comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ uiuificabit᷑ sapiẽcia tua ¶fili sis ma̾suetꝰ bñfacto
orulte cogitatõnis modice nͥ ĩ u̾itate loq̃le multipliciᷤ
luctꝰ. nõ dend̾as nõ rixetis. nõ ꝯtẽdas. cũ tacu̾is cogi¬
tes exsiłncio eĩ sp̃ bona succedũt. ego tñ nũꝙͣ d̾ tacit᷑¬
nitate penitui. s aliquociẽs penitur ex loquela: fili
nõ sit gallꝰ te mag̾ sollicitꝰ quic̾tis horis noct᷑nis ali ͤ
tñ hõies tͥ actribuũt. nõ fraud̾ris. nͨ dicto alicuiꝰ seduca¬
uis ignari dicẽtis qd̾ maũ teñas margaritã ⁊ nõ teñaᷤᷤ
nͥ gipsu¶fili in hiis ĩform̃s quib dñs te instruxit
it ¶fili qͥ dm̃ mag̾ agnoscit mag̾ u̾et᷑ eũ ¶ fili adiscaᷤᷤ
hona ⁊ doceas qr doctor eloqͥa fonciũ aquis eqͣnt᷑ quibͦ
sipiens ⁊ ĩ felix si loqͣtur sua sͥ obstabit locucio ¶ Sisileat
mĩꝰ ualebit silẽcio si oꝑabit᷑. malũ ꝓdibit opꝰ. Si studũt
frustra ponet expensas si ditabit᷑ furet. si pauꝑabit des¬

Expanded text:
im vivificabitur sapiencia tua. Fili, sis mansuetus, benefactor, et multe cogitacionis, modice, nisi in veritate, loquele, multiplicis luctus, non derrideas nec rixeris, non contendas; cum tacueris, cogites: ex silencio enim bona succedent. Ego tamen de taciturnitate nunquam penitui, set aliquociens penitui de loquela. Fili, non sit gallus te magis sollicitus qui, certis horis nocturnis, alis tibi homines attribuunt non frauderis, nec dictu alicuius seducaris ignari dicentis quod manuteneas margaritam et non teneas nisi gipsum. Fili, in hiis informeris quibus dominus te instruxit,it. Fili, qui Deum magis agnoscit, magis veretur eum. Fili, addiscas bona et doceas, quia doctorum eloquia fontium aquis equantur quibus sipiens est infelix; si loquatur sua sibi obstabit locutio; si sileat, minus valebit silentio; si operabitur malum prodibit opus; si studuerit frustra ponet expensas; si ditabitur furiet; si pauperabitur, des
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑabat artem poeticã places ei qd̾ dicebat ĩ ea.⁊ abhoĩabat᷑
qd̾ sciebat ĩ ea nõ recedens asoc̾te p̾ꝯꝙͣ audiret eũ ꝗnq annis.
Et obeũte socrate. dixerũt platoni qd̾ ĩ egipto erant aliqui
pictagore discipłi ¶ Ad quos accessit et ꝓsiciẽs cũ eis rediit ab¬
egipto atħnas. ubi statuit duas scolas ĩ scĩa duces laudabi¬
liorem uitam q̃ possibilis esset ĩ faciẽdis pulcris oꝑili ĩ fouẽ¬
dis egenis nitentes ap̃ eos ut eis dñaret᷑. nec uoluit qr repit

Expanded text:
 artem poeticam placens ei quod discebat in ea sed abhominabatur quod sciebat in ea, non recedens a Socrate priusquam audiret eum quinque annis. Et obeunte Socrate, intellexit quod in Egypto erant quidam Pictagore discipuli ad quos accessit et proficiens cum eis redivit Athenas ubi statuit duas scolas in sciencia, ducens laudabiliorem vitam que possibilis esset, in faciendis bonis operibus et fovendis eg
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcusserut eũ donec ab equo cecidit. ⁊ pͥꝰ ꝙͣ moreret᷑ adeͣ
applicuit alexãdr̃. qui i actans se sr̃ eũ t̾sit pulu̾e ex fa¬
cie sua ⁊ põitis supͣ pectus manibꝰ lacrimando dixit ħ mͦ.¬
¶Dane surgeisis rex ꝓuĩcie tue. Iuro eĩ ind̾o qd̾ potẽciã
regiam tͥ dabo ⁊ faciã te regnare restituens tͥ õ ablata
iuuans te ꝯͣ mimicos tuos. Ergo eĩ tuũ me reputo debi¬
osculando. o alexand̾r nõ exaltes te ip̃m ultra ꝯpetẽciã
statꝰ tui. nͨ ĩ mũdo isto confidas sufficiẽdo tibi ad tui cor¬
reccionẽ. qd̾ mͥ accidisse ppendis.⁊ supplico qd̾ ir̃e mãm
honorant̾ retineas ⁊ locõ matrs tue statuas ip̃a. uxorẽ u̾o
loco germane ⁊ filiã tibi trado ĩ coniugem. Et hiis dictis
tacuit.⁊ post modicũ mortuꝯ ẽ ¶Quẽ alexandro musco et
ambra mixtis lauacro lauari mãdauit ⁊ sepeliri pãnis au

Expanded text:
cusserunt eum, donec de equo cecidit; et priusquam moreretur; ad eum aplicuit Alexander qui, iactans se super eum, tersit pulverem ex facie sua, et positis super pectus manibus, lacrimando dixit: Dari, surge, et sis rex provincie tue; iuro enim in Deum quod potenciam regiam tibi dabo et faciam te regnare, restituens tibi omnia ablata et iuvans te contra inimicos tuos. Ego enim me tuum reputo debiosculando: o Alexander, non exaltes te ultra competenciam tui status, nec in mundo isto confidas; sufficiat tibi, ad tuam correctionem, quod mihi accidisse perpendis. Supplico quod matrem meam honoranter retineas et loco matris tue statuas ipsam, uxorem vero loco germane, et filiam tibi trado in coniugem. Et hiis dictis tacuit, et postmodum decessit. Quem Alexander musco et ambra lavari mandavit, et sepeliri pannis aur
Abbreviated transcription (Latin):
o thsaurũ ⁊̃ patris sui ¶ Alexan dr̃ u̾o uisis litt̾is suis¬
u̾o scito aduẽtu ip̃oꝵ fugiens ad indie regẽ se ti anstulit.
⁊ attingẽs eũ alexand̾r dum alter altum uid̾e̾ poterant
duo ex magnatibi darii inruerũt Indariũ ut occiderẽt
eũ gr̃a alexanorii pp̃ea ĩ petrare sꝑantes Qͥbꝯ dixit da¬

Expanded text:
is suisus vero fugiens ad Indie regem se transtulit. Et attingens eum Alexander, cum iam alter alterum videre poterat, duo ex magnatibus Darii irruerunt in eum ut occiderent ipsum, gratiam Alexandri propterea impetrare sperantes. Quibus Dari
Abbreviated transcription (Latin):
bi ac̾bitate. resistat ¶ Et dix̃. Quõdam ad potum ab qͥbꝰ
ciones Rpͤtu uͥtutũ. nũc u̾o p̾cio nõ hñtꝰ᷑ nͥ qͥ uasa sciũͭ
euacuare maiora ¶Et dix̃. Qui asua infãcia se mod̾¬
rate gubrnat. fit sp̃ ꝯcupicẽcus mod̾atꝰ. s qͥ nõ ꝯpesci¬
tur a sui tenĩtate ꝑuis q̃ ip̃iꝯ aĩa ꝯcupiscit Iugit̾
uoluptuosꝯ existit ¶Et dix. puerũ uoluptuosũ. et
effrontẽ nõ ꝯfidas ding̾e si uoluptuo sũ tm̃ ⁊ nõ effron¬
tem bono rectificare docum̃to ꝯfidas ¶ Et dix u̾eci¬
dia cũ ĩ u̾etũ dante q̃dam dubietatis man̾ies. q̃ u̾eꝯ¬

Expanded text:
bi acerbitati resistat. Et dixit: quondam, ad potum aliquibus ciones respectu virtutum; nunc vero precio non habentur nisi qui vasa sciunt evacuare maiora. Et dixit: qui sua infancia se moderate gubernat, fit semper concupiscenciis moderatus, sed qui non compescit a sulanguescunt. Et dixit: puerum voluptuosum et effrontem non confidas dirigere, sed voluptuosum tantum et non effrontem, bono rectificare documento confidas. Et dixit: verecundia est in verecundante quedam dubietatis maneries, qu
Abbreviated transcription (Latin):
cꝰq ꝯdiconis eẽnt ⁊ ad qualẽꝯ sciẽciaꝵ ĩtenderẽt ⁊ renoua¬
ut stagie fabricã ⁊ ĩposuit eis leges quẽ reges płimũ hono¬
uabant sublimi statu tenẽtes eũ ¶ obiit pꝰmodũ annore.¬
uiͦ ¶Cm̃ ossa accipiẽtes hiidẽ d̾ stagira ĩ cluserũt ĩ archa
qͣdã ꝙ situau̾nt ĩ loco uͥ cõsiliar solebãt ꝓmagnis agẽdi

Expanded text:
dinis essent et ad qualemcumque scienciam intenderent. Et renovavit Stagire fabricam et posuit eis leges. Quem reges plurimum honorabant, in sublimi statu tenentes eum. Obiit postmodum anno LXIII, cuius ossa accipientes iidem de Stagira incluserunt in archa quadam, quam situaverunt in locum ubi consiliari solebant pro magni
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ ⁊ exibet tͥ meliꝯ ꝙͣ thesaurũ ¶ Et dix̃. Non ures u
deu ob aliqd̃ lucrũ alicin ꝯtra iũdicum qr aliqͥ tẜ ius¬
picabunt᷑ mendacẽt alii cupidũ p̾cunia ¶ Et dixͣ. si
Qͥa plures simplices exibẽt nõ indigẽtibꝰ sic exib̾e deber¬
ent indigẽtibꝰ ¶Et dix̃. Dic bona d̾ amico tuo cui uis
occiere. eo qd̾ micium amoris est benedicͣe ⁊ iniciũ odii ẽ¬

Expanded text:
 melius quam thesaurum. Et dixit: non iures per Deum ob aliquod lucrum alicui veridico quia alii te suspicabuntur mendacem, et alii cupidum pecunia. Et dixit: si propriis, quia plures simplices exhibent non indigentibus et prohibent indigentibus. Et dixit: dic bona de amico tuo cui vis occurrere, eo quod inicium amoris est benedicere et inicium odii
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ duobꝰ .s. ei qui scit ⁊ loquit᷑. et qui audit ⁊ ĩ telligit: ⁊
dix̃. mũdo asimilã uic hñti cardos rectos ex t̾ra quos ig¬
norans ĩced̾ris calcat et eis offendit᷑ ⁊ scĩes cos diu̾tit ab
eis. ¶ Et dix̃. Qͥ diligit mundũ laborat ĩ eo. et qui ab ho¬
rret quiescit sec̾ꝯ boni finis cũ ab eo recesẜit¶ Et dix̃.
Quo modo ẽ simp᷑ qͥ c̾tꝰ est ced̾e̾ mũdo ⁊ intit᷑ populare ip̃
⁊ hedificare ĩ eo ¶Et dix̃. Qd̾lib fructũ ht̃. ⁊ fructꝰ hũdi
modicũ ẽ quies ⁊ bona aĩe. ¶Et dix̃. mũdꝰ ẽ uelut ign¬

Expanded text:
qui scit et loquitur et ei qui audit et intendit. Et dixit: mundus assimilatur vie habenti cardos tectos in terra, quos ignorans calcat incedens et eis offenditur, et sciens divertit ab eis. Et dixit: qui diligit mundum laborat in eo et qui abhorret quiescit securus boni finis, cum ab eo recesserit. Et dixit: quomodo est simplex qui certus est cedere mundo et nititur populare ipsum et edificare in eo! Et dixit: quodlibet fructum habet; et fructus habendi modicum est quies et bonitas anime.
Abbreviated transcription (Latin):
Tres homines nõ nisi ĩtribꝰ rebꝰ ꝯgͥscuntꝰ. ¶pa¬
çiens eĩ. ñ nõ nͥ ĩ iracũdia sua ꝯgnoscit᷑ nͨ agonist
nͥ ĩpugna. nec nͥ ĩ nc̃citate amico ¶ Et dix̾. d̾t̾io¬
res exmoribꝰ s̃ amicũ suspisc̾e̾.Secietum pandere
requirẽ amanu prauoꝵ ¶ Et dix̃. Duo s̃ nõ rat¬

Expanded text:
 nisi in tribus rebus cognoscuntur: paciens enim non nisi in iracundia sua cognoscitur, nec agonista nisi in pugna, nec nisi in necessitate amicus. Et dixit: deteriores ex moribus sunt: amicum suspicere, secretum pandere,requirere a manibus pravorum. Et dixit: duo sunt non rect
Abbreviated transcription (Latin):
subiugare¶Et dix. bona uolũtas est una exbo¬
nis moribꝰ quibꝰ deo ẜuit ⁊ landabiliũ auditꝰ ẽ
unũ exgratis moribꝰ sensꝰ et boni hĩtꝰ ẽẽ. c̾ liba¬
litas queda ⁊ grata rṗnsio una ex bonis sçiendi
ꝯsuetudinibꝰꝰ existit ¶ Et dix̾. Si ꝓaliqͣ legacoe
Ipere capiẽdi trade Intlltm ¶ Et dix̃. Nõ comittaᷤ
aĩe tue. qd̾ erubescis hõui pand̾e. de deo eĩ mag̾¬

Expanded text:
subiugare? Et dixit: bona voluntas est unum ex bonis quibus Deo servitur, et laudabilium auditus est unum ex gratis moribus sensus, et boni habitus esse est liberalitas quedam, et grata responsio est una ex bonis sciendis consuetudinibus. Et dixit: si pro aliqua legacione pere, capiendi tradere intellectum. Et dixit: non committas anime tue quod erubescis hominibus pandere; de Deo enim mag
Abbreviated transcription (Latin):
¶̃ ducẽtis annis post xp̃m E⁊ composuit bñ quadrin¬
gentos libros int̾ magnos ⁊ paruos ⁊ maiores ex eiᷤ
fũt bñe explanati. ¶Insexdecim tñ illoꝵ student
uolentes ꝯp̾ħnde̾ medicinã ¶ pater ꝗdem ip̃iꝰ Gãli¬
ribꝰ alonge¶ Galienꝰ itaq natꝰ fuit ĩ ꝑgamo cunt¬
ate asie CAthũas romani ⁊ alexandria ꝑgens pro
adepcione scĩe. ¶ Medicinã u̾o didicit acanino. ⁊ aquibꝰ¬
⁊dam aliis magists geomet᷑a gramaticam ⁊ alias sci
tum morans ĩ eo ꝑtempꝰ ut herbas illaꝵ ꝑciũ ꝯgͦ¬
nosc̾et. Demde u̾o ꝓcedens u̾sus cuutatẽ sen ¶ obiit
ĩitmͣe. ĩ q̃dã uilla exn̾te uiẽ mare u̾ide ĩ ꝯfiniis terre¬

Expanded text:
 ducentis annis post Christum et composuit bene quadringentos libros, inter magnos et parvos; et maiores eorum sunt bene explanati; in sexdecim tamem illorum student volentes comprehendere medicinam. Pater vero ipsi a longe. Galienus itaque natus fuit in Pergamo, civitate Asie, Athenas, Romam et Alexandriam pergens pro adeptione sciencie; medicinam vero didicit a Nino, et a quibusdam aliis magistris geometriam, gramaticam et alias scietum morans in ea per tempus, ut herbas illarum partium cognosceret. Deinde, procedens versus civitatem Sem, obiit in itinere in quadam villa existe
Abbreviated transcription (Latin):
creyabant eũ dicẽtes qͣre una hora nõ rides ⁊ folaci¬
affectans scire. negligo q̃ uos facitis gͥcator ad sciend̾
tiuigens facio ⁊ ab hominas facta ur̃a. ¶Et nuraba
tur homines eũ dicentes ꝙͣ felix fuit. pr istiꝯ qui
diues exñs ⁊ potens filiũ optinuit s scĩe amatorem¬
¶ pat̾ nõ euiꝰ geometra fuit intendes cca agculturã.

Expanded text:
crepabant eum dicentes: quare una hora non rides et solaciaffectans scire negligo que vos facitis et nitor ad sciendum, diligens que facio et abhominans vestra. Et mirabantur eum homines dicentes: quam felix fuit pater istius qui, dives existens et potens, filium obtinuit sic sciencie amatorem! Pater vero eius fuit geometricus, intendens circa agriculturam;
Abbreviated transcription (Latin):
Nũc u̾o sigͥficatũ ẽ mͥ qd adĩuetis tibi qͥbꝯdam latͦ¬
nib cũ eis obtiniusti fluuũ ex tꝯtũ ut dap̃na ĩ¬
feras t̾re nr̃e ⁊ alligans tibi coronã.fecisti te regẽ̾.
¶⁊ħ scitũ ẽ ⁊ actũ fatuitate g̾coꝵ ¶ qr uisis litt̾is ist¬
u ĩ cotinẽt. ab fatuitate desistas qr pueres nul¬
liꝯ p̃cii nͨ sũ coeqͣles tͥ q̃re uereri potes d̾te ⁊ t̾ra tua
alioqͥr mala hora urdisti t̾ra tuã. ¶ Ecce muto tibi
archã unã auid plenã. ut ꝑticipas me multũ au

Expanded text:
 adiunctis tecum quibusdam latronibus, cum eis obtinuisti flumen Estochium ut damna inferas terre nostre; et alligans tibi coronam, fecisti te regem. Et hoc scitum est et actum fatuitate grecorum. Quare, visis litteris istis, incontinenti ab hac fatuitate desistas quia puer es, nullius precii, nec sum coequalis tibi; quare vereri potes de te et terra tua, alioquin mala hora vidisti terram tuam. Et ecce mitto tibi archam unam auro plenam ut scias me multum au
Abbreviated transcription (Latin):
cid̾it ab ip̃iꝯ finis exꝑectacone sb̾duẽ. Et dix̃. c̾titudinis
clauis ẽ cogitatꝰ ¶ Et dix̃. rogator peticõis ẽ ala ¶⁊ dixit
negat᷑o tenatis indando. melior ẽ ꝓdegalitatẽ uastãtis.
Et dixit. Nõ est res adeo grata do ꝙͣ illi ꝗ eũ offend̾it bo¬
na ꝯferre. Et dixit. si sapiens rex fi̾ uolui̾s ad rudes ⁊ in¬
socios nõ adu̾tas ᷤ ad illos qui sapĩa te transcendũt ¶Et

Expanded text:
expectacione subducit. Et dixit: certitudinis clavis est cogitatus. Et dixit: rogatio peticionis est ala. Et dixit: negatio tenacis in dando, melior est prodigalitate vastantis. Et dixit: non est res adeo Deo grata quam illi qui te offendit bona conferre. Et dixit: si sapiencior fleri volueris, ad rudes et inscios non advertas, sed ad illos qui sapiencia te transcen
Abbreviated transcription (Latin):
q nucõ ¶ Et dix̃. Si uolu̾is ꝙ nõ moriat᷑ homo amici tui. sis
bñe ei ꝯpoĩtꝰ ⁊ da suo locum errori. ¶ Et dix̃. Non oportet te la¬
udare aliquẽ d̾ pluri ꝙͣ sit ĩ eo. qr ip̃e met patefaciet ui̾tatẽ ⁊er¬
racio inducit pnĩam. ⁊ fructꝰ expͥmẽdi u̾tatẽ ẽ honor ¶Et in¬
terrogau̾nt eum qlr acqͥrũtur amici. Rndit honorando eos:
cũ p̾sentes fu̾int.⁊ bñfaciendo eis ⁊ comẽdando eocicum fu̾int
absentes. ¶Et dix̃. bona aĩa nũꝙͣ dolet ñ letat᷑. Qͥa nõ accidͭ¬

Expanded text:
nucionem. Et dixit: si volueris quod moretur amor amici tui, sis ei bene compositum et da suo locum errori. Et dixit: non oportet laudare aliquem de pluri quam in eo sit, quia ipsemet patefaciet veritatem et erratio inducit penitenciam, et fructus exprimendi veritatem est honor. Et interrogaverunt eum qualiter acquiruntur amici. Respondit: honorando eos cum presentes sunt et benefaciendo eis, et commendando eos cum fuerit absentes. Et dixit: bona anima nunquam dolet nec letatur, quia non accid
Abbreviated transcription (Latin):
¶oñdit qd̾ iacet ĩ corde plusꝙͣ u̾bum. ¶ Et dix̃. Qui ꝓuidet
ĩ scĩs suis. secum ext qd̾ nõ peniteat. ¶ Et dix̾. Qͥ nõ grati¬
ficat bona q̃ confe̾nt᷑ sibi. ĩ uidet illi. ¶ Et dix̃. mirũ ẽ d̾ illo
qui pͤ asimilari deo. ⁊ conat᷑ assimilari bestiis. ¶Et dixit.
accusator tui. ¶Et dixit. Acquiras bonitates. qr p̃pea ꝑ¬
dent᷑ malicie. ¶ Et dixit. Sapiens quidam ꝓfraccom na-¬
uis sb̾m̾sus. ductus est ad insulam ĩ petu maris nimis ⁊
descͥpsit ĩ arena. figuram ꝙͣndam geometricam. Qͥdam iudẽ
Et talia sũt u̾e dlectacões scĩaꝵ ⁊ bone oꝑacõnes ¶Et dixit.

Expanded text:
endit quod iacet in corde plusquam verbum. Et dixit: qui previdet in factis suis, securus est quod non peniteat. Et dixit: qui non gratificat bona que conferuntur sibi, invidet illi. Et dixit: mirum est de illo qui potest assimilari Deo et conatur assimilari bestiis. Et dixit: naccusator tui. Et dixit: acquiratis bonitates quia dentur malicie. Sapiens quidam, per fractionem navis summersus, ductus est ad insulam impetu maris, vivus et descripsit in arena figuram quandam geometricam. Videntes eumet talia sunt vere delectationes scienciarum et bone operationes. Et dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
les u̾sus. ⁊ om̃es u̾sificatores g̾coꝵ sb̾seq̃ntes eũ simitati sũt.
ẜuus uẽdicõi exposito q̃siũ unus ex eis qui uolebant eum
emere unde erat. Et Rndit d̾ patre ⁊ matre sum¶ Et dix̃.
uis ꝙ te emam. Et Rndit. Quare consulis me d̾ tua pec¬
cuna. ¶Et dix. ei epmtor. ad quid bonus es. R̾enoit ad lib̾r¬
andum ¶ Et moratꝰ ẽ ĩ captiuitate longo tp̃reci post mo
dum lib̾rauit eũ. ¶ Et erat bone magnitudinis pulcie for¬
me. remissi coloris. magͥ capitis ⁊ strictꝰ int̾ hum̾os. hñs gra¬
uem aspͤtum. ⁊ ĩ facie signa uariolaꝵ ⁊ erat multoꝵ u̾boꝵ.
It dix̃. Uiscretꝰ ẽ ilł. qui linguam suã refrenat¬
¶ Et dix. Querẽ consiliũ est quies tib⁊ labor alt̾i ¶ Et diẜ¬
x̃. ffraudatõnis d̾ negacio uita est amicicie. ¶ Et dix̃. Seqͣriᷤᷤ
bonos ⁊ eris bonus. seqͣris malos ⁊ eris uonus ex eis. ¶ Et dix̃. li¬
bralis est. Q cogitat ĩ negociis piͣs ⁊ mũdis q̃ decent. ⁊ qͣndo ui

Expanded text:
les versus, et omnes versificatores grecorum subsequentes eum imitati sunt eum, et  vel exposito, quesivit unus ex eis qui volebant eum emere unde erat. Et respondit: de patre et matre sum. Et dixit: vis quod te emam? Et respondit: qualiter consulis me de tua pecunia? Et dixit ei: ad quid bonus es? Et respondit: ad liberandum. Et moratus est in captivitate longo tempore et ad finem liberaverunt eum. Erat vir bone magnitudinis, pulcre forme, remissi coloris, magni capitis et instrictus inter humeros, habens gravem aspectum et in facie signa variolarum; et erat multorum verborum, Et dixit: discretus est ille qui linguam suam refrenat. Et dixit: querere consilium est quies tibi et labor alteri. Et dixit: fraudacionis denegacio vita est amicitie. Et dixit: sequaris honos et eris unus eorum, sequaris malos et eris unus ex eis. Et dixit: liberal
Abbreviated transcription (Latin):
uodat᷑ quousq heãt alas Exinde succressentibꝰ alis cum
poterit efficit᷑ locusta iterũ ⁊ multo grauior ẽ bruta quã
locusta᷑ aceleb quia ei deẜñt ale nec cito potest abscede̾ Ido̾¬
q quocumq uenĩt fruges onĩo ꝯsiuuit Locusta tamẽ ⁊ ache¬
leb quocũq nenit nocent ⁊ forte ĩ locis pluribꝰ. sed titĩ
niuꝰ bruto qui cũ mͣsedit nõ mouet̾ donet labores hoñ

Expanded text:
 habeat. Exinde sucrescentibus alis, cum poterit, efficitur locusta. Iterum et multo gravior est bruchus, quam locusta, et athelebus, quia ei desunt alae, nec cito potest abscedere. Ideoque quocunque venerit, fruges omnino consumit. Locusta tamen et athelebus quocunque venerint nocent, et forte in locis pluribus, sed tamen minus brucho, qui cum insederit
Abbreviated transcription (Latin):
tamẽ qui sacrameto taato uel expresso eccie nõ tenear u
noriꝰ. ⁊ ideo forte cessat sollempintas nutmenti quia adħ
om̃s inuitat ⁊ coartat ⁊ necessitas offim ⁊ sinceruas Ro
suꝑ altare poĩto ⁊ oblato quasi celebri ꝓfessione sattade
deo spondeat famulatũ ¶ Deq necesse ẽ ut ħ ꝓfiteatur
uerlo cũ legittia ꝓfessio milice facto eiꝰ uideat᷑ inserta.¬
¶ Quis enĩ in homine illiterato ⁊ qui magis arunt debent
nosse quam litteras ꝓfessionẽ exigat litteratam/ D ã epi
et abbates ꝓfessione dicta uel scripta ad fidem ⁊ obedienciã

Expanded text:
tamen est qui sacramento tacito vel expresso Ecclesiae non teneatur obnoxius. Et forte ideo cessat solemnitas juramenti, quia ad hoc omnis invitat et coarctat necessitas officii, et sinceritasuper altare posito et oblato, quasi celebri professione facta, se Deo spondeat famulatum. Neque necesse est ut hoc profiteatur verbo, cum legitima professio militiae facto ejus videatur inserta. Quis enim in homine illitterato, et qui magis arma debeat nosse quam litteras, professionem exigat litterarum? Nam episcopi et abbates professione scripta vel dicta, ad fidem et obed
Abbreviated transcription (Latin):
lictor tulit Ex agris ergo robur ex̾citꝰ p̾cipue suppleu¬
dũ ẽ Ut enĩ ait ¶Nescio quo pacto mortem minus ti¬
met qui delicias miꝰ nouit in uita ¶ Quisq eorũ¬
in aula p̾stancior ẽ cũ ad prelii discriminẽ accedit᷑ sato¬
nes duce sanga turmatim premittet ad pugnã nouis¬
simos p̾sidu cansa ab̾senuens cũ funditoribꝰ aliisq quiĩ
hostem tela enimꝰ mitte quam manu ꝯserd̾ uolunt Cũ
uero s me uoluere et ticatrice ꝙp frequentus euenit domũ
redeaut tunc exhausta tituta prelia marte grauis ꝓllit
eacides. illic tendebat achisses Et pnigũt fliudo ꝑgagama
tota mer Et quisq mortes nulłe t̾ca tempora sua eualiss e
gloriat᷑ Exinde gloriam eorũ ferre nõ pot̾i̾s fabula hec
in annũ centes inrũ ꝓtelabit᷑ Filii quoq qui uascentur et
ex urgent enarrabunt filiis suis ¶ Si hastas aliquot qͦs
ad modꝰ canapis fragiles diligens inhercia ꝓcurauit quis

Expanded text:
lictor tulit. Ex agris ergo robur exercitus praecipue supplenlictor tulit. Ex agris ergo robur exercitus praecipue supplendum est. Ut enim ait, nescio quo pacto mortem minus timet, qui deliciarum minus novit in vita. CAP. in aula jactantior est, cum ad praelii discrimen acceditur, Lacones duce Sanga turmatim praemittet ad pugnam, novissimos praesidii causa subsequens, cum funditoribus aliisque, qui in hostem tela eminus mittere quam manum conserere volunt. Cum vero sine vulnere et cicatrice quod frequentius evenit domum redeunt, Tunc exhausta canunt praelia Marte gravi. Illic eacides, illic tendebat Achilles. Et pingunt fluido Pergama tota mero. Et quisque mortes mille circa tempora sua errasse gloriatur. Exinde gloriam eorum ferre non poteris. Fabula haec in annum centesimum protelabitur. Filii quoque qui nascentur et exsurgent, enarrabunt filiis suis. Si hastas aliquot, quas ad modum canabis fragiles, diligens inertia procuravit, quis
Abbreviated transcription (Latin):
mana in ore gladii ⁊ tulit oriramenta ⁊ bullas quibs
colla regaliũ camelorũ decorari solent ¶di tamẽ inter¬
re pondus/ ⁊ solem pulueremq ferre ꝯdiscant ꝑco iuctu
utant᷑ ⁊ rustico Ilnterdũ sub diuo. interdũ sub papilionibꝰ
ꝯmorent᷑ tunt denũ ad usũ erudiant᷑ armorũ ⁊ si lon¬
gior expedicõ emergit in angariis płimũ detinendi sũt¬
Pculq habendi ab illecebris tuntatis ut eo mõ ⁊ corꝑibꝰ
eorũ robur accedat ⁊ animꝰ ¶Rec inficiend̾ in est
pa orbem ꝯditani romanos ex cuutate semꝑ ꝓfectos
eẽ ad bellũ Sed tunc nullis deliciis fungebant᷑ sudorẽ
cursu ⁊ campestri excicio collectũ nãdi usu inuentꝰ ab¬
luebat in tybi Idem bellator idemq agricola sed gena̾
tantũ ꝯmitabat armorũ. Q ul a deo u ͫ estut᷑ ttraduti
quintio cincinnato dictaturam ꝯstet oblatã. quẽ trepida
stũ bones dictaturã induit uxor ⁊ sua aratra domũ

Expanded text:
mana in ore gladii, et tulit ornamenta et bullas, quibus mana in ore gladii, et tulit ornamenta et bullas, quibus colla regalium camelorum decorari solent, ornamentre pondus et solem pulveremque ferre condiscant, parvo victu utantur et rustico, interdum sub divo interdum sub papilionibus commorentur. Tunc demum ad usum erudiantur armorum, et si longior expediproculque habendi ab illecebris civitatis, ut eo modo et corporibus eorum robur accedat, et animis. Nec inficiandum est, post Urbem conditam Romanos ex civitate semper profectos esse ad bellum; sed tunc nullis deliciis fungebantur, sudorem cursu et campestri exercitio collectum, nandi usu juventus abluebat in Tiberi. Idem bellator, idemque agricola; sed genera tantum commutabat armorum. Quod usque adeo verum est, ut aranti Quintio Cincinnato dictaturam constet oblatam: Quem trepida ante boves dictaturam induit uxor Et sua aratra domum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quõ oꝑteat uel plura uł meliora sure quã pemcrẽ
ciuꝰ doctrna debet om̃ib ꝓdesse subiectis. ¶ Lum enĩ pane
itemq belli debeat opera mod̾ari legumq rei bellice ppmñ
oꝑtet᷑ hrẽ piciam/ ⁊ quidem de pacatis studiis aliqua su¬
piꝰ dicta sinit nunt manꝰ armata distutit᷑ q̃ sũ de
utiliora sunt᷑ Wiencia enĩ rei bellice dumctndi uudrit
audaatia ⁊ emo fuce̾ metuit ꝙ se bñ didicisse ꝯfidit
et enĩ in certanñe hellorũ ex ata  pauatas ad uctorictu
ꝓmpcor ẽ quam rudis ⁊ indocta multitudo exposita sem¬
uerbis eisdem adinens mutilẽ ẽẽ milice nutritũ tenere
et deliciis assuetũ. p̾ferens tanquam apcõrẽ plebem rus¬
tictmi que sub diuo ⁊ in labore nutrit᷑. solis. paciens. ueg¬
ligens imbresba lueorũ nestia ignara deliciaꝵ simplias
amini ꝑ uo ꝯtempta cibo duratis ad omnẽ laborum tole¬
ranciã men bris. Cui gestare ferrũ fossam duce̾ omis
ferre consuetudo de rure ẽ ¶ꝑcussit qr zebee ⁊ sal ¶

Expanded text:
lura, vel meliora scire, quam principem, cujus doctrina debet omnibus prodesse subjectis. » Cum enim pacis itemque belli debeat opera moderari, legum reique bellicae ipsum oportet habere peritiam. Et quidem de pacatis studiis aliqua superius dicta sunt, nunc manus armata discutitur, quae sine delutiliora sunt. Scientia enim raudaciam: nemo facere metuit, quod se bene didicisse confidit. Etenim in certamine bellorum, exercitata paucitas ad victoriam promptior est, quam rudis et indocta multitudo exposita semverbis eisdem adjiciens inutilem esse militum nutritum tenere, et deliciis assuetum, praeferens tanquam aptiorem plebem rusticam, quae sub divo et in labore nutritur, solis patiens, negligens umbrae, balneorum nescia, ignara deliciarum, simplicis animi, parvo contenta cibo, duratis ad omnem laborum tolerantiam membris. Cui gestare ferrum, fossam ducere, onus ferre, consuetudo de rure est. Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
les armat᷑ hostis euadit et ut dici solet dũ canis mmusi¬
tat tutas latebras ingredit᷑ lupꝰ ¶ Derumptũ citra religi
onem sacramenti ex antiqua lege nemo milicie singulo dona¬
bat᷑ Ram suut apud Iuliũ frontinũ legit᷑ lucio flacco
et gayo uarone consulibꝰ milites primo iurentrando fũ
sunt Antea enĩ sacramento tantũmõ a tribims rogabant᷑
Ceterũ ipi inter se ꝯmrabant se fuge atq formidinis silusa
nõabituros neq ex ordine recessuros / insi petendi teli hostis¬
ue feriendi causa a cuns seruandi ⁊ ħ dicebat᷑ milicie sa¬
tramentũ ꝙͦ et xp̃ianissimoꝵ primcipũ auctoritate firmat᷑
et usu Concessio nramenti uero teste uegegecio hutus moĩ
sanctũ ⁊ ꝑ maiestatem prinapis q̃ secundũ dñi humano
generi diligenda ẽ ⁊ colenda ¶Ramquis legittanũ¬

Expanded text:
iles armatur, hostis evadit, et, ut dici solet, dum canis mussiiles armatur, hostis evadit, et, ut dici solet, dum canis mussitat, tutas latebras ingreditur lupus. Non est onem sacramenti ex antiqua lege, nemo militiae cingulo donabatur. Nam sicut apud Julium Frontinum legitur, L. Flacco et C. Varrone Coss. milites primo jurejurando facti sunt. Antea enim sacramenta tantummodo a tribunis rogabantur. Caeterum ipsi inter se conjurabant, se fugae atque formidinis causa non abituros, neque ex ordine recessuros, nisi teli petendi, hostisve feriendi causa, aut civis servandi. Et hoc dicebatur militiae sacramentum, quod et Christianissimorum principum auctoritate firmatur, et usu. Conceptio vero juramenti, teste Vegetio, hujusmodi sanctum, et per majestatem principis, quae secundum Deum humano generi diligenda est et colenda, se strenu
Abbreviated transcription (Latin):
delegant᷑ Inres regni et romam nomĩs fundamentum
in prima delectus exammnacõne ꝯsistit¶E et leue hoc
putet᷑ ⁊ ost̾̃iũ tent passim quidus cunꝙ mutndandũ ꝙ apud
ueteres inter tamͣ gͣrdiua genã uirtutũ p̾cpue constat
esse laudatũ Inentus enĩ tui defensio ꝓuntiarũ in iu
net ⁊ moribus excellere debet ⁊ uiribus honestas eĩ
ydoneũ militem reddit et ue̾cundia dũ ꝓhibet fugere
diana ex̾cicia armorũ ẽ demonstranda doctrna ut leui ar¬
matura et gram terra item et pelago pedites sunt a
equites stremium nulitem possint impłe ¶Quuc pa
tũq ulascit᷑ orbem / Antiquas ⁊ mod̾nas reuolue historias
et plane inuemes quia concussio ppłorũ armorũ collusio
clades homi et plaga terribil. luxuriã semꝑ aͥ countat᷑
hũt fiducie ingraui mĩmũ alacritatis Hac itaq oue¬
rant᷑ ut hostem sequi nõ possunt illa exaniimant᷑ ut eũ
tanquã ad uoluꝰ expoĩti nequeant sustinere. Dum nobis n

Expanded text:
delegantur: vires regni et Romani nominis fundamentum, in prima delectus examinatione consistunt. Nec leve hoc putetur officium, aut passim quibuscunque mandandum, quod apud veteres inter tam varia genera virtutum praecipue constat esse laudatum. Juventus enim, cui defensio provinciarum imminet, et moribus excellere debet, et viribus. Honestas enim idoneum militem reddit, et verecundia, dum prohibet fugere, diana exercitia armorum est demonstranda doctrina, ut levi armatura et gravi, terra item et pelago, pedites sint an equites, strenuum militem possint implere. CAP. tumque ulciscitur orbem. Antiquas et modernas revolve historias, et plane invenies quia concussio populorum, armorum collisio, clades hominum, et plaga terribilis, luxuriam semper aut comitatur habent fiduciae, et in gravi minimum alacritatis. Hac itaque onerantur ut hostem sequi non possint; illa exanimantur, ut eum tanquam ad vulnus expositi nequeant sustinere. Depopulan
Abbreviated transcription (Latin):
Rec in ea ꝑce. Di ꝓdest ignoranaa uiris ⁊ cũ l nra
publica ꝑmittat᷑ suũ tamen officiũ nõ liceat ignorare Ticet
enĩ sicerdos in ordinaite ordimis sui difficultatem iguoret
eo pp̃o ꝙ sine ꝯtradictõne. oneroso se sb̾dit officio suscepti siter
docii onera cogit᷑ sustin̾e̾ ¶Firontmꝰ inter multa coustantie ĩ¬
sigma refert ꝙ casilim obsedente hãmbale tantam mopiũ
ppessi sunt ut minem uenisse centũ denarios memorie ꝓdi¬
tũ sit eiꝰ q uenditorem fame ꝑusse Emptorem autẽ iuris¬
se ⁊ in tanta angustia fidem serutsse Romanis Petilim a
pemis obsessi ꝑentes ⁊ libo̾s ꝓpter mopiam eiecerunt/ ip̃i coris
madefactis ⁊ igne siratis fotiis q arborũ ⁊ om̃n gene añ¬
liũ utam trahentes .xi. menses obsidionem tolerauerunt/¬

Expanded text:
t ignorantia juris, cum etsi jura publica permittantur, suum tamen officium non liceat ignorare. Licet enim sacerdos in ordinatione ordinis sui difficultatem ignoret, eo ipso quod sine contradictione oneroso succedit officio, suscepti tamen sacerdotii onera cogitur sustinere. signia refert, quod Cassilini obsidente Hannibale tantam inopiam perpessi sunt, ut murem venisse centum denariis memoriae proditum sit, ejusque venditorem fame periisse, emptorem autem vixisse, et in tanta angustia fidem servasse Romanis. Petilini a Poenis obsessi, parentes et liberos propter inopiam ejecerunt, ipsi coriis madefactis, et igne siccatis, foliisque arborum, et omni genere animalium vitam trahentes, undecim menses obsidionem toleraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
pat Isn constitucõnẽ ergo ꝑpetuam indi maidit quia qͥ gla¬
diũ accipitł gladiũ pibit ¶ Si uero in eo ticeronis suctoritas
recipit᷑ is nõ nules sed sicarius recte nomiãt ¶Nam ĩ
uetm scriptis siccarii Dicunt et lationes quicumq lege nõ
precipiente arma tractãt arma namq quibꝰ lex nõ utit᷑
satramento nõ obtemꝑant legi sed in eo milicie sue gloriã
constare credunt si põtemptibile sit sacerdotiũ si eccie nilescat
auctoritas si ita dilatauerint regnũ homis ut xpi imꝑi
nis mulceant ⁊ extoslant cũ irrisione audienciũ ĩnitã¬
tes militem gloriosũ Horũ uirtꝰ maxune in eo elutescit.
si clerũ ⁊ mermẽ miliciam a̾ telis a̾ liugs ꝯfodiãt ¶ Bed
quis ẽ usus milicie ordinate tueri ecciam ꝑfidiã inpug̾ ne̾
sacerdotiũ uenerari. pauꝑni ꝓpulsare. inuriad pacare. ꝓuĩ¬
ciam ꝓ fr̃ĩbꝰ ut sacramenti docet concessio fundere sangui¬
nem et si opꝰ ẽ anmã pon̾e Exultacõnes dei in guttuẽ

Expanded text:
onem ergo perpetuam incidit, quia qui gladium accipit, gladio peribit . Si vero in eo Ciceronis auctoritas recipitur, is non miles, sed sicarius recte nominatur. Nam in veterum scriptis sicarii dicuntur et latrones, quicunque lege non praecipiente, arma tractant. Arma namque, quibus lex non utitur, sacramento non obtemperant legi, sed in eo militiae suae gloriam constare credunt, si contemptibile sit sacerdotium, si Ecclesiae vilescat auctoritas, si ita dilataverint regnum hominis, ut Christniis mulceant et extollant, cum irrisione audientium, imitantes militem gloriosum. Horum virtus in eo maxime elucescit, si clerum, et inermem militiquis est usus militiae ordinatae? Tueri Ecclesiam, perfidiam impugnare, sacerdotium venerari, pauperum propulsare injurias, pacare provinciam, pro fratribus, ut sacramenti docet conceptio, fundere sanguinem, et, si opus est, animam ponere. Exaltationes Dei in gutture
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ. Hec enĩ duo ꝯmuma sunt hus qui spiritualia siue¬
spiritualem ⁊ corpalem miliciã excent ¶ Mos enim ad
miteriũ altaris et cultũ ecc̃ie uocat lingua pontificis / et¬
illos ad defensionem reipublice eligit lingua ducis/. De
quibꝰ officiis᷑. locis. quales ⁊ qualiter ad alterutrũ officiũ
eligendi sunt matiorũ scripta declarant ¶Sed quia mĩt se¬
ailatis milicia uersat᷑ in manibꝰ uł uegetius renatꝰ suꝑ

Expanded text:
mentum. Haec enim duo communia sunt his qui spiritualem et corporalem militiam exercent. Hos enim ad ministerium altaris et cultum ecclesiae vocat lingua pontificis, illos ad defensionem reipublicae eligit lingua ducis. De quibus officiis, et locis, quales et qualiter ad alterutrum officium eligendi sint, majorum scripta declarant. Sed quia nunc saecularis militia versatur in
Abbreviated transcription (Latin):
ħͥ p̾stiterit nisirandũ tingulo militari douant ⁊ p̾uile
electõne nemo ꝯscriberet᷑ a̾ nirarent s me uramento nemo
noĩe militis a officiũ sortiret᷑ ¶ Qui nec electi sunt n¬
nirati ⁊ si mlitũ noĩe censeant᷑ nõ magis ĩ ueritate mili¬
tes sunt ꝙr sacerdotes a̾ cleria quos ad ordines eccĩa nou
uoatuit ¶Miles namq sicut laboris ita honoris nomẽ
ẽ Remo uero honorem sͥ sunt sed qui uoratur il domino

Expanded text:
stiterint jusjurandum, cingulo militari donantur, et privilegelectione nemo conscriberetur aut juraret, sine juramento nemo nomen militis aut officium sortiretur. In libro jurati, etsi militum nomine censeantur, non magis in veritate milites sunt, quam sacerdotes et clerici, quos ad ordines ecclesia non vocavit. Miles namque sicut laboris, ita et honoris nomen est. Nemo vero sibi honorem sumit, sed qui vocatur a Domino ,
Abbreviated transcription (Latin):
cesari Di uero index nmocenciã udens iustictui reu̾tꝰ dissi¬
mulauit undiq ꝓclamabunt Si hunc dimctis non es
amicꝰ cesttris ¶Ut unꝰ pena liberacio sit multorum
tolle ⁊ dele hunt ut unat ⁊ ualeat barrabas/ Omẽs
eiũ sunt quasi corpꝰ unũ ꝙ sunt mainfesta ꝯuiuiunt oꝑa
ex prẽ dyabolo ẽ auꝰ uli sunt meibra ¶Cum alias hĩta

Expanded text:
aesari . Si vero judex innocentiam videns, justitiamque reveritus dissiaesari . Si vero judex innocentiam videns, justitiamque reveritus dissimulaverit, undique conclamabunt: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris . Ut unius poena liberatio sit multorum, tolle et dele hunc, ut vivat et valeat Barrabas. Omnes enim sunt quasi corpus unum, quod sicut manifesta convincunt opera, ex patre diabolo est, cujus isti sunt membr
Abbreviated transcription (Latin):
dit Si milertꝰ fueris paupis li occalũ iustietleneris Bide¬
cͥneris subuenie/ si ob mutre audes ut ad singula que di¬
cunt aꝰ facunt nõ dixi̾s euge enge⁊ Accus antibus herodi¬
ams lese maiestatis reddes coram preside rõm/ Cui insi n
omnibus acquienĩs cesari contradices ⁊ quitquid dictet insi
sit ⁊ ect ⁊ insi sic stet. ẽ ni ꝑsonam regis contraq coro¬
nam¶Consurget ingeminabit᷑. ⁊ usq ad nubes inualescit
officialiũ clamor replicanciũ uoce magna ¶unt muentmꝰ
subuertentem populũ ⁊ ꝓhibentem tributa dari cesari ne¬
centem ⁊ uetustissime consuetudinis comtemptoren Eꝯuiꝰ
rei testes sumꝰ Ꝙ si tuam purgare uolueris iuocenciam
a  ꝓ iusticia quitqͣm astru̾e si xp̃m dixeris regem ẽẽ cui mag̾
mũ ẽ aliquod ꝓtuleris p̾uilegiũ ꝯtimio uociferantes in¬
tonabunt quid amplius desideratis testes. Ette uos ip̃i au¬
ditis blasphiam ¶ Quisquis asserit talia contzadict

Expanded text:
 Si misertus fueris pauperis, si occasum justitiae fleveris, si decreveris subvenire, si obmutire audes, ut ad singula quae dicunt, aut faciunt, non dixeris euge, euge, accusantibus Herodianis, laesae majestatis reddes coram praeside rationem. Cui nisi in omnibus acquieveris, Caesari contradices, et quidquid dictet, nisi sic eat, et nisi sic stet, est in personam regis contraque coronam. Consurget, ingeminabitur, et usque ad nubes invalescet officialium clamor, replicantium voce magna: Hunc invenimus subvertentem populum, et prohibentem tributa dari Caesari, necentem, et vetustissimae consuetudinis contemptorem. Hujus rei testes sumus . Quod si tuam purgare volueris innocentiam, aut pro justitia quidquam astruere, si Christum dixeris regem esse , cui magis mum est, aliquod protuleris privilegium, continuo vociferantes intonabunt: Quid amplius desideratis testes? Ecce vos ipsi audistis blasphemiam. Quisquis asserit talia contradicit
Abbreviated transcription (Latin):
et enĩ indent᷑ nĩstri eẽ/ Excusant qui aliquid ob tutelam
ppris corpis fect̃ si tamẽ quauis nuria trahentibus hus
restiterit dignꝰ pena qualib indicat᷑ ¶ Sn comie turlatũ
turpatũ ꝓtrahit. si barlam uellit siaures quasi munũ
breues ꝓduat si dat alaꝑam uel ꝑcutit pugno impie si
alteri eruit oculũ sustine panenter isi utaumq malis
amittere quia quitiriud p̾sunũt cesaris dextra factum
iactitant Si telũ manu gestas si spontaneã detchas
probe̾ c̾uicem / uentrem nudat. ostentat ngulite pinceri
extendit ⁊ te ꝓuocat ut si audes cesaris intestina telo
rnneris et quo libuerit mõ inttnũ mittas in cesarem
⁊e enĩ ꝑsonam cesaris gere̾ gloriat. ¶ At si h ẽ dextera
cescins q̃ nam smistra erit  ꝓfcõ factio istorũ nõ nulͣ
exequit᷑ sed illudit ⁊ nõ implet sed euacuat legem li¬
cet nõmilli send p̾rogatuti aduersus uerborũ mentẽ

Expanded text:
esse ministri. Excusatur qui aliquid ob tutelam proprii corporis fecerit, si tamen quavis injuria trahentibus his restiterit, dignus poena qualibet judicatur. Si crinem turbatum et turpatum protrahit, si barbam vellit, si aures quasi nimium breves producit, si dat alapam, aut percutit pugno impie, si alterum eruit oculum, sustine patienter, nisi utrumque mavis amittere; quia quidquid praesumunt, Caesaris dextra factum jactitant. Si telum manu gestas, si spontaneam detractas praebere cervicem, ventrem nudat, ostentat jugulum, cervicem extendit, et te provocat, ut si audes, Caesaris intestina telo rimeris, et quo libuerit modo, manum mittas in Caesarem. Se enim personam Caesaris gerere gloriantur. At si haec est dextera Caesaris, quaenam sinistra erit? Profecto factio istorum, non justitiam exsequitur, sed illudit, et non implet, sed evacuat legem: licet nonnulli saeva praerogativa ve
Abbreviated transcription (Latin):
apes admittint᷑ ad usũ sic a sapiente ꝯtempnũt᷑ ab usu
Ped forte supeller uilis iudebit᷑ ignom̃osa magnatibuese
et honoris splendorẽ res tenius decolorat At quia longe
p̾stancius ẽ moribꝰ splendere quan rebꝰ nec unquã rerũ
hecie illustrabit᷑. queni sue turpitudius macula deho¬
nestat/ fictilibꝰ cenasse ferunt anathlẽa regẽ atq abba¬
nam reuerent qͣmc̃q repente Diues ab exili ꝓgredis
si ex stupore ẽ ut equamiit᷑ omĩa portet mens egra ab
incolimtatis urtute degenerat ¶um nõ phandi mul
laudabilior que sic prandet ol ꝯͥ pacient̾ rebꝰ ut uti no¬
uit et rerũ que sic uersat᷑ in usu ut olus et quelib
extreme pauꝑtaanis exeniua docta sit nõ fastidiesffruc¬

Expanded text:
opes admittuntur ad usum, sic a sapiente contemnuntur abusu. opes admittuntur ad usum, sic a sapiente contemnuntur abusu. Sed forte supellex vilis videbitur ignominiosa magnatibus, et honoris splendorum res tenuis decolorat. Atqui longe praestantius est moribus splendere, quam rebus, nec rerum unquam specie illustrabitur, quem suae turpitudinis macula dehonestat. Fictilibus coenasse ferunt Agathoclea regem, Atque abanter habe, quicunque repente Dives ab exili progrediere imitas mentis. Nam si ex stupore est, ut aequanimiter omnia portet, mens aegra ab incolumitatis virtute degenerat. Cum vero phillaudabilior, Quae sic prandet olus patienter, rebus ut uti Noverit, et rerum quae sic versatur in usu, ut olus, et quaelibet extremae paupertatis xenia docta sit non fastidire. Fruc
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓfundo poss int ena ture facilus si pͥ grau sarcua
fuerut oneratited quis uinquã ulc̾o̾sus sꝑmas ꝯgessit
ut uolutatꝰ in eis quiescat moluter ¶ Preftõ et sier¬
ꝑfecte trederet᷑. qui ait Duuae sunt spme mĩme tanto
andio a sapientibꝰ nr̃i temꝑis quere̾nt᷑ Dt ergo publiꝰ
carpꝰꝰ ait ¶Dnates paupib miseriores sunt es ꝙ sapi
et fuga untutũ feamda urroꝵ. pauꝑtas naturã oꝑtĩa
bene uniendi ducem nitat᷑ et uirtutũ parens iustosꝙ
ẽ solaq seciritatẽ ꝑit que sola nesat incentia belloꝵ
Non hab nirgia que contemptõĩs causas uorat t
Dñq siob aliam causam nõ fugent᷑ a ꝯtemꝑnerentur
dunne insi qua sapiencie mas sepunt semid eas oꝑ¬
duenas hã amint. ¶ete tamẽ suis qui paeuptatis erũ¬
tem sui ꝯpotem querit et que ĩ om̃i fortune allalo suffi¬
ciat sibi ita titmẽ ut sufficienua eiꝰ ex deo sit ẜic au¬
ro titiquã fictilibs. fictilibꝰ quasi auo utat. Nam sitꝰ

Expanded text:
atare facilius, si praegravi sarcina fuerint onerati. Sed quis unquam ulcerosus spinas congessit, ut volutatus in eis quiescat molliter? Profecto si ei perfecte crederetur qui ait, divitiae sunt spinae, minime tanto studio a sapientibus nostri temporis quaererentur. Ut ergo Publius Carpus ait, divites pauperibus miseriores sunt, eo quod aet fuga virtutum; fecunda virorum paupertas, naturam optimam bene vivendi ducem imitatur, et virtutum pareaque securitatem parit, quae sola nescit incentiva bellorum. Non habet jurgia qui contentionis causas ignorat.  timet. Utique si ob aliam causam non fugerentur, aut contemnerentur divitiae, nisi quia sapientiae vias sepiunt spinis, eas oportuerat non amari. Ne tamen his qui paupertatis erutem sui compotem quaerit, et quae in omni fortunae calculo sufficiat sibi, ita tamen ut sufficientia ejus ex Deo sit. Sic auro tanquam fictilibus; fictilibus quasi auro utatur. Nam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Tum cauda more atq ritu adulautiũ canũ clementer
⁊ blaude mouit homis q se corꝑi adrungeus crura erꝰ
et manꝰ ꝓpe ian metu exmati ͭ eximtniti liugua leucter
demulcit aĩ homo inter illata atrocis fere blandiniensa
amissũ anũ recuparo posset/ ⁊ ure paulatim q oculos
ad contuendũ leonem apire ¶Hoc se apiou ĩ urlams
spectaculis rome iudisse refet Adiceus iluia tunt fucta m
recog nicõne nutud letos inquit uideres ⁊ congratulabũ¬
dos leonẽ ⁊ hommẽ ⁊ ob hant rem ⁊ clamores popli
inctenuos accersitꝰ ẽ homo a cesare ⁊ quae illi um attissis
leo peꝑcĩt diligenter quesitũ ẽ Ille utiq rem mirifictm¬

Expanded text:
Tum caudam more atque ritu adulantium canum, clementer Tum caudam more atque ritu adulantium canum, clementer et blande movit, hominisque se corpori adjungens, crura ejus et manus, prope jam metu exanimati, lingua leniter demulsit, cum homo inter illata atrocis ferae blandimenta, amissum animum recuperare posset, et vix paulatim oculos ad contuendum leonem aperire. Hoc se Apion in urbanis spectaculis Romae vidisse refert, adjiciens quia, tunc facta quasi recognitione mutua, laetos, inquit, videres et gratulabundos leonem et hominem. Et hanc ob rem, et clamores populi maximos, accersitus est homo a Caesare, et quare illi uni atrocissimus leo pepercerit, diligenter quaesitum e
Abbreviated transcription (Latin):
celeritate ped̾ quesunt Ex qua fatigatõne cũ sompno cap¬
tus iacẽt leo nigentis forme ad dormientẽ accessit sudorẽ¬
q fluentem lugͣ ei detersit ⁊ blaude exꝑgefactũ religuit¬
¶ Hoc ꝓdigio primũ ad spem regmͦ maiestateͤ onĩs in¬
pulsus ẽ/ Molienti deinde tellũ aduersus prefectos alexa¬
dri elephantꝰ infnite magnitudinis ultra se obiulit᷑ et
ueluti domita mausuetudine eũ tergo suscepit/ Duxq bel¬
li et preliator pꝰ mod̾ insignis extitit ¶Audrontꝰ quoq
dampnatꝰ ad testias cũ leomi obiectus eẽt qui ⁊ uastitudi¬
ne corpis ⁊ impetu fernoris fremituq terrifico sonora quo¬
q thoro comisq c̾num fluctuantibꝰ animos oñu oculos¬
q ia se ꝯuerteret illesus euasit eo ꝙ ubi eũ leo procul as¬
pexit repente quasi admirans stetit ac deñ sen¬
si ⁊ quasi iocabundꝰ placide accessit ad hominem

Expanded text:
celeritate pedum quaesivit. Ex qua fatigatione cum somno capceleritate pedum quaesivit. Ex qua fatigatione cum somno captus jaceret, leo ingentis formae, ad dormientem accessit, sudoremque fluentem lingua ei detersit, et blande expergefactum reliquit. Hoc prodigio, primum ad spem regni, majestate ominis impulsus est. Molienti deinde bellum adversus praefectos Alexandri, elephantus infinitae magnitudinis ultro se obtulit, et veluti domita mansuetudine, eum tergo suscepit, duxque belli, et praeliator postmodum insignis exstitit. Andronicus quoque, damnatus ad bestias, cum leoni objectus esset, qui et vastitudine corporis, et impetu fervoris fremituque terrifico, sonoro quoque tono, comisque cervicum fluctuantibus, animos omnium oculosque in se converteret, illaesus evasit, eo quod ubi eum leo procul aspexit, repente quasi admirans stetit, ac deinde sensim et quasi jocabundus placide accessit ad hominem.
Abbreviated transcription (Latin):
tuĩ ꝑgite ¶ Hec nox me a ͭ uictorẽ ꝓlabit a uictumi
se ait. quam febrem morte exdudere/ Deceptꝰ opimioẽ¬
suror faritiu  ex emplo in extrema difficultatis articdo¬
ne aliuinde inferiet᷑ morteni ultroneam credidit appe¬
tandam ¶ P iudicata siquidem opimio sapientioribꝰ ꝑsuaserat
ĩ ꝯmune ut mortem ꝓuocare mallent quã turpe elliquid
sustin̾e̾ Fecit hoc rato fecerunt ⁊ alii qui ferrũ a̾ siccam
aliud ue toxitũ p̾occupantes omnen ⁊ solã ut putabant
lit ¶Nec meo fortitudinis noͫ assequit᷑ ꝙ se pre ceteris
fraudulenta opmno consequi glorrat᷑ Dtiq frctudulenter
et nane quia ut ait ille Rebus in aduersis facile ẽ con¬
tempn̾e̾ uitam Forcus ille facit qui misꝰ ẽẽ potest ¶ Se¬
mo eoꝵ qui mortem ꝓuocat excusabilis ẽ Excsabilores
sunt qui ĩnimentẽ abhorrent. Quis enĩ cog ꝯ dm̃ et an
possit mortem inpendentem quacũq racone effugere¬
¶ Bandro cocta a rege alexandro interfia iussus salutẽ

Expanded text:
tum pergite. Haec me nox aut uictorem probabit aut uictum. se ait quam febrem morte exvirorum fortium et exemplo, in extremae difficultatis articune aliunde inferretur, mortem ultroneam credidit appetendam. Praejudicata siquidem opinio sapientioribus persuaserat in commune, ut mortem provocare mallent, quam turpe aliquid sustinere. Fecit hoc Cato, fecerunt et alii, qui fertum aut cicutam, aliudve toxicum praeoccupantes, omnem et solam ut putabant lit. Nec in eo fortitudinis nomen assequitur, quod se prae caeteris fraudulenta opinio consequi gloriatur. Utique fraudulenter et vane, quia, ut ait ille: Rebus in adversis facile est contemnere vitam. Fortius ille facit qui miser esse potest. Nemo eorum qui mortem provocant excusabilis est. Excusabiliores sunt qui imminentem abhorrpossit mortem impendentem quacunque ratione effugere? Sandrococtus a rege Alexandro interfici jussus, salutem
Abbreviated transcription (Latin):
ra ad specũ suggelat que ego ignis copiã nõ habens.
meridiano sole tosta edefai Sed ubi me inquit ite illiꝰ
ferme iam ꝑtesum ẽ Leone uenatũ ꝓfecto reliquispe¬
et ad dum̃ de affrica romami deductꝰ sum Is me sta¬
tan rei crpitalis dtmꝑnatndͤ detndũ ꝙ ad bestias ꝓ nira¬
uit ¶ Intelligo quoq huc̃ leonẽ me tunt seputo captũ gra¬
ciani et bñfici referre ⁊ medele Solutꝰ itaq ẽ pena an¬
dronitꝰ et eidem leo tocius ppłi suffragio donatꝰ Exinde
aincantibꝰ Sibi et homiẽ et leone et urbem pagrantibꝰ
⁊ srmueũtibꝰ dicebant omnes̾ ¶ic ẽ leo hospes homnus
hic ẽ homo medicꝰ leonis. de capitło eod̾ ia.¬
It ergo seruanda ẽ uita ut sit contemptui sͨ
ꝯtempuenda ẽ ut ꝓficat saluti S ed quis ẽ qͥ¬
home ꝯtempnat ammã cũ nulłꝰ a rarus sit
qui toto mentis hyatu pecimiã nõ ꝯcupis cat
ud mn Cum genꝰ ⁊ formã reg ma peauna

Expanded text:
ra ad specum suggerebat, quae ego, ignis copiam non habens, ra ad specum suggerebat, quae ego, ignis copiam non habens, meridiano sole tosta edebam. Sed ubi me, inquit, vitae illius ferinae jam pertaesum est, leone venatum profecto, reliqui speet ad dominum ex Africa Romam deductus sum. Is me statim rei capitalis damnandum, dandumque ad bestias procuravit. Intelligo autem hunc quoque leonem, me tunc separato captum, gratiam nunc beneficii referre et medelae. » Solutus itaque est poena Andronicus, et eidem leo totius populi suffragio donatus. Exinde amicantibus sibi homine et leone, et urbem peragrantibus et circumeuntibus, dicebant omnes: « Hic est leo hospes hominis, hic est homo medicus leonis. » Quaeriic ergo servanda est vita, ut sit contemptui; sic contemnenda est, ut proficiat saluti. Sed quis est quhodie contemnat animam, cum nullus, aut rarus sit, qui toto mentis hiatu pecuniam non concupiscat? Quidni? Cum genus et formam regina pecunia