comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bo. qͥ cũ agaio cęsare germanicifilio consciꝰ
cõtͣ se facte cõiurationis fuisse diceretur:
si ego inquit scissem tu nescisses. Qua inre
nõ ita sensus nr̃os meror hebetari. ut impios
scelerata cõtra uirtutẽ querar molitos. S q̃
sꝑauerĩt effecisse uehement̃ amnuror. Nã
det̾iora uelle nr̃i fuerit fortasse defectus.
posse contra innocentiã quȩ sceleratꝰ qͥsq
cõceperit. inspectante deo monstrisimile ẽ.
Uñ haud in utria tuoꝵ quidã familiariũ q̃ feut
Siquidẽ deus inquit est: unde mala: bona
uero unde si nõ est. S fas fuerit nefarios
homines qui bonoꝵ onium tociꝰq senatu
sangumẽ petũt. Nos ȩtiã quos propiigna-¬
re bonis senatuiq inderant. ꝑditũ ire
uoluisse. Sed nũ idẽ de patribus quoq
merebamꝰ. Meministi ut opinor qm̃ dictu¬
rũ qͥd facturũ ue p̃sens semꝑ ipsa dirigebas.
Meministi in quã uerone. cũ rex auidus exi¬

Expanded text:
uerbo, qui cum a Gaio Caesare Germanici filio conscius uerbo, qui cum a Gaio Caesare Germanici filio conscius contra se factae coniurationis fuisse diceretur: ' Si ego,' inquit, ' scissem, tu nescisses. Qua in re non ita sensus nostros maeror hebetauit ut impios scelerata contra uirtutem querar molitos, sed quae sperauerint effecisse uehementer admiror. Nam deteriora uelle nostri fuerit fortasse defectus, posse contra innocentiam, quae sceleratus quisque conceperit inspectante deo, monstri simile est. Vnde haud iniuria tuorum quidam familiarium quaesiuit: 'Si quidem deus, inquit, 'est, unde mala? Bona uero unde, si non est?' Sed fas fuerit nefarios homines qui bonorum omnium totiusque senatus sanguinem petunt, nos etiam quos propugnare bonis senatuique uiderant, perditum ire uoluisse. Sed num idem de patribus quoque merebamur? Meministi, ut opinor, quoniam me dicturum quid facturumue praesens semper ipsa dirigebas, meministi, inquam, Veronae cum rex auidus exi
Abbreviated transcription (Latin):
crim̃: Ne tibi pudor simꝰ. At uolui. necũꝗͣ
uelle clefistã. Fatebim᷑. s impediendi delato¬
ris oꝑa cessabit. An optasse illiꝰ ordinis salu¬
tr̃ nefas uocabo : Ille quidẽsius de me decre¬
tis uti hoc nefas eẽt effecerat: s sibi sẽꝑ men
tiens inprudentia rer̾ mcrita nõ potest
inmutare. Necmͥ socratico decreto fas ẽẽ
arbitror uel occuluisse ueritatẽ. uel cõtessis¬
se m̃datiũ. Uerũ id quo quo. ⁊eno sit tuo
sapientiũ quę iudicio esti mandũ relinquo.
Cuiꝰ rei seriẽ atq ueritatẽ. ne latere posteros
queat stile etiã memoriȩ mondaui. Nã
decõpositis falso litt̃is qͥbꝰ lib̾tatẽ arguor sꝑasse
romanã quid attin& dicere : Quaꝵ fraus
apta patuiss&. si nob̾ ipsoꝵ cõfessione delatoꝵ.
qͦd in omibꝰ negotiis maximas uires ht̃ uti
licuiss&. Uaque sꝑari reliqͣ lib̾tas porest. Atq
utinã poss& ulla. Respondissẽ canii

Expanded text:
crimen, ne tibi pudor simus? At uolui nec umquam crimen, ne tibi pudor simus? At uolui nec umquam uelle desistam. Fatebimur? Sed impediendi delatoris opera cessauit. An optasse illius ordinis salutem nefas uocabo? Ille quidem suis de me decretis, uti hoc nefas etiens imprudentia, rerum merita non potest immutare: nec mihi Socratico decreto fas esse arbitror, vel occuluisse veritatem, vel concessisse mendacium. 53 Verum id quoquo modo sit, tuo sapientiumque judicio aestimandum relinquo. Cujus rei seriem atque veritatem ne latere posteros queat stylo etiam memoriaeque mandavi. Nam de compositis falso litteris, quibus libertatem arguor sperasse Romanam quid attinet dicere? Quarum fraus aperta patuisset, si nobis ipsorum confessione delatorum, quod in omnibus negotiis maximas uires habet, uti licuisset. Nam quae sperari leliqua libertas potest? Atque utinam posset ulla! Respondissem Canii
Abbreviated transcription (Latin):
aeris necessitate c̃pulsꝰ est. Opilionẽ
uͦ atq guaudentiũ cũ obinnum̃as.
multiplicesq fraudes ire in exiliũ regia cen¬
sura decreutss&. cũq illi parere nolentes
sa craꝵ sese ediũ defensione tuerent᷑. Cõꝑ¬
tũ q id regi for&. edixit. ut nisi intra p̃scͥp¬
tũ diẽ rauenna urbe dicedera. notas ĩsigni¬
ti frontibꝰ pellerentur. Quto huic seuerita¬
ti posse asstru uidetur. At qͥ ĩ eo die de¬
ferentibꝰ eiscdẽ nominis nr̃i delatio suscep¬
ta ẽ Quid igit᷑ : nr̃e nȩ artes ita meruer̃:
An illos accusatores iustos fecit p̾missa dãp¬
natio: Ita ne nichil fortunã puduit:
Si minus accusatȩ in nocentiȩ. at accusantiũ
uilitas. At cui criminis arguimͦ sũmã q̃ri
Senatũ dacim᷑ saliũi cẽ uoluisse. modũ desid̾as :
Delato ẽ ne documita deferr&. quibꝰ senatũ
mardeatis reũ facer& impedissẽ cruminam᷑.
Quio igitur o magistra censes. Inficiabim᷑

Expanded text:
aeris necessitate compulsus est. Opilionem aeris necessitate compulsus est. Opilionem uero atque Gaudentium cum ob innumeras multiplicesque fraudes ire in exilium regia censura decreuisset cumque illi parere nolentes sacrarum sese aedium defensione tuerentur compertumque id regi foret, edixit: uti ni intra praescriptum diem Rauenna urbe decederent, notas insigniti frontibus pellerentur. Quid huic seueritati posse astrui uidetur? Atqui in eo die deferentibus eisdem nominis nostri delatio suscepta est. Quid igitur? Nostraene artes ita me-ruerunt? An illos accusatores iustos fecit praeniissa damnatio? Itane nihil fortunam puduit si minus accusatae innocentiae, at accusantium uilitatis? 1 At cuius criminis arguimur summam quaeris? Senatum dicimur saluum esse uoluisse. Modum desideras? Delatorem ne documenta deferret quibus senatum maiestatis reum faceret impedisse criminamur. Quid igitur o magistra censes? Infitiabimur
Abbreviated transcription (Latin):
nis. tũ publiciꝰ uectigalibꝰ pessũ dari.
ñ alit̾ quã qui patiebant᷑ in dolui. Cũ
acerbȩ famis tẽpore grauis atq ĩ expli-¬
cabiliꝰ in dicta coemptio. profligatirra
in oꝑia cãpaniã prouinciã uidetur. cer¬
tam̃ ad uersũ p̾fectũ p̃torii cõmunis cõ-¬
modi ratione suscepi. rege cognoscente:
Et ne coẽptio exigeretur euici. Palilinũ
cõsularẽ uirũ cuiꝰ opes palatinȩ canẽ
iã spe atq ambitioẽ deuorass&̃. ab ipsis
hiantiũ faucibꝰ traxi. Ne albinũ cõsula¬
rẽ uirũ p̃iudicate accusationis pena
corriper& odiis mecipriam delatoris
opposui. Satis ne in me magnas iudeor
exacerbasse discordias . S eẽ apud cetos
tucior debui. qͥ michi amore iustieͥ nicħl
ap̃d aulicos quo magis eẽm tucior.
reseruaui. Quibꝰ aũ deferentibꝰ ꝑculsi
sumꝰ. quoꝵ basiliꝰ olĩ regio ministĩo de¬
puls : indelationẽ nrĩ nominis alieni

Expanded text:
nis, tum publicis vectigalibus pessumdari nis, tum publicis vectigalibus pessumdari non aliter quam qui patiebantur indolui. Cum acerbae famis tempore gravis atque inexplicabilis indicta coemptio profligatura inopia Campaniam provinciam videretur, certamen adversum praefectum praetorii communis comodi ratione suscepi, rege cognoscente contendi et ne coemptio exigeretur, euici. Paulinum consularem uirum cuius opes Palatinae canes iam spe atque ambitione deuorassent, ab ipsis hiantium faucibus traxi. Ne Albinum consularem uirum praeiudicatae accusationis poena corriperet, odiis me Cypriani delatoris opposui. Satisne in me magnas uideor exaceruasse discordias? Sed esse apud ceteros tutior debui qui mihi amore iustitiae nihil apud aulicos quo magis essem tutior reseruaui. Quibus autem deferentibus perculsi sumus? Quorum Basilius olim regio ministerio depulsus in delationem nostri nominis alieni
Abbreviated transcription (Latin):
gubnacula. pestẽ bonis ac ꝑniciẽ fer ent.
Hãc igit᷑ actoritatẽ secitus qͦd are in ter
secreta ocia didicam. transferre in actũ
publicȩamministrationis optaui Tu
mͥ & qui te sapientiũ m̃tibꝰ inseruit deus estiᷤꝰ¬
consci. nullũ me ad magistratũ nisi comu¬
ne bonoꝵ. omĩũ studiũ detulisse: Inde c̨ũ
imꝓbis gͣues in exorabilesq discordie ͭ ͥ ᷤᷤ qͦd
conscientiȩ lib̾tas hab& ꝓtuendo uire sp̃ta
potentioꝵ sẽꝑ offensio Quociens ego coni gas¬
tũ in imbecilli cuiusq fortunas impetũ
facientẽ obuiꝰ excepi. Quociens triguil¬
lã regiȩ p̃positũ domꝰ. ab incepta & ꝑpe¬
tͣta iam prorsus in iuria de ieci: Quoci.¬
ens miseros qͦs infinitis calũpnis impu¬
nita barbaroꝵ sẽꝑ auaricia uexabat. ob¬
iecta ꝑiculis actoritate ꝓtexi: Nunꝗͣ
me abiure ad in uiriã qͥsquã detrax̃.
Prouincialiũ fortunas. tũ priuatis rapi¬

Expanded text:
gubernacula pestem bonis ac perniciem ferrent. gubernacula pestem bonis ac perniciem ferrent. Hanc igitur auctoritatem secutus, quod a te inter secreta otia didiceram, transferre in actum publicae amministrationis optavi. Tu ihi et, qui te sapientium mentibus inseruit, deus conscii nullum me ad magistratum nisi commune bonorum omnium studium detulisse. Inde cum improbis graves inexorabilesque discordiae et, quod conscientiae libertas habet, pro tuendo iure spreta potentiorum semper offensio. Quotiens ego Conigastum in imbecilli cuiusque fortunas impetum facientem obvius excepi, quotiens Trigguillam regiae praepositum domus ab incepta, perpetrata iam prorsus iniuria deieci, quotiens miseros, quos infinitis calumniis impunita barbarorum semper avaritia vexabat, obiecta periculis auctoritate protexi! Numquam me ab iure ad iniuriam quicquam detraxit. Provincialium fortunas tum privatis rapi
Abbreviated transcription (Latin):
Si oꝑam medicantis expectas oport& uulnꝰ de.¬
tegas. Tum ego collecto in iuires mumo in¬
quã. Anne adhuc eg& ammonitione: Nec
ꝑ se satis emin& fortunȩ in nos seuientis asꝑitaᷤᷤ.
Nichil ne te ipsa loci facies mou&: Heccine ẽ
bibliotheta. quã certissimã tibi sedẽ nr̃is in
laribꝰ ipsa delegeras. In qua mecũ sepe resi-¬
dens de humanaꝵ. diuinaꝵq rerũ scien.¬
tia disserebas. talis habitꝰ. talisq uultꝰ erat.
cũ tecũ naturȩ secreta rimarer. cũ michi
siderũ uias radio describeres. Cũ mores nr̃o.
tociꝰq uite rationẽ ad cȩlestis ordinis exẽplar
formares: Heccine p̃mia referimꝰ tibi obse¬
quentes: At qͥ tu hanc sententiã platonis
ore sancxisti. beatas fore res public as.si eas
uł studrosi sapientiȩ regerã uł eeꝵ recto¬
res studere sapientię cõtigiss&. Tu eide
uiri ore hanc sapientibꝰ capessende rei pu¬
blice necessariã causa eẽ moniristi. ne
imꝓbis flagiciosisq ciuibꝰ urbuĩ relicta

Expanded text:
Si operam medicantis exspectas, oportet vulnus detegas. — Tum egit collecto in vires animo: Anne adhuc eget ammonitione nec per se satis eminet fortunae in nos exagitantis asperitas? Nihilne te ipsa loci facies movet? Haecine est bibliotheca, quam certissimam tibi sedem nostris in laribus ipsa delegeras, in qua mecum saepe residens de humanarum divinarumque rerum scientia disserebas? Talis habitus talisque vultus erat, cum tecum naturae secreta rimarer, cum mihi siderum vias radio describeres, cum mores nostros totiusque vitae rationem ad caelestis ordinis exempla formares? Haecine praemia referimus tibi obsequentes? Atqui tu hanc sententiam Platonis ore sanxisti beatas fore res publicas, si eas vel studiosi - sapientiae regerent vel earum rectores studere sapientiae contigisset. Tu eiusdem viri ore hanc sapientibus capessendae rei publicae necessariam causam esse monuisti., ne improbis flagitiosisque civibus urbium relicta
Abbreviated transcription (Latin):
Que diuisa recolligit
A lt̃nũ q legens it.
Ilunc sũmis cap̃ inserit
Nunc decidit in infima
Tũ sese referens sibi
ueris falsa redarguit
Nec est efficiens magis
Longe causa potentiar
Q uãq̃ matĩe modo
Imp̃ssas patitur notas
P recedit tñ excoitans
de uires auimi mouens
uiuo ui corpore passio
Cũ uł lux oołos ferit
uel uox auribus instrepit
T̃ũ mentis iugor exitus
Quas intus speties tenet
A dmotus simiłł uocans
Notis aplicat extis
Introrsũq reꝯditis
F ormis miscet ymagines

Expanded text:
Quae diuisa recolligit Quae diuisa recolligit alternumque legens iter nunc summis caput inserit, nunc decedit in infima, tum sese referens sibi ueris falsa redarguit? Haec est efficiens magis longe causa potentior quam quae materiae modo impressas patitur notas. Praecedit tamen excitans ac uires animi mouens uiuo in corpore passio cum uel lux oculos ferit uel uox auribus instrepit. Tum mentis uigor excitus quas intus species tenet ad motus similes uocans notis applicat exteris introrsumque reconditis formis miscet imagines
Abbreviated transcription (Latin):
rationaili ꝯceptiõe ꝯsiderat. Imagina¬
tio quoq tam ⁊ si ex sensibꝰ uidendi
formandiq figuras sũpsit exordiũ.
sensu tñ absente. sensibilia queq col¬
lustrat. nõ sensibili s imaginaria
ratioẽ iudicandi. Uides ne gͥ. ut in cog¬
noscendo cuncta sua potiꝰ facultate.
quã eoꝵ que cognoseũtur utuͥntur:
Neq id inuria. Nã cũ om̃e iuditiũ iu¬
dicantis actu existat. necesse est.
ut sua quisq oꝑam nõ ex aliena s ex
pͥa potestate ꝑficiat.
Quondã porticus atulit
O bscuros nimiũ senes
Qui sensus ⁊ ymagi nes
Ecorperibꝰ extimis
Credant m̃tibꝰ in pͥmi
ut quõdã celeri stilo
Mos est equere pagine
que nullas habeat notas
P rossas fig̾e litt̃as.
S mens si ꝓͥs iugens
Nlichil motibꝰ explicat
S tantũ patiens iacet.
Notis subdita corpoꝵ
Cassas q i specłi uicẽ
Rerũ reddit uuagines.
Cernens omĩa nocio.
Quȩ uis singła ꝑspieit
Atq cognita diuidit

Expanded text:
rationali conceptione considerat. Imaginarationali conceptione considerat. Imaginatio quoque, tametsi ex sensibus uisendi formandique figuras sumpsit exordium, sensu tamen absente sensibilia quaeque collustrat non sensibili sed imaginaria ratione iudicandi. Videsne igitur ut in cognoscendo cuncta sua potius facultate quam eorum quae cognoscuntur utantur? Neque id iniuria; nam cum omne iudicium iudicantis actus exsistat, necesse est ut suam quisque operam non ex aliena sed ex propria potestate perficiat. Quondam Porticus attulit obscuros nimium senes, qui sensus et imagines e corporibus extimis credant mentibus imprimi, ut quondam celeri stilo mos est aequore paginae quae nullas habeat notas pressas figere litteras. Sed mens si propriis uigens nihil motibus explicat, sed tantum patiens iacet notis subdita corporum cassasque in speculi uicem rerum redit imagines, cernens omnia notio? Quae uis singula perspicit aut quae cognita diuidit?
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sitatis ambitũ ipsã illã simplioẽ for¬
mã pura mentis atie ꝯtuetur. In quo illut
maxime ꝯsiderandũ est. Llam suꝑior ꝯpre¬
hendendi uis amplectitur inferiorẽ. Infe¬
rior uͦ ad suꝑiorẽ.nullomͦ ꝯsurgit. lleq sẽ
sus aliquid ertͣ mat̾iã ualet. uł uniu̾sales
spẽs imaginatio ꝯtuetur. uł ratio cap̃
fimplicẽ formã. s intelligentia quasi desuꝑ
cit. nec ratiõe utens nec imnaginatiõe
nec sesibus. s illo uno ietu mentes for¬
malit̾ ut ita dicã cuncta ꝓspiciens. Ra¬
tio quoq cũ quid uniu̾sale respic̃. nec una¬
ginatioẽ nec sensibꝰ utens. imaginabilia
uł sensibilia ꝯp̃hendit. hec est eni que
ꝯceptionis sue uniu̾sale ita definiuit.
homo est enĩ animal rationale bipes.
Que cum uniu̾salis notio sit. tñ inragina¬
bilẽ sensibilẽ q eẽ rẽ nullus ignorat.
quod illa nõ imaginatiõe uł sensu. s

Expanded text:
uniuersitatis ambitum ipsam illam simplicem foruniuersitatis ambitum ipsam illam simplicem formam pura mentis acie contuetur. In quo illud maxime considerandum est: nam superior comprehendendi uis amplectitur inferiorem, inferior uero ad superiorem nullo modo consurgit. Neque enim sensus aliquid extra materiam ualspecies imaginatio contuetur, vel ratio capit simplicem formam: sed intelligentia quasi desuper cit, nec ratione utens, nec imaginatione, nec sensibus, sed illo ictu mentis formaliter, ut ita dicam, cuncta prospiciens. Ratio quoque cum quid universale respicit, nec imaginatione, nec sensibus utens, imaginabilia vel sensibilia 15 comprehendit. Haec est enim quae conceptionis suae universale ita definit: homo est animal bipes rationale. Quae cum universalis notio sit, tum imaginabilem sensibilemque esse rem nullus ignorat quod illa non imaginatione uel sensu sed in
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ eneoris causa est. quod omia que qͥsq
nouit. ex ipsoꝵ tãtũ ui atq natura cog̃.¬
nosci extimat᷑ quesciũtur. Quod cotũ
cõtͣ est. Om̃e enĩ quod̾ eognoseitur nõ
scdm suil uim. s sedm cognoscentium
potĩ. ꝯphendituꝵ. facultatẽ. Nam ut hoc
breuili queat erẽplo. eãdẽ corporis rocundi¬
tatẽ: alit̃ ui sus alit̃ taetus agnosoit. Ille
eminus manens. totũ sim ł iactis radus
intuetur. Hic u̾ coherens orbi. atq ꝯuinctꝰ
cirea ipsũ motus ambitũ rotunditate
partibꝰ ꝯp̃hendit. Ipsũ quoq hominem
alit̾ sensus. alit̾ unaginatio. alit̾ ratio.
alit̾ intelligentia ꝯtuetur. Sensus enĩ fi¬
guram insubiecta matĩa ꝯstitutã. una¬
ginatio uͦ. solam sine mat̾ia iudicat fi¬
gurã. Ratio uͦ hanc quoq transceudit.
spetiẽq ipsam que singularibꝰ iest.
uniu̾sali ꝯsideratiõẽ ꝓpendit. Intelligen¬
tie uͦ celsior ocłs eristit. Suꝑ gressa nãq

Expanded text:
Cujus erroris causa est, quod omnia quae quisque Cujus erroris causa est, quod omnia quae quisque novit, ex ipsorum tantum vi atque natura cognosci existimat quae sciuntur, quod totum contra est; omne enim quod cognoscitur non secundum sui uim sed secundum cognoscentium potius comprehenditur facultatem. Nam ut hoc breui liqueat exemplo, eandem corporis rotunditatem aliter uisus aliter tactus agnoscit; ille eminus manens totum simul iactis radiis intuetur, hic uero cohaerens orbi atque coniunctus circa ipsum motus ambitum rotunditatem partibus comprehendit. Ipsum quoque hominem aliter sensus, aliter imaginatio, aliter ratio, aliter intellegentia contuetur. Sensus enim figuram in subiecta materia constitutam, imaginatio uero solam sine materia iudicat figuram; ratio uero hanc quoque transcendit speciemque ipsam quae singularibus inest uniuersali consideratione perpendit. Intellegentiae uero celsior oculus exsistit; supergressa namque
Abbreviated transcription (Latin):
dum cec̃a. Lũ gͥ quiequa illoꝵ ita
fieri necessitas ulla ꝯpellit: Mmime
sine necessitate futura sũt. Quare sũt
quedam euentura. quoꝵ exitus ab om̃i
necessitate sit absolutas. Llam illud
quidẽ nullũ arbitror eẽ uenturum.
quod q̃ nc̃ fuĩt. pͥus quã fierẽt euent᷑a
euentus. Nam sic̃ scientia p̾sentiũ rerũ.
nichil his que fuĩt. ita p̃seientia futuroꝵ.
nichil his que fuĩt uentura sũt necefsi¬
tatis importat. S hoc in quis ipsũ dubitat᷑.
an edꝵ rerũ que necessarios exitus nõ ht̃t
ulla possit ẽe̾ p̃no tio. Dissonare ⁊ eni
uidentur. Puto q si p̃uideantur ꝯse qui
necessitatẽ. Si necessitas desit minune
p̃sciri. nichilq scientia ꝯp̃hẽdi posse
nͥcertũ. Quod si q̃ inẽti sũt exitus ea
quasi incerta ꝓuidentur. opinionis id
ẽẽ caliginẽ. nõ scientie ueritatẽ. Alit̃
enĩ ac sese res habeat arbitrari. ab
integͥtate scientie eredis ee̾ du̾sum.

Expanded text:
dum cetera. Num igitur quicquam illorum ita dum cetera. Num igitur quicquam illorum ita fieri necessitas ulla compellit? – Minime; sine necessitate futura sunt. Quare sunt quaedam euentura quorum exitus ab omni necessitate sit absolutus. Nam illud quidem nullum arbitror esse dicturum, quod quae nunc fiunt prius quam fierint euentura rerum nihil his quae fiunt, ita praescientia futurorum nihil his quae ventura 5 sunt necessitatis importat. Sed hoc, inquis, ipsum dubitatur, an earum rerum quae necessarios exitus non habent, ulla possit esse praenotio. Dissonare etenim videntur: putasque, si praevideantur, consequi necessitatem: si necessitas desit, minime praesciri, nihilque scientia comprehendi posse nisi certum. Quod si quae incerti sunt 10 exitus, ea quasi certa providentur, opinionis id esse caliginem, non scientiae veritatem. Aliter enim ac sese res habeant, arbitrari, ab integritate scientiae credis esse diversum.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ꝯstaret. Om̃e enĩ signũ tantũ quid
sit ostendit. nõ uͦ effic̃ quod designat.
Quare de mostrandum pͥus est. nichil nõ
ex necessitate ꝯting̾e. ut p̃notionẽ sig¬
nũ ẽẽ huiꝰ necessitatis apareat. Alioquĩ
si hec nulla est. ne illa quidẽ eiꝰ rei
signũ pot̾it ẽẽ que nõ est. Iam uͦ ꝓbatio¬
nẽ firma ratioẽ sub niram ꝯstat nõ
ex signis neq petitis extrinsecus ar¬
gum̃tis. s ex ꝯuenientibꝰ necessarusq
causis ẽẽ ducendam. S qui fieri po¬
test. ut ea nõ ꝓueniant que futura
dencia futura eẽ p̃noscit nõ ee euentu¬
ra credamꝰ. Ac nõ illut potius arbitre¬
mur. licet eueniãt. nichil tamẽ ut
euenirent. sin natura necessitatis
habuisse. quod hiuo facile ꝑpendas li¬
cebit. ꝓlura ⁊ enĩ duĩ fuit. subiectaᷤ
occulis intuemur. ut ea q̃ in quadri¬
gis moderandis atq flectendis fac̾e
spectantur aurige. atq ad hunc mo¬

Expanded text:
esse constaret; omne etenim signum tantum quid esse constaret; omne etenim signum tantum quid sit ostendit, non uero efficit quod designat. Quare demonstrandum prius est nihil non ex necessitate contingere, ut praenotionem signum esse huius necessitatis appareat; alioquin si haec nulla est, ne illa quidem eius rei signum poterit esse quae non est. Iam uero probationem firma ratione subnixam constat non ex signis neque petitis extrinsecus argumentis, sed ex convenientibus necessariisque causis esse ducendam. Sed qui fieri potest, ut ea non proveniant, quae futura dentia futura esse praenoscit non esse euentura credamus ac non illud potius arbitremur, licet eueniant, nihil tamen ut euenirent sui natura necessitatis habuisse. Quod hinc facile perpendas licebit: Plura etenim dum fiunt subiecta oculis intuemur, ut ea quae in quadrigis moderandis atque flectendis facere spectantur aurigae, atque ad hunc mo
Abbreviated transcription (Latin):
ea quibꝰ moueris expendero. Iuero
enĩ cur illã soluentiũ rationẽ minꝰ
efficacẽ putes. q̃ quia pc̾ientiã nõ ee̾
futuris rebus causam necefsitatis
existimat. nichil impediri prescien¬
tia arbitrii lib̾tatẽ putat. Nũ enĩ
tu aliũde argum̃tũ futuroꝵ necessi¬
tatis tras. nͥ quod ea que p̃sciũtur
nõ euenire nõ possũt: Si gͥ p̃notio
nullã faturis rebus adicit necessi¬
tatẽ quod tu ⁊̃ paulo antefatebare.
quid est quod uoluntarii exitus rerũ
ad c̾tũ cogantur euentũ : Et enĩ
po sitionis gr̃a. ut quid ꝯsequatur
au̾tas. statuamus nullã ee̾ p̾scientiã.
Num gͥ quantã ad hoc actinet. que ex
arbitͥo ueniũt. ad necessitatẽ cogũtur:
Minime. Statuamꝰ it̾um ee. s nichil
rebus necessitatis iniung̾e. Manebit
ut opinor eadẽ uolũtatis integra atq
ab soluta lib̾tas. S hec p̃scientia in¬
quies tã ⁊ si futuris eueniendi neces
sitas nõ est.signũ tam̃ est necessario

Expanded text:
ndero. 335 Quaero enim cur illam solventium rationem minus efficacem putes: quae quia praescientiam non esse futuris rebus causam necessitatis existimat, nihil impediri praescientia arbitrii libertatem putat. Num enim tu aliunde argumentum futurorum necessitatis trahis nisi quod ea quae praesciuntur non euenire non possunt? Si igitur praenotio nullam futuris rebus adicit necessitatem, quod tu etiam paulo ante fatebare, quid est quod uoluntarii exitus rerum ad certum cogantur euentum? Etenim positionis gratia, ut quid consequatur aduertas, statuamus nullam esse praescientiam. Num igitur, quantum ad hoc attinet, quae ex arbitrio ueniunt ad necesitatem Minime. Statuamus iterum esse, sed nihil rebus necessitatis injungere, manebit, ut opinor, eadem voluntatis integra atque absoluta libertas. Sed praescientia, inquies, tametssitas non est, signum tamen est necessario
Abbreviated transcription (Latin):
euentura censet. que ⁊̃ nõ euentre pos¬
sibile est fallit᷑. Iuod nõ sentire modo
nefas est. s ⁊̃ uoce ꝓffeire. At si ita uti
sũt ita ea futura ee̾ dec̾nit. ut aque
uł fieri ea uł nõ fieri posse coguoscat.
que est hec p̃scientia. que nichil c̾tum
nichil stabile ꝯphendit. Aut quid hoc
reffert uaticinio illo ridiculo tiresse.
Quic quid dicã auderit aut nõ. Quid ⁊̃
auuna ꝓuidentia humana opinione
p̃stitit. si uti homines uic̾ta uidicat.
quoꝵ est inc̾tus euentus: Quod si aput
illũ rerũ om̃iũ c̾tissimũ fontẽ. nichil
inc̾ti ẽẽ potest. certus est eoꝵ euentꝰ
que futura firmit᷑ ille p̾scierit. Qua¬
re nulla est humanis ꝯsilus acciomibꝰ¬
q lł̃tas. quas aiuina niens sine fal¬
sitatis eirore cuncta ꝓspiciens. ad unũ
alligat ⁊ ꝯstringit euentũ. Quo semel
recepto quantus occasus humanaꝵ ꝯͣie¬
quatur liquet. Frustra enĩ bonis mał¬

Expanded text:
euentura censet quae etiam non euenire poseuentura censet quae etiam non euenire possibile est, fallitur; quod non sentire modo nefas est, sed etiam uoce proferre, At si ita uti sunt, ita ea futura esse decernit, ut aeque uel fieri ea uel non fieri posse cognoscat, quae est haec praescientia quae nihil certum nihil stabile comprehendit? Aut quid hoc refert uaticinio illo ridiculo Tiresiae? Quidquid dicam, aut erit aut non. Quid etiam diuina prouidentia humana opinione praestiteris si uti homines incerta iudicat quorum est incertus euentus? Quod si apud illum rerum omnium certissimum fontem nihil incerti esse potest, certus eorum est euentus quae futura firmi ter ille praescierit. Quare nulla est humanis consiliis actionibusque libertas quas diuina mens sine falsitatis errore cuncta prospiciens ad unum alligat et constringit euentum. Quo semel recepto quantus occasus humanarum rerum consequatur liquet. Frustra enim bonis mal
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ fucura qm̃ sũt euentura ꝓuidere.
quã putare que olim acciderũt causam
sũme illius e̾e ꝓuidentie: Ad hec sicuti
cũ quid e̾e scio id ipsũ ee̾ necesse est.
ita cũ quid futurũ noui. id ipsũ futurũ
ẽẽ necesse est.Sic fit gͥ. ut euentus pro¬
frite rei nequeat euitari. Postremo siqͥo
aliquis aliorsũ. ꝗͣ sese res ht̃ existimet.
id nõ modo scientia nõ est. s est fallaxopinio
ab scientie ueritate longe diu̾sa. Iuare
siquid ita futurũ est ut eiꝰ c̾tus ac neces¬
sarius nõ sit euentus. id euenturũ ẽe
p̃sciri qui pot̾it: Sic̃ enĩ scientia ipsa
inꝑmixta est falsitati.ita id quod ab ea
ꝯcipitur. ee̾ alit̃. ꝙͣ ꝯcipitur nequid.
Ca nãq causa est.cur mendatio scientia
careat: quod se ita rẽ quãq abere necesse
est iuti eam sese habere scientia ꝯprehe¬
dit. Quid gͥ. Quo nãmͦ deus hec incerta
futura p̾noscit: Nam si in euitabiliter

Expanded text:
deum futura quoniam sunt euentura prouidere, deum futura quoniam sunt euentura prouidere, quam putare quae olim acciderunt causam summae illius esse prouidentiae? Ad haec sicuti cum quid esse scio, id ipsum esse necesse est, ita cum quid futurum noui, id ipsum futurum esse necesse est. Sic fit igitur ut euentus praescitae rei nequeat euitari. Postremo si quid aliquis aliorsum atque sese res habet existimet, id non modo scientia non est, sed est opinio fallax ab scientiae ueritate longe diuersa. Quare si quid ita futurum est ut eius certus ac necessarius non sit euentus, id euenturum esse praesciri qui poterit? Sicut enim scientia ipsa impermixta est falsitati, ita id quod ab ea concipitur esse aliter atque concipitur nequit. Ea namque causa est cur mendacio scientia careat, quod se ita rem quamque habere necesse est uti eam sese habere scientia comprehendit. Quid igitur? Quonam modo deus haec incerta futura praenoscit? Nam si incuitabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
timur quomͦ sese habeat erdo causaꝵ.
necessarũ eẽ euentũ p̃seitaꝵ rerũ.⁊̃ si¬
pscientia futuris rebus eueniendi neces¬
sitatẽ nõ uideatur inferre. Et enĩ siquis¬
piã sedeat. opinionẽ qu& eu sedere ꝯiectat.
uera ee̾ necesse est. atq e ꝯu̾so rursus.
si d quopia uera sit opinio qui sedet: eñ
sedere necesse est. In utͦq igͥ necesse est.
In hoc quidẽ sedendi at ur̾o in alt̾o ilita¬
tis. S nõ id cͥco quesq sedet. qm̃ u̾a est opi¬
nio s hec potius u̾a eł. qm̃ quẽ piã sedere
precessit. Ita cũ causa u̾itatis ex alta par¬
te ꝓcedat. inest tñ cõmunis inutͣq neces¬
sitas. Similia de ꝓuidentia futuris q rebꝰ
rationari cpatet. Nam iͥdcͥeo si ⁊̃ qm̃ futura
eueniũt. nichil ominꝰ tñ a deo uł uentu¬
ra ꝓuideri. ił usa necesse est euenire.
est. Iã uͦ quã p̃posterũ est ut et̾ne p̃¬
scientie tẽporaliũ rerũ euentus causa ee
dicatui: Iuid est autẽ aliud ałbitrari. iõ

Expanded text:
tamur, quoquo modo sese habeat ordo causarum, necessarium esse eventum praescitarum reruscientia futuris rebus eueniendi necessitatem non uideatur inferre. Etenim si quispiam sedeat, opinionem quae eum sedere coniectat ueram esse necesse est; atque e conuerso rursus, si de quopiam uera sit opinio quoniam sedet, eum sedere necesse est. In utroque igitur necessitas inest, in hoc quidem sedendi, at uero in altero ueritatis. Sed non idcirco quisque sedet quoniam uera est opinio, sed haec potius uera est quoniam quempiam sedere praecessit. Ita cum causa ueritatis ex altera parte procedat, inest tamen communis in utraque necessitas. Similia de prouidentia futurisque rebus ratiocinari patet. Nam etiam si idcirco quoniaeueniunt, nihilo minus tamen a deo uel uentura prouideri uel prouisa necesse est euenire pest. Iam uero quam praeposterum est ut aeternae praescientiae temporalium rerum euentus causa esse dicatur! Quid es
Abbreviated transcription (Latin):
¶S illa. uetus inquit hec est de
ꝓuidentia querela: Warcͥoq tullio cum
diuinationẽ distribuit uehem̃t᷑ agitata.
Tibi q ipsi res diu ꝓrsus multũq quesi¬
ta. s adhuc nequaquã. ab ullo ur̃m ac¬
tenus sacis diligenter ac firmit̃ expe¬
dita. Cuiꝰ calig̃is causa est. quod huma¬
ne ratiocinationis motus ad diuine
p̃scientie simplicitatẽ nõ pot̾ a̾moue¬
re. Que si ullomͦ cogitari queant. naħ
ꝓrsus relinquetur ambigai. Quos ita

Expanded text:
Tum illa: Vetus, inquit, haec est de Tum illa: Vetus, inquit, haec est de prouidentia querela Marcoque Tullio, cum diuinationem distribuit, uehementer agitata tibique ipsi res diu prorsus multumque quaesita, sed haud quaquam ab ullo uestrum hactenus satis diligenter ac firmi ter expedita. Cuius caliginis causa est, quod humanae ratiocinationis motus ad diuinae praescientiae simplicitatem non potest admoueri, quae si ullo modo cogitari queat, nihil prorsus relinquet
Abbreviated transcription (Latin):
ue nã discors p̃bedera rerũ
c ausa resoluit: quis tanta deus i¬
Ueris statuit bella auobus
Ut q̃ carptĩ singula ꝯstent u ututu¬
Glad̾m nolut mixta uigari :
An nulla est discordia ueris.
Sẽꝑq sibi e̾ta coherent
S mens cecis obruta mẽbris
Nequit opp̃ssi luminis igne
Nerũ tenues noc̾e nexus
Scur tanto flagrat amore
Ueri tectas reꝑire notas
Scit ne quad appetit anxia nosse:
S quis nota scire laborat
At si nescit quid cera petit:
quis eni quicquã nesciꝰ. optet:
Aut quis ualeat nesecta sequi
quo ue inueniat: quis reꝑtam
queat gnarus noce fermã
An cũ mentẽ c̾net altam¬
ꝑ arit̃ sũmã ⁊ singula norat :
Nunc mẽbroꝵ ꝯdita nube.
Nõ in totũ est oblita sui
Sũmã q tenet singula ꝑdẽs.
Igitur quisquis uera requirit
Neutͦ est habitu. nã neq nouit
Mec penitus tñ om̃ia neseit
S quã retinens menunit sumã
Cõsulit alte uisa retctans
Ut seruatis queat oblitas adde re partes.

Expanded text:
Quaenam discors foedera rerum Quaenam discors foedera rerum Causa resoluit? Quis tanta deus Veris statuit bella duobus, Vt quae carptim singula constent Eadem nolint mixta iugari? An nulla est discordia ueris Semperque sibi certa cohaerent? Sed mens caecis obruta membris Nequit oppressi luminis igne Rerum tenues noscere nexus. Sed cur tanto flagrat amore Veri tectas reperire notas? Scitne quod appetit anxia nosse? Sed quis nota scire laborat? At si nescit, quid caeca petit? Quis enim quidquam nescius optet Aut quis ualeat nescita sequi? Quoue inueniat, quisque repertam Queat ignarus noscere formam? An cum mentem cerneret altam. Pariter summam et singula norat? Nunc membrorum condita nube Non in totum est oblita sui Summamque tenet singula perdens. Igitur quisquis uera requirit, Neutro est habitu; nam neque nouit Nec penitus tamen omnia nescit, Sed quam retinens meminit summam Consulit alte uisa retractans, Vt seruatis queat oblitas Addere partes.
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas. llec uitia gͥ uec uirtutes qui¬
quã fueruit. s om̃ium meritoꝵ potuis
mixta atq indiscreta ꝯfusio. Quoq
niohil sceleratiꝰ excogitari potest. cum
ex ꝓuidentia rerũ om̃is ordo ducatur.
nichilq ꝯsilus liceat humanis.
rantur auetorẽ. Igͥ nec sꝑandi aliquid
nec dep̃candi ulla ratio est. Quid enum
optanda omĩa series indeflexa conectit .
Auferetur gͥ uniũ illut int̾ hominẽ dm̃
q comerciũ. sꝑandi scilicet ac dep̃candi.
Siquidem iuste humilitatis p̾cio in esti¬
mabilẽ uicẽ aiune gre ꝓmerem᷑. qui
solus modus est. quo cũ deo collo qui
honunes posse uideantur. illiq in acces¬
se luci pͥus quoq quã inpetretẽt ipsa
suplicandi ratiõe ꝯuingi. Que si recepta
futuroꝵ necessitate nichil uiriũ habe
re credantur. quid erit quo sũmo illi¬
rerũ pͥncipi ꝯiungi atq adherere
possimꝰ : Quare necesse orit humanũ
genus uti paulo ante cantabas. discep.¬
tũ atq disuuctũ suo fonte fatisc̾e.

Expanded text:
 nec virtutes quidquam fuerint, sed 15 omnium meritorum potius mista atque indiscreta confusio. Quoque nihil sceleratius excogitari potest, cum ex providentia rerum, omnis ordo ducatur, nihilque consiliis liceat humanis, rantur auctorem. Igitur nec sperandi aliquid nec deprecandi ulla ratio est. Quid enim optanda omnia series indeflexa connectit? Auferetur igitur unicum illud inter homines Deumque 5 commercium, sperandi scilicet ac deprecandi. Siquidem justae humilitatis pretio inaestimabilem vicem divinae gratiae promeremur: qui solus modus est, quo cum Deo colloqui homines posse videantur, illique inaccessae luci prius quoque quam impetrent, ipsa supplicandi ratione conjungi: quae si, recepta futurorum necessitate, nihil virium habere 10 credantur, quid erit, quo surerum principi conecti atque adhaerere possimus? Quare necesse erit humanum genus, uti paulo ante cantabas, dissaeptum atque disiunctum suo fonte fatiscere.
Abbreviated transcription (Latin):
uro claꝵ lumine phebũ
mellifluit canit oris homerus.
qui tñ intima uiscera t̾re
Nõ ualet aut pelagi radioꝵ
Infirma ꝑrũꝑe luce
h A ut sic magni ꝯditor orbis
huic ex alto cuneta tuenti
Hulla t̾re mole resistũt
Nõ nor atris nubibꝰ obstat¬
Uno mentis e̾uit in hic tu
quẽ qr respic̃ omia solus
Uerũ possis dic̾e solẽ
UM ego. En inquã difficiliore rursus
ambiguitate ꝯfundor. Iuenã inquit i̾ta est.
Iam enĩ quibus ꝑturbare ꝯiecto. Ilimiũ inqͣm
adu̾sari ac repugnare uidetur. p̃nosc̾e unu̾sa
dm. ⁊ esse ullũ lib̾tatis arbitͥum. Llam si
cuncta ꝓspic ds̃ neq falli ullumͦ potest. e ue¬
nire necesse est quod ꝓuidentia futurũ ẽe
erit arbitrũ lib̾tas. lleq enĩ uł factum
aluit ullũ uł quelibet ex ist̾e potĩt uolũ¬
tas. nͥ quã nescia falli ꝓuidentia auuna
p̃ssense.xit. Nã si alior ͭͥ quã ꝓuise sunt
detorqueri ualent. nõ iam erit futurꝗ p̃sẽi¬
entia. s opinio potius inẽta. quod đdõ

Expanded text:
uro clarum lumine Phoebum melliflui canit oris Homerus; qui tamen intima uiscera terrae non ualet aut pelagi radiorum infirma perrumpere luce. Haud sic magni conditor orbis: huic ex alto cuncta tuenti nulla terrae mole resistunt, non nox atris nubibus obstatuno mentis cernit in ictu; quem quia respicit omnia solus uerum possis dicere solem. – Tum ego: En, inquam, difficiliore rursus ambiguitate confundor. – Quaenam, inquit, ista est? Iam enim quibus perturbere, coniecto. – Nimium, inquam, aduersari ac repugnare uidetur praenoscere uniuersa deum et esse ullum libertatis arbitrium. Nam si cuncta prospicit deus neque falli ullo modo potest, euenire necesse est quod prouidentia futurum esse erit arbitrii libertas; neque enim uel factum aliud ullum uel quaelibet exsistere poterit uoluntas nisi quam npraesenserit. Nam si aliorsum quam prousisae sunt detorqueri ualent, non iam erit futuri firma praescientia. sed opinio potius incerta, quod de deo
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ fuerit ulla rationał natura quin
eidẽ lib̾tas adsit arbitͥu. Nam quod ratio¬
ne uti ratiqn̾alit᷑ pot̾. id habet iudiciũ quo
quod q disc̾enat. ꝑ se gͥ fugienda optan¬
da disnoscit. Quod uͦ quis optandũ e̾e iu¬
dicat petit. Nefugit uͦ quod estimat ẽẽ
fugiendũ. Iuare quib in ipsis in est
ratio inest ⁊̃ uolendi nolendiq lib̾tas.
s hanc nõ in omnibꝰ equã ẽẽ ꝯstituo. Hã
suꝑnis diuinis q substancus. ⁊ ꝑspicax
uidiciũ. ⁊ incorrupta uoluntas. ⁊ efficax
optateꝵ p̃stoẽ potestas. humanas i amas
libiores quidẽ ipsas necesse est. cũ se in
mentis diuine speculatiõe ꝯseruãtur.
O̾mus uͦ eũ dilabuntur ad corpora. minus
q ⁊̃ cũ tĩrenis artubus colligantur.
Ex trema uͦ est seruitus cũ uitus dedite.
rationis ꝓͥe possesioẽ cecider ĩt. Nan ubi
occłos asume luce ueritatis ad inferiora
⁊ tenebrosa deiecerĩt. mox it scientie¬

Expanded text:
enim fuerit ulla rationalis natura quin enim fuerit ulla rationalis natura quin eidem libertas adsit arbitrii. Nam quod ratione uti naturaliter potest id habet iudicium quo quidque discernat; per se igitur fugienda optandaue dinoscit. Quod uero quis optandum esse iudicat petit, refugit uero quod aestimat esse fugiendum. Quare quibus in ipsis inest ratio etiam uolendi nolendique libertas, sed hanc non in omnibus aequam esse constituo. Nam supernis diuinisque substantiis et perspicax iudicium et incorrupta uoluntas et efficax optatorum praesto est potestas. Humanas uero animas liberiores quidem esse necesse est cum se in mentis diuinae speculatione conseruant, minus uero cum dilabuntur ad corpora, minusque etiam cum terrenis artubus colligantur; extrema uero est seruitus cum uitiis deditae rationis propriae possessione ceciderunt. Nam ubi oculos a summae luce veritatis ad inferiora, et tenebrosa deiecerint, mox insciti
Abbreviated transcription (Latin):
runtur euentũ. Conc uirere uͦ atq ꝯflue¬
re causas fac̃ ordo ille in euitabili conexiõe
ꝓcedens. qui de ꝓuidentie fonte descen¬
dens. eueta sus locis tẽporib̾ꝰ q disponit.
upis achimenie scopulis ubi u̾sa se quẽtũ
ꝑectoribꝰ figit spicula pugna fugar
Tigris ⁊ eup̃htes uno se fonte resoluũt.
Et mor ab uinetis dissociantur aquis
Si coeant cursũ q it̾um reuocẽtur in unũ
Cõfluat alt̾ra. quos tͣit unda uadi an
Conueniẽt puppes eiulsi flumine trunei
Mixta q fortutoᷤ implieat unda modes
Quos tir̃ ipsa uagos tr̃e dechuia casus
Gurgitis ⁊ lapsi defluiᷤ ordo regit
Sic qͦ ꝑmissis fluitare uidetur abhenis.
Sois patitur frenos. ipsaq lege meat
nima̾ato inquidam. idq uti tu dicis
uta ẽe ꝯsentio.S in hac herentiũ sibi serie
causaꝵ. est ne ulla nr̃i arbitru lib̾tas.
an ipsos quoq humanoꝵ motus am̃oꝵ
fatał eathena ꝯstring̃. Est inquis. Heq

Expanded text:
runtur euentum. Concurrere uero atque conflueruntur euentum. Concurrere uero atque confluere causas facit ordo ille ineuitabili conexione procedens qui de prouidentiae fonte descendens cuncta suis locis temporibusque disponit. Rupis Achaemeniae scopulis, ubi uersa sequentum pectoribus figit spicula pugna fugax, Tigris et Euphrates uno se fonte resoluunt et mox abiunctis dissociantur aquis. Si coeant cursumque iterum reuocentur in unum, confluat alterni quod trahit unda uadi, conuenient puppes et uulsi flumine trunci mixtaque fortuitos implicet unda modos; quos tamen ipsa uagos terrae decliuia casus gurgitis et lapsi defluus ordo regit. Sic quae permissis fluitare uidetur habenis fors patitur frenos ipsaque lege meat. – Animaduerto, inquam, idque uti tu dicis ita esse consentio. Sed in hac haerentium sibi serie causarum estne ulla nostri arbitrii libertas an ipsos quoque humanorum motus animorum fatalis catena constringit? – Est, inquit; neque
Abbreviated transcription (Latin):
ueri ꝓpinqua ratiõe definiuit. Quonam
inquãmͦ: Quociens ait aliquis cuiꝰpiam
rei gr̃a geritur. aliudq quibusdam de
causis. quã. quod intendebatur antting̃.
casus uocatur. Ut siquis colendi agͥ causa
fodiens humũ. de fossi auri pondus inue¬
niat. hoc gͥ fortuitu quidẽ creditur accidis¬
se. uerum nõ de nichilo est. Nam ꝓͥas cai¬
sas ht̃ casus. quuꝵ ipusus in opinatus q
ꝯcursus casu uidetur oꝑatus. Nam si eul¬
tor agͥ humũ foderet. nisi eoloco peccu¬
na suã de positor obruss aurũ nõ e̾e̾t
inuentũ. Hee sũt gͥ fortiuti cause
cõpendii. que ex obuus sibi ⁊ ꝯfluentibꝰ
causis. nõ exgerentis intentiõe ꝓuenuĩt.
Neq enĩ uł qui aurũ obruit. uł qui drũ
exereuit. ut ea peccunia reꝑiretur
intendit. s uti dixi quod ille obruit.
hunc fodisse. ꝯuenit atq ꝯc uirit. Lieet
gͥ difinitre casum ee̾ in opinatũ ex con¬
fiuentibꝰ causis in his que ob aliquid ge¬

Expanded text:
ueri propinqua ratione definiuit. Quonam, ueri propinqua ratione definiuit. Quonam, inquam modo? Quotiens, ait, aliquid cuiuspiam rei gratia geritur aliudque quibusdam de causis quam quod intendebatur obtingit, casus uocatur, ut si quis colendi agri causa fodiens humum defossi auri pondus inueniat. Hoc igitur fortuito quidem creditur accidisse, uerum non de nihilo est; nam proprias causas habet quarum inprouisus inopinatusque concursus casum uidetur operatus. Nam nisi cultor agri humum foderet, nisi eo loci pecuniam suam depositor obruisset, aurum non esset inuentum. Hae sunt igitur fortuiti causae compendii, quod ex obuiis sibi et confluentibus causis, non ex gerentis intentione prouenit. Neque enim uel qui aurum obruit uel qui agrum exercuit ut ea pecunia repperiretur intendit, sed, uti dixi, quo ille obruit hunc fodisse conuenit atque concurrit. Licet igitur definire casum esse inopinatum ex confluentibus causis in his quae ob aliquid ge
Abbreviated transcription (Latin):
motu nulla q causaꝵ ꝯtexiõe ꝑductum
casum ẽẽ definiat. nichil omnino casũ
ẽẽ dec̃ firmo. ⁊ p̃t̃ subiecte rei significa¬
tionẽ inanẽ ꝓrsus uocẽ ee̾ dec̾no. Quis eni
coercente in hordinẽ cuncta deo. locus
esse ullus temeritati reliquus potest:
Nam nichil ex nichilo existe uera senten¬
tia est. cui nemo uiquã uet̾um refra¬
gatus est. quãquã id illi nõ de oꝑante
pͥncipio. s de matheriali subiecto. hoc ÷¬
om̃iũ de natura rationũ. quasi quoddã
iecerut fundam̃tũ. At si nułis ex cau¬
siꝰ aliquid oriatur. io denichilo ortũ ee̾ iu¬
debitur. Quod si hoc fieri nequid. neͤ casũ
quidẽ huiꝰmodi ee possibile est. qualẽ pau¬
lo ante mostrauimꝰ. Iuid gͥ inquam: nichilne
nẽ quod uł casus uł fercuitũ iuire appella¬
riqueat: An est aliquid tam ⁊ si uulgꝰ
lateat. ciu uocabula ista ꝯueniã t: dristo¬
toles m̃s id inquit in phisieis. ⁊ breui ⁊

Expanded text:
motu nullaque causarum conexione productum motu nullaque causarum conexione productum casum esse definiat, nihil omnino casum esse confirmo et praeter subiectae rei significationem inanem prorsus uocem esse deccoercente in ordinem cuncta deo locus esse ullus temeritati reliquus potest? Nam nihil ex nihilo exsistere uera. sententia, est cui nemo umquam ueterum refragatus est, quamquam id illi non de operante principio, sed de materiali subiecto hoc omnium de natura rationum quasi quoddam iecerint fundamentum. At si nullis ex causis aliquid oriatur, id de nihilo ortum esse uidebitur. Quod si hoc fieri nequit, ne casum quidem huiusmodi esse possibile est qualem paulo ante definiuimus. Quid igitur, inquam, nihilne est quod uel casus uel fortuitum iure appellari queat? An est aliquid, tametsi uulgus lateat, cui uocabula ista conueniant? Aristoteles meus id, inquit, in Physicis et breui et
Abbreviated transcription (Latin):
Ite nc̃ fortes ubi celsa magni
duc̃ exẽpli uia cur mertes
C̃ erga nudatis: Suꝑat a tellus
Sidera donat.¬
quedã tractanda atq expedienda
u̾tebat. Tũ ego. Nlecta quidẽ inqͣnt
exołtatio tuaq ꝓrsus auctoritate dignissima.
S quod dudũ tu de ꝓuidentia questionem
pluribus alus implicitã ẽẽ dixisti. re exꝑior.
Quero enĩ an ee̾ aliquid omnino. ⁊ quidnam
ee casi arbitrere. G̾um illa. Festino inguit
Aebitũ ꝓmissiõis absolile. uiãq tibi qua
patͥam reuhearis aꝑire. Haec ⁊ si ꝑ utilia
cognitu. tñ a ꝓpositi nostri tramite paulisꝑ
ausa sũt. Uerendũq est ne deuis fatigatꝰ.
adem̃ciendũ rectũ it̃ suffic̾e nõ possis. Ne
loco fuerit ea quibꝰ marime delector agnos¬
cere. Simul cũ om̃e disputationis tue
latus indubitata fide ꝯstiterit. Hichil de
sequentibus ambigatur. cũ illa. Morem
inquid geram tibi. Similisq sic orsa est.
Siquidẽ in quid aliquis euentũ temerario

Expanded text:
Ite nunc, fortes, ubi celsa magni Ite nunc, fortes, ubi celsa magni ducit exempli uia. Cur inertes terga nudatis? Superata tellus sidera donat.uaedam tractanda atque expedienda uertebat. Tum ego: Recta quidem, inquam, exhortatio tuaque prorsus auctoritate dignissima, sed quod tu dudum de providentia quaestionem pluribus aliis implicitam esse dixisti, re experior. Quaero enim, an esse aliquid omnino et quidnam esse casum arbitrere. — Tum illa: festmo, inquit, debitum promissionis absolvere viamque tibi, qua patriam reveharis, aperire. Haec autem etsi perutilia cognitu, tamen a propositi nostri tramite paulisper aversa sunt verendumque est, ne deviis fatigatus ad emetiendum rectum iter sufficere non possis. — loco fuerit ea quibus maxime delector agnoscere. Simul, cum omne disputationis tuae latus indubitata fide constiterit, nihil de sequentibus ambigatur. – Tum illa: Morem, inquit, geram tibi, simulque sic orsa est: Si quidem, inquit, aliquis euentum temerario
Abbreviated transcription (Latin):
Iasꝑa. nisi aut exercet aut coirigit. punit.
ella bis quinis oꝑatus annis.
Ultor atͥdeus phrigie ruinis
fratris ãmissos chalamos piauit
Iue dũ graie dare uła classi
Optat. ⁊ uentos redimit cruore
Exuit patrẽ. miserũq tristis
F edaratnate uigulũ sac̾dos
fꝰ leuit amissos ithacꝰ sodales
Quos ferus uasto recubans in antro
Mersit urinani poliphemꝰ al uo
S tñ ceco furibundus ore
si audiũ mestis lacͥmis rependit
herculẽ duri colebrãt labores
Ille centauros domuit suꝑbos
Abstulit seuo spoluĩ leoni
Desixit ⁊ certis uolucres sagutis¬
ꝑ oma c̾uenti rapuit leoni dracłni
Aureo leua gͣuior metallo
Cer brũ traxit tripͥici cathena
Uictor inmitẽ posuisse fertur
ꝑ abulũ seuis dnm̃ quadrigis
fronte turpatus acheloꝰ amus.
Ora demersit pudibunda ripis
Strauit antheũ libicis arenis
Catꝰ euandri saciauit iras
S ig̾ spumis hum̾os notauit
Ultimꝰ cȩlũ labor in reslero
Sustulit collo. p̃ciũq rursus
Ultimi cęlũ meruit laboris

Expanded text:
a, nisi aut exercet aut corrigit, punit. Bella bis quinis operatus annis ultor Atrides Phrygiae ruinis fratris amissos thalamos piauit; ille dum Graiae dare uela classi optat et uentos redimit cruore, exuit patrem miserumque tristis foederat natae iugulum sacerdos. Fleuit amissos Ithacus sodales, quos ferus uasto recubans in antro mersit immani Polyphemus aluo; sed tamen caeco furibundus ore gaudium maestis lacrimis rependit. Herculem duri celebrant labores: ille Centauros domuit superbos, abstulit saeuo spolium leoni, fixit et certis uolucres sagittis, poma cernenti rapuit draconi aureo laeuam grauior metallo, Cerberum traxit triplici catena, uictor immitem posuisse fertur pabulum saeuis dominum quadrigis, fronte turpatus Achelous amnis ora demersit pudibunda ripis, strauit Antaeum Libycis harenis, Cacus Euandri satiauit iras, saetiger spumis umeros notauit; ultimus caelum labor inreflexo sustulit collo pretiumque rursus ultimi caelum meruit laboris.
Abbreviated transcription (Latin):
& optimoꝵ inr̃ẽ publicã fama meritoꝵ:
Que quã sit exilis & tociꝰ nacua ponderis. fic c̃sid̃a.
Omnẽ t̾re ambitũ sicuti astrologicis demestra¬
nonib accepifri ad cęli spaciũ puncti constat
oprine rationẽ. idest ut si adcȩlestis globi mag¬
nitudinẽ cõferat᷑ : nichil spatii ꝓr sus hab̾e ui¬
dicetur. Nuiꝰ gͥ tã exigue in mundo relgionis
quarta fere porcio est. sic̃ ptolomeo ꝓbante clidicisi
que noħ cognitis oium antibꝰ incclat᷑. Hinc qͣrte si
qͣntũ meria paludesq premunt. qͣntũq siti uasta
regio distendit᷑ ccgitatione subtraxeres: uix an¬
gussima in habitandi hominib area relinquet᷑.
In hoc gͥ miramo puncti quod̾a puncto cireũ¬
septi atq cc̃ clusi: de ꝑuulgauda fama de: pre

Expanded text:
et optimorum in rem publicam fama meritorum. Quae quam sit exilis et totius vacua ponderis, sic considera. Omnem terrae ambitum, sicuti astrologicis ? demonstrationibus accepisti, ad caeli spatium puncti constat:: obtinere rationem, id est, ut, si ad caelestis globi magnitudinem conferatur, nihil spatii prorsus habere iudicetur. Huius igitur tam exiguae in mundo regionis quarta fere portio est, sicut Ptolomaeo probante didicisti, quae nobis cognitis animantibus incolatur. Huic quartae si, quantum r maria paludesque premunt quantumque siti vasta regio distenditur, cogitatione subtraxeris, vix angustissima inhabitandi hominibus area relinquetur. In hoc igitur minimo puncti quodam puncto circumsaepti atque conclusi de pervulganda fama, de pr
Abbreviated transcription (Latin):
Addit᷑ seuo gladiꝰ ueneno.
um ego scis inꝗͣ ipsa minimũ nob̾ abitionẽ
mortaliũ rer̃ fuisse dominatã. s mat̾iã geren¬
dis rebꝰ optauimꝰ. qͦ ne uirtꝰ tacita cõsenesc̾&.
Et illa . at qͥ Noc unũ est. qͦd p̾stantes qͥdẽ nat᷑a

Expanded text:
additur saevo gladius veneno! — Tum ego: Scis, inquam, ipsa minimum nobis ambitionem mortalium rerum fuisse dominatam; sed materiam gerendis rebus optavimus, quo ne virtus tacita consenesceret. - Et illa: Atqui hoc unum est