comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scios. Presciunt enĩ fut᷑a multa. Unle & so¬
lent responsa aliqua dare. In est enĩ illis cog¬
nitio rerũ plusꝗͣ infirmitati humanȩ: par¬
t̃i subtiliori sensus acumine. partim exꝑi¬
entia longissimȩ uitȩ. partim ꝑ dĩ uiᷤsum
angłica reuelatione. Hi corpoꝵ aerioꝵ na¬
tura uigent. Ante trangressionẽ qͥdẽ cȩlestia
corpora gerebant. lapsi uͦ in aeriam qͣlitatẽ
conuersi st̃: nec aeris illis puriora spatia.
s ista caliginosa tenere ꝑ missi st̃: qͥ eis quasi
carcer ẽ. usq ad tempꝰ iudicii. Hi st̃ p̃uarica¬
tores angłi. quoꝵ diabolꝰ pͥnceps ÷. Diabolꝰ
hebraice dr̃ deor sum fluens. qͥa quietꝰ in
cȩli culmine stare contempsit. s suꝑbie pon¬
dere deorsũ corruens cecidit. G rece uͦdiabolꝰ
criminator uocat᷑. qͦd uł crimina in quȩ
ipse illicit ad dm̃ refert. uł qͥa electoꝵ inno¬
centiã criminib fictis accusat. Unde & in

Expanded text:
scios. Praesciunt enim futura multa, unde et soscios. Praesciunt enim futura multa, unde et solent responsa aliqua dare. Inest enim illis cognitio rerum plus quam infirmitati humanae, partim subtilioris sensus acumine, partim experientia longissimae vitae, partim per Dei iussum angelica revelatione. Hi corporum aeriorum natura vigent. Ante transgressionem quidem caelestia corpora gerebant. Lapsi vero in aeriam qualitatem conversi sunt, nec aeris illius puriora spatia, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis quasi carcer est usque ad tempus iudicii. Hi sunt praevaricatores angeli, quorum Diabolus princeps est. Diabolus Hebraice dicitur deorsum fluens, quia quietus in caeli culmine stare contempsit, sed superbiae pondere deorsum corruens cecidit. Graece vero diabolus criminator vocatur, quod vel crimina, in qua ipse inlicit, ad Deum referat, vel quia electorum innocentiam criminibus fictis accusat; unde et in
Abbreviated transcription (Latin):
sortita ẽ : hic pͥmꝰ om̃iũ iouẽ appellauit. si¬
mulachra repꝑit. aras statuit. uictimas im¬
molauit: nequaꝗͣ. istiꝰ modi reb in grecia un¬
quam uisis. Idolatria idoloꝵ seruitus siuecul
tura int̾pretatur. Nam latria grece: latine¬
seruitus dr̃. Quȩ quantũ ad ueram religionẽ
attinet. ñ nͥ uni & soli dõ debetur. Hanc sicut
ostendit. Idolum autẽ ÷ simulachrum quod
humana effigie factium & consaeramentũ ẽ.
iuxta uocabuli int̾pretationẽ. Idos enĩ grece
formã sonat. & ab eo ꝑdiminutionẽ idolum
deductũ equȩ apud nos formulam facit. Igit᷑
omĩs forma uł for mula. idolũ sedici exposcit.
Incde ulolatria. omĩs circa om̃e idolum famu¬
latꝰ & seruitus. Quidam uͦ latini ignorantes.
grece imꝑite dicunt idolũ ex dolo sumpsisse
nom̃. qͦ diabolus creaturȩ cultum diuini
nominis inuexit. Demones agrecis dictos
aiunt qͥsi dempnas. id ÷ ꝑditos ac rerum

Expanded text:
sortita est. Hic primus omnium Jovem appellavit, sisortita est. Hic primus omnium Jovem appellavit, simulacra reperit, aras statuit, victimas immolavit: nequaquam istius modi rebus in Graecia unquam visis. Idtura interpretatur. Nam latria Graece, latineservitus dicitur, quae quantum ad veram religionem adtinet, nonnisi uni et soli Deo debetur. Hanc sicut ostendit. Idolum autem est simulacrum quod humana effigie factum et consecratum est, iuxta vocabuli interpretationem. Εἶδος enim Graece formam sonat, et ab eo per diminutionem idolum deductum aeque apud nos formulam facit. Igitur omnis forma vel formula idolum se dici exposcit. Inde idolatria omnis circa omnem idolum famulatus et servitus. Quidam vero Latini ignorantes Graece inperite dicunt idolum ex dolo sumpsisse nomen, quod diabolus creaturae cultum divini nominis invexit. Daemonas a Graecis dictos aiunt, quasi δαήμονας, id est peritos ac rerum
Abbreviated transcription (Latin):
rent atq colerent. Simulachroꝵ usꝰ exortꝰ
est. cũ ex desicłio mortuoꝵ constituerentur
imagines uł effigies. tanꝗͣ incelũ receptis ꝓqͥbꝰ
se in t̾ris demones colendos opposuerunt. &
sibi sacrificare a deceptis & ꝑditis ꝑsuasert̃.
Dimulachra autẽ asimilitudine nuncupa¬
ta. eo qͦd manu artificis ex lapide alia ue ma¬
teria. eoꝵ uultꝰ imitant᷑ in quoꝵ honore fin¬
sa st̃. Ꝙ notandum qͦd latinꝰ sermo sit in he¬
breis. Apud eos enĩ idolum siue simulachrũ:
simel dr̃. Iudei dicunt qͦd ismahel pͥmꝰ simu¬
lachrum luto fecerit. G entiles autẽ pͥmũ
ꝓmetheum sinrulachra hominũ deluto
finxisse ꝑhibent. ab eoq natã ẽẽ artem simu¬
lachra & statuas fingendi. Unde & poetȩ ab
eo pͥmũ homines factos eẽ confingunt sigura¬
te: ꝓpt̾ effigies. Apud grecos autẽ cicrops sub
quo pͥmũ in arte oliua orta est. & atheni¬
ensrum urbs ex mineruȩ appellatione nom̃

Expanded text:
rent atque colerent. Simulacrorum usus exortus rent atque colerent. Simulacrorum usus exortus est, cum ex desiderio mortuorum constituerentur imagines vel effigies, tanquam in coelum receptis: pro quibus se in terris daemones colendi supposuerunt, et sibi sacrificari a deceptis et perditis persuaserunt. Simulacra a similitudine nuncupata, eo quod manu artificis ex lapide aliave materia eorum vultus imitantur, in quorum honore finsa sunt. Et notandum quod Latinus sermo sit in Hebraeis. Apud eos enim idolum atque simulacrum selem dicitur. Judaei dicunt quod Ismael primus simulacrum luto fecerit: gentiles autem primum Prometheum simulacra hominum de luto finxisse perhibent, ab eoque natam esse artem simulacra et statuas fingendi. Unde et poetae ab eo homines primum factos esse confingunt figurate propter effigies. Apud Graecos autem Cecrops sub quo primum in arce oliva orta est, et Atheniensium urbs ex Minervae appellatione nomen
Abbreviated transcription (Latin):
uos pagani deos asserunt. homines
uł meritis coli apud suos post mortẽ ceꝑunt.
Ut apud egyptum ysis. apud cretam iouis.
apud mauros iuba. apud latinos faunꝰ.
apd̾ romanos quirinꝰ. Eodem qͦ mͦ apud
athenas minerria. apud saium iuno. apd̃
pafos uenꝰ. apd̃ lemnos uulcanꝰ. apd̃ naxos
liber. apud delos apollo. In quoꝵ etiã laudi¬
bus accesserunt & poetȩ. & compositis carit¬
nib incęlũ eos sustulert̃. Nam quoꝵ dam
ad inuentiones artiũ cultũ reꝑisse dicunt᷑
ut hesculapio medicina. uulcano fabrita Ab
actib autẽ uocantur. ut mercuriꝰ qͦd mercib
preest: liber alibertate. Fuerunt etiam quidã
uiri fortes aut urbium conditores. qͥb mortu¬
is homines quieos dilexerunt simulachra
finxerunt. ut hab̾ent aliqͦd ex imaginum con¬
templatione solatium. D paulatim hunc
errorem ꝑsuadentib demonib ita in poste¬
ros irrepsisse. ut qͦs illi ꝓsola nominis me¬
moria honorauert̃. successores deos existima

Expanded text:
uos pagani deos asserunt, homines usque vita vel meritis coli apud suos post mortem coeperunt, ut apud Aegyptum Isis, apud Cretam Iovis, apud Mauros Iuba, apud Latinos Faunus, apud Romanos Quirinus. Eodem quoque modo apud Athenas Minerva, apud Samum Iuno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delos Apollo. In quorum etiam laudibus accesserunt et poetae, et conpositis carminibus in caelum eos sustulerunt. Nam quorundam et inventiones artium cultu peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Vulcano fabrica. Ab actibus autem vocantur, ut Mercurius, quod mercibus praeest; Liber a libertate. Fuerunt etiam et quidam viri fortes aut urbium conditores, quibus mortuis homines, qui eos dilexerunt, simulacra finxerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione solacium; sed paulatim hunc errorem persuadentibus daemonibus ita in posteris inrepsisse, ut quos illi pro sola nominis memoria honoraverunt, successores deos exis
Abbreviated transcription (Latin):
as qͦs fabule tradunt infantes corripere
ac laniare solitas. alaniando specialit dictaᷤ.
Pilosi qui grece panitȩ latine incubi appel¬
lantur. siue inuii: ab ineundo passim cũ
animalib. unde & in cubi dicunt᷑ ab incũ¬
bendo hoc ÷ stuprando. Sepe enĩ improbi
existunt etiam mulierib. & earum ꝑagt̃
concubitũ. quos demones galli dusios uo¬
cant. quia assiduȩ hanc ꝑ agunt immun¬
diciam. Quẽ autẽ uulgo incubonem uo¬
cant. hunc roman faunũ ficariũ dicunt.
Ad quẽ oratius dicit. Faune nympharum
fugientiũ amator. ꝑ meos fines & apͥca ru¬
ra lenis mceclas

Expanded text:
as, quas fabulae tradunt infantes corripere as, quas fabulae tradunt infantes corripere ac laniare solitas, a laniando specialiter dictas. Pilosi, qui Graece Panitae, Latine Incubi appellantur, sive Inui ab ineundo passim cum animalibus. Unde et Incubi dicuntur ab incumbendo, hoc est stuprando. Saepe enim inprobi existunt etiam mulieribus, et earum peragunt concubitum: quos daemones Galli Dusios vocant, quia adsidue hanc peragunt inmunditiam. Quem autem vulgo Incubonem vocant, hunc Romani Faunum ficarium dicunt. Ad quem Horatius dicit C. 3, 18, 1: Faune, Nympharum fugientium amator, per meos fines et aprica rura lenis incedas
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ eiꝰ scdm grecoꝵ fabulam eros fuit appella¬
tus. hoc uidelicet uelut mysticum significan¬
te fabula qͦd aer iunoni deputet᷑. ubi uolunt
eroas habitare. Quo nomine appellant alicuiꝰ
ros aerios & cęlo dignos ꝓpt̾ sapientiã & forti¬
cudinẽ dicunt. Penates gentiles dicebant
om̃s deos. qͦs domi colebant. Ꝙ penates dicti.
qͦd eeñt in penetralib id ÷ secretis. Hi dii qͦmͦ
uocabant᷑. uł quȩ nomina habuerunt: ig¬
noratur. Manes deos mortuoꝵ dicint.
quoꝵ potestatẽ int̾ lunã & t̾rã asserunt:
a quib & mane dictum existimant. qͦd pu
tos. siue quia late manant ꝑ auras: siue
qͥa mites sunt. In manib: contrario nomi¬
ne hoc appellantur Apuleius autẽ ast eos
modestos. cum sint t̾ribiles & ĩmanes. ut
parcas & eumenidas. Laruas ex homi¬
nib factos demones aiunt. qͥ meriti mali
fuerint. quarũ natura eẽ dr̃ t̾rere parriu¬
los. & inanguli garrire tenebrosis. Lami¬

Expanded text:
filius eius secundum Graecorum fabulam ἥρως fuit nuncupafilius eius secundum Graecorum fabulam ἥρως fuit nuncupatus; hoc videlicet velut mysticum significante fabula, quod aer Iunoni deputetur, ubi volunt heroas habitare. Quo nomine appellant alicuius ros aerios et caelo dignos propter sapientiam et fortitudinem. Penates gentiles dicebant omnes deos quos domi colebant. Et penates dicti, quod essent in penetralibus, id est in secretis. Hi dii quomodo vocabantur, vel quae nomina habuerint, ignoratur. Manes deos mortuorum dicunt, quorum potestatem inter lunam et terram asserunt; a quibus et mane dictum existimant; quos putos, sive quia late manant per auras, sive quia mites sunt, inmanibus contrarii, nomine hoc appellantur. Apuleius autem ait eos modestos, cum sint terribiles et inmanes, ut Parcas, ut Eumenides. Larvas ex hominibus factos daemones aiunt, qui meriti mali fuerint. Quarum natura esse dicitur terrere parvulos et in angulis garrire tenebrosis. Lami
Abbreviated transcription (Latin):
& tres furias feminas crinitas serpentib
ꝓpt tres effectus: qui in animis hominum
multas ꝑturbationes gignunt. & int̾dum
cogunt ita delinquere ut nec famȩ nec
ꝑiculi sui respectum hab̾e ꝑmittant. Ira.
quȩ uindictam cupit. cupiditas quȩ de-¬
siderat opes: libido quȩ appetit uolupta¬
tes. Quȩ ideo furiȩ appellantur. qͦd stimu¬
lis suis mentẽ feriant. & quietam ẽẽ ñ si¬
nant. Nymphas deas aquarum. putant
dictas anubib Nam ex nubibus aquȩ.¬
unde diriuatum ÷ nẏphas deas aquarũ.
quasi numina lẏmpharũ. Ipsas autem
dicunt & musas. quas & nymphas. Nec
immerito. Nam aquȩ motꝰ musicen effi¬
cit. N ympharũ apud gentiles uaria st̃
uocabula. Nymphas quippe montiũ or¬
cades dicunt. siluarũ ariades fontiũ ama¬
driades. campoꝵ maiades. maris naiadeᷤ.
Eroas dicunt aiunone transse nom̃. Gre¬
ce eñĩ iuno era appellatur. & ideo nescioqͥs¬

Expanded text:
 tres Furias feminas crinitas serpentibus,  tres Furias feminas crinitas serpentibus, propter tres affectus, qui in animis hominum multas perturbationes gignunt, et interdum cogunt ita delinquere, ut nec fame nec periculi sui respectum habere permittant. Ira, que vindictam cupit; cupiditas, que desiderat opes: libido que appetit voluptates. Que ideo furie appellantur, quod stimulis suis mentem feriant et quietam esse non sinant. Nymphas vel musas deas aquarum putant, dictas a nubibunde derivatum est. Nymphas deas aquarum, quasi numina lympharum. Ipsas autem dicunt et Musas quas et nymphas, nec inmerito. Nam aquae motus musicen efficit. Nympharum apud gentiles varia sunt vocabula. Nymphas quippe montium Oreades dicunt, silvarum Dryades, fontium Hamadryades, camporum Naides, maris Nereides. Heroas dicunt a Iunone traxisse nomen. Graece enim Iuno Ἥρα appellatur. Et ideo nescio qu
Abbreviated transcription (Latin):
& fuso. digitisq fila ex lana torquentibus:
ꝓpt̃ tria tempora. Preteritũ qͦd in fuso iã netũ
atq inuolutum est: p̃sens quod int̾ digitos
nentis traicitur. futurum. in lana quȩ
colo implicata est: & qͦd adhuc ꝑ digitos ne¬
entis ad fusum tanꝗͣ p̃sens ad p̃teritũ traicien¬
minime parcant: qͦs tres ẽẽ uoluerunt. Unã
quȩ uitã hominis ordiatur. alteram quȩ
contexat: t̃ciam quȩ rumpat. Incipimꝰ enĩ
cum nascim. sumꝰ cũ uiuimꝰ. desumꝰ cũ int̾imꝰ.
Fortunã afortuitis nom̃ hab̾e dicunt. quasi
deam quandã res humanas uariis casib
& fortuitis alludentẽ. Unde & cecam appel¬
lant. eo qͦd passim inqͦslibet incurrens. sine
ullo ex aminȩ meritoꝵ & ad bonos & ad ma¬
los ꝑuenit. Fatum autẽ a fortuna separant.
& fortunam qͣsi sit in his quȩ fortuitu ue¬
niunt nulla palam causa: fatum uͦ appo¬
situm singulis & statutum aiunt. Aiunt

Expanded text:
et fuso digitisque filum ex lana torquentibus, et fuso digitisque filum ex lana torquentibus, propter tria tempora: praeteritum, quod in fuso iam netum atque involutum est: praesens, quod inter digitos neentis traicitur: futurum, in lana quae colo inplicata est, et quod adhuc per digitos neentis ad fusum tamquam praesens ad praeteritum traicienminime parcant. Quas tres esse voluerunt: unam, quae vitam hominis ordiatur; alteram, quae contexat; tertiam, quae rumpat. Incipimus enim cum nascimur, sumus cum vivimus, desiimus cum interimus. Fortunam a fortuitis nomen habere dicunt, quasi deam quandam res humanas variis casibus et fortuitis inludentem; unde et caecam appellant, eo quod passim in quoslibet incurrens sine ullo examine meritorum, et ad bonos et ad malos venit. Fatum autem a fortuna separant: et fortuna quasi sit in his quae fortuitu veniunt, nulla palam causa; fatum vero adpositum singulis et statutum aiunt. Aiun
Abbreviated transcription (Latin):
sa illis ñ signis s uocib dabant. G enium
autẽ dictũ. qͦd qͦsi uim habeat om̃iũ rerũ
gignendarum: seu agignendis lib̾is. Unde
& geniales lecti dicebantur agentilib. qͥ
nouo marito sternebant᷑. Hȩc & alia sunt
gentiliũ fabulosa siginenta. quȩ int̾p̃tata
sic habent᷑. ut ea ñ intellecta dampnabilit̾
tam̃ adorent. Fatum autẽ dicunt eẽ qͥcqͥd
dii fantur. qͥcqͥd iupit̾ fatur. A fando gͥ fa¬
tum dicunt id ÷ aloqͦndo. qͦd nisi hoc nom̃
iam in alia re soleret intelligi. qͦ corda homi¬
nũ nolumꝰ in clinare: rationabilit̾ possumꝰ
a fando facum appellare. Non enĩ abnuere
possumꝰ eẽ scͥptũ in litt̾is scĩs. semel loquutꝰ
÷ ds̃ duo hȩc audiui. & cȩt̾a. Qd̃ enĩ dictũ
hoc ÷ in cõmutabilit̃ ÷ loquutꝰ. sic̃ nouit in¬
cõmutabilit̃ omĩa quȩ futura sunt: & quȩ
facturus ẽ. Cria autẽ fata fingunt: in colo.

Expanded text:
sa illis non signis, sed vocibus dabant. Genium sa illis non signis, sed vocibus dabant. Genium autem dicunt, quod quasi vim habeat omnium rerum gignendarum, seu a gignendis liberis. Unde et geniales lecti dicebantur a gentibus, qui novo marito sternebantur. Haec et alia sunt gentilium fabulosa figmenta, quae interpretata sic habentur, ut ea non intellecta damnabiliter tamen adorentur. Fatum autem dicunt esse, quidquid dii fantur, quidquid Jupiter fatur. A fando igitur fatum dicunt, id est, a loquendo, qui nisi hoc nomen jam in alia re soleret intelligi, quo corda hominum nolumus inclinare, rationabiliter possemus a fando fatum appellare: non enim abnuere possumus esse scriptum in litteris sanctis: Semel locutus est Deus, duo haec audivi, etc. . Quod enim dictum iliter est locutus; sicut novit incommutabiliter omnia quae futura sunt, et quae ipse facturus est. Tria autem fata fingunt in colo
Abbreviated transcription (Latin):
de grecia ueniens egyptios litt̾as docuit: &
t̾ras colere instituit. Propt̃ qͦd & t̾ram eiꝰ no¬
mine appellauert̃. Serapis omniũ maximꝰ
egyptioꝵ ds̃. Ipse ÷ apis rex argyuoꝵ. qui
nauib transuectꝰ in egẏptũ. cũ ibidem mor¬
tuus fuisset. serapis appellatus ÷. ꝓptea quia
archa in qua mortuus ponitur quã sarcofa¬
gum uocant. soros dr̃ grece. & ibi eũ uen̾ari
sepultum ceperunt: priusqͣ templũ ei esset
instructum. Uelut soros & apis. pͥmo sorapiᷤ.
deinde una littã cõmutata serapis dictus est.
Apis fuit taurꝰ apud egyptios serapi consecra¬
tus. & ab eo ita cognominatꝰ: quẽ egyptꝰ instar
numinis colebat. eo qͦd de futuris daret quȩdã
manifesta signa. Apparebat eni in memphys:
quẽ centũ antistites ꝓsequebant᷑. & repente
uelut lymphatici p̾cinebant. Huiꝰ capitis
imaginem sibi in heremo iudei fecerunt.
In lucis enĩ consulebant᷑ apaganis. & respon¬

Expanded text:
de Grecia veniens, Egyptios literas docuit et de Grecia veniens, Egyptios literas docuit et terras colere instituit; propter quod et terram eius nomine appellaverunt. Serapis omnium maximus Egyptiorum deus: ipse est Apis rex Argivorum, qui navibus transvectus in Egyptum, cum ibidem mortuus fuisset, Serapis est appellatus, propterea quia arca in qua mortuus ponitur, quam sarcophagum vocant, soros dicitur grece et ibi eum venerari sepultum ceperunt, priusquam templum eius esset instructum velut soros: sed Apis primo Sorapis, deinde una litera commutata Serapis dicitur. Apis fuit taurus apud Egyptios, Serapi consecratus et ab eo ita cognominatus, quem Egyptus ad instar numinis colebat, eo quod de futuris daret quedam manifquem centum antistites prosequebantur, et repente velut lymphatici praecinebant. Hujus capitis imaginem sibi in eremo Judaei fecerunt. In lucis enim consulebantur a paganis, et respon
Abbreviated transcription (Latin):
amor. Dagitã & facem tenere fingitur. sa¬
gittam. quia amor cor uulnerat. facem. qͥa¬
in flaminat. Pan dicunt gͣci. latini siluanũ:
dm̃ rusticoꝵ. quẽ in naturȩ similitudinẽ
formarierunt. unde & pan dictꝰ ÷ id est omẽ
Fingunt etũ eum ex uiniu̾sali elementoꝵ
specie. Habet enĩ cornua: in similitudinem
solis & lunȩ. Distinctã maculis habet pellẽ
ꝓpt̃ cęli sẏdera. Rubet eiꝰ facies. ad similitudi¬
nem etheris. Fistulam septẽ calamoꝵ gestat.
ꝓpt̃ armoniã cęli in qua septem st̃ soni. & septẽ
discrimina uocum. Uillosus ẽ: quia tellus cũ¬
uestita ẽ agitat᷑ uentis. Pars eiꝰ inferior feda
est: ꝓpt̾ arbores & feras & pecudes. Caprinas
ungłas habet. ut soliditatẽ t̾rȩ ostendat. Quẽ
uolunt rerũ & totiꝰ naturȩ dm̃. unde pan
quasi omĩa dicunt. Y sis lingua egyptioꝵ
t̾ra appellat᷑. quã ysin uolunt eẽ. Fuit autẽ
ysis regina egyptioꝵ inachi regis filia. quȩ

Expanded text:
amor. Sagittam et facem tenere fingitur. Saamor. Sagittam et facem tenere fingitur. Sagittam, quia amor cor inflammat. Pan dicunt Greci, Latini Sylvanum, deum rusticorum, quem in nature similitudinem formaverunt; unde dicitur Pan, id est omne: fingunt enim eum ex universali elementorum specie, habet enim cornua in similitudine radiorum solis et lune. Distinctam maculis habet pellem, propter celi sydera. Rubet eius facies, ad similitudinem etheris. Fistulam septem calamorum gestat, propter harmoniam celi, in qua septem sunt soni et septem discrimina vocum. Villosus est, quia tellus convestita est et agitatur ventis, pars eius inferior feda est, propter arbores et feras et pecudes. Caprinas ungulas habet, ut soliditatem terre ostendat, quem volunt rerum et totius nature deum; unde et Pan, quasi omnia dicunt. Isis lingua Egyptiorum terra appellatur, quam Isin volunt esse. Fuit autem Isis regina Egyptiorum Inachi regis filia, que
Abbreviated transcription (Latin):
derit. Uenerem ex inde dicunt nuncupa¬
tam. qͦd sine ui femina uirgo ẽẽ ñ desinat.
sanguinis generantẽ. A frodin enĩ grece.
spuma uocatur. Qd̃ autẽ fingunt satur¬
nũ celio patri genitalia abscidisse & san¬
guinẽ fluxisse inmare.atq: eo spuma
maris conereta uenus nata est: illud ai¬
unt qͦd ꝑcoitum salsi humoris substan¬
tia ẽ: & inde afrodin uenerem dici. qͦd
coitꝰ spuma ⁊ sanguinis. quȩ ex succo
uiscerũ li quido salsoq constat. Idõ aut̃
uenerem uulcani dicunt uxorem. qͥa
ueneriũ officium ñ sine calore consistit.
saturnus dr̃ patri cȩlio uirilia amputasse
quȩ in mare cadentia uenerem creauerunt.
qͦd ideo fingitur quia nͥ humor de cȩlo int̾rã
descenderit. nichil creatur. Cupidinẽ uoca¬
tum ferunt ꝓpt̾ amorẽ. Est enĩ demon form¬
cationis. qui ideo alatus pingitur. qͥa nichil
amantib leuiꝰ. nichil mutabiliꝰ inuenitur.
Puer pingitur. quia stultꝰ ÷ & irrationabilis

Expanded text:
derit. Venerem exinde dicunt nuncupaderit. Venerem exinde dicunt nuncupatam, quod sine vi femina virgo esse non desinat: sanguinis generantem. Ἀφρὸς enim Graece spuma vocatur. Quod autem fingunt Saturnum Caelo patri genitalia abscidisse, et sanguinem fluxisse in mare, atque eo spuma maris concreta Venus nata est, illud aiunt quod per coitum salsi humoris substantia est; et inde Ἀφροδίτην Venerem dici, quod coitus spuma est sanguinis, quae ex suco viscerum liquido salsoque constat. Ideo autem Venerem Vulcani dicunt uxorem, quia Venerium officium nonnisi calore consistit, Saturnus dicitur patri Caelo virilia amputasse, quae in mare cadentia Venerem creaverunt, quod ideo fingitur quia nisi humor de caelo in terram descenderit, nihil creatur. Cupidinem vocatum ferunt propter amorem. Est enim daemon fornicationis. Qui ideo alatus pingitur, quia nihil amantibus levius, nihil mutabilius invenitur. Puer pingitur, quia stultus est et inrationabilis
Abbreviated transcription (Latin):
artem & rationẽ int̃pretant᷑: qͥa sine rati¬
one nichil potest contineri. Quȩ ratio quia
ex solo animo nascitur. animũq putant ẽẽ
incapite & cerebro: ideo eam dicunt de capi¬
te iouis ẽẽ natã. quia sensꝰ sapientis qͥ inue¬
nit omĩa incapite ẽ. Incuiꝰ pectore ideo caput
gorgonis fingitur. qͦd illic ẽ omĩs pruden¬
tia quȩ confundit alios. & imꝑitos ac saxeoᷤᷤ
comꝓbat: qͦd & in antiqͥs imꝑatoꝵ statuis
cernimꝰ. In medio pectore loricȩ. ꝓpt̾ insinu
andam sapientiam & uirtutẽ. Hȩc miner¬
ua & tritonia dr̃. Criton enĩ africȩ palus
ẽ: circa quã fertur uirginali apparuisse
ȩtate. ꝓpt̃ qͦd tritonia muncupata ẽ. Unde
& tanto ꝓcliuius dea credita. qͥntominus¬
origo eiꝰ innotuit. Pallas autẽ dicta uł ab
insula pallene intracia in qͥ nutrita est:
uł apotoi palleintodori: id ÷ ab haste con¬
cussione. uł qͦd pallantẽ gygantem occi¬

Expanded text:
artem et rationem interpretantur, quia sine ratiartem et rationem interpretantur, quia sine ratione nihil potest contineri; quae ratio, quia ex solo animo nascitur, animumque putant esse in capite et cerebro, ideo eam dicunt de capite Jovis esse natam, quia sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est. In cujus pectore ideo caput Gorgonis fingitur, quod illic est omnis prudentia, quae confundit alios et imperitos et saxeos comprobat: quod et in antiquis imperatorum statuis cernimus in medandam sapientiam et virtutem. Hec Minerva et Tritonia dicitur; Triton enim Africe palus est, circa quam fertur virginali apparuisse etate, pro quo Tritonia nuncupata est; unde et tanto proclivius dea credita, qorigo ejus innotuit. Pallas autem dicta vel ab insula Pallene in Thracia, in qua nutrita est: vel apo tou pallein to doru, id est, ab hastae concussione: vel quod Pallantem gigantem occi
Abbreviated transcription (Latin):
tant. quia ignis inuiolabile sit elementũ.
nichilq nasci possit ex eo: quippe qui omĩa
quȩ arripuerit absumat. Quidiꝰ infastis.
Nec tu aliud uestam quã uiuã intellige
flãmã. Nataq de flamina corpora nulla
eo qͦd sicut ex uirgine ita nichil ex igne nas¬
catur. Iunonẽ dicunt qͦsi ianonem. id ẽ ta¬
nuam. ꝓ purgationib feminarũ. eoquod
qͥsi portas naturarii pandat matrũ nuben¬
tiũ maritis. D hoc phylosophi. Poete autẽ
iunonẽ iouis asserunt sororẽ & coniugẽ.
Ignẽ enĩ & aerem iouem. aquã & t̾rã iuno¬
nem int̾pretant᷑ : quoꝵ duoꝵ ꝑ mixtione
uniu̾sa gignunt᷑. Ꝙ sororẽ dicunt. qͥa man¬
di pars ÷. Coniugẽ: qͦd cõmixta concordat.
bribus ether: coniugis ingremiũ letȩ descen
dit. id ÷ͥ ingremiũ telluris aut t̃rȩ: qͥa & hic
t̃ra aliud t̾ram. aliud tellurem. aliud tellũ¬
mineruã uocatam quasi deam. & munꝰ¬
artium uariarum. Hanc enĩ inuentricem
multoꝵ ingenioꝵ ꝑhibent. & in de eam

Expanded text:
tant Vestam, quia ignis inuiolabile sit elementum nihilque nasci possit ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit absumat. Ouidius in Fastis: nec tu aliud Vestam quam uiuam intellege flammam nataque de flamma corpora nulla eo quod sicut ex virgine, ita nihil ex igne nascatur. Iunonem dicunt quasi ianonem, id est ianuam, pro purgationibus feminarum, eo quod quasi portas matrum natorum pandat, et nubentum maritiIunonem Iovis asserunt sororem et coniugem. Ignem enim et aerem Iovem, aquam et terram Iunonem interpretantur. Quorum duorum permixtione universa gignuntur. Et sororem dicunt quod mundi pars est; coniugem, quod commixta concordat. bribus dit, id est in gremium telluris aut terrae; quia et hic terra aliud Terram, aliud Tellurem, aliud TelluMinervam vocatam, quasi deam et munartium variarum. Hanc enim inventricem multorum ingeniorum perhibent: inde eam
Abbreviated transcription (Latin):
boreus: alter australis qͥ nunquã uide¬
tur. & austronothꝰ dr̃. His duob polis
moueri spheram cęli dicunt. & cũ motũ
eiꝰ sẏdera in ea fixa ab oriente usq ad oc¬
cidentẽ circuire: septẽtrionib breuiorẽ
giros iuxta cardinẽ ꝑagentib¬

Expanded text:
umquam videtur, et Austronotius dicitur. His duobus polis moveri sphaeram caeli dicunt, et cum motu eius sidera in ea fixa ab oriente usque ad occidentem circuire, septentrionibus breviores gyros iuxta cardinem peragentib
Abbreviated transcription (Latin):
ña uasa coquendi causa para uiii.
dicta. ꝓeo qͦd ebualliat in ea a qua igne¬
I
subiecto: ut tattꝰ uapor emiitatur. Unde
& bulla dr̃. quȩ in aqua uenti intꝰ spũ sus
tentat᷑. Pacella quasi patula olla. Est enim
oris patentioribꝰ. Cacabꝰ & cuicuma. asono¬
feruoris cognominant᷑. Hȩc in grecis & lati¬
nis cõmunia nomina habent. s utrum
latini a grecis an greci a latinis hȩc uocabu¬
la mutuassent incertum est. Lebetes eneȩ
sunt. greco sermone uocatȩ. Sunt enĩ ollȩ
minores. inusum coquendi parate. Sarta¬
go ab strepitu soni uocata. qͥndo ardet in
ea oleum. Tripedes appellate. qd̾ tribꝰ pedibꝰ con¬
stent. Has greci tripodas uocant. Mola
a sui rotunditate uocata. ut mala pomoꝵ.
Sic & greci. Cribrum qd̾ ibi currat fru¬
mentum. quasi currifrum. Rotabulum
dictum aꝓruendo stercora. siue ignem
panis coquendi grã.
De uasis repositoriis .ix.

Expanded text:
nia vasa coquendi causa parata cocudicta pro eo quod ebulliat in ea aqua igni subiecto, ut altius vapor emittitur. Unde  bulla dtentatur. Patella quasi patula olla est enim oris patentioribus. Cacabus et cufervoris cognominantur. Haec in Graecis et Latinis communia nomina habent; sed utrum Latini a Graecis an Graeci a Latinis haec vocabula mutuassent incertum est. Lebetae aeneae sunt Graeco sermone vocatae; sunt enim ollae minores in usum coquendi paratae. Sartago ab strepitu sonus vocata quando ardet in ea oleum. Tripedes appellatae quod tribus pedibus constent: has Graeci tripodas vacant. Mola a sui rotunditate vocata, ut mala pomorum: sic et Graeci. Cribrum, quod ibi currat frumentum, quasi currifrum. Rutabulum dictum a proruendo stercora, sive ignem panis coquendi gratia. De vasis repositoriis .
Abbreviated transcription (Latin):
pur pura. Casula ÷ uestis cucullata.
dicta  ꝑdiminitionẽ acasa. qͦd totum
homi nem tegat qͣsi minor casa. Inde¬
& cuculla. quasi minor cella. Sic & grece.
Planetaᷤᷤ dicta. quia oris errantib euaga
tur. Unde & stelle planetȩ id ÷ uage. co
qͦd uage suo errore motriq discurrunt.
Birrus agreco uocabulum trahit. Illi enĩ
brrrum bibrum dicunt. Melotes quȩ
etiam pera uocatur. pellis est caprina a
collo pendens: p̾cincta usq ad lumbos.
Est enĩ habitus ꝓpͥe necessarius ad oꝑis
exercitium: Fiebat autẽ priꝰ ut quidam
existimant de pelliculis melonum. un¬
de & melotes uocati sunt. Fimbriȩ uo¬
catȩ ora uestimentoꝵ hoc ÷ fines. & ex
greco uocabulum trahunt. Greci enim
terminum. ori uocant.
De palliis femi.

Expanded text:
purpura. Casula est vestis cucullata, purpura. Casula est vestis cucullata, dicta per diminutionem a casa, quod totum hominem tegat qt cuculla, quasi minor cella. Sic et Graece planeta ntur. Unde et stellae planetae, id est vagae, eo quod vago sui errore motuque discurrunt. Birrus a Graeco vocabulum trahit, illi enim birrum bibrum dicunt. Melotes, quae etiam pera vocatur, pellis est caprina a collo pendens praecincta usque ad lumbos: est autem habitus proprie necessarius ad operis exercitium. Fiebat autem prius, ut quidam existimant, de pelliculis melonum; unde et melotes vocatae sunt. Fimbriae vocatae ora vestimentorum, hoc est fines, ex Graeco vocabulum trahunt; Graeci enim terminum ὅρον vocant. De palliis femi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ sit duplex amictꝰ. Oratius. Contra quẽ¬
duplici panno patientia uelat. Est autem
uestis militaris. cuiꝰ usus gallicis primũ
expeditionib cepit. & p̃da hostili. Dequa ẽ
uox illa. Senatui. togis depositis quirites
ad saga fuert̃. Sagum autẽ: gallicũ nom̃
ẽ. Dictum autẽ sagum quadrum. eo qͦd
apud eos pͥmũ quadratum uł qͦdruplex
ẽẽt. Pennula ẽ palliũ cũ simbriis longis.
Lacerna pallium fimbriatum. quo olum
soli milites utebantur. Unde & in distin¬
guenda castrensi urbanaq turba hos toga¬
tos. illos lacernatos uocabant. Inde autem
lacerne qͣsi amputatis capitib fimbriarum:
neq ita laxis ut sunt pennularum. Man¬
tum hispani uocant qͦd manꝰ tegat tantũ.
ẽ enĩ breue amictũ. Pretexta puerile ẽ pal¬
lium quo usq ad sedecim annos pueri no¬
biles sub disciplinȩ cultu utebantur: un¬
de & p̾textati pueri appellati sunt. Dicta
autẽ pretexta. quia p̃texebatur eilatior

Expanded text:
quod sit duplex amictus. Est auquod sit duplex amictus. Est auduplici panno patientia velat. Est autem vestis militaris, cuius usus Gallicis primum expeditionibus coepit e praeda hostili. De qua est vox illa senatui: 'Togis depositis Quirites ad saga fuerunt.' Sagum autem Gallicum nomen est: dictum autem sagum quadrum eo quod apud eos primum quadratus vel quadruplex esset. Paenula est pallium cum fimbriis longis. Lacerna pallium fimbriatum quod olim soli milites utebantur; unde et in distinguenda castrensi urbanaque turba hos togatos, illos lacernatos vocabant. Inde autem lacernae quasi amputatis capitibus fimbriarum, neque ita laxis ut sunt paenularum. Mantum Hispani vocant quod manus tegat tantum; est enim breve amictum. Praetexta puerile est pallium quo usque ad sedecim annos pueri nobiles sub disciplinae cultu utebantur; unde et praetextati pueri appellati sunt. Dicta autem praetexta quia praetexebatur ei latior
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ita imponitur toga. ut toge lacinia
quȩ pꝰ secꝰ reicit᷑ attrahatur ad pectus.
ita ut ex utroq latere ex humeris pictu¬
rȩ pendeant: ut sacerdotes gentilium fa¬
ciebant. aut cingebantur pretores. Tra¬
bea erat togȩ species expurpura & cocco.
qua oꝑti romanoꝵ reges inicio ꝓcede¬
romulus adinuenisse ꝑhibetur: ad dis¬
cretionẽ regii habitus. Trabea aute dicł̃a.
qͦd inmaiorem głam hominẽ trans bearet.
hoc ÷ ultra & in posterum ampliori digni¬
tate honoris beatum faceret. Paludam̃tũ
erat in signe pallium imꝑatoꝵ cocco pur
puraq & auro distinctum. de qͦ salustiꝰ. togã
inquit paludamento mutuauit. P rat aut̃
pallium bellicũ dictũ ut quibꝰdam uidet᷑.
qͦd eo indutus palam faceret imꝑator bellũ
futurũ. Circuntextũ ẽ: qͦd gc̃e ciclas dr̃. De
qͦ uirgiliꝰ. W circuntextum croceo uelamen
acanto. Circuntextũ autẽ dictum: quia ẽ
rotundũ palliũ. Diplois grecũ nom̃. ab eo

Expanded text:
cum ita inponitur toga ut togae lacinia, quae post secus reicitur, adtrahitur ad pectus, ita ut ex utroque latere ex humeris picturae pendeant, ut sacerdotes gentilium faciebant aut cingebantur praetores. Trabea erat togae species ex purpura et cocco qua operti Romanorum reges initio procededinvenisse perhibetur ad discretionem regii habitus. Trabea autem dicta quod in maiori gloria hominem transbearet, hoc est ultra et in posterum ampliori dignitate honoris beatum faceret. Paludamentum erpuraque et auro distinctum. De quo Salustius. Togam inquit paludamento mutavit. Erat autem pallium bellicum, dictum ut quibusdam videtur, quod eo indutus palam faceret imperator futurum bellum. Circumtextum est, quod grece ciclas dicitur. De quo Virgilius. Et circumtextum croceo velamen acantho. Circumtextum autem dictum, quia est rotundum pallium. Diplois grecum nomen, ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
retur. nisi qͥ honores sumpsisset apopło
Toga palmata dicebat᷑. ꝗͣ merebãt᷑ hi qͥ reportabãt
de hostibꝰ palmas. Ipsa uocabatur & toga
picta. eo quod uictorias cum palmis intextiᷤ
habet. Toga candida eadem quȩ creta.
inqua candidati id ÷ magistratũ petentes
ambiebant. ad dita creta. qͦd candidior in¬
signiorq eẽt. Cicero. In oratione quã habu¬
it contra competitores. in toga candida

Expanded text:
retur, nisi qui honores sumpsisset a poretur, nisi qui honores sumpsisset a poToga palmata dicebatur quam merebantur hi qui reportabant de hostibus palmas: ipsa vocabatur et toga picta, eo quod victorias cum palmis intextas haberet. Toga candida eademque cretata in qua candidati, id est magistratum petentes, ambiebant, addita creta quo candidior insigniorque esset. Cicero in oratione quam habuit contra conpetitores 'In Toga Candida'
Abbreviated transcription (Latin):
tium scapulȩ contegunt᷑. ut dum mi¬
nistrant: expediti discurrant. Plautꝰ. Si qͥd
facturꝰ es appende in humeris pallium.
& ꝑgat quantũ ualet tuoꝵ pedum ꝑni¬
citas. Dictum autẽ pallium apellib. qͥa
semꝑ priꝰ indumento pelliceo uet̾es uteban¬
tur qͣsi pelleo: siue apalla ꝑdiriuationẽ.
Clamis ÷ quȩ ex una parte induitur
neq consuit᷑. s sibula infrenatur. Hinc &
grece nom̃ accepit. Toga dicta. qͦd uelam̃¬
to sui corpꝰ tegat atq oꝑiat. Est autem
pallium parium. forma rotuncla. effu¬
siore & quasi inundante sinu: & sub dex
similitudinem in oꝑimentis simula croꝵ
uł picturarum aspicimus. easq statua to¬
gatas uocamꝰ. Toga autẽ romari in pace
utebantur. belli autẽ tempore p aluidam̃¬
tis. Mensura togȩ iusta. si sex ulnas habeat.
p̃texta ẽ: cui p̃texitur latior purpura. Hanc
inicio romȩ ꝓpinquos & amicos regum so¬
los habere solitos. purpuratosq obhoc uo¬
cari. Obseruatum autẽ ne quis p̾texta ute¬

Expanded text:
tium scapulae conteguntur, ut dum ministrant expediti discurrant. Plautus: Si quid facturus es, appende in humeris pallium, Et pergat, quantum valet, tuorum pedum pernicitas. Dictum autem ia prius semper indumento pelliceo veteres utebantur, quasi pellea sive a palla per derivationem. Chlamis est qui ex una parte induitur, neque consuitur, sGraece nomen accepit. Toga dicta quod velamento sui corpus tegat atque operiat. Est autem pallium purum forma rotunda et fusiore, et quasi inundante sinu, et sub dexsimilitudinem in operimentis simulacrorum vel picturarum aspicimus; easque statuas togatas vocamus. Toga autem Romani in pace utebantur, belli autem tempore paludamentis. Mensura togae iusta si sex ulnas habeat.pretexta est, cui pretexitur latior purpura. Hanc initio Rome propinquos et amicos regum solos habere solitos, purpuratosque ob hoc vocari; observatum ne quis pretexta ute
Abbreviated transcription (Latin):
apparuerit: ibi spes sit alteriꝰ requirendi. Sep¬
tem sunt autẽ genera metalloꝵ. aurum. ar¬
gentum. es. electrum. Stannum. plumbum.
& qͦd clomat omĩa ferrum.
de auro .xuii.

Expanded text:
apparuerit, ibi spes sit alterius inquirendi. Septem sunt autem genera metallorum: aurum, argentum, aes, electrum, stagnum, plumbum et, quod domat omnia, ferrum. De auro .
Abbreviated transcription (Latin):
& liminum usui aptum. Luculleum mar¬
mor inuenitur in thio insula. cui lucullus
consul nom̃ dedit. qui delectatus illo pͥmꝰ
romã inuexit. solumq hoc pene marmor
alligatio contra serpentes laudatur. Ebur
a barro id ÷ elefante dictum. Oratiꝰ. Quid
⁊ͥ uis mulier. nigris dignissima barris:¬
de genimis.ui.

Expanded text:
et liminum usum aptum. 17. Lucullaeum maret liminum usum aptum. 17. Lucullaeum marmor nascitur in Chio insula, cui Lucullus consul nomen dedit, qui delectatus illo primum Romam invexit, solumque pene hoc marmor alligatio contra serpentes laudatur. 19. Ebur a barro, id est, elephante dictum. Horatius: Quid tibi vis, mulier, nigris dignissima barriDe gemmis. 1.
Abbreviated transcription (Latin):
igne liquatur. atq ad usum nitri funditur.
Thebaicris int̾stinctus aureis guitis. inueni¬
tur in parte egypti ascriptus guitulis. ad te¬
renda colliria quadam utilitate naturali con¬
ueniens. Siennites circa siennem uł thebas
nascitur. Trabes ex eo facere reges ꝑhibentur.
Marmora autẽ quȩdã inofficinis rupibus¬
q gignuntur. ex quib itasius diuersi colo¬
ris maculis distinctus: cuiꝰ pͥmũ usum insu¬
lȩ ciclades dederunt. Lesbius liuictior est
paulo huic: s & ipse diu̾si coloris maculas
habens. Corintheus ammoniacȩ guttȩ si¬
milis cum uarietate diu̾soꝵ coloꝵ: corintho
pͥmũ reꝑtus. Ex eo colũpnȩ ingentes. liminaq
fiunt ac trabes. Caristeum uiride optimum.
nom̃ ab aspectu habens. eo qͦd gratum sit his
qui geminas sculpunt: eius enim uiriditaᷤ
reficit oculos. Numidicũ marmor numicdia¬
mittit. ad cotẽ sucum dimittit eroco similẽ.
unde & nom̃ accepit: non crustis s in massa.

Expanded text:
igni liquatur atque ad usum vitri funditur. igni liquatur atque ad usum vitri funditur. Thebaicus interstinctus aureis guttis invenitur in parte Aegypti adscripta, coticulis ad terenda collyria quadam utilitate naturali conveniens. Syenites circa Syenem vel Thebas nascitur. Trabes ex eo fecere reges. Marmora autem, quae in officinis rupibusque gignuntur: ex quibus Thasius diversi coloris maculis distinctus, cuius primum usum insulae Cyclades dederunt. Lesbius lividior est paulo huic, sed et ipse diversi coloris maculas habens. Corintheus ammoniacae guttae similis cum varietate diversorum colorum. Corintho primum repertus. Ex eo columnae ingentes liminaque fiunt ac trabes. Caristeum viride, optimum; nomen ab aspectu habens, eo quod gratus sit his qui gemmas sculpunt; eius enim viriditas reficit oculos. Numidicum marmor Numimittit, ad cotem succum dimittit, 263 croco similem, unde et nomen accepit, non crustis, sed in massam
Abbreviated transcription (Latin):
canitiȩ. Purpurites exegypto ẽ: rubens can¬
dicus int̾uenientibꝰ punctis. Nominis eiꝰ causa:
qͦd rubeat ut purpura. Basanites ferrei coloris
siue cduritiȩ unde & nom̃ ei datum ẽ: inuentꝰ:
in egypto & ethiopia. Aiabastris lapis candid
int̾stinctꝰ uariis colorib ex quo euangłici illius
unguenti uasculum fuit. Cauant em̃ hime
ad uasa unguentaria. qm̃ optime seruare in¬
corrupta dr̃. Mlascitur circathebas egyptias
& cdamascum syriȩ. cet̾is candidior: ꝓbatissi¬
mus uͦmindia. Parius candoris eximii. lig¬
dinius cognomento. Hic apud paron insulã
nascitur. unde & parius nuncupatꝰ. Mag¬
nitudo eiꝰ quȩ lances craterasq ñ excedat.
unguentis & ipse aptus. Coralliticus masia
reꝑtus. mensura non ultra ctibita bina. can¬
dore ꝓximo eboris atq similitudimi. edit̾ so¬
niger. Alabandicus terrȩ suȩ nomine nuncu¬
patus purpurȩ aspectii similis. Iste inoriente

Expanded text:
canitie. 261 5. Porphyrites ex Aegypto est, rubens cancanitie. 261 5. Porphyrites ex Aegypto est, rubens candidis intervenientibus punctis. Nominis ejus causa, quod rubeat, ut purpura. 6. Basaltes ferrei coloris, sive duritiae. Unde et nomen ei datum est, inventus in Aegypto et Aethiopia. 7. Alabastrites lapis candidus, interstinctus variis coloribus, ex quo evangelici illius unguenti vasculum fuit. Cavant enim hunc ad vasa unguentaria, quoniam optime servare incorrupta dicitur. Nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae caeteris candidior, probatissimus vero in India. 8. Parius candoris eximii, Lychnites cognomento: hic apud Paron insulam nascitur, unde et Parius nuncupatus. Magnitudo eius, qua lances craterasque non excedat; unguentis et ipse aptus. Coralliticus in Asia repertus, mensurae non ultra cubita bina, candore proximo eboris et quadam similitudine. E diversoniger Alabandicus terrae suae nomine nuncupatus, purpurae aspectu similis. Iste in oriente
Abbreviated transcription (Latin):
Ist lapidum genera: ueuiamꝰ ad marnora.
Nã int̃ lapides & marmora: differentia ẽ. Nam
marmora dicuntur eximii lapides. qͥ mactilis
& coloribꝰ cõmendant᷑. Marmor grecus sermo
est: auiriditate uocatus. & quãtris postea & alii
colores inueniantur: nom̃ tam̃ pͥstinũ auiridi¬
tate retinuerunt. Marmoꝵ colores & genera
innumerabilia sunt: ñ tam̃ om̃ia e rupib exci¬
duntur. s multa sub t̃ra sparsa sunt p̃ciofissi¬
mi generis. sicut lacedemonium uiride cunctiꝰ¬
q hilarsꝰ: reꝑtum priꝰ apud lacedemonios. un¬
de & uocabulum traxit. Ophites serpentium
maculis simile est: unde & uocabulum sumpsit.
Duo eiꝰ genera molle candidum. nigrũ. durũ.
Augusteum & tybetium in ȩgypto augusti ac
tyberii pͥmũ pͥncipatu reꝑta sunt. Differentia
eoꝵ ẽ ab ophite. cũ illud ut p̃diximus serpentiũ
maculis sit similȩ: hec maculis diu̾so mͦ colli¬
gentur. Nam augusteum undatim ⁊ crispũ.
inuertices tyberium sparsa non conuolupta

Expanded text:
st lapidum genera veniemus ad marmora. Nam inter lapides et marmora differentia est. Nam marmora dicuntur eximii lapides, qui maculis et coloribus commendantur. Marmor seest a viriditate vocatus, et quamvis postea, et alii colores inveniantur: nomen tamen pristinum a viriditate retinuerunt. 2. Marmorum colores, et genera innumerabilia sunt. Non tamen omnia e rupibus exciduntur, sed multa sub terra sparsa sunt, et pretiosissimi generis: sicut Lacedaemonium viride, cunctis hilarius, repertum prius apud Lacedaemones, unde et vocabulum traxit. 3. Ophites serpentium maculis simile est, unde et vocabulum sumpsit; duo ejus genera, molle candidum, nigrum durum. 4. Augustaeum, et Tiberium in Aegypto Augusti, et Tiberii primum principatu reperta sunt. Differentia eorum est ab ophite, cum illud, ut praediximus, serpentium maculis sit simile. Haec maculas diverso modo colligunt; nam Augustaeum undatim est crispum in vertices, Tiberium sparsa, non convoluta
Abbreviated transcription (Latin):
recte loquendi. & origo & fundam̃tũ
liberalium litt̾arũ. Hec in disciplinis post
litt̾as cõmunes inuenta ÷: ut iam qͥ didi¬
cerint litt̾as ꝑ eam recte loquendi rõnem
sciant. Grammatica autẽ. alittĩs nom̃
accepit. Grammata enĩ. greci littãs uo¬
cant.

Expanded text:
recte loquendi, origo et fundamentum liberalium literarum. Hec in dislitteras communes inventa est, ut iam qui didicerant litteras per eam recte loquendi rationem sciant. Grammatica autem a litteris nomen accepit. Γράμματα enim Graeci litteras vocant.
Abbreviated transcription (Latin):
inquit edificauit sibi domum. excidit colũpnaᷤᷤ
semptẽ. immolauit uictuas suas. miscuit ui¬
num suũ. ꝓposuit mensam suã. misit seruos suoᷤᷤ
dicens. Siquis ÷ paruulus: ueniat ad me. Et
insipientib loquitur. Uenite comedite panem
meũ. bibite uinum qͦd miscui uob̃: derelinqui¬
te insipientiã & uiuetis. & ambulate ꝑuias pru¬
ȩccłam. inqͣ mactauit sui corporis hostias. in qͦ
miscuit uinum sui sanguinis incalice sacram᷑¬
ti diuini. & p̃parauit mensã hoc ÷ altare dni.
mittens seruos suos apłos atq doctores ad insi¬
pientes. hoc ÷ ad om̃s gentes uerbum dñi igno¬
rantes. dicens eis. Uenite comedite panẽ meum.
& bibite uinum qͦd misciti uob̃: id ÷ scĩ corporis

Expanded text:
aedificavit sibi domum, excidit columnas aedificavit sibi domum, excidit columnas septem, immolavit victimas suas, miscuit vinum suum, proposuit mensam suam, misit servos suos, dicens: Si quis est parvulus, veniat ad me; et insipientibus loquitur: Venite, comedite panem meum, et bibite vinum quod miscui vobis; derelinquite insipientiam, et vivetis, et ambulate per vias pruEcclesiam, in qua mactavit sui corporis hostias, in qua miscuit vinum sui sanguinis in calice sacramenti divini, et praeparavit mensam, hoc est, altare Domini, mittens servos suos apostolos atque doctores ad insipientes, id est, ad omnes gentes verum Deum ignorantes, dicens eis: Venite, comedite panem meum, et bib
Abbreviated transcription (Latin):
calicis sacramentũ dõ placiturum
eẽt holo caustum: scͥpturarum testimoniis
ñ tacet᷑. Huiꝰ enim sacrificii p̃figuratio:
in sacerdotio melchisedech ante fuit exp̾ssa.
Iste enĩ sacerdos dĩ excelsi cũ benediceret
abrahȩ: ob mysterium futuri holocausti
panem & uinũ ͣ sacrificium dño optillit.
hoc enim ille primũ in typo filii clĩ expressit.
Atq psalmista ex ꝑsona patͥs sic dicit. Ante
luciferum genuite: tu es sacerdos inet̃num
scd̾m ordinem melchisedech: hoc ÷ uxta ritũ
huiꝰ sacrificii. qͦd & in passione sua ꝑficiens xp̃c
impleuit: qd̾q etiam apłis cominemorationem
idem melchisedech Rex salem unmolauit: id ÷
panẽ & uinum: qͦd ÷ corporis & sanguinis dnĩ
uerissimum sacramentũ. De quo idem dñs dicit.
Qui manducauerit carnem meã & biberit san¬
guinẽ meũ: in me manet & ego in eo. Cuiꝰ qͥdẽ
sacrificii sacramentũ & in salomone ꝑ immolati¬
onẽ panis ac uini ita monstratur. Dapientia

Expanded text:
mentum Deo placitum esset in holocausto, Scripturarum testimoniis non tacetur. Hujus enim sacrificii praefiguratio in sacerdotio Melchisedech antea fuit expressa. Iste enim sacerdos Dei excelsi, cum benediceret Abrahae, ob mysterium futuri holocausti panem et vinum in sacrificio Domino obtulit. Hoc enim ille primum in typo Filii Dei expressit: ad quem Psalmista ex persona Patris sic dicit: Ante luciferum genui te. Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Hoc est juxta ritum hujusmodi sacrificii, quod et in passione sua perficiens Christus implevit, quodque etiam apostolis in commemorationem idem Melchisedech rex Salem immolavit, id est, panem et vinum, quod est corporis et sanguinis Domini verissimum sacramentum. De quo idem Dominus dicit: Qui manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, 112 in me manet, et ego in eo . Cujus quidem sacrificii sacramentum et in Salomone per immolationem panis ac vini ita monstratur: « Sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
diacodion quia excodia id est ex papauere fit:
sic̃ diasꝑmaton. quia ex seminib componit᷑.
Electuariũ uocatũ. eo quod molle sorbeat᷑.
Trociscus dictus. qͥa in modũ rotulȩ deformat᷑.
Trocos enĩ grece. rotundũ dr̃. Colliria latinũ
sonat. qd̾ uitia oculoꝵ det̃gant. Epytima.
eoqd̾ suꝑponat᷑ aliis adiutoriis p̃cedentib.
Cataplasma ẽ: eo qd̾ inductio solasit. Impla¬
strum: eoqd̾ inducat᷑. Malagna: qd̾ sine
igne maceret᷑ & cõprehendat᷑. Enema grece.
latine relaxatio dr̃. P essaria dicta. qd̾ intꝰ ini¬
ciantur. Medicinã iumentoꝵ cyron quidã
grecus inuenit. Inde pingitur dimidia parte
homo. & dimidia equus. Dictus autẽ cyron
cos dies medici uocant. qͥb credo exiudicio
infirmitatiᷤᷤ hae hoc nom̃ impositũ est:
qͥsi iudicent hominẽ. & sententia aut puni¬
ant aut lib̾ent.
De libris medicinalib x

Expanded text:
diacodion, quia ex codia, id est ex papavere fit; diacodion, quia ex codia, id est ex papavere fit; sicut diaspermaton, quia ex seminibus conponitur. Electuarium vocatum eo quod molle sorbeatur. Trociscos dictus quia in modum rotulae deformatur; τροχὸς enim Graece rota dicitur. Collyria Latisonat, quod vitia oculorum detergant. Epitima, eo quod superponatur aliis adiutoriis praecedentibus. Cataplasma, eo quod inductio sola sit. Inplastrum, eo quod inducatur. Malagma, quod sine igne maceretur et conprehendatur. Enema Graece, Latine relaxatio dicitur. Pessaria dicta quod intus iniciantur. Medicinam iumentorum Chiron quidam Graecus invenit. Inde pingitur dimidia parte homo, dimidia equus. Dictus autem Chironcos dies medici vocant, quibus, credo, ex iudicio infirmitatis hoc nomen inpositum est, quod quasi iudicent hominem, et sententia sua aut puniant aut liberent. § 10 De libris medicinalib