comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc armenta minant᷑. seel tamen idẽ olim curru succedere sueti qui¬
drupedes & frena iugo concordia ferre spes est pacis ait. Illic ergo
uinoni templa fecerunt. unde & bellicosa est carthago ꝑ eꝗ omen.
tyria. s donis opulentũ ce numine diuȩ: aut si mulachrũ quod
aureũ fuit et numen ꝓsimulachro posuit ut cicero seseĩane deos
quidẽ ad quos c̃fugerent habere: aut uult ostendere plenũ esse prȩ¬
bebant. uel quod religioni magis apta est hȩc materies. deniq flamen
dialis ereis cultris tondebat᷑. aut certe erea sȩcula significant᷑. nam ut
hesiodus dicit tẽpore quo hȩc gesta sunt aereũ sȩculũ fuit. es foribꝰ.
fores ꝓpͥe dicunt᷑ quȩ foras aperiunt᷑ sicut apđ ueteres fuit. Ualuȩ ãt
sunt. ut dicie uarro quȩ reuoluunt᷑. et se uellãt. lanua aũt est pri¬
mus domus in gressus. dicta quia iano c̃secratũ est ome pͥncipiũ: cȩte¬

Expanded text:
haec armenta minantur. Sed tamen idem olim curru succedere sueti quahaec armenta minantur. Sed tamen idem olim curru succedere sueti quadrupedes et frena iugo concordia ferre: spes est pacis ait». Illic ergo Iunoni templa fecerunt. Vnde et bellicosa est Carthago per equi omen, ‘Tyria’. DONIS OPVLENTVM ET NVMINE DIVAE aut simulacrum quoque aureum fuit, et ‘numen’ pro simulacro posuit, ut Cicero «sese iam ne deos quidem ad quos confugerent habere»; aut vult ostendere plenum esse praen usu habebant vel quod religioni apta est haec materies; denique flamen Dialis aereis cultris tondebatur. Aut certe aerea saecula significantur; nam, ut Hesiodus dicit, tempore quo haec gesta sunt aereum saeculum fuit. FORIBVS ‘fores’ proprie dicuntur quae foras aperiuntur, sicut apud veteres fuit. Valvae autem sunt, ut dicit Varro, «quae revolvuntur et se velant». Ianua autem est primus domus ingressus, dicta quia Iano consecratum est omne principium. Cete
Abbreviated transcription (Latin):
etiã c̃secratio. ut luco tunc forte parentis pilũni turnus sacrata ualle se¬
debat: uude & in sexto nulli certa domus. lucis habitamꝰ opacis. dicũtͥ
eĩ heroũ animȩ lucos tenere. lucus ãt dr̃ quod nõ luceat. nõ quod sint ibi
lumina causa religionis ut ꝗdã uolunt. ss in urbe fuit media: nũc iã in
media: lȩtissimus umbra: aut falustius frigũ septĩus est aut secundum
habet. quã more suo uirgilius ꝑ transitũ tangit. dido cũ transiret per
quandã insulã iunoniᷤ illic accepit oraculum & sacerdotẽ eius secũ
abstulit. cũ  parũ crederet promittenti carthaginis sedes: quo cũ uenis¬
sent. sacerdos elegit locũ faciendȩ urbi. quo effosso caput equi inuẽtũ
placuit. quia hoc animal licet subiuget᷑ bellicosum tñ est. & uincit.
& plerũq cõcordat. ut ipse plenissime alibi. bello armant᷑ equi. bellũ

Expanded text:
etiam consecratio, ut «luco tum forte parentis Pilumni Turnus sacrata valle seetiam consecratio, ut «luco tum forte parentis Pilumni Turnus sacrata valle sedebat». Vnde et in sexto «nulli certa domus, lucis habitamus opacis»; dicuntur enim heroum animae lucos tenere. ‘Lucus’ autem dicitur quod non luceat, non quod sint ibi lumina causa religionis, ut quidam volunt. IN VRBE media. laetissimus umbra aut septimus est, aut secundumhabet, quam more suo Vergilius per transitum tangit. Dido fratrem fugiens cum transiret per quandam insulam Iunonis, illic accepit oraculum et sacerdotem eius secum abstulit, cum ei parum crederet promittenti Carthaginis sedes. quo cum venissent, saplacuit, quia hoc animal licet subiugetur, bellicosum tamen est et vincit et plerumque concordat, ut ipse plenissime in illo loco «bello armantur equi, bellum
Abbreviated transcription (Latin):
unde horatius om̃e cũ ꝓtheus pecus egit. ⁊s presepib: alueareiis & trans¬
latio. quȩ fit quotiens uel deest uerboꝵ propͥetas uel uitat᷑ iteratio. ⁊: fer¬
uet: cõcelebrat᷑. ut c̃tra friget cessat᷑ dicimꝰ. ut terentiꝰ nimirũ hic hoĩes
Sciendũ sane nil in hac uacare cõparatione. nã pęnoꝵ operi apiũ labor.
custodiȩ litoꝵe fucoꝵe cõparat᷑ expulsio. es ofortunatiꝰ. ꝗ iã faciunt quod¬
ipsedesiderant. es fastigia: nũc operis sũmitates: alibi ima significat. ut
forsitan eͥ scrobibus quȩ sint fastigia quęras. as suspicit: mirat᷑. ut ecõtra¬
rio despicit cõtenĩt significat. s mirabile dictu: ob hoc qđ seꝗt᷑. qr mi¬
xtus cunctis latebat. ⁊ ꝑ medios: figura est. nã plenũ fuerat mediis se in
rio idest scribet te uarius. e lucus: uͥcũq uirgilius lucũ ponit seꝗtur

Expanded text:
. PRAESEPIBVS alveariis. Et est trans. PRAESEPIBVS alveariis. Et est translatio, quae fit quotiens vel deest verborum proprietas, vel vitatur iteratio. FERVET concelebratur, ut contra ‘friget’ cessat dicimus, ut Terentius «nimirum hic homines Sciendum sane nihil in hac vacare conparatione. Nam Poenorum operi apum labor, custodiipse desiderat. FASTIGIA nunc operis ‘summitates’, alibi ‘ima’ significat, ut «forsitan et scrobibus quae sint fastigia quaeras». SVSPICIT miratur, ut e contrario ‘despicit’ ‘contemnit’ significat. MIRABILE DICTV ob hoc quod sequitur, quia mixtus cunctis latebat. PER MEDIOS figura est; nam planum fuerat ‘mediis se infrio», id est ‘scribet te Varius’. LVCVS ubicumque Vergilius lucum ponit sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
sub sole: in sole ut nãq subingenti lustrant dũ singula tẽplo. n gentis fȩtus.
ad laudẽ apiũ hoc ꝑtinet. quod inquarto georgicoꝵ melius in telligitur.
pura nã dura melli constat esse meliora. s stipant: densant translatio a
nauib inꝗb stipula interponit᷑ uasis. quã stipã dicũt. n distendũt: ĩplet̃
ut & denso distendere pingui. ⁊s nectare: melle abusus est ꝓpter suauitatis
simili tudinẽ. qs cellas: & hic abusus est. ut fauoꝵ cauernas cellas uocaret.
traxit aũt arepouendi simili tudiue. uel ab cȩlando. unde cȩllã appellaue¬
rũt. ⁊ agmine: nũc impetu. es ignauũ: in utile non aptũ industriȩ. nã
industrios gnauos dicimus. ⁊s fucos: scđm plinium apũ multa sunt gene
ra prope tamen apes uocant᷑ ortȩ de bubus. fuci de eꝗs. cabrones demulis
uespe de asinis. fucus aũt est scđm ȩmilium macrum maior ape. cabrone
minor. ⁊ pecus: pecus dicimus om̃e qđ humana lingua & effigie caret.¬

Expanded text:
E ‘in sole’, ut «namque sub ingenti lustrat dum singula templo». GENTIS FETVS ad laudem apum hoc pertinet, quod in quarto Georgicorum melius intellegitur.pura; nam pura mella constat esse meliora. STIPANT densent; translatio a navibus in quibus stipula interponitur vasis, quam stipam dicunt. DISTENDVNT implent, ut «denso distendere pingui». NECTARE melle; abusus est propter suavitatis similitudinem. CELLAS et hic abusus est, ut favorum cavernas ‘cellas’ vocaret. Traxit autem a reponendi similitudine, vel a celando, unde cellam appellaverunt. AGMINE nunc ‘impetu’. IGNAVVM inutile, non aptum industriae; nam industrios navos dicimus. FVCOS secundum Plinium apum multa sunra. proprie tamen apes vocantur ortae de bubus, fuci de equis, crabrones de mulis, vespae de asinis. fucus autem est secundum Aemilium Macrum "maior ape, crabrone minor" . pecus dicimus omne quod humana lingua et effigie caret
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ auras idest suspensa. planetasq intelligunt. ꝗͣ non sunt fixi. sed in
aere ferunt᷑. pasci aũt aquis marinis sidera idest ignes cȩlestes phisi¬
cidocent: scđm quos ait lucanus. atq unde plusꝗͣ qđ digẽat aer. is¬
obstupuit animo: perculsa est. quodiã futuri amoris est signũ. ss¬
Et sic ore locuta est: pleonasmos: sicut uocẽq his aurib ausi. q Quis
te nate dea: quis. qualis. ad mirantis eĩ est nõ interrogantis. ut quis
globus ociues. non ẽĩ interrogat ille: ꝗ nuntiat. hoc aũt dido ut post ut
indicat ex teucri narratione cognouit. ⁊ quȩ uis: qualis.  inmanibꝰ

Expanded text:
per auras" , id est suspensa, planetasque intellegunt, quia non sunt fixi, sed in per auras" , id est suspensa, planetasque intellegunt, quia non sunt fixi, sed in aere feruntur. 'pasci' autem aquis marinis sidera, id est ignes caelestes, physici docent, secundum quos Lucanus ait "atque undae plus quam quod digerat aer" Obstipvit animo perculsa est, quod iam futuri amoris est signum. pret sic ore locvta est pleonasmos. sic "vocemque his auribus hausi" . Ad v. 615 Quis te nate dea quis, qualis; admirantis enim est, non interrogantis, ut "quis globus, o cives!" non enim interrogat ille qui nuntiat. hoc autem Dido, ut post indicat, ex Teucri narratione cognovit. Ad v. 616 Quae vis qualis. inmanibus
Abbreviated transcription (Latin):
felicitas eĩ tempoꝵ ex nascentũ meritis comprobat᷑. ⁊ ꝗ tanti talem ge¬
nuere parentes : scđm artem rethoricam parentes quos ignorat laudat
ex liberis. simul. sciendum omĩa hoc loco laudis prȩcepta seruata. nã
& aparentib laudauit. ut ꝗ tanti talem genuere parentes: & ab ipsi
ut urbe domo socias. &e a futuro. ut nomenq tuũ laudesq inanebũt.
Infreta: abusiue modo maria: nã propͥe fretũ est mare naturaliter
mobile abuudaꝵ feruore nominatũ. dum montib umbrȩ lustra¬
bunt conuexa: alii hoc loco distingunt. & dicunt ꝗͣdiu indinata ĩ
montibus latera umbrȩ ꝓ solis flexibus circũibunt ut lustrat auẽ¬
tini montem. aut lustrabunt in umbrabũt. unde & lustra &e fe¬
raꝵ cubilia &e lupanaria ꝑ contrariũ dicimus. quia parũ illustrant᷑.
Alii tñ conuexa sidera uolunt. idest pendentia. ut & et cȩli conuexa

Expanded text:
felicitas enim temporum ex nascentum meritis comprobatur. QVI TANTI TALEM GEfelicitas enim temporum ex nascentum meritis comprobatur. QVI TANTI TALEM GENVERE PARENTES secundum artem rhetoricam parentes quos ignorat laudat ex liberis. Simul sciendum omnia hoc loco laudis praecepta servata; nam et a parentibus laudat, ut ‘qui tanti talem genuere parentes’, et ab ipsa, ut «urbe domo socias», In freta abusive modo maria; nam proprie fretum est mare naturaliter mobile, ab undarum fervore nominatum. dum montibus umbrae lustrabunt convexa alii hoc loco distinguunt et dicunt, quamdiu inclinata in montibus latera umbrae pro solis flexu circumibunt, ut "lustrat Aventini montem" : aut 'lustrabunt' inumbrabunt, unde lustra et ferarum cubilia et lupanaria per contrarium dicimus, quia parum inlustrantur. alii tamen 'convexa sidera' volunt, id est pendentia, ut "et caeli convexa
Abbreviated transcription (Latin):
socias: hoc est & publico & priuato dignaris hospitio. ⁊ nõ opis est
nostrȩ dido: opis possibilitatis. & secundũ attegiũ filologũ. opes numero
tantũ plurali diuitias significant ut troianas opes. numero tantũ singu¬
diũ troiȩ urbis diuersa tenuerunt ut helenus epyrrũ : anthenor ue¬
uetiã. alii sardiniam scđm salustium. alii uicina syrtib loca scđm luca¬
nũ. ut portusq quietos ostendit libie phrigio placuisse magistro. e
non tangenda rates transiliunt uada. nec eĩ ẽgruit optare dubitantẽ.
aut certe ad se retulit: qui cũ pius esset tot laborat incõmodis. ss siꝗd
usꝗͣ iustitiȩ est: si ualet apud homines iustitia. ⁊ et mens sibi consci
recti: scđm sto icos: ꝗ dicunt ipsam uirtutẽ esse prop̃mio oe si nulla
sint p̃mia.i quȩ te tam lȩta tulerunt sȩcula : alibi nati melioribus añis.

Expanded text:
SOCIAS hoc est ‘et publico et privato dignaris hospitio’. NON OPIS EST SOCIAS hoc est ‘et publico et privato dignaris hospitio’. NON OPIS EST NOSTRAE DIDO ‘opis’ possibilitatis. Et secundum Ateium philologum ‘opes’ numero tantum plurali divitias significant, ut «Troianas ut opes», numero tantum singudium Troiae orbis diversa tenuerunt, ut Helenus Epirum, Antenor Venetiam, alii Sardiniam secundum Sallustium, alii vicina syrtibus loca secundum Lucanum, ut "portusque quietos ostendit Libyae Phrygio placuisse magistro" 9.non tangenda rates transiliunt vada»; nec enim congruit optare dubitantem. Aut certe ad se rettulit, qui cum pius esset, tot laborabat incommodis. SI QVID VSQVAM IVSTITIAE EST si valet apud homines iustitia. ET MENS SIBI CONSCIA RECTI secundum Stoicos, qui dicunt, ipsam virtutem esse pro praemio, etiamsi nulla sint praemia. QVAE TE TAM LAETA TVLERVNT SAECVLA alibi «nati melioribus annis»;
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ ce eburneus facit non eburis sicut murmur murmuris. s pariꝰue¬
& sui gratia p̃potens ce matris auxilio. N coram quẽ quęritis: hoc lo¬
co distinguendũ. nã si unu esset adest diceret nõ ad sum: qs osola:
propter polimestoris factũ. qui fide inolata defecit ingrȩcos ut ostenꝰ¬
dit in tertio. ⁊ miserata: & misereor & miseror unũ significant.
sed miseror acusatm̃ regit. ut hoc loco: itẽ nemiseratꝰ amantẽ est: mi¬
sereor genetiuũ. unde est miserere animi non digna ferentis.  quȩ¬
nos reliquias danaũ: si trounos significat simpliciter in telligendũ.
si ad se refert. quod achillem euasit fauore ueptuni. ss terręq marisq
terrȩ propter cretensem pestilentiam: maris propter orontis interitũ.
omium egenos: eget honestius gt̃o uingit᷑ ꝗͣ abltõ. cui iuingit cicero ut
eget ille senatu. itẽ contra uirgilius. quoꝵ indiget usus. ⁊ urbe domo

Expanded text:
enim et eburneus facit, non eburis, sicut murmuris. Ad v. 593 Parienim et eburneus facit, non eburis, sicut murmuris. Ad v. 593 Pari ‘sic’? Et sui gratia praepotens et matris auxilio. CORAM QVEM QVAERITIS hoc loco distinguendum; nam si unum esset, ‘adest’ diceret, non ‘adsum’. O SOLA propter Polymestoris factum, qui fide mus in tertio. miserata et miseror et misereor unum significat, sed miseror accusativum regit, ut hoc loco, item "nec miseratus amantem est" , misereor genetivum, unde est "miserere animi non digna ferentis" NOS RELIQVIAS DANAVM si Troianos significat, simpliciter intellegis; si ad se refert, quod Achillem evasit favore Neptuni. TERRAEQVE MARISQVE ‘terrae’ propter Cretensem pestilentiam, ‘maris’ propter Orontis interitum. OMNIVM EGENOS ‘egeo’ honestius genetivo iungitur quam ablativo, cui iungit Cicero, ut «eget ille senatu». Item contra Vergilius «quorum indiget usus». VRBE DOMO
Abbreviated transcription (Latin):
humeros habens deo. & est gręca figura. ut supra diximus. as ipsa: aut
quod seꝗt᷑ nato genitrix. aut certe ipsa idest pulcritudinis dea .⁊ de corã
cȩsariem: acedendo dicta. cesaries ergo tantũ uiroꝵ est. quod aũt dicit
decor̃ uult etiã in enea naturalẽ fuisse pulc̾ritudinẽ. ne si totũ tribuat
ueneri nilȩneȩ sit relictũ. uel contra nil relinquat᷑ matris fauori. quod
sequens melius indicat c̃paratio: ut horatiꝰ. fortes creaut̾ fortib magna arte
nec eruditioni aliꝗd. nec natalibus derogat. ⁊ iuuentȩ: iuuentus est
multitudo iuuenũ: iuuentas dea ipsa. sicut libertas. iuuenta uero etas.
sed hec apoetis confundunt᷑ plerũq. ÷ purpureũ: pulchrũ: ut horatꝰ pur¬
elephanto: ut horatius ꝗd t̃ uis nigris mulier dignissima barris: sane na¬
turã huiꝰ nominis nec deriuatio nec obliqui casus reseruant. & eboris

Expanded text:
umeros habens deo; et est Graeca figura, ut diximus supra. IPSA ut umeros habens deo; et est Graeca figura, ut diximus supra. IPSA ut quod sequitur ‘nato genetrix’, aut certe ‘ipsa’, id est pulchritudinis dea. DECORAM CAESARIEM a caedendo dicta ‘caesaries’, ergo tantum virorum est. Quod autem dicit ‘decoram’ vult etiam in Aenea naturalem fuisse pulchritudinem, ne si totum tribuat Veneri, nihil Aeneae sit reliquum, vel contra nihil relinquatur matris favori. Quod sequens melius indicat conparatio. Vt Horatius «fortes creantur fortibus» magna arte nec eruditioni aliquid nec natalibus derogat. IVVENTAE ‘iuventus’ est multitudo iuvenum, ‘Iuventas’ dea ipsa, sicut Libertas, ‘iuventa’ vero aetas; sed haec a poetis confunduntur plerumque. PVRPVREVM pulchrum, ut Horatiuelephanto, ut Horatius "quid tibi vis, mulier, nigris dignissima barris?" sane naturam huius nominis nec derivatio nec obliqui casus reservant. et eboris
Abbreviated transcription (Latin):
nas. & olim ut hoc loco. e surgit: orit᷑. & est translatio corporis ad a¬
nimum. ut alibi stit conferre manũ ȩneȩ. s quẽ uidimus ipsi submer
sum: quod ante doloris fuerat. ut ipsius ante oculos. nũc consolatioĩs
est cũ cernit omẽs incolumes. s dictis respondent cetera matris: modo
consentiunt. quia dixerat supra: nãq tibi reduces socios: alibi respon¬
det respicit. ut respondet gnosia tellus. q scindit se nubes: nubes tm̃
dicimus non nubs: licet dicamus trabsꝰprex preceps. plebs plebes. sed
dehis tantũ. quȩ legimus sunt ponenda. non ẽĩ artis sunt. sed usurpa
tionis. qua metri causa utunt̾ poetȩ: ut uel miuuant uel augeant nomi¬
natiuũ. inde est. & suppellex suppellectilis. ⁊ restitit ȩneas: absceden¬
te scilicet nube. q claraq in luce refulxit: laus est nimiȩ pulcͥritudi¬
uis: cui nec lucis claritas derogauit. es os humerosq deo similis: similes

Expanded text:
nas», et ‘olim’, ut hoc loco. SVRGIT oritur. Et est translatio corporis ad anas», et ‘olim’, ut hoc loco. SVRGIT oritur. Et est translatio corporis ad animum, ut alibi «stat conferre manum Aeneae». QVEM VIDIsum quod ante doloris fuerat, ut "ipsius ante oculos" , nunc consolationis est, cum cernit omnes incolomes. Ad v. 585 Dictis respondent cetera matris modo congruunt, consentiunt, quia dixerat supra "namque tibi reduces socios" . alibi 'respondet' respicit, ut "respondet Gnosia tellus" . Ad v. 587 Scindit se nubes nubes tantum dicimus, non nubs, licet dicamus trabs trabes, stirps stirpes, prex preces, plebs plebes. sed de his tantum quae legimus sunt ponenda; non enim tionis, qua metri causa utuntur poetae, ut vel minuant vel augeant nominativum. Inde est et ‘supellex’ ‘supellectilis’. RESTITIT AENEAS abscedente scilicet nube. CLARAQVE IN LVCE REFVLSIT laus est nimiae pulchritudinis, cui nec lucis claritas derogavit. OS VMEROSQVE DEO SIMILIS similes
Abbreviated transcription (Latin):
aga menoniasq micenas ipsumq eaciden sub audiꝰ ille. alter eĩ pyrrũ
uicit. alter micenas. itẽ non ignara mali non miseris succurere disco.
ñ aget᷑: reget᷑. ⁊s uotho cõpulsus eodem : aut quouis uento. aut reuera no¬
tho qui desyrtibus cathaginẽ ducit. supra eĩ ilioneus. inuada cȩca tulit.
eodem: o naturaliter longa est. sed si corripiat᷑ metri est: ut steterũtq
comȩ. ꝙ ad foret: adueniat tempus est futuri. s equidẽ: in om̃i uirgi¬
lio ego ꝗdem significat: sed in aliis & ꝓquidẽ dubites amboꝵ fȩdere:
&e firmos ut salustius apud laterã certoᷤ locauerat. aliquando &e deli¬
berati iudicii. ut certus iter. ⁊ & libiȩ: catacͥresticos. nã dido libiȩ regna
nõ retinet. & eiectus: naufragus. ut eiectũ litore egentẽ. s animũ arrec¬
t: nota figura est. ꝙ iã dudũ: & cito significat ut iã dudũ sumite pę¬

Expanded text:
Agamemnoniasque Mycenas ipsumque Aeaciden» - subaudis ‘ille’. Alter enim Pyrrhum Agamemnoniasque Mycenas ipsumque Aeaciden» - subaudis ‘ille’. Alter enim Pyrrhum vicit, alter Mycenas. Item «non ignara mali miseris succurrere disco». getur. NOTO COMPVLSVS EODEM aut quovis vento, aut re vera Noto, qui de syrtibus Carthaginem ducit; supra enim Ilioneus «in vada caeca tulit penitusque procacibus austris». ‘Eodem’ ‘o’ naturaliter longa est, sed si corripiatur metri est, ut «steteruntque comae». ADFORET adveniat; temporis est futuri. EQVIDEM in omni Vergilio ‘ego quidem’ significat, sed in aliis et et ‘firmos’, ut Sallustius «apud latera certos locaverat». Aliquando et ‘deliberati iudicii’, ut «certus iter». ET LIBYAE καταχρηστικῶϛ nam Dido Libyae regna non retinet. EIECTVS naufragus, ut «eiectum litore egentem». ANIMVM ARRECTI nota figura est. IAMDVDVM et ‘cito’ significat, ut «iamdudum sumite poe
Abbreviated transcription (Latin):
gratiã redisse: qua occasione thiestes cũ fratris uxore cõcubuit. atreus
uero eiuis filiũ epulandũ apposuit: quȩ sol ne pollueret᷑ aufugit. Sed
ueritatis hoc est. atreũ prope inicenas pͥmũ solis elipsim in uenisse. cui
inuidens frater exurhe discessit tp̃r quo eius probata sunt dicta. ⁊ Seu
mas omẽs ciuitates gȩci cõdiderunt. s siue hericis fines: herix uene¬
ris &e butȩ filius fuit. qui occisus ab hercule monti ex selpultura sua nom̃
imposuit. inquo matri fecerat templũ. quod eneȩ ad scribit poeta dicẽs.
dicit᷑ etiã ãchises sepultus licet secundũ catonẽ aditalã uenerat. a Urbẽ
quã statuo uestra est: multi antitosin uolunt: ut sit prourbs. sed si sic ĩ¬
telligamus. quã nihilominus seꝗt᷑. & silensis sit ꝑcasus mutationẽ. debuit
uultis regnis consideres uultis urbẽ quã statuoꝰ uestra est. ut est̾ille argol

Expanded text:
gratiam redisse. Qua occasione Thyestes cum fratris uxore concubuit. Atreus gratiam redisse. Qua occasione Thyestes cum fratris uxore concubuit. Atreus vero ei filium epulandum adposuit. Quae Sol ne pollueretur aufugit. Sed veritatis hoc est: Atreum apud Mycenas primum solis eclipsin invenisse, cui invidens frater ex urbe discessit tempore quo eius probata sunt dicta. SEV mas omnes civitates Graeci condiderunt. SIVE ERYCIS FINES Eryx Veneris et Butae filius fuit, qui occisus ab Hercule monti ex sepultura sua nomen inposuit, in quo matris fecerat templum, quod Aeneae adscribit poeta dicens utem monte dicitur etiam Anchises sepultus, licet secundum Catonem ad Italiam venerit. VRBEM QVAM STATVO VESTRA EST multi antiptosin volunt, ut sit pro ‘urbs’. Sed si sic intellegamus, ‘quam’ nihilominus sequitur et syllepsis fit per casus mutationem; debuit ultis regnis considere? Vultis urbem quam statuo? Vestra est’, ut est «eruet ille Argos
Abbreviated transcription (Latin):
nouitate ꝑsonarͣ hyatũ aut propter suauitatẽ. ut ha silice in nuda
uicinos barbaros & fratris aduentũ: quȩ propter nouitatẽ ꝑsonars
generaliter dicens reliꝗt. q & regni nouitas: quȩ semꝑer habet time¬
ren.  moliri : bene non facere sed moliri. ut terroris sit nõ crudelita¬
sunt. n troiȩ nesciat urbem: aut iliũ dicit quod introia est aut troiȩ
urbem ut urbem pataui. urbem butroti. ⁊ incendia belli : luim. semꝑ
ẽi diluuio & in cenio cõparat bellũ. ut in segetẽ ueluti cũ flama furen
tibus austris incidit. aut rapidus montano flumine torrẽs. ⁊ nõ obtu¬
sa adeo gestamus pectora pęni: ut tu dicis. obtusa uero stulta. iđ crudelia.
nectã auersus equos tyria sol iungit ab urbe: fabula ꝗdẽ hoc habet. atreũ
&e thiestẽ germanos cũ indissensione sibi nocere nõ possẽt in simulatã

Expanded text:
opter hiatum aut propter suavitatem, ut «a, silice in nuda opter hiatum aut propter suavitatem, ut «a, silice in nuda vicinos barbaros et fratris adventum, quae propter novitatem personarum generaliter dicens reliquit. ET REGNI NOVITAS quae semper habet timorem. MOLIRI bene non ‘facere’, sed ‘moliri’, ut terroris sit, non crudelitasunt. TROIAE NESCIAT VRBEM aut Ilium dicit, quod in Troia est, aut ‘Troiae urbem’, ut «urbem Patavi», «urbem Buthroti». INCENDIA BELLI id est vim; semper enim diluvio et incendio conparat bellum, tibus austris / incidit, aut rapidus montano flumine torrens / sternitilem», aut ‘non adeo’, ut tu dicis. ‘Obtusa’ vero ‘stulta’, id est crudelia. NEC TAM AVERSVS EQVOS TYRIA SOL IVNGIT AB VRBE fabula quidem hoc habet: Atreum et Thyestem germanos, cum in dissensione sibi nocere non possent, in simulatam
Abbreviated transcription (Latin):
ilioneus: aut sub audiᷤ loquebat᷑. aut exposteriorib fremebat in tel¬
ligis.⁊ ore fremebant: hoc est consentiebant. &e bene ore. quia &
arnuis possumus fremere. es tũ breuiter dido: atꝗ nõ breuiter loꝗt᷑.
sed breue ce longum. paruũ &e magnũ. ꝑfectũ nil habent. sed ꝑcom¬
parationẽ intelligunt᷑. ut supra deprouincia. est locus. orbis ut dixi¬
mus cõparatione. Itẽ hoc loco. breuiter. idest minus ꝗͣ ilioneus. et
notandũ regũ esse breuiloꝗũ. ut multis inuirgilio locis ꝓbatͥ & femi¬
oratio partĩ obiecta purgat parũ petita promictit. Sciendũ sane qua
cũ petunt᷑ uel promittunt᷑ aliqua aualidissimis inchoandũ est: ut hoc
loco & est genus argumenti a necessaris. ⁊ secludite curas. i teratio ẽ
id augumentũ beniuolentiȩ: secludite ꝓͣ excludite: quod fit aut pro¬

Expanded text:
ILIONEVS aut subaudis ‘loquebatur’, aut ex posterioribus ‘fremebat’ intelILIONEVS aut subaudis ‘loquebatur’, aut ex posterioribus ‘fremebat’ intellegis. ORE FREMEBANT hoc est consentiebant. Et bene ‘ore’, quia et armis possumus fremere. TVM BREVITER DIDO atqui non breviter loquitur. Sed ‘breve’ et ‘longum’, ‘parvum’ et ‘magnum’ perfectum nihil habent, sed per conparationem intelleguntur, ut supra de provincia «est locus» orbis, ut diximus, conparatione. Item hoc loco ‘breviter’, id est minus quam Ilioneus. Et notandum regum esse breviloquium, et, ut multis in Vergilio locis probatur, femioratio, partim obiecta purgat, partim petita promittit. Sciendum sane quia cum petuntur vel promittuntur aliqua a validissimis inchoandum est, ut hoc loco. Et est genus argumenti a necessario. SECLVDITE CVRAS iteratio est ad augmentum benivolentiae. ‘Secludite’ vero pro ‘excludite’: quod fit aut pr
Abbreviated transcription (Latin):
iustralib extis. nec nos decipiat᷑ plinius ut elocutiones exsimilib
formemus. nã ecce com edo illam rem dicimus. nec tñ uescor illã.
stinguendũ est. cuius ãt rei exemplũ exequentib probat. nã uult
eam nõ timere ne in aniter prȩstet. officio nec te certasse pͥorem¬
peniteat: nec tibi paꝵ uideat᷑ pͥma beneficia prestitisse. cũ possis ma¬
iora recipere. nã peniteat paꝵ uidet  troianoq a sanguine clarus
acestes: cũ laumedon promissam muroꝵ mercedẽ neptuno & a¬
pollini denegasset: neptunus iratus troiȩ ĩ misit cȩtos. quod eã uastare
unde apollo consultus cũ & ipse irasceret᷑ magis aduersa responsa de¬
dit dicens. obiciendas nobiles puellas beluȩ quod cũ fieret ti mens
in terran trahere. deducere ĩ mare ut deducũt socii naues.  aptarea
hoc est si periit eneas. qui trounoꝵ salus est.⁊ nec spes iã restat iuli:¬

Expanded text:
lustralibus extis». Nec nos decipiat quod dicit Plinius, ut elocutiones ex similibus lustralibus extis». Nec nos decipiat quod dicit Plinius, ut elocutiones ex similibus formemus; nam ecce ‘comedo illam rem’ dicimus, nec tamen ‘vescor illastinguendum est. cuius autem rei, ex sequentibus probat; nam vult eam non timere, ne inaniter praestet. alii 'non metus opaeniteat nec tibi parum videatur prima beneficia praestitisse, cum possis maiora recipere. nam 'paeniteat' parum videatur est, ut in heauACESTES cum Laomedon promissam murorum mercedem Neptuno et Apollini denegasset, Neptunus iratus Troiae inmisit cetos quod eam vastaret. Vnde Apollo consultus, cum et ipse irasceretur, contraria respondit dicens, obiciendas puellas nobiles beluae. Quod cum fieret timens Hin terram dicimus, deducere autem in mare, ut «Deducunt socii naues». Inter hoc est, si periit Aeneas, qui Troiano
Abbreviated transcription (Latin):
arma: mortalẽ possibilitatẽ. sane arma &̃ consiliã significant. ut
quȩrere conscius arma. sed hoc loco terret latenter propter siciliam.
nã & paulopost ait. sunt &e siculis regionib urbes. cũ unã habeant:
inqua acestes regnat ᷤ ad terrorẽ urbes dixit.  at sperate deos: abusi¬
ue timete. ut alibi hunc ego si potui tantũ sperare dolorẽ: cũ speremus
bona timeamus aduersa. ⁊ memores fandi atq nefandi: uisti & in¬
ut horatius raro ancecedentẽ scelestũ deseruit pede poena claudo is
ergo hoc dicit qua parte sit iustus idest pietate. Et bene duo laudat¬
inȩnea pietatẽ quã adidone impetrare intendit. & uirtutẽ qua uult
tmeri.  bello maior &e armis: nõ est iteratio. nã bellũ & cõsiliũ
habet. arma tm̃ in ipso actu sunt. ⁊ siuescit᷑ aura : uescor illa re. ut
alibi. uescit᷑ eneas simulce troiana iuuentus ꝑpetui tergo bouis or

Expanded text:
ARMA mortalem possibilitatem. Sane ‘arma’ etiam consilia significant, ut ARMA mortalem possibilitatem. Sane ‘arma’ etiam consilia significant, ut «quaerere conscius arma». Sed hoc loco terret latenter propter Siciliam; nam et paulo post ait ‘sunt et Siculis regionibus urbes’, cum unam habeant, in qua Acestes regnat: sed ad terrorem ‘urbes’ posuit. AT SPERATE DEOS abusive ‘timete’, ut alibi «hunc ego si potui tantum sperare dolorem», cum speremus bona, timeamus adversa. MEMORES FANDI ATQVE NEFANDI iusti et inut Horatius «raro antecedentem scelestum deseruit pede Poena claudo». Nergo hoc dicit, qua parte sit iustus, id est pietate. Et bene duo laudatAenea: pietatem, quam a Didone inpetrare contendit, et virtutem, quam vult timeri. BELLO MAIOR ET ARMIS non est iteratio; nam ‘bellum’ et consilium habet, ‘arma’ tantum in actu ipso sunt. SI VESCITVR AVRA ‘vescor illa re’, ut alibi «vescitur Aeneas simul et Troiana iuventus perpetui tergo bovis et
Abbreviated transcription (Latin):
& procax ꝓprie petax est. nã ꝓcare est petere: unde & ꝓci petitores
dicunt᷑. e ꝑq undas superante salo: eleuato mari & inundas di¬
ab eo quod est hic sal salis. s ꝑq inuia saxa: inuia idest asꝑa ĩ mania
unde &e paulo post dido.quis ĩmanibus ad plicat oris. nõ eĩ suos ui¬
tuperat. sed naturã litoris culpat.e ad nauimus oris: elegit uerbũ
aptũ naufragio ad eliciendam misericordiã ꝗͣuis & denauibus na¬
tat lectũ sit. ut natat uncta carina.  Quod genus hoc hominum:
rethorice uituperaturus mores nõ addidonem loꝗt᷑ sed ad tertiam
se confert ꝑsonam. es hospicio prohibem᷑ arenȩ: ut alibi litusq roga¬
mus. occupantis eĩ est possesio lit̾oris. unde ostendunt᷑ crudeles qui
enã a cõmunibus ꝓhibeant.a pͥmaq uetant cõsistere terra: iđ in litio¬

Expanded text:
Et ‘procax’ proprie ‘petax’ est; nam ‘procare’ est ‘petere’, unde et ‘proci’ petitores Et ‘procax’ proprie ‘petax’ est; nam ‘procare’ est ‘petere’, unde et ‘proci’ petitores dicuntur. PERQVE VNDAS SVPERANTE SALO elevato mari et in undas diab eo quod est ‘hic sal’ ‘salis’. PERQVE INVIA SAXA ‘invia’, id est aspera, inmania. Vnde et Dido paulo post ‘quae vis inmanibus adplicat oris’? Non enim suos vituperat, sed naturam litoris culpat. ADNAVIMVS ORIS elegit verbum aptum naufragio ad eliciendam misericordiam: quamvis et de navibus ‘natat’ lectum sit, ut «natat uncta carina». QVOD GENVS HOC HOMINVM? rhetorice vituperaturus mores non ad Didonem loquitur, sed ad tertiam se confert personam. HOSPITIO PROHIBEMVR HARENAE ut alibi «litusque rogamus»; occupantis est enim possessio litoris. Vnde ostenduntur crudeles, qui etiam a communibus prohibent. PRIMAQVE VETANT CONSISTERE TERRA id est in lito
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥoꝵ nominum ahutemur licentia ut in artib lectum est. hic postea
uenator factus dũ uellet cũ diana cõcũbere ut horatiꝰ dicit eiꝰ sagittis oc
ut lucanus ĩmisso scorpione periit. & deoꝵ miseratione relatus in
sidera signũ famosum tempestatib fecit. Uerisimilius aũt est ascor¬
pione in terẽptũ: quo oriente occidit. sane magnitudine sua multis
orit᷑ diebus. & ideo eius etiã apud peritos est incerta tempestas. Et¬
multi suꝑ fluo quęrunt. cur ortus cõmemoret᷑ orionis. cũ sit auinone
ĩmissa tempestas. Sed ilioneus ista non nouit: quȩ apoeta supͣdicta st̃.
ꝑmusam ut diximus cognita. &e c̃stat numina nisi inuenta occasio¬
ne nocere nõ posse:. quod in oꝑe suo uirgilius diligenter obseruat:¬
⁊ inuada cȩca: in cognita. latentia. ⁊ procacib austris: ꝑ seuerantib:

Expanded text:
propriorum nominum abutemur licentia, ut in Artibus lectum est. Orion ergo postea propriorum nominum abutemur licentia, ut in Artibus lectum est. Orion ergo postea venator factus, dum vellet cum Diana concumbere, ut Horatius dicit, eius sagittis occisus est, ut Lucanus, inmisso scorpione periit, et deorum miseratione relatus in sidera signum famosum tempestatibus fecit. Veri similius autem est a scorpione interemptum, quo oriente occidit. Sane magnitudine sua multis oritur diebus, et ideo eius etiam apud peritos est incerta tempestas: multi superfluo quaerunt cur ortus commemoretur Orionis, cum sit inmissa a Iunone tempestas. Sed Ilioneus ista non novit quae a poeta supra dicta sunt, per musam, ut diximus, cognita. Et constat numina nisi inventa occasione nocere non posse: quod in omni suo opere Vergilius diligenter observat. IN VADA CAECA incognita, latentia. PROCACIBVS AVSTRIS perseverantibus.
Abbreviated transcription (Latin):
res: maiores &e minores quotiens de genere dicimus numeri sunt tantũ
pluralis. i. Italiã : italus rex siciliȩ ad eã partẽ uenit. inqua regnauit tur¬
ius quã  suo nomine appellauit italiã. unde est fines usq sicanos. hoc ẽ
usq ad ea loca. quȩ tenuerũt sicani. iđ siculi asicano itali fratre: nõ usq ad
siciliã. nec eĩ fieri poterat.s Cum subito ad surgens fluctu nimbosus orion:
ĩmolati sibi bouis urina facti prȩceperũt: ut obrutũ terra cõpletis mater¬
nis mensib solueret. quo facto inuentus ꝓuer. cui nomen aburina impo¬
sitũ est ut oUpICOn diceret᷑ quod dorica lingua cõmutatũ est. ut. oũ.
diptongus in cõ uerteret᷑. quod ãt plerũq pͥma sillaba breuis inuenit᷑ ut¬
hoc loco cũ sit naturaliter longa. grecę rationis est. Nã detractio fity.
aut oũ diptongus. eȩteꝵ si sit ĩ ꝓprio noĩe Aiopo ᷤᷤ ut omẽs latinȩ sũt.

Expanded text:
RES ‘maiores’ et ‘minores’, quotiens de genere dicimus, numeri sunt tantum RES ‘maiores’ et ‘minores’, quotiens de genere dicimus, numeri sunt tantum pluralis. ITALIAM DIXISSE Italus, rex Siciliae, ad eam partem venit in qua regnavit Turnus, quam a suo nomine appellavit Italiam; unde est «fines super usque Sicanos» hoc est ‘usque ad ea loca’ quae tenuerunt Sicani, id est Siculi, a Sicano, Itali fratre. Nam non ‘usque ad Siciliam’; nec enim fieri poterat. CVM SVBITO ADSVRGENS FLVCTV NIMBOSVS ORION immolati sibi bouis urina facta, praeceperunt ut obrutum terra completis matemis mensibus solueretur. Quo facto inuentus situm est ut Orion diceretur, quod Dorica lingua mutatum est, ou dittongus mutaretur in o, quod autem pleraque prima syllaba breuis inuenirethoc loco, cum sit naturaliter longa, Graecae rationis est; nam detractio fit υ aut ου diphthongus; ceterum si sit in proprio nomine dichronos, ut omnes Latinae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ua tm̃ utimur declinatione. ÷ Non ꝰ uis animo: argumentũ ab impossi¬
bili ut ꝗd troes potuere : uis ãt est possibilitas.o. Est locus: cõparatio¬
ne orbis totius italia locus est. nã prouincia locus nõ potest dici. minus
hispania dicit᷑ altera quȩ est in italia : quȩ hac ratione discernunt᷑. aut
eĩ spaniã hesꝑiã solã dicis & significas italiã. aut addis ultimã. & signi¬
ficas hispaniã. quȩ in occidentis est fine. ut horatiꝰ ꝗ nũc hesꝑia opes ab
Cȩtoꝵ italia hesperia dicit᷑ afratre athlantis: qui pulsus agerma i taliã
tenuit : eiq nomẽ pͥstinȩ terrã suam esse dicunt athenienses. ⁊ ubere¬
plehȩ : uber proprie est fecunditas. & bene uirtutẽ it̾aliȩ fecũditatẽq
colaudat. ne affricã petisse uideant᷑. y oenotri coluere uiri: de est. quã.
oenotria aũt dicta est uel auino optimo: quod in italia nascit᷑. uel ut
uarro dicit ab e notro rege sabinoꝵ. s fama: sub audimus est. s mino¬

Expanded text:
um utimur declinatione. NON EA VIS ANIMO argumentum ab inpossibili, ut «quid Troes potuere?». ‘Vis’ autem est ‘possibilitas’. EST LOCVS conparatione orbis totius Italia locus est; nam provincia ‘locus’ non potest dici. Minus Hispania dicitur, altera quae est in Italia. quae hac ratione discernuntur: aut enim Hesperiam solam dicis et significas Italiam, aut addis 'ultimam' et significas Hispaniam, quae in occidentis est fine, ut Horatius "qui nunc Hesperia sospes ab ceterum Italia Hesperia dicitur a fratre Atlantis, qui pulsus a germano Italiam tenuit eique nomen pristinae reGLEBAE ‘uber’ proprie est ‘fecunditas’. Et bene Italiae virtutem fecunditatemque conlaudat, ne Africam petisse videantur. OENOTRI COLVERE VIRI deest ‘quam’. ‘Oenotria’ autem dicta est vel a vino optimo quod in Italia nascitur vel, ut Varro dicit, ab Oenotro, rege Sabinorum. NVNC FAMA subaudimus ‘est’. MINO
Abbreviated transcription (Latin):
ad solutionẽ ꝑtinent antedictoꝵ. nunc dicit: parte metu. quia suꝑiꝰ dixerat
tristior. ⁊ manent ĩ mota: quia dixerat. quȩ te genitor sententia uertit: &
simul ꝑtransitũ dogma stoicoꝵo stendit: nulla ratione posse fata mutari.
ꝗd m accũbantes in conuiuuis: aut certe tu a tibi fata nõ tñ proꝑter te. ⁊ cer¬
nes urbem: aut romã siguificat: quia cũ proprietatẽ detrahimꝰ. quod magnũ
est significamꝰ ut si dicas legi oratorẽ nec addas quẽ intelligo ci ceronẽ. &e
ne longa sit expectatio adiecit. i & ꝓmissa lauini meniã. sublimẽq feres

Expanded text:
ad solutionem pertinent antedictorum. Nunc dicit ‘parce metu’, quia superius dixerat ad solutionem pertinent antedictorum. Nunc dicit ‘parce metu’, quia superius dixerat ‘tristior’; ‘manent inmota’, quia dixerat «quae te genitor sententia vertit?». Et simul per transitum dogma Stoicorum ostendit, nulla ratione posse fata mutari. "qui mihi accubantes in conviviis" , aut certe tuta tibi sunt fata, non tamen propter te. cernes urbem aut Romam significat, quia cum proprietatem detrahimus, quod magnum est significamus, ut si dicas 'legi oratorem' nec addas quem, intellego Ciceronem; et ne longa sit exspectatio, adiecit 'et promissa Lavini m
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit iouẽ & talem qualis esse solet cũ facit serenũ. poetaꝵ ẽĩ est elem̃¬
toꝵ habitũ dare numinib ut supra deneptuno dictũ est. ⁊ serenat. hoc
uerbũ de iis est. quȩ carent pͥma positione. quod fit in his quȩ ĩ nostra non
sunt potestate. ut tono fulmino pluo.hȩc ẽĩ nõ possumus dicere. nisi forte
ꝑsona inducat᷑ eius ꝗ potest ut si tale aliꝗd iuppiter dicat. s oscula libauit.
leniter tetigit. Et sciendũ osculũ religionis esse. auium uoluptatis. qs parce
metu: quotiens in causis arguim᷑ ante nos purgare debemus. & sic ad actõnẽ
Adescendere: quod & hoc loco iuppiter facit: ante ẽĩ obiecta purgat. & sic
uenit ad promissionem: & est parce metu elocutio usualis. idest dimitte
metũ. quom̃o dicimꝰ parce uerbis parce in iurus. s cytherea: oĩa quȩ apđ̃
grecos ei cdiptongum habẽt apud latinos in e productũ conuertunt: ut

Expanded text:
ostendit Iovem et talem qualis esse solet cum facit serenum. Poetarum enim est elemeostendit Iovem et talem qualis esse solet cum facit serenum. Poetarum enim est elementorum habitum dare numinibus, ut supra de Neptuno dictum est. SERENAT hoc verbum de his est quae carent prima positione, quod fit in his quae in nostra non sunt potestate, ut ‘tono’, ‘fulmino’, ‘pluo’. Haec enim non possumus dicere, nisi forte persona inducatur eius qui potest, ut si tale aliquid Iuppiter dicat. OSCVLA LIBAVIT leviter tetigit. Et sciendum osculum religionis esse, savium voluptatis. PAmetu quotiens in causis arguimur, ante nos purgare debemus et sic ad actionem descendere: quod venit ad promissionem. Et est ‘parce metu’ elocutio usualis, id est dimitte metum, quomodo dicimus ‘parce verbis’, ‘parce iniuriis’. CYTHEREA omnia quae apud Graecos ει diphthongon habent apud Latinos in e productum convertuntur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
loco nã ꝗd est prodimur ostendit dicens. atq italis longe disiũgim oris.
hic. idest talis. ut hunc ͤ te euriliale aspicio idest talem. i honos:. cũ secũdũ¬
artẽ dicamus honor arbor lepor. plerũq poetȩ or in os mutant causa
metri. os ẽĩ longa est: or breuis: hoc ꝗdem hẽt ratio: sed in hoc loco etiã sine
metri necessitate honos dixit. ltẽ salustius pene ubiq labos posuit quem
nulla necessitas cogit. melius tñ est seruire regulȩ.Ss sic nos insceptra reponis. insceptra
licentia cõmuniũ p̃positionũ. ⁊ olli: modo propter sequentia. ꝓnouen eĩ¬
nõ debet poni cũ noĩe. sed proipso nõie. nullus ẽi dicit illi nate. ał tñ olli illi
significat: ut olli dura ꝗes oculos & ferreus urgẽt somnus. s subridens: lȩtũ

Expanded text:
loco; nam quid est ‘prodimur’, ostendit dicens ‘atque Italis longe disiungimur oris’. loco; nam quid est ‘prodimur’, ostendit dicens ‘atque Italis longe disiungimur oris’. HIC id est talis, ut «hunc ego te Euryale, aspicio», id est talem. HONOS cum secunduartem dicamus ‘honor’ ‘arbor’ ‘lepor’, plerumque poetae r in s mutant causa metri; ‘os’ enim longa est, ‘or’ brevis. Hoc quidem habet ratio; sed ecce in hoc loco etiam sine metri necessitate ‘honos’ dixit. Item Sallustius paene ubique ‘labos’ posuit, quem nulla necessitas coegit. Melius tamen est servire regulae. SIC NOS IN SCEPTRA REPONIS ‘sic’, hoc licentia communium praepositionum. OLLI modo ‘tunc’ propter sequentia. Pronnon debet poni cum nomine, sed pro ipso nomine, et nullus dicit ‘illi natae’. Alias tamen ‘olli’ ‘illi’ significat, ut «olli dura quies oculos et ferreus urget somnus». SVBRIDENS laetum
Abbreviated transcription (Latin):
 armaq fixit troia: hoc est securus. quia solent abmissa militia siue gladia¬
tura quibuslibet templis arma suspendi. ut horatiꝰ ueianius armis hercu¬
ut & pocula porgite dextris.s Nos tua progenies: sic loꝗt. quasi una sit
detroianis: nã aliter sensus nõ procedit. quod aũt dixit tua ꝓgenies efe¬
xegesis est. ut ast ego q̃ diuũ incedo regina.  anͥnuis. quia nutus est cũ
ꝓmutit aliꝗd iuppiter.s. infandũ. ꝓ infande. ut insexto mutabili mise¬
rũ septena quot annis. itẽ toruũq repente clamat ꝓtorue. & est figura q̃
fit quotiens nomen pro aduerbio ponitur. magis aũt poetica est. ĩprosa aut¬
rara aut nũꝗͣ. tñ hoc loco ĩ fandũ potest esse etiã interietio dolentis.⁊ unius:
modo porro damur scilicet abitalia. Et sciendũ est omĩum autoꝵ esse cõ¬
suetudinẽ res dubie positas insequentib explanare. & pleniꝰ dicere. ut hoc

Expanded text:
. ARMAQVE FIXIT TROIA hoc est ‘securus est’, quia solent missi militia sive gladia. ARMAQVE FIXIT TROIA hoc est ‘securus est’, quia solent missi militia sive gladiatura quibuslibet templis arma suspendere, ut Horatius «Veianius armis Hercuut «et pocula porgite dextris». NOS TVA PROGENIES sic loquitur quasi una sit de Troianis; nam aliter sensus non procedit. Quod autem dixit ‘tua progenies’, epexegesis est, ut «ast ego quae divum incedo regina». ANNVIS quia nutu semper promittit aliquid Iuppiter. INFANDVM pro ‘infande’, ut in VI «miserum septena quotannis», item «torvumque repente clamat», pro ‘torve’. Et est figura quae fit quotiens nomen pro adverbio ponitur; magis autem poetica est, irara aut numquam. tamen hoc loco 'infandum' potest esse etiam interiectio dolentis. unius himodo ‘porro damur’, scilicet ‘ab Italia’. Et sciendum est omnium auctorum esse consuetudinem ut res dubie positas in sequentibus explanare et plenius dicere, ut hoc
Abbreviated transcription (Latin):
illi indignantes magno cũ murmure montis circũ claustra fremũt. ss ma¬
rramat poeta rem historiȩ carmini suo cõuingere. Uarro ẽi dicit hunc flu¬
diffiniit ꝗd est largus fons. solutũ mare. s pelago: aquar abũdantia. is¬
premit: populatur uastat. ⁊ hic tam̃: hoc est etiam in hoc loco difficili. s¬
urbem pataui: hoc est patauiũ. patauiũ ãt dictũ uel apadi uicinitate. quasi
padauiũ. uel &ro roĩ nt Igados quod capto augurio dicit᷑ cõdita uel
quod auẽ telo petisse dicit᷑. & eo loco condidisse ciuitatẽ. ⁊ sedesq locauit:
exuotis suis facit inuidiã dicens id cõcessum anthenori: quod ipsa deside¬
rat. s & genti nomen dedit. hoc est. quod nec uictori concedit᷑. eneȩ. quod
scimꝰ auinone esse ꝑfectũ: contra quã oblique loꝗt ꝓpter considerationẽ
mariti: hi aũt primis temporib ab anthenore dicti sunt anthenoride:¬

Expanded text:
«illi indignantes magno cum murmure montis circum claustra fremunt». MA«illi indignantes magno cum murmure montis circum claustra fremunt». MARE amat poeta rem historiae carmini suo coniungere; Varro enim dicit hunc fludefinit; quid est largus fons? Solutum mare. PELAGO aquarum abundantia. PREMIT populatur, vastat. HIC TAMEN hoc est etiam in loco difficili. VRBEM PATAVI hoc est Patavium. Patavium autem dictum vel a Padi vicinitate, quasi Padavium, vel apo tou petasqai, quod captato augurio dicitur condita, vel quod avem telo petisse dicitur et eo loco condidisse civitatem. SEDESQVE LOCAVIT ex votis suis facit invidiam, dicens id concessum Antenori quod ipsa desiderat. ET GENTI NOMEN DEDIT hoc est quod ne victori quidem concedetur Aeneae; quod scimus a Iunone esse perfectum, contra quam oblique loquitur propter considerationem mariti. Hi autem primis temporibus ab Antenore dicti sunt ‘Antenoridae’
Abbreviated transcription (Latin):
tenuit acuiꝰ noĩe henetiã dictã posteri uenetiã nominauerũt. ⁊ tutus.
ideo tutus. quia reti unde lici ipsi sunt liburni seuissimi admodũ populi.
contra quos missus est drusus. hi aũt ab ama ⁊onib originẽ ducunt.
ut etiã horatius dicit: ꝗbꝰ mos in de ductus ꝑ om̃e tempꝰ amatonia secur
dextras armet quȩrere distuli: hoc ergo nũc ad augmentũ ꝑtin& ꝙ
tutus est etiã ĩter sȩuos populos. ⁊ fontẽ timaui: amant poetę rem uniꝰ
sermonis circũ locutionib dicere. ut ꝓtroia dicant urbem troianã ꝓbutro¬
tio archem butroti. sic & modo ꝓtimauo fontẽ timaui &e paulopost urbẽ
pataui. idest patauiũ. s. Unde ꝑ ora nouem: multi septẽ esse dicunt: quod
si in certa fides est finitus est numerus ꝓinfinito.⁊ cũ murmure mõtis
tanta ui exit inmare ut etiã resonet uicinꝰ mons & sic dictũ est sic̃ supiꝰ¬

Expanded text:
tenuit, a cuius nomine Henetiam dictam posteri Venetiam nominaverunt. TVTVS tenuit, a cuius nomine Henetiam dictam posteri Venetiam nominaverunt. TVTVS ideo ‘tutus’, quia Raeti Vindelici ipsi sunt Liburni, saevissimi admodum populi, contra quos missus est Drusus. Hi autem ab Amazonibus originem ducunt, ut etiam Horatius dicit «quibus mos unde deductus per omne tempus Amazonia securi dextras obarmet, quaerere distuli». Hoc ergo nunc ad augmentum pertinet, quod tutus est etiam inter saevos populos. FONTEM TIMAVI amant poetae rem unius sermonis circumlocutionibus dicere, ut pro Troia dicant ‘urbem Troianam’, pro Buthrotio ‘arcem Buthroti’; sic et modo pro Timavo ait ‘fontem Timavi’, et paulo post ‘urbem Patavi’, id est Patavium. VNDE PER ORA NOVEM multi septem esse dicunt; quod, si incerta fides est, finitus est numerus pro infinito. CVM MVRMVRE MONTIS tanta vi exit in mare ut etiam resonet vicinus mons. Et sic dictum est, sicut super
Abbreviated transcription (Latin):
Ut alii ꝗ sardiniã secũdũ salustiũ: sed ꝓpter hoc: ne forte occurreret
uire hunc uexari tãꝗͣ proditorẽ patriȩ: elegit ergo similẽ ꝑionã. hi eĩm
duo troiam prodidisse dicunt̾ secundũ liuiũ quod & uirgilius ꝑtran¬
dicens. ardentem sine fraude troiã: hoc est sine proditione. quȩ ꝗdem¬
excusatio non uacat. nemo eĩ excusat nisi rem plenã suspicionisꝰ si ser
natñ dicit solũ anthenorem ꝓdidisse. quẽ si uelimus sequi augemus exẽ¬
plũ: si regnat proditor curpius uagat᷑: ob hoc autẽ credit̾ grecis anthenorẽ
patriam prodidisse: quia & legatos ꝗ propter helenã uenerant suscepit
hospitio & ulixem in mendici habitu agnitum nõ prodidit. is Illiricos
penetrare sinus: ãthenor nõ in liricũ non liburniã. sed uenetiã tenuit.
ideo aũt uirgilius dicit illiricos quod inde uenit. ꝗdã henetus: ꝗͣ henetũ

Expanded text:
ut alii qui Sardiniam secundum Sallustium; sed propter hoc, ne forte illud occurreret, ut alii qui Sardiniam secundum Sallustium; sed propter hoc, ne forte illud occurreret, iure hunc vexari tamquam proditorem patriae. elegit ergo similem personam; hi enim duo Troiam prodidisse dicuntur secundum Livium, quod et Vergilius per trancusat Horatius dicens "ardentem sine fraude Troiam" excusatio non vacat; nemo enim excusat nisi rem plenam suspicionis. Sisenna tamen dicit solum Antenorem prodidisse. Quem si velimus sequi, augemus exemplum; si regnat proditor, cur pius vagatur? Ob hoc autem creditur Graecis Antenor patriam prodidisse, quia et legatos qui propter Helenam venerant suscepit hospitio, et Vlixen in mendici habitu agnitum non prodidit. ILLYRICOS PENETRARE SINVS Antenor non Illyricum, non Liburniam, sed Venetiam tenuit. Ideo autem Vergilius dicit ‘Illyricos sinus’, quod inde venit quidam Henetus rex, qui Venetiam
Abbreviated transcription (Latin):
secundũ naturã dicit᷑ siue factũ siue nõ factũ ut defedra. s om̃i dic ione.
meliꝰ om̃i ꝗͣ om̃is. nã significat om̃i potestate. idest pace. legib bello. ⁊⁊ pol¬
licitus: pollicemur sponte. rogati promittimꝰ. ⁊ quȩ te genitor sententiua
uertit: uerecũde agit uenꝰ. nec eĩ cõueniebat ut aꝑte contrã uxorẽ apđ
maritũ. unde & similiter respondet iuppiter: neq me sententia uertit.
hoc : hac re s rependens. cõpensans: trãsiatio apecunia. s Nũc eadem:
similis qualis ab initio fuit. ut ostendit nec longitudinẽ tẽporis ꝓdesse
troianis. s finem: ac sidiceret nõ regnũ requirimus. sed finẽ laboꝵ.⁊
Antenor potuit: nõ sine causa ãtenoris posuit exemplũ. cũ multi euase¬
rint troianoꝵ ꝑiculũ. ut capis ꝗ cãpanĩ tenuit. t helenus ꝗ macedoniã.

Expanded text:
secundum naturam dicitur, sive factum sive non factum, ut de Phaedra. OMNI DICIONE secundum naturam dicitur, sive factum sive non factum, ut de Phaedra. OMNI DICIONE melius ‘omni’ quam ‘omnis’, ut sigificet ‘omni potestate’, id est pace, legibus, bello. POLLICITVS pollicemur sponte, rogati promittimus. QVAE TE GENITOR SENTENTIA VERTIT? verecunde agit Venus; nec enim conveniebat ut aperte contra uxorem ageret apud maritum. Vnde et similiter respondet Iuppiter «neque me sententia vertit». HOC hac re. REPENDENS compensans. Et est translatio a pecunia. NVNC EADEM similis qualis ab initio fuit, ut ostendat nec longitudinem temporis prodesse Troianis. FINEM ac si diceret ‘non regnum requirimus, sed finem laborum’. ANTENOR POTVIT non sine causa Antenoris posuit exemplum, cum multi evaserint Troianorum periculum, ut Capys qui Campaniam tenuit, ut Helenus qui Macedoniam,