comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dam ferant respondisse eum
nesçio quid qd nequaqͣr ad me
morte ip̃a ducis interuemente
chaie insulam cui sapiencie
nomen est ueneti ab eadem
illa uaga classe iamuensium
deprehensi ingenti p̃lio fusi st̃¬

Expanded text:
dam ferant respondisse eum nescio quid, quod nequaquam ad me, morte ipsa ducis intervenientechaie insulam, cui Sapientie nomen est, Veneti ab eadem illa vaga classe Ianuensium deprehensi ingenti
Abbreviated transcription (Latin):
se torsit ita responsionis studio
efferunt. sic postea retulerunt
qui p̾sentes erant quasi sũmo
pudori duceret non equasse
stilum. qd̾ unum facillimũ illi
ert literato in pͥms disectato¬
q hormiũ. Idq enim puto qd̾
erat difficillimum non curabat
retudere scilicet et confutare sen¬
tencias. u̾bis equidem atq ex̃¬
cicio dicendi. armatus u̾borum
c̾tamma non timebat si quicꝙͣ
rebus iplis fucias. acq aꝑtissi¬
me u̾itati quid respondeas. insi

Expanded text:
se torsit, ita responsionis studio effervuit — sicut postea retulerunt qui presentes erant — quasi summo pudori duceret non equasse stilum, quod unum facillimum illi erat, literato in primis disertoque homini. Id enim, puto, quod erat difficillimum, non curabat, retundere scilicet et confutare sententias; verbis equidem atque exercitio dicendi armatus, verborum certamina non timebat. 16 Sed quid rebus ipsis facias atque apertissime veritati quid respondeas
Abbreviated transcription (Latin):
ut barbaricis semꝑ incuisibus
pateant aquileia et tridentũ.
postremo pudoꝵ maximus qͥ
p̾donum cetus Italiam uastẽt
utq iam de ꝓuiniciaꝵ domina
seruorum sit facta prouincia.

Expanded text:
ut barbaricis semper incursibus pateant Aquilegia et Tridentum, postremo — pudorum maximus — qui predonum cetus Italiam vastent, ut que iam de “provinciarum domina” servorum sit facta provinci
Abbreviated transcription (Latin):
dar ꝙ belli studio ardencior erat
qm̃ nature ac suis morib con¬
ueniret. uiuenti equidem nõ
pepera et p̾sens u̾bo et ab sens
literis que ille de ammo meo
certus pacientissime ferebat.
sed recenti uictoria elatus con¬
silium respuebat. consuluit il¬
li mors ut acerbissimũ patrie
sue luctum et mordaciores me¬
as licteras non uideret. Uti eĩ

Expanded text:
tudio ardentior erat quam nature ac suis moribus conveniret. 13 Viventi equidem non peperci et presens verbo et absens literis, que ille de animo meo certus patientissime ferebat; sed recenti victoria elatus, consilium respuebat. Consuluit illi mors ut et acerbissimum patrie sue luctum et mordaciores meas literas non videret
Abbreviated transcription (Latin):
gratulor ꝙ hec eis mala oĩa
uentura p̾uidi p̾dixiq non
astrorum iudicio aut uati cumi
genere quod totum despicio
reicioq sed p̾lagio quodam
mentis et urgentibus cõiec¬
turis quib in eam sentenciã
sic trahiebat ut tunc inde michi
inderer quod nunc uideo. et o
otinam dux andreas qui tune

Expanded text:
uod hec eis mala omnia ventura previdi predixique, non astrorum iudicio aut ullo vaticinii genere, quod totum despicio reicioque, sed presagio quodam mentis et urgentibus coniecturis, quibus in eam sententiam sic trahebar ut videre michi tunc viderer quod nunc video. 12 Atque utinam dux Andr
Abbreviated transcription (Latin):
auna libus comprehendi posse
crediderim. Qui pisis. et qui se¬
is populorum motus. Quod ĩ
latus reuoluta bononia. Quis¬
nam patrie mee status utinã
ut florentis semꝑ sit alignͣdo
fructifere. Quid fleat roma.
Quid ꝑthenope metuat. ut rebͣ
ipsis cognonien suum t̾ca labo¬
ris equau̾it. Quibus estibus
odionim ferueat sulfurulẽta

Expanded text:
rehendi posse crediderim, 8 qui Pisis et qui Senis populorum motus, quod in latus revoluta Bononia, quisnam patrie mee status, utinam ut florentis semper sic aliquando fructifere, quid fleat Roma, quid Parthenope metuat, ut rebus ipsis cognomen suum Terra Laboris equaverit, quibus estibus odiorum f
Abbreviated transcription (Latin):
tas sola pierit. sed cum illa si¬
mul fides pietas pudicicia. pes¬
sinus iam diebus late regnan¬
tibus nullus usq iusticie aut
modestie locus sit. Que quoni¬
am sine consensu gen̾is hũa¬
in contigisse non poterunt idõ
stomacosus et indignans a¬
ninus nõ mag̾ suam ꝙͣ pu¬
blitam sortem luget. Hunic se¬
pe numero dolor meus husq
nulli hominum ꝓsunt michi¬

Expanded text:
ed cum illa simul fides pietas pudicitia, pessimisque iam moribus late regnantibus, nullus usquam iustitie aut modestie locus sit? 6 Que quoniam sine consensu generis humani contigisse non poterant, ideo stomacosus et indignans animus non magis suam quam publicam sortem luget. Hinc sepenumero dolor meus his, que nulli hominum
Abbreviated transcription (Latin):
es contra suam atq ommum
spem. ammosissime ad litus.
uenetum ipã eadem quam pe¬
nitus uictam atq ext̾citam ex¬
tumcibat ianuensium classis
accessit cui tumultin dux ipse
preter morem ariuatus inter¬
fint. nec post eum diem u̾e ali¬
quid gessit quasi festiuans ĩ¬
pendentibus caput malis ma¬

Expanded text:
 omnium spem animosissime ad litus venetum ipsa eadem, quam penitus victam atque exterritam extimabat, Ianuensium classis accessit, cui tumultui dux ipse preter morem armatus interfuit. 18 Nec post eum diem fere aliquid gessit, quasi festinans impendentibus caput malis ma
Abbreviated transcription (Latin):
ut taceas aut confirmes. u̾ba
enm compes aut par aut suꝑ¬
ior esse potes. rebus inferior sis
oportet sepe phaleratam eloq̃¬
cum se multum frustra torsisset
septuno demum die nũcium
meum sine literis dimisit. ren¬
sum ꝓprium q nũcium polli¬
citus quem non misit. nec de¬
uide reudit sen morbo corpons

Expanded text:
aut confirmes? Verba enim compares: aut par aut superior esse potes; rebus inferior sis oportet; sepe phaleratam eloqucum se multum frustra torsisset, septimo demum die nuntium meum sine literis dimisit, responsum propriumque nuntium pollicitus, quem non misit nec deinde respondit, seu morbo
Abbreviated transcription (Latin):
tutis quib in eam sentenciã
sie trahiebat ut tunc indẽ micdhi
inderer quod nunc uideo. et o
ptinam dire andreas qui tun
simime rerum preetat hodie
pnieret. Exagitarem enm lit¬
tens. et omnes aculeos incute¬
rem ac tota uterer lib̾tate. bo¬
num enimi uitum atq integr.
sue q rei .p. amantissimũ michi¬
q autissimum sciebam. doc¬
tum pret̾ea et facundum ⁊ cir¬
ninspectum et affabilem et
mitem. uno tantum offende¬
bir ꝙ belli studio ardencior etat
qm nature ac suis morib con¬
ueniret. uiuenti equidem nõ
pepera et p̾sens u̾bo et absens¬

Expanded text:
am sic trahebar ut videre michi tunc viderer quod nunc video. 12 Atque utinam dux Andreas, qui tunc summe rerum preerat, hodie viveret! exagitarem eum literis et omnes aculeos incuterem ac tota uterer libertate; bonum enim virum atque integrum sueque reipublice amantissimum michique amicissimum sciebam, doctum preterea et facundum et circumspectum et affabilem et mitem; uno tantum offendebar, quod belli studio ardentior erat quam nature ac suis moribus conveniret. 13 Viventi equidem non peper
Abbreviated transcription (Latin):
locarem uos in ciceronis epłĩs
nunc uos in meis loco. alienis
neq si uelim queo et scio uos
non hospitis claritatem sed a¬
miciciam extimare. Demq ut
obscuritatem loci conuicatis
splendore sollempui ibi uos po¬
no. ubi duces ubi reges ubi ce¬
sares ubi pontifices postremo
quod hiis me iudice manus est
u̾bi phõs ac poetas et quod ma¬
runim ubi uiros bones posin. uale.
Ad Cundẽ i galłũs agẽntẽ de Ruino
Dmores italicos cotridi¬
ĩmites. Nunc ccebri uehemẽtes¬
q sunt et sonori a deo ut nõ tã¬
tum in galliis uicina regione
sed apud indes atq ambes au¬
diri queant. Magni sunt rerũ
motus magni bellorum strepi¬
tus. magna impiorum uigis¬
q collisio. magna demq fame
uor quoq non modo alpes pa¬
mas sed maria transilit. Et cũ
magna sint sen mala pñcia
futũrorum appatus continuo
maior est. Ita nob̃ quod ĩ omu
adu̾sitate durissimum est ex¬
tremum malorum solacum
spes aufertur. Semꝑ ne igitur

Expanded text:
locarem vos in Ciceronis epystolis, locarem vos in Ciceronis epystolis, nunc vos in meis loco; in alienis neque si velim queo, et scio vos non hospitis claritatem sed amicitiam extimare. Denique ut obscuritatem loci comitatus splendore solemini, ibi vos pono ubi duces ubi reges ubi cesares ubi pontifices, postremo, quod his me iudice maius est, ubi philosophos ac poetas et, quod maximum, ubi viros bonos posui. Vale. 9 Ad eundem in Galliis agentem, de rumomores italicos quotidiimmites! Nunc crebri vehementesque sunt et sonori adeo ut non tantum in Galliis, vicina regione, sed apud Indos atque Arabes audiri queant. 2 Magni sunt rerum motus, magni bellorum strepitus, magna imperiorum ingisque collisio, magna denique fame vex queque non modo alpes patrias sed maria transilit; et cum magna sint semper mala presentia, futurorum apparatus continuo maior est. Ita nobis, quod in omni adversitate durissimum est, extremum malorum solatium, spes, aufertur. 3
Abbreviated transcription (Latin):
doctorum magis homnũ qmͣ
aucorum scriptis tuim nom̃
insertum uelis. Cinus te uoti
compotem et feci et si uita co¬
mes erit faciam. p̾fatus tibi
qd bospiti olim suo rer eucudr᷑
qui tum mopemi in aulami¬
uitaret. Eneam. magnu
tibi hospitem alium iam fu¬
isse comemorant. hox inquit
linuua uictor alcides subut.
hec illimm regia cepit. quasi
diceret ne despicias pauptatẽ
nrãm. neq dedignetis habita¬
culum quod dignatus est hec¬
cules. Ego idem tibi amicisq
alus ut omnes modo tecum al¬
loquar quorum nominia scrip¬
tis inserui testatus sum. par¬
tite et equanuut̾ ferte p̾cor. si
non par glorie ur̃e locus est ubi
uos includo. neq sordes egesta¬
temq ẜmonis in ei horreant au¬
res oculiq nr̃i. esse quidem qd̾
nemo ambigit nobiliori ĩ ꝑte
m̾emim. at non m̾itum ur̃m.
mio facultas extuuetur mea.
Non ubi decet. s ubi possum uos
excipio. amor amplissimus. do¬
mus angusta est si cicero essẽ

Expanded text:
doctorum magis hominum quam doctorum magis hominum quam amicorum scriptis tuum nomen insertum velis. 4 Cuius te voti compotem et feci et, si vita comes erit, faciam, prefatus tibi quod hospiti olim suo rex Evandrus, qui cum inopem in aulam invitaret Eneam, magnum ibi hospitem alium iam fuisse commemorat: Hec, inquit, limina victor Alcides subiit, hec illum regia cepit, quasi diceret: ‘Ne despicias paupertatem nostram neque dedigneris habitaculum quod dignatus est Hercules’. 5 Ego idem tibi amicisque aliis, ut omnes modo tecum alloquar, quorum nomina scriptis inserui, testatus sum. Parcite et equanimiter ferte, precor, si non par glorie vestre locus est ubi vos includo, neque sordes egestatemque sermonis mei horreant aures oculique vestri; esse quidem, quod nemo ambigit, nobiliori in parte meremini; at non meritum vestrum imo facultas extimetur mea. 6 Non ubi decet sed ubi possum vos excipio; amor amplissimus, domus angusta est; si Cicero essem,
Abbreviated transcription (Latin):
led te amicum. Seneca lutillio
suo scribeus et libros inquit me¬
os tibi mitti desideras non ma¬
gis ideo me disertum puto. ꝙͣ
formosum putarem si y̾magi¬
nem meam peteres. Elegaut̾
id quidem. Quis est enim qui
non deforns amici qmͣ formo¬
si uostis malit ymagniem. Nõ
enm quod extimat sed quod
exͥtunat metitur. hoc est nou
rebus trachitur s affectus. Tu
quoq nunc in epłĩs meis sic̾
in memoria. locum queris. ⁊Iec.
attendis quale sit hospictum
ut habites sed quis hospes. Et
profecto unins ambiciosus ẽ
qui non libencius uł ꝓpriun
uel paupis amiti luuen ꝙͣ igͦ¬
ti regis atrumi ingreditur.
Ceris ut cupide tugurnum su¬
um pastor. Nidum uoluccis.
cumtula fere. Stabula greges
petant. utqz ipse memores re¬
deant in tecta capelle. qd̾ at
Maro. querentes nõ pulchrio¬
in sed ꝓprici. ut quem nou ho¬
nu t̾antum s cuctis aĩsm¬
tib insitum uidenus nature
non dubitemus instuctum ẽẽ
quem sequetis ut scilicet non

Expanded text:
sed te amicum. Seneca Lucilio sed te amicum. Seneca Lucilio suo scribens: «Quod libros» inquit, «meos tibi mitti desideras, non magis ideo me disertum puto quam formosum putarem, si imaginem meam peteres». Eleganter id quidem; quis est enim qui non deformis amici quam formosi hostis malit imaginem? non enim quod extimat, sed quo extimat metitur, hoc est non rebus trahitur sed affectu. 2 Tu quoque nunc sic in epystolis meis sicut et in memoria locum queris, nec attendis quale sit hospitium ubi habites sed quis hospes; et profecto nimis ambitiosus est qui non libentius vel proprium vel pauperis amici limen quam ignoti regis atrium ingreditur. 3 Cernis ut cupide tugurium suum pastor, nidum volucris, cuniculos fere, stabula greges petant, utque “ipse memores redeant in tecta” capelle, quod ait Maro, querentes non pulcriora sed propria, ut quem non homini tantum sed cuntis animantibus insitum videmus, nature non dubitemus instinctum esse, quem sequeris, ut scilicet non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ pausis placeo tu cũ paucis
conuenit tu omma u̾e aliter
indentur ac uulgo a quo sẽp
qmͣ longissime abesse id pemi¬
tus rectum it̾ censeo. Sed ne
omnes nocturnos conceptus di¬
ei malicia coegerit abortite hoc
unm scies epłam tuam prĩ
sororibusq ꝑ similem ad me
didiceram expertus qualiter
me uisurus sis qui si ompetã
meum ita uideris quem ne
sequar ut ip̃e tibi spem dede¬
rat ligustici motus impedi¬
uit. Expectabo an uere tran¬
quillior sit antumpnus. pro
despicit. adu̾sus qd̃ remedu
gemis optimũ fuga est. heu
quid diri. Quo enĩm extra
fortime tonitatm patet fu¬
ga. unum ergo consilium est
michi ut pacen quam frust
quesiuimus extra q̃rauius
intimis amine latebris. ⁊ ꝙͣ
quam mundus non habet po¬
scamus a dño. uale nr̃i nieinor
Ad Guidonem septem archidiaco
extimas nomen tuum
in eplĩs uieis pom facio
ut reliqua. Non enim id meriti
mei sed indulgentie tue est. ne¬
qr ideo me ingeniosum arbitror.

Expanded text:
quod paucis placeo, cui cum paucis quod paucis placeo, cui cum paucis convenit, cui omnia fere aliter videntur ac vulgo, a quo semper quam longissime abesse, id penitus rectum iter censeo? Sed ne omnes nocturnos conceptus diei malitia coegerit abortire, hoc unum scies, epystolam tuam patri sororibusque persimilem ad me didiceram expertus, qualiter me visurus sis, qui romipetam meum ita videris; quem ne sequar, ut ipse tibi spem dederat, ligustici motus impediunt. Expectabo an vere tranquillior sit autumnus; proespicit, adversus quod remedii genus optimum fuga est. Hui, quid dixi? quo enim extra fortune tonitru patet fuga? Unum ergo consilium est michi, ut pacem, quam frustra quesivimus extra, queramus in intimis anime latebris, et quam mundus non habet, poscamus a Domino. Vale, nostri memor. 8 Ad Guidonem Septem, archidyacoextimas nomen tuum in epystolis meis poni, facis ut reliqua; non enim id meriti mei sed indulgentie tue est, neque ideo me ingeniosum arbitror
Abbreviated transcription (Latin):
maulio pictori qui cũ
uemstas imagies
manu sua pictas turpes au¬
tem filios hẽret. int̾rogatus
quid ita melius pingeret ꝙͣ
fingeret lepide questiom festi¬
num reddidit responsumm. qr ĩ
tenebris fingo inquit. luce au¬
tem pingo. Contra ego. Que
in tenebris amim manibus
fingo et cogito uel formosiora
uł minus c̾te deforima sunt
qmͣ que luce media hus digitu¬
lis pͥiugo. NIon ꝙ ꝓ se ipsam
michi lux uoceat que nõ msi
uel lippis uel maleficis odiosa
est. sed quia ĩuisis occupacioni¬
bus uiam pandit. quas amica
et sumles curet opatitas ¶Et
te moror. Cum ad te multa ꝑ
noctem memori anmo dictas
psonat ictibus. tot undiq di¬
uruarum acies curarum. tot
amicorum p̾ces. tot ẜuorum
lamenta circũ strepunt. pig̾
est multis. michi uentis ocior
boctes. tam rapido flexu hus
eciam noctibus plaustra ro¬
tat algentia. Noctem curaꝵ
nutricem maximam ait na¬
so. michi lux cutarumi diffici¬
lium ac tristiũ parens esti z Iox
silencii et quietis. Et miratis

Expanded text:
Mallio pictori, qui cum venustas imagines manu sua pictas, turpes autem filios haberet, interrogatus quid ita melius pingeret quam fingeret, lepide questioni festivum reddidit responsum: «Quia in tenebris fingo» inquit, «luce autem pingo». Contra ego; que in tenebris animi manibus fingo et cogito, vel formosiora vel minus certe deformia sunt quam que luce media his digitulis pingo; non quod per se ipsam michi lux noceat, que non nisi vel lippis vel malificis odiosa est, sed quia invisis occupationibus viam pandit, quas amica et silens arcet opacitas. 2 Quid te moror? Cum ad te multa per noctem memori animo dictaspersonat ictibus, tot undique diurnarum acies curarum, tot amicorum preces, tot servorum lamenta circumstrepunt. Piger est multis, michi ventis ocior Bootes; tam rapido flexu his etiam noctibus plaustra rotat algentia. 3 “Noctem curarum nutricem maximam”, ait Naso; michi lux curarum difficilium ac tristium parens est, nox silentii et quietis. Et miraris
Abbreviated transcription (Latin):
trinaccia. Quid emilia cogitet
aut picenum. Qmͣ insõpnis
et laboriosa sit mautua. qmͣ
meticulosa ferraria. Qmͣ uero¬
na miserabilis atheonis ĩ mo¬
rem suis posa cambus lacerat᷑
ut batbancis semꝑ inainsibus
pateant aquileia et tridentũ.

Expanded text:
Liguria, quid Emilia cogitet aut Picenum; 9 quam insomnis et laboriosa sit Mantua, quam meticulosa Ferraria, quam Verona miserabilis Acteonis in morem suis ipsa canibus laceretur, ut barbaricis semper incursibus pateant Aquilegia et
Abbreviated transcription (Latin):
spes aufertur. Semp ne igitur
sic inuicem conteremur: sem¬
per labonum nostrornm souitu
cunctaꝵ gencium aures atq
complebimus. Semꝑ nmudo
quod audiat. fame dabimus
quod loquatur. Ita ne nõ eta¬
ti tantum sue sed omnib secu¬
lis u̾e ait flaccus auidum me¬
dis hespeĩe sonitum ruie. a¬
gat modo fortuna. ꝑficiat qd̾
incepit. sine ulla sius uirib.
siue nostra ignama potens ẽ.

Expanded text:
spes, aufertur. 3 Semper ne igitur sic invicem conteremur, semper laborum nostrorum sonitu cuntarum gentium aures atque ora complebimus, semper mundo quod audiat, fame dabimus quod loquatur? Ita ne non etati tantum sue sed omnibus seculis vere ait Flaccus: auditum... Medis Hepperie sonitum ruine? Agat modo fortuna, perficiat quod incepit, sive illa suis viribus sive nostra ignavia potens est,
Abbreviated transcription (Latin):
tum est cepta ꝑficiat. ¶ Ue¬
reor laue ne presens p̾faciu¬
tula quasi magne mesticie iu¬
dex amantem et amore pani¬
dum atq solicitum amiũ
tuum forte turbau̾it. Pone
metum pͥuatim nichil adu̾si
est certe sicut publice nichil
est prosperi. Quid enum ꝓspe¬

Expanded text:
tum est, cepta perficiat. 4 Vereor sane ne presens prefatiuncula quasi magne mestitie index, amantem et amore pavidum atque solicitum animum tuum forte turbaverit; pone metum: privatim nichil adversi est certe, sicut publice nichil est prosperi. 5 Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
sed recenti uictoria elatus con¬
silim respuebat consuluit il¬
li mors ut acerbissimũ patrie
sue luctum et mordaciores me¬
as literas non uideret. uti eĩ
fortune testimonio solebat. nec
dubitare qui sicut prospenor
udetur. sic iustior tausa sua es¬
set. Itaq sepe mecum illud sci¬
pionis affrcam dictum usur¬
uibat qui loquens cum hani¬
bale dii nigint testes sunt qui

Expanded text:
ctoria elatus, consilium respuebat. Consuluit illi mors ut et acerbissimum patrie sue luctum et mordaciores meas literas non videret: uti enim fortune testimonio solebat nec dubitare quin sicut prosperior videretur, sic iustior causa sua esset. 14 Itaque sepe mecum illud Scipionis Africani dictum usurpabat, qui loquens cum Hanibale: «Dii» inquit, «testes sunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
inore amancium exquisitis co¬
lonbus excusatur apud me
non excusabile modo sed neces¬
sarium sit. Et mirandum po¬
aus ꝙ inter tot obsidencium
ne curarum strepitum seor¬
sum aliquid loqui nacet. ¶ Du¬
num id tibi quidem ut suspi¬
cor audimi. uerum ꝑge felicit̾
et unie. cum ueneris quo pet¬
uem cernes crulis ita esse ut
loquor. Et qui michi uix cre¬
deres. rebus credes/ et tibi P¬
inde me si quis est usus iure
to utere inq amitis certa fi¬
ducia hẽto. Silencio auten
meo parce. Neq crebras neq
louguas eplãs ex me speres.
multa que modo michi solacio
erant ut humana rapimtur.
iam supplicio sunt. uale. ad io

Expanded text:
more amantium exquisitis comore amantium exquisitis coloribus excusatur, apud me non excusabile modo sed necessarium sit; et mirandum potius, quod inter tot obsidentium me curarum strepitum seorsum aliquid loqui vacet. 4 Durum id tibi quidem, ut suspicor, auditu; verum perge feliciter et vive: cum veneris quo perveni, cernes oculis ita esse ut loquor; et qui michi vix crederes, rebus credes et tibi. Proinde me, siquis est usus, iure tuo utere, inque amicis certa fidutia habeto. Silentio autem meo parce, neque crebras neque longas epystolas ex me speres; multa que modo michi solatio erant — ut humana rapiuntur! — iam supplicio sunt. Vale. 5 Ad Io
Abbreviated transcription (Latin):
uelox leta mens et ocio habũ¬
daus. Amicicie multa uis. ho¬
rum michi pret̾ ultinu
nichil. est. Etas iam deu exa
ut qui egre suꝑato u̾tice la¬
pidosi montis iam descend̾e
incipit et qui nitens ascend̾at
pronus fertur. ad reliqua in¬
genium tepidum. et algẽti
proximum multaq rerum
saitina pressum piter ac de¬
fessum. Meus munidi odio et
sun status extimatione sub-¬
tristior. Non quia senium.
iuxta est. Id enim gaudiima-¬
teriam resolucionem proxi¬
mam. ceci carcetis exitum ⁊
mesti exilii finem spondet. s
quia leute admodum et seriͦ
aliquanto qm uellem inuẽ¬
te laqueis absolutus sum
¶ Dide amice qm diuersis
tramitibus ad unam ietã
pergnnus. Imo quidem prope
imo talle gradimur. S ut
fit aliis acq aliis uie spaciis.
ubi es fui. udi sum eris Ita¬
q finis idem int̾ nos amiti¬
ciam fecit. Ennicium impa¬
ritas uarios facit affectus
usq adeo ut silencium meũ
quos apud te miradile est ⁊¬

Expanded text:
velox, leta mens et otio abunvelox, leta mens et otio abundans, amicitie multa vis. Horum michi preter ultimum nichil est; etas iam devexa, ut qui egre superato vertice lapidosi montis iam descendere incipit et qui nitens ascenderat, pronus fertur ad reliqua; ingenium tepidum et algenti proximum multaque rerum sarcina pressum pariter ac defessum; 2 mens mundi odio et sui status extimatione subtristior, non quia senium iuxta est — id enim gaudii materiam, resolutionem proximam, ceci carceris exitum et mesti exilii finem spondet — sed quia lente admodum et serius aliquanto quam vellem, iuvente laqueis absolutus sum. 3 Vide, amice, quam diversis tramitibus ad unam metam pergimus; imo quidem prope uno calle gradimur, sed, ut fit, aliis atque aliis vie spatiis: ubi es fui, ubi sum eris. Itaque finis idem inter nos amicitiam fecit, euntium imparitas varios facit affectus usqueadeo ut silentium meum, quod apud te mirabile est
Abbreviated transcription (Latin):
udentem conscienciamq me¬
am et huiis fidissum hoĩs
memoriam testor. Quando
g ͦ quod cupio negatum est
quod negari quouis imꝑio
non potest nudo licet at libe¬
ro affectu rebus oppressis mi¬
lito et ut uestrum unnius euẽ¬
tum fati aireius atq aniuio
suspensus opior. ¶Promide
quid spereu seu quid loquar
amplius non habeo insi phi¬
lonis grane illud et dicentis
ingemo et pñti rerum statu
conueniens dcm̃. bono enim
ammo esse oportet. quia ne¬
cesse est adesse diuinui ubi
huniaminũ cessat auxiliur.
Et illud terenciaui senis in
adelphis. Ita uita est hominũ
quasi cum ludas thesseris. Si
illud quod maxime est opus
iactu non cadit. illud quod
accidit forte. Id arte ut cori¬
gas. Inde tibi oro quo potes
afflicte q rei .p. solamen. huic
consilium elicito. et uale mri
menior Raptim ambigua
iam luce uiiͦ. kł. nouembr̾
Ad u̾tholomeum Ianuẽsem. Q int̾
n licteris uideo. florẽ
itq integra est etas.
ardens ingenium expeditu

Expanded text:
videntem conscientiamque mevidentem conscientiamque meam et huius fidissimi hominis memoriam testor. Quando ergo quod cupio negatum est, quod negari quovis imperio non potest, nudo licet ac libero affectu rebus oppressis milito, et ut vestrum unus, eventum fati anxius atque animo suspensus operior. 4 Proinde quid sperem seu quid loquar, amplius non habeo, nisi Philonis grave illud et dicentis ingenio et presenti rerum statui conveniens dictum: «Bono enim animo esse oportet, quia necesse est adesse divinum ubi humanum cessat auxilium», et illud terrentiani senis in Adelphis: Ita vita est hominum quasi cum ludas tesseris; Si illud quod maxime est opus iactu non cadit, Illud quod accidit forte, id arte ut corrigas. Inde tibi, oro, qua potes, afflicteque reipublice solamen; hinc consilium elicito; et vale nostri memor. Raptim, ambigua iam luce, VII Kal. Novembris. 4 Ad Bartholomeum Ianuensem, quid inin literis video; florens atque integra est etas, ardens ingenium expeditum
Abbreviated transcription (Latin):
eloquio. uiue feliciter ⁊ uale
ad theocum forolimneusẽ. excusacio suꝑ
pecita oꝑe nõ prestita. et consolacio
cum laten conscilio.
armen egregium nec
responsione tantum
s petite opis exhibici¬
one dignissimum longo post
tempore qmͣi id extuderas legi
sed neq michi ad responden¬
dum satis ocu est. Neq ut sit
unemlis ardor ille pyerius so¬
litis fatibus ingenium accẽ¬
dit. Qui iam satis est congesta
digerere iq idipsum factus
est segnior. Neq michi meis
uiribus ferende opis occasio
nulla est. misereor tamẽ haud
uescius scriptum esse. cur mi¬
serearis pocius qm oꝑem feras.
aut illud ut dixi nequaqmͣ
arbitrii mei est. Quod si esset
aut fuisset quãuis ominũ
quas audierim aut legerim
longe iustissimas preces tuas
hactenus expectaturus non
fin. Sic me uoster amor. sic
pietas usita. sic ipsa rerumᷤᷤ
indignitas urgebat. iam inde
nr̃orum ab icio laborum ut
hac in parte freuo mithi nõ
calcaribus opus esset. me qͥ¬
dem uera loqui deum onima

Expanded text:
er et Vale. Ad Checcum Foroliviensem, excusatio super petita ope non prestita et consolatio cum latenti consilio. 1 Carmen egregium nec responsione tantum sed petite opis exhibitione dignissimum longo post tempore quam id excuderas legi; sed neque michi ad respondendum sat otii est, neque, ut sit, iuvenilis ardor ille pyerius solitis facibus ingenium accendit, cui iam satis est congesta digerere inque id ipsum factus est segnior; neque michi meis viribus ferende opis occasio ulla est. 2 Misereor tamen haud nescius scriptum esse: «Cur miserearis potiusquam opem feras?»: at illud, ut dixi, nequaquam arbitrii mei est; quod si esset aut fuisset, quamvis omnium quas audierim aut legerim longe iustissimas, preces tuas hactenus expectaturus non fui. Sic me vester amor, sic pietas insita, sic ipsa rerum indignitas urgebat, iam inde vestrorum ab initio laborum, ut hac in parte freno michi non calcaribus opus esset. 3 Me quidem vera loqui, Deum omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tencia quante tibi mansuetudi¬
i quanteq michi sit glorie qͥs
non uidet. Natum equidem tan¬
tum unum parue rei tam tena¬
cit̾ memmisse non patitur. Ita
ergo et magnitudinem tuam
probas et me hac tua de meis
rebus opimione magnificas. a¬
uiori tuo graciam habeo quͣta¬

Expanded text:
quante tibi mansuetudini quanteque michi sit glorie, quis non videt? 4 Natura equidem tantum virum parve rei tam tenaciter meminisse non patitur; ita ergo et magnitudinem tuam probas et me hac tua de meis rebus opinione magnificas. Amori tuo gratiam habeo qu
Abbreviated transcription (Latin):
ne contemplantibus iugerit et
uenerabundos cogit sumim im¬
perii. et ueteris Rome: atq aurei
seculi meminisse. ab altera em̃
parte cesar nr̃ dyademate insigͥs
ac sceptro. hiuc romana aquila.
hiuc leoue patrio circunifultus
celso sedet ni solio. Ab altera to¬
ma est supecba templis ac me¬
uibus. In q ip̃o auti pallore ut
dauitico u̾bo utar blanditur ocu¬
lis predulciterq surcepit sacra
et uenerabilis aliue urbis effi¬
gies. Pro tali muuere pretꝰ nu¬
dam gratitudiuem quid refera
non habeo. Grtias cesari. gra¬
tias tibi. nichil unqmͣ a uobis
frustra nolui. Ille me muuero

Expanded text:
e contemplantibus ingerit et venerabundos cogit summi imperii et veteris Rome atque aurei seculi meminisse. 8 Ab altera enim parte Cesar noster dyademate insignis ac sceptro, hinc romana aquila, hinc leone patrio circumfultus celso sedet in solio; ab altera Roma est superba templis ac menibus, inque ipso “auri pallore”, ut davitico verbo utar, blanditur oculis predulciterque surrepit sacra et venerabilis alme Urbis effigies. Pro tali munere preter nudam gratitudinem quid referam non habeo. Gratias Cesari, gratias tibi; 9 nichil unquam a vobis frustra volui: ille me numero
Abbreviated transcription (Latin):
q quid de me sencias ⁊
qualiter sis affectus ualde nõ
surdus modo sed cecus sim  Ieq
eim uerbo tantum aminum
tuum michbi sed hus que ut dr̃
mentia nesciunt reb pandis
⁊Iam quid ꝑ omnes queso celi¬
colas suauns epła illa tua qͣ
me uagis usq quaq distractũ
et ut sic dixim sparsum curis
ad te unum cogitandum colen¬
dumq dulcissimo quodam et
insolito u̾borum artificio colle¬
gisti. Quid humaniius. ut reliq̃
sileam que promixius amino me¬

Expanded text:
e me sentias et qualiter sis affectus, valde non surdus modo sed cecus sim; neque enim verbo tantum animum tuum michi, sed his, que ut dicitur mentiri nesciunt, rebus pandis. Nam quid, per omnes queso celicolas, suavius epystola illa tua, qua me vagis usquequaque distractum et ut sic dixerim, sparsum curis, ad te unum cogitandum colendumque dulcissimo quodam et insolito verborum artificio collegisti? 2 Quid humanius, ut reliqua sileam que promptius animo me
Abbreviated transcription (Latin):
iudicent. sed occultum propter
nec laruatum metuens. ipse
ego. p̾seus iter faciam prodire
uolentibus. ¶S omissis de
quibus michi sentencia nõdũ
stati. de me sic hẽto. ⁊ Iichil mag̾
tuum fien posse qmͣ ego sum.
Menitui anuo altero dum in¬
uita ad imꝑatorem irrm̃ lega¬
cioue fungerer hominem ꝑe¬
grinum uix solo nomine cogni¬
tum qua me froute. quo aui¬
mo. quibus u̾bis. quanta hũa¬
utate deuiceris Recolo ꝙ̃ sua-¬
inter michi illud idemptidem
incultabas. Compatior tibi. ami¬
ce. qui ad barbaros uenisti. Ego
u̾o nichil barbarum minus. in¬
chil humanum mag̾ profiteqr
me iudisse qmͣ cesarem et aliqͦt
circa eum summes uiros quor
modo nominibus suenter ab¬
stineo. Suiiuos inqmͣ uiros et
insignes dignos maiore memo¬
ria. Quod ad hec attinet. habũ¬
de. mutes et affabiles esi ani si
athenis athicis nati essenti ua¬
le mediolañ .iiͦi. kł maias ad

Expanded text:
indicent sed occultum “propterindicent sed occultum “propternec larvarum metuens, ipse ego presens iter faciam prodire volentibus? 3 Sed omissis de quibus michi sententia nondum stat, de me sic habeto, nichil magis tuum fieri posse quam ego sum. Memini anno altero, dum iniuncta ad imperatorem nostrum legatione fungerer, hominem peregrinum vix solo nomine cognitum, qua me fronte, quo animo, quibus verbis, quanta humanitate devinxeris. 4 Recolo quam suaviter michi illud identidem inculcabas: ‘compatior tibi, amice, qui ad barbaros venisti’. Ego vero nichil barbarum minus, nichil humanum magis profiteor me vidisse quam Cesarem et aliquot circa eum summos viros, quorum modo nominibus scienter abstineo, summos, inquam, viros et insignes, dignos maiore memoria; quod ad hec attinet, abunde mites et affabiles, etiam si “Athenis athicis” nati essent. Vale. Mediolani, III Kal. Maias. 2 Ad
Abbreviated transcription (Latin):
uita am¬
mo conte¬
peram ca¬
lamoqz pe¬
perceram.
Que cur mͦ
tibi subtra¬
hani dicet
is qui hec
pauca que cerius et plura q̃
audies ad te uiuis uocibus ꝑ¬
ferenda susceperit. uir quo nil
tibi deuocius. nil michi familia¬
rius. Sancta quidem semꝑ et
honesta. sed non semper tuta u̾¬
itas. Multos illa omnib sclis.
sed uniqmͣ plures qmͣ nr̃a e¬
tate hostes habuit. causa est
quia inmuꝙͣ pauciores uirtus
hĩit amicos. Nemo autem ue¬
titatem odit insi qui male ui¬
uit. Et hic uietus uicum for¬
tem nunqm in mendacium a¬
liquando autem in silencium
coget. Quid ego ueri studio enec¬
tus et minc et sere alias ubi
postqmͣ non locutus esse non
poteram nou aduerti Et in ser¬
mone quidem mutuo prorsus
irremeabilis est uox. In scriptis
uero liberius remedium est. uł
suppri mere uel delere qd̃ scripse¬
ris. priuum feci. et multa crer¬
cui que forsan in posterum dele¬
bo. forsan uiuere paciat ut cum
hiuc abiero ex insidiis etm¬
pant me discipulumi u̾itatis

Expanded text:
ulta animo conceperam calamoque pepereram, que cur modo tibi subtraham, dicet is qui hec pauca que cernis et plura que audies ad te vivis vocibus perferenda suscepit, vir quo nil tibi devotius, nil michi familiarius. Sancta quidem semper et honesta, sed non semper tuta veritas; multos illa omnibus seculis sed nunquam plures quam nostra etate hostes habuit: causa est quia nunquam pauciores virtus habuit amicos; nemo autem veritatem odit nisi qui male vivit; et hic metus virum fortem nunquam in mendacium, aliquando autem in silentium coget. 2 Quod ego veri studio evectus, et nunc et sepe alias nisi postquam non locutus esse non poteram, non adverti; et in sermone quidem mutuo prorsus irremeabilis est vox; in scriptis vero liberioribus remedium est vel supprimere vel delere quod scripseris. Primum feci et multa coercui, que forsan in posterum delebo, forsan vivere patiar ut cum hinc abiero, ex insidiis erumpant meque discipulum veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
est bom. et nostram humcnnta¬
tem bonorum consiliorum non
capacem modo sed rapatem. Ge¬
neroses et mei amantissimos
agnosco anmnos. Benedicti nos
ram et nobis dignissimã rem
fecistis et michi gaudium quã¬
tum aliunde preberi nõ pot̾ãt.
prebiustis. ui soccates. uale nr̃i
menior mediolañ .iiii. februar̃.¬

Expanded text:
est boni, et vestram humanitatem bonorum consiliorum non capacem modo sed rapacem. Generosos et mei amantissimos agnosco animos; benedicti vos vobis dignissimam rem fecistis et michi gaudium, quantum aliunde preberi non poterat, prebuistis. Mi Socrates, vale nostri memor. Mediolani, IV Idus Februar
Abbreviated transcription (Latin):
si olim feceras seccetum tameu
imperii signum et ingente bul¬
lam auream liberaliter adiecisti.
Cuius uel aspectus solus ĩmeu¬
sum quiddam maiestatis et glo¬
ne contemplantibus ingerit et
uenerabundos cogit sumim im¬
perii. et ueteris Rome: atq aurci
seculi meminisse. ab altera eñ
parte cesar nr̃ dỹademate insigͥs
ac sceptro. huic romana aquila.
hiuc leoue patrio circunfultus
celso sedet in solio. Ab altera ro¬
ma est superba templis ac me¬
nibus. In q ipo auti pallore ut
dauitico u̾bo utar blariditur ocu¬
lis predulciterq surcepit sacra
et uenerabilis aliue urbis effi

Expanded text:
men imperii signum et ingentem bullam auream liberaliter adiecisti; cuius vel aspectus solus immensum quiddam maiestatis et glorie contemplantibus ingerit et venerabundos cogit summi imperii et veteris Rome atque aurei seculi meminisse. 8 Ab altera enim parte Cesar noster dyademate insignis ac sceptro, hinc romana aquila, hinc leone patrio circumfultus celso sedet in solio; ab altera Roma est superba templis ac menibus, inque ipso “auri pallore”, ut davitico verbo utar, blanditur oculis predulciterque surrepit sacra et vene
Abbreviated transcription (Latin):
regionibus uereatur. ¶ Profec¬
to autem nuqmi tibi in aumũ
uenitet ut id diceres uisi aute ue¬
ntet nisset ut sentires. Que sen¬
tencia quante tibi mansuetudi¬
in quanteq michi sit glorie qͥs
non uidet. ⁊ Iatura equidem tan¬
tum unaimi parue rei tam tena¬
at̾ menimisse non patitur. Ita
ergo et magnnitudinem tuam
probas et me hac tua de meis

Expanded text:
regionibus vereatur. 3 Profecto autem nunquam tibi in animum veniret ut id diceres, nisi ante venisset ut sentires. Que sententia quante tibi mansuetudini quanteque michi sit glorie, quis non videt? 4 Natura equidem tantum virum parve rei tam tenaciter meminisse non patitur; ita ergo et magnitudinem tuam probas e
Abbreviated transcription (Latin):
tus uelut arrum nobilioris ꝑ¬
tus et gaudii plemoris leta
complectere. Et qd̾ te se qz di¬
gnum est tuis illam moribus
nubue tui effice nuratricem.¬
⁊ Ieq diffidas quam cesar ex
te genuit et parentibus suni¬
lem et cesareo quoq comugio

Expanded text:
tus velut arram nobilioris partus velut arram nobilioris partus et gaudii plenioris leta complectere, et quod te seque dignum est, tuis illam moribus imbue, tui effice miratricem; neque diffidas quam Cesar ex te genuit, et parentibus similem et cesareo quoque coniugio
Abbreviated transcription (Latin):
tertens affectibus. s pro pieta¬
te pro u̾itate pro castitate pro
fide pro eterue uite desiderio te¬
nens corporibus fortibus am¬
mis dura tulere supplicia duras
mortes. Et fateoi in hiis ipsis
de industria et longus sum
ut suus cui infamsando scripto¬
rum aliqui studuere qualicũ¬
q stilo u̾o certe in fallor rerum
testimonio ornatus laudum
suarum parte uou careat. ue.
¶Uerum ut in sumimo pedẽ
figam: teq p̾lustris augusta cũ
altissuma ominum et tue sor¬
tis femmna dimittam. Que uir¬
tus lune: Que maiestas: Que
gloria. hec apud cesarem augu¬
stum eum tenuit locum que
tu hodie apud ens successorẽ
cesarem ur̃i tenes. Nou thon
tantum sed consilium toriusq
uite ꝑticeps. facunda ante õs
et affabilis et que fide prudẽ
amorem quem aute se conu¬
gum uilla meruerat. Quod
te quidem uisdem artibus et fe¬
cisse et facturam esse confido.
¶Sed ne senno longor tediũ
ferat: filiam tibi datam celi¬

Expanded text:
terrenis affectibus sed pro pietaterrenis affectibus sed pro pietate pro veritate pro castitate pro fide pro eterne vite desiderio, teneris corporibus fortibus animis dura tulere supplicia, duras mortes. Et, fateor, in his ipsis de industria longus sum, ut sexus, cui infamando scriptorum aliqui studuere, qualicunque stilo, vero certe, ni fallor, rerum testimonio ornatus, laudum suarum parte non careat. 29 Verum ut in summo pedem figam, teque, prelustris Augusta, cum altissima omnium et tue sortis femina dimittam, que virtus Livie que maiestas que gloria! Hec apud Cesarem Augustum eum tenuit locum quem tu hodie apud eius successorem Cesarem nostrum tenes, non tori tantum sed consilii totiusque vite particeps; facunda ante omnes et affabilis, et que fide prudentamorem, quem ante se coniugum nulla meruerat; 30 quod te quidem iisdem artibus et fecisse et facturam esse confido. Sed ne sermo longior tedium ferat, filiam tibi datam celi
Abbreviated transcription (Latin):
plicet que hostilis exercitus e¬
iusa custodia tyberino gurgiti
innatans uirgineam aciem
puellarum obsidum patrie red¬
didit quam uirtutem eque stu¬
puit hostis ac ciuris eque hono¬
re et prenno dignam duxite
Quis corneliam affricam fili¬
am gracorum matrem que du
tissimos interfectos a populo
rat tantami rumam atq or¬
bitatem uiriles quoq aminos
concussuram tam inuicte ꝑtu¬
lit ut nullis complorancium
matronarum fletibus induci
posset. quin se non miserain
sed felicem diceret que tales
filios genuisset. digna me iidi¬
ce mulier que tales pareret. ĩ¬
digna que perderet. ¶Quis ca¬
tonis martiam: quilm sauctã
uocat autiquitas. Quis hunius
uatam parciam. Que uiri mor¬
te uiuiciata ue illi suꝑinueret
quia pñs ferri copia ub̃ erat
uiuis ore carbonibus ab sorptis
ur sui amantissimũ et seqͣ
ꝓperantem spiritum ex alauit.
¶Multas sciens uolensq p̃¬
tereo precipue tibi notissuuas
e uirgubus nrĩs que non pro

Expanded text:
plicet, que hostilis exercitus eplicet, que hostilis exercitus elusa custodia, tyberino gurgiti innatans, virgineam aciem puellarum obsidum patrie reddidit, quam virtutem eque stupuit hostis ac civis, eque honore et premio dignam duxit? 26 Quis Corneliam, Africani filiam, Gracchorum matrem, que dutissimos interfectos a populo rat, tantam ruinam atque orbitatem, viriles quoque animos concussuram, tam invicte pertulit, ut nullis complorantium matronarum fletibus induci posset quin se non miseram sed felicem diceret, que tales filios genuisset; digna, me iudice, mulier que tales pareret, indigna que perderet? 27 Quis Catonis Martiam, quam “sanctam” vocat antiquitas, quis huius natam Portiam, que viri morte nuntiata, ne illi superviveret, quia presens ferri copia non erat, vivis ore carbonibus absorptis, viri sui amantissimum et sequi properantem spiritum exhalavit? 28 Multas sciens volensque pretereo precipue tibi notissimas e virginibus nostris, que non pro
Abbreviated transcription (Latin):
nomen est. Ita triua crꝑtiti
orbis appellacio dictu uirrimi
et pro sexu infirimore magni¬
ficum non aliunde qmͣ̃ de triũ
fei fenmarum progressa
no e minibus manet hacte¬
nus. ⁊ Iec iudeo cur non cum
ipsa minidi etate in ausura sit.
itale urbes mantua. Parthe¬
nope. Cmeta laicuia. Graia
insuper urbs athene ue cinictas
eminierem quid sunt aliud q̃
muliebria nomina. ¶ Quid
uo uinic romanas eloquar ma¬
tronas quibus uichil honestius
hiũt. Nichil caudidius orbis
terte. Profecto si cepero uix de¬
sinam. hunuis essem enim ora¬
tionis quod de magni pompen
landibus ait cicero difficilius
est exitum qmͣ principium in¬
uenire. ⁊ Iam quis queso lucretiã¬
uerbis equet. pudicicie seuerissi¬
mumi exemplar. Cuius et si fac¬
tum usq quaq non probem qd̃
alienum scelus tam grauiter
in suo corpore ulta est. ⁊Iequeo
tamen generosam iram et om¬
ius tupitudinis impaciente
amimum non mirari:Quis
cloeliam uirginem digne ex¬

Expanded text:
nomen est. 23 Ita trina tripartiti nomen est. 23 Ita trina tripartiti orbis appellatio — dictu mirum et pro sexu infirmiore magnificum — non aliunde quam de trium feminarum progressa nominibus, manet hactenus, nec video cur non cum ipsa mundi etate mansura sit. Itale urbes Mantua Parthenope Caieta Lavinia, graia insuper urbs Athene, ne cuntas enumerem, quid sunt aliud quam muliebria nomina? 24 Quid vero nunc romanas eloquar matronas, quibus nichil honestius habuit, nichil candidius orbis terre? Profecto si cepero, vix desinam; «huius enim orationis» quod de Magni Pompeii laudibus ait Cicero, «difficilius est exitum quam principium invenire». Nam quis, queso, Lucretierbis equet, pudicitie severissimum exemplar? cuius etsi factum usquequaque non probem, quod alienum scelus tam graviter in suo corpore ulta est, nequeo tamen generosam iram et omnis turpitudinis impatientem animum non mirari. 25 Quis Cloeliam virginem digne ex
Abbreviated transcription (Latin):
fidissuue uxores qĩ uiros capi¬
talum rerum reos supremui
allocuture ꝑmssu custodum.
noctu carcerem ingresse quo tẽ¬
pore more gentis. de condemp¬
natis supplicium sumebatur
ꝑmutatis uestibus. et ꝑ speci¬
eni doloris capitibus obuolu¬
ns et bora consiliuu aduuã¬
te illis emissis corui in se pi¬
culum transtulerunt. ut in ea¬
dem ube leomde regis soror uir¬
go uiris in consilio hesitantibꝰ
prima bellum patrie ĩmmens
deprehendit.¶Quis non nouit
in asm̃. ephesum urbesq alias
a fenims conditas. Asie q olĩ
et europe magnam partem a
rum unius uiri conugumi to¬
tidemq sponsalumi aucillaꝵ
fecunditate progenitum Et
unius uidue constancia libe¬
ratum ducis hostium caput ĩ
greuuo referentis Europa qui¬
dem insi amore decipior opti¬
ma et nobilissima pars terta¬
ruu unius regie uirginis no¬
men seruat. Cunis materia.
ama mat̾ agenoris lybie no¬
men dedit. Nec nius asya
nuuiero tertia spacio dimidia

Expanded text:
fidissime uxores, quasi viros capifidissime uxores, quasi viros capitalium rerum reos supremum allocuture, permissu custodum noctu carcerem ingresse, quo tempore more gentis de condemnatis supplicium sumebatur, permutatis vestibus et per speciem doloris capitibus obvolutis et hora consilium adiuvante, illis emissis eorum in se periculum transtulerunt? ut in eadem urbe Leonide regis soror virgo, viris in consilio hesitantibus, prima bellum patrie imminens deprehendit? 21 Quis non novit in Asia Ephesum urbesque alias a feminis conditas Asieque olim et Europe magnam partem a rum unius viri coniugum totidemque sponsalium ancillarum fecunditate progenitum, et unius vidue constantia liberatum, ducis hostium caput in gremio referentis? 22 Europa quidem, nisi amore decipior optima et nobilissima pars terrarum, unius regie virginis nomen servat, cuius materna avia, mater Agenoris, Lybie nomen dedit. Nec minus Asia, numero tertia, spatio dimidia
Abbreviated transcription (Latin):
tim cum historici quidam cuuo¬
ius atheniensium magni ducis
filiam. alii humilem et ignotã
fenimani scriptis inderint. ¶ Ce¬
terum ut omissis dubiis certe
comiueniorem. cum admiracio
pͥmum orta ꝙ ultra naturalez
modum tibi in ops uita proten¬
deretur. deinde obseruatio intẽ¬
tior adhibita esset atq ita res
a custodib intellecta ad t̾muumr
qui suppliciis preerat ac per eũ
ad pretoris qui sentenciam tu¬
lerat. Inde autem ad consulum
uoticiam peruenisset uel hũa¬
uitate athita uel romanai ma¬
iestate dignum opus liberis e¬
reꝑtiq legibus rei et utrusq
filie ꝑietatem parentis ab solu¬
cio consecuta est. ⁊ iam cuus
oro aniuium spectacula illa nõ
flecterent. Iuuenis nate ubera.
famelica mat̾ anus. sed multo
marime media confectus et
senio suggens pater. Itaq hic
illud amplius Sacollum ex car¬
cere et in memoriam pii actus
pietati consetratum locum le¬
gniuis. ¶ Iam quis illũd apd̾
lacedemolios non audunt ut

Expanded text:
tim cum historici quidam Cimotim cum historici quidam Cimonis Atheniensium magni ducis filiam, alii humilem et ignotam feminam scriptis indiderint. 18 Ceterum ut omissis dubiis certa commemorem, cum admiratio primum orta quod ultra naturalem modum cibi inops vita protenderetur, deinde observatio intentior adhibita esset atque ita res a custodibus intellecta, ad triumviri qui suppliciis preerat ac per eum ad pretoris qui sententiam tulerat, inde autem ad consulum notitiam pervenisset, vel humanitate athica vel romana maiestate dignum opus, donati liberis ereptique legibus rei et utriusque filie pietatem parentis absolutio consecuta est. 19 Nam cuius, oro, animum spectacula illa non flecterent, iuvenis nate ubera famelica mater anus, sed multo maxime inedia confectus et senio sugens pater? Itaque hic — illud amplius — sacellum ex carcere et in memoriam pii actus Pietati consecratum locum legimus. 20 Iam quis illud apud Lacedemonios non audivit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
timasit imperium tanto uisu
ut prior ancipitem augusto uic¬
toriam faceret. Secundam uo
aurelianus princeps et pugnã¬
tem metuere uideatur et domi¬
tam glorietur. ac ne totum sibi
uendicet uetustas apud uos nuꝑ
non eriguam matildis comi¬
tissa partem italie possedit. Et
ipsa romam imperii nõ leius
emula et que uirili auimo bel¬
la tractaret. Imperiosa in suos.
In hostes acerruna. liberalissĩa
in amicos. Cuius profusam et
plusquͣ fenmeam largitate
romana in primis ecclesia te¬
statur. ¶ Minora illa forsieau
seram matrem in caitere desti¬
uatam ultrmo supplicio sed ĩ¬
cõmiseracione resematani ut
fame consumeretur exorato cu¬
stode sepius adiuissa filia sed
cetussa diligentius ne quid ali¬
monie subifercet clam uberibꝰ
sins pauit. Altera crrtem patri
eodem in statu par obsequium
impendit. Quod uel athenis uł
ab utriusq urbis reliquis mo¬
ribus res abhorret. et utrobiq
factum esse nil prohibet preser¬

Expanded text:
invasit imperium tanto nisu invasit imperium tanto nisu ut prior ancipitem Augusto victoriam faceret, secundam vero Aurelianus princeps et pugnantem metuere videatur et domitam glorietur. 15 Ac ne totum sibi vendicet vetustas, apud nos nuper non exiguam Matildis comitissa partem Italie possedit, et ipsa romani imperii non levis emula et que virili animo bella tractaret, imperiosa in suos, in hostes acerrima, liberalissima in amicos; cuius profusam et plusquam femineam largitatem Romana in primis Ecclesia testatur. 16 Minora illa forsitan l maiora. Miseram matrem in carcere destinatam ultimo supplicio, sed commiseratione reservatam ut fame consumeretur, exorato custode sepius admissa filia, sed excussa diligentius nequid alimonie subinferret, clam uberibus suis pavit; altera autem patri eodem in statu par obsequium impendit. 17 Quod vel Athenis vel ab utriusque urbis reliquis moribus res abhorret et utrobique factum esse nil prohibet, preser