comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
animi. unicuiq rei ꝓpriam tribuens dignitatem:
In hac duinitatis cultus. in hac humanitatis ui
ra.⁊ equitas tociꝰ tute conseruat᷑. Hec partim ex
natẽ iure. partim ex consuetridinis usu constat.
quia partes illiꝰ quedam nate᷑ ius inserit. ut re-¬
ligionem. pietatem. grãm. iundicationem. obser-¬
uantiam. ueritatem. quarum diffinicio talis
ẽe poterit. Religio ost que suꝑioris cuiꝰdã
rei quam diuinam uocant. curã ce rimo¬
niamq affert. Pietas. ꝑ quam san I guine
coniunctis patrieq beniuolis offi cũi ⁊ di¬
ligens tribuit᷑ cultus. Grã. in qͣ amiciciaꝵ
⁊ officioꝵ altertꝰ memoria ⁊ remu nerandi uo¬
luntas continet᷑. Uindicatõ ꝑ qm iuis aut miu¬
riam ⁊ omrino omne qd offitureũ est defendẽ¬
do aut ulciscendo ꝓpulsat. Obseruantia ꝑ qmͣ
hoĩes aliqͣ dignitate ante cedentes cultu quo¬
dam ⁊ horiore dignant᷑. Ueritas ꝑ qm ea que st̃.¬
ait aute fuerunt. aut fut᷑a sunt dict̃. Ex consu¬

Expanded text:
tia est habitus animi, unicuique rei propriam tribuens dignitatem. In hac divinitatis cultus, in hac humanitatis jura, et aequitas totius vitae conservatur. Haec partim ex naturae jure, partim ex consuetudinis usu constat: quia partes illius quoddam naturae jus inserit, ut religionem, pietatem, gratiam, vindicationem, observationem, veritatem: quarum definitio talis esse poterit. Religio est, quae superioris cujusdam rei quam divinam vocant, curam caeremoniamque affert. Pietas, per quam sanguine conjunctis, patriaeque benevolis officium et diligens tribuitur cultus. Gratia, in qua amicitiarum et officiorum alterius memoria et remunerandi voluntas continetur. Vindicatio, per quam jus aut injuria et omnino omne, quod offuturum est, defendendo aut ulciscendo propulsatur. Observantia per quam homines, aliqua dignitate antecedentes, cultu quodam et honore dignantur. Veritas, per quam ea quae saut ante fuerunt, aut futura sunt dicuntur. Ex consu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ecdipsin solis lunari corꝑis obiectiu est uel in sẽp¬
turis historie tertus. qui terum gestarum expri¬
mit u̾itatem siue moralis uite fidelis insticucio:
Opinatõ est cũ incertares lacet. ⁊ nulla firma ra¬
tione diffintri potest. ⁊t magnitudo celi. uel ꝓfũ¬
olłas t̃re. suie etiam in ifibilut rers̃ ⁊ĩ comp̃ben¬

Expanded text:
ut eclipsis solis, lunaris corporis objectus est: vel in scriput eclipsis solis, lunaris corporis objectus est: vel in scripturis historiae textus, qui rerum gestarum exprimit veritatem, sine moralis vitae fidelis institutio. Opinatio est, cum incerta res latet, et nulla firma ratione definiri potest, ut magnitudo coeli, vel profunditas terrae, sive etiam invisibilem rerum et
Abbreviated transcription (Latin):
inde apud arriũ trintas numinis. ⁊ apud ualẽ¬
tinum platonicꝰ furor Inde marcionis qs melior
de tñquillitate. abstoicis enim uenerat. ⁊ ut aĩa
lnt̃ire dicit᷑ꝰ epicurus obseruatur. ⁊ ut carnis restitu¬
tio neget᷑ de uana ominiũ phtlosophoꝵ scola suꝰ¬
mitur. ⁊ ubi matia cum deo equat᷑. Cenonis
disciplina est. ⁊ ubi qui de igneo deo igit᷑ eraditꝰ
interuenit. eadem mat̾ia apud hereticos. ⁊ philo¬
sophos uolutaitir. Idem retractatis  implica
que sit uer philoso pbta sedm̃ ca cholitoꝵ
patrum sensum dicendum nobis est. Philo¬
sophia ergo est nate᷑ in quisttio rerum bumanaꝵ
diuinarumq cognicio. quantũ hoĩ possibile estꝰ
rumnari. Est queq pbilosophia. honestitas uite stu¬
plinabil sumlitudine fute patrie uurunt. Mat̾ia
ergo philosophte constat⁊ scientia ⁊ opinatione.
Scientia est cum res aliqua certa ratione ꝑcipitur

Expanded text:
inde apud Arium Trinitas Numinis, et apud Valeninde apud Arium Trinitas Numinis, et apud Valentinum Platonicus furor: inde Marcionis Deus melior de tranquillitate: ab stoicis enim venerat. Et ut anima interire dicatur, Epicurus observat, et ut carnis restitutio negetur, de vana omnium philosophorum schola sumitur: et ubi materia cum Deo aequatur Zenonis disciplina est. Et ubi quid de igneo Deo legitur, Heraclitus intervenit. Eadem materia apud haereticos et philosophos volutatur, iidem retractatus implicantquae sit vera philosophia secundum catholicorum patrum sensum dicendum nobis est. Philosophia ergo est naturae inquisitio, rerum humanarum divinarumque cognitio, quantum homini possibile est rimari. Est quoque philosophia honestas vitae, stuplinabili similitudine futurae patriae vivunt. Materia ergo philosophiae constat ex scientia et opinione. Scientia est, cum res aliqua certa ratione percipitur:
Abbreviated transcription (Latin):
lexert̃ uentem eẽ dm̃. ut tales mileseus. Quidam a¬
nuimũ in omnib cõmanentẽ ⁊ lucidũ it pitagoras
Quidam dm̃ sine temꝑe in cõmutabilem ut pla¬
to. Quidam mentem solutam ut cicero. Quidam
& spm̃ & mentem ut maro. Inuentũ enĩ solum¬
modo dm̃ nonut iuenert̃ ex posuert̃: qͥa eua¬
nuerunt in cogitationib sus dicentes enĩ se eẽ
sapientes stulti fach sunt. Platonici quidem dm̃
teratorem ⁊ arbitrum. ⁊udicem asserunt. ẽ picu¬
rei ociosum ⁊ in exercitatũ: mundum aut̃ platoni¬
Iad firmant in. corꝑalem Stoiti corpalem. Epi¬
curus athomis pithagoras ex numeris.  raclitus
ex igue. Hñ ⁊ uarro ignem mundi aninũ dieit.
Pinde qd inmumdo omĩa gub̃nẽt. sicut antinus
in nobis qm̃ uanisime. qui cum est inqt in no
bis upfi sumꝰ Cum exit emorimur. Ergo ⁊ ignis cũ
de nundo ꝑfulgͥora ꝓficiscit᷑ mundusi emort᷑.
Hiphilosophoꝵ errires etiam ⁊ aput eccł̃iam in¬
duxerunt hereses Inde õnas ⁊ forme nestio que

Expanded text:
lexerunt mentem esse Deum, ut Thales Milesius. 19. Quidam animum in omnibus commeantem, et lucidum, ut Pythagoras. Quidam Deum sine tempore incommutabilem, ut Plato. Quidam mentem solutam, ut Cicero. Quidam, et spiritum, et mentem ut Maro. Inventum enim solummodo Deum non, ut invenerunt, exposuerunt, quia evanuerunt in cogitationibus suis; dicesapientes, et stulti facti sunt . Platonici quidem Deum curatorem et arbitrum et judicem asserunt; Epicurei otiosum et inexercitatum. Mundum autem Platonici affirmant incorporalem: stoici corporalem. Epicurus ex atomis, Pythagoras ex numeris, Heraclitus ex igne. Unde et Varro ignem mundi animum dicit, proinde quod in mundo omnia gubernet, sicut animus in nobis, quam vanissime, qui cum est in nobis, inquit, ipsi sumus: cum exit, emorimur. Ergo et ignis cum de mundo per fulgura proficiscitur, mundus emoritur. Hi philosophorum errores etiam apud Ecclesiam induxerunt haereses. Inde eones et formae nescio quae:
Abbreviated transcription (Latin):
Aliuid emolum̃tum expende sint s ꝓpt̾ suam solũmͦ
dignitatẽ amande it̃ & exequende. Hirtꝰ udelicet
scientia u̾itatis. amor bonus. has quidem res ueri
philosof intellexert̃ in nat᷑a humana ⁊ sũmo stu¬
dio colueruit. Igt᷑ uirtꝰ. est animi habitꝰ. natẽ
decus. uite ratio. moꝵ nobilitasque habet partes
iiuͬ. i dest prudentiã. iusticiã. fortitudinẽ. temꝑantiã.

Expanded text:
tum expetendae sint, sed propter suam solummodo dignitatem amandae sunt et exsequendae: virtus videlicet scientia veritatis, amor bonus. Has quidem res veri philosophi intellexerunt in natura humana, et summo studio coluere. Igitur virtus est animi habitus, naturae decus, vitae ratio, morum nobilitas: quae habet partes quatuor, id est, prudentiam, justitiam, for
Abbreviated transcription (Latin):
ad contemplationẽ ipliꝰ u̾itatis ꝑuenire uoluerit
sacs scͥpturas ledm̃ regłam catholce fidi in tente
legat. & scdm̃ carum instituta in sacris uirtutibꝰ
benie uii uendo semet ipm̃ exercere studeat. mũctũq
co ab om̃i  malo defid̾io. ⁊ mundi cupiditate hr̃e
certet. Sic q ad desileratum bonum deo apitu¬
lante ꝑue nire ualebit. hoc enĩ psalmista nob̾
ostendit dicẽs. Beati in macłati in uia. qui ambu¬
lant in lege dñi. Beati qui scrutant᷑ testimonia eiꝰ in

Expanded text:
atis pervenire voluerit, atis pervenire voluerit, sacras Scripturas secundum regulam catholicae fidei intente legat, et secundum earum instituta in sacris virtutibus bene vivendo semetipsum exercere studeat, mundumque cor ab omni malo desiderio et mundi cupiditate habere certet: sicque ad desideratum bonum, Deo opitulante, pervenire valebit: hoc enim Psalmista nobis ostendit, dicens: Beati immaculati in via qui ambulant in lege Dei. Beati, qui scrutantur testimo
Abbreviated transcription (Latin):
partes. hoc est in phisicam. echicam. logitam sicut
supuis ostendimꝰ. In phisica igt᷑ cã querend in echi¬
ca ordo uiuendi. in logica. ratio intestigendi ũsat᷑.
In quib uideficet generib trib philosophie diui¬
ba eloqͥa osistunt. Nam aut de uatã disputare so¬
lent. utt in genesi ⁊ in eccłiasten.: aut de morib ut ꝓ
uerbiis tinom̃ib sparsim libris. aut delogia ꝓ q̃
nr̃i theologiam sibi uindicant. ut in cantico can
Ne inspecsiua dr̃ qua suꝑ gress uisibnlia de
Diui nis ⁊ clestib aliqͥd mente sotũ contempla¬
uera di inditur. idest in spectuiam e actua¬
lem. Ac A tuali est. que in oꝑationib baroettes
mortali ne cesariñ osistit. ꝑhanc igi᷑ mos in¬
uendi hone  stus appetitꝰ ⁊ institata ad uir¬
tutes tenden tra erercent. ꝑ illam uero ds amia¬
purspe. ⁊ fide colit᷑.: Nñ necesse est ut quicũq sa¬
piens eẽ desid̾at. ⁊ ad cognitionẽ uere sapientie aq¬

Expanded text:
Physicam, Ethicam et Logicam, sicut superius ostendimus. In Physica igitur causa quaerendi, in Ethica ordo vivendi, in Logica ratio intelligendi versatur. In quibus videlicet generibus tribus Philosophiae divina eloquia consistunt. Nam aut de natura disputare solent, ut in Genesi et in Ecclesiaste; aut de moribus, ut in Proverbiis et in omnibus sparsim libris; aut de logica, pro qua nostri theologicam sibi vindicant, ut in Canticis canne inspectiva dicitur, qua supergressi visibilia de divinis et coelestibus aliquid mente solum contemplavera dividitur, id est, inspectivam et actualem. Actualis est, quae in operationibus huic vitae mortali necessariis consistit. Per hanc legitur mos vivendi, honestus appetitus, et instituta ad virtutes tendentia exercentur: per illam vero Deus amatur, spe et fide colitur. Unde necesse est, ut quicunque sapiens e
Abbreviated transcription (Latin):
ligat᷑. et timtat᷑ ⁊ futũm eiꝰ credit᷑ iudiciũ. Insti¬
cia: ut caritas dei. eiꝰq mandatoꝵ obseruatio
firiit̾ teneat᷑. Fortitudo: qua hostis antiquus
uincat᷑ ⁊ ad u̾sa mundi tolerent᷑. Temꝑantia
que libidinem refrenet. auariciam reprimat.
om̃s animi unpetꝰ socdet ac temꝑet. illeq finis ĩ
om̃ib his uͥtutib ut timeatur: ut diligit᷑ di⁊¬
ꝓrimus. Quid enĩ facilius est amare species pul¬
tras. dulces sapores sonos suaues. odores faglantes.
tactus iocundos. honores. ⁊ felicitates scł̃i que ue
habemus ab illo qui fallere ignorant. Iugũ enĩ
in quid meũ suaue est. ⁊ onus meũ leue. Lab orio¬
tatem. qm̃i hec inftrma pulchritudo tnͣsit ⁊ re¬
cedit. uel amantem deserit. uł abamante dese¬
nit᷑. Teneat igit᷑ anima ordinem suũ ut diligat¬
⁊ socias aiãs dilectione nutriat et foueat. sitq sa¬
erificiis purgata. atq ex honerata aĩa ab hac labo

Expanded text:
um ejus credatur judicium. Justitia, ut charitas Dei, ejusque mandatorum observatio firmiter teneatur. Fortitudo, qua hostis antiquus vincatur, et adversa mundi tolerentur. Temperantia, quae libidinem refrenet, avaritiam reprimat, omnes animi impetus sedet ac temperet: illeque finis in omnibus his virtutibus attendatur, ut diligatur D. Quid facilius est quam amare species pulchras, et dulces sapores, sonos suaves, odores fragrantes, tactus jucundos, honores et felicitates saeculi? Haechabemus ab illo, qui fallere ignorat: Jugum, inquit, meum suave est et onus meum leve. Laboriotatem; quoniam haec infima pulchritudo transit et recedit, vel amantem deserit, vel ab amante deseritur. Teneat ergo anima ordinem suum. CAet socias animas dilectione nutriat et foveat. His enim sacrificiis purgata atque exonerata anima ab hac labor
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m in quid dico dei turtutem ⁊ dei sapientiã.
aliquando doc trina celestis. ut in apło. Sapientiã
uiquet loquim᷑ tat̃ ꝑfectos. qm nemo pͥncipum
huiꝰ scłi cognoitit. Item sapientia aliqñ htiiꝰ mun¬
D philofo phia nuncupatur. Nñ ⁊ salomon Ait.
ens uero dis in iob dr̃. ut est illud. Ds sapiens cor¬
de ⁊ fortior est robore. Item sapientes sc̃i diocitant᷑
in osee tibi scriptum est. Quid sapiens ⁊ in teliget
sciet hec. qͥa recte uie dnĩ ⁊ uisti ambulant ineis.
Raursum sapientes dicunt᷑ philosophi iudĩ siue
heretiei. de quibꝰ apłs ait. Dicentes eni se eẽ sapi¬
ds. ut confundat fortia. Nursit sapientes haꝰ
mundi: stulti sunt apud dm̃. Unde u psalio.
scͥptam est. Simul ni sipiens ⁊ stultus ꝑibunt.
De poetis. Eap̃. i

Expanded text:
 inquit, dico Dei virtutem, et Dei sapientiam ; aliquando doctrina coelestis, ut in Apostolo: Sapientiam, inquit, loquimur inter perfectos, quam nemo principum hujus saeculi cognovit . Item sapientia aliquando hujus mundi philosophia nuncupatur. Unde Salomon ait: ens vero Deus in Job dicitur, ut est illud: Deus sapiens corde, et fortis est robore . Item sapientes sancti vocitantur in Osee, ubi scriptum est: Quis sapiens, et intelliget et sciet haec? quia rectae viae Domini, et justi ambulant in eis . Rur sum sapientes dicuntur philosophi, Judaei sive haeretici, de quibus Apostolus ait: Dicentes enim se esse sapiDeus, ut confundat fortia . Sapientes autem hujus mundi stulti sunt apud Deum. Unde in Psalmo scriptum est: Simul insipiens et stultus peribunt De poetis.
Abbreviated transcription (Latin):
tum celestiũ munꝰ impleret. Potest in illa p̃sen¬
tis eccłie labor zexiliũ. in hac. futã requies. ⁊ bea¬
titudo figurari. Nel certe qr illa a solis filuis iscł.
Hec autem apselitis etians gentib facta est. Pos¬
sunt mn illa principalr̃ patres uet̾is testam̃t ⁊ an¬
tiquus ille dei popłs. In hac aut̃ congregata de
gentib eccłia figuraliter exprims: qͣmuis edit¬
cium atriusq domus enudeatiꝰ spirital sensui

Expanded text:
rum coelestium munus impleret: potest in illa praesenrum coelestium munus impleret: potest in illa praesentis Ecclesiae labor et exsilium, in hac futura requies et beatitudo figurari. Vel certe quia illa a solis filiis Israel, haec autem a proselytis etiam et gentibus facta est, possunt in illa principaliter patres Veteris Testamenti et antiquus ille Dei populus, in hac autem congregata de gentibus Ecclesia figuraliter exprimi. Quamvis aedificium utriusque domus
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ in pectore cogitationũ seduͣ est. recte in rationa¬
bili. qui est habitꝰ pectoris sacer dotalis. munde elec¬
toꝵ cogitationes exprununt᷑. Lapidesq onichi¬
ni ⁊ gemine ornãt ephod. acrationale. cũ eximi¬
is summoꝵ patrũ actib ⁊ cogitationib etiam
miracłoꝵ in signia unguntur. Legrͣergo in ue¬
teri destamento de tab̾nacłi ⁊structione. qd̾ moy¬
ses fabricauit ĩ deserto ⁊ de templi edificatione
qd̃ edificarut salomon in t̾ra repmissionis. ubi in
mistĩa rite intelligentib facile patent. qr utreq
domꝰ scãm eccłiam designant. Nerum qr prior
domꝰ mnitinẽ quo ad t̾ram repinissionis uemebat᷑:
Hec aut̃ edificabat᷑ in ipsa t̾ra repmisionis. ⁊ inci¬
utate ierłm illa. ut de loco ad locum crebro leui¬
tarum ministr̃o portata. Tandem in t̾ram ꝓmis¬
se hereditatis in duceret᷑. hec ut mox in patria ip̃a
⁊ euutate regia constructa in molabil semꝑ fũ¬
damento ꝯsisteret. donec inclitum sibi figura¬

Expanded text:
 in pectore cogitationum sedes est, recte in rationali, qui est habitus pectoris sacerdotalis, mundae electorum cogitationes exprimuntur. Lapidesque onychini et gemmae ornais summorum Patrum actibus et cogitationibus etiam miraculorum insignia junguntur. Legitur ergo in Veteri Testamento de tabernaculi constructione, quod Moyses fabricavit in deserto, et de templi aedificatione, quod aedificavit Salomon in terra repromissionis, ubi in ntur, quorum mysteria rite intelligentibus facile patent: quia utraque domus sanctam Ecclesiam designat. Verum quia prior domus in itinere, quo ad terram repromissionis vehaec autem aedificabatur in ipsa terra repromissionis et in civitate Jerusalem; illa ut de loco ad locum crebro Levitarum ministerio portata, tandem in terram promissae haereditatis induceretur, haec ut mox in patria ipsa et civitate regia constructa, inviolabili semper fundamento consisteret, donec inditum sibi figura
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. unde lucanũs. Ferrea belligeri cõpes¬
cat limi̾a iani. Est autẽ prinꝰ domꝰ in gres¬
sus. cetã intra intͣ ianuã ostia uocant᷑. Genebra¬
łr ostiũ est ꝑ quod ab aliquo arcemur in gres

Expanded text:
erunt. Unde Lucanus 1, 62: Ferrea belligeri conpescat limina Iani. Est autem primus domus ingressus; cetera intra ianuam ostia vocantur generaliter. Ostium est per quod ab aliquo arcemur ingres
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ aquam scã scientia designat᷑. ficut dicit᷑: aqua
sapĩe salutaris potauit eos. ꝑ aquam quoq pra¬
ua scientia appellari solet ficut apud salomonẽ
mulier que typum hereseos tenet. callidis suasio¬
nib blandit᷑ dicens: aque furtiue dultiores sunt.
Aquarum gͦ noĩe ñ nũqmͣ solent tribłones in telligi
sicut ꝑ salmistam dr̃ saluum me fac dĩ qm̃ intra¬
uerunt aque: usq ad aĩam meam. ꝑ aquam popłi

Expanded text:
 sicut dicitur: Aqua sapientiae salutaris potabit eos . Per aquam quoque prava scientia appellari solet, sicut apud Salomonem mulier, quae typum haereseos tenet, callidis suasionibus blanditur dicens: Aquae furtivae dulciores sunt . Aquarum etiam nomine nonnunquam solent tribulationes intelligi, sicut per Psalmistam dicitur: Salvum ne fac, Deus, quoniam intraverunt aquae usque ad animam meam
Abbreviated transcription (Latin):
aquis niuis. Aqua. doctrina iusti: rit in salomone.
Aqua ꝓfunda⁊ uerba ex ore uiri. Item ibi. B̃ibe aqmͣ
de tua cist̃na. Aqua. caritas aquibdam putat᷑ : ut ĩ
psalmo. Qui tegit in aqͥs suꝑiora eius: idest celum
Durine scͥpture: quia scdm̃ eungłm in duob p̃ceptiᷤᷤ
caritatis. tota lex pendet ⁊ ꝓpħe. Aque. ꝑ secutiones huiꝰ

Expanded text:
aquis nivis . Aqua doctrina justi, ut in Salomone: aquis nivis . Aqua doctrina justi, ut in Salomone: Aqua profunda verba ex ore viri . Item ibi: Bibe aquam de tua cisterna . Aqua charitas a quibusdam putatur, ut in psalmo: Qui tegit in aquis superiora ejusdem , coelum divinae Scripturae, quia secundum Evangelium in duobus praeceptis charitatis tot
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaqmͣ quoq. non solum fluxus de currentiũ popło¬
bum: sed etiam bonoꝵ mentes fidei predicamenta
sequentiũ de signantur: sicut ꝓpħa ait. Beati qui se¬
minatis suꝑ om̃s aquas. Et ꝑ psalmistam dr᷑. Nox¬
dnĩ suꝑ aquas. Aque sunt angłi ut quidam uolũt:
ut est illud psalmiste. E aque que suꝑ celos sunt
laudent nomen dñi. Aque gentes sunt: ut in apo¬
calipsi. Aquas quas iuidisti: popłi sunt ⁊ gentes.
at sicientes: ut in iheremia. Ne dereliq̃runt fontẽ
aque uiue. Et in psalmo. Sicut aqua effrifus sũ.
Aqua fluenta diuine p̃dicationis : ut in ysaia. Dedi
in deserto aquas: id est in popło. Aqua scõꝵ obscura
p̃dicatõ: ut in psalmo. Tenebrosa aqua in nubibus
aeris. Et alibi. A młtitudine sonitꝰ aquaꝵ: uocẽ de¬
dert̃ nubes. Aqua baptismꝰ: ut in ysaia. Oñs sici¬
entesi: uenite ad aquas. Et in ezechiele. Effundam su¬
ꝑ eos aqm mundam. Item ibi Et ecce aqua de latere
lacͥmarum: ut quidam uolt̃ in iob: si lotus fuero qͣsi

Expanded text:
am quoque non solum fluxus decurrentium populorum, sed etiam bonorum mentes fidei praedicamenta sequentium designantur, sicut propheta ait: « Beati qui seminatis super omnes aquas . » Et per Psalmistam d ut quidam volunt, ut est illud psalmi: Et aquae, quae super coelos sunt, laudent nomen Domini . Aquae gentes sunt, ut in Apocalypsi: Aquae, quas vidisti, populi sunt et gentes .at sitientes, ut in Jeremia: Me dereliquerunt fontem aquae vivae . Et in psalmo: Sicut aqua, effusus sum . Aqua, fluenta divinae praedicationis, ut in Isaia: Dedit in deserto aquas , id est, in populo. Aqua, sanctorum obscura praedicatio, ut in Psalmo: Tenebrosa aqua in nubibus aeris . Et alibi: A multitudine sonitus aquarum vocem dederunt nubes . Aqua baptismus, ut in Isaia: Omnes sitientes venite ad aquas . Et in Ezechiele: Effundam super vos aquam mundam . Item ibi: Et ecce aqua de latere lacrymarum, ut quidam volunt: Si lotus fuero quasi
Abbreviated transcription (Latin):
significationes in scͥpturis: ubi necesse est exprim̾ẽ
possunt. Illarum enĩ rerũ que in scͥpturis inuera¬
unt᷑: cõuenit ut significationes diligent̾ ex quirã¬
tur. Que aut̃ alias: non est necesse exponi. Aque in
aliqñ scientiã prauam. aliqñ tribulationẽ: aliqñ
defluentes popłos: aliqñ mentes fidem sequentiũ
demonstrare solẽt. ꝑ aqm quippe sc̃ĩ sp̃s infusio
designat᷑ sicut in eungłio dr̃ qui credit in me sic̃
dicit scͥptura flumina de uentre eius fluent aque¬

Expanded text:
significationes in Scripturis, ubi necesse est, exprimere significationes in Scripturis, ubi necesse est, exprimere possunt. Illarum enim rerum, quae in Scripturis inveniuntur, convenit, ut significationes diligenter exquirantur: quae autem alias, non est necesse exponi. Aquae in aliquando scientiam pravam, aliquando tribulationem, aliquando defluentes populos, aliquando mentes fidem sequentium, designare solent. Per aquam quippe sancti Spiritus infusio designatur, sicut in Evangelio dicitur: Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aqu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ deuide tociens dulcis. fons syloa ad radicem mõ¬
tis erit᷑ ħon non tugib aquis: sed incertiᷤᷤ horis
diebusq ebullit. In iudea quodam riuus sabbatis
oĩmb siccabatur. In sardinia fontes calidi ocłis
medent᷑. fures arguunt: nam cetitate de tegit᷑
guit᷑ accenseꝰ accendunt᷑ extincte. Apud garama
tas fontẽ ẽẽ ita algentem die ut ñ bibat᷑. ita ar¬
dentẽ nocte ut non tangat᷑. Iam uero ĩ młtis lo¬
cis aque manãt ꝑpetin. feruentes tantaui. ut
lalnea calefatiant. Quedam tñi t̃re sunt: que
młtum sulfuris ⁊ aluminis habent. Itaq cum
ꝑuenas calentes aqua frigida ueuit. uiemo sub¬
phuris talore contacta ex candescit. Nec talis abo-¬
rigine effluit: sed ꝑ mutat᷑ dũ uenit. Sulphur
alum̃ que secũ fert̃ aque utmq mat̾iem igne
plenam: minusq montibꝰ in calescente. Diu̾se enĩ
species aquaꝵ diu̾̃sos effectus habentes congruas

Expanded text:
et deinde totiens dulcis. Fons Set deinde totiens dulcis. Fons Stis Sion non jugibus aquis, sed in certis horis diebusque ebullit. In Judaea quondam rivus sabbatis omnibus siccabatur. In Sardinia fontes calidi oculis medentur, fures arguunt: nam caecitate detegitur guuntur accensae, accenduntur extinctae. Apud Garamantas fontem esse aiunt, ita algentem die, ut non bibatur; ita ardentem nocte, ut non tangatur. Jam vero in multis locis aquae manant perpetim, ferventes tantum ut balnea calefaciant. Quaedam terrae sunt, quae multum sulphuris et aluminis habent. Itaque cum per venas calentes aqua frigida venit, vicino suphuris calore contacta excandescit: nec talis ab origine effluit, sed permutatur, dum venit. Sulphurem alumenque secum ferunt aquae utramque materiem igne plenam, minimisque motibus incalescentem. Diversae enim species aquarum diversos effectus habentes, congruas
Abbreviated transcription (Latin):
nigͣras fieri: ex altõ albas. ex utroq uarias. Clitun¬
nus lacus in tmbria: maxinios boues gignrit. Rea-¬
tinis paludis aquis. iumentoꝵ ungłas indurari.
In asfaltite lacu iudee. nichil mergi potest: qͥcqͥd
aĩam habet. In indis. siden uocari stagnũ. in quo ni¬
chil in natatꝰ: sed omĩa in merguntur. At contͣ
in alce lacu ꝑpossidamũ omĩa fluitãt: nichil mer-¬
gitur. Marside fons infrigia. saxa gerit. In achaia
aqua ꝓfluit esaxis. Styx appellata: quod ilico po¬
tata int̾ficit. Celoconiũ stagnum sicilie: tetro odo¬
re abigit ꝓximantes. Fons est in africa circa tem¬
plum ammonis. qui humoris nexibus humũ
stringit. fauillas etiam incespitem solidat. Fons
iob inidumea quater in anno colorem mutare dr᷑.
idest puluerulentũ. sangnineũ. uiridem. ⁊ lunpidũ
ternis mensib in anno tenens ex his itnum colo-¬
rem. Introgoditis lacus est. ter in die fit amarus:

Expanded text:
nigras fieri, ex altero albas, ex utroque varias. Clitumnigras fieri, ex altero albas, ex utroque varias. Clitumnus lacus in Umbria maximos boves gignit. Reatinis paludis aquis iumentorum ungulas indurari. In Asphaltite lacu Iudaeae nihil mergi potest, quidquid animam habet. In Indis Siden vocari stagnum, in quo nihil innatat, sed omnia merguntur. At contra in Africae lacu Apuscidamo omnia fluitant, nihil mergitur. Marsidae fons in Phrygia saxa egerit. In Achaia aqua profluit e saxis Styx appellata, quae ilico potata interficit. Gelonium stagnum Siciliae tetro odore abigit proximantes. Fons est in Africa circa templum Ammonis, qui humoris nexibus humum stringit: favillas etiam in cespitem solidat. Fons Iob in Idumaea quater in anno colorem mutare dicitur: id est pulverulentum, sanguineum, viridem et limpidum; ternis mensibus in anno tenens ex his unum colorem. In Trogodytis lacus est; ter in die fit amarus
Abbreviated transcription (Latin):
młta est. Alia eñĩ salis. alie nitri. alie alum¬
nis. alie sulphuris. alie bituminis. alie curã
morboꝵ adhibentes de quo historici plura narrase
repꝑiunt᷑. Nam ut fer̃: uixta romã albule aque
uul nerib medent᷑. Initalia fons ciceronis ocłoꝵ
uuluera curat. In ethiopia. Latus est : quo ꝑfisa cor¬
pora. uelut oleo nitescunt. eme. fons inafrica
canores uoces facit. Exclinatorio lacu ita lie. qui bibe
quo ebetes fiant. In boetia duo fontes. alter memo-¬
riam: alter obluuonem efferat. Citic fons: amorem
ueneris tollit. Boezie lacus. furialis est. de quo qͥ
bibit. ardore libidinis exardescit. In campania sũt
aque. que sterelitatẽ feminaꝵ. ⁊ uiroꝵ insaniam
ab olere dicunt᷑. In echiopie fonte rubro qui bibe¬
rit: limphaticꝰ fit. Lechnus fons archa die: ab ortꝰ
fieri non patitꝰ. In sicilia fontes st̃ duo: quoꝵ unꝰ
sterilem fecundat. alt̃ fecundam st̾ilem facit. In¬
thessalia duo ft̃ flumina ex uno bibentes oues

Expanded text:
ta est. Aliae enim salis, aliae nitri, aliae aluminis, aliae sulphuris, aliae bituminis, aliae curam morborum adhibentes: de quo historici plura narrasse reperiuntur. Nam fertur juxta Romam Albulae aquae vulneribus medentur. In Italia fons Ciceronis oculorum vulnera curat. In Aethiopia locus est, quo perfusa corpora velut oleo nitescunt. Zamae fons in Africa canoras voces facit. Ex Clitorio, lacu Italiae, qui biberaiunt, quo hebetes fiant. In Boeotia duo fontes, alter memoriam, alter oblivionem affert. Cyzici fons amorem Veneris tollit. Boeotiae lacus furialis est; de quo qui biberit, ardore libidinis exardescit. In Campania sunt aquae, quae sterilitatem feminarum, et virorum insaniam abolere dicuntur. In Aethiopiae fonte rubro qui biberit, lymphaticus fit. Lechnus fons Arcadiae abortus fieri non patitur. In Sicilia fontes sunt duo, quorum unus sterilem fecundat, altThessalia duo sunt flumina: ex uno bibentes oves
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑboꝵ. Fax dicta qd̾ focos faciat: cuiꝰ diminuturũ
facula. lant̾na inde uocata: qd lucem interiꝰ
habeat clausam. Fit enĩ ex uitro recluso intꝰ
lumine. ut uenti flatꝰ adire nͥ possit: ⁊ ad p̾¬
in modũ are: ex lignis construi solet ut ardeat.
Pir enĩ : ignis d̾r. S pira est ip̃a lignoꝵ conge¬
ries cum ñ duim ardet: rog̾ ẽ. cum ardere ceꝑit.

Expanded text:
. Fax dicta quod focos faciat: cuius diminutivum facula. Lanterna inde vocatur quod lucem interius habeat clausam. Fit enim ex vitro, recluso intus lumine ut venti flatus adire non possit, et ad prin modum are ex lignis construi solet ut ardeat; pyr enim ignis dicitur, sed pira est ipsa lignorum congeries, cum nondum ardet, rogus est cum ardere ceperit;
Abbreviated transcription (Latin):
tur qͣsi saggus. Penitentiũ enĩ iste ẽ. habitꝰ: ⁊
uilium rerũ condi̾tum. Marsupiũ sacculus
nĩmoꝵ: quẽ greci marsippa appellant. Quedam¬
enĩ greta noĩa in latinũ paulo inflectunt᷑: ꝓpt̾
romanũ eloqͥum. Sitarchie nautar̃ st̃: ab eo qd̾
sute sunt. Inuolocrum dictũ: qd̾ aliqͥd in se ce¬
neat inuolutum. Fiscus. sacculꝰ ẽ. publicꝰ: unde
⁊ fiscelle ⁊ fiscine dñr. hunc habent exactores:
⁊ in eo mictunt debitum publicum. qd reddit᷑ re¬
gis. Fiscus aũt pͥme posicionis ẽ: deriuatiuũ fisci¬
na. diminutiutĩ fiscͤlla. Sacculꝰ mistice. chesau¬
ritatiosbonoꝵ oꝑum: unde dñs ait in eungłio.
Facite uob sactulos qui ñ uet̾escunt: ⁊ in ali

Expanded text:
tur, quasi sagus. Poenitentium enim iste est habitus et tur, quasi sagus. Poenitentium enim iste est habitus et vilium rerum condimentum. Marsupium sacculus nummorum, quod Graeci marsupon appellant. Quaedam Graeca nomina in Latinum paulo inflectuntur, propter Romanum eloquium. Sitarciae nautarum sunt ab eo quod consutae sunt. Involucrum dictum, quod aliquid in se teneat involutum. Fiscus sacculus est publicus, unde et fiscellae et fiscinae dicuntur. Hunc habent exactores, et in eo mittunt debitum publicum, quod redditur regibus. Fiscus autem prima positio est, derivativum fiscina, diminutivum fiscella. Sacculus mystice thesaurizatio est bonorum operum. Unde Dominus ait in Evangelio: Facite
Abbreviated transcription (Latin):
na: qd̃ in erechiel ꝓpħa. ⁊ in eiͣngłio saris demon¬
strat᷑. Arca dicta. qd̃ arceat uisum : atq ꝓhibeat.
hinc ⁊ archiniũ. hinc ⁊ archanũ .i. secretum: un¬
de cet̾i arcent᷑. Arcͥe aut̃ mistica significatio in ex¬
odo plenissime demonstrat᷑: ubi de constructione
arcͥe testam̃ti dũi narrat᷑ : qr aut incarnationẽ
dominicã sigc̃at aut sc̃am eccłam. in qua testa¬
menta diina recondita sunt. Item arca noe
qd sc̃e eccłe typum teneat: manifestis indici¬
is comꝓbat᷑. Loculuis ad aliqͥd ponendum in¬
t̾ra factꝰ locus. seu ad uestes ł petuniã custo¬
diendam: unde ⁊ ꝑ diminucionẽ d̾r. Legit᷑ enĩ
de loculo ingenesi. uͥ de sepulchro ioseph nar¬
rat᷑: ⁊ in euingłio de loculis uide ꝓditoris men¬
tio fit. Scrinia sunt uasa: in qͥbꝰ seruant᷑ libri.
ł thesauri. Unde ⁊ apd̾ romanos illi qui libros ⁊
eccłasticos thesauros seruant: scrinarii nuncu¬
pant᷑. Saccus a sago dictꝰ: qd eo consuto. efficia¬

Expanded text:
na: quod in Ezechiele propheta et in Evangelio satis demonstratur. Arca dicta quod arceat visum atque prohibeat: hinc et arcivum, hinc et arcanum, id est secretum, unde caeteri arcentur. Arcae autem mystica significatio in Exodo plenissime demonstratur, ubi de constructione arcae testamenti Domini narratur: quia aut incarnationem Dominimenta divina recondita sunt. Item arca Noe, quod sanctae Ecclesiae typum teneat, manifestis indiciis comprobatur. Loculus ad aliquid ponendum intra factus locus, seu ad vestes vel pecuniam custodiendam. Unde per diminutionem dicitur. Legitur enim de loculo in Genesi, ubi de sepulcro Joseph narratur, et in Evangelio de loculis Judae proditoris mentio fit. Scrinia sunt vasa, in quibus servantur libri vel thesauri. Unde apud Romanos illi, qui libros et ecclesiasticos thesauros servant, scriniarii nuncupantur. Saccus a sago dictus, quod eo consuto efficia
Abbreviated transcription (Latin):
ad normam fieri. ⁊ ad ꝑpendicłm respond̾e̾ opor-¬
tet. Norma dicta agreco uocabło extra qͣm
rectum nich̃ fieri potest. Componit᷑ aut̃ ex tri¬
bus regulis. ita ut due sint binoꝵ pedũ. t̃cia ha¬
beat pedesduos uncias .xͭͤ. quas equali crassitudi¬
ne politas extremis cacuminibꝰ sibi iungit. ut
scemam trigoni faciant. ⁊d erit norma. Regła
dicta qd̃ sit recta . qiͣ rectula. ⁊ in pedimentum
non habeat. ꝑ pendiculũ est. qd̃ semꝑ appendit᷑.
Dentq infabrica nͥ omĩa ad ꝑpendiculũ ⁊ certã
regłam fiant necesse est cuncta mendosa instru¬
antrir. ut aliqͣ praua sint aliqͣ cubantia. ꝓna ñ¬
nulla. alia suꝑma.⁊ ꝑp̃t hoc ruant uniu̾sa q̃ sunt
male cõstrueta In norma eni ⁊ regła. atq ꝑpendi¬
culo. equitatis ratro intelligenda est. ut oĩa oꝑa¬

Expanded text:
ad normam fieri et ad perpendiculum respondere oportet. Norma dicta Graeco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Conponitur autem ex tribus regulis, ita ut duae sint binum pedum, tertia habet pedes duos, uncias decem, quas aequali crassitudine politas extremis cacuminibus sibi iungit ut schemam trigoni faciant. Id erit norma. Regula dicta quod sit recta, quasi rectula, et inpedimentum non habeat. Perpendiculum est quod semper adpenditur. Denique in fabricaregulam fiant: necesse est, cuncta mendosa instruantur, ut aliqua parva sint, aliqua cubantia, prona nonnulla, alia supina: et propter hoc ruant universa, quae sunt male constructa. In norma enim et regula atque perpendiculo aequitatis ratio intelligenda est, ut omnia op
Abbreviated transcription (Latin):
aduob caudisticionũ fumigantiũ istoꝵ. in ira
furoris. rasin.⁊ sẏrie.⁊ filii romelie. eo qd̾ con¬
silium inierit contͣ te syria pessima effraim
⁊ filiꝰ romelie dicentes. Ascendamus ad iudam
⁊ suscitemꝰ eũ. ⁊ euellamꝰ eum ad nos. Duas aut̃¬
caudasticionũ fumigantiũ. ut priꝰ diximus
uocat sapĩam scłarem. hereticũq sermonem.
quoꝵ finis exustio est. qui frustra ꝯmerunt
dsilium ut ascenderent tͣ rudam ⁊ qiͣ negle¬
gentem ⁊ dormientem caperent. suis errorib
copularent: caries. putredo lignorum dictũ
hoc nomen. qd̃ eueniat lignis uirtute taren¬
tib. Caries autẽ significare potest putredi¬
nem peccatoꝵ. Unde hoĩes tarnales uermibꝰ¬
concupiscentie exesi in habiles efficutnt᷑. edifi

Expanded text:
uobus caudis titionum fumigantium istorum in ira furoris Rasin et Syriae et filii Romeliae eo quod consilium inierit contra te Syria malum Ephraim et filius Romeliae dicentes ascendamus ad Iudam et suscitemus eum et avellamus eum ad nos etcaudas torrium fumigantium ut prius diximus vocat sapientiam saecularem, haereticumque sermonem, quorum finis exustio est: qui frustra inierunt consilium, ut ascenderent contra Judam, et quasi negligentem et dormientem caperent, et suis erroribus copularent. Caries putredo lignorum: dictum hoc nomen, quod eveniat lignis virtute carentibus. Caries autem significare potest putredinem peccatorum: unde homines carnales vermibconcupiscentiae exesi inhabiles efficiuntur aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
nam partem. ⁊ in malam posita reꝑuintitr
In bonam: ut est illud gaudebirnt campi ⁊
omnia ligna siluarunt aute faciem dñi qm̃
uenit. In malam uero: ut est illud in eccliaste:
qui sciidit ligna ꝑiclitabit᷑ in eis quia q̃cũo
exsecutor est peccatoꝵ. et̾no incendio deputa¬
num paradisi non est ad simulatum es ⁊ post
pauca: cedri non fuerunt altiores illis. Lignum:

Expanded text:
nam partem et in malam posita reperiuntur: nam partem et in malam posita reperiuntur: in bonam, ut est illud: Gaudebunt campi, et omnia ligna silvarum ante faciem Domini, quoniam venit . In malam vero, ut est illud in Ecclesiaste: Qui scindit ligna periclitabitur in eis ; quia quicunque exsecutor est peccatorum, aeterno incendio deputanum paradisi non est assimilatum ei . Et post pauca: Cedri non fuerunt altiores illis . Lignum
Abbreviated transcription (Latin):
silue duos gentes sũt. ut in psał:
ext̾minant eam aper desilua. Condensa autẽ.
hoc est opaca siluestria que loca sigc̾ant diui¬
ne scͥptirre occulta. ut est illud in psalmo: re¬
uelauit dñs condensa & intemplo etus oms
dicent głam. Reuelauit etiam timor dñi cõ¬
densa: quando ignorantie ne deposita ad in¬
telligentiam diurne legis deuoti ppłi cõue¬
gła enim sicut dictum sepe meminimꝰ laus
est facta celebratione multoꝵ. Item saltꝰ sigc̃
popłm eccł̃ie. de quo in ꝓpħa scͥptum est. qui ha-¬
bitant in deserto securi dormient in saltibus
tum agri meridiam. ecce ego succendan ignẽ
inte.⁊ deuorabit omne lignum urride ⁊ om¬
ne lignum aridum: ligna dicta. qd̾ in censa
mendet. Astula atollendo nuncupata. fomes
est. Astulaq ab arborib excutit᷑ recisione. aut
astile ambuste aut ligna cauata a fungis noĩe
accepto qd̃ ita capiat ignem. de quo iuirgiliꝰ.
rapuitq in fomite flammã. Ligna enĩ inbo¬

Expanded text:
Silvae gentes sunt, ut in Psalmo: Exterminavit eam aper de silva . Condensa autem, hoc est, opaca silvestria, quae loca significant divinae Scripturae occulta: ut est illud in Psalmo: Revelavit Dominus condensa: et in templo ejus omnes dicent gloriam . Revelavit enim timor Domini condensa, quando ignoratione deposita ad intelligentiam divinae legis devoti populi convegloria enim sicut dictum saepe meminimus laus est facta celebratione multorum. Item saltus significat populum ecclesiae, de quo in Propheta scriptum est: Qui habitant in deserto, securi dormient in saltibus tum agri meridiani: Ecce ego succendam ignem in te, et devorabit omne lignum viride, et omne lignum aridum . Ligna dicta, quia incensa men det. Hastula a tollendo nuncupata. Fomes est hastula, quae ab arboribus excutitur recisione: aut hastulae ambustae, aut ligna cavata, a fungis nomine accepto: quod ita capiat ignem, de quo Virgilius: Rapuitque in fomite flammam. Ligna enim et in bo
Abbreviated transcription (Latin):
etꝰ. Lignum homo. ut in eccłiasticessi teciderit lig¬
num ad austrum siue ad aquilonẽ .i. in bonam
lel malam partem. uͥcũq cecid̾it ib erit. Lig¬
na. testimonia scͥpturaꝵ. In leuitico ignis aut̃
in altari semꝑ ardebit. quem nutriet sacerdos
subiciens ligna mane ꝑ singłos dies huic testi¬
monio salomonis sententia congruit in qua ait.
qui addit scientiam addit dolorem. lignũ. crux
xp̃i in libro sapiẽ benedictum lignum ꝑ qd̾
fit iusticia. ⁊ in psalmo: dñs regnauit aligno.
ligna: peccata in deutõnomio siquis abierit cũ
ꝓrimo suo simplicit̾ insiluam ad ligna ceden¬
da. Torris. lignũ ad ustrm quem uuilgus titio¬
nem appellat. extractum foco semi ustum. ⁊ ex¬
tinctum. Quisquilie. stipule inmixte surcuł
ac foliis aridis suint. aut purgamenta t̾rarum.

Expanded text:
ceciderit lignum ad austrum, sive ad aquilonem , id est, in bonam vel in malam partem, ubicunque ceciderit, ibi erit. Ligna testimonia Scripturarum in Levitico: Ignis autem in altari semper ardebit, quem nutriet sacerdos subjiciens ligna mane per singulos dies . Huic testimonio Salomonis sententia congruit, in qua ait: Qui addit scientiam, addit dolorem . Lignum crux Christi in libro Sapientiae: Benedictum lignum, per quod fit justitia . Et in psalmo: Dominus regnavit a ligno . Ligna peccata in Deuteronomio: Si quis abierit cum proximo suo simpliciter in silvam ad ligna caedenda . Torris lignum adustum, quem vulgus titionem appellat extractum foco semiustum et extinctum. Quisquiliae stipulae immistae surculis ac foliis aridis: sunt autem purgamenta terrarum.
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. sicut eos qͥdam latinis ⁊ stantib uersibꝰ ẽ
interpretatꝰ. hoc continent.
Iudici signũ tellus sudore madescet.
Ecelo rex adueniet ꝑsecla futurꝰ.
Scilicet it carne p̃sens diuidicet orbem.
Uñ dm̃ cernent incredulus atq fidelis.
C elũ cũ fc̃ĩs eui iam t̃mino inr ip̃o.
S ic aĩe cum in carne adert̃ quãst̃ iudicat ip̃e.
Cũ iacet in cultꝰ densis in uepͥb orbis.
Reicient simulac᷑ uiri cũctã qͦ gatam.
Extiret t̾ras ignis pontũq polumq.
In quirens tecri portas effriget au̾n.
Scõꝵ sed enĩ cuncte lux lib̾a carni.
Tradit᷑ ⁊ sonte̾ et̃na flamina cremabit.
Occultos actus retegens tũc quisq loq̃t᷑
Secreta. atq d̾s reserauit pectora luci.
Tũt erit ⁊ luctꝰ stridebt᷑ dentib om̃s.
Eripit᷑ solis iubar. & chorꝰ int̾it astris.

Expanded text:
qui sicut eos quidam Latinis uersibus est interpretatus, hoc continent: Iudicii signum, tellus sudore E coelo rex adveniet, per saecla futurus; Scilicet in carnem praesens, ut judicet orbem. Unde Deum cernent incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis, cui jam termino in ipso, Sic animae cum carne aderunt, quas iudicat ipse, Cum iacet incultus densis in vepribus orbis. Reicient symulacra viri, cunctam quoque gazam. Exuret terras ignis pontumque polumque Inquirens tetri portas effringet Averni. Sanctorum sed enim cunctae lux libera carni Tradetur, sontes aeterna flamma cremabit. Occultos actus retegens tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis iubar, et chorus interit astris.
Abbreviated transcription (Latin):
tanqm densior etiam uulgo discernitur
Lapis aut̃ dictus qd̾ ledat pedem. Lapis mol¬
lis est ⁊ sparsus saxa herent ⁊ amontib excidrint᷑
Petra grecum et. Sylex est clurꝰ lapis. eo qd̃ exi¬
liat ignis ab eo dictus. Scoptilus. asaxo eminenti.
qiͣ abspeculando dictus. siue a tegimnento nauiũ:¬

Expanded text:
tanquam densior, etiam vulgo discernitur. Lapis autem dictus, quod laedat pedem. Lapis mobilis est, et sparsus. Saxa haerent et a montibus exciduntur. Petra Graecum est. Silex est durus lapis, eo quod exsiliat ignis, ab eo dictus. 2. Scopulus a saxo eminenti, quasi a speculando dictus, sive a tegumento naviu
Abbreviated transcription (Latin):
linqt᷑. Arena aut̃ mistice sig̾at instabilitatẽ ho¬
mtnũ t̃renoꝵ. uel infertilitatẽ iudaici ppħ. qui
t̃renis ꝯctipiscentiis tthiantes spiritales frutus
gignere neglexert̃. de quib scͥptum est. Di¬
nitmerabo eos ⁊ suꝑ harenam multiplicabunt᷑
fundamentũ qd̃ apłs paulus architectus posuit u
xpi eccl̃ia. Suꝑ harenam tͦ que fluida est ⁊ coagm̃¬
tari non potest. nec inunã coplam redigr: omĩs he¬
reticoꝵ sermo qͥ adhoc edificat᷑ ut corruat. De lapi

Expanded text:
linquat. Arena autem mystice significat instabilitatem holinquat. Arena autem mystice significat instabilitatem hominum terrenorum, vel infertilitatem Judaici populi, qui terrenis concupiscentiis inhiantes, spiritales fructus gignere neglexerunt: de quibus scriptum est: Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur Fundamentum quod apostolus Paulus architectus posuit, uChristi Ecclesia. Super arenam vero quae fluida est, et coaugmentari non potest, nec in unam copulam redigi, omnis haereticorum sermo ad hoc aedificatur, ut corruat. Et
Abbreviated transcription (Latin):
hab̃et: qr reꝓboꝵ corda oportunũ fructum offer¬
re non posstͣ. eo qd̃ ad tempꝰ credunt. & in temꝑe
temptationis r ecedũt. Item de duricia diabł
mollitur. Gẏpsus cognatus salc est:⁊ est grecũ
nomen. Plura eiꝰ genera: omniũ autẽ optimũ
sit tactu fri gida. intus occultum continet
nis erumpit. Natã eiꝰ mirũ aliqͥd facit. Postqm̃
enĩ arserit aquis accendit᷑. quib solet ignis extii¬
gui. In oleo extinguit᷑. quo solet ignis ueliacrend̃:
ctus. Calx elapide albo ⁊ duro melior qd̾ signi¬
ficare potest glitinũ caritatis. quo copilant᷑
inuicem electi ꝑtinentes ad spiritale edifictũ dĩ
qͥa candore uirtutũ nitent. ⁊ pulchritudinem
bonoꝵ oꝑum in se ostendunt. Arena ab aridita¬
te dicta. non abherendo. infabricis ut quidã uo¬
lunt huiꝰ ꝓbatio est. Si manu imp̾ssa stridet.
aut si in uestem candidam sparsa nich̃ sordis re¬

Expanded text:
haberet; reproborum corda opportunum fructum afferhaberet; reproborum corda opportunum fructum afferre non possunt: eo quod ad tempus credunt et in tempore tmollitur. Gypsum cognatum calci est, et est Graecum nomen: plura ejus genera; omnium autem optimum sit tactu frigida, intus occultum continet nem. Natura ejus mirum aliquid facit: postquam enim arserit, aquis incenditur, quibus solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendi: ctus. Calx e lapide albo et duro melior: quod significare potest glutinum charitatis, quo copulantur invicem electi pertinentes ad spiritale aedificium Dei, quia candore virtutum nitent, et pulchritudinem bonorum operum in se ostendunt. Arena ab ariditate dicta, non ab adhaerendo in fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordis re
Abbreviated transcription (Latin):
Aliqñ uero lapidis noĩe significant᷑ apłi. aut scĩ
uiri. siue ipsa oꝑa uittutũ. Unde scͥptum est ĩ
Apocalipsi fundamentũ muri ciuitatis om̃ia la¬
ꝑide p̾cioso ornata. Et in psalmo descĩs scͥptum ẽ.
Beueplacitũ habuerunt secui tui lapides euis
⁊ t̾re eius miserebunt᷑. Et alibi. Lapides inquit
scĩ uoluunt᷑ suꝑ t̃ram. Item lapides aliqñ sig̃cat̃
ordinem p̃positoꝵ in eccłia. de quib ieremias. Dis¬
ꝑsi st̃ inquit lapides scũarii in capite omniũ
platearum .i. in latarum spaciosarumq uiarũ q̃ dit¬
in ꝓpħ̃a dr. Tollite lapides de ua. ⁊ redigite in
aceruos. Simiłr autem lapides significant du¬
riciam cordis gentilium: de quib dñs ait. Potẽs
est aut̃ ds̃ de lapidib istis suscitare filios habͣ¬
he. Sigc̾at autẽ ⁊ petrosa t̃ra. st̾ilitatem cordiũ
reꝑborum. Unde in eunͣgłio scͥptum est qd̾ sem̃
illud qd̃ int̾ram petrosam cecidit radicem non

Expanded text:
lapidis nomine significantur apostoli aut sancti viri, sive ipsa opera virtutum; unde scriptum est in Apocalypsi: Fundamenta muri civitatis omnia lapide pretioso ornata . Et in psalmo de sanctis scriptum est: Beneplacitum habuerunt servi tui, lapides ejus terrae ejus miserebuntur . Et alibi: Lapides, inquit, sancti volvuntur super terram. Item lapides aliquando significant ordinem praepositorum in Ecclesia, de quibus Jeremias: Dispersi sunt, inquit, lapides sanctuarii in capite omnium platearum , id est in latarum spatiosarumque viarum, quae ducitur: Tollite lapides de via, et redigite in acervos . Similiter autem lapides significant duritiam cordis gentilium, de quibus Dominus ait: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae : significat autem et petrosa terra sterilitatem cordium reproborum, unde in Evangelio scriptum est , quod semen illud, quod in terram petrosam cecidit, radicem non
Abbreviated transcription (Latin):
exilere uel longiꝰ. saltus enĩ mistice ꝓfectum
u̾tutum sigc̾. ut est illud in ysaia tunc sali¬
et claudꝰ sicut teruus. Saltare totis uirib in dnõ
gaud̾e. sicut in libro regum de daiud dr̃ ⁊ salta¬
uit coram archa dni totis utrib ⁊ in aliam par¬
tem in eun̾g̃: cantabimus uob̃ tybus ⁊ non sal¬
tastis. De
ursus a uelocitate trurum uocatur. est enim
cursus celeritas pedum: misti te autem
cursus ad tnͣsitum p̃sentis uite ꝑ¬
tinet. uel certaminis agonem. qͥ.

Expanded text:
exsilire vel longius. Saltus enim mystice profectum virtutum significat, ut est illud in Isaia: Tunc saliet claudus sicut cervus . Saltare totis viribus in Domino gaudere: sicut in libro Regum de David dicitur: Et saltavit coram arca Domini totis viribelio: Cantavimus vobis tibiis, et non saltastis . ursus a velocitate crurum vocatur: est enim cursus celeritas pedum. Mystice autem cursus ad transitum praesentis vitae pertinet, vel certaminis agonem quo m
Abbreviated transcription (Latin):
ingentib sigcãt. Unde scͥptum est Sapientia foriᷤ
p̃dicat ⁊ ui platers dat uocem suã. Aliqñ signifi¬
cãt et̃nam b̾itudinẽ dilatatam scoꝵ utin apoca¬
lipsi. Platee tue ierłm.sternent᷑ auro mundo. ⁊
ꝑ om̃s uicos tuos alla cautabunt. In malã uero par¬
tem platea ponit᷑: quando amplitudinẽ signifi¬
cat scłaririm uoluptatũ. quia ut supͣ diximus
lata. ⁊ spaciosa uia est que ducit ad mortem.
priscũ. Ut quociẽs pluuraꝵ in undatõ existẽt ꝑ eas
aque extia cuutatem emittent᷑. Ne maxim᷑ ꝑpetuisq
tempestatib planiciẽ. uel fundamenta urbnim.
strages aquaꝵ subuertẽt. Imbul uel qͥa sub uolu¬
mina suit. uel qͥa sub his ambulant. Sunt eñi por¬
tici hinc inde platearum. De foro. Ul¬
orus. est ycercendarum litiũ locus a fando die¬

Expanded text:
ptum est: Sapientia foris praedicat, et in plateis dat vocem suam . Aliquando significat aeternam beatitudinem dilatatam sanctorum, ut in Apocalypsi: Plateae tuae, Jerusalem, sternentur auro mundo, et per omnes vicos tuos alleluia cantabunt . In malam vero partem platea ponitur, quando amplitudinem significat saecularium voluptatum: quia ut supra diximus lata et spatiosa via est, quae ducit ad mortem . Priscum ut, quotiens pluviarum inundatio existeret, per eas aquae extra civitatem emitterentur, ne maximis perpetuisque tempestatibus planitiem vel fundamenta urbium strages aquarum subverteret. Imboli, vel quia subvolumina sunt, vel quia sub his ambulant. Sunt enim portici hinc inde platearum. Forus est exercendarum litium locus a fando dic
Abbreviated transcription (Latin):
Retoriũ qd̃ ibi pretor p̃sideat ad discutiendĩ.
citioꝵ locus. tamen apud athenas locus erat
ubi discebatur philosophia ⁊ sapientie exer¬
cebat᷑ studiũ. Nam gygnasuĩ grece uocatur. qd̾ la¬
tine exerciciũ dr̃. hoc est meditatõ S ⁊ balnea ⁊ o¬
ca curiũ ⁊ athletaꝵ gimnasia st̃. eo qd̾ illic hoĩes
in sue artis studium exercitent᷑.¬

Expanded text:
ctum, quod ibi praetor praesideat ad discutiendum. rum locus. Ta men apud Athenas locus erat, ubi discebatur philosophia, et sapientiae exercebatur studium. Nam Gymnasium Graece vocatur, quod Latine exercitium dicitur, hoc est, meditatio. Sed et balnea et loca cursuum athletarum gymnasia sunt, eo quod illic homines in suae artis studium exercitentu
Abbreviated transcription (Latin):
uterum creatoris habebant᷑. S quia ueniente dño
constrie ti frigore ꝑfidie & feruorem caritatis a mi¬
sert̃. qrͣ glacies deutõ creatoris egressi sunt: & ge-¬
lu inquit de celo quis genuit. quasi de celo gelu
exiit. quia de sub lime ꝓle scõrum ꝓcessit frigida
plebs infidelium. Idcirco autẽ dñs genuisse dicit:
quia frigidos a se exire ꝑmisit.

Expanded text:
uterum creatoris, habebantur. Sed quia, veniente Domino, uterum creatoris, habebantur. Sed quia, veniente Domino, constricti frigore perfidiae fervorem charitatis amiserunt, quasi glacies de utero creatoris egressi sunt. Et gelu, inquit, de coelo quis genuit? quasi de coelo gelu exiit: quia de sublimi prole sanctorum processit frigida plebs infidelium: idcirco autem Dominus genuisse dicit, quia frigidos se exire permisit.