comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niu sidus. Scilicet ut inter planetas sol mediꝰ locatus
cordis ymo uitaliu oĩ p̾stantia obtinẽ intelligat᷑
Consentit his alexander ita dicens. Sortitos celsis re¬
plicant anfractib orbes. Uicinu tertis circũnolat au¬
rea luna. qua suꝑ inuehit᷑ cilenius. alma suꝑne. Nec¬
tareu ridens late splendet eitherea. Quadriuigis in¬
uectus equis sol igneus ambit. Quartus & etherias
metas quẽ deinde suꝑne despicit armipotens. Sextus
phetontiꝰ ardor suspicit excelsum brumali fugore sidus.
Plectricane cithare septẽ discrimib quos adsimiles geni¬
tor concordi examine uinxit. Pythagoreũ dogma ra
tione armonica ꝯstare munchã celestiaq distantia
cõgrius & ꝯsonis sibi inuicẽ in t̾uallis impetu nimio &
ordinẽ collerationis non eundẽ esse dicit. Staci quippe¬
post lunã secundã altitudiẽm a terra solidat. memorĩs

Expanded text:
nium sidus, scilicet ut inter planetas sol medius locatus nium sidus, scilicet ut inter planetas sol medius locatus cordis, immo uitalium omnium praestantiam obtinere intellegatur. Consentit his Alexander Milesius ita dicens: Sortitos celsis replicant anfractibus orbes: uicinum terris circumuolat aurea luna, quam super inuehitur Cyllenius. Alma superne nectareum ridens late splendet Cytherea. Quadriiugis inuectus equis sol igneus ambit Quartus et aethereas metas; quem deinde superne despicit Armipotens. Sextus Phaethontius ardor suspicit excelsum brumali frigore sidus. Plectricanae citharae septem discriminibus quos assimilans genitor concordi examine iunxit. Pythagoreum dogma est ratione harmonica constare mundum caelestiaque distantia congruis et consonis sibi inuicem interuallis impetu nimio et ordinem collocationis non eundem esse dicit. Statim quippepost lunam secundam altitudinem a terra soli dat memorans
Abbreviated transcription (Latin):
Matutinus ortus dicit᷑ quotiens solis splendore p̾uento
stella quepiã ante ortu eius apparet. ut canicula. uesꝑti¬
nus cu post occasum solis pͥmitus exoriens astru uidetur.
ut luna noua dicmꝰ exoriri. Simiłr cecasus matutinus
quidẽ quotiens stella que pͥdie ante solem orta erat pro¬
ximante sibi sole splendore euis obumbrata obscurat᷑ &¬
latet. ut lunã uidemꝰ. Uesꝑtinus uõ cu ĩ oecasũ positã
stellam aliquã sol cõlẽcutus pͥmu ea corusco splendore cõ¬
dit. Politionẽ uo atq ordine collocationis globoꝵ uł etiã
orbiu quib collocati ferunt᷑ quidã ex pychagoreis hanc
esse dixerũt. Citimũ quidẽ terre p̾cipue esse lie globu.
post quẽ mercurii secundo loco. suꝑ quos luciferi. Suꝑ eu
solis. Ultra quos globu martui Ulcerius ĩouiu. ulti¬
mu u̾õ o uicinu aplani stellisq adherentib ei. satur¬

Expanded text:
Matutinus ortus dicitur quotiens solis splendore praeuento Matutinus ortus dicitur quotiens solis splendore praeuento stella quaepiam ante ortum eius apparet, ut Canicula, uespertinus cum post occasum solis primitus exoriens astrum uidetur, ut lunam nouam dicimus exoriri. Similiter occasus matutinus quidem quotiens stella, quae pridie ante solem orta erat, proximante sibi sole splendore eius obumbrata obscuratur et latet, ut lunam uidemus, uespertinus uero cum in occasu positam stellam aliquam sol consecutus primam eam corusco splendore condit. Positionem uero atque ordinem collocationis globorum uel etiam orbium quibus collocati feruntur planetes quidam ex Pythagoreis hanc esse dixerunt: citimum quidem terrae praecipue esse lunae globum, post quem Mercurii secundo loco, supra quos Luciferi superque eum solis, ultra quos globum Martium, ulterius Iouium, ultimum uero et uicinum aplani stellisque adhaerentibus ei Satur
Abbreviated transcription (Latin):
mom̃tis non ampliꝰ. i. duab uniꝰ signi ꝑtib uł ad aqui¬
lonem uł non nũꝗͣ ad austru ꝓpensior. Uenus uo ꝓpe
Lad oriente occidentẽq discedens. Ortus aute uãrie
dicit᷑. propͥe quidẽ pͥma stellaꝵ & solis efulsio & ultra
finalem cixculũ elatio. ꝓmiscue uõ pͥmus splendor in¬
uehentis solis diem. hunc porte iubar & interdu au¬
toram cognoĩant. Tertia que appellat᷑ acronythos cu
sole ocçidente astrum diametro distans in ꝑte oriẽtis
uidet᷑. Similiter occasus ꝓprie quidẽ pͥmus descen¬
sus infra circulu limitantem. Alter tamẽ etiã prima
stelle alicuiꝰ obscuratio sole obumbrante. Tertia acrony¬
chos cu sole oriente diametro distans mergit᷑ stella.
Ortuu uõ &e occasuu quoꝵ sol auctor est hoe est effulsi¬
onu &e occultationũ quidã matutimi quidã uesꝑini sunt.

Expanded text:
momentis non amplius, id est duabus unius signi partibus uel ad aquimomentis non amplius, id est duabus unius signi partibus uel ad aquilonem uel non numquam ad austrum propensior, Veneris uead orientem occidentemque discedens. Ortus autem uarie dicitur, proprie quidem prima stellarum et solis effulsio et ultra finalem circulum elatio, promisce uero primus splendor inuehentis solis diem — hunc poetae iubar et interdum auroram cognominant —, tertia quae appellatur acronychos, cum sole occidente astrum diametro distans in parte orientis uidetur. Similiter occasus proprie quidem primus descensus infra circulum limitantem, aliter tamen etiam prima stellae alicuius obscuratio sole obumbrante, tertia acronychos, cum sole oriente diametro distans mergitur stella. Ortuum uero et occasuum quorum sol auctor est, hoc est effulsionum et occultationum, quidam matutini, quidam uespertini sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
to uolatu ꝯp̾hendentes eum mõ pigro tractu demũ ab
ꝑagratioĩb effulsionib q & obscuratioi̾b quas ortus & oc¬
casus uecamꝰ minime xurrunt. quippe luna quidẽ post
ꝯuentũ coitũq solis quia prior ꝯuenit ad destinatum
prior uespi semꝑ apparet. & exoriens matutina ꝯditur
in occasum. Contra phenon & pheton & pyrous quia tar¬
duis ꝗͣ sol signoꝵ spacia ꝑagunt tanꝗͣ ab eo ꝯp̾hensi &
p̾teriti semꝑ uespe occidentes exoriunt᷑ matutine lucis
auspicio. Lucifer porro & stilbon ꝯcurrentes soli uixtaq
eum pleꝵq comitantes ꝯp̾hendentes etiã & ab eo in¬
iuce ꝯphensi. Si quidẽ uesꝑe oriunt᷑ condent᷑ in aliam
uesꝑam. Si matutino illucescent in aliud mane mer¬
gent᷑ ꝑteĩm ceteris erraticis stellis asole longo inter¬
uallo recedentib ut plerũq diametro distent. Stilbon
& lucifer cuca solem semp uident᷑. Stilbon quidẽ.xx.

Expanded text:
to uolatu comprehendentes eum, modo pigro tractu demum ab to uolatu comprehendentes eum, modo pigro tractu demum ab peragrationibus effulsionibusque et obscurationibus, quas ortus et occasus uocamus, minime concurrunt. Quippe luna quidem post conuentum coitumque solis, quia prior conuenit ad destinatum, prior uesperi semper apparens et exoriens, matutina conditur in occasum. Contra Phaenon et Phaethon et Pyrois, quia tardius quam sol signorum spatia peragunt, tamquam ab eo comprehensi et praeteriti semper uespere occidentes exoriuntur matutinae lucis auspicio. Lucifer porro et Stilbon concurrentes soli iuxtaque eum plerumque comitantes, comprehendentes etiam et ab eo inuicem comprehensi si quidem uespere orientur, condentur in aliam uesperam, si matutino illucescent, in aliud mane mergentur. Etenim ceteris erraticis stellis a sole longo interuallo recedentibus, ut plerumque diametro distent, Stilbon et Lucifer circa solem semper uidentur, Stilbon quidem uiginti
Abbreviated transcription (Latin):
tereaq etiã in motu non equa uelocitas. ꝙ equa signoꝵ
dimensa non equis uideant᷑ confic̾e̾ tẽporib. s citiꝰ qui¬
dem tuc cum de ꝓximitate maiores apparent. tardiꝰ
uõ cum longiꝰ a terra remoti minores uident᷑. Euaga¬
tio tam̃ in latum que fit in godiaco non eque ẽ oĩu
quippe solis minor ꝗͣ ceteroꝵ igniu. Tota eĩ eiꝰ eua¬
gatio sub uniꝰ portionis extimationẽ uenit. Lune uͬo
& luciferi uxta opĩonem ueteꝵ uiroꝵ longe maior
ad duodeci fere portiones. Mercurii fere ad octo ꝑtes. Ry¬
ror & phetontis ad ꝗnq. Saturni ad tres portiones. Obeũt
porro signiferi orbis arculos in longũ.i. qua finis exordii¬
q ꝯfiniu ẽ. Luna quidẽ dieꝵ & noctiu spatiis .xxuii.
sꝑatii. Lucifer & stilbon imparib quide gressib hisde
tam pene tẽporib quib sol cursus conficiunt. mõ incita¬

Expanded text:
tereaque etiam in motu non aequa uelocitas, quod aequa signorum tereaque etiam in motu non aequa uelocitas, quod aequa signorum dimensa non aequis uideantur conficere temporibus, sed citius quidem tunc cum ex proximitate maiores apparent, tardius uero cum longius a terra remoti minores uidentur. Euagatio tamen in latum, quae fit in zodiaco, non aequa est omnium, quippe solis minor quam ceterorum ignium; tota enim euagatio sub unius portionis aestimationem uenit. Lunae uero et Luciferi iuxta opinionem ueterum uirorum longe maior ad duodecim fere portiones, Mercurii fere ad octo partes, Pyrois et Phaethontis ad quinque, Saturni ad tres portiones. Obeunt porro signiferi orbis circulos in longum, id est qua finis exordiique confinium est; luna quidem dierum et noctium spatiis XXVII spatii, Lucifer et Stilbon imparibus quidem gressibus, isdem tamen paene temporibus quibus sol cursus conficiunt, modo incita
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾sione rapiunt᷑ ab oriente in occidentẽ ꝑ dies singu¬
los. Item ut ille rate atq merrabiles stelle. Uarias
tam̃ alias agitationes facere uident᷑ cum uł in p̾tereũ¬
tis signi locum migrant tanꝗͣ uniu̾si globi motui ꝯtra¬
nos motus agentes. uł cũ ab aquiloniams ad australia
& e contra latiore deflexione oberrant. atq ab estuo
ad brumalẽ tropicu & inde demũ ad estiuu reu̾tunt᷑.
cuiꝰ quidẽ causa esse signiferi orbis latitudo existimat.
Atq etiã in ip̃ius Lodiaci latitudinẽ obliquas modo¬
ad aquilonẽ mõ ad.austru uertentes. cu quide aqui¬
loni se applicant elatiores cum uõ austro huiles cogno¬
minant᷑. łdq ip̃m non omnes ꝑeque s alii magis. qui¬
dam minus. Uidet᷑ etiã non nulla intuentib in qͣn¬
titate diu̾sitas. siquidẽ e longinquo minores. de ꝓxĩo
cum ad ima uergunt maiores uideant᷑ necessẽ est. Prop¬

Expanded text:
conuersione rapiuntur ab oriente in occidentem per dies singuconuersione rapiuntur ab oriente in occidentem per dies singulos item ut illae ratae atque inerrabiles stellae; uarias tamen alias agitationes facere uidentur, cum uel in praetereuntis signi locum migrant tamquam uniuersi globi motui contrarios motus agentes, uel cum ab aquilentanis ad australia et contra latiore deflexione oberrant atque ab aestiuo ad brumalem tropicum et inde demum ad aestiuum reuertuntur, cuius quidem causa esse signiferi orbis latitudo aestimatur. Atque etiam in ipsius zodiaci latitudine obliqua modoad aquilonem, modo ad austrum uertentes cum quidem aquiloni se applicant, elatiores, cum uero austro, humiles cognominantur, idque ipsum non omnes peraeque, sed alii magis, quidam minus. Videtur etiam non nulla intuentibus in quantitate diuersitas, siquidem e longinquo minores, de proximo, cum ad ima uergunt, maiores uideantur necesse est. Prop
Abbreviated transcription (Latin):
cõtineri. Digniferu uero ex multis ꝯstare in spẽm circu¬
li timpanoꝵ: in cuiꝰ latitudiẽ multe adumbrant᷑ figure.
Secat porro latitudiẽm euis circulus qui intex signa
medius appellat᷑ existens maximꝰ. contĩgens utrumq
tropicũ. & equidialẽ bis secans. Reliqui extimi duo
signifere latitudinis cixculi hutꝰ ip̃ius qui inter signa me¬
dius uocatur breniores sunt.
Situr fire quidẽ stelle nec errintes & item poli cu ma¬
xima cunctaq amplexu ꝓprio ꝯtinente sꝑa que aplanes
uocat᷑ circũferunt᷑ una simpliciq circa illa agitatione adhe¬
rentes ei quicũq circũegerit. Circũacte una & candem
positionem obtinentes ordinemq ĩmutabili tenore ẜuan¬
tes neq unꝗͣ uł in ꝯfirmatione uł in ortu uł ĩ qͣntitate
uł etiã in colore admittentes ullam mutateoẽm. Sol uero
&o luna &e ceteri ꝗnq planetes una quidẽ maioris globi

Expanded text:
contineri, signiferum uero ex multis constare in speciem circucontineri, signiferum uero ex multis constare in speciem circuli tympanorum, in cuius latitudine signorum adumbrantur figurae. Secat porro latitudinem eius circulus qui inter signa medius appellatur, existens maximus, contingens utrumque tropicum et aequidialem bis secans. Reliqui extimi duo signiferae latitudinis circuli huius ipsius, qui inter signa medius uocatur, breuiores sunt. Igitur fixae quidem stellae nec errantes et item poli cum maxima cunctaque amplexu proprio continente sphaera, quae aplanes uocatur, circumferuntur una simplicique circa illam agitatione adhaerentes ei quaque circumegerit circumactae, unam et eandem semper positionem obtinentes ordinemque immutabili tenore seruantes neque umquam uel in conformatione uel in ortu uel in quantitate uel etiam in colore admittentes ullam mutationem. Sol uero et luna et ceteri quinque, id est planetes, una quidem maioris globi
Abbreviated transcription (Latin):
co firmo cardine positione etiã uixta celu rata. uixͣ nos
tam̃ prepõderat pro obliquitate uarie nutans aliterq mo¬
bilis atq aliter insistens. Meridialis quoq & item fina¬
lis quod ad magnitudĩẽ spectat ingentes sunt. quippe
maximi s posicione nutant ꝑ diu̾sas terte plagas hil
&e item aliis se applicantes. At uõ uicini polis .i. septẽtuo¬
nalis oo hinc diuersus antharticus neq maginitudĩe m
positione solida sunt. s pro differẽtia regionu: quiloni¬
ane itemq australis apud quosda maiores apud alios mme¬
nores putant᷑. Contra meditulliu tñ terre .i. ubi sub me¬
ridialem arculu çona se portigit exusta ardore flãmanti
dum ceteros circulos esse circulos uixta definitionẽ quae
docet cuculu esse planam figuram qua una linea circũ¬
ducta cõtineat. Itaq singulos singulis lineis circũducti

Expanded text:
et firmo cardine, positione etiam iuxta caelum rata, iuxta nos et firmo cardine, positione etiam iuxta caelum rata, iuxta nos tamen praeponderat pro obliquitate, uarie nutans aliterque nobis atque aliter insistens. Meridialis quoque et item finalis, quod ad magnitudinem spectat, uigorati sunt, quippe maximi, sed positione nutant per diuersas terrae plagas his et item aliis se applicantes. At uero uicini polis, id est septentrionalis et huic diuersus antarcticus, neque magnitudine neque positione solidati sunt, sed pro differentia regionum aquilentanae itemque australis apud quosdam maiores, apud alios minores putantur. Contra meditullium tamen terrae, id est ubi sub meridialem circulum zona se porrigit exusta ardore flammanti dum ceteros circulos id ipsum esse circulos iuxta definitionem quae docet circulum esse planam figuram quam una linea circumducta contineat, itaque singulos singulis lineis circumductis
Abbreviated transcription (Latin):
limitans mũdu dudensq ĩ duas ꝑtes uixta hoĩu uisu.
quado obiectu terre solũ id hemispiu qđ supue fuerit
uidet᷑ alteꝵ ĩterim lateat sub australi polo. Quem ut
uit poeta. sub pedib stix atra tenet manesq ꝓfundi. Ma¬
gnus oo ip̃e maximos sẽcans gemina sectione equidialem
atq çodiacum. Unde fit ut signor diametro ase dista¬
tiu. alteꝵ quidẽ in ortu alteꝵ appareat ĩ occasu. hunc
auitẽ ip̃m bifaria diuidit. Mendialis qui mesemerinos
dicit᷑ maximus hic qͦ ꝑ ambos curuatus polos sed qui
rectus intelligat᷑ adu̾su finalem quẽ urget meridialis o¬
appellatus. quia medio die ꝑ eu sol excelso itineris elatior
terrã directo despicit nutu. S equidialis quide & qui
latera eius circusistunt tam magnitudie ꝗͣ positione fixi
confirmatiq. Todiacus autẽ magnitudiẽ quide fixus

Expanded text:
limitans mundum diuidensque in duas partes iuxta hominum uisum, limitans mundum diuidensque in duas partes iuxta hominum uisum, quando obiectu terrae solum id hemisphaerium quod superne fuerit uidetur, alterum interim latet sub australi polo quem, ut ait poeta, Sub pedibus Styx atra uidet Manesque profundi, magnus et ipse et maximos secans gemina sectione aequidialem atque zodiacum; unde fit ut signorum diametro a se distantium alterum quidem in ortu, alterum appareat in occasu. Hunc autem ipsum bifariam diuidit meridialis, qui meshemerinos dicitur, maximus hic quoque per ambos curuatus polos, sed qui rectus intellegatur aduersum finalem, quem urget; meridialis appellatur, quia medio die per eum sol excelso itineris elatior terram directo despicit nutu. Sed aequidialis quidem et qui latera eius circumsistunt tam magnitudine quam positione fixi confirmatique, zodiacus autem magnitudine quidem fixus
Abbreviated transcription (Latin):
minus in aliis quoq minime subiectis sibi regionib que
solus ortus & &ecasus uident cum idẽ sol ad hume se appli¬
cdierit circulũ pares horas diei noctisq metit᷑. Inter huc
porro &e arcthoos hac atq illac duo tropici estuuis co bru¬
malis. hic e regione nr̃a uicinus aquiloni. brumalis austro
ppĩquus ꝑ quos obliquus curuat᷑ signifer & ip̃e maximꝰ
curtulus cõtingens tropicos singnlis signis. estiuus quider
canoro brumale autẽ capeorno. ł demq equidialẽ bis secat
citulũ & ip̃e ab eo totiens secat᷑ ꝑ chelas co anetem. sub
quẽ luna & sol ferunt᷑. ceteriq ignes qui uocant pla¬
netes. Phenon iderq saturiu & pheton iouis. purois qͦ
martis. Itẽ lucifer ueneris qui alio quoq censet hespen
noĩe Preterea sailbon mercuriale sidus. Dicit᷑ etiã airculus¬
finalis finalis quẽ nr̃ uisus imaginat᷑. orizon greco nomĩe.

Expanded text:
minus in aliis quoque minime subiectis sibi regionibus, quae minus in aliis quoque minime subiectis sibi regionibus, quae solis ortus et occasus uident, cum idem sol ad hunc se applicuerit circulum, pares horas diei noctisque metitur. Inter hunc porro et arctoos hac atque illac duo tropici, aestiuus et brumalis, hic e regione nostra uicinus aquiloni, brumalis austro propinquus. Per quos obliquus curuatur signifer, et ipse maximus circulus, contingens tropicos singulis signis, aestiuum quidem Cancro, brumalem autem Capricorno; idemque aequidialem bis secat circulum et ipse ab eo totiens secatur per Chelas et Arietem, sub quem luna et sol feruntur ceterique ignes qui uocantur planetes, Phaenon idemque Saturni et Phaethon Iouis, Pyrois quoque Martius, item Lucifer Veneris, qui alio quoque censetur Hesperus nomine, praeterea Stilbon, Mercuriale sidus. Dicitur etiam circulus finalis, quem noster uisus imaginatur, horizon Graeco nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
ne: Comꝑatione quoq adũsu unu̾si corporis unu̾si¬
tatem hactenꝰ dictu. S eĩ celite spera u̾tente semet
circa fixos & manẽtes semꝑ polos ꝯtinuantẽq eolde
polos axem cui adheret medio media tellus comitat᷑
u̾tiginem celitis spere stellaꝵ oĩi polus. & ꝓmiscue
signa celestia gins equabiliter ex ꝓpria ꝯu̾sione distan¬
tib depĩgentia circulos adu̾sos atq obiuos axi quoꝵ
multitudo inuenit denũatione. Pauci tñ nobili celebres
appellatione quos scire utile ẽ ad spectaculu celestie
coree. Unus qui excelso cognitoq nobis & ꝑspicuo
polo uicinꝰ est septẽtrion appellatus ob stellaꝵ sibi sep
tẽ triones. Alter adu̾sus equalis huic ixͣ sũ mersũ
latentemq semꝑ polum ip̃e etia latens antharticus.
Meduis & maximꝰ oĩu bis diuidens spam. E quidia
terre noctes omnes dieb omnib equales exhibet. nihiloq

Expanded text:
ne, comparatione quoque aduersum uniuersi corporis immensine, comparatione quoque aduersum uniuersi corporis immensitatem, hactenus dictum. Sed enim caelite sphaera uertente semet circa fixos et manentes semper polos continuantemque eosdem polos axem, cui adhaeret medio media tellus, comitatur uertiginem caelitis sphaerae stellarum omnium populus et promisce signa caelestia gyris aequabiliter ex propria conuersione distantibus depingentia circulos aduersos atque obuios axi. Quorum multitudo uincit dinumerationem; pauci tamen nobili celebres appellatione, quos scire utile est ad spectaculum caelestis choreae. Vnus, qui excelso cognitoque nobis et perspicuo polo uicinus est, septentrionalis appellatur ob constellatum sibi sidus septentrionis; alter aduersus aequalis huic iuxta submersum latentemque semper polum ipse etiam latens, antarcticus; medius et maximus omnium bis diuidens sphaeram aequidialbi regionibus terrae noctes omnes diebus omnibus aequales exhibet, nihiloque
Abbreviated transcription (Latin):
li puenientes equales inuicẽ. & equalia spacia lineaꝵ
non esse nullus docet. minime ergo a medietate de¬
flectit. Q uõ cu amplitudĩe uniu̾se rei compate
note obtineat modũ declarat᷑ acie uerutoꝵ qui gno¬
mones appellant᷑ a mechanicis ad faciendã solaris umbrã
qua declarant᷑ hore. Liuppe mechanici horologie institu¬
entes ꝑ omnes ꝓuntias omnesq etiã plagas habitabiles
sumunt sibi ꝓmiscue atq ĩdifferẽter hor ip̃oꝵ gno¬
monũ mucrones ꝑ pimeto & medietate solstitialis pi¬
le. nec errant. Ergo si ẽ una uera & certa medietas
solstitialis pile omnes autẽ note atq oĩa puncta ex
oĩ regione terrare assequũt᷑ uera istam solis medie¬
tatem ꝑsp̃icuu ẽ ꝙ omnis terra puncti uicẽ habeat¬
etiã adu̾su solis globu comꝑata. S de forma quidẽ
totiꝰ mũdi terre etiã & ampliꝰ de eiusdẽ media positio¬

Expanded text:
di peruenientes aequales inuicem et aequalia spatia linearum di peruenientes aequales inuicem et aequalia spatia linearum non esse nullus docet; minime ergo a medietate deflectit. Quod uero cum amplitudine uniuersae rei comparata notae obtineat modum, declaratur acie uerutorum, qui gnomones appellantur a mechanicis, ad faciendam solariis umbram qua declarantur horae; quippe mechanici horologia instituentes per omnes prouincias omnesque etiam plagas habitabiles sumunt sibi promisce atque indifferenter horum ipsorum gnomonum mucrones pro puncto et medietate solstitialis pilae, nec errant. Ergo si est una uera et certa medietas solstitialis pilae, omnes autem notae atque omnia puncta ex omni regione terrarum assequuntur ueram istam solis medietatem, perspicuum est quod omnis terra puncti uicem habeat aduersum solis globum comparata. Sed de forma quidem totius mundi, terrae etiam, hoc amplius de eiusdem media positio
Abbreviated transcription (Latin):
humiliorem.b. usq eo quoad com̃pleto uase e fundo. R.¬
ꝯtegat᷑ incremento aque etiã b. & ꝑueniat᷑ usq ad
Nqua equabiliter semꝑ oĩa mẽbra fundata qua cu
plixitatemq & saxosam asꝑitatem
aspiciens similẽ dicet esse ad tornu
leuigate pile deformitatẽ aspioꝵ mõtus
non recte sentit. Non eĩ nos terram globu esse dicimꝰ
s globosam. nec pilam s simillimã pile. Certe totiꝰ ter̃ẽ
magnitudĩem rõnabiliter ꝯcipientes ueritatem nõ uisũ
& sensib in uestigamꝰ. s ad rationis intelligentieq re¬
media potiꝰ examinationẽ deducimꝰ. Nunc iam qͦ pacto
media mũdi sedem obtineat ꝯsiderabit᷑. Opinor si me¬
dia non ẽ atq a medietatis rigore deflectit. non ex
omni & qualibet sui ꝑte dimidietatẽ celi supra se di¬
midietatẽ uõ altera infra se habebit. nec lineas porrec¬
tas ex qualibet nota & usq ad extremũ ambitu mun¬

Expanded text:
humiliorem Β usque eo quoad completo uase a fundo Κ cohumiliorem Β usque eo quoad completo uase a fundo Κ contegatur incremento aquae etiam Β et perueniatur usque ad Η, quo aequabiliter se per omnia membra fundat aqua cum prolixitatemque et saxosam asperitatem aspiciens similem dicet esse ad tornum leuigatae pilae deformitatem asperiorum montium, non recte sentit; non enim nos terram globum esse dicimus sed globosam, nec pilam sed similem pilae. Certe totius terrae magnitudinem animo rationabiliter concipientes ueritatem non uisu et sensibus inuestigamus, sed ad rationis intellegentiaeque remedia potius examinationemque deducimus. Nunc iam quo pacto mediam mundi sedem obtineat considerabitur. Opinor, si media non est atque a medietatis rigore deflectit, non ex omni et qualibet sui parte dimidietatem caeli supra se, dimidietatem uero alteram infra se habebit, nec lineas porrectas ex qualibet nota et usque ad extremum ambitum mun
Abbreviated transcription (Latin):
terra nondu iuderet᷑ ascensa arbore uidere naute.s.
ut p̾texto opposite molis emẽso libero ia exaltatiõe des¬
pectu subiecta undiq considerant᷑. Artificialit̾ quoq
ꝯsiderantes inuenimꝰ aque placide & quiescentis globo¬
sitatem. si quidẽ nͣa tributu sit ut ex supiorib locis hu¬
mor in depressiora defluat. Sunt porro celsiora quide
que a puncto terre płimu distant. humiliora uõ que
minimu. Quare si ponamꝰ aque suꝑficiem planam
& in directa linea positam nt est. a.b. T. Dohine a pũ¬
cto terre. ut puta.k. fursu n̾sum ducat᷑ linea.k .b.
Cõuingant᷑ autẽ extime suꝑficiei ꝑtes duab lineie
h.a. ⁊ h.T. maiores erũt utreq he linee. k.b. lmee
comꝑate. qua si exequare uoluerimꝰ ꝑueniet incremẽ¬
tum usq ad .b. N. & ent una suꝑficies in .a.N.t.
Itaq ex suꝑiorib ꝑtib tam. a. ꝗͣ.T. fluet aqua in

Expanded text:
terra nondum uideretur, ascensa arbore uidere nautae, sterra nondum uideretur, ascensa arbore uidere nautae, scilicet ut praetexto oppositae molis emenso libero iam ex altiore despectu subiecta undique considerentur. Artificialiter quoque considerantes inuenimus aquae placidae et quiescentis globositatem, siquidem natura tributum sit ut ex superioribus locis humor in depressiora defluat; sunt porro celsiora quidem ea quae a puncto terrae plurimum distant, humiliora uero quae minimum. Quare si ponamus aquae superficiem planam et in directa linea positam, ut est ΑΒΓ, dehinc a puncto terrae, ut puta Κ, sursum uersum ducatur linea ΚΒ, coniungantur authis, ΚΑ et ΚΓ, maiores erunt utraeque hae lineae ΚΒ lineae comparatae; quam si exaequare uoluerimus, perueniet incrementum usque ad ΒΗ et erit uera superficies in ΑΗΓ. Itaque ex superioribus partibus, tam Α quam Γ, fluet aqua in
Abbreviated transcription (Latin):
ctu medietatis ꝯmeent oĩa. descensusq rigidi tractꝰ
faciant ĩ modu & spem lineaꝵ a latiore exordio
festinent ad mediu sic probat᷑.ꝙ etiã ui extrinsecus ad¬
nãm prona in terra ferant᷑. Ut in iaculoꝵ tormentis
que qͣdia uiget pulsus suspensus uolitare & secare an¬
ram uidentur. Ubi porro uis illa que impellebat de¬
fecerit ꝯu̾so mucrone descendũt ad terrã que medi¬
etas mũdi est festinantia. Maris etiã cum est in tran¬
quillitate stabili forma & species apparet globosa. Que
cim̃ stantes in littore uidemꝰ ultra fretu ut arborem
turrem ue aut etiã in eodẽ freto nauem hec iacentes
ex equata facie uisũq cu dorso & supsicie maris aut
oĩo non uidemus aut multo certe minora ꝗͣ prius
uidebant᷑ obsĩstente.U. cõtemplantib marina in cur¬
uitate. Atq etiã in nauigando sepenu̾o cu de nani

Expanded text:
ctum medietatis commeent, omnia descensusque rigidi tractus ctum medietatis commeent, omnia descensusque rigidi tractus faciant in modum et speciem linearum a latiore exordio festinent ad medium sic probatur, quod etiam ui extrinsecus adsecundum naturam prona in terram ferantur, ut in iaculorum tormentis quae, quamdiu uiget pulsus, suspensa uolitare et secare auram uidentur; ubi porro uis illa quae impellebat defecerit, conuerso mucrone descendunt ad terram, quae medietas mundi est, festinantia. Maris etiam et totius aquae, cum est in tranquillitate stabili, forma et species apparet globosa. Quae enim stantes in litore uidemus ultra fretum, ut arborem turrimue aut etiam in eodem freto nauim, haec iacentes exaequata facie uisuque cum dorso et superficie maris, aut omnino non uidemus, aut multo certe minora quam prius uidebantur, obsistente uidelicet contemplantibus marina incuruitate. Atque etiam in nauigando saepe numero, cum de naui
Abbreviated transcription (Latin):
plagas. Ideoq luci enis edu̾so terrenis umbris etia¬
nuc obstantib alune illustratione phibentib cu lune
labor nocturna tempestate fiat. Quid ꝙ globositas
terre liquido apparet inter aquiloni septẽtrioniq &
itẽ austro meridieiq subiecta. cu ex utraq regione
huc atq illuc nocturnis itinerib ꝯmeantes ĩ cognitas
sibi stellas spectant cũ ãmiratione nouitatis. cum sit
eudens non regionu stellas esse ꝓprias. s homines
impediri quominꝰ omnes uideant sciantq terre
molib atq exaggeratioib uisui obiectis. E quo
concludit᷑ terram ipere globo similẽ esse. cuiꝰ ex oĩb
regionib crescere ĩ molem suꝑficies comp̾hendatur.
Idem hoc etia naliter intelligi & ꝯp̾hendi pot̾. si ꝗde
oĩa que in aliquo sunt pondere undiq & ex qua¬
libet ꝑte directo tenore descendẽtia ad unũ pun¬

Expanded text:
plagas, ideoque luci eius e diuerso terrenis umbris etiamplagas, ideoque luci eius e diuerso terrenis umbris etiamnunc obstantibus et a lunae illustratione prohibentibus, cum lunae labor nocturna tempestate fiat. Quid quod globositas terrae liquido apparet inter aquiloni septentrionique et item austro meridieique subiecta, cum ex utraque regione huc atque illuc nocturnis itineribus commeantes incognitas sibi stellas spectant cum admiratione nouitatis, cum sit euidens non regionum stellas esse proprias, sed homines impediri quo minus omnes uideant sciantque terrae molibus atque exaggerationibus uisui obiectis. Ex quo concluditur terram sphaerae globo similem esse, cuius ex omnibus regionibus crescere in molem superficies comprehendatur. Idem hoc etiam naturaliter intellegi et comprehendi potest, siquidem omnia quae in aliquo sunt pondere undique et ex qualibet parte directo tenore descendentia ad unum pun
Abbreviated transcription (Latin):
diametroq distantia signa alia signis orientib condat
& p̾mat in cecasum. Item ut ĩ rote u̾tigine. cuiꝰ cu cer¬
ta pars ascendat descendit eiꝰ adu̾sa. quod ĩ alia forma
nisi in sola rotũditate non ꝓuenit. Spere autẽ simi¬
litudo in esfigie terre multimode comp̾hendit᷑. uł ꝙ
non hisdem momẽtis tempoꝵ dies ubiq lucescit. nox¬
q succedens umbras facit s tam ortus ꝗͣ oecasũs in
eois quidẽ citius fuint in occiduis uo regionib tardiꝰ.
ut ꝑspicuu sit esse aliquã elatiore eminentia inter utrã¬
q celi plagam. que obiecta pͥus q̃ sol fiat excelsior te¬
neat noctis umbras. Uel ꝙ lune defectus idem ubiq
eodẽq momẽto accidens diuersis temporib notat᷑. Or¬
enti quidẽ incinis regionib tardiꝰ. ceteris uoͬ pro locoꝵ
diu̾sitate ꝓpter anfractꝰ metasq & nͣales emmentias
terre non hildẽ ubiq curiculis illustrante sole terre

Expanded text:
diametroque distantia signa alia signis orientibus condat diametroque distantia signa alia signis orientibus condat et premat in occasum, item ut in rotae uertigine, cuius cum certa pars ascendat, descendit eius aduersa, quod in alia forma nisi in sola rotunditate non prouenit. Sphaerae autem similitudo in effigie terrae multimode comprehenditur, uel quod non isdem momentis temporum dies ubique illucescit noxque succedens umbras facit, sed tam ortus quam occasus in eois quidem citius fiunt, in occiduis uero regionibus tardius, ut perspicuum sit esse aliquam elatiorem eminentiam inter utramque caeli plagam quae obiecta, priusquam sol fiat excelsior, teneat noctis umbras, uel quod lunae defectus idem ubique eodemque momento accidens diuersis temporibus notatur, orienti quidem uicinis regionibus tardius, ceteris uero pro locorum diuersitate propter anfractus metasque et naturales eminentias terrae non isdem ubique curriculis illustrante sole terrae
Abbreviated transcription (Latin):
cipio uo celestiu igniu ortus uelut emergentiũ ex imo
pagrationesq cu ceteris exaltationib & deinceps de¬
scensiõib usq ad occasuu sũmersiõne eoꝵq rurlũm
ip̃oꝵ ortus ex eodẽ loco & itẽ occasus in occiduu mare
testant᷑ ambire .s. dieb ac noctib celi extimam sũpfĩciem.
Dehinc q ex qualibet regione terre dimidia & ĩ sumitate
posita mũdi pars indet᷑ a nobis. inferior uõ non undetur
nisi dieꝵ & noctiu uicib & successione supior reddita.
obiecta etiã uisui nr̃o obsistente terra. Tumq ex oĩ uisu
omnes linee undiq u̾sum porrecte usq ad extimos am¬
bitus celi equales uident᷑ similiter ut circuli cuiꝰ a puncto
radii ꝑueĩentes usq ad extimam cireuactionem equali
mensura sunt. Pretereaꝙ signifer circulus obliqua uer¬
tigme leuans in ortu signa certa ex adu̾so cõsistentia

Expanded text:
cipio caelestium ignium ortus uelut emergentium ex imo cipio caelestium ignium ortus uelut emergentium ex imo peragrationesque cum certis exaltationibus et deinceps descensionibus usque ad occasum submersionem, eorumque rursum ipsorum ortus ex eodem loco et item occasus in occiduum mare, testantur ambire se diebus ac noctibus caeli extimam superficiem. Dehinc quod ex qualibet regione terrae dimidia et in summitate posita mundi pars uideatur a nobis, inferior uero non uideatur nisi dierum et noctium uicibus et successione superior reddita, obiecta et uisui nostro obsistente terra. Tum quod ex omni uisu omnes lineae undique uersum porrectae usque ad extimos ambitus caeli aequales uideantur, similiter ut circuli, cuius a puncto radii peruenientes usque ad extimam circumactionem aequali mensura sunt. Praeterea quod signifer circulus obliqua uertigine leuans in ortum signa certa ex aduerso consistentia
Abbreviated transcription (Latin):
illi circuactiomi uirtute pontificioq rotatus dato. Una
quippe ut erat eam & indiuisa reliquit. Interiore uoͣ
scidit sexies. septemq impares orbes fabricatus ẽ. uixta
dupli &e tripli spacia orbesq ip̃os ꝯtraria ferri iussit agita¬
tione. Ex quib septẽ tres quidẽ pari nelocitate quatuor
uo &e sibi metip̃is & ad compationẽ ceteroꝵ dispari dis¬
similiq s cu ratione motu. Rursu quo etiã ex ꝑtib
astronomie assecutio tradat᷑ aliquatenꝰ ea que ad pñte
tractatu ꝑtinent breuiter dilucideq prout ñã eoꝵ
est explicabunt᷑. Ait plato mũdi forma rotũda esse
& globosam. terram itẽ globolam i medietate mundi
sitam. eamq puncti quide instar obtine̾. quod ad posi¬
tionẽ ꝑptinet. quod uõ ad exiguitatẽ note cũ umiu̾sae
rei magnitudiẽ comꝑata. S opinor dixisse non
sufficit nisi hec ita esse eudentib ostenda rationibus.
Quatenꝰ igit᷑ est mũdi forma teres & globosa. pͥn¬

Expanded text:
ctioni uirtute pontificioque rotatus dato. Unam quippe, ut erat, eam et indiuisam reliquit, interiorem uero scidit sexies septemque impares orbes fabricatus est iuxta dupli et tripli spatia orbesque ipsos contraria ferri iussit agitatione, ex quibus septem tres quidem pari uelocitate, quattuor uero et sibimet ipsis et ad comparationem ceterorum dispari dissimilique sed cum ratione motu». Rursum quo etiam expertibus astronomiae assecutio tradatur aliquatenus, ea quae ad praesentem tractatum pertinent breuiter dilucideque, prout natura eorum est, explicabuntur. Ait Plato mundi formam rotundam esse et globosam, terram item globosam in medietate mundi sitam eamque puncti quidem instar obtinere, quod ad positionem pertinet, quod uero ad exiguitatem, notae cum uniuersae rei magnitudine comparatam; sed, opinor, dixisse hoc eum non sufficit, nisi hoc ita esse euidentibus ostendatur rationibus. Quatenus igitur est mundi forma teres et globosa? Prin
Abbreviated transcription (Latin):
de semꝑ intelligibilemq naͣm suspex̾it. ce in isdem specta¬
culis pspicatẽ mentis contẽplationẽ cõnegetau̾it tunc
motus similis enis globi motui qui aplanẽs uocat᷑ sine er¬
rore aarcũactus ueram menti cognitionẽ diuini geners
crescit. Nunc uenit ad eui tẽporisq discretiones ce docet
quia mũdus intelligibilis exemplu mũdi sensilis ut pote
pͥncipatu obtinens aĩal inter ceteras intelligibili diuii¬
tatis aĩantes ꝑ omne euu manet inconcu̾ssa stabilitate
imago quoq eius hic sensibilis simulacro eui facto atꝑ
instituto uinget᷑ imago eĩ demu eui tempus est ma¬
nentis in suo statu mimme manens ĩmo ꝓgredieno
semꝑ co replicabilis ymago itaq atep ut ancelligibilis
mũdus ꝑ euu sic sensilis ꝑ omne tempas. Alia quippe
exemploꝵ alia imaginu uita. recteq ĩ uno eode mes
momito mũdus exedificabat᷑ sensilis co dierꝑ ac noctiũ

Expanded text:
edem semper, intellegibilemque naturam suspexerit et in isdem spectaedem semper, intellegibilemque naturam suspexerit et in isdem spectaculis perspicacem mentis contemplationem conuegetauerit, tunc motus similis eius globi motui qui aplanes uocatur sine errore circumactus, ueram menti cognitionem diuini generis creat. Nunc uenit ad aeui temporisque discretionem et docet: quia mundus intellegibilis exemplum est mundi sensilis, utpote principatum obtinens animal inter ceteras intellegibilis diuinitatis animantes, per omne aeuum manet inconcussa stabilitate. Imago quoque eius, hic sensilis, simulacro aeui facto atque instituto iungetur; imago enim demum aeui tempus est manentis in suo statu, tempus porro minime manens, immo progrediens semper et replicabile. Imago Itaque ut intellegibilis mundus per aeuum, sic sensilis per omne tempus — alia quippe exemplorum, alia imaginum uita — recteque uno eodemque momento mundus exaedificabatur sensilis et dierum noctiumque
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdẽq intelligentia maĩfeste reuellat cũ clicit eius
motus rõnabilis sine uoce sine sono. cu quid sensile
spectet circulisq diu̾si gn̾is sine errore fert᷑ uenidico¬
sensu ce certa nũtiante. Cumȩte aiẽ recte opiõness
& digne credulitate nascunt. Porro cu indiuiduu ge¬
nus sempq idem conspexerit ea que sunt motu ĩtimo
sideliter nũtiante intellectꝰ & sciẽtia ꝯualescũt. Sine¬
uoce ac sono motus ratio ẽ in intimis mentis penetra¬
lib residens. hee autẽ differt ab orõne. est eĩm oratio
interpres aĩo ꝯcepte rationis que ritio eu conspexit
in his que nascunt᷑ & cecidunt uł manu fiunto
rursus in omib que sentiunt᷑ & recte tam̃ mouet.
idem hic motus intime mencis nascunt᷑ uere opĩo nes &
si quidẽ inter scientia &e opĩonem sit ampla distantia. Cu
autẽ ꝯstituent se spectatricẽ rere ĩ mutabiliu que sunt ea¬

Expanded text:
eiusdemque intellegentiam manifeste reuelat, cum dicit: «Motus eiusdemque intellegentiam manifeste reuelat, cum dicit: «Motus eius rationabilis sine uoce, sine sono cum quid sensile spectat circulusque diuiante cunctae animae, rectae opiniones et dignae credulitate nascuntur; porro cum indiuiduum genus semperque idem conspexerit, ea quae sunt motu intimo fideliter nuntiante, intellectus et scientia conualescuuoce ac sono motus ratio est in intimis mentis penetralibus residens. Haec autem differt ab oratione; est enim oratio interpres animo conceptae rationis. Quae ratio cum se exerit in his quae nascuntur et occidunt uel manu fiunt et prorsus omnibus quae sentiuntur, et recte tamen mouetur idem hic motus intimae mentis, nascuntur uerae opiniones et siquidem inter scientiam et opinionem sit ampla distantia; cum autem constituerit se spectatricem rerum immutabilium quae sunt ea
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ diu̾sãq natura coaugmẽtata silitudiẽm dissimili¬
tudĩemq reꝵ bonitatisq &e malitie diu̾sitatem op¬
tandeq & execrande nature disparilitatẽ facile ipsis
in reb recognosc̃at. ut pote que diuisa sit nuis. ꝯpoĩta
analogiis. stipata medietatib. ordinata rõnib musĩtis.
scissaq a deo sexies & rursus deuincta ĩ mortalib uin¬
culis ꝯueĩentib diu̾so uarioq totiꝰ mũdam corpories
motui oĩa sc̃iat. & oĩa uixta nãm ꝓpͥam assẽquatur.
Deniq addit. ut igit᷑ ex eiꝰdem & diu̾si natura
cu essentia mixtis coaugmẽtata inligete motu ce
orbiculata circũactione in seip̃am reu̾tens cum aliquã
uł dissĩpabilẽ lubstantiã offenderit uł induuduam
facile recognoscit quid sĩt eiuisdẽ indiuidueq ꝗd ite
duisẽ dissolubilisq nature. Causasq̃ om̃m que pueiunt¬
uidet. Et exhis que accidũt que sint futura metitur.
In his eĩ clare maĩfẽstat nihil esse qd aĩam lateat.

Expanded text:
eadem diuersaque naturis, coagmentata, similitudinem dissimilitudinemque rerum, bonitatisque et malitiae diuersitatem, optandaeque et execrandae naturae disparilitatem facile ipsis in rebus recognoscat, utpote quae diuisa sit numeris, composita analogiis, stipata medietatibus, ordinata rationibus musicis; scissaque adeo sexies et rursum deuincta immortalibus uinculis conuenientibus diuerso uarioque totius mundani corporis motui omnia sciat et omnia ie facta. Ut igitur ex eiusdem et diuersi natura cum essentia mixtis coagmentata indigete motu et orbiculata circuitione in se ipsam reuertens cum aliquam uel dissipabilem substantiam offenderit uel indiuiduam, facile recognoscit, quid sit eiusdem indiuiduaeque, quid item diuersae dissolubilisque naturae causasque omnium quuidet et ex his quae accidunt quae sint futura metitur». In his enim clare manifestat nihil esse quod animam lateat
Abbreviated transcription (Latin):
Tquoĩam solis intemꝑiem falso putari demonstra¬
ꝯficere annuos cursus exposita epicieloꝵ forma decemus
Epiciclus dicit᷑ globus qui ꝑ aliquẽ circulu fert᷑. Sit igitꝰ
etia mic çodiacus circulus quẽ limitant.a.b. s. a. Solsti

Expanded text:
Et quoniam solis motus intemperiem falso putari demonstraEt quoniam solis motus intemperiem falso putari demonstraconficere annuos cursus exposita epicyclorum forma docebimus. Epicyclus dicitur globus qui per aliquem circulum fertur. Sit igitur etiam nunc zodi
Abbreviated transcription (Latin):
ubi totidẽ dieb obierit ꝑuen̾itq
a.h. e regione .s. spectantib udebit᷑ quidẽ supra .a.¬
emenso.lxxxx. dieb & octaua ꝑte uixta numerus
portionu rep̾sentatusq demũ m.E. finito anniu̾saio
anfractu a .a. ambitũ putat᷑ emensus equalẽ ceteris
inquo &e impari gressu. nec in.s. exordiu sui circuli re¬
p̾sentatꝰ. s in .a. aliem .i. ģodiaci eirculi sũmitate. Qsi
duu circuloꝵ .i. maioris çodiaci & minoris solstitialis ex¬
centrici duo puncta ꝯungant᷑ ⁊ fiat .a.a.e. deinde per
go maior N.co. ⁊. Cum ergo sol p.N. fert̾ longi a tra
remotus.i.e. minor nobis uidebit᷑ e longĩquo etiã tardior. quod
sit uixta ꝗntam & semis fere ꝑtem geminoꝵ. Cum noͣ ꝑ ⁊.
fertur ꝓximuis terre maior putabit᷑ uelociorq ĩtuentib.
quod demu fit iuxta ꝗntam oe semis ꝑtem sagittarii.
Medie uo tam stature ꝗͣ uelocitatis cu aut piscess
aut uirginem transiet.

Expanded text:
ubi totidem diebus obierit perueneritque ubi totidem diebus obierit perueneritque ad Κ, e regione Θ spectantibus uidebitur quidem ferri suemenso nonaginta diebus et octaua parte iuxta numerum portionum repraesentatusque demum in Ε, finito anniuersario anfractu, ΔΑ ambitum putatur emensus aequalem ceteris iniquo et impari gressu nec in Ε exordium sui circuli repraesentatus sed in Α alieni, id est zodiaci, circuli summitatem. Quod si duum circulorum, id est maioris zodiaci et minoris solstitialis eccentri, duo puncta coniungantur et fiat ΜΘ. Deinde per go maior ΝΘ quam ΘΞ. Cum ergo sol per Ν feretur longius a terra remotus, id est a Θ, minor nobis uidebitur e longinquo, etiam tardior, quod fit iuxta quintam semis fere partem Geminorum; cum uero per Ξ feretur proximus terrae, maior putabitur uelociorque intuentibus, quod demum fit iuxta quintam semis partem Sagittarii; mediae uero tam staturae quam uelocitatis, cum aut Pisces aut Virginem transiet.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstabit ꝑtib & octana uniꝰ ꝑtis. Necesse est itaq ut cũ
sol accedat ad eam ꝑtem in qua ẽ nobis ĩ puncto .a.¬
gentib mũdi totuis o. idest terra ꝙ inde quoad possu¬
mus intuentib suꝑ .a. tuc̾ ferri uideat᷑ cũ illa regio
nõ solstitialis circuli s godiaci sit. multo altioris sũmitas.
ad quẽ .a. usts nr̃ noñ potest puenire atq ꝑ .s. ce
ambitũ means equabiliter qui ambitus trib ceteris
maior ẽ plurib ut necesse est dieb maiorẽ ambitum
conficiens ubi ad ⁊ puenerit ad .b. ꝑuenisse uidebitur.
& tanꝗͣ a.db. pagrato ambitu equalem quartã ꝑtem s̨o¬
diaci circuli plurib ꝗͣ ratio equabilitatis exigit diebus
esse credet᷑. Rursũmq ⁊ . N. anibitu sui arculi secunde
magintudinis pagrato e quabiliter
ptium est idem ambitus ubi ad
Npuenerit uidebit᷑ nobis ad .s.
puenisse & b. s. ambitũ uelut
equalẽ priori panciorb diebrs
emensus. Eodemq mõ N.k. mi¬
nimũ ambitu lustrans ut pote

Expanded text:
stabit partibus et octaua unius partis. Necesse est itaque ut, cum sol accedat ad eam partem in qua est Ε, nobis in puncto agentibus mundi totius Θ, id est terra, et inde quoad possumus intuentibus super Α tunc ferri uideatur, cum illa regio non solstitialis circuli sed zodiaci sit multo altioris summitas, ad quam uisus noster non potest peruenire. Atque ita per ΕΖ ambitum means aequabiliter, qui ambitus tribus ceteris maior est, pluribus ut necesse est diebus maiorem ambitum conficiens, ubi ad Ζ peruenerit, ad Β peruenisse uidebitur, et tamquam ΑΒ peragrato ambitu aequalem quartam partem zodiaci circuli, pluribus quam ratio aequabilitatis exigit diebus, obisse creditur rursumque ΖΗ ambitu sui circuli secundae magnitudinis peragrato aequabiliter tot enim partium est idem ambitus — ubi ad Η peruenerit, uidebitur nobis ad Γ peruenisse et ΒΓ ambitum uelut aequalem priori paucioribus diebus emensus, eodemque modo ΗΚ minimum ambitum lustrans, utpote
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatẽ. Hac igitur inquit cõstitutione deus ea serie
in longu scidit. & ex una duas fecit. easq mediam me
die in specie chi. grece littere coartauit. curuauitq in or¬
bes quoad corrent inter se capita. orbemq orbi sic ĩfuit.
ut alter adu̾so alter obliquo circuitu rotarent᷑. & exte¬
rioris quidẽ circuli motũ enirdẽ ꝙ erat eiꝰdem nature
ꝯsanguinens cognoĩauit. Interioris autẽ du̾sum. Exteri¬
orem quidẽ curculum quẽ eundẽ cognoĩatum essẽ dixi¬

Expanded text:
necessitatem». «Hanc igitur», inquit, «constitutionem deus tamquam seriem necessitatem». «Hanc igitur», inquit, «constitutionem deus tamquam seriem in longum scidit et ex una dcuruauitque in orbes, quoad coirent inter se capita, orbemque orbi sic inseruit, ut alter eorum aduerso, alter obliquo circuitu rotarentur, et exterioris quidem circuli motum eundem, quod erat eiusdem naturae consanguineus, cognominauit, interioris autem diuersum; atque exteriorem quide
Abbreviated transcription (Latin):
etiã que motũ ex nã sua non hñt fons o mitiu
motus fit. Initiu porro sine ortu. quando que gi¬
gnũt᷑ ex mitio creant᷑ ip̃m porto ex nullo mitio
nam si ex aliquo initio non erit mitiũ. quãdo cũcta
que gignũt᷑ ex initio sint oportet. & quia caret
generatione caret etiã morte. quippe mitio sepulto
neq ip̃m ex aliquo reparabit᷑ nec quicqͣ ex eo. ni
mori fas est. aut omne celum omnẽq genitura
labefactam consistere necesse est nec ullum remediũ¬
fore quo demũ que moueri consuationis reꝵ exigat
causa recitet᷑. Quare ostensa ĩmortalitate eins quod
ex se mouet᷑ anime mentisq ĩmortalitas reuellata est.
omne eĩ corpus quod quidẽ ht̃ intra se motuũ iugorẽ
cum aĩa est. quod uõ extra sine aĩa. si quidẽ hec aĩe nat᷑a
sit. Q uod cu ita sit apparet aiãm solam fore que ex
se ip̃a moueat᷑ ꝑꝑea q positam extra ortus interitusq

Expanded text:
etiam quae motum ex natura sua non habent, fons et initium etiam quae motum ex natura sua non habent, fons et initium motus fit. Initium porro sine ortu, quando quae gignuntur ex initio creantur, ipsum porro ex nullo initio; nam si ex aliquo initium, non erit initium, quando cuncta quae gignuntur ex initio sint oportet. Et quia caret generatione, caret etiam morte; quippe initio sepulto neque ipsum ex aliquo reparabitur nec quicquam ex eo; nimemori fas est, aut uero omne caelum omnemque genituram labefactatam consistere, nec ullum remediufore quo demum quae moueri conseruationis rerum exigat causa recreentur. Quare ostensa immortalitate eius quod ex se mouetur animae mentisque immortalitas reuelata est. Omne enim corpus, quod quidem habet intra se motiuum uigorem, cum anima est, quod uero extra, sine anima, siquidem haec animae natura sit. Quod cum ita sit, apparet animam solam fore quae ex se ipsa moueatur proptereaque positam extra ortus interitusque
Abbreviated transcription (Latin):
diuiduã facile recognoscit quid sit eiusdẽ indiuidueq
quid itẽ diuerse dissolubilisq nature. causasq oiũm que
pueniunt uidet. & ex his que accidunt que sunt fũ¬
tura metitur. motusq eius rõnabilis sine uoce sine sõ¬
no cũ quid sensile spectat circulusq diuersĩ generis
sine errore fert᷑ ueridico sensu & recto nũtiante aĩe¬
recte opĩones &e digne credulitate nascunt᷑. porro cũ
indiuiduũ genus semꝑq idem circuspexerit ea que
sunt motu intimo fideliter nũtiante in cellectus & sci¬
entia conualescũt. que quidẽ oĩa in aĩa fieri eidemq
insignini palam est hec idem aliquãto aꝑtus sigͥficat
in phedrone dicens. Omis aĩa est ĩmortalis quia quod
semꝑ mouet᷑ semꝑ in uita ẽ At uõ quod alud mo¬
uet alunde sumpta uirtute motus cam mouendi
patiens cãm quoq uiuendi patiat᷑ necesse est. So¬
lum ergo quod se ip̃m mouet ut quod nũꝗͣ motũ
suum delerat mĩq̃ mouẽ se desinit. Quin ceteris

Expanded text:
ognoscit, quid sit eiusdem indiuiduaeque, quid item diuersae dissolubilisque naturae causasque omnium quae proueniunt uidet et ex his quae accidunt quae sint futura metitur, motusque eius rationabilis sine uoce, sine sono cum quid sensile spectat circulusque diuersi generis sine errore fertur ueridico sensu et certa nuntiante opiniones et dignae credulitate nascuntur; porro cum indiuiduum genus semperque idem conspexerit, ea quae sunt motu intimo fideliter nuntiante, intellectus et scientia conualescunt. Quae quidem omnia in anima fieri eidemque insigniri palam est». Hoc idem aliquanto apertius significat in Phaedro dicens ita: «Omnis anima immortalis, quia quod semper mouetur semper in uita est; at uero quod aliud mouet aliunde sumpta uirtute motus, pausam mouendi patiens, pausam quoque uiuendi patiatur necesse est. Solum ergo quod se ipsum mouet, ut quod numquam motum suum deserat, numquam mouere se desinit; quin ceteris