comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
equał patͥ ꝓpt̾ salutẽ nr̃am formam
serui accepit. ꝓiide q̃dam nomina ĩ
illo ex diuinitatis substantia q̃dam
ex dispensatione suscepte humanita
unguentũ. quo ꝑ ungi possent hu qui
uocabantur ad sacͥdociũ uel ad regnũ.
⁊ sicut nc̃ regib indumentũ purpure
in signe est regie dignitatis. sic ssls unc¬
tio sacri unguenti nomẽ ac potestatẽ
regiam confe̾bat. ⁊ inde xp̃i dicti a cuc¬
mate scilic qd̃ est unctio. Nam cͥsmagͥ¬
ce. latine unctio niuicupat. que etiã
dño nomen accõmodauit. Facta
spiritalis. quia spũ unctus est
Collecti sunt enĩ in hac ciuitate
adu̾sus sc̃m filium tuũ quẽ un¬
xisti. non utiq deo uisibili. sed gr̃e
dono incusibili qd̃ significatur ũ¬
guento. Non est autẽ saluatoris ꝓ
saluatoris. xp̃i autẽ nomẽ nusꝙͣ
alibi oĩno. nec in aliqua gente fu¬
it. nisi taritũ in illo regno ubi xp̃o
latina autẽ locutione unctus. Ihx
hebraioe. g̾oe sother. latine autẽ

Expanded text:
ter salutem nostram formam servi accepit. Proinde quaedam nomina in illo ex divinitatis substantia, quaedam ex dispensatione susceptae humanitaunguentum quo perungi possent ii qui vocabantur ad sacerdotium, vel ad regnum; et sicut nunc regibus indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis, sic illis unctio sacri unguenti nomen ac potestatem regiam conferebat, et inde christi dicti a chrismate, quod est unctio. 3. Nam chrisma Graece, Latine unctio nuncupatur, quae etiam omino nomen accommodavit facta spirit'Collecti sunt enim in hac civitate adversus sanctum Filium tuum, quem uncxisti': non utique oleo visibili, sed gratiae dono, quod visibili significatur unguento. Non est autem Salvatoris prSalvatoris. Christi autem nomen nusquam alibi omnino nec in aliqua gente fuit, nisi tantum in illo regno ubi ChrisChristus, Latina autem locutione unctus. Iesus Hebraice, Graece σωτήρ, Latine autem
Abbreviated transcription (Latin):
ri. in spũ pͥncipali patrem. in spũ
dando etum donũ est nũcupatũ. sotis¬
resurrectionẽ a mortuis ascendiss
ad celum dedisse sp̃m scm̃. quo c̾deri¬
tes impleti lingius omniũ gentiũ lo¬
q̃bantur. In tantũ autẽ donum dei est.
in quantũ datur eis qui ꝑ eum dilig̾t
dni. Apud se autẽ d̾s est. apd̾ nos aũ
donum est. s sempit̾ne salutis. sp̃c¬
uult gratiarum dona. Nam ⁊ ꝓpħias
quib uult imꝑtit. ⁊ peocata quib ułt
dimitit. Nam poc̃a sine spũ Cc̃o non¬
donant᷑. Sp̃c sanctus inde ꝓpͥe caritas
nũcupatur. uł quia naturalit̾ eos a
quib ꝓcedit coniungit ⁊ se unũ cũ
eis esse ostendit. uł quia in nob̾ id a¬
git. ut in d̾o maneamus ⁊ ip̃e ĩ nobis.
Unde ⁊in donis dei nichil est maius ca
ritate ⁊ nullũ est maius donũ dei ꝙͣ¬

Expanded text:
ri: in Spiritu principali Patrem: in Spiritu ri: in Spiritu principali Patrem: in Spiritu dando enim donum est nuncupatum. Notisresurrectionem a mortuis ascendisset in coelum, dedisse Spiritum sanctum, quo credentes impleti linguis omnium gentium loquebantur. In tantum autem donum Dei est, in quantum datur eis qui per eum diligunt Deum. Apud se autem Deus est. Apud nos autem donum est. Sed sempiterne Spiritus sancvult, gratiarum dona. Nam et prophetias quibus vult impertit, et peccata quibus volet dimittit. Nam peccata sine Spdonantur. Spiritus sanctus inde proprie caritas nuncupatur, vel quia naturaliter eos, a quibus procedit, coniungit et se unum cum eis esse ostendit, vel quia in nobis id agit ut in Deo maneamus, et ipse in nobis. Unde et in donis Dei nihil maius est caritate, et nullum est maius donum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ de illo. ⁊ que uentura sunt ad¬
ne nũcius int̾p̾tatur. Unde ⁊ duo an¬
głi apparuerũt loth in quib dñs
intelligitur singulant᷑ appellari qͦs
paradicis enim g̾oe. latine consola¬
p̾tatur lugentib inisit postqmͣ ab
eorum oculis in celum ascendit. Cõ¬
dolator eñĩ tͥstib mittit᷑ sod̾m ill ã
ip̃i consolabunt᷑. Ip̃e etiam dixit.
Tunc lugebunt filii sponsi. cum
ab eis ablatus fu̾it sponsus. It̾
paraolitus ꝓ eo qd̃ consolationẽ
p̾stat animab que gaudiũ tem
ipsum datur sermo sapientie ab
ipso sacra scͥptura inspirata est.
cupatur. ꝓpter dona que de uruta¬
tis eiꝰ plenitudine ꝑticulatim q̃q
ut digni sunt consequi ꝓm̾entur.
Ip̃e enim sp̃c sapientie ⁊ intellectꝰ.
sp̃r consiui ⁊ fortitudinis sp̃o scĩe
autẽ pͥncipalis in psalmo qͥnͣqͣge¬
simo legitur. ubi quia t̾cio spiritus
repetitur non nulli tnitatem in¬
est uidetur p̾stare qd̾ sp̃o sit. Intelligͣ᷑
gͦ ibi a nor nullis trinitas significa

Expanded text:
unt anne nuntius interpretatur. Unde et duo angeli apparuerunt Loth , in quibus Dominus singulariter appellatur, quos Paraclisis enim Latine consolaapostolis lugentibus misit, postquam ab eorum oculis ipse in coelum ascendit. Consolator enim tristibus mittitur secundum illam ipsi consolabuntur . Ipse etiam dicit: Tunc lugebunt filii sponsi, cum ab eis ablatus fuerit sponsus . Item paraclitus, pro eo quod consolationem praestat animis qui gaudium tempipsum datur sermo sapientiae; ab ipso sancta Scriptura inspirata est. cupatur, propter dona quae de divinitatis ejus plenitudine particulatim quique, ut digni sunt, consequi promerentur. Ipse enim spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus autem principalis in psalmo quinquagesimo legitur. Ubi quia tertio spiritus repetitur, nonnulli Trinitatem inest, videtur restare ut spiritus sit. Intelligunt enim ibi nonnulli Trinitatem signi
Abbreviated transcription (Latin):
non ideo dr̃ genitus. ne duo in tͥni¬
tate suspicentur filii. Ideo nõ p̾di¬
catur ingenitus. ne duo patres ĩ
ta ad huo halbeo que uob loquor. s
non potestis illa mͦ audire. ueniet
autem sp̃c ueritatis qui a patre ꝓ¬
cedit. ł de meo accipiet. ille uob̾ in¬
dicabit omĩa. hic autem ñ solum
natura ꝓcedit. s semꝑ ad ꝑagenda
autẽ uit̾ est int̾ nasoentẽ filiũ ⁊ pro

Expanded text:
non dicitur genitus, ne duo in Trinitate Filii suspicentur. Ideo non praedicatur ingenitus, ne duo Patres in ta adhuc habeo, quae vobis loquar, sed non potestis illa modo audire. Veniet autem Spiritus veritatis, qui a Patre procedit, et de meo accipiet, 307 ille vobis indicabit omnia . Hic autem non solum natura procedit, sed semper ad peragenda autem interest
Abbreviated transcription (Latin):
porũ humilit̾ in carne nasci ⁊ mo¬
ri. ⁊ iudiciciũ nouissimũ ip̃e susci¬
pere. uel quia qͥ oquid aginus ad
illum referimus ⁊ cũ aid eum refe¬
qd̾ q̃ramus non habebimꝰ. Os dei
cimus illa ⁊ illa lingna. ita ⁊ ꝓ d̾i
u̾bo os ponitur. qr mos est ut ore
u̾ba formentur. U̾bum autẽ id̾o

Expanded text:
rum humiliter in carne nasci, et mori, et judicium novissimum ipse suscipere, vel quia quidquid agimus ad illum referimus; et cum ad eum pervenequod quaeramus non habemus. 19. Os Dei cimus, illa, et illa lingua, ita, et pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut ore verba formentur. 20. Verbum autem ideo
Abbreviated transcription (Latin):
lunares: quia ꝑ undenariũ numerũ
unt᷑. Quas id̾o egiptii aditiunt. ut
lunaris emensio rationi solis equet᷑.
semis dies luc̾e dinoscit᷑. ⁊ fiunt in
annũ lunares dies. coc .liiiiͣ. rema¬
nent ad cursum anni solaris dies .xi.
quos egiptii aditiunt. unde ⁊ ad iecti¬
ones uocantur. absq hiis non uiue¬
nies lunã quota sit in quolib anno
⁊ mense ⁊ die. Iste epacte semꝑ .xi.kl.
aprił reꝑiuntur in eadem luna que
fuit᷑ die. Continent᷑ autẽ dulo decẽ¬
iam sequenti anno non addes suꝑ .xxix.

Expanded text:
lunares, quae per undenarium numerum lunares, quae per undenarium numerum untur. Quas ideo Aegyptii adjiciunt, ut lunaris emensio rationi solis aequetur. 30. semis dies lucere dignoscianno lunares dies CCCLIV; remanent ad cursum anni solaris dies undecim, quos Aegyptii adiciunt. Unde et adiectiones vocantur: absque his non invenies luna qet mense, et die. Istae Epactae semper in XI Kal. Apr. reperiuntur in eadem luna, quae fuerit eo die. Continentur autem circulo decemjam sequenti anno non addes su
Abbreviated transcription (Latin):
longius habitant in sed̾o m̃se pascha
celebrare. Embolicmꝰ aute nomẽ gre¬
cum est qd̃ int̾pretatur latine suꝑ¬
augmentũ. eo qd̾̃ expleat numeriẽ
dies deesse cernunt᷑. Embolismi autẽ
anni ⁊ cõmunes sic inueniũt᷑. Si enĩ¬
erint. Embolismus amus est si ocͣc¬
ł uiii. cõminus. bisextus est ꝑ antios
.iiͦii. imus dies adiectus. Crescit enĩ
.iiiͦi. anno assem compleu̾it. bisextilem ã¬
nũ facit. Dictus autem bisextꝰ quis bis̃
secies ductus assem facit qd̃ est unus
dies sicut ⁊ quadrantẽ ꝓpter quater
ductum. qd̾ est bisextus: quem suꝑ dieꝵ
cursum in antũ sol facit. a sexto autẽ
nonas marcias usq in die p̾die kł
ianuarias in lune cursu bisextꝰ apponit᷑.
atq detrahicur. Int̾calares autẽ dies id¬
cͥoo uerantur quia int̾ponũt᷑. ut ratio
lune solisq conueniat. Calare enim
pon̾e dr̃. int̾calare int̾pon̾e. Epactas
g̾ti uocant. latini adiectiones annuas̃

Expanded text:
longius habitabant in secundo mense Pascha longius habitabant in secundo mense Pascha celebrare. 23. Embolismus autem nomen Graecum est, quod interpretatur Latine superaugmentum, eo quod expleat numerum dies deesse cernuntur. 24. Embolismi autem anni et coerint, Embolismalis annus est. Si 354, communis. Bissextus est per annos 4 unus dies adjectus. Crescit enim quarto anno assem compleverit, bissextilem annum facit. Dictus autem bissextus, quia bis sexies ductus assem facit, qdies, sicut et quadrantem propter quater ductum, quod est bissextus, quem super dierum cursum in annum sol facit. Kal. Martias usque in diem pridie Kalendas Januarias, in lunae cursu bissextus apponitur, atque inde detrahitur. 28. Intercalares autem dies idcirco vocantur, quia interponuntur, ut ratio lunae solisque conveniant. Calare enim ponere dicitur; intercalare, interponere. 29. Epactas Graeci vocant, Latini adjectiones annuas
Abbreviated transcription (Latin):
lipsĩ ad .uii. scͥbit eccłias. Eccłia uͦ¬
ad huc in ipsa mortalitate carnis ꝯ¬
stitita ꝓpt̾ ipsam mutabilitatẽ lu¬
ne nomine in scͥpturis significatur.
uaria autem obseruantia opinioñ
paschał festiuitatis uttdũ errorẽ
gignt. latini namq a t̾cio nonas
marcias usꝙ in t̾cco nonas apͥlis
pͥmi mensis lunã inqͥrunt. ⁊ si qͣr¬
ta decima luma die dñico ꝑuen̾it in
alium diem dñicũ pascha ꝑtͣhunt
Greci pͥrtu m̾sis lunã ab .uiii. idꝰ
modi dissensio int̾ utrosꝙ pascha¬
lem regulam turbat. Cõmunis
est dies. coc. liiiiͦ. hab. Dictus aũ
cõmunis. qͥa sepe duo ita coniuncti
incedunt. ut iiuicẽ se in paschali
sollempnitate sequant᷑. Nam embolis
mus annus. semper colus ẽ. Embolis¬
mus annus ẽ qui . xiii. menses lumma¬
res idest. ccc. lox iiiiͦ. dies hab̾e mon¬
stratur. Ip̃e est annus sc̃õ moysi diui¬
nitus reuelatus in quo iubent᷑ hii qͥ

Expanded text:
lypsin ad septem scribit ecclypsin ad septem scribit eccadhuc in ista mortalitate carnis constituta, propter ipsam mutabilitatem, lunae nomine, in scripturis significatur. Varia autem observantia opinionum paschalis festivitatis interdum errorem gignit. Latini namque a tertio Nonas Martii usque in tertium Nonas Aprilis primi mensis lunam inquirunt; et si quinta decima luna die Dominico provenerit, in alium Dominicum pascha protrahunt. Graeci primi mensis lunam ab VIII Id. smodi ergo dissensio inter utrosque paschalem regulam turbat. Communis est dies CCCLIV habet. Dictus autem communis quia saepe duo ita coniuncti incedunt ut invicem se in paschali sollemnitate sequantur. mus annus semper solus est. 22. Embolismus annus est qui tredecim menses lunares, id est, CCCLXXXIV dies habere monstratur. Ipse est annus sancto Moysi divinitus revelatus, in quo jubentur ii qui
Abbreviated transcription (Latin):
solum mortẽ ⁊ resurrectionẽ xp̃i in
memoriã reuocemꝰ. s etiam cet̾a q̃¬
circa eum attestantur. ad sacramẽ¬
toꝵ significationẽ inspiciamꝰ ꝓpter
quem iubemur induere ⁊ exuere ue¬
t̾em expurgantes uetus fermentũ ut
simus noua conspersio. qm̃ pascha no
manni mensib celebrationi paschali
mistice attributꝰ est. Qd̾ uͦ t̾rie ebdoma¬
dis die pascha celebratur idest qui
tp̃re scłi. qd̃ septenario dierũ nunio
agit᷑. nũc t̾cium tempꝰ hoc sacram̃tũ
aꝑuit. pͥmũ enĩ tempꝰ est ante legẽ.
ꝯcd̾m sub lege. t̾cium sub gͣcia. ubi
iam manifestatum est sacram̃tũ pͥ¬
us occultum in ꝓpħico enigmate. Ido
dñi tͥduana. Qd̾ uͦ a quartadecima lu¬
paschalis dies q̃ritur. ꝓpt̾ ipsũ nu¬
merũ septenariũ quo uniu̾sitatis
significatio sepe figurat᷑. qui etiam
ipsi eccłie tbuttur ꝓpt̾ instar uniũ¬
litatis. Unde ioħes a postolꝰ in apoca¬

Expanded text:
solum mortem et resurrectionem Christi in solum mortem et resurrectionem Christi in memoriam revocemus, sed etiam cetera, qcirca eum attestantur ad sacramentorum significationem, inspiciamus. Propter quem jubemur induere, et exuere veterem, expurgantes vetus fermentum, ut simus nova conspersio: quoniam paschain anni mensibus celebrationi paschali mystice attributus est. Quod vero tertiae hebdomadae die pascha celebratur, id est, qtempore saeculi, qui septenario dierum numero agitur, nunc tertium tempus hoc sacramentum aperuit. Primum enim tempus est ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia; ubi iam manifestatum est sacramentum prius occultum in prophetico aenigmate: ideo ni triduana est. Quod vero a quarta decima lupaschalis dies quaeritur, propter ipsum numerum septenarium, quo universitatis significatio saepe figuratur; qui etiam ipsi Ecclesiae tribuitur propter instar universitatis, unde et Iohannes Apostolus in Apoca
Abbreviated transcription (Latin):
ntiquitꝰ eocłia pascha quarta
decima luna cum iudeis celebra¬
bat quecũ ꝙ die occurreret. Quẽ ri¬
tum sci patres in nicena sino ͫ ꝓhibr¬
erunt. constituentes non solum
lunain paschalẽ ⁊ mensem inqͥre¬
te. sed etiam ⁊ diem resurrectionis
dñice obseruare ⁊ ob hoc pascha a
runt. ut dies dñicus non omittet᷑.
pasche autem uocabulũ. non gͥcũ
s hebreũ est. necꝰ passione. qm̃¬
passin g̾ce dr̃ pati. s a transitu
hebreo u̾bo pascha appellatũ est.
eo qd̾ turc popłs dei ex egypto
transierit. Unde ⁊ in euuangelto.
Cum uidise inqͥt ihx quia uenit
hora ut trarisiret de mundo ad patrẽ
Cuiꝰ nox id̾o ꝑ uigil duatur ꝓpter
aduentũ regis ⁊ dñi nr̃. ut tempꝰ
resurrectionis eiꝰ nos non dormiẽ¬
tes. s uigilantes inueniat. Cuiꝰ
noctis duplex ratio est siue qd̃ in
sus est. siue qd̃ postea eadem hora
qua resurrexit ad iudicandꝰ uent᷑uꝰ
est. Eo autẽmͦ agimꝰ pascha ut nĩ

Expanded text:
Antiquitus Ecclesia pascha quarta decima luna cum Iudaeis celebrabat, quocumque die occurreret. Quem ritum sancti Patres in Nicaena synodo prohibuerunt, constituentes non solum lunam paschalem et mensem inquirere, sed etiam et diem resurrectionis Dominicae observare; et ob hoc pascha a runt, ut dies Dominicus non omitteretur. Paschae autem vocabulum non Graecum, sed Hebraeum est; nec a passione, qPhasin Graece dicimus pati, sed a transitu Hebraeo verbo Pascha appellata est, eo quod tunc populus Dei ex Aegypto transierit. Unde in Evangelio, cum vidisset, inquit, Jesus, quia venit hora, ut transiret de mundo ad Patrem. Cuius nox ideo pervigilia ducitur, propter adventum regis ac Dei nostri, ut tempus resurrectionis eius nos non dormientes, sed vigilantes inveniat. Cuius noctis duplex ratio est: sive quod in sus est; sive quod postea eadem hora, qua resurrexit, ad iudicandum venturus est. Eo autem modo agimus pascha, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bi capiat. quasi ꝑticapiũ. a no¬
minc enim uendicat sibi geña ⁊ ca¬
sus. a u̾bo temꝑa. ⁊ significationes. ab
utͥsꝙ numerũ ⁊ figuram. de coniũe
oniunctio dicta est qd̃ sensꝰ tione
sententias q coniungat. Hec enĩ¬
per se nichil ualet. s incopulatione
sermonũ qĩ qd̾dam ex hibet glictiniũ.
aut enĩ nomina sociant. ut augusti¬
nus ⁊ iheronimꝰ. aut u̾ba. ut scͥbit ⁊ le¬
git. una autẽ uis omniũ. siue copulãt.
siue disiungant. Copulatiue autẽ
cõiunctiones dicte. eo qd̃ sensũ uł ꝑ¬
sonas cõiungant. ut ego. ⁊ tu eamꝰ
ad forum. ipsũ ⁊ sensũ coniunxit.
disiunctiue dicte quia disiungant¬
aut res. aut ꝑsonas. ut ego ⁊ tu fa¬
ciamꝰ. Sub iunctione dicutur. quia sb̾¬
iungunt᷑. ut ꝙ dicimꝰ eni. regiq hoi¬
Ex plenue dicte quia explent p̾poĩtã
rem. ut puta si hoc ñuis saltẽ illud
dicunt᷑ a cã. eo qd̃ aliqͥd cogitent fa¬
c̾e. ut puta occido illũ. qr ht̃ aurũ.

Expanded text:
 partes, quasi particapium. A nomine enim vindicat sibi genera et casus, a verbo tempora et significationes, ab utrisque numerum et figuram. De coniunctione . Coniunctio dicta, quod sensus sententiasqper se nihil valet, sed in copulatione sermonum quasi quoddam exhibet glutinum. Aut enim nomina sociat, ut 'Augustinus et Hieronymus': aut verba, ut 'scribit et legit'. Una autem vis omnium, sive copulent, sive disiungant. Copulativae autem coniunctiones dictae eo, quod sensum vel personas coniungant, ut 'ego et tu eamus ad forum'. Ipsud 'et' sensum coniunxit. Disiunctivae dictae, quia disiungunt res aut personas, ut 'ego aut tu faciamus'. Subiunctivae dicuntur, quia subiunguntur, ut 'que'. Dicimus enim 'regique hoExpletivae dictae, quia explent propositam rem, ut puta, 'si hoc non vis, saltim illud dicuntur a causa eo, quod aliquid cogitent facere, ut puta, 'occido illum, quia habet aurum';
Abbreviated transcription (Latin):
lea .i. usus tabule in¬
uenta ag̾cis motio tro¬
iani belli a qͦdã maite
alea noĩe a qͦ ⁊ ars no¬
mẽ aocep̃. tabula ludit
pirgo calcuł tesserisq. pirgus dictꝰ
ꝙ ꝑ eũ tessere ꝑgant. siue qd̾̃ tur¬
ris speciem habeat. Nam g̾a turrẽ
ꝑregum uocant. de calculis.¬
te calcatur. Itẽ calculi ꝙ ꝑ uas or

Expanded text:
ludus tabule, inventa a Grecis in ocio Troiani belli a quodam milite Alea nomine, a quo etiam ars nomen accepit. Tabula luditur pyrgo calculis tesserisque. Pyrgus dictus, quod per eum tessere pergant sive quod turris speciem habeat, nam Greci turrim pyrgum vocant. Calculte calcatur. Item calculi quo
Abbreviated transcription (Latin):
diminutiuũ fiscella. Canistrũ fis¬
sis cannis contextt᷑. uñ ⁊ tum¬
cupatũ. alii gͥcum asserũt. Ci¬
stella a costis ex canna uł lig¬
ro quib contexit᷑ nominata.
Cophimis ẽ uas ex iũrguttis cõ¬
textũ aptum mũdare stercora ⁊t
Corbes dicti qd̃ curuatis uirgis con¬
texuntur. sporta uł ab sparca fi¬
eri solet. uł qd̃ exportet aliquid.
sparca ab sparto dicta. nõ absportã¬
do. sio qͥdam uolunt. pͥus enĩ ab spar¬
b igne colendo ⁊ ligna antiqui rioꝵ.
lore qͥdam cucta ꝓc̾antur. ⁊ reuera si¬
ne calore nicħ nascit᷑ ad̾o ut de septẽ¬
tͥone dicat᷑. Sterili ñ qͥoqmͣ frigore gi¬
gnit. Uarro autẽ focos ait dictos qͣd
foueant ignes. sam ignis ip̃a est¬
flãma. Quicͥd autẽ ignẽ fouet focꝰ
uocat᷑ sen ara sit. seu aliud qͣd m qͣ ig¬

Expanded text:
diminutivum fiscella. Canistrum fisdiminutivum fiscella. Canistrum fiscis cannis contexitur, unde et nuncupatur: alii grecum asserunt. Cistella a costis ex canna vel lignis quibus contexitur nominata. Cophinus est vas ex virgultis aptum mundare stercora et 10. Corbes dictae, quia curvatis virgis contexuntur. Sporta, vel quod ex sparto fieri solet, vel quod exportet aliquid.  Sporta a sparto dicta, non ab exportando sicut quidam volunt. Prius enim de sparb igne colendo culinam antiqui appelluosdam cuncta procreantur. Et revera sine calore nihil nascitur, adeo, ut de Septentrione poeta dicat sterili non quidquam frigore gigni. 506 Varro autem focos ait dictos, quod foveant ignes, nam ignis ipsa flamma est; quidquid autem ignem fovet, focus vocatur, seu ara sit, s
Abbreviated transcription (Latin):
fulation g̾ce. custodia int̾pretat᷑. ar¬
cha dicta qd̾ archeat iusũ atq ꝑhi¬
beat. Huic ⁊ archiuũ. hiic ⁊ archa¬
nũ b sec̾tum. Unde cet̾i arcentur.
dm̃s. loculꝰ ad aliqͥd ponend̾ intͥra
factus ẽ locus. seu ad uestes uel pe¬
rimiã custodiendã. Unde ⁊ ꝑ dimi¬
nutionẽ dr̃. Moritia quasi modicia.
Uride ⁊ modiũ. ⁊ ꝓ .d. sicut solent
itali dic̾e. hozte. ꝓ hodie. Scrinia
suuit uasa in qͥb seruant᷑ librił
thesatri. Unde ap̃ romanos illi qͥ
eo consuto efficiat᷑ qͣsi sagꝰ. marsu¬
pius sacculus nũmoꝵ quẽ g̾ci mar¬
enim g̾ca nomina inlatinũ paulo
inflectunt᷑. ꝓpt̾ romanũ eloqͥũ.
Sistarchie nautarũ sũt. ab eo qdꝰ
sute sũt. Inuolucrũ dictũ. qd̾ a¬
liqͥd in se teneat inuolutũ. fiscus
sacculus est publicꝰ. inĩ ⁊ fiscelle
⁊ fiscitie dñr. hunc hñt exactores.
⁊ in eo mutũt debitũ publicũ ꝙ
redditur regib. Fiscus autẽ pͥme
positionis ẽ. diriuatiuũ ficilla.

Expanded text:
interpretatur. Arca dicta, quod arceat visum, atque prohibeat: hinc et archivum, hinc et arcanum, id est secretum unde ceteri arcentur. dicimus. Loculus, ad aliquid ponendum in terra factus locus, seu ad vestes vel pecuniam custodiendam: unde et per diminutionem dicitur. Mozica quasi modica, unde et modicum Z pro D, sicut solent Itali dicere ozie pro hodie. Scriniasunt vasa, in quibus servantur libri vel thesauri. Unde apud Romanos illi, queo consuto efficiatur quasi sagus. Marsuppium sacculus nummorum, quem Graeenim Graeca nomina in Latinum paulo inflectuntur propter Romanum eloquium. Sitarciae nautarum sunt, ab eo quod sutae sunt. Involucrum dictum quod alt publicus, unde et fiscelle et fiscine dicuntur: hunc habent exactores et in eo mittunt debitum publicum quod redditur regibus. Fiscus autem prime positionis est, derivativum fiscina,
Abbreviated transcription (Latin):
focos faciat: cuĩ dimii utiuũ facula.
lat̾na inde uccatuqd lucẽ int̾ius hãt
clausã. fit eñi ex uitro recluso intꝰ lu¬
mine. ut ueriti flatꝰ adire ñ pꝰsuit. ⁊
ad p̾bend̾ lumẽ facile ubicũq ccũfe¬
ratur. lucubrũ uocatũ qd̃ luceat ĩ ũbͣ
est modicꝰ ignis qui solz extenui stupa
ceraq formars. pira est que in modũ
are ex lignis coniriu sol ut ardeat.

Expanded text:
focos faciat: cuius diminutivum facula. focos faciat: cuius diminutivum facula. Lanterna inde vocatur quod lucem interius habeat clausam. Fit enim ex vitro, recluso intus lumine ut venti flatus adire non possit, et ad praebendum lumen facile ubique circumferatur. Lucubrum vocatum quod luceat in umbra; est enim modicus ignis qui solet ex tenui stuppa ceraque formari. Pyra est quae in modum arae ex lignis construi solet ut ardeat;
Abbreviated transcription (Latin):
pinguẽ nebulã uortiuere luc̾nam.
Si eñi a luce dic̾et᷑ nõ scar u̾sꝰ. lici¬
nius autẽ quasi lucimꝰ. Est eñi cicẽ¬
dela lucne. Candelabrũ a candeł dictũ
qͣsi candela foꝵ qd̃ candelã ferat. Ce
reus ꝑ diriuationẽ a cera nonĩ hab
ex qua format᷑. de qͦ quidã hic tͥnioct᷑¬
nos. p̾stabo cereus igneus. Sub ducta
luce. alt̾a lux tͥ sũt lacunaria pendẽ¬
centia. funalia dñr q̃ intͣ oerã sũt dic¬
ta a funib qͦs ante usũ papiri cera
cͥcũdatos habuere maiores. unde ⁊
fun̾a dicunt᷑ funalia autẽ g̾ci scolaceᷤᷤ
dñt qd̾ suit scolice. hoc ẽ mortis. hos
romani funes ⁊ funalia noĩ abant.¬
funalia candelabra ap̃ uet̾es extantes
stimulos habuerũt aduncos qͥb fu¬
nołi cera uł hxemodi alim̃to luminis
obliti fungebant᷑. Idẽ tiaq ĩ stimuli p̾¬
acuti. sunalia dicebant᷑. lampas flam¬
ma est in u̾tice lucens. dicta qd̃ lamben¬
tis motũ ostend̾e uideat᷑. Fax dicta ꝙ

Expanded text:
pinguem nebulam vomuere lucernae. Si enim a luce diceretur, non staret versus. Licinius autem quasi lucinius; est enim cicindela lucernae. Candelabrum a candelis dictum, quasi candelaforum, reus per derivationem a cera nomen habet ex qua formatur, de quo quidam: Hic tibi nocturnos praestabo cereus ignes. Subducta luce altera lux tibi sum. centia. 5. Funalia sunt, quae intra ceram sunt, dicta a funibus, quos 507 ante usum papyri cera circumdatos habuere majores, unde et funera dicuntur. Funalia autem Graeci scolaces dicunt, quod sint scoliae, hoc est, intorti. Hos Romani funes et funalia noFunalia candelabra apud veteres extantes stimulos habuerunt obuncos, quibus funiculi cera vel huiuscemodi alimento luminis obliti figebantur. Idem itaque et stimuli praeacuti funalia dicebantur. Lampas flamma est in vertice lucens, dicta quod lambentis motum ostendere videatur. Fax dicta quod
Abbreviated transcription (Latin):
nocata. quando ardet ĩ eo oleũ. Tri¬
pedes appellate qd̾ tͥb pedib cõ¬
stent. has g̾ci tͥpodas uocant. mp¬
la a siu rotunditate uocata. ut
mala pomoꝵ. sio ⁊ g̾ci melon. Cri¬
brũ qd̃ ibi currat frim̃itũ qiͣ cur¬
rifrũ. Rotabulum dictum a ꝓruẽ¬
do st̾cora siuie ignẽ panis ooquẽdi
gratia. de uasis repositoriis.
azofilatium archa est ubi col¬
ugunt᷑ in demplo ea que ad in¬
digentiã pauꝑum mittunt᷑. Cõpo¬
sccum est autẽ nom̃ delingna ꝑsica¬

Expanded text:
vocata quando ardet in ea oleum. Trivocata quando ardet in ea oleum. Tripedes appellatae quod tribus pedibus constent: has Graeci tripodas vacant. Mola a sui rotunditate vocata, ut mala pomorum: sic et Graeci. Cribrum, quod ibi currat frumentum, quasi currifrum. Rutabulum dictum a proruendo stercora, sive ignem panis coquendi gratia. De vasis repositoriis . Gazophylacium arca est ubi colliguntur in templo ea quae ad indigentiam pauperum mittuntur. Compositum est autem nomen de lingua
Abbreviated transcription (Latin):
micadiũ uas de uasis oleariis
guentatiũ a lapide sui gen̾is cogͦ¬
minatũ quẽ alabastritem uocant.
qr ĩ corrupta unguenta conseruat.
pixides uascula unguentaria. ex
buxo facta. siam qd̾ nos buxum.
g̾ci pixum uocant. lentitula uastu¬
sum oleariũ exere ⁊ argento fac¬
tũ. alimendo dictũ. hiis enĩ reges
a ⁊ sac̾dotes itebant᷑. de uiasis aͥ¬
causa parcia oocula dnr̃. plautꝰ.
eneis ceculis mͥ excota ẽ om̃ts mi¬
scdia. Olia dicda. ꝓ eo qd̃ ebulliat
in ea aqͣ igne subiecdo ut altiꝰ ua¬
por emittat᷑. Unde ⁊̃ bulta dr̃ que
in aqua uenti untꝰ spũ sustentat᷑.
patella quali patula. Olla ẽ enĩ
oris padertuorib. Cacab ⁊ oa cu¬
ma a sono feruoris cognominãt᷑.
hec ⁊ ing̾cis ⁊ in latinis cõmunta no¬
mina noĩa hñt. S utrũ latini a
g̾cis. an g̾ci a latinis hec uocabła
mutuassent incertũ est. lebete e¬
nce sũt g̾co sermone uocate. Sũt
eñt olle minores inusu coquendi
parate. Sartago ab sccepitu soni

Expanded text:
mundant. De vasis oleariis guentarium e lapide sui generis cognominatum, quem alabastriten vocant, qui incorrupta unguenta conservat. Pyxides vascula unguentaria ex buxo facta; nam quod nos buxum, Graeci πύξον vocant. Lenticula vasculum olearium, ex aere aut argento factum, a liniendo dictum: his enim reges et sacerdotes liniebantur. De vascausa parata cocula dicuntur. Plautus: Aeneis oculis mihi excocta est omnis misericordia. 2. Olla dicta, pro eo quod ebulliat in ea aqua, igne subjecto, 503 ut altius vapor emittatur. Unde et bulla dicitur, quae in aqua venti intus spiritu sustentatur. Patella, quasi patula. Est enim olla oris patentioribus. 3. Cacabus, et Cucuma a sono fervoris cognominantur. Haec in Graecis et Latinis communia nomina habent; sed utrum Latini a Graecis an Graeci a Latinis haec vocabula mutuassent incertum est. Lebetae aeneae sunt Graeco sermone vocatae; sunt enim ollae minores in usum coquendi paratae. Sartago ab strepitu sonus
Abbreviated transcription (Latin):
contra nat᷑am coloꝵ similitudines ꝓ¬
lius concipiebant quas umbͣs
arcetum desuꝑ ascendentiũ in aqͣ¬
rum speculo contẽplabant᷑. deniq
⁊ hoc ipsum in ͤ quaꝵ gregib fien
fertur. ut generosos obiciant eq̃s
uisib concipientiũ q eoꝵ similes cõ¬
crꝑe ⁊ c̃are possint. siam ⁊ colũbaꝵ
dilectores depictas poñt pulchri¬
mas columbas hiisdẽ locis quib
ille u̾santur:ͦ q rapiente uisu simt¬
les genent. Inde est qd̾ qdam gͣ¬
iudas mulieres iubent millos ĩ¬
tuen turpissimos animaliũ uultꝰ
concipiũt talem ⁊ sobolem ꝓcreent¬
mas extͥnsccus itꝰ transmittit ea¬
rumq satiata tipis rapit spẽs eaꝵ
in ꝓpͥam qualitatẽ. In anuimalibbi¬
genera dicunt᷑ que ex diu̾sis dicũt
nascunt᷑. ut mulus ex equa ⁊ asino
burdo exequo ⁊ asina ibride ex apͥs¬
quis ⁊ porcis ticilus ex oue ⁊ huco
muscrio ex capra ⁊ atiete. ẽ autem

Expanded text:
contra naturam colorum similitudines pcontra naturam colorum similitudines plius concipiebant, quales umbras arietum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Denique et hoc ipsud in equarum gregibus fieri fertur, ut generosos obiciant equos visibus concipientium, quo eorum similes concipere et creare possint. Nam et columbarum dilectores depictas ponunt pulcherrimas columbas isdem locis, quibus ille versantur, ut rapientes visu similes generent. Inde est quod quidam gravidas mulieres iubent nullos intueri turpissimos animalium vultusconcipiunt, talem subolem procreentmas extrinsecus intus transmittit, eorumque satiata typis, rapit species in propriam qualitatem. In animantibus bigenera dicuntur, quae ex diversis nascuntur, ut mulus ex equa et asino, burdo ex equo et asina, ibride ex apris et porcis, tityrus ex ove et hirco, muscus ex capra et ariete. Est autem
Abbreviated transcription (Latin):
redos antiqui dixerunt qd̾ ueħ̾ent
licas currant. ꝑ quas ⁊ redas ire
solitum erat ex quoꝵ tͥa surt ge¬
nĩa. unũ generosũ p̾liis ĩ oñib
aptũ. alterũ uulgarẽ atq g̾ga¬
riũ ad uehendꝰ non ad eqͥtand̾
aptum. t̾ciũ ex ꝑmixtione du̾si
gen̾ts ortum qd̃ etiam dr̃ bigene¬
rum qui ex diu̾sis nascitur ut
mulus. Mlulus autẽ ag̾co tͣctũ
uocabulũ hab. g̾oe eni hoc uoca
bulũ uł qd̾ irigo pistoꝵ subactꝰ
tardas molendo ducat ingirum
molas. Iudei asserunt qd̾ anaa¬
nepos esau ȩquaꝵ g̾ges ab asiniꝰ
indeserto fec̾it pͥmus ascendi: ut
muloꝵ inde mola contra naturã
animalia nasc̾e̾nt᷑. Onagͦs qͥq
ad hoc admissas ẽẽ ad asmas ⁊
ipsum istius modi repperisse con¬
cubitũ ut uelocissimi ex hiis asi¬
ni nas o̾eritur. Industa qͥppe hu¬
mana diu̾sũ animal in coitu co¬
egit. sico ad ult̾ma ꝯmixtione
genus aliud repperit sicut ⁊ iacob

Expanded text:
redos antiqui dixerunt, quod veherent redos antiqui dixerunt, quod veherent licas currant, per quas et redas ire solitum erat. Equorum tria sunt genera: unum generosum, proeliis et oneribus aptum; alterum vulgare atque gregarium ad vehendum, non ad equitandum aptum; tertium ex permixtione diversi generis ortum, quod etiam dicitur bigenerum quia ex diversis nascitur, ut mulus. Mulus autem a Graeco tractum vocabulum habet. Graece enim hoc vel quod iugo pistorum subactus tardas molendo ducat in gyro molas. Iudaei asserunt quod Ana abnepos Esau equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Onagros quoque ad hoc admissos esse ad asinas: et ipsum istiusmodi repperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur. Industria quippe humana diversum animal in coitu coegit, sicque adulterina commixtione genus aliud repperit; sicut et Iacob
Abbreviated transcription (Latin):
det̾rimꝰ. badtũ autẽ antiqͥ iadiũ
dicebant. qd iit̾ oet̾a animalia
fortĩ uadat. Ipse est ⁊ spadix quẽ
fenicatũ uocant. ⁊ dictus spadix
a colore palme qmͣ siculi spadicã
uocant. Glaucus u est ueluti pis¬
tos oculos habens ⁊ͦqdam splẽ¬
dore ꝑfusos. siam glaucũ uet̾es¬
ałbus cum qͦͣdam pallore est. Candi
est. Scutulatus uocatus. ꝓpt̾ orbes
ss habet candidos int̾ purpuras.
um. Qui autẽ albos tm̃ pedes ha¬
bent. peteli appellantur qui fron¬
tem albam calidi. Ceruinus ẽ quẽ
uulgo gauranẽ dr̃it. eranẽ idẽ u¬
ulgus uocat qd̃ in mod̃ aerii sit
coloris. Mirteus est autẽ p̾ssus ĩ
purpura. Dosmꝰ autẽ dictꝰ qd̾ sit
color eius de asino idest ⁊cinereus.
sunt autẽ agresti gen̾e orti qͦs eqͥ¬
feros dicimꝰ. ⁊ ꝓ inde ad urbariã di¬
gnitatem transire nõ possunt. qn¬
auron niger est. suigrum eniĩ g̾ci
est quẽ iulgo brunqũ uocant. Ue¬

Expanded text:
deterrimus. 49. Badium autem antiqui vadium deterrimus. 49. Badium autem antiqui vadium dicebant, quod inter caetera animalia fortius vadat. Ipse est et spadix, quem phoenicatum vocant, et dictus spadix a colore palmae, quam Siculi spadicam vocant. 50. Glaucus vero est, veluti pictos oculos habens, et quodam splendore perfusos; nam glaucum vetalbus cum quodam pallore est; candidest. Scutulatus est dictus propter orbes quos habet candidos inter purpureos, um. Qui autem albos tantum pedes habent, petili appellantur; qui frontem albam, calidi. Cervinus est quem vulgo guaranen dicunt. Aeranen idem vulgus vocat, quod in modum aerei sit coloris. Myrteus autem est pressus in purpura. Dosina autem dictus, quod sit color eius de asino: idem et cinereus. Sunt autem hi de agresti genere orti, quos equiferos dicimus, et proinde ad urbanam dignitatem transire non possunt. Mauron niger est; nigrum enim Graeci est, quem vulgo brunicum vocant. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
quẽs opinio est ingeneroses
equis. ut aiunt uet̾es quatuor
expectantur. forma. pulcͥtudo. me¬
ritũ atos color. Forma ut sit ua¬
lidũ corpus ⁊ solidum robori.
Conueniens Altitudo. latus lõ¬
gum. substritum. maximi du
corpus omnc musculoꝵ densi¬
tate nodosũ. pes siccus. ⁊ cornu
concauo solidatus. pulcͥtudo ut
sit exiguũ caput. ⁊ siccũ pelle ꝓ¬
pe ossib ad herente. aures bre¬
ues ⁊ acute. oculimagni. nares
patule erecta ceriux. coma den¬
sa ⁊ cauda. Ungulaꝵ soliditatis
fixa potunditas. sleritũ ut sit
animo audax. pedib a lacer. tre¬
m̃tib m̃bris. qd̾ fortitudinis est¬
indiciũ quiq ex sũma quiete fa¬
cile concitetur. uel exoctata festi¬
natione non difficile teneat᷑. motꝰ
autẽ equi in narib intelligitur
uirtꝰ in m̃bͥs trementib. Color ħ
glaut̃. scutulatꝰ. canꝰ. candidꝰ. al¬
bus. guitatꝰ. niger. Seqnti autẽ or¬
dine uarius ex nigͣ badioq distĩctꝰ.

Expanded text:
quens opinio est. In generosis quens opinio est. In generosis equis, ut aiunt veteres, quattuor spectantur: forma, pulchritudo, meritum atque color. Forma, ut sit validum corpus et solidum, robori conveniens altitudo, latus longum, substrictus maxime et corpus omne musculorum densitate nodosum, pes siccus et cornu concavo solidatus. Pulchritudo, ut sit exiguum caput et siccum, pelle prope ossibus adhaerente, aures breves et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa et cauda, ungularum soliditatis fixa rotunditas. Meritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus membris, quod est fortitudinis indicium: quique ex summa quiete facile concitetur, vel excitata festinatione non difficile teneatur. Motus autem equi in auribus intellegitur, virtus in membris trementibus. Color hic glaucus, scutulatus, canus, candidus, albus, guttatus, niger, sequenti autem ordine varius ex nigro bagioque distinctus,
Abbreviated transcription (Latin):
gradiens ungła imp̾ssa t̾ram con¬
cauet qd̾ reliqua animalia nõ hñt.
Inde ⁊ sompes qd̃ pedib soriet .ui¬
uacitas equoꝵ młta. Exultant eñi
in campis odorant᷑ bellũ excitant᷑ so¬
no tube ad p̃lium roce accensi ad crir¬
sum ꝓuocant᷑. dolent cũ uidi fue¬
rint exultant cũ uicerint. Quidã
hostes in bello sentiũt ad̾o ut ad¬
u̾sarios morsu pedant. Aliqͥ etiam
ꝓpͥos dños wecognoscunt obliti mã¬
suetudinis si mutent᷑. Aliqͥ p̃t̾ do¬
minũ dorso nullũ recipiunt. iter¬
fectis uel morientib dñis mnulti
lacͥmas fundũt. solũ enĩ equũ p̾¬
ter hominẽ lacͥmare ⁊ doloris affeo¬
tũ sentire. Unde ⁊ incentauris ẽqꝵ
⁊ hominũ natura ꝑmixta est. Sõ¬
lent etiã ex equoꝵ uel mesticia uł¬
alacͥtate euentũ fut᷑um dimicaturi
collig̾e. Etas longeua equis ꝑsiciᷤ.
ugincis ⁊ piroticis ac siculis in ã¬
pans ac numidis ⁊ gallicis. Fre¬

Expanded text:
gradiens ungula inpressa terram congradiens ungula inpressa terram concavet, quod reliqua animalia non habent. Inde et sonipes, quod pedibus sonat. Vivacitas equorum multa: exultant enim in campis; odorantur bellum; excitantur sono tubae ad proelium; voce accensi ad cursum provocantur; dolent cum victi fuerint; exultant cum vicerint. Quidam hostes in bello sentiunt, adeo ut adversarios morsu petant: aliqui etiam proprios dominos recognoscunt, obliti mansuetudinis si mutentur; aliqui praeter dominum dorso nullum recipiunt: interfectis vel morientibus dominis multi lacrimas fundunt. Solum enim equum propter hominem lacrimare et doloris affectum sentire. Unde et in Centauris equorum et hominum natura permixta est. Solent etiam ex equorum vel maestitia vealacritate eventum futurum dimicaturi colligere. Aetas longaeva equis Persicis, Hunnicis, Epirotis ac Siculis in anpanis ac Numidis et Gallicis fre
Abbreviated transcription (Latin):
sus cib a certis reuocatur anima¬
lib asinus ⁊ asellus a sedendo dic¬
tus quasi asedus. S hoc nomẽ qd̾
magis equis conueniebat ido hoc
animal sumpsit. quia pͥusquã e¬
quos caꝑent homines huic pre¬
sid̾e ceꝑunt. Animal quippe tardũ
⁊ nulla ratione uenitens: statĩ ut
uoluit sibi homo substrauit. Ona¬
ger int̾predatur asinus fer̃. on qͥp¬
pe g̾ci asinũ uocant agͥam ferũt
hos affrica hab magnos ⁊ ĩdomi¬
tos undeserto uagantes. Singuli
autẽ feminaꝵ ggib p̾sunt. Nascẽ¬
tib mascłis zelant ⁊ testiculos eoꝵ
morsu detruncant. Qd̾ cauentes ma¬
tres eos in sec̾tis locis occultant. A¬
sinos archadicos dictos. eo qd̃ ab
atchadia pͥmũ uecti sint mragni ⁊
alti. Mirior audẽ asellus. onagro
plus necessarius quia est qr ⁊ labo¬
rem tołat ⁊ negligentiã ꝓpe mod̾ nõ
recusat. equi dicti eo qd quanido qͣ¬
ballus antea a cabo dictus ꝓpt̾ quod

Expanded text:
sus cibus a certis revocatur animasus cibus a certis revocatur animalibus. Asinus et asellus a sedendo dictus, quasi asedus: sed hoc nomen, quod magis equis conveniebat, ideo hoc animal sumpsit quia priusquam equos caperent homines, huic praesidere coeperunt. Animal quippe tardum et nulla ratione renitens, statim ut voluit sibi homo substravit. Onager interpretatur asinus ferus. Ὄνον quippe Graeci asinum vocant: ἄγριον ferum. Hos Africa habet magnos et indomitos et in deserto vagantes. Singuli autem feminarum gregibus praesunt. Nascentibus masculis zelant et testiculos eorum morsu detruncant, quod caventes matres eos in secretis locis occultant. Asinos Arcadicos dictos, eo quod ab Arcadia primum vecti sunt magni et alti. Minor autem asellus agro plus necessarius est, quia et laborem tolerat et neglegentiam propemodum non recusat. Equi dicti, eo quod quando quaballus antea cabo dictus, propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
uã inon dum enixam. Nam enixa
uiuenca ẽ aut uacca. bubali uocati
ꝑ diriuationẽ qd̾ sint similes bount a¬
deo ĩdomiti. ut p̾feritate iugũ c̾uici¬
b non recipiant. hos affrica ꝓcreat.
Unagrestes boues sunt ingmania.
habentes cornua in tantũ ꝓtensa ut
regiis mensis in signi capacitate ex
dedit. siuie qd̃ qñ onerant᷑. ut bͣuio¬
res ⁊ humiles fiant. accubant qr g̾ci
curuus est dorso. Camor enĩ u̾bo g̾¬
co curuũ significat. hos licet ⁊ alie
regiones mutant. s arabia pluri-¬
mos. Differunt enim sibi. Nam ara¬
bici bina tub̾a in dorso habent reliꝙͣꝵ
regionũ singła. Oromeda genus ẽ¬
cameloꝵ minoris quidẽ stature. s
uelocioris. Unde ⁊ nomẽ hab. Nam
dromos g̾ce cursus ⁊ uelocttas ap¬
pellatur. Centum enim ⁊ amplius
milia uno die ꝑg̾e sol. Qd̾ animal
sicut bos ⁊ oius ⁊ camelus ruminat.
Ruminatio autẽ dicta est a rumine
eminente guituris ꝑte ꝑ qm dimis¬

Expanded text:
 nondum enixam: nam enixa  nondum enixam: nam enixa iuvenca est aut vacca. Bubali vocati per derivationem, quod sint similes boum; adeo indomiti ut prae feritate iugum cervicibus non recipiant. Hos Africa procreat. Uri agrestes boves sunt in Germania, habentes cornua in tantum protensa ut regiis mensis insigni capacitate ex dedit, sive quod quando onerantur, ut breviores et humiles fiant, accubant, quia Graeci curvus est dorso. Καμουρ enim verbo Graeco curvum significat. Hos licet et aliae regiones mittant, sed Arabia plurimos. Differunt autem sibi; nam Arabici bina tubera in dorso habent, reliquarum regionum singula. Dromeda genus camelorum est, minoris quidem staturae, sed velocioris. Unde et nomen habet; nam δρόμος Graece cursus et velocitas appellatur. Centum enim et amplius milia uno die pergere solet. Quod animal, sicut bos et ovis et camelus, ruminat. Ruminatio autem dicta est a ruma, eminente gutturis parte, per quam dimis
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra. uł quia ap̃ gentiles ioui sẽꝑ
ubiꝙ uuencus: ĩmolabat᷑ nũquã
taurꝰ. Nam in uictinis etiam etas con¬
sid̾abatur. taurꝰ g̾cum nom̃ est sicut ⁊¬
bos. Indic is tauris color fuluus est uo¬
lucͥs ꝑnititas. pilia in contrariuĩ u̾sis
cap̃ crocũ flectunt flexibilitate qua uo¬
lt̃. tergi duricia omne delum respuũt
ĩmiti feritate bouẽ g̾ci boeti dñt. hũic
latini tͥonẽ uocant. eo qd̃ t̾ram terat
qͣsi terionẽ. sleuĩ trionum ħ mod̾ator rꝰ¬
ticus. Cuiꝰ latitudo pelliũ am̃to ad cru¬
ra palearia dicurtur a pelle ipsa qͣsi pel¬
leariaria. qd̾ est generositatis in boue
signũ. boum in sociis eximia pietas.
slam alt̾ alt̾m inquirit cum quo duc̾e
collo aratra consueuit. ⁊ frequenti mu¬
gitu piũ testatur affectũ si forte de¬
fuerit. Uacca dicta quasi boaoca. Est
enĩ ex qualitatemobiliũ nominũ sic̃
leo leona. draco dracena. uitulus et
uitula a uiriditate uocati sunt. uedatẽ¬

Expanded text:
ra, vel quia apud gentiles Iovi semper ubique invencus inmolabatur, numquam taurus. Nam in victimis etiam aetas considerabatur. Taurus Graecum nomen est, sicut et bos. Indicis tauris color fulvus est, volucris pernicitas, pilis in contrarium versis; caput circumflectunt flexibilitate qua volunt; tergi duritia omne telum respuunt inmiti feritate. Bovem Graeci βοῦν dicunt. Hunc Latini trionem vocant, eo quod terram terat, quasi terionem Naevius: Trionum hic moderator rusticus. Cujus latitudo pellium a mento ad crura, palearia dicuntur, a pelle ipsa, quasi pellearia, quod est generositatis in bove signum. Boum in sociis eximia pietas. Nam alter alterum inquirit cum quo ducere collo aratra consuevit, et frequenti mugitu pium testatur affectum, si forte defecerit. 44 31. Vacca dicta, quasi boacca. Est enim ex qualitate mobilium nominum, sicut leo leaena, draco dracaena. 32. Vitulus, et vitula, a viriditate vocata sunt, id e
Abbreviated transcription (Latin):
in lucania illos pͥmus pirrꝰ ĩ pͥlio
obiecit romanis. slam hoc geriꝰ atãnnꝰ
in reb bellicis aptum est. In eis eñi
ꝑse ⁊ indi ligneis t᷑rib collocatis tã¬
quam de muro iaculis dimicant. In¬
tellectu autẽ ⁊ memoria młta uigẽt
g̾gatini incedunt. motu q ualent
salutant. murem fugiũt au̾si ooe¬
unt. qñ autẽ ꝑ iunt in aquis uel
cant᷑. biennio autẽ portant fecus
nec amplius qm semel gignunt
nec plures. s tantũ unũ uiuũt¬
⁊ indiã elefanti pͥus nascebantur.
nũc sola eos india gignit. Grifes¬
uocantur. qd̃ sit animal pennatũ
⁊quadrupes. hoc genꝰ feraꝵ in hi¬
ꝑboreis nascit᷑ montib omni ꝑte
corꝑis leones sunt alis ⁊ facie aqͥl̾
similes. equis uehem̃ter in festi.
Nam ⁊ homines uisos dec̾punt.
Cameleon non hab unũ colorẽ.
s diu̾sa est uarietate consꝑsus. ut
pardus. Dictus autẽ ita qd̃ hiuuiꝰ ca¬
meleontis corpusculũ ad colores

Expanded text:
in Lucania illos primus Pyrrhus in proelio in Lucania illos primus Pyrrhus in proelio obiecit Romanis. Nam hoc genus animantis in rebus bellicis aptum est; in eis enim Persae et Indi ligneis turribus conlocatis, tamquam de muro iaculis dimicant. Intellectu autem et memoria multa vigent, gregatim incedunt, motu quo valent salutant, murem fugiunt. Aversi coeunt, quando autem parturiunt in aquis vel in cantur. Biennio autem portant fetus nec amplius quam semel gignunt nec plures, sed tantum unum. Vivuet India elefanti prius nascebantur, nuvocatur, quod sit animal pinnatum et quadrupes. Hoc genus ferarum in Hyperboreis nascitur montibus. Omni parte corporis leones sunt; alis et facie aquilis similes; equis vehementer infesti. Nam et homines visos discerpunt. Chamaeleon non habet unum colorem, sed diversa est varietate consparsus, ut pardus. Dictus autem ita . . . Huius chamaeleontis corpusculum ad colores
Abbreviated transcription (Latin):
que uł ore uł unguib seuiunt ex¬
ceptis serpentib. besticautẽ dicbea
ui qua seuiũt. fere appellate quod
ferantur. Sunt eñi lib̾e caꝵ uolun¬
tates. ⁊ huic atq illuc uagant᷑. ⁊ qͣ
animꝰ duxit eo ferunt᷑. leonis uo¬
cabulũ ex g̾ca origine in flexĩ est
in latinũ. Greoe enim leon uocat᷑.
⁊ est nom̃ notũ. qr ex ꝑte corruptũ.
leena uͦ totum g̾cum est sicut ⁊dra¬
cena. ut autẽ lecna dicat᷑ lca usur¬
patum a poctis. leo autem g̾oe. lati¬
ue rex int̾p̾tatur. eo qd̃ pͥnceps sit
omniũ bestiaꝵ cuius genus tri-¬
fariũ dicitur. equib breues ⁊ iu¬
ba cͥspa iubelles sunt longi ⁊ co¬
ma simplici acres animos eoꝵ
Frons ⁊ cauda indicant. Uirtus
in pectore. firmitas in capite. Se¬
pti autem a uenatorib t̾ram cõ¬
tuentur. quoꝵ minus conspectis
uenabuł t̾reantur. Rodaꝵ timẽt
strepitus. s ignes magis. cũ dor
mierũt uigilant oculi cũ ambulãt
cauda sua oooꝑiũt uestigia sua

Expanded text:
el unguibus saeviunt, exceptis serpentibus. Bestiae autem dicti a vi qua saeviunt. 2. Ferae appellatae, eo quod ferantur. Sunt enim liberae earum voluntates, et huc atque illuc vagantur, et quo animus duxerit, eo feruntur. 3. Leonis vocabulum ex Graeca origine inflexum est in Latinum. Graece enim λέων vocatur, et est nomen nothum, quia ex parte corruptum. Leaena vero totum Graecum est, sicut, et dracaena. Ut autem leaena lea dicatur usurpatum est a poetis. Leo autem Graece, Latine rex interpretatur, eo quod princeps sit omnium bestiarum. 4. Cujus genus trifarium dicitur. E quibus breves, et juba crispa, imbelles sunt; longi, et coma simplici, acres. Animos eorum frons et cauda indicat. Virtus eorum in pectore, firmitas in capite. Septi a venatoribus terram contuentur, quo minus conspectis venabulis terreantur. Rotarum timent smierint, vigilant oculi; cum ambulant, cauda sua cooperiunt vestigia sua,
Abbreviated transcription (Latin):
acute c̾nit ut sulgore luminis noc¬
tis tenebras suꝑet.unde ⁊ agͥco
uenit eatus .i. ingeniosus apoto
kata furo a furuo dictus.Unde ⁊
fur. tenebrosos enĩ ⁊ oocultos cu¬
nicłos effodit. ⁊ eicit p̾dam qmͣ in¬
uen̾it. Melo uł qd̾ sit rotundissi¬
due mella captet. de mimitis aĩ

Expanded text:
acute cernit, ut fulgore luminis nocacute cernit, ut fulgore luminis noctis tenebras superet. Unde a Graeco venit catus, id est, ingeniosus. Venato Furo a furvo dictus; unde et fur. Tenebrosos enim et occultos cuniculos effodit, et eicit praedam quam invenerit. Melo, vel quod sit rotundissidue mella captet. De minutis a
Abbreviated transcription (Latin):
nes ⁊posite ꝑ composita semitaꝵ leo¬
nes necant. si qnͣtũ lumos ex illis
sũpserint. Siͥx animal in affrica eri¬
natiis siuule uocatum abstridore
spinaꝵ quas t̾go laxatas emittit. ut
canes uuln̾et insequentes. Enidroꝰᷤ
bestiola ex eo nuncupata qd̃ in aquis
u̾setur ⁊ maxime in nilo que si iri¬
uer̾it dormientẽ corcodrillũ uolu¬
tat se in luto pͥmũ ⁊ intrat ꝑ os eiꝰ
inuentrẽ ⁊ carpens omnia int̾na eiꝰ
sic moritur. huic neomon g̾re uocat᷑.
eo qd odore suo ⁊ salubria ciboꝵ et
uenenosa ꝓdantur. de qua dracontiꝰ
ait. p̾dicit suillus iũ ciuꝰcũq ue¬
neni. Siuillus autẽ ⁊ a setis est uoca¬
tus. hic etiam serpentes insequit᷑.
Qui cũ adu̾sus aspidem pugnat.
caudam erigit quã aspis maxĩe
incipit obseruare quasi minantẽ
ad quam cũ iuim suã transfert
qdꝰ murib infestus sit. łx uulgꝰ
captum a captura uocant. alii di¬
cunt qd̃ captat .i. uidet. sam tãto

Expanded text:
nes et positae per conpita semitarum leones et positae per conpita semitarum leones necant, si quantulumcumque ex illis sumpserint. Histrix animal in Africa erinacii simile, vocatum ab stridore spinarum, quas tergo laxatas emittit ut canes vulneret insequentes. Enhydros bestiola, ex eo nuncupata, quod in aquis versetur, et maxime in Nilo. Quae si invenerit dormientem crocodilum, volutat se in luto primum, et intrat per os ejus in ventrem, et carpens omnia interanea ejus, sic moritur; ichneumon Graece vocatus eo quod odore suo et salubria ciborum et venenosa prodantur. De quo Dracontius ait: Praedicit suillus vim cujuscunque veneni. Suillus autem a setis est nuncupatus. Hic etiam serpentes insequitur. Qui cum adversus aspidem pugnat, caudam erigit, quam aspis maxime incipit observare quasi minantem, ad quam cum vim suam transfert, quod muribus infestus sit. Hunc vulgus caum a captura vocat. Alii dicunt, quod catat, id est, videat. Nam tam