comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eius modi mulierem non cadere uideatus:
Audita et per celebrata sermonibus res
est : percipitis animis iudice siandudum
quid uelim uel potius quid nolim dicere :
quod etiam si est factum : certe a caelio
ab aliquo fortasseadulescente non
tam insulso quam non uerecundo
Sinautem est fictum non illud quidem
modestum sed tamen est non infacetũ
mendacium : quod profectonum quã
hominum sermo atq: opinio compro¬
basset : nisi omnia quaecum turpitu¬
dine aliquadicerentur inistam
quadrare apte uiderentur Dicta
estame causa iud. et perorataiam
intellegitis quantum iudicium sus¬
tineatis. quantares sit commissa
uobis deui quaeritis quȩlexadim¬
perium admaiestatem adstatum
patriae ad salutem omnium per¬
tinet : quam legem .Q. catulus arma¬
ta dissensioneciuium rei .ẜ. paene
extremis temporib tulit: quae¬
quelex seddata illa flamma consu¬
latus mei fumantis reliquias con¬
iurationis extinxitꝰ hacenim lege
caelia dulescentia non adrei .s.

Expanded text:
eius modi mulierem non cadere videatur. eius modi mulierem non cadere videatur. audita et percelebrata sermonibus res est. percipitis animis, iudices, iam dudum quid velim vel potius quid nolim dicere. quod etiam si est factum, certe a Caelio ab aliquo adulescenttam insulso quam inverecundo. sin autem est fictum, non illud quidem modestum sed tamen est non infacetum mendacium; quod profecto numquam hominum sermo atque opinio comprobasset, nisi omnia quae cum turpitudine aliqua dicerentur in istam quadrare apte viderentur. Dicta est a me causa, iudices, et perorata. iam intellegitis quantum iudicium sustineatis, quanta res sit commissa vobis. de vi quaeritis. quae lex ad imperium, ad maiestatem, ad statum patriae, ad salutem omnium pertinet, quam legem Q.Quintus Catulus armata dissensione civium rei publicae paene extremis temporibus tulit, quaeque lex sedata illa flamma consulatus mei fumantis reliquias coniurationis exstinxit, hac nunc lege Caeli adulescentia non ad rei publicae
Abbreviated transcription (Latin):
longe alia est solis et lichnorum: quam
obrem excutiemus omnes istorum
delicias omnis in eptias si prodierint:
sed meaudiant nauent aliamoperam
aliamineant gratiam in aliis serebus
ostentent uigeant apud istam mulierem
uenustate : dominentur sumptibus here¬
ant iaceant deseruiant: captiuero in no¬
centis fortunis que parcantꝰ Atsunt ser¬
ui illi de cognatorum sententia nobilis¬
simorum et darissimorum hominum
manumissit : tandem aliquid inuenimus
quod istam ulier desuorum propinquo¬
rum fortissimorum uirorum sententia
atq auctoritate fecisse dicaturꝰ sed sci¬
recupio quidhabea targumenti ista
manumisio in qua autcrimen est cae¬
lio quaesitum : aut questio subleuata
aut multarum rerum consciis seruis
cum causa proemium persolutum:
r& cumtu rem teabeos nonabaliis tibi
adlatam sed ate ipsa conpertam defer¬
rediceres : Hicetiam miromur sullã
commentitiam prxidem obscenissima
sit. fabula consecuta : nihilest quod in

Expanded text:
longe alia est solis, alia lychnorum. quam longe alia est solis, alia lychnorum. quam ob rem excutiemus omnis istorum delicias, omnis ineptias, si prodierint. sed me audiant, navent aliam operam, aliam ineant gratiam, in aliis se rebus ostentent, vigeant apud istam mulierem venustate, dominentur sumptibus, haereant, iaceant, deserviant; capiti vero innocentis fortunisque parcant. at sunt servi illi de cognatorum sententia, nobilissimorum et clarissimorum hominum, manu missi. tandem aliquid invenimus quod ista mulier de suorum propinquorum, fortissimorum virorum, sententia atque auctoritate fecisse dicatur. sed scire cupio quid habeat argumenti ista manumissio; in qua aut crimen est Caelio quaesitum aut quaestio sublata aut multarum rerum consciis servis cum causa praemium persolutum. ret, cum rem tute ad eos non ab aliis tibi adlatam sed a te ipsa compertam deferre diceres? hic etiam miramur, si illam commenticiam pyxidem obscenissima sit fabula consecuta? nihil est quod in
Abbreviated transcription (Latin):
signis quib ueritas in lustrarisolet: ad
testis tota traducta est.
Quos quidemego iudices testis non mo¬
do sineillo timore sed etiam cum aliquaspe
delectationis exspecto procegestit animis
iamuider eprimum lautos iuuenes mu¬
lieris beatae ac nobilis familiares deinde
fortis uiros abimperatrice in insidiis atq
in pricesidio balnearum locatos. ex quib
sequiram quonam modo latuerint:
autubi alueus neille anequus troianus
fuerit qui totinuictos uiros muliebrȩ
bellum gerentes tulerit actexerit
illuduero respondere cogãt Curtot
uiriactales huncetunum et tam in bẽcillũ
quamuidetis: Non aut stantem̃ cõmpren¬
derint aut fugientem consecutis int:
Qui senumquam profecto simistum locũ
processerint explicabunt quam uolent
in conuiuis facetidicaces Nonnum quam
etiam ad uinum desertis intalia foriuis
estalia triclinii alia subselliorum ratio
alia lectorum: Nonidem iudicum com¬
missatorum que conspectus luxdeniq

Expanded text:
signis quibus veritas inlustrari solet ad signis quibus veritas inlustrari solet ad testis tota traducta est. quos quidem ego, iudices, testis non modo sine ullo timore sed etiam cum aliqua spe delectationis exspecto. praegestit animus iam videre, primum lautos iuvenes mulieris beatae ac nobilis familiaris, deinde fortis viros ab imperatrice in insidiis atque in praesidio balnearum conlocatos. ex quibus requiram quem ad modum latuerint aut ubi, alveusne ille an equus Troianus fuerit qui tot invictos viros muliebre bellum gerentis tulerit ac texerit. illud vero respondere cogam, cur tot viri ac tales hunc et unum et tam imbecillum quem videtis non aut stantem comprehenderint aut fugientem consecuti sint; qui se numquam profecto, si in istum locum processerint, explicabunt. quam volent in conviviis faceti, dicaces, non numquam etiam ad vinum diserti sint, alia fori vis est, alia triclini, alia subselliorum ratio, alia lectorum; non idem iudicum comissatorumque conspectus; lux denique
Abbreviated transcription (Latin):
quaecomp̃hendissent : imploraret
omnium fidem atq a seillam prx¬
idem traditam pernegar& quem
quomodo illi reprocehenderent:
uidissese dicerent primum ad se
reuocarent maximi facinoris cri¬
men: de inde ids̃e uidissedicerent qđ
quoloco conlocati fuerant non potu¬
issentuidere
Temporeigitur ipsos eostenderunt
cum licinius uenisset prxidem ex¬
pedir& manum porriger& uenenũ
traderet mimi ergo estetiam exitus
non fabulae : inquocumclausula non
inuenitur. fugitaliquis emanibus
de indescabilla concrepant auleum
tollitur: Quaeroenim qur liciniũ
titubantem hȩsitantem cedentem
fugere conantem mulieraria ma¬
ipsius confessionem ultorum oculis faci¬
noris deniq uoce tantisceleris crimen
exprocesserintꝰ antimebant netotunum
ualentes in becillum alacres perterritũ
superar e non possent : nullum argumen¬
tum in renullasus pitio in causa nullus
exitus criminis reperietur : Itaq haec
causa abargumentis a coniectura abhis

Expanded text:
que comprehendissent, imploraret que comprehendissent, imploraret hominum fidem atque a se illam pyxidem traditam pernegaret. quem quo modo illi reprehenderent? vidisse se dicerent? primum ad se vocarent maximi facinoris crimen; deinde id se vidisse dicerent quod quo loco conlocati fuerant non potuissent videre. tempore igitur ipso se ostenderunt, cum Licinius venisset, pyxidem expediret, manum porrigeret, venenum traderet. mimi ergo iam exitus, non fabulae; in quo cum clausula non invenitur, fugit aliquis e manibus, dein scabilla concrepant, aulaeum tollitur. quaero enim cur Licinium titubantem, haesitantem, cedentem, fugere conantem mulieraria maipsius confessione, multorum oculis, facinoris denique voce tanti sceleris crimen expresserint. an timebant ne tot unum, valentes imbecillum, alacres perterritum superare non possent? nullum argumentum in re, nulla suspicio in causa, nullus exitus criminis reperietur. itaque haec causa ab argumentis, a coniectura, ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
larum poetriae : quam est sin eargu¬
mento quamnullum inueni re exitũ
podest : quid enimisti toruiri nam
necesseest fuisse non paucos utet com¬
procehendi licinius facileposset & res
multorum oculis esset testatior.
Qurlicinium demanib: amiserunt qui
minus enim licinius compraehendi
potuit cumseretroexit neprxidem
trader& quamsi tradidisset : erante nĩ
illi positi ut com procehenderent liciniũ:
ut manifesto licinius tener&ur. auttũ
reaneret uenenum autcum tracdidis¬
set hoc fuit totum consilium mulieris.
haec istorum prouincia: qui rogati suntꝰ
quos quidem tu quamobrem temere
prosiluisse dicas atq ante tempus. non
reperio fuerant hocrogatifuerant
adhancrem conlocati: utuenenum
ut insidiae facinus deniq ipsum ut ma¬
nifesto compraehenderetur. potuer̃t¬
nemagis tempore prosilere quam
cum licinius uenisset: cum inmanu te¬
ner& ueneni pyxidem : quaesi iam
erat traditaseruis. euasissent Subito
exbalneis mulieris amicrlicinium¬

Expanded text:
larum poetriae quam est sine argularum poetriae quam est sine argumento, quam nullum invenire exitum potest! quid enim? isti tot viri — nam necesse est fuisse non paucos ut et comprehendi Licinius facile posset et res multorum oculis esset testatior — cur Licinium de manibus amiserunt? qui minus enim Licinius comprehendi potuit cum se retraxit ne pyxidem traderet, quam si tradidisset? erant enim illi positi ut comprehenderent Licinium, ut manifesto Licinius teneretur aut cum retineret venenum aut cum tradidisset. hoc fuit totum consilium mulieris, haec istorum provincia qui rogati sunt; quos quidem tu quam ob rem temere prosiluisse dicas atque ante tempus non reperio. fuerant ad hoc rogati, fuerant ad hanc rem conlocati, ut venenum, ut insidiae, facinus denique ipsum ut manifesto comprenderetur. potueruntne magis tempore prosilire quam cum Licinius venisset, cum in manu teneret veneni pyxidem? quae cum iam erat tradita servis, si evasissent subito ex balneis mulieris amici Licinium
Abbreviated transcription (Latin):
nominatis sed non dubito quinsit pergra¬
ues qui primum sint talis faeminae fa¬
miliares deinde eam prouinciam suscepe¬
rint ut inbalneas contruderentur.
quod illam nisi auiris honestissimis ac
plenissimis dignitatis quam uelit sit
potens numquam impetrocuis sec :
Sed quidego dedignitate istorum testi¬
um loquor uistutemeorum diligentiã¬
qua ecognoscite inbalneis delituerunt.
testis egregios deintemere prosilue¬
runt homines temperantes sicenim
finguNt cum licinius uenisset prx¬
idem tener& inmanu : conar&ur tra¬
dere nondum tradidisset : tum repen¬
te euolasse isto praceclaros testessine
nomine: licinium autem cumiam ma¬
num ad tradendam prxidem porrexis¬
set r&rocxisse : atq illor epentino ho¬
minum impetuse in fugam coniecisse:
Omagnauis ueritatis quae controcom¬
nium ingenia calliditatem solertiam
contraquefictas omnium insidias. faci¬
lese perseipsã defendat: uelut haectota
faliella ueteris et plurimarum fabu¬

Expanded text:
nominati. sed non dubito quin sint pergranominati. sed non dubito quin sint pergraves, qui primum sint talis feminae familiares, deinde eam provinciam susceperint ut in balneas contruderentur, quod illa nisi a viris honestissimis ac plenissimis dignitatis, quam velit sit potens, numquam impetravisset. sed quid ego de dignitate istorum testium loquor? virtutem eorum diligentiamque cognoscite. 'in balneis delituerunt.' Testis egregios! 'dein temere prosiluerunt.' homines temperantis! sic enim fingitis, cum Licinius venisset, pyxidem teneret in manu, conaretur tradere, nondum tradidisset, tum repente evolasse istos praeclaros testis sine nomine; Licinium autem, cum iam manum ad tradendam pyxidem porrexisset, retraxisse atque ex illo repentino hominum impetu se in fugam coniecisse. O magnam vim veritatis, quae contra hominum ingenia, calliditatem, sollertiam contraque fictas omnium insidias facile se per se ipsa defendat! velut haec tota fabella veteris et plurimarum fabu
Abbreviated transcription (Latin):
ad dominam remiftam et maleficium
caelidetulissent: Mulier ingeniosa proce¬
cepit suis omnia caelio pollicerentur sedue¬
nenum cum alicinio tracderetur manifesto
comprocehendi posset constitui locum iussit
balneas senias. ut eomitteret amicos qui deli¬
tiscerentꝰ deinrepente cum uenisset licinus
uenenum trader&. prosilirent hominem¬
quem compraehenderent: quaequidem
omnia uid. perfacilem rationem habent
re procehendendi: cur enim potissimum
balneas publicas constituerat. in quibus
non inuenio quae la tebrac togatis hominib:
eẽ possetꝰ Nam siessentinuestibulo balnearũ
non laterent: sinsemintimum coicere uel¬
lent : nec satis commode calceati et uestiti
id facere possent : et fortassenon reciperetꝰ
nisi fortemulier potens quadrantaria
illa permustatione familiaris factaerat
balneatori: Atqi e quidem uehementer
expectabam: quin amistiuiri bonitestes
huius manifesto de pracehensi ueneni
dicerentur: Nullienim sunt ad huc

Expanded text:
ad dominam rem totam et maleficium ad dominam rem totam et maleficium Caeli detulissent, mulier ingeniosa praecepit his ut omnia Caelio pollicerentur; sed ut venenum, cum a Licinio traderetur, manifesto comprehendi posset, constitui locum iussit balneas Senias, ut eo mitteret amicos qui delitiscerent, deinde repente, cum venisset Licinius venenumque traderet, prosilirent hominemque comprenderent.' quae quidem omnia, iudices, perfacilem rationem habent reprendendi. cur enim potissimum balneas publicas constituerat? in quibus non invenio quae latebra togatis hominibus esse posset. nam si essent in vestibulo balnearum, non laterent; sin se in intimum conicere vellent, nec satis commode calceati et vestiti id facere possent et fortasse non reciperentur, nisi forte mulier potens quadrantaria illa permutatione familiaris facta erat balneatori. atque equidem vehementer exspectabam quinam isti viri boni testes huius manifesto deprehensi veneni dicerentur; nulli enim sunt adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam domum metuet Nequam uocem
elictat non parietes conscios non noc tem
aliam funestam acluctuosam perhor¬
rescet set reuertar ad crimen: Sed enim
haec facta illius clarissimi acfortissimi
uiri mentio et uocem meam flecudebilita¬
uit et mentem dolore impediuit : sed tam̃
uenenum unde fuerit quemaedmodum
paratum sit : Nondicitur :datum eẽ aiunt
hoc .s. lucinio pudenti adulescenti etbono
caeli familiari constitutum factum ẽẽ cũ
seruis ut uenirent adbalneas senias. eodem
licinium eẽ uenturum atq: iis ueneni prxci¬
dem traditurum: Hic primum illud requi¬
ro quid ađ tinuerit fieriineum locum con¬
stitutum curilliserui nonad aaelium domũ
uenerint. simanebat taenta illa consuetudo
caelitanta familiaritas cum dodia quid
suspitionis eẽt. Siapud caelium mulieris
simulatas extinctaer aetconsuetudo. discidiũ
extiterat. hincillae lacrum enimirum et
haeccausa est omnium horum scelerum
atq criminum: Immo inquit cum serui

Expanded text:
ipsam domum metuet ne quam vocem ipsam domum metuet ne quam vocem eiciat, non parietes conscios, non noctem illam funestam ac luctuosam perhorrescet? sed revertor ad crimen; etenim haec facta illius clarissimi ac fortissimi viri mentio et vocem meam fletu debilitavit et mentem dolore impedivit. sed tamen venenum unde fuerit, quem ad modum paratum sit non dicitur. datum esse aiunt huic P.Publio Licinio, pudenti adulescenti et bono, Caeli familiari; constitutum esse cum servis ut venirent ad balneas Senias; eodem Licinium esse venturum atque eis veneni pyxidem traditurum. hic primum illud requiro, quid attinuerit ferri in eum locum constitutum, cur illi servi non ad Caelium domum venerint. si manebat tanta illa consuetudo Caeli, tanta familiaritas cum Clodia, quid suspicionis esset si apud Caelium mulieris stincta erat consuetudo, discidium exstiterat, hinc illae lacrimae nimirum et haec causa est omnium horum scelerum atque criminum. 'immo' inquit 'cum servi
Abbreviated transcription (Latin):
in re. P. floruisset integer ruma aetate
optumo habitu maxime s uiribus eriperetur
indignis sumebonis omnibus atq: uniuersae
ciuitati. Quoquidem tempore illemori¬
ens cum iamceteris expastib oppressamens
ec̃c extremum sensum ad memoriamrei .P.
reseruabat : cum me intuens flentem signifi¬
cabat interrultis acmorientib uocibus
quanta inpender& procella ibi quantatem¬
pestas ciuitati: et tum parietem saepeferiens
eum quicum quinto catulo fueratei commu¬
nis crebrocatulum saepeme. saepissimerem.
.P. nominabat : ut nontamse mori txinquam
spoliari suo praesidio cum patriam tum etiã
medoler&: quem quidem uirum sinulla
uis un repentini sceleris sustulisset: quo¬
nam modo ille furenti fratrisuo patrueli
consularis restitisset: qui consulem incipien¬
tem furere atq: conantem sua semanu
interfecturum audientes senatu dixerit:
Exhacigitur domo progressa ista mulier
deueni celer itatedicere audebit: non ne

Expanded text:
in re publica floruisset, integerrima aetate, in re publica floruisset, integerrima aetate, optimo habitu, maximis viribus eriperetur indignissime bonis omnibus atque universae civitati. quo quidem tempore ille moriens, cum iam ceteris ex partibus oppressa mens esset, extremum sensum ad memoriam rei publicae reservabat, cum me intuens flentem significabat interruptis ac morientibus vocibus quanta inpenderet procella mihi, quanta tempestas civitati et cum parietem saepe feriens eum qui cum Q.Quinto Catulo fuerat ei communis crebro Catulum, saepe me, saepissime rem publicam nominabat, ut non tam se mori quam spoliari suo praesidio cum patriam tum etiam me doleret. quem quidem virum si nulla vis repentini sceleris sustulisset, quonam modo ille furenti fratri suo consularis restitisset qui consul incipientem furere atque tonantem sua se manu interfecturum audiente senatu dixerit? ex hac igitur domo progressa ista mulier de veneni celeritate dicere audebit? nonne
Abbreviated transcription (Latin):
aliquantum etiam ex cotidianis: sump¬
tibus acluxuriae redundet idigitur
caelius non uidebat: Sienim iam familia¬
ris erat mulieris quam uos uultis.
istos quoq: seruos familiares eẽ domina
essescibat sinei . tanta consuetudo quatta
a uobis inducitur nonerat : quaecum
seruis potuit familiaritas essetanta:
Ipsius auteniueneni quaeratio fingit᷑
ubi quaesitum est que madmodum
paratum quo pacto cuiquo in locotra¬
ditum. habuisse auiN domi uimque eus
esse expertum inseruo quodamadeađe
rem ipsam parato. cuius perceleri
interitu ẽẽ ab hoc comprobatum uene¬
num: Prodi immortales curinter¬
dum in hominum scelerius maxumis
aut coniuetis. aut procesentis fraudis poenas
indiem reseruatis: uidienim uidi et illum
haui si dolorem uel acer uissimum inuita
cum quintus metellus abstrocher etur
es inueremio quae patriae cumq: illeuir
qui senatum huic imperio putauit tertio
die postquam incuria quam in rostris quã

Expanded text:
aliquantum etiam ex cotidianis sumpaliquantum etiam ex cotidianis sumptibus ac luxurie redundet? id igitur Caelius non videbat? si enim tam familiaris erat mulieris quam vos voltis, istos quoque servos familiaris dominae esse sciebat. sin ei tanta consuetudo quanta a vobis inducitur non erat, quae cum servis eius potuit familiaritas esse tanta? ipsius autem veneni quae ratio fingitur? ubi quaesitum est, quem ad modum paratum, quo pacto, cui, quo in loco traditum? habuisse aiunt domi vimque eius esse expertum in servo quodam ad eam rem ipsam parato; cuius perceleri interitu esse ab hoc comprobatum venenum. pro di immortales! cur interdum in hominum sceleribus maximis aut conivetis aut praesentis fraudis poenas in diem reservatis? vidi enim, vidi et illum hausi dolorem vel acerbissimum in vita, cum Q.Quintus Metellus abstraheretur e sinu gremioque patriae, cumque ille vir qui se natum huic imperio putavit tertio die post quam in curia, quam in rostris, quam
Abbreviated transcription (Latin):
micrimen : ut alterius sceleris sus¬
cipiendi fuis seuideatur: Cuideniq:
commisit : quod adiutor eusus est
quosocio quo consio : cuitantum
facinus cuise cuis alutem suam redidit
seruis nemulieris siceni mobiectum: et
erat tandemens hiccuiuos ingenium cer¬
tetribuitis etiam sicetera inimica oratio¬
ne detrochitis: ut omnissuas fortunas
alienis seruis committer&: ad quibus
seruis: refertenim magnopere id
ipsum: his nequos intellegebat non com¬
muni sͤaonditione seruitutis ut esset
licentius liberius familiarius cumdo¬
minauiuere : Qui s enim hoc non uidet
iudices autquis ignorat in eius modi
domo inquamater familias mer&ricio
moreuiuat : in quanihilgeneratur
quod foras proferuntur sitinqua in¬
iustria libidines luxuriaes omnia de¬
niq in audita uicia acflagitia uorsen¬
tur hic seruos non eẽ seruos quibus
omnia committantur. perquos gene¬
rantur : quiuersentur isdem inuolup¬
tatibus. quibi occulta credantur: quos

Expanded text:
mi crimen ut alterius sceleris susmi crimen ut alterius sceleris suscipiendi fuisse causa videatur? cui denique commisit, quo adiutore usus est, quo socio, quo conscio, cui tantum facinus, cui se, cui salutem suam credidit? servisne mulieris? sic enim est obiectum. et erat tam demens is cui vos ingenium certe tribuitis, etiam si cetera inimica oratione detrahitis, ut omnis suas fortunas alienis servis committeret? at quibus servis? — refert enim magno opere id ipsum — eisne quos intellegebat non communi condicione servitutis uti sed licentius liberius familiariusque cum domina vivere? quis enim hoc non videt, iudices, aut quis ignorat, in eius modi domo in qua mater familias meretricio more vivat, in qua nihil geratur quod foras proferendum sit, in qua inusitatae libidines, luxuries, omnia denique inaudita vitia ac flagitia versentur, hic servos non esse servos, quibus omnia committantur, per quos gerantur, qui versentur isdem in voluptatibus, quibus occulta credantur, ad quos
Abbreviated transcription (Latin):
Domus autemilla quae temptã scelere
istonefario dicitur. plena estin tegri
tatis officireligionis exquad omoreci¬
tatur uobis iureiurando deuincta
auctoritas : ut resminime dubitanda
incontentione ponatur . utrum teme¬
raria procax irata mulierfinexisse
crimen : angrocuis sapiens moderatus¬
qusuirreligiosxe testimonium dixis¬
se uideatur Relicuum estigitur
crimen de ueneno cuius egodẽ prin¬
cipium inuenireneq: uoluer eexitũ
possum: quae fuitenim cacusa quã
obrem istimulieri uenenum uellet
dare caelius : nȩcurum redderet:
num petiuit: necrimen herer et:
num quis obiecit num quis deniq
fecisset mentionem Si hic nemini
nomen detulissec : quin etiam heren¬
nium dicereaudistis uerbo semoles¬
tum non futurum fuisse caelio nisi
iterum eadem dere suofamiliari
absoluto nomen hicdetulis set.:
Credibileestigitur tantum facinus
obnullam causam eẽ commissum.
et uos non uidetis fingisceris maxi¬

Expanded text:
domus autem illa quae temptata esse scelere domus autem illa quae temptata esse scelere isto nefario dicitur plena est integritatis, dignitatis, offici, religionis; ex qua domo recitatur vobis iure iurando devincta auctoritas, ut res minime dubitanda in contentione ponatur, utrum temeraria, procax, irata mulier finxisse crimen, an gravis sapiens moderatusque vir religiose testimonium dixisse videatur. reliquum est igitur crimen de veneno; cuius ego nec principium invenire neque evolvere exitum possum. quae fuit enim causa quam ob rem isti mulieri venenum dare vellet Caelius? ne aurum redderet? num petivit? ne crimen haereret? num quis obiecit? num quis denique fecisset mentionem, si hic nullius nomen detulisset? quin etiam L.Lucium Herennium dicere audistis verbo se molestum non futurum fuisse Caelio, nisi iterum eadem de re suo familiari absoluto nomen hic detulisset. credibile est igitur tantum facinus nullam ob causam esse commissum? et vos non videtis fingi sceleris maxi
Abbreviated transcription (Latin):
haec ipsastudia diligebat nedegerepo¬
tuisset : Etquod facinus alienum hominẽ
in latum seuere accipere idomisisset cu¬
sare in hospite: quod perignotos actum
licis factum rep̃henderet. id inurbe ac
suae domi coeptum eẽ leniter ferre qđ
in alicuius agrestis periculo non proce¬
mitter& id homo eruditus insidiis doc¬
tissimi hominis dissimulandum putaret
Sedcurdiutius uos iud. teneo ĩpsius iurati
religionẽ auctoritatem que percipite
atq: omnia diligenter testimoni uerba
uocem putatis ĩpsam prosetausam et
ueritatem possem. prosemittere: haec
estinnocentiae defensio haecipsius cau¬
sae oratio : haecunauox ueritatis in cri¬
mineipso nulla suspicio est inreanihil
est argumenti innegotio quod actũ
eẽ dicitur . nullum uestigium sermo¬
nis locitemporis. ne motestis nemo
conscius nominatur . totum crimen pro¬
fertur exinimica ex infami excrudeli
exfacinorosa ex libidinosa domo

Expanded text:
haec ipsa studia diligebat, neglegere pohaec ipsa studia diligebat, neglegere potuisset et, quod facinus in alienum hominem intentum severe acciperet, id omisisset curare in hospitem? quod per ignotos actumlicis factum reprehenderet, id in urbe ac domi suae coeptum esse leniter ferret? quod in alicuius agrestis periculo non praetermitteret, id homo eruditus in insidiis doctissimi hominis dissimulandum putaret? sed cur diutius vos, iudices, teneo? ipsius iurati religionem auctoritatemque percipite atque omnia diligenter testimoni verba vocem putatis ipsam pro se causam et veritatem posse mittere? haec est innocentiae defensio, haec ipsius causae oratio, haec una vox veritatis. in crimine ipso nulla suspicio est, in re nihil est argumenti, in negotio quod actum esse dicitur nullum vestigium sermonis, loci, temporis; nemo testis, nemo conscius nominatur, totum crimen profertur ex inimica, ex infami, ex crudeli, ex facinerosa, ex libidinosa domo.
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudine abaccusato reperquirere :
ubi sitcongressus cumseruis luccaei cae¬
lius quiei fuerit aditus si perse quateme¬
ritate si peralium perquem possum
omnes latebras suspitionum peragrare
dicendo noncausa non locus non facul¬
tas non conscius nonperficiendi nonoe¬
cultandi maleficii spesnon ratio ulla
non uestigium maxumi facinoris reperi¬
etur: Sed haec quae suntoratoris propria
quae mihi non propter ingenium meum
sed propter hanc exercitationem usumq
dicendi fructum aliquem ferre potuis seN
cum ameipso laborata proferri uiderent᷑
breuitatis causa selinquo omnia habeo
enim iudices quem uos socium uraereli¬
gionis iurisq: iuraendi facileesse patiami¬
ni L. luceium sanctissimum hominem
et gracuissimum testem quitantum faci¬
nus infamatatq: fostunas suas. neq non
audisset inlatum caelione que neclexisset
neq: tulis st : Anilleuir illahumanitate
illius ipsius periculum quem propter

Expanded text:
consuetudine ab accusatore perquirere, consuetudine ab accusatore perquirere, ubi sit congressus cum servis Luccei Caelius, qui ei fuerit aditus; si per se, qua temeritate! si per alium, per quem? possum omnis latebras suspicionum peragrare dicendo; non causa, non locus, non facultas, non conscius, non perficiendi, non occultandi malefici spes, non ratio ulla, non vestigium maximi facinoris reperietur. sed haec quae sunt oratoris propria, quae mihi non propter ingenium meum sed propter hanc exercitationem usumque dicendi fructum aliquem ferre potuissent, cum a me ipso elaborata proferri viderentur, brevitatis causa relinquo omnia. habeo enim, iudices, quem vos socium vestrae religionis iurisque iurandi facile esse patiamini, L.Lucium Lucceium, sanctissimum hominem et gravissimum testem, qui tantum facinus in famam atque in fortunas suas neque non audisset inlatum a M.Marco Caelio neque neglexisset neque tulisset. an ille vir illa humanitate illius ipsius periculum quem propter
Abbreviated transcription (Latin):
gerrumilabem sceleris sempiterni huic
facinor ꝑtanto : tuamens liberodis conscia.
tua domus popularis ministractua deniq
hospitalis illa uenus adiutrix ẽẽ Nondebuit:
Vidthochalbus celactam eẽ cdodiam dixit.
atq: ita caelium adillam adtulissese ador¬
natum ludorum aurum quaereresitam
familiaris erat clodiȩquam tuesse uis cum
delubidine eius tammulta dicis. dixit pro¬
fecto quouellet aurumsitam familiaris
nonerat nondedi siuerum tibi caelius
dixit oimmoderata mulier: sciens tuaurũ
ad facinus de distisinonestrursus dicere
non dedisti. Quis egonuncargumentis
huiccrimini quae sun t innumerabilia re¬
sistam : Possum diceremores .M. caelilon¬
gissime a tanti sceleris a trocitate eẽ disiunc¬
tos minim es secredendum. hominitam in¬
genioso tamq prudenti. non uenisse in
mentem sem tantis celeris ignotis alienis¬
qusseruis non essecredendum: possumetiã
illa et ceterorum patronorum et mea

Expanded text:
gerrimi, labem sceleris sempiternam? huic gerrimi, labem sceleris sempiternam? huic facinori tanto tua mens liberalis conscia, tua domus popularis ministra, tua denique hospitalis illa Venus adiutrix esse non debuit. vidit hoc Balbus; celatam esse Clodiam dixit, atque ita Caelium ad illam attulisse, se ad ornatum ludorum aurum quaerere. si tam familiaris erat Clodiae quam tu esse vis cum de libidine eius tam multa dicis, dixit profecto quo vellet aurum; si tam familiaris non erat, non dedit. ita si verum tibi Caelius dixit, o immoderata mulier, sciens tu aurum ad facinus dedisti; si non est ausus dicere, non dedisti. quid ego nunc argumentis huic crimini, quae sunt innumerabilia, resistam? possum dicere mores M.Marci Caeli longissime a tanti sceleris atrocitate esse disiunctos; minime esse credendum homini tam ingenioso tamque prudenti non venisse in mentem rem tanti sceleris ignotis alienisque servis non esse credendam. possum etiam alia et ceterorum patronorum et mea
Abbreviated transcription (Latin):
dendum facultatem dabit: Sed quo¬
niam emersisse iameuades et scopu¬
los proceter uecta uidetur oratio
mea : perfacilis mihi reliquus cursis
ostenditur: Duo sunt enimcrimina
una in muliere summorum facinor ũ
Aurium quod sumptum adodia di¬
citur. et ueneni quod eiusdem clodi¬
ae necandae causa paroesse caelium
criminantur: Aurum sumpsit ut
dictis quodllucei seruis dar& per
quos alexandrinus dio quitum a pud
luceium habitabant nec arentur
magnum crimen uel in legatis in si¬
diantes uelin seruis adhospitem do¬
minecandum sollicitandis: plenũ
feleris consilium plenum audĩciae
quoquidem incrimine Primum
illud requirãdixerit nec lodiae
deditꝰ si dexit eodem seconscientiae scelere
dsuinxit : Tuneaurum exarmario tuo
promere ausaes tune uenerem illam
tuam spoliare ornamentis spolia tricem:
ceterum cumscires quantum ad facinus
aurum hoc quaereretur. ad necem legati
A L. luculum sanctissimihominis atq inte¬

Expanded text:
dendum facultatem dabit. sed quodendum facultatem dabit. sed quoniam emersisse iam e vadis et scopulos praetervecta videtur esse oratio mea, perfacilis mihi reliquus cursus ostenditur. duo sunt enim crimina una in muliere summorum facinorum, auri quod sumptum a Clodia dicitur, et veneni quod eiusdem Clodiae necandae causa parasse Caelium criminantur. aurum sumpsit, ut dicitis, quod L. Luccei servis daret, per quos Alexandrinus Dio qui tum apud Lucceium habitabat necaretur. Magnum crimen vel in legatis insidiandis vel in servis ad hospitem domini necandum sollicitandis, plenum sceleris consilium, plenum audaciae! quo quidem in crimine primum illud requiro, dixeritne Clodiae dedit? si dixit, eodem se conscientiae scelere devinxit. tune aurum ex armario tuo promere ausa es, tune venerem illam tuam spoliare ornamentis, spoliatricem ceterorum, cum scires quantum ad facinus aurum hoc quaereretur, ad necem legati, ad L.Lucii Luccei, sanctissimi hominis atque inte
Abbreviated transcription (Latin):
ne aquis nauigatione: conuiuiis. ut non
cum hacsiqui adulescens fortefuerit :
utrum hictibi .I. herenni adulter an
amator expugnare pudicitiam anex¬
plere libidinem uoluisse uideatur:
obliuiscor iamin iurias clodi& depo¬
nomemoriam doloris mei : qua e abste
crudeliter in meos meabsente facta suNt
neglego nesint haec intedicta quae
dixi sed exteipsare quiro quoniam &
crimen accusatoris abste et testem erus
criminis teipsam dicunt sehabere. siq
mulier siteius modi quale mego
paulo antedescripsitui dissimilis uita
instituto quae mer&ricio. cum hac
aliquid adulescentem hominem
habuisse rationis Nentibi pertur pe
autperflagitiosum eẽ uideatur
Fasitunones sicutego malo quid est
quod obiciant caelio : sineamte uolunt
eẽ. quid est curnos crimen hoc situ
contempnis pertimes camus: quare
nobis dauiamrationem que defensio¬
nis: nNam aut pudor tuus defendet
nihiba .M. caelio petulantius esse fac¬

Expanded text:
ne, actis, navigatione, conviviis, ut non ne, actis, navigatione, conviviis, ut non cum hac si qui adulescens forte fuerit, utrum hic tibi, L.Luci Herenni, adulter an amator, expugnare pudicitiam an explere libidinem voluisse videatur? obliviscor iam iniurias tuas, Clodia, depono memoriam doloris mei; quae abs te crudeliter in meos me absente facta sunt neglego; ne sint haec in te dicta quae dixi. sed ex te ipsa requiro, quoniam et crimen accusatores abs te et testem eius criminis te ipsam dicunt se habere. si quae mulier sit eius modi qualem ego paulo ante descripsi, tui dissimilis, vita institutoque meretricio, cum hac aliquid adulescentem hominem habuisse rationis num tibi perturpe aut perflagitiosum esse videatur? ea si tu non es, sicut ego malo, quid est quod obiciant Caelio? sin eam te volunt esse, quid est cur nos crimen hoc, si tu contemnis, pertimescamus? qua re nobis da viam rationemque defensionis. aut enim pudor tuus defendet nihil a M.Marco Caelio petulantius esse fac
Abbreviated transcription (Latin):
atq haec flagitiorum integumenta
non quaerat. sed intur pissimis rebus
frequentissima celebritate et darissi¬
ma luce laetetur: Uerumsiquis est qui
etiam mer&ricis amoribus inter dictum
iuuentuti putet: estille quidem ualdese¬
uerus negare non possum : sed abhorret
non modo ab eius saeculi licentia uerũ
etiam amaiorum consuetudine atq
concessis: quando enim hoc non factum
ẽ quandorepracehensum quando
non permissum quandodeniq fuit
ut quod licet non licer&.
Hicegoiam rem definiam : mulierem
nullam nominabo tantum in medio
relinquam siquȩ non nupta mulier do¬
mum suam patefecer it omnium cupi¬
ditati : palamq sese in mer&ria uita
conlocarit uirorum alienissimorum
conuiuiis ut instituerit: si hocurbe
sinhortis sinbaiarum illa celebritate
facit sideniq: ita seseger& non incessu
solum sed ornatuatq: comitatu. non
Flagrantia oculorum non libertate
sermonis sed etiam complexu osculatio¬

Expanded text:
atque haec flagitiorum integumenta atque haec flagitiorum integumenta non quaerat sed in turpissimis rebus frequentissima celebritate et clarissima luce laetetur. verum si quis est qui etiam meretriciis amoribus interdictum iuventuti putet, est ille quidem valde severus — negare non possum — sed abhorret non modo ab huius saeculi licentia verum etiam a maiorum consuetudine atque concessis. quando enim hoc non factitatum est, quando reprehensum, quando non permissum, quando denique fuit ut quod licet non liceret? hic ego ipsam rem definiam, mulierem nullam nominabo; tantum in medio relinquam. si quae non nupta mulier domum suam patefecerit omnium cupiditati palamque sese in meretricia vita conlocarit, virorum alienissimorum conviviis uti instituerit, si hoc in urbe, si in hortis, si in Baiarum illa celebritate faciat, si denique ita sese gerat non incessu solum sed ornatu atque comitatu, non flagrantia oculorum, non libertate sermonum, sed etiam complexu, osculatio
Abbreviated transcription (Latin):
uerum etiam cogitando possit sustinere :
Anuos aliam causam eẽullam putatis cur
intantis procemiis eloquentiae tanta uolup¬
tatedicendi tanta laude tanta gractia
tanta honore tam sint pauci semperq:
fuerint qui in hoclabore uersentur.
Opterendaesunt omnes uoluptates relu¬
quenda studia delectationis. ludus iocus
conuium sermo paeneest familiarium de¬
serendus : quare in hoc genere labore fiendi
homines astudio qued eterr& : Non quo
aut ingenia deficiant autdoctrinapue¬
rilis: An hic si sese istiuit agde edisset: con¬
sularem hominem admodum adulescens
in iudicium uocauisset: hic silaborem fu¬
ger& si obstrictus uoluptatib teneretur.
inimicitias. iniuditium uocar&: subir&
demicar& Nih igitur illa uicinitas re¬
dol& : Nihil hominum fama Nihilbaiae
deniq: ipse loquntur: illȩ ueronon loqun¬
tus solum: uerum etiam personant hunc
unius mulieris libidinemeẽ prolaepsam
ut ea non modo solitudinem ac tenebras

Expanded text:
verum etiam cogitando possit sustinere. verum etiam cogitando possit sustinere. an vos aliam causam esse ullam putatis cur in tantis praemiis eloquentiae, tanta voluptate dicendi, tanta laude, tanta gratia, tanto honore, tam sint pauci semperque fuerint qui in hoc labore versentur? obterendae sunt omnes voluptates, relinquenda studia delectationis, ludus, iocus, convivium, sermo paene est familiarium deserendus. qua re in hoc genere labor offendit homines a studioque deterret, non quo aut ingenia deficiant aut doctrina puerilis. an hic, si sese isti vitae dedidisset, consularem hominem admodum adulescens in iudicium vocavisset? hic, si laborem fugeret, si obstrictus voluptatibus teneretur, inimicitias, in iudicium vocaret, subiret dimicaret? nihilne igitur illa vicinitas redolet, nihilne hominum fama, nihil Baiae denique ipsae loquuntur? illae vero non loquuntur solum verum etiam personant, huc unius mulieris libidinem esse prolapsam ut ea non modo solitudinem ac tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
Amores autem eghaedelitiae qua e uocan¬
tur quam firmior eanimo proceditis. diu¬
tius molestȩ non solentes sematuroce enim
etceleriter deflor escunt. Num quam
hunc occupatum impeditum quaetenue¬
runt: audistis cum prosedicer& audistis
antea cumaccusar& defendendi haeccau¬
sã nonglorian dieloquor quorum genus
orationis facultatem copiam sententi¬
arum atq: uerborum quae uestra pru¬
dentia est perspexistis: Atq: in eo non
solum ingeniu melucere eius uidebatis
quodsae peetiam si industria nonaliturua¬
lec tamen ipsum suis uiribas. sed inerat nisime
propter beniuolentiam forte fallebat ratio
etbonis artibus instituta etcurae tuigili is
elaborata: atq scitote iudices eascupiditates
qua e obiciuntur caelio atq haecstudia de
quibus disputato Non facile in eodem homine
eẽ possesfierienim non potest utanimus
libidini deditus amore desiderio cupidita¬
tesaepenimia copia inopia etiam nonnum¬
quam impeditus hocquid quidest quod nos

Expanded text:
amores autem et deliciae quae vocanamores autem et deliciae quae vocantur, quae firmiore animo praeditis diutius molestae non solent esse — mature enim et celeriter deflorescunt — numquam hunc occupatum impeditumve tenuerunt. Audistis cum pro se diceret, audistis antea cum accusaret — defendendi haec causa, non gloriandi loquor — genus orationis, facultatem, copiam sententiarum atque verborum, quae vestra prudentia est, perspexistis. atque in eo non solum ingenium elucere eius videbatis, quod saepe, etiam si industria non alitur, valet tamen ipsum suis viribus, sed inerat, nisi me propter benivolentiam forte fallebat, ratio et bonis artibus instituta et cura et vigiliis elaborata. atqui scitote, iudices, eas cupiditates quae obiciuntur Caelio atque haec studia de quibus disputo non facile in eodem homine esse posse. fieri enim non potest ut animus libidini deditus, amore, desiderio, cupiditate, saepe nimia copia, inopia etiam non numquam impeditus hoc quicquid est quod nos
Abbreviated transcription (Latin):
miciues fuerunt : quorum cum ad ulescen¬
tiae cupiditates defernuissent : eximia e
uirtutes firmataiam aetate extiteruntꝰ
ex quibus neminem mihi liquet nominare
uosmet uobiscum recordamini: nolo enim
cuius quam fortis atq: inlustris uiri nemini¬
mum quidemerratum cummaxuma lau¬
de coniungere : quod si facere uellem mul¬
tia me summi atq: ordinatissimi uiri pracedi¬
carentur : quorum partimnimia libertas
inaduliscentia partim profusa luxuries
magnitudo aeris alienis sumptus libidines
nominarentur : quaem ultis postea uir¬
tutibus obtecta : adulescentiae qui uellet
excusatione defenderet: Aduero in a
caelio dicamenim iam confidentius destu¬
diis eius honestis quondam. audeo quae¬
dam fretus ur̃a sapientia liber s confiteri:
Nulla luxuries reperiretur. nulli sumptus
nullum aes alienum. nulla conuiuiorum
acdustrorum lubido : quod quidem uitium
uentris etgurgitis Non modo non minuit
aetas hominibus secetiam auget:

Expanded text:
mi cives fuerunt quorum, cum adulescenmi cives fuerunt quorum, cum adulescentiae cupiditates defervissent, eximiae virtutes firmata iam aetate exstiterunt. ex quibus neminem mihi libet nominare; vosmet vobiscum recordamini. nolo enim cuiusquam fortis atque inlustris viri ne minimum quidem erratum cum maxima laude coniungere. quod si facere vellem, multi a me summi atque ornatissimi viri praedicarentur quorum partim nimia libertas in adulescentia, partim profusa luxuries, magnitudo aeris alieni, sumptus, libidines nominarentur, quae multis postea virtutibus obtecta adulescentiae qui vellet excusatione defenderet. at vero in M.Marco Caelio — dicam enim iam confidentius de studiis eius honestis, quoniam audeo quaedam fretus vestra sapientia libere confiteri — nulla luxuries reperietur, nulli sumptus, nullum aes alienum, nulla conviviorum ac lustrorum libido. quod quidem vitium ventris et gurgitis non modo non minuit aetas hominibus sed etiam auget.
Abbreviated transcription (Latin):
dusa iam frondibus et uirgultis re¬
linquatur detur aliquidaetati sit
adulescentia liber no n omnia uolup¬
tatib denegentur : non semper supe¬
ret uerailla et derectaratio uincat
aliquando cupiditas uoluptasq rati¬
onem dummodo illa in hoc genere
praescriptio moderatio qusteneatur:
sarcat iuuentus pudititiae suae. nespo¬
uet alienam neeffundat patrimonium :
nefcienore trucidetur neincurrat
in alterius domum atq: famam. ne pro¬
bum castis. labemintegris. infamiam bo¬
nis inferatnequem uiterreat. neinter¬
sit insidiis scelere careat postremo
cum paruerit uoluptatib: dederitali¬
quid temporis adludum aetatis atq
ad inanis hasi de adulescentiae cupidi¬
tates : reuocet se aliquando ad curam
reidomesticae reiforensis reique
publicae : ut ea quaeratione antea
nonperspexerat: sitietate abiecisse
experiendo contempsisseuideatur
Acmulti et nostrocet patrumumai orumq:
memoria iudices summi homines et clarissi¬

Expanded text:
clusa iam frondibus et virgultis reclusa iam frondibus et virgultis relinquatur. detur aliqui ludus aetati; sit adulescentia liberior; non omnia voluptatibus denegentur; non semper superet vera illa et derecta ratio; vincat aliquando cupiditas voluptasque rationem, dum modo illa in hoc genere praescriptio moderatioque teneatur. parcat iuventus pudicitiae suae, ne spoliet alienam, ne effundat patrimonium, ne faenore trucidetur, ne incurrat in alterius domum atque familiam, ne probrum castis, labem integris, infamiam bonis inferat, ne quem vi terreat, ne intersit insidiis, scelere careat. postremo cum paruerit voluptatibus, dederit aliquid temporis ad ludum aetatis atque ad inanis hasce adulescentiae cupiditates, revocet se aliquando ad curam rei domesticae, rei forensis reique publicae, ut ea quae ratione antea non perspexerat satietate abiecisse et experiendo contempsisse videatur. ac multi quidem et nostra et patrum maiorumque memoria, iudices, summi homines et clarissi
Abbreviated transcription (Latin):
tes facere dixerunt : Neq ab hac oratio¬
nis turpitudine eruditi homines refu¬
gerunt : Aliicum uoluptate dignitatem
coniungendam putacuerunt utres
maxume intersere pugnantis dicendi
facultate coniungerentꝰ illud unum
directum iter adlaudem cum labore
qui probauerunt propesoliam in sco¬
lis sunt relicti: Multaeenim nobis
blandimenta natura ipsa genuit :¬
quibus sopita uirtus coniueret & in¬
terdum multas uias adulescentiae
lubricas ostendit : quibus illa insistere
aut ingredi sinecasus aliquo autpro¬
lapsione uix posset multarum rerũ
iucundissimarum uarietatem dedit
qua non modo haecaetas sed etiam iam cor¬
roborat a caperetus : Quam obrem
siquem forte inueniritis quias per¬
necur oculis puldritudinem rerũ
nonodioreullo non tactu non sapore
capiatur excludat aurib omnem
suauitatem huic homini ego fortas¬
se et paucideos propitios. plerique¬
ut autem iractas putabunt: Ergo
haec desertauia et inculta atq inter¬

Expanded text:
tes facere dixerunt, neque ab hac oratiotes facere dixerunt, neque ab hac orationis turpitudine eruditi homines refugerunt; alii cum voluptate dignitatem coniungendam putaverunt, ut res maxime inter se repugnantis dicendi facultate coniungerent; illud unum derectum iter ad laudem cum labore qui probaverunt, prope soli iam in scholis sunt relicti. multa enim nobis blandimenta natura ipsa genuit quibus sopita virtus coniveret interdum; multas vias adulescentiae lubricas ostendit quibus illa insistere aut ingredi sine casu aliquo ac prolapsione vix posset; multarum rerum iucundissimarum varietatem dedit qua non modo haec aetas sed etiam iam conroborata caperetur. quam ob rem si quem forte inveneritis qui aspernetur oculis pulchritudinem rerum, non odore ullo, non tactu, non sapore capiatur, excludat auribus omnem suavitatem, huic homini ego fortasse et pauci deos propitios, plerique autem iratos putabunt. ergo haec deserta via et inculta atque inter
Abbreviated transcription (Latin):
suae cursimin labore corporis atq: inanimi
contentione conficer& quem non quies
non remissio non ae qualium studia Non
ludi nonconuiuia delectar eN Nihilinuita
expetundum putaret nisi quodeẽt cum lau¬
de etcum dignitate coniunctum. hunc
mea sententia diuinis quibusdam bonis
instructum atq: ornatum puto ex hoc
genere illos fuisse arbitror cillos fa¬
bricios curios omnis quaeeos qui hȩc ex
minimis tanta fecerunt: uerum haet gene¬
ra uirtutum non solum in moribus nr̃is
sed uixiam in libris repperiuntur cardue
quoque quaeillam pristinam seuerita¬
tem continebant obsoleuerunt:
Neq solum apud nos qui hanc sectam
rationem qu& euitae remagis quam
uerbis secuti sumus : sed etiam apud groce¬
cos doctissimos homnes quibus cun facere
non possent loquitamen et scribereho¬
neste et magnificelicebat aliqua quae¬
dam mutatis gracetiae temporibus.
pricecepta extiterunt
Itaq ali uoluptatis causa omnia sapien¬

Expanded text:
suae cursum in labore corporis atque in animi suae cursum in labore corporis atque in animi contentione conficeret, quem non quies, non remissio, non aequalium studia, non ludi, non convivium delectaret, nihil in vita expetendum putaret nisi quod esset cum laude et cum dignitate coniunctum, hunc mea sententia divinis quibusdam bonis instructum atque ornatum puto. ex hoc genere illos fuisse arbitror Camillos, Fabricios, Curios, omnisque eos qui haec ex minimis tanta fecerunt. verum haec genera virtutum non solum in moribus nostris sed vix iam in libris reperiuntur. chartae quoque quae illam pristinam severitatem continebant obsoleverunt; neque solum apud nos qui hanc sectam rationemque vitae re magis quam verbis secuti sumus sed etiam apud Graecos, doctissimos homines, quibus, cum facere non possent, loqui tamen et scribere honeste et magnifice licebat, alia quaedam mutatis Graeciae temporibus praecepta exstiterunt. itaque alii voluptatis causa omnia sapien
Abbreviated transcription (Latin):
tem resarcietur filii causa est expeditissi¬
ma quidenim eẽt in quose non facile de¬
fender& : nihiliam inistam mulieremdico:
sedsieẽt aliqua dissimilis istius quace s eomnib:
peruolgar& quae haber& palam decr&ũ
semperaliquem : cuius in hortas domum
baias iure suo libidines omnium cum me¬
arent : quae etiamaler& adulescentis et
parsimoniam patrum suis sumptib susten¬
tar& siuidua libere proterua petulanter
diues effusae libidino sa meretrio more
uiuer& adulterum egoputarem siquis
hanc paulo liberius salutasset : Dicetali¬
quis haecigitur est tua disciplina sictu
instituis adulescentes ob hanccausam tibi
hunc puerum parens commendauit et
tracdidit ut in amore atq inuoluptatib
adulescentiam suam conlocar& ethanctu
uitam atq: haecstudia defenderes : Ego
si qui iudices hoc robor eanimi atq hac in¬
doleuistutis accontinentiae fuit utres¬
pueret omnis uoluptatis omnemq uitae

Expanded text:
tem, resarcietur, Caeli causa est expeditissitem, resarcietur, Caeli causa est expeditissima. quid enim esset in quo se non facile defenderet? nihil iam in istam mulierem dico; sed, si esset aliqua dissimilis istius quae se omnibus pervolgaret, quae haberet palam decretum semper aliquem, cuius in hortos, domum, Baias iure suo libidines omnium commearent, quae etiam aleret adulescentis et parsimoniam patrum suis sumptibus sustineret; si vidua libere, proterva petulanter, dives effuse, libidinosa meretricio more viveret, adulterum ego putarem si quis hanc paulo liberius salutasset? dicet aliquis: 'haec igitur est tua disciplina? sic tu instituis adulescentis? ob hanc causam tibi hunc puerum parens commendavit et tradidit, ut in amore atque in voluptatibus adulescentiam suam conlocaret, et ut hanc tu vitam atque haec studia defenderes?' ego, si quis, iudices, hoc robore animi atque hac indole virtutis ac continentiae fuit ut respueret omnis voluptates omnemque vitae