comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ler̃ uestim̃ta pecconx ł om̃e corp facultatis suȩdicentes. Hȩc om̃a tollite : cũ medietate
terrȩnraẽ tantũ uxores & paruulos nr̃os relinquite liberos : & bellũ internas pĩ cõmittat᷑¬
esistite quȩso desistite abhac intentione : uerbũ enĩ directũ ñ habemꝰ Nolite adbelliũ re
in quo disperamini : tam̃ si abire uolueritis spontanea uoluntaite ego ñ sequar: Iunc illi
inira cõmoti contra chlothariũ regẽ suꝑ eũ in ruunt & scindentes tentoriũ eiꝰ Ipsũ quȩ
conuitis ex asperantes acui do trahentes interficere uoluer̃ sicũ illis abire differra
ȩc uidens chlotharius : inuitꝰ abiit cũ eis Atillunito certamine : maxima ab ad uersariis.
in ternetione cȩdunt᷑ Tantaq: ab utroq exercitu multitudo cȩcidit ut pec estimari
pec numerari pȩnit possit. Tunc chlotharius ualde confusus: pacẽ petut dicens¬

Expanded text:
lerunt vestimenta, pecora, vel omne corpus facultatis suae, dicentes: Haec omnia tollite cum medietate lerunt vestimenta, pecora, vel omne corpus facultatis suae, dicentes: Haec omnia tollite cum medietate terrae nostrae: tantum uxores et parvulos nostros relinquite liberos, et bellum inter nos non committatesistite, quaeso, desistite ab hac intentione. Verbum enim directum non habemus; nolite ad bellum ire, in quo disperdamini. Tamen si eo ire volueritis spontanea voluntate, ego non sequar. Tunc illi ira commoti contra Chlothacharium regem, super eum irruunt, et scindentes tentorium ejus, ipsum quoque conviciis exasperantes, ac vi detrahentes, interficere voluerunt, si cum illis abire differret. Haec videns Chlothacharius, invitus fuit cum eis. At illi inito certamine, maxima ab adversariis internecione 155 caeduntur: tantaque ab utroque exercitu multitudo cecidit, ut nec aestimari, nec numerari penit
Abbreviated transcription (Latin):
git̃ chlotharius pꝰmortẽ teodo aldi cũ regnũ froenci̧ suscepiss& atq tũ cirtu ir&¬
audiuit a suis in iterata in sania efferuescero Saxanes sibiq: eẽ rebelles : & qđ tributa
quȩ anni singuli s consutuerant ministrare contẽpnerent reddere. His incitatꝰ uerbis
adeos dirigit. Cũq iã ꝓpeterminũ illorũ e& saxones ad ec̃ mittunt dicentes
tmaiora adhuc si quesieris reddimꝰ : unũ tantũ exposcimꝰ : ut sit pax netuus exercitꝰ & nr̃
populus conlidat᷑ : Hȩc audienschlothariusrex ait suis. Bene locunt᷑ hi homines : ñ
incedamꝰ suꝑeos peforte peccemꝰ indm̃ Atillidixer Scimꝰ in quid eos menda ces eẽ
nic om̃i no qđ ꝓmisserint impleturos : eam suꝑtos. Rursũ saxones obtulerunt med¬
etatẽ facultatissuȩ : pacẽpȩtentes : &chlotharius ait suis. Desistite quȩso abhis ha¬
minib: ne su ꝑ nos di ira concitet᷑. Qđ illin ad quie uerunt Rursũ saxones : obtu¬

Expanded text:
gitur Chlothacharius post mortem Theodovaldi cum regno Franciae suscepisset atque eum circuiraudivit a suis in iterata insania efferviscere Saxonis sibique esse rebelles, et quod tributa, quae annis singulis consueverant ministrare, contemnerent reddere. His incitatus verbis, ad eos dirigit. Cumque iam prope terminum illorum esset, Saxones legatus ad eum et majora adhuc, si quaesieris, reddemus. Unum tantum exposcimus, ut sit pax, ne tuus exercitus et noster populus collidatur. Haec audiens Chlothacharius rex, ait suis: Bene loquuntur hi homines: non incedamus super eos, ne forte peccemus in Deum. At illi dixerunt: Scimus enim eos mendaces, nec omnino quod promiserint impleturos. Eamus super eos. Rursum Saxones obtulerunt medietatem facultatis suae, pacem petentes. Et Chlothacharius rex ait suis: Desistite, quaeso, ab his hominibus, ne super nos Dei ita concitetur. Quod illi non acquieverunt. Rursum Saxones obtu
Abbreviated transcription (Latin):
uitis coniuncio ne patis uidimꝰ : & flores ipsarũ arborũ que nigra ut nostis grena ꝓferre solitȩ sunt
racimorũ grana dederunt Tunc & circulũ bu nȩ quita stella exaduersoueniens intro¬
sseuisa ẽ. Cridohȩ signa mortẽ ipsius regis adnuntiasse ipse uero ualdeifirmatꝰ ãcinc¬
tura deor sũ seiudicare ñ poteret. Qiuipaulatĩ decedens septimo regnisuianno : mortuus ẽ
Regnũq eiꝰ chlotharius rex accepit. Copulans uuldetradã uxorẽ eiꝰ stratiu suo: sed in crepatꝰ
a sacerdotib : reliquideã Dansei gariualdũ ducẽ dirigensq aruennũ chrãnũ filiũ suũ¬

Expanded text:
vitis conjunctione natas vidimus; et flores ipsarum arborum, quae nigra, ut nostis, grana proferre solitae sunt, vitis conjunctione natas vidimus; et flores ipsarum arborum, quae nigra, ut nostis, grana proferre solitae sunt, racemorum grana dederunt. Tunc et in circulum lunae stella quinta ex adverso veniens introisse visa est. Credo haec signa mortem ipsius regis annuntiasse. Ipse vero valde infirmatus, a cinctura deorsum se volutare non poterat. Qui paulatim decidens, septimo regni sui anno mortuus est, regnumque ejus Chlothacharius rex accepit, copulans Vuldetradam uxorem ejus strato suo. Sed increpitus a sacerdotibus, reliquit eam, dans ei Garivaldum ducem, dirigensque Arvernis Chramnum filium suu
Abbreviated transcription (Latin):
egit & cos plerũq deuicit. Ciuitates quas maleꝑuaseroent : ex parteau ferens depo¬
testate eorũ
heo doualđucro cũ iũ adultꝰ tã : uulde dradã dix ixorẽ Hunet heodo aldũ ferunt
mali fius st ingenis itautirat᷑ cuidẽ quẽ suspectũ dereb siuis habebat. fabula finger& dicens
hausit. A quomflat᷑uino exireꝑaditũ quo in gresus fuenet : pon ualebat. Vemens uero
uinidominꝰ : cũ ille exirenitteret᷑ nec possit Ait ad serpentẽ. E uomeprius qđ ingluttisti: &
tunc posteris abscedereliber. Quȩ fabula magnũ eitimorẽ atq: odiũ p̃parauit Subeo enĩ & buc¬
cellinꝰ cũ totã italiã in francorũ regno redigiss& : anarsitȩ int̃fectꝰ ẽ : Italiã ad partẽ imperattris
captã nec fuit quitã ultra reciper& Sub eo tẽpore uuas in arbare quã sabuccũ uocamꝰ absq:

Expanded text:
egit et eos plerumque devicit, civitatisque, quas male pervaserant, ex parte auferens de poegit et eos plerumque devicit, civitatisque, quas male pervaserant, ex parte auferens de potestate eorum. Theodovaldus vero cum iam adultus esset, Vuldetradam duxit uxorem. Hunc Theodovaldum ferunt mali fuisse ingenii, ita ut iratus cuidam, quem suspectum de rebus suis habebat, fabulam fingeret, dicens: hausit. A quo inflatus vino, exire per aditum, quo ingressus fuerat, non valebat. Veniens vero vini dominus, cum tunc poteris abscedere liber. Quae fabula magnum ei timorem atque odium praeparavit. Sub eo enim et Buccellinus, cum totam Italiam in Francorum regnum redegisset, a Narsete interfectus est, Italia ad partem imperatoris capta, nec fuit qui eam ultra reciperet. Sub hujus tempore uvas in arbore, quam sambucum vocamus, absque
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ illi audientis atq gaudentes : & suꝑ tumu lũ bibentes : renunciauer̃ frĩ eũ mortuũ eẽ
Qdilleaudiens : regnũ eiꝰintegrũ accepit Nã sẽꝑbrittani subfrancorũ potestate post
obitũ regis chlodo uechi fuer & comites ñ reges appellati sunt Machliauus aut̃ de
sub t̃ra consurgens ueneticã urbẽ expitut . Ibique tonsoratꝰ : & ep̃s ordinatꝰ est
Mortuo aut̃ cbana onehic a posta tauit & demis sis capillis : uxorẽ quã pꝰdericatũ reliquerat
cũ regno fnatris simul accepit. Sed ab ep̃is ex cõmunicatꝰ .ẽ. Cui qualis fuerit interitꝰ
sequent̃ scribimꝰ Obut aut̃ baudinꝰ ep̃s annosexto episcopat sui : incuiꝰ loco guntharius
abba subrogat᷑ : xvii pꝰ transitũ scĩ martini
rtr& exercitꝰ imperatoris his panias ẽ ingressus: eciuitates aliquas ꝑuasit Int̃fecto
aut̃ agilane : at hanagildus regnũ accepit Quimultabella contra ipsũ exercitũ postea

Expanded text:
 illi audientes atque gaudentes et super tumulum illum bibentes, renuntiaverunt fratri, eum mortuum esse. Quod ille audiens, regnum eius integrum accepit. Nam semper Brittani sub Francorum potestatem post obitum regis Chlodovechi fuerunt, et comites, non regis appellati sunt. Macliavus autem de sub terra consurgens, Veneticam urbem expetiit ibique tonsoratus et episcopus ordinatus est. Mortuo autem Chanaone, hic apostatavit, et dimissis capillis, uxorem, quam post clericatum reliquerat, cum regno fratris simul accepit, sed ab episcopis excommunicatus est. Cui qualis fuerit interitus, sequenter scribemus. Obiit autem Baudinus episcopus anno sexto episcopatus sui. In cuius loco Guntharius abba subrogatur, XVII. post transitum sancti Martini. reret, exercitus imperatoris Hispanias est ingressus, et civitates aliquas pervasit. Interfecto autem Agilane, Athanagildus regnum accepit. Qui multa bella contra ipsum exercitum postea
Abbreviated transcription (Latin):
ã pꝰmartẽ chlotbariiregis chunigalias appetunt. c̃tra quosigebertꝰ exercitũ dirigit: Et gestũ c̃tra cosbellũ
uicit atq: fugauit Sed postea rex etũ amicitias cũ eodẽ ꝑlegatos meruit Dũ aut̃ cũ cis turbatꝰ cu sigybertꝰ:
chilperic srat̃ eiꝰremis ꝑ uadit Etalias oiui tates quȩ ad eũ etinebant abstulit. Ex hoceni intereos qđ peius c̃ bellũ
ciuile surrex̃ Rediensaut̃ ã ꝓbert᷑ uictor achunis: sues sionis ciuitat̃ occupat ibiq: inuentũ theo dobertũ chilperio
regis filiũ adp̃ bendit : & inexilio titensmittit Accedens aut̃ c̃tra cdiilpericũ bellũ cõmouit Quouito atq: fugato
ciuitag suas in suad ominatione restituit Theo dobtũ uero filiũ eiꝰ : apud ponticonẽ uillã custo diriussit ꝑ annũ
in aegrũ Vuẽ postea ut erat demens munerib ditatũ patrireddiditsanũ: Datatam̃ sibi sacram̃ta: ncũ quã contraeũ agere
deber& : qđ postea peccatis facientib est in ruptũ¬

Expanded text:
 regis Chuni Al. Hunni Gallias appetunt, contra quos Sigibertus exercitum dirigit, et gesto contra eos bello, vicit atque fugavit: sed postea rex eorum amicitias cum eodem per legatos meruit. Dum autem cum eis turbatus esset Sigibertus, Chilpericus frater ejus Rhemis pervadit, et alias civitates, quae ad eum pertinebant, abstulit. Ex hoc enim inter eos, quod pejus est, bellum civile surrexit. Rediens autem Sigibertus victor a Chunis, Suessionas civitatem occupat, ibique inventum Theodobertum, Chilperici regis filium, adpraehendit et in exilio transmittit. Accedens autem contra Chilpericum, bellum commovit; quo victo atque fugato, civitatis suas in sua dominatione restituit. Theodoberthum vero, filium eius, apud Ponticonem villam custodire iussit per annum integrum; quem postea, ut erat clemens, muneribus ditatum patri reddidit sanum, data tamen sibi sacramenta, ne umquam contra eum agere deberet. Quod postea, peccatis facientibus, est in
Abbreviated transcription (Latin):
cũn festuatione ꝑsarũ inperũ tẽporib mauricuie focatis inperaitor mulepuntie fussent uastate. N Loresolto denua c̃omliegndũ mnpenaton ꝑsarũ aueeratus ue
quantes defiruere conabant᷑ Eredens cũgerctu heradius obuia egatis discurrentib heradius imperaton ẽꝑsarũ petut nom̃conftruere AIthiudioimpentores singulo¬
c̃ueniemtȩ set gressũ ad p̃liũ singulare certum̃ s popondit Fleridiusim perator armasunenstelã p̃lu et falangiã suis postergu p̃paratũ relinquens singularecertamon
utnouus dauit ꝓcedit adbellui imnperato ꝑsarũ c̃struens patritiũ quendũe siuis quẽfortis sinũin pliũ cernero potuerat. hui cuenientie adnstur ꝓset̃trahera dis¬
ad p̃liandũ direxꝰ cũq utq̃ cũequites huduo c̃gressione p̃luininuicẽ ꝓpinquarent heradusauit adpatriciũ q̃uẽin peratore psarũ ̃truere estinabat hc̃ sicc̃uenerat

Expanded text:
e inquantes destruere conabantur. Egrediens cum exercitu Heraclius obviam, legatis discurrentibus, Heraclius imperatorem Persarum, nomconvenientia se egressurum ad praelium singulari certamine spopondit. Heraclius imperator arma sumens telam praelii et phalangem a suis post tergum praeparatam relinquens, singulari certamine, ut novus David, procedit ad bellum. Imperator Persarum Cosdroes patricium quemdam ex suis, que priliandum direxit. Cumque uterque cum aequetis hy duo congressione priliae in invicem propinquarint, Aeraglius ait ad patricium, quem emperatore Persarum Cosdroae stemabat, dixit: 'Sic convenerat,
Abbreviated transcription (Latin):
largitꝰ mulieri aut̃ nihilamplius quã ea deparentib: habuenet derelinquens Ic̃ & homo ille mmensi corporis ad regẽ demũ¬
noli familiarib adiduct᷑ꝰ ẽ ita magnicorporis dect᷑ꝰ auiduos auttrespeder suplongis simnꝰ homines putaret᷑ magnꝰlignarius faber

Expanded text:
largitus; mulieri autem nihil amplius, quam ea quae de parentibus habuerat, relinquens. XLI. Tunc et homo ille immensi corporis ad regem de Mumlargitus; mulieri autem nihil amplius, quam ea quae de parentibus habuerat, relinquens. XLI. Tunc et homo ille immensi corporis ad regem de Mummoli familiaribus adductus est, ita magno corpore elatus, ut duos aut tres pedes super longissimos homines putaretur magnus, lignarius faber,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ qmꝰ possit eruere. Perebant enĩ pleriq obhoceũ transmissũ ut sigundo ualdo repperiss&uiuũ multis in lectũ ꝓmisionib: adeã
trans ducera. Sedcũ hoc facereniquiuiss& acceptã rigundẽ a lo coillo redux̃ nisi negrandi humilitate atq: c̃tumdia
git᷑ leudege silus dux cũthesauris om̃ib quosuperius ominauimꝰ ad regẽ uenit quos posta rex piuperib & eccłus erogauit ad phenã
uero uxorẽ mũ moliinquirererex cepit quid thesauri quos hic c̃gregauerat deuenissent Sedilla cognoscens iurũ suũin t̃fectũ fuisse
comnẽ actantiã eorũ ꝓrsus in terrã corruis se omã pandit Multũ adhuc apudurbẽ auenio aurũ atq: argentũ et̃ quȩ ad regis po¬
edhȩc ut fuer̃ dereꝑto anti quothes auro abstulit: ꝓrex diuisũ cũ child eberto rege nepotesuo partẽ suã maxime pauperib ẽ

Expanded text:
ue modo possit eruere. Ferebant enim plerique ob hoc enm transmissum, ut, si Gundovaldum repperisset vivum, multis inlectum promissionibus ad eam ue modo possit eruere. Ferebant enim plerique ob hoc enm transmissum, ut, si Gundovaldum repperisset vivum, multis inlectum promissionibus ad eam transduceret. Sed cum hoc facere nequivissit, acceptam Rigundem a loco illo reduxit, non sine grande humilitate adque contumilia. Igitur Leudeghiselus dux cum thesauris omnibus, quos superius nominavimus, ad regem venit; quos postea rex pauperibus et aeclesiis erogavit. Adpraehensam vero uxorem Mummoli inquirere rex coepit, quid thesauri, quos hii congregaverunt, devenissent. Sed illa cognoscens virum suum interfectum fuisse et omnem iactantiam eorum prorsus in terram conruisse, omnia pandit triginta. Sed haec, ut ferunt, de reperto antiquo thesauro abstulit. Quod rex divisum cum Childeberto rege nepote suo, partem suam maxime pauperibus est
Abbreviated transcription (Latin):
finiri sententiã Vuad do tẽ cũ chariul forelictis obsedib discesser ab eos Delatoquoq: nuncios deorũ interitũ : Cũ hoc mũ¬
molus aduertiss& accintꝰ arma ad tuguriũ leudegr selipȩcit Atille uodenseũ at Quid sicinquid quasifugiensuenis. Eu ulle
nibilut uideo desid e ꝓmisa seruat᷑ Nãcer no memn mortir exitio positũ Cuille Ergo egredias foris & om̃a mitigabo Quo egre¬
possis euadere. A tille accepto consilio dũobtento capite figire niteret᷑ : Extracto quidã gladio capudeiꝰ cũ cucullo decidit Deindeunꝰ quis q
ad ꝓpriã rediens magnas ꝑuia p̃das& homicidia fecit Eredegundis aut his dieb huppanẽ incholosanodirex̃ ut scilic& filiã suã exinde quo¬

Expanded text:
finire sententiam. Waddo tunc cum Chariulfo, relictis filiis obsedibus, discesserunt ab eis. Delato quoque nuntio de horum interitu, cum hoc Mumfinire sententiam. Waddo tunc cum Chariulfo, relictis filiis obsedibus, discesserunt ab eis. Delato quoque nuntio de horum interitu, cum hoc Mummolus advertissit, accinctus arma ad tugurium Leudeghysili petit. At ille videns eum, ait: 'Quid sic', inquid, 'quasi fugiens venis?' Cui ille: 'Ninil, ut video, de fide promissa servatur; nam cerno me in mortis exitio positum'. Cui ille. 'Ego egrediar foris et omnia mitigabo'. Quo egrepossis evadere. At ille accepto consilio, dum obtecto capite fugere niteretur, extracto quidam gladio caput ejus cum cucullo decidit. Deinde unusquisque ad propria rediens, magnas per viam praedas et homicidia fecit. Fredegundis autem his diebus Cuppanem in Tolosanum direxit, ut scilicet filiam suam exinde quo
Abbreviated transcription (Latin):
fratrẽ dicit &filiũ & inmisa lancea uoluit eũ transfigere sed repulsa a circulis loricȩ nihil pocuit Peniq cũcleuat ad
montẽregrediniteret᷑ boso emiso lapide c̃apudei librauit qui cecidit & mnortuiur ẽ Venitq omẽ uulgus & difxisineo
lanceis pedesci funeligantes ꝑ omã exercituũ cistra traxer: euellentesq cesariẽ acbarbã ciꝰ insȩpultũ psomloco quoint ectꝰ
dñ cũministris adipsa gccłarũ altaria trucidanter Post quã aut cunctos intfecer ut p̃ remaner& mingens ad parietẽ
ominẽ urbẽtũ eccłus reliquisq: ȩdificur succender̃ nihilqibi p̃t̃ humũ uacuã relinquenit Igit leudegrselus rediens adcs¬
tir cũ mũ molo & iagittario chariulfo ł uuad done nunciosocculte ad regẽ dirigit qͥd dehis fieriuell&ꝰ Atillicapitalieor uissit

Expanded text:
fratrem dicit et filiumä. Et inmissa lancia voluit eum trfratrem dicit et filiumä. Et inmissa lancia voluit eum trmontem regredi niteretur, Boso emisso lapide caput ejus libravit, qui cecidit. et mortuus est. Venitque omne vulgus, et defixis in eum lanceis, pedes ejus fune ligantes, per omnia exercituum castra traxerunt; evellentesque caesariem ac barbam ejus, insepultum ipso in loco quo interfectus quoque Domini cum ministris ad ipsa aeclesiarum altaria trucidantes. Postquam autem cunctus interfecerunt, ut non remaneret mingens ad parietem, omnem urbem cum eclesiis reliquisquae aedificiis succenderunt, nihilque ibi praeter umum vacuum relinquentes. Igitur Leudeghyselus rediens ad castra cum Mummolo et Sagittario, Chariulfo vel Waddone, nuntios occulte ad regem diregit, quid de his fieri vellit. At ille capitali eos iussit
Abbreviated transcription (Latin):
ad serebatcũ iuram̃to: nihile molestefieri. Egresugit᷑ partã ab ollo nebiturigũ comitẽ & bosone susceptꝰ t̃ Alũ molisaut̃
cũ satellitib in urbȩ regresiusportã firmissi me obserauit Hic aut̃ cũ seinmanib: inimicorũ cerner& traditũ deuatis in
glũ manib & occulis ait iudexȩt̃mȩ & ultio uera i nocentiũ dr̃ a quo om̃is uisticia p̃cȩdit cuimendatiũ ñ plac& in quo
pullus dolus nequersutia malitiȩ c̃tinet᷑ t÷ com̃do cau sã meã dep̃cans ut sis uelocit̃ ultor suꝑ cos quime in sontt̃ imnanib:
tradider inimicaũ Hecũ dixiss& c̃signans ie cruce dominica ab iretepit cũ hominib: supͣdictis Cũq a porta clongi sent
sic̃ ẽ circaurbe uallis tota in p̃cipitiompulsus ab ollone cetidit ilo quoq clamante en uobballo mert urm̃ qui sertgis &

Expanded text:
adserebat cum iuramento, nihil ei molesti fieri. Egressi igitur portam, ab Ollone Biturigum comite et Bosone susceptus est. Mummolus autem adserebat cum iuramento, nihil ei molesti fieri. Egressi igitur portam, ab Ollone Biturigum comite et Bosone susceptus est. Mummolus autem cum satellitibus in urbe regressus, portam firmissime obseravit. Hic autem cum se in manibus inimicorum cerneret traditum, elevatis ad caelum manibus et oculis, ait: 'Iudex aeterne et ultio vera innocentium, Deus, a quo omnes iustitia procedit, cui mendacium non placet, in quo nullus dolus neque versutia malitiae continetur, tibi commendo causam meam, dipraecans, ut sis velociter ultor super eos, qui me insontem in manibus tradiderunt inimicorum'. Haec cum dixisset, consignans se cruce dominica, abire coepit cum hominibus supradictis. Cumque a porta elongassint, sicut est circa urbem vallis tota in praecipitio, inpulsus ab Ollone caecidit, illo quoque clamante: 'En vobis Ballomerem vestrum, qui se regis et
Abbreviated transcription (Latin):
nerationeurã remanserit : Itille in tellegens dolũ eorũ lacrimis ꝑfusus ait Inuitatione urã in his galiissũ delatꝰ Thesiu¬
ros uͦmeos in quib: in m̃ sũ pondus argenti continet᷑ & auria c diuersarũ specierũ aliquid in auennica urberetinet᷑ ali¬
quid guntherãnꝰ boso diripuit: ł gouͦ iuxtadĩ auxiliũ spẽ omnẽ in uob̵ positã u ob̵ c̃siliũ meũ credidi ꝑuos regnare
sc̃p̃ optaui Nc̃ cũ dõ uob sit actio si quid mn menda cui dexeritis. ipseeni udic& causa meã. Hȩc eodicente respondit
deponebalteũ meũ aureũ ꝙ cingeris neuidearis iniactantia ꝓcedere Ettuũ accinge gladiũ : meũ q restituȩ
tilleñ simplicit̃ in quid hȩc uerba suscipio utea quȩdetius usq nc̃ in caritatt usussũ a meauftrat᷑. Nu molusũ¬

Expanded text:
neratione vestra remanserit'. At ille intellegens dolum eorum, lacrimis perfusus, ait: 'Invitationem vestram in his Galliis sum delatus, thesauneratione vestra remanserit'. At ille intellegens dolum eorum, lacrimis perfusus, ait: 'Invitationem vestram in his Galliis sum delatus, thesauros vero meos, in quibus inmensum pondus argenti continetur et auri ac diversarum specierum, aliquid in Avennica urbe retenetur, aliquid Gunthchramnus Boso diripuit. Ego vero, iuxta Dei auxilium spem omnem in vobis positam, vobis consilium meum credidi, per vos regnare semper obtavi. Nunc cum Deo vobis sit actio, si quid mihi mendacii dixeritis; ipse enim iudicet causam meam'. Haec eo dicente, respondit depone baltheum meum aureum quo cingeris, ne videaris in jactantia procedere, et tuum accinge gladium, meumque restitue. Et ille: Non simpliciter, inquit, haec verba suscipio, ut ea quae de tuis usq
Abbreviated transcription (Latin):
& porentia cadit. unũ suꝑẽ sisetuntatẽ uite meb abere cognoscerẽ . Demiltouos laborẽ potirã emouere Descendentib: nuncissigit¬
tariuse ps̃ cũ nũ molo chariulfo atq: uualdone ad itđ am ꝑger& ibiq sibisa cram̃ta dederant ut si deuit ꝓmissi o necertioresfuerent :¬
elitaamicitia guhidoualdi ipsu hostib traderent Rouersi terũ puncuꝓmiser eis uitȩ situritatẽ Nu molus uͦ dix̃ hoctantũ
fiat egohunc in manũ urã tradã & cgo cognoscens dnm meũ regẽ adeipsentiã ꝓperabo Icilliꝓmituntq sihe c impler& ipsu¬
litatis qualia tibi dedissemꝰ ipsequi p̃sens es nosti Nc̃ aut̃ accipes a lubrec̃ uiliũ descende abhacurbe & rep̃sentarituo
sicut fypequȩ sisti. lãenĩ cũ his om̃ib c̃locutisumꝰ : & ipsi dixer̃ Qr non uultrex ꝑderesolatiũ tuũ eoꝙ parũ dege¬

Expanded text:
et potentia cadit. Unum superest, si securitatem vitae me habere cognuscerim, de multo vos labore poteram removere'. Discendentibus nuntiis, Sagitet potentia cadit. Unum superest, si securitatem vitae me habere cognuscerim, de multo vos labore poteram removere'. Discendentibus nuntiis, Sagittarius episcopus cum Mummolo, Chariulfo atque Waddone ad eclesiam pergit, ibique sibi sacramenta dederunt, ut, si de vitae promissione certiores fierint, relicta amicitia Gundovaldi, ipsum hostibus traderent. Reversi iterum nuntii promiserunt eis vitae securitatem. Mummolus vero dixit: 'Hoc tantum fiat; ego hunc in manu vestra tradam, et ego recognuscens dominum meum regem, ad eius praesentiam properlitatis, qualia tibi dedimus, ipse qui praesens es nusti. Nunc autem accipe salubre consilium: discende ab hac urbe et repraesentare fratri tuo, sicut saepe quaesisti. Iam enim cum his hominibus conlocuti sumus, et ipse dixerunt, quia non vult rex perdere solatium tuum, eo quod parum de ge
Abbreviated transcription (Latin):
concurrentib ad incendiũ mitigandũ inclusi sillefuga dilapsus abscessit Ml antaut̃ facta exercitꝰ iterũ adbella c̃surg& acex uirgis
fasces faciunt quasi ad cõplendã ualẽ ꝓ fundã quȩ a parteorientis sitacrit : Sed nocerchȩc machina nihil potuit Sagitariusu÷ p̃s fit
frequentius moros cũ arma circuibat & sepius lapides c̃ tra hotẽ manũ ꝓpria ietitemuro: Deniq hi qui urbt̃in pugnabant
cũ uiderent ꝗ nibil ꝓficere pos sint nuncios occultos ad mũ molũ dingunt dicentes. Recognosced ominũ tuũ & aꝓuersi tateista
tandẽ aliquando deseste quȩ enĩ am̃tia te uallat : ut igno tohomine subiugaris . Uxor em̃ tuaiã cũ filiis captiuata ẽ. siliituiut¬
puto iãmt̃facti sunt corrues quid p̃stolaris isiut corraas. Hȩcillo mandita accipiens dix̃ Iã utuid eo regnũ nr̃m finẽaccepit

Expanded text:
concurrentibus ad incendium mitigandum inclusis, ille fuga dilapsus abscessit. Mane autem facto, exercitus iterum ad bella consurgit, ac ex virgis concurrentibus ad incendium mitigandum inclusis, ille fuga dilapsus abscessit. Mane autem facto, exercitus iterum ad bella consurgit, ac ex virgis fasces faciunt, quasi ad conplendam vallem profundam, quae a parte orientis sita erat; sed nocere haec machina nihil potuit. Sagittarius vero episcopus frequentius muros cum arma circuibat et saepius lapides contra hostem manu propria eiecit e muro. Denique hii qui urbem inpugnabant, cum viderint, quod nihil proficere possint, nuntios occultos ad Mummolum dirigunt, dicentes: 'Recognosce dominum tuum et a perversitate ista tandem aliquando desiste. Quae enim te amentia vallat, ut ignoto homine subiungaris? Uxor enim tua iam cum filiis captivata est, filii tui utpute iam interfecti sunt. Quo rues, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uitus & in ꝓpenis hȩc uerba ꝓsequebant᷑ : Quintꝰ & decimꝰin hac obsidiont effulsera t dies &leudegi selus pouas ad destruendim
urbẽ machinas p̃parabat Plaustraem̃ cũ arietib decelis & acxib tecta subqua ex ercit᷑ ꝓperar& ad destruendos muros sel
cũ ad ꝓpinquassent it a lapidib: obruebant᷑ & om̃s ad ꝓpinquantes moro corruerent Cupas cũ pice & adipeaccensas supeos
picientes alias ĩ lapidib plenossupeosdeaciebant Sedcũ nox certa mina ꝓhiber& hostes ad casita regr esi sunt Erat aut̃ cũgundo ualdo
&cbariul sus ualdediues acp̃potens cuiꝰ aphoretis acprũ ptuaris urbis ualderefertaerat Decui substantia in maximealebint᷑
ladastis aut̃ hȩc cernens quȩgerebant᷑ metuens nec leudegy selus optanta uictoria cos morti tra der& in posi tougnȩ in ȩccłȩ d omo

Expanded text:
vitiis et inproperiis haec verba prosequebantur. Quintus et decimus in hac obsidione effulserat dies, et Leudeghiselus novas ad distruendam vitiis et inproperiis haec verba prosequebantur. Quintus et decimus in hac obsidione effulserat dies, et Leudeghiselus novas ad distruendam urbem machinas praeparabat, plaustra enim cum arietibus, cletellis et axebus tecta, sub qua exercitus properaret ad distruendos muros. Sed cum adpropinquassent, ita lapidibus obruebantur, ut omnes adpropinquantes muro conruerint. Cupas cum pice et adipe accensas super eos proicientes, alias vero lapidibus plenas super eos deiciebant. Sed cum nox certamina prohiberit, hostis ad castra regressi sunt. Erat autem Gundovaldo et Chariulfus valde dives ac praepotens, cuius aphotecis ac prumptuariis urbs valde referta erat; de cuius substantia hi maxime alebantur. Bladastis autem haec cernens quae gerebantur, metuens, ne Leudeghyselus, obtenta victuria, eos morti traderet, inposito igne in eclesiae domo,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cdlotharii recremansit in gallus quiregnũ illũ rege repossit nuisitũ ad uenias. Atego Datiscimultis munerib ꝑgͣii¬
locascã ab eo suscepi sacra m̃ta ut securꝰ in hocrognũ accederẽ Venienĩ masiliã ibiq me ep̃s sup̃ma benignitate s uscepi: habebat
eñi scripta seniorũ regni pepotis mei Exhoceni auennione access̃ uxta placita patricui mũ molũ guntbcrã nꝰu in memor sacra¬
m̃ti a ꝓmissionis suȩ tbesauros meos abstulit & insuaditione subegit Nunc aut̃ recognoscte : ꝗ egosũrex sic̃ & frat̃ m̃s gunth¬
uolueritis ł liceat mͥ regredi Vndeprius egressu abiboeni & nulli quicquã in iuiriȩ in ferã Iam̃ utsciatis uera eẽ qđ dicora¬
degundẽ pictauã & in go trudẽ turo nicã in terrogate. Ipsetni uob̵ ad firmabt̃ certa cr̃ quȩloquor: Hȩc eodicente multicũ con¬

Expanded text:
esse Chlothacharii, nec remansit in Galliis qui regnum illum regere possit, nisi tu advenias". At ego, datis ei multis muneribesse Chlothacharii, nec remansit in Galliis qui regnum illum regere possit, nisi tu advenias". At ego, datis ei multis munerib in hoc regnum accederim. Veni enim Massilia, ibique me episcopus summa benignetate suscepit; habebat enim scripta seniorum regni nepotis mei. Ex hoc enim Avenione accessi iuxta placita patricii Mummoli. Gunthchramnus vero inmemor sacramenti ac promissiones suae, thesauros meos abstulit et in sua dicione subegit. Nunc autem recognuscite, quia ego sum rex, sicut et frater meus Gunthvolueritis, vel liceat mihi regredi, unde prius egressus sum. Abibo enim et nulli quicquam iniuriae inferam. Tamen, ut sciatis vera esse quod dico, Radegundem Pectavam et Ingutrudem Torcnicam interrogate. Ipsae enim vobis adfirmabunt, certa esse quae loquor'. Haec eo dicente, multi cum con
Abbreviated transcription (Latin):
Qiuistibitantã audatiã prestitit ut dominorũ ac regnũ nrorũ finis auderes adtinger& : Certesi aquoquã escuo catꝰ dare
uocteftare Intibianteo culos mortẽexposita enipsa quã diuquesisti exitusoueã in qua p̃ tepsdeiciaris. Dic satellites
rit habit in cognitũ rulli ꝓ aut̃ habeo ł demcepsa fratrib si tonsoratꝰ manifestũ c̃ om̃ib: It hancme causa narstiꝑfacto talis
uinxi Ibq axorc̃ accipiens duosfilios generaui : Quã mortua : adsũptis inecũ liberis constantinopoli habuab imperatuib
uͦ sus ceptꝰ benigñissimi usq hote pore uixi Anteosenĩ annos cũ gunticranꝰ boso constanti no poli hbis & etegosollictꝰ ausis
medicens leni q̃ a b om̃ib: regniregis childebti principib: inuitaris necquis quã c̃trate muttire ausus ẽ. Scim eniom̃s tefilu

Expanded text:
Quis tibi tantam audaciam praestitit, ut dominorum ac regum nostrorum fines auderes attingere? Certe si a quoquam es evocatus, clara Quis tibi tantam audaciam praestitit, ut dominorum ac regum nostrorum fines auderes attingere? Certe si a quoquam es evocatus, clara voce testare. En tibi ante oculos mortem expositam; en ipsam quam diu quaesisti exitii foveam, in quam praeceps dejiciaris. Dic satellites rit, habetur incognitum nulli; quod autem ab eo vel deinceps a fratribus sim tonsoratus, manifestum est omnibus. Et haec me causa Narsiti praefecto Italiae iuncxit; ibique uxorem accipiens, duos filius generavi. Qua mortua, adsumptis mecum liberis, Constantinopolim abii. Ab imperatoribus vero susceptus benignissime, usque hoc tempore vixi. Ante hos enim annos, cum Gme, dicens: „Veni, quia ab omnibus regni regis Childeberthi principibus invitaris, nec quisquam contra te muttire ausus est. Scimus enim omnes, te filium
Abbreviated transcription (Latin):
larũ Praten spes incolis p̃ tẽ ixpĩ anis tantimartyris busilicã uolandã cui hostiã supmostudio obseratatnt Nleno¬
edbpupuns x ctitꝰ cunesirurotepliragus nui ulor& ĩgne acendit Consiptisq hostius omire substantiũ cuactãq sup¬
tes martiyedela mabunt Nlurimuꝰ semoti aseditione ꝓpristiaculis tauciabunt Reliqua ientlionis ouaidema ito
na custra metuta ẽ Vbiq gostois tentor r esidedit Vlastibat᷑ mertuntu totarigio Nonmulliutab rdrtitu quosfa¬
n ora uari ci̧ a culeus torre brabat longius euagantes p̃mebant᷑ ab incolis Ascendebanteñ nulti ꝑ colle ctcũ gun¬
argib: srancaã ꝓ pt hasp̃su ptiones quais ꝓfrstonsoratꝰ et exiliodat᷑ es ł quisteomfelicissi nehominiũ ihis locs auiue diueti¬

Expanded text:
larum. Erat enim spes incolis non esse a christianis tanti martyris basilicam violandam. Cuius ostia summo studio obserata elarum. Erat enim spes incolis non esse a christianis tanti martyris basilicam violandam. Cuius ostia summo studio obserata e cunctamque suptes martyrem declamabant. Plurimi vero semoti a seditione propriis se iaculis sauciabant. Relicum vero vulgus inante non  resedebat. Vastabatur in circuitu tota regio; nonnulli autem ab exercitu, quos fortior avaritiae aculeus terebrabat, longius evacantes, peremebantur ab incolis. Ascendebant enim multi per collem et cum Guna regibus Francorum propter has praesumptiones quas
Abbreviated transcription (Latin):
ultragaronnã in littore residere cũ ingenti hostiũ multitudine ipsosq thesauros quos rigundetulerat secũretinere
c̃mpetũ factũ cũ e quitib garonnã transirent ñ nullis deexertitũ in amne dimersis reliquilitꝰ egres s̃ requirentes gundo¬
ualdĩ inuener̃ camelos cũingentipondert Auriatq argenti siuegquites quos fisos puias eliquorat Iudient s demep
eosin framoros urbis conuenmi cȩ cõmorari Rdiotis plaustris acdiuersi s impedim̃tis cũ populominori robustioresuri
psui sicutiã garomã transierant in sequudestinant Qub ꝓperantib uener adbasilicã sciuoncenti quȩ in fraterninũ¬
a gonneis surbis. Vbupsemartor ꝓxpi nomine a gonẽ dict᷑ csu masse Inuenerqeã refertũ adiuersis chesauris inco¬

Expanded text:
ultra Garonnam in litore resedere cum ingenti hostium multitudine ipsosque thesauros, quos Rigundae tulerat, secum retenere. ultra Garonnam in litore resedere cum ingenti hostium multitudine ipsosque thesauros, quos Rigundae tulerat, secum retenere. Tunc, impetum factum, cum equitibus Garonnam nando transire, nonnullis de exercitu in amne dimersis. Reliqui litus egressi, requirentes Gundovaldum, invenerunt camellos cum ingenti pondere auri adque argenti sive equites, quos fessus per vias reliquerat. Audientes deinceps eos infra muros urbis Convenicae commorari, relictis plaustris ac diversis inpedimentis cum ipsum, sicut jam Garonnam transierant, insequi destinant. Quibus properantibus, venerunt ad basilicam sancti Vincen ipse martyr pro Christi nomine agonem dicitur consummasse, inveneruntque eam refertam a diversis thesauris inco
Abbreviated transcription (Latin):
solatiũ ñ pereatis in opia Ecillis credentib: quã cũq haberepotuer̃ Collo cantes in urbȩ p̃parabant secad resistendũ lo
te pore guntberã ñrex misi tliteras ad gundo aldũ ex nomine brunidildisreginȩ in quib: erat scriptũ ut relicto exercitu
ager& possit agnoscere leit comoranteeo apubl urbẽconuenas locutꝰ ẽ in colis dicens Ecciũ exertitꝰ ad ppinquat egredim
mad rosistendũ quib egredientib: inoccupantes portas atq dudents excluso foris populo cũ ep̃o loci cunita quȩ murbe nti¬
uenirepotuerant suis ditiomb: subdider̃ Iantaq eimultitudo annone atq umi repertat̃ ut siuurilit̃ sretissent per
multoꝵ annorũ spatia uictꝰ alimta ñ ȩgerent  Ludierantenĩ cotẽpr̃ duces guntberã miregis gundo ualdũ

Expanded text:
solatium, non periatis inopia'. Haec illis credentibus, quaecumque habere potuerunt collocantes in urbe, praeparabant se ad resistendum. Eo solatium, non periatis inopia'. Haec illis credentibus, quaecumque habere potuerunt collocantes in urbe, praeparabant se ad resistendum. Eo tempore Gunthchramnus rex misit litteras ad Gundovaldum ex nomine Brunichildis reginae, in quibus erat scriptum, ut, relicto exercitu agerit, possit agnoscere. Igitur cummorante eo apud urbem Convenas, locutus est incolis, dicens: 'Ecce iam exercitus adpropinquat, egrediemini ad resistendum'. Quibus egredientibus, hii occupantes portas adque claudentes, excluso foris populo cum episcopo loci, cuncta quae in urbe invenire potuerant suis dicionibus subdiderunt. Tantaque ibi multitudo annonae adque vini reperta est, ut, si viriliter stetissent, per multorum annorum spatia victus alimenta non egerent. Audierant enim eo tempore ducis Gunthchramni regis, Gundovaldum
Abbreviated transcription (Latin):
ehul as es t̃ ia ur magñ effectꝰ ẽ llidete& cauete petũꝓ paruu lohabtatis Relin quitepiune ꝑuersitatos atq psũptiones quas¬
munerib locupletantes cũ pacedis ceser Tuncei reddiditrex guntd drãnꝰ oma quȩpat ei s gibt habuerat obtestans ue
ducib: atqu ad donetransi uit cuenas pitentes Esteni urbs in cacumine montis sita nulliq monti c̃tigua fonsmagnꝰ ad
radicẽmontis erũpens circũdatꝰ turrȩ cutissima ad que ꝑcuniculũ descendentes exurbe latent̃ latices hauriunt
Hxeniũingres sus urbẽ initiũ quad rage simȩ: Iocutꝰ ẽ ciuib: dicns Noueritis mecũ om̃ib: quiin regnodildebertihaibent᷑
datũ et̃ regẽ atq haberimecũ ñ modicũ solatiũ sed qm̃ frat̃ ñs gunt herã nꝰ rex in mensũ aduersũ me mouit exercitum
opat& uos alim̃ta atq cunctã suppellectilẽ in framurorũ munitionec̃dudere : ut scilic& dũ nob illa piȩtas diuina auga¬

Expanded text:
te et cavete, ne eum pro parvolo habeatis. Relinquite nunc peiversitates adque praesumptiones quasmuneribus locupletantes, cum pace discesserunt. Tunc ei reddedit rex Gunthchramnus omnia quae pater eius Syghiberthus habueummolo et Bladaste ducibus, atque Waddone transivit, Convenas petentes. Est enim urbs in cacumine montis sita, nullique monti contigua. Fons magnus ad radicem montis erumpens, circumdatus turre tutissima; ad quem 360 per cuniculum descendentes ex urbe, latenter latices hauriunt. Hanc enim ingressus urbem in initio Quadragesimae locutus est civibus, dicens: Noveritis me cum omnibus, qui in regno Childeberti habentur, electum esse regem, atque haberi mecum non modicum solatium. Sed quoniam frater meus Guntchramnus rex immensum adversus me movet exercitum, oportet vos alimenta atque cunctam supellectilem infra murorum munitione
Abbreviated transcription (Latin):
sorsã puero edãlocutꝰ s prius obtestans diligenti sine ues teretac locutio ulli hominũ underet᷑ Ic̃idicuit ei quos
ne silio habera auts perneretã cloquo quib secredet& quosuitar& quos hionorira munerib ques allionoredepad¬

Expanded text:
seursum puero, clam locutus est, prius obtestans diligentissime, ne secreta conlocutio ulli hominum panderetur. Tunc indicavit ei, quos seursum puero, clam locutus est, prius obtestans diligentissime, ne secreta conlocutio ulli hominum panderetur. Tunc indicavit ei, quos in consilio haberet aut spernerit a conloquio, quibus se crederit, quos vitarit, quos honorarit muneribus, quos ab honore depel
Abbreviated transcription (Latin):
deberent. Deniq cũsimul c̃iuncti uiros introgarent ĩterauer ea regissimuladsitantib que priussolus texgunthehrã n dudi¬
uit: Adserebuntigit᷑ constant᷑ hanccausa sicut ia sapͣ dicimꝰ om̃ibsenierib: in regno hildebertirtgis et̃ cognitũ &i obhioc pon¬
nulli tunc depriorib regis chlpeberti in hocplacito abiretimuer̃ q̃uȩin haccius a putaibant᷑ t̃ participes Postheerex
ganbcbrãsꝰ datammanuregis chil deberchi bastuait. Hȩ ẽinditiũ ꝓ tibionie regnũ mneũ tradid ex hoc une uade  onis
ciuuitates meas tãqua tuas ꝓprias subtuiiuris dominatione subice. Nibileni facientib peccatis destrr pemea reman sit
nis tantũ quimesratries filius Tueñ heres nom̃ regnonito succe det&eris exheredib factis Teredictis om̃b adũpto

Expanded text:
deberent. Denique cum simul coniuncti viros interrogarent, iteraverunt ea, regis simul adstantibus, quae prius solus rex Gunthchramnus audideberent. Denique cum simul coniuncti viros interrogarent, iteraverunt ea, regis simul adstantibus, quae prius solus rex Gunthchramnus audivit. Adserebant etiam constanter, hanc causam, sicut iam supra diximus, omnibus senioribus in regno Childeberthi regis esse cognitam. Et ob hoc nonnulli tunc de prioribus regis Childeberthi in hoc placito abire timuerunt, qui in hac causa putabantur esse particepis. Post haec rex Gunthchramnus, data in manu regis Childeberthi hasta, ait: 'Hoc est indicium, quod tibi omne regnum meum tradedi. Ex hoc nunc vade et omnes civitates meas tamquam tuas proprias sub tui iuris dominatione subice. Nihil enim, facientibus peccatis, de stirpe mea remansit nisi tu tantum, qui mei fratris es filius. Tu enim heres in omni regno meo succede, ceteris exheredibus factis'. Tunc relictis omnibus, adsumpto
Abbreviated transcription (Latin):
filius annon: Iuncrex furore succensus iussit eos ad trocdeas extendi & fortissimȩ cȩdi. ut si uera tẽnt quȩ dicerent eiu¬
dentius ex ꝓbarent Et si aliquid doli adhuctra pectorũ archanare tnerent iustorm̃ torũ intorquer& mnuitꝰ Deinde
increscentib: supplicus aiunt. Neptimillius id ẽ regis chilpericifiliã cũ magnulfotholos anorũ epo. exilio deputatã
thesauros. om̃s ab ipsogundouado sublatos ipsũ quoq regẽ ab om̃ib maiorib: natu childebertiregis expetitũ et̃ sed p̃ser¬
tim cũ gunthcrãnꝰ boso. ante os annos constantinopolĩ abiss& ipsũ ingalliis inuitass&
Quib eesis & in carteretrusis. arcer siripepotesuũ childebertũ uib& ut scilic& coniuncti pariter homines istosaudire

Expanded text:
filius an non".' Tunc rex furore succensus iussit eos ad trocleas extendi et fortissime caedi, ut, si vera essent quae dicerint, evifilius an non".' Tunc rex furore succensus iussit eos ad trocleas extendi et fortissime caedi, ut, si vera essent quae dicerint, evidentius adprobarent, et si aliquid doli adhue intra pectorum archana retinerent, vis tormentorum extorquerit invitus. Deinde increscentibus suppliciis, aiunt neptem illius, id est regis Chilperici filiam, cum Magnulfo Tholosanorum episcopo exilio depotatam; thesauros omnes ab ipso Gundovaldo sublatus, ipsum quoque regem ab omnibus maioribus natu Childeberthi regis expetitum esse, sed praesertim, cum Gunthchramnus Boso ante hos annos Constantinopolim abissit, ipsum in Galliis invitassit. Quibus caesis et in carcere trusis, rex arcessire nepotem suum Childeberthum iubet, ut scilicet coniuncti pariter homines istos audire
Abbreviated transcription (Latin):
metropolis cauensfutura paladiũ scnctoniũ iniungit qui cũbene dicer&
cũ urgis consecratis iuxtaritũ rancorũ ut scilic& ñ c̃tingerent᷑ ab ullo sed exposita ligatione cũ responsoreuerterent᷑ sed hu
incauto priusquã regisp̃sentiã cernerent multis quȩ p&ebant explanauerunt Exemplo sermo cucurrita ditgȩ̃ ltaq uineti
canes in regis p̃sentiã deducunt᷑ : Tunc illiquid quererent adquẽ directi : Laquo fuer̃ missi negarent ñ ausi auint: Gundo¬
aldus quinuꝑ aborienteuemens dicit sefiliũ tẽpatris ur̃i regis chlotharii Mlisitrios ut debitãpationẽ regnis urccipiat Simnait̃
a uob̵ p̃reddit᷑ noueritis eũ bis partib: cũ exercitũ eẽ uenturũ. Om̃s enĩ uiri ftutis simi regionis illius quȩ ultra dor noniã
sita adgallias ꝑtin& eic̃ iuncti sunt : &ita infit iudicauit tuncds̃ cũ inunius cãpiplaniciȩ uinxerimꝰ Vtrũ sim ehlothar

Expanded text:
metropolis, cavens futura, Palladium Santonicum iniungit, qui eum benedicerim, necnon et Zabulfum, ad regem cum virgis consecratis, juxta ritum Francorum, ut scilicet, non contingerentur ab ullo, sed exposita legatione cum responso reverterentur. Sed hi incauti, priusquam regis praesentiam cernerent, multis quae petebant explanaverunt. Extemplo sermo cucurrit ad regem; itaque vincti catenis in regis praesentiam deducuntur. Tunc illi quid quaererent, ad quem directi, vel a quo fuerint missi negare non ausi, aiunt: Gundovaldus, qui nuper ab Oriente veniens, dicit se filium esse patris vestri regis Chothacharii, misit nos ut 358 debitam portionem regni sui recipiat: sin autem a vobis non redditur, noveritis, eum in his partibus cum exercitu esse venturum. Omnes enim viri fortissimi regionis illius, quae ultra Dorononiam sita ad Gallias pertinet, ei coniuncti sunt. Et ita infit: "Iudicavit tunc Deus, cum in unius campi planitiae iuncxerimus, utrum sim Chlothacharii
Abbreviated transcription (Latin):
adplene poliata ẽ Nccibialiud quapar pter uacui remanserunt xhoenosmoxime supetus habeb at quin cuu¬
nsei fidelier curthumus sromietens plorũq ꝗ siũquã ad rtgis gratiuã peruenra imobis hex quoqiere p senti

Expanded text:
adplene spoliata est, nec ibi aliud quam parietes vacui remanserunt. Ex hoc nos maxime suspectus habebat, qui in cauadplene spoliata est, nec ibi aliud quam parietes vacui remanserunt. Ex hoc nos maxime suspectus habebat, qui in causis eius fideliter currebamus, promitte
Abbreviated transcription (Latin):
uemiebant impletisq quindecim dieb: cũ predamulta reur tebant᷑ abducentes iumenta pecora ł qđ cũq diriper
potuis sent Illiuꝰ quibeatimartinium̃ ta abduxer̃ commota al tertatione seiuicẽ lan cesstransfixer̃ duo : qui
multas diripiebant : ad domũ uicinũui damaccedentts : potũrogare cȩperunt Cũq ille sehabere negar& cleuatis
lancis ut oũ transoderent Hicex tractogladio utrũq ꝑfodit Cecider̃ ambo: & mortu sunt lum̃ta tam en scã
martym reiditasunt: Tantaqibitunc malaphos aurdianenses gesta sunt: ut nequcant explicari
Du huuitigentit̃ res̃ pius berul si diuersis concedint᷑ durũ argentũq ł alius ehores speties quasecũretinetat
enuũ nstamura nea quam dedominati onegcłe abstulerat refirta annonis uinoatq tergorib reb que alis mults

Expanded text:
veniebant, impletisque quindecim diebus, cum praeda multa revertebantur, adducentis iumenta, pecora vel quodcumque derepere veniebant, impletisque quindecim diebus, cum praeda multa revertebantur, adducentis iumenta, pecora vel quodcumque derepere potuissent. Ille vero, qui beati Martini iumenta abduxerant, commota altercatione, se invicem lanceis transfixerunt. Duo, qui mulas diripiebant, ad domum vicini cuiusdam accedentes, potum rogare coeperunt. Cumque ille se habere negarit, elevatis lanceis ut eum transfoderent, hic extracto gladio utrumque perfodit, cecideruntque ambo et mortui sunt; iumenta tamen sancti Martini reddita sunt. Tantaque ibi tunc mala per hos Aurilianensis gesta sunt, ut nequeant explicariceduntur. Aurum argentumque vel alias meliores species, quas secum retenebat, ipiuntur. Domus vero inframuranea, quam de dominatione aeclesiae abstulerat, referta annonis, vino adque tergoribus rebusque aliis multis,
Abbreviated transcription (Latin):
uił lisitagestis cũrexgunti chranꝰ cauillonẽ regresus mortẽ fratris conaret᷑ inquirere & reginȩ crimen suꝑ eberulfum
cubiculariũ in posuiss& rogatꝰ eni fuerat ab ea ut pꝰ mortẽ regis cũ ipsa resider& : sed optinereñ potuit Hacengo ni¬
nicitia pullu lante adseruit regina ab eo dem princip̃ interfectũ psũq multa thesauris abstulis se & sicin
turon icũ ab scessisse Ideoq: sirex mortẽfra tris desiderarent ulcis cerenouerit hui causae hunc et̃ signiferum
unc iura uit om̃ib: obtimatib ꝙ ñ modo ipsũ uirũ etiã ꝓgeniẽ ciꝰ in nona generationem deler& ut ꝑhorũ necẽ co¬
suꝑtudo auferritur iniqua nereges amplius interficerent᷑ ꝙ cũ eberulfus cõperiss& basilicã sc̃i martini cuiꝰ res
sepe peruastrat expetiuit Iunc data occassione ut custodirt᷑ a urelianenses atq blesenses uicis simadhas excubia

Expanded text:
I. His ita gestis, cum rex Guntchramnus Cabillonum regressus mortem fratris conaretur inquirere, et regina crimen super Eberulfum cubicularium imposuisset rogatus enim fuerat ab ea, ut post mortem regis cum ipsa resideret: sed obtinere non potuit; hac ergo inimicitia pullulante, asseruit regina ab eodem principem fuisse interfectum, ipsumque multa de thesauris abstulisse, et sic in Turonicum abscessisse Al. transisse; ideoque si rex mortem fratris desideraret ulcisci, noverit hujus causae hunc esse signiferum. Tunc rex iuravit omnibus optimatibus, quod non modo ipsum, verum etiam progeniem eius in nonam generationem deleret, ut per horum necem consuetudo auferretur iniqua, ne reges amplius interficerentur. Quod cum Eberulfus conperissit, basilicam sancti Martini, cuius res saepe pervaserat, expetivit. Tunc data occansione, ut custodiretur, Aurilianensis adque Blesensis vicissim ad has excubias
Abbreviated transcription (Latin):
deruta est iuberem opepublica sub leuare quod iubente dño num quam ero facturis
pregem adimrabli prudentiȩ clarum sic intel lexit dolosita tem hȩreti corum ut cipenitus
icionualerent subripere quȩerant postmodum suggesturi iamenĩ mediante epulorex
uocutus st sacerdotibus quia derant dicens. Rogo ut indomomea crastina die
uestram pro mertar benedictionem fiatque mihinin gresu uestro ut ex hoc salus
siam cum supermehumilem uestrarum benedictionũ uerbadefluxerint Hec eo
dicente omnes gratia s agenter epulo expleto surreximus IXPLICIT LIBER UI¬

Expanded text:
diruta est, juberem ope publica sublevari: quod inhibente Domino nunquam ero facturus. diruta est, juberem ope publica sublevari: quod inhibente Domino nunquam ero facturus. O regem admirabili prudentia clarum! Sic intellexit dolositatem haereticorum, ut ei penitus non valerent subripere, quae erant postmodum suggesturi. Jam enim mediante epulo rex locutus est sacerdotibus qui aderant, dicens: Rogo ut in domo mea crastina die vestram promerear benedictionem, fiatque mihi salus in ingressu vestro, ut ex hoc salvus fiam, cum super me humilem vestrarum benedictionum verba defluxerint. Haec eo dicente, omnes gratias agentes epulo expleto surreximus. II. Mane