comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mulsũm msxiũ uino greco ecdimus curdĩ ꝓinquem
bomilsr pisce m lupui germanũ. qui inter duos pontes
copuos sut Tro suius. Sed do Lucilius acer ceruoleni ute
porta ostenidit lato se huie pilcem egrego sa pons qui uoie
duos pontes captus essẽt. Fumq quasi liguritorẽ catillonẽ
auellat scilicet qui prxime ripas steitus insetaresã nprie
ante catillones dicebant᷑. qui ad pollutũ herculis ulnmri eo
uancet millos ligunbane. L ucilii u̾sũs hi sunt fingere ꝑ¬
rerra ad fern quos quisq uolebat. Illum sũma ducelauio
aeqo aliiliuz la no hime pontes tibernos duo entest captos
catillo Langũ siẽt. si enumerare uelim. quot instrumta
qule inter illos uł ingenio ex cogitata sint. uł studinero¬
fecta. Et he nimi cause suerũt ꝓpter quastot mime ce
leges de cenis co sumptib ad ppłm ferebant. Et im ꝑari. ceu¬
pit ut patentib ianius pransitaret᷑ & cenicaret᷑. Sica
lis cuuus testib factis luxurie modus fiẽret. Prima autem

Expanded text:
mulsum mixtum vino Graeco, edimus turdum pinguem bonumque piscem, lupum germanum qui inter duos pontes captus fuit?" Haec Titius. Sed et Lucilius, acer et violentus poeta, ostendit scire se hunc piscem egregii saporis qui inter duos pontes captus esset, eumque quasi ligurritorem catillonem appellat, scilicet qui proxime ripas stercus insectaretur. Proprie autem catillones dicebantur qui ad polluctum Herculis ultimi cum venirent catillos ligurribant. Lucilii versus hi sunt: fingere praeterea adferri quod quisque volebat. Illum sumina ducebant atque altilium lanx, hunc pontes Tiberinus duo inter captus catillo. Longum fiat, si enumerare velim quot instrumenta gulae inter illos vel ingenio excogitata sint vel studio confecta. Et hae nimirum causae fuerunt propter quas tot numero leges de coenis et sumptibus ad populum ferebantur, et imperari coepit, ut patentibus ianuis pransitaretur et coenitaretur, sic oculis civium testibus factis luxuriae modus fieret. Prima autem
Abbreviated transcription (Latin):
non uidebitis grossum. Et pauilo post ait sumas ab
alio lacte diffluos grossos. Et postumiꝰ Albinus
annali pͥmo de bruto ea cansa sese staltũ brutuq
faciebat. grossulos ex melle edebat. Oleaꝵ genera
hec enumerant᷑. Africana. albigerus. aquilia. alexan¬
drina. egyptia. culminea. conditiua. liciniana. or¬
chas. oleaster. pausia. panliaradus. salentina. sergiana.
termutia. Sicut uuaꝵ ista sunt genera aminea
scilicet a regione. nam aminei fuerunt ubi nunc fa¬
lernũ ost.Asimisca. atrusca. albiuerusca. abena apia¬
na. apicia. bumamma. aut ut greci dicunt. ẜ outia cbog
duriana. labrusca. melampisithia. maroma. mareotis.
numentana. precia. pramna. psithia. pileolata.
rodiastephanitis. uẽmacula. uartola. lagea. Inter hee
p̾textatus. uellẽ suiũ nostru duituis andire. S hora
nos quietis admonet. ut exorto ubare. eloquio Sym¬
machi domi sue fruamur. Atq ita facta discessio
est.

Expanded text:
non videbitis grossum, et paulo post ait: sumas ab non videbitis grossum, et paulo post ait: sumas ab alio lacte diffluos grossos. Et Postumius Albinus annali primo de Bruto: "ea causa sese stultum brutumque faciebat, grosullos ex melle edebat." Olearum genera haec enumerantur: Africana, albiceris, Aquilia, Alexandrina, Aegyptia Culminea, conditiva, Liciniana, orchas, oleaster, pausia, phaulia, radius, Sallentina, Sergiana, termitea, sicut uvarum ista sunt genera: Aminea —scilicet a regione, nam Aminei fuerunt ubi nunc Falernum est— asinusca atrusca, albuelis, abena, apiana, Apicia, bumamma— aut ut Graeci dicunt βούμασθος— duracina, labrusca, melampsithia, Maronia Mareotis, Numentana, precia, pramnia, psithia, pilleolata, Rhodia, stephanitis, venucula, variola lagea.» Inter haec Praetextatus: «velim Servium nostrum diutius audire, sed hora nos quietis admonet ut exorto iubare eloquio Symmachi domi suae fruamur.» Atque ita facta discessio est.
Abbreviated transcription (Latin):
corilus sorbus ficus alba. prrus maluis. uitis. pirusꝰ cor¬
nus lotus Tarquitiꝰ autẽ pͥscus in ostentario arborario
scait. Arbores que infeꝵ deoꝵ au̾tentiuq ĩ tutela
sunt eas infelices noĩant. Alternũ sanguĩẽm felicem.
ficu atram queq bacam nigrã nigrosq fructus ferunt.
Itẽq acrifolin. pirũ siluaticum. ptuscu. rubru. sentesq
quib portenta prodigiaq mala. comburi iubere oportet.
Quid qđ ficum tanqͣ non pomũ secerm apomis apd
idoneos repperimꝰ : Affraniꝰ in sila. pomu. holus. ficu.
uua. S ce Cicero oeconomicon libro tertio. neq serit
intem. neq queq sata est diligenter colit. Oleũ ficos
poma non habet. nec hoc ignorandũ est.ficu solam ex
omib arborib nõ fiorere. lacti ꝓprie ficoꝵ dicitur.
grossĩ appellant᷑ fici: que nõ maturescunt. hos greci
dicunt G̾AŨPSOUO Mattius in milib tot ficoꝵ

Expanded text:
corylus, sorbus, ficus alba, pirus, malus, vitis, prunus, corcorylus, sorbus, ficus alba, pirus, malus, vitis, prunus, cornus, lotus." Tarquitius autem Priscus in ostentario arborario sic ait: arbores quae inferum deorum avertentiumque in tutela sunt, eas infelices nominant: alternum, virgam sanguineam, filicem, ficum atram quaeque bacam nigram nigrosque fructus ferunt, itemque acrifolium, pirum silvaticum, ruscum, rubum sentesque, quibus portenta prodigiaque mala comburi iubere oportet. Quid quod ficum tamquam non pomum secerni a pomis apud idoneos reperimus? Afranius in Sella: "pomum holus ficum uvam", sed et Cicero oeconomicon libro tertio: "neque serit vitem neque quae sata est diligenter colit: oleum ficos poma non habet." Nec hoc ignorandum est, ficum solam ex omnibus arboribus non florere. Lacti proprie ficorum dicitur. "Grossi" appellantur fici quae non maturescunt. Hos Graeci dicunt ὀλύνθους. Mattius: in milibus tot ficorum
Abbreviated transcription (Latin):
haoo co fsenius poeta in libello punico ait citrosa uestem
Pira hec que indemus narietas noĩui numerosa discer¬
nit. nam ido loatius sic eoꝵ uocabula describit. Amicia¬
nim enurbitium arritum. ceruisca. calculosu ciustum.¬
num  decimanu greculu lollialui. lantiuinũ. laureũ
latere sianu mirapiu. milesiu. myrten umosis. me¬
uianus. orbiculatu. preciamĩ. rubile. signinũ. tullianus.
genera ficoꝵ. Eodẽ Cloatio nos de his ut de aliis instru¬
ente sic eĩ ditsas ficus diligentie sue mote dinumerat.
afrea. albula. harũ dinea. asmastra. atra pulusca. augusta.
nigra cucurbitia. duricoria. herculanea. lauiana. ludia.
leptoludia. marsica. numidica. puilla. pompeiana. pre¬
coꝵ tellana. atra Sciendũq ficus alba ex felicibus sit
arborb contra nigra ex infelicib. docent nos uttũq.
pontisices ait eĩ ueranius de u̾bis poncificalib felices
arbores putant᷑ esse quercus osculus ilex. supis fagus.

Expanded text:
Hinc et Naevius poeta in bello Punico ait "citrosam vestem". Pira haec quae vidimus varietas nominum numerosa discernit. Nam idem Cloatius sic eorum vocabula describit: Anicianum, cucurbitivum, cirritum, cervisca, calculosum, Crustuminum, decimanum, Graeculum, Lollianum, Lanuvinum, laureum, Lateresianum, myrapium, Milesium murteum, Naevianum, orbiculatum, Praecianum, rubile, Signinum, Tullianum, genera ficorum, eodem Cloatio nos de his ut de aliis instruente. Sic enim diversas ficos diligentiae suae more dinumerat: Africa albula, harundinea, asinastra atra, palusca, Augusta, nigra, cucurbitiva, duricoria, Herculanea, Liviana, Lydia, leptolydia, Marsica, Numidica pulla, Pompeiana praecox, Tellana atra. Sciendum quod ficus alba ex felicibus sit arboribus, contra nigra ex infelicibus. Docent nos utrumque pontifices. Ait enim Veranius de verbis pontificalibus: "felices arbores putantur esse quercus, aesculus, ilex, suberies, fagus,
Abbreviated transcription (Latin):
emiq auẽ uissit. quãti nulla adhuc emerat. Solebat descẽden¬
ti a palatio Cesar honorificu aliquod epigrãma pornge̾ greculus
ld cu frustra sepe fecisset. rursusq eu idem factuꝵ iudisset Augu¬
ti demde ad se obiua misit. Ille. legendo laudare mirari tam
uoce ꝗͣ uultu. Cumq accessissẽt ad sellã. demissa in funda pauꝑe
manii paucos denarios ꝓtulit quos pͥncipi daret. adiectus hic

Expanded text:
emique avem iussit quanti nullam adhuc emerat. Solebat descendenemique avem iussit quanti nullam adhuc emerat. Solebat descendenti a Palatio Caesari honorificum aliquod epigramma porrigere Graeculus. Id cum frustra saepe fecisset, rursumque cum idem facturum vidisset Augua: pergenti deinde ad se obviam misit. Ille legendo laudare, mirari tam voce quam vultu: cumque accessisset ad sellam, demissa in fundam pauperem manu paucos denarios protulit quos principi daret: adiectus hic
Abbreviated transcription (Latin):
nũmu emit. Socus opificis. ad quẽ ihil ex illa liberalitate
ꝑuenerat. ad firmauit Cesari hr̃e illu & aliu coruu. quẽ ut
ad ferre cogeret᷑. rogauit. adlatus u̾ba que didicerat ex pressit
Aue uictor imꝑator Antoni. mhil ex aspatus satis duxit iubẽ
illũ diuidere donatiuũ eu cõtubernali. Salutatus similiter
apsitato emi eu uissit. Idẽ miratus in pica. hanc quoq re¬
demit. exemplui sutorẽ pauꝑe sollicitauit. ut coruũ institue̾t
ad parem salutationẽ. qui impendio exhanstus sepe ad aue
nõ respondentẽ dicere solebat. oꝑa & impensa periit. Aliqnͣ
tam̃ coruus cepit dicere dictatã salutationẽ. Hac andita du
transit Augustus respondit sacis domi salutatoꝵ taliu habeo.
Su ꝑfuit Coruo memoria ut & illa quib dñm querentẽ solebat
audire subtexeret oꝑa & impensa periit. ad quod Cesar risit

Expanded text:
nummum emit. Socius opificis, ad quem nihil ex illa liberalitate nummum emit. Socius opificis, ad quem nihil ex illa liberalitate pervenerat, adfirmavit Caesari habere illum et alium corvum, quem ut adferre cogeretur rogavit. Adlatus verba quae didicerat expressit: Ave, victor imperator Antoni. Nihil exasperatus satis duxit iubere illum dividere donativum cum contubernali. Salutatus similiter a psittaco emi eum iussit. Idem miratus in pica hanc quoque redemit. Exemplum sutorem pauperem sollicitavit ut corvum insititueret ad parem salutationem: qui impendio exhaustus saepe ad avem non respondentem dicere solebat: Opera et impensa periit. Aliquando tamen corvus coepit dicere dictatam salutationem. Hac audita dum transit Augustus, respondit: Satis domi salutatorum talium habeo. Superfuit corvo memoria, ut et illa quibus dominum querentem solebat audire subtexeret: Opera et impensa periit. Ad quod Caesar risit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicto pielitaret᷑ accessit ĩ publico ad Cesarẽ: rogauitq ut sibi
adesset. Ille aduocatu quem ex comitatu suo elegerat. sine
mora dedit. Cõmendauitq ei litigatorẽ. Exclamanit ingenti
uoce uereranꝰ. At nõ ego Cesar ꝑiclitante te actiaco bello ui¬
cariu quesiui. s pro te ip̃e pugnani. detexitq impressas
ꝗcatrices erubuit Cesar uenitq ĩ aduocationẽ. ut qui uereret᷑
Non suꝑbus tantũ. s etiã ingratus uderi. Delectatus inter cenã
erat simphoniacis turomii flacci mangonis. atq eos frumento
donau̾at. Cum in alia acroamata fuisset nũmis liberalis. cosdẽq
postea trinoniuseque int̾ cenam querẽti Cesari sic excusauit ad
molas sunt. Sublimis actiaca uictoria reu̾tebat᷑ occurrit ei int̾
gratulantes coruũ tenens. quẽ instituerat hec dicere. Aue Ce¬
sar uictor. imꝑator. Miratus Cesar offĩciosa auẽ ugĩti milib

Expanded text:
dicto periclitaretur, accessit in publico ad Caesarem, rogavitque ut sibi dicto periclitaretur, accessit in publico ad Caesarem, rogavitque ut sibi adesset. Ille advocatum quem ex comitatu suo elegerat sine mora dedit, commendavitque ei litigatorem. Exclamavit ingenti voce veteranus: At non ego, Caesar, periclitante te Actiaco bello vicarium quaesivi, sed pro te ipse pugnavi, detexitque inpressas cicatrices. Erubuit Caesar, venitque in advocationem, ut qui vereretur non superbus tantum sed etiam ingratus videri. Delectatus inter coenam erat symphoniacis Toronii Flacci mangonis, atque eos frumento donaverat, cum in alia acroamata fuisset nummis liberalis: eosdemque postea Toronius aeque inter coenam quaerenti Caesari sic excusavit: Ad molas sunt. Sublimis Actiaca victoria revertebatur. Occurrit ei inter gratulantes corvum tenens, quem instituerat haec dicere: Ave, Caesar victor imperator. Miratus Caesar officiosam avem viginti milibus
Abbreviated transcription (Latin):
postea cepto alio oꝑe leniter factũ suũ Cesari obiecit. libello ta¬
li dato. Confero tibi dñe ad noui opis impẽsam: qđ indebit᷑.
Mira etiã censoris augusti. & laudata patientia. corripiebat᷑
multiplicasse corã ꝓbauit.Mox eidẽ obiecit.ꝙ ad ꝯtrabẽdu
matrimoniũ legib nõ paruissẽt.Ille uxorẽ sibi & tres esse li¬
beros dixit. Tu adiecit. posthee Cesar cũ de honestis hominib
ĩquiris honestis mandato. Etia militis nõ libertatẽ tantum.
s & temeritatẽ tulit. In quadã uilla ĩquietes noctes agebat.
rumpente somnũ eius crebro noctue cantu. p̾hendenda cu¬
rauit noctuã miles aucupii ꝑitus. & spe ingentis p̾mii ptulit.
landato impator mille nũmos dari iussit. Ille ausus ẽ dicere
malo uiuat auemq dimisit. quis non miratus ẽ. non of¬
fenso Cesare abisse militẽ ꝯtumacem. Ueteranꝰ cũ die sibi

Expanded text:
postea coepto alio opere leniter factum suum Caesari obiecit libello tapostea coepto alio opere leniter factum suum Caesari obiecit libello tali dato: Confero tibi, domine, ad novi operis impensam quod videbitur. Mira etiam censoris Augusti et laudata patientia. Corripiebaturmultiplicasse coram probavit. Mox eidem obiecit quod ad contrahendum matrimonium legibus non paruisset. Ille uxorem sibi et tres esse liberos dixit. Tum adiecit: Posthac, Caesar, cum de honestis hominibus inquiris, honestis mandato. Etiam militis non libertatem tantum sed et temeritatem tulit. In quadam villa inquietas noctes agebat rumpente somnum eius crebro noctuae cantu. Prendendam curavit noctuam. Miles aucupii peritus et spe ingentis praemii pertulit. Laudato imperator mille nummos dari iussit. Ille ausus est dicere: Malo vivat, avemque dimisit. Quis non miratus est non offenso Caesare abisse militem contumacem? Veteranus, cum die sibi
Abbreviated transcription (Latin):
at ego taceo. non ẽ eĩ facile in eu scribere qui potest proscribẽ
Curtius eques ro. delitiis defluens cũ Macrũ turdũ sũpsissẽt ĩ con¬
uiuio Cesaris int̾rogauit. an mittere liceret. Responderat pͥnceps¬
quid niliceat: Ille stati ꝑ fenestrã misit. Aes alienũ augustus
cuiꝰda senatoris cari sibi nõ rogatus exoluerat mi̾ato quad ragi¬
es. At ille ꝓ gratiaꝵ actione hoc solu ei scripsit. Mihi nihil. Sole¬
bat licimus libertus eiꝰ in choanti oꝑam patrono magnas pecu¬
mas ꝯferre. quẽ morẽ secutus centũ ꝓmisit. ꝑ libellu in quo
uirgule suꝑducte pars ultra pecuĩẽ defectionẽ ꝓtendebatur
uacante infra loco. Cesar occasione usus pͥori. alteꝵ centies
sua manu uinxit spatio diligenter expleto. Et affectata lr̃e
similitudĩe geminatãq accepit sũma dissimulãte liberto: qui

Expanded text:
"at ego taceo. Non est enim facile in eum scribere qui potest proscribere." "at ego taceo. Non est enim facile in eum scribere qui potest proscribere." Curtius eques Romanus deliciis diffluens, cum macrum turdum sumpsisset in convivio Caesaris, interrogavit an mittere liceret. Responderat pQuidni liceat? Ille per fenestram statim missit. Aes alienum Augustus cuiusdam senator is cari sibi non rogatus exolverat numerato quadragies. At ille pro gratiarum actione hoc solum ei scripsit: Mihi nihil. Solebat Licinius libertus eius inchoanti opera patrono magnas pecunias conferre: quem morem secutus centum promisit per libellum in quo virgulae superductae pars ultra pecuniae defectionem protendebatur vacante infra loco. Caesar occasione usus priori alterum centies sua manu iunxit spatio diligenter expleto et adfectata litterae similitudine: geminatamque accepit summam dissimulante liberto, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nori dedit. Uenit forte ĩ domu ĩ qua Cato habitau̾at. de in
strabone ĩ adulationẽ Cesaris male existimante de ꝑuicatia
Catonis ait. quisquis pñtem statu ciuitatis cõmutari non
uolet. & ciuis & uir bonus est. Satis serio. & Catonem lau¬
dauit. & sibi ne quis ad fectaret res nouas cõsuluit. Soleo in
augnsto magis mirari quos ꝑtulit iecos. q̃ ip̃e quos protulit.¬
quia maior ẽ patiente q̃ facũ die laus. Maxime cũ equanimit̾
aliqua etiã iocis mordaciora ꝑtulerit. Cuiꝰdam ꝓuĩtialis iocus
asper ĩnotuit.Intrau̾at roma simillimꝰ. Cesari &e ĩ se oĩum
ora ꝯuerterat. Augnstus ꝑduci hoĩem ad se uissit. iusumq hoc
mõ int̾roganit. dic mͥ adolescens. fut aliqnͣ mater tua rome:
Negauit ille nec ꝯtentus adiecit s pater meus sepe. Tem porib
triuuralib pollio cũ fesceminos in en Angustus scripsisset ait

Expanded text:
nori dedit. Venit forte in domum in qua Cato habitaverat, dein nori dedit. Venit forte in domum in qua Cato habitaverat, dein Strabone in adulationem Caesaris male existimante de pervicacia Catonis ait: "quisquis praesentem statum civitatis commutari non volet et civis et vir bonus est." Satis serio et Catonem laudavit et sibi, nequis adfectaret res novare, consuluit. Soleo in Augusto magis mirari quos pertulit iocos quam ipse quos protuliquia maior est patientiae quam facundiae laus, maxime cum aequanimiter aliqua etiam iocis mordaciora pertulerit. Cuiusdam provincialis iocus asper innotuit. Intraverat Romam simillimus Caesari et in se omnium ora converterat. Augustus perduci ad se hominem iussit visumque hoc modo interrogavit: "dic mihi, adulescens, fuit aliquando mater tua Romae?" negavit ille, nec contentus adiecit: "sed pater meus saepe." Temporibus triumviralibus Pollio, cum Fescenninos in eum Augustus scripsisset, ait:
Abbreviated transcription (Latin):
purpure quã emi insserat obscaritate quereret᷑. dicente uen¬
ditore. Enge altiꝰ & suspice. his usus est salib. Anid : ego ut
me ppłs ro. dicat bene cultu: in solario ambulaturus sum.
Nomenculaton suo de cuiꝰ obliuione querebat᷑ dicenti. Nũꝗd
ad foru mãdas. Accipe ĩquit cõmendaticias: quia illic ne¬
minẽ nosti. Uatinio i pͥma sua etate eleganter insultauit.
Cõfusus ille podagra uolebat tam̃ indexi discussisse ia uitiu.
& mille passus ambulare se gloriabat᷑. Cui cesar. Nõ miror
ĩquit. dies aliquãto sunt longiores. Relata ad se magnitu¬
dine eris aliem. quã quidã eques ro. dũ iixit excedentem
ducẽties celau̾at. culcitrã emi cubicularẽ in eius anctione sibi
iussit. Et p̾ceptu mirantib hanc rõnem reddidit. habenda
ad somnũ est culcitra. in qua ille cũ tantu deberet dormire
potuit. Non ẽ int̾mittendus sermo enis: quẽ Catonis ho¬

Expanded text:
purpurae quam emi iusserat obscuritate quereretur, dicente venpurpurae quam emi iusserat obscuritate quereretur, dicente venditore, "erige altius et suspice," his usus est salibus: "quid? Ego, ut me populus Romanus dicat bene cultum, in solario ambulaturus sum?" Nomenculatori suo, de cuius oblivione querebatur, dicenti, "numquid ad forum mandas?," "accipe", inquit, "commendaticias, quia illic neminem nosti." Vatinio in prima sua aetate eleganter insultavit. Contusus ille podagra volebat tamen videri discussisse iam vitium et cottidie mille passus ambulare se gloriabatur. Cui Caesar, "non miror", inquit, "dies aliquanto sunt longiores." Relata ad se magnitudine aeris alieni quam quidam eques Romanus dum vixit excedentem ducenties celaverat, culcitam emi cubicularem in eius auctione sibi iussit et praeceptum mirantibus hanc rationem reddidit: "habenda est ad somnum culcita in qua ille, cum tantum deberet, dormire potuit." Non est intermittendus sermo eius quem Catonis ho
Abbreviated transcription (Latin):
uere moniim̃tu patris colere. Cũ audisset inter pueros. quos
m syria herodes rex uideoꝵ intra bimatũ issĩt intertĩci si¬
lni qnoq enis cecisu ait melius est herodis portu esse ꝙ̃ filiu
Ide augnstus: quia mecenatẽ suu nouerat stillo esse remisso
molli &e dissoluto talẽ se in epłis quas ad eu scribebat. sepius
exhibebat. & cõtra castigationẽ leqñdi: quã alias ille seribendos¬
uabat in epła ad mecenatẽ familiari plura ĩ iocos esfusa sẜ̾texuit.
Uale mel gentiũ meculle. ebur ex etruria. Lasar aretinũ ad amas
suꝑnas. Tiberinũ. Margaritũ cibeoꝵ smaragde. laspi fignloꝵ
moechaꝵ. Exceptiis ẽ a quodã cena satis parca & qͣi quottidia¬
na. Nam pene nuilli se muitanti negabat.post epulũ igit᷑
inops ac sine ulto apparatu discedens. Uale dicenti hoc tantu
ĩsusurrauit. Non prtaba me tibi ta familiarẽ. Cũ de tyrie

Expanded text:
vere monumentum patris colere." Cum audisset inter pueros quos vere monumentum patris colere." Cum audisset inter pueros quos in Syria Herodes rex Iudaeorum intra bimatum iussit interfici filium quoque eius occisum, ait, "melius est Herodis porcum esse quam filium." Idem Augustus, quia Maecenatem suum noverat stilo esse remisso, molli et dissoluto, talem se in epistulis quas ad eum scribebat saepius exhibebat et contra castigationem loquendi, quam alias ille scribendo servabat, in epistula ad Maecenatem familiari plura in iocos effusa subtexuit: "vale mel gentium meculle, ebur ex Etruria, lasar Arretinum, adamas Supernas, Tiberinum margaritum, Cilniorum smaragde, iaspi figulorum, moecharum." Exceptus est a quodam cena satis parca et quasi cotidiana; nam paene nulli se invitanti negabat. Post epulum igitur inops ac sine ullo apparatu discedens vale dicenti hoc tantum insusurravit: "non putabam me tibi tam familiarem." Cum de Tyriae
Abbreviated transcription (Latin):
Et ego dedisse me nõ negabo. Urbanitas euisde innotuit. circa
herẽnium. deditũ uitiis inuene. quẽ cu castus secede̾ iussissẽt.¬
& ille supplex hac dep̾catione uteret᷑. quo mõ ad patrias sedee
reu̾tar. quid patri meo dicam: Respondit dic me tibi displi¬
cuisse. Saxo in expeditione ꝑcussu ac notabili cicatrice ĩ fronte
deformẽ nimiu tam̃ sua oꝑa iactantẽ sic leniter castigauit.
At tu cu fugies in quit nũꝗͣ post te respexeris. Ealbe cuiꝰ ĩ fõrme
gibbo erat corpus agenti apud se causa & freqñcer dicenti
Corrige in me si quid rep̾hendis. Respondit. Ego te monere
possum. cornigere nõ possu. Cu multi seuero Cassĩo accusante
ab soluerentur. & architectus fõri augnsti expectationẽ oꝑis
dui traheret. ita iocatus est. uellẽ Cassus & meu foru acenset.
Uoctius cu monum̃tu patris exarasset. Ait augustus. hre ẽ

Expanded text:
et ego dedisse me non negabo." Vrbanitas eiusdem innotuit circa et ego dedisse me non negabo." Vrbanitas eiusdem innotuit circa Herennium deditum vitiis iuvenem. Quem cum castris excedere iussisset et ille supplex hac deprecatione uteretur, "quo modo ad patrias sedes revertar? Quid patri meo dicam?," respondit, "dic me tibi displicuisse." Saxo in expeditione percussum ac notabili cicatrice in fronte deformem, nimium tamen sua opera iactantem sic leniter castigavit: "at tu cum fugies", inquit, "numquam post te respexeris." Galbae, cuius informe gibbo erat corpus, agenti apud se causam et frequenter dicenti, "corrige in me siquid reprehendis," respondit, "ego te monere possum, corrigere non possum." Cum multi Severo Cassio accusante absolverentur, et architectus fori Augusti expectationem operis diu traheret, ita iocatus est: "vellem Cassius et meum forum accuset." Vettius cum monumentum patris exarasset, ait Augustus, "hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
retardem. Et ille Augustus inꝗͣ Cesar adfectauit iocos laluo
tam̃ maiestatis pudorisq respectu. nec ut eaderet in scurra
Aiacẽ tragediam scripẜat. Eademq ꝙ sibi displicuissẽt deleu̾at.
postra lucius grauius tragediaꝵ scriptor interogabat en. quid
ageret. aiax siuuis. Et ille in spongia in quit incubuit. Idem au¬
gustus cu ei quida libellũ trepidus offerret. & mõ ꝓferret ma¬
nu.mõ retraberet. putas inquit te assem elephanto dare:
łde cu ab eo pacubius taurus congiariu peteret. diceretq
iam hoc hoĩes uulgo loqui: non puam sibi ab illo peciũa data.
Sed tu inquit noli credere. Aliu p̾fectura equitu submotu.
& insuꝑ salariu postulantẽ. dicentemq. nõ lucti causa dari hoc mͥ
rogo. s ut udicio tuo munꝰ uidear impetrasse. & ita officiu depo¬
suisse. Hoc dicto reꝑcussit. Tu te accepisse apud omnes adfirma.

Expanded text:
retardem. Et ille: Augustus, inquam, Caesar adfectavit iocos, salvo retardem. Et ille: Augustus, inquam, Caesar adfectavit iocos, salvo tamen maiestatis pudorisque respectu, nec ut caderet in scurram. Aiacem tragoediam scripserat, eandemque, quod sibi displicuisset, deleverat. Postea L. Varius tragoediarum scriptor interrogabat eum, quid ageret Aiax suus. Et ille: In spongiam, inquit, incubuit. Idem Augustus, cum ei quidam libellum trepidus offerret, et modo proferret manum modo retraheret: Putas, inquit, te assem elephanto dare? Idem cum ab eo Pacubius Taurus congiarium peteret, diceretque iam hoc homines vulgo loqui, non parvam sibi ab illo pecuniam datam: Sed tu, inquit, noli credere. Alium praefectura equitum submotum et insuper salarium postulantem dicentemque: Non lucri causa dari hoc mihi rogo, sed ut iudicio tuo munus videar impetrasse, et ita officium deposuisse, hoc dicto repercussit: Tu te ac
Abbreviated transcription (Latin):
nam inuitasses. ꝓfecto reliquiaꝵ nihil fuisset. Nnc me reliquię
ur̃e exercent. Idẽ Cicero de pisone genero & de. M.Lepido le¬
pidissime cauillatus est. Dicente adhuc Symmacho & ut uide¬
lutur plura dicturo int̾cedens Auienus ut fieri in sermonibus
cõmualib solet. Nec augustus inquit Cesar in huiꝰ moi dicacitate
quõqͣ minor. &e fortasse nec tullio. Et si uolentib uobis erit ali¬
qua eius que memoria suggessert. relaturus sum. Et hortis
ꝑmitte Auiene Symmachus explicet de his: quos ia no¬
minau̾at dicta Ciceronis. & oportumꝰ que de augusto uis
referre succedent. Reticente Aueno Symmachus. Cicero
inꝗͣ cũ ip̃o genex euis mollius incederet. Filia autẽ concita¬
tus ait filie. Ambula tanꝗ̃ uir. Et cũ. M. lepidus ĩ senatu
dixissẽt patrib cõscriptis. Tulliꝰ ait ego non canti fecissem¬
Ori oio tutop ded perge Auiene ne ultra te dictun entem

Expanded text:
nam invitasses, profecto reliquiarum nihil fuisset. Nunc me reliquiae nam invitasses, profecto reliquiarum nihil fuisset. Nunc me reliquiae vestrae exercent." Idem Cicero de Pisone genero et de M. Lepido lepidissime cavillatus est—» Dicente adhuc Symmacho et, ut videbatur, plura dicturo intercedens Avienus, ut fieri in sermonibus convivalibus solet, «nec Augustus», inquit, «Caesar in huiusmodi dicacitate quoquam minor et fortasse nec Tullio, et, si volentibus vobis erit, aliqua eius quae memoria suggesserit relaturus sum.» Et Horus: «permitte, Aviene, Symmachus explicet de his quos iam nominaverat dicta Ciceronis, et opportunius quae de Augusto vis referre succedent.» Reticente Avieno Symmachus: «Cicero, inquam, cum Piso gener eius mollius incederet, filia autem concitatius, ait filiae: "ambula tamquam vir," et cum M. Lepidus in senatu dixisset patribus conscriptis , Tullius ait, "ego non ὁμοιοποίητον. Sed perge, Aviene: ne ultra te dicturientem
Abbreviated transcription (Latin):
simul & illũ respuens. & ĩ nouũ senatũ iõcatus. Cuiꝰ numeru
Cesar supͣ fas auxerat. Nec impune respondit eĩ Laberuis. mi¬
rum si anguste sedes. qui soles dnab sellis sedere. Exꝓbrata le¬
uitate Ciceronis qui ĩmento optimꝰ ciues male audiebat.
idẽ Cicero alias facilitatẽ Cesaris in eligendo senatũ irrisit
palã. Na cũ ab hospite suo publio mallio rogaret᷑ ut de¬
curionatũ pͥngno euis expediret. Assistente frequentia
dixit. rome si uis habebit pompeius. difficile est. Nec ĩtra
hec euis mordacitas stetit. quippe ab antrone quoda laodice¬
no salutatus. Cu causa aduẽtus requisisset comꝑissẽtq Nas
ille se legatũ de libertate patrie ad Cesarẽ ueĩsse respondit. ita ex
Uigebat ĩ eo excedens iccus &e seria mordacitas. uthae est ex epła¬
ad gauĩ Cassui dictatons uiolatorẽ. Uellem idib martuis me ad ce¬

Expanded text:
simul et illum respuens et in novum senatum iocatus, cuius numerum simul et illum respuens et in novum senatum iocatus, cuius numerum Caesar supra fas auxerat. Nec impune. Respondit enim Laberius, "mirum si anguste sedes qui soles duabus sellis sedere," exprobrata levitate Ciceroni, qua inmerito optimus civis male audiebat. Idem Cicero alias facilitatem Caesaris in adlegendo senatu inrisit palam. Nam cum ab hospite suo P. Mallio rogaretur ut decurionatum privigno eius expediret adsistente frequentia dixit: "Romae, si vis, habebit; Pompeiis difficile est." Nec intra haec eius mordacitas stetit: quippe ab Androne quodam Laodiceno salutatus, cum causam adventus requisisset comperissetque —nam ille se legatum de libertate patriae ad Caesarem venisse respondit— ita expbat in eo excedens iocos et seria mordacitas, ut hoc est ex epistula ad Cassium dictatoris violatorem: "vellem idibus Martiis me ad ce
Abbreviated transcription (Latin):
pompeiꝰ transfugã ciuitate romana. o hoĩem bellũ inquit
gallis ciuitatẽ ꝓ̾mittit aliena : qui nobis nr̃a non pot̾ red¬
dere. Propter que merito uidebat᷑ dixisse pompeiꝰ. Cupio
ad hostes Cicero transeat. ut nos timeat. In Cesare quoq
mordacitas Ciceronis dentes suos strinxit. Na pͥmu post
uictoriã Cesaris in t̾rogatus: cur in electione ꝑtis errasset.
respondit p̾cinctura me decepit. iocatus in Cesarẽ: qui ita
toga p̾cingebat᷑ ut trahendo lacinã uelut mollis incederet.
adeo ut Sylla tanꝗͣ ꝓuidus dixerit pompeio. Caue tibi illu
puerũ male p̾einctum. Deinde cũ laberiuis in fine ludoꝵ
anulo aureo honoratus a Cesare. e uestigio ĩ quatuordecim¬
gradus ad expectandũ transiit iuolato ordine. Et cũ detractꝰ
est eques ro. ⁊ cũ minus remissus. Ait Cicero p̾tereunti
laberio. & sedile querenti. recepissem te nisi anguste sedere.

Expanded text:
Pompeius transfugam civitate Romana, "o hominem bellum!" inquit, Pompeius transfugam civitate Romana, "o hominem bellum!" inquit, "Gallis civitatem promittit alienam, qui nobis nostram non potest reddere." Propter quae merito videbatur dixisse Pompeius: "cupio ad hostes Cicero transeat ut nos timeat." In Caesarem quoque mordacitas Ciceronis dentes suos strinxit. Nam primum post victoriam Caesaris interrogatus cur in electione partis errasset, respondit, "praecinctura me decepit," iocatus in Caesarem, qui ita toga praecingebatur ut trahendo laciniam velut mollis incederet, adeo ut Sulla tamquam providus dixerit Pompeio, "cave tibi illum puerum male praecinctum." Deinde cum Laberius in fine ludorum anulo aureo honoratus a Caesare e vestigio in quattuordecim ad spectandum transiit, violato ordine et cum detrectatus est eques Romanus et comminus remissus, ait Cicero praetereunti Laberio et sedile quaerenti, "recepissem te nisi anguste sederem,"
Abbreviated transcription (Latin):
Uatiniũ memĩerat. cũ humeris se rei.p. de exilio reportatũ glori¬
aret᷑. unde ergo tibi uarices: Caniniꝰ quoq reuilus qui uno die ut
i seruiꝰ rettulit ꝯsul fuit. Rostra eũ ascendissẽt pariter honorem
iniit ꝯsulatus & eierauit. qđ sicero oĩ gandens cecasione urbanita¬
tis increpuit Aoro Stopitos. Est Caniniꝰ ꝯsul. & deinde hoc
ꝯsecutus est reuilus ut quereret᷑ quib ꝯsulib ꝯsul fuerit. Dicere
p̾terea nõ destitit uigilantẽ habemꝰ ꝯsulẽ Caniniũ : qui ĩ con¬
sulatu suo somnũ non uidit. Pompeuis Ciceronis facetiaꝵ
impatiens fuit. Cuiꝰ hec de eo dicta ferebant᷑. Ego uõ quem fu¬
giam habeo: quẽ sequar non habeo. S & cũ ad pompeiu ueĩsset
dicentib sero eũ uenisse. respondit. Mimme sero uem. Nam
nihil hic ꝑatum uideo. Deinde ĩterroganti pompeio. ubi ge¬
ner eius dolobella esset. respondit cũ socero tuo. Et eu donasset

Expanded text:
Vatinium meminerat, cum humeris se rei publicae de exilio reportatum gloriVatinium meminerat, cum humeris se rei publicae de exilio reportatum gloriaretur: Unde ergo tibi varices? Caninius quoque Revilus, qui uno die, ut iam Servius retulit, consul fuit, rostra cum ascendisset, pariter honorem iniit consulatus et eieravit: quod Cicero omni gaudens occasione urbanitatis increpuit: Λογοθεώρητος est Caninius consul, et deinde: Hoc consecutus est Revilus, ut quaereretur quibunon destitit: «vigilantem habemus consulem Caninium, qui in consulatu suo somnum non vidit." Pompeius Ciceronis facetiarum impatiens fuit. Cuius haec dicta ferebantur: "ego vero quem fugiam habeo, quem sequar non habeo." Sed et cum ad Pompeium venisset, dicentibus sero eum venisse respondit, "minime sero veni, nam nihil hic paratum video." Deinde interroganti Pompeio ubi gener eius Dolabella esset, respondit, "cum socero tuo." Et cum donasset
Abbreviated transcription (Latin):
Cicero cũ apud damasippũ cenaret & ille mediocri iuino posito
diceret. bibite falernũ hoc. annoꝵ quadraginta ẽ. Bene ĩquit
etatẽ fert. Idẽ cu lentulũ generũ suu exigue nature homine
longo gladio accinctu uidisset. Quis ĩquit generu meum
ad gladiu adligauit. Nec quito Ciceroni fratri circa similem
mordacitatẽ peꝑcit. Na cu in ea ꝓuintia quã ille rexerat.
uidisset clipeatam imaginẽ euis ingentib limam̃tis usq ad pec¬
tus ex more picta. Erat autẽ quĩtus ip̃e stature pue. Nit fiat meus
dimidiꝰ maior ẽ ꝙͣ totus. In ꝯsulatu batinii que paltis dicb gessit nottibilis cic̾onis urlanitas cir¬
Querẽti deinde Uatinio ꝙ granatus esset domi ad se ĩfirmatii
uenire. Respondit. uolui ĩ consulatu tuo uenire. S nox me
ꝯp̾hendit. Ulcisci autẽ se Cicero uidebat᷑. ut qui respondisse sibi

Expanded text:
Cicero, cum apud Damasippum coenaret et ille mediocri vino posito Cicero, cum apud Damasippum coenaret et ille mediocri vino posito diceret: Bibite Falernum hoc, annorum quadraginta est: Bene, inquit, aetatem fert. Idem cum Lentulum generum suum, exiguae naturae longo gladio adcinctum vidisset: "quis," inquit, "generum meum ad gladium adligavit?" Nec Q. Ciceroni fratri circa similem mordacitatem pepercit. Nam cum in ea provincia quam ille rexerat vidisset clipeatam imaginem eius ingentibus lineamentis usque ad pectus ex more pictam —erat autem Quintus ipse staturae parvae— ait, "frater meus dimidius maior est quam totus." In consulatu Vatinii, quem paucis diebus gessit, notabilis Ciceronis urbanitas cirQuerenti deinde Vatinio, quod gravatus esset domum ad se infirmatum venire, respondit: Volui in consulatu tuo venire, sed nox me conprehendit. Ulcisci autem se Cicero videbatur, ut qui respondisse sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Orta ex his letitia & omib incensoriu risu remissis ac retractan¬
tib que a singulis antique festiuitatis sapore plata sunt. Symmachꝰ
ait hos platomis u̾siculos: quoꝵ magis netustatẽ an breuitatẽ mi¬
reris incertũ est. legisse me memini ĩ latinũ tanto latius uersos
quãto solet nra ꝗͣ grecoꝵ lingua breuior & angustior extimari.
Et ut opinor hec u̾ba sunt. du semiulco sauio meũ puellu suuor
dulcẽq florem spiritus duco. Ex apto tramite aĩa egra & saucia
mata itiner trãsitus ut transire itit᷑. Tu si more quid pluscule
fuisset in cetu osculi amoris igne ꝑcita transisset & me linquẽt
& mira prorsu res fieret: ut ad me fierẽ mortuus ad puerũ intus
uiuerem. S miror omnes uos ioca ta cuisse Ciceronis in quibis
facũ dissimꝰ fuit in omĩb fuisse. Et si uidet᷑ ut edituis responsa nu¬
minis sui p̾dicat. ita ego que memona suggesserit refero dicta
Ciceronis. Tu omib ad audiendũ erectis. ille sic incipit Marcus

Expanded text:
Orta ex his laetitia et omnibus in censorium risum remissis ac retractantibus quae a singulis antiquae festivitatis sapore prolata sunt, Symmachus ait: Hos Platonis versiculos, quorum magis venustatem an brevitatem mireris incertum est, legisse me memini in Latinum tanto latius versos quanto solet nostra quam Graecorum lingua brevior et angustior aestimari: et, ut opinor, haec verba sunt: Dum semiulco savio Meum puellum savior, Dulcemque florem spiritus Duco ex aperto tramite: Anima aegra et saucia mata itiner transitus Ut transire nititur! Tum si morae quid plusculae Fuisset in coetu osculi, Amoris igne percita Transisset et me linqueret: Et mira prosum res fieret, Ut ad me fierem mortuus, Ad puerum intus viverem. Sed miror omnes vos ioca tacuisse Ciceronis, in quibus facundissimus, ut in omnibus, fuit: et, si videtur, ut aedituus responsa numinis sui praedicat ita ego quae memoria suggesserit refero dicta Ciceronis. Tum omnibus ad audiendum erectis ille sic incipit: M.
Abbreviated transcription (Latin):
liam detulisse. Tui sint aut̃ di penates in libro quide me¬
morato. Uarro nõ expͥmit. S qui diligentiꝰ eruunt ueritatẽ
penates esse dixerũt ꝑ quos penitus spiramꝰ ꝑ quos habemus
corpus ꝑ quos rõnem aĩ possidemꝰ. Esse autẽ mediũ ethera
iouẽ.hinonẽ uõ imũ aera cũ terra. & mineruã sũmu ethe¬
ris cacumen: & argum̃to utunt᷑ ꝙ Tarquiniꝰ demarati Co¬
rinthii filius samothraticis religionib mistice imbutꝰ uno
templo ac sub eodẽ tecto numina memorata cõuinxit.
Cassius uõ hemina dixit samothracas deos eosdẽq romanoꝵ
NEΟUΑ MΕΠΑNoo Sed& oia hec noiã cu in uno de su¬
pradictis numĩb seruat. doctrinã peul dubio sua de omĩ
hac opĩone ꝯfirmat. Cu eĩ ait uinonis magne pͥmu prece¬

Expanded text:
liam detulisse. Qui sint autem di Penates in libro quidem meliam detulisse. Qui sint autem di Penates in libro quidem memorato Varro non exprimit. Sed qui diligentius eruunt veritatem Penates esse dixerunt per quos penitus spiramus, per quos habemus corpus, per quos rationem animi possidemus, esse autem medium aethera Iovem, Iunonem vero imum aëra cum terra et Minervam summum aetheris cacumen; et argumento utuntur quod Tarquinius, Demarati Corinthii filius, Samothracicis religionibus mystice imbutus, uno templo ac sub eodem tecto numina memorata coniunxit. Cassius vero Hemina dicit Samothracas deos eosdemque Romanorθεοὺς μεγάλους. Sed et omnia haec nomina cum in uno de supradictis numinibus servat, doctrinam procul dubio suam de omni hac opinione confirmat. Cum enim ait, Iunonis magnae primu
Abbreviated transcription (Latin):
cipio debibra adeũt. pacẽq ꝑ aras exquirũt. Et mox aut
ate ora deũ pinguis spatiat᷑ ad aras. quid eĩ sꝑatiatꝰ q̃ spa¬
tio lati itineris obambulat quod adiciendo ante arics
ostendit area ad sumptã deoꝵ causa. Ita suo more uebit¬
aluid agendo implet archana. de diis quoq romanore
ꝓpriis idest penatib asꝑła est. huic oꝑi non incuriosa sũb¬
tilitas. Nigidius eĩ de dis libro nono decimo requirit. Nũ
di penates sint romanoꝵ Apollo & neptunis. qui mu¬
ros eius fecisse dicunt᷑. & nu cos in italia eneas aduexit
Corneluis quoq labeo libro de diis penatib eadẽ existimat.
hanc opĩõnem sequit᷑ Maro. cu dicit. Sic fatus meritos
aris mactabat honores. tauꝵ neptuno tauꝵ tibi pulcher
apollo. Uarro humanaꝵ secũdo dardanũ refert deos pe¬
nates ex samothrace in phrigia & enea ex phrigia ĩ ita¬

Expanded text:
cipio delubra adeunt, pacemque per aras Exquirunt Aut cipio delubra adeunt, pacemque per aras Exquirunt Aut ante ora deum pingues spatiatur ad aras Quid enim est spatiatur quam spatio lati itineris obambulat? Quod adiciendo ante aras ostendit aream adsumptam deoaliud agendo implet arcana. De dis quoque Romanorum propriis, id est Penatibus, aspersa est huic operi non incuriosa subtilitas. Nigidius enim De dis libro nono decimo requirit num di Penates sint Troianorum Apollo et Neptunus, qui muros eis fecisse dicuntur, et num eos in Italiam Aeneas advexerit. Cornelius quoque Labeo libro de dis Penatibus eadem existimat. Hanc opinionem sequitur Maro cum dicit, sic fatus meritos aris mactabat honores, taurum Neptuno, taurum tibi, pulcher Apollo. Varro Humanarum secundo Dardanum refert deos Penates ex Samothrace in Phrygiam, et Aeneam ex Phrygia in Ita
Abbreviated transcription (Latin):
bro oet auo sez liuinaꝵ delubrus ait alios extimare ĩ quo
preteouedẽ sito uru ad sumpta deũ causa uet e in curo flamo¬
nto uoiuis etatonsi Alios in quo loeo dei simulacrũ dedicam
biti en aliecit. sicut locus in quo figerent emdelar. demactu¬
bru appellatus. It in quo deu ponerẽt noĩatis desuabdes.
hissa uarone p̾scripuis intelligẽ possũmꝰ id potissumii ab¬
der dedieato simula ero delubru ceꝑit nũcupari. Uirgiliꝰ tam̃
utrãq rationẽ diligẽter ẽ executus: ut ei a postrema mci¬
piamus. obsuauit delubrui noĩaturus aut ꝓprie deoꝵ no¬
mina. aut ea que dis accõmodarent inserere. At gemini
lapsũ delubra ad sũma dracones estũgnĩt frut mox simu¬
lacru noĩaret subtexuit seueq petunt rr̃tonidis arcen
Sub pedibq dee clipeiq sũb orhe tegunt᷑. ltẽ nos delu¬
bra deu misent. quib ultimus osset ille dies Illa uero
opĩonem de area quã uarro predixat non omisit. Prin¬

Expanded text:
bro octavo Rerum divinarum delubrum ait alios aestimare in quo praeter aedem sit area adsumpta deum causa, ut est in Circo Flaminio Iovis Statoris, alios in quo loco dei simulacrum dedicatum sit, et adiecit, sicut locum in quo figerent candelam "candelabrum" appellatum, ita in quo deum ponerent nominatum "delubrum". His a Varrone pdei dedicato simulachro delubrum coeperit nuncupari. Virgilius tamen utramque rationem diligenter est executus. Ut enim a postrema incipiamus, observavit delubrum nominaturus aut proprie deorum nomina aut ea quae dis accommodarentur inserere: At gemini lapsu delubra ad summa dracones Effugiunt et, ut mox simulachrum nominaret, subtexuit: saevaeque petunt Tritonidis arcem, Sub pedibusque deae clypeique sub orbe teguntur Nos delubra deum miseri, quibus ultimus esset Ille dies Illam vero opinionem de area, quam Varro praedixerat, non omisit: Prin
Abbreviated transcription (Latin):
stis dieb riuos ueteres sordidatos detergere licet. Nouos
fodere nõ licet. En transcursũ & hoc notandũ est. q co ip̃e
uelut p̾teriens sub umꝰ uerbi signisicatione piecit. Cauet᷑
eĩ in uire pontificio: ut quoi̾am oues duab ex causis la¬
uari solent. aut ut curetur sc̃abies: aut ut lana purgetur.
festis dieb purgande lane gra oues lauari non liceat
liceet aute s cupitione sc̃abies ab luẽda sit Ideo hac quoq
ioter concessa numeriuit. Balantũ q grege finnio ⁊ etfa¬
re salubri. qđ si hucusq dixisset licita & uetita cõtũ nderet
Badiciendo salubri cansas concesse ablutionis &x presut a ere¬
min desiã suc oꝵ lcor sũb cõgrua ꝓprietate pserre ponaisi¬

Expanded text:
stis diebus rivos veteres sordidatos detergere licet, novos stis diebus rivos veteres sordidatos detergere licet, novos fodere non licet. In transcursu et hoc notandum est, quod et ipse velut praeteriens sub unius verbi significatione proiecit. Cavetur enim in iure pontificio ut —quoniam oves duabus ex causis lavari solent, aut ut curetur scabies aut ut lana purgetur— gandae lanae gratia oves lavare non liceat, liceat autem si curatione scabies abluenda sit. Ideo hoc quoque inter concessa numeravit: balantumque gregem fluvio mersare quod si huc usque dixisset, licita et vetita confuderat, sed adiciendo "salubri" causam concessae ablutionis expressit. Nomina etiam sacrorum locorum sub congrua proprietate proferre pon
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat & uatẽ & deo plenã & sacerdotẽ. Supest ut quid
sit religiosu cũ Uirgilio comunicemꝰ. Seruiꝰ Sulpitiꝰ religionẽ
esse dictam tradidit que ꝓpter sanctitatẽ aliquã remota ac
seposita a nobis sit. quasi a reliquendo dicta. ut a carendo ce¬
rimonia. Hoc Uirgiliuis ẜuans ait. Est ingens gelidũ lucue
ꝓpe ceretis anmẽ religione patru late sacer. Et adiecit quo ꝓ¬
prietatem religionis expͥmeret. Undiq colles inclusere caui.
& ngra nemns abiete cingit. que res utiq faciebat lucu a
populi comiuõne secretu. Et ut relictu locu ostenderet
non sola adeũdi diffĩcultate adiecit & sanctitatẽ. Siluano
fama ẽ ueteres sacrasse pellasgos agroꝵ pecoriq deo. Scđm
pompeiĩ festu religiosi sunt qui facienda o uitanda dis¬
cernũt. Hinc Maro ait. Riuos deducẽ nulla religio uetuit.
quod autẽ ait deduce̾. nil aliud est q̃ detergẽ. Nam fẽ¬

Expanded text:
videbat et vatem et deo plenam et sacerdotem. Superest ut quid videbat et vatem et deo plenam et sacerdotem. Superest ut quid sit religiosum cum Vergilio communicemus. Servius Sulpicius religionem esse dictam tradidit quae propter sanctitatem aliquam remota ac seposita a nobis sit, quasi a relinquendo dicta, ut a carendo caerimonia. Hoc Vergilius servans ait, est ingens gelidum lucus prope Caeretis amnem religione patrum late sacer et adiecit quo proprietatem religionis exprimeret, undique colles inclusere cavi et nigra nemus abiete cingit, quae res utique faciebat lucum a populi communione secretum. Et ut relictum locum ostenderet non sola adeundi difficultate, adiecit et sanctitatem: Silvano fama est veteres sacrasse Pelasgos, agrorum pecorisque deo. Secundum Pompeium Festum "religiosi sunt qui facienda et vitanda discernunt." Hinc Maro ait, rivos deducere nulla religio vetuit. Quod autem ait "deducere" nihil aliud est quam "detergere". Nam fe
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ad secũda speciẽ ꝑtinet. sancta ad uos aĩa atq istiꝰ inscia
culpe descendã. non eĩ sacro aut religioso eius aiã tenebãt᷑ quã
sanctã hoc est ĩcorrupta uoluit ostende̾. Ut ĩ illo quoq. tuq o
sanctissima ꝯiunx felix morte tua. In quo castitatis honorem
ĩcorrupte uxoris amplexus est. Unde sancte leges que nõ de¬
beant pene sanctione cõ rumpi. quod autẽ ad pͥorem spẽi defim¬
tionẽ de sancto attinet. idest ut non aliudsif ꝗͣ sacru aut reli¬
giosu. Ecce leuis sũmo de uertice uisus uili funde̾ lumen apex.
& paulo post. Nos pauidi trepidare meta. cunẽq flagrante
excutere. & sanctos restĩguere fontib ignes. hic eĩ sancto
acsi sacros accipiemꝰ. quia diuinitus contigerũt. Itẽ tuq o san¬
ctissima uates prescia uenturi nõ alud nisi sacra uocat. quã

Expanded text:
Quod ad secundam speciem pertinet: sancta ad vos anima atque istius inscia Quod ad secundam speciem pertinet: sancta ad vos anima atque istius inscia culpae descendam. Non enim sacro aut religioso eius anima tenebatur, quam sanctam, hoc est incorruptam, voluit ostendere, ut in illo quoque: tuque, o sanctissima coniunx, felix morte tua in quo castitatis honorem incorruptae uxoris amplexus est: unde et sanctae leges, quae non debeant poenae sanctione corrumpi. Quod autem ad priorem speciei definitionem de sancto attinet, id est ut non aliud sit quam sacrum aut religiosum: ecce levis summo de vertice visus Iuli fundere lumen apex et paulo post: nos pavidi trepidare metu crinemque flagrantem excutere et sanctos restinguere fontibus ignes. Hic enim "sanctos" ac si "sacros" accipiemus, quia divinitus contigerunt. Item, tuque, o sanctissima vates praescia venturi non aliud nisi "sacram" vocat, quam
Abbreviated transcription (Latin):
causa sit. qͣi a fano & a religione secretu. Cuiꝰ significatus
exemplũ executus est. cũ de luco & aditu inferoꝵ sacro
utioq loqueret᷑. Procul o peul este ꝓphani. Conclamat ua¬
tes totoq absistite luco. Eo accedit ꝙ Trebatius ꝓphanu
id ꝓprie dici ait. ꝙ ex religioso uł sacro in hoĩu usu ꝓpric¬
tatemq cõuersu est qđ aꝑtissime porta seruauit cu ait.
Faune precor misere ĩquit. Tuq optima ferrũ terra tene. colui
ur̃os si semꝑ honores. quos ꝯtra eneade bello fecere ꝓfanos. Dixe¬
rat eĩ sed stirpẽ teueri nullo discrimĩe sacrũ substulerant.
Unde oñdit ꝓprie ꝓfanatu. quod ex sacro ꝓmiscuu humai̾s
actib accõmodatu ẽ. Sanctũ est ut idẽ Trebatius libro deci¬
mo religionũ refert. interdũ idẽ quod sacru. Idemq quod
religiosu. in terdũ aliud hoc est nec sacrũ nec religiosũ est.

Expanded text:
causam sit, quasi porro a fano et a religione secretum. Cuius significatus causam sit, quasi porro a fano et a religione secretum. Cuius significatus exemplum exsecutus est, cum de luco et aditu inferorum sacro utroque loqueretur: "procul, o procul este profani," conclamat vates, "totoque absistite luco." Eo accedit quod Trebatius profanum id proprie dici ait quod ex religioso vel sacro in hominum usum proprietatemque conversum est, quod apertissime poeta servavit cum ait, "Faune, precor, miserere", inquit, "tuque optima ferrum Terra tene, colui vestros si semper honores, quos contra Aeneadae bello fecere profanos." Dixerat enim, sed stirpem Teucri nullo discrimine sacrum sustulerant unde ostendit proprie profanatum, quod ex sacro promiscuum humanis actibus commodatum est. "Sanctum est", ut idem Trebatius libro decimo religionum refert, "interdum idem quod sacrum idemque quod religiosum, interdum aliud —hoc est nec sacrum nec religiosum— est."