comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ossinui noligit uina lacer dos inqurto uit mnediainter conitan. findidior fundenes
ia pinanunu libare quod fie in sacris supernis uergere aatem ẽ conuerse in finis¬
uoce uocans Non uerbis sed quibus dam misticis sonis namut inlucano legimus uarien¬
mina in uocabantur. ut latratus habet illa canum gemitusq luporũ quod stridunt ululus¬
lant que ferȩ quod sibilat anguis exprimit et planctus fractaeq tronitrua nubes totre¬
rum uoxuna fuit celoque potentem hocẽ quodait hecaten ut plenũ numen ostenderet
Supponunt cultros idẽ uictimascedunt fuit autẽ uerbum sacrorũ in quib: mali ominis
uerba uitabant hincẽ quod et macta dicebatur quod magis augere significat Dicimus aut̃
hicculter cultri nam cultellus diminutiuũ ẽ cultellum penitus latinũ nonẽ : Succipiunt
Antiquȩ niã modo suscipiunt dicimus : Matri eumenidum idẽ nocti ut hunc mihidapro¬

Expanded text:
INVERGIT VINA SACERDOS in quarto ait «media inter cornua fundit». Et fundere est supina manu libare, quod fit in sacris supernis; vergere autem est conversa in sinisVOCE VOCANS non verbis, sed quibusdam mysticis sonis; ut in Lucano legimus varie numina invocabantur, ut «latratus habet illa canum gemitusque luporum, quod stridunt ululantque ferae, quod sibilat anguis exprimit et planctus fractaeque tonitrua nubis: tot rerum vox una fuit». CAELOQVE EREBOQVE POTENTEM hoc est quod ait ‘Hecaten’, ut plenum numen ostenderet. SVPPONVNT CVLTROS id est victimas caedunt. Fuit autem verbum sacrorum, in quibus mali ominis verba vitabant. Hinc est quod et mactare dicebatur, quod magis augere significat. Dicimus autem ‘hic culter, cultri’; nam ‘cultellus’ diminutivum est, et ‘cultellum’ penitus Latinum non est. SVCCIPIVNT antique; nam modo ‘suscipiunt’ dicimus. MATRI EVMENIDVM id est Nocti, ut «hunc mihi da pro
Abbreviated transcription (Latin):
mus supra ut purpuream uomit ille animã : Vel amina Notauel ipsicara uel animȩ
exnotitia enim gignitur caritas ut hic inter flumina nota: Peretro Grecedixit̾ni
capulus dicitur a capiendo undeait plautus capularis senex idẽ capulo uicinus et sib¬
hoc dabatur officium: lacem De fune ut uarro dicit unde et funus dictũ ẽ per noe¬
tem autem urebant᷑ unde et permansit ut mortuos faces antecedant: Fuso crate¬
resoliuodis superis tantũ libabant inferis uero sacrificantes etiã uasa in ignẽmita¬
uot undeut crateres quodetiam statius in arcerieris sepultur. d uonimemorat olt¬

Expanded text:
diximus supra: ut "purpuream vomit ille animam" . velamina nota vel ipsi cara, vel animae: diximus supra: ut "purpuream vomit ille animam" . velamina nota vel ipsi cara, vel animae: ex notitia enim gignitur caritas, ut "hic inter flumina nota" . Ad v. 222 Feretro Graece dixit, nam latine capulus dicitur a capiendo: unde ait Plautus "capularis senex" , id est capulo vicinus. et 'subhoc dabatur officium. Ad v. 224 Facem de fune, ut Varro dicit: unde et funus dictum est. per noctem autem urebantur: unde et permansit ut mortuos faces antecedant. Ad v. 225 Fuso crateres olivo diis superis tantum libabant, inferis vero sacrificantes etiam vasa in ignemnt, unde ait 'crateres': quod etiam Statius in Archemori sepultura commemorat. 'oli
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ grauem ustrinȩ odorem ne o ffendatur populi circum stantis corona quȩ tã¬
diustabat respondens fletibus prefice idẽ pricipi planctuũ quam diu consumpto
cadauere et collectis cineribus diceretur nouissimũ uerbũ ilicet quodirelicet sig
toria dicit hancesse causam ut mortui et calida abluantur et ꝑ inter ualla conda¬
mentur. quod solet plerumq uitalis spiritus exclusus putari et homines fallere deniq
refert quendam suꝑ positũ pire adhibiti signibus erectũ eẽ non potuis seliberari un¬
de et serue bantur cadauera uIII Dieb: et calida ab luebantur et postultimã concla¬
mationem conburebantur Vt de traxit terentius. desineiã conclamatũ ẽ : Aena
Vndantia flãmis hoc ẽ perflammas alibi neciam secipit unda uolatua porater ad
lauit et unxit Defleta Participium ab eo quodẽ fleor sitamen in ueniatur alias sine

Expanded text:
propter gravem ustrinae odorem, ne eo offendatur populi circumstantis corona, quae tampropter gravem ustrinae odorem, ne eo offendatur populi circumstantis corona, quae tamdiu stabat respondens fletibus praeficae, id est principi planctuum, quamdiu consumpto cadavere et collectis cineribus diceretur novissimum verbum 'ilicet', quod ire licet sigtoria dicit hanc esse causam ut mortui et calida abluantur et per intervalla conclamentur, quod solet plerumque vitalis spiritus exclusus putari et homines fallere. denique refert quendam superpositum pyrae adhibitis ignibus erectum esse nec potuisse liberari. unde et servabantur cadavera septem diebus, et calida abluebantur, et post ultimam conclamationem conburebantur: unde traxit Terentius "desine, iam conclamatum est" . aena undantia flammis hoc est per flammas: alibi "nec iam se capit unda: volat vapor ater ad lavit et unxit" . Ad v. 220 Defleta participium ab eo quod est 'fleor', si tamen inveniatur; alias sine
Abbreviated transcription (Latin):
sfrigor enes uio bencbrulali addlidit tuncenim marcidũ ẽ et auriimitaetur colorẽ
Nam noua fronde uiret quod ut ait plinius in naturali historia defimoturde larum
in certis arboribus nascitur unde plautus ipsa sibi auis mortem creat Teretes Trun¬
costeres ẽ rotundum aliquid cum procritate : ut in cũbens terctidã monsicoepit oliu
tantam fuisse auellendi cupiditatem ut nulla ei satis facere posset celeritas Namtar¬
dantem dicere non possumus cumqui fataliter sequebatur. Alii cunctantẽ ad aurinati¬
ram referunt ide mollem quia paulatim frangitur id ẽlentescit aliicunc tantin
aut degreco transtulit liparam magnam aut ipallage ẽ hocẽ depinguibus tedis : Iron¬
dibus a tris aptis ad funera ante cupressos constituunt cupressus adhibetur adfu¬
nera uel quod cesa non repullulat uel quod per eam funes tata ostenditur domus
sicut lactã frondes indicant festȩ uarro tamen dicit pyras ideo cupresso circũ diri

Expanded text:
frigore viscum bene 'brumali' addidit: tunc enim maturum est et auri imitatur colorem, nam nova fronde viret. quod, ut ait Plinius in naturali historia, de fimo turdelarum in certis arboribus nascitur: unde Plautus "ipsa sibi avis mortem creat" . Ad v. 207 Teretis truncos 'teres' est rotundum aliquid cum proceritate, ut "incumbens tereti Damon sic coepit olivae" tantam fuisse avellendi cupiditatem, ut nulla ei satisfacere posset celeritas: nam tardantem dicere non possumus eum qui fataliter sequebatur. alii 'cunctantem' ad auri naturam referunt, id est mollem, quia paulatim frangitur et lentescit. alii 'cunctantem' aut de Graeco transtulit λιπαρὰν magnam: aut hypallage est, hoc est de pinguibus taedis. Ad v. 215 Frondibus atris aptis ad funera. Ad v. 216 Ante cupressos constitvunt cupressus adhibetur ad funera, vel quod caesa non repullulat, vel quod per eam funestata ostenditur domus, sicut laetam frondes indicant festae. Varro tamen dicit pyras ideo cupresso circumdari
Abbreviated transcription (Latin):
titui bene autem sepultus id ẽ fletus nam sine fletu sepultura non ẽ unde legimus
inbumata infletaq: s curba facit supradicta flumina transire quibus luctus nomen
imposuit Centum autem annos ideo dicit. quia hisunt legitimi uitȩ humanȩ quibus
conpletis. potest anima transire ripas idẽ ad locũ purgationis uenire ut redeat
rursus incorpora sane sciendum quiacũ t̃rã dicimus haec ops facit sinr̃ famdicamꝰ
haccopis sidiuitias hae opes numero tantũ plurali: Rauca fluenta aut reumata
dicit Aut bene pluralit̃ quia de trib: loquit᷑ :Sedib: ossa quier̃ idẽ priusquã¬
tractans : Sortemq Animo miseratus iniquã iniqua enim sors ẽ puniri propt̃
alterius neglegentiã nec enĩ qui sculpasua caret sepulcro bene autẽ animo qua¬
si reprȩsaga ut alibi p̃sagamalimens ĩpse enim aeneas insepultus iacebat ut me

Expanded text:
titui». Bene autem sepultos, id est fletos – nam sine fletu sepultura non est, unde legimus titui». Bene autem sepultos, id est fletos – nam sine fletu sepultura non est, unde legimus «inhumata infletaque turba» – facit supradicta flumina transire quibus luctus nomen imposuit. ‘Centum’ autem ‘annos’ ideo dicit quia hi sunt legitimi vitae humanae, quibus completis potest anima transire ripas, id est ad locum purgationis venire, ut redeat rursus in corpora. Sane sciendum quia, cum terram dicimus, haec ops facit; si nympham dicamus, haec Opis; si divitias, hae opes numero tantum plurali. RAVCA FLVENTA aut rheumata dicit, aut bene pluraliter, quia de tribus loquittractans. sortemque animo miseratus iniquam iniqua enim sors est puniri propter alterius neglegentiam; nec enim quis culpa sua caret sepulcro. bene autem 'animo', quasi re praesaga, ut alibi "praesaga mali mens" : ipse enim Aeneas insepultus iacebit, ut "m
Abbreviated transcription (Latin):
sima proles exeo quod subire inferos potuit ideo autẽ certissima quia multi ad glo¬
riam generis simulant senuminũ filios ut romulus ex marte alexander ex ioue
ammone hoc ergo excludit sic alibi dehercule salue uessouis proles: et fallere numen
ut supra diximus siue propter uictoriae fauorem stigis filiae. Namdicitur statuis se
iuppit̃ ut siquis fefellis set eius numen uno anno et uiiii dieb: ab ambrosiet nec tare
prohiberetur ratio autẽ ẽ quã supra diximus ldeo perstigem duurant . quia tristitia
q: duodicit idẽ nec legitimã sepulturã habet neq imaginariã in opem enimdicit sine
pulueris iactu. Nam obsterra ẽ idẽ sine t̾ra sinehumatione Uult autẽ ostendere tan¬
tum ualere inanem quantũ plenã sepulturẽ Nam et deiphobi umbra trans uectaẽ
cuiaeneas cenotaphium fecit ut tunc egomet tumulũ roetheo inlitore inanem cons¬

Expanded text:
SIMA PROLES ex eo quod subire inferos potuit. Ideo autem ‘certissima’, quia multi ad gloSIMA PROLES ex eo quod subire inferos potuit. Ideo autem ‘certissima’, quia multi ad gloriam generis simulant se numinum filios, ut Romulus ex Marte, Alexander ex Iove Ammone. Hoc ergo excludit. Sic alibi de Hercule «salve vera Iovis proles». ET FALLERE NUMEN ut supra diximus, sive propter Victoriae favorem, Stygis filiae; nam dicitur statuisse Iuppiter ut si quis fefellisset eius numen, uno anno et novem diebus ab ambrosia et nectare prohiberetur. Ratio autem est quam supra diximus: ideo per Stygem dii iurant, quia tristitia  duo dicit, id est nec legitimam sepulturam habet neque imaginariam. Inopem enim dicit sine pulveris iactu – nam ‘ops’ terra est – id est sine terra, sine humatione. Vult autem ostendere tantum valere inanem quantum plenam sepulturam; nam et Deiphobi umbra transvecta est, cui Aeneas cenotaphium fecit, ut «tunc egomet tumulum Rhoeteo in litore inanem cons
Abbreviated transcription (Latin):
uli ct asfiscar duot̃ nosurab isri deneas ordo ẽ aentas dit dico uirgo cetere¬
perparenthes in idẽ persuppositionem dic ta sunt : Quo discrimine quadifferentia ri¬
pas haelinquuntꝰ repulsȩ scilicet non transeuntes : Uada liuida nigrã et liuidũ inuidũ
non nisi apud neutericos inuenimus lucanus liuore daxtibi cuncta negat gentesq subac¬
tas : longeua Sacerdos srbillam apollopio amore dilexit et eioptulit poscendi quod
dit id posse fieri si erithream in quahabitar insulam relinqueret et eamnum quã ui¬
deret profecta igitur. cumas tenuit et illic defecta corporis uiribus uitam in solauo¬
ce retinuit quod cum ciues eius cognouissent siue inuidia siue miseratione commoti
ei epistolam miserunt creta antiquo more signatã quauisa quia erat de eius insula
in mortem solutaẽ unde non nulli hanc esse dicunt quaeromana fata conscripsit
quod incenso apollinis templo in derom̃a allatisint libriunde haec fuerat Certis¬

Expanded text:
 TRISTIS asper, immiserabilis. AENEAS ordo est: Aeneas ait, dic, o virgo: ceterper parenthesin dicta sunt. QVO DISCRIMINE qua differentia. RIPAS HAE LINQVVNT repulsae scilicet, non transeuntes. VADA LIVIDA nigra. Et ‘lividum’ invidum non nisi apud neotericos invenimus; Lucanus «livor edax tibi cuncta negat, gentesque subactas». LONGAEVA SACERDOS Sibyllam Apollo pio amore ddit id posse fieri si Eritheam, in qua habitabat, insulam relinqueret et eam nunquam uideret. Profecta igitur Cumas tenuit, et illic defectam corporis uiribus uitam in sola uoce retinuit. Quod cum ciues eius cognouissent, siue inuidia siue miseratioei epistolam miserunt creta antiquo more signatam: qua visa - nam erat de eius insula - in mortem soluta est. Vnde non nulli hanc esse dicunt quae Romana fata conscripsit, quod incenso Apollinis templo inde Romam adlati sunt libri; unde haec fuerat. DEVM CERTIS
Abbreviated transcription (Latin):
ae sutosprapne l apilibia qua serupis propras e lapillas boto satupres sas fol¬
lotudinem eruir undeetiã scrapulus dictu sest : Lacunigro aut alcos ut cit autum o
quem nunc doliolauotant iolin tor uolueros parte cipiuoro nlora se pesiulitat pbn¬
u n lica pom sulphufito undeaues inillis locis deserto a ere quoperis incolunt coro¬
odent moros d onꝑ suspondiden quo d potest et̃ ueri simile quia alicosur eo lem loco

Expanded text:
RVPEA lapillosa; nam scrupus proprie est lapillus brevis, qui pressus sollicitudinem creat: unde etiam scrupulus dictus est. LACV NIGRO aut alto, aut vere nigro quem nunc Doliola vocant. VOLANTES volucres: participium pro nomine posuit, ut «plucedere vapori sulphureo, unde aves in illis locis desertae aëre quo portari solent concidunt non odore, sed pondere: quod potest esse veri simi
Abbreviated transcription (Latin):
core fierro sane ducnt domnatus quod hoe propter augistũ muture ⁊ sumnataerao
luro sinpalstio codie quo augustus unde triu ohantescer paatiem sucuers st
uir ol ꝑsicar saulpsit in selotua m sũ pra ca iamleginus conere soltr faemnuim que
mbarques quia sculpsit m at men fuerat licet possimos et sabsolo i tubrus nacrise
ubamqus qun dichcll. lorumquo d continet tubam m ente sibtaqoumm aeoio nain e¬

Expanded text:
lauro fieret. Sane dicit Donatus quod hoc propter Augustum mutavit. Nam nata erat laurus in Palatio eo die, quo Augustus: unde triumphantes coronari consueverant. ulpsit in saxo: nam supra ea iam legimus concremata. remumque tubamque quia et bellator et remex fuerat. licet possimus etiam solam tubam accipere: remus enim dicitur lorum, quod continet tubam. Ad v. 234 Monte sub aerio in
Abbreviated transcription (Latin):
nec fortuitũ spernere cespitem leges sinebant hic enim niss ilit tera longa sit non
tat uersus et hoc protulimus exemplũ unius sermonis nequis dicat iturus etituri
ideo uariam habere naturã propt̃ temporũ uarietatẽ unde melius ẽ ut diximus
originis considerare rationem sane fortuitus ab eundo ẽ eta fortuna conpositũ
erocumbunt piceat picea secundũ pliniũ innaturali historia quinta species cedr
ẽ nam sicedria dictaẽ quasice omines drro sigron idẽ arboris umor ar dentis¬

Expanded text:
"nec fortuitum spernere cespitem leges sinebant" . hic enim nisi i littera longa sit, non "nec fortuitum spernere cespitem leges sinebant" . hic enim nisi i littera longa sit, non stat versus. et hoc protulimus exemplum unius sermonis, ne quis dicat 'iturus' et 'itur' ideo variam habere naturam propter temporum varietatem: unde melius est, ut diximus, originis considerare rationem. sane 'fortuitus' ab eundo est et a fortuna conpositum. Ad v. 180 Procumbunt piceae picea secundum Plinium in naturali historia quinta species cedri est: nam cedria dicta est quasi KAIOME/NHS DRUO\S UGRO\N , id est arboris umor ardentis
Abbreviated transcription (Latin):
sumus ut stant manabus a rȩcum nondum facta sit funeratio quȩ p̃cedit sepulebrũ pro¬
bustamen et donatus de hoc loco requirendũ ad huc esse dixerunti celoq educere certo
Vtblonga inuenitur ergo quia hoc uerbum breue ẽ in origine et in declinatione fitlo¬
gumideo certa eius natura nec in temporibus nec in participis inuenitur. Namcum
itur lengasit Iturus breuis inuenitur ut superũq in lumenituras multarderen
temptant dicentes itur propter coquȩ prima uerbi origo ẽ per drꝑthongon scribi
debere quo dñom procedit quia drpthongus semper longa ẽ lautẽ et produci potes
eccerri pibince quod fortuitus et producit et corripit iuuenalis non quasi for¬
tuitus necuentoru rabies sediratus cadat interras et iudicet ignis contrahoratius

Expanded text:
sumus, ut "stant manibus arae" , cum nondum facta sit funeratio, quae praecedit sepulcrum. Prosumus, ut "stant manibus arae" , cum nondum facta sit funeratio, quae praecedit sepulcrum. Probus tamen et Donatus de hoc loco requirendum adhuc esse dixerunt. Ad v. 178 Caeloque edevis est, 'itur' i longa invenitur. ergo quia hoc verbum breve est in origine et in declinatione fit longum, ideo certa eius natura nec in temporibus nec in participiis invenitur: nam cum 'itur' longa sit, 'iturus' brevis invenitur, ut "superumque in lumen ituras" . multi tamen temptant dicentes 'itur' propter 'eo', quae prima verbi origo est, per diphthongon scribi debere: quod non procedit, quia diphthongos semper longa est, 'i' autem et produci potest et corripi. hinc est quod 'fortuitus' i et producit et corripit: Iuvenalis "non quasi fortuitus nec ventorum rabie, sed iratus cadat in terras et iudicet ignis" , contra Horatius
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse uirtutis ut neanumine quidem nisi insidis opprimeretur : Triton Penula¬
ma accentũ habet nam tritonis facit si enimultima habeat tritontis facit quod non
procedit ut demo ꝓhoondemophoontis ergo Aut quia talis perierat. aut quiasic fue¬
cuius libet dolere. ut nunc amici casum gemit. Item casuq: animum contussus amc
hinc eidat circa sepulturam etiam sordidã officia quȩ in aliis denegat locis qui enim
depietatis generibus scripserunt primum locũ in sepultura es se uoluerunt unde cum
pontificibus nefas es set cadaueruidere. tamen magis ne fas fuerat si ui sum in sepultũ
relinquerent genus autẽ fuerat sepulturȩ iniectio pulueris unde ẽ aut tumihi ter¬
ram inicẽhoratius non ẽ moralonga licebit in iecto terpuluere currass Aram que
sepulchri prram dicit quȩ in modumarȩ construi lignis solebat namet sequitur congi¬

Expanded text:
fuisse virtutis ut ne a numine quidem nisi insidiis opprimeretur. TRITON paenultfuisse virtutis ut ne a numine quidem nisi insidiis opprimeretur. TRITON paenultima accentum habet; nam Tritonis facit; si enim ultima habeat, Tritontis facit, quod non procedit, ut Demophoon, Demophoontiscuiuslibet dolere, ut "nunc Amyci casum gemit" , item "casuque animum concussus amici" . hinc ei dat circa sepulturam etiam sordida officia, quae in aliis denegat locis. qui enim de pietatis generibus scripserunt primum locum in sepultura esse voluerunt: unde cum pontificibus nefas esset cadaver videre, magis tamen nefas fuerat si visum insepultum relinquerent. genus autem fuerat sepulturae iniectio pulveris: unde est "aut tu mihi terram inice" . Horatius "non est mora longa; licebit iniecto ter pulvere curras" . Ad v. 177 Aramque sepulcri pyram dicit, quae in modum arae construi lignis solebat: nam et sequitur 'conge
Abbreviated transcription (Latin):
tsincedi aun fogit uestigia id ẽ stat subito quod cogianei fanere consũq sorit¬
ns inceditea iestuos : uebana hic pasprde dictus e seroo quunten utrũq serit
iidiga teierte u n stabilinon congrua eius merias ñec propt̃ animae etiam
extinctionem elementi contraretate Martemq accendere cantu emistichium hoc
dicitur ad didisse dumrecitat: Uita Spoliauit adbellum rẽtulit. in quouictis tollunt᷑
exuuiae : Non inferiora secutus ubiq aenean haectori comparat. ut ambo animis ambo
insignes prestantibus armis: saua dumpersonat aequora c aut persona refacit aut
histerologia ẽ dumpercaua aequora sonat : Demens in prouidus qui non considerauit
etiam deos in aemulationem posse descendere : Emulus modo eius dem reistudiosus ali¬
as in imicus inuenitur : Ixceptũ Oppressum insidiis quo sermone ostendit eum tantȩ

Expanded text:
tus incedit, aut ‘figit vestigia’, id est stat subito, quod cogitantes facere consuertus incedit, aut ‘figit vestigia’, id est stat subito, quod cogitantes facere consuere dictus est sermo quia inter utrumque seritur. INDIGNA MORTE miserabili, non congrua eius meritis; vel propter animae etiam extinctionem elementi contrarietate. MARTEMQVE ACCENDERE CANTV hemistichium hoc dicitur addidisse dum recitat. VITA SPOLIAVIT ad bellum retulit, in quo victis tolluntur exuviae. NON INFERIORA SECVTVS ubique Aenean Hectori comparat, ut «ambo animis, ambo insignes praestantibus armis». CAVA DVM PERSONAT AEQVORA CONCHA aut personare facit, aut hysterologia est, dum per cava aequora sonat. DEMENS improvidus, qui non consideravit etiam deos in aemulationem posse descendere. AEMVLVS modo ‘eiusdem rei studiosus’, alias ‘inimicus’ invenitur. EXCEPTVM oppressum insidiis: quo sermone ostendit eum tantae
Abbreviated transcription (Latin):
horanibus unde abatos apellata e lucanus hincabatos quã nr̃a uocat uenanendu
ueistib hactpalus strx uocatur quod tristitiam transeuntibus gignit Sane adibo¬
lminss la ahis qui sacris inbutisunt certis transitur diebus lectue enlri quod
uiim fod puli cadauierasuorum ad alterã regione trans fuerant sed siqui fcoluuntui
sunce t ractum centũ errant annos uolitantq haeclitora circum tregnai tnuia quȩ
uontra natumm fiuntinon ad ferunt prȩiudicium generalitati undecau lnaia
ronnalicet hertu lartlui que transierint et sit transiturus ueneas siodie tuonẽ tetil¬
lud euudit queceles rpam ininine abilis unde sesto uulta uod ꝑrtesmo nent
ostoditur In greditur prog aditur uacit prepositio ut ingoedeur qesdet
etciput intergubilis: Paribus uris uestigia figit aut simili sollicien line deten¬

Expanded text:
hominibus, unde Abatos appellata est; Lucanus «hinc Abatos, quam nostra vocat veneranda hominibus, unde Abatos appellata est; Lucanus «hinc Abatos, quam nostra vocat veneranda vetustas». Haec palus Styx vocatur quod tristitiam transeuntibus gignit. Sane ad illam insulam ab his qui sacris inbuti sunt certis transitur diebus. Lectum est etiam quod vicini populi cadavera suorum ad alteram regionem transferunt; sed si quis forte in Hinc est tractum «centum errant annos volitantque haec litora circum». ET REGNA INVIA quae contra naturam fiunt non adserunt praeiudicium generalitati; unde ait ‘invia regna’, licet et Hercules aliique transierint et sit transiturus Aeneas. Sic dictum est et illud «evaditque celer ripam inremeabilis undae». MAESTO VVLTV proptentis ostenditur. INGREDITVR pro graditur; vacat praepositio, ut «ingrediturque solo et caput inter nubila condit». PARIBVS CVRIS VESTIGIA FIGIT aut simili sollicitudine deten
Abbreviated transcription (Latin):
musam du ndum istum locutus ÷̃ morem quamuis adbuc tronanidopios notlia¬
bierinti su dndure ferimunenaturalibus sedibus idẽ terras nauimaq uedes uocertaut ue¬
bueimnen illu dẽ u tintellegimus tamdicere sepelicum nam sepulebrũ sedes uocaituu
potartn lucela tertior timen rapacis orcifine destinata diuitera m anebase beltun¬
urgilus et nune seruiet honos sedemtuus ossaque nomen persuadet autẽ sepultoo se¬
ur palsi tretemts cadaueris u tianima ut ait lucanus nonintartareo latutnte posei¬
ndum qusm a pudomnes idoneos auctores hoc significat licet inaliis diuersa sit pifo¬
uocaht sdeo quo dillic ẽ placata ab aegyptus isis quibus ipascebater qenod ostiba¬
mcrntiosiri dis ooninueniebat quem frater trphonocciderat quȩ inuentta postat¬
cmsepsur uelletelegit uicinȩ paludis tutissimum locũ quamiransita conscastã¬
use difficilam limos a enime et paprnis referta ultrabanc ẽ breuis in sula maccessa

Expanded text:
. Ergo aut secundum istum locutus est morem, quamvis adhuc Troiani domos non habuerint, aut dicit refer hunc naturalibus sedibus, id est terrae; nam in aqua perierat. Verum tamen illud est, ut intellegamus eam dicere, sepeli eum; nam sepulcrum sedes vocatur; Horatius «nulla certior tamen rapacis Orci sede destinata divitem manet erum», Vergilius «et nunc servat honos sedem tuus ossaque nomenut possit recentis cadaveris uti anima, ut ait Lucanus "non in tartareo latitantem poscilium, quam apud omnes idoneos auctores hoc significat, licet in aliis diversa signifivocant ideo quod illic emariti Osiris non inueniebat, quem frater Tcum sepelire vellet, elegit vicinae paludis tutissimum locum, quam transitu constat esse difficilem; limosa enim est et papyris referta. Vltra hanc est brevis insula, inaccessa
Abbreviated transcription (Latin):
cproonn finquide ieidier t seuonieninia indicont sacerdortos: obeo aamꝙ lomius pdtui re
opta bus scl ien dn quea ente sostio eruro pate facta aditus esseroeperaurs d ecdma fiesp on¬
pequba ast lupra esnedomus pelagi Defuncte periclis non liberate peligo sed matinia
aicimus funetos officio quio fficia debita conplerunt dndee in bonoribus funetes
herts funetos imnortuo s dicimus. qui conpleuerunt uite officie indecin aliada teneles¬
condicitus linee possit aduuinium latini fratremreferrt quullir ante reeuruit. Horma
mcmn fusenties auhnsles turnũ signi ficat etlihoc dictũ e atinba solras ulta in uol itm

Expanded text:
nia indicant sacerdotes. OSTIA IAMQVE DOMVS PATVERE nia indicant sacerdotes. OSTIA IAMQVE DOMVS PATVERE precibus scilicet. Et quae ante ostia erant patefacta aditus esse coeperunt. FERVNT RESPONSA quia ait supra «ora domus». PELAGI DEFVNCTE PERICLIS non liberate pelago, sed marinis te; nam dicimus functos officio qui officia debita complerunt, unde et honoribus functos. Hinc et defunctos mortuos dicimus, qui compleverunt vitae officia, unde est «et nil ium dicetur; licet possit ad Lavinum, Latini fratrem referri, qui illic ante regnavit. HORRIDA Mycenae». PARTVS ACHILLES Turnum significat. Et
Abbreviated transcription (Latin):
fulgoritarũ apud tuscos unde ad didit modo tuas sortes archana que fata et haectra¬
hit poeta aenean tamen inducit quasi dep̃senti dicentẽ oraculo: lec tosque sauiros
quibnisi patrici nonfiebant sciendum sane primo duos librorũ fuisse cus todes indea
V palme interdum notis interdũ scribebat sermonibus ut diximus supra: ipsa Protuea
posuit pronomen eius persone dequaloquimur pro illius cumqualoquimur ẽ autem
ore loquerentur nec in foliis scriberet : Nondum patiens quȩ nondũ posset implereor¬
idem enime apollo quiber pater qui sol unde ait lucanus cui nomine mixto Delpnis
conuentus excussisse deum excuti proprie de equis dicimus quodideo traxit quia pli¬
bus idẽ solequis utitur et nunc srbillã quasiequũ apollinem quasi equitẽ inducit¬
quodi equorum pranum frenos patiet stimulosi utea frena furenti coneut ⁊ et sturs fos

Expanded text:
fulguratorum apud Tuscos, unde addidit modo ‘tuas sortes arcanaque fata’. Et hoc trafulguratorum apud Tuscos, unde addidit modo ‘tuas sortes arcanaque fata’. Et hoc trahit poeta. Aenean tamen inducit quasi de praesenti dicentem oraculo. LECTOSQVE SACRABO ALMA VIROS quia nisi patricii non fiebant. Sciendum sane primo duos librorum fuisse custodes, inde dis palmae interdum notis, interdum scribebat sermonibus, ut diximus supra. posuit pronomen eius personae de qua loquimur, pro illius cum qua loquimur. est autem ore loqueretur nec in foliis scriberet. Ad v. 77 Nondum patiens quae nondum posset implere oridem enim est Apollo, qui Liber pater, qui Sol, unde ait Lucanus "cui numine mixto Delphica e conventus. Ad v. 79 Excussisse deum excuti proprie de equis dicimus: quod ideo traxit, quia Phoebus, id est Sol, equis utitur. et nunc Sibyllam quasi equum, Apollinem quasi equitem inducitd est equorum primum frenos pati et stimulos, ut "ea frena furenti concutit et stimulos
Abbreviated transcription (Latin):
quia augustus coheret iulio quiab aenea ducit originem. uultaugustũ parentiũ uoti
soluis e es tosque dies de nomine phebeludos apollinares qui secundũ quo sdã bel¬
lopunico secundo in stituti sunt secundum alios tempore: syllano exresponso mare¬
leris ut numenmanent autem expectant : pene tralia secreta templorũ Tuas sor tes
Srbillina responsaquae ut supra diximus incertũ ẽ cuius sybylle fuerint quam quã
cumane uirgilius dicat. uarro erit hreae sed constat seruilio tullo regnante tar quinio
quandam mulierem nomine amaltheam obtulis se. ei nouem libros inquibus erant fata
et remedia romana et prohis poposcisse cecphilippeos quiaurei tunc pretiosi erantꝰ
uerat bacipsare commoto rege quod pretiũ non mutabat qui libri in templo a polli¬
nis seruabantur nec ipsi tantũ sed et marciorũ et bego es nrmphȩ quae artem scripserat

Expanded text:
quia Augustus cohquia Augustus cohsolvisse. FESTOSQVE DIES DE NOMINE PHOEBI ludos Apollinares, qui secundum quosdam bello Punico secundo instituti sunt, secundum alios tempore Syllano ex responso Marcleris ut numen. ‘Manent’ autem exspectant, ‘penetralia’ secreta templorum. TVAS SORTES Sibyllina responsa, quae, ut supra diximus, incertum est cuius Sibyllae fuerint, quamquam Cumanae Vergilius dicat, Varro Erythraeae. Sed constat regnante Tarquinio quandam mulierem nomine Amaltheam obtulisse ei novem libros in quibus erant fata et remedia Romana, et pro his poposcisse CCC philippeos, qui aurei tunc pretiosi erant. verat, hac ipsa re commoto rege, quod pretium non mutabat. Qui libri in templo Apollinis servabantur, nec ipsi tantum, sed et Marciorum et Begoes nymphae, quae artem scripserat
Abbreviated transcription (Latin):
nliam dicatiscnetiam neptuno offuisse troia ex denegationier mercedam notinau
mnltertdiclitim orim pocticunt duabus propositis rebus an iris pondeant ur naui¬
a tune steslis moner ꝑsoet om nu fecit pliadis radis dirãq lrcaonis are tons
nam su pressonumero dixit nomina irescia uenturi ab solutum ẽ rerum uenturarũ: da
dic ut quisit. Patrerre nobis unde e contraaccipe nunc danaũ in sidias nonenim prestare
aliquid poterat sed indicare futura Non in debita poscoregna meis fide ẽ siẽ autem rr
teucros considere et uerecunde dictũ ẽ nom posco in debita cum certũ constet esse regna¬
deberi : ꝓrrantesq deosut diis sedem exiguã patriis : Agitata que numina aut mecũ uexra
autcerte exoana dicit id ẽ simulacra breuiaq portabantur in lecticis et ab ipsis moti
in fundebant uaticinationẽ quod fuit apud a egrptios et cartaginenses : Tum phoebo
it triuiae ut solet miscethistoriam Nam hoctemplũ inpalatio ab augusto factũ ẽ sed

Expanded text:
ellegere, licet dicatur etiam Neptuno obfuisse Troia ex denegatione mercedum. Novimus praeterea esse morem poeticum ut duabus propositis rebus uni respondeat, ut «navita tum stellis numeros et nomina fecit Pleiadas, Hyadas claramque Lycaonis Arcton», nam suppresso numero dixit nomina. PRAESCIA VENTVRI absolutum est, rerum venturarum. DA dic, ut «qui sit da, Tityre, nobis»; unde est contra «accipe nunc Danaum insidias»; non enim praestare aliquid poterat, sed indicare futura. NON INDEBITA POSCO REGNA MEIS FATIS deest ‘si’. EstTeucros considere, deberi. Ad v. 68 Errantesque deos ut "diis sedem exiguam patriis" . agitataque numina Troiae aut mecum vexata: aut certe ξόανα dicit, id est simulacra brevia, quae portabantur in lecticis et ab ipsis mota infundebant vaticinationem: quod fuit apud Aegyptios et Carthaginienses. Ad v. 69 Tum phoebo et triviae ut solet miscet historiam: nam hoc templum in Palatio ab Augusto factum est. sed
Abbreviated transcription (Latin):
nelli qucdio origine ducuns que quia nasci cernimus reuertat᷑ si ne dubio rĩa unde
cunata proertant Duinde posse sicprobat quia in mortaless̃ anime ets quȩ poni¬

Expanded text:
imalia a Deo originem ducunt, quae quia nasci cernimus, reuertuntur procul dubio; nam unde imalia a Deo originem ducunt, quae quia nasci cernimus, reuertuntur procul dubio; nam unde cuncta procreantur? Deinde posse sic probat. Quia immortales sunt animae et sunt
Abbreviated transcription (Latin):
bocloco idẽ unus sensus protentus ꝑ multos uersus in quo tractat deplatonis docmate qdđ
impeciã aurro in primodiuinarũ plenissime tractauitꝰ hoc autẽ continet aeneas dup
infiros pergerit respexit fluuiũ quendiã loci remotionis adquẽ innumera ou ulor¬
tudo tesidobat animarũ int̃rogauit patrẽ quis ẽ fluuius uel qua rationte ad eũ piner
piant in corpora uelle remeare: Stupe factus aeneas introgat uic paue sten duone
que prope pterita uitã tot supplicia ꝑtuler possent babere uotũ reuer sendi meo¬
Gorinionẽ uerisimile liberatas decorporis carcere ad eius nexũ reuero susceptndo¬
patione bacuam quies euquit primo deberefieriutredeant Deindeposse. Peinde
uello quequonia obscuras. Aliis sub diuisionib in notescurͭ quidẽ deberescuneta an¬

Expanded text:
hoc loco, id est unus sensus protentus per multos versus: in quo tractat de Platonis dogmate, quod hoc loco, id est unus sensus protentus per multos versus: in quo tractat de Platonis dogmate, quod De qua re etiam Varro in primo Divinarum plenissime tractavit. Hoc autem continet: Aeneas dum per inferos pergeret, respexit fluuium quendam loci remotioris, ad quem innumera multitudo tendebat animarum. Interrogauit patrem quis esset fluuius, uel qua ratione ad eum pergerepiant uelle remeare». Stupefactus Aeneas interrogat: «Dic, pater, et animae, quae propter praeteritam uitam tot supplicia pertulerunt, possunt habere uotum reuertendi in corpora? Non est uerisimile liberatas de corporis carcere ad eius nexum reuerti.» Suscepta narratione, haec Anchises exsequitur: primo fieri debere ut redeant, deinde posse, deinde uelle. Quae quoniam obscura sunt, aliis subdiuisionibus innotescunt. Debere. Cuncta an
Abbreviated transcription (Latin):
itulie me scusa fefaulie mce decepit medulcissimus filius nã uocatiuus ẽ meacura
id ẽtu et dictum ẽ sicut ueneris iustissimacura. Quas ego Teterras et quanta ꝑ eu patris
eius ingemit rasibus libis tibi regnauocerent autquia deunone ait uenus haudtanti
cis sibit cardineberã aut quođẽ melius illud dicit : Timui nedũ apud regna cartigi¬
nis uoluptitib uacabas imperiũ fata lederelinqueres : tristis imago seuera Tribilis
insueraptturbida t̃ret imago : Sepius Occurrens catato sio pumenon sepius eidictũ
intellgimus autcerte egit metua imago adhaec tendere limina quã sepe uidere consu¬
eui Stant saletirreno classes affectionis ẽ filii etiã eã indicare dequib non int̃ rogai
lirgo fietunato exgaudio Ner Sepius finitus proinfinito: In terea Videt aneas hirmose

Expanded text:
NEC ME MEA CVRA FEFELLIT nec decepit me dulcissimus filius, nam vocativus est ‘mea cura’, NEC ME MEA CVRA FEFELLIT nec decepit me dulcissimus filius, nam vocativus est ‘mea cura’, id est tu. Et dictum est sicut «Veneris iustissima cura». QVAS EGO TE TERRAS ET QVANTA PER AEQVORA VECTVM patrie eius ingemit casibus. LIBYAE TIBI REGNA NOCERENT aut quia de Iunone ait Venus «haud tanto cessabit cardine rerum»; aut, quod est melius, illud dicit: timui ne, dum apud regna Carthaginis voluptatibus vacas, imperium fatale derelinqueres. TRISTIS IMAGO severa, terribilis, ut supra «et turbida terret imago». SAEPIVS OCCVRRENS κατὰ τὸ σιωπώμενον saepius ei dictum intellegimus; aut certe: egit me tua imago ad haec tendere limina, quam saepe videre consuevi. STANT SALE TYRTHENO CLASSES adfectionis est filii etiam ea indicare, de quibus non interrogatur. LARGO FLETV nato ex gaudio. TER saepius: finitus pro infinito. INTEREA VIDET AENEAS hirmos est
Abbreviated transcription (Latin):
sencerxis de suo fecit exercitu: Caros quene potes posteros sic̃ ꝑ nurus sirunas decumd it¬
luaq Resduesas queuirũ felicitas enĩ aut fatalis ẽ aut fortuitti aut exuirtute descendit
Alucris ipsealaeris et sciendũ antiquos et alacris et alacer etacris etacertã demasculino
quã de feminino genere dixisse nuncmas culino utrũq damꝰ defeminino alacens Eit
tũ in deu alicor Nenis pal pebris ennius de dormiente in primit que genere genami
excidit orequasi seni quodcirta anchisen reseruat ut tantũq nefas patrio excidit oro
uenisu tandem boca daffectũ ꝑtinet desiderantis alias orit᷑ questio quod dicit sicequi¬
demducebam animo axpectite Probata ut et reb spectata uuentus hoc autẽ dicit
diapiets ihi seꝑ probata nuncetiã it̃ durũ uicit scilicet inferorũ Et nortas acgo

Expanded text:
Quod Xerxes de suo fecit exercitu. CAROSQVE NEPOTES posteros; sicut per nurus feminas dicunt. FQuod Xerxes de suo fecit exercitu. CAROSQVE NEPOTES posteros; sicut per nurus feminas dicunt. FATAQVE FORTVNASQVE VIRVM felicitas enim aut fatalis est, aut fortuita, aut ex virtute descendit. ALACRIS ipse alacris. Et sciendum antiquos et ‘alacris’ et ‘alacer’, et ‘acris’ et ‘acer’ tam de masculino quam de feminino genere dixisse. Nunc masculino utrumque damus, de feminino ‘alacer’ et ; nam inde est ‘alacer’. GENIS palpebris: Ennius de dormiente «inprimitque genae genam». EXCIDIT ORE quasi seni; quod circa Anchisen reservat, ut «tantumque nefas patrio excidit ore». VENISTI TANDEM hoc ad adfectum pertinet desiderantis; alias oritur quaestio, quod dicit «sic equidem ducebam animo». EXPECTATA probata, ut «et rebus spectata iuventus». Hoc autem dicit: tua pietas mihi semper probata nunc etiam ‘iter durum’ vicit, scilicet inferorum. ET NOTAS AVDIR
Abbreviated transcription (Latin):
bet infine circũ flexũ Multimale putant Nom̃ eẽ in declinabile et dicunt positũ esse
orociusa Causa autẽ nomen ẽ quod ponit᷑ proratione qui casus declinatione caret Alagno
iones Aut magna fiuenta. autquia uiiii .s. quȩ o diosum fuerat cõmemorare ꝑsingula
nulli certa domus idẽ habitatio quianimȩ tã diu certã habent quã diuincorporib sunt
post quorũ ab solutionẽ uagantur prouitȩ merito incirculis ucis habitamus opacisua¬
nidcitꝰ que prouitae tariȩ tate contingunt in his autẽ locis heroũ animȩ coluntur : Ee
centueu rentioruorũ scilicet causa lugũ Itaenĩ diuidunt᷑ montes inradices latera auga
ans inclusas autẽ Aut segregitas. Aut secundũ anticũ ritũ Mlultitudinẽ enĩ si numerare
non poterant eã in locũ certũ includebañ ꝑ partes et exunius numero quanta eẽt uidebant

Expanded text:
bet in fine circumflexum. multi male putant nomen esse indeclinabile, et dicunt positum esse bet in fine circumflexum. multi male putant nomen esse indeclinabile, et dicunt positum esse pro 'causa'. 'causa' autem nomen est, quod ponitur pro 'ratione': qui casus declinatione caret. Ad v. 671 Magnos amnes aut magna fluenta: aut quia novem sunt, quae odiosum fuerat commemorare per singula. Ad v. 673 Nulli certa domus id est habitatio, quam animae tamdiu certam habent, quamdiu in corporibus sunt: post quorum solutionem vagantur pro vitae merito in circulis. lucis habitamus opacis varia dicit, quae pro vitae varietate contingunt. in his autem CENTIA virentia, rivorum scilicet causa. IVGVM ita enim dividuntur montes: in radices, latera, iugaans. ‘Inclusas’ autem aut segregatas, aut secundum antiquum ritum. Multitudinem enim si numerare non poterant, eam in locum certum includebant per partes et ex unius numero quanta esset videbant.
Abbreviated transcription (Latin):
ficat autẽ philo sophos: Quiq sui memores afmerendo : et quialiquos sui memores
fecere prestando ut nũ quã regina negabo promeritã idẽ prestitis se terentius
ego charine neutiquã officiũ liberi eẽ hominis puto cũhis nihil mereat postulare idẽ
at diximus supras Museum ante omnes theo logus fuit iste post orpheum et sunt uarie
dehoc oppimones nãcũ alii lunȩ filium alii orphei uolunt suius cũ constant fuisse disci¬
qulum nam adipsum primũ carm̃ scripsit quod appellatur crat̃ : Ameris ex tantẽ quasi
pbilo sophũ ac sidiceret platonẽ alludit enimpoeta Nãq plato abumerorũ dictus ẽ lati¬
ndine athleta enĩ fuit qui post omniũ uictoriã sephilosophi aededit Optime uates quu
alias nonfeceret : Quȩregio Anchisenquis habet locus: bene et generalitatẽ requirit eut
peciem quopossit facilics inuenire Nalocus in regione ẽ allius ergo propt̃ illũ ergoant

Expanded text:
ficat autem philosophos. QVIQVE SVI MEMORES ALIQVOS FECERE MERENDO et qui aliquos sui memores ficat autem philosophos. QVIQVE SVI MEMORES ALIQVOS FECERE MERENDO et qui aliquos sui memores fecere praestando, ut «numquam regina negabo promeritam», id est praestitisse. Terentius «ego, Charine, neutiquam liberi ev. 667 Musaeum ante omnes theologus fuit. iste post Orpheum. et sunt variae de hoc opiniones: nam eum alii Lunae filium, alii Orphei volunt, cuius eum constat fuisse discipulum: nam ad ipsum primum carmen scripsit, quod appellatur crater. Ad v. 668 Umeris extantem quasi philosophum, ac si diceret Platonem: adludit enim poeta. namque Plato ab umerorum dictus est latitudine. athleta enim fuit, qui post omnium victoriam se philosophiae dedit. Ad v. 669 Tuque quod alias non faceret. Ad v. 670 Quae regio Anchisen, quis habet locus?? bene et generalitatem requirit et speciem, quo possit facilius invenire: nam locus in regione est. illius ergo propter illum, vel ca
Abbreviated transcription (Latin):
ditores contra p̃mia defensorib: solui. nihil aliud nisi fugienda uitia et sectandas do¬
cet eẽ uirtutes : Sacerdotes castidũuita manebat quasiquis castus possit eẽ postmortẽ
sed aliud dicit idẽ qui fuerunt castidũ in cõmunionẽ uitȩ uersarent. Namhi quisacra maxi¬
ma accipiebant renunẽiabant omnib: rebus. nec ulla in hisnisi numinũ curarẽ manebat
Rerbis etiã quib dã emasculabantur undeiã coire nec poterant dicit ergo eos sacerdotes
qui casti fuer̃ etiã ante sacra suscepta s Puuates : Uaticinantes : Phebo dignalocuti quita
lia loquebantur qualia dicebant apollinẽ Multienĩ mentiebantur. lucano phebas
adquã appius claudius et nobis dabis in proba poenas et superis quos fingis ait: Inuentas
aut quiuitã ex coluere ꝑ artes quierudier̃ et ornauerunt uitã ꝑ inuenta artificia signi

Expanded text:
ditores, contra praemia defensoribus solvi, nihil aliud nisi fugienda vitia et sectandas doditores, contra praemia defensoribus solvi, nihil aliud nisi fugienda vitia et sectandas docet esse virtutes. SACERDOTES CASTI DVM VITA MANEBAT quasi quis castus possit esse post mortem. Sed aliud dicit, id est qui fuerunt casti dum in communione vitae versarentur; nam hi qui sacra maxima accipiebant, renuntiabant omnibus rebus, nec ulla in his nisi numinum cura remanebat. Herbis etiam quibusdam emasculabantur, unde iam coire nec poterant. Dicit ergo eos sacerdotes, qui casti fuerunt etiam ante sacra suscepta. PII VATES vaticinantes. PHOEBO DIGNA LOCVTlia loquebantur qualia decebat Apollinem. Multi enim mentiebantur, ut in Lucano Phoebas, ad quam Appius Claudius «et nobis dabis improba poenas et superis quos fingis ait». INVENTAS AVT QVI VITAM EXCOLVERE PER ARTES qui erudierunt et ornaverunt vitam per inventa artificia. Signi
Abbreviated transcription (Latin):
fluuiorũ rexheridanus : et amant poetȩ pro appellatione ponere magnȩrei proprie¬
tatẽ : utalibis. oculaq inuentis achelo iamiscuit uuis: Melius tamen ẽ sidistingiunꝰ
unde suꝑne plurimus unde ad superos plurimꝰ id ẽ magnꝰ amnis uoluit᷑ persiluã heridi¬
ni idẽ populos fabula nãq haec ẽ heridanus solis filius fuit hic apatre inpetrato curu
agitare ñ potuit et cũ eius errore mundus arderet fulminatꝰ initaliȩ fluuiũ ceciditettun
populeas int̃ frondes umbrãq sororũ et hocuirgilius nã alii in alias arbores dicut: Hic ma
et ẽ figurate dictũ sane animad uertendũ illud quod ait horatius in arte poetica et si¬
mul et iucunda et idonea dicere uitȩ : Nullã enĩ maiores nr̃i artẽ eẽ uoluer̃ quae ñ ali¬
quidrci pb̵ cõmodaret: Vnde uirgilius hoc ꝑtransitũ fac̃ nã dicendo puniri. patriȩ uen¬

Expanded text:
«fluviorum rex Eridanus». Et amant poetae pro appellatione ponere magnae rei proprie«fluviorum rex Eridanus». Et amant poetae pro appellatione ponere magnae rei proprietatem, ut alibi «poculaque inventis Acheloia miscuit uvis». Melius tamen est si distinguamus ‘unde superne plurimus’, unde ad superos plurimus, id est magnus, amnis volvitur per silvam Eridani, id est populos. Fabula namque haec est: Eridanus Solis filius fuit. Hic a patre impetrato curru agitare non potuit, et cum eius errore mundus arderet, fulminatus in Italiae fluvium cecidit; et tun«populeas inter frondes umbramque sororum». Et hoc Vergilius, nam alii in alias arbores dicunt. HIC MAet est figurate dictum. Sane animadvertendum illud quod ait Horatius in Arte poetica «et simul et iucunda et idonea dicere vitae»; nullam enim maiores nostri artem esse voluerunt quae non aliquid reipublicae commodaret. Vnde Vergilius hoc per transitum facit; nam dicendo puniri patriae ven
Abbreviated transcription (Latin):
apollinis laudes quod nunc congruit propter laurinemus. ab usiue omnium deorum
sicut orgia proprie liberi. abusiuedȩ omniũ sacra. Odoratũ. Pro odorũ ut diximus supra
Vnde superne plurimus heridani persiluã V& heridanũ aratus in caelo eẽ dicit haud
longe aceto hicet in terris ẽ quiinitalia idẽ in uenetia padusuocatur. quem alii etiã
ad inferos uolunt tendere aliinasci apud inferos et exire interras Ideo autẽ ista fingui
qui adeappennini parte oritur quȩ spectat inferũ mare et tenditur usq ad superũ
ergo hic sensus ẽ canebant in locis unde suꝑne idẽ ad superos. plurimus heridani am¬
nis persiluã uoluit᷑ nã que uerisimile ẽ quoniã legimus dearistheo omnia submagna
labentia flumina t̃ras spectabat diuersalocis et congrue nam omnis humor ext̾rae
nascitur uenis alii. heridanũ proquocũq accipiunt et dicun᷑ catexo chendictũ : Nã legimꝰ

Expanded text:
Apollinis laudes, quod nunc congruit propter ‘lauri nemus’: abusive omnium deorum, sicut orgia proprie Liberi, abusive omnium deorum sacra. ODORATVM pro ‘odorum’, ut diximus supra. VNDE SVPERNE PLVRIMVS ERIDANI PER SILVAM VOLVITVR AMNIS Eridanum Aratus in caelo esse dicit, haud longe a Ceto. Hic et in terris est qui in Italia, id est in Venetia, Padus vocatur: quem alii etiam ad inferos volunt tendere, alii nasci apud inferos et exire in terras. Ideo autem ista finguntur, quia de Appennini parte oritur quae spectat inferum mare et tendit usque ad superum. Ergo hic sensus est: canebant in locis unde superne, id est ad superos, plurimus Eridani amnis per silvam volvitur; namque veri simile est, quoniam legimus de Aristaeo «omnia sub magna labentia flumina terra spectabat diversa locis». Et congrue: nam omnis umor ex terrae nascitur venis. Alii Eridanum pro quocumque accipiunt et dicunt κατ ̓ ἐξοχὴν dictum; nam legimus
Abbreviated transcription (Latin):
biod ras ebot iuguria unde t inliuio quod cumquidam eu pidus bella eacendi fitribs¬
co plebis arcenugur ncuntepriuos iussit affer i qui carimi sos nonedere in de nausi
rplebns consul auguriur dit uelbibant et eos precipptaue aucobberim indenauit
uetor rcor fob sudafracar tendens in maricum omnibi quosducebat qxtileti se st
mlaiuis colubaru quac e cilientes pascere consuerunt aduuolcodibant ibi fiandõ
dict uo columb drcitu en od ia pars pedis siue minus sro dire seodibant iofiantus
ocam dicatuon mue glentis male olentis alibibene olents petumuit̃ spirtntis¬

Expanded text:
laria captare auguria. unde est in Livio quod cum quidam cupidus belli gerendi a tribularia captare auguria. unde est in Livio quod cum quidam cupidus belli gerendi a tribuno plebis arceretur ne iret, pullos iussit adferri: qui cum missas non ederent fruges, inridens consul augurium ait 'vel bibant', et eos praecipitavit in Tiberim: inde navibus victor revertens ad Africam tendens in mari cum omnibus quos ducebat extinctus est. m columbarum quae exilientes pascere consuerunt. Alii ‘volando’ ambulando dicunt: vola enim dicitur media pars pedis sive manus. PRODIRE prodibant: infinitus pro indicativo. GRAVE OLENTIS male olentis; alibi bene olentis, ut «et gravi
Abbreviated transcription (Latin):
co pereunt eo leo borbm augurium qui. numqiã sobesont sica tnder e ti q uidem
pofileont ꝓcaptentes auguria certi sibi spatia designarent quibus uolebant uiden
ausse pertineptanternaseneri consetratas prepren fida frequt otel et coit il si qut
auds peratoe qam ex hoc loco esse in cipit in peratiua quod fuueim cob lamdiosur sũer
oer curas cur somuo cauit in petu et cundi officium namsto auium eursom dianm se
pelifice Rab si meesere mrebus incertis etbene insiluis nuocat ora trecon qua unsent
olissam sesso babitu uen atricisut in primo legimus diceffat uslropr diee banture
biuisum p̃ces abide aeneres post pomeria ubi captibantom augurea diceb aotur essa¬
osuestis p̃ ces as iit quia ad eaptonda uguria postpcespnmobides fiel fede se gel fũ¬
ut cor suerut : Quotendere pergint pascentes binciam oꝑtinis signofllis gerandis puũ¬
ciod pasceban uotender pui mor ꝑ funt et in comicus ageodis Tribellos endendis pul¬

Expanded text:
reges pertinet columbarum augurium, quia numquam solae sunt, sicut nec reges quidem. is erat ut captantes auguria certa sibi spatia designarent quibus volebant videnda ad se pertinere. MATERNAS Veneri consecratas, propter fetum frequentem et c Et iam ex hoc loco esse incipit impetrativum quod fuerat oblativum. CVRSVMQVE PER AVRAS ‘cursum’ vocavit impetum et eundi officium; nam et navium cursum dicimus. NE DEFICE REBVS ne desere in rebus incertis. Et bene in silvis invocat matrem, quam iam scit sibi visam esse habitu venatricis, ut in primo legimus. SIC EFFATVS proprie effata sunt augurum preces: unde ager post pomeria, ubi captabantur auguria, dicebatur effatus. VESTIGIA PRESSIT quia ad captanda auguria post preces immobiles vel sedere vel staum dicitur. quo tendere pergant pascentes hinc iam optimum significatur auquod pascebant. nam Romani moris fuit et in comitiis agendis et in bellis gerendis pul