comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trar̃. cuiꝰ m̃surã eudẽt̃ exp̃ssimꝰ. alt̾i qͣrte partis magnitudinẽ. ab .a. usq ad .d.
pari dim sionũ distĩtione cognoᷤces Cũ gͦ. qͣntũ teneat sꝑe suꝑ fities
q̃ adnoẽ. ĩ oĩ sua medietate. cognouis: dem̃sum qͦq ĩferioris medietati
idẽ .a .d. ꝑ .b. uͦq ad .c. similit̃ ĩstrueris. Modo .N. qͥa orbẽ t̾re ĩplano pinxon
ĩplano aui mediũ expͥmere ñ po̾sumꝰ sꝑalẽ tumorẽ. mutuati sumꝰ altitudine

Expanded text:
terrarum, cuius mensuram euidenter expressimus, alterius quartae partis magnitudinem, ab A usque ad D, pari dimensionum distinctione cognosces. Cum ergo quantum teneat sphaerae superficies quae ad nos est in omni sua medietate cognoueris, de mensura quoque inferioris medietatis, id est a D per B usque ad C, similiter instrueris. Modo enim quia orbem terrae in plano pinximus, in plano autem medium exprimere non possumus sphaeralem tumorem, mutuati
Abbreviated transcription (Latin):
yeitra qͣsi ducẽ ⁊ pͥncipẽ orbiũ cetõꝵ. ut ipse cicõ refert
dux.⁊ pͥncep. ⁊ mod̾ator lumuũ reliqͦr̾. m̃s mundi. ⁊ tẽꝑatio.
Musaᷤᷤ eẽ mundi cantũ ⁊ rꝰtici scuint. qͥ ea camenaᷤᷤ qͣsi canenas
acañdo dixer̃. Idõ canẽ celũ ⁊ theologi cõꝓbantes: sonoᷤᷤ musicoᷤᷤ
sacͥficus adhibuer̃. qͥ ap̃ alioᷤ lẏra. b eythara. ap̃ ñ nulloᷤᷤ tibiis
aliisue musiciᷤᷤ instrum̃tis. fieri solebant. In sosi ᷤ qͣ hy mauꝰ dorne.

Expanded text:
t, quasi ducem et principem orbium ceterorum, ut ipse Cicero refert: «dux et princeps et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio». Musas esse mundi cantum etiam Etrusci sciunt, qui eas 'Camenas', quasi 'Canenas', a canendo dixerunt. Ideo canere caelum etiam theologi comprobantes sonos musicos sacrificiis adhibuerunt, qui apud alios lyra uel cithara, apud nonnullos tibiis aliisue musicis instrumentis fieri solebant. In ipsis quoque hymnis deorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ex qͥbꝰ duobꝰ motibꝰ pͥmꝰ ĩ natã hyonꝰ. dicandꝰ do sũpsit ex ordiũ
Mortuoᷤᷤ qͦ ad sepult̾am ꝓsqͥ oportẽ cũ oantu. plurimar̃ gn̾tiũ.
ł regionũ ĩ stituta sauxer̃. ꝑ suasione hac. qͣ. pꝰ corpꝰ aiẽ. ad ori¬
ginẽ dulcediniᷤᷤ musicȩ .i. ad celũ redire eduntꝰ Nã idõ ĩ hac
uita oĩs aã musiciᷤᷤ soniᷤᷤ capr: ut ñ solũ qͥ st̃ halitu culoiores.

Expanded text:
otibus primus in natura hymnus dicandus deo sumpsit exordium. Mortuos quoque ad sepulturam prosequi oportere cum cantu plurimarum gentium uel religionum instituta sanxerunt, persuasione hac qua post corpus animae ad originem dulcedinis musicae, id est ad caelum, redire credantur. Nam ideo in hac uit
Abbreviated transcription (Latin):
canticiᷤ occupat᷑: ut nullũ sit tã ĩmite. tã asperũ pectꝰ. qͥ ñ ob-¬
letam̃toꝵ taliũ teneat᷑ affectu. hinc estimo.⁊ orphei. ⁊ ł ãphio¬
barbaraᷤᷤ. ł saxi instar nullo affectu molleᷤᷤ. adsusũ uoluptatis
cando txer̃. Ita deniq oĩs habitꝰ aĩe gantibꝰ gub̾nat᷑: ut et
ad bellũ ꝓgressui: ⁊ ite receptui canat᷑. cantu i excitante. ⁊
rsꝰ sedante uirtutẽ.daͣt sõnoꝰ. adiitq necñ curaᷤᷤ. ⁊ ĩ mutit
⁊rethit. irã suggerit. clem̃tiã suad. Corꝑm qͦ morb̾ medet᷑.
Nã hinc e. q egͥs remediai pranteᷤ : p̃cinẽ dnr̃. Et qͥd mir̃ si it̃
genꝰ ca̾ntũ ułti qͣdã disciplina artis exerceant ñ nulle uͦ. ł aues.
b treᷠ ͤ seu aqͣtileᷤ beluer inuitante cantu. ĩ reoia sponte decur¬
rant: ⁊ pastorat fistula. pat̾ũ ꝓgssi ᷤᷤ qͥ etẽ ĩꝑet gregi bꝰ. n̾ec mir̃.

Expanded text:
canticis occupatur ut nullum sit tam immite, tam asperum pectus, quod non oblectamentorum talium teneatur affectu. Hinc aestimo et Orphei uel Amphios cultu barbaras, uel saxi instar nullo affectu molles, ad sensum uoluptatis canendo traxerunt. Ita denique omnis habitus animae cantibus gubernatur, ut et ad bellum progressui et item receptui canatur, cantu et excitante et rursus sedante uirtutem. Dat somnos adimitque..., necnon curas et immittit et retrahit, iram suggerit, clementiam suadet, corporum quoque morbis medetur nam hinc est quod aegris remedia praestantes praecinere digenus, cantum ueluti quadam disciplina artis exerceant, nonnullae uero uel aues uel terrenae seu aquatiles beluae, inuitante cantu, in retia sponte decurrant, et pastoralis fistula pastum progressis quietem imperet gregibus? Nec mirum.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fuerit ĩ esfusione relapsũ. Hesisse inuitã pñtiat᷑. Uler̃ semĩe
semel intͣ formandi hoĩs monetã locato. hͨ pͥmũ artifexnatala
tenui. qͣł ĩ ouo abext̃iori testa claudr̃. ⁊ nt̾se cla̾dit humore
ex ꝑim̃ti ctꝰ asseruit. referens ĩ libͦ qͥ denata pueri inscbitur
tale seminis receptacło de ut̃o eiꝰ eiectu. qͣle unͦ pꝰ cceptũ die.¬

Expanded text:
n fuerit in effusionem relapsum, haesisse in uitam pronuntiatur. Verum semine semel intra formandi hominis monetam locato, hoc primum artifex natura tenui qualis in ouo ab exteriore testexperimenti certus adseruit, referens in libro qui De natura pueri inscribitur tale seminis receptaculum de utero eius eiectum quam septi
Abbreviated transcription (Latin):
indiuinatioibꝰ soleat eẽ affectata ꝯfusio. ut desinas deĩserd
łut dubito ẽ miruri. Cetũ ĩ suo qͦ oꝑe artificis erit. signͣ q̃ra
qͥbꝰ ista dic̾nat. siuis diuin᷑ ñ ħ ĩpedit. Nã ułd. ꝓhibnt nã co¬
soire parce: maronis ÷ ex intima disciplinͤ ꝓfunditate sit̃na
ita dubiis obserant᷑. ũ tm̃ auditor diligñs nͥ diuinitꝰ uͭ dixim
ĩpeditꝰ. subẽẽ reꝑiat: ep̃hendnde uestigia uĩtatis.u. eecehi
manũ sub aꝑta ꝓmissioẽ uictorie. spẽ regis aãuit. Iile ull
diuinũ secut oraculũ. cõmisso p̃lio. amissiᷤ suoꝵ plurimiꝰ uxo
nandi hortacioẽ ꝯt̾ntꝰ: ñ uidit q̃ deꝑduoenda imiustta
p̃coptũ sit p̃ t̾missoq achille. qͥ tẽ reecenti lasceaitꝰ ĩ iuriai

Expanded text:
in diuinationibus esse affectata confusio, ut desinas de inserta in diuinationibus esse affectata confusio, ut desinas de inserta uelut dubitatione mirari; ceterum in suo quoque opere artificis erit signa quaerere quibus ista discernat, si hoc uis diuina non impedit. Nam illud scire ... Maronis est ex intima disciplinae profunditate sententia. ita dubiis obserantur ut tamen diligens — nisi diuinitus, ut diximus, impeditur — subesse reperiat apprehendendae uestigia ueritatmanum sub aperta promissione uictoriae spem regis animauit; ille, uelut diuinum secutus oraculum, commisso proelio, amissis suorum plurimis, uix nandi hortatione contentus, non uidit quid de producenda uniuersitate praeceptum sit, praetermissoque Achille, qui tunc recenti l
Abbreviated transcription (Latin):
annͭ᷑ uo cans. anfractũ ꝑꝑ ⁊ odiaci abitũ Reditũ : qr ead̾ signa p
annoᷤ singłos c̃ta lege metit᷑. ħͥ qͥdã mirant᷑. qͥd s uelio ista di¬
bit̃o Si effugeris quasi potuerit duun aã. ⁊ oli celo retidita.
atq ħͥ maxime scientiã futiͣ᷑ ꝓfessa. nescire : possitne nepo su
anñ possit. euade. S ñ aĩadũtunt hane hrẽ legẽ. oiã.bsignꝰ
ł sõnia. ut de adu̾siᷤᷤ obliq̃. aut deñtient. aut minent᷑: aut̃ m¬
neãt: ⁊ idõ q̃dc̃ cauendo tͣnsimꝰ. alia ex orando. ⁊ litando uiti¬
St̃ alici ĩ eluctabilia.q̃ nulla arte.nullo au̾t̾nt᷑ in genio Nãs
ãmonicios: uigilantia caucioĩs euadit᷑. Ꝙ apportant muis
litacio ꝓpiciatioĩs au̾tit. Nũꝙͣ dentiata ucinesct̃. hͥ subicus
Uñ igͥ ista disc̃nimꝰ. uͭ possit. oauendũne. an exorandũ. anuen
paoiendũ sit. dep̾hendi : S p̃sentis oꝑis fuerit ĩ sinuare. qͣlis

Expanded text:
annum uocans: anfractum, propter zodiaci ambitum, reditum, quia eadem signa per annos singulos certa lege metitur. Hic quidam mirantur quid sibi uelit ista dubitatio, «si effugeris...». Quasi potuerit diuina anima et olim caelo reddita atque hinc maxime scientiam futuri professa nescire possitne nepos suus an non possit euadere! Sed non aduertunt hanc habere legem omina uel signa uel somnia, ut de aduersis oblique aut denuntient aut minentur aut moneant. Et ideo quaedam cauendo transimus, alia exorando et litando uitantur. Sunt ineluctabilia quae nulla arte, nullo auertuntur ingenio. Nam ubi admonitio est, uigilantia cautionis euaditur; quod apportant minae, litatio propitiationis auertit; numquam denuntiata uanescunt. Hic subicies: unde igitur ista discernimus, ut podum sit deprehendi? Sed praesentis operis fuerit insinuare qualis soleat
Abbreviated transcription (Latin):
finc̃. naͣscẽt᷑. q̃ erut uuu̾sa paritã. ⁊ adut̾q soliditatẽ usq ꝓcedẽt.
qͦsi solidũ oẽ penecͣtura. Deiñ exhiᷤᷤ nm̃mꝰ fuerat cõpoñda. qͥ soli
ꝯtinent iugabilẽ ꝯ petñtiã. qr oĩ mundo ipͣsa iugabilẽ pr̃aturã¬
erat ꝯ cordiã. Nã duo adunũ : dupli st̃. deduplo aũ dicipasora
siphoniã nasci iã diximꝰ: ⁊ͥ auͦ ad duo: hemioliũ nĩnũ facũt

Expanded text:
oliditatem usque procederet, quasi solidum omne penetratura. Deinde ex his numeris fuerat componenda qui soli continent iugabilem competentiam, quia omni mundo ipsa erat iugabilem praestatura concordiam. Nam duo ad unum dupla sunt: de duplo autem διὰ πασῶν symphoniam nasci iam diximus; tria uero ad duo hemiolium numerum faciunt:
Abbreviated transcription (Latin):
s ut possit uniu̾sitatẽ aĩando penet᷑re. ⁊ mundi solidũ corpꝰ ĩ plece.
.ꝑ nm̃roᷤ soliditatis effecta ⁊ Pb c̃ adipsa platoniꝰ u̾ba ueniamus.
Na. cũ dedo aam̃ nimdi fabͥcante loq̃recur:
ait. ł mã exoi fernto pͥ  tulit ds̃. Hinc sũpsit
duplã pͥ. pͥoris. Tciã uͦ sede hemioliã. s pͥme

Expanded text:
 ut possit uniuersitatem animando penetrare et mundi solidum corpus implere, per numeros soliditatis effecta est. Nunc ad ipsa Platonis uerba ueniamus. Nam, cum de deo animam mundi fabricante loqueretur, ait: «Primam ex omni fermento partem tulit; hinc sumpsit dupl
Abbreviated transcription (Latin):
irtutũ ordine q̃ solis pi losophantibꝰ apte st euenire signainĩ
atom. ⁊ has causas hꝰ aꝑiẽs sanciõis. qͥs. exusu rer̃. q̃ ĩ cotidiaria
ũ satione s̃ mutiiat᷑. Ait. it eo qpotestatis ĩꝑio trudñt᷑ ĩ carcẽm
iͥ opoitẽ iñ fugẽ. pꝰꝙͣ potestaᷤ ipsa q̃ clausit. abire ꝑmisertt
i sit uitari penã furtiua discessiõe act s crescẽ sħ qͦ adłđ nos¬

Expanded text:
irtutum ordine, quae solis philosophantibus aptae sunt, euenire signauimus. naturam, et has causas huius aperiens sanctionis quas ex usu rerum quae in cotidiana conuersatione sunt mutuatur. Ait enim eos qui potestat priusquam potestas ipsa quae clausit abire permiserit: non enim uitari poenam furtiua discessione, sed crescere. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
exalto p̃cipitiq delapsi st̃: uñ ñ sit facultas resurgñdi. Ido igͥ
utñdũ ⁊ c̃cessis uite spacũs: ut sit ꝑfecte pͣgationis maior fad
causa remanendi: qr ꝓfectũ ultiꝰ ñ reqͥrit. qͥ ad suꝑna ꝑuen¬
ħ ipso. qͦ s celerẽ finẽ spe fruende batitatis arcessit. i rret las
ꝓꝑantẽ ꝓhibet. ac repellit. ne festinatũ ab sołois. a sc̃sioĩsq des¬
d̾iũ : mag̾ eũ in hac ipsa passione uinciat. ac retardet. Nes

Expanded text:
int, unde numquam facultas sit resurgendi. Ideo ergo utendum concessis uitae spatiis ut sit perfectae purgationis maior facucausa remanendi, quia profectum ulterius non requirit qui ad supera pe ipso quo sibi celerem finem spe fruendae beatitatis arcessit, inretitur laqueo properantem prohibet ac repellit, ne festinatum absolutionis ascensionisque desiderium magis eum hac ipsa passione uinciat ac retardet, nec
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ ĩ p̃miũ cedit ẜatis. ⁊ ꝓimissioẽ ĩ mortalitatis aãt : tã głosam
spem tãq ĩ elitã mag̾ mag̃q firmauit uiso parente. deqͦ
citrũ uiuẽt. cũ adhue uid̾et᷑ dubitare.q̃suãt. Mortẽ ig
malle oepit: ut uiuẽt nec flesse ꝯtñtꝰ uiso parente qu̾e
credidãt extinctũ. ubi loqͥ posse cep. ħ pͥmũ ꝓbare uoluit¬

Expanded text:
 in praemium cedit beatis, et promissione immortalitatis animatus, tam gloriosam spem tamque inclitam magis magisque firmauit uiso parente, de quo utrum uiueret, cum adhuc uideretur dubitare, quaesiuerat. Mortem igitur malle coepit, ut uiueret, nec flesse contentus uiso parente quem crediderat extinctum, ubi loqui posse coepit, hoc pri
Abbreviated transcription (Latin):
rust ħ teo logi s̾picati s̃. Nã ⁊ dionisiꝰ aule sicule ĩ olem̃tissimꝰ
cubator. familiciri suo qͦndã solã b̃atã existimanti uitam
ỹrãm. uolens ꝙͣ ꝑpecuo metu misera. qͣmq ĩ pñdntiũ sẽpen
iołoꝵ plenͣ eẽt ostñde : gladiũ uagina raptũ ⁊ acapulo
e filo tenui pendntẽ.mucͦne d emisso iꝰ sit.familiariᷤ illius
upiti int̾ epulaᷤᷤ ĩminẽ Cũ qͣ ĩt̃ siculaᷤ. ⁊ tyrannicaᷤᷤ oopias.

Expanded text:
frustra hoc theologi suspicati sunt. Nam et Dionysius, aulae Siculae inclementissimus incubator, familiari quondam suo solam beatam existimanti uitam tyranni uolens quam perpetuo metu misera quamque impendentium semper periculorum plena esset ostendere, gladium uagina raptum et a capulo de filo tenui pendentem mucrone demisso iussit familiaris illius capiti inter epulas imminere; cumque ille et Siculas et tyrannicas copias
Abbreviated transcription (Latin):
eqͥb duoᷤ maxime it᷑ se diu̾soꝰ :¬
⁊ celi u̾titib ipsiᷤ exutͣq. parte
sub nixo obriguisse priuna
aude ᷤ. Eece testat᷑ finale frig̾.
Cũ gͦ. manifeste ⁊ rigorẽ
deceli uerticib. ⁊ feruorẽ
de sole. it̃rȩ cĩgło ᷤ uenire sig¬
nau̾it. hostẽdit pͥꝰ ĩcelo hoseo d¬

Expanded text:
 se diuersos et caeli uerticibus ipsis ex utraque parte subnixos obriguisse pruina uides». Ecce testatur finale frigus Cum ergo manifeste et rigorem de caeli uerticibus et feruorem de sole in terrae cingulos uenire signauerit
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾soꝵ numinũ potestati. Aiunt it. ĩ hac ipsa genitã mundin¬
centis ariete ut dixinꝰ mȩdiũ celũ tenente. horã fuisse nascas.
n& urgo. Lilnti: cũ uenere. Mars ertit inscorpio. Sagittaruo
ippit̾ opainebat. Incapͥcorno sat᷑nꝰ meabat. Sic factũ ÷ ut singłi
eoꝵ signoꝵ dnĩ eẽ dicant᷑. in qͥbꝰ cũ mundꝰ nascet᷑ fuisse cdnt᷑. S̾

Expanded text:
diuersorum numinum potestati. Aiunt enim in hac ipsa genitura mundi, Ariete, ut diximus, medium caeli tenente, horam fuisse mundi nario Virgo, Libra cum Venere, Mars erat in Scorpio, Sagittarium Iuppiter obtinebat, in Capricorno Saturnus meabat. Sic factum est ut singuli eorum signorum domini esse dicantur in quibus, cum mundus nasceretur, fuisse creduntur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
noctẽq c̃cludit: ⁊id̾o ꝯstat qͣntũ sol i ccło suo meat tm̃ in hoc
uase umbram meare Huic igͥ eqͣbiłt collocato. cͥo tp̃s soł orai
ꝓpinqͣntis : ĩ hesit diligns obseruantis intuitꝰ. Et cũ ad pͥmũ solis¬
radiũ ꝗͣ dese emisit pͥma sũmitaᷤᷤ orb̾ eigenᷤᷤ. ũb destili decidens
sũmitate pͥmã cͤui labͥ emiñtiã ꝯtig̃: locꝰ ipse qͥ ũbre pͥmicias
excep̃: note ĩp̃ssio ẽ signatꝰ ÷. Obseruatũq qndiu suꝑtrã itasol¬

Expanded text:
noctemque concludit, et ideo constat quantum sol in circulo suo, tantum in hoc uase umbram meare. Huic igitur aequabiliter collocato, circa tempus solis ortui propinquantis, iSolis quem de se emisit prima summitas orbis emergens umbra de stili decidens sumitate primam curui labii eminenciam locus ipse qui umbre primicias excepit note impresione signatum est obseruatumque quo usque s
Abbreviated transcription (Latin):
pͥstmũ foramine pꝰ clauso. refusa ÷. Et deduob uł capacitatiꝰᷤ mi¬
noris. alt̾m subiecer̃ pleno. altm̃ uixta expeditũ p̃ꝑatũq. posuer̃:
surũ obseru̾auer̃ si dꝰ.oui pꝰea nomꝰ arietis addider̃. Hꝰ ĩ cipiente
mox eo sublato. effusoq: alt̾ũ simile subiecer̃. c̃tis signis obẜuittis
ac memorit᷑ anotatis int̾ eiꝰ loci stiłas qͥ oriebat᷑. cũ pͥmũ uas eẽt

Expanded text:
pristinum, foramine prius clauso, refusa est; et de duobus illis capacitatis minoris alterum subiecerunt pleno, alterum iuxta expeditum paratumque posuerunt. surum obseruauerunt sidus, cui postea nomen Arietis addiderunt. Huius incipiente pletum est, mox eo sublato effusoque, alterum simile subiecerunt, certis signis obseruanter ac memoriter adnotatis inter eius loci stellas qui oriebatur cum primum uas esset
Abbreviated transcription (Latin):
uentu ictꝰ. uĩ dese fragoris emittit. ipsa cognte nat᷑a. ut ĩsonũ eruptit
duũ corꝑm uiolenta collisio S is sonꝰ qͥ exqͣlic̃q aeris ictu nascitur:
aut duloe qͥ daĩ ĩ aureᷤ ⁊ musicũ defert. aut in eptũ. ⁊ asꝑũ ꝑsonat.

Expanded text:
uentu ictus, uim de se fragoris emittit, ipsa cogente natura ut in sonum desinat duorum corporum uiolenta conlisio. Sed is sonus, qui ex qualicumque aeris ictu nascitur, aut dulce quiddam in aures et musicum defert, aut ineptum et asperum personat.
Abbreviated transcription (Latin):
motu ferri. rõ ĩdubitata patefeẽ ⁊ deipso sꝑar̃ ordine qui d
diu̾si senserint. ł qͥd int̃ eoᷤᷤ discͤcionẽ fecit. que mag̃ sit sqñda
suitnciac tc̃tatuꝰ ÷ uenit. Necħ tacitũ ÷ it as̃ stlłas. sola stistis
dũs iuna ñluceat. s &e q̃ spacioꝵ iũ sblẽ abihiꝰ q qͥ eũ int̃.uii.
qr ti locur u ee tñ abrupte mediũ s fere medu dicibo e eute :

Expanded text:
motu ferri ratio indubitata patefecit, et de ipso sphaerarum ordine quid diuersi senserint uel quid inter eos dissensionem fecerit quaeue magis sit sequenda sententia tractatus inuenimotu ferri ratio indubitata patefecit, et de ipso sphaerarum ordine quid diuersi senserint uel quid inter eos dissensionem fecerit quaeue magis sit sequenda sententia tractatus inuenit.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ auia soł longissime recesser̃: oĩ careant bñ ficio caloris. ⁊ unꝰ
frigoris ꝑpetuitate: torpestant. q isqnͣtibꝰ explioalit᷑ aptius
pretereunda dicaor us.
Ihisici ħ maxime õsqͥ. ĩ oĩ dͥca magnitud̾ celi soł ĩ qͥsitione
uoluer̃. qͣto maior possit eẽ. ꝙͣ tm. Et erasto̾thene ĩ lilis dim̃¬
si oñ sic ait. Alensura tr̃ȩ sepoie ᷤᷤ ⁊ uigieᷤ multiplicatata. ms

Expanded text:
 uia solis longissime recesserunt, omni careant beneficio caloris et una frigoris perpetuitate torpescant. Quod sequentibus apertiuspraetereunda dicamus. Physici hoc maxime consequi in omni circa magnitudinem solis inquisitione uoluerunt, quanto maior possit esse quam terra, et Eratosthenes in libris dimensionum sic ait: «mensura terrae septies et uicies multip
Abbreviated transcription (Latin):
exutq pͥ. subnixoᷤᷤ obriguisse pruina. uideᷤ. M ediũ aũ illũ ⁊ ma¬
ximũ: soł ardore torreri. Duo st̃ habitabileᷤᷤ. qͦr̾ austlis ilłe ĩ qͦ
qͥ ĩ sistunt. adu̾sa uob̾ urgent uestigia. niħ ad urm̃ genꝰ. ħͥ aũt alt̾ s
sub̃tꝰ a qͥloni quẽ ĩ colitis. cerne ꝙͣ tenui uoᷤ pͭ ꝰ tingat. Oũs . it. tr̃a
q̃ colit᷑ auob̾. angꝰta u̾ticib. lat̾ibꝰ latior. parua q̃dã t insula cir¬
oũ fusa illo mari. q athlanticũ. q magnũ. ꝗ oceanũ appellatis ĩcris. Qtñ

Expanded text:
ex utraque parte subnixos obriguisse pruina vides, medium autem illum et maximum solis ardore torreri. Duo sunt habitabiles, quorum australis ille, in quo qui insistunt, adversa vobis urgent vestigia, nihil ad colitis cerne quam tenui uos parte contingat. Omnis enim terra quae colitur a uobis, angusta uerticibus, lateribus latior, parua quaedam est insula, circumfusa illo mari quod Atlanticum , quod Magnum, quem Oceanum appellatis in terris; qui
Abbreviated transcription (Latin):
uicinitatis ĩ temꝑie.tẽꝑãt᷑. Inhisq tm̃ uitales auras nat᷑a dedit ĩcolis carꝑe.
Et qr aĩo faciliꝰ illabit᷑ cõcepta r̾o. descͥpcione q ẜ mone: esto orb̾t̃re cui adsẽ̾ꝓ¬

Expanded text:
uicinitatis intemperie temperantur, in hisque tantum uitales auras natura dedit incolis carpere. uicinitatis intemperie temperantur, in hisque tantum uitales auras natura dedit incolis carpere. Et quia animo facilius inlabitur concepta ratio descriptione quam sermone, esto orbis terrae cui adscrip
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ trã. ⁊ reliqͣ medieta ᷤ sub illo celo. q uͦoͣluit᷑. ad ea loca q̃ nob̾uidẽt᷑
ĩferiora descẽdit. In medio .ti locata: ex oĩ sui parte celũ suspic̃. Huus
gͥ ad celũ breuitas. cui punctũ ⁊: ad nos uͦ ĩm̃sa globositas: oistiguit᷑
locis ĩt̃ se uicissĩ p̃ssis. nimietate ł frigoris ł caloris. geminã nac ta
ĩt̃ du̾sa tẽꝑiẽ. Nã ⁊ septẽt̾onał ⁊ austͣł excremitas. ꝑpetua obrigu¬
er̃ pruna. ⁊ bi. ueluo duo st̃ cĩguli qͥb: t̃ra redimitur. s ãbi cubreueᷤ
qͣsi extrema cĩgẽtes. hoꝵ ut̃q habitõnis ĩ patiens ẽ qr corpor ille gla.¬
tiał. nec aĩali. nec frugi uitã ministrat. Illo .i. aere corpꝰalit᷑: qͦerba
nutrit᷑. Mediꝰ cingłs ⁊ iõ maximꝰ. et̃no afflatu cõtinui caloris ust spa.¬
tiũ qd ĩ laco ãbicu ꝓlixiꝰ occusaũ. nimietate feruoris fac̃ ĩ habicabile uic¬
turis. Int̾ extͤmos uͦ ⁊ mediũ: duo maiores ultins mediominores. exutul

Expanded text:
sub illo quod, dum uoluitur, ad ea loca quae ad nos uidentur inferiora descendit: in medio enim locata ex omni sui parte caelum suspicit. Huius igitur ad caelum breuitas, cui punctum est, ad nos uero immensa globositas, distinguitur locis inter se uicissim pressis nimietate uel frigoris uel caloris, geminam nacta inter diuersa temperiem. Nam et septentrionalis et australis extremitas perpetua obriguerunt pruina, et hi uelut duo sunt cinguli quibus terra redimitur, sed ambitu breues quasi extrema cingentes. Horum uterque habitationis impatiens est, quia torpor ille glacialis nec animali nec frugi uitam ministrat: illo enim aere corpus alitur quo herba nutritur. Medius cingulus, et ideo maximus, aeterno adflatu continui caloris ustus, spatium quod et lato et ambitu prolixius occupauit nimietate feruoris facit inhabitabile uicturis. Inter extremos uero et medium, duo maiores ultimis, medio minores, ex utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
ag: in .i ab.m.ĩ.n. ale. in .i.ab. e in f. Spatia gͥ duo adu̾sa sͥ .i. unũ
a .c. usq ad lineã q̃ in .i. ducta ÷. Alt̾̃m ad. usq adlineã. q̃ ĩ s. ducta : ⁊̃ telligãt᷑
pruina obriguisse ꝑpetua. Est .i. suꝑior. septẽtonał. ĩ ferior austͣ . excremitas.
oediũ uͦ. ab .n. usq ĩ .i. tona sit torrida. Restat ut cĩgłs. ab .i. usq ad .n. de sub¬
iecto calore. ⁊ suboito rigore tẽꝑiem.

Expanded text:
um a C usque ad lineam quae in I ducta est, alterum a D usque ad lineam quae in F ducta est, intellegantur pruina obriguisse perpetua: est enim superior septentrionalis, inferior australis extremitas. Medium uero, ab N usque in L, zona sit torrida. Restat ut cingulus ab I usque ad N de suberiecto calore et subdito rigore temperiem.
Abbreviated transcription (Latin):
apta ductꝰ adtrã usq descripsit : ipsi iã t̾re descͥptionẽ. u̾boꝵ parcꝰ. rer̃ fecũ¬
dꝰ ab soluit. I .ti. maculas habitationũ. acde ipsis habitatorib aliosit
tm̃ ñ colorib s u̾b pinx̃. Illud qͦ ñ sñ ꝑfectione doctrine ẽ : qcũ aliis no
S add iciendo q̃ colit᷑ a uob: uerã eiꝰ diuisionẽ deqͣ pꝰpaulo disseremꝰ: nossecu¬
piẽtib ĩtelligendã reliqͥt. De qͥnq aũ cingłis ne q̃so estimes. dũoꝵ facũdie
trã redimitã dicat: Ille. isdẽ qͣs g̃co noĩe zoas uocat. asserat celũ teneri
Utrũq tñ corruptã uerãq nec alt̃i cõtriã retulisse ronẽ: ꝓcedẽte nr̃a¬

Expanded text:
it, ipsius iam terrae descriptionem uerborum parcus, rerum fecundus absoluit. Et enim maculas habitationum ac de ipsis habitatoribus alios itantum non coloribus pinxit. Illud quoque non sine perfectione doctrinae est, quod cum aliis nos sed adiciendo «quae colitur a uobis...», ueram eius diuisionem, de qua paulo post disseremus, nosse cupientibus intellegendam reliquit. De quinque autem cingulis ne quaeso aestimes duorum Romanae fterram redimitam dicat, ille isdem quas Graeco nomine zonas uocat adserat caelum teneri. Vtrumque enim incorruptam ueramque nec alteri contr
Abbreviated transcription (Latin):
 aut suũ oberrat oadaũ. aut noui corꝑis ãbit habitacłor
ñ humani tm̃mꝰ. s ferini qͦ. electo genere moribꝰ c̃gruo. qͦs ini
rando. ł dissimulando. ł potiꝰ pꝰ poñdo deseruit. euadat. Ci¬
uitatũ u rectoreᷤ. oetĩq sapients.celũ repectu. ł cũ ad hue
eorꝑe teñt᷑ habitant̃s. facile pꝰ corpꝰ celestẽ ꝙ pene ñ reliq̃rat

Expanded text:
sed aut suum oberrat cadauer aut noui corporis ambit habitaculum, non humani tantummodo, sed ferini quoque, electo genere moribus congruo quos in rando uel dissimulando uel potius prodendo deseruit, euadat. Ciuitatum uero rectores ceterique sapientes caelum respectu, uel cum adhuc corpore tenentur, habitantes, facile post cor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximoᷤᷤ diligt̃. his. ciuiũ salutẽ gub̃̾nant. Inᷤ socio cͥc̃spest
ꝓ̃ ud̾ntiq ꝓtegt̃. iusta lib̾tute deuinciunt. Inq. sui memores
alioᷤ feẽẽ m̾endo: E⁊ ⁊. politici. prudntia. ad ieĩs normã. qui
oogitat q̃q agͣ uniu̾sa: dirigẽ ac nħ p̃t̃ rectũ uelle ł face
humaniꝰq actibꝰ tãꝗͣ diuinis arhitriis ꝓuidẽ. Prudñtie ĩst

Expanded text:
ximos diligunt; his ciuium salutem gubernant; his socios circumspecta prouidentia protegunt, iusta liberalitate deuinciunt: hisque ... sui memores alios fecere merendo. Et est politici prudentiae ad rationis normam quae cogitat quaeque agit uniuersa dirigere ac nihil praeter rectum uelle uel facere, humani
Abbreviated transcription (Latin):
nas cupiditateᷤ. ñ repͥm̃ e ͦ iͦs penitꝰ obliuisei. F. ortitudini:
passioneᷤᷤ ignorare. ñ uieẽ. ut nesciat irasci. niħq cupiat.
Iusticie ÷. ita cũ suꝑna. ⁊ diuin᷑ m̃te sociari: u seruet ꝑp¬
tuũ cũ ea phedꝰ imitando Qͣrte exẽplareᷤᷤ st̃. q̃ ĩ ipsa diuiu
m̃te ꝯsistunt. ꝙͣ diximꝰ Nya uocari. aqͣr̃ exẽplo reliq̃ os¬

Expanded text:
as cupiditates non reprimere, sed penitus obliuisci; fortitudinis, passiones ignorare, non uincere, ut nesciat irasci, cupiat nihil...; iustitiae, ita cum supera et diuina mente sociari ut seruet perpetuum cum ea foedus imitando. Quartae sunt quae in ipsa diuina mente consistunt
Abbreviated transcription (Latin):
curitatis. i serta dubito. dicto illotñ qͥ ĩiitio sõnii ꝯtinet᷑. absol¬
uit᷑. Nã cũ dic̃ cͥcuitu nat᷑ali sumã tͥ fatalẽ ꝯfed̾int. uitari
hc̃ finẽ ñ posse ꝓñtiat. Q aũt. scipioni reliqͦs uite actꝰ sine
offensa dubitandi ꝑ ordinẽ. reculit. ⁊⁊ de sola morte similis
ꝗͣ uitȩ finis ex pͥmunt᷑. aut cũ dr̃. ñ sñ aliq obscuritate ꝓfert᷑.
ad tutandã rẽ.p. sic habeto. O ibꝰ qͥ patͥã seruauĩt᷑. adiu¬

Expanded text:
o tamen quod initio somnii continetur absoluitur. Nam cum dicitur «circuitu naturali summam tibi fatalem confecerint», uitari hunc finem non posse pronuntiat. Quod autem Scipioni reliquos uitae actus sine offensa dubitandi per ordinem rettulit et de sola morte similis quam uitae finis exprimitur; aut, cum dicitur, non sine aliqua obscuritate profertur. ad tutandam rem publicam, sic habeto: omnibus, qui patriam conservaverint, adiu
Abbreviated transcription (Latin):
tisse. Sic .ir ait. Cũ gͥ oẽ qd mouet᷑ c̃stet abalio mou̾i: siñ dubio id
qd pͥmũ mouet: qr ñ abalio mouet᷑. Eleq .ii. hab̾et᷑ iã pͥmũ. si ab
alio mou̾e tͣ. Necesse ẽ ĩqͥt ut aut stare  dicat᷑: auc se ipsũ mou̾e.
Nã si mou̾i ab alio dicat᷑. ⁊ illud qͦ qd id mordet dicet᷑ ab alio mou̾i :¬
⁊ illd̾ rurs ab alio: ⁊ ĩinfinitũ ĩqͥsitio ista casura ÷ nũq. exordia
pͥma reꝑiens.si seꝑ aliud: ea q̃ putau̾ris pͥma. p̃cedit. Restat gͥĩqͥt.¬

Expanded text:
t: «Cum igitur omne quod mouetur constet ab alio moueri, sine dubio id quod primum mouet quia non ab alio mouetur neque enim haberetur iam primum si ab alio moueretur, necesse est», inquit, ut aut stare dicatur aut se ipsum mouere. Nam si moueri ab alio dicatur, illud quoque quod id mouet dicetur ab alio moueri et illud rursus ab alio, et in infinitum inquisitio ista casura est numquam exordia prima reperiens, si semper aliud ea quae putaueris prima praecedit. Restat igit
Abbreviated transcription (Latin):
calidũ uocamꝰ s ⁊̃ ferrũ calidũ dicimꝰ. Et niuẽ frigioã: ⁊ saxũ
frigidũ nũcuꝑamꝰ Mel dulce.s ⁊ mulsũ dulce uocitamꝰ. Hoꝵ tr̃
sigła. deouisas. oiu̾sa significãt. Alit̾ .i. de igne. alit̾ de ferro. ca¬
lidi nom̃ accipimꝰ. qr ignis ꝑse calet ñ ab alio fit calidꝰ. Cõtͣ. ferrũ
nnͥ exalio calesẽ. ut nr sriqsouerut inel dulce sit : ñ aliũde cõtĩg̃
saro tñ frigꝰ. ł mulso dũlcedo. anue ł melle: ꝓueniũt. Sic stare ⁊

Expanded text:
 sed et ferrum calidum dicimus; et niuem frigidam et saxum frigidum nuncupamus, mel dulce, sed et mulsum dulce uocitamus. Horum tamen singula de diuersis diuersa significant. Aliter enim de igne, aliter de ferro cadi nomen accipimus, quia ignis per se calet, non ab alio fit calidus, contra ferrum non nisi ex alio calescit. Vt nix frigida, ut mel dulce sit non aliunde contingit; saxo tamen frigus uel mulso dulcedo a niue uel melle proueniunt. Sic et 'stare' et
Abbreviated transcription (Latin):
aut bina defesa ad ostãtionẽ suoꝵ oꝑũ reliq̃r. Collerta ħ ĩ uinũ
cõtinue defesionis corpꝰ coaceruani adiecto si qͥd pꝰ illos aut sẽ
cre fas erat: aut add̾e ĩ intellec tũ licebit. Et qr duo st̃ q̃ asse¬
nos caue p̃stigias ⁊ qͣ enumeras aliqͣ q̃ ex se mouẽt᷑: ⁊ ostẽdens illa
q ab alio moui .i. a causa ĩtiꝰ latẽte. uidet sibi ꝓbasse oĩa q̃

Expanded text:
aut bina defensa ad ostentationem suorum operum reliquerunt, collecta haec in unum continuae defensionis corpus coaceruaui, adieat aut audere in intellectum licebat. Et quia duo sunt quae adsenos cauere praestigias, in qua enumerans aliqua quae ex se mouentur et ostendens illa quoque ab alio moueri,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩueniemꝰ exordiũ.¶De in siqͥd se mou̾e dicat: necce ẽ ĩqͥt. ut aut
totũ a toto: aut partẽ a parte.aut partẽ a toto: aut totũ a parte
sibi postulabit auetore. Ex his oĩb. ĩ unũ. aristotelica ratiocinatio
ita colligit᷑. ħ modo POm̃e qd mouet᷑ : ab alio mouet᷑. Qd̾ gͥ primũ mo¬
uet. aut stat: aut ab alio ⁊ ipsũ mouet᷑. S si ab alio: iã ñ potest ħ pͥ¬
mũ uocari. ⁊ sẽꝑ idqd pͥmũ moueat: reqͥremꝰ. Restat ut stare dica¬
tͣ. Stat gͥ qd pͥmũ mouet. Cotͣ platonẽ gͦ qͥ dicit aĩã. motꝰ eẽ pͥnci¬
piũ : ĩ hc̃ modũ cõponit᷑ sillogismꝰ. SAĩa pͥncipiũ motꝰ ÷. Principi
ũ. Hã a pd̾geometras pͥncipiũ linee: pũctũ dr̃ eẽ. ñ linea. Apd̃ a

Expanded text:
inueniemus exordium. Deinde siquid se mouere dicatur, necesse est», inquit, «ut aut totum a toto, aut partem a parte, aut partem a toto, aut totum a parte sui postulabit auctorem.» Ex his omnibus in unum Aristotelica ratiocinatio tota colligitur hoc modo: «Omne quod mouetur ab alio mouetur. Quod igitur primum mouet, aut stat aut ab alio et ipsum mouetur. Sed si ab alio, iam non potest hoc primum uocari, et semper quod primum moueat requiremus. Restat ut stare dicatur. Stat igitur quod primum mouet.» Contra Platonem ergo, qui dicit animam motus esse principium, in hunc moduum. Nam apud geometras principium lineae punctum d
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis cõsũmãtio. ut aĩã ñ solũ ĩmortalẽ s ⁊̃ dm̃ eẽ. clarescat. Ille
gͦ qͥ fuerat iã pꝰcorpꝰ ĩ duunitatẽ receptꝰ. dicturꝰ uiro adhuc ĩ hac
uita posito: dm̃ te scito eẽ: ñ pͥꝰ tãtã dignitatẽ p̃rogatiuã cõmit¬
tit hõi: q̃ q sit ipse discernat. neͣ estimet᷑ ħ ꝗ diuinũ dici. qmor

Expanded text:
operis consummatio, ut animam non solum immortalem, sed deum esse clarescat. Ille operis consummatio, ut animam non solum immortalem, sed deum esse clarescat. Ille ergo, qui fuerat iam post corpus in diuinitatem receptus, dicturus uiro adhuc in hac uita posito «deum te scito esse», non prius tantam praerogatiuam committit homini quam qui sit ipse discernat, ne aestimetur hoc quoque diuinum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ in mortalitatẽ morte migͣndũ. Cũq eũ ultͦ spes ista tͣxiss admori.¬
endi desid̾iũ: successit pauli patͥs oportuna dissuasio. accẽsã filii fes¬
tinatiõẽ: ab a petitu spõcanee mortiᷤᷤ excludens. Plene gͥ ĩ aĩo sõpniã¬
tis utrĩq plantata sꝑandi expec tãdiq tẽꝑie: alciꝰ iã circa erigẽdũ
nepocis animũ affricanꝰ ĩgredit᷑. nec pͥꝰ eũ t̾rã patit᷑ ĩtueri: ꝙ celi
ac sid̾ũ naturã. motũ ac modulam̃: agnoscat. ⁊ oĩa ħ sciat p̃mio ces¬
sura uirtutũ. Ac pꝰq mẽs firmata scipionis alacͥtate tãte ꝓmissioĩs
erigit᷑: tũ demũ gła q̃ ap̃ ĩdoctos magnũ uirtutiᷤ p̃miũ c̾redit᷑:
cõp̃cẽpni uibet᷑. dũ ostẽdit᷑ ext̾rar̾ buitate. ł casib: arcta locis
angusta tẽꝑib. Affricanꝰ gͣ pene exutꝰ hõiẽ.⁊ defecata m̃te iã
nature sue capax: ħ aꝑciꝰ ãmonet᷑. ut eẽ se dm̃ nou̾ it.⁊ ħ fic p̃sẽtis¬

Expanded text:
in immortalitatem morte migrandum; cumque eum ultro spes ista traxisset ad moriendi desiderium, succedit Pauli patris opportuna dissuasio, accensam filii festinationem ab appetitu spontaneae mortis excludens. Plene igitur in animo somniantis utrimque plantata sperandi expectandique temperie, altius iam circa erigendum nepotis animum Africanus ingreditur nec prius eum terram patitur intueri quam caeli ac siderum naturam, motum ac modulamen agnoscat, et haec omnia sciat praemio cessura uirtutum. Ac postquam mens firmata Scipionis alacritate tantae promissionis erigitur, tum demum gloria, quae apud indoctos magnum uirtutis praemium creditur, contemni iubetur, dum ostenditur ex terrarum breuitate uel casibus arta locis, angusta temporibus. Africanus igitur, paene exutus hominem et, defaecata mente, iam naturae suae capax, hic apertius admonetur
Abbreviated transcription (Latin):
locis ⁊ partib.⁊ ipseerit: Xonn te soi  ÷ qnꝗđ si gilab pot̾ aniꝰ incpt đ adiscessũ
srimilia. si c̃ asser̃ phisici sol denuo ita deficiet: ut ĩ eodẽ signo eadẽq
parte sit ad idẽ pͥcipiũ ĩqꝰ sub romulo fuerãt stelloĩb signisq re-
nomuli. Anni qngẽti septuagita ⁊ tres. Anno. ti aburbe coditta
sercetesimo septimo hic scipio deleta carthagine tͥũphaũ. ex qͦnũo
annis remotis t̾gĩta duob regni romuli. ⁊ duob qͥ ĩtsoniũ ⁊ cõsũ¬
matũ bellũ fuer: qͥngẽti septuagĩta.treᷤ. adiscessu romuliao sõni-

Expanded text:
ur lia, sicut adserunt physici, sol denuo ita deficiet ut in eodem signo eademque parte sit, ad idem principium in quo sub Romulo fuerant stellis quoque omnibus sret, a discessu Romuli anni quingenti septuaginta et tres. Anno enim ab Vrbe condita sescentesimo septimo hic Scipio deleta Carthagine triumphauit; ex quo numero annis remotis triginta duobus regni Romuli et duobus qui inter somnium et consummatum bellum fuerunt, quingenti septuaginta tres a discessu Romuli ad so
Abbreviated transcription (Latin):
tñ st̃. q mouet᷑: ut ĩ naui sarcina. seu uector quiescẽs dut ⁊̃ cũ
parꝰ mouet᷑: q̃ escẽte ĩ tegritate. ut si qͣs stans: pedẽ manũq łcapt.
agitet. ꝑse aũ mouetur q neq exaccidenti neq ex parce s ito¬
tũ simul mouet᷑: ut cũ ignis ad suꝑiora ascẽdit. Et dehis ꝗđ q̃erac
uet̾ ro seq̃strat. Alia uͦ aꝑte abalio mouẽt᷑ .i. aut ui: aut nat̾a.
Iui molu dicimꝰ : oẽ iaculũ. q̃cũ demanu iacułatis recessit
suo ꝗd mocu ferri uidet᷑. s origomotꝰ adui refert᷑. Sic łi ñ nũꝗ¬

Expanded text:
t quod mouetur, ut in naui sarcina seu uector quiescens, aut etiam cum pars mouetur quiescente integritate, ut si quis stans pedem manumue uel caput agitet. Per se autem mouetur quod neque ex accidenti neque ex parte, sed et totum simul mouetur, ut cum ad superiora ignis ascendit. Et de his quidem qumouetur ratio sequestrat; alia uero aperte ab alio mouentur, id est aut ui aut natura. Et ui moueri dicimus omne iaculum, quod, cum de manu iaculantis recessit, suo quidem motu ferri uidetur, sed origo motus ad uim refertur. Sic enim non nu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽtig̾. ut ñ rudi mũdo. rudes hoĩes. ⁊ cultꝰ istĩ. cꝰ memoriã iccepis
i̾titꝰ tr̃is oberrẽt. ⁊ asꝑitate paulati uage feritati s exuti: cciliabulã¬
⁊ cetꝰ hõiũ nat̃a ĩstruẽte patiant᷑. sitq pͥmũ ĩtͣ eos malinescia. ⁊ adhuc
astutie ĩ exꝑta sĩplicitas. q̃ nom̃ auri pͥmis scłis prãt. Iñ qͦ magis adcultꝰ
rer̾ atq artuĩ usꝰ ꝓmouet: tãto fatiliꝰ ĩ aĩo serp̃ emulatio. q̃ pͥmũ bene
ĩcipiẽs ĩ inuidiã latẽt᷑ euadit. Et ex haͣc iã nascit᷑. qͥeqͥd gñs hõiũ pꝰse

Expanded text:
udes homines et cultus inscii, cuius memoriam intercepit interitus, terris oberrent et, asperitatem paulatim uagae feritatis exuti, conciliabula et coetus, natura instituente, patiantur, sitque primum inter eos mali nescia et adhuc astutiae inexperta simplicitas, quae nomen auri primis saeculis praestat. Inde quo magis ad cultum rerum atque artium usus promouet, tanto facilius in animos serpit aemulatio, quae primum bene incipiens in inu
Abbreviated transcription (Latin):
capax mortis: aut qr ꝓcuratione alti. amorte defẽdit᷑. Cu̾is pͥor mo¬
d ad aĩe. scds admũdi ĩmortalitẽ refert᷑. Illaͣ .ri. suapte natura
ac̃ditione mortiꝰ aliena :. Mundꝰ uͦ aĩe benesitio ĩ hac uite ꝑpetu¬
itate retinet᷑. Rursꝰ sẽꝑ mou̾i. duplicit᷑ accipit.h.. or .⁊deeo¬
qͣ dicimꝰ aĩa seꝑ moueri.¶h is pͥmissis. iã qͥb sillogismis deĩmorta¬
ꝓ positionẽ seqͣntis. ex añcedẽtis cõclusione facientes. Apd̾ qͦs h pͥor ÷¬

Expanded text:
e alterius a morte defenditur. Ex his prior modus ad animae, secundus ad mundi immortalitatem refertur. Illa enim suapte natura a condicione mortis aliena est, mundus uero animae beneficio in hac uitae perpetuitate retinetur. Rursus semper moueri dupliciter accipitur. Hoc eam dicimus semper moueri. His praemissis, iam quibus syllogismis de immortaropositionem sequentis ex antecedentis conclusione facientes. Apud quos hic prior
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ etatẽ. cũ ab hinc ult duo ret᷑ annoꝵ milta: de excellẽti rer gestar
memoria necg̃ca ꝗđ extet historia. Nã sup ninũ aqͦ semiramis ft¬
scdm qͦsoã cdit᷑ ꝓcͤata : nicħ p̃clarũ ⁊̃ libros relatũ ÷ Si it abinitio¬
cẽti etate ꝑueñ. ut ecce galli uitẽ. ł cultũ olee. roma iã adoloscẽte
.paulatĩ sigła q̃q cepisse. S mũdũ ꝗđ fuisse seꝑ philosophia auctor ⁊. c̃di¬

Expanded text:
eius aetateius aetat exstet historia? Nam supra Ninum, a quo Semiramis secundum quosdam creditur procreata, nihil praeclarum in libros relatum est. Si enim ab initiocenti aetate peruenit, ut ecce Galli uitem uel cultum oleae Roma iam adolescente paulatim singula quaeque coepisse. Sed mundum quidem fuisse semper philosophia auctor est, condi
Abbreviated transcription (Latin):
plene aĩo nepotis cõtẽptũ głe. cõpos dissuasor ĩsinuet. ⁊ ait. NHec ĩ ipsa
hac parte ĩꝗͣ sapietis ⁊ fortis uiri nom̃ serꝑe pot̃: et̾nitatẽ nõis posse dur
sit disseremꝰ. In hac .ti. parte tͣttacꝰ:. illaꝗstio latent̃ ab solnat̾. q̃ multoꝵ
cogitationes deabigẽda mũdi etnutate sollititat. Naqs facile mũgũ
lipsã ĩuetionẽ. recẽtẽ eẽ fateat᷑: Cũq rudes pͥmũ hoies. ⁊ ĩcuria siluest
ñ multũ aferar̾ asꝑitate dissim iles meminerit ł fabulet᷑ antiqͥtas t satq
nẽc hẽ eus qͦ nc̃ utim̃ uictũ fuisse. s glande pͥꝰ ac baccis altoᷤ seros
asse s sulcis alimoniã.cũq ita exordiũ rer̃ ⁊ ipsi humane natiõis
opinem̃: ut aurea pͥmũ scła fuisse credamꝰ. ⁊ in natura ꝑmetalla uili¬
ora degen̾ans: ferro ptrema scla fedau̾it: Ac ne totũ uideam̃ setͤ¬
buł mutuari qͥs ñ hc̃ estimet mũdũ qͣndoq cepisse. ⁊ nec lõgã retͦ

Expanded text:
plene animo nepotis contemptum gloriae compos dissuasor insinuet. Et ait nec in hac ipsa parte, in quam sapientis et fortis uiri nomen serpere potest, aeternitatem nominis posse durasit disseremus. In hac enim parte tractatus illa quaestio latenter absoluitur, quae multorum cogitationes de ambigenda mundi aeternitate sollicitat. Nam quis facile mundum uel ipsam inuentionem recentem esse fateatur, cumque rudes primum homines et incuria siluestri non multum a ferarum asperitate dissimiles meminerit uel fabuletur antiquitas, tradatque nec hunc eis quo nunc utimur uictum fuisse, sed glande prius et bacis alita exordium rerum et ipsius humanae nationis opinemur, ut aurea primum saecula fuisse credamus, et inde natura, per metalla uiliora degenerans, ferro saecula postrema foedauerit? Ac ne totum uideamur de fabulis mutuari, quis non hinc aestimet mundum quandoque coepisse et nec longam retro
Abbreviated transcription (Latin):
uĩa ius docet. ͦi mota cognoscimꝰ. S nec oĩa dic̾e possumꝰ m modũ
lestib nulla dubitatio ẽ. Restat᷑ gͥ ait. ut sic̃ aliq̃ sẽꝑ u mouẽ¬
le. nulł obuiat. ac refellit. Nã ⁊ uera duusio ẽ ⁊ sec te ꝑlãtonu¬
ce ñ repugnat. Neq N si qͥd ẽ ĩ mobile. seqr ut ħ sic aia. necqͥ
dic̃ aĩa ex se mori. ĩã moni uniu̾sa cõfirmat : s motũ astruit qda¬

Expanded text:
uisus docet, quo immota cognoscimus. Sed nec omnia dicere possumus modo motum mouenle, nullus obuiat uel refellit. Nam et uera diuisio est, et sectae Platonicae non repugnat. Neque enim siquid est immobile, sequitur ut hoc sit anima, nec qui dicit animam ex se moueri, iam moueri uniuersa confirm
Abbreviated transcription (Latin):
ofatet᷑: nũꝗ nimieta ᷤ humoris nocuit ł caloris. Uñ ⁊ ĩ finita ã noꝵ
milia i soł egipcioꝵ monim̃tis librisq relegũt᷑. Certe t̾rar̾ igͥ partes

Expanded text:
o fatetur, numquam nimietas uel humoris nocuit uel caloris; unde et infinita annorum o fatetur, numquam nimietas uel humoris nocuit uel caloris; unde et infinita annorum milia in solis Aegyptiorum monumentis librisque releguntur. Certae
Abbreviated transcription (Latin):
pcelestiũ dix̃: qm̃ oceani hora ñ ñ ethiopes habitãt. qͦs uicinia soł usꝙ
adspetiẽ nigͥ coloris. exurit. Cũ gͦ calor nutat᷑ humore. hiucissitudo
ĩtig̃. ut mͦ calor. mͦ humor exub̾et. Euenit .n. ut ignis usq admaxi¬
nũ enutͥtus augm̃tũ: haustũ uineat humorẽ. acsic aeri ᷤ mutata
tepies: licetiã pstet ĩcẽdio. ⁊ t̾ra penitꝰ flagncia ĩmissi ignis. urat᷑. S
mor ĩpetu caloꝵisꝰ ab sũpto.: paulatĩ iures reu̾cunt᷑ humori. cũ magna pͣrs
ignis ĩcẽdiis erogata: minꝰ iã de renascẽte humore c̃sumat. Acrursꝰ¬
pꝰ logo tꝑ̃ris usu t̾c tu ita ͤ reẽs humor altꝰ uine̾: ut tris ĩfũdat᷑ eluuio.
Rurs q calor pꝰ ħ: uires resumit. Et ita fit ut manẽte niudo ĩt exuꝑãttꝰ
tẽ ꝑierurs nouet᷑. nũꝙ tñ seu eluuio. seu exustio: om̃s t̾ras. aut om̃e
hõiũ genꝰ. ł oĩno oꝑit. ł penit᷑: exurit.¶E gipto certe ut plato ĩtime¬

Expanded text:
iam circa Oceani oram non nisi Aethiopes habitant, quos uicinia solis usque ad speciem nigri coloris exurit. Cum ergo calor nutriatur humore, haec uicissitudo contingit ut modo calor, modo humor exuberet. Euenit enim ut ignis, usque ad maximum enutritus augmentum, haustum uincat humorem ac sic aeris mutata temperies licentiam praestet incendio, et terra penitus flagrantia inmissi ignis uratur; sed mox, impetu caloris absumpto, paulatim uires reuertuntur humori, cum magna pars ignis, incendiis erogata, minus iam de renascente humore consumat. Ac rursus longo temporum tractu ita crescens humor altius uincit ut terris infundatur eluuio, rursusque calor post hoc uires resumit, et ita fit ut, manente mundo inter exsuperantis erie rursus nouetur. Numquam tamen seu eluuio seu exustio omnes terras aut omne hominum genus uel omnino operit uel penitus exurit. Aegypto certe, ut Plato in Timae
Abbreviated transcription (Latin):
referendi. Aut enĩ cocexio narrationis ꝑturpia u ndigna numinib ac
monstro similia ꝯponit᷑. ut di adulti: Satnꝰ pudenda̾ celi patris absci¬
sophi nescire malunt: Aut sacrarũ rerũ notio. sub pio figm̃tor uela¬
mine honestis ⁊ tecta reb ⁊ uestita nominib enuntiat᷑. Et h: solũ figm̃ta
genꝰ ꝗ cautio dediuiriis reb philosophantis admittit: Cũ gͥ nullã dispu¬
tioni pariat iniuriã. ł er index.ł sõnians affricanꝰ. s rerũ sacrũ enun¬
ciatio in tegra sui dignitate his sit tecta nominib: accusator tandẽ edodꝰ
a fabuł fabulosa secern̾e.cqͥescat.  sciendũ : tam̃ ñ inpẽm disputacionẽ
philosophos aomitterȩ fabulosa ł licita. s his uti solent. cum deai̾a ł de
aerus etherus ue potestatib ł deceteris diis locunt᷑. Cec̃m cũ adsũmũ

Expanded text:
referendi. Aut enim contextio narrationis per turpia et indigna numinibus ac referendi. Aut enim contextio narrationis per turpia et indigna numinibus ac monstro similia componitur, ut di adulteri, Saturnus pudenda Caeli patris abscisophi nescire malunt; aut sacrarum rerum notio sub pio figmentorum uelamine honestis et tecta rebus et uestita nominibus enuntiatur. Et hoc est solum figmenti genus quod cautio de diuinis rebus philosophantis admittit. Cum igitur nullam disputationi pariat iniuriam uel Er index uel somnians Africanus, sed rerum sacrarum enuntiatio integra sui dignitate his sit tecta nominibus, accusator tandem edoctus a fabulis fabulosa secernere conquiescat. Sciendum est tamen non in omnem disputationem philosophos admittere fabulosa uel licita, sed his uti solent cum uel de anima uel de aeriis aetheriisue potestatibus uel de ceteris dis loquunt
Abbreviated transcription (Latin):
speciẽ intellectũ legentis hortant᷑. fit scd̾a discrecio. Inqͥb dã enĩ ⁊argi¬
mentũ exficto loqͣt᷑. iꝑmendatia ipse relationis ordo c̃texit᷑: ut sunt ilse
esopi fabule. elegantia fictionis illust̾res. At inaliis argum̃tũ qde fund¬
t᷑ ueri soliditate. s hȩc ipsa ueritas ꝑ quedã cõposita ificta ꝓfertur uh
iã uocat᷑ narratio fabulosa nõ fabula. ut st̃ cerimoniarũ sacͣ. uthesi¬
odi ⁊ orphei fabule.que dedeoꝵ ꝓgenie actuue narrant᷑. Et ut mistica
phitagoreoꝵ sensa refert᷑. Ergo ex hac scd̾a diuisione ꝗͣ diximꝰ aphilo¬
phiȩ libris pͥor species que ccẽpta defalso ꝑfalsũ narrat᷑. aliena ẽ Se¬
quens inaliã rursus discrecionẽ scissa. diuidit᷑. Nã cũ ueritas arguñto
subẽ. solaq fit narratio fabulost: ñ unꝰ reꝑit̾ modus. ꝑficmentũ uera

Expanded text:
speciem intellectum legentis hortantur fit secunda discretio. In quibusdam enim et arguspeciem intellectum legentis hortantur fit secunda discretio. In quibusdam enim et argumentum ex ficto locatur et per mendacia ipse relationis ordo contexitur, ut sunt illae Aesopi fabulae elegantia fictionis illustres, at in aliis argumentum quidem fundatur ueri soliditate, sed haec ipsa ueritas per quaedam composita et ficta profertur, et hoc iam uocatur narratio fabulosa, non fabula, ut sunt caerimoniarum sacra, ut Hesiodi et Orphei quae de deorum progenie actuue narrantur, ut mystica Pythagoreorum sensa referuntur. Ergo ex hac secunda diuisione quam diximus, a philosophiae libris prior species, quae concepta de falso per falsum narratur, aliena est. Sequens in aliam rursus discretionem scissa diuiditur: nam cum ueritas argumento subest solaque fit narratio fabulosa, non unus reperitur modus per figmentum uera
Abbreviated transcription (Latin):
uariꝰ q: factũ incolume utfas ẽ recineat dignitatẽ Hec orb fabut
philosophia repugnat. nec õĩb adqͥescit. et ut fatile secerni possit
q̃ erhis ase abdicet. ac uelut ꝓfana abipso uestibulo sacre disputationis
erdudat. q̃uero eciã sepe ac libent̃ admittit: diuisionũ gͣdib expli¬
candũ.Fabule qͣrũ nom̃ indicat falsi ꝓfessionẽ: aut. tantũ c̃cibãde
aurib uoluptatis: aut adhortationis ꝙͦ inbonã fruge̾ gr̃a reptȩ sũt
auditũ mulcẽt. uelut comedie. quales menander eiꝰ ue imitatore
agendas deder̃: łargum̃ta fictis casib amatoꝵ referta. qͥbꝰ ł multim
se arbit̃ excercuit. ł apuleiũ ñ numꝗͣ lusisse miramͣ. Hoo totum
fabularũ genꝰ ꝗ solas auriũ delicias ꝓfitem᷑ .: esacrario suo innu¬
cũ cimas sapientie tactatꝰ eliminat.⁊ Exhis aut̃ q̃ ad quãdã uirtucũ

Expanded text:
utriusque factum incolumem, ut fas est, retineat dignitatem. Nec omnibus fabulis utriusque factum incolumem, ut fas est, retineat dignitatem. Nec omnibus fabulis philosophia repugnat, nec omnibus adquiescit; et ut facile secerni possit quae ex his a se abdicet ac uelut profana ab ipso uestibulo sacrae disputationis excludat, quae uero etiam saepe ac libenter admittat, diuisionum gradibus explicandum est. Fabulae, quarum nomen indicat falsi professionem, aut tantum conciliandae auribus uoluptatis aut adhortationis quoque in bonam frugem gratia repertae sunt. Auditum mulcent uel comoediae, quales Menander eiusue imitatores agendas dederunt, uel argumenta fictis casibus amatorum referta, quibus uel multum se Arbiter exercuit uel Apuleium non numquam lusisse miramur. Hoc totum fabularum genus, quod solas aurium delicias profitetur, e sacrario suo in nutricum cunas sapientiae tractatus eliminat. Ex his autem quae ad quandam uirtutum
Abbreviated transcription (Latin):
cores loqͣcitate notabilior. eciã inlibris retulit q̃ de hoc amariꝰ calũpnuatꝰ
÷ S cęt̾ã q̃ iiuria notauit. siqͥde adsominiũ deqͦ hic ꝓcedit sermo nõ
t᷑: manebit ciceroni cum platone cõmunis. Ait aphilosopho fabulam
ñ oportiusse ꝯfingi.qm̃ nullũ ficm̃ti genꝰ ueri ꝓfessorib c̃ueniret Cur
enĩ inqł si rerum celestiũ nocionẽ. si habitũ nos aiumarũ decere uo¬
liusti. ñ simplici ⁊ absoluta hoc insinuatione curatũ ẽ s q̃sita ꝑso¬
na. casusq excogitata nouitas. ⁊ ꝯposita aduocati scena figm̃t. ipsa
querẽdi ueri ianuã mendatio polluer. Hec qͣm deplatonito ereiae¬
cant᷑. eciã quietẽ affricam nr̃i sõniantis incusant: Utͣq enĩ enĩ sub
apposito argum̃to electa ꝑsona ẽ. q̃ accõmoda enũciandis habetur. Res¬
istamꝰ arguenti: ⁊ frustra arguens: refellat᷑. ut una calũpiia dissoluta:

Expanded text:
tores loquacitate notabilior, etiam in librum rettulit quae de hoc amarius cauillatus tores loquacitate notabilior, etiam in librum rettulit quae de hoc amarius cauillatus est. Sed cetera quae iniuria notauit — si quidem ad somnium de quo hic procedit sermo non si supplodetur, manebit Ciceroni cum Platone communis. Ait a philosopho fabulam non oportuisse confingi, quoniam nullum figmenti genus ueri professoribus conueniret. «Cur enim, inquit, si rerum caelestium notionem, si habitum nos animarum docere uoluisti, non simplici et absoluta hoc insinuatione curatum est, sed quaesita persona casusque excogitata nouitas et composita aduocati scaena figmenti ipsam quaerendi ueri ianuam mendacio polluerunt?» Haec quoniam, dum de Platonico Ere iactantur, etiam quietem Africani nostri somniantis accusant — utraque enim sub apposito argumento electa persona est quae accommoda enuntiandis haberetur —, resistamus urgenti et frustra arguens refellatur, ut una calumnia dissoluta