comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
co loco quo ait. pereat dies in quo natus sũ. usq
addcum locũ iccirco ego me reprehendo et ago pe¬
nntentiam: omĩa herdico metro discurrunt. Nal¬
morum liber grece psalterium. hebraice nabla
latine organum dicitur. Cocatus aũt psalmo¬
rum liber. quod uno ꝓpħa canente. ad psalte¬
rium choris consonando responderet. Titulus
aũt in psalmis hebraicus ita est. Ispħr. sephar¬
tallim. tħałłim. Quod interpretat᷑ uolum̃
rmnoꝵ. Auctores aũt psalmoꝵ qui ponunt᷑
intitulis. Morses scilicet et dagid et Salomon.
asaph. Athan. et Idithun. et filii chore. finan
iet rahelitȩ . et reliquoꝵ quos esdras uno uolu¬
mine comprehendit. Om̃s aũt psalmi apud he¬
breos metrico carmine constant esse cõpositi.
Nam inmorem Romani flacci et greci pindari
nunc alii iambico currunt. nunc alaic̃o ꝑso¬
nant. nunc saffico nitent. trimetro uel ffarat¬
metro pede incedentes. Salomon filius daid

Expanded text:
eo loco quo ait: pereat eo loco quo ait: pereat ad eum locum, idcirco me reprehendo et ago poenitentiam, omnia heroico metro discurrunt. Psalmorum liber, Graece Psalterium, Hebraice Nablat, Latine organum dicitur: vocatur autem psalmorum liber, quia uno Propheta canente ad Psalterium chorus consonando responderit. Titulus autem in psalmis hebraicus ita est: isphr. tha. blm. quod interpretatur, volumen hymnorum. Auctores autem psalmorum qui ponuntur in titulis: Moyses scilicet, et David et Asaph, Aethan et Idithun et filii Core, Eman Eszrahelitae  et reliquorum, quos Esdras uno volumine comprehendit. Omnes autem psalmi apud Hebreos metrico carmine constant esse compositi. Nam in more Romani Flacci, et Graeci Pindari, nunc alii iambico currunt, nunc nant, nunc Sapphico nitent trimetro, vel tetrametro pede incedentes. Salomon, filius David,
Abbreviated transcription (Latin):
conscripsit idem samuel. sequentia uero eiꝰ usq
ad calcem scripsit dauid. Malacdum liber ꝓm¬
de appellatur. eoquod reges iudeş et israheliti¬
ce gentis. gestaq eoꝵ ꝑ ordinem digerat tẽpoꝵ.
Malachim eñ hebraice. latine regum interpre
tatur. Hunc librum ierennas primus inunum
uolumen coegit. nam antea sparsus erat ꝑsin¬
gulorum regum historias. Paralipomenon gre¬
ce dicitur quod nos pretermissorum uel reliquo¬
rum dicere possumus. Quia ea que inlege
uel regum libris uel omissa uel ñ plene rdat̾a st̃.
inistõ sũmatim ac breuiter explicant᷑. Librũ
iob quidam moysen scripsisse arbitrant᷑. aliiu¬
num exꝓpħis. non nulli uero eundẽ iob pꝰpla¬
gam suę passionis scriptorẽ fuisse. estimant. ar¬
bitrantes ut qui certamina spũalis pugnę susti
nuit. ipse narraret quas uictorias expedunt. su¬
cipia aũt et fines libri. iob apud hebreos prosa
oratione conterta sunt. Media aũt ipsius ab

Expanded text:
conscripsit idem Samuel, sequentia vero ejus usque conscripsit idem Samuel, sequentia vero ejus usque ad calcem scripsit David. 11. Melachim proinde appellatur, eo quod reges Judae et Israeliticae gentis, gestaque eorum, per ordinem digerat temporum. Melachim enim Hebraice, Latine regum interptatur. Hunc librum Ieremias primus in unum volumen coegit. Nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Paralipomenon Graece dicitur, quod nos praetermissorum vel reliquorum dicere possumus, quia ea, quae in lege vel regum libris vel omissa vel non plene relata sunt, in isto summatim ac breviter explicantur. Librum Iob quidam Moysen scripsisse arbitrantur, alii unum ex prophetis, nonnulli vero eundem Iob post plagam suae passionis scriptorem fuisse existimant, arbitrantes ut, qui certamina spnuit, ipse narraret quas victorias expedivit. Principia autem et fines libri Iob apud Hebreos, prosaica oratione contexta sunt, media autem ipsius, ab
Abbreviated transcription (Latin):
araginta diarum ꝑ heremum mansionũ inco
descriptio continetur. Deuterononnũ greco
sermone appellatur. quod latine interp̃retat᷑
secunda lex idest repetitio. et euangłice legs
prefiguratio. qui sic ea habet quę priora st̃
ut tamen noua sint omĩa quȩ in co replican¬
tur. Iosue liber nomen accepit aihesu filio
naue cuiꝰ historiam continet. Scriptorem uͦ
eius elindem iosue hebrei asserunt. in cuiꝰ textu
post iordans transitum regna hostium sub¬
uertuntur. terra populo diuidit᷑. et ꝑ singulas
cum nominatur a principibus populi qui pre¬
fuerunt misrł post mossen et iosue. antequã
Daid et ccteri reges existerent. Hunc librum
el eiusddem samulis natiuitatẽ et sacerdotium
et gesta describit. Iccirco et ab eo nomen accept
Et̃ quãuis hic liber saul et dauid historiã con¬
tineat utriq tamen ad samuel referunt᷑
quia ipse unrit saul in regnum. ip̃se dauid
in regem futurum. cuiꝰ libri primam partom

Expanded text:
draginta duarum per eremum mansionum in eo draginta duarum per eremum mansionum in eo discriptio continetur. Deuteronomium Graeco sermone appellatur, quod Latine interpretatur secunda lex, id est repetitio et evangelicae legis praefiguratio; quae sic ea habet quae priora sunt, ut tamen nova sint omnia quae in eo replicantur. Iosue liber nomen accepit a Iesu filio Nave, cuius historiam continet; scriptorem vero eius eundem Iosue Hebraei adseverant; in cuius textu post Iordanis transitum regna hostium subvertuntur, terra populo dividitur et per singulas cum nominatur a principibus populi, qui praefuerunt in Israel post Moysen et Iosue, antequam David et ceteri reges existerent. Hunc librum el ejusdem Samuelis nativitatem, et sacerdotium, et gesta describit, idcirco et ab eo nomen accepit. 10. Et quamvis hic liber Saul et David historiam contineat, utrique tamen ad Samuel referuntur, quia ipse unxit Saul in regnum, ipse David in regem futurum. Cujus libri primam partem
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Quia aꝓpħis p̃nunciatũ de xp̃o et corpore
ciꝰ. quid de d̾iabolo et membris ipsius. qͥd de no¬
uo et ueteri populo. quid de presenti seculo.
et futuro regno atq iudicio. De scriptorisos
et uocasulis scõrom lioRoRuM.ii.
cteris testamenti scđm hȩ̨breoꝵ traditionẽ
s phibentur auctores. frimus moysesdi¬
uine historie cosinographiam ingumq uolu¬
minibus edidit. q pentateucum nomina¬
tur. Pentateucus aũt. aqumq uoluminibus
dicitur. Penta enim grece quinq teucus uo¬
lumen uocat᷑. Genesis liber inde appellat᷑ eo
quod exordium mundi et generatio seculi in
eo contineatur. E xodus uero exitum ab eg̃p¬
to uel egressum populi isrł digerit. et exea cau¬
sa nomen accepit. Leuiticus appellatur eocͦid
leuitarum ministeria et diuersitatem uictima¬
rum exsequit᷑:. totusq in eo ordo leuiticus an¬
notatur. Numeroꝵ liber uocatꝰ. eoqͦa in coe¬
gresse de egypto tribus dinumerantꝰ. et qua¬

Expanded text:
sit; quid a prophetis nuntiatum de Christo et corpore sit; quid a prophetis nuntiatum de Christo et corpore eius; quid de diabolo et membris ipsius; quid de veteri et novo populo; quid de praesenti saeculo et futuro regno atque iudicio. De scriptoribus et vocabulis sanctorum librorum . Veteris Testamenti secundum Hebraeorum traditionem hi perhibentur auctores. Primus Moyses divinae historiae cosmographiam in quinque voluminibus edidit, quod Pentatichum nominatur. Pentateuchus autem a quinque voluminibus dicitur; πέντε enim Graece quinque, τεῦχος volumen vocatur. Genesis liber inde appellatur, eo quod exordium mundi et generatio saeculi in eo contineatur. Exodus vero exitum ab Aegypto, vel egressum populi Israelis digerit, et ex ea causa nomen accepit. Leviticus appellatus eo quod Levitarum ministeria et diversitatem victimarum exequitur, totusque in eo ordo Leviticus adnotatur. Numerorum liber vocatur eo quod in eo egressae de Aegypto tribus dinumerantur, et qua
Abbreviated transcription (Latin):
itiunt. et iuginti quatuor uolumina cestam̃¬
ti uetcris faciunt unta uiginti quatuor seni¬
ores qui ante conspectum dñi assistunt.
uagtus est apud nos ordo ueteris testamen¬
ti eoꝵ libroꝵs qui incanone hebraico ñ sunt.
Quois primus sapienciȩ liber est. Secundus
eccłiasticus. Terciis tobi. Quartus iudith. Qn¬
tus cosextus machabeoꝵ. Quos licet udei in¬
ter apocritas separent. eccłia tamen xp̃i int̾
diuinos libros et honorat et predicat. In nouo
autem testamento duo sunt ordines. Primus
edangłicus. in quo sunt. matheus. Marcis
Locas et Iohes. Secundus apostolicus. in quo
sunt. Paulus in quatuordecim epłis. Petrus in
duabus. Ioẜes intribus. lacobus et ludas in sin¬
t̾em utriusq testamenti trifarie distinguitur.
Ia est inhistoria. in moribus. in allegoriã. Rur¬
sus ista tria multifarie diuidunt᷑. Ddest qͥd adõ.
quid ab angłis. uel ab hominibus gestũ dictũq

Expanded text:
diciunt, et viginti quatuor volumina Testamediciunt, et viginti quatuor volumina Testamenti Veteris faciunt, juxta viginti quatuor seniores, qui ante conspectum Dei assistunt. Quartus est apud nos ordo Veteris Testamenti eorum librorum, qui in canone Hebraico non sunt: quorum primus Sapientiae liber est; secundus, Ecctus et sextus Macchabaeorum; quos licet Iudaei inter apocrypha separant, ecclesia tamen Christi inter divinos libros et honorat et praedicat. In Novo autem Testamento duo sunt ordines. Primus evangelicus, in quo sunt Matthaeus, Marcus, Lucas et Iohannes. Secundus apostolicus, in quo sunt Paulus in quattuordecim Epistolis, Petrus in duabus, Iohannes in tribus, Iacobus et Iudas in sintem utriusque Testamenti trifarie distinguitur: id est in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie dividuntur: id est quid a Deo, quid ab angelis, vel ab hominibus gestum dictumque
Abbreviated transcription (Latin):
quod est iudicum. Tertius samuel. qui est re¬
gum primus. Quartus malachim. qui est re
gum secundus. Quintus ssaias. Sextus ieremi¬
As. Septimus etechiel. Octauus tareasra qͥ dicit᷑¬
duodecim ꝓpħarum. qui libri quia sibi ꝓbreui¬
tate adiuncti sunt pro uno accipiuntur:
ercius est ordo agiographorum. id est scã
scribentium. inquo sunt̃ libri nouem. Quoꝵ
primus iob. Secundus psalterium. quod inqͥnq
incisionibus diuiditur. Tercius masioth. qͦd est
prouerbia salomonis. Quartus chodeth qͦd ẽ.
eccłiastes. Quintus sirasirim quod est cantica
canticoꝵ. Sextus damel. Septimis d abreia¬
min. quod est uerba dierum hoc est paralipo
menon. Qui et chronicon. Octauus hesdras qͥ
induobus libris diuidit᷑ apud grecos et latinos.
Nomis hester. Qui simul om̃s. quinq occo. et
nouem. fuint uiginti et duo sicut suꝑius cõp̃¬
hensi st̃. Quidam aũt Ruth et cinoth qͦd lati¬
ne dicitur lamentatio ieremiȩ agiographis ad¬

Expanded text:
quod est Iudicum; tertius Samuel, qui est Requod est Iudicum; tertius Samuel, qui est Regum primus; quartugum secundus. Quintus Isaias. Sextus Jeremias. Septimus Ezechiel. Octavus Tharistra, qui dicitur 12 Prophetarum, qui libri quia sibi prae brevitate adjuncti sunt, pro uno accipiuntur. Tertius est ordo Hagiographorum, id est sancta scribentium, in quo sunt libri novem, quorum primus Job. Secundus Psalterium, qui in quinque incisionibus dividitur. Tertius Masloth, qui est Proverbium Salomonis. Quartus Coeleth, qui est Ecclesiastes. Quintus Sirasirim, qcanticorum, sextus Daniel, septimus Dabreiamin, quod est Verba dierum, hoc menon, qui et Chronicon. Octavus est Esdras, qui in duos libros dividitur apud Graecos et Latinos. Nonus Hester. Qui simul omnes quinque, octo et novem fiunt viginti duo, sicut superius comprehensi sunt. Quidam autem Ruth et Cinoth, qui Latine dicitur Lamentatio Jeremiae, Hagiographis ad
Abbreviated transcription (Latin):
Utera transiert̃.
et ecce facta sunt
noua. Testamen¬
tum autem nouum ideo nuncupat᷑. quia
innouat. Non enim illud discunt nisi homi¬
nes renouati ex uetustate ꝑ grãm. et ꝑtinentes
iam ad testamentum nouum quod est reg¬
num celoꝵ. Hebrei aũt uctus testamentũ
hesdra auctore. iuxta numerũ litterarum
suarum inuiginti duos libros accipiunt. di¬
uidentes eos in cres ordines. legis scilicet. ꝓpħa¬
rum. et agographorum. Pxiniis ordo legis
in quinq lib̾ris accipitur. Quoꝵ primus
est bresith. quod est genesis. Secundus elles¬
moth. quod est exodus. Tercius uagecra. qͦd
est leuiticus. Quartus uagedaber. quod ẽ nu¬
merus. Quintus helleadabarin. quod est de¬
uteronomium. li sunt quinq libri moysi
quos hebrei chorach. latini legẽ appellant.
Propric aũt lex appellat᷑ q̃ ꝑ mossen data ẽ.
ecundus ordo ẽ ꝓpħarũ. in quo conti¬
nentur libri occo. Quoꝵ primus iosue benrun
qui latine iesu naue dicit᷑. Secundus sopthim.

Expanded text:
tera transierunt, et ecce facta sunt nova.' Testamentum autem Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinque libris accipitur, quorum primus est Bresith, quod est Genesis; secundus Veelle Semoth, quod est Exodus; tertius Vaiicra, quod est Leviticum; quartus Vaiedabber, quod est Numerus; quintus Elleaddebarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thora, Latini Legem appellant. Proprie autem Lex appellatur, quae per Moysen data est. Secundus ordo est prophetarum, in quo continentur libri octo, quorum primus Iosuae Benun: qui latine Iesu Nave dicitur; secundus Sophtim,
Abbreviated transcription (Latin):
gumentum uero dictũ quasi argutũ. uel qͦd
sit argute inuentum. ad cõꝑbandasres. Episto¬
lam ꝓprie greci uocant. quod interpretatur
latine missa. Stila enim siue stilci missa uel
missi. Ante carthe et membranarum usum.¬

Expanded text:
gumentum vero dictum quasi argutum, vel quod gumentum vero dictum quasi argutum, vel quod sit argute inventum ad conprobandas res. Epistolam proprie Graeci vocant, quod interpretatur Latine missa. Στόλα enim sive στόλοι missa vel missi. Ante cart
Abbreviated transcription (Latin):
endum. ut. Dilige dm̃ tuũ .et. honora patrem
tuum et matrem tuam. Quid ñ faciendum.
ut. non mechaberis. non furtum facies. Simi¬
liter et gentilium precepta. uel uibent uel ue¬
tant. Iubent faciendum ut. nudus ara. sere
nudus. Uetant. ut. Neue inter uites corilum
sere. neue flagella sũma pete. Primus autem
latinos martius uates primus precepta cõpo¬
sint. ex quibus est illud. Postremus dicas. pri¬
mus taccas. Parabole et problemata nomini¬
bus suis indicant altius se ꝑscrutari oportere.
Parabola quippe alicuiꝰ rei similitudinẽ pre
se gerit. Quod licet sit uocabulum grecũ. iam
tãmen ꝓ latino usurpatur. Et notum est qͦd
in parabolis quȩ dicunt᷑. rerum sulitudi¬
nes. rebus de quibus agit᷑ cõparant᷑. Proble¬
mata autem quę latine appellant᷑ ꝓpositiones :
questiones sunt. habentes aliquid quod dispu¬
tatione soluendum sit. Questio aũt est quesi¬
tio cũ queritur ansit. quid sit. quale sit. Ar¬

Expanded text:
endum, ut: Dilige Dominum Deum tuum ; et: Honora patrem endum, ut: Dilige Dominum Deum tuum ; et: Honora patrem tuum et matrem tuam ; quid non faciendum, ut: Non maechaberis; non furtum facies . Similiter et gentilium praecepta vel jubent vel vetant: jubent faciendum, ut: Nudus aras, sere nudus: vetant, ut, Neve inter vites corilum sere, neve flagella Summa pete. Primus autem Latinos Marcius vates primus praecepta composuit, ex quibus est illud: Postremus dicas, primus tactas agas . Parabola et problemata nominibus suis indicant altius se perscrutari oportere. Parabola quippe alicuius rei similitudinem prae se gerit. Quod licet sit vocabulum Graecum, iam tamen pro Latino usurpatur. Et notum est quod in parabolis quae dicuntur rerum similitudines rebus, de quibus agitur, conparant. Problemata autem, quae Latine appellantur propositiones, quaestiones sunt habentes aliquid quod disputatione solvendum sit. Quaestio autem est quaesitio, cum quaeritur an sit, quid sit, quale sit. Ar
Abbreviated transcription (Latin):
fensione enĩ aut negatione sola positum est.
et est nomen grecum. Panagiricum est licen¬
ciosum et lasciunosum genus aicendi in laudi¬
bus regum. In cuiꝰ com̃positione homines mul¬
tis mendaciis adulant᷑. quod malũ a grecis
exortum est. Quoꝵ leuitas instructa: dicendi
facultate et copia incredibili. multas menda¬
tiorum nebulas suscitauit. E astorum librif.
in quibus reges uel consules describuntur. a fal¬
cibus dicti ia est potestatibus. Vnde et ouidu
libri fastoꝵ aicunt᷑ quia de regibus et consu¬
libus editi sunt. Proemium est initiũ dicen¬
di. Sunt enim proemia principia libroꝵ q̃
ante cause narrationem ad instruendas au¬
dientium aures coaptant᷑. Ciꝰ nomen ple
riq latinitatis periti sine translatione posue¬
runt. Hoc aũt uocabulũ apud nos interpre¬
tatum prefatio nuncupatur. quasi preloquu¬
tio. Precepta sunt. quȩ aut quid faciendum.
aut quid non faciendum sit docent. Quid faci¬

Expanded text:
fensione enim aut negatione sola positum est, fensione enim aut negatione sola positum est, et est nomen Graecum. 7. Panegyricum est licentiosum, et laciniosum genus dicendi in laudibus regum, in cujus compositione homines multis mendaciis adulantur. Quod malum a Graecis exortum est, quorum levitas instructa dicendi facultate et copia incredibili multas mendaciorum nebulas suscitavit 8. Fastorum libri sunt in quibus reges vel consules scribuntur, a fascibus dicti, id est, potestatibus. Unde et ob id libri Fastorum dicuntur, quia de regibus et consulibus editi sunt. 9. Prooemium est initium dicendi. Sunt enim prooemia principia librorum, quae ante causae narrationem ad instruendas audienrique latinitatis periti sine translatione posuerunt. Hoc autem vocabulum apud nos interpretatum praefatio nuncupatur, quasi praelocutio. Praecepta sunt, quae, aut quid faciendum, aut quid non faciendum sit, docent: quid faci
Abbreviated transcription (Latin):
liȩ sunt. quas latim uerbum appellant. quę
proferuntur inpopulis. Tertium thomi qͦs
nos libros uel uolumina nuncupamus. Ome¬
lie autem ad uulgum loquunt᷑. thomi uͦ
id est libri maioris sunt disputationis. Dialo¬
gus est collatio duoꝵ uel plurimoꝵ. quẽ lati¬
in sermonem dicunt. Nam quos greci dialo¬
gos uocant. nos sermones uocamus. Sermo au¬
tem dictus. quia inter utrumq seritur unde
in uirgilio. Multa inter se serebant. Tractatꝰ
est unius rei multiplex expositio. eoquod trahat
sensum inmulta sentiendi contrectando secũ.
Differt aũt sermo. tractatus. et uerbum. Ser¬
mo enim altera eget ꝑsona. Ractatus spccia¬
liter ad seipsum est. Gerbum aũt adom̃s. In¬
de et dicitur. uerbum fecit ad populum. Cõ¬
mentaria dicta quasi cũ mente. sunt enĩ inter¬
pretationes. ut cõmenta iuris. cõmenta exan¬
gelui. Apologeticum est excusatio. in quo so¬
lent quidam accusantibus respondere. Inde¬

Expanded text:
liae sunt, quas Latini verba appellant quae liae sunt, quas Latini verba appellant quae proferuntur in populis. Tertium, tomi, quos nos libros vel volumina nuncupamus. Homiliae autem ad vulgus loquuntur; tomi vero, id est, libri, majoris sunt disputationis. Dialogus est collatio 254 duorum, vel plurimorum, quam Latini sermonem dicunt. Nam quos Graeci dialogos vocant nos sermones vocamus. 3. Sermo autem dictus, quia inter utrumque seritur. Unde et in Virgilio; Multa inter sese vario sermone serebant. Tractatus est unius rei multiplex expositio, eo quod trahat sensum in multa. sententiam contrectando secum. 4. Differt autem sermo, tractatus et verbum. Sermo enim altera eget persona, tractatus specialiter ad se ipsum est, verbum autem ad omnes. Unde et dicitur: Verbum fecit ad populum. 5. Commentaria dicta quasi cum mente. Sunt enim interpretationes, ut commenta juris, commenta Evangelii. 6. Apologeticum est excusatio, in quo solent quidam accusantibus respondere. In de
Abbreviated transcription (Latin):
atq gennadius eccłiasticos scriptores toto
orbe querentes ordine ꝑseguuti sunt. eoꝵq
studia inuno uoluminis indiculo cõprthen¬
derunt.  ui molta scripserint.
aꝑcus Terentius uarro apuã latinosin¬
numerabiles librosscripsit. Apud grecos
quoq calciterus miris attollitur laudibus. qͦa
tantos libros ediderit. quantos quisq nr̃ma¬
lienos scribere propria manu uix posset. De
nr̃is quoq apud grecos origenes in scriptu¬
rarum labore tam̃ grecos quam latinos ope¬
rum suorum numẽro suꝑauit. Deniq icro¬
nimus sex milia libroꝵ eiꝰ legisse facetꝰ. Hoꝵs
tamen omĩum studia auous ttos ingenio
uel scientia sui uicit. Nam tanta scripsit. ut
diebus ac noctibus non solum scribere libroseiꝰ
quisquam. sed nec legere quidem occurrat.
sunt quȩ grece scolia nuncupantur. in guibꝰ
ea quȩ uidentur obscura uel difficilia sũmatĩ
ac breuiter ꝑstringunt᷑. Secundum genꝰ ome¬

Expanded text:
atque Gennadius ecclesiasticos scriptores toto atque Gennadius ecclesiasticos scriptores toto orbe quaerentes ordine persecuti sunt, eorumque studia in uno voluminis indiculo conprehenderunt. § 7 Qui multa scripserunt. Marcus Terentius Varro apud Latinos innumerabiles libros scripsit. Apud Graecos quoque Chalcenterus miris attollitur laudibus, quod tantos libros ediderit quantos quisque nostrum alienos scribere propria manu vix possit. De nostris quoque apud Graecos Origenes in scripturarum labore tam Graecos quam Latinos operum suorum numero superavit. Denique Hieronymus sex milia librorum eius legisse fatetur. Horum tamen omnium studia Augustinus ingenio vel scientia sua vicit. Nam tanta scripsit ut diebus aquisquam, sed nec legere quidem occurrat. sunt, quae Graece scholiam nuncupantur; in quibus ea quae videntur obscura vel difficilia, summatim ac breviter praestringuntur. 2. Secundum genus homi
Abbreviated transcription (Latin):
nes miro labore repperit. et cum ceteris editio¬
nibus comparauit. Presbiter quoq ieroni¬
mus trium linguarum peritus. ex hebreo in
latinum eloquium easdem scripturas comier¬
tit. eloquenterq transfudit. cuiꝰ interpreta¬
tio merito ceteris antefertur. Nam est et
uerboꝵ tenatior. et ꝑspicuitate sentenciȩ cla¬
oce primus libroꝵ copiam aduexit emi¬
lius paulus. ꝑse macedonum rege deui¬
cto. Demde lucullus epontica preda. Post hos
cesar dedit marco uarroni negotiũ maxime
bibliothecȩ construendȩ. Primũ aũt Roc
bibliothecas publicauit pollio. hinc grecas
simul atq latinas additis auctoꝵ im̃agini¬
bus in atrio. qͦd de manibus magnificeñtissi
philus martỹr cuiꝰ uitam eusebius cesa¬
riensis conscripsit pisistratum in sacre biblio¬
thecȩ studio primus adequare contendit. Hic
enim inbibliotheca sua prope triginta uo¬
luminum milia habuit. Ieronimus quoq

Expanded text:
nes miro labore repperit, et cum ceteris editiones miro labore repperit, et cum ceteris editionibus conparavit. Presbyter quoque Hieronymus trium linguarum peritus ex Hebraeo in Latinum eloquium easdem Scripturas convertit, eloquenterque transfudit. Cuius interpretatio merito ceteris antefertur; nam est et verborum tenacior, et perspicuitate sententiae claomae primus librorum copiam advexit Aemilius Paulus, Perse Macedonum rege devicto; deinde Lucullus e Pontica praeda. Post hos Caesar dedit Marco Varroni negotium quam maximae bibliothecae construendae. Primum autem Romae bibliothecas publicavit Pollio, Graecas simul atque Latinas, additis auctorum imaginibus in atrio, quod de manubiis magnificentissimphilus martyr, cuius vitam Eusebius Caesariensis conscripsit, Pisistratum in sacrae bibliothecae studio primus adaequare contendit. Hic enim in bibliotheca sua prope triginta voluminum milia habuit. Hieronymus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
brorum bibliothecis animum intenderunt.
maxime ptholomeus cognomento filadel¬
fus. omĩs litteraturę sagãcissimus. cũ studio
bibliothecarũ pisistratum emularet᷑. non
solum gentium scripturas. sed etiam et diui¬
nas litteras in bibliothocam suam contulit.
Nam septuaginta milia libroꝵ huiꝰ tẽpo
abeleazaro pontifice petens scripturas ue¬
teris testamenti ingrecam uocem ex hebrea
lingua ꝑ septuagin̾ta interpretes transfer¬
re curaint. quas inalȩxanarina bibliothe¬
ca habint. Si quidem singuli in singulis cel¬
uentum esset. quod inceteris uel inuerboꝵ
ordine discreparet. Fucrunt et alii interp̃¬
tes. qui ex hebrea lingua ingrecam sacra elo¬
quia transtulerunt. sicut aquila. syminachꝰ
et thcodotion. sicut etiam et uulgaris illa int̾¬
pritatio cuiꝰ auctor non apparet. et obhoc sinc
nomine interpretis quinta editio nuncupatur.
Preterea sextam et septimam editionem orige¬

Expanded text:
brorum bibliothecis animum intenderunt, brorum bibliothecis animum intenderunt, maxime Ptolemaeus cognomento Philadelphus, omnis litteraturae sagacissimus, cum studio bibliothecarum Pisistratum aemularetur, non solum gentium scripturas, sed etiam et divinas litteras in bibliothecam suam contulit. Nam septuagiab Eleazaro pontifice petens Scripturas Veteris Testamenti, in Graecam vocem ex Hebraica lingua per septuaginta interpretes transferre curavit, quas in Alexandrina bibliotheca habuit. Siquidem singuli in singulis celventum esset quod in ceteris vel in verborum ordine discreparet. Fuerunt et alii interptes, qui ex Hebraea lingua in Graecum sacra eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus et Theodotion, sicut etiam et vulgaris illa interpretatio, cuius auctor non apparet et ob hoc sine nomine interpretis Quinta Editio nuncupatur. Praeterea sextam et septimam editionem Orige
Abbreviated transcription (Latin):
ibliotheca agreco nomenac iii.¬
cepit. eo quod ibi recondan¬
tur libri.Nam biblio li¬
brorum. theca repositio in¬
terpretatur. Bibliothecã
ueteris testamenti esdras
scriba post. incensã legẽ
a chaldeis. dum udeĩ re¬
gressi fuissent in icrłm.
diũno afflatus sp̃u repara¬
uit. cunctaq legis ac ꝓpħarum uolumina
que fuerant a gentibiis corrupta correxit. to
tumq uetus testamentum inuiginti duos
libros constituit. ut tot libri essent in lege
quot habebantur et littere. Apud grẽcos
autem bibliothecam primus instituisse pisi¬
stratus creditur atheniensium tr̃ramnꝰ qͣm
deinceps ab athemensib auctam irerxes i¬
censis athenis euerit inpersas. longoq post
tempore seleucus nicanor rursus in greciã
retulit. Hinc studium regibus urbibusq
ceteris natum est. comparandi uolumina
diuersarum gentium: et ꝑ interpretes in
grecam linguam uertendi . De interpreti¬
chinc magnus alexander uel. Ros. iiii.¬
successores coꝵ instruendis omĩum li¬

Expanded text:
ibliotheca a greco nomen accepit, eo quod ibi reconduntur libri. Nam biblio liber, theca repositio interpretatur. Bibliothecam veteris testamenti Esdras scriba post incensam legem a Chaldeis, dum Iudei regressi fuissent in Hierusalem divino afflatus spiritu reparavit; cunctaque legis et prophetarum volumina, que fuerant a gentibus corrtumque Vetus Testamentum in viginti duos libros constituit, ut tot libri essent in lege quot habebantur et litterae. 3. Apud Graecos autem bibliothecam primus instituisse Pisistratus creditur, Atheniensium tyrannus; quam deinceps ab Atheniensibus auctam Xerxes, incensis Athenis, avexit in Persas, longoque post tempore Seleucus Nicanor rursus in Graeciam retulit. 4. Hinc studium regibus urbibusque caeteris natum est comparandi volumina diversarum gentium, et per interpretes in Graecam linguam vertendi. 5. Dehinc magnus Alexander, vel successores ejus, instruendis omnium li
Abbreviated transcription (Latin):
in castus. sicut qui uirginem sacrã uel affim¬
tatis suç ꝓrimam stũprauerit. Internici¬
da est qui falsũ testamentũ fecit. et obia ho¬
minem occidit. Inficiator. negator. quia ñ fa¬
tetur. sed contra ueritatẽ mendatio nitit᷑.
prie dicitur. qui inter duos de medio tollit᷑.
Insidiosus. qͦd insideat. Nam ꝓprie insidere ẽ.
dolo aliquem expectare. Unde et insidie no¬
minate sunt. Incincta. id est sine cinctu. quia
precingi fortiter uterus ñ ꝑmittit. In uostis

Expanded text:
incastus, sicut qui virginem sacram vel affinincastus, sicut qui virginem sacram vel affinitati suae proximam stupra verit. 150. Internicida est qui falsum testamentum fecit et ob id hominem occidit. Inficiator, negator, quia non fatetur, sed contra veritatem mendacio innititur. roprie dicitur, qui inter duos de medio tollitur. 152. Insidiosus, quod insideat; nam proprie insidere est dolose aliquem exspectare. Unde et insidiae nominatae sunt. Incincta, id est, sine cinctu, quia praecingi fortiter uterus non permittit. 153. I
Abbreviated transcription (Latin):
ritia. In consultus eo qͦd ñ accipiat consiliũ.
Item in consultus quia est sine consilio. et in¬
scius rerum atq ignarus. In eptꝰ apto contra¬
rius est quasi in aptus. In ops qui sine terra
est. Oꝑem mum terram intelligimus. quia o¬
pem fert fructificando. Alii in opem intelli¬
gunt non sepultum. Inhumatũ. cui nec mã¬
ne habenti surrexit tumulus. Ignobilis eo
quod sit ignotus et uilis et obscuri generis.
cuiꝰ nec nõmen quidem scit᷑. Ircosus. quia su¬
dore corporis fetido putet. Ignotus. ignobi¬
lis uel ex imꝑinso ueniens. Impuisus dictus.
eo quod subito sit. et ñ porro ante usus. In¬
dex proditor ab indicando. Indigena uoca¬
tus. quod inde sit genitus. id est in eodẽ lo¬
co natus. Impudens eo qͦd ab co pudor et
pudicicia ꝓcul abest. Impudicus a pudore
uocatus. Pudorem enĩ fetorẽ dicimꝰ. Incestꝰ
propter illicitã cõmixtionẽ uocatꝰ. quasi

Expanded text:
ritia. 145. Inconsultus, ab eo quod non accipiat consilium. ritia. 145. Inconsultus, ab eo quod non accipiat consilium. Item inconsultus, quia est sine consilio, et inscius rerum, atque ignarus. Ineptus, apto contrarius est quasi inaptus. 146. Inops, qui sine terra est; opem enim terram intelligimus, quia opem fert fructificando. Alii inopem intelligunt, non sepultum, inhumatum, cui nec inanis absenti surrexit tumulus. 147. Ignobilis, eo quod sit ignotus, et vilis, et obscuri generis, 479 cujus ne nomen quidem scitur. Ircosus, quia sudore corporis fetido putet. Ignotus, ignobilis, vel ex improviso veniens. 148. Improvisus dictus, eo quod subito sit, et non porro ante visus. Index, proditor, ab indicando. Indigena, vocatus, quod inde genitus sit, id est in eodem loco natus. 149. Impudens, eo quod ab eo pudor, et pudicitia procul abest. Impudicus, a paedore vocatus. Paedorem enim fetorem dicunt. Incestus, propter illicitam commistionem vocatus, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Informis. ingens. ñ qͦd non habeat formã sed
quod ultra formã magnitudinẽ habeat. In¬
ueterator eoqͦd sit multi ueterisq usus in ma¬
licia. Immanis. quia ñ bonus sea crudelis et ÷̃
ribilis. Manum enim bonum dicit᷑ undect
munis. mimine mnunificus. Ut est in ꝓuerbio
ueteri. Immunẽ ciues odere sui. Itẽ ĩmnunis qͥ
non facit munia. id est officio ñ fungit᷑ Est enĩ
omni priuilegio uacuus. Indẽnis eo quod sine
damno uiuat̾. et sine ulla culpa atq pericu¬
lo Iners sine arte. et obhoc ne oꝑi quidem ulli¬
aptus. Inerinis. sine armis uel sine uiribꝰ. nam
id est insciꝰ uel sine naribus. Olfecisse enĩ uete¬
res scisse dicebant. Ignarus aũt duo significat.
uel qui ignorat uel qui ignorat᷑. Ignarusqͥ
ignorat. ĩmemor qui oblitus est. Perdidit enĩ
memoriam. Inscius. quia sine scientia est. Idi¬
ota. imperitus. grecum est. Imperitus sine pe¬

Expanded text:
Informis, ingens, non quod non habeat formam, sed Informis, ingens, non quod non habeat formam, sed quod ultra formam magnitudinem habeat. Inveterator, eo quod sit multi veterisque usus in malitia. Inmanis, quia non bonus sed crudelis, atque terribilis. Manum enim bonum dicitur. Unde et munis, minime munificus, ut est in proverbio veteri: 'Inmunem cives odere sui.' Item inmunis, qui non facit munia, id est officio non fungitur. Est enim omni privilegio vacuus. Indemnis, eo quod sine damno vivat, et sine ulla culpa atque periculo. Iners, sine arte, et ob hoc ne operis quidem ullius. Inermis, vel sine arma, vel sine viribus. Nam id est inscius, id est sine naribus. Olfecisse enim veteres scisse dicebant. Ignarus autem duo significat, vel qui ignorat, vel qui ignoratur. Ignarus qui ignorat.o Inmemor, qui oblitumemoriam. Inscius, quia sine scientia est. Idiota, imperitus. Graecum est. Imperitus, sine pe
Abbreviated transcription (Latin):
tatisnomine censeat᷑. Inimicus. quia ñ ẽ. ami¬
cus sed aduersarius. Quȩ aũt resinimicos
faciunt . fraus et terror. Terror quod timent
fraudis malũ qͦd passi sunt. Inuidus dictusab
inuidendo felicitati alteriꝰ. Inuidiosus est qͥ
ab alio patit᷑ mnudiam. Inuisus odiosus. ab in¬
uidia et telodictus. Incestabilis cuiꝰ testimo¬
num ñ ualet et quod dixerit irritũ ĩꝑꝓba¬
tumq sit. Infamis. ñ bone famȩ. Imꝑbus di¬
ctus qͦd instat ętiã ꝓhibenti. Importunꝰ inqͥ¬
ctus. quia ñ habet portũ id est quictẽ. unde
et importuni quasi in naufragiũ cito ferunt᷑.
infreni. Infrendens ꝓprie. ẽ. inter se cõprimcns
dentes. Nam et frendere significat dentibus
frangere. Unde nefrendes infantes qui necdũ
dentes habent. Ingluuiosus agula et uoraci¬
tatc dictus. Ingloriosus. qͦd sit̃ sine głia. idest
sinc triumphis. Item ingłiosus. ĩ memor głie

Expanded text:
itatis nomine censeatur. Inimicus, quia non amiitatis nomine censeatur. Inimicus, quia non amicus, sed adversarius. Duae autem res inimicos faciunt: fraus et terror. Terror, quod timent. Fraudes, malum quod passi sunt. Invidus dictus ab intuendo felicitatem alterius. Invidiosus est qui ab alio patitur invidiam. Invisus, odiosus, ob invidia et zelo dictus. Intestabilis, cuius testimonium non valet et quod dixerit inritum inprobatumque sit. Infamis, non bonae famae. Inprobus dictus quod instat etiam prohibenti. Inportunus, inquietus; quia non habet portum, id est quietem. Unde et inportuni quasi in naufragium cito feruntur. infreni. Infrendens proprie est inter se conprimens dentes. Nam et frendere significat dentibus frangere, unde nefrendes infantes, qui necdum dentes habent. Ingluviosus a gula et voracitate dictus. Ingloriosus, quod sit sine gloria, id est sine triumphis. Item inglorius inmemor gloriae.
Abbreviated transcription (Latin):
est qui maioꝵ insticutis ñ aqquiescit sed ꝓ¬
priam quandam uiam iusticiȩ et scĩtatis inqͥ¬
rit. Iracundus dictus. quia accenso sanguine
infurorem cõpellit᷑. Urenim flãma dicit᷑ et ira
inflãmat. Incentor. ab co qͦd incendat atq in¬
flammet. Incentor. quia praua suggestione
ad uicia cor alioꝵ succendit. et ꝑsuadendo in¬
flaminat In expiabilis quod nunquã expie¬
tur nunquã purget᷑. In laudabilis. ñ quia
laudatus non sit: sed quia laudari ñ meret᷑.
Iratus. ira actus. Impius. quia sine pictate
religionis est. Iniquus ꝓprie dictus ẽ. quia ñ
est ẽquus sed incqualis Inter impiũ aũt et in¬
iquum hoc distare ñnunquã solet. qͥa omĩs
impius iniquus. non tamen omĩs iniquus ẽ.
impiꝰ. Impius nãq ꝓ infideli ponit᷑. t dictꝰ
impius quod sit apietate religionis alienus.
Iniquus uero dicitur. ꝓco quod ñ est equus.
sed prauis oꝑibus maculatus. ne uel xp̃ĩam¬

Expanded text:
est, quia maiorum institutis non adquiescit, sed proest, quia maiorum institutis non adquiescit, sed propriam quandam viam iustitiae et sanctitatis inquirit. Iracundus dictus quia accenso sanguine in furorem conpellitur; †ur† enim flamma dicitur, et ira inflammat. Incentor, ab eo quod incendat atque inflammet. Incentor, quia prava suggestione ad vitia cor aliorum succendit, et persuadendo inflammat. Inexpiabilis, quod numquam expiatur, numquam purgetur. Inlaudabilis, non quia laudatus non sit, sed quia laudari non meruit. Iratus, ira actus. Impius, quia sine pietate religionis est. Iniquus proprie dictus quia non est aequus, sed inaequalis est. Inter impium autem et iniquum hoc distare nonnumquam solet, quia omnis impius iniquus, non tamen omnis iniquus est impius. Impius namque pro infideli ponitur: et dictus impius quod sit a pietate religionis alienus. Iniquus vero dicitur pro eo quod non est aequus sed pravis operibus maculatur, vel si Christian
Abbreviated transcription (Latin):
quia iura custodit. et scđm legẽ uiuit. In¬
nor quod ñ noceat. Innocuus cui nocitũ
nonsit. sed apud ueteres utrũq indifferens
est. Hylaris grecum nomen ẽ. Iocundus
eo quod sit semꝑ iocis aptus abhylaritatis
frequentia. sicut iracundus. Iocosus iocis
usus. Inclytus grccum nomenẽ. nam cli¬
ten greci głiosum dicunt. Illustris nomen
noticiȩ. ẽ. quod clareat multis splendore ge¬
neris uel sapientiȩ uel uirtutis. cui contrã¬
rius ẽ obscure natus. Idon eus
Incolumis acolũna nomen habet quasi erec¬
tus. fortis et stabilis. Immartescibilis. in cor
ruptus et sempiternus. quod sit sine mar¬
core atq languore. Intemeratus. incorrup¬
tus. et nulla temeritate uiolatus. Infirmꝰ.
quasi sinc formo. Imbecillis quasi sine ba¬
culo. fragilis et inconstans. In anis. leuis. In¬
constañs quia non est stabilis. sed quod pla¬
cet ei rursus displicet. Iactans uel arrogans

Expanded text:
quia iura custodit et secundum legem vivit. Inquia iura custodit et secundum legem vivit. Innox, quod non noceat: innocuus, cui nocitum non sit. Sed apud veteres utrumque indifferens est. Ilaris Graecum nomen est. Iocundus, eo quod sit semper iocis aptus et hilaritati; a frequentia, sicut iracundus. JOCOSUS, jocis usus. 127. Inclytus, Graecum nomen est. Nam κλυτὸν Graeci gloriosum vocant. Illustris, nomen notitiae est, quod clareat multis, splendore generis, vel sapientiae, vel virtutis, cui contrarius est obscure natus. Idoneus. . . . . 128. Incolumis, a columna nomen habet, quasi erectus, fortis et stabilis. Immarcescibilis, incoruptus et sempiternus; quod sit sine marcore atque languore. Intemeratus, incorruptus et nulla temeritate violatus. Infirmus, quia sine forma. Inbecillus, quasi sine baculo fragilis et inconstans. Inanis, levis. Inconstans, quia non est stabilis, sed quod placet et rursus displicet. Iactans vel arrogans
Abbreviated transcription (Latin):
in ludis agerent fallerent. modo inspecie ui¬
ri modo infemine. modo tonsi mͦcriniti¬
nodo anili et uirginali. ceteraq specie. eta¬
ce sexuq diuerso: ut fallant populũ dũ in
luddis agunt. Quȩ species argumenti trans¬
lata ẽ iniis qui falso uultu incedunt. et simu¬
lant quod non sunt. Nam yꝑpocrite dici
ñ possunt ex quo foras exierint. Humatꝰ qͦd
sit humo cectus idest sepultꝰ. Hospes qͦd m¬
INgeniosus quod incus uim habeat gignen¬
dĩ quãlibet artem. Inuentor dictus. quodea
quȩ querit inuenit. Vnde et ipsa quȩ ap¬
pellatur inuentio si uerbi originem retra¬
ctimus qͥd aliud resonat nisi q̃uia inuenire
est in id uenire quod querit᷑ Interpres qͦad
inter partes medius sit duarũ linguarum
dum transfert. Sed et qui inter dm̃ quem
interpretat᷑ et homines quibus diuina in¬
qui legũ iura dicit. Indoles ꝓprie ẽ. ima¬
go quedam fucurȩ uirtutis. Iustus dictꝰ.

Expanded text:
in ludis agerent, fallerent; modo in specie viin ludis agerent, fallerent; modo in specie viri, modo in feminae, modo tonsi, modo criniti, anuli et virginali ceteraque specie, aetate sexuque diverso, ut fallant populum, dum in ludis agunt. Quae species argumenti translata est in his qui falso vultu incedunt et simulant quod non sunt. Nam hypocritae dici non possunt, ex quo foras exierint. Humatus, quod sit humo tectus, id est sepultus. Ingeniosus, quod intus vim habeat gignendi quamlibet artem. Inventor dictus eo quod in ea quae quaerit invenit. Unde et ipsa quae appellatur inventio, si verbi originem retractemus, quid aliud resonat nisi quia invenire est in id venire quod quaeritur? Interpres, quod inter partes medius sit duarum linguarum, dum transferet. Sed et qui Deum quem interpretatur et hominum quibus divina inquia legum iura dicit. Indoles proprie est imago quaedam futurae virtutis. Iustus dictus
Abbreviated transcription (Latin):
nestus quod nichil habeat turpitudinis Nã
quid ẽ honestas nisi honor ꝑpetuus id est qͣsi
honoris status: Humanꝰ quod habeat circa
homines amorem. et miserationis affectum.
Vnde et humanitas dicta: qua nos inuicem
tuemur. Habilis. quod sit ad habendũ cõmo¬
dus atq aptus. Honcrosus. plus est quã honc¬
ratus sicut scelerosus quam scderatꝰ Hirsutꝰ
ab eo quod sit hirtus et pilis horridus. Hypo¬
crita greco sermone in latinũ simulator in¬
terprẽtat᷑. Qui dum intus malus sit bonũ
se palam ostendit. Hẏpꝑo enim falsũ. crisin
iudicium interpretat᷑. Nomen aũt hẏppo¬
critę tractum est abspecie eoꝵ qui in specta¬
culis contexta facie incedunt. distinguen¬
tes uultum. ceruleo minioq colore et ceteris
pigmentis. habentes simulachra oris linteo
gypsata. et uario colore distincta. Nonim¬
quam et colla et manus creta punguentes
ut ad ꝑsonę colorẽ ꝑuenirent et popłmdũ

Expanded text:
nestus, quod nihil habeat turpitudinis. Nam nestus, quod nihil habeat turpitudinis. Nam quid est honestas nisi honor perpetuus, id est quasi honoris status? Humanus, quod habeat circa homines amorem et miserationis affectum. Unde et humanitas dicta, qua nos invicem tuemur. Habilis, quod sit ad habendum commodus atque aptus. Honerosus plus est quam honeratus, sicut scelerosus quam sceleratus. Hirsutus, ab eo quod sit hirtus et pilis horridus. Hypocrita Graeco sermone in Latino simulator interpretatur. Qui dum intus malus sit, bonum se palam ostendit. Ὑπὸ enim falsum, κρίσις iudicium interpretatur. Nomen autem hypocritae tractum est specie eorum qui in spectaculis contecta facie incedunt, distinguentes vultum caeruleo minioque colore et ceteris pigmentis, habentes simulacra oris lintea gipsata et vario colore distincta, nonnumquam et colla et manus creta perungentes, ut ad personae colorem pervenirent et populum, dum
Abbreviated transcription (Latin):
claritatis dictus. ꝓc.g. littera cõmutata.
Gloriosus a laurta dictus quȩ dat᷑ uictorib
Gnaris sciens cui contrarius est ignarus idcħ
nesciens. Grauis. uenerabilis. Unde et contĩp¬
tibiles leues dicimus. Grauis ꝓ consilio et ẽ¬
stantia dictus. quia ñ leui motu dissilit sed
fixa constanciȩ grauitate consistit. Grandis
Gracilis
Grandeuus qͦa sit grandis cuo Gra¬
tus gratiam seruans sed gratus tantũ animo
gratissimus et animo et corpore dicitꝰ. Grati¬
ficus abeo quod gratis faciat bonũ Gratiosus
quod plus unicunq quã meret᷑ tribuit. Gar¬
rulus ꝓpric dicitur qui uulgo uerbosus ap¬
pellatur accedentt leticia. nec ualens nec uolans
tacere. Sumptũ nomen agraculis auibus quę
importuna loquacitate semꝑ strepunt. nec
usquam quiescunt. Ganeo luxuriosus t tan¬
quam in occultis locis et subterraneis quȩ ga¬
nea greci uocant. Glucto agula. id est gulos
Iumilis quasi humo acclinis. Honorabilis
quasi honori habilis. hoc est aptus. Ho¬

Expanded text:
claritatis dictus, pro C G littera conmutata. Gloriosus a laurea dictus quae datur victoribus. Gnarus, sciens; cui contrarius ignarus, nesciens. Gravis, venerabilis. Unde et contemptibiles leves dicimus. Gravis pro consilio et constantia dictus, quia non levi motu dissilit, sed fixa constantiae gravitate consistit. Grandis. Gracilis. Grandaevus, quod sit grandis aevo. Gratus, gratiam servans. Sed gratus tantum animo: gratissimus et animo et corpore dicitur. Gratificus, ab eo quod gratis faciat bonum. Gratiosus, quod plus unicuique quam meretur tribuit. Garrulus proprie dicitur, qui vulgo verbosus appellatur. Accedente laetitia nec valentes nec volentes tacere. Sumtum nomen a graculis avibus, qui inportuna loquacitate semper strepunt nec usquam quiescunt. Ganeo, luxuriosus, et quamquam in occultis locis et subterraneis, quae γάνεια Graeci vocant. Glutto, a gula, id est gulosus. Humilis, quasi humo adclinis. Honorabilis, quasi honore habilis, hoc est aptus. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
ra redcundum erat ad duplex . aa. Quidã
notȩ sunt et oculoꝵ. quibus secũ taci
proculq distantes colloquunt᷑. Sicut mos
⁊ militaris ut quotiens consentit exercitꝰ: qͥa
oce non pot est. manu ꝓmittat. Alii quia
oce non possunt. gladioꝵ motu salutant.
nnius de quadam impudica quasi incho
o pila ludens dotatim dat sese. et cõmunem
facit. aliũ tenet. alii annuit. alibi manꝰ ẽ. oc¬
fupata. alii ꝑuellit pedem. alii dat anulũ
epectandum alabris. alium inuocat. cũ ali
cantat. et tamen aliis dat digito litteras.
o loquitur.
e ortographia.

Expanded text:
ra redeundum erit ad duplex a a'. Quidam ra redeundum erit ad duplex a a'. Quidam notae, sunt et oculorum, quibus secum taciti proculque distantes conloquuntur. Sicut mos est militaris, ut quotiens consentit exercitus, quia voce non potest, manu promittat. Alii, quia voce non possunt, gladiorum motu salutant. Ennius de quadam inpudica Naev. Com. 75: — Quasi in choro pila ludens datatim dat sese et communem facit. Alium tenet, alii adnutat, alibi manus est occupata, alii pervellit pedem, alii dat anulum exspectandum, a labris alium invocat, cum alio cantat; adtamen aliis dat digito litteras. to loquitur'. De orthographia
Abbreviated transcription (Latin):
ta suꝑstitem designabat. S. Teta uero
ad unius cuiꝰq defuncti nomen apponeba¬
tur. Unde et habet ꝑ medium telum id est
mortis signum. De qua persius ait. Et po¬
tis est nigrum uicium prefigere thita. Cũ
autẽ ĩp̃eritiam significarẽ uellent. labda
littera usi sunt: sicut mortem significabant
cum ponebant theta ad caput. In stipen¬
dioꝵ quoq largitione ꝓprie erant notę¬
ut quicquid occulte inuicem scripturas sig¬
nificare uellent. mutue scriberent. Testis
est brutus. qui miis litteris ea quȩ acturꝰ
erat notabat. ignorantibus aliis qͥd sĩbi
uellent heç littere. Cesar quoq augustꝰ
ad filium. Qm̃ inquit innumerabilia ac¬
cidunt assidue quę scribi alttrutrũ opor¬
teat. et esse secreta: habeamus inter nos no¬
tas si uis tales. ut cum aliquid nobis scri¬
bendum erit. ꝓ una quaq littera scribamꝰ
sequentem hoc modo. ꝓ a:b. ꝓb .c. et dem¬
ceps eadem ratione ceteras. pͦz. aũt litte¬

Expanded text:
ta superstitem designabat; Θ Theta vero ta superstitem designabat; Θ Theta vero ad uniuscuiusque defuncti nomen apponebatur. Unde et habet per medium telum, id est mortis signum. De qua Persius ait 4, 13: Et potis est nigrum vitio praefigere theta. Cum autem inperitiam significare vellent, Labda littera usi sunt, sicut mortem significabant, cum ponebant Theta ad caput. In stipendiorum quoque largitione propriae erant nut quidquid occulte invicem per scripturas significare vellent, mutue scriberent. Testis est Brutus, qui in his litteris ea quae acturus erat notabat, ignorantibus aliis quid sibi vellent haec litterae. Caesar quoque Augustus ad filium, 'quoniam' inquit, 'innumerabilia accidunt assidue quae scribi alterutro oporteat et esse secreta, habeamus inter nos notas si vis tales ut, cum aliquid notis scribendum erit, pro unaquaque littera scribamus sequentem hoc modo, pro a b pro b c et deinceps eadem ratione ceteras; pro z autem litte
Abbreviated transcription (Latin):
qui didicerunt ꝓpriç iã notarii appellan¬
autem litterȩ in libris uiris uerbo¬
rum suoꝵ note sunt. quo scriptio deleris
breuiorq fiat. Scribebat᷑ enĩ uerbi gr̃a
ꝑb. et f. bonũ factum. ꝑ s. et .c. senatus c̃¬
sultus ꝑr. et p. respublica. ꝑp.etr. popu¬
lus rom̾anus.ꝑd. et t. dumtarat. ꝑ supi¬
causa ꝑi. et e. iudex esto. ꝑ .d. et .m. dolum
malum. cuiꝰ generis plurimȩ consimiles
note in libris antiquis inueniunt᷑. Has
iuris notas nouicĩ imperatores a codicib le¬
gum abolendas sanxerunt. quia multos ꝑ
hec callidi ingenio ignorantes decipiebant.
at̾q ita iusserunt scribendas in legib lite¬
ras. ut nullos errores nullas ambãges asfe¬
rant. sed sequenda et uitanda aꝑte demõ
t breuiculis quoq quibus militum nomi¬
na continebantur. ꝓpria nota erat apud
ueteres. qua inspiceretur quanti ex mili¬
tibus suꝑ essent: quantiq in bello cecidis¬
sent . .I. tau. nota in capite uersiculi posi¬

Expanded text:
qui didicerunt proprie iam notarii appellanautem litterae in libris iuris verborum suorum notae sunt, quo scriptio celeris breviorque fiat. Scribebatur enim verbi gratia per B et F 'bonum factum', per S et C 'senatus consultum', per R et P 'respublica', per P et R 'populus Romanus', per D et T 'dumtaxat', pcausa', per I et E 'iudex esto', per D et M 'dolum malum'. Cuius generis plurimas consimiles notas in libris antiquis invenimus. Has iuris notas novicii imperatores a codicibus legum abolendas sanxerunt, quia multos per haec callidi ingenio ignorantes decipiebant, atque ita iusserunt scribendas in legibus litteras, ut nullos errores, nullas ambages afferant, sed sequenda et vitanda aperte demoIn breviculis quoque, quibus militum nomina continebantur, propria nota erat apud veteres, qua inspiceretur quanti ex militibus superessent quantique in bello cecidissent. T Tau nota in capite versiculi posi
Abbreviated transcription (Latin):
lauit. sicut herodes aliam cesaream in palesti¬
na. quȩ nunc urbs est clarissima. Hicosium
cesariensis mauritanie oppidum. hercule illuc
transcunte uiginti a comitatu eiꝰ discedentes
construxerunt. Hanc ne quis imposito ase no¬
mine priuatim głiaret᷑. de condentiũ nume¬
ro urbi hicosio nõmen datum. Cirene regi¬
na fuit libiȩ. quȩ ex suo nomine ciuitatẽ ci¬
renen condidit. aqua et libiã cirenensẽ uo¬
cauit. D¬

Expanded text:
llavit; sicut Herodes aliam Caesaream in Palaestillavit; sicut Herodes aliam Caesaream in Palaestina, quae nunc urbs est clarissima. Icosium Caesariensis Mauretaniae oppidum, Hercule illuc transeunte, viginti a comitatu eius discindentes construxerunt. Hanc ne quis inposito a se nomine privatim gloriaretur, de condentium numero urbi Icosio nomen datum. Cyrene regina fuit Libyae quae ex suo nomine civitatem Cyrenen condidit, ex qua et Libyam Cyrenensem vocavit.