comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mauortis. et mauortis in antro: dicendo aũt et ostendit multa alia fuisse
dipista.  procubuisse: idest prima parte se inclinasse quod graeci nooult¬
tqp dicunt ut inclinatione. corporis ubera preberet infantibus nam si procu.¬
biusse iacuisse accipias contrarium est quod dicit ludere pendentes pueros.
Sciendum tamen uoluisse eum gestum proprie exprimere quem in ipsius
lupe cernimus: statius:  geminos huic reuera geminos modo alias simi¬
les. Sane totus hic locus ennianus est.i. ludere: moueri: terentius congru¬
um istum maximum in aqua sinito ludere: alii pendentes censantes : ut¬
pendent opera mineq matrẽ: quasi matrem cuuis affectum pueris exhi¬
bebat. territi ceruice: rotunda cum longitudine ut incumbens tereti
dicit sed hic ita intelligius factum fuisse ut tercircum iliacos raptauerat
hestora muros. corpora fingere lingua: idest tergere: cicero insestiana

Expanded text:
Mavortis’ et ‘Mavortis in antro’. Dicendo autem ‘et’ ostendit multa alia fuisse Mavortis’ et ‘Mavortis in antro’. Dicendo autem ‘et’ ostendit multa alia fuisse depicta. PROCVBVISSE id est prima parte se inclinasse, quod Graeci προκύπτειν dicunt, ut inclinatione corporis ubera praeberet infantibus: nam si ‘procubuisse’ iacuisse accipias, contrarium est quod dicit ‘ludere pendentes pueros’. Sciendum tamen, voluisse eum gestum proprie exprimere, quem in ipsius lupae cernimus statuis. GEMINOS HVIC re vera geminos modo alias similes. Sane totus hic locus Ennianus est. LVDERE moveri: Terentius «congrum istum maximum in aqua sinito ludere». MATREM quasi dere». MATREM quasi matrem, cuius adfectum pueris exhibebat. TERETI CERVICE rotunda, cum longitdicit, sed id quod intellegimus factum fuisse, ut "ter circum Iliacos raptaverat Hectora muros" . corpora fingere lingva id est tergere: Cicero in Sestiana
Abbreviated transcription (Latin):
considerat ut huc illuc uincdor inmensa uolumina uersat: ngentem sangui.¬
neam ingentem: distinguendum propter plura epitheta. . solis in ardescit
radiis: irin physica ratione describit que fit cum a quosam nubem solis ar¬
dor in radiat: nec est incongrua hec comparatio cum lorica dediuersis metal¬
lis fieri plerunq consueuerat. ⁊ leues ocreas: nitida tibialia. a recocto: sepe
purgato.  non enarrabile textum: cum enim inclipeo omnem romanã
historiam uelit esse descriptam dicendo illic genus omne future stirpis
ab ascanio pugnataq in ordine bella: carptim tamen pauca cõmemo¬
rat sicut in primo ait uidit iliacas exordine pugnas nec tam̃ uniuersa
descripsit.: haud uatum ignarus: futurori non inscuis.  uenturiq in¬
scius aeui: non eui sed que in euo erant futura. stirpis ab aschanio: usq ad
augustum cesarem mauortis in antro: potest accipi et fecerat lupam

Expanded text:
considerat, ut «huc illuc vinclorum inmensa volumina versat». RIGENTEM, SANGVIconsiderat, ut «huc illuc vinclorum inmensa volumina versat». RIGENTEM, SANGVINEAM, INGENTEM distinguendum propter plura epitheta. SOLIS INARDESCIT RADIIS Irin physica ratione describit, quae fit cum aquosam nubem solis ardor inradiat. Nec est incongrua haec comparatio, cum lorica de diversis metallis fieri plerumque consueverit. LEVES OCREAS nitida tibialia. RECOCTO saepe purgato. NON ENARRABILE TEXTVM bene ‘non enarrabile’: cum enim in clipeo omnem Romanam historiam velit esse descriptam dicendo ‘illic genus omne futurae stirpis ab Ascanio pugnataque in ordine bella’, carptim tamen pauca commemorat, sicut in primo ait «videt Iliacas ex ordine pugnas», nec tamen universa descripsit. HAVD VATVM IGNARVS futurorum non inscius. VENTVRIQVE INSCIVS AEVI non ‘aevi’, sed quae in aevo erant futura. STIRPIS AB ASCANIO usque ad Augustum Caesarem. MAVORTIS IN ANTRO potest accipi et ‘fecerat lupam
Abbreviated transcription (Latin):
presidio fluminis ut dicimus secretus est monte uel siluis: Latenter aũt
ostendit aeneam non nisi flumine ablutom numen uidere potuisse. obtu¬
lit ultro: idest deam confessa ut insecundo dixit. et est ordo obtulit se et
loquuta est.  promissa: catatosiopomenon: ut supra hoc signum cecinit
missuram diu a creatrix.: laurentes superbos: ut quos illi bello profugos ege¬
re superbo. s acrem turnum: fortem et proprie apud nos acer est qui a¬
pud grecos dinos dicitur: nam dinos fortem et uehementem et asperum. et
amarum potest significare.: poscere: prouocare: cicero poscunt maioribus
poculis idest prouocant: dee donis: propter arma. tantoletus hono
manus et brachia uersat: ungendum est ut intelligas aeneam manibus
minora brachiis maiora arma considerasse. ut puta loricam uel scutum.
hec enim sunt arma maiora. minora uero galeam gladium ocreas. ⁊ uersat

Expanded text:
praesidio fluminis, ut dicimus ‘secretus est monte’ vel silvis. Latenter autem praesidio fluminis, ut dicimus ‘secretus est monte’ vel silvis. Latenter autem ostendit, Aenean non nisi flumine ablutum, numen videre potuisse. OBTVLIT VLTRO id est deam confessa, ut in secundo dixit. Et est ordo ‘obtulit se et locuta est’. PROMISSA κατὰ τὸ σιωπώμενον, ut supra «hoc signum cecinit missuram diva creatrix». LAVRENTES SVPERBOS ut «quos illi bello profugos egere superbo». ACREM TVRNVM fortem. Et proprie apud nos acer est qui apud Graecos δεινός dicitur: nam fortem et vehementem et asperum et amarum potest significare. POSCERE provocare, Cicero «poscunt maioribus poculis», id est provocant. DEAE DONIS propter arma. TANTO LAETVS HONMANVS ET B. V. iungendum est, ut intellegas Aenean manibus minora, brachiis maiora arma considerasse, ut puta loricam et scutum: haec enim sunt arma maiora: minora vero galeam gladium ocreas. VERSAT
Abbreviated transcription (Latin):
bello lecta: quia ait supra qui sese inbella sequantur. prestantes uirtute le¬
ꝯit: aut lecta proprie quia delectus militum est: . equos et corpora curãt:
ingenti arte quod sequatur omisit redditurus in xͦ. nanq siuellet dicere
uenisse aeneam uidisse tarchontem petisse auxilia satis longum fuerat
et peribat illud quod ait supra toto nanq fremunt condense litore pup¬
pes: ut cum etruscorum festinatione dicentis breuitas congrutit. Uerum
hoc quod inisto loco pretermisit reddidit in decimo dicens nanq ut ab
euandro castris in gressus etruscis regem adit et regi memorat nomenq
genusq. e aetherios nimbos: ꝑ aerem numinum scilicet purgationem
qui circa deos est.. reducta: secreta.  egelido secretum flumine uidit
egelido idest nimium gelido: et est una pars orationis: ut edurãq pi¬
rum idest ualde duram: et sic dixit secretum flumine egelido: hoc est

Expanded text:
ET BELLO LECTA I. quia ait supra «qui sese in bella sequantur praestantes virtute leET BELLO LECTA I. quia ait supra «qui sese in bella sequantur praestantes virtute legit»: aut ‘lecta’ proprie, quia dilectus militum est. EQVOS ET CORPORA CVRANT ingenti arte quod sequebatur omisit, redditurus in decimo: namque si vellet dicere venisse Aenean, vidisse Tarchonem, petisse auxilia, satis longum fuerat et peribat illud quod ait supra «toto namque fremunt condensae litore puppes», cum Etruscorum festinationi dicentis brevitas congruat. Verum hoc quod in isto loco praetermisit, reddit in decimo dicens «namque ut ab Euandro castris ingressus Etruscis regem adit et regi memorat nomenque genusque». AETHERIOS NIMBOS per aerem numinum, scilicet purgatiorem, qui circa deos est. REDVCTA secreta. EGELIDO SECRETVM FLVMINE VIDIT ‘egelido’, id est nimium gelido: et est una pars orationis, ut «eduramque pirum», id est valde duram. Et sic dixit ‘secretum flumine egelido’, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
nis: hinc illud: nostrosq huius meminisse minores.: tarcho et tyrreni:
tarcho latinus nominatuius est de graeco ueniens: ab eo quod est tarchon
tenebant castra locis: hoc est et industria et natura munitissima: sed nouimꝰ
castra ꝑ naturam munita esse nõ posse. nisi incollibus fuerint: quod si in mon-¬
tibus sunt quomodo procedit latis tendebat in arius. Ne sit engo contrarium.
intelligamus quod hodieq uidemus et legimus hanc collium fuisse naturam
ut planities esset insummo: inqua inerant castra tarchonis: quamꝗͣ multi
uelint celsoq omnis de colle uideri iam poterat legio ad aeneam referre ut in¬
telligamus uenientes in collibus fuisse troianos: castra uero etrusca incampis.
Quod si uelimus accipere quem admodum procedit tuta tenebant castra locis:
idest pernaturam locoꝵ. tendebat in aruis: ut hic seuus tendebat achilles

Expanded text:
nis: hinc est illud «nostrosque huius meminisse minores». TARCHO ET TYRRHENI nis: hinc est illud «nostrosque huius meminisse minores». TARCHO ET TYRRHENI Tarco Latinus nominativus est de Graeco veniens, ab eo quod est Tarchon, A TENEBANT CASTRA LOCIS hoc est et industria et natura munitissima. Sed novimus castra per naturam munita esse non posse, nisi in collibus fuerint: quod si in montibus sunt, quomodo procedit ‘latis tendebat in arvis’? Ne sit ergo contrarium, intellegamus quod hodieque videmus et legimus, hanc collium fuisse naturam, ut planities esset in summo, in qua inerant castra Tarchonis. Quamquam multi velint ‘celsoque omnis de colle videri iam poterat legio’ ad Aenean referre, ut intellegamus venientes in collibus fuisse Troianos, castra vero Etrusca in campis. Quod si velimus accipere, quemadmodum procedit ‘tuta tenebant castra locis’? Id est per naturam locorum. TENDEBAT IN ARVIS ut hic saevus tendebat Achilles.
Abbreviated transcription (Latin):
batur a cuubus sed ẽt ab accolis: nigra: umbrosa more suo.⁊ ueteres pe¬
lasgos: dehis uaria est opinio nam alii eos ab atheniensibus alii a laconibus
aliĩ athessalis dicunt originem ducere quod est propensius: nam multas
inthessalia pelasgorum constat ẽẽ ciuitates. hic primi italiam tenuisse perhi¬
bentur.i. aruor pecorisq deo: publica cerimoniarum opinio hoc habet
pecurũ et agrort deum esse siluarum prudentiores tam̃ UNo opEbop
hoc est deum u̾flic. yle aũt est fex omnium elementor idest ignis sor¬
didior et aer: item aqua et terra sordidiora unde cuncta procreantur quã
UAnp. latini materiam appellauerunt: nec in congrue cum materie silua¬
rum sunt. ergo quod graeci a toto latini a parte dixerunt.i. lucumq diẽq:
hoc a romanis traxit apud quos nihil fuit tam solemne ꝗͣ dies consecratio¬

Expanded text:
batur a civibus, sed etiam ab accolis. NIGRA umbrosa, more suo. VETERES S. PEbatur a civibus, sed etiam ab accolis. NIGRA umbrosa, more suo. VETERES S. PELASGOS de his varia est opinio; nam alii eos ab Atheniensibus, alii a Laconibus, alii a Thessalis dicunt originem ducere, quod est propensius: nam multas in Thessalia Pelasgorum constat esse civitates. Hi primi Italiam tenuisse perhibentur. ARVORVM PECORISQVE DEO publica caerimoniarum opinio hoc habet, pecorum et agrorum deum esse Silvanum. Prudentiores tamen dicunt, esse eum ὑλικὸν θεὸν, hoc est deum ὕλης. ὕλη autem est faex omnium elementorum, id est ignis sordidior et aer, item aqua et terra sordidior, unde cuncta procreantur: quam ὕλην Latini materiam appellaverunt; nec incongrue, cum materiae silvarum sint. Ergo quod Graeci a toto, hoc Latini a parte dixerunt. LVCVMQVE DIEMQVE hoc a Romanis traxit, apud quos nihil fuit tam sollemne quam dies consecratio
Abbreviated transcription (Latin):
et unam in septentrione: unde ẽt taurus domus ẽẽ dicitur ueneris ideo dixit
quem uenus ante alios astror diligit ignes. sacrum: uenerabile tenebras
autem resoluit propter iubar quod sola possidens aliquod efficit lumen:.
agmine facto: agmen proprie exercitus ambulans quicquid fuerit aliud abu
siue dicitur:  prope ceretis amnem: agila ciuitas est tuscie a conditore
appellata cui ex inscitia romana aluid est inditum nomen: nam cum ro¬
mani euntes ꝑtusciam interrogarent agillinos que diceretur ciuitas illi
ut pote graeci quid audirent ignorantes et optimum ducentes se prius
eos salutarent dixerunt xtupe quam salutationem romani nom̃ ciuita¬
tis esse putauerunt. et detracta aspiratione eam cere nominauerunt.
unde dicit yꝯinus ut urbibus italics amnis aũt minio dicitur: ut qui ce¬
te domo qui sunt minionis in arius: late sacer: hoc est non solum cole¬

Expanded text:
et unam in septentrione, unde etiam taurus domus esse dicitur Veneris: ideo dixit et unam in septentrione, unde etiam taurus domus esse dicitur Veneris: ideo dixit ‘quem Venus ante alios astrorum diligit ignes’. SACRVM venerabile. TENEBRAS autem RESOLVIT propter iubar, quod sola possidens aliquod efficit lumen. AGMINE FACTO agmen sive dicitur. PROPE CERITIS AMNEM Agylla civitas est Tusciae, a conditore appellata, cui ex inscitia Romana aliud est inditum nomen. Nam cum Romani euntes per Tusciam interrogarent Agyllinos quae diceretur civitas, illi, utpote Graeci, quid audirent ignorantes et optimum ducentes si prius eos salutarent, dixerunt χαῖρε: quam salutationem Romani nomen civitatis esse putaverunt, et detracta aspiratione eam Caere nominarunt, ut dicit Hyginus in urbibus Italicis. ‘Amnis’ autem Minio dicitur, ut «qui Caerete domo, qui sunt Minionis in arvis». LATE SACER hoc est non solum cole
Abbreviated transcription (Latin):
senectutis: terentius senectus ip̃a morbus est: durare aũt est sustinere.
horatius acsine funibus uix durare carine possunt: imperiosius equor
infandum casum: parentis est quod formidat nolle memorare: e cru¬
delem abrumpere uitam: que et filo est suꝑstes. ⁊ sola et sera: quiã
et unus erat et serius susceptus. i lam ad eo exierat: adeo adorna¬
tum ꝑtinet tantum:i Ipse agmine pallas medio: hic enim mos fuit
ut tyrones ponerentur: in medio et ambirent uiri fortes exercitum: aut
certe honoris est medium locum in exercitum tenere : ut alibi medio dux agmi¬
ne turnus. conspectus: conspicuus conspicabilis. nam pro nomine participi.¬
um posuit.  ante alios astror diligit: Uenus incelo habet unam propniam
stellam que oriens luciferum occidens uesperum facit. inde statius et alter¬
no deprehenditur uenus in ortu: habet ẽt duas alias unam insigno tauri

Expanded text:
senectutis: Terentius «senectus ipsa morbus est». ‘Durare’ autem est sustinere: senectutis: Terentius «senectus ipsa morbus est». ‘Durare’ autem est sustinere: Horatius «ac sine funibus vix durare carinae possunt imperiosius aequor». INFANDVM CASVM parentis est quod formidat nolle memorare. CRVDELEM VITAM quae filio est superstes. SOLA ET SERA quia et unus erat, et serius susceptus. IAMQVE ADEO EXIERAT ‘adeo’ ad ornatum pertinet tantum. IPSE AGMINE PALLAS IN MEDIO hic enim mos fuit, ut tirones ponerentur in medio, ambirent viri fortes exercitum. Aut certe honoris est medium locum in exercitu tenere, ut ipse alibi «medio dux agmine Turnus». CONSPECTVS conspicuus, conspicabilis, nam pro nomine participium posuit. ANTE ALIOS ASTRORVM DILIGIT I. Venus in caelo habet unam propriam stellam, quae oriens luciferum, occidens vesperum facit: inde Statius «et alterno deprenditur unus in ortu». Habet etiam duas alias, unam in signo tauri
Abbreviated transcription (Latin):
cuius rei ẽt plautus in amphitrione facit mentionem: quod utinam
ille faxit iuppiter ut raso capite portem pilleũ.. terna arma mo¬
uenda: figura poetica nam trina debuit dicere. arma enĩ numeri
sunt tantum pluralis. mouenda aũt uel contra ipm uel ab ip̃o .e. fini¬
timo: aut infinitimo aut finitimo capiti:: uiduasset cuubus urbem:
scilicet uiris fortibus peremptis: et proprie uiduasset dixit quia urbs
generis est feminini: horatius abusiue et satis incongrue: ingenere
masculino posuit dicens: uiduus pharetra risit apollo. At uos osuꝑi
iam hinc quasi pater loquitur duusa enim est hec alloquutio. et ulti¬
ma pars eius habet parentis adfectum: quod et ip̃e ostendit dicens
et patrias audires preces: prima uero uiri fortis est ut qualis eram cum
primam aciem preneste subipsa.. durare laborem: ipsuis scilicet

Expanded text:
Cuius rei etiam Plautus in Amphitryone facit mentionem «quod utinam Cuius rei etiam Plautus in Amphitryone facit mentionem «quod utinam ille faxit Iuppiter, ut raso capite portem pilleum». TERNA ARMA MOVENDA figura poetica, nam ‘trina’ debuit dicere: ‘arma’ enim numeri sunt tantum pluralis. ‘Movenda’ autem vel contra ipsum, vel ab ipso. FINITIMO aut in finitimo: aut finitimo capiti. VIDVASSET CIVIBVS VRBEM scilicet viris fortibus peremptis. Et proprie ‘viduasset’ dixit, quia urbs generis est feminini: Horatius abusive et satis incongrue in genere masculino posuit, dicens «viduus pharetra risit Apollo». AT VOS O SVPERI iam hinc quasi pater loquitur. Divisa enim est haec adlocutio, et ultima pars eius habet parentis adfectum, quod et ipse ostendit dicens ‘et patrias audite preces’; prima vero viri fortis est, ut ‘qualis eram, cum primam aciem Praeneste sub ipsa s.’. DVRARE LABOREM ipsius scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt ceteri. cui tris animas: ꝑ transitum ostendit illa platonis et aristo¬
telis contentionem qui dubitant utrum quattuor antres anime sint in ho
maꝯnũ et ꝑfectum indicat uirum: Nam quantum ad fabulam ꝑtinet tres
animas propter tria habuit corpora: Adtendendum sane hoc sibi euan¬
drum uindicare quod fuit in hercule nam ut ille gerionem extinxit
ita hic erylum occidit: inde est quod paulo post dicit neq finitimo me¬
zentios unꝗͣ huic capiti insultans. herculis enim mos fuit ut ẽt non roga¬
tus laborantibus subueniret.tunc enim sicut et uarro dicit omnes qui
fecerant fortiter hercules uocabantur: licet eos primo.xlin.enumeraue¬
rint: hinc est quod legimus herculem tirinthium argiuũ thebanum.
libyn.is feronia mater: nympha campanie quam ẽt supradirimus.
hec ẽt libertoꝵ dea est incuius templo raso capite pilleũ accipiebant.

Expanded text:
ti sunt ceteri. CVI TRES ANIMAS per transitum ostendit illam Platonis et Aristoti sunt ceteri. CVI TRES ANIMAS per transitum ostendit illam Platonis et Aristotelis contentionem, qui dubitant, utrum quattuor, an tres animae sint in hommagnum et perfectum indicat virum; nam quantum ad fabulam pertinet, tres animas propter tria habuit corpora. Attendendum sane, hoc sibi Euandrum vindicare quod fuit in Hercule; nam ut ille Geryonem extinxit, ita hic Erylum occidit. Inde est quod paulo post dicit ‘neque finitimo Mezentius umquam huic capiti insultans’. Herculis enim mos fuit, ut etiam non rogatus laborantibus subveniret. Tunc enim, sicut et Varro dicit, omnes qui fecerant fortiter, Hercules vocabantur: licet eos primo XLIII enumeraverit. Hinc est quod legimus Herculem Tirynthium, Argivum, Thebanum, Libym. FERONIA MATER nympha Campaniae, quam etiam supra diximus. Haec etiam libertorum dea est, in cuius templo raso capite pilleum accipiebant.
Abbreviated transcription (Latin):
inmatribus uotum.. propiusq perido it timor: propius perio idest
ad periculum uicinus.: aut certe it timor propius perielo pro propior.¬
i am matres quod timent hoc putant liberis posse contingere.:. lam ap.¬
paret: ad huc illis ꝑgentibus iam prelium cogitabatur a matribus.i.
in expletus: multi hic distingunt: ut sit in expletus hesit. et talia loquu¬
tus est lacrimans. alii legunt in expletus lacrimis: honestius tamen
est in expletum lacrimans ut sit nomen pro aduerbio: idest in exple
et notandum uotum de preterito fieri. Qualis eram: aut sim ta¬
lis qualis tunc eram quando ista ꝑfeci: aut certe laudantis est qualis
eram cum primã aciem preneste subipsa straui.i. scutorumq incendi
uictor aceruos: hoc detrarit dehistoria: tarquinus enim priscus pͥmus
uictis sabinis in honorem uulcani eor arma succendit. quem postea sequu¬

Expanded text:
in matribus votum. PROPIVSQVE PERICLO IT TIMOR ‘propius periclo’, id est in matribus votum. PROPIVSQVE PERICLO IT TIMOR ‘propius periclo’, id est ad periculum vicinius: aut certe ‘it timor propius periclo’ pro ‘propior’; nam matres quod timent, hoc putant liberis posse contingere. IAM APPARET adhuc illis pergentibus iam proelium cogitabatur a matribus. inexpletus multi hic distinguunt, ut sit 'inexpletus haesit et talia locutus est lacrimans'. alii legunt 'inexpletus lacrimis'. honestius tamen est 'inexpletum lacrimans', ut sit nomen pro adverbio, id est inexplebiEt notandum votum de praeterito fieri. QVALIS ERAM aut ut sim talis, qualis tunc eram, quando ista perfeci: aut certe laudantis est ‘qualis eram cum primam aciem P. sub ipsa stravi’. SCVTORVMQVE I. V. ACERVOS hoc traxit de historia: Tarquinius enim Priscus primus victis Sabinis in honorem Vulcani eorum arma succendit: quem postea secu
Abbreviated transcription (Latin):
unde ẽt a & modocea nauiganti aeneae dicitur iam loca uissa tenet for¬
ti ꝑmixctus etrusco archas eques. segnis: sine remigio et resperit ad de¬
scendentes: de quibus ait remigio noctemq diemq fatigant. licet fuerit
lenissimus fluuius.. rerum: quas gesserat.i. patrisq. ubi ẽẽt.: exortẽ
aeneae: ꝑ id quod non est factum quod factum indicatur: ꝑ exortem
autem optimum et precipuum significat.. pellis obit totum: pellis
ostenditur magnitudo eo quod dicit obit totum. ⁊ unguibus aureis: aut
quia unꝯues ipsi cum aruerint auri colorem imitantur aut quia solebãt
de aurari: statius: auro mansueuerat unꝯues.i. subito uulgata: cur
subito ipse dicit quasi ꝑ paruã urbem.. otius: positiuus antiquus ẽ
idest celeriter nec enim potest esse comparatuus ubi nulla est compa¬
ratio.. uota metu duplicant: bene duplicant metu: nam in est semꝑ

Expanded text:
unde etiam a Cymodocea naviganti Aeneae dicitur «iam loca iussa tenent forunde etiam a Cymodocea naviganti Aeneae dicitur «iam loca iussa tenent forti permixtus Etrusco Arcas eques». SEGNIS sine remigio. Et respexit ad descendentes, de quibus ait «remigio noctemque diemque fatigant», licet fuerit lenissimus fluvius. RERVM quas gesserat. PATRIS ubi esset. EXORTEM AENEAE per id quod non est factum, quod factum est indicatur. Per ‘exortem’ autem optimum et praecipuum significat. PELLIS OBIT TOTVM pellis ostenditur magnitudo in hoc, quod dicit ‘totum obit’. VNGVIBVS AVREIS aut quia ungues ipsi cum aruerint, auri imitantur colorem; aut quia solebant deaurari: Statius «auro mansueverat ungues». SVBITO VVLGATA cur ‘subito’? Ipse dicit: quasi ‘per parvam urbem’. OCIVS positivus antiquus est, id est ‘celeriter’; nec enim potest esse comparativus ubi nulla est comparatio. VOTA METV DVPLICANT M. bene ‘duplicant metu’, nam inest semper
Abbreviated transcription (Latin):
idest suscitauit aras herculeas in quibus erant ignes sopita.. hesfernũ
larem: cui pridie sacrificauerat et est iteratio nam male quidam ex¬
ternum legunt idest extraneũ.  post hinc ad naues gradit᷑: unum
uacat aut post aut hinc ut post hinc digrediens iubeo frondentia ca
in expeditionem et bellicam comparationem: nam ut supra diximus bellum est
tempus omne quo uel preparatur aliquid pugne necessariũ: uel quo pugna
geritur. prelium aũt dicitur confuctus ipse uerbor: unde modo bene di
xit qui sese in bella sequantur non in proelium. nam ad auxilia petenda
uadit non ad pugnam ꝗͣ ꝗͣ etiam si diceret qui se in prelium sequantur
non ualde ab re esse uideretur. hienim equites cum atarchonte accoepis¬
sent aeneas auxilia cum aliis etruscis equitibus ꝑ terram misit obiuos statĩ
habuere bellantes. et quasi iam hinc recte pergere uidentur in proelium

Expanded text:
id est suscitavit aras Herculeas, in quibus erant ignes sopiti. HESTERNVM autem id est suscitavit aras Herculeas, in quibus erant ignes sopiti. HESTERNVM autem LAREM cui pridie sacrificaverat. Et est iteratio: nam male quidam ‘externum’ legunt, id est extraneum. vacat, aut 'post', aut 'hinc', ut "post hinc digrediens iubeo frondentia capin expeditionem et bellicam praeparationem: nam, ut supra diximus, 'bellum' est tempus omne quo vel praeparatur aliquid pugnae necessarium, vel quo pugna geritur, 'proelium' autem dicitur conflictus ipse bellorum: unde modo bene dixit ‘qui sese in bella sequantur’, non ‘in proelium’; nam ad auxilia petenda vadit, non ad pugnam. Quamquam etiam si diceret ‘qui se in proelium sequantur’, non valde ab re esse videbatur: hi enim equites, cum a Tarchone accepisset Aeneas auxilia, cum aliis Etruscis equitibus per terram missi, obvios statim habuere bellantes, et quasi iam hinc recte pergere videntur in proelium:
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse nubem ꝑ aquam arma portata sunt. . ꝑsudum: sudum est quasi
subudum serenum post pluuias ut sudum.n agnouit sonitum: hoc est
telligimus uenerem promisisse. hospes: et qui suscipit et qui suscipitur
hospes uocatur et euander hoc loco item supra hospitis aeneae sedem.
uero: profecto ambe particulae adornatum ꝑtinent tantũ.i. porten.¬
ta modo bona omina. ego poscor olympo aut de ollmpo poscor id est
hec signa mei causa fuint aut certe in olympum poscor. diua creatrix:
rerum omnium generaliter: ⁊. heu adeo de uictoria fretus ut ẽt hostiũ
misereatur: et hinc nascitur ille sensus non hoc opalla dederas promis¬
sa parenti. item eneas in nostri reditus: expectatiq triumphi hec mea
magna fides . federa rumpant: que se facturum latinus promiserat
non enim erant facta. herculeis sopitas ignibus aras: hpallage est

Expanded text:
fuisse nubem, per quam arma portata sunt. PER SVDVM ‘sudum’ est quasi fuisse nubem, per quam arma portata sunt. PER SVDVM ‘sudum’ est quasi sub udum, serenum post pluvias, ut «ver sudum». AGNOVIT SONITVM hoc est ntellegamus Venerem ei promisisse. HOSPES et qui suscipit et qui suscipitur ‘hospes’ vocatur, ut hoc loco Euander, item supra «hospitis Aeneae sedem». NE QVAERE VERO PROFECTO ambae particulae ad ornatum pertinent tantum. PORTENTA modo bona omina. EGO POSCOR OLYMPO aut de Olympo poscor, id est haec signa mei causa fiunt: aut certe in Olympum poscor. DIVA CREATRIX rerum omnium generaliter. HEV adeo de victoria fretus est, ut etiam hostium misereatur. Et hinc nascitur ille sensus «non haec, o Palla, dederas promissa parenti». Item Aeneas «hi nostri reditus expectatique triumphi? Haec mea magna fides!». FOEDERA RVMPANT quae se facturum Latinus promiserat; non enim erant facta. HERCVLEIS SOPITAS IGNIBVS ARAS hypallage est,
Abbreviated transcription (Latin):
celo aperto: sereno ut et aperta serena prospicere.: improuiso: nullum eĩm
inditium precesserat nubium. icfulgor fulgetra.:. cum sonitu: tonitru sci
licet ut diximus supra ordinem tenuit: qui nobis apparet ut fulgetras dicat
priores cum sint ante tonitrua. e ruere omnia: sic enim sonat ut uideatur
tuscos tubam constat inuentam. ergo tyrrenus clagor sonus tyrrenan tubar
Etbene congruis omnibus arma nuntiantur ꝑsonum tubarum. i. fragor
intonat: fragor est proprie armoꝵ sonus: quod autem dicit intonat illuc
spectat fulminat.. eneas armis: quia uult fragore tonitrua splendore
fulgetra imitan. Non aũt mirum est a uenere allatis armis in esse fulgorẽ
nam et homerus dicit atheide oblata arma habere motum quendam et spi
ritum que duo in aqua esse manifestum est theidem aũt nouimus nym¬
pbam.  inter nubem ꝑ nubem more suo. et dicit inserena parte celi

Expanded text:
CAELO APERTO sereno, ut «et aperta serena prospicere». INPROVISO nullum enim CAELO APERTO sereno, ut «et aperta serena prospicere». INPROVISO nullum enim indicium praecesserat nubium. FVLGOR fulgetra. licet. et, ut diximus supra, ordinem tenuit qui nobis apparet, ut fulgetras dicat priores, cum sint ante tonitrua. rvere omnia sic enim sonat, ut videaturTuscos tubam constat inventam. ergo 'Tyrrhenus clangor' sonus Tyrrhenarum tubarum. et bene congruis ominibus arma nuntiantur, per sonum tubarum. et intonat 'fragor' est proprie armorum sonus. quod autem dicit 'intonat', illuc spectat "fulminat Aeneas armis" , quae vult fragore tonitrua, splendore fulgetram imitari. non autem mirum est a Venere allatis armis inesse fulgorem: nam et Homerus dicit a Theritum, quae duo in aqua esse manifestum est. Thetidem autem novimus nympham. INTER NVBEM per nubem, more suo. Et dicit in serena parte caeli
Abbreviated transcription (Latin):
secla et in uno homine: secundum eos qui dicunt seculum triginta annos ha.¬
bere: nam alii uolunt cxxx. Alii mille annis putant seculum contineri:
inuidet imperium: bona eloquutio: ut liberi pampaneas inuidit collibusum.¬
bras.. quem numina poscunt: ut externos optate duces.i. italum fortissime
ductor: eusimbolos iam ductorem italie uocat eneam. spes et solatia: spes q
multa sibi de eius uirtute promutebat pater. solatium quia amissa coniu.¬
ge unici filii utebatur solatio. tolerare: quasi rem asperam et difficilẽ.ii ini.¬
retur: imitetur lucanus miratoremq catonis. optima enim ingenia necesse
est ut ea que mirantur imitentur.. suo nomine: bene in omnibus filii gra¬
tiam facit: nam dicit dat tbi pallas muilites ducentos suo nomine. ipse uero
ame accipiet ducentos. tristi cum corde: propter breuitatem auxiliorum

Expanded text:
‘saecula’ etiam in uno homine secundum eos qui dicunt saeculum triginta annos ha‘saecula’ etiam in uno homine secundum eos qui dicunt saeculum triginta annos habere: nam alii volunt centum et decem, alii mille annis putant saeculum contineri. INVIDET IMPERIVM bona elocutio, ut «Liber pampineas invidit collibus umbras». QVEM NVMINA P. Vt «externos optate duces». ITALVM FORTISSIME DVCTOR εὐσυμβόλως iam ductorem Italiae vocat Aenean. SPES ET SOLACIA ‘spes’ quia multa sibi de eius virtute promittebat pater, ‘solacium’ quia amissa coniuge unici filii utebatur solacio. TOLERARE quasi rem asperam et difficilem. MIRETVR imitetur: Lucanus «miratoremque Catonis»; optima enim ingenia necesse est ut ea quae mirantur, imitentur. SVO NOMINE bene in omnibus filii gratiam facit, nam dicit: dat tibi Pallas milites ducentos suo nomine, ipse vero me accipiet ducentos. TRISTI CVM CORDE propter brevitatem auxiliorum.
Abbreviated transcription (Latin):
defendier: defendi idest defendebatur et uertit historiam: nam ut di¬
ximus supra turnus magis confugit ad mezentium: presenti marte:
sine aliqua dilatione. s addam: aut dabo aut reuera addam haben-¬
tibus tarchontem.. longeuus arusper: argum̃to aetatis uult doctum
uideri:. optate duces: uotis scilicet hoc acies campo: quasi iam
inbellum parati. regniq coronam: insignem non reuera coronam
quam tusci reges nunꝗ habuerunt: ergo speties est pro genere. is man¬
datq insignia: aut mutit insignia idest ornam̃ta regalia aut reuera
manda insignia idest magna: ut castris succedam et capessam regna
tyrrena.. sed muihi tarda gelu: occurrit tacitis questionibus dicens
se non isse propter aetatem senilem filium uero propter mirtum ge¬
nus ꝑ originem matris: unde eneam dicit ire debere cui et aetas
et origo regna concedunt.. seclisq effeta senectus: notandũ dicta

Expanded text:
DEFENDIER defendi, id est defendebatur. Et vertit historiam; nam, ut diDEFENDIER defendi, id est defendebatur. Et vertit historiam; nam, ut diximus, Turnus magis confugit ad Mezentium. PRAESENTI MARTE sine aliqua dilatione. ADDAM aut dabo; aut re vera addam habentibus Tarchonem. LONGAEVVS ARVSPEX argumento aetatis vult doctum videri. OPTATE DVCES votis scilicet. HOC ACIES CAMPO quasi iam in bellum parati. REGNIQVE CORONAM insigne, non re vera coronam, quam Tusci reges numquam habuerunt. Ergo species est pro genere. MANDATQVE INSIGNIA aut mittit insignia, id est omnia ornamenta regalia, aut re vera ‘mandat insignia’, id est magna, ut castris succedam et capessam regna Tyrrhena. SED MIHI TARDA GELV occurrit tacitis quaestionibus, dicens se non isse propter aetatem senilem, filium vero propter mixtum genus per originem matris: unde Aenean dicit ire debere, cui et aetas et origo regna concedunt. SAECLISQVE EFFETA SENECTVS notandum dicta
Abbreviated transcription (Latin):
breuitas duos fratres lydum et tyrrenum ferre nõ posset exsorte tyrrenꝰ
cum ingenti multitudine profectus partem italie tenuit: et tyrreniã
nominauit: hi diu piraticam exercuerunt ut ẽt cicero in hortensio docet
cum captiuos nouis penis adfligerent occisoꝵ eos religantes cadau eribus
quod urgilius dat merentio sciens lectum esse de thyrrenor. gente. Sa¬
ne illo tempore tyrreni dicti sunt post tusci ãttõ toõ Euqꝑ. Lydi autem
alido rege fratre tyrreni qui in prouincia remanserat... Quid memorem
infandas cedes: figura oratoria que paralipsis uocatur cicero nam illa ni¬
mis antiqua pretereo. Effera: crudelia.. dii capiti ipsuis: ut quod dii
prius omen in ip̃m̃ conuertant. et tormenti genus: exclamatio est in¬
uenti supplicii. et sanie tabo: sanies mortui est: tabo uiuentis scilicet
sanguinis.: confugere: confugiebat: et ut diximus historicus stilus ẽ.

Expanded text:
brevitas duos fratres, Lydum et Tyrrhenum, ferre non posset, ex sorte Tyrrhenus brevitas duos fratres, Lydum et Tyrrhenum, ferre non posset, ex sorte Tyrrhenus cum ingenti multitudine profectus partem Italiae tenuit et Tyrrheniam nominavit. Hi diu piraticam exercuerunt, ut etiam Cicero in Hortensio docet, cum captivos novis poenis adfligerent, occisorum eos religantes cadaveribus. Quod Vergilius dat Mezentio, sciens lectum esse de Tyrrhenorum gente. Sane illo tempore Tyrrheni dicti sunt, post Tusci ἀπὸ τοῦ θύειν Lydi autem a Lydo, regis fratre, qui in provincia remanserat. QVID MEMOREM INFANDAS CAEDES figura oratoria, quae paralipsis vocatur: Cicero «nam illa nimis antiqua praetereo». EFFERA cruenta. DI CAPITI IPSIVS ut «quod di prius omen in ipsum convertant». TORMENTI GENVS exclamatio est inventi supplicii. SANIE TABOQVE sanies mortui est. ‘Tabo’ viventis scilicet sanguinis. CONFVGERE confugiebat: et, ut diximus, historicus stilus est.
Abbreviated transcription (Latin):
it idest reges quibus unus preerat: unde est gens illi triplex populi
subgente quaterni.. quam fors inopina: hoc beneficium casus p̃¬
stat. qui effecit ut eo tempore queras auxilum quo tyrreni duces
requirunt: i. fatis huc te poscentibus affers: perge illuc poscentibus
fatis: nam talis est sensus. si legeris adfer et similiter uingit fortunã
fato ut supra ubi ait fortuna omnipotens et in elustabile fatũ. Si autem
legeris adfers sensus erit fatalis fati necessitate factum est ut uenires fortune
beneficio ut illi ducem requirant. Legimus ergo et adfer et adfers.. saro
incolitur fundata uetusto: antiquo opere ut templa dei saro uenerabar
structa uetusto urbis agalline sedes: que nunc cere dicitur.i. lydia qũ¬
dam gens: quondam in sedit: non quondam bello preclara nam etiam
tunc florebat. Sane etiam supra meoniam prouinciam esse cuius dum

Expanded text:
it, id est reges, quibus unus praeerat: unde est «gens illi triplex, populi it, id est reges, quibus unus praeerat: unde est «gens illi triplex, populi sub gente quaterni». QVAM FORS INOPINA hoc beneficium casus praestat, qui efficit ut eo tempore quaeras auxilium, quo Tyrrheni ducem requirunt. FATIS HVC TE POSCENTIBVS ADFER perge illuc poscentibus fatis; nam talis est sensus, si legeris ‘adfer’. Et similiter iungit fortunam fato, ut supra, ubi ait «fortuna omnipotens et ineluctabile fatum». Si autem legeris ‘adfers’, sensus erit talis: fati necessitate factum est ut venires; fortunae beneficium ut illi ducem requirant. Legimus ergo et ‘adfer’ et ‘adfers’. SAXO I. F. VETVSTO antiquo opere, ut «templa dei saxo venerabar structa vetusto». VRBIS AGYLLINAE SEDES quae nunc Caere dicitur. LYDIA QVONDAM GENS ‘quondam insedit’, non ‘quondam bello praeclara’: nam etiam tunc florebat. Sane etiam supra diximus, Maeoniam provinciam esse. Cuius dum
Abbreviated transcription (Latin):
est et in historia romana que ait: si fax inter duas canes stans scipionẽ
appellauit.⁊ sermonum memor: scilicet promissi aurilii ut auxilio tutos
dimittam opibusq uiuabo: ⁊ heros: hoc nomen non tantum presentis ẽ
urtutis sed et preterite. unde est quod eiuiandrũ heroem dicit cum sit
tutinus agebat: rem temporis ad personam trãstulit.. licito tandẽ
sermone: tandem quia ambor desiderio nor fecerat moram:.: nũcͥ
troiam te uiuo uictam non arbitror quantum est in opinione mea.
pro nomine tanto: protui nominis gloria.  et murum circũsonat
armis: et breuitatem sui ostendit imperũ et hostilem necessitatem
ob quam se petitur ex armare: non poterat.s: amni aũt claudimur
tusco: ideo dirit quia ipse fuit romani finis imperii: luuenalis et q̃
imperii fines tyberinum uirgo natauit.. Sed tibi ego: artificiose
agit ut ẽt que monstrantur aurilia ipsius esse uideantur: in gentes
aũt populos non sine causa dirit: Nam tuscia.xii.lucumones habu¬¬

Expanded text:
est et in historia Romana, quae ait «Syphax inter duos canes stans Scipionem appellavit». SERMONVM MEMOR scilicet promissi auxilii, ut «auxilio tutos dimittam opibusque iuvabo». HEROS hoc nomen non tantum praesentis est virtutis, sed et praeteritae: unde est quod Euandrum heroem dicit, cum sit TVTINVS AGEBAT rem temporis ad personam transtulit. LICITO TANDEM SERMONE ‘tandem’, quia amborum desiderio nox fecerat moram. NVMQVAM Troiam te vivo victam non arbitror, quantum est in opinione mea. PRO NOMINE TANTO pro tui nominis gloria. ET MVRVM CIRCVMSONAT ARMIS et brevitatem sui ostendit imperii et hostilem necessitatem, ob quam se penitus exarmare non poterat. ‘Amni’ autem ‘claudimur Tusco’ ideo dixit, quia ipse fuit Romani finis imperii: Iuvenalis «et quae imperii fines Tiberinum virgo natavit». SED TIBI EGO artificiose agit, ut etiam quae monstrantur auxilia, ipsius esse videantur. ‘Ingentes’ autem ‘populos’ non sine causa dixit: nam Tuscia
Abbreviated transcription (Latin):
rimus diomede legatur ut possit fieri synalipha. sicut euriale infe
lix quae .t.r.n. Si autem diomeden docerimus: nec latinum est nec
graecum. aliter nec uersus consistit. Nunꝗ̃ etum ecdipsis fit per .n.
luteram. tamen melius est diomede legatur: ut sit graecus accusa¬
tiuus. Nomina enim graeta in es. exeuntias: quae genitiuum in eos.
mitunt: per plenam elocutionem: cum eundem casum ꝑ syneresm
in us. miserint: accusatuium in .e. mittant necesse est. icleo quia cũ
naturam suam seruant. accusatuuim in uocalem mittunt non in con-¬
sonantem. & deb&ꝰ syneresis pleatudinis seruare rationem. ut ecce cdio-¬
accusatuius ideo in e. excit non in .n. quia cum integrum est hoc nomen
m.eos excit & crescit eius genitiuus. Si enim isosyllabis sit nominatuuis

Expanded text:
rimus, ‘Diomede’ legamus, et possit fieri synalipha, sicut «Euryale infelrimus, ‘Diomede’ legamus, et possit fieri synalipha, sicut «Euryale infelix, qua te regione reliqui?». Si autem ‘Diomeden’ dixerimus, nec Latinum est, nec Graecum, nec versus ratio constitit: numquam enim ecthlipsis fit per ‘n’ litteram. Tamen melius est ut ‘Diomede’ legamus, ut sit Graecus accusativus. Nomina enim Graeca in ‘ης’ exeuntia, quae genetivum in ‘εος’ mittunt per plenam elocutionem, cum eundem casum per synaeresin in ‘ους’ miserint, accusativum in ‘η’ mittant necesse est, ideo quia cum naturam suam servant, accusativum in vocalem mittunt, non in consonantem, et debet synaeresis plenitudinis servare rationem: ut ecce Διοaccusativus ideo in ‘η’ exit, non in ‘ν’, quia cum integrum est hoc nomen, in ‘εος’ exit et crescit eius genetivus: si enim isosyllabus sit nominativo,
Abbreviated transcription (Latin):
tris: primus inter sceptriferos. Namq apud maiores omnes duces cum
sceptris ingrediebantur curiam. postea ceperunt tantum ex consu¬
lib: & signum erat eis consules fuisse. ⁊ Aetola ex urbe remissos:
quam condiderunt hi qui de etolia uenerunt in greciae prouincia.
unde diomedes habuit socios: de trib euis ciuitatib quas hab&
aetolia. pleurona: olenon. calidona. Sic ergo aetola docit ex urbe. ut
& tandem euboicis cumanum adlabitur horis. ⁊ & responsa reposcit.
mire ait reposcit: Ante enim rex sol&ꝰ a legatis uniuersa cognoscere
& sic eos presente populo item omnia iubere narrare. Unde est Or¬
dine cuncta suo. nam nihil licd̾ praetermittere. Unde & suꝑflua nar¬
rari consueuerunt. Uidimus o cuies diomedem: aut diomedem
legendum ut sit accusatuuis casus: & amutitur eclipsis: ut multum
ille & terris iadtatus &̾ alto: aut si grecum accusatiuum facere uolue¬

Expanded text:
TRIS primus inter sceptriferos. Namque apud maiores omnes duces cum TRIS primus inter sceptriferos. Namque apud maiores omnes duces cum sceptris ingrediebantur curiam; postea coeperunt tantum ex consulibus, et signum erat eos consules fuisse. AETOLA EX VRBE REMISSOS quam condiderunt hi qui de Aetolia venerunt, Graeciae provincia, unde Diomedes habuit socios de tribus eius civitatibus, quas habet Aetolia, Pleurona, Olenon, Calydona. Sic ergo dixit ‘Aetola ex urbe’, ut «tandem Euboicis Cumarum adlabitur oris». ET RESPONSA REPOSCIT mire ante enim rex solet a legatis universa cognoscere et sic eos praesente populo iterum omnia iubere narrare. Vnde est ‘ordine cvncta suo’: nam nihil licet praetermittere: unde et superflua narrare consuerunt. VIDIMVS O CIVES DIOMEDE aut ‘Diomedem’ legendum, ut sit Latinus accusativus: et admittitur ecthlipsis, ut «multum ille et terris iactatus et alto»: aut si Graecum accusativum facere volue
Abbreviated transcription (Latin):
publica cĩ augurato condita loca conueture consueuit. sed scinus do¬
mum latini angurato conclitam. & eandem tam templum fuisse ꝗ cu.¬
riam. Namq in superiorib legimus tectum augustum uel anguno
concditum Item paulo post. hinc sceptra accipere & prunos attollenũ
fasces &egib omen erat. hoc illa curia templum. Merito engo ad domũ
regis quałi ad locum publicum conuocatur senatus. nlam aititi seato.
T ali intus templo duium patriaq latinus Sede sedens.Idcireo eedatii se
palatii atrio qd̃ augurato conditum est apud maiores consulebariur se
ad latimi transtulit domum. Multi cticunt perite urgilium. neele u¬
pli nec curie boc loco fecisse cõme morationem sed tintum docisse i¬
tra regia. ut ostender& consilium quod initur non esse complendum.
quia rite nec est inchoatum. Ea enim quae dicit latinus effectu carebũt.
Olli. illi scđ̃m ennium. i Fluunt: festinanter incedunt. & primus scep¬¬

Expanded text:
publica et augurato condita loca convenire consuevit. sed scimus dopublica et augurato condita loca convenire consuevit. sed scimus domum Latini augurato conditam et eandem tam templum fuisse, quam curiam: namque in superioribus legimus "tectum augustum" , id est augurio conditum, item paulo post "hinc sceptra accipere et primos attollere fasces regibus omen erat, hoc illis curia templum" . merito ergo ad domum regis, quasi ad locum gentibus publicum, convocatur senatus: nam ait in septimo "tali intus templo divum patriaque Latinus sede sedens" . idcirco etiam in Palatii atrio, qad Latini transtulit domum. Multi dicunt perite Vergilium nec templi nec curiae hoc loco fecisse commemorationem, sed tantum dixisse ‘itecta regia’, ut ostenderet, consilium quod initur, non esse complendum, quia nec rite est inchoatum: ea enim quae dicit Latinus, effectu carebunt. OLLI ‘illi’ secundum Ennium. RVVNT festinanter incedunt. ET PRIMVS SCEP
Abbreviated transcription (Latin):
sti hoc serinone nihil egisse siguisicat eͥos. Mlagna dioredis aburbe:
legitur & magni.  Nihil dona neq aurum: ordinem legationuis excequi¬
tur cticens inaniter perfecta esse omnia. quae possent efficaces legati
perficere: auro pracib: promissione. s Pacem troiano ab rege petenũ.
sicut etiam supra docimus. Cum per gerundi modũ aliquid dicimus:
per accusatiuum elocutionem formemus necesse est. Lucretius. ae ternas¬
quoniam poenas in morte timendum. Salustius: castra sine uulniere utͦ¬
itum. Nam castra accusatiuus pluralis est. qui multis errorem facit. ut
uideatur esse nominatiuus. quia neutra triptota sutt: & sinilis est no¬
minatiuus accusatiuo. ⁊ Rex ipse latinus: qui aut consolari debuit.
aut defendende rei .p. aliud inire consilium. n f atalem aeneam mani.¬
quaeritur cur ad priuatam domum conuocetur senatus. qui tion iisi ad

Expanded text:
STI hoc sermone eos nihil egisse significat. MAGNA DIOMEDIS AB VRBE STI hoc sermone eos nihil egisse significat. MAGNA DIOMEDIS AB VRBE legitur et ‘magni’. NIL DONA NEQVE AVRVM ordinem legationis exequitur dicens, inaniter perfecta esse omnia, quae possent efficaces legati perficere auro, precibus, promissione. PACEM TROIANO AB REGE PETENDVM sicut etiam supra diximus, cum per gerundi modum aliquid dicimus, per accusativum elocutionem formemus necesse est, quoniam poenas in morte timendum" , item Sallustius "castra sine vulnere introitum" : nam 'castra' accusativus pluralis est, qui multis errorem facit, ut videatur esse nominativus, quia neutra triptota sunt et similis est nominativus accusativo. Ad v. 231 Rex ipse Latinus qui aut consolari debuit, aut defendendae reipublicae aliud inire consilium. Ad v. 232 Fatalem Aenean maniquaeritur cur ad privatam domum convocetur senatus, qui non nisi ad
Abbreviated transcription (Latin):
quia docit multos sunul crematos: aut si ad honoratoꝵ cadauera refe¬
ras ut supra docimus confuse propter simul animalia concremata.
Quebant: de cinerib eruebant. ⁊ ł̃epidoq onerabant aggere terrae:
hypallage hoc est ossa tepida. ⁊ Pre diuitis. more greco epitethon in¬
congruum huic loco posuit. s Longe pars maxima luctus: ualde. & hoc
est meluis q̃ qd legatur a longi s hic matres: quia scit hec notaina
ad aliquid pertinere non ait deflebant filios aut maritos aut frẽs.
Lubent : uolunt excposcunt. s ingrauat: maiorem inuictiam concitat. si¬
Testatur: testificatur etiam legatoꝵ fidem qui cum eo fuerunt. n obum¬
brat: subaudis turnum tuetur defendit. & est translatio ab arborib.
hoc autem dicit amor reginae ad fauorem popularem plurimum pro¬
derat turno.i. Meritis substentat: tropeis. quia multos occiderat ut etiã
ipse dicturus est. Ecte super. insuper ad cumulationem maloꝵ n Mlȩ¬

Expanded text:
quia dixit simul multos crematos: aut si ad honoratorum cadavera refequia dixit simul multos crematos: aut si ad honoratorum cadavera referas, ut supra diximus, ‘confusa’ propter simul animalia concremata. ‘Ruebant’ autem de cineribus eruebant. TEPIDOQVE ONERABANT AGGERE TERRAE hypallage, hoc est ‘ossa tepida’. PRAEDIVITIS more Graeco epitheton incongruum huic loco posuit. LONGE PARS MAXIMA LVCTVS valde: et hoc est melius, quamquam legatur ‘et longi’. HIC MATRES quia scit ad aliquid nomina pertinere, non addidit ‘deflebant filios aut maritos aut fratres’. IVBENT volunt, exposcunt. INGRAVAT maiorem invidiam concitat. TESTATVR testificatur etiam legatorum fidem, qui cum eo fuerunt. OBVMBRAT subaudis ‘Turnum’: tuetur, defendit. Translatio ab arboribus. Hoc autem dicit: amor reginae ad favorem popularem plurimum proderat Turno. MERITIS SVSTENTAT FAMA TROPAEIS quia multos occiderat, ut etiam ipse dicturus est. ECCE SVPER insuper, ad cumulationem malorum. MAE
Abbreviated transcription (Latin):
nequiuerit.ii Mactantur corpora morti: aut in morte: aut morti ipsi
deae. Status. inscopulis mors sȩua sedã. Lucanus: ipsamq uocatam quẽ
petat e nobis mortem tibi coge fateri. Cirta autem ideo quia homerus
dicit: in morte patrocli circa corpus extincti: tam homines ꝗͣ petora u
nam post inducias rapere non poterant. aut certe raptas belli scilict
tempore.i Stellis aptum coniunctum. Nec minus: etiam. ss iñu¬
meras struxcere pyras: hoc loco multis reb ostendit ũnensam cedem
factam esse rutuloꝵ u ẜ intimos tollunt in agros: qui etum e lon¬
ginquo uenerant referri non poterant. Urbiq remutunt: deest
unicuiq & meminit antiquae consuetudinis. nam ante euam in ci¬
uitate homines sepelichantur. qđ postea duellio consule senatus
prohibuit. & legauit nequis in urbe sepeliretur. Unde imperatores
& uirgines uestae quia legib non tenentur in ciuitate habent sepul¬¬

Expanded text:
nequiverunt. Ad v. 197 Mactantur corpora morti aut 'in mortem': aut 'Morti' ipsi nequiverunt. Ad v. 197 Mactantur corpora morti aut 'in mortem': aut 'Morti' ipsi deae: Statius "in scopulis Mors saeva sedet" , Lucanus "ipsamque vocatam quem petat e nobis Mortem tibi coge fateri" . circa autem ideo, quia, ut Homerus dicinam post indutias rapere non poterant: aut certe ante 'raptas', belli scilicet tempore. 04 Innumeras struxere pyras hoc loco multis rebus ostendit inmensam caedem factam esse Rutulorum. Ad v. 206 Finitimos tollunt in agros qui enim e longinquo venerant, referri non poterant. urbique remittunt deest 'unicuique'. et meminit antiquae consuetudinis: nam ante etiam in civitatibus sepeliebantur, quod postea Duellio consule senatus prohibuit et lege cavit, ne quis in urbe sepeliretur: unde imperatores et virgines Vestae quia legibus non tenentur, in civitate habent sepul