comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Redimus sc̃am trinitatem
idest patrem & filium q spi¬
ritum sc̃m. unum deũ om̃i¬
nitum. deum uerum de deo uero lu¬
men uerũ de lumine uero. non tamen
duo lumina sed unum lumen. sp̃m
sc̃m a patre & filio. equaliter proceden¬
tem: consubstantialem & coeternum
ater est plenus ds̃ in se. filius plenus
ditimus: sed uniim deum ommipoten¬
tem. eternum. inuisibilem. incõmuta¬
bilem. Qui totus ubiq est. totus ubiq
presens. non per partes diuisus: sed totꝰ
in om̃ib. non localiter sed potentialit᷑.
Qui sine mutatione siui mutabilia tin
cta creauit. & gubernat creata. semper
manens quod est. Tu autem d iii

Expanded text:
redimus sanctam Trinitatem, id est, Patrem, Filium, et Spiritum sanctum, unum Deum omninitum, Deum verum de Deo vero, lumen verum de lumine vero, non tamen duo lumina, sed unum lumen; Spiritum sanctum a Patre et a Filio aequaliter procedentem, consubstantialem, coaeternum ater plenus Deus in se, Filius plenus dicimus, sed unum Deum omnipotentem, aeternum, invisibilem, incommutabilem, qui totus ubique est, totus ubique praesens: non per partes divisus, sed totus in omnibus non localiter, sed potentialiter. Qui sine communicatione sui, mutabilia creavit et creata gubernat, semper manens quod est. Cui nihi
Abbreviated transcription (Latin):
ter. filii pater dicitur. & filius. patris
dicitur ad patrem & filium. quia pa-¬
tris & filii sp̃s est. Dicimus enĩ sp̃m
dicimus patrem sp̃s sc̃i. ne filius eius in¬
telligatur sp̃s sc̃s. Itẽ dicimꝰ sp̃m sc̃m. spi¬
di:qͥa d̃s donator doni sui est.In qͥb no¬
minib circũferri potest uicissim relati¬
onis regła: ut si dicamꝰ donator domi. ꝙ
donũ donatoris: qͥa in hiis uocabulis po¬
tuit ĩueniri usitata huic cathegorie qͤ
dicitur ad aliquid circũlatio. F¬

Expanded text:
ter Filii Pater dicitur, et Filius Patris ter Filii Pater dicitur, et Filius Patris iformiter dicitur ad Patrem et Filium, quia Patris et Filii Spiritus est. Dicimus enim Spiridicimus Patrem Spiritus sancti, ne Filius ejus intelligatur Spiritus sanctus. Item dicimus Spiia Deus donator doni sui est. In quibus nominibus circumferri potest vicissim relationis regula, ut si dicamus: donator doni et donum donatoris. Quia in his vocabulis potuit inveniri usitata huic categoriae, quae dicitur, ad aliquid, circumlatio.
Abbreviated transcription (Latin):
ecte festa eccle colunt: qui se
eccle fiuias eile cognoscunt.
Hec enim omniũ tredentiũ mater est:
que natos ad mortem. regenerat ad sa¬
lutem. Hec est post synagogam qui¬
dem uocata: sed ante synagogam pro¬
missa. Hec enim iam in primo hõĩe
prefigurata est. Nam sicut ex ade late¬
re fabricata est eua:ita ex xp̃i corpore
& uulnere redempta creuit eccl̃a.ii.
ec intra aquas arcam diluuio ex¬
undante seruata: crucis beneficium
& baptismatis mysterium presig-¬
nauit. Hanc sara sterilis & desperata.
in senectute unico pignore fecunda
precinit. Eccła enim unicũ idest di¬
lectissimũ deo popłm: scło iam sene¬
scente ꝓgenuit. Hec est regina illa:
de qua ad dñm dicitur. Astitit re¬
gina a dextris tius in uestitu deau¬
rato. circũamicta uarietate: idest di¬
uersarũ circundata precioso decore
nit a partibz ethiopie audire sapi¬
entiam salomonis. Sed hec non tam
ex una regione. quã ex uniu̾sis mun¬
di partib. reges paritura conuenit:

Expanded text:
ecte festa Ecclesiae colunt, qui se Ecclesiae filios esse recognoscunt. Haec enim omnium credentium mater est, quae natos ad mortem, regenerat ad salutem. Haec est post Synagogam quidem vocata; sed ante Synagogam promissa. Haec enim jam in primo homine praefigurata est. Nam sicut ex Adae latere fabricata est Eva; ita ex Christi corpore et vulnere redempta crevit Ecclesia. Haec intra arcam diluvio exundante servata, crucis beneficium et Baptismatis mysterium praesignavit. Hanc Sara sterilis et desperata in senectute unico pignore fecunda praececinit: Ecclesia enim unicum, id est, dilectissimum Deo populum saeculo jam senescente progenuit. Haec est regina illa de qua ad Dominum dicitur, Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumamicta varietate ; id est, diversarum circumdata pretioso decore nit a partibus Aethiopiae audire sapientiam Salomonis. Sed haec non tam ex una regione, quam ex universis mundi partibus reges paritura convenit,
Abbreviated transcription (Latin):
uota subiungeret hoc est ut uno eod̾eq
tempore. & ederetur ꝑ uirginem, & ꝑ
mysterium gigneretur essetq continu¬
ata festiuitas: carnis natiuitas: atq
baptismatis: ut quemadmodũ tunc eũ
mirarur incorrupta matre ꝓgenitũ.
ita & nunc suscipiamus illuml pura
unda submersum: & glemur in utroq
facto. quia filium genuit mater: & casta
est: ꝙ quia xp̃m unda lauit. q. sancta ẽ.
Nam sicut post partum glorificata est
marie castificatio: ita & post baptismũ
aque est purificatio comꝓbata: nisi qued
pene maiore munere quã maria.unda
ditata est. Illa enim sibi tantũ meruit
castitatem: ista contulit nobis sc̃ĩficati-¬
onem. Illa meruit ne peccaret: ista ut
peccata purgaret. Illa. ꝓpria delicta a
se repudiat: ista in seper dei gr̃am alie¬
na condonat. Iili est collata uirginitas:
isti donata fecunditas. Illa unũ procre¬
auit & pura est: ista generat plures: et
uirgo est.Illa preter xp̃m nescit alium
filium: ista cũ xp̃o mater est populorũ.

Expanded text:
ota subjungeret, hoc est, ut uno eodemque tempore et ederetur per Virginem, et per mysterium gigneretur; essetque continuata festivitas, carnis nativitatis atque baptismatis: ut quemadmodum tunc eum miramur incorrupta matre progenitum; ita et nunc suscipiamus illum pura unda submersum: et gloriemur in utroque facto, quia filium genuit mater, et casta est; et quia Christum unda lavit, et sancta est. Nam sicut post partum glorificata est Mariae castificatio; ita post baptismum aquae est purificatio comprobata: nisi quod pene majori munere, quam Maria, unda ditata est. Illa enim sibi tantum meruit castitatem; ista nobis contulit sanctificationem. Illa meruit ne peccaret; ista, ut peccata purgaret. Illa propria delicta a se repudiat, ista in se per Dei gratiam aliena condonat. Illi est collata virginitas; isti donata fecunditas. Illa unum procreavit, et virgo est; ista generat plures, et pura est. Illa praeter Christum nescit alium filium; ista cum Christo mater est populorum.
Abbreviated transcription (Latin):
fex fuit: Hic regiones diuisit subdia¬
combzl et fecit septem dyachones qui
septem notariis ĩminerent: ut gesta
martyrũ integro fidelit̾ colligerent.
et multas fabricas ꝑ cimiteria fieri
precepit. Et post passionẽ eius moy¬
ses et marimꝰ prorimus pbr̃i. et ni¬
costratus diaconus comprehensi sunt:
et incarcerem mssi. Codem tempore
uenit nouatus ex africa. et separa-¬
uit de ecclesia nouatianũ et quosdam
confessores. Postquã moyses defũctꝰ

Expanded text:
et Quadrato. Hic regiones divisit diaconibus, et fecit VII subdiaconos, qui VII notariis imminerent, ut gesta martyrum fideliter, feliciter colligerent. Et multas fabricas iussit. post passionem eius Moyses et Maximus presbyteri et Nicostratus diaconus comprehensi sunt et in carcerem sunt missi. eo tempore supervenit Novatus ex Africa et separavit de ecclesia Novatianum et quosdam confessores, postquam Moises in carcer
Abbreviated transcription (Latin):
fabianus iste cũ de quodam loco cũ
amicis reuerteretur. et papa defun-¬
cto de eligendo papa omnis populus
loqueretur ⁊ uenit int̾ eos. rei exitũ
scire uolens: et subito sicut deus pre¬
uiderat. candida columba suꝑ capud
eius de celo descendit. Qui tandem¬

Expanded text:
anus. Qui cum de quodam loco cum amicis reuerteretur et papa defuncto de eligendo papa omnes populi loquerentur, uenit inter eos rei exitum scire uolens. Et subito sicut deus prouiderat, candida columba super caput eius de celo descendit. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
implete mensuram patrũ de eadem¬
ur̃oꝵ ad personam domini lectione.¬
ꝑtinere. eo quod occidendus ẽẽt ab eis:
potest & ad discipłos eius referri. de
quib nunc dicit. Ecce ego mit¬
to ad uos prophetas & sapientes & seri¬
bas: & ex illis occidetis &r crucifigetis

Expanded text:
Implete mensuram patrum vestrorum, ad personam Domini pertinere, eo quod occidendus esset ab eis, potest et ad discipulos ejus referri, de quibus nunc dicit: Ecce mitto ad vos prophetas, et sapientes, et scribas, et ex illis occidetis, et crucifigetis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. Alios ꝓphas qui uentura predi¬
cant. alios sapientes qui nouerint qnͣ¬
do debeant proferre sermonem. alios
scribas in lege doctissimos. Ex quibla¬
pidatus est stephanus: paulus occisꝰ
crucifixus petrus. flagellati in ae¬
tilo apostoloꝵ discipłi¬

Expanded text:
i; alios prophetas, qui ventura praedicant; alios sapientes, qui noverint quando debeant proferre sermonem; alios scribas in Lege doctissimos, ex quibus lapidatus est Stephanus, Paulus occisus, crucifixus Petrus, flagellati in Actibus apostolorum discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
ubera non habet. Quid faciemus soro¬
rinr̃e. in die quando alloquenda est:
Si murus est: edificemus suꝑ eum ꝓpu¬
gnatula argentea. Si ostium est. cõ¬
pingamus illud tabulis cedrinis. E¬
go murus. qz ubera mea sicut turris
ex quo facta sum coram eo quasi pa-¬
cem reperiens. Uinea fuit pacifico. in
ca que habet popłos tradidit eam cu-¬
stodib. uix affert ꝓ fructu eius mille¬

Expanded text:
ubera non habet: Quid faciemus sorori nostrae in die quando alloquenda est? Si murus est, aedificemus super eum propugnacula argentea: Si ostium est, compingamus illud tabulis cedrinis. Ego murus: et ubera mea sicut turris, ex quo facta sum coram eo quasi pacem reperiens. Vinea fuit pacifico, in ea, quae habet populos: Tradidit eam custodibus: vir affert pro fructu e
Abbreviated transcription (Latin):
ue est ista que ascendit ii. Olit
de deserto delitiis affluens innixa su¬
ꝑ dilectum suũ: Sub arbore malo su¬
scitaui te: ibi corrupta est mater tua.
ibi uiolata est genitrix tua. Pone me
ut signaculum suꝑ cor tuum: ut sig¬
naculũ suꝑ brachium tuũ. quia for¬
tis est ut mors dilectio: dura sicut in

Expanded text:
it de deserto, deliciis affluens, innixa super dilectum suum? Sub arbore malo suscitavi te. Ibi corrupta est mater tua, ibi violata est genitrix tua. Pone me ut signaculum super cor tuum, ut signaculum super brachium tuum, quia fortis est ut mors dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
picer. E tidtirco deprecor te homo
eĩ: ut instinter dm̃ii depreceris: ut
nt ad fidosuam uenturũ:. si preui¬
t publiui siuat uenire ⁊ aut si pre¬
idet eum i hac incredusitatis ꝑuer¬
tate manirum: iubrat eni dare
cũm suis ultorib. Melius est erha¬
istolam igillet beatus crisogonus
eatione faca cum multis confessori¬
i8 ita desripsit .s. luctuanti tibi ynt̾
cellas ⁊ tirbines miundi. cito suꝑ
ndas deanbulãs xp̃c adue̾niet: ⁊
aboli ad ersum te flantein spm̃.
io ĩussions sue sermone cõpescet.
heta oicens. Quare tristis es aĩa
a. et quare cõturbas me. peraaĩ¬

Expanded text:
iunt. Et idcirco deprecor te, homo Dei, ut instanter Dominum depreceris, ut aut, ad fidem suam venturum si praevidet Publium, sinat vivere; aut, si praevidet eum in hac incredulitatis perversitate mansurum, jubeat eum dare locum suis cultoribus. Melius est eepistolam legisset Chrysogonus, oratione facta cum multis confessoribus, ita rescripsit: « Fluctuanti tibi inter procellas et turbines mundi, cito super undas deambulans Christus adveniet, et diaboli adversum te flantem spiritum uno jussionis suae sermone compescet. propheta, dicens: Quare tristis es anima mea, et quare conturbas me? Spera i
Abbreviated transcription (Latin):
Ome natale sancti crisõgoni mr¬
tiris: qui per biennium iussir
dyoclesiani cõiectus in uincula ubi
multa perpessus, sancte auastasie a¬
limoniis fouebatur. Cum igitur be¬
atam auastasiam zelans uir eius
publius: custodiis adbibitis ita cdlal¬
sisset: ut uec cuiuscumiq fenestrelle
aditum aspectaret: ad hũc cõfelore¬
rxp̃i crisogonuin qui eam in xpristo
erudierat. Gilia scripta dirigit. Scõ
licet pater Neus cultor fu̾it ydolorũ.
mater tamei fausta xp̃ianissin
emꝑ uixisse probatur et casta. H ec
ue inter iͥpsa cuna̾bula: fecit fieri
dep̃ĩanam. Sost cuiꝰ excessam: sacͥ¬
legũ iugum mariti suscepi̾. lcõ .ii.

Expanded text:
omae, natale S. Chrysogoni martyris, qui per biennium jussu Diocletiani conjectus est in vincula, ubi multa perpessus, S. Anastasiae alimoniis fovebatur. Cum igitur beatam Anastasiam zelans vir ejus Publius, custodibus adhibitis, ita clausisset, ut nec cujuscunque fenestellae aditum aspectaret, ad hunc confessorem Chrysogonum, qui eam in Christo erudierat, talia scripta dirigit: « SanLicet pater meus cultor fuerit idolorum, mater tamen Fausta Christianissima semper vixisse probatur et casta. Haec me inter ipsa cunabula fecit fieri Christianam. Post cujus excessum sacrilegi jugum mariti suscepi. Cujus,
Abbreviated transcription (Latin):
mundi recepta sunt ad suppliciũ: ut
impenderentur ad pretium. Qd̃ ergo
in om̃ib hominib transfusio erat
dampnationis: hoc in xp̃o sacramen¬
tũ est pietatis. Prebuit enim se crude¬
lissimo exactori liber a debito: & mi¬
nistras diaboli uidaicas manus in
cruciatum immaculate carnis admi¬
sit. Quam ideo usq ad celerrimam
resurrectionem uoluit esse mortalem:
ut credentib in eum nec ꝑsecutio in¬
superabilis. nec mors possit esse terri¬
bilis: cum ita dubitandũ non esset
de consortio głe. sicut dubitandũ
non erat de cõmunione nature. n¬

Expanded text:
mundi recepta sunt ad supplicium, ut mundi recepta sunt ad supplicium, ut impenderentur ad pretium. Quod ergo in omnibus hominibus transfusio erat damnationis, hoc in Christo sacramentum est pietatis. Praebuit enim se crudelissimo exactori liber a debito, et ministras diaboli Judaicas manus in cruciatum immaculatae carnis admisit. Quam ideo usque ad resurrectionem voluit esse mortalem, ut credentibus in eum nec persecutio insuperabilis, nec mors posset esse terribilis: cum ita dubitandum non esset de consortio gloriae, sicut dubitandum non erat de communione naturae.
Abbreviated transcription (Latin):
ollapsa enim in parentib primis
humani generis plenitudine ita mise¬
ricors d̾s creature ad imaginem suam
luit subuenire: ut nec extra naturã
esset nature reparatio: ꝙ ultra ꝓprie
originis dignitatem ꝓficeret scda con¬
ditio. felix si ab eonon decideret qd̃
d̾s fecit: sed felicior sun eo mancat qd̃
refecit. Multum fuit ã xp̃o accepisse
formam: sed plus est in xp̃o habere sub¬
stantiam. Suscepit enim nos in suam
uoluerit mensuras benignitatis infle¬
tura nos que nec nr̃is sua. nec suis no¬
stra consumeret: que ita unam in se
fecit deitatis humanitatisq ꝑsonam.
ut sub dispensatione infirmitatũ atq
uirtutũ. nec caro ꝑ diuinitatem inui¬
olabilis. nec diuinitas ꝑ carnem pos¬
set esse passibilis. Suscepit nos illa na¬
tura: que &. ꝓpaginem nr̃i generis a cõ¬
muni tramite non abrumꝑet: & con¬
tagium peccati in omnes homines
transeuntis excluderet. Infirmitas sa¬
ne atq mortalitas que non peccatum
erant sed pena peccati. a redemptione

Expanded text:
ollapsa enim in parentibus primis humani generis plenitudine, ita misericors Deus creaturae ad imaginem suam voluit subvenire, ut nec extra naturam esset naturae reparatio, et ultra propriae originis dignitatem proficeret secunda conditio. Felix si ab eo non decideret quod Deus fecit, sed felicior si in eo maneat quod refecit. Multum fuit a Christo recepisse formam, sed plus est in Christo habere substantiam. Suscepit enim nos in suam voluit mensuras benignitatis infletura quae nec nostris sua, nec suis nostra consumeret: quae ita unam in se fecit Deitatis humanitatisque personam, ut sub dispensatione infirmitatum atque virtutum nec caro per Divinitatem inviolabilis, nec Divinitas per carnem posset esse passibilis. Suscepit nos illa natura quae et propaginem nostri generis a communi tramite non abrumperet, et contagium peccati in omnes homines transeuntis excluderet. Infirmitas sane atque mortalitas, quae non peccatum erant, sed poena peccati, a Redemptore
Abbreviated transcription (Latin):
ec turbe quidem ociosa opinio ẽ:
quia alii helyam quẽ uenturũ
putabant. alii iohannẽ quẽ decollatũ
sciebant. aut unũ de ꝓph̾is priorib
surrexisse credebant. Sed hoc querere
supra nos est: alterius scientie. alteri¬
us prudentie est. Nam si paulo apło
satis est nichil scire. nisi xp̃m iħm. &
hunc crucifixum: qͥd amplius michi
desiderandũ est scire quã xp̃m: In uno
enim hoc nomine. & diuinitatis et
incarnationis expressio: & fides est pas¬
sionis. E ideo licet ceteri apłi sciant:
petrus tam̃ respondit proceteris. Tu
es xp̃c filius dei uiui. Complexus est
itaq omĩa. quia & naturam & no
men expressit: in quo sũma uirtutũ
firmitatis contẽplatione rimamur:
cuut paulus. quod in hiis

Expanded text:
e turbae quidem otiosa opinio est, quia alii Helian, quem uenturum putabant, alii Iohannem, quem decollatum sciebant, aut unum de prophetis prioribus surrexisse credebant. sed hoc quaerere supra nos est: alterius sententiae, alterius prudentiae est. nam si Paulo apostolo satis est nihil scire nisi Christum Iesum et hunc crucifixum, quid amplius mihi desiderandum est scire quam Christum? in uno enim hoc nomine et diuinitatis et incarnationis expressio et fides est passionis. et ideo licet ceteri apostoli sciant, Petrus tamen respondit prae ceteris: tu es Christus filius dei uiui. conplexus est itaque omnia, qui et naturam men expressit, in quo summa virtutum firmitatis contemplatione rimamur. Scivit Paulus quod in is
Abbreviated transcription (Latin):
Et postea petito ad uisitandũ. et ad¬
uemiente ad ecclesiam ypponiensem tũc
primate numidie megallio calamense
ep̃o: ualerius antistes. ep̃is qui forte
tunc aderant. et clericis omnib y ppo¬
niensib. et imiuerse plebi mopinatã
cunctis suam insinuat uoluntatem:
omnibzq audientib et gratulantib
atii id fieri. ꝑfici q iugenti desiderio
clamantib: episcopatũ susciꝑe cõtra
morem ecclesie. suo uiuente ep̃o: au¬
gustinꝰ presbiter recusabat. Dumq
illi fieri solere. ab omnib suaderetur.
atqz id ignaro. transmarinis ⁊ affri¬
canis ecclesie eremplis probaretur:
conpulsus. atq coactus subcubuit: et
lii netitum. quod iam ordinatus didi¬
cit. Nec quod sibi factum esse doluit:
aliis fieri uoluit. Unde etiam sategit.
ut conciliis constitueretur ep̃orum:
ab ordinatorib debere ordinandis uel
ordinatis: omnium statuta sacerdotũ
innoticiam esse deferenda.

Expanded text:
Et postea petito ad visitandum et adveniente ad Ecclesiam Hipponensem tunc primate Numidiae Megalio Calamensi episcopo, et Valerius antistes episcopis qui forte tunc aderant, et clericis omnibus Hipponensibus, et universae plebi inopinatam cunctis suam insinuat tunc voluntatem: omnibusque audientibus gratulantibus, atque id fieri perficique ingenti desiderio clamantibus, episcopatum suscipere contra morem Ecclesiae suo vivente episcopo presbyter recusabat. Dumque illi fieri solere, ab omnibus suaderetur, atque id ignaro transmarinis et Africanis Ecclesiae exemplis probaretur, compulsus atque coactus succubuit, et alis vetitum, quod jam ordinatus didicit: nec quod sibi factum esse doluit, aliis fieri voluit. Unde etiam sategit, ut conciliis constitueretur episcoporum, ab ordinatoribus deberi ordinandis vel ordinatis omnium statuta sacerdotum in notitiam esse deferenda.
Abbreviated transcription (Latin):
circunstantis popli multitudinẽ sub¬
moueri. Ep̃is tantum & puelle patre
astantib: in orationem suo illo more
ꝓsternitur. Dem pusillũ olei cũ exor¬
cismi prefatione benedicit: atq ita in
os puelle scĩficatum liquorem, cum &e
linguam illius digitis teneret infuidit.
Nec fefellit sc̃m uirtutis euentus. Pa-¬
tris nomen intẽrrogat: & mox illa re¬
spondit. Proclamat pater cũ gaudio.
pariter & lacrimis. martim genua com¬
plexus: & hanc primam se filie audisse
uocem cunctis stupentib fatebatur.

Expanded text:
circumstantis populi multitudinem subcircumstantis populi multitudinem submoueri: episcopis tantum et puellae patre adsistentibus in orationem suo illo more prosternitur. dein pusillum olei cum exorcismi praefatione benedicit, adque ita in os puellae sanctificatum liquorem, cum et linguam illius digitis teneret, infudit. nec fefellit sanctum uirtutis euentus. patris nomen interrogat: mox illa respondit. proclamat pater cum gaudio pariter et lacrimis Martini genua conplexus, et hanc primam se filiae audisse uocem cunctis stupentibus fatebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
stare cepit immobilis: cũ interea uidet
martinus: dorso illius demonem suꝑ¬
sedentem. Quem increpans discede inqͥt¬
funeste de pecude: & innoxium animal
agitare desiste. Paruit nequam sp̃s: et
recessit. Nec defuit sensus in bucula:
quin se intelligeret liberatam. Ante pe¬
des sc̃i recepta quiete ꝓsternitur: dein
iubente martino gregem suũ petit:. seq
agmini ceterarũ oue placidior ĩmiscuit.
es in carnotena gesta est ciui .iii.¬
tate. Pater filiam duodennem ab ute¬
ro mutam puellam martino cepit of¬
ferre. petens ut linguam ligatam. meri¬
tis suis sc̃s absolueret. Ille cedens ep̃is
qui tum forte latus illius ambiebant.
ualentiniano atq uictricio. imparem
se esse tante moli. sed illis quasi sancti¬
orib nichil impossibile fatebatur. At
illi pias preces una cum patre iungen
sperata prestaret. Nec cunctatus ultra
utrũq preclarũ: & oftendendo humili¬
tatem. nec differendo pietatem: iubet

Expanded text:
stare coepit inmobilis, cum interea uidit stare coepit inmobilis, cum interea uidit Martinus dorso illius daemonem supersedentem: quem increpans, discede, inqfuneste, de pecude, et innoxium animal agitare desiste. Paruit nequam spiritus, et recessit. Nec detuit sensus in bucula, quin se intelligeret liberatam: ante pedes sancti recepta quiete prosternitur, deinde jubente Martino gregem suum petiit, seque agmini caeterarum ove placidior immiscuifuneste, de pecude, et innoxium animal es in Carnotena gesta est civitate. Paterfamilias duodecennem ab utero mutam puellam Martino coepit offerre, poscens ut linguam ligatam meritis suis sanctus absolveret. Ille cedens episcopis, qui tum forte latus illius ambiebant, Valentino atque Victricio, imparem se esse tantae moli; sed illis quasi sanctioribus nihil impossibile fatebatur. At illi pias preces una cum patre supplicsperata praestaret. Nec cunctatus ultra utrumque praeclarum, et ostendendo humilitatem nec differendo pietatem - iubet
Abbreviated transcription (Latin):
uicus est: in confinio bituricũ
atq turonoꝵ. Eccła ibi est celibris
tinus in secretario eccłe habuit mar¬
sionem. Post discessum illiꝰ. cuncte in
secretariũ illud uirgines irruerunt.
Ailair hunt singula ioca: ubi aut se¬
derat uir beatus. aut steterat Etidaẽ¬
tum etian in quo quieuerat: parti¬
untur. Una earum post dies paucos
partem straminis: quã sibi ꝓ benedic-¬
tione collẽgerat: energumino quem
sp̃s erroris agitabat de uertice suspen-¬
dit. Nec mora: dicto citius ciecto demo¬
ne. persona curata est.
ii.
er idem fere tempus. martino a
treueris reuertenti:fit obuia uacca.
quam demon agitabat. Que relicto
grege suo.in homines ferebatur: & iã
multos noxie petulans confõderat. ue¬
rum ubi nobis cepit esse contigua. hii
qui eam eminus sequebantur predice¬
re magna uoce ceperunt.ut caueremus.
Sed postquam ad nos toruis furibunda
luminib. ꝓpius accessit: martinus ele¬
uata obuiam manu. pecudem consiste¬
re iubet. Que mox ad uerbum illius

Expanded text:
icus est in confinio Biturigum atque Turonorum. Ecclesia ibi est celebris tinus, in secretario ecclesiae habuit mansionem. Post discessum illius cunctae in secretarium illud virgines irruerunt: allambunt singula loca, ubi aut sederat vir beatus aut steterat: stramentum etiam in quo quieverat, partiuntur. Una earum post dies paucos partem straminis, quam sibi pro benedictione collegerat, energumeno, quem spiritus erroris agitabat, de cervice suspendit; nec mora, dicto citius, ejecto daemone, persona purgata est. IX. Per idem fere tempus Martino a Treveris revertenti fit obviam vacca, quam daemon agitabat: quae relicto grege suo, in homines ferebatur; et jam multos noxie petulca confoderat. Verum ubi nobis coepit esse contigua, hqui eam eminus sequebantur, praedicere magna uoce coeperunt ut caueremus. sed postquam ad nos toruis furibunda luminibus propius accessit, Martinus eleuata obuiam manu pecudem consistere iubet: quae mox ad uerbum illius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcunctantes cognoscunt ex uianti-¬
b: martinum a se tam crudeliter
uerberatum. Tum uero apparere om̃ib
causa manifesta: nec ignorare iam po¬
terant. quin ob illius uiri iniuriam
tenerentur. Igitur omnes nos rapi-
dis passib consequuntur. Conscio
facti et meriti pudore confusi:flen¬
tes & puluere. quo se ipsi fedauerant
caput atq ora consꝑsi:ante marti¬
ni se genua ꝓuoluunt:ueniam pre¬
cantes. & ut eos abire sineret postu¬
lantes. Satis se sola conscientia de¬
disse penarum: satisq intellexisse.
quam eosdem ipsos uiuos absorbere
terra potuisset. uel ipsi potius amissis
sensib in immobilem saxoꝵ naturã
rigescere debuissent: sicut affixa locis
quib steterant iumenta uidissent. O¬
rare se atq obsetrare. ut indulgeret
sceleri ueniam. & copiam prestaret ab¬
eundi. Senserat etiam priusquam ac-¬
currerent.uir beatus illos teneri:no¬
bisq id ante iam dixerat. Ueniam ta¬
men clementer indulsit: eosdemq

Expanded text:
percontantes cognoscunt ex uiantibpercontantes cognoscunt ex uiantibus, Martinum a se tam crudeliter uerberatum. tum uero apparere omnibus causa manifesta, nec ignorare iam poterant, quin ob illius uiri iniuriam tenerentur. igitur omnes rapidis nos passibus consequuntur. conscii facti ac meriti, pudore confusi, flentes et puluere, quo se ipsi foedauerant, caput adque ora conspersi, ant Martini se genua prouoluunt, ueniam precantes et ut eos abire sineret postulantes: satis se uel sola conscientia dedisse poenarum satisque intellexisse, quam eodem ipsos uiuos absorbere terra potuisset, uel ipsi potius amissis sensibus in inmobilem saxorum naturam rigescere debuissent, sicut adfixa locis quibus steterant iumenta uidissent: orare se adque obsecrare, ut indulgeret sceleris ueniam et copiam praestaret abeundi. senserat etiam, priusquam occurrerent, uir beatus illos teneri, nobisque id ante iam dixerat: ueniam tamen clementer indulsit eosdemque
Abbreviated transcription (Latin):
cuti. fede cruentum. atq uniuersa
corporis parte laniatũ. cum exanimiꝰ
in terra ꝓcubuisset. inuenimus. Eta¬
timq asello suo imposuimꝰ: ac locum
cedis illiꝰ exsecrantes. raptim abire
Nterea ingressi illi ad redam suam fu¬
rore satiato:agi quoire ceperant iu¬
menta precipiunt. Que cũ omnia so¬
lo fixa acsi enea riguissent: tollentib
altius uocem magistris. flagris hinc
atq inde resonantib. nichil penitus
mouebantur. Consurgunt deinde om¬
nes in uerbera. pariter consumit gal¬
licas mularũ pena mastigias. Tota
rapitur silua de ꝓximo. trabib iu-¬
menta tundunt᷑. S ed nichil penitus
seue manus agebant: uno atq codem
loco stabant fixa simulachra. Quid a¬
gerent infelices hommes nesciebant.
Nec iam ultra dissimulare poterant.
quin quãlibet brutis animalib. co¬
gnoscerent diuino numine se teneri.
andem in se regressi: ceꝑunt uii
querere quis ille esset. quem in eodem
loco ante paululũ cicidissent. Cum

Expanded text:
cuti foede cruentum adque uniuersa cuti foede cruentum adque uniuersa corporis parte laniatum, cum exanimis in terram procubuisset, inuenimus: statimque eum asello suo inposuimus ac locum caedis illius exsecrantes raptim abire li regressi ad raedam suam furore satiato, agi quo ire coeperant, iumenta praecipiunt. quae cum omnia solo fixa ac si aenea signa riguissent, adtollentibus altius uocem magistris, flagris hinc adque inde resonantibus, nihil penitus mouebantur. consurgunt deinde omnes pariter in uerbera: consumit Gallicas mularum poena mastigias. tota rapitur silua. de proximo, trabibus iumenta tunduntur, sed nihil penitus saeuae manus agebant: uno adque eodem in loco stabant fixa simulacra. quid agerent infelices homines nesciebant, nec iam ultra dissimulare poterant, quin quamlibet brutis pectoribus agnoscerent, diuino numine se teneri. tandem ergo in se regressi coeperunt quaerere, quis ille esset, quem in eodem loco ante paululum cecidissent, cum
Abbreviated transcription (Latin):
onsequenti temyore. iter cũ beato¬
martino dum dioceses uisitat. ageba¬
mus. Nobis nescio qua necessitate re-¬
morantib: aliq uantulũ ille ꝓcesserat.
Interim ꝑ aggerem publicũ plera mi¬
litantib uiris. fiscalis reda ueniebat.
Sed ubi martinũ in ueste hispida. ni¬
gro & pendulo pallio circuntectũ. con¬
tigua de latere iumenta uiderunt pau¬
lulum in partem alteram pauefacta
heserunt. Dem funib implicatis: ꝓ¬
tensis illis quib ut sepe uidistis mise¬
ra illa animalia conglobantur:ordi¬
nes miscuer̃t. Dumq egre expediun-¬
tur: moram fecere ꝓperantib.
ua ꝑmoti iniuria militantes. pre¬
cipitatis in terram saltib se dederunt:
dein martinũ flagris ac fustib urge¬
re ceperunt. Cum quidem ille mutus.
q incredibili patientia prebens terga
cedentib. maiorem insaniam infeli-¬
cib commoueret. magis ex hoc furenti¬
.b. qd̾ ille quasi non sentiens uerbera
illata contempneret. Nos ilico conse¬

Expanded text:
onsequenti itidem tempore iter cum eo, dum dioeceses uisitat, agebamus. nobis nescio qua necessitate remorantibus aliquantulum ille processerat. interim per aggerem publicum plena militantibus uiris fiscalis raeda ueniebat. sed ubi Martinum in ueste hispida nigro et pendulo pallio circumtectum contigua de latere iumenta uiderunt, paululum in partem alteram pauefacta cesserunt. dein funibus inplicatis protentos illos, quibus, ut saepe uidistis, misera ipsa animalia conglobantur, ordines miscuerunt: dumque aegre expediuntur, moram fecere properantibus. qua permoti iniuria militantes praecipitatis in terram saltibus se dederunt. dehinc Martinum flagris ac fustibus urguere coeperunt, cum quidem ille mutus et incredibili patientia praebens terga caedentibus maiorem insaniam infelicibus commoueret, magis ex hoc furentes, quod ille quasi non sentiens uerbera inlata contemneret. nos ilico conse
Abbreviated transcription (Latin):
romissum patris sp̃s sc̃ĩ gr̃am di-¬
ci. & in euuangłio iohannis plenius.
&. hic quoq breuiter intimatur. cũ se¬
quitur. Uos aũ sedete in ciuitate: quoad¬
usq in duamini uirtute ex alto. De qua
uirtute idest sp̃u sc̃o. & marie dicit an¬
gelus. & uirtus altissimi obumbrabit
tibi: ꝙ ip̃e dñs alibi. nam & ego noui
uirtutem de me exisse. Sq. ipse lucas
in actib apłoꝵ huius promisse uirtutiᷤ
ex alto. &. precepte in ciuitate sessionis
menuunt: precepit inquit eis ab iheroso¬
lumis ne discederent. sed expectarent pro¬
missionem patris. quam audistis per os
meum: quia iohannes quidem baptizauit
aqua. uos aũ baptizabimim sp̃u sc̃o non

Expanded text:
romissum Patris Spiritus sancti gratiam dici et in Evangelio Joannis plenius, et hic quoque breviter intimatur cum sequitur: Vos autem sedete in civitate, quoadusque induamini virtute ex alto. De qua virtute, id est, Spiritu sancto, et Mariae dicit Angelus: Et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Et ipse Dominus alibi: Nam et ego novi virtutem de me exisse. Sed et ipse Lucasin Actibus apostolorum ejus promissae virtutis ex alto, et praeceptae in civitate sessionis meminit. Praecepit inquit eis a Jerosolymis ne discederent, sed exspectarent promissionem Patris, quam audistis per os meum. Quia Joannes quidem baptizavit aqua, vos autem baptizabimini in Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
predarum multarum: claudi diripient
rapinam: nec dicet uicinus elangui. Po¬
pulus qui habitat in ea: auferetur ab eo
attendite. Audiat terra & plenitudo eius:
orbis. & omne germen eius: quia indigna¬
tio domini suꝑ omnes gentes: & furor sr̃
uniuersam miliciam earum. Interfec
eos: & dedit eos in occisionem. Interfecti.
eoꝵ ꝓicientur: & de cadauerib eoꝵ ascen¬
det fetor. Tabescent montes sanguine eoꝵ:
& tabescet omnis milicia cesoꝵ. Et com¬
plicabuntur sicut liberceli: & omnis mi¬
licia eoꝵ defluet. sicut defluit folium de
uinea. & de ficu: qm̃ inebriatus est in
celo gladius meus. Ecce suꝑ idumeam deˢ¬
cendet: & suꝑ populum interfectionis mee
ad uidicium:

Expanded text:
praedarum multarum: claudi diripient praedarum multarum: claudi diripient rapinam. Nec dicet vicinus: Elangui: populus qui habitat in ea, auferretur ab eo attendite: Audiat terra, et plenitudo ejus: orbis, et omne germen ejus. Quia indignatio Domini super omnes gentes, et furor super universam militiam eorum interfecit eos et dedit eos in occisionem interfecti eorum proicientur et de cadaveribus eorum ascendet fetor tabescent montes sanguine eorum et tabescet omnis militia caelorum et conplicabuntur sicut liber caeli et omnis militia eorum defluet sicut defluit folium de vinea et de ficu quoniam inebriatus est in caelo gladius meus ecce super Idumeam descendet et super populum interfectionis meae ad iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
sis habitabit. Munimenta saxoꝵ
sublimitas eius: panis erdatus est:
aque eius fideles sunt. Regem in deco¬
re suo uidebunt: oculi eius cernent
terram de longe: cor tuũ meditabit᷑
timorem. Ubi litteratus: ubi uerba¬
legis ponderans: ubi doctor paruu loꝵ:
Populum in prudentem non uidebis.
populum alti sermonis. ita ut ñ pos¬
lis intelligere disertitudinẽ lingue eiꝰ
in quo nulla est fapientia: Le .iiͦ.
ur̃e: oculi tui uidebunt iherłm habi¬
tationem opulentam: tab̃naculum
quod nequaqm tranferri poterit: nec
auferentur claui eius in sempiternũ.
&om̃s funiculi euis non rumpentur:
quia solummodo ibi magnificus ds ñr
Locus fluuioꝵ. riui latissumt & paten¬
tes Non transibit per eum nauis remi¬
gum: neq trieris magna transgrediet᷑
eum. Dominus enim uidex nr̃. dominꝰ
legifer ñr. dominus rex nr̃: ip̃e saluabit
nos Laxati sunt funiculi tur: sed non p̃ua¬
lebunt. Sic erit malus tuus: ut dilatare
signum non queas. Tunc diuidentur spolia

Expanded text:
saxorum sublimitas eius panis ei datus est aquae eius fideles sunt regem in decore suo videbunt oculi eius cernent terram de longe cor tuum meditabitur timorem ubi legis ponderans? ubi doctor parvulorum? Populum imprudentem non videbis, populum alti sermonis: ita ut non possis intelligere disertitudinem linguae ejus, in quo nulla est sapientia. R\. Amen. nostre: oculi tui videbunt Iherusalem habitationem opulentam. Tabernaculum quod nequaquam transferri poterit nec auferentur clavi eius in sempiternum: et omnes funiculi eius non rumpentur. Quia solummodo ibi magnificus Dominus noster locus flubiorum: rivi latissimi et patentes. Non transibit per eam navis remigum: neque triremis magna transgredietur eum. Dominus enim judex noster, Dominus legifer noster, Dominus rex noster: ipse salvabit nos. Laxati sunt funiculi tui, sed non praevalebunt: Sic erit malus tuus ut dilatare signum non queas. Tunc dividentur spolia
Abbreviated transcription (Latin):
eus Eoce uidentes cdamabunt foris: angłi
pacis amare flebunt. Dissipate sunt uie
cessauit transiens ꝑ semitam: irritum
factum est pactum. ꝓiecit ciuitates nõ
reputauit homines. Luxit et elanguit
terra: confusus est libanus & obsorduit
Et fẽs est saron sicut desertum: & concuᷤ¬
sa est basan & carmelus. Nunc consur¬
gam dicit dominus: nunc exaltabor..
nunc subleuabor. Concipietis ardorem:
bit uos: et erunt populi quasi deincen¬
dio cuus spine congregate igne com¬
burent᷑. Audite qui longe estis que
fece. rim: & cognoscite uicim fortitu¬
dinem meam. Conterriti sunt in syon
peccatores: possedit timor ypocritas.
uis poterit habitare de uob̾ łc .i.
cum igne deuorante. Quis habitauit
ex uobis cum ardorib sempiternis: Q
ambulat in iusticiis & loquitur ueri¬
tatem: qui ꝓicit auariciam ex calũ

Expanded text:
ce videntes clamabunt foris, angeli pacis amare flebunt. Dissipatae sunt viae, cessavit transiens per semitam, irritum factum est pactum, Projecit civitates, non reputavit homines. Luxit, et elanguit terra: confusus est Libanus, et obsorduit, et factus est Saron sicut desertum: et concussa est Basan, et Charmelus. Nunc consurgam, dicit Dominus: nunc exaltabor, nunc sublevabor. Concipietis ardorem, is vorabit vos. Et erunt populi quasi de incendio cinis, spinae congregatae igni comburentur. Audite, qui longe estis, quae fecerim, et cognoscite, vicini, fortitudinem meam. Conterriti sunt in Sion peccatores, possedit tremor hypocritas. Quis poterit habitare de vobis cum igne devorante? quis habitabit ex vobis cum ardoribus sempiternis? Qui ambulat in justitiis, et loquitur veritatem, Qui projicit
Abbreviated transcription (Latin):
eat qui seminatis suꝑ omnes aqͥs:
immittentes pedem bouis ce asini
& qui sꝑnis: nonne & ip̃e sꝑneris: cum
consummaueris depredationem depre¬
dab̾is: cum fatigatus desieris contemp¬
nere. contempneris. Dñe miserere nr̃i.
te expectauimus: esto brachium nrm
in mane: & salus nr̃a in tempore tribu¬
lationis. Auoce angeli fugerunt popusi:
ab exaltatione tua disꝑse sunt gentes
Et congregabuntur spolia ur̃a sicut
colligitur bruchus: uelud cum fosse¬

Expanded text:
eati, qui seminatis super omnes aquas, immittentes pedem bovis et asini.Et qui spernis, nonne et ipse sperneris? Cum consummaveris depraedationem depraedaberis cum fatigatus desiveris contemnere contemneris Domine miserere nostri te expectavimus esto brachium eorum in mane et salus nostra in tempore tribulationis a voce angeli fugerunt populi ab exaltatione tua dispersae sunt gentes et congregabuntur spolia vestra sicut colligitur brucus
Abbreviated transcription (Latin):
oc est preceptũ meũ. ut diliga¬
tis inuicem: sicut dilexi uos. Siue
dicatur preceptũ siue mandatum:
ex uno greco utrũq interpretatur.
quod est entole. Iam uͦ istam sententi.¬
am & antea dixerat: de qua me uob̃
ut potii disputasfe meminisse debetis.
Ibi enim sic ait. Mandatum nouũ
do uobis. ut diligatis inuicem
sicut dilexi uos: ut ꝙ uos diligatis in
uius itaq mandati. ¶uitem.¬
repetitio commendatio est: nisi quod
ibi mandatũ inquit nouũ do uobis:
hic autẽ. hoc est inquit mandatũ me¬
um. Ibi tanquã non fuerit ante tale
mandatũ: hic tanquã non sit aliud
eius mandatũ. Sed ibi dictum ẽ no¬
uum ne in uetustate nr̃a ꝑseueremuᷤ.
hic dictum est meũ. ne contempnen-¬
dũ putemus. Quod aũ hic ita dixit.
hoc est mandatũ meũ uelut non sit
aliud: quid putamus fr̃es mei: Nun¬
quidnam solum eiꝰ de ista dilectione
mandatum est qua diligimus inuicẽ:
Nonne est & aliud maius ut diliga¬

Expanded text:
 praeceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos. Sive dicatur praeceptum, sive mandatum, ex uno verbo graeco utrumque interpretatur, quod est ἐντολή. Jamvero istam sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem . Hujus itaque mandati repetitio, commendatio est: nisi quod ibi, Mandatum, inquit, novum do vobis; hic autem, Hoc est, inquit, mandatum meum: ibi, tanquam non fuerit ante tale mandatum; hic, tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus: hic dictum est meum, ne contemnendum putemus. 3. Quod autem hic ita dixit, Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diliga
Abbreviated transcription (Latin):
tacita morib aliquid de urginitate
dicamus: ne ueluti transitu quodã
prestricta uideatur que principalis
est uirtus. Non enim ideo laudabi¬
lis uirginitas. quia o in martyrib
reperitur. sed quia ipsa martyres fa¬
ciat. Quis aũ humano eam possit
ingenio comprehendere. quam nec na¬
tura suis inclusit legib: Aut quis
naturali uoce complecti qd̃ supra usũ
nature sit: E celo accersiuit: qd̃ imi¬
taretur in terris. Nec immerito ui¬
uendisibi usum quesiuit e celo: que
sponsum sibi inuenit in celo. Hec
nubes aereas. angelos. syderaq tͣns¬
grediens. uerbum dei in ipso sinu in¬
uenit patris: & tote haut sit pectore.
Nam quis tantum cũ inuenerit re¬
linquat bonum: Unguentũ enim
exinanitum est nomen tuũ: ꝓpterea
adolescentule dilexerunt & attraxe¬
runt te. Postremo ñ meum est illud.
qm̃ que non nubunt. neq nubentur:
erunt sicut angłi in celo. Nemo ergo
miretur si angłis comparentur.que

Expanded text:
tacita moribus, ut aliquid de virginitate tacita moribus, ut aliquid de virginitate dicamus; ne veluti transitu quodam perstricta videatur, quae principalis est virtus. Non enim ideo laudabilis virginitas, quia et in martyribus reperitur, sed quia ipsa martyres faciat. 11. Quis autem humano eam possit ingenio comprehendere, quam nec natura suis inclusit legibus? Aut quis naturali voce complecti, quod supra usum naturae sit? E coelo accersivit quod imitaretur in terris. Nec immerito vivendi sibi usum quaesivit e coelo, quae sponsum sibi invenit in coelo. Haec nubes, aera, angelos, sideraque transgrediens, Verbum Dei in ipso sinu Patris invenit, et toto hausit pectore. Nam quis tantum cum invenerit, relinquat boni? Unguentum enim exinanitum est nomen tuum: propterea adolescentulae dilexerunt te, et attraxerunt te . Postremo non meum est illud, quoniam quae non nubent, neque nubentur, erunt sicut angeli in coelo . Nemo ergo miretur si angelis comparentur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
irari pleriq qd̃ tam facile uite
sue prodiga. quã nondum hauserat:
iam quasi ꝑfuncta donaret. Stupere
uniuersi. quod iam diuinitatis teftis
existeret: que adhuc arbitra sui ꝑ eta¬
tem esse non posset. Efficit deniq ut
ei de deo crederetur. cui de homine
adhuc non crederetur: quia quod ultͣ
naturam est. de auctore nature est. Qnͣ¬
do terrore egit carnifex ut timeretur
Quantis blanditiis ut suaderet: Qnͣ¬
to uoto ut sibi ad nuptias ꝓueniret:
At illa. E hec sponsi in iuria est ex¬
pectare placituram: qui me sibi prior
elegit. accipiet. Quid ꝑcussor mora-¬
ris: Pereat corpus qd̾̃ amari potest
oculis quib nolo. Stetit. orauit: cerui¬
cem inflexit. Cerneres trepidare carni¬
ficem. quasi ipse addictus fuisser tre¬
mere percussoris dexteram. pallere ora.
alieno timere ꝑitulo. cum puella ñ
timeret suo. Habetis gͥ in una hostia
duplex martyriũ pudoris & religio¬
nis: & uirgo ꝑmansit. & martyriũ
tis amore. & tu soror sc̃a uel mutis

Expanded text:
irari plerique quod tam facile vitae suae prodiga, quam nondum hauserat, jam quasi perfuncta donaret. Stupere universi, quod jam divinitatis testis existeret, quae adhuc, arbitra sui per aetatem esse non posset. Effecit denique ut ei de Deo crederetur, cui de homine adhuc non crederetur. Quia quod ultra naturam est, de auctore naturae est. 9. Quanto terrore egit carnifex ut timeretur, quantis blanditiis ut suaderet! quantorum vota ut sibi ad nuptias perveniret! At illa: Et haec Sponsi injuria est exspectare placiturum. Qui me sibi prior elegit, accipiet. Quid, percussor, moraris? Pereat corpus quod amari potest oculis quibus nolo. Stetit, oravit, cervicem inflexit. Cerneres trepidare carnificem, quasi ipse addictus fuisset: tremere percussoris dextram, pallere ora alieno timentis periculo, cum puella non timeret suo. Habetis igitur in una hostia duplex martyrium, pudoris et religionis. Et virgo permansit, et martyrium tis amor, et tu, soror sancta, vel mutis
Abbreviated transcription (Latin):
nuam intrauerunt. Absit. Sabellius
dicit. Qui filius est: ipse est pater. Sed
intrat ꝑ ostium: qui filium dicit patr̃ẽ.
Arrius dicit. Aliud est pater. aliud est
filius. Recte diceret: si diceret. alius.
non aliud. Quando enĩ dicit aliud. ei
contradicit a quo audit. Ego & pat̃
unum sumus. Nec ipse ergo intrat per
ostium. Predicat enim xp̃m. qualem si¬
bi fingit: non qualem ueritas dicit. No¬
men habet: rem non habet.

Expanded text:
nuam intraverunt? Absit. Sabellius nuam intraverunt? Absit. Sabellius dicit, Qui Fiintrat per ostium, qui FiArius dicit: Aliud est Pater aliud est Filius. Recte diceret si diceret: alius? non aliud. Quando enim dicit aliud, ei conunum sumus . Nec ipse ergo per ostium intrat: praedicat enim Christum qualem sibi fingit, non qualem veritas dicit. Nomen habes, rem non habes.
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt ergo quidam philosophi.
de uirtutib & uitiis subtilia multa.
tractantes. diuidentes. diffinientes.
ratiocinationes acutissimas conclu¬
dentes. libros implentes. suam sapien¬
tiam buccis crepantib uentilantes. qui
etiam dicere auderent hominib. Nos
sequimini. sectam nr̃am tenete: si uultiᷤ
ꝑdere uolunt: mactare & occidere. Qͥd
de istis dicam: Eccc ipsi pharisei legebãt
& in eo quod legebant xp̃m sonabant.
uenturũ sperabant. & presentem non
agnoscebant. Iactabant se etiam ipsi
inter uidentes. hoc est inter sapientes:
& negabant xp̃m .&. non intrabant
ꝑ ostium. Ergo & ipsi quos forte sedu¬
cerent: mactandos. & occidendos. non
liberandos seducerent. Et hos dimit¬
tamus. Uideamus illos si forte intrant
ꝑ ostium: qui ipsius xp̃i nomine glo¬
riantur. Innumerabiles enim sunt:
qui se uidentes non solum iactant:
sed a xp̃o illuminatos se uideri uolũt.
Sunt autem heretici. Forte ipsi ꝑ ia¬

Expanded text:
uerunt ergo quidam philosophi, uerunt ergo quidam philosophi, de virtutibus et vitiis subtilia multa tractantes, dividentes, definientes, ratiocinationes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam ndere volebant, mactare et occidere. 4. Quid de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter videntes, hoc est inter sapientes, et negabant Christum, et non intrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidendos, non liberandos seducerent. Et hos dimittamus: videamus illos si forte ipsi intrant per ostium, qui ipsius Christi nomine gloriantur. 5. Innumerabiles enim sunt, qui se videntes non solum jactant, sed a Christo illuminatos videri volunt: sunt autem haeretici. Forte ipsi per ja
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ ꝑhibentes. & cetera que in
lege mandata sunt. uelut obseruant. &
xp̃iani non sunt. & plerũq sc iactant.
quomodo isti. Nunquid & nos ceei su¬
mus: Quia uero ista omĩa qui faciunt.
& nesciunt ad quem fructum referart.
inaniter faciunt: dominus de grege
suo & de ostio. quo intratur ad ouile
similitudinẽ ꝓposuit in hodierna lectio¬
ne. Dicunt ergo pagani: bene uiuimꝰ.
Si ꝑ ostium ñ intrant: quid eis ꝓdest
unde głiantur: Ad hoc enim debet ciuiq
ꝓdesse bene iuuere: ut detur illi semper
uiuere. Nam cui non datur semꝑ uiue¬
re: quid prodest bene uiuere: Quia nec
uene uiuere dicendi sunt: qui finem be¬
ne uiuendi uel cetitate nesciunt. uł in¬
flatione contempnunt. Non est autẽ
cuiquã spes uera. certa semꝑ uiuendi.
nisi agnoscat uitam quod est xp̃e. et
ꝑ ianuam intret in ouile. Quer̃t ergo
plerumq tales homines. etiam ꝑsuade
ascendere. rapere. & occidere: non ut
pastor conseruare. atq saluare. iii.¬

Expanded text:
hibentes, et caetera quae lege mandata sunt velut observantes, christiani non sunt: et plerumque se jactant quomodo isti, Numquid et nos caeci sumus? Quia vero ista omnia quae faciunt, et nesciunt ad quem finem referant, inaniter faciunt, Dominus de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile, similitudinem proposuit in hodierna lectione. Dicant ergo Pagani: Bene vivimus. Si per ostium non intrant, quid prodest eis unde gloriantur? Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper vivere: nam cui non datur semper vivere, quid prodest bene vivere? Quia nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper vivendi, nisi agnoscat vitam, quod est Christus; et per januam intret in ovile. 3. Quaerunt ergo plerumque tales homines etiam persuaderlunt ascendere, rapere et occidere; non ut pastor, conservare atque salvare. F
Abbreviated transcription (Latin):
tur audiumꝰ. Amen amen dico uobis.
qui ñ intrat ꝑ ostium in ouile ouiũ.
sed ascendit aliunde: ille fur est ꝙ latro.
Dixerant enim se cecos non esse uidere
autẽ tunc possent: si oues xp̃i essent. un¬
de sibi usurpabant lumen: qui furebãt
contra diem: Propter illoꝵ ergo uanã
& suꝑbam & in sanabilem arrogantiam.
dñs ih̾c ista contexuit: in quib nos sa¬
lubriter si aduertamus admonuit .ii.¬
ulti enim sunt. qui scł̃m quandam
uite huius consuetudinem dicuntur
boni homines. boni uiri. bone femine.
innocentes. & quasi obseruantes ca q̃
in lege precepta sunt. deferentes hono

Expanded text:
. Amen, amen dico vobis, qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro. Dixerunt enim se caecos non esse: videre autem tunc possent, si oves Christi essent. Unde sibi usurpabant lumen qui furebant contra diem? Propter illorum ergo vanam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit: in quibus salubriter nos, si advertamus, admonuit. Multi enim sunt qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homines, boni viri, bonae feminae, innocentes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt; deferentes ho