comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quitecũ loquor. quo audito illa non res¬
pondit sed statim relicta ẏdria sua
abi it inciuitatẽ festinans ut euangeliũ
& dñĩ aduentũ non tantũ crederet sed
etiã p̃dicaret nec quodrelicta hẏdria
disces sit neglegent̃ p̃ter eundũ est hy¬
dria enĩ fortasse amorẽ scłihuĩ significat
id ẽ cupiditatẽ qua sibi homines de tene¬
brosa profunditate cuĩ imaginẽ puteus
gerit hoc ẽ. det̃rena conuersatione
hauriunt uolupta tẽ. qua ꝑceptalterũ
inciꝰ appetitũ in ardescant. sicut deaqua
iterũ. O portebat aũt ut xp̃o credens sđo
renuntiaret et relicta hẏdria cupidita¬
tẽ saecularẽ serelinquisse monstrar&
non solũ corde credens adiustitiã sed etiã
ad salutẽ ore confessura et p̃dicatura

Expanded text:
qui tecum loquor. Quo audito illa non resqui tecum loquor. Quo audito illa non respondit, sed statim relicta hydria sua abiit in civitatem festinans, ut Evangelium et Domini adventum, non tantum crederet, sed etiam praedicaret. Nec hoc quod relicta hydria discessit, negligenter praetereundum est. Hydria enim fortasse amorem saeculi hujus significat, id est, cupiditatem, qua sibi homines de tenebrosa profunditate, cujus imaginem puteus gerit, hoc est, de terrena conversatione hauriunt voluptatem: qua percepta iterum in ejus appetitum inardescant, sicut de aqua iterum . Oportebat autem ut Christo credens, saeculo renuntiaret, et relicta hydria cupiditatem saecularem se reliquisse monstraret; non solum corde credens ad justitiam, sed etiam ad salutem ore confessura et praedicatura
Abbreviated transcription (Latin):
rexerunt. Et nunc quẽ habes non est tu
cũ quo legitimũ possis habere conubium
sederror diaboli potius dominat᷑ qui te
adulterina contaminatione corrũpit.
& fortasse ut intelligentib: indicaret .v.
memoratoscorporis sensus .v. uirorũ no¬
mine significari. post quinq: carnales
responsio ẽ. Tucusis iudȩus quomodo a
damihi hancaquã ut neq sitiã neq ueniã
huc haurire . quarta non habeo uirũ.
Quinta uideo quia propheta es patres
nr̃ i in monte hoc adorauerunt. Nã ista
responsio carnalis ẽ. Carna libus enim
datus fuerat locusterrenus ubi adora¬
turos dñsdicit. Quod poste a qua locutus ẽ
sex ta mulieris responsio xpͥmfatetur
omniũ istorũ ẽe doctorẽ Dicit enim
uenerit ipse nobis ad nuntiabit om̃a sed
adhuc errat quia eũ quẽ uenturũ sperat
uenisse non uidet. Uerum ta menmise¬
ricordia dnĩ nunc error iste tanquã
adult̃ expellit᷑. Dicit enĩ ei iñc Egosũ

Expanded text:
rexerunt; et nunc quem habes, non est turexerunt; et nunc quem habes, non est tuligit Deum, cum quo legitimum possis habere connubium; sed error diaboli potius dominatur, qui te adulterina contaminatione corrumpit. 8. Et fortasse ut intelligentibus indicaret, quinque memoratos corporis sensus quinque virorum nomine significari, post quinque responsio est: Tu cum sis Judaeus, quomodo a da mihi hanc aquam ut neque sitiam, neque veniam huc haurire; quarta: Non habeo virum; quinta: Video quia propheta es: patres nostri in monte hoc adoraverunt , nam ista responsio carnalis est. Carnalibus enim datus fuerat locus terrenus ubi oraturos Dominus dixit. Quod posteaquam locutus est, sexta mulieris responsio Christum fatetur omnium istorum esse doctorem: dicit enim, venerit, ipse nobis annuntiabit omnia. Sed adhuc errat, quia cum quem venturum sperat, venisse non videt. Verumtamen misericordia Domini nunc error iste tanquam adulter expellitur. Dicit enim ei Jesus: Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
inquanunc constituta esunde non potẽs
intelligere queloquor et uocauirũ tuũ
id ẽ spũ intellegente p̃sens esto est enim
animȩ quasimaritus quod ammodo est¬
sp̃s hominis qui animalẽ affectionẽ tan¬
quã coniugẽ regit . non ille sp̃s sc̃s quicũ
patre & filio incomotabilis man& et dig¬
nis animis in cõmotabilit̃dat᷑ sed sp̃s ho¬
minis dequo a płsdicit. Ne moscit quidẽ in ho¬
mine nisi sps hominis. nã ille sp̃s sc̃ssp̃sdĩ ẽ¬
De quolter ũ dicit. sic̃ et que dĩ sunt ne mo
scit nisi sp̃sdĩ. Hic ergo sp̃s hominis cũ p̃sens
est id ẽ intentus ẽ et sepixate subiecit dõ.
intelligit homo quȩ sp̃ualit̃ dñr. Cũ aut
diaboli error tanquã absente intellectu
in anima dominator adulter ẽ. Voca ergo
luxueritatis illustret. ipse assit cũloquor
tibi ut sp̃ualẽ aquã possis accipere. et cũ
illa diceret non habere uirũ. bene inquit

Expanded text:
in qua nunc constituta es, unde non potes in qua nunc constituta es, unde non potes intelligere quae loquor: et voca virum tuum, id est, spiritu intelligentiae praesens esto. Est enim animae quasi maritus quodam modo spiritus hominis, qui animalem affectionem tanquam conjugem regit. Non ille Spiritus sanctus, qui cum Patre et Filio incommutabilis manet, et dignis animis incommutabiliter datur: sed spiritus hominis, de quo Apostolus dicit, Nemo scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis. Nam ille Spiritus de quo iterum dicit sic: Et quae Dei sunt nemo scit, nisi Spiritus Dei . Hic ergo spiritus hominis cum praesens est, id est, intentus, et se pietate subjicit Deo, intelligit homo quae spiritualiter dicuntur. Cum autem diaboli error, tanquam absente intellectu, in anima dominatur, adulter est. Voca ergo,lux veritatis illustret; ipse adsit, cum loquor tibi, ut spiritualem possis accipere aquam. Et eum illa diceret, Non habeo virum; Bene, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
rectedicunt᷑ uiriid ẽ mariti tanquã legiti¬
mi qm̃non eoserror uitio proprio sed di
artificionatura contribuit. Cũ aũt quisq
uenerit adeã a&atẽ ut lã possit capax ẽe
rationis siueritatẽ statim comp̃hendere
potuerit nonlã illis sensibus rectorib ut&
Sedhabebit uirũ sp̃mrationalẽ cui sonsus
sed uerbũ diuinũ habet legitimũ uirum.
cui copulata et inherenscũ et ipse sp̃s
hominis haeserit xp̃o quia caput uiri
sine ullo separationis timore ꝑfruitur
que significabat multitudinẽ sdiuanis
suꝑstitionibus subiugari post tẽpora illa
quinq: carnaliũ sensuũ quib: prima a&as
ut diximus regit᷑. Non cam uerbũ dĩ ac¬
ceperat inconiugiũ sed cõplexu adul¬
terino diabolus obtinebat. Itaq: illi dñs
dicit uidens eã esse carnalẽ id ẽ carnali¬
ter sapere. Uade uocauirũ tuũ et ueni
huc id ẽ remouete ab affectione carnali

Expanded text:
recte dicuntur viri, id est mariti, tanquam legitirecte dicuntur viri, id est mariti, tanquam legitimi; quoniam non eos error vitio proprio, sed Dei artificio natura contribuit. Cum autem quisque venerit ad eam aetatem, ut jam possit capax esse rationis, si veritatem statim comprehendere potuerit, non jam illis sensibus rectoribus utetur; sed habebit virum, spiritum rationalem, cui sensus sed Verbum divinum habet legitimum virum, cui copulata et inhaerens, cum et ipse spiritus hominis haeserit Christo, quia caput viri sine ullo separationis timore perfruitur. qui significabat multitudinem saeculi vanis superstitionibus subjugati, post tempora illa quinque carnalium sensuum, quibus prima aetas, ut diximus, regitur, non eam Verbum Dei acceperat in conjugium, sed complexu adulterino diabolus obtinebat. Itaque illi Dominus dicit, videns eam esse carnalem, id est, carnaliter sapere: Vade, voca virum tuum, et veni huc; id est, remove te ab affectione carnali,
Abbreviated transcription (Latin):
ad oculos ꝑtin& quolucẽ istã uisibilẽ
et quos li& colores formasq: corporũ
cernimus. Alter ẽ auriũ quouocem
& omniũ sonorũ momenta sentimus.
Tertius nariũ quouaria odorũ suauita¬
tȩdilectamur. Quartus in ore gustatus
dultia & amara sentit. et omniũ saporẽ
hab& ex amen. Quintus ꝑ totũ corpus
tangendo deiudicat calida & frigida.
mollia. et dura. lenia et aspera et quic¬
quid aliud est quod tangendo sentimus
istis itaq: carnalibus quinq: sensibus pri¬
ma hominis a &as imbuitur. necessitate
naturae mortalis qua ita post peccatũ
primi hominis natisumus ut non dũ red¬
ditaluce mentis carnalibus sensibus
subditi carnalẽ uitã sine ulla ueritatis
intelligentia transeamus. tales necesse
est esse infantes & pueros par uulos qui
nondũ possunt accipere rationẽ et quia
naturales sunt isti sensus qui primã a& a¬
tẽ regunt & dõ artifice nobis tributi sunt

Expanded text:
ad oculos pertinet, quo lucem istam visibilem ad oculos pertinet, quo lucem istam visibilem et quoslibet colores formasque corporum cernimus; alter aurium, quo vocum et omnium sonorum momenta sentimus; tertius narium, quo varia odorum suavitate delectamur; quartus in ore gustus, qui dulcia et amara sentit, et omnium saporum habet examen; quintus per totum corpus tangendo dijudicat calida et frigida, mollia et dura, levia et aspera, et quidquid aliud est quod tangendo sentimus. Istis itaque carnalibus quinque sensibus prima hominis aetas imbuitur necessitate naturae mortalis qua ita post peccatum primi hominis nati sumus, ut nondum reddita luce mentis, carnalibus sensibus subditi, carnalem vitam sine ulla veritatis intelligentia transeamus. Tales necesse est esse infantes et parvulos pueros, qui nondum possunt accipere rationem. Et quia naturales sunt isti sensus, qui primam aetatem regunt, et Deo artifice nobis tributi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
non nulli accipiunt quod aũt dictũ est.
Et nunc que habes non est tuus uir. Dese
ipso dñm dixisse intelligunt. ut iste sensus¬
sit primo .v. libros moysi q̃si quinq: uiris
credidisti sed qm̃ nondũ credens xp̃o ad¬
huc utiq: illorũ quinq: uirorũ idest .v.
librorũ copulatione tenebatur. Potest
mouere quo modo dicipotuerit quinq
uiros habuisti quasi nunc eos non haber&¬
iamcũ adhucutiq: ipsis subdita uiueret
Inde cũ quinq: librimoysinihil aliud quã
xp̃m p̃dicent sicut ipseait . sicrederetis
morsi credideritis forsitan & mihi. Il¬
le cnimde mescripsit. quomodo potest
intellegi quinq: illis libris recedere
hominẽ ut adxp̃m trans eat. Cũ ille qui
credit inxpͥm non relinquendosquinq:
illos libros sed sp̃ualiter intelligendos
multo auidius amplectat᷑. Est ergo
alius intellectus ut quinq uiri quinq
intelligant᷑ corporis sensus. unus qui

Expanded text:
nonnulli accipiunt. Quod autem dictum est, nonnulli accipiunt. Quod autem dictum est, Et nunc quem habes, non est tuus vir; de se ipso Dominum dixisse intelligunt, ut iste sit sensus: Primo quinque libris Moysi, quasi quinque viris credidisti. Sed quoniam nondum credens Christo, adhuc utique illorum quinque virorum, id est quinque librorum copulatione tenebatur, potest movere quomodo dici potuerit, Quinque viros habuisti, quasi nunc eos jam non haberet, cum adhuc utique ipsis subdita viveret. Deinde cum quinque libri Moysi nihil aliud quam Christum praedicent, sicut ipse ait, Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi; ille enim de me scripsit ; quomodo potest intelligi a quinque illis libris recedere hominem, ut ad Christum transeat, cum ille qui credit in Christum, non relinquendos quinque illos libros, sed spiritualiter intelligendos, multo avidius amplectatur? 7. Est ergo alius intellectus, ut quinque viri intelligantur quinque corporis sensus: unus qui
Abbreviated transcription (Latin):
unde mihi habes dare aqua uiuam. Nun¬
quid cumaior es patrenrola cobquidedit
nobis hunc puteũ et ipse ex eobibit & filii
eius et peccora eiꝰ. Nunc uero lam dñs ex¬
ponit quid dixerit. Omis inquit quibibe¬
a&nũ sed aqua illa quã dedero fiet in eo
fonsaque salientis inuitã ȩt̃nã Sed ad¬
huc mulier prudentiã carnis amplectit᷑.
quid enim respondit. Dami hi dne hano
aquã ut neq sitiã neq ueniã huc haurire.
Dicit ei inc. Uade uocauirũ tuũ & ueni
huc cũ sciret eã uirũ non habere cur hoc
dixerit queritur nãcũ mulier dixiss&
non habeo uirũ. Dicit ei iñc benedixisti
non haberete uirũ quinq: enim uiros
habuisti. et nunc quẽ habes non est tuus
uir. hoc uerũ dixisti. sed non sunt hec ac
mulieri samaritanȩ similes. eẽ uideamͣ
Sed de illodonodĩ sialiquidiã gustauimꝰ
sp̃ualiter ista tractemus Quinq uiros
quinq: libros qui ꝑ moy senminis tratisunt

Expanded text:
Unde mihi habes dare aquam vivam? NunUnde mihi habes dare aquam vivam? Nunquid tu major es Patre nostro Jacob, qui dedit nobis hunc puteum, et ipse ex eo bibit, et filii ejus, et pecora ejus? Nunc vero jam Dominus exponit quid dixerit: Omnis, inquit, qui bibetiet in sempiternum. Sed aqua illa quam dedero, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. Sed adhuc mulier prudentiam carnis amplectitur. Quid enim respondit? Domine, da mihi hanc aquam, ut neque sitiam, neque veniam huc haurire. Dicit ei Jesus: Vade, voca virum tuum, et veni huc. Cum sciret eam virum non habere, cur hoc dixerit, quaeritur. Namque cum mulier dixisset, Non habeo virum; dicit ei Jesus, Bene dixisti non habere te virum: quinque enim viros habuisti, et nunc quem habes non est tuus vir; hoc verum dixisti. Sed non sunt haec camulieri Samaritanae similes esse videamur. Sed de illo dono Dei si aliquid jam gustavimus, spiritualiter ista tractemus. 6. Quinque viros, quinque libros qui per Moysen ministrati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nr̃t dixit. Siscires donũ dĩ et quis ẽ
qui dicit tibi damihibibere tumagis pe¬
tisses abeo. et dedisset tbi a quã uiuam.
Et hinc ei ostenderet non setalea quã
petisse qualẽ ipsa intellexerat. sed quia
ipse sitiebat fidemeius eidẽ sitienti sp̃m
scm̃ da recupiebat hanc enim recte in¬
dicens. quod stabat iñc et clamabat.
siquis sitit ueniat etbibat. quicredit
in me sicut dixit scriptura. flumina de
uentre eius fluent a qua e uiuȩ. Conse¬
ut hec donamereamur. Haecergo flu¬
mina aquȩ uiue que illimulieri uole¬
bat dare merces ẽ fidei quã prius in
crediturierant. Nondũ aũt erat sp̃s
datus quia iñc nondũ fuerat darifica¬
suã clarificationẽ dedit eccłae sicut
alia scriptura dicit. Ascendens in altũ
captiuã eregit captiuitate dedit dona
hominibus sed adhuc illa mulier car¬
naliter sapit sicenimrespondit dñe
neq: auritoriũ habes & puteus altus ẽ

Expanded text:
Dominus noster dixit: Si scires donum Dei, et quis est Dominus noster dixit: Si scires donum Dei, et quis est qui dicit tibi, Da mihi bibere; tu magis petisses ab eo, et dedisset tibi aquam vivam: ut hinc ei ostenderet, non se talem aquam petisse, qualem ipsa intellexerat; sed quia ipse sitiebat fidem ejus, eidemque sitienti Spiritum sanctum dare cupiebat. Hanc enim recte indicens: quod stabat Jesus, et clamabat, Si quis sitit, veniat et bibat: qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Conseut haec dona mereamur. Haec ergo flumina aquae vivae quae illi mulieri volebat dare, merces est fidei quam prius in credituri erant. Nondum autem erat Spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat clarificasuam clarificationem dedit Ecclesiae, sicut alia Scriptcaptivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus . Sed adhuc illa mulier carnaliter sapit. Sic enim respondit: Domine, neque hauritorium habes, et puteus altus est.
Abbreviated transcription (Latin):
gunẽ fudit. Dixit ergo adeã iñc Muli¬
er damihibibere et ut noueris quid siti¬
ebat dñs nr̃t post paululũ ueniunt disci¬
pulieius qui ꝑrexerunt inciuitatẽ ut
cybosemerent. Dicunt ei rabbi manduca
Illeaut dix̃ eis Ego habeo ȩscã manducare
quã uos nescitis. Dicunt ergo discipulieiꝰ
ad alterutrũ. Nũ aliquid aliquis ei at tu¬
lit manducare. Dicit eis iñc. Cybus meus
ẽ ut faciã uolunta tẽ cius quime misit. et
ut ꝑficiã opus eius Nunquid hic intelligit᷑¬
alia uoluntas patris qui eũmisit et opus
eius quod seꝑficere uelle respondit nisi
ut nos ad fidẽ suã aꝑnitiosqmundi erro¬
re conuerteret. Qualis est ergo cybus
cius talis et potus qua propter hoc in illa
muliere sitiebat. ut faceret in ea uolun¬
tatẽ patris et ꝑficeret opus eius sed
carnaliter intelligens respondit.
Tucum sisiud ȩus quomodo a mebibere
potes cũsimmuliersa maritana: Non
enim coutunt᷑ iudȩi samaritanis. Cui

Expanded text:
guinem fudit. Dixit ergo ad eam Jesus: Muliguinem fudit. Dixit ergo ad eam Jesus: Mulier, da mihi bibere. Et ut noveris quid sitiebat Dominus noster, post paululum veniunt discipuli ejus, qui perrexerant in civitatem ut cibos emerent, et dicunt ei: Rabbi, manduca. Ille autem dixit eis: Ego habeo escam manducare, quam vos nescitis. Dicunt ergo discipuli ejus ad alterutrum: Numquid aliquis ei attulit manducare? 34. Dicit illis Jesus: Mea esca est ut faciam voluntatem ejus, qui me misit, et ut perficiam opus ealiud voluntas Patris qui eum misit, et opus ejus quod perficere velle respondit, nisi ut nos ad fidem suam a pernicioso mundi errore converteret? Qualis est ergo cibus ejus, talis et potus, quia propter hoc in illa muliere sitiebat, ut faceret in ea voluntatem Patris, et perficeret opus ejus. Sed carnaliter intelligens respondit: Tu cum sis Judaeus, quomodo a me bibere petis, cum sim mulier Samaritana? Non enim coutuntur Judaei Samaritanis. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
dignatus ẽ. Dehac infirmitate carnis
proph&a dicit. homo inplaga positus et
sciens ferre imbecillitatẽ. De humilita
uit se factus subditus usq: ad mortem.
quanquã illud quod seditqm̃ solent sede¬
re doctor es possit alio intellectu non hu¬
militatis modestiã sed magistridemons¬
trare ꝑsonã. sed queri potest quare a
muliere samaritana que aquae implen¬
dae gratia uenerat bibere postula uerit.
Cũ ipse postea spualis fontis affluentiã
se petentibus dare posse p̃dica uerit.
sed scilic& si tiebat ds̃ mulieris illius fi¬
dẽ que qm̃ sa maritana erat. et sol & sa¬
maria ido latriȩ imagine sustinere
psĩ enim separatia populo iudȩorũ si¬
mula crismutorũ animaliũ id c̃ uaccis
dinẽ que simula crisseruicrat ad monu¬
mentũ fidȩ ixpĩanȩ et incorruptȩrdi¬
gionis adduceret. Non enim est inquit
sanis opus medicus. sed maleopus haben¬
tibus. Ergo eorũ fidẽ sitit proquib: san¬

Expanded text:
dignatus est. De hac infirmitate carnis dignatus est. De hac infirmitate carnis Propheta dicit: Homo in plaga positus, et sciens ferre imbecillitatem; de humilitatliavit se, factus subditus usque ad mortem . Quanquam illud quod sedit, quoniam solent sedere doctores, possit alio intellectu non humilitatis modestiam, sed magistri demonstrare personam. Sed quaeri potest quare a muliere Samaritana, quae aquae implendae gratia venerat, bibere postulaverit, cum ipse postea spiritalis fontis affluentiam se petentibus dare posse praedicaverit? Sed scilicet sitiebat Deus mulieris illius fidem, quoniam Samaritana erat, et solet Samaria idololatriae imaginem sustinere; ipsi enim separati a populo Judaeorum, simulacris mutorum animalium, id est, vaccis dinem, quae simulacris serviebat; ad munimentum fidei christianae et incorruptae religionis adduceret. Non est enim, inquit, opus sanis medicus, sed male habentibus . Eorum ergo fidem sitit, pro quibus san
Abbreviated transcription (Latin):
manigeneris dĩ nr̃t creator nobis &re¬
parator aduenit & ut moriente scilicet
uetere homine nouũ inse constitueret
quẽ exutũ labe terrena incaelestia reg¬
na trans ferret. Ergo nunc pute usut dic
monrt corrupit᷑ sed interior renouat᷑.
dedie indiem rectissime omnino qm̃ om̃a
uisibilia ad exteriorẽ hominẽ ꝑtinent
quibus xp̃iana disciplina renuntiat. Ho¬
ra sexta dñsuenit adputeũ id. ẽ mediodie.
Vnde iã incipit sol iste uisibilis declinare
inoccasum qm̃ et nobis uocatis axp̃o ad in¬
uisibiliũ amorẽ homo interior recrea¬
tus ad interior ẽ lucẽ quenunquã occidit
rens quȩ uident᷑ sedque non uident᷑ que
enimuident᷑ tẽporalia sunt que aũt non
uident̾ a&na sunt. Quod aũt fatigatus ue¬
nit adputeũ infirmitatẽ carnis signifi¬
cat. quod sed it humilitatẽ. quia & in becil¬
litatẽ carnis pronobis suscepit et homo
hominibus tam humiliter apparere

Expanded text:
mani generis Dominus noster creator nobis et remani generis Dominus noster creator nobis et reparator advenit, ut moriente scilicet vetere homine, novum in se constitueret, quem exutum luto terreno in coelestia regna transferret. Ergo nunc puteus, ut dicmo noster corrumpitur, interior autem renovatur de die in diem. Rectissime omnino, quoniam omnia visibilia ad exteriorem hominem pertinent, quibus Christiana disciplina renuntiat. Hora sexta venit Dominus ad puteum, id est, medio die, unde jam incipit sol iste visibilis declinare in occasum: quoniam et nobis vocatis a Christo ad invisibilium amorem, homo interior recreatus, ad interiorem lucem quae nunquam occidit, rens quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur temporalia sunt, quae autem non videntur aeterna sunt. Quod autem fatigatus venit ad puteum, infirmitatem carnis significat; quod sedit, humilitatem, quia et imbecillitatem carnis pro nobis suscepit, et homo hominibus tam humiliter apparere
Abbreviated transcription (Latin):
Et ea non nulliminus diligenter minusq
congrue inter p̃tando afferunt ple¬
runq prosalute ꝑnitiem et pro cogniti¬
one ueritatiserrorem. Inter que illud
ẽ sacramentũ quod scriptũ est. Dñm
hora diei sexta uenisse ad puteũla cob.
fessũq: abitinere resedisse. et amuliere
samaritana potũ petiisse. et c&era que
in eodẽ scripturarũ loco discutienda
& ꝑtrattanda dicunt̃. Dequare id pri
mũ tenendũ .ẽ. quod in omnibus scrip¬
turis sũma uigilantia custodir ioportet
ut scđm fidẽ sit sacramenti diuimi expo¬
sitio. Horaigit᷑ diei sextauenit ad puteũ
dñs nrt uideo input eo tenebrosã pro¬
funditatẽ. ammoneo ergo intelligere
mundi hui infimas partes id ẽ terre¬
nas. quouenit dñs iñc xp̃chora sexta
id ẽ sexta a&ate generis humanitan¬
qua senec tute ueteris hominis quo lu¬
bemur exui. ut induamur nouo qui
pueritia tertia ad olescentia quarta
luuentus. Quinta grauitas. Veteris itaq
hominis uita que scđm carnẽ tẽporali

Expanded text:
et ea nonnulli minus diligenter minusque sobrie interpretando afferunt plerumque pro salute perniciem et pro cognitione veritatis errorem. Inter quae illud est sacramentum quod scriptum est Dominum hora diei sexta venisse ad puteum Jacob, fessumque ab itinere resedisse, a muliere Samaritana potum petisse, et caetera quae in eodem loco Scripturarum discutienda et pertractanda dicuntur. De qua re id primum 500 tenendum est, quod in omnibus Scripturis summa vigilantia custodire oportet ut secundum fidem sit sacramenti divini expositio. Hora igitur diei sexta venit ad puteum Dominus noster. Video in puteo tenebrosam profunditatem. Admoneo ergo intelligi  Ms., intelligere mundi hujus infirmas partes, id est, terrenas, quo venit Dominus Jesus hora sexta, id est, sexta aetate generis humani, tanquam senectute veteris hominis, quo jubemur exui, ut induamur novo qui pueritia, tertia adolescentia, quarta juventus, quinta gravitas. Veteris itaque hominis vita, quae secundum carnem temporali
Abbreviated transcription (Latin):
structus studiosus cũ ad eas ꝑscrutan¬
das accedere cȩperit illud a postolicũ
cogitare non cesset . scientia in flat
caritas aedificat. Haecherba hu¬
milis & mitis ẽ et nihil fortius et pene¬
trabilius eius radicibus. ut incaritate
radicati & fundati possimus compre¬
hendere cũ omnibus scĩs que sit lati¬
tudo & longitudo et altitudo & profun
dũ et reliq̃ Est etiã in ac sopo uis purgato¬
ria ne in flante scientia dediuiti is ab ae¬
gypto ablatis suꝑbe aliquis pulmone Tu¬
midus anhel& asꝑgeme inquit hysopo

Expanded text:
studiosus, cum ad eas perscrutanstudiosus, cum ad eas perscrutandas accedere coeperit, illud apostolicum cogitare non cesset: Scientia inflat, charitas aedificat . Ita mitis et humilis est, et nihil fortius et penetrabilius ejus radicibus: ut in charitate radicati et fundati possimus comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latitudo, et longitudo, et altitudo, et profunucem Domini. Est etiam in hyssopo vis purgatoria, ne, inflante scientia, de divitiis ab Aegypto ablatis superbe aliquid pulmo tumidus anhelet: Asperges me, inquit, hyssopo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi instituerunt sed de quibus dã qua si
metallis diuinȩ prouidentiȩ que ubique
infusa est eruerunt et quoꝑuersȩ et in¬
iuriose ab obsequia daemonũ abutunt᷑
Cũ ab eorũ misera soci&ate se se animo
separat. Deb& ab eis auferre xp̃ianus ad
uersus iustũ p̃dican dieuangelii. Vestẽ
quoque illorũ idẽ hominũ quidẽ insti¬
tuta. sed tamenac cõmodata humanȩ
soci&ati qua in hacuita carere non pos¬
sumus que accipere atq: habere licuerit
in usũ conuertenda xp̃ianũ. Nã quid
aliud fecerunt multiboni fideles nr̃i
nonne aspicimus quanto auro & argen¬
to et ueste subsartinatus exierit de
a egrpto cyprianus et doctor suauissi¬
mus et martyr beatissimus quanto
lactantius quanto uictorinus obtatus
hilarius ut deuiuis taceã quanto in nu¬
merabiles greci. quod prior ipse fide
lissimus dĩ famulus moyses fecerat.
Dequo scriptũ ẽ. quoderuditus fuerat
omni sapientia ae gyptiorũ Sedħ modo¬

Expanded text:
ipsi instituerunt, sed de quibusdam quasi ipsi instituerunt, sed de quibusdam quasi metallis diuinae prouidentiae, quae ubique infusa est, eruerunt et quo peruerse atque iniuriose ad obsequia daemonum abutuntur, cum ab eorum misera societate sese animo separat, debet ab eis auferre christianus ad usum iustum praedicandi euangelii. uestem quoque illorum, id est hominum quidem instituta, sed tamen accommodata humanae societati, qua in hac uita carere non possumus, accipere atque habere licuerit in usum conuertenda christianum. nam quid aliud fecerunt multi boni fideles nostri? nonne aspicimus, quanto auro et argento et ueste suffarcinatus exierit de Aegypto Cyprianus, et doctor suauissimus et martyr beatissimus? quanto Lactantius? quanto Victorinus, Optatus, Hilarius, ut de uiuis taceam? quanto innumlissimus Dei famulus Moyses fecerat, de quo scriptum est quod eruditus fuerit omni sapientia Aegyptiorum .
Abbreviated transcription (Latin):
hylosophiaũt qui uocant᷑ siqua forte
uera & fidei nr̃ae accomodata dixert̃
maximȩ platonici non solũ formidan¬
da non sunt sed ab eis etiã tãquã ab inlus¬
tis posses soribus in usũ nr̃muendican¬
da Sicut enim a egyptii nontantũ idola
habebant et onera grauia que populus
isrł detestar &ur et fugeret. sed etiã
uasa atq: ornamenta de auro etar¬
gento et uestẽ que ille populus exiens
de aegypto sibi potius tanquã adusũ
meliorẽ clanculo uindicauit. Nec auc¬
toritate propria sed prȩcepto dĩ
ipsis a egyptiis nescientibus cõmo¬
dantibus ea quibus non beneutebant᷑
Sic dortrine om̃s gentiliũ non solũ si¬
mulata & suꝑ stitiosa figmenta gra¬
uesq sarcinas suꝑuacanei laboris ha
minari atq: diuitare. sed etiã libera¬
les disciplinas usui ueritatis aptiores
& quedã morũ p̃cepta utilissima con¬
tinent Deniq: ipso unodõ colendo non¬
nulla uera inueniunt apud eos.
Quod eorũ tã aurũ & argentũ quod non

Expanded text:
hilosophi autem qui vocantur, si qua forte vera et fidei nostrae accommodata dixerunt, maxime Platonici, non solum formidanda non sunt, sed ab eis etiam, tanquam ab injustis possessoribus, in usum nostrum vindicanda. Sicut enim Aegyptii non tantum habebant et onera grauia., quae populus Israhel detestaretur et fugeret, sed etiam uasa et ornamenta de auro et argento qu uestem, quae ille populus exiens de Aegypto sibi potius tamquam ad usum meliorem clanculo uindicauit, non auctoritate propria, sed praecepto dei, ipsis Aegyptiis nescienter accommodantibus ea quibus non bene utebantur: sic doctrinae omnes gentilium non solum simulata et superstitiosa figmenta grauesque sarcinas superuacanei laboris habminari atque uitare, sed etiam liberales disciplinas usui ueritatis aptiores et quaedam morum praecepta utilissima continent, denique de ipso uno deo colendo nonnulla uera inueniuntur apud eos, quod eorum tamquam aurum et argentum, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
Meminerunt ergo eorũ qui pascha
illo te p̃r ꝑumbrarũ imaginaria cȩlebra¬
bant cũ signaripostes sanguine agni lu¬
berent᷑ hysopo fuisse signatos.
Nemo ambigit et ꝑsimilitudines libenti¬
us queq cognosci. et tũ aliqua difficultate
quaesita multo gratius inueniri. Qui enĩ
non inueniunt pror sus quod querunt
fame laborant. qui aũt non quȩrunt quia
impromptu habent fastidio sepemasces¬
cunt. in utroq aũt langor cauendus est.
famioccurreret Obscurioribus aũt
fastidia detergeret. nihil enimfere de
illis obscurita tibus eruit᷑ quod non planis¬
sime dictũ a libi repperiatur.

Expanded text:
Meminerint ergo eorum qui Pascha illo tempore per umbrarum imaginaria celebrabant, cum signari postes sanguine agni juberentur, hyssopo fuisse signatos . nemo ambigit et per similitudines libentius quaeque cognosci et cum aliqua difficultate quaesita multo gratius inueniri. qui enim prorsus non inueniunt quod quaerunt, fame laborant; qui autem non quaerunt, quia in promtu habent, fastidio saepe marcescunt: in utroque autem languor cauendus est. fami occurreret, obscurioribus autem fastidia detergeret. nihil enim fere de illis obscuritatibus eruetur, quod non planissime dictum alibi. reperiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Sapientia dĩ homine ad exẽplũ quo recte
uiueremus suscepit. Pertinetaũt ad
uita rectã eaque non sunt metuenda
non metuere. mors aut metuenda non
est. Oportuit orgo idipsũ illius hominis
quẽ dĩ sapientia suscpit morte monstra¬
ri. Sunt aut homines qui quãuis mortẽ
ipsã nontimeant. genus tamen aliquod
mortis horrescunt nihi lominus metuen
dũ est aut ut ipsamors nullũ genus mortis
bono et recte uiuenti homini nihi lominus
fuit nihil enimerat inter om̃a genera
mortis illo genere ex secrabilius & formi¬
dolosius

Expanded text:
Sapientia Dei hominem ad exemplum quo recte viveremus, suscepit, pertinet autem ad vitam rectam ea quae non sunt metuenda, non metuere. Mors autem metuenda non est. Oportuit ergo idipsum illius hominis quem Dei sapientia suscepit, morte monstrari. Sunt autem homines qui, quamvis mortem ipsam non timeant, genus tamen aliquid mortis horrescunt. Nihilominus autem ut ipsa mors, ita etiam nullum genus mortis bono et recte viventi homini metuendum estfuit. Nihil enim erat inter omnia genera mortis, illo genere exsecrabilius et formidolosius
Abbreviated transcription (Latin):
contẽplari. quod a&ernũ est ergo etiã
ceterissius partibus amare animus deb&
hoctã magnũ quod mente noscendũ est
necesse est fit ut sica matũ qđ a e ternũ
est axernitate animũ afficiat. quocir
animũ nisi ds̃. Amor aũt rerũ amanda¬
rũ caritas ł dilectio molius dicitur: Qua¬
reomnib: cogitationis uiribus consideran¬
dũ est saluberrimũ illud p̃ceptũ diliges
matua & intotamente tua. et illud quod

Expanded text:
contemplari quod aeternum est. Ergo etiam contemplari quod aeternum est. Ergo etiam caeteris suis partibus amare animus debet, hoc tam magnum, quod mente noscendum est. necesse est, fit ut sic amatum, quod aeternum est, aeternitate animum efficiat afficiat: quocircanimum, nisi Deus? Amor autem rerum amandarum, charitas, vel dilectio melius, dicitur: quare omnibus cogitationum viribus considerandum est saluberrimum illud praeceptum: Diliges de tuo, et in tota anima tua et i
Abbreviated transcription (Latin):
nos se quantũ sit bonũ quod non fruitur
non aut fruit᷑ si non amat nec hab& igit᷑
quod amandũ est quinon amat etiã si a¬
mare possit qui non hab& Ne molgitur
da est sicuti ẽ hoc ẽ eã nosse quod habere
quecũ ita sint quid ẽ aliud beate uiuere
nisi axernũ aliquod cognoscendo habere
aeternum est enim de quosolor ecte
fidit᷑ quod amanti auferri non potest
idq: ipsũ est quod nihil sit aliud habere
quã nosse. Omnium enimrerũ p̃stantis¬
simum est quod a eternũ est. Et prop¬
terea idhabere non possumus nisi eare
qua p̃stantiores sumus id ẽmente. quic¬
quid aut mente hab&᷑ noscendo habetur
Nullũq: bonũ ꝑ fecte noscit᷑ quod non ꝑ¬
fecte amat̾. Neq ut sola mens potest̃
cognoscere ita et amare sola potest nãq:
amor appetitus quidam est & uidemus
etiã cȩteris animi partibus in esse appe¬
titũ qui simenti rationiq: consentiat in
tali pace & tranquillitate uacabit mente

Expanded text:
nosse, quantum sit bonum quo non fruitur? nosse, quantum sit bonum quo non fruitur? non autem fruitur, si non amat: nec habet igitur quod amandum est qui non amat, etiam si amare possit qui non habet. nemo igituda est sicuti est, hoc est eam nosse quod habere. Quae cum ita sint, quid est aliud beate uiuere nisi aeternum aliquid cognoscendum habere? aeternum est enim de quo solo recte fiditur, quod amanti auferri noidque ipsum est quod nihil sit aliud habere quam nosse. Omnium enim rerum praestantissimum est quod aeter num est; et propterea id habere non possumus, nisi ea re qua praestantiores sumus, id est, mente; quidquid autem mente habetur, noscendo habetur, nullumque bonum perfecte noscitur quod non perfecte amatur; neque ut sola mens potest cognoscere, ita et amare sola potest: namque amor appetitus est quidam, et videmus etiam caeteris animi partibus inesse appeticum, qui si menti rationique consentiat, in tali pace et tranquillitate vacabit mente
Abbreviated transcription (Latin):
nisi eius quȩ non potest de esse dũ amatur
se. Porro aurũ & omne corpus non hoc
ẽhabere quã nosse non itaq: amandũ est
Et qm̃ potest aliquid amari nec haberi
non solũ ex his que a manda non sunt ut pul¬
chrũ aliquod corpus sed eorũ etiã que a¬
manda sunt beatauita &rur sus potest
aliquid haberi nec amari ut compedes
iure queritur utrũ possit quispiã id quod
habere nihil aliud ẽ nisi nosse non amare
cũ habeat id ẽ nouerit. sed cum uideamus
non nullos non obaliud uerbi gratia disce¬
re numeros nisi ut eadẽ disciplina pecu¬
niosi fiant aut hominib placeant quã
cũ didicerint ad eundẽ finẽ referant
que sibi cũ disceront pro posuerant neq
ullã disciplinã aliud sit habere quã nosse
fieri potest ut habeat quisq aliquid quod
habere hoc sit quod nosse. nec a met tamen
quan quabonũ quod nonamat᷑ nemopotest
ꝑfecte habere ł nosse. Quis enim potest

Expanded text:
nisi eius quae non potest deesse, dum amatur?nisi eius quae non potest deesse, dum amatur?se. porro aurum et omne corpus non hoc est habere quod nosse: non itaque amandum est. et quoniam potest aliquid amari nec haberi non solum ex his quae amanda non sunt, ut pulchrum aliquod corpus, sed eorum etiam quae amanda sunt, ut beata uita, et rursus potest aliquid haberi nec amari, ut compedes: iure quaeritur, utrum possit quispiam id quod habere nihil est nisi nosse, non amare, cum habeat, id est nouerit. sed cum uideamus nonnullos non ob aliud uerbi gratia discernere numeros, nisi ut eadem disciplina pecuniosi fiant aut hominibus placeant; quam cum didicerint, ad eundem finem referant, quem sibi, cum discerent, proposuerunt; neque ullam disciplinam aliud sit habere quam nosse: fieri potest, ut habeat quisque aliquid, quod habere hoc sit quod nosse, neque amet tamen, quamquam bonum, quod non amatur, nemo potest perfecte habere uel nosse. quis enim potest
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ quicquid non uiuit non metuit neq:
dum est sine metu uiuere. sedrur susquia
uita metucarens etiã si intelligentia ca¬
reat non est appetenda amandum est
sine m&u cum intellectu uiuere Id neso¬
lum anamor quoq: ipse amandus est. Ita
uero quando hoc sine illa non amantur
sedsi propter alia que amanda sunt a¬
mor amatur non recte a maridicitur
nihilenim aliud ẽ amare quã ꝑseipsam
rem aliquã appetere. Num igitur ꝑse
ipsũ amor appetendus .ẽ. cum quando
defecit quod amatur ea sit indubitata
miseria. De inde cumamormotus qui¬
dã sit. neq ullus motus nisi adaliquid cũ
querimus quid amandũ sit. quid sit illud
ad quod mouerioportet querimus qua¬
resi amandus ẽ amor non utiq: omnis¬
amandus ẽ. Esenim & turpis quo ani¬
mus seipso inferiora sectet᷑ que magis pro¬
priecupiditas dicitur. Omniũ scilic&
malorũ radix et ideo non amandũ est qđ
manenti & fruenti amatori auferripo
test Cuius ergo rei amoramandus est

Expanded text:
m quidquid non uiuit non metuit, neque dum est sine metu uiuere. sed rursus quia uita metu carens, si etiam intellegentia careat, non est appetenda, amandum est sine metu cum intellectu uiuere. idne solum, an amor quoque ipse amandus est? ita uero, quando sine hoc illa non amantur. sed si propter alia quae amanda sunt amor amatur, non recte amari dicitur. nihil enim aliud est amare quam per se ipsam rem aliquam appetere. num igitur per se ipsum amor appetendus est, cum, quando defit quod amatur, ea sit indubitata miseria P deinde cum amor, motus quidam sit neque ullus sit motus nisi ad aliquid, cum quaerimus quid amandum sit, quid sit illud ad quod moueri oporteat, quaerimus. quare si amandus eamandus est. Est enim et turpis, quo animus se ipso inferiora sectatur, quae magis proprie cupiditas dicitur, omnium scilicet malorum radix. Et ideo non amandum est, quod manenti et fruenti amori auferri potest. cuius ergo rei amor amandus est
Abbreviated transcription (Latin):
ri. aut bonisunt et eos oportet imitari.
sed qui bonisunt uirtute bonisunt. Virtus
aut non appetit quod in aliorũ hominũ
potestate est. qui ergo imitat᷑ bonos
nullius hominis appetit laudẽ quimalos
non dignus .ẽ. laude sia ut placere homi¬
nibus ideo uis ut eis prosis ad diligendũ
dm̃ non lã hoc sed aliud cupis. qui aute
placore cupit necessariũ adhuchab&
timor ẽ primũ neocculte peccando in¬
ter hypochritas adñõ conputet᷑. De in¬
desi bene facturis placere appetit ne
hanc mercedẽ aucupans ꝑdat quod da¬
tur us ẽ dñs sed deuicta ista cupiditate
cauenda suꝑbia .ẽ. Difficile est enim
ut dignetꝰ consociari hominib: qui eis pla÷¬
cere lamnon desiderat et plenũ se uir¬
tutis putat Itaq: ad huc necessarius est
timor ne illudetiã quoduid& habere
aufertur ab eo et manibus acpedibus li¬
gatis mittatur intenebras exteriores
qua propter dĩtimor non solum inchoat

Expanded text:
ri; aut boni sunt, et eos oportet imitari. ri; aut boni sunt, et eos oportet imitari. Sed qui boni sunt, virtute boni sunt: virtus autem non appetit quod in aliorum hominum potestate est. Qui ergo imitatur bonos, nullius hominis appetit laudem; qui malos, non dignus est laude. Si autem placere hominibus ideo vis, ut eis prosis ad diligendum Deum; non jam hoc, sed aliud cupis. Qui autem placere cupit, necessarium adhuc habet timorem: primum, ne occulte peccando inter hypocritas a Domino computetur; deinde, si benefactis placere appetit, ne hanc mercedem aucupans perdat quod daturus est Deus. 4. Sed devicta ista cupiditate, cavenda superbia est. Difficile est enim ut dignetur consociari hominibus, qui eis placere jam non desiderat, et plenum se virtutibus putat. Itaque adhuc necessarius est timor, ne illud etiam quod videtur habere, auferatur ab eo ; et manibus ac pedibus ligatis mittatur in tenebras exteriores . Quapropter Dei timor non solum inchoat,
Abbreviated transcription (Latin):
ponendũ ẽ. qui cũ se tot miraculis tantã
rerũ potestatẽ habere monstraret¬
& easpreuit quae magnabona et easus¬
tinuit quae magnamala imperiti pu¬
tant quosmores et disciplinã netanto
minus quis quã aggred audeat quan¬
to illud magis honorat. et de pollicitati¬
onibus atq honorationibus eius et de
emitantiũ multitudine apłorũ mar¬
tyrũ t̃orũq: innumerabilium quã
non sint illa desperanda ostendendũ ẽ
Atubi fuerint carnaliũ uolupta tum
illecebre superatexauendũ est ne subre¬
pat atq suc cedat cupiditas placendi
hominibus aut ꝑ aliqua facta mirabilia
aut ꝑ difficilẽ continentiã siue patien¬
tiã aut ꝑaliqua largitionẽ a nomine
scientiȩ ł eloq̃ntiȩ in eo genere est
rantur ea qua escripta sunt delaude
caritatis et de inanitate lactantiae do¬
ceatur que quã sit pudendũ eis placere
uelle quos nolis imitari. aut enimboni
non sunt &nihil magnũ est amalis lauda¬

Expanded text:
ponendum est, qui cum se tot miraculis tantam ponendum est, qui cum se tot miraculis tantam rerum potestatem habere monstraret, et ea spreuit quae magna bona, et ea sustinuit quae magna mala imperiti putant. quos mores et disciplinam ne tanto minus quisquam aggredi audeat, quanto illud magis honorat, et de pollicitationibus atque hortationibus eius et de imitantium multitudine apostolorum, martyrum sanctorumque innunon sint illa desperanda ostendendum est. 3. At ubi fuerint carnalium voluptatum illecebrae superatae, cavendum est ne subrepat atque succedat cupiditas placendi hominibus aut per aliqua facta mirabilia, aut per difficilem continentiam sive patientiam, aut per aliquam largitionem, aut nomine scientiae vel eloquentiae: in eo genere est rantur ea quae scripta sunt de laude charitatis, et de inanitate jactantiae; doceaturque quam sit pudendum eis placere velle, quos nolis imitari. Aut enim boni sunt, et nihil magnum est a malis lauda
Abbreviated transcription (Latin):
siue inuetere siue in nouo testamento ex¬
cellentissimã auctoritatẽ religionis ac¬
cipit. Simul aut agendũ ẽ & depoenis
peccatorũ et dop̃miis recte factorũ
Iauero cu aliqua non peccandiconsu&u¬
do quod onerosũ putabatͥ facile esse ꝑ¬
sua serit Incipiatgustari dulcedopi&a¬
tis & com̃daripulchritudo uirtutis
ut caritatis libertas p̃seruitute timoris
emineat tunclã ꝑsuadendũ est fidelib:
p̃cedentibus regenerationis sacramentis
quȩ necesse ẽ plurimũ moueant quid in¬
ter sit intor duos homines ueteremet
nouum extoriorẽ et interiorem ter¬
renũ & cȩlestẽ id ẽ inter eum quibona
beneficia et transeuntia expectent᷑
a dõ quibus & improbi homines habun¬
dare possunt sed firma et sẽpiter na
proquibus accipiendis om̃a quae in hoc
mundo bonaputant᷑ & mala penitus con¬
tẽpnenda sunt hic prestantissimũ illud
et unicũ exẽplũ dominici hominis pro¬

Expanded text:
siue in uetere siue in nouo testamento exsiue in uetere siue in nouo testamento excellentissimam auctoritatem religionis accepit. simul autem agendum est et de poenis peccatorum et de praemiis recte factorum. Iam uero cum aliqua non peccandi consuetudo quod onerosum putabatur facile esse persuaserit, incipiat gustari dulcedo pietatis et commendari pulchritudo uirtutis, ut caritatis libertas prae seruitute timoris emineat. tunc iam persuadendum est fidelibus praecedentibus regenerationis sacramentis, quae necesse est plurimum moueant, quid intersit inter duos homines, ueterem et nouum, exteriorem et interiorem, terrenum et caelestem, id est inter eum qui bona beneficia et transeuntia expectentur a deo, quibus etiam praui homines abundare possunt, sed firma et sempiterna, pro quibus accipiendis omnia, quae in hoc mundo bona putantur et mala, penitus contemnenda sunt. hic praestantissimum illud et unicum exemplum dominici hominis pro
Abbreviated transcription (Latin):
timor dñi nemo est quippe qui non magis
dolorẽ fugiat qua app&at uoluptatẽ
quando quidẽ uidemus etiã in manissimas
bestias a maximis uoluptatibus abstineri
dolor ẽ motu qũa cũ in earũ consuetudinẽ
uertit᷑ domite et mansuete uocantur
qua propter qm̃ in est hominiratioque
cũ seruit cupiditati ꝑuersione misera¬
occulta peccata astutissimas fallatias
cõparat eosit ut homines quos nondũ de¬
lectat pulchritudo uirtutis poenis a
peccando deterreant᷑ que uerissime ꝑ
scõs et diuinos uiros p̃dicant̃ et quod celant
hominibus dõcelari non posse consentiant
difficilius doment᷑ qua fere ut aut timeat᷑
ds̃ diuina prouidentia regiuniuersa ꝑ¬
suadendu ẽ non tãrationib: quas qui po¬
test inire potest iã & pulchritudinẽ sen¬
tire uirtutis quã exẽplis ł recentibus si
qua occurrunt ł de historia & camaximȩ
que ipsa diuina prouidentia procurante

Expanded text:
timor domini. nemo est quippe, qui non magis timor domini. nemo est quippe, qui non magis dolorem fugiat quam appetat uoluptatem, quando quidem uidemus etiam immanissimas bestias a maximis uoluptatibus absterreri dolorum metu; quod cum in earum consuetudinem uerterit, domitae et mansuetae uocantur. quapropter quoniam inest homini ratio, quae cum seruit cupiditati peruersione miseraocculta peccata astutissimas fallacias comparat. eo fit, ut homines, quos nondum delectat pulchritudo uirtutis, nisi poenis a peccando deterreantur, quae uerissime per sanctos et diuinos uiros praedicantur, et quod celant hominibus, deo celari non posse consentiant, difficilius domentur quam ferae. ut autem timeatur deus, diuina prouidentia regi uniuersa persuadendum est, non tam rationibus — quas qui potest inuenire, potest etiam et pulchritudinem sentire uirtutis — quam exemplis uel recentibus, si qua occurrunt, uel etiam de historia, et ea maxime quae ipsa diuina prouidentia procurante
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpnenda id ẽ quod a &nũ ẽ et quod
amare ipsũ a cernũ potest. Osigitur &
animuscũ amantur caritas propriȩdi¬
citur purgatissima et consũmata sini¬
hil aliud amat᷑ hanc & dilectionẽ dici
placet sed cũ magis ds̃ diligit᷑ quã animus
ut malit homo eius esse quã suus tunc ue¬
re animosum meq: consulit᷑ consequent̃
et corporinobis id noncurantibus aliquo
appetitus atagentes sed tantũ promota
et oblata sumentibus. Caritatis aũt uene¬
num .ẽ. spes a depiscendorũ aut retinen¬
dorũ tẽporaliũ nutrimentũ eius ẽ im¬
minutio cupiditatis ꝑfectio nulla cupidi
& radix ẽ omniũ malorũ cupiditas. et con¬
summata dilectio forasmittit timorem
quis quis eã nutrire uult instet minuen¬
discupiditatib Est aut cupiditas a mor
ad ipiscendi aut optinendi tẽporalia
minuende initium ẽ dm̃timere
qui solustimerisine amore non potest
Adsapientiã enimtenditur & nihilue¬
rius eo quod dictum est. Initiũ sapientiȩ

Expanded text:
contemnenda: id est, quod aeternum est, et quod amare ipsum aeternum potest. Deus igitur et animus quo amatur, charitas proprie dicitur purgatissima et consuhil aliud amatur; hanc et dilectionem dici placet. sed cum deus magis diligitur quam animus, ut malit homo eius esse quam suus, tunc uere animo summeque consulitur, consequenter et corpori, nobis id non curantibus aliquo appetitu satagente, sed tantum promta et oblata sumentibus. caritatis autem uenenum est spes adipiscendorum aut retinendorum temporalium. nutrimentum eius imminutio cupiditatis, perfectio nulla cupiditet radix est omnium malorum cupiditas, et consummata dilectio foris mittit timorem. quisquis igitur eam nutrire uult, instet minuendis cupiditatibus. est autem cupiditas amor adipiscendi aut optinendi temporalia. huius minuendae initium est deum timere, qui solus timeri sine amore non potest. in id ad sapientiam enim tenditur et nihil uerius eo quod dictum est: initium sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is igit̾ homo quiuiuit ut uult beatus ẽ
ex quo conficit᷑ neminẽ uiuere ut uult qui
uult turpit̃ uiuere quiane mobeatus ẽ
quitur pit̃ uiuit. Ideo aut non uiuit ut
uult quia et simulta scđm uolunta tẽ suã
faciat consequunt᷑ tamen plura eius ip¬
sius uoluntatẽ.

Expanded text:
igitur homo qui vivit ut vult, beatus est. Ex quo conficitur neminem vivere ut vult, qui vult turpiter vivere; quia nemo beatus est qui turpiter vivit. Ideo autem non vivit ut vult, quia etsi multa secundum voluntatem suam faciat, consequuntur tamen plura contra ipsius voluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
qua se manifestat atq dinoscit᷑ & cȩt̃a.
In hunc modũ propterea scilic& quia nos
ad quos sermo sit & manib: solemus opera
ri & pedibus incedere. et quo fertanimus
ꝑuenire & aurib: atq: oculis ceterisq: sen¬
sib: corporiscorporalia ꝑcipere. & facie
innotescere. et siquid aliud adhanc tan¬
quã regulã ꝑtin&: hoc modo igit᷑ qm̃ mota¬
receptũ aliquod & in aliud trans ferro
non fere solemus nisi poenitendo quan¬
quã diuina prouidentia serena mente
intuentibus appareat cuncta certissi¬
mo ordine administrari ac comodatis¬
sime tamen adhumilẽ humanã intelle¬
gentiã ea que incipiunt esse neq ꝑse¬
uerant quantũ ꝑseuoratura sperata st̃
quasi ꝑpenitentiã dĩ dicuntur ablata

Expanded text:
qua se manifestat atque dignoscitur, et caetera. qua se manifestat atque dignoscitur, et caetera. In hunc modum, propterea scilicet quia nos, ad quos sermo fit, et manibus solemus operari 95 et pedibus incedere, et quo fert animus pervenire, et auribus atque oculis caeterisque sensibus corporis corporalia percipere et facie innotescere; et si quid aliud ad hanc tanquam regulam pertinet. Hoc modo igitur quoniam mutare ceptum aliquod, et in aliud transferre, non ferre facile solemus, nisi poenitendo, quanquam divina providentia serena mente intuentibus appareat cuncta certissimo ordine administrare administrari, accommodatissime tamen, ad humilem humanam intelligentiam, ea quae incipiunt esse, neque perseverant quantum perseveratura sperata sunt, quasi per poenitentiam Dei dicuntur ablata