comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
asxc Pictoris instrum̃tolegato. cere.
colores. similiaq eoꝵ logato cedut̃. Itẽ
pẽniculi. ⁊ cau̾toria. ⁊ ꝯdirie instrim̃to
instr̾o ꝯtinĩ. balneario. quomͦ instro
fundi saltuiarios. ⁊ topiari os⁊ instroͥ
caupone itstitores: cũ bainee sine
balneatorib ufũ suũ p̃b̾e ñ pꝰsit̃.
inspici. ut ecce pistorio inst̾o legato.
ĩ ip̃i pistores ineẽ uid̾i possut. si pãt.
f. pistriuũ exercint. Nã plimimũ iñt¬
ẽ. instnum̃tũ ꝑistorib anpistrimim

Expanded text:
 pictoris instrumento legato cerae colores similiaque horum legato cedunt, item peniculi et cauteria et conchae. Instrumento instrumento contineri balneario, quomodo instrumento fundi saltuarium et topiarios, et instrumento cauponio institorem, cum balneae sine balneatoribus usum suum praebere non possint.inspici. ut ecce pistorio instrumento legato ita ipsi pistores inesse videri possunt, si pater familias pistrinum exercuit: nam plurimum interest, instrumentum pistoribus an pist
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sẽꝑ iiiuisib huiꝰ pꝰsessioĩs habuerat.
ano ita ꝯnicxit: ut subuna fundi ap¬
pellaticẽ habẽat᷑. ea qͦ deb̾i. Instructiᷤ
domib legatis gralutꝰ argento in au¬
ro textus. morus titie tp̃r indomib
ñ ẽ reꝑtus. s inhorreo tãtisꝑ ꝯditus.
quero. an hisqͦ prãndꝰ sit. sesi indomo¬

Expanded text:
er in usibus huius possessionis habuerat, ano ita coniunxisset, uti sub una fundi appellatione haberentur, ea quoque deberi. Instructis domibus legatis crabattus argento inaurato tectus mortis Titiae tempore in domibus non est repertus, sed in horreis tantisper conditus: quaero, an is
Abbreviated transcription (Latin):
Rx. ñ uidĩ cehis reliquis eẽ cogitatũ.
¶Idẽ quesiit inauctore iegito. an uxõ
⁊ filia legato ced at̃: cũ auctor ñ in p̃¬
cedat᷑. Idẽ q̃siit. cũ test̾or facto testo̾.
inpunicia sit ꝓfectus: an ea mãci¬
pia q̃ pꝰ ꝓfectiom̃ eiꝰ. aut mortẽ. sĩ
cuiꝰ ꝗͣ auctoritate. spõte sua. adparẽ¬
tes: ⁊ notos sibi hoĩes. infũdos iega¬

Expanded text:
ri de his reliquis esse cogitatum. Idem quaesiit in actore legato, an uxor et filia legato cedant, cum actor non in prcedant. Idem quaesiit, cum testator facto testamento in provinciam sit profectus, an ea mancipia, quae post profectionem eius aut mortem sine cuiusquam auctoritate sponte sua ad parentes et notos sibi homines in fundos lega
Abbreviated transcription (Latin):
Si magro uenertices fit. puto uena¬
instruũto. exemplo. ⁊ apnĩ ꝯtim ait
sab̾. ⁊ tassiꝰ putͥauer̃. Siquis eodem
instrim̃to. implurimis agͥsutat᷑ cuꝰ
tror. siquid̾e̾ appareat uolũtas patͥs
f. cui pꝑtiꝰ agro destinauĩt.eiꝰ instru¬

Expanded text:
 agro uenationes sint, puto uenainstrumento exemplo apium contineri Sabinus et Cassius putauerunt. Si quis eodem instrumento in plurimis agris utatur, tror, si quidem apparet uoluntas patris familiae, cui potius agro destinauer
Abbreviated transcription (Latin):
dmta. s m̃cede ut ext̾nei coloni solr̃.
fũd̾ coluisset ñ deb̾i. ¶ Gaio seio alũp¬
no mõ. finidos meas illũ ⁊ illũ. itaut
nistructi fũt.⁊ domũ suꝑiorẽ dari
uolo. quesitũ ẽ: an⁊̾ domũ instructã

Expanded text:
a, sed mercede, ut extranei coloni solent, fundum coluisset, non deberi. "Gaio Seio alumno meo fundos meos illum et illum, ita ut instructi sunt, et domum superiorem dari volo": quaesitum e
Abbreviated transcription (Latin):
R̾ põꝵ ait. patrẽ m̾catorẽ. acfe¬
neratorẽ. quiduos filios. totid̾eq¬
filias hr̃s instituerat. italegass.¬
fiuis marib domũ mã instrut¬
tã do. lego. daq iubeo: m̾ces

Expanded text:
onsorum ait patrem mercatorem ac faeneratorem, qui duos filios totidefilias heredes instituerat, ita legassliis maribus domum meam instrm do lego darique iubeo", merces
Abbreviated transcription (Latin):
ta ue sut̃. quolegatũ cũmularet᷑: ea
ñ ind̾ent᷑ legata eẽ qmid̾a cũ ita legas¬
s. milla meã itant tp̃e possedi. cũ sup¬
pellectili. mãcipiis. m̃sis q̃ ibidepu¬
tabant᷑. urbanis ꝯ iusticis uiuis qͦ
que indie mortis mẽẽ ibiert.⁊.x.¬

Expanded text:
t, quo legatum cumularetur, ea non videntur legata esse. Quidam cum ita legasset: "villam meam ita ut ipse possedi cum suppellectile mensis mancipiis, quae ibi deputabuntur, urbanis et rusticis, vinis, quae in diem mortis meae ibi er
Abbreviated transcription (Latin):
uł. Cun certꝰ nnͣs amphõaꝵ ni
in legatus eẽt. exeo ꝙ infundũ sem¬
ꝓinanũ natũ eẽt. ⁊minus natũ
eẽt. ñ ampliꝰ deb̾i placuit ⁊quafi
natu efir

Expanded text:
um Cum certus numerus amphorarum vini legatus esset ex eo, quod in fundo Semproniano natum esset, et minus natum esset, non amplius deberi placuit et quasi natum er
Abbreviated transcription (Latin):
ximiꝰq ẽ: retia capraria. ⁊ cetͣiuiena¬
tioĩs instrim̃to ꝯtinebunt᷑. q̃ et̃ ad
instrum̃ta ꝑtinẽt᷑. siq̃stus fundi ex
maxima pãte: inuenatice ꝯsistit.
fundo legato. cũ mãcipiis⁊ pecorib.
⁊ om̃i instrum̃to rustico ⁊ ũbano.
peculiũ actorisañt testatorẽ functi.
adlegatariũ ꝑtͥin̾ẽ.¬
exerceri solitũ sit.
n fu̾it. ã tm̃ id ꝙ testatoris fu̾it.
⁊ ħ magis d̾icend̾ ẽ. nͥ nuillũ dñ fu̾t.

Expanded text:
 est' retia apraria et cetera uenationis instrumenta continebuntur: quod etiam ad instrumenta pertinet, si quaestus fundi ex maxima parte in uenationibus consistat. Fundo legato cum mancipiis et pecoribus et omni instrumento rustico et urbano peculium ad legatarium pertine ea exerceri solitum sit. ni fuit an tantum id quod testatoris fuit? et hoc magis dicendum est, nisi nullum domini fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ p̃magͥtudine difficile mõuent᷑.
Incũppis aũt. sinĩ incuppul. puto ad¬
mittend̾ eẽ.⁊ ea deb̾i. iĩ pari modo.
immobiles inagro uielud instrm
agrrerat. nino iegato ut res ñ debe¬
bunt᷑. nͭculleos quidem dbi dicoS¬

Expanded text:
 magnitudinem difficile mouentur. in cuppis autem siue cuppulis puto admittendum et ea deberi, nisi pari modo immobiles in agro uelut instrumentum agri erant. uino legato utres non debebuntur: nec culleos quidem deberi dico
Abbreviated transcription (Latin):
ł quos sane post obliuiom̃ testam̃ta¬
rie scͥture feciss. nistrum̃ti.appella¬
ticẽ ꝯtim̃ uelle se: manifeste osten¬
difsi. ¶ Libto suo quidã p̃dia legaũ
his ub. seio lib̾to mõ fundos. illũ ⁊ illũ¬
do. lego. ita ut instructi ft̃. cũ donbus¬
⁊ reliquis colonoꝵ ꝯ saltuarũs cũꝯ

Expanded text:
quos sane post obliuionem testameripturae fecisset instructi appellatineri uelle se manifeste ostenisset. Liberto suo quidam praedia legauit his uerbis: 'Seio liberto meo fundos illum et illdo lego ita ut instructi sunt cum dotit reliquis colonorum et saltuariis cum
Abbreviated transcription (Latin):
adinteslũ eudẽt᷑ euarrati q̃ rẽdĩ nelu¬
ti hoiẽs qui agrũ colut.⁊ quieo sexẽcet̃.
lici ⁊ moi̾tores. p̃tẽaboues domiti.
pecora stercorãdicã. ꝑata nasa q̃ uti¬
ria. cõbes. falces q m̃ssorie. falces. fe¬
nafie. quali ud̾miatorĩ exceptorii
si dolia licet defossa ñ fit̃ . cuppe quib¬
dũ inregiõib: accedut instrosmilla¬
ẽ. ut sud̾o ꝯ patus ẽ. ut exeo fructus ca¬
ges. fructus exaltu percipiunt᷑.
aluei apes qi continentur. ¶ abeo.
strum̃to cede̾t. ⁊ pluriinis ñ placet. qr
ꝯsumẽt᷑. quippe instrm̃ ẽ apparatus
ꝓ reꝵ diutiꝰ mãsuraꝵ. sñ quib ex̾ceri.
nequiret pꝰseffioaccidit eo ꝙ cybaria.
uictus mag̾ ꝗͣ colendi cã parentũ. dr᷑ go
puto ⁊ frmmũtũ ꝯ uitiũ adcibaria ꝑatũ:
instrum̃to ꝯmieri.⁊ ita ẜuũ. Rndisse:

Expanded text:
itellium euidenter enumerat. quaerendi, ueluti homines qui agrum colunt, et qui eos exercent lici et monitores: praeterea boues domiti, et pecora stercorandi causa parata, uasaque utiria corbes falcesque messoriae falces fenariae quali uindemiatorii andi, quasi dolia, licet defossa non sint, et cuppae. Quibusdam in regionibus accedunt instrumest, ut, si ideo comparatus sit, ut ex eo fructus cages fructus ex saltu percipiuntur.aluei apesque continentur. 11 Iauolstrumento cederet. et plurimis non placet, quia consumeretur: quippe instrumentum est apparatus rerum diutius mansurarum, sine quibus exerceri nequiret possessio: accedit eo, quod cibaria uictus magis quam colendi causa pararentur. sed ego puto et frumentum et uinum ad cibaria paratum instrumento contineri:
Abbreviated transcription (Latin):
cipia .x. que ꝯfestĩ post. aditã hr̃ditatẽ
meã. aseꝓnia uxore mea etigi uõio.
q̃ mãcipia cum infamilia nipsit᷑. danĩ
uolo.⁊ si añt ꝗͣ nipsit᷑. aliqd̾ exmãci¬
piis decessit᷑. tc̃ mlccũ eiꝰ arbittu sem¬
puie mnatͥseiꝰ dari uolo. dũ. adeã plenꝰ
ñ elrgit. tc̃ ipã sibi q̃uolet eligat.

Expanded text:
cipia decem, quae confestim post aditam hereditatem meam a Sempronia uxore mea eligi uolo: quae mancipia, cum in familiam nupserit, ‹dari uolo. et si antequam nupserit›, aliquod ex mancipiis decesserit, tunc in locum eius arbitratu Semproniae matris eius dari uolo, dum ad eam plenus non elegerit, tunc ipsa sibi quae uolet eligat'.
Abbreviated transcription (Latin):
deb darꝯ siuasoꝵ m̃tio facta ñ est.
aus. Quidã h̃rd̾e dãpnanãt. dareee
uxori sue umũ oleũ. frum̃tũ ac¬
cetũ: mella. sal sam̃ta. trebatiꝰ age
re daret. offilliꝰ casselliꝰ tubo. om̃e
putant. lab̾o id ꝓbabat. idq uͬim
ẽ. Tutio titio tͥtrici moͣdios .c. qui
singłi pondo .c. pend̾ant. hr̃s dato.

Expanded text:
debet, etiamsi uasorum mentio facta non est. s. Quidam heredem damnauerat dare uxori suae uinum oleum frumentum acetum mella salsamenta. Trebatius aiebre daretur. Ofilius Cascellius Tubero omne, putant: Labeo id probat idque verum est. "Lucio Titio tritici modios centum, qui singuli pondo centum pendeant, heres dato".
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. Hep̃toe̾ hr̃ditatis postulãte: ũt
iscui ẜm optio legata sit oportet.
uidend̾ eẽ. anp̃tor ut idfaciat. coge
deb̾at iegatariũ. ꝗ̃ ad mod̾ siħrs insti¬
tut᷑. id postularet: qr pot ꝑbrd̾e. idẽp¬

Expanded text:
 emptore hereditatis postulante, ut is, cui servi optio legata sit, optet, videndum esse, an praetor ut id faciat cogere debeat legatarium, quemadmodum si heres institutus id postularet, quia potest per he
Abbreviated transcription (Latin):
siquid bñficio arrogatoris acꝗsi
uit.⁊ ħ substitutũ posse hr̃. utS
puta arrogatoris amicꝰ. uł cogͣtꝰ
ei aliquid reliquid. ¶Nemo
institut᷑. ⁊ sͥ substitut᷑. siũ cãe¬

Expanded text:
si quid beneficio adrogatoris adquisiit, et haec substitutum posse habere, ut puta adrogatoris amicus vel cognatus ei aliquid reliquit. Nemo institutus et sibi substitutus sine ca
Abbreviated transcription (Latin):
pillarib tabuł. sisibi hẽs ñ eit.
aliũ substituat. nal substitu¬
tio. ¶ Sifiliꝰ ⁊ exeo nepos pumuiᷤ
ita hrͣs instituant᷑. ut gauo a¬
quilio placiuit᷑⁊ nepoti sihr̃sis
ñ eritieitiꝰ substituat᷑. filio hrd̾¬

Expanded text:
pillaribus tabulis, si sibi heres non erit, alium substituat, valet substitutio. Si filius et ex eo nepos postumus ita heredes instituantur, ut Gallo Aquilio placuit, et nepoti, si is heres non erit, Titius substituatur, filio h
Abbreviated transcription (Latin):
erit. ueluiti. si ntra decimũ an¬
ni decessĩt. titiꝰ ħ̾rs esto. si pꝰce
uiꝰ hr̃s esto ⁊ si aparre rastitutꝰ.¬
q̃ rogatꝰq ħrditate pestituere. co¬
actus exfidĩ ꝯmissario adnͣt.
ꝗ̃ uis ceta que in eod̾e testo re¬
ut legata ⁊ lib̾tates. scd̃as tam̃¬

Expanded text:
ti "si intra decimum annum decesserit, Titius heres esto: si post vius heres esto". Si a patre institutus rogatusque hereditatem restituere coactus ex fideicommissario adierit, quamvis cetera, quae in eodem testamento reut legata et libertates
Abbreviated transcription (Latin):
testm̃ .Rxi. beneficia qͥcẽ pͥncipalu.
ip̃i pͥncipes solet̃ int̃p̃tar. ĩquo
lũtatẽ pͥncipis inspicienti põt
dici. eatemis ideũ tͥbuere noiu¬
isse: quatenꝰ filiꝰ eiꝰ. mnead̾e ualitu
cuuli. ꝓubtate finit᷑. pupillare
tẽstm̃. ita pͥnceps imitatꝰ sit. ius
ineo ꝗ ꝓpt̃ infimitatẽ ñ possit
testari Nã ⁊ sifin̾oso filio substi¬
cũ resipinss. qr iã poss testm̃¬

Expanded text:
espondi: beneficia quidem principalia ipsi principes solent interpretari: verum voluntatem principis inspicientibus potest dici eatenus id eum tribuere voluisse, quatenus filius eius in eadem valetuli pubertate finitur pupillare testamentum, ita princeps imitatus sit ius in eo, qui propter infirmitatem non potest testari. nam et si furioso filio substicum resipuisset, quia iam posset
Abbreviated transcription (Latin):
h̾rd̃̾e exsubstitutiõ̾e creditũ est.
ẽ. Siquis cũ filios duos hrẽt. ganĩ
pubem. ⁊ luciuĩ inpube̾mata
filio substitiuss. silutiꝰ. filiꝰ rñs
impubes decefsit᷑ mͥ gauis filiꝰ¬

Expanded text:
heredem ex substitutione creditum est. est, si quis, cum filios duos haberet, Gaium puberem, Lucium impuberem, ita filio substituisset: "si Lucius filius meus impubes decesserit neque mihi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ substitutioĩ iccũ ħ afferre s
si extitit ꝯditio. due pure sũt
⁊ id̾o uulliꝰ mom̃ti erit substi¬
tutiot᷑ sipure quis instituat᷑.
deide sub ꝯditione sibi sub¬
stituat᷑. nic̾ fac̾it substitutõ
ꝯditiõał. nec mutata intelliga¬
t̃. quippe cũ ⁊ si extitĩt ꝯdito.

Expanded text:
utio aliquid adferre: sed si exstiterit condicio, duae purae sunt et ideo nullius momenti erit substitutio. contra si pure quis instituatur, deinde sub condicione sibi substituatur, nihil facit substitutio condicionalis nec mutata intellegatur, quippe cum et si exstiterit condicio,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.: Siplues sit̃ instituti. ex diu̾¬
sis ꝑtib. ⁊ oẽs ĩuicẽ substituti.¬
tos. pleꝵq creded̾ ẽ. exis d̾e pĩtib
substitutos ex quib instituti ft̃.
ut si forte. imꝰ exuncia. scõsexacto.
t̃tiꝰ exquadrãte sit nistitut᷑. repu¬
quadrãs. feratq .uiii. pates. quiex
besse institutus fua̾t. unã p̃atẽ.
qui exuncia scͥptꝰ ẽ nͥ forte alia
m̃es fuit testatoris ꝙ iux crede̾o̾¬

Expanded text:
ionum Si plures sint instituti ex diversis partibus et omnes invicem substituti, plerumque credendum et ex isdem partibus substitutos, ex quibus instituti sint, ut, si forte unus ex uncia, secundus ex octo, tertius ex quadrante sit institutus, repuquadrans feratque octo partes qui ex besse institutus fuerat, unam partem qui ex uncia scriptus est: nisi forte alia mens fuerit testatoris: quod vix crede
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓeo qͣi ꝯcursus ñ fuit. mulier plus
uendicet. qr am᷑pliꝰ sit indote muli
s dotẽ stiplatꝰ ẽ. simorte mulieris
solutsi fii̾t matͥmõiũ. Seia moriẽs
testo fuo ita cauit. lntio titio mai̾to
meo.ci maxiãs grãs agodari uolo.
institͣint uitiũ titiũ ꝯuenire. qͥntus
mutiꝰ exstiplatu actioe:. an repellẽ

Expanded text:
pro eo quasi concursus non fuerit, mulier plus uindicet, quia amplius sit in dote mulised dotem stipulatus est, si morte mulieris solutum fuerit matrimonium.Seia moriens testamento suo ita cauit: 'Lucio Titio marito meo, cui maximas gratias ago, dari uolo instituit Lucium Titium conuenire Quintus Mucius ex stipulatu ac
Abbreviated transcription (Latin):
er dotẽ ꝓmisit. quadringẽtoꝵ s̃
dit fundos duos indiicenda. p̃tẽa
noiã debitoꝵ. inresidua ducẽta.
mox maritus eiꝰ decedẽs ꝓdote ei¬
duos fundos. ñ eosquos indotẽ ac¬
ceꝑat reliquid: ⁊ p̃tea duos ulos
dotales. quos extima cos acceꝑat.
reliquid. fid̾iq eiꝰ s ansit: nt quid

Expanded text:
er dotem promisit quadri‹n›gentorum et dedit fundos duos in ducenta, praeterea nomina debitorum in residua ducenta: mox maritus eius decedens pro dote fundos ei duos non eos, quos in dotem acceperat, reliquit et praeterea duos illos dotales, quos aestimatos acceperat, reliquit fideique ei
Abbreviated transcription (Latin):
ñ petet᷑. cautioĩs eͥ pr̃and̾ necessitas.
solntiom̃ morͣat᷑: ñ indebitũ facit.
ꝙ fint debitũ. s ñ erit iniquũ hrdi
subt̾iem̃. ꝗd ergo sipatͥs hr̃s soluẽdo
ñ fit: ñ ne uiste mulieri dabit̃. ad¬
ũsꝰ uir̃ utił actio dotiscidos ꝑtre

Expanded text:
etur: cautionis enim praestandae necessitas solutionem moratur, non indebitum facit quod fuit debitum: sed non erit iniquum heredi subueniri.Quid ergo si patris heres soluendo non sit? nonne iuste mulieri dabitur aduersus uirum utilis actio dotis? cui dos pe
Abbreviated transcription (Latin):
gnoscet. decretũ p̃toris seque̾t᷑. id̃e
solet face̾ pretores et̃. cita eostu¬
tores. qui negat᷑ hr̃ adalendos pu¬
pillos penes se auquid. ut qͥcꝗd ꝯ
stitit. penes eũ eẽ. eiꝰ gra̾ussimã
ufura pendat᷑. ⁊ ħ ꝑsequi oportẽ

Expanded text:
gnoscet, decretum praetoris sequetur.Idem solent facere praetores etiam circa eos tutores, qui negant habere ad alendos pupillos penes se aliquid, ut quidquid constiterit penes eos esse, eius grauissima usura pendatur: et hoc persequi o
Abbreviated transcription (Latin):
fideiussorẽ. qͥ saluã rem fore caũ.
nõ teneri tutele iudicio ¶Cutor
ꝯuentus edidit librũ ratiomũ.⁊
puuis⁊ plate sũt abhis apothete
tutoris. quesitũ ẽ. utrũ adũsustu¬
torẽian adũsus debitores. actio &

Expanded text:
fideiussorem, qui saluam rem fore cauit, non teneri.Tutelae iudicio tutor conuentus edidit librum rationum etpillus, ‹prolatae› sunt ab his apochae tutoris: quaesitum est, utrum aduersus tutorem an aduersus debitores
Abbreviated transcription (Latin):
de tutele. tutori tutelas gͣrtr̃trd̃¬
bitores soluiss̃: lib̾atos eos apu
piuo ipõ iuir̃. s si cũ tutore actũ
eẽt. posse eũdẽ adolescentẽ. ꝓpt̃eã
tiom̃ iudicate rerdoli inali uti
replicatione. ¶Cũ testo duo
tutores dati eent pupillo. ⁊alt̃
eiꝰ petẽte matre exp̃sidis ꝓ uĩcie
datus ẽ alius. aqͦ magistratꝰ sa.
ereger̃. rẽ sauiã fore. tutor te

Expanded text:
e tutelae tutori tutelam gerenti debitores soluissent, liberatos eos ipso iure a pupillo: sed si cum tutore actum esset, posse eundem adulescentem propter eam tionem rei iudicatae doli mali uti replicatione. Cum testamento duo tutores dati essent pupillo et alter eius petente matre ex praesidis provinciae datus est, a quo magistratus satis exegerunt rem s
Abbreviated transcription (Latin):
is fungi. nõ quid̾e p̃cĩpiti festina¬
tione. s nͥ moaͣtoria cunctatioe.¬
¶Competet aduersꝰ tutores. tute
grãm. Qd gͦ sineq sordide. neq
gratiose. s nõ bõa ꝯdictiom̃ elege¬
rint. recte ꝗs dixit. solãtã iatam
iegligentiã eos pr̃are: in hac pã¬
re deb̃e. ¶Si post depoĩtioĩn pe¬
cuĩe. ꝯꝑare p̃dia tutores neglexe¬
rit̃. incipient nusuris ꝯueninꝰ.
q̃ quã eͥ eos ap̃tore cogi oportet. ad

Expanded text:
is fungi non quidem praecipiti festinatione, sed nec moratoria cunctatione.Competet aduersus tutores tutelgratiam. quid ergo si neque sordide neque gratiose, sed non bonam condicionem elegerint? recte quis dixerit solam latam neclegentiam eos praestare in hac parte debere.Si post depositionem pecuniae comparare praedia tutores neglexerunt, incipient in usuras conueniri: quamquam enim a praetore cogi eos oportet ad
Abbreviated transcription (Latin):
mũ. si euident̃ decẽt᷑ peciñam mu
sus suos ꝯueitisse eẽtmͣ nõ utiq ꝗ
nõ fenerauit. uł nõ deposuit. in
suos usus uͣtit. ⁊ ita diuus seuus
decreuit. doceͣ igͥ debr imusus suos
peciiam uͣtisse. Uertisse in suos u
nume fenerauit: ita demũ coget᷑.
usuras qͣs ꝑcepit pr̃are. si susceꝑit
pupillus. cetõꝵ noinũ ꝑiculũ.¬
Sidepoĩ oporteat pecũia sadp̃dio
siquid̾e nͨ p̃ceptũ ẽ. ut depõant̃. pu¬

Expanded text:
mum, si euidenter doceantur pecuniam in usus suos conuertisse: ceterum non utique qui non faenerauit uel non deposuit, in suos usus uertit, et ita diuus Seuerus decreuit. doceri igitur debet in usus suos pecuniam uertisse.Uertisse in suos ussuo nomine faenerauit, ita demum cogetur usuras quas percepit praestare, si suscipiat pupillus ceterorum nominum periculum.Si deponi oporteat pecunias ad praedsi quidem nec praeceptum est, ut deponantur, pu
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ neglige̾: ut si pat̃ cau̾et. ue
ne quid rei sue distraħ̾et᷑. uł ne
mancipia distrahãt. uł ne uestis.
uł ne dom᷑us. ui alie res. ꝑiculo
subiecte. liceat eiꝰ ꝯtẽpnẽ. hãc patͥs
uounitatẽ. ¶Ex quo innotuit

Expanded text:
ceptum neglegere, ut, si pater cauer‹i›t, ne quid rei suae distraheretur uel ne mancipia distrahantur uel ne uestis uel ne domus uel ne aliae res periculo subiectae, liceat eis contemnere hanc patris uolun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uuigo inuentariũ appellat᷑. do¬
lo fecisse uidet᷑. nͥ forte. aliq̃ neces¬
saria. ⁊ iustissima cã allegari pos¬
sit.cur id factũ nõ sit. Siquis igͥ
dolo inuentanũ nõ feciͣt. mea cõ¬
dictione ẽ. ut teneat᷑ inid ꝙ pupu¬
li int̾ ẽ. qdꝰ exiure uirãdo inlitẽ¬

Expanded text:
 uulgo inuentarium appellatur, dolo fecisse uidetur, nisi forte aliqua necessaria et iustissima causa allegari possit, cur id factum non sit. si quis igitur dolo inuentarium non fecerit, in ea condicione est, ut teneatur in id quod pupilli interest, quod ex iureiurando in lite
Abbreviated transcription (Latin):
tes cogert ãmĩstrare qd̾ si pra¬
ꝗͣ geffit. tũc se gestu austinint:
⁊ si fuspecti postulat̾io fucces¬
fit. Qd̾ siquis tutelã mãdam̃t
gerẽdã. gesta q fint abeo cui
mandatũ ẽ. locus ei̾t tutele ac¬
tiõi. uidet᷑ e̾ geffisse. qͥ ꝑꝰ aliũ gos¬
serit. ꝙ si nõ accessit. is cuimã

Expanded text:
 administrare.Quod si posteaquam gessit, tunc se gestu abstinuit, etiam suspecti postulatio succedit.Quod si quis tutelam mandauerit gerendam gestaque fuerit ab eo cui mandatum est, locus erit tutelae actioni: uidetur enim gessisse qui per alium gessit. quod si non access
Abbreviated transcription (Latin):
nã imꝑator nr̃ cũ patre rescͥpsit.
cũ duos quis lib̾tos suos tutoe̾s
dediss. iniũ reꝵ italicaꝵ.⁊ aliũ
reꝵ africanaꝵ. curatees eiꝰ adĩ¬
genͣdos nͨ patris secuti ft̃ nolim
ꝯfi̾mãdos. Apparet᷑ igͥ p̃toͣi cure.
fuisse: ne tutela ꝑ plures ãmi

Expanded text:
nam imperator noster cum patre rescripsit, cum duos quis libertos suos tutores dedisset, unum rerum Italicarum, alium rerum Africanarum, curatores eis adiungendos, nec patris secuti sunt uolunconfirmandos.Apparet igitur praetori curae fuisse, ne tutela per plures admi
Abbreviated transcription (Latin):
nã ⁊ infunosicuratorib. ne
utilitates furiosi impediãt᷑.p̃¬
tor uni eoꝵ cũatiom̃ cec̾net
ratũq habebit. ꝙ ꝑeũ sine dolo
malo gestũ ẽ. Siparens. uł pãt
ꝗ inpotestare ht̃. destinamͣt te¬
stam̃toꝗs tutõr futelã gerat.
illũ debe gerẽi p̃tor pͥntaint
parẽs destinauit testamto ip̃e
aũt ꝯfimauit. ut siparẽs d̾cla¬

Expanded text:
nam et in furiosi curatoribus, ne utilitates furiosi impediantur, praetor uni eorum curationem decernet ratumque habebit, quod per eum sine dolo malo gestum est. Si parens vel pater qui in potestate habet destinaverit testamento, quis tutorum tutelam gerat, illum debparens destinauit testamento, ipse autem confirmauit, ut, si parens decla
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitutione ꝯtineri. q̃ apat᷑ ñ legi¬
lauit: decreto ꝯfi̾maͬri. Sm aũt ÷
ydoneis datis tutorib plurib.
uinis eoꝵ uł decessit. uł tp̃ałe
excusatiom̃ accep̃. mat̃q ꝓptẽa ĩ¬
icto illiꝰ auũ nõ peciit. qr nime¬
rus reliquoꝵ ãmĩstrationi tuteleꝰ
sufficiebat. incidit ꝗd̾e inũba ꝯ¬
suspecto. tutore pupisi ĩ accusa¬
tod̾cretũ ent. ei adũgi alios. mat̃ a

Expanded text:
stitutione contineri, quae a patre non legilauit decreto confirmari.Sin autem idoneis datis tutoribus pluribus unus eorum uel decessit uel temporalem excusatioco illius alium non petit, quia numerus reliquorum administrationi tutelae sufficiebat, incidit quidem in uerba csuspecto tutore pupilli accusato decretum erit ei adiungi alios, mater
Abbreviated transcription (Latin):
mãdai̾t. ⁊ eo noĩe tutoes lib̾a¬
uit. põ idcuro minꝰ offmꝰ tutoꝵ
integrũ eit. s iuris boĩs ⁊uemi¬
et. salubre ꝯsiluĩ matͥs . itmirẽ.
tã⁊ sineq lib̾atio tutoris. neq
uolũtas patͥs. aut int̃cessio ma¬
tͥs tutoris offm infrĩgat. usq
a deo añt. licet tutorib patͥs pͥ¬

Expanded text:
andauit et eo nomine tutores liberauit. non idcirco minus officium tutorum integrum erit, sed uiris bonis conueniet salubre consilium matris admittere, tametsi neque liberatio tutoris neque uoluntas patris aut intercessio matris tutoris officium infringat.Usque adeo autem licet tutoribus patris p
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sinri gn̾ałr nõ põt. cũ faci¬
liꝰ cã cogͥta. ꝑsiglos possit exami¬
nari. nec tam ausferẽda facul¬
tas ẽ. ⁊ minores summas int̃¬
dum dep̃ postulare. si susꝑec¬
N. turores eẽ uideãt᷑. ¶Gessi¬
pupillare adtigit.⁊ simodicũ.

Expanded text:
iri generaliter non potest, cum facilius causa cognita per singulos possit examinari. nec tamen auferenda facultas est etiam minores summas interdum deponi postulare, si suspecti tutores esse uideantur.Gessipupillare attigit etiamsi modic
Abbreviated transcription (Latin):
aliũ assem uemet. alit̃ atq sũta
scͥpsiss. expleto asse:exreliq̃ pãte
hrs esto. qm̃ cũ inc̾ reliquũ ẽ. ex
nilla parte hrs institut᷑ ẽsssi
ex pleto asse. ouo siñ pãtib scͥĩt᷑.

Expanded text:
alium assem veniet. aliter atque si ita scripsisset expleto asse: "ex reliqua parte heres esto", quoniam, cum nihil reliquum est, ex nulla parte heres institutus est. Sed si expleto asse duo
Abbreviated transcription (Latin):
ait̃ exemisse hrdes scͥpti st̃. ^ ccedit
quadrans. ꝓpartib rdit᷑ariis eis
ac crescit. s si exceffit᷑ indiuisioẽ.¬
xii. unciaseque ꝓrata decrescit.
ex.uyscͥpsit. eͦ ħrditatis habeo bessẽ.

Expanded text:
alter ex semisse heredes scripti sunt, qui quadrans pro partibus hereditariis eis adcrescit. Sed si excesserit in divisione duodecim uncias, aeque pro rata decrescet: ex scripsit: ego hereditatis habeo bes
Abbreviated transcription (Latin):
quot noluit᷑. S⁊ solẽpis afsis
distributio. i.xii. uncũsfit d̃¬
nq siminꝰ distribuit. potestasu
ris mħ reuolũt᷑. ut puta siduos
ħrdes exquadrãte scͥpsit. slã hrdi¬
taseiꝰ residua acceditiut exemissib¬

Expanded text:
sollemnis assis distributio in duodecim uncias fit. Denique si minus distribuit, potestate iuris in hoc revolvitur: ut puta si duos heredes ex quadrante scripserit: nam heredis residua accedit, ut ex semissib
Abbreviated transcription (Latin):
nus cũ lib̾tate hrs institut᷑. si sit
auenatas. inberi adi abeo põt.
cui alienat᷑ ẽ d si redẽptus sit
atestat̾ore: institutioualet.⁊ ne¬
sit auienatꝰ. uł ma nmissyan in

Expanded text:
vus cum libertate institutus si sit alienatus, iuberi adire ab eo potest, cui alienatus est: sed si redemptus sit a testatore, institutio valet et neit
Abbreviated transcription (Latin):
od̾i.. U entͥ tutor amagistratib
plĩ romaĩdari ñ pot̃. curatoꝵ pot̃.
nã decuratore ꝯstituendo edicto
mis alius curator decur. regula in¬
ris ñ ẽ impeclim̃to. asap̃hesũ ẽ.¬

Expanded text:
. Uentri tutor a magistratibus populi Romani dari non potest, curator potest: nam de curatore constituendo edicto minus alius curator detur, regula iuris non est impedimento.
Abbreviated transcription (Latin):
auł Ssi scͥptis hr̃dib idõ br̃ditas a¬
dit: ut indigno dos aufert̃.¬
ꝗ morte lb̾toꝵ suspecto deced̾e̾tiũ ñ
hr̃dis sũt. officiose age̾ cita d̾ fũca
uindictã ꝯuenit

Expanded text:
 si scriptis heredibus ideo hereditas adit, ut indigno dos aufertqui mortem libertorum suspecto decedentium non heredis sunt officiose agere circa defuncti uindictam conuenit
Abbreviated transcription (Latin):
coiomẽ. ¶ Seia lib̾ta. abħrdib peti¬
erat: ut si inꝓuĩcia decessiss. sexa¬
gnita lutio darent̃. ut hiscõpꝰ eius
curaret: ĩmpat̾ͥam suã reportaret.
⁊ a diecerat ħu̾ba. cui ꝯcedi uolo. siꝗd

Expanded text:
Colonen, in Seiam libertam.Ab heredibus petierat, ut, si in prouincia decessisset, sexaginta Lucio Titi‹o› darentur, ut is corpus eius curaret in patriam reportari, et adiecerat haec uerba: 'cui concedi uolo, si quid
Abbreviated transcription (Latin):
faciliꝰ legatũ ꝯsequit᷑. srꝗs cogͣniõile¬
get. id̾ ẽ. atq sicognatis legassi.
tatio ẽ. ꝙ cõꝑi cuilicet coire legat̾u.
sit db̾at᷑. Cui aũt ñ licet. silegat᷑ ñ
di. Ubiẽ ũboꝵ ambiguitas. ualet
ꝙ actũ ẽ. ueluti cũ sticħ siipłer. sit̃
plures sticͥhi. uł omĩes cãtbagͣmi cũ
sit̃ due cãthagines sẽꝑindubiis id
agñdũ c̃. ut ꝗͣ tinissimo loco res sit

Expanded text:
facilius legatum consequitur. Si quis cognationi leget, idem est atque si cognatis legasset.tatio est, quod, si corpori cui licet coire legatum sit, debeatur: cui autem non licet si legetur, non .Ubi est uerborum ambiguitas, ualet quod acti est, ueluti cum Stichum stipuler et sint plures Stichi, uel hominem, uel Carthagini, cum sint duae Carthagines.Semper in dubiis id agendum est, ut quam tutissimo loco res sit
Abbreviated transcription (Latin):
auł.. Si dolo tutoris ob misit
pupillus cãm testi. ⁊ legitimã
hr̃ditatẽ p̃sid̾.at. dãda est lega¬
toꝵ actio inpupillũ. s eatenus
alio pꝰsid̾at hrditatẽ. S ħ ĩeo¬

Expanded text:
um.Si dolo tutoris omiserit pupillus causam testamenti et legitimam hereditatem possideat, danda est legatorum actio in pupillum, sed eatenus, alio possideat hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ q̃st̃ asubstituto relicta ac¬
tiomĩ patiet᷑ dicend̃ ẽ. ita d̾m̃u
⁊ eoꝵ. si dolo substituti. ꝑueni¬
At adinstitutos hr̃ditas. siñ
peciũa. Nã siꝑeciñã accep̃ sb̃¬
stitut᷑. ĩpe ent ꝯueni ẽd. At si
solus possidẽt. si ꝗd̃e pecĩua ac

Expanded text:
e sunt a substituto relicta, actionem patietur? dicendum est ita demum etiam eorum, si dolo substituti perueniat ad institutos hereditas sine pecunia: nam si pecuniam accepit substi tutus, ipse erit conueniendus. item si solus s
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝯstitit᷑. in necẽ legatarioꝵ hac
factũ.ꝗͣuis ñ pecuĩa accepta. sꝯni¬
mia grã collata.dicend̃ eĩt. iccũ
b̾rditatẽ.  recte dicet᷑. ubicũq
quis. dũ uult p̃stitũ ei ꝗse re¬
pudiante nẽturus ẽ: ũ repudi
gratis. anfrande. tm̃ hoꝵ quib¬

Expanded text:
onstiterit in necem legatariorum hoc factum, quamuis non pecunia accepta, sed nimia gratia collata, dicendum erit locum hereditatem.Et recte dicetur, ubicumque quis, dum uult praestitum ei, qui se repudiante uenturus est, non repudiagratis, in fraudem tamen eorum quib
Abbreviated transcription (Latin):
sti. ab intestato pꝰsid̾ant hr̃ditatẽ
q̃stioĩsẽ. an ambo cogant᷑ lega¬
gata que ase relicta st̃. Anño
ambo utͣq legata cogant pr̃a¬
re. ego puto insolidũ adũsꝰ
sigło legatoꝵ petitiom̃ dã¬
dã. s uttu eoꝵ q̃ ase legata ft̃.

Expanded text:
stato possideant hereditatem, quaestionis est, an ambo cogantur legagata quae a se relicta sunt an uero ambo utraque legata cogantur praestare. ego puto in solidum aduersus singulos legatorum petitionem dandam: sed utrum eorum quae a se legata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
abmitta catest̾i. Quesitũ ẽ. si qͣi
exuolũtate testatoris id̾at ob
mississe. an cogat᷑ pr̃are. ut pu¬
ta frẽm suũ scͥsit hrd̾e: ⁊ codicil¬
los fecit abnitestato. petir afrẽ.¬

Expanded text:
am testamenti, quaesitum est, si quasi ex uoluntate testatoris uideatur omisisse, an cogatur praestare. ut puta fratrem suum scripsit heredem et codicillos fecit ab intestato petitque
Abbreviated transcription (Latin):
obmissa test̾i̾ cã. pꝰsid̾at᷑ ab inte¬
stato hrditatẽ. dius piꝰ rescͥpsit.
neq imꝓbe noq impudent̃. n¬
stitutos legata recusare substi¬
tutiᷤ data. Recte eͥ recusat᷑. in
se dari legatoꝵ fidi ue ꝯmissoꝵ
petitiom̃. substituto. cui lib̾m
sitit adeuudi hrditatẽ. ñ fidĩ ꝯ¬
missũ ꝑete̾. s unuiuͣsa obtinẽ¬

Expanded text:
sa testamenti possideant ab intestato hereditatem, diuus Pius rescripsit neque improbe neque imprudenter institutos legata recusare substitutis data: recte enim recusant in se dari legatorum fideiue commissorum petitionem substituto, cui liberum fuit adeunti hereditatem non fideicommissum petere, sed uniuersa bon
Abbreviated transcription (Latin):
discapturus ñ sit: s extestatois:
ht̃. ¶ St̃ichũ aut panphilũ.
utrũ hs m̃s nolet. titiodatodum
utrũ uelit darereodie quo testm
sistichũ aut panphilũ dare dap̃¬
nat᷑ eẽt: utrũ legatariꝰ elegit. si
dixit se stichũ dare uelle. sticho
mortuolib̾ari eũ. si ant diẽ lega

Expanded text:
dis capturus non sit, sed ex testatoris habet. 'Stichum aut Pamphilum, utrum heres meus uolet, Titio dato, dum, utrum uelit dare, eo die, quo testamentum si Stichum aut Pamphilum dare damnatus esset, utrum legatarius elegerit. si dixerit se Stichum dare uelle, Sticho mortuo liberari eum: si ante diem lega
Abbreviated transcription (Latin):
id qͦ legato cedit. ⁊̃ siilla u̾ba ad¬
iecta ñ sĩt. qui m̃s ent: simo do te¬
stator eã pãtẽ ñ seꝑatim possedit.
s uniũsitati. prioris fundi adiũ
b̾tasilegatũ sĩ lib̾tate acciꝑe pꝰse:¬

Expanded text:
que legato cedit, etiamsi illa uerba adiecta non sint 'qui meus erit', si modo testator eam partem non separatim possedit, sed uniuersitati prioris fundi adiunxbertas, legatum sine libertate accipe
Abbreviated transcription (Latin):
defendat᷑. ¶ sertã peciuĩamiega¬
tã. si ⁊ ieg̾atanꝰ ⁊ substitnti legata¬
rii peterẽt. ⁊ hr̃s solue̾ ꝑatus sit.
siambo defẽd̾e hrd̾e ꝑati sũt. eti¬
nus rescͥpfit: ut neq p̃tia manu¬
missoꝵ. neq fimis impñsa dedu

Expanded text:
defendatur.Certam pecuniam legatam si et legatarius et substituti legatarii peterent et heres soluere paratus sit, si ambo defendere heredem parati sint, elinus rescripsit, ut neque pretia manumissorum neque funeris impensa dedu
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ siuis cogat᷑ adire.⁊ restituere
debitũ uidet᷑: id ꝙ desid̾at᷑ S⁊ sis¬
uo suo rogatꝰ sit cũ ub̾tate ꝗs hr¬
ditarẽ restituẽ. siũ directa data
sit lib̾tas. siue fid̾i ꝯmissaria.¬

Expanded text:
 adire et restituere debitum uidetur id desideraturus.Sed si seruo suo rogatus sit cum libertate quis hereditatem restituere, siue directa data sit libertas siue fideicommissaria
Abbreviated transcription (Latin):
siꝑpartes ablata ẽ hrditas. ¶ Silega¬
tũ fiñt p̃stitũ. anͣt ut̃poita ħac stip¬
łatiom̃sã ꝯdici p̾sit. ut cautio ita int̃po¬
nat̃ mouet q̃stiom̃. qd̾ ea que ꝑ eriorẽ
omissa. uł absoluta st̃. ꝯ dici possut̃.¬

Expanded text:
partes ablata est hereditas.Si legatum fuerit praestitum ante interpositam hanc stipulationem, an condici possit, ut cautio ista interponatur? mouet quaestionem, quod ea, quae per errorem omissa uel soluta sunt, condici possu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmissariꝰ. paͣtẽ suã susciꝑe. tñsire
adeũ. ip̃o inreractioẽs. ¶ Si filiouł
suo hr̃d̾ instituto. rogatoq restituẽ
nr̃ditatẽ. dñs uł pat̃ restituat. extͣ¬
belliano tnͣfferant᷑ actiões. ꝙ ⁊̃ ẽ. si¬

Expanded text:
ommissarius partem suam suscipere, transire ad eum ipso iure actiones.Si filio uel seruo herede instituto rogatoque restituere hereditatem dominus uel pater restituat, ex Trebelliano transferuntur actiones: quod est eti
Abbreviated transcription (Latin):
coegit plane syꝓpoãs fid̾i ꝯmissariũ
ñ ita coegisse. ut tota hiditas nise
tͣn fferat᷑. cũ ceꝑint ceti desi daͣre sibi
restitin hr̃ditatẽ: dicendũ ẽ. falcidia
eũ uti posse: Recte igͥ metianꝰ ait.
mult̃ int̃ eẽ. utrũ tota fibi restitui
ã suã tãtũmodo pãtẽ: Nã si sola p̾a
tnͣsignt. iresiduo falcidie ent iccuꝰ.
sitotahrditas rnͣslata sit. tessat huiᷤ
leg̾ bñficiũ. ¶ Srxuo duoꝵ rotatꝰ
quis sit restitue̾ hrditatẽ. ⁊alt co¬
ge uelit suspectã dicentẽ. alt̃ sibi re¬

Expanded text:
coegit. plane si proponas fideicommissarium non ita coegisse, ut tota hereditas in se transferatur: cum coeperint ceteri desiderare sibi restitui hereditatem, dicendum Falcidia eum uti posse. recte igitur Maecianus ait multum interesse, utrum totam restitui aduo Falcidiae erit locus: si tota hereditas translata sit, cessat huius legis beneficium.Si seruo duorum rogatus quis sit restituere hereditatem et alter cogere uelit suspectam dicentem, alter re
Abbreviated transcription (Latin):
S ꝯactices. ĩ eas placuit. extrebellia¬
s. tr̃ferri. S mumnicipes adeas ad
⁊ adaccipiendas actices. ¶ Si ẜmmi
lrditarnĩ hr̃s qui coactus adierit. isi¬
sset a dire hrditatẽ. abalio hro ẜͥnore¬
lictã. ⁊tuc ħrditatẽ q̃ subspectã sͥ
ẽẽ dixãt. restitue̾t. an ⁊ eã hrditatẽ.¬

Expanded text:
 actiones in eas placuit ex Trebelliano transferri: sed municipes ad eas adet ad excipiendas actiones.Si seruum hereditarium heres, qui coactus adierit, iussisset adire hereditatem ab alio eidem seruo relictam et tunc hereditatem, quam suspectam sibi esse dixerat, restituerit, an
Abbreviated transcription (Latin):
tas. cogñdũ hr̃d̾e institutũ. adire. re
stinie totãq hr̃ditate adeũ cui restitu¬
q̃ res ytalicas restitue̾. uł res ꝓuncia¬
les. dicendũ ẽ. suspectã dic̾nte cogi adi¬
re ⁊ restitũe. Nã tut elegant̃ metian

Expanded text:
titutum adire et itatem totamque hereditatem ad eum cui restituquem res Italicas restituere uel res prouinciales, dicendum est suspectam dicentem cogi adire et restituere: nam, ut eleganter Maecian
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰsit eluisorie mine: fieri. Id̾q eã rẽ.
p̃tor. adcogͥtiom̃ suã reuocat. ¶ Siduo
extestõ. hrditatẽ insolidũ nendicent.
forte ꝙ eiꝰd̾e nominis sint. tã impꝰses¬
sorẽ ꝗ̃ impetitorẽ competut᷑. accicẽs.
⁊ creditorib. ⁊ legatanis. ¶ ħ cautiõ
utiq necessana ẽ. siquis peciñã suã.

Expanded text:
inae fieri: ideoque eam rem praetor ad cognitionem suam reuocat.Si duo ex testamento hereditatem in solidum sibi uindicent, forte quod eiusdem nominis sint, tam in possessorem quam in petitorem competunt actiones et creditoribus et legatariis.Haec cautio utique necessaria est, si quis pecuniam suam
Abbreviated transcription (Latin):
stitue̾ nrditatẽ . sĩ dubio trebel¬
liano iocus erit. ¶Quesitũ ẽ. ã ip̃i
tutori rogat᷑ sir restitue̾ pnpillus¬
tutiom̃ face̾ possit. Et ẽ decretũ ĩ
anctore restitue̾ hr̃ditatẽ. qr inrẽ.
suã auctor eẽ nõ põt. Euratori tñ
adolescentis abadolescente potiͣt
restitui hr̃ditas. Qm̃ nẽcessaĩa ñ
ẽ auctoritas adrestitunom̃. Si aut
collegiũ uł corpꝰ sit: ꝙ rogat᷑ ẽ re¬

Expanded text:
stituere hereditatem, sine dubio Trebelliano locus erit.Fuit quaesitum, si ipsi tutori rogatus sit restituere pupillustutionem facere possit? et est decrauctore restituere hereditatem, quia in rem suam auctor esse non potest.Curatori tamen adulescentis ab adulescente poterit restitui hereditas, quoniam necessaria non est auctoritas ad restitutionem.Si autem collegium uel corpus sit, quod rogatum est re
Abbreviated transcription (Latin):
cipit funduseris aliem. uł legati mi¬
ꝯmissariꝰ hon̾et᷑. cũ hr̃s es alienũ. ułle¬
gatũ deducit. ⁊ tũ ꝯue̾nit᷑ acreditorib.
uł legatãirs. restituta sibi extrebellia¬
no hr̃ditate deb̾e: aut deductioẽ eũ ñ
ꝑati ablrd̃. aut caue̾ illi hrd̾ec defñsũ
hr̃s m̾stitutꝰ. rogatꝰ fui̾t hĩditate. nõ
restitui hr̃ditatẽ: alt̃ recuset: senat᷑¬

Expanded text:
cipit fundus aeris alieni uel legati mi et cum heres aes alienum uel legatum deducit et cum conuenitur a creditoribus et legatariis, restituta sibi ex Trebelliano hereditate debere aut deductionem eum non pati ab herede aut cauere illi heredem defensum heres institutus rogatus fuerit hereditatem non restitui hereditatem, alter recuset: senat
Abbreviated transcription (Latin):
mus: Igͥ ñ fid̾at᷑ ħrdis p̃sentia. ¶ Si de
test̾o aliquid quẽat᷑. hr̃ des ñ deb᷑̃ audiri
si sufpectã sibih̃ ditatẽ dicãt. llã⁊ simã¬
xiẽ dicat᷑. uł uis testandi ñ hũsse eũ
ꝗtestatus est.: uł deuinib testi. aĩ hĩse

Expanded text:
ur non desideratur heredis praesentia.Si de testamento aliquid quaeratur, heres non debet audiri, si suspectam sibi hereditatem dicat: nam et si maxime dicatur uel ius testandi non habuisse eum qui testatus est uel de uiribus testamenti ue
Abbreviated transcription (Latin):
płatiom̃ dicemꝰ. ¶ Quã is aũt om̃s
legatãi. ⁊ fid̃i ꝯmisani. necẽe hñt
hac stipłationecan̾e. tam̃ quibdã it¬
mitti diui fr̃s rescͥpser̃. ut puta hisꝗ
Ai iimita almm̃ta sut̃ relicta. põpeie

Expanded text:
.Quamuis autem omnes legatarii et fideicommissarii necesse habeant hac stipulatione cauere, tamen quibusdam remitti diui fratres rescripserunt, ut puta his, quibus minuta alimenta sunt relicta.Pompeiae
Abbreviated transcription (Latin):
tegrũ ꝙrelictũ ẽ. ħrs desida̾sca¬
ũe sibis hac supłaticẽ audi at᷑.¬
Silegata q̃dã . p̃fũti die relicta
sut. q̃dã subꝯditioẽ: int̃ponẽda eit
ista supłatis ꝓpt̃ legata ꝯditio¬
nalia dũ modo ea legataq̃ p̃sĩma
ta fu̾nt. ne exrstẽte ꝯditioẽ. lex

Expanded text:
ictum est heres desiderae sibi hac stipulatione, audiatur.Si legata quaedam praesenti die relicta sint, quaedam sub condicione, interponenda erit ista stipulatio propter legata condicionalia, dummodo ea legata, quae praeta fuerint ne exsistente condicione lex
Abbreviated transcription (Latin):
ego lẽs institutꝰ. rogatꝰ sim stir huͣ
manumittẽ. nł aliꝰ legatanꝰ. fid̾i aũt
mee ꝯmissũ fit: ut titiohr̃ditatẽ
restituã. Demd̾titũ fid̾i ꝯmisit. ut
stich. eand̾e redde̾t. stichꝰ cogẽ me
pͥot adire: ꝯ restituẽ hr̃ditatẽ. Cał
uo.uii exhr̃dib legato ꝑfid̾iꝰ.¬

Expanded text:
ego heres institutus et rogatus sim Stichum manumittere uel alius legatarius, fidei autem meae commissum sit, ut Titio hereditatem restituam, deinde Titii fidei commissit, ut Sticho eandem redderet: Stichus cogere me possit adire et restituere hereditatem.Talis uo uni ex heredibus legato per fi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ł. Maritꝰ. uxoris res. extradotẽ ꝯs¬
stĩtutas. admistranit: eaq decedens.
añt ratiom̃ sibi redditã amĩstrati¬
coĩ cũ morẽt᷑ restitueret. duas aũt
uncias nepoti¶ ¶uefitũ ẽrã idqͦ. ꝙ¬

Expanded text:
.Maritus uxoris res extra dotem constitutas administrauit eaque decedens ante rationem sibi redditam administraticommuni cum moreretur restitueret, duas autem uncias nepoti. quaesitum est, an id
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ tationes explicet. ⁊ si adiudi¬
ciũ itũ sit. iudicis neede pãtes
ẽẽ deb̃. ¶ Sires q̃legata est.
aninreꝵ natã sit. dubitet᷑: for¬
te. si dubiũ sit. an hõ legat᷑ in¬
uat. placuit. agi quide̾. extestõ¬

Expanded text:
quam rationes explicet, et si ad iudicium itum sit, iudicis eaedem partes esse debent. Si res quae legata est an in rerum natura sit dubitetur, forte si dubium sit, an homo legatus vivat, placuit agi quidem ex test
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.Filii hrditate pat̃na se absti¬
admittunt. id̾ ĩ emãcipͣato. U̾ ĩbõĩ
lib̾ti locum quidã nõ ħant lege exti¬
piunt᷑. ¶ ¶ Rei capitał dãpnatus
si restitutus nõ ẽ. sundex cͣuiꝰ flagi¬
tu fit. fuĩt ue.ł maior ãnis .xxu.¬

Expanded text:
.Filii hereditate paterna se abstiamittunt: idem et in emancipato.Ut in bonis liberti locum quidam non haberent, lege excipiuntur: rei capitalis damnatus, si restitutus non est: si index cuius flagitii sit fueritue uel maior annis u
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽtes ẜm delictum ad missũ lib̃¬
tis penas inrogẽt. mt̃dũ ille ͤ pen̾
alibto ingͣto exigunt᷑. ł pars bor
euis aufetur. ⁊ patrono dat᷑. ł fu
numissũ. diuus adrianꝰ rescͥpͥsit.
militẽ lib̃tum suũ face̾ nõ patͥs.¬
¶ Seruus nõ maumissus libtatẽ ꝯ¬
seqsut᷑ .s. is qui ea lege distractꝰ
ẽ ut manumittat᷑. int̾ tp̃s ꝙ suꝑ¬

Expanded text:
ssum libertis poenas irrogent. interdum illae poenae a liberto ingrato exiguntur: uel pars bonorum eius aufertur et patrono datur: uel numissum diuus Hadrianus rescripsit militem libertum suum facere, non patris.Seruus non manumissus libertatem consequitur is, qui ea lege distractus est, ut manumittatur intra tempus: qu
Abbreviated transcription (Latin):
mo seiꝰ hrs esto. iõ erit dicend̃.¬
¶Qudã testator ita ħrd̾e institunt.
tĩtia filia mã hr̃s efto. siquis mͥ
liboꝵ.me uiuo mortuo ne na¬
scͣer᷑. tc qui uirił sexus. unꝰ plu¬
res ue nasce̾nt᷑. expãte dimidia
⁊ qͣuãta. qui femim nisexus.
una plures ue nate ert. expãte.¬

Expanded text:
idem erit dicendum.Quidam testamento ita heredes instituit: 'Titia filia mea heres esto: si quid mihi liberorum me uiuo mortuoue nascetur, tunc qui uirilis sexus unus pluresue nascentur, ex parte dimidia et quarta, qui feminini sexus una pluresue natae erunt, ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
mee dñs est̾o. recte institutio¬
fit. ¶Ila institutio ualet. fi¬
liꝰ m̃s impufłimus. male deme
merit᷑. heres esto. pure eͥ. hrsm
stituit᷑ cũ maledictõ: ⁊ om̃shiꝰ¬

Expanded text:
meae dominus esto", recte institutifit. Illa institutio valet: "filius meus inpiissimus male de me meritus heres esto": pure enim heres instituitur cum maledicto et om
Abbreviated transcription (Latin):
ex emissib yroib institutis.:
cetis exħrdatis. inuicẽ hrs sub¬
stitut. deinde legata.⁊ lib̾tates
dedit. p̾e ita subiecit. cõneliuns
⁊ salustiꝰ. ⁊ uaro equis pãtib hre
sũpto. quos inuice substitus.

Expanded text:
ex semissibus heredibus institutis et ceteris exheredatis inuicem heredem substituit, deinde legata et libertates dedit, postea ita subiecit: 'Cornelius et Sallustius et Uarro aequis partibus heredes sunto, quos inuicem substituo':
Abbreviated transcription (Latin):
p̾um̃ tres habituros. qr filie to¬
totꝰ as. pͥmno dodrãs dat᷑ ẽ. ut.
iuii.portione ampliꝰ filia qͣ pꝰum
ferre deb̾at. Id̾o si postuma qͦ
nata eẽt ei. tantũdẽ sola filia.
qͣntũ ut̃q postumoꝵ. habimr
eẽnt. itaq iuppdito cũ asfilie. do¬
dr̃as pͦumno sit datus .xxͣ. ⁊ iiã¬

Expanded text:
r, postumum tres habituros, quia filiae totus as, postumo dodrans datus est, ut quarta portione amplius filia quam postumus ferre debeat. ideo si postuma quoque nata esset, tantundem sola filia, quantum uterque postumorum habituri essent. itaque in proposito cum as filiae, dodrans postumo sit datus,
Abbreviated transcription (Latin):
ditate qͥtqͣ ꝑueniret. uolũtatẽ.
suã exposunt filio. filiꝰ cũ patͥs
offẽssã uerẽt᷑. petũt atestatore.
ne subꝯditicẽ si apatre emãci¬
pat᷑ eẽt. ħrdẽ eũ institueret. ⁊m¬
petraũt abeo. ut amicũ suũ h̾r¬
d̾e institueret. atq ita testam̃to
amicus filii ignotus testatori:
h̃rs institutus ẽ. nͨ quicqͣ abeo pe¬
tit᷑ ẽ: qũebat᷑ sulie amicus au̾diẽ
nollet. aut aditã noll restituẽ
ħroitatẽ. an fid̾i ꝯmissũ. abeo ꝯ¬

Expanded text:
ditate quicquam perueniret, uoluntatem suam exposuit filio: filius cum patris offensam uereretur, petit a testatore, ne sub condicione 'si a patre emancipatus esset' heredem eum institueret et impetrauit ab eo, ut amicum suum heredem institueret: atque ita testamento amicus filii ignotus testatori heres institutus est nec quicquam ab eo petitum est. quaerebatur, si ille amicus aut adire nollet aut aditam nollet restituere hereditatem, an fideicommissum ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
sitͣ de hr̃ditate restituenda. ꝯis passus
fuit᷑ diem tõꝵ pꝰsessioĩs. a gnoscende
tñsire. Aut ꝑ ħ tp̃s quo is cui restituid̃¬
bebit hr̃ditas. exaliqua cã ñ potuit adia¬
re p̃torẽ. ⁊ postul arez ut petita bonoꝵ
pꝰsessicẽ: restituat᷑ ĩ hrditas. suctumi ei
debbit .i. ut restituat᷑ tp̃s bõꝵ p̾sessioĩs
amittũd̾. exibñdi fid̾i ꝯmissigͣ. ¶Am

Expanded text:
 de hereditate restituenda et is passus fuerit diem bonorum possessionis adgnoscendae transire aut per hoc tempus, quo is, cui restitui debebit hereditas, aliqua ‹e›x causa non potuit adire praetorem et postulare, ut petita bonorum possessione restituatur sibi hereditas, succurri ei debet, id est ut restituatur tempus bonorum possessionis a
Abbreviated transcription (Latin):
du uẽditio facienda ẽ: ut id demũ
ihr̃ditate ꝯputet. qͣnti nom̃ di¬
strahi pot̃. S cũ debitori lib̾atõ re¬
linquit᷑. ip̃e solugndo uidet᷑ ⁊ꝓ¬
adse attiner diuxes ẽ quippe siex
mortis cã ei accepto ferat᷑. id ꝙ
debrquadr ĩgẽta accepisse uide¬
bit᷑. licet nicħ fac̾e p̾sit. Sensisse
uicͥ face̾ possit. si soli ubatio ei
relicta ẽ. ⁊ idõ falcidia int̃ueniẽ¬
te .ccc. accepto illi fi̾deb̃. residu¬

Expanded text:
i venditio facienda est, ut id demum in hereditate computetur, quanti nomen distrahi potest. sed cum debitori liberatio relinquitur, ipse sibi solvendo videte si ei mortis causa accepto feratur id quod debet, quadringenta cepisse videbitur, licet nihil facere possit: sensisse nihil facere possit. si soli ei liberatio relicta est, et ideo Falcidia interveniente trecenta accepto illi ferri debent, residu
Abbreviated transcription (Latin):
quãta pars legatis d̾ trahat̾ ex dnĩ¬
aut morte ẜuoꝵ: ut ñ plusꝙͣ lxxu.¬
uł ⁊̃ miꝰ rehiuquat̃ solida legata
debent᷑: Necꝰ ea res dap᷑nosa est hr̃di.
cui lib̾m ẽ adire hr̃ditatẽ q̃ res
efficit. ut necͥesse sit legatariis.
¶Magna dubudatio fint d̾ his quoꝵ

Expanded text:
quarta pars legatis detrahatur. et ex diveraut morte servorum, ut non plus quus relinquatur, solida legata debentur. nec ea res damnosa est heredi, cui liberum est non adire hereditatem: quae res efficit, ut necesse sit legatariis, Magna dubitatio fuit de his, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
uiduitatẽ recipiut̃. tota ad legataĩ¬
ũ ꝑtinebt̃ S põt hr̃di ħ remedio
succini. ut exstimatiõe stã legati.
demitiet legatario. ur pãtẽ exstiã¬
tioĩs inferat: siñ inferate utatur
aduͣsus eũ excepticẽ doli mali.

Expanded text:
dividuitatem non recipiunt, tota ad legatarium pertinent. sed potest heredi hoc remedio succurri, ut aestimatione facta legati denuntiet legatario, ut partem aestimationis inferat, si non inferat, utatur adversus eum exceptione doli mali.
Abbreviated transcription (Latin):
cͥcͦ. que apupillo relicta st̃. Qd̾ sipu¬
puł soluat legata debr̃ cutare tu¬
toe̾s pupilli: ut caueat᷑ legatarii.¬
Quedã legata diuisiom̃ ñ recipiut̃.
ut ecce legatũ nie. itiuens actu¬
sue. adiullũ ẽ. ea res ꝓpaͣte põt ꝑti¬

Expanded text:
 quae a pupillo relicta sunt. quod si pupillus soluat legata, debent curare tutores pupilli, ut caueant legatarii.Quaedam legata diuisionem non recipiunt, ut ecce legatum uiae itineris actusue: ad nullum enim ea res pro parte potest