comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitant auctoris sui p̃ceteris ex auditionẽ impetrim
cui inquantũ ẽ possibile ipsa puritate ac simplici¬
tate cogicaitionis quisi exquadĩ um similitudine
concordint : nos aut̃ turbis popularib admixti dũ
frequent̃ otiosc nonnũquã uero etiã grauit̃ no¬
xu loquimur: Os nr̃m omni potent: dõ tanto lon¬
ginquũ fat : quanto huic mundo preximũ. Mul¬
tũ quippe deorsum ducimur : dũ locutione c̃tinuat
scłarib ad miscemur Iuod bene scius postquã re¬
gt̃ dñm exercituũ uidit. insemae ipso rep̃hendit &e
penituit dicens. Uȩ mihi quia tacui: qũia uir pollu¬
tus labiis ggosũ. Iui cur polluta labia haberet a pe¬
ruit cũ sub iunxit: Inmedio popłi pollaca labia ha¬
bentas : ego habito Pollutionẽ nãq labioꝵ habere se
doluit : sed unde hanc contraxerit indicauit. cũ in
medio popłi polluta labia habentis se habitare ꝑhibuit

Expanded text:
vitant, auctoris sui prae caeteris exauditionem impetrant. vitant, auctoris sui prae caeteris exauditionem impetrant. Cui in quantum est possibile, ipsa puritate ac simplicitate cogitationis, quasi ex quadam jam similitudine concordant. Nos autem turbis popularibus admisti, dum frequenter otiosa, nonnunquam vero etiam graviter noxia loquimur, os nostrum omnipotenti Deo tanto longinquum fit, quanto huic mundo proximum. Multum quippe deorsum ducimur, dum locutione continua saecularibus admiscemur. Quod bene Isaias postquam regem Dominum exercituum vidit, in semetipso reprehendit, et poenituit, dicens: Vae mihi, quia tacui, quia vir pollutus labiis ego sum . Qui cur polluta labia haberet, aperuit, cum subjunxit: In medio populi polluta labia habentis ego habito . Pollutionem namque labiorum habere se doluit; sed unde hanc contraxerit, indicavit, 313 cum in medio populi polluta labia habentis se habitare perhibuit.
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlũ oculos & palmas tetendit: ut illã pestẽ sicut sci¬
ret dñs auferret: Ad cuius uocẽ subito cęlũ in tonui
itq idẽ tonitruus om̃s illos qui cundẽ locũ reple¬
pouerant serpentes int̾emit. Iuosdũ uir dñi flo¬
rentius int̃emptos aspiceret : dixit  Ecce occidis¬
ti illos dñe quis coshinc leuat: moxq ad eius uo¬
cẽ tantȩ aues uener̃: quanti serpentes occisi fue¬
rint. Quȩ asportantes singulos & longius proi¬
cientes locũ habititionis illius. mundũ omnimo
uirtutis quid fuisse meriti dicimus. ⁊ quod ciꝰ ori
tantũ factus ẽ. proximus om̃ps ds̃  GRE GU
Apud om̃i potentis dĩ singularẽ munditũ atq eiꝰ sim¬
plicẽ niturã multũ petre humani cordis mundi¬
tia atq simplicitas uadet: hoc ipsum namq qđ eius
famuli a terrenis actionib segregati: otiosa loqͥ ne¬
sciunt: & m̃tem ꝑuerba spargere atq inquinare de¬

Expanded text:
coelum oculos et palmas tetendit, ut illam pestem, sicut scicoelum oculos et palmas tetendit, ut illam pestem, sicut sciret Dominus, auferret. Ad cujus vocem subito coelum intonuit, atque idem tonitrus omnes illos, qui eumdem locum occupaverant, serpentes interemit. Quos cum vir Dei Florentius interemptos aspiceret, dixit: Ecce illos occidisti, Domine, quis eos hinc levat? Moxque ad ejus vocem tantae aves venerunt, quanti serpentes occisi fuerant: quae asportantes singulos, et longius projicientes, locum habitationis illius mundum a serpenvirtutis, quid fuisse meriti dicimus, quod ejus ori tantum factus est proximus omnipotens Deus? GREGOR. Apud omnipotentis Dei singularem munditiam, atque ejus simplicem naturam multum, Petre, humani cordis munditia atque simplicitas valet. Hoc ipsum namque quod ejus famuli a terrenis actionibus segregati, otiosa loqui nesciunt, et mentem per verba spargere atque inquinare de
Abbreviated transcription (Latin):
tiofneq maledici regnũ dĩ possidebunt: Pensa itaq
quã grauis culpa ẽ. quȩ sẽpante argno uite. PETR
Quid. si homo ñ fortisse ex malitũ sed ex lingue incdĩ¬
ria maledictionis in pximũ iculatur uerbũ GREGOR
Di apud districcũ iudicẽ petre otiosus sermo rep̃hen¬
ditur quanto migis noxius:  Pensa ergo quantũ sit
damnabilis qui amalitia ñuacat: si & ille sermo pę¬
nilis ẽ. qui ab unitite ut ilitatis uacat. PETRꝰ
assent GREGOdẽ uirdĩ git aliud qđ si¬
leri uon debeat : Cũ enĩ mignat eiꝰ opimio longe lates
crebrescerae : quidã duconꝰ longe positus ad eũ ꝑge¬
re studuit ut eius se orationib: cõmendaret. Qui
ad eiꝰ cellulã ueniens: om̃em locũ ꝑ circuitũ inuenit
innumeris serpentib: plenũ Cũq uehem̃ter expa¬
uiss& : camauit dicens : serue dñi ora : e Erat aut̃
tunc mira serenitas. Egressus uero florentius ad

Expanded text:
t: Neque maledici regnum Dei possidebunt ? Pensa itaque t: Neque maledici regnum Dei possidebunt ? Pensa itaque quam gravis culpa est, quae separat a regno vitae. PETR. Quid si homo non fortasse ex malitia, sed ex linguae incuria, maledictionis verbum jaculatur in proximum? GREGOR. Si apud districtum judicem, Petre, otiosus sermo reprehenditur, quanto magis et noxius? Pensa ergo quantum sit damnabilis, qui a malitia non vacat, si et ille sermo poenalis est, qui a bonitate utilitatis vacat. PETR. Assentio. GREGOR. Idem vir Dei egit aliud, quod sileri non debeat. Cum enim magna ejus opinio longe lateque crebresceret, quidam diaconus longe positus ad eum pergere studuit, ut ejus se orationibus commendaret. Qui ad ejus cellulam veniens, omnem locum per circuitum invenit innumeris serpentibus plenum. Cumque vehementer expavisset, clamavit, dicens: Serve Dei, ora. Erat autem tunc mira serenitas. Egressus vero Florentius, ad
Abbreviated transcription (Latin):
eo doloris magni stimulis accensus. i np̃catus ẽ. dicens
Spero in omni potente dõ : quia in hac uita ante oculos
omniũ exmalitia sua uindictã recipient. qui nihil
se lȩdentẽ ursum meũ occider̃. Cuius uocẽ protinꝰ
ultio diuina secuta ẽ. Nam quat tuor monachi qui
eundẽ ursum occiderunt. statĩ elestintino morbo
ꝑcussĩ sunt ut membris putrescentib interirent.
Quod factũ uir dĩ florentius uehem̃ter expetuit:
sẽq ita fr̃ib maledixisse ꝑtimuit. Omni enĩ uitȩ
suȩ tempore flebat. quia exauditus fuerat: se
crudelẽ se ineoꝵ morte clamabat homicidam
Iuod idento omnipotentẽ dm̃ fecisse credimꝰ. ne uir
mire simplicitatis quanto lib& dolore cõmotus in¬
torquere ultra p̾sumeret iaculum maledictionis.
ETRUS: Nunquidnam ualde graue. eẽ cre¬
dimus. sĩ fortisse cuilib& exigitati iricundu ma¬
ledicimus GRE GORe hoc peccito cur
me ꝑcontaris angraue sit. cũ paulus dicit¬

Expanded text:
eo doloris magni stimulis accensus, imprecatus est, dicens: eo doloris magni stimulis accensus, imprecatus est, dicens: Spero in omnipotenti Deo, quia in hac vita ante oculos omnium ex sua malitia vindictam recipiant qui nihil se laedentem ursum meum occiderunt. Cujus vocem protinus ultio divina secuta est. Nam quatuor monachi qui eumdem ursum occiderant statim elephantino morbo percussi sunt, ut membris putrescentibus interirent. Quod factum vir Dei Florentius vehementer expavit, seque ita fratribus maledixisse pertimuit. Omni enim vitae suae tempore flebat quia exauditus fuerat, se crudelem, se in eorum morte clamabat homicidam. Quod idcirco omnipotentem Dominum fecisse credimus, ne vir mirae simplicitatis, quantolibet dolore commotus, intorquere ultra praesumeret jaculum maledictionis. 312 PETR. Nunquidnam valde grave esse credimus, si fortasse cuilibet exagitanti iracundia maledicamus? GREGOR. De hoc peccato cur me percunctaris an grave sit, cum Paulus dica
Abbreviated transcription (Latin):
hostis unde bonos cernit enitescere ad głam in¬
de ꝑuersos ꝑ inuidiã rapit ad poenã : quattuor
uiri ex discipulis uenerabilis eutitii uehem̃ ter
inuidentes quod eorũ magister signa non face¬
it : & is qui solus aibeo relictus fuerit tanto hoc
miraculo clarus apparer&: eundẽ ursum insidian¬
tes occider̃. Cumq hori qua iussus fuerit non ro¬
diret : uir dĩ florentius suspectꝰ ẽ. redditus. Quẽ
usq ad horã uesperã expectans affligi coepit : quod
is qu ẽ ex simplicitate multa fratrem uocare co¬
sucuerat ursus minime reuerteretur. Die uero
altera perrexit ad agrũ. ursum parit̾ ouesq qu¬
siturus : quẽ occisum repperit: sed sollicite in qui¬
rens: citius a quib fuerit occisus inuenit. Iunc sese
in lam̃tis dedit: frm magis malitiã quã ursi mor¬
tẽ deplorans: Iuẽ uenerandus uir eutitius ad se
deductũ : consolari studuit Sed sdẽ uir dñi corã

Expanded text:
hostis unde bonos cernit enitescere ad gloriam, inhostis unde bonos cernit enitescere ad gloriam, inde perversos per invidiam rapit ad poenam, quatuor viri ex discipulis venerabilis Eutychii vehementer invidentes quod eorum magister signa non faceret, et is qui solus ab eo relictus fuerat, tanto hoc miraculo clarus appareret, eumdem ursum insidiantes occiderunt. Cumque hora qua jussus fuerat non rediret, vir Dei Florentius suspectus est redditus, quem usque ad horam vesperi exspectans, affligi coepit, quod is quem ex simplicitate multa fratrem vocare consueverat ursus minime reverteretur. Die vero altera perrexit ad agrum, ursum pariter ovesque quaesiturus; quem occisum reperit. Sed sollicite inquirens, citius a quibus fuerat occisus invenit. Tunc sese in lamentis dedit, Fratrum malitiam magis quam ursi mortem deplorans. Quem venerandus vir Eutychius ad se deductum consolari studuit; sed idem vir Domini, coram
Abbreviated transcription (Latin):
prostrauit. atq ab omni potentȩ dño petit. ut e
illic ad habitaindũ aliquod solatiũ dongre
dignarcius. Iui mox ut compleuit orationem
oratoriũ egressus. ante fores ursum reperic stan¬
tem. Iuidũ ad terrã ciput de primer&: nilq fe¬
ritatis in suis motib de monstraret : aꝑte dabat in¬
telligi qđ ad uiri dĩ obsequiũ ueniss&. Iuod uir
quas omnino deerat qui pascer& et custodiret: eidẽ
urso p̃cepit dicens: Uade atq has oues ad pastũ eice:
ad sextã uero horĩ reuertere. Coepit itaq: hoc inde¬
sinenc̃ agent: þiuingebatur urso cura pustoris. Et qͦs
manducire consueuerat. pascebat oues bestia ie
luiss& ad sextaĩ Atq ita in om̃ib manditũ uiri dĩ
obtemꝑabat ursus. ut neq ad sextã iussus redir&
ad nonã neq ad nonã iussus redirit ad sextã. Cũq
diu hoc ageret᷑ : coepit in loco codẽ tantȩ uirtutis¬
longe lateq fama crebrescere : Sed quia antiquus

Expanded text:
prostravit, atque ab omnipotenti Domino petiit ut ei prostravit, atque ab omnipotenti Domino petiit ut ei illic ad habitandum aliquod solatium donare dignaretur. Qui mox ut implevit orationem, oratorium egressus, ante fores ursum reperit stantem. Qui dum ad terram caput deprimeret, nihilque feritatis in suis motibus demonstraret, aperte dabat intelligi quod ad viri Dei obsequium venisset, quod vir quas omnino deerat qui pasceret et custodiret, eidem urso praecepit, dicens: Vade, atque oves has ad pastum ejice, ad horam vero sextam revertere. Coepit itaque hoc indesinenter agere. Injungebatur urso cura pastoralis, et quas manducare consueverat, pascebat oves bestia jejluisset, ad sextam. Atque ita in omnibus mandato viri Dei obtemperabat ursus, ut neque ad sextam jussus, rediret ad nonam, neque ad nonam jussus, rediret ad sextam. Cumque diu hoc ageretur, coepit in loco eodem tantae longe lateque fama crebrescere. Sed quia antiquu
Abbreviated transcription (Latin):
REGOR Neq hoc silcũ qdex
regione cidẽ uencribilis uiri sanctuli
presbiteri narratione cognori: decuius
uerbis ipsẽ non dubitas : quia cius uitã fi¬
demq minime ignoris. Eodẽ quoq tempon in
tu scȩ conuersationis habitabant. uoꝵ umnus cu¬
titius alt̃ uero flortncius dicebatur Sed idẽ eutiti
in spiritali ⁊elo atq inferuore uirtutis ex creuerit:
multorũq animas ad dm̃ ꝑducere exortando sa¬
tagebat : florentius uero simplicitati atq oritioni
deditã duceba uitã Hon longe aut̃ erat mona¬
stenũ quod nectoris sui fuerat morte destitutũ
ex quo sibi monachi cundẽ cutitiũ prȩ eẽ uolu¬
erunt. Iui coꝵ p̃cib ad quiescens multis annis mo¬
nasteriũ rexit : discipuloꝵq animas instudio seẽ
conuersationis exercuit Ac ne oritoriũ in quo
prius habitauerat solũ remanere potuissce : il¬
lic uencrabilẽ uirũ florentiũ reliquit. Inqui
dũ solus habitaret : die quadã sẽse in orationẽ

Expanded text:
RIUS. Neque hoc sileam quod ex regione eadem venerabilis viri Sanctuli presbyteri narratione cognovi; de cujus verbis ipse non dubitas, quia ejus vitam fidemque minime ignoras. Eodem quoque tempore in tu sanctae conversationis habitabant, quorum unus Eutychius, alter vero Florentius dicebatur. Sed idem Eutychius in spirituali zelo atque in fervore virtutis excreverat, multorumque animas ad Deum perducere exhortando satagebat; Florentius vero simplicitati atque orationi deditam ducebat vitam. Non longe autem erat monasterium, quod rectoris sui morte erat destitutum, ex quo sibi monachi eumdem Eutychium praeesse voluerunt. Qui eorum precibus acquiescens, multis annis monasterium rexit, discipulorumque animas in studio sanctae conversationis exercuit. Ac ne oratorium in quo prius habitaverat solum remanere potuisset, illic 309 venerabilem virum Florentium reliquit. In quo dum solus habitaret, die quadam sese in orationem
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s fuit : qui nuꝑ pro decessoris mei tẽpore.
beacȩ memoriȩ iohannis paipȩ. defunctus ẽ.
Hunc ꝓpheciȩ habuisse sp̃m multi testantur: qui cũ
fumiliarit̃ scire potuer̃. Cuius int̃ multa hoc fert
religiosi uera cesq um qͥ p̃sentes fuer̃ : quod indie obi¬
tus sui cũ a circũstantib ciuib: ut pote discessurꝰ. pat̃
tã amabilis amarissime plangeretur: eũ flendo
requisiuere dicentes. Iuẽ post te pat̾ patrẽ habe¬
bimus: Quib: ipsẽ pat̃ ꝑ prophetiȩ sp̃m. respondit:
dicens Post constantiũ mulionẽ : post mulionem:
fullonẽ. Otu aquina & hoc abss. Quib propheciȩ
diaconus illius. Iui quondã instabulis itinerum
cursum seruauerat equorũ. Atq: hoc ex hac uita
subducto ad episcopatus ordinẽ iouinus ascitus ẽ.
qui ineaidẽ urbe fullo fuerat. Iuo ad huc suꝑ¬
scite ita cuncti in habitatores ciuitatis illius. &
birbarorũ gladiis & pestilentiȩ immanitate uas¬
tati sunt ut post mortẽ illius. nec quis ep̃s fiera:

Expanded text:
raedecessoris mei tempore beatae memoriae Joannis papae defunctus est. Hunc prophetiae habuisse spiritum multi testantur, qui eum familiariter scire potuerunt. Cujus inter multa hoc ferunt religiosi veracesque viri qui praesentes fuerunt, quod in die obitus sui cum a circumstantibus civibus utpote discessurus Pater tam amabilis amarissime plangeretur, eum flendo requisierunt, dicentes: Quem post te, Pater, habebimus? Quibus ipse Pater per prophetiae spiritum respondit, dicens: Post Constantium, mulionem; post mulionem, fullonem. O te, Aquine, et hoc habes. Quibus prophetiae diaconus illius, qui quondam in stabulis itinerum cursum servaverat equorum. Atque hoc ex hac vita subducto, ad episcopatus ordinem Jovinus accersitus est, qui in eadem urbe fullo fuerat. Quo adhuc superstite, ita cuncti inhabitatores civitatis illius et barbarorum gladiis et pestilentiae immanitate vastati sunt, ut post mortem illius nec quis episcopus fieret,
Abbreviated transcription (Latin):
tribuit: parut quȩdã rep̃hensibilia reliquit ut
semꝑ habeaint contra qđ bellũ gerant & deuictis
magnis hostib: m̃tem ñ erigunt : quando eos aduer¬
saru etiam minimi facigant fit itaq ut miro modo
una eidẽq mens & uirtute polleat. et ex infirmi¬
tit lassẽscat: quatmꝰ exparte constructa sit. & ex
pirie sẽ conspiciat eẽ destructã : Vt ꝑbonũ qđ
querit & haibere ñ ual& illud scrut humilicer
quod habet : Sed quid mirũ qđ hoc de homine
dicimꝰ quando illa suꝑna regio inciuib suis expar¬
spicerent: ipsi tanto robustius quinto humilius
scarent : Illi ergo region sua ctiã decrim̃ta pro¬
fecer̃ quȩ ad ȩt̃nitatis scatũ exparte suȩ destru¬
ctionis ẽ solidius instructa : sic ergo & mnuna qua¬
que anima agitur ut in humilitatis custodũ ali¬
quando ad lucta maxima exminimo dampno
seructur PVΓRVS: Nac& quod dicis sxu¬

Expanded text:
tribuit, parva quaedam reprehensibilia relinquit, ut tribuit, parva quaedam reprehensibilia relinquit, ut semper habeant contra quod bellum gerant, et devictis magnis hostibus mentem non erigant, quando eos adhuc adversarii etiam minimi fatigant. Fit itaque ut miro modo una eademque mens et virtute polleat, et ex infirmitate lassescat, quatenus et ex parte constructa sit, et ex parte se conspiciat esse destructam, ut per bonum quod quaerit, et habere non valet, illud servet humiliter quod habet. Sed quid mirum quod hoc de homine dicimus, quando illa superna regio in civibus suis ex parcidisse conspicerent, ipsi tanto robustius quanto humilius starent? Illi ergo regioni sua etiam detrimenta profecerunt, quae ad aeternitatis statum ex parte suae destructionis est solidius instructa. Sic ergo et in unaquaque anima agitur, ut in humilitatis custodiam aliquando ad lucra maxima ex minimo damno servetur. PETR. Placet quod dicis
Abbreviated transcription (Latin):
xabat:. An tot uirtutib pollens. aliquando ad p̃sens
guudiũ etiã renitens eiꝰ animus trihebat᷑. GRE
Magna ẽ petre om̃i potentis dĩ dispensatioia plerũq
contingit. ut quib maiora bona p̃stat. quȩdã mino¬
ra non tribuat: ut semꝑ coꝵanimꝰ habeat unde se
ipse rephendit: quata iꝰ dũ appetunt ꝑfecti . eẽ. nec
possunt: & laborint in hoc qđ non acceper̃. nec tam̃
elaborando p̃uilent : in his quȩ accepta habent sẽ
minime extollant: sed discant quia ex sem& ipsis¬
uincere in aiora bona ñ habent. qui insemet ipsis
uincere parua uitia atq extrema non possunt
Hinc ẽ enĩ qđ ꝑducto dñs ad terrã ꝓmissionis po¬
pulo cunctos fortes atq p̃potentes ad uersatrios
ciꝰextinguens phlssceos atq chanincos diutius reser¬
uiuit: Vt sicut scriptũ ẽ. in eis exꝑietur isrł quu
nonnũquã ut diccũ ẽ eis etiã quib magna doniꝰ¬

Expanded text:
xabat, an tot virtutibus pollens aliquando ad presens xabat, an tot virtutibus pollens aliquando ad presens gaudium etiam renítens eius animus trahebatur?». GreMagna est, Petre, omnipotentis Dei dispensatio, et plerumque contigit ut, quibus maiora bona prestat, quedam minora non tribuat, ut semper eorum animus habeat unde se ipse reprehendat, quatinus, dum appetunt perfecti esse nec possum et laborant in hoc quod non acceperunt, nec tamen elaborando prevalent, in his que accepta habent se minime extollant, sed discant quia ex semet ipsis maiora bona non habent, qui in semet ipsis vincere parva vitia atque extrema non possum. Hinc est enim quod perducto Dominus ad terram promissionis populo, cunctos fortes atque prepotentes adversarios eius extinguens, Phylisteos atque Chananeos diutius reservavit, ut, sicut scriptum est, in eis experiretur Israel. Quia non nunquam, ut dictum est, eis etiam, quib
Abbreviated transcription (Latin):
Gratias agimꝰ: sed uide sportã quã in itinere po¬
suistine in caute tangere p̃sumas: qui in eam
serpens ingressus ẽ. Esto ergo sollicitus ne si tol¬
lere in caute uolueris a serpente feriaris. Quib
uerbis puer ualde confusus exultauit quidem
qđ mortẽ eua serit : sed tristis ad modicũ fac¬
tus ẽ quia quãuis salubrẽ pęnã tam̃ ꝑtulit uerecundiã
suã. Iui reuersus ad sportã caute ac sollicite atten¬
dit: sed eã iam sicut uirdĩ p̃dixerat serpens tenebat
hic itaq cũ uirtute abstinentiȩ. centẽptu rerũ truns¬
euntiũ. prophetiȩ sp̃u. oritionis intentione. eẽt. in co
parabilit̃ p̃ditus ⁊̃ inũ erat qđ ineo rep̃hensibile. eẽ.
uidebatur. Iuia non nũquã tanta ei lȩtitia inerit :
ut illis tot uirtutib. sciretur. eẽ. plenus nullomodo
crederetur. PETRU. Quid nam quȩso te¬
quid nãi hoc eẽ dicimꝰ: sonte sibi leciciȩ frena la¬

Expanded text:
Gratias agimus, sed vide, sportam quam in itinere poGratias agimus, sed vide, sportam quam in itinere posuisti ne incaute tangere praesumas, quia in eam serpens ingressus est. Esto ergo sollicitus, ne si tollere incaute volueris, a serpente feriaris. Quibus verbis puer valde confusus, exsultavit quidem quod mortem evaserit, sed tristis ad modicum factus est, quia quamvis salubrem poenam, tamen pertulit verecundiam suam. Qui reversus ad sportam, caute ac sollicite attendit, sed eam jam, sicut vir Dei praedixerat, serpens tenebat. Hic itaque cum virtute abstinentiae, contemptu rerum transeuntium, prophetiae spiritu, orationis intentionemparabiliter preditus, unum erat quod in eo reprehensibile esse videbatur, quia non nunquam tanta ei letitia inerat, ut, illis tot virtutibus nisi sciretur esse plenus, nullo modo crederetur». Petrus: «Quidnam, queso te, hoc esse dicimus? Sponte sibi leticie frena la
Abbreviated transcription (Latin):
illa siluat in loco tali cauã arborẽ require : et ues¬
tim̃ta quȩ in ea inueneris defer. Cũq discipłs abis¬
set arborẽ sicut iussus fuerat ex quisiuit: uestim̃ta
re perit : et latent̃ deculit magistro. Iuȩ uirdĩ
suscipiens peregrinis nudis atq petentib ostendit.
& prebuit dicens. Uenite quia nudi estis. ecce tollite &
uestite uos. Hȩc illi intuentes recognouer̃ quae
posuerant : magnoq pudore consternati st̃ qͥ & qͥ
fraudulent̃ uestim̃ta quȩ rebant aliena: confusi
receper̃ sua.. Glio quoq tempore qͥdã se eiꝰ
orationib cõmendans sportas duas plenas alim̃tis
ei per puerũ traosmisit. Qutrũ unã isdẽ puer
subripuit. atq in itinere abscondit. Vnã uero ad
dĩ hominẽ detulit: & pecitionẽ illius qui se ei ꝑ¬
exeniũ cõmendauerat enarrauit. Quã uir dĩbe¬
nigne suscipiens eundẽ puerũ ammonuit dicens

Expanded text:
illa silva in loco tali cavam arborem require; et vesilla silva in loco tali cavam arborem require; et vestimenta quae in ea inveneris defer. Cumque discipulus abiisset, arborem sicut fuerat jussum requisivit, vestimenta reperit, et latenter detulit magistro. Quae vir Dei suscipiens, peregrinis nudis atque petentibus ostendit et praebuit, dicens: Venite, quia nudi estis, ecce tollite, et vestite vos. Haec illi intuentes, recognoverunt quae posuerant, magnoque pudore consternati sunt; et qui fraudulenter vestimenta quaerebant aliena, confusi receperunt sua. Alio quoque tempore quidam se ejus orationibus commendans, sportas duas plenas alimentis ei per puerum transmisit, quarum unam idem puer subripuit, atque in itinere abscondit: unam vero ad Dei hominem detulit, et petitionem illius qui se ei per xenium commendaverat enarravit. Quam vir Domini benigne suscipiens, eumdem puerum admonuit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
uctari p̃ceꝑat. tot in eo laborantes operarios inue¬
nit Ingressi quippe fures fuerant sed mutita m̃¬
te per sp̃m apprehender̃ uangus quas inuene¬
runt: & ab eihori qua ingressi sunt. quo usq
uir dñi ad eos uenir&: cuncta orti illius spatia
gationẽ refecit: sufficient̃ aut̃ refeccis. uit
olite malũ facere: quoties de orto aliquid
uultis ad horti aditũ uenite tranquille peti¬
te: cũ benedictione ꝑcipite. & a furti praui¬
tate cessate. Quos statĩ collectis oleribus.
onustari fecit. Accũq ẽ. ut qui ad ortũ no¬
cituri uenerant : cũ liboris sui p̃mio et re¬
pleti abeo & inNocui redireN.
lio quoq tempore. accesser̃ ad eũ peregrini
nis obsiti : ita ut penȩ nudi uiderentur. Cũq
hunc uestim̃ta peterent : eorũ uerba uir dñ
ticitus audiuit Qui unũ ex discipulis suis ꝓ¬
tinus silent̃ uocauit : ẽiq p̃cepit dicens: Vade atq in

Expanded text:
jactari praeceperat, tot in eo laborantes operarios invejactari praeceperat, tot in eo laborantes operarios invenit. Ingressi quippe fures fuerant, sed mutata mente per spiritum apprehenderunt vangas quas invenerunt, et ab 305 ea hora qua ingressi sunt, quousque vir Domini ad eos veniret, cuncta horti illius spatia gationem refecit. Sufficienter autem refectis ait: Nolite malum facere, sed quoties de horto aliquid vultis, ad horti aditum venite, tranquille petite, cum benedictione percipite, et a furti pravitate cessate. Quos statim collectis oleribus onustari fecit. Actumque est ut qui ad hortum nocituri venerant cum laboris sui praemio et repleti ab eo et innocui redirent. Alio quoque tempore accesserunt ad eum peregrini nis obsiti, ita ut pene nudi viderentur. Cumque hunc vestimenta peterent, eorum verba vir Domini tacitus audivit; qui unum ex discipulis suis protinus silenter vocavit, eique praecepit, dicens: Vade, atque in
Abbreviated transcription (Latin):
ret : ille sollicitꝰ suȩ p̾acuꝑtatis custos. fortẽ sen¬
tentiã tenebat dicens. Monachus qui interra
possessionẽ querit : monachus non . ẽ: sic quippe
metuebat pauꝑ̾titis suȩ securitatẽ ꝑdere : sicut
Aurri diuites solent ꝑituras diuitias custodire
bi itaq prophetiȩ spũ magnisq miriculis : cunc¬
tis longe lateq habitantib uita eiꝰ inclaruit. Nã
die quadĩ ad uesꝑum in: orto monasterii fec̃
iactiri ferram̃ti: quȩ usitato nos nomine uan¬
gas uocimus. Dix̃ itiq discipulis suis Tot ungas
in hortũ ꝓicite : et citius redice. Nocte uero eo dẽ
dũ exmore cũ fr̃ib ad exhibendis laudes dño
scirrexissa : p̃cepit dicens. Ite & oꝑariis nr̃is pul¬
m̃tum qͥoͣquite: ut mane primo paratũ sit : fac¬
to aut̃ mine fecit deferri pulm̃tum qđ ꝑatriri
iusserat atq ortũ cũ frib ingressus quoc uangis

Expanded text:
ret, ille sollicitus suae paupertatis custos fortem senret, ille sollicitus suae paupertatis custos fortem sententiam tenebat, dicens: Monachus qui in terra possessionem quaerit monachus non est. Sic quippe metuebat paupertatis suae securitatem perdere, sicut avari divites solent perituras divitias custodire. Ibi itaque prophetiae spiritu magnisque miraculis cunctis longe lateque habitantibus vita ejus inclaruit. Nam die quadam ad vesperum in hortum monasterii fecit jactari ferramenta, quae usitato nos nomine vangas vocamus. Dixit itaque discipulis suis: Tot vangas in hortum projicite, et citius redite. Nocte vero eadem dum ex more cum fratribus ad exhibendas laudes Domino surrexisset, praecepit, dicens: Ite et operariis nostris pulmentum coquite, ut mane primo paratum sit. Facto autem mane, fecit deferri pulmentum quod parari jusserat, atque hortum cum fratribus ingressus, quot vangas
Abbreviated transcription (Latin):
le sõs prodidit. qui se ab illo posse eici clama¬
uit: mox aut̃ suꝑ uexati corpus uirdĩ in cu¬
buit malignus sp̃s qui eũ inuaserat abscessit
In tota urbe tunc statĩ quid in ȩcła factũ fuis¬
set: in notuit Currere uiri & feminȩ: nobiles
atq ignobiles parit̃ cȩper̃ : certatĩq eũ insu¬
is domib: rapere conabantur. Alii ad constru¬
endũ monas teriũ p̃dia. alii pecunias alii sab¬
sida quȩq poteraont offerre uiro dĩ suppli¬
cit̃ uolebant: Sed seruus om̃ipocentis dñi horum
nibil accipiens ggressus urbẽ non longe desercũ
locũ re perit: ibiq sibi humile habiticulũ constru¬
xit: Ad quẽ dũ multi ꝑgunt exemplo illius ȩt̃nȩ
uitȩ accendi desiderio coeper̃: atq sub eiꝰ magis¬
terio in omni potentis se dm̃ seruitiũ deder̃ Cũq
ei crebro discipłi humilit̾ imminerent: ut pro usu
monasterii possessiones quȩ offerebantur accipe¬

Expanded text:
le spiritus prodidit, qui se ab illo posse ejici clamale spiritus prodidit, qui se ab illo posse ejici clamavit. Mox autem super vexati corpus vir Dei incubuit, et malignus spiritus qui eum invaserat abscessit. In tota urbe tunc statim quid in ecclesia factum fuisset innotuit. Currere viri et feminae nobiles atque ignobiles pariter coeperunt, certatimque eum in suis rapere domibus conabantur. Alii ad construendum monasterium praedia, alii pecunias, alii subsidia quaeque poterant, offerre viro Dei suppliciter volebant. Sed servus omnipotentis Domini horum nihil accipiens, egressus urbem non longe desertum locum reperit, ibique sibi humile habitaculum construxit. Ad quem dum multi pergunt, exemplo illius aeternae vitae accendi desiderio coeperunt, atque sub ejus magisterio in omnipotentis se Domini servitium dederunt. Cumque ei crebro discipuli humiliter imminerent, ut pro usu monasterii possessiones quae offerebantur accipe
Abbreviated transcription (Latin):
situs fecit Cũ primũ de srriȩ partib ad sp̃o¬
litinã urbẽ ueniss& ingressus ȩcđam acusto¬
dib petut. ut sibi quantũ uell& licentia con¬
cederetur orandi eũq. horis secretiorib egre¬
di non urgerent. Iui mox adorandũ stecit. di¬
emq totũ ꝑegit in oritionẽ. Cui sequentẽ con¬
tinuauit & noctẽ : secundo aut̃ die cũ noc̃te
subsequenti indefessus inp̃cib ꝑstitit ĩ diem quoq
tertiũ: in oratione conumxit: Cumq hoc unus
excustodib suꝑbiȩ sp̃u inflatus cerner&: un¬
de ꝓficere debuit inde addefectus damana
ꝑuenit : nam hunc simulatorẽ dicere & uerbo
rustico coepit in postorẽ damare . qui se trib
ut quasi religiosȩ uitȩ simulator de eccła cũ
contumelia exiret. Sed hunc repente ultor
sp̃s inuasit: atq ad uiri dĩ uestigia strauit: ac
per os illius clamare coepit Isiac me eicit.¬
isciac me eicit. Uir quippe ꝑegrinus quo cen¬
seretur nomine: nesciebutur: Sed eius nom̃ il¬

Expanded text:
 fecit. Cum primum de Syriae partibus ad Spoletanam urbem venisset, ingressus ecclesiam a custodibus petiit ut sibi quantum vellet 304 licentia concederetur orandi, eumque horis secretioribus egredi non urgerent. Qui mox ad orandum stetit, diemque totum peregit in oratione, cui sequentem continuavit et noctem. Secundo etiam die, cum nocte subsequenti indefessus in precibus perstitit, diem quoque tertium in oratione conjunxit. Cumque hoc unus ex custodibus superbiae spiritu inflatus cerneret, unde proficere debuit, inde ad defectus damna pervenit. Nam hunc simulatorem dicere, et verbo rustico coepit impostorem clamare, qui se tribus ut, quasi religiosae vitae simulator, de ecclesia cum contumelia exiret. Sed hunc repente ultor spiritus invasit, et ad viri Dei vestigia stravit, ac per os illius clamare coepit: Isaac me ejicit. Vir quippe peregrinus quo censeretur nomine nesciebatur, sed ejus nomen il
Abbreviated transcription (Latin):
bere sponsum meruit incęlo Multa aut̃ de
eodẽ uiro narrinte uenerabili patre eleu¬
therio agnoui. Iui & hunc familiarit̃ noue¬
rit: & eius uerbis uitã fidem p̃bebat. Hic itaq
uencrabilis isuc ortus exitalia non fuit. sed

Expanded text:
bere sponsum meruit in coelo. Multa autem de bere sponsum meruit in coelo. Multa autem de eodem viro, narrante venerabili Patre Eleutherio, agnovi, qui et hunc familiariter noverat, et ejus verbis vita fidem praebebat. Hic itaque venerabilis Isaac ortus ex Italia non fu
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat corpori acsi nequaquã fuisset absci¬
sum sic uidelic& ut nulla uestigia sectionis
apparerent. Cũq hoc & intga uerterent exiͥ¬
rentes si quod signũ uelde alia monstrari in¬
cisione potuissoe: ita scinũ atq intemeratum
om̃e corpus inuentũ ẽ: acsi nulla hoc incisso
ferri tetigisioe PTRU S. Duis non ob¬
stupescit talu signa mortuorũ quȩ fuint
gochorũ temporib fuit iuxta spolitanã¬
urbẽ uir uitȩ uenerabilis isaic nomine : qui usq
ad extrema penę gothoꝵ tempora ꝑuenit. Iuẽ
nr̃oꝵ multi nouer̃ . & maxime sacra uirgo gre¬
goria : quȩ nunc in hac romana urbe iuxta ec
đim beatȩ mariȩ uirgimis habitatt. Quȩdũ
adolescentiȩ suȩ tẽpore. constitutis ĩ nuptus
ineccłam fugiss& et sc̃ĩmonialis uitȩ conuer¬
sationẽ quȩ rer&: ab eodẽ uiro defensã att
ad eũ quẽ desideribat habitũ. dño ꝓtegente
ꝑducta ẽ. Quȩ quia sponsũ fugit int̾ri: ha¬

Expanded text:
fuerat corpori, ac si nequaquam fuisset abscifuerat corpori, ac si nequaquam fuisset abscissum, sic videlicet, ut nulla vestigia sectionis apparerent. Cumque hoc et in terga verterent, exquirentes si quod signum vel de alia monstrari incisione potuisset, ita sanum atque intemeratum omne corpus in ventum est, ac si nulla hoc incisio ferri tetigisset. PETR. Quis non obstupescat talia signa mortuorum, quae fiunt Gothorum temporibus, fuit juxta Spoletanaurbem vir vitae venerabilis, Ysaac nomine, qui usque ad extrema Gothorum tempora pervenit, quem nostrorum multi noverunt, et maxime sacra virgo Gregoria, quae nunc in hac Romana urbe, juxta eciae semper virginis habitat. Quae dum adolescentiae suae tempore constitutis jam nuptiis in ecclesiam fugisset, et sanctimonialis vitae conversationem quaereret, ab eodem viro defensa, atque ad eum quem desiderabat habitum, Domino protegente, perducta est. Quae quia sponsum fugit in terra, ha
Abbreviated transcription (Latin):
pore corrigia sublata uideretur: moxq corpus
illius extra murũ proiecit. Tunc quidã humani¬
ticis pietate cõpulsi abscisum caput ceruici ap¬
ponentes: cũ uno paruulo infante qui illic ex¬
tinctꝰ inuentus ẽ. iuxta murũ corpus ep̃i sepul¬
turȩ tradider̃. Cũq post eandẽ cędẽ die qua¬
dragesimo rex totila iussiss& ut ciues urbis illi
qui quolib& disꝑsi eẽnt. ad eã sine aliqua trepi¬
ditione remecerent : hi qͥ prius fomẽ fuge¬
rant uiuendi licentia accepta reuersi sunt
pultũ ec̃t corpus illius quȩsier̃ : ut hoc upx¬
ti honorẽ debitũ in ȩccłi beati petri apł̃i hu¬
marene. Cũq icũ eẽt ad sepulchrũ effossa ter¬
ra inuener̃ corpus pueri parit̃ humati. ut po¬
te iã die quadragesimo tabe corruptũ & lier¬
mib plenũ corpus uero ep̃ĩ acsi die eodẽ fuis¬
set sẽpultũ.: Et qđ ẽ ad huc magna ad miri¬
tione uenerandũ: qued ita ciput eius unitũ

Expanded text:
pore corrigia sublata videretur. Moxque corpus pore corrigia sublata videretur. Moxque corpus illius extra muruin proiecit. Tunc quidam humanitatis pietate conpulsi abscisum capud cervici adponentes, cum uno parvulo infante, qui illic extinctus inventus est, iuxta murum corpus episcopi sepulturae tradiderunt. Cumque post eandem caedem die quadragisimo rex Totila iussisset, ut cives urbis illius, qui quolibet dispersi essent, ad eam sine aliqua trepidatione remearent, hii qui prius famem fugerant, vivendi licentia accepta, reversi sunt.pultum esset corpus illius quaesierunt, ut hoc iuxta honorem debitum in ecclesia beati Petri apmarent. Cumque itum esset ad sepulcrum, effossa terra, invenerunt corpus pueri pariter humati, utpote jam die quadragesimo, tabe corruptum, et vermibus plenum; corpus vero episcopi ac si die eodem esset sepultum. Et quod est adhuc magna admiratione venerandum, quia ita caput ejus unitum
Abbreviated transcription (Latin):
dam memorabile ualde mira¬
culũ dicens
Uir scissimus hertulanus nutri¬
tor m̃s perusinȩ ciuitatis ep̃s fuit : ex conuer¬
satione monasterii ad sac̃ dotilis ordinis grãm
deductus. Tõtilȩ aut̃ ꝑfidi regis tẽporib: ein¬
dẽ urbẽ annis septẽ continuis gochorũ exer¬
citus obsedit. Ex qua multi ciuiũ fugerunt:
qui famis periculũ ferre non potuerunt Anho
uero septimo necdũ finito: obsessam urbẽ go¬
thorũ exercitus intrauit. Tunc comes qui eidẽ
exercitui p̾erit. ad regẽ totilã nuntios misit
exquirens quid de ep̃o uel popło fieri iubera
Cui ille p̃cepit dicens. Ep̃o prius a uertice usq
ad cilcaneũ corrigiã tolle: & tunc caput il¬
lius amputa. Omnẽ uero popłm qui illic in¬
uentus ẽ gladio extingue : Tunc idẽ comes
uenerabilẽ uirũ hertulanũ epm suꝑ urbis murũ
deductũ capite truncauit: ẽiusq cutẽ iã mortui
auertice usq ad calcaneũ incidit: ut exeius cor¬

Expanded text:
dam memorabile valde miradam memorabile valde miraculum, dicens: Vir sanctissimus Herculanus nutritor meus, Perusinae civitatis episcopus fuit, ex conversatione monasterii ad sacerdotalis ordinis gratiam deductus. Totilae autem perfidi regis temporibus, eamdem urbem annis septem continuis Gothorum exercitus obsedit, ex qua multi civium fugerunt, qui famis periculum ferre non poterant. Anno vero septimo nondum finito, obsessam urbem Gothorum exercitus intravit. Tunc comes qui eidem exercitui praeerat, ad regem Totilam nuntios misit, exquirens quid de episcopo vel populo fieri juberet. Cui 301 ille praecepit, dicens: Episcopo prius a vertice usque ad calcaneum corrigiam tolle, et tunc caput ejus amputa; omnem vero populum qui illic inventus est, gladio exstingue. Tunc idem comes venerabilem virum Herculanum episcopum super urbis murum deductum capite truncavit eiusque cutem iam mortui a vertice usque ad calcaneum incidit, ut ex eius cor
Abbreviated transcription (Latin):
sub om̃i asperitate constringerent : eumq eius
eximim seruarent. Quem dũ feroces gochi mi¬
nistri scilic& crudelitatis illius tenuissent . circum¬
dantes cũ uno in loco stire p̃ceper̃ eiq int̾ra cir¬
culũ designauer̃ extra quẽ pedȩ̃ tendere nul¬
lomodo a udera. Cũq uir dĩ insole nimioss tuaret
ab eisdẽ gothis circũdatus & designatione circu¬
acceperint: im̃sitatẽ pluuiȩ ferre ñpossent
Et dũ magnu nimis inundatio fierae intri eindẽ
de signationẽ circuli inqua uir dñi fulgentius
scecit ne una quidẽ pluuiȩ gutta descendit
Quod dũ regi crudelissimo nuntiatũ fuissae il¬
la mens effera ad mignã eiꝰ reuerentiã uersa
ẽ cuius poenã prius insatiabili furore siciebat
Sic sic om̃ps ds̃ contri elatas carnaliũ m̃tes poten¬
tȩ suȩ miraicula ꝑ despectos operatur : ut qui
se suꝑbe contra p̃cepta uericatis eleuant: eorũ
uper quoq floridus uene la noeso¬
rabilis uitȩ ep̃s narrauit quod¬

Expanded text:
sub omni asperita- te constringerent, eumque eius examini seruarent. Quem dum fero- ces Gothi, ministri scilicet crudelitatis illius, tenuissent, circumdantes eum uno in loco stare preceperunt, eique in terra circulum designaue- runt, extra quem pedem tendere nullo modo auderet. Cumque uir Dei in sole nimio intraret, ab eisdem Gothis circumdatus, et designa- tione circuacceperant, immensitatem pluuiae ferre non possent. Et dum magna nimis inundatio fieret, intra eamdem designationem circuli, in qua uir Do- mini Fulgentius stetit, ne una quidem pluuiae gutta descendit Quod dum regi crudelissimo nuntiatum fuisset, illa mens effe- ra ad magnam eius reuerentiam uersa est, cuius penam prius insatia- bili furore sitiebat. Sic omnipotens Deus contra elatas carnalium mentes potentiae suae miracula per despectos operatur, ut qui superbe extra precepta ueritatis se eleuant, eorum uper quoque Floridus venerabilis vitae episcopus narravit quod
Abbreviated transcription (Latin):
fidere : & de nr̃a infirmitate formidare Ecce
enĩ para dr̃si cȩdrũ concussc̃ audiuimꝰ: sed non
euulscm quatinus infirmis nob̵ & de eius concus¬
sione nascatur timor: et de eius stabilitate fiducia.

Expanded text:
fidere, et de nostra infirmitate formidare. Ecce fidere, et de nostra infirmitate formidare. Ecce enim paradisi cedrum concussam audivimus, sed non evulsam, quatenus infirmis nobis et de ejus concussione nascatur timor, et de ejus stabilitate fiducia.
Abbreviated transcription (Latin):
malignoꝵ sp̃uum de eo audisset. indicauit Quod ille
agnoscens sese int̾ram protinꝰ in orationẽ dediti mori
de suo habiticulo non solũ eandẽ dĩ femulã sed
om̃em quoq feminã quę meiꝰ illic obsequio habita¬
bit expulit: In eodẽ uero cẽplo apollinis. beati an¬
dreȩ apłi repente oritoriũ fecit: atq om̃i illa tẽpta¬
tione carnis funditus caruit. Iud ȩũ uero cuius
uisione atq increpacione saluatus. ẽ: ad ȩt̃nam
salutẽ trigit: nã sicram̃tis fidei imbutũ. atq aqͣ
baptismatis renatũ : ad sc̃ȩ ȩccłȩ gremiũ ꝑduxit
Sicq factũ ẽ: ut ebreus idẽ dũ saluti alienȩ con¬
sulit ꝑ uenir& ad suam. Et omp̃s ds̃ inde alterũ ad
bonĩ uitĩ ꝑducer&: unde in bona uita alterum
custodisset PETRU S Res hec gesta quam
audiui & metũ mihi p̃bet & sp̃e. EREGOR
Vtiq sic oportet. & de dĩ nos semꝑ miseritione con¬

Expanded text:
malignorum spirituum de eo audivisset, indicavit. Quod ille malignorum spirituum de eo audivisset, indicavit. Quod ille agnoscens, se ad terram protinus in orationem dedit. Moxque de suo habitaculo non solum eamdem Dei famulam, sed omnem quoque feminam, quae in ejus illic obsequio habitabat, expulit. In eodem vero templo Apollinis, beati Andreae apostoli repente oratorium fecit, atque omni illa tentatione carnis funditus caruit. Judaeum vero, cujus visione atque increpatione salvatus est, ad aeternam salutem traxit. Nam sacrambaptismatis emundatum, ad sanctae Ecclesiae gremium perduxit. Sicque factum est ut Hebraeus idem, dum saluti alienae consuluit, perveniret ad suam, et omnipotens Deus inde alterum ad bonam vitam perduceret, unde in bona vita alterum custodisset. PETR. Res haec gesta quam audivi, et metum mihi praebet et spem. GREGOR. Utique sic oportet et de Dei nos semper miseratione con
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumpsis sce. Quẽ maligni sp̃s ꝑgentes & subtilius
in tuentes crucis iysterio signatũ uider̃ mirin
tesq dixer̃. Vahue : Vas uacuũ & signatũ. Quib
hoc renunciantib cuncta illa malignoꝵ sp̃iritu¬
derat. ilico surrexit : atq ad ep̃m sub festinatione
ꝑuenit. Iuẽ in eccła sua repperiens seorsum tu¬
lit qua tẽptatione urgeretur in quisiuit. Cui
confiteri ep̃s temptationẽ suã uere cundatus
noluit. Cum uero ille dicer& qđ in illã talẽ dĩ
samulã praui amoris oculos inieciss&e atq ad¬
huc ep̃s negaret : ad iunxit dicens. Quare ne¬
gas quod inquireris : quia ad hocusq uespere
hesterno ꝑductus es ut posteriora illius a la¬
pa ferires: Ad quȩ nimirũ uerba dep̃hensum sẽ ep̃s
intuens humilit̃ confessus ẽ quod prius ꝑtinaciter
neguuit. Cuiꝰ ruinȩ & uerecundiȩ idẽ iudȩus con¬
sulens qualit̃ hoc cognouiss& uel quȩ inconuentu

Expanded text:
praesumpsisset. Quem maligni spiritus pergentes, et subtilius praesumpsisset. Quem maligni spiritus pergentes, et subtilius itesque dixerunt: Vah, vah, vas vacuum, sed signatum. Quibus hoc renuntiantibus, cuncta illa malignorum spirituderat, ill co surrexit, atque ad episcopum sub festinatione pervenit. Quem in Ecclesia sua reperiens, seorsum tulit, qua tentatione urgeretur inquisivit. Cui confiteri episcopus tentationem suam verecundatus noluit. Cum vero ille diceret quod in illa tali Dei famula pravi amoris oculos injecisset, atque adhuc episcopus negaret, adjunxit, dicens: Quare negas quod inquireris, qui ad hoc usque vespere hesterno perductus es, ut posteriora illius alapa ferires? Ad quae nimirum verba deprehensum se episcopus intuens, humiliter confessus est quod prius pertinaciter negavit. Cujus ruinae et verecundiae idem Judaeus consulens, qualiter hoc cognovisset, vel quae in conventu
Abbreviated transcription (Latin):
mediũ prosiliuitꝰ qui in andreȩ ep̃i animũ ꝑspeciem
scĩ monialis feminȩ quȩ inepiscopio eiꝰ habitabat qͣn¬
tã temptationẽ cirnis cõmouiss& aperuit. Cũ uero
hoc malignus qui perit sp̃s in hiant̃ audir& : et tin¬
to sibi factõ lucrũ grande creder&. quanto sancti¬
oris uiri animã ad lapsum ꝑditionis indinaret: il
adhoc quoq die p̃terito uesptina hori eius m̃tem
traxerit ut int̃ga ciusdẽ sc̃imonialis feminȩ blandi¬
ens alcipam daret. Tunc malignus sp̃s atq humani ge¬
neris antiquus inimicus exhortatus hunc blande ÷
ut ꝑficer& quod cȩpisset : quatinus ruinȩ illius
singularẽ int̃ cȩteros palmã teneret. Gumq iudȩ¬
us qui aduenerat hoc uigilans cerneret: & maignȩ
formidinis anxietate pedpitaret : ab eodẽ sp̃ũ qui
cunctis illic obsequentib perit iussum .ẽ. ut reqͥ¬
rerent quis nã ess& ille qui iacere intẽplo eodẽ

Expanded text:
medium prosiliit, qui in Andreae episcopi animum per speciem medium prosiliit, qui in Andreae episcopi animum per speciem sanctimonialis feminae, quae in episcopio ejus habitabat, quantam tentationem carnis commovisset aperuit. Cum vero hoc malignus qui praeerat spiritus inhianter audiret, et tanto sibi factum lucrum grande crederet, quanto sanctioris viri animum ad lapsum perditionis iclinaret, illad hoc quoque, die praeterito, vespertina hora, ejus mentem traxerit, ut in terga ejusdem sanctimonialis feminae blandiens alapam daret. Tunc malignus spiritus atque humani generis antiquus inimicus exhortatus hunc blande est, ut perficeret quod coepisset; quatenus ruinae illius singularem inter caeteros palmam teneret. Cumque Judaeus qui advenerat hoc vigilans cerneret, et magnae formidinis anxietate palpitaret, ab eodem spiritu qui cunctis illic obsequentibus praeerat jussum est ut requirerent quisnam esset ille qui jacere in templo eodem
Abbreviated transcription (Latin):
illectus nefunda cogitar&. Quadã uero die iudȩus
quidã excampaniȩ partib romã ueniens. appiȩ car¬
pebat it̃. Iui ad fundanũ cliũu ꝑueniens: cũ iam diẽ
ues ꝑpascere cerner&: et quo declinare poss&e minime
re periret iuxta apollinis templũ fuit ibiq se ad
manendũ contulit. Iui ipsum loci illius sacrilggiũ
ꝑtimescens : quãuis fidẽ crucis minime haber& : ssigno
tam̃ sẽ crucis munire curauit. Nocte aut̃ media ipsõ
solitudinis pauore turbatꝰ ꝑuigil iacebat. Et repen¬
te respiciens uidit malignorũ spirituũ turbã qua¬
si in obsequiũ cuiusdã potestatis p̃ire . Eũ uero qͥ ce¬
teris perat. in ciusdẽ gremio loci consedisse. Qui coepit
singuloꝵ spirituũ obsequentiũ sibi ciusas actusq dis¬
cutere : quatinꝰ unus quisq quantũ nequitiȩ egissae
inuenir&. Cũq singuli sp̃s ad in quisitionẽ eius expo¬
nerent quid oꝑati contra bonos fuis sent : unꝰ in

Expanded text:
illectus nefanda cogitaret. Quadam vero die Judaeus illectus nefanda cogitaret. Quadam vero die Judaeus quidam ex Campaniae partibus Romam veniens, Appiae carpebat iter: qui ad Fundanum clivum perveniens, cum jam diem vesperascere cerneret, et quo declinare posset minime reperiret, juxta Apollinis templum fuit, ibique se ad manendum contulit. Qui ipsum loci illius sacrilegium pertimescens, quamvis fidem crucis minime haberet, signo tamen se crucis munire curavit. Nocte autem media, ipso solitudinis pavore turbatus, pervigil jacebat, et repente conspiciens vidit malignorum spirituum turbam quasi in obsequium cujusdam potestatis praeire, eum vero qui caeteris praeerat, in ejusdem gremio loci consedisse: qui coepit singulorum spirituum obsequentium sibi causas actusque discutere, quatenus unusquisque quantum nequitiae egisset inveniret. Cumque singuli spiritus ad inquisitionem ejus exponerent quid operati contra bonos fuissent, unus in
Abbreviated transcription (Latin):
Ued ecce dũ facta fortiũ uiroꝵ narro: E ẽo¬
repente id memoriã uenit quid erga andreã
quaͥnꝰ qͥ corpus suũ continentiȩ dedicant.
hubitare cũ feminis non p̃sumant. ne ruina m̃ti tan¬
to repentini surripit: quanto ad hoc qđ male con¬
cupiscitur. etiã p̃sentia concupitȩ formȩ fionula:¬
tur Nec res ẽ dubia quã narro: quia. tanti in eci
testes sunt. quanti & eiusdẽ loci habitatores existunt
Hic namq uenerabilis uircũ uitã multis plenã uir¬
tutib ducer& : seq sub sac̃dotali custodia in continen¬
tiȩ arce custodiret: quandã scĩmonialẽ feminã quã
secũ prius habuerat noluit ab episcopii sui cura
repellere : sed cercus de su: eiusq continentia sẽcũ
hanc ꝑmisit habitare : Ex qua re actũ. ẽ ut antiquuꝰ
hostis apud eiꝰ animũ aditũ temptationis ex qui reror
lã cepit speciẽ illius oculis m̃tis eius imprimere : ut

Expanded text:
ed ecce dum facta fortium virorum narro, ed ecce dum facta fortium virorum narro, repente ad memoriam venit quid erga Andream quatenus qui corpus suum continentiae dedicant, habitare cum feminis non praesumant; ne ruina menti tanto repentina subripiat, quanto ad hoc quod male concupiscitur etiam praesentia concupitae formae famulatur. Nec res est dubia quam narro, quia pene tanti in ea testes sunt, quanti et ejusdem loci habitatores existunt. Hic namque venerabilis vir cum vitam multis plenam virtutibus duceret, seque sub sacerdotali custodia in continentiae arce custodiret, quamdam sanctimonialem feminam, quam secum prius habuerat, noluit ab episcopii sui cura repellere, sed certus de sua ejusque continentia, secum hanc permisit habitare. Ex qua re actum est ut antiquus hostis apud ejus animum aditum tentationis exquireret. Nam coepit speciem illius oculis mentis ejus imprimere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
REGOR Neq hoc petre sileã : qđ multi
nunc qui hic de narniensi ciuitate ad sunt. mihi
sedulo testificantur. Eodẽ namq gothoꝵ tẽpore.
cũ p̃futus rex totila nairnias ueniss&: ei uir uitȩ
uenerabilis csius eiꝰ urbis ep̃s occurrit. Cui quia ex
consp̃crsione semꝑ facies rubere. consueuerat: hoc
rex totila non consp̃carsionis eẽ. credidit. sed assiduȩ
potationis eumq omimodo despexit. Sed om̃ps ds̃ ut
niensi cc̃po quo rex aduenerat malignus sp̃s corĩ
om̃i exercitu eiꝰ sp̃atariũ inuasit: eumq uexare
crudelit̃ coepit. Iui cũ ante regis oculos ad uene¬
randũ uirũ casiũ fuiss& ad duct .s: hunc abeo uir
dñi oratione factet signo crucis expulit ÷̃ qui in eum
ingredi ulterius non p̃sumpsit: sicq factũ ẽ : ut rex
barbarus seruu dĩ ab illo iã die ueneraret᷑ ex corde:
quẽ despectũ ualde iudicabat exficie. nã quica
iurũ tantȩ uirtutis uidit: erga eũ illa mens effe¬
ra ab celationis fastu decumuit. DEARDRIA UI¬

Expanded text:
 Neque hoc, Petre, sileam, quod multi nunc, qui hic de Narniensi civitate adsunt, mihi sedulo testificantur. Eodem namque Gothorum tempore cum praefatus rex Totila Narniis venisset, ei vir vitae venerabilis Cassius eius urbis episcopus occurrit. Cui quia ex consparsione semper facies rubere consrex Totila non conspersionis esse credidit sed assiduae potationis, eum- que omnimodo despexit. Sed omnipotens Deniensi campo, quo rex aduenerat, malignus spiritus coram omni exercitu eius spatarium inuasit, eumque uexare crudeliter cepit. Qui cum ante regis oculos ad uenerandum uirum Cassium fuisset adductus, hunc ab eo uir Do- mini, oratione facta, signo crucis expulit, qui in eum ingredi ulterius non presumpsit. Sicque factum est, ut rex barbarus seruum Dei ab illo iam die ueneraretur ex corde, quem despectum ualde iudicabat ex facie. Nam quia uirum tantae uirtutis uidit, erga illum illa mens effera ab elationis fastu detumuit, et