comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
chi filius fam̃ re peculia et quli
remetiam si ꝯueniat᷑ ut certab¬
nre heitur abea uenditio e pẽ¬
ne int̾ pr̃em et filium et me ꝯue¬
nire deberene sicum solopre pacs¬
tus sinfilius nõ possit liberaui
queritur utr ne nichil agatur
ex ea pactione an uoego ꝗde
liber. filius maneat obligatus
sicut si pupillus sututoris auc¬
toritate paciscatur ip̃e ꝗdẽ hb̃a¬
bitur nõ etiam ꝗ cumeo pactus
ẽ nam ꝙ aristo dixit pose ita
sit et ideo si abima ꝑte renonat
sit ꝯtractus dicitur nõ ualex.
eius modi pactionensi danol
rursus ate płis mioris uecmo
discessimus apriore emptione
pot enim dumres ĩtegra ẽ ue¬
tione nr̃a ĩ fecta el emptioatq
ita ꝯsistit postior emptio qͣi nul¬
la pcessit s nõ pot̾imus eadem.
r̾de uti post p̾cium solutum:¬

Expanded text:
hi filius familias rem peculiarem, etiam, si conueniat ut abeatur ab ea uenditione, inter patrem et filium et me conuenire debere, ne, si cum patre solo pactus sim, filius non possit liberari et quaeratur, utrumne nihil agatur ex ea pactione an uero ego quidem liberer, filius maneat obligatus, sicuti, si pupillus sine tutoris auctoritate paciscatur, ipse quidem liberatur, non etiam qui cum eo pactus est. nam quod Aristo dixit posse ita sit: et ideo si ab una parte renovatus sit contractus, dicitur non valere eiurursus a te pluris minorisue emero, discessimus a priore emptione potest enim, dum res integra est, conuentione nostra infecta fieri emptio atque ita consistit posterio‹r› emptio, quasi nulla praecesserit. sed non poterimus eadem ratione uti post pretium solutum
Abbreviated transcription (Latin):
puto te ex uendito atturũruur
tibi pstetur.qr ideo eo minus hi¬
ditas uenierit ut id legatumi
tario ueneat hrditas. demde es
fundi noĩe uẽditor aliꝗd ados¬
uit. deb id p̾stare emptori hrt¬
tatis. P Aus¬

Expanded text:
uto ex vendito te acturum ut tibi praestetur, quia ideo eo minus hereditas venierit, ut id legatum tario veniit hereditas, deinde eius fundi nomine venditor aliquid adquisiit, debet id praestare emptori hereditatis. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
culpam dominus aut pater pres¬
tet. igitur hanc dotem ꝑiculo u¬
mulieris eẽ dico.qmͣdiu domi¬
nus uł pr ratam ꝓmissionem
ul traditionem huit. Ideoꝙ̃¬

Expanded text:
culpam dominus aut pater praestet. igitur hanc dotem periculo mulieris esse dico, quamdiu dominus uel pater ratam promissionem uel donationem habuerit: ideo
Abbreviated transcription (Latin):
lata est non ip̃a iam restituenda sit. sed
gatio in diem fuit nec añ solutum m̃ni
dies obligationis pret̾ut restauranda
erit ĩ diem pristinum obligõ et si debi¬
tum cumsatis datione fuerit satis da¬
tio  reuocanda est similiq modo et si
dicionalis fint obligo quẽ dotem u̇¬
sa est et pendente obligatione diuor¬
cium fint secutum. inus est obligonẽ
sub eadem ꝯdone restitui debere. s si cõ¬
dicio extitit ꝯstante minio. exdie diuor¬
misiss et eam añ nupcias emancipasset
non resoluitur ꝓmissio. Nam et cum
añ nupcias pr moreretur nichilomin
h̾rdes eius exꝓmissione obligati ma¬
nebunt. ¶Que debitorem filiumfa. h
debes uel qd̾ filius tuus michi deb. dotiti¬
bierit. nõ obliga. s ut efficitur ut id qd̾ ac¬
tione de peculio ẜuare apre pot̾at i
dotem sit marcelł ait siue igitur cum
inpeculio finsset appu̾it eo temꝑe quo
dos ꝓmictebatũr. utiꝙ sipost nupcias

Expanded text:
lata est, non ipsa iam restituenda sit, sed gatio in diem fuit nec ante solutum matrimonium dies obligationis praeteriit, restauranda est in diem pristinum obligatio et, si debitum cum satisdatione fuerit, satisdatio renouanda est. similique modo et si condicionalis fuerit obligatio quae in dotem conuersa est et pendente obligatione diuortium fuerit secutum, uerius obligationem sub eadem condicione restitui debere: sed si condicio exstiterit constante matrimonio, ex die diuormisisset et eam ante nuptias emancipasset, non resoluitur promissio: nam et cum ante nuptias pater moreretur, nihilo minus heredes eius ex promissione obligati manebunt. Quae debitorem filium familidebes uel 'quod mihi filius tuus debet, doti tibi erunt', non obligatur, sed efficit, ut id, quod actione de peculio seruari a patre poterat, in dote sit. Marcellus. Siue igitur cum in peculio fuisse apparuerit eo tempore quo dos promittebatur: utique si post nuptias
Abbreviated transcription (Latin):
ra filiuita. iussit debitorẽ de peculiodo¬
tem ꝓmicte. tempus inspicitur quodoᷤ
ꝓmissa est ut tm̃ ĩ peculio ẽẽ extimaretur.
uemad̾m inuito domino ẜuus Hł.¬
stipłatus acqrit. ita si dotem domini
nomine sibi ꝓmicti paciatur. obligatõ¬
pr̃are debet si forte debitor mulris do¬
tem ꝓmiẜit. n culpam traditone quo¬

Expanded text:
 filium familias debitorem de peculio dotem promittere, tempus inspicitur, quo dos promissa est, ut tantum in peculio esse aestimaretur.Quemadmodum inuito domino seruus stipulatus adquirit, ita, si dotem domini nomine sibi promitti patiatur, obligatiare debebit si forte debitor mulieris dotem promiserit neque culpam. traditione quo
Abbreviated transcription (Latin):
Iuus traianus municio natu
rali. Rpsit. ferias aforensibus
tm̃ negocus dare uacatonez
ea autemque ad disciplinam
militarem ꝑtinent. etiamferia¬
tis diebus ꝑ agenda interq̃ cus¬
todiarũ quoq cognitõnem ẽe.
ommbus dilatio singłis causis
plus quam semel tribui nõ pot̾
Incapitalib autem reotres dila¬
tiones accusatoridue daripos

Expanded text:
iuus Traianus Minicio Natali rescripsit ferias a forensibus tantum negotiis dare uacationem, ea autem, quae ad ‹di›sciplinam militarem pertinent, etiam feriatis diebus peragenda: inter quae custodiarum quoque cognitionem esse.omnibus, dilatio singulis causis plus quam semel tribui non potest. In capitalibus autem reo tres dilationes, accusatori due, dari pos
Abbreviated transcription (Latin):
arguenda peniteat tunc ad noxalem cau¬
sam transsirẽctͣ quoq sicum eo qscit.
cum noxe dedicione actum sit. ampli
in dñn detcta noxe deditione danda
actio nõ est. in ip̃o autem iudicio siuo¬
luit et scĩam d̾margũe nõ est ꝓhibẽd.¬
uignorantib. noxale uidicium inquem¬
ius dabitur. ¶ S si ommbo scientib q
to ait̾ lib̾abitur. S si alt scit alt̾ ignorat
qscit de tͣcta noxe delicione tenetur q̃¬

Expanded text:
arguenda paeniteat, tunc ad noxalem cauarguenda paeniteat, tunc ad noxalem causam transire. contra quoque si cum eo qui scit cum noxae deditione actum sit, amplius in dominum detracta noxae deditione danda actio non est: in ipso autem iudicio si uoluerit et scientiam domini arguere, non est prohibendignorantibus, noxale iudicium in quemvis dabitur: sed si omnibus scientibus, to alter liberabitur: sed si alter scit, alter ignoravit, qui scit detracta noxae deditione convenitur, q
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ ꝙͣuis ꝓbibe nõ potuit qd enimsi ad
libtatem ꝓclamans dommnosciente fa¬
ciataut qͥd siꝯtempnat dominum uel
cumtrãsflumẽ sit ẜuus uidente ꝗdem
s in uito domino noxia noceat. Rectu
ꝓhib̾e potest. et intoto edc̃o intelligen¬
dum est circa scĩe u̾bum. ¶Siextrane¬
us ẜuus sciente me noxiam fec̾it. eum¬
ꝙ redemio noxalis  actiom me dabitur
qr nõ undebitur domino sciente fecisse
cumeo temꝑe dñs non fius. ¶Cumdo
minus obscĩam tencatur an ẜinquo¬
qo nomine danda sit actio uidend esti
nisi forte pretor unam penam adño
exig̾e uolint ergo dolus ẜin ĩpunitus
erit ꝙ est miquumĩmo utroq modo
qm actorelegerit. altera tollitur. ¶Sidẽ
detracta noxẽ delicione qicum sciente.
domino. actsim sit. q̃ noneiat ꝯscius
absolutione fc̃a et finito iuditio ampli
agendo cum noxe dedicione exteptioe
renudicate submonebitur. Quia res ĩ
suꝑius iudicium deducta et funta estido¬
nec autem prius iudicium agitaturli

Expanded text:
ibere non potuerit? quid enim si ad libertatem proclamans domino sciente faciat aut qui contemnat dominum? vel cum trans flumen sit servus, vidente quidem, sed invito domino noxiam noceat? rectiuprohibere potest: et hoc in toto edicto intellegendum est circa scientiae verbum. Si extraneus servus sciente me fecerit eumque redemero, noxalis actio in me dabitur, quia non videtur domino sciente fecisse, cum eo tempore dominus non fuerim. Cuminus ob scientiam teneatur, an serui quoque nomine danda sit actio, uidendum est: nisi forte praetor unam poenam a domino exigi uoluit. ergo dolus serui impunitus erit? quod est iniquum: immo utroque modo quam actor elegerit, altera tollitur. Si detracta noxae deditione quasi cum conscio domino actum sit, qui non erat consciusabsolutione facta et finito iudicio amplius agendo cum noxae deditione exceptione rei iudicatae summovebitur, quia res in superius iudicium deducta et finita est. donec autem prius iudicium agitatur,
Abbreviated transcription (Latin):
orumꝗdem uel insolidum dominũ.
uel posfonem esse non posse necque¬
quamꝑtis corporis dominum esse
uel porticus uel campiunius cuius¬
q insolidum esse. necenim minus me
uti ꝙ alius uteretur. Ueꝵ in uehicło

Expanded text:
orum quidem in solidum dominium uel possessionem esse non posse: nec quemquam partis corporis dominum esse,uel porticus uel campi uniuscuiusque in solidum esse neque enim minus me uti, quod et alius uteretur: uerum in uehiculo
Abbreviated transcription (Latin):
se. qñ non nullũ ad huc ꝯmod̾ me¬
umsit ut nec hoc an diem soluam.¬
debitor meus ꝑiciđ suo debitorẽ su¬
immi in delegat aut cũ rogatu fideius¬
soris cũreo exꝑior. Nam qmus debitũ
meũ ꝓseqͣr nichilomimꝰ et illius negoci¬
umm gerogͥ ꝙ minus ẜuauo dseqr mã

Expanded text:
sse, quando nonnullum adhuc commodum meum sit, ut nec hoc ante diem soluam.debitor meus periculo suo debitorem suum mihi delegat aut cum rogatu fideiussoris cum reo experior: nam quamuis debitum meum persequar, nihilo minus et illius negotium
Abbreviated transcription (Latin):
actio si non prestat fidem quodido
receptũẽ.qr publicatis bonis ꝗgpo
postea acqritur nõ seꝗtur fiscum.¬
Qui edem sacra spoliandam homi
Sitibi .c. ded̾o ut ea ticio dares tir¬
ꝙ ñ ded̾is s ꝯsumpeis et madati:
et furtitemte ꝓculus aitłit su ita
dedim ut q̃ Ał cui uelles daro
madati tm̃ modo. ¶Si mãdaue¬
rim ẜuotuo ut id ꝙ tibi debeam
łit. tñ sinumos clitore nõ ita ac¬
ceꝑit ut meo noĩe daret. nec libas
me nec te ĩmãdati mecũ actur.
ꝙ si sic mutuatus sit ut pecumã
meo noĩe daret utixq et ẽe nec

Expanded text:
actio, si non praestet fidem: quod ideo receptum est, quia publicatis bonis quidquid postea adquiritur, non sequitur fiscum.Qui aedem sacram spoliandam, homiSi tibi centum dedero, ut ea Titio dares, tuque non dederis, sed consumpseris, et mandati et furti teneri te Proculus ait: aut, si ita dederim, ut quae uelles dares, mandati tantummodo.Si mandauerim seruo tuo, ut quod tibi debeam erit, tamen, si nummos a creditore non ita acceperit, ut meo nomine daret, nec liberari me nec te mandati mecum acturum: quod si sic mutuatus sit, ut pecuniam meo nomine daret, utrumque c
Abbreviated transcription (Latin):
tũ succeꝑit exeo maxime ꝓbari qd̃ si
plib h̾rdib uendentib uni madaue¬
pea ꝑte qua hrs sit obligatur man¬
dati actõe obligat et sane su ille ꝑꝑ hoc
extraneo rẽ nõ addixit ꝙ mandatu
suscepat. ex bona fide ẽe prari ei p̃ciu
qnͣti uẽdere pot̾at etctͣ si eptor adep

Expanded text:
si pluribus heredibus uendentibus uni mandaueparte, qua heres sit, obligatur mandati actione et obligat: et sane si ille propter hoc extraneo rem non addixerit, quod mandatum susceperat, ex bona fide esse praestare ei pretium, quanti uendere poterat: et contra si emptor ad
Abbreviated transcription (Latin):
li .iiii. ait. ¶ dem ait etiam si nõ¬
desunt res ĩnauemrecepte s ĩsi
inlictore pierint quas semel rece¬
ꝑit ꝑiculum adeum ꝑtinere. ii¬
¶ Lit enim pretor nisi restitũt ĩ
eos iudiciumdabo. ¶Exhoc e¬
dicto infcm̃ actio ꝓficiscitur. S
uili actione ex hac cã pot̾it si qͥ

Expanded text:
 scribit. idem ait, etiamsi nondum sint res in navem receptae, sed in litore perierint, quas semel recepit, periculum ad eum pertinere. Ait praetor: "nisi restituent, in eos iudicium dabo". ex hoc edicto in factum actio proficiscitur. sed vili actione ex hac causa poterit: si q
Abbreviated transcription (Latin):
funit pompõa abco scribit. si uno p̾cio
płes suos enusti et de uno ag̾e uelis
ita estimationem s uor pĩde fi̾ debe.
itq ut fier ĩ estim atoem bonitatis
agri cũob euictã ꝑtem fundi agatur.
¶Idemait simno p̾cio ples s uos uẽlid¬
istisanos ꝙ ẽẽ cos ꝓmisisti. et ꝑs dum¬
erronem et fugittiũ ẽe agi posse.
uiciũ est ueluti siludos assidue ue¬
Ait spectare uelit. auttabłas pictas
studiose intucatur. siue ñaut mẽ¬
teneatur. ¶Quociens morb sõticus
noĩatur et eum significatur cassius

Expanded text:
um Labeo scribit, si uno pretio plures servos emisti et de uno agere velis, interaestimationem servorum proinde fieri debere, atque ut fieret in aestimationem bonitatis agri, cum ob evictam partem fundi agatur. Idem ait, si uno pretio plures servos vendidisti sanosque esse promisisti et pars dumerronem aut fugitivum esse agi posse.vitium est, veluti si ludos adsidue velit spectare aut tabulas pictas studiose intueatur, sive etiam menteneatur. Quotiens morbus sonticus nominat
Abbreviated transcription (Latin):
eo qͥ enim se restituturum donatorre¬
pmictit qñ nullum preciũ int̾uem¬
at qd ergo si res. ab eo cui donaca ẽ. me¬
lior fcã sit. nõ qd qnͣti eius q meliorẽ
tec̾it int̃ est donator ꝯuematurq¬
tis suc donator penã paciatur. Itaꝙ
si Aq̃res  donetur necesse nõerit mea
reꝓmitt̾e que mreb uenalib ediles
rẽꝓmicti ubent.¶Sanc de dolo do¬
nator obligare se et d et solz ne ꝙ be¬
nigne dtusit fraudis ꝯsllio reuocet.

Expanded text:
 quid se restituturum donator repromittit, quando nullum pretium interveniat? quid ergo si res ab eo cui donata est melior facta sit, numquid quanti eius qui meliorem fecit inttis suae donator poenam patiatur. itaque si qua res donetur, necesse non erit ea repromittere, quae in rebus uenalibus aediles repromitti iubent. sane de dolo donator obligare se et debet et solet, ne quod benigne contulerit fraudis consilio reuocet.
Abbreviated transcription (Latin):
cilat̾ionem.
non habebit mulier actionem .ẜ que ꝯsti¬
tuta dote ꝑ acceptilationem et secutis n¬
nupcus effectus erit dotis exactõm ut
siꝗdem pura sit obligatio. que accepto

Expanded text:
ctionem non habebit mulier actionem. secundum quae constituta dote per acceptilationem et secutis nuptiis is effectus erit dotis exactioni, ut, si quidem pura sit obligatio quae accepto
Abbreviated transcription (Latin):
Itibi ꝓprietas cundi legata fu̾it mi¬
chi autẽet meuio ⁊ tibieiusdem
prietati miscebitur sũ autemeto.
siue meuius capite minuti fue¬
tus nõ fu̾it ad te ꝓprietas cum
ꝑte dimiclia ususfr̃. ꝑtineat.¬

Expanded text:
tibi proprietas fundi legata fuerit, mihi autem et Maeuio et tibi eiusdemprietate miscebitur. siue autem ego siue Maeuius capite minuti fuetus non fuerat, ad te proprietas cum parte dimidia usus fructus pertineat
Abbreviated transcription (Latin):
enus nomine furti actione tenebi¬
tur dñs nõtenebitur. S noxe dede¬
do nõ facit ꝗ dem actoris. Cum au̾
cepit istum ẜuum dñs uenclicare
dou exceptione sub mouebitur uel
offõ iudicis ꝯsequatur ut in demp¬
nis maneat: PAul.¬

Expanded text:
eius nomine furti actio‹ne› tenebitur, dominus non tenetur. sed noxae dedendo non facit quidem actoris: cum autem coeperit istum seruum dominus uindicare, doli exceptione summouebitur uel officio iudicis consequetur, ut indemnis maneat. 12 Paul
Abbreviated transcription (Latin):
ne fecerit Occisum aut̾em accipe de¬
benius siuegladio sũ etiam fuste ul
alio telo ułmanib si forte tnͣsglaus¬
dine se uel calce pecut uł capite uel.
qualitercumq. ¶S et siqͥs plus ius¬
tohonatus deiecit honus et ẜmimi
occiderit acqua locum bt. fuit enim
inip̾nis arbitrio ita se nõ honare.
cum teneri. ita demum siue plus ius¬
to honauit se uel negligencius plu¬
bricum trãsierit ꝓnde siꝗs alt̾ius
mipulsu dampnum dederit ꝓcui
scribit neq euniq impulit teneriq
mmpancrãtio uł pugilles dum inter
seex̾cent alius alium occid̾it.si qd̃ mmĩ
publico cͥtamine alium occiderit ces

Expanded text:
ne fecerit.Occisum autem accipere debemus, siue gladio siue etiam fuste uel alio telo uel manibus si forte sm uel calce petiit uel capite uel qualiter qualiter.Sed si quis plus iusto oneratus deiecerit onus et seruum occiderit, Aquilia locum habet: fuit enim in ipsius arbitrio ita se non onerare. eum teneri ita demum, si uel plus iusto se on‹er›auerit uel neglegentius per lubricum transierit.Proinde si quis alterius inpulsu damnum dederit, Proculus scribit neque eum qui impulit teneri, qin pancratio, uel pugiles dum inter se exercentur alius alium occiderit, si quidem in publico certamine alius alium occiderit, c
Abbreviated transcription (Latin):
liam sñia ꝓpossidere eum ⁊ ido
petitone posse iure h̾rditatis te¬
nebr. Item ꝓdote titulus recipit
minore.xii. annis nupta mͥ
quasi dotemsciens accepi.
et si legatum michi solutũ ẽ ex
flaciscienti utiq ꝓposẜore possi¬
debo. ¶Is Aũt ꝗ restitut ħdita¬
tem tem̃ h̾rditatis petitõne nõ
potest nisidolo fecit .i. sciens res¬

Expanded text:
sore possidere eum, et ideo petitione hereditatis tenebitur. item pro dote titulus recipit minore duodecim annis nupta mihi quasi dotem sciens accepi. et si legatum mihi solutum est ex falsa causa scienti, utique pro possessore possidebo. Is autem qui restituit hereditatem teneri hereditatis petitione non potest, nisi dolo fecit, id es
Abbreviated transcription (Latin):
uti iuator. ¶Possumus autem
furtiuł dãpnĩiurie actone uti
cum nautis ut c̾ti bominis fcm̃
arguamus. s una ꝯtentiẽe debe¬
mus. et sicũt excitore egimus p̾s¬
tare ei debemus actõnes nr̃as qmͣ
sit ex̾citor hac actione demde agͥ¬
turcum nauta exceptio dabitur
ne sepuis de euisdem homnusi
ad misso queratur. E contrasi de
ad misso unus hominuis actimi
sit deinde infcm̃ actione agat᷑
exceptiodabitur. ¶Lp.

Expanded text:
uti uiator.Possumus autem furti uel damni iniuriae actione uti cum nautis, ut certi hominis factum arguamus: sed una contenti esse debebimus, et si cum exercitore egerimus, praestare ei debemus actiones nostras, qsit exercitor hac actione, deinde agatur cum nauta, exceptio dabitur, ne saepius de eiusdem hominis admisso quaeratur. et contra, si de admisso unius hominis actum sit, deinde in factum actione agatur, exceptio dabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ma nõ uirabitur. ꝯsequens est
ut debcat de negari ci actio. sibi
enm ĩputet ꝗ ꝓcessit ad electio¬
nem iuris iurandi nisi de calũp¬
ma uirauit prius. ut sit iste re

Expanded text:
a non iuratur, consequens est, ut debeat denegari ei actio: sibi enim imputet, qui processit ad delationem iurisiurandi nec prius de calumnia iurauit, ut sit iste re
Abbreviated transcription (Latin):
pp niniã sb̾tilitatẽ et casus ne¬
cessitatẽ minime optinente i¬
¶Euis nomine que libera udeba¬
libe nomme declisses nec imipcie
secute ẽent si manumissa nipfi
ita demũ dos erit si ea mẽte dech¬
tiut qñcũq secutis nupcus dos

Expanded text:
 suptilitatem et casus necessitatem minime optinente.Eius nomine quae libera uidebaliberae nomine dedisses nec nuptiae secutae essent. si manumissa nupserit, ita demum dos erit, si ea mente dedisti, ut quandoque secutis nuptiis dos
Abbreviated transcription (Latin):
Iue gnas curator siue dotis dade
causa ꝯstitutus sit. ⁊ amplius do¬
ti ꝓmissũ ẽ qm̃ facultates młrs¬
ẽ ualẽt. ip̃o iuuire ꝓmissio nõ ualet.
qr lege rata ñ hetur. auctoritas
missũ est qm ꝓmicti oportuit i¬
firmetuuset utiliꝰ est dr̃e id qd suꝑ¬
fluũ est marito ĩfirmari. Asten
autẽ curator res dotis nomine
trad̾e debet. nõ etiam ut uendat
cuilib et precium eius indotem
det dubitari aũ potest. In hoc ue¬
rũ sit. ꝗd enĩ si illa alit honeste
nubere nõ possit qmͣ ut ĩpecuĩa
ĩdotem det. id ꝙ mag̾ ei pehiat¬
ei. acqnpossunt res ĩdotem mau¬

Expanded text:
iue generalis curator siue dotis dandae causa constitutus sit et amplius doti promissum est quam facultates mulieris ualent, ipso iure promissio non ualet, quia lege rata non habetur auctoritas missum est, quam promitti oportuit, infirmetur? et utilius est dicere id quod superfluum est tantummodo infirmare.Iste autem curator res dotis nomine tradere debet, non etiam ut uendat cuilibet et pretium eius in dotem det. dubitari autem potest, an hoc uerum sit: quid enim si aliter honeste nubere non possit, quam ut pecuniam in dotem det idque ei magis expediat? atquin possunt res in dotem da
Abbreviated transcription (Latin):
culis ẽet secum ue agendi potes¬
tatem si nõ faceret. autcum eum
muitum ĩ ius uocare non lic̾et
neq defend̾eturcum ue magr̃a¬
tus deea re appellatus est.siuecui
ꝑ magr̃atum. siue dolo ip̃is actõ
exempta ẽ diceretur eare rerum
actionem intra annum quoq
primum deea re expiũdi erat po¬
testas.Item siq̃ue auia michi ius¬
ta causa ẽẽ uideb̾r in integre res¬

Expanded text:
ndi potestatem non faceret, aut cum eum invitum in ius vocari non liceret neque defenderetur: cumve magistratus de ea re appellatus esset sive cui pro magistratu sine dolo ipsius actio exempta esse dicetur: earum rerum actionem intra annum, quo primum de ea re experiundi potestas erit, item si qua alia mihi iusta causa e
Abbreviated transcription (Latin):
tebitur lesumeĩm ius ꝑ idtempo
quoꝗs rei publice oꝑam dabat
uł adu̾so casu laborabat. corrigit
nec ñ adu̾sus eos succurritur nec.
uł obsit uł ꝓsit ꝙ euenit. ¶ Uerba
autem edicti talia sunt sicinus ꝗd
debonis diminutumcum is me
tusmne dolo ma.rei.publice. cau¬
ue hostrum ue potestate ẽet. siue
cuus actionis eorum cui dies
feciss. aut qd non utendo amis¬
lutus obid ꝙ dies eius exierit. Cũ

Expanded text:
tebitur: laesum enim ius per id tempus, quo quis rei publicae operam dabat uel aduerso casu laborabat, corrigitur, nec non et aduersus eos succurritur, ne uel obsit uel prosit quod euenit.Uerba autem edicti talia sunt: 'Si cuius quid de bonis, cum is metus aut sine dolo malo rei publicae caue hostiumque potestate esset: sive cuius actionis eorum cui dies fecisset, aut quod non utendo amilutus ob id, quod dies eius exie
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus erim esse potest. quias
sane nõ qualibet miuria est du
cimius eum quisatis ydoneũ
fideuissorem det. s ⁊ ip̃c fidenis¬
sor nõ sit Acceptus tanquami
demiuria sibi fcã queri poterit.

Expanded text:
adversus eum esse potest, quia sane non quaelibet iniuria est duci in ius eum, qui satis idoneum fideiussorem det. sed et ipse fideiussor, qui non sit acceptus, tamquam de iniuria sibi facta queri poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
Sieluiss fuitimi facit noramue
nocuit etiam ad postiores leg pti¬
nere pot̾it. Dicit etiam ẜui nomi¬
ne cumdommo agi posse noxilii
iuidicio ut ꝙ datur. acqlia adu̾sus
dominum nõ ẜuum excuset dũ

Expanded text:
'si seruus furtum faxit noxiamue nocuit' etiam ad posteriores leges pertinere, poterit dici etiam serui nomine cum domino agi posse noxali iudicio, ut quod detur Aquilia aduersus dominum, non seruum excuset, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tñaliqd expositumhus locisssupra eum
locum quo uulgo it fieret uł in quo ꝯsiste¬
turalp pou̾tum b̾tAccipe debemus
positum siue mbitatione uelceneaculis
siue etiam horreis uelcunus altius ecditi¬
cuspositumbreetiam is recte he ur̃qdi
ip̃e ꝗͥdem nõ posuit ueꝵ ab alio positum
patitur quare siẜuus posiut dominus aũ
positum paticur non noxalinucdicio dñs
s suo nomine teneditur. ¶Pretor art

Expanded text:
tamen aliquid expositum his locis. "Supra eum tamen aliquid expositum his locis. "Supra eum locum, qua volgo iter fieret inve quo consistetur, id positum habeat". accipere debemus positum sive in habitationis vel cenaculi, sive etiam in horrei vel cuius alterius aedificii. Positum habere etiam is recte videtur, qui ipse quidem non posuit, verum ab alio positum patitur: quare si servus posuerit, dominus autem positum patiatur, non noxali iudicio dominus, sed suo nomine tenebitur. Praeto
Abbreviated transcription (Latin):
ei potissimum dari debere cuius interẽ
uel ꝗ actinita tecognatione q deffunc¬
tum cõtingat. S silibo nocitum sit ip̃i ꝑ¬
petua erit hec actio. s si alius uelit expi¬
ri annuaerit hec actio. nec enim b̃rdib
iire brditario ꝯpetit hec actio qppe qõ
in corpe libo dampnidatur nire hrdita¬
rio transsire ad successores non debet qi
nõ sit dampnum pecunarium. Namex
bono et equo oriturspretor ait neꝗs i
subgrunda ꝓtecto nẽ. uel supra eum lo¬
cum quo uulgoiter fiet uel in quo ꝯsis
tetur id possitum hat cuius casus noce¬
alicui possit. ꝗ adu̾sus ea fec̾it meum so¬
lidor uel aurcoꝵ decem in factum iudi¬
cium dabo. ¶Sisuus insciente  domi¬
no fecisse dicetur aut noxe decli iubebo¬
pioris porcio est ꝯsequens et emm fuit
pretorem etiam ibunc casum ꝓspic̾e
ut siqd in hus ꝑtib elium ꝑiculose po¬
situm eet non nocet. ¶Lit pretor neqͥs
adomnes ꝑtinent uelmqlinos ul dom¬
nos edium sie mb̾itent siue non hãt

Expanded text:
i potissimum dari debere cuius interest vel qui adfinitate cognationeve defunctum contingat. sed si libero nocitum sit, ipsi perpetua erit actio: sed si alius velit experiri, annua erit haec actio, nec enim heredibus iure hereditario competit, quippe quod in corpore libero damni datur, iure hereditario transire ad successores non debet, quasi non sit damnum pecuniarium, nam ex bono et aequo oritur. Praetor ait: "Ne quis in suggrunda protectove supra eum locum, quo vulgo iter fiet itetur, id positum habeat, cuius casus nocere cui possit. qui aduersus ea fecerit, in eum solidorum decem in factum iudicium dabo. si seruus insciente domino fecisse dicetur, aut noxae dedi iubeboperioris portio est: consequens etenim fuit praetorem etiam in hunc casum prospicere, ut, si quid in his partibus aedium periculose positum esset, non noceret. Ait praetor: 'ne quis ad omnes pertinent uel inquinos aedium, sive inhabitent sive non, habent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓspicere pretoremi ne possit nocei.
nec spectamus ut nocent s omnino
sinoce possit et to locus sit C̃opres
autem ꝗ positubuit. siue noci¬
it id qd̾ positum erat siue nõ nocu¬
it. ¶Sud qd̾ positum erat decds

Expanded text:
spicere praetorem, ne possit nocere: nec spectamus ut noceat, sed omnino si nocere possit, edicto locus sit. coercetur autem, qui positum habuit, siue nocuit id quod positum erat ‹siue non nocuit. Si id quod positum erat› deciderit
Abbreviated transcription (Latin):
neteneturufficitenim si eotꝑrdo
minus quo nõ ꝓhibebat fuit. intã¬
tum ut celsus pͥutat et si finit alie¬
uel manumissus  fuit noxam ca¬
put non sequi. Namꝰ fuum nichil
deliqsse q  domino iubentiobtemꝑa¬
uit. et sane si uuissit põt hoc dicissi au¬
excusabimus Celsus tñdiffencia:
facit nt legem acqliam ⁊ at mle

Expanded text:
ne tenetur: sufficit enim, si eo tempore dominus, quo non prohibeat, fuit, in tantum, ut Celsus putet, si fuerit alievel manumissus, noxam caput non sequi: nam servum nihil deliquisse, qui domino iubenti obtemperavit. et sane si iussit, potest hoc dici: si auexcusabimus? Celsus tamen differentiam facit inter legem Aquiliam et le
Abbreviated transcription (Latin):
ad exemplum huuis actioma
rioporte actionem. hanc enms
num decliss. qr et legittima cii
noraria actio deficit. ¶Lsta aute
uulgo iter fit ꝑtinet. ¶Labco art
locum b̃re. hoc edictui simtͥ dui
deiectum sit nõ nocte. s qbodan¬
S locis et nocte iter fit bicator sua
suoꝵꝙ culpam prare debet E
sidenaue deiectum sit dab̾r ati
uitilis meumq naui p̾positusle
exeo qd̃ deiectum effusum uego¬
enit lesum fu̾it iudex ꝯputat mte¬
des melicis prestitas ceteraꝙi
pendia que ncuratione ftasme¬

Expanded text:
ad exemplum huius actionis dari oportere actionem: hanc enim mni dedisset, quia et legitima et honoraria actio deficit. Ista autem uolgo iter fit, pertinet. Labeo ait locum habere hoc edictum, si interdiu deiectum sit, non nocte: sed quibusdam locis et nocte iter fit. Habitator suam suorumque culpam praestare debet. Si de naue deiectum sit, dabitur actio utilis in eum qui naui praepositus exto erit, laesum fuerit, iudex computat mercedes medicis praestitas ceteraque impendia, quae in curatione fa
Abbreviated transcription (Latin):
Iposẜor ex hrditate in honestos
huit questus eos etiam restiti¬
Dere cogetur. ne honesta nterpͥt¬
tio ũ honesto questuilucre pͥos

Expanded text:
sor ex hereditate inhonestos habuerit quaestus, hos etiam restituere cogetur, ne honesta interpretatio non honesto quaestui lucrum pos
Abbreviated transcription (Latin):
Um uendet pãphilam et sticum uen¬
ditiom inseruit pactũ ꝯuetum. ut ne
eadem mancipia paphila et sticus quoᷤ
mĩorato p̾cio ue̾didit alt̾us ẜuitutu
quam seu pareretur post mortẽ ꝙ eius
ĩ lib̾tate morrẽtur q̃situmẽ anħ̾ maci

Expanded text:
um venderet Pamphilam et Stichum, venditioni inseruit pactum conventum, uti ne eadem mancipia Pamphila et Stichus, quos minorato pretio vendidit, alterius servitutem quam Seii paterentur post mortemque eius in libertate
Abbreviated transcription (Latin):
res ualet uel emptaẽ. ¶Uencator
sicuni sciret deb̾i ẜiututẽ celauit
nõ euad exempto actionẽsi mo¬
do eã rem ẽptor ignorauit omia
enĩ que ꝯtra bonam fidem fiunt.
uenuint ĩ empti actionẽs scles
uẽclitorẽ etiam celare sic actipi¬
ita dixisse nulla ꝗdem ẜuitus de¬
betur. ueꝵ ne ei̾gat in opinatas¬
uitus nõteneor. ꝓuto eũ exẽpto

Expanded text:
.Uenditor si, cum sciret deberi, seruitutem celauit, non euadet ex empto actionem, si modo eam rem emptor ignorauit: omnia enim quae contra bonam fidem fiunt ueniunt in empti actionem. sed scire uenditorem et celare sic accipiita dixisse: "nulla quidem servitus debetur, verum ne emergat inopinata servitus, non teneor", puto eum ex empto
Abbreviated transcription (Latin):
Inondominus eanḋLem.
rem duob diu̾sis tẽporib pigno¬
rauit prior pocior ẽ ꝙͣuis si adiu̾sis
non dominus pignus accipiamus
possor melior sit. Nem.
pignoridaripot. ita tñ ut pocior cã
sit domni soli. si non soluatur ei sala
funclum trib obligau̾at. eutbiciane
primo ⁊ dem̃ turbom. t̾cio loco alii cre¬
ditori. cum euthiciana de nire suo
doc̾et supata apd̃ iudicem a t̾cio c̾cli¬
tore non ꝓuocau̾at. turbo apud aliũ
iudicem uictus appellau̾at. quereba

Expanded text:
em rem diuersis temporibus pignerauerit, prior potior est, quamuis, si a diuersis non dominis pignus accipiamus, possessor melior sit. 15 Idpignori dari potest, ita tamen, ut prior causa sit domini soli, si non soluatur ei solarfundum tribus obligauerat, Eutychianae primum, deinde Turboni, tertio loco alii creditori: cum Eutychiana de iure suo doceret, superata apud iudicem a tertio creditore non prouoc‹a›uerat: Turbo apud alium iudicem uictus appellauerat: quaereba
Abbreviated transcription (Latin):
utrumtercius creditoretiam turbõne
suꝑare debe̾t. ꝗ primam creditricem¬
expiliat. anca remota turbo t̾cium ex¬
cludet. planc cumt̾cius creclitor pri¬
mumde sua pecuma dimisit mlocũ
eiis substituitur mea qnͣtitate ꝙͣti sri¬
oriex solit fuerunt igitur ꝗ̃ dic̾ent
hic quoq t̾tium creditorem pociorem
ẽẽ deb̾e michi neqͣquam hoc uistur
de uidebatur. ꝑone primam crediti¬
cem idicio uuemae tͥcium cͥclitorẽ
et exceptionc alio ue quoquomodo a
t̾cio supatam nũqd ausus turbonem
ꝗ scdo loco crelidat.t̾cius c̃litor ꝙ pri¬
mam uicit exteptione renudicate uti
pot̾ aut ꝯtra si poist iudicium primũ
inquo prima creclitrix supata est at¬
cio creditore scd̃s cͥditor est t̾tio opti¬
nũt. pot̾it utiexceptione rei iudica

Expanded text:
utrum tertius creditor etiam Turbonem superare deberet, qui primam creditricem, an ea remota Turbo tertium excluderet. plane cum tertius creditor primum de sua pecunia dimisit, in locum eius substituitur in ea quantitate, quam superiori exsoluit: fuerunt igitur qui dicerent hic quoque tertium creditorem potiorem esse debere. mihi nequaquam hoc iustum esse uidebatur. pone primam creditricem iudicio conuenisse tertium creditorem et exceptione alioue quo modo a tertio superatam: numquid aduersus Turbonem, qui secundo loco crediderat, tertius creditor, qui primam uicit, exception‹e› rei iudicatae uti potest? aut contra si post primum iudicium, in quo prima creditrix superata est a tertio creditore, secundus creditor tertium optinuerit, poterit uti exceptione rei iudica
Abbreviated transcription (Latin):
Nsulam tibi uendidi et dixiprio¬
ris ann pensionem michi. seꝙ̃tiũ
tibi accessuram pignorum que ius¬
ab inqlino datorum utr̃q ꝯsecutu¬
rum. Nerua et ꝓculus auint. nisi
ad utrãq pensionem pignora su¬
ffic̾e̾nt ius omnium pignorum pri¬
mum ad me ꝑ̾tin̾e qr nichil apte
norib summa ꝓ rata ẜuetur.siqd

Expanded text:
nsulam tibi uendidi et dixi prioris anni pensionem mihi, sequentium tibi accessuram pignorumque ab inquilino datorum ius utrumque secuturum. Nerva Proculus, nisi ad utramque pensionem pignora sufficerent, ius omnium pignorum primum ad me pertinere, quia nihil aperte noribus summa pro rata servetur: si quid
Abbreviated transcription (Latin):
iussuarbitrieam ꝓferrincͣce est.
nẽ pena ꝯmictatur. ¶ Si arbiter
se se celare temptai̾it. pretor eũ
in uestigare debet. et si diu ñ aꝑꝑ¬
u̾it mulcta adu̾sus eum dicen
cet̾is nichilomimus ꝗ presens ẽ
cogetur. at si ea ꝯd̾one ut omnes
facit.¶Cum qdam arbit exali
causis mimicus manifeste ap

Expanded text:
iussu arbitri eam proferri necesse est, ne poena committatur. Si arbiter sese celare temptaverit, praetor eum investigare debet, et si diu non paruerit, multa adversus eum dicendceteris nihilo minus qui praesens est cogetur: at si ea condicione, ut omnes facit. Cum quidam arbiter ex aliis causis inimicus manifeste ap
Abbreviated transcription (Latin):
lm̃c quoꝙ mlegatione fũitan
nõ s sinunc in legͣatione ꝯꝓmic¬
tat. puto cogendum arbitre sen¬
tenciam dr̃e. qͣm ⁊ si iudiciums
sponte accepiss. cogetur ꝑ agere
Sunt tñ ꝗ de isto ñ recte dubitãt
qutiq nullo modo dubitabunt
side ea re inlegatione ꝯꝓmiẜit. ꝙͣ¬
antea ꝯꝓmisit legatus cogendus
postulet. ꝙ prima reone pofit ui¬
derimiquum. ut ĩ ip̃ius potes¬
tate sit. S hoc taleeꝵ quale si actẽ¬
diatur desiderans. ut arbit᷑ sent̾.

Expanded text:
 in legatione fuerit an non. sed si nunc in legatione compromittat, puto cogendum arbitrum sententiam dicere, quia et si iudicium sponte accepisset, cogeretur peragere. sunt tamen qui de isto non recte dubitant: qui utique nullo modo dubitabunt, si de ea re in legatione comante compromisit legatus, cogendus postulet: quod prima ratione poterit videri iniquum, ut in ipsius potestate sit. sed hoc tale erit, quale si actiodiatur desiderans, ut arbiter senten
Abbreviated transcription (Latin):
recte putat nõ ꝯmicti. absurctũ
enim uisum ẽ in alt̾ius ꝑsona
ratum ẽẽ malterius non. ¶In¬
dem ad iectus dies nõ sit. celsus.¬
terierit pena statim peti possit et
tamen iqt si dederit ante acce¬
pt̾ iudicium agi exstipulatu
non poterit. ꝑ Auł.

Expanded text:
recte putat non committi: absurdum enim esse iussum in alterius persona ratum esse, in alterius non. Inuidem dies adiectus non sit, Celsusterierit, poena statim peti potest: et tamen, inquit, et si dederit ante acceptum iudicium, agi ex stipulatu non poterit: 22 Pau
Abbreviated transcription (Latin):
dia magis mꝯ finio meo uia publi¬
ca uel flumen sit qmͣ ager uicini. ¶D.
regundorum agi potest. MOdes.¬
E modo agroꝵ arbitri dantur et qui
maiorem socum int̾ritorio h̃re dicitur
ei q̃ minorem locum possidet ĩ integre
locum assignare ꝯpellitur. idq itu rep¬
Iirruptione fluminis fines agricõ¬
fũcdit mundatio. Ideoq usurꝑandi
eos abstiñe. et dño suum restitui.t̾mi¬
nos q ꝑmensorem declarari iubebit.
¶d offĩn defimb cognoscentis ꝑtin
mensores mict̾e ⁊ peos diriere ip̃az
finium questionem ut equumẽ si ita

Expanded text:
ia magis in confinio meo uia publica uel flumen sit quam ager uicini. 6 Idregundorum agi potest. 7 Modese modo agrorum arbitri dantur et is, qui maiorem locum in territorio habere dicitur, ceteris, qui minorem locum possiden‹t›, integrum locum adsignare compellitur: idque ita reirruptione fluminis fines agri confudit inundatio ideoque usurpandi eos abstinere et domino suum restitui terminosque per mensorem declarari iubet. Ad officium de finibus cognoscentis pertinet mensores mittere et per eos dirimere ipsam finium quaes
Abbreviated transcription (Latin):
crecliderit subuenitur ei ut non iu¬
deatur filio fam̃. c̾didisse. ¶Si fi¬
lius famił. miles a cõmilicone
Urs ĩstitutꝰ nesciat. sibi etiam
sinc pr̾e lice̾ adire ꝑ ꝯstitutõnes
pricipales ius ignorare pot̾ et
Ieo eidios adicionis nõ cecdit.¬
¶S: fc̃ugnorãcia ita demũ cui¬
qd ñ nocet. si nõ ei sũma negli¬
gẽcia obitiatur. ꝗd enĩ si om̃s
in cuntate sciãt ꝙ ille solus ig¬
 noret et recte labeo diffunt sũa¬
uł scĩam neq curiosissim neq
negligentissimi hominis accipi¬
endam. ueReius q cũ cam re
diligent̾ inqrendo notam bre
possit. ¶S iuris ignorãm ñꝓ
desse labeo ita accipiẽdam exis¬
cimauit si iuris ꝯsulti copiam
h̾ret uł sua ꝓuidencia ĩstruc¬
tus sit. ut cuifacile sit scireci
detrim̃tũ sit iis iguorãciaq
lege falsidiausus ñ sit noce eie

Expanded text:
crediderit, subuenitur ei, ut non uideatur filio familias credidisse.Si filius familias miles a commilitone heres institutus nesciat sibi etiam sine patre licere adire per constitutiones principales, ius ignorare potest et ideo ei dies aditionis cedit.Sed facti ignorantia ita demum cuique non nocet, si non ei summa neglegentia obiciatur: quid enim si omnes in ciuitate sciant, quod ille solus ignorat? et recte Labeo definit scientiam neque curiosissimi neque neglegentissimi hominis accipiendam, uerum eius, qui cum eam rem ut, diligenter inquirendo notam habere possit.Sed iuris ignorantiam non prodesse Labeo ita accipiendum existimat, si iuris consulti copiam haberet uel sua prudentia instructus sit, ut, cui facile sit scire, ei detrimento sit iuris ignorantia: quod lege Falcidia usus non sit, nocere ei
Abbreviated transcription (Latin):
pecumam ad ops aque ductu
reipublice cyrenẽsium relictã
solumt ñ iolũ cautoes ñ exege¬
rut que int̾poisolent. ut qd̃
amplius cepissent minnicip¬
es qm ꝑ legẽs falcidiã licuiss
recloent. uere etiam stipulatist

Expanded text:
pecuniam ad opus aquae ductus rei publicae cirtensium relictam solverint, non solum cautiones non exegerunt, quae interponi solent, ut quod amplius cepissent municipes quam per legem Falcidiam licuisset redderent, verum etiam stipulati
Abbreviated transcription (Latin):
cum sit quam debuerit prestet. queactio
dolum malum cohercet dm̃. minus au¬
tem tribue uideti etiam si mehiltri¬
butum sit. Si tamen ignorans mm̃ce
ẜuum hre minus tribuit. non udetur
tibitribuat dolo non caret. ꝓinde si sibi
ex ea m̃ce solui fecit. utiq dolo indetur
minus tribuisse. S. et si m̃cem ꝑire pas¬
sus est aut eam eũtit aut iulioris data
oꝑa distraxit uel si abemptorib preci¬
um nonexegerit. dñdum erit tencri eũ
tributoria sidolus int̾uenit. ¶S et si
negau̾it dominus cuiquam deberimn
denderitan tributorie locus sit. et esti
i̾ior labeonis sm̃aetiam tributoriam
locum h̃re.alioqu expediet domino ne¬
gare. ¶ Hecactio et ꝑpetue et inh̾rdẽ
s rei ꝑsecutionem ꝯtinet. quare et mor¬
tuo euodominus. Itemq p̾rs eius ꝑ¬
petuo teneri debebit ꝑꝑ factum defil¬
ti quamius non aliter quam dolo it¬
uementeꝯpetat. I lpm̃.

Expanded text:
um sit quam debuerit, praestet: quae actio dolum malum coercet domini. minus autem tribuere uidetur etiam si nihil tributum sit. si tamen ignorans in merce seruum habere minus tribuit, non uidetur tribuat, dolo nunc non caret. proinde si sibi ex ea merce solui fecit, utique dolo uidetur minus tribuisse.Sed et si mercem perire passus est aut eam auertit aut uilioris data opera distraxit uel si ab emptoribus preum non exegerit, dicendum erit teneri eum tributoria, si dolus intervenit. Sed et si negaverit dominus cuiquam deberi, videndum erit, an tributoriae locus sit: et est verior Labeonis sententia trlocum habere: alioquin expediet domino negare.Haec actio et perpetuo et in heredem ed rei persecutionem continet: quare etiam mortuo seruo dominus, item heres eius perpetuo teneri debebit propter factum defuncti: quamuis non aliter quam dolo interueniente competat. 9 Ulp
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. Et plerumq arbitrium
mhanc rem pretor debebit dare
cuus interuentu tribuantur
ncos peculiares. ¶Sicinus do¬
lo malo factum est.quo minus
itatribuerentur. meum tributo¬
nadatur ut quanto minus tribu

Expanded text:
tatem: et plerumque arbitrum in hanc rem praetor debebit dare, cuius interuentu tribuantur merces peculiares. Si cuius dolo malo factum est, quo minus ita tribueretur, in eum tributoria datur, ut quanto minus tribu
Abbreviated transcription (Latin):
Ec corꝑa aut ossa mortuor detinencur
aut uexarentur ne ue ꝓhib̾entur quo
munus uia publica transferentur aut¬
quominus sepelirentur presidis ꝓum¬
ulture traditum .i. terra ꝯditum cor¬
pus mqetetur indetur autem t̾racõ¬
ditum et si m arcula xlitum hoc ammo

Expanded text:
e corpora aut ossa mortuorum detinerentur aut uexarentur neue prohiberentur quo minus uia publica transferquominus sepelirentur, praesidis propulturae traditum, id est terra conditum corpus inquietetur: videtur autem terra conditum et si in arcula
Abbreviated transcription (Latin):
uer est: plane silocauerit deiectorietiã
ex locato hebit actionem. ¶Hec autẽ
actio que ꝯpetit deeffusis et de eiectis

Expanded text:
um est. plane si locauerat deiectori, etiam ex locato habebit actionem. Haec autem actio, quae competit de effusis et deiectis
Abbreviated transcription (Latin):
restituere penam exeo ꝯmissa
qd̃ eam actor h̾re nõ pot᷑ sic nec
pena restituidebet qͣm adusaris¬
eius ei ꝓmisit si adiudicium non.

Expanded text:
restituere poenam ex eo commissam, quod eam actor habere non potest. sic nec poena restitui debet, quam adversarius ei promisit, si ad iudicium non
Abbreviated transcription (Latin):
itCtTet eo casi quo exlocato ac¬
tio est ꝯpete etiam acqlie actio¬
nem ¶tem sitectori locaius  lacũ
umo plenum curandum et ille
unt simitinerib fecit eoq aliqd
decid̾it fcm̃q de t̾ius est lege acq¬
lia obligatisunt. at simalus lo¬
cis ubi fieri solent fecerint mł
tenentur. hec tũ actio ex causa
ses quo ius ponencli non h̃res et
pecus iucim meos laqueos incid¬
isset Si ꝓtectum meumꝙ supra
domumtuam nullo iurc heamie¬
cidises posse me te ꝯdampnim
iun.aagere ꝓculus ait debinsti
enm niecumius michi non eẽi
ꝓrectum hre agere nec esse cquĩ
dampnum meꝑati rescisis a te
dictus citras uitutem repsit iu¬
ie suo posse cumintcidẽ ⁊ mito ĩ¬
terest enim . hic in suo ꝓtex il¬
le malieno fecit. ¶ Sinaius tua
impactammeam scaphã tamp¬
num michi ded̾it quesitum est
que actid mibi ꝰpetet. et ait pułꝰ
ii potestate nautarum fint ncid
accideretet culpacoꝵ fcm sit lege

Expanded text:
tur et eo casu, quo ex locato actio est, competere etiam Aquiliae. Item si tectori locaveris laccum vino plenum curandum et ille unt, si in itineribus fecerunt eoque aliquid decidit factumque deterius est, lege Aquilia obligati sunt: at si in aliis locis, ubi fieri solent, fecerunt, nihil tenentur. Haec tamen actio ex causa ses, quo ius ponendi non haberes, et pecus uicini in eos laqueos incidisset.Si protectum meum, quod supra domum tuam nullo iure habebam, reccidisses, posse me tecum damni iniuria agere Proculus scribit: debuisti enim mecum ius mihi non esse protectum habere agere: nec esse aequum damnum me pati recisis a te ductus citra seruitutem, rescripsit iure suo posse eum intercidere, et merito: interest enim, quod hic in suo protexit, ille in alieno fecit. Si navis tua inpacta in meam scapham damnum mihi dedit, quaesitum est, quae actio mihi competeret. et ait Proculus, si in potestate nautarum fuit, ne id accideret, et culpa eorum factum sit, lege
Abbreviated transcription (Latin):
ceffit puto secure eum testari
¶Siꝗs impub̾i filio sb̾stituit se¬
cundas tabulas faciendo no
obhoc ad mictimus ip̃m ĩ pu¬
b̾em ad moffõsi querelam. ii¬
¶Qm aut qͣrta debite portois
sufficit ad excludendam in¬
offosi querelam udent̾ erit
an exh̾rdatus ꝑten faciat q
nõqueritur ut puta sumus
duo filii exbrdati ⁊ utiꝙ faci
debeo. s dmudiam ꝑtempe¬
tere. pinde sisint ex duob fili¬
is nepotes ex uno plures tresi
putaeximo unus minus sex¬
uncia. unius ex illis sennun¬
cia querelamexcludit. ¶Qrͣta
aũ accipietur .s. deducto ere ali

Expanded text:
cessisset, puto secure eum testari. Si quis impuberi filio substituit secundas tabulas faciendo, non ob hoc admittemus ipsum impuberem ad inofficiosi querellam. Quoniam autem quarta debitae portionis sufficit ad excludendam querellam, uidendum erit an exheredatus partem faciat qui non queritur: ut puta sumus duo filii exheredati. et utique faciedebeo, sed dimidiam petere. proinde si sint ex duobus filiis nepotes, ex uno plures, tres puta, ex uno unus: unicum sescuncia, unum ex illis semuncia querella excludit. Quarta autem accipietur
Abbreviated transcription (Latin):
int est arbores ꝗs in ꝯfimio an eclificiũ
ponat. ¶udicifimum regundorum
ꝑmittitur ut ubi non posit dirim̃e fi¬
nes ad iudicatione ꝯtrou̾siam dirima
et si forte amouende uet̾is obscuritati
gr̃a ꝑ aliam regionem fines dirigere
iudex uelit potest hoc face̾̃ ꝑ adiudica

Expanded text:
interest, arbores quis in confinio an aedificium ponat. Iudici finium regundorum permittitur, ut, ubi non possit dirimere fines, adiudicatione controuersiam dirimat: et si forte amouendae ueteris obscuritatis gratia per aliam regionem fines dirigere iudex uelit, potest hoc facere per ‹ad›iudica
Abbreviated transcription (Latin):
dubitat nõ fieri eius ꝗ accepiti
nonemmideo traduntur ut do¬
mimum recedat abeo ꝗtraclidit
s ut utatur fruatur legatarius

Expanded text:
dubitat non fieri eius qui accepit: non enim ideo traduntur, ut dominium recedat ab eo qui tradit, sed ut utatur fruatur legatarius
Abbreviated transcription (Latin):
possidẽ dampnandum nisi exibeat qͣs¬
tiom locus esse potest. ¶Et filiusfa. ea
actione tenetur si facultatem reiexibẽ
agat obstaturam exceptionẽ nuł. ait.
Nouam au̾ causam int̾uenire sus ꝗ
uendicandi gr̃a egisset post acceptum
iudicium eam ab aliquo accepit et id̾o
excepcionemeinõ offic̾e. It si eiꝗ furti
acturus ad exibend̾ egiss iteꝵ furtum
stm sit demq siꝗs optandigr̃a ad exibẽ¬
dumegiss et post litem ꝯtest᷑. alt̾ius tes¬
tamento oꝑciodatasitad exibend̾ ag̾e
potest. ¶Siꝗs exunis meis mustum
fec̾it uel ex oluus oleum uelex lana ues¬
timentacum sciret hec aliena ẽẽ utrius¬
ꝙ nomine ad exibend̃ actione teneb̾r.
Quia ꝙ exre nr̃a fit nr̃m ẽẽ uerius ẽ ¶ Si

Expanded text:
possidere, damnandum, nisi exhibeat eastioni locus esse potest.Et filius familias ea actione tenetur, si facultatem rei exhibeagat, obstaturam exceptionem Iulianus ait: nouam autem causam interuenire, si is, qui uindicandi gratia egisset, post acceptum iudicium eam ab aliquo accepit, et ideo exceptionem ei non officere. item si ei, qui furti acturus ad exhibendum egisset, iterum furtum factum sit. denique si quis optandi gratia ad exhibendum egisset et post litem contestatam alterius testamento optio data sit, ad exhibendum agere potest.Si quis ex uuis meis mustum fecerit uel ex oliuis oleum uel ex lana uestimenta, cum sciret haec aliena esse, utriusque nomine ad exhibendum actione tenebitur, quia quod ex re nostra fit nostrum esse ueriu
Abbreviated transcription (Latin):
nus tunc cum uidicium accipetur bo
exibetur.tanto magis si apꝑebit eocasu
mortuum esse ꝗ nõ incidiss si tunc exi¬
bitus fuiss Cniusta extã statim exib̾i
res nõ possit iussu iudicis caueri debebͥ
se illo die exibituꝵx. ¶Hrs nõquasi h̾rs
s suo nomine hac actione utipotest.
Itemb̃rs posẜoris suo nominetenetur.
redemdanda sit.¶Plane ex dolo defũc¬
tidanda ẽ inh̾rdem hec actio si locup¬
lectior h̾rditas eo nomine fcã sit. uel¬
ati qd̃ preciumeius ꝯsecustus sit.
dicatur int̾dcm adu̾sus eum ꝗ detiñe
dicitur de exibendo eo potestꝗs h̾re.
Nam adexibendum actio meare mutr¬
lis udetur qr hec actio ei crediturcõ¬

Expanded text:
nus tunc cum iudicium acciperetur homo exhiberetur: tanto magis si apparebit eo casu mortuum esse, qui non incidisset, si tum exhibitus fuisset. Si iusta ex causa statim exhiberi res non possit, iussu iudicis cavere debebit se illo die exhibiturum. Heres non quasi heres, sed suo nomine hac actione uti potest: item heres possessoris suo nomine tenetur: et in heredem danda sit. plane ex dolo defuncti danda est in heredem haec actio, si locupletior hereditas eo nomine facta sit, veluti quod pretium rei consecutus sit. dicatur, interdictum aduersus eum, qui detinere dicitur, de exhibendo eo potest quis habere: nam ad exhibendum actio in eam rem inutilis uidetur, quia haec actio ei creditur com