comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S ubiciunt eciam se hoĩes imꝑio alceriꝰ Item.
et potestati decausis płibus. Ducuntur. enĩ aut
heniuolentia. aut beneficiorum maguitudine.
aut dignitatis p̃stantia. aut spe idsibi utile
futur umi. dut metu. ne ui parere aigantuu. Auc
spe largitionis ꝓuussionisq capti: aut postremo
opes tuendas. ac tuendas quam diligi. uec ali¬

Expanded text:
Subiciunt se homines imperio alterius et potestati, pluribus de causis. Ducuntur enim, aut benevolentia, aut beneficiorum magnitudine, aut dignitatis praestantia, aut spe sibi id utile futurum; aut metu, ne vi parere cogantur; aut spe largitionis, promissionisque capti; aut postremo,opes tuendas, quam diligi,; nec ali
Abbreviated transcription (Latin):
iniuirie. dam est inuicio quã ꝓͥarentes. aut a¬
inicos. aut patriam deserat. Item. I Nuirie
que nocendi causa de industria inferuntur.
sepe ametu ꝓficiscuntur. cuim is qui nocere al¬
teri cogieat: tunec ue nisi id fecerit ipse asiquo
afficiatur incõmodo. Maxiniã autẽ partem ad
iniuridm faciendam aggrediuntur nou nuili¬
ut adipiscantur ea que concupieruut inquo
uicio latisse patet auaricia. Quare diuitie
tum adusus uite necessarios. tum adꝑfrueudas
uoluptates. inquibus autẽ maior est animus:
inhis petunie cupiditas spectat adopes et ad
gratificandi facultatem facultatem. Uelec¬
tant etiam magnifici apparatus. uiteq cus¬
tus cum esegantia et copia. quibus rebus es
Marime adducuntur płiq ut eos iusticie ca¬
piat obliuio cum inp̃miorum bonorũ glorie
cupidicatẽ iiciderunit. Quod discordia sequi¬
tur ambitionem. Quicquid eiusmodi est
inquo non possunt pluresexcellere. ineo ple¬

Expanded text:
injuriae, tam est in vitio quam si aut parentes, aut ainjuriae, tam est in vitio quam si aut parentes, aut amicos, aut patriam deserat. Expetuntur quae nocendi causa de industria inferuntur, saepe a metu proficiscuntur, cum is, qui nocere alteri cogitat, timet ne, nisi id fecerit, ipse aliquo afficiatur incommodo. Maximam autem partem ad iniuriam faciendam aggrediuntur, ut adipiscantur ea, quae concupiverunt; in quo vitio latissime patet avaritia. Expetuntur sus vitae necessarios, tum ad perfruendas voluptates. In quibus autem maior est animus, in iis pecuniae cupiditas spectat ad opes et ad gratificandi facultatem, ut tant etiam magnifici apparatus vitaeque cultus cum elegantia et copia; quibus rebus effdducuntur plerique, ut eos iustitiae capiat oblivio, cum in imperiorum, honorum, gloriae cupiditatem inciderunt. Quod enim eus patet. Nam quidquid ejusmodi est in quo non possunt plures praecellere, in eo fit ple
Abbreviated transcription (Latin):
faciendum prudenti. ¶ irtutis omins laus
inactione consistit. aqua tam̃ fit inter missio
sepe multiq dantur. ad studia reditus Item
Omniꝰ cogitatio motusq amiui aut inconsihis
capiendis derebus honestis et ꝑtinentibus adbe¬
ne beat᷑q uiuendum: aut instu diis sçientie cog¬
omnia crear i.: homines autẽ hominũ causa fuis¬
se generttos. ut ipsi inter se alis ali prodesse
possint. In hoc naturam debemus ducẽre seqͥ
Tõmines utilitates iumeclium asferre. muratio¬
ne officiorum. dando. accipiendo tum artibus.
tum oꝑa. tum facultatibus deuince ħomi iͣl
io est dictorum conuentorumq constantia et ue¬
ritas. De iniusticia. INiusticie duo sunt ge¬
uera. unũ eorum qui inferunt. alterum qui
abhis quibus infertur si possrut non ꝓpulsant
tum facit. aut tra. aut aliqua ꝑturbatione
incitatus. is quasi manus afferee uidet᷑ focio.
Qui autem non deffendit nec cbsistit si porest

Expanded text:
ficium est. Virtutis enim laus omnis ficium est. Virtutis enim laus omnis in actione consistit; a qua tamen fit intermissio saepe multique dantur ad studia reditus; tumm cogitatio motusque animi aut in consiliis capiendis de rebus honestis et pertinentibus ad bene beateque vivendum aut in studiis scientiae cogomnia creari, homines autem hominum causa esse generatos, ut ipsi inter se aliis alii prodesse possent, in hoc naturam debemus ducem sequi, communes utilitates in medium afferre mutatione officiorum, dando accipiendo, tum artibus, tum opera, tum facultatibus devincire hominum id est, dictorum conventorumque constantia et veritas. Injustitiae duo sunt genera: unum eorum qui inferunt: alterum eorum qui ab iis quibus infertur, si possunt, non propulsant iam facit, aut ira aut perturbatione aliqua incitatus, is quasi manus videtur inferre socio; qui autem non defendit, nec obsistit si potest
Abbreviated transcription (Latin):
umus bene informatus anatura uelit: nisip̃¬
cipienti aut docenti aut utilreatis causa iuste
et legitinue imꝑanti. Erqu o magnitudo ani¬
num ħoc aĩas sentit quid sic ordo. quid quod
deceat. infactis dictisq quis modus. Itaq eoꝵ.
ipsorum que aspectu sentiuntur nullũ aliud
animal pulcͥtudinẽ uenustatẽ. comuenientiã
paͬitum sentit. quam similitudinẽ natura ratioq¬
atcie aboculis ad ãinum trauffereus: multo
etiam magis pulcͥtudiuẽ coustantiam. ordanẽ
inconsiliis factisq obseruandum putat cauet¬
q nequid indecore uel effeminate faciat. tt̃
in omnibus et opm̃onibus et factis nequid li¬
bidinose aue faciat auc cogitet. Deprudentia.¬
simum sit: idq accutissie ec celeberrime et¬
uidere potest et explicare ͦratione is prudentis¬
simus. ee sapientissimus rite haberi solet. Quid u¬
studium inulcamq oꝑam̃ inres obscuras atq dif¬
ficiles conferuue. eaoen:ꝙ non necessarias. Quid¬

Expanded text:
nimus bene informatus a natura velit nisi prnimus bene informatus a natura velit nisi praecipienti aut docenti aut utilitatis causa iuste et legitime imperanti; ex quo magnitudo annum hoc animal sentit, quid sit ordo, quid sit, quod deceat, in factis dictisque qui modus. Itaque eorum ipsorum, quae aspectu sentiuntur, nullum aliud animal pulchritudinem, venustatem, convenientiam partium sentit; quam similitudinem natura ratioque ab oculis ad animum transferens multo etiam magis pulchritudinem, constantiam, ordinem in consiliis factisque conservandam putat cavetque, ne quid indecore effeminateve faciat, tum in omnibus et opinionibus et factis ne quid libidinose aut faciat aut cogitet. Quisimum quique acutissime et celerrime potest et videre et explicare rationem, is prudentissimus et sapientissimus rite haberi solet. Nam studium multamque operam in res obscuras atque difficiles conferunt easdemque non necessarias. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
quitautum sensu mouetur: adid solũ
quod  ad est quodq preseus est: se ac¬
cõmodaͭ paulũ ad modum sentiens prete¬
rtenm et suturum. Homo autẽ quod ratio¬
nis est particeps ꝑ quaui consequentia cer¬
nit: causas rerum uidet. earuniq progres¬
sus. et quasi antecessiones non ignorat. si¬
militudines comparat. rebusq presentib
adiungit. acq annectit futurat: facile tocius
uite cursũ ui det. ad eamq degendam: reꝑat
res necessar i as Eademq natura rationis ho¬
minẽ hom i ni conciliat: et adorationis et ad
ueri inquisitio atq iuestigatio. Itaq cũ sumꝰ
necessariis negotiisqͣ na cuii. tam̃ habenius aliqͥd
iudere. audire᷑ et discere. cognitiouẽq rerum aut
occuitat᷑um. aut mitabilium. adbeate iuuen¬
dum neccessarͥam ducimus. Erquo intelligit᷑
quod rͥerum simpͥex sincerumq sit: id eẽ uatu¬
Huic ueri uidendi cupidicati a duuicta est ap¬
pecitio quedam pͥntipatus ut nemini parere a¬

Expanded text:
quantum sensu movetur, ad id solum, quod adest quodque praesens est, se accommodat paulum admodum sentiens praeteritum aut futurum; homo autem, quod rationis est particeps, per quam consequentia cernit, causas rerum videt earumque praegressus et quasi antecessiones non ignorat, similitudines comparat rebusque praesentibus adiungit atque annectit futuras, facile totius vitae cursum videt ad eamque degendam praeparat res necessarias. Eademque natura vi rationis hominem conciliat homini et ad orationis et ad veri inquisitio atque investigatio. Itaque cum sumus necessariis negotiis curisque vacui, tum avemus aliquid videre, audire, addiscere cognitionemque rerum aut occultarum aut admirabilium ad beate vivendum necessariam ducimus. Ex quo intellegitur, quod verum, simplex sincerumque sit, id esse natuHuic veri videndi cupiditati adiuncta est appetitio quaedam principatus, ut nemini parere a
Abbreviated transcription (Latin):
sires forte non suppetit. Uehement̃ autem
amor multitudinis cõmouetui. fama ipsa et
opimone lib̾alitatis. beneficientiȩ. iusticie. fi¬
dei. omniumq earum uirtutute que ꝑtinẽt
admansuetudinem morum et felicitatem. ¶ d̾

Expanded text:
si res forte non suppetit; vehementer autem amor multitudinis commovetur ipsa fama et opinione liberalitatis, beneficentiae, iustitiae, fidei omniumque earum virtutum, quae pertinent ad mansuetudinem morum ac facilitatem. Etenim
Abbreviated transcription (Latin):
obediant. eamq neq ꝑcurrant. neq propter
pigͥtiani. aut ignauiam deserant. sintq trau¬
quilli. atq õi aĩ ꝑturbatione careant. Eaquo
elucebit omius constantia omĩsq moderatio.¬
Nam quia apetitus longius euagantur. et can¬
quam cxultantes siue cupiendo. siue fugiendo
non satis aratione retineutur: hi siue dumno fi¬
nẽ ec modũ transeuur. Relinquir eñi et abiti¬
unt obedientiam. nec rationi parent: cui sub
iecti sunt longe nature. Quib non mͦ auimi
ꝑturbantur s etiam corꝑa. licec ora ipsa rratorũ
cerue̾. aut eorum qui libidine aliqua. aut
metu cõmoti sunt. aut uoluptate iuiuua gesti¬
unt. Quorũ omniũ uultus cum uoces motus
damq auimadu̾sionẽ et diligentiam. ut ne qͥd
temere. aue fortuitu iuconsiderite uegligenter

Expanded text:
oboediant eamque neque praecurrant nee propter pigritiam aut ignaviam deserant sintque tranquilli atque omni animi perturbatione careant; ex quo elucebit omnis constantia omnisque moderatio.Nam qui appetitus longius evagantur et tamquam exsultantes sive cupiendo sive fugiendo non satis a ratione retinentur, ii sine dubio finem et modum transeunt; relinquunt enim et abiciunt oboedientiam nec rationi parent, cui sunt subiecti lege naturae; a quibus non modo animi perturbantur, sed etiam corpora. Licet ora ipsa cernere iratorum aut eorum, qui aut libidine aliqua aut metu commoti sunt aut voluptate nimia gestiunt; quorum omnium voltus, voces, motus damque animadversionem et diligentiam, ut ne quid temere ac fortuito, inconsiderate neglegenterque
Abbreviated transcription (Latin):
facienda morum iustitutoruitiq mutatio est.
Tam mutationẽ si temꝑa adiuuabunt facilius
cõmodiusq faciemus. siminus: sensim pede
diluere. quan repente precide. Ut uista ra¬
tatio uite omni ratione curandum est ut id
bono consilio fecisse uideamui: Quid intan

Expanded text:
m institutorumque mutatio est. Eam mutationem si tempora adiuvabunt, facilius commodiusque faciemus; sin minus, sensim erit diluere quam repente praecidere. Commutatae omni ratione curandum est, ut id bono consilio fecisse videamur. Sed quon
Abbreviated transcription (Latin):
tia: ut adhibeatur. ⁊i .p. cã seueritas. sine qua:¬
Imnis autẽ ec ammadu̾sio et castigatio conet¬
tumelia uaccare debet. ueq adeius qui pusł¬
nit aliquẽ aut u̾bis castigat. s ad r. pͭ. utli õne.
tatem deb ec. referri. Cauendũ ẽ eniam ne
maior sit pena quam culpa. et ne isdem cau¬
sis alii plectantur. alii ne pͣsectentur qͥdem.
tenebit: que est uiter nium eopar. Item
qui presunt. t .p. legum similes suit que ad
puniendum᷑ ira condia s equitate ducuntu
atq euam iurebus prosꝑis. ec ad uoluntatẽ
nrãm fiuentibus suꝑbiam magno̾pe. fasti¬
dcum et arrogantiam fugiamus. Naui ut
adu̾sas res sic scd̾as imoderate ferre le¬
reclam est equabilicas iomni uita.i
ueniq semꝑ uultus. eademq frons ut de

Expanded text:
 causa severitas, sine quaOmnis autem et animadversio et castigatio contumelia vacare debet neque ad eius, qui punitur aliquem aut verbis castigat, sed ad rei publicae utilitatem referri. Cavendum est etiam, ne maior poena quam culpa sit, et ne isdem de causis alii plectantur, alii ne appellentur quidem. tenebit que est inter nimium et ice presunt, legum similes sint, que ad puniendum, non iracundia, sed equitate ducuntuAtque etiam in rebus prosperis, et ad voluntatem nostram fluentibus. superbiam magnopere, fastidium, arrogantiamque fugiamus. Nam ut versas res, sic secundas immoderate ferre, leaequabilitas in omni vita, et idem semper vultus, eademque fions: ut de
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut coꝑis pulcͥtudo apta compositione m̃¬
borum mouet atq delectat. hoc ipso ꝙ omnes
pertes inter secum quodam lepoie consentiunt
sic decorum quod eluoet inuita mouet adpro¬
bationem eorum cum quib uiuitur ordine et
constantia. et moderatione dictorum omnium
optimi cuiusqͣ et reliquorum. Nam negligere
quid dese quisq sentia᷑. non solum audguutis ẽ
s eciam omnino dissolut. De uerecondia.¬

Expanded text:
itudo corporis apta compositione membrorum movet oculos et delectat hoc ipso, quod inter se omnes partes cum quodam lepore consentiunt, sic hoc decorum, quod elucet in vita, movet approbationem eorum, quibuscum vivitur, ordine et constantia et moderatione dictorum omnium optimi cuiusque et reliquorum. Nam neglegere, quid de se quisque sentiat, non solum arrogantis est, sed etiam omnino dissoluti. Est a
Abbreviated transcription (Latin):
Non sunt audiendi qui grauit᷑ iunuicis uns¬
cendun putabunt. idq maguauimi et fortis
uiri eẽ censebunt. Nichis eium laudabilius.
nichil maguo et p̃claro uiro dignius: placabi¬
litate et clem̃tia. In lib̾is uͦ ppłis. et uuuris eqͣ¬
bilitate exercenda ẽ facisitas et altitudo as
que dr̃. ne si irascamur aut intempestiue ac¬
cedentibus. fut imprudent̃ rogantibus: in

Expanded text:
Nec vero audiendi, qui graviter inimicis irascendum putabunt idque magnanimi et fortis viri esse censebunt; nihil enim laudabilius, nihil magno et praeclaro viro dignius placabilitate atque clementia. In liberis vero populis et in iuris aequabilitate exercenda etiam est facilitas et altitudo animi, quae dicitur, ne, si irascamur aut intempestive accedentibus aut impudenter rogantibus, in
Abbreviated transcription (Latin):
llud etiam iugenũ magni est ꝑciꝑe cogitati¬
oue futura: et aliquando aute constituereqͥd
accid̾e possit niutrnuiq ꝑtemi. et quio agen¬
diun sit cum quid eueneris. nec cõmitt̾e ut
aliqũ dicendum sit non putaiumus.¬
gere: inmane quiddam et beluarum simile ẽ.
ed cum tẽmpus uecessitasq postulat. decertun¬
dum manu est. et mors seruituti. aut turpi¬
liter. Id quod uiri est. magnis rebus agitatis
piuire sontes. muftitudinẽ conseruare. iii
omni fortuna: recta atq honesta retiuere.
Unqͣm ꝑiculi fuga ꝯmitendũ ẽ ut nubel¬
es tiumidiq uideamur S ed fugiedun est. i¬
lico neofferamus nos ꝑicuias sine causa: quo nieh
leuiter egrotantes leuicer curant. graniorib
autẽ morbis ꝑiculosas et aucipites cuiatio¬
nes adhibere coguntur. Quare intranquillo

Expanded text:
llud etiam ingenii magni est, praecipere cogitatione futura et aliquanto ante constituere, quid accidere possit in utramque partem, et quid agendum sit, cum quid evenerit, nec committere, ut aliquando dicendum sit: Non putaram.igere immane quiddam et beluarum simile est; sed cum tempus necessitasque postulat, decertandum manu est et mors servituti turpiliter. Idque est magni viri, rebus agitatis punire sontes, multitudinem conservare, in omni fortuna recta atque honesta retinere. no periculi fuga committendum est, ut imbelles, timidique videamur: sed fugiendum etiam illud, ne offeramus nos periculis sine causa, quo nihil i leviter aegrotantes leviter curant; gravioribus autem morbis periculosas curationes, et ancipites adhibere coguntur. Quare in tranquillo
Abbreviated transcription (Latin):
naturã uichił contendamus. eaq conserua¬
ta: ꝓpͥam naturam sequamur. ut etiã si suit
alia grauiora atq meliora. tam̃ nos studia
equabilitas uniu̾se uite. et singularum
actionum. qͣm conseruare non possis: si
aliorum naturam imitans tuam omitas.
Ue enim eo sermone debenius uti qui notus
est nobis. ne ut quidam greca u̾ba inculam¬
tes. iure irrrd eamui. sic mactiones omnẽq
uitan nullã discrepantiã conferre debeuł.

Expanded text:
naturam nihil contendamus, ea tamen conservata propriam nostram sequamur, ut, etiamsi sint alia graviora atque meliora, tamen nos studia aequabilitas universae vitae, ac singularum actionum, quam conservare non possis, si aliorum naturam imiteris, omittas tuam. Ut enim sermone eo debemus uti, qui notus est nobis; ne, ut quidam, Graeca verba inculcantes, iure optimo rideamur; sie in actiones omnemque vitam nullam discrepantiam
Abbreviated transcription (Latin):
cellentia et dignitas. intelligenus quam
sit turpe molliri. atq diffluere suxuria.
et belicate. ac molliter uuere. quamq honestum
parce continentur. seuere. sobrie. Deuarietate moꝵ
e incopibus magne sunt dissimilitudines. alios
enim uideiis uesocitate adcursum. alios uirib
colustandum ualere: itemq informis. asiis dig¬
iatem niẽe: aliis uetustatem: sic iuanimis
eristunt maiores etiam uarietutes. Uuscem et

Expanded text:
cellentia et dignitas, facile intelligimus quam sit turpe diffluere luxuria, et delicate ac molliter vivere, quamque honestum parce, continenter, severe, sobrie. Ut enim in  in corporibus magnae dissimilitudines sunt alios videmus velocitate ad cursum, alios viribus ad luctandum valere, itemque in formis aliis dignitatem inesse, aliis venustatem, sic in animis exsistunt maiores etiam varietates. Erat
Abbreviated transcription (Latin):
P. uichilominus quam phisophis. haut sa¬
cio an ⁊̃ magis: et ma guificentia et despiti
ri sint: ec cum grauitate constantiaq uicta¬
ri. Que. que famisiora sunt philosophis quo
inunus multa patent meorum uica. que for¬
tuna feriat. et quominus multis rebus e¬
gent. et quia si quid adu̾si eueniat: tam gͣ¬
uter cadere non possunt. Quo circa nou si¬
ne causa maiores motus auimorum concitan
quietis. Quo magis et his magnitudo animi¬
ẽ alhibenda: et nacuitas ab angoribus. Quid
¶d .r.p. gereudã qui accedit. caueat ue id
tiũ consideret. qmͣ illa res houesta sic: s eciã
uon habeat efficiendi facultatem. Inqͦ ip̃o
consid̾andum est. ue aut ceuiere desperet
ꝓpt̃ ignauiam. autnimis caufidat propt̃
aggrediare est p̃paratio diligens. Deprudm

Expanded text:
 nihilo minus quam philosophis, haud scio an magis etiam et magnificentia et despicieri sunt et cum gravitate constantiaque victuri. Quae faciliora sunt philosophis, quo minus multa patent in eorum vita, quae fortuna feriat, et quo minus multis rebus egent, et quia, si quid adversi eveniat, tam graviter cadere non possunt. Quocirca non sine causa maiores motus animorum concitantquietis, quo magis iis et magnitudo est animi adhibenda et vacuitas ab angoribus. Ad ndam autem qui accedit, caveat, ne id modo consideret, quam illa res honesta sit, sed etiam ut habeat efficiendi facultatem; in quo ipso considerandum est, ne aut temere desperet propter ignaviam aut nimis confidat propter aggrediare, a
Abbreviated transcription (Latin):
cõnis teneant. Unũ ut utiłitatẽ ciuiũ sic tue¬
antur. uc quecũq agane ad eam referant
obliti cõmodorum suoriui alterum. ut to¬
tum corpus .R .p. curent. ne dũ aliqͣm partẽ
tuentur. reliquis deserant. It em¶ ucela ec¬
uium consulunt. partem negligunt: rem
ꝑ uisi osam incuueatẽ inducunt sedicionẽ
atq discordiam. Exquo euenit. ut alii po¬
pulares. alii studiosi. opcimi cuiꝰq uideaut᷑.
p. dignus pͥncipatu fugiet. atq oderic tiu
tiam consectabitur. totamq eam sic tue¬
bitur: ut omuibus consusat. Nec uͦ c̾mi¬
nibus falsis inodiũ aut inuidiam queqͣ
uocabie. omninoq ista iusticie ec honesta¬
⁊i qbherescet. ⁊ ⁊ ut du ea conseruet quamuis
guiuit̃ offendat. mortemq appetat potuis qͣm¬
¶iserrinia omnino ẽ amibitio honorumq con¬
tentio. dȩ qua preclare ap̃ platonẽ ẽ. similiter¬

Expanded text:
tonis teneant: unum quod utilitatem civium sic tueantur ut, quicquid agant, ad eam referant obliti commodorum suorum; alterum ut totum corpus rei publice curent ne, dum aliquam partem tuentur, reliquas deserant». Item idem vium consulunt, partem negligunt, rem perniciosissimam in civitatem inducunt, seditionem atque discordiam. Ex quo evenit, ut alii populares; alii studiosi optimi cuiusque videantur;  dignus principatu fugiet atque oderit tradtiam consectabitur totamque eam sic tuebitur, ut omnibus consulat; nec vero criminibus falsis in odium aut invidiam quemquam vocabit omninoque ita iustitiae honestatique adhaerescet, ut, dum ea conservet, quamvis graviter offendat mortemque oppetat potius quMiserrima omnino est ambitio honorumque contentio, de qua praeclare apud eundem est Plat
Abbreviated transcription (Latin):
est magnanimitas. Ea animi esatio que
cernitur iꝑiculis et laboribus siusta uac
commodis inuicio est. non mͦ id uirtuti ũ ẽ.¬
mo qui fortitudinis głam consecutus est in¬
sidiis. ee malicia laudem est ad eptus Nichis
que remotu est aiusticia callididas potius
quam sapientia est appellanda: uer̾ etam
ammus paratus adꝑicusum si sua cupit̃ate
non utilitate cõmuni impellitur. audatie
potius quam nom̃ ht̃ qͣm fortitudinis. Qd̾¬
iros fontes. magnanimos eosdem bonos et
simplicis ueritatis amicos minimeq falla¬

Expanded text:
fere militari. Sed ea animi elatio, quae cernitur in periculis et laboribus, si iustitia commodis, in vitio est; non modo enim id virtutis mo, qui fortitudinis gloriam consecutus est insidiis et malitia, laudem est adeptus; nihil quae est remota a iustitia, calliditas potius, quam sapientia est appellanda; verum etiam animus paratus ad periculum, si sua cupiditate, non utilitate communi impellitur, audacia potius nomen habeat, quam fortitudinis. fortes, et magnanimos, eosdem bonos et simplices, veritatis amicos, minimeque falla
Abbreviated transcription (Latin):
ne excellie: icamaxime in ilt pͥnceps omniũ
ues potius solus ẽẽ. difficise autẽ est᷑ pͣstare
omnibus concupieris. seruare equitatem
que esb iusticie maxime pͥa Exquo fit.
uc neq disceptatione. nec ullo publico ac
inre .ꝓ. plerum᷑ largiores. ex factiosi ut opes ꝙͣ
marimas consequantur. etsiat potius loco su¬
pioies. quam iusticia pares. Qd̾ facilius. hoc p̃¬
magnammi sunt hñdi non qui faciunt s
qui propulsant iniuriam. Queuera animi¬
ex animi honestum illud quod maxime na¬
tura sequicur: infactis positum non in
gloria. pͥ ncipemq se ẽẽ mauult quam ui¬
deri at qui exerrore imꝑite multitudinis
pendet: hic inmagnis uiris il ẽ habendꝰ¬
res inuistas impellitur: ut quisq altis¬
periculisq aditis: ñ qͣsi merceciem rerum
gestarum desideret głam. Demagnaui

Expanded text:
maxime excellet, ita maxime vult princeps omnium vel potius solus esse. Difficile autem est, cum praestare omnibus concupieris, servare aequitatem, quae est iustitiae maxime propria. Ex quo fit, ut neque disceptatione vinci se nec ullo publico ac in Republ, plerumque largitores et factiosi, ut opes quam maximas consequantur, et sint vi potius superiores, quam iustitia pares. Sed quo difficilius, hoc prmagnanimi sunt illi habendi, non qui faciunt, sed qui propulsant iniuriam. Fortianimi magnitudo honestum illud, quod maxime natura sequitur, in factis positum, non in gloria iudicat principemque se esse mavult quam videri; etenim qui ex errore imperitae multitudinis pendet, hic in magnis viris non est habendres iniustas impellitur, ut quisque altispericulisque aditis non quasi mercedem rerum gestarum desideret gloriam. Omni
Abbreviated transcription (Latin):
iq tͥbuatur. Id etiam est iusticie funda¬
mentum. ad quam ħ referenda sunc omina
Nait et qui gratificantur. quipiam qͦd obsit
ille cuꝓrodẽe uelle uideãtur. ñ beuefici.
ueq libꝰales. s ꝑ uitiosi assentatores iudi¬
candi  sunt. et qui alii uocent ut inalios
liberales sure: iueadem sunc in iusticia.
ut si insuam rem alienam couu̾tant. St̃
qui aliis eripiunt quod aliis largiantur.
hi arbitrantur se beneficos inamicos su¬
os. uisum iri. si locuplecent eos quacumq rati¬
one. id autẽ tantũ ab est ab officio: ut nichił

Expanded text:
ique tribuatur; id enim est iustitiae fundaique tribuatur; id enim est iustitiae fundamentum, ad quam haec referenda sunt omnia. Nam et qui gratificantur cuipiam, quod obsit illi, cui prodesse velle videantur, non benefici neque liberales, sed perniciosi assentatores iudicandi sunt, et qui aliis nocent, ut in alios liberales sint, in eadem sunt iniustitia, ut si in suam rem aliena convertant. Suntqui eripiunt aliis, quod aliis largiantur, iique arbitrantur se beneficos in suos amicos visum iri, si locupletent eos quacumque ratione. Id autem tantum abest ab officio, ut nihil
Abbreviated transcription (Latin):
um duo sinc gen̾a̾ cercandi. unũ ꝑ discepta¬
tionẽ alterum ꝑuimi: cumq illud ꝓpͥum¬
sit homuis. hoc beluarum: confugiendũ ẽ
ad posterius si uti non licet suꝑiore. Qua
seruandi hi qui non crudeles iubello tĩ
in manes fuerunt. Item Mea qͥdem sen¬
tentia: paci que nichil habitura sit insi¬
diarum semꝑ est consulendum. De iusti¬
autem aut̃ẽ et ad u̾sus infimos iusticiam
conser uandam. E st autem iufuna coudicio et
fortuna seruoium quibus male p̃cipiunt.
quia ita iubent ut ut iercentiariis. oꝑam
exigendam iusta prefienda. deui et fraude¬
aut fraude. fraus quasi uulpecule. uis leo¬
nis uidetur. utitumq ab homine alienissiũ¬
Totius autem iniusticie nulla capitalior
quã eorum qui eum maxime fallant. id
nature hominis accõmodatius. s hec
Uidendũ est ue pͥmum rie obsit benignitas
et his ipsis quibus uidebitur benige fieri:
ec ceteris. Deinde ue nraior sit beniguitas
quam facultates. tulii ut ꝓdiguitate cu¬

Expanded text:
duo genera decertandi: unum per disceptationem, alterum per vim, cumque illud sit proprium hominis, hoc belluarum, confugiendum est ad posterius, si uti non licet superiore. Quarservandi sunt hi qui non crudeles in bello neque immanes fuerunt. Mea quidem sententia paci, quae nihil habitura sit insidiarum, semper consulendum putautem etiam adversus infimos iustitiam esse servandam. Est autem infima condicio et fortuna servorum, quibus non male praecipiunt qui ita iubent uti, ut mercennariis: operam exigendam, iusta praebenda. Cum auteaut fraude fiat injuria, fraus quasi vulpeculae, vis leonis videtur, utrumque ab homine alienisTotius autem injustitiae nulla capitalior quam eorum qui tum cum maxime fallunt, id natura hominis accommodatius, sed habet dum est enim primum ne obsit benignitas et iis ipsis quibus benigne videbitur fieri et caeteris, deinde ne major sit benignitas quam facultates; tum ut pro dignitate cu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ eadeni studia. eadem uoliuitates. ft̃ iuhis
fit ut eque quisq altera delectatur. ac se up̃¬
so. efficiturq id quod picagoras uult iua¬
micitia ut unus fiat expluribus. Dedilecti¬
citiis ex beneficiis ultͦ citͦq datis aceptisꝙ qͣ
mutua et grata sunt dum. inter quos eã
sunt firma deuincuitur societate. Que
consilia sermones. cohortationes. int̾dũ ⁊̃
Estq ea iocondissima amicitia quam simi¬

Expanded text:
enim eadem studia sunt, eaedem voluntates, in iis enim eadem studia sunt, eaedem voluntates, in iis fit ut aeque quisque altero delectetur ac se ipso, efficiturque id, quod Pythagoras vult in amicitia, ut unus fiat ex pluribus. Macitur ex beneficiis ultro et citro datis acceptis, quae et mutua et grata dum sunt, inter quos ea sunt, firma devinciuntur societate. Seconsilia, sermones, cohortationes, consolationestque ea iucundissima amicitia, quam simi
Abbreviated transcription (Latin):
tribuendum sit. IN quo tam̃ inpͥmis quo
quisq aĩo. studio beuiu olentia fecerit pre
panderandum est. Muiti enĩ multa faciuat
temerieate quadam. sine iudicio ues mͦ moni
nes. repentino quodam quasi uento. impetu
anuni iucitati ¶ Que beneficia eque magna¬
ficio. et inreferenda gr̃a sicetera patͣa sunt.
hoc maxine officiĩ est ue maxime opus indige¬
at ita ei potissimium opitutari. Qd contra fitꝰ
apłisq aquo eñ psurimum sperant et iam
sihis non egeat. tam̃ ei potissimum inseruiunt.¬
tem sociecas hominũ conuinctioq seruabitur.
si ut quisq erit coniunctissimus: ita meum¬
plur imum beingnitatis conferetur Nuo sit¬
firua amicitia. Omnium socieratum nul¬
uiri bomimoribus similes: sunt familiaritate
uos mouet. atq illi inquo ẽẽ udetur auucos¬
facit. Qd̾ iusticia ecliberalicas maxiuie pla
ceaut. Et quaniqͣm omius uirtus ad se nos
me efficiunt. Item quosic firma amicitia.
Hichil autẽ amabilius est nec copusatius

Expanded text:
beatur. In quo tamen in primis, quo quisque animo, studio, benivolentia fecerit, ponderandum est. Multi enim faciunt multa temeritate quadam sine iudicio vel morbo in omnes vel repentino quodam quasi vento impetu animi incitati; quae beneficia aeque magficio, et in referenda gratia si caetera paria sunt, hoc maxime officii est ut quisquis maxime opis indigeat, ita ei potissimum opitulari, quod contra fit a plerisque: a quo enim plurimum sperant, etiamsi ille his non eget, tamen ei potissimum inserviunt.tem societas hominum conjunctioque servabitur, si ut quisque erit conjunctissimus, ita nos, primum illud est in officio, ut ei plurimum tribuamus, a quo plurimum diligamviri boni moribus similes sunt familiaritate non ineunda, sed referenda sit gratia, maior quaedam cura adhibenda est; nullum enim officium referenda gratia magis necessariudere Hesiodus, quidnam beneficio provocati facere debemus? an imitari agros fertiles, qui multo plus
Abbreviated transcription (Latin):
Mentem ducere querimus. Tunc qui tartarsim
inspetus. Uitus lumina flecterte. Quicquid
precipuumi trahit. Perdit dumi uidet inferos.
iiͦi ¶mꝑante florenteq nequitia uirtus ñ solum
premio caret. uerum etiam sceleuatorum pedib
subiecta calcatur. Et insocum faciuorum supplici¬

Expanded text:
mentem ducere querunt: Nam qui Tartareum in specus / victus lumina flexerit, / quidquid precipuum trahit / perdet dum videt inferos. imperante florenteque nequitia uirtus non solum praemiis caret, uerum etiam sceleratorum pedibus subiecta calcatur et in locum facinorum supplici
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ cause. Nam aut inimicitias. aut laboies.
aut sumptus. susciꝑe uolute. aut etiam ne¬
gligentia. pigricia. mnertia. aut sius studiis
quibusdam occupationibus ue sic impediunt᷑
ur quos tutari debeant desertos ẽẽ patiantur¬
expetunt digladiari soleant. conteninant
ne cui noceant uiiuria. altero uaccant discũ¬
di enĩ studio impediti. quos tueri debent
deserunt. Item. ¶Sunt etiam qui aut¬
studio rei famliaris fueude. aut odio quodã
homiñ suum negotium seagere dicant. ue¬
ctupiam facere uideantur iniuiriam. hi al¬
tero geuere iniusticie uaccant in alteum in¬
currunt. deserure enim uite sociecatem.
quia conferunt nichis. meam studii. n̾chis
Nos quidem quia magis ea percipimus
atq sentimus que nobis ipsis aut prosꝑa.
aut adu̾sa eueniunt: quam ea que ceteris
que quasi longo interuallo itertecto uide¬
tus. aliter deulis. aliter denobis iudicamꝰ¬
iuit᷑ qui uetant quicqͣm. agere qͦd dubites
equm sit au iuiqui. Equitat᷑ enĩ lucet

Expanded text:
esse causae; nam aut inimicitias aut laborem aut sumptus suscipere nolunt aut etiam neglegentia, pigritia, inertia aut suis studiis quibusdam occupationibusve sic impediuntur, ut eos, quos tutari debeant, desertos esse patianturse digladiari soleant, contemnant ene cui noceant iniuria, in alterum incidunt; discendi enim studio impediti, quos tueri debent, deserunt. Itaque estudio rei familiaris tuendae aut odio quodam hominum suum se negotium agere dicant nec facere cuiquam videantur iniuriam. Qui altero genere iniustitiae vacant, in alterum incurrunt; deserunt enim vitae societatem, quia nihil conferunt in eam studii, nihil ed tamen, quia magis ea percipimus atque sentimus, quae nobis ipsis aut prospera aut adversa eveniunt, quam illa, quae ceteris, quae quasi longo intervallo interiecto videmus, aliter de illis ac de nobis iudicamuiunt, qui vetant quicquam agere, quod dubites aequum sit an iniquum. Aequitas enim lucet
Abbreviated transcription (Latin):
dos. ꝓcessuq ecatis eorum nichilo remissiore
cura notuda pueritie itemq adolescentie me¬
rica quod tam ex scd̃i ordinis popło ꝓuea̾nt᷑
ad pͥmum ordinẽ pugnatorum qui promere¬
biuitur. quam exhis qui aparentum iuitu¬
te degenerauerint: ad scdẽ dignitatis ordinẽ
Suidens acꝓspicuum ẽ imitandi peritos ea
demuni emulari posse ꝑfecte quorum abme¬
unte etate habeant usum exꝑientiamq et̃
inquibus propemodũ sint educati. Quid fe

Expanded text:
ros processuque aetatis eorum nihilo remissiore cura notanda pueritiae et item adulescentiae merita, quo tam ex secundi ordinis populo prouehantur ad primum ordinem propugnatorum qui merebuntur quam ex his qui a parentum uirtute degenerauerint ad secundae dignitatis ordinem uidens perspicuumque sit imitandi peritos ea demum aemulari posse perfecte quorum ab ineunte aetate habeant usum experientiamque et in quibus propemodum sint educati, at ue
Abbreviated transcription (Latin):
ncitiam eius secuti sut hi siul fortuna de¬
dendum. ¶ Errant qui mprosꝑis rebus om¬
nes impetus fortune seputant effugisse. sapi¬
enter cogitant qui scd̃is temꝑibus casus adu̾¬
suꝑbiam inpotestate. ¶ Qui pͥuatus intole¬
ruit mentiri. ¶ Qui insermonib et conuen¬
cu ami corum uerum non dixerit: eum ñꝗͣ

Expanded text:
micitiam eius secuti sunt, hi, simul ac fortuna die: «Errant, qui in prosperis rebus omnis impetus fortunae se putant fugisse; sapienter cogitant, qui temporibus secundis casus adverlehumiliari? Qui in sermonibus et conventu amicorum verum non dixerit, numquam
Abbreviated transcription (Latin):
magnis ec honestis irebus multum animus
inse fiducie certa cum specollocaure Quid for¬
lis et ꝑyetua ꝑmansio. Quid temperantia.
emꝑantia ẽ rationis inlibidiuẽ atq malios ñ
rectos impetus firma et moderata animi¬

Expanded text:
magnis et honestis in rebus multum ipse animus in se fiducie certa cum spe collocavit. Palis et perpetua permansio. Temperantia est rationis in libidinem atque in alios non rectos impetus animi firma et moderata domi
Abbreviated transcription (Latin):
incorpore aut mextraneis rebus habuerit
is dequo agetur. quani quo pacto his rebus
usus sit. Nam fortunam quidẽ. et landare stul¬
ticianet uituꝑare suꝑbia est. auimi autẽ
et laus honesta etiutuꝑatio iusta est. In

Expanded text:
in corpore aut in extraneis rebus ha- buerit is, de quo agetur, quam quo pacto his rebus usus sit. nam fortunam quidem et laudare stultitia et vituperare superbia est, animi autem et laus ho- nesta et vituperati
Abbreviated transcription (Latin):
rum translatio aiustis dnis ad in iustos non
debet᷑ liberalis uideri. Nichil enĩ liberale
res ẽẽ uolunt quan resparitur pͥmũ in eo pec¬
cant ꝙ iniuriosi sunt inꝑximos. Quas enim
copias his et suppeditari equũs eb reluiqui. e¬
as trausserunt ad alieuos. In est autẽ ruli libe¬
ralitati cupiditaf płu̾iq rapiendi ec aufe¬
rendi ꝑ niuixiam. ut ad largiendum suppe¬
Ui dere eciam lice̾t płosq non tam natura
liberales quã quadã gła ductos ur benefici
iudeantur facere multa. que proficisci ab
ostentatione magisquam ouoliutate uide¬
antur: ealis ar̃i simulatio uanitati coniunti¬
or: quã aut hberalitati. aue honestati. Quib¬

Expanded text:
rum translatio a iustis dominis ad alienos non debet liberalis videri; nihil est enim liberale, res volunt esse, quam res patitur, primum in eo peccant, quod iniuriosi sunt in proximos; quas enim copias his et suppeditari aequius est et relinqui, eas transferunt ad alienos. Inest autem in tali liberalitate cupiditas plerumque rapiendi et auferendi per iniuriam, ut ad largiendum suppeam licet plerosque non tam natura liberales quam quadam gloria ductos, ut benefici videantur, facere multa, quae proficisci ab ostentatione magis quam a voluntate videantur. Talis autem sinulatio vanitati est coniunctior quam aut liberalitati aut honestati.
Abbreviated transcription (Latin):
testaciusꝰ est sapientie tractatur officium. cum
incontingentes populos regentium qͦdan mͦ
gritate homines degnuc. ut quos probos imꝑ¬
uos ue consueruit. eos quoq ita ut estimant ẽẽ
ꝑfectu. ues adoptione uircutis sunt: omuem
quenicumq sit honam iudico. In improbitate
umanentibus onnem ẽẽ pessimam fortunam

Expanded text:
testatiusque sapientiae tractatur officium, cum in contingentes populos regentium quodam modo gritate homines degunt, ut, quos probos improbosve censuerunt, eos quoque, uti existimant, esse profectu, vel adeptione virtutis sunt, omnem quecumque sit, bonam iudico; in improbitate vero manentibus, omnem pessimam esse fortunam
Abbreviated transcription (Latin):
ue iuuentis alicuius recedere siquo inuitio
nibus studiis amultis eligere hoĩes cõmodissi¬
inũ quoͦq quam sese cuiquã certo uellent ad¬
dicere: minus madrogantiam offenderent.¬
et non tantoꝑe inuiciis ꝑ seuerarent. aliqͣnto
leuiꝰ etiam ex inscientia laborarent. Qd̃ errore¬

Expanded text:
ne inventis alicuius recedere, si quo in vitio i in ceteris quoque studiis a multis eligere homines commodissimum quodque quam sese uni alicui certe vellent addicere, minus in arrogan- tiam offenderent; non tanto opere in vitiis perse- verarent; aliquanto levius ex inscientia laborarent. ac
Abbreviated transcription (Latin):
promissa tenenda sunt ea que sint his
quibus ꝓmiseris mutilia. nec si plus ea¬
tibi noceant quam illi prosint cui promi
Inilis quoq promissis standum ñ eẽ
quis non uidet que coactus quis metuq

Expanded text:
promissa igitur servanda sunt ea, quae sint iis, quibus promiseris, inutilia, nec, si plus tibi ea noceant quam illi prosint, cui promiillis promissis standum non esse quis non videt, quae coactus quis metu, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ad u̾siones. seu deliberationes uocantur. eosq¬
quam similli mos efficerent diuine mentis pro¬
uidis motibus placidis tranquillisq. Confirma
Uor et au  adplenam uite homuũ instruchionẽ
dami sunt. Siquid em ꝓpterea sermonis est or¬
diuata cõmuieatio: ue pesto forent inutue
uxia ctͣpidis mutat sententia rebus
F luctuat incertis aut sors ignot a futuris
ura facit dubios: et spes incerta fatigat.¬

Expanded text:
siones seu deliberationes uocantur, quam simillimos efficerent diuinae mentis prouidis motibus placidis tranquillisque, perturbausus atque ad plenam uitae hominum instructionem datorum, siquidem propterea sermonis est ordinata communicatio, ut praesto forent mutuae um trepidis nutat sententia rebus, fluctuat incertis aut sors ignota futuris,ga veri cura facit dubium vel spes incerta fatigat
Abbreviated transcription (Latin):
rent: iustam his leuemq tricam fore ñ dubi¬
fiugosam. et iuctricibus quideni ad contub̾niũ¬
ris de inceps iutam ueram et bonam. Uictis
uͦ nec auitiis utemꝑantiaq disced encibus: pe
naui reiectionẽq indeceriora non cessare.
ris et falsitatis opuno ex deprauatione sensnũ
aniniam uehementius. omneniq eam posse¬
derint. tunc illa subiugata et seruiens ponti¬
ficium aliquod potestatemq retinere falso pu¬

Expanded text:
rent, iustam his lenemque vitam fore, sedfragosam. Et victricibus quidem ad ris, deinceps vitam veram et beatam, victas nec a uitiis intemperantiaque desciscentibus tamen poenam reiectionemque in deteriora non cessare, ris et falsitatis opinio orta ex deprauatione sensuum animam uehementius omnemque eam possederint, tunc illa subiugata et seruiens pontificium aliquod potestatemque retinere falso pu
Abbreviated transcription (Latin):
difficillimum. ¶Opificem genitoremq uni¬
u̾sitatis tam inuenire difficile ẽ quam inna¬
tum impossibile digne profuri. De fragiliua¬
importuna casoris accessione. ues econtia frigo¬
ris. omnriunq huiꝰmod que in magna uolgo

Expanded text:
it. Igitur opificem genitoremque uniuersitatis tam inuenire difficile quam inuentum impossibile digne profari. Certe duimportuna caloris accessione uel contra frigoris omniumque huius modi, quae in magna sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quam sapientibus conscĩa factorum egregi¬
orum amplisimum uirtucis ẽ p̃mium
tam̃ illa diuiua uutus non stafuas plum¬
boiuherentes. nec tͥumphos arescentibus
laureis. s stabiliora quedam et iuridiora p̃¬
niorum genera desiderat. Defragisitate

Expanded text:
quam sapientibus conscientia ipsa factorum egregiorum amplissimum uirtutis est praemium, tamen illa diuina uirtus non statuas plumbo inhaerentes nec triumphos arescentibus laureis, sed stabiliora quaedam et uiridiora praemiorum genera desiderat.» — «Quae tame
Abbreviated transcription (Latin):
Plerumq inmarimis animis splendidisꝙ ui
que płmq breuis est et ad tempus: an consul¬
to et p̃cagnita fic inuiria. Leuiora eiũ sunt
Que repentino aliguo motu accid uite. quam que
meditata et preparata inseruntuꝵ. Quare mul¬

Expanded text:
uod in maximis animis splendidissimisqquae plerumque brevis est et ad tempus, an consulto et cogitata fiat iniuria. Leviora enim sunt ea, quae repentino aliquo motu accidunt, quam ea, quae meditata et praeparata inferuntur. Ac de
Abbreviated transcription (Latin):
let agrum ingenum. liheret arua prius fru¬
tͣibus. Faice rubos filicemq resecẽs. Ut noua
feuge graitis ceres eat. Duscior est apium ma¬
ge laboi Siralus ora pͥus sopoi edat. Gratius¬
ratius ¶¬
astra ntent. libi notus. Desinit imbriferos da¬
re sonos. Lucifer ut tenebras pepulerte. Pulcra
dies roseos agit equos. Tu quoq falsa tuens
bona pͥus. Incipe colla iugo retrahere. Uera
dehinc auimum subierint. Qd naturalit̾ om

Expanded text:
let agrum, Liberat arua prius fruticibus, Falce rubos filicemque resecat, Vt noua fruge grauis Ceres eat. Dulcior est apium mage labor, Si malus ora prius sapor edat. Gratius astra nitent ubi Notus Desinit imbriferos dare sonos. Lucifer ut tenebras pepulerit Pulchra dies roseos agit equos. Tu quoque falsa tuens bona prius Incipe colla iugo retrahere. Vera dehinc animum subierint. Tum
Abbreviated transcription (Latin):
apid sapientes nullus prorsus goio locꝰ
raniquitur:. Nam bonos nisi quis stultissi¬
mus odcrit: malos uero disse uttione ca¬
ret. Nam sicut corporis languor. tta uitio¬
fitas quasi quidam moibus est animorum. Cr̃
ꝙ egros compore miuime dignos odio s potuis¬
uiti miseratione idicemus. multomagis ñ
insequent̾i s miserandi sunc quorũ mentes
muni lauguore attrotior improbitas uiget.
q m̃s cautus iuiuat uiuat excitare motus: &ꝓ
pͥafacim sollcitare inanu. Simortem peritis
propinquat ipsas ponte sua. uolucres nͨcre¬
moratur equos Quos serpens leo. tigris ursus.
aper. Dente petunt. ioẽ se tñ ense petunt. An
distant quia dissidentq mores In iusta acies
iires bonos. et mniserere malis. Quo clarior ẽ¬

Expanded text:
apud sapientes nullus prorsus odio locus relinquatur. Nam bonos quis nisi stultissimus oderit? malos vero odisse ratione caret. Nam si, uti corporum languor, ita vitiositas quidam est quasi morbus animorum; cum aegros corpore minime dignos odio, sed potius miseratione judicemus, multo magis 30 non insequendi, sed miserandi sunt, quorum mentes omni languore atrocior urget improbitas.Quid tantos iuuat excitare motus et propria fatum sollicitare manu? Si mortem petitis, propinquat ipsa sponte sua uolucres nec remoratur equos. Quos serpens, leo, tigris, ursus, aper dente petunt idem se tamen ense petunt. An distant quia dissidentque mores, iniustas acies iure bonos et miseresce malis. – Hic e
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis luce adiuferiora et cenebrosa hoĩes¬
Deiecerint: mgr inscitie uube caligant. ꝑui¬
tiosis tur bancur affectibus quibus accedendo.
consentiendo. quam inuexere sibi seruitutẽ
adiunant. ec sunt quodamͦ propͥa libertate
mens cecis obruta menbris. Nequid oppresso
luminis igne. Rerum tenues noscere necus.

Expanded text:
ueritatis ad inferiora et tenebrosa deiecerint, mox inscitiae nube caligant, perniciosis turbantur affectibus, quibus accedendo consentiendoque quam inuexere sibi adiuuant seruitutem et sunt quodam modo propria libertate mens, caecis obruta membris, Nequit oppressi luminis igne Rerum tenues noscere nexus.
Abbreviated transcription (Latin):
liorihus auimũ cum formaueris nichil tibi¬
opus est ludice premium deferente. tute
ipsum excellentioribus abdidisti. Siuͦ studi¬
um ad ueiora deflexeris excra te nequesie¬
ris ultorem. tu te ipse indeteriora truxisti

Expanded text:
lioribus animum conformaueris: nihil opus est iudice praemium deferente, tu te ipse excellentioribus addidisti; studium ad peiora deflexeris: extra ne quaesieris ultorem, tu te ipse in deteriora trusisti
Abbreviated transcription (Latin):
Quo magis adrerum atq artium cultum usus
promouet tanto ⁊ facilius inanimos serpit
emulatio. que pͥ mũ bene incipiens iuiniudia m
da sit. ¶Non te uulgi sermonib dederis. neꝙ
iupremnis hum anis spem posueris. suisq ille

Expanded text:
quo magis ad cultum rerum atque artium usus promouet, tanto facilius in animos serpit aemulatio, quae primum bene incipiens in inuidiam s, neque vulgi sermonibus te dederis, nec in premiis humanis spem posueris re
Abbreviated transcription (Latin):
serui sunc uiciorim. ¶ Quos uides sedere
celso solii culmine reges. Purpura daros m¬
tente: Septos tristibus armis. Oretoruo cõmi¬
nautes. Rabie cordis anhelos. Detrahat siquis
suꝑbis Uami tegtima custus Iam uidebit
nitus arctas Dños ferre cathenas hunc enim
libido uersat Aidis corda uenenis hiuic fla¬
gellat ira mentes. fluctus turbide dollens. Mle¬
soluat captos fatigat. Aut spes lubrica torquet.¬
uuideantur. ¶ A uaritia feruet alienarum o¬
pun miosentius ereptor. lupi sumilem direris fe¬
por atq inquies linguam litigiis exercet: caui
cmparabis. In sidiator occultus subripuisse fui¬
udibus gaudet: uułpeculis exequetur. Ire intẽ¬
perans frenit: leonis animũ gestare credatur.
auidus ac fugax non metuenda formidat: cer¬
ui simisis habeatur. Segnis ac stupidus torper:
asinum uiuit. leuis atq in constans studia ꝑ¬
murat: nichis auibus diffcit. fedis immundisq
lbidinibiis immergitur: sordide suis uoluntate
deniuetur. Iea fit ut qui iurtute deserta hͦmo

Expanded text:
ra non ueniunt. Quos uides sedere celsos solii culmine reges Purpura claros nitente saeptos tristibus armis Ore toruo comminantes rabie cordis anhelos, Detrahat si quis superbis uani tegmina cultus, Iam uidebit intus artas dominos ferre catenas. Hinc enim libido uersat auidis corda uenenis. Hinc flagellat ira mentem fluctus turbida tollens Maeror aut captos fatigat aut spes lubrica torquetnon possis. Auaritia feruet alienarum opum uiolentus ereptor: lupis similem dixeris. Ferox atque inquies linguam litigiis exercet: cani comparabis. Insidiator occultus subripuisse fraudibus gaudet: uulpeculis exaequetur. Irae intemperans fremit: leonis animum gestare credatur. Pauidus ac fugax non metuenda formidat: ceruis similis habeatur. Segnis ac stupidus torpet: asinum uiuit. Leuis atque inconstans studia permutat: nihil auibus differt. Foedis immundisque libidinibus immergitur: sordidae suis uoluptate detinetur. Ita fit ut qui probitate deserta homo
Abbreviated transcription (Latin):
eprudentia. ¶ Prudenti ẽ mundũ istũ
et omnia que iumundo sunt: diuinorũ
contemplatione despicere: oumnẽq anime
cogitationem insola diuiua dixigere.
liuquere inquantum natura patitur que
corporis usus requirit. Quid doceat bonoᷤᷤ¬
Bomir uiri .r.p. consuluit. urbes tuentur
mos diligunt. ciuium salutem gubernant.
socios cͥcumspecta ꝓuidencia protegunt. iu¬
sta libercate deuincune. aliosq sui memo¬

Expanded text:
prudentiam esse mundum istum et omnia quae in mundo insunt diuinorum contemplatione despicere omnemque animi cogitationem in sola diuina dirigere; linquere, in quantum natura patitur quae corporis usus requirit, ac si et rei publicae consulunt, urbes tuentur; mos diligunt; his ciuium salutem gubernant; his socios circumspecta prouidentia protegunt, iusta liberalitate deuinciunt: hisque ... sui memo
Abbreviated transcription (Latin):
gustas moyes ꝙ diuitias quas nec habere
tocas pluribus ucet et ad quemlibee sine cete¬
ronrni pauiptate non ueniunt. Qd̃ boua ista¬
tuna que natitra rerum ate facit aliena. Qd̾¬
nature satis est replere indigentiam uel: nichil
est quod fortune affluentiam petas. Paucis enĩ¬
enĩ minimisq nacura contenta est. Cuius satie
tutem si suꝑ fluis uigere uelis. aut iniocondũ
fier quod infuderis. aut uoxium. Qd̃ mali fa¬

Expanded text:
gustas inopesque diuitias, quas nec habere totas pluribus licet et ad quemlibet sine ceterorum paupertate non ueniunt. – An ae a te natura rerum fecit aliena. Qnaturae satis est, replere indigentiam velis, nihil est, quod fortunae affluentiam petas. Paucis enim minimisque natura cotatem, si superfluis urgere velis, aut iniucundum fiet quod infuderis, aut noxium. Val
Abbreviated transcription (Latin):
diuq ꝑseuerare turpe ẽ. ꝓpt̾ea quod alterum
cõmum omniũ infirmirati. alterum singu¬
lariumꝰ unius cuiꝰq uicio est attributum.In.
nouiui re uoluntatẽ spectari op ortere. ¶Ni
chil indignius ẽ quã esi. qui careat culpa su¬
plicio non carere. ¶ Conc esso peccato diffici¬

Expanded text:
diu perseverasse turpe est, propterea quod alterum communi hominum infirmitati, alterum singulari uniuscujusque vitio est attributucognito stulte et diu perseverasse turpe est, propterea quod alterum communi hominum infirmitati, alterum singulari uniuscujusque vitio est attributum.