comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ferro accincta uocat.
Iar nras arces trytoma refpice pallas.
Insedit embo eulgens ⁊ gorgone seua
spse pater danais ammos inbesq lecmdas
uificit. ipse deus in dardana susctat arma
Eripe nate tugam. tinemqz impone labori
Nusꝗͣ abero. ⁊ tutũ patrio te lunme sĩctam
Dixerat ⁊ spisis noctis se condidit umibris.
Apparent dire facies inumicaq troie
Numma magna deum.
Tum nͣo omne mihi uisũ cõudere in ignes
Ilum. ⁊ ex uo uerti neptũma troia.
Ac ueluti sũmis autiquã in montib orũ
Cum ferro abscissam crebrisq bipẽnib instant
Eruere agricole certatim: illa uĩq minat᷑
et treme facta comã concusso uertice mitat
Uulnerib donec paulatum eucta supremũ
Congemnt. trarit q ingis anulla rumam
Descendo ac ducente deo flãmam inter ⁊ spdes
Erpedior.Aant tela locum flãmeq recedunt.
Atq ubi iam patrie peruentũ ad limina sedis
Antiquas q domos. genitor que tollere ĩ altos

Expanded text:
ferro accincta vocat. ferro accincta vocat. Iam summas arces Tritonia, respice, Pallas insedit, nimbo effulgens et Gorgone saeva. Ipse pater Danais animos viresque secundas ufficit, ipse deos in Dardana suscitat arma. Eripe, nate, fugam, finemque impone labori. Nusquam abero, et tutum patrio te limine sistam. Dixerat, et spissis noctis se condidit umbris. Adparent dirae facies inimicaque Troiae numina magna deum. Tum vero omne mihi visum considere in ignis Ilium et ex imo verti Neptunia Troia; ac veluti summis antiquam in montibus ornum cum ferro accisam crebrisque bipennibus instant eruere agricolae certatim: illa usque minatur et trvolneribus donec paulatim evicta, supremum congemuit, traxitque iugis avolsa ruinam. Descendo, ac ducente deo flammam inter et hostis expedior; dant tela locum, flammaeque recedunt. Atque ubi iam patriae perventum ad limina sedis antiquasque domos, genitor, quem tollere in altos
Abbreviated transcription (Latin):
Fontenuit: roseoq hec i inꝑ daddidit ore
Inta qurs nidontas tantus dolor excitat nas
Non d furi. ant quonã nrĩ tibi ciua recestĩ
Non pans aspuicies ubi fessũ etate parenteni
Liqueris a nchisen. superet conunx ne crensa
Iscanusq puer. quos omnes nudiq gtaie
Sancuerunit aties. et in mea cira resistat
Iam flãine fulernit mimicus ⁊ hauseut entis̃
dor tibr tendaridis facies nuinsa lacene
Tulpatus ue paris ner in dementia di
Hois euertit opes serint q a culiie troiam
Aspice namq ouinẽ que nũc obdiuita tuenti
Mortales hedecat insus tibi ⁊ hinnda circũ
soligat auber eripiam. tu uequa parentis
Iuaa tune: neu preceptis parere reaua.
Hic ubi difiectas moles amilsa q saris
Baxa uides: mxto q unclantem pubie̾ fumin
Heptunius muros magnoq emota tridenti
ttundam̃ta quatie totaniq a sedib uisem
Eruit. hic uino sceas seiissima portas
pemia tenet: socuiq furens a nanib agnien

Expanded text:
continuit, roseoque haec insuper addidit ore: continuit, roseoque haec insuper addidit ore: Nate, quis indomitas tantus dolor excitat iras? Quid furis, aut quonam nostri tibi cura recessit? Non prius aspicies, ubi fessum aetate parentem liqueris Anchisen; superet coniunxne Creüsa, Ascaniusque puer? Quos omnes undique Graiae circum errant acies, et, ni mea cura resistat, iam flammae tulerint inimicus et hauserit ensis. Non tibi Tyndaridis facies invisa Lacaenae culpatusve Paris: divom inclementia, divom, has evertit opes sternitque a culmine Troiam. Aspice—namque omnem, quae nunc obducta tuenti mortalis hebetat visus tibi et umida circum caligat, nubem eripiam; tu ne qua parentis iussa time, neu praeceptis parere recusa:— hic, ubi disiectas moles avolsaque saxis saxa vides mixtoque undantem pulvere fumum. Neptunus muros magnoque emota tridenti fundamenta quatit, totamque a sedibus urbem eruit; hic Iuno Scaeas saevissima portas prima tenet, sociumque furens a navibus agmen
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc morere. Iuc dicens altaria ad ip̃a tremẽtẽ
raxit: ⁊ ĩ multo lapsantem sanquine nati
mplicuit q comam leua dextraq coruscũ
Eetulit. ⁊ laten capulo tenus abdidit enlem
Dec tinis prian tatoꝵ. hic exitus illum
Borte tulit troiam inceniam ⁊ prolapiã indẽtẽ
Pergama tot quondam populis terrisq inpbũ
Negnatoren alie iacet ingens lictore truais
Anullumq humeris caput ⁊ sine noĩe corpus
Ai me tũ primũ senus circũctetit horror
Sbaripiu. subnt cari genitoris imago
It regem equeuũ crudeli unlnere uidi¬
Uitam ex halantem. subiit deserta creusa
Et airepta domus ⁊ parui calus uili
Respicio: et que ñt me cu cũ copia luctro
Deseruere omnes defessi ⁊ corpora saleu
Aa terram misere aut ignib egra dadere
Sum utihi se nõ añ oculis tam clara uidendã
Dbtuht t pura per notem lnce refullit
Alma parens cõtessa deam: qualisq uderi
Celicolis ⁊ qnta solet. dextraq prehensim

Expanded text:
Nunc morere. Hoc dicens altaria ad ipsa trementem Nunc morere. Hoc dicens altaria ad ipsa trementem traxit et in multo lapsantem sanguine nati, implicuitque comam laeva, dextraque coruscum extulit, ac lateri capulo tenus abdidit ensem. Haec finis Priami fatorum; hic exitus illum sorte tulit, Troiam incensam et prolapsa videntem Pergama, tot quondam populis terrisque superbum regnatorem Asiae. Iacet ingens litore truncus, avolsumque umeris caput, et sine nomine corpus. At me tum primum saevus circumstetit horror Obstipui; subiit cari genitoris imago, ut regem aequaevum crudeli volnere viditam exhalantem; subiit deserta Creüsa, et direpta domus, et parvi casus Iuli. Respicio, et quae sit me circum copia lustro. Deseruere omnes defessi, et corpora saltu ad terram misere aut ignibus aegra dederecum mihi se, non ante oculis tam clara, videndam obtulit et pura per noctem in luce refulsit alma parens, confessa deam, qualisque videri caelicolis et quanta solet, dextraque prehensum
Abbreviated transcription (Latin):
Insequit. iam iamq manu tenet ⁊ premit hacta
Et tandem ante oculos euasit ⁊ ora parentum
Concidit ⁊ multo intam cumi sangume fudit
Sic priamus quanq̃ in media iam morte tenet
lon tamen abatinnt nec uaei ire qz peperat
It tibi pro scelere exclamat protalib aulĩs
En sĩ qua ea celo pietas que talia euret
Perioluant grates dignas ⁊ prenna reddant
Debita qui nati coram me cernere letun
fecuti. ⁊ patrios fedacti sanguine uultus.
At non ille latum quo te mentiris achilles
alis in hoste fuit priamo sed uira fidemq
Supplicis erubuit. corpniq ei angue sepulchro
Reddidit hectoreum. meq ĩ mea regna remisit
Bit fatus semor: telũ qz imbelle im̃e ictu
Comecit. rauco qđ ꝓtiuus ere repulsum:
Et sumo dipoi ne quicq̃ uinbone pependit.
Ei pyrrhus. reteras ergo hec ⁊ nũtius ibis
Pelide gentori. illi mea tristia facta
Degenerem q neoꝑtholemũ narrare memento

Expanded text:
insequitur, iam iamque manu tenet et premit hasta. insequitur, iam iamque manu tenet et premit hasta. Ut tandem ante oculos evasit et ora parentum, concidit, ac multo vitam cum sanguine fudit. Hic Priamus, quamquam in media iam morte tenetur, non tamen abstinuit, nec voci iraeque pepercit: At tibi pro scelere, exclamat, pro talibus ausis, di, si qua est caelo pietas, quae talia curet, persolvant grates dignas et praemia reddant debita, qui nati coram me cernere letum fecisti et patrios foedasti funere voltus. At non ille, satum quo te mentiris, Achilles talis in hoste fuit Priamo; sed iura fidemque supplicis erubuit, corpusque exsangue sepulchro reddidit Hectoreum, meque in mea regna remisit. Sic fatus senior, telumque imbelle sine ictu coniecit, rauco quod protinus aere repulsum e summo clipei nequiquam umbone pependit. Cui Pyrrhus: Referes ergo haec et nuntius ibis Pelidae genitori; illi mea tristia facta degeneremque Neoptolemum narrare memento.
Abbreviated transcription (Latin):
Circundat ne quicqͣ humeris ⁊ mutile terrii
Emoit᷑. ac densos fertur moriturus in hostes
Iedib in mediis undoq sub etheris are
Ingens ara fut: mxtaq ueterrima laurus
Iucumbens are. atq unibra complexa penates
Hic hecuba ⁊ nate ne quicꝗ̃ altaria circum
Precipites atra cen tempestate columbe
Condense. ⁊ duiũ amplexe smmilacra tenebant
Ipsum aũt sumptis priamũ uinemlib armis
Ut idit. que mens tam dira miserrime comis
Impulit his cigi telis: aut quo rius inquit.
Non tali auxilio nec defensorib istis
Tempus eget. non si ip̃e mens mĩc affores hecte
Huc tandem concede. hec ara tuebit᷑ ommes
Aut moriere simul: sic ore ettata recepit
Id sese ⁊ sacra longenum in sede locanit.
Ecce aũt elaplus pyrrhi de cede polites
Umis natoꝵ priadmi per tela per hotes
Uorticib longis fugit ⁊ uacna atria bastrat
Baucius illum ardens in fecto nuilnere pyrrhui

Expanded text:
circumdat nequiquam umeris, et inutile ferrum circumdat nequiquam umeris, et inutile ferrum cingitur, ac densos fertur moriturus in hostis. Aedibus in mediis nudoque sub aetheris axe ingens ara fuit iuxtaque veterrima laurus, incumbens arae atque umbra complexa Penatis. Hic Hecuba et natae nequiquam altaria circum, praecipites atra ceu tempestate columbae, condensae et divom amplexae simulacra sedebant. Ipsum autem sumptis Priamum iuvenalibus armis ut vidit, Quae mens tam dira, miserrime coniunx, impulit his cingi telis? Aut quo ruis? inquit; Non tali auxilio nec defensoribus istis tempus eget, non, si ipse meus nunc adforet Hector. Huc tandem concede; haec ara tuebitur omnis, aut moriere simul. Sic ore effata recepit ad sese et sacra longaevum in sede locavit. Ecce autem elapsus Pyrrhi de caede Polites, unus natorum Priami, per tela, per hostis porticibus longis fugit, et vacua atria lustrat saucius: illum ardens infesto volnere Pyrrhus
Abbreviated transcription (Latin):
aplere ꝙ tenent postes: atq oscula figunt
Instat i patria pprrhus. nec clanara nec ipsĩ
nstodes sufferre ualent labat ariete crebro
amnia. ⁊ emoti ꝓcumbunt cardme postes.
Fit ma in. rumpunt aditus primosq trucidant
Immisi danai ⁊ late loca milite complent
Non sic agoerib inꝑtis cum spumens anins
Sxiit. oppoñtaiq eincit gurgite moles
stertur ni arna furens cumulo. cãpoiq p omna
Cum stabulis armenta trahit: indi ip̃e furente
Cede neoptholemũ geminosq ĩ lumine atridas
Sidi hecubam centumq nnrus priamũ q per ai
Canguine fedantem quos ip̃e sacrauerat ignes
Sunquaguita illi thalam spes tanta nepotim
Sarbarico poctes auro spolusq superbi
Procubnere. tenent dauai qua deficit ioms
forsitan ⁊ priami fuerit que t̃ata requiras
Urbis ubi capte casum coninilsa q inchit
Luinna tector ⁊ mediis penetralib hoctem.
Arma aui sẽmor desueta trementib euo

Expanded text:
amplexaeque tenent postis atque oscula figunt. amplexaeque tenent postis atque oscula figunt. Instat vi patria Pyrrhus; nec claustra, neque ipsi custodes sufferre valent; labat ariete crebro ianua, et emoti procumbunt cardine postes. Fit via vi; rumpunt aditus, primosque trucidant immissi Danai, et late loca milite complent. Non sic, aggeribus ruptis cum spumeus amnis exiit, oppositasque evicit gurgite moles, fertur in arva furens cumulo, camposque per omnis cum stabulis armenta trahit. Vidi ipse furentem caede Neoptolemum geminosque in limine Atridas; vidi Hecubam centumque nurus, Priamumque per aras sanguine foedantem, quos ipse sacraverat, ignis. Quinquaginta illi thalami, spes tanta nepotum, barbarico postes auro spoliisque superbi, procubuere; tenent Danai, qua deficit ignis. Forsitan et Priami fuerint quae fata requiras. Urbis uti captae casum convolsaque vidit limina tectorum et medium in penetralibus hostem, arma diu senior desueta trementibus aevo
Abbreviated transcription (Latin):
ulum ante ipm̃ primoq ĩ hmne pyrchus
ltat telis ⁊̃ luce coruscus aena
lis ubi ĩ lucẽ coluber mala gramina pactus
da sub terra timdñ quẽ bruma tegebat
posĩtis nouus eximus intidusq nuenta
uca connolint sublato pectore terga
mus ad solem. ⁊ lingins micat ore trisuleis
moens periphas ⁊ equoꝵ agitator achillis
nger ancomedon. una omis schyria pubes
tedinit tecto ⁊ flamas ad culmina iactãt
inter primos correpta dnra bipenni
mia perrumpit. postesq a cardme uellit
Etos. iamq exaila trabe firma canauit
Lora. ⁊ ingentem lato dedit ore fenestrã.
aret domus intus: ⁊ atria longa patesamt
arent priam ⁊ ueteꝵ penetralia regum
atosq indent stantes in lumine primo
domius interior gemitu miseroq tumultu
scet penitusq caue plangorib edes
Emneis ululant. ferit aurea ũdera elamor.
painde tectis matres in gentib errant

Expanded text:
Vestibulum ante ipsum primoque in limine Pyrrhus Vestibulum ante ipsum primoque in limine Pyrrhus exsultat, telis et luce coruscus aëna; qualis ubi in lucem coluber mala gramina pastus frigida sub terra tumidum quem bruma tegebat, nunc, positis novus exuviis nitidusque iuventa, lubrica convolvit sublato pectore terga arduus ad solem, et linguis micat ore trisulcis. Una ingens Periphas et equorum agitator Achillis, armiger Automedon, una omnis Scyria pubes succedunt tecto, et flammas ad culmina iactant. Ipse inter primos correpta dura bipenni limina perrumpit, postisque a cardine vellit aeratos; iamque excisa trabe firma cavavit robora, et ingentem lato dedit ore fenestram. Adparet domus intus, et atria longa patescunt; adparent Priami et veterum penetralia regum, armatosque vident stantis in limine primo. At domus interior gemitu miseroque tumultu miscetur, penitusque cavae plangoribus aedes femineis ululant; ferit aurea sidera clamor. Tum pavidae tectis matres ingentibus errant;
Abbreviated transcription (Latin):
Peitm parietib scale. potesq subipos
Notetuo erudib cdhipeos qr ad tela simseno
Protetr obuemnt prensant fattiga Nerbtie
Enuaamde contra turres ac tetas domort
Entiima conuelunt. hs se qñdo ultina cet
Extienia iam ĩ morte parant defender tse
Anratas q trabes neteꝵ decora alta parente
Deuolant. alii strictis mncionib mmas
Saliaaere fores. has seruant a guime denso
Iustaurati aunni regis succurrere tectis
Remien erat çe ceq fores ⁊ pornius usus
sectoꝵ inter se priaim potesq relicti
A tergo: intẽbiy qua se dum regna in anebam
Ne pius andromache ferre in comitata soltis
La sereros ⁊ auo ꝓuer actianata tiahebat
feua do ael sũm fastigia culimims. undo
sela mani iiser iactabant urita tenat¬
n.
Iaim in precipiti stantem sũmiq inb atra
uras tabulata dabant. conuellimis altis
n somtu trahit. ⁊ danaum mñꝑ aguina late
lit. at alii subeunt. nec saxa nec ullum
interea cessat gemis

Expanded text:
ent parietibus scalae, postisque sub ipsos nituntur gradibus, clipeosque ad tela sinistris protecti obiciunt, prensant fastigia dextris. Dardanidae contra turris ac tota domorum culmina convellunt; his se, quando ultima cernunt, extrema iam in morte parant defendere telis; auratasque trabes, veterum decora alta parentum, devolvunt; alii strictis mucronibus imas obsedere fores; has servant agmine denso. Instaurati animi, regis succurrere tectis, Limen erat caecaeque fores et pervius usus tectorum inter se Priami, postesque relicti a tergo, infelix qua se, dum regna manebant, saepius Andromache ferre incomitata solebat ad soceros, et avo puerum Astyanacta trahebat. Evado ad summi fastigia culminis, unde tela manu miseri iactabant inrita Teucri. rrim in praecipiti stantem summisque sub astra  labantis iuncturas tabulata dabant, convellimus altis cum sonitu trahit et Danaum super agmina late incidit: ast alii subeunt, nec saxa, nec ulluinterea cessat genus.
Abbreviated transcription (Latin):
Iarot gramor pelias ⁊ uulnere tacanr lltus
pnotius atl sedes pridim clamore uarati
hui ufra moentem pugnam: teu ceteri mui
Bell a forent milli tota morerent m ui be
Eeratrantem iudomitũ. dauaosq aa tetate¬

Expanded text:
iam gravior, Pelias et volnere tardus Ulixi; protinus ad sedes Priami clamore vocati. Hic vero ingentem pugnam, ceu cetera nusquam bella forent, nulli tota morerentur in urbe. Sic Martem indomitum, Danaosque ad tect
Abbreviated transcription (Latin):
Sertit᷑ interea celum ⁊ rint oceano nor.
Inuoluens umibra magna terrãq polumq
Nirmxdonũq dolos. tusĩ per mema teucri
Conticuere: sopor tellos complectit᷑ arctus
Et iam arguia phalaux instructis nanib ibat
A tenedo tacite per amica silentia lune¬
Littora nota petens: flaminas crm regia puppis

Expanded text:
elum et ruit oceano nox, involvens umbra magna terramque polumque Myrmidonumque dolos; fusi per moenia Teucri conticuere, sopor fessos complectitur artus: et iam Argiva phalanx instructis navibus ibat a Tenedo tacitae per amica silentia lunlitora nota pe
Abbreviated transcription (Latin):
Dundunus muros ⁊ menia pandunus urbis.
Accinount omnes operi. pedib q rotaꝵ
Subuciunt laplũs ⁊ stuppea uicula collo
Intendunt. scandit fatalis machnia mutos
Feta armis. pueri circũ iurmpteqz puelle
Sacra canũt. fimẽq manu contingere gandent
Illa iũbit medieq unnans illabitur urbi
O patria o dniũ domus ilion iclita bello

Expanded text:
dimus urbis. Accingunt omnes operi, pedibusque rotarum subiciunt lapsus, et stuppea vincula collo intendunt: scandit fatalis machina muros, feta armis. Pueri circum innuptaeque puellae sacra canunt, funemque manu contingere gaudent. Illa subit, mediaeque minans inlabitur urbi. O patria, O divom dom
Abbreviated transcription (Latin):
Iubiera q illa gerens que circum plirima muros
Accepit patrios. ultro flens ipiẽ indebat
Compellare me ⁊ mestas eepromere uoces.
O lux dardame spes o fidisima tencrũ
Que tante tennere more. quib hector aboris
Eapectate nenis: ut te post multa tuor
stimera pot uarios hominũqz urbisq labores
Detẽsli aspicimnus. que cansa indigna serenos
Fedauit unltus: aut cur hec uulnera cerno

Expanded text:
os accepit patrios. Ultro flens ipse videbar Compellare virum et maestas expromere voces: O lux Dardaniae, spes O fidissima Teucrum, quae tantae tenuere morae? Quibus Hector ab oris exspectate venis? Ut te post multa tuorum funera, post varios hominumque urbisque labores defessi aspicimus! Quae causa indigna serenos foeda
Abbreviated transcription (Latin):
Uirib haud ullis ualint discludere morsus
Roboris eneas dinu intit᷑ acer ⁊ nctat
Rurius in aurige faciem mutata metisci
Procurrit: fratriq ensem ded dauina reddit.
QQđ uenus audaci nymphe indignata licere
Accessit: telum q alta ab radice reuellit.
Olli sublimes arimis animisq refecti
Hic gladio fĩdens: hic acer ⁊ ardiuis hacta
Adũdunt contra certammne martis anheli
Iunonem interea rex omĩpotentis olympi
Alloquit᷑ tulna puona de mibe tuentem
Que iani tiis erit conuir quia demq restat

Expanded text:
viribus haud ullis valuit discludere morsus viribus haud ullis valuit discludere morsus roboris Aeneas. Dum nititur acer et instat, rursus in aurigae faciem mutata Metisci procurrit fratrique ensem dea Daunia reddit. Quod Venus audaci nymphae indignata licere adcessit telumque alta ab radice revellit. Olli sublimes armis animisque refecti, hic gladio fidens, hic acer et arduus hasta, adsistunt contra certamina Martis anheli. Iunonem interea rex omnipotentis Olympi adloquitur fulva pugnas de nube tuentem: Qua iam finis erit, coniunx? Quid denique resta
Abbreviated transcription (Latin):
Eneas mortem contra preiensq minat
Exitiũ: li quisqͣ ad eat terretq trementes
Erciũꝵ urbem mnnitans ⁊ sauciis mitat.
Rumq orbes complent curlũ totidem qr reterunt
Duc illuc. neq enim lema aut ludicra petunt᷑
Premia: sed turm de uita ⁊ sangume certaut.
sforte sacer tãnno tõlus oleacter amaris
Hic steterat nautis olim uenerabile lignũ
Beruati ex imdis ubi figere dona solebant
Laureniti dino ⁊ notas inpendere uectes
Sed atirpem tencri nullo dilãmime sacrum
Tuaulerant: puro ut podent cõcurrere campo
Die hacta enee stabat. huc impetus illam
Detulerat fixam ⁊ lenta radice tenebat
Incubuit uoluitq manu conellere terrum
Dardamdes teloq sequi quem prendere curiũ
IIon poterat. tum uo amens formidine turnus
ffanne precor milerere inquit: tu qr optima ferrũ
Terra tene. colui uestros si semp honores.
Quos contra eneade bello tẽçere ꝓphauos
Dixit opemq dei nõ cassa in nõta uocauit
Namq di luctans lentoq in stirpe moratus

Expanded text:
eneas mortem contra praesensque minatur exitium, si quisquam adeat, terretque trementis excisurum urbem minitans et saucius instat. Quinque orbis explent cursu totidemque retexunt huc illuc; neque enim levia aut ludicra petuntur praemia, sed Turni de vita et sanguine certant. Forte sacer Fauno foliis oleaster amaris hic steterat, nautis olim venerabile lignum, servati ex undis ubi figere dona solebant Laurenti divo et votas suspendere vestes, sed stirpem Teucri nullo discrimine sacrum sustulerant, puro ut possent concurrere campo. Hic hasta Aeneae stabat, huc impetus illam detulerat fixam et lenta in radice tenebat. Incubuit voluitque manu convellere ferrum Dardanides teloque sequi, quem prendere cursu non poterat. Tum vero amens formidine Turnus Faune, precor, miserere, inquit, tuque optima ferrum terra tene, colui vestros si semper honores, quos contra Aeneadae bello fecere profanos. Dixit opemque dei non cassa in vota vocavit. Namque diu luctans lentoque in stirpe moratus
Abbreviated transcription (Latin):
phentem ꝙ gias cadit ipie tolumno augna.
Piurus m aduersos telum qui torserat hottes
Tollu in celum clamor. uerq incissimꝰ
iluetulenta fuga tutuli dam terga per agros.
ipie neq aduerios dignatur sternere morti
Ise ꝓede conoressos nec equo: nec tela ferente
Infequit: solum desa in cahignic turini
estigat lustrans sõlum in certamna poicit
Lar centussa metu mentẽ intinna imaco
Aurigam tuem medi inter lora metisasni
Fpeutit. ⁊ longe lapsum themone reliqnt
Iila subit: manib q midantes tlectit habenas
Ernta iereno uocemq ⁊ corpus ⁊ atma metisci
biidl aelut inaonas domin cum chinitne ces
Deruolat ⁊ pems alta atria lustrat hirindo
abula parn̾a legens indiiq lamiduib esias
Et mĩc porticib uacuis mĩc hmmda cartum
teona sonat. sinul medios inturna per hostes
Fertut equis rapido uolans obit or̃a tnrri
Iaeq ht̃e get mami iamq hic ostendit onantẽ
Nes conterre manii patit: uolat ania senge

Expanded text:
Ufentemque Gyas; cadit ipse Tolumnius augur, Ufentemque Gyas; cadit ipse Tolumnius augur, primus in adversos telum qui torserat hostis. Tollitur in caelum clamor, versique vicissim pulverulenta fuga Rutuli dant terga per agros. Ipse neque aversos dignatur sternere Morti nec pede congressos aequo nec tela ferentis insequitur: solum densa in caligine Turnum vestigat lustrans, solum in certamina poscit. Hoc concussa metu mentem Iuturna virago aurigam Turni media inter lora Metiscum excutit et longe lapsum temone relinquit: ipsa subit manibusque undantis flectit habenas, cuncta gerens, vocemque et corpus et arma Metisci. Nigra velut magnas domini cum divitis aedes pervolat et pennis alta atria lustrat hirundo, pabula parva legens nidisque loquacibus escas, et nunc porticibus vacuis, nunc umida circum stagna sonat: similis medios Iuturna per hostis fertur equis rapidoque volans obit omnia curru iamque hic germanum iamque hic ostentat ovantem nec conferre manum patitur, volat avia long
Abbreviated transcription (Latin):
Defensũ dabit: ⁊ magna inter preliã dncet
In facito mox cum matura adolenerit etas
dis memor .⁊. te animo repetẽtẽ exẽpla tuoꝵ¬
Et pater enear̃ ⁊ am̃ĩculus excitet. hector
Hec ubi dicta dedit. portis sẽse extulit ingens
ꝓlscet᷑. pulsũ q pedũ tremit excita tellus
Udit ab adnerso uementes aggere turmnis.
Uidere ausomi: gelidus q per mia cucurrit
Ossã tremor. prima ante omnes inturna latmos
Audiit. agnonitq sonũ ⁊ tremetacta retugit
Ille uolat. campoq atrum rapit agmen aperto
Qnalis ubi ad terras abrupto ñdere rinibus
Il mare per mediu miseris hen prescia longe
hrrescim corda agricolis. Aabt ille lomat
Irborib ftragem q iatis tint omĩaaten
Lute nolant somtũq ferunt Ad uitora uenti
ulis en aduersos ductor rhetenis hostis
Agmen agit denn cimcis se quisq eoactis
Agplemerant serit ense granem tpmbieus osrrim
Arebetrm mnestens. epilone obtrrmdre acasteo

Expanded text:
defensum dabit et magna inter praemia ducet. defensum dabit et magna inter praemia ducet. Tu facito, mox cum matura adoleverit aetas, sis memor, et te animo repetentem exempla tuoet pater Aeneas et avunculus excitet Hector. Haec ubi dicta dedit, portis sese extulit ingens, miscetur pulsuque pedum tremit excita tellus. Vidit ab adverso venientis aggere Turnus, videre Ausonii, gelidusque per ima cucurrit ossa tremor: prima ante omnis Iuturna Latinos audiit adgnovitque sonum et tremefacta refugit. Ille volat campoque atrum rapit agmen aperto. Qualis ubi ad terras abrupto sidere nimbus t mare per medium; miseris heu praescia longe horrescunt corda agricolis, arboribus stragemque satis, ruet omnia late; ante volant sonitumque ferunt ad litora venti: talis in adversos ductor Rhoeteius hostis agmen agit, densi cuneis se quisque coactis adglomerant. Ferit ense gravem Thymbraeus Osirim, Archetium Mnestheus, Epulonem obtruncat Achates
Abbreviated transcription (Latin):
Samnaaco tergo uolicres hesere fagicte
detulit hoe fuium labris splenaletisin a nincili
Inficit xculte medicans: spargit q saliibus
Ambrolie. succos ⁊ odoriferam panaceam
stoint ea milmis lympha longeuus iapix
Ignorans. subitoq om̃is de corpore fugit
Qmppe dolor. om̃is stetit nno ĩ nilnere iãnguis
Iamq secuta manũ millo cogente sagitta
Excidit. atq none rediere in priama ires
Aria citi ꝓperate niro. quidl statis: Iapix
Conclamat: primnĩq amimos accẽdit in hoctẽ
Non hec humanis opib nõ arte magictra
pronemunt: neq te enea mea dextera sernat¬
Il aior agit deus: atq opa ad maiora remictit
Ille. amans pugne suras malnierat auro
Hinc atq hinc odit q moras hactãq coruscat
ostqͣ habilis lateri lipens loricaq tergo est
Ascaniñ fusis cucum complectit᷑ armis
Sũma q per galeam delibans oscula tat.
Disce puer uirtatẽ ex me nerũq laborem
Fortimã ex aliis: ñc te mea dextera bello

Expanded text:
gramina, cum tergo volucres haesere sagittae: detulit; hoc fusum labris splendentibus amnem inficit occulte medicans spargitque salubris ambrosiae sucos et odoriferam panaceam. Fovit ea volnus lympha longaevus Iapyx ignorans, subitoque omnis de corpore fugit quippe dolor, omnis stetit imo volnere sanguis; iamque secuta manum nullo cogente sagitta excidit, atque novae rediere in pristina vires. Arma citi properate viro! Quid statis? Iapyx conclamat primusque animos adcendit in hostem. Non haec humanis opibus, non arte magistra proveniunt neque te, Aenea, mea dextera servat: maior agit deus atque opera ad maiora remittit. Ille avidus pugnae suras incluserat auro hinc atque hinc oditque moras hastamque coruscat. Postquam habilis lateri clipeus loricaque tergo est, Ascanium fusis circum complectitur armis summaque per galeam delibans oscula fatur: Disce, puer, virtutem ex me verumque laborem, fortunam ex aliis. Nunc te mea dextera bello
Abbreviated transcription (Latin):
Anoun uidere. tua est laniia conunie
Iteriuo ne tende adus. setit aces m arinis
Encas uoluens oculos dertramq repreuit
Et iau iamꝙ magis cunctanteni fote serino
Seperit: infelu humero cum apparint alto
baltens. ⁊ notis tulierunt cingnla bulsis
allantis pueri itũ quẽ mudnere turmis

Expanded text:
Ausonii videre; tua est Lavinia coniunx: Ausonii videre; tua est Lavinia coniunx: ulterius ne tende odiis. Stetit acer in armis Aeneas, volvens oculos, dextramque repressit; et iam iamque magis cunctantem flectere sermo coeperat, infelix umero cum apparuit alto balteus et notis fulserunt cingula bullis Pallantis pueri, victum quem volnere Turnus
Abbreviated transcription (Latin):
I Iec quo sẽ eripiat: nec qua ui tendat in hoste
Nec currus uisꝗͣ indet aurigamq sõrorem.
Cunctanti telum eneas tatale corusc̃at
Dortitus tortumã oculis. ⁊ corpore toto
Enimus intorquet. murali concita nũq̃
Toriuiento sĩc saxa fremũt: nec tulimne tanti
Dutultant crepitus. uolat atri turbinis uista
Eritiũ diꝵ hasta fẽrens: oraiq rechidit
Lorice ⁊ clipei extremos septemplicis orbes
su mediũ stridens transit semur inciclit ictas
Iugens ad terram duplicato poplite turnus.
Coniurount gemitu rutuli: totusq reniuo it
Mons curcũ ⁊ uocem late neniora alta remictut.¬
Ille hurilis supplerq oculos dertrãq precantẽ
Nrotenlens equndem ineriu nec depcor niquit
Stere serte tua miserite ñ quã parentis
Tinquie cura potest oro tuitt tbitalio
luchisẽs geniter. Aaum imnserere sẽnecte
Et me seu corpus s̃polatum inmne manis
fidde mcit. uicin ⁊ initũ tendtere plllias

Expanded text:
; nec quo se eripiat, nec qua vi tendat in hostem, ; nec quo se eripiat, nec qua vi tendat in hostem, nec currus usquam videt aurigamve sororem. Cunctanti telum Aeneas fatale coruscat, sortitus fortunam oculis, et corpore toto eminus intorquet. Murali concita numquam tormento sic saxa fremunt, nec fulmine tanti dissultant crepitus. Volat atri turbinis instar exitium dirum hasta ferens orasque recludit loricae et clipei extremos septemplicis orbes. Per medium stridens transit femur. Incidit ictus ingens ad terram duplicato poplite Turnus. Consurgunt gemitu Rutuli, totusque remugit mons circum, et vocem late nemora alta remittIlle humilis supplexque oculos, dextramque precantem protendens, Equidem merui nec deprecor, inquit: utere sorte tua. Miseri te siqua parentis tangere cura potest, oro fuit et tibi talis Anchises genitor, Dauni miserere senectae et me seu corpus spoliatum lumine mavis redde meis. Vicisti, et victum tendere palmas
Abbreviated transcription (Latin):
NIec plura effatus sarum circũspicit ingens̃
Sarum antiquu mgens: campo qđ torte iacebat
Limes agro poñtus. litem nt discerneret arius
Uix illuad lecti bis ser ceruice subirent
Qualia mĩc homimii produxit corpora tellus
Ille manu raptum trepida torquebat in hottem
Altior miurgens ⁊ curlũ concitus heras.
Sed neq currentem se nec cognosat euntem
Tollentem q manu sarum qr ĩmane monẽtem
Genua labant.gelidus concreuit corpore sangis̃
Tum lapis ipse niri uacuũ ꝑ mane nolutus
Nec spatiũ enasit totũ nec ꝑtulit ictum.
Ac uelut in somns oculos ubi langida pressĩt
Hocte quies ne quicꝗ̃ anidos ertende curiũs
Uelle indemiur: ⁊ in medns conatib egri
Succidimus. non lingua ualet nõ corpore not
Suĩciĩt ures: nec nor aut nerba sequnt᷑.
Sic turno quacũq mam uirtute petun
Ductellũm dea dira negat. tum pectore iẽnsus
Uetiuuit᷑ uara. rutulos aĩpectat ⁊ urbem
Cunctat᷑ q metu: telum q intare treimic̃it.¬

Expanded text:
Nec plura effatus saxum circumspicit ingens, saxum antiquum ingens, campo quod forte iacebat, limes agro positus, litem ut discerneret arvis. Vix illud lecti bis sex cervice subirent, qualia nunc hominum producit corpora tellus: ille manu raptum trepida torquebat in hostem altior insurgens et cursu concitus heros. Sed neque currentem se nec cognoscit euntem tollentemve manus saxumve immane moventem; genua labant, gelidus concrevit frigore sanguis. Tum lapis ipse viri, vacuum per inane volutus, nec spatium evasit totum neque pertulit ictum. Ac velut in somnis, oculos ubi languida pressit nocte quies, nequiquam avidos extendere cursus velle videmur et in mediis conatibus aegri succidimus, non lingua valet, non corpore notae sufficiunt vires, nec vox aut verba sequuntur: sic Turno, quacumque viam virtute petivit, successum dea dira negat. Tum pectore sensus vertuntur varii. Rutulos aspectat et urbem cunctaturque metu letumque instare tremescit
Abbreviated transcription (Latin):
He iouis ad soluĩ semq in lumne regis
Apparent: a cnũtq metũ mortalib egris
Si quando letum horriticũ morbosq deñ rei
Molit᷑ meritas aut bello territat urbes
Haꝵ unam celerem deisit ab ethere sũmo
Iuppiter. inq omen inturne occurrere nit
Illa uolat. celeriq ad terrã turbine fertur
Non secus ac nerno per mibẽ impulsa sa gita
Armatam sem quam parthus felle uenem
Parthus sine cydon telũ ĩmedicabile torsit
Stridens: ⁊ celeris incognita trãsilt umbras
Talis se sata nocte tulit terrasq petunt.
Post qͣ acies indet iliacas atq agmima turm¬
Aitis qu barlas iuibitam collecta tiguam

Expanded text:
Hae Iovis ad solium saevique in limine regis Hae Iovis ad solium saevique in limine regis adparent acuuntque metum mortalibus aegris, siquando letum horrificum morbosque deum rex molitur meritas aut bello territat urbes. Harum unam celerem demisit ab aethere summo Iuppiter inque omen Iuturnae occurrere iussit. Illa volat celerique ad terram turbine fertur. Non secus ac nervo per nubem impulsa sagitta, armatam saevi Parthus quam felle veneni, Parthus sive Cydon, telum immedicabile, torsit, stridens et celeris incognita transilit umbras: talis se sata Nocte tulit terrasque petivit. Postquam acies videt Iliacas atque agmina Turalitis in parvae subitam conlecta figuram
Abbreviated transcription (Latin):
dit romana porene itlla ui uee popieo
Eccidit &ciderit q sinas cũ nomine troia
Olli subridens hommnũ reꝵ q repertor
Es germana ioms saturmqz altera proles
Iraꝵ tantos uolis sub pectore fluctus
Ueꝵ age ⁊ inceptum fructra sũmicte tirrorem
Do qđ nis ⁊ me uctusq uolensq remicto
Sermonẽ ausonn patriũ moreiq tenebũt
Ut q est nomen erit. comixti corpore tanto
Subsĩdent teucri. morem ritusq sacror
Aduciam: taciam q omnes uno ore latinos
Punc genis ausomo mixtum qđ sãgiñe s̃ get
Supͣ homines iupra ire deos pietate indebis.
Nec gens ulla tuos eque celebrabit honores
Annuit his uino: ⁊ mentem letata retorũt
Interea excedit celo. imbemq relinquit
Dis actis almuel genitor secum ipsẽ uolutat
Iuturnam q parat tratris discedere ab armis
Dicunt̾ genie pectes coonomme dire
Quas ⁊ tartaream noy intempecta megeram
Uuo eodem q tulit partu: paribusq reninrit
Serpentũ spiris: nentosasq addidit alas

Expanded text:
it Romana potens Itala virtute propago: occidit, occideritque sinas cum nomine Troia. Olli subridens hominum rerumque repertor Es germana Iovis Saturnique altera proles: irarum tantos volvis sub pectore fluctus. Verum age et inceptum frustra submitte furorem do quod vis, et me victusque volensque remitto. Sermonem Ausonii patrium moresque tenebunt, utque est nomen erit; commixti corpore tantum subsident Teucri. Morem ritusque sacrorum adiciam faciamque omnis uno ore Latinos. Hinc genus Ausonio mixtum quod sanguine surget, supra homines, supra ire deos pietate videbis, nec gens ulla tuos aeque celebrabit honores. Adnuit his Iuno et mentem laetata retorsit. Interea excedit caelo nubemque relinquit. His actis aliud genitor secum ipse volutat Iuturnamque parat fratris dimittere ab armis. Dicuntur geminae pestes cognomine Dirae, quas et Tartaream Nox intempesta Megaeram uno eodemque tulit partu paribusque revinxit serpentum spiris ventosasque addidit alas.
Abbreviated transcription (Latin):
no m corde pudor mirtoq insama lnitu
t tunus agitatus amor ⁊ conscia nitus
I prmt̃ liscude uinbre. ⁊ lir reddita menti
lidentes oculor orbes ad mema torsit
Turbidus &ꝙ rotis maonã resperit ad nrbeni
Qcde aũt fla̾nns inter tabulata uolutis
Turrun compatis trabib quđ̃ edurerat ipce
Snb diderasq rotas. pontesq inttranerat altas
Lun iam fata soror superana. aitte rei&crito
Quo deus ⁊ quo dira nocat fortuna cquamur
utat contere manii enee tat quicꝗmd acerbi ẽ
Mlorte pati neq me indecore germana in debit
Luplius humc oro sĩne me turere ante tiore
Dixit. ⁊ ecurru saltũ dedit denis aruis
Per q hostes per tela rint: mestam q sõrorẽ
Te sert: ac rapido cursu media agmina rumpit
Le ueluti montis sarum de bertice preceps
Cumriut aruiliũm nento seu turbians miber
Acolun aut aunis sõlunt iublapia uetutas

Expanded text:
orde pudor mixtoque insania luctu et furiis agitatus amor et conscia virtus. Ut primum discussae umbrae et lux reddita menti, ardentis oculorum orbes ad moenia torsit turbidus eque rotis magnam respexit ad urbem. Ecce autem flammis inter tabulata volutus turrim, compactis trabibus quam eduxerat ipse subdideratque rotas pontisque instraverat altos. Iam iam fata, soror, superant; absiste morari; quo deus et quo dura vocat Fortuna, sequamur. Stat conferre manum Aeneae, stat quidquid acerbi est morte pati; neque me indecorem, germana, videbiorem. Dixit et e curru saltum dedit ocius arvis perque hostis, per tela ruit maestamque sororem deserit ac rapido cursu media agmina rumpit. Ac veluti montis saxum de vertice praeceps cum ruit avulsum vento, seu turbidus imber proluit aut annis solvit sublap
Abbreviated transcription (Latin):
Innadunt marten clipeis. atq ere sõnoro
Dat gemitũ tellus. tim crebros ensib ictus
Congemmant. fors ⁊ uirtus miscent᷑ i inuũ
Ac ueluti ingenti sylua nñmone tabinno
Cum duo conu̾tis mimnca ĩprelił tam
trontib incurrũt painidi celsere magutri
Stat pecus om̃e metu mutũ: mullãt qr inuece
Ss pecori nuperitet quẽ tota armẽta sequat
Illi inter se se multa in nulnera misrent
Corimaq obnixi intigunt ⁊ sanonne largo
Colla armosq lanãt gennitu neniis oẽ remigit
on aliter tros eneas ⁊ daumus heros
Uoncurrũt chpeis ngens fragor ethera complet
Iupiter ipe duas equato erammic lances
Suetmet n fata imponit diuerisã duoꝵ¬

Expanded text:
invadunt Martem clipeis atque aere sonoro. invadunt Martem clipeis atque aere sonoro. Dat gemitum tellus; tum crebros ensibus ictus congeminant: fors et virtus miscentur in unum. Ac velut ingenti Sila summove Taburno cum duo conversis inimica in proelia tauri frontibus incurrunt; pavidi cessere magistri, stat pecus omne metu mutum mussantque iuvencae, quis nemori imperitet, quem tota armenta sequantur; illi inter sese multa vi volnera miscent cornuaque obnixi infigunt et sanguine largo colla armosque lavant; gemitu nemus omne remugit: non alitur Tros Aeneas et Daunius heros concurrunt clipeis; ingens fragor aethera complet. Iuppiter ipse duas aequato examine lances net et fata imponit diversa duo
Abbreviated transcription (Latin):
Erultat ꝙr sõlo syluas armenta nirosq
Inuolucus secim disiccta per agninia turnuis
Sic urbis rint ad inuros ubi plurama tũso
Parcite iam rutuli ⁊ nos tela ihibete lata
Quecrmiq e tortima mea ẽ: me uerius mui
Pro nobis tẽdus luere ⁊ deceruere terro.
Discessere omnes medu sp̃atiũq dedere
It pater eneas andito nomine turni
Deserit ⁊ muros ⁊ summas deserit arces
precipitatq moras omnes. opa omña rumpit
Letitia exultans. horrẽdũq intonat arims
Quantus achos aut qͣtus erix ant ipe coruias
Cum fremit ihcib quantus gandetqr mnali
Uertice sẽ attollens pat̾ apemnimis ad amar
Iam uero ⁊ rutuli certatim ⁊ troes ⁊ omnca
Conuertere oeulos itali. quiq alta teneban
Mlema: quiꝙ imos pulsabant ariete nauoꝵ
Irmaq depoliere humeris. stupet ipe latan
Ingentes gentos amertĩs partib orbis
Inter se coule mros ⁊ deceruere ferro.
Atq illi ut nacuo patuerũt equore campi
Arocurtũ rapido comectis eminius haitit

Expanded text:
atque solo, silvas armenta virosque involvens secum: disiecta per agmina Turnus sic urbis ruit ad muros, ubi plurima fuso Parcite iam, Rutuli, et vos tela inhibete, Latini; quaecumque est Fortuna, mea est: me verius unum pro vobis foedus luere et decernere ferro. Discessere omnes medii spatiumque dedere. At pater Aeneas audito nomine Turni deserit et muros et summas deserit arces praecipitatque moras omnis, opera omnia rumpit, laetitia exsultans, horrendumque intonat armis; quantus Athos aut quantus Eryx aut ipse coruscis cum fremit ilicibus quantus gaudetque nivali vertice se attollens pater Appenninus ad auras. Iam vero et Rutuli certatim et Troes et omnes convertere oculos Itali, quique alta tenebant moenia quique imos pulsabant ariete muros, armaque deposuere umeris. Stupet ipse Latinus ingentis, genitos diversis partibus orbis, inter se coiisse viros et cernere ferro. Atque illi, ut vacuo patuerunt aequore campi, procursu rapido, coniectis eminus hastis,
Abbreviated transcription (Latin):
Lun iam fata soror iuperana. absttł eorcrit
Que deus ⁊ quo dira nocat fortima sc̃quamur
utat conferre manĩ enee. sat quicquci acerbi ẽ
Mlorte pati. neq me indecore germana in debis
Luplius hunc oro sĩne inc turere ante amore
Dixit. ⁊ ecurru saltũ dedit aens irnis
Pet q hostes per tela rint. mestam q sororẽ

Expanded text:
Iam iam fata, soror, superant; absiste morari; quo deus et quo dura vocat Fortuna, sequamur. Stat conferre manum Aeneae, stat quidquid acerbi est morte pati; neque me indecorem, germana, videbis amplius. Hunc, oro, sine me furere ante furorem. Dixit et e curru saltum dedit ocius arvis perque hostis, per tela ruit maesta
Abbreviated transcription (Latin):
Ituesq ⁊ nes contra rutulas: nulla agmnna turn
Infeli pugne niuenem in certamine arrdit
Eetinctũ. ⁊ subito mentẽ turbata dolore
Sucausam lamat crmenq caput q maloꝵ
Nulta o per metũ demens ottata fnioiem
purpurest montura manis discindit am
Et nodum mforime leti trabx netit ab asta
fina misla dem inisere potq accepere larme
filia papna manu flauos lauima armes
Eu ioseae limata genas tiimi cete a etecum

Expanded text:
nusquam acies contra Rutulas, nulla agmina Turni: nusquam acies contra Rutulas, nulla agmina Turni: infelix pugnae iuvenem in certamine credit exstinctum et, subito mentem turbata dolore, se causam clamat crimenque caputque malorum, multaque per maestum demens effata furorem purpureos moritura manu discindit amictus et nodum informis leti trabe nectit ab alta. Quam cladem miserae postquam accepere Latinae, filia prima manu flavos Lavinia crinis et roseas laniata genas, tum cetera circum
Abbreviated transcription (Latin):
terte faces propere: tedniq reposate tlãmis
Dixerat. atq animuis pariter certãtib omies
Dant cuneũ: densaq ad muros mele terunt᷑
Scale improniso subitusq apparuit ionis.
Discurrunt aln ad portas primosq trucidant
Ferrũ alti torquent ⁊ obumbrent ethera telis
Ipse inter primos dextram sub mema tendit
Eneas magnaq meusat uoce latinũ
Tectat᷑ q deos iteꝵ se ad prelia cogi.
Bis iam italos hoctes. hec altera fẽdera rumpi
Exoritur trepi dos inter discordia ciues
Urbem aba rese rare mbent ⁊ pandere portas
Dardandis: ipsum q trahunt ĩ mema regẽ
Arma ferunt a lii: ⁊ pergunt defende muros.
Inclusas ut cum latebroio in piice pactor
estigauit apes. finoq impleuit amaro
Ille nitus trepide rez per celea caara
Uoluit ater ador tetis cami ninniure
Iutee sara sonant. uacnas ut trmus ad auras
Accidit hec fessis etiam fortua latmms.
Se toi aulctu corcuasit funditus sr hem¬

Expanded text:
ferte faces propere foedusque reposcite flammis. ferte faces propere foedusque reposcite flammis. Dixerat, atque animis pariter certantibus omnes dant cuneum densaque ad muros mole feruntur. Scalae improviso subitusque apparuit ignis. Discurrunt alii ad portas primosque trucidant, ferrum alii torquent et obumbrant aethera telis. Ipse inter primos dextram sub moenia tendit Aeneas magnaque incusat voce Latinum testaturque deos, iterum se ad proelia cogi, bis iam Italos hostis, haec altera foedera rumpi. Exoritur trepidos inter discordia civis: urbem alii reserare iubent et pandere portas Dardanidis ipsumque trahunt in moenia regem, arma ferunt alii et pergunt defendere muros. Inclusas ut cum latebroso in pumice pastor estigavit apes fumoque implevit amaro: illae intus trepidae rerum per cerea castra volvitur ater odointus saxa sonant, vacuas it fumus ad auras. Accidit haec fessis etiam fortuna Latinis, quae totam luctu concussit funditus urbem
Abbreviated transcription (Latin):
lusto qp phalant encindri qr archadis ale
Dosẽ quusq uari suma intũt᷑ opnmi ui
sec mora nec reqines. nasto certamine tẽ diũe
Hic mentem enec gentrix pulcherrima imsit
Iret ut ad muros ur̃bi q aduerteret agmen
Ocuis ⁊ subita turbaret clade latmos.
Ille ut uestigãs amersa per agmimia turmĩ
Huc atq huc acies circũtulit aspicit urbem
Immunẽ tanti belli atq impune quietem
Continuo pugne accedit maioris miago
Anestea sergestum q uocat fortemq serestuni
Ductores tumulũ qz capit: quo cetera tencrũ
Concurrit legio nec senta aut spicula densi
Depomĩt: celio medius stans aggere fatur
Ne qua meis ecto dictis mora. iuppiter hac tat.
Heu quis ob inceptũ iubitũ michi segmor ito
Urbem hodie causam belli regna ipia latim
Ni trenũ accipere ⁊ incti parere tatent᷑
Eruam ⁊ equa solo fumantia culima ponã
Scilicet expectem: libeat dnm prelia turno
Noctta pati: rurlusq nekit concurrere incus
Hoc caput o cines: hec belli sũma nefandi

Expanded text:
phalanx Evandrique Arcades alae, pro se quisque viri summa nituntur opum vi: nec mora nec requies, vasto certamine tendunt. Hic mentem Aeneae genetrix pulcherrima misit, iret ut ad muros urbique adverteret agmen ocius et subita turbaret clade Latinos. Ille ut vestigans diversa per agmina Turnum huc atque huc acies circumtulit, aspicit urbem immunem tanti belli atque impune quietam. Continuo pugnae adcendit maioris imago: Mnesthea Sergestumque vocat fortemque Serestum ductores tumulumque capit, quo cetera Teucrum concurrit legio nec scuta aut spicula densi deponunt. Celso medius stans aggere fatur: Nequa meis esto dictis mora; Iuppiter hac stat, neu quis ob inceptum subitum mihi segnior ito. Urbem hodie, causam belli, regna ipsa Latini, ni frenum accipere et victi parere fatentur, eruam et aequa solo fumantia culmina ponam. Scilicet exspectem, libeat dum proelia Turno nostra pati rursusque velit concurrere victus? Hoc caput, O cives, haec belli summa nefandi:
Abbreviated transcription (Latin):
Federa turbasti: teq hec in bella dedigi
Et mĩc ne quic̃ fallis dea. sed quis olympo
Demissam tantos noluit te ferre labores
An fratris miseri letum ut crudele inderes
IIam quid ago: aut que iam. spondet fortũa salit
Uidi oculos ante ip̃e meos me uoce uocantẽ
Nuranũ: quo non sũperat michi carior alter
Oppetere nigentẽ atq nigenti nulnere uictũ

Expanded text:
foedera turbasti teque haec in bella dedisti, foedera turbasti teque haec in bella dedisti, et nunc nequiquam fallis dea. Sed quis Olympo demissam tantos voluit te ferre labores? An fratris miseri letum ut crudele videres? Nam quid ago? Aut quae iam spondet Fortuna salutem? Vidi oculos ante ipse meos me voce vocantem Murranum, quo non superat mihi carior alter, o
Abbreviated transcription (Latin):
Toumipis attonitus fatis urbisqs tuma¬
Qillnuiem ĩ mĩdo ꝑfuam puluere tur patis
Multa qoĩe nacusat: qui non acceperit ante
Mardaiũ eneam geneꝵq asciuierit altro
Ingerea ertremo belsator mequore tirmts
Palantea sequit paucos iam segmor atq
Itun t minissi ꝙ iumus succestn letus eqno
lituli punc iili ceciõ terrorib aira
Contietũ olamorẽ arrectasq impuht aures
Toutuse sonus urbis ⁊ illetabile inurenur
Reu rhi quistanto turbant mematutu
Sitisue ruie tantus amiersat cloinor dib urbe
Sic ait. ad ductisq amens iubuitit habenis
Itq huic in faciem loror ut cõnersa metisci
Aurige currũq ⁊ equos ⁊ lora regebat
Talib occurrit dictis. hac turne sẽquamur
Tromgenas: qua prima mani uictoria pandit
Sunt alii qui tecta manu detende poilint
Ingruit eneas italis ⁊ prelia imicet.
Et nos seua manu mittamus tĩmera tencris¬
Nec uumero iuterior pugne nec honore recede
surnus ad hec
Osoror ⁊ andũ agnom cum prima partẽ

Expanded text:
coniugis attonitus fatis urbisque ruina, canitiem immundo perfusam pulvere turpans. Multaque se incusat, qui non acceperit ante Dardanium Aenean generumque adsciverit ultro. Interea extremo bellator in aequore Turnus pallaetus equorum attulit hunc illi caecis terroribus aura commixtum clamorem adrectasque impulit aures confusae sonus urbis et inlaetabile murmur. Ei mihi! Quid tanto turbantur moenia luctu? Quisve ruit tantus diversa clamor ab urbe? Sic ait adductisque amens subsistit habenis. Atque huic, in faciem soror ut conversa Metisci aurigae currumque et equos et lora regebat, talibus occurrit dictis: Hac, Turne, sequamur Troiugenas, qua prima viam victoria pandit; sunt alii, qui tecta manu defendere possint. Ingruit Aeneas Italis et proelia miscet: et nos saeva manu mittamus funera TeNec numero inferior pugnae nec honore recedes. Turnus ad haec: O soror, et dudum adgnovi, cum prima per artem
Abbreviated transcription (Latin):
Talib occurrit dictis. hac turne sequamur
Tromgenas. qua prinia mani uittona pandit
Suni alni qui tecta manu defende point
Ingruit eneas italis ⁊ prelia miscet.
Et nõs̃ seua manu mittamus tĩmera teneris
Hec uumero niterior pugne nec honore recede
surms ad hec
Osoror ⁊ andũ agnoui cum prima partẽ

Expanded text:
alibus occurrit dictis: Hac, Turne, sequamur Troiugenas, qua prima viam victoria pandit; sunt alii, qui tecta manu defendere possint. Ingruit Aeneas Italis et proelia miscet: et nos saeva manu mittamus funera Teucris. Nec numero inferior pugnae nec honore recedes. Turnus ad haec: O so
Abbreviated transcription (Latin):
Iamq faces ad tecta uolat. in te ora lacmi¬
In te oculo referĩt. mussat rer ipse latmis
Quoe exneros uocet aut que sede ã d federa flectat
Dreterea reouia tui tidissimia deutra
Secidit ip̃ i iua. luicemq erferita duoit
Soli pro portis messapus ⁊ ater as̃lat
Susteutant aciemi. arcu hos ute mqs phalanges
fetant dense itrictisq iẽges mucioib horret

Expanded text:
ra Latiin te oculos referunt; mussat rex ipse Latinus, quos generos vocet aut quae sese ad foedera flectat. Praeterea regina, tui fidissima, dextra occidit ipsa sua lucemque exterrita fugit. Soli pro portis Messapus et acer Atinas sustentant aciem. Circum hos utrimque phalanges stant densae, strictisque seg