comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ ẽ ille uir una illa uoꝵ uiũ illud ingorm scͥpsisse
se memorat Nam quos tu inquid cõmemoras carsi le¬
te te solere or̃õnes cu occiosus sie cas ego scͥpsi et ut sol
cum aduersario suo iocans rudis piquit et ferꝰ ne eĩo
unqͣs et occiosus Qruo leto sic exarsi quasi uerecundus¬
miles rari noci ducis increpitꝰ et mecũ. Sͦ alienas Qu¬
cerosepsit t siceronis orones scͥbere negligio bnie ani¬
mii fr feruor hoc studiu hic diuiimu honõs putenis lris

Expanded text:
lle vir, una illa vox, unum illud ingenium — scripsisse se memorat. 7 «Nam quas tu» inquit, «commemoras, Cassi, legere te solere orationes cum otiosus sis, eas ego scripsi» et ut solet, cum adversario suo iocans: «rudis», inquit, «et ferus, ne omnino unquam essem otiosus». Quo lecto sic exarsi quasi verecundusmiles cari voce ducis increpitus et mecum: ‘Ergo, alienas Cicero scripsit, tu Ciceronis orationes scribere negligis? hic animi fervor, hoc studium, hic divini honos ingenii es
Abbreviated transcription (Latin):
unaniis tecũ spaciatur homemꝰ doliuagiꝙ camut ph¬
bũ ꝑ p̃capocte Orpheꝰ ac reliqui nͥ quos moleta releger
Mors ꝓpla cõseita manu seĩq mistri obsequio qual lu¬
canũ il fãta uolẽtem inpulit arterias medico ddic ioe
to Suppsien gͣriore metu mortis q ꝑude de sua luc̾ciri
mors abstuilit fieq ardor loge an ut fama lociõ hrcore
coerfit s sui tibs mũe gͥ coites qr uita abenter Audieri qũ

Expanded text:
unanimis tecum spatiatur Homerus Solivagique canunt Phebum per prata poete Orpheus ac reliqui, nisi quos violenta relegat Mors propria conscita manu sevique ministri Obsequio. Qualis Lucanum in fata volentem Impulit, arterias medico dedit ille cruento Supplicii graviore metu mortisque pudende, Sic sua Lucretium mors abstulit, ac ferus ardor Longe aliis, ut fama, locis habitare coegit. Qui tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝓpiis s aliens manibꝰ lacerata uec̾ꝯ iᵈ solaciũ ꝑdidit malors
nullos admitte eci reges sẽd eiui ẜiire suo et an huit inuirie suc¬
curendu sic ambigituriᵈ aũt om̃uttit  qd̃ ante om̃ia quesitu
dignũ erat quibꝰ seu qͣr exquisit supplicior guibꝰ predomes
publici pumend aut saltem in libera ciitate liorratꝭ hostes
supplices audiuit imꝰ precipitas supbia cuim̃ atq hostĩ colla
ꝯfregit hodie pĩt una cu domestias tiranis ꝑt̃e ulla ꝓublice ad/¬
iministraconio attingere O boneꝰ Ilra unã genciu hĩtamꝰ aspi¬
cis ista salnator aut quo nã paneulis piacrus nr̃is offenso so¬
lite pietatꝭ occłos adu̾tisti / aSiẜere ĩa et tãti mac̾ias abst̾gere de¬
detõis huc ne gͥ uuũdo decidiꝰ ꝑic erat erunaꝵ t̾mꝰ ut in pbłico¬

Expanded text:
iis sed alienis manibus lacerata, vetus illud solatium perdidit malorum: nullos admittere reges Sed civi servire suo. Et an huic iniurie occurrendum sit, ambigitur; illud autem omittitur, quod ante omnia quesitu dignum erat, quibus seu quam exquisitis suppliciorum generibus predones publici puniendi, aut saltem in libera civitate libertatis hostes supplices audivit, unde precipitans superba civium atque hostium cala confregit, hodie possit una cum domesticis tyrannis partem ullam publice administrationis attingere. 12 O bone Iesu, ubinam gentium habitamus? aspicis ista, Salvator, aut quonam piaculis nostris offensus solite pietatis oculos avertisti? Miserere iam et tanti maculas absterge dedecoris. Hucne igitur vivendo decidi
Abbreviated transcription (Latin):
cate ir ꝓmisti tͥbiu militũ. iiͦ ͬ crearẽt᷑ eumq ne hĩc ẽt ple¬
bis ãi quiesceret qd̾ diu timore suꝑbie negatũ erat iusticie uraa¬
bꝰ ẽ obrentu ut pleberꝰ ꝯsul iuxta patͥciũ sederet et cõez pat̾am ⁊
cõi oꝑa ꝑtũ imꝑiũ ꝑi regerer magestate Que si u̾a si apud
claxissimos istoricõs nora sũt quid duoitamo adhuc longe ꝑ¬
uidentissi pres aut qͥd hĩtatoribꝰ ingemiis Si Romanoro ca¬
lamitatu imiẜemini sipios hum̾os iumese rume sabiecers
decremstis ei tpris exepla seqͥmin quo urbs alla de necrile
sitrrexit ascdera nõ birio quo de tante fastigio forͣ  pene a dne
tos et nobiliores et meliõrs bẽat his qui soli nobilitatꝭ ꝯgͥro¬
ne gr̃os eclu t̾ias ꝙ fascidũĩt quos ego si bom erũt nobalior
ns negͥabo Somanos c̃te no egosolus s ppa et̃ negat. Re Esto

Expanded text:
 plebis animi quiescerent, quod diu tumore superbie negatum erat, iustitie viribus est obtentum, ut plebeius consul iuxta patritium sederet et comunem patriam et comuni opera partum imperium pari regeret maiestate. 33 Que si vera, si apud clarissimos historicos nota sunt, quid dubitamus adhuc longe, providentissimi patres, aut quid hortatoribus indigemus? Si Romanorum calamitatum miseremini, si pios humeros immense ruine subiecere decrevistis, eius temporis exempla seguimini quo urbs illa de nichilo surrexit ad sidera, non huius, quo de tante fastigio fortune pene ad ntos et nobiliores et meliores habeat his qui soli nobilitatis cognomine gloriosi celum terrasque fastidiunt; quos ego si boni erunt, nobiles non negabo; romanos certe non ego solus sed ipsa etiam negat Roma. Esto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nox cura qͣtũ diurna negocia fatigẽt que a nhelitu /q sudore ul as¬
censa mõris extitet / ul descensꝰ/ quid tedii pariat iuinesa planicies / qͥd
nimbose noctis in tenebris troris afferat/ irati maris unda feruẽcior
et ululatu nauaico ꝑmista ferientꝭ scopulũ cibe fragoͣ et lutu ⁊ ꝑus¬
uere/ et niues et glaciẽ et saxa tͣnsiuimo/ et glandine et ꝑcellas uetos
imbresq ꝑtuluꝰ estꝰ et frigora / et predonũ insidias et irppetũ uel¬
luaꝵ/ Nullũ fere mali genꝰ̃ interpretatũ liqͥmus et sicut᷑ ꝑ ista
inueiiqt tnsiuusse atq hoꝵ postea menimusse delectabile sic ab his
longe lateq ꝑuagati suma teps ẽ subsistendi. Aduesꝑascit ar pr opt¬
me et au nocte de hospicio cogitanti est / hanct̾ bculam redeuti obiua¬

Expanded text:
pernox cura, quantum diurna negotia fatigent, quem anhelitum quem sudorem vel ascensus montis excitet vel descensus, quid tedii pariat immensa planities, quid nimbose noctis in tenebris terroris afferat irati maris unda ferventior et ululatu nautico permixtus ferientis scopulum cimbe fragor. 6 Et lutum et pulverem et nives et glaciem et saxa transivimus et grandinem et procellas, ventos imbresque pertulimus et estus et frigora et predonum insidias et impetum beluarum; nullum fere mali genus intentatum liquimus et sicut per ista iuveniliter transivisse atque horum postea meminisse delectabile, sic ab his Longe lateque pervagati sumus; tempus est subsistendi; advesperascit enim, pater optime, et ante noctem de hospitio cogitan
Abbreviated transcription (Latin):
cupiẽs ut inꝰ s me clauder ᷑ ꝑ̃ ne silencui reprelendat ᷑ nec mag̾ ꝑe
curabo ꝙ mea p̃ugat oro mͦ iusticĩa nõ offendat dura nepe ꝯdicio cõtͣ
põtetes insurgere presertĩ caros s ille u̾itatꝭ est aĩtꝰ qui ẽa amicis et
diu cultos aliemgenas hoa hos tiranos inrogo u uñ sibi tm̃ arrogãcie
intlligat Quod si forsa irrideat sꝑant n utͥusq g̃ẽtꝭ origene in obli¬
iuõnẽ tͣcta tporis abiisse ueꝵ uł .R. uł Itabia supbia hospites exilio
aduecci cues antiquos ab honoꝵ ꝯsorcio diutissie repulerũt et in ꝑpe¬
tuu repellet nͥ sumi dexrra pontificis et uris ꝯsiliis arceant᷑ Nos

Expanded text:
 sermo laudetur, sed ne silentium reprehendatur, nec magnopere curabo quem mea pungat oratio, modo iustitiam non offendat. Dura nempe conditio contra potentes insurgere, presertim caros; sed ille veritatis est amicus qui eam et amicis et chi carissimos et diu cultos, alienigenas hos tyrannos interrogo, unde sibi tantum arrogantie intelligit. Quod, si forsan irrideant — sperant enim utriusque gentis originem in oblivionem tractu temporis abiisse advecti cives antiquos ab honorum consortio diutissime repulerunt et in perpetuum repellent, nisi Summi dextra Pontificis et vestris consiliis arceantur. 5 Nos
Abbreviated transcription (Latin):
exulet nõ ulut infecra de publico repellatͬ quo Qua inre aRy
dogmatis memisse queniet ut qd dirigetes tortuosa lignoꝵ solent
cogatis hos nobils nõ modo seuatoria reliq̃s digtats e ꝑnorpare cũ
alliis ẜ diu ẽt ab his penito abstine quas diu soli ꝑ arrogacia sua
enex  ecũ lac̾iminis obstestat᷑ ꝙ si segeres in eio staurãda libr¬
tate fuerit᷑ ad tͥbunal tremẽdu iidicis nos apellat hoc xp̃s in
tat q̃ R. pontifici ut nõ altͤi ꝙͣ nb ista ꝯuutt̾et inspirarut quore
cer honestare quidubi quid irabie quid mudo expediat cogitates¬
nter huilitate sobria effrenãq suꝑbĩa udic̃s deputati opt̃i

Expanded text:
exulet neu velut infecta de publico repellatur; qua in re aristotelici dogmatis meminisse conveniet ut, quod “dirigentes tortuosa lignorum” solent, cogatis hos nobiles non modo senatoriam et reliquas dignitates participare cum aliis, sed diu etiam ab his penitus abstinere, quas diu soli per arrogantiam suam senex Roma cum lacrimis obtestatur, quodsi segnes in eius instauranda libertate fueritis, ad tribunal tremendi iudicis vos appellat; hoc Cristus tant, qui Romano Pontifici ut non alteri quam vobis ista committeret inspirarunt; quorum ceat honestatem, quid urbi quid Italie quid mundo expediat, cogitantesnter humilitatem sobriam effrenemque superbiam iudices depu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrsꝰ euitabilis et deqͣrem mlta dixerui mutãcone locoꝵ declinãda
fastidi mater idetitas demq petere oro ne ortulos mõs his maniba
astitutos ul si quid hic suꝑuacue et q̃ me dedeceat familiar sbẽ ciue
ꝑmitte saltem colles acq fontes siluasq reuisere studiis nr̃is am̃a¬
tissimas Postremo libellis mis quoꝵ hic quoq no ꝑua uc muam¬
na copia ẽ lũce reddere qua longo tpõre caruerut clausiq arcul⁊
clauiba reddere illis occlos et occłis meis illos et si forte plo nõ decͤ
ut dixi quibꝰ si datur exꝑlicitis alia mn restat inte uia ad quã ia¬
pride nͥ ponderiba mis p̃morẽ anhelo et magͣ intꝭ agitatones
suspiro uale ad fonte Sorgie xiiii holũs augti
et Nicholaũ a Carolũ magnũ Regni gcicilie axnescaldu

Expanded text:
multa disserui, mutatione locorum declinanda fastidii mater, identitas. Denique patere, oro, me ortulos meos his manibus consitos, vel siquid hic supervacue et que me dedeceat familiaris subest cure, permitte saltem colles ac fontes silvasque revisere studiis nostris amicissimas; 11 postremo libellis meis, quorum hic quoque non parva nec inamena copia est, lucem reddere, qua longo tempore caruerunt clausi archulis et clavibus; reddere illis oculos et oculis meis illos, et si forte plus non detuut dixi; quibus, si datur, explicitis, alia michi restat vite via, ad quam iampridem nisi ponderibus meis premerer, anhelo et magna mentis agitatione suspiro. Vale. Ad fontem Sorgie, XIV Kal. Augustas. 13 Ad Nicolaum Azarolum, magnum Re
Abbreviated transcription (Latin):
ucc̃a quies /⁊ cũ maxẽ tͥ suꝑ inpositu labore uideo er predul̃¬
cibꝰ studioꝵ curis iocundissimoq ocio predura negociai et
epale sollicitudine successisse hoc quocies Augustꝰ cesar ut
unico et ouĩ altissio sim ꝯtetꝰ exemplo quotiẽs hac etatꝭ ꝑte qua nc̃
regis ut labore dimiitter de dimittendo inꝑio cogo cogitauit testat᷑ que¬
dã eiꝯ epla ad senatũ missa in qua erat ut pͥuãta agere sibi liceat et
libera senecrute quã ꝓcul ab illo fastigio honorata sĩbi subdere nõ du¬
bitat Tu cũ honoratꝰ s et quietꝰ oĩ q librimꝰ quos ego nosse ult
laborẽ et nolutania ẜuicũtẽ sõiisti dum nodosis atq mexcͥcabilibꝰ et
public̃a preniisti ꝓposito tͥ tuo grulor ꝯpaciorq forͣ atq iꝰ hortor
in pinis ut qd inuitto aĩo suscepisti in defessa ꝯstancia ꝑsequaris
Gła int̾ris incelo aũt scabiliora q̃dam prenuoꝵ gnͣa mitura h̃¬

Expanded text:
uies esset, tum maxime tibi superimpositum laborem video et predulcibus studiorum curis iocundissimoque otio predura negotia et epyscopalem solicitudinem successisse? 2 Heu quotiens Augustus Cesar, ut unico et omnium altissimo sim contentus exemplo, quotiens hac etatis parte, quam nunc degis, ut laborem dimitteret de dimittendo imperio cogitavit! testatur quedam eius epystola ad Senatum missa, in qua orat ut privatam agere sibi liceat et liberam senectutem, quam procul ab illo fastigio honoratam sibi spondere non dubitat. 3 Tu cum honoratus esses et quietus omniumque liberrimus quos ego nossem, ultro laborem et voluntariam servitutem subiisti, dum nodosis atque inextricabilibus et publicam pretulisti. Proposito igitur tuo gratulor compatiorque fortune atque illud hortor in primis ut quod invito animo suscepisti, indefessa constantia prosequaris, gloriam in terris, in celo autem stabiliora quedam premiorum genera
Abbreviated transcription (Latin):
tura q̃libriam inter ing̾ssꝰ pͥusq Iralia excederem dũ aĩcis abi¬
tũ meũ redend ꝓposicũ lris indicare scͥpsi me autĩmo ꝓximo re¬
u̾surũ ita tũc opinabar s nũqͣ bene ꝯsiłu capit᷑ de lougiquo uetͦ
u̾bũ est g̃biatore in arena ꝯsiłiũ caꝑe pnter or qͥ delliberat młta¬

Expanded text:
tura quelibet. Iam iter ingressus, priusquam Italia excederem, dum amicis abitura quelibet. Iam iter ingressus, priusquam Italia excederem, dum amicis abitum meum et redeundi propositum literis indicarem, scripsi me autumno proximo reversurum. Ita tunc opinabar, sed nunquam bene consilium capitur de longinquo; vetus verbum est «gladiatorem in arena consilium capere»;
Abbreviated transcription (Latin):
iotuditas retͣhit hĩc cuit cueta q̃ria et pretea rural iictꝰ det̾ret aus¬
teritas ut stias ꝙ̃ti ociũ facio nͥ hẽo qd cũ illo ꝑmutatũ nołi inpu¬
bit aĩt ut dixi nõ si ne quada dulcedine menioria rur abditi et
silent᷑ ubi ab eũte etate ñ satꝰ sum ut minꝰ miror Cam̃illũ sumũ
illu mrũ potuisse exũlẽ pat̾e desideriũ et romani sita fentire dulce¬
die cũ ego iralita hõ ad brui ripã genito loci dulcedinẽ t̃nsalpiui fẽ
señ Sane ꝯsuetudo longior in narura utitꝰ ħic illa cessat admiratõ
tͣ tamcupide usor in fimiba aliens usu i. ĩa rur huiꝯ incola ft̃s
sum et huc uemiẽs in pat̾am mẽa ꝯunig̃re mͥ iudeor Nichil aũt me
uehemeciꝰ mouit ꝙͣ spes ingẽs sũmã opocũła opusculũ quibodã
meis iponendũ manũ ut h̃ic incepta deo auspice hic cõde loco

Expanded text:
iocunditas retrahit, hinc autem cunta contraria et preterea ruralis victus deterret ausiocunditas retrahit, hinc autem cunta contraria et preterea ruralis victus deterret austeritas. Ut scias quanti otium facio, nichil habeo quod cum illo permutatum velioria ruris abditi et silentis, ubi ab ineunte etate versatus sum; ut minus mirer Camillum summum illum virum potuisse exulem patrie desiderium et romani situs sentire dulcedinem, cum ego italicus homo ad Arni ripam genitus, loci dulcedinem transalpini senserim. 6 Sane consuetudo longior in naturam vertitur; hinc illa cessat admiratio cur tam cupide verser in finibus alienis; usu enim iam niris huius incola factus sum, et huc veniens vehementius movit quam spes ingens supremam opusculis quibusdam meis imponendi manum, ut hic incepta Deo auspice, hic eodem duce
Abbreviated transcription (Latin):
us uost angos aiuplis redire deccenera / Sultedo q̃di sibist
locep et latens aĩo caltar iucussit frenare illũ r̃õ nõ potuit nõ me
brt ulla. spes actraxit nõ ncr̃itas nõ uolurtas infi astia q̃dam et
agrestis nõ deniq q̃ una ẽ tp̃r alhuꝰ cãꝵ honestissima ẽ caritas
aiusa p quos eñi hic amucos heaui nͥ me nemo ẽ qui ip̃m aĩcicie no¬
me milligat ex ip̃is glebule et felicioris uit atq olee cultibꝰ uł flu¬
mqneis ħanis at retiba inteta plebecula nullu iute ẜmonisq comer¬
mttere quid sequerer reu̾sꝰ Si quid excusabile in hac mutãcone ꝓꝑo¬
siti amor ẽ ñs rei alterio nͥ solitudĩs et quictis usq ad sacietãtẽ nota
in pat̾a fugiesq fastidiũ quero nͥ latẽa sola ĩ gloriꝰ et igͦto mira cu¬
piditas intertot preẜtim in anis głie sectatores s sic̃ ẽ hoc sequir h ͦ
appeto nic me ħĩe qͥsite ołi uł sꝑate fame claritas ac celebutas ite

Expanded text:
ut nosti, nunquam amplius redire decreveram. 2 Dulcedo quedam subiit latens animo calcar incussit; frenare illum ratio non potuit, Non me huc ulla spes attraxit, non necessitas, non voluptas nisi aspera quedam et agreamicorum. 3 Quos enim hic amicos habeam, ubi nemo est qui ipsum amicitie nomen intelligat? Exilis glebule et felicioris vitis atque olee cultibus vel flumineis hamis ac retibus intenta plebecula nullum vite sermonisque commermitterem quid sequerer, reversus. 4 Siquid excusabile est in hac mutatione propositi, amor est non rei alterius nisi solitudinis et quietis. Usque ad satietatem notus in patria fugiensque fastidium quero ubi lateam solus inglorius et ignotus; mira cupiditas, inter tot presertim inanis glorie sectatores. Sed sic est: hoc sequor, hoc appeto, nec me hinc quesite olim vel sperate fame claritas ac celebrioris vite
Abbreviated transcription (Latin):
rogare nl poruu nequid gͦ rencere iussit aĩe dñs amor me
cõis par̾e et paretꝭ publice salo in ambigno u̾tit᷑ non est
filis ꝙͣ pie niris nõ tangit pmuria accedit ad hunami dre¬
neris uls debitũ single quoda erga me micu ũbis d q̃ et siu me
insigni pͥuilegio cuie uotat et fortasse no ultimu hoc ip̃oee nois
Iui et fam̃e presidiu senescent᷑ in me repositũ axhit᷑ꝰ demiq sie soꝑ
de me meruĩt ut u de stotu eiꝯ querit ᷑ non mͦ tͣpe silentiu men se
ẜ mlmmanũ et̃ et ing̃tũ hoc id c̾co prefari lib̾uit neqͥs me insam̃¬
pedẽt et forsam quꝑcineri elogio defendotur Magnaces fatcor qr

Expanded text:
mor mee. Comunis patrie et parentis publice salus in ambiguo vertitur; non est filius quem pie matris non tangit iniuria. Accedit ad humani generis universale debitum singulare quoddam erga me meritum urbis Rome, que et suum me insigni privilegio civem vocat et fortasse non ultimum hoc tempore nominis sui et fame presidium senescentis in me repositum arbitratur. 2 Denique sic semper de me meruit, ut ubi de statu eius queritur, non modo turpe silentium meum sit sed inhumanum etiam et ingratum. Hec idcirco prefari libuit nequis me insanupedestri et forsan impertinenti elogio defendatur. 3 Magna res, fateor, et
Abbreviated transcription (Latin):
diligenc̃iꝰ aduercer̃tedũꝰ ẽ ne uirtũte casibꝰ et tor anuoꝵ con¬
silis ptũ decus fornine. uastatritis subdas imperio et quonia
ut sapiẽtibꝰ uisum est nullo maiori ꝙ̃ fame p̃cio uieng¬
⁊ coustar obtime et ⁊ p ie faccurũ noueris si ubi res exsi¬
rurbe tuca magis ꝙ speciosa consilia. ⁊ ꝓfunira pocuisꝰ
ꝙ placitura p̃rebucris cunccatonq dici malueris ꝙ pre¬
reps maximi duas exemplo de quo ait Enuius non po¬
nebat enrui rumores ante salurẽ neq urnitꝭ studio que¬
sitami infamiam aut stultoꝵ odura oieneris quod eupui eidi
dua accidit et cumulati głria ec cũ amĩrocõne onii auor
te publetꝰ sequetur que si eciã spes qͥd uirtun tauit ꝙ̃¬

Expanded text:
sibus et tot annorum consilio partum decus, fortune vastatricis subdas imperio. 27 Et quoniam, ut sapientibus visum est, nullo maiori quam fame precio virtus constat, optime et e republica te facturum noveris, si ubi res exiturbe tuta magis quam speciosa consilia et profutura potius quam placitura prebueris, cuntatorque dici malueris quam preceps, Maximi ducis exemplo de quo ait Ennius: Non ponebat enim rumores ante salutem, neque virtutis studio quesitam infamiam aut stultorum odium horrueris. Quod enim eidem duci accidit, et cumulatior gloria et cum admiratione omnium amor te publicus sequetur; que si etiam spes abesset, quid
Abbreviated transcription (Latin):
iam ab micio plebs .p. in hirmanis inuuriis affecta suos ma¬
gratꝰ et liberͭ ambigne patͥnos ac iidices poscebat e aeri nobi¬
litas adu̾sata luctaiẽ huic insacͣͥ morte p̾ma secessio uicit tandi
supbia nobiliũ plebeia iustĩc et reclamatibo nequaqͣ pacͥciis ic̃
pͥmu caltar unicũ ac frenũ illoꝵ molencie tͥbunatꝰ plebis est
iuuẽtꝰ de hoc quoq g̃ruiter altercatũ pistate plebe ut nouus
magr̃atꝰ suis hoc ẽ tibi buuiciis comitiis crearet᷑ et hic quoq plees
uitͥx appia claudio uiro licet ac̾rimo ꝑtinaciꝰ obluctate Rona de¬
hic orta ꝯ̃tecio pͥmoribꝰ suꝓplebo fastigio negantibꝰ inter plebe ꝑ¬
t̾riosq matͥmonia et sic ab rupto scissimo uĩculo guis humani r
duas reꝵ ꝑtes scindenibo ciritate iudig̃ta plebs restitit Sic inu¬
cirs adu̾sariis lege laca ꝓmiscua sut ꝑmissa ꝯuigia dete iurat¬

Expanded text:
26 Iam ab initio plebs romana inhumanis iniuriis affecta, suos magistratus et libertatis ambigue patronos ac vindices poscebat; acri nobilitas adversata luctamine; hinc in Sacrum Montem prima secessio; vicit tandem superbiam nobilium plebeia iustitia et reclamantibus nequaquam patritiis, tunc primum calcar unicum ac frenum illorum violentie, tribunatus plebis est inventus. 27 De hoc quoque graviter altercatum; instante plebe ut novus tratus suis, hoc est tribunitiis, comitiis crearetur, et hic quoque plebs victrix, Appio Claudio, viro licet acerrimo, pertinacius obluctante. Nova dehinc orta contentio, primoribus superbo fastidio negantibus inter plebem patritiosque matrimonia, et sic abrupto sanctissimo vinculo generis humani, in duas iterum partes scindentibus civitatem. Indignata plebs restitit: sic invitis adversariis, lege lata, promiscua sunt permissa coniugia
Abbreviated transcription (Latin):
eteruare ⁊ iau pͥdem ꝯsuerdine pestifera Iralicã sedẽ
Ine ficatie lauiẽtam᷑ postꝙ Alpes ac Maria quibꝰ nos u ieuilꝰ natã
uallauerat⁊ prtiectas obseracasq diuip̃o numẽ claustoꝑ ualuas luo¬
ris ⁊ auariaie supbieq clauplii ⁊piẽdas dũxõiꝰ Cuulrrist

Expanded text:
externarum, et iampridem consuetudine pestifera italicam fidem externarum, et iampridem consuetudine pestifera italicam fidem inefficaciter lamentamur, postquam Alpes ac maria, quibus, non menibus, natura vallaverat, et interiectas obseratasque divino munere claustrorum valvas, livoris avaritie superbieque clavibus aperiendas duximus Cimbris
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ cũ dolore noqͥd om̃ino tibi sulrrah̃a audisse me puras
recene ub cũ Aragonẽ Regẽ fodus initũ/ gͦ ne abiralis ad
Italos euertendos barbaroꝵ Regũ postunt᷑ auxilia und̃
infelix ope speret Irala si ꝑaꝵ est ꝙ certatĩ afiliis mat
colenda decpitur ñsi ad publitũ insuper paricidiũ alie¬
nigene conãtẽtꝰ dicet aliq̾s idem maliguꝰ pͥꝯ ad Sostẽ
temptatũ iami dixi ⁊ si unũ alloquor uiruq redarguo
quãto digniꝰ fuerat iraꝵ dec̾sa rubigine aqua ño ullia
duicitis sinceritas non frateruuy amor nõ suma daniuu
parenrꝭ/ ac naroꝵ pieras ꝓrsus inuiunp ẽ Uenetos cum
Ialiũesibꝰ unũ fieri ꝙ formosũ corpus. Italie laterari nõb
id arcũspicere quos irrites et argumentũ odii prebenit̾
uicinia uicanos sceleꝵ subrogare᷑ Atq multaꝵ diue nii¬
seriarũ fluxere pͥmordia dum indigno et nestio unde ꝓ¬
deuuce fastidio nostraꝵ rerũ In adiuiraciont rapim

Expanded text:
 nequid omnino ubi subtraham, audivisse me putas recens vobis cum Aragonie rege fedus initum? ergo ne ab Italis ad Italos evertendos barbarorum regum poscuntur auxilia? unde infelix opem speret Italia, si parum est quod certatim a filiis mater colenda discerpitur, nisi ad publicum insuper parricidium alienigene concitentur? Dicet aliquis: ‘Idem mali genus prius ab hoste tentatum’. 29 Iam dixi; etsi unum alloquor utrunque redarguo. Quanto dignius fuerat, irarum detersa rubigine, a qua non ullius amicitie sinceritas, non fraternus amor, non suprema demum parentis ac natorum pietas prorsus immunis est, Venetos cum Ianuensibus unum fieri, quam formosum corpus Italie lacerari, vobis id circumspicere quos irrites, et argumentum odii prebente vicinia, vicarios scelerum subrogare! Atqui multarum hinc miseriarum fluxere primordia, dum indigno et nescio unde prodeunte fastidio nostrarum rerum, in admirationem rapimur
Abbreviated transcription (Latin):
Et cuies et potificos indig̾ ueniat ad honores ita tu ut dig̾ssimos
nome est mño u̾o tͣ illa in re siuis ꝯtͥbulibꝰ añ ferri an ꝓꝓter nobe
sit nobites intlligẽt et cũ intllgẽre ceꝑint ꝙͣ sunit et u̾tuosi ad
ꝓpter diucias quas nũc extenuare uer̾bis nolo illud tn monee
uit no wem temnores despiciat sciatq illas oio boms moribo nil
aterre et quas de fecũdis eccłia mat̾s uberib̾ꝰ suxerut eis sobrie

Expanded text:
os cives esse. Indigni veniant ad honores, ita tamen ut dignissimos nomen est, imo vero cur ulla in re suis contribulibus anteferri? An propter nobsint nobiles intelligent, cum intelligere ceperint quam sint etiam virtuosi. An propter divitias? quas nunc extenuare verbis nolo; illud tantum moneo ut non ideo tenuiores despiciant sciantque illas omnino bonis moribus nil conferre, et quas de fecundis Ecclesie matris uberibus suxerunt, eis sobrie
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝯmẽdes Ad hec er tes ꝯpatͥoras nr̃os op̃tos illos quide at ꝑ¬
batissimos aic̃os quoꝵ q̃cunq ieri ult̾ꝰ ac u̾ba cͥcũ fero quosa
tu sonciẽtes in ꝑegͥnaco nes longissimas mecũ duco Saluere
iibeas ore tuo meis uocibꝰ ualẽ lxłns Iũn uarone ude
ueas crtem unngerremõne urbis romne et mestũ inde psagiu

Expanded text:
idem ac probatissimos amicos, quorum quocunque ierim vultus ac verba circumfero quosque non sentientes in peregrinationes longissimas mecum duco, salvere iubeas ore tuo meis vocibus. Vale. Kalendis Iuniis, Verone. 7 Ad Socratem suum, terremotus urbis Rome et mestum inde presagiu
Abbreviated transcription (Latin):
educẽte ꝑeg̾nac̃one longissima letꝰ audio et tẽfis ad celũ pal¬
mis cu anchise ordior uenisti tandẽ quas egote t̾ras et qp̃¬
me uuitũ prem sospite mͥ restitui tota mecũ gaudet eccłia quam
bimostͥ spacio qd̵ plda biẽnũ uisũ est accephalłã reliquisti. Toto
om̃atissiꝰ̃ ille grex tuꝰ exoptatũ pastoris sui plandit ad redditũ
ẜenssimeꝙ semꝑq mitissime rabar frontꝭ asꝑities bene suade ac
atucifere sonm pidas audies seta pascua desigñate/ ad ħ et bn uigũ
menia m terte indent ut in silencio g̃tulari sibi reddito sole suos
Molesta quide am̃atibꝰ semꝑ absentia ẜ init̾dum utilis excĩta dis a¬
ffectibo a dultos ego arbitror ꝙͣuã cultusis colenda p̾sens semꝑ ab¬
fencia dicidisse ut .n. ruris sit ꝯuietꝰ muitui ꝑdesse solet intermissio
et cessatõ ceporalis Sĩc frugũ ex noualiba sic ex cus uberiorẽ mesẽ
dilec̃conis elicere uoꝵ ħ et int̾ris steriliba agculture lex et in

Expanded text:
educem te peregrinatione longissima letus audio et tensis ad celum palmis cum Anchise ordior: Venisti tandem..... Quas ego te terras et quame meritum patrem sospitem bimestri spatio, quod plusquam bienne visum est, acephalam reliquisti. 2 Totus amantissimus ille grex tuus exoptatum pastoris sui plaudit ad reditum, serenissime semperque mitissime iubar frontis aspiciens, benesuade ac salutifere sonum vocis audiens leta pascua designantem, ad hec et leve imenia michi certe videntur vel in silentio gratulari sibi reddito sole suo. Molesta quidem amantibus semper absentia sed interdum utilis excitandis affectibus; 3 multos ego arbitror quonam cultu sis colendus presens per absentiam didicisse; ut enim ruris sic convictus mutui prodesse solet intermissio, et cessatio temporalis sicut frugum ex novalibus, sic ex animis uberiorem messem dilectionis elicere. Verum hec et in terris sterilibus agriculture lex et in
Abbreviated transcription (Latin):
ares tm̃i eplãs s lbros ta magͦ eĩ tãq iniucto aĩo te forͫ collutr¬
tem uides ut sepe inpetꝰ incosserit sub cuo nõie gͣndiuscul ad or¬
diri et tibi et michi debitũ et cõi pat̾e nõ indebitu q̃ nos mctia dic¬
uerso sidere te quide głiosos atos magͥficos ad acta me adu̾bula bes
qualiacũq ꝓgenuit accessit ad uocriore stili m̃a recẽs regia forͣ
trs semꝑ aduita ꝯsiliis q m leca spem restituit illo ꝑicolu my
m̃ĩqͣ barbaros in Italia reg̃turos ꝓ in xeꝵ gestaꝵ satis ẽ sen istoria
meitatibo seu poema ut lirici carminis subiectu inite fenigris

Expanded text:
 tamque invicto animo te fortune colluctantem video, ut sepe impetus incesserit sub tuo nomine grandiusculum aliquid ordiri et tibi et michi debitum et comuni patrie non indebitum, que nos multum diverso sidere, te quidem gloriosos atque magnificos ad actus, me at verbula hec qualiacunque progenuit. 2 Accessit ad uberiorem stili materiam recens regia fortuna tuis semper adiuta consiliis, que michi letam spem restituit illo incolumi nunquam barbaros in Italia regnaturos. Proinde rerum gestarum satis est seu historiam meditantibus seu
Abbreviated transcription (Latin):
ible Rec nͦ quid tacẽa aut quid dica Ira ego te alloqudr qͣi unũ
un ducas orrigine aũi mag̃ intueor ꝙ̃ plane Itabicũ nr̃a fecit
aicicia qua obrem applica aurre mi Soc̾tes de sumo Re p. statu
ualde anxio sum et mesta mͥ ppsagia nõ t̃a.si. p. tocis Italie ne¬
id uaticiniũ tanto an ꝯdita nr̃be no quibꝯ ł s sac̾s inẜru bris¬
qd ũ pͥmũ legi fateor et si seculariu Lraꝵ nipo tgido atq illar
nisoles exhorrin tn et gelidꝰ cͥca p̾cordia songuis stetit Est
ram euolucd libru nueri p̾ntibꝰ inserã Ita g̾ scͥptũ est ue¬
mẽt in tͥeribꝰ de Italia suꝑabũt asirios uastabũt hebreos
ruina mederi possit inpletũ atq ut nõ id uclis tremor ałia
pacis et librtatꝭ nuciet ruina Tu uero eam u̾tutꝭ ac ostacie
basim mitati aĩo suomitte ut tremẽtibꝰ tͤris stabili sede consistat
qͥn et ut fflactꝰ ait si fractꝰ illabat ͣ orbis inpauidũ feriat ru¬

Expanded text:
 vero quid taceam aut quid dicam? Ita ego te alloquor quasi unuunde ducas originem? animum magis intueor, quem plane italicum nostra fecit amicitia. Quamobrem applica aurem, mi Socrates: de summo reipublice statu valde anxius sum et mesta michi presagia non tam Rome quam totius Italie, neillud vaticinium tanto ante d ubi primum legi, fateor, etsi secularium literarum typo turgidus atque illarum insolens, exhorrui tamen et gelidus “circa precordia sanguis” stetit. Estram evolvendi Librum Numeri, presentibus inseram. Ita igitur scriptum est: «Venient in trieribus de Italia, superabunt Assyrios vastabuntque Hebreos,ruina videri possit impletum, atque utinam non hic urbis tremor aliam pacis et libertatis nuntiet ruinam! Tu vero eam virtutis ac constantie basim nutanti animo submitte, ut trementibus terris stabili sede consistat, quin etiam, ut Flaccus ait, Si fractus illabatur orbis Impavidum feriant ru
Abbreviated transcription (Latin):
ac aĩci blandis precu ꝯpedibꝰ explicari haccenꝰ no potii qͥ ue
pene condianꝰ e carcer et si nr a micoꝵ nͥ affectu ac pietate dul
dibeam aut sꝑem sepe tn arciꝰ me diligi qͣ ocio mo exꝑediat
astꝯ sum querar q si iuxero hic discedes oc ypo die matua pe¬
to famõsa Dirgilii nr̃i mr̃em ibo me sim̃l laquea alter man
s in fallor faciliꝯ dissoluendꝰ ꝑ me suꝑioris cũcti frena non
tes ꝙͣr qͣ prenisse menũcient illic sane ꝙ̃ din ipa q̃ res et o¬
silia nr̃a rotat modũ statuet fortimia Ego quidẽ ꝙ ño tͥ tnito
to datu optare co rure qͥtqt ẽ uite qd restat exhige et si .i. loco
illi mlta desit quibꝰ uoliꝑtas eget urbieq affluer illo tñ as¬
sunt quibꝰ urbi caret quibꝯq ego maxie delector librtas ociu
sibencĩr solitudo duo ĩ fur fateor adu̾sa axo et q̃s ab Italia lo¬
cꝰ abest ad qũa me nalis Rocꝰ athit et qͦ mania nimis est

Expanded text:
mi amici blandis precum compedibus explicari hactenus non potui, qui michi pene quotidianus est carcer. Etsi enim amicorum nichil affectu ac pietate dulcius habeam aut sperem, sepe tamen arctius me diligi quam otio meo expediat, questus sum querarque si vixero. 3 Hinc discedens hoc ipso die Mantuam peto, famosam Virgilii nostri matrem; ibi me similis laqueus alter manet, sed ni fallor facilius dissolvendus. Parme superioris amici frena non tes quam que pervenisse me nuntient. 4 Illic sane quandiu? ipsa que res et consilia nostra rotat, modum statuet Fortuna; ego quidem, quod noset, optarem in eo rure quicquid est vite quod restat exigere; etsi enim loco illi multa desint quibus voluptas eget urbsque affluit, illa tamen assunt quibus urbs caret quibusque ego maxime delector, libertas otium silentium solitudo. 5 Duo ibi sunt fateor adversa animo, et quod ab Italia locus abest, ad quam me naturalis motus attrahit, et quod vicina nimis est
Abbreviated transcription (Latin):
no dubico m̃a nop auditur nõ modo uenietẽ non repelles pacem
h ult il iur̃a ibis et auidissiẽ ꝯplexꝰ ruuẽtam ut apud nos ẽt̾iũ
ẽhuat curabis q̃d faciliꝰ assequeris si qrqͥd erit sobrĩa uen̾andaq
canpie i ꝯsilii ntẽ uoces. Illos audi d̃ ⁊ for ludos nosse e auiare
t̃ illes auucto qͥbꝰ iuulia sunt senectiuꝭ Insiguia ẜt̃ Rugas cauos
ac caluiciũ ⁊ Incurnuũ tergie nasiq madent infantĩa ⁊ cũ uoce ire¬
uencia inebra. ut Saciricꝰ aĩt Suas s ot equide Iuuidiosas do¬
los exocludo si qui sunt qui floiẽtibꝰ amos oũi Socupauerũt se¬
nectute iq ꝙ in te iuiror in aliis spño sicubi p̃cox Iudoles
ocisent Non sum nestiꝰ ꝙͣtũ aiffricauu m̃o adolostens aflic¬
et rei p. non mariu solum s consiliꝰ ꝓfuerit. ut dum secretri

Expanded text:
non dubito, mea vox auditur, non modo venientem non repelles pacem, sed ultro illi obviam ibis et avidissime complexus inventam, ut apud vos eternum maneat curabis; quod facilius assequeris si, quicquid erit, sobriam venerandamque canitiem in consilii partem voces. 21 Illos audi qui et fortune ludos nosse et amare tamen illos admitto quibus nulla sunt senectutis insignia preter rugas canos ac calvitium et incurvum tergum “nasique madentis infantiam et cum voce trementia membra”, ut Satyricus ait; suas sibi haud equidem invidiosas dolos excludo, siqui sunt, qui florentibus annis animi preoccupaverunt senectutem, neque quod in te miror, in aliis sperno, sicubi precox indoles affulserit. Non sum nescius quantum Africanus meus adolescens afflicte reipublice non manu solum sed consilio profuerit; aut dum s
Abbreviated transcription (Latin):
su narus modꝯ̃ qs t̾iuino odioꝵ qd de salate prar quid de¬
uĩq cuiꝰ nõ puã porcio pendet ex nb̃ de stami publico cogi
tan modo ne illud excidat q̃e n glistete belli ardor forte
ing aur pena s Ialica fanguis fluet ⁊ Soe qui figua
nc̃ rẽpenna ius ingruat / aur ẜ qua barlaries qd Intdũ¬
arma ꝓ comu fortunaꝵ deffensione sus ipĩet q senclau
pecrorã sua moriꝰ arq Sostibꝰ relis obiciẽt qui ⁊ ũiseteqũt
et nos clixeis ac corporiba sius tegẽt qui ꝓfugos Sostes iũ¬

Expanded text:
irarum modus, quis terminus odiorum, quid de salute propria, quid denique, cuius non parva portio pendet ex vobis, de statu publico cogitetis; 17 modo ne illud excidat quod, nisi gliscentis belli ardor fonte inus aut penus sed italicus sanguis fluet et eorum qui, siqua nunc repentina vis ingruat aut siqua barbaries — quarma pro comunium fortunarum defensione suscipient, qui simul pectora sua morti atque hostilibus telis obicient, qui et vestris tegentur et vos clipeis ac corporibus suis tegent, qui profugos hostes vinc
Abbreviated transcription (Latin):
collapsa et lacͬanẽsis ecle deiecto apax iubilei ardor̃e gelido horro¬
re ꝯtristant Cum Petro nutiꝰ est acrũ res equide sine exẽplo
centͣ et murmurẽt qͥ sibi aͥd iuderũt adundi caput ẽ. R. et l
una uoce loq̃ pĩt mñda ip̃e ño neget Si boña fidem no ag¬
auccoritate Polimi longe clarissimi scͥptõr excuser ciiꝯ ne mu¬
tasse suiam dicar ad ꝯtextu ũba sub texiu Nec uo inquid simplx
malũ aut ip̃o factũ mõtũ ꝑiculũ est s par ut maio oñsum

Expanded text:
collapsa et Lateranensis ecclesie deiectus apex, Iubilei ardorem gelido horrocollapsa et Lateranensis ecclesie deiectus apex, Iubilei ardorem gelido horrore contristant; cum Petro mitius est actum. 6 Res equidem sine exemplo centur et murmurent qui sibi aliquid videntur: mundi caput est Roma, et licet una voce loqui possit, mundus ipse non neget; si bonam fidem non agautoritate Plinii, longe clarissimi scriptoris, excuser, cuius ne mutasse sententiam dicar, ad contextum verba subtexui. «Nec vero» inquit, «simplex malum aut in ipso tantum motu periculum est, sed par aut mai
Abbreviated transcription (Latin):
tam in occasu qͣ moriente tamq sus uorrea q̃ sub austro po¬
utr notissima ia as puicis ut nosti młt̃ in locis arpes a radiciby
note sut insuetoq ac seuo ucturi presagio Italie sunl at Ger-¬
mame magna ꝑs tremuit secuta mox mala q̃ nec meminisse
sine lacimio possumꝰ ne mierare sufficimꝰ Nouissie cũ Iam laxa¬
ta morte placata q dei ir̃a sparenio nos panculi qui erepti pbli¬
co nanfragio iuidebamꝰ ecce qd adhuc forsam ignoras Roma
ipa insolito tremore ꝯtussa ẽ tam gͣniter ut ab eadem urbe cõ¬
dita supra duo annoꝵ milia tale ibi iul acciderit Cecidit ediffi¬
cioꝵ ueteꝵ neclecta ciuiba strpeda ꝑegnis molis Tueris illa
toto orbe unita q coitis dicebat᷑ in gentibꝰ unius laxata dissil¬
it et nc nlũt crũca ccipud ut suꝑi uertitis horrore solo efusum
despicit demiq ut ire sclestis argumeta nõ desunt młtoꝵ spes tẽ¬
ploꝵ atq in pͥmis. Naulo apło dicate ⁊ edis bona ꝑrs humi

Expanded text:
tam in occasu quam in oriente, tamque sub borea quam sub austro positis notissima, iam ab initio, ut nosti, multis in locis alpes a radicibus mote sunt insuetoque ac sevo venturi presagio, Italie simul ac Germanie magna pars tremuit. 4 Secuta mox mala que nec meminisse sine lacrimis possumus, nec numerare sufficimus. Novissime, cum iam lassatam mortem placatamque Dei iram speraremus, nos pauculi qui erepti publico naufragio videbamur, ecce, quod adhuc forsan ignoras, Roma ipsa insolito tremore concussa est tam graviter ut ab eadem urbe condita, supra duo annorum milia, tale ibi nichil accideritciorum veterum neglecta civibus stupenda peregrinis moles; turris illa toto orbe unica que Comitis dicebatur, ingentibus rimis laxata dissiluit et nunc velut trunca caput, superbi verticis honorem, solo effusum despicit; denique ut ire celestis argumenta non desint, multorum species templorum, atque in primis Paulo Apostolo dicate edis bona pars humi
Abbreviated transcription (Latin):
gectard uenra qu ad msuloqunrũ ne cregĩt. Ee uim In finẽ
corã duo p̃płoꝵ duailii affusus ⁊ lacermosus obsecro infesta
dic Trem̃ licꝰ̃ et Armeniũ sic formidatos olim Cilitũ suuis
⁊ rhodo ꝙͦ pelagi põtetẽ gie sicanios monces ⁊ Maris mõstra
Temacrii Sic Iufames antiquis ⁊ nouis latroainiis baleares
Sie demq for ᵒ iusulas Orchadasq famõsãq s incoguitam
ESylea u omnẽ australe acq ꝑboreã plagani securus noster
naura. transiliet modo Iuiiẽe cũti sitis mł aliũde crepitadũ
nl ioculare qd scriberã fuit iẜi rͦ stit forsan risu
iores inepcias moueami᷑ Crede mnͥ płꝯꝙͣ sem̃l risisset Crassa ille seruor
si sibi nobiscũ iuere cotĩgisset stelisq collatꝭ inrempestiiu risum
suũ demrtt̾ꝰ nõ negasset tet modo stultis senibꝰ tet deliratib
auiculis plena suñt omuĩa et uance as ridiculos azes preno¬

Expanded text:
get ad veniam qui ad multiloquium me coegit; hoc unum in finem coram duorum populorum ducibus affusus et lacrimosus obsecro: infesta sic tirium litus et armenium, sic formidatos olim Cilicum sinus et Rhodon quondam pelagi potentem, sic sicanios montes et maris monstra trinacrii, sic infames antiquis et novis latrociniis Baleares, sic denique Fortunatas Insulas Orchadasque famosamque sed incognitam Thilen et omnem australem atque yperboream plagam securus vester nauta transl ioculare quod scriberem fuit, nisi illud sat forsitan risu os ineptiis moveamur. Crede michi, plusquam semel risisset Crassus ille senior, si sibi nobiscum vivere contigisset, seclisque collatis, intempestivum risum suum Democritus non negasset; tot modo stultis senibus, tot delirantibus aniculis plena sunt omnia, ut vanos ac ridiculos iuvenes prete
Abbreviated transcription (Latin):
to pluris facio urrm hoc de me tale iudiciũ et honorificẽtissiũ
id elogi numeri ur̃o add̾itu q̃ no mͦ restitutu seu iuꝯ donatũ
agrũ ẜ quidaͣd insuꝑ serit ᷑ ĩu arat ͦ in c̾cutu qd aut difficile me¬

Expanded text:
to pluris facio vestrum hoc de me tale iudicium et honorificentissimum to pluris facio vestrum hoc de me tale iudicium et honorificentissimum illud elogium muneri vestro additum, quam non modo restitutum seu verius donatum agru
Abbreviated transcription (Latin):
Mirgilio Angusta cesar agrͣ reddidit s ꝙ ipe p̾cipuerat Cuũq
filio culpa pat̾s aut maioꝵ ager ꝑditꝰ publico ꝯsilio restitu¬
tꝯ ẽ in audita sũt hec pietatꝭ er liberalitat᷑ indicia et c̃ũ fere ra¬
ritate claritas sequat  qͣrtꝰ exeplo caretꝭ ure bonificecie ful¬
gor erit aduocor s quis oro s a quiuꝰ qͣ ualidis precib̾ꝰ q̃ in¬
piosis blandiciis qͣrta spe ager anita a pͥuatis de publico re¬
denta restituit at qͦ nam sarculo cultꝰ eloqũcia quibꝰ ubor
floribꝰ ornatꝰ quiba laudiba meis fragas quãta ure u̾tut le¬
tissimo Cui ũqͣ tam fertił et tam felix flonduit agello A deo
ꝯppe natiua soli duricĩe ur̃a uicit industria ut ñe affrꝭ ego
iam nec sicul frugibꝰ inuidea et capanũ liberi cet̾isq ẽtam
exubrrima ac iocũ dissima iris mei stacõ ne despicia q̃lider ue¬
gis opuleciam aĩo suꝑ gresso Ita .n. michi contigat ħuc tu d p.

Expanded text:
Virgilio Augustus Cesar agrum reddidit, sed quem ipse preripuerat: cui unquam filio culpa patris aut maiorum ager perditus publico consilio restitutus est? Inaudita sunt hec pietatis et liberalitatis indicia, et cum fere raritatem claritas sequatur, quantus exemplo carentis vestre beneficentie fulgor erit! Advocor; sed quis, oro, sed a quibus? 8 quam validis precibus, quam imperiosis blanditiis, quanta spe? ager avitus a privatis de publico redemptus restituitur; at quonam sarculo cultus eloquentie, quibus verborum floribus ornatus, quibus laudibus meis fragtissimus! cui unquam tam fertilis et tam felix fronduit agellus? Adeo quippe nativam soli duritiem vestra vicit industria, ut nec Afris ego iam nec Siculis frugibus invideam et campanum Liberi Cererisque certamen ex uberrima ac iocundissima ruris mei statione despiciam, quamlibet regis opulentiam animo supergressus. 9 Ita enim michi co
Abbreviated transcription (Latin):
uris no ignotũ uełi R. nepe poncifice ꝙ ad rip̃pa tiberis q̃¬
rere ꝯsueuerat pr̃es nr̃i Ros ad ripp̃a rõdani geunꝰ Que¬
scies ilłe rigidꝰ ꝙ piscator inderit qͥ cũ rodanu screet nec tha¬
certe nec secana ignoraret nauicula tñ ac retio tibrino fixit yz
g ͦ gite Ille inqͣ iiderit cuiꝰ ciba uc ꝓccdas agitͦ cuuꝰ nancilia de¬
serunt᷑ nderi qui ad gubrnacułũ sedent sros nectores sumo estu

Expanded text:
 nempe Pontificem quem ad ripam Tyberis querere consueverant patres nostri, nos ad ripam Rodani querimus; quesanctus ille rigidusque piscator viderit, qui cum Rodanum sciret neccerte nec Secanam ignoraret, naviculam tamen ac retia tyberino fixit in gurgite; ille, inquam, viderit cuius cimba nunc procellis agitur, cuius navalia deseruntur. Viderint qui ad gubernaculum sedent; nos vectores sumus, estu
Abbreviated transcription (Latin):
uraꝵ tenor indicat ex quibꝰ fateor no nłinꝯ me stuporis ꝑcepisi
qͣ gaudni Gaudeo e atqr et tu Traiami p̾ͥncipe pu prut᷑atꝰ allo¬
tere ex quo intlligi p̃t q̃rta in doto bneficio sit laus ut cit Cice/
cacito uiri Illustres et magͥfici ꝯtulistis Cuiꝯ inq̃ pat̾e erga
bne mutũ ciue tonta lib̃ralitas tanta digͣcio excuciatur autiq̃¬
tas ꝓferantͣ istorie Benocauit ab exilio Cicerone suũ .B̾. Re¬
uocauit et Rutilũ et metelbũ s ad eo exilio quod ip̃a manda/¬
uerat reuocauit ⁊ Cãmillũ ẜ extreme forͣ cãĩbꝰ admonita
et sic lop oĩu inuista relegato sic oĩu iusta Camilli uͦ nccĩa

Expanded text:
rarum vestrarum tenor indicat, ex quibus fateor non minus me stuporis percepisse quam gaudii. 4 Gaudeo enim atque, ut Traianum principem Plutarchus allotere, ex quo intelligi potest «quanta in dato beneficio sit laus» ut ait Cicertacito, viri illustres et magnifici, contulistis? Cuius unquam patrie erga benemeritum civem tanta liberalitas, tanta dignatio? Excutiatur antiquitas, proferantur historie. 6 Revocavit ab exilio Ciceronem suum Roma, revocavit et Rutilium et Metellum, sed ab eo exilio quod ipsa mandaverat; revocavit et Camillum, sed extreme fortune casibus admonita, et sicut horum omnium iniusta relegatio, sic omnium iusta, Camilli vero necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
Gratior aut suedirs atrior ora nũs
Ualle puer clausa fuerã Inuẽnẽq rcũsũ
ffruit in apͥeo uallis amena suui
Halle uir inclusa mliores dilãt annos
E xegi e uite candida fila mee c
Ualle senes clausa sup̃miũ Duce ip̃q
Et clausa cupio te Duce ualle mori

Expanded text:
Gratior aut studiis aptior ora meis. Valle puer clausa fueram, iuvenemque reversum Fovit in aprico vallis amena sinu. Valle vir in clausa meliores dulciter annos Exegi et vite candida fila mee. Valle senex clausa supremum ducere tempus Et clausa cupio te duce valle mori
Abbreviated transcription (Latin):
iuis legati uri uotibꝰ ꝯmĩtta uir egregiꝰ Ioħa nes boccaoci ꝑ
am nero priiora dixexi q̃ legñt᷑ ĩn fabulis amaxa fẽbo
ugine obriguiss cãu medio idum pedibꝰ tangeri t̾ram
putat fubĩtis radicibꝰ inhesisse Certi et ego qd nesciebam
obiliu obsequio pedu tenatissimas incerdũ radices hẽs ꝓmi¬
feram tibi me Patano digressuro ad.ie. holñs maias uix .ci. no¬

Expanded text:
vivis legati vestri vocibus committam, vir egregius Iohannes Boccaccii, per am vero proximiora dixerim que leguntur in fabulis: amatam Phebo virginem obriguisse cursu medio et dum pedibus tangere terram putat, subitis radicibus inhesisse. Certe et ego, quod nesciebam, pro mobilium obsequio pedum tenacissimas interdum radices habeo. Promiseram tibi me Patavo digressurum ad XIV° Kalendas Maias; vix V° No
Abbreviated transcription (Latin):
Bꝰ reba si iꝑes gͣtes agam nõ m̃e intꝭ igritudo fuit s ur̃e
munificecie magtudo Ago t̃r quas possu mag̃s certe ẜ ut ait
Cicero maiores heo quibꝰ expͥmedis et accuracõni accuratiori
c̾cusclusũ sencio ut nũs sit om̃e qd dixero qͣ qd dicere uolius¬
sem unũ hoc in fine nõ obmiẜim q̃d anno altero R  redu¬
cam inter clarissios illos uiros qͥ cũ frena . R. p. gubruãbãt
dixisse me recolo si quide co usq pat̾e mẽ me atrollit humam/

Expanded text:
agam, non mee mentis igratitudo fuerit, sed vestre munificentie magnitudo. Ago tamen quas possum, magnas certe, sed ut ait Cicero, “maiores habeo”, quibus exprimendis et accuratiori circumclusum sentio, ut minus sit omne quod dixero quam quod dicere voluissem. Unum hoc in fine non omiserim, quod anno altero Roma reducem inter clarissimos illos viros qui tum frena reipublice gubernabant, dixisse me recolo. 14 Siquidem eousque patrie mee me at
Abbreviated transcription (Latin):
multis uoluminibus stilo prsus mirabili ⁊ diuinis ingrniis scͥp¬
ta manet. Pone queso hanc sollicitudinẽ. nũꝙͣ te res ista tra¬
hat ad inertiã. Nunc eñi metũ ⁊̃ quidã exueteribꝰ nobis abs¬
tulerũt. et ego post me uenturis aufero. Decẽ ad huc redeant
anor nillia. secula seculis aggregentur. nũꝙͣ satis laudab̾it
uirtus nũꝙͣ ad amorẽ dei ad odiu uoluptatũ p̾cepta sufficiẽt

Expanded text:
multis voluminibus stilo prorsus mirabili et divinis ingeniis scripmultis voluminibus stilo prorsus mirabili et divinis ingeniis scripta manent?’ Pone, queso, hanc solicitudinem; nunquam te res ista trahat ad inertiam; hunc enim metum et quidam ex veteribus nobis abstulerunt et ego post me venturis aufero. Decem adhuc redeant annorum milia, secula seculis aggregentur: nunquam satis laudabitur virtus; nunquam ad amorem Dei, ad odium voluptatum precepta sufficient
Abbreviated transcription (Latin):
uocibꝰ fuisse comĩsos .I ron referã tibi nec que dehac re. a .i.
Dicero ĩ libris inuencionũ copiosius disputat. est enĩ locus
ille notissimus. Nec fabulam Dephei uel Amphyonis in¬
terserã. quoꝵ ille beluas inmanes hic arbores ac saxa can¬
tu monisso ⁊ quocũq uellet duxisse phibetur: nõ nisi ꝓpter
ex collente facũdia qua fretus alter libidinosos ac truces
brntoꝵq alanciũ moribꝰ simillimos alter agrestes ⁊ duros
ĩ longinqua regione degentibꝰ ꝓdẽsse ꝑmittimur. ad quos eñ
nri copiã ⁊̃ conuictꝰ nũꝙͣ forte uencurꝰ est ẜmo ꝑueniet. Iam
uero qͣntũ posteris collatari simus optime metieniur si qͣntũ
nobis contulerut maioꝵ nr̃õꝵ inuenta meminerius. Sed hic
rursus occurres. Quid enĩ est opus amplius elaborare: si oĩa
que ad utilicates hominũ spectãt iam ante mille annos tam

Expanded text:
vocibus fuisse conversos! 7 Non referam tibi nunc que de hac re Marcus vocibus fuisse conversos! 7 Non referam tibi nunc que de hac re Marcus Cicero in libris Inventionum copiosius disputat — est enim locus ille notissimus —, nec fabulam Orphei vel Amphionis interseram, quorum ille beluas immanes, hic arbores ac saxa cantu movisse et quocunque vellet duxisse perhibetur, nonnisi propter excellentem facundiam, qua fretus alter libidinosos ac truces brutorumque animantium moribus simillimos, alter agrestes et duros in longinqua regione degentibus prodesse permittimur; ad quos enim nostri copia et convictus nunquam forte venturus est, sermo perveniet. Iam vero quantum posteris collaturi simus, optime metiemur, si quantum nobis contulerint maiorum nostrorum inventa, meminerimus. 9 Sed hic rursus occurres: ‘Quid enim est opus amplius elaborare, si omnia que ad utilitates hominum spectant, iam ante mille annos tam