comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
thenienses ⁊ lacedemonios ante macedonas strũ
industria lacedemonus aut̃ p̃cipua fuit cũra
belloꝵ. Primideniq er ꝑim̃ta pugnarũ de euen¬
tib colligente  artẽ plioꝵ scripsisse firmantꝰ
usq eo ut rẽmilitarẽ qua uirtute sola uł cerce
felicitate credit᷑ c̃tineri. ad disciplinã ꝑitiaq:
studia reuocarint ac magistros armoꝵ quas
tacticos appellauer̃. iuuen tutẽ suã usũ uari¬
etatẽq pugnandi p̃ceꝑint edoceri Quiror
sũma ad mͦ iratione laudandos : qͥ eã p̃cipiue

Expanded text:
thenienses et Lacedaemonios ante Macedonas rerum industria, Lacedaemoniis autem praecipua fuit cura bellorum. Primi denique experimenta pugnarum de eventibus colligentes artem proeliorum scripsisse firmantur, usque eo ut rem militarem, quae virtute sola vel certe felicitate creditur contineri, ad disciplinam peritiaeque studia revocarint ac magistros armorum, quos tacticos appellaverunt, iuventutem suam usum varietatemque pugnandi praeceperint edocere. O viros summa admiratione
Abbreviated transcription (Latin):
is dirigendi ⁊ dextera uintus possitadcrescere. Sagitapii uero ł fundit
ã. Missibilia ꝗq̃ ł plũbatas iugit̃ ꝑpetuoq exercitio dirigere cogebantur usq
fossas. natari inmari soueflumnib: gradupleno ãbulare łcurrere &iã armatos cũ sarcinis suis fre
c̃uenit ut cotidiani laboris usus in pace. difficilis ñ uideatur inbello S
dat in doctꝰ Postremosciendũ ÷ inpugna usũ ãpliꝰ ꝓdesse quã uires nãsi doctrina cesset armorũ
are aut agere c̃ sueuit. Militẽ cuiꝰ ÷ manib: seruanda respublica. studios

Expanded text:
s dirigendi et dexterae virtus possit adcrescere. Sagittarii vero vel fundque vel plumbatas iugi perpetuoque exercitio dirigere cogebantur, usquera, transilire fossas, natare in mari sive fluminibus, gradu pleno ambulare vel currere etiam armatos cum sarcinis suis frequentissime convenit, ut cotidiani laboris usus in pace difficilis non videatur in bello. pit, ita formidat indoctus. Postremo sciendum est in pugna usum amplius prodesse quam vires; nam si doctrina cesset armorum,servare aut augere consuevit: militem, cuius est manibus servanda res publica, studiosi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓstu. anteluce coeptoitinert ad destinataꝑliemant. ne seua hiem¬
inas noctib faciant. aut lignorũ patiantus in õpiã. autminor illis uestiũ sup̃petat copia
generat Iã uͦ ut casuȩgri c̃tubnales oportunis cibis reficiant᷑ ac medicoꝵartecurentr:¬
enĩ cũ his agit᷑ qͥb necessitas ⁊ belli incũbit ⁊ morbi. Sed rei militaris periti plus cotidia
oꝵ exercitia ad sanitatẽ militũ putauer̃ ꝓdesse quã medicos. Itaq po

Expanded text:
ad destinata perveniant, ne saeva hieminas noctibus faciant aut lignorum patiantur inopiam aut minor illis vestium suppetat copia; generat. Iam vero ut casu aegri contubernales oportunis cibis reficiantur ac medicoenim cum his agitur, quibus necessitas et belli incumbit et morbi; sed rei militarmorum exercitia ad sanitatem militum putaverunt prodesse quam medicos. Itaque pe
Abbreviated transcription (Latin):
repubiat adde lectũ cogenda nuli
ignorat: nenĩ tantũ celeriꝰ
sed & iã ꝑ fectiꝰ imbibunturq̃inu
discuntur apueris. Deinde mi¬
rlitaris alacritas saltus icusa
ante tẽptan dus: quã corpꝰetate
bellipatienserat: castis peabore susu ulitiã discebant Melienĩ ÷ utexercrt
unauersa ddiscendi pedo enĩ ꝑarua dut leuis ars uidetur arm orũ siuȩ e qtẽ sig etispatiũ

Expanded text:
em ad dilectum cogendam nullus ignorat; non enim tantum celerius sed etiam perfectius imbibuntur quae discuntur a pueris. Deinde militaris alacritas, saltus et cursus ante temptandus est quam corpus aetate belli patiens erat in castris per laborem usum militiae discebant’. Melius enim est ut universa discendi; neque enim parva aut levis ars videtur
Abbreviated transcription (Latin):
&icm citemperiacali macarons ͤ son appelladm ꝓdiderumt Prima mari potuit remis& scagitas
primaditteris iurocuinxit pyricoreptore equestrestur mas prima docunit. Lasciuas uertigine simpli
screpitucatinni tuc eris dep̃hensos in uersificum or dinem treastullis sent: Alb&iugis montiũ dictens
& ccidisti : qui itecex icondes cunt : utsmius ncauugantes magis putent nubilam prȩter ceteros
qui antesolis ortum solemuid& : Uarro in opere quod delitor edibus est : &igrn suistem poribus ad firma
sepulchrũ iouis ibiuisitatum. Cretes dicnam religiosissime ueneranture britomartem gentiliterno

Expanded text:
iam a temperie caeli Macaronneson appellatam prodiderunt. Prima potuit remis et sagittis, prima litteris iura fixit. Pyrrhicho repertore equestres turmas prima docuit lasciuas uertigines implicrepitu ac tinnitu aeris deprehensos in uersificum ordinem transtulissent. Albet iugis montium Dictynnaei et Cadisti, qui ita excandescunt, ut eminus nauigantes magis putent nubila. Praeter ceteros Ida est qui ante solis ortum solem uidet. Varro in opere quod de litoralibus est etiam suis temporibus adfirmat sepulcrum Iouis ibi uisitatum. Cretes Dianam religiosissime uenerantur, Britomartem gentiliter no
Abbreviated transcription (Latin):
doncitus. filie. in memor amtanti prȩcomui reseruatus est locusdicatus suo noms
piatatis saccellumest Naiuis e frigia gisulcosac rorum dum sequitr uitites ccstitus
contilit eleudi e princi peicum pudicitiae sAt subplicie pater culifilia .m̃. fului
uxorcensurt. Comnium mae tronarum ecentum ꝓbatis simis haud temere deleta
quȩsi muletor am ueners ut sybillini libri monebant dedia &squod adtin& ad ta¬
lum felicitats necdum reꝑnis est quifelix censeri iuredeboerit. Na inq cornelus
alladictus potius est quam fuit felr&s solumcertebe atum cortina aglaum iudis¬
uit. quiin angustissimo archadie angulo pauperis soli dñs nuquã agressis
pater nices pitis terminos inuenitur ItALIA INSΑ dEbΟL AΝQuE DΕLupis

Expanded text:
donatus filiae in memoriam tanti praeconii reseruatus est; locus dicatus suo numini Pietatis sacellum est. Nauis a Phrygia gerula sacrorum, dum sequitur uittas castitatis, contulit Claudiae principatum pudicitiae. At Sulpicia Paterculi filia, M. Fuluii Flacci uxor, censura omnium matronarum e centum probatissimis haud temere detecta est, quae simulacrum Veneris, ut Sibyllini libri monebant, dedicaret. Quod attinet ad titulum felicitatis, necdum repertus est, qui felix censeri iure debuerit; namque Cornelius Sulla dictus potius est quam fuit felix. Solum certe beatum cortina Aglaum iudicauit, qui in angustissimo Arcadiae angulo pauperis soli dominus numquam egressus paterni cespitis terminos inuenitur. II De homine satis
Abbreviated transcription (Latin):
utuudecitur in et quae minus tratt sunt. animũ intendere baud ab sudũ uide&
a pircius depristitlaibus uestigiis in uictre Namquis ignorat ueldicte uel com
iuno ianiculum. ascitur nolatium atq seturniam. ad coeirdeam. a comitlusher¬
lis pol der ab ipso in cã pania pomperos quauictor ex his pania pompam boum
linnt Inl p guriaquoq lapidcnos campos quodioui eodimicante creduntur pluis¬
sẽsixco Rogiõ nem lonictm abionc aulo filic quam proca citer insi dentẽ uias. her¬
ules ut ferunt interaemit: Archippen amarsia rege lydorum quod hiatu terrȩhaustũ
as salutũ est inlacumfucinum. Abia sone templum iu nonis argiue. apelope: pisas.
deo laõ minois filio claunios: idpigas ubi apige dededifilio. Tyrre nos ath¬
nolydr̃e tege: coramo cdardanis Agillae ipelagis. qui primunlatium
dercheniumafocensibus tibur sicutcato feccit testimonium caatillo arcade p̃

Expanded text:
tacta uideatur, in ea quae minus trita sunt animum intendere haud absurdum uidetur tacta uideatur, in ea quae minus trita sunt animum intendere haud absurdum uidetur et parcius depasta leuibus uestigiis inuiare. Nam quis ignorat uel dicta uel condita a Iano Ianiculum, a Saturno Latium atque Saturniam, a Danae Ardeam, a comitibus Herculis Polyclen, ab ipso in Campania Pompeios, qua uictor ex Hispania pompam boum duxerat? In Liguria quoque lapidarios campos, quod ibi eo dimicante creduntur pluuisse saxa; regionem Ionicam ab Ione Aulochi filia, quam procaciter insidentem uias Hercules ut ferunt interemit; Archippen a Marsya rege Lydorum, quod hiatu terrae haustum dissolutum est in lacum Fucinum; ab Iasone templum Iunonis Argiuae; a Pelopidis Pisas; a Cleolao Minois filio Daunios; Iapygas ab Iapyge Daedali filio; Tyrrhenos a Tyrrheno Lydiae rege; Coram a Dardano; Agyllam a Pelasgis, qui primi in Latium Parthenium a Phocaensibus; Tibur, sicut Cato facit testimonium, a Catillo Arcade p
Abbreviated transcription (Latin):
ehomine sccos dictum habeo nuncutad destinatum reuertamur. ad loconi
Scom me morationem stilus dirigendus est: atq adeo principaliter itlia quo
decus iam in uirbe contigimus Sedittilia tantacura abdom nibus dieo
precipue accitone utiam in ueniri non possit quod non ueterumauctarũ pie¬
Suimsseri diligentical argiter inlccudem & cellentis terge matria sub peter
dumsrantores pcestantis simi reputant locorum salubrittitem calitẽpenen
bera tẽ soli. aprica colium .o paca nemorum. In noxios saltuis. uitiumole aruq
uientus noualici pecu᷑na totcim nes. laicustantos. bifera nolana i nterbat uesubium
d qrtentis anime s pici tã ua portantem. tepentes fontibus. baias colonias itm fre¬
untes atim as siduamneucirum urbium gratiam. Tamdarum decus uete rum
peaeꝗduex. & insuma uictores romanicon diderunt: Ad haeclittorum portoosa.
pasq patentibus gremiscom mertio orbis ac com inodatas: Uerũ nepros sus in¬

Expanded text:
homine satis dictum habeo. Nunc, ut ad destinatum reuertamur, ad locorum commemorationem stilus dirigendus est atque adeo principaliter in Italiam, cuius decus iam in urbe contigimus. Sed Italia tanta cura ab omnibus dicta, praecipue M. Catone, ut iam inueniri non sit, quod non ueterum auctorum praesumpserit diligentia, largiter in laudem excellentis terrae materia suppetente, dum scriptores praestantissimi reputant locorum salubritatem, caeli temperiem, ubertatem soli, aprica collium, opaca nemorum, innoxios saltus, uitium olearumque prouentus, nobilia pecuaria, tot amnes, lacus tantos, bifera uiolaria; inter haec Vesubium flagrantis animae spiritu uaporatum, tepentes fontibus Baias, colonias tam frequentes, tam assiduam nouarum urbium gratiam, tam clarum decus ueterum raeciae aduenae et in summa uictores Romani condiderunt; ad haec laterum portuosa, orasque patentibus gremiis commercio orbis adcommodatas. Verum ne prorsus in
Abbreviated transcription (Latin):
Testiculieius cdpetuntur inusum medellarum : idarco cumurgueris intellegit neccaptus ꝓsit pse
geminos suos deuoratt: Mit tit pontus & gemmas quas apatriciponticas dicimus generediuerso¬
ductibus liniunt scrtis. habentur. Namq hostentaitioni potius quamusui deleguntur: Amnis rrp
luberrimus usq dum cdlipiꝰdum terminis inferiitur. ubi fons exam peus in famis estamarasa¬
tur rigine quiexam peus liquido admixtus fluori : annemuis tiosuo uertit : ad eo ut dissimilis sibi
in mari condat᷑. Iitu ntergentium opiniones ftmadehy paine discordat : quiin princi pus eum
norunt predicant: quiin fine ex ꝑtisunt no in iure aex secrtntus abus¬

Expanded text:
Testiculi eius adpetuntur in usum medellarum; idcirco cum urgeri se intellegit, ne captus prosit, ipse Testiculi eius adpetuntur in usum medellarum; idcirco cum urgeri se intellegit, ne captus prosit, ipse geminos suos deuorat. Mittit Pontus et gemmas quas a patria Ponticas dicimus genere diuersoductibus liniuntur. luberrimus, usque dum Callipidum terminis inferatur, ubi fons Exampaeus infamis est amara scaturrigine: qui Exampaeus liquido admixtus fluori anmem vitio suo vertit, adeo, ut dissimilis sibi in maria condatur. Ita inter gentium opiniones fama de Hypane discordat: qui in principiis eum norunt, praedicant, qui in fine experti sunt, non iniuria execrantur. Apu
Abbreviated transcription (Latin):
linm: quã quc̃ ibi prete phoccs rtir tebeluac: Plurimus tinnus inponto neccalibi penefecic̃ant
isquconenim citius adolescunt scilic& edeaqucs duciores in grediuntur ueristem pore in trtont dex¬
idolitore leuo exeunt: hoc indeciccidere credunt quod dex trisoculis acu̾iuscer nant quã sinistris.¬
ister germanicis lousoritur effusus monte quiraur ticos gallie as pertat. Lx. am nes
in se recipit fer meom̃s nauigabiles UII. hostus: pontumin fluit : quorum primum peuce secundinae¬
non miscetentur a equori dulcemq haustũ incorruptodetineam sciporem: ꝑ uniuer sum pontũ fiber
plurimus quemaliouocabilo dicunt castorem Lytris similis estꝰ animal morsu potentis simd̃ adeo ut
cum hominem in ucdit conuentum dentium non prius lax& quam concrepuisse ꝑ senserit frtata

Expanded text:
beluarum; quamquam ibi praeter phocas rara belua est. Plurimus thynnus in Ponto, nec alibi paene fetificant; beluarum; quamquam ibi praeter phocas rara belua est. Plurimus thynnus in Ponto, nec alibi paene fetificant; nusquam enim citius adulescunt, scilicet ob aquas dulciores. Ingrediuntur ueris tempore, intrant dextero litore, laeuo exeunt; hoc inde accidere credunt quod dexteris oculis acutius cernant quam sinistris.ister Germanicis iugis oritur, effusus monte qui Rauracos Galliae aspectat. Sexaginta amnes in se recipit ferme omnes nauigabilis. Septem ostiis Pontum influit, quorum primum Peuce, secundum Nainta milium passuum non misceantur aequori dulcemque haustum incorrupto detineant sapore. Per uniuersum Pontum fiber plurimus, quem alio uocabulo dicunt castorem. Lytris similis est, animal morsu potentissimum, adeo ut cum hominem inuaserit, conuentum dentium non prius laxet quam concrepuisse persenserit fracta ossa.
Abbreviated transcription (Latin):
srouenter gestituit. nec populittntum inconibus atares est Nam &i cm ꝓconsule africeflauianus
isecum comtigit unguentis &icondilibuit. qua odoris nouittite obso pitus. aliquantis ꝑ pro ex amime
udtatis est multisq mensibus desciuit : a solitti conuerscitione. Apudicesum urbembadibanem pu¬
im dd pbins ad camcut: Quẽndum posta su&a conludic recedentem. in petcientius sequitur. harens
mectus inbesit: Alex ander maegnus amoremillum numinis fuisse interpretaitus p̃ fect pueru lege¬
epami sccer dotio: Iux itieidemurbem uthȩe es sidimus auctor est. Alium puerum haerti ã nomine
ꝓncricisimiliter in sedentem: cumundo sior fluctus nec auis s& delphinetter ram reuexi. &udut faateret᷑
sticum poenitentiam sucon morte multediit. Necreuertiuoluit ampliuis in ꝓfanda. Sub petunt & alio
senpla ut cor̾ rionẽ trton secomus cuius ex itum: innedium como ꝓbecuit fides. Ad hec si quando los ciui¬

Expanded text:
uenter gestitauit. Nec populi tantum manibus acta res est; nam etiam pro consule Africae Flauianus ipse eum contigit, unguentis etiam delibuit; qua odoris nouitate obsopitus aliquantisper pro exanimi iactatus est multisque mensibus desciuit a solita conuersatione. Apud Iasum urbem Babylonem puerum delphinus adamauit, quem dum post adsueta conludia recedentem inpatientius sequitur, harenis inuectus haesit. Alexander magnus amorem illum numinis fuisse interpretatus praefecit puerum Neptuni sacerdotio. Iuxta eandem urbem, ut Hegesidemus auctor est, alium puerum Hermian nomine per maria similiter insidentem cum undosior fluctus necauisset, delphin ad terram reuexit et uelut fateretur reatum, paenitentiam suam morte multauit nec reuerti uoluit amplius in profunda. Suppetunt et alia exempla, ut Arionem transeamus, cuius exitum annalium conprobauit fides. Ad haec si quando lasciui
Abbreviated transcription (Latin):
pete in cammodum uic aepalidsquam pretor fluens tibemis secaerat. prefectitetite post medum eliquer¬
t ent qiuueliut abaletibi ouium mututilittera uelapolepastorali de cautut silenus pbiat apelantho
aper baiei filice qut̃ ercules ibi compresusse uisus esi nomen menti adopte tum sed quã quc isti
uaengricore pelamest pros poto illi aut guno deben gloricam tomani nominuimexime cũ amoriratio
abnum for&s positer̃ e cuncipit aslaca quȩ cslincitet apollinis & ad supcilium scalatum cãcibab& torm
atusen no s xi. łe cãi horã post secundam ante certiam plentn : s ad arrantius pdidit madematiop

Expanded text:
pter incommodum uicinae paludis, quam praeterfluens Tiberis fecerat, profecti Reate postmodum reliquerunt. Sunt qui uelint a balatibus ouium mutata littera, uel a Pale pastorali dea, aut ut Silenus probat a Palantho Hyperborei filia, quam Hercules ibi conpressisse uisus est, nomen monti adoptatum. Sed quamquam ista sic congruant, palam est prospero illi augurio deberi gloriam Romani nominis, maxime cum annorum ratio librium foret posita. Ea incipit a silua quae est in area Apollinis, et ad supercilium scalarum Caci habet termnti natus annos, XI k. Mai., hora post secundam ante tertiam plenam, sicut L. Tarruntius prodidit mathemati
Abbreviated transcription (Latin):
tifices habitur: cumse exnico stitte euandrimage que a uatiano auormentis dicc ost.  mouiid :̃ temporissi:
Ton septumaetiamum dt quadiitus sacrorum faccus bobicidus docuit ÷ empoios: hoc sacelluc uis
iibociio soro est in quo argumeta & aonuiui & magesttits ipsius remanent Ncam diui pitasnei
musus illo noquocnibus ingressus est: Et enimãi us cera tionem sactificolis dar& mitgnꝰ
siim dicu r depreccicuis. Elauia mucro maditu roliquisse cunus olfaictum refugerunt canesid
iurni ouemcltorem ⁊egionis illius cognosuinduerant exutis se: Idem& monaeni copitdiun
satue nͥum nominuiuorunt Caslell quo õ quo dexatt ueruunt porett̃ ipellautr qnttetar manas¬
q ppisterelira pandana uocitata est Pars&iam in sime capitolini montis habita culũ crnemesati¬

Expanded text:
pontifices habetur, cum se ex Nicostrate, Euandri matre, quae a uaticinio Carmentis dicta est, inmortalem conperisset. pontifices habetur, cum se ex Nicostrate, Euandri matre, quae a uaticinio Carmentis dicta est, inmortalem conperisset. consaeptum etiam, intra quod ritus sacrorum, factis bouicidiis, docuit Potitios, sacellum Herculi in Boario foro est, in quo argumenta et conuiuii et maiestatis ipsius remanent. Nam diuinitus neque muscis illo neque canibus ingressus est. Etenim cum uiscerationem sacrificolis daret, Myiagrum deum dicitur inprecatus, clauam uero in aditu reliquisse, cuius olfactu refugerunt canes; iturni, quem cultorem regionis illius cognouerant extitisse. Iidem et montem Capitolinum Saturnium nominauerunt. Castelli quoque quod excitauerunt portam appellauerunt Sastmodum Pandana uocitata est. Pars etiam infima Capitolini montis habitaculum Ca
Abbreviated transcription (Latin):
plaa ite tacitur netatis . Valenumdeniq soranum quod contra interdictum eloqur id cusus for&obmet
ꝓfcinȩuocis necidatum Inurantiquissimas sanereligiones sccdlumcolitur angerone cusa crisi catu¬
ancediem XII Kaledarum ianuarii. quȩ diua presulsilemii istius prenexo ol signatoq or¬
inbiguitatum quastionos exciuiuit quod quȩd amibi multo ante romulum culiti sint: quippecinta
Uerules quamuouerat: Sic misas boues reperiss&s punito at copeaerim uentori diccunt: quado
hcibit auit locum cui sedinȩnomen est: ibi trigemine nunc porterꝰ hicut gelliuseradit Cumathar dine trron
d quem legitus ueneratmis sumar sicregis ini omegalo ffige cnstadi ã fn& danis fnistatus uincula &u
ueneratiedux presidiis amplioribus occupato cir cauulturnum & aampanicum Rognodima taeure aon
ecoperum d isaplinam aurandi ab eodoctsuo quoq nomin udem erculłs i sttaut aram. qu̧ incrim apa

Expanded text:
placitae taciturnitatis, Valerium denique Soranum, quod contra interdictum eloqui id ausus foret, ob meritum profanae uocis neci datum. Inter antiquissimas sane religiones sacellum colitur Angeronae, cui sacrificatudiem XII k. Ian.; quae diua praesul silentii ipsius praenexo obsignatoqAmbiguitatum quaestiones excitauit, quod quaedam ibi multo ante Romulum culta sint. Quippe aram Hercules, quam uouerat si amissas boues repperisset, punito Caco patri Inuentori dicauit. Qui Cacus habitauit locum, cui Salinae nomen est; ubi Trigemina nunc porta. Hic, ut Gellius tradidit, cum a Tarchone Tyrrheno, ad quem legatus uenerat missu Marsyae regis, socio Megale Phryge, custodiae foret datus, frustratus uincula et unde uenerat redux, praesidiis amplioribus occupato circa Vulturnum et Campaniam regno, dum adtrectarereceperunt, disciplinam augurandi ab eo docti. Suo quoque numini idem Hercules instituit aram, quae maxima apud
Abbreviated transcription (Latin):
tiq & ex eo septum sileroium ꝑ maneres Ligusticum marefiitices prucreat. quiquantis ꝑfu¬
intineiquarum proseluni. sunt itictu prope carnulento demnde ubant su peraoa adtolluntur

Expanded text:
taque ex eo coeptum silentium permanere. Ligusticum mare frutices procreat, qui quantisper fuerint in aquarum profundis, fluxi sunt tactu prope carnulento; deinde ubi in supera tolluntur
Abbreviated transcription (Latin):
siculis fratribus: abhert clidisttrentum in sulam tensam abiõnibus. p estũ ad ora
niensibus: A nariciis locros heretum agrecis in honorem haȩre. Si cenim itmonien
ciuo ccintꝰ Ariciam abarchilocosiculo unde & nomen ut hȩmine plac& tractim
hoc in loco orestes oraculo monitus simula crm serticȩ dianȩ quod deteuiricaq
tulerat prius quam argos peter& consecrauit Atand ensibus metiturum
locatum: alo crensibus m& apontum quod nuncubo dicitur bochus ab solur gal

Expanded text:
o et Bio Siculis fratribus, ab Heraclidis Tarentum, insulam Tempsam ab Ionibus, Paestum a Doreno et Bio Siculis fratribus, ab Heraclidis Tarentum, insulam Tempsam ab Ionibus, Paestum a Dorenniensibus, a Nariciis Locros, Heretum a Graecis in honorem Herae sic enim Iunonem Graeci uocant, Ariciam ab Archilocho Siculo, unde et nomen, ut Heminae placet, tractum. Hoc in loco Orestes oraculo monitus simulacrum Scythicae Dianae, quod de Taurica extulerat, prius quam Argos peteret consecrauit. A Zanclensibus Metaurum locatum, a Locrensibus Metapontum quod nunc Vibo dicitur, Bocchus absoluit. Gal
Abbreviated transcription (Latin):
odassis eu an dri sicut sextiu ab argiua iuuentute. Cadillusenim amphira
ilius port prodigelem poctris copudthahiais in tericum. oedei aui iussucum omni f&u
uer sce ummissus tresliberos inittilia procrecuit tiburtum coramcathillum quide¬
pilsis exopido sicili ģueteribus sicanis a nomine tiburtifrtitris natu maximi
irbem uocauerunt. Mor inbrutusabulixe extructum templum minerue in sula
uinceacipollati abiecto ibicorpore sirenis at inominatae pasthe nope  porte nope
sitenis sipul diro quã augustus poste nei polimes semaluit. Praenest.e ut zenodotus
prenesicuilixis nepotẽ latinifilio ut prenestinisonant. Libri aceculo quẽ iuxito
gnes fortuitos in uonerunt ut famaest digidiorũs orores: Notumẽ aphe lo
tece p ciliam constituttim. Arpos & beneuentum adiomede pateauium obo
nore m&c pontum apylis soil laceum abcatenien sibus subarim atisdenis a
gari aicicis locrifilio: sallentinos salliccus. Anconam cisiculis ginos aga latoa

Expanded text:
assis Euandri; sicut Sextius, ab Argiua iuuentute. Catillus enim Amphiarai filius, post prodigialem patris apud Thebas interitum, Oeclei aui iussu cum omni fetu uer sacrum missus tres liberos in Italia procreauit, Tiburtum Coram Catillum, qui depulsis ex oppido Siciliae ueteribus Sicanis a nomine Tiburti fratris natu maximi urbem uocauerunt. Mox in Bruttiis ab Vlixe. extructum templum Mineruae. Insula Ligea appellata ab eiecto ibi corpore Sirenis ita nominatae; Parthenope a Parthenopae Sirenis sepulcro, quam Augustus postea Neapolim esse maluit; Praeneste, ut Zenodotus, a Praeneste Vlixis nepote Latini filio; ut Praenestini sonant libri, a Caeculo, quem iuxta ignes fortuitos inuenerunt, ut fama est, Digoidiorum sorores. Notum est a constitutam, Arpos et Beneuentum a Diomede, Patauium ab Antenore, Metapontum a Pyliis, Scylaceum ab Atheniensibus, Sybarim a Troezeniis et a Sagari Aiacis Locrii filio, Sallentinos a Lyctiis, Anconam a Siculis, Gabios a Galati
Abbreviated transcription (Latin):
neces sititem sastiner & semꝑ babuit preparatam Nemoenim bello lalcessere autfuccaudan
& raiuennam singuldegiones cumdas sibus stadiant Nelongiis acutelcurlis. ab scederent & cumra ciopostules

Expanded text:
necessitatem sustineret semper habuit praeparatam. Nemo enim bello lacessere aut facere aunecessitatem sustineret semper habuit praeparatam. Nemo enim bello lacessere aut facere auet Ravennam singulae legiones cu
Abbreviated transcription (Latin):
dccipiendos muros scol ouel machine plurimumuadent si eam magni tadine compeccte sue
uttaltitudinẽ exuberent ciuitaitis Mensura autem colligitur duplicimodo. autenimba
tenuo & expoditum imo capite necti in sagitita quecum admuri ftestidici directa ꝑ uenerit
Ex men surt linimurorum alttudo deprdienditur. aut certecum sol oblicus umbrẽ turrium muro
iciculaur interrtm Tincignorancibus aduersaris umbreillius aspatium men suratur. Idemq decemnl
da surbes auctores bellicarum artium prodiderunt uel quereentũ necessitatumusus inuenit propublia
urdimor ut litate digessi. Illud iterumq commonens ut solertis sime cauetitur. nequando aut poti
pinor est portio decinus artibus id eo paucora dicenda sunt. quiet iamdudum pacatons
nationibus agitur torrestrecerttmen. Romanus autem populus pro decore &utilitato
atudinissue non propter neces sit tem tuamultus alicuius dausempcirtbant ex̧tem pore secheqund

Expanded text:
 vel machinae plurimum valent si ea magnitudine compactae fuerint ut altitudinem exsuperent civitatis. Mensura autem colligitur duplici modo: aut enim linum tenue et expeditum uno capite nectitur in sagitta, quae cum ad muri fastigia directa pervenerit, ex mensura lini murorum altitudo deprenditur; aut certe, cum sol obliquus umbram turrium murorumque iaculatur in terram, tunc ignorantibus adversariis umbrae illius spatium mensuratur, itemque decempeda das urbes auctores bellicarum artium prodiderunt vel quae recentium necessitatum usus invenit pro publica ut arbitror utilitate digessi, illud iterum iterumque commonens, ut sollertissime caveatur ne quando aut potusi residua, ut opinor, est portio; de cuius artibus ideo pauciora dicenda sunt quia iam dudum pacato mari cum barbaris nationibus agitur terrestre certamen. Romanus autem populus pro decore et utilitate magnitudinis suae non propter necessitatem tumultus alicuius classem parabat ex tempore sed ne quando
Abbreviated transcription (Latin):
pnopene comprabondit in genuor &ucrro in libris nuiadibus diligenter excolait haet gabet nator es
q cire proficentur sedeti cistenus qua tonuscos in pentie usus infutaut non al tiordo cgina firmadit
lenintum plogitatcipars mindist quep̃cer uentorum flatum suo quoq spiitimine motu¬
citroq ꝑurrit & moretor rentium fluminum nanc exundat interras Nunc refluit mal etudus¬

Expanded text:
divino paene comprehendit ingenio et Varro in libris navalibus diligenter excoluit. Haec gubernatores divino paene comprehendit ingenio et Varro in libris navalibus diligenter excoluit. Haec gubernatores se scire profitentur, sed eatenus quatenus eos lementum pelagi tertia pars mundi est, quae praeter ventorum flatum suo quoque spiramine motut, ultro citroque percurrit et more torrentium fluminum nunc exundat in terras nunc refluit in altitudin
Abbreviated transcription (Latin):
ixime metuendos non solum pentie ratio sed&i cimuulgius intellegit XLI. DΕΡRONOSTICIS
ultis quoq signis & detranquillo ꝓcelle & detem pestcitibus ꝓcelle produntur queuelius
ꝓpeculolune orbis ostendit Ostenditrubicundus coloruentos caruleus indacpluuicis exutroq
ninixtos nimbos & furentes: ꝓuellas. Letuis orbis ciclucidus serenitatem nacuiguis repromitat quages
uiltu precipuesi quarto bortu neque obtunsis cornibus rutla neque infusci fuerit humore fuscaatto
ol quoq exoriens. uel diem condens. iterest ucrum. & qualibus geudeat radus anobiec tt mibeua rietur
tum sdito splendor efulgidus anuentis adrguentibus ignais naue pedudis uel pluuia sit inpendente macu
aet uero & mare ipsum nubium que magnitudo uelspeties sollicitos in struit ncuices aliquanta aba

Expanded text:
maxime metuendos non solum peritiae ratio sed etiam vulgi usus intellegit. XLI DE PROGNOSTICIS maxime metuendos non solum peritiae ratio sed etiam vulgi usus intellegit. XLI DE PROGNOSTICIS Multis quoque signis et de tranquillo procellae et de tempestatibus tranquilla produntur quae velut in speculo lunae orbis ostendit. Rubicundus color ventos, caeruleus indicat pluvias, ex utroque commixtus nimbos et furentes procellas. Laetus orbis ac lucidus serenitatem navigiis repromittit quam gestat in vultu, praecipue si quarto ortu neque obtusis cornibus mutila neque infuso fuerit humore fuscata. Sol quoque exoriens vel diem condens interest utrum aequalibus gaudeat radiis an obiecta nube varietur, utrum solito splendore fulgidus an ventis urgentibus igneus, nive pallidus vel pluvia sit impendente maculosus. Aer vero et mare ipsum nubiumque magnitudo vel species sollicitos instruit nautas. Aliquanta ab
Abbreviated transcription (Latin):
muaoutittadiccim naugationis quisolemni certmine publicoq ex peciticu lomulta rum gentium celebrta
pluri morum siderumi psunsq tem poris racione usq: in idus magas peticulose maria temptuntur
in quonegotiatonum cess& in dustrita sed quici mneuora adibende. cetuitelac est quando exercitus ncuigat
nliburnis quã cum primatorum mertium festinat audacia XL.
QUIMADMODUM TEMPISTATUM SERUANDASINT SIONA
reterea aliorum hortus occcisusq siderum tem pestates uehementis simas com mouent in quib
lic& certi dies auctorum ad testatione signentur. Tamen quica diuer sisce sibus aliꝗe
mauctores plurumi non solum mensium. sed & icm dierum rationem diligenter ex presserint transitusq
derum quos planetis uocant cum pre scribacursudici ar litrio crecicori suscipiunt sign uel deferum
equenter ad solent Serena curbare inter luniorum aũt dies tempestatibus plenos & natuigantibus quam

Expanded text:
vero ut ita dicam navigationis, qui solemni certamivero ut ita dicam navigationis, qui solemni certamiplurimorum siderum ipsiusque temporis ratione usque in Id. Mai. periculose maria temptantur, non quo negotiatorum cesset industria sed quia maior adhibenda cautela est quando exercitus navigat cum liburnis quam cum privatarum mercium festinat audacia. XL QVEMADMODVM TEMPESTATVM OBSERVANDA SINT SIGNA Praeterea aliorum ortus occasusque siderum tempestates vehementissimas commovent; in quibus licet certi dies auctorum attestatione signentur, tamen, quia diversis casibus aliquanptum videtur aut longum, cum auctores plurimi non solum mensum sed etiam dierum rationem diligenter expresserint. Transitus quoque siderum quos planetas vocant, cum praescripto cursu Dei arbitrio creatoris suscipiunt signa vel deserunt, frequenter assolent serena turbare. Interluniorum autem dies tempestatibus plenos et navigantibus quam
Abbreviated transcription (Latin):
ncignis aut tempestatibus & tros paricer flare consucuerunt horum impetomara quesucos pontetren quill
& rur sumin pcellas serena muitentur Namsecundo sputimine opeatedassis inuenit portus aduersostir
egredi auedis crimen sustinere compellitur &ideo difficile naufragium ꝑtulit quiuentorũ raitione
genter inspexit xxxuiiii. quibus mensibus tutius Nauicttua
equitur mensuum dierumq urtaetius. Nequaenim in tegra annouis atque aceruitas maris
nauigantes Sed quidam mensos aptissimi ciuidam dabu reliquidas sibus in tracttbiles suntle
&d is crimini pprior. Propterea quino st idus setembris heritur accurus uehemencissimum sidus &oci
uituidus easdem itiu rura. Nouembri aut amense crebris tem pestatibus ituigia conturbat Uirgilietã
emalis occa sus. Exdieigiur terno iduum noderabrium usqueundiem sex ũ iduam maradram maria¬
uduntur Nam luxminima nox que plixt nubiumden sitis aeris obscuritais uentorum imbri udn

Expanded text:
magnis autem tempestatibus et tres pariter flare consueverunt. Horum impetu maria, que sua sponte tranqui rursum in procellas serena mutantur. Nam secundo spiramine optatos classis invenit portus, adverso stare vel regredi aut discrimen sustinere compellitur; et ideo difficile naufragium pertulit qui ventorum rationem diligenter inspexit. XXXVIIII QVIBVS MENSIBVS TVTIVS NAVIGETVR Sequitur mensum dierumque tractatus. Neque enim integro anno vis atque acerbitas maris patitur navigantes, sed quidam menses aptissimi, quidam dubii, reliqui classibus intractabiles sunt lege t et discrimini propior propterea quia post Id. Sept. oritur Arcturus, vehementissimum sidus, et idus eiusdem, taurus. A novembri autem mense crebris tempestatibus navigia conturbantur, vergiliarum hyemali occasu. Ex die igitur IV iduum novembrium usque in diem VI iduum martiarum maria clauduntur: nam lux minima, noxque longissima, poli ac nubium densitas, aeris obscuritas, ventorum imbri vel
Abbreviated transcription (Latin):
retered utileest ut tdto & libero mantua semꝑ classis uttitur iimi corumuero pel¬
latur adlitus quia pugnandi impetum ꝑdunt qui de truduntur interrĩs. heis modi
tamine cria armamentorumgenera plurimum eadincioriam prodesse. asseres falces bis¬
is Aserdicitur cumttibes subtilis caclongit ad similitudinem antempne pend& in malo
troq capite ferrato huncsiuc adextra siuea si nistrciparte aduersariorum seuincxerint
aues ꝓ uice corictis ui impellunt qui abellatores hostium siuencuittis sine dubi oprosternit
pirimit Ipsam q nauem sepius ꝑforat fabȩ aut dicitur acutis simũ ferrum curuatum adsi¬
nitud in einfclas. quod contis longioribus inditum conlatorio sub funes quibus antem ncsus¬
nditur repente precidit conlapiisq: udis libur nampigriorem & inutilem reddit bipeninses
turis babens ex utrtiꝙ paircelatissimum & ticutis simum ferrum ꝑ has in medoar dore pus¬
ndi peritis siminaute uel milites.

Expanded text:
eterea utile est ut alto et libero mari tua semper classis utatur, inimicorum vero pellatur ad litus, quia pugnandi impetum perdunt qui detruduntur in terras. In eiusmodi certamine tria armamentorum genera plurimum ad victoriam prodesse compertum est, asseres falces bipinnes. Asser dicitur cum trabes subtilis ac longa ad similitudinem antemnae pendet in malo utroque capite ferrato. Hunc, sive a dextra sive a sinistra parte adversariorum se iunxerint naves, pro vice arietis vi impellunt; qui bellatores hostium sive nautas sine dubio prosternit ac perimit ipsamque navem saepius perforat. Falx autem dicitur acutissimum ferrum curvatum ad similitudinem falcis, quod contis longioribus inditum calatorios funes quibus antemna suspenditur repente praecidit collapsisque velis liburnam pigriorem et inutilem reddit. Bipinnis est securis habens ex utraque parte latissimum et acutissimum ferrum. Per has in medio ardore pugnandi peritissimi nautae vel milites
Abbreviated transcription (Latin):
ronostris est reum anibilsuspicantes dormiunt inimici statio quamtenent & itum non habo
dimicando obtateuenit ocesio fortonebene ficis iungendesunt manus & ex oportonitate proleũ
ni serendum Quod sicautelachostium ciuicaitis in sidis publico marte confligat Tunclibur narũ
nende sunt cicies non directe ut incampis sed in curbead similitudinem lune. Itaut product
anibus accies media sinetur ut si aduersari ꝑrum pere temptauerint ipscordinatione circum¬
atide primantur In cornibus autem precipium robur & libur narum conlocaturan ũ.¬

Expanded text:
rostris est reuma, si nihil suspicantes dormiunt inimici et statio quam tenent exitum non habet, rostris est reuma, si nihil suspicantes dormiunt inimici et statio quam tenent exitum non habet, si ad dimicandum optata venit occasio, fortune beneficiis iungende sunt manus et ex oportunitate prelium conserendum. Quod si cautela est hostium evitans insidias, publico marte confligitur. Tunc liburnarum instruende sunt acies, non directe, ut in campis, sed incurve ad similitudinem lune, ita prout productis cornibus acies media sinuetur, ut si adversarii perrumpere tentaverint, ipsa ordinatione circundati deprimantur. In cornibus autem precipuum robur et liburnarum collocatur
Abbreviated transcription (Latin):
untur & saxcr & quod estgitiuius qui de urtute presumunt ad mocis lilurins in iectis ponaibus in ada¬
norum transcunt nodios. Ibi quegladis manua dricinuutdiatur comminus dimicant In ineuoribisaian
burnis: peopugnacula turresq consituunt ut tame quam domuro nti de exclsi oribus taba¬
nes sagitte ꝑ ballistas in hosticcrum naiuium alueos infiguntur. uctasq cert & pice aresinata¬
lus toc fomentis ignium repente succedunt alii ferro interimunt & scexciar dere coguntur in fluc¬
s interttntutamen mortium genert quiacer rimus casus est asumenda piscibus in sepulto
r corpora XLU. QuiM Admodum NauaLI BELLOCOLLOCENTUR INSIDIAE
d insicir autem ter restri pro elii suꝑuentus fiunt ignor antibus Nauticis uelcraa
oportunas in sulcirum angustics conlocantur insidiae Id quegitur ut parati facilius

Expanded text:
riguntur et saxa, et, quod est gravius, qui de virtute praesumunt admotis liburnis iniectisque pontibus in adversariguntur et saxa, et, quod est gravius, qui de virtute praesumunt admotis liburnis iniectisque pontibus in adversariorum transeunt naves ibique gladiis manu ad manum, ut dicitur, comminus dimicant. In maioribus etiam liburnis propugnacula turresque constituunt, ut tamquam de muro ita de excelsioribus tabula ardentes sagittae per ballistas in hosticarum navium alveos infiguntur unctasque cera et pice et resina tabulas, tot fomentis ignium, repente succendunt. Alii ferro interimuntur et saxo, alii ardere coguntur in fluctibus; inter tanta tamen mortium genera qui acerrimus casus est, absumenda piscibus insepulta sunt corpora. XLV QVEMADMODVM NAVALI BELLO COLLOCENTVR INSIDIAE Ad instar autem terrestris proelii superventus fiunt ignorantibus nauticis vel circa oportunas insularum angustias collocantur insidiae, idque agitur ut imparati facilius
Abbreviated transcription (Latin):
h quorum gube natorumq solorti ciest locit in quibus nuigatur portus ꝙ cogi
gibus uirtus eligitur proptereti quia naiuidis pugna tranquillo commititur mar
ut sum impetus uitat in quoo perelacerti remigum & crsd cium regenos magistri. uiccor iapts
XLIIII. DITILIS TORMENTINQ MURAUDUS
ulta quidem armorum genati prodium ter testra desiderat sed neualecer etmen u
plures armorums peties uerum atiam mahiinas & tormenta flagitat tam qua in marns
etur &turribus quideni m auddius congrestione ncuali ubi quis bomines pormantur e fla
Dchonero namq ar morum nemopotest conquenquistans pugnet in nauibus. Scutt quo que ualidea
propter utus lapidum & ampliora sumintur preter fedas & crpegones Aliaq neualia genetiis¬
& sagitais mnis sibilibus fundis fundibalis plumbati hon agris badlisis̃ scor pionibus iacula nunemds¬

Expanded text:
uticorum gubernatorumque sollertia est loca in quibus navigatur portusque cogn peritia, in remigibus virtus eligitur propterea quia navalis pugna tranquillo committitur marrursum impetus vitat, in quo opere lacerti remigum et ars clavum regentis magistri victoriam praestat. XLIIII DE TELIS TORMENTISQVE MVRALIBVS Multa quidem armorum genera proelium terrestre desiderat, sed navale certamen non solum plures armorum species verum etiam machinas et tormenta flagitat, tamquam in muris dimicetur et turribus. Quid enim crudelius congressione navali, ubi et aquis homines perimuntur et flammis?  sint milites; de onere namque armorum nemo potest conqueri qui stans pugnat in navibus. Scuta quoque validiora propter ictus lapidum et ampliora sumuntur. Praeter falces et arpagones aliaque navalia genera telorum sagittis missibilibus fundis fustibalis plumbatis onagris ballistis scorpionibus iacula invicem di
Abbreviated transcription (Latin):
bis ponas meuri etinia masriam egiptum sardimnam acq si clicm habebant in proximo. El as sis aut
rtiuennantium epiros macedoniam achi iam ꝓpontidem pontum orientem crecam ciprum peteredi¬
necui gationa onsucuerat qui in rebus bellicis celentas cmplius sol& pdesse quam uirtus
UXII XOMINAIUDICUM QUIEREERANT CLASSI.
bi aem sautem que in cam pania siabant prefectus cdiassis mesenantum preerant. Ea sueroqi
ioe mo mariloca tofugrent prefectus dassis raueinantium retiebat Sub quibus erant dentu
bant quiox ueptisiaeris natarum officisgabe natoribus atqit ingibus &ximl tibus r er aendis. os¬

Expanded text:
as Mauritaniam Africam Aegyptum Sardiniam atque Siciliam habebat in proximo, classis autem Ravennatium Epiros Macedoniam Achaiam Propontidem Pontum Orientem Cretam Cyprum petere directa navigatione consueverat, quia in rebus bellicis celeritas amplius solet prodesse quam virtus. XXXII NOMINA IVDICVM QVI PRAEERANT CLASSI Liburnis autem quae in Campania stabant praefectus classis Misenatium praeerat, eas vero quae Ionio mari locatae fuerant praefectus classis Ravennatium retinebat; sub quibus erant deni thabebant, qui excepti ceteris nautarum officiis gubernatoribus atque remigibus et militibus
Abbreviated transcription (Latin):
Sidomee mnensure tornos uel quaternos inceruos quinos. sortiunt remigiogradus Net hoc oui quam in¬
ñ euidecitur cumincittico proelio longemciort rostrtntur cucurris sonciuigia ut sene umetiam uel
stondinemstierint Set fotaimen maiores liburnis ex ploratnue soci antur quea denos prope remiges
insingulis par cibus habebant quasbrit ctni picatosuo cant ꝑbas & iupuentos siria aomimettus aduer san
ntiium aliquando intercipi ad sol&& &specula stidio aduentuset tum ul comn ilium de prebendi XXUin

Expanded text:
idonee mensure, ternos vel quaternos, interdum quinos sortiuntur remigio gradus. Nec hoc cuique enidonee mensure, ternos vel quaternos, interdum quinos sortiuntur remigio gradus. Nec hoc cuique enorme videatur, dummodo atico prelio longe maiora referantur cucurrisse navigia, ut senorum etiam vel ultra ordinum fuerunt. Scaphe tamen maioribus lyburnis exploratorie sociantur, que vicinos prope remiges, in singulis partibus habent, quas Brittanni picatos vocant. Per has et superventus fieri et commeatus adversariorum navium aliquando intercipi assolet et speculandi studio adventus earum vel consilium deprehendi. N
Abbreviated transcription (Latin):
Reliquis aut̃ diebus pretisc &iam eodemtin no internauer inium labeexecsa in palueremuertitur quođcrs
sa &omnium ar chi tectoroin coti dicnies aisus edocuit & contem plationemi psius redigionis. agnos cimus
edint aut traues utiliter post solstittum estuum id est ꝓmensemiulium & augustum & ꝑcutum nade
Illud &icim cetuendum ne continuo ut decc tti fuent tfabes secentur. uelstatimut sectt fuerint mitttntur
iciuem Si cuidem & adhuc solide arbores etiam diuiise piabulcis duplices admaiorem si ccitatem mero
ditias Nam queuirides compinguntur cum natiuum bumorem ex sudauerint contrediuntur & rimas fcaiant
tuores Quod ni hilest periculosius naui gantibus quamiure tabulat xxxvii. demodo libua noꝵ
uoded magnitudinem ꝑtin& minime liburne remorum bcibent singulos cadines. Paulomaiores binos¬

Expanded text:
carie, reliquis autem diebus praecisa etiam eodem anno interna vermium labe exesa in pulverem vertitur, quod ars carie, reliquis autem diebus praecisa etiam eodem anno interna vermium labe exesa in pulverem vertitur, quod ars ipsa et omnium architectorum cotidianus usus edocuit et contemplatione ipsius religionis agnoscimus quCaeduntur autem trabes utiliter post solstitium aestivum, id est per mensem Iulium et Augustum, et per autumnale Illud etiam cavendum, ne continuo ut deiectae fuerint trabes secentur vel statim ut sectae fuerint mittantur in navem, siquidem et adhuc solidae arbores et iam divisae per tabulas duplices ad maiorem siccitatem mereantur inducias. Nam quae virides compinguntur, cum nativum humorem exsudaverint, contrahuntur et rimas faciunt latiores, quo nihil est periculosius navigantibus quam hiare tabulata. XXXVII DE MODO LIBVRNARVM Quod ad magnitudinem pertin
Abbreviated transcription (Latin):
itidine & nomine usuir pati adectrundem instar elauisem romam principes texuerunt Liburnianãq
ed cumin domibus suberabendis areneuellapidum quedittis requiratur. Tanto magis in fabrican¬
dis neuibus diligenter cuncttquerenda sunt quia maius pericu lumest nauiẽ uitiosã es se quã domum
xci presso igicur & pinodomestict sues luestri lance & habite precipue liburna contexinu ut lius
neis diuis quam ferteis configenda funt qucum lib& cõgrauior ali quan to uideatur expenset Tam&
ta licrum ꝓbaitur afferre. Nam ferreos dauostem pore & humore celenter rubigo consum
liaminfluctibus prõpricum sub stentiam seruant .XXxv qua ob seruationesit ced
bseru andum preciputittiquiniti decima us queci diucessimcm secundam corbores precda
& quibus liburna centexende sunta. huenim tentum octodidus cescimateries in munis seruatura

Expanded text:
itudine et nomine usurpato ad earundem instar classem Romani principes texuerunt. Liburnia namque RICENTVR LIBVRNAE Sed cum in domibus substruendis harenae vel lapidum qualitas requiratur, tanto magis in fabricandis navibus diligenter cuncta quaerenda sunt, quia maius periculum est navem vitiosam esse quam domum. Ex cupresso igitur et pinu domestica sive silvestri et abiete praecipue liburna contexitur, utilius aereis clavis quam ferreis configenda; quamlibet enim gravior aliquanto videatur expensa, tamen, quia amplius durat, lucrum probatur afferre; nam ferreos clavos tempore et humore celeriter rubigo consumit, aerei autem etiam in fluctibus propriam substantiam servant. XXXV QVA OBSERVATIONE SIT CAEDbservandum praecipue ut a quinta decima luna usque ad vicesimam secundam arbores praecidantur ex quibus liburnae contexendae sunt. His enim tantum octo diebus caesa materies immunis servatur a
Abbreviated transcription (Latin):
uicum ex ercictiui armatis dcas ibus uehtur turbine signum debent ante prenosiort procellis nẽ qur¬
quieduentoramtem porqͣ caelestratione colligitur & ꝓaicerunti te pelagi sicut ꝓuidos cautelei tutatur ata
glegentes ex tingit in curia Igitut uentorum nimerum at queuo ebala eati neaugandi prma deb& ins piuare
Veteres autem uixtpostionem cardinum tancum qua tuoruentos principdes a singuls celi partibus suum
edebant Sed ex perimentum postrioris etaitis duo decim comprehendit horum uocabule adiubmouendo
Nt crdinem pos sid& noccus id est auster huicadex trat iungitur leucanacus hoc est albus notis

Expanded text:
ui cum exercitu classibus vehuntur, turbinum signa debent ante prenoscere, procellis namquelesti ratione natura colligitur, et pro acerbitate pelagi, sicut providos cautela tutatur, ita neglegentes extinguit incuria. Igitur ventorum numerum atque vocabula ars navigandi primum debet inspicere. Veteres autem iuxta positionem cardinum tantum quattuor ventos principales a singulis caeli partibus flare credebant, sed experimentum posterioris aetatis duodecim comprehendit. Horum vocabula ad summovend Meridianum autem cardinem possidet Notus, id est Auster; huic a dextra iungitur Leuconotus, hoc est Albus Notus
Abbreviated transcription (Latin):
aristos quascdentes ellõpiasuocant & caristicis ctuesq flam mas in pune in uolamt : Carbasa

Expanded text:
t Ellopias vocant et carystias aves quae flammas inpune involant: carbaofferens. Cnosii Minervam civem deam numerant, primumque apud se fruges satas audacter t Ellopias vocant et carystias aves quae flammas inpune involant: carbaofferens. Cnosii Minervam civem deam numerant, primumque apud se fruges satas audacter
Abbreviated transcription (Latin):
li cyͥto ingredit᷑ Eccaedes ostentatmnanus dededi: cortinã amnis leneus preter fluit : quo euro pam
tturidor so. cortrni fuerunt uectitam idem cortini & adiminũ colient : ad ymnũ eu ropefittrem
offerens : C nosi mineruam ciuem decm numertet: Primumsa pud se fruges sattis audacter
matticis contendunt: Agercreticus siuestrium caprtorum. copiosus estꝰ ceruo e g& lupos uulpe
qua drupedũ noxit nũ quã educct: Serpes nula lar giitis mira soliindul gentict corborari ꝓuentus
habundantes: Namin hu iustantũ insulc̃ parte rep ululcon caese cupres si harba alimos dicitur et ad nor¬
ꝗͥ diur nams amen ꝓhib& Pro inde & haec creticaest Sphalangio haranem genus est sinisum quera
uis corporis. Si potesti temictum hominẽ ueneno interficit: Lapis quoq i deus dactilus dictur insulaȩ isti fa¬
milicris coloris ferrei humano pollici similis : Auem noctucon crecañ hah& & siinueh atur. emoritur.

Expanded text:
licito ingreditur. Ea aedes ostentat manus Daedali. Gortynam amnis Lenaeus praeterfluit, quo Europam tauri dorso Gortynii ferunt uectitatam. Iidem Gortynii et Adymnum colunt Europae fratreofferens. Cnosii Minervam civem deam numerant, primumque apud se fruges satas audacter cum Atticis contendunt. Ager Creticus silvestrium caprarum copiosus est, cervo eget. Lupos vulpes aliaque quadrupedum noxia nusquam educat. Serpens nulla, larga vitis, mira soli indulgentia, arborarii proventus abundantes: nam in huius tantum insulae parte repullulant caesae cupressi. Herba alimos dicitur: ea admorsa diurnam famem prohibet: proinde et haec Cretica est. Phalangium araneae genus est: si nisum quaeras, nulla vis corporis: si potestatem, ictum hominem veneno interficit. Lapis quoque Idaeus dactylus dicitur insulae isti familiaris, coloris ferrei, humano pollici similis. Avem noctuam Creta non habet et si invehatur, emoritur.