comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alias tobaleas aliquas ⁊ aliquẽ alium pannũ seu pãnos sericos quib uti
possint ad alia ministeria ꝙͣ p̃dc̃a sint si necesse fuerit Ut pote adornãdũ am¬
bonem uel posteriorem partem altaris si eius depositõ id requirat uł aliquẽ
alium ornatum. Deferant quoq estiuo tpe flabella ad ambigendũ muscas
a ministerio. Insuper deferant capetia plura sternenda sub fal distorio ⁊ ante
astare ⁊ suꝑ sedilia in quib debent sedere ministri. Preterea preuideant su¬
pradicti clerici Capelle ꝙ uestimenta pontifitis et ministrorum sint colo¬

Expanded text:
et alias tobaleas aliquas, et aliquem alium pannum, seu pannos sericos, quibus uti et alias tobaleas aliquas, et aliquem alium pannum, seu pannos sericos, quibus uti possint ad alia mysteria quae praedicta sunt, si necesse fuerit, ut pote ad ornandum ambonem, vel posteriorem partem altaris, si ejus dispositio id requirat, vel aliquem alium ornatum. Deferant quoque aestivo tempore flabella ad abigendum muscas a ministerio; insuper deferant tapetia plura sternenda sub faldistorio, et ante altare et super sedilia, in quibus debeant sedere ministri. Praeterea praevideant supradicti clerici capellae, quae vestimenta pontifici et ministris co
Abbreviated transcription (Latin):
non dasmaticam et tunicellam sed planetas sacerdotales habere debent
Prouideant ad predicta cl̃ici ꝙ deferant cum Capella altare portatile
ubisciant ꝙ altare in quo celebrandum est sit consetratum et pannura
sericum qui dicitur dossale et aurifrigium ad adornandum faciem altari
Cuicem ponendam super ipsum altare Pallia Corporalia Calicẽ patenẽ
mappulam ad tegendum Calicem Ampulas ꝓ uino ⁊ aqua ad sacrificũ uas-¬
cłm̃ quod continet hiostias. Sarillum seu uas in quo deferant uinũ ꝓ sacͥficio
Et aluid uas pro aqua necessaria in mĩsterio deferant etiam turubulum et
ministris ponigendã pontifia cum opus fuerit ad cergend os uł nares uo¬
balias habeat is qui seruat mitram ad cenẽdã ipãm mitram. Aliam etiam
ad extendend̃ super gremium pontificis quando sedet. Nichilominꝰ hẽant ꝑataᷤ

Expanded text:
non dalmaticas et tunicellas, sed planetas sacerdotales habere debent. non dalmaticas et tunicellas, sed planetas sacerdotales habere debent. Provideant etiam praedicti clerici quod deferant cum capella 289 altare portatile, nisi sciant quod altare in quo celebrandum est sit consecratum; et pannum sericum, qui dicitur dorsale, et aurifrigium ad adornandum faciem altaris, crucem ponendam super ipsum altare, pallam, corporale, calicem, patenam, mappulam ad tergendum calicem, ampullas pro vino et aqua ad sacrificium, vasculum quod continet Hostias, barillum seu vas unde deferant vinum pro sacrificio, et aliud vas pro aqua necessaria in ministerio. Deferant etiam thuribulum et ministris porrigendam pontifici, cum opus fuerit, ad tergendum os, vel nares. Tobaleas habeat is qui serviat mitram, ad tenendam ipsam mitram; aliam etiam ad extendendum super gremium pontificis, quando sedet. Nihilominus habeant paratas
Abbreviated transcription (Latin):
Cirothece planeta seu Casula ⁊ Manipulus Pallium cum trib spmulis au¬
reis si pontifex pallio utitur/ Mitra ⁊ anulus pontificalis Cambrica seu ba-¬
culo Pastorali non utuntur summus pontifex nec Epĩ Cardin in romañ ai¬
ra ¶ Sunt necessaria pro psona pontificis/ Pectem et tobalea artumpo¬
uenda collo eius quando pecfinatur. Pelues ⁊ tobalea ad astergendum mauꝰ
Faldistorium cum scabello ⁊ Cussinis supponendis faldistorio ⁊ pannus ad
tergendum ip̃m. ¶ Capessanus autem Camisiam lineam super cõmunes
uestes. superpellicium seu coctam Amictum ẜi pluuiale: here debet ¶ Diaconꝰ amnic¬
tum Albam. Cingulum stolam dalimaticam ⁊ mampulum ¶ Gubdiaconꝰ A-¬
mictum. abbam Cingulum tunicellam ⁊ mampulum ¶ Acoliti omnes debent
esse induti coctis secundum confuetudinem sancte romañ Eccl̃ie ¶ Et nocãd
ꝙ diaconus et Gubdiaconus dieb quib est usus uiolacoi seu nigi colonis

Expanded text:
chirothecae, planeta seu casula, et manipulus, pallium cum tribus spinulis auchirothecae, planeta seu casula, et manipulus, pallium cum tribus spinulis aureis, si pontifex pallio utitur; mitra et annulus pontificalis. Cambuta seu baculo pastorali non utuntur summi pontifices, nec episcopi cardinales in Romana curia. Sunt necessaria pro persona pontificis pectem et tobalea circumponenda collo ejus quando pectinatur, pelves et tobalea ad abstergendum manus, faldistorium cum scabello et cussinis supponendis faldistorio, et pannum ad tergendum ipsum. Capellanus autem camiseam lineam super communes vestes, superpellicium seu cottam, amictum et pluviale habere debet. Diaconus amictum, albam, cingulum, stolam, dalmaticam et manipulum. Subdiaconus amictum, albam, cingulum, tunicellam, et manipulum. Acolythi omnes debent esse induti cottis secundum consuetudinem sanctae Romanae Ecclesiae. Et notandum quod diaconus et subdiaconus diebus quibus est usus violacei seu nigri coloris,
Abbreviated transcription (Latin):
uando Ep̃s Cardinalis mussarum sosennia celebraturꝰ est in ecclia aliqua
Cserici eius quib Capesse cura commiititur precedere debent ad eandem eccl̃ia
cum ipsa Capella et solicite prouidere aut ꝙ omnia deferant que necessaria
sunt ad ministerium tam pro persona pontificis ꝙͣ pro ministris euis et pro
sacro altari ¶ Mmistri autem quos pontifex onni tempore habere debet sũt
hii Capellanus/ diaconus/ et subdiaconus et Quatuor acoliti adminus uidelz
unus qui mitram seruare debet. Unus qui sit Ghuriferarius Et duo qui sint
Ceroferarii cum opus est poterunt nichisominus a siqui alii de clicis celebrantis
induti super pelliciis eidem assistere cum predictis ministris ¶ Uestimenta uero seu
ornamenta pro persona. Pontisicis deferenda. hec sunt Calige sandalia. Amictus
Abba Cingulum cum subcintorio quod habet simlitudiẽm mampli et dependere
debet a cingulo in sinistra ꝑte. Ciuy pectoralis. Etolla. Simicela daliatica

Expanded text:
uando episcopus cardinalis Missarum solemnia celebraturus est in ecclesia aliqua, clerici ejus, quibus capellae cura committitur, praecedere debent ad eamdem ecclesiam cum ipsa capella, et sollicite providere quod omnia deferant quae necessaria sunt ad ministerium tam pro persona pontificis quam pro ministris ejus, et pro sacro altari. Ministri autem, quos pontifex omni tempore habere debet, sunt hi: capellanus, diaconus et subdiaconus, et quatuor acolythi ad minus, videlicet unus qui mitram servare debet, unus qui sit thuriferarius, et duo qui sint ceroferarii. Cum opus est, poterunt nihilominus aliqui alii de clericis celebrantis induti superpelliciis eidem assistere cum praedictis ministris. Vestimenta vero seu ornamenta pro persona pontificis deferenda haec sunt: caligae, sandalia, amictus, alba, cingulum cum subcinctorio, quod habet similitudinem manipuli, et dependere debet a cingulo in sinistra parte; crux pectoralis, stola, tunicella, dalmatica,
Abbreviated transcription (Latin):
aũt pontifice ad astare ⁊ astantib eidem duob diacoñ linc ⁊ inde Ep̃s siue
pb̃i. Card̃ qui seruit stare debet iuxta diacoñ qui est ad dexteram pontificis do¬
nec ip̃e pontifex confessionem ⁊ absolutõem cõpleuerit. In finẽ uero absolutoĩs
accipiat dñs Cardinal de manu acoliti nauiclãm cum thure ⁊ offerã pontifia-
ut thus iñ tumbulo ponat iuxta modum qui superiũs ponitur. dem̃ Cad ipẽ
uadat et expectet pontificem iuxta sedem ip̃i pontisiai p̃patam in dextra euis
ꝑte dextra dicat cum ip̃o Introitum misse ⁊ keyriel̃ legendo deinde uadat ad sede

Expanded text:
autem pontifice ad altare, et astantibus eautem pontifice ad altare, et astantibus einalis qui servit, stare debet juxta diaconum qui est ad dextram pontificis, donec ipse pontifex confessionem et absolutionem compleverit. In fine vero absolutionis accipiat dominus cardinalis de manu acolythi naviculam cum thure, et offerat pontifici, ut thus in thuribulo ponat juxta modum qui superius ponitur. Deinde cardinalis ipse vadat et exspectet pontificem juxta sedem ipsi pontifici praeparatam in dextra ejus parte dextra, dicat cum ipso Introitum Missae et Kyrie, eleison, legendo. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
Et similiter faciat qnͣdo pontifex coclear ip̃m reponit in nauicultm ¶ Hoc
enm regliarter obseruatur ꝙ qñcunq Cardinał̃ asiquid tradit in menu ponti¬
ficis uł recipit de manu ip̃ius. manum candem reuerenter osclari debet ¶ Pẽst
hec si processio facienda est ordinata ip̃a processione per ipõs quoꝵ interest Car¬
dinasis ip̃c precedit si est Ep̃s cum asiis Ep̃ĩs tenendo socum quem asias tenẽ
solet/ Si uero pbr est precedã post omnes pb̃ros Cardmñ quasi unus ex mi¬
nonb Ep̃ĩs Cardinał. Sic autem procidat cum alis Caidinał ip̃e qui seruit
donet ad astare ꝑueniat ⁊ iuxta dextium cornu astans expectet donec pon¬
tifer ip̃e ꝑueniat ad astare. ¶ Qd si dies procesionalis non est s talio iñ
qua pontifex ꝓpe astare sacus induitur postꝙͣ card ip̃e pontifici dederit anulũ
statim ueniat ad dextrũ cornu astaris/ et expectet pontisicem ut dcm est. Uenien

Expanded text:
et similiter faciat quando pontifex cochlear ipsum reponit in naviculam. Hoc et similiter faciat quando pontifex cochlear ipsum reponit in naviculam. Hoc enim regulariter observatur, quando quicunque cardinalis aliquid tradit in manus pontificis, vel recipit de manu ipsius, manum eamdem reverenter osculari debet. Post haec si Processio facienda est, ordinata ipsa Processione per ipsos quorum interest, cardinalis ipse praecedit, si est episcopus, cum aliis episcopis, tenendo locum quem alias tenere debet; si vero presbyter est, praecedat prius omnes ppraecedat cum aliis cardinalibus ipse qui servit, donec ad altare perveniant; et juxta dextrum cornu altaris exspectet, donec pontifex ipse perveniat ad altare. Quod si dies processionalis non est, sed talis in qua pontifex prope altare sacris induitur; postquam cardinalis ipse pontifici dederit annulum, statim veniat ad dextrum cornu altaris, et exspectet 283 pontificem, ut dictum est. Veniente
Abbreviated transcription (Latin):
pelues restituens eia quo receperat reuertatur ad locum ad quem ante diuer¬
terat. ¶ Cumq Pontifex planetam assumpserit tunc ⁊ ip̃e Cardinalis qui
seruit deposita capa assumat coctam uel superpellicium amic̃tum ⁊ pliuiale co-¬
lons qui tꝑi congruat. Et si sit pb̃r Cardinal̃ ip̃e qui sib̃i seruit nichilominus
pliuuale induere debet. Consequenter accipiat mitram suam ¶ Post hec tra-¬
dente sibi uno ex acolitis pontisicalom anulum accedat ad pontificem cui cũ ꝑ¬
diãc Cardiñ. mitra imposita fuent ip̃e deposita mitra sua eundem anulum ĩnic¬
tat anulari digito dextere manus pontificis osculando candem manum/ deide
accipiens de manu a cositi nauicłam cum chure ⁊ cocfeari ponigit ip̃i. Pouti¬
sici ut incensum ponat in turribuło quod idem acositus tenere debet. Accipien¬
te uero pontisice coclear ip̃m. Cardinał predcũs manum eius osclan debet.

Expanded text:
pelves restituens ei a quo acceperat, revertatur ad locum ad quem antea diverpelves restituens ei a quo acceperat, revertatur ad locum ad quem antea diverterat. Cumque pontifex planetam assumpserit, tunc et ipse cardinalis qui servit, deposita cappa, assumat cottam vel superpellicium, amictum et pluviale coloris qui tempori congruat; et si sit presbyter cardinalis, ipse qui sibi servit nihilo minus pluviale induere debet, et consequenter accipere mitram suam. Post haec, tradente sibi uno ex acolythis pontificalem annulum, accedat ad pontificem, cui per diaconum cardinalem mitra imposita fuerit; ipse, deposita mitra sua, eumdem annulum immittat annulari digito dexterae manus pontificis, osculando eamdem manum. Demum accipiens de manu acolythi naviculam cum thure et cochleari, porrigit ipsi pontifici, ut incensum ponat in thuribulo, quod idem acolythus tenere debet. Accipiente vero pontifice cochlear ipsum, cardinalis praedictus manum ejus osculari debet;
Abbreviated transcription (Latin):
men liber ad orationem dicendam teneri non solet. ¶ fiñta hora diuertat car¬
dinal̃ predictus ad locum aliquem non remotum / Et siep̃i cardinales sẽdeant nõ
longe a pontisice cum eis sedere poterit siuie sit Ep̃s suie sit pb̃r. Gedeat autem in
loco qui sibi competit secundum ordinem suum quousq Pontifice calciato sandali¬
is uocetur ip̃e Cardĩ ab aliquo ex Acolitis Pontifici seruientib ad iinistrandũ
aquam manib eiusdem pontificis ¶ Sunc accedens ip̃e Cardmal̃ coram pontifice
utramq manum producat extra capam iupta modum superius positum. Et de
manu alicuius ex familiarib Pontificis qui pelues cum aqua eidem Cardinali
tradere debet. Accipiat superiorem pelium sinstra manu. et genu fleyo corã
Pontifice supponat eam manib euis. Et accpiens iiferiorem peluim dextra
manu funde a quam manib pontificis ꝙͣdiu Pontifex accipere uolet dem̃

Expanded text:
men liber ad Orationem dicendam teneri non solet. Finita Hora, divertat carmen liber ad Orationem dicendam teneri non solet. Finita Hora, divertat cardinalis praedictus ad locum aliquem non remotum, et si episcopi cardinales sedeant, non longe a pontifice cum eis sedere poterit, sive sit episcopus, sive presbyter. Sedeat autem in loco qui sibi competit secundum ordinem suum, quousque pontifice 282 calceato sandaliis, vocetur ipse cardinalis ab aliquo ex acolythis pontifici servientibus ad ministrandum aquam manibus ejusdem pontificis. Tunc accedens ipse cardinalis coram pontifice, utramque manum producet extra cappam juxta modum superius positum; et de manu alicujus ex familiaribus pontificis, qui pelves cum aqua eidem cardinali tradere debet, accipiat superiorem pelvim sinistra manu; et, genu flexo coram pontifice, supponat eam manibus ejus; et accipiens inferiorem pelvim, dextera manu fundat aquam manibus pontificis, quandiu pontifex accipere volet. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
sici assistere debet dum diat terciam uel aliam horam que dicenda est ante misam
secundum epigentiam tpis. Et cum idem pontifex orationem siue cossectam issi¬
us hore dicturus est dictus Cardinalis dececto capite manum sinustram pro¬
ducit per anteriorem fisuram cappe sue qua indutus est dextera uero prose¬
rar sub ora cape sue. Et acapiens duab manib librum porrigendum sibi per
aliquem de Capellanis astantib in quo dicenda oratõ scripta est teneat ip̃m
super caput suum ante ipm̃ pontificem dum dicit orationem. Eiuero sit dies
fenalis in qua pentisex mnambens super faldistorium orationem dicere debeat¬
et idem Cardinalis genu flexo coram pontifice librum teneat ad pectus suum
uelalio modo qui pro ip̃o pontifice ad legendam orationem accomodius uidea¬
tur. dicta oratione Cndmasis reddat sibrum ei aquo recepit ⁊ remaneat cum
ipso pontifice donet finiatur officium sancte marie si dicendum est. In quo ta¬

Expanded text:
fici assistere debet, dum dicit Tertiam vel aliam Horam, quae dicenda est ante Missam secundum exigentiam temporis. Et cum idem pontifex Orationem sive Collectam illius Horae dicturus est, dictus cardinalis detecto capite manum sinistram producit per anteriorem fissuram cappae suae, qua indutus est; dexteram vero proferat sub ora cappae; et accipiens duabus manibus librum porrigendum sibi per aliquem de capellanis astantibus, in quo dicenda Oratio scripta est, teneat ipsum super caput suum ante ipsum pontificem, dum dicit Orationem. Si vero sit dies ferialis, in qua pontifex incumbens super faldistorium Orationem dicere debeat, idem cardinalis genu flexo coram pontifice librum teneat ad pectus suum vel alio modo, qui pro ipso pontifice ad legendam Orationem accommodius videatur. Dicta Oratione, cardinalis reddat ei a quo recepit, et remaneat cum ipso pontifice, donec finiatur officium beatae Mariae, si dicendum est, in quo ta
Abbreviated transcription (Latin):
cobasea supposita ut supra dicitu. Et ueniente pontifice ad altare assistat eide
dum dicit orationes dicendas post coĩonem quas disigenter querere ⁊ ordina.¬
estare. Dende crucem pasli que est supra dextrum brachium pontificis. Et sic re¬
cedat ab astari ⁊ uadat ad focum in quo sedro stans bi donet post benedictio¬
nem datam pontifex redeat ad sedem suam. Iuxta quam dictus Cardinaisis
assistens amoueat anusum de manu pontifias et reddat Acolito. demde di¬
uertens epuat se satras uestes et uiduat cõmunes ac denuo redeat ad pon¬
tificem et assistat eidem et seruiat in hora illa que post missam dicendã est siaut
dictum est supcriũs de hora que missam precedit. Gi autem exuto pontif¬
ce sacis uestis mponenda est ei minra: dictus cardinasio adsit/ et iuitsus
diaconus Cerdinał aduenerit. Sepedictus Cardinasio nutram timnporiat

Expanded text:
tobalea supposita, ut supra dicitur; et veniente pontifice ad altare, assistat ei tobalea supposita, ut supra dicitur; et veniente pontifice ad altare, assistat ei dum dicit Orationes dicendas post communionem, quas diligenter quaerere et ordinaaltare, demum crucem pallii quae est super dextrum brachium pontificis, et sic recedat ab altari, et vadat ad locum in quo sedit, stans ibi donec post Benedictionem datam pontifex redeat ad sedem suam, juxta quam dictus cardinalis assistens amoveat annulum de manu pontificis, et reddet acolytho. Deinde divertens exuat se sacras vestes, et induat communes; ac denuo redeat ad pontificem, et assistat eidem, et serviat in Hora illa, quae post Missam dicenda est, sicut dictum est superius de Hora quae Missam praecedit. Si autem exuto pontifice sacris vestibus imponenda est ei mitra, dictus cardinalis adsit, et nullus diaconus cardinalis advenerit, saepe dictus cardinalis mitram imponit
Abbreviated transcription (Latin):
in abfutõe manuum traditur. Ablutis digitis sepedictus Cardinalis qui ẜuit
porrigat dictum pannum pontifici ad extergendim digitos. Prefatus au¬
tem. Ep̃s qui uinum fundit urteum reddens acolito uasculum cum absutõe
portet ad aistare diacono C andm̃ qui euangesium segit qui eandem ablitionem
ofere debet et uascusum epo rede̾ere. Ac ip̃e Ep̃s uascusum cradere acolito et sic¬
cedire ad socum siuma. Canrdiał uero qui seruit expectet menens sic genu fłero
donec subdiaconus offerat pontifiai casicem cum uino et ip̃e pontifey sumat de
es ad abluendum os. Et tunc iterum dictus cuidm̃ ponigat ei pamium pre¬
dictum ad os abstergendum. Et ex inde Candinasis resticuens dictum pannũ
Acosito surgere deber Et nstante hora pontifex ad astare rtdire debet ip̃e
Cardinał precedat eum et sit in dextra parte habens ibi librum misalem cari

Expanded text:
in ablutione manuum traditur. Ablutis digitis, saepe dictus cardinalis qui servit, in ablutione manuum traditur. Ablutis digitis, saepe dictus cardinalis qui servit, porrigit dictum pannum pontifici ad extergendum digitos. Praefatus autem episcopus qui vinum fundit, urceum reddens acolytho, vasculum cum ablutione portet ad altare diacono cardinali qui Evangelium legit, qui eamdem ablutionem bibere debet, et vasculum epredire ad locum suum. Cardinalis vero qui servit, exspectet manens sic genu flexo, donec subdiaconus offerat pontifici calicem cum vino, et ipse pontifex sumat de eo ad abluendum os; et tunc iterum dictus cardinalis porrigit ei pannum praedictum ad os abstergendum; et exinde cardinalis restituens dictum pannum acolytho surgere debet, et instante hora pontifex ad altare redire debet. Ipse cardinalis praecedat eum, et sit in dextra parte, habens ibi librum missalem cum
Abbreviated transcription (Latin):
hostie que sumenda est ab eo ⁊ debuerit sumere sanguinem. dictus Cardinalis por¬
rigit ei calamum osculans manum eius/ Cumq Pontifex post datam sanctam cõio¬
nem diacono Cardin ⁊ subdiacono resederit dictus Cardinalis tenens predictũ
pannum iñ manu sua dextra genua flectat a deptra parte Pontificis et tobale¬
am extendendam per acolitum super gremium eius teneat manu sinistra eodem
modo quo superius saciptum est. Tunc ille Ep̃s qui aquam ministrauerat accipi¬
ens de manu acoliti manu sua dextra urteolum cum uino ⁊ manu sinistra uas-¬
culum in quo ablutio recipienda est Uasculum ip̃m supponat digitis Pontificis
⁊ cum urceo supeifundat uinum paulatim et modeste. Et alius Ep̃s Cardiñ.
antiquior post illum acapiat pelues exhibendad sibi per aliquem de familiarib
pontificis ⁊ subsequenter super eosdem digitos aquam fundat eo modo qui supͣ

Expanded text:
Hostiae quae sumenda est ab eo, et debuerit sumere sanguinem, dictus cardinalis porHostiae quae sumenda est ab eo, et debuerit sumere sanguinem, dictus cardinalis porrigit ei calamum, osculans manum ejus. Cumque pontifex post datam sacram communionem diacono cardinali et subdiacono resederit, dictus cardinalis tenens praedictum pannum suum in manu dextra sua, genua flectat a dextra parte pontificis, et tobaleam extendendam per acolythum super gremium ejus teneat manu sinistra, eodem modo quo superius scriptum est. Tunc ille episcopus qui aquam ministraverit, accipiens de manu acolythi manu sua dextra urceolum cum vino, et manu sinistra vasculum in quo ablutio recipienda est, vasculum ipsum supponat digitis pontificis, et cum urceo superfundat vinum paulatim et modeste, et alius episcopus cardinalis antiquior post illum accipiat 287 pelves exhibendas sibi per aliquem de familiaribus pontificis, et subsequenter super eosdem digitos aquam fundat eo modo, quo supra
Abbreviated transcription (Latin):
antiquiori in parte sinistra. Ustimo ad alios presatos qui saciis induti sunt ⁊¬
det pacem uni qui primum socum tenet uel plurib eorum si force non omnes fu¬
erunt in ordinẽ eodem residentes. Ipsum autem Midinal̃ sic euntem ad dand̃
pacem precedere debet uus de acolitis ⁊ aliquis uel aliqui de cursorib dñi pp᷑.
Data pace reuertatur ad pontificem quem inueniat recessisse ab astari et uenisse
ad sedem suam eiq cõicanti assistat. Nec oportet multum soliatari eum de libro
tempore cõmuniõnis. Ged ip̃e cui liber est cõmissus tenere debet ante pontifitẽ
a parte destra ip̃m librum ut fegere possit que illo tpe dicenda sunt. Ipso uero
Cardinal accipiens de manu acoliti pannum cum quo abstersurus est pontifex
os ⁊ digitos post cõĩonem ⁊ ablutionem ⁊ cum ip̃o panno accipiens casamum cũ
quo pontifex dominicum sanguinem sumere debet qnͣdo pontifex sumpserit ꝑtẽ

Expanded text:
antiquiori in parte sinistra. Ultimo ad alios praelatos qui sacris induti sunt, et det pacem uni qui primum locum tenet, vel pluribus eorum, si forte non omnes fuerunt in ordine eodem residentes. Ipsum autem cardinalem sic euntem ad dandam pacem praecedere debet unus de acolythis, et aliquis vel aliqui de cursoribus domini papae. Data pace, revertatur ad pontificem quem invenerat recessisse ab altari, et venisse ad sedem suam, eique communicanti assistat. Nec oportet multum sollicitari eum de libro tempore communionis; sed ipse cui liber est commissus tenere debet ante pontificem aptata dextra super ipsum librum, ut legere possit quae illo tempore dicenda sunt. Ipse vero cardinalis accipiens de manu acolythi pannum, cum quo abstersurus est pontifex os et digitos post communionem et ablutionem, et cum ipso panno accipiens calamum cum quo pontifex dominicum sanguinem sunere debet; quando pontifex sumpserit partem
Abbreviated transcription (Latin):
Irca quodsciendum est ꝙ scã romañ Eccl̃ia qũiq colorib utitur in sa-¬
cas uestib. Uidel albo nbeo uindi uiolaceo ⁊ nigro. Quidam autẽ hos
duos ustios pro uno reputant ¶Cosore albo ucitur a uespis a uigisia na¬
tiuitatis dm̃i usq ad octauam Ephie inclusiue. Exceptis festis martyrũ que
interueniunt. ¶ Item̃ feria qͥnta in cena dñi. ¶ Item a sasbo sc̃õ iñ officio mis¬
se usq ad octauã ascentõis dñi incsusuie qñcũq officium de tꝑe agitur p̃ter

Expanded text:
irca quod sciendum est quod sancta Romana Ecclesia quinque coloribus utitur in sacris vestibus, videlicet albo, rubeo, viridi, violaceo, et nigro. Quidam autem duos hos ultimos pro uno reputant. Colore albo utitur a Vesperis in vigilia Nativitatis Domini usque ad Octavam Epiphaniae inclusive, exceptis festis martyrum, quando interveniunt. Item feria quinta in Coena Domini. Item a Sabbato sancto in officio Missae usque ad Octavam Ascensionis Domini inclus
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ndulgenciam absolutionem et remissionem pectatorum nostioꝵ tubuat uo¬
bis ommpotens et misericors dñs amen. Subseꝙ̃ter diat signãdo ppłm in
modũ crucis Et benedictio dei omnipotentis patris et filii et spiritus
sancti descendat super uos et maneat semper̃ Ameꝵ. Si aut̃ Cardinalis ser¬
monem fecerit aĩ uadit ad pedem ꝑape osculando petat benedictionem
a papa flexis genib dicens ¶ Ube domane benedicere. papa reden-¬
do dat benedictionẽ ei signando ac dicendo S It dominus in corde
cuo et in labuis tuis ut digne et competenter̃ annunties uerbum san¬
ctum suum. deinde dictus Cardm̃ reuerenter querat a papa quantam in¬
n̾em ut supra. Et stando in sede sua super scabellum. Incipiat
Cicdo in unum deum ⁊ cͦ. Quo dc̃o Et ꝑ chorũ cãtato dicat ¶ Dominus
uobiscum R Et cum spũ tuo. Oremus. deinde sedeat in sede sua.
Offerẽda Elegerunt apłi stephanum leuitam plenum fide et spiritu

Expanded text:
ndulgentiam, absolutionem et remissionem peccatorum vestrorum tribuat vobis omnipotens et misericors Dominus, amen. Subsequenter dicit signando populum et in modum crucis: Et Benedictio Dei omnipotentis, Patris, et Filii, et Spiritus sancti, descendat super vos, et maneat semper. Si autem cardinalis sermonem fecerit, cum vadit ad pedem papae, osculando petat Benedictionem a papa flexis genibus, dicens: Jube, domne, benedicere. Papa sedendo dat Benedictionem, et signando et dicendo: Sit Dominus in corde tuo et in labiis tuis, ut digne et competenter annunties verbum sanctum suum. Deinde dictus cardinalis reverenter quaerat a papa quantam inm papa stando in sede sua super scabellum, incipiat Credo in unum Deum. Quo dicto, et per chorum cantato, dicat Dominus vobiscum. Resp. Et cum spiritu tuo. Oremus. Deinde sedeat in sede sua. Offerenda Elegerunt apostoli Stephanum levitam, etc. Et dum
Abbreviated transcription (Latin):
bicerum Cardinalem ¶ Benẽdictione completa asperguntur cerei aqua be¬
nedicta et chure adolentur per eundem pb̃rm Cardimnalem ¶ Deinde dis¬
tubuuntur Cerei ut infra sequitur ¶Nam papa indutus manto rubeo
tenens mitram de Uarnello in capite uenit ad socum preparatum ad hoc mo¬
re consueto cum duob diaconib tunc facta reuerentia consueta per car¬
dinales ⁊ prelatos. Et post reuerentiam paratis ommnib cam Cardinali

Expanded text:
inetur. Et Benedictione completa, aspergantur cerei aqua benedicta, et thure adolentur per eumdem presbyterum cardinalem. Deinde distribuantur cerei ut infra 344 sequitur. Nam papa indutus manto rubeo, tenens mitram de vernello in capite, venit ad locum praeparatum ad hoc more consueto, cum duobus diaconibus. Tunc facta reverentia consueta per cardinales presbyteros, et post reverentiam paratis omnibus, tam cardinali
Abbreviated transcription (Latin):
dam facit decantari utiliter si coaptentur ita ꝙ compleantiũ in ultima ebdo¬
mada Illuad idem obseruetur de dominicis post octab̃ penchetost̃ usq ad
¶De benedictione cereoꝵ que fit in die purificationis bente Marie¬

Expanded text:
dam, facit decantare utiliter, si coaptentur; ita quod compleantur in ultima hebdodam, facit decantare utiliter, si coaptentur; ita quod compleantur in ultima hebdomada. Illud idem observatur de Dominicis post Octavam Pentecosten usque am. LXXVIII. De Benedictione cereorum, quae fit in die Purificationis beatae Mari
Abbreviated transcription (Latin):
Nuatali sanctorum innocentum statõ ad sanctum paulum In missa nõ
dicitur Głoria in excelsis nec alleluya. sed tractus cantatur: Credo uero
Gloria in excelsis ¶ Dicuntur tamen ista in octaua eorum si festiuitas ista
in dominica euenerit ¶Ad matutinas. Tẽ deum saudamus cantatur.
festiua siue sit ferialis. Secunda fit cõmemoratõ de sancta maria. uidelicet.
deus qui salutis cterne Gertia de sancto Petro. deus auius dexteram. Qnͣa
Eccl̃ie tue. Quinta/ deus omnium fidelium pastor. Et hoc obseruatur us¬
ꝙ ad purificationem beate Marie a purificatione uero usq ad quartam
feriam que est caput ieuinii. prima oratio diatur de die serunda. acunctis.
Gertia. deus omnium. Inspiciat ebdomadarius diligenter ꝙ si tempus breue
est a dominica post Octauas Epiphanie usq ad.lx. ꝙ nequeant dieb suis
dici officia dominicalia uidelicet introitus ⁊ Orationes. Eple ⁊ euangelia
ita discribuat ꝙ si non potest habere dominicas per dies feriales infra ebdoma¬

Expanded text:
Natali sanctorum Innocentium statio ad sanctum Paulum, in Missa non dicitur Gloria in excelsis, nec Alleluia, sed Tractus cantatur. Credo vero Gloria in excelsis. Dicuntur tamen ista in Octava eorum. Si festivitas ista in Dominica venerit, ad Matutinas Te Deum laudamus cantatur, festiva, sive sit ferialis; secunda fit commemoratio de sancta Maria, videlicet, Deus qui salutis aeternae; tertia de sancto Petro, Deus cujus dextera, etc.; quarta, Ecclesiae tuae; quinta Deus omnium fidelium pastor. Et hoc observatur usque ad Purificationem beatae Mariae. A Purificatione vero usque ad quartam feriam, quae est caput jejunii, prima Oratio dicitur de die; secunda, A cunctis; tertia, Deus omnium. Incipiat hebdomadarius. Quod si tempus breve est a Dominica post Octavas Epiphaniae usque ad Septuagesimam, quod nequeant diebus suis dici officia Dominicalia, videlicet Introitus et Orationes, Epistolae et Evangelia, ita distribuat, quod non potest habere Dominicas per dies feriales infra hebdoma
Abbreviated transcription (Latin):
Dius nos domĩe sacramenti semper nouitas natalis instauret cuius na-¬
ciuitas singularis humanam repulit uerustatem. ꝑ eunden Alia postc̃o
Eit nomen dñi benedictum R Ex hoc nunc ⁊c̾. Aduitorium nostrum
iñ nomine dñi  Qui fecit cesum et terram Benedicat nos onnipo¬
¶ Postẽa secrete dicat hanc oĩem ¶ laceat tibi sancta crinras obsequium¬

Expanded text:
us nos, Domine, sacramenti semper natalis instauret, cujus nobilitas singularis humanam repulit vetustatem. Per Dominum. II. Sit nomen Domini benedictum. Resp. Ex hoc nunc, etc. Adjutorium nostrum in nomine Domini. Resp. Qui fecit coelum et 338 terram. Benedicat vos omnipour Amen. Postea secrete dicat hanc Orationem: Placeat tibi, sancta Trinitas, e
Abbreviated transcription (Latin):
cl̃ia ꝙͣ laia induci pannis sericis in basilica diaconis cardinalib et subdi¬
aconis exceptis qui induti dñm papam ducunt ad basilicam ipsam ubi
Cardinales et prelati omnes exibunt ei ad reuerentiam ibi q induit se
planeta abba ⁊ descendes de palatio usq ad porticellum ibiq inuenit equũ
falleratum. Sed non ipsiꝰ collum. nacta scarleti. et ascendens equum et
beati stephani in celio monte coronatus cum ordinib processionaliter sicut
saribitur in politico. Cumq sic ad predictam eccl̃iam sancti stephani in qua
ipso die est statõ deuenerit deposito regno intrat eccl̃iam factaq oratõ¬
ne uadit ad sacranum et deposita planeta alba induit rubeam/ et celebrat
missam sicut hesterna die in onmib ad missam. Missa uero finita resumit
psanetam asbam et induit regnum et reuertitur ad pasatium. Ceteraue¬
ro omnia fiunt prout in policico scriptum est

Expanded text:
clerici, quam laici, induti pannis sericis, in basilica, diaconis cardinalibus et subdiaconis exceptis, qui induti dominum papam ducunt ad basilicam ipsam, ubi cardinales et praelati omnes exibunt ei ad reverentiam; ibique induit se planeta alba, et descendens de palatio usque ad porticellum, ibique invenit equum phaleratum, sed non ipsius collum, nacta scarleti; et ascendens equum, et beati Stephani in Caelio monte coronatus cum ordinibus processionaliter, sicut scribitur in Polyptycho. Cumque sic ad praedictam ecclesiam sancti Stephani, in qua ipso die est statio, devenerit, deposito regno, intrat ecclesiam, factaque Oratione vadit ad sacrarium; et deposita planeta alba, induit rubeam, et celebrat Missam, sicut hesterna die in omnibus ad Missam. Missa vero finita, resumit planetam albam, et induit regnum, et revertitur ad palatium. Caetera vero omnia fiunt, prout in Polyptycho scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
postea recipiat aliam ꝑticulum hostie que in patena remansit et ponat
iñ ore subdiaconi dicendo etiam. Corpus dñi nostri ihũ xp̃i ut supra
Deinde sedeat in sede sua et perfundat supra afum aureum subse ꝙ̃ter
lauet sibi manus et sedendo expectet subdia conum qui sibi aportat ca-¬
licem cum uino quem calicem papa recipiat cum duab manib / et de
uinio cum calice sumat ad lauandum sibi os/ quantum placet. cõ.

Expanded text:
postea recipiat aliam particulam Hostiae, quae in patena remansit, et ponat postea recipiat aliam particulam Hostiae, quae in patena remansit, et ponat in ore subdiaconi, dicendo: Corpus Domini nostri Jesu Christi, ut supra. Demum sedeat in sede sua, et perfundat supra scyphum aureum. Subsequenter lavet sibi manus, et sedendo exspectet subdiaconum, qui sibi apportat calicem cum vino, quem calicem papa recipiat cum duabus manibus, et de vino cum calice sumat ad lavandum sibi os, quantum placet. Communio
Abbreviated transcription (Latin):
pro omnib que retubuit michi. C alicem salucaris accipiam et nomẽ
domini iuocabo audans muocabo dñm et ab mĩmicis meis saluus
ero hic sumat de sanguine xp̃i suggendo cum dc̃o calamo deinde dicat
Sanguis dñi nostri iħ̃u xp̃i custodiat aĩam meam iñ uitã eternã ameꝵ
Postea det dc̃m calamum supradc̃o diatono Card nõ remouendo ip̃m
de calice / et tersis digitis cum ꝓfusorio quod sibi offert Ep̃s Cardmãl
ra mente capiamus et de munere cemporali fiat nobis remedium sem¬
piteruum Gubsẽp̃ter aliã oroẽm ¶ Orpus tuum dñe quod simpsi
et sanguis quem potaui adhereat uiscerib meis et presta ut in me nõ
remancat scelerum macula quem pura et sancta refecerunt sacramenta
Per omnia secula seculorum Ameꝵ. deinde recipiat partem unam hostie
que est in patena et ponat in ore diaconi Cardmãl supradicti di¬
cendo. CCorpus dñi nostri Ihu xp̃i custodiat aniiam tuam
in uitam eternam Amerd. Su bseꝙ̃ter recpiat ip̃m ad oscisum paris

Expanded text:
hi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo. Laudans invocabo Dominum, et in inimicis meis salvus ero. Hic sumat de sanguine Christi sugendo cum dicto calamo; deinde dicat: Sanguis Domini nostri Jesu Christi custodiat animam meam in vitam aeternam, amen. Postea det dictum calamum supradicto diacono cardinali, non removendo ipsum de calice; et tersis digitis cum perfusorio, quod ibi offert episcopus cardra mente capiamus, et de munere temporali fiat nobis remedium sempiternum. Subsequenter aliam Oret sanguis quem potavi, adhaereat visceribus meis: et praesta ut in me non remaneat scelerum macula, quem pura et sancta refecerunt sacramenta. Deus, per omnia saecula saeculorum, amen. Deinde recipiat partem unam Hostiae, quae est in patena, et ponat in ore diaconi cardinalis supradicti, dicendo: Corpus Domini Jesu Christi custodiat animam tuam in vitam aeternam, amen. Subsequenter recipiat ipsum ad osculum pacis;
Abbreviated transcription (Latin):
Secundum Macheun. Nillo cempore dicebat ihezus turbis
indeorum et principib sacerdotum. Ecce ego micto ad uos ꝓphetas et cͦ¬
¶ Et osculato libro euangeliorum ꝙ ppͣam fiat sermo aut ꝑ cũ aut ꝑ aliquẽ
Caĩd̾ cui ipse papa cõmiserit faciendũ. Et facto sermone et subsetuta cõ-¬
fessione ꝑ diaconũ Card si papa sermonẽ fecerit ip̃e papa ꝓnuntiat in¬
dulgentiã put sibi placet hoc modo Auctoritate dei onnupotentis
patris et filii et spiritus sancti beatorum petri ⁊ pauli apostoloꝵ eius
et nostra omnb qui uenerunt hodie qui sunt in statu uere penitentie
concedimus indulgentiam unius ami et xl. diex uel plurium ad uolũ¬

Expanded text:
eum. In illo tempore, dicebat Jesus turbis Judaeorum et principibus sacerdotum: Ecce ego mitto ad vos prophetas, etc. Et osculato libro Evangeliorum per papam, fiat sermo aut per eum, aut 339 per aliquem cardinalem, cui ipse papa commiserit faciendum. Et facto sermone, subsecuta confessione per diaconum cardinalem, si papa sermonem fecerit, ipse papa pronuntiet indulgentiam prout ei placet: Auctoritate Dei omnipotentis, Patris, et Filii, et Spiritus sancti, beatorum Petri et Pauli apostolorum ejus, et nostra, omnibus qui venerunt hodie, qui sunt in statu verae poenitentiae, concedimus indulgentiam unius anni, et quadraginta dierum, vel
Abbreviated transcription (Latin):
tatis singłorum in statu in quo cũt est Caidiualat̃. ¶ Conseꝙ̃ter om̃ĩb aliis
prelatis singłis sugulariter Nam quilib Cardinal̃ ⁊ p̾latus extracta sibi-¬
met mitra deferens eam in manib uadit coram co ⁊ flexis genib tenet

Expanded text:
uitatis singulorum in statu, in quo tunc est cardinalatus; consequenter omnibus aliis uitatis singulorum in statu, in quo tunc est cardinalatus; consequenter omnibus aliis praelatis singulis singulariter. Nam quilibet cardinalis et praelatus, extracta sibimet mitra, deferens eam in manibus, vadit coram eo flexis genibus; tenet
Abbreviated transcription (Latin):
diaconorum. et dac ei duodetim denarios. Interim Cancores cancant uesperũ¬
caris ⁊c̾. hus dictis. Rec̃ non dicit᷑ nec. S. sed ant̃ ad magnis ᷑ incipiatur Ce¬
nantib aucẽ ⁊ c̃. Om̃ib complecis dicit poncifex orõem legendo. Respice
huius diei plenius concinetur̃. De largitione pb̃ru.¬
¶ Dictis uespens et mandato facto per pp̃am ut supdictũ est. Summus ponti-¬
sex pb̃num largitur Cardinalib ⁊ prelatis Nam indutus paramentis
usq ad dalmaticam inclusiue habens mancũ rubeum ad spatulas fanone
super Caput ⁊ super ip̃m mitram aurisrigiatam ducitur ad Capellam sancti
siluestri per duos diaconos Cardinalẽs in quam intrat ⁊ sic paratꝰ sedet in fal-¬
discono suo Et dat cuilibet cardin singularit̃ ⁊ p̾lato pb̃iium solitũ. Primo¬
uid Epĩs Card̃. secundo pb̃us Teitio diaconib secundum ordinem antig¬

Expanded text:
diaconorum, et dat ei duodecim denarios. Interim cantores cantant Vesperudiaconorum, et dat ei duodecim denarios. Interim cantores cantant Vesperuictis, lectio non dicitur, nec Versus, sed Antiphona cantatur, Coenantibus autem, etc. Omnibus completis, dicit pontifex Orationem legendo, Respice,hujus diei plenius continetur. LXXXV. De largitione presbyterii. Dictis Vesperis, et Mandato facto per papam, ut supra dictum est, summus pontifex presbyterium largitur cardinalibus et legatis. Nam indutus paramentis usque ad dalmaticam inclusive, habens mantum rubeum ad scapulas, fanonem super caput, et super ipsum mitram aurifrigiatam, ducitur ad capellam sancti Silvestri per duos diaconos cardinales, in quam intrat; et sic paratus sedet in faldistorio suo, et dat cuilibet cardinali singulariter et praelato prus, secundo presbyteris, tertio diaconibus secundum ordinem antiq
Abbreviated transcription (Latin):
Dominus Iħs xpistus et c. Tũnt pontifex reuertitur ad altare et
et dicit hanc orationem. Refecti ui etcͣ. Qua expleta draconus di
Isa igitur solemniter peracta indutus pontifex cto. Rͣ¬
sicut cantauit ascendit ad palatium/ comitantibus eum tam Epis¬
copis ꝙͣ presbil̃eus ⁊ draconib. Omnib peractis secundim ordinem suũ
Poncifey uero ingreditur basilicam sancti laurencii de palatio uel capellã sc̃i
maitini si est ad sanctum petrum ⁊ exuet planetam a assumit sibi mãtum in
scapulis imposito super caput suum fanone cum mitra facit mandatũ.xii.
habens ante se linteum mundũ et .xii. subdiacõi manent foris basilicam dis-¬
caltiati. duo uero hostiari accipunt Priorem in uluis et poitant eum añ
pontificem. Poncifex uero cum aqua calida lauat pedes eius ⁊ tergit lin-
teo et deosailatur pedes euis et dat ei duos solidos. Et sic facit unicuiq sub-

Expanded text:
Dominus Jesus Christus, etc. Tunc pontifex revertitur ad altare, Dominus Jesus Christus, etc. Tunc pontifex revertitur ad altare, et dicit hanc Orationem, Refecti, etc.; qua expleta, diaconus dicit . Missa igitur solemniter peracta, indutus pontifex, sicut cantavit, ascendit ad palatium, comitantibus eum tam episcopis quam presbyteris et diaconibus, omnibus peractis secundum ordinem suum. Pontifex vero ingreditur basilicam sancti Laurentii de Palatio, vel capellam sancti Martini, si est ad sanctum Petrum; et exuit planetam, et assumi sibi mantum in scapulis; imposito super caput suum fanone cum mitra facit Mandatum, duodhabens ante se linteum mundum, quo unus diacocalciati; duo vero ostiarii accipiunt priorem in ulnis, et portant eum ante pontificem. Pontifex verteo, et deosculatur pedem de
Abbreviated transcription (Latin):
atura olei et c. ¶ Post benedictionem uero istam omres episcopi ⁊ cardinales
salutent per ordinem sanctum crisma Et in salutando inclinent capita
dicentes. Aue sanctum crisia. Et deoscilantur ampulam. facta salu-¬
catione crismatis ab Episcopis et ꝑb̃ris statim debet fieri salutatio olei
ab eisdem hoc uidelicet modo ¶ Dominus papa salutat crisma et sta¬
tim postea oleum dicens. Aue sanctum oleum. Ita et ceteri singuli face¬
re debent. Postea reportentui. ampule processionaltter sicut fuerunt ad-¬
ducte ad sacrarium uel ad locum ubi sedere debent. Et inde discribuatur
unicuiq sicut debetur et fuerit oportunum. Pontisex uero in sede comu¬
nicat ilłos qui conunicare uosunt reuerenter tamen obfate integre de cor¬
pore domiun in diem parasceuen reseruantur. Sanguis uero domini pe¬
nitus assumatur. Pacis osculum non datur. Agnus dei dicatur. Et cõ.

Expanded text:
atura olei, etc. Post Benedictionem vero istam omnes episcopi et cardinales atura olei, etc. Post Benedictionem vero istam omnes episcopi et cardinales salutent per ordinem sanctum chrisma, et in salutando inclinent capita dicentes Ave, sanctum chrisma, et deosculentur ampullam. Facta salutatione chrismatis ab episcopis et presbyteris, statim debet fieri salutatio olei ab eisdem, hoc videlicet modo. Dominus papa salutat chrisma, et statim postea oleum, dicens Ave, sanctum oleum; ita et singuli facere debent. Postea reportentur ampullae processionaliter, sicut fuerunt adductae ad sacrarium, vel ad locum ubi sedere debent. Deinde distribuatur unicuique, sicut debetur et fuerit opportunum. Pontifex vero in sede communicat illos qui communicari volunt. Reverenter tamen oblatae integrae de corpore Domini in diem Parasceve reservantur; sanguis vero Domini penitus assumatur. Pacis osculum non datur, Agnus Dei dicatur, et communio,
Abbreviated transcription (Latin):
cio poncifex solus comunicat super altari sine ministuis et non cum
calamo sed cum calice tantum se confirmat illa die et sexta feria.
Et ponit illam quartam partem in calice. Postꝙ̃ autem comunitaue
rit ponit calicem super altare et patenam iuxta eum cum corpore
dñi reseruato. quia sexca fena de ipso sacrificio resumt et cooperitur
utrumos sindone munda ¶ Pertepto corpore et sanguine domni
pontifer ascendit ligneam sedem et concinuo duo acolici deferunt am¬
pulas inuolutas cum sindone abba serica in smistro brachio ita ut uideri
possint a medio. Et diaconus qui assiscit domino pape accpit ampulam
unam muixtam cum balsamo et representet eam poncisici tenens eam
in sinistro brachio inuolutam. Sũne poncifex alet ter in ipsam. Et post
eum alent etiam in ipsam ter omnes. Episcopi qui asistunt ibi Et pb̃ri
Cardinales. Et dicit sine cantu et dominus uobistum. Exortizo te cre¬

Expanded text:
cio, pontifex solus communicat super attare sine ministris, et non cum cio, pontifex solus communicat super attare sine ministris, et non cum calamo, sed cum calice tantum se confirmat illa die et sexta feria, et ponit illam quartam it, ponit calicem super altare, et patenam juxta eum cum corpore Domini reservato, quia sexta feria de ipso sacrificio resumutrumque sindone munda. Receptis corpore et sanguine Domini, pontifex ascendit ligneam sedem; et continuo duo acolythi deferunt ampullas involutas cum sindone alba serica in sinistro brachio, ita ut videri possint a medio; et diaconus, qui assistit domino papae, accipit ampullam unam mistam cum balsamo, et repraesentat eam pontifici, 357 tenens eam in sinistro brachio involutam. Tunc pontifex halet ter in ipsam; et post eum halent etiam in ipsam omnes episcopi, qui assistunt ibi, et presbyteri cardinales; et dicit sine cantu: Dominus vobiscum, Exorcizo te, cre
Abbreviated transcription (Latin):
seruationis et cum omni cautella usq in diem sabbati custoditũ. Dem¬
de Pontifex uenit ad altare accipiens ampulam uitream que intus se
continet quoddam uasculum aureum et in illo uasculo est lapis precio¬
sus concauus. Et in illa concauitate lapidis est diligenter preciosus
xpisti sanguis inclusus. Quii anualiter extrahitur̃ et reponitur̃
ibi in concauitate arce. Et tunc leuatur a pontifice et ostenditur̃ ut
tota cuiẜa ppłi uaseat cum timore et reuerentia et omni deuotione
eum uidere. Postea tradiciũ custodienda prion et canonicis ciusdez
eccl̃ie usq in diem sabbati Tũnc pontifex ad sacrificandum intrat
solus et intrat artam ut significetur̃ ꝙ in ueteri testamento scriptũ
est quia Surnmus pontifex intrabit semel in anno in sancta sancto¬
rum. Gãmen et auice et sinteamine superpositis Episcopo uel Cardi¬
nali cum capellano sacerdote niuistrante sibi ¶ Confecto ireq sacrifi¬

Expanded text:
servationis; et cum omni cautela usque in die Sabbati custoditur. Deiservationis; et cum omni cautela usque in die Sabbati custoditur. Deinde pontifex venit ad altare, accipiens ampullam vitream, quae intus se continet quoddam vasculum aureum, et in illo vasculo est lapis pretiosus concavus, et in illa concavitate lapidis est diligenter pretiosus Christi sanguis inclusus, qui annualiter extrahitur, et reponitur ibi in concavitate arcae, et tunc levatur a pontifice; et ostenditur, ut tota turba populi valeat cum timore et reverentia, et omni devotione eum videre. Postea traditur custodienda priori et canonicis ejusdem ecclesiae usque in diem Sabbati. Tunc pontifex ad sacrificandum intrat solus, et intrat arcam, ut significetur quod in Veteri Testamento scriptum est, quia summus pontifex intrabit semel in anno in sancta sanctorum; tamen et cruce et linteamine superpositis, episcopo vel cardinali cum capellano sacerdote ministrante sibi. Confecto itaque sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
sancti Gc̃orgi ubi ampule cumn ousmate et oleo conseruantũr Cardina¬
sis dyaconus accipit illam ampulam que est crismatis: Dũo alii subdi¬
aconi accipiant ilsas duas alias ampulas olei exoraisati et olei insu mo¬
rum et eo modo quo iuerunt reuertantur. ¶Uenientes autem ad al¬
care anteꝙ̃ dominus papa dicat. Per quem hec omĩa. subdiaconꝰ qui
baulat ampulam olei infirmoꝵ representẽt eam summo pontifici ad
benedicendum. Pontifex dicat plana uoce/ Exortizo te inmundissie
Huis benedictionib peractis reuertitur ad altare. et dict. Per quem
hec omnia ⁊cͣ. Weruntatem scire nos conuenit ꝙ si fuerit poncifex
lacerañ decantato. Credo in unum. et anceꝙ̃ intret ad sacrificandum
a diaconib leuatur mensa de altari paliis desuper complicatis/ Et
cum reuerentia et omni deuotione ab eisdem reportetur in capellam
sancti pancratii iuxta claustrum canonicorum quia ibi est locus con¬

Expanded text:
sancti Georgii, ubi ampullae cum chrismate et oleo conservantur. Cardinasancti Georgii, ubi ampullae cum chrismate et oleo conservantur. Cardinalis diaconus accipit illam ampullam, quae est chrismatis; duo alii subdiaconi accipiant illas duas alias ampullas olei exorcizati et olei infirmorum, et eo modo quo iverunt revertantur. Venientes autem ad altare, antequam dominus papa dicat Per quem haec omnia, 356 subdiaconus qui bajulat ampullam olei infirmorum, repraesentat eam summo pontifici ad benedicendum. Pontifex dicat plana voce Exorcizo te, immundissime. Iis Benedictionibus peractis, vertitur ad altare et dicit Per quem haec omnia, etc. Scire nos convenit, quod si fuerit pontifex Laterani, decantato Credo in unum Deum, et antequam intret ad sacrificandum, a diaconibus levatur mensa de altari palliis desuper complicatis, et cum reverentia et omni devotione ab eisdem reportetur in capellam sancti Pancratii juxta claustrum canonicorum, quod ibi est locus con