comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ miraculis sed & uerborũ ꝓpri&ate cõpl&ur : Isteẽ enimn
fructus quiđđ patriarche subiur eiurando promittitur: defu¬
tuuen tristui ponã suꝑ sedẽ meã : Simulq: intuendũ quadedden
uocem aria ab elis ab&h. qua agabribele benedicitur : quatinis
& angelis & hominib: ueneranda & cunctis merito feminis p̃fes¬
renda monstr&ur & undebocmihi ut ueniat. mater dĩ
meiadme: Nonquasi nescia ꝑ quirit. quodnimirũ sp̃ssqũ
ri: sed miraculinouitate ꝑculsa non hoc sui meritiss sed muneri
fat&ur ẽẽ diuini: Ecce enĩ ut factaẽ uex salutationis tuae
in aunib: meis. exult auit ingaudio in fans inutenoins
e rubescebat elis ab&h onus parentis : quã diunesciebat mi¬
dteriũ religionis : Sedquȩ occultabat se qui ac̃ceperat filiu
iacidresecepit quiagenerabat proph&am: & quae ante eri¬
bescebat̃ benedicit : & quaedubitabat ante. firmatur: Ec cea
inquit ut uox salutationis tuae factaest in aurib meis. exuls¬

Expanded text:
aculis, sed et verborum proprietate completur. Iste est enim fructus, qui David patriarchae sub jurejurando promittitur: De fructu ventris tui ponam super sedem meam . Simulque intuendum quod eadem voce Maria ab Elisabeth qua a Gabriele benedicitur, quatenus et angelis et hominibus veneranda, et cunctis merito feminis praeferenda monstretur. Et unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me? Non quasi nescia perquirit quod nimirum sancti Spri, sed, miraculi novitate perculsa, non hoc sui meriti, sed muneris fatetur esse divini. Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo. Erubescebat Elisabeth onus parientis, quandiu nesciebat mysterium religionis. Sed quae occultabat se quia conceperat filium, jactare se coepit quia generabat prophetam. Et quae ante erubescebat benedicit, et quae dubitabat ante firmatur. Ecce enim inquit ut vox salutationis tuae facta est in auribus meis, exsult
Abbreviated transcription (Latin):
possis es sedeuota: uisitat iunior seniorẽ: salutat uirgo uxo¬
rem: Dec& enĩ ut quo castior uirgo : eosit humilior : & senioribus
deferens  habitũ castitatis. p̃conio cõm̃d& humilitatis: aliter
tur : illius ut baptismã consecr&ur: Nlauorumq humiliatio : mi¬
brũ est utiq exaltatio Deniq sequitur. & factum est ut au¬
iuit salutationẽ mariȩ elisab&h. exultauit infans. hiute
ngulorũq uerborũ propri&ates uocẽprior elis ab& auduut :
dioh annes prior gratiã sensit : Illa narratura ordinẽ audiuit :¬
aternis ad orumt̃ profectib: dupliciq miraculo proph&ant
atres sp̃ũ paruulorũ : exultauit in fans & repl& amater est :
iomprius mator repl&aquã filus: sedcũ filius ẽȩ tropl&us spũ¬

Expanded text:
possis esse devota. Visitat junior seniorem, salutat virgo uxopossis esse devota. Visitat junior seniorem, salutat virgo uxorem. Decet enim ut quo castior virgo, eo sit humilior: et senioribus honorem deferens, habitum castitatis praeconia commendet humilitatis. Aliter: tur, illius ut baptismo consecretur. Majorumque humiliatio, minorum est utique exaltatio. Denique sequitur: « Et factum est ut audivit salutationem Mariae Elisabeth, exsultavit infans in utesingulorumque uerborum proprietates. uocem prior Elisabet audiuit, sed Iohannes prior gratiam sensit: illa naturae ordine audiuit, imaternis adoriuntur profectibus duplicique miraculo prophetant matres spiritu paruulorum. exsultauit infans, repleta mater est. non prius mater repleta quam filius, sed cum filius esset repletus sp
Abbreviated transcription (Latin):
nascatur despũscõ in tegra carne sc̃m quod nascitur de hominematre:
sine homine patre : uoc& urdĩfilius: & disces sit ab ꝓlla angelus
Ex surgens auĩ maria in diebus illis. habiit in montana
confestinanone inciuitatẽ iuida: Accepto uirginis c̃sensu:
pox angelus caelestia rep&it: illa p& it montana festinat inuisere
elis aboh: non qͣsi incredula de oraculo uel dubia de exemplo: sed
itl& prouoto : religios a pro offitio : tẏpicũ parũ exemplũ tribuens.
uodomnis anima qua e uerbũ dĩmente conceperit : uirtutũ sta¬
el sastatim cacumina gressu conscendat amoris : quat̾in ciuitatẽ
ida id est confessionis & laudis arcẽpen&rare : & usq adꝑfectionẽ
dei spei & caritatis. quasi tribus hẽam̃sib ualeat cõmorari:
intrauit indomũhachariȩ & salutauit elisab&ħ
isceuirgo humilitatẽ mariae : ut &corpore casta : & pectore

Expanded text:
nascatur de Spiritu sancto integra carne sanctum, quod nascetur de femina matre nascatur de Spiritu sancto integra carne sanctum, quod nascetur de femina matre sine homine patre, vocetur Dei Filius. Et discessit ab illa angelus. Exsurgens autem Maria in diebus illis, abiit in montana cum festinatione in civitatem Juda. Accepto virginmox angelus coelestia repetit: illa petit montana, festinat invisere Elisabeth, non quasi incredula de oraculo, vel dubia de exemplo: sed ut laeta pro voto, religiosa pro officio, typicum pariter exemplum tribuens, quod omnis anima quae verbum Dei mente conceperit, virtutum celsa statim cacumina gressu conscendat amoris, quatenus civitatem Judae, id est confessionis et laudis, arcem penetrare, et usque ad perfectionem fidei, spei et charitatis, quasi tribus in ea mensibus valeat commorari. « Et intravit in domum Zachariae, et salutavit Elisabeth. » Disce, virgo, humilitatem Mariae, ut et corpore casta, et pectore
Abbreviated transcription (Latin):
insistenti quasi hoc c̃tralnt̃ dictum legis fierine quiuerit : legat
exodũ ubiscriptum ÷: Accepit aut̃ aaron uxorẽ elisab& filiã ami¬
nad ab sororem naason quae peperit ei nadab & abiud & elea¬
Sar & ithamar: uideatq antedictum legis suꝑna prouisione sag¬
nem deutraq: dauid scilic&l & aaron stirpe susciper&: unde & in hac
utraq tribu chrismaꝑ legẽ misticũ celebrebatur : xp̃inimirũ No¬
minis pariter & generationis p̃nuntiũ : & ipseđđ domũ dĩ ingredi¬
ens panẽ scm& gladiũ quasirex & sacerdas accepit. Illũ uidelic& de
autẽ maria: ecce ancilla dñi fiat mihi secundũ uerbũtuũ:
uanta cũ deuotione humilittas : quae & angelipromis sũ optat
impleri : & seipsũ quaes mater eligitur ancillũ nuricupat:
aꝑtis sine insinuans quam nilsibi meriti uindic&. in eo quod dñi ius¬
sis obfecund&. fi& inquit sine uirisemine conceptus inuirgine :

Expanded text:
insistenti, quasi hoc contra interdictum legis fieri nequiverit, legat insistenti, quasi hoc contra interdictum legis fieri nequiverit, legat Exodum, ubi scriptum est: « Accepit autem Aaron uxorem Elisabeth, filii Aminadab, sororem Naason, quae peperit ei Nadab, Abiu, Eleazar, et Ithamar . » Videatque ante edictum legis superna provisione sacnem de utraque, David scilicet et Aaron, stirpe susciperet. Unde et in hac utraque tribu chrisma per legem mysticum celebratur, Christi nimirum nominis pariter et generationis praenuntium: et ipse Dadium quasi rex et sacerdos accepit, illum videlicet de autem Maria: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. » Quanta cum devotione humilitas, quae et angeli promissum optat impleri, et seipsam quae mater eligitur ancillam nuncupat? apertissime insinuans quam nil sibi meriti vindicet, in eo quod Domini jussis obsecundet. Fiat inquit, sine viri semine conceptus in virgine,
Abbreviated transcription (Latin):
pulae deceptus non est: Scm̃ inquid uocabitur filius dĩ : Quid hic dicis
nestoriane quibeatã mariam dĩnega is essegen& ricem: aper tam
niteris inpugnare ueritatem: Et cedm̃dix̃ suꝑuenturũ dĩfiliũ nascita¬
rũ : Quomodoergo autdĩ filius ds̃ nonest: autq̃. dñ edidit quomodo
tatua & ipsa concoepit filiũ in senec tutesua & hic mensus est
sextus illiquȩuocatur sterilis. quia nonerit inpossibile a¬
pud dm̃ omne uerbum Aeuirgoseparer eposse diffidat acci¬
pit exemplum anus sterilis pariturȩ : ut discatomnia dõ possibila
&iam quaenatura eordine uidentur ẽẽ constrarict: siquẽ uͦ mou&
quomđ beatae mariȩ cogna. tãdicat helis aib&h. cumhaec dedomo
dauid. illa defiliabus a aron originem duxerit : anĩ aduertat pro¬
auos earũ liberis inuicem nuptũ traditis: ut ramq tribũ potuis se
coniungere : Cuisi haec expositio forte nonsuffeterit. contentiosus

Expanded text:
pulae conceptus non est. Sanctum, inquit, vocabitur Filius Dei. Quid hic dicis, pulae conceptus non est. Sanctum, inquit, vocabitur Filius Dei. Quid hic dicis, Nestoriane, qui beatam Mariam negans Dei esse genitricem, apertam niteris impugnare veritatem. Ecce Deum dixit superventurum, Dei Filium nasciturum: Quomodo ergo aut Dei Filius Deus non est: aut quae Deum edidit, quomodo hic mensis est sextus illi quae vocatur sterilis, quia non erit impossibile apud Deum omne verbum. » Ne virgo se parere posse diffidat, accepit exemplum anus sterilis pariturae, ut discat omnia Deo possibilia, etiam quae naturae ordini videntur esse contraria. Si quem vero movet, quomodo beatae Mariae cognatam dicat Elisabeth, cum haec de domo David, illa de filiabus Aaron originem duxerat, animadvertat proavos earum liberis invicem nuptum traditis, utraque tribum potuisse conjungere. Cui si haec expositio forte non sufficeret contentiose
Abbreviated transcription (Latin):
ei altis simi obumbrauit. idest incorporea lux diuinitatis. corpus inea
suscepit humanitatis : De quopulchreproph&a: Etcedñs inquit as¬
cend& supranubem leuem & ingredi&ur aegrptũ : quod est dicere
ecce uerbũdĩ patrico a&ernũ. lumenq delumine ante scła natum.
carnem infines aeculorũ atq animã nullo pondere grauatam¬
ã suscipi& : & deutero uirginali. tam quã sponsus d&halam osuo¬
d distinctionem nrae sc̃ĩtatis iħs singulariter sc̃s nasciturus as¬
seritur: Nos quippe & siscĩ efficimur. non tam̃ nascimur : quia ipsꝗ
nature corruptibilis conditione constringimur. ut merito cũ propb&
gementes singulidicamus: ecce enĩ in iniquitatib: conceptus sũ & inde¬
lictis peperitmemater mec Ille aũ solus ueraciter sc̃s est : qui ut ipsam
conditionẽ naturae corruptibilis uincer&: ex cãmixtione carnalis co¬

Expanded text:
ei Altissimi obumbravit, id est incorporea lux divinitatis, corpus in ea ei Altissimi obumbravit, id est incorporea lux divinitatis, corpus in ea suscepit humanitatis. De quo pulchre propheta: « Ecce Dominus, inquit, ascendet super nubem levem, et ingredietur Aegyptum , » quod est dicere: Ecce Verbum Dei Patri coaeternum, lumenque de lumine ante saecula natum, carnem in fine saeculorum, atque animam nullo peccati pondere gravatam suscipiet, et de utero virginali tanquam sponsus dAd distinctionem nostrae sanctitatis, Jesus singulariter sanctus nasciturus asseritur. Nos quippe etsi sancti efficimur, non tamen nascimur: quia ipsa naturae corruptibilis conditione constringimur, ut merito cum Propheta gementes singuli dicamus: « Ecce in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . » Ille autem solus veraciter suptibilis vinceret, ex commixtione carnalis co
Abbreviated transcription (Latin):
go inutero habebit & pari& filium. sed quomodo id ficripossec
non legerat: merito eredula his quae legerat. sciscitatur ab
angelo quod in proph&ca non inuenit: & respondens angelus
onuirili inquit quod non cognoscis semine : sed sp̃s scĩ quo
impleris opere concipies: erit inte conceptio : libidoñ
erit : Concupiscentie nonerit estus: ubi umbrã faci& sp̃s sc̃s:
Verum in eo quod ait : & uirtus ultissimi obumbrabit tibi potefi
&ium in carnati saluatoris utraq: natura de signari : Vmbra
quippe alumine sol& & corpore formari : &cui obumbratur :
lumine quidem ł caloresolis quantũ sufficit reficitur. sed ipsesoli
ardor neferri nequeat: interposito uel nubi culo leui uel quolib& alio
corpore temperatur: Beataitaq uirgo quia quasi purus homo om¬
nemplenitudinem diuinitatis corporaliter caperenequibat : uirtus

Expanded text:
go in utero habebit, et pariet filium, sed quomodo id fieri posset go in utero habebit, et pariet filium, sed quomodo id fieri posset non legerat, merito credula iis quae legerat, sciscitatur ab angelo quod in propheta non invenit . Et respondens angelus, Non virili, inquit, quod non cognoscis, semine, sed Spiritus sancti, quo impleris, opere concipies. Erit in te conceptio, libido non erit concupiscentiae. Non erit aestus, ubi umbram faciet Spiritus sanctus. Verum in eo quod ait: « Et virtus Altissimi obumbrabit tibi, » potest etiam incarnati Salvatoris utraque natura designari. Umbra quippe a lumine solet et corpore formari, et cui obumbratur, lumine quidem vel calore solis, quantum sufficit, reficitur, sed si ipse solis ardor perferri nequeat, interposita vel nubecula levi, quolibet alio corpore temperatur. Beata igitur Virgo, quia quasi purus homo omnem plenitudinem divinitatis corporaliter capere nequibat, virtus
Abbreviated transcription (Latin):
quã uerbum dĩ habuit priusquã mundus ess& apud patrer
hocest utidem filii nomen. eandem xp̃iꝑsonã homocum dõ plen
gratia & ueritatesor tir&ur Dixit autẽ maria ad angelĩ
quomodofi& istud qũouirũ non cognosco: Propositum
suaementis reuerenter ex posuit : uitcũ uidelic& uirgin aleo
seducere decreuisse : quae quia prima feminarũ tantae se
uir tuti mancipare curauit : iure singulari praec&eris femil¬
nis beatitate meruit excellere: Quomodo iquit fi& istud:
nonait unde hocsciam : sed quomodo fi& in quid quouirũ non
cognosco : ordinẽ uidelic& obsequii cui subdatur inquir ens
non aũt signũ cuicredat flagitans neque enim decebat electã
genera ndo dõ uirginẽ dubia diffidentia sed prudentiaca¬
tamexistere: quia nec facilepoterat homonos semyster ũ
quod indõmanebat ascłis absconditũ : Quiaergolegerat ecce uir¬

Expanded text:
quam Verbum Dei habuit priusquam mundus esset apud Patrem, quam Verbum Dei habuit priusquam mundus esset apud Patrem, hoc est ut idem Filii nomen eamdem Christi personam, homo cum Deo plenus gratia et veritate sortiretur. Dixit autem Maria ad angelum: Quomodo fiet istud quoniam virum non cognosco? Propositum suae mentis reverenter exposuit, vitam videlicet virginalem se ducere decrevisse. Quae quia prima feminarum tantae se virtuti mancipare curavit, jure singulari prae caeteris feminis beatitate meruit excellere. Quomodo, inquit, fiet istud? Non ait: Unde hoc sciam; sed, Quomodo fiet, inquit, quoniam virum non cognosco. Ordinem videlicet obsequii cui subdatur inquirens, non autem signum cui credat flagitans. Neque enim decebat electam generando Deo virginem dubiam diffidentia sed prudentia cautam existere, quia nec facile poterat homo nosse mysterium quod in Deo manebat a saeculis absconditum. Quia ergo legerat, Ecce vir
Abbreviated transcription (Latin):
nũ eius : ut confirm& illud & conrobor& iniuditio & iustitia: Non
dixit in ad quis itione gloriae gaharumq terrestriũ : non inuic¬
toriagentiũ plurimarũ : urbiumq debellatione superbarũ : sed
iniuditio & iustitia: perhae cenim regnũ xp̃i & insingulis quib:ꝗ
fidelibus : & in uniuersa ꝑ orbẽ multiplicatur pariter & confirma¬
tur ecdesia: Domumnamq: ia cob totam ecclȩsi am dicit : quae uel¬
debona radicenata uelcum oleasteress&: merito tam̃ fidei in bo¬
nã est inserta oliuã quã post triumphũ passionis adloquens sal¬
uator ait: Quitim& is dñm laudate eũ uniuersũ sem̃ia cobmagnis¬
ficate eũ: Non autẽ ideo futuri temporis uerbis magnuex᷑ turo¬
iłs & filius altis simiuo candus& sceptrũ dauid accepturus & in
domo iacob regnaturus asseritur : quia iuxta quodher&icisa¬
piunt atq aueritate desipiunt. xp̃s ante mariã non fuerit
sed qui a homo cs sumptus indm̃ clcrificatus est. ea claritate

Expanded text:
it, ut confirmet illud, et corroboret in judicio et justitia . » Non dixit in acquisitione gloriae, gazarumque terrestrium, non in victoria gentium plurimarum, urbiumque debellatione superbarum, sed in judicio et justitia. Per haec enim regnum Christi, et in singulis quibusque fidelibus, et in universa per orbem multiplicatur pariter et confirmatur Ecclesia. Domum namque Jacob, totam Ecclesiam dicit, quae de bona radice nata, vel cum oleaster esset, merito tamen fidei in bonam est inserta olivam. Quam post triumphum passionis alloquens Salvator ait: Qui timetis Dominum, laudate eum; universum semen Jacob, magnificate eum . Non autem ideo futuri temporis verbis magnus exstiturus Jesus Altissimi vocandus, sceptrum David accepturus, et in domo Jacob regnaturus asseritur, quia juxta quod haeretici sapiunt atque a veritate desipiunt, Christus ante Mariam non fuerit, sed quod homo assumptus in Deum, clarificatus est ea claritate
Abbreviated transcription (Latin):
tus deillo & benedixit illis symeon. Hatrem salua cros
apellat ioseph : non quõ uere iuxta fotinianos pater fuerit eius
sed quo ad famam mariȩ conseruandam patersit ebomnib uesi¬
matus Neque enim oblitus eu angelistat: quod eam despũscõ conos
pisse & uirginem peperis se narrarit : s& opinionem uulgi expr¬
mens qua euera historie lexest patrem ioseph nuncupat xp̃i Quo¬
uis & eomodo paterillius ualeat dici quo & uirmariȩ recte intelleg
sine cõ mixtionec arnis ipsa copulatione coniugii: N Iulto uidelic&
coniunctius quam siesse aliunde adoptatus: Neque enim proptere
nonerat appellandus ioseph paterxp̃i quia non eum coũbendogs¬
erat: quando quidem rectepater essoc &iam euis quem ñ ex sua conu
procreatum alicubi ad opitss&: & dixit ad mariã matremeus
eccepositus est hic inruinam & resurrectionẽ multorũ ins
& insignum cui contradic&ur:

Expanded text:
ntur de illo, et benedixit illis Simeon. Patrem Salvatoris ntur de illo, et benedixit illis Simeon. Patrem Salvatoris appellat Joseph, non quod vere juxta Photinianos pater fuerit ejus, sed quo ad famam Mariae conservandam pater sit ab omnibus aestimatus. Neque enim oblitus Evangelista, pisse et virginem peperisse narrarit, sed opinionem vulgi exprimens, quae vera historiae lex est, patrem Joseph nuncupat Christi. Quamvis et eo modo pater illius valeat dici, quo et vir Mariae recte intelligitur sine commistione carnis ipsa copulatione conjugii, multo, videlicet, conjunctius, quam si esset aliunde adoptatus. Neque enim propterea non erat appellandus Joseph pater Christi, quia nemo eum concumbendo genuerat, quandoquidem recte pater etiam ejus, quem non ex sua conjuge procreatum alicubi adoptasset. Et dixit ad Mariam matrem ejus: Ecce positus est hic in ruinam, et in resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur.
Abbreviated transcription (Latin):
guis mente acfide conspiciendum parasti: spe ac dilectione quȩ¬
ondum p̃uidisti : ipsediudesideratum nunc & carnis & cordis
culis tuum salutare contemplor: lumen ad reuelationẽ gen¬
um & gloriam plebistuȩ israhel : Tumen quidem utꝰq
magis isrł : cuidiusperatus & ex quo p̃nuntiatus aduenitꝰ gentiũ
uero dicitur esse reuelatio : quarũ mentis oculos profundaiam
cecitate demersos. neq ullaspeaduentus dominici erectos ipse
uisitare pariter. reuelare. atq: in lustrare dignatus est : & bene
reuelatiogentium israbelis glori aep̃fertur : quia cũplenita¬
dogentium in troierit . tuncomnis israhelsaluus fiet : quo &
salmista cumdicer&. notum fecit dñs salutare suum ante con¬
pectugentiũ reuelauit iustitiamsuam : subiunxit atq ant
Nemor fuit miseri cordiae suae iacob & ueritatis suae domiu is rul
&eratpater eius & muater mirantes superhis quae ddiceba¬

Expanded text:
guis mente ac fide conspiciendum parasti, spe ac dilectione quaerguis mente ac fide conspiciendum parasti, spe ac dilectione quaerendum praevidisti, ipse diu desideratum nunc et carnis et cordis oculis tuum salutare contemplor. Lumen ad revelationem gentium et gloriam plebis tuae Israel. Lumen quidem utrique magis Israel, cui diu speratus, et ex quo praenuntiatius advenit, gentium vero dicitur esse revelatio, quarum mentis oculos profunda jam caecitate demersos, neque ulla spe adventus dominici erectos, ipse visitare, pariter revelare atque illustrare dignatus est. Et bene revelatio gentium, Israelis gloriae praefertur, quia cum plenitudo gentium introierit, tunc omnis Israel salvus fiet. Quomodo et Psalmista cum diceret: Notum fecit Dominus salutare suam, ante conspectur fuit misericordiae suae Jacob, et veritatis suae domui Israel . Et erat pater ejus et mater, mirantes super his quae diceba
Abbreviated transcription (Latin):
ouisse dissolui acorpore : Immopacis uiam depuits se. sarcinã
deponere terrestrem : ut pote quise in sinu abrahe requiem
non dubitarent habituros esseperp& uam: Deniq & idithun
ꝓcest transilitor cupiditatum secularium postquã multa diu
acitus mundim ala contemplatus interna secum cordis medita¬
one concaluit : tandem locutus in linguasua & quid intus egerit
promens :: Notum inquit facmihi dñe finem meum & numerũ dierũ
meorum quis est ut sciã quid desitmihi: ecceu& eres posuistidies ma
quibus absq dubio uerbis aperit . quã maximum sep̃sentiũ calamita¬
tum acturum sper& infinesolatium : quem tantisper aduenire desi¬
derat: quia uiderunt oculimeis alutare tuum quod parast
ante faciem omniumpopulorum: Peati oculiquiuident quȩ
syme onuidit: beatiqui nonuiderunt. O& crediderunt: illud
ipsum iiquit quod omnibus postmodum gentibus populis. & lin¬

Expanded text:
buisse dissolvi a corpore, imo pacis viam deputasse, sarcinam buisse dissolvi a corpore, imo pacis viam deputasse, sarcinam deponere terrestrem, ut pote qui se in sinu Abrahae requiem non dubitarent habituros esse perpetuam Denique et Idithun, hoc est, transiliator cupidita tum saecularium, postquam multa diu tacitus mundi mala contemplatus interna secum cordis meditatione concaluit, tandem locutus in lingua sua, et quae intus egerit promens. « Notum, inquit, fac, Domine, finem meum, et numerum dierum meorum, qui est, ut sciam quid desit mihi; ecce veteres posuisti dies meos . » Quibus absque dubio verbis aperit, quam maximum se praesentium calamitatum nacturum speret in fine solatium, quem tantisper advenire desiderat. « Quia viderunt oculi mei salutare tuum, quod parasti ante faciem omnium populorum. Beati oculi qui vident quae Simeon vidit: beati qui non viderunt, et crediderunt . Illud ipsum, inquit, quod omnibus post modum gentibus, populis et lin
Abbreviated transcription (Latin):
agna quidem dñi potentia sed nonminor clar& humilita¬
ut quicaelo terraque non capitur. grandeui hominis gesto
totus inulnis : S& & tropice accipit symeon xp̃m u&eranus inst¬
tem : ut doceatnos exuere u& erem hominem qui corrumpitur
actibus eius & renouatos spu mentis nr̃ae induere eum quiset¬
dum dm̃ creatus est iniustitia & scĩtate &ueritate : hõc est depo¬
nentes mendacium loqui ueritatem & cetera qua e ad nouiho¬
nis statum ꝑtiner ent ore corde & opereperficere: accepit seno
iustus secundum legem & timoratus puerum iħm in ulnas suis
ut signific& iustitiam operum quae ex legeerat. quis enimneso
opera permanus & brachia solere figuraris: humili quidem sal¬
luttrefidei euu angelicȩgratia mutandam: Accepit senior inf¬
temxp̃m: ut insinu& hocseculum quasi senio iam & longeua & as
defessum ad innocentiam utit a dixerim in fantiam xp̃i anecoi¬
uersationis reditũrum : & sicut aquile iuuentutẽ illius essȩ renꝰ

Expanded text:
agna quidem Domini potentia, sed non minor claret humilitaut qui coelo terraque non capitur grandaevi hominis gestetur totus in ulnis; sed et tropice accipit Simeon Christum, veteranus infantem, ut doceat nos exuere veterem hominem, qui corrumpitur cum actibus ejus, et renovato spiritu mentis nostrae induere eum qui secundum Deum creatus est in justitia, et sanctitate, et veritate, hoc est, deponentes mendacium, loqui veritatem, et caetera quae ad novi hominis statum pertinent ore, corde et opere, perficere. Accipit senior justus secundum legem et timoratus puerum Jesum in ulnas suas, ut significet justitiam operum, quae ex lege erant, quis enim nesciat opera per manus et brachia solere figurari. Humili quidem salutaris fidei evangelicae gratia mutanda accipit senior infantem Christum, ut insinuet hoc saeculum quasi senio jam et longaeva aetate defussum ad innocentiam, et, ut ita dixerim, infantiam Christianae conversationis rediturum, et sicut aquilae juventutem illius esse renova
Abbreviated transcription (Latin):
iohannis inponere malebant : quia iudei quilegis ei obseruatione
quasi ad finitate iunctierant: magis iustiam quae ex lege
ẽ sec tari : quã fideigratiã susciperecupiebant: Sediohan nes
hocestgratiadĩ uocabulum : mater uerbis. pat̃ litteris intimare
satagunt : quia & lexipsa psalmiq acproph&lȩ aꝑtis sententi¬
arũ uocib: gratiã xp̃ip̃dicant & sacerdotiũ illudu&us figuratis
cerimoniarũ & sacrificiorũ umbris testimoniũ ꝑ hibent : Pulchre
hacharias octauadie prolis edite loquitur : qui aper
iñir osurrectionẽ qua e octauadie hocest post septimã sabba
factresis: ou ultus acordotulegalis arthanapatuerunt : unou
s poarta ficũ udacorũ quã diffidentia e uincula strinorur
hitollegentiac rationabilis est uocesoluta : & suꝑ oma monto¬
pa nes eae diuulgabant᷑ oma uerbahaec  posuerum

Expanded text:
Joannis imponere malebant, quia Judaei, qui legis ei observatione, Joannis imponere malebant, quia Judaei, qui legis ei observatione, quasi affinitate juncti erant, magis justitiam, quae ex lege est, sectari, quam fidei gratiam suhoc est, gratiae Dei vocabulum, mater verbis, pater litteris intimare satagunt, quia et lex ipsa psalmique ac prophetae apertis sententiam Christi praedicant, et sacerdotium illud vetus figuratis caeremoniarum et sacrificiorum umbris eidem testimonium perhibent. Pulchreque Zacharias octava die prolis editae loquitur, quia per Domini resurrectionem quae octava die, hoc est post septimam Sabbati facta est, oe pontificum Judaeorum quam diffidentiae vincula strinxerant, intelligentiae rationabilis est voce soluta. Et super omnia montana Judaeae divulgabantur omnia verba
Abbreviated transcription (Latin):
ohannes est inquit nom̃eius: hocest noneinos nomen inponimꝰ :
quia iamadõ nomen accepit: hab& uocabulũ suũ quod agnouimꝰ
non quodelegimus: nec mireris si nom̃ mulier quod non audiuit
Nueq poteratdñi ignorare p̃nuntiũ : qui proph& auerat xp̃m
& boneadditur : quianemoin cognatione enis uocatur hoc no¬
mine : ut intellegas nom̃ nongeneris esse sed uatis: Aꝑtũ est¬
aũt ilicoboseius & lingua eius. loquebatur benedicens
m̃: & factus est timor suꝑomines uicinos eorum: Quic
uoxclamantis in deserto est nata: merito est linguaparentis
soluta: Neq eñĩpatrẽ alaudib sileredecebat : qui uerbip̃cone
ibinatogaudebat. quippecuilabia quae incredulitas iunxera
fides iam soluit: uerum haec&iã allegoricȩ siquiꝑ scrutaride¬
siderat: iohannes celebrata natiuitas. gratiae nouit estam̃ti
est inchoata sublimitas : Cuiuicini & cognatipatris nom quam

Expanded text:
Joannes est, inquit, nomen ejus, hoc est, non ei nos nomen imponimus, Joannes est, inquit, nomen ejus, hoc est, non ei nos nomen imponimus, quia jam a Deo nomen accepit, habet vocabulum suum quod agnovimus, non quod elegimus. Nec mneque poterat domini ignorare praenuntium quae prophetauerat Christum. et bene additur quia nemo in cognatione eius uocabatur hoc nomine, ut intellegas nomen non generis esse, sed uatis. illico os ejus et lingua et loquebatur benedicens Deum, et factus est timor super omnes vicinos eorum. Quia vox clamantis in deserto est nata, merito est lingua parenti soluta, neque enim patrem a laudibus silere decebat, qui verbi praecone sibi nato gaudebat, quippe cui labia quae incredulitas vinxerat, fides jam solvit. Verum haec etiam allegorice si quis perscrutari desiderat, Joannis celebrata nativitas, gratiae Novi Testamenti est inchoata sublimitas. Cui vicini et cognati patris nomen quam
Abbreviated transcription (Latin):
rum edicio la&itiã plurimorũ : quia cõmune est bonum : iustitu
enĩ cõmunis ẽ uirtus & ideo in ortu iusti : futureuitȩ in signep¬
mittitur : & gratia secuturauir tutis: exultatione uicinorum
circũciderepuerũ & uocabodit eũ nominepatris sui a¬
chariam : & respondens mater eius dixit  Nequaquã sed
uocabitur iohannes: Miresc̃s euuangelista p̃mittendũ
putauit quod plurimi in fantem patris nomine : achariȩ appel¬
landũ putarus : ut aduertas matri non nom alicuius displicu¬
issedegeneris. sedid scõ infusum spũ quod ab angelo antes acha¬
riae fuerat p̃nuntiatum : & quidẽille mutus intimar euo cabulũ
fili nequiuit uxori: sed ꝑprophoiam belisabeh didicit quod
non dedicerat amarito : & dixerunt adillã: quia nemoẽ in
cognation&ua qui uoc&ur boc nomine. þinuebant autẽ
patr ieius quẽ uell& uocarieũ & postulans pugillarẽ ferip
sitdicens iohannes e nomeneius & mirati sunt uniuersi:

Expanded text:
rum editio laetitiam plurimorum, quia conmune est bonum; iustitia enim conmunis est uirtus. et ideo in ortu iusti futurae uitae insigne praemittitur et gratia secutura uirtutis exsultatione uicinorum cabant eum nomine patris sui Zachariam. Et respondens mater ejus, dixit: Nequaquam, sed vocabitur Joannes. Mire sanctus evangelista praemittendum putavit, quod plurimi infantem patris nomine Zachariae appellandum putarunt, ut advertas matri non nomen alicujus displicuisse degeneris, sed id sancto infusum Spiritu quod ab angelo ante Zachariae fuerat praenuntiatum. Et quidem ille mutus intimare vocabulum filii nequivit uxori, sed prophetiam Elisabeth didicit, quod non didicerat a marito. Et dixerunt ad illam: Quia nemo est in cognatione tua qui vocetur hoc nomine. Innuebant autem patrisit dicens: Joannes est nomen ejus. Et mirati sunt universi.
Abbreviated transcription (Latin):
in quirere quaremor ses ipse quilegem circumcisionis & patrib:
idõ d atoni ces bnto ios lnculeatam refert : tots ducatus sou¬
quadringentis &e sen unnis obseruatumr e auitisto sacor¬

Expanded text:
inquirere quare Moyses ipse qui legem circumcisionis et patribus inquirere quare Moyses ipse qui legem circumcisionis et patribus a Deo datam et sibi toties inculcatam refert, toto ducatus suquadringentis et sex annis observatum, et avita s
Abbreviated transcription (Latin):
istimemus nos mor tuos quidemes sepeccato. uiuentes autem dõ
surrectionis ostensa : quaenos infuturũ sequatur r&ributio
portenderit : Centenarius namq: numerus qui post tot in
leuacursum numerorum primus dexteram p&it : illius nimi¬
rũ scłigaudus figurandis aptissime congruit: quando nouis¬
sima inimica destru&urmors. quando nos quiuiuimus. quire¬
linquimur. simul rapiemur cũ illis. quiresurrexerint in nubib
obuiam dño maera: & sic semꝑ cum dño erimus : undepulchre
intypum omnuũ electorum primus promissionis filius & cen¬
tenario patrenatus accircumcisus: & secundum dñ ip̃dictum
is a ac quod risumsuae gaudium sonat est appellatus. illius per
omnia temporis dexteram felicitatem p̃figurans. de quodñsait:
iterũ autẽ uidebouos & gaudebit corur̃m. & gaudium uestrũ
nemo toll& a uobis : Uerũ quia decir cũ cisione sermo est: lib&

Expanded text:
istimemus nos mortuos quidem esse peccato, viventes autem Deo istimemus nos mortuos quidem esse peccato, viventes autem Deo surrectionis ostensa, quae nos in futurum sequatur, retributio portenderit. Centenarius namque numerus qui post tot in laeva cursum numerorum, primus dexteram petit, illius nimirum saeculi gaudiis figurandis aptissime congruit, quando novissima inimica destruetur mors , quando nos qui vivimus, qui relinquimur, simul rapiemur cum illis qui resurrexerint, in nubibus obviam Domino in aera, et sic semper cum Domino erimus . Unde pulchre in typum omnium electorum, primus promissionis filius et centenario patre natus ac circumcisus, et secundum Domini praedictum Isaac, quod risum sive gaudium sonat, est appellatus, illius per omnia temporis dexteram felicitatem praefigurans, de quo Dominus ait: Iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis . Verum quia de circumcisione sermo est, libet
Abbreviated transcription (Latin):
teapciuq hiutraqi sua dequa satis dictumest arcacisionen
tuc augenur ipsa peruisionẽ gloriat quar est in xp̃ostu doo
ecelesue ꝑfidem conciperentur sed cerapr uns qua m untsro¬
lariauo catũ ẽ Euius sacroscĩ nominis nontantũ cia damo sog
misteria redol& : Sex quippelit teris aputgrecos scribitur ihs
.VIII: quiprofectonumerus quia figurere surrectionis ad gaudeat sa¬
tis est supratractatum: Nam quod .uiii. simpliciterposita: hoc & per
tadem .x. siue .c. multiplicata significam. uelcer teperfectorum
cumulationumerorum firmitatis indicium essecredendum est: Pos¬
sumus & itt dicere : quod nomens aluatoris octo obsolutã contineat
quia resurrectionis in seexemplũ mortalibus octauadiere sur¬
gendo prestiterit: Contineat & decuplata : quia de calogus
legis quomodo debeat impleri. suaenos resurrectionis figuris
nstituerit pariter & iuuerit : ut quomo do ipse surgens a mortiuis
iam nonmoritur . mors illi ultra non dominabitur: Ita& nos ex¬

Expanded text:
ti quique, in utraque sua, de qua satis dictum est, circumcisione, tunc autem re ipsa per visionem gloriae quae est in Christo Ecclesiae per fidem conciperentur, sed etiam antlaria vocatum est. Cujus sacrosancti nominis non tantum etymologia, ae salutis mysteria redolet. Sex quippe litteris, apud Graecos scribitur Ἰησοῦς, VIII. Qui profecto numerus, quia figurae resurrectionis adgaudeat, satis est supra tractatum. Nam quod octo simpliciter posita, hoc et per eadem decem sive centum multiplicata significant. Vel certe perfectorum cumulatio numerorum firmitatis indicium esse credendum est. Possumus et ita dicere, quod nomen Salvatoris octo absoluta contineat, quia resurrectionis in se exemplum mortalibus octava die resurgendo praestiterit. Contineat et decuplata, quia decalogus legis, quomodo debeat impleri suae nos resurrectionis figuris, instituerit pariter et juverit. Ut quomodo ipse surgens a mortuis jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur, ita et nos ex
Abbreviated transcription (Latin):
adesse tempꝰ quoduerus & solus bonus pastor olim promisti
dicens : et ceego ipsere quirã ouesmecs & iusitbo eces sictit uisi¬
tatpastor gregem suum : & liberabo eas deomniblocis in quo dis

Expanded text:
adesse tempus, quod verus et solus bonus Pastor olim promisit adesse tempus, quod verus et solus bonus Pastor olim promisit dicens: Ecce ego ipse requiram oves meas, et visitabo eas, sicut visitat pastor gregem suum,
Abbreviated transcription (Latin):
angelorũ in p̃sepioreclinatur : ut nos quasi sc̃a animalia car¬
nis suae frumento refici& : Qui addex terã patris sed & indi¬
uersorio loco eg& : ut nobis indomopatrissui multas mansionr
p̃pa r&: quãuis hoc quod non parentium in domu sed indi¬
uersorio & inuia nascitur ꝑ significationẽ intellegi altius po¬
test: ipsenamq ait: ego sũuia & ueritas &uita: Quiergopera
uinitatis essentiam ueritas & uita ꝑman&: ꝑ incarnations
misteriũ uia factus est. quanos ad patriam ubi ueritate &
uita frueremur adducer&: & pastores erant in rogione
eadem uigilantes & custodientes iugilias noctis sũpra
gregenislum & ecce angelus dñi N&it iuxta illos & cla¬
iritas dĩ circunfulsit illas:
Dulcherrima ratione d ñonato
pastores uigilant: gregẽq suum ab insidus noctiscusto¬
diendo defenduit ut uidelic& &iamꝑhoc ostendatur illud

Expanded text:
angelorum, in praesepio reclinatur, ut nos quasi sancta animalia carangelorum, in praesepio reclinatur, ut nos quasi sancta animalia carnis suae frumento reficiat. Qui ad dexteram Patris sedet, in diversorio loco eget, ut nobis in domo Patris sui multas mansiones praepararet. Quamvis hoc quod non in parentum domo, sed in diversorio et in via nascitur, per significationem intelligi altius potest. Ipse namque ait: Ego sum via, et veritas, et vita . Qui ergo per divinitatis essentiam veritas et vita permanet, per Incarnationis my terium via factus est, qua nos ad patriam ubi veritate et vita frueremur adduceret. Et pastores erant in regione eadem vigilantes et custodientes vigilias noctis supra gregem suum. Et ecce angelus Domini stetit juxta illos, et claritas Dei circumfulsit illos. Pulcherrima ratione Domino nato pastores vigilant, gregemque suum ab insidiis noctis custodiendo defendunt. Ut videlicet etiam per hoc ostendatur illud
Abbreviated transcription (Latin):
autem : & uidimus gloriameius gloriã quasi unigeniti apatre :
estergo unigenitus in substantia dĩtatis : primogenitus in suscq¬
tionehum anitatis : primogenitus ingratia: unigenitus binat¬
ra : inde est quod fraternuncupatur : & dñs frat̃ quia primogo¬
nitus. dñs quia unigenitus est : & pannis cum in uoluit . & reds¬
nauiteum in praesepio quianonerat eilocus in diuersoru¬
uidr&ribuam dño pro omnib: quaer & ribuitmihi : Quias
maior est omnilaude paruulus natus est nobis : ut nos
uiripossimus es seꝑfecti : quito tũ mundum uario uestit orns¬
tu pannis uilibus in uoluitur : ut nos stolam primão recipa
ualeamus : perquẽ omnia factasunt manus pedes quitunis ad¬
stringitur : ut nr̃aemanus adopͥbonũ exerte : nrĩ sint pede
inuiam pacis directi : Cuicaelũ sedis est duripresepis angustu
contineur : ut nos ꝑcaelestis regnigaudia dilat&: Quipanis esis

Expanded text:
autem: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre . autem: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre . Est ergo Unigenitus in substantia Deitatis, Primogenitus in susceptione humanitatis. Primogenitus in gratia, Unigenitus in natura. Inde est quod frater nuncupatur, et Dominus. Frater, quia Primogenitus; Dominus, quia Unigenitus. Et pannis eum involvit, et reclinavit eum in praesepio, quia non erat ei locus in diversoriuid retribuam Domino, pro omnibus quae retribuit mihi ? Quid enim major est omni laude: Parvulus natus est nobis, ut nos viri possimus esse perfecti? Qui totum mundum vario vestit ornatu, pannis vilibus involvitur, ut nos stolam primam recipere valeamus. Per quem omnia facta sunt, manus pedesque cunis astringitur, ut nostrae manus ad opus bonum exertae, nostri sint pedes in viam pacis directi. Cui coelum sedes est, duri praesepis angustia continetur, ut nos per coelestis regni gaudia dilatet. Qui panis est
Abbreviated transcription (Latin):
cribitur : non iuxta eluidianus accipiendum est alios quoq filios
am procreas se: quasi nequeat primogenitus dici. nisiquih ab eat
fratres : sicut non unigenitus nisi quicar& fr̃ibus sol& appel¬
ari: Quia & testinoniũ legis & aꝑte ratiodeclarat om̃sunige¬
itos &iã primogenitos : non aut om̃s primogenitos &iã unige
nitos pos seuocari. hocest nonsolũ ẽẽ primogenitũpꝰquẽ alii: sed
omnẽ antequẽ nullus euulua processerit: deniq: quia omnemo
quantur siue non sequantur : quod primũ deuulua nascitur primo¬
genitiest iuire consetrandũ : uerũ altioriratione : dĩ filius in car¬
neapparens & uixta diuinitatis excellentiã unigenitus a patre.
& iux tafraternã soci&atẽ primogenitus est omnis creaturae :
dehacdicitus : Nam quos presciuit & p̃distinauit conformes fieri
imaginis filu sui ut sit ipse primogenitus inmultis fr̃ibus: dcilla

Expanded text:
scribitur, non juxta Helvidianos accipiendum est, alios quoque filios scribitur, non juxta Helvidianos accipiendum est, alios quoque filios eam procreasse, quasi nequeat primogenitus dici, nisi qui habeat fratres, sicut non unigenitus nisi qui caret fratribus, solet appellari. Quia et testimonium legis, et aperta ratio declarat omnes unigenitos etiam prinitos posse vocari. Hoc est non solum primogenitum post quem alii, sed omnes antequam nullus e vulva processerit. Denique quia omne quantur, sive non sequantur, quod primum de vulva nascitur, primogeniti est jure consecrandum. Verum altiori ratione Dei Filius in carne apparens, et juxta divinitatis excellentiam unigenitus a Patre, et juxta fraternam societatem Primogenitus est omnis creaturae. De hac dicitur: Nam quod praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut ipse Primogenitus in multis fratribus . De illa
Abbreviated transcription (Latin):
audientiũ uerbisl ore suscepto: domũse adẽnipanis efficit: Cotidio
intero uirginali hocest in animo credentiũ ꝑfidẽc oncipitur per
baptismagignitur: Cotidie dĩgen&rix ecclesiȩ suũ comitata docto¬
tem de rotamundanȩ conuersationis quod galilea sonatinciui tatem
iuda confessionis iudelic& & lauidis ascendens: consum sue deuotionis
ta simul & inmaculata. concepit nos uirgo despũ: parit nos uirgo sine ge¬
mitu: & quass aliquidem desponsata sed ubalio fecundata: ꝑ singulas sui
partes q unã catholicam faciunt p̃posito sibi pontificis uisibiliter iungi¬
tur : sed in uisibili sp̃s sc̃ĩ uirtute cumulatur : Vnde & bene ioseph auctus
interp̃tatur : indicans nimirũ hoc uocabulo quod instantia magistri lo¬
uentis nilual& si non augmentum suꝑni iuuaminis ut uudiatur acce¬
erit : Quod autem filium suum primo genitũ maria peperis sede¬

Expanded text:
audientium, verbi flore suscepto, domum se aeterni panis efficit. Quotidie audientium, verbi flore suscepto, domum se aeterni panis efficit. Quotidie in utero virginali, hoc est in animo credentium per fidem concipitur, per baptisma gignitur. Quotidie Dei genitrix Ecclesia suum comitata doctorem, de rota mundanae conversationis quod Galilaea sonat, in civitatem Juda, confessionis, videlicet, et laudis ascendens, censum suae devotionis ta simul et immaculata, concipit nos virgo de Spiritu, parit nos virgo sine gemitu, et quasi alii quidem desponsata, sed ab alio fecundata, per singulas sui partes quae unam catholicam faciunt, praeposito sibi Pontifici visibiliter jungitur, sed invisibili Spiritus sancti virtute cumulatur. Unde et bene Joseph auctus interpretatur. Indicans nimirum hoc vocabulo quod instantia magistri loquentis nil valet, si non augmentum superni juvaminis ut audiatur acceperit. Quod autem filium suum primogenitum Maria peperisse de
Abbreviated transcription (Latin):
Quã &iam nobis humilitatis eius semitam : neq: enĩ conditiones
uenit mutare sed animos: ꝑ&rus insinuat : Subditi inquiens esis
omnihum anȩcreatur e ꝓpterdm̃ : si ue regiquasi p̃cellenti siua
cibus tamquã ab eomissis: Sed & co apłs eius paulus : redite inqui
omnib: debita : cui tributum : tributum : cui uectiged uectigalb
cuitimorem . timorem : cui honorẽ honorem : nemini quicquã¬
debeatis nisi ut inuicem diligatis : factum est autem cum es sen
Menenon solum propt̃ indicium regis stemmatis: & ꝓpĩ
namq domus panis int̃p̃tatur ipse namq estqui ait: Ẽgosi
panis uiuus quid ecaelo descendi : Locus ergo inquo dñs nascer&us
domus panis anteuocatus est : quia futurũ profecto erat ut ille
ibipermatheriã carnis apparer& : quie lectorũmentes in t̃ui
saci& ae reficor& : Sedusq hodie &usq ad consũmationem scłi¬
ans inna: ar&h concipi nasciinbochleem non desinit : cũ quilib&

Expanded text:
Quam etiam nobis humilitatis ejus semitam neque enim conditiones Quam etiam nobis humilitatis ejus semitam neque enim conditiones venit mutare, sed animos Petrus insinuat: Subditi, inquiens, estote omni humanae creaturae propter Deum, sive regi, quasi praecellenti, sive ducibus, tanquam ab eo missis . Sed et coapostolus ejus Paulus: Reddite, inquit, omnibus debita. Cui tributum, tributum. Cui vectigal, vectigal. Cui timorem, timoremem cum essent non solum propter indicium regii stemmatis, sed et namque domus panis interpretatur. Ipse namque est, qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus ergo in quo Dominus nasceretur domus panis ante vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Sed usque hodie, et usque ad consummationem ss in Nazareth concipi, nasci in Bethleem non desinit, cum quilibet
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatione professio census itadescripta est ut suuam
quisq patriã ire iuber&us : Non tantũ ꝓpt̃ misteriũ qđ d ixim̃
uerũ &i am ut dñs a libi conceptus. a libinatus insidiantis sibibe¬
dis furorẽ facilius euadera: Quisibi b&chleem initis parentibi
nascer&ur : fugã eorũ callidus scrutator potiuss& haberesus¬
ducerenos sent : Cuidđ ipse suo & nomine & patric. & officio tess¬
nom̃ quidem indemutans. quod & gigantẽ fortit̃ strauerit &
pulcher aspectu decoreq faciefuerit : Sed altiori misterio illu
desuadomo acfamilia nasciturum p̃figurans : quis ingulariter
mundi principem debellare speciosus forma prȩfiliis homin
& ipse inb&bleemnatus: & intellectu aliũ pastor ouium: hoa
simpliciũ rectoranimarũ : Cuius non p̃tereunter tanta tamq
benigna est humilitas intuenda: qui non solũ in carnariꝓnobis
sed& eo tempr dignatus sit in carnari : quiꝰ moxnatus censucesar¬
ad scriber&ur : atq obnr̃i lib erationem ipseseruitio subder&

Expanded text:
a est, ut in suam quisque patriam ire juberetur. Non tantum propter mysterium quod diximus, verum etiam ut Dominus alibi conceptus, alibi natus, insidiantis sibi Herodis furorem facilius evaderet. Qui si Bethleemitis parentibus nasceretur, fugam eorum subitam callidus scrutator potuisset habere susducere nossent. Cui David ipse, suo et nomine et patria, et officio, testerpretatur. Nomen quidem inde mutuans, quod et gigantem fortiter straverit, et pulcher aspectu decoraque facie fuerit; sed altiori mysterio illum de sua domo ac familia nasciturum praefigurans, qui singulariter mundi principem debellaret, speciosus forma prae filiis hominum , et ipse in Bethleem natus et intellectualium pastor ovium, hoc est simplicium rector animarum. Cujus non praetereunter tanta tamque benigna est humilitas intuenda, qui non solum incarnari pro nobis, sed et eo tempore dignatus sit incarnari, quo mox censu Caesaris ascriberetur, atque ob nostri liberationem, ipse servitio subderetur.
Abbreviated transcription (Latin):
deeius aduentu manifestae sunt locuti: uerũ ipsepater. adam.
habel & enoch. & c&eripatrum factis quiq sus eius dispensa¬
tione testimoniũ reddunt: unde dñs ipse iudeorũ duritiam
redarguens ait: sic reder &ismorsi creder&is forsitan& mh
Demeenim illescripsit: salutem ex inimicis nr̃is & demanu
omniũ quioderuntnos : Iungendumẽ a suporioreuersiculo :¬
erexit nobis idest er exit nob̵salutem exinimicis nr̃is : Cum
enim primo breuiter p̃missis s& : & orexit cornusalutis nobis
continuo quasi aꝑtius quid dixerit explanans. salutẽ in quit
ex inimicis nr̃is : & demanuomniũ quio deruntnos: Omnes aũt
quioderuntnos: uel hom ines ꝑuersos uel in mundos sp̃s signif.
dequorũ manu & interim spes aliufactisumus : & in futuro
reipsc saluandi: ad faciendã misericordiã cum patribus
nr̃is & memorarit est amentis uiscĩ: Ius iurandũ quod
iurauit ad abraham patrẽnr̃m daturũ senobis. ut sine

Expanded text:
et de ejus adventu manifeste sunt locuti, verum ipse pater Adam, et de ejus adventu manifeste sunt locuti, verum ipse pater Adam, Abel, et Enoch, et caeteri Patrum, factis quique suis ejus dispensationi testimonium reddunt. Unde Dominus ipse Judaeorum duritiam redarguens, ait: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. De me enim ille scripsit . Salutem ex inimicis nostris, et de manu omnium qui oderunt nos. Jungendum est a superiori versiculo erexit nobis, id est, erexit nobis salutem ex inimicis nostris. Cum enim primo breviter praemisisset: Et erexit cornu salutis nobis, continuo quasi apertius quid dixerit explanans: Salutem inquit ex inimicis nostris, et de manu omnium qui oderunt nos. Omnes autem qui oderunt nos, vel homines perversos, vel immundos Spiritus significat. De quorum manu et interim spe salvi facti sumus, et in futuro re ipsa salvandi. Ad faciendam misericordiam cum patribus nostris, et memorari testamenti sui. Jusjurandum quod juravit, a
Abbreviated transcription (Latin):
suã biuenit: sed quia uisitando suam fecit Cuis imile ast qđ in
pio uerbiorũ finede eadẽ plebecantatur : Aiulior ẽ fortem
quis inueni& : noqueenĩ eadẽ mulierẽ uidelic& ecclesiam fostĩ¬
dest fidẽ deuotã inuenit : sed sibi desporsando fortẽ reddidit:
quia suae fidei sublitate ꝑfecit : & erexit cornus alutis duođ
indomo dauid ꝓuerisui Cornus alutis: firmã celsitudinẽ
salutisdicit: ossas quidem omnia carne inuoluta sunt: corna
excedit carnem. &ideo cornusalutis regnũs aluatoris xp̃i uo¬
catur : quomundo sp̃italis & quaecarnis gaudia super& altitudo
puntiatur: Incuius figurã: đđ &s alomon cornuoleisunt inreg¬
migloriã consecrati: sicut locutus est peros scõrũ a scło pro¬
ph&arũ eius: Ascło inquit : quia tota u&eris instrum̃tiscrip¬
tura ꝓph&icc̃ dexp̃opreces sit: Nec solid bieremias. danihel
& esais c&eriq: tales qui& proph&ȩ specialiter appellati&

Expanded text:
suam invenit, sed quia visitando suam fecit. Cui simile est quod in suam invenit, sed quia visitando suam fecit. Cui simile est quod in Proverbiorum fine de eadem plebe cantatur: Mulierem fortem quis inveniet ? Neque enim eamdem mulierem, videlicet Ecclesiam fortem, id est, fide devotam invenit, sed sibi desponsando fortem reddidit, quia suae fidei sublimitate perfecit. Et erexit cornu salutis nobis, in domo David pueri sui. Cornu salutis firmam celsitudinem salutis dicit. Ossa siquidem omnia carne involuta sunt, cornu excedit carnem, et ideo cornu salutis regnum Salvatoris Christi vocatur, quo mundo spiritalis et quae carnis gaudia superet, altitudo nuntiatur. In cujus figuram David vel Salomon cornu olei sunt in regni gloriam consecrati. Sicut locutus est per os sanctorum, a saeculo prophetarum ejus. A saeculo, inquit, quia tota Veteris Testamenti Scripterique tales, qui et prophetae specialiter appellati,