comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ecit Quib impiũ hoc steterat. rt¬
q p̾ter euocatõe ⁊̃ ium deuotionis
oñderet in quo p̾cipue Iupit̃ ut r¬
diximꝰ inuocatur. ait ferus omĩa
Iupit̃ argos tñstulit. Uidetu ne
nobis probatũ sine diuini ⁊ huã
entie nec ultra dissimlandũ ꝗn
uuln̾a. Et nos inꝗt manũ ferule
alñ subdurimus. et nos cepunus
põtifici uiris auditũ. Et ex his
que nobis uota sunt maronẽ huiꝰ
disciplinã uiris nescisse ꝯstabit. qrͣ
eĩm diceret celicolũ regi mactaba
in lictore taur. si sciret taur ĩmo¬
lari huic deo uetitũ. aut si didicis¬
set qd̾ actenis capito ꝯprchẽdit cus
u̾ba exlibro pͥmo de iure sacͥficior
ħ sũt Itaq ioui tauro uerre ari¬
ete ĩmolari nõ licet. Labeo u sẽ¬
ragesimo ⁊ octauo libro ĩtulit. nͥ
neptuno apollini ⁊ mãti taue nõ
ĩmolaï. Ecce põtifer tuus qd apd
quas aras mactetũ ignorãt cũ ł
editius hec nota sint ⁊ ueter non
si uis cũ uirgilio cõmiũcare ipẽ te

Expanded text:
oc steterat Utque praeter evocationem etiam vim devotionis ostenderet, in qua praecipue Iuppiter, ut diximus, invocatur, ait: Ferus omnia Iuppiter Argos Transtulit Videturne vobis probatum sine divini et humaentiae, nec ultra dissimulandum, quin vulnera. Et nos, inquit, manum ferulae aliquando subduximus, et nos cepimus pontificii iuris auditum: et ex his quae nobis nota sunt Maronem huius disciplinam iuris nescisse constabit. Quando enim diceret, Caelicolum regi mactabam in litore taurum si sciret taurum immolari huic deo vetitum, aut si didicisset quod Atteius Capito conprehendit? Cuius verba ex libro primo de iure sacrificiorum haec sunt: Itaque Iovi tauro verre ariete immolari non licet. Labeo vero sexagesimo et octavo libro intulit nisi Neptuno Apollini et Marti taurum non immolari. Ecce pontifex tuus quid apud quas aras mactetur ignorat, cum vel aedituis haec nota sint et veterum non si vis cum Vergilio communicare, ipse te
Abbreviated transcription (Latin):
intelligamꝰq si ita fecci̾tis uoueo
nob̾ tẽpla ludosq fẽturos. In ca¬
dem u̾ba hostias fiei̾ optet auctoi̾ta¬
deuouẽ his u̾bis. Dis pater ue io¬
ius. manes sine quo alio nomine
fas ẽ noĩare. ut om̃s illã urbẽ car¬
thaginẽ ex̾citũ ꝙ̃ egco me sentio dice̾
fuga formidine trore cõpleatis. q¬
q adu̾sum legiones ex̾citũq nr̃m
arma telaqr ferẽt. uti uos eñ ex̃ci¬
tum cos hostes eosq hoĩes urbes
agros q eoꝵ ⁊ qui ĩ his locis regio¬
nibq agris urbib ue hĩtant. ob¬
ducatis lumie̾ supo pͥuetis. excitũq
hostiuĩ urbes agros qr eor quos me
sentio dice̾ uti nos eas urbes agroᷤᷤ¬
q capita etatesq coꝵ deuotas cõ¬
secratasq hẽatis ollis legibus ꝗb
qnq suĩt maxiẽ hostes sũt deuoti.

Expanded text:
INTELLIGAMUSQUE. SI ITA FECERITIS, VOVEO INTELLIGAMUSQUE. SI ITA FECERITIS, VOVEO VOBIS TEMPLA LUDOSQUE FACTURUM. In eadem verba hostias fieri oportet auctoritadevovere his verbis: DIS PATER VEIOVIS MANES, SIVE QUO ALIO NOMINE FAS EST NOMINARE, UT OMNES ILLAM URBEM CARTHAGINEM EXERCITUMQUE QUEM EGO ME SENTIO DICERE FUGA FORMIDINE TERRORE CONPLEATIS, QUIQUE ADVERSUM LEGIONES EXERCITUMQUE NOSTRUM ARMA TELAQUE FERENT, UTI VOS EUM EXERCITUM EOS HOSTES EOSQUE HOMINES URBES AGROSQUE EORUM ET QUI IN HIS LOCIS REGIONIBUSQUE AGRIS URBIBUSVE HABITANT ABDUCATIS LUMINE SUPERO PRIVETIS EXERCITUMQUE HOSTIUM URBES AGROSQUE EORUM QUOS ME, SENTIO DICERE, UTI VOS EAS URBES AGROSQUE CAPITA AETATESQUE EORUM DEVOTAS CONSECRATASQUE HABEATIS OLLIS LEGIBUS QUIBUS QUANDOQUE SUNT MAXIME HOSTES DEVOTI.
Abbreviated transcription (Latin):
tele sue nomen diuulgaretũ. Sed
uitendũ ne qd̾ nõ nulli male existi¬
mauerũt nos ꝙͦ ꝯfundat opinãtes
uno cãmine ⁊ uocaĩ ex urbe aliqͦ
deos ⁊ ipãm deuotam fieiͣ cuntatẽ.
ille se ĩ cusdã suerii uetustissimo lib ͦ
reppeĩsse ꝑfessus ẽ. Est aũt cãmẽ
huimoi quo dii euocantũ cũ oppug̾¬
toẽ curtas angitũ. si deus sidea Ẽ
cui ppło ciitas q cãthaginẽsis ẽ
ĩ tutela. Teq maxiẽ ille qui urbis
huiꝰ ppłiq tutelã recepisti precor. ue¬
nerorq. ueĩam q a uob̾ peto ut noᷤᷤ
ppłm ciuitatẽq carthaginẽsem de¬
seratis lira tẽpla sacrã iitẽq cor
relinquatis abhis absq his abeatis.
eiq ppło ciuitati metũ formidine
obliuione iiciatis. ꝑditiq roãm
ad me meosq uei̾atis . nr̃aq uobis
loca templa sacra urbs acceptiori
ꝓbatiorq sit. mͥq ppłoq roãno mi¬
litibq meis p̃poĩti sitis. ut sciamꝰ

Expanded text:
telae suae nomen divulgaretur. Sed telae suae nomen divulgaretur. Sed videndum ne quod nonnulli male aestimaverunt nos quoque confundat, opinantes uno carmine et evocari ex urbe aliqua deos et ipsam devotam fieri civitatem. ille se in cuiusdam Furii vetustissimo libro repperisse professus est. Est autem carmen huiusmodi quo di evocantur, cum oppugnatione civitas cingitur: SI DEUS SI DEA EST CUI POPULUS CIVITASQUE CARTHAGINIENSIS EST IN TUTELA, TEQUE MAXIME, ILLE QUI URBIS HUIUS POPULIQUE TUTELAM RECEPISTI, PRECOR VENERORQUE VENIAMQUE A VOBIS PETO UT VOS POPULUM CIVITATEMQUE CARTHAGINIENSEM DESERATIS, LOCA TEMPLA SACRA URBEMQUE EORUM RELINQUATIS ABSQUE HIS ABEATIS, EIQUE POPULO CIVITATI METUM FORMIDINEM OBLIVIONEM INICIATIS, PRODITIQUE ROMAM AD ME MEOSQUE VENIATIS, NOSTRAQUE VOBIS LOCA TEMPLA SACRA URBS ACCEPTIOR PROBATIORQUE SIT, MIHIQUE POPULOQUE ROMANO MILITIBUSQUE MEIS PRAEPOSITI SITIS UT SCIAMUS
Abbreviated transcription (Latin):
occultissimis sacris uox ista ꝓlata est.
Constat eĩm om̃s urbes ĩ alicuiꝰ diei
eẽ tutela morẽq roãnor archanur
⁊ multis ignotum fuisse. ut cũ ob¬
sicerẽt urhes hostiuĩ. casq iã capii
posse ꝯfiderẽt. certo cãmine enocarẽt
tutelares deos ꝙ aut alit̾ urbẽ capi
posse nõ crederẽt / aut ⁊̃ si posset nep¬
has estimarẽt deos hr̃e captuos. Nã
ppea ipĩ roãni ⁊ dñi ĩ cuiꝰ tutela urbs
roma ẽ ⁊ ipĩus urbis latinũ nomẽ
ignotũ cẽ uoluerũt. S dei ꝗdẽ nom̃
nõ nullis antiquor inter se dissidẽ¬
tium libris infitũ. Et iõ uetustas ꝑ¬
sequẽtib ꝯcid de hoc putatũ ĩnotuit.
alu eĩm Ĩouẽ crediderũt alii lunã.
out qui angeronã q̃ digito ad osr
admoto silentiũ denũciat. alii aũt
quor fides iudetũ mͥ firmior opem
urbes hostiũ fecisse se nouerãt ider
ip̃i qͦ hostili euocatõe paterentuͣ si ta¬

Expanded text:
occultissimis sacris vox ista prolata est. occultissimis sacris vox ista prolata est. Constat enim omnes urbes in alicuius dei esse tutela moremque Romanorum arcanum et multis ignotum fuisse ut cum obsiderent urbem hostium eamque iam capi posse confiderent, certo carmine evocarent tutelares deos, quod aut aliter urbem capi posse non crederent aut etiam si posset, nefas aestimarent deos habere captivos. Nam propterea ipsi Romani et deum in cuius tutela urbs Roma est et ipsius urbis Latinum nomen ignotum esse voluerunt. Sed dei quidem nomen nonnullis antiquorum, licet inter se dissidentium, libris insitum et ideo vetusta persequentibus quicquid de hoc putatur innotuit. Alii enim Iovem crediderunt, alii Lunam, sunt qui Angeronam, quae digito ad os admoto silentium denuntiat, alii autem, quorum fides mihi videtur firmior, Opemurbes hostium fecisse se noverant, idem ipsi quoque hostili evocatione paterentur, si tu
Abbreviated transcription (Latin):
udinẽ postq dicit ꝙ mos erat sub¬
unxit quẽ protinus urbes albane
coluere sacrum ⁊ nũc maxiã reru
Roma colit. qͦ ꝑ reu̾entiã ꝯsuctudis
mõstrat. Et qm̃ festꝰ ꝑtinere ad ceri¬
monias ait. hoc idem docuit maro ad¬
nciendo sacrũ quẽ ꝓtinꝰ urbes albaẽ
coluere sacrũ. Mos ergo p̾cessit et cu¬
ltus moris secutus ẽ qd̾ ẽ ꝯsuetude.
et hic diffinitõe uarronis impleuit.
aduciendo deide sacrũ oñdit morem
aerimoĩis dicatũ qd̾ festus asseruit.
Idem obẜuanit ⁊ ĩ duodecimo libro
cum ait morẽ ritus q sacroꝵ aduciã.
ĩ quo oñdit apte morẽ eẽ ritus sacͦꝵ
S hystorie qͦ fidem ĩ his u̾sib secutꝰ
ẽ. mos erat hespio ĩ latio ⁊ reliqua.
Seruauit eĩm regnoꝵ successionẽ. ꝗ¬
ppe pͥmi regnau̾unt latini. inde albaĩ.
⁊ deinde romani. Ideo mos erat. pri¬
mũ dix̾ hesꝑio ĩ latio. et postea quem
licis dii quib impiũ hoc steterat.
et de uetustissimo moãnoꝵ more. ⁊ de

Expanded text:
nem, postquam dixit "mos erat", subiunxit "quem protinus urbes Albanae coluere", et "nunc maxima rerum Roma colit," quo perseverantiam consuetudinis monstrat. Et quoniam Festus pertinere ad caerimonias ait, hoc idem docuit Maro adiciendo "sacrum": "quem protinus urbes Albanae coluere sacrum." Mos ergo praecessit et cultus moris secutus est, quod est consuetudo: et hic definitionem Varronis implevit. Adiciendo deinde "sacrum" ostendit morem caerimoniis dicatum, quod Festus asseruit. Idem observavit et in duodecimo libro cum ait: morem ritusque sacrorum adiciam, in quo ostendit aperte morem esse ritus sacrorum. Sed historiae quoque fidem in his versibus secutus est, "mos erat Hesperio in Latio" et reliqua. Servavit enim regnorum successionem, quippe primi regnaverunt Latini, inde Albani et inde Romani. Ideo "mos erat", primum dixit, "Hesperio in Latio", et postea, "quelictis di quibus imperium hoc steterat. Et de vetustissimo Romanorum more et de
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ canebatũ ad cenã uocarẽtur. Cũ¬
q auctoitate noue legis aucta ne¬
cessitas imploraret post ãnũ uicesimia
sc̾d legis orchie. Eania lec data ẽ
ãno post romã oditam scd Eelli opi¬
monẽ angẽtesimo octuagesimo octa¬
uo. De hac lege Sãmonicus serenus

Expanded text:
eius cavebatur ad cenam vocarentur. Cumque auctoritatem novae legis aucta necessitas imploraret, post annum vicesimum secundum legis Orchiae Fannia lex data est, anno post Romam conditam secundum Gellii opinionem quingentesimo octogesimo octavo. De hac lege Sammonicus Serenus
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ĩ potestate ꝑmissio. At uõ hic õs
ĩm̃sam leti ibant. diuos ꝙ p̃cantũ.
qr qd̾ recte fi̾ nou̾at ab omĩb simł
ĩ templo epulantib ⁊ uni sacrate
assidentib m̃se fct̃m eẽ meõrauit.
de illo aũt u̾su cui tu lacte fanos

Expanded text:
sio. At vero hic, omnes in mensam laeti libant divosque precantur, quia quod recte fieri noverat ab omnibus simul in templo epulantibus et uni sacratae adsidentibus mensae factum esse memoravit. De illo autem versu, cui tu lacte favos
Abbreviated transcription (Latin):
ut me meãq firẽ impiũ q legioẽs
ex̾citũq nr̃m qui ĩhis reb gerũdi
sũt bñ saluos sinetis eẽ. si ħ ita fa¬
citis ut ego sciã sentiã intlłigam¬
q. Tunc quisqs notũ hoc faxi ribi
faxit. recte factu esto. ouib atris
trib tellus mat̾ teq Iuꝑit̾ obtesto̾.
Cim tellurẽ dicit. manib t̾ra tan.¬
git. cũ Iouẽ dicit. manus ad celũ
collit. cũ uotũ recipe dicit. maĩb
pectus tangit. In antiquitatibus
aũt ħ opida ĩueni deuota Scomos
figellas camios ueios fidenas ⁊
hoc int̾ utaliam . preterea cãthagi¬
nem ⁊ corinthũ. S ⁊ młtos exer¬
citus opidaq hostuĩ galloꝵ hyspa

Expanded text:
imperiumque legiones exercitumque nostrum qui in his rebus gerundis sunt bene salvos siritis esse. Si haec ita faxitis ut ego sciam sentiam intellegamque, tunc quisquis votum hoc faxit ubiubi faxit recte factum esto ovibus atris tribus. Te Tellus mater teque Iuppiter obtestor. Cum Tellurem dicit, manibus terram tangit; cum Iovem dicit, manus ad caelum tollit; cum votum recipere dicit, manibus pectus tangit. In antiquitatibus autem haec oppida inveni devota: Stonios, Fregellas, Gabios, Veios, Fidenas; haec intra Italiam, praeterea Carthaginem et Corinthum, sed et multos exercitus oppidaque hostium Gallo
Abbreviated transcription (Latin):
arasq tenẽtẽ Audiit omĩpotẽs . Non¬
ne eo aditũ credideris. nõ qr orabat
nõ cũ ait Talib orabat dictis aras¬
qr tenebat . Itẽ Tango aras medios
ignes ac nmiã testor. Eandẽ in no¬
minis ex app̾hensioẽ sigͣt. Idẽ poeta
tam scĩa profundus q amenus ĩgeĩo
nõ nlła de uet̾ib u̾bis q̃ ad ppetatem
sacror nou̾at ꝑtinere ita ĩterp̃tatus
ẽ ut mutato uerbi sono ĩteger ĩtelłe¬
retulit. iutulai̾ ẽ uoce letaiͣ. Parro
⁊̃ ĩ libͦ qnto decimo rer diuinar ita re¬
fert. ꝙ põtifer ĩ sacͥs quibusdã intulaiͣ
soleat qd̾ greci
ĩuocant.
has tot ĩterp̃tatoĩs ambages q pauciᷤᷤ
u̾bis docta elegãtia maronis exp̃ssit.
letũq choro peana canẽtes. nãsi i¬
tulari ẽ uoce letai̾ qd̾¬

Expanded text:
arasque tenentem Audiit omnipotens. Nonarasque tenentem Audiit omnipotens. Nonne eo additum credideris, non quia orabanon cum ait: Talibus orabat dictis arasque tenebat. item: Tango aras, medios ignes ac numina testor, eandem vim nominis ex adprehensione significat. Idem poeta tam scientia profundus quam amoenus ingenio nonnulla de veteribus verbis quae ad proprietatem sacrorum noverat pertinere ita interpretatus est ut mutato verbi sono integer telleretulit: Vitulari est voce laetari. Varro etiam in libro quinto decimo Rerum divinarum ita refert, quod pontifex in sacris quibusdam vitulari soleat, quod Graeciocant. Has tot interpretationis ambages quam paucis verbis docta elegantia Maronis expressit: laetumque choro paeana canentes! Nam si vitulari est voce laetari, q
Abbreviated transcription (Latin):
focũ ue eone quo exta daiͣ debebũt.
Nunc ꝓ ara ⁊ foco mare accipiẽduz est
du quib ĩpiu ẽpelagi qͦr eqͦre curro¬
uobis letus ego hoc cãdentẽ ĩ littore
tauz Constitua añ aras uotis reus
extaq altos proriciã ĩ fiuctus ⁊ uma
liꝙ̃tia funda. Ex his docetũ ĩ mae̾ rite
tuã ant̃ aras uoti reus. hec uox ꝓpria
sacror ẽ ut reus uocetũ qui suscepto
uoto se numĩb obligat. dãnatus at̃ ꝗ
ꝓmissa uota iã soluit. S d̾ hoc nõ opꝰ
est a me pła proferri. cũ uir doctissimꝰ
Fustachiꝰ pauloañ hac̃ ꝑtẽ pleniꝰ eretu
ꝙ litae̾ sola nõ possit or̃o nisi ut is ꝗ¬
Inde uarro diuinar libro qnto diçit
a sacͥficantib eas tenei̾. ansis aute
teneĩ solere uasa quis dubitet: Cõ¬
mutatoe gͦ lict̾ar aras dici ceptas. ua
lesios ⁊ fusios dẽtos pͥus nuiẽ uale¬
rios ⁊ furios dici. hec omĩa illo usu
poeta executus ẽ Talib orãtẽ dictis

Expanded text:
focumve eove quo exta dari debebunt.focumve eove quo exta dari debebunt.actum videtur si aspersio sola contingat. sacra dis inferis instituit ait, Annam, cara mihi nutrix, huc siste sororem: taurum constituam ante aras voti reus, extaque salsos porriciam in fluctu et vina liquentia fundam. Ex his docetur in mare rite tuam ante aras voti reus": haec vox propria sacrorum est, ut reus vocetur qui suscepto voto se numinibus obligat, damnatus autem qui promissa vota iam solvit. Sed de hoc non opus est a me plura proferri; cum vir doctissimus Eustathius paulo ante hanc partem plenius exsecutquod litare sola non possit oratio nisi ut is nde Varro Divinarum libro quinto dicit a sacrificantibus eas teneri —ansis autem teneri solere vasa quis dubitet?— Commtatione ergo litterarum aras dici coeptas, ut Valesios et Fusios dictos prius nunc Valerios et Furios dici. Haec omnia illo versu poeta executus est: Talibus orantem dictis
Abbreviated transcription (Latin):
Iolatum cũ se nosset multa cede
pollutũ Tu geĩtor cape sac̾ manu
patriosq penates. Mel bello e tãto
sepulturã quo potissimu nauigas̃
appellitũ quã adeam ꝑtem ꝑ quã
fiuiuo tiberinꝰ ameno In mare pro¬
tũpit. ut ꝯfestim ĩ ipõ Italie limiẽ
fluuiali unda ablutus possit ꝙ̃pu¬
rissime Iouẽ frigiamq ex oroine ⁊¬
mr̃e inuocare. Quid ꝙ fuãdrum
aditurus ꝑ tiberim nauigat ꝙ eũ
eẽt repturus hculi sacra celebrãte
ut sic pui̾ficatus sacͥs poss hospi¬
talib inteẽ. Hic ⁊ Iuno ipã con¬
suũ uelle ĩ utaliam ꝑueĩre qͣ ꝙ op
lib u̾bis. Et pͥmũ illud nõ obmi¬
proriciam ĩ fuictus. nõ ut quidã ꝓici¬
am estimãtes dixisse ugiliũ ꝓicieda
nã ⁊ exdisciplina aurispicũ ⁊ ex p̃cep¬
to põtificũ u̾bũ hoc solẽne sac̾ficantib
est sicut ueranus ex pͥmo libro picto¬
ris. ita difftatõe huis u̾bi ẽ executus
Exta proritiũt odistãte ĩ altai̾a arãne

Expanded text:
iolatum cum se nosset multa caede pollutum: Tu, genitor, cape sacra manu patriosque Penates. Me bello e tanto sepulturam, quo potissimum navigans adpellitur quam ad eam partem per quam fluvio Tiberinus amoeno In mare prorumpit ut confestim in ipso Italiae limine fluviali unda ablutus possit quam purissime Iovem Phrygiamque ex ordine Matrem invocare? Quid quod Evandrum aditurus per Tiberim navigat, quod eum esset reperturus Herculi sacra celebrantem, ut sic purificatus sacris possit hospitalibus interesse? Hinc et Iuno ipsa consuam velleret eum hoc amne purificatum posse sacra etiam sibi rite perficere; nam ne supplicari quidem sibi ab eo vellet. Nunc sciplina haruspicum et ex praecepto pontificum verbum hoc sollemne sacrificantibus est, sicut Veranius ex primo libro Pictoris ita dissertationem huius verbi est exsecutus: "exta porriciunto, dis danto, in altaria aramve
Abbreviated transcription (Latin):
o us erat inꝗt hesꝑio ĩ latio quẽ ꝓti¬
nus urbes albane coluere sacrũ. nũc
mariã reꝵ Roma colit. Uarro de mo¬
rib morẽ dicit oẽ ĩ urdicio aĩ quẽ se¬
qui debeat ꝯsuetudo. Iulius festus

Expanded text:
s erat inquit Hesperio in Latio, quem protinus urbes Albanae coluere sacrum, nunc maxima rerum Roma colit. Varro De moribus morem dicit esse in iudicio animi, quem sequi debeat consuetudo. Iulius Festus
Abbreviated transcription (Latin):
bus ł ꝯsultatoriis quedã sũt q̃ ĩii¬
ges uocantũ .i. que nũqͣ domite au
ugo sb̾dite sunt. Harũ qͦ noster
poeta sic menimit. Nune grege de
intacto septem mactae̾ uuiẽcos pre
iecit et intacta totidẽ ceruice uiuẽ¬
cos. Etimii qͦ insacͥficiis uocabłm

Expanded text:
sultatoriis, quaedam sunt quae iniuges vocantur, id est quae numquam domitae aut iugo subditae sunt. Harum quoque noster poeta sic meminit: nunc grege de intacto septem mactare iuvencos praeiecit: et intacta totidem cervice iuvencos. "Eximii" quoque in sacrificiis vocabulum
Abbreviated transcription (Latin):
ultimꝰ eẽt Ille dies. Illam uõ opin¬
ionem de area quã uarro p̃dicerat
nõ omisit pͥncipio delubrũ ademit
pacẽq ꝑ aras Ecquirũt. ⁊ mox aut
anf ora deũ pingues spaciat᷑ ad aras.
lati itineĩs obambulatũ : qd̾ adiciẽ¬
do anf aras oñdit areã assũptã d̾oꝵ
cã ita suo moe̾ uelut aliud agendo i
⁊ Neptimꝰ ꝗ muros eiꝰ focisse dicuntꝰ.¬
Cornelius qͦ labeo libro dedis pen¬
atib eade̾ existimat. hanc opinionẽ
sequit᷑ marro cũ dicit sic fatus me¬
ritos aris mactabat honores daur
neptuno tauꝵ tibi pulcher apollo.
Uarro huãnar ẜo dardanũ refert de¬
os penates ex samotrache ĩ frigiam
et fneã ex frigia ĩ ytaliã detulisse.⁊
Qui sũt aut̃ dii penates ĩ libro ꝗde
memorato uarro nõ expͥmit. S qui
diligentiꝰ eriũt u̾itate penates eẽ¬

Expanded text:
ultimus esset ille dies. Illam vero opinultimus esset ille dies. Illam vero opinionem de area, quam Varro praedixerat, non omisit: principio delubra adeunt, pacemque per aras exquirunt et mox, aut ante ora deum pingues spatiatur ad aras. lati itineris obambulat"? Quod adiciendo ante aras ostendit aream adsumptam deorum causa. Ita suo more velut aliud agendo imet Neptunus, qui muros eis fecisse dicuntCornelius quoque Labeo libro de dis Penatibus eadem existimat. Hanc opinionem sequitur Maro cum dicit, sic fatus meritos aris mactabat honores, taurum Neptuno, taurum tibi, pulcher Apollo. Varro Humanarum secundo Dardanum refert deos Penates ex Samothrace in Phrygiam, et Aeneam ex Phrygia in Italiam detulisse. Qui sint autem di Penates in libro quidem memorato Varro non exprimit. Sed qui diligentius eruunt veritate
Abbreviated transcription (Latin):
locoꝵ sub ꝯgruia ꝓpͥetate ꝓferre põtifi¬
rer diuinaꝵ delubrũ.uit alios estim¬
ire ĩ quo p̃ter edẽ sit area assũpta dñi
cauã ut est ĩcͥco flaminio I onisstato¬
ris. alios in quo loco dei simłacrũ ded¬
icatũ sit. et adiecit sic̃ locũ ĩ quo fige¬
um appellatũ. Ita ĩ quo deũ ponerent
noĩatũ delubrũ.his a uarronei
p̃scͥptis intelligere possumꝰ id potissi¬
mum ab eo ꝓbatũ qd̾ ex sua osuetud¬
ine ĩultimo posuit ut adei ł delii dedi¬
çato simłacro delubrũ ceꝑit nuncupãĩ.
Uͥgilius tñ utr̃aq rõe diligẽter ẽ exe¬
cutus. ut eĩm apostrema ĩcipiamus.
obẜuauit delubrũ noĩaturus aut ꝓpͣc
deor noiã/ aut ea que diis accomoda¬
rentũ inserere. At gemini lapsu
delubra ad sũma draconis effugiũt.¬
Et ut mox simlacrũ noĩaret sb̾tex¬
uit. Seue q petũt tritonidis arcem.
Sub pedibq dee clipeiq sb̾ orbe tegũ¬
tũ. Itẽ nos delubra deum miẜi quib

Expanded text:
locorum sub congrua proprietate proferre pontifiRerum divinarum delubrum ait alios aestimare in quo praeter aedem sit area adsumpta deum causa, ut est in Circo Flaminio Iovis Statoris, alios in quo loco dei simulacrum dedicatum sit, et adiecit, sicut locum in quo figeppellatum, ita in quo deum ponerent nominatum delubrum. His a Varrone praescriptis intellegere possumus id potissimum ab eo probatum quod ex sua consuetudine in ultimo posuit, ut a dei dedicato simulachro delubrum coeperit nuncupari. Virgilius tamen utramque rationem diligenter est executus. Ut enim a postrema incipiamus, observavit delubrum nominaturus aut proprie deorum nomina aut ea quae dis accommodarentur inserere: At gemini lapsu delubra ad summa dracones Effugiuet ut mox simulacrum nominaret subtexuit, saevaeque petunt Tritonidis arcem, sub pedibusque deae clipeique sub orbe teguntur, item, nos delubra deum miseri, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Esse auł medui̾ ethera iouẽ Iunonẽ
mũ etheĩs cacum̃ ex argum̾to utũt᷑
ꝙ Tarquini demarati corithii filiꝰ
samotraticis religionib mistice im¬
butus uno tẽplo ac sub eodẽ tecto
numiã memorata ꝯuinxit. Cass¬
uis uõ hemina dic̃ samothracos.¬

Expanded text:
Iovem, Iunonem mum aetheris cacumen; et argumento utuntur quod Tarquinius, Demarati Corinthii filius, Samothracicis religionibus mystice imbutus, uno templo ac sub eodem tecto numina memorata coniunxit. Cassius vero Hemina dicit Samothracas
Abbreviated transcription (Latin):
qiͣ a relĩquẽdo dicta . ut a carẽdo cere¬
monia. Hoc u̾gilius ẜuas ait Est
ingens gelitũ lucis ꝓpe cereus ãnem
Religione patrũ late saçer. Et adiec̃
quo ꝓpͥetate religiõĩs expͥmeret/ un¬
diq colles Inclusere caru ⁊ nigra
nemus abiete Cingit. q̃ res utiq
uano fama ẽ uetes sacrasse pelasgos
agroꝵ pecoriq deo. Secũtũ põpeiũ
sestũ religiosi sũt qui facienda ⁊ intã¬
da discernũt. hinc maro.ut riuos
deducẽ nulla Religio netuit. Q at̃
ait deducẽ nicħ aliut ẽ qͣ detergere
Nam festis dieb riuos ueteres sordi¬
datos detgere licet. nouos fodẽ ñ licet
in trãscursu. Ee hoc notandũ ẽ ꝙ ⁊ ipẽ
uelut p̃t̾iens sub uniꝰ u̾bi sigͥficatõẽ i¬
proiecit. Cauetũ eĩm iniq põtificio⁊
ut qm̃ oues duab ex causis lauari
solent. aut ut curetũ scabies aut
ut lana pu̾getũ festis dieb pugande
lane gratia oues lauari nõ liceat. lice¬

Expanded text:
quasi a relinquendo dicta ut a carendo ceriquasi a relinquendo dicta ut a carendo cerimonia. Hoc Virgilius servans ait: Est ingens gelidum lucus prope Caeretis amnem Religione patrum late sacer et adiecit, quo proprietatem religionis exprimeret: undique colles Inclusere cavi, et nigra nemus abiete cingit quae res utique vano fama est veteres sacrasse Pelasgos Agrorum pecorisque deo Secundum Pompeium Festum religiosi sunt qui facienda et vitanda discernunt. Hinc Maro ait: Rivos deducere nulla Religio vetuit. Quod autem ait deducere, nihil aliud est Nam festis diebus rivos veteres sordidatos detergere licet, novos fodere non licet. In transcursu et hoc notandum est, quod et ipse velut praeteriens sub unius verbi significatione proiecit. Cavetur enim in iure pontificio ut —quoniam oves duabus ex causis lavari solent, aut ut curetur scabies aut ut lana purgetur— festis diebus purgandae lanae gratia oves lavare non liceat, lice
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodatũ est. Sanctũ ẽ ut idem
Trebacius libro decimo religionũ ref¬
ert int̾dũ ide qd̾ sacrũ idẽq qd̾ relig¬
iosum. int̾oũ aluid hoc ẽ nͨ sacrũ ñ re
ad nos aĩa atq istius inscia culpe de¬
scendam. Nõ eĩm sacro aut religioso
⁊ scte leges que nõ debeant pene sãc¬
tione corrũpi. Quod aũt ad pͥorẽ
spei diffintoẽ de sct̾o attinet .i. ut ñ
aluit sit q sacrũ aut religiosũ. Et¬
ce leius sumo de u̾tice iusus iuli
Fundẽ lumen apex. et paulopost. Noᷤᷤ
pauidi trepidare metu chẽ qi flagrã¬
tem Eccutẽ ⁊ sctos restͥngͣere fontib
ignes. Hc eim̃ sct̃os ac si sacros acci¬
piemus qr diuinitus ꝯtigerũt. Itẽ
Tuq o sanctissima uates presçia nẽ¬
turi nõ aliud nͥ sacrã uocat quã uide¬
uꝑest ut ꝗd sit religiosu cũ uͥgilio cõ¬
municemꝰ. Geruiꝰ sulpicius religi
aliquã remota ac sepoĩta a nobis sit

Expanded text:
commodatum est. "Sanctum est", ut idem commodatum est. "Sanctum est", ut idem Trebatius libro decimo religionum refert, "interdum idem quod sacrum idemque quod religiosum, interdum aliud —hoc est nec sacrum nec read vos anima atque istius inscia culpae descendam. Non enim sacro aut religioso et sanctae leges, quae non debeant poenae sanctione corrumpi. Quod autem ad priorem speciei definitionem de sancto attinet, id est ut non aliud sit quam sacrum aut religiosum: ecce levis summo de vertice visus Iuli fundere lumen apex et paulo post: nos pavidi trepidare metu crinemque flagrantem excutere et sanctos restinguere fontibus ignes. Hic enim "sanctos" ac si "sacros" accipiemus, quia divinitus contigerunt. Item, tuque, o sanctissima vates praescia venturi non aliud nisi sacram vocat, quam videuperest ut quid sit religiosum cum Virgilio communicemus. Servius Sulpicius religioaliquam remota ac seposita a nobis sit,
Abbreviated transcription (Latin):
uttũ his sc̾d definitoẽ suã uͥgilius
usus sit. et singłis uocabłi si ꝓpͥeta¬
tẽ more suo ẜuau̾it. Sacrũ est ut
admoĩtõe deor pene sẽꝑ adiecit. S¬
acra dionee matri diuisq ferebam q̃f
Sacra ioui stigio q̃ rite incepta paraui.
cãm sit qi porro a fano ⁊ a religione
secretũ. cuius sigͥficatus exẽplũ secu¬
tus ẽ cũ deluco ⁊ aditu inferoꝵ sacro
utraꝵ loqueret᷑ Procul o procul este
ꝓfani Conclamat uates totoq absi¬
stite luco. Eo accedit ꝙ Trebacius pro¬
fanũ id ꝓprie dici ait qd̾ ex religioso
uł sacro in hoĩu usum ꝓprietatemq
cõu̾sum est. qd̾ aptissime poeta ẜuau¬
it cũ ait. Faune p̃cor miẜere inquit.
tuq optima ferrum Cerra tene col¬
ui ur̃os si sẽꝑ honores. Quos ꝯtͣ ene¬
ade bello fecere ꝓfanos. Dixerat enĩ
s stirpẽ teucri nullo discͥmine sacrũ
Sustulerãt. Uñ ostẽdit ꝓprie pfanatũ
qd̾ ex sacro ꝓmiscuũ humaĩs actibus

Expanded text:
utrum his secundum definitionem suam Vergilius usus sit et singulis vocabuli sui proprietatem more suo servaverit. Sacrum est, ut ammonitionem deorum paene semper adiecit: sacra Dionaeae matri divisque ferebam, item, sacra Iovi Stygio, quae rite incepta parabam, causam sit, quasi porro a fano et a religione secretum. Cuius significatus exemplum exsecutus est, cum de luco et aditu inferorum sacro utroque loqueretur: "procul, o procul este profani," conclamat vates, "totoque absistite luco." Eo accedit quod Trebatius profanum id proprie dici ait quod ex religioso vel sacro in hominum usum proprietatemque conversum est, quod apertissime poeta servavit cum ait, "Faune, precor, miserere", inquit, "tuque optima ferrum Terra tene, colui vestros si semper honores, quos contra Aeneadae bello fecere profanos." Dixerat enim, sed stirpem Teucri nullo discrimine sacrum sustulerant unde ostendit proprie profanatum, quod ex sacro promiscuum humanis actibus
Abbreviated transcription (Latin):
nos eos uł ĩcõtinẽtes
dicimus uł intẽpantes. Istas r¬
aut̃ uoluptates duas gustus atq
tactus .i. çibi ⁊ ueneĩs solas hoĩb
cões uidemꝰ eẽ cũ bellius. et idcͥco in
tus. cetere ex tͥbus aliis sensibus
ꝓficiscẽtes hoĩu tm̃ ꝓprie sũt. u̾ba
feram ut ꝗd de his infamib uolu¬
ptatib tam̃ clerus atq inclitus uir
sentiat publicetur.¬
Uis igitũ hñs aliꝗd huãni pudo¬
ris uoluptatib istis duab coeũ¬
di atq comedẽdi q̃ hoĩ cũ sue atq
asmo coẽs sũt gratuletũ. Socra¬
tes ꝗdem dicebat multos hoĩes i¬
ꝑpea uelle uiuere ut ederẽt ⁊ bibe¬
rent. se bibere atq eẽ ut uiueret
Upocrates aũt diuina uir scĩa de co¬
itu uenerio ita existimat ꝑtẽ eẽ quã¬
dam morbi teterrimi que nri com¬
itale dixerũt. Nãq ipã u̾ba ħ tra¬

Expanded text:
nos eos vel incontinentes dicimus vel intemperantes. Istas autem voluptates duas, gustus atque tactus, id est cibi et Veneris, solas hominibus communes videmus esse cum beluis, et idcirco in tus; ceterae ex tribus aliis sensibus proficiscentes hominum tantum propriae sunt. Verba feram, ut quid de his infamibus voluptatibus tam clarus atque inclitus vir sentiat publiceturuis igitur habens aliquid humani pudoris voluptatibus istis duabus, coeundi atque comedendi, quae homini cum sue atque asino communes sunt, gratuletur? Socrates quidem dicebat multos homines propterea velle vivere ut ederent et biberent, se bibere atque esse ut viveret. Hippocrates autem, divina vir scientia, de coitu Venerio ita existimabat, partem esse quandam morbi taeterrimi quem nostri comitialem dixerunt. Namque ipsius ver
Abbreviated transcription (Latin):
quiq illaꝵ omĩno exꝑs sit si cum
forte ad ꝑticipandas huiꝰmoĩ uolup¬
tates aut uolũtas tulei̾t. aut casu
induxit. aut necessitas impulerit.
mox deleniri ⁊ capi. neq mẽtẽ eiꝰ ani¬
mũq ꝯsistere. Congrediendũ gͥ ⁊ tã¬
qͣ ĩ acie quadã cũ uoluptaiis rebus
cũq ista uini licẽtia cõminꝰ dec̾nen¬
du ut adu̾sũ eas nõ fuga nͨ absẽtia
simꝰ tuti. s iugoe̾ animi ⁊ ꝯstãti p̃¬
sentia moderatoq usu tẽꝑantiã ꝯtin¬
entiã q tueam̃ ⁊ calefacto simł re¬
cie uł torpẽtis uerecũdie fui̾t dilu¬
amus. S qr uoluptatũ fecimus
mẽtione. docet aristotiles a quib
uoluptatib sit cauẽdũ. Quĩq eĩz
applłant ꝑ quos nolupt is aĩo aut
corpori uidetũ .s. tactus gustus odo¬
ratus uisus ⁊ auditus. Er his om¬
nib uoluptas q̃ ĩmodice capitũ ea
turpis atq improba ẽ. S ei q̃ nim¬
ia ex gustu at tactũ ẽ. Ea ig̃ gem¬

Expanded text:
quique illarum omnino expers sit, si eum forte ad participandas huiusmodi voluptates aut voluntas tulerit aut casus induxerit aut necessitas impulerit, mox deleniri et capi neque mentem eius animumque consistere. Congrediendum igitur et tamquam in acie quadam cum voluptariis rebus cumque ista vini licentia comminus decernendum, ut adversus eas non fuga nec absentia simus tuti, sed vigore animi et constanti praesentia moderatoque usu temperantiam continentiamque tueamur; et calefacto simul retiae vel torpentis verecundiae fuerit diluamus. Sed quia voluptatum fecimus mentionem, docet Aristoteles a quibus voluptatibus sit cavendum. Quinque enim animo aut corpori quaeri videtur, tactus gustus odoratus visus auditus. Ex his omnibus voluptas, quae immodice capitur, ea turpis atque improba est. Sed enim quae nimia ex gustu atque tactu est, ea igitur gem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstlit exta. Alteꝵ illud ĩ quo hostia
tare tauꝵ. nã ut expleret aĩalis ho¬
stie cãs ip̃o usus ẽ noĩe. hãc tibi i
erix meliorẽ aĩam pro mõte daretis
Et ut nũcupata uota signaret ait.
stẽderet ꝑsolutũ diis signauit dicẽs
Sternit᷑. exaĩmis q tremẽs ꝓcumbit
humi bos. Sidẽdũ ⁊̃ ne ⁊ illã hostiã
ondat aĩalẽ. Sangume placastis nẽ¬
tos ⁊ uͥgine cesa Cũ pͥmũ iliacas
danai uenistis adhoras. Sanguine
querẽdi reditus aĩaq litãdiꝵ argo¬
lica . Nã ⁊ aĩam idẽ hostie nom̃ ĩpos¬

Expanded text:
consulit exta. Alterum illud in quo hostia consulit exta. Alterum illud in quo hostia tare taurum. Nam ut expleret animalis hostiae causas, ipso usus est nomine: hanc tibi, Eryx, meliorem animam pro morte Daretis. Et ut nuncupata vota signaret, ait stenderet persolutum dis, signavit dicens, sternitur exanimisque tremens procumbit humi bos. Videndum etiam ne et illam hostiam ostendat animalem: sanguine placastis ventos et virgine caesa, cum primum Iliacas, Danai, venistis ad oras: sanguine quaerendi reditus animaque litandum Argolica. Nam et "animam", id est hostiae nomen, pos
Abbreviated transcription (Latin):
In eodem noĩe applłauit
⁊ uestem quã de nuo ꝑenatiu aut cẽ¬
te comitẽ coꝵ ẽẽ maĩfestũ ẽ adeo ut
⁊ ꝯsules ⁊ p̃cores seu dictatores cum
adeut magratũ lauini rẽ diuinam
gilius ubi ex psona hectoi̾s dixit Sa¬
tra suos q tibi ꝯmẽdat troia penates.
Mox adiecit / Sic ait. ⁊ manib uttas
uestẽq potẽtem. Et̾nũq aditis refert
penetralib ignem. addidit hygi
p̃uate domũ ẜuate nepotẽ. et alibi i
patriiq penates.N ec minꝰ de sac¬
ficior usu qͣ de deoꝵ scĩa diligentia
suã pandit. Cũ eĩ Trebacius libro pͦ¬
duo unũ ĩ quo uolũtas dei ꝑ exta
disquiritũ. alteꝵ ĩ quo sola aĩa deo
sacratũ.Unde ⁊̃ horispices aĩales i¬
has bestias uocãt. Utrũq hostiaꝵ ge¬
nus ĩ cãmine suo u̾gilius ostendit.
et pͥmo ꝗde illud qͦ uolũtas numinũ
ꝑ exta mõstratũ mactat lectas de
more bidentes. et mox pecuduq
reclusis Pectorib inhians spirantia

Expanded text:
avit et Vestam, quam de numero Penatium aut certe comitem eorum esse manifestum est, adeo ut et consules et praetores seu dictatores, cum adeunt magistratum, Lavinii rem divinam gilius ubi ex persona Hectoris dixit, sacra suosque tibi commendat Troia Penates, mox adiecit: sic ait et manibus vittas Vestamque potentem aeternumque adytis effert penetralibus ignem. Addidit Hyginservate domum, servate nepotem, et alibi, patriique Penates. Nec minus de sacrificiorum usu quam de deorum scientia diligentiam suam pandit. Cum enim Trebatius libro pduo, unum in quo voluntas dei per exta disquiritur, alterum in quo sola anima deo sacratur, unde etiam haruspices animales has hostias vocant, utrumque hostiarum genus in carmine suo Vergilius ostendit. Et primo quidem illud quo voluntas numinum per exta monstratur: mactat lectas de more bidentes, et mox: pecudumque reclusis pectoribus inhians spirantia
Abbreviated transcription (Latin):
tias q̃ ad sacͥficiũ destinate eximant᷑
egregie. uł ꝙ eximia spẽ qiͣ offerẽde
mimĩb eligantũ. hic ait. Quattu¬
or eximios p̃stanti corpoe̾ tauros uͥ
ti corpoe̾ dicendo mõstrauit. Amb¬
aruał hostia ẽ ut ait põpeius festus
que rei diuine cauã cͥcu arua duci¬
tur ab his qui pro frugib faciĩt. hu¬
ius sacͥficii m̃tionẽ ĩ bucolicis habet
uͥ de apotheosida

Expanded text:
as quae ad sacrificium destinatae eximantur e grege, vel quod eximia specie quasi offerendae numinibus eligantur. Hinc ait, quattuor eximios praestanti corpore tauros, ubi ti corpore" dicendo monstravit. "Ambarvalis" hostia est, ut ait Pompeius Festus, quae rei divinae causa circum arva ducitur ab his qui pro frugibus faciunt. Huius sacrificii mentionem in Bucolicis habet ubi de apotheosi Da
Abbreviated transcription (Latin):
eneas milla ab eo cesa ẽ hostia ĩsitũ
ꝓficisceretũ apollini ⁊ neptuno res i¬
facta diuina ẽ. Cõstat eim sic̃ Cloa¬
tius uerus ordinatoꝵ libro ẜo docet
ẽẽ deli arã ap̃ quã hostia nõ ceditur
s tm̃ solẽni deum p̾ce uen̾antũ. uerba

Expanded text:
eneas, nulla ab eo caesa est hostia nisi cum proficisceretur Apollini et Neptuno res facta divina est. Constat enim, sicut Cloatius Verus ordinatorum libro secundo docet, esse Deli aram apud quam hostia non caeditur, sed tantum sollemni deum prece venerantur.
Abbreviated transcription (Latin):
arã pocta demõstrat. Siꝗde templũ
ingressus pontifex nullo acto sacrifi
cũ tauros mox ĩmolat apollim ⁊ nep¬
tuno. apd̾ allam utiq arã factũ in¬
telligimus. Et bñ supͣ tm̃mõ patre¬
noĩant. Mxeminit huiꝰ are ⁊ Cato
de liberis etucandis in hec u̾ba. Nu¬
trix ħ omĩa faciebat ĩ uerbenis ac
tubis siñ hostiis ut delii ad apollimᷤᷤ
genitu arã. Eodem u̾su nõ om¬
utẽdũ puto cur saxo uetusto dixerit
extructũ tẽplũ. Uelius longus ĩmut
ait. Delphis quodã tp̃r eueĩsse ut tẽ¬
plũ religiosum antea ⁊ ĩtactũ spolia¬
tum incensũ ꝙ sit. et aducis mltas
cͥca corinthũ urbes insułas q ꝓximaᷤᷤ
t̾remotu haustas. delon neq antea i¬
neq postea hoc ĩcom̃odo uexatã s sẽꝑ
codez manẽ saxo.. Tuchidides etiã
hystoriar libro t̾cio idem docet. Non
mirũ gͦ si p̃sidio religioĩs tutã ĩsulã
semꝑ on̾des. ad reuentiã sibi locoru

Expanded text:
aram poeta demonstrat, siquidem templum ingressus pontifex nullo acto sacrificcum tauro mox immolat Apollini et Neptuno, apud aliam utique aram factum intellegimus, et bene supra tantum modo patrenominat. Meminit huius arae et Cato de liberis educandis in haec verba: "nutrix haec omnia faciebat in verbenis ac tubis sine hostia ut Deli ad Apollinis Genitivi aram." Eodem versu non omittendum puto cur saxo vetusto dixerit extructum templum. Velius Longus, "immuait Delphis quodam tempore evenisse ut templum religiosum antea et intactum spoliatum incensumque sit et adicit multas circa Corinthum urbes insulasque proximas terrae motu haustas, Delon neque antea neque postea hoc incommodo vexatam sed semper eodem manere saxo. Thucydides etiam Historiarum libro tertio idem docet. Non mirum ergo si praesidio religionis tutam insulam semper ostendens, ad reverentiam sibi locorum
Abbreviated transcription (Latin):
menuppea q̃ ĩscͥbitũ Nescis ꝗd uesꝑ
uehat. de scd̾a m̃sa plaçeta ixmõ¬
uit. S queso dicas cecina u̾ba ipã
peras ĩhis fere u̾bis est. Bellaria
ea maxͤ sũt mellita q̃ mellita nõ
socictaᷤᷤ
ueteres nr̃i applłauere bellaĩa. una¬
qͦ dulciora ẽ ĩueĩre ĩ comediis anti¬
quiorib hoc uocabło tetaq ea liberi
bellaĩa. Et fuãgelus agite añ ꝙ
surgẽdũ nob̾sit uno ĩdulgeamꝰ. qd
decreti platonici auctoi̾tate faciemus
qui estimauit fontẽ eẽ quẽdã ⁊ ign¬
itabulũ ingeni uͥtutisq si mẽs ⁊
corpus hoĩs uino flagret. Tunc
an placonẽ estimas haurienda passĩ
busda qiͣ arbitris ⁊ magrĩs ꝯum¬

Expanded text:
scribitur Nescis quid vesper vehat, de secunda mensa placentas removit: sed quaeso dicas, Caecina, verba ipsa peras in his fere verbis est: "bellaria ea maxime sunt mellita quae mellita non societas veteres nostri appellavere bellaria; vinaque dulciora est invenire in comoediis antiquioribus hoc vocabulo dictaque ea Liberi bellaria.» Et Euangelus: «agite antequam surgendum nobis sit, vino indulgeamus, quod decreti Platonici auctoritate faciemus, qui aestimavit fomitem esse quendam et ignitabulum ingenii virtutisque, si mens et corpus hominis vino flagret.» Tunc An Platonem aestimas haurienda passim busdam quasi arbitris et magis
Abbreviated transcription (Latin):
decorantũ. ut ꝑ sagittas intlłigatũ ius
emissa radior. gte
aĩantib p̃stare tẽpei̾em. S qr ꝑpetuam
p̃stat salubritatẽ ⁊ pestilẽs ab ipõ casꝰ
rarior ẽ. iõ apollinis simulac̾ manui
dextra grãs gestant. arcũ cũ sagittis si¬
nistra ꝙ ad noxam sit pigrior. ⁊ salutẽ
dexta man prõptior largiatuͣ. Hic ẽ ꝙ
eidẽ attribuitũ medẽdi potestas qr tẽpatꝰ
solis calor morbor omĩu fuga ẽ. Nam

Expanded text:
decorantur, ut per sagittas intellegatur vis emissa radiorum: Αὐanimantibus praestare temperie: sed quia perpetuam praestat salubritatem et pestilens ab ipso casus rarior est, ideo Apollinis simulachra manu dextra Gratias gestant, arcum cum sagittis sinistra: quod ad noxam sit pigrior, et salutem manus promptior largiatur. Hinc est quod eidem attribuitur medendi potestas, quia temperatus solis calor morborum omnium fuga est. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc et u̾gilius sciẽs libeꝵ pro solẽ
ẽe ⁊ cerere limã qui ꝑiter / estiui¬
tatib glebe ⁊ maturandis fiugibus
uł nocturno tẽꝑamẽto uł durno ca¬
lore moderãtũ uestro ait si mimẽ
tellus Choaniã pingui glãde̾ mut¬
auit arista. Solem uo̾ terrene ẽẽ fe¬
cũditatis auctorẽ idem poeta ꝓpha¬
no mox docuit exͦ cũ ait Sepe ⁊̃ ste¬
riles incẽdẽ ꝓfuit agros et reliqua.
Si eĩm hoĩu com̃to ignis adhibitus
mult̾plex p̃stat auxiliũ. ꝗd ascͥbenꝰ
ẽ etheĩo solis calori ⁊¬
uede libero pr̃e dcta sut hec maͬtẽ
eũdẽ ac solem ẽẽ demõstrãt. Si qd̾
pleriq libeꝵ cũ marte nũgũt unũ¬

Expanded text:
Hinc et Vergilius sciens Liberum patrem solem esse et Cererem lunam, qui pariter fertilitatibus glebae et maturandis frugibus vel nocturno temperamento vel diurno calore moderantur, "vestro", ait, si munere tellus Chaoniam pingui glandem mutavit arista. Solem vero terrenae esse fecunditatis auctorem idem poeta profano mox docuit exemplo, cum ait, saepe etiam steriles incendere profuit agros, et reliqua. Si enim hominum commento ignis adhibitus multiplex praestat auxilium, quid adscribendum est aetherio solis calori? Quae de Libero patre dicta sunt, haec Martem eundem ac solem esse demonstrant: siquidem plerique Liberu
Abbreviated transcription (Latin):
In sũ¬
ma ꝓnũciãdũ ẽ effectus solis de qͦ
feruor aĩoꝵ de quo calor sangumis¬
calor excitatũ ma̾tẽ uocari.
Tuero oxercurius sol ꝓbetũ suꝑiꝰ
edicta suffragio sunt. Eundẽ eni
eẽ apollinẽ atq m̾cui̾u uł hinc ap¬
paret ꝙ apd̾ multas gentes stella
mẽciui ad apollinis nom̃ refert᷑. Et
ꝙ apollo musis p̃sidet m̾cu̾us serm¬
onem qd̾ ẽ musaꝵ munꝰ imptit. ꝑꝑ¬
hoc qͦ m̾cu̾u pro sole cẽseri multa
docum̃ta sunt.pͥmũ ꝙ simłatra m̾¬
curii pẽnatis alis adornãtũ.Na qr¬

Expanded text:
In summa pronuntiandum est effectum solis, de quo fervor animorum, de quo calor sanguinis excitatur, Martem vocari. Vt vero Mercurius sol probetur, superius edocta suffragio sunt. Eundem enim esse Apollinem atque Mercurium vel hinc apparet, quod apud multas gentes stella Mercurii ad Apollinis nomen refertur et quod Apollo Musis praesidet, Mercurius sermonem, quod est Musarum munus, impertit. oque Mercurium pro sole censeri multa documenta sunt. Primum quod simulacra Mercurii pennatis alis adornantur, q
Abbreviated transcription (Latin):
Hui oracli ium numĩs noĩsq ĩtpre¬
tatoẽ qua liber p̃r ⁊ sol sigͥfieat᷑
executus ẽ Cornelius labeo ĩ libro ciui
titulus de oraculo apollinis clarii. It
Orpheus liber atq unũ eẽdeũ cun

Expanded text:
us oraculi vim, numinis nominisque interpretationem, qua Liber pater et sol ΙΑΩ significatur, exsecutus est Cornelius Labeo in libro cui titulus est De oraculo Apollinis Clarii. Item Orpheus, Liberum atque Solem un
Abbreviated transcription (Latin):
belli . ht̃ eĩ hedera incraẽdi obligandi¬
q nã . Ncc nõ et calor uini cuiꝰ liber
pater ẽ auctor sepe hoies ad furorẽ bel¬
licũ usq ꝓpellit. Igitũ ꝑꝑ cognatũ utͥ¬
usq effectus calore martẽ ac liberũ
mani utrũq pr̃is applłatõe uen̾ant᷑
martẽ prez cognoĩantes. hinc ⁊ liber
ediderũt auctore tumphi. Cum gͦ
liber pr̃ idem ac solsit. mars uͦ ide
ac liber pr̃. ma̾te solẽ eẽ ꝗs dubitet:
actitani ⁊̃ hispana gens simulacru
mãtis radiis ornatũ maxiã religioẽ
celebrãt neton uoeantes. Et c̾te rõ
nalis exigit ut dii ealoris celestis pa¬
sint. feruores aut̃ quo minꝰ excãde¬
scit excitatũq alias ad iras alias
ad uͥtutes nõ nũq ad tp̃ralis furois
excessum. ꝑ quas res ⁊̃ bella nascũt᷑.
martẽ cognoĩauerũt. Cuiꝰ ium pocta

Expanded text:
 enim hedera vinciendi obligandique naturam. Nec non et calor vini, cuius Liber pater auctor est, saepe homines ad furorem bellicum usque propellit. Igitur propter cognatum utriusque effectus calorem Martem ac Liberum mani utrumque patris appellatione venerantur, Martem patrem cognominantes. Hinc etiam Liber ediderunt auctorem triumphi. Cum igitur Liber pater idem ac sol sit, Mars vero idem ac Liber pater, Martem solem esse quis dubitet? Accitani etiam, Hispana gens, simulacrum Martis radiis ornatum maxima religione celebrant, Neton vocantes. Et certe ratio naturalis exigit ut di caloris caelestis pasint: fervorem autem quo animus excandescit excitaturque alias ad iram, alias ad virtutes, nonnumquam ad temporalis furoris excessum, per quas res etiam bella nascuntur, Martem cog
Abbreviated transcription (Latin):
litate ẜmoĩs. qr ad extorquẽdũ fidẽ
agitũ ĩ audiẽtes tirãnũ. et qr his lo¬
quẽdi laberẽtis imꝑes nos fatemuꝰ
care nob̾cũ ut sius telis lingua ui¬
olenta succũbat. et grecus grecor¬
hũc eripiat plausum. ⁊ tãq̃ cõnix
cornci oculos effodiat. Et Sim¬
achus rẽ iocũdã fuangłe amariꝰ
postulasti. audire eĩ tam copiose
⁊ eleganter ĩiuĩcta res ẽ q̃ ht uti¬
lem uoluptatẽ. S nõ tãq̃ ingeris
ĩsidiantes ⁊ głosis tractatib inui¬
dentes hoc debem expectare. Nec ab¬
nego potuisse me tãq̃ palinodiã
canere. est ei rethorica prelusio coĩs
locoꝵ ĩ utrãuis ꝑtẽ ĩuẽtoꝵ alt̾nati¬
one tractare. S qr faciliꝰ grecorũ
ĩuẽtionib a grecis forte aliis rela¬
ta respõdẽt. te fustachi oramꝰ om̃s
ut sensũ ⁊ ĩuenta dissarii ꝯͣriis re
inꝗt duob michi amicissimis cogõ
osis magis q̃ ueris ex̾ͥs ut docebi
ꝙ hoĩu sanitate. sed utrãq falsã

Expanded text:
ermonis, qui ad extorquendam fidem agit in audientes tyrannum. Et quia his loquendi labyrinthis impares nos fatemur,care nobiscum, ut suis telis lingua violenta succumbat, et Graecus Graeco eripiat hunc plausum, tamquam cornix cornici oculos effodiat.» Et Symmachus: «rem iucundam, Euangele, amarius postulasti. Vadere enim contra tam copiose  eleganter inventa res est quae habeat utilem voluptatem, sed non tamquam ingeniis insidiantes et gloriosis tractatibus invidentes hoc debemus expetere. Nec abnego potuisse me quoque tamquam palinodiam canere. Est enim rhetorica prolusio communes locos in utramvis partem inventorum alternatione tractare. Sed quia facilius Graecorum inventionibus a Graecis forte aliis relata respondent, te, Eustathi, oramus omnes ut sensa et inventa Disarii contrariis repinquit, duobus mihi amicissimis cogor osis magis quam veris, ut docebitquam hominum sanitatem. Sed utrumque falsum
Abbreviated transcription (Latin):
S amenã se appetentia uult
uideri. Cũ gͦ una censoria sit deli¬
cata altã scire cꝗdẽ uelim q̃ ẜuãde
aptior sanitati sit. nec longe petẽ¬
dus asstor ẽ cũ dissarius adsit ꝗ
qd̾ ꝯueĩat corporib huãnis nõ mi¬
nus calet qͣ ipã nã fabric hurus

Expanded text:
mem adpetentia vult videri. Cum ergo una censoria sit, delicata altera, scire equidem velim quae servandae aptior sit sanitati. Nec longe petendus adsertor est, cum Disarius adsit, qui quid conveniat corporibus humanis non minus callet quam ipsa natura fabricae huius
Abbreviated transcription (Latin):
Tertia uͦ qr cibũ ĩ alus ex alio mu
tat uocatur
achus qui patfamilias dici meru¬
it qĩ totũ aĩal solus gubnãs. nam
si egrescat uita ĩ ancipiti ẽ titubã¬
iacentib inẜtũ. ⁊ in uia ẽ egerẽ¬
dis. Ergo ĩuentre fit prima dige¬
ĩ suctũ
uirẽte ꝗcꝗd acceptũ ẽ cus fex sũt¬
detrimenta q̃ ꝑ intestina ĩferius

Expanded text:
Tertia, quia cibum in aliud ex alio mutat, vocatur achus, qui paterfamilias dici meruit, quasi omne animal solus gubernans: nam si aegrescat, vita in ancipiti est titubaniacentibus inseritur, et inde via est egerendis. Ergo in ventre fit prima digein sucum vertente quicquid acceptum est, cuius faex retrimenta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dogtrina conferre sortiam. Q si u¬
quã soluendã estimat᷑ questionem.
hic assensi om̃s p̃textato an̾teloqu
detulerũt orãtes ut cũ ipẽ recepisf
cetĩs ex filo ꝯsultatoĩs eiꝰ int̾rogãdi
ꝯstitueretũ exẽpla . S de na dissariz¬

Expanded text:
et doctrina conferre: sortiamurque, si vquam solvendam aestimet quaestionem. Hic adsensi omnes Praetextato anteloquium detulerunt, orantes ut, cum ipse coepisset, ceteris ex filo consultationis eius interrogandi constitueretu
Abbreviated transcription (Latin):
it sic a pħo ꝓficiscetur ut ⁊ recta
⁊ efficax sit. Quid miꝵ si feriet sapi¬
ens ut dixi nõ sentientes ut ĩt̾dum
sic rep̾hẽdat ut rep̾hesus hilaretu᷑: nͨ
tm̃ fabłis sius s int̾rogatõib qͦ uim¬
nullus hoẽstus actus locusue cetͦue
ut exciroat q̃ ita se aptat ut ubiq
sic appareat necei̾a tãqͣ abeẽ illa
nefas fiu̾t. Et auienꝰ nouas mͥ
tuas disciplinas uidei̾s ĩduce̾ ĩt̾rogã¬
di ⁊̃ rep̃hẽdẽdi ut alacritas utrinq

Expanded text:
ilosopho proficiscetur, ut et tecta et efficax sit. Quid mirum, si feriet sapiens, ut dixi, non sentientes, cum interdum sic reprehendat, ut reprehensus hilaretur, nec tantum fabulis suis sed interrogationibus qunullus honestus actus locusve, coetus nullus excludat, quae ita se aptat ut ubique sic appareat necessaria tamquam abesse illam nefas fuerit. Et Avienus: Novas mihi duas disciplinas videris inducere interrogand
Abbreviated transcription (Latin):
auditis talib at emendatõe ueni¬
rẽt. si aũt uitiis irretitos sic hoc in
tirso fecit ꝑ obliquatõe cͥcũfuse ed¬
ere latentẽ mucrone. q̃ nõ ita pro
utia castiget. ceter his obnoxii re

Expanded text:
auditis talibus, ad emendationem venirent. Sic autem vitiis irretitos, si et hoc in thyrso fecit, per obliquationem circumfusae hederae latente mucrone, quia non ita profm vitia castiget. Caeterum his obnoxii re