comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ nulla questio ẽ: in cuiꝰ esu om̃is
secta consentit. Infirmꝰ gͦ ẽ qͥ cibos diᷤ¬
cernit: eo qd̾ uidei ꝓhibitist̃ edere. Hc̃
ne cũ scrupulo edat. Uel infirmꝰ ꝓnꝰẽ
es ⁊ aridos cibos. qͥ ñ st̃ fomentũ uiti¬
oꝵ ⁊ abstineat ab illis. qͥbꝰ libido ex¬
citat᷑. Crassitudo enĩ carniũ ⁊ deliti¬
ose epule: ꝓuocant corpꝰ ad libidinẽ.
Is qͥ manducat. Supͣ precepit ñ dis¬
sint: is qͥ manducat omĩa indiffe̾nt̃:
ñ sꝑnat ñ manducantẽ .i. abstinen¬
tẽ. qr uoluntatis ẽ edere ⁊ ñ edere: ⁊ idõ
q̃stio hinc fieri ñ debet. Om̃ia enĩ uo¬
luntati humane subiaceant: sicut⁊
dñio humano subiecta sẽ. Et qͥ non
manduat om̃ia. non uidicet mandu¬
cantẽ tanqm reum .i. ñ credat ⁊ asse¬
rat eũ peccare: cũ nesciat quo aĩo fa¬
ciat. De manifestis enĩ ñ de occultis:
iudicandũ ẽ Manifesta uͦ st̃ q̃ non pꝰ¬

Expanded text:
in quo nulla quaestio est, in cujus esu omnis in quo nulla quaestio est, in cujus esu omnis secta consentit. Infirmus ergo est qui cibos discernit, eo quod Judaei prohibiti sunt edere, hunc ne cum scrupulo edat. Vel infirmus dicites et aridos cibos qui non fomentum vitiorum, et abstineat ab illis quibus libido excitatur. Crassitudo enim carnium, et deliciosae epulae provocant corpus ad libidinem. Is qui manducat. Supra praecepit non dissint, is qui manducat omnia indifferenter non spernat non manducantem, id est abstinentem, quia voluntatis est edere, vel non edere, et ideo quaestio huic fieri non debet. Omnia enim voluntati humanae subjaceant, sicut dominio humano subjecta sunt. Et qui non manducat omnia, non judicet manducantem tanquam reum, id est non credat et asserat eum peccare, cum nesciat quo animo faciat. De manifestis enim, non de occultis judicandum est. Manifesta vero sunt quae non p
Abbreviated transcription (Latin):
dei ẽ nullũ cibũ discern̾e. ⁊ ĩmundũ pu¬
tare qr omĩa munda st̃ mundiᷤ: s qͥdã in¬
firmiut dictũ ẽ censebant aqͥb̾dã absti¬
nendũ. ⁊ ita: int̾romanos erat ꝯtentio.
Inde p̾cipit ħ apłc tales assumere. ñ abi¬
cere: s patiendo ad fidẽ erigere exemplo¬
⁊ uerbo. ⁊ si incognitũ ẽ quo qͥs aĩo faciat:
non inde disceptare. Tales gͥ apłc tanqm
egros medicis offe̾ns: ait. Infirmũ autẽ
credit .s. qͥ non credit ut credendũ ẽ: assu¬
sit: ut eos sanaret. Assumite dico: non in
disceptatioĩb cogitationũ .i. nonita: ut
de occultis iudicetis eũ reũ. No ẽ enĩ dãp¬
nandꝰ. cuiꝰ cogitatio ñ est aꝑta: uł de quo
quidã: qui hoc posst̃. Aliꝰ enĩ ur̃m in fide
ꝑfectꝰ. credit se posse manducare omĩa.
sumere alios. Q autẽ infirmꝰ ẽ .i. qui ci¬
bos discernit. reputans alios mundos. a¬
lios ĩmundos: manducet olus. Hic in¬
diget assumi. qui ꝑmittit᷑ edere olus

Expanded text:
ullum cibum discernere, vel immundum putare, quia omnia munda mundis. Sed quidam infirmi censebant a quibusdam abstinendum, et ita inter Romanos contentio; unde praecipit tales assumere, non abjicere, sed patiendo eet verbo, etsi incognitum est quo quis animo faciat, non inde disceptare. Tales igitur Apostolus tanquam aegros medicis offerens ait: Infirmum autem, credit, scilicet qui non credit ut credendum est, assusit ut eos sanaret, assumite dico, non in disceptationibus cogitationum, id est non ita ut de occultis judicetis eum reum. Non est enim damnandus, cujus cogitatio non est aperta, vel de quo quidam qui hoc possunt. Alius enim vestrum, in fide perfectus, credit se posse manducare omnia, sumere alios. Qui autem infirmus est, id est qui cibos discernit reputans alios mundos, alios immundos, manducet olus. Hic indiget assumi qui permittitur edere olus,
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ tunc cũ tm̃modo credidimꝰ. Mani¬
festũ enĩ ẽ qr pt lauachrũ. aliqͥs bene
operans ⁊ studens caritati: uicnꝰ ẽ eter¬
ne uite. Bona enĩ uita: signũ ẽ ⁊ causa
salutis future. Baptismꝰ uͭ est ad ueniã.
uita bona etiã ad coronã. Qa gͦ credidi¬
mꝰ ⁊ oꝑati sumꝰ: turpiꝰ ẽ nͥ surgamꝰ. Nel nsc¬

Expanded text:
m tunc, cum tantummodo credidimus. Manifestum enim est quia post lavacrum aliquis bene operans et studens charitati vicinus est aeternae vitae. Bona enim vita signum est et causa salutis futurae; baptismus vero est ad veniam; vita bona etiam ad coronam. Quia ergo credidimus et operati sumus, turpius est nisi surgamus. Vel, n
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ medicina succurrat. que p̃sto ẽ ex
dsolatione munerũ dei. qͥ regnũ dei que¬
rentib: om̃ia adicienda ꝓmisit. Sic gͦ
sumenda est alimonia qͣi medicina. s
dũ ad qͥetem satietatis ab indigentia tnͣ¬
lt in ip̃o tͣnsitu insidiat᷑ laquens ꝯcupi¬
aentie: ⁊ cũ salus debeat ẽẽ causa eden¬
d adiungit se tanqmͣ pedisseqͣ ꝑiculo¬
la iocunditas: et seꝑe conat᷑ preire. ut eiꝰ
ausa fiat. qd salutis causa faciendũ e¬
iab ⁊ sepe incertũ fit utr̃ adh̾ necẽia cor¬
poris cura subudiũ petat: an uolupta¬
ria cupiditas fallacie ministeriũ sup¬
petat. Ad hoc incertũ hylarescit infelix
aĩa. gaudẽs ñ apparere qͥd satis sit mo¬
derationi ualitudinis: ut obtentu salu¬
tis obumbret negotiũ uoluptatis. nec
id̾ utͥusq modꝰ ẽ. Nã qd̾ saluti sat ẽ: de¬
⁊ c̃. Qͥa ex iudeis erant qͥ romanos ad fi¬
dẽ xp̃i assũpserant admixta lege: id̾o qͥbꝰ¬

Expanded text:
torum medicina succurrat, quae praesto est ex torum medicina succurrat, quae praesto est ex consolatione munerum Dei, qui regnum Dei quaerentibus omnia adjicienda promisit. Sic ergo sumenda est alimonia ut medicina, sed dum ad quietem satietatis ab indigentia transitur in ipso transitu insidiatur laqueus concupiscentiae, et cum salus debeat esse causa edendi adjungit se tanquam pedissequa periculosa jucunditas, et saepe conatur praeire, ut ejus causa fiat quod salutis causa faciendum erat, et saepe incertum fit, utrum necessaria corporis cura subsidium petat, an voluptaria cupiditas fallaciae ministerium suppetat. Ad hoc incertum hilarescit infelix 60 anima gaudens non apparere quid satis est moderationi valetudinis, ut obtentu salutis obumbret negotium voluptatis. Nec idem utriusque modus est; nam quod saluti sat est de Quia ex Judaeis erant qui Romanos ad fidem Christi assumpserant admista lege; ideo quibu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ genere mascłino. dicimꝰ calicem
aptũ potationi. a qͦ dicit᷑ eb̾etas: que
est nimia potatio uini. Non in cubili
b i in pigritia dormientiũ. ⁊ in pudi¬
nimio uenit: ⁊ id̾o ptꝰ ꝯmessationẽ ⁊ ebͥ¬
etatẽ posuit. so in contentione et emu¬
latione ambulemꝰ. sicut solebant face¬
re se inuicẽ p̃ferendo. in qͦ minor inui¬
debat maiori: ⁊ ita erat int̾ eos contenti
o& emulatio. Et nota romanos in his
iangi: et id̾o nõ est eis ius głandi. Hoꝵ
landis auiditas: que etiã ypocrisim se
re guat. Huic non resistit᷑ nͭ crebris di¬
moꝵ libroꝵ testimoniis incutiat᷑ ti¬
que induti. non cogemini seruire car¬
ni unde subdit: ⁊ carnis curam ne fe¬
ceritis. non dico in nec̃ciis ad sustenta¬
tionẽ: s in desideriis illicitis. Sic enĩ su¬
menda st̃ alimenta: qͦmadmodũ medi¬
cam̃ta. fames enĩ ⁊ sitis qͥdã dolores sc̃.¬
urunt. ⁊ sicut febres necant: nͥ alimen¬

Expanded text:
enim genere masculino dicimus calicem enim genere masculino dicimus calicem aptum potationi, a quo dicitur ebrietas, quae est nimia potatio vini. Non in cubilibus, id est in pigritia dormientium, et impudinimio venit. Et ideo post commessationem et ebrietatem posuit, non in contentione et aemulatione, ambulemus, sicut solebant facere se invicem praeferendo, in quo minor invidebat majori, et ita erat contentio, id est aemulatio. Et nota Romanos in his tangi, et ideo non est eis jus gloriandi. Horum laudis auiditas, quae etiam hypocrisin saepe generat. huic non resistitur, nisi crebris diuinorum librorum testimoniis incutiatur tiquem induti non cogemini servire carni. Unde subdit: Et carnis curam ne feceritis, non dico in necessariis ad sustentationem, sed in desideriis illicitis. Sic enim sumenda sunt alimenta quemadmodum medicamenta. Fames enim et sitis ut quidam dolores urunt, et sicut febres necant, nisi alimen
Abbreviated transcription (Latin):
es autẽ .i. beatitudo aꝓpinqͣuit. dũ pec¬
cata sc̃ remissa. dũ iusti estis ꝑ grãm l
ita. Debetis surge̾ qr nox p̃cessit .i. uetꝰ
homo qͥ in baptismo preteriit .s. fomeᷤ
peccati. Dies autẽ aꝓpinqͣuit .s. sol uisti
cie xp̃c. cuiꝰ luce ueritatẽ diclicer̃t int sc¬
ant qͥd agendũ ẽ. Pͥus enĩ ignorantes
rũ .i. oꝑa mala que ex teneb̾s ignora¬
tie uenert̃ uł que tenebras amant: et
ad tenebras ducunt. Et induam᷑ tanqͣ
ornam̃tũ arma lucis .i. uͥtutes que it
arma. que exigit lux .i. fides. et acceptiꝰ
u̾tutib. ambulemꝰ honeste .i. in actu
ear exerceam᷑. sicut decet in die fider.
Qͤ autẽ sint oꝑa tenebrarũ: ostendit
subdẽs. No in cõmessationibꝰ. ⁊c̃. Qi. Aim
bulemꝰ honeste. s ñ in his .s. nõ in cõmeᷤ¬
satioĩb .i. luxuriosis ouiuiis que aut
collatione om̃iũ celebrant᷑: aut uicibꝰ
solent a contubnalibꝰ exhiberi: et ebri¬
etatib .i. ĩmoderatis potatioĩb briar

Expanded text:
est aeterna beatitudo appropinquavit, dum peccata sunt remissa, dum justi estis per gratiam. Vel ita, debetis surgere, quia nox praecessit, id est vetus homo qui in baptismo praeteriit, scilicet fomes peccati. Dies autem appropinquavit, scili cujus luce veritatem didicerunt, ut sciant quid agendum sit. Prius enim ignorantes rum, id est opera mala quae ex tenebris ignorantiae venerunt, vel quae tenebras amant, et ad tenebras ducunt. Et induamur, tanquam ornamentum, arma lucis, id est virtutes quae sunt arma, quae exigit lux, id est fides; et, acceptis virtutibus, ambulemus honeste, id est in actu earum exerceamur sicut decet in die fidei. Quae autem sunt opera tenebrarum ostendit, subdens: Non in commessationibus. Haimbulemus honeste, sed non in his, scilicet non commessationibus, id est luxuriosis conviviis, quae aut collatione omnium celebrantur, aut vicibus solent a contubernalibus exhiberi. Et ebrietatibus, id est immoderatis potationibus. Brian
Abbreviated transcription (Latin):
rit᷑: qͣnto płibꝰ reddit᷑. Hic autẽ fit mentio
de caritate: qr ualet ad humilicatẽ pre
habere ad om̃s ħ autẽ dilectionẽ dicit
ẽẽ habendã int̃ frẽs: qd̾ notat. dicen¬
do inuicem. Alit̾ enĩ: uere frẽs non st̃. Et
uere. diłctio ẽ habenda: qui enĩ diligit

Expanded text:
iritur, quanto pluribus redditur. Hic autem fit mentio iritur, quanto pluribus redditur. Hic autem fit mentio de charitate, quia valet ad humilitatem praesupra monuit habere ad omnes. Hic autem dilectionem dicit esse habendam inter fratres quod notat dicendo, invicem. Aliter enim vere fratres non sunt, et vere dilectio est habenda, quia qui diligit
Abbreviated transcription (Latin):
na eunͣglica. Hoc mͦ reddite. Cui debetiꝰ
tributum: reddite tributũ. Tributũ di¬
cit: qd̾ regiones solũt. Cui debetis uecti¬
gal reddite uectigal. Uectigal dicit᷑ sti¬
pendiũ. qd̾ dat᷑ dñis: qnͣdo ꝑ patrias ue¬
hunt᷑ Nel tͥbutũ dicit᷑ qd̾ domi soluit᷑
uectigal qd̾ ad domũ dñi uehit᷑. Cui de¬
betis timorẽ reddite timorẽ: ut dñm ti
horiorẽ reddite honorem: ut assurgere
tera ita soluite. ut ñ debeatis aliqͥd: cari¬
tatẽ uͦ ita soluite. ut semꝑ debeatis. So¬
la enĩ caritas ẽ: que etiã reddita. semꝑ
detines debitorem. Leddit᷑ enĩ cũ impen¬
ditͣ. debet᷑ autẽ etiã sireddita fuerit: qr
nullũ est tempꝰ qͦ ĩpendenda ñ sit. Nec
cũ reddit᷑ amittit᷑: s potiꝰ reddendo mul¬
tiplicat᷑. Habendo enĩ reddit᷑ ñ carendo.
ut pecunia: que reddi ñ pot̃ nͥ habeat᷑.
uec haberi: nͥ reddat᷑ ĩmo cũ reddit᷑ ab
hoĩe crescit in hoĩe. ⁊tanto maior acqͥ¬

Expanded text:
na evangelica, hoc modo, cui debetis tributum reddite tributum. Tributum dicit quod regiones solvunt; cui debetis vectigal, reddite vectigal. Vectigal dicitur stipendium, quod datur dominis quando per patrias vehuntur; vel tributum dicitur, quod domi solvitur, vectigal quod ad domum domini vehitur. Cui debetis timorem reddite timorem, ut Dominum honorem debetis, reddite honorem, ut assurgere,tera ita solvite ut non debeatis aliquid. Charitatem vero ita solvite ut semper debeatis. Sola enim charitas est quae etiam reddita semper detinet debitorem. Redditur enim cum impenditur. Debetur autem si reddita fuerit, quia nullum est tempus quo ipsa danda non sit, nec cum redditur amittitur, sed potius reddendo multiplicatur. Habendo enim redditur non carendo; ut pecunia quae reddi non potest, nisi habeatur, nec haberi nisi reddatur. Imo cum redditur ab homine, crescit in homine, et tanto major acqu
Abbreviated transcription (Latin):
tio caritatis ẽ hic. Supͣ dixit. qd̾ malũ
non facit: hic dicit. qd̃ ⁊̃ oportunitatẽ
ctio malũ non oꝑat᷑. ⁊ hoc ⁊̃ scimꝰ: qͥa
nos hoc scientes abiciamꝰ ⁊ c̃ uelitasi¬
cut qͥdã libri habent. hoc tempꝰ. Qĩ. Di
imꝰ: est nob̾ hora .i. oportunitas. s bre¬
uis: surge̾ de sõpno .i. de torpore bene
oꝑandi. ⁊ negligentia uł ignorantia:
que ꝑ sõpnũ sig̃cat᷑ hͥ. Et debemꝰ surge̾:

Expanded text:
tio charitatis est hic. Supradixit quod malum tio charitatis est hic. Supradixit quod malum non facit. Hic dicit quod etiam opportunitatem ctio malum non operatur, et hoc etiam scimus, quia nos, hoc scientes, abjiciamus, etc. Vel ita sicut quidam libri habent, hoc tempus: quasi dimus, est nobis hora, id est opportunitas, sed brevis, surgere de somno, id est de torpore bene operandi et negligentia vel ignorantia quae per somnum significatur hic, et debemus surgere
Abbreviated transcription (Latin):
etis facis qͥ qͥd facis: intͣficit᷑ crudelior
amorẽ scłi: s sempit̾na reqͥe qmͣ ꝓmitcit
d̾s. Honora prẽm tuũ ⁊ matrem. Cangiᷤᷤ
et cecidic bestia impietatis. Ño mecha¬
beris. Tangis qͥntã cordã. cecidit bestia
libidinis. Nõ occides. Tangis sextã cor¬
dã: cecidit bestia crudelitatis. sõ furtũ
facies. Tangis septimã cordã: ⁊ cecidit
bestia rapacitatis. Ño falsũ testimoni¬
um dices. Tangis octauã cordã: ⁊ cecidit
bestia falsitatis. Nõ ꝯcupisces ixorẽ ꝓ¬
xiiii tui. Tangis nonã cordã: ⁊ cecidit
bestia adulterine cogitationis. Aliud
p̃cepta st̃: non mechabĩs. ⁊ ñ ꝯcupisces
uxorem ꝓximi tui. Nõ ꝯcupisces rem
ꝓrximi tui. Tangis decimã cordã: ⁊ ce¬
cidit bestia cupiditatis. Ita cadentib
om̃ib bestiis. securꝰ ⁊ innocens in dei
dilectione ⁊ humana societate uersa¬
ris. Et hoc scientes ⁊c̾. Alia cõmenda

Expanded text:
etis facis quidquid facis, interficitur crudelior etis facis quidquid facis, interficitur crudelior tit Deus. Honora patrem tuum et matrem tuam, tangis et cecidit bestia impietatis. Non moechberis, tangis quintam chordam, cecidit bestia libidinis. Non occides, tangis sextam chordam, cecidit bestia crudelitatis. Non furtum facies, tangis septimam chordam, et cecidit bestia rapacitatis. Non falsum testimonium dices, tangis octavam chordam, et cecidit bestia falsitatis. Non concupisces uxorem proximi tui, tangis nonam chordam, et cecidit bestia adulterinae cogitationis. Aliud praecepta sunt: non moechaberis et: non concupisces uxorem proximi tui. non concupisces rem. proximi tui; tangis decimam chordam: cecidit bestia cupiditatis. ita cadentibus omnibus bestiis securus et innocens in dei dilectione et humana societate uersar
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ: tanto minꝰ mest uirtus. Et qnͣto
minꝰ inest u̾tꝰ. tanto magis est uitiũ. In
hac decalogꝰ legis implet. Decalogꝰ enĩ
legis decẽ precepta habet que sic st̃ di¬
stributa: ut tͥa ꝑtineant ad dm̃. septẽ
ꝑtineant ad hoĩem. Est enĩ bellũ qd̾ se¬
cũ agit homo dimicans cont᷑ ꝯcupiscẽ¬
tias malas ⁊ frenans auaritiã. elidẽs
suꝑbiam suffocans ambitionẽ truci¬
dans libidinẽ. Has pugnas fac in oc¬
culto: ⁊ non uinceris in aperto. Ad hoc
docent᷑ manꝰ nr̃e ad prelium. Nõ est
hoc inspectacuł nr̃is uenator qd̾ cy¬
tharista. Aliud agie uenator: aliud cy¬
tharista. In spectaculo der: unũ ẽ. Tan¬
gis easd̃ decem cordas: ⁊ feras occidis.
Ntrũq simul facis. Tangis pͥmã cor¬
dam qua unꝰ colit᷑ deus ⁊ cecidit besti¬
a suꝑsticionis. Tangis sod̾am cordã. qr
non accipis nom̃ dei tui inuanũ: ceci¬
dit bestia erroris.⁊ nefandar̾ heresum
Tangis terciã cordã. uͥ ꝓ spe future qͥ¬

Expanded text:
minus, tanto minus inest virtus. Quanto minus inest virtus, tanto magis inest vitium. In hac Decalogus legis impletur. Decalogus enim legis decem praecepta habet, quae sic sunt distributa ut tria pertineant ad Deum, septem pertineant ad hominem. Est enim bellum quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, et frenans avaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. Has pugnas fac in occulto, et non vinceris in aperto. Ad hoc docentur manus nostrae ad praelium. Non est hoc in spectaculis vestris venator, quod citharista. Aliud agit venator, aliud citharista. In spectaculo Dei unum est, tangis easdem decem chordas, et feras occidis. Utrumque simul facis? tangis primam chordam qua unus colitur Deus, cecidit bestia superstitionis. Tangis secundam chordam, quia non accipis nomen Dei tui in vanum, cecidit bestia erroris et nefandarum haeresum. Tangis tertiam chordam, ubi pro spe futurae qui
Abbreviated transcription (Latin):
reuocare: non morbũ quẽ uenit expel¬
lereꝰ Sic gͦ ⁊ nos inuicem diligamꝰ: ut
qnͣtũ possumꝰ. inuice ad habendũ in no¬
bis dm̃. cura dilectioĩs atthamꝰ. Tunc
est qͥrpe optimꝰ homo: cũ tota uita sua
ꝑgit in in cõmutabilem uitã. ⁊ toto ai¬
fectu inheret illi. Si autẽ se ꝓpt̾ se diu¬
git non se refert ad dm̃. s adseip̃m con¬
uersus non ad ĩcommutabile aliqͥo es¬

Expanded text:
revocare, non morbum, quem venit expelrevocare, non morbum, quem venit expellere? Sic ergo et nos invicem diligamus, ut quantum possumus, invicem ad habendum in nobis Deum cura dilectionis attrahamus. Hancest quippe optimus homo, cum tota vita sua pergit in incommutabilem vitam, et toto affectu inhaeret illi: si autem se propter se diligit, non se refert ad Deum, sed ad seipsum conversus, non ad incommutabile aliq
Abbreviated transcription (Latin):
datum ꝑ moysen: instaurat᷑ .i. eontine¬
cͦ ⁊ implet᷑ in hoc uerbo .i. in hoc man¬
ligendꝰ ẽ ꝓximꝰ ñ in malo: qm̃ qͥ diligit
iniqͥtate. odit aĩam suam. ⁊ ita non se¬
ip̃m diligit: qr nec ꝓ ximũ sierit se. Et
nota qd̾ cum duosint precepta carita¬
tis. in qͥbꝰ tota lex pendet ⁊ ꝓpħ̾e ꝓutͦꝙ
d̾s sine ꝓximo. nͨ ꝓximꝰ sine deo diligi
pot̾. Hic autẽ dilectio ꝓximu ideo ꝯmeme¬
atͣ: qr dilectio ꝓximi in fcĩs apparet.
dilectio uͦ dei ampliꝰ latet: ⁊ ideo hãc
spetialius ponit de qͣ dñs ait. Manda¬
tũ nouũ do uob̾ ut diligatis inuicẽ. u¬
bi illd̃ maiꝰ mandatũ dilectioĩs deiui
dĩn. non pot̃ eũ contẽpnere que d̾s pre¬
cipit diligi et qͥ sc̃e ac sp̃ualit diligit
ꝓximũ: qͥd in eo diligit nͥ dm̃: Ip̃a est
dilectio ab om̃i mundana dilectione
discreta qmͣ distinguendo dñs ait Si¬
eut dilexi uos. Qͥd enĩ nͥ dm̃ dilexit in
qͥd in eis diligit nͥ salutẽ qmͣ cupit utig

Expanded text:
datum, instauratur, id est continetur et impletur. In hoc verbo, id est in hoc manligendus est proximus, non in malo, quoniam qui diligit iniquitatem, odit animam suam ; et ita non seipsum diligit, quia nec proximum sicut seipsum. Et nota quia cum duo sint praecepta charitatis, in quibus tota lc sine proximo, nec proximus sine Deo diligi potest. Hic autem dilectio proximi ideo commemoratur, quia dilectio proximi in factis apparet. Dilectio vero Dei amplius latet, et ideo hanc spiritualius ponit, de qua Dominus ait: Mandatum novum do vobis ut diligatis invicem , ubi illud mandatum majus dilectionis DeDeum, non potest eum contemnere quem Deus praecipit diligi. Et qui sancte ac spiritualiter diligit proximum, quid in eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam distinguendo Dominus ait: Sicut dilexi vos . Quid enim nisi Deum dilexit in os? et quid in eis diligit nisi salutem, quam cupit utique
Abbreviated transcription (Latin):
dicare. Qd̃ maxime faciũt: qͥ magis
amat clamare. uituꝑare. qmͣ emen¬
dare et corrigere. Unde dicit᷑. Nolite iu¬
dicare: et ñ iudicabinum. s magis iudi¬
iate .i. obseruandũ disc̾nite qͦd ꝓsit ut¬

Expanded text:
dicare quod maxime faciunt qui magis amant clamare, vituperare quam emendare et corrigere. Unde dicitur: Nolite judicare et non judicabimini , sed magis judicate, id est observando discernite quod prosit
Abbreviated transcription (Latin):
in qnͣtũ fideles sc̃ unũ sint in xp̃o: in
cuiꝰ fide ñ ẽ distantia udei ⁊ greci. dñi
⁊ serui. ⁊ huiꝰmodi : differentia tñ ẽ in
ꝯu̾satione mor ali. cuiꝰ ordinẽ: in huiꝰ
dei sine ulla distantia:⁊ alia in ordine
doctͥna blasphemet᷑. Ideo enĩ. Hec est
ꝓbatio subiectionis. Qt Subditi ẽẽ debe¬

Expanded text:
ntum fideles sunt unum sint in Christo, in cujus fide non est distantia Judaei et Graeci, Domini et servi, et hujusmodi; differentia tamen est in conversatione mortali, et ejus ordinem in hujus dei sine ulla distantia; alia in ordine doctrina blasphemetur. Ideo enim, haec est probatio sub
Abbreviated transcription (Latin):
dos. Dico qd̾ umdex ẽ. ⁊ hoc ei .i. ad dãp¬
nũ eiꝰ qͥ malũ agit ⁊ qr minister d̃i ẽ i
deoq subditi estote ei. qi ex necc̃itate
uł necc̃itati alia littã: id ẽ nec̃c̃ie ordi¬
natioĩ subditi estote ⁊ hoc nõ solũ ꝓpt̾
iram pͥncipis uł dei uitandã: s ⁊ ꝓpt̃ cõ¬

Expanded text:
os. Dico quod vindex est, et hoc, ei, id est ad damnum ejus qui malum agit, et quia minister Dei est, ideo subditi estote ei, quasi ex necessitate, vel necessitati, alia littera, id est necessariae ordinationi, subditi estote, et hoc non solum propter iram principis, vel Dei vitanda
Abbreviated transcription (Latin):
lis .s. regibꝰ. pͥncipib. tͥbunis. centurioni¬
bꝰ: et aliis huiꝰmodi. Si enĩ bonꝰ fuĩt qͥ tͥ
p̃est nutritor tuus ẽ: malus si fuerit:
tẽptator ẽ. ⁊ nutͥmenta libent̃ accipe: ⁊
in tẽptatioẽ aꝓꝓbare. Esto gͦ aurũ: ⁊ at¬
tende mundũ istũ qͣi fornacem artificiᷤᷤ
Sit gͦ om̃is aĩa subdita potestatib sulli¬
danis. uł causa notat᷑ cũ dicit sublimio¬
ribꝰ .i. qr sublimiores sẽ. Nõ ẽ eñĩ. Pbat

Expanded text:
licet regibus, principibus, tribunis, centurionibus, et aliis hujusmodi. Si enim bonus fuerit qui tibi praeest, nutritor tuus est; malus si fuerit, tentator tuus est. Et nutrimenta libenter accipe, et in tentatione approbare. Esto ergo aurum, et attende mundum istum, quasi fornacem aurificis. Sit ergo omnis anima subdita potestatibus sublidanis. Vel causa notatur cum dicit sublimioribus, id est quia sublimiores sunt. Non est enim. Probat
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatioẽs tuas ⁊ om nem uitã ⁊ om̃em
incellectũ in illũ conferas: a quo ha¬
bes ea ip̃a que confers. Nemo gͦ dilig̃
yximũ nͥ diligat dm̃. Qatũ gͦ potest
nximo impendat que diligit sicut se
qͥ ut ille diligat d̾m: que sup̃e nõ
nigit. nͨ se nec ꝓximũ diligit. Ama¬

Expanded text:
cogitationes tuas, et omnem vitam, et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea ipsa quae confers. Nemo ergo diligit proximum, nisi diligat Deum. Quantum ergo potest, proximo impendat quem diligit, sicut seipsum, ut et ille diligat Deum, quem si ipse non diligit, nec se, nec proximum diligit. Au
Abbreviated transcription (Latin):
nã principes boni uł mali. non st̃ timo¬
riboni oꝑis. s mali .i. non st̃ ad timorẽ
hi qui bene oꝑant᷑: s his qui male Si e¬
nĩ bonꝰ ẽ pͥnceps: bene oꝑantẽ ñ punit s
diligit Si uͦ malus ẽ: non nocet bono. s
purgat eum. Malus uero debet timere:
qr instituti st̃ pͥncipes ut mala puniãt.
Orincipes dicit illos. qͥ ꝓpter corrigendã
uitã. ⁊ ꝓhibenda adu̾sa: creant᷑ dei ha¬
bentes ẏmaginẽ ex eo qd̾ sub uno st̃ młti
uis autẽ. Qiͣ. Male oꝑantibꝰ st̃ timori. tu
autẽ non uis timere potestatẽ que cũq
hiosiue bona siue mala: fac bonũ: et nõ
est unde timeas: immo habebis laudẽ
uilla ⁊̃si mala est: dũ tͥ est causa ma
ioris corone. Si autẽ iusta ẽ potestã. ha¬
bebis laudẽ ex illa: etiã ip̃a laudante.
Suniqͣ est: habebis laudem ex illa. non
ip̃a laudante: s ip̃a cͥ laudis occasionẽ
p̃bente. Uere ex illa habebis laudẽ: dei
enĩ minister ẽ tͥ in bonũ .i. tibi ẽ faciẽs

Expanded text:
pes boni vel mali non sunt, timori boni operis, sed mali, id est non sunt ad timorem his qui bene operantur, sed his qui male. Si enim bonus est princeps bene operantem non punit, sed diligit. Si vero malus est non nocet bono, sed purgat eum. Malus vero debet timere, qui instituti sunt principes ut mala puniant. Principes dicit illos quia propter corrigendam vitam, et prohibendo adversa creantur, Dei habentes imaginem, ut sub uno caeteri sint. Vis auteautem vis non timere potestatem, quaecunque sit sive bona, sive mala, fac bonum, et non est unde timeas, imo habebis laudem ex illa; etsi mala est, dum tibi causa est majoris coronae. Si autem justa est potestas, habebis laudem ex illa, etiam ipsa laudante. Si iniqua est, habebis laudem ex illa, non ipsa laudante, sed ipsa tibi laudis occasionem praebente. Vere ex illa laudem habebis. Dei enim minister est tibi in bonum, id est tibi est faciens
Abbreviated transcription (Latin):
militudinẽ xͥ in cuiꝰ morte baptirati
sumꝰ. ut sicut xp̃c semel mortuꝰ ẽ. et sẽꝑ
iuuit: ita ⁊ nos semel mortui peccato ĩ
baptismo. semꝑniuamꝰ deo. uel ita. Ne
ne aĩe ⁊ corꝑis. sibi .i. ad laudẽ suã: s d̾i
Sicut enĩ magnitudĩs eiꝰ ñ est finis: s ic
nr̃e laudis non erit finis. Nõ enĩ cum
mortui fuerimꝰ in hac carne desinemꝰ
laudare dm̃: ⁊ sed̾m hoc de fidelibꝰ tm̃

Expanded text:
ti, in cujus morte baptizati sumus; ut sicut Christus semel mortuus est, et semper vivit, ita et nos semel mortui peccato in baptismo, semper vivamus Deo. Vel ita: Nemne animae et corporis, sibi, id est ad laudem suam, sed Dei. Sicut enim magnitudinis ejus non est finis, sic nostrae laudis non erit finis. Non enim cum mortui fuerimus in hac carne desinemus laudare Deum, et secundum hoc de fidelibus tan
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd̾ ip̃e sp̃c: s dona eiꝰ. Et sciendũ qd̾ ob¬
tẽꝑandũ ẽ apło: p̃cipienti unicuiq sa¬
pere. scd̾m mensuram fidei. Si enĩ ꝓui
rib suis alit᷑ infans: crescit ut plus sa¬
piat. Si autẽ uires sue capacitatis exoe¬
dit: deficit ante qmͣ crescat. Seqͥr᷑ Sicit¬
enim. Qiͣ. Ideo mensurate diuisit dona
qr multi unũ corpꝰ sumꝰ. ⁊ ideo. om̃ĩa nec¬
cessaria danda: s non in uno. Et hocẽ
qd̃ ait. Sicut enĩ in uno corꝑe multa m̃¬
bra habemꝰ omĩa autẽ menbra ñ ha¬
cet ñ posse nos singłos omĩa habere
ac ꝑ hoc curam nr̃i inuicem nos agere
debere: qr inuicẽ officiis nr̃is indige¬
mꝰ in xp̃o singłi autẽ sumꝰ menbͤ alt̃ qͥ¬
dem est menbrũ alteriꝰ. ⁊ ita sumꝰ alii
seruientes: et alũs indigentes. Idõ diciͭ
singłi: qr nullus excludit᷑ maior łmi¬
tes donationes diffẽntes .i. dona difte¬
rentia. habentes dico: scd̃m grãm que
data ẽ nob̾. Uel ita lege. Qtͣ. Singuli su

Expanded text:
quidem ipse spiritus, sed dona ejus. Et sciendum quod obtemperandum est Apostolo praecipienti unicuique sapere secundum mensuram fidei. Si enim pro viribus suis alitur infans, crescit ut plus capiat; si autem vires suae capacitatis excedit, deficit antequam crescat. VERSenim. Quasi dicat: Ideo mensurate divisit dona, quia multi unum corpus sumus, et ideo omnia necessaria danda, sed non in uno, et hoc est quod ait, Sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non hacet non posse nos singulos habere omnia, ac per hoc curam nostri invicem nos agere debere, quia invicem officiis nostris indige singuli autem sumus membra, alter quidem est membrum alterius, et ita sumus aliis servientes et aliis indigentes. Ideo dicitur singuli, quia nullus excluditur, major vel mites donationes differentes, id est dona differentia. Habentes dico secundum gratiam, quae dat
Abbreviated transcription (Latin):
malo: s uince malũ in bono .i. in pa¬
tiendo. qr si reꝑcutis simił ei neqm fiͦ
bonitate gͦ ꝯtende ot᷑ illũ. ⁊ ẽ uera cõ¬
tentio ⁊ salubre certam̃. ut sit bonꝰ con¬
tra malũ: non ut sint duo mali. Si tu
iam non es malus. opta malo: ut sic
bonꝰ. displiceat tͥ qd̃ malus ẽ placeat
ut fiat bonꝰ: ne sint duo mali. Seqͥt᷑¬

Expanded text:
in patiendo, quia si repercutis, similis ei nequam fies. Bonitate ergo contende contra illum. Et est vera contentio et salubre certamen, ut sit bonus contra malum, non ut sint duo mali; si tu jam non es malus, opta malo ut sit bonus, displiceat tibi quod malus est, placeat ut fiat bonus, ne sint duo mali. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
modi: dei ordinationi. resistit .i. habenti
potestatẽ dei ordinatione. so gͦ scd̃m d̾i
ordinatioẽm agit. De potestate bonapa¬
tet. qd̾̃ eã p̃fecit d̾s rationabilit̾. de ma¬
la etiã uideri pot᷑. qd̾ ⁊ boni ꝑ eam pur¬
gant᷑ ⁊mali dãpnant᷑ ⁊ ip̃a det̾uis pc¬
pitat᷑. Et nota qd̾ noĩe potestati intdũ
accipit᷑ potestas ip̃a: que dat᷑ alicui ã
deo. Aliqnͣ̃do ip̃e homo habens potesta¬
tem: qd diligens lector distinguat. Qͥ¬

Expanded text:
modi, Dei ordinationi resistit, id est habenti modi, Dei ordinationi resistit, id est habenti potestatem Dei ordinatione. Non ergo secundum Dei ordinationem agit. De potestate bona patet quod Deus praefecit eam rationabiliter; de mala etiam videri potest dum boni per eam purgantur, et mali damnantur, et ipsa deterius praecpitatur. Et scias, quod nomine potestatis interdum accipitur potestas ipsa, quae datur alicui a Deo, aliquando ipse homo habens potestatem; quod diligens lector distinguat. Q
Abbreviated transcription (Latin):
testatẽ autẽ si ille ñ dat: non ht̃. Ideoq
diabolꝰ añqm aliqͥd tolleret iob. dicebat
dño. Mitte manũ tuam .i. da potestatẽ:
qr etiã nocentiũ potestaᷤᷤ ñ ẽ nͥ a deo. sicut
scͥptũ ẽ loquente sapientia. ꝑ me reges
regnãt: ⁊ tyranni ꝑ me tenent t̾ram. Un¬
dez iob de clũo ait. Q facit regnare ypo
critã: ꝓpt̾ ꝑu̾sitatẽ ppłi. Et de popło isrł
dicit dñs. Dedi eis regem in ira mea. No¬
cendi enĩ uoluntas. pot̾ eẽ ab hõĩs aĩo.
potestas autẽ ñ ẽ nͥ a deo. Et hoc ẽ abdi¬
ta aptaq iusticia. Iniustũ enĩ nonẽ ut
reꝓbis accipientib nocendi potestatẽ¬
bonoꝵ patientia ꝓbet᷑ et inailoꝵ iniqͥtã
puniat᷑ Nã ꝑ potestatẽ diabolo datã
⁊ iob ꝓbatꝰ ẽ uc iustꝰ appareret: et petrꝰ
tẽptatꝰ ne de se p̾sumeret: et paulꝰ colaphi¬
ratꝰ ne se extolleret. ⁊uidas dãpnatꝰ uc
id÷ hõi habenti potestatẽ. uł his .s. que
ad potestatẽ ꝑtinent ut intͥbuto uł huiꝰ¬

Expanded text:
testatem si ille non dat, non habet. Ideoque diabolus antequam aliquid tolleret Job, dicebat Domino: Mitte manum tuam , id est da potestatem, quia etiam nocentium potestas, non est nisi a Deo. Sicut scriptum est, loquente Sapientia: Per me reges regnant, et tyranni per me tenent terram . Unde Job de Domino ait: Qui facit regnare hypr perversitatem populi . Et de populo Israel dicit Deus: Dedi eis regem in ira mea . Nocendi voluntas potest esse ab hominis animo; potestas autem non est nisi a Deo; et haec est abdita aptaque justitia. Injustum enim non est ut improbis accipientibus nocendi potestatebonorum patienpuniatur. nam per potestatem diabolo datam et Iob probatus est, ut iustus adpareret, et Petrus temptatus, ne de se praesumeret, et Paulus colaphizatus, ne se extolleret, et ludas damnatus, ut id est homini habenti potestatem, in his scilicet quae ad potestatem pertinent, ut in tributo, et hujus
Abbreviated transcription (Latin):
refistunt. ip̃i sibi acqͥrt̃ dãpnatioẽm⁊
ideo: ñ deb̾et qͥs resistere s subici. Sita
illud iubeat qd̾ ñ debes facere. hͥsane co¬
tẽpne potestatẽ: tim̃do potestatẽ maio¬
rem. Ipos humanarũ rerũ gͣdꝰ adũte si
qͥd iusserit curator: nũqͥd faciendũ ẽsi
contͣ ꝓconsulẽ iubeat: Rursũ si qͥd ipe
ꝓ consui iubeat ⁊ aliud iubeat imꝑate¬

Expanded text:
t, ipsi sibi acquirit damnationem. Et ideo non deberet quis resistere, sed subjici. Si tamen illud jubeat quod non debes facere, hic sane contemne potestatem timendo majorem potestatem. Ipsos humanarum rerum gradus adverte, si quid jusserit curator, nunquid faciendum est, si contra proconsulem jubeat? Rursum, si quid ipse proconsul jubeat, et aliud jubeat im
Abbreviated transcription (Latin):
pacifici. Uł sitis habentes ꝑacẽ cũ oĩb
hõibꝰ si fieri pot̾. Id̾̃o dicit si fieri pot̃.: ꝙ
sarios. s date locũ ire .i. indicio dei.
Attende qr ñ p̾cipit. ut nolint sci uin¬
dicar a deo. qd̾ clamat sc̃i s at non
seip̃os uindicantes. dent locũ ire dei:
qͥ dixit mͥ uindictam. ad quem in apo
est preteundũ: ne uideant᷑ sci ꝓpt̾ ex¬
sacurandũ odiũ. desiderare uindictã.

Expanded text:
pacifici . Vel sitis habentes pacem cum omnibus pacifici . Vel sitis habentes pacem cum omnibus hominibus, si fieri potest, ideo dicit, si fieri potest, quia sarios. Sed date locum irae, id est judicio Dei. Attende quod non praecipit ut nolint sancti vindicari a Deo quod clamant sancti, sed ut non seipsos vindicantes dent locum irae Dei, qui dixit: Mihi vindictam, ad quem in Apocest praetereundum, ne videantur sancti, propter exsaturandum odium desiderare vindictam,
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. Ideo gͦ dixit. Nõ alta sapientes:
ne sit elatioin aio ⁊ ne p̾sumentes de
se non ꝯdoleant aliis.: s exꝓbrent qͣͦ
peccatoribꝰ. ħ ẽ suꝑbia. que cũ se p̃ponit:
offendit. Deinde adiunxit. s humilibꝰ
consentientes. ut aliena causa sit eoꝵ
ut ita grãm habeant apd̃ d̾m: qui suꝑ¬
bis resistit ⁊ hu̾ilibꝰ dat grãm. Et noliti
ẽẽ prudentes apuduos met ip̃os .i. ne
prudentiã ur̃am apd̃ uos tm̃. s magis
ad ꝓximos exerceatis: etiã si qͥs eoꝵ noᷤ
offendit. Unde subdit. Et nulli sitis red
uos. Deinde monet ne etiã licita cũ scas¬
dalo fiant dicens: ⁊ sitis ꝓuidentes bo¬
na. ñ tm̃ coram deo .i. in secreto cordis.
s ⁊coram om̃ibꝰ hoĩb. ut ñ fiat scanda¬
lũ. s bonũ exemplũ. qr illud fieri debet
qd̾ ⁊ deo ñ displiceat: ⁊ fri scandalũ nõ
sit. Et etiã sitis habentes pacẽ. cũ om̃i¬
bꝰ hoĩb: si fieri potest ut assentiant Si

Expanded text:
 Ideo ergo dixit, non alta sapientes, ne sit elatio in animo, et ne praesumentes de se condoleant aliis, sed exprobrent, quasi peccatoribus. Haec est superbia quae cum se praeponit offendit. Deinde adjunxit: sed humilibus consentientes, ut aliena causa sit eorum, ut ita gratiam habeant apud Deum qui superbis resistit, et humilibus dat gratiam . Et nolite esse prudentes apud vosmetipsos, id est ne prudentiam vestram apud vos tantum, sed magis apud proximos exerceatis, etiamsi quis eorum offendit. Unde subdit: Nulli sitis redd vos. Ambrosius Deinde monet ne etiam licita cum scandalo fiant, dicens: Et sitis providentes bona, non tantum coram Deo, id est in secreto cordis, sed etiam coram omnibus hominibus, ut non fiat scandalum, sed bonum exemplum, quia illud fieri debet, quod et Deo non displiceat et fratri scandalum non sit. Et etiam sitis, habentes pacem cum omnibus hominibus si fieri potest, ut assentiant; si
Abbreviated transcription (Latin):
Et ꝓ his om̃ibꝰ p̃dictis ⁊ aliis: nõ sitis al¬
tasapientes. in corde saltim. s sitis con¬
sentientes humilibꝰ .i. humiliũ mnita¬
tores. Et nota qd̾ ñ ait colloquenteᷤ bu¬
milibꝰ. s consentienteᷤ qd̾ ñ fit ore tm̃ ꝙ¬

Expanded text:
Et pro his omnibus praedictis et aliis, non sitis sapientes alta, in corde saltem; sed sitis consentientes humilibus, id est humilium imitatores. Et nota quod non ait, colloquentes humilibus, sed consentientes, quod non sit ore t
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓt̾ pͥncipii comodationẽ. ñ ꝓpt̾ ineqͣli¬
satem. uł imparilitatẽ uł dissimilitu¬
diñe sube. in scͥpturis hec posita intelli
tñ aut a filio quẽ genuit. aut a sp̃u sco
qui de illo ꝓcedit: missus diceret᷑. Eoce

Expanded text:
ipii commendationem, non propter inaequalitatem vel imparilitatem vel dissimilitudinem substantiae in Scripturis haec posita intelligtamen aut a Filio quem genuit, aut a Spiritu sancto qui de illo procedit, missus diceretur. Iste
Abbreviated transcription (Latin):
ex suꝑbia ruerent. Hic uidet᷑ aliqͦ nͥ
mysteriũ exponẽ. Cõclusit it d̾s omia
in infidelitate. ut de amaritudĩe infi
res ꝑmane̾nt. ⁊ut grã muneris eẽt gͦ¬
tissima. ⁊ clamarent: qm magna mł̃t¬
tudo dulcedĩs tue dñe. Conclusit dico

Expanded text:
ex superbia ruerent. Hic videtur aliquo modo mysterium exponere. Conclusit enim Deus omnia in incredulitate, ut de amaritudine infidres permanerent, et ut gratia muneris esset gratissima, et clamarent: Quam magna multitudo dulcedinis tuae
Abbreviated transcription (Latin):
unde dñs ait. Dimittite: ⁊ dimittet᷑ uo¬
bdate ⁊ dabit᷑ uob̾. Et hoc utiq u¬
sũẽ ut dimittat᷑ dimittenti ⁊ detur
danti. Inẽ qͥꝓpe deo. ⁊ miscd̃ia iudican
crisim: hylaritas .i. gaudiã. ostendit
latione. ⁊ sic erit alt̃ alt̾iꝰ m̃brũ. Et si¬
tis odientes malũ ⁊ adhentes bono. ut
nec dilectio amici faciat malũ amare: nͦ
malũ faciat bonũ dimittere. Et sitis di¬
ligentes inuicem caritatẽ frat̃nitatiᷤ.i. qd̾¬

Expanded text:
ait: Dimittite et dimittetur vobis. Date et dabitur vobis . Et hoc utique justum est ut dimittatur dimittenti, et detur danti. Inest quippe Deo et misericordia judicanti, crisim. Hilaritas gaudium ostendit latione, et sic erit alter alterius membrum; et sitis odientes malum et adhaerentes bono; ut nec dilectio amici faciat malum amare, nec malum faciat bonum dimittere, et sitis diligentes invicem charitatem fraternitatis, id
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ: refrigescet caritas multoꝵ. De hoc
igne: dñs ait. Ignẽ ueni mittẽ in t̾ram.
Ouis dixerim ut spũ feruente sitis¬
tñ non passim zĩportune u̾ba dei in
entes ut modeste. et cũ honestate. ⁊ ap¬
tis locis ⁊ ꝑsonis. ⁊ apto tẽpore: fidei ũ¬
dite uos impendẽ deo. ⁊ in his sitis gau¬
dentes spe. ut ñ nͥ et̾na sꝑetis: ⁊ inde gau¬
deatis. Certi enĩ de futis gaudẽt. qr sꝑañ
certissime se acceptos: ⁊ idõ patientes
sc̃ in tͥbulatioĩb᷑. Unde subdit. Intͥbula
nis mala occurr̃t: sitispatientes in tri¬
bulatiõe. et ut possitis mn ala pati: sitis
instantes oratiõi. qr adh differt᷑ res: et
ido necc̃ia ẽ oratio. Necc̃itatibꝰ. Qi. Pati

Expanded text:
. De hoc igne Dominus ait: Ignem veni mittere in terram mvis dixerim, ut spiritu ferventes sitisn non passim, et importune verba Dei ingentes, ut modeste cum honestate, et aptis locis, et personis, et apto tempore fidei vedite vos impendere Deo et in his sitis, gaudentes spe, ut nonnisi aeterna speretis, et inde gaudeatis. Certi enim de futuris gaudent, quia sperant certissime se accepturos, et ideo patientes sunt in tribulationibus. Unde subdit, in tribulnis mala occurrunt, sitis patientes in tribulationis: et ut possitis mala pati, sitis instantes orationi, quia adhuc differtur res, et ideo necessaria est oratio. Necessitatibus, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
aincipit que ẽ pͥma ꝓbatio: qd̾ fides
nr̃a sit rationabił. qr credentes accep¬
tosp̃u ꝓpħabant. Siue ministeriũ ec¬
cłiasticũ habentes. ut prb̃ri: simꝰ men¬
bra alioꝵ in munnstrando assidue. Si
tandi. sit menbr̃ alt̾ius: in exhortan¬
do. Et qui tribuit elemosinas: tribri¬
at non induplicitate p̾sentis ⁊ future
słe s in simplicitate future. ⁊ ita: sit¬
meubr̃ altiꝰ. Et qͥ preest ut pͥnceps: p̃¬
sit ia sollicitudine .s. ut sollicite agat:
in hilaritate .i. leto aĩo subueniat: et
ita erit m̃brũ alt̾iꝰ. Qm̃ in mulcis offen¬

Expanded text:
incipit, quae est prima probatio, quod fides nostra sit rationabilis, quia credentes accepto spiritu prophetabant. Sive ministerium ecclesiasticum habentes, ut presbyteri simus, membra aliorum in ministrando assidue. Sivtandi sit membrum alterius in exhortando. Qui tribuit, eleemosynas tribuat, non in duplicitate praesentis et futurae gloriae, sed in simplicitate futurae membrum alterius. Et qui praeest, ut princeps praesit; in sollicitudine, id est ut sollicite agat, in hilaritate, id est laeto animo subveniat, et ita sit membrum alterius, quoniam in multis offen
Abbreviated transcription (Latin):
unt omĩa bona quecũq st̃ merita. Oꝑa
qͥppebona fiunt m hoĩe. fides autẽ fit in
hoĩe. sine qͣ: a nullo fiunt hoĩe fides gͦ
donũ dei ẽ qmͣ partit᷑ d̃s unicuiq: sicut
xp̃m nos non diligere ⁊ eiꝰ mandata ser¬
uare non posse: ⁊ id nos posse atq agere
tantominꝰ. qnͣto illũ ꝑcipimꝰ minꝰ tanto
idõꝙ ñ solũ non hãbenti. uerũ etiã ba
benti ñ in cassũ ꝓmittit᷑. non habenti
qͥdẽ ut habeat᷑ habenti autẽ ut ampliꝰ
habeat᷑. Nã si ab alio minꝰ. ab alio am¬
diceret. Sp̃c qͥ ẽ in te: duplo sit in me. xp̃o

Expanded text:
unt omnia bona quaecunque merita. Opera quippe bona fiunt ab homine, fides autem fit in homine, sine qua illa a nullo fiunt homine. Fides ergo donum Dei est quam partitus Deus unicuique, sicut nos Christum non diligere, et ejus mandata servare non posse; et id nos posse, atque agere tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto Ideoque non solum non habenti, non incassum promittitur: non habenti quidem, ut habeatur; habenti autem, ut amplius habeatur. Nam nisi ab alio minus, ab alio amdiceret: Spiritus qui est in te, duplo sit in me . 3.
Abbreviated transcription (Latin):
ris. qr reddt̃ seruiendom defensioẽ. dũ pu¬
gnãt ꝓ patͥa: ⁊ dũ agt̃ iudicia. p̾statiꝰ tri¬
datis. Uere ꝑ hoc seruitiᷤᷤ deo: ministri e¬
nim sc̃ dei. Ad hoc enĩ instituti st̃: ut bo¬
ni laudent᷑. mali puniant᷑. uelita. Mi¬

Expanded text:
iendo in defensionem, dum pugnant pro patria, et dum agunt judicia; praestatis tridatis. Vere per hoc servitis Deo; ministri enim Dei sunt. Ad hoc enim instituti sunt, ut boni laudentur, mali puniantur. Vel ita: mi
Abbreviated transcription (Latin):
formemini scło s reformemini in noui¬
tate sensus ur̃i: hoc autẽ ꝓhibeo. Dico
gare de mysteriis diuinis. qmͣ oportet
sapere s saꝑe ad sobrietatẽ uł ad tem¬
ꝑantiam .i. sine p̃sũptione et tp̃anter:
qd̾ preceptũ om̃s heretici tͣnsgressi st̃.
Et hoc dico: non om̃ib uobis. s om̃ib qͥ
st̾ int̾ uos tales qr nec om̃s hoc agebat.
s qͥdã inter illos. Et sciendũ qd̾ hoc ẽ
sacrificiũ xp̃ianoꝵ: ut multi unũ cor¬
pꝰ sint in xp̃o. Hoc enĩ in sacͤmento alta¬
ris fidelib noto. demonstrat᷑ eccłia: que
in eare qmͣ offert sigc̃at᷑. Sicut enĩ pa¬
nis ex multis gͣnis conficit᷑: ita ex mul¬
tis fideliũ menb̾s sc̃a constat eccsia. qͥ
creatoris sui participatiõe congaudẽt.
cuiꝰ munere scĩ st̃ ⁊ unũ. qd̾ in seqñti o¬
stendit᷑: uͥ ait. Multi unũ corpꝰ sumꝰ in
xp̃o. Qd̃ non pot̾ fieri. nͥ sapiant ad so¬
brietatẽ: qd̾ hic p̃cipit. Seqr᷑. Et unicuiq.

Expanded text:
formemini saeculo, sed reformemini in novitate sensus vestri. Hoc autem prohibeo, dico gare de mysteriis divinis, quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem, vel, ad temperantiam, id est sine praesumptione, et temperanter, quod praeceptum, omnes haeretici transgressi sunt. Et hoc dico non omnibus vobis, sed omnibus qui sunt inter vos tales, quia nec omnes hoc agebant, sed quidam inter illos. Et sciendum quia hoc est sacrificium Christianorum, ut multi unum corpus sint in Christo. Hoc enim in sacramento altaris fidelibus voto demonstratur Ecclesiae, quae in ea re quam offert significatur. Sicut enim panis ex multis conficitur granis, ita ex multis fidelium membris sancta constat ECreatoris sui participatione congauderet, cujus munere sancti sunt et unum, quod in sequenti ostenditur, ubi ait: Multi unum corpus sumus in Christo . Quod non potest fieri, nisi sapiant ad sobrietatem quod hic praecipit. Et unicuique.
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓbati adeo ut gentes intͣrent: s ip̃i
seip̃s repbos fecert sꝑnentes d̾i donũ:
unde ⁊ occasionẽ deder̃t gentibꝰ ad sa¬
item. Qm extollentiã repͥmi uult d¬
płe ut magis saluti congaudeat᷑. non
infirmitati insultet᷑. facile enĩ decipit᷑:
qͥ gaudet alienis mal. Tu autẽ fide stã¬

Expanded text:
reprobati a Deo ut gentes intrarent, sed ipsi reprobati a Deo ut gentes intrarent, sed ipsi seipsos reprobos fecerunt spernentes Dei donum. unde et occasionem dederunt gentibus ad salutem. Quam extollentiam reprimi vult, ut magis saluti congaudeatur, non aegritudini insultetur; facile enim decipitur, qui gaudet alienis malis. Bene, id est
Abbreviated transcription (Latin):
re mał alterꝰ. Etl̃i eni pitata ẽ olus
non tñ amputata. Illi suꝑbi et blasphe¬
mi ꝑfragm̃tũ iam ibi non st̃: oleaster
non ibi erat ibi est. Illi ꝑsuꝑbiã frangi
meruert̃: iste ꝑ humilitatẽ inseri me¬
ruit Illi amisert̃ radicẽ. iste tenuit eã:
tem dicit᷑ contͣ morem ⁊ legẽ insertiõis.
honaenĩ arbor in ñ bonã inseri solet:
hnon bona mnbonam. Dicit enĩ oleai¬
frũ insertũ: ut surculus fructũ radi¬
u afferat. Noli gͦ gaudere in incredu¬
late illoꝵ ut enĩ duis salomon: displi¬
cet d̾o qͥ insultat ĩ mał alt̾ius. Nec enĩ
causa gentiũ abiecti st̾: s qr non credi¬
eafidem habes. Dicis gͦ o gentił. fracti
causa insertionis mee repulsi st̃ Qd̃
remonet apłs: ita dicens. Bene dicis.
addis ut ego inserar: illud ñ ẽ causa
efficiens. s fractist̃ ꝓpt̾ in cͤdulitatẽ su
am .i. suo uitio. unde tͥ oportunitas
salutis fuit ñ ꝓpt̾ te. Ño enĩ iudei sc̃

Expanded text:
re malis alterius. Et si enim putata est oliva non tamen amputata. Illi enim superbi et blasphemi per fragmentum jam ibi non sunt. Oleaster non ibi erat, ibi est. Illi per superbiam frangi meruerunt, iste per humilitatem inseri meruit. Illi amiserunt radicem, et iste tenuit eam, tem dicitur contra morem et legem insertionis. Bona etenim arbor in non bonam inseri solet. Hic autem non bona in bonam. Dicit enim oleastrum insertum, ut surculus fructum radicis afferat. Noli ergo gaudere in incredulitate illorum. Ut enim ait Salomon: Displicet Deo qui insultat malis alterius. Nec enim causa gentium abjecti sunt, sed quia non crediea fidem habes. Dicis ergo, o gentilis, fracti causa insertionis meae repulsi sunt, quod removet Apostolus, ita dicens: Bene dicis, addis ut ego inserar, illud non est causa efficiens, sed fracti sunt, propter incredulitatem suam, id est suo vitio. Unde tibi, opportunitas salutis fuit non propter te. Non enim Judaei sunt
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq .s. maiori uł minori saꝑe sicut
liuisit d̾s mensurã fider .i. ea ratione
qua d̾s dedit unicuiq diuisim dona
mensurata: que fides meret᷑. Qd ideo fe¬
cit: ut nec eccłia indigeat. et sit seruien¬
di materia. ut itaisit mutua dilectio. Aꝑ
saꝑe: qd̃ iusticie t̾rainos ñ egͤdiat᷑. ut nõ
nob̾ soł utile sit: s et nulli obsit. Uel ita.

Expanded text:
 majori vel minori sapere, sicut divisit Deus mensuram fidei, id est ea ratione qua Deus dedit unicuique divisim dona mensurata, quae fides meretur. Quod ideo fecit, ut nec indigeat, et sit subserviendi materia, ut ita sit mutua dilectio. Amsapere quod justitiae terminos non egrediatur, ut non nobis solis utile sit, sed et nulli obsit. Vel, ita:
Abbreviated transcription (Latin):
implet᷑. que bñplacitũ dei uł dispositio
interdũ appellat᷑. de qͣ ꝓpħa arc. Omĩa
quecũq uoluit : fecit. Et apłc Uoluntati
enus qͥs resistit: Om̃ĩa gͦ bona que fiunt:
Qs fieri uult. quoꝵ ip̃e auctor ẽ. Mala
inon uult fieri: nec tñ uult non fieri
Sienĩ uellet non fieri ⁊fierent uolun¬
tati eiꝰ aliqͥd resisteret: s tm̃ fieri ea p̃seit.
pretẽa uoluntas dei dicit᷑ eiꝰ oꝑatio. uł

Expanded text:
impletur, quae beneplacitum Dei vel dispositio interdum appellatur. De qua Propheta ait: Omnia quaecunque voluit fecit , et Apostolus: Voluntati ejus quis resistit? . Omnia ergo bona quae fiunt, Deus, fieri vult, quorum ipse auctor est, mala vero non vult fieri, nec tamen vult non fieri. Si enim vellet non fieri, et fierent, voluntati ejus aliquid resisteret; sed tamen fieri ea praescit. Praeterea vol
Abbreviated transcription (Latin):
legis ⁊ fidei ⁊ nataͣm uidaici ppłi ⁊ gen¬
tilis: ad bonã uica agendã hortat᷑. Huc¬
usq enĩ ne alt̾ adu̾sus altm suꝑbiret:
monuit. Hinc ẽ morał admonitio: qͣ mo¬
nec ut alt̃ de alt̾ius utilitate laboret Q
a deo nob fcãm: ⁊ ex̾ibitã. Ed rogo. Ut
centem: ut bona intentione faciatis.
Nerũ enĩ sacͥficiũ ẽ om̃e opꝰ qd̾ agit᷑ ice
inhereamꝰ deo. relatũ .s. ad illũ fiñe bo¬
et ip̃e homo dei noĩe consecratꝰ. et deo uo¬
tꝰ: in qnͣtũ mundo morit᷑ ut deo uiuatꝰ
acceptabił: si ip̃a incõtaminata seruemꝰ
dissimiles ilł: qui uoluptatib carnis ser¬
uiunt. Et nota qd̾ ait hostiam uiuentẽ.
Olim qͥd̾ apd̃ ueteres oblata hostia occi¬

Expanded text:
legis et fidei et naturam Judaici populi et gentilis ad bonam vitam agendam hortatur. Hucusque enim ne alter adversus alterum superbiret monuit. Hinc moralis admonitio, qua monet ut alter de alterius utilitate laboret, qa Deo vobis factam et exhibitam. Quod rogo, ut centem, ut bona intentione faciatis. Verum enim sacrificium est omne quod agitur, ut inhaereamus Deo; relatum se ipse homo Dei nomine consecratus et Deo deuotus, in quantum mundo moritur ut Deo uiuat, acceptabilis, si ipsa incontaminata servemus, dissimiles illis qui voluptatibus carnis serviunt. Et nota quod ait hostiam viventem olim quod, apud veteres, oblata hostia occi
Abbreviated transcription (Latin):
ram sũmi boni simplicem eẽ dicimꝰ. qr ẽ
latiue q̃ꝙ ꝑsona ad altãm dicit᷑ nec ẽ ip̃a.
Na utiq pat̾ habet filiũ ad quẽ relatiue
dr᷑ nͨ tñ est filiꝰ. et filiꝰ ht̃ patrem: nec tñ ip̃e
est pater. ꝓpt̾ hoc itaq ħ natura dicit᷑ sim¬
plex. qd̃ ñ sit aliud habens ⁊ aliud id qd̾ ht:
sicut in cetĩs reb ẽ. Nõ eni habens li quorẽ¬
liquor est: nec corpꝰ color nec aer lux. No

Expanded text:
ram istam boni simplicem dicimus quia est latiue queque persona ad alteram dicitur. Nam utique pater habet filium, nec tamest Filius; et Filius habet Patrem, non tamen ipse est Pater. Propter hoc itaque et natura haec dicitur simplex, quod non sit aliud habens, et aliud id quod habet, sicut et in caeteris rebus est. Non enim habens liquoreliquor est, nec corpus color, nec aer lux. Non