comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
monũ quod omni crimine caret. Nam cȩtera duersa & quasi repugnantia
dissident a uistita nisi ȩquius existimamus cepisse prȩdam ex militia quȩ
nobis nihil sine sanguie a cladibus alienis affert: An bellum pobsessa ma¬
ris et negotiationis alia sit optabilior ut rupto naturȩ foedere terrestẽ ani¬
mal homo uentorum et maris obiectus ire fluctibus fenciere semꝑpq ritu
uolucrum longinqui littoris peregrinus ignotum perret orbem an foene¬
ratio probabilior sit etiam his iniusa quibus succurrere uidet . Sed ne caninũ
quidem sicut dixere ueteres studium prȩstantius locupletissimum quenq ad¬
latrandi et contra innocentes ac pro nocentibus neglectum a maioribus a no¬
bis etiam concessum intra moenia et ipso foro latrocinium an honestius duxe¬
rim mercenaris salutatoris mendacissimũ aucupũ circumuolitantȩs limina po¬

Expanded text:
monii, quod omni crimine caret. Nam cetera diversa et quasi repugnantia monii, quod omni crimine caret. Nam cetera diversa et quasi repugnantia dissident a iustitia, nisi aequius existimamus cepisse praedam ex militia, quae nobis nihil sine sanguine et cladibus alienis adfert. An bellum perosis maris et negotiationis alea sit optabilior, ut rupto naturae foedere terrestre animal homo ventorum et maris obiectus irae fluctibus pendeat semperque ritu volucrum longinqui litoris peregrinus ignotum pererret orbem? An faeneratio probabilior sit, etiam his invisa quibus succurrere videtur? Sed ne caninum quidem, sicut dixere veteres, studium praestantius locupletissimum quemque adlatrandi et contra innocentes ac pro nocentibus neglectum a maioribus, a nobis etiam concessum intra moenia et in ipso foro latrocinium. An honestius duxerim mercenarii salutatoris mendacissimum aucupium circumvolitantis limina po
Abbreviated transcription (Latin):
huc enim scholas rhetorum et ut dix geometrarum musiconimq uel q̃q
magis mirandum est contemptis simoiꝵ uitigeꝵ officinas gulosius condiendi
cibos et luxuriosius fercula struendi capitumq et capillorum conc̃inatores
non solum esse audiui sed et ipse uidi. Agricolationis neq doctoros qui se
profitexentur neq discipulos cognoui: cum ętiam si prȩdictarum artium pro¬
fessoribus ciuitas egeret. tamen sicut apud pristos florere posset res publica
sine iudicris artibus atque etiam sine causidicis olim satis felices fuerunt futu¬
rȩq sunt urbes At sine agriculatoribus nec consistere mortales nec ali pos¬
se manifestum est: quo magis prodigio simile est quod accidit ut rescorporib
nostris uitȩq utilitati maxime conueniens minime usq in hoc tempus con¬
sumationem haberet. idq sperneret᷑ genus amplificandi relinquendiq patra¬

Expanded text:
huc enim scholas rhetorum et, ut dixi, geometrarum musicorumque vel, quod huc enim scholas rhetorum et, ut dixi, geometrarum musicorumque vel, quod magis mirandum est, contemptissimorum vitiorum officinas, gulosius condiendi cibos et luxuriosius fercula struendi, capitumque et capillorum concinnatores non solum esse audivi, sed et ipse vidi: agricolationis neque doctores, qui se profiterentur, neque discipulos cognovi. Cum etiam si praedictarum artium professoribus civitas egeret, tamen, sicut apud priscos florere posset res publica 3—nam sine ludicris artibus atque etiam sine causidicis olim satis felices fuerunt futuraeque sunt urbes; at sine agri cultoribus nec consistere mortales nec ali posse manifestum est. Quo magis prodigio simile est, quod accidit, ut res corporibus nostris vitaeque utilitati maxime conveniens minimam usque in hoc tempus consummationem haberet idque sperneretur genus amplificandi relinquendique patri
Abbreviated transcription (Latin):
scilmo cinrsus quisq et optium e tractauerit. Et ogo satis pirari ner possucor
quis. co ditendi eugid̃ seligane oratorem cuius mitantur elequentiam mensira¬
qum et namer onum meulim rimantes placitȩ disciplmȩ consestantir magi¬
stuim u otis ut cuntu modula torem. nec minus corporis gesticulatorem sorura¬
Iosissime requiant isaltationis ac musice rationis studios. iamque qui ed fca¬
re uelnt fibros et architettos aduerent qui nauga mari cono edere guber¬
mandi penitos qui bella molri armorum et mulitiȩ gnaros. et ne singuli
prosequer ei studio quod quis agere uelit consuitissimum recforem aahi¬
beat. deniq animi sibi quisq formatorem prȩceptoremq tirtutis ẽ coetu
sapientum artessat. Sola res rustica quȩ sola sine dubitatione proxima et
quasi consangiunea sapientiȩ est. tam discentibus egeat quam magistris. add¬

Expanded text:
rorum optimus quisque et optime tractaverat.Atque ego satis mirari non possum, rorum optimus quisque et optime tractaverat.Atque ego satis mirari non possum, quid ita dicendi cupidi seligant oratorem, cuius imitentur eloquentiam; mensurarum et numerorum modum rimantes placitae disciplinae consectentur magistrum; vocis et cantus modulatorem nec minus corporis gesticulatorem scrupulosissime requirant saltationis ac musicae rationis studiosi; iam qui aedificare velint, fabros et architectos advocent; qui navigia mari concredere, gubernandi peritos; qui bella moliri, armorum et militiae gnaros; et ne singula persequar, ei studio, quod quis agere velit, consultissimum rectorem adhibeat; denique animi sibi quisque formatorem praeceptoremque virtutis e coetu sapientium arcessat: sola res rustica, quae sine dubitatione proxima et quasi consanguinea sapientiae est, tam discentibus egeat quam magistris. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
AEPENUMERO E¬
uitatis nostrȩ Principes audio culpantes modo agrorum infoctũ¬
ditatem modo egli pmulta iam tempora noxiam frugibus
in temiperiem Quõ sdam etiam prȩdictis quȩri morias ⁊relut
ratione cetta mitigaintes. quod existiment xbertace. preris eui
definigatum et efestum solim nequire pristina benignitite prebere merta¬
hibns qlimentet̃. quas eao causis esiyilune protiul a ueritate abesse cer tim
habes : quod neq fas est ex istimare rerum naturam quam primus alleteis
mondsi quoa nopi toc tua foetanqicit donuit quosi quodim morbo sterlitite
afecsamꝰ . neque prudentis ẽ credere tellurem quȩ dnunam et ctmam
aiuentem sortita communis ommnium parens dicta sit. quia & cuncta perit
sonbi et deinteps paritura sit uelut hominem conseniusse. ⁊xeo posbne re¬
mRerolentia eeli nebis ista. sed nostro potus acidere trto qui remi rsticones
pessimo eiuqs senioraom uelut carnisie noꝵx ȩ dedimus quam mauori nosto¬

Expanded text:
aepenumero civitatis nostrae principes audio culpantes modo agrorum infecunditatem, modo caeli per multa iam tempora noxiam frugibus intemperiem; quosdam etiam praedictas querimonias velut ratione certa mitigantes, quod existiment ubertate nimia prioris aevi defatigatum et effetum solum nequire pristina benignitate praebere mortalibus alimenta. Quas ego causas, P.Silvine, procul a veritate abesse certum habeo, quod neque fas est existimare rerum Naturam, quam primus ille mundi genitor perpetua fecunditate donavit, quasi quodam morbo sterilitate adfectam; neque prudentis est credere Tellurem, quae divinam et aeternam iuventam sortita com- munis omnium parens dicta sit, quia et cuncta peperit semper et deinceps paritura sit, velut hominem consenuisse. Nec post haec reor violentia caeli nobis ista, sed nostro potius accidere vitio, qui rem rusticam pessimo cuique servorum velut carnifici noxae dedimus, quam maiorum nost
Abbreviated transcription (Latin):
& uitanda pituite prities erit ꝗ̃ ne fiat mumitisinis uasis ⁊ q̃ mũ¬
dissimã prebebimus aguam: nec inmus gallinana semꝑ finmigabmꝰ
Q emundata steitore liberabimus. Quod si tamen pestis ꝑmansne st
urina tepida rigunt ora: et tandui eas a maritudo cogat ꝑ nares
emoliri pituitȩ nauseam. uua quoq quam gręci &sgiap sacͥo Anp
uocant cum cibo mixta predest. trel eadem ꝑtrita et cum aqua potiu
data: atq hȩc remedia mediotriter ladorantidus odhibentur. Nã
si pituita circũuenit oculos etiam cidos auis respuit ferro resmalit
gene et coacta sid oculis sames exprimit᷑. atq ita paulum tentt
salis uulneribus infricat᷑ Id porro itium moxime nascit quom
frigone et penuria tibi laborant aues Item cum ꝑ ęstatem consistr̃s
m eohertibus aqua potat᷑ Item tum ficus aut uua ĩmaturde net
id sacietatem pmisa est: quibus scilicet tibis a bstinende sunt aue
ipore ofonse au fame aspernant triam simils rito e eo

Expanded text:
e fiat, mundissimis vasis et quam purissimam praebebimus aquam: nec minus gallinaria semper fumigabimus, et emundata stercore liberabimus. Quod si tamen pestis permanserit, sunt urina tepida rigant ora, et tamdiu comprimunt, dum eas amaritudo cogat per nares emoliri pituitae nauseam.Uva quoque, quam Graeci ἀγρίαν σταφυλὴν vocant, cum cibo mixta prodest; vel eadem pertrita, et cum aqua potui data. Atque haec remedia mediocriter laborantibus adhibentur. Nam si pituita circumvenit oculos, et iam cibos avis respuit, ferro rescinduntur genae, et coacta sub oculis sanies omnis exprimitur: atque ita paulum triti salis vulneribus infricatur.Id porro vitium maxime nascitur cum frigore et penuria cibi laborant aves: item cum per aestatem consistens in cohortibus aqua potatur: item cum ficus aut uva immatura nec ad satietatem permissa est, quibus scilicet cibis abstinendae sunt aves: sapore offensae aves omnem aspernantur uvam. Similis ratio est etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ti piscis maiorem alit: sed quando tamen hyemis sȩuitia ñõ patitur
eius generis ȩstam dari uel sordidi panis offe uel siqua sunt tempo¬
ris poma concisa prebent᷑ ficus quidem arida semo obiicit᷑ eximm
sisit ut beticȩ numidiȩq regionibus larga. Cȩtẽrum illud cõmit¬
ti non debet quod multi faciunt ut nhi li prȩbeant quin semet ipsos
etiam dausi dui tolerare possint nam nisi pistis domini cibnris
saginat᷑ . cum ad piscatoris forum platus ẽ maties indicat eimm nom
ẽẽ libero mari captum sed de custodia elatum. propter quod plu¬
rimum pretio detrahit᷑. Atq hȩc uillatica pastio finem p̃nti
apium.

Expanded text:
ti piscis, maiorem alit. Siquando tamen hiemis saevitia non patitur ti piscis, maiorem alit. Siquando tamen hiemis saevitia non patitur eius generis escam dari, vel sordidi panis offae, vel siqua sunt temporis poma concisa praebentur. Ficus quidem arida semper obicitur, eximie si sit, ut Baeticae Numidiaeque regionibus, larga. Ceterum illud committi non debet, quod multi faciunt, ut nihil praebeant, quia semetipsos etiam clausi diu tolerare possint. Nam nisi piscis domini cibariis saginatur, cum ad piscatorium forum perlatus est, macies indicat eum non esse libero mari captum, sed de custodia elatum, propter quod plurimum pretio detrahitur. Atque haec villatica pastio finem praeseapium.
Abbreviated transcription (Latin):
intestini pelanus aut lacertus gerit: tum scomori salsamet¬
torum et elacate uenterculos : et ne ꝑ singula enumerem
salsamentoꝵ oiũm purgam̃ta que cetarioꝵs officinis euerrunt.
Nes aũt plura neminnumus genera nõ quia cumctã cimstis litto¬
ribus exeunt sed ut ex his aliqua quorum erit facultas predea¬
mus facit etiam ex pomis uiridibus aduꝑta ficus et mitis
digitis infracti sunt declo. nec minus elisum molle sorbimi
quiq sunt cibi sorbilibus ꝑxini: eit e mulctra retens tassus
si loci condicio uel lactis annona pmittit nulla tamen eque qz
pinus semꝑ cubat sublimius aspectat et ea quȩ in plano sint dexra
leuaq non facile pudet. Itaq cum salsamenta obiecta sunt cor
sequens odorem ꝑuenit ad cibos: cęteri aũt saxatiles aut pelagiti
satis ex his et retentibus melus pastunt᷑: naim et halletula mõ
capta et cam̃ariis exiguusq gubio quisquis demq ẽ increm̃ti minu¬

Expanded text:
intestini pelamis aut lacertus gerit: tum scombri, carchaintestini pelamis aut lacertus gerit: tum scombri, carcharique et elacata ventriculoset ne per singula enumerem, salsamentorum omnium purgamenta, quae cetariorum officinis everruntur. Nos autem plura nominavimus genera, non quia cuncta cunctis litoribus exeunt, sed ut ex his aliqua, quorum erit facultas, praebeamus. Facit etiam ex pomis viridis adaperta ficus; et mitis digitis infractus unedo; nec minus elisum molle sorbum, quique sunt cibi sorbilibus proximi, ut e mulctra recens caseus, si loci conditio vel lactis annona permittit. Nulla tamen aequepinus semper cubat, sublimiora aspectat, et ea quae in plano sunt dextra laevaque non facile pervidet. Itaque cum salsamenta obiecta sunt, eorum sequens odorem, pervenit ad cibos. Ceteri autem saxatiles aut pelagici satis ex his, sed recentibus melius pascuntur. Nam et alecula modo capta, et cammarus exiguusque gobio, quisquis denique est incrementi minu
Abbreviated transcription (Latin):
lntoris que prafindo retessu minqs destitius spist deinde dipto
margimnous infiguint ꝗ sup aquam semꝑ emintant cttã eũ matis
estus intumuerit mox p̃laciuntur ĩ gyrum mdes ita ut com¬
plectant᷑ sinu suo et tamen excedant᷑ stagni modum sic eim̃
et maris a trocitis oblectu crepidinis fiangitur et ⁊̃ tranquillo
consistens piscis sedibus suis non exturbntus : neq ipsum uiuarũ
repletur congerie quam tempestatibus eruptat pelagi uiolen¬
tia. oportebit aũt nonnullis locis moles intertidi morr mean¬
dri parius sed angustis itineribus que quantalibet hyemis seu¬
tia mare sine fluctu transmittat. hic esca iacentium mollior
ẽẽ debet q̃ sextalium: nam quia dentibus carent aut lambũt
cibos aut integros hauriunt mandere quidem non possunt Itiq
prȩberi cõuenit tabentis halletulas et salibus exesam calciuem
putremq sardiniam. nec minus scaurorum branonam uel qcq

Expanded text:
litoris, quae profundi recessu nunquam destituitur. Spissi deinde clatri litoris, quae profundi recessu nunquam destituitur. Spissi deinde clatri marginibus infiguntur, qui super aquam semper emineant, etiam cum maris aestus intumuerit. Mox praeiaciuntur in gyrum moles, ita ut complectantur sinu suo, et tamen excedant stagni modum. Sic enim et maris atrocitas obiectu crepidinis frangitur, et in tranquillo consistens piscis sedibus suis non exturbatur, neque ipsum vivarium repletur algarum congerie, quam tempestatibus eructat pelagi violentia. Oportebit autem nonnullis locis moles intercidi more Maeandri parvis sed angustis itineribus, quae quantalibet hiemis saevitia mare sine fluctu transmittant. Esca iacentium mollior esse debet, quam saxatilium, nam quia dentibus carent, aut lambunt cibos, aut integros hauriunt, mandere quidem non possunt. Itaque praeberi convenit tabentes aleculas,et salibus exesam chalcidem, putremque sardinam, nec minus scarorum branchias, vel quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
elaustra putitur: At contra frequenter anima duertimus intrn
septa pelagies greges inertis mugilis et rapacis luor quire nt pro¬
posueramꝰ qualitatem lictoris nostri contemplemuio si uidemus sco¬
pulos an probemus turdi cum plura genera merulasq et suudas mu¬
stellas tum etum sine macila nm sunt et uonrai lipes includamus
tem flitas quȩ maxime ꝓbantur murenas et si quȩ sint alie sexa¬
tiles notȩ quarum pretia uigent. num uile et captare quidem
ne dum alere conducit: Possunt ista eadem genera etiamꝰ littoris
hare nosi stagnis contineri nam q̃ limo cenoq litescint ut ante
iam dixi conehilis magis ot iacentibus apta sunt dialibis inen
ẽ eadem lacus pestio qͦue reapit cubantis atq eadem precent᷑
tibaria a prostratis pisibus et erestis nño soleis ac ÷ remeis etisi¬
milibus animalibus humilis in dies pedos picina deprimit e pte

Expanded text:
claustra patitur: at contra frequenter animadvertimus intra claustra patitur: at contra frequenter animadvertimus intra septa pelagios greges, inertis mugilis et rapacis lupi. Quare, ut proposueram, qualitatem litoris nostri contemplemur; et si videmus scopulosam, probemus. Turdi complura genera, merulasque et avidas mus-telas, tum etiam sine macula nam sunt et varii lupos includemus, item plautas,quae maxime probantur, muraenas, et si quae sunt aliae saxatilis notae, quarum pretia vigent. Nam vile ne captare quidem, nedum alere conducit. Possunt ista eadem genera etiam litoris arcnosi stagnis contineri. Nam quae limo caenoque lita sunt,ut ante iam dixi, conchyliis magis et iacentibus apta sunt animalibus. Neque est eadem lacus positio, quae recipit cubantes: neque eadem praebentur cibaria prostratis piscibus et rectis.Namque soleis ac rhombis et similibus animalibus humilis in duos pedes piscina deprimitur in ea parte
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ protegant refugientem ardorem solis et nihi lominus facile
q concepint aquam :ͣemittant. uerum meminisse oportebit utrius
ꝑ quos exundat piscim pręfigentur ȩnei foraminbus exignis
cancelli quibus impediatur fuga piscium: Si uõ laxitas pmitit ẽ
litore stropulos qui prȩcipueꝰ uerbenis algȩ uestiuntũi non erit
alienum ꝑ stagni spatia disconere et quantum cõministi ualet
hominis ingenium reprensentare faciem utri maris ut clausi q
minimȩ custodiam sentiant: hric rationȩ stabulis ordinatis aquatue
petus inducemus: sitq nouis antiquissimum memmnisse etiam in
Fliuiali negetio quod m terreno p̃ripit et quid queq ferat repio¬
neq enimꝰ si uelimus ut ĩ mari non nunq comsteximus ̃ uiiario
multitidinem muleorum pascere queramuȩ cũ sit nobilisimũ geniis
et seruitutis in dignissimum rareq unus aut alter de multis milibus

Expanded text:
quae protegant refugientes ardorem solis, et nihilominus facile, quae protegant refugientes ardorem solis, et nihilominus facile, quam conceperint aquam, remittant. Verum meminisse oportebit, ut rivis, per quos exundat piscina, praefigantur aenei foraminibus exiguis cancelli, quibus impediatur fuga piscium. Si vero laxitas permittit, e litore scopulos, qui praecipue verbenis algae vestiuntur, non erit alienum per stagni spatia disponere, et quantum comminisci valet hominis ingenium, repracsentare faciem maris, ut clausi quam minime custodiam sentiant. Hac ratione stabulis ordinatis aquatile pecus inducemus; sitque nobis antiquissimum meminisse etiam in fluviatili negotio, quod in terreno praccipitur: Et quid quaeque ferat regio.Neque enim si velimus, ut in mari non nunquam conspeximus, in vivario multitudinem multorum pascere queamus, cum sit mollissimum genus, et servitutis indignantissimum. Raro itaque unus aut alter de multis milibus
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc altitudinem gurgitis mensura abunde est. neo dubium quin
quanto magis imiꝰ mari uenit undi tanto sit frigidior quea
est aptissimum nantibus: sinaut lotus ubi uiiarumꝰ constituere
censemus pari libra cum ȩquore maris est in pedes nouem defo¬
diatur pistina et intra duos a sum̃a parte cunitules ruu pdi¬
cantur: curandumq est ut qͣz largissime ueniant quonam
modus ille aquȩ iacentis infea libramꝰ maris non alter expͥmit᷑
qͣ si maior retentis freti uis incesserit. Multi putant ĩ eius modi
stagnis longos pistibus recessus et flex uosos in lateribus speniis t̃ẽ
fabricandos quo sint opatiores estuantibus latebrȩ: sed si retens
mare non semꝑ stagnum ꝑmeat id facere contrarium est: nam
huiusmodi retẽptaculaᷤ nec facile nouas admittunt a quas nec diffi¬
culter ueteres emitunt. plusq nocet putris unda q prodest opa¬
citas. debent tamen similes uelut cellȩ parietibus excauari ut sint

Expanded text:
n altitudinem gurgitis mensura abunde est. Nec dubium, quin n altitudinem gurgitis mensura abunde est. Nec dubium, quin quanto magis imo mari venit unda, tanto sit frigidior, quod est aptissimum nantibus. Sin autem locus, ubi vivarium constituere censemus, pari libra cum aequore maris est, in pedes novem defodiatur piscina, et infra duos asumma parte cuniculis rivi perducantur; curandumque est, ut largissime veniant, quoniam modus ille aquae iacentis infra libram maris non aliter exprimitur, quam si maior recentis freti vis incesserit. Multi putant in eiusmodi stagnis longos piscibus recessus et flexuosos in lateribus specus esse fabricandos, quo sint opaciores aestuantibus latebrae. Sed si recens mare non semper stagnum permeat, id facere contrarium est. Nam eiusmodi receptacula nec facile novas admittunt aquas, et difficulter veteres emittunt: plusque nocet putris unda, quam prodest opacitas. Debent tamen similes velut cellae parietibus ex-cavari, ut sint,
Abbreviated transcription (Latin):
occasio uel in littore constriut᷑ ope signino sed utrunq fubricatũ
est si semꝑ influente gurgitẽ riget haberi debet sbecus uix ta
solum eorumq alios simplices et rectos quo setedant sgimmosi qre¬
ges alios in codeis retortes neonimis seatioses quibus murene. Qt¬
sitescant quanqͣ nonnullis cõmisteri eas cum alternis note ricidus
non placeat quia si rabie uexant᷑ quod huic generi uel canino
solet accidere seuissime persequunt᷑ squn meses plurimosq manden¬
do consumunt. Itineraq si leti nntura ꝑmittit omni latere pisti¬
ne dari conuenit facilius enim uetũs sumouetur enda cum
quatunq parte fluctus urget ꝑ aduersum patet exitus. Nes
aũt meatus fieri censemus ꝑ unam conseoti gartem si lori situs
ita comoetit it: in sole pñcim resita libella septem pedibus sibli¬
mius ẽt maris equor osteneoat nm pistious stigni loci situs¬

Expanded text:
occasio, vel in litore construitur opere signino. Sed utcunque fabricatum occasio, vel in litore construitur opere signino. Sed utcunque fabricatum est, si semper influente gurgite riget, habere debet specus iuxta solum, eorumque alios simplices, et rectos, quo secedant squamosi greges, alios in cochleam retortos, nec nimis spatiosos, in quibus muraenae delitescant; quamquam nonnullis commisceri eas cum alterius notae piscibus non placet: quia si rabie vexantur, quod huic generi velut canino solet accidere, saepissime persequuntur squamosos, plurimosque mandendo consumunt; itineraque, si loci natura permittit, omni lateri piscinae dari convenit. Facilius enim vetus submovetur unda, cum quacunque parte fluctus urget, per adversam patet exitus. Hos autem meatus fieri censemus per imam consepti partem, si loci situs ita competit, ut in solo piscinae posita libella septem pedibus sublimius esse maris aequor ostendat: nam piscibus stagni haec i
Abbreviated transcription (Latin):
sissimis piscibus a dniuntitur. In nestro gaudium municipio tumq
prista consuetudine Sacum appellamuͦ ut schuras qui totuis
Asiȩ Grȩcięq lictore silitile tenus frequentissimus exit. nũq
ĩ ligustins nee ꝑ gallias ennuit ad hybericum mura. Itaq neͣ
si capti quidem p̃ferant᷑ in nostra uiunem diuturni queant pos¬
sideri Seln E protiosis piscibus murena quamuis thnrsensi car¬
patiq pelagi quod ẽ ultimum uerunculo quamiuis hospes freto
peregrinum mare suscinet: Sed iam de sitir piscinnrum dic̃e¬
dum est. Stagnum censemus ex mire optimum quod sic posi¬
tum est ut insequens maris unda priorem sum̃oueat nec intra
conseptum sinat remanere ueterem nanq id similimũ est
pellago quod agitatum uentis assidue renouat nec concalestere
potest quoniamͦ gelidum ab imo fluctum reuolut in partem supio¬
rem. Id aũt stagnum uel excidit᷑ in petra ciiuis rarissima est

Expanded text:
sissimis piscibus adnumeratur, in nostro Gadium municipio eumque sissimis piscibus adnumeratur, in nostro Gadium municipio eumque prisca consuetudine zeum appellamus: ut scarus, qui totius Asiae Graeciaeque litoribus Sicilia tenus frequentissimus exit, nunquam in Ligusticum, nec per Gallias enavit ad Hibericum mare. Itaque ne si capti quidem perferantur in nostra vivaria, diuturni queant possideri. Sola ex pretiosis piscibus muraena, quamvis Tartesii Carpathiique pelagi, quod est ultimum, vernacula,quovis hospes freto peregrinum mare sustinet. Sed iam de situ piscinarum dicendum est. Stagnum censemus eximie optimum, quod sic positum est, ut insequens maris unda priorem submoveat, nec intra conseptum sinat remanere veterem. Namque id simillimum est pelago, quod agitatum ventis assidue renovatur, nec concalescere potest: quoniam gelidum ab imo fluctum revolvit in partem superiorem. Id autem stagnum vel exciditur in petra, cuius rarissima est
Abbreviated transcription (Latin):
ricus ita Serguis aurita et Lucinus murem captorim piscuim
ȩtabmntur uocabulis: Sed quoniam sic mores obtaluere non ut
hȩc ufitata uerum ut maxime laudabilia et honesta uidicarent :¬
nos quoq ne uideamur tot iam sȩculorꝵ seri instigatores hncet
etiam questum uilaticum pntris familiȩ demonstemus ꝗ siue insilas¬
siue maritimos agres mertatus ꝑx exilitatem soli que pleriniqr
hietori uicini ẽ fructus terre pcipere non potuerit ut ex mari
redditum constituat. Huius aũtem rei quasi pͥmordum e natui¬
ram loci contempluri quo piscims facere constitueris : nen en int
omnibus litteribus omne gonus hraderi potest L i mosi regio ph¬
num educat pistem uelut soleam Rhombum pisserem e¬
harenesi gurgites planos quidem non pessime sed peligios melius
pnstunt ut auintas ac dentices piinitasq et indigenns umbris ue
uerum tonchilis minis apti: Rursus optime saxirim mng

Expanded text:
ricus, ita Sergius Orata, et Licinius Muraena captorum piscium ricus, ita Sergius Orata, et Licinius Muraena captorum piscium laetabantur vocabulis. Sed quoniam sic mores occalluere, non ut haec usitata, verum ut maxime laudabilia et honesta iudicarentur,nos quoque ne videamur tot seculorum seri castigatores, hunc etiam quaestum villaticum patrisfamilias demonstrabimus. Qui sive insulas,sive maritimos agros mercatus,propter exilitatem soli, quae plerumque litori vicina est, fructus terrae percipere non poterit,ex mari reditum constituat. Huius autem rei quasi primordium est, naturam loci contemplari, quo piscinas facere constitueris. Non enim omnibus litoribus omne genus piscium haberi potest. Limosa regio planum educat piscem, velut soleam, rhombum, passerem. Esphondylis.At arenosi gurgites planos quidem non pessime,sed pelagios melius pascunt, ut auratas ac dentices, Punicasque et indigenas umbras: verum conchyliis minus apti. Rursus optime saxosum mare
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa neptinumq clauserant. et um tũ aucꝵ memeriam cum¬
circunferrerot᷑ R T hilupi uelut trbanissimum qued enit lu¬
Xiriosissimum fictum atq dicꝰtim nam is forte casinicam ipua
hospitem coenaret oppositemq uicino flumine iupum degqi istuset
atq expinset improtum factum dicto ꝓsetutus peam inquit nis
pistem putaut. hoc igitur piurium mułtoꝵ subfiliorem fetit pula
docitiq et erudita prlata fistidita dͥorut fliualem lupum insi q̃t
sua interesse utrim eusmodi piscibus an ranis frequens heat
Uiuarium. Attamen hisdem temporibus quibus hine memora¬
eat arro uixuriam maxime laudabat seueritig nc memori
ꝑ nihilominus et ĩpẽ tutor Luculi gramndi ȩre sestertium muiiũ
qundringentoꝵ pistinas pupili sui uendicabnt. Iam enim cece¬
bres eran̾t deliciȩ popinnles cum nd mare deferant diuaria q̃rꝵ
studiosissimi uelit ante deiuctarum gentũ Nimuntinus et ssiu¬

Expanded text:
ipsa Neptunumque clauserunt, ut iam tum avorum memoria ipsa Neptunumque clauserunt, ut iam tum avorum memoria circumferretur Marcii Philippi velut urbanissimum, quod erat luxuriosi factum atque dictum. Nam is forte Casini cum apud hospitem cenaret, appositumque e vicino flumine lupum degustasset atque expuisset, improbum factum dicto prosecutus: Peream, inquit, nisi piscem putavi. Hoc igitur periurium multorum subtiliorem fecit gulam, doctaque et erudita palata fastidire docuit fiuvialem lupum, nisi quem nihil sua interesse, utrum eiusmodi piscibus, an ranis frequens habeat vivarium. Ac tamen iisdem temporibus, quibus hanc memorabat Varro luxuriem, maxime laudabatur severitas Catonis, qui nihilo minus et ipse tutor Luculli grandi aere sestertiummilium quadringentorum piscinas pupilli sui venditabat. Iam enim celebres erant deliciae popinales, cum ad mare deferrentur vivaria, quorum studiosissimi, velut ante devictarum gentium Numantinus et Isau
Abbreviated transcription (Latin):
tilum aĩalium ad curam ꝑuenimus piscium quorum reditum quam¬
ius alienissimum agricultoribus putem quid enim tam continiium
excogitare queam q̃ terrenum fluuido tamen non omittam ñn
et harum studia rerum maiones nostri colebrauerimt adeo quidem
ut ȩtiam dulcibus aquis fluuales clauderent pistes atq edem cura
muulige nnstaꝵq nutrirent qua minc muren et lignis educar: Ma¬
gni enim existimubant uetus illa Romulie et Nimig rusti¬
ea pregemes si urbamnȩ uitȩ comparet᷑ uillatica milln pnite
copinrum defici. Quimobrem non solum pisciis quas ip̃i censtra¬
Nerant frequentatut: sed etiam ques rerum nntina incus fecent
tonuestis marims seminibus repledant inde uelimis inae q¬
Subbatimis uolsinensis et Ceminis lupos auratasq pretrenũetũt
ac siqua simt alia piscium gentra dulcs unae tolenintia meꝵ
istam curam lequens gtas aboleuit et inutitie locupletium maria

Expanded text:
tilium animalium, ad curam pervenimus piscium, quorum reditum quamtilium animalium, ad curam pervenimus piscium, quorum reditum quamvis alienissimum agricultoribus putem quid enim tam contrarium est, quam terrenum fluido?, tamen non omittam: nam et harum studia rerum maiores nostri celebraverunt, adeo quidem, ut etiam dulcibus aquis marinos clauderent 4 pisces, atque eadem cura mugilem scarumque 5 nutrirent, qua nunc muraena et lupus educatur. Magni enim aestimabat vetus illa Romuli et Numae rustica progenies, si urbanae vitae comparetur villatica, nulla parte copiarum defici. Quamobrem non solum piscinas, quas ipsi construxerant, frequentabant: sed etiam quos rerum natura lacus fecerat, convectis marinus, item Volsiniensis, et Ciminius lupos auratasque procreaverunt, ac si qua sunt alia piscium genera dulcis undae tolerantia. Mox istam curam sequens aetas abolevit, et lautitiae locupletum maria
Abbreviated transcription (Latin):
mixti cum aqua cibi decurrant sic enim pabulat᷑ id genus auium. gra¬
tissim ẽ esca terestris leguminis panitum et milium nec non et or¬
deum: sed ubi copia ẽ etiam glans auinacea prebeant᷑ aquntilibus
tus eademq cęteri sẏluestres alites obseruent Mnrtii sequentisq mẽa¬
sis ꝑ quos festucę surculiq ĩ auiariis passim spargendi ut collugere
possint aues quibus idos constituant : Sed antiquissimus ẽ cum quis
nessotrophium constituere uolet ut prȩdictarum auium tura cute
paludes in quibus plerunq foctant oua colligat et cohortalibus gal¬
linis subiicint: sic enim ex cussi educatiq piilli deponunt ingenin
syluestria clausisq uiuariis haud dubitanter progenerant. nm
si modo captas auis quȩ consueuere libero uictu custodie tinde¬
re uelis parere connnt᷑ in seruitute. Sed de tutela natantium
uolucrum satis dictim est. Uerum oportune dum meminimus a qua¬

Expanded text:
mixti cum aqua cibi decurrant: sic enim pabulatur id genus avium. Gramixti cum aqua cibi decurrant: sic enim pabulatur id genus avium. Gratissima est esca terrestris leguminis panicum et milium, necnon et hordeum: sed ubi copia est, etiam glans ac vinacea praebentur. Aquatilis tus eadem quae ceterae silvestres alites observant Martii, sequentisque mensis: per quos festucae surculique in vivariis passim spargendi sunt, ut colligere possint aves, quibus nidos construant. Sed antiquissimum est, cum quis nessotrophion constituere volet, ut praedictarum avium circa paludes, in quibus plerumque fetant, ova colligat, et cohortalibus gallinis subiciat. Sic enim excussi educatique pulli deponunt ingenia silvestria, clausique vivariis haud dubitanter progenerant. Nam si modo captas aves, quae consuevere libero victu, custodiae tradere velis, parere cunctantur in servitute. Sed de tutela nantium volucrum satis dictum est. Verum opportune, dum meminimus aqua
Abbreviated transcription (Latin):
ratur aliisq familiaribus atq uiridibus que inopacant auium re¬
ceptacula : Sunt enĩ quibus cordi est uel insulis tamaricũ teunt stir¬
perum fructetis ĩmorari nec oohmo tamen causam totus locus sys¬
uulis occupet. sed ut dixi ꝑcirtuitum uacet ut sine impedimento
cum apricitatẽ diei gestiunt aues minai ueloatate contertant : Nam
que madmodum desiderant ẽẽ ꝗ increpant. et ubi delicescentib fiuiui¬
aticis animalibus insidient᷑: ita offedumt᷑ si non sunt libem spritin qua
pncẽt extra lacum. demnile ꝑ uiconos unoliq pedes gramins
ripȩ uestiantur. Sintq post huno agri modum cirta mnceriem
lapide fabricatum et expolita tectoriis pedalia ĩ quaurãtũ tubilia
quibus nidificent aues eaq contegantur intersitis buxeis uel myrta¬
tis fructicibus ꝗ non excedant aititudinem parietum: statim dein¬
de perpetuis canaliculus huimi depressus construat᷑ ꝑ quem quotidie

Expanded text:
ratur, aliisque familiaribus aquae viridibus, quae inopacant avium reratur, aliisque familiaribus aquae viridibus, quae inopacant avium receptacula. Sunt enim quibus cordi est vel in silvulis tamaricum, aut scirporum frutectis immorari. Nec ob hanc tamen causam totus locus silvulis occupetur, sed ut dixi, per circuitum vacet, ut sine impedimento, cum apricitate diei gestiunt aves, nandi velocitate concertent. Nam quemadmodum desiderant esse quo irrepant, et ubi delitescentibus fluvialibus animalibus insidientur, ita offenduntur, si non sunt libera spatia, qua permeent. Extra lacum deinde per vicenos undique pedes gramine ripae vestiantur: sintque post hunc agri modum circa maceriam lapide fabricata et expolita tectoriis pedalia in quadratum cubilia, quibus innidificent aves: eaque contegantur intersitis buxeis aut myrteis fruticibus, qui non excedant altitudinem parietum. Statim deinde perpetuus canaliculus humi de-pressus construatur, per quem quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
amiu materia deide clatris suppositis gitinto mncula reotibus ranig̃¬
giturne aut euolandi potestas sit domestitis auibus aut aquilis et
accipitridus inuolandi. sed tota maceries ope tostorio leuigat extia
meraq ne pheles aut uipa prepat  meuia demum puite neso¬
trophiq lacus defoiit in dũos peaes altituainis sortuimq longitucine¬
datur et latitudini quantum loci condicio ꝓmittit : Ora licius nsris
corrumpant uiolentia restagnnti sunt undiq semp infiuere de¬
bent opere signino consternunt : easq non in gĩuus opertet eri¬
gi sed paulatmͦ oliue sud siuere et tanquam e lietore desendat
in aquam. Solum aũt stagni ꝑcirtuitum quod sit instar modi to¬
tius duarum partium lapidibũs inculettis ac testorio muniendum
est ne possit herbas euomere prebeatq nantibus aqua pniram
suꝑficiem media rirsus terna paro c̃e decet ut colotasus conse¬

Expanded text:
cim maceria: deinde clatris superpositis, vel grandi macula retibus contecim maceria: deinde clatris superpositis, vel grandi macula retibus contegitur, ne aut evolandi sit potestas domesticis avibus, aut aquilis vel accipitribus involandi. Sed ea tota maceries opere tectorio levigatur extra intraque, ne feles, aut viverra perrepat. Media deinde parte nessotrophii lacus defoditur in duos pedes altitudinis, spatiumque longitudinidatur et latitudini quantum loci conditio permittit. Ora lacus ne corrumpantur violentia restagnantis undae, quae semper induere debet, opere signino consternuntur, eaque non in gradus oportet erigi, sed paulatim clivo subsidere, ut tamquam e litore descendatur in aquam. Solum autem stagni per circuitum, quod sit instar modi totius duarum partium, lapidibus inculcatis ac tectorio muniendum est, ne possit herbas evomere, praebeatque nantibus aquae puram superficiem. Media rursus terrena pars esse debet, ut colocasiis conse
Abbreviated transcription (Latin):
deinde pulls excussis primis quinq diebus polentim uel materãtũ
far sicut pauonibus obiitiuntur. Nonnulli etiam uiride nnsfurtiũ
confectum minutatim cum aqua prebent. eãq ẽ eis esta ictundissi¬
ma: Moꝵ ubi quatuor mensium facti sunt farture maximus
quisque destinatur: quomam tenera ȩtas precipue habetur ad homo
rem aptissima et est facilis hurum auium sagima: nam preter
polentam et pollinem tor diȩ nihil sane aliud dari netesse est dũ¬
modo large bibendi pottas fint neo uaganili facultas det smitq
calido et tenebroso loto que res ad creandaş adipes multum conferũt
hoo modo duobus mȩnsibus pinguestimt etiam ꝓpniniam pulliiem
mils sed maior impensa est: nnm dlausȩ pascuntur amtes quane¬
dule boschides phila grides similesq uolitres que stigmn. et palides
pomantur locus plamus eligit᷑ isq munit subuimiter petm quince¬

Expanded text:
Deinde pullis excusis primis quinque diebus polentam vel maceratum Deinde pullis excusis primis quinque diebus polentam vel maceratum far,sicut pavonibus obiciunt. Non-nulli etiam viride nasturtium consectum minutatim cum aqua praebent, eaque eis est esca iucundissima.Mox ubi quattuor mensium facti sunt, farturae maximus quisque destinatur, quoniam tenera aetas praecipue habetur ad hanc rem aptissima: et est facilis harum avium sagina:nam praeter polentam et pollinem ter die nihil sane aliud dari necesse est, dummodo large bibendi potestas fiat, nec vagandi facultas detur, sintque calido et tenebricoso loco: quaeres ad creandas adipes multum conferunt. Hoc modo duobus mensibus pinguescunt etiam maiores. Nam ausae pascuntur anates, querquedulae, boscides, phalerides,3 similesque volucres, quae stagna et paludes rimantur. Locus planus eligitur, isque munitur sublimiter pedum quinde
Abbreviated transcription (Latin):
in pascuum fructicibus aut solidioribus herdis obluctat ita p̃tinatiter
ut collum abrumpat. Milum quoq aut etiam tritum m̃ixtum cũ
aqua recte prebet᷑: Atq ubi se paulum confirmnuit ̃ gregem
coequalium compellit᷑ et ordeo nlitur qued et ĩ nintritibus pe¬
bere non inutile ẽ. Pullos autem non expedit plures in singu¬
las huins q̃̃ uitenos adici: nec rursus omnino cũ marib mnoͦli¬
di quoniam ualiddior enecat infirmum. Cellas in quibus incu¬
bitant siccissimus eẽ opertet substratasq habere puleas ueł si he
non sunt gratissimum quoque fuenum. Cg̨tera endemq ĩ nlis
generibus pulloro serunnun sunt ne coluber ne uipera phȩlesq
aut etiam mustella possit nspirari que fere pmnes ad interni¬
tunem prosternunt teneros. Sunt ꝗ ordeum̃ mnceratum incu¬
bmitidus adgonunt nee prtrint inntritos sgpius indum relinqugis

Expanded text:
in pascuum, fruticibus aut solidi-oribus herbis obluctatur ita pertinaciter, in pascuum, fruticibus aut solidi-oribus herbis obluctatur ita pertinaciter, ut collum abrumpat. Milium quoque aut etiam triticum mixtum cum aqua recte praebetur. Atque ubi paulum se confirmavit, in gregem coaequalium compellitur, et hordeo alitur: quod et matricibus praebere non inutile est. Pullos autem non expedit plures in singulas haras quam vicenos adici; nec rursus omnino cum maioribus includi, quoniam vali- dior enecat infirmum. Cellas, in quibus incubitant, siccissimas esse oportet, substratasque habere paleas: vel si eae non sunt, crassissimum quodque faenum. Cetera eadem, quae in aliis generibus pullorum servanda sunt, ne coluber, ne vipera, felesque, aut etiam mustela possit aspirare: quae fere pernicies ad internecionem prosternunt teneros. Sunt qui hordeum maceratum incubantibus apponant, nec patiantur matrices saepius nidum relinquere.
Abbreviated transcription (Latin):
habuerit. Supponuntur aũt gallinis huius generis oun sicut pauo¬
nina plurima quinque paucissima tria: ipsis deinde anseribus
paucissima septem plurima quindeam: sed tustodiri debent ubi
subiiciantur herbȩ urticaꝵ quo quasi remeddio medicant᷑ ne no¬
cere possit excussis ansertulis quos enecant uiticȩ si teneros
pupugerunt. Pullis aũt formandis extudendisq triginta diebus
opus est cum sint frigora: nam tepidis quinq et uiginti fatis
est. sepius tamen anser trigesimo die nnscitur. atq is dum exi¬
guus est decem primis diebus pascit᷑ in hara clausus cam matre
postea cum serenitas ꝑmittit produicere iter et in prata et ad pͥsor¬
nas: cauendumq ẽ ne aut aculeis urticȩ conpungant᷑ aut exuri¬
ens mutatur in pascuum: sed ante concisis intubis uei lactucę foliis
saturent᷑: nam si ẽ adhuc parum firmus inuigens ciborum ꝑuenit

Expanded text:
habuerit. Supponuntur autem gallinis huius generis ova, sicut pavohabuerit. Supponuntur autem gallinis huius generis ova, sicut pavonina, plurima quinque, paucissima tria: ipsis autem anseribus paucissima vii, plurima xv. Sed custodiri debet, ut ovis subiciantur herbae urticarum, quo quasi remedio medicantur, ne noceri possit excusis anserculis, quos enecant urticae, si teneros pupugerint. Pullis autem formandis excudendisque triginta diebus opus est, cum sunt frigora: nam tepidis XXV satis est. Saepius tamen anser trigesimo die nascitur. Atque is dum exiguus est, decem primis diebus pascitur in hara clausus cum matre: postea cum serenitas permittit, producitur in prata, et ad piscinas. Cavendumque est, ne aut aculeis urticae compungatur, aut esuriens mittatur in pascuum: sed ante concisis intubis vel lactucae foliis saturetur. Nam si est adhuc parum firmus indigens ciborum pervenit
Abbreviated transcription (Latin):
tus suos excudere quod magis expedit q cum ĩpi suos fõuent
nam et gallinis melius enutriunt᷑ et longe maior grex efficitur.
Parunt aũt singulis fostibus oua pͥmo quina sequenti quaterna
nouissimo pa terna quem partum honnilli pmittunt ipsis matri¬
bus educare quia reliquo tempore ami uaicaturȩ sunt a festu
MA inime aũt concedendum ẽ foeminis extra Teptum parere:
sed cum iudebuntur sedem querere comprimendę sunt atq ten¬
tanddę: nam si adpropinquat partus digito tanguntur oua quę
sunt in prima parte locorum genitalumꝰ: quamobrem pducti
ad haram debent includi ut foctum edant : idq singalis semel
fecisse satis ẽ quoniam unaqueq recurrit eodem ubi primo
peperit: Sed nouissimo foctu cum udumus ip̃as incubare notan¬
di erunt unius cuiusq partus ut sus mntribus subiiciant᷑. quo¬
niam negatur anser aliena extudere oua nisi subiedta sua qͦ

Expanded text:
tus suos excudere,quod magis expedit, quam quum ipsae suos fovent. tus suos excudere,quod magis expedit, quam quum ipsae suos fovent. Nam et a gallinis melius enutriuntur, et longe maior grex efficitur. Pariunt autem singulis fetibus ova, primo quina, sequenti quaterna, novissimo terna: quem partum nonnulli permittunt ipsis matribus educare, quia reliquo tempore anni vacaturae sunt a fetu. Minime autem concedendum est feminis extra saeptum parere, sed cum videbuntur sedem quaerere, comprimendae sunt atque tentandae. Nam si appropinquant partus, digito tanguntur ova, quae sunt in prima parte locorum genitalium. Quamobrem perduci ad haram debent, includique ut fetum edant: idque singulis semel fecisse satis est, quoniam unaquaeque recurrit eodem, ubi primo peperit. Sed novissimo fetu cum volumus ipsas incubare, notandi erunt uniuscuiusque partus, ut suis matribus subiciantur: quoniam negatur anser aliena ex-cudere ova, nisi subiecta sua quoque
Abbreviated transcription (Latin):
sine isto primordio non magis qͣs sine terreno recte duere que¬
unt. palustris quoq sed herbidus ager destinatur atq alia pabula
conserantur ut uitia trifolium foenum gixtum: sea prȩtipus ge
semina uel maxume  serenda sunt quoniam et mollissimum ẽ oliis et
libentissime ab his auibus adpetitur. tum etiam pullis uilissima ẽ esta.
hec cam pręparata sunt curandum ẽ ut mares foeminȩq qͣ amplis¬
simi corporis et abbi coloris eligant᷑ nam ẽ aliud gemis uarium
quod a fero mitigatum domesticum factum est. Ni neq eque foetũ¬
dum est nec tamͦ p̃tiosum ꝑp quod minime nutrrendum ẽ: Anse¬
ribus admietendi tempis ap̃tissimum ẽ a bruma mox ad pariendũ
ultima parte mensio iunii: Ineunt aũt non ut priores aues de
quibus diximus insistentes humi: nam fere in fiumine aut pisti¬
nis id faciunt singulȩq ter in anno pariunt si prohibeantur foe¬

Expanded text:
sine isto primordio non magis quam sine terreno recte vivere quesine isto primordio non magis quam sine terreno recte vivere queunt.Palustris quoque,sed herbidus ager destinetur, atque alia pabula conserantur, ut vicia, trifolium, faenum Graecum, sed praecipue gensemina vel maxime serenda sunt, quoniam et mollissimum est olus, et libentissime ab his avibus appetitur. Tum etiam pullis utilissima est esca. Haec eum praeparata sunt, curandum est, ut mares feminaeque quam amplissimi corporis et albi coloris eligantur. Nam est aliud genus varium, quod a fero mitigatum domesticum factum est. Id neque aeque fecundum est, nec tam pretiosum: propter quod minime nutriendum est. Anseribus admittendis tempus aptissimum est a bruma; mox ad pariendum,ultima parte mensis Iunii. Ineunt autem non, ut priores aves, de quibus diximus, insistentes humi: nam fere in flumine aut piscinis id faciunt: singulaeque ter anno pariunt, si prohibeantur fe
Abbreviated transcription (Latin):
oportet educere singulisq maribus ternas foeminas destinare nam
propter grauitatem pluris inire non possunt. quinetiam intiae cohor¬
tem protecti sint. setretis angulis haras facere in quibus cubitent
et foetus edant. Qui uõ greges nantium possidere student XNpOPSoGNIΑn
constituunt que tum demum uigebunt si fuerit ordinata ratione
tali. Chors ab omni cę̧tero petore̾ secreta claudit᷑ alta nouem pedum
maceria porticibusq circundata ita ut in aliqua parte sit cella custoalis
sub porticibus deinde quadratę harę cementis uel etiam latertulis
extruuntur quas singulas satis est habere quoquo uersus pedes
ternos et aditus singuios firmis hostie lis munitos. quia p foeturã
diligenter claudi debent: et extra uillam deinde non loñg̃e ab ȩai¬
ficio si est stagnum uel flumen. alta non quȩrit᷑ aqua. Sin alitẽro
latus piscinaq manu fiant ut sint quibus innare possunt aues ñã

Expanded text:
oportet educare, singulisque maribus ternas feminas destinare. Nam oportet educare, singulisque maribus ternas feminas destinare. Nam propter gravitatem plures inire non possunt. Quinetiam intra cohortem, ut protecti sint, secretas singulis haras faceret oportet,in quibus cubitent et fetus ubi edant. Qui vero greges nantium possidere student, chenoboseia 2 constituunt,3 quae tum demum vigebunt, si fuerint ordinata ratione tali. Cohors ab omni cetero pecore secreta clauditur alta novem pedum maceria, porticibusque circumdata, ita ut in aliqua parte sit cella custodis. Sub porticibus deinde quadratae harae 4 caementis vel etiam latereulis extruuntur: quas singulas satis est habere quoquoversus pedes ternos, et aditus singulos firmis ostiolis munitos: quia per feturam diligenter claudi debent. Extra villam deinde non longe ab aedificio si est stagnum vel flumen, alia non quaeratur aqua: sin aliter, lacus piscinaque manu fiant, ut sint quibus inurinare possint aves. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
restria sed aquatilia quoq desiderant pabula. neo magis hiimo q̃i
stagno consuerunt eiuisq generis anser prȩtipue rustiis gratis est
tanis nam clangore prodit insidiantem. sed etium memoria tracit
in obsidione capitolii cum aduentum galloꝵ uociferatus ẽ tanibus sulen¬
tibus. Is aũt non ubiq haberi potest: ut existimat rerissine
Sehus qui sic ait. Anser neq sine aqua neq sine multa herba
facile sustinetur neq utilis ẽ lotis consitis quia quicquia tenerum c̃õ¬
tingere potest carpit: Sic ũo ubi fiumen aut lacus est herbęq co¬
pia neq nimis sate fruges id quoq genus mitriendum ẽ quod etiam
nos facere censemus nonͦ quia magni sit fructus sed quia minumi one¬
ris Attamen prestat ex se pules atq plimam quan nout⁊ oub
lanam semel demetere. sedbis amo uere et autuño uellere licet
atq ob has quidem causas si ꝑmittit locorum condicio uel pautos utiq

Expanded text:
restria, sed aquatilia quoque desiderant pabula, nec magis humo quam restria, sed aquatilia quoque desiderant pabula, nec magis humo quam stagno consueverunt. Eiusque generis anser praecipue rusticis gratus est, is praebet. Nam clangore prodit insidiantem, sicut etiam memoria tradidit in obsidione Capitolii, cum adventum Gallorum vociferatus est, canibus silentibus.Is autem non ubique haberi potest, ut existimat verissime Celsus, qui sic ait: anser neque sine aqua, nec sine multa herba facile sustinetur, neque utilis est locis consitis, quia quicquid rerum contingere potest, carpit. Sicubi vero flumen aut lacus est, herbaeque copia, nec nimis iuxta satae fruges, id quoque genus nutriendum est. Quod etiam nos facere censemus, non quia magni sit fructus, sed quia minimi oneris. Attamen praestat ex se pullos atque plumam, quam non, ut in ovibus lanam, semel demetere, sed bis anno, vere et autumno vellere licet. Atque ob has quidem causas, si permittit locorum conditio, vel paucos utique