comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riñ impii. abscondentur hominer : Cum illi perie¬
rint. multiplicabuntur iusti. Uiro qlii corripientẽ
dumc ceruice contemnit: repentinꝰ ei suꝑueni&
interitus . & cum sanitas non sequitur. In multipli¬
catione iustorum la&abitur uulgus: Cum impu
sumpseriN principatum. gem& populus. Virqui
amat sapientiã la&ificat patrem suum: Quiau¬
tem nutrit scosta. ꝑd& substaniam. Rexiustus
erig& terram : uir auarus destru& eam. Homo
quiblandis fictisq sermonib: loquit᷑ amicosuo.
r&e expandit gressib eiꝰ. Peccantẽ uirum iniquũ
in uolu& laqueus. & iustus laudabit atq gaude¬
bit. Nouit iustus causam pauperum. impius igno¬
rat scientiã. Homines pestilentes dissipant ciuita¬
tem : sapientes uero auestunt furorem. Vir sapiens
sicum stulto contenderit. siue ira scat᷑siue rideat
Noninueni & requiem : Viri sanguinum oderunt
simplicem. iusti autẽ quaerunt animam cius
Totum sp̃m suum ꝓfest stultus sapiens diffest &

Expanded text:
rint impii abscondentur homines cum illi perierint impii abscondentur homines cum illi perierint multiplicabuntur iusti viro qui corripientem dura cervice contemnit repentinus superveniet interitus et eum sanitas non sequitur in multiplicatione iustorum laetabitur vulgus cum impii sumpserint principatum gemet populus vir qui amat sapientiam laetificat patrem suum qui autem nutrit scorta perdet substantiam rex iustus erigit terram vir avarus destruet eam homo qui blandis fictisque sermonibus loquitur amico suo rete expandit gressibus eius peccantem virum iniquum involvet laqueus et iustus laudabit atque gaudebit novit iustus causam pauperum impius ignorat scientiam homines pestilentes dissipant civitatem sapientes avertunt furorem vir sapiens si cum stulto contenderit sive irascatur sive rideat non inveniet requiem viri sanguinum oderunt simplicem iusti quaerunt animam eius totum spiritum suum profert stultus sapiens differt et
Abbreviated transcription (Latin):
niat᷑ animae. sanguinẽ : siusq ad lacum fuerit
nemosustente. Quiambulat simplicit̃ salcius
erit qui puersis in greditur uiis concidet se mel
Qui operat᷑ terram suã saturabit᷑ panib: Quisecta¬
tur otium replebit᷑ egestate. Vir fidelis multũ
laudabitur : Qui autem festinat dita ri. nonerit
in nocens. Qui cognoscit in iudicio faciem ponfacit
bene: Iste & ꝓbuccella panis. de scrit ueritatem
Vir qui festinat ditari & aliis inuid&. ignorat qđ
egestas suꝑueni& ei. Qui corripit hominem. gra¬
tiam postea inueni& apud eum: magis quam ille
qui ꝑ linguae blandimenta decipit. Qui subtrahit
aliquid a patresuo & amatre. & dicithoc non est
peccatũ : pasticeps homicidae est. Quisciactat
& dilatat iurgia concitat : Quisperat in dño
sanabitur qui confidit in corde suo stultus est :¬
Qui autem graditur sapienter. iste saluabitur.
quidat pauperi non indigebit : Qui despicit de p̃¬
cantem sustinebit poenuriam. Cum surrexe¬

Expanded text:
niatur animae sanguinem si usque ad lacum fugerit nemo sustentet qui ambulat simpliciter salvus erit qui perversis ingreditur viis concidet semel qui operatur terram suam saturabitur panibus qui sectatur otium replebitur egestate vir fidelis multum laudabitur qui autem festinat ditari non erit innocens qui cognoscit in iudicio faciem non facit bene iste et pro buccella panis deserit veritatem vir qui festinat ditari et aliis invidet ignorat quod egestas superveniat ei qui corripit hominem gratiam postea inveniet apud eum magis quam ille qui per linguae blandimenta decipit qui subtrahit aliquid a patre suo et matre et dicit hoc non est peccatum particeps homicidae est qui se iactat et dilatat iurgia concitat qui sperat in Domino saginabitur qui confidit in corde suo stultus est qui autem graditur sapienter iste salvabitur qui dat pauperi non indigebit qui despicit deprecantem sustinebit penuriam cum surrexe
Abbreviated transcription (Latin):
entior sapientib: Formicae populus in firmus
qui p̃paraN in mes secibum sibi. Lepusculus plebs
inualida qui collocat in p&ra cubilesuũ. Regẽ
locusta non hab& & egreditur uniuer saꝑturmassuas
Stiliomanib: nititur & moratur in acdib regis.
Tria sunt quȩbene gradiuntur & quastum quod
incedit feliciter. Leo fostissimus bestiarũ ad nul¬
lius pauebit occursum. Callus succinctus lumbos
&aries nec ẽ rex qui resistat ei. Et quistultus
apparunit postuuam eleuatus est in sublime
Si enim intellexis s& ori in posuiss& manum
Qui autem fostiter p̃mit ubera adeliciendum
lac ex primit butrrũ. Et qui uehementer
emungitur. Elicit sanguinẽ. Et qui ꝓuocat
iras. producit discordias.
VERBA LAMUHEL REGIS UISIO

Expanded text:
entiora sapientibus formicae populus infirmus entiora sapientibus formicae populus infirmus quae praeparant in messe cibum sibi lepusculus plebs invalida quae conlocat in petra cubile suum regem lucusta non habet et egreditur universa per turmas stilio manibus nititur et moratur in aedibus regis tria sunt quae bene gradiuntur et quartum quod incedit feliciter leo fortissimus bestiarum ad nullius pavebit occursum gallus succinctus lumbos et aries nec est rex qui resistat ei et qui stultus apparuit postquam elatus est in sublime si enim intellexisset ori inposuisset manum qui autem fortiter premit ubera ad eliciendum lac exprimit butyrum et qui vehementer emungitur elicit sanguinem et qui provocat iras producit discordias verba Lamuhel regis visio
Abbreviated transcription (Latin):
ut comedat in opes d&erra. & pauperes ex homi
nibus. Sanguis sugae dua efilia edicentes Af¬
fer Affer Tria sunt insaturabilia & quastum
quod numquam dicit sufficit. Infernus & osuul¬
uae & terra quae non satiat᷑ aqua. Ignis uero
numquam dicit sufficit. Oculum qui subsan¬
nat patrem. & qui despicit pastum matris suae
EffodiaN eũ corui d& orrentib: & comedant il¬
lum filii aquilae. Tria sunt difficilia mihi &
quastum penitus ignoro. Uiam aquilae incaelo.
uiam cõlubri suꝑ p&ram. uiam n auis in medio
mari : &uiam uiri in adolescentia. Talis est uia
mulieris adulterae. quae cõmedit & tergens os
suum. dicit non sumoperata malum. Pertria
mou&ur terra. & quastum non potest sustine¬
re. Per seruum cum regnauerit: Perstultum
cum saturatus fuerit cibo: Per odiosam mulie
rem cum in matrimonium fuerit ad sumpta: & ꝑ
ancillam cum heres fuerit dominae suae:
Quattuor sunt minima terrae. & ipsa sunt sapi¬

Expanded text:
ut comedat inopes de terra et pauperes ex homut comedat inopes de terra et pauperes ex homnibus. Sanguisugae duae sunt, filiae dicentes: Affer, affer. Tria sunt insaturabilia, et quartum, quod numquam, dicit: Sufficit, Infernus, et os vulvae, et terra, quae non satiatur aqua: ignis vero numquam dicit: sufficit. Oculum, qui subsannat patrem, et qui despicit partum matris suae: Effodiant eum corvi de torrentibus, et comedant eum filii aquilae. Tria sunt difficilia mihi, et quartum penitus ignoro: Viam aquilae in coelo, viam colubri super petram, viam navis in medio mari, et viam viri in adolescentia. Talis est et via mulieris adulterae, quae comedit, et tergens os suum dicit: Non sum operata malum. Per tria movetur terra, et quartum non potest sustinere: Per servum cum regnaverit: per stultum cum saturatus fuerit cibo: Per odiosam murem cum in matrimonio fuerit adsumpta et per ancillam cum heres fuerit dominae suae quattuor sunt minima terrae et ipsa sunt sapi
Abbreviated transcription (Latin):
cendit in caclũ atq descendit : Quis continuit
sp̃m inmanib: suis : Quis colligauit aquas. qua¬
sun uestimento : quis suscitauit om̃s terminos
terrae : quod nomen eiꝰ & quod nomen filii eiꝰ¬
uiisi nosti. Omnis sermo dĩ ignitus lrpcus est
sperantib inse. Ne addas quicquã uerbis illius
& arguaris in ueniarisq: mendax Puoroga¬
uite ne de neges mihi antequam moriar : Van¬
tatẽ & uerba mendacia longefacame. Men¬
dicitatẽ & diuitias nede deris mihi. tribue
tantum uictium eo necessaria . Nefoste satura¬
tus in liciar ad negandum & dicam: quis est
dñs : Et egestate compulsus furer. & piurem
nomendĩ mei. Ne accuses seruum ad dominũ
suũ peforte male dicat tibi & corruas
Ceneratio quae patri suo maledicit. & quae
non bene dicit matrisuae. Ceneratio quae
sibi munda uid&ur. & tamen non est lota a sor¬
dib: suis. Ceneratio cuius excelsi sunt oculi & pal¬
pebrae eiꝰ in alta subrectȩ. Ceneratio ꝓdentib
gladios hab& & commandit molarib suis

Expanded text:
in coelum, atque descendit? quis continuit spiritum in manibus suis? Quis colligavit aquas quasi in vestimento? quis suscitavit omnes terminos terrae? Quod nomen ejus, et quod nomen filii ejus, si nosti? Omnis sermo Dei ignitus, clypeus est sperantibus in se. Ne addas quidquam verbis illius, et arguaris, inveniarisque mendax. Duo rogavi te, ne deneges mihi antequam moriar: Vanitatem et uerba mendacia longe fac a me. mendicitatem et diuitias ne dederis mihi: tribue tantum uictui meo necessaria, ne forte saturatus inliciar ad negandum et dicam: quis est dominus ? et egestate copulaus furer et periurem nomen dei mei. ne accuses seruum ad dominum suum ne forte maledicat tibi et corruas generatio quae patri suo maledicit et quae non benedicit matri suae generatio quae sibi munda videtur et tamen non est lota a sordibus suis generatio cuius excelsi sunt oculi et palpebrae eius in alta subrectae generatio quae pro dentibus gladios habet et commandit molaribus suis
Abbreviated transcription (Latin):
aequitatem :ut d&ur paiulisastutia adoles¬
centłscientia & intellectus. Audiens sapiens
sapientior erit : & intellegens gubernacula
possidebit. Anim aduestet parabolam & in¬
terp̃tationem : uerba sapientium & enigmata
eorum. Timor dñi principium sapientiae :¬
Sapientiam atq doctrinam stulti des piciuN¬

Expanded text:
m ut detur parvulis astutia adulescenti scientia et intellectus audiens sapiens sapientior erit et intellegens gubernacula possidebit animadvertet parabolam et interpretationem verba sapientium et enigmata eorum timor Domini principium scientiae sapientiam atque doctrinam stulti despiciun
Abbreviated transcription (Latin):
cie patrum nostrorum usq: indieb: dauid. qui
inuenit gratiam antedm̃. & p&it ut inueni¬
r& tabernaculum dõ ia cob Salomon autem
aedificauit illidomum. sed non excelsus in
manu factis habitat. Sicut ꝓph& adicit. Cae¬
lum mihi sedes est : terra autem scabellum pe¬
dum meorum. Quam domum aedificabitis mi¬
chi dicitdñs: Aut quis locus requi&ionis me¬
ae est : Nonne manus mea fecit haec omnia :¬
Dura ceruice & incircumeisi cordib & aurib:
& uos. Quem ꝓph& arum non sunt ꝑsequuti
patres uestri : & occiderunt eos qui p̃nuntia¬
ꝓditores & homicidae fuistis. Qui accepistis
legem in dispositione angelorum: & non
custodistis. Audientes autem haec: disseca¬
bantur cordibursuis & stridebant dentib:
incum. Cumers& autem stephanus plenur
spũ scõ: intendens in caelum uidit gloriam dĩ.¬
& iħim stantem adextris dĩ & ait. Ecceuideo
caelos aꝑtos : & filium hominis adextris dĩ¬
stantem. Exclamantes autem uoce magna.

Expanded text:
cie patrum nostrorum usque in diebus David qui cie patrum nostrorum usque in diebus David qui invenit gratiam ante Deum et petiit ut inveniret tabernaculum Deo Iacob Salomon autem aedificavit illi domum sed non Excelsus in manufactis habitat sicut propheta dicit caelum mihi sedis est terra autem scabillum pedum meorum quam domum aedificabitis mihi dicit Dominus aut quis locus requietionis meae est nonne manus mea fecit haec omnia dura cervice et incircumcisi cordibus et auribus et uos. Quem prophetarum non sunt persecuti patres uestri? Et occiderunt eos, qui praenuntiaditores et homicidae fuistis qui accepistis legem in dispositionem angelorum et non custodistis audientes autem haec dissecabantur cordibus suis et stridebant dentibus in eum cum autem esset plenus Spiritu Sancto intendens in caelum vidit gloriam Dei et Iesum stantem a dextris Dei et ait ecce video caelos apertos et Filium hominis a dextris stantem Dei exclamantes autem voce magna
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum audi&is. Hic est qui fuit in ecclesia in
solitudine cum angelo quiloquebatur ei iN
monte syna & cumpatribus nostris: qui acce¬
pit uerba uitae dare nobis. Eui noluerunt
oboedire patres nostri. sed reppulerunt eum:¬
& auersi sunt cordibursuis in aegyptum dicen¬
tes ad aaron ꝑac nobis deos qui p̃cedant nos
Morses enimhic quieduxit nos d&erra aegrp¬
ti: pescimus quid factum sitei. Et uitulum fe¬
cerunt in illis dieb: & obtulerunt hostiam si
mulachro : & la& abantur in operib: manuum
suarum. Conuestit autem ds̃. & tradiditeos¬
indesesto domusisrł: et surcepistis taber¬
naculum moloch. & sidurdĩ uestrirempham:
figuras quas fecistis ad orare eas. Et trans¬
feramuos trans babrlonem. Tabernaculum
testimonii fuit patrib: nostris indesesto sicut
disposuit loquens ad morsen : ut facer& illud
secundum formam quam uiderat. Quod & in¬
duxerunt suscipientes patres nostricum iħu
in possessionem gentium : quas expulit dr̃ a fa¬

Expanded text:
 hic est qui fuit in ec hic est qui fuit in ecsolitudine cum angelo, qui loquebatur ei in monte Sina, et cum patribus nostris: qui accepit verba vitae dare nobis. Cui noluerunt obedire patres nostri: sed repulerunt, et aversi sunt in cordibus suis in Aegyptum, dicentes ad Aaron: Fac nobis deos, qui praecedant nos: Moyses enim hic, qui eduxit nos de terra Aegypti, nescimus quid factum sit ei. Et vitulum fecerunt in diebus illis, et obtulerunt hostiam smulachro, & laetabantur in operibus manuum suarum. Convertit autem Deus, & tradidit eosin deserto domus Israhel et suscepistis tabernaculum Moloch et sidus dei vestri Rempham figuras quas fecistis adorare eas et transferam vos trans Babylonem tabernaculum testimonii fuit patribus nostris in deserto sicut disposuit loquens ad Mosen ut faceret illud secundum formam quam viderat quod et induxerunt suscipientes patres nostri cum Iesu in possessionem gentium quas expulit Deus a fa
Abbreviated transcription (Latin):
morses in uerbo isto : & factus est aduena inter¬
ra madian : ubi generauit filios duos. Et ex¬
pl&is annis quad raginta : apparuitilli in
desesto montis syna angelus inigni flãmȩ
rubi. Morses autem uidens: ammiratus est
me factus autem morses: Non audebat con¬
siderare. Dixit aute millidñr. Solue calcia¬
mentum pedumtuorum. Locus enimin quo
stas : terra scã est. Uidens uidia fflictionẽ
populi mei qui est in a egrpto & gemitum eo¬
rum audiui : &descendi liberare eos. Et
nuncueni : &mit tamte in aegyptum. Hunc
morsen quem negauerunt dicentes. Quis te
constituit principem & iudicem supernos.¬
Hunc dr̃ principem & redemptoremmisit
cum manu angeli qui apparuit illi in rubo.
Hic eduxit illos faciens ꝓdigia & signamag¬
na in terra aegypti & in rubro mari: & inde¬
sesto annis quad raginta. Hic est morses
quidixit filiisi srahel . Proph&am uobirsus¬
citabit dr̃ defratribur uestris: tam quam me¬

Expanded text:
Moyses in verbo isto: et factus est advena in terMoyses in verbo isto: et factus est advena in terra Madian, ubi generavit filios duos. Et expletis annis quadraginta, apparuit illi in deserto montis Sina angelus in igne flammae rubi. Moyses autem videns, admiratus est t Deus Jacob. Tremefactus autem Moyses, non audebat considerare. Dixit autem illi Dominus: Solve calceamentum pedum tuorum: locus enim in quo stas, terra sancta est. Videns vidi afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum eorum audivi, et descendi liberare eos. Et nunc veni, et mittam te in Aegyptum. Hunc Moysen, quem negaverunt, dicentes: Quis te constituit principem et iudicem hunc Deus principem et redemptorem misit cum manu angeli qui apparuit illi in rubo hic eduxit illos faciens prodigia et signa in terra Aegypti et in Rubro mari et in deserto annis quadraginta hic est Moses qui dixit filiis Israhel prophetam vobis suscitabit Deus de fratribus vestris tamquam me
Abbreviated transcription (Latin):
tribus mensib: indomo patris sui. Exposito
autem illo influmine : sustulit eum filia pha
raonis: & enutriuit eum sibi infilium. Et eru¬
ditur est morses omnis apientia aegrptiorum :
& erat potens in uerbis & in operibur suis.
Cum autemimpler&ur ei quad raginta anno¬
rum tempus: ascendit incor eius ut uisitar&
fratressuos filios isrł. Et cum uidirs & quen¬
dam in iuriam patientem. uindicauit illum &
fecit ultionem ei qui in iuriam sustinebat. per¬
cusso aegrptio. Ex istimabat autem intelle¬
gere fr̃i : quoniam ds̃ ꝑmanumipsius dar&
salutemillis. Atilli non intellexerunt. Sequeni
uero die apparuit illis litigantib: & reconcilia¬
bat eos inpacedicens. Uiri fr̃i estis: ut quid
noc&is alterutrum : Qui autem iniuriam fa
ciebat ꝓximo: reppulit eum dicens. Quis te
constituit iudicem aut principem suꝑ nos¬
Numquid interficere tu meuis. que mad mo¬
duminter fecistiheri ae gyptium: Fugit autem

Expanded text:
tribus mensibus, in domo patris sui. Exposito tribus mensibus, in domo patris sui. Exposito autem illo, sustulit raonis, et enutrivit eum sibi in filium, et eruditus est Moyses omni sapientia Aegyptiorum: et erat potens in verbis et in operibus suis. Cum autem impleretur ei quadraginta annorum, tempus ascendit fratres suos filios Israhel et cum vidisset quendam iniuriam patientem vindicavit illum et fecit ultionem ei qui iniuriam sustinebat percusso Aegyptio existimabat autem intellegere fratres quoniam Deus per manum ipsius daret salutem illis at illi non intellexerunt sequenti vero die apparuit illis litigantibus et reconciliabat eos in pacem dicens viri fratres estis ut quid nocetis alteciebat proximo, repulit eum, dicens: Quis te constituit principem et judicem super nosnumquid interficere me tu vis, quemadmodum interfecisti heri Aegyptium? Fugit autem
Abbreviated transcription (Latin):
& chanaan & tribulatio magna: & non inue¬
niebant cibos patres nostri. Cum audirs&
autem ia cob esse frumentum in aegypto. misit
patres nostros primum: & insecundo cognitus
est iosephꝰ. fratribus suis. & manifestatum est
pharaoni genus eius. Mittens autemioseph:
accersiuit ia cob patremsuum & omnem cogna¬
tionem suam in animabus septuaginta quinq:
Et dercendit ia cob in aegrptum : & defunctus
est ipse & patres nostri & translati sunt in sr¬
chem: & positi sunt insepulchro quod emit
abraham p̃tio argenti a filiis emmor filii sy¬
chem. Cum apꝓpinquar& autem tempus reꝓ¬
missionis quod confersus erat dr̃ abrahae. cre¬
uit populus & multiplicatur est in aegrpto :¬
quo adusq: surrexit rex alius inaegrpto qui ñ
sciebat ioseph. Hic circum ueniens genus nr̃m:
a fflixit patres nostros ut exponerent infantes
suos neuiuificarentur. Eodem tempore natus
est morser & fuit gratusdõ: qui nutritur est

Expanded text:
et Chanaan, et tribulatio magna: et non inveet Chanaan, et tribulatio magna: et non inveniebant cibos patres autem Iacob esse frumentum in Aegypto misit patres nostros primum et in secundo cognitus est Ioseph a fratribus suis et manifestatum est Pharaoni genus eius mittens autem Ioseph accersivit Iacob patrem suum et omnem cognationem in animabus septuaginta quinque et descendit Iacob in Aegyptum et defunctus est ipse et patres nostri et translati sunt in Sychem et positi sunt in sepulchro quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emmor filii Sychem cum adpropinquaret autem tempus repromissionis quam confessus erat Deus Abrahae crevit populus et multiplicatus est in Aegypto quoadusque surrexit rex alius in Aegypto qui non sciebat Ioseph hic circumveniens genus nostrum adflixit patres suos ne vivificarentur. Eodem tempore natus est Moyses, et fuit gratus Deo, qui nutritus est
Abbreviated transcription (Latin):
tuus est patereius. transtulit illum interram
istam inqua nuncuos habitatis : & non dedit illi
hereditatemin ea nec pas sum pedis sed reꝓmisit
dare illi eam in possessionem & semini eius post
ipsum : cum non haber& filium. Locutus est autẽ
eids̃ quia erit semen eius accola in terra aliena.
& seruituti eos subicient. & male tractabunt
eos annis quad ringentis: & gentem cui seruie¬
rint iudicabo ego dixitdr̃. Et posthaec exieũ.¬
& deseruient mihi in loco isto. Et dedit illi
testamentum circumcisionis : & sic genuitisa ac
& circumcidit eum die octaua. Etis a acia coh:
& ia cob duo decim patriorchas. Et patri archȩ
aemulanter io seph: uendiderunt in aegrptum.
Et erat dr̃ cumeo: & eripuit eum ex omnib
tribulationib: ciur. & dedit ei gratiam & sa¬
pientiam in conspectupharaonis regis ae¬
grptiorum : & constituit eum p̃positum super
aegrptum & suꝑ omnem domum suam. Ve¬
nit autem fames in uniuersam terram aegypti

Expanded text:
tuus est pater ejus, transtulit illum in terram tuus est pater ejus, transtulit illum in terram istam, in qua nunc vos habitatis. Et non dedit illi haereditatem in ea, nec passum pedis, sed promisit dare illi eam in possessionem, et semini ejus post ipsum, cum non haberet filium. Locutus est autem ei Deus: Quia erit semen ejus accola in terra aliena, et servituti eos subjicient, et male tractabunt eos annis quadringentis: et gentem cui servierint, judicabo ego, dixit Dominus: et post haec exibunt, et servient mihi in loco isto. Et dedit illi testamentum circumcisionis: et sic genuit Isaac, et circumcidit eum die octavo: et Isaac, Jacob: et Jacob, duodecim Patriarchas. Et Patriarchae aemulantes, Joseph vendiderunt in Aegyptum, et erat Deus cum eo: et eripuit eum ex omnibus tribulationibus ejus: et dedit ei gratiam et sapientiam in conspectu Pharaonis regis Aegypti, et constituit eum praepositum super Aegyptum, et super omnem domum suam. Venit autem fames in universam Aegyptum
Abbreviated transcription (Latin):
& crrinensium & alex an drinorum : & eorum
qui erant acilicia & asia disputantes cum ste¬
phano: & non poterant resistere sapientiae &
spiritui quoloquebatur . Tunc summiserunt
uiros quidicerent se audisse eum dicentem uer¬
bablasphemiae inmorsen & dm̃. Commouer̃
itaq plebem & seniorer & scribas. & concur¬
rentes rapuerunt eum & adduxerunt in con
cilium & statuerunt testes falsos quidice¬
rent. Homoiste noncessat loqui aduersus
dicentem quoniam iħs nazarenus hic destru&
locum istum: & mutabit traditiones quas
tradidit Nobis morses. Et intuenter in eum
omnes qui sedebant inconcilio: uiderunt faci¬
em eius tamquam faciem angeli. Dixit autem
habent : Quiait. Viri fratres & patres audite.
Dĩ gloriae apparuit patrinostro abraham
cum ess& in mesopotamia priusquam morar&
incharan : & dixitadillum. Exi deterra tua
& de cognation&ua. &ueniin terram quamti¬
bi monstrauero. Tunc exiit d&erra chaldeorũ
& habitauit incharan. Et in de postquammor¬

Expanded text:
 eorum qui erant a Cilicia et Asia disputantes cum Stephano et non poterant resistere sapientiae et Spiritui quo loquebatur tunc submiserunt viros qui dicerent se audisse eum dicentem verba blasphemiae in Mosen et Deum commoverunt itaque plebem et seniores et scribas et concurrentes rapuerunt eum et adduxeruntcilio. Et statuerunt testes falsos dicentes. Homo iste non cessat loqui verba adversus eum dicentem: quoniam Jesus Nazarenus hic destruet locum istum: et mutabit traditiones: quas tradidit nobis Moyses. Et intuentes eum omnes, qui sedebant in concilio, viderunt faciem ejus tamquam faciem angeli.  Cap. VII. se habent? Qui ait: Viri fratres, et patres, audite: Deus gloriae apparuit patri nostro Abrahae cum esset in Mesopotamia, prius quam moraretur in Charan, et dixit ad illum: Exi de terra tua, et de cognatione tua, et veni in terram, quam monstravero tibi. Tunc exiit de terra Chaldaeorum, et habitavit in Charan. Et inde, postquam mor
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ꝑ actum est ergo magnum gaudium in
illa ciuitate. Vir autem quidam nomine simon
qui ante fuerat inciuitate magur sed ucens gen¬
tem samariae dicensse esse aliquem magnũ:
cui auscultabant omnes aminimo usque ad
maximum dicentes hic est uisturdĩ quae uoca¬
tur magna. Attendebant autem eum : propt̃
quod multo tempore magicirsuis dementas¬
s& eos. Cumuero credidirsent philippo
euangelizanti deregnodĩ : in nomine ihũ xp̃i
baptizabantur uiri ac mulieres. Tunc simon
& ipse credidit. Et cumbaptizatus ess&: ad¬
hȩrebat philippo. Videns &iam signa & uistuter
maximar ficri : stupens ãdmirabatur. Cum¬

Expanded text:
sunt. Factum est ergo gaudium magnum in sunt. Factum est ergo gaudium magnum in illa civitate. Vir autem quidam nomine Simon, qui ante fuerat in civitate magus, seducens gentem Samariae, dicens se esse aliquem magnum: cui auscultabant omnes a minimo usque ad maximum, dicentes: Hic est virtus Dei, quae vocatur magna. Attendebant autem eum, propter quod multo tempore magiis suis dementasset eos. Cum vero credidissent Philippo evangelizanti de regno Dei, in nomine Jesu Christi baptizabantur viri ac mulieres. Tunc Simon et ipse credidit: et cum baptizatus esset, adhaerebat Philippo. Videns etiam signa et virtutes maximas fieri, stupens admirabatur. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
quiuocabatur saulus. Et lapidabant stepha¬
num: in uocantem & dicentem. Dñ eihũ: sus¬
cipes pm̃meum. Positis autem genibus cda¬
mauit uocemagna. Dñe nestatuar illis hoc
peccatum. Et cum hoc dixiss& : obdormiuit.
Saulus autem erat consentiens neci eius.
Facta est auteminilla die persequutiom̃agna
in eclesia quaeerathiero solrmis : & omnesdis¬
persi sunt perregiones iudeae & samariae pre
ter apostolos. Sepelierunt autem stephanum
uiri timorati : & fecerunt planctum magnum
superillum. Saulus uero deuastabat ecclesiã
perdomos intrans. & trahens uiros ac mulie¬
res tradebat incustodiam. Igitur qui disꝑsi
erant: ꝑtransibant eu angelit antes uerbum
Philippus autem descendens inciuitatem sa¬
mariae : p̃dicabatilli s xp̃m . Intendebant autem
turbae his quae aphilippo dicebantur. un ani¬
miter audientes. & uidentes signa & ꝓdigia¬
quae faciebat. Multienim eorum quihabe¬
bant sp̃s inmundos. clamantes uoce magnã exi¬
ebant. Multi autem paralrtici & claudicurati

Expanded text:
Saulus et lapidabant Stephanum invocantem et dicentem Domine Iesu suscipe spiritum meum positis autem genibus clamavit voce magna Domine ne statuas illis hoc peccatum et cum hoc dixisset obdormivit Saulus autem erat consentiens neci eius facta est autem in illa die persecutio magna in ecclesia quae erat Hierosolymis et omnes disperter Apostolos. Curaverunt autem Stephanum viri timorati, et fecerunt planctum magnum super eum. Saulus autem devastabat Ecclesiam, per domos intrans, et trahens viros ac mulieres, tradebat in custodiam. Igitur qui dispersi erant, pertransibant, evangelizantes verbum Dei. Philippus autem descendens in civitatem Samariae, praedicabat illis Christum. Intendebant autem turbae his quae a Philippo dicebantur, unanimiter audientes, et videntes signa quae faciebat. Multi enim eorum, qui habebant spiritus immundos, clamantes voce magna exibant. Multi autem paralytici et claudi curati
Abbreviated transcription (Latin):
lierum : Ita ut inplateas eicerent infirmos &¬
imponerent in lectulis ingrabattis : ut ueniente
p&ro saltimumbra illius obumbrar& quem
quam eorum. &liberabantur ab infirmitate.
Concurrebat autem & multitudo uicinarum
ciuitatum hierus alem afferentes aegros &
uexatos ab spiritibus in mundis : qui curaban¬
tur omnes. Ex surgens autem princeps
sacerdotum &omnes qui cum illo erant quȩ
est herens saducaeorum. repl&i sunt zelo:
& iniecerunt manus in apostolos. & posuer̃¬
illos incustodia publica. Angelus autem dñi
ꝑ noctem aperiens ianuas carceris. & educens

Expanded text:
lierum ita ut in plateas eicerent infirmos elierum ita ut in plateas eicerent infirmos et ponerent in lectulis et grabattis ut veniente Petro saltim umbra illius obumbraret qquam eorum: et liberarentur ab infirmitatibus suis. Concurrebat autem multitudo vicinorum civitatum Jerusalem, afferentes aegros, et vexatos a spiritibus immundis: qui curabantur omnes. Exsurgens autem princeps sacerdotum, et omnes qui cum illo erant quae est haeresis Sadducaeorum, repleti sunt zelo: et injecerunt manus in apostolos, et posuerunt eos in custodia publica. Angelus autem Domini per noctem aperiens januas carceris,
Abbreviated transcription (Latin):
mor magnus in omnes qui audierant. Sur¬
gentes autem iuuenes amouerunt eum : & ef¬
ferentes sepelierunt. Factum est autem quasi
horarum trium spatium: &uxor ipsius nes¬
ciens quod factum fuerat introut. Pespondit
autem ei p&rus. Dic mihi si tanti a grum uen¬
didistis. Atilla dixit. Etiam tanti. p&rus aũ
adeam. Quid utiq: conuenit uobis temptare
spmdñi : Eccepedes eorum quisepelierunt
uirum tuum ad ostium: & efferent te. Et¬
confestim cecidit ante pedes eius & expirauit.
Intrantes autem iuuenes. inuenerunt illammor¬
tuam : & extulerunt & sepelierunt aduirum
suum. Et factur est timor magnus inuniuer¬
sa ecclesia : & in omnes qui audierunt haee.
Permanus autem a postolorum fiebant signa
& ꝓdigia multa in plebe. Et erant uni animiter
omnes inposticu salomonis. E&erorum autẽ
nemo audebat coniungere seillis: sed mag¬
nificabat eospopulus. Magis autem augebatꝰ
credentium ind nõ multitudo uirorum ac mu¬

Expanded text:
mor magnus in omnes qui audierant surmor magnus in omnes qui audierant surgentes autem iuvenes amoverunt eum et efferentes sepelierunt factum est autem quasi horarum trium spatium et uxor ipsius nesciens quod factum fuerat introiit respondit autem ei Petrus dic mihi si tanti agrum vendidistis at illa dixit etiam tanti Petrus autem ad eam quid utique convenit vobis temptare Spiritum Domini ecce pedes eorum qui sepelierunt virum tuum ad ostium et efferent te confestim cecidit ante pedes eius et exspiravit intrantes autem iuvenes invenerunt illam mortuam et extulerunt et sepelierunt ad virum suum et factus est timor magnus in universa ecclesia et in omnes qui audierunt haec per manus autem apostolorum fiebant signa et prodigia multa in plebe et erant unianimiter omnes in porticu Salomonis ceterorum autem nemo audebat coniungere se illis sed magnificabat eos populus magis autem augebatur credentium in Domino multitudo virorum ac mu
Abbreviated transcription (Latin):
tia magna erat in omnib: illis. Neque enim
quisquam egens erat interillos. Quot quot
enim possessores domorum aut agrorum
erant : uendentes a fferebant p̃tia eorum
quaeuendebant & ponebant ante pedes
apostolorum. Diuidebatur autem singulis ꝓ¬
ut cuiq opus erat. Ioseph autem qui cognomi¬
natus est barnꝰabas ab apostolis quod est inter¬
p̃tatum filius consolationis leuites cyprius
genere cum haber& a grumuendidit illum:
& attulit p̃tium. & posuit ante pedes aposto¬
lorum. Vir autem quidam nomine annaniar
cum sapphira uxore sua uendidit a grum &
fraudauit dep̃tio agri conscia uxore sua:
& a fferens pastem quandam : ad pedes apor¬
tolorum posuit. Dixit autem p&ruradeum.
Annania cur temptauit satanas cortuum
mentirite spũisc̃o & fraudare dep̃tio agriꝰ
Nonne remanens tibi remanebat . & uenun¬
datum intua erat potestate: Quare posuisti
in cord& uohancrem : Non es mentitus homi¬
nibus seddõ. Audiens autem annanias haec
uerba : cecidit & expirauit. Et factur est ti¬

Expanded text:
tia magna erat in omnibus illis. Neque enim quisquam egens erat inter illos. Quotquot autem erant possessores domorum, aut agroerant, uendentes adferebant pretia eorum quae uendebant et ponebant ante pedes apostolorum: diuidebatur autem singulis prout cuique opus erat Ioseph autem qui cognominatus est Barnabas ab apostolis quod est interpretatum Filius consolationis Levites Cyprius genere cum haberet agrum vendidit illum et adtulit pretium et posuit ante pedes apostolorum vir autem quidam nomine Ananias cum Saffira uxore sua vendidit agrum et fraudavit de pretio agri conscia uxore sua et adferens partem quandam ad pedes apostolorum posuit dixit autem Petrus Anania cur temptavit Satanas cor tuum mentiri te Spiritui Sancto et fraudare de pretio agri nonne manens tibi manebat et venundatum in tua erat potestate quare posuisti in corde tuo hanc rem non es mentitus hominibus sed Deo audiens autem Ananias haec verba cecidit et exspiravit et factus est ti
Abbreviated transcription (Latin):
p&rus & apostoli : dixerunt. Oboedire opor¬
t& dõ magir quam hominibus. Dr̃ patrum
nostrorum suscitauit iħm: quemuos interemir¬
tis suspendentes in ligno. Hunc dr̃ principem
& saluatorem ex altauit dextera sua addan

Expanded text:
Petrus, et apostoli, dixerunt: Obedire oporPetrus, et apostoli, dixerunt: Obedire oportet Deo magis quam hominibus. Deus patrum nostrorum suscitavit Jesum, quem vos interemistis, suspendentes in ligno. Hunc principem et salvatorem Deus exaltavit
Abbreviated transcription (Latin):
dotum & quicum eo erant conuocauerunt con¬
cilium & omnes seniores filiorum is rahel: &
miserunt in carcerem ut adducerentur. Cum
uenissent autemministri &aꝑto carcerenon
inuenis sent illos : reuersi Nunti auerunt di¬
centes: Carcerem quideminuenimus clau¬
sum cumomni diligentia & custodes staner
adianuas : aperiens autem Neminem intus
inuenimus. Vt audierunt autemhorsermones
magistratus templi & principes sacerdotum :
ambigebant deillis quidnam fier&. Adueniens
autem quidam nuntiauit eis. Quia ecce uiri
quos posuistis incarcerem: sunt intemplostan¬
tes &docentes populum. Tunc abiens magis¬
tratus cumministris: adduxit illos sineulla
ui. Timebant enimpopulum nelapidarentur.
Et cum ad duxirsent illos : statuerunt in conci¬
lio & interrogauit eos princeps sacerdotum
dicens. praecipiendo p̃cepimus uobis Ned oce¬
r&is in nomineisto: & eccereplestis hierusa¬
lem doctrina uestra: & uultis inducere suꝑ nor
sanguinem hominis istius : pespondens autẽ

Expanded text:
dotum, et qui cum eo erant, convenerunt concilium, et omnes seniores filiorum Israel: et miserunt ad carcerem, ut adducerentur. Cum autem venissent ministri, et aperto carcere, non invenissent illos, reversi nuntiaverunt, dicentes: Carcerem quidem invenimus clausum cum omni diligentia, et custodes stantes ante januas: aperientes autem neminem intus invenimus. Ut autem audierunt hos sermones magistratus templi, et principes sacerdotum, ambigebant de illis quidnam fieret. Adveniens autem quidam nuntiavit eis: Quia ecce viri quos posuistis in carcerem, sunt in templo stantes, et docentes populum. Tunc abiit magistratus cum ministris, et adduxit illos sine vi: timebant enim populum, ne lapidarentur; et cum adduxissent illos, statuerunt in concilio: et interrogavit eos princeps sacerdotum, dicens; Praecipiendo praecepimus vobis, ne doceretis in nomine isto: et ecce replestis Jerusalem doctrina vestra, et vultis inducere super nos sanguinem hominis istius. Respondens autem
Abbreviated transcription (Latin):
humdicriscebat : & multiplicabatur Niuniae¬
iue distipulorum in hierusalem ualde
Multa &iam turba sacerdotum. oboed io¬
bat fidei ⁊ tenbianus autem plenus gra¬
tia oe fostitudine. faciebat ꝓdigia & nigua
magna inpopulo. Surrexerunt autem quidam

Expanded text:
rbum Dei crescebat et multiplicabatur numerbum Dei crescebat et multiplicabatur numerus discipulorum in Hierusalem valde multa etiam turba sacerdotum oboediebat fidei Stephanus autem plenus gratia et fortitudine faciebat prodigia et signa magna in popu
Abbreviated transcription (Latin):
serunt eo s. Et illi quidem ibant gaudentes
a conspectu concilii : quoniam dignihabiti sur̃
ꝓ nomine ihũ contumeliampati. Omni autem
die: intemplo & circadomos noncessabant
docentes & euangelizantes xp̃mihm̃. Indieb
autemillis crescente numero discipulorum.
factũs est murmur grae corum aduersus
hebraeos: eoquod despicerentur inministe¬
rio cotidiano uiduae eorum̃ ̃ Conuocantes
autemd uod ecimmultitudinem discipulorũ
dixerunt. Non est aequum nor derelinquere
uerbum dĩ & ministrare mensis. Considera¬
te ergo fratres uiros ex uobis boni testimo¬
nii septem uiros plenos spũ & sapientia.
quos constituamus superhoc opus. Nos uero
orationi & ministerio uerbi instantes erimꝰ.
Et placuit sermo coram omni multitudine
Et elegerunt stephanum uirum plenum fide¬
chanorem &timonem & parmenan eeni¬
cholaum ad uenam anthiocenum. Hos
statuerunt ante conspectum a postolorũ.¬
&c orantes in posuerunt cis manus. Etue¬

Expanded text:
serunt eos et illi quidem ibant gaudentes serunt eos et illi quidem ibant gaudentes a conspectu concilii quoniam digni habiti sunt pro nomine Iesu contumeliam pati omni autem die in templo et circa domos non cessabant docentes et evangelizantes Christum Iesum in diebus autem illis crescente numero discipulorum factus est murmur Graecorum adversus Hebraeos eo quod dispicerentur in ministerio cotidiano viduae eorum convocantes autem duodecim multitudinem discipulorum dixerunt non est aequum nos derelinquere verbum Dei et ministrare mensis considerate ergo fratres viros ex vobis boni testimonii septem plenos Spiritu et sapientia quos constituamus super hoc opus nos vero orationi et ministerio verbi instantes erimus et placuit sermo coram omni multitudine et elegerunt Stephanum canorem et Timonem, Parmenam et Nicolaum advenam Antiochensem. Hos statuerunt ante et orantes inposuerunt eis manus et ve
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotib filii abia filii accos. filiiberz ellai. qui
accepit defiliab berzellai gala aditis uxorem &
uocatus ẽ nomine corum hi quae sierunt scriptu¬
nrm suã incensu & non inuenerunt. & iecti sunt
de sacerdotio. Dixitq athersathaeis ut non man

Expanded text:
cos filii Berzellai qui accepit de filiabus Berzellai Galaditis uxorem et vocatus est nomine eorum hii quaesierunt scripturam suam in censu et non invenerunt et eiecti sunt de sacerdotio dixitque Athersatha eis ut non man
Abbreviated transcription (Latin):
Euidentem imaginem regis quem honore uo¬
lebant fecerunt. ut illum qui aberat tam quã
p̃sentem colerent sua sollicitudine: Pro¬
uexit autẽ adhorum eulturam & hos quiugno¬
rabant astificis eximia ⁊ diligentiã : Ileenim
uolens placere illi qui se ad sumpserant : elabora¬
uit astesua ut similitudinem in meliur s. gnralta

Expanded text:
evidentem imaginem regis quem honorare voevidentem imaginem regis quem honorare volebant fecerunt ut illum qui aberat tamquam praesentem colerent sua sollicitudine provexit autem ad horum culturam et hos qui ignorabant artificis eximia diligvolens placere illi qui se assumpsit, elaboravit arte sua, ut similitudinem in melius figura
Abbreviated transcription (Latin):
us: Et enim quod factum est cum illo qui fecit.
tormenta pati&ur : Propter hoc & in idolis
nationum non erit respectus : qm̃ creaturae dĩ
in odium factȩ sunt & in temptationem animis
hominum & in muscipulis pedib insipientiũ
Initium enim fornicationis est ex quisitio idobo¬
rum : & ad inuentio illorum corruptio uitae. ẽ:
neque erant abinitio neq erunt in ꝑp&ium
Suꝑuacuitas enim hominm uenit in orbem
terrarũ. &ideo breuis illorum finis inuentus est :¬
Accruo enimꝰ luctudolens pater. cito sibi filii rap¬
tifccit imaginem : Illum quitunc homo mostuus
fuerat : Nunc tamquam dm̃ colere coepit. &
constituit inter seruos suos saera & sacrificia:
Deinde interueniente tempore. conualescen¬
te iniqua consu&udine: Hic error tam quam
lex custodita est. & tyrannorum imperio
colebantur figmenta: & hos quos in palam
honorare non poterant homines ꝓpt̃ quod lon¬
ge essent : elongin quo figura illorum allata:

Expanded text:
us etenim quod factum est cum illo qui fecit us etenim quod factum est cum illo qui fecit tormenta patietur propter hoc et idolis nationum non erit respectus quoniam creaturae Dei in odium factae sunt et in temptationem animis hominum et in muscipulum pedibus insipientium initium enim fornicationis est exquisitio idolorum et adinventio illorum corruptio vitae est neque erant ab initio neque erunt in perpetuum supervacuitas enim hominum venit in orbem terrarum et ideo brevis illorum finis inventus est acerbo enim luctu dolens pater cito sibi filii rapti faciens imaginem illum qui tunc homo mortuus fuerat nunc tamquam deum colere coepit et constituit inter servos suos sacra et sacrificia deinde interveniente tempore convalescente iniqua consuetudine hic error tamquam lex custodita est et tyrannorum imperio colebantur figmenta hos quos in palam honorare non poterant homines propter quod longe essent e longinquo figura illorum adlata
Abbreviated transcription (Latin):
cogitans & ꝑferoces fluctus incipiensiter face¬
re : Ligno postante se fragilius lignum in uocat
Illud enim cupiditas ad quirendi ex cogitauit.
& astifex sapientia fabrica uit sua
Tua autem pater gubernat ꝓuidentia qm̃ de¬
disti & inmariuiam. & interfluctus semi¬
tam firmissimam: Ostendens qm̃ potens
es exomnib: sanare. etiam sisinerate aliquis
ad eat : sed ut nomessent uacuas sapientiae
tua e opera . Propter hoc &iam exiguolig¬
no credunt homines animas suas. & transe¬
untes mare ꝑratem liberati sunt: sed & ab
initio cumperirent suꝑbi grgantes : Spes
orbis terrarũ. ad ratem confugiens remisit
scło semenfiatiuitatis. quae manutua erat
gubernata : Benedictum est enim lignũ:
ꝑ quod fit iustitia: Permanus autem quod
fit idolum maledictum ẽ : & ipsum & qui fecit
illud: Quia ille quidem operatus est illud autem
cum ess& fragiledeus cognominatus est: Simi¬
liter autem odio sunt dõ impius & impi&as illi¬

Expanded text:
cogitans et per feros fluctus incipiens iter facecogitans et per feros fluctus incipiens iter facere ligno portante se fragilius lignum invocat illud enim cupiditas adquirendi excogitavit et artifex sapientia fabricavit sua tua autem pater gubernat providentia quoniam dedisti et in mari viam et inter fluctus semitam firmissimam ostendens quoniam potes ex omnibus sanare etiam si sine rate aliquis adeat sed ut non esset vacua sapientiae tuae opera propter hoc etiam exiguo ligno credunt homines animas suas et transeuntes mare per ratem liberati sunt sed ab initio cum perirent superbi gigantes spes orbis terrarum ad ratem confugiens remisit saeculo semen nativitatis quae manu tua erat gubernata benedictum est enim lignum per quod fit iusfit idolum, maledictum est et ipsum, et qui fecit illud: quia ilcum esset fragile Deus cognominatus est similiter autem odio sunt Deo impius et impietas ei
Abbreviated transcription (Latin):
horum quod ad nullos usus facit .: Lignum cur¬
uum & uesticib plenum sculpat diligenter per
uacuitatem suam. & ꝑscientiam astis suae figu¬
r& illud & ad simil& illud imagini hominis auti
alicui ex animalib: illud conpar&. Perliniens
lubrica & rubicundum faciens. fuco colorem
illius & omnẽ maculã quae in illo ẽ. ꝑliniens
& faciat ei dignã habitationem . In pari&epo¬
nens illud & confirmans ferro nefoste cadat
ꝓspiciens illi sciens qm̃ non potest scadiuuare
Imago enim ẽupus ẽ illi adiutorium & de subs¬
tantia sua & filiissuis. & denuptiis uotum faciens
inquirit : Non erubescit loqui cum illo quisine
anima ẽ : & ꝓsanitate quidem in firmum de p̃¬
catur : & ꝓuita mostuum rogat: & in adiutoriũ
in utilem inuocat. et ꝓitinere p&it ab hocqui
ambularo non potest & de ad quirendo & deope¬
rando & deomnium rerum euentui p&it ab eo
qui in omnib: est in utilis. Iterũ alius nauigare

Expanded text:
horum quod ad nullos usus facit lignum curhorum quod ad nullos usus facit lignum curvum et verticibus plenum sculpat diligenter per vacuitatem suam et per scientiam artis suae figuret illud et adsimilet illud imagini hominis aut alicui ex animalibus illud conparet perliniens lubrica et rubicundum faciens fuco colorem illius et omnem maculam quae in illo est perliniens et faciat ei dignam habitationem in pariete ponens illud confirmans ferro ne forte cadat prospiciens illi sciens quoniam non potest se adiuvare imago enim est et opus est illi adiutorio et de substantia sua et filiis suis et nuptiis votum faciens inquirit non erubescit loqui cum illo qui sine anima est et pro sanitate quidem infirmum deprecatur et pro vita mortuum rogat et in adiutorium inutilem invocat et pro itinere petit ab hoc qui ambulare non potest et de adquirendo et de operando et de omnium rerum eventu petit ab eo qui in omnibus est inutilis iterum alius navigare
Abbreviated transcription (Latin):
haec constituit. fortior ẽ illis :A magnitudine
enim speciei &ercaturae: cognos cibiliter poterił
horum creator uideris sed tamen adhuc in his
minor est querella: & huenim fostassis errant :¬
Dm̃ quaerentes & uolentes in uenire : &enim
cum in operib: illius conuersantur . inquirunt.
& ꝑ sua sum habent qm̃ bona sunt quae uide
Iterum autem. nec his deb& ignosci : Si enim.
tantum potuerunt scire ut possint aestimare
scłm. quo modo huius. dñm non facilius in uei¬
nerunt : Infelices autem sunt & intermostuos
spes illorum ẽ qui appellauerunt deos opera
manuum hominum: Aurum & argentum
astis inuentionem similitudines animalium
uellapidem in utilem opusmanus antiquaes
Aut siquis astifex faber desilua lignum rectũ
secauerit. & huius doctae eradat omnẽ costicẽ.
& astesua usus diligenter fabric& uas utile in
conuersatione uitae. Reliquias autem eius ope¬
ris ad prȩparationem escȩ abutatur & reliquũ

Expanded text:
haec constituit fortior est illis a magnitudine haec constituit fortior est illis a magnitudine enim speciei et creaturae cognoscibiliter poterit horum creator videri sed tamen adhuc in his minor est querella et hii enim fortassis errant Deum quaerentes et volentes invenire etenim cum in operibus illius conversentur inquirunt et persuasum habent quoniam bona sunt quae videntur iterum autem nec his debet ignosci si enim tantum potuerunt scire ut possent aestimare saeculum quomodo huius Dominum non facilius invenerunt infelices autem sunt et inter mortuos spes illorum est qui appellaverunt deos opera manuum hominum aurum et argentum artis inventionem similitudines animalium aut lapidem inutilem opus manus antiquae aut si quis artifex faber de silva lignum rectum secaverit et huius docte eradat omnem corticem et arte sua usus diligenter fabricet vas utile in conversatione vitae reliquias autem eius operis ad praeparationem escae abutatur et reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
insenꝰs iudicium inderisum dedisti: Qui
autem ui dibriis increpationis. non correpti sunt
dignum dĩ iudicium exꝑtisunt: In hisenim
quae patiebantur moleste ferebant. inquib pati¬
entes indignabantur: Perhacc quos putabaNT
deos in ipsis cum ex terminarentur : Videntes
illum quẽ olim negabant se nos sedm̃ uerum
agnouerunt : Propter quod s& finis condemna¬
tionis illorum ueni&: Vani sunt autẽ omnes
homines inquib: non est scientia dĩ & dehis quȩ
uidentur bona non potuerunt intellegere cum
qui est: Neq operib attendentes agnoueruNt
quisc&̃ astifex: Sed autignem aut spm autci¬
tatum acrem : Aut grrum stellarum. autnimiã
aquam autsolem & lunam rectores orbisterra¬
rum deos putauerunt: quorum sispecie delectati
deos putauerunt : Sciant quanto his dominator
corum speciosior est : Specicienim generator.
hacc omnia constituit: aut siuistutẽ &opera
corum mira sunt: intellegant ab ipnis qͥm̃ qui

Expanded text:
insensatis iudicium in derisum dedisti qui insensatis iudicium in derisum dedisti qui autem ludibriis increpationis non correpti sunt dignum Dei iudicium experti sunt in his enim quae patiebantur moleste ferebant in quibus patientes indignabantur per haec quos putabant deos in ipsis cum exterminarentur videntes illum quem olim negabant se nosse Deum verum agnoverunt propter quod et finis condemnationis illis veniet vani sunt autem omnes homines quibus non subest scientia Dei et de his quae videntur bona non potuerunt intellegere eum qui est neque operibus adtendentes agnoverunt quis esset artifex sed aut ignem aut spiritum aut citatum aerem aut gyrum stellarum aut nimiam aquam aut solem et lunam rectores orbis terrarum deos putaverunt quorum si specie delectati deos putaverunt sciant quanto dominator eorum speciosior est speciei enim generator haec omnia constituit aut si virtutem et opera eorum mirati sunt intellegant ab ipsis quoniam qui