comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo ascendit incęlum nisi quidescendit de
celo : filius hominis qui est incęlo. Est aut̃
suꝑ omnes. & quoduidit & audiuit hoc
loquitur. Habet enĩpatrem ipsefilius dĩ.
& audiuit apatre. Et quod audiuit a patre.
quidest : quis hoc explicat : quando lingua
mea. quando cormeum sufficere potest.
ł cor ad intellegendũ. ł lingua ad profe
locutusẽ in nob non uerbum sium seduer¬
bum patris. senob̃ loqui uoluit. quiuer¬
bum patris loquebat᷑. Hocergo quomo¬
do decuit & oportuit: dixit iohannes.
Qui decelo uenit suꝑ om̃s est: & quod iudic
& audiuit illud testat̾. & testimonium
eus. nemo accipit. Si nemo. ut quid
quidam populus p̃paratus adiramdĩdã¬
nandus cum diabolo. Horum nemo:
accipit testimonium xp̃i. Namsiomni¬
no nemo : nullus homo. quid ẽ. quod se¬
quitur : Qui accipit testimoniumeius.
signauit quia ds̃uerax est. Certe ergo
nemo. Situipse dicis qui accipis testimoni¬
umeiꝰ: signauit quia ds̃ uerax est : respon¬

Expanded text:
nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo. Est autem super omnes; et quod vidit, et audivit, hoc loquitur. Habet enim et Patrem ipse filius Dei, et audivit a Patre. Et quod audivit a Patre, quid est? quis hoc explicat? Quando lingua mea, quando cor meum sufficere potest, vel cor ad intelligendum, vel lingua ad proferlocutus est nobis, non verbum suum, sed verbum Patris se nobis loqui voluit, qui verbum Patris loquebatur. Hoc ergo quomodo decuit et oportuit, dixit Joannes: Qui de coelo venit, super omnes est; et quod vidit et audivit, illud testatur, et testimonium ejus nemo accipit. Si nemo, inquit, quidam populus praeparatus ad iram Dei, damnandus cum diabolo. Horum nemo accipit testimonium Christi. Nam si omnino nemo, nullus homo, quid est quod sequitur: Qui accipit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est? Certe ergo nemo, nisi, ut ipse dicis, qui accipit testimonium ejus, signavit, quia Deus verax est. Respon
Abbreviated transcription (Latin):
rescuangelicȩ ueritatis. Et ideo dicitiste
iste sohannes. Amicus sponsi ꝗͥ stat & audit.
gaudio gaudet: propt̃ uocem sponsi.
Stat enimꝰ quiinfide recte ꝑmanet.
& quod credit p̃¬
dicat. Quare
stat : quia nõ
cadit. Quare ñ
cadit  quia
humilisẽ. Iste p̃cur¬
sordñi insoli Idu petrastabut: dum
ait. Non sum ego xp̃s. Non sum ego spon¬
sus : sed amicuis sponsi. Quigłam illius
querit. quimisit eũ merito noncredit.
merito stat. merito audit uocem s ponsi. &
gaudio gaudet ꝓpt̃ uocem sponsi. Vox
ergo sponsiest. Ite docete omnesgentes
baptir antes cosin nomine patris. & filii.¬
& sp̃sscĩ. Confessus ẽ iohannes sicut supe¬
cum discipulos multos faceret ihs̃. & ꝑ fe¬
rentur ad eum ueluti ut instigaret᷑ : qua si
inuidendo enĩ narrauert̃. ecc̃e ille facit
plures discipulos quãtu. ille confessus ẽ
quia non ẽ ausus dicere quod ẽ. ille. Hoc
ergo dixit iohannes. Non potest homo

Expanded text:
res evangelicae veritatis. Et ideo dicit res evangelicae veritatis. Et ideo dicit iste Joannes: Amicus sponsi, qui stat et audit, et gaudio gaudet propter vocem sponsi. Stat enim, qui in fide recta permanet, et quod credit praedicat. Quare stat? quia non cadit. Quare non cadit? quia humilis est. Iste praecursor Domini in solida petra stabat, dum ait: Non sum ego Christus, non sum ego sponsus, sed amicus sponsi. Qui gloriam illius quaerit, qui misit eum, merito non cadit, merito stat, merito audit vocem sponsi, et gaudio gaudet propter vocem sponsi. Vox ergo sponsi est: Ite, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii « Confessus est ergo Joannes, sicut supecum discipulos multos faceret Jesus, et perferretur ad eum, veluti ut instigaretur, quasi invido enim narraverunt: Ecce ille facit plures discipulos quam tu, ille confessus est quia non est ausus se dicere, quod est ille. Hoc ergo dicit Joannes, Non potest homo
Abbreviated transcription (Latin):
Audistis testimoniũ meũ : credite testi: mo¬
nio meo. concurrite adillũ. inciuũ baptis¬
mo est remissio peccatoꝵ. Iste iohannes
tante auctoritatis habebat᷑ : ut apopulo
xp̃s haberet᷑. Sed ille falsum respuit ho¬
norem : ut solidã potuisset habere ueritatẽ
Noluit dese iacture qđ non fuit: nesine eo
eet̃. qui semꝑfuit. Qui habet sponsani:
sponsusẽ. Ego non sum sponsus. Scd
sum. Amicus sponsi : gaudens in uoce
illus. Quiẽ sponsus : ilcẽ de qͦ dicitur
Rex omnis terrȩ ds̃. Etad orabunt eũ omis
sponsus uerus: sponsauera scã eccłu ex
omnib congregatre gentibus. Dequa
sponsum habet. quȩ cottidie generat.
& uirgo ꝑpecua ꝑmanet. Dirgitas
haec : integritasẽ mentis. caritat̾is ꝑfectio
unitas catholicȩ fidei. pacis concordiu.
castita sincorpore & anima. qr nihil
ualet corporis castitati. sine catholica
fidei integritate. Cuias uirginis. id ÷
uniuersalis eccłȩ : a mici sunt p̃dicato¬

Expanded text:
Audistis testimonium meum; credite testimoAudistis testimonium meum; credite testimonio meo; concurrite ad illum in cujus baptismo est remissio peccatorum. Iste Joannes tantae auctoritatis habebatur, ut a populo Christus putaretur. Sed ille falsum respuit honorem, ut solidam potuisset habere veritatem. Noluit de se jactare quod non fuit, ne sine eo esset qui semper fuit. Qui habet sponsam sponsus est. Ego non sum sponsus, sed quid sum? Amicus sponsi, gaudens in voce illius. Quis est sponsus? Ille de quo dicitur: Rex omnis terrae Deus, et adorabunt eum omnes sponsus verus. Sponsa vero sancta Ecclesia, ex omnibus congregata gentibus, de qua onsum habet, quae quotidie generat, et virgo perpetua manet. Virginitas haec integritas est mentis, charitatis perfectio, unitas catholicae fidei, pacis concordia, castitas in corpore et anima, quia nihil valet corporis castitas sine catholicae fidei integritate. Cujus virginis, id est, universalis Ecclesiae amici sunt praedicato
Abbreviated transcription (Latin):
ecce hicbaptizat. & omnesueniunt adeũ.
Qua si indignantis quod pluriores uenisiers
ad baptismum xp̃ĩ : & dixerunt. Om̃s
uenumt ad neũ. & tedimictunt. dum tuo
baptismo baptiszatusẽ ille : ad cuius bap¬
tismum omnes modo concurrunt.
Respondit & dix̃. Non porest homo ac¬
cipere quicquã. nisi fueriteidatũ decelo
asmibi cestimonium ꝑ hibetis. qđ dixe¬
roo. Nonsum ego xp̃s. Sime o testimo¬
lum. & illius baptismumeẽ. in quo
enissio ẽ. peccatorũ. Et spsse s datier
into. non inine: in quotantum modo
pocnitentia. Dant᷑ o fidesincũ deqͦ
querimoniã nurꝑ
habetis. Non pocest
homo aliquid ac¬
illi fuerit decelo.
Prȩcosum ille
iudex. Ego seruu
ille dñs. Ille
sponsus. ego amicꝰ
sponsi. bllũ
oportet crescere. me aũtminui. Geni¬
ebam illi uiam p̃parare: ñme ex alture.
Ego uox clamantis: ille uerbum patris.
Qui post meuenit anteme factusẽ: id ÷ dig¬
natiuitatis illiusqua ex uirginenatus
uenit inmundũ enarrare mysterium.

Expanded text:
ecce hic baptizat et omnes veniunt ad eum. Quasi indignantes quod pluriores venissent ad baptismum Christi dixerunt: Omnes veniunt ad eum et te dimittunt, dum baptismo baptizatus est ille, ad cujus baptismum omnes modo concurrunt. Respondit, et dixit: Non potest homo accipere quidquam, nisi fuerit illi datum de coelo. Vos mihi testimonium perhibetis quod dixerim: Non sum ego Christus. Si meo testimo, sed illum illius baptismum esse, in quo remissio est peccatorum, et Spiritus sanctus datur, non meum: in quo tantummodo poenitentia dabatur, et fides in eum, de quo querimoniam nunc habetis. Non potest homo aliquid acilli datum de coelo. Praeco sum, ille judex. Ergo servus, ille Dominus. Ille sponsus, ego amicus sponsi. Illum oportet crescere, me autem minui. Veniebam illi viam parare, non me exaltare. Ego vox clamantis, ille verbum Patris. Qui post me venit, ante me factus est, id est, dignativitatis illius, qua ex virgine natus venit in mundum enarrare mysterium.
Abbreviated transcription (Latin):
mortiuis ẽ. Non quia ipse peccaue¬
rit : neq enimpeccatum fecit. nec
inuentus ẽ dolusinore eius. Sed mortuus
ẽ. ut nos qui mortuu sumus. illo morien¬
te peccatis: nequaquam peccato &ui¬
tus uiueremus. Vnde scribit᷑. Si con
cum mortui sumꝰ tuncillo moriente. &
consurreximus resurgenti : sic cum eo cir¬
cumcisi sumus & post circum cibnem
sollempni purgatione mundati. Vnde
nequaquam iam indigemꝰ circuincisio¬
ne carnali. Et ut scias propt̃ nosillum
fuisse citumcisum: audipaulum ma¬
omnis plenitudo diuinitatis corporilit
& estis in illo repleti: qui est caput om̃is
principatus & potestatis. inquo & cir¬
cum cisi estis circum cisione sine manibus.
inexpoliatione corporiscarnis. incirtũ¬
cisione xpĩ. consepulti inbaptismate
inquo & consurseximus ꝑfidem operati¬
onisdĩ. qui suscatauit eum a mortus.
Et morsigit̃ & resurractio. & circumcisio
eius ꝓnob facte sunt. Et cum impleti eent¬

Expanded text:
mortuus est. Non quia ipse peccaverit, neque enim peccatum fecit, nec inventus est dolus in ore ejus; sed mortuus est, ut nos qui mortui sumus, illo moriente peccatis, nequaquam peccato et vitiis viveremus . Unde scribitur: Sicut mmortui sumus tunc illo moriente, et consurreximus resurgenti: sic cum eo circumcisi sumus, et post circumcisionem solemni purgatione mundati. Unde non jam indigemus circumcisione carnali. Et ut scias propter nos fuisse illum circumcisum, audi Paulum maomnis plenitudo divinitatis corporaliter, et estis in illo repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis, in quo et circumcisi estis circumcisione sine manibus in exspoliatione corporis carnis, in circumcisione Christi, consepulti ei in baptismate, in quo et consurreximus per fidem operationis Dei, qui suscitavit eum a mortuis . Et mors igitur, et resurrectio, et circumcisio ejus, pro nobis factae sunt. Cum impleti, in
Abbreviated transcription (Latin):
elantes uͦ discipuli iohannis magis¬
tũ. qr plur.ores audiebant concurrẽ re
adbaptismum xp̃i. & p̃ferre uidȩos
baptismo iohannis baptismũ xp̃ia: ita
ut nouissime uentũ ẽ. ad ipsum iohannẽ.:
ut solueret quȩstionem quã habuert̃ dis¬
cipuli illiuscum iudȩis dediscretione inter
bapti s muni xpĩ & baptismum iohannis:

Expanded text:
elantes discipuli Joannis magistrum, quia pluriores audiebant concurrere ad baptismum Christi, et praeferre Judaeos baptismo Joannis baptismum Christi, ita ut novissime ventum est ad ipsum Joannem, ut solveret quaestionem quam habuerunt discipuli illius cum Judaeis, de discretione inter baptismum Christi et baptismum Joannis,
Abbreviated transcription (Latin):
melodiã concinendo inuitabat. Sed hunc in capi¬
te ꝑcusserunt : qr ipsũ spũalis musicȩ repertorẽ
abiecerunt dicentes. Non÷ nobis. indauid. neq
hereditas infilio isai. Nobile ꝗꝗ regnũ eus igno¬
bili tradiderunt. & religionẽ impietate mutauer̃
Sedille huius in iuriȩ immemor: ꝓ hac uinea hunc
patrẽ familias p̃cabat᷑ dicens. Dnẽ ds̃ uirtutum

Expanded text:
melodiam concinendo. Sed hunc in capite percusserunt, quia ipsum spiritualis musicae repertorem abjecerunt, dicentes: Non est nobis pars in David, neque haereditas in filio Isai . Nobile quoque regnum ejus ignobili tradiderunt, et religionem impietate mutaverunt. Sed ille hujus injuriae immemor, pro hac vinea hunc patremfami
Abbreviated transcription (Latin):
ructus eius. Agricolȩ ad p̃hensisseruis eiꝰ
ilium ciciderunt. aliũ occider̃. alium
uero lapidauerunt
trui qui primi ad agricolas missis̃ : morses legis¬
lutor & aaron. & reliqui sacerdotes intellegunt᷑
sã illis ds̃ dedenxt exigebant. Sed agricolȩ
msos adse seruos cecider̃. flagellantes illos uer¬
lnb linguarũ. Scriptũ ÷ enim. Irritauerunt
nos sen: incastris aaron scm̃. Et ittrũ. Uexa¬

Expanded text:
 apprehensis servis ejus, alium ceciderunt, alium occiderunt, alium vero lapidaverunt. Servi qui primum ad agricolas missi sunt, Moyses legislator, et Aaron, et reliqui sacerdotes intelligunturquam illis Deus dederat, exigebant. Sed agricolae missos ad se servos occiderunt, flagellantes illos verberibus linguarum. Scriptum est enim: Irritaverunt Moysen in castris, Aaron sanctum Domini . E
Abbreviated transcription (Latin):
cordiȩ omnipotentisdĩ ipsũ filiũ dĩ respuit. & spũ
scõ quo regeneratus est contumeliã facit: ꝓpt̃ quod
malis agricolis male ꝑditis. dat̃ alteri uinea: quia
dono grã qđ ingraxtus spreuit. humilis quis que
ditat᷑: Et hoc qđ de illis infine euangelii dictum est:
in eccła solo nomine fr̃s. qui ec desiasticȩ fidei & pa¬
cisunitatẽ quã nondiligunt ꝓpt̃ quod habitanti
ũ fratrũ multitudinẽ aut erubescunt aut timent
impugnare. Sedhi sicut dñs adiob destructionẽ
loquit̾: cũ tempus suerit in altũ alas erigent: quia
seis cruciad dicere. & ostentui conabuntur
habere. stimescere debemus ipsi qui loquimur
& cauere. ne exempla phariseorum sequamur
Curemus sollicite ne solo nomine tantũ simus xp̃iani
ne subspecit pietatis impietatis titulũ subcelemus
inqua quondã uidei florebant. quamq illis ꝓ in¬
reuocabili malicia abstulit: nob̵ ꝓsola misericordiu

Expanded text:
cordiae Dei omnipotentis, ipsum filium Dei respuit, et spiritui cordiae Dei omnipotentis, ipsum filium Dei respuit, et spiritui sancto quo regeneratus est, contumeliam facit. Propter quod malis agricolis male perditis, datur alteri vinea, quia dono gratiae quod ingratus sprevit, humilis quisque ditatur. Sed et hoc quod de illis in fine evangelii dictum est, in Ecclesia solo nomine fratres, qui in ecclesiasticae fidei et pacis unitatem, quam non diligunt, propter cohabitantium bonorum fratrum multitudinem, aut erubescunt, aut timent impugnare. Sed his, sicut Dominus ad Job loquitur, cum tempus fuerit, in altum alae erigentur , quia saeis cruci addicere, et ostentui conantur habere. Pertimescere debemus ipsi qui loquimur, et cavere, ne exempla Pharisaeorum sequamur. Curemus sollicite, ne solo nomine tantum simus Christiani, ne sub specie pietatis titulum subcelemus. in qua quondam Judaei florebant, illis pro irrevocabili malitia abstulit, et nobis pro sola misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
Principes sacerdotũ & scribe ꝓpria redarguti
conscientia : que rebant interficere dnm̃ quasi
mentientẽ contrase. Sed hoc agintes. ꝓbant ur¬
ra esse quȩ dixerat Ipse enĩ erat hȩres. cuius
mors in iusta uindicanda enrt a patre Ipsi uero
erant nequam coloni. qui ab occidendo filio dĩ
ad modicũ quidẽ humano timore retardari pote¬
rant donec hora eius ueniret. Nunꝗ uͦ diuino
timore aut amore cohiberi ualebant
Hȩc uero quȩ dehac parabola suꝑmalitia iudeorum
exposuimus. mortali intellectu ad unũquẽq nrm̃
referre possumus. Cũ .i. alicui fideliũ ministeriũ
baptismi qđ openaendo exercere debeat committit᷑.
quasi ei uinea quã excolat locatur Mittit᷑ unus
& alter seruus & tercius qui fructus accipiant. cum
legit᷑ lex. ꝓphetia. psalmi. quorũ monitis bonoꝵ
meliis affectus eiicit᷑. cũ sermodĩ uel contemnit᷑.
uel etiã quod grauius est blasphemat̃. In suꝑ & hȩ¬
redẽ quantũ inse est occidit. qui immemor miseri¬

Expanded text:
Principes Sacerdotum et Scribae propria redarguti conscientia, quaerebant interficere Dominum, quasi mentientem contra se. Sed haec agentes, probant vera esse quae dixerat. Ipse enim erat haeres, cujus mors injusta vindicanda erat a Patre. Ipsi vero erant nequam coloni, qui ab occidendo Filio Dei ad modicum quidem humano timore retardari poterant, donec hora ejus veniret, nunquam vero divino timore aut amore cohiberi voluerunt. Haec vero quae de hac parabola super malitia Judaeorum exposuimus, morali intellectu ad unumquemque nostrum referre possumus. Cum enim alicui fidelium mysterium baptismi, quod operando exercere debeat, committitur, quasi ei vinea quam excolat locatur. Mittitur unus et alter servus, et tertius, qui fructus accipiant, cum legitur lex, prophetia et Psalmi, quorum monitis instrumeliis affectus ejicitur, cum sermo Dei vel contemnitur, vel etiam quod gravius est blasphematur. Insuper et haeredem quantum in se est occidit, qui immemor miseri
Abbreviated transcription (Latin):
Passurus ꝓsalute hominũ dĩ filius uenit ierusilẽ
triumphali gła ab exultantib turbis exceptus
quo tali gła inimicoꝵ suorũ animos ad suã iyten
naturandam amplius incitaret. Ilyq ꝑquinq
dies non cessauit docens ppłm. & ꝓpositis simli¬
tudinib scribarũ & phariseorũ scelera redir¬
guens Nã quia ipsi in terrogauerunt eum.
ueneratione in terrogarent utrũ liceret dari
cȩsari annon Idurco ipsius artis supe¬
rant᷑ ad nõ & in parabolis audiunt. quȩ aꝑtus¬

Expanded text:
Passurus pro salute hominum Dei Filius venit Hierusalem triumphali pompa, et ab exsultantibus turbis exceptus est, quo tali gloria inimicorum suorum animos ad suam necem maturandam amplius incitaret; ibique per quinque dies non cessavit docens populum, et propositis similitudinibus, Scribarum et Pharisaeorum scelera redarguens. Nam quia ipsi interrogaverant eum, veneratione interrogabant, utrum liceret dare censum Caesari, an non: idcirco ipsi suis artibus superantur a Domino, et in parabolis audiunt, quod a
Abbreviated transcription (Latin):
rt Unde &dñs p̃dictã suȩ passionis ignominiã :
resurrectionis futurȩ gła e ci auit. subdens
de tercia resurget. Et iure die tercia. quia
auctor uitȩ diũ amorte teneri non potuit
Dequo psalmista dicit. De torrente inuia bibit
qua uidelicet mortem nram̃ intraensitu gustaũ.
eciro illius corruptionem non iudit
unc accessit ad eum mater filiorum zebedei:
cum filiis suis. adorans x petens aliquid

Expanded text:
re. Unde et Dominus praedictam suae passionis ignominiam futurae re. Unde et Dominus praedictam suae passionis ignominiam futurae resurrectionis gloria evacuavit, subdens: Tertia die resurget. Et jure die tertia, quia auctor vitae diu a morte teneri non potuit. De quo Psalmista dicit: De torrente in via bibet ; quia videlicet mortem nostram in transitu gustavit, et caro illius corruptionem non vidit. Tunc accessit ad eum mater filiorum Zebedaei cum filiis suis
Abbreviated transcription (Latin):
Quidilexit nos. & tradidit semetipsũ ꝓ nobis Tra¬
didit eum iudeis iudas. iudei nihil ominus tradi
derunt. pilatus ut dictum est : tradidit eum mili¬
tibus: Siergo eum ds̃ pater tradidit & si se ipse
indidit. quid uidas uel iudei peccauerunt. qui
sina dispar fuit affectus Quodii ds̃ pater
am coeterno sibi filio fecit: amore & dilectione
nuis laudib prȩdicatur Illi uͦ ȩterna maledicti¬
ons & supplicio condemnantur. Traxdet᷑ inquit
gentib adilludendum & flagellandum. Illus :
dns. quando sicut euangelium refert suscipien¬
res eum milites. uelauerunt faciem eius. & indu¬
erunt eum purpura. & plectentes coronã despi¬
nis: posuerunt suꝑ caput eius. & harundinẽ
indextera eius. Et uenientes dicibant. Aue.
rex iudeorum Quodũ prius flagellatus. de¬
inde crucifixus est : ex romanomore factũ est.
Quireos & morti diuidicatos. primũ flagellis uer¬
benibant. de inde securi cȩdebant
Et die tercia re surget
Solet scripturae diuina tristibus lȩta subiunge¬

Expanded text:
Qui dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Tradiditque eum Judas Judaeis, Judaei nihilominus tradiderunt eum Pilato. Pilatus, ut dictum est, tradidit eum militibus. Si ergo Deus Pater tradidit eum, et si se ipse tradidit, quid Judas et Judaei peccaverunt? Quid  in re una dispar fuit affectus. Quod enim Deus Pater cum aeterno sibi Filio fecit, amore et dilectionenuis laudibus praedicatur, illi vero aeterna maledictione et supplicio condemnantur. Tradetur, inquit, gentibus ad illudendum et flagellandum. Illusus est Dominus, quando sicut evangelium refert suscipientes eum milites velaverunt faciem ejus, et induerunt eum purpura, et plectentes coronam de spinis, posuerunt super caput ejus, et arundinem in dexteram ejus, et vere. Quia vero prius flagellatus, deinde crucifixus est, ex Romano more factum est, qui reos et morti adjudicatos primum flagellis verberabant, deinde securi caedebant. Et die tertia resurget. Solet Scriptura divina tristibus laeta subjunge
Abbreviated transcription (Latin):
aeb replutus & occisus. credituris gentib p̃di¬
atus : Ipse .n. quasi lapis p̃ciosus iuxta qđ apłs¬
edios parietes circum cisionis & p̃putii in sua fide
cpiluit. & unã aeccłam eduobus populis con¬
do dico uobis auferetur auobis regnuri¬
q & dabitur genti facienti fruct eius.

Expanded text:
eprobatus et occisus credituris gentibus praedicetur? Ipse enim quasi lapis pretiosus in capquia Deus duos parietes, circumcisionis et praeputii, in sua fide copulavit, et unam Ecclesiam e duobus populis conIdeo dico vobis, auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
bauerunt edificantes. hic factus est ad
put anguli: Ad nõ factũ : istud & sti¬
nebilẽ in oculis nostris.
Ipsos quos superius colonos uocauenit: nunf
uineã excolere. ipsi etiam hanc ut dnõ in lib
ctũ uinee reddere noluerunt : idẽ quas del
cementarii. electũ & p̃ciosũ lapidẽ. ud insas¬
dament᷑o uel in angulo dom̃us di ponendis
subtrabere. hoc fide xpi auditorib onl

Expanded text:
baverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli: A Domino factum est illud, et est mirabile in oculis nostris? Ipsos quos superius colonos vocaverat, nunc vineam excolere, ipsi etiam hanc ut Domino ad infructum vineae reddere nolunt, et quasi mali cementarii, electum et pretiosum lapidem, vel in fundamento vel in angulo domus Dei ponendum, subtrahere, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
Agricolȩ aut̃ uidentes filiũ: dixer Hlic÷
hȩres uenite occidamus eum & habe¬
bimus hereditatem eius
EXhoc loco manifestissime comꝓbant᷑ princi
pes iudeorũ non ꝑignorantiam . sed ꝑ inuidiam
er acifixisse redemptorẽ. Nouenint .i. eum esse
filiumdĩ. Intelle gebant hunc eẽ illũ cui loqͥt᷑
ds̃ pater: Postula ame & dabo tibi gentes hȩre¬
ditatem tuã & possessionẽ tuã terminos terrae
Agnoscebant eũ adhoc uenisse inmundũ. ut om̃s
gentes ad suã fidẽ conuerteret. Ideoq quasi
consulentes sibi : dicebuN Ecce mundus postcũ
abiit. Et si dimittimus eũ sic. om̃s credent in eũ
Nȩreditas aut̃ filii: ȩxcła ÷ incunctisei datu nati¬
onibus. quã non moriens ei pat̃ reliquit. sed ipse
morte sua illã miseri cordit̃ adquisiuit. atq a
mortuis resurgendo. illã sub testamento uitȩ
aternȩ possedit. Dequa apłs Ad tendite inquit
gregi. inquo uos posuit xp̃c regere ecdam. quã

Expanded text:
Agricolae autem videntes filium, dixerunt: Hic est haeres, venite, occidamus eum, et habebimus haereditatem ejus. Ex hoc loco manifestissime comprobatur, principes ipsos Judaeorum non per ignorantiam, sed per invidiam crucifixisse redemptorem. Noverunt enim eum esse Filium Dei, intelligebant hunc esse illum cui loquebatur Deus Pater, Postula a me, et dabo tibi gentes, haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Agnoscebant eum ad hoc venisse in mundum, ut omnes gentes ad fidem suam converteret, ideoque quasi consulentes sibi, dicebant: Ecce totus mundus post ipsum abiit: et si dimittimus eum sic, omnes credent in eum . Haereditas autem Filii, Ecclesia est, in cunctis ei data nationibus, quam non moriens Pater ei reliquit, sed ipse morte sua illam misericorditer acquisivit, atque a mortuis resurgendo, illam sub testamento vitae aeternae possedit. De qua Apostolus: Attendite, inquit, gregi, in quo vos posuit Christus regere Ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
um sanguinẽ pplm̃ extra portã passus est Siue
eiecerunt eũ extrauineã & ocider̃. qr prius ꝑ
incredulitatẽ a suis eũ cordib expuler̃. ac sic
crucis supplicio affecerunt. Hoc olĩ ꝓsignauit
qd morses intab̵ naculo dĩ. altare dĩ x altare
holo causti. in quo uictimarũ sanguis effunde

Expanded text:
 Sive ejecerunt eum extra vineam, et occiderunt quia prius per incredulitatem a suis eum cordibus expulerunt, ac sic crucis supplicio affecerunt. Hoc olim praesignabat quod Moyses in tabernaculo Dei, altare holocausti, in quo victimarum sanguis effunde
Abbreviated transcription (Latin):
iudeorũ . hoc ÷ inmentibus illorũ non recipiend
sed foris esset immolandus. Qđ autẽ martus
credere noluer̃. sed quasi cadauer inutile ꝓi
ad nationũ populos transmittentes
Cumergo uenerit dominus uinet. quas
ciet agricolis illis.
Interrogat eos dns̃. ñ quo ignonaret quidili
responsuri essent. sed ut eo s ꝓpria ipsorũ rtpo¬
sione condemnet
Ueniens dnis malos male ꝑdidit. incredulosꝗa
crudeles sui dñi homicidas digna ultion por
locũ. gentẽ. simul & regnũ eis auferendo ap
om̃s mundi terminos longe lateq dissemu¬
do. Locauit eã uineã aliis agricolis. quan
scriptunarũ mysteria & suã cognitione ms¬
it eu condicione. ut suis temporib fructa
reddamus. id est nouerimus quid uno quaq
tempore nos loqui. uel agere conueniat. Io
qđ illi dixer̃ quod scilicit malos male ꝑderti¬

Expanded text:
Judaeorum, hoc est, in mentibus illorum recipiendus, sed foris esset immolandus. Quod autem Marcucredere voluerunt, sed quasi cadaver inutile proet ad nationum populos transmittentes. Cum ergo venerit dominus vineae, quid faciet agricolis illis? Interrogat eos, non quod ignoret quid responsuri essent, sed ut eos propria eorum responsione condemnet.eniens Dominus malos male perdidit, quia incredulos et crudeles sui homicidas, digna punivit ultione, locum, gentem, simul et regnum eis auferendo, et per omnes mundi terminos longe lateque disseminando. Locavit autem vineam aliis agricolis, quia nobis Scripturarum mysteria, et suam cognitionem tribuit ea conditione, ut suis temporibus fructum reddamus, id est, noverimus quid unoquoque tempore nos loqui vel agere conveniat. Sed hoc quod illi dixerunt, quod scilicet malos male per
Abbreviated transcription (Latin):
quando uenit plenitudo temporũ : misit ds̃ filiũ
suũ natum exmuliert. Non ħs misit. ut eisdẽ
malis. & pęne ob noxis colonis sententiã iudici¬
alẽ ferret : sed adhuc post ranta scelerae. post
seruorũ suoꝵ impias mortes. locũ ueniȩ miseri¬
corditer reseruat. Uerebunt᷑ filiũ meũ. Quod
ds̃ qͥ cuncta singularit̾. & sum me nouit ignora
repossit: Sed dubitare dr̃. ut in homine

Expanded text:
tudo temporum, misit Deus filium suum factum ex muliere . Non autem misit, ut de malis et poenae obnoxiis colonis sententiam judicialem ferret, sed adhuc post tanta scelera, post servorum suorum impias mortes, locum veniae misericorditer reservaret. Verebuntur filium meum. Quod it. Nam Deus qui cuncta singulariter et summe novit, ignorare non potest. Sed dubitare dicitur, ut in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
istam. ꝑseruos qui scđo loco missi sunt: choros
ꝓphetarũ debemus accipere . qui suis oraculis po¬
płm conueniebant. & quȩ huic uineae imminerent
p̃dicebant. Sed & hos similit̃ ꝑsecuti s̃. occider
eos qui p̃nunciabant de aduentu iusti. Audia¬
mus quid esaias de huius uineae sterilitate que¬
ratur. Ego te plantaui uineã meã electã. om̃e
semenuerũ. quomodo conuersaes in amaritudi¬
nẽ uitis alienȩ¬
Fecerunt inquit illis similiter
Quosđã enĩ lapidauer̃. ut ezechielẽ incaldea. ie¬
remiam in egẏpto. Alios occider̃. ut naboth
Alios secuerunt. ut esaiam. Non nullos uecte
ferreo ꝑculerunt. ut amos. Et ostenditur hic
patientia & sustentatio dñi. qui crebro seruos¬
suos ad malos colonos direx̃. quatenus ab illis con
tes : irã sibi indie irȩ thesauri zauerunt
Nouissime : misit ad eos filiũ suũ dicens: Vere¬
buntur filium meum

Expanded text:
 servos qui secundo loco missi sunt, choros prophetarum debemus accipere, qui suis oraculis populo subveniebant, et quae huic vineae imminerent praedicebant. Sed et hos similiter persecuti sunt, et occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu Christi. Audiamus quid Isaias de hujus vineae sterilitate quaeratur: Ego te plantavi vineam electam, omne semen verum, quomodo conversa es in amaritudinem vitis alienFecerunt, inquit, illis similiter . Nam quosdam lapidaverunt, ut Ezechielem in Chaldaea, Jeremiam in Aegypto. Alios occiderunt, ut Naboth. Alios secuerunt; ut Isaiam. Nonnullos vecte ferreo perdiderunt, ut Amos. Et ostenditur hic patientia et sustentatio Domini, qui crebro servos ad malos colonos direxit, quatenus ab illis convtes, iram sibi in die irae thesaurizaverunt. Nobuntur filium meum
Abbreviated transcription (Latin):
qru a munimine murorũ. & auxilio angłoꝵ illam
Abemuallauit Torcular: altare. Quia sic̃ in torcu¬
ue : uuȩ exprimunt᷑ : ita in altari dõ hostiȩ immo¬
acbulosa filia sion. Locauit eam agricolis
Agncolas principes uideoꝵ dicit. quib ds̃ urbe
tmmplũ & uniuersã simul plebẽ tradidit gub¬
iperegre profectus es ł
Orofectus est peregre. non locimutatione: Nã
quo potest recedere: qui ꝑ ꝓphetã loquit᷑ cȩlum
delonge. Sed abisse dr̃. liberũ illis linquendo ar¬
biriũ. utrũ uellent operari inuinea annon
umautem tempus fructuũ ad ꝓpinquasset.
impus fructuũ fuit. ex quo int̾fectis hostibus:
arrã reꝓmissionis securi incolere cȩper̃ Et pul¬

Expanded text:
ex munimine murorum, et auxilio angelorum illam plebem vallavit. Torcular, altare: quia sicut in torculari uvae exprimuntur, ita in altari Deo hostiae immoris gregis nebulosa filia Sion . Locavit eam agricolis. Agricolas principes Judaeorum dicit, quibus Deus urbem templumque et universam simul plebem tradidit gubEt peregre profectus est. Profectus est peregre, non loci mutatione; nam quo potest recedere, qui per prophetam loquitur: Coelum , et non Deus de longe . Sed abiisse dicitur, liberum illis relinquendo arbitrium, utrum vellent operari in vinea, an non. Cum autem tempus fructuum appropinquasset. Tempus fructuum fuit, ex quo interfectis hostibus terram promissionis securi coeperunt incolere. Et pul
Abbreviated transcription (Latin):
uideorũ inuidiam quã contrax saluatorẽ conr¬
cȩpenent. & passionis eius tõtũ complet itir
sacramentum:. Homo enĩ iste pat̃ familuas
ds̃ omp̃s est: qui sic homines inmundo quasi
dominus suos famulos possidet in domo Hlic :ille
pat̃ familias qui habuit duos filios. quiq scđmn
alterius loci parabolam conduxit opentriosu
uineã suã. qui plantauit uineã. plebẽ uidei¬
cet israheliticã: quã de omnib gentib inpo

Expanded text:
udaeorum invidiam quam contra salvatorem conceperant, et passionis ejus totum complectitur sacramentum. Homo iste paterfamilias, Deus omnipotens est, qui homines in mundo, quasi dominus suos famulos possidet in domo. Hic est ille paterfamilias, qui habuit duos filios, quique secundum alterius loci parabolam conduxit operarios in vineam suam, qui plantavit vineam, plebem videlicet Israeliticam, quam de omnibus gentibus i
Abbreviated transcription (Latin):
consũmando. Quod illi intellegentes: responder̃¬
Possumus Et dñs¬
alicem inquit meum bibetis
Queri solet quo modo hi ambo fr̃s iohannes uideli¬
cet &iacobus calicem dni biberent. cũ solũ iacobũ
in pace quieuisse. & ꝓpria morte uitã finisse
Sed legimus in historus. ipsum quoq causa nominis
cȩsare inferuentis olei doliũ missus. Itẽq ab eodẽ
principe ꝓpt̃ inuictã euangedizandi constantiã
inpathmos insula fuisse religatus. Videmergo
non defuisse iohannẽ a martrrio. & ipsũ ꝗꝗ bibis¬
se calicẽ passionis. quã uis ꝑsecutor non fuderit

Expanded text:
consummandos. Quod illi intelligentes responderconsummandos. Quod illi intelligentes responderPossumus. Et DCalicem quidem bibetis. Quaeri solet, quomodo ambo hi fratres, Joannes videlicet et Jacobus, calicem Domini biberint, cum solum Jacobum in pace quievisse, et propitia morte vitam finisse. Sed legimus in historiis, ipsum quoque causa nominis Caesare in ferventis olei dolium missus. Idemque ab eodem principe propter invictam evangelizandiatur fuisse relegatus. Videmus ergo non defuisse Joanni martyrium, et ipsum quoque bibisse calicem passionis, quamvis persecutor sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
Matre postulunte. non matridns̃ sed filiis respon¬
det. quia nouerat matris preces ex uoluntite
filiorũ uenire. Nesciebant .ii. quid peterent.
qui conregnare & consedere xpõ uolebant quod
nabimꝰ Delectat ergo eos culm̃ honoris. sed prius
debet eos uia excer laboris. lam enĩ desiderant
sub limit̃ regnare cũ xpõ. sed prius debent pati.
ꝓxpõ. Bonũ certe erat eorum desiderium: sed
in considenrta petitio: Atꝙ ideo dñs non uolun¬
tatẽ. aut ꝓpositũ illoꝵ culpauit: qui de eiꝰ amore
nascebat᷑ : sed solam ignorantiam cul pauit dicens
Nescitis quid petatis
Potestis bibert calicẽ quẽ ego bibiturus sum a
Nomine calicis uelbaptismi inscõ euagło la¬
bor martrrii solet designari nde aldidñi
patrem orat. Siuis: transfer calicẽ istum ame
Interrogat ergo illos si possent bibere calict̃. quẽ ipse
erat bibiturus. ꝑ hoc se & illos passionem insinuans

Expanded text:
Matre postulante, non matri Dominus, sed filiis responMatre postulante, non matri Dominus, sed filiis respondit, quia noverat matris preces ex filiorum venire voluntate. Nesciebant enim quid peterent, qui conregnare et consedere Christo volebant, qui , et conregnabimus . Delectat ergo eos culmen honoris, sed prius debet eos via exercere laboris. Jam desiderant sublimiter regnare cum Christo, sed prius debent pati pro Christo. Bonum certe erat eorum desiderium, sed inconsiderata petitio, atque ideo Dominus non voluntatem aut propositum eorum culpavit, quod de ejus amore nascebatur, sed solam ignorantiam reprehendit, dicens: Nescitis quid petatis. Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? Nomine calicis vel baptismi, in sacro evangelio labor martyrii solet designari. Unde alibi d. In passione quoque patrem orat: Si vis, transfer calicem istum a me . Interrogat ergo illos, si possint bibere calicem quem ipse erat bibiturus, per hoc se et illos per passionem insinuans
Abbreviated transcription (Latin):
Mat̃ filioꝵ zebedei. ipsa : maria mat̾ iacobi. &
uhannis. cui & inresurrectione dni mento aoit᷑
idcum dnis suã superius legat᷑ ꝑdixisse pasionẽ
quod uide licet traedendus & illudendus. & flagl¬
landus esset : quȩ rendũ unde mat̃ filioꝵ zebedei
inse implenda prȩdixerat. contraria uidebantur
gloriȩ regni Sedqr dñs subiunxenit se die t̾cia
resurrecturũ : put auit hȩc mulier post resurrectio¬
nẽ ilico eum inmundo regnaturũ. arbitrans in
primo aduentu dnĩ implendum. quod in scđo ꝓ
mittitur: Ideoq immemor futuroꝵ: auidita¬
te feminea presentẽ glam̃ concupiscit. Sic &
usq hodie iudeorum opinio est xpm̃ suũ cũ uene¬
rit ꝑmille annos felicit̃ inmundo regnaturũ. om¬
nibusq gentibus imperaturum. ipsosq uideos
fuit hȩc mulier : ideoq errore muliebri. & affe¬
ctu materno. filiis regnũ uolebat impetrrre
nonentia fac̃. sed ex dispensatione. ut uidelicet
Respondens ihc̃ dixit. Nescitis quid petatis

Expanded text:
bedaei, ipsa est Maria mater Jacobi et Joannis, cujus et in resurrectione Domini mentio agitur. Sed cum Dominus suam superius legatur praedixisse passionem, quod videlicet tradendus, illudendus et flagellandus esset, quaerendum unde mater filiorum Zebedaei in se implenda praedixerat, contraria videbantur gloriae regni. Sed quia Dominus subjunxerat se die tertio resurrecturum, putavit haec mulier post resurrectionem illico eum in mundo regnaturum, arbitrans in primo adventu Domini implendum, quod in secundo promittitur. Ideoque immemor futurorum, aviditate feminea praesentem gloriam concupiscit. Sed et usque hodie Judaeorum opinio est, Christum suum cum venerit, per annos plures feliciter in mundo regnaturum, omnibusque gentibus imperaturum, ipsosque Judaeofuit haec mulier, ideoque errore muliebri et affectu materno, filiis volebat regnum impetrare.norantia fecit, sed ex dispensatione, ut videlicet Respondens Jesus dixit: Nescitis quid petatis.
Abbreviated transcription (Latin):
nuschns ini. eubui iudas abstulit. & nobis tradiđ.¬
i unȩ rũ fructu faciamus. Ista est illa uinea
quȩ quondã locata ÷ agricolis. Sedilli nomen
cntũ scripturarũ habuerunt. fructũ uero
carũ nullũ consequi merutrunt
qui ceciderit suꝑ lapidẽ istũ: confringe¬
ur. Suꝑquem uero ceciderit: conteret eũ
lultũ distat inter eum qui ꝑfragilitatẽ. aut per¬
gnorantiã peccando offendit xpm̃. et eũ qui ꝑ
sipbia negat xp̃m̃. Qui uͦ credens in xpm̃ pec
ue suꝑlapidẽ cadit & confringit᷑. ñ omnino
conterit᷑. quici reseruat᷑ adpoenitentiã. Si
nu. ut nec testa quidẽ remaneat inqua parũ
anȩ de fouea hauriatur. sotest & hoc dici
qbili suplapidẽ cadebant. qui tunc eũ ꝑsimpli¬
ntatẽ & ignorantiã contemnebant. & inuirus
sticiebant. & ideo conquassant᷑. non tamen
sorpenitus conteruntur. Qui uero illũ scien¬
Sudes filiũ di ꝑ inuidiã negabant. & contra
li conscientiã eius opera beelzebub assigna¬

Expanded text:
nus infidelibus Judaeis abstulit, et nobis tradidit, ut earum fructum faciamus. Ista est illa vinea quae quondam locata est agricolis, sed illi nomen tantum Scripturarum habuerunt, fructum vero illarum nullum consequi meruerunt. Et qui ceciderit super lapidem istum, confringetur: super quem vero ceciderit, conteret eum. Multum enim distat inter eum, qui per fragilitatem aut ignorantiam peccando offendit Christum, et eum qui per superbiam negat Christum. Qui ergo credens in C lapidem cadit et confringitur, sed non omnino conteritur, quia reservatur ad poenitentiam. Si ritu, ut ne testa quidem remaneat, in qua parum aquae de fovea hauriatur. Potest et hoc dici, quod illi super lapidem cadebant, qui tunc eum per simplicitatem et ignorantiam contemnebant, et injuriis afficiebant, ideo conquassantur, non tamen penitus conteruntur. Qui vero illum scientes Dei Filium, per invidiam negabant, et contra suam conscientiam ejus opera Beelzebub assigna
Abbreviated transcription (Latin):
non ut naturȩ cui satis parua sufficiunt netesst¬
tatibus subueniatis. sed ut maiores & cdsords a¬
teris appareatis. Attendant hoc ecdaru ppo¬
siti & caueant. Audiant ad nõ. quia gentuis¬
& non ȩccles asticȩ consuetudinis est sabitꝰ is
dominari.
dominari & suꝑ eos quib platis potestatis domi¬
num exercere. Discant igitur boni magistri exẽ¬
plo non fastu suꝑbiȩ se suꝑminores extollere. sed
potius illis se contemperare. atq ȩqualefin omĩb¬
se ex hibere studeant. quatenus ab illo qui ñ uenit
ministrari sed ministrare cȩlestẽ merereant᷑ con¬
sequi magistratum. Ministraxuit aut̃ dñs qđo
ꝓnnĩ redemptione dõ patri hostiã obtulit. Unde
sequitur. Et dare animam suam redemptionem
ꝓmultis. Commendandũ memoriȩ est : qđ ñ ꝓ
omnib sed ꝓmultis se dicit animã suã dare. ꝓhis
uidelicet qui eredere uoluerint. ꝓhis qui sunt

Expanded text:
non ut naturae cui satis parva sufficiunt necessinon ut naturae cui satis parva sufficiunt necessitatibus subveniatis, sed ut majores et celsiores caeteris appareatis? Attendant hoc ecclesiarum praepositi, et caveant; audiant a Domino, quia gentilis, non ecclesiasticae consuetudinis est, subjectis dominari, et super eos quibus praelati sunt, potestatis dominium exercere. Discant igitur boni magistri exemplo, non se fastu superbiae super minores extollere, sed potius illis se obtemperare, atque aequales in omnibus exhibere studeant, quatenus ab illo qui non venit ministrari, sed ministrare, coelestem mereantur consequi magistratum. Ministravit autem Dominus, pro nostra redemptione Deo Patri hostiam obtulit. Unde sequitur: Et dare animam suam redemptionem pro multis. Commendandum memoriae, quod non pro omnibus, sed pro multis se dicit animam ponere, pro his videlicet qui credere voluerint, pro his qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Humilis acbenignus magister. formaq omnui
magistrorũ : Nec illos duos de immodia &i
rationabili petitione. nec hos decẽ de itdigni¬
tione & liuore quem contnt illos habebant᷑ rt¬
darguit. sed tale ponit exemplum. quo ni¬
nifeste doceat illũ uere eẽ. maiorẽ. quiminorꝰ
se exhibuerit. illũq se existere primũ qui fi
re dignitate. Frustra igit̃ illi gnandia quert¬
bant. frustra & isti de illorũ in solenti deside¬
dignitatis culmen non potentia. sed humilia¬
te conscendere
Sicut filius hominis nonuenit minis traris.
ministracre. & dare animã suam redempn¬
onem pro multis.
ut si docentis uerba parui penderent. iuta¬
rent᷑ exemplo. Nonuenit inquit filius hot¬
nis ministrari. id est ut ministraret᷑ ei. sedm¬
nistrare. Siego inquit qui cum simdĩ filius &
minũ obsequia ł ministeria mihi requreren
sed ut ipse potius uobis obsequerer. uobisq mil¬
strarem. Quare uos homines ab hominibus
mortales amortalibus. suꝑbia seruicia requiso

Expanded text:
Humilis et benignus magister, forma quoque omnium magistrorum, nec illos duos de immodica et irrationabili petitione, nec hos decem de indignatione et livore quem contra illos habebant, redarguit, sed tale ponit exemplum, quo manifeste doceat illum vere esse majorem, qui minorem se exhibuerit, illumque existere primum, qui fure dignitate. Frustra igitur illi grandia quaerebant, frustra et isti de illorum insolenti deside summae dignitatis culmen, non potentia, sed humilitate conscendere. Sicut filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis. ut si docentis verba parvipenderent, imitarentur exempla. Non venit, inquit, Filius hominis ministrari, id est, ut ministraretur ei, sed ministrare. Si ego, inquit, qui cum sim Dei Filius eminum obsequia vel ministeria mihi inquirerem, sed ut ipse potius vobis obsequerer, vobis ministrarem, quare vos homines ab hominibus, mortales a mortalibus, servitia superbia requiritis,
Abbreviated transcription (Latin):
sola humanitas xp̃ĩ passibilis fuit
Quia quȩ placita sunt ei facio semper
Quȩ dõ patri plocita erant semꝑ faciebat. qr uolun¬
tatem eius salutẽ humani generis operando adim¬
plebat. & peccati totius ꝑ petuo expers. immu
nisq ꝑseuerabat. quia peccatũ non fecit. nec inuen¬
tus est dolus in ore eius. Qua ꝓpt̃ & nos si eius mẽ¬
bra eẽ uolumus: capitis nr̃ĩ exempla imitari stu¬
deamus. Agamus quȩ dõ placita sunt. castifi¬
cemus animã ab omĩ concupiscentia. edomemꝰ
illicitos carnis appetitus. mala quȩ nos ꝑpe¬
trasse memininimus: lacrimis poenitenti ae
deluamus. & boni inquantum possumus
operibus insistamus. quatenus dm̃ & inter scłi
pressuras ad iutorem ac ꝓtectorẽ habere. & in
futuro ad illud sum mumbonũ uisionis eius me¬

Expanded text:
sola humanitas Christi passibilis fuit. sola humanitas Christi passibilis fuit. Quia quae placita sunt ei, semper facio. Quae Deo Patri placita erant, semper faciebat, quia voluntatem ejus salutem humani generis operando adimplebanisque perseverabat, quia peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Quapropter et nos si membra ejus esse volumus, capitis nostri exempla imitari studeamus. Agamus quae sunt placita Deo, castificemus animum ab omni concupiscentia, edomemus illicitos carnis appetitus, mala quae nos perpetrasse meminimus, lacrymis poenitentiae diluamus, et bonis in quantum possumus operibus insistamus, quatenus Deum et inter saeculi pressuras adjutorem et protectorem habere, et in futuro ad illud summum bonum visionis ejus me
Abbreviated transcription (Latin):
Non sic docuit pat̃ filium quasi indoctũ genuerit.
sed hoc est docuit: scientẽ genuit. Simplex: enĩ
natura ueritatis. & hocest illi esse quod nosse. &
ab illo habet scientiã. a quo habet essentiam
Et qui me misit mecũ est
Ds̃ pater filiũ misit. quia tũ in carnari constituit
Missio enim ipsa in carnatio est. Ds̃ ergo pat̃ cũ filio:
quia unũ sunt pat̾ & filius. una est illis substantiu.
eademq ditas. indiuisa maiestas. Et tamen cum
simulsint : solus filius missusest. hoc est solus filius¬
in carnatus est. sicut & solus filius passus est. Ds ergo
pater cumfilio t semꝑfuit. & non cum reliquit. &
tamen ut dictum est solius filii ꝑsona carnem as¬
sumpsit. & passioni acmorti subiacuit. Dĩ aut̃ patris
ꝑsona. ab ista in carnationis & passionis in iuria. alie
na fuit. Vt enim aliquo utamur exemplo : sicut arbor
ita ds̃ pater. & ipsa in xp̃o diuinitas patinon potuit. sed

Expanded text:
Non sic docuit Pater Filium, quasi indoctum genuerit, Non sic docuit Pater Filium, quasi indoctum genuerit, sed docuit, hoc est, scientem genuit. Simplex enim natura veritatis, et hoc est illi esse quod nosse, et ab illo habet scientiam a quo habet essentiam. Et qui me misit mecum est. Deus Pater Filium misit, quia eum incarnari constituit. Missio enim ejus incarnatio est. Deus ergo Pater cum Filio est, quia unum sunt Pater et Filius, una est illis substantia, eademque deitas, indivisa majestas. Et tamen cum simul sint, solus Filius missus est, hoc est, solus Filiusincarnatus est, et sic solus Filius passus est. Deus ergo Pater semper cum Filio fuit, et eum non reliquit, et tamen, ut dictum est, solius Filii persona carnem assumpsit, passionique et morti subjacuit. Dei autem Patris persona, ab ista incarnationis et passionis injuria fuit aliena. Ut enim aliquo notetur exemplo, sicut arbor ita Deus Pater, et ipsa in Christo divinitas, pati non potuit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Dix̃ ergo eis. Cum ex altaueritis filiũ homi¬
nis : tunc cognoscetis quia ego sum
Exaltationẽ in hoc passionẽ suã uocat. quia exaltat᷑:
incruce. Hȩc namq exaltatio. humiliationis fuit
non glorificationis: scđm quã humiliauit se ipsũ
factus oboediens patriusq ad mortem. Ait ergo
Cũ exaltaueritis filiũ hominis. tunc cognoscetis
quia ego sum Prȩ uidebat .ii. ibi quosdã quos an¬
te mundi constitutionẽ prȩ destinauerat. post
suam passionẽ credituros. De quib in actib apłoꝵ¬
legimus qr p̃dicante petro una die crediderunt
iiiͣ. milia. aliadie .v. milia. & de inceps multa
milia. Tunc inquit cognoscetis quia ego sũ. Acsi
diceret. Idcirco differo fidem uram̃. ut impleã
passionẽ meam. Cũ me in cruce ex altaueritis sicut
tunc cognoscetisme dm̃ unius cum patre substantiȩ
Et ame ipso facio nihil
Quia nec sũ ame ipso. Ab ipso mihi est operatio aqͦ
& generatio
Et sic̃ docuit me pater. hȩc loquor inmundo

Expanded text:
Dixit ergo eis: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Exaltationem hoc loco passionem suam notat, qua exaltatus est in cruce. Haec namque exaltatio humiliationis fuit, non glorificationis, secundum quam humiliavit seipsum, factus obediens Patri usque ad mortem . Ait ergo: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Praevidebat enim ibi quosdam, quos ante mundi constitutionem praedestinaverat, post suam passionem credituros: de quibus in Actibus apolegimus, quia praedicante Petro una die crediderunt tria millia, alia die quinque millia, et deinceps multa millia. Tunc, inquit, cognoscetis, quia ego sum. Ac si diceret: Idcirco differo fidem vestram, ut impleam passionem meam. Cum vero me in cruce exaltaveritis, sicut tunc cognoscetis me deum unius cum Patre substantiae. Et a meipso facio nihil, quia nec sum a meipso. Ab ipso est mihi operatio, a quo et generatio. Et sicut docuit me Pater, hoc loquor in mundo.
Abbreviated transcription (Latin):
Moriemini in peccato uro. Reddidit illis spem a
ostendit quomodo possint non mori in peccatoso
uidelicet simeum credant. Ergo inter eos qͥbidis
di erant. Notandũ quod ait. Si non erediderads
quia ego sum: Nec ad didit quid esset. Nondx
rat. ego sũ qui sum Eodẽ uerbo essentiȩ ususest
loquens ppło iudeorum. quo tunc usus est adno¬
sen loquens ꝑ angłm. quẽ dirigebat ad liberandẽ
ppłm suum. Acsi diceret. Ego qui tuno uen P

Expanded text:
moriemini in peccato vestro. Reddit illis spem, et ostendit quomodo possint non mori in peccato suo, videlicet si in eum credant. Ergo inter eos quibus tdi erant. Notandum vero quod dicit, si non credideritis quia ego sum, nec addit quid esset. Non dirat: Ego sum qui sum . Eodem verbo essentiae usus est loquens populo Judaeorum, quo tunc usus est ad Moysen, loquens per angelum, quem dirigebat ad liberandum populum suum. Ac si diceret: ego qui tunc veni p
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ & mortẽ ꝓperabat. & adhanc illi ꝑuemire na¬
lomodo poterant. Siã uidtam̃ qͥd eis dñs responae
Uos dedeorsum estis. ego desupernis sum
De deorsũ inquit estis. terrena sapitis. terrens &¬
lectamini terrenis in hiatis. sursũ corda ñ leuats
ante tempus. ł quicquid intempore cognans
potest
Uos de hoc mundo estis. ego ñsũ dehoc modo
de adã nati fuenent. Sed de mundo. id decg¬
nali conuersatione ad nõ electierant. iuxta qđ
alibi dicit. Ego elegi uos demundo. De minbo
ergo fuerant. sed iam non errN demundo qua
factus est mundus. Iudeiuͦ qr ꝑseuerabant int

Expanded text:
passionem et mortem properabat, et ad hanc illi pervenire npassionem et mortem properabat, et ad hanc illi pervenire non poterant. Sed jam videamus quid his Dominus responderit: Vos de deorsum estis, ego de superius sum. De deorsum, inquit, estis, terrena sapitis, et terrenis delectamini, terrenis inhiatis, sursum corda non levatiante tempus, vel quidquid in tempore excogitari potest. Vos de hoc mundo estis, ego non sum de hoc mundo. de Adam nati fuerant, sed de mundo, id est, de carnali conversatione a Domino electi fuerant, juxta quod alibi dicit: Ego vos elegi de mundo . De mundo ergo erant, sed jam non erant de mundo, quia fa