comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicere solebas uicuntatem meã
in prouentib numerasti. Illic̾ tu
mediolanum. hinc ianua. Illa t̾re¬
strium. hec maritunaꝵ decus urbiũ.
Ille tractus lacus hẽt. ⁊ fliuuos. hic
equor nudisonũ tuudũ ueliuolũ.
Illic lariũ indebimus uberem lãtũ
cui Cumũ adiacet. iide ardua ãnis
egreditur. Uidebiuius uerdammi.
qui lacus maior ab incolis dicitur.
quem ticunuis intersecat. Dide biꝰ
eupilum unde lamber. Sebĩnum
unde ollius prodit. Nec procul ĩde
Denacum unde mĩcius erumpit.
Uulgo lacus uotissimes. doctis eciã
incognita nomima. Didebimus ĩ¬
pendentes la cude alpes nerias ac
inuosas. estate gratissuuũ specta¬
tulum. et siluas astra tangẽtes.
atq int̾ contaua rupium q̃rules
riues. sũmisq de montib magno
cũ sonitu cadencia flumina. et qͦ¬
cumq te u̾teris auum m᷑mur
ac foncimi. In hoc autem tractu
altero apẽninus supͣ u̾ticem erit.
mare sub pedibus. Tritones ĩ ocu¬
lis et pelagi monstra. Reptumq

Expanded text:
ut dicere solebas, vicinitatem meam in proventibus numerasti. Illic tu oMediolanum, hinc Ianua; illa terrestrium, hec maritimarum decus urbium; ille tractus lacus habet et fluvios, hic equor undisonum tumidum velivolum. Illic Larium videbimus, uberem lacum, cui Comum adiacet, unde Ardua amnis egreditur; videbimus Verbanum, qui Lacus Maior ab incolis dicitur, quem Ticinus intersecat; videbimus Eupilum unde Lamber, Sebinum unde Ollius prodit, nec procul inde Benacum unde Mintius erumpit, vulgo lacus notissimos, doctis etiam incognita nomina. 11 Videbimus impendentes lacubus Alpes aerias ac nivosas, estate gratissimum spectaculum, et silvas astra tangentes, atque inter concava rupium querulos rivos, summisque de montibus magno cum sonitu cadentia flumina, et quocunque te verteris, avium murmur ac fontium. 12 In hoc autem tractu altero Apenninus supra verticem erit, mare sub pedibus; Tritones in oculis et pelagi monstra, Neptunique
Abbreviated transcription (Latin):
alios reliquisset: ii tũ soli erant qui¬
b cum uite quod restat illa non pro¬
inbente trausigi posse uidebat᷑. Quid
enim precor obstabat. Non diuicie.
Non paupectas non ĩparitas uolun¬
tatum. nõ amicicie malum ingẽs
occupatio. Añis in quatuor pectorib
unus erat. Itaq gloriabar antiqͥ¬
tatem nniris quidem et in diu̾sis

Expanded text:
alios reliquisset, hi tamen soli erant quialios reliquisset, hi tamen soli erant quibuscum vite quod restat, illa non prohibente, transigi posse videbatur. Quid enim, precor, obstabat? Non divitie, non paupertas, non imparitas voluntatum, non amicitie malum ingens, occupatio; animus in quattuor pectoribus unus erat. 4 Itaque gloriabar antiquitatem raris quidem et in diversis
Abbreviated transcription (Latin):
mãsuram gloriam cumuletis. Sõp¬
nus est uita quam degimus. ⁊ quie¬
quid in ea geritur sompino sumli¬
num. Sola mors sompnum ⁊ somp¬
nia discutit. O si prius erpergisti
datum sit. Tu uiue et uale. Ad Eñde
de amici morte uiolenta
oudum satisfecemm fortũe
nisi acuciori cuspide rursꝰ
impeterer. esset q ad iram
dei malignorum quoq hominũ fu¬
ror additus. Hei michi iam deficere
ncipio. atq illorum more quos
uitine febris primus borror ĩnasent
itisti iam frigore contremesco. Iam
factum est quod quasi iami fiendũ
cogitare et narcare metuo. Quid
dicturus sumi scio. nec incipere audeo
et libens ad modum ab his curis
ab hoc sermone diuellerer. ẜ ĩpellit
trabit q auimũ dolor ardorq ꝓpoĩti.
liuor q eciam quidam tui qui me
flente uunc forsan rides rerum in¬
scius ur̃arin¶ Ad hunc igitut mo¬
dum se res h̃t̃. Si quidem duos nob̾
anucos fortuna reliquerat. et si enĩ

Expanded text:
mansuram gloriam cumuletis. Sommansuram gloriam cumuletis. Somnus est vita quam degimus, et quicquid in ea geritur somnio simillimum. Sola mors somnum et somnia discutit. O si prius expergisci datum sit! Tu vive et Vale. 9 Ad eundem, de amici morte violenta. 1 Nondum satisfeceram fortune, nisi acutiori cuspide rursus impeterer essetque ad iram Dei malignorum quoque hominum furor additus. Hei michi! iam deficere incipio, atque illorum more quos vicine febris primus horror invaserit, tristi iam frigore contremesco. Iam factum est quod quasi nunc fiendum cogitare et narrare metuo. 2 Quid dicturus sim scio, nec incipere audeo, et libens admodum ab his curis atque ab hoc sermone divellerer, sed impellit trahitque animum dolor ardorque propositi livorque etiam quidam tui, qui me flente nunc forsan rides rerum inscius nostrarum. Ad hunc igitur modum se res habet. 3 Siquidem duos nobis amicos fortuna reliquerat; etsi enim
Abbreviated transcription (Latin):
tum uite tue solicitus erat in illo pu¬
blico naufragio. Ut uuarer ipse ho¬
minem incognidum sic amari posse.
⁊ dimꝙͣ tristiorem solito me uidit qnͥ
auuce tepidus inquireret. quid rei ẽ.
quid amicus ñr agit. cura u̾o bene
te ualentem audiuisset: metu poĩto
ꝑ fudabatur alacritate mirabili. Et
liic quidem qd sine multis lacrinis
non dico et cum plutib dicerem uisi
precedentib malis exhaustos hoste
ccules atq omnes si que sunt lacri¬
marum reliquias instantib refua
orbem populatuͣ repente correptus
cum amicis et qd̾ occidui temporis
restabat in nr̃o tantum ẜuone et
tione cõsumpserat noctem illam ĩt̾
dolores ultimios ĩpterito aniuo trãs¬
egit mane autem rapida morte sub¬
tractus est. Ac ne quid de fimesta
consuctudine laxaretur iriduo ĩex¬
pleto illum filii omnis q faiilia
consecuti sunt. Ite nunc mortales. e¬
stuate. anbelate. laborate. circuite t̾ras
et iuaris ut nõ secuturas opes nec

Expanded text:
ntum ntum blico naufragio! ut mirare ipse hominem incognitum sic amari posse. 3 Nunquam tristiorem solito me vidit, quin amice trepidus inquireret: ‘Quid rei est? quid amicus noster agit?’ Cum vero bene te valentem audivisset, metu posito perfundebatur alacritate mirabili. Et hic quidem — quod sine multis lacrimis non dico et cum pluribus dicerem nisi precedentibus malis exhaustos hosce oculos atque omnes, sique sunt, lacrimarum reliquias instantibus reserorbem populatur, repente correptus, cum amicis, et quod occidui temporis restabat in nostro tantum sermone et tione consumpserat, noctem illam inter dolores ultimos imperterrito animo transegit, mane autem rapida morte subtractus est. 5 Ac nequid de funesta consuetudine laxaretur, triduo inexpleto illum filii omnisque familia consecuti sunt. Ite nunc, mortales, estuate, anhelate, laborate, circuite terras et maria ut non secuturas opes nec
Abbreviated transcription (Latin):
uolubili q fortuna. Aut ꝙͣdm hec
curaturi summus. Profecto ꝑbre¬
uiter. N empe non aliud sonat ꝙͣ
si diceret. Ipsi quid sumꝰ. et boc ip
esse ut diuturnum ẽẽ non potest. sit
numc possit uuti uerba desuiere neq
si accidat nuri aliqͥ accid̾it. Utrumq
igitur bene et grauit̾ q̃ris marce tulli.
s queso te ubi utun t̾cium reliquisti.
euentu ꝑiculosius. et quesitu dignius
postꝙͣ hic esse desierimus quid futum
sumus. O rem magnam et ambiguã
s neglectam ucile. Ad Euuidem de
auc mchi paululum de frag¬
uientis aum p̾teriti. aute
alios uir clarissimus et si quid michi
tredis magni anuim consiliiq paga¬
mnis mediolanensis qui michi posi
pluruna exꝑunenta untictis accep¬
tissiuius. nec me ño s nobis dignis¬
suus uisus erat. Itaq iam lnc mͥ
socrates alt̾ ẽẽ ceperat fides faunlia¬
ntas q prope eadem. quodq dultis¬
simum ht amiticia: participacio utri¬
usq fortune. apertisq aniii latebus
fida coĩtacio seccetoruu. Quantum

Expanded text:
volubilique fortuna! “Aut quandiu hec curaturi sumus?” profecto perbreviter. Nempe non aliud sonat, quam si diceret: ‘Ipsi quid sumus, et hoc ipm nostrum esse, ut diuturnum esse non potest, sic nunc possit inter verba desinere, neque si accidat, miri aliquid acciderit. Utrunque igitur bene et graviter queris, Marce Tulli; sed, queso te, ubinam tertium reliquisti, et eventu periculosius et quesitu dignius? postquam hic esse desierimus, quid futuri sumus? O rem magnam et ambiguam, sed neglectam! Vale. 8 Ad eundem, hic michi, paululum de fragmentis anni preteriti, ante alios vir clarissimus et siquid michi credis, magni animi consiliique, Paganinus Mediolanensis, qui michi post plurima experimenta virtutis acceptissimus, nec me modo sed nobis dignissimus visus erat. 2 Itaque iam hic michi Socrates alter esse ceperat: fides familiaritasque prope eadem, quodque dulcissimum habet amicitia, participatio utriusque fortune, apertisque animi latebris fida comunicatio secretorum. Quantum
Abbreviated transcription (Latin):
derit cuius adamantina duticie se¬
pe humaani consilii acies infrana
retunditͦ. Ceite ego sic michi fin¬
go. sic cogito. sic speto. et in hac spe
multis obsessus laboribz conquie¬
sco. De quo quid senciam. quid ue
tibi. suasutus sim ꝙ et magna res
est. et nũcius hic festinat in diẽ
alium differte coactus sum. Dale¬
.iii. nouas maias. Ad eũdem exhortaͦ
ad cohabitandũ ⁊ delibacõ de loco
rpectam aurie. nec dumi
aut paciens nucius aut
oriolus dies affuit. Itaq¬
si simi comepta carptim explico.
nõ quidem ex aĩ mei sententia. ⁊ dõ
enm oracionis ppetue quanta uis
Ille orientalium flumoꝵ maximꝰ
multis distunctus alueis uides ꝙͣ
non modo ꝑmeabilis. s etiam con¬
tẽptibilis factus est. S pareamꝰ
tempori. sit libitum qđ licet. qũ qd̃
est libicum non licet. Et quoniã¬
mincii huius band sat explorata fi¬
des erat. Unam duu taxat epł̾e tue
partem exequar. ubi reditum ad fõ¬

Expanded text:
derit, cuius adamantina duritie sederit, cuius adamantina duritie sepe humani consilii acies infirma retunditur; certe ego sic michi fingo, sic cogito, sic spero, et in hac spe, multis obsessus laboribus, conquiesco. De quo quid sentiam, quid ve tibi suasurus sim, quod et magna res est et nuntius hic festinat, in diem alium differre coactus sum. Vale. III Nonas Maias. 3 Ad eundem, exhortatio ad cohabitandum et deliberatio de loco. 1 Expectavi anxie, necdum aut patiens nuntius aut otiosus dies affuit. Itaque simul concepta carptim explico, non quidem ex animi mei sententia; novi enim orationis perpetue quanta vis. Ille orientalium fluviorum maximus, multis distinctus alveis, vides quam non modo permeabilis, sed etiam contemptibilis factus est. 2 Sed pareamus tempori; sit libitum quod licet, quando quod est libitum non licet. Et quonianuntii huius haud sat explorata fides erat, unam duntaxat epystole tue partem exequar, ubi reditum ad fon
Abbreviated transcription (Latin):
oim̃ ex parte felix ant dul¬
ce dum unumus. Senuo ꝙͣ ĩpprie
loqutus sim imo u̾o dum non ui¬
uimus. cum enim uiuere cepimus
uich il uon dulcissimũ ac felicislimũ
etit. Ecce diun eo letus ac redeo ex¬
optatilliuũ michi tuũ et illius a¬
miti optum conlpectum colloquiũ¬
q ydidi uix laccimnas contium do¬
mũ hodie reu̾sus. ubi cõpen uos si¬
mul hic fuilse mei indendi desid̾io
superatis alpib atq oĩi uiatum
cisꝑitate calcata. ieq nõ inuẽto
magna uelut de.titutos spe dolẽtes
abiisse. hec enim et famuloꝵ uocib
nis obsides reliquistis. et artã mo¬
re breuis et pignora redemidi. S
quoniam dura lemoretu in partẽ
flectere sapientis est: Cogitemus
id celitus actum ne me ut optaba¬
tis inuento congressu amici feruor
ille tepesceret aĩmor. quo nunc ut
deor pet absentiam mitato pro pau¬
corum forte diecum gaudio prerep¬
to. multorum nob̃ annoꝵ iocũdi¬
tas compẽset᷑ De hoc tamẽ illa ui¬

Expanded text:
Nichil omni ex parte felix aut dulNichil omni ex parte felix aut dulce, dum vivimus. Sentio quam improprie locutus sim: imo vero dum non vivimus; cum enim vivere ceperimus, nichil nisi dulcissimum ac felicissimum erit. Ecce, dum eo letus ac redeo, exoptatissimum michi tuum et illius amici optimi conspectum colloquiumque perdidi. Vix lacrimas continui, domum hodie reversus, ubi comperi vos simul hic fuisse, mei videndi desiderio superatis Alpibus atque omni viarum asperitate calcata; meque non invento, magna velut destitutos spe, dolentes abiisse. 2 Hec enim et famulorum vocibnis obsides reliquistis et arram more brevis et pignora redeundi. Sed quoniam dura leniorem in partem flectere sapientis est, cogitemus id celitus actum, ne me ut optabatis invento, congressu amici fervor ille tepesceret animorum, quo nunc, ut reor, per absentiam irritato, pro paucorum forte dierum gaudio prerepto multorum nobis annorum iocunditas compensetur. 3 De hoc tamen illa vi
Abbreviated transcription (Latin):
negabis nũꝙͣ te clarius udisse. Nul¬
le sunt cerciores scole ꝙͣ in quibus ee¬
perientia magr̃a est. quod a multis
audiens. uidisti et autium discipli¬
nam oculis approbasti. uides eam de
qua omiris fere mortalium fino ẽ.
uichil esse fortunam. uides fabulã
esse que uulgo dicit felicitas. Illã
amisisti. Inuenisti alicm cerciorẽ
atq solidiorem. Et quã inquies int
tot dolores mithi felicitatem ostẽ¬
tas. Quam putas: ini si quam ne¬
mo tibi iꝙͣ si uoles enpiat: Mon¬
stto tibi felicitatem cõtrariam pri¬
me boms tuus esse contentũ. scire
quibus ornatus uidebaris tuci non
fuisse. distussis demũ ertorib u̾as
opiniones assecutum licet sero. añ
ommia forundatũ gentib fortune
impium nõ uineit. Quid dicã am¬
plius. In hoc desmo. ⁊ iudus intrasti.
midus egredere et illam humanaꝵ
non possit. Quid m̃c etiam cogitat
quid mincitur: Erlgusit pharetrã.
erarnata est. nec h̃t illa quod ia¬

Expanded text:
negabis, nunquam te clarius vidisse. Nulnegabis, nunquam te clarius vidisse. Nulle sunt certiores scole, quam in quibus experientia magistra est; quod a multis audieras, vidisti et aurium disciplinam oculis opprobasti. 35 Vides eam, de qua omnis fere mortalium sermo est, nichil esse fortunam; vides fabulam esse, que vulgo dicitur felicitas; illam amisisti, invenisti aliam certiorem atque solidiorem. ‘Et quam’ inquies, ‘inter tot dolores michi felicitatem ostentas?’ Quam putas, nisi quam nemo tibi unquam, si nolis, eripiat? monstro tibi felicitatem contrariam prime: bonis tuis esse contentum; scire, quibus ornatus videbaris, tua non fuisse, discussis demum erroribus, veras opiniones assecutum, licet sero; ante omnia formidatum gentibus fortune imperium non timere. Quid dicam amplius? 36 In hoc desino: nudus intrasti, nudus egredere; et illam humanarunon possit. Quid nunc etiam cogitat, quid minatur? exhausit pharetram, exarmata est; nec habet illa quod ia
Abbreviated transcription (Latin):
perlegere uin fortis erit et indo¬
uiti. Itaq totum aminũ collige
obserto. et iugenti uixu fortune
mentis incursum excipe. Quis¬
quis primum impetum ꝑtulerit
uictor ent plures enit em̃ t̾rore
qm̃ ui superait. S quid ago: Quod sua¬
deo implesse te spero. Id diun tarat
obrestor ac deprecor ne uꝙͣ forte ut
est aĩus sepe curiosior eonim in qui¬
br nullum iam rasi memorie nis
hit uetera memorando in nouas
unseri as relabiris. ac ninis uidul¬
geus pario dolori rescinidas herenti¬
um iam mluerum cicataites. Sine
ab iisse q̃ ut redeant impetrari ne¬
quit. An crucient. an delectent in tu ai
potãte litum est. Uulgus te orbum.
senem. miserum appellet. tu nulgꝰ
ut solet inscmre et te felitema ccedito.
De utroq fortune dolio gustasti. Scis
quid saꝑiãt. letũ te dulcia fecerũt.
amara cautum fecerunt faciunt ut
intelligas quorsum fidendum sit
scdĩs. uidetas et olimi credo. s hoc uõ

Expanded text:
perlegere, viri fortis erit et indoperlegere, viri fortis erit et indomiti. Itaque totum animum collige, obsecro, et ingenti nisu fortune ruentis incursum excipe; quisquis primum impetum pertulerit, victor erit; plures enim terrore quam vi superat. 33 Sed quid ago? quod suadeo, implesse te spero; id duntaxat obtestor ac deprecor, ne unquam forte — ut est animus sepe curiosior eorum in quibus nullum iam nisi memorie ius habet — vetera memorando in novas miserias relabaris, ac nimis indulgens patrio dolori rescindas herentium iam vulnerum cicatrices. Sine abiisse que ut redeant impetrari nequit; an crucient an delectent in tua potestate situm est. 34 Vulgus te orbum, senem, miserum appellet; tu vulgus, ut solet, insanire, et te felicem credito. De utroque fortune dolio gustasti, scis quid sapiant; letum te dulcia fecerunt, amara cautum faciunt, ut intelligas quorsum fidendum sit secundis. Videbas et olim, credo; sed hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
parbilis inherẽsq ossib ac me¬
dullis. Quid ergo dolent honiẽs
in funcribus filiorum: profecto
nõ certum et publicum uature de¬
bitum. s mortis insperatũ ordinẽ.
hic tibi quautuu intelligi datur
nec impiusus nec ignoratus fuit
Prima lugendi causa sublata est
mopini dolor uulneris alut igit᷑
affectus tuos diumno subdis impe¬
ris. qd̾ docti omnes et bene inustitu¬
ti faciunt et quetumq tibi acci¬
derunt tam p̾uidisti eqͣ uunten
ꝙͣ tulisti. Aut si forte quomã suũ
natute ius eripere difficile est. ge¬
nctum reluctanti paternus aõr
in expressit: tantum tũ tempus
efluxit ex quo lugere primũ cepe¬
ras ut iam u̾isimile sit lacͥuas
amisse. lentescit euni tractu do¬
lor. lentescit et gaudium. qdq
imum hñt bonum: humanarũ
oracio longior minsa est fuiem
faciam. Ut u̾o non unhumani pa¬
tris fu̾it epłe principium si id pi¬
etas coegerit humentib oculis
legisse sit sictis fiuem liniib

Expanded text:
parabilis inherensque ossibus ac meparabilis inherensque ossibus ac medullis. 31 Quid ergo dolent homines in funeribus filiorum? profecto non certum et publicum nature debitum, sed mortis insperatum ordinem. Hic tibi, quantum intelligi datur, nec improvisus nec ignoratus fuit. Prima lugendi causa sublata est, inopini dolor vulneris. Aut igitur affectus tuos divino subdis imperio, quod docti omnes et bene instituti faciunt, et quecunque tibi acciderunt tam previdisti equanimiter quam tulisti; aut si forte, quoniam suum nature ius eripere difficile est, gemitum reluctanti paternus amor vi expressit, tantum tamen tempus effluxit ex quo lugere primum ceperis, ut iam verisimile sit lacrimas aruisse. Lentescit enim tractu dolor, lentescit et gaudium; quodque unum habent bonum, humanarum oratio longior invisa est, finem faciam. 32 Ut vero non inhumani patris fuerit epystole principium, si id pietas coegerit, humentibus oculis legisse, sic siccis finem luminibus
Abbreviated transcription (Latin):
mogeniti tui ac nepotũ casu mag̃
ac mag̾ horrere p̃sagium tuũ cepͭ
donec ipẽ dolore ꝯfectus ut arbitro:
nonissime moriẽs dictum patris
tisti quidem s plena fide comple¬
uit. Que res cunctis qui eam au¬
diuere mirabilis. michi u̾o magis
in dies horribilis ac stupenda est.
Memimisti oĩum nõ dubito. Ego
certe sic memini. ut adhuc sepul¬
chrium allud marmoreum autiquii
qd̾ iu angło est et cui ut̾q nr̃ĩu cu¬
bito insistebat. ad hec et oris tui ha¬
bitum specture uoces q illas tui
his ainib audire michi uideat.
Que cum ita sint: non debet ĩtole¬
rabile damnum esse qd̾ tanto aute
prouisum est Armat enĩ medita¬
tio aminũ. Quid pateris qd nõ te
passurum scires: ⁊ emo pborat fi¬
lum se geruisse mortalem nͥ sit
idem amens et ꝓprie moitalitatis
oblitus. Auanus nr̃i silẽs filios ha¬
bere. Nichil u̾o magis est urmm ꝙͣ
insita atq iudicta uascentibus
condicio moriendi. sola oim inse¬

Expanded text:
mogeniti tui ac nepotum casu, magis mogeniti tui ac nepotum casu, magis ac magis horrere presagium tuum cepit, donec ipse dolore confectus, ut arbitror, novissime moriendo dictum patris tristi quidem sed plena fide complevit. Que res cuntis qui eam audivere mirabilis, michi vero magis in dies horribilis ac stupenda est. 29 Meministi omnium, non dubito; ego certe sic memini, ut adhuc sepulcrum illud marmoreum antiquum, quod in angulo est et cui uterque nostrum cubito insistebat, ad hec et oris tui habitum spectare, vocesque illas tuas his auribus audire michi videar. 30 Que cum ita sint, non debet intolerabile damnum esse, quod tanto ante previsum est; armat enim meditatio animum. Quid pateris quod non te passurum scires? nemo plorat filium se genuisse mortalem, nisi sit idem amens et proprie mortalitatis oblitus. Amamus nostri similes filios habere; nichil vero magis est nostrum, quam insita atque indicta nascentibus conditio moriendi, sola omnium inse
Abbreviated transcription (Latin):
fato uisum. qd̾ mestus dico. Si qͥ¬
den confuso nature ordine filioꝵ
meorum omĩum beres ero. hec dicẽs.
undantes lacrinus oculos au̾tisti.
Id quonam seu cũ presagio seu der
monitu dixeris. incertum. ꝙͣuis ua¬
ticiuari aliqua de natorum enẽtib
principes solere. testis est dius ue¬
spasianus qui alt̾nis natoꝵ mortis
genus amboꝵ q p̾m̃ciauit impe¬
nũ. Ego quidem die illo tanꝙͣ uel
casu tibi elapsum. uel ab indigna¬
cione profectum u̾bum oꝯtempsi fa¬
teor. neq tantarum fore uirium su¬
spicatus sum. Post longum uo tem¬
pus dum crebris filior mortib q̃ri
fidem uatitino inderem: rem int̾
aunicos retuli Inde neq uulgus ef¬
fusa est. Itaq sacre memorie i obẽs.
romam decus cardinis et familie
tue princeps trib iam fr̃ĩb defut̃tis
euicit p̃cibus extorsitq ut sibi rẽ
totam ordine natrarem. qd̾ cũ un¬
nus fecissemr ille suspirãs ait utiuã.¬

Expanded text:
fato visum quod mestus dico; siquifato visum quod mestus dico; siquidem, confuso nature ordine, filiorum meorum omnium heres ero’. Hec dicens, undantes lacrimis oculos avertisti. 27 Id quonam seu animi presagio seu Dei monitu dixeris, incertum; quamvis vaticinari aliqua de natorum eventibus principes solere, testis est divus Vespasianus, qui alterius natorum mortis genus, amborumque prenuntiavit imperium. Ego quidem die illo, tanquam vel casu tibi elapsum vel ab indignatione profectum verbum contempsi, fateor; neque tantarum fore virium suspicatus sum. Post longum vero tempus, dum crebris filiorum mortibus queri fidem vaticinio viderem, rem inter amicos retuli; inde in vulgus effusa est. 28 Itaque sacre memorie Iohannes, romani decus cardinis et familie tue princeps, tribus iam fratribus defunctis, evicit precibus extorsitque ut sibi rem totam ordine narrarem; quod cum invitus fecissem, ille suspirans ait: ‘U
Abbreviated transcription (Latin):
sum p̾teritorum oĩum obliuio et ut
anut adolicio sit. Post hauc die
nullum michi nel in nultu uel ĩ u̾bo
ite uestigni iidebis Unũ nõ filebo:
tuius te tempus in cẽ testem facio
Michi quidem obicitur ĩ primis ꝙ cõ¬
tra etatis mee decus plurib me bel¬
lis implicem ꝙͣ oportet hauc filiis
odiorum atq disccummũ h̾editatẽ
relicturus. Ego u̾o deum testor. mil¬
lam me aliam ob cansam nͥ amore
pacis beua suscipere. Quietis aindũ
nie uł seuectus ultimai et ni hoc iam
tenreo pectore frigescens aĩs uł lon¬
gua humanorũ casinm reddit obs¬
uacio. Detum ita fixum atq firtũ
tẽo. labori terga non uertere. malẽ
transuilliora. sed si ita sors tulerit:
ad sepulchrum pocius pugnando ꝑ¬
ueniam ꝙͣ distam ẜune senex. Ad
id sane quod de hereditate dicitur.
hoc unum respondisse uelim. ⁊ hic
fige in me crulos aminũ q. utinam
hereditatem al quami filiis dumitte¬
rem. s aliud noto meo debitũ aliud

Expanded text:
sum, preteritorum omnium oblivio et ut sum, preteritorum omnium oblivio et ut aiunt, abolitio sit: post hanc diem nullum michi vel in vultu vel in verbo ire vestigium videbis. Unum non silebo, cuius te tempus in omne testem facioMichi quidem obicitur in primis quod contra etatis mee decus pluribus me bellis implicem quam oportet, hanc filiis odorum atque discriminum hereditatem relicturus; ego vero Deum testor, nullam me aliam ob causam nisi amore pacis bella suscipere. Quietis avidum me vel senectus ultima et in hoc iam terreo pectore frigescens animus, vel longa humanorum casuum reddit observatio. 26 Verum ita fixum atque firmatum habeo, labori terga non vertere. Mallem tranquilliora, sed si ita sors tulerit, ad sepulcrum potius pugnando perveniam quam discam servire senex. Ad id sane quod de hereditate dicitur, hoc unum respondisse velim — et hic fige in me oculos animumque —: utinam hereditatem aliquam filiis dimitterem; sed aliud voto meo debitum, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
me tecum agereu. et forte soli hora
diei iam sera essemus deambulan¬
tes i uia lata q̃ a dounbz tus ad
capitolii artem ducit. Coustituus
tandem illic ubi trausu̾sa illaui secat
uia. que a montib ad cauiilli arcũ
atq ide ad tiderim descendit. dũq
ui illo quadruuo nullo int̾pellante
multa colloqu eremur de statu domꝰ
ac faiilie tue que tunc ut sepe ał ex¬
tremis clarior ꝑiculis cuuli bello gra¬
ussimo agitaba tur. iicidit ut fit
uinus ex filiis tus mencio. quo cum
suggestu maliuolorũ reor eo tempore
plusꝙͣ paterua iracundia dissidebas
s tribuit michi beignitas tua qd̃
multis aute negauetas. ut me aue¬
tore ille tunc tecum rediret in graci¬
am. Ceterum cũ de eo multa mecũ
familiarit questus esses. mutata
sconte tandem adiecisti. hoc fere. Nõ
euim retum modo s u̾dorum michi
tuus de quo me cogis ut pat̾ne sim
affectus multa in senectutem meã
que bonestius contimisset enonunt.¬

Expanded text:
me tecum agerem, et forte soli hora me tecum agerem, et forte soli hora diei iam sera essemus, deambulantes in Via Lata, que a domibus tuis ad Capitolii arcem ducit, constitimus tandem illic ubi transversa illa secat via que a Montibus ad Camilli arcum atque inde ad Tyberim descendit; 22 dumque in illo quadrivio, nullo interpellante, multa colloqueremur de statu domus ac familie tue, que tunc, ut sepe alias extremis clarior periculis, civili bello gravissimo agitabatur, incidit, ut fit, unius ex filiis tuis mentio, quocum — suggestu malivolorum, reor — eo tempore plusquam paterna iracundia dissidebas. 23 Sed tribuit michi benignitas tua, quod multis ante negaveras, ut me autore ille tunc tecum rediret in gratiam. Ceterum cum de eo multa mecum familiariter questus esses, mutata fronte tandem adiecisti hec fere — non enim rerum modo, sed verborum michi us, amicus tuus, de quo me cogis ut paterne sim affectus, multa in senectutem meam que honestius continuisset, evomuit
Abbreviated transcription (Latin):
aliis enim oñim: secum loqui pauco¬
cum est. Multa sunt que loquaris.
multa q̃ respondeas. multa eium in
tam longa uita fecisti. quorum uel
menimisse iocundissimũ esse potest.
Non possunt ut apud ciceronem ait
Cato omnes esse. Scipiones aut ma¬
rum ut urbium expugnaciones. ut
pedestres nauales q pugnas ut bel¬
la a se gesta ut triumphos recordẽt.
Tu u̾o de illorum es acie quibus reꝵ
sufre recordacio głiosa est. Recordare
que gesseris doun milicieq. que t̾ra
pellago sis passus quos labores. que
peritula obiens. q̃ tibi cdarissima ꝯ¬
isti. et ta les huĩsti quales ut amissi¬
amisisse. durum. sic huĩsse suaissi¬
niũ sit. Adde ꝙ nichil intanto accidit.
Ea sapiencia tua est ut nõ modo que
tibi euenerunt. s et omina q̃ possũt
euenire preuideris. Possibile em̃ i¬
chil est mopinabile sapienti. Stulto¬
cum imp̾meditata sunt omnia. nõ
que ex te audierumn effinere michi pu
culos est. dum aute annos decem Ro¬

Expanded text:
aliis enim omnium, secum loqui paucoaliis enim omnium, secum loqui paucorum est. Multa sunt que loquaris, multa que respondeas; multa enim in tam longa vita fecisti, quorum vel meminisse iocundissimum esse potest. 19 «Non possunt» ut apud Ciceronem ait Cato, «omnes esse Scipiones aut Maximi, ut urbium expugnationes, ut pedestres navalesque pugnas, ut bella a se gesta, ut triumphos recordentur». Tu vero de illorum es acie, quibus rerum suarum recordatio gloriosa est. Recordare que gesseris domi militieque, que terra pelagoque sis passus, quos labores, que pericula obieris, que tibi clarissima cisti, et tales habuisti, quales ut amisisse durum, sic habuisse suavissimum sit. Adde quod nichil incauto accidit; ea sapientia tua est, ut non modo que tibi evenerunt, sed et omnia que possunt evenire, previderis; possibile enim nichil est inopinabile sapienti, stultorum impremeditata sunt omnia. 21que ex te audierim, effluere michi putculos est —: dum ante annos decem Ro
Abbreviated transcription (Latin):
marissima. heu laboriosa requies.
heu fimeste blaudicie. Quid metuẽ
uichil haduisse quod placeat. durũ.¬
cai inimiũ fateor s sic oportuit ut doc¬
cior morenis. Putasses solidum ali¬
quid esse fortunam: si ens alterã
tantummͦ faciem aspexisses. ¶ Oml¬
tis iactate casib. quid nũc expectas
ut dicaur. Nolo speres. nolo despes.
alterum uam. alterũ infirimi aĩ est.
Quid enim oro te speres: uouos filios.
noua conuugia: Intempestiua est
etas. tam senectus apta nupciis ꝙ̃
bruma messib. Rdiculũ ioci genus
sponsus sener. Contra autem. quid
desperes: de tot filiis nullum hiabes
Si bẽs te ipsum: satis est. Nulle diuitie
maiores nulla clarior possessio ꝙͣ in
potãte anĩm hẽre. Inueminus qui cẽ¬
tum et quindecim filios hũerit. Eroti¬
mus quidam rex arabum. mirũ dictu.
septingentos huĩsse traditur. Se ip̃m¬
be̾re pancis contigit. Ausisti collo¬
quia filiorum: tecum loquere. Cum

Expanded text:
marissima, heu laboriosa requies, marissima, heu laboriosa requies, heu funeste blanditie! quid metuendnichil habuisse quod placeat; durui nimium, fateor; sed sic oportuit, ut doctior morereris; putasses solidum aliquid esse fortunam, si eius alteram tantummodo faciem aspexisses. 17 O multis iactate casibus, quid nunc expectas ut dicam? nolo speres, nolo desperes; alterum vani, alterum infirmi animi est. Quid enim, oro te, speres? novos filios, nova coniugia? Intempestiva est etas; tam senectus apta nuptiis, quam bruma messibus. Ridiculum ioci genus, sponsus senex. Contra autem, quid desperes? de tot filiis nullum habes; si habes te ipsum, satis est: nulle divitie maiores, nulla clarior possessio quam in potestate animum habere. 18 Invenimus qui centum et quindecim filios habuerit; Erotimus quidam rex Arabum, mirum dictu, septingentos habuisse traditur; se ipbere paucis contigit. Amisisti colloquia filiorum? tecum loquere; cum
Abbreviated transcription (Latin):
sultum est. Eripitur et natoꝵ ma
fundamentis. In de aliis usq ad in¬
uidiosam magnitudiẽm auctis et
nira luce fulgentib fortune peper¬
ceras. et muscens amara cum dulcib
desiderium defunctoꝵ suꝑstitum so¬
lacio lemebas. Iam sensim oblittera¬
tus pͥmor uulueꝵ dolor erat. felix ad¬
huc. et ut drei chetello felicior mori
poteras. longua uita p̾stitit ut fie¬
res priano sulior ꝙͣ chetello. Metel¬
lum quippe sepelierunt sui. suos pri¬
aunis sepelunt. Multum diu̾sa con¬
dicio. Trur fortuna pauca ne incon¬
stancie tue argumenta prebueras.
uissimo tpre uario genere moriẽdi
posses infelix. Iam comitacior eras
formidares. Iam morti proximor
constitisse uidebaris. s ĩpotens illa ⁊¬
ni semꝑ et uarii sic sepe mesti et
flebiles ludi sunt. et certe millum
ascensui gloriolo fauisse crediderim.¬
tantum fauoris insignior cdades. ⁊
ex tam alto tertibilior casus esset.
Neq eñ poteras tam infelie esse
insi fuisses ante tam felre. Talium

Expanded text:
sultum est. Eripitur et natorum mfundamentis. 12 Inde aliis usque ad invidiosam magnitudinem auctis et mira luce fulgentibus, fortune peperceras, et miscens amara cum dulcibus, desiderium defunctorum superstitum solatio leniebas; iam sensim obliteratus primorum vulnerum dolor erat, felix adhuc, et ut dixi, Metello felicior mori poteras. 13 Longa vita prestitit ut fieres Priamo similior quam Metello; Metellum quippe sepelierunt sui, suos Priamus sepelivit: multum diversa conditio! Trux Fortuna, pauca ne inconstantie tue argumenta prebueras, vissimo tempore vario genere moriendi posses infelix, iam comitatior eras formidares, iam morti proximiorconstitisse videbaris; sed impotens illa ni semper et varii, sic sepe mesti et flebiles ludi sunt; et certe nullum ascensui glorioso favisse crediderimtantum favoris insignior clades et ex tam alto terribilior casus esset; neque enim poteras tam infelix esse, nisi fuisses ante tam felix. Talium
Abbreviated transcription (Latin):
g̾inanos frẽs iã pridem sepelietas.
Quem non tantarum colũnarum
riuua prosterueret: Mansisti tamẽ
nicontussus. et quod ꝓprium magni
ĩuictiq aĩ fuit nni te unũ uinu̾sam
domus sarcinam trãstulisti. Ex il¬
lo quidem daminũ irceparabile ĩmor¬
tali ꝯpẽsabas fama. retumq pre¬
grandiũ memoria solabaris inq tot
fratum locum nepotum longus or¬
do successerat. dilecta tibi interim
et amãtissima ueor eripit᷑. felrx
morte suci. nec in hunc ẜuata dolo¬
rem. Multo quidem sua morte feli¬
cior ꝙͣ uror euãdri de qua id dictũ
est. Illi enum ne unius. huic ne plĩ¬
morum filiorum acerbum uiteti¬
tum uideret tempestina morte con

Expanded text:
germanos fratres iampridem sepelieras; germanos fratres iampridem sepelieras; quem non tantarum columnarum ruina prosterneret? mansisti tamen inconcussus, et quod proprium magni invictique animi fuit, in te unum universam domus sarcinam transtulisti; ex illo quidem damnum irreparabile immortali compensabas fama, rerumque pregrandium memoria solabaris; inque tot fratrum locum nepotum longus ordo successerat. 11 Dilecta tibi interim et amantissima uxor eripitur, Felix morte sua nec in hunc servata dolorem; multo quidem sua morte felicior quam uxor Evandria, de qua id dictum est; illi enim ne unius, huic ne plurimorum filiorum acerbum interitum videret, tempestiva morte con
Abbreviated transcription (Latin):
nri temporis. si qualis uite cursus ta¬
lis exitus fuisset. nichil mali est qd̃
nou secum afferat longa etas. U̾t
multorũ dierum uaigatio. sic mul¬
torum aunoꝵ inta est. Non unum
celo sidus. non una tempestas pela¬
go. Sepe flectendus dauus. sepe cõ¬
trahenda sunt carbasa. et sepe quo
nil ꝑiculosius ht̃ ars nautica pro
uentorum uarietate flectenda st̃¬
carbasa. Nuꝙͣ expectes ut duu sit
ũnota tranquillitas aut matis aut
uite. Mutantur assidue rerum faci¬
es et sepe serenssunus mane dies
nubilo fine concluditur. Mene salis
placidi uultum fluctus q quietos
ignorare iubes: me ue huic ꝯ fidere
monstro. hoc apud uirgilium ille fa¬
mosus uauta in mari dicit. hoc apd̃
se ipsum sapiẽs uir dicet in uita.
Nichil metint armatus et iugi me¬
ditacione p̾paratus aĩus. ĩprouidũ
et sibi leta omnia prouuttentem
quelibet adu̾sa deiciunt. S ad for¬
tune tue uanietatẽ redeo. ¶Quĩq

Expanded text:
nostri temporis, si qualis vite cursus tanostri temporis, si qualis vite cursus talis exitus fuisset. Nichil mali est quod non secum afferat longa etas. Ut multorum dierum navigatio, sic multorum annorum vita est: non unum celo sidus, non una tempestas pelago; sepe flectendus clavus, sepe contrahenda sunt carbasa, et sepe, quo nil periculosius habet ars nautica, pro ventorum varietate flectenda sunt. 9 Nunquam expectes ut diu sit immota tranquillitas aut maris aut vite; mutantur assidue rerum facies, et sepe serenissimus mane dies nubilo fine concluditur. Me ne salis placidi vultum fluctusque quietos Ignorare iubes, me ne huic confidere monstro? Hoc apud Virgilium ille famosus nauta in mari dicit, hoc apud se ipsum sapiens vir dicet in vita. Nichil metuit armatus et iugi meditatione preparatus animus; improvidum et sibi leta omnia promittentem quelibet adversa deiciunt. Sed ad fortune tue varietatem redeo. 10 Quinque
Abbreviated transcription (Latin):
diuinus quidem et plenus prisce u̾e¬
q romane indolis adolescẽs. cui iure
optimo Columme cognonien obuigisse
dicetes. neq emii de colũna ut cet̾i̾.
s ip̃a colũna dicebatur. In quã scilicet
anncorũ spes. in quã domus iugẽs ⁊
poris ugor. idem et amor armorum
et equorum studiũ. et equitandi ꝑi¬
tia. Alter quoq marcellus in dies uł
si quid marcello clarius fiebat. Que
cum ita essent. quã ꝙͣ u̾sum roma¬
num resonat nomen uulgo iam fe¬
licissums si dici põt felicior ac sũmis
sublumor uidebaris ¶S sapiẽtes
expectare finem iubent. qd̾ ille fortu¬
natissimus oliui rex lidoꝵ solonis cõ¬
silio mouetur/ Re enim uera de morta¬
li felicitate mors iudicat. et qd̃ nura¬
bilius. de et̾ua ⁊ emo ergo confidat.
lubrica felicitas est. uis te felicem fa¬
tear: morere. uea testes uite sunt ci¬
uis et sepulchrum. Aute eim quo
alcior es eo grauiori subiaces riuue.
unicum felicitatis exemplum eras

Expanded text:
divinus quidem et plenus prisce veredivinus quidem et plenus prisce vereque romane indolis adolescens, cui iure optimo Columne cognomen obtigisse diceres? neque enim ‘de columna’, ut ceteri, sed ipse ‘columna’ dicebatur, in quam scilicet amicorum spes, in quam domus ingens et poris vigor, idem et amor armorum et equorum studium et equitandi peritia; alter quoque Marcellus in dies, vel siquid Marcello clarius, fiebat. Que cum ita essent, quaquaversum romanum resonat nomen, vulgo iam felicissimis, si dici potest, felicior, ac summis sublimior videbaris. 8 Sed sapientes expectare finem iubent, quod ille fortunatissimus olim rex Lidorum Solonis consilio monetur; re enim vera de mortali felicitate mors iudicat et quod mirabilius, de eterna. Nemo ergo confidat; lubrica felicitas est. Vis te felicem fatear? morere; veri testes vite sunt cinis ac sepulcrum; ante enim, quo altior es, eo graviori subiaces ruine. Unicum felicitatis exemplum eras
Abbreviated transcription (Latin):
ter religionis eimẽciam cuius int̾
paganũ xpĩanumq hominem cõpa¬
racio nulla est cedere illum tibi saltẽ
fratrum ac liberorum inuneto dignũ
erat. fratrem ille nullum habuisse le¬
gitur. tibi quinq contingerant sũmi
uiri. et ut breuiter dicam uec sãgiũe
nec fortua ꝙͣ uirtutib et gloria cla¬
riores. Quatuor ille filios habuit p̾¬
torios consulares censorios triũpha¬
les. Tibi septem fuerunt. Unus rõne
ecclĩe cardinalis. alius uel cardinali
maior futurus. si ad legitĩam ꝑuenis¬
set etatem. Tres epĩ. duo belloꝵ duces.
et beslica głria parenti ut omĩa si¬
niul expediam prope pares. Illi tres
Tibi u̾o sex filie. de quaꝵ moribus silẽ¬
cium breuiloquio preferendum puto.
Et q̃uam deus boue ꝙͣ florens ex utͦq
seru uepotum ac pronepotum acies.
ꝙͣ dultis turba: ꝙͣ iocunda societas. Qͥs
ille ne infinita sequar ex primogeĩto
filio. Primogentus nepos. Iohannes

Expanded text:
ter religionis eminentiam, cuius inter ter religionis eminentiam, cuius inter paganum cristianumque hominem comparatio nulla est, cedere illum tibi, saltem fratrum ac liberorum numero, dignum erat. 5 Fratrem ille nullum habuisse legitur; tibi quinque contigerant, summi viri, et ut breviter dicam, nec sanguine nec fortuna quam virtutibus et gloria clariores. Quattuor ille filios habuit, pretorios consulares censorios triumphales; tibi septem fuerant: unus Romane Ecclesie cardinalis, alius vel cardinali maior futurus, si ad legitimam pervenisset etatem, tres epyscopi, duo bellorum duces et bellica gloria parenti, ut omnia simul expediam, prope pares. Illi tres, tibi vero sex filie, de quarum moribus silentium breviloquio preferendum puto. 6 Et quenam, Deus bone, quam florens ex utroque sexu nepotum ac pronepotum acies! quam dulcis turba, quam iocunda societas! Quis ille, ne infinita sequar, ex primogenito filio primogenitus nepos, Iohannes,
Abbreviated transcription (Latin):
et uictoriatum ac trumphoꝵ titult
Senectus longeua et inconcussa usq
sub ultimum fortuna. Si quid eiũ ad¬
uersi int̾iiscere hactenus ausa est: qͣ¬
lia multa famosis ꝑsecutionib ꝑtu¬
listi: fecit hoc ut asꝑitate insigni abst̃¬
geretur et eintesceret glorie tue decꝰ
Nanc tibi fidem prope centesimum
uite annũ fortuna seruauerat. et tu
similit̾ in orbe t̾rarum et in orbis regi¬
na urbe prtuceps natus. poteras ubi
de felicitate agitur ea scilicet que spe¬
ran potest in hac uita rarissimis exẽ¬
płis tuum nomẽ nserere. Non ut so¬
phidius mops et inglonus arator mei¬
dati felre dictus oraiculo. s ut glorio sis¬
sunus om̃i ur̃e etatis romanorum du¬
cum. et qd prorsus difficillunũ ac pene
nupossibile dixetun in altissima for¬
tuna felicissimus. Poteras excluso ar¬
chade peregriuo sedere fidentius. Roma¬
uus cum romano. princeps cũ principe.
Stephanus cum in etello. Nisi quod pre¬

Expanded text:
et victoriarum ac triumphorum tituli, et victoriarum ac triumphorum tituli, senectus longeva et inconcussa usque sub ultimum fortuna. 3 Siquid enim adversi intermiscere hactenus ausa est, qualia multa famosis persecutionibus pertulisti, fecit hoc ut asperitate insigni abstergeretur et enitesceret glorie tue decus. Hanc tibi fidem prope centesimum vite annum fortuna servaverat; et tu similiter, in orbe terrarum et in orbis regina urbe princeps natus, poteras, ubi de felicitate agitur, ea scilicet que sperari potest in hac vita, rarissimis exemplis tuum nomen inserere, 4 non ut Sophidius, inops et inglorius arator, mendaci felix dictus oraculo, sed ut gloriosissimus omnium nostre etatis romanorum ducum et, quod prorsus difficillimum ac pene impossibile dixerim, in altissima fortuna felicissimus; poteras, excluso archade peregrino, sedere fidentius romanus cum romano, princeps cum principe, Stephanus cum Metello, nisi quod pre
Abbreviated transcription (Latin):
dolores. Atqz estus curasq graues e
pectore pelli: Augentur pocius a liu¬
turq. allia est igitur huius egritudĩs
meditina. cuius quidem qd̾ fat̾i ueri¬
tas iubet nr̃ esculapius auctor ẽ. hec¬
be autem quib illa conficit᷑ uł in or¬
tulo tuo certe non sunt uł incognite
tibi sunt uł mameno gustu efficiũt
ne tangantu. uale et qd optuum
adnsus omĩa inte nr̃e mala remedi¬
uni reor quicquid se ad monendum
loco aĩui obtulerit diligentꝰ exami¬
na. et si principio delectaris finẽ cogita.¬
colũpna semoiẽ mixta lan̾itis ꝯsolacõ
Eu muerande senex.
hen uinatissimũ caput
quo piaculi genere ce¬
lum offendisti. Quid
fecisti ut tam longe ui¬
te supplicio pureris. Mecellus alter
diccbaris. nec ĩ merito. omnia conue¬
uerant. patria. genus. forma. diuicie.
alieq corporis atq amini singl̾ares ⁊
admirabiles dotes uror quoq danissi¬
ma. et uroris generosa fecunditas. ⁊

Expanded text:
dolores Atque estus curasque graves e dolores Atque estus curasque graves e pectore pelli? 9 Augentur potius alunturque. Alia est igitur huius egritudinis medicina, cuius quidem, quod fateri veritas iubet, noster Esculapius auctor est. Herbe autem quibus illa conficitur, vel in ortulo tuo certe non sunt, vel incognite tibi sunt, vel inameno gustu efficiunt ne tangantur. Vale et quod optimum adversus omnia vite nostre mala remedium reor, quicquid se ad movendum loco animum obtulerit, diligenter examina, et si principio delectaris, finem cogita.Columna seniorem, mieu miserande senex, heu vivacissimum caput, quo piaculi genere celum offendisti, quid fecisti, ut tam longe vite supplicio punireris? 2 Metellus alter dicebaris, nec immerito: omnia convenerant, patria genus forma divitie alieque corporis atque animi singulares et admirabiles dotes, uxor quoque clarissima et uxoris generosa fecunditas et
Abbreviated transcription (Latin):
uitas et tam grauis dulcedo merat.
Sane qd̃ int̾e cetera scriptũ erat
africe ice nomen suspirare uel
ĩntum compulit. Neq eim solꝰ
cepti illius exitum expectas michi
u̾o promptius sit arenas maris et
celi astra numerare ꝙͣ cuncta for¬
tue laborib meis ĩuidẽtis obsta¬
cula. finem et ip̃e incertus oꝑior
prorsum ne frustra ingilauerm.
An mich saltem studii mei uolup¬
tas aliqua ꝙͣiuis sera seruetur:
Qd̾ si tite succetserit: ad hoc qualecũ qs
spectaculum ingenii curabo ue quis te
pueniat in orcesta Uitimam lr̃arum
tuarum ꝑticulam subridend legi. Iuuat
eium morbi mei uetenis tales nosse
parrticipes: et enbitiari cogor nõ iguo¬
bile accidẽs qd̾ in tali consedent subiet¬
to. Solamen uͦ nulgaris eloquii qd̃ ex
me iocose nisi fauor erigis ego ex te
si forte anum nuluus fando lentescͥet
et poscendum dicerem et sperandum.
s heu mnis uerum est quod ait ora¬
cius. lnscine u̾siculis speras tibi posse

Expanded text:
vitas et tam gravis dulcedo inerat. 7 vitas et tam gravis dulcedo inerat. 7 Sane quod inter cetera scriptum erat Africe mee nomen, suspirare vel invitum compulit: neque enim solus cepti illius exitum expectas. Michi vero promptius sit arenas maris et celi astra numerare, quam cunta fortune laboribus meis invidentis obstacula; finem et ipse incertus operior, prorsum ne frustra vigilaverim an michi saltem studii mei voluptas aliqua quamvis sera servetur. Quodsi rite successerit, ad hoc qualecunque spectaculum ingenii curabo nequis te preveniat in orchestra. 8 Ultimam literarum tuarum particulam subridens legi; iuvat enim morbi mei veteris tales nosse participes, et arbitrari cogor non ignobile accidens, quod in tali consederit subiecto. Solamen vero vulgaris eloquii, quod ex me iocose, nisi fallor, exigis, ego ex te, si forte animi vulnus fando lentesceret, et poscendum dicerem et sperandum. Sed heu!, nimis verum est quod ait Horatius: Hisce ne versiculis speras tibi posse
Abbreviated transcription (Latin):
oius intusserat. Quonũ ergo pͥmũ
u̾terer. nomanis auicis miseratio
florentuus excusacio. Tran salpius
consolacio debebant᷑. In hoc tamo he¬
sitanti quartus cumor accesserat
Quidam et noĩe michi iuc̃tus ⁊ sau¬
gume. qd̾qr suꝑ omĩa est et amore
et obsequns ão ieo probatissimꝰ
atq carissimus dum ex galliis ad
me uisendi cupidus accelerat mor¬
bo seu laborib uiarum seu celi inle¬
mencia ꝯtracto. Saone subsistere
coactus acerta michi morte subtrahi¬
tur. Qua in re quib u̾dis longeui
parentis ac miẜe matris orbitatẽ
fratrumq solitudĩem ac sororum
lacrimas consolarer: qui meas pro¬
prias lemre non possem. Itaq tur¬
da retum crrtũuentus feci qd̃ in ta¬
lib soleo quiq mos mercie mee ẽ.
statui ex equo uniuersa negligete.
uł si possem eciam oblimisci. Sic af¬
fecto tua uicidens epła torporẽ ab¬
stulit. et destitutum atq abiectũ
calamũ restituit. tam dulcis gra¬

Expanded text:
onis incusserat. 4 Quonam ergo primum onis incusserat. 4 Quonam ergo primum verterer? romanis amicis miseratio, florentinis excusatio, transalpinis consolatio debebatur; in hoc trivio hesitanti quartus rumor accesserat. 5 Quidam et nomine michi iunctus et sanguine, quodque super omnia est, et amore et obsequiis animo meo probatissimus atque carissimus, dum ex Galliis ad me visendi cupidus accelerat, morbo seu laboribus viarum seu celi inclementia contracto, Saone subsistere coactus, acerba michi morte subtrahitur. Qua in re quibus verbis longevi parentis ac misere matris orbitatem fratrumque solitudinem ac sororum lacrimas consolarer, qui meas proprias lenire non possem? 6 Itaque, turba rerum circumventus, feci quod in talibus soleo, quique mos inertie mee est: statui ex equo universa negligere vel, si possem, etiam oblivisci. Sic affecto tua incidens epystola torporem abstulit et destitutum atque abiectum calamum restituit; tam dulcis gra
Abbreviated transcription (Latin):
diiͦ. kł. aprilis. Ad lancelotũ placẽtinũ
nulitem de multip᷑ sua occupacõe iu
Erebat calamo dextera scri¬
bendi auida sed inc̾ta quid¬
¶ scriberet: tã multis et tam
uatiis muo prope tempore nũciis pl¬
sabar. Int̾pellabat hinc tiberis. huic
arnus. huic Rodanus. Ille midn in¬
felitis et de me optime merite urbis
statum muio uerius ruiuam: quam
sine laccunis audire non possum nũ¬
ciauerat. Ille quorindam ingenio¬
sorum adolescentium querelas ad
me diuerso quidem stilo sed una ea¬
demq sentencia transimiserat. indi¬
guancium grauit᷑ q tolecanciũ qͥd
illic expectatus huc diuerterini. seu
quid ita natali solo hĩtaculũ istud
ante tulerim: que crebra multorũ
adnuraicio est. Ille etiam curi ailium
excellentis amnici genitu. qd̃ in lem¬
orib malis minime solebam. qd̾q
nõ tam iudicio. ꝙͣ stupore cadentis
illustrissime familie ac merore sust¬
pi calcar blande s ualide reprehẽsi¬

Expanded text:
VII Kal. Aprilis. 18 Ad Lancelotum Placentinum, VII Kal. Aprilis. 18 Ad Lancelotum Placentinum, militem, de multiplici sua occupatione in Herebat calamo dextera scribendi avida, sed incerta quid scriberet; tam multis et tam variis uno prope tempore nuntiis pulsabar. Interpellabat hinc Tyberis, hinc Arnus, hinc Rodanus; ille michi infelicis et de me optime merite urbis statum, imo verius ruinam, quam sine lacrimis audire non possum, nuntiaverat; 2 ille quorundam ingeniosorum adolescentium querelas ad me diverso quidem stilo sed una eademque sententia transmiserat, indignantium graviterque tolerantium quid illic expectatus huc diverterim, seu quid ita natali solo habitaculum istud antetulerim, que crebra multorum admiratio est; 3 ille autem curialium excellentis amici gemitu — quod in levioribus malis minime solebam quodque non tam iudicio quam stupore cadentis illustrissime familie ac merore suscepi — calcar blande sed valide reprehensi