comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quõ se haberet:. uł qualit᷑ sibi
essz: respondit Bene optime p̃r
bñ michi est. bñ sit et tibi. quia
ꝑ doctrinã et sollicitudinẽ tuam
illius ĩtiabilis gaudii illius ĩcõ¬
prehensibilis pacis dei que exu¬
perat õnẽ sensũ ꝑticipiũ merui:
pro qua adipiscenda duros nou̾i
ordinis nr̃i labores. paciẽter et
hũiliter sustinui. Et nũc iuxta
uos certificare debere. sciatis
et oĩ scrupulo dubietatis exclu¬
solcertũ teneatis : ꝙ scã et deo
placens est uita et ꝯuersacio ur̃a.
Porro merorẽ qui de nõ rliꝙͣ.¬
da posteritate p̃cordia tua nimiũ
depascitur ꝙͣtotius a te reꝑelle.
et in iubilũ et exultacionẽ spiri¬
talem euade: qm̃ adhuc dicẽt
filii sterilitatis tue ĩ auribus
tius Angustus ẽ nobis locus :
fac spaciũ ut habitare possimꝰ
nificabit dñs fac̾e̾ nobiscũ / mit¬
tens uobis ꝑsoncis młtas. int
quas erũt nobiles et litterati
uiri pliu̾mi qui ita domũ istã

Expanded text:
quomodo se haberet, vel qualiter sibi quomodo se haberet, vel qualiter sibi esset, respondit: « Bene, optime Pater, bene mihi est, bene sit et tibi, quia per doctrinam et sollicitudinem tuam illius interminabilis gaudii, illius incomprehensibilis pacis Dei, quae exsuperat omnem sensum, participium merui, pro qua adipiscenda duros novi Ordinis nostri labores patienter et humiliter sustinui. Et nunc, juxtavos certificare deberem, sciatis, et, omni scrupulo dubietatis excluso, certum teneatis quod sancta et Deo placens est vita et conversatio vestra. Porro moerorem qui de non relinquenda posteritate precordia tua nimium depascitur, quantocius a te repelle, et in jubilum et exsultationem spiritualem evade, quoniam adhuc dicent filii sterilitatis in auribus tuis: Angustus est nobis locus. Fac spatium, ut habitare possinificabit Dominus facere nobiscum, mittens nobis personas multas; inter quas erunt nobiles et litterati viri plurimi, qui ita domum istam
Abbreviated transcription (Latin):
ipẽ ĩ euãgelio sequacibus suis
ꝓpouit ingressi sumꝰ ĩ uirtute
obediẽtie tibi p̃cipio qͣti nꝰ post
obitũ tuũ tẽpore et modo. quo
eusdem dnĩ nr̃i gra decreuerit
ad nos redeas: et̾ de statu nr̃o ꝙͣ
tũ ipũs misericordia uoluerit᷑
inquit libent᷑ dñe p̃r. quod p̃cipi .
s tñ precibus tuis adiutꝰ mãda¬
tũ tuũ effectui mãcipare Ualueo
Dixit et post modicũ de cõualle
ploracionis ad mõtem gaudii:
ad mõtem eterne bt̃itudinis feli¬
citer ascendit Panci post hot
fluxerant dies et uenerabilis
abbas cũ cõuẽtu frm̃ in labore
positus. sicut moris erat pausã¬
di dederat signũ ipẽ quo paulu¬
lũ remotus ab aliis meditticioni
insistens : capucio cooꝑtꝰ caput
sedebat. Et ecce frater ille defũc¬
tus magna claritatis gloria ꝑ¬
fusus/ repente corã eo ascicit ⁊ ĩta
tũ ut magis in aere ferriꝰ ꝙͣ in
t̾ra ꝯsist̾e uide̾tur. Requisitus

Expanded text:
ipse in Evangelio sequacibus suis ipse in Evangelio sequacibus suis proponit, ingressi sumus, et in virtute obedientiae tibi praecipio quatenus post obitum tuum, tempore et modo, quo ejusdem Domini nostri gratia decreverit, ad nos redeas; et de statu nostro, quantum ipsius misericordia voluerit, inquit, libenter, domine Pater, quod praecipis, si tamen precibus tuis adjutus mandatum tuum effectui mancipare valuero. » Dixit, et post modicum de convalle plorationis ad montem gaudii, ad montem aeternae beatitudinis feliciter ascendit. Pauci post haec fluxerant dies, et venerabilis abbas, cum conventu fratrum in labore positus, sicut moris est, pausandi dederat signum, ipse quoque paululum remotus ab aliis, meditationi insistens, caputio coopertus caput sedebat: et ecce frater ille defunctus magna claritatis gloria perfusus repente coram ipso astitit, ita tamen ut magis in aere ferri quam in terra consistere videretur. Requisitus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sũpcionis Dũ itaq sicut p̃friti
sumꝰ⁊ frater ille ĩ extremis positꝰ
fiẽ uite prestolaret᷑. accedens ad
eũ abbas scũs talia locutꝰ est:
Uides carissime in ꝙͣto tedio et
defectione mẽtis uersam᷑ qr artã
et angustã uiã quã in regula nob̾
deo placeat nec ne nõ satis nobis
constat: presertĩ cũ ab omĩbus
uicnus monachis tamꝙͣͣ nouarũ
rerũ adm̃ẽtores/ et scandali scisma¬
tisq incẽtores diuidicem᷑ Suꝑ
oĩa uero meroris tedio acerbissi¬
mi iaculo tnͣffigit cor nrm pau¬
citas nr̃a qm̃ singuli cotidie mor¬
te ĩteruẽiente tollim᷑ e medio: et
sicut ualde ꝑtimesco nobiscũ ꝑit̾
hec nouiter cepta religio finẽ ac¬
cipiet qm̃ ꝑsonas industrias:. et
ad hũilitatẽ sancte pauꝑtatis
ydoneas usq ad pñs dñs asso¬
ciare nobiscũ nequaꝙͣ dignatus
ẽ: ꝑ quas huiꝰ nostre institu¬
tucionis formulã ad posteros tñs¬
mittere ualeamꝰ. Quaꝓpter in
amore, artã et angustã uiã quã

Expanded text:
sicut praefati sumus, frater ille in extremis positus finem vitae praestolaretur, accedens ad eum abbas sanctus, talia locutus est: « Vides, charissime, in quanto taedio et defectione mentis versamur, quia arctam et angustam viam, quam in Regula nobis Deo placeat, necne, non satis nobis constat; praesertim cum ab omnibus vicinis monachis tanquam novarum rerum adinventores, et scandali schismatisque incentores dijudicemur. Super omnia vero moeroris acerbissimi jaculo transfigit cor meum paucitas nostra, quoniam singuli quotidie morte interveniente tollimur e medio, et sicut valde pertimesco, nobiscum pariter haec noviter coepta religio finem accipiet, quoniam personas industrias, et ad humilitatem sanctae paupertatis idoneas, usque ad praesens Dominus associare nobiscum nequaquam dignatus est: per quas hujus nostrae institutionis formulam ad posteros transmittere valeamus. Quapropter in amore arctam et angustam viam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Ost decessũ primi sui pas¬
toris cistertiẽsis/ eccĩa ad¬
huc pauꝑ et modica con¬
uenit de elcĩone abbatis sine ꝑ¬
sonarũ acceptricione tractatum
Et mediãte grã spũs sancti. ele¬
gerũt uirũ bonũ noĩe scepha¬
nũ. nacione anglicũ: qui cũ eis
de molismo exiercit. uirũ con¬
spicue sanctitatis. om̃iq uirtu¬
tũ gratia decoratũ: heremĩ q¬
matorẽ et feruẽtissim̃ sancte
pauꝑtatis enuilatorẽ Hit bt̃s
uir in adolescentia sua exiens
de terra et cognaciõe sua: iimi¬
na scõrũ apłorũ ꝑegoinus adiit
In quo itinere non ociosis fa¬
bulis. sicut fieri solet occupa¬
batur ẜ cũ socio suo dĩnis lau¬
dibus uacans : ꝑsalteriũ ex in¬
tegro condie decanntabat Pere¬
grinacionis cũt uoto ꝑacto cũ
ab urbe rediens gallias intras¬
set. supradictũ monasteriũ¬

Expanded text:
ost decessum sui pastoris Cisterciensis Ecclesia adhuc pauper et modica convenit, de electione abbatis sine personarum acceptione tractatura. Et mediante gratia Spiritus sancti elegerunt virum bonum, nomine Stephanum, natione Anglicum, qui cum eis de Molismo exierat, virum conspicuae sanctitatis, omniumque virtutum gratia decoratum, eremi amatorem et ferventissimum sanctae paupertatis aemulatorem. Hic beatus vir in adolescentia sua exiens de terra et cognatione sua, limina sanctorum apostolorum peregrinus adiit. In quo itinere non otiosis fabulis, sicut fieri solet, occupabatur; sed cum socio suo divinis laudibus vacans, Psalterium ex integro quotidie decantabat. Peregrinationis autem voto peracto, cum ab urbe rediens Gallias intrasset, supra dictum monasteriu
Abbreviated transcription (Latin):
apłice sedis legatus. cuiꝰ bñ¬
dictione. p̃cepto. et auctoritate
tantũ bonũ stabile fudamẽtũ
aicceperat. considerãs pauꝑtri¬
tẽ seruorũ dei: et quia in loco
sterili quẽ occupauerãt prorsus
nec subsistere: Inec edificia con¬
struere possent nisi ꝑsone alicͦ
potentis liminiculo fulcirent᷑
scripsit ad illustrẽ principem
odonẽ. tũc burgũdie ducẽ. pe¬
tens et suadens: quati nꝰ pau¬
peres xpĩ zelũ glorie. et monas¬
tici ordinis habentes foueret
et manu teneret : eorũq nccĩta¬
tibus scd̾m magnificẽtiã pn̾¬
cipatus sui subueniret. Quiꝰ
peticioni et consilio dñs odo
burgũdie dux acquiescens fra¬
trũ eciã illorũ feruore. et deuo¬
ligneũ qd ipĩ in pauꝑtate sua
inceꝑant de suis impendiis
totũ consũmauit . eosq ibidẽ
in omĩbus nccãriis diu ꝓcura¬
consensu cabilonensis episcopi
ad cuiꝰ dyocesun ꝑ tinebat canoi¬
ce ĩ abbaciã surrexit / et de recessu ab-¬

Expanded text:
ae sedis legatus, cujus benedictione, praecepto et auctoritate tantum bonum stabile fundamentum acceperat, considerans paupertatem servorum Dei, et quia in loco sterili quem occupaverant, prorsus nec subsistere, nec aedificia construere possent, nisi personae alicujus potentis adminiculo fulcirentur, scripsit ad illustrem principem Odonem tunc Burgundiae ducem, petens et suadens quatenus pauperes Christi, zelum gloriae Dei et monastici Ordinis habentes, foveret et manuteneret eorumque necessitatibus secundum magnificentiam principatus sui subveniret. Cujus petitioni et consilio domnus Odo Burgundiae dux acquiescens, fratrum etiam illorum fervore deligneum, quod ipsi in paupertate sua inceperant, de suis impensis totum consummavit, eosque ibidem in omnibus necessariis diu procuraconsensu Cabilonensis episcopi, ad cujus dioecesim pertinebat, canonice in abbatiam surrexit, et de recessu ab
Abbreviated transcription (Latin):
uit in heremo tisterciensi: ꝯd
spũs sancti pluiua irrigatũ spĩ¬
ritualis pinguedĩs largissimũ
sũpsit incremẽtũ. crestens. et
proficiẽs in arborẽ grandẽ.
pulchrã et fructuoscm nimis:
ita ut diuerscrũ nacionũ ppłi
tribus et lingue. sub umbra eꝰ
requiescere/ atq de fructu ipiũs
se.saciari gratulent᷑ Licet uero¬

Expanded text:
it in eremo Cisterciensi: quod Spiritus sancti pluvia rigatum, spiritualis pinguedinis largissimum sumpsit incrementum, crescens et proficiens in arborem grandem, pulchram et fructiferam nimis, ita ut diversarum nationum populi tribus et linguae, sub umbra ejus requiescere, atque de fructu ipsius se satiari gratulentur. Caeter
Abbreviated transcription (Latin):
aprilis solẽpni die natał scĩssĩ
bñdicti: quẽ geĩata letitia tũc
telebrẽ reddiderat/ ob dm̃cã pal¬
marũ que tunc occurrerat letã¬
tibus angelis: taibescentibus de¬
monibus cisterciẽsis domꝰ ac ꝑ
hoc totius cisterciẽsis ordĩs re¬
ligio ꝑ uiros ad xpianã philo¬
sophiam penitus expeditos ex¬
ordiũ sũpsit prudenti sane cõ¬
silio: ut qui canonẽ diuini ser¬
uicii cũctũq uite sue oiomẽ se¬
cũdũ formã in regula p̃scriptã
disponere de creuerant. ꝑ hoc
in eius potissim natali. qui le¬
gem ꝑ spiritũ uiuificãtẽ/ cid
multorũ scilutẽ dederat: felici
omine inchoarẽt. Ecce sũmus
et eternus pastor qui relictis
in suꝑnis mõtibus in eterne
uiriditatis pascius becitis o¬
ubus dignacione sue gracie
descendit unã in haic latrima

Expanded text:
Aprilis, solemni die natalis sanctissimi Aprilis, solemni die natalis sanctissimi Benedicti, quem geminata laetitia tunc celebrem reddiderat, ob Dominicam Palmarum, quae in ipsum occurrerat, laetantibus angelis, tabescentibus daemonibus, Cisterciensis domus, ac per hoc totius Cisterciensis Ordinis religio per viros ad Christianam philosophiam penitus expeditos exordium sumpsit, prudenti sane consilio, ut qui canonem divini servitii cunctumque vitae suae ordinem, secundum formam in Regula praescriptam disponere decreverant, hoc in ejus potissimum natali, qui legem per Spiritum vivificantem ad multorum salutem dederat, felici omine inchoarent. Ecce summus et aeternus Pastor, qui relictis in supernis montibus, in aeternae viriditatis pascuis beatis ovibus, dignatione suae gratiae descendit, unam in
Abbreviated transcription (Latin):
nno igit᷑ ab intartione
dni millesio nonage¬
simo octauo dñs robertꝰ mo¬
lismẽsis cenobii in epatu lin¬
gonensi fundatiꝰ abbas et cũ eo
fratres quorũ deus tetigerat
corda malentes cũ dilc̃o patre
suo bñdicto pro deo laboribus
fatigari quã uite huiꝰ cõmodis
resolui / de molismo egressi sunt
atꝙͣ locũ quẽ ꝓposito suo cõgruũ
in ep̃atu cabilonẽsi situs. et pro
nẽoris spinarũq densitate tuc̃
tꝑis ciccessu homũ insolitus : a
solis habitabat᷑ feris. ⁊ld hũc
itaq locũ horroris et uaste solĩ¬
tudinis uirĩ dei uenientes. tãco
mente tonceperant. et ꝓpter quã
illuc aduenerãt. habiliorẽ/ ꝙͣto
secularibus despicabiliorẽ. et ĩac
cessibiliorẽ intelligẽtes. nemoris
at spinarũ densitate. p̃cisa ac
remota: monasceriũ ibidẽ uolũ¬
tate cabilonẽsis epĩ et consensu
illius icius ipẽ locus erat constru¬
ere ceperũt Eodẽ itaq ãno quo
p̃diximꝰ duodecimo kalendas

Expanded text:
nno igitur ab Incarnatione Domini millesimo nonagesimo octavo, dominus Robertus Molismensis coenobii in episcopatu Lingonensi fundati abbas, et cum eo fratres, quorum Deus tetigerat corda, malentes cum dilecto Patre suo Benedicto pro Deo laboribus fatigari, quam vitae hujus commodis resolvi, de Molismo egressi sunt, atque ad locum quem proposito suo congruum in episcopatu Cabilonensi situs, et pro nemoris spinarumque densitate tunc temporis accessui hominum insolitus, a solis habitabatur feris. Ad hunc itaque locum horroris et vastae solitudinis viri Dei venientes, tantom jam conceperant, et propter quam illuc advenerant habiliorem, quanto saecularibus despicabiliorem et inaccessibiliorem intelligentes, nemoris ac spinarum densitate praecisa ac remota, monasterium ibidem voluntate Cabilonensis episcopi et consensu illius, cujus ipse locus erat, construere coeperunt. Eodem itaque anno, quo praediximus, duodecimo Kalendas
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis statuẽs. signũ salutis
suꝑ eas exaltauit quatinꝰ oui¬
tuie ipũs moribũde et lãgui¬
de/que spinis cupiditatũ et
uoluptatũ tarnaliũ irretite
ꝑ siluas uiciorũ uagabant ⁊
audiẽtes uotem turturis ad caui-¬
las pietatis ĩuitantis. ueri sa¬
maritani stabulũ. u̾mo peni̾tẽ¬
cie. oleoq remissionis peccatorũ
curande intrarent ⁊ demũq sa
demptioĩs noue. reparacionis
antique. felicitatis eterne suste-¬
pit.ͥ sic in diebus istis nouissĩs
refrigescente iã caritrite. et ha¬
bũdante usq qͣq iniquitate:. oĩ¬
potens et misrricors deus, eius

Expanded text:
pietatis statuens, signum salutis super eas exaltavit, quatenus oviculae ipsius moribundae et languidae, quae spinis cupiditatum et voluptatum carnalium irretitae, per silvas vitiorum vagabantur, audientes vocem turturis ad caulas pietatis invitantis veri Samaritani stabulum, vino poenitentiae, oleoque remissionis peccatorum curandae intrarent; demumque saldemptionis novae, reparationis antiquae, felicitatis aeternae suscepit; sic in diebus istis novissimis refrigescente jam charitate et abundante usquequaque iniquitate, omnipotens et miserico
Abbreviated transcription (Latin):
tenerrima prorsusqz attenuata
carne ipiũs. cõpressionẽ et impetũ
trebro deosculãciũ. ferre nõ ualẽte
manꝰ et brachia scicrasĩ modum
pugnorũ ĩtumescerẽt: et unde ali
bñdcõnẽ sibi ꝑ uirtutẽ que de illo
exibat procurabãt ĩ ip̃e debili¬
tatus et penitus cõquassatus-
graues corꝑis molestias sustmẽt
ꝑ oĩa bñdcũs deus qui in hiis no¬
uissimis diebus in tistertiensi or¬
dine tã ꝑfcẽ religionis et cõsũma¬
te iusticie hoĩem sustitare digna¬
tus ẽ ÷ ꝑ quẽ monasticus ordo in
antiquũ satre religioĩs uigorem
refloresceret. et ecclesia dei ꝑ apłi¬

Expanded text:
tenerrima prorsusque attenuata tenerrima prorsusque attenuata carne ipsius compressionem et impetum crebro deosculantium ferre non valente, manus et brachia sacra in modum pugnorum intumescerent, et unde alii benedictionem sibi, per virtutem quae de illo exibat, procurabant, inde ipse debilitatus, et penitus conquassatus, graves corporis molestias sustineret. Per omnia benedictus Deus, qui his novissimis diebus in Cisterciensi Ordine, tam perfectae religionis et consummatae justitiae hominem suscitare dignatus est, per quem monasticus Ordo in antiquam sacrae religionis vigorem refloresceret, et Ecclesia Dei p
Abbreviated transcription (Latin):
tis orthodore fideĩ firmamẽtũ cõtu¬
lit: uerũ eciã maligloriis hereticis
confusionis et opprobrii notam
adauxit Ceterũ quis digne referre
sufficiat ꝙͣ fundatus in hũilitate
submissus in timore paiidus cir¬
cũppectione fuerit hic uir btũs in
oĩ gloria et honore quo colebatur
a ppłis tribubus et lingius. quo¬
cũq eñ negotiorũ egłiastigorũ cã
deuenire contigiss. Ut enĩ teterarũ
regionũ nacionibus triceã quica¬
tholice fidei puritate illustrabãt᷑
certe hii ip̃i gasconie ppłi quos de
faucibus putridissime hereseos pr̃
scũs uerbo p̃dicacioĩs signis et eciã
ꝓdigiis admirãdis tãꝙͣ de uentre
inferi reuocabat. ip̃m tanto feruoe¬
deuocioĩs uenerabãtur: ut cedẽs
aliqñ importũitati eorũ/ et in cache¬
dra residens seipm̃ uolũtati eorũ
exponẽt Tantaq fuit młtitudo
irruẽtiũ ppłorũ bñdcõnẽ poscẽciũ
at sacras manus deosculãtiũ. ut

Expanded text:
fidei orthodoxae firmamentum contufidei orthodoxae firmamentum contulit, verum etiam malegloriis haereticis confusionis et opprobrii notam adauxit. Caeterum quis digne referre sufficiat, quam fundatus in humilitate, submissus in timore, pavidus circumspectione fuerit hic Vir beatus, in omni gloria et honore, quo colebatur a populis, tribubus, et linguis, quocunque eum negotiorum ecclesiasticorum causa devenire contigisset? Ut enim de caeterarum regionum nationibus taceam, quae catholicae fidei puritate illustrabantur, certe hi ipsi Gasconiae populi, quos de faucibus profundissimae haereseos Pater sanctus verbo praedicationis, signis etiam et prodigiis admirandis, tanquam de ventre inferi revocabat, ipsum tanto devotionis venerabantur fervore, ut cedens aliquando importunitati eorum, et in cathedra residens, seipsum voluntati eorum exponeret. Tantaque fuit multitudo irruentium populorum benedictionem poscentium, ac sacras manus deosculantium, ut
Abbreviated transcription (Latin):
densissime tenebre q̃ oculos eius
obsederant: pigrũ et mĩnus expe-¬
ditũ reddebant. Cũq in deftiõne
mẽtis młta tristicia cõtabesceret:
subito dĩna grã inppiratus et de
meritis beatissimi uiri spẽ toto
corde concipiẽs : tircũstantibus
ait Rogo ꝑ misericordiã dei. du¬
cite me ad locũ illũ: inͥ quo hõie
dei stetisse uł sedisse tertissime sci¬
tis Qd̾ cũ beninolẽtia eorũ qui
aderãt cõtinuo cõsetutꝰ fuisset
ueniẽs ad locũ toto corpore in t̾rã
ꝓsternitur: miraq deuocione pul¬
uerẽ ipm in quo sacra uiri dei
uestigia steterãt deosculãdo: dnĩ q
misericordiã ꝑ merita serui sui e¬
nixius implorãdo Qd̾ cũ ducius
faceret : et de ip̃o pulu̾e/ fide pleniꝰ
oculos suos confricaretꝰ repente
miserãte dnõ qui sanctitatẽ faũli
sui licet absentis/ ecĩã in hac grc̃i
declarare dignatus ẽ: lumẽ oculoꝵ
recepit Quod fcm̃ nõ solũ tatholi

Expanded text:
densissimae tenebrae quae ejus oculos densissimae tenebrae quae ejus oculos obsederunt, pigrum et minus expeditum reddebant. Cumque in defectione mentis multa tristitia tabesceret, subito divina gratia inspiratus, et de meritis beatissimi Viri spem toto corde concipiens, circumstantibus ait, « Rogo per misericordiam Dei, ducite me ad locum illum, in quo hominem Dei stetisse certissime scitis. » Quod cum benevolentia eorum, qui aderant, continuo consecutus fuisset; veniens ad locum, toto corpore in terram prosternitur, mira devotione pulverem ipsum, in quo sacra Veri Dei vestigia steterant, deosculando, Dominique misericordiam per merita Servi sui enixius implorando. Quod cum diutius faceret, et de ipso pulvere fide plenus oculos suos confricaret, repente miserante Domino, qui sanctitatem Famuli sui, licet absentis, etiam in hac gratia declarare dignatus est, lumen oculorum recepit. Quod factum non solum Catholicis
Abbreviated transcription (Latin):
ũ adhuc mn eadẽ regione re¬
uerẽtissimꝰ p̃r̃ moraretur.
et tãꝙͣ ex apłis unus cirtiuret ꝑ
castella et c̃itates enãgelizãdo
et curãdo õnes lãguores. heticoꝵ
quo turpissima diliramẽta re-¬
darguẽdo. cõmĩcendo. cõfucãdo
accidit ut cecus quidã ĩ uicinia
eadẽ. cõꝑta fama uirtutũ atq
signorũ q̃ ꝑ manus hõĩs deĩ mł¬
tiplicabat᷑ ꝑ dies. spe recuperã¬
de saĩtatis aĩatus. eũdẽ dei frũ¬
lũ adire decreuit. si forte bñficio
celestis gracie. q̃ ꝑ ipm̃ miseris
mortalibus copiose tribuebatur
sibi quo cecitatis caligine deter¬
sa lumẽ dulce restitueretur. Ac¬
celerans itaq et ubinã scm̃ dei
reperire posẜ follicitus inquirẽs¬
in medio magne młtitudĩs cõsistẽ:
uerbũ q uite disseiãre Quo cũ pe¬
dibus offendẽs / et anhelus tiuirens
loca trãsmnigrauerat Qd tñ age̾t.
Siquidẽ desideriũ recipiẽde fanĩta¬
tis. cũ eũ ulterius curre̾ cõpelleret:

Expanded text:
um adhuc in eadem regione reverendissimus Pater moraretur, et tanquam ex Apostolis unus circuiret per castella et civitates evangelizando et curando omnes languores, haereticorum quoque turpissima deliramenta redarguendo, convincendo, confutando: accidit ut caecus quidam in vicinia eadem, comperta fama virtutum atque signorum, quae per manus Hominis Dei multiplicabantur per dies, spe recuperandae sanitatis animatus, eumdem Dei famulum adire decreverit, si forte beneficio coelestis gratiae, quae per ipsum miseris mortalibus copiose tribuebatur, sibi quoque caecitatis caligine detersa lumen dulce restitueretur. Accelerans itaque, et ubinam Sanctum Dei reperire posset, sollicitus inquirensin medio magnae multitudinis consistere, verbumque vitae disseminare. Quo cum pedibus offendens, et anhelus currens loca transmigraverat. Quid tamen ageret? siquidem desiderium recipiendae sanitatis cum eum ulterius currere compelleret,
Abbreviated transcription (Latin):
oĩ consilio et nuxilio destituta recor¬
duita sũ ꝙ hoc ip̃m ptc̃m meũ ꝓ quo
iustã dãpnaciõis sentẽtiã excipiebã br̃is¬
sume dei genitrici et uirgini flendo et la¬
mẽtrindo freꝙ̃ter cõfiteri solebã: et cõti
ne me misellã ĩ sũmo ncãtatis articu¬
lo constitutã derelinq̃ret. uotis magis
ac suspiriis ꝙͣ uerbis orabã Nec mo¬
ra ẽcidẽ cõsolatrix et protectio oim cid
se cõfugiẽtiũ tãꝙͣ stella matutinti et
fulgor meridianꝰ aduẽiens. t̾ruit et ĩcre¬
ꝓcuut demoẽs qͣ in illudebãt ꝙ suã ancil¬
lã ĩncidẽ p̃sũpsissẽt: iussit ꝙ ꝙͣ totius.
deponẽ p̃dã ibi dimittere eã donec a do¬
mino egrede̾tur sẽtẽtia qd inde iuberet
fieri Cũq dicto cicius paruissẽt neꝙͣ¬

Expanded text:
cordata sum, quod hoc ipsum peccatum meum, pro quo justam damnationis sententiam excipiebam, beatissimae Dei genitrici et Virgini flendo et lamentando frequenter confiteri solebam: et continne me misellam in supremo necessitatis articulo constitutam derelinqueret, votis magis atque suspiriis quam verbis orabam. Nec mora. eadem consolatrix et protectio omnium ad se confugientium, tanquam stella matutina et fulgor meridianus adveniens, terruit et increpavit daemones qui mihi illudebant, quod suam ancillulam invadere praesumpsissent: jussitque quantocius deponere praedam, ibique dimittere eam, donec a Domino egrederetur sententia, quid inde juberet fieri. Cum que dicto citius paruissent ne
Abbreviated transcription (Latin):
multo meluis cẽ dũ adhuc ungai. et in
hot torꝑe sumꝰ p̃uenire facĩ dñi ĩ con¬
fessionẽ pum ꝙͣ ĩ obstinatione nõi ꝑer¬
durates in die gencralis resurrectiois
sõpiterne cõfusionis et obprobtii nũꝙ
fĩdi cora angelis et hõib nott̃i fusti¬
nere. insuꝑ eciã horrẽde maledcõnis is¬
tulo feriri. qñ dicetur ĩpiis et ĩ cõfessis

Expanded text:
at, et in hoc corpore sumus, praevenire faciem Domini in confessione pura, quam in obstinatione nostra perdurantes, in die generalis resurrectionis sempiternae confusionis et opprobrii nunquam finiendi coram angelis et hominibus notam sustinere; insuper etiam horrendae maledictionis jaculo feriri, quando dicetur impiis et inconfessis:
Abbreviated transcription (Latin):
mitis dei cainiturti: qui me licet ĩdignã
Cũ hec illa dixisset. caput ĩ feretro me¬
cdincuuit. et signatulo sc̃e teritis se mu̾¬
nẽs spiritũ exalauit Utinã quitũꝙ
mortis et̾ne iaiculo ꝑ tmĩale ꝑcc̃n ali
quod trãffessus exẽplũ istud lege̾it uł
auidierit rd cõfessionis et peĩtẽtie salu¬
trre remediũ ainimetur ⁊ scies ꝓculdu¬
bio nẽmẽ a dño ueniã cõsecuturũ: qui
uitario ipñis hoc ẽ plcte uł sacerdoti su¬
o hũlicricõtẽpserit O si quis absꝙ
fũdamẽto cẽfessionis uirtutũ oꝑti suꝑt
ĩans p̃sũpcionis edificare tẽptauent
uł de confessione que in extremis fit
seu maiore clementia tale aliꝙͣ quali
nũt retulimꝰ de se sõpnicuerit: noue:¬
rit spuiai quãto alcius absq alis cõ fessi¬
onis uolauerit. tanto riuni eius gra¬
uior eris ͥ et quia cõfessio ĩ extremis
tanto difficilius cõtedit᷑ ꝙͣto suꝑbuis
de et p̃sũtur: singulcua quos pruulegia

Expanded text:
mini canitura, qui me, licet indignam, » Cum haec illa dixisset, caput in feretro reclinavit: et signaculo sanctae crucis se muniens, spiritum exhalavit. Utinam quicunque motransfossus exemplum istud legerit vel audierit, ad confessionis et poenitentiae salutare remedium animetur, sciens procul dubio neminem a Domino veniam consecuturum, qui vicario ipsius, hoc est praelato vel sacerdoti suo, humiliari contempserit! Quod si quis absque fundamento confessionis, virtutum opera super inane praesumptionis aedificare tentaverit, vel de confessione quae in extremis fit, seu majore dementia tale aliquid, quale nunc retulimus, de se somniaverit, noverit, quia quanto altius absque alis confessionis volaverit, tanto ruina ejus gravior erit, et quia confessio in extremis tanto difficilius conceditur, quanto superbius de ea praesumitur: singularia quoque privilegia
Abbreviated transcription (Latin):
liter enaporãte. ita oculi mei obnubila¬
bantur et cõtenebrabãtur: ut radios
ueri et etĩu liũs quod ꝑ elemosinas et
bona oꝑa cõquiritur. nullomõ cõspitẽ
ualere᷑ Heu tũc lic tarde nimis intel¬
ti et obdurati cordis mei ͥ tũc ꝙͣ sit ꝑ¬
niciosũ miseris mortalib dnĩ et crea¬
toris sui p̃ceptis nõ obedire : nõ solũ

Expanded text:
liter evaporante, ita oculi mei obnubilaliter evaporante, ita oculi mei obnubilabantur et contenebrabantur, ut radios veri et aeterni luminis, quod per eleemosynas et bona opera conquiritur, nullo modo respicere valerem. Heu! tunc, licet tarde nimis, intelti et obqurati cordis mei; tunc quam sit perniciosum miseris mortalibus Domini et Creatoris sui praeceptis non obedire, non sol
Abbreviated transcription (Latin):
ĩutilia in reodebã Uerũtamc̃ eũdẽ
lapsũ meũ solebã singulis fere dieb
btĩssime dei genitrici marie corã al-
tari uł ymagine seu ubicũq poterãipeĩtẽa
lugẽdo et flendo confiteri: et ipiũs
misericordiã miserabili q̃rimonia
ĩplorare. ne me pro hoc ꝓcco meo pa¬
teretur etne dãpnaciõis sentẽciã sub¬
ire Postꝙͣ aũt mortis debitũ solui÷
ꝓtinꝰ a malignus spiritib undiq
uallata crudeliter rapiebar ĩꝑelle-¬
bar discutiebar: et cũ amcirissima
exprobratione pccĩ mei tid inferni suꝑ¬
plicia dc̃pnãda detirihebar Recordabar
interea elemosinarũ quas fecerã. ieui¬
niorũ uigiliarũ et oracionũ ceterorũq
bonorũ oꝑm in quib multo tꝑe suda
rea gehẽnalib tormẽtis u absq ulla mi-¬
scratioẽ destinarer Querebã lucẽ oꝑi
meorũ  et cõtinuo pestifero thabo ĩtõ¬
fessi pcã mei de ymo consciẽ mee tribi¬

Expanded text:
inutilia mihi reddebam. Verumtamen hunc inutilia mihi reddebam. Verumtamen hunc lapsum meum solebam singulis fere diebus beatissimae Dei genitrici Mariae, coram ipsius altari vel imagine, seu ubicunque poteram, poenitendo, lugendo, et flendo confiteri, et ipsius misericordiam miserabili querimonia implorare, ne me pro hoc peccato meo pateretur aeternae damnationis sententiam subire. Postquam autem mortis debitum solvi, protinus a malignis spiritibus undique vallata crudeliter rapiebar, impellebar, discutiebar, et cum amarissima exprobratione peccati mei ad inferni supplicia damnanda trahebar. Recordabar interea eleemosynarum quas faceram, jejuniorum, vigiliarum, orationum, caeterorumque bonorum operum, in quibrea gehennalibus tormentis absque ulla miseratione destinarer. Quaerebam lucem operum meorum, et continuo pestifero tabo inconfessi peccati mei de imo conscientiae meae terribi
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a mulier ĩestĩabilis grẽ dei ĩ sefte
testis et ãnũciatrix effecta rei geste
ordinẽ cũctis exposuit: et qualit᷑ per
ĩteruẽtionẽ piissime dei genitricis.
et uirginis marie liberata fuisset hoc
mõ dicens . Ego miserabilis peccatrix
dũ in hac uita cũ hoĩb cõuersarer ꝓp¬
ter bona oꝑa que faciebã et religiosã
cõuersacionẽ quã pretendebũ uidebar¬
quidẽ corã oculis hoũm stare. s corã ocu¬
lis oĩpotentis dei in ruina mortis in¬
cebũ: cuiꝰ mãdati p̃uaricatrix ẽẽ ĩpia
temeritate nõ ꝑtimui Cõstituit enĩ
dñs ĩ scã eccłia sua: nẽiẽ absq con¬
fessione posse salucari Ego aũt mise¬
ra licet de ceteris pcr̃s meis purũ
frequẽter cõfessionẽ fricerẽ ÷ tamẽ qd̃¬
dũ graiue pcc̃m qd̃ in sidolescẽtia meci
cõmisi p̃ nimia uerecũdia nulli ũꝙͣ
hoim ausa fui confiteri: ꝓpterea dĩa
oꝑa bona q̃ faciebã infructuosa et

Expanded text:
ipsa mulier inaestimabilis gratiae Dei in se factae ipsa mulier inaestimabilis gratiae Dei in se factae testis et annuntiatrix effecta, rei gestae ordinem cunctis exposuit, et qualiter per interventionem piissimae Dei genitricis et Virginis Mariae liberata fuisset, hoc modo dicens: « Ego miserabilis peccatrix cum in hac vita cum hominibus conversarer, propter bona opera quae faciebamt et religiosam conversationem quam praetendebam, videbar coram oculis hominum stare, sed coram oculis omnipotentis Dei in ruina mortis jacebam; cujus mandati praevaricatrix esse impia temeritate non pertimui. Constituit enim Dominus in sancta Ecclesia sua, neminem absque confessione posse salvari. Ego autem misera, licet de caeteris peccatis meis puram frequenter confessionem facerem, tamen quoddam grave peccatum quod in adolescentia mea commisi, prae nimia verecundia nulli unquam hominum ausa fui confiteri: propterea omnia bona opera quae faciebam infructuosa et
Abbreviated transcription (Latin):
confitẽtur. nichil cib ea potuit extor¬
quere: nisi quod prb̾r solebat audire
Etm̃ ẽ aũt ut ĩfirmata et mĩme confes¬
sa moreretur. Cũq diucius mortuci
iatusset: tardãte filia eius q̃ de alio
remotiori uico ad materni corꝑis ex¬
equias uocabatur: dilata ẽ interĩ se¬
pultura ¶due cũ tãdẽ tõcito gindu ad.¬
ueniẽs magnis eiulatib fleret et dẽs
qui aderãt aid lamẽta cõuerteret ͥ re
ꝓpriũ copus cũa post triste mortis di¬
uorciũ fã ẽ dulce spũs et carnis con¬
sorciũ. Tũc quasi de graui sõpno eui¬
gilasset: flenti et lamẽtãti filic sic lo¬
ut surgere queã Solutis itaq cũ oĩ ue¬
lotitate ligumẽtis: erecto capite feĩa
resedit Tũc illa iubẽte sacerdos ꝓperã¬
ter asciscitur : et secedẽtib cũctis cõta¬
giũ uenenosũ protinꝰ ꝑ cõfessionẽ e¬
mittitur atq diluitur Postea uero
cõfluẽtib ppłis ad nuraculũ ĩtuẽdũ

Expanded text:
confiteretur, nihil ab ea potuit extorconfiteretur, nihil ab ea potuit extorquere, nisi quod presbyter solebat audire. Factum est autem ut infirmata et minime confessa moreretur. Cumque diutius mortua jacuisset, tardante filia ejus, quae de alio remotiori vico ad materni corporis exsequias vocabatur, dilata est interim sepultura. Quae cum tandem concito gradu adveniens magnis ejulatibus fieret et omnes qui aderant ad lamenta converteret, repeproprium corpus anima, post triste divortium factum est dulce spiritus et carnis consortium. Tunc quasi de gravi somno evigilasset, flenti et lamentanti filiae sic lout surgere queam. » Solutis itaque cum omni velocitate ligamentis, erecto capite femina resedit. Tunc illa jubente sacerdos properanter asciscitur, et secedentibus cunctis contagium veternosum protinus per confessionem emittitur ac diluitur. Postea vero confluentibus populis ad miraculum intuendum,
Abbreviated transcription (Latin):
pro nimiai uerctũdia cofiteri uolebat
Euociẽs tamẽ presbitero suo cõfitebat᷑.
palliatã de isto criũe mẽcionẽ faciebat.
ita confessionẽ suã cõcdudẽs De dĩb pec¬
tatis mers que mõ protuli et nõ protu q̃¬
li culpabilẽ me conficeor corã deo et
uobis Eũq hũc in fiuẽ cõfessionis ue¬
luti sigillatũ sermonẽ emitteret: trai¬
hebat ex ymo cordis longa suspicia
et tota protinꝰ ĩ lac̾iis soluebatur
Hoc igitur ꝑ ãnes plu̾mos frequẽter
citq uniformiter actitãte : sacerdos
ut erat prudẽs et sollicitꝰ aduertit
aliꝙ̃ pestiferũ latere in corde ipĩus:
uñ etiã tẽptabat multis argumẽtis
idipm̃ aib ea ꝑ cõfessionẽ elitere S
dũ nichil hac sollicitudĩe ꝓficẽt ͥ mo¬
nuit eã uicini moͣsterii calacẽsis sup
meoratũ adire priorẽ: et ei tãꝙͣ uuy
Porro sacerdos eũdẽ priorẽ suꝑ huiꝰ¬
moĩ uerbo secretius ꝑ̃miũre curaiuet̾it.
Cũ ergo uenisset ad eũ mulier:ͥ et ipsi

Expanded text:
ia confiteri volebat. Quoties tamen presbytero suo confitebatur, palliatam de isto crimine mentionem faciebat, ita confessionem suam concludens: « De omnibus peccatis meis, quae modo protuli, et quae non protuli, culpabilem me fateor coram Deo et vobis. » Cumque hunc finem et confessionis veluti sigillatum sermonem emitteret, trahebat ex imo cordis longa suspiria, et tota protinus in lacrymas solvebatur. Hoc igitur per annos plurimos frequenter ac uniformiter actitante, sacerdos, ut erat prudens et sollicitus, advertit aliquid pestiferum latere in corde ipsius: unde etiam tentabat multis argumentis idipsum ab ea per confessionem elicere. Sed dum nihil hac sollicitudine proficeret, monuit eam vicini monasterii Calacensis supra memoratum adire priorem, et ei tanquam viPorro sacerdos eumdem priorem super hujusmodi verbo secretius praemunire curaverat. Cum ergo venisset ad eum mulier, et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
gulas ĩ mediũ proferũt ac ĩ unũ locũ
cõponũt sintillis creberrimis undiq
quasi de clibano ardẽte mitãtib Nec
tessauit exiciale prodigiũ. quousq
uicini abbates ĩ testioniũ tã tremẽdi
iudicii dei acciti sũt Nõ sic hũilis io¬
hc̃ies nõ sic: qui ĩpropeniũ hũilitatiᷤᷤ

Expanded text:
gulas in medium proferunt, ac in unum locum gulas in medium proferunt, ac in unum locum componunt, scintillis creberrimis undique, quasi de clibano ardente, micantibus. Nec cessavit exitiale prodigium, quousque vicini abbates in testimonium tam tremendi judicii Dei asciti sunt. Non sic humilis Joannes, non sic; qui improperi
Abbreviated transcription (Latin):
cippetẽda huiꝰ sãcti uiri uilitas et abies¬
tio sui. ĩ hiũlitate ueraͥ qmͣ arrogñtiã
illius abbatis ĩ p̃sũpciõe pessima. de
dinis. reges pãnis qui de lana t̾re illuꝰ
fiebãt neqͣqm̃ uti dignabat᷑: s p̃ciosos
de flandria pãnos quib lenociniis uo¬
luptatis et ucũtatis satisfriet᷑ posset ã¬
nuatĩ cõꝑari sibi faciebat Qruo defũc¬
to cũ monachi uestunẽta eius ĩt se ꝑti¬
rentur prior domꝰ unã de tũicis eius
sibi retinuit: et quã eciã cũ quadã solẽp¬
ni nocte quasi pro reuerẽtia diei festi ĩ¬
dueret ÷ tñꝙͣ si ardẽtib laminis cruidẽ¬
tis eris ureretur tribilit exclamauit :
et detestabilẽ uestẽ lõguis a se proietit.
Que proiecta uelut cãdẽs ferrũ sintil¬
las ex se enuttere uisa ẽ Artoniti scupo¬
re miraculi ceteĩ q̃ de anathemate illo
aliꝙͣ inpuerãt: cũ oĩ uelocitate ꝑtes sĩ¬

Expanded text:
appetenda hujus sancti viri vilitas et abjecappetenda hujus sancti viri vilitas et abjectio sui in humilitate vera, quam arrogantia illius abbatis in praesumptione pessima: de dinis regens, pannis qui de lana terrae illius fiebant, nequaquam uti dignabatur, sed pretiosos de Flandria pannos, quibus lenociniis voluptatis et vanitatis satisfacere posset, annuatim sibi comparari faciebat! Quo defuncto, cum monachi vestimenta ejus inter se partirentur, prior domus unam de tunicis ejus sibi retinuit: quam etiam cum quadam solemni nocte, quasi pro reverentia diei festi indueret, tanquam si ardentibus laminis candentis aeris ureretur, terribiliter exclamavit, et detestabilem vestem longius a se projecit. Quae projecta, velut candens ferrum scintillas ex se emittere visa est. Attoniti stupore miraculi caeteri, qui de anathemate illo aliquid rapuerant, cum omni velocitate partes sin
Abbreviated transcription (Latin):
nũ et aduenã se eẽ suꝑ tr̃ã nec haberi
hic manẽtẽ ciuitatẽ ẜ futurã ĩquirere
renũscẽtur : de substãcia mũdi ꝙͣtũ miꝰ
poterat nccipiebat. sobrietatis et ꝑtimo¬
nie decore corpus suũ castigãs: qm̃ uirtus
cũe ĩ carnis maceraciõe ꝑficit᷑ In uestitu
quo eandẽ modestĩã et hũilitatẽ serua¬
batͥ grossos ueteres et cõsutos pãnos sꝑ
appetẽs et cõplectẽs: p̃ciosos uero molles
et subtiles quasi quãdã pestẽ fugiẽs Nã
ut de tetei̾s tacec̃i ÷ ip̃m capitale lecti
sui ĩ quo post nocturnas uigilias et di¬
urnos labores fessũ caput reclincie̾ tõ¬
sueuerat nd paciebatur qualescũ plu¬
mas habere : s feno et paleis illud far-¬
tiẽs sic cubabat᷑÷ haut suidꝰ auditor
sentẽtie q̃ ĩ uitaspatrũ legitur. s amł¬
tis quasi dura declinat᷑: qm̃ aibhoĩa¬
bilis oĩs corꝑcilis requies Sbt̃a et poti

Expanded text:
num et advenam se esse super terram, nec habere num et advenam se esse super terram, nec habere hic manentem civitatem, sed futuram inquirere reminisceretur, de substantia mundi, quantum minus poterat, accipiebat; sobrietatis et parcimoniae decore corpus suum castificans, quoniam virtus animae in carnis maceratione perficitur. In vestitu quoque eamdem modestiam et humilitatem servabat, grossos, veteres, et consutos pannos semper appetens et amplectens, pretiosos vero, molles, et subtiles, quasi quamdam pestem fugiens. Nam, ut de caeteris taceam, ipsum capitale lecti sui, in quo post nocturnas vigilias et diurnos labores fessum caput reclinare consueverat, non patiebatur qualescunque plumas habere, sed feno et paleis illud farciens sic cubabat, haud surdus auditor sententiae, quae in Vita Patrum legitur, sed a multis quasi dura declinatur, quoniam abominabilis omnis corporalis requies. O beata, et potius
Abbreviated transcription (Latin):
mro dep̃hendebat. qm senera ĩuectione
negligẽtiã sisã redarguebat: Ut cũt
ꝑpetiutatẽ uigiliairũ quasi cõmoĩtorio
quodã pulsatus illibatã seruare ualẽt
lignũ quoddã ĩ suꝑiori ꝑte stalli ĩ quo
stabat ĩgeĩosa cõpositiõne sit aptanẽat :
ut si qñ prolixitate uigiliarũ ꝑthesus
dermitare cepisset nutãtis cripitis ĩtli¬
nacione malleolus reꝑtutiẽs exciꝑet:
et tid uigilãdũ repẽtino utu suo sollui¬
ciorẽ redderet Porro ad opus manuiũ
cũ forte alias exoctupatus eẽt frequẽt
ibat. hout segnẽ se et ĩ hoc exceratio de¬
mõstrãs: et pusillaimos nõ tã uote ꝙ̃
ȩxemplo ad tolerãtiã labotis exhoctans
Precipue uero setaciõĩs et messionis tꝑe qñ
btĩ illi clareuallenses martires uelut ĩ frix¬
orio tota die frigũtur adeo tenatit᷑ labori
instabat ut õnes ꝑit negligẽtias alioꝵ
tꝑm illis laboriosis dieb cotidiano su¬
dore se diluere reputaret. Ut uero ꝑ egri¬

Expanded text:
raro deprehendebat, quam severa invectione negligentiam suam redarguebat? Ut autem perpetuitatem vigiliarum quasi commonitorio quodam pulsatus illibatam servare valeret, lignum quoddam in superiori parte stalli in quo stabat, ingeniosa compositione sic aptaverat, ut, si quando prolixitate vigiliarum pertaesus dormitare coepisset, nutantis capitis inclinationem malleolus repercutiens exciperet, et ad vigilandum repentino ictu suo sollicitiorem redderet. Porro ad opus manuum cum forte alias exoccupatus esset, frequenter erat haud segnem se et in hoc exercitio demonstrans, et pusillanimes, non tam voce quam exemplo, ad tolerantiam laboris exhortans. Praecipue vero secationis et messionis tempore, quando beati illi Clarae-Vallenses martyres velut in frixorio tota die friguntur, adeo tenaciter labori instabat, ut omnes pariter negligentias aliorum temporum illis laboriosis diebus quotidiano sudore se diluere reputaret. Ut vero peregri
Abbreviated transcription (Latin):
tet ut aĩa hec ꝓprio corpori redditti. quod
inaile deliquit. et peius apud se retinuit
hũiliter penitendo cõfiteatur: sttitiq re¬
ductii debito tandẽ ordĩe misericordicum
tonsequatur. Mox itaq dño ĩperunte
et pissuna dnci nr̃a sollicite ꝓturtite:
missus ẽ ad me ãĩgelus bonus: q̃ mede
oĩ expectatione malignorũ spirituũ eti¬
piens ꝓprio corpori sicut cernitis restib¬

Expanded text:
cet ut anima haec proprio corpori reddita, quod male deliquit, et pejus apud se retinuit, humiliter poenitendo confiteatur, statimque reducta, debito tandem ordine misericordiam consequatur. Mox itaque Domino imperante, et piissima domina nostra sollicite procurante, missus est ad me angelus bonus, qui me de omni exspectatione malignorum spirituum eripiens, proprio corpori, ut cernitis, resti
Abbreviated transcription (Latin):
uit et ait Obsetro pietatẽ tuã dñe fili
ne tradas bestiis tuc̃m illã: q̃ suã terĩres¬
fionẽ torã ymagine mea tociẽs deplorauit.
Qui respõdit dñs Nosti dilcã mater: tysi
ne confessione sciluati nõ p̃t. At illa dñe¬

Expanded text:
vit et ait: Obsecro pietatem tuam, Domine, Fili, ne tradas bestiis animam illam, quae suam transgressionem coram imagine mea toties deploravit. Cui respondit Dominus: Nosti, dilecta mater, quod sine confessione salvari non potest? At illa: D
Abbreviated transcription (Latin):
Qnͣta constãcia mẽtis uenẽabił por
iohãnes uoluptates carnis calta¬
moĩ sc̃e religionis piisq labo̾i̾s
extertiis tãta ĩ erat ei cõstãcia mẽtis et
lõgrũmitas paciẽcie ut lic ĩ cotidiano
agone desudaret: nõ facile tamẽ re¬
frigeriũ qualiscũ tꝑalis cõsolaciõis
sibi subriꝑe patercturͥ nũꝙͣ nisi extͦ¬
ma ncc̃ĩtate urgẽte uigilias frm dese¬
rere : seu ĩfirmitoriũ intrãe cõsentiret.
Accidit aũt quadã uite dũ sacris uigi¬
liis ĩteresset ÷ ut corꝑoli molestia tact
infirmaretur: nec ualeret ꝑsalmodie
odais strẽnuitate qua solebat explere.
Cũ magis ac magis malũ intra se gͣs¬
sari et ꝑ uitalici diffusũ serꝑe sentiret᷑
lic młtũ a cogitacionib suis urgeret
ut de choro exiret ꝑstitit: tamẽ tristib
quidẽ et reputãs ne forte eiusdẽ ĩiali¬
tudinis ĩequalitate p̃ssus ĩfirmitori¬

Expanded text:
nta constantia men is venerabilis prior Joannes voluptates carnis calcamodi sanctae religionis piique laboris exercitiis tanta inerat ei constantia mentis et longanimitas patientiae, ut licet in quotidiano agone desudaret, non facile tamen refrigerium qualiscunque temporalis consolationis sibi subripere pateretur, nunquam, nisi extrema necessitate urgente, vigilias fratrum deserere, seu infirmitorium introire, consentiret. Accidit autem quadam vice, dum sacris vigiliis interesset, ut corporali molestia tactus infirmaretur, nec valeret psalmodiae odas strenuitate qua solebat explere. Cumque magis ac magis malum intra se grassari, et per vitalia diffusum serpere sentiret, licet multum a cogitationibus suis urgeretur, ut de choro exiret, perstitit tamen, tristis quidem, et reputans ne forte ejusdem invaletudinis inaequalitate pressus, infirmitori
Abbreviated transcription (Latin):
tri alcitritate spũs et pacĩa corporalis
exertitii ꝑtem hant sollicitudĩs õmĩstra¬
uit ⁊ ut quasi signatulũ uideret᷑ posu
uii ꝓponit dicens quici ꝙ̃tũ plus platꝰ
ẽ reteris : tãto eũ sollicitiꝰ oport seruae
p̃cepta regule Enit ergo ĩ erequẽdis di¬
uinis prõptus et alcicer nimis. nõ noc¬
tib nõ dieb requiescẽs p̃cipue uero
dulcedini p̾salmodie q̃ in satro illocõ¬
uẽtu młta morositate et uotis intẽci¬
sollicitudiẽ insistebat. ita ut stupori
et ãmitricioi poss quidẽ ẽẽ omĩb: pau¬
tis uero ymitaciõi Dederat aũt ei dñs
ad epus pietatis cõgruũ satis ĩstrume¬
tũ uocẽ scilis grossã et ualidã quã
etiã in seruicio largitoris felicit᷑ expẽ¬
dere curciuit  scĩes nimirũ fluẽta gr̃a¬
rũ ꝓprio fonti sine frcude eẽ restituẽda:
ut uberius iterũ fluerẽt. Stabat aũt in
medio inuẽcularũ t̾ipanistriarũ sicut

Expanded text:
ta alacritate spiritus et patientia corporalis ta alacritate spiritus et patientia corporalis exercitii partem hanc sollicitudinis administravit, ut quasi signaculum videretur posurii proponit, dicens quia quanto plus praelatus est caeteris, tanto eum sollicitius oportet servare praecepta Regulae. Erat ergo in exsequendis divinis promptus et alacer nimis, non noctibus, non diebus requiescens. Praecipue vero dulcedini psalmodiae, quae in sacro illo conventu multa morositate et vocis intentisollicitudine insistebat, ita ut stupori et admirationi posset quidem esse omnibus, paucis vero imitationi. Dederat autem ei Dominus ad opus pietatis congruum satis instrumentum, vocem scilicet grossam et validam, quam etiam in servitio largitoris feliciter expendere curavit, sciens nimirum fluenta gratiarum proprio fonti sine fraude esse restituenda, ut uberius iterum flueren.. Stabat ergo in medio juvencularum tympanistriarum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Portunũ fore existimo uirũ uirtutiᷤᷤ¬
dultis uidelic mẽorie iohãnẽ quõ¬
dã priorẽ clareuallis. quẽ conditio tulit
ad edifitacionẽ posterorũ stili officio re-¬
uotare. qui de calore domꝰ prĩs reccb
qdͣ nomẽ ascendẽs int̾pretatur idest de
feruore celestis discipline. quã sc̃us prit
bnardus tradidit incẽtiuũ sumẽs astẽ¬
siones in corde suo disposuit: et tantri cõstt̃i¬
cia indeclinaibilis intẽtionis limitẽ pr̃ne
traditionis obseruauit ut uinũ carna¬
lis uoluptatis seu põpe seculais tãqͣm
uirus mortiferũ ꝑhorrescenb. sumẽ illud
penitus nõ acquiesceret Exigit autẽ
hoc a nobis nri huiꝰ tꝑis plane mise¬
rabilis ĩ õpici: ĩ quo tepiditas et negli¬
gẽtia us adeo ĩualuereͥ ut hodie feruẽ¬
tissimꝰ sibi quisq uideatur: si nõ usq¬
quaq tepidus et remissus ĩueniatur
Hic itaq strẽnuus uir prioratꝰ officio
ĩ claraualle ꝑ plures ãnos fũctus tã¬

Expanded text:
fore existimo, virum virtutisdulcis videlicet memoriae Joannem quondam priorem Claraevallis, quem conditio tulit, ad aedificationem posterorum styli officio revocare, qui de calore domus Rechab, quod nomen ascendens interpretatur, id est de fervore coelestis disciplinae, quam sanctus Pater Bernardus tradidit, incentivum sumens, ascensiones in corde suo disposuit; et tanta constantia indeclinabilis intentionis limitem paternae traditionis observavit, ut vinum carnalis voluptatis seu pompae saecularis, tanquam virus pestiferum perhorrescens, sumere illud penitus non acquiesceret. Exigit autem hoc a nobis nostri hujus temporis plane miserabilis inopia: in quo tepiditas et negligentia usque adeo invaluere, ut hodie ferventissimus sibi quisque videatur, si non usquequaque tepidus et remissus inveniatur. Hic itaque strenuus vir prioratus officio in Claravalle per plures annos functus, tan
Abbreviated transcription (Latin):
ignorãciã et obliuionẽ discus¬
sit et eũ ad salutare remediũ
confessionis attraxit: nũc oñdere libet
qnͣte dãpnationis rei sũt qui tremẽdi
iudicii ĩmeores pctã grauia q̃ cõmisert¬

Expanded text:
ignorantiam et oblivionem discussit, et eum ad salutare remedium confessionis attraxit, nunc ostendere libet quantae damnationis rei sint, qui tremendi judicii Dei immemores, peccata gravia, quae commiser
Abbreviated transcription (Latin):
obitũ ꝑ confessionẽ deletũ nõ fuerit ⁊ post
mortẽ in solubile ꝑmanebit Euigilans
itriq frater reduxit cid mẽtẽ illud graue
delictũ quod cm̃ s̃nos duodecĩ ꝑpetrarat:
s ab ipiũs mẽoria letali obliuione fim¬
ditus abolitũ ercit. A Accelerauit igitur
confitendo et satiffaciẽdo liberari ⁊ et
gnãs agens deo maĩfeste cognouit quia
nõ frustra scõrũ suffragia expetũtur:
nec ꝑuipendẽdũ ẽẽ confessionis sacra¬
mẽtũ sine quo eciã tales ignorãtie ta¬

Expanded text:
obitum per confessionem deletum non fuerit, post mortem insolubile permanebit. » Evigilans 346 itaque frater, reduxit ad mentem illud grave delictum quod ante duodecim annos perpetrarat, sed ab ipsius memoria letali oblivione funditus abolitum erat. Acceleravit igitur confitendo et satisfaciendo liberari, et gratias agens Deo, manifeste cognovit quia non frustra sanctorum suffragia expetuntur, nec parvipendendum est confessionis sacramentum, sine quo etiam tales ignorantiae ta
Abbreviated transcription (Latin):
solẽt significare aut uerbo dicere. qͣd
uel quãtũ ẽ: nec attendũt qd scriptũ
Quos tamẽ oĩpotẽs deus nõ cõtinuo
punit  nõ qr nũc ĩ hoc tꝑenõ sut ndc̃a
giane delictũ absq licentia q̃ippiã
lauare uł aliud sine nutu senioris facẽ
sicut eo tꝑe quo talia uoluit deꝰ ad exem¬
plũ posteriorũ districte ferire : ẜ quia
pius et misericors ẽ. et ipã benignissiã
paciã sua nos ad cõfessioĩs et peĩtẽcie
remedia prouocare dignatur. Eete¬

Expanded text:
solent significare, aut verbo dicere, quid, solent significare, aut verbo dicere, quid, vel quantum est? Nec attendunt quod scriptum . Quos tamen omnipotens Deus non continuo punit, non quia nunc in hoc tempore non sit adeo grave delictum absque licentia quidpiam lavare, vel aliud sine nutu senioris facere, sicut eo tempore, quo talia voluit Deus ad exemplum posterorum districte ferire, sed quia pius et misericors est, et ipsa benignissima patientia sua nos ad confessionis et poenitentiae remedia provocare dignatur. Caete