comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Contra tales cogitationes uigilat ip̃e psal
de cȩlo. drachones ⁊ om̃s abifsy. Ignis.
grando. nix. glacies. sp̃s tempestatis: qͦ
faciunt u̾bum eius. Ergo qͥ suo malo de¬
sideno forisecus furantur. iusto cłi iudi¬
cio in tͥnsecꝰ gͣndinant᷑. D si possent inspi¬
eere agrũ cordis siu. ꝓfecto lug̾erent. dũ
ibi ñ inuenirent: qd in os m̃tis miterent.
Et si in furto suo ĩuenirent. qͦd mauidita¬
tẽ uentͥs mitt̾ent: maior fames eͣeͣ hom̃is
interioris. Maior fames ẽ: ꝑiełosior plaga.¬
⁊ gͣuior mors. Multi mortui ãbulant. et
ml̃ti faemorosi de uanis diuiciis exultãt.
Demq sernũ di sc̾ptura intꝰ locupletem.
dic̃. Absconditꝰ inqͥt cordis uri hõ. qui ẽ
ante dm̃ diuẽs. Ubi d̾s uidet. ibi diues
Qͥd gͦ tͥ ꝓdest si ubi hõo ñ uidet furaris.
⁊ uͥ ds uidet gͣndinaris : Sctanũ p̾ceptũ.
falsũ restimoniũ ñ dices. Octaua plaga.

Expanded text:
contra tales cogitationes uigilat ille psalmcontra tales cogitationes uigilat ille psalmde caelo — dracones et omnes abyssi, ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis, quae faciunt uerbum eius. ergo qui suo malo desiderio forinsecus furantur, dei iudicio intrinsecus grandinantur. o si possent inspicere agrum cordis sui, profecto lugerent, dum ibi non inuenirent quod in os mentis mitterent; et si in furto suo inuenirent quod in auiditatem uentris mitterent, maior fames esset hominis interioris, maior fames et peet gravior mors. Multi mortui ambulant, et multi facinorosi de vanis divitiis exsultant. Denique servum Dei Scriptura intus locupletem dicit: Absconditus, inquit, cordis vestri homo, qui est ante deum diues; ubi deus uidet, ibi diues. quid ergo tibi prodest? ubi homo non uidet furaris, et ubi deus uidet grandinaris. Octauum praeceptum: falsum testimonium non dices. octaua plaga:
Abbreviated transcription (Latin):
uult occib̾e feruet. Ille p̾cepo: ille morbo.
Ille bonis oꝑibꝰ: ille sanzosis ulceribus. Si
possemꝰ idere aminas homicidaꝵ. pluᷤ
plang̾emꝰ quã putrescentia corpora ulce-¬
rosorũ. Sequit᷑ non furab̃is p̾ceptũ seꝑ¬
timũ. ⁊ plaga septima gͣndo infructibꝰ.
Qͦd contͣ p̾ceptũ subducis. de celo ꝑdis. Ne-¬
mo en̾i habet iniꝰtum lucrũ. sine iusto
dãpno. Uerbi gr̃a. qͥ furat᷑ ad qͥrit uestẽ:
s celesti iudicio amittit fidem. Ubi lucrũ:
ibi dãpnũ. Uisibilit̾ lucrum. ĩuisibilit̾ dã¬
num. Lucrũ de sua cecitate: dãpnum de
dñi nube. Neq eñ aliqͥd sine ꝓuiden¬
tia lem̃i. aut uere putetis ea que pacum¬
t᷑ homines. dormiente deo ꝑati. Passim
uident᷑ fieri hec. nubes colligi. imbres ĩ¬
fundi. gͣndinẽ iaci. tonitruis t̾rã ꝯcuti:
coruscatione t̾reri. Passim putant᷑ fieri.
⁊qͣsi ad diuinã ꝓuidentiã ñ ꝑtinere.

Expanded text:
uult occidere feruet; ille praecepto, ille morbo; uult occidere feruet; ille praecepto, ille morbo; ille bonis operibus, ille saniosis ulceribus. si possemus uidere animas homicidarum, plus plangeremus quam putrescentia corpora ulceratorum. Sequitur: non furaberis, praeceptum septimum. et plaga septima: grando in fructibus. quod contra praeceptum subducis, de caelo perdes; nemo enim habet iniustum lucrum sine iusto damno. uerbi gratia, qui furatur adquirit uestem, sed caelesti iudicio amittit fidem. ubi lucrum, ibi damnum; uisibiliter lucrum, inuisibiliter damnum; lucrum de sua caecitate, damnum de domini nube. neque enim aliquid sine prouidentia, carissimi. aut uere putatis ea quae patiuntur homines dormiente deo pati? passim uidentur fieri haec, nubes colligi, imbres infundi, grandinem iaci, tonitruis terram concuti, coruscatione terreri; passim putantur fieri et quasi ad diuinam prouidentiam non pertinere.
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditate insinuatarũ rerũ: tãqͣm ami¬
sso homĩe eris pecus. Non qͣsi conu̾sꝰ in
naturã pecoris. s in hominis forma ha-¬
bñs similitudinẽ pecoris. qͥ ñ audis dicẽ¬
tem. nolite ee sic̃ equus ⁊ mulꝰ: ñ hab̾n¬
tes intellectum. S forte diligis tͥ eͣe pecꝰ.
⁊ libera uagari libidine: nulla lege appe¬
titũ carnis ad ꝯtinentiam refrenando. At¬
tende plagam Si pecꝰ ee ñ times. saltẽ mo¬
ritime. Sextũ p̾ceptum. ñ occides. Sexta
plaga. pustule ĩ corpore.: ⁊ uesice bulliẽtes
⁊ scatentes: ⁊ incendia uuln̾um ex fauilla
fornaeis. Tales sunt aĩe homicidales: Ar-¬
dent ira. qͥa ꝑ iram homicidii fr̃nitas de¬
ꝑiit. Ardent hoĩes ira. ardẽt ⁊ gr̃a. S aliuᷤ
est feruor santatis. aliꝰ feruor ulceris. Ar¬
dentes papule ꝑ totũ concepta homicia
scatent. ⁊ sanũ ñ est Feruet s ñ de sp̃ũ
dei. Nam ⁊ qͥ uult subuengre. feruet. ⁊ qͥ

Expanded text:
cupiditate insinuatarum rerum, tamquam amicupiditate insinuatarum rerum, tamquam amisso homine eris pecus, non quasi conuersus in naturam pecoris, sed in hominis forma habens similitudinem pecoris, qui non audis dicentem: nolite esse sicut equus et mulus non habentes intellectum. sed forte eligis tibi esse pecus et libera uagari libidine nulla lege appetitum carnis ad continentiam refrenando. attende plagam: si pecus es, non times; saltem mori times. Sextum praeceptum: non occides. sexta plaga: pustulae in corpore et uesicae bullientes et scatentes et incendia uulnerum ex fauilla fornacis. tales sunt animae homicidales: ardent ira, quia per iram homicidii fraternitas deperiit. ardent homines ira, ardent et gratia; sed alius est feruor sanitatis, alius feruor ulceris. ardentes papulae per totum concepta homicidia scatent et sanum non est; feruet, sed non de spiritu dei. nam et qui uult subuenire feruet et qui
Abbreviated transcription (Latin):
Rationari intlłigere hũanũ ẽ Icło ratõ que
p̾sid in m̃te. motus inferiorẽ carnis tanqͣm
regnãs ⁊ dñans frenare deb: nõ immod̾ate
⁊ illicite passim uageq laxare: Idõq ip̃is pe¬
coribꝰ natira datũ est ĩstituente c̾atore. ut
nõ moueant᷑ ad feminas ⁊ ad ꝯcubtũ: nͥ cer¬
tis tẽporibꝰ: Neq enĩ ratõne se cohib aliqͦ tẽ¬
pore pecus. s om̃o ip̃o motu frigecẽte torpes¬
et Hõ aũt id̾o sẽꝑ morier potest: qr ⁊ refre¬
nare motũ potest: ⁊̃ib dñationẽ ratõniᷤᷤ ere¬
ator dedit. tͥ p̾cepta ꝯtinẽtie tanꝙͣ in bestias
pecꝰ: s gaudebis sẽpit̾na et̾nitate at qũa nõ
ꝑuenit pecꝰ. Si opꝰ fatigat. m̾ces ꝯsolet᷑ Et
ip̃a enĩ patiẽtia ẽ: int̾iorẽ motũ frenare:¬
⁊ qͦd habes cõmiine cũ pecoribꝰ. nõ tanqũã
pecꝰ in or̃a laxare: Qd̾ si ꝯtẽpseris tẽ: ⁊ ĩte
imaginẽ di ĩ qua fecit te neglexis uictus

Expanded text:
ratiocinari, intellegere humanum est. ideo ratio, quae praesidet in mente, motus inferiores carnis tamquam regnans et dominans frenare debet, non immoderate et illicite passim uageque laxare. ideoque ipsis pecoribus natura datum est instituente creatore, ut non moueantur ad feminas tis temporibus, neque enim ratione se cohibet alio tempore pecus, sed omnino ipso motu frigescente torpescit. Homo autem ideo semper moveri potest, quia et refrenare motum potest. Tibi dominationem rationis Creator dedit, tibi praecepta continentiae tanquam in bestias pecus, sed gaudebis semper in aeternitate, ad quam non pervenit pecus; si opus fatigat, merces consoletur, et ipsa enim patientia emune cum pecore non tamquam pecus in omnia relaxare. quod si contemseris te et imaginem dei, in qua fecit te, neglexeris, uictus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sabb̃o sonuit. qd̾ uob̾ paulo ante uehem̃ter
quantũ potuimꝰ cõmendauimꝰ: Huic̃ p̾cepto cõ¬
trarza inqͥetudo. ĩ muscis de corruptõne nascẽ¬
tibꝰ. in ocłos irruentibꝰ: Ideo in hoc. t̾cio signo de¬
fec̾unt. qͥ unitatis inimici sp̃m sanctũ nõ habu¬
er̃t: Facit enĩ hoc sp̃c sc̃s pena Aliut enĩ faꝗit
gr̃a. ahud pena: Ahud enĩ facit implendo. ali¬
ud deserendo: Denicy ut ĩa euident̾ ip̃is confiten¬
tibus pharaonis magis agnosc̾e ualeamꝰ: qͣmͦdo
pit: Odicientibꝰ dño cõuiqũ iudĩs. cũ dixissent
hic nõ eicit d̾monia nͥ ĩ beelzebub pͥncipe demo¬
nioꝵ: respõdit ille: Si ego in sp̃u dĩ eicio demo¬
nia:. certe suꝑuenit ĩ uos regnũ dĩ: Qd̃ aliꝰ engłis¬
ta sie enarrat: Si ego ĩ digito d̾i eicio d̾monia:

Expanded text:
in sabbato sonuit; quod uobis paulo ante uehementer, quantum potuimus, commendauimus. huic praecepto contraria inquietudo in muscis de corruptione nascentibus, in oculos irruentibus. ideo in hoc tertio signo defecerunt qui unitatis , inimici spiritum sanctum non habuerunt; facit enim hoc spiritus sanctus poena. aliud enim facit gratia, aliud poena; aliud enim facit implendo, aliud deserendo. denique ut iam euidenter confitentibus ipsis Pharaonis magis agnoscere ualeamus, quomodo pit, objicientes Domino convicium Judaei cum dixissent: Hic non ejicit daemonia nisi in Beelzebub principe daemoniorum; respondit ille: Si ego in Spiritu Dei ejicio daemonia, certe supervenit in vobis regnum Dei: quod alius evangelista sic enarrat: Si ego in digito Dei ejicio daemonia.
Abbreviated transcription (Latin):
Referamꝰ gͦ tria pͥma p̾cepta. ad diłc̾tõnẽ di: Qe
tria pͥma: Urimũ. nõ erũt tͥ di alii p̾ter me
hũane carnis adductũ: Scd̾m p̾ceptũ. ne acci¬
pias nom̃ dñi d̾i tui ĩ uanũ. ꝑtin qͣntũ arbitror
ad regnũ dĩ: qͦd ẽ filiꝰ dĩ Unꝰ enĩdeꝰ. ⁊ unꝰ dñs

Expanded text:
go tria prima praecepta ad dilectionem Dei. Quae tria prima? Primum: Non erunt tibi dii alii praeter me: humanae carnis adductum. Secundum praeceptum: Ne accipias nomen Domini Dei tui in vanum, pertinet, quantum arbitror, ad regnum Dei, quod est Filius Dei. Unus enim Deus et unus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ab negãtes : qͥ in signo t̾cio defec̾unt: Iã
uidete. qͣre in signo t̾cio defecert̃ : M em̃tote
eos qu adu̾sant᷑ unitati: noͣ hab̾e sp̃m sc̃m:
Tria uero illa p̾cepta pͥma indecalogo ad cłi dile
illa tanqͣm sũmaria p̾cepta teneant᷑. Diliges
dñm dm̃ tuũ ex toto corde tuo. ⁊ ex tota aĩa tũa
⁊ ex tota uͥtute tua: ⁊ diliges ꝓxͥmũ tuũ tanꝗͣ¬

Expanded text:
Iam uidete quare in tertio signo defecerunt. mementote eos qui aduersantur unitati non habere spiritum sanctum. tria uero illa praecepta prima in decalogo ad dei dilecilla tamquam summaria praecepta teneantur: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota uirtute tua; et diliges
Abbreviated transcription (Latin):
simulator. obsequens ñ caritate s fraude:
ut amans eũ a qͦ te cupis fir̾i ħedem. Am̃ã¬
do eũ mori queris. ⁊ ut ĩ re eiꝰ te uideas
possessorẽ. illi inuides suc̃cessorẽ. heia fr̃s.
de curssis decẽ p̾ceptis ⁊ dece plagis. com-¬
parantes contẽptores p̾ceptoꝵ ꝯ tumatie
egiptioꝵ. cautos uos fecimꝰ ut hab̾atiᷤ seci
res ur̃as in p̾ceptis di: res ur̃as in qͣm res
ur̃as. int̾ioris arce ur̃e. int̾iorĩ thesauri u̾ri¬
Res ur̃as quas ub̃ nec fur. nec latͦ. nͨ uicimis
potẽs possit auferre. iͥ nec tinea nͨ rubigo me¬
tuenda ẽ: eũ qͥbꝰ diues exit ⁊ naufragus. Sie
eritiᷤ ppłs dĩ int̾ iniqͦs egiptios: illis hec ĩ corde
patientibꝰ. ub ãt incolumibꝰ in ip̃is int̾ioribꝰ ho¬
minibꝰ ur̃is. donec educat᷑ ppłs de egipto: qͦdã
ẽrodo suo qd fit. Nã ilłd semel factũ ẽ ħ ñ cessat
fir̾i. Sc̃ificatio nulla diuina ⁊ uera ẽ: nͥ ab sp̃u

Expanded text:
ate sed fraude, veluti amans eum a quo te cupis fieri haeredem, amando eum mori quaeris, et ut in re ejus te videas possessorem, illi invides successorem. Eia! fratres, decursis decem praeceptis et decem plagis, comparantes contemptores praeceptorum contumaciae Aegyptiorum, cautos vos fecimus, ut habeatis securi res vestras in praeceptis Dei: res vestras, inquam, res interioris arcae vestrae, interioris thesauri vestri, res quas vobis nec fur, nec latro, nec vicinus potens malus possit auferre, ubi nec tinea nec rubigo metuenda est, cum quibus dives exit et naufragus: sic enim eritis populus Dei inter iniquos Aegyptios, illis haec in corde patientibus, vobis autem incolumibus, in ipsis interioribus hominibus vestris, donec educatur populus de Aegypto quodam Exodo suo, quod et fit, nam illud semel factum est, hoc non cessat fieri. Sanctificatio
Abbreviated transcription (Latin):
cecatꝰ. exigiᷤᷤ uidere qd̾ nõ potes: Attñde enĩ
⁊ ꝯtrariã t̾ciam plagã: huic̃ p̾cepto t̾cio: Sci¬
nifes nati sũt ⁊̃ t̾ra egipti : de limo: Musce
qͦdam sũt minutissime i quietissime ĩ ordina¬
te uołates. ĩ oclo̾s irruentes. nõ ꝑmittẽtes
hor̃em qͥesc̾e̾. dũ abigũtur ⁊ irruũt: dũ abic¬
te rursus redeũt: Sic sũt oĩo uana fantaᷤma¬
ta cordis ꝯtentiosoꝵ : Tenete p̾ceptũ. cauete
plagã: Qrͣtum p̾ceptũ ẽ. honora patrẽ tuũ
⁊ matrẽ. Huic ꝯtraria qͣrta egiptõꝵ plaga
cẏnomia ẽ Qͥd ẽ cynomia: Canina mͦca
Erecũ uocabulũ ẽ Caninũ ẽ parẽtes non
agnosc̾e̾: Hichil tã caninũ. qũa cũ ill qͥ ge¬
nuert̃. nõ agnoscũtur: Merito gͦ ⁊ catuli ca¬
nũ ceci nascũtur: Qntũ p̾ceptũ ẽ. nõ mecha¬
beris. Qͥnta plaga ẽ mors ĩ pecor egiptõꝵ
Comparemꝰ: Da hoĩem mechari meditãtem.

Expanded text:
 potes. Attende enim, et contrariam tertiam plagam huic praecepto tertio. Sciniphes natae sunt in terra Aegypti de limo. Muscae quaedam sunt minutissimae et inquietissimae, inordinate volitantes, in oculos irruentes, non permittentes hominem quiescere. Dum abiguntur et irruunt, dum abjectae, rursus redeunt; sic et omnino vana phantata cordis contentiosorum. tenete praeceptum, cauete plagam. Quartum praeceptum est: honora patrem tuum et matrem tuam. huic contraria quarta Aegyptiorum plaga cynomyia est. quid est cynomyia? canina musca; graecum uocabulum est. caninum est parentes non agnoscere. nihil tam caninum, quam cum illi qui genuerunt non agnoscuntur. merito autem et catuli canum caeci nascuntur. Quintum praeceptum est: non moechaberis. quinta plaga. est mors in pecora Aegyptiorum. compa
Abbreviated transcription (Latin):
accepta forma serui natũ ex uͥgine maria.
passũ. crucifixũ. resurgñtẽ. ascendẽtem ¬
biq u̾itatẽ: Et qũa ꝑfecti capiãt. ⁊ qu̾a par¬
uulus caꝑe nõ potest: U̾itatẽ. ⁊ ĩ pane ⁊ in
lacte : In pane magnoꝵ. In lacte paruuloꝵ:
Idẽ qͥppe panis ut lac fiat. ꝑ carnẽ trahici¬

Expanded text:
accepta forma servi natum ex virgine Maria, passum, crucifixum resurgentem, ascendentem: ubique Veritatem, et quam perfecti capiant, et quam parvulus capere potest; Veritatem, et in pane, et in lacte; in pane magnorum, in lacte parvulorum. Idem quippe panis, ut lac fiat, per carnem trajici
Abbreviated transcription (Latin):
secli habetis aut queritis Sicut eñi
cameli aĩal quod est tortuosũ atq defor¬
me. ꝑuersitas ip̃a corporis per angustiᷤᷤ.¬
simã acus cauernã p̾terire nõ patit᷑:
ita ⁊ diuites oneratos auaritia ⁊ cupidi¬
tate fedatos. ip̃a uite deformitas ꝑ ar
tam uiã regni minime ĩtroire ꝑmittit:
Ait eñi ip̃e dñs: Arta ⁊ angusta uia ẽ.
que ducit ad uitã: Igit᷑ ĩ camelo diffi¬
cilitatẽ trãsitus prestat habitudo mẽ¬
broꝵ: In diuite autẽ. impedimẽtum
magnitudo efficit peccatoꝵ: Gibbus
enĩ quidã est aĩe. turpe qͥd uel cogi.¬
tare uł facere : ac mentis q̃dam tortu¬
Nõ sic głetur gilberosus. sicut rectus:
Quasi diceret: Nõ głetur p̾cator uici¬
orũ suoꝵ prauitate distortꝰ: sic̃ głat᷑
iustus cõscientie bone simplicitate di¬
rectꝰ. Qũauis eñĩ o pͤcator ꝓceritate cor¬
poris gaudeas. qũauis scapularũ tuaꝵ
equalitate leteris: aĩa tam̃ tua moꝵ
prauitate deformis ẽ: Recte gͦ camelo

Expanded text:
s aut habetis aut quaeritis. Sicut enim cameli animal, quod est tortuosum atque deforme, perversitas ipsa corporis per angustissimam acus cavernam praeterire non patitur: ita et divites oneratos avaritia, et cupiditate foedatos, ipsa vitae deformitas 387 per arctam viam regni minime introire permittit. Ait enim idem Dominus: Arcta et angusta via est quae ducit ad vitam . Igitur in camelo difficultatem introitus praestat habitudo membrorum. In divite autem impedimentum magnitudo efficit peccatorum. Gibbus enim quidam est animae, turpe quid cogitare vel facere, ac mentis quaedam tortunon sic glorietur gibberosus, sicut rectus. Quasi diceret: non ita glorietur peccator vitiorum suorum pravitate distortus, sicut gloriatur justus conscientiae bonae simplicitate directus. Quamvis enim, o peccator, proceritate corporis gaudeas, quamvis scapularum tuarum aequalitate laeteris, anima tamen tua tuorum pravitate deformis est. Recte ergo camelo
Abbreviated transcription (Latin):
diebus paucis fi delibꝰ conugatis. quod
a certo uite articulo usq ĩ sinẽ scẽ uid¬
ue susceꝑũt. qd̾ tota uita scẽ uͥgineᷤᷤ fa¬
qũt: Arq ĩ his oĩbus ferueat deuotio:
cõprimat᷑ elatio: Hemo sic gaudeat de
bono largitatis: ut bonũ amittat hu¬
militatis: Dia uero cet̾a ch̃ dona nõ faci¬
ũt ꝓdesse aliqͥd: nis ad sit uĩculũ cari¬
tatis:

Expanded text:
diebus paucis fidelibus conjugatis, quod diebus paucis fidelibus conjugatis, quod a certo vitae articulo usque in finem sanctae viduae susceperunt, quod tota vita sanctae virgines faciunt. Atque in his omnibus ferveat devotio, comprimatur elatio. Nemo sic gaudeat de bono largitatis, ut bonum amittat humilitatis. Omnia vero caetera Dei dona non faciunt prodesse aliquid, nisi adsit vinculum charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
sũt cocte. tanquã immnũda deuitẽt : Sic
enĩ loquẽs apłs ait: Sĩa mũda mũdis:
Qd̃ enĩ fit ĩ huiꝰmodi obseruatõnibus.
sana doctͥna. nõ fit causa iminũdice de¬
uitande: s ꝯcupiscentie refrenãde⁊ Un-¬
de ⁊ illi qui sic se a carnibus tẽꝑant. ut
alias escas ⁊ difficilioris p̾paratõnis ⁊ p̾ei¬
i maioris inquirãt : młtũ errãt. Hõ e¬
nĩ est hoc susciꝑe abstinẽtiã. sed muta¬
re luxuriã: Quomͦ istis dieturi sumꝰ ut
qd̾ sib detrahũt dent pauꝑi. a qͥbus soli¬
tuscibus ita relinqͥtur. ut ĩ alio cõparã¬
do sũprus augeat᷑: Estote his gͦ diebuᷤ
⁊ crebrius iennãtes: ⁊ ub parcus impẽ.¬
dentes: ⁊ egenis largiꝰ tribuentes: A cõ¬
iugali qͦ cõcubitu: hi dies postulant
ꝯhinentiã: Ad tẽpus at apłs: ut uacetᷤᷤ
oratõni: Et it̾um reu̾timini ĩ id ip̃m. ne
tẽp̾tet uos sathanas ꝓpt̾ ĩtemꝑantiam
urãm: Nõ est hoc arduũ atq difficile

Expanded text:
immunda devitent. Sic enim loquens Apostolus ait: Omnia munda mundis . Quod enim fit in hujusmodi observationibus sana doctrina, non fit causa immunditiae devitandae, sed concupiscentiae refrenandae. Unde et illi qui sic se a carnibus temperant, ut alias escas et difficilioris praeparationis et pretii majoris inquirant, multum errant. Non enim est hoc suscipere abstinentiam, sed mutare luxuriam. Quomodo istis dicturi sumus, ut quod sibi detrahunt dent pauperi; a quibus solitus ita cibus relinquitur, ut in alio comparando sumptus augeatur? Estote ergo his diebus et crebrius jejunantes, et vobis parcius impendentes, et egenis largius tribuentes. A conjugali quoque concubitu, hi dies postulant continentiam: Ad tempus, ait Apostolus, ut vacetis orationi: et iterum revertimini in idipsum, ne tentet vos satanas propter intemperantiam vestram . Non est hoc arduum atque difficile
Abbreviated transcription (Latin):
conciliat sibi. p̾dicanda deuotione concele¬
brat, Si que inimicicie que uel nasci non
debuerũt. uelcto mori debuerũt. ⁊ tam̃
usq ad hoc tẽpus sue negligẽtia. sue ꝑ¬
dia int̾ fratres ꝑdurare potuert̃: saltĩ mͦ
finiant᷑. Suꝑ quas nõ debuit sol occid̾e.
salt̃ pꝰ młtos solis ortus ⁊ occasis. etiã ip̃e
suo tandẽ ahqͣndo extingãtur occasu: nec
ulterius ullo renouẽtur exortit: Heghgẽs
inimicicas finire obhuiscitur. ꝑtinax ue¬
niã nõ uult conced̾e cũ rogatur: suꝑbus
u̾ecundus ueniã pet̾e dedignatur his tri¬
bus uiciis inimicieie uiuũt. s mãs in qͥbꝰ
nõ moriunt᷑ occidũt : Uigilet contra ne¬
Qui se cõcord̾e recolit neglectorẽ. excutiat
exꝑgiscendo torporẽ ⁊ Quĩ se cup̃ ẽẽ sui de¬
bitoris ex auctorẽ: cłi se cogitet debitorẽ ⁊
&ui erubescit pet̾e ut sib frat̾ ignoscat.
uĩcat ꝑ bonũ fimorẽ: malũ pudoremx
Ut noxiis immics finitis. ⁊ eis mortuis

Expanded text:
conciliat sibi, praedicanda devotione concelebrat. Si quae inimicitiae, quae vel nasci non debuerunt, vel cito mori debuerunt, et tamen usque ad hoc tempus sive negligentia, sive pdia, inter fratres perdurare potuerunt; saltem modo finiantur. Super quas sol non debuit occidere , saltem post multos solis ortus et occasus, etiam ipsae suo tandem aliquando exstinguantur occasu, nec ulterius ullo renoventur exortu. Negligens inimicitias finire obliviscitur; pertinax veniam non vult concedere, cum rogatur; superbe verecundus veniam petere dedignatur. His tribus vitiis inimicitiae vivunt: sed animas in quibus non moriuntur, occidunt. Vigilet contra neQui se concordiae recolit neglectorem, excutiat expergiscendo torporem: qui se cupit esse sui debitoris exactorem, Dei se cogitet debitorem: qui erubescit petere ut sibi frater ignoscat, vincat per bonum timorem malum pudorem: ut noxiis inimicitiis finitis, ut eis mo
Abbreviated transcription (Latin):
gruis aominicłis adiuuẽ. tur. qm̃ ĩ his
diebꝰ eas feruẽtiores hr̃e debemꝰ: etã ele¬
mosinas feruẽtius erogemꝰ: Ip̃is adieia¬
nir. qd̾ nb̵ ieiunãdo ⁊ a cibis soltis absti¬
nendo detrahit᷑. Quãuis eas debeat
largiores hr̃e. qui ꝓpt̾ aliqua necessitatẽ
corporis sui ⁊ consuetudinẽ alm̃toꝵ nõ
potest abstinere: ut hoc addat pauꝑ qd̾
sibi deirahit: seb idõ plus det pauꝑi qr
sibi nõ deirahit. Ut q̃m niinꝰ potest oratõneᷤ
suas castgatõne corꝑis adiuuare. abũdato¬
rem ĩ corde pauꝑis includat elemosinam
que ꝓ illo possit orare: De scͥpturis sanctis
hoc ẽ. saluberrimũ ãplectendũq cõsihũi
Include inqͥt elemsinã ĩ corde pauꝑis. ⁊

Expanded text:
ruis adminiculis adjuventur, quoniam in his diebus ferventiores eas habere debemus; etiam eleemosynas ferventius erogemus. Ipsis adjiciatur, quod nobis jejunando et a cibis solitis abstinendo detrahitur. Quamvis eas debeat largiores habere, qui propter aliquam necessitatem corporis sui et consuetudinem alimentorum non potest abstinere, ut hoc addat pauperi, quod sibi detrahit: sed ideo pius det pauperi, quia sibi non detrahit; ut quoniam minus potest orationes suas castigatione corporis adjuvare, abundantiorem in corde pauperis includat eleemosynam, quae pro illo possit orare. De Scripturis sanctis hoc est saluberrimum amplectendumque consilium: Include, inquit, eleemosynam in corde pauperis, et
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba ista Utinam illã deus eradicet de agro su¬
o. hoc est de cordibus ur̃is: Qũa multi sũt enĩ qͥ sei¬
unt se peccasse in fr̃s suos. ⁊ nolũt dic̾e dimite
mͥ: Nonerubuert̃ peccare. ⁊ erubescũt. rogare
discordiã cũ fratribꝰ ur̃is.⁊ reuocatis uos ad uos:¬
tis uos: ⁊ itum iudinũ fertis in uos intꝰ in cor¬
dibus ur̃is. ⁊ ĩuenitis uos nõ debuisse fac̾e qd̾ fe¬
cistis: nõ debuisse dic̾e qd̾ dixistis: pen̾ite ue¬
niã fr̃s. a fr̃ib uestris: facite qd̾ ait apłs: Do¬

Expanded text:
verba ista: utinam illa Deus eradicet de agro suverba ista: utinam illa Deus eradicet de agro suo, hoc est de cordibus vestris. Quam multi sunt enim, qui sciunt se peccasse in fratres suos, et nolunt dicere, Dimitte mihi. Non erubuerunt peccare, et erubescunt rogare: discordiam cum fratribus vestris, et revocatis vos ad vostis vos, et justum judicium fertis in vos, intus in cordibus vestris, et invenitis vos non debuisse facere quod fecistis, non debuisse dicere quod dixistis; petite veniam fratres a fratribus vestris, facite fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
rum. qui frĩ tuo noliusti relaxare peccatũ : Illũ
admonui. mͦ te ꝯsolor: O qͥsqͥs es si tam̃ es: qͥ dixis¬
ni fr̃i tuo dimitte mͥ qd̾ in te peccaui: si dixisti
ex toto corde. si u̾a hũilitate nõ ficta caritate. qͦmͦ
deus uidet incorde uñ dixisti. s ille noluit tͥ dimit¬
tere: noli ẽe sollicitus. ẜ ui estis ambo habñtes do¬
ninũ: cõseruo tuo debes. noluit tͥ dimitt̾e. ĩ ter¬
pella dñm amboꝵ Qd̾ tͥ dimiserit dñs: si potest
exigat seruus: Dico ahud : Admonu eũ qͥ nolu¬
it drmitt̾e fr̃i suo. cũ petat ille dimittigͥ. ut fa¬
eiat qd̾ nolebat : neqnͦ orat. nõ acciprat qd̾ de
desid̾at: Admonui ⁊ illũ qui petiuit ueniã pec¬
cati sui a fr̃e suo ⁊ nõ accep̃. ut in eo qd nõ impe¬
trauit a fr̃e suo: securꝰ sit de dño suo Est ⁊ ali¬
ud. qd̾ ad moneã: Peccauit in te frat̾ tuꝰ. ⁊ nolu¬
It tͥ dic̾e. dimitte mͥ qd̾ in te peccau: Abũdat᷑

Expanded text:
llum admonui: modo te consolor, o quisquis es, si tamen es, qui dixisti fratri tuo, Dimitte mihi quod in te peccavi: si dixisti ex toto corde, si vera humilitate, non ficta charitate, quomodo Deus videt in corde unde dixisti, sed ille noluit tibi dimittere, noli esse sollicitus. Servi estis ambo, habetis Dominum: conservo tuo debes, noluit tibi dimittere; interpella Dominum amborum. Quod tibi dimiserit Dominus, si potest, exigat servus. Dico aliud: Admonui ergo eum qui noluit dimittere fratri suo, cum petat ille dimitti sibi, ut faciat quod nolebat; ne, quando orat, non accipiat quod desiderat. Admonui et illum qui petivit veniam peccati sui a fratre suo, et non accepit; ut in eo quod non impetravit a fratre suo, securus sit de Domino suo. Est et aliud quod admoneam: Peccavit in te frater tuus, et noluit tibi dicere, Dimitte mihi quod in te peccavi. Abundant
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ: Qͥd eñi tͥ ꝓdest. cũ ni tuꝰ fueris accusator:
Qͥd expetis tͥ ignosc. ab eo qũe nõ lesist. aut ĩ
qũe nõ peccast÷ hichil tͥ ꝓdest: Nolo facias:
Nostibñ. discussisti: scis qr in te peccauit. non
tuĩ illũ: Scio inqͥt: Ista tua scientia: sit tua
sentẽta: Noli uenire ad frẽm tuũ qui in te pec¬
cauit: ⁊ ultra ab illo pet̾e ueniã: Debñt inter
uos ẽẽ alii pacifici. qͥ illũ obiurgẽt: ut a te pͥus
ueniã petat: Tu tantũ ꝑatꝰ esto igno̾cere. pror¬
sus ꝑatus esto ex corde dimitt̾e: Si ꝑatꝰ chinit es¬
tere : iã dimisisti: Habes adhuc qͦd ores: Oraꝓ
illo ut petat a te ueniã: Quia scis ez nocere si
peccauit ĩ me: si ueniã nõ petat a me : E¬
go bono aĩo peto ut ignoscas ei : Ecce dixi

Expanded text:
tuum. Quid enim tibi prodest, cum tu fueris tuus accusator? tuum. Quid enim tibi prodest, cum tu fueris tuus accusator? Quid expetas tibi ignosci, ab eo quem non laesisti, aut in quem non peccasti? Nihil tibi prodest, nolo facias: nosti, bene discussisti, scis quia in te peccavit, non tu in illum. Scio, inquit. In ista tuta scientia, sit tua conscientia. Noli venire ad fratrem tuum qui in te peccavit, et ultro ab illo petere veniam. Debent inter vos esse alii pacifici, qui illum objurgent, ut a te prius veniam petat: tu tantum paratus esto ignoscere, prorsus paratus esto ex corde dimittere. Si paratus es dimittere, jam dimisisti. Habes adhuc quod ores: ora pro illo, ut petat a te veniam; quia scis ei nocere si peccavit in me, si veniam non petat a me; ego bono animo peto ut ignoscas ei. CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
ẜui alieni sunt: qr ambo xͥ sanguine redẽpti
sunt: Tam̃ durũ uidet᷑. ut hoc etiã iubeã. hoc p̾¬
cipiam: ut si forte dñs peccat ĩ ẜm̃ suũ. ĩuste li¬
ngando. ĩuiste cedendo : dicat illi ignoᷤce mͥ. da mͥ
ueniã: Non q deb ⁊ face̾: sed ne ille incipiat suꝑ¬
bire: Ed gͦ: Ante ocłos dĩ peniteat  añ ocłos dei
pimiat cor suũ: Et si nõ potest seruo dice qr non
oportet damͥ ueniã. blande illũ allo qͣtur: Blan¬
da enĩ applłatõ: uenne ẽ pꝰtulatõ: Restat ut eos
alloquar in quos alii peccau̾ũt. ⁊ illi qui in eos
peccau̾ũt: ueniã pet̾e noluer̃t: Illos enĩ iã sum
ur̃e remaneãt. c̾do qr cogitans aliqͥ ĩ cordibꝰ ur̃s:
do loqͥmini: ⁊ dicitis ub uolo ꝯcordare. s ille
me lesit: ille in me peccauit. ⁊ nõ uult uenz¬
am pꝰtulare: Et gͦ : Dicturꝰ sum uade ad illũ.
⁊ tu pete ueniã : absit. Nolo m̃tiaris. nolo di¬
cas da mͥ ueniã. qͥ te nosti nõ peccasse ĩ fratrẽ

Expanded text:
servi alieni sunt, quia ambo Christi sanguine redempti sunt; tamen durum videtur, ut hoc etiam jubeam, hoc praecipiam, ut si forte dominus peccat in servum suum injuste litigando, injuste caedendo, dicat illi: Ignosce mihi, da mihi veniam quia non debet facere, sed ne ille incipiat superbire. Quid ergo? ante oculos Dei poeniteat eum, ante oculos Dei puniat cor suum: et si non potest servo dicere, quia non oportet, Da mihi veniam; blande illum alloquatur. Blanda enim appellatio, veniae est postulatalloquar, in quos alii peccaverunt, et illi qui in eos peccaverunt, veniam petere noluerunt. Illos enim jam sum vestrae remaneant; credo quia cogitastis aliqui in cordibus vestris, do loquimini, et dicitis vobis, Volo concordare, sed ille me laesit, ille in me peccavit, et non vult veniam postulare. Quid ergo? dicturus sum, Vade ad illum, et tu pete veniam? Absit. Nolo mentiaris: nolo dicas, Da mihi veniam, qui te nosti non peccasse in fratrem
Abbreviated transcription (Latin):
pascie Scio cotidie uenire hoĩes. genua fig̾e.
suũ rigare. ⁊ ĩ ista tãta hũihtate ac ꝑtͣbatõne
dicere: Dñe uindica me. occide inimicũ meỹ:
plane ora. ut occidat inimicũ tuũ: ⁊ saluet
frẽm tuũ: Occidat inimiciciã: salu nat᷑am:
Se ora ut ĩdie te d̾s. Peat qͥ re ꝑsequebat᷑. s⁊

Expanded text:
e, ymis rigare; et in ista tanta humilitate ac perturbatione dicere: Domine, vindica me, occide inimicum meum. Plane ora, ut occidat inimicum tuum, et salvet fratrem tuum: occidat inimicitias, salvet naturam. Sic ora, ut vindicet te Deus:
Abbreviated transcription (Latin):
teners. Pic gͦ. ⁊ uerum dic. aut si ñ habes q̃re
dicas dimitte noħ̾ debita nr̃a: noli dicere.
pec̃m nõ habemꝰ nos ip̃es seducimꝰ. ⁊ uertas
mob̾ nõ ẽ ⁊ s aut̃ mord ꝯciencia fragibitatꝰ.¬

Expanded text:
teneris. Dic ergo, et verum dic: aut si non habes quare teneris. Dic ergo, et verum dic: aut si non habes quare dicas, Dimitte nobis debita nostra, noli dicere. peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est ? Si autem mordet conscientia fragi
Abbreviated transcription (Latin):
frĩs. subito raꝑeris: Parcit ds̃ tͥ: parce tutͥ
Concorda cũ frẽ tuo. An forte tuuis.⁊ ille ñ
uult Suficiat tͥ. habes und̾ illũ doleas.
te soluisti: Dic siuis concordare ⁊ ille nõ
uult dic securus. Bimi̾te nob̾ debita nr̃a.
sic̃⁊ nos dimittimꝰ debitorib nr̃is. forte
peccasti in illũ. Uis cũ illo ꝯcordare. iuiᷤ ei
dicere. fr̃ ignosce mͥ qr peccau in te. Ille
ñ uult ignoscere. nõ uult dimit̾e debitũ
ꝙ eidebes: nõ uult tͥ dimitt̾e Ip̃e obser¬
uet qñ ht orare. Quando uenturꝰ ẽ qͥ tͥ
noluit dimitt̾e qd̾ ineũ forte peccasti.
qñ uenturus ẽ ad orationẽ qͥd facturus
ẽ: Picet Pat̾ nr̃ qͥ es in celis. Dicat. accedat.
Sc̃ificet᷑ nom̃ tuũ: Ad huc dic: Adueniat
regnũ tuũ: Sequere: fiat uolũtas tua
sicut ĩ celo ⁊ ĩt̾ra. Ad huc ambula. Panẽ
nr̃m cotidianũ da nob̾ hodie. Dixisti: Qd̃
sequit᷑ uide. ne forte uelis iam transcend̾re.
⁊ aliud dicere. Nõ ẽ qua transire possis. ib

Expanded text:
parce tu tibi, concorda cum fratre tuo. At forte tu vis, et ille non vult? Sufficiat tibi. Habes unde illum doleas: te solvisti. Dic, si vis concordare, et ille non vult; dic securus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostpeccasti in illum, vis cum illo concordare, vis ei dicere: Frater, ignosce mihi quod peccavi in te. Ille non vult ignoscere, non vult dimittere debitum: quod ei debes, non vult tibi dimittere. Ipse observet, quando habet orare. Quando venturus est, qui tibi noluit dimittere quod in eum forte peccasti, quando venturus est ad orationem, quid facturus est? Dicat: Pater noster, qui es in coelis. Dicat, accedat: Sanctificetur nomen tuum. Adhuc dic: Veniat regnum tuum. Sequere: Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra. Adhuc ambula: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Dixisti: quod sequitur vide ne forte velis transcendere, et aliud dicere. Non est qua transire possis, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
deã ⁊ ego de pace ur̃a. qͥ ꝯtristor litibꝰ urĩs
ut om̃s doñates ub̾ metip̃ĩs. siqͥs ht̃ adu̾sus
aliqu̾e q̃relã: securi agamꝰ pascha. securi
celebremiis eiꝰ passionẽ: qͥ nchil cuiquam
debebat. ⁊ p̾gũ ꝓ debñtibꝰ soluit: Dñm iħm¬

Expanded text:
deam et ego de pace vestra, qui contristor litibus vestris: ut omnes donantes vobismetipsis, si quis habet adversus aliquem querelam, securi agamus Pascha, securi celebremus ejus passionem, qui nihil cuiquam debebat, et pretium pro debentibus solvit: Domi
Abbreviated transcription (Latin):
die qͥ epihania ꝓpͥe hoc ẽ manifestatio dr̃. ado¬
rauer̃t eũ magi gñtiũ: Illis eũ angłi: istis uero
stella nũciauit: eũ Celos angeli habitãt. ⁊ side¬
ra exornãt: Litrisq gͦ celi ẽnarrau̾unt głam
admodũ dicit apłs duos conderet ĩ se. ĩ unũ no¬
uũ hoĩnem faciens pacẽ: ⁊ cõmutaret utrosq
ĩ uno corpore ꝑ crucẽ: deo Quid enĩ ẽ angulus.
nisi cõiũctio duoꝵ parietũ qͥ ex diu̾so ueniũt.
⁊ illic qͦdanimͦ osculũ pacis inueniũt : Inimi¬
ca qͥppe fuert̃ int̾ se circũcisio ⁊ p̃putiũ. hocẽ
iudei ⁊ gñtes: ꝓpt̾ duo int̾ se diu̾sa atq
contraria. inde ueri unius dẽi cultũ: hĩc mul¬
toꝵ atq falsoꝵ: Cũ itaq illieẽnt ꝓpe. isti au¬
tẽ longe. utrosq adduxit ad se: qͥ cõmutauit
utrosq ĩ uno corꝑe do. sicut itẽ apłs cõseqñ¬
ter adiungit: ꝑ cruc̃ẽ int̾ficiens inimiciciat

Expanded text:
die qui Epiphania proprie, hoc est manifestatio dicitur, adoraverunt eum Magi Gentium. Illis eum Angeli, istis vero stella nuntiavit. Coelos Angeli habitant, et sidera exornant: utrisque ergo coeli enarraverunt gloriam madmodum dicit Apostolus, duos conderet in se, in unum novum hominem, faciens pacem, et commutaret utrosque in uno corpore Deo per crucem. Quid enim est angulus, nisi conjunctio duorum parietum, qui ex diverso veniunt, et illic quodam modo osculum pacis inveniunt? Inimica Judaei et Gentes, propter duo inter se diversa atque contraria, inde veri unius Dei cultum, hinc multorum atque falsorum. Cum itaque illi essent prope, isti autem longe, utrosque adduxit ad se, qui « commutavit utrosque in uno corpore Deo, » sicut Idem apostolus consequenter adjungit, « per crucem interficie
Abbreviated transcription (Latin):
tes: Hec ista ibi cogitet᷑ num̾ositas iudoꝵ dis¬
persa ꝑ t̾ras : ad diuinarũ quas nescientes uͥq
portãt testimoniũ lict̾arũ: In his eñi claudicat
iacob: cui tacta ⁊ arefacta ẽ femoris latitudo:
qua significaret᷑ a semitis suis claudicãs gene¬
ris multitudo: S ĩ pariete scõ qͥ ex eis ad pac̃ẽ
lapidis angularis accessit: illi cogitent᷑ ĩ qͥbus
beñdictꝰ est iacob Idem quippe. ⁊ bñdictꝰ et
claudꝰ Bñdictꝰ in sanctificatis: claudus ĩ reꝓ¬
batis: Illi ĩ isto pariete cogitẽtur. quoꝵ abũdã¬
cia p̾cedebat ⁊ sequebat᷑ asellũ saluatoris: cla¬
mãs. bñdictꝰ qui ueñ in noĩe dñ: Illi cogitẽt᷑.
qͥ discpłi inde electi. ⁊ apłi facti sunt: Cogitet᷑
stpħs ĩ g̾ca lingua corone noie applłatus: ⁊ pͥor
post resurrectõnẽ dñi martirio coronatꝰ: Cogi¬
tent᷑ etiã ex ip̃is ꝑsecutoribꝰ tot milia c̾dentium:¬

Expanded text:
tes. Nec ista ibi cogitetur numerositas Judaeorum distes. Nec ista ibi cogitetur numerositas Judaeorum dispersa per terras, ad divinarum, quas nescientes ubique portant, testimonium Litterarum. In his enim claudicat Jacob, cui tacta et arefacta femoris latitudo , qua significaretur a semitis suis claudicans generis multitudo. Sed in pariete sancto, qui ex eis ad pacem lapidis angularis accessit, illi cogitentur in quibus benedictus est Jacob. Idem quippe et benedictus et claudus: benedictus in sanctificatis, claudus in reprobatis. Illi in isto pariete cogitentur, quorum abundantia praecedebat et sequebatur asellum Salvatoris, clamans: Benedictus qui venit in nomine Domini . Illi cogitentur qui discipuli inde electi, et apostoli facti sunt. Cogitetur Stephanus in graeca lingua coronae nomine appellatus, et prior post resurrectionem Domini martyrio coronatus. Cogitentur etiam ex ipsis pe
Abbreviated transcription (Latin):
gñtiũ manifestatus. illiꝰ diei celebrationi quo ẽ
xp̃c ex iudeis natus adiũgere: ⁊ tanti sacram̃ti
menoriã geminata sollẽpnitate seruare: Qtͦ¬
duo parientes isti cogitant᷑. unꝰ ex uideis aliuꝰ ex
gentibꝰ. angulari lapidi coherendo seruãtes unita-¬
tem sp̃c in uinculo pacis. nõ offendat animũ re¬
ꝓboꝵ multitudo iudeoꝵ: in qͥbus fuer̃t edificãtes.
idẽ uolentes legis ẽẽ doctores. set quales dicit a
postolus: nõ intelligentes neq que locuntur.
neq de quibus affirmant: ꝑhãc enĩ mentis.
cecitatẽ lapidẽ reꝓbau̾unt : qui factus ẽ in ca-¬
put anguli: S nõ fieret ĩ cap̃ anguli nͥ duobꝰ
ppłis de diu̾so ueniẽtibꝰ p̾beret pacificã gr̃a co-¬
pulante iũcturã: Non gͦ cogitẽtur in isrłitico
pariente ꝑsecutores. ⁊ int̾fectores xͥ: qͣsi legem
edificãtes ⁊ fidem destruentes. angularẽ lapi¬
dem reꝓbantes: ⁊ ruinã ciuitati misere fabricã¬

Expanded text:
Gentium manifestatus, illius diei celebrationi, quo est Christus ex Judaeis natus, adjungere, et tanti sacramenti memoriam geminata solemnitate servare. duo parietes isti cogitantur, unus ex Judaeis, alius ex Gentibus, angulari lapidi cohaerendo, servantes unitatem spiritus in vinculo pacis ; non offendat animum reproborum multitudo Judaeorum, in quibus fuerunt aedificantes, id est, volentes esse Legis doctores: sed qualligentes neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant . Per hanc enim mentis caecitatem, lapidem reprobaverunt, qui factus est in caput anguli . Sed non fieret in caput anguli, nisi duobus populis de diverso venientibus praeberet pacificam, gratia copulante, juncturam. Non ergo cogitentur in Israelitico pariete persecutores et interfectores Christi, quasi legem aedificantes et fidem destruentes, angularem lapidem reprobantes et ruinam civitati miserae fabrican
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ tenuer̃t: inimicicias finier̃t: utroꝵq pͥmi¬
cie pastores ⁊ magi fuer̃t: In eis cepit bos agnoᷤ¬
cere possessorẽ suũ: ⁊ asinꝰ p̾sepe dñi sui Ex iu¬
deis animal cornutũ. uͥ xp̃o crucis cornua ꝑaban¬
tur: Ex gñtibꝰ aĩal auritũ: unde p̾dictũ erat: Po¬
pulꝰ qũe nõ cognoui ẜuiuit mͥ: in obauditu au¬
uis obaudiuit mͥ: Ip̃e nãq possessor bonᷤ ⁊ dñs
asini ĩ p̾sepi iacebat: ⁊ ambobus alimentũ cõmu¬
ne p̾bebat: Quia gͦ pax uenerat eis qui erant
ꝓpe muenti. eo die quo natus est xͦ ad eũ uener̃t:
uiderũt ⁊ exultau̾ũt: Magi autẽ gñtiles tanꝙͣ
longe inuenti: tot diebus int̾positis ex illo quo¬

Expanded text:
pacem tenuerunt, inimicitias finierunt: utrorumque primitiae pastores et Magi fuerunt. In eis coepit bos agnoscere possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui . Ex Judaeis animal cornutum, ubi Christo crucis cornua parabantur. Ex Gentibus animal auritum, unde, praedictum erat: Populus quem non cognovi, servivit mihi, in auditu auris obaudivit mihi . Ipse namque possessor bovis et dominus asini in praesepi jacebat, et ambobus alimentum commune praebebat. Quia ergo pax venerat eis qui erant prope inventi, eo die quo natus est Christus, ad eum venerunt, viderunt et exsultaverunt: Magi autem gentiles, tanquam longe inventi
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝑsequebatur: nũc eugłizat fidẽ qũa ali¬
quando uastabat: Et ĩ me magnificabãt de¬
um: Isto mͦ isrłiticus paries cogitet᷑. ⁊ parie¬
ti ex gñtibꝰ ueniẽti. qui nũc ẽ cõspicuus adiũ¬
gatur: atq ita lapis angularis pͥus in p̾sepio
positus. usq ad celi culmen erectus. nõ frustra
p̾cictus p ap̃s domiinus inuenituR: Expł.

Expanded text:
nos persequebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat; et in me magnificabant Deum . Isto modo Israeliticus paries cogitetur, et parieti ex Gentibus venienti, qui nunc est conspicuus, adjungatur: atque ita lapis angularis prius in praesepio positus, usque ad coeli culmen erectus, non frustra praedictus Christus Dominus invenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Nte paucos dies natalẽ dñi cele¬
brauimus. epiphaniã hodie ce¬
lebramꝰ: qd g̾co uocabulo signi¬
ficatur manifestatio. ⁊ refert᷑
ad illud qd̾ ait apłs: Sine du¬
bio magnũ ẽ pietatis sacra¬
mẽtum: qd̾ manifestatũ ẽ ĩ
carne: Ambo itaq clies ad
sine initio ds̃ erat apd̾ patrẽ. s carni ẽ mani.¬
festatꝰ ĩ carne. qr caro eũ uidere nõ pot̾at sicut
erat ĩ sp̃u: Et illo qͥdẽ die qͥ natalis ip̃ius nũcupa

Expanded text:
nte paucos dies Natalem Domini celebravimus: Epiphaniam hodie celebramus; quo graeco vocabulo significatur manifestatio, et refertur ad illud quod ait Apostolus, Sine dubio magnum est pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne . Ambo itaque dies ad sine initio Deus erat apud Patrem. Sed carni est manifestatus in carne; quia caro eum videre non poterat, sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
tauimꝰ uob̾ ⁊ nõ saltastis. lanĩtauimꝰ ⁊ non
plorastis: Annũciamꝰ gͦ ub regni celestis gau¬
diũ. ⁊ minme corda ur̃a motu qͦdã alacrita¬
tis exultant: Predicamꝰ triste iudiqũ. ⁊ sen¬
fidelitatis enĩ genꝰ est : In diuinis rebus nec
gaudere ꝓsperis. nec flere contrariis: Saltatio¬
lubilitatẽ corꝑis. s extollentissime fidĩ sc̃tatẽ:
Sicut enĩ qui corꝑalit̾ saltat. nũc aere suspen¬
ditur. nc̃ ad altiora iactat᷑. ñc alt̾inis saltibꝰ lo¬
cadiu̾sa collustrat. ⁊ cita ⁊ qͥ sp̾italit̾ saltat. in¬
terueniente fide mͦ. in aeris sbhiitate erigit᷑. :¬
ids mͦ diu̾sis cogntatõnũ saltibꝰ. ꝑadisũ celũq collus¬
trat: Et sicut qui corporaht̾ saltat. uolubilitate
membroꝵ se ex̾cens. girũ sͥ saltatõnis ad qͥrit:
ita ⁊ qͥ sp̃itahter saltat. fili alac̾tate sẽꝑ se mo¬
uens : girũ sͥ totiꝰ orbis assumit: Solet᷑ aũ hõ¬

Expanded text:
tavimus vobis, et non saltastis; lamentavimus, et non tavimus vobis, et non saltastis; lamentavimus, et non plorastis . Annuntiamus ergo vobis regni coelestis gaudium, et minime corda vestra motu quodam alacritatis exsultant. Praedicavimus triste judicium, et senfidelitatis enim genus est in divinis rebus nec gaudere prosperis, nec flere contrariis. Saltatiolubilitatem corporis, sed extollentis se fidei sanctitatem. Sicut enim qui corporaliter saltat, nunc aere suspenditur, nunc ad altiora jactatur, nunc alternis saltibus loca diversa collustrat: ita et qui spiritaliter saltat, interveniente fide, modo in aeris sublimitate erigitdo diversis cogitationum saltibus paradisum, coelumque collustrat. Et sicut qui corporaliter saltat, volubilitate membrorum se exercens, gyrum sibi saltationis acquirit: ita et qui spiritaliter saltat, fidei alacritate semper se movens, gyrum sibi totius orbis assumit. 6. Solent autem homi
Abbreviated transcription (Latin):
h̃t̃ bonũ. langitatis addat augm̃tũ: Ido at
dñs: Q ht̃. dab̾r ei Hoc ẽ qͥ chues fuerit boniᷤ
oꝑibꝰ: hic magis euglica p̾dicatõne cditet᷑: seterũ
si fornicatoꝵ predices ⁊ dicas. qͦd uͥgo deb̾at per¬
manere. ⁊ auaro qd̾ oĩa sua distrahere deb̾at at¬
q donare : stulticia ẽ ill Hãc enĩ p̾dicatõnem
re.⁊ esurientẽ rusticũ placento delc̃tare: Ne¬
cesse ẽ eni. ut ab utrõq ista recuset᷑ oblatõ Il¬
li enĩ displic oloserica. qͥ necessaria magis
frigori uestim̃ta desid̾at. hiiic placentũ aniarũ.
dũ escã magis saturitatis exqriirit: Istisgͦ ꝑso¬
nis auferenda potiꝰ sũt que sua st̃: sicut at
eugłm Eniam id qd̾ ht̃ auferetur ab eo: Hoc
est cogendꝰ forncator pãnos sue corruptõniᷤ
abicere. cõpellendꝰ auarꝰ ẽ: panẽ sue cupid¬
taiis expon̾e: uereor aũt fr̃s. ne hec eugłica¬
lectio plerisq de uob̃ ꝯgruat. que ait: Can¬

Expanded text:
t bonum largitatis addat augumentum: ideo ait Dominus: qui habet dabitur ei, hoc est, qui dives fuerit bonis operibus, hic magis evangelica praedicatione ditetur. Caeterum si fornicatori praedices, et dicas quod virgo debeat permanere; et avaro quod omnia sua distrahere debeat atque donare, stultitia illi est. Hanc enim praedicationem re, et esurientem rusticum placento delectare; necesse est enim ut ab utroque recusaretur oblatio. Illi enim displicet holoserica, qui necessaria magis frigori vestimenta desiderat: huic placentum amarum, dum escam magis saturitatis exquirit. Istis ergo personis auferenda potius sunt, quae sua sunt, sicut ait Evangelium: Etiam id quod habet, auferetur ab eo; hoc est, cogendus fornicator pannos suae corruptionis abjicere, compellendus avarus est panem suae cupiditatis exponelectio plerisque de vobis congruat, quae ait: Can
Abbreviated transcription (Latin):
phetiaꝵ auc̃toribꝰ plus cantauit: qr let̾or cũctiᷤᷤ
ꝑ hec gaudi a ͦᷤ põst̾os ꝯiugabat. ⁊ ad ꝓpͥa uͦta so¬
lito dultꝰ inuitãs. docuit nos qͥd ĩ ip̃is nũptiis
fac̾e deb̾emꝰ: cũ ille ante nuptiaᷤᷤ tanta exulta
ulas. maria aũ ip̃ius testam̃ti portauit he¬
redẽ: Illa mtra semet legẽ. hec eugłm re¬
gnebat: Illa di̾ uocẽ habebat : hec u̾bum
uerũ: Tandẽ archa intꝰ forisq auri ntore¬

Expanded text:
hetiarum auctoribus plus cantavit, quia laetior cunctis per haec gaudia suos posteros conjugabat, et ad propria vota solito dulcius invitans, docuit nos quid in ipsis nuptiis facere deberemus, cum ille ante nuptias tanta exsultatulas, Maria autem ipsius testamenti gestabat haeredem. Illa intra semet legem, haec Evangelium retinebat. Illa Dei vocem habebat; haec Verbum verum; tamen arca intus forisque auri nitore
Abbreviated transcription (Latin):
as: saltare nos ꝯuenit: Si qͥdẽ dd rex parit̾ ⁊
ꝓpha. dũ młta cecm̾it: ante arcã testam̃ti etiam
saltasse dicaitur: E latꝰ enĩ gaudio. ĩ saltatõnẽ
ꝓrupit: Preudebat enĩ ĩ spũ mariã de gerini¬
ne suo. xͥ thalamͦ sociandã Uñ ait: Ip̃e tãqũa¬

Expanded text:
as saltare nos convenit. Siquidem David rex pariter et propheta, dum multa cecinerit, ante arcam testamenti etiam saltasse dicatur . Elatus enim gaudio in saltationem prorupit. Praevidebat enim in spiritu Mariam de germine suo
Abbreviated transcription (Latin):
eo: hñti gͥ dari iussit. ⁊ nõ hñti nõ solũ nõ da¬
ri. s etiã id qd̾ ht̃ auferri: Que sentẽta. suꝑflu¬
a uob forsitan uideat᷑ Ego aũt dico recte ac
sapient̾ dñm p̾cepisse: Hñti gͦ iubet᷑ dari: Mͣ¬
ta quis ꝯtinentie forte ꝓposito cepit castmoni¬
e custochre uͥtutem. m̾etur audire que castita¬
tis remun̾atõ sit fut᷑a: ut ad u̾tutis obẜuãtiã
addens remun̾atõnis głam. faciliꝰ possit pugnã
qua cep̃ att̾ere: Alius ad mĩam ꝓnitus. deb au¬

Expanded text:
solum non dari sed etiam id quod habet, auferri. Quae sententia superflua vobis forsitan videtur: ego autem dico recte ac sapienter Dominum praecepisse. Habenti ergo jubetur dari. Meta quis continentiae forti proposito coepit castimoniae custodire virtutem, meretur audire quae castitatis remuneratio sit futura; ut ad virtutis observantiam addens remunerationis gloriam, facilius possit pugnam quam coepit atterere. Alius ad misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
dnice p̾dicatõnis eloqͥa: ac nõ lar¬
giri sepuis sermonũ celestiũ sacra¬
menta Si quidẽ nichil ꝓsit offerre pabula
recusanti. ⁊ potũ porrig̾e mi mine sccienti:
cũ id qd̾ offeras nõ tam lib̃nter a̾uriat. qũa fast¬
diose uelut turbulentũ reddat: Atq ita fit: ut¬
⁊ poculi sinc̾itas uiciet᷑. ⁊ cãs debet fastidiosus
potator ĩueniat: Sic gͦ ⁊ caritati ur̃e ing̾ere
dñic pocłi p̾dicatõnẽ. forte suꝑfluũ ẽ: eum

Expanded text:
nicae praedicationis eloquia, ac non elargiri saepius sermonum coelestium sacramenta. Siquidem nihil prosit offerre pabula recusanti, et potum porrigere minime sitienti: cur id quod offeras, non tam libenter hauriat, quam fastidiose velut turbulentum reddat; atque ita sicut et poculi sinceritas vitietur, et causas delicti fastidiosus potator inveniat? Sic ergo et charitati vestraex ingerere Dominici poculi praedicationem forte superfluum est; cum
Abbreviated transcription (Latin):
mãdatũ dni: qͥ illud aure ꝑcip̃. corde nõ ꝯtin¬
et: In suꝑficie enĩ quadã corporis illd̾ gestãs. ac
minime ad int̾ora tnͣsmittẽs. qd̾ auduit duor
obhuiset᷑. seriẽ p̾dicatõnis effundit. Et ita do¬
mũ uacuꝰ repedat : qui de eccłã onustꝰ exierat:
Dicite enĩ mͥ. cũ qͥs de ub cũ ad hospiciũ redie¬
rit dic. hodie auduimꝰ ep̃m de elemͦisnis dis¬
putante: Rem utilẽ p̾dicauit: deb̾mus par¬
ꝑibus misereri: Prosecutꝰ ẽ de ydoloꝵ execrã
da cult᷑a. reqͥramꝰ ne ignorãtibꝰ nb in pͦssessio¬
ne nr̃a sit ẏlolũ: Admonuit ẽtrã festinare
debere cathecuminũ ad grãmᷤᷤ dĩ: offeramꝰ fa¬
miliole nr̃e. ut fidẽ qͥsq ẽ infidelis acciprat:
ne forte ratio salutis eoꝵ. qͤratur a nob̃. qr ui
uita eoꝵ ex nr̃o pendet arbitrio: Nemͦ de d̾i rebꝰ
cogitat. nemͦ de die iudici loqͥtur : quasi aũt
ut corꝑe moriam᷑: Ita moram᷑ ut rõn reddẽ¬

Expanded text:
mandatum Domini qui illud aure sua percipit, corde non retinet. In superficie enim quadam corporis illud gestans, ac minime ad interiora transmittens, quod audivit, dum obliviscitur, seriem praedicationis effundit, et ita domum vacuus repedat, qui de ecclesia onustus exierat. Dicite enim mihi, quis de vobis, cum ad hospitium redierit, dicit, Hodie audivimus episcopum de eleemosynis disputantem, rem utilem praedicavit, debemus pauperibus misererda cultura, requiramus ne ignorantibus nobis in possessione nostra sit idolum. Admonuit etiam festinare debere catechumenum ad gratiam fidei, offeramus familiolae nostrae ut fidem quisquis est fidelis, accipiat; ne forte ratio salutis eorum quaeratur a nobis, quia vita eorum ex nostro pendet arbitrio. Nemo de Dei rebus cogitat, nemo de die judicii loquitur, quasi aut peut corpore moriamur: ita morimur, ut rationi redden