comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et centũ fellas .C. poma ambre.⁊ ponda
duaꝵ miliaꝵ dracmaꝵ musci. ducẽts libras ligͥ aloes.
mille loticas cũ galeis suis. ¶ applicãtibꝰ uͦ cũ sius lega
tari rectam legẽ qͦs ⁊̃ scͥbere uoluit leges statutus quibꝰ
se regerent ⁊ gubrnarẽt. ⁊ expeditꝰ ab eis ꝑ t̾ras orien¬
tales ⁊ turcoꝵ ꝑexit ubi uillas ꝯstruxit et opida multa
Et reges c̾auit p̾cipiẽe eis ut singłis annuis c̾ta t̾̃bata

Expanded text:
et centum cellas, centum poma ambre et pondus duorum milium dragmarum musci; ducentas libras ligni aloes, mille loricas, cum galeis alia. Aplicantibus vero legatis tari rectam legem. Quos etiam scribere voluit leges statutas quibus se regerent et gubernarent. Et expeditus ab eis per terras orientales et Turcorum perrexit ubi villas construxit et loca diversa, et reges creavit precipiens eis ut singulis ann
Abbreviated transcription (Latin):
holomeꝰ fuit ualde hõ intelliges ĩ quadruualibꝰ sciẽ¬
ciis a maxĩe ĩ astrologia.⁊ libͣs plures ⁊ nobiles edidit
fuit ĩ alexandria maiori q̃ est ĩt̾ra egipti. illic ⁊̃ fecit
suas ꝯsid̾acões tp̃r regis adriani. ⁊ fecit suas rõnes sr̃
ꝯsid̾acõnibꝰ abchis quas ꝯsid̾auit ĩ rodo ¶ Et tholom̃ꝰ
nõ fuit rex sic̃ aliqͥ cogitau̾nt ĩmo uocau̾nt eudẽ regẽ
tholomeũ sic̃ aliis uocatꝰ est cesar¶ fuit aũt tholomeᷤ
bone forme albi coloris hñs ĩ maxilla dextra rubeũ ꝙ¬
dam signũ. fuit ⁊ hñs raros dentes. ⁊ os ꝑuũ boni ⁊ diu¬
cis eloqͥi fortis ire ⁊ durabił multũ. multũ equitabat.
s paꝵ comedebat bñ redolebat obiit ĩ.lxx.uiii. anno Cas
eit ꝯuenit sapiẽti qd̾ de deo erubes tigamẽta tolom̃i
sapiẽs ẽ qui ĩ dei elcq̃ncia statuit ⁊ roborat linguã suã.
Et ĩsipiens est ⁊ui nõ agͦscit ⁊̃ semetip̃m. Et dix̃. qui

Expanded text:
OLOMEUS fuit homo valde intelligens in quadrivialibus scienciis et maxime in astrologia, et libros plures et nobiles edidit;fuit in Alexandria majori, que est in terra Egipti. Illic etiam fecit suas consideraciones tempore regis Adriani, et fecit suas rationes super consideracionibus Abrakis, quas consideravit in Rodes. Et Ptholomeus non fuit rex, sicut aliqui crediderunt, immo vocaverunt eum regem Ptholomeum sicut alius vocatus est Cesar. Fuit autem Ptholomeus bone forme, albi coloris, habens in maxilla dextra rubeum quoddam signum, et raros dentes, et os parvum, boni et dulcis eloquii, fortis ire et dominabilis; multum equitabat et parum comedebat, bene redolebat. Obiit in LXXVIII anno. Et dixit: convenit sapienti ut de Deo erubescentiam sapiens est qui in Dei eloquencia statuit et roborat linguam suam, et insipiens est qui non cognoscit semet ipsum. Et dixit: qui
Abbreviated transcription (Latin):
alexandrũ p̾liare cũ quibꝯdã ⁊ ꝑueniẽtibꝯ mulierib
cia q̃ uicta de eo nõ reputaremur prudentes. ⁊ suom
ens untu Et dix. Expedias cũ rege te ip̃m cum sia
nogocia sũt ⁊cussa qr pauci sũt maue ĩtrantes qui ĩ
tranq̃litate ip̃iꝯ euadant qͣnto minꝰ cũ flutuat ex

Expanded text:
tibus mulieribus cia, qua victa non reputaremur prudentes ex hoc, is. Et dixit: expedias cum rege te ipsum, cum sua negocia sunt concussa, quia pauci sunt maria tentantes, qui in tranquillitate eorum e
Abbreviated transcription (Latin):
philippꝰ grauit̾ ꝑcussꝰ cecidit ⁊ uilla ualde ꝯmota ẽ.⁊ in
ħ ĩt̾ueĩt alexandr ĩ ueĩens patrẽ qͣĩ mortuũ ⁊ matrẽ eius.
maĩb captiuata ⁊ euaginato ense ut eũ occid̾et ⁊ ut m̃¬
trem nõ ꝑcuteret suis ꝯp̾h̾nsam maĩb aꝑcuciẽdo absti¬
nuit ⁊ t̾c dixit ei mater fili ocid̾e eũ pp̃ me nullo mͦ dimi¬
cecidit ⁊ accipiẽs eũ alexandr̃ post modũ d̾tulit eũ cora
patre uiuo ad huc ex̾nte. Cui dix̃. alexãdr. Rex surge et
capto ense tuũ mimicũ occidas manu ꝓpͥa te ulcisce̾.⁊ sur¬
gens philippꝰ cabũ int̾fic̃ ⁊ statĩ mortuꝰ ẽ philippꝰ.⁊ subhu¬
mauit eũ alexand̾ ⁊ regnauit post eũ ¶ Et philippꝰ ꝯsue¬
notam quol ano de eiꝯ aureis. ut nõ ĩpugnaret᷑ ab eo
cernẽs. ¶Et cũ philippꝰ fuit morti ꝓpĩqus uocans filiũ su
alexandrũ fecit eũ regem ⁊ suo capiti coronã ĩponẽs statu¬

Expanded text:
t; et in hoc intervenit Alexander, inveniens patrem quasi mortuum et matrem Chaus manibus captivatam et, evaginato ense, ut eum occideret, et ut matrem non percuteret suis comprehensam manibus, a percutiendo abstinuit. Et tunc dixit ei mater: fili, occide eum, propter me nullo modo dimicecipatre adhuc vivente. Cui dixit Alexander: rex, surge et, capto ense, tuum inimicum occide, manu propria te ulciscens. Et surgens Philippus Chaus interfecit; et statim mortuus est Philippus, et subhumavit eum Alexander, et regnavit post eum. Philippus consuenotam, quolibet anno, de ovis aureis ut non impugnaretur ab eo. ctus. Et cum Philuppus fuit morti propinquus, vocans filium suum Alexandrum fecit eum regem et suo capiti coronam imponens, statu
Abbreviated transcription (Latin):
rorem. eras ignarꝰ.⁊ si ꝑcipiẽs occultastr eras mei frau
ens negliget illã. sic̃ albedo ip̃a met ĩ ingredinẽ nõ mu¬
tatur ĩmo corꝰ ip̃am deferens transmutatur ĩ eis ¶ Et
dixerũt. Nichomacho quõ tam celerit̾ tc̃i sũt homines
obediẽtes alexandero.R ͭ eis pp̃ id qd uiguit ĩ eo iusticie¬

Expanded text:
 es ignarus; si sciens occultasti es mei fraudens negligit illam, sicut albedo in nigritudinem non mutatur; immo corpus, ipsas deferens, transmutatur ab eis. Et dixerunt Nichomaco: quo modo tam celeriter facti sunt homines obedientes Alexandro?
Abbreviated transcription (Latin):
adularet᷑ ⁊ blãdiret᷑ eis nichłoꝰ dãpnificatꝰ ẽ ĩ oꝑe suo ⁊ iste
ẽ deliciosꝰ. ¶Terciꝯ nõ ꝑexit se auxilio societatis sue quibꝰ
qr male successit cͥ ẽ iste uenenatꝰ ĩ cupiditatibꝰ ¶ Et dix̃. Re¬
duc hõies adeqͥtatẽ suauit̾. alioqͥn eris ĩ labore ⁊ pugnͣ cũ eis.
loco bñficii ⁊ aliqͥs eoꝵ magnauimꝰ reputat unũ meliꝰ alt̾o.
Nam app̾ciat᷑ pociꝰ bñ reciꝑe ⁊ nõ dare ꝙͣ dare ⁊ male reciꝑe.¬
¶ Et dix̃. Debilior int̾ hoĩes ẽ qͥ ĩpotẽs ẽ suũ celare secretũ ⁊ ro¬
bustior ẽ qͥ pͥ suã iũce̾ iracu̾diã ⁊ paciẽc̃or qͥ suã scit absꝯdere¬

Expanded text:
adularetur et blandiretur eis, nichilominus damnificatus est in opere suo; et iste est deliciosus. Tercius vero rexit se auxilio societatis sue quibus t dixit: reduc homines ad equitatem suaviter, alioquin eris in labore et pugna cum eis. loco beneficii; et aliquis eorum magnanimus reputat unum melius altero, nam appreciatur pocius bene recipere et non dare quam dare tamen male recipere. Et dixit: debilior inter homines est qui impotens est suum celare secretum, et robustior est qui potest suam vincere iracundiam, et potencior qui suam scit abscondere
Abbreviated transcription (Latin):
Pregib obsunt. Suꝑflua uimi potacio. musicoꝵ freq̃ns
auditꝰ ¶ Amor insolens mulieris. ħ eĩ ip̃oꝵ cogitatus
calr̾. qd̾ fcm est nõ fiꝰ nõ pot̾ l recte sit actũ ł nõ s obli¬
uio ip̃iꝰ est medicina ¶ Et dix. arsegarus q̃ nescio qñ
refferie obnutto eo qd̾ ĩ referẽdo nescire qd̾ sciat ẽ signũ.
pilococꝯ bouem unũ luteũ ⁊ ĩ die sacrificii ĩ molauit eũ
rẽ niuã aĩatã rei mortue ⁊ ĩ aĩate¶ Et dix. u̾itas qħ¬

Expanded text:
regibus: superflua vini potacio, musicorum frequens auditus, amor insolens mulierum; hec enim ipsorum cogitatum alter: quod factum est non fieri non potest, recte sit actum vel non, sed oblivio ipsius est medicina. Et dixit Arsegavis: quia nescio quandoque referre omitto, eo quod in referendo nescire, quod sciat est signum. Pilotocus bovem unum luteum, et in die sacrificii immolavit eum rem vivam, animatam, mortue rei et inanimate. Et dixit: veritas q
Abbreviated transcription (Latin):
It dix̃. primũ ĩ quo figis uolũtatẽ. tuã sit ẜuare iusticiã
dĩnam ⁊ ẜuire ei ⁊ niti ad obediendũ uolũtati sue nõ cũ
sacrificio tantũ. ĩmo nͨ comitẽdo ĩ iustũ nͨ uirãdo sacram̃ti
fallaci ¶ Et dix̃. Sapĩa ẽ. scala sapiẽtis. qua qui caruit nõ
põt stare cura deũ. Et dix̾. Sic̃ eg̾ euadit ab ĩ fumitate
suffragio medicine. ita ĩfidelis lib̾at᷑ ab ĩfid̾litate ꝑ̃legẽ.¬
¶ Et dix̾. õbiusticiã. assecurãtur aĩe. ¶Et dicẽbat cũ se sta¬
tuebat ad demonstrandũ. Ego sũ seminator ⁊ aĩe sũt se¬

Expanded text:
Et dixit: primum in quo figas voluntatem tuam sit servare iusticiam divinam et servire ei, et niti ad obediendum voluntati sue, non cum sacrificio tantum, immo non faciendo iniustum nec iurando sacramento fallaci. Et dixit: sapiencia est schala sapientis, qua qui caruerit non potest stare circa Deum. Et dixit: sicut eger evadit ab infirmitate suffragio medicine, ita infidelis liberatur ab infidelitate per legem. Et dixit: ob iusticiam assecurantur anime. Et dicebat cum se statuebat ad demonstrandum: ego sum seminator, et
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ẽẽt. nͥ quiesc̾e a disputacõne. ꝙ̃to mag̾.cũ pħ honũ finẽ
lucret᷑. ¶ Et dix̃. Qͥ ꝑ se nõ tacet. coget᷑ tace̾ ꝑ aliũ ⁊ mmĩo
ap̾ciabit᷑. ¶ Et dix̃. Q tacet donec ad loꝙ̃dũ inducã est
melior eo qui loqͥt᷑ donec tacẽ mandet᷑. ¶ Et dix̃. locucio ẽ
ĩposse hoĩs donec loqui. et deinde euadit aposse ip̃iꝯ ¶ Et
dix̃. qui posse ht̃ nõ loꝙ̃di nͥ ĩ loco suo maiꝯ posse ht̃ de nõ
⁊ taçẽ ẽ sedacio mali¶ Et dix̃. Tace̾ ẽ bonũ ĩ płimis locoꝵ.
ꝑfc̃s aut diminutꝰ ⁊ si tacet dubit᷑a qͣlis sit ¶ Et dix̃ qui
uult loqui prius ꝯsid̾et et aspiciat suũ u̾bũ. qr meliꝯ est

Expanded text:
finem lucretur! Et dixit: qui per se non tacet, cogitur tacere per alium et minus apreciabitur. Et dixit: qui tacet donec ad loquendum inducatur est melior eo qui loquitur donec ad tacendum iubetur. Et dixit: locutio est in posse hominis donec loquitur, et deinde evadit a posse ipsius. Et dixit: qui posse habet non loquendi nisi in loco suo, maius posse habet non e est bonum in plurimis locis, perfectus aut diminutus et si taceat dubitatur qualis sit. Et dixit: qui vult loqui, prius consideret et aspiciat suum verbum, quia melius est
Abbreviated transcription (Latin):
inpetendo aͥd. ¶Et dix. nõ reputes aͥd tͥdedisse illũ qͥ h fe¬
cit ⁊̃ honorando te ip̃m. Q᷑ maius ẽ dampnũ ĩ honoracõis.
ꝙͣ lucrũ qd̾ recepisti. ¶ Et uiderũt eum adiscere musica¬
iam señe. Cui dixerũt. Nõ u̾ecundans ĩ senectute stud̾e.¬
Rr ͭ maior u̾ecundia est: in senectute ignorantẽ ẽẽ ¶ Et ui¬
dit ꝙ̃dã iuuenem qui dissipau̾at bona sua colligentẽ oli¬
uas ⁊ comedentẽ. Cui dix̃ si oliue iste suffic̾ent ad tui co¬
mestionẽ: nõ ĩuẽires adeiestatem ¶ Et dix̃. meliorẽ rex.¬
tabiliꝰ ẽ. R ad quiere sciãm ⁊ audire rumores nõ dũ audi¬
tos ¶ Et dixit. Nobiliꝰ qd̾ pueri inquirũt. ẽ sc̃a. qua diuãt
amalis oꝑili ¶ Et dix̃. meliꝯ qd̾ lucrat᷑ hõ. est fid̾lis amicꝙ
Et audiuit. ꝙ̃dam dicente. Securior ẽ hõ exsiłncio ꝙͣ ex

Expanded text:
petendo aliquid. Et dixit: non reputes aliquid tibi fecisse illum qui hoc fecit inhonorando te ipsum, quia maius est damnum inhonorationis quam lucrum quod fecisti. Et viderunt eum addiscere musicam; cui dixerunt: non verecundaris in senectute stude maior verecundia in senectute ignorare. Et vidit quendam iuvenem qui, dissipatis bonis suis, colligebat olivas et comedebat. Cui dixit: si olive iste sufficerent ad tui comestionem, non venires ad egestatem. Et dixit: melior rexacquirere scienciam et audire rumores nondum auditos. Et dixit: nobilius quod pueri inquirunt est scientia, qua deviant a malis operibus. Et dixit: melius quod lucratur homo est fidelis amicus. Et audivi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfidenciã ꝙͣ intẽdit. ¶ Et significauit alexandro dicẽ
cia mori. ⁊ iõ sciẽs uiuificat qr oꝑa q̃ agit ĩtlłigit ⁊ ĩ¬
sciẽs qr nõ ĩtelligit q̃ agit oꝑa mortificat ⁊ anullat
Et dixit. hoĩes rones absq discipline ĩformacõe ⁊̃ tel¬
ligere nõ possũt sic eoꝵ usꝰ formas usibiliũ absque
luce uid̾e̾ nõ possũt ¶ Et dix. antiquitas rẽporis op
facit senescere. linit uestigia. famã delet ñ remanet nͥ
amor qui ex bonis gestibꝰ p̾ualuit hõiũ cordibꝯ ꝙ̃ filii
apribi sius heditant ¶nite s̃ ad bonã famã q̃ ñꝙͣ d̾ficit

Expanded text:
fiduciam, quam intendit. Et scripsit Alexandro dicenscia mori; et ideo sciens vivificat, quia opera que agit intelligit, et insciens, qt: homines absque discipline informatione intelligere non possunt, sicut eorum visus formas visibilium absque luce videre non possunt. Et dixit: antiquitas temporis opera facit senescere, linit vestigia, famam delet, nec remanet nisi amor qui ex bonis gestis prevaluit hominum cordibus et quem filii a patribus suis hereditant: nitere igitur ad bonam famam que nunquam deficit
Abbreviated transcription (Latin):
formã sanitatis corrũpunt ⁊ ip̃oꝵ temꝑancia sanitatẽ effic
fectu sic̃ timor ⁊ audicia. nã aliquis ad oͣ timidꝰ ẽ ⁊ alt̾ ĩtre¬
Iqui ad nullũ extremoꝵ accedit¶ Et dixit. o agnoscer
Isus recipiũt oꝑibꝰ ¶ Nam qui dełctacõnibꝰ corͣlibꝰ abs
tin illis dolẽde pp̃ea ẽ ambicõsꝰ ⁊ alii mores om̃o eodẽ
tes bonos se extimãt s tales sũt ułut ĩfirmi qͥ acceden¬
tes ad ꝯsilia medicoꝵ nichil oꝑãt᷑ ex ip̃is. ¶ Et pp̃ea sic̃¬
hoꝵ corꝑa ĩfirmoꝵ sũt asanitate remota. ita aĩe pre¬
dc̃oꝵ sunt afelicitate lõginque ¶ Et dix̃. uene agere.
est res ti̾ata.⁊ tñ ẽ graue ꝑueĩre adeã ⁊ ad male ag̾e

Expanded text:
formam sanitatis corrumpunt et ipsorum temperancia sanitatem efficifectu, sicut timore et audacia; nam aliquis ad omnia timidus est, et alter intrequi ad nullum extremorum accedit. Et dixit: oportet vos suis recipiunt operibus; nam qui delectationibus corporalibus abstinet dolendo est ambitiosus, et alii mores omnes eodem tes, bonos se existimant! Sed tales velut infirmi qui, attendentes ad consilia medicorum nihil operantur ex eis; et propterea, sicut eorum corpora sunt a sanitate remota, ita anime predictorum sunt a felicitate longinque. Et dixit: bene agere est res terminata, tamen est grave pervenire ad eam; et ad male agere
Abbreviated transcription (Latin):
puũ exoblectam̃tis multis amãtes se ad ĩuicem cito se di¬
ligũt ⁊ cito aborrent. ¶Nam delectabiliũ ĩꝑio amor nu¬
tatur c̃ d̾lectacões sint ĩ eis mutabilł  festiue ¶⁊ eodẽ
modo bonoꝵ amor stabilis ẽ ⁊ firmꝯ qr sͥ ĩuicẽ assiłari
nitũt᷑ ĩ bonis abstinẽtes amalis. prauoꝵ u̾o nõ nͣ dum¬
lꝯ potĩt ẽẽ felix cũ felicis ꝑfeccõ sit bñe fac̾e alis ꝙͣ¬
admod ĩfelicis. Indig̾e uneficiis alioꝵ ¶ Et dix̃. Cui
male succedit aut uñe hũit ẽt amici est opꝰ quia
cui male succesẜit amicoꝵ eget auxilio. cui u̾e bene.
indiget solacõ eoꝵdẽ ¶Et dix. Nõ delectat᷑ ĩ iusticiã

Expanded text:
 ex oblectamentis pluribus amantes se invicem, cito se diligunt et cito abhorrent, nam delectabilium ipsorum amor mutatur, eum delectationes sint in eis mutabilitatis festive. Et eodem modo bonorum amor stabilis est et firmus, quia sibi invicem assimilari nituntur in bonis, abstinentes malis; pravorum vero amlus poterit esse felix, cum felicis perfectio sit benefacere aliis, quemadmodum infelicis est indigere beneficiis aliorum? Et dixit: cui male succedit aut bene, huic etiam amici est opus; quia cum male successerit, amicorum eget auxilio, cui vero bene, indiget solacio eorundem. Et dixit: non delectatur in iusticia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ boni successꝰ. ¶⁊ qui ħ adquirat obtorles dlectatdes
d̾cipit᷑. qr corͣliũ dełctacõnũ ꝯcupiscẽcia. cẽset̾ ex mori¬
bꝰ pueroꝵ ¶Et dix̃. deu̾ recto amore diligẽs ⁊ amãs
⁊ bñfacit eidẽ ¶ Et dix̃. mali fortitudĩe corporis ꝑicła
sustinẽt boniu̾o ea fortitudĩe aĩe paciũt᷑ bona eĩ tole¬
rancia ĩ manuũ uł alioꝵ mẽbroꝵ fortitudĩe nõ ꝯsistiͭ

Expanded text:
lectationes, decipitur, quia corporalium delectationum cupisciencia censetur ex moribus puerorum. Et dixit: Deum recto amore diligens et amanss, benefacit eidem. Et dixit: mali, fortitudine corporis, pericula sustinent; boni vero, fortitudine animi, ea patiuntur; bona enim paciencia in manuum
Abbreviated transcription (Latin):
gentib. nõ ĩpendit q̃rentibꝰ ꝯferre amores. ⁊ de modico
amoris alt̾i petẽdo grauari ⁊ quo magnũ dei acquirit᷑
p̾miũ. d̾cima ẽ reputare õs se meliores ⁊ singłis se pe¬
meliores alii sũt peiores. Igitur. Humiliandũ ambobi¬
d̾c̾nitur. meliori .s. ut qualis ip̃e ẽ tał fiat. peiori ut cre¬
dat bona ip̃iꝰ lat̾e ĩt̾iꝰ ⁊ ext̾iꝯ nõ pat̾e qd̾ lasdabiliꝰ ẽ.

Expanded text:
et non gravari querentibus conferre amorem, et de modico amoris alteri petendo gravari, ex quo magnum Dei acquiritur premium; decima est reputare omnes se meliores, et singulis se pemeliores, alii peiores. Igitur humiliandum ambobus, meliori scilicet ut qualis ipse est talis fias, peiori ut credas bona ipsius latere interius et exterius non parere, quod laudabilius est
Abbreviated transcription (Latin):
nam aiã mulieres rapo d̾clinãtes ad bonũ facile acce¬
dunt ad mali ¶Fili mcare cũ d̾o ⁊ abs capitali lucrab̾r.
fili ex hus q̃ nosti aliũ ĩstrue. ⁊ exsciis sapiẽtũ scĩe tuͤᷤ
adiũge ¶ Malis nõ te associes nesiłis reputers eisdẽ
s nec d̾ domo ꝯfidas ĩqua uuus hodie. ⁊ crastino mori
etis. fili c̃ sapiẽtibꝰ ugit̾ ꝯu̾sare qr deus sapĩe u̾bis
forũ ⁊ ĩbidẽ.lxxͣ ꝓpħaꝵ fc̃e sũt sepult᷑e qͥ mortui fuerũ
om̃s pꝰ leginõ dc̃i quos ꝓpħas obsesserũt filii irł qͦus
fame singłi ꝑierunt. Et cũ logniõ morti appĩqua¬
ret plorauit ¶ Tu dixit filiꝰ. ad ꝗd ploras pat̾ agiꝰ
ħ timore mortis aut dolore mũdi quẽ deseris.R õb¬
⁊ fortes restant transmeandi transitꝰ ⁊ t nodicũ fero
uictꝰ.⁊ honꝰ graue ignorans si allemabor hoĩlm ist¬
is pͥusꝙͣ illiꝰ itinens̾ cap̃ attingam aut nõ¶ et hiĩᷤ
finitis obiit¶ Et dixit filio suo. fili dm̃ time nͨ oñ¬

Expanded text:
mulieres, raro declinantes ad bonum, facile accedunt ad malum. Fili, mercare cum Deo et absque capitali lucraberis. Fili, ex hiis que nosti, alium instrue, et ex scienciis sapientum sciencie tue adiunge; malis non te assoconfidas in qua vivis hodie: in crastino forte morieris. Fili, cum sapientibus jugiter conversare quia Deus sapiencie verbis forum; et ibidem LXX prophetarum facte sunt sepulture, qui mortui fuerunt omnes post Loginonem, quos prophetas obsesserunt filii Israhel quousque fame perierunt. Et cum Loginon morti appropinquaret, ploravit; cui dixit filius: ad quid ploras, pater? Agis hoc mortis timore aut dolore mundi quem deseris? er pergere, et fortes restant transmeandi transitus, et modicum fero victus et onus grande, ignorans si alleviabor oneribus istis priusquam illius itineris caput attingam aut non. Et, hiis finitis, obiit. Et dixit filio suo: Fili, Deum time, nec ost
Abbreviated transcription (Latin):
rem qr nõ ẽ clamor ĩ mũdo sic deũ ꝓuocans nec qui tam
nec appetas aliena nec ꝯcupiscas q̃ scis hr̃e nõ posse. fili
p̾dicacõnũ u̾bal sint grauia attende recipias. infelix ẽ
eĩ audies ⁊ nõ ꝓficies ĩ eo qd̾ audit ab eo qd̾ nouit se ułt
anõ ꝓfectiuo absentans qd̾ uidet ꝑ transiẽs ułut cemꝯ
felix. u̾o est ex eo qd̾ nouit ꝓfectũ assumẽs ⁊ adu̾ba in¬
tentꝰ eligit melior. a fili asocia te illis qͦs diligit deꝰ ⁊ qͥbi
gratũ oñdit uultĩ. ¶⁊ associab̃is illis qui d̾moribꝰ bonoꝵ
suerint car ¶ Fili e ds bñfec̾it tͥ. grãs agea sis humilis cũ re¬
cepto bñfaciẽs ex iñ te mĩꝰ hñt. ¶ fili ex multis q̃ comiẜiᷤ
crari coneris qd̾ te mag̾ ꝓpinqͣnͣ facit ẽẽ dec ¶ tili ꝯfores
te deo indulgẽdo sibi obediẽtes ⁊ ĩ obediẽtes orendo ¶fili
nͣ adeo acceptabiliꝰ bono sensi ¶Sensus u̾o humanꝰ nõ

Expanded text:
o sic Deum provocans, nec pro quo tam neac appetas aliena, nec concupiscas quod scis habere non posse. Fili, predicacionum verba, licet sint gravia, attente recipias; infelix enim est audiens et non proficiens in eo quod audit, ab eo quod novit velut a non profectivo absentans, quod videt pertransiens velut cecus; felix vero est ex eo quod novit profectum assumens et, ad verba intentus, elvultum, et associaberis illis qui de moribus bonorum fuerint caput. Fili, cum Deus benefecerit tibi, gracias age, et sis humilis cum recepto, benefaciens exinde te minus habenti. Fili, ex multis que commiseris crari coneris quod te magis propinquum facit esse Deo. Fili, conformes te Deo in diligendo sibi obedientes et inhobedientes horrendo. Fili, nichil acceptabilius bono sensu: sensus vero humanus non
Abbreviated transcription (Latin):
aborret eam nͥ qui cõmisit multa iniqͥtatẽ ⁊ modicũ
iusticie ⁊ ẽ secͣꝯ de dãpnacõne sua pͣ mortẽ ob mala co¬
missa. Et dix̾. Ꝙͣ re manifesta est bonitas mortis. Ea.
n. fit trãsmutacõ amũdo dedecoris ad mũdũ honoris. a
et occͣres bonis tuis similib. Et dix̾. ꝙͣ leuis ẽ mors illi
qui c̾tus est cuiꝰ. qd̾ accidit eipost eã ⁊ ꝙͣ grauis ei qui ẽ
dubius eiꝰ qd̾ accidͭ ei post eam¶ Et dix̃. Qͥ iuuit bõa

Expanded text:
ui commisit multam iniquitatem et modicum iusticie et est securus de damnificatione sua post mortem ob male commissa. Et dixit: quam manifesta est bonitas mortis! Ea enim fit transmutatio a mundo dedecoris ad mundum honoris, a et occurres bonis tuis similibus. Et dixit: quam levis est mors illi qui est certus eius quod accidit ei post eam, et quam gravis est ei qui est dubius eius quod accidit ei post eam! E
Abbreviated transcription (Latin):
giter angꝯtias d̾ amicis suis qͦs ꝓdit ĩ eo ¶ Et dix̃.
amor mũdi huiꝯ fac̃ auditꝰ surdesc̾e̾ ab audiẽda sapi¬
encia. ⁊ facit cecitatẽ usꝯ ut nõ uideat liũa ui̾tatis
¶Et dix. amor mũdi huiꝯ facit lucrari ĩuidiã ⁊ reuos¬
at ab̃nfaciẽdo. ¶ Et dix̃. iste mũdꝰ eũ deẜentẽ absol¬
uit oñdẽdo sibi sui mutac̃onis ⁊ q̃rentẽ eũ decipit in
prestando ei aliꝙͣ d̾lectaçõm d̾ inde ad amaritudinẽ
młtã intendit. ¶Et dix̃. Qͥ uult uti u̾itate mag̃ re¬
ge: iutet sͥ ẜiuire. ¶ Et dix. Qͥ ẜuit alii. ꝙͣ sͥ nõ est

Expanded text:
cis suis quos perdit in eo. Et dixit: amor mundi huius facit auditus surdescere ab audienda sapiencia, et facit cecitatem visus ut non videat lumina veritatis. Et dixit: amor mundi huius facit lucrari invidiam et revocat a bene faciendo. Et dixit: iste mundus deserentem absolvit in ostendendo sibi sui mutacionem et querentem eum decipit in presentando ei aliquam delectationem, demum ad amaritudinem multam intendit. Et dixit: qui vult uti veritate magis rege,
Abbreviated transcription (Latin):
laqueũ qd mulieres parant uiris. qui ẽ ĩ ꝑpeditor ⁊ dis¬
cͣbator sapĩe ⁊ facit assequi malũ statũ. ¶ Et dix̃ ꝙ reuᷤᷤ
mũdum est breuis uite. ⁊ multi cogitatꝰ. ¶ Et dix̃. Qͥ
q̃rit mundũ ẽ uelut nauigans ꝑ mare ĩtrans d̾ quo
si euaẜit. dici qd̾ exposuerit se fortune ⁊ si morie. dicit᷑
qd d̾ceꝑit se ¶ Et dix. Q̾rens mũdũ ẽ sic̃ zaraph ẽ qͣn¬

Expanded text:
itor et disturbatur sapiencie, et facit assequi malum statum. Et dixit: querens mundum est brevis vite et multi cogitatus. Et dixit: qui querit mundum est sicut mare intrans, de quo, si evaserit, dicitur quod exposuit se fortune; et si moriatur dicitur quod decepit se. Et dixit: querens mundum est sicut q
Abbreviated transcription (Latin):
regimine mali. Et iste ẽ dolorosꝰ sꝑ sr̃ eo qd̾ uidet ⁊ au¬
dit ¶Et alter ẽ sensatꝯ gub̾rnatꝯ ꝑ prauũ qui sꝑ est
ĩ labore ⁊ tristicia¶Tertiꝯ ẽ lib̾ralis ꝙͣ oporteat pet̾e ab
auaro quia est magna angustia ¶Et ĩcedũt male
negocia hõiu¶cũ bonũ consiliũ fuit ĩ co qui nõ audit᷑.
⁊. arma ĩ eo qui nõ utit᷑.⁊ dĩcie ĩ eo qui nõ expendit.
¶Et bonã retribucõm recipit hõ adeo. młtũ placẽdo sͥ
to ad eũ ⁊ fc̃s ẽ discipłꝰ eiꝯ quo us finiuit uitaͣ suam.
¶Et dix̾. Despicite mortẽ ⁊ uiuent aĩe ur̃e. Et seqͣmini
iusticiã ⁊ salui eritis. ¶Et dix̾. Qͥes sapiẽtis ẽ. inuẽcio
u̾itatis. Et qui es ignorantis est inuẽcio uaĩtatis ¶t⁊
dix̃. Decet sensatũ loqui cũ igͦrante sic̃ loquit᷑ medicꝰ
Icũ ĩfirmo ¶ Et dix ¶ Qui q̃rit mundũ. adolore nõ pot̃

Expanded text:
orosus super eo quod videt et audit; alter est sensatus gubernatus per pravum, quia semper est in dolore et tristicia; tercius est liberalis quem oportet petere ab avaro, quia hec est magna angustia. Et incedunt male negocia hominum, cum bonum consilium fuerit in eo qui non auditur, et arma in eo qui non utitur, et divitie in eo qui non expendit. Et bonam retribucionem recipit homo a Deo multum placendo sibi to ad eum et factus est discipulus eius queusque finivit vitam suam. Et dixit: despicite mortem et vivent anime vestre, et sequamini iusticiam et salvi eritis. Et dixit: Quies sapientis est invencio veritatis et quies ignorantis est invencio vanitatis. Et dixit: decet sensatum loqui cum ignorante sicut loquitur medicus cum infirmo. Et dixit: qui querit mundum a dolore non potest
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. Ꝙ̃ admodũ corpꝰ solis apparet maius tempore nubi¬
loso sic error apparet maior ĩ corꝑe irascẽtis ¶Et uĩdit
mu ĩ qua quiescas. E quiesco .c. a domo cares ¶ etmidit
ꝙͣdam pulcram mulierẽ et dix̃. modicum uomi ⁊limo
malre Et dix alexandro. N on ap̾cieres te res. ob tuã pul¬
critudinẽ ñ ꝑ pulcrũ uestitũ nec ob tuũ pulcrũ equita¬
re s coners apciare te. pp̃ bonitatẽ ⁊ ubalitatẽ q̃ ĩte ꝯsist

Expanded text:
dixit: quemadmodum corpus apparet maius tempore nebuloso, sic error apparet maior in corpore irascentis. Et vidit m in qua quiescas? Respondit: quiesco quia domo carco. Et vidit quandam pulcram mulierem et dixit: modicum boni et plurimum mali. Et dixit Alexandro: non aprecieris te, rex, ob tuam pulcritudinem, nec propter pulcrum vestitum, nec ob tuum pulcrum equitare; sed coneris appreciari te propter bonitatem et liberalitatem que in te consista
Abbreviated transcription (Latin):
te hũana ẽ utile mag̾ ꝯseqͥ nisi ĩ locucõne ¶ Et diẽ. Co¬
mendare aliꝙͣ sr eo qͦ caret ẽ ĩ honestũ et turꝑe ¶ Et ex¬
at qͥdã pictor tempore suo. qui fc̃s est pħici. ¶ Cui dix̃. Ee¬
timo qd̾ scuusti. qd̾ erior pictorie patebat occło ⁊ eiror me¬
dicine latebat s̾t̾ra. ꝑpea omissa pingẽdi arte scs es medi¬
cus ¶ Et uidit ꝙͣdam formosu facie. Cui dix̃. scxbon

Expanded text:
si in locutione. Et dixit: commendare aliquem super eo quo caret est inhonestum et turpe. Et erat quidam pictor tempore quo, qui factus est physicus; cui dixit: existimo, quia scivisti quod error picture patebat oculo et error medicine latebat sub terram, propterea, omissa pingendi arte, factus es medicus. Et vidit quendam formosum facie, tamen ign
Abbreviated transcription (Latin):
ut iugit̾ obediat᷑ ei. s int̾dũ obediat alt̾i. Nec ẽ nccium
qd̾ toleret᷑ ab aliis ĩmo quãdoq ꝑaciat᷑ et ip̃e ¶ Et cũ hoc
feci̾t debilitabit᷑ ira ip̃iꝯ. ¶ Et iuidit alexandrũ corã qͦ sta¬
bat u̾sificator quidam laudans eũ. ¶ Et ip̃e assumẽs pa¬
nem. cepit comed̾e. ¶Cui dixerũt. Ꝙ ẽ qd̾ agis.R. ħ ago

Expanded text:
obediat alteri, nec est necessarium quod coleretur ab aliis semper, vero ut patiatur et ipse: et cum hoc fecerit, debilitabitur ira ipsius. Et vidit Alexandrum coram quo stabat versificator quidam laudans eum; et ipse, assumens panem, cepit comedere; cui dixerunt: quid est quod agis? Respo
Abbreviated transcription (Latin):
canos occultas. nõ ꝓpt̾ea senectutẽ abscondis. ¶ Et uidit
ꝙͣdam stultum cũ anulo aureo. et dix̃ ei¶ Mag te dedetor¬
at aurũ ꝙͣ ornet. ¶ Et dix̃ pociꝰ eligas adire medicũ ꝙͣ
eũ ad te ueĩre qr necesse habes medlam q̃rere donͦ fiu̾is sa¬
nus ⁊ fortis uł ideo ⁊ nõ cũ natam exsiꝑauit. egͥtudo uei¬

Expanded text:
ixit: quia canos occultas, non propter hoc senectutem ascondis. Et vidit quendam stultum cum anulo aureo et dixit ei: magis te dedecorat aurum quam ornet. Et dixit: pocius eligas adire medicum quam eum ad te venire, quia necesse habes medelam querere donec fueris sanus et fortis et non, cum naturam superaverit egritudo, veni
Abbreviated transcription (Latin):
nõ u̾eãt mãdata ip̃i ¶ Et dix̃. graciꝰ bñficiũ est
pꝰ ꝙͣ petat᷑ ĩceptũ  Et dix. tuo sensu aĩam conare
trig̾e ⁊ tuũ scire sꝑeculũ statue inquo t̾ atẽcia
fcã ma exultẽt ¶ Et dix̃. Cũ inimico pacificare
studeas l fortitudĩs ⁊ tue potẽcie sis seo m ¶Et
dixẽ. sic hõie q̃re qd̾ est ĩ possibile eptinen molestũẽ

Expanded text:
 beneficium est priusquam petatur inceptum. Et dixit: tuo sensu animam conare dirigere et tuum scire speculum statue in quo tibi latencia facta exultent. Et dixit: cum inimico pacificari studeas, licet fortitudinis et tue potencie sis securus. Et dixit: sicut hominem querere quod est imposs
Abbreviated transcription (Latin):
aut cremans suauit̾ mor̃bũ aliꝙͣ ꝑiculosũ exponas
⁊si expedient rectificare te ipmi sic te offeras ut m̃¬
stude oͣ exquibꝰ elige melioramala res ẽ pauꝑtaᷤ
s diuicie male. peiores: si bñ fecis assiłari ted̾o scias.
¶Contine corꝰ tuũ ⁊ alliga chathenis ut nõ p̾uale¬
at sensui irã ꝯpesc̾e. assum̃ scĩam loco cãdele illustnͣ¬
aliengenã te reputes ⁊ alienigenas honorabis. cũ
ꝓsit succesẜit naui tue. tũc ip̃am tim̾as sb̾mergen¬
dam. ¶Decet grato recipi uultu qͥcꝙ adeo uẽĩt. Ira
bonoꝵ eligibilior est honore p̃uoꝵ nõ diuitũ freꝙ̃¬
Stes hostia s prudentũ. ¶ Res modica q̃ põt ĩ ualesc̾e
nõ modica reputet᷑ dedecoris tolera modicũ ⁊ lau
cap̃ia sectariũ ⁊ magũ magistroꝵ. ⁊ primꝰ ex eis¬
octo fuit scolabius primꝯ. Aquo ꝓcesserũt om̃o alii

Expanded text:
aut findens suaviter morbum periculosum exponas; et si expedit rectificare te ipsum, sic te offeras ut mestude omnia, ex quibus elige meliora; mala res est paupertas, sed divicie male, pejores; si benefeceris, assimilari te Deo scias; contine corpus tuum et chatenis alliga ut non prevaleat sensui. Iram compesce; assume scienciam loco candele illustranigenam te reputes, et alienigenas honorabis. Cum prospere successerit navi tue, tunc timeas submergendam. Decet grato recipi vultu quidquid a Deo venit; ira bonorum eligibilior est honore pravorum; non divitum frequentes hostia sed prudentum. Res modica que potest invalescere, non modica reputetur. Dedecoris tolera modicum et laucapita sectarum et magistri magistrorum. Et primus ex eis fuit Esculapius primus, a quo processerunt
Abbreviated transcription (Latin):
I meciat᷑. Si pauꝑ exerceat se ad lucrũ ¶ Et dixit. Nic¬
homacꝰ nõ ẽ doctor discrecõne melior nͣ p̾dicator lau¬
dabilior tp̃r ille u̾o diliges ẽ ẽ siũ sollicito qui alio cor¬
ripit᷑ ⁊ nõ alius ꝑ eudẽ ¶ Et dix̃. abrachie exñtibꝰ
c̾tis cãis ꝑsistũt effectꝰ ¶ Idẽoq amor ꝑseueranͣ caret¬

Expanded text:
 metiatur, si pauper, se exerceat ad lucrandum. Et dixit Nichomacus: non est doctor discrecione melior, nec predicator laudabilior tempore. Ille vero diligens est sive sollicitus qui alio corripitur, et non alius per eundem. Et dixit Abrakas: existentibus certis causis, persistunt effectus, ideoque amor
Abbreviated transcription (Latin):
p̃lantat ⁊ edificat aliꝙ̃ domũ ⁊ tristis ⁊ dolorosꝰ efficio᷑
de labore suo dũ nõ ꝑficit᷑ qd̾ auxiꝰ expectabat. ⁊ mi¬
ror illiꝯ qui d̾ morte tristatur scito certe ꝓ eũ qui suis
possũt atting̾e ĩ inquisicõibꝰ suis q̃rẽtes scĩam est qd̾
docentes eas conẽt᷑. nã ꝓferre ⁊ audiẽtes nõ nͥ ĩ recipiẽ¬
da u̾itate nitant᷑ ¶ Moliar sͥ ĩ u̾itate dicẽda ⁊ nos ad
eam app̾bendendã moli amĩ toto posse ¶ Et dix̃. ĩplu

Expanded text:
edificat aliquam domum et tristis et dolorosus efficitur de labore sue, dum perficitur quod anxius expectabat. Et miror illius qui de morte tristatur; scito certe per eum, quod suis possunt attingere, suis inqu proferre et audientes eos non nisi in recipiendam veritatem nitantur; moliar igitur in veritate dicenda, et vos ad eam apprehendendam moliamini toto posse. Et dixit: in plu
Abbreviated transcription (Latin):
nec ab est acordib hõium cũ ħ eĩ tua bona fama ⁊ nobilitas
ꝑdurabit ¶ Et dixit. Insipies est similis cadenti ĩ qua. gͥ alo¬
ge munias eũ ei nõ apximas qr si euadat sueraberis ⁊ si
moriatur nil ꝑdes.qr te remotũ ad moriẽdũ cũ eo trahe
nõ pot̾. ¶ Et dixit. mendaciũ ẽ aĩe ĩfirmitas q̃ rõne medi¬
I ante curat᷑ qr nũꝙͣ mẽtit᷑ rõ. ¶ Et quoda introeũte ad
eũ uidit corã eo sportam cũ passulis. ⁊ ĩterrogauit eum
qͦ mͦ emistr: atille mẽsurã sͥ dari p̾cepit. dicens hac men¬
sura metiti sũt eas. ⁊ posuerũt insporta. ¶ Cui dixit ille.
¶ Et dixit. firmior sapiẽs ẽ qui sibilia nõ acceptat.pͥꝯꝙͣ in¬
glłigat. ¶Et allegator melior est qͥ nõ refert referẽda
quous ipm̃ pͥꝯ bñdiscuciat. ¶Nec ẽ aliquis qui ĩ cogit¬
ando tm̃ rancoris hr̃e debeat. Sic̃ sapiẽs ĩ sapĩa ꝙͣ ĩten¬
s dit. nam ncce ht̃ p̾uidere bñ ĩ illa pͥꝯꝙͣ sapiẽs teñat᷑¬

Expanded text:
nec abest a cordibus hominum; cum hac enim bona fama, et nobilitas perdurabit. Et dixit: insipiens est similis cadenti in aqua; igitur a longe munias eum, ei non approximans quia, si evadet, lucraberis, et si moriatur nil perdes quia, a te remotus, ad moriendum eum eo te trahere non potest. Et dixit: mendacium est anime infirmitas que racione mediante curatur, quia nunquam mentitur racio. Et quodam introeunte ad eum, vidit coram eo sportam cum passulis, et interrogavit eum: quo modo emisti? At ille mensuram sibi dari precepit dicens: Hac mensura metiti sunt eas et posuerunt in sporta. Cui dixit ille:  Et dixit: firmior sapiens est qui scibilia non acceptat priusquam intellegat, et allegator melior est qui non refert referenda priusquam ipsum bene discutiat; nec est aliquis qui in cogitando tantum rancoris habere debeat, sicut sapiens in sapiencia quam intendit. Nam necesse habet previdere bene in illa priusquam sapie
Abbreviated transcription (Latin):
rem ut ab ĩ iusti se fruicoe refrenet ¶ Et dix̃. aliũ recti¬
recte iudicare uolẽti nõ odire sͥ ꝯͣdicente ĩmo sit sic̃ ꝯg¬
nitor u̾itatis ⁊ sic̃ ꝓ alio iustĩam eligat uluti ꝓse ip̃o.
¶Et dix̃. mũdꝰ est quidã ortꝰ et eio fossata sũt regna
regnũ u̾o manu tenet᷑ ꝑleges leges rex statuit. Rex
u̾o ꝑ miliciã manutenetꝰ. milicia ilo peccũa gubrnat᷑.

Expanded text:
rem ut ab iniusti se fruitione refrenet. Et dixit: alium rectiratione iudicare volenti, non odire sibi contradicentem; immo sit sicut cognitor veritatis, et sic pro alio iusticiam eligat veluti pro se ipso. Et dixit: mundus est quidam hortus, et fossata eius sunt regna; regna vero manutenentur per leges; leges rex statuit; rex vero per miliciam manutenetur; milicia vero pecunia gubernatur;
Abbreviated transcription (Latin):
diligit ⁊ fid̾lis fidelẽ mendax u̾o ab hõiat᷑ mẽdacẽ. Et latro
latronẽ capit ulłam cũ eo cupiẽs ꝓpĩquitatẽ hr̃e. ¶ Et drẽ.
Qui ꝯstantis ẽ aĩe bono se regit ꝯsilio. Qͥ u̾o ĩ firme ac debi¬
niuo regis ut erga ppłm pacĩam hẽat ⁊ irã sua ꝯpescat. ⁊
si forte Rex crudelis extit̾it. ip̃e cũ hoĩbꝰ mansuetudĩe oꝑ¬
etur. Et si multũ fu̾it mansuetꝰ. ip̃e debita ridigitate

Expanded text:
diligit, et fidelis fidelem, mendax vero abhominatur mendacem, et latro diligit, et fidelis fidelem, mendax vero abhominatur mendacem, et latro latronem capit, nullam cum eo cupiens propinquitatem habere. Et dixit: qui constantis est anime bono se regit consilio, qui vero infirme ac debimino regis ut erga populum patienciam habeat et iram suam compescat; et si forte rex crudelis extiterit, ipse cum hominibus mansuetudine operetur; et si rex multo fuerit mansuetus, ipse rigiditate
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate censoris. ¶ Et dix. Qͥ bona cibaria comedit nutͥt᷑
uni possis tuis multis dĩciis asius famulãtib nõ oñdas. s id
ꝓcures esfic̾e ꝙ sĩc sibi d̾ płimo sic tͥ d̾ tuo modico sat̃faciat. ⁊
dix̃. molestiꝯ ẽ int̾ oͣ ⁊ laboriosmꝰ. pauꝑẽ diuitis sapiẽtis igna¬
tum robusti debilem appareũ fac̾e. nͨ obstare pot̾unt quĩ u¬
tupia grauiora ꝑtingant ¶Et dix̃. Res regi ꝓhibita cẽset᷑
ebrietas. qr cũ rex regni sit custos. ꝙ̃ turpe erit ipm̃ sui
ip̃iꝯ custodia indige̾. ¶ Et dix̃. int̾ reges ẽ felix ille in quo
dñiũ p̾decessoꝵ dirigit᷑ ⁊ ĩfelix ẽ ille ĩ quo ip̃m sb̾cidit᷑ et pͥ¬
uatur. ¶ Et dix̃. Ex ꝯsuetudinibꝰ unã ꝙͣq qͥdã mala reputãt.
ꝗdam bonam p̾t̾ fidelitatẽ ꝙͣ reputant õs bonã ¶ Et dix̃. bo¬
noꝵ bonitas inuicẽ bonos cogit dilig̾e. Maloꝵ tñ malicia ma¬
los ĩuicem cogit odire. Nam uid̾e potes ꝙ u̾e dicꝰ u̾idicum

Expanded text:
auctoritate censoris. Et dixit: qui bona cibaria comedit nutritur is multis diviciis a suis familiaribus non hostendas, sed id procures efficere quod sicut sibi de plurimo, sic tibi de tuo modico satisfiat. Et dixit: molestius est inter omnia et laboriosius pauperem divitis, sapientis ignarum, robusti debilem, apparenciam facere; nec obstare potuerunt quin vituperia graviora pertingant. Et dixit: res regi prohibita est ebrietas quia, cum rex regni sit custos, quam turpe est ipsum sui ipsius custodia indigere! Et dixit: inter reges est felix ille in quo dominium predecessorum dirigitur, et infelix ille in quo ipsum subicitur et privatur. Et dixit: ex consuequidam bonam, preter fidelitatem quam reputant omnes bonam. Et dixit: bonorum bonitas invicem bonos cogit diligere; malorum malicias invicem cogit odire; nam videre potes quod veridicus veridicum
Abbreviated transcription (Latin):
decipit eũ nec pp̃ bonũ qd̾ possidet nec pp̃ malũ aliquate¬
nꝯ desꝑat qͥ grauat᷑. ¶ Et dix. mod̾ata uẽcũdia facit hoĩe
ꝯsulas ĩ negociis equalẽ tͥ qr ip̃e maxie ĩtlłigit qd̾ opꝰ ẽ tͥ
Et dix. Nõ molestis erga dñm si tͥ ĩ om̃ibꝰ tuis negocipͤ
ñ ĩcũbit ñ ꝑte sua manu teñt᷑ age̾oa ¶ Et dix. Cũ mimi¬
⁊ ꝯtedĩ eis sciũt ꝑ eoꝵ retͥbucom ĩpẽdi deb̾ẽ qͣr carã reput¬
ãt ad t̾minũ epcõe fecisse. ⁊ obligatos existe ad solued̾ i ẽ

Expanded text:
liquatenus quo gravatur. Et dixit: moderata verecundia facit hominem consulas in negociis equalem tibi quia ipse maxime intelligit quod opus est tibi. Et dixit: non mn incumbit, nec per te sua manutenentur agenda. Et dixit: cum inimiet conceditur eis, sciunt pro eo retribucionem impendi debere, quare reputant a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯgnosce̾ ⁊ angłos suos. ¶ Scd̾a ẽ discrecõ boni
et inali bonũ ad cpandũ malũ ad euitandũ
Tercia ẽ obedire regi ꝙ̃ deus loco ⁊ uice sui ordinat super
tram dans ei potestatẽ ĩ populo ¶Quarta ẽ honorare
parentes  Quĩta ẽ. bñfac̾e hõĩb. ⁊ ux̾ possibłitatẽ suam.
Sexta ẽ. pauꝑibꝯ elemosinã erogare. ¶ Septima ẽ tueri ali¬
eigeñs ⁊ pegrinos ¶ octaua ẽ mniti uehement ad ẜuicia
dei ¶ Nona ẽ. uitare fornicacõnes ¶ Decima ẽ. hie paciẽ¬
ciadecima ẽ. libal esse. ¶Quartadecima ẽ. offerre sacͥficia do

Expanded text:
discretio boni et mali, boni ad operandum, mali ad vitandum; tercia est obedire regi quem Deus loco et vice sui ordinavit super terram dans ei potestatem in populo; quarta est honorare parentes; quinta est beneficare hominibus iuxta possibilitatem suam; sexta est pauperibus helemosinam erogare; septima est tueri alienigenas et peregrinos; octava est inniti vehementer ad servicia Dei; nona est vitare formicationes; decima est habere patienciadecima est esse liberalem; quartadecima est
Abbreviated transcription (Latin):
.⁊ qͣłr se gub̾rnet ⁊ domu̾ suã ⁊ socios. ⁊ si ꝑcepit eũ ẽẽ bonoꝵ
moꝵ ⁊ gubrnatorẽ status sui ⁊ obẜuatorẽ legis ⁊ tolet paciẽt᷑
qui ꝯtingunt sinistros euẽtꝰ faciat sibi ẜuiri ab eo. si nõ.
d̾ testet᷑ eum. ¶ Et dix purum amicũ diligentẽ te. melio¬
rem ẽẽ fratre expatre ⁊ matie. obtãte mortẽ tuã ut hedit¬
L et bona tua ¶ Et dix orlibet appet̾e suu̾ simile. ¶ Et dix̃
qui nõ mansuescit uł acq̃escit castigac̃oe blãda. fac eũ mã¬
sue fi̾. correcooe tͦprł aspa. ¶Et dix maiores dĩcie st sani¬
tas cors. ⁊ maior alacͥtas ẽ satisfaccõ cordis ¶ Et dix. obedi¬
Exꝑiencie efficiũt bonas castigacõnes.⁊ aspectus ad fines
rerũ bonã efficit frd̾litatẽ. ¶ Et dixit meliꝰ ĩ ħ mũdo ⁊ no

Expanded text:
 si perceperit eum esse bonorum morum, gubernat rem status sui et observatorem legis, et toleret pacienter qui contingunt sinistros eventus, faciat sibi serviri ab eo; si non, detestetur eum. Et dixit: purum amicum diligentem te, scito meliorem esse fratre e patre ac matre obtante mortem tuam ut hereditet bona tua. Et dixit quodlibet appetere suum simile. Et dixit: qui non mansuescit vel acquiescit castigatione blanda, fac eum assuefieri correctione turpi vel aspera. Et dixit: maiores divitie sunt sanitas corporis et maior alacritas est satisfactio cordis. Et dixit: obedi Et dixit: experiencie efficiunt bonas castigationes, et aspectus ad fines rerum bonam efficit fidelitatem. Et dixit: melius est
Abbreviated transcription (Latin):
ulacoibꝰ inimici ⁊ dulcibꝰ u̾bis. nõ habẽdo respectũ ad opa
ip̃iꝯ. nõ ẽ secum quĩ sb̾ito ĩ uadat᷑ ab eo. Sicut illa q̃ leones sal¬
tu subito ⁊ ex ĩ ꝓiuso ĩuadũt. nõ possũt euadere mortẽ ¶ Et
dix̃. Int̾est regis ĩ formare filiu̾ scienciis qͣlr suu̾ regnuu ꝯẜ
mitat eũ młtũ uti uenatõe ñ aliis uagat̾onib. ⁊ ĩstruat eu̾
loqͥ compõite ⁊ uitare fac̾rt uanitates ¶ Et dix̃. Int̾est

Expanded text:
ibus inimici et dulcibus verbis, non habendo respectum ad opera ipsius, non erit securus quin subito invadatur ab eo, sicut illi qui leonis saltu subito et ex improviso invaduntur non possunt evadere mortem. Et dixit: interest regis informare filium scienciis, qualiter suum regnuermittat eum multum uti venatione aut aliis vagationibus, et instruat eum eloqui composite, et vita
Abbreviated transcription (Latin):
tate. ¶ Et cbiit uxor sua ĩ fra ex̾nea.. cellegerũt sete
amici serasione mortis ã accid̾at ĩterra aliena dicẽtes ex
uem nolẽt adisce. ¶ Oruuẽis si nõ toleres laborẽ discipli¬
nacois paciens laborẽ ignorancie ¶ Et dix deꝯ diligit i¬
obediẽtem suis malis cogitacõibꝰ ¶ Et dix̃ bonũ eloqͥũ.
ẽ melius sufumigiũ qd pot̾it p̾sentãi deo.¶ Et dre pͥocͣꝵ¬
illoqus deu̾. facias oꝑa grata sibi. Capłm ĩ fc̃is et castiga
Dui temporis ad hominator mũdi ⁊ necligens eũ adec
hẽbt mansionẽ aliꝙͣ quiescens ĩ quotũq loco si notes¬

Expanded text:
tutes. Et obiit uxor sua in terra estranea et collegerunt tunc se amici, occasione mortis que acciderat in terra aliena, dicentes ei: veni nolenti addiscere: o invenis, si non toleres laborem discipline, tolerabis laborem ignorancie. Et dixit: Deus diligit inobedientem suis malis cogitationibus. Et dixit: bonum eloquium est melius subterfugium quod poterit presentari Deo. Et dii temporis, abhominator mundi et negligens eum. Nec habebat mansionem aliquam quiescens in quocumque loco ei noctes
Abbreviated transcription (Latin):
sus ꝓeo ꝙ finible ẽ. Et sis ĩuidiosꝰ. ꝓ eo qd̾ ꝑpetuũ ẽ ⁊ fixũ.¬
¶ Et dix̃ uita mala ⁊ ꝯmittẽtes eã.⁊ associare saprẽtibꝰ ⁊euᷤᷤ
uonꝯ ex ip̃oꝵ societate. ⁊ honerabis eos aꝑiẽt tibi sua secre¬
ta ¶Et dix̃ nõ seruteris hõiũ comẽta ⁊ ip̃i tua nõ exquir¬
est. qui ĩpingit ĩ eodẽ lapid̾bis. ¶ Ci dix̾unt. Qũo est tͦpis¬

Expanded text:
finibile est, sed sis invidus pro eo quod perpetuum est et fixum. Et dixit: vita mala et committentes ea, et asociare sapientibus et eris bonus ex ipsorum societate, et honorabis eos, et aperient tibi sua secreta. Et dixit: non scruteris hominum commissa et ipsi tuam non exquirest qui pingit in eodem lapide bis. Et dixerunt ei: quomodo est turpis
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝯcupĩas fert laborẽ ¶ Et dix̃ alt̾ cũ aspide surda ẽ
geĩa sua. ⁊ suã malicia si ignamꝰ. ¶ Et dix̃. alt̾ si alicui
p̾dicaũs pcc̃ori sis mansuet eidẽ ut nõ cũ eo alt̾ ꝯte
gat. ¶Et quidam sapiens qmdam auduut meũ di¬
centẽ q̃draginta sũt anni. ⁊ sapĩa ĩ quisiui ¶ Cui sa¬
piens ⁊ ego uidi ꝙͣdam annis quadragĩta m̾cante
⁊ ad huc uniꝯ diei nõ optin oportuna ¶⁊ dix̃. liban¬

Expanded text:
encias affert laborem. Et dixit alter: cum aspide surda melgenia sua, et suam maliciam si ignarus. Et dixit alter: si alicui predicaveris peccatori, sis mansuetus eidem ne cum eo altercari contingat. Et quidam sapiens quendam audivit virum dicentem: quadraginta sunt anni quod sapienciam acquisivi. Cui sapiens: et ego vidi quendam annis quadraginta mercantem, et adhuc unius diei non obtinet oportuna. Et dixit a
Abbreviated transcription (Latin):
sapiẽti elige̾ hõies ad sua bñficia sic̃ ip̃i eligũt bonas t̾ras
obincolatũ ip̃oꝵ. ¶ Et dix̃. Modicũ errorem nõ despicias l
fiat cũ płibꝰ rectis oꝑibꝰ qr error ẽ sic̃ humor malus qui
adiutꝰ ¶ Et dix̃. Cũ ẜuieris alicui dño noli fi̾ eqͣł sͥ nisi¬
⁊ infid̾ insensu ⁊ ĩ paciencia ĩ aliis u̾o neqͣꝙͣ cauens nete as¬

Expanded text:
es ad sua beneficia, sicut ipsi eligunt bonas terras ad incolatum ipsarum. Et dixit: modicum errorem non despicias, licet fiat cum pluribus rectis operibus, quia error est sicut humor malus qui, adiutus. Et dixit: cum servies alicui domino, noli fieri equalis sibi nisi in fid
Abbreviated transcription (Latin):
retur. que sui sẜ ͥͥ seu rõni miscet᷑. ¶ Et dix̃. Si sciret qui
multũ ut̾i dulcib ut med̾e̾t᷑ sibi excomestione acetosoꝵ. nõ
tantũ ut̾et᷑ comestione ip̃oꝵ ¶ Et dix̃. Qͥ ẽ bonoꝵ moꝵ est
bone ute ⁊ secure ⁊ hoĩes diligũt eũ ¶ Et qui ẽ maloꝵ mo¬
rum ẽ mał uite et eu fuguĩt hoĩes: ¶ Et dix̃ discipulo

Expanded text:
retur, que suo sensui vel rationi miscetur. Et dixit: si sciret qui multum utitur dulcibus, quod medetur sibi ex comestione acetosorum, non tamen uteretur comestione ipsorum. Et dixit: qui est bonorum morum, est bone vite et secure, et homines diligunt eum; et qui malorum morum
Abbreviated transcription (Latin):
suscipe excusacões hoĩnũ ex suis culpis ⁊ amittes eoꝵ hor¬
rorẽ. Et dix̃. agere recte ẽ ramꝰ bone extimacõis ⁊ opꝯ
iuixͣ uolũtatẽ actũ est astucia nõ industria. ¶Et dix̃.
cuidã discipło suo. Nõ ꝯfidas ĩ tp̃r. qr cito d̾ficit cõfidenti
tutis nͨ tui cors salubritate qr finis salutis ĩfumitas est
⁊ mors ẽ ĩfirmi ᷤ exͤmũ. ¶ Et nõ potes euad̾e̾ ab ĩfirmita¬
tibꝰ mũdi. Qͥa nõ ẽ sine dolore gaudiũ neq abs t̾ome da¬
ritas nec requies sine labore. nec ꝯgrega cõ abs diuisione¬
nͨ nexꝯ absq d̾cisione. ¶ Et dix̃ euẽtꝰ mũdi st̃ aliqͥb amis¬

Expanded text:
suscipe excusacionem hominum ex suis culpis, et amittes hominum horrorem. Et dixit: facere rectum est ramus bone extimacionis, et opus iuxta voluntatem actum est astucia, non industria. Et dixit cuidam discipulo: non confidas in tempore, quia cito deficit confidenti. tutis, nec tui corporis salubritate, quia finis salutis infirmitas est, et mors est infirmitatis extremum; et non potes evadere infirmitates mundi, quia non est sine dolore gaudium, et absque turbine claritas, nec requies sine labore, nec congregatio sine divisione. Et dixit: eventus mundi sunt aliquibus amis
Abbreviated transcription (Latin):
duent cũ mĩꝰ eo sciẽtibꝰ eos d̾spiciẽs d̾⁊ debit ⁊ bñfacẽ
pant facta dictis ¶Nec qd̾ corde gerit lingue cõħet. m̃¬
dum ⁊ istũ ꝓ alio ꝯꝑat.si sapiẽs nõ fu̾is te coceri nõ cu¬
rrat¶ et si scuu̾s mĩꝯ eo te deridẽs. doce̾ despiciet. ¶Si firiˢ
diues. te nũciabit austerũ ¶Si uͦ pauꝑ malliꝰ ualoris
te dicet. Si bñ egis. ob ypocͥsim te id egisse nairabit. S.¬
u̾o male diffamaberis es ¶Si donau̾is uastatorẽ ¶Sũ
te fecisse ¶ Mores uͦ sapiẽtis felices sũt bona ꝯtinẽtia Iusti¬
cia bene agere scire. sollicitudo indulgẽcia hũilitas iccu̾
suo loco ¶eode mͦ silẽciũ mẽsura ĩ sui potẽci .a. lib alis petẽ¬

Expanded text:
duerit eum minus eo scientibus, eos despiciens deridebit; et benefacere duerit eum minus eo scientibus, eos despiciens deridebit; et benefacere ue coheret; mundum istum pro alio comparat; si sapiens non fueris te docere non curat; et si sciveris minus eo, te deridens docere despiciet; si fueris dives, te nunciabit austerum; si pauper, nullius valoris te dicet; si bene egeris, ob ypocrisim te id egisse dicet; si male, diffamaberis ab eo; si donaveris, vastatorem, si roganciam id fecisse. Mores vero sapientis felicis sunt bona continencia, iusticia, bene agere, bene scire, sollicitudo, indulgencia, humilitas, locutio suo loco, eodem modo silentium; mensura in sui potencia; liberalis pete
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑabit si p̾ualat aliis. supbiet. Si mĩꝰ uałat sẽ sb̾mitet
si petet petit ꝯtenciose ⁊ si petat᷑ ab eo dare negab. ⁊ si
te susp̾tũ hebit. Sim no te potens ertitit mala ꝑibit.
⁊ si potẽcior.Uiclent tractabit ¶Sitiit abis eũ moles¬
tãbis eo. Si ib eo dissociabis te sequet᷑ ¶ Et qui corripit
eũ. nõ ꝓfic̾ nͥ eiꝯ correcĩo finẽ ħt sui soc nõ lorũt᷑ cũ eo.
nec eum mitrẽti obedit ¶ Silaqͣtur dicta nõ ꝯtestã ¶si
alii sibi loqͣtur nõ intlłiget ees ¶Cũ letat᷑ sine uͦ modo
letatur. s. ad u̾sis pacĩam nescit uti¶ si rogatur ut in¬
pig̾ ⁊ negłige̾s ⁊ ꝓbono cum malus existat ⁊ ꝓsapiẽte
cum sit ignari ¶Et si u̾itas suo uotꝰ ꝯson ea diligit
⁊ cõm̃dat¶ Et si dissoluat uitupat : ab horret. si cũ sapi¬
entibꝰ studeb ͭ nͨ hũiliabit᷑ nec arscultabit eogdẽ: Si stu¬

Expanded text:
perabit; si prevaleat aliis superbiet; si minus valeat se submittet; perabit; si prevaleat aliis superbiet; si minus valeat se submittet; si petat, petet contenciose; et si ab eo petatur, dare negabit; si te suspectum habebit; si minus potens te erit, mala parabit; et si potencior, te violenter tractabit; si comitaberis eum, molestaberis ab eo; si ab eo dissociaberis, te sequetur; et qui corripit eum non proficit, nec eius correptio finem habet; sui socii non letantur cum eo, nec eum mittenti obedit; si loquatur, dicta non contestantur; si alii sibi loquantur, non intelligit eos; cum letatur, sine modo letatur; in adversis patiencia nescit uti; si rogatur ut inpiger et negligens, et pro bono cum malus existat, et pro sapiente cum sit ignarus; et si veritas suo voto consonet, eam diligit et commendat, et si dissonet, eam vituperat et abhorret; si cum sapientibus studebit, nec humiliabitur nec ascultabit eosdem; et si stu