comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cis tamen ut theo pharasti discipulũ possis agnoscere Nosaut̃ quantũ
utroq profecerimus aliorum sit iudicũ utrũq certe secu¬
tisumus : Equidem &platonẽ existumo sigenus forense dicendi tra¬
ctare uoluiss& grauissime & copio sis sime potuisse dicere & de mos¬
cenem sulla quae aplatone : dicerat tenuiss& & pronuntia re uoluiss&
ornate splendideq: facere potuisse : eodemq modo de aris totele &
ꝯsocrate iudico quorũ ut̃q suo studio delectatus contẽpsit alterum:
sed cumstatuis sem scribere adte aliquid hoc tempore multa post hac:

Expanded text:
cis tamen, ut Theophrasti discipulum possis agnoscere. Nos autem quantum cis tamen, ut Theophrasti discipulum possis agnoscere. Nos autem quantum in utroque profecerimus, aliorum sit iudicium, utrumque certe secuti sumus. Equidem et Platonem existimo, si genus forense dicendi tractare voluisset, gravissime et copiosissime potuisse dicere, et Demosthenem, si illa, quae a Platone didicerat, tenuisset et pronuntiare voluisset, ornate splendideque facere potuisse; eodemque modo de Aristotele et Isocrate iudico, quorum uterque suo studio delectatus contempsit alterum. Sed cum statuissem scribere ad te aliquid hoc tempore, multa posthac
Abbreviated transcription (Latin):
Orationem autẽ latinã: efficies ꝓfecto legendis nostris pleniorẽ
Nec uero hocaproganter dictũ existimari uelim. Nam philoso¬
phandi scientiã concedens multis quod est gratoris ꝑprium
apte distincte ornate dicere quoniã in eo studio alatẽ con¬
sumpsi suid mihi assumo Videor id meo iure quodam modo
uindicare. Quamobrem magnopere te hostor micicero¬
ut non solum orationes meas: sed hos &iã dephilosophia
lbros quiiamillis fere ae quarunt studiose legas  Visenim maior¬
Visenim maior
in illis dicendi Sed hoc quoque colendũ est aequabile & tẽperatũ ora¬
tionis genus : & id quidem nemini uideo grecorum adhuc contigisse
ut idem utroq ingenere laborar& sequer&urq & illud forense dicendi
& hoc qui &um disputan digenus nisi forte dem&rius phabereus in hoc
numero haberi potest disputator subtilis orator parũ uehemens dul¬

Expanded text:
orationem autem Latinam efficies profecto legendis nostris pleniorem. orationem autem Latinam efficies profecto legendis nostris pleniorem. Nec vero hoc arroganter dictum existimari velim. Nam philosophandi scientiam concedens multis, quod est oratoris proprium, apte, distincte, ornate dicere, quoniam in eo studio aetatem consumpsi, si id mihi assumo, videor id meo iure quodam modo vindicare. Quam ob rem magnopere te hortor, mi Cicerout non solum orationes meas, sed hos etiam de philosophia libros, qui iam illis fere se aequarunt, studiose legas; vis enim maior in illis dicendi, sed hoc quoque colendum est aequabile et temperatum orationis genus. Et id quidem nemini video Graecorum adhuc contigisse, ut idem utroque in genere elaboraret sequereturque et illud forense dicendi et hoc quietum disputandi genus, nisi forte Demetrius Phalereus in hoc numero haberi potest, disputator subtilis, orator parum vehemens, dul
Abbreviated transcription (Latin):
utm quam temarce filiscannũ iam audientẽ eratip.¬
pum idq athenis ab undare oport& p̃ceptis institu¬
dsq philo sophiae propter summa & doctoris auctoritatẽ
& urbis quorum alterte scientia augere potest. altera exeplis tam
ut ipsẽ ad mea utilitatẽ semꝑ cum grecis latina coniunxi : Neque id in
philo sophuia solum. sed &ia indicendi exercitatione feti . Idem tibicen¬
seo faciendum ut parsis inutriusq: orationis facultate : quã quide
ad rem. nos uit uidemur magnũ attulimus adiumentũ hominibus
pris ut non inodo gricarũ litterarũ rudes sed &xiã doctialiquan¬
tum se arbitrentur adeptos & ad discendũ & ad iudicandum
quam ob rem disces tu quidem a principe huius acatis philosophorũ.
& disces quamdiu uoles : Tãdiu autẽ uelle debebis quo ad te quan¬
tũ proficias non pȩnitebit : sed tamen nostra legens Non multum
aperypateticis dissidentia qm̃ utriq socratici & platonici uolu¬
mus ẽe de rebus ipsis utere tuo iudicio nihilenim impedio

Expanded text:
uamquam te, Marce fili, annum iam audientem Cratippum, idque Athenis, abundare oportet praeceptis institutisque philosophiae propter summam et doctoris auctoritatem et urbis, quorum alter te scientia augere potest, altera exemplis, tamen, ut ipse ad meam utilitatem semper cum Graecis Latina coniunxi neque id in philosophia solum, sed etiam in dicendi exercitatione feci, idem tibi censeo faciendum, ut par sis in utriusque orationis facultate. Quam quidem ad rem nos, ut videmur, magnum attulimus adiumentum hominibus nostris, ut non modo Graecarum litterarum rudes, sed etiam docti aliquantum se arbitrentur adeptos et ad dicendum et ad iudicandum. Quam ob rem disces tu quidem a principe huius aetatis philosophorum, et disces, quam diu voles; tam diu autem velle debebis, quoad te, quantum proficias, non paenitebit; sed tamen nostra legens non multum a Peripateticis dissidentia, quoniam utrique Socratici et Platonici volumus esse, de rebus ipsis utere tuo iudicio nihil enim impedio,
Abbreviated transcription (Latin):
t hocmuneris cuius immicas ulcisci saepius non ẽ reprae¬
bendendũ modus tam̃ assit. Durieni hominis uel potius ux
hominis iudetur Tericulũ capitis inferre multis. Idtũ peri¬

Expanded text:
t hoc muneris, cuius inimicos ulcisci saepius non est reprehendendum; modus tamen adsit. Duri enim hominis vel potius vix hominis videtur periculum capitis inferre multis. Id cum per
Abbreviated transcription (Latin):
nen faciendi & matanda & corrigenda sun qua ueron orea gentur inftutisq ci¬
ulib: Dehis nibil est praecipiendũ Illa enim ipsa praecepita sunt. nec quem

Expanded text:
non facienda et mutanda et corrigenda sunt. Quae vero more agentur institutisque civilibus, de iis nihil est praecipiendum; illa enim ipsa praecepta sunt, nec quem
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ ꝑceptio & conseruatio sinehominũ opera ulla ẽẽ potuiss&
Iamuero & eorũ rerũ quibus abunda remus exportatio. Et earũ
quibus egeremus inuectio : Certe nulla esi& nisi łis muneribus
homines fungerentur. Eademq. ratione nec lapides ex terra excide¬
rentur ad usum nrũm necessarii nec ferrũ aes aurũ argentũ effo¬
deretur penitus abditũ sineb ominũ labore &manu tecta uero
quibus & frigorũ uispelleretur & calorũ molestiae sedarentur.
unde aut initio generihumanodari potuissent. aut postea subue¬
niresi aut uitẽ pestatis aut terrae motu aut uetus tate cecidissen
nisi communis uita ab bominibus harũrerũ auxilia petere
didiciss& at deductus aquarũ. Deriuationes fluminũ agrorum
inrigationes moles oppositas fluctibus portus manu factos quaȩ
unde sine bominũ opere habere possemus : ex quibus multisq ali¬
is ꝑspicuũ ẽ qui fructus quaeq utilitates exrebuslis quae sint

Expanded text:
quorum perceptio et conservatio sine hominum opera ulla esse potuisset. Iam vero et earum rerum, quibus abundaremus, exportatio et earum, quibus egeremus, invectio certe nulla esset, nisi his muneribus homines fungerentur. Eademque ratione nec lapides ex terra exciderentur ad usum nostrum necessarii, nec ferrum, aes, aurum, argentum effoderetur penitus abditum sine hominum labore et manu. Tecta vero, quibus et frigorum vis pelleretur et calorum molestiae sedarentur, unde aut initio generi humano dari potuissent aut postea subveniri, si aut vi tempestatis aut terrae motu aut vetustate cecidissent, nisi communis vita ab hominibus harum rerum auxilia petere didicisset? Adde ductus aquarum, derivationes fluminum, agrorum irrigationes, moles oppositas fluctibus, portus manu factos, quae unde sine hominum opere habere possemus? Ex quibus multisque aliis perspicuum est, qui fructus quaeque utilitates ex rebus iis,quae sint
Abbreviated transcription (Latin):
ennius bene facta malelocata malefacta arbritror : Quod autem
tributũ ẽ. bonouiro & grato in eo cũ exipsofructus ẽ Tũ &iã
exceteris : temeritate enim remota gratissima ẽ. liberalitas.
Eoq eã studiosius pleriq laudant : qđ sũ mi cuiusq bonitas com¬
mune ꝑfugiũ est omniũ: Danda igitur opera ẽ. ut us beneficus

Expanded text:
Ennius: Bene fácta male locáta male facta árbitror. Quod autem tributum est bono viro et grato, in eo cum ex ipso fructus est, tum etiam ex ceteris. Temeritate enim remota gratissima est liberalitas, eoque eam studiosius plerique laudant, quod summi cuiusque bonitas commune perfugium est omnium. Danda igitur opera est, ut iis benefic
Abbreviated transcription (Latin):
locũ a panaetio praetermis sume sed consultorelictũ nec omnino scri¬
bendũ fuisse : quia nũ quã poss& utilitas cũ honestatepugnare:
Dequo alterũ potest habere dubitationem adhibendum nefuerit
hoc genus quod in diuisione panaetii tertiũ .ẽ. anplane omit¬
tendũ alterũ dubitari non potest quina panaetio susceptũ sit
sed relictũ nãquiȩ diuisione triꝑtita duas partes ab soluerit hut¬
ic necesse .e. restare tertiã praeterea in extremolibro tertio
dehac parte pollicetur see de inceps eẽ dicturũ. Ac cedite odẽ
atestis locuples posse donius qui &iã scribit inquadã epistola p.
rutiliũ rufum dicere solere qui panaetiũ audierat: ut nemopic¬
tor eẽt inuentus qui in choueneris eã partẽ quã apelles inchoatã

Expanded text:
locum a Panaetio praetermissum, sed consulto relictum, nec omnino scrilocum a Panaetio praetermissum, sed consulto relictum, nec omnino scribendum fuisse, quia numquam posset utilitas cum honestate pugnare. De quo alterum potest habere dubitationem, adhibendumne fuerit hoc genus, quod in divisione Panaeti tertium est, an plane omittendum, alterum dubitari non potest, quin a Panaetio susceptum sit, sed relictum. Nam qui e divisione tripertita duas partes absolverit, huic necesse est restare tertiam; praeterea in extremo libro tertio de hac parte pollicetur se deinceps esse dicturum. Accedit eodem testis locuples Posidonius, qui etiam scribit in quadam epistula P. Rutilium Rufum dicere solere, qui Panaetium audierat, ut nemo pictor esset inventus, qui in Coa Venere eam partem, quam Apelles inchoata
Abbreviated transcription (Latin):
tissime disputauit. quẽq: nos correctione quadã ad hi¬
bita potissimũ secuti sumus: Trib generib: ꝓ positis inqui¬
b deliberare homines & consultare de offacio solerent
unocũ dubitarent honestũ neid ẽẽt de quo a geretur
anturpe altero utilene ẽẽt aninutile : Tertiosud qđ
speciem haber& honesti pugnar& cũ eo quod utile ui¬
deretur : quomodo ea discerni oporter& deduobus
generib: primis tribus libris explicauit : De tertio au¬
tẽ genere de inceps sescripsit dicturũ : nec ex soluit
id qđđ promiserat : qđ eomagis miror quia scriptum
adiscipulo eius possidonio ẽ triginta annis uixis¬
se panȩtium postea quã illos libro sedidis s& quẽ¬
locũ mirora possidonio breuiter ẽẽ tactũ inquib: dĩ cõ¬
mentaruis. praes ertĩ cũ scribat Mullũ ẽẽ locũ in tota philo¬
sopbia tã necessariũ minime uero assentior iis quinega Neum

Expanded text:
tissime disputavit, quemque nos correctione quadam adhitissime disputavit, quemque nos correctione quadam adhibita potissimum secuti sumus, tribus generibus propositis, in quibus deliberare homines et consultare de officio solerent, uno, cum dubitarent, honestumne id esset, de quo ageretur, an turpe, altero, utilene esset an inutile, tertio, si id, quod speciem haberet honesti, pugnaret cum eo, quod utile videretur, quo modo ea discerni oporteret, de duobus generibus primis tribus libris explicavit, de tertio autem genere deinceps se scripsit dicturum nec exsolvit id, quod promiserat. Quod eo magis miror, quia scriptum a discipulo eius Posidonio est triginta annis vixisse Panaetium, posteaquam illos libros edidissetlocum miror a Posidonio breviter esse tactum in quibusdam commentariis, praesertim cum scribat nullum esse locum in tota philosophia tam necessarium. Minime vero assentior iis, qui negant eum
Abbreviated transcription (Latin):
quã aliud audire : qđ cũ omnib: ẽ faciendũ qui uitã hon estã
in gredi cogitant : Iũ haudscio anneminipotius quã tibi susit¬
nens enĩ non paruã ex pectationẽ imitandȩ industriae nostrae
magnã honorũ Non nullã fortasse nominis : suscepistionus
praeterea graue : & athenarũ & gratippi ad quos cũ tã quã
admercaturã bonarũartiũ sis ꝓfectus in anẽ redire tur¬
pissimũ ẽ : Dede corantẽ &urbis auctoritatem & magis¬
tri : quare quantũ conitianimopoces quantũ labore conten-¬
dere si discendilabor ẽ. potius quã uoluptas tantũ fac ut
efficias neue cõmittas. Vt necũ omnia suppeditatas int
a nobis: Tute tibi defuisse uideare: sed haec hactenus
multa enĩ saepe ad te cohortandi gratia scripsimus Nunc
adreliquã partẽ ꝓpositae diuisionis reuerta mur pa¬
naetius igitur. quisine contro uersia de officiis accura¬

Expanded text:
quam aliud audire. Quod cum omnibus est faciendum, qui vitam honestam quam aliud audire. Quod cum omnibus est faciendum, qui vitam honestam ingredi cogitant, tum haud scio an nemini potius quam tibi; sustines enim non parvam exspectationem imitandae industriae nostrae, magnam honorum, non nullam fortasse nominis. Suscepisti onus praeterea grave et Athenarum et Cratippi; ad quos cum tamquam ad mercaturam bonarum artium sis profectus, inanem redire turpissimum est dedecorantem et urbis auctoritatem et magistri. Quare, quantum coniti animo potes, quantum labore contendere, si discendi labor est potius quam voluptas, tantum fac ut efficias neve committas, ut, cum omnia suppeditata sint a nobis, tute tibi defuisse videare. Sed haec hactenus; multa enim saepe ad te cohortandi gratia scripsimus; nune ad reliquam partem propositae divisionis revertamur. Panaetius igitur, qui sine controversia de officiis accura
Abbreviated transcription (Latin):
lũ solitudinis mus extat : ex quo intellegi deb& illũ mentis agita¬
tione inuestigationeq: earũ rerũ quas cogitado consequebatur
Nec otiosũ nec solũ ũ quã fuisse : Nos autẽ qui nontantũ roboris habe¬
mus ut cogitatione tacita solitudine abstrahamur: ad hanc scri¬
bendi operã : omnestudiũ curãq: conuertimus : Itaq plura bre¬
uitẽpore euersa quã multis annis stantere .p. scripsimus sed
cũ tota philosophia micicero frugifera & fructuosa. Nec ulla
pars eius inculta & desertasit : Tunc nullus feracior inea lo¬
cus ẽ nec uerior : quã deofficiosa quib: constanter honesteq
uiuendi praecepta ducuntur: quare quã quã acratipponr̃o
principehuius memoriae philosophorũ. haecte assidue audi¬
re atq accipere confido tamen conducere arbitror talib
aurestuas uocib undiq circũ sonare Nec eas ifieripossit quio¬

Expanded text:
lum solitudinis munus exstat; ex quo intellegi debet illum mentis agitalum solitudinis munus exstat; ex quo intellegi debet illum mentis agitatione investigationeque earum rerum, quas cogitando consequebatur, nec otiosum nec solum umquam fuisse; nos autem, qui non tantum roboris habemus, ut cogitatione tacita a solitudine abstrahamur, ad hanc scribendi operam omne studium curamque convertimus. Itaque plura brevi tempore eversa quam multis annis stante re publica scripsimus. Sed cum tota philosophia, mi Cicero, frugifera et fructuosa nec ulla pars eius inculta ac deserta sit, tum nullus feracior in ea locus est nec uberior quam de officiis, a quibus constanter honesteque vivendi praecepta ducuntur. Quare, quamquam a Cratippo nostro, principe huius memoriae philosophorum, haec te assidue audire atque accipere confido, tamen conducere arbitror talibus aures tuas vocibus undique circumsonare, nec eas, si fieri possit, quic
Abbreviated transcription (Latin):
tã quã in portũ se in solitudinem recipiebat : Nostrũ autẽ otiũ ne¬
gotii in opia non requies cendi studio constitutũ .ẽ. Extincto e¬
nĩ senatu deletisq: iudicus. quid est quod dignũ nobis aut incu¬
ria aut inforo agerepossimus Ita qui inmaxima celebritate at¬
que in oculis ciuiũ quondã uixerimus : Nunc fugientes conspec¬
tũ sceleratorũ quib: omnia redundant : abdimus nos quantũ li¬
c& & saepe solisumus: sed quia sic ab hominib: doctis accepimus
Non solũ exmalis eligere minima oportere sed &iã excerpere
ex ipsis siquid in ess& boni propterea &otio fruornon illo quidem qđ
debeatis qui quondã peperiss& otiũ ciuitati. Nec eã solitudinem
languere patior quã mihi affert necessitas non uoluntas : quã quã
africanus maiorẽ laudem meo iudicio assequebatur. Nulla enĩ
eius ingenii monumenta : mandata litteris: Nullã opus otii nul¬

Expanded text:
tamquam in portum se in solitudinem recipiebat, nostrum autem otium netamquam in portum se in solitudinem recipiebat, nostrum autem otium negotii inopia, non requiescendi studio constitutum est. Exstincto enim senatu deletisque iudiciis quid est quod dignum nobis aut in curia aut in foro agere possimus? Ita, qui in maxima celebritate atque in oculis civium quondam vixerimus, nunc fugientes conspectum sceleratorum, quibus omnia redundant, abdimus nos, quantum licet, et saepe soli sumus. Sed quia sic ab hominibus doctis accepimus, non solum ex malis eligere minima oportere, sed etiam excerpere ex his ipsis, si quid inesset boni, propterea et otio fruor, non illo quidem, quo debebat is, qui quondam peperisset otium civitati, nec eam solitudinem languere patior, quam mihi affert necessitas, non voluntas. Quamquam Africanus maiorem laudem meo iudicio assequebatur. Nulla enim eius ingenii monumenta mandata litteris, nullum opus otii, nul
Abbreviated transcription (Latin):
TERTLAS
scipionẽ marcefilieũ quiprimus africanus apellatus
sit dicere solitũ scripsit cato qui fuit euis fere equalis : Nũ quã
seminus otiosũ eẽ quã cũ otiosus necminus solũ quã cũ solus eet
magnificauero uox & magno uiro acsapiente digna qua ȩ de cla¬
rat illũ & in otio denegotis cogitare : & in solitudine secũ loquiso¬
litũ ut nequecessar& ũquã & interdũ conloquio alterius non e¬
ger& : Ita duaeres quae langorẽ adferunt ceteris : Illũ acuebant
otiũ & solitudo: uellẽ nobis hocidem uere dicerelicer &: sed simi¬
nus imitatione tantã in genii praestantiã consequi possumus.uo
gotiis armis impiis uique prohibitiõtiõ ꝑsequimur: & ob eam
causam urberdicta rura ꝑ agrantes : saepesolisumus: sed nec hoc
otiũ cũ a fricaniotio: Nechaec solitudo cũ illa comparanda ẽ¬
ille eni requi estens areip. pul cherrimis munerib: otiũ sibi su¬
mebat aliquando & coetu hominũ frequentiaq: interdum

Expanded text:
Tertius P. Scipionem, M. fili, eum, qui primus Africanus appellatus est, dicere solitum scripsit Cato, qui fuit eius fere aequalis, numquam se minus otiosum esse, quam cum otiosus, nec minus solum, quam cum solus esset. Magnifica vero vox et magno viro ac sapiente digna; quae declarat illum et in otio de negotiis cogitare et in solitudine secum loqui solitum, ut neque cessaret umquam et interdum colloquio alterius non egeret. Ita duae res, quae languorem afferunt ceteris, illum acuebant, otium et solitudo. Vellem nobis hoc idem vere dicere liceret; sed si minus imitatione tantam ibusque negotlis, armis impiis, vique prohibiti, otium persequimut: et ob eam causam urbe relicta, rura peragrantes, saepesoliotium cum Africani otio nec haec solitudo cum illa comparanda eIlle enim requiescens a rei publicae pulcherrimis muneribus otium sibi sumebat aliquando et e coetu hominum frequentiaque interdum
Abbreviated transcription (Latin):
me in refamiliri ex pedir& respondit benepas cere : Quid
qua esierat dixiss& quidfenerati : Tum cato quid hominẽ¬
inquid occidere : Ex quo & multis aliis intellogi deb& utilita¬
tũ cõparationes fieri sol& recteq hoc adiunctũ ẽẽ quartũ ex¬
quirendorũ officiorũ genus sed toto hoc degenere dequaerenda
decollo canda pecunia &iã deutenda cõmodius aquib dã optu-¬
mis uiris adianuae mediũ sedentib: quã ab ullis philosophis
ulla inschola disputatur: sunt tamen ea cognos cenda ꝑtinent
enĩ ad utilitatẽ De qua hoc libro disputatũ ẽ. reliqua de inceps¬

Expanded text:
me in re familiari expediret, respondit: Bene pascere; quid quaesierat, dixisset: Quid faenerari?, tum Cato: Quid hominenquit, occidere? Ex quo et multis aliis intellegi debet utilitatum comparationes fieri solere, recteque hoc adiunctum esse quartum exquirendorum officiorum gende collocanda pecunia vellem etiam de utenda, commodius a quibusdam optimis viris ad Ianum medium sedentibus quam ab ullis philosophis ulla in schola disputatur. Sunt tamen ea cognoscenda; pertinent enim ad utilitatem, de qua hoc libro disputatum est. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ut omniũ rerũ affluentib: copus quã uisomnia quae cognitione
digna sint summootio secũ ipse consider& & contempletur : Tamen
si solitu do tanta sit ut hominẽ uidere non possit : Excedat
cuita princepsq omniũ uirtutũ illa sapientia quã sophiam
eraeciuocant prudentiã enim quã gracciphronesim dicunt aliam
quandã intelleimus quae ẽrerũ expetendarũ fugiendarũ que
scientia Illa autẽ sapientia quã principem dixirerũ ẽ diuinarũ
& humanarũ scientia in qua continetur deorũ & hominũ commu¬
a commnunitatedũcatur officiũ idesse maximũ . Ecenim cognitio

Expanded text:
ut omnium rerum affluentibus copiis quamvis omnia, quae cognitione digna sint, summo otio secum ipse consideret et contempletur, tamen, si solitudo tanta sit, ut hominem videre non possit, excedat e vita. Princepsque omnium virtutum illa sapientia, quam sofi/an Graeci vocant—prudentiam enim, quam Graeci fro/nhsin dicunt, aliam quandam intellegimus, quae est rerum expetendarum fugiendarumque scientia; illa autem sapientia, quam principem dixi, rerum est divinarum et humanarum scientia, in qua continetur deorum et hominum commuse est, quod a communitate ducatur officium, id esse maximum. Etenim cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
tamen adhibenda cõmeitatis dignitatisq diligentia crs bc̃ tauio
qui primus ex illa familia cossulfactus est honori fuisse accepimus
quod prae claram a edificass& in palatio & plenam dignitatis domũ

Expanded text:
tamen adhibenda commoditatis dignitatisque diligentia. Cn. Octavio, qui primus ex illa familia consul factus est, honori fuisse accepimus, quod praeclaram aedificasset in Palatio et plenam dignitatis domu
Abbreviated transcription (Latin):
o certaq: uiuendi disciplina quasres & mansuetudo animor¬
ut dando & accipiendo mutandisq facultatibus & cõmodis nul¬
lare egeremus longiores hoclo cosumus quã necesse ẽ Quis ẽ¬
enĩ cui non ꝑspicuasint illa quae pluribus uerbis apandetio
cõmemorantur. nemine neque ducẽ bello nec principem do¬
mi : magnasres & salutares sine hominũ studiis gererepotuis¬
se cõmemoratur abeo themisthocles pericles crrus. hagesi laus

Expanded text:
o certaque vivendi disciplina; quas res et mansuetudo animorut dando et accipiendo mutuandisque facultatibus et commodandis nulla re egeremus. Longiores hoc loco sumus, quam necesse est. Quis erspicua sint illa, quae pluribus verbis a Panaetio commemorantur, neminem neque ducem bello nec principem domi magnas res et salutares sine hominum studiis gerere potuisse? Commemoratur ab eo Themistocles, Pericles, Cyrus, Agesilaus
Abbreviated transcription (Latin):
segniciplus quã nos uideantur habere prudentae. Illi enim non op¬
timas sedsibiac comodatissimas fabulas eligunt qui uo eł freti sunt

Expanded text:
enici plus quam nos, videantur habere prudentiae. Illi enim non optimas, sed sibi accommodatissimas, fabulas eligunt. Qui enim voce freti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
in rep. ea uelle quae tranquilla & honesta sint talemenim sole¬
mus & senti rebonumciuem & dicere peregrimautem atque in colae
officium est nihil praeter suum negotium a gerenihil dealio anqui-¬
rere minimeq esse inaliena rep. curio sum ita fere officia reperien¬
tur Cum quaeretis quid deceat & quid aptumsit personis temporibi

Expanded text:
ica ea velle, quae tranquilla et honesta sint; talem enim solemus et sentire bonum civem et dicere. Peregrini autem atque incolae officium est nihil praeter suum negotium agere, niihil de alio anquirere minimeque esse in aliena re publica curiosum. Ita fere officia reperientur, cum quaeretur, quid deceat, et quid aptum sit personis, temporib
Abbreviated transcription (Latin):
corporis & ex terna cũ externis cõpararisolent : eũ externis cor¬
poris hoc modo cõparantur. ualere utmalis quã diues. eẽ : cũ

Expanded text:
corporis et externa cum externis comparari solent. Cum externis corporis hoc modo comparantur, valere ut malis quam dives esse, cu
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ante implicatur aliquo certo genere cursuq uiuendiquam potu-¬
it quod optimumess & iudicare namq herculem prodigum dicit ut
ẽ apudxenophontem cũ primum pubesceret quod tempus anatura
ad eligeidum quã quisque uiam uiuendisit ingressurus datum est
ex ifsein solitudinem ad queibi sedentem secũ mulqͣ dubitasse cumdu

Expanded text:
itaque ante implicatur aliquo certo genere cursuque vivendi, quam potuit, quod optimum esset, iudicare. Nam quodHerculem Prodicus dicit, ut est apud Xenophontem, cum primum pubesceret, quod tempus a natura ad deligendum, quam quisque viam vivendi sit ingressurus, datum est, exisse in solitudinem atque ibi sedentem diu secum multumque dubitasse, cum du
Abbreviated transcription (Latin):
quã plurimos ad faciamus : Quorũ memoria liberis posteris q
dutus ui nis in gratis eẽ non liceat : omnes enĩ in iemorẽ be¬
ne ficio derunt: cãqun iuriã in deterrenda liberalitate sibi &iam
fieri eũq qui facut cõmunẽ hostẽ teniorũ putant: atque haee
benignitas &iã reip ẽ utilis redimie seruitute captos locu¬
pletari tenuiores : qđ quidẽ uelgo solicũ fieri abor dine nr̃o in ora¬
tione crassiscriptũ copioseuidemus : Hanc ergo consuetudinẽ be

Expanded text:
quam plurimos afficiamus, quorum memoria liberis posterisque prodatur, ut iis ingratis esse non liceat. Omnes enim immemorem beneficii oderunt eamque iniuriam in deterrenda liberalitate sibi etiam fieri eumque, qui faciat, communem hostem tenuiorum putant. Atque haec benignitas etiam rei publicae est utilis, redimi e servitute captos, locupletari tenuiores; quod quidem volgo solitum fieri ab ordine nostro in oratione Crassi scriptum copiose videmus. Hanc ergo consuetudinem be
Abbreviated transcription (Latin):
Tertia parentibus. Deinceps gradatim reliquis debeantur:
quibus exrebus breuiter disputatis intelligi potest non
solum idhomines solere dubitare honestum nean turpe
sit : sed etiam duobus propositis honestis ut rũ honestius hic
locus a panaetioe ut supra dixi p̃rae termissus sediã ad reliquaꝑgamas
mala in portauit suc cessuꝑiꝰ pero iniquita s̃ subleuata:¬

Expanded text:
tertia parentibus, deinceps gradatim reliquis debeantur. Quibus ex rebus breviter disputatis intellegi potest non solum id homines solere dubitare, honestumne an turpe sit, sed etiam duobus propositis honestis utrum honestius sit. Hie locus a Panaetio est, ut supra dixi, praetermismala inportauerit successu prospero iniquitas subleuata
Abbreviated transcription (Latin):
&iã psulpicii eloquentiã accusatio illustrauit cũ seditiosũ &
in utilẽ ciuẽ .c. norbanũ inuidiciũ uocauit sed bocquidẽ non ẽ
patricinio ut nosꝓsiculis ꝓsardis ꝓ in albucio iulius inaccu¬
sando &iã manilio l. fufi cognita industria est: semeligitur
&non sacpȩ certe sineeacesit uraciendũ sit saepius reip tribu

Expanded text:
Etiam P. Sulpici eloquentiam accusatio illustravit, cum seditiosum et Etiam P. Sulpici eloquentiam accusatio illustravit, cum seditiosum et inutilem civem, C. Norbanum, in iudicium vocavit. Sed hoc quidem non est patrocinii, ut nos pro Siculis, pro Sardis in Albucio Iulius. In accusando etiam M'. Aquilio L. Fufi cognita industria est. Semel igitur aut non saepe certe. Sin erit, cui faciendum sit saepius, rei pu
Abbreviated transcription (Latin):
morũ sic enĩ accepimus qub praecipiunt ut oratione benigna mul¬
titudinis animos ad beniuolentiam alliciant militesq blando ap¬
pellando sermone deliniant. Quae autẽ inmultitudine cũ con¬
tentione habetur oratio : ea saepe uni uersã excitat gloriã
magna est eni admiratio copiose sapienterq dicent isquẽ quiꝰ a u-¬
diunt intellegere etiã & saperȩpolus quã ceteros arbritrantur si
uero in est in oratione mixtamodestia grauitas . nihilã mirabilius
fieripotest eoq: magis si ea sunt in adulescente sed cũ sint plura
causarũ genera quae eloquentiã desiderent multiq in nr̃a
assecutis int. maxima est admiratio iniuidiciis quorũ ratio du¬
plex est Nã ex accusatione ut ex defensione constat quarũ &¬
silui dabilior .ẽ. defensio Tam̃ etiã accusatia ꝓbata ꝑsaepe est
Dixipaulo ante decrasso Idẽ fecit adules cens .m ł antenius

Expanded text:
morum sic enim accepimus; quibus praecipiunt, ut oratione benigna mulmorum sic enim accepimus; quibus praecipiunt, ut oratione benigna multitudinis animos ad benivolentiam alliciant militesque blande appellando sermone deliniant. Quae autem in multitudine cum contentione habetur oratio, ea saepe universam excitat gloriam; magna est enim admiratio copiose sapienterque dicentis; quem qui audiunt, intellegere etiam et sapere plus quam ceteros arbitrantur. Si vero inest in oratione mixta modestia gravitas, nihil admirabilius fieri potest, eoque magis, si ea sunt in adulescente. Sed cum sint plura causarum genera, quae eloquentiam desiderent, multique in nosassecuti sint, maxima est admiratio in iudiciis. Quorum ratio duplex est. Nam ex accusatione et ex defensione constat; quarum etsi laudabilior est defensio, tamen etiam accusatio probata persaepe est. Dixi paulo ante de Crasso; idem fecit adulescens M. Antonius.
Abbreviated transcription (Latin):
ad olescentiã adopinionẽ & in nocentae &iuris scientiae ꝑmuti
cõmendauit domus Nã ł quidẽ crassus cũ esi& a modũ ad¬
ulescens Non aliũ demut̃atus est sẽd sibiipsi peperit maximã
laudem Ex illaꝰ accusatione nobili &gloriosa ex qua aeta¬
at te qui exercentur laude afficisolent ut dedemosthene accept¬
mus ea aetate L. crasus ostendit᷑ id se in foro optiime iã facere
Qđ etiã tũ pocerat domicũ laude meditari sed cũ duplex raitio
sit orationis Quarũ in altera sermo sit in altera contentio : Non
est idquidẽ dubiũ quincontentio orationis maiorẽ uimhabeat¬
& adgloriã Ea est enĩ quã eloquentiã dicimus: secstamen diffi¬
cile dictũ est quantopere conque li& animos. comitalus fabilitasq:
sermonis. Extantȩpis colite & philippi adalex andrũ & anti¬
patri ad cassandrũ & antonii adphilippũ filiũ triũ prudentisst¬

Expanded text:
adulescentiam ad opinionem et innocentiae et iuris scientiae P. Muci adulescentiam ad opinionem et innocentiae et iuris scientiae P. Muci commendavit domus. Nam L. quidem Crassus, cum esset admodum adulescens, non aliunde mutuatus est, sed sibi ipse peperit maximam laudem ex illa accusatione nobili et gloriosa, et, qua aetate qui exercentur, laude affici solent, ut de Demosthene accepimus, ea aetate L. Crassus ostendit id se in foro optime iam facere, quod etiam tum poterat domi cum laude meditari. Sed cum duplex ratio sit orationis, quarum in altera sermo sit, in altera contentio, non est id quidem dubium, quin contentio orationis maiorem vim habeat ad gloriam ea est enim, quam eloquentiam dicimus; sed tamen difficile dictu est, quantopere conciliet animos comitas affabilitasque sermonis. Exstant epistulae et Philippi ad Alexandrum et Antipatri ad Cassandrum et Antigoni ad Philippum filium, trium prudentissi
Abbreviated transcription (Latin):
ferebella gerebantur: Tua autẽ aetis inuidit in idbellũ cuis al¬
terapars sceleris nimiũ habuit. altera felicitatis parũ quo tamen
inbello Cũte pempeius alae alteri praefeciss& magnã laudẽ &
a sũ mouiro & ab exercitu consequebare equitando iaculando om¬
nimilitari labore tolerando itq ea quidẽ tualaus parit̃ cũsep
to quã obrẽ ꝑgamus adea quaerestantt itenitur infeliquis reb
multo maiora opera sunt animi quã corporis sicea eres quas ingenio
acratione ꝑ sequimur gratiores sunt quã illae quas uirib: : Prima
igitur cõmendatio ꝓficis citur amodesta . Iupietãte in parentes in
suos beniuolentia facilliime autẽ & in optimã partẽ cognoscuntur
adolescentes : Quise ad claros & sapientes uiros bene cosulentes reip
contulerunt. quib: cũsi frequentes sunc õpinionẽ afferunt populo:
eorũ foresesimiles quos sibi ipsi delegerint adimitan dũp. rutilũ

Expanded text:
fere bella gerebantur. Tua autem aetas incidit in id bellum, cuius alfere bella gerebantur. Tua autem aetas incidit in id bellum, cuius altera pars sceleris nimium habuit, altera felicitatis parum. Quo tamen in bello cum te Pompeius alae alteri praefecisset, magnam laudem et a summo viro et ab exercitu consequebare equitando, iaculando, omni militari labore tolerando. Atque ea quidem tua laus pariter cum rto; quam ob rein pergarnus ad ea, quae restant. Ut igitur in reliquis rebus multo maiora opera sunt animi quam corporis, sic eae res, quas ingenio ac ratione persequimur, gratiores sunt quam illae, quas viribus. Prima igitur commendatio proficiscitur a modestia cum pietate in parentes, in suos benivolentia. Facillime autem et in optimam partem cognoscuntur adulescentes, qui se ad claros et sapientes viros bene consulentes rei publicae contulerunt; quibuscum si frequentes sunt, opinionem afferunt populo eorum fore se similes, quos sibi ipsi delegerint ad imitandum. P. Rutili
Abbreviated transcription (Latin):
riore sed ut facillime qualessimus tales tẽ ideamur : Et si in co ip¬
souis maxima ẽ ut simu siqui haberi uelimus tam̃ quae dã p̃cep¬
ta danda sunt : Nã siquis ab in eunte a etite hab& causã celebri¬
tatis & nominis aut a pitreaeceptã qđ tibimi cucero arbritror
contigisse autali quo casu atq: fortuna: in huncoculi omniũ cont¬
eiuntur adq in eũ quidagat . quẽ ad modũ uiuat inquiritur: &eta
quã inclarissimaluce uersetur : Ita nullũ obscurũ potest. Nec dictũ
eius ee Nec factũ : quorũ autẽ prima aetas propter humilita¬
tẽ & obscuritatẽ in hominũ ignoratione uersatur iis simulae
iuuenes eẽ coeperunt : magna spectare & ad earicts studus
debent contendere quodeo firmiore animo facient Quia non
modo non uidecur illiaetati uerũ etiã fauetur: prima uitur est
adulescenti cõmendatio ad gloriã siqua exbalicis reb cõpara¬
ripo test in qua multi apud maiores nr̃os extiterunt: semꝑ eoĩ

Expanded text:
riore. Sed ut facillime, quales simus, tales esse videamur, etsi in eo ipso vis maxima est, ut simus ii, qui haberi velimus, tamen quaedam praecepta danda sunt. Nam si quis ab ineunte aetate habet causam celebritatis et nominis aut a patre acceptam, quod tibi, mi Cicero, arbitror contigisse, aut aliquo casu atque fortuna, in hunc oculi omnium coniciuntur atque in eum, quid agat, quem ad modum vivat, inquiritur et, tamquam in clarissima luce versetur, ita nullum obscurum potest nec dictum eius esse nec factum. Quorum autem prima aetas propter humilitatem et obscuritatem in hominum ignoratione versatur, ii, simul ac iuvenes esse coeperunt, magna spectare et ad ea rectis studiis debent contendere; quod eo firmiore animo facient, quia non modo non invidetur illi aetati, verum etiam favetur. Prima igitur est adulescenti commendatio ad gloriam, si qua ex bellicis rebus comparari potest, in qua multi apud maiores nostros exstiterunt; semper enim
Abbreviated transcription (Latin):
ercitationes animietiam augendȩ uidentur danda uero
opera ut & amicos &iuuentutem & maxime remp.
consilio & prudentia quam plurimum adiuuent . nihil autem
magis cauendum est senec tuti quamnelangari sedesidiaeq: dahe
Luxuria uero cumomnia etati turpis tũ sene tuti fgedissima est sin
autem etiamꝰ libidinum intemperaua accessit . duplex malum est qđ
& ipsa senectus dedecus concipit & facit adulescentium in puden¬
tiorem intemperantiam ac neillud quidem alienum est demahis ssiãs lia¬
tratuum de priuatorum deciuium deperegrinorum officiis dice¬
re: est igitur proprium munus magistratus intellegere segere¬
repersonam ciuitatis. debereq eius dignitatem & decus suftine¬
re serua releges iura describere ea fidei suaecommissa meminisse
priuatum autem oport& aequo & paricum ciuibus iure uiue

Expanded text:
ercitationes animi etiam augendae videntur. Danda vero est opera, ut et amicos et juventutem, et maxime rempublicam consilio et prudentia quam plmagis cavendum est senectuti, quam ne languori se desidiaeque dedat; luxuria vero cum omni aetati turpis, tum senectuti foedissima est; sin autem etiam libidinum intemperantia accessit, duplex malum est, quod et ipsa senectus dedecus concipit et facit adulescentium impudentioren intemperantiarn. Ac ne illud quidem alienum est, de magistratuum, de privatorum, de civium, de peregrinorum officiis dicere. Est igitur proprium munus magistratus intellegere se gerere personam civitatis debereque eius dignitatem et decus sustinere, servare leges, iura discribere, ea fidei suae commissa meminisse. Privatum autem oportet aequo et pari cum civibus iure vive
Abbreviated transcription (Latin):
nus diemnecis destinauiss& : Et isqui mora ad dictus ẽet
paucos sibi dies cõmendandorũ suorũ causa postulauissa:
uas factus ẽ. alter eius sistendi ut si ille non reuertis¬
s& moriendũ essetipsi : qui cũ ad diẽ serecepis s& ad mi¬
ratus eorũ fidem trrannus. petiuit ut seadamicitiã ter¬
tiũ ascriberent : Cũ igitur id quod utile ii detur in ami¬
citia cũ eo quod honestũ .ẽ. cõparatur : laceat utlitatis
species ualeat honestas : cũ autẽ in amicitia quae hones
ta sunt postu labuntur religio & fides anteponatur ami¬
citiae: sic habebitur isquẽ exquirimus dilectus officii :
sedutilitatis specieinrep sa epissime peccatur : ut in corin¬

Expanded text:
nus diem necis destinavisset et is, qui morti addictus esset, paucos sibi dies commendandorum suorum causa postulavisset, vas factus sit alter eius sistendi, ut, si ille non revertisset, moriendum esset ipsi. Qui cum ad diem se recepisset, admiratus eorum fidem tyrannus petivit, ut se ad amicitiam tertium ascriberent. Cum igitur id, quod utile videtur in amicitia, cum eo, quod honestum est, comparatur, iaceat utilitatis species, valeat honestas; cum autem in amicitia, quae honesta non sunt, postulabuntur, religio et fides anteponatur amicitiae. Sic habebitur is, quem exquirimus, dilectus officii. Sed utilitatis specie in re publica saepissime peccatur, ut in Corin
Abbreviated transcription (Latin):
thi disturbatione nr̃i durius &iã atheniens es questi¬
uerunt utaeginetis quiclas seualebant pollices prae¬
cidersntur: hoc ui sumẽ. utile nimis enĩ immine bat
ꝓpterꝓpinquitatẽ aegina piraeo: sed nibil quodcrude¬
le utile est enĩ hominũ naturae quã sĩ quidebemus maxi¬
me inimica crudelitas: male &iã qui peregrinos urbib:
utiprohibent eosq ex cerminat ut pennlis apud patres
Non licere : quamlegẽ tulerunt sapientifsimi consules cras¬
sus &scae uola : usu uero ut bis ꝓbibere peregrinos sane in¬
humanũ ẽ: illa praeclara inquib puplicie utilitatis
species praebonestate contenitur plena exemplorum
ẽ nos traresp cũ saepe tũ maxime bellopunico secun-¬
do quae cannensi calamitate accepta maiores animos
habuit quã umquã reb: secundis nullatimoris signifi¬
cario Mulla mentio pacis tantauis ẽ. honesti ut speciem
utilitatis obscur& At heni enses cũ ꝑsarũ impetũ nullo
modo possent sustinere statueruntq ut urbe relita con

Expanded text:
thi disturbatione nostri; durius etiam Athenienses, qui sciverunt, ut Aeginetis, qui classe valebant, pollices praeciderentur. Hoc visum est utile; nimis enim imminebat propter propinquitatem Aegina Piraeo. Sed nihil, quod crudele, utile; est enim hominum naturae, quam sequi debemus, maxime inimica crudelitas. Male etiam, qui peregrinos urbibus uti prohibent eosque exterminant, ut Pennus apud patres non licere; quam legem tulerunt sapientissimi consules Crassus et Scaevola; usu vero urbis prohibere peregrinos sane inhumanum est. Illa praeclara, in quibus publicae utilitatis species prae honestate contemnitur. Plena exemplorum est nostra res publica cum saepe, tum maxime bello Punico secundo; quae Cannensi calamitate accepta maiores animos habuit quam umquam rebus secundis; nulla timoris significatio, nulla mentio pacis. Tanta vis est honesti, ut speciem utilitatis obscuret. Athenienses cum Persarum impetum nullo modo possent sustinere statuerentque, ut urbe relicta con
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus idest bonis uiris. ita fides hab&urut nul¬
la sit in his fraudis in iuriaeq suspicio : ltãq: his salit¬
tem nostram his fortunas his liberos pectis sime
comimitti arbi tramur harum igitur duarum
ad fidem faciendam iustitia plus poll&: Quippe
cumea sine prudentia satis habeat austoritatis
Prudentia sineiustitia nihilual& ad faciendam fidem
quo enim quis uersitior &callidior hocinusior &sus¬
pectior: D&rasta opinione probitatis : Quamobrẽ

Expanded text:
hominibus, id est bonis viris, ita fides habetur, ut nulla sit in iis fraudis iniuriaeque suspicio. Itaque his salutem nostram, his fortunas, his liberos rectissime committi arbitramur. Harum igitur duarum ad fidem faciendam iustitia plus pollet, quippe cum ea sine prudentia satis habeat auctoritatis, prudentia sine iustitia nihil valet ad faciendam fidem. Quo enim quis versutior et callidior, hoc invisior et suspectior est detracta opinione probitatis. Quam ob re
Abbreviated transcription (Latin):
nos adea de truserit quȩ nr̃i in genii nonerunt : Omnis adhibenda erit
cura meditatio diligentia ut ea si non decoreatꝰ quã minime indeco-

Expanded text:
nos ad ea detruserit, quae nostri ingenii non erunt, omnis adhibenda erit cura, meditatio, diligentia, ut ea si non decore, at quam minime indeco
Abbreviated transcription (Latin):
uusisse : quã eorũ opinionẽ quusta distrix eruit: ltaq non
utaliquando ante poneremus utilia honestis. sed ut ea sineer¬
rore diiudicaremus si quando incidissent in dux̃ eã quae uide¬
retur ẽẽ non quae. ẽẽt repugnantiã hancigitur partẽ relic¬
tã explebimus Nullis ad miniculis sedut dicitur marte nr̃o¬
Neque enĩ quic quã .ẽ. dehac parte postpanaetiũ expliccctũ
quod quidem mihi probaretur : Deuisquae in manus meas ue¬
nerint: cũ igitur aliqua species utilitatis obiecta .ẽ. cõ moue¬
rinecesse .ẽ. sed sicũ animũ aetenderis turpitudinem ui¬
deas adiunctã ei rei quae speciem utilitatis ac tulerit : Iũ
non utilitas relinquenda ẽ. sed intellegendũ ubi turpitu

Expanded text:
sisse quam eorum opinionem, qui ista distraxerint. Itaque, non ut aliquando anteponeremus utilia honestis, sed ut ea sine errore diiudicaremus, si quando incidissent, induxit earn, quae videretur esse, non quae esset, repugnantiam. Hanc igitur partem relictam explebimus nullis adminiculis, sed, ut dicitur, Marte nNeque enim quicquam est de hac parte post Panaetium explicatum, quod quidem mihi probaretur, de iis, quae in manus meas venerunt. Cum igitur aliqua species utilitatis obiecta est, commoveri necesse est; sed si, cum animum attenderis, turpitudinem videas adiunctam ei rei, quae speciem utilitatis attulerit, tum non utilitas relinquenda est, sed intellegendum, ubi turpitu
Abbreviated transcription (Latin):
ris meus protulerat dedolomalo formulas : in quib: cum
ex eo quaererẽ quid. eẽt dolus malus respondebat cũ eẽt
aliud simulatũ aliud actũ : hoc quidem sane luculente. ut
ab homine perito definiendi ergo & prthius & om̃s aliud
agentes aliudsimulantes ꝑfidi improbi malitiosi Mullũ
igitur eorũ factũ potest utile. ẽẽ. cũ sit totuitis inquina¬
tũ quodsia quiliana definitio uera ẽ. ex omniuitasimu¬
latio dissimulatioq tollenda. ẽ: ita nec utemat melius
Nec ut uendat quicquã simulabsit. haud dissimula¬
bit uirbonus Atq iste dolus malus & legib: erat uin¬
dicatus ut tutela duo decimtabulis circũ scriptio ad¬
u̾lescentiũ legelaetoria & sinelege iudicus in quib:¬
additur exfidebona reliquorũ autẽ iudiciorũ haec
uerba maxime excellunt in arbitriorei uxoriae meliusae

Expanded text:
ris meus, protulerat de dolo malo formulas; in quibus ipsis, cum ris meus, protulerat de dolo malo formulas; in quibus ipsis, cum ex eo quaereretur, quid esset dolus malus, respondebat: cum esset aliud simulatum, aliud actum. Hoc quidem sane luculente ut ab homine perito definiendi. Ergo et Pythius et omnes aliud agentes, aliud simulantes perfidi, improbi, malitiosi. Nullum igitur eorum factum potest utile esse, cum sit tot vitiis inquinatum. Quodsi Aquiliana definitio vera est, ex omni vita simulatio dissimulatioque tollenda est. Ita, nec ut emat melius nec ut vendat, quicquam simulabit aut dissimulabit vir bonus. Atque iste dolus malus et legibus erat vindicatus, ut tutela duodecim tabulis, circumscriptio adulescentium lege Plaetoria, et sine lege iudiciis, in quibadditur EX FIDE BONA. Reliquorum autem iudiciorum haec verba maxime excellunt: in arbitrio rei uxoriae MELIUS AE
Abbreviated transcription (Latin):
conuiuium crmbarũ anteoculos multitudo ꝓsequis¬
q quod ceperat afferebat ANitepedes prthiipis ces ab¬
iciebantur Tũ canius quaeso inquit quidẽ. hoc prehican¬
tũ nepisciũ tantũ necỹbarũ & ille quid mirũ inquie
Hocloco .ẽ. syracusis quic quidẽ pisciũ hic aquatio hacuilla
isticarere nom possunt incensus canius cupidita e. contendit a py¬
thio ut uenderet Grauate ille primo: quid multa . Imperat
Emit homo cupidus & locuples tanti quanti prthius uo¬
luit: Et emit instructos: Nomina facit: Negotiũ conficit:
inuitat canius post tridie familiares suos: uenit ipse ma-¬
ture : scalmũ nullũ uid& : quaerit ex proximo uicinonũ
steruae quaeda piscatorũ essent quod eos nullos uider &
Nullae quod sciã ille inquit: sed hic piscari nulli solent:
itaq herimirabar quid accidis s& sthoma charicanius :
sed quid facer& Nondũ enĩ aquilius collega & familia¬

Expanded text:
convivium, cumbarum ante oculos multitudo; pro se quisconvivium, cumbarum ante oculos multitudo; pro se quisque, quod ceperat, afferebat, ante pedes Pythi pisces abiciebantur. Tum Canius: Quaeso, inquit, quid est hoc, Pythi? tantumne piscium? tantumne cumbarum? Et ille: Quid mirum? inquit, hoc loco est Syracusis quicquid est piscium, hic aquatio, hac villa isti carere non possunt. Incensus Canius cupiditate contendit a Pythio, ut venderet; gravate ille primo; quid multa? impetrat. Emit homo cupidus et locuples tanti, quanti Pythius voluit, et emit instructos; nomina facit, negotium conficit. Invitat Canius postridie familiares suos, venit ipse mature; scalmum nullum videt, quaerit ex proximo vicino, num feriae quaedam piscatorum essent, quod eos nullos videret. Nullae, quod sciam, inquit; sed hic piscari nulli solent; itaque heri mirabar, quid accidisset. Stomachari Canius; sed quid faceret? nondum enim C. Aquilius, collega et familia
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne inutile ẽ. uitiorũ subi re nomina : quod si ui¬
tuperandi qui reti cuerunt : quid deiis existimandum
ẽ. qui orationis uanitatẽ adhibuerunt : c̃ canius equerł
r .nec infacetus & satis litteratus cũ sesira cusssotia nili
ut ipse dicere solebat Nonne gotiandi causa contulis¬
s& Dic tabat sehortulos aliquos emere uelle quo inuita¬
reamicos & ubi seoblectare sine interpellatorib: poss&
quod cũ ꝑcrebruiss& pythuus ei quidã qui argentariã
facer& syracusis. uenales quidem sebortos non habe¬
re sedlicere uticanio siuell& ut suis & simul ad cenam
hominẽ inhortos inuitauit in posterum diem cũ ille
ꝓmisiss&. Tũ prthius qui ess& ut argentarius apud
omnes ordines gratiosus. piscatores ad seconuoca uit
& abiisp&ciuit ut ante suos bortulos posttridie pis¬
carentur Dixitq quid eos facere uell& adcenam
tempori uenit canius opipare a prthio ad paratũ

Expanded text:
nonne inutile est vitiorum subire nomina? Quodsi vinonne inutile est vitiorum subire nomina? Quodsi vituperandi, qui reticuerunt, quid de iis existimandum est, qui orationis vanitatem adhibuerunt? C. Canius, eques Romanus, nec infacetus et satis litteratus, cum se Syracusas otiandi, ut ipse dicere solebat, non negotiandi causa contulisset, dictitabat se hortulos aliquos emere velle, quo invitare amicos et ubi se oblectare sine interpellatoribus posset. Quod cum percrebruisset, Pythius ei quidam, qui argentariam faceret Syracusis, venales quidem se hortos non habere, sed licere uti Canio, si vellet, ut suis, et simul ad cenam hominem in hortos invitavit in posterum diem. Cum ille promisisset, tum Pythius, qui esset ut argentarius apud omnes ordines gratiosus, piscatores ad se convocavit et ab iis petivit, ut ante suos hortulos postridie piscarentur, dixitque, quid eos facere vellet. Ad cenam tempori venit Canius; opipare a Pythio apparatum