comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enamulde  alisliana qm̃q̃ in ipso uirtutis obtine lexur breiras
et aboruptum sermonis genus quod otiosum fortaue lectorarei¬
nus tulat audientem transuolat nec dum repetatur expeeraren
presertin lector non fere sit nisi eruditus iudicemrirrapleriq
udecimas mutant de copronimtiaturum quarl mpelexerit ut
borrasse ulnq in narranone tamenubiq precipue medial it
quia et uon inornata debet eise breintas aliceuraug endior iur dl are
et souit uoluptas et minus longa qua delectare uudeniue ut ara os¬
en lieernibe iter en am si eo e spatui amplioris mminus faragar q̃ dus
aridumq compendium Nec enim unꝗͣ mibi tanta fuerit cura breui¬
tatis ut non ea quae credibilem fatiunt expositionem inseri uelim
Simplex enim et undiq precisa non tam narratio uexari potest qͣ
confusio:Sunt porro multx conditione ip̃a rei longe narrationes

Expanded text:
etiam illa Sallustiana, quanquam in ipso virtutis obtinet locum, brevitas etiam illa Sallustiana, quanquam in ipso virtutis obtinet locum, brevitas et abruptum sermonis genus, quod otiosum fortasse lectorem minus fallat, audientem transvolat nec dum repetatur exspectat, cum praesertim lector non fere sit nisi eruditus, iudicem rura plerumque in decurias mittant de eo pronuntiaturum quod intellexerit; ut fortasse ubicunque, in narratione tamen praecipue, media haequia non inornata debet esse brevitas, alioqui sit indocta; nam et fallit voluptas et minus longa quae delectant videntur, ut amoenum ac molle iter, etiamsi est spatii amplioris, minus fatigat quam durum aridumque compendium. neque mihi unquam tanta fuerit cura brevitatis, ut non ea, quae credibilem faciunt expositionem, inseri velim. simplex enim et undique praecisa non tam narratio vocari potest quam confessio. sunt porro multae condicione ipsa rei longae narrationes,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt anchore ioluimis oram proseeti sumus. nihil horum din
celer uis potee ł sea sufficit dicere e portu naingaui o quiicus
exuus rei satis ostenditpriora detemus rocesse coneni quo reli¬
qua in telliguntur. quare cum dicitur lircat. estmili filius uaueris
omnia ua superuacua cupidus ego libxrorum uxorem braicoru
aliqui aliquam circuncisam expositionem asCarere hat pois& ali¬
alinla cuemp utauerunt ꝙ illa superuaeuis careree horc pois& eali¬
quid ex ueressariis desiderare. Nos autem breuitaremuilo purs¬
mus. non ut minus sed ne plus dicatur qͣ oporiratnam uerataes
quidem
scͥprores artium tradiderunt. transco. sunt enim bae uitia nonuias
Sreitatis gratia refugienda non minus autem cauenda erit qua
estmarrationi superesse q̃ dccise. Nam superuaeua cumuedisidi¬
cuntur neceusaria cum picuo suibtrahuntur. Quare uitando suna

Expanded text:
sunt ancorae, solvimus oram, profecti sumus. nihil horum dici sunt ancorae, solvimus oram, profecti sumus. nihil horum dici celerius potest, sed sufficit dicere e portu navigavi. et quotiens exitus rei satis ostendit priora, debemus hoc esse contenti, quo reliqua intelliguntur. Quare , cum dicere liceat, est mihi filius iuvenis, omnia illa supervacua: cupidus ego liberorum uxorem duxi, nataliqui aliud circumcisam expositionem, id est σύντομον, aliud brevem putaverunt, quod illa supervacuis careret, haec posset aliquid ex necessariis desiderare. nos autem brevitatem in hoc ponimus, non ut minus, sed ne plus dicatur quam oporteat. nam iteraquidam scriptores artium tradiderunt, transeo; sunt enim haec vitia non tantum brevitatis gratia refugienda. Non minus autem cavenda erit, quae t aliquid narrationi superesse quam deesse. nam supervacua cum taedio dicuntur, necessaria cum periculo subtrahuntur. Quare vitanda est
Abbreviated transcription (Latin):
existimant eum interim quoa tamqͣ facile contemnunt nescias
praestare minus uelint an possint. neq enim aliud in elcquenti a
tant. postqͣ audierunt. quia non bona uidicant esse illi sed uera lum
autem optime dicir orator cum uidetur uera dicere At nunc. uelut
campum nacti expositiois. hic potissimum & uexem flectant & cer¬
uicem reponunt et brachium in latus iactant. iitq & rerum & ner¬
borum et compositionis genere lascuniunt. Demde id quod sit mons iro
Brcius tritnarratio ante omnia si inde eoeperimus remexpone unde
ad uidicem pertine Pcide si nihil extra causam dixerimus ter ia¬
si recidemus omiia quibus sublatis neq cognitioni quicq̃ neq uti¬
uitati detrahatur sol& enim esse quadam partiumbrriuas que
longam tamen esfficit summam in portum ueni napem ꝓroplai
quinturherer interregam de pretio conueni conseenau sublare

Expanded text:
existimant, cum interim, quod tanquam facile contemnunt, nescias, existimant, cum interim, quod tanquam facile contemnunt, nescias, praestare minus velint an possint. neque enim aliud in eloquentia, tant, postquam audierunt, quia non bona iudicant esse illa, sed vera. tum autem optime dicit orator, cum videtur vera dicere. At nunc, velut campum nacti expositionis, hic potissimum et vocem flectunt et cervicem reponunt et brachium in latus iactant totoque et rerum et verborum et compositionis genere lasciviunt; deinde, quod sit monstro brevis erit narratio ante omnia, si inde coeperimus rem exponere, unde ad iudicem pertinet; deinde, si nihil extra causam dixerimus; tum etiam,si reciderimus omnia, quibus sublatis neque cognitioni quidquam neque utilitati detrahatur. solet enim quaedam esse partium brevitas, quae longam tamen efficit summam. In portum veni, navem prospexi, quanti veheret interrogavi, de pretio convenit, conscendi, sublatae
Abbreviated transcription (Latin):
plurima uera sicut falsa qͦ frequenter uerisimilia quiare non minus
laborandum est. ut iudex quac uere dicimus ꝗ quo fingimus credat
Sunt quidem het quas supra retuli uirtutes aliarum ꝙͦ partunti
et credat frustra in reliquis laborabimus. Erit autem narrauo a¬
pra atq dilucida si fuerit primum exposita uerbis ꝓpriis et id signi¬
ficantibus et non sordidis quidem non tamen exquisitis et ab usu
remous tum distincta rebus personis tp̃ribus loxis causis ip̃a cua
pronuntiatione in hoc accomodata ut uidex que dicuntur ꝗͣ faci¬
lume accipiat. Qua quidem uirtus negliginir aplurimis qui ad
clamorem dispositȩ uel euam forie circunsusae multitudinis com¬
posur non ferunt. illud intentionis silentium nec sibi diserti uiden¬
tur nisi omnia tumultu et uoriferatione concusserint rem iudica¬
re sermonis quotidiani et in quecunq & indoctiorum eadents

Expanded text:
plurima uera quidem, sed parum credibilia, sicut falsa quoque frequenter verisimilia. Quare non minus plurima uera quidem, sed parum credibilia, sicut falsa quoque frequenter verisimilia. Quare non minus laborandum est, ut iudex, quae vere dicimus quam quae fingimus, credat. sunt quidem hae, quas supra retuli, virtutes aliarum quoque partiet credperta atque dilucida, si fuerit primum exposita verbis propriis et significantibus et non sordidis quidem, non tamen exquisitis et ab usu remotis, tum distincta rebus, personis, temporibus, locis, causis, ipsa etiam pronuntiatione in hoc accommodata, ut iudex quae dicentur quam facillime accipiat. quae quidem virtus negligitur a plurimis, qui ad clamorem dispositae vel etiam forte circumfusae multitudinis compositi non ferunt illud intentionis silentium nec sibi diserti videntur, nisi omnia tumultu et vociferatione concusserint; rem indicate sermonis cotidiani et in quemcumque etiam indoctorum cadentis
Abbreviated transcription (Latin):
breuem uerisimilem. neq enim refert an prolucida pspicuam proue¬
risimili probabilem credibilem ue dicamus Eadem nobis plac& di¬
uisio. Qñꝗͣ et aristotiles ab isocrare parre in una dissenserit p̃ceptũ
breuitatis irridens tamꝗ̃ necesse sit longam aut breuem expositionẽ
nec liceat ire per medium: Iheodorei quoq scolȩ solam relinquunt
ultimam parrem quia nec breuiter nec utq nec dilucide semper sit uti¬
le exponere Ꝙ diligentius distinguenda sunt singula ut quid qͦ loxo
prosit ostendam. Marratio est aut tora pro nobis aut tora pro adusariis
aut mixta pro utrisq. Si erit tota pro nobis. conrenti sumus his cribus
partibus per quas eificitur quo uidex faciluis intelligat. inorminerit
credat. nec quisq̃ reprehensione dignum pute quo ꝓposuerim eam
quae sit tota pro nobis debere uerisimilem cum uera sit. Sunt enimꝰ

Expanded text:
brevem, verisimilem. neque enim refert, an pro lucida perspicuam, pro vebrevem, verisimilem. neque enim refert, an pro lucida perspicuam, pro verisimili probabilem credibilemve dicamus. eadem nobis placet divisio; quanquam et Aristoteles ab Isocrate parte in una dissenserit praeceptum brevitatis irridens, tanquam necesse sit longam esse aut brevem expositionem nec liceat ire per medium, Theodorei quoque solam relinquant ultimam partem, quia nec breviter utique nec dilucide semper sit utile exponere. quo diligentius distinguenda sunt singula, ut quid quoque loco prosit ostendam. narratio est aut tota pro nobis aut tota pro adversariis aut mixta ex utrisque. si erit tota pro nobis, contenti sumus his tribus partibus per quas efficitur, quo facilius iudex intelligat, meminerit, credat. nec quisquam reprehensione dignum putet, quod proposuerim eam, quae sit tota pro nobis, debere esse verisimilem, cum vera sit. sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
ut ctiam secundo partis sua lixo narrare uidcantua. Nam cump
petitore dicunt et expositione tanꝗͣ prius agant uti solent. et conra¬
dictione tanꝗ̃ rndeant idq fit non recte. Nam cum sit declamano
forentium actionum meditatio cur non in utrumq protinus locũ
exceat cuius rationis ignari ex more cui assucuerunt in foro purãt
esse mutandum. Sed inͦ scolasticis quoq non nunꝗͣ euenit ut pro nar¬
rarione sit ppositio. Nam quid expon& quae zelotipum male tracta¬
nonis accusat: aut qui cinicum apud censores rcum de moribus facis
cum totum crimen uno uerro in qualib& actionis parte posito satis ui¬
detur Sea haet hatreniis nunc quae sir narrandi ratio subuingam nar¬
ratio est facte aut non facte utilis ad persuadendum expositio. Ue
luit Appollodorus finit Oratio docens auditorem qui in controuersia sit
Cam pleriq scͥprores maxime qui sunt isocrate uolunt esse lucidam

Expanded text:
ut etiam secundo partis suae loco narrare videantur. nam cum pro ut etiam secundo partis suae loco narrare videantur. nam cum pro petitore dicunt et expositione, tanquam priores agant, uti solent et contradictione, tanquam respondeant, idque fit recte. nam cum sit declamatio forensium actionum meditatio, cur non in utrumque protinus locum se exerceat? cuius rationis ignari ex more, cui adsueverunt, nihil in foro putant esse mutandum. Sed in scholasticis quoque nonnunquam evenit, ut pro narratione sit propositio. nam quid exponet, quae zelotypum malae tractationis accusat, aut qui Cynicum apud censores reum de moribus facit? cum totum crimen uno verbo in qualibet actionis parte posito satis indicetur. Sed haec hactenus. nunc , quae sit narrandi ratio, subiungam. narratio est rei factae aut ut factae utilis ad persuadendum expositio, vel ut Apollodorus finit oratio docens auditorem, quid in controversia sit. eam plerique scriptores, maxime qui sunt ab Isocrate, volunt esse lucidam,
Abbreviated transcription (Latin):
Uareno reo posiea q narrabit cumobiceta diluit. quoa fier utaluet a
dnarratio ut in armorum narratione antiquior cauendi q̃ inferiendi¬
ictum cura ert Sunr quadam causx neq id raro erimini qu& mie
de quo cognitum est faciles ad diluendum. sed multis anix aet& iite
Elagitus & grauibus oncrare quae prius admonenda ut ꝓpitius uide
defensionem ip̃us negocũ cuuis ꝓpria quȩstio est audiat. ut si defenae¬
aus cist  Cacilius non ne optime patronus occurrat prus conuitus
luxurię petulantiȩ impudicitia q̃ ueneficii in quibus solis oranisei¬
ecronis uersatur oratio. Deinde tum narr& de duobuis honis paulatĩq
ae iii explice rausam qua eit ipius actione aefensa Sed nos aur&
scolarum consuetudo in quibus certa quidem ponuntu qua chema¬
ta dicuntim ddicimus prȩter quae nibnl est diluendum ideoq narra¬
tio prohemio semper sub uingitus in de libertas declamatorilius

Expanded text:
Vareno quoque postea narravit quam obiecta diluit. quod fiet utiliter, Vareno quoque postea narravit quam obiecta diluit. quod fiet utiliter, di narratio, ut in armorum ratione antiquior cavendi quam ictum inferendi cura est. erunt quaedam causae neque id raro crimine quidem, de quo cognitio est, faciles ad diluendum sed multis anteactae vitae flagitiis et gravibus oneratae; quae prius amovenda sunt, ut propitius iudex defensionem ipsius negotii, cuius propria quaestio est, audiat: ut, si defendendus sit M. Caelius, nonne optime patronus occurrat prius conviciis luxuriae, petulantiae, impudicitiae quam veneficii, in quibus solis omnis Ciceronis versatur oratio; tum deinde narret de bonis Pallae totamque de vi explicet causam, quae est ipsius actione defensa? Sed nos ducit scholarum consuetudo, in quibus certa quaedam ponuntur, quae themata dicimus, praeter quae nihil est diluendum, ideoque prooemio narratio semper subiungitur. inde libertas declamatoribus,
Abbreviated transcription (Latin):
q uarratio prohemio subntienda quod qui opinantur non possunt ui¬
deri nulla ratione ducti Nam eum prohemium id circa compatũ
sit ut uidex adrem accipiendam fiar conciliatior docilios & iten¬
tior et probatio nisi causa prius cognita non possit adhiberi protinus
notitia rerum instruendus idetur. sed hoc interim mutat conditio
causas  nisi forit lulluis in oratione pulcherrima quam pro Malosii
septam reliquit male dictulisse narrationem uideretur tribus ꝓpositis
questionibus aut protuisr& exponere quomodo insidias lorn f¬
cuss& cuaus si reum qui a se hominem occisum faretur. defencdiu
omnino fas non fuis& Aut si iam preuiditio senatus damnatus ess&
ANTO Aut si CR pompeius qui ꝑꝑ aliam gratiam uudicum & milirb
armans eluserat tanq̃ aduersus estimaretur. Ergo huiusmgi. q qones
uim proleru obtinchunt cum omnes uidices p̾ꝑauerine. Sed pro

Expanded text:
que narratio prooemio subiicienda; quod qui opinantur, non possunt vique narratio prooemio subiicienda; quod qui opinantur, non possunt videri nulla ratione ducti. nam cum prooemium idcirco comparatum sit, ut iudex ad rem accipiendam fiat conciliatior, docilior, intentior, et probatio nisi causa prius cognita non possit adhiberi, protinus iudex notitia rerum instruendus videtur. Sed hoc quoque interim mutat condicio causarum; nisi forte M. Tullius in oratione pulcherrima, quam pro Milone scriptam reliquit, male distulisse narrationem videtur tribus praepositis quaestionibus; aut profuisset exponere, quomodo insidias Miloni fecisset Clodius, si reum, qui a se hominem occisum fateretur, defendi omnino fas non fuisset, aut si iam praeiudicio senatus damnatus esset Milo, aut si Cn. Pompeius, qui praeter aliam gratiam iudicium etiam militibus armatis clauserat, tanquam adversus ei timeretur. ergo hae quoque quaesvim prooemii obtinebant, cum omnes iudicem praepararent. Sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
enim narratio in hoc reperta est ut tantum cognoseat uidex. sed alñ
magis ut consentiat. quare cuam si nonerit docendus sed aliquo mo
affuiendus narrabimus cum p̃paratione quadam scire quidem eum
in summam quid actisit. tamen rationem quoq facti cuiisq cognos¬
cere ne grauctur. Interim ꝑꝑ aliquem in consilium adhibitum nos repx¬
tere illa simulemus. Interim ut reique ex aduerso ꝓponatur iniqui¬
tatem omnes etiam circunstantes intelligant in quo genere plurimis fi¬
guris erit uarianda exposirio ad effugiendum trdium nota audientis
sicut mocministi. et forrasse superuaruum fuerit hic commorari
sed quid ego diutius cum tu optime noris illud quale sit tu scias & his
similia alioquin sicur apud udicem eui nora causa est narratio semp
udetur superuacua potest uideri non semper esse etiam ip̃a ac narra
actio necessaria. Alterum est de quo frequentius quęritur Ansit uti¬

Expanded text:
enim narratio in hoc reperta est, ut tantum cognoscat index, sed aliquanto enim narratio in hoc reperta est, ut tantum cognoscat index, sed aliquanto magis, ut consentiat. Quare , etiamsi non erit docendus, sed aliquo modo adficiendus, narrabimus cum praeparatione quadam: scire quidem eum in summam, quid acti sit, tamen rationem quoque facti cuiusque cognoscere ne gravetur. interim propter aliquem in consilium adhibitum nos repetere illa simulemus, interim, ut rei, quae ex adverso proponatur, iniquitatem omnes etiam circumstantes intelligant. In quo genere plurimis figuris erit varianda expositio ad effugiendum taedium nota audientis, sicut meministi , et fortasse supervacuum fuerit hic commorari. Sed quid ego diutius, cum tu optime noris? illud quale sit, tu scias, et his similia. alioqui si apud iudicem, cui nota causa est, narratio semper videtur supervacua, potest videri non semper esse etiam ipsa actio necessaria. alterum est, de quo frequentius quaeritur, an sit uti
Abbreviated transcription (Latin):
birio posthumo. Nam ut uentum Alexandriam est. uid: hac una
ratio a rege ꝓposita posthumo est conseruandę pecuniȩ sicurationẽ
et quasi dispensationem regiam suscepiss& uel augendi ut describitur
irer. Uerris ficta interim narratio introduca sol& uel ad concitandos
iudices ut pro Roscio grisogonum euius paulo ante habui mentionẽ
uel ad soluendos aliqua urbanirare ut pro ECluentio circa fratres cepa¬
sios interdum per digressionem decoris gratia qualis rursus in uerrem
de proserpina in his quondam locis mater filiam quȩsisse dicitur qua
omnia eopertinent ut appareat non utiq non narrare eum qui ne¬
gat. sed illud ipsum narrare quod negat.Nehox quidem simpliciter
accipiendum quod est a me positum superuacuam esse narrationem
rei quam iudex nouerit quod sic inrelligi uolo non modo facturum¬
quid sit sciet. sed ita factum etiam ut nobis expedit opinabitur.neq

Expanded text:
Rabirio Postumo: nam ut ventum Alexandriam est, iudices, haec una Rabirio Postumo: nam ut ventum Alexandriam est, iudices, haec una ratio a rege proposita Postumo est servandae pecuniae, si curationem et quasi dispensationem regiam suscepisset; vel augendi, ut describitur iter Verris. ficta interim narratio introduci solet, vel ad concitandos iudices ut pro Roscio circa Chrysogonum, cuius paulo ante habui mentionem; vel ad resolvendos aliqua urbanitate, ut pro Cluentio circa fratres Caepasios; interdum per digressionem decoris gratia, qualis rursus in Verrem de Proserpina, In his quondam locis mater filiam quaesisse dicitur. quae omnia eo pertinent, ut appareat non utique non narrare eum qui negat, sed illud ipsum narrare quod negat. ne hoc quidem simpliciter accipiendum, quod est a me positum, esse supervacuam narrationem rei, quam iudex noverit; quod sic intelligi volo, si non modo quid factum sit sciet, sed ita factum etiam, ut nobis expedit, opinabitur. neque
Abbreviated transcription (Latin):
neganda sunt. sed argumentis expositione contraria resistendũ
et interdum uniuersis An reus ambitus male narrabir quos paren¬
res habuerit que mad modum ipse uixerit quihus meritis fretus ad
petinonem descenderit Aut si quis reretundaex erimine insimu¬
labitur non et anit actam uitam et quibus de causis per prouintiam
uniuersam uel accusatorem aut testem otfenderit non mutiliter ex¬
ponit. Quae si narratio non est. ne illa quidem Ciccronispro Quenuo
prima. cuius est initium Aulus Cluentius habus in hoc enim hnc de
uenefitio. sed de causis quibus ci mater inimica sit dicit. Due ille qͦ
sunt ꝑtinentes ad causam: sed non ip̃ius causȩ narrationes uel exempli
gratia ut in Uerrem de l. Domitio qui pastorem ꝙ is aprum quem ip̃i
muneri obtulerat exceptum esse ase uenabulo confessus ess& incru¬
cem sustulit uel excutiendi ad alicuius extrinsccus criminis ut Ra

Expanded text:
neganda sunt, sed argumentis expositione contraria resistendum neganda sunt, sed argumentis expositione contraria resistendum est interdum singulis interdum universis. An reus ambitus male narrabit, quos parentes habuerit, quemadmodum ipse vixerit, quibus meritis fretus ad petitionem descenderit? aut qui repetundarum crimine insimulabitur, non et anteactam vitam, et quibus de causis provinciam universam vel accusatorem aut testem offenderit, non inutiliter exponet? quae si narratio non est, ne illa quidem Ciceronis pro Cluentio prima, cuius est initium: A. Cluentius Habitus. nihil enim hic de veneficio, sed de causis, quibus ei mater inimica sit, dicit. illae quoque sunt pertinentes ad causam sed non ipsius causae narrationes: vel exempli gratia ut in Verrem de L. Domitio, qui pastorem, quod is aprum, quem ipsi muneri obtulerat, exceptum esse a se venabulo confessus esset, in crucem sustulit; vel discutiendi alicuius extrinsecus criminis, ut pro
Abbreviated transcription (Latin):
ac causis ꝑꝑquas in nocens mpiculum deducatur aliis quibius eredibi¬
le id qued icitur fiat. ricq enim accusatorhox tantum dicit. pecudis¬
ti. sed quibus id prob&. narrat. ut intragediis cum itucer. Ulixem
rcum fatiat aiacis oxcisi dicens inuentum eum in solitudine iuxta
ex anime corpus iimici cum gladio cruenit nisi id modo Ulixes rũd&
non eise a sc id facinus admissum sed sibi uulla cum miace inimicitias
siuisc de laude inter ipsos. cerratum deinde subiungit quomõ in eã
soluudinem uenerit iarentem exanimem sit conspieatus. gladium
e uulnere extraxerit. his subrexitur argumentatio. Sed ne illico qdẽ
sine narratione est dicente accusaiore suisti in coloco in quo tuus mi¬
micus occisus est. non fui dicendum enim ubi fuerit. Quare / ambi¬
tus qͦ causac et repetundarum hoc & plures huius men namatiões
hr̃c poterunt quo plura exima crimina in quibus ip̃a quidem

Expanded text:
de causis, propter quas innocens in periculum deducatur, aliis, quibus incredibide causis, propter quas innocens in periculum deducatur, aliis, quibus incredibile id quod obiicitur fiat. neque enim accusator tantum hoc dicit, occidisti; sed, quibus id probet narrat. ut in tragoediis, cum Teucer Vlixem reum facit Aiacis occisi dicens inventum eum in solitudine iuxta exanime corpus inimici cum gladio cruento, non id modo Ulixes respondet non esse a se id facinus admissum, sed sibi nullas cum Aiace inimicitias fuisse, de laude inter ipsos certatum; deinde subiungit, quomodo in eam solitudinem venerit, iacentem exanimem sit conspicatus, gladium e vulnere extraxerit. his subtexitur argumentatio. Sed ne illud quidem sine narratione est, dicente accusatore, fuisti in eo loco, in quo tuus inimicus occisus est: Non fui; dicendum enim, ubi fuerit. Quare ambitus quoque causae et repetundarum hoc etiam plures huiusmodi narrationes habere poterunt, quo plura crimina; in quibus ipsa quidem
Abbreviated transcription (Latin):
has aliquando narrandi non mutandi causas puto sic ab illis dissen¬
tio qui non esse existiment narrationem quom reus quea dicitur tm̃
negat. in qua est opinione Cornelus Celsus qui condiiomis huus pt̃
arbitratur plerasq cadis causas et omnis ambitus: ac. repetundaex
Non enimputat esse narrauones nisi qui sumiam criminis de quo
uditium est continent aut deinde fairatur ipse pro Rabirio postu¬
mo narrasse Ciceronem atq ille et negauit puenitse. ad Rabipim
Pecuniam qua de re erar quęstio consfiita et in hac narrauone nih
de xrimine exposuit Ego autem magnos alitquinseeutus auctores
duas esse in iudiciis. Marrauonum ipenes existimo alteram ip̃ius i¬
causa alixram in rerum ad causam punentium expositione. Nion
occidi hominem nulla narratio est. conuenit. sed erit alqua et ante¬
rim eriam longa contra argumenta cius criminis de ante aeta uita

Expanded text:
has aliquando non narrandi causas puto, sic ab illis dissenhas aliquando non narrandi causas puto, sic ab illis dissentio, qui non existimant esse narrationem, cum reus quod obiicitur tantum negat; in qua est opinione Cornelius Celsus, qui condicionis huius esse arbitratur plerasque caedis causas et omnes ambitus ac repetundarum. Non enim putat esse narrationem, nisi quae summam criminis de quo iudicium est contineat, deinde fatetur ipse pro Rabirio Postumo narrasse Ciceronem; atque ille et negavit pervenisse ad Rabirium pecuniam, qua de re erat quaestio constituta, et in hac narratione nihil de crimine exposuit. ego autem magnos alioqui secutus auctores, duas esse in iudiciis narrationum species existimo, alteram ipsius causae, alteram rerum ad causam pertinentium expositionem. Non occidi hominem, nulla narratio est; convenit; sed erit aliqua et interim etiam longa contra argumenta eius criminis de anteacta vita,
Abbreviated transcription (Latin):
sira Accidit aliqñ alter et scepius ab actore uel quia satis est ꝓponẽ
uel quia sic magis expedit satis est dixisse. certam creditam pecunia
peto ex stipulatione legatum. pero ex testamento diuerse partis ex¬
positio est. cur ea non debeantur & satis est acuori ex magis expedit
sie indicare dico ab horatio sororem suam intersectam. Namq tu
ex ppositione uidex crimen omne cognoseit ex ordo e causa facti
pro aduersario magis est. Reus conit̾a tune narrationem subirahit
cum id quod obicitur neq negari neq excusari poterit sed in sola iuris
questione consisterut in eo qui cum pecuniam priuatam ex ȩde sa¬
cra surripuerit sacrilegi reus est confessio uerecondior est ꝗͣ exposi¬
tio. Non negamus pecuniam de templo eise sublatam calumniatus
tamen accusator actione sacrilegii quom priuata fuerit non sacra
uos autem de hoc cognoscitis. an sacrilegium sit admisum. Sed ut.

Expanded text:
sita. accidit aliquando alteri et saepius ab actore, vel quia satis est proponere sita. accidit aliquando alteri et saepius ab actore, vel quia satis est proponere vel quia sic magis expedit. satis est dixisse, certam creditam pecuniam peto ex stipulatione; Legatum peto ex testamento. diverse partis expositio est, cur ea non debeantur. et satis est actori et magis expedit sic indicare: dico ab Horatio sororem suam interfectam. namque et propositione iudex crimen omne cognoscit, et ordo et causa facti pro adversario magis est. reus contra tunc narrationem subtrahet, cum id, quod obiicitur, neque negari neque excusari poterit, sed in sola iuris quaestione consistet; ut in eo, qui, cum pecuniam privatam ex aede sacra surripuerit, sacrilegii reus est, confessio verecundior quam expositio: Non negamus de templo pecuniam esse sublatam, calumniatur tamen accusator actione sacrilegii, cum privata fuerit non sacra; vos autem de hoc cognoscetis, an sacrilegium sit admissum. Sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
canis cum montibus humor loquitur. Causae quibus historici fre¬
quentissime utuntur Cum exponunt unde bellum seditio pestilen¬
ua Preter hecc alias perfectas alias imperfectas uocant quod quis igno¬
rat Aditiunt expositionem et praeteritoꝵ esse tempoꝵ quae est freqñ¬
tissima et pnitium qualis est Ciceronis de discursu amicoꝵ Crisogonꝰ
inatus et futuroꝵ quac solis dari uaticinantibiis põt
ecmus. Plexiq semper narrandum putauerunt q falsum esse płibus
euarquitur. Sunt enim anix omnia quędam tam breues causat utippo¬
siuonem pouus heant ꝗͣ narrationem ld accidit aliqñ utriq parti cũ
uel nulla expositionẽ uel de re constat de uire quęruur ut apud cen¬
tum uiros filius an frater debeat esse intestati heres pubertas annis¬
in habitu corporis estimetur Aut enim est quidem iure narrationi
loxus sed ante aut iudici nota sunt omnia aut priore loco recte expo¬

Expanded text:
canis cum montibus humo? liquitur ; causarum, quibus historici frecanis cum montibus humo? liquitur ; causarum, quibus historici frequentissime utuntur, cum exponunt, unde bellum, seditio, pestilentia. praeter haec alias perfectas, alias imperfectas vocant; quod quis ignorat? adiiciunt expositionem et praeteritorum esse temporum, quae est frequentissima, et praesentium, qualis est Ciceronis de discursu amicorum Chrysogoinatus, et futurorum, quae solis dari uaticinantibus potestcemus. plerique semper narrandum putaverunt, quod falsum esse pluribus coarguitur. sunt enim ante omnia quaedam tam breves causae, ut propositionem potius habeant quam narrationem. id accidit aliquando utrique parti, cum vel nulla expositio est, vel de re constat, de iure quaeritur, ut apud centumviros, filius an frater debeat esse intestatae heres, pubertas annis an corporis habitu aestimetur: aut cum est quidem in re narrationi locus, sed aut ante iudici nota sunt omnia aut priore loco recte expo
Abbreviated transcription (Latin):
tionem ita non obseure transcendere est optimum Si uero longior
sequetur ac prolixa magis expositio ad eam ip̃am p̃parandus uidex¬
erit ut Cicero sacpius sed hoc loco fecit paulo longius exordium
rei demons trandę repetam quo quȩso uidices ne moles te patrami¬
ni principiis enim cognitis multo facilius extrema intelligetis. Nec
uero sunt mihi de exordio comperta.
Axime naturale est et sicri frequentissime sol& ac deb&ut p̃¬
parato per hacc quae supra dicta sunt uidice res de qua pro¬
nuntiaturus est iudicetur.Hao est narrato in qua sciens
transcurram subtles nimium diuisiones quorumdam plura eiꝰ
genera fatientium Non enim solam uolunt esse illam negocu de
quo apud iudices queriuir exposiuonem. sed personam ut Nauli
palicanus humili loco pitenus loquax magis ꝗͣ facundus loxi ut op¬
pidum est hellesponio lam sacum uid: Temporis ut uere nouo gelidꝰ

Expanded text:
tionem, ita non obscure transcendere est optimum. si vero longior tionem, ita non obscure transcendere est optimum. si vero longior sequetur ac perplexa magis expositio, ad eam ipsam praeparandus erit iudex, ut Cicero saepius, sed et hoc loco fecit: paulo longius exordium rei demonstrandae repetam, quod, quaeso, iudices, ne moleste patiamini; principiis enim cognitis multo facilius extrema intelligetis. haec fere sunt mihi de exordio comperta. maxime naturale est et fieri frequentissime debet, ut prparato per haec, quae supra dicta sunt, iudice res, de qua pronuntiaturus est, indicetur. haec est narratio. In qua sciens transcurram subtiles nimium divisiones quorundam plura eius genera facientium. Non enim solam volunt esse illam negotii, de quo apud iudices quaeritur, expositionem, sed personae, ut M. Lollius Palicanus, humili loco Picens, loquax magis quam facundus; loci, ut oppidum est in Hellesponto Lampsacum, indices; temporis ut vere nouo, gelidus
Abbreviated transcription (Latin):
plex causa est sua quibisq partibus danda prefano estut auidux
nune reliqua et transeo nime illud. Sed in ipsis eriam probationib
multa funguntus prohemii uice. ut. facit Cicero pro Cluentio dic¬
turus contra Censoros pro  Aurena. cum se sermo excusat. Nerum
id frequentius eist ꝗͣ ut exemplis confirmandum sit. Quotiens aũt
prohemio fuerimus usi tum siue ad expositionem transibimus.
siue protinus ad probationem id debebit in principio postremũ
esse cui commodissime ungi initium sequenuum poterit illa nõ
frigida et puerilis est et in seolis affectio et ipse transitus esfiriat
aliq̾uam utiq snĩam et huius uelut prestigię plausum petat ut
Orarori uero quid est necesse surripere hanc transgreisionem
et udicem fallere qui ut ordini rerum animum fallat intendas
& commouendus est Peribit enim prima pars expositionis si
uidex narrari nondum sciet Qua ꝑꝑ ut non abrupte cadẽ in narra¬

Expanded text:
si multiplex causa est, sua quibusque partibus danda praefatio est, ut audite nunc reliqua, et transeo nunc illuc. Sed in ipsis etiam probationibus multa funguntur prooemii vice, ut facit Cicero pro Cluentio dicturus contra censores, pro Murena, cum se Servio excusat. verum id frequentius est, quam ut exemplis confirmandum sit. quotiens autem prooemio fuerimus usi, tum sive ad expositionem transibimus sive protinus ad probationem, id debebit in principio postremum esse, cui commodissime iungi initium sequentium poterit. illa vero frigida et puerilis est in scholis adfectatio, ut ipse transitus efficiat aliquam utique sententiam et huius velut praestigiae plausum petat, ut oratori vero quid est necesse surripere hanc transgressionem et iudicem fallere, qui, ut ordini rerum animum intendat, etiam commonendus est? peribit enim prima pars expositionis, si iudex narrari nondum sciet. quapropter , ut non abrupte cadere in narra
Abbreviated transcription (Latin):
positio est ur ad cas tantum dabis et reliqua quid pro eluentio Se¬
IenI Huibiq couoquium. nonne ad celcritarem plurmn anden fu¬
dem confert qua ne esfecisse sine obseruantia quaderi undeatur
qnq̃ lice in illo merecdilnle non est in partiuonibuns precipiius ino¬
beat narratio suauiratem. admirationes expeganones ous ino¬
pinaros collti uia personarum omnes asfectis. Argumentauiuo
rio rcero quom dicit sic cum prouintię praefiusserutili paser
eisc expedirer Inseremus expositioni erbreuem cum res poscet.
defensionem errationem factorum. Neq enim narrandui ega
ranq̃testi sed ranq̃ patrono. rei ordo per se tals est. Qligaris lega
ius c onfidio prosectus. Quid ergo Aiullius. Qenin ligapuas¬
cumesser nullꝗ tel susiuio legatus in Acfricam e considio pseetus¬
est alin noumato ad bellum sed nead minimam quide suipitioli
nem telli et quom esser uidicaturus satis Qligarins nulloie impli¬
cari negorio paisus et ł adiecit ilomum spectans et ad suos recdi

Expanded text:
positio est ut adeas, tantum dabis, et reliqua. quid ? pro Cluentio, Staieni Bulbique colloquium nonne ad celeritatem plurimum et ad fidem confert? quae ne fecisse inobservantia quadam videatur, quanquam hoc in illo credibile non est, in Partitionibus praecepit, ut habeat narratio suavitatem, admirationes, exspectationes, exitus inopinatos, colloquia personarum, omnes adfectus. argumentabimur rio Cicero, cum dicit sic eum provinciae praefuisse, ut illi pacem esse expediret. inseremus expositioni et brevem, cum res poscet, defensionem et rationem factorum. neque enim narrandum est tanquam testi sed tanquam patrono. rei ordo per se talis est: Q. Ligarius legatus cum C. Considio profectus. quid ergo M. Tullius? Q. enim, inqucum esset nulla belli suspicio, legatus in Africam profectus, non modo ad bellum, sed nem belli. Et cum esset indicaturo satis, Q. Ligarius nullo se implicari negotio passus est, adiecit, domum spectans, ad suos redire
Abbreviated transcription (Latin):
canuprias. Sotiȩ õ mulieres scelus incredibile et prerer hanc una
in omni uita mauditum O. libidinem effrenatam et indomitam
D audatiam singularem non ne si timuisse siminus uim deoꝵ hom̃¬
q famam At illam ip̃am noctem facesq ip̃as nuptiales non limen¬
cubiculi non cubile filiae non parietes deniq ipsos superiorum
restes in nupriarum Sertno uero auersus aiudice & brcuis indicat
interimi et coarguit qua de re item qu& de prohemio dnxerumi sen¬
no sicur de prororopeia quoq Qua tamen non melo Seruias Subu

Expanded text:
ca nuptias Sasiae: O mulieris scelus incredibile et praeter hanc unam ca nuptias Sasiae: O mulieris scelus incredibile et praeter hanc unam in omni uita inauditum! O libidinem effrenatam et indomitam! O audaciam singularem! nonne timuisse, si minus vim deorum hominumque famam, at illam ipsam noctem facesque illas nuptiales non lcubiculi non cubile filiae non parietes denique ipsos, superiorum testes nuptiarum sermo vero aversus a iudice et brevius indicat interim et coarguit magis, de qua re idem, quod in prooemio dixeram, sentio, sicut de pro
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est. Si plura proderunt enam contingere licebit. ut quȩ ob¬
stant sint in medio uelut auxiliis nr̃is posita minus hẽant uirium
qua tamen non erunt. nuda ponenda sed ur et nostra aliqua argu¬
mentatione fixmemus: & diuersa cur credibilia non sint aditia¬
mus quia nisi distinxerimus uerendum est ne bona nr̃a pnuxtis
malis inquirentur. Illa quoq de narratione precipi solent ne qua
ex ea fiat excursio ne auertar a iudice sermonem alient persone
uocem demus: ne argumentemur: Aditiunt quidam &ne uta¬
mur affectibus quorum pleraq sunt freqntusimt custodienda
immo nunꝗͣ nisi ranio coegerit mutanda ut sit expositio ꝑspicua
er breuis. Nihil quidem tam raro porerit. hr̃e rauonem. q excur¬
sio nec unꝗͣ debebit esse nisi breuis et talis ut in quadam uideꝵ¬
mur affrctus uelut recto itinere depulsi qualis est Ciceromis cĩr¬

Expanded text:
dictum est Si plura proderunt, etiam coniungere licebit, ut quae obdictum est Si plura proderunt, etiam coniungere licebit, ut quae obstant in mediis velut auxiliis nostris posita minus habeant virium. quae tamen non erunt nuda ponenda, sed ut et nostra aliqua argumentatione firmemus et diversa cur credibilia non sint adiiciamus; quia, nisi distinxerimus, verendum est, ne bona nostra permixtis malis inquinentur. illa quoque de narratione praecipi solent, ne qua ex ea fiat excursio, ne avertatur a iudice sermo, ne alienae personae vocem demus, ne argumentemur; adiiciunt quidam etiam, ne utamur adfectibus; quorum pleraque sunt frequentissime custodienda, immo nunquam, nisi ratio coegerit, mutanda. ut sit expositio perspicua et brevis, nihil quidem tam raro poterit habere rationem quam excursio; nec unquam debebit esse nisi brevis et talis, ut vi quadam videamur adfectus velut recto itinere depulsi, qualis est Ciceronis cir
Abbreviated transcription (Latin):
ter in eo quemuxor praedixerat. filium inuenit. in eoqueni tiupꝰ
uxorem illam repudiauit. qua tacenit. filium abdicat. Nitis dici
porest pro iuuene quod non idem sit pro nouerca. Fonentur iam
eniam comunia deinde ex personaꝵ compatione et iudicu ordĩc
et silentio repudiate argumenta ducentur Ne uiud quidemiq no¬
rare oporret quadam esse qua colorem non recipiant. serantit
defendenda duccritur sint. qualis cit ie diues quistatuam pau¬
peris inimici flagellis cecidit reus est in iuriaꝵ Nam facamnar
modestum nemoꝰ esse dixerit fortasse ut sit turum obututum&
si pars expositionis pro nobis pars contra nos erit: miscenda sit an
seꝑanda narratio. cum ipsa causae cognitione. deliberandumasta
Nam si plura sint quac nocent qua p̾rosunt obruentur. Itaq nũc
diuidere oportunum erit. et his qua paruem nr̃am aduiuabunt ex¬
positis et confirmatis aduersus reliqua un remedus de quibus sup̃

Expanded text:
ter in eo, quem uxor praedixerat, filium invenit, in eo, quem filius, ter in eo, quem uxor praedixerat, filium invenit, in eo, quem filius, uxorem; illam repudiavit, qua tacente filium abdicat. nihil dici potest pro iuvene, quod non idem sit pro noverca. ponentur tamen etiam communia; deinde ex personarum comparatione et indicii ordine et silentio repudiatae argumenta ducentur. ne illud quidem ignorare oportet, quaedam esse quae colorem non recipiant, sed tantum defendenda sint, qualis est ille dives, qui statuam pauperis inimici flagellis cecidit et reus est iniuriarum; nam factum eius modestum esse nemo dixerit, fortasse ut sit tutum obtinebit. quodsi pars expositionis pro nobis, pars contra nos erit, miscenda sit an separanda narratio, cum ipsa condicione causae deliberandum est. nam si plura sunt quae nocent, quae prosunt obruuntur. itaque tunc dividere optimum erit, et iis, quae partem nostram adiuvabunt, expositis et confirmatis, adversus reliqua uti remediis, de quibus supra
Abbreviated transcription (Latin):
hirurus is eegindo fuitm. somniorum et supersero duem sati es
ipa ien farnitaue ausdriraiem perdiderunt. Noneie auem satis pi
rartatione uti coloribus nisi per ioram actionem consertioei & an pre¬
sertrari qio rindam probatio sola sit in asscueratione et ꝑseusrana
sr uit parositus qui ter abaitatum aiire uiuenem us alosolurippai
tanis fauan fuuuim afserit. natebit quidem coloremquo dicar onarus¬
paace a su causame q oen dui fuisse. Et ideo ase para sien persoxiamet
suicept am quam ia domo filum hrer et iaco uuuri ominis ut tos¬
epdicarum pureiimmaq hune quidem ardentissioniun underit ero¬
diuim liuitis et mrr uuir pro uiuene quem pereulo se ucan suoriuer
mila domo s qua taminuisus ut sciat. suspinione suluedi petitori
pro se quaq defendat ut nulla controuersia uxor marito dixit appella¬
tam se de stupro apriuigno et sibi constitutum tempus et locumea de¬
re contra filius detiuit de nouerca. edito tantum dio tp̃i at iocopa¬

Expanded text:
iturus in negando fidem. somniorum et superstitionum colores ipsa iam facilitate auctoritatem perdiderunt. Non est autem satis in narratione uti coloribus, nisi per totam actionem consentiant, cum praesertim quorundam probatio sola sit in adseveratione et perseverantia; ut ille parasitus, qui ter abdicatum a divite iuvenem et absolutum tanquam suum filium asserit, habebit quidem colorem, quo dicat et paupertatem sibi causam exponendi fuisse et ideo a se parasiti personam esse susceptam, quia in illa domo filium haberet; et ideo illum tet amorem patrium atque hunc quidem ardentissimum ostenderit et odium divitis et metum pro invene, quem periculose mansurum in illa domo, in qua tam invisus sit, sciat, suspicione subiecti petitoris pro se quaeque defendat, ut in ilia controversia: uxor marito dixit, appellatam se de stupro a privigno et sibi constitutum tempus et locum; eadem contra filius detulit de noverca, edito tantum alio tempore ac loco; pa
Abbreviated transcription (Latin):
et alios qui ex sc̃pro dieuntur legum conriarum que antinomia dieutus
pimus ratiocinatiuum uel collectiuum ambiguitatis que
nominatur quos posui quia et ip̃i plerisq status appellantur quibusda
legales ponius qõnes eas dici placuerit. quatuor dici Atheneus
qua coniecturam significãĩ magis ex his que sequuntur q̃ ex nomine
appar&¬
ea finitio est mutatione enim nominis constat
iuriditialem eadem appellatione graca qua exteri usus non est ut dixi
existiment sicuti hanc murationis significationem fecerunt. Alii toti¬
dem status. sed alios an sit. quid sit. quale sit. qnͣtum sit. ut Cȩcilius &

Expanded text:
et alios, qui ex scripto ducuntur, legum contrariarum, quae ἀντινομία dicitur, et alios, qui ex scripto ducuntur, legum contrariarum, quae ἀντινομία dicitur, pimus ratiocinativum vel collectivum, ambiguitatis, quae ἀμφιβολία nominatur; quos posui, quia et ipsi a plerisque status appellantur, cum quibusdam legales potius quaestiones eas dici placuerit. quattuor fecit Athenaeus; συντελικήν, qua coniecturam significari magis ex his, quae sequuntur, quam ex ipso nomine apparea finitio est, mutatione enim nominis constat; iuridicialem, eadem appellatione Graeca qua ceteri usus. nam est, ut dixi, ν translationem esse existiment, secuti hanc mutationis significationem. fecerunt alii totidem status, sed alios, an sit? quid sit? quale sit? quantum sit? ut Caecilius et
Abbreviated transcription (Latin):
necene sit quia cum sit manifestum uerborum intellectum esse dupli¬
eem de sola queritur uoluntare A plurimis tres sunt facti status gor
nerales: quibus et Cicero in uratore utitur et omnia que aug mn eon¬
irouersiam aut in contentionem ueniant contineri purat.Sit ne.
quid sit. quale sit. quorum nomina aꝑtiora sunt. ꝗ ut dicenda sint. Idẽ
patrocles sentit. Tres fecir. et . Antonius his quidem uerbis paues
res sint quibus ex rebus omnes orationes noscuntur. factum nonfac¬
tum ius iniuria bonam. malum. Sed quod iure dicimur fecisse. nõ
hunc solum intellectum ht̃ ut lege sed illum qͦ ut uiste fecisse uide¬
arrur Secuti Antonium aptius uoluerunt cosdem status distingñe
Iraq dixerunt coniecturalem legalem uiriditialem qui etiam Uirginos
placent. HIorum deinde secerunt speties ita ut legali subicerent finatioe

Expanded text:
necesse sit, quia, cum sit manifestum, verborum intellectum esse duplinecesse sit, quia, cum sit manifestum, verborum intellectum esse duplicem, de sola quaeritur voluntate. A plurimis tres sunt facti generales status, quibus et Cicero in Oratore utitur, et omnia, quae aut in controversiam aut in contentionem veniant, contineri putat, Sitne? quid sit? quale sit? quorum nomina apertiora sunt, quam ut dicenda sint. idem Patrocles sentit. tres fecit et M. Antonius his quidem verbis: paucae res sunt, quibus ex rebus omnes orationes nascuntur, factum non factum, ius iniuria, bonum malum. sed quoniam, quod iure dicimur fecisse, non hunc solum intellectum habet, ut lege, sed illum quoque, ut iuste fecisse videamur, secuti Antonium apertius voluerunt eosdem status distinguere. itaque dixerunt coniecturalem, legalem, iuridicialem; qui et Verginio placent. horum deinde fecerunt species, ita ut legali subiicerent finitionem
Abbreviated transcription (Latin):
tantuam et tantum de facto quereretur. Pars qualitatis quȩ est de sum¬
ino genere taro in iuditium uenit. quale est ia ne sit honestum q uulgo
ueruner priuatam ex tempio priuatus est suratus aut de re denoiara
ibi et sastum eise certum eit. nec dubitatur quid sit quoa factum eot
eui sabiaoent omnes de homestis uestis uruibiuis ques tiomes N his & crieri
status contineri dicuntur. quia et quantitas modo etͥ coniecturam
referatu& ut maior ne sol q̃ terra. mõ ad qualitatem qñtita pena quẽ¬
piam qͣnto ue premio sit afficiustum. Et translatio uersetur cirea q̃¬
litatem et diffinitio pars sit translationis quin et cõnrie leges er ratiõ¬
cinatiuus status id est suogismus et plerumq scͥpti et uoluntatuss
equo nitantur nisiꝙ hic tertius aliqñ coniecturam accipis quid sense¬
rit legis constitutor ambiguitatem uero semper coniectura explicari

Expanded text:
tantum et tantum de facto quaereretur. pars qualitatis, quae est de sumtantum et tantum de facto quaereretur. pars qualitatis, quae est de summo genere, raro in iudicium venit, quale est, idne sit honestum, quod vupecuniam privatam ex templo furatus est; aut de re denominata, ubi et factum esse certum est nec dubitatur, quid sit quod factum est. cui subiacent omnes de honestis, iustis, utilibus quaestiones. his etiam ceteri status contineri dicuntur, quia et quantitas modo ad coniecturam referatur, ut maiorne sol quam terra? modo ad qualitatem, quanta poena quempiam quantove praemio sit affici iustum? et translatio versetur circa qualitatem, et definitio pars sit translationis; quin et contrariae leges et ratiocinativus status, id est syllogismos, et plerumque scripti et voluntatis aequo nitantur nisi quod hic tertius aliquando coniecturam accipit, quid senserit legis constitutor; ambiguitatem vero semper coniectura explicari
Abbreviated transcription (Latin):
ueemepres in uoxe queri purat an significet quicq̃ multa quomo
rebus comectura quod
esse scͥpra alia niseͥpta Celsus cornelius duos et ipse secit status gn̾ales
an sit. quale sit priori subiccit finitionem quia eque queratur an sit
facrilegus qui nihil se sustulisse de templo dicit et qui priuatam pe¬
cuniam confitetur subis tulisse qualitatem inrem et seͥptum diuidit
sẽpit quatuor parres legales exclusa translatione qnͣtitarem et men¬
tis ꝗdnem comiecture iubiecit Est etiam alia in duos diuidendistatꝰ
rauo. que docrt aut de substantia controuersiam esse aut de qualita¬
te. Ipsam porro qualitatem aut in summo gn̾e consistere aut in succc¬
dentibus. De suba est comectura. questio enim tractatur rei an facta
sit an fiat an futura sit interdum etiam mentis idq inelius: q̃ quod his
placuit qui statum cundem facti nominauerunt tanꝗͣ de prȩierito

Expanded text:
vocem et res. in voce quaeri putat an significet, quid, quam multa, quo modo? vocem et res. in voce quaeri putat an significet, quid, quam multa, quo modo? in rebus coniecturam, quod esse scripta, alia inscripta. Celsus Cornelius duos et ipse fecit status generales, an sit? quale sit? priori subiecit finitionem, quia aeque quaeratur an sit sacrilegus, qui nihil se sustulisse de templo dicit et qui privatam pecuniam confitetur sustulisse. qualitatem in rem et scriptum dividit. scripto quattuor partes legales, exclusa translatione; quantitatem et mentis quaestionem coniecturae subiecit. est etiam alia in duos dividendi status ratio, quae docet, aut de substantia controversiam esse, aut de qualitate; ipsam porro qualitatem aut in summo genere consistere aut in succedentibus. de substantia est coniectura. quaestio enim tractatur rei, an facta sit? an fiat? an futura sit? interdum etiam mentis; idque melius, quam quod iis placuit, qui statum eundem facti nominaverunt, tanquam de praeterito