comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
g alium preũdii militũ utilitates ceterarum rerum quarũ fructũ utuitate me¬
iemur itemq in comoda cõtrariorũ. Qui ad dignitatẽ impelloꝵ maiorum
exempla que erũt uł cum piculo gloriosa coiligo postrritatis in mortalem
nienoriam augebit utilitatẽ ex laude nasci defeudoꝵ. semꝑ que ia cum dignita¬
te r̃ẽ coiĩcra. Sed ꝗd fieri poisit aut nõ poscit. ꝯd iq̃ & sit necrẽe aut non ũt¬

Expanded text:
militum, ceterarum rerum, quarum fructum utilitate metimur, itemque incommoda contrariorum; qui ad dignitatem impellit, maiorum exempla, quae erant vel cum periculo gloriosa, conliget, posteritatis immortalem memoriam augebit, utilitatem ex laude nasci defendet semperque eam cum dignitate esse coniunctam. Sed quid fieri possit aut non possit quidque et
Abbreviated transcription (Latin):
iliul ꝙ crassus si quando fiat ꝓfidu non stulticia fieri putat ut cãe nocranius
actidat. Nan ad sum̃a tociꝰ cãe ꝑtinoe caute an contra demostrata res sit qd ois
oracioĩs relique tons est narracio.
E quitur ut eã ponatur in quo udendum est ꝗd in controuersiam ueniat.
t um iuggerenda st̃ firmanienta cause coniuncte ut infirmandis contrariis

Expanded text:
uod Crassus, si quando fiat, perfidia, non stultitia fieri putat, ut causae noceamus, accidat. Nam ad summam totius causae pertinet, caute an contra demonstrata res sit, quod omnis orationis reliquae fons est narratio. Sequitur, ut causa ponatur, in quo videndum est, quid in controversiam veniat; tum suggerenda sunt firmamenta causae coniuncte et infi
Abbreviated transcription (Latin):
Sapiens enim cõuiliũ ẽ. multis q aliis dicendi relinquendus locꝰ. Litãda &e iͥ
grnii ostentatioĩs qr s̃uspicio. Conctio capit omẽm ium oracioi̾s & grauitate
uarietatẽ q deũderat. Ergo insuadñdo nichil eit optabiliꝰ qͣ dignitas. Nan ꝗ
utilitatem putãt nõ ꝗd maxime uelit suassor. sed ꝗd interdum magis irquatur
xime dignitatem sed uicit utilitas plerumq cum ibe̾st ille timor ea negletã
ne dignitatem quił posse retineri. Controuersia aute̾ inter homiinũ sentẽti¬
as aut in illo eit. utxum sit utiliꝰ aut & cum id conuenit. certatur utrũ hone¬
itati pociꝰ anutilitati sit coniulendum. Que qr pugnare sepe inter se uidentur¬

Expanded text:
sapiens enim est consilium multisque aliis dicendi relinquendus locus, vitanda etiam sapiens enim est consilium multisque aliis dicendi relinquendus locus, vitanda etiam ingeni ostentationis suspicio: contio capit omnem vim orationis et gravitatem varietatemque desiderat. Ergo in suadendo nihil est optabilius quam dignitas; nam qui utilitatem petit, non quid maxime velit suasor, sed quid interdum magis sequatur,ndam maxime dignitatem, sed vincit utilitas plerumque, cum subest ille timor ea neglecta ne dignitatem quidem posse retineri. Controversia autem est inter hominum sententias aut in illo, utrum sit utilius; aut etiam, cum id convenit, certatur, utrum honestati potius an utilitati consulendum sit; quae quia pugnare inter se sae
Abbreviated transcription (Latin):
que ad probandum argunientatioem ualo. Ea autem &e contiriacionem & repre¬
henuonem querit. Sedqr neq reprehendi que contra dicũtur possunt nisi tua con¬
firmes. neq hec contormari. nu illa reprehendas id circho &e natura hec oe utili¬
tate & contrictatione coniunctait̃. Oiniua aũt condudenda plerũq reb augẽ¬
dis uel inflamando iuditem uł mitigando oiũa que cum superiorib proĩs locis tũ
maxime extremo ad mentes iudicum qͣ maxime ꝓmouendas & adutilitate
nostram uocandas conterenda st.
E qz iane iam c̾a uidetur ẽẽ cur seternamus ea precepta que de iuantonil
tradenda st̃ aut laudanda. Sũt ei pleraq comiu̾a sed tanieniuadere¬
grauiisie michi uidentur eẽ ꝑsone. Nan& sapientis ẽ conicilium explicare
suum de maximis ⁊eb & honesti & diserti ut mente prouidere auctoritatex
bare. oracione psuadere poisit. Atq hec insenatu inmore apparatu agenda st̃.

Expanded text:
em valet; ea autem et confirmationem et reprehensionem quaerit; sed quia neque reprehendi, quae contra dicuntur, possunt, nisi tua confirmes, neque haec confirmari, nisi illa reprehendas, idcirco haec et natura et utilitate et tractatione coniuncta sunt. Omnia autem concludenda sunt plerumque rebus augendis vel inflammando iudice vel mitigando; omniaque cum superioribus orationis locis tum maxime extremo ad mentis iudicum quam maxime permovendas et ad utilitatem nostram vocandas conferenda sunt. Neque sane iam causa videtur esse cur secernamus ea praecepta, quae de suasionibus tradenda sae videtur esse; nam et sapientis est consilium explicare suum de maximis rebus et honesti et diserti, ut mente providere, auctoritate probare, oratione persuadere possis. Atque haec in senatu minore apparatu agenda sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
cere anmos acontraru detemice & ad urim cogor tradutere. deniq ula que ta¬
cilin udentur qui que difticiliori st̃ nõ pnłim michi promeo uire iũmo. unum
ut molecto aut diticili arguniento aut loco non nonqͣ onnio nchuil respondeam..
forũtam aliqs uire irrierit. Quis enim ẽ qui id tatere nõ poiñt. Sed ñ que prenut¬
es ueheinenciꝰ ita contedere ĩoloe ut no modo abiecto sed uȩ rerecto ꝗdeiu ĩcuto su¬
gere uidrar sed adhibere quandam in dicendo ipei̾ atii pompami & pugnare si¬
uulem t̾iigani. Comistere uero in ieo p̾sidio ue ut non tugiendi tetis sees capir̃

Expanded text:
or deducere. Duo denique illa, quae facillima videntur, quoniam quae difficiliora sunt, non possum, mihi pro meo iure sumo: unum, ut molesto aut difficili argumento aut loco non numquam omnino nihil respondeam, quod forsitan aliquis iure inriserit; quis enim est, qui id facere non pores vehementius, ita cedere solere, ut non modo non abiecto, sed ne reiecto quidem scuto fugere videar, sed adhibere quandam in dicendo speciem atque pompam et pugnae similem fugam; consistere vero in meo praesidio sic, ut non fugien
Abbreviated transcription (Latin):
Arguta &e significacio eͥ cum pua re & iepe uerto res olistura & latens ilustenur
ut cum . g. fabricio. R. crueliꝰ homo ut existimatur auatus & furix sed egre¬
gie furtis & lonus imperator gratias agerae qͣ ie homo inuucus anuute ii ciia
iello p̾fertini magno a& graui nichil eit quonuchi gracias agas inquit ii maliu
compilari qͣ uenire ut asello at̾ricanus olucienti lustrum illud int̾elix nolin
quit muriri is enim qui te exerririis exemit iustru condidit. & iurinu
inmoliuit. Tanta suipicio est ut religione ciuitite abitruxisse iudemir q ued¬

Expanded text:
ficatio est, cum parva re et saepe verbo res obscura et latens inlustratur; ut, cum C. Fabricio P. Cornelius, homo, ut existimabatur, avarus et furax, sed egregie fortis et bonus imperator, gratias ageret, quod se homo inimicus consulem fecisset, bello praesertim magno et gravi "nihil est, quod mihi gratias agas," inquit "si malui compilari quam venire"; ut Asello Africanus obicienti lustrum illud infelix, "noli" inquit "mirari; is enim, qui te ex aerariis exemit, lustrum condidit et taurum immolavit." Tacita suspicio est, ut religione civitatem obstrinxisse videatur Mu
Abbreviated transcription (Latin):
minitatenq ueriari sed codeo ad citera. Et hiuc sinitinium duimulatio¬
cartre hon esto uerlo uiciosa uos aiellatur ut cum atricanus cenior tribiu mone¬
bat eniri s entucionem qui im pauli pugna nõ asuerat cum nie se custodie iaire
uru isle uiteriut Salinatori maximus cum Tareente aminso arcem tamen
iuitĩrs Iuuꝰ retinuuso multaq ex ea prelia prectara tecus& dm aliquot
ruit annos ruxius id opidum recepiss&e rogune q tum Salmatoꝵ ut me¬

Expanded text:
e versari. Sed redeo ad cetera. Est huic finitimum dissimulationi, cum honesto verbo vitiosa res appellatur; ut cum Africanus censor tribu movebat eum centurionem, qui in Pauli pugna non adfuerat, cum ille se custodiae causa iud excipias atque ille vult; ut Salinatori Maximus, cum Tarento amisso arcem tamen Livius retinuisset multaque ex ea proelia praeclara fecisset, cum aliquot post annis Maximus id oppidum recepisset rogaretque eum Salinator, ut me
Abbreviated transcription (Latin):
tii on illo genere de qua ante dixi cun contriri dieas ut lanne crnius. Secd cu
genere oriciõis seuere iudos cum iliter iecias ac loquire. Ut noster Siruoli de¬
ꝓtumelio illi aniganimo cui pro .g. grachi cipite erat auru repensu roganu
ut ĩe iasiam pectectũ diceroe quid tilu us inquit isane. tinti nulorii eͥ ił¬
titudo ciuum ut tibi egohie mntirinem ii rome ininseris te pauas annus ad
maximas pecumas eẽ uenturu. Iulxe gn̾e ranmiꝰ in amulilni iius aptricanũ hc
emilianũ dicit fiuiie ut eum cuni grem uerto appellat pronam. Sid un terut¬

Expanded text:
um contraria dicas, ut Lamiae Crassus, sed cum toto genere orationis severe ludas, cum aliter sentias ac loquare; ut noster Scaevola Septumuleio illi Anagnino, cui pro C. Gracchi capite erat aurum repensum, roganti, ut se in Asiam praefectum duceret "quid tibi vis," inquit "insane? tanta malorum est multitudo civium, ut tibi ego hoc confirmem, si Romae manseris, te paucis annis ad maximas pecunias esse venturum." In hoc genere Fannius in annalibus suis Africanum hunc Aemilianum dicit fuisse egregiu
Abbreviated transcription (Latin):
stuite cum fale dicat aligo ut tibi antoni adancia cum audusa te cenbrem
ateri duronio de ambitu postulatum aliquando inquit tibi tuum negocium
agere litebit. I aide tec ridentur & ixxcule omnia que a prudentib q̃r ꝑ dis
ñtulacionem uoni uitsigendi sbasurde salseq diciuitur. Ex quo genere tͥ
& non uideri intligere quid intdigas: ut potidiꝰ qualem exutimas qu arae¬
ulterio deprehenditur. tudim ut ego qui indilectu meteilo cum extiusatione
ycutorũ are ori accurae & dixiña. tu igitur nichu uides: Ego uero i¬
quam a porta esglina uideo uillam tuam ut uld̾ Naucar nui cum ad rota

Expanded text:
stulte cum sale dicat aliquid: ut tibi, Antoni, Mancia, cum audisset te censorem a M. Duronio de ambitu postulatum, "aliquando" inquit "tibi tuum negotium agere licebit." Valde haec ridentur et hercule omnia, quae a prudentibus quasi per simulationem non intellegendi subabsurde salseque dicuntur. Ex quo genere est etiam non videri intellegere quod intellegas, ut Pontidius "qualem existimas, qui in adulterio deprehenditur?" "tardum!" ut ego, qui in dilectu Metello, cum excusationem oculorum a me non acciperet et dixisset "tu igitur nihil vides?" "ego vero" inquam "a porta Esquilina video villam tuam;" ut illud Nasicae, qui cum ad poetam
Abbreviated transcription (Latin):
toro actidẽ mitemur cum agitur noͥ solum ingenii nr̃i existimatio. Nã
id cẽt irius qͣr qͣ cũ profei sis te id posse tatere & pauci ne id qui negligen¬
duni est sed alia it maiori mnulto fides ofticiũ diugencia quib reb adduct
õ cum alienissimos defendimꝰ tamen eos auenos ũ ip̃i uiri boni uolunius
hũ oxistimore nõ possurtiꝰ s ut dixi ne lix in nobis mitũ eẽ uideatur cum es

Expanded text:
foro accidere miremur: cum agitur non solum ingenii nostri existimatio nam foro accidere miremur: cum agitur non solum ingenii nostri existimatio nam id esset levius, quamquam cum professus sis, te id posse facere, quod pauci, ne id quidem negligendum est sed alia sunt maiora multo, fides, officium, diligentia: quib. reb. adducti, etiam cum alienissimos defendimus, tamen eos alienos, si ipsi viri boni volumus haberi, existimare non possumus, sed, ut dixi, ne hoc in no
Abbreviated transcription (Latin):
sensib ad quos illos audduce̾ uellem ꝑ moueret. Neq enim facile eit pticrẽ
ut irascatur ei cui tu uelis uider si tu ipe id iente fatere uideare. Neq ut ode¬
rit eum quem tu uelis nii te ip̃m flagrantẽ odio ante uiderit. Neq at
miserunrdiam adducetur nisi & tusigna doloris tui uerbis sentencis uo¬
ce uultu collacrimacio̾e deniq ostenderi. Ut enim nisa materies tam fi¬
cuis ad exardestendũ eͥ que nisi ad moto igni concipere poit sic miłi mẽs
eit tani ad asperhendũdã iuim oratoris parata que ipisit intendi nisi infli¬
matus upẽ ad eam & ardens accesierit. Ac ne torte hic magnum at mira¬
quos agas tractes que ditendo ut nichil opus ut umulatioe &e sallati. qri
enim natuui oracioĩs eiꝰ que suscipitur ad auorũ aninos ꝑ mouendos
in caũis in iudiciis in amicorũ ꝑiculis in concursu tominũ in ciuitate:

Expanded text:
sensibus, ad quos illos abducere vellem, permoverer. Neque enim facile est perficere, sensibus, ad quos illos abducere vellem, permoverer. Neque enim facile est perficere, ut irascatur, cui tu velis, iudex, si tu et ipse id lente ferre videaris, ne; ut oderit eum, quem tu velis, nisi teipsum flagrantem odio ante viderit. Neque ad miseri cordiam abducetur, nisi ei tu signa doloris tui verbis, senteutiis, voce, vultu, collachrymatione, denique ostenderis. Ut enim nulla materies tam facilis ad exardescendum est, quae nisi admoto igne, ignem concipere possit: sic nulla mens est tam ad comprehenden dam vim Oratoris parata, quae possit incendi: nisi inflammatus ad eam, et ardens ipse accesseris. Ac ne forre hoc magnum, ac miraquos agas tractesque dicendo, ut nihil opus sit simulatione, et fallaciis. Ipsa enim natura orationis eius, quae suscipitur ad aliorin aeusis, in iudiciis, in amicorum periculis, in consensu hominum, in civitate, in
Abbreviated transcription (Latin):
ioloe. Tantia ẽ fliuuen gruuimoꝵ optimoꝵ q uerlorũ tani integite ien¬
tencie tam uarie. tam noue tã sine pigm̃tis faito q puerii ut michi nõ
solum tu incendere uidicẽ s ipe ardere iudearis. Neq firri potes ut do¬
ieat ia qui audit. ut oderit. ut inuideat. ut ꝑtimescat aliꝗd. ut ad fic¬
tu misericordiam aucatur que niu omues hii motus quos ortor adhi
bere uolet iudici in ipo oratore im pressi ecͣ atu intinxi uidelũt. Quod
si fretus aliquis dolor suscipiendus eẽt & si in eitnm genẽ oratiois nchil
eẽt niu falsum atip in nutatioe simuatũ maiorars aliqua forsitaͥ eẽt ic¬
quirendat. Nunc ego quid tibi Crasse quid ceteris accidat uescio de
me au̾t eã ulła est cur ap̾ homines peudentissimos atq anucisamos
aut odiũ excitare dicendo uoliu quin ipͥ̃e in cmmouendis iudicib his ip̃is

Expanded text:
solet; tantum est flumen gravissimorum optimorumque verborum, tam integrae sensolet; tantum est flumen gravissimorum optimorumque verborum, tam integrae sententiae, tum verae, tam novae, tam sine pigmentis fucoque puerili, ut mihi non solum tu incendere iudicem, sed ipse ardere videaris. Neque fieri potest ut doleat is, qui audit, ut oderit, ut invideat, ut pertimescat aliquid, ut ad fletum misericordiamque deducatur, nisi omnes illi motus, quos orbere volet iudici, in ipso oratore impressi esse, atque inusti videbuntur. Quod si fictus aliquis dolor suscipiendus esset, et si eiusmodi genere orationis nihil esset, nisi falsum, atque imitatione simulatum: maior ars aliqua forsitan esset requirenda: nunc ego quid tibi, Crasse, qui ceteris accidat, nescio: de me autem causa nulla est, cur apud homines prudentissimos atque amicissimos aut odium excitare dicendo volui quin ipse in commovendis iudicibus iis ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
extimet. qid expetent. qd uelint. quo deduci oracione facaie posse uidiit᷑
Siie da̾t iti ut ante dixi sua spante i quo impelliniꝰ indinant atui propenda e
accipio qđ datur. & ad id uncte aliquis tlatus octenditur uela do. Sin eit
integer quietus q iudex plus eit operis. Suit ei oi dicendo excitanda
est flexanuna ato mnius regina recũ oratio ut no modo inclinitite̾ errigẽ
uut stantẽ idinare sed & ad ueriantẽ & repugnante̾ ut imperitor tonꝰ
ic fietis capere pomit. Hec sut illa que me ludẽs Crissus modo flagitabat
cũ une duuinntꝰ tractori soiere diceret de in cãm martii aquitii geuiq hior¬
bam nõ uilis que aliis qĩ p̾clare acta lancdaroe. Que mehercte ego crasse cũ
atr trudantur tantus color crcłis Horrẽ suteo tanta ius auimi tintus ini¬
retus tantus dolor cetulis uultu grstu digito denuq uto tuo signiticiri

Expanded text:
existiment, quid exspectent, quid velint, quo deduci oratione facillime posse videantur. existiment, quid exspectent, quid velint, quo deduci oratione facillime posse videantur. Si se dant et, ut ante dixi, sua sponte, quo impellimus, inclinant atque propendent, accipio quod datur et ad id, unde aliquis flatus ostenditur, vela do; sin est integer quietusque iudex, plus est operis; sunt enim omnia dicendo excitanda, est flexanima atque omnium regina rerum oratio, ut non modo inclinantem excipere aut stantem inclinare, sed etiam adversantem ac repugnantem, ut imperator fortis ac bonus, capere possit. Haec sunt illa, quae me ludens Crassus modo flagitabat, cum a me divinitus tractari solere diceret et in causa M'. Aquili Gaique Norbani non nullisque aliis quasi praeclare acta laudaret, quae me hercule ego, Crasse, cum a te tractantur in causis, horrere soleo: tanta vis animi, tantus impetus, tantus dolor oculis, vultu, gestu, digito denique isto tuo significari
Abbreviated transcription (Latin):
tem iudicum ꝑmouet impellitq ut aut oderint. aut diligant. aut
iuident aut saliu̾i uelit : aut metuant. aut sperent. aut cupiant. aut ab¬
horrenit. aut ietentur. aut mereant. aut nusercantur aut pinure uelint.
uit ad eos motus deducentur. ni qui finitum st̃ & propinqui his ac talib
mimi ꝑmocionibꝰ. Atu illl̾ eit optandum oratori. ut aliquã ꝑmocione
nimorũ sua ĩponte ip̃i afferant ad caniam iudites ad il ip utilitas oratoris fi¬
tae acromudatã facuꝰ ẽ eiͥ curentẽ ut auit incitare q̃z ommoue̾ langue̾te̾
Sin id aut nõ erit aut erit obiturus sicut medico diligenti priusqͣ conet̃᷑
egro adhibere mediciui nõ soluͥ morbi eiꝰ cui mederi uolet sed & consuetu¬
do ualentis & natura corporis cognoitenda est ut equide cum aggredior a
ciputem causami &e grane ad anmos iudicũ ꝑ tractandos oñu mente in ei
cgiticiore curiq uersor ut octorer qͣ sagacinime possim quid iencunt. quid

Expanded text:
tis iudicum permovet impellitque, ut aut oderint aut diligant aut invideant aut salvum velint aut metuant aut sperent aut cupiant aut abhorreant aut laetentur aut maereant aut misereantur aut poenire velint aut ad eos motus deducantur, si qui finitimi sunt et de propinquis ac talibus animi permotionibus. Atque illud optandum est oratori, ut aliquam permotionem animorum sua sponte ipsi adferant ad causam iudices ad id, quod utilitas oratoris feret, accommodatam; facilius est enim currentem, ut aiunt, incitare quam commovere languentem; sin id aut non erit aut erit obscurius, sicut medico diligenti, priusquam conetur aegro adhibere medicinam, non solum morbus eius, cui mederi volet, sed etiam consuetudo valentis et natura corporis cognoscenda est, sic equidem cum adgredior in ancipiti causa et gravi ad animos iudicum pertractandos, omni mente in ea cogitatione curaque versor, ut odorer, quam sagacissime possim, quid sentiant, quid
Abbreviated transcription (Latin):
ra ũnt ambigui genera de quib est doctrina quedam i̾tilior attendere & aũ¬
cupari uerba oportebit in quo ut ea que unt trigidiora uitemus. Et e̾iz cauẽ¬
dum est ne arcessitum dictum putetur ꝑ młta tamen acute ditemus. Altetu
genus eit ꝙ halet puam uerbi inmutationem qđ inlittera unitum greciuo¬

Expanded text:
ra sint ambigui genera, de quibus est doctrina quaedam subtilior, attendere et aura sint ambigui genera, de quibus est doctrina quaedam subtilior, attendere et aucupari verba oportebit; in quo, ut ea, quae sint frigidiora, vitemus,—est enim cavendum, ne arcessitum dictum putetur—permulta tamen acute dicemus. Alterum genus est, quod habet parvam verbi immutationem, quod in littera positum Graeci vo
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur ium uerbi in aliud qͣ ceteri accipiant iosse ducere. Sed ad miracidem
magis qͣ tnum mouent nisi si quando incidit i aliud quoq genuis ridicuui
que genera ꝑcurram equidem. Sed ũtis eẽ noctusimũ ridiculi genus cum ali¬
uel ex pectamus aliud dicitur hic nobis met ip̃is noster ereor iñum mouet
quosi ad mixtum est &e̾ amibiguum fit sauius ut apͥ nenium udetur ẽẽ mi¬
sericors ille qui iudicatum duciuid& ꝓ cuncratur ita quanti additus mule
minunum si ad didissoe tantummodo ducas licet erͣt ulud genus ridiciui pͦ¬
ter expectationem. Sed qr addidit nichil addo ducas ucet addito altero abi¬
guo genere ridiciui fuit ut michi quidem uidetur faisissimus. hoc torumẽ
uenustissimum cum in altercacione atripinir ab aduersario uerbum & exeo ut
a catullo mi philipum in eum ip̃m aliqd̾ qui laceniuit infigitur. Sed cum plu¬

Expanded text:
videtur vim verbi in aliud, atque ceteri accipiant, posse ducere; sed admirationem videtur vim verbi in aliud, atque ceteri accipiant, posse ducere; sed admirationem magis quam risum movet, nisi si quando incidit in aliud quoque genus ridiculi, quae genera percurram equidem. Sed scitis esse notissimum ridiculi genus, cum aliud exspectamus, aliud dicitur: hic nobismet ipsis noster error risum movet: quod si admixtum est etiam ambiguum, fit salsius; ut apud Novium videtur esse misericors ille, qui iudicatum duci videt: percontatur ita: "quanti addictus?" "Mille nummum." Si addidisset tantummodo "ducas licet"; esset illud genus ridiculi praeter exspectationem; sed quia addidit "nihil addo, ducas licet"; addito ambiguo altero genere ridiculi, fuit, ut mihi quidem videtur, salsissimus. Hoc tum est venustum, cum in altercatione arripitur ab adversario verbum et ex eo, ut a Catulo in Philippum, in eum ipsum aliquid, qui lacessivit, infligitur. Sed cum plu
Abbreviated transcription (Latin):
uleraie. Terciumi eit oris de prauatio non digna nobis. Quatrim obitentatio nõ
solirm non turo digna sed uix conuiuio iberotum. detractis iginir tot reb ex hec
oritiio loto tatecie telique st̃. que aut inre ut ante dixi poite uident r ẽẽ uti
prutatis uerbus salem aminittit inuerbus ht leporem ominem. A nibigua st im
prius accuta ati inuerbo ponta. non mre ied non sere mnignum ruummi mouent
magis ut belle ut uitterate dicta laudantur ut inulum Ticium qui cum itudis¬
se pua iudera oe idem ũgna satra noctu frangere putaretur. gregulos q eumi¬
campum nõ uenule regrer&ẽ excusauit uespa terenciꝰ ꝙ cum brachium frrgire di¬
crre. At ulud africani ꝙ est ap̃ iucilum quid aecius nuculatti an antixum ius
facere inquit ut tiuis amicus Euisse grauiꝰ non ẽẽ sextintis & n queritia is qui
mpellatur dicax tex genere maxie exceilit sed risus mouent alia muores. a¬
mbiguum ꝑiẽ ip̃m probatur id quidem ut ante dixi uel maxime ingruiosi eiz

Expanded text:
est liberale; tertium, oris depravatio, non digna nobis; quartum, obscenitas, non solum non foro digna, sed vix convivio liberorum. Detractis igitur tot rebus ex hoc oratorio loco facetiae reliquae sunt, quae aut in re, ut ante divisi, positae videntur esse aut in eporem. Ambigua sunt in primis acuta atque in verbo posita, non in re; sed non saepe magnum risum movent; magis ut belle, ut litterate dicta laudantur; ut in illum Titium, qui cum studiose pila luderet et idem signa sacra noctu frangere putaretur gregalesque eumcampum non venisset, requirerent, excusavit Vespa Terentius, quod eum bracchium fregisse diceret; ut illud Africani, quod est apud Lucilium Quid Decius? Nuculam an confixum vis facere? inquit: ut tuus amicus, Crasse, Granius, "non esse sextantis." Et si quaeritis, is, qui appellatur dicax, hoc genere maxime excellet; sed risum movent alia maiorem. Ambiguum per se ipsum probatur id quidem, ut ante dixi, vel maxime; ingeniosi enim
Abbreviated transcription (Latin):
iudire desiderat nec cũ in eam racionẽ ingressus sis celeriter discedũ ẽ. Non
eĩ sic̾ argumientũ ũmł atq positũ ẽ arripitite alterũ q & terciũ poscitur
ita misericnrdia aut inuidũ atq iracondiã uinił atq intuleris possis cmouẽ
Argumentũ eĩ racio ip̃a ifiriat q simł ati emissa ẽ ad herescit. Illud aũt
genus oratiois nõ cognicioẽ uidicis s magis ꝓturbacumẽ reꝗrit. Que cinisca¬

Expanded text:
audire desiderant; nec cum in eam rationem ingressus sis, celeriter discedendum est; non audire desiderant; nec cum in eam rationem ingressus sis, celeriter discedendum est; non enim, sicut argumentum, simul atque positum est, adripitur alterumque et tertium poscitur, ita misericordiam aut invidiam aut iracundiam, simul atque intuleris, possis commovere: argumentum ratio ipsa confirmat idque, simul atque emissum est, adhaerescit; illud autem genus orationis non cognitionem iudicis, sed magis perturbationem requirit, quam conse
Abbreviated transcription (Latin):
Sed eit quedã inhis auob gñib quorũ alterũ lene alterũ uelxmẽs ẽẽ uo¬
iumꝰ ditticilis ad distinguendũ similitudo. Nan ex illi lenitate qua ancui¬
amur his qui auduit ad hanc ium accerinia aua rosdem incitamus intliat
oportet aliꝗd ex hac ui nononq̃ animi aliꝗd intiuendũ est illi lenitati. Neq
est illa temperacior or̃o que illa qua aspitas contẽciois oratoris ip̃i humaĩ¬
tate conditur: remisio aut ienitatis quadã grauitate & cõtencioe firmatur
Inutroq aut genere dicendi & illo in quoius atq m̾te̾cio queritur & ĩhoc
quo ad uitam & mores accomodatur & principia tardast̾ & exitus tamenibi¬
si & producti ẽẽ debent. Nan neq assiuendum statim est ad illł genus orai¬
cionis abest ei totum a causa & homines pͥꝰ ip̃m illũ ꝙ propriũ ñuuiditii est

Expanded text:
Sed est quaedam in his duobus generibus, quorum alterum lene, alterum vehemens esse voSed est quaedam in his duobus generibus, quorum alterum lene, alterum vehemens esse volumus, difficilis ad distinguendum similitudo; nam et ex illa lenitate, qua conciliamur eis, qui audiunt, ad hanc vim acerrimam, qua eosdem excitamus, influat oportet aliquid, et ex hac vi non numquam animi aliquid inflandum est illi lenitati; neque est ulla temperatior oratio quam illa, in qua asperitas contentionis oratoris ipsius humanitate conditur, remissio autem lenitatis quadam gravitate et contentione firmatur. In utroque autem genere dicendi et illo, in quo vis atque contentio quaeritur, et hoc, quod ad vitam et mores accommodatur, et principia tarda sunt et exitus item spissi et producti esse debent. Nam neque adsiliendum statim est ad genus illud orationis; abest enim totum a causa et homines prius ipsum illud, quod proprium sui iudici est,
Abbreviated transcription (Latin):
ad alioꝵ ẽẽ collata sese q qua gloriã repernssẽ udeantur tamen& si ea nõ
iuũ & ꝓuagatum ipetuu inuidetur au̾t preitanti florenti q fornune
ut txc opinio nuinuatur & illa excelles opĩone fuotuna cum laluribus
& miseris pnuxta ẽẽ udeatur. Ia misericordia mouetur. nis quiaudit
idduci uĩt ut ula que de altero de plorentur ad suas res reuocet quas aut
tulerit acerbas. aut timeat. aut intuens aliũ trebro ad se ip̃ni reuertatur
ita cum singli caũs humanꝵ miseriatũ grauitre actipiũtur ñ dicutur do¬
ientrr tum afflicta & postrarta uirtus maxime iuctuosa eit. Et ut illa al¬
trra ꝑs orõis que probitatis comendatione̾ boni uiri delet ipeciẽ tueri leĩs
ut sepe iam dixi atii ib̾missa sit hec que suscipitur ab oratore adammutã¬
dos animos atiiz onũ racione flectendos intenita ac uehemens c̃ẽ aot.

Expanded text:
ad aliorum esse collata, seseque si quam gloriam peperisse videatur, tametsi ea non ad aliorum esse collata, seseque si quam gloriam peperisse videatur, tametsi ea non vitium et perpetuum, invidetur autem praestanti florentique fortunae, ut haec opinioet miseriis permista esse videatur. Iam misericordia movetur, si is, qui audit, adduci potest, ut illa quae de altero deplorantur, ad suas res revocet, quas aut tulerit acerbas, aut timeat, aut intuens alium crebro ad seipsum revertatur. Ita cum singuli casus humanarum graviter accipiantur, si dicuntur dolenter, tum adflicta et prostrata virtus maxime luctuosa est. Et ut illa altera pars orationis, quae probitatis commendatione boni viri debet speciem tueri, lenis, ut saepe iam dixi, atque summissa, sic haec, quae suscipitur ab oratore ad commutandos animos atque omni ratione flectendos, intenta ac vehemens esse debet.
Abbreviated transcription (Latin):
ostenũo. Item timor incutitur aut exipoꝵ ꝑiculis aut ex anniub. Interior
ẽ ule propri s hic q comiũs ad eandem similitudinẽ ẽ ꝑdicendus par atiqru
muidie nec nunꝰ uirui opꝰ ut in ea ix̃primenda q̃ excitanda. Inuidet aũtho¬
mines maxime parib aut inferiorib cum se relictos senciũt illos aũt dola
euolasse s & superiorib inuictetur sepe uehementer & eo mag̃ si intollerati
se iactant & equabuitate̾ õis iuris prestãtia dignitatis aut foetune iue trã¬
seut. Que ñ inflamanda it̾ maxine dicẽdũ ẽ nõ ẽẽ uictute parata demde
& uitiis ati peceatis. Tum si erũt honeitiora atu grauiora tamenno ẽe
tãti ulla merita quãta miosẽcia hom̃is quãtũq fastidium. Ad iẽ dĩdu
uit magno ula labore magnis q ꝑiculis c̃ẽ ꝑta. nec ad siu̾ amudũ sed

Expanded text:
offensio; item timor incutitur aut ex ipsorum periculis aut ex communibus: interior offensio; item timor incutitur aut ex ipsorum periculis aut ex communibus: interior est ille proprius; sed hic quoque communis ad eandem similitudinem est perducendus. Par atque invidiae nec minus virium opus sit in ea comprimenda quam in excitanda. Invident autem homines maxime paribus aut inferioribus, cum se relictos sentiunt, illos autem dolent evolasse; sed etiam superioribus invidetur saepe vehementer et eo magis, si intolerantius se iactant et aequabilitatem communis iuris praestantia dignitatis aut fortunae suae transeunt; quae si inflammanda sunt, maxime dicendum est non esse virtute parata, deinde etiam vitiis atque peccatis, tum, si erunt honestiora atque graviora, tamen non esse tanta illa merita, quantam insolentiam hominis quantumque fautem: magno illalabore, magnis periculis esse parta, nec ad suum commodum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
pare. Nano tee res amoreni magis ainciiat illa uirtutis dereniio caritatẽ
Niusq proficit ũ proponitur sres utilitatis tuture q̃ preteriti bniticii amn¬
memoracio. Enitendum eit ut oitendas in ei re quã detendas aut digniti
tẽ aut utilitatẽ iner̃. Eumo cui concuias hũc amorẽ ugnitices nchilaa
utilitaten iuami retulisse ac nichil omĩo fecise ca sua. Iniudetur ei como¬
dis ixminũ ipõrum studiis autr̾ eorũ erteris comodandi fauetur. Uidendũ¬
n her lom eit ue quos ob benefacta diligi uolemus eoꝵ iaudẽ atu gloriam
ͥ alios itruere discemus. & a nobis ac noitris demouere. Eademq hec gene
ra tractãda sunt in iracundia. uel excitanda. uel sedanda. Nã si ꝙ ip̃is qui au¬
au̾it ꝓniciosum aut iutile sit id factum augras. odium treatur. S in qd
aut in bonos uiros aut in eos quos minime quisq debuerit aut mirempli
tum excitatur ui nõ tan acerbum odiũ tamen aut inuidia aut odiinõ dissilis

Expanded text:
io charitatem: plusque proficit, si proponitur spes utilitatis futurae, quam praeteriti beneficii commemoratio. Enitendum est, ut ostendas in eare, quam defendas, aut dignitatem e aut utilitatem, eumque, cui concilies hunc amorem, significes nihil ad utilitatem suam rettulisse ac nihil omnino fecisse causa sua; invidetur enim commodis hominum ipsorum, studiis autem eorum ceteris commodandi favetur. Videndumque hoc loco est ne, quos ob benefacta diligi volemus, eorum laudem atque gloriam, s et in alios odium struere discemus et a nobis ac nostris demovere; eademque haec genera sunt tractanda in iracundia vel excitanda vel sedanda; nam si, quod ipsis, qui audiunt, perniciosum aut inutile sit, id factum augeas, odium creatur; sin, quod aut in bonos viros aut in eos, quos minime quisque debuerit, aut in rem publicam, tum excitatur, si non tam acerbum odium, tamen aut invidiae aut odi non dissimilis
Abbreviated transcription (Latin):
autem st̃ ridicula tractanda oratori ꝓ quã diligenter uidendũ ẽ. id ꝙ in
quarto ioco querendi posueraniꝰ. Nan nec insignis improbitis & scelece
iuĩcta nec uirsus inseria agitata ridetur racinorosos eni maiore quadamui

Expanded text:
autem sint ridicula tractanda oratori, perquam diligenter videndum est, quod in autem sint ridicula tractanda oratori, perquam diligenter videndum est, quod in quarto loco quaerendi posueramus. Nam nec insignis improbitas et scelere iuncta nec rursus miseria insignis agitata ridetur: facinerosos enim maiore quadam
Abbreviated transcription (Latin):
rerente erumpat ut cum cupientes tenere nequeamus ce quomodo snmł ia¬
illi sciroe qui polliceretitur. ¶locus aũt & regio qĩ ridiculi Nan i proxie
queritur turpitudine & deformitate quadam continetur. Nec en rident᷑
uł sola uel maxime que notant & designant turpinidine aliquam nontle¬
piter. Est aut ut ad illud terciũ ueniam ẽ plane oratoris mouere risum
uł ꝙ ip̃a hilaritas beniuolentia conciliat ei ꝓ que̾ excitata est uł qđ ad nu¬
nintur omnes acumen uno sepe inuerbo pontum maxime respondentis no
nõqͣ & lacescentis. uł ꝙ frangit aduersariũ qđ impedit qł leuat qđ deter
r& qđ refurat uł ꝙ ip̃m oratorẽ politum ẽe̾ honune significat ꝙ erudi¬
tum qđ urbanũ maximeq ꝙ tristiciã & seueritatem nutigit & relaxat
odiosas q res argumentis dilui nõ facile ẽ loco risuq disoluit. Quatenus

Expanded text:
repente erumpat, ut eum cupientes tenere nequeamus, et quo modo simul larepente erumpat, ut eum cupientes tenere nequeamus, et quo modo simul laem scirent, qui pollicerentur. Locus autem et regio quasi ridiculi—nam id proxime quaeritur—turpitudine et deformitate quadam continetur; haec enim ridentur vel sola vel maxime, quae notant et designant turpitudinem aliquam non turpiter. Est autem, ut ad illud tertium veniam, est plane oratoris movere risum; vel quod ipsa hilaritas benevolentiam conciliat ei, per quem excitata est; vel quod admirantur omnes acumen uno saepe in verbo positum maxime respondentis, non numquam etiam lacessentis; vel quod frangit adversarium, quod impedit, quod elevat, quod deterrem politum esse hominem significat, quod eruditum, quod urbanum, maxime quod tristitiam ac severitatem mitigat et relaxat odiosasque res saepe, quas argumentis dilui non facile est, ioco risuque dissolvit. Quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
eum que cum Catullꝰ nuꝑ audissoꝵ fenum aiebat alios ẽẽ oportere.
Im ille iocabatur inquit Catullus presertim cum ita dicit ip̾e ut ambro¬
sia allendus ẽẽ uideatur. Uerũ te cesar audiamꝰ ut ad Antoni renquare¬
deainus. Et Autoniꝰ ꝑ pauea quidẽ michi restant inquit sed tamen defes¬
sus iam labore atii itinere disputaciois mee requiesca in criauis sermone qͣi in
aliquo ꝑ oportuno diuersorio.
Tqui in quit Iuliꝰ non numis uberale hospicium meum dites. Nante i
iuam smił ac ꝓpaucum gustaris extruda̾ & riciã ac ne diuitiꝰ uos demo¬
rer de oi ito genere quid sencim ꝓbreuiter expona de risu quinque st que
querantur. Unũ ꝗd sit. Aiterũ uude sit. Tercium sit ne oratoris uelle risũ
mouere. Quartũ quatenus. Qiuntu que sint genera ridiculi. Atq il&
prunu̇ quid ut ip̃e risus quo pacto concitetur. ubi sit quomiodo existat atiizita

Expanded text:
eum, quem cum Catulus nuper audisset, faenum alios aiebat esse oportere.' eum, quem cum Catulus nuper audisset, faenum alios aiebat esse oportere.' Tum ille 'iocabatur' inquit 'Catulus, praesertim cum ita dicat ipse, ut ambrosia alendus esse videatur. Verum te, Caesar, audiamus, ut Antoni reliqua videamus.' Et Antonius 'perpauca quidem mihi restant,' inquit 'sed tamen defessus iam labore atque itinere disputationis meae requiescam in Caesaris sermone quasi in aliquo peropportuno deversorio.' 'Atqui' inquit Iulius 'non nimis liberale hospitium meum dices; nam te in viam, simul ac perpaulum gustaris, extrudam et eiciam. Ac ne diutius vos demorer, de omni isto genere quid sentiam perbreviter exponam. De risu quinque sunt, quae quaerantur: unum, quid sit; alterum, unde sit; tertium, sitne oratoris risum velle movere; quartum, quatenus; quintum, quae sint genera ridiculi. Atque illud primum, quid sit ipse risus, quo pacto concitetur, ubi sit, quo modo exsistat atque ita
Abbreviated transcription (Latin):
quo modo poss& editere. Sed ego inhis precepus hauc uim & haue utiu¬
tatem ẽẽ arbitror non ut ail reperiendum quid dicamus arte dueniuir sed
ut ea que natura que studio que exercitatione consegmur aut recta ẽẽ con¬
ficdamius aut praua intłigantꝰ cum quo referenda sint didicerimus. Quare ce¬
iar ego quoq ate hoc peto ut sitibi iudetur disputes dehoe toto iocandi genere
quid sencias ne qua furte ditendi pars qm̾ ita uoluistis in hox tali ertu atu
intam accurato sermioe̾ preterita ẽe iudeatur.
go uero inquit ille quoniam collectam a coniuuia Crasse exigis nõ
comittam ut si defugerim tibi cauiam aliquam recusandi. Quãqͣ so¬
leo sepe mirari corum y ii pudenciam qui agunt in Scena gritum Srectãte
roneo. Quis ei se conmouere po̾t cuiꝰ ille uicia non uideat. ¶ Sic egi nunt
crasso audiẽte prmiu̾ loquar de faceciis & docebo siis ut auint oratorez

Expanded text:
quo modo posset ediscere? Sed ego in his praeceptis hanc vim et hanc utilquo modo posset ediscere? Sed ego in his praeceptis hanc vim et hanc utilitatem esse arbitror, non ut ad reperiendum quod dicamus, arte ducamur sed ut ea, quae natura, quae studio, quae exercitatione consequimur, aut recta esse confidamus aut prava intellegamus, cum quo referenda sint didicerimus. Qua re, Caesar, ego quoque hoc a te peto, ut, si tibi videtur, disputes de hoc toto iocandi genere quid sentias, ne qua forte dicendi pars, quoniam ita voluistis, in hoc tali coetu atque in tam accurato sermone praeterita esse videatur.' 'Ego vero,' inquit ille 'quoniam conlectam a conviva, Crasse, exigis, non committam ut, si defugerim, tibi causam aliquam recusandi dem. Quamquam soleo saepe mirari eorum impudentiam, qui agunt in scaena gestum inspectante Roscio; quis enim sese commovere potest, cuius ille vitia non videat? Sic ego nunc, Crasso audiente, primum loquar de facetiis et docebo sus, ut aiunt, oratorem
Abbreviated transcription (Latin):
se nisi ẽẽmus laceiłiti ut ini ip̃a ista conctione nichil fere dictum est abhx qd̃
quidem fatecius diectun uideretur ꝙ non prouocatus responderit. Erat aut
in domicio tanta grauitas tanta auituritas ut quid eẽt ab eo obiectut lepore ma
facecias docuit tamen multo in eo studio magis ip̃e laborat non explicare
totũ genus hoc iocandi quale sit & unde deducatur presectun cum tantam
uim & utilitatem salis & urbanitatis ẽẽ fatraniur. Quid si iquit Iulius as¬
sencior Antomio dicenti uila̾m artem sals. Hic cum ulpiciꝰ reticiussoe qͣi uõ
Dinquit Crassus horum ip̃orum de quib Antontꝰ tam dui ioꝗtur ars ulła sit
obẜuacio quedã e̾ ut ip̃e dixit earũ rerũ que indicendo uilent. Que ñ eloque¬
tes facere poiso quis eẽt non eloque̾s:. quis ei̾ hec non id facile uel terte ali¬

Expanded text:
se, nisi essemus lacessiti, ut in ipsa ista contione nihil fere dictum est ab hoc, quod se, nisi essemus lacessiti, ut in ipsa ista contione nihil fere dictum est ab hoc, quod quidem facetius dictum videretur, quod non provocatus responderit; erat autem tanta in Domitio gravitas, tanta auctoritas, ut, quod esset ab eo obiectum, lepore mafacetias concedit, tamen multo in eo studio magis ipse elaborat, non explicare nobis totum genus hoc iocandi quale sit et unde ducatur; praesertim cum tantam vim et utilitatem salis et urbanitatis esse fateatur?' 'Quid, si' inquit Iulius 'adsentior Antonio dicenti nullam esse artem salis?' Hic cum Sulpicius reticuisset, 'quasi vero' inquit Crassus 'horum ipsorum, de quibus Antonius iam diu loquitur, ars ulla sit: observatio quaedam est, ut ipse dixit, earum rerum, quae in dicendo valent; quae si eloquentis facere posset, quis esset non eloquens? Quis enim haec non vel facile vel certe ali
Abbreviated transcription (Latin):
t ullo modo poni reuli. Et ilud quidẽ ailimiroe te nobis i eo grnere tribu¬
Um autonius ego uero ita fecułem inquit nis̃ intredum in hoc Cras¬
so paululum in uiderem. Nan ẽẽ quem uis facetum atiiz falsum nouni¬
mis est ꝑ se ip̃m in uidendum. Sed cum omium sis uenuitissimus & ueba¬
nusimꝰ inĩuni grauissimum & seuerissimũ & ẽe & iuderi ꝙ isti contingit
ris ne quid iocus de grauitate de ceeperae. qđ quidem imprimis a Crasso
obỹuari sol&. Sed haxc preceptum pretermittendũ eͥ faceciarũ ꝙ his uichil
opus sit. Nos autem quomodo utamur cum opus sit querinius ut in adũ¬
sarium & maxime n eiꝰ stulticia poterit agitari intestem stultum trepidum te¬
uem ũ facile homines audituri iudebuntur. omĩo prolubiliora sunt quela¬
cessiti dicimus qͣ que priores. Nau & ingenii celeritas maior est que appara
in respondendo et humanitatis est responsio.Uidereniur enĩ quieturi tuis¬

Expanded text:
tribuTum Antonius 'ego vero ita fecissem,' inquit 'nisi interdum in hoc Crasso paulum inviderem; nam esse quamvis facetum atque salsum non nimis est per se ipsum invidendum; sed cum omnium sit venustissimus et urbanissimus, omnium gravissimum et severissimum et esse et videri, quod isti contigit ris, ne quid iocus de gravitate decerperet; quod quidem in primis a Crasso observari solet. Sed hoc praeceptum praetermittendarum est facetiarum, cum eis nihil opus sit; nos autem quo modo utamur, cum opus sit, quaerimus, ut in adversarium et maxime, si eius stultitia poterit agitari; in testem stultum, cupidum, levem, si facile homines audituri videbuntur. Omnino probabiliora sunt, quae lacessiti dicimus quam quae priores, nam et ingeni celeritas maior est, quae apparet in respondendo, et humanitatis est responsio; videmur enim quieturi fuis
Abbreviated transcription (Latin):
sermone colpetacionis mee ami ute acciauit. G. norbanũ detendente me.
N on eit credibite quid interẽe̾ michi ut uiium inter eum qui tum erat &¬
qui anno antę fuerat. Omnĩo in ulua genus em Crassi magniticum atii p̃¬
darum nitura ipͥa ducebat sed ad ea non iatrs proficere potiusset nisi codes
Audio atiz mutaciane incidul& atq ita ditere annsuescrt ut tota mente Cras¬
ĩum atiiz omini animo intueretur.
Rgi die sit primuni im preceptis meis ut demastrenius miem nut¬
tetut ata ita ut que maxime excrilant in eoquem nuraitur ea diige¬
tinsinie psequatur. Tum actedit exeraticio. qua ulumi quẽ delegerit inu¬
rando esfiugit atii expenuat ita ut inultus niutatures sepe mgnoni q

Expanded text:
sermone cohortationis meae, cum iste accusavit C. Norbanum, defendente me: sermone cohortationis meae, cum iste accusavit C. Norbanum, defendente me: non est credibile quid interesse mihi sit visum inter eum, qui tum erat et qui anno ante fuerat. Omnino in illud genus eum Crassi magnificum atque praeclarum natura ipsa ducebat, sed ea non satis proficere potuisset, nisi eodem studio atque imitatione intendisset atque ita dicere consuesset, ut tota mente Crassum atque omni animo intueretur. Ergo hoc sit primum in praeceptis meis, ut demonstremus, quem imitetur atque ita, ut, quae maxime excellent in eo, quem imitabitur, ea diligentissime persequatur; tum accedat exercitatio, qua illum, quem delegerit, imitando effingat atque exprimat, non ut multos imita
Abbreviated transcription (Latin):
ad hix munus de quo querimꝰ oroe aũt celeri & conatata qđ erat in¬
grnii & uerbis exteruentib & paulo nimium redunditib qd cãt
et ins non sum aipernatus. Uolo enim se eferrit in adiuestente facuitas nas
faciliꝰ ucut in utibus reuotantur ea que se ninuũ protuderunt quĩ sinihł
ualet materies noua sramenta cuituri extitantur ita uolo ẽẽ in adusestente
unde aliquid amputem. non eium pot in eo succus eẽ duturnus ꝙ nimis
crleriter eit maturitate exectum. Uidi statun docileni neq ip̃ni ꝑdere. di¬
nũ temp & eum sum cobetatua ut tirun sibi iudum putaret eẽ ad distẽ¬
dum. uagutrum autem quem uellet eligeret me quidem ni auduae .i. Crii¬
iiimi. qđ ute arupuit & iti ic se facturum contirniauit. atu &̃ iddidi gr̃e
scilurt cuisa me quoq sibi magntrum futurum Aix aniꝰ intercesserit ab ixc

Expanded text:
ad hoc munus, de quo quaerimus, oratione autem celeri et concitata, quod erat inad hoc munus, de quo quaerimus, oratione autem celeri et concitata, quod erat ingeni, et verbis effervescentibus et paulo nimium redundantibus, quod erat aetatis. Non sum aspernatus; volo enim se efferat in adulescente fecunditas; nam facilius sicut in vitibus revocantur ea, quae se nimium profuderunt, quam, si nihil valet materies, nova sarmenta cultura excitantur; item volo esse in adulescente, unde aliquid amputem; non enim potest in eo sucus esse diuturnus, quod nimis celeriter est maturitatem exsecutum. Vidi statim indolem neque dimisi tempus et eum sum cohortatus, ut forum sibi ludum putaret esse ad discendum, magistrum autem, quem vellet, eligeret; me quidem si audiret, L. Crassum: quod iste adripuit et ita sese facturum confirmavit atque etiam addidit, gratiae scilicet causa, me quoque sibi magistrum futurum. Vix annus intercesserat ab hoc
Abbreviated transcription (Latin):
moleitus magnopere. non ero sin plane abhorrebit & erit absurdus ut
se contineat ut ad aliud ĩe studium trantterat ammonebo ¶ Nan neq
is qui optime põt deserendus ullo modo ẽ achortacione nr̃a neq is
qui aliquid põt deterendus. ꝙ alterum michi diuinitatis ciuiusdam
uero illud clamare contra quam deceat & quam possit hominis est
ut tu Catulle de quodam damore dixisti stulticie sue qͣ plurunos
testes p̾conio domestico colligentis ¶ de hoc igitur qui erit talis ut
cuhortandus ad iuiuandusq sit ita eloquamur ut ei tradamus ea dũ¬
tarat que nos uius docuit ut nobis ducib ueniat eo quo sine duce ip̃i
puenimus quoram menora docere non pomimus ¶ Atiz ut afaru¬
uari nr̃o exordiar niũt ego catute Siupicium primũ in ea pnula ado¬
loscentulum audiui uoce & forma & motu corporis & reliquis rebi

Expanded text:
molestus magno opere non ero; sin plane abhorrebit et erit absurdus, ut molestus magno opere non ero; sin plane abhorrebit et erit absurdus, ut se contineat aut ad aliud studium transferat, admonebo; nam neque is, qui optime potest, deserendus ullo modo est a cohortatione nostra neque is, qui aliquid potest, deterrendus: quod alterum divinitatis mihi cuiusdam vero illud, clamare contra quam deceat et quam possit, hominis est, ut tu, Catule, de quodam clamatore dixisti, stultitiae suae quam plurimos testis domestico praeconio conligentis. De hoc igitur, qui erit talis, ut cohortandus adiuvandusque sit, ita loquamur, ut ei tradamus ea dumtaxat, quae nos usus docuit, ut nobis ducibus veniat eo, quo sine duce ipsi pervenimus, quoniam meliora docere non possumus. Atque ut a familiari nostro exordiar, hunc ego, Catule, Sulpicium primum in causa parvula adulescentulum audivi voce et forma et motu corporis et reliquis rebus aptis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd uelint ad ludendum ẽẽ ne ad pugnandũ arma sunt sumpturi. Auud
enim pugna & acies aliud ludus campusq noster deũderat. Ac tnͥars
ip̃a ludrica armorum & gladiatori & muiti prodest. Sed animus acẽa
presens & acutus atu uersutus in uictos uiros efficit non difficiliꝰ ar¬
te aiunta.
Uare ego tibi oratorem sic iam instituam si potuero ut quid em̃cere
toũit antespiciam. Si enim michi tinctus trĩs audierit aliquid le¬
gerit ista ipa precepta acceꝑit. Temptabo quid deceat quid uoce quid
uiribus quid spiritu quid lingua efficere pom̃ĩt. Siitłigam posse ad.
tonus uidebitur obsecrabo tantum ego in excellenti oratore & eodem
iuio bono pono eẽ ornamenti uniuerse ciuitati. Sin uidebitur᷑ qim oĩa
sũma fecerit tnͥ & mediotris orator ẽẽ uenturus ꝑnuttam ip̃i ꝗd uelit

Expanded text:
uid velint; ad ludendumne an ad pugnandum arma sint sumpturi; aliud uid velint; ad ludendumne an ad pugnandum arma sint sumpturi; aliud enim pugna et acies, aliud ludus campusque noster desiderat; ac tamen ars ipsa ludicra armorum et gladiatori et militi prodest aliquid; sed animus acer et praesens et acutus idem atque versutus invictos viros efficit non difficilius arte coniuncta. Qua re ego tibi oratorem sic iam instituam, si potuero, ut quid efficere possit ante perspiciam: sit enim mihi tinctus litteris; audierit aliquid, legerit, ista ipsa praecepta acceperit; temptabo quid deceat, quid voce, quid viribus, quid spiritu, quid lingua efficere possit. Si intellegam posse ad que bonus mihi videbitur esse, obsecrabo; tantum ego in excellenti oratore et eodem bono viro pono esse ornamenti universae civitati; sin videbitur, cum omnia summe fecerit, tamen ad mediocris oratores esse venturus, permittam ipsi quid velit;