comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rib ago ꝙͣ necesse est. Nam illa qui¬
dem longa muuis recordacio. Pristia¬
ui gͣmatiti iuuenalis olim lectio ꝯͦt
mchi libroꝵ pegrina nomĩa cõges¬
serit. Quot postinodũ plunus scds̃.
Quot nouissime nouius maresꝰ
quociensq salmam excitau̾nt ⁊ Ie¬
mo ergo mirabitur ut redeam uñ
digressus sum ueheuient̾ hus aĩos
iflãniati atq confingi quoꝵ singła
suas suitillas suosq acculeos palã
hũt. aliosq cdauculu in suni gestãt
quos s̾ ĩuice submumstaat. Itaq pu¬
det equidem. sed fatendum ĩgenue
et cedeudũ uero est. Excusabilior
ue ditam gen̾osior semp in cupidi¬
tas uisa est achemeusis tyraumi eỹꝑ¬
bilius pisistrati pͥmũ. deinde ꝑto¬
lomei plyla delphi studiũ ꝙͣ crassi
auiũ. Et si młto ꝑlures nintatores
emnsus hiecit. ¶ Sed ne roiue ale¬
randria uł athene et itailie grecia uł
epytus insultet. Et nob̃ studiosi puͥ¬
cipes contingerãt. Iiq tam multi ut

Expanded text:
ribus ago quam necesse est; nam illa quiribus ago quam necesse est; nam illa quidem longa nimis recordatio, Prisciani grammatici iuvenilis olim lectio quot michi librorum peregrina nomina congesserit, quot postmodum Plinius Secundus, quot novissime Nonius Marcellus, quotiensque salivam excitaverint. 8 Nemo ergo mirabitur, ut redeam unde digressus sum, vehementer eis animos inflammari atque configi, quorum singula suas scintillas suosque aculeos palam habent aliosque clanculum in sinu gestant quos sibi invicem subministrant. 9 Itaque — pudet equidem, sed fatendum ingenue et cedendum vero est — excusabilior, ne dicam generosior semper michi cupiditas visa est Atheniensis tyranni Egipbilius Pisistrati primum, deinde Ptholomei Philadelphi studium quam Crassi aurum, etsi multo plures imitatores Crassus habeat. 10 Sed ne Rome Alexandria vel Athene, et Italie Grecia vel Egiptus insultet, et nobis studiosi principes contigerunt, hique tam multi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
senece contra suꝑsticiones librum
ut querere inciperẽ. aiugustinꝰ admo¬
mnt et appollonu argonãtica ser¬
uius oũdit. et rei .p. libros cũ mulci.
tur precipue lactantius optabiles
ciã fanorii. Itemq anuei flori flo¬
rentissima breuitas ad ĩquirendas
ditiluui reliquias aĩauit. ut notis¬
suna et uulgatissima illa p̾tereã.
Que teste non egent. Et tñ cum ac¬
cesserit testis illustror altius ĩ aĩu
delcendunt qualis est in declania¬
cionib senece laudatus ille cicero¬
mane facũdie prĩcipatꝰ iugeniiq
singulare p̾comu et illud in satur̃a¬
lib multiforme. Maronis eloquiũ
ab ensebio demostratũ. Et illud sta¬
cii pampinei poete reuerẽs submis¬
sũq testĩoniũ de uirgiliana enep̃de.
cius longe sequenda et adorãda ue¬
stigia thebaidem suam ĩ publicum
exiturã admuonet. Et illud ab hora¬
cio flacco. ymo u̾o ab omuib ꝯcordit̾
delatũ homero portaꝵ puͥcipi. ¶ plu¬

Expanded text:
Senece Contra superstitiones librum Senece Contra superstitiones librum ut querere inciperem, Augustinus admonuit, et Apollonii Argonautica Servius ostendit, et Reipublice libros cum multi tum precipue Lactantius optabiles tiam Favorini itemque Annei Flori florentissima brevitas ad inquirendas Titi Livii reliquias animavit; 6 ut notissima et vulgatissima illa preteream, que teste non egent, et tamen, cum accesserit testis illustrior, altius in animum descendunt; qualis est in Declamationibus Senece laudatus ille ciceroniane facundie principatus ingeniique singulare preconium; et illud in Saturnalibus multiforme Maronis eloquium ab Eusebio demonstratum; et illud Statii Pampinii poete reverens submissumque testimonium de virgiliana Eneyde, cuius “longe sequenda et adoranda vestigia” Thebaydem suam, in publicum exituram, admonet; et illud ab Horatio Flacco, imo vero ab omnibus concorditer delatum Homero poetarum principi. 7 Plu
Abbreviated transcription (Latin):
tus ager. pute tabule. phaleratus
sompes. ceteraq id gemus mutam
hũt et suꝑficiaria uoluptatẽ. libri
medullitus delectant. colloquũtur.
Consulunt. et unua quadam nob̾
atq arguta familiaritate ũgunt᷑
ueq solum sese lectorib quisq suis
insumat. sed et alioꝵ uomẽ ĩgent.
Et alter alt̾inus defid̾im facit ¶ At
ue res egeat exemplo. Marchũ mͥ
uarronem caꝵ et amabilẽ ciceronis
achaderitus fecit. Ennii uomen
ĩ offitioꝵ libris audim. pͥmũ terrẽ¬
ci amorem ex tusculancre questio¬
num lectione concepi. Catonuis ori¬
gnes et zenophantis ycononucũ
er librro de senectute coguoui. Eũde¬
q a cicerone tranllatum in uisdem
officialibus ubruis ediditi Sic et
platonis thuneus soloris michi
cõmendauit iugeniũ. et platomi¬
cũ phedronẽ mors catouis et ꝑto¬
lomei regis interdemm cyrenaicium
hegesiam. Et de cyceroius eplis se¬
nece priusꝙͣ ocłĩs meis credidi. Et

Expanded text:
tus ager, picte tabule, phaleratus tus ager, picte tabule, phaleratus sonipes, ceteraque id genus, mutam habent et superficiariam voluptatem; libri medullitus delectant, colloquuntur, consulunt et viva quadam nobis atque arguta familiaritate iunguntur, neque solum se se lectoribus quisque suis insinuat, sed et aliorum nomen ingerit et alter alterius desiderium facit. 4 Ac ne res egeat exemplo, Marcum michi Varronem carum et amabilem Ciceronis Achademicus fecit; Ennii nomen in Officiorum libris audivi; primum Terrentii amorem ex Tusculanarum questionum lectione concepi; Catonis Origines et Xenophontis Economicum ex libro De senectute cognovi, eundemque a Cicerone translatum in eisdem officialibus libris edidici. 5 Sic et Platonis Thimeus Solonis michi commendavit ingenium, et Platonicum Phedronem mors Catonis, et Ptholomei regis interdictum cyrenaicum Hegesiam, et de Ciceronis epystolis Senece priusquam oculis meis credidi. Et
Abbreviated transcription (Latin):
od sepe oli uł obliuo uł
corpor abstulit attingam.
frater si glĩati licet apd̾ te.
gliabosta illo ĩ quo solo glĩati tutũ
est u̾e iam ex omnib hũanae cupi¬
ditatũ ardorib. et si nõ totũ magͣ
tũ ex parte diuina me pietas eni¬
puit. e celo enuu est. seu id michi
nature bonitas seu dies p̾stitent.
Multa quidem uidendo młtũq co¬
gitando intellig̾e̾ tãde cepi quãti
suit studia hec quib mortale genꝰ
exestuait. Ne tñ ab omnib hõm̃ pi¬
atulis ĩmunemputes. Una ĩexple¬
bilis cupiditas me tenet. quã fre¬
uare hactenꝰ nec potui. certe uec uo¬
lui. anthi eiũ int̾blandior honestar
rerum nõ inhonesta ẽẽ cupidiue.
Expectus audire morbi genus. libris
saitiari neq̃o. Et hẽo plures forte ꝙͣ
oportet. Sed sic̃ ĩ cet̾is reb. sic ⁊ in
libus accidit. Querẽdi successꝰ auan¬
cie calcar est. qͥmino singłare qͥdda
in libris ẽ. Aux. argẽtũ. gẽme pur¬
purea uestis. Mamorea donius. cul¬

Expanded text:
od sepe olim vel oblivio vel torpor abstulit, attingam, frater. Si gloriari licet apud te, gloriabor in illo in quo solo gloriari tutum est: fere iam ex omnibus humanarum cupiditatum ardoribus, etsi non totum, magna tamen ex parte, divina me pietas eripuit; e celo enim est, seu id michi nature bonitas seu dies prestiterit. Multa quidem videndo multumque cogitando, intelligere tandem cepi quanti sint studia hec, quibus mortale genus exestuat. 2 Ne tamen ab omnibus hominum piaculis immunem putes, una inexplebilis cupiditas me tenet, quam frenare hactenus nec potui certe nec volui; michi enim interblandior honestarum rerum non inhonestam esse cupidinem. Expectas audire morbi genus? libris satiari nequeo. Et habeo plures forte quam oportet; sed sicut in ceteris rebus, sic et in libris accidit: querendi successus avaritie calcar est. 3 Quinimo, singulare quiddam in libris est: aurum, argentum, gemme, purpurea vestis, marmorea domus, cul
Abbreviated transcription (Latin):
litatem mã suetudinemq p̾tere
am uerunitamẽ hic calamus re¬
rum sibi conscius suarum prope
iam fessus ueterum noua cũta
sormudat. hec u̾a silencii causa ẽ.
hẽo fateor et si aliud nõ haberẽ
tu das abunde quod scribam tem¬
pus utinam dare posses illud eĩ
certe nõ hẽo curis meis obsessus
que sicut moderate iunant ex̾cẽt¬
q auiiiũ sic ĩodice p̾grauanit
eneruantq de reliquo fortune
affectum meum iidum licet
effectibus illa tua precor huma¬
intate complectere nõ ignorans
me uel in silencio tuum esse. et
si quod spero quidem et cupio cep¬
tis illustribus fauor celestis affu¬
ent ut corpus ytalicum trabe bar¬
barica purgatum medullitus agno¬
scam in quod iam nunc ut fama ẽ
dulciã urĩs amara hostibus p̾para¬
toria confecistis. Sencio me desid̾io
meo nõ posse dnicius obstare quo¬
minus in issud litus cui nõ modo
in p̾talia sed in toto eci aum orbe t̾ir
S̾caiptores retum daut pulchritudĩs

Expanded text:
litatem mansuetudinemque, preteream. litatem mansuetudinemque, preteream. 3 Veruntamen hic calamus, rerum sibi conscius suarum et prope iam fessus veterum, nova cunta formidat; hec vera silentii causa est. Habeo, fateor, et si aliud non haberem, tu das abunde quod scribam; tempus utinam dare posses! illud enim certe non habeo, curis meis obsessus, que sicut moderate iuvant exercentque animum, sic immodice pregravant enervantque. De reliquo fortune affectum meum, nudum licet effectibus, illa tua, precor, humanitate complectere, non ignorans me vel in silentio tuum esse, et si, quod spero quidem et cupio, ceptis illustribus favor celestis affuerit, ut corpus italicum tabe barbarica purgatum medullitus agnoscam, in quod iam nunc, ut fama est, dulcia nostris amara hostibus preparatoria confecistis, sentio me desiderio meo non posse diutius obstare quominus in illud litus cui non modo in Italia sed in toto etiam orbe terrarum scriptores rerum dant pulcritudinis
Abbreviated transcription (Latin):
ragilibus huuiens grande
onus rponitur ab illo et
pro illa quibus negate uil
potui. ne quid ergo reicereui Iussit
auime donunus amor mee. boĩs
patrie et parentis publice salus ĩ
ambiguo u̾titur non est filius quẽ
pie matrs nõ tangit ĩuiria Accedit
ad liuinami generis uiu̾sale debi
Scibendi nempe latissnuũ nuchi
campum aperit uirtus tua nõ fa¬
nuliares tantum epłas s lideos. tã
intigno enim tamq ĩuicto amimio
te fortune cosluctantem uideo ut
patrie non indebitum que nos mł¬
tum diu̾so sidere te quidem glori¬
osos atq magnificos ad actus me
ad u̾bula hec qualĩcũq progenu¬
it s accessit ad uberiorem stili ma¬
teriam receus matĩa regia for¬
tuna tus semꝑ aduita consilus
que michi letam spem resticuit
illo incolumi nmꝙͣ barharos in
p̃talia regnaturos. Prouide reꝵ
gestaritu scitis est seu historiam
meditantibus sen poenia ut liri¬
ci caruinus subiectum uite sere¬
moris morumq dulcedinem at¬
q altissue tue mentis tranquil¬

Expanded text:
ragilibus humeris grande honus imponitur ab illo et pro illa quibus negare nil potui; nequid ergo reicerem, iussit anime dominus amor mee. Comunis patrie et parentis publice salus in ambiguo vertitur; non est filius quem pie matris non tangit iniuria. Accedit ad humani generis universale debiscribendi nempe latissimum michi campum aperit virtus tua non familiares tantum epystolas sed libros. Tam magno enim tamque invicto animo te fortune colluctantem video, utpatrie non indebitum, que nos multum diverso sidere, te quidem gloriosos atque magnificos ad actus, me at verbula hec qualiacunque progenuit. 2 Accessit ad uberiorem stili materiam recens regia fortuna tuis semper adiuta consiliis, que michi letam spem restituit illo incolumi nunquam barbaros in Italia regnaturos. Proinde rerum gestarum satis est seu historiam meditantibus seu poema, ut lyrici carminis subiectum, vite serenioris morumque dulcedinem atque altissime tue mentis tranquil
Abbreviated transcription (Latin):
meniorq nou hic cupidia¬
tium foꝵ esse. Poetitum tͣ
corimmi p̾sto est. Idq nõ nuena¬
lis aut Aacti. s quale a uirgilio pa¬
storale desccibitur. ancia poma. ca¬
stauee uuolles. et pressi copia lactie
cedem dumora. Inelaboratum ac ti¬
erdini paniem. fortuitũ leporem aut
pegriuam gruẽtꝰ. Idq praro et ual¬
luiu fortassis apri mcidioris ĩuem¬

Expanded text:
ic cupidinarium forum esse; poeticum tibi convivium presto est, idque non Iuvenalis aut Flacci, sed quale a Virgilio pastorale describitur: mitia poma, Castanee molles et pressi copia lactis. Cetera duriora: inelaboratum ac rigidum panem, fortuitum leporem aut peregrinam gruem — idque perraro — et callum fortassis apri
Abbreviated transcription (Latin):
de detissimo ulum est. qm̃ si dio¬
decinam cure antem quami nupe¬
duiꝰ ut pistor bonu nob paue
faciat ĩpendissenurs in nob̾ ipsi
iam prdem bom essenus. u de
quossis. de calteis. de calamstris
lilseam. Sie es pretuionbio. Eene
erit. semp cumbiuit᷑ supuacua sẽp
nece ssatia negligentut. In lrĩs tũ

Expanded text:
ge doctissimo, visum est; quoniam si duodecimam cure partem, quam impendimus ut pistor bonum nobis panem faciat, impendissemus in nobis, ipsi iampridem boni essemus; ut de anulis, de calceis, de calamistris sileam. Sic est proculdubio, sic erit: semper curabuntur supervacua, semper necessaria negligentu
Abbreviated transcription (Latin):
preredi ult̾ius sie publico pcipicio
non possit. Nunc mĩc impletũ qd̃
ante tempꝰ dix̃at satyricus. Omne
in p̾apiti incum stetit. Enitemur
pro uiribus ut seuiꝑ aliquid acce¬
dat insame nec unqiͣ a iumorib
ttadite licencie finibs contenti erimꝰ
Nunꝙ̃ cõmittemus ut mentitꝰ ude¬
atur horacius ubi ait Etas parẽtũ
perer aius tulit nos nequiores uior
rei. ¶ Et ut in tempus ailiud get

Expanded text:
publico precipitio non possit. 4 Nunc, nunc impletum est quod ante tempus dixerat Satyricus: Omne in precipiti vitium stetit; enitemur tamen pro viribus, ut semper aliquid accedat insanie, nec unquam a maioribus tradite licentie finibus contenti erimus, nunquam committemus ut mentitus videatur Horatius, ubi ait: Etas parentum, peior avis, tulit Nos nequiores, mox rem. 5 Et ut in tempu
Abbreviated transcription (Latin):
tius peregrinacõis desirnio.¬
eroportinnim
curis meis locum si nõ alio
ꝓpataret anĩs nactus sus
latim cogintus loci situs et speꝓñ¬
ta fercilitas hitatores aliquot trõ¬
te contrarit a quibus ale cumien

Expanded text:
rius peregrinationis descriptPeroportunum curis meis locum, si non alio properaret animus, nactus sum latim cognitus loci situs et spectata fertilitas habitatores aliquot sponte contraxit, a qu
Abbreviated transcription (Latin):
let ignoro. ¶ Quid enri putas. pa¬
stor crrmatus silius ĩiugillat. non tã
lupos metuẽs qmͣ maptores loricatus
arator hasta ad usum tustiti pugio¬
nis inuenta recusantis bonis terga
sollicitat. aluceps retia dipeo tegit et
pistator hacus fallatib hentem escã
tigido nuttone suspendit. Qd q ti¬
diculum diẽis aquã e ꝓuteo petitut᷑
tubignosa: galleam sordido fuue cõ¬
nectit. Deniq nichil sine anius lͥ agi¬
tur. Quis ille ꝑuor ululatus uigaũ
in neuib Que ncces ad arma con¬
clemmãtiu que nucbi in sonoꝵ locura
quos blandis e fidibus expͥmere con¬
Qeu̾tun successore. N ichil incolis licre
regionim inter se aut tutũ iudeas
aut pactatĩ auidias aut huimanun¬
sentias. sed bellum et odia et oꝑib de¬
monum cuncta simlima. ¶ Niis in
locis pat̾ inclite int̾ uolentem ac nolẽ¬
tem dubuis iam sextũdeciniũ diem
aigo. Et quãtũ põt in reb omnib con¬
suetudo tragore ulitum et stadore li

Expanded text:
let, ignoro. Quid enim putas? palet, ignoro. Quid enim putas? pastor armatus silvis invigilat, non tam lupos metuens quam raptores; loricatus arator, hastam ad usum rustici pugionis invertens, recusantis bovis terga solicitat; auceps retia clipeo tegit et piscator hamis fallacibus herentem escam rigido mucrone suspendit; quodque ridiculum dixeris, aquam e puteo petiturus rubiginosam galeam sordido fune connectit. 6 Denique, nichil sine armis hic agitur. Quis ille pernox ululatus vigilum in menibus, que voces ad arma conclamantium, que michi in sonorum locum quos blandis e fidibus exprimere consueveram, successere? Nichil incolis harum regionum inter se aut tutum videas, aut pacatum audias, aut humansentias; sed bellum et odia et operibus demonum cunta simillima. 7 His in locis, pater inclite, inter volentem ac nolentem dubius, iam sextumdecimum diem ago; et — quantum potest in rebus omnibus consuetudo! — fragore milit
Abbreviated transcription (Latin):
In opimone diuinitatis inta funct
tauore lom̃i erceptus sener rex ⁊ fal¬
cifer deus est. Aer hic quantum ure¬
ue temipus ostendit salubrinius. hc̃
illiuc colles ĩnuimeri ultitudĩe nec ac¬
censu difficili et expedita ꝓspectn.
Int quos et inubrosa iater conuera
et opacca ciccum autra subsidiunt.
undiq submouẽdis solibus frondo¬
limi nentus erigitur. uisi ꝙ ad aquilo¬
nem collis hunlior apritũ aperit
simi melificis aꝑib floream scaicionẽ.
fontes aquax dultiu nus ualibus
obstrepũt. Cerui. daĩe. capreoli ⁊ fen
nemor greges aꝑtis uagantur collib
Onne uoluttum gemis uł undis uł
tanus iriͣmirat. ⁊ Iam bouu et ois
mansueti pectoris armenta ⁊ hũam
laboris fruttus bachi dulcediem et ce¬
retis ub̾tatem Adhec et illa uature
dona uicinos lacus ac flm̃a et nõ lon¬
gniquũ mare p̾tereo. Par una quonã
gentis criuũe Qub celi regibus quo
fato seu qua sider ui ab hus t̾ris eru¬

Expanded text:
in opinionem divinitatis vita functus, in opinionem divinitatis vita functus, favore hominum exceptus senex rex et falcifer deus est. 3 Aer hic, quantum breve tempus ostendit, saluberimmus. Hinc illinc colles innumeri, altitudine nec accessu difficili et expedita prospectui; inter quos et umbrosa laterum convexa et opaca circum antra subsidunt. Undique submovendis solibus frondosum nemus erigitur, nisi quod ad aquilonem collis humilior apricum aperit sinum, mellificis apibus floream stationem. 4 Fontes aquarum dulcium imis vallibus obstrepunt; cervi damme capreoli et feri nemorum greges apertis vagantur collibus; omne volucrum genus vel undis vel ramis immurmurat; nam boum et omnis mansueti pecoris armenta, et humani laboris fructus, Bachi dulcedinem et Cereris ubertatem, ad hec et illa nature dona, vicinos lacus ac flumina et non longinquum mare, pretereo. 5 Pax una, quonam gentis crimine, quibus celi legibus, quo fato seu qua siderum vi ab his terris exu
Abbreviated transcription (Latin):
Eroportumumꝰ
cinis meis locum si nõ alio
ppataret aiũs nactus sui
m religione rouiana. capratum
mons dictus est olim credo ꝙ silue¬
stribs uirgultis obsessus caꝑris ꝙ
ouinubs frequencior heretur. pu¬
latie cogintus loci situs et specta¬
ta fertilitus hitatores aliquot spõ¬
te contraxit a quibus are einieti
satis timnilo fundata et domoru
quantũ collis augustus patitur
ad huc uetus caprar uerabulum
nõ amisit. Iocus ignobilis faia
nobitiorib cingitur locis. Est hi
sorate mous siluestto clarus inooa
Sed cuite siluestrum poetar catou¬
ridi ⁊ ustas hiuc cimim cũ mõte
lacus. quor memnut unrgilius
hiuc sutrum ꝗd uo uisi duodus
passuumi millib aibest. sedes cereĩ gr¬
tissuma et uentus ut ꝑhibent saturmu
colloniai. Campus ostenditi non
longe a muris nbi pͥum in italia fiui¬
menti semen ab aduena rege iac¬
tum dicunt. pͥmam messem falce de¬
sectam. Quo bñficio miratuloq de¬
iutis aĩs in partem regui uiens.

Expanded text:
eroportunum curis meis locum, si non alio properaret animus, nactus sum in regione romana. Caprarum mons dictus est olim, credo quod, silvestribus virgultis obsessus, capris quam hominibus frequentior haberetur. Paulatim cognitus loci situs et spectata fertilitas habitatores aliquot sponte contraxit, a quibus arx eminenti satis tumulo fundata; et domorum quantum collis angustus patitur, adhuc vetus caprarum vocabulum non amisit. 2 Locus ignobilis, fama nobilioribus cingitur locis. Est hinc Soracte mons, Silvestro clarus incola, sed et ante Silvestrum poetarum carminibus illustris; hinc Cimini cum monte lacus, quorum meminit Virgilius; hinc Sutrium, quod nonnisi duobus passuum milibus abest, sedes Cereri gratissima et vetus, ut perhibent, Saturni colonia. Campus ostenditur non longe a muris, ubi primum in Italia frumenti semen ab advena rege iactum dicunt, primam messem falce desectam; quo beneficio miraculoque delinitis animis, in partem regni vivens,
Abbreviated transcription (Latin):
ra q̃riuioniis. quib stolidũ uulgꝰ
et ingratum ꝑsonat. Iouge ueto
fallebat ut uideo. ãti utinam sõ¬
nussum liceret cib alio suspicari et
non ꝓpriis tuis digitis querulum
illud crrographum constaret ĩ quo
rem unam exiguam multis u̾bis
pene muuliebnit̾ deplorasti. cuius
lamentacionis sũma est. te acer¬
tume atq incõsolabilit̾ doluisse
ꝙ huius eroptatissimi atq opti¬
mi ducis nr̃i meamq et amitoꝵ
faciem uidere desieris. Motum te
digressu subito turbatumq nõ du¬
bito. Mansuetudĩez nauiq ã et
mentis aspiore non conuenit. in
les cause seg̾gant amicos. aunti¬
tiam u̾am ulłe. qua pñte amtus
ab seus esse non pot̾it. Quantum
enni locorum int̾ualis ab amicoꝵ
comĩsacione disiũginur. tantum
absceutie detrimentũ assidua com¬
memoracõe discutimus. cuius si
tauta us est ut morte suꝑata de¬
functes etiam amicos pro uiuen¬
tib celebremus. qd̾ post obitum
uimoris affricam scipientisłio
et om̃iu romanoꝵ in amicicia

Expanded text:
imoniis, quibus stolidum vulgus et ingratum personat. Longe vero fallebar, ut video; atque utinam submissum liceret ab alio suspicari, et non propriis tuis digitis querulum illud cyrographum constaret, in quo rem unam exiguam multis verbis pene muliebriter deplorasti; 2 cuius lamentationis summa est, te acerrime atque inconsolabiliter doluisse, quod huius exoptatissimi atque optimi ducis nostri meamque et amicorum faciem videre desieris. Motum te digressu subito turbatumque non dubito; mansuetudinem namque animi mentis asperiore non convenit. 3les cause segregant amicos, amicitiam veram nulle; qua presente, amicus absens esse non poterit. Quantum enim locorum intervallis ab amicorum conversatione disiungimur, tantum absentie detrimentum assidua commemoratione discutimus; cuius si tanta vis est, ut morte superata defunctos etiam amicos pro viventibus celebremus — quod post obitum iunioris Africani, sapientissimo et omnium Romanorum in amici
Abbreviated transcription (Latin):
udendi desidertum. tandem qd spec¬
tatores callidi n ciculatoꝵ p̾stigiis
solent apienti tibi oculos et ĩ artes
meas profiuidius intendenti omnẽ
iugenii mei scenam patuisse. Deus
bone quid boc est. calimpniando tu
quidem facies ut maigus suu. Iam
Corcastres ideri unichi incipio reꝑ¬
tor magie. siue unus aliquis suor
sequacium. Ego sum dardemio uł
dengeron uł appolio. uł alius si¬
quem ans ea nocioreni fecit ꝑar
ne pstigi est pͥstigiatorem u̾bo fa¬
cerc ¶Sed iam satis suꝑq iccu
cerreunnis. Setio uelim michi rende¬
as. Cesses qͣuis ardor faciem tuam
us deudi q uen laborio sissime ĩ quar¬
tudu annũ ism protrari. dum cogito.
ecr ille tias aderiti Ecte tu postridie
mouebis. Excitat quaxdam curaꝵ
non medicctis cumulus. quemi cuii¬

Expanded text:
videndi desiderium; tandem, quod specvidendi desiderium; tandem, quod spectatores callidi in circulatorum prestigiis solent, aperienti tibi oculos et in artes meas profundius intendenti, omnem ingenii mei scenam patuisse. 22 Deus bone, quid hoc est? calumniando tu quidem facies ut magus sim; iam Zoroastres videri michi incipio, repertor magie, sive unus aliquis suorum sequacium. Esto, sim Dardanus vel Damigeron vel Apollo vel alius, siquem ars ea notiorem feciigiatorem verbo facere? 23 Sed iam satis superque iocum traximus. Serio velim michi respondeas. Cesset quamvis ardor faciem tuam videndi, quem laboriosissime in quartum annum iam protraxi, dum cogito ‘ecce ille cras aderit, ecce tu postridie movebis’; excidat quarundam curarum non mediocris cumulus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
mulatio esset utinam et nõ furor.
Sed crede michi neuio siue magno la¬
bore simulat. labore aut̃ gratis ut i¬
sanus uidearis insaia sũma est. ⁊d¬
de qd̃ egritudinem gestib unitari
bene ualentes possumius. uerum pal¬
lorem sinuilare nõ possimius. Tibi pn¬
lor. tibi labor uieus notus est Itaq
magis u̾eor ue tua illa festiuitate
secratica quam yrouiã uocant quo ĩ
genere nec socrati quidem cedis mor¬
bo meo insultes. Sed expecta. ulcus
hoc cum tpr̃e maturescet. uer q fiet
in me ciceromianũ illud. dies uulue¬
rat. dies medetur. atq adu̾sus hauc
simulatam ut tu uocas lauream si¬
mulatus ille michi eciam augustinꝰ
forte profu̾it. multa enm et gͣuia
legendo młtũq meditando aute ꝙ̃
senescam seuex ero. ¶ Quis autẽ
facieciaꝵ erit modus. nbi desines. Qd
ais. Temptatum te qͦ fictionibus
meis ac ꝓpe delusum. ymo uo delu¬
sum aliquĩdu expectasse me rome
siił autem iugeus ueniendi teq re¬

Expanded text:
mulatio esset utinam et non furor! 19 mulatio esset utinam et non furor! 19 Sed, crede michi, nemo sine magno labore diu simulat; laborare autem gratis, ut insanus videaris, insania summa est. Adde quod egritudinem gestibus imitari bene valentes possumus, verum pallorem simulare non possumus. Tibi pallor, tibi labor meus notus est: itaque magis vereor ne tua illa festivitate socratica, quam yroniam vocant, quo in genere nec Socrati quidem cedis, morbo meo insultes. 20 Sed expecta; ulcus hoc cum tempore maturescet, verumque fiet in me ciceronianum illud: «Dies vulnerat, dies medetur», atque adversus hanc simulatam, ut tu vocas, Lauream, simulatus ille michi etiam Augustinus forte profuerit. Multa enim et gravia legendo multumque meditando, antequam senescam, senex ero. 21 Quis autem erit facetiarum modus? ubi desines? quid ais? tentatum te quoque fictionibus meis ac prope delusum, imo vero delusum, aliquandiu expectasse me Rome, simulantem ingens veniendi teque re
Abbreviated transcription (Latin):
tis sartuiti palpebre rursus coeuit et
iterum exꝑgiscor. et iterum obdorimo.
uoluntates mee fluctuãt et desid̾ia
discordant. et discordando me lac̾ant
Sic adu̾sus interiorem hommẽ ex¬
terior pugnat. Nunc dextra ĩgemi
ucte p̾lici dramens fessum daret et
de manidus hentilli ardentis erpint
uincet eet̾ior Quid multa. adhuc de
tine sum inc̾tus uiuoq in spe trepida.
sepe ad iuctorem mortis erdamaus.
Eripe me hiis ĩuicte malis. da dert̾a
misero et tecum me tolle ꝑ undas.⁊
ribilius Quocunq traris seciuitur
Quid etgo ais. fureisse me mͥ specio¬
sum lauree uomen ut esset et de qua
loquerer. et ꝓpt̾ quam de me michi lo¬
querẽtur. re autem u̾a in aĩo meo lau¬
ream nichil esse. insi forte illam poe¬
ticaui ad quam aspirare me longuz
et udeffessum studium restatur. de
hac autem spirante laurea cunus foi¬
ua captus uideor manui facta esse
ria. In hoc uuo uere uinic iocaris. Si¬

Expanded text:
tis sarcina, palpebre rursus coeunt; et tis sarcina, palpebre rursus coeunt; et iterum expergiscor, et iterum et iterum obdormio. Voluntates mee fluctuant et desideria discordant et discordando me lacerant. Sic adversus interiorem hominem exterior pugnat, Nunc dextra ingemin“voce prelia dirimens, fessum Dareta” de manibus Entelli ardentis “eripiat”, vincet exterior. Quid multa? adhuc de fine sum incertus, vivoque in spe trepida, sepe ad victorem mortis exclamans: Eripe me his, invicte, malis;... Da dextram misero et tecum me tolle per undas;xibilius; quocunque traxeris, sequuntur. Quid ergo ais? finxisse me michi speciosum Lauree nomen, ut esset et de qua ego loquerer et propter quam de me multi loquerentur; re autem vera in animo meo Lauream nichil esse, nisi illam forte poeticam, ad quam aspirare me longum et indefessum studium testatur; de hac autem spirante Laurea, cuius forma captus videor, manufacta esseiria. In hoc uno vere utinam iocareris; si
Abbreviated transcription (Latin):
rit ad rectulu iter. et nunc pro areuo¬
sis africe litoribus ubi aliꝙͣdiu no¬
rie delectatus urgebat ad mortẽ eter¬
ne frondentis ierłm siue fine munici¬
peni esse dedit. Inde michi fauet ĩde
me diligit. Quid enim dubitem cum
audiam in eo libro quem de ua reli¬
gione consccipsit eum spe firmmissima
dicentem. Quisquis angłoꝵ deum di¬
ligit certus sum ꝙ me diligit. Si eiũ
ille contemplacionis coĩs dĩ anglicuz
amorem sibi ꝓmitt̾e nõ metuit cum
sit homo. audebo et ego qui homo sũ
amorem hũanuz aĩe illius satratissiẽ
que nunc celo fruitur sperare. ¶S
enim nous hic salib asꝑgor. Ais enĩ
michi plũta eciau nũe et poetica ru¬
minanti augustim dicta quasi que¬
dam sompnia uderi. Melius dixisses
isla religenti totam michi uitã meã
uichil uider aliud ꝙͣ leue sompinuz
fugatissiuũq faritasina. Itaq lect¬
one illa erator int̾dum uelud e sop̃¬
uo grauissimo. sed urgente mortalita¬

Expanded text:
xit ad rectum iter, et nunc, pro arenoxit ad rectum iter, et nunc, pro arenosis Africe litoribus, ubi aliquandiu noxie delectatus vergebat ad mortem, eterne frondentis Ierusalem sine fine municipem esse dedit. Inde michi favet, inde me diligit. 15 Quid enim dubitem, cum audiam in eo libro, quem De Vera Religione conscripsit, eum spe firmissima dicentem: «Quisquis angelorum Deum diligit, certus sum quod me diligit»? Si enim ille, contemplatione comunis Dei, angelicum amorem sibi promittere non metuit, cum sit homo, audebo et ego, qui homo sum, amorem humanum anime illius sacratissime, que nunc celo fruitur, sperare. 16 Sed enim novis hic salibus aspergor. Ais enim michi, philosophica etiam nunc et poetica ruminanti, Augustini dicta quasi quedam somnia videri. Melius dixisses illa relegenti totam michi vitam meam nichil videri aliud quam leve somnium fugacissimumque fantasma. 17 Itaque lectione illa excitor interdum velut e somno gravissimo; sed urgente mortalita
Abbreviated transcription (Latin):
mam salutis ostendit. ¶ Quuid gͦ
studio u̾itatis obesse põt uł plato
uł ticero. quorum alt̾cus scola fidem
u̾itatemq nõ m̃o nõ ĩpugnat s do¬
ces et p̾dicat. Alterius libri recti ad
ulam itieris duces sunt. Eadem et
de aliis dici possinit. s piget in re no¬
stros q̃dam sint picula intantis. Et
angustinus ipse in quodam oposo
uolumme de ub̾runa messe suorim
studioꝵ int̾nascentis ertoris lolum
iprio pollice decerpat. Quid ergo. il¬
ta lectio est que pitulo uacet nli
legenti lur duuue uitatis affulsetit.
quid sequendum decliuandum ue sit do¬
ceus. Illa autem duce secura sunt oĩa
et que nocere poterant ian syrtibus
et caribdi auit famosis in alto scopul
ne an falso augustinũ aĩo complec¬
tar ip̃e nouit. Est ennui ubi nec false
nult quisqͣ nec falli pot. unde deuia
uite uiee ercores q ceruentem mise¬
ren arbitror. Presertim si adoloscẽtie
sue menuint quam uagam et aber¬
rantem mmseratus ommpotẽs retra¬

Expanded text:
viam salutis ostendit. 12 Quid ergo viam salutis ostendit. 12 Quid ergo studio veritatis obesse potest vel Plato vel Cicero, quorum alterius scola fidem veracem non modo non impugnat sed docet et predicat, alterius libri recti ad illam itineris duces sunt? Eadem et de aliis dici possunt; sed piget in re nostros quedam sint periculosa incautis, et Augustinus ipse, in quodam operoso volumine, de uberrima messe suorum studiorum internascentis erroris lolium proprio pollice decerpat. Quid ergo? Rara lectio est que periculo vacet, nisi legenti lux divine veritatis affulserit, quid sequendum declinandum ve sit docens; illa autem duce, secura sunt omnia, et que nocere poterant, iam Syrtibus et Caribdi aut famosis in alto scopuli vere ne an falso Augustinum animo complectar, ipse novit. Est enim ubi nec fallere vult quisquam nec falli potest, unde devia vite mee erroresque cernentem misereri arbitror; presertim si adolescentie sue meminit, quam vagam et aberrantem miseratus Omnipotens retra
Abbreviated transcription (Latin):
fidei nr̃e partem inuenisse. et ex li¬
bro ciceronis qui uocatur horten sui
mutatione mrabili ab omui spe
fallaci et ab mutilib discordanciũ
sectarum contencionib auersum
ad solius u̾itatis studium fuisse
comũsum. et lectione libu illius ĩ¬
flamatu ut mutatis affectibus
et abiectis uoluptatib uolate alciͦ
inciperet .O. uirum ineffabilem
dignumq quem ticeto ipẽ pro ro¬
stris laudet. Ouq publice grates
agat. ꝙ int̾ tam multos ingratos
dnus uelit esse gratissimis. O uirũ
magnifice hunilem et humilit̾ ex¬
celsum. Non qui alienis plunis or¬
uatus auctorib insultet. sed qui ia
xpĩane religionis fluitantem pupĩ
uit heticoru scopulos agens pie¬
sentisq maguitudnus sinc arrogan¬
tia sibi conscius u̾itatem pͥmordior
suorum et adoloscentie tudimenta
cõmemoret. et doctor trntus ecclĩe nõ
erubescat ducatum arpinatis bom̃s
licet alio tendentis: Cur autem etu¬
besceret. Nemo dirx spuendus est qͥ

Expanded text:
fidei nostre partem invenisse, et ex lifidei nostre partem invenisse, et ex libro Ciceronis qui vocatur Hortensius, mutatione mirabili ab omni spe fallaci et ab inutilibus discordantium sectarum contentionibus aversum, ad solius veritatis studium fuisse conversum, et lectione libri illius inflammatum, ut mutatis affectibus et abiectis voluptatibus, volare altius inciperet. 11 O virum ineffabilem, dignumque quem Cicero ipse pro rostris laudet, cuique publice grates agat, quod inter tam multos ingratos unus velit esse gratissimus! O virum magnifice humilem et humiliter excelsum, non qui, alienis plumis ornatus, auctoribus insultet, sed qui iam cristiane religionis fluitantem puppim inter hereticorum scopulos agens, presentisque magnitudinis sine arrogantia sibi conscius, veritatem primordiorum suorum et adolescentie rudimenta commemoret; et doctor tantus Ecclesie, non erubescat ducatum Arpinatis hominis, licet alio tendentis! Cur autem erubesceret? nemo dux spernendus est qui
Abbreviated transcription (Latin):
tollor. Scio populi tondem u̾e men¬
dacia esse. quot u̾ba. Et hoc quider
hactenus. Neq enim ut turbe displi
nõ modo uulgus infullum sed celũ
ipsum fũtionib temptare. Itaq au¬
gustinum et eius libros simulata
quadam benuolentia complexum.
ne autem uͥa a portis et phylosopbis
nõ auelli Quid autem inde deuel¬
let ubi ipsum angustinũ inħentem
undeo. qd młi ita esset nũqmͣ libros
rib exoraret. NIiniꝵ. Nunqͣ enim
in sompnis ad tribunal eterm iu¬
dicis tractus accesserat augustinꝰ
neus situt sominus tuus Nunꝙ
exprobrati sibi ciceromanu nomẽ
audiecat. Quod cum audisset Iero¬
nimus. fidemq dedisset ꝙ minqmͣ
amplius libros gentilium actrag̾et
ꝙͣ diligent̾ ab omnib sed a cicerone
presectim abstuueat nosti. ¶ An
gustiuũ u̾o cui nullo sompino int̾¬
dc̃ erat nõ solum familiatit̾ illis
uti non puduit. s ingenue etiam
fateri se in libris platonicoꝵ magnã

Expanded text:
tollor; scio populi totidem fere mentollor; scio populi totidem fere mendacia esse quot verba. Et hec quidem hactenus; neque enim ut turbe displicnon modo vulgus insulsum, sed celum ipsum fictionibus tentare; itaque Augustinum et eius libros simulata quadam benivolentia complexum, re autem vera a poetis et philosophis non avelli. Quid autem inde divellerer, ubi ipsum Augustinum inherentem video? quod nisi ita esset, nunquam libros ribus exornaret. 9 Nimirum! nunquam enim in somniis ad tribunal eterni Iudicis tractus accesserat Augustinus meus, sicut Ieronimus tuus; nunquam exprobrari sibi ciceronianum nomen audierat; quod cum audiisset Ieronimus fidemque dedisset quod nunquam amplius libros gentilium attingeret, quam diligenter ab omnibus, sed a Cicerone presertim, abstinuerit nosti. 10 Augustinum, vero, cui nullo somnio interdictum erat, non solum familiariter illis uti non puduit, sed ingenue etiam fateri se in libris Platonicorum magnam
Abbreviated transcription (Latin):
mente dissumlis. quen tu hunc ui¬
rum diceres. hunc tam̃ ubi queri¬
mus. Et natura optiuma et etate
solida suul ac sobria opus est. et
alienorum caluum obseruatione
solicita. Tu tamen hoc michi nom̃
ĩponis. Inmẽsum quidem. modo nõ
urideas. Quod si hodie uerum nõ ẽ
deum oro qui potens est ecialu ab
inferis excitare ut uerum fict añꝙͣ
moriar. ¶ Sed quo huc iocando
progredetis. Multos fictionib meis
opinones de me concepisse magni¬
ficas. fuit ais hec fateor quibusda
ex illustribus uiris ut ingenio quo¬
dam ueras uirtutes mrantibus o¬
stentatent. hinc et rine pompilio
dnum collequii. et publio africano
diume etiam strepis fama quelita
est archi ats ea non competit. ⁊ Iicħ
heo qͥd ostentem. Et tñ nescio quis
me ab incimabulis suꝑuacins fa¬
ti fauor insequitur. Rictior sum qmͣ
uellem. Et scio de me quantu luscũq
sim in uttannus ꝑtem multa icc¬
tari. quibus ego nec depͥmor nec ex¬

Expanded text:
mente “dissimilis”; quem tu hunc vimente “dissimilis”; quem tu hunc virum diceres? Hunc tamen ubi querimus? et natura optima et etate solida simul ac sobria opus est, et alienorum casuum observatione solicita. Tu tamen hoc michi nomen imponis; immensum quidem, modo non irrideas. Quod si hodie verum non est, Deum oro, qui potens est etiam ab inferis excitare, ut verum fiat antequam moriar. 6 Sed quo hinc iocando progrederis? multos fictionibus meis opiniones de me concepisse magnificas! Fuit ars hec, fateor, quibusdam ex illustribus viris, ut, ingenio quodam, veras virtutes mirantibus ostentarent: hinc et Nume Pompilio divini colloquii et Publio Africano divine etiam stirpis fama quesita est. Michi ars ea non competit, nichil habeo quod ostentem; et tamen nescio quis me ab incunabulis supervacuus fati favor insequitur. 7 Notior sum quam vellem, et scio de me, quantuluscunque sim, in utramvis partem multa iactari, quibus ego nec deprimor nec ex
Abbreviated transcription (Latin):
iu udetur sub amictu funtime
uͥtutis uifatuat. Ille se fortẽ pu¬
tat inhumamiꝰ et feror hic se hu¬
milem uocat tumdus et ĩbellis.
Est et quem titulo frugalitatis a¬
uaricia sollicitet. et quem prodiga¬
litas specie largitatis exhauriat.
Personata sunt uicia et mama
monstra formosis sub pellib deli¬
tescunt. Accedit delectabilum s
transituraꝵ ymo u̾o transenniciũ
ac fugiencium rex turba. Ambicio
honorem nobis et plausum au¬
rasq uulgares. lireuria blandas et
uarias uoluptates. Pecuma plu¬
runaꝵ reꝵ sufficienciam ostentat.
Nullus hanius sine esca. Nullus
sine iusco ramus. ⁊ Iullus laqueꝰ
sine spe. accedit humaua cupidi¬
tas preceps mops q ꝯsilii. et falli
facilis et insidiis oportima. ¶ Iñ
hoc igitur aucipiti et lubrico et su¬
specto itinere si quem forte tam
cautum uł natura uł studium fe¬
aisset ut mundi frandib elusis
mundum ipe deciperet fcontem sci¬
licet ꝯscendens ppło simsem tota ĩtꝰ

Expanded text:
mum videtur, sub amictu finitime mum videtur, sub amictu finitime virtutis infatuat. Ille se fortem putat, inhumanus et ferox; hic se humilem vocat, timidus et imbellis. Est et quem titulo frugalitatis avaritia solicitet, et quem prodigalitas specie largitatis exhauriat. 4 Personata sunt vitia, et immania monstra formosis sub pellibus delitescunt. Accedit delectabilium sed transiturarum, imo vero transeuntium ac fugientium rerum turba: ambitio honorem nobis et plausum aurasque vulgares, luxuria blandas et varias voluptates, pecunia plurimarum rerum sufficientiam ostentat; nullus hamus sine esca, nullus sine visco ramus, nullus laqueus sine spe. Accedit humana cupiditas preceps inopsque consilii, et falli facilis et insidiis oportuna. 5 In hoc igitur ancipiti et lubrico et suspecto itinere, siquem forte tam cautum vel natura vel studium fecisset, ut mundi fraudibus elusis, mundum ipse deciperet, “frontem” scilicet ostendens populo similem, “tota intus”
Abbreviated transcription (Latin):
nõ poterat alt̾ius egritudinem
curare. ut felicit̾ ualeas oꝑto. ren¬
sio ad quauidã iocosam eplam Iaco
tam auicis letus ridens¬
q ꝑlegi. Et ut pͥmu uementi ia¬
culo prius occurtam. uide queso pr̃
optie de multis que contra me
colligis quantum ab intencione
ta pͥma eciam scribentis u̾ba di¬
scordent. Mirari solitum te ais ꝙ
mũdum in etate hac tenera sic ar¬
tificiose decipian ut scilicet ars hͨ
sit non tam exꝑiencie ꝙͣ nature.
Pangericuz pluriuz cecte u̾boru
s minime amplioris glorie ceciins¬
se mchi poteras. Mundus decep¬
tor gn̾is humami ꝙ uitam laq̃is
iplicitaui qua amare dulcedĩs
aspetsione comendet nounit quisqs
aꝑtis oculis inter hoc agit. Cims
et nos fraudib de industria fanemꝰ
studioseq ut ip̃i nobis ignoti simꝰ
adu̾sus appollius consiliu labora¬
mus. hunc suꝑbia inflat sub sp̃e
magni et excelsi aĩ. Illum malicia
et fraus et quiꝙͥ prudencie proxi¬

Expanded text:
non poterat, alterius egritudinem non poterat, alterius egritudinem curare. Ut feliciter valeas opto. 9 Responsio ad quandam iocosam epystolam Iacobtam convitiis letus ridensque perlegi. Et ut primum venienti iaculo prius occurram, vide, queso, pater optime, de multis que contra me colligis, quantum ab intentione tua prima etiam scribentis verba discordent. 2 Mirari solitum te ais, quod mundum in etate adhuc tenera sic artificiose decipiam, ut scilicet ars hec sit non tam experientie quam nature. Pangericum plurium certe verborum, sed minime amplioris glorie cecinisse michi poteras. Mundus, deceptor generis humani, quot vitam laqueis implicitam quam amare dulcedinis aspersione commendet, novit quisquis apertis oculis iter hoc agit; cuius et nos fraudibus de industria favemus studioseque, ut ipsi nobis ignoti simus, adversus Apollinis consilium laboramus. 3 Hunc superbia inflat sub specie magni et excelsi animi; illum malitia et fraus, et quicquid prudentie proxi
Abbreviated transcription (Latin):
mortis precipitata remiserit. Quid
igitur mutiles querelts effundimꝰ
an quia nob̃ soł ista contingiut
solis nob̾ lugere ꝑmisimus. an qr
oumib cunctoꝵ simul in nos lam̃
ta trausfundimꝰ. et uelud hũam ge
et ĩportumũ. Illa eiũ mitissime. Nos
bñficium eius ꝑ ĩpaciãm exacerba¬
umnus. In parentem optiniã ingra¬
ti. In uos met ipõs impi. ¶ Oro i¬
taq pat̾ amantissime. et si etatẽ
hanc non dedecet eciam consulo.
ut quicꝙͣ euen̾it inducamꝰ ĩ auĩz
ferte fortit̾. ferte modemate. ferre
sine emlacionib et siune ulla la¬
mentacione muliebri. Habumꝰ
enim deliberandi. et gracias xp̃o
hẽmus ad huc delib̾ata exequẽ di
spacium. et licet uulgus insam¬
at sunt tamen nob̃ aliquanto ma¬
gis sobrii consulatores quor po¬
cius monitis obsequẽdu est. Nec
te moueat uita mea quociẽs eplãs
meas legis. nec in frontem respe¬
r̾is ista suadentis. uidisti ein int̾¬
dum pallentez medicum qui suaz

Expanded text:
mortis precipitata remiserit. 8 Quid mortis precipitata remiserit. 8 Quid igitur inutiles querelas effundimus? an, quia nobis solis ista contingunt, solis nobis lugere permisimus? an, quia omnibus, cuntorum simul in nos lamenta transfundimus et velut humani geet importunum; illa enim, mitissime; nos beneficia eius per impatientiam exacerbavimus, in parentem optimam ingrati, in nosmet ipsos impii. 9 Oro itaque, pater amantissime, et si etatem hanc non dedecet, etiam consulo, ut quicquid evenerit, inducamus in animum ferre fortiter, ferre moderate, ferre sine eiulationibus et sine ulla lamentatione muliebri. Habuimus enim deliberandi et, gratias Cristo, habemus adhuc deliberata exequendi spatium; et licet vulgus insaniat, sunt tamen nobis aliquanto magis sobrii consultores, quorum potius monitis obsequendum est. 10 Nec te moveat vita mea, quotiens epystolas meas legis, nec in frontem respexeris ista suadentis; vidisti enim interdum pallentem medicum, qui suam
Abbreviated transcription (Latin):
nules iustabilis i. ꝑtis eciã quas
calcat arenis. Nunc uo̾ si ꝑ tercam
tigidos lapides auo tumentes coles
Si ꝑ mare fluctus inconstãciam ꝑ¬
tulisti nichil est qd̾ laniẽteris tam¬
ꝙͣ mintiosa tibi fi̾unt elementa.
te cum iam pisis applicuisses. in
morbu dututuũ madisse memo¬
rabat non alit̾ quͣi si in etate cam
longua quid morbus esseb ignore¬
tes. Qũo autem se adũsus inete¬
p̃pambit aiũs int̾ hec cottidiana tã
querulus. Sed ne lacius effiuidar ã
plissima eniui res est. et u̾borum
egens. Accipe breuit̾ quetũq de his
querulis a me ip̃o ipse sepe diffusiꝰ
dici solent. ⁊ iuius facilles sumus
ad accusandum uaturam. Nemo de¬
egestatem sentit. ꝙ labores patitur.
ꝙ senescit. ꝙ egrotat. ꝙ moritur quis¬
q conq̃ritur quasi scdm̃ naturam
mmus ista ꝙͣ illa sint. Et nasci et
mo hus mortalium uacet. nͥ cui for¬
te senescendi uecessitatem laboꝵ q
molestias et egritudinũ necessitas

Expanded text:
miles Instabilis, raptis etiam quas miles Instabilis, raptis etiam quas calcat arenis. 5 Nunc vero, si per terram rigidos lapides aut tumentes colles, si per mare fluctus inconstantiam pertulisti, nichil est quod lamenteris, tanquam iniuriosa tibi fuerint elementa, te, cum iam Pisis applicuisses, in morbum diutinum incidisse memorabat; non aliter quam si in etate tam longa quid morbus esset ignorares. Quomodo autem se adversus mortparabit animus, inter hec quotidiana tam querulus? 7 Sed ne latius effplissima enim res est et verborum egens —, accipe breviter quecunque de his querelis a me ipso sepe diffusius dici solent. Nimis faciles sumus ad accusandum naturam; nemo deegestatem sentit, quod labores patitur, quod senescit, quod egrotat, quod moritur, quisque conqueritur, quasi secundum naturam minus ista quam illa sint. Et nasci et mo his mortalium vacet, nisi cui forte senescendi necessitatem laborumque molestias et egritudioum, necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
bus legimus. condiana despitimus.
Tu quid indisti ꝓpt̾ qd̾ nunc totus
ĩ admiratione et lamenta cõu̾sus
sis. Admirando quidẽ admuiracionez
tuam cogis ut admirer Nõ tam gra¬
uitꝰ in alio ferrem ĩmod̾atu hũc su¬
porem. Qui tociens mare transisti
toriens e mediis ꝑiculis euarasti to¬
tiens e fantib mortis ereptus es ad¬
mitando et fortimã tuam accusãdo
describis passum te maris magna
et ut satyrici u̾bo utar poetitam tẽ¬
pestatem. atq ad litus unde discesse¬
ras flatu ꝯͣrio impellente rellatum.
¶Hanc tu maris ĩuiriaz essinas.
natum est. dignioremi q̃rele causa
p̾fertes. si uł illud tibi contigisset qd̾
quõdam cesarea classis uit̾ italia
gretiamq substimut qñ per adria¬
ticum mare glaciali uelud dorpore
constrictum cursum expedire nõ ua¬
luit. uł illid qd̾ terta sub pedibus
tremente pompeiamis excitus tulit
i libia. ubi malus pot̾ consistere

Expanded text:
bus legimus; quotidiana despicimus. bus legimus; quotidiana despicimus. 3 Tu quid vidisti, propter quod nunc totus in admirationem et lamenta conversus sis? Admirando quidem, admirationem tuam cogis ut admirer; non tam graviter in alio ferrem immoderatum hunc stuporem. Qui totiens mare transisti, totiens e mediis periculis enatasti, totiens e faucibus mortis ereptus es, admirando et fortunam tuam accusando describis passum te maris magnam et, ut Satyrici verbo utar, “poeticam tempestatem”; atque ad litus unde discesseras, flatu contrario impellente, relatum. 4 Hanc tu maris iniuriam existimas; natura est. Digniorem querele causam preferres, si vel illud tibi contigisset, quod quondam cesarea classis inter Italiam Greciamque sustinuit, quando per Adriaticum mare glaciali velut torpore constrictum cursum expedire non valuit; vel illud quod, terra sub pedibus tremente, pompeianus exercitus tulit in Lybia, ubi nullus... potest consistere
Abbreviated transcription (Latin):
turo illud horacianũ. Eras uł atra
uube celum patet occupato. uł sole
puro. nec imꝙͣ uenturi studio pre¬
senciũ oblitus aut sibi aut aliis ĩ¬
utilit̾ etatem aget. uale. ad eunder
tollerata equo aĩo que ñaliter con
am res ad fastidium nidi¬
nat Iam molliciem tuam ferre nõ
ualeo. x leq enim alitꝰ qͣ si in hane
uitam nuꝑ intrasses occursum rei
cuuillibet expauestis. Dudeat it̃
iamenta senesce. u̾mo u̾o pudeat o¬
lun seuem puerilit lamentari ꝓue¬
rorun est cid omina que inderint ob¬
stupescere. Quippe quib noua ⁊ ad¬
iranda sunt omia. Senib et pre¬
sertim eruditis nichil nouum aut
inopmatum eueuire solet. ⁊ lichil
iltaq stuperidum. ⁊ Iichil deplorand̾.
unde igitur tot querelle de rebus al¬
sidius. et scdm̃ uature statuta auẽ¬
tib. Portenta mouent aĩos itdu.
Si bicipitem ꝓueꝵ. Si quadrimanũ
uides muraris. ymbrem lapideum.
Ronis u̾ba mile partuui. in anuali¬

Expanded text:
turo illud horatianum: cras vel atra turo illud horatianum: cras vel atra Nube celum pater occupato Vel sole puro; nec unquam, venturi studio presentium oblitus, aut sibi aut aliis inutiliter etatem aget. Vale. 8 Ad eundem, toleranda equo animo que naturaliter contsum, iam res ad fastidium inclinat, iam mollitiem tuam ferre non valeo; neque enim aliter quam si in hanc vitam nuper intrasses, ad occursum rei cuiuslibet expavescis. Pudeat inter lamenta senescere, imo vero pudeat olim senem pueriliter lamentari. Puerorum est ad omnia que viderint obstupescere, quippe quibus nova et admiranda sunt omnia; senibus, et presertim eruditis, nichil novum aut inopinatum evenire solet, nichil itaque stupendum, nichil deplorandum. 2 Unde igitur tot querele de rebus assiduis et secundum nature statuta fluentibus? Portenta movent animos interdum; si bicipitem puerum, si quadrimanum vides, miraris; imbrem lapideum, bovis verba, mule partum in annali