comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Accipiet reduces. antiquã exquirite matre
Hic domus enes̨ cunctis dñabitur oris.¬
Et nati natoꝵ & qui nascentur ab illis:
Hęc phębus. mixtoq ingens exorta tumultu
Lętitia. & cũcti quę sint ca incenia quęrũt.
Quo phebus uccet extantes. iubeatq reuerti:
Tum genitor ueteꝵ uoluens monum̃ta uiroꝵ
Audite. eproceres ait. & spes discite uras.
Creta iouis magni medio iac& insula ponto.
Nons ideus ubi & gentis cunabula nr̃ȩ
Centũ urhes habitãt magnas ubẽria regna
Maximus unͣde prisi rite audita recordor

Expanded text:
accipiet reduces. Antiquam exquirite matrem: hic domus Aeneae cunctis dominabitur oris,et nati natorum, et qui nascentur ab illis. Haec Phoebus; mixtoque ingens exorta tumultu laetitia, et cuncti quae sint ea moenia quaerunt, quo Phoebus vocet errantis iubeatque reverti? Tum genitor, veterum volvens monumenta virorum, Audite, O proceres ait et spes discite vestras: Creta Iovis magni medio iacet insula ponto; mons Idaeus ubi, et gentis cunabula nostrae. Centum urbes habitant magnas, uberrima regna; maximus unde pater, si rite audita recordor
Abbreviated transcription (Latin):
Uid faciat lętas segetes quo sidere seruei
Agricola ut facile terrã proscindat aratris
cinĩa qͦ iacienda modo cultusq locoꝵ
docuit messes magno cum fenore reddi.
Ueriere meccnas ulmisq adiungere uit es
Fõueniant. quę cura hõu quiscultus hndo
Sit pecori atq apihus quania expiencia parcis
Hinc canere incipiam. uos oclarissima mudi
Lumina. laheniem cęlo quae ducius annum
Liber & alma ceres: ur̃o si munere iellus
Cahoniam pingui gladẽ niutauit arista.
Poculaq inuentis acheloia misciut uius.
Et uos agrestũ p̾ntia numia sauni.
Ferte simul fauniq pedema: driãdesq puelle
Munera ura cano. tuq ocuu prima fremtem¬
Fudit equui magno tellus pcussa tridenu
Neptime. & cultor nemor cui pinguia cẽc
Et centũ niuei tondent dumeia uiuenci.
pe nemus liqu̾es patriu saliusq licci
Can ouium custos. tua si i menala cure
Adsis oiͦegeeesauens. olexq minerua

Expanded text:
uid faciat laetas segetes, quae sidera seruet Agricola, ut facilem terram proscindat aratro, Semina quae iacienda, modos cultusque locorum, Et docuit messes magno cum fenore reddi.vertere, Maecenas, ulmisque adiungere vitis conveniat, quae cura boum, qui cultus habendo sit pecori, apibus quanta experientia parcis, hinc canere incipiam. Vos, o clarissima mundi lumina, labentem caelo quae ducitis annum, Liber et alma Ceres, vestro si munere tellus Chaoniam pingui glandem mutavit arista, poculaque inventis Acheloia miscuit uvis; et vos, agrestum praesentia numina, Fauni, ferte simul Faunique pedem Dryadesque puellae: Munera vestra cano. Tuque o, cui prima fremefudit equum magno tellus percussa tridenti, Neptune; et cultor nemorum, cui pinguia Ceae ter centum nivei tondent dumeta iuvenci; ipse nemus linquens patrium saltusque Lycaei, Pan, ovium custos, tua si tibi Maenala curae, adsis, o Tegeaee, favens, oleaeque Minerva
Abbreviated transcription (Latin):
Quidue sęquens tantos possim supare labones
Hic helenus cesis pͥmi de more iuuencis
Exorat pacem diuiii. uitasq resoluit
Sacrati capitis. meq ad tua limina phebe
pse manu multo suspensu nunne ductt¬
Atq dem̃de canit diuino exgre sacerdos.
Nate dea snã te maioribusnre paltum
Aulpiciis mam festa fides sis fata deũ rexͣ
ortitur uoluitq uices sie uertitur ordor
P auca t̾ibi ẽmultis qͣuo tutior hospita lustrei
E qͣuora. & ausonio possis considere portu
Expediam dictis prohibent nã cetera pce
Sores helenu fariq uetat saturnia uino:
Principio italiam quã tu rere propinqua
Uicinosq ignare paras inuadere portus tus
Longa procul longis uia dundit iana terris:
Ante & trinacria lentandus renius inunda
Et salis ausonii lastrandu nauibus equor
Infermiq lacus esę̃q insula cirtes.
Quam tut᷑a possis uxbem componere terra:
Signa tͣibi dicam tͣu cõdita mte teneto.
Esim tibi sollicito secreti ad flums unlã
Intoreis mgens inuenta sub ilicibus sus

Expanded text:
Quidve sequens tantos possim superare labores? Hic Helenus, caesis primum de more iuvencis, exorat pacem divom, vittasque resolvit sacrati capitis, meque ad tua limina, Phoebe, ipse manu multo suspensum numine duciteinde canit divino ex ore sacerdos: Nate dea,—nam te maioribus ire per altum auspiciis manifesta fides: sic fata deum rex sortitur, volvitque vices; is vertitur ordo— pauca tibi e multis, quo tutior hospita lustres aequora et Ausonio possis considere portu, expediam dictis; prohibent nam cetera Parcae scire Helenum farique vetat Saturnia Iuno. Principio Italiam, quam tu iam rere propinquam vicinosque, ignare, paras invadere portus, longa procul longis via dividit invia terris. Ante et Trinacria lentandus remus in unda, et salis Ausonii lustrandum navibus aequor, infernique lacus, Aeaeaeque insula Circae, quam tuta possis urbem componere terra: signa tibi dicam, tu condita mente teneto: cum tibi sollicito secreti ad fluminis undam litoreis ingens inventa sub ilicibus sus
Abbreviated transcription (Latin):
Qua data porta riuit. & terras turbine ꝑflant
nͣcubuere mari. totũq asedibus imis
Una cũrusq nõihusq ruũt ercherq procellis
Asfricus. & uastos uoliũt ad liuora sluctus.
Insequitur clamorq uituͦ. stcidorq rudẽniu.
rripuit sulnto nubes celũq diemq
cucroꝵ excͣculis. ponio nox incubat atra
nionuere poli. & crebris micat ignibus ȩther
resentemq uiris inieniat omia moriem
Ixiemplo enes̨ soluuiur srigore m̃bra
Palia uõte refert. oierq quaierq beałi
Quis andra parũ troia sub menibus aliis
Lonimgu opetere. o dãnau fortissime gẽtis
Pitide me ne illiacis e cumbere campis
Nõ poiuisse:iuaq aĩam hãc eftunde dextra
Secuus uͥcatidi ielo iac& hector. uͥ ingens
Sarpedon uͥ toi synois cortepia sub imdis¬

Expanded text:
qua data porta, ruunt et terras turbine perflant. Incubuere mari, totumque a sedibus imis una Eurusque Notusque ruunt creberque procellis Africus, et vastos volvunt ad litora fluctus. Insequitur clamorque virum stridorque rudentum. Eripiunt subito nubes caelumque diemque Teucrorum ex oculis; ponto nox incubat atra. Intonuere poli, et crebris micat ignibus aether, praesentemque viris intentant omnia mortem. Extemplo Aeneae solvuntur frigore membraalia voce refert: O terque quaterque beati, quis ante ora patrum Troiae sub moenibus altis contigit oppetere! O Danaum fortissime gentis Tydide! Mene Iliacis occumbere campis non potuisse, tuaque animam hanc effundere dextra, saevus ubi Aeacidae telo iacet Hector, ubi ingens Sarpedon, u
Abbreviated transcription (Latin):
Ille hiamlis. suplexq ocłos dextrãq pcantem
Protendens. equidem merui. nec depcor inquit
Utere sorte tua miseri te si qua parentis
Tangere cura põt. oro. fuit & tibi talis
Anchises genitor. dauni iserere senectę
Et me seu corpus spoliatum lumme mauis
Redde meis uicisti & uictum tendere palmas
Ausonii uidere tua est lauima cõux:
Ulterius ne tende odiis: stetit acer in armis
Eneas uoluens oculos. dextramq repressit
Etiam iamq magis cunctantem flectere sermo
Ceperat: infelix humero cũ apparuit alto
Balteus. & nothis fulserũt cingula bullis
Pallantis pueri. uictum ꝗͣ uulnere turnus¬
Strauerat. atq humexis mimicũ in signe gebat᷑
Ille oculis postq seui monũm̃ta doloris
Exuiuasq hausit furiis accensus & ira
Tecribilis. tu ne hĩc spoliis indute meor
Eripiare mihi . pallas hoc te uulnere pallas
Iimolat. & p̾enam scelerato ex sanguiẽ siunt:
Hoc dicens. ferrum aduerso sub pectore codit

Expanded text:
Ille humilis supplexque oculos, dextramque precantem Ille humilis supplexque oculos, dextramque precantem protendens, Equidem merui nec deprecor, inquit: utere sorte tua. Miseri te siqua parentis tangere cura potest, oro fuit et tibi talis Anchises genitor, Dauni miserere senectae et me seu corpus spoliatum lumine mavis redde meis. Vicisti, et victum tendere palmas Ausonii videre; tua est Lavinia coniunx: ulterius ne tende odiis. Stetit acer in armis Aeneas, volvens oculos, dextramque repressit; et iam iamque magis cunctantem flectere sermo coeperat, infelix umero cum apparuit alto balteus et notis fulserunt cingula bullis Pallantis pueri, victum quem volnere Turnusstraverat atque umeris inimicum insigne gerebat. Ille, oculis postquam saevi monimenta doloris exuviasque hausit, furiis accensus et ira terribilis, Tune hinc spoliis indute meorum eripiare mihi? Pallas te hoc volnere, Pallas immolat et poenam scelerato ex sanguine sumit, hoc dicens ferrum adverso sub pectore condit
Abbreviated transcription (Latin):
Uelle uidemur. & in mediis conatibus ęgri
Succidimus. nõ lingua ualet. nõ corpore note
Suffitiunt uires. ncc uox aut u̾ba secuntur
Sic turno quacũq uam uͥ tute petunt
Successum dea dira negat. tum pectore sensus
ertuntur uarii: rutulos aspectat & urhem
Cunctaturq metu. telumq instare tremmiscit
Nec quo se eripiat nec qua ui tendat in hostem
Nec curtus usqͣ iudet. aurigam ue sororem
Cunctanti telum x neas fatale coruscat.
Sortitus fortunam oulis. & corpore toto
Eminus intorqu&. murali concita nũqͣ
Tormento. sic saxa fremũt nec sulmine ianti
Dissultant strepitus. uolat atri turhinis instar
Exitium dirum hasta fremens horasq redudit
Loricę: & lipei extremos septemplicis orbes:
Et medium stridens tnsit femui: mcidit iclus¬
Ingens ad terram duplicato poplite turnus:
Consirrgũt gemitu rutuli. totusq remugit
Mons circum. & uocem late nemora alta remittũt.

Expanded text:
velle videmur et in mediis conatibus aegri velle videmur et in mediis conatibus aegri succidimus, non lingua valet, non corpore notae sufficiunt vires, nec vox aut verba sequuntur: sic Turno, quacumque viam virtute petivit, successum dea dira negat. Tum pectore sensus vertuntur varii. Rutulos aspectat et urbem cunctaturque metu letumque instare tremescit; nec quo se eripiat, nec qua vi tendat in hostem, nec currus usquam videt aurigamve sororem. Cunctanti telum Aeneas fatale coruscat, sortitus fortunam oculis, et corpore toto eminus intorquet. Murali concita numquam tormento sic saxa fremunt, nec fulmine tanti dissultant crepitus. Volat atri turbinis instar exitium dirum hasta ferens orasque recludit loricae et clipei extremos septemplicis orbes. Per medium stridens transit femur. Incidit ictusingens ad terram duplicato poplite Turnus. Consurgunt gemitu Rutuli, totusque remugit mons circum, et vocem late nemora alta remittunt
Abbreviated transcription (Latin):
Non cursu seuis certandum est cominus armis:
Uerte omnes tete in facies & contrahe quicquid
Siue ais siue arte uales: opta ardua pennis
Astra sequi. clausumq caua te condete terra:
Ille caput quassans nõ me tua feruida torrent
Dicta ferox dii me terrent. & iupiter hostis:
Nec plura effatus. saxum circumspicit ingens:
Saxum antiquii ingens campo qui forte iacebat
Limes agro positus: litem ut discerneret arius.
Uix illud. bis sex lecti ceruicę subirent:
Qualia nũc hominum producit corpora tellus:
Ile manu rapt̃um trepida torquebat in hostem
Altior insurgens & ciusu cocitus heros.
Sed neq curtenteni. se nec cognoscit cuntem
ollentemq mani. saxũq ĩ mane mouentem:
Genua labant. gelidus conereuit fcigore sanguis
Tum lapis ipse iri. uaciũi ꝑ mane uolutus
Nec spaciũ cuasit. totũ neq ptulit ictu
Acuelut ĩ sõms oculos uͥ langiuda pressit
Nocte quies. nequicꝗͣ auidos extendere cursus

Expanded text:
Non cursu, saevis certandum est comminus armis. Non cursu, saevis certandum est comminus armis. Verte omnis tete in facies et contrahe quidquid sive animis sive arte vales; opta ardua pennis astra sequi clausumve cava te condere terra. Ille caput quassans Non me tua fervida terrent dicta, ferox: di me terrent et Iuppiter hostis. Nec plura effatus saxum circumspicit ingens, saxum antiquum ingens, campo quod forte iacebat, limes agro positus, litem ut discerneret arvis. Vix illud lecti bis sex cervice subirent, qualia nunc hominum producit corpora tellus: ille manu raptum trepida torquebat in hostem altior insurgens et cursu concitus heros. Sed neque currentem se nec cognoscit euntem tollentemve manus saxumve immane moventem; genua labant, gelidus concrevit frigore sanguis. Tum lapis ipse viri, vacuum per inane volutus, nec spatium evasit totum neque pertulit ictum. Ac velut in somnis, oculos ubi languida pressit nocte quies, nequiquam avidos extendere cursus
Abbreviated transcription (Latin):
At procul ut᷑ dirȩ striciorem agnoũ & alas
In felix crines scindit iuiturna solutos
Unguibus ura soror fedans. & rectora pugnis
Quid nũc te tua turne põt germana iuuare.
Aut quid iam durę superat nnhi qua tibi lucẽ
Li te morer talm possum me opponere monstro
Lam iam linquo acies. ne me terrere timentem
Ebscenȩ̨ uolucres: alaꝵ uerhera nosco.
Letalemq sonum: nec fallũt iussa supba
Magnanimi iouis. hec pro uirginitate reponit
Quõ uitam dedit ęternam cur mortis ad empia c̃
Conditio  possem tantos finire dolores.
Nunc certe & misero fratri comes ire ꝑumbras.¬
Lam immcrtalis ego rauo quicqͣ mihi tulce mcoꝵ
Te sine frater erit. ꝯquę satis alta deistat
Ierra m: manesq deam dmnttat ad ymos
Tantum effata. cap̾ut glauco cõtexit aictu
Multa gemens & se fluiuo dea condidit alto:
Encas instat contra. telumq coruscat
Ingens arboreum. & scuo sic̃ pectore satur

Expanded text:
At procul ut Dirae stridorem adgnovit et alas, At procul ut Dirae stridorem adgnovit et alas, infelix crinis scindit Iuturna solutos, unguibus ora soror foedans et pectora pugnis: Quid nunc te tua, Turne, potest germana iuvare? Aut quid iam durae superat mihi? Qua tibi lucem arte morer? Talin possum me opponere monstro? Iam iam linquo acies. Ne me terrete timentem, obscenae volucres: alarum verbera nosco letalemque sonum, nec fallunt iussa superba magnanimi Iovis. Haec pro virginitate reponit? Quo vitam dedit aeternam? Cur mortis ademptast condicio? Possem tantos finire dolores nunc certe et misero fratri comes ire per umbras! Immortalis ego? Aut quicquam mihi dulce meorum te sine, frater, erit? O quae satis ima dehiscet terra mihi Manisque deam demittet ad imos? Tantum effata caput glauco contexit amictu multa gemens et se fluvio dea condidit alto. Aeneas instat contra telumque coruscat ingens arboreum et saevo sic pectore fatur:
Abbreviated transcription (Latin):
I i uedis alud genitor sccum ist uoluat
iuiutna ne parat fr̃is climter: ab arms
Sican tue gemmne restes cognomine arto
Quas co partaream nox intẽmpesta migcram
er penium spnis uentosasgadt teu
A pparent. acu̾it ꝙ metũ mortalbuis egris
Soqtano letu hoursicum mortosq deũ rex
Uolitur meritasq aut bello terrtat urbes
Laip teram clerem: demisit ab ethere simmo
lla uolat celeriq ad terrom tueb e fertur
Aon secusat neruo per nubem impulsa saguts
Ar mata m seui parthus ꝙͣ felit ueneni
P arthus siue idon telum in medicabile torsit
Situlens & celeres mergnita transuit umbias
Altis mparue subitam collecta figuram
Quȩ q uondam in bustis aut culminibus desertis
ete sedens sirum camt i portuna p umbras
Fanc uersa infaciem tirm se pestis ad ora
Fertq referiq sonas. clpptuniq eũberat alis¬
I lli membra nouus soluit formdine torpor
Arrecteq hortere comę. & uore faucibus hesit

Expanded text:
His actis aliud genitor secum ipse volutat His actis aliud genitor secum ipse volutat Iuturnamque parat fratris dimittere ab armis. Dicuntur geminae pestes cognomine Dirae, quas et Tartaream Nox intempesta Megaeram serpentum spiris ventosasqupparent, acuuntque metum mortalibus egris, Si quando letum horrificum morbosque deum rex Molitur meritis. aut bello territat urbes Harum unam celerem demisit ab aethere summo Illa volat celerique ad terram turbine fertur. Non secus ac nervo per nubem impulsa sagitta, armatam saevi Parthus quam felle veneni, Parthus sive Cydon, telum immedicabile, torsit, stridens et celeris incognita transilit umbras: alitis in parvae subitam conlecta figuram, quae quondam in bustis aut culminibus desertis nocte sedens serum canit importuna per umbras, hanc versa in faciem Turni se pestis ob ora fertque refertque sonans clipeumque everberat alis. Olli membra novus solvit formidine torpor, adrectaeque horrore comae, et vox faucibus haesit.
Abbreviated transcription (Latin):
Component cum iam leges & feͦdera umgẽt
Ne uetus inligenas nomen mutare latinos.
Neu troas fieri iubeas. teuerosq uoari
Aut uocem mutare unos. aut uertere uestes.
Sit latium sint albam per secula reges:
Sit romana potens. itala uirtute propago
Oecidit. occideritq smas cum nonnne troĩa:
Illi subridens hoĩum reꝵq reptor:
Es germana iouis. saturmãq altera proles
Iraꝵ tantos uoliis sub pectorę fluctus:
Uer age & inceptum frustra sũnite furorẽ
Do quod uis. & me uictusq uolensq remito
Sermonem ausonis patrũi: moresq tenebt̃:
Utq est nomen exit cõmixti corpore tatum
Subsident tencri. morem ritusq sacroꝵ
Iditiam. faciamq omnes imo or latinos:
Hmc genus ausom̃o mixtum q sangiuĩe surge
Supra hoies supra mę deos pictatẽ uidebĩs:
Nec gens ulla tuos ęque telebrabit honores:
Anuit his iuno. & mentem lȩtata retorsit:
nt̾ea excedit celo: nubemq telinquit.

Expanded text:
component, cum iam leges et foedera iungent, component, cum iam leges et foedera iungent, ne vetus indigenas nomen mutare Latinos neu Troas fieri iubeas Teucrosque vocari aut vocem mutare viros aut vertere vestem. Sit Latium, sint Albani per saecula reges, sit Romana potens Itala virtute propago: occidit, occideritque sinas cum nomine Troia. Olli subridens hominum rerumque repertor Es germana Iovis Saturnique altera proles: irarum tantos volvis sub pectore fluctus. Verum age et inceptum frustra submitte furorem do quod vis, et me victusque volensque remitto. Sermonem Ausonii patrium moresque tenebunt, utque est nomen erit; commixti corpore tantum subsident Teucri. Morem ritusque sacrorum adiciam faciamque omnis uno ore Latinos. Hinc genus Ausonio mixtum quod sanguine surget, supra homines, supra ire deos pietate videbis, nec gens ulla tuos aeque celebrabit honores. Adnuit his Iuno et mentem laetata retorsit. Interea excedit caelo nubemque relinquit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nec it tantus edat tacitam dolor & mͥ cure
Sepe tuo dulci tristes ex ore reciresent
Uentũm ad supremũ est: terris agitare uł undis
Iroianos potiusti. infandum accendere bellum.
Deformare domum & luctu miscere hymencos
Ulterus temptare ueto. sic ulpr orsus. est¬
Sic dea sumisso contra saturma uultu
Ista quidem quia nota mihi tua magne uolutas
Lupiter. & turnum & terras in uita reliqui
Nec tu me aeria solam mĩc sede uideres
Digna & indigna pati. sed flãmis. cuicta sub ĩpͣa
Stdiem acie traheremq mimica inplia teutros.
Luturnam misero fateor succurrere fratri
Suasi. & pro iuta maiora audere probaui
Non ut tela tñ nõ ut contenderet arcum
Adurro stigii caput inplacabile fontis:
Una suꝑstitio superis quę reddita diuis
Et nunc cedo equidem. pugnasq exosa relinquo
Illud te nulla fati qđ lege tenctur
Prolatio cibtestor pro maiestate tuoꝵ
Cum iam conubiis pacem felicibus esto

Expanded text:
ni te tantus edit tacitam dolor et mihi curae ni te tantus edit tacitam dolor et mihi curae saepe tuo dulci tristes ex ore recursent, ventum ad supremum est. Terris agitare vel undis Troianos potuisti, infandum adcendere bellum, deformare domum et luctu miscere hymenaeos: ulterius temptare veto. Sic Iuppiter orsus; sic dea submisso contra Saturnia voltu: Ista quidem quia nota mihi tua, magne, voluntas, Iuppiter, et Turnum et terras invita reliqui; nec tu me aeria solam nunc sede videres digna indigna pati, sed flammis cincta sub ipsa starem acie traheremque inimica in proelia Teucros. Iuturnam misero, fateor, succurrere fratri suasi et pro vita maiora audere probavi, non ut tela tamen, non ut contenderet arcum: adiuro Stygii caput implacabile fontis, una superstitio superis quae reddita divis. Et nunc cedo equidem pugnasque exosa relinquo. Illud te, nulla fati quod lege tenetur, pro Latio obtestor, pro maiestate tuorum: cum iam conubis pacem felicibus, esto,
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit. opemq dei. nõ cassa in uota uocauit.
Namq dui luctans lentaq in stirpe moratus
Uicibus aud ullis. ualuit discludere morsus
Rohoris ęneas. dum mititur acer. & instat
Rursus in aurigę faciem mutata metisci
Procurrit. frãtriq ensem dea dauma reddit
Quod uenus audati myaphe indignata licere
Accessit: telumq alta ab radice reuellit
Olli sublimes armis. aisq refecti
Hic gladio fidens. hic acer & ardiuis hasta
Assistunt contra incertamina martis anheli.
Limonem interea rex ommpotẽtis olimpi
Alloquitur. fulua pugnas de nubę tuentem:
Quȩ lam fins erit comux: quid deniq restat:
Indigetem eneam scis ip̃a. & scire fateris
Deberi cęlo. fatisq ad sidera tolli.
Quid struis: aut qua sꝑe gelidis ĩ nubibus hȩxet
Mortaliꝰ decuit uiolari isnere diuin.
Aut ensem cquid .u. smne te uiturna ualer&
Ereptum reddi turno: & uim crescere uictis
Desme iam tandem precibusq inflectere nr̃is

Expanded text:
Dixit opemque dei non cassa in vota vocavit. Dixit opemque dei non cassa in vota vocavit. Namque diu luctans lentoque in stirpe moratus viribus haud ullis valuit discludere morsus roboris Aeneas. Dum nititur acer et instat, rursus in aurigae faciem mutata Metisci procurrit fratrique ensem dea Daunia reddit. Quod Venus audaci nymphae indignata licere adcessit telumque alta ab radice revellit. Olli sublimes armis animisque refecti, hic gladio fidens, hic acer et arduus hasta, adsistunt contra certamina Martis anheli. Iunonem interea rex omnipotentis Olympi adloquitur fulva pugnas de nube tuentem: Qua iam finis erit, coniunx? Quid denique restat? Indigetem Aenean scis ipsa et scire fateris deberi caelo fatisque ad sidera tolli. Quid struis, aut qua spe gelidis in nubibus haeres? Mortalin decuit violari volnere divom, aut ensem quid enim sine te Iuturna valeret? ereptum reddi Turno et vim crescere victis? Desine iam tandem precibusque inflectere nostris,
Abbreviated transcription (Latin):
Nomine quẽq uocans. notumq efflagitat ensem
Eneas mortem contra presensq iiatur
Eritui. si quisͣ adeat. terretq trementes
Excisurum urbem minitãs. & saucius instat
Qumq orbes explent cursii totidemq retexĩit
Huc uluc neq nͥ leuia aus luditra petutur
Pienna: sed turm de uita & sanguit certãt
Forte sacer fauno foliis oleaster amaris
Hic steterat nautis olmi uenerabile lignum.
Seruati exundis. ubi figere dona solehat
Laurenti diuo. & uotas suspendere uestes:
Sed stirpem teutri nullo discrimine sacrũ
Sustulerant. puro ut possent cocurrere capo
Hic hasta ęneę stabat. huc impetus illam
Detulerat. fixam lenta radice tenebat
In cubuit uoluitq manu conuellere ferrum
Dardamdes. tultq sequi quẽ prendere cursu
Non peterat. tu uero amens formidine turnus
Faune p̾cor miserere inquit. tuq optima ferri
Terra tene. colui ur̃os si semꝑ honores
Quos contra ęncadę bello fecere profanos

Expanded text:
nomine quemque vocans, notumque efflagitat ensem. nomine quemque vocans, notumque efflagitat ensem. Aeneas mortem contra praesensque minatur exitium, si quisquam adeat, terretque trementis excisurum urbem minitans et saucius instat. Quinque orbis explent cursu totidemque retexunt huc illuc; neque enim levia aut ludicra petuntur praemia, sed Turni de vita et sanguine certant. Forte sacer Fauno foliis oleaster amaris hic steterat, nautis olim venerabile lignum, servati ex undis ubi figere dona solebant Laurenti divo et votas suspendere vestes, sed stirpem Teucri nullo discrimine sacrum sustulerant, puro ut possent concurrere campo. Hic hasta Aeneae stabat, huc impetus illam detulerat fixam et lenta in radice tenebat. Incubuit voluitque manu convellere ferrum Dardanides teloque sequi, quem prendere cursu non poterat. Tum vero amens formidine Turnus Faune, precor, miserere, inquit, tuque optima ferrum terra tene, colui vestros si semper honores, quos contra Aeneadae bello fecere profanos.
Abbreviated transcription (Latin):
Suffercit. posiq arma di aduultama uentũ es
Moralis muero glaties ceu futilis ictu
Dissiluit. fulua resplendent fragmĩa harena:
Figo amens diuersa fuga petit equora tuenꝰ.
Et nĩ huc idehuc incertos implicat orbes
Indici e dinsa teneri melusere corona
Att hinc uasta palus. hinc ardua mema cingũt
Nec minus eneas ꝗͣꝗͣ tai dãta sagitta
Interdum genua inpeduut cursumq recursãt
Insequitur trepidiq pedem pede feruidus urg&
Indusum ueluti si quando in flumine nactũs
Ceruum: aut punaces septũ formidme penę
enator cursi canis & latratibus in stat
Ille aũt insidiis. Sripa territus alta
Mille fugit refugito uias at uiuidus imber
Heret hẏans. iam iamq tenet. simułq tenẽti
Increpuit malis: morsuq elusus mam̃ est.
Tum uero exoritur clamor. ripęq lacusq
Responsant creca. e ccelum tonat om̃e fragore
Ille simul fugiens rutulos simul increpat om̃es

Expanded text:
suffecit: postquam arma dei ad Volcania ventumst, suffecit: postquam arma dei ad Volcania ventumst, mortalis mucro glacies ceu futilis ictu dissiluit; fulva resplendent fragmina harena. Ergo amens diversa fuga petit aequora Turnus et nunc huc, inde huc incertos implicat orbes undique enim densa Teucri inclusere corona, atque hinc vasta palus, hinc ardua moenia cingunt. Nec minus Aeneas, quamquam tardata sagitta interdum genua impediunt cursumque recusant, insequitur trepidique pedem pede fervidus urget: inclusum veluti siquando flumine nanctus cervum aut puniceae saeptum formidine pinnae venator cursu canis et latratibus instat; ille autem, insidiis et ripa territus alta, mille fugit refugitque vias; at vividus Umber haeret hians, iam iamque tenet similisque tenenti increpuit malis morsuque elusus inani est. Tum vero exoritur clamor, ripaeque lacusque responsant circa et caelum tonat omne tumultu. Ille simul fugiens Rutulos simul increpat omnis,
Abbreviated transcription (Latin):
Quis pecori mꝑit&. quẽ tota arinta sequãtur
Illi inter sese multa ui uulnera miscent
Cornuaq obixi infigut & sanguie largo
Colla. armosq lauant. gemitu nemus õmne remugit.
Non ałr tros ęneas. & daunius heros
Concurrut dipeis. ingens fragor ethera cõplet:
Iupiter ip̃e duas equato examine lances
Sustin&. & fata imponit diuersa duoꝵ
Quem danmet labor. & quo uergat pondere lȩtii
Emicat hic impue putans. & cor̃pore toto
Alte sublatum consiregit turnus in ensem
Et ferit exclamãt troes. trepidiq latim
Acrecteq anloꝵ aues at ꝑfidus ensis
Frangitur in medicq ardentem deserit ictu
Nifuga subsidio subeat. fugit ocor eiito
Ut capulum ignotũ dextiãcs aspexit mermem
Fama est peecipitum cũ pͥmum inplia uictos
Consendebat eciuos pattie mucrone celicto
Dum trepidat ferrum aircigę rapuisse metisci.
Idq dũi cut terga dabant pallantia teucri

Expanded text:
quis nemori imperitet, quem tota armenta sequantur; quis nemori imperitet, quem tota armenta sequantur; illi inter sese multa vi volnera miscent cornuaque obnixi infigunt et sanguine largo colla armosque lavant; gemitu nemus omne remugit: non alitur Tros Aeneas et Daunius heros concurrunt clipeis; ingens fragor aethera complet. Iuppiter ipse duas aequato examine lances sustinet et fata imponit diversa duorum, quem damnet labor et quo vergat pondere letum; Emicat hic, impune putans, et corpore toto alte sublatum consurgit Turnus in ensem et ferit: exclamant Troes trepidique Latini, arrectaeque amborum acies. At perfidus ensis Frangitur in medioque ardentem deserit ictu ni fuga subsidio subeat. Fugit ocior euro, ut capulum ignotum dextramque aspexit inermem. Fama est praecipitem, cum prima in proelia iunctos conscendebat equos, patrio mucrone relicto, dum trepidat, ferrum aurigae rapuisse Metisci. Idque diu, dum terga dabant palantia Teucri,
Abbreviated transcription (Latin):
Deserit & muros & sũmas deserit arces
Precipitatq moras om̃es. opa oia rupit
Leticia exultans. horrendumq intonat armis:
Quantus athoti aut quatus erix aut ip̃e coruscis
Cum fremit ilicibus quatus gaudetq niuali
Uertice se aitollens pater apeminis ad auras:
Iam uero & rutuli certatim & troes & omnes
Conuertere cculos itali quiq alta tenebat
Mcenia. quiq ios pulsabant ariete muros
Armaq deposuere humeris. stup& ipe latinus
Ingentes gentͥos diuersis ptibus orbis
Inter se coisse uiros. & decernere ferro:
Atq illi ut uacuo patuerut equore campi
Pr̃o cursu rapido comectis emnnus hastis
Inuadunt martem clipeis: atq ere sonoro.
Dat gemitu tellus cum crebros ensibus ictus
Congemnat fors & uirtus miscentur in unii:
Acuelut ingenti silua sumo ue tahur no
Cum duo conu̾sis inimica in pͣlia tauri
Frontibus in curriit. pauidi cessere magistri
Stat pecus omne metu muti: musatq duue̾ce

Expanded text:
deserit et muros et summas deserit arces deserit et muros et summas deserit arces praecipitatque moras omnis, opera omnia rumpit, laetitia exsultans, horrendumque intonat armis; quantus Athos aut quantus Eryx aut ipse coruscis cum fremit ilicibus quantus gaudetque nivali vertice se attollens pater Appenninus ad auras. Iam vero et Rutuli certatim et Troes et omnes convertere oculos Itali, quique alta tenebant moenia quique imos pulsabant ariete muros, armaque deposuere umeris. Stupet ipse Latinus ingentis, genitos diversis partibus orbis, inter se coiisse viros et cernere ferro. Atque illi, ut vacuo patuerunt aequore campi, procursu rapido, coniectis eminus hastis, invadunt Martem clipeis atque aere sonoro. Dat gemitum tellus; tum crebros ensibus ictus congeminant: fors et virtus miscentur in unum. Ac velut ingenti Sila summove Taburno cum duo conversis inimica in proelia tauri frontibus incurrunt; pavidi cessere magistri, stat pecus omne metu mutum mussantque iuvencae,
Abbreviated transcription (Latin):
Quo deus & quo dura uocat fortima sequamur
S tat conferre manu ȩnex̨. stat quicquid acerbu est
Norte pati neq me indecorem germana iudelns
Amplius. huc oro sine me furere ante furorem.
Dixit. & ecurru saltum dedit ocius aruis
Perq hostes. per tela runt. mestamq sororem
Deserit. ac rapido cursu media agmina rupit
Ac ueluti montis saxum de uertice p̾ceps
Cum ruit auulsum uento. seu turbidus imber
P roluit aut amis soluit sub lapsa uetustas.
Fertur in abruptum magno mons improbus actu.
Exultatq solo siluas arnienta uirosq
IIn uoluens secum. disiecta ꝑ aꝯminã turnus
Sic urbas ruit ad muros ubi plurima fuso
Sanguine terra mad&. stridentq hastilibus aurę
Signiticatq manu. & magno simul mapit ore
Parcite iam rutuli. & uos iam tela m hibete latini
Quecuq est fortuna mea. me uerius imum.
Pro uobis fędus luere. & decernͣcre ferro
Discessere omnes medii. spacuunq dedere
At pr̃ eneas audito nomine turm

Expanded text:
quo deus et quo dura vocat Fortuna, sequamur. quo deus et quo dura vocat Fortuna, sequamur. Stat conferre manum Aeneae, stat quidquid acerbi est morte pati; neque me indecorem, germana, videbis amplius. Hunc, oro, sine me furere ante furorem. Dixit et e curru saltum dedit ocius arvis perque hostis, per tela ruit maestamque sororem deserit ac rapido cursu media agmina rumpit. Ac veluti montis saxum de vertice praeceps cum ruit avulsum vento, seu turbidus imber proluit aut annis solvit sublapsa vetustas; fertur in abruptum magno mons improbus actu exsultatque solo, silvas armenta virosque involvens secum: disiecta per agmina Turnus sic urbis ruit ad muros, ubi plurima fuso sanguine terra madet striduntque hastilibus aurae, significatque manu et magno simul incipit oreparcite iam, Rutuli, et vos tela inhibete, Latini; quecumque est fortuna, mea est».pro vobis foedus luere et decernere ferro. Discessere omnes medii spatiumque dedere. At pater Aeneas audito nomine Turni
Abbreviated transcription (Latin):
Iamq faces ad tecta uolant inte ora latini
Intẽ oculos referunt. musat rex ĩpe latinus
Quos gños uor& aut quę sese ad feda flectat
Preterea regina tui fidissima dextra
Occidit ip̃a sua. lucemq exterita fugit
Soli pro portis mesapus & acer atinãs
Sustentant aciem crecum hos utrĩq phalanges
Stant densę. stuictisq seges mucconibus horr&
Ferrea tu currimi deserto ingramme uersas
Obstupuit uaria confusus imagine reꝵ:
Furrnis & ohtuitu tacito stetit estuat ingens
Imo in corde pudor mixtoq in sania luctu
Et furiis agitatus amor & conscia uirtus.
Ut primumꝰ discusse umbrę. & lux redita menti
Ardentes otuloꝵ orbes ad męnia torsit
Tinbidus. eque rotis magnã respexit ad urhem
Ecceante flamis inter tabulata uolutus
Ad cęlum undabat uortex. turrimq tenebat.
Turrim cum pactis trabibus quã eduxerat ipe
Subdideratq rotas. pontesq instr uerat altos.
Iam iam fata sorͦor iuperat. absiste morari

Expanded text:
iamque faces ad tecta volant. In te ora Latini, iamque faces ad tecta volant. In te ora Latini, in te oculos referunt; mussat rex ipse Latinus, quos generos vocet aut quae sese ad foedera flectat. Praeterea regina, tui fidissima, dextra occidit ipsa sua lucemque exterrita fugit. Soli pro portis Messapus et acer Atinas sustentant aciem. Circum hos utrimque phalanges stant densae, strictisque seges mucronibus horret ferrea: tu currum deserto in gramine versas. Obstipuit varia confusus imagine rerum Turnus et obtutu tacito stetit. Aestuat ingens uno in corde pudor mixtoque insania luctu et furiis agitatus amor et conscia virtus. Ut primum discussae umbrae et lux reddita menti, ardentis oculorum orbes ad moenia torsit turbidus eque rotis magnam respexit ad urbem. Ecce autem flammis inter tabulata volutus ad caelum undabat vortex turrimque tenebat, turrim, compactis trabibus quam eduxerat ipse subdideratque rotas pontisque instraverat altos. Iam iam fata, soror, superant; absiste morari;
Abbreviated transcription (Latin):
Demissam tantos uoluit te ferre labores :
An fratuis miseriq letum ut crudele uideres:
Nam quid ago aut quȩ iam spond & fortuna salute
Uidi oculos ante ip̃e meos me uoce uocantem
Murramĩ quo nõ fuerat mͥ cacior alter
Oppetere ingentem atq ingenti uulnere uictu
Decidit infełir ne nostrum dedecus uffens
Aspicer& teucri potiuntur corpore & armis
Excindi ne domos id rebus defuit uniiꝰ.
Perpetiar dextra nec drancis dicta refellam
Terga dabo & turnum fugientẽ hȩc terra uidebit:
Usq adeo nec mori miseꝵ & uos mihi manes
E ste bami esm superis aduersa uoluntas
Sancta ad uos ãia atq nistius inscia culpę
Descendam. magnoꝵ haud unq indignus auor
Uix ea fatus erat᷑ medios uolat ecce p̾ hostes
Uectus equo spumante sages aduersa sagitta
Saucius ora. rrtq inplorans nomine turnũ
Turne inte suprema salus miserere tuor:
Fulminat armis eneas. sumasq imatiri
Deiectuꝵ italum arces. excidioq daturum

Expanded text:
demissam tantos voluit te ferre labores? demissam tantos voluit te ferre labores? An fratris miseri letum ut crudele videres? Nam quid ago? Aut quae iam spondet Fortuna salutem? Vidi oculos ante ipse meos me voce vocantem Murranum, quo non superat mihi carior alter, oppetere ingentem atque ingenti volnere victum. Occidit infelix nostrum ne dedecus Ufens adspiceret; Teucri potiuntur corpore et armis. Exscindine domos id rebus defuit unum perpetiar, dextra nec Drancis dicta refellam? Terga dabo et Turnum fugientem haec terra videbit? Usque adeone mori miserum est? Vos O mihi Manes este boni, quoniam superis aversa voluntas! Sancta ad vos anima atque istius nescia culpae descendam, magnorum haud umquam indignus avorum. Vix ea fatus erat: medios volat ecce per hostis vectus equo spumante Saces, adversa sagitta saucius ora, ruitque implorans nomine Turnum: Turne, in te suprema salus: miserere tuorum. Fulminat Aeneas armis summasque minatur deiecturum arces Italum exscidioque daturum;
Abbreviated transcription (Latin):
Dardanium ȩneam. generq ascluerit ultro:
Interea extremo bellator in ȩquore tur nus
Pallantes sequitur paucos iam segmor. atq
Iam miinus atq mimus successu lȩtus equo
Aitulit hc̃ illi cȩcis terroribus aura
Comixtum clamorem arreclasq mpuli aures
Confuse sonus uerbis & in letabile miremur:
Hei mͥ qͣuid tanto turbantur mema luctu
Qiusue ruit tantus diuersa damor ad ibe
Sic ait. adductisq amens substitit habenis:
Atq huic infaciem sorror ut conuersa metisti
Aurigę curumq & equos & lora regebat
Talibus occurit dictis. hac turne sequ̾amur
Troiugenas. qua prima uiam uictoria pandit:
Sunt alii qui tecta manu defendere possint
Ingruit eneas italis & prelia misc&
Et nos seua manu mitamus fimera teucris
Nec nuo inferior pugnę nec honore recedes
Turnus adhȩc
Osoror & dudum agnoui cũ prima ꝑ artem
Ecedera turbasti teq hec in bella dedisti:
Et niic nequico fallis dea sed quis olipo

Expanded text:
Dardanium Aenean generumque adsciverit ultro. Dardanium Aenean generumque adsciverit ultro. Interea extremo bellator in aequore Turnus palantis sequitur paucos iam segnior atque iam minus atque minus successu laetus equorum attulit hunc illi caecis terroribus aura commixtum clamorem adrectasque impulit aures onfusae sonus urbis et inlaetabile murmur. Ei mihi! Quid tanto turbantur moenia luctu? Quisve ruit tantus diversa clamor ab urbe? Sic ait adductisque amens subsistit habenis. Atque huic, in faciem soror ut conversa Metisci aurigae currumque et equos et lora regebat, talibus occurrit dictis: Hac, Turne, sequamur Troiugenas, qua prima viam victoria pandit; sunt alii, qui tecta manu defendere possint. Ingruit Aeneas Italis et proelia miscet: et nos saeva manu mittamus funera Teucris. Nec numero inferior pugnae nec honore recedes. Turnus ad haec: O soror, et dudum adgnovi, cum prima per artem foedera turbasti teque haec in bella dedisti, et nunc nequiquam fallis dea. Sed quis Olympo
Abbreviated transcription (Latin):
Intus saxa sonant. uacuas it fumus ad auras.
Accidit hȩc fessis & iam fortuna latins
Quę totam luctu concussit finditus urbem:
Regina ut tectis uenientem prospicit hostem
Incendi muros. ignis ac tecta uolare
Nusꝙͣ aties contra rutulas. milla agmina turni.
Infelix pugnę iuuenem in certamme credit
Extinctum & subnito mentem turbata dolorẽ
Se causam clamat. crimenq. caputq malor
Multaq ꝑ mestum demens effata furorem
Purpureos moritura mani discindit aictias hi¬
Et nodum informis leti trabe nectit ab alta
Quã dadem. miserę postqͣ accepere latinȩ
Pilia prima mani flauos lauima crines
Et roseas lanrata genas. tum cętera circum
Tiba furit. resonant late clangoribus ȩdes:
Hic totam infelix uulgatur famã per urbem
Demittunt mentes. it scisa ueste latinus
Coniugis attonitus fatis urbisq ruina
Cantiem in mundo ꝑfulam puluere turpans
Multaq fe incusat. qusꝰ nõ accepit ante

Expanded text:
intus saxa sonant, vacuas it fumus ad auras. intus saxa sonant, vacuas it fumus ad auras. Accidit haec fessis etiam fortuna Latinis, quae totam luctu concussit funditus urbem. Regina ut tectis venientem prospicit hostem, incessi muros, ignis ad tecta volare, nusquam acies contra Rutulas, nulla agmina Turni: infelix pugnae iuvenem in certamine credit exstinctum et, subito mentem turbata dolore, se causam clamat crimenque caputque malorum, multaque per maestum demens effata furorem purpureos moritura manu discindit amictus et nodum informis leti trabe nectit ab alta. Quam cladem miserae postquam accepere Latinae, filia prima manu flavos Lavinia crinis et roseas laniata genas, tum cetera circum turba furit: resonant late plangoribus aedes. Hinc totam infelix volgatur fama per urbem. Demittunt mentes; it scissa veste Latinus, coniugis attonitus fatis urbisque ruina, canitiem immundo perfusam pulvere turpans. Multaque se incusat, qui non acceperit ante
Abbreviated transcription (Latin):
Nostra pati. rursusq uelit decurrere uictus.
Hoc caput ociues hȩc belli suma nephandi
Fcrtc faces properi. fędusq reposcite flamis
Dixerat. atq animis piter certantibus om̃s
Dat cimeum densaq ad muros mole feruntur
Scalȩ inprouiso. subitusq apparuit ignis
Discurrunt alii ad portas. primosq t̾rucidant
Ferrum alii torquent. & cbumbrãt ethera tel
Ipse inter primos dextram sub moema tendit
Eneas. magnaq incusat uoce latinũ.
Testaturq deos iter se ad pręlia cogi
Bis iam italos hostes lec altera federã rupi
Exoritur trepidos inter discordia ciues
Urbem alii reserari uibent. & pandere portas
Dardamdis ap̃mq trahunt ĩ moema regem
Arma ferunt alii & pergunt defendere muros
Enclusas ut cum̃ latehroso ĩ pumice pastor
Uestigauit apes. fumoq impleuit aniaro:
llȩ m̃tus trepidȩ rer per cerea castra
iscurerũt. magmisq acuũt stridoribus iras¬
oluiture ater odor tectis cũ murmure cęco

Expanded text:
nostra pati rursusque velit concurrere victus? nostra pati rursusque velit concurrere victus? Hoc caput, O cives, haec belli summa nefandi: ferte faces propere foedusque reposcite flammis. Dixerat, atque animis pariter certantibus omnes dant cuneum densaque ad muros mole feruntur. Scalae improviso subitusque apparuit ignis. Discurrunt alii ad portas primosque trucidant, ferrum alii torquent et obumbrant aethera telis. Ipse inter primos dextram sub moenia tendit Aeneas magnaque incusat voce Latinum testaturque deos, iterum se ad proelia cogi, bis iam Italos hostis, haec altera foedera rumpi. Exoritur trepidos inter discordia civis: urbem alii reserare iubent et pandere portas Dardanidis ipsumque trahunt in moenia regem, arma ferunt alii et pergunt defendere muros. Inclusas ut cum latebroso in pumice pastor vestigavit apes fumoque implevit amaro: illae intus trepidae rerum per cerea castra discurrunt magnisque acuunt stridoribus irasolvitur ater odor tectis, tum murmure caeco
Abbreviated transcription (Latin):
Et mesapus equii domitor. & fortis asilas
Fuscorꝵꝑ falanx. euandriq archades alę
Pro se quisq uiri suma intuntur opum ui.
er mesa nec requies. uasto certamint tendũt:
ꝓtur mentem eneȩ gemtux pulcherima misit
Iret ut ad muros. irebiq aduerter& agmen
Icuis. & subita turhar&& clade latmos
Ille ut uestigans diu̾saꝑ agmina tur nũ
Huc atq huc aties cixcuntulit. aspicit urbem
Imminem tanti bęlli. atq impune quietã
Continuo pugnę accendit maloris umago
Mnestea: selgestum q uocat fortemq serẽstun
uctores tumuliq capit. quo cȩtera teucrum
Concurra legio. nec scuta aut spicula densi
Deponiit. celso medius stans aggere fatur:
Nequa meis esto dictis mora iupiter hac stat
Neu quis obinceptum subitũ mihi segnior ito
Urbem hodie causam belli regna ip̃a latim
Ni frenũ accipere & dicto parere fatentur
Eruam. & equa solo fumantia culmina ponan.
S ilic& expectem libeat dum plia turno

Expanded text:
et Messapus equum domitor et fortis Asilas et Messapus equum domitor et fortis Asilas Tuscorumque phalanx Evandrique Arcades alae, pro se quisque viri summa nituntur opum vi: nec mora nec requies, vasto certamine tendunt. Hic mentem Aeneae genetrix pulcherrima misit, iret ut ad muros urbique adverteret agmen ocius et subita turbaret clade Latinos. Ille ut vestigans diversa per agmina Turnum huc atque huc acies circumtulit, aspicit urbem immunem tanti belli atque impune quietam. Continuo pugnae adcendit maioris imago: Mnesthea Sergestumque vocat fortemque Serestum ductores tumulumque capit, quo cetera Teucrum concurrit legio nec scuta aut spicula densi deponunt. Celso medius stans aggere fatur: Nequa meis esto dictis mora; Iuppiter hac stat, neu quis ob inceptum subitum mihi segnior ito. Urbem hodie, causam belli, regna ipsa Latini, ni frenum accipere et victi parere fatentur, eruam et aequa solo fumantia culmina ponam. Scilicet exspectem, libeat dum proelia Turno
Abbreviated transcription (Latin):
Pectora nũc totis in uulnera uiribus gire
Nucranũ hic atauos. & auorantiqua sonãtem
Nomina ꝑ regesq actum genus omne latinos
Precipitem scopulo. atq nigentis turbine saxi
Excutit effunditq solo he lora & iuiga subter
Preuoluere tote trebro sup ungula pulsu
Incita nec doniin memor: proculcat equoꝵ¬
Oecutit. eclumq autata ad terapora torqu&
Olli per galeam fixo stetit hasta cerebro
Cextua nec tua te grauĩ fortissime cretheu
Cripua turno nec dir texere cupentũ
Enea uemente sui decut obuia ferco
Fectora. nec misero chpei mora profuit ęxei.
Se quoq lautentes uiderũt e̾ole campi
Ospętere. & late terram consternere tirgo
Ee cidisiargiuę quem nõ potuere falanges
Etirnere nei priami regnoꝵ euersor achilles
Hic tibi mortis erant met̾e domus aita subida
Leenesi demus alta: solo laurente sepulcru
Iote adeo conuerse acies. omnesq latrin
Cimnes dardamde: inesteus acerq serestus

Expanded text:
pectora, nunc totis in Volnera viribus itur. pectora, nunc totis in Volnera viribus itur. Murranum hic, atavos et avorum antiqua sonantem nomina per regesque actum genus omne Latinos, praecipitem scopulo atque ingentis turbine saxi excutit effunditque solo: hunc lora et iuga subter provolvere rotae, crebro super ungula pulsu incita nec domini memorum proculcat equoelumque aurata ad tempora torquet: olli per galeam fixo stetit hasta cerebro. Dextera nec tua te, Graium fortissime Cretheu eripuit Turno. Nec di texere Cupencum Aenea veniente sui: dedit obvia ferro pectora, nec misero clipei mora profuit aerei. Te quoque Laurentes viderunt, Aeole, campi oppetere et late terram consternere tergo Occidis, Argivae quem non potuere phalanges sternere nec Priami regnorum eversor Achilles; hic tibi mortis erant metae: domus alta sub Ida, Lyrnesi domus alta, solo Laurente sepulchrum. Totae adeo conversae acies, omnesque Latini, omnes Dardanidae, Mnestheus acerque Serestus
Abbreviated transcription (Latin):
Iupiter. eterna gentes in pace futuras.
Eneas rutulum sucronem: ea pͥma ruentes
Pugna loco slatuit teucros. haud mulia moratꝰ
Excipit in latus. & qua fata celerima crudum
Transadigit costas. & crates pectoris ensem:
Turnus etruo deiectum amicum fiemq dyorem
Congressus pedes. hunc uenientem cide longa
Hunc muocone ferit. curruq abscisa eoꝵ
Suspendit capita. & rorantia sanguine portat
Ille talon tanaimq neci. fortemq ceregum
Tres uno conoressii & mestum imitit onitem
Nomine ethionium mrisq genus perilię:
Hic fr̃es litia missos: & apolinis agris
Et iuuenem exosum nequicqͣ helła menetem
Acchada piscose circum cui flumina lernę
Ais fuerat. pauꝑq domus: nec nota pitentum
Nunera. conductaq pater tellure serebat
Ac uelut inmissi diuersis ptibus ignes
Arentem ĩ siluam: & unrgulta sonantia lauro
Eneas turnusq ru̾it per prelia nũc nĩ c̃
Fluctuat ira intus: rumpuntur nescia uici

Expanded text:
Iuppiter, aeterna gentis in pace futuras? Iuppiter, aeterna gentis in pace futuras? Aeneas Rutulum Sucronem, ea prima ruentis pugna loco statuit Teucros, haud multa morantem excipit in latus et, qua fata celerrima, crudum transadigit costas et cratis pectoris ensem. Turnus equo deiectum Amycum fratremque Dioren, congressus pedes, hunc venientem cuspide longa, hunc mucrone ferit curruque abscisa duorum suspendit capita et rorantia sanguine portat. Ille Talon Tanaimque neci fortemque Cethegum, tris uno congressu, et maestum mittit Oniten, nomen Echionium matrisque genus Peridiae, hic fratres Lycia missos et Apollinis agris et iuvenem exosum nequiquam bella Menoeten, Arcada, piscosae cui circum flumina Lernae ars fuerat pauperque domus nec nota potentum munera conductaque pater tellure serebat. Ac velut immissi diversis partibus ignes arentem in silvam et virgulta sonantia lauro, Aeneas Turnusque ruunt per proelia; nunc nunc fluctuat ira intus, rumpuntur nescia vinci
Abbreviated transcription (Latin):
Uoce uocat qnotiens oculos comẽcit in hostem
Alipedumq ugam cursu temptauit equoꝵ
Aduersos tocens currus iuuturna retorsit
Heu quid acat uario nequicqͣ fluctuat ęstu
Diuersęq uerant aium in contraria curę:
Niuic mesapus uti leua duo forte gebat
Lenta leui uiru p̾fixa hastilia ferro
Horꝵ unu certo contorquens dirigit ictu:
Substitit ęneas. & se collegit in arma
Poplite subs dens. apitem tum in cita sumum
Hasta tulit. sumasq excussit uertice estas:
Tum uero asfurgunt irę insidiisq sub actis
Diuersos ubi sensit equos currumq referri
Multa iouem. & lesi testatus federis aras
Iam tandem inuadit medios . & marte secuelo
Terribilis. sęaam nullo distrimine cȩdem
Suscitat iraꝵq omnes effundit habenas:
Qius m nuc tot acerba deus: quis carmie cędes
Diuersas. ontumo ducum. quos equore toto
Inq uicem nũc turnus agit. nuc troius heros
Expediat. tanto placuit concurrere motu

Expanded text:
voce vocat. Quotiens oculos coniecit in hostem voce vocat. Quotiens oculos coniecit in hostem alipedumque fugam cursu temptavit equorum, aversos totiens currus Iuturna retorsit. Heu quid agat? Vario nequiquam fluctuat aestu, diversaeque vocant animum in contraria curae. Huic Messapus, uti laeva duo forte gerebat lenta levis cursu praefixa hastilia ferro, horum unum certo contorquens dirigit ictu. Substitit Aeneas et se collegit in arma, poplite subsidens; apicem tamen incita summum hasta tulit summasque excussit vertice cristas. Tum vero adsurgunt irae; insidiisque subactus, diversos ubi sensit equos currumque referri, multa Iovem et laesi testatus foederis aras iam tandem invadit medios et Marte secundo terribilis saevam nullo discrimine caedem suscitat irarumque omnis effundit habenas. Quis mihi nunc tot acerba deus, quis carmine caedes diversas obitumque ducum, quos aequore toto inque vicem nunc Turnus agit, nunc Troius heros, expediat? Tanton placuit concurrere motu.