comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
currit. Diceniꝰ ergo ꝙ eam nũꝗͣ reꝑiat si semꝑ hanc seꝗt.
imo semꝑ cam repit. quia uibiq tota ubiq ꝑfecta es lia
Qur ergo si quã querit reꝑit. non quiesct quia ou illa
requietis est insçia. Staret .n. si usꝗ̃ stantẽ aĩam reꝑiret.
Cam ũo illa ad cuiꝰ appetentiã trahit᷑ semꝑ in umusa ¶ee
fundat. semꝑ ce corpus se in ip̃am ꝑ ipam recorquet. łlec
de celestis nolubilitatis archano pauca de multis plotino
auctore repra sufficient. Quod antẽ hũe extimus globus
qui ita uoluitur sũmu deũ uocauit. nom uta acepiemdit
est ut q̃o ꝓͥma causa oe deus ille oĩpotencissimꝰ extimetur
cu globus ip̃e ꝙ celu est aĩe sic fabrica. & aĩa ex menco
peserit mens ex deo qui uere sũmus ꝓtreata sit. S sum¬
mui quidẽ dixit. ad ceceroꝵ ordinẽ qui subiecti sũt. ñ
moꝵ sũbiecit. arcens & cõtinens ceceros. Deũ uo̾ ꝙ non

Expanded text:
currit. Dicemus ergo quod eam numquam reperiat, si semper hanc sequitur? currit. Dicemus ergo quod eam numquam reperiat, si semper hanc sequitur? Immo semper eam reperit, quia ubique tota, ubique perfecta est. Cur ergo, si quam quaerit reperit, non quiescit? Quia et illa requietis est inscia. Staret enim, si usquam stantem animam reperiret; cum uero illa ad cuius appetentiam trahitur, semper in uniuersa se fundat, semper et corpus se in ipsam per ipsam retorquet. Haec de caelestis uolubilitatis arcano pauca de multis Plotino auctore reperta sufficient. Quod autem hunc iste extimum globum qui ita uoluitur, summum deum uocauit, non ita accipiendum est ut ipse prima causa et deus ille omnipotentissimus aestimetur, cum globus ipse quod caelum est animae sit fabrica, anima ex mente processerit, mens ex deo qui uere summus est procreata sit. Sed summum quidem dixit ad ceterorum ordinem qui subiecti sunt, unde mox subiecit: «arcens et continens ceteros»; deum uero, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ quo iuget semꝑ agitatꝰ. lgit᷑ & celeste corpus qd mudi
aĩa fũcuꝵ sibi ĩ mortalitatis ꝑticeps fabricata ẽ. ne unꝗ̃ ui¬
uendo deficiat. semꝑ ĩ motu est. &e stare nescit. quia
nec ip̃ stat aĩa que impellit᷑. Nam cu aĩe que ĩcorpotia
est essentia sit ĩ motu. pͥmu autẽ oĩ celi corpus aĩa fabti¬
cata sit. sine dubio ĩ corpis hoc pͥmu ex ĩcorpoteis motis
natura migrauit. cuiꝰ uuis integra && incbrupta nõ dese¬
rit. quod p̾rimu cepit mouere. Ideo uõ celi motus ne¬
cessario uolubilis est. quia cu semꝑ moueri necessẽ sit
ultra autẽ locus nullus sit quo se tendat accessio. conti¬
nuatione ꝑpetue ĩ sẽ redicionis agitat᷑. ergo in quo pot.
co ht currit. & accedere eiꝰ reuolui est. quia spere spania
& loca complectẽtis omĩa unis est cursũs totati. S ce sic
aiam sequi semꝑ uidetur. que in ip̃a uniu̾sitate semꝑ dis¬

Expanded text:
in quo uiget semper agitatus. Igitur et caeleste corpus, quod mundi in quo uiget semper agitatus. Igitur et caeleste corpus, quod mundi anima futurum sibi immortalitatis particeps fabricata est, ne umquam uiuendo deficiat, semper in motu est et stare nescit, quia nec ipsa stat anima qua impellitur. Nam cum animae, quae incorporea est, essentia sit in motu, primum autem omnium caeli corpus anima fabricata sit, sine dubio in corpus hoc primum ex incorporeis motus natura migrauit, cuius uis integra et incorrupta non deserit quod primum coepit mouere. Ideo uero caeli motus necessario uolubilis est quia, cum semper moueri necesse sit, ultra autem locus nullus sit quo se tendat accessio, continuatione perpetuae in se reditionis agitatur. Ergo in quo potest uel habet, currit; et accedere eius reuolui est, quia sphaerae spatia et loca complectentis omnia unus est cursus, rotari. Sed et sic animam sequi semper uidetur quae in ipsa uniuersitate dis
Abbreviated transcription (Latin):
corpiis uocauit.& magno se corpore misc̾et. hoc autem
loco Cicero reꝵ querendaꝵ iactis semib multa nobis
excolẽda delegauit. de.uii. subiectis globis ait. qui uer¬
sant᷑ retro hrio motu atq celu. Iuod cũ dicit. amonet.
ut queramꝰ si u̾satur celu. o si illi septẽ. & u̾sant co ꝯͣno
motu moiset᷑. aut si huc esse sꝑaꝵ ordinẽ quẽ Cicero
refert. placonica cõsentit auctoritas. & si uere sũbiecte
lint. quo pacto stelle eaꝵ oĩui Todiacu lustrare dicaf.
cu Zodiacus co imꝰ & ĩ sũmo celo sit. queue ratio ĩ uno
zodiaco aliaꝵ cursũs breuiores. aliaꝵ facut longiores.
Nec sĩ oia in exponẽdo eaꝵ ordine necesse est asserant᷑.
& postremo qua rõne ĩ terra ferant᷑. sicutait. Srm
nutu sũo pondera. Uersari celũ mũdane aĩẽ nã ce uis
& ratio decet. cuiꝰ eternitas ĩ motu ẽ. quia mĩꝗͣ motus
reliquit quod uita nõ deserit. nec ab eo uita discedit

Expanded text:
corpus» uocauit: ... et magno se corpore miscet. Hoc autem corpus» uocauit: ... et magno se corpore miscet. Hoc autem loco Cicero, rerum quaerendarum iactis seminibus, multa nobis excolenda legauit. De septem subiectis globis ait: «qui uersantur retro contrario motu atque caelum.» Quod cum dicit, admonet ut quaeramus si uersatur caelum, et si illi sepmotu mouentur, aut si hunc esse sphaerarum ordinem quem Cicero refert Platonica consentit auctoritas, et si uere subiectae sint; quo pacto stellae earum omnium zodiacum lustrare dicantur, cum zodiacus et unus et in summo caelo sit; quaeue ratio in uno zodiaco aliarum cursus breuiores, aliarum faciat longiores — haec enim omnia in exponendo earum ordine necesse est adserantur —; et postremo, qua ratione in terram ferantur, sicut ait, «omnia nutu suo pondera.» Versari caelum mundanae animae natura et uis et ratio docet, cuius aeternitas in motu est, quia numquam motus relinquit quod uita non deserit, nec ab eo uita discedit
Abbreviated transcription (Latin):
ambiat᷑. Unde & lime sp̃a qͣsi a celo ultimã &e uicinã terre
& mĩmam dixit. Cũ terra ip̃a in pũctu quasĩ uere ia po¬
strema deficiat. Si gͦ stellaꝵ suꝑioꝵ circi ut diximꝰ arco
solis sũt grandiores. Dungule autẽ huiꝰ sunt magnitudis. ut
ad circũ una queq suũ modũ ꝑtis optineat. sine dubio
singule t̾ra sunt ampliores. quã ad solis qui suꝑiorib mi
na seqntia decebũt. Hlic cu scipionis obtuitus nõ fine am¬
miratie ꝓcurtẽs ad t̾ras usq fluxiset. & illic failians
hesissẽt. rursũs aui monitu ad sũꝑiora reuocatꝰ est. ip̃m a
celi exordio sꝑaꝵ ordinẽ ĩ hec u̾ba mõstrantis. None tibi
orbib uł potiꝰ globis cõnexa sunt oĩa. Usq oĩa nutu suo
pondera. Totiꝰ mudi a sũmo ĩ imu diligens in huę locam
Unde ao hic dicit. cõnexa sunt oĩa. Uirgiliꝰ uõ magnũ

Expanded text:
ambiatur. Vnde et lunae sphaeram, quasi a caelo ultimam et uicinam terrae, ambiatur. Vnde et lunae sphaeram, quasi a caelo ultimam et uicinam terrae, minimam dixit, cum terra ipsa in punctum quasi uere iam postrema deficiat. Si ergo stellarum superiorum circi, ut diximus, circo solis sunt grandiores, singulae autem huius sunt magnitudinis ut ad circum unaquaeque suum modum partis obtineant, sine dubio singulae terra sunt ampliores, quam ad solis circum, qui superna, sequentia docebunt. Haec cum Scipionis obtutus non sine admiratione percurrens ad terras usque fluxisset et illic familiaris haesisset, rursus aui monitu ad superiora reuocatus est, ipsum a caeli exordio sphaerarum ordinem in haec uerba monstrantis: «Nouem tibi orbibus uel potius globis conexa sunt omnia, quorum unuspondera.» Totius mundi a summo in imum diligens in hunc locum unde et hic dicit: «conexa sunt omnia», Vergilius uero «magnum
Abbreviated transcription (Latin):
dendo. Stellaꝵ autẽ globi terre magnitudĩẽ facile iun¬
esse maiorẽ. Cũ uulgo singule uix facis umꝰ flama ẽq̃re
posse uideant̃. Ergo tuc eaꝵ uere magnitudo asserta
credit᷑. si maiores singulas ꝗͣ ẽ oĩs t̾ra cõstiterit. ꝙ hoc
mõ licet recognoscas. Punctũ dixerũt esse grometre
qđ ob ĩ comp̃hensibilẽ breuitatẽ sui ĩ ꝑtes diudi nõ pos¬
sit. nec ip̃ pars aliqua. s tantũ mõ signũ esse dicatur.
Phisici terras ad magnitudĩe circi ꝑ quẽ sol uoluitur
pucti modũ optinẽ docuerũt. Sol autẽ qͣnto minor
culu ut ꝑs certa sit. t̾ra uõ ad circu solis puctu sit.
q pars esse nõ possit. sine cu̾ctatione iudicii solẽ constat
tui est esse maiores. si eo ꝙ cõtinẽt᷑ id qđ ꝯtinet ẽ maiꝰ.
cũ hic sĩt celestiũ sꝑaꝵ ordo. ut asuꝑiore una queq ĩferior

Expanded text:
dendo: «stellarum autem globi terrae magnitudinem facile uindendo: «stellarum autem globi terrae magnitudinem facile uinesse maiorem, cum uulgo singulae uix facis unius fiammam aequare posse uideantur? Ergo tunc earum uere magnitudo adserta credetur, si maiores singulas quam est omnis terra constiterit. Quod hoc modo licet recognoscas. Punctum dixerunt esse geometrae quod ob incomprehensibilem breuitatem sui in partes diuidi non possit, nec ipsum pars aliqua, sed tantummodo signum esse dicatur. Physici terram ad magnitudinem circi per quem sol uoluitur puncti modum obtinere docuerunt. Sol autem quanto minor cum pars certa sit, terra uero ad circum solis punctum sit, quod pars esse non possit, sine cunctatione iudicii solem constat tum est esse maiores, si eo quod continetur id quod continet maius est, cum hic sit caelestium sphaerarum ordo, ut a superiore unaquaeque inferior
Abbreviated transcription (Latin):
co boc ẽ qd porta nature ip̃iuis cõscus dixit. Nlio u̾tex
nobis semꝑ sublimis. at illũ sub pedib stix atra uidet. ma
at. ab eo qui in celo est omne sine dubio celum iudet᷑
nõ impediẽte aliqua ꝑte terte. que tota pũcti locum
ꝑ celi magnitudine uix obtinet. Cui ergo australie
utias stellas nũꝗͣ de terris uidẽ contigerat. ubi circũ¬
spectu libero sĩne offensa terrem obicis iuse sunt. Iure q̃¬
si noue ãmirationẽ dederũt. & quia intellexit causa
ꝓpter qͥ cas nũꝗͣ ante uidissẽt. ait. Erant autẽ he stelle
quas nũꝗ̃ ex hoc loco uidimꝰ. Hũc locu de mõstratiue
terrã dicens. in qua erat du ista narraret. Sequĩt illa
discussio quid sit qđ adiect. & he magnitudĩẽs oũim
quas esse nũꝗͣ suspicati sumꝰ. Cu autẽ magnitudĩẽs quas
udet ĩ stellis nũꝗͣ hoĩes suspicati sint. ip̃e patefecit ad¬

Expanded text:
Et hoc est quod poeta naturae ipsius conscius dixit: hic uertex Et hoc est quod poeta naturae ipsius conscius dixit: hic uertex nobis semper sublimis; at illum sub pedibus Styx atra uidet Maneat, ab eo qui in caelo est omne sine dubio caelum uidetur, non impediente aliqua parte terrae, quae tota puncti locum pro caeli magnitudine uix obtinet. Cui ergo australis uerticis stellas numquam de terris uidere contigerat, ubi circumspectu libero sine offensa terreni obicis uisae sunt, iure quasi nouae admirationem dederunt, et quia intellexit causam propter quam eas numquam ante uidisset, ait: «erant autem eae stellae quas numquam ex hoc loco uidimus», hunc locum demonstratiue terram dicens in qua erat dum ista narraret. Sequitur illa discussio, quid sit quod adiecit: «et eae magnitudines omnium quas esse numquam suspicati sumus». Cur autem magnitudines quas uidit in stellis numquam homines suspicati sint, ipse patefecit ad
Abbreviated transcription (Latin):
Causa cur a nobis nõ uideant᷑ ostendẽ. Locus ei no¬
st̾re habitatioĩs ita positꝰ est. ut quedã stelle ex ipso
sũꝗͣ ꝑbssĩnt uideri. quia ip̃a pars celi in qua sũt nũqͣ
põtest his habitantib apparere. Pars .n. hec terre que in¬
colit᷑ ab uniu̾sĩs hoib qui nol inuicẽ scire possumus.
Ad septẽtrionalẽ u̾ticem surgit. & sꝑalis cõuexitas au¬
stralẽ nobis u̾ticem ĩ ima demergit. Cum uõ semper
circa terrã ab ortu usq in occasu celi spera uoluatur.
u̾tex hic qui septẽtrionales ht̃. quoquo u̾su mũdana
uolubilitate u̾tatur : qm̃ suꝑ nos est. semꝑ a nobis ui¬
detur. ac seꝑ õtͭ arctos oceani metuẽtes equore tingui.
Australis cõtra. quasi sẽmel nobis ꝓ habitatioĩs nostre
positione dim̾sus. Nec ip̃e a nobis unꝗͣ udet. nec si¬
dera sũa quib & ip̃e sine dubio insignit᷑ ostendit.

Expanded text:
causam cur a nobis non uideantur ostendit. Locus enim nocausam cur a nobis non uideantur ostendit. Locus enim nostrae habitationis ita positus est ut quaedam stellae ex ipso numquam possint uideri, quia ipsa pars caeli in qua sunt numquam potest hic habitantibus apparere. Pars enim haec terrae, quae incolitur ab uniuersis hominibus — quos quidem scire nos possumus —, ad septentrionalem uerticem surgit, et sphaeralis conuexitas australem nobis uerticem in ima demergit. Cum ergo semper circa terram ab ortu in occasum caeli sphaera uoluatur, uertex hic qui septentriones habet, quoquouersum mundana uolubilitate uertatur, quoniam super nos est, semper a nobis uidetur ac semper ostendit Arctos Oceani metuentes aequore tingui. Australis contra, quasi semel nobis pro habitationis nostrae positione demersus, nec ipse nobis umquam uidetur nec sidera sua, quibus et ipse sine dubio insignitur, ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
solo oriģontis circus efficit᷑. & hec de cireis omib quib
celũ cingit᷑ dicta sufficiant. tractatũ ad seqñtia trans¬
feramꝰ. Ex quo mͥ oĩa contemplãti p̾clara cetera &e
mirabilia uidebant᷑. Erant autẽ he stelle quas nũqͣ
ex hoc loco uidimꝰ & he magnitudĩes oũi quas essẽ
nũqͣ sũspicati sumꝰ. ex quib erat ea minima que
ultima a celo citima t̾ris luce lucebat aliena. Stellaꝵ
autẽ globi t̾re magnitudĩe facile iuĩcebant. Dicen
ex quo qĩa mͥ cõtemplanti id quod sũpiꝰ retulimꝰ affir¬
mat ĩ ip̃o lacteo scipioi̾s parentu ꝑ somniũ contigisse
cb̃uientur. Duo sunt autẽ p̾cipua que ĩ stellis se admi¬
ratus refert. Aliquaꝵ nouitatẽ o oiũ magnitudĩe.
Ae priꝰ de mouitate post de magnitudie disseremus.¬
& plene & docte adiciẽdo quas nũꝗͣ ex hoc loco iudimꝰ.

Expanded text:
solo horizontis circus efficitur. Haec de circis omnibus quibus solo horizontis circus efficitur. Haec de circis omnibus quibus caelum cingitur dicta sufficiant. Tractatum ad sequentia transferamus: «Ex quo mihi omnia contemplanti praeclara cetera et mirabilia uidebantur. Erant autem eae stellae quas numquam ex hoc loco uidimus, et eae magnitudines omnium quas esse numquam suspicati sumus, ex quibus erat ea minima, quae ultima a caelo, citima terris luce lucebat aliena: stellarum autem globi terrae magnitudinem facile uincebant.» Dicendo: «ex quo omnia mihi contemplanti», id quod supra rettulimus adfirmat: in ipso lacteo Scipionis et parentum per somnium contigisse conuentum. Duo sunt autem praecipua quae in stellis se admiratum refert, aliquarum nouitatem et omnium magnitudinem. Ac prius de nouitate, post de magnitudine disseremus. Plene et docte adiciendo: «quas numquam ex hoc loco uidimus»,
Abbreviated transcription (Latin):
quodã cuco designatus t̾minus celi ꝙ suꝑ tenum ieidet.
ae quia ad ip̃m uere finẽ non pot̾ humana acies puenire
qͣntu quisq oculos curcũferendo cõspexerit. ꝓpͥu sibi celi qa
suꝑ terra est terininũ facit. Hic oriçon quẽ sibi uniꝰ cuiꝰq
nõ excedit acies contra uidentis. s usus cũ ad hoc spatiũ
uenerit accessu deficiens in rotũditatem recurrẽdo cur¬
cedẽdo dempseris. tantu tibi de anteriori sumet᷑. &
ideo oriçon semp q̃ntacũq locoꝵ transgressĩone muta¬
par. Hunc autẽ quẽ diximꝰ admittit aspectu. aut in
terris equalis planicies. aut pelagi trãquilla libertas. que
nullã cculis obicit offensa. Nec te moueat ꝙ sepe in
longissimo positu montẽ uidemꝰ. aut ꝙ ip̃a celi supna
suspicimꝰ. Aluid ẽ eĩm cu se oculis ingerit altitudo. ali¬
ud cũ ꝑ planũ se porrigit. & extendit᷑ intuitꝰ in quo

Expanded text:
quodam circo designatus, terminus caeli quod super terram uidetur. quodam circo designatus, terminus caeli quod super terram uidetur. Et quia ad ipsum uere finem non potest humana acies peruenire, quantum quisque oculos circumferendo conspexerit, proprium sibi caeli quod super terram est terminum facit. Hic horizon, quem sibi uniuscuiusque  stadios non excedit acies contra uidentis; sed uisus, cum ad hoc spatium uenerit, accessu deficiens in rotunditatem recurrendo curcedendo dimiseris, tantum tibi de anteriore sumetur; et ideo horizon semper quantacumque locorum transgressione mutatur. Hunc autem quem diximus admittit aspectum aut in terris aequa planities aut pelagi tranquilla libertas, qua nullam oculis obicit offensam. Nec te moueat quod saepe in longissimo positum montem uidemus aut quod ipsa caeli superna suspicimus. Aliud est enim cum se oculis ingerit altitudo, aliud cum per planum se porrigit et extendit intuitus, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta conu̾sio. ambientes .n. septẽtrionalẽ u̾ticem. atq iñ
in diu̾sa diffusa se ĩ sũmo int̾secant. ce .u. paralellos ĩ quat᷑
nas ptes equaliter diudũt. Todiacũ ita int̾iecantesunit
unus eo ꝵ ꝑ anetẽ & libram. alter ꝑ canctus ce cipncor¬
nrn meando decurrat. Sed ad anstralẽ uertiee non ꝑ¬
nemie credunt᷑. Duo qui ad nũm p̾dictu suꝑlunt. me¬
ndianꝰ ce oriģon. non scribunt᷑ in spera. quia cẽrtĩt locus¬
hr̃e nõ rast̾s. ꝓdiu̾statectuspicien̾s habitantisciẽ uatuint̾ Ae¬
ip̃m diem mediũ esfĩcendo designat ceiquia globoli¬
tas rerte habicationes hoi̾ui equales sibi esse non panitar.
non eadẽ pars celi oĩi u̾ticom despicit. &e ideo unus
omib meridianꝰ essẽ nõ poterit. s singulis grntib sru
a̾ticem suus ppius mendianꝰ efficit᷑. Similitẽn sibi porigon¬
tem fãct circuspectio singulor. Oriçon estin. iuelutet

Expanded text:
perfecta conuersio. Ambientes enim septentrionalem uerticem atque inde perfecta conuersio. Ambientes enim septentrionalem uerticem atque inde in diuersa diffusi, et se in summo inrnas partes aequaliter diuidunt, zodiacum ita intersecantes ut unus eorum per Arietem et Libram, alter per Cancrum atque Capricornum meando decurrat; sed ad australem uerticem non peruenire creduntur. Duo qui ad numerum praedictum supersunt, meridianus et horizon, non scribuntur in sphaera quia certum locupicientis habitantisue uariantur. Meipsum diem medium efficiendo designat. Et quia globositas terrae habitationes omnium aequales sibi esse non patitur, non eadem pars caeli omnium uerticem despicit; et ideo unus omnibus meridianus esse non poterit, sed singulis gentibus super uerticem suum proprius meridianus efficitur. Similiter sibi horizontem facit circumspectio singulorum. Horizon est enim, uelut
Abbreviated transcription (Latin):
tum lumen sub eadẽ linea terre conus obsistat. aut soli
ip̃a succedens obiectu suo ab humano aspectu luen eius
repellat. In defectu aute sol ip̃e nil patitur. sed nr̃ frandit
aspectus. Luna uõ cirea ppriu defectũ laborat. non accipi¬
endo solis lumen. cuiꝰ beneficio noctẽ colorat. Iuod sciens
Uirgilius disciplinaꝵe oĩ picissimꝰ ait. Defectus solis uarios
luneq labores. Mins igit᷑ triu lineaꝵ ductꝰ ⁊odiacum
& clandat. & diuidat. unũ tm̃ circũ auctor uocabuloꝵ
dic uoluit antiquitas. Quinq autẽ circuli pararelli uecant᷑.
Noꝵe medius &e maximꝰ est eꝗnoctialis. duo extremitatib
meini atq ideo breues. quoꝵ unis septẽmonalis dicit᷑. alter
australis. inter hos o medĩ duo sunt tropici. maiores ult̾is
medio minores. & ip̃i ex utraq ꝑte one piuste t̾minum
faciũt p̾cer bos. alii duo sunt coluri. quib nomen dedit im¬

Expanded text:
tum lumen sub eadem inuentus linea terrae conus obsistat, aut soli tum lumen sub eadem inuentus linea terrae conus obsistat, aut soli ipsa succedens obiectu suo ab humano aspectu lumen eius repellat. In defectu ergo sol ipse nil patitur, sed noster fraudatur aspectus, luna uero circa proprium defectum laborat non accipiendo solis lumen cuius beneficio noctem colorat. Quod sciens Vergilius, disciplinarum omnium peritissimus, ait: defectus solis uarios lunaeque labores. Quamuis igitur trium linearum ductus zodiacum et claudat et diuidat, unum tamen circum auctor uocabulorum dici uoluit antiquitas. Quinque alii circuli paralleli uocantur. Horum medius et maximus est aequinoctialis, duo extremitatibus uicini atque ideo breues, quorum unus septentrionalis dicitur, alter australis. Inter hos et medium duo sunt tropici maiores ultimis, medio minores, et ipsi ex utraque parte zonae ustae terminum faciunt. Praeter hos alii duo sunt coluri, quibus nomen dedit im
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑins iam relatu ost. Hec de lacteo. x. antẽ alii ut
diximꝰ eurci sunt quoꝵ unus est ip̃e Zodiacus. qui
ex hist x solus potuit latitudinẽ hoc mõ quẽ referemꝰ
adipisci. Natira celestiu circuloꝵ ĩ corporalis est linea.
sque ita mente concipit᷑. ut sola longitudĩe censeatur.
latum hr̃e non possit. Sed in Todiaco latitudinem
signoꝵ capacitas exigebat. Quantũ igit᷑ spatii lata
dimẽsio porrectis siderib oecupabat. duab lineis lima¬
mentũ est. & tertia ducta ꝑ mediu. eclyptica uocatur.
quia cu cursu suu in eadẽ linea pariter sol & luna con¬
ficuint alteriꝰ eoꝵ necesse est uenire defectũ. Solis siei
tunc luna succedat. lune. si ea adu̾sa sit soli. Ideo nec sol
imꝗͣ deficit. nisi cu tricesimꝰ lune dies est. & nisi quinto
decimo cursus sui die: nescit luna defectu. Sic .n. euenit
ut aut lune ꝯtra solem posite. ad mutuandu ab eo soli¬

Expanded text:
superius iam relatum est. Haec de lacteo. Decem autem alii, ut superius iam relatum est. Haec de lacteo. Decem autem alii, ut diximus, circi sunt, quorum unus est ipse zodiacus, qui ex his decem solus potuit latitudinem hoc modo quem referemus adipisci. Natura caelestium circulorum incorporalis est linea, quae ita mente concipitur ut sola longitudine censeatur, latum habere non possit; sed in zodiaco latitudinem signorum capacitas exigebat. Quantum igitur spatii lata dimensio porrectis sideribus occupabat, duabus lineis limitatum est; et tertia ducta per medium ecliptica uocatur, quia, cum cursum suum in eadem linea pariter sol et luna conficiunt, alterius eorum necesse est euenire defectum: solis, si ei tunc luna succedat; lunae, si tunc aduersa sit soli. Ideo nec sol umquam deficit nisi cum tricesimus lunae dies est, et nisi quinto decimo cursus sui die nescit luna defectum. Sic enim euenit ut aut lunae contra solem positae ad mutuandum ab eo soli
Abbreviated transcription (Latin):
breuesq om̃s q̃ spisso tractu in unũ coacte. spaciis que
angustissĩma int̾iacent oꝑtis. uicineq sibi undiq. & ideo
passim disfuse. lucis asꝑgine cõtiniii uĩcti lumis corpꝰ
ostendũt. Sed possidonius cuiꝰ diffĩnitioĩ pluriu ꝯsensus
accessit. ait. Lacteu caloris esse siderei fusionẽ. ꝗ̃ ideo ad¬
uersa Lodiaci curuitas obliquauit. ut qm̃ sol nũꝗͣ zo¬
diaci excedendo t̾minos exꝑtem feruoris lũi ꝑtem celi
reliquã deserebat. hic cireus auia solis in obliquũ recedes
uniu̾sitatem flexu calido temꝑat.  ita lacteus arculus¬
Sodiacũ oblique arcũflexionis occursũ ambiendo com¬
plectitur. ut en que duo tropica signa capricornꝰ & can¬
cer ferunt᷑. interlẽcet.has solis portas phisici uocauerũt.
quia in utraq obuante olstitio. ulteriꝰ solis inhibet᷑
accessis o fit regressus a one uiã. cuiꝰ terminos

Expanded text:
breuesque omnes, quae spisso tractu in unum coactae, spatiis quae breuesque omnes, quae spisso tractu in unum coactae, spatiis quae angustissima interiacent opertis, uicinae sibi undique et ideo passim diffusae lucis aspergine, continuum iuncti luminis corpus ostendunt. Sed Posidonius, cuius definitioni plurium consensus accessit, ait lacteum caloris esse siderei fusionem, quam ideo aduersa zodiaco curuitas obliquauit ut, quoniam sol numquam zodiaci excedendo terminos expertem feruoris sui partem caeli reliquam deserebat, hic circus, a uia solis in obliquum recedens, uniuersitatem flexu calido tem obliquae circumflexionis occursu ambiendo complectitur ut eum qua duo tropica signa, Capricornus et Cancer, feruntur, intersecet. Has solis portas physici uocauerunt, quia in utraque obuiante solstitio ulterius solis inhibetur accessio, et fit ei regressus ad zonae uiam cuius terminos
Abbreviated transcription (Latin):
lactens umis e circis qui ambũt celu. & sunt p̾ter eu
nũo. x. de quib que dicenda sunt ꝓferemꝰ. cu de hoc
cõpetens ẜmo ꝓcesserit. Solus ex omib hic subiectꝰ est
cculis cetens arculis magis cogitatione q̃ uisu comphen¬
dendis. De hoc lacteo multi inter se dusa senserunt.
causasq eus alii fabulosas naturales alii protulerunt.
s nos fabulosa reticentes. ea tantũ que ad natura eiꝰ
iusa sunt ꝑtinẽ dicemus. Teophrastus lacteu dixit ẽẽ
compagẽ. que de duob hemisperiis celi spera solidata ẽ.
ceo iõ uͥ hore utrinq ꝯuenerãt notabilem claritatem¬
uideri. Diodorus. ignẽ esse densete concreteq natẽ
in unã curui limitis semitã discretione mũdane fabri¬
ce coaceruãte concretũ. & ideo iusu intuentis ad mitte̾.
reliquo igne celesti lucẽ suam nimia subtilitate diffusa.
non subiciente cõspectui. Demoeritus ĩnumeras stellas

Expanded text:
lacteus unus e circis qui ambiunt caelum. Et sunt praeter eum lacteus unus e circis qui ambiunt caelum. Et sunt praeter eum numero decem, de quibus quae dicenda sunt proferemus cum de hoc competens sermo processerit. Solus ex omnibus hic subiectus est oculis, ceteris circulis magis cogitatione quam uisu comprehendendis. De hoc lacteo multi inter se diuersa senserunt, causasque eius alii fabulosas, naturales alii protulerunt; sed nos, fabulosa reticentes, ea tantum quae ad naturam eius uisa sunt pertinere dicemus. Theophrastus lacteum dixit esse compagem qua de duobus hemisphaeriis caeli sphaera solidata est, et ideo ubi orae utrimque conuenerant, notabilem claritatemuideri. Diodorus, ignem esse densetae concretaeque naturae in unam curui limitis semitam discretione mundanae fabricae coaceruante concretum, et ideo uisum intuentis admittere, reliquo igne caelesti lucem suam nimia subtilitate diffusam non subiciente conspectui. Democritus, innumeras stellas
Abbreviated transcription (Latin):
& oñi quidẽ par celeritas & motus similis. &e idẽ modꝰ
meandi. s non omnes eodẽ tẽpore citos suos orbesq con¬
ficunt. & ideo ẽ celeritas ip̃a miraibilis. quia cui sit eades
oin. nec ulla ex illis concitatior esse possĩgzaut segnioꝵ.
non eodẽ tñ tẽporis spatio omnes ambitin hui. ꝑ agnnt.a
Causa uõ fũb eadẽ celeritate disparis spalirprusf mnos se¬
quẽtia docebũt. His de siderũ natura. & lidera houinta
mente narratis: rarsus filiu pater ut in deos piuss.
ut in hoĩes uistus esset hortatus. p̾min ranłus adieat.
Ostendens lacteũ circulu. uirtutib debicĩ. He beatoꝵ
cetu refertu. Cuiꝰ meminit his u̾bis. Fratautẽ is splẽ¬
didissimo candore inter flamas cirtus elucensꝰ quẽ uos
ut agrais accepistis orbẽ lac̾teum nũcupatis. Orbis he¬
ide qd circus in lactei appellatione significat. Est autẽ

Expanded text:
Et omnium quidem par celeritas, motus similis, et idem est modus Et omnium quidem par celeritas, motus similis, et idem est modus meandi, sed non omnes eodem tempore circos suos orbesque conficiunt. Et ideo est celeritas ipsa mirabilis quia, cum sit eadem omnium nec ulla ex illis aut concitatior esse possit aut segnior, non eodem tamen temporis spatio omnes ambitum suum peragunt. Causam uero sub eadem celeritate disparis spatii aptius nos sequentia docebunt. His de siderum natura et siderea hominum mente narratis, rursus filium pater ut in deos pius, ut in homines iustus esset hortatus, praemium rursus adiecit, ostendens lacteum circulum uirtutibus debitum et beatorum coetu refertum, cuius meminit his uerbis: «erat autem is splendut a Graiis accepistis, orbem lacteum nuidem quod circus in lactei appellatione significat. Est autem
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ alibi aliter est usũs. Nam & orbem pro circulo
posuit. ut orbem lacteũ. ce orbẽ pro spora. ut nonem
uł orbib. uł potius globis. Sed oe cuti uecant̃ qui spe¬
ram maximã cingũtꝰ. ut eos sequens tractatus inueĩet.
quoꝵ uniis est lacteus. de quo ait. inter flãmas circus
ducens. Sed hic hoꝵ nhil. neq circi neq orbis nomĩẽ
uoluit intelligi. Sed ẽ orbis in hor loco stelle. una ĩtegra.
ce ꝑacta cõuersio.⁊. ab eodẽ loco post em̃sum spere ꝑ quã
mouẽt ambitũ in eũde locu regressũs. Cirtus est autẽ
Inc linea ambiens spera. ac ueluti semitã faciens. ꝑ quã lu¬
men utrũq discurrit. & inter quã uagantiu stellaꝵ error
legittimꝰ coercet᷑. Quas ideo ueteres errare dixerunt. qa
& cursũ suo ferunt᷑ & cõtra spere maxime .i. ip̃ius celi im¬
petum: Cõtrario motu ad orientẽ ab occidente uoluunt.

Expanded text:
quidem alibi aliter est usus. Nam et orbem pro circulo quidem alibi aliter est usus. Nam et orbem pro circulo posuit, ut «orbem lacteum», et orbem pro sphaera, ut «nouem tibi orbibus uel potius globis». Sed et circi uocantur qui sphaeram maximam cingunt, ut eos sequens tractatus inueniet; quorum unus est lacteus, de quo ait: «inter flammas circus elucens». Sed hic horum nihil neque circi neque orbis nomine uoluit intellegi, sed est orbis in hoc loco stellae una integra et peracta conuersio, id est ab eodem loco post emensum sphaerae per quam mouetur ambitum in eundem locum regressus. Circus est autem hic linea ambiens sphaeram ac ueluti semitam faciens per quam lumen utrumque discurrit, et intra quam uagantium stellarum error legitimus coercetur. Quas ideo ueteres errare dixerunt quia et cursu suo feruntur et contra sphaerae maximae, id est ipsius caeli, impetum contrario motu ad orientem ab occidente uoluuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
uariaꝵ gn̾a formaꝵ ĩ celu recepta credunt᷑. Sic
& apud grecos aster. & astron duersa significant. &
aster stella una est. astron. signu stellis coactu. qđ nos
sidus uocamus. Cu uõ stellas globosas & rotundas
dicat. nõ singulariu tantũ expͥmit speciẽ. sed & eaꝵ
que in signa formanda cõueniũt. Ommes .n. scelle
inter se oosi in magnitudiẽ aliquã. nulla tam̃ hñt
in specie differentia. Per hec autẽ duo noĩa solida
spera desctibit᷑. que nec ex globo si rotunditas desen¬
tur. nec ex rotunditate si globus desit effĩcit᷑. Cu
altere forma alteꝵ soliditate corporis deserat᷑. Spe¬
ras autẽ hic dicimꝰ ip̃aꝵ stellaꝵ corpora. que oia
hac sũp̃dicta specie formata sunt. Dicunt᷑ prete̾a
spere & aplanes illa que maxima ẽ. & subiecte.ui.¬
ꝑ quas duo lumina. & uage. U. discurrũt. Cirti uo
ce orbes cluaꝵ sunt reꝵ duo noĩa. & his nominib

Expanded text:
uariarum genera formarum in caelum recepta creduntur. Sic uariarum genera formarum in caelum recepta creduntur. Sic et apud Graecos ἀστήρ et ἄστρον diuersa significant, et ἀστήρ stella una est, ἄστρον signum stellis coactum, quod nos sidus uocamus. Cum uero stellas globosas et rotundas dicat, non singularium tantum exprimit speciem, sed et earum quae in signa formanda conueniunt. Omnes enim stellae inter se, etsi in magnitudine aliquam, nullam tamen habent in specie differentiam. Per haec autem duo nomina solida sphaera describitur, quae nec ex globo, si rotunditas desideretur, nec ex rotunditate, si globus desit, efficitur, cum alterum forma, alterum soliditate corporis deseratur. Sphaeras autem hic dicimus ipsarum stellarum corpora, quae omnia hac specie formata sunt. Dicuntur praeterea sphaerae et ἀπλανής illa, quae maxima est, et subiectuo lumina et uagae quinque discurrunt. Circi uero et orbes duarum sunt rerum duo nomina; et his nominibus
Abbreviated transcription (Latin):
Lenon. concretũ corpori ip̃m. Democritꝰ spm̃ inser¬
tum athomis. Hac facultate notus. ut corpus illi omne
sit ꝑuiu. Critolaus ꝑipateticus. cõstare eam de.U. essen¬
na. Hypparcus ignẽ. Anaximenes. aera. Empedoles.
& Critias sanguinẽ. Parmenides. ex terra & igne.
Exenophantes ex terra & aqua. Boethos. ex aere a
igne. Epicurus. speciem ex igne & aere. oo sp̃ũ mix¬
tam. Optinut tm̃ non minus de in corporalitate eiꝰ
q̃ de ĩmortalitate sentẽtia. Nuc̃ uideamꝰ que sint
hec duo noĩa. quoꝵ pariter meminit cum dicit.
que sidera & stellas uocatis. Neq .n. hic res una ge¬
mina appellatione monstrat᷑. ut ensĩs. gladius. sed
sunt stelle quidẽ singulares. ut erratice. qͦnq & cetere.
que nõ am̃xte aliis sole ferunt᷑. Sidera uõ que ĩ ali¬
quod sĩgnu stellaꝵ pluriu cõpositione formant᷑. ut
aries. tautus. Andromeda. pseus. uł corona. & q̃cũq

Expanded text:
Zenon concretum corpori spiritum, Democritus spiritum inserZenon concretum corpori spiritum, Democritus spiritum insertum atomis hac facilitate motus ut corpus illi omne sit peruium; Critolaus Peripateticus constare eam de quinta essentia, Hipparchus ignem, Anaximenes aera, Empedocles et Critias sanguinem, Parmenides ex terra et igne, Xenophanes ex terra et aqua, Boethos ex aere et igne, Epicurus speciem ex igne et aere et spiritu mixtam. Obtinuit tamen non minus de incorporalitate eius quam de immortalitate sententia. Nunc uideamus quae sint haec duo nomina quorum pariter meminit cum dicit: «quae sidera et stellas uocatis». Neque enim hic res una gemina appellatione monstratur, ut ensis et gladius, sed sunt stellae quidem singulares, ut erraticae quinque, et ceterae quae non admixtae aliis solae feruntur: sidera uero, quae in aliquod signum stellarum plurium compositione formantur, ut Aries, Taurus, ut Andromeda, Perseus uel Corona, et quaecumque
Abbreviated transcription (Latin):
ħ eñ ex illis celestib ⁊ sepit̾nis igͥb nos dicit aĩatos. Igͥs eñ ille l diuinu
tm̃ corpus est. nec ex corpore q̃uis diumno possemꝰ aĩari.
Sed unde illa corpora que diuina & sunt & uidentur
aĩata sunt.i. ex ea mũdane aĩe ꝑte quã diximꝰ de pura¬
mẽte cõstare. & ideo postꝗͣ dixit. hisq aũis datus est.
ex illis sempiternis ignib que sidera & stellas uocatis.
mox adiecit. que diuinis aĩate mẽtib. ut ꝑ sempit̾nos
ignes corpus stellaꝵ ꝑ diuinas uõ mẽtes eare aĩas
maĩfẽsta difcrelione significet. Non ab re est. ut hec de
aĩa disputatio in fine sentẽtias oĩui qui de aiã nident̃.
ꝑnũtiasse cõtineat. Plato dixit. aĩa essentiã se monẽte.
Pytagoras o philolaus. armoniã. Possidonius. ydeam.
A scle piades. U. sensuu ex̾citiu sibi cõsonu. Nypocrates
sp̃m tenuẽ ꝑ corpus omne disꝑsu. Heraclitus. ponticus
lucem. Heraclitus phisicus. stellaris essentie santillam.

Expanded text:
en ex ipsis caelestibus et sempiternis ignibus nos dicit animatos — ignis enim ille, licet diuinum, tamen corpus est, nec ex corpore quamuis diuino possemus animari — sed unde ipsa illa corpora, quae diuina et sunt et uidentur, animata sunt, id est ex ea mundanae animae parte quam diximus deconstare. Et ideo postquam dixit: «hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus, quae sidera et stellas uocatis», mox adiecit: «quae diuinis animatae mentibus», ut per sempiternos ignes corpus stellarum, per diuinas uero mentes earum animas manifesta discretione significeanima disputatio in fine sententias omnium qui de anima uidentur pronuntiasse contineat. Platon dixit animam essentiam se mouentem, Pythagoras et Philolaus ἁρμονίαν, Posidonius ideam, Asclepiades quinque sensuum exercitium sibi consonum, Hippocrates spiritum tenuem per corpus omne dispersum, Heraclides Ponticus lucem, Heraclitus physicus scintillam stellaris essentiae,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hec refellere dedignat᷑ ẜmo sobrius. ꝙ sic absurdũ est.
ut sine argum̃toꝵ patrocimo subruat᷑. Restat ergo ut
ĩdubitabili rõne monstratũ sit ĩ terra ferri oĩa nutu suo
ẽẽ cõmemorat. s ħ ĩ ibita ꝯtinuatõe gn̾is fcͥtatꝰ ad scd̾ cõm̃tarii uolum̃ dispitatõe seq̃ntiu¬

Expanded text:
Sed hoc uel refellere dedignatur sermo sobrius, quod sic absurdum est Sed hoc uel refellere dedignatur sermo sobrius, quod sic absurdum est ut sine argumentorum patrocinio subruatur. Restat ergo ut indubitabili ratione monstratum sit in terram ferri «omnia nutu suo esse commemorat. Sed hic, inhibita continuatione tractatus, ad secundi commentarii uolumen disputationem sequentiu
Abbreviated transcription (Latin):
celu de aere defluere. Celum.n. ab oĩ ꝑte terre equa¬
biliter distat. & ut a nr̃a habitatione. ita alaterib ce
a ꝑte. que ad nos habẽt᷑ inferior pari altitudins i¬
mensitate suspicit᷑. Nisi eĩ oĩa pondera ferre nt̃ in
terrã. imbres qui extra latera terre defluũt non in
terrã. s in celu caderent. ꝙ uilitatẽ icci scurriliꝰ exce¬
dit. Esto.n. terre sꝑa cui ascriꝑta sunt. a.b. c.d. Cirea
ris diuidat linea
clucta ab.x. usq
ad .l. erit suꝑior ista.¬
S quã possidemꝰ. &
illa sub pedib. Nisi. eĩ
caderet õe põdus
ĩ t̾ra pua nimis e.¬
.l. imbriu ꝑtem
terra susciperet.
ab.a. usq ad .c.
latera uõ aeris.
o ab.g. usq ad .l. humorẽ suii ĩ aerem celũq deicerẽt.
De inferiori autẽ celi hemispio pluuia ĩ ext̾iora. & ideo
nat̾e ignota deflueret. sicut ondit subiecta descriptio.

Expanded text:
te terrae aequate terrae aequabiliter distat et, ut a nostra habitatione, ita et a lateribus et a parte quae ad nos habetur inferior pari altitudinis immensitate suspicitur. Nisi ergo omnia pondera ferrentur in terram, imbres qui extra latera terrae defluunt non in terram, sed in caelum caderent, quod uilitatem ioci scurrilis excedit. Esto enim terrae sphaera cui ascripta sunt ABCD, circa ris, diuidat linea ducta ab E usque ad L: erit superior ista quam possidemus et illa sub pedibus. Nisi ergo caderet omne pondus in terram, paruam nimis imbrium partem terra susciperet ab A usque ad C; latera uero aeris,  suum in aerem caelumque deicerent; de inferiore autem caeli hemisphaerio pluuia in exteriora et ideo naturae ignota deflueret, sicut ostendit subiecta descriptio.
Abbreviated transcription (Latin):
spere u̾tice pari spatio recedit.
N hanc igitur que & ima est quasi media co nõ mo¬
uetur quia centron ẽ. omĩa pondera ferri necesse ẽ.
quia oe ipã in hũc locu quasi pondus relapsa ẽ. Ar¬
gum̃to sunt cu alia ĩ numera. tu p̾cipue imbres qui ĩ
terra ex oĩ aeris ꝑte labunt᷑. Nec .n. in hane solam
quã habitamꝰ suꝑfĩciem decidũt. s & in latera. quib in
terra globositas spalis effiat᷑. & in ꝑtem alt̾am que
ad nos habet᷑ ĩferior idẽ imbriu casus est. Nam oosi
aer terreni fugoris exalatione densetꝰ ĩ nubẽ cogit᷑.
ram ambit. ꝓculdubio ex oĩ aeris ꝑte p̾cer usta calo¬
re ꝑpetuo liquor pluuialis emanat. qui undiq ĩ terra
que unica est sedes pondeꝵ defluit. Quod qui respuit.
suꝑest ut extimet ext̾ hinc unã suꝑficie quã incolimꝰ
quicꝗd nĩniu imbriumie uł grandinũ cadit. hoc totu ĩ

Expanded text:
sphaerae uertice pari spatio recedit. sphaerae uertice pari spatio recedit. In hanc igitur, quae et ima est, quasi media, et non mouetur, quia centron est, omnia pondera ferri necesse est, quia et ipsa in hunc locum quasi pondus relapsa est. Argumento sunt, cum alia innumera, tum praecipue imbres qui in terram ex omni aeris parte labuntur. Nec enim in hanc solam quam habitamus superficiem decidunt, sed et in latera quibus in terra globositas sphaeralis efficitur; et in partem alteram, quae ad nos habetur inferior, idem imbrium casus est. Nam si aer, terreni frigoris exhalatione densetus, in nubem cogitur sus ambit, procul dubio ex omni aeris parte, praeter ustam calore perpetuo, liquor pluuialis emanat, qui undique in terram, quae unica est sedes ponderum, defluit. Quod qui respuit, superest ut aestimet extra hanc unam superficiem quam incolimus, quidquid niuium imbriumue uel grandinum cadi
Abbreviated transcription (Latin):
ponderis aer extitit. & in secła dilapsus est. Post hoc qđ
adhuc quidẽ liquidũ. s iam usq ad tactus oste̾nsam
corpulentũ erat. in aque fluxu coagulatu est. Ia uͬo
quod de oĩ siluestri tumultu uastũ. impenetrabile:
densãtũ. ex defecatis abrasũ resedit elem̃tis. hesit in
imo quo demersu est stringente ppetuo gelu. qđ
cluminatũ ĩ ultimã mũdi p̃tem longĩquitas soliss
caiceruauit. Quod ergo ita concretũ est. t̾re nomen
accepit. Hanc spissũs aer o t̾rono frigori ꝓpior qͣ
solis calori stupore spiramĩs densioris undiq uersũ
sulcit & ꝯtinet. nec ĩ recessu & accessu mouere eam
patit̃. uł uis circũnallantis. & ex oĩ ꝑte iugore sili
uibrantis aułe. uł ip̃a sꝑalis extremitas. que si paululũ
a medio deuiau̾it. fit cuicũq u̾tici ꝓpior. & imũ relĩquit
quod ideo ĩ solo medio est. quia ip̃a sola pars a quonis

Expanded text:
ponderis, aer extitit et in secunda delapsus est; post haec, quod ponderis, aer extitit et in secunda delapsus est; post haec, quod adhuc quidem liquidum, sed iam usque ad tactus offensam corpulentum erat, in aquae fluxum coagulatum est. Iam uero quod de omni siluestri tumultu uastum, impenetrabile, densetum, ex defaecatis abrasum resedit elementis, haesit in imo; quod demersum est stringente perpetuo gelu, quod eliminatum in ultimam mundi partem longinquitas solis coaceruauit, quod ergo ita concretum est, terrae nomen accepit. Hanc spissus aer et terreno frigori propior quam solis calori stupore spiraminis densioris undiqueuersum fulcit et continet, nec in recesssum aut accessum moueri eam patitur uel uis circumuallantis et ex omni parte uigore simili librantis aurae uel ipsa sphaeralis extremitas, quae si paululum a medio deuiauerit, fit cuicumque uertici propior et imum relinquit, quod ideo in solo medio est, quia ipsa sola pars a quouis
Abbreviated transcription (Latin):
media & nona tellus inquit neq mouẽt᷑. & insima ẽ.
& in ea ferunt᷑ oĩa. nutu sũo pondera. Ile uͬo ĩ solubiles
cause sunt que mutuis inuicẽ nexib uinciunt᷑. & du al¬
tera alt̾a facit. ac uicissim de sẽ nascunt᷑. nũꝗͣ naturalis
societatis amplexib seꝑant᷑. Talia sunt iuncula quibus
terrã natura cõstrinxit. Na ideo in ea ferunt᷑ oĩa. quia
ut media non mouet᷑. Ideo non mouẽt quia insima est.
Nec poterat ĩfima non esse. in quã omĩa ferunt᷑. Noꝵ
singula que inseꝑabiliter inuoluta reꝵ in se nec̾itas
uinxit. tractatus expediat. Non monẽt᷑ ait. est eni
centron. In sꝑa autẽ solu centron diximus. nõ moueri.
quia necesse est ut circa aliquid ĩmobile spera moueãt.
Adiecit & infima est. Recte hoc quoq. Nam qđ cen¬
ac liquidissimũ fuit. id tenuit lũmitatẽ. & ether uocatus
est. Pars illa cui minor puritas & merat aliquid leuis

Expanded text:
media et nona, tellus, inquit, neque mouetur et infima est media et nona, tellus, inquit, neque mouetur et infima est et in eam feruntur omnia nutu suo pondera.» Illae uere insolubiles causae sunt quae mutuis in uicem nexibus uinciuntur, et dum altera alteram facit ac uicissim de se nascuntur, numquam a naturalis societatis amplexibus separantur. Talia sunt uincula quibus terram natura constrinxit. Nam ideo in eam feruntur omnia quia ut media non mouetur; ideo non mouetur quia infima est; nec poterat infima non esse in quam omnia feruntur. Horum singula, quae inseparabiliter inuoluta rerum in se necessitas uinxit, tractatus expediat. «Non mouetur», ait. Est enim centron. In sphaera autem solum centron diximus non moueri, quia necesse est ut circa aliquid immobile sphaera moueatur. Adiecit: «et infima est.» Recte hoc quoque. Nam quod cenac liquidissimum fuit, id tenuit summitatem et aether uocatus est; pars, cui minor puritas et inerat aliquid leuis
Abbreviated transcription (Latin):
du ẽ aios hic esse ut hinc nasci putent̃. sed sicut soles
in terris esse dicere solemꝰ. cuiꝰ radiꝰ ad eas uenit o
recedit ita auĩor origo celestis est. s lege tẽporalis los¬
pitalitatis hic exulat. Hec ergo regio duinus milrul ht
ipa s recipit. & quia recpitꝰ remittit. Propu aucem
hr̃e diceret᷑. si ei sẽmꝑ tenere licuissẽt. S quid mirũ si
aũs de hac regione non constat. cu nec corpon fãbri¬
cando sola suffecerit. Nam quia terra. aqua.&. aer infra
lunã funt. ex his solis corpus fieri nõ potuit. quod idoneu
essẽt ad uita. s opus fuit presidio ignis ẽtherei. qui ter¬
renis mẽbris iuta & aĩam sũstinẽdi cõmodaret uigores.
qui uitalẽ calorẽ & faceret &. ferret. ħ de aere dixissẽ sã¬
tis sit. Restat ut de terra que sꝑare nona & mundi
ultima est. dicta necessaria dissẽramꝰ. Nam ea que est

Expanded text:
dum est animos hic esse ut hic nasci putentur. Sed sicut solem dum est animos hic esse ut hic nasci putentur. Sed sicut solem in terris esse dicere solemus cuius radius aduenit et recedit, ita animorum origo caelestis est, sed lege temporalis hospitalitatis hic exulant. Haec ergo regio diuinum nihil habet ipsa, sed recipit; et quia recipit, et remittit. Proprium autem habere diceretur si ei semper tenere licuisset. Sed quid mirum si animus de hac regione non constat, cum nec corpori fabricando sola suffecerit? Nam quia terra, aqua et aer infra lunam sunt, ex his solis corpus fieri non potuit quod idoneum esset ad uitam, sed opus fuit praesidio ignis aetherii qui terrenis membris uitam et animam sustinendi commodaret uigorem, qui uitalem calorem et faceret et ferret. Haec et de aere dixisse nos satis sit. Restat ut de terra, quae sphaerarum nona et mundi ultima est, dictu necessaria disseramus. «Nam ea quae est
Abbreviated transcription (Latin):
Magnitudo quoq eiꝰ. s & celestis ꝑ quã discurnt cir¬
culi terreq pariter quanta sit uł quẽ ad modu depre¬
hensa monstratu est. Subiectaꝵe sꝑaꝵ stelle quẽ ad¬
modũ a godiaco qui supͣ omnes est ferri dicant̃. uel
que ratio diu̾saꝵ faciat seu celerẽ seu tardũ recuisu.
Sed ce ip̃e çodiacus in .xii. ꝑtes qua ratione diusue
sit. curq aries pͥmus habeat᷑. & que signa in quoꝵ
numinũ dicione sint absolutu est. Sed omĩa hec que
de sũmo ad lunã usq ꝑuei̾unt. sacra. incorrupta. di¬
una sunt. quia in ip̃is est ether semꝑ idẽ nec unꝗ̃
recipiens inequalẽ uarietatis estu. infra uõ lunã & aer
& natura ꝑmutationis pariter icipiũt. & sicut ecte¬
us a aeris. ita diuinoꝵ & caduoaꝵ. luna ꝯfimu ẽ.
Quod autẽ ait nihil infra lunã esse diunũ precer
aĩos munere deoꝵ hoũi gni datos. non ita accipiẽ¬

Expanded text:
magnitudo quoque eius sed et caelestis per quem discurrit cirmagnitudo quoque eius sed et caelestis per quem discurrit circuli, terraeque pariter quanta sit uel quemadmodum deprehensa monstratum est. Subiectarum sphaerarum stellae quemadmodum in zodiaco, qui supra omnes est, ferri dicantur, uel quae ratio diuersarum faciat seu celerem seu tardum recursum, sed et ipse zodiacus in duodecim partes qua ratione diuisus sit, curque Aries primus habeatur, et quae signa in quorum numinum dicione sint, absolutum est. Sed omnia haec quae de summo ad lunam usque perueniunt, sacra, incorrupta, diuina sunt, quia in ipsis est aether, semper idem nec umquam recipiens inaequalem uarietatis aestum. Infra lunam et aer et natura permutationis pariter incipiunt, et sicut aetheris et aeris, ita diuinorum et caducorum luna confinium est. Quod autem ait, nihil infra lunam esse diuinum «praeter animos munere deorum hominum generi datos,» non ita accipien
Abbreviated transcription (Latin):
cimo. habunde platonicu ordinẽ prior ratio cõmẽda¬
uit. Ex his que de u̾bis Ciceronis ꝓxime ꝓlatis
querenda ꝓposumꝰ. qua licuit breuitate a sũma spera
que aplanos dicit᷑. usq ad lunã que ultima diuinoꝵ
est. Omia ia ut opinor absoluimꝰ. Nam &e celu uolui
& cur ita uoluat᷑ ostendimꝰ. septẽq sp̃as ꝯtratio motu
ferri ratio ĩdubitata patefecit. & de ip̃o sꝑaꝵ ordine
quid diu̾si senserint. uł quid inter eos dissensiõnem
secent. queue magis sit sequẽda sentẽtia tractatus
inuenit. Nec hꝰtacitum et cur inter omnes stellas
sola sine fratris radiis luna nõ lucreat. S etia que
spatiore ratio solẽ ab his quoq qui eu inter septẽ
quartũ locarit. non tm̃ abrupte mediu. s fere mediũ
dici coegerit. publicatui est. Quid significent noĩa
quib ita uocatur. ut laudari tm̃ putetur innotuit.

Expanded text:
cinio abunde Platonicum ordinem prior ratio commendacinio abunde Platonicum ordinem prior ratio commendat. Ex his quae de uerbis Ciceronis proxime praelatis quaerenda proposuimus, qua licuit breuitate, a summa sphaera quae ἀπλανής dicitur, usque ad lunam quae ultima diuinorum est, omnia iam, ut opinor, absoluimus. Nam et caelum uolui, et cur ita uoluatur, ostendimus, septemque sphaeras contrario motu ferri ratio indubitata patefecit, et de ipso sphaerarum ordine quid diuersi senserint uel quid inter eos dissensionem fecerit quaeue magis sit sequenda sententia tractatus inuenit. Nec hoc tacitum est cur inter omnes stellas sola sine fratris radiis luna non luceat, sed et quae spatiorum ratio solem ab his quoque qui eum inter septem quartum locarunt, non tamen abrupte medium sed fere medium dici coegerit publicatum est. Quid significent nomina quibus ita uocatur ut laudari tantum putetur innotuit;