comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
locũ ut audiat. amice ascende suꝑiꝰ: ne cũ rubore descendat. & audiat
da huic locũ. Qui humilitatẽ sequit᷑. ad suꝑiora uocat᷑: qui uͦ suꝑiora
eligit. ad inferiora descendit. Suꝑ cathedrã sedent non ĩticie. s pesti-¬
lentie: de qͥb dr̃. que dicunt facite. que aut̃ facuint fac̾e nolite. Post
pausationis quietẽ. iterum surgit animꝰ ad laborẽ. ut colligat bo.¬
tros de uineis engadi. ñ de uinea sodomoꝵ. de uinea soreth. non de
suburbanis gomorre. ut int̾ ub̾a sua cõportet mirre fascicłos: ut
in agro booꝵ recipiat spicas que messoꝵ manꝰ effugerant. De
uineis engadi. & de uinea soreth animꝰ botros colligit: cũ fructꝰ
penitentium & electoꝵ p̃mia requirit. Engadi fons hedi. soreth
electa. uł optima interp̃tant᷑. In hoc fonte qui descendunt hedi:
ascendunt agni nouelli. In fonte enĩ cõpunotionis. ab luunt᷑ sordẽ
carnes. abluit᷑ fetor hedi .i. uoluptas peccati: hedi petulantia. id:

Expanded text:
locum, ut audiat: Amice, ascende superius , ne cum rubore descendat et audiat: Da huic locum . Qui humilitatem sequitur, ad superiora vocatur; qui vero superba eligit, ad inferiora descendit. Super cathedram sedent non justitiae, sed pestilentiae, de quibus dicitur: Quae dicunt facite, quae autem faciunt, facere nolite . Post pausationis quietem iterum surgit animus ad laborem, ut colligat botros de vineis Engaddi , non de vinea Sodomorum; de vinea Sorec, non de suburbanis Gomorrhae: ut inter ubera sua comportet myrrhae fasciculos, ut in agro Boos recipiat spicas, quae messorum manus effugerant . De vineis Engaddi, et de vinea Sorec animus botros colligit, cum fructus poenitentium vel electorum praemia requirit. Engaddi, fons haedi; Sorec electa interpretatur. In hunc fontem qui descendunt haedi, ascendunt agni novelli. In fonte etenim compunctionis abluuntur sordes carnis, abluitur fetor haedi, id est voluptas peccati, haedi petulantia, id est
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ boo⁊ que manus euaserãt messoꝵ spicas colligit: qͥ sententias a i¬
agnis doctorib intactas diligent̾ inquirit. Sic ruth moabitis. anima .s.
fidelis. secuta nurum suã uenit in udeã confessionis t̾ram. ibi in agro
boor sequens post t̾ga metentiũ. ne a doctrina aberraret eoꝵ spicas
idĩ sententias colligit: quas lex in cibũ uidue. pupilli & aduene re
tiens. inuenit tres modios. qui sunt tres intellectꝰ: scd̃m mensuram
donationis xp̃i. Ex his gͥ sustentamͣ temꝑe famis: ut uiuat aĩa uostra.¬

Expanded text:
orum manus evaserant, spicas colligit , qui sententias a magnis doctoribus intactas diligenter inquirit. Sic Ruth Moabitis, anima scilicet peccatrix, secuta nurum suam venit in Judaeam confessionis terram. Ibi in agro Boos sequens post terga metentium, ne a doctrina aberret, eorum spicas, id est, sententias colligit, quas lex in cibum viduae, pupilli et advenae tiens, invenit tres modios, qui sunt triplices intellectus secundum mensuram donationis Christi. Ex his igitur sustentamur tempore famis, ut vivat anima
Abbreviated transcription (Latin):
flectit. Tales qͣndoq erigunt᷑ ꝑ amorẽ: qͣndoq uͦ ꝑ timorem. S qui per
timorẽ discipline erigit᷑: quasi ꝑ se surgere cogit᷑. Qui uͦ ꝑ amoris dulce-¬
dinem trahit᷑. quasi ꝑ cõpassionem blandientis adiuuatur. Amor erigit.
trahit & sustentat: timor cogit. erigit. s cruciat. Ad hoc ꝑtinet. qd̾ per
mari: quam timeri. Nec tam̃ nimium parcat amor: nec iinium
t̾reat timor. Sed sic amorẽ timor comitetur. ut nec tinior odiũ pari.¬
at: nec amor negligentiã ꝑatiat᷑. Hinc ꝑ beatũ iob dr̃.Cum sederem
mor ex auctoritate regiminis: amor aut̾ ex dulcedine consolationis.
molliciẽ pietatis. Unde ꝑ beatũ gregorium dĩ. faciendum: inqͥt

Expanded text:
flectit. » Tales quandoque eriguntur per amorem, quandoque vero per timorem. Sed qui per flectit. » Tales quandoque eriguntur per amorem, quandoque vero per timorem. Sed qui per timorem disciplinae erigitur, quasi per se surgere cogitur; qui vero per amoris dulcedinem trahitur, quasi per compassionem blandientis adjuvatur. Amor erigit, trahit et sustentat; timor cogit, erigit, sed cruciat. Ad hoc pertinet quod per ant, quam timeri. Nec tamen nimium parcat amor, nec nimium terreat timor; sed sic amorem timor comitetur, ut nec timor odium pariat, nec amor negligentiam patiatur. » Hinc per beatum Job dicitur: Cum sederem um consolator . Ecce timor ex auctoritate regiminis, amor autem ex dulcedine consolationis. mollitiem pietatis. Unde per beatum Gregorium dicitur: « Faciendum est
Abbreviated transcription (Latin):
pati debuerunt. crudeliores p̃latis fuint. Ouem ꝑditã xp̃c ad caulas
iuolenti manu ñ reduxit: s hum̃is ꝓpriis impositã reportauit. Seo
dant angłs & creator. dum conu̾tit᷑ peccator. & fr̾ fr̃i dedignat᷑ compati:
cũ pater sp̃italis miscd̾iter ignoscit filio delinquenti. Descendit saim¬
hel de excelso in opidũ. ut in regẽ saul ungeret: descensꝰ samuhel. exẽ¬
plum designat condescensionis. ꝑ unctionem uͦ demonstrat᷑. ut qui
ens oleo consolationis. Uescendit suꝑior ad inferiorẽ. ut sublimet ad
honorẽ. ut qͥ sequebat᷑ asinas regat animas: id ÷ qͥ carnis affectus quere¬
bat irrationabiles. eligat᷑ ut eosdẽ regat & obtineat sꝑ̃itales. Qui aut̃¬
lacet non erigit᷑: nisi qui iacentẽ erigit inclinet᷑. Unde beatꝰ gregoriꝰ.
Iacentẽ inquit non erigit: nͥ qͥ statum sue rectitudinis ꝑ cõpassionẽ

Expanded text:
pati debuerunt, crudeliores praelatis fiunt. Ovem perditam Christus ad caulas pati debuerunt, crudeliores praelatis fiunt. Ovem perditam Christus ad caulas violenta manu non reduxit, sed humeris propriis impositam reportavit. Sed dat angelus et Creator cum convertitur peccator et frater fratri dedignatur compati, dum pater spiritualis misericorditer ignoscit filio delinquenti. Descendit Samuel de excelso in oppidum, ut in regem Saulem ungeret . Descensus Samuelis exemplum designat condescensionis; per unctionem vero demonstratur, ut qui s, ungat blandiens oleo consolationis. Descendit superior ad inferiorem, ut sublimet ad honorem, ut qui sequebatur asinas, regat animas, id est, qui carnis affectus quaerebat irrationabiles, eligatur ut eosdem regat et obtineat spiritales. Qui jacet, non erigitur, nisi qui jacentem erigit, inclinetur. Unde beatus Gregorius: « Jacentem, inquit, non erigit, nisi qui statum suae rectitudinis per compassionem
Abbreviated transcription (Latin):
simphoniam tangit: moꝵ concordiã & unitatem edocendo. Inuitat
gͥ pietas desꝑantẽ. trahit caritas inuitum. tratũ miscdĩa pacificat.
hilaritas securũ reddit. affabilitas familiarẽ. familiaritas secretũ
aꝑit. aꝑtio secretoꝵ amicitiã seruat. p̃dieatio instruit. moꝵ concor¬
dĩa facit amic̃ ꝓxinio. humilitas deo. Seddũ hec fuint. timeo ne sũ
ille qui foris erat. suꝑueniat &e̾ dicat. pat̃ tot annis seruio t̃. & ñiqͣm
mandatũ tuum p̃teriui. & ñquam dedistiiͥ hedũ ut cum amiciᷤ
meis epularer. s postqͣm filiꝰ tuus hic qͥ deuorauit sub̾am suã cum
m̃etricib uenit: occidisti ei uitulũ saginatũ. Reuera ille eẽ dicit᷑
extͣ domum cõpassionis. qͥ nescit beneficiũ cõnsolationis: qui tantũ
ne impunita remaneat culpa delinquentis. Sic qͣndoq sp̃itales ꝑa.¬
tres quosoã delinquentes recipiunt. quos fr̃s despiciunt. domum
cõpassionis intrare dedignantur. & sic extͣ morant᷑: et qui fr̃ib com¬

Expanded text:
oncordiam et unitatem docendo. Invitat igitur pietas desperantem, trahit charitas invitum, iratum misericordia pacificat, hilaritas securum reddit, affabilitas familiarem, familiaritas secretum aperit, apertio secretorum amicitiam servat, praedicatio instruit, morum concordia facit amicum proximo, humilitas Deo. Sed dum haec fiunt, timeo ne frater ille, qui foris erat, superveniat et dicat: Pater, ecce tot annis servio tibi, et nunquam mandatum tuum praeterivi, et nunquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer . Sed postquam hic filius tuus, qui devoravit substantiam suam cum meextra domum compassionis, qui nescit beneficium consolationis, qui tantum ne impunita remaneat culpa delinquentis. Sic quandoque spiritales patres quosdam delinquentes recipiunt, quos fratres despiciunt, qui domum compassionis intrare dedignantur; et sic extra morantur, et qui fratribus com
Abbreviated transcription (Latin):
ut nob̾ qͥ aliis succurrimꝰ. succurrat᷑. Exit etiã animꝰ in ortũ ut¬
uideat ortolanuim. uidelicet xp̃m qͥ plantat germina uͥtutum:
exit & olera rigare. ⁊di fragilitatẽ carnis dẽplorare lacrunis. S si out
sol pͦt pluuiam clarior fulget. sic xp̃o pͦt irrigationẽ lac̾marum
benignior apparet. extendens radios sue cognitionis. illuminans cor¬
da ubo consolationis. Exierat maria magdalene ad sepulerũ. qͣsi
in ortum ut plantaret & rigaret: inuenit eũ qͥ dat incrementũ
et audit. Mulier quid ploras: Quem queris: Eoce pͦt pluuiã com¬
punctionis: irradiat claritas consolationis. at illa audito quid
quereret. estimans qr ortolanꝰ esset: ait̾. Dñe si tu sustulisti eum
dicito mͥ ubi posiusti eũ: et ego eum tollã. Desꝑabat maria de fru.

Expanded text:
ut nobis qui aliis succurrimus, succurrat. Occurrit mihi ille ut nobis qui aliis succurrimus, succurrat. Occurrit mihi ille videat hortulanum, videlicet Christum, qui plantat gramina virtutum. Exit et olera rigare, id est, fragilitatem carnis deplorare lacrymis. Sed, sicut sol post pluviam clarior fulget: sic Christus post irrigationem lacrymarum benignior apparet, extendens radios suae cognitionis et illuminans corda verbo consolationis. Exierat Maria Madalene ad sepulcrum quasi in hortum, ut plantaret et irrigaret; invenit eum qui dat incrementum, et audit: Mulier, quid ploras? Quem quaeris? Ecce post pluviam compunctionis irradiat claritas consolationis. At illa, audito quid quaereret, existimans quia hortulanus esset, ait: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti
Abbreviated transcription (Latin):
domum. a domo in portieũ. a portieni in uicum: a uico in agrum.
ẜg̃dit᷑ si quidẽ ã coctẽylatione celestiũ. ad in editãtionẽ se̾ptutrarũ.
quasi a thalamo in domũ. a meditatione scͥpturat̃ ad memoriam
delictoꝵ qͣsi ã domo in porticũ. memoria delictoꝵ ad cõpassionẽ ꝓai.¬
moꝵ quasi a porticu in uicũ. a cõpassione ꝓximoꝵ ad agendã curã
eoꝵ: quasi a uico in agrum. In contẽplatione gͥ quies est. in cet̾is
labor. In meditatione scͥpturar̃ laboramꝰ. timentes ne u̾mia iꝰtoꝵ
amittamꝰ. in memoria delictoꝵ laborantes gemimꝰ. ne eũ dãpnatiᷤᷤ
simꝰ. in cõpassione uͦ ꝓcrimoꝵ labor ÷ eordis. in agenda cura eoꝵ la
bor oꝑationis. in uno monem. in alio docem᷑: in t̾cio mouem᷑. in .iui.
merem. Monet scͥꝑtura qͥd agere debeamꝰ. docet memoria delicli
ut peniteamꝰ. monemͣ cõpassione ut diligamꝰ: opus uͦ bonũ meretͣ

Expanded text:
m, a vico in agrum. Egreditur siquidem a contemplatione coelestium ad meditationem Scripturarum, quasi a thalamo in domum; a meditatione Scripturarum ad memoriam delictorum, quasi a domo in porticum; a memoria delictorum ad compassionem proximorum, quasi a porticu in vicum; a compassione proximorum ad agendam curam eorum, quasi a vico in agrum. In contemplatione igitur quies est, in caeteris labor. In meditatione Scripturarum laboramus, timentes ne praemia justorum amittamus; in memoria delictorum laborantes gemimus, ne cum damnatis simus. In compassione vero proximorum labor ebor est operis. In uno monemur, in alio docemur, in tertio movemur, in quarto meremur. Monet Scriptura quid agere debeamus; docet memoria delicti, ut poeniteamus; movemur compassione, ut diligamus. Per opus vero bonum meremur,
Abbreviated transcription (Latin):
consisa: Cetrorsum. Conu̾sa est ret̾rsum: ꝙ in dñi faciem ꝑ du¬
aut̃ cognoscit xp̃m: colligit fructũ. Quid en ĩ ꝑdesset semen cõ¬
ceptionis. qͥd flos natiuitatis. qͥd maturitas passionis. nͥ sequ̾et᷑
fructus sꝑate resurrectionis. Egredit᷑ it̾m animꝰ ut cͥcunfodiat
Ande in canticis dicit᷑. Uemi dilecte mi eg̃diasn in agrum. cõ¬

Expanded text:
st retrorsum . Convertitur retrorsum, quae in Domini faciem per duautem cognoscit Christum, colligit fructum. Quid enim prodesset semen corruptionis, quid flos nativitatis, quid maturitas passionis, nisi sequeretur fructus speratae resurrectionis? Egreditur iterum animus, ut circumfodiat Unde in Canticis canticorum: Veni, dilecte mi, egrediamur in agrum, co
Abbreviated transcription (Latin):
escendum: Dicat gͥ animꝰ. Sicut malus int̾ ligna siluarũ. sic dilectꝰ
meus int̾ filias: sub umbra illiꝰ quã desid̾abam sedi. Txia sunt in malo
consid̾anda. uidelicet umbra gͣta. fructus bonꝰ: od̾or suauis. Dat enĩ
xp̃c umbram p̾ceptoꝵ: que defendit ab estu uicioꝵ: tit te ꝑ diem non
urat sol. neq luna ꝑ noctem. Habet fructũ inter folia .i. opꝰ int̾ uerba.
fama bone oꝑationis. Sub umbra qͣm desid̾abat gͣ sedet anmꝰ: qͥ uult
esse quietꝰ. Sed qͣndoq sedet suꝑ fenũ. qͣndoq suꝑ scabellum. qͣndoq
subicit mundũ. Unde beatꝰ ieroniꝰ. Magna inqͥt exultatio ÷ anime:

Expanded text:
ut malus inter ligna silvarum, sic dilectus meus inter filios. Sub umbra illius quem desideravi, sedi . Tria sunt in malo consideranda, videlicet umbra grata, fructus bonus, odor suavis. Dat enim Christus umbram praeceptorum, quae defendit ab aestu vitiorum, ut per diem non urat sol, neque luna per noctem . Habet fructum inter folia, id est, bonum opus fama bonae operationis. Sub umbra igitur, quam desiderat, sedet animus, qui vult esse quietus. Sed quandoque sedet super fenum, quandoque super scabellum, quandoqusubjicit mundum. Unde beatus Hieronymus: « Magna, inquit, exsultatio est an
Abbreviated transcription (Latin):
intrat tn noe securus arcã. id÷ quietꝰ anunꝰ clauso aforis silen¬
tii ostio possidet anunã. Sed & lamech int̾fecisse cham legit᷑ cha¬
in aut̃ possessio interp̾tatur. Ciuuus: Diaboli. non dei sui. ñ ma¬
gistri ꝓprii. ñ cõmunis. Inter folia lacens uam occidit᷑. qr ꝑu̾sus
in leu̾itate cordis. & in młtiplicitauiboꝵ uoluptat᷑. Siogͥ ꝑ lamech

Expanded text:
intrat tamen Noe securus arcam, id est, quietus animus clauso foris silenintrat tamen Noe securus arcam, id est, quietus animus clauso foris silentii ostio possidet animam. Sed et Lamech interfecisse Cain legitur . Cain autem possessio interpretatur. Cujus? diaboli non Dei, sui non magistri, proprii non communis. Inter folia jacens Cain occiditur, quia perversus in levitate cordi
Abbreviated transcription (Latin):
eipline: int̾ior scił et ext̾ior. In t̾ior disciplina est ꝑ districtionẽ cordis.
correptio moꝵ : ext̾ior uͦ ꝑ afflictionẽ carnis. correptio actionum. Ex.¬
terior qͣndoq geuerat int̾iorent q dum mens non spargit᷑ ad ext̾iora:
reu̾titur ad quietis amñorẽ. Ad hõo ꝑtinet qd̾ lamech noe genuit.
idi disciplina reqluẽ. Interp̃tatur. & enĩ lamechꝑcutiens. qd est ꝓpͥum
discipline. Noe si requies int̾pretat᷑ qui tune nascitur: quando
mens ab ext̾iorib ꝑ displinã reprimit᷑. Hie ÷ noe qui construit arcã.
idł edificat animã: Qui ierationabilia animalia in inferioribus
ordinat. homines & uolatilia in suꝑiori parte loeat. id: motꝰ car¬
nales subicit: sp̃uales supponit.Si aut̃ inundau̾it diluusum
car nis. tunc intiat areã mentis. & licet cͥcunfluant torrentes
lracunoie. fluenta luxurie. uoragines gule. licet ebulliant
fontes o elec̃tationũ. abyssus eupitatum. maria contͣbationũ:

Expanded text:
iplinae, interior scilicet et exterior. Interior disciplina est per districtionem cordis, correctio morum; exterior vero per afflictionem carnis, correctio actionum. Exterior quandoque generat interiorem; quia, dum mens non spargitur ad exteriora, revertitur ad quietis amorem. Ad hoc pertinet quod Lamech Noe genuit , id est, disciplina requiem. Interpretatur enim Lamech percutiens, quod proprium est disciplinae: Noe vero requies interpretatur, quae tunc nascitur, quando mens ab exterioribus per disciplinam reprimitur. Hic est Noe, qui construit arcam , id est, aedificat animam, quae irrationabilia animalia in inferioribus ordinat, homines et volatilia in superiori parte locat, id est, motus carnales subjicit, spiritales superponit. Si autem inundaverit diluvium carnis, tunc intrat arcam mentis; et licet circumfluant torrentes iracundiae, fluenta luxuriae, voragines gulae, licet ebulliant fontes delectationum, abyssus cupiditatum, maria conturbationum,
Abbreviated transcription (Latin):
eut multitudo fr̃m ut errata corrigat. statutis horis ad. De ca¬
capitulũ confluit. sic m̃tis ratio cogitationes ꝑitulo spiritali.¬
diu̾sas ad secretũ cordis qͣndoq conuocat. ut incorrigibiles eiei¬
at. corripiat inqͥetas. negligentes em̃det. instruat simplicioreᷤ.
intiget uracundas. uoluptuosas restͥngat. pigras excitet. consolet᷑ pu¬
sillanimes: doceat indiscretas. In hoc sp̃itali capitulo. abb̾is locũ pos
defendit. innocentia confitet᷑. humilitas seip̃m iudicat: arrogantia uͦ
uͦ simpliciũ uirtutes obediunt. Seipsas tam̃ qͣndoq
manus usq crudelitatẽ extenderit. qd̃ iracundie u̾ba ꝓtulerit: qd̾
mansuetudinis uultum mutauerit. Iusticia uͦ miscd̃iam accusat. qd̃
statem. qd̃ excedat mediocritatẽ. qd̃ sequat᷑ suꝑfluitatẽ: qd̃ non t̾m
utat᷑ honestis. s etiã uoluptuosis. Honestas uͦ acousat humilitatẽ.
qd̾ nimniã diligat pauꝑtatem. qd̾ non impendat corꝑi necessitatem:

Expanded text:
um multitudo, ut errata corrigat, statutis horis ad capitulum confluit, sic mentis ratio cogitationes diversas ad secretum cordis quandoque convocat, ut incorrigibiles ejiciat, corripiat inquietas, negligentes emendet, erudiat simpliciores, mitiget iracundas, voluptuosas restringat, pigras excitet, consoletur pusillanimes, doceat indiscretas. In hoc spirituali capitulo abbatis locum ratidefendit, innocentia confitetur, humilitas seipsam judicat, arrogantia verro simplicium virtutes obediunt, seipsas tamen quandomanus usque ad crudelitatem extenderit, quod iracundiae verba protulerit, quod mansuetudinis vultum mutaverit. Justitia vero misericordiam accusat, quodstatem, quod excedat mediocritatem, quod sequatur superfluitatem, quod non tantum utatur honestis, sed etiam voluptuosis. Honestas vero accusat humilitatem, quod nimiam diligat paupertatem, quod non impendat corpori necessitatem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
egredit᷑ a eura sui. ut consolet᷑ pusillanimes corripiat uiqͥetoᷤᷤ.
ut fiat ager uirtutum: qui priꝰ erat uepriam & spinarum.
Cõmoremͣ inqͥt in uillis. id÷ in illis qui sunt uillani: id: rudes & tardi
ad ꝓcipienda docum̃ta citrie. xp̃i. Sunt enĩ qͥdam claustrales quas
curiales. qͥdã uͦ uillani .i. inordinati. qͥ non querunt edificationem
m̃tis. s repletionẽ uentris: t̾renis inhiant. t̾rena sapiunt. In his gͣ¬
necesse est. ut faciamꝰ morã: ꝑ doctrinã. ꝑ disciplinam. Mane surgamꝰ
cid̾e sarm̃ta uinearũ .i. suꝑfluitatem animarum: oportet ut surgãt
mane .i. non pigre. s p̃cedant exemplo & oꝑatione. Uideamꝰ si florũit
uinea. si flores fructus parturiunt .i. uid̾e faciamꝰ si bonis cogitationib

Expanded text:
ram proximi, ut consoletur pusillanimes, corripiat inquietos, ut fiat ager virtutum qui prius fuerat veprium et spinarum. ommoremur, inquit, in villis, id est in illis qui sunt villani, id est rudes et tardi ad percipienda documenta curiae Christi. Sunt enim quidam claustrales quasi curiales, quidam vero villani, id est inordinati, qui non quaerunt aedificationem mentis, sed repletionem ventris, terrenis inhiant, terrena sapiunt. In his necesse est ut faciamus moram per doctrinam, per disciplinam. Mane surgamus id est superfluitates animarum, oportet ut surgant mane, id est, non pigre, sed praecedant exemplo et operatione. Videamus an floruerit vinea, an flores fructus
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinã eicit᷑: uel ꝑ disciplinã quiete mentis efficit᷑. Accusat᷑
kain de morte fr̃is. Qui enim nulli obeduint. qͥ seipsos posside.¬
nt. qͥ exẽplum praue oꝑationis fr̃ib ostendunt. qͥd aliud ꝗͣ fr̃is
animam ꝓprus manib. id: ꝓpriis actib occidunt: Quid igitur
usc iplina utiliꝰ. que quietem generat. ꝑu̾sos necat De labore¬
ost capitulũ ad laborẽ in anuum fr̃s egredi solent. sp̃itali.¬
sic pꝰt quietẽ contẽplationis egredit᷑ animꝰ: ad ꝓuidendũ
laborem corꝑ ee necessitatis. Egredit᷑ a contẽplatione: qͥ
celesti fruebat᷑ delectatione. Egredit᷑ & descendit. Quo: e quomꝰ:
Eg̾dit᷑ a contẽplatione celestium. ad meditationẽ scͥpturarũ
& ibidem morã faciens. audit uite p̃sentis miseriã. future uͦ

Expanded text:
disciplinam nutritus, quietae mentis efficitur. Accusatur Cain de morte fratris. Qui enim nulli obediunt, qui seipsos possident, qui exemplum pravae operationis fratribus ostendunt, quid aliud quam fratris animam propriis manibus, id est propriis actibus, occidunt? Quid igitur utilius disciplina, quae quietem generat, perversos necat. CAost capitulum ad laborem manuum fratres egredi solent: sic post quietem contemplationis egreditur animus ad providendum laborem corporeae necessitatis. Egreditur a contemplatione, qui coelesti fruebatur delectatione. Egreditur, et descendit, quo, et quomodo? Egreditur a contemplatione coelestium ad meditationem Scripturarum, et ibidem moram faciens
Abbreviated transcription (Latin):
sirmitas seruat. Due uͦ bases sub siligłis tabulis: sunt ꝑseũantia
sium sp̃es. que non in nr̃is edisiciis reꝑiunt᷑. scił lignea. lapidea.
& picta. s he fragiliores sunt p̃cedẽntib. citiꝰ enĩ destrui possunt.
Igne enĩ lignea comburit᷑. lapidea gelu frangit᷑. picta uͦ nicħ p̃ortat.
s ab alio sustat᷑. Hec aut̃ in edificio nr̃e mentis: oculo intelligibili
qͣndoq discerni possunt. Dũ enĩ facib iracundie. seu luxurie flã.¬
mis succendimͣ. quid aliud in nobis quã ꝑatientie basis. uł absti¬
itie fortitudo destruit᷑ : Dum caritas in nob̾ frige
ad diu̾sa desideria partit᷑. nonne lapidea basis. frigore tẽptationis
in partes diuidit᷑: Basis uͦ picta. est patientia ficta: que similitu¬
dinem tenet ñ ueritateni. colorem ñ fortitudinem. Simulationis
etenĩ ꝑatientia in ostensione ẽ: non in oꝑatione. Frigamꝰ gͥ in edi-¬

Expanded text:
firmitas servat. Duae vero bases sub singulis, sunt perseverantia firmitas servat. Duae vero bases sub singulis, sunt perseverantia dificiis reperiuntur, scilicet lignea, lapidea et picta, sed hae fragiliores sunt praecedentibus, citius enim destrui possunt. Igne enim lignea comburitur, lapidea gelu frangitur, picta nihil portat, sed ab alio sustentatur. Haec autem in aedificio nostrae mentis, oculo intelligibili quandoque discerni possunt. Dum enim facibus iracundiae seu luxuriae flammis accendimur, quid aliud in nobis quam patientiae basis vel abstinentiae fortitudo destruitur? Dum charitas in nobis frigead diversa desideria partitur, nonne lapidea basis frigore tentationis in partes dividitur? Basis vere picta est patientia ficta, quae similitudinem tenet non veritatem, colorem non fortitudinem. Simulationis etenim patientia in ostentatione est, non in operatione. Erigamus igitur in aedi
Abbreviated transcription (Latin):
Mundus uero dr̃ desertum. q deseruerat xp̃m. similit̾ et animuᷤ
desertum ñcupat᷑: quando sp̃c sc̃i gratia non fecundat᷑. Posuit mo.¬
YSes in tab̾nacło suo arcã. xp̃c in suo carnem ꝓpͥam: iustꝰ uero con¬
scĩam. Arca moysi deauratur auro pͣissimo intꝰ & ext̾uis. caro xp̃i
deaurat᷑ intꝰ diuinitate. ext̾iꝰ miraculoꝵ claritate. conscĩa iusti
interiꝰ fulget splendore puritatis: exteriꝰ uero oꝑib caritatis. Posu.¬
itq moys es tabulas ꝑ circuitum tab̾nacłi stantes. & bine inca-¬
strature erant ꝑ singłas tabulas: ut altera alt̾i ungeret᷑. Due ba¬
ses sub una tabula ponebant᷑ ex ut᷑q parte anguloꝵ: ubi incastͣ¬
ture laterum in angulis t̾minant᷑. Tabule que disponunt᷑ ꝑ
circuitũ: designant moralit̾ ordinem uͥtutum. Bine uͦ in castrat᷑e
que erant in singłis tabulis: sunt affectus m̃tis & exhibitio oꝑis.
Dum enĩ niens oꝑi coneordat. uetabulatabulam excedat: incastͣture

Expanded text:
mundus vero dicitur desertum, quia deseruerat Christum: similiter et anima desertum nuncupatur, quando Spiritus sancti gratia non fecundatur. Posuit Moyses in tabernaculo suo arcam, Christus in suo carnem propriam, justus vero conscientiam. Arca Moysi decoratur auro mundissimo intus et exterius. Caro Christi deauratur intus divinitate, foris miraculorum claritate. Conscientia justi interius fulget splendore puritatis, exterius vero operibus claritatis. Posuit Moyses tabulas per circuitum tabernaculi et binae incastraturae erant per singulas, ut altera alteri jungeretur. Duae bases sub una tabula ponebantur ex utraque parte angulorum, ubi incastraturae laterum in angulis terminantur. Tabulae, quae disponuntur per circuitum, designant moraliter ordinem virtutum. Binae vero incastraturae, quae erant in singulis tabulis, sunt affectus mentis et exhibitio operis. Dum enim mens operi concordat, ne tabula tabulam excedat, incastraturae
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem. aur ea cũ fortituoine & claritate fulgorẽ tenet. fortitudo ĩ
oꝑe.claritas in sermone: fulgor in m̃te. Qui in his tͥb patientiam
seruat: quasi basis aurea u̾tutum structurã firmiter portat. His
trib usus ⁊ moyses in constitutione tabernacłi: enea scił. argentea.
& aurea. Edificauit moyses tab̾naołm: qd̾ moralit̾ designat anime¬
claustrum. Tria possumus assignare tab̾nacła. scił mat̾iale. mysti
bet iti. d̾ał̾ nacłm moysi fuit exdiu̾sis ornamentoꝵ gen̾ib conue.¬
niens structura. tab̾nacłm xp̃i est eccła: tab̾nacłm iusti quelibet
fidelis anima. Unum fit ex lignis secchim ĩꝑutribilib. aliud ex
sc̃ĩs infatigabilib: t̾cium ex uircutib. Moyses suũ erexit in he

Expanded text:
ritatem, aurea cum fortitudine et claritate fulgorem tenet. Fortitudo in ritatem, aurea cum fortitudine et claritate fulgorem tenet. Fortitudo in opere, claritas in sermone, fulgor in mente. Qui in his tribus patientiam bene servat, quasi basis aurea virtutum structuram firmiter portat. His tribus usus est Moyses in constitutione tabernaculi, aenea scilicet, argentea et aurea . Aedificavit Moyses tabernaculum, quod moraliter designat claubet justi. Tabernaculum Moysi fuit ex diversis ornamentorum generibus conveniens structura. Tabernaculum Christi est Ecclesia. Tabernaculum justi quaelibet fidelis anima. Unum fit ex lignis Setim imputribilibus, alterum ex sanctis infatigabilibus, tertium ex virtutibus. Moyses suum in e
Abbreviated transcription (Latin):
alimentis non adingurgitationẽ uentris utit᷑. s ad reꝑationẽ uir¬
tutis. neo plus carni tribuit qͣm necessitas petit. scit saciari. Qiua.
anima peccati laqueũ incurr̾at. scit & esitrire. Quẽ gͦ in habundã¬
tia suꝑbia non eleuat. nec in necessitate cupiditas non irritat. no¬
uit habundare: nouit penuriã ꝑati. Cum aut̃ diceret oĩa possũ
ne ꝑ elationis tumorem excederet equalitatẽ: statim subumrit. in
eo qui me confortat. Qui enĩ qd̾ faciunt deo ascribunt. & humilit̃
sentientes de se diffidunt. talib ñ euanescit fructus sui laboris. qr
nec extollit᷑ in aures uane głe: nec uento rapit᷑ elationis. De basib
pondus: sic patientie uirtꝰ. eoificii sp̃italis sustinet onus.
T̾res in scͥpturis basium sp̃es inueniunt᷑. scił enea. argen¬
tea. aurea. Enea: fortitudinẽ. argentea cũ fortitudine cla.¬

Expanded text:
alimentis, non ad ingurgitationem ventris utitur, sed ad reparationem viralimentis, non ad ingurgitationem ventris utitur, sed ad reparationem virtutis, nec plus carni tribuit quam necessitas petit, scit satiari; qui alanima peccati laqueum incurrat, scit esurire. Quem ergo in abundantia superbia non elevat, nec in necessitate cupiditas irritat, novit abundare, novit penuriam pati. Cum autem diceret omnia possum, ne per elationis tumorem excederet aequalitatem, statim subjunxit, in eo qui me confortat. Qui enim quod faciunt, Deo ascribunt, et humiliter sentientes de se diffidunt, talibus non evanescit fructus sui laboris, quia nec extollitur in auras vanae gloriae, nec vento rapitur elationis. CAP. pondus, sic patientiae virtus, aedificii spiritualis sustinet onus. Tres autem in Scripturis basium species inveniuntur, scilicet aenea, argentea et aurea. Aenea fortitudinem, argentea cum fortitudine cla
Abbreviated transcription (Latin):
deo subditũ. ꝓximo amicũ. i se modestum. Equalitas mentis: lineã seruat
carnuis uoluptatẽ reuertunt᷑. sepe augilant aliis dormientib: s sepiꝰ domiũt
nõ nicħ nͥ fabulas audires. Nunc albas nc̃ nigras. nc̾ medio colore coloratas de.¬
lectant᷑. habere cappas. nc̃ uilis placet habitus. nunc mediocris: ñc suꝑfliuis.
Nunc dant illis olera pastum. aqua potũ. nunc uͦ exqͥsitis ferculis. nẽ diũ.¬
sis poculis utunt᷑: nc̃ laborant. nc̃ labor displicet. amant̾ subesse ut possint
cit si fieri potest qd̾ ex uob̾ est: cum om̃ib hominib pacem habentes. Et
qui me confortauit. Unde beatꝰ Greboriꝰ. Qui in quit acceptis reb ñ extollit᷑.
Qui eas ad usum uane głe non intorquet. qͥ solus non possioet qd̾ accepit.
s hoc misericordit᷑ cum indigentib diuidit: seit habundare. Qui acceptiꝰ

Expanded text:
Deo subditum, proximo amicum, in se modestum. Aequalitas mentis lineam servat Deo subditum, proximo amicum, in se modestum. Aequalitas mentis lineam servat carnis voluptatem revertuntur, saepe vigilant aliis dormientibus, sed saepius dormnunc nihil nisi fabulas audire volunt. Nunc albas, nunc nigras, nunc medio colore coloratas delectantur habere cappas, nunc vilis placet habitus, nunc mediocris, nunc superfluus. Nunc dant illis olera pastum, aqua potum, nunc vero exquisitis ferculis, nunc diversis poculis utuntur. Nunc laborant, nunc labor displicet. Amant subesse. ut possint cit: Si fieri potest, quod ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes . Et qui me confortat . Unde beatus Gregorius: « Qui, inquit, acceptis rebus non extollitur, qui eas ad usum vanae gloriae non intorquet, qui solus non possidet quod accepit, sed hoc misericorditer cum indigentibus dividit, scit abundare. » Qui acceptis
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor uirtutum munimina manet constitut᷑. Non enĩ ad carnis uolup¬
tatẽ. non ad mundi uanitatem. non ad odium ꝓximi: non ad contẽptum dĩ.
tu et enĩ sui duodecim columnarũ ordo ꝓcedit: scił humiliatio cordis. et affli¬
ctio carnis. sermo hum ilis. abiectio uestis. cibꝰ tenuis. pondꝰ laboris. amor sub¬
lectionis. contẽptꝰ honoris. laudem fugere. alteriꝰ consilium suo p̾ferre. subdi-¬
tis obedire: de se deficere. He colum ne secant᷑. sculpunt᷑ et poliunt᷑. Secantur:
ica discretionis uirtutes a uiciis separant᷑. Sculpunt᷑: qͣnde
cogitat manꝰ operant᷑. Sic salomon in templo celaturas ꝓminentes fecisse legit᷑.
equale efficit᷑. Ẽ quale non elatum: lene non asꝑum. Prima gͥ colinna idest cor-¬
umiliatio. polit᷑ dum equalitatẽ seruat. dum ñ exasꝑat᷑¬
inequalitatẽ recipit suꝑbie. que sibi nullum estimat equalẽ: s efficit᷑ cor

Expanded text:
quatuor virtutum munimina manet constitutus. Non enim ad carnis volupquatuor virtutum munimina manet constitutus. Non enim ad carnis voluptatem, non ad mundi vanitatem, non ad odium proximi, non ad contemptum Dei.tu etenim sui duodecim columnarum ordo procedit, scilicet humiliatio cordis, et afflictio carnis, sermo humilis, abjectio vestis, cibus tenuis, pondus laboris, amor subjectionis, contemptus honoris, laudem fugere, alterius consilium suo praeferre, subditis obedire, de se diffidere. Hae columnae secantur, sculpuntur et poliuntur. Secantur quando discretione virtutis a vitiicogitat, manus operatur. Sic Salomon in templo caelaturas prominentes fecisse legitur . aequale efficitur. Aequale non elatum, laeve non asperum. Prima igitur columna, id est, humiliatio cordis politur, dum aequalitatem servat, dum non exasinaequalitatem recipit superbiae, quae sibi nullum existimat aequalem, sed efficitur cor
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑni solis radios expandens. m̃tis illuminat secretum. fugat nubes temp¬
tationũ. torporẽ frigoris expellit. dilectionis calorẽ nutrit: inuitat ad amo.¬
rem ꝓximi. Sicut lucifer p̃cedit solem: sic amor ꝓximi amorẽ dei. Hos
gͥlatus claustri: sp̃italis ortum respitit caritatis. Tunc enĩ incipit di.¬
ligi deus: cum incipit diligi ꝓximꝰ. Et sicut sol oriens ascendit ad austra¬
lem plagam: sic ꝑ amorẽ ꝓximi fit ascens ad caritatẽ. In laterẽ uͭ el au-¬
stri qd̾ ad meridiẽ respicit sumꝰ. qͣndo ardente sole caritatis. diui ne maie¬
statis lum̃ ꝓ nunia claritate tenuit᷑ uidemꝰ. Licet enĩ radius contẽplatiõis
recto tramite illuminet t̾ram cordis. licet mens aut minimas aut nullas
habeat umnbras tẽptationum. tam̃ cum uidere plenitudinẽ diuinitatis uo¬
lumꝰ: impedit᷑ ratio nepossimꝰ. Non est gͥ quo diuertat animꝰ: qui int̾ hec

Expanded text:
superni solis radios expandens, mentis illuminat secretum, fugat nubes tensuperni solis radios expandens, mentis illuminat secretum, fugat nubes tentationum, torporem frigoris expellit, dilectionis calorem nutrit, invitat ad amorem proximi. Sicut lucifer praecedit solem, sic amor proximi amorem Dei. Hoc igitur latus claustri spiritualis, ortum respicit charitatis. Tunc enim incipit diligi Deus, cum incipit diligi proximus. Et sicut sol oriens ascendit ad australem plagam, sic per amorem proximi fit ascensus ad charitatem Dei. In latere vero claustri, quod ad meridiem respicit, sumus, quando ardente charitatis sole, divinae majestatis lumen prae nimia claritate tenuiter videmus. Licet enim radius contemplationis recto tramite illuminet terram cordis, licet mens aut minimas, aut nullas habeat tentationum umbras, tamen cum videre plenitudinem Deitatis volumus, impeditur ratio ne possimus. Non est igitur quo divertat animus, qui inter haec
Abbreviated transcription (Latin):
mo claustri spiritalis ordo stabilit᷑.
.iiiiͬ. uirtutib animi qͣdratura claustri sp̃ualis ꝑ similitudinem
assignari potest: que sunt contẽptꝰ sui & contẽtus mundi. amor
ad septentrionem. t̾cium ad orientem: quartum ad meridiem. dum it.
carnis assiduos defectus ceruimꝰ. dum cotidianos occasus attimi uidemꝰ:
tunc qͣsi in latere claustri qd̾ ad occasum respicit sedemꝰ. Quid en ĩ aliud
nisi occasum consid̾amꝰ. dum in nobis subtͣctis radiis suꝑm solis diẽ duine
cognitionis deficere sentimꝰ: Recedente sole crescunt umbre. minuit᷑ clari-¬
tas. sic recedente sole iusticie: misere m̃tis aduenit cecitas. Ille uͦ qui ꝓfunde
noctis tenebras. id: scłarium difficiles culpas. & eoꝵ corda frigida gelu desꝑati¬
onis concreta consid̾at: qͣsi in latere claustri sedet. qd̾ ad septentrionẽ spectat.
Post tenebras uͦ ꝓfunde noctis. id⁊ y̾t cupiditatis & odii cecitatẽ. aurora steie

Expanded text:
mo claustri spiritualis ordo stabilitur.quatuor virtutibus animi quadratura claustri spiritualis per similitudinem assignari potest, quae sunt contemptus sui, contemptus mundi, amor ntem, alterum ad Septentrionem, tertium ad Orientem, quartum ad Meridiem. Dum enim defectus carnis assiduos cernimus, dum quotidianos occasus animi videmus, tunc quasi in latere claustri, quod ad occasum respicit, sedemus. Quid enim aliud nisi occasum cernimus, dum in nobis subtractis radiis superni solis, diem divinae cognitionis deficere sentimus? Recedente sole crescunt tenebrae, minuitur claritas, sic recedente sole justitiae, miserae mentis caecitas advenit. Ille vero, qui profundae noctis tenebras, id est, saecularium difficiles culpas, et eorum corda frigida, gelu desperationis concreta considerat, quasi in latere claustri sedet, quod ad Septentrionem spectat. Post tenebras vero profundae noctis, id est, post cupiditatis et odii caecitatem, aurora justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
tib in regionẽ longinqͣm.cũ ad claustra anime redierint:
aꝑtis miscõie ianuis patet. ho spitum siqͥdem domꝰ: mens com-¬
hatiens appellari potest. Unde beat᷑ ambrosius. Mens inquit sa¬
pientis: esse debet hospitalis. Mens enĩ hospitalitatis officͥo fun-¬
git᷑ cum delinquentium fr̃m oulpis. benigne cõpatim᷑. Habet
hec domꝰ ministros suos: qui hospitib seruiant. Pulsanti enim
affabilitas oetinet. esurientẽ collatio pascit: fesso humilitas
seruit. Hec hospiti debent᷑. hec reu̾tent filio. qͥ luxuriose uiuẽ¬
do partem sub̾e dissipauerat : pat̾familias exsoluit. Alonge it.
uenientem iudet. occurrit. amplectit᷑. oecidit uitulũ saginatũ
ordinat chorum: sỹphoniam tangit.Sic & sp̃italium patrum
pietas. que qͣsi pat̾no affectu p̃sidet subiectis. delinquentẽ disci¬
nbulum. cũ ꝑ penirentiã redierit. longe uenientẽ uidet cõpatien¬
do. oecurat indulgendo. ãplectit᷑ familiarem sibi faciendo. oo.

Expanded text:
tibus in regionem longinquam, cum ad claustra animae redierint, apertis misericordiae januis patet. Hospitum siquidem domus, mens compatiens appellari potest. Unde Ambrosius: « Mens, inquit, sapientis hospitalis esse debet. Mens enim hospitalitatis officio fungitur, cum delinquentium fratrum culpis benigne compatitur. » Habet haec domus ministros suos, qui hospitibus serviant. Pulsanti eteniaffabilitas detinet, esurientem collatio pascit, fesso humilitas servit. Haec hospiti debentur, haec reverenti filio, qui luxuriose vivendo partem substantiae dissipaverat, paterfamilias exsolvit . A longe enim venientem cum videret, occurrit, amplectitur, occidit vitulum saginatum, ordinat chorum, symphoniam tangit. Sic et spiritualium patrum pietas, quae quasi paterno affectu praesidet subjectis, delinquentem discipulum cum per poenitentiam redierit longe venientem videt compatiendo; occurrit indu
Abbreviated transcription (Latin):
n scĩs sius. deus isrł ipse dabit uirtutem & fortitudinem plebi sue: be.¬
iedictus deus. In presenti. mirabilis in scis suis. in miraculis faciendi.
n futuro autem mirabilis. in remunerandis bonis. Ipse dat in p̃senti
lebi sue adhuc infirme fidei uirtutem. patientie fortitudinem: in fu¬
uo autem dabit urtutem incorruptionis. fortitudinem immortali

Expanded text:
in sanctis suis; Deus Israel, ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae, bein sanctis suis; Deus Israel, ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae, benedictus Deus . In praesenti mirabilis in sanctis suis in miraculis faciendis, in futuro admirabilis in bonis remunerandis. Ipse dat in praesenti plebi suae adhuc in fide firmam virtutem, patientiae fortitudinem; in futuro autem dabit virtutem incorruptionis, fortitudinem immortali
Abbreviated transcription (Latin):
uissimo gͥ die resurgam: ut in carne mea uerus homo. uerum homi¬
nem deum uideam. Reposita est ħ syes mea: in sini meo. Unde beatꝰ
gregoruis. Nichil certius nos habere credimꝰ: quam qd̾ in simi tenemu̾.
In sinu g spem repositam tenuit: qui uera certitudine. de spe resur¬
rectionis ꝑresumpsit. Laudabo gͥ deum in uita mea: uit possim eum la¬
udare in futura uita. Laud o dm̃ in oꝑe humane creationis. & post
apsum humani generis. laudo eum de miscd̾ia reparationis. laudo etiã
obono future resurrectionis. Sed adhuc aditiam: suꝑ omnem laudẽ
stam. Post primam enim creationem. & peccare & mori homo potuit:
ost reparationem. peccare similiter & mori non desiit. s post resureecꝰ¬
ionem. & mori &e peccare cessabit. Et̾ hec laus est suꝑ omnem laudem:
sua non impedietur aliquo casu. nec habebit finem. Mirabilis gͦ deus

Expanded text:
vissimo igitur die resurgam, ut in carne mea verus homo verum homivissimo igitur die resurgam, ut in carne mea verus homo verum hominem Deum videam. Reposita est haec spes mea in sinu meo . Unde beatus Graegorius: « Nihil certius nos habere credimus, quam quod in sinu tenemus. » In sinu ergo spem repositam tenuit, qui vera certitudine de spe resurrectionis praesumpsit. Laudabo igitur Deum in vita mea , ut possim eum laudare in futura vita. Laudabo Deum in opere humanae creationis, et post lapsum humani generis laudabo eum de misericordia reparationis, laudabo etiam pro bono futurae resurrectionis. Sed adhuc adjiciam super omnem laudem istam. Post primam enim creationem et peccare, et mori homo potuit, post reparationem peccare et mori non desiit, sed post resurrectionem et mori et peccare cessabit. Et haec laus est super omnem laudem, quia non impedietur aliquo casu, nec habebit finem. Mirabilis ergo Deus
Abbreviated transcription (Latin):
illis insidiantes detrahunt: qui tales sunt. a deo recedunt. Qui autem
in tͥbulationib cum xp̃o ꝑ manserunt. in fut᷑o celestis głe participeᷤᷤ
erunt: & qui secuti sunt eum ad laborem. sequent᷑ ad requiem. Cum
ipso erunt in claustro ꝑfecte beatitudinis: & ꝑfruent᷑ dulcedine di-¬
uine ntemilationis. In libro uite legent florib amenitatis ꝑpetue
deleciti: suꝰ umbra ligni uite. quasi sub umbra diuine ꝓtectionis re¬
qͥescat. Hc reqͥes mea in scłm scłi: hic habitabo q̃m elegi eam. Ibi iude¬
bo cm̃ siliatorem meum. Scio enim qd̾ redemptor meus uuit. & in no¬
uissir die de terra surrecturus sim: & rursum circundabor pelle mea.
& carne mea uidebo dm̃ saluatorem meum. Non dixit ereatorem: s
poemptorem. Qui enim omnia creauit: de captiuitate nr̃a. sua nos pas¬
sione redemit. Et qui int̾ impioꝵ manus occubuit: in celo uiuit. In no¬

Expanded text:
illis insidiantes detrahunt. Qui tales sunt a Deo recedunt. Qui autem illis insidiantes detrahunt. Qui tales sunt a Deo recedunt. Qui autem in tribulationibus cum Christo permanserint, in futuro coelestis gloriae participes erunt. Et qui secuti sunt eum ad laborem, sequentur ad requiem. Cum ipso erunt in claustro perfectae beatitudinis, et fruentur dulcedine divinae contemplationis. In libro vitae legent floribus amoenitatis perpetuae delectati. Sub umbra ligni vitae quasi sub umbra divinae protectionis quiescent. Haec requies mea in saeculum saeculi, hic habitabo quoniam elegi eam . Ibi videbo Deum Salvatorem meum. Scio enim quod Redemptor meus vivit, et in novissimo die de terra surrecturus sum: et rursum circumdabor pelle mea, et in carne mea videbo Deum salvatorem meum . Non dixit Creatorem, sed Redemptorem. Qui enim omnia creavit, de captivitato nostra sua nos passione redemit. Et qui inter impiorum manus occubuit, in coelo vivit. In no
Abbreviated transcription (Latin):
nt. petrus. andreas. lacobus. ioħes. thomas. iacobꝰ. phylipus. Bar̾¬
tholomeus. Matheus. symori. iudas. & iudas scariothes. Petrus. agnos¬
cens. andreas. iurilis. iacob. luctator. iohannes. gr̃a. thomas. geminꝰ.
iacob. supplantator. phylipiis. os lamꝑadis. s artholomeus. filius suᷤ¬
pendentis aquas. matheus. donatus. symon obediens. iudas: laudans
uel confitens. int̾preta tir. Qui gͥ bonitatem dei sicut petrus agno¬
cunt. sicut andreas uiriliter agunt: sicut iacob luctant᷑ contra uu.¬
cia. adiuuatite ioħis gr̃a: sicut thomas & si aliquando dubitant. pꝰtea
tamen conũtuntur ut credant: sicus lacob uicia supplantant. si c̃ phylipꝰ
aꝑto ore dm̃ predicant. sic̃ s artholomeus aquas suspendunt. ꝙr popłos
in lapsu mundi positos. a t̾renis sustollunt: sic̃ matheus omnib que pos¬
sident renuntiant. & se ipsos donant: sic̃ symon deo obediunt. & sic̃ iudaᷤ¬
othes loculos portant. & locum itant oscło magistros tradunt. dum

Expanded text:
 Jacobus, Joannes, Thomas, Jacobus, Philippus, Bartholomaeus, Matthaeus, Simon, Judas, et Judas Iscariotes . Petrus agnoscens, Andreas virilis, Jacobus luctator, Joannes gratia, Thomas geminus, Jacobus supplantator, Philippus os lampadis, Bartholomaeus filius suspendentis aquas, Matthaeus donatus, Simon obediens, Judas laudans vel confitens interpretatur. Qui igitur bonitatem Dei sicut Petrus agnoscunt, sicut Andreas viriliter agunt, sicut Jacobus luctantur contra vitia, adjuvante Joannis gratia, sicut Thomas etsi aliquando dubitant, postea tamen convertuntur ut credant, sicut Jacobus vitia supplantant, sicut Philippus aperto ore Deum praedicant, sicut Bartholomaeus aquas suspendunt, quia populos in lapsu mundi positos a terrenis sustollunt, sicut Matthaeus omnibus quae possident renuntiant, et seipsos donant, sicut Simon Deo obediunt, et sicut Judaotes loculos portant, et locum mutant, osculo magistros tradunt, dum
Abbreviated transcription (Latin):
est ordo nature: uinusquisq leget¬
paucis. & iterum sicut sapienti sat dictum est. quand. aliqus ei
de multis pauca refert: sic qͣn aliquis simplicib loqut᷑ oportet
ut eis diffusiuis. & uerbis planiorib loquat᷑. Ideo tractatum lorgius ex¬
tendi: qm simpliciorib fratrib intendebam loqui. Priusquam tali en hu-¬
ic oꝑi finem ponam: de inuentore nr̃i ordinis. simpliciorib fr̃ĩb alld
in transitu dicam. Inuentor nr̃i ordinis. missus fuit a claustro summ.
abbatis: a sinu uidelicet dei patris. Uenit in hunc mundum: induit
humanitatis habitum. Induit uestem carnis: uocauit peccatores ad clau¬
strum ꝑfecte religionis. Premisit gr̃am ꝓposuit miscdiam: ꝓmisit ueni¬
am. Collegit conuentum. constituit numerum. duodecim scił apłos:
orbem terrarum diffusam. Proposuit cõmunem uitam: secundaun
cedit. & eos post laborem ad qͥetem claustri reducit: sic xp̃c post huiꝰ

Expanded text:
est ordo naturae, unusquisque legest ordo naturae, unusquisque legpaucis, et iterum sicut sapienti sat dictum est, quando aliquis ei pauca de multis refert; sic quando aliquis simplicibus loquitur, oportet ut eis diffusius et verbis planioribus loquatur. Ideo tractatum longius extendi, quoniam simplicioribus fratribus intendebam loqui. Priusquam tamen huic operi finem imponam, de inventore nostri ordinis simplicioribus fratribus aliquid in transitu dicam. Inventor siquidem nostri ordinis missus fuit a claustro summi Abbatis, a sinu videlicet Dei Patris. Venit in hunc mundum, induit humilitatis habitum, induit vestem carnis: vocavit peccatores ad claustrum perfectae religionis. Praemisit gratiam, proposuit misericordiam, promisit veniam. Collegit conventum, constituit numerum, duodecim scilicet apoorbem terrarum diffusam, proposuit communem vitam secundum raecedit, et eos post laborem ad quietem claustri reducit; sic Christus post hujus
Abbreviated transcription (Latin):
los in supplicio: sic boni bonos cognoscent in regno. In qua uidelicet cog¬
nitione utriusq partis. cumulus excrescit retributionis: ut & boni ampluiᷤ
gaudeant. qui secum eos letari conspiciunt. quos amauerunt. & mali dũ
cum eis torquentur: quos in hoc scło dilexerunt: despecto deo. eos non so-¬
lum sua. s etiam eoꝵ consumat pena. fi̾t autem quiddam mirabilius
in elec̃tis: quia non solum eos quos in hoc cognouerant mundo agnoscitos.
s uelut uisos ac cognitos. r ecognoscunt bonos: quos nunquã uiderunt.
Quia enim illic omnes cominuni claritate deum conspiciunt: non est
qd̾ ibi nesciant. ubi scientem omnia sciunt. Tunc enim inclaustro ꝑ¬
fecte beatitudinis. angłis & hominib deus preerit: quib nichil deesse
poterit. q̃n abbatis more dei sapientia omnib omnia ꝓuidebit. Ibi nu¬
lus in suo ordine deficiet: ꝙ in libro diuine sapientie in quo scriptus

Expanded text:
los in supplicio, sic boni bonos cognoscent in regno. In qua videlicet coglos in supplicio, sic boni bonos cognoscent in regno. In qua videlicet cognitione utriusque partis cumulus excrescit retributionis, ut et boni amplius gaudeant, qui secum eos laetari conspiciunt, quos amaverant; et mali, dum cum eis torquentur, quos in hoc saeculo dilexerunt, despecto Deo, eos non solum sua, sed etiam illorum consumat poena. Fit autem quiddam mirabilius in electis, quia non solum eos, quos in hoc cognoverunt mundo, agnoscunt, sed velut visos ac cognitos recognoscunt bonos, quos nunquam viderunt. Quia enim illic omnes communi claritate Deum conspiciunt, non est quod ibi nesciant, ubi scientem omnia sciunt. Tunc enim in claustro perfectae beatitudinis angelis et hominibus Deus praeerit quibus nihil deesse poterit, quoniam abbatis more, Dei sapientia omnia omnibus providebit. Ibi nullus in suo ordine deficiet, quia in libro divinae sapientiae, in quo scriptus
Abbreviated transcription (Latin):
nent. Aꝓposito suo flecti nequeunt: & eos qui sub ipsis sunt ꝓposita sua te¬
nere cogunt. Alios rep̃hendunt: & ab aliis rep̃hetidi uolunt. Nichil in se en
habere desiderant: quod oculis hominum. & ocłis diuine maiestatis non
ostendant. Et qͥa scͥptum reꝑiunt. beati mundo corde q̃m ipsi dm̃ udebur:
ideo ut deum in futuro uideant. oculum cordis a puluere t̾rene uanitatis
mundant. In futura siqͥdem uita deus uidebit᷑: ab his quoꝵ oculus m̃tis
a uiciis purgat᷑. Vnde beauis gregoriꝰ. Uidebimꝰ inquit dm̃ ipsum. qui
erit nr̃i laboris premium: ut post huiꝰ tenebras mortalitatis. gaudeamꝰ
luce diuine contemplationis. Que nimirum uisio. nunc fide inchoat᷑:
s tunc in specie ꝑficitur. quando coet̾nam dei sapientiam. qͣm modo
ꝑ ora predicantium qͣsi ꝑ decurrentia flumina sumimꝰ: in ipso suo fon¬
te bibemnis. In libro etiam dialogi seriptum reperi. qd sicut mali ma¬

Expanded text:
nent. A proposito suo flecti nequeunt, et eos qui sub ipsis sunt proposita sua tenent. A proposito suo flecti nequeunt, et eos qui sub ipsis sunt proposita sua tenere cogunt, alios reprehendunt, et ab iis reprehendi volunt. Nihil enim in se habere desiderant, quod oculis hominum et oculis divinae majestatis non ostendant. Et quia scriptum reperiunt: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt , ideo ut Deum in futuro videant, oculum cordis pulvere terrenae vanitatis mundant. In futura siquidem vita Deus videbitur ab iis, quorum oculi mentis a vitiis purgantur. Unde beatus Gregorius: « Videbimus, inquit, Deum ipsum, qui erit nostri laboris praemium, ut post hujus tenebras mortalitatis gaudeamus luce divinae contemplationis. Quae nimirum visio fide nunc inchoatur, sed tunc in specie perficietur, quando coaeternam Dei sapientiam, quam modo per ora praedicantium quasi per decurrentia flumina sumimus, in ipso suo fonte bibemus. In libro etiam Dialogi scriptum reperi: quod sicut mali ma