comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dĩtimor: Parasitꝰ ĩ ꝯtumeliis głatur.
ĩgredũtur exposite libidinũ uictimͤ.
⁊ tenuitate uestiũ nude impudicis ochs
ĩgerũtur: His infelix uxor aut letat᷑¬
⁊ perit. aut offẽditur: ⁊ mariti iurgiꝰ
ꝯcitãtur: Hĩc discordia seminariũ re¬
tio domus. lib̃oꝵ educatio. necessitas m¬
riti. correctio ẜuuloꝵ. qũẽ a xͥ cogitatio¬
ne nõ auocẽt : defecũt ait sc̃ptura sare
muliebria. pꝰ qd̾ dicit᷑ ad abraã: Omĩa

Expanded text:
Dei timor? Parasitus in contumeliis gloriatur: Dei timor? Parasitus in contumeliis gloriatur: ingrediuntur expositae libidinum victimae, et tenuitate vestium nudae impudicis oculis ingeruntur. His infelix uxor, aut laetatur, et perit: aut offenditur, et maritus in jurgia concitatur. Hinc discordia, seminarium retio domus, liberorum educatio, necessitates mariti, correctio servulorum, quam a Dei cogitatione non avocent? Defecerunt, inquit Scriptura, Sarae muliebria : post quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
nupta ẽ. cogitat q̃ sũt mũdi: qͦmͦ place¬
at uiro: Itẽ tu putas ẽẽ diebꝰ ac noctibꝰ.
uacare orõni. uacare ieiuniis. ⁊ ad adũe¬
tũ mariti expolire faciẽ. gͥssum frãge¬
re. simulare blandicias : Illa hoc agit
ut turpior pareat: ⁊ nat᷑e bonũ fuscet
ĩiuria. hec ad specłm pĩgitur. ⁊ ĩ cõtu¬
meliã artificis conat᷑ pulcrior ẽẽ quã
nata ẽ: Inde ĩfantes garriũt. familia
ꝑstrepit. liberi ab ocłis. lib̃i ab ore de¬
pendent: Sõpu tant᷑ sũptus. impẽdia
p̾parãtur: Huic cocoꝵ accĩcta manꝰ
carnes terit: hĩc textricũ turba com¬
murm᷑at: Nũciatur int̾m uir uenire
cũ sociis. Illa ad yrũdinis modũ lustrat
uniu̾sa penetralia. si thorus rigeat. si
pauim̃ta uerrierĩt. si ordinata sit̃ pocy¬
la: si pr̃adiũ p̃paratũ: Respõde queso ĩ¬
ter ista. uͥ di cogitatio: Et ħ felicis do¬
mͦ Cet̾um uͥ tĩpana sonãt. tibia clami¬
tat. lira garrit. cĩbalũ cõcrepat. qͥs ib

Expanded text:
placeat viro. Idem tu putas esse diebus et noctibus vacare orationi, vacare jejuniis; et ad adventum mariti expolire faciem, gressum frangere, simulare blanditias? Illa hoc agit, ut turpior appareat, et naturae bonum infuscet injuria. Haec ad speculum pingitur, et in contumeliam artificis conatur pulchrior esse quam nata est. Inde infantes garriunt, familia perstrepit, liberi ab osculis et ab ore dependent, computantur sumptus, impendia praeparantur. Hinc cocorum accincta manus carnes terit, hinc textricum turba commurmurat: nuntiatur interim vir venisse cum sociis. Illa ad hirundinis modum lustrat universa penetralia, si torus rigeat, si pavimenta verrerint, si ornata sint pocula, si prandium praeparatum. Responde, quaeso, inter ista ubi sit Dei cogitatio? Et hae felices domus? Caeterum ubi tympana sonant, tibia clamitat, lyra garrit, cymbalum concrepat, quis ibi
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ ẽ hõi sic ẽẽ: Que ẽ illa necessitas : ue
y̾gnantibꝰ ⁊ nutͥentibꝰ ĩ illa die: Ido silua
succ̾ssit. ut pꝰa recidat᷑: id̾o ager serit᷑.
ut metat᷑. iã plenꝰ ẽ orbis : t̾ra nos nõ capit
Cotidie bella secãt. morbi substrahũt: nau¬
fragia obsorbẽt.⁊ nicħominꝰ de t̾renis li¬
tigamꝰ: De hoc num̾o st̃ illi qͥ agnũ secũ¬
tur. qͥ uestim̃ta sua nõ ĩquinau̾unt: uͥginẽ
u̾ũt. Ego nõ audeo expon̾e : ne eluidiꝰ ca¬
lũpniet᷑ Qid̾ aũt ais qͣsdã ẽẽ uͥgines tab¬
narias. ego tͥ plus dico ẽẽ ĩ his ⁊ adult̾as:
⁊ qͦ magis miẜum ẽ dericos eẽ caupones.
⁊ mechos impudicos S qͥs nõ statĩ intłłi¬
gat nec tabnariã uͥginẽ. nec adult̾um mͤ¬
chũ. nec clericũ posse ẽẽ cauponẽ : Nũqͥd
ceat artes: nescio an corꝑe qd̾ scio spu uͥgo
nõ ꝑmanet: Rethoricati sumꝰ. ⁊ ĩ morem
declamatoriũ paululũ lusimꝰ: Tunoselui¬

Expanded text:
ista necessitas? Vae praegnantibus et nutrientibus in illa die . Ideo silva succrescit, ut postea recidatur. Ideo ager seritur, ut metatur. Jam plenus est orbis, terra nos non capit. Quotidie bella 230 nos secant, morbi subtrahunt, naufragia absorbent, et nihilominus de terminis litigamus? De hoc numero sunt illi, qui Agnum sequuntur , qui vestimenta sua non coinquinaverunt, virgines verunt. Ego non audeo exponere, ne Helvidius calumnietur. Quod autem ais quasdam esse virgines tabernarias; ego tibi plus dico, esse in his et adulteras, et, quo magis mireris, clericos esse caupones, et monachos impudicos. Sed quis non statim intelligat, nec tabernariam virginem, nec adulterum monachum, nec clericum posse esse cauponem? Numquid cet artes, nescio an corpore, quod scio, spiritu virgo non permanet. 22. Rhetoricati sumus, et in morem declamatorum, paululum lusimus. Tu nos, Helvi
Abbreviated transcription (Latin):
ter nos: Responde qui sint isti fr̃s iacob ⁊
labañ. qͥ tũc fuerint ĩ p̾senti: Esaũ certe
a sũt istiusmodi libris ĩserta diuinis. s ne
longũ faciã. ad extremã diuisionis partem
reu̾tar: id est ⁊ affectu fr̃s dici. qͥ ĩ duo scmn¬

Expanded text:
ter nos duos . Responde, qui sint isti fratres Jacob et Laban, qui tunc fuerant in praesenti. Esau certe merabilia sunt istiusmodi, libris inserta divinis. Sed ne longum faciam, ad extremam divisionis partem revertar, id est, et affectu fratres dici, qui in duo scin
Abbreviated transcription (Latin):
uite mee ⁊ ad maldicta ꝯu̾sus es: Solent
enĩ hoc ⁊ młiercule fac̾e : qͦ uictoribꝰ dñis
male obtãt ĩ angulis: Illd̾ dico p̾ueniẽs
gle mͥ tua fore cõuicia. cũ eodẽ quo marie
de traxisti ore me laceras. ⁊ caninã facũdiã.
seruuꝰ dñi parit̾ exꝑiat᷑ ⁊ mat᷑ Expłcit.

Expanded text:
meae et ad maledicta converti solent enim hoc et mulierculae facere, quae victoribus dominis male optant in angulis, illud dico praeveniens, gloriae mihi fore tua convicia, cum eodem quo Mariae detraxisti, ore me laceres, et caninam facundiam servus Domini pariter experiatur et mater.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ scͥbitur. marie aũt qũa putat᷑ est
hũisse custos fuit potiꝰ qũa maritꝰ. reli¬
quit᷑ uͥginẽ eũ mãsisse cũ maria. qͥ
ratione uͥginitatis ⁊ nuptiaꝵ sũ aliqͣ
dictur᷑. obsecro łc̃turos. ne me putẽt
nuptiis detraxisse ĩ uͥginũ laude. &
aliqũa fecisse distãtiam. int̾ scõs ue¬
qui hũerunt ꝯiugiũ. ⁊ hos qui a com¬
plexu młierũ penitꝰ recesser̃t: U̾um
ꝓ ꝯditione tẽpoꝵ. alie eos tũc sub iacu¬
isse sentẽtie. ⁊ alie nos ĩ qͦs fines scło¬
rũ deuen̾ũt. qũadiu lex illa ꝑman¬
sit. c̾scite ⁊ młtiplicamini. ⁊ replete
t̾ram. ⁊ maledicta st̾ilis que nõ facit
sem̃ ĩ isrł Nubebãt om̃s ⁊ nubeb̾ãt᷑.

Expanded text:
non legitur, Marie autem quam putatus est habuisse custos fuit potius quam maritus, relinquitur eum uirginem mansisse cum Maria qui ratione virginitatis et nuptiarum sum aliqua dicturus, obsecro lecturos ne me putent nuptiis detraxisse in virginum laude, et aliquam fecisse distantiam inter sanctos vequi habuere conjugia, et hos qui a complexu mulierum penitus recesserunt, verum pro conditione temporum alii eos tunc subjacuisse sententiae, et alii nos, in quos fines saeculorum decurrerunt. Quamdiu lex illa permansit: Crescite, et multiplicamini, et replete terram ; et, Maledicta sterilis, quae non parit semen in Isr
Abbreviated transcription (Latin):
ut nõ c̾dant etiã dm ꝑ genitalia uͥginis
natũ. t᷑pius ẽ enĩ uixta eos dm ꝑ u̾ginis
pucdenda genitũ. qũa uͥgnem uiro suo
nupsisse post partũ: Iunge si lib alias
nature contumelias: Nou̾ẽ m̃sibus ute¬
rũ ĩsolescentẽ fasticha. partũ. sangui¬
nẽ. pãnos. ip̃e tͥ descͥbat᷑ infãs tegmii᷑
mẽbranaꝵ. solito cõuolutꝰ Ingerãtur
dira p̾sepia. uagitꝰ paruuli. oc taue diei
circũcisio. tp̃s purgatõnis: ut ꝓbetur
imiũdus: Non erubescimꝰ: nõ silemꝰ:
Qũato sũt maiora que ꝓ me passus est:
tanto plus illi debeo: Et cũ oĩa replica¬
qũa ꝓfitem᷑ ⁊ c̾dimꝰ. ⁊ ĩ quã de hostibꝰ
triũphamꝰ. S ut hec qͣ scͥpta sũt nõ ne¬
gamus: ita ea que nõ sũt scͥpͥta reniiimꝰ:

Expanded text:
ut non credant, etiam Deum per genitalia virginis natum. Turpius est enim juxta eos, Deum per virginis pudenda genitum, quam virginem suo viro nupsisse post partum. » Junge si libet et alias naturae contumelias, novem mensibus uterum insolescentem, fastidia, partum, sanguinem, pannos. Ipse tibi describatur infans, tegmine membranorum solito convolutus. Ingerantur dura praesepia, vagitus parvuli, octavae diei circumcisio, tempus purgationis, ut probetur immundus. Non erubescimus, non silemus. Quanto sunt humiliora quae pro me passus est, tanto plus illi debeo. Et cum omnia replicaquam profitemur, et credimus, et in qua de hostibus triumphamus. 19. Sed ut haec quae scripta sunt, non negamus, ita ea quae non sunt scripta, renuimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Et alibi Uade dic frĩbus mĩs: Porro ĩ com¬
mune qi om̃s hoĩes ex uno patre nati. pa¬
ri uit̾ nos g̾manitate cõiungi᷑: Dicite
ait his qͥ hod̾unt uos : fr̃s nr̃i uos estis: Et
apłs ad corĩtios Siqͥs fr̾ nominat᷑ fornica¬
tor. aut auarꝰ. aut ydolis ẜ uiẽs. aut male¬

Expanded text:
Et alibi: Vade dic fratribus meis . Porro in commune, quia omnes ex uno patre nati, pari inter nos germanitate conjungimur. Dicite, ait, his qui oderunt vos, fratres nostri estis . Et Apostolus ad Corinthios: Si quis frater nominatur fornicator, aut a
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dicit᷑:. Quis te oro ante hãc blasphemiã
nou̾at. qͥs dispendiũ subputabat: Conse¬
cutꝰ es qd̃ uolebas: nobił es factus ĩ scelere:
Ego ip̃e qͥ cõtra te scbo cũ eadem tecũ urbe cõ¬
sistã. albꝰ ut aũt aut niger nescio: Preter¬
mitto uicia ẜ moĩs. qͥbus oĩs liber tuꝰ scatet:
taceo ridiculosũ exordiũ: O tẽpora. õ mores:
Nõ quero eloqñtiã. qũa ip̃e nõ hñs:
ĩ frẽ cartecio reqͥsisti: Hõ inqũa flagito lin
te cornuta int̾rogatõne cõcludo: Sicque
te cum agam. qͣsi suꝑiꝰ nichil egerĩ. eodẽ
modo dictos ẽẽ fr̃s dñi: qͦ ioseph dictꝰ est
pat̾: Ego inqͥt ⁊ pat̾ tuꝰ dolẽtes querebamꝰ¬

Expanded text:
non dicitur. Quis, te oro, ante hanc blasphemiam noverat, quis dupondii supputabat? Consecutus es quod volebas, nobilis es factus in scelere. Ego ipse qui contra te scribo, cum in eadem tecum Urbe consistam albus, ut aiunt, aterve sis, nescio. Praetermitto vitia sermonis, quibus omnis liber tuus scatet. Taceo ridiculum exordium. O tempora! o mores! Non quaero eloquentiam; quam ipse non habens, in fratre Craterio requisisti. Non, inquam, flagito lingte cornuta interrogatione concludo, sicque tecum agam, quasi superius nihil egerim: Eodem modo dictos esse fratres Domini, quo Joseph dictus est pater, Ego, inq
Abbreviated transcription (Latin):
locis enauigauit or̃o. pãdenda sunt uela. &
ĩepilogos illiꝰ irruendũ. ĩ qͥbus sciolus sͥ uisꝰ
tertulianũ ĩ testimniũ uocat. ⁊ iuictorini pi¬
tabionensis ep̃i u̾ba ꝓponit. Et de t̾tulliano
qͥdẽ nichil ampliꝰ dico: qũa eccłe hõmẽ nõ
fuisse. De uictorino u̾o id assero qd ⁊ de-
euglistis. fratres eos dixisse dñi: ño filios
marie fĩx aũt eo sensu qũe suꝑpiꝰ exposu¬
imꝰ ꝓpinqͥtate nõ matre: Uerũ nugas.
timus. ⁊ fonte u̾itatis misso. opinionũ
riuulos cõsectam᷑: Hũqͥd nõ possũ tantã tͥ
uet̾um scͥpͥtoꝵ gr̃am cõmouere: Ignatũ.
policarpũ. hireneũ. iꝰtinũ mrẽm. młtosq

Expanded text:
locis enavigavit oratio, pandenda sunt vela, et in epilogos illius irruendum, in quibus sciolus sibi visus, Tertullianum in testimonium vocat, et Victorini Petabionensis episcopi verba proponit. Et de Tertulliano quidem nihil amplius dico, quam Ecclesiae hominem non fuisse. De Victorino vero id assero, quod et de Evangelistis, fratres eum dixisse Domini, non filios Mariae. Fratres autem eo sensu, quem superius exposuimus, propinquitate, non natura. Verum nugas terimus, et fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectamur. Numquid non possum tibi totam veterum Scriptorum seriem commovere: Ignatium, Polyca
Abbreviated transcription (Latin):
applłari: Iuxta nat᷑am : S scͥptura nõ dicit.
nec marie eos uocans filios nec ioseph: Iux¬
ta gentẽ: Et absurdũ ẽ ut pauci ex uide¬
is uocati sĩt fr̃s. cũ om̃s qui ibi erant. hac
lege iud̃ĩ fr̃s potuerĩt applłari iuxta affectum

Expanded text:
appellari. Juxta naturam? Sed Scriptura non dicit, nec Mariae eos vocans filios, nec Joseph. Juxta gentem? Sed absurdum est, ut pauci ex Judaeis vocati sint fratres, quum omnes qui ibi erant hac lege Judaei, fratres potuerint appellari. Juxta affectum
Abbreviated transcription (Latin):
tonibꝰ tortuosis. qũa scͥpturarũ u̾itate suꝑ¬
atũ: Iacob ysaac filiꝰ ⁊ rebecce. cũ frĩs ĩsidias
metuens mesopotamiã ꝑrexissi. accessit ⁊
deuoluit lapidẽ de ore putei. ⁊ adaqͣuit o.¬
ues laban fr̃is matͥs sue. ⁊ exoscłatus ẽ ia¬

Expanded text:
onibus tortuosis, quam Scripturarum veritate superatum. Jacob, Isaac filius ac Rebeccae, cum fratris insidias metuens, Mesopotamiam perrexisset, accessit et devolvit lapidem ab ore putei, et adaquavit oves Laban fratris matris su
Abbreviated transcription (Latin):
ta refert. ⁊ erant pat̾ illiꝰ ⁊ mat̾ admirãtes
suꝑ his que dicebãtur de eo: ⁊ his similia
que iã enum̾auimꝰ. ⁊ ĩ quibꝰ parentes uocã¬
rur: Ac ne forte de exẽplarioꝵ uarietate
causeris qũa tͥ stultissime ꝑsuꝰ disti. g̾coᷤ
codices eẽ falsatos. ad ioħ̃is eugħumue
nio. ĩ quo planissime scͥbitur: Inuenit
philippꝰ nathanael:. ⁊ ait illi. Qũe scͥpsit

Expanded text:
mirantes super his quae dicebantur de eo , et his similia, quae jam enumeravimus, in quibus parentes vocantur. Ac ne forte de exemplariorum varietate causeris, quia tibi stultissime persuasisti Graecos codices esse falsatos, ad Joannis Evangelium venio, in quo planissime scribitur: Invenit Philippus Nathanael, et ait illi: Quem scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
pitudinẽ eiꝰ. ⁊ ip̃a ind̾it tͣpiudinẽ illiꝰ. op¬
probriũ ẽ: ext̾minabũtur corã filiis genᷤ
su Turpitudinẽ sororis sue detexit: pec¬
catũ suũ recipiãt: Imꝑitissime hõinum
ista nõ leg̾as. ⁊ toto scͥpturarũ pelago de¬
relicto. ad ĩiuriam uͥgmis tuã rabiẽ cõtu¬
listi. ĩ exẽplũ ens quem fabule fecu̾nt cũ
uulgo eẽt ignotꝰ. ⁊ nichil boni facinoris pͦs¬
set excogitare quo nobilis fieret: diane
incendisse tẽplũ. ⁊ nullo ꝓdente sacrilegum
um subiecisse: Sciscitãtibꝰ ephesi pͥncipibꝰ
qũa ob causã hoc fac̾e uoluiss: respõdisse.
ut qr bñ nõ pot̾am : male oĩbus ĩnotesc̾e̾m:

Expanded text:
it turpitudinem illius, opprobrium est: et exterminabuntur coram filiis generis sui. Turpitudinem sororis suae detexit, peccatum suum recipiet . 16. Imperitissime hominum, ista non legeras, et toto Scripturarum pelago derelicto, ad injuriam Virginis tuam rabiem contulisti, in exemplum ejus quem fabulae ferunt, cum vulgo esset ignotus, et nihil boni posset facinoris excogitare, quo nobilis fieret, Dianae incendisse templum; et nullo prodente sacrilegiumum subjecisse: sciscitantibus Ephesi principibus, quam ob causam hoc facere voluisset, respondisse: Ut quia bene non poteram, mal
Abbreviated transcription (Latin):
Mariã nupsisse pꝰ partũ: nõ cdim᷑ qr ñõ
legimꝰ: Hec hoc id̾o dicimꝰ: qd nuptias
cõdep̃nemꝰ: Absit Ip̃a qͥppe u̾ginitas:
teme estimare nil liceat: Possumꝰ enĩ
hac estimatõnis passiuitate cõtendẽ.
plures qͦ uxores hũisse ioseph. ꝙ plurẽ

Expanded text:
partum, non credimus, quia non legimus. Nec hoc ideo dicimus, quo nuptias condemnemus, ipsa quippe virginitas temere aestimare nihil liceat. Possumus enim hac aestimatione possibilitatis contendere, plures quoque uxores habuisse Joseph, quia plures
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor ꝓpt̾ corpus: Hotissima enĩ sunt qͣtuor
pͥmordia. qͥbus corpꝰ constat Et cui nota nõ sunt
potest facile adu̾tere ip̃m corpus mũdi. in qͦ cor¬
pus nr̃m ꝑ loca mouet᷑ qͣtuor hr̃e qi pͥncipales
partes: quas etiã scͥpt᷑a diuina assidue cõmemo¬
rat. oriẽtem. ⁊ occidẽtẽ: meridiẽ ⁊ aqͥlonẽ: Et

Expanded text:
quatuor propter corpus. Notissima enim sunt quatuor primordia quibus corpus constat. Et cui nota non sunt, potest facile advertere ipsum corpus mundi, in quo corpus nostrum per loca movetur, quatuor habere quasi principales partes, quas etiam Scriptura divina assidue commemorat, Orientem et Occidentem, Meridianum et
Abbreviated transcription (Latin):
de in iudea.
apd̃ roma¬
nos aũt iã
mutato rei publice statu.
imꝑante cesare augusto.
ciam in bethleem iude. ho¬
mo manifestus ex homi¬
ne uirgine : s ds̃ occultꝰ
ex deo patre. Sic enĩ ꝓpħa
p̾dixerat. Ecce unrgo acci¬
piet in ut̾o ⁊ pariet filiũ.
⁊ uocabut nomeneius
emmanuel: quod est
int̾pretatum nobiscum
ds. Qui ut in se comiñ-¬
daret dm̃. miracula mul¬
ta fecit: ex quibus quedã
quantũ ad eum p̾dican¬
dum satis ẽẽ uisum est
scriptura eu̾głica conti-¬
net. quoꝵ primũ est qd̵
tam mirabilit̾ natꝰ est:
ultimũ aũt qd cum suo
resuscitato a mortuis cor-¬
pore ascendit in celum.
Iudei aũt qui eum occide¬
rũt.⁊ in eum cred̾e nolu¬
erunt. quia oportebat e¬
um mori ⁊ resurgere.ua¬
stati infehenus a roma-¬
nis. funditusq a regno
suo ubi iam eis ahenge-¬
nȩ dnabantur eradicati
pturas suas testimonio
nobis sunt: ꝓphecias nos
nõ finxisse de .xͦ. Quas
plurimi eoꝵ consideran-¬
tes: ⁊ ante passionem et

Expanded text:
de in Iudaea, aput Romanos autem iam mutato rei publicae statu imperante Caesare Augusto et ntem prophetiam in Bethleem Iudae, homo manifestus ex homine uirgine, Deus occultus ex Deo Patre. Sic enim propheta praedixerat: Ecce uirgo accipiet in utero et pariet filium, et uocabunt nomen eius Emmanuel, quod est interpretatum: Nobiscum Deus. Qui ut in se commendaret Deum, miracula multa fecit, ex quibus quaedam, quantum ad eum praedicandum satis esse uisum est, scriptura euangelica continet. Quorum primum est, quod tam mirabiliter natus est; ultimum autem, quod cum suo resuscitato a mortuis corpore adscendit in caelum. Iudaei autem, qui eum occiderunt et in eum credere noluerunt, quia oportebat eum mori et resurgere, uastati infelicius a Romanis funditusque a suo regno, ubi iam eis alienigenae dominabantur, eradicati nt per scripturas suas testimonio nobis sunt prophetias nos non finxisse de Christo; quas plurimi eorum considerantes et ante passionem et
Abbreviated transcription (Latin):
sse de xͦ. si in nr̃am noticiã
ueit aut uenerit ad cumu¬
lum a nob̾ cõmemorari po¬
test: non quo necessarius
sit etiam si desit. ẜ quia nõ
incongrue creditur fuisse.
⁊ in aliis gentibꝰ homines
quibꝰ hoc misterium reuela¬
tum est: ⁊ qui hȩc ȩtiã p̾dica¬
re mpulsi s̃: siue participes
eiusdẽ gr̃ȩ fuerit. siue ex¬
ꝑtes. s ꝑ malos angłos doc¬
ti sunt: quos etiã presentẽ
cebant scrmus fuisse cofes¬

Expanded text:
sse de Christo, si in nostram notitiam uenit aut uenerit, ad cumulum a nobis commemorari potest; non quo necessarius sit, etiamsi desit, sed quia non incongrue creditur fuisse et in aliis gentibus homines, quibus hoc mysterium. reuelatum est, et qui haec etiam praedicere inpulsi sunt, siue participes eiusdem gratiae fuerint siue expertes, sed per malos angelos docti sunt. quos etiam prae- \' scebant, scimus fuisse confes
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis in laqueũ: ⁊ in retri-¬
butionem ⁊ in scandalũ.
Excȩcentur oculi eoꝵ ne ui¬
deant: ⁊ dorsum eoꝵ sẽper
incurua. Promde cum scri¬
pturis nr̃is non credunt.
complentur in eis suȩ quas
ceci legunt: nisi forte quis
dixerit illas ꝓphecias xͥanos
finxisse de xp̃o. que sibille
ꝓpt̾ hoc testimonium quos
nobis inuiti ꝑhibent eosdẽ
codices habendo atq seruã¬
do ꝑ om̃s gentes etiam iy¬
phecia in psalmis quos le¬
gunt etiam de hac re p̾¬
missa est: ubi scriptum
occid̾is eos: ne quando obli¬
uiscantur legẽ tuam. Dis¬
ꝑge eos inurtute tua. Be¬
monstrauit gͦ ds̃ eccłȩ in
tibus: ⁊ ideo non eos occidit.
idest non meis ꝑdicht qđ
sunt nidei. quãuis a roma-¬
nis fuerint deuicti ⁊ oppres-¬
si: ne obliti legem dei ad hoc
de quo aginus testimoniũ
nil ualerent. Ideo parum fu¬
it ut diceret ne oceidis eos.
nequando obliuiscantur le¬
gem tuã. nisi adcleret ȩtiã
disꝑge eos: quia si cum isto
testimonio seripturaꝵ in sua

Expanded text:
n laqueum et in retributionem et scandalum. Obscurentur oculi eorum, ne uideant; et dorsum illorum semper incurua. Proinde cum scripturis nostris non credunt, conplentur in eis suae, quas caeci legunt. Nisi forte quis dixerit illas prophetias Christianos finxisse de Christo, quae Sibyllae propter hoc testimonium, quod nobis inuiti perhibent eosdem codices habendo adque seruando, per omnes gentes etiam iprophetia in psalmis, quos legunt etiam, de hac re praemissa est, ubi scriptum occideris eos, ne quando obliuiscantur legem tuam; disperge eos in uirtute tua. Demonstrauit ergo Deus eccleentibus; et ideo non eos occidit, id est non in eis perdidit quod sunt Iudaei, quamuis a Romanis fuerint deuicti et obpressi, ne obliti legem Dei ad hoc, de quo agimus, testimonium nihil ualerent. Ideo parum fuit, ut diceret: Ne occideris eos, ne quando obliuiscantur legem tuam, nisi adderet etiam: Disperge eos; quoniam si cum isto testimonio scripturarum in sua
Abbreviated transcription (Latin):
munit᷑: Qd̾ quidẽ in mist̾um factũ pito: Ui¬
a enĩ xͥ que ducit ad tẽplũ: fides eiꝰ est atq doc¬
nina: Hãc gͥ uiã discpłi ut nos sine offensio¬
ne gͣdiam᷑. amictꝰ ꝓpͥ corꝑis exuentes. suo stra-¬
uere mr̃io: ut int̾ diu̾saꝵ gñtiũ turbas. iꝰ¬
ticie semnitã mẽbroꝵ suoꝵ uestm̃ta subster¬
nerent: ⁊ cenosam mũd myirraginẽ ope¬

Expanded text:
munitur. Quod quidem in mysterium factum puto; vimunitur. Quod quidem in mysterium factum puto; via enim Christi, quae ducit ad templum, fides ejus est atque doctrina. Hanc igitur viam discipuli, ut nos sine offensione gradiamur, amictus proprii corporis exuentes, suo stravere martyrio; ut inter diversarum gentium turbas justitiae semitam membrorum suorum vestimenta substernerent, et coenosam mundi myrrhaginem ope
Abbreviated transcription (Latin):
ideo nõ marcessit palma: qr mr̃m uictori
nõ marcesce̾t: Ip̃e deniq palme sedẽti suꝑ
asinã ⁊ ueniẽti ad tẽplũ cdño: a ppłis offerũ-¬
tur: Cum enĩ discpłi uestim̃ta sua stern̾ent.
⁊ iter xͥ suis amictibꝰ cõmunirẽt. nõ hũit ma¬
ret. significãs stratis ĩ itin̾e uestibꝰ. pollitã ui¬
am ẽẽ in mũdo: oblatis palmis: ip̃m mũd
ẽẽ uictorẽ: Ip̃e inqũã uictor ẽ : de qͦ ait sc̃pͥ¬
tura: uicit leo de tribu iuda: Ip̃e plane uic¬
tor ẽ. qͥ destruxit diabłicã mortẽ: uitã illumi¬
nauit ei̾nam : Palme gͥ aduenienti: erigũ¬
tur xp̃o: Scͥptũ ẽ: Iustꝰ sic̃ palma florebit:
Recte gͦ adueniẽti iꝰto erigũtur uex illa iꝰtiqͤ.
⁊ auctori suoꝵ obseqũtur titul tͥumphoꝵ:
pͥus aũt qũã tollantur palme iter dñi usq
ad tẽplũ discpłoꝵ uestibus oꝑitur. ⁊ ut impo¬
luta sit semita saluatoris: apłoꝵ amictibꝰ com¬

Expanded text:
ideo non 123 marcescit palma, quia martyrum gloria ideo non 123 marcescit palma, quia martyrum gloria non marcescit. Ipsae denique paasinam, et venienti ad templum Domino a populis offeruntur; cum enim discipuli vestimenta sua sternerent, et iter Christi suis amictibus communirent; non habuit maret, significans stratis in itinere vestibus, pollutam viam esse in mundo, oblatis palmis ipsum mundi esse victorem . Ipse, inquam, victor est, de quo ait Scriptura: Vicit leo de tribu Juda . Ipse plane victor, qui destruxit diabolicam mortem, vitam illuminavit aeternam. Palmae igitur advenienti eriguntur Christo. Scriptum est: Justus sicut palma florebit : recte ergo advenienti justo eriguntur vexilla justitiae, et auctori suorum obsequuntur tituli triumphorum. 6. Prius autem quam tollantur palmae, iter Domini usque ad templum discipulorum vestibus operitur, et ut impolluta sit semita Salvatoris, apostolorum amictibus com
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo palmaꝵ Uidete mistͥum dez.
quẽ ad modũ pꝰ amaritudinẽ legis fluenta
eughce pietatis exhuberẽt: Ibi fons uiuus
austerus ẽ ad bibñdũ: hic plures. om̃s dulceᷤ̃
sunt ad potandũ: Ib pꝰ fangatõnẽ nulla re-¬
fectio: hic pꝰ laborem refrigeriũ atq uictoria:
Si qẽtibꝰ fontes ministrant᷑. palme uĩcentibꝰ
offerunt᷑ Palme inꝗͣm offerũtur uĩcẽnbꝰ.
qr pꝰ legis duriciã ad eugłi grãm ꝑuenisse:¬
te diluere : dextram triũphali palma muni
mie: ꝑfontẽ enĩ linga ꝯfessoris purficat᷑:
ꝑ palmã dext̾a mr̃is honoratur: Illa qr xp̃i
uit: premiũ eñĩ qͦddã est palna mr̃n: que
confitenti lingue dulcẽ fructũ tͥbuit. ⁊ uis¬
trici dext̾e głosum p̾stat ornatũ: Est plan᷑
palma mr̃ibꝰ: suauis ad cibũ. umbrosa ad
requĩe: honorabił ad tͥumphũ. sẽꝑ uirens.
sẽꝑ uestita foliis: sẽꝑ parata uictorie: Atq

Expanded text:
multitudo palmarum. Videte mysterium Dei, multitudo palmarum. Videte mysterium Dei, quemadmodum post amaritudinem Legis, fluenta evangelicae pietatis exuberent. Ibi fons unus austerus est ad bibendum, hic plures, et omnes dulces sunt ad potandum: ibi post fatigationem nulla refectio, hic post laborem refrigerium atque victoria; sitientibus enim fontes ministrantur, palmae vincentibus offeruntur . 4. Palmae, inquam, offeruntur vincentibus; quia post Legis duritiam ad Ete diluere, dexteram triumphali palma munire. Per fontem enim lingua confessionis purificatur, per palmam dextera martyris honoratur. Illa, quia Chvit. Praemium enim quoddam est palma martyrii, quae confitenti linguae dulcem fructum tribuit, et victrici dexterae gloriosum praestat ornatum. Est plane palma martyribus suavis ad cibum, umbrosa ad requiem, honorabilis ad triumphum, semper virens, semper vestita foliis, semper parata victoriae, atque
Abbreviated transcription (Latin):
meri: s etiam in obseruatõne uirtutũ: Nõ
enim tantũ filii isrł in itn̾e deserti. corpo¬
reis gressibus ambularunt: qͣntũ in uia
dñi religõsis actibus ꝓfecer̃t: In uia planͤ
ambulau̾unt dñi: que illos ⁊ portauit ĩ
fluctibꝰ: ⁊ pauit e celo: Esurentibꝰ inꝰ ħemͦ
mãna nõ defuit. ꝑichtãtibꝰ in mari. t̾ra
nõ fugit Ibi mare ĩ semita st̾nitur. hic ce¬
lum ad pabulũ reserat᷑ ꝓpt̾ grãm famu¬
loꝵ dĩ iordanis fluenta sua retinet: aqũã
suã mirra cõmutat: Illic retrorsũ ꝯuersa
que seq̃bat᷑ unda p̾cedit: hic in mehꝰ tẽꝑa¬
ta que amarũ stillabat uena dulcescit. Et
mirũ in modũ. fluuiꝰ cursũ ꝑdidt: fons
aniq nõ nͥ ligni ĩiectione potuisse potare.
tipũ quoq in illa fuisse uet̾is restam̃ti .iii.¬
deamꝰ quo exinde ꝓficiens połs ip̃e ꝑuen̾it. ꝑ¬
uenit in locũ qui dicitur elm. in qͦ erant
xii. fontes purissimi.⁊ septuagĩta uirentiũ

Expanded text:
meri, sed etiam in observatione virtutum; non enim tantum filii Israel in itinere deserti corporeis gressibus ambularunt, quantum in via Domini religiosis actibus profecerunt. In via plane ambulaverunt Domini, quae illos, et portavit in fluctibus, et pavit e coelo; esurientibus enim in eremo manna non defuit, periclitantibus in mari terra non fugit: ibi mare in semitam sternitur, hic coelum ad pabulum reseratur. Propter gratiam famulorum Dei Jordanis fluenta sua retinet, aquam suam Myrrha commutat. Illic retrorsum conversa, quae sequebatur, unda praecedit: hic in melius temperata, quae amarum stillabat, vena dulcescit: et mirum in modum fluvius cursum perdidit, fons amque non nisi ligni injectione potare potuisse, typum quoque in illa fuisse veteris Testamenti; videamus quo exinde proficiscens populus ipse pervenerit. Pervenit in locum, qui dicitur Elim, in quo erant duodecim fontes purissimi, et septuaginta virentium
Abbreviated transcription (Latin):
trariũ cedũt. utilia ꝑniciẽ oꝑantur:. Deni¬
q plus adã domesticis qũa inimicis iacu¬
lis leditur. plus ꝓpͥo qũa hostili ense ꝑi¬
mit᷑. plus młieris qũa ext̾no gladio uul¬
neratur: Accessit enĩ serpens subtilis ut
falleret: ⁊ accessit nõ ut uiro s⁊ ut muls¬
eri ẜpentinũ uirꝰ inflig̾et: Accessit in¬
quã : ut uniꝰ consensu utrisq noc̾e potu
trisq obfuit. qd̾ uniꝰ aĩmũ malicia ser¬
pentis infecit: Deniq osentiẽs młr tal
circa uirũ extitit: qualẽ cͥcͥa sẽ maliciã
serpentis inuenit: Ad eo ꝑsuasa ẽ ⁊ ꝑsua¬
sit: infecta est ⁊ ĩfecit. decepta ẽ. ⁊ dece¬
pit: Que qͥdẽ młr ferit᷑ ferit sentẽtia
duplici: alt̾a ꝓpͥa. alt̾a cõmuni: ꝓpria. qͣ
filios parere ĩdolore p̾cepta ẽ: cõmuni.
qua cũ uiro morti addicta ẽ Alt̾a qr ser¬
penti assensit. alia qi mͣrito ꝑsuasit.
De ꝯsensu enĩ moris sentent inqdit. de
ꝑsuasu. ĩ dolore filiõ parere m̾uit Hãc

Expanded text:
tilia perniciem operantur. Denique plus Adam domesticis quam inimici jaculis laeditur, plus proprio quam hostili ense perimitur, plus mulieris quam externo gladio vulneratur. Accessit enim serpens subtilis ut falleret, et accessit, non ut viro, sed ut mulieri serpentinum virus infligeret. Accessit, inquam, ut unius cotrisque obfuit quod unius animum malitia serpentis infecit. Denique consentiens mulier talis circa virum exstitit, qualem circa se malitiam serpentis invenit. Adeo persuasa est et persuasit, infecta est et infecit, decepta est et decepit. Quae quidem mulier feritur sententia duplici, altera propria, altera communi: propria, qua filios parere in dolore praecepta est; communi, qua cum viro morti addicta est. Altera qua serpenti assensit, altera qua marito persuasit. De consensu enim in mortis sententiam incidit, de persuasu in dolore filios pa
Abbreviated transcription (Latin):
qui pꝰ ab solutionẽ nõ p᷑cat. m̾etur ⁊ p̾mi¬
um: qui pꝰ curã cautꝰ ẽ sanitatiᷤᷤ possidet
donũ. qͥ grãm illesam tenuerit: et̾nitats
accipiet regnũ: raue ẽ enĩ hõĩnem
ĩstructũ delinq̃re. grauiꝰ iã ab solutum
p̾care: Seruuꝰ peior ẽ. qͥ patronũ pꝰ datã
lib̾tatẽ offendit: Bñfici ingͣtus ẽ: qui
datorẽ tumore arrogãtie despicit: Qua¬
re. aut salutẽ de exẽplo adqͥre. aut de cõ¬
sortio similẽ sentẽtiã metue. ne seuerũ
sentias iudicẽ: qui benignũ ꝯtẽpseris ꝑ¬

Expanded text:
qui post absolutionem non peccat, meretur et praemium; qui post curam cautus est, sanitatis possidet donum; qui gratiam illaesam tenuerit, aeternitatis accipiet regnum. Grave est enim hominem instructum delinquere, gravius jam absolutum peccare. Servo pejor est qui patronum post datam libertatem offendit. Beneficiis ingratus est, qui datorem tumoris arrogantia despicit. Quare aut salutem de exemplo acquire, aut de consortio similem sententiam metue, ne severum sentias judicem, qui benignum contempseris
Abbreviated transcription (Latin):
tur esficiũt: Ut enĩ ĩ uita seꝑari nõ pos¬
sũt. ita nũqũã boni maliq m̾ito sepa¬
rantur: Ut enĩ nõ potest a corꝑis boniᷤ
animus seꝑari: Ita ab aĩ malis corpꝰ nõ
potest dissociari: Si enĩ ĩ dei iudicio u¬
treq substantie aut supplicio aut p̾mi
libatus es: post captiuitatẽ redep̃t u s:
post uexationẽ curatus: pꝰ ing̾tũ resti¬
tutus: Habes ĩ monitis qd̾ ex̾ceas: ha¬
bes erẽpla que timeas: Adã enĩ nec fallati¬
am diabłi nou̾at: nec decepti cui quã
beret: Te ĩa instrux̃ clñs. t gestoꝵ exẽ¬
pla ꝓposuit: Eece inqͥt sanꝰ fc̃s es Iã
noli p̾care : ne qͥd tͥ det̾ius fiat: Noli i¬
quid p̾care pꝰ ueͬniã: noli uuln̾ari post¬
culpã curã. noli sordidari pꝰ gr̃ãm so¬
gita inqͥt o hõ gͣuiorẽ culpã ẽẽ pꝰ ue¬
niã. renouatũ uulnꝰ plus dolere pꝰcu¬
ram: molestiꝰ hõinem sordidari pꝰ gr̃am.
Quarẽ. indulgẽtie ĩgratꝰ est qͥ pͦ ueniã

Expanded text:
tur efficiunt. Ut enim in vita separari non possunt, ita nunquam boni malique merito separantur. Ut enim non potest a corporis bonis animus separari, ita ab animi malis corpus non potest dissociari. Si enim in Dei judicio utraeque substantiae aut supplicio aut praemliberatus es, post captivitatem redemptus, post vexationem curatus, post interitum restitutus: habes in monitis quod exerceas, habes exempla quae timeas. Adam enim nec fallaciam diaboli notat, nec decepti cujusquamberet. Te jam instruit Dominus, tibi gestorum exempla proposuit. Ecce, inquit, sanus factus es, noli jam peccare, ne quid tibi deterius fiat . Noli, inquit, peccare post veniam, noli vulnerari post curam, noli sordidari post gratiam. Cogita, inquit, o homo, graviorem culpam esse post veniam, renovatum vulnus pejus dolere post curam, molestius hominem sordidari post gratiam. Quare indulgentiae ingratus est, qui post veniam
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogat: Uult enĩ fat̾i peccatũ: dũ ab eo
ĩquirit admissũ: Querit miẜeri. qͥ cũ
reo de culpa colloqͥtur. ueniã cogitat.
qͥ causa ꝯtẽpte legis ĩcusat: Obiurgat
culpã. ut possit retͥbuere ueniã: ut qͦs
formare instruendo nõ potuit. eos possit
confitẽdo purgare Accipiũt ĩdum̃ta
pellicia. ut qͥ ꝯfessi delictũ i ã fuerãt:¬
ueniã cultꝰ hũilitate ꝑciꝑent: Ostẽoit
dñs qͥbus osficiis possit delicta purgari:
ostendit ꝯfessione ⁊ deformitate cultꝰ.
ueniã posse facillime impetrari Ut
enĩ ꝯtumatia ẽ celare qd̾ do teste com¬
miẜis. sic ꝑiculosũ: si splendore cultꝰ
animi ĩnocẽtiã mẽtiaris: Ilemͦ itaq
nemͦ pͤcatoꝵ uicia desꝑata. neqͥtia con¬
tegat. nemͦ ĩfectꝰ delictis. aĩo uirꝰ dissi¬
mulatõnis infundat: Animi uicia cor¬
poris m̾ore mõstrent᷑: Si uexatꝰ est ani¬
mus. lugeat corpꝰ. qm̃ quotiẽs corpꝰ in

Expanded text:
interrogat. Vult eum fateri peccatum, dum ab eo interrogat. Vult eum fateri peccatum, dum ab eo inquirit admissum. Quaerit misereri, dum cum reo de culpa colloquitur. Veniam cogitat, qui causam contemptae legis incusat. Objurgat culpam, ut possit retribuere veniam, ut quos formare instruendo non potuit, eos possit confitendo purgare: accipiunt indumenta pellicea, ut qveniam cultus humilitate perciperent. Ostendit Dominus quidem beneficiis possint delicta purgari, ostendit confessione et deforveniam posse facillime impetrari. Ut enim contumacia est celare quod Deo teste commiseris, sic periculosum si splendore cultus animi innocentiam mentiaris. Nemo itaque, nemo peccatorum vitia desperata laetitia contegat, nemo infecto delictis animo dissimulationis virus infundat. Animi vitia, corporis moerore monstrentur. Si vexatus est animus, lugeat corpus, quoniam quoties corpus in
Abbreviated transcription (Latin):
piens Sꝑnũtur salutaria monita: &
recipiũtur uenenata colloqͥa: Unde ad¬
dicitur hõ ex ꝯtẽptu morti: qͥ maluit
obedire ẜp̃nti Spoliant᷑ gła. dignita¬
te pͥuantur facti st̃ qd̾ nõ erãt: dũ amit¬
tunt qd̾ fuerãt: Adeo gaudet ẜpens.
ꝑpetrasse qd̾ uoluit. letat᷑ ꝑemisse hõiẽ¬
qd̾ obtauit: Exultat malicie effectũ ĩ¬
hoĩs deceptionẽ implesse: ⁊ nescit ĩfelix
uuln̾atũ semet̃ dũ uuln̾at. trucidatũ
trucidat: dũ hõmẽ ꝑmut se ip̃m ẽẽ per¬
plus malitia ẜpentis qua hoĩs cõtepnitu
commotꝰ ẽ: plus fallatiã diabłi qũa hoĩs
ꝑfidiã denotauit: Adeo dñs d̾s ⁊ seuitiã
execratus ẽ hostis. ⁊ causã miẜatꝰ ẽ hoĩs:
Crudelitatẽ hostis exhorruit. ⁊ deceptum
hõiẽ pat̾na pietate cõdoluit: Inimici
atrocitate ꝑmotꝰ ẽ: ⁊ hoĩem clem̃ter
doluit. qͥ deceptus ẽ Deniq dñs ds̃ ubies
inqͥt adam : Ad ꝯfessionẽ ꝓuocat: dum

Expanded text:
piens. Spernuntur salutaria monita, et recipiuntur venenata colloquia. Unde addicitur homo ex contemptu morti, qui maluit obedire serpenti. Spoliantur gloria, dignitate privantur, facti sunt quod non erant, dum amittunt quod fuerant. Adeo gaudet serpens perpetrasse quod voluit, laetatur homiExsultat malitiae effectus hominis deceptionem implesse. Et nescit infelix vulneratum semet, dum vulnerat; trucidatum dum trucidat, dum hominem perimit, seipsum esse perplus malitia serpentis quam hominis contemptu commotus est, plus fallaciam diaboli quam hominis perfidiam denotavit: adeo Dominus Deus et saevitiam exsecratus est hostis, et casum miseratus est hominis: crudelitatem hostis exhorruit, et deceptum hominem paterna pietate condoluit, inimici atrocitate permotus est, et hominem clementer doluit qui deceptus est. Denique Dominus Deus, Ubi es, inquit, Adam? Ad confessionem provocat dum
Abbreviated transcription (Latin):
cepit: Sstabat adã int̾ uxorem ⁊ chabo¬
lũ. int̾ euã ⁊ hostem: int̾ mħerẽ ⁊ ser¬
pentẽ: Diabłs ꝑsuadet ut noceat: eua
consẽtit ut ꝑeat: Diabl̃s młierẽ astucia
fallente circũ uenit : młr ĩcauta serpẽ¬
tinũ uirus excepit: Diabłs qd̾ ꝑse nõ po¬
tuit. ꝑ uxorẽ adã ꝓtoplastũ circũuenit: A¬
dam u̾o ꝑ uxorẽ inuenit ĩteritũ qũa ado

Expanded text:
cepit. Stabat Adam inter uxorem et diabolum, inter Evam et hostem, inter mulierem et serpentem. Diabolus persuadet ut noceat, Eva consentit ut pereat. Diabolus mulierem astutia fallendi circumvenit, mulier incauta serpentium virus accepit. Diabolus quod per se non potuit, per uxorem Adam protoplastum circumvenit. Adam vero
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. ut instrueret᷑ prudentia: ꝯsilio for¬
maretur. rõnis capax diuina ꝓuidẽtia
redd̾etur: Instrueret᷑ inquã prudẽtia:
qua hostis calliditatẽ uitaret. consilio:
quo salutaria ac recta ꝑquireret. ratõne:
qua dõ genitori parẽdũ ẽẽ cognõcerae:

Expanded text:
 prudentia, consilio formaretur, rationis capax, divina providentia redderetur. Instrueretur, inquam, prudentia qua hostis calliditatem vitaret; consilio, quo salutaria ac recta perquireret; ratione, qua Deo genitori parendum esse cognosceret.
Abbreviated transcription (Latin):
a pͨcatis eoꝵ: Dicit᷑ enã ⁊ peꝑit ei filiũ: uͥ õno pͥ¬
ter nõ carne s caritate firmat᷑: Sit gͦ pat̾ sicuti ẽ:
Cautissime enĩ eugłiste ⁊ prudẽtissime ꝑ illũ numͦ¬
rant: siue mathc descẽdens ab abraã usq ad ꝓp̃o.
siue lucas ascendens a xp̃o ꝑ ab rarã. usq ad deũ: Ille
lib̾os suscipientes: Nã dix̃ ⁊ luchas: Qͥ putabatur
pat̾ ẽẽ iħu: Qr̃ putabat᷑: Quia humana prtatio
⁊ existimatõ illiic ferebat᷑: qd̾ solet ab hõibus fieri
Hon gͦ de semine ioseph dñs. qũauis hoc putaret᷑.
⁊ tam̃ pierati ⁊ caritati ioseph natꝰ est de maria fi

Expanded text:
iam, Et peperit ei filium : ubi omnino pater non carne, sed charitate firmatur. Sic ergo pater sicuti est. Cautissime enim Evangelistae et prudentissime per illum numerant, sive Matthaeus descendens ab Abraham usque ad Christum, sive Lucas ascendens a Christo per Abraham usque ad Deum. Ille liberos suscipientes. Nam dixit et Lucas, Qui putabaturpater Jesu . Quare putabatur? Quia humana putatio et existimatio illuc ferebatur, quod solet ab hominibus fieri. Non ergo de semine Joseph Dominus, quamvis hoc putaretur: et tamen pietati et charitati Joseph natus est de Maria vi
Abbreviated transcription (Latin):
s qͥ fuit inqͥt filiꝰ heli. siue adoptando sine a ꝓp̃¬
quo genit᷑: in mortui successione nascendo:. Iam¬
uero illud ꝙ mou̾e nõ debet. quare ꝑ ioseph et
nõ ꝑ mariã gen̾ationes num̾ent᷑. sati dictũ est:
qr sieut illa sine carnali cõcupĩcẽtia mat᷑. sic ille
sin̾e carnali conu̾istione pat̾. ꝑ ilũ gͦ descendãt.
⁊ ꝑ illũ ascẽdãt g̾natõnes Nec e ũ ꝓpt̾a separe.¬
mͦ: qr defuit carnał cõcupiscẽtia: S aior puritas
cõfirmet pat̾nitatẽ: ne ip̃a scã maria nos rep̾h¬
encat Illa enĩ nom̃ suũ p̾pon̾e noluit marito suo.
s dix̃ pat̾ tũ ⁊ ego dolẽtes q̃rebamꝰ te Nõ gͦ faii.¬
ant ꝑu̾si mmuratores: qd̾ cõiux casta nõ fecit. Ay

Expanded text:
sed, qui fuit, inquit, filius Heli ; sive adoptando, sive a propised, qui fuit, inquit, filius Heli ; sive adoptando, sive a propinquo genitus in mortui successione nascendo. CAvero illud quia movere non debet, quare per Joseph, et non per Mariam generationes numerentur, satis dictum est: quia sicut illa sine carnali concupiscentia mater, sic ille sine carnali commixtione pater. Per illum ergo descendant, et per illum ascendant generationes. Nec eum propterea separemus, quia defuit carnalis concupiscentia. Major puritas confirmet paternitatem: ne ipsa sancta Maria nos reprehendat. Illa enim nomen suum praeponere noluit marito suo; sed dixit, Pater tuus et ego dolentes quaerebamus te . Non ergo faciant perversi murmuratores, quod conjux cas
Abbreviated transcription (Latin):
cula Ubi ostñdit uerustũ ap̃ udos fuisse. uł nom̃ ad¬
optionis uel ip̃am rem: sicut testam̃tũ ⁊ legis consti¬
dus ꝓpͥus udõꝵ: quo fieret aliqͥs filiꝰ eus de qͦ nõ eẽt
carnałr nat᷑ ẜpͥnqui eni ꝓpĩqͦrũ suoꝵ sine lib̾is defũc¬
torũ ducebãt uxores: ut semĩe defũcti suscitarẽt Ita
ille qui nascebat᷑ ⁊ illiꝰ erat filiꝰ de quo nascebat᷑: et
illiꝰ in cuiꝰ successione nascebat᷑ Hec dicta funt ne qͥsꝗͣ
existimãs fieri nõ posse ut recte uniꝰ hõm̃us duo patͣs
rau̾unt. sacͥlega calũpnia qͣsi de m̃datio criminandũ
putet: p̾sertĩ ꝙ ip̃is eoꝵ u̾bis nos uideamꝰ ãmonitoᷤ.
A Cath̾c qͥppe qui eũ patrẽ cõmemorare intlłigit᷑:
a quo genitꝰ ẽ ioseph. ita gn̾atõnes enum̾at. ille ge
qui uł adoptione efficitur filiꝰ. uł in successione
mortui ex illa que uxor eiꝰ fuit nascit᷑. nõ cliẽ he¬
sy genuit ioseph. aut ioseph que genuit hel:

Expanded text:
cula . Ubi ostendit vetustum apud Judaeos fuisse vel nomen adoptionis, vel ipsam rem; sicut Testamentum et Legis constis filius ejus de quo non esset carnaliter natus. Propinqui enim propinquorum suorum sine liberis defunctorum ducebant uxores, ut semen defuncti suscitarent . Ita ille qui nascebatur, et illius erat filius de quo nascebatur, et illius in cujus successione nascebatur. Haec dicta sunt, ne quisquam existimans fieri non posse, ut recte unius hominis duo patres minandum putet: praesertim cum ipsis eorum verbis nos videamus admonitos. Matthaeus quippe, qui eum patrem commemorare intelligitur, a quo genitus est Joseph, ita generationes enumerat, Ille gentur genitus, qui vel adoptione efficitur filius, vel in successione mortui ex illa quae uxor ejus fuit nascitur, non dixit, Heli genuit Joseph; aut, Joseph quem genuit Heli:
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ est S pponamꝰ uirũ femine ordine natur᷑.
⁊ legis di. Nã s remoto illo iã cõstituamꝰ: dicit il¬
le ⁊ recte dicit: Qr̃ me seꝑastis: Quare nõ ꝑ mͦ
gen̾atõnes uł ascend̾̃t uł descẽdũt : An dicitur
cia requiescens: ambobꝰ filiũ dedit: S in eo sexu
quẽ parere decebat oꝑanis est hoc: qo̾ etiam marito
nasce̾tur. Itaq ambobꝰ dicit angłs ut puero nomẽ
mnponãt: ubi parentũ declarat᷑ auctoritas: ⁊ lã cuͣm
zacarias cũ adhuc mutus eẽt: filio nato mat̾ nom̃
ĩponebat Et cũ illi qui ad erant ĩnuerẽt patͥ qͥd
eũ uell uocari: acceptis pugillaribꝰ hoc scͥpsit quod
illa iam dix̾at Dicit᷑ ⁊ marie Ecce cõcipies filiũ:

Expanded text:
ordine naturae et legis Dei. Nam si remoto illo illam constituamus; dicit ille, et recte dicit, Quare me separastis? Quare non per me generationes vel ascendunt, vel descendunt? An dicitur tia requiescens, ambobus filium dedit. Sed in eo sexu quem parere decebat, operatus est hoc, quod etiam marito nasceretur. Itaque ambobus dicit angelus ut puero nomen imponant; ubi parentum declaratur auctoritas. Nam et Zacharias cum adhuc mutus esset, filio nato mater nomen imponebat. Et cum illi qui aderant innuerent patri quid eum vellet vocari, acceptis pugillaribus hoc scripsit, quod illa jam dixerat . Dicitur et Mariae, Ecce concipies filium,
Abbreviated transcription (Latin):
a est adoptat᷑: Hon erant qͥd̾e ip̃e uiris formule qͣ sunt
modo. set arbitriũ uolũtatis ꝑ norma legis hẽbatur: sicũ
quos nõ ip̃e peperant. cur nõ ⁊ uiris quos nõ ip̃i genue¬
rant ex semuine carnali. set ex dilectõne adoptandis ⁊ lã
⁊ pp̃m iacob pat̾archã tantor̃ filioꝵ patrem. legimꝰ tñ
duo mͥ er̃t̃: ⁊ accipiẽt t̾ram cũ fr̃itꝰ suis Quos aliosge¬
mueris tibi sint: Nisi forte quis dix̾it ip̃m adoptõnis
u̾bũ nõ inueniri in scͥpturis scĩs. Quasi uͭ qͥcꝗͣ interest
quo uocabulo appelletur. u̾bũ cũ res ip̃a sit ut hãt
filiũ nulier quẽ carne nõ peꝑit: aut aliqũe uir qũe
carne nõ genuit: Et me quidẽ nõ repugnãte nõ uo¬
cet adoptatũ ioseph: dũ modo concedat eũ filiũ ẽẽ po¬
tuisse etiã eius de cuiꝰ carne nõ erat nat᷑. Qũaꝗͣ pau¬
lus apłs etiam adoptõns nom̃ assidue cõmemoret:

Expanded text:
s est adoptatus . Non erant quidem ipsae juris formulae quae sunt s est adoptatus . Non erant quidem ipsae juris formulae quae sunt modo: sed arbitrium voluntatis pro norma legis habebatur; sicutquos non ipsae pepererant; cur non et viris, quos non ipsi genuerant ex semine carnali, sed ex dilectione adoptandi? Nam et ipsum Jacob patriarcham tantorum filiorum patrem, legimus tamduo mihi erunt, et accipient terram cum fratribus suis; quos alios genueris tibi sint . Nisi forte quis dixerit ipsum adoptionis verbum, non inveniri in Scripturis sanctis. Quasi vero quidquam interest qufilium mulier, quem carne non peperit; aut aliquem vir, quem carne non genuit. Et me quidem non repugnante non vocet adoptatum Joseph, dummodo concedat eum filium esse potuisse etiam ejus de cujus carne non erat natus. Quanquam Paulus apostolus etiam adoptionis nomen assidue commemoret, et i
Abbreviated transcription (Latin):
q̃stionis calũpnia. quia sfieri manifesta ratio demõstrͣ¬
uit. aliũ patrẽ ẽẽ qͥ genuit. aliũ qͥ ad optauit. duobus
patribꝰ constitutis: nõ est mirũ si aui ⁊ proaui ⁊ cet̾i pꝰ¬
rentes sursũ u̾sus a diu̾sis patribꝰ diu̾si num̾ent᷑. Nec¬
in cõsuenutdine humanar̃ legũ ad nimadu̾sũ. illi auͦ¬
toritati diuinoꝵ libroꝵ nõ posse cõgruere: Antiqͣ enĩ
resẽ. ⁊ in in ip̃is eloqͥis eccłasticis usitata. ut nõ solũ ori¬
go seminis gen̾et filiũ: set ⁊ gr̃a uolũtatis. Hã ⁊ muli¬
eres de semine iuroꝵ suoꝵ ex ancillis natos. si ip̃e ñõ pe¬
pererant filios ad optabãt: qͥueniã ut eis congrueret gignͣ¬
rentur maritis imꝑabant. sicut sara. sicut rachel. sicut lia.
In quo officio uiri nõ adult̾iũ cõmitebãt. qr uxoribꝰ in ea
re que ad coniugale debitũ ꝑtinet. obediebant: sccłm id
etiam natus ex hebrea matre. ⁊ expositus: a pharaoniꝰ fili¬

Expanded text:
calumnia, quia fieri posse manifesta ratio demonstravit, alium patrem esse qui genuit, alium qui adoptavit; duobus patribus constitutis, non est mirum si avi et proavi et caeteri parentes sursum versus a diversis patribus diversi numerentur. Cin consuetudine humanarum legum animadversum, illi auctoritati divinorum Librorum non posse congruere. Antiqua enim res est, et in ipsis eloquiis ecclesiasticis usitata, ut non sola origo seminis generet filium, sed et gratia voluntatis. Nam et mulieres de semine virorum suorum ex ancillis natos, si ipsae non pepererant, filios adoptabant; quin etiam ut eis gignerentur, maritis imperabant: sicut Sara , sicut Rachel, sicut Lia . In quo officio viri adulterium non committebant: quia uxoribus in ea re, quae ad conjugale debitum pertinet, obediebant; secundum etiam natus ex Hebraea matre, et expositus, a filia Pharaoni
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uolucres celi reqͥeuert̃ in ramis eiꝰ. diligen¬
passionibꝰ nat᷑am sinapis posse ꝯgruere: Sed
celi reqͥeu̾unt ĩ raimis eiꝰ. arbitroꝵ hoc ip̃i xͦ
dño rectius cõꝑari. qͥ nascẽdo ĩ hor̃e hũihatꝰ
ut gͣnum ẽ: ascẽdendo ad celũ. exaltatus ut
arbor est Eranũ plane xꝰ ẽ dũ patit᷑.: arbor
ẽ cũ resurgit Granũ inqũa ẽ. cũ famẽ e¬
digione patit᷑. hic sacie̾tatẽ ꝓpͥa diuiitate¬
largitur: Granũ aũt dix̾im dñm cũ ceditur.
cõtepninit᷑. ⁊̃ crepat᷑: Arbor ẽ aũ cũ cecos il¬
luminat. mortuos resuscitat: pecc̃a ꝯdonaͣ
Qd̾ aũ grinũ sit: ip̃e dicẽs ĩ eugło ait: Nis
grañ frum̃ti cadens ̃ t̾ra mortuũ fu̾it: hu

Expanded text:
t volucres requieverunt in ramis ejus, diligenpassionibus, naturam sinapis posse congruere. Sed requieverunt in ramis ejus, arbitror hocno rectius comparari, qui nascendo in hominem humiliatus ut granum est, ascendendo ad coelum exaltatus ut arbor est. Granum plane Christus est dum patitur, arbor est cum resurgit. Granum inquam est, cum famem editione patitur, hic satietatem propria divinitatelargitur. Granum autem dixerim Dominum, cum caeditur, contemnitur, increpatur; arborem autem cum caecos illuminat, mortuos resuscitat, peccata condonat. Quod autem granum sit, ipse dicens in Evangelio ait: Nisi granum tritici cadens in terram mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
in natuitate dñi angłi pa-¬
rit̾ cum pastoribus sunt
letati: excelsam deo clicen-¬
tes głam. Nam uiciis quo¬
dãmodo ⁊ iunctis choris dĩ
credo eosdem angłos meiꝰ¬
dem dm̃ eadem festiuitate
simili nobiscum lȩticiȩ ui
inquirere sac̾dotes. Siqͥdẽ
⁊ qd tũc ad illos suꝑ gre¬
gem suũ uigilias obser¬
uantes nocte intempesta
locuti s̃: huns tẽꝑis mis¬
t̾ium designabat. Hã illo
facto hoc utiq mõstrabat᷑.
gregem ppłm. noctẽ scłm.
sac̾dotes eẽ pastores. qui iu¬
gi suꝑ plebẽ solhentudine

Expanded text:
in nativitate Domini angeli pain nativitate Domini angeli pariter cum pastoribus sunt laetati, excelsam Deo dicentes gloriam; nam vicinis quodammodo et junctis choris Dei credo eosdem angelos in ejusdem Domini eadem festivitate simili nobiscum laetitiae vicdium non inquirere sacerdotes. Siquidem et quod tunc ad illos super gregem suum vigilias observantes nocte intempesta locuti sunt, hujus temporis mysterium designabat. Nam illo facto hoc utique monstrabatur, gregem populum, noctem saeculum, sacerdotes esse pastores, qui jugi super plebem sollicitudine