comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩlã tam̃ breuitas topitoꝵ memoriarepetita : attentionis neces¬
se ÷ anĩ aduersione fungat᷑. Ipsanãq memoriȩ repetitio. breuissi¬
mũ monstrat qđ colligit : qđq diligentiȩ sibi fuerint mandata
trebatii : & qđȩ ad excitandũ sui memoriã quasipignꝰ amico
aliqđ atq monim̃tũ uoluisset excitare. Cuiadicit illud. &si am¬
monitione neges: neoffendat amicũ sedui liutte siquẽ cõmonendũ
credit obliuionis uideat᷑ arguere. Hȩc omã ut dixibeniuolentiȩ
partib: plenast̃. Sed de ꝓȩinio satis dictũ ÷ nc̃ ad sequentia transeamꝰ
Nec siquis hȩc apud uictorinũ latius tractata repererit. nos neglectȩ inte¬
gritatis ftringat inuidia. Nã nec insingulis ut ille fecit uerbis herere
uolumꝰ & ad ampliora huius operis festinamus. INIESATOΡICI¬
ũ om̃is ratio dile gens disserendi duas habeat partes. unã inueni¬

Expanded text:
quaedam tamen brevitas Topicorum memoria repetita, attentionis necesquaedam tamen brevitas Topicorum memoria repetita, attentionis necesse est animadversione fungatur, ipsa namque memoriae repetitio breve monstrat esse quod colligit. Quodque diligentiae sibi fuerint mandata Trebatii, et quod ad excitandam sui memoriam quasi pignus amico aliquod atque monimentum voluisset exstare. Cui adjicit illud, et si admonitione non eges, ne offendat animum amici sedulitate si quem commonendum credit, oblivionis videatur arguere. Haec omnia, ut dixi, benevolentiae partibus plena sunt. Sed de prooemio satis dictum est. Nunc ad sequentia transeamus, nec si quis haec apud Victorinum latius tractata repererit, nos neglecti integritatis stringat invidia. Nam nec in singulis ut ille facit verbis haerere volumus, et ad ampliora hujus operis festinamus. Cum omnis ratio diligens disserendi duas habeat partes, unam inveni
Abbreviated transcription (Latin):
studio alienȩ scientiȩ sec retarimari. Iamuͦ sequentia multo &s ãclari
beni uolentiã petunt : uelut qđ elegantissime dictũ ÷: ueritũ se eẽ ne
simodeste postulantis uere c̃diȩ ꝑ negasset. ipsi quodã modo iuris int̃¬
p̃tifier uideret᷑ in iuria atq p̃cedens trebatii meritũ ꝑceptimemor
cauisset. Fuit gͥ ut ait uerecundũ nesi restituere grãm ñ oluisset : aut
ingratũ id aut suꝑbũ uideret᷑. Ingratũ quidẽ si trebatii magna¬
merita quib: ipse usus fuerit paruo ȩstimare uideret. cu mulla eis gr̃am
deret grãm. occupationũ necessitate c̃strictũ. Quiut uenerit ułiã
amicoꝵ trebatii conuentione cõmonitũ: ne tacite quidẽ eiꝰ flagita¬
tiomi de eẽ uoluisset : qđ lic& libroꝵ copia nulla suppeteret : de me
eiq: ex itinere miserit : ut beneficii cumulo parendi etiã cȩleritas
ad deret᷑. Quȩ cũ om̃a benignũ trebatii captare uideant᷑ assensũ :

Expanded text:
 sequentia multo etiam clarius benevolentiam petunt, velut hoc quod elegantissime dictum est, veritum se esse ne, si modeste postulantis verecundiae pernegasset, ipsi quodammodo juris interpreti fieri videretur injuria, et quod praecedens Trebatii meritum percepti bencavisset. Fuit igitur, ut ait, verendum, ne, si restituere gratiam noluisset, aut ingratum id aut superbum esse videretur. Ingratum quidem, si magna Trebatii merita quibus ipse usus fuerat, parvo aestimare videretur, cum nullam ei gratiam deret gratiam occupationum necessitate constrictum. Quod ut venerit Veliam, amicorum Trebatii conventione commonitus, ne tacitae quidem ejus flagitationi deesse voluisset, et quod licet librorum copia nulla suppeteret, de memoeique ex itinere miserit, ut beneficii cumulo parendi etiam celeritas adderetur. Quae cum omnia benignum captare Trebatii videantur assensum,
Abbreviated transcription (Latin):
&iã maioris ꝑspicatiȩ crescit attentio : qr facile adstudiũ mentes alioꝵ
segnities culpata c̃uerterit. Quocũq uͦ attentio fuerit : ñ poterit ab eẽ
docilitas in hoc &iã lausquȩdã trebatii latent̃ inducit᷑ Inagnũ enĩ ÷
philo sophis insuo quasi munere cessantib: huncne ꝓprio quidẽ p̃peditũ

Expanded text:
iam majoris perspicaciae crescit attentio, quia facile ad studium mentes, aliorum segnities culpata converterit, quocunque vero attentio fuerit, non poterit abesse docilitas. In his etiam laus quaedam Trebatii latenter inducitur. Magnum est enim philosophis in suo quasi munere cessantibus hunc ne proprio quidem stu
Abbreviated transcription (Latin):
syllo gismꝰ omĩs ꝓpositionib: c̃stat : ꝓpositiones uͦ terminis. terminiq
int̃se differ̃ eo qđ unus maior ÷ alterminor. fieri p̃post ut exposi¬
tionib: c̃clusio nascat᷑ nisi ꝑ terminos ꝓgressȩ ꝓpositiones extremoster¬
minos alicuiꝰ tertuime dietitee ⁊iunxerint. Id facillimo demonstrat᷑ ex ẽplo

Expanded text:
syllogismus omnis propositionibus constat, propositiones vero terminis, terminique inter se differunt, eo quod unus major est, alter minor, fieri non potest ut ex propositionibus conclusio nascatur, nisi per terminos progressae propositiones extremos terminos alicujus tertii medietate conjunxerint: id facillimo demonstratur exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
argumta sumunt᷑. Atq hȩc quidẽ siquis minꝰ intellegit. ne a nob obscure
sunt ignorabit. mirũ est siquã partẽ coꝵquȩdicimꝰ ad ũtere ualeat. nedũ
stupeamꝰ qđ nomĩa cõprȩhendat. Sed qũo dubitabilẽ ꝓpositionẽ q̃stionẽ
eẽ p̃diximꝰ. euenit. utquas partes habeat ꝓpositio easđ etiã questio reti¬
nere uideatur. Om̃is aut̃ simplex ꝓpositio duas habet partes inter¬

Expanded text:
ta sumuntur, atque haec quidem si quis minus intelligit, ne a nobis obscure sunt, ignorabit, mirum est si quam partem eorum quae dicimus advertere valeat, ne dum stupeamus quod non omnia comprehendat. Sed quoniam dubitabilem propositionem quaestionem esse praediximus, evenit ut quas partes habeat propositio, easdem etiam quaestio retinere videatur. Omnis autem simplex propositio duas habet partes in ter
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dr̃. Nemo enĩ uere dic̃ ome animal homo ÷ Hac gͥratione int̃ nosce¬
re possumꝰ. qui terminꝰ in ꝓpositione maior. quiuͦ sit minor. Omis aut̃
quȩstio ut dictũ ÷ qm̃ dubitabiles partes hab& & ad easdẽ c̃ꝓbandas
argum̃ta sumunt᷑ : necesse ÷ ut quicqib̃ inquȩstionib cõꝓbat᷑. id
argum̃toꝵ ratione firmet᷑. Argum̃tũ nisi sit oratione ꝓlatũ & ꝓposi¬
tionũ c̃textione dispositũ. fidẽ facere dubitationi ñ poterit. Ergo
illa ꝑ ꝓpositiones ꝓlatio ac dispositio argum̃ti. argum̃tatio nunc upat

Expanded text:
non dicitur, nemo enim vere dicit, omne animal homo est. Hac igitur ratione internoscere possumus qui terminus in propositione major, qui vero sit minor. Omnis autem quaestio, ut dictum est, quoniam dubitabiles partes habet, et ad easdem comprobandas argumenta sumuntur, necesse est ut quidquid in quaestionibus comprobatur, id argumentorum ratione firmetur. Argumentum vero nisi sit oratione prolatum, et propositionum contexione dispositum, fidem facere dubitationi non poterit. Ergo illa per propositiones prolatio ac dispositio argumenti, argumentatio nuncupat
Abbreviated transcription (Latin):
udtento aut enĩ ita se se diuisisse inprincipio uet alios l ocosuesipe
herere dicere. de quib. ageret᷑ alios extrinsteusassueriqnd ũ elesupe¬
ruorib locis ꝗdonee chispõtatisit. intractatam relique parctor
sportere pteriai Negienĩ huncee trebatri łuu pur ereu ualenscine

Expanded text:
attentum; ait enim ita sese divisisse in principio, ut alios locos in ipsis haerere diceret, de quibus ageretur, alios extrinsecus assumi, et cum de superioribus locis idonee disputatum sit, intractatam reliquam partem non oportere praeteriri. Neque enim hunc esse Trebatium, qui sua arte con
Abbreviated transcription (Latin):
generis formȩ. lociuitio & manu nocens. quaru. altera iubet᷑ ab arbitrio
coherceri altera ñ iubet᷑. Cõmode &lã tractat᷑ hȩc argum̃tatio quȩ ex
genere sumit᷑ cũ ex toto partes ꝑsequare hoc mͦ. Si doluis malus est

Expanded text:
generis formae loci vitio et manu nocens, quarum altera iubetur ab arbitro generis formae loci vitio et manu nocens, quarum altera iubetur ab arbitro coerceri altera non iube- tur. commode etiam tractatur haec argumentatio quae ex genere sumitur, cum ex toto partis persequare hoc modo: Si dolus malus est,
Abbreviated transcription (Latin):
quo genere &iã mancini causa defendi potest pꝰliminio redisse deditũ
ñeẽ qm̃ ñ sit receptus. Nã neq deditionẽ neq donationẽ sine acceptione
intelligi posse. Sequit᷑ islocus qui c̃stat ex his reb quȩ quodq̃mͦ affectȩ st̃¬
adid dequo ambigit᷑. quẽ modo dixi inplures partes distributõ. Cui est
qua modo dictõ ẽ. Ut si aquã pluuiã eã modo intelligeremꝰ quã imbri col¬
lectã uideremꝰ. ueniret mutius qui quã iugata uerba eẽnt pluuia &¬
pluendo diceret omnẽ aquã oportere arceriquȩ pluendo creuisset.
Cũ aut̃ a genere ducit᷑ argum̃tũ ñ erit necesse. idusq a capite arcessere
Sepe &iã citra licet dũ modo supͣ sit qđ sumit᷑ quã id ad qđ sumit᷑. ut
aqua pluuia ultimo genere ea ẽ quȩ decelo uenienscreseit imbri sed ꝓpi¬
oriinquo quasi ius artendi ẽtinet᷑. Genus ẽ aqua pluuia nocens. Cius

Expanded text:
Quo genere etiam Mancini causa defendi potest, postliminio redisse; deditumQuo genere etiam Mancini causa defendi potest, postliminio redisse; deditum non esse, quoniam non sit receptus; nam neque deditionem neque donationem sine acceptione intellegi posse. Sequitur is locus, qui cad id de quo ambigitur, quem modo dixi in plures partes distributum. Cujus qua modo dictum est, ut si aquam pluviam eam modo intelligeremus quam imbri collectam videremus, veniret Mutius, qui, quia conjugata verba essent pluvia pluendo, diceret omnem aquam oportere arceri quae pluendo crevisset. cum autem a genere ducetur argu- mentum, non erit necesse id usque a capite arcessere. Saepe etiam citra licet, dum modo supra sit quod sumitur, quam id ad quod sumitur; ut aqua pluvia ultimo genere ea est quae de caelo veniens crescit imbri, sed propiore, in quo quasi ius arcendi continetur, genus est aqua pluvia nocens: eius
Abbreviated transcription (Latin):
symbolon appellat qđ latine ẽ nota. Sed intelligit᷑ qiđ significet᷑: minꝰ
laborandũ ẽ de nomine. Multa gͥ indisputando notatione eliciunt᷑ ex
uerbo. Ut cũ querit᷑ postliminiũ qiđ̵ sit. ñ dico que sint p̾liminii. Nãid
caderet indiuisionẽ quȩ talisẽ. Postlimini oredeunt hȩc. homo. na¬
uis mulus clitellarius equus equa quȩ frena recipere solet. Sed cũ
ipsiꝰ pꝰliminii uis quȩrit᷑ & uerbs̃ ipsũ notat᷑ in quo seruius nr̃ ut opi¬
nor nihil putat eẽ notandũ nisi post &liminiũ illud ꝓductionẽ eẽ uer¬
bi uult. Vt infinitimo legitimo editimo ñ plus in eẽ timũ quã in fne
tullio tulliu. Sceuola aut̃ .p. filius. iunctũ putat eẽ uerbũ. ut sit in eo & post
&lim̃. Vt quȩ a nob̵ alienata s̃ cũ ad hostẽ ꝑuenerint & ex suotãquã limine
exierint & eacũ redierint. postadidẽ lim̃ pꝰliminio redisse uideant᷑.

Expanded text:
su/mbolon appellat, quod Latine est nota. Sed cum intellegitur quid significetur, minus su/mbolon appellat, quod Latine est nota. Sed cum intellegitur quid significetur, minus laborandum est de nomine. multa igitur in disputando notatione eliciuntur ex verbo, ut cum quaeritur postliminium quid sit—non dico quae sint postlimini; nam id caderet in divisionem, quae talis est: Postliminio redeunt haec: homo navis mulus clitellarius equus equa quae frenos recipere solet—; sed cum ipsius postlimini vis quaeritur et verbum ipsum notatur; in quo Servius noster, ut opinor, nihil putat esse notandum nisi post, et liminium illud productionem esse verbi vult, ut in finitimo legitimo aedi- timo n. iunctum putat esse verbum, ut sit in eo et post et limen; ut, quae a nobis alienata, cum ad hostem pervenerint, ex suo tamquam limine exierint, hinc ea cum redierint post ad idem limen, postliminio redisse videantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nullã ut partẽ relinquas. Ut si partiri uelis tutelas inscient̃ facias siullã
p̃termittas. At sistipulationũ aut iudiciorũ formulas partiare : ñẽ uitio¬
infinitior tã quã riuorũ a fonte deductio Itaq in oratoriis artib quȩstio¬
nis genere ꝓposito. qt̃ euis formȩ si nt subiungit᷑ ab solutȩ. At cũ deornam̃¬
infinitior ut ex hoc qͦꝙ intelligat᷑ qidđ uelimꝰ int̃ partitonẽ & diuisionẽ
int̾eẽ. Quaquã enĩ uocabula ꝓpe idẽ ualere uideant᷑: tam̃ quiares differe¬
bant noia rerũ distare uoluert᷑. Multa enĩ ex notitione sumunt᷑. Caẽ aut̃
cũ exui nominis argom̃tũ elicit᷑ quã greciethimologiã uocant. Idẽ ũbũ
ex uerbo ueriloquiũ. Nos aut̃ nouitatẽ uerbi ñ satis apti fugientes. genꝰ¬
hoc notationẽ appellamꝰ. qr st̃ uerbarerũ notȩ. Itaq hocidẽ aristoteles

Expanded text:
nullam ut partem re- linquas; ut, si partiri velis tutelas, inscienter facias, si ullam nullam ut partem re- linquas; ut, si partiri velis tutelas, inscienter facias, si ullam praetermittas. At si stipulationum aut iudiciorum formulas partiare, non est vitiodistributio saepe est infinitior, tam- quam rivorum a fonte diductio. itaque in oratoriis artibus quaestionis genere proposito, quot eius formae sint, subiungitur absolute. At cum de orname velimus inter partitionem et divisionem interesse. Quam- quam enim vocabula prope idem valere videbantur, tamen quia res differebant, nomina rerum distare voluerunt. Multa etiam ex notatione sumuntur.. Ea est autem, cum ex vi nominis argumentum elicitur; quam Graeci etumologi/an appellant, id est verbum ex verbo veriloquium; nos autem novitatem hoc notationem appellamus, quia sunt verba rerum notae. Itaque hoc quidem Aristoteles
Abbreviated transcription (Latin):
si ne ulliꝰ int̃missione diuidit᷑. Ut siquis iusinlegẽ in orẽ ȩquitatem
diuidat. Formas qui putat idẽ eẽ qđ partes confundit artẽ. & simi¬
litudine quadã conturbatus: ñsatis acutȩ quȩ st̃ secernenda distin¬
quit.Sepe&iã disfiniunt & oratores &poetȩ ꝑtranslationẽ uerbi ex
similitudine cũ aliqua suauitate. Sed ego aurĩs exemplis nisi neces¬
sario ñrecedã. Solebat enĩ aquilio scollega & familiaris m̃s cũ de
litorib ageret᷑. quȩ oma publica eẽ uultis querentib his ad quosid
ꝑtinebat qiđ eet̃ litus ita diffinire qua fluctus eluderet. Hocẽ qͥsi
qui a dolescentiã florẽ ȩtatis senectutẽ occa sũ uitȩ uelit diffinire:
Trans latione enĩ utens discedelat ã uerbis ꝓpͥisrerũ acsuis. Pood
ad diffinitiones attinet hactenꝰ. Reliqua uideamꝰ. Partitione sic utendũ ẽ.

Expanded text:
sine ullius praetermissione dividitur; ut si quis ius in legem morem aequitatem sine ullius praetermissione dividitur; ut si quis ius in legem morem aequitatem dividat. Formas qui putat idem esse quod partis, confundit artem et similitudine quadam con- turbatus non satis acute quae sunt secernenda distinguit. saepe etiam definiunt et oratores et poetae per translationem verbi ex similitudine cum aliqua suavitate. Sed ego a vestris exemplis nisi necessario non recedam. Solebat igitur Aquilius conlega et familiaris meus, cum de litoribus ageretur, quae ompertinebat, quid esset littus, ita definire, qua fluctus eluderet. Hoc est quasi qui adolescentiam florem aetatis, senectutem occasum vitae velit definire. Translatione enim ad definitiones attinet, hactenus; reliqua videamus. partitione tum sic utendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
pontificẽ adhanc diffinitionẽ addidisse. Atq hȩc ratio ualet inu¬
troq genere diffinitionũ siue id qđ ẽ siue id qđ intelligit᷑ diffini¬
endũ ẽ. Partitionũ aut̃ & diuisionũ genꝰ quale eet̾ ostendimꝰ sed
quid int̃ se differant planius dicendũ ẽ. in partitione quasi mebra
st̃. Vt corporis caput. humeri manꝰ. latera crura pedes: Indiuisione¬
formȩ quas greci ideas uocant. Nrĩ siqui forte hȩc tractauerint spe¬
ties appellant. Nonpessime id quidẽ sed inutilit̃ ad mutandos casus
Cũ aut̃ utroq uerbo idẽ significet᷑: cõmoditatẽ indicendo ñ arbi¬
tror neglegendã. Genꝰ & formã definiunt hoc modo. Genꝰẽ notio ad
plures differentias ꝑtinens. Forina ẽ notio cuiꝰ differentia ad caput
generis & quasi ad fontẽ referri potest. Notionẽ appello qđ grecitũ
cuiꝰq cognitio enodationis indigens Formȩ st̃ g hȩ inquas genus

Expanded text:
pontificem ad hanc definitionem addidisse. Atque haec ratio valet in upontificem ad hanc definitionem addidisse. Atque haec ratio valet in utroque genere definitionum, sive id quod est, sive id quod intellegitur definiendum est. partitionum autem et divisionum genus quale esset ostendimus, sed quid inter se differant planius dicendum est. In partitione quasi membra sunt, ut corporis caput umeri manus latera crura pedes formarum, quas Graeci εἴδη uocant, nostri, si qui haec forte tractant, species appellant, non pessime id quidem, sed inutiliter ad mutandos casus Cum autem utroque verbo idem significetur, com- moditatem in dicendo non arbitror neglegendam. genus et formam definiunt hoc modo: Genus est notio ad pluris differentias pertinens; forma est notio cuius differentia ad caput generis et quasi fontem referri potest. Notionem appello quod Graeci tum cuiusque cognitio enodationis indigens. Formae sunt igitur eae in quas genus
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝑsequi dũ ꝓpriũ efficiat᷑ qđ nullã in aliã rẽ transferripossit. Ut
hoc hereditis ẽ pecunia. Cõmune adhuc. Multa eni gnã pecuniȩ
Adde qđ sequit. Quȩ morte alicuiꝰ ad quẽ piã ꝑuenit. Nondũe diffi¬
tio. Multis enĩ modis sine hereditate teneri pecuniȩ mortuorũ
posst̃. Unũ ad de uerbũ iure. lã a cõmuione resdisiuncta uidebit᷑.
ut sit explicita diffinitiosic. Hereditas ẽ pecunuquȩ morte alieui
ad quẽ piã ꝑuenit iure. Nondũ ẽ satis. Adde nec ea aut legati testa¬
iñto. aut possessione retenta. Confectũ ẽ.ltẽq ut illud. Gentiles s̃ int̃se
qui eodẽ nomine s̃ Nonẽ saitis. adde qui ab ingenuis oriundi s̃: Neid
quid ẽ satisẽ. Quoꝵ maiorũ nemo seruitute seruiuit. Ab ẽ &iã nẽ. Qui
capite ñ st̃ diminuti. Hoc fortasse satis ẽ. Nihil enĩ uideo sceuolam

Expanded text:
eo persequi, dum proprium efficiatur, quod nullam in aliam reo persequi, dum proprium efficiatur, quod nullam in aliam rhoc: Haereditas est pecunia; commune adhuc, multa enim genera sunt pecuniae. Adde quod sequitur: quae morte alicuius ad quempiam pervenit. Nondum est definitio; multis enim modis sine hereditate teneri pecuniae mortuorum possunt. Vnum adde verbum: iure; iam a communitate res diiuncta videbitur, ut sit explicata definitio sic: Hereditas est pecunia quae morte alicuius ad quem- piam pervenit iure. Nondum est satis; adde: nec ea aut legata testamento aut possessione retenta; confectum est. Itemque ut illud : Gentiles sunt inter se qui eodem nomine sunt. Non est satis. Qui ab ingenuis oriundi sunt. Ne id quidem satis est. Quorum maiorum nemo servitutem servivit. Abest etiam nunc. Qui capite non sunt deminuti. Hoc fortasse satis est. Nihil enim video Scaevolam
Abbreviated transcription (Latin):
cernitam̃ animo att intelligi posst̃. ut si usus capionẽ si tutelã
quȩdã c̃formatio in signita &imp̃ssa intelligentiȩ quã notionẽ
uoco E sepe in argum̃tandi diffinitione explicandaẽ. Atoy
etia di ffiniones aliȩ spartitionũ aliȩ diussionũ. Partiaonũ cũ rei
ea quȩ ꝓposita ẽ quasi in mẽbra discerpit᷑. ut si quis iusciuile
dicat ideẽ qđ in legib senatus consultis reb iudicatis iurisꝑitoꝵ auc¬
toritate. edictis magistratu ũ. more. ȩquitate c̃ sistat. Diuisionũ aut̃
disfinitio formasomis cõplectit᷑. quȩ sub eodẽ generes qđ diffinit᷑
hocmͦ ab alienatio ẽ eiusrei quȩ mancipiẽ. aut traditio alteri
nexu. aut iniure cessio. Int̃quos ea iure ciuilifieriposs̃. Sunt &iã
alia genera diffinitionũ sed adhuiꝰ libri institutũ illanihil ꝑtineã
Tantũ ẽ dicends̃ qui sit diffinitionismohos. Sic gͥ ueteres p̃cipiuñ.
cũ sũpseris ea quȩ sint eirei quã diffinire uelis. cũ aliis cõmunia usq

Expanded text:
cerni tamen animo atque intellegi possunt, ut si usus capionem, si tutelamquaedam conformatio insignita et impressa intellegentia, quam notionem voco. Ea saepe in argumentando defini- tione explicanda est. atque etiam definitiones aliae sunt partitionum aliae divisionum; partitionum, cum res ea quae proposita est quasi in membra discerpitur, ut si quis ius civile dicat id esse quod in legibus, senatus consultis, rebus iudicatis, iuris peritorum auctoritate, edictis magistra- tuum, more, aequitate consistat. Divisionum autem definitio formas omnis complectitur quae sub eo genere sunt quod definitur hoc modo: Abalienatio est eius rei quae mancipi est aut traditio alteri nexu aut in iure cessio inter quos ea iure civili fieri possunt. sunt etiam alia genera definitionum, sed ad huius libri institutum illa nihil pertinent; tantum est dicendum qui sit definitionis modus. sic igitur veteres praecipiunt: cum sumpseris ea quae sint ei rei quam definire velis cum aliis communia, usque
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ cũ sit finitus formarũ numerus. siqið̃ omissũ sit inscitia p̃terit᷑.
ut si oratorias questiones in formas diui dereuelimꝰ. dicemꝰ omnẽ rediori¬
cã quȩstionẽ aut defacto eẽ aut dequalitate facti. aut de nomine. At
sielocutionũ figuras sententiarũ distribuã : ñ erit ut dictũ ẽ uitium
transire aliquid. quandoquidẽ sententiarũ int̃se atq elocutionum

Expanded text:
quoniam cum sit finitus formarum numerus, si quid omissum sit, inscitia praeteritur: quoniam cum sit finitus formarum numerus, si quid omissum sit, inscitia praeteritur: ut si oratorias quaestiones in formas dividere velimus, dicemus omnem rhetoricam quaestionem, aut de facto esse, aut de qualitate facti, aut de nomine. At si locutionum figuras sententiarumque distribuam, non erit, ut dictum est, vitium, transire aliquid, quandoquidem sententiarum inter se atque locutionum
Abbreviated transcription (Latin):
tutor siue patronat᷑ iure si ue ceteris modis integrũ titelȩ ius hab&
Qđ insingulis partib ñsolet euenire ut totius integrũ capiant nom̃.
Sed ut conueniens uid eat᷑ exemplũ. ret: iren dest̃ tales tute larũ par¬
tes quȩ iunctȩ tutelas efficere possint. ñ quȩ singulȩ nomine desig¬
nent᷑. Qđ nescio anquisquã iuris peritiã ꝓfessus tales tutelȩpartes
ȩdiderit. Mero baudes uͦ rethor ita intellegendũ ꝓbabat. ut id qb
ait partitione sic utendũ ẽ nullã ut partẽ p̃termittas. dediuisione
dixerit .i. de una parte ꝓpositȩ partitonis. Nã &diuisio & ꝑ mebra
distributio partitio mncupat᷑. In diuisione em̃ uitosũ ẽ aliqiđ p̃t̃¬
mittere : In partitione mẽbroꝵ minime. Itaq exemplũ de tutelis
ei partitioni accõmodatũ dedit. quȩ ẽ diuisionis. At sidiuisionem
facias .i. formarũ agnẽ partitionẽ. sũmũ ẽ uitiũ aliqid p̃t̃ mittere.

Expanded text:
tutor, sive patronatus jure, sive caeteris modis, integrum tutelae jus habet, quod in singulis partibus non solet evenire, ut totius integrum capiant nomen. Sed ut conveniens videatur exemplum, requirendae sunt tales tutelarum partes quae junctae tutelas efficere possint, non quae singulae tutelae nomine designentur, quod nescio an quisquam jurisperitiae professor tales tutelae partes ediderit. Merobaudes vero rhetor ita intelligendum putavit, ut id quod ait, Partitione sic utendum est, ut nullam partem praetermittas, de divisione dixerit, id est de una parte propositae partitionis. Nam et divisio et per membra distributio, partitio nuncupatur: in divisione enim vitiosum est aliquid praetermittere, in partitione membrorum minime. Ita exemplum de tutelis ei partitioni accommodatum dedit, quae est divisionis. At si divisionem facias, id est formarum a genere partitionem, summum est vitium aliquid praetermittere,
Abbreviated transcription (Latin):
leẽ ei cui simile ẽ. eadẽ qualitate c̃iungit᷑. quȩ qualitas utrũq
conformat. Scienti a uͦ quãuis efficiat testẽ. nulla tam̃ qualitate
coniungit᷑ cũ re. cuiꝰ illa notitia ẽ. Neq enĩ scientis notitia gestȩ¬
rei. qualitas dici potes: cũsi notitia qualitas rei posset intelligi.
pereuntib his quirẽ nort̃ res ł interiret ł mutaret᷑. Qđ neutrõ
euenire necesse ẽ. qm̃ quidẽ absũptis scientib resignorata poterit
ꝑmanere. ꝑ sona aut̃ ñ qualiscũq ẽ testimonii pondus habet. Ad

Expanded text:
le est, ei cui simile est eadem qualitate conjungitur, quae qualitas utrumque le est, ei cui simile est eadem qualitate conjungitur, quae qualitas utrumque conformat. Scientia vero quamvis efficiat testem, nulla tamen qualitate conjungitur cum re cujus illa notitia est. Neque enim scientis notitia, rei gestae qualitas dici potest, cum si notitia, qualitas rei posset intelligi, pereuntibus his qui rem norunt, res vel interiret, vel mutaretur, quod neutrum evenire necesse est, quandoquidem, absumptis scientibus, res ignorata poterit permanere. Persona autem non qualiscunque testimonii pondus habet; ad
Abbreviated transcription (Latin):
efficit. sed ad causã utit᷑ ante p̃paratis. Quofit ut argum̃ta ex affectis
in causa statĩ atq extẽpore nascant᷑. Eauͦ quȩ intestimoniis posita st̃.
anterẽ. p̃currentia. confirmando usũ negotio posterius p̃stent.
&inadiunctis ab oratore c̃iectura colligit᷑. & auditoꝵ mentib in¬
timatur. Testimonio uͦ ñ c̃iecturis aut insuspitionib sed in rei gestȩ
narratione consistunt. Ostendit aut̃ uehem̃tius qđ eẽe testimonio
cũ dicit. id ase testimoniṽ uocari. qđ ab aliqua externare sumitur.
cũre. testificata cognitione c̃iungit᷑ nisi sola notitia. quȩ nihil
adrẽ quȩ gestaẽ attinet. cũ sit gestũ negotiũ Inullus agnosceret.
nihilominꝰ tam̃ gesta reseet̃. sed id poterit &iã adsimilitudinẽ duci
Quid enĩ minus eẽt aliqiđ. si ei i hil repperiret᷑ simile. Sed qđ semi¬

Expanded text:
efficit, sed ad causam utitur ante praeparatis. Quo fit ut argumenta ex affectis efficit, sed ad causam utitur ante praeparatis. Quo fit ut argumenta ex affectis in causa statim atque ex tempore nascantur; ea vero quae in testimoniis posita sunt, ante rem praecurrentia confirmando usum negotio posterius praestent, et in adjunctis ab oratore conjectura colligitur, et auditorum mentibus intimatur. Testimonia vero non in conjecturis, aut in suspicionibus, sed in rei gestae narratione consistunt. Ostendit autem vehementius quid esset testimonium, cum dicit, id a se testimonium vocari quod ab aliqua externa re sumitur. cum re testificata nulla cognatione conjungitur, nisi sola notitia, quae nihil ad rem quae gesta est attinet, cum si gestum negotium nullus agnosceret, nihilominus tamen gesta res esset; sed id poterit etiam ad similitudinem duci, quid enim minus esset aliquid, si ei simile nihil reperiretur? Sed quod simi
Abbreviated transcription (Latin):
fide is soatrinset᷑ positũ argum̃ti locỹ quẽm tullus uocat altis spre
nitestimnonio positũ et ꝓnuntuit: Dubitari aut̃ potẽ qͥd he loeasure¬
piorib differat. quos in affecnis locauit. Nauti afferta seꝑ inrelatio¬
ne st constituta. Ita &e iã. testimonia adea quoꝵst testimoraaa
referunt᷑. Om̃e enĩ testimonũ testate rei ẽ testum ouigo ł aocira
cur aut ea que affecta dudũuocata st̃ ñ exerinset̾ collocent᷑aut ea
qut nt uocant᷑ extronsecus ñint̾ affecta ponant᷑ queripotẽ. cũ pserti
argum̃ta quȩ fiunt ab oratorib inueniunt᷑ eiusq opere atq indu¬
stria nascunt᷑. Eoꝵ quȩ extrinsecus posita st̃ tantũ rei testimoni¬
ũ p̃bent. ñ enĩ inueniunt᷑ abolatore sed his prator utit᷑ positisatq
ante constititis. Nãquȩ a genere ł aspetie. ł aceteris a fectis argu¬
m̃ta st̃ ab ipso quodãmͦ oratore pariunt᷑. Testimonia uͦ ipse sibiñ

Expanded text:
s vocat artis expertem, in testimonio positum esse pronuntiat. Dubitari autem potest quid hic locus a superioribus differat, quos in affectis locavit. Nam uti affecta semper in relatione sunt constituta, ita etiam testimonia ad ea quorum sunt testimonia referuntur. Omne enim testimonium testatae rei testimonium est. Quocirca, cur aut ea quae affecta dudum vocata sunt, non extrinsecus collocentur, aut ea quae nunc vocantur extrinsecus, non inter affecta ponantur, quaeri potest, cum praesertim argumenta quae fiunt, ab oratore inveniuntur, ejusque opera atque industria nascuntur. Ea vero quae extrinsecus posita sunt, rei tantum testimonium praebent, non enim inveniuntur ab oratore, sedante constitutis. Nam quae a genere, vel a specie, vel a caeteris affectis argumenta sunt, ab ipso quodam modo oratore reperiuntur. Testimonia vero sibi ipse non
Abbreviated transcription (Latin):
sidiantib audiri. Quib uulgatis in iu ditiũq ꝓlatis. capitali senten¬
tia condẽpnatus ẽ. Atq hȩc quidẽ ignorantia in nec essitate consti¬
tutaẽ. Nã qui nescit id qđ ignorat. nesi uelit quidẽ poterit euita¬
re. Quȩ aut̃ nec essitas extorquet : ipsa quodã mͦ uidet᷑ ueritas dicere .:
atq ideo eis ueluti auctoritate sub nixis fides adhibet᷑. Concursio &iam
rerũ fortuitarũ fac̃ fidẽ: quȩ cũ aliqͦtiens falsa designet. tam̃ ita ẽ uehe¬
mens : ut se ab ea ueritas explicare uix possit Quale ẽ qđ depalamede nar¬
rat᷑ phr&x extinctus. qui qͣsi a priamo miss uideret᷑ reꝑtȩ pͥami litterȩ . phri¬
gia manus imitata Quȩ concurrentiasi dẽ facerent ꝓditionis.

Expanded text:
sidiantibus audiri, quibus vulgatis in judiciumque prolatis, capitali sentensidiantibus audiri, quibus vulgatis in judiciumque prolatis, capitali sententia condemnatus est. Atque haec quidem ignorantia in necessitate constituta est; nam qui nescit id quod ignorat, ne si velit quidem poterit evitare; quae autem necessitas extorquet, ipsa quodammodo videtur veritas dicere, atque ideo eis veluti auctoritate subnixis fides adhibetur. Concursio etiam rerum fortuitarum facit fidem, quae cum aliquoties falsa designet, tamen ita est vehemens, ut se ab ea veritas explicare vix possit. Quale est quod de Palamede narratur. Phryx exstinctus, qui quasi a Priamo missus videretur, repertae Priami litterae Phrygia manus imitata, quae concurrentia fidem facerent proditionis.
Abbreviated transcription (Latin):
latebat aperit᷑. Ab animo cũ mens quadã ꝑturbationis ł ignorantiae
necessitate confundit᷑. Tunc enĩ qđ dici qđ taceri debeat mimme dis¬
tinguens uerũ qđ occultũ erat ꝓdit atq effundit in lucẽ. Nã iracun¬
dia sepe & quȩ lib& animi ꝑturbatio quod occultandũ ẽ haud continet.
que id circo habent auctoritatẽ ad fidẽ quia simplicit̃ ꝓdita st̃. nec ulla
caliditatis arte ꝓlata. Quin &iã ignorantia puerorũ. uinolentia sõnus
quȩdã sepe ꝓduxit in mediẽ. inquib si iuditiũ fuisset ullũ. ꝓlata ñ
essent. Sepe &iã ho̾mines p̃ter ullã animi ꝑturbationẽ: in prudentes
ꝓpria confessione obligati sunt : dũ cuncta simplicit̃ effundunt:
quȩ sibi nocitura ñ estimant. Ut staigeno euenisse ꝓposuit. qui
int̃posito pariete testib audientib ea ẽfessus ẽ. imprudens se ab in¬

Expanded text:
latet aperitur; ab animo, cum mens quadam perturbationis vel ignorantiae latet aperitur; ab animo, cum mens quadam perturbationis vel ignorantiae necessitate confunditur. Tunc enim quid dici, quid taceri debeat, minime distinguens, verum quod occultum erat, prodit atque effundit in lucem. Nam iracundia saepe, et quaelibet animi perturbatio, quod occultandum foret, haud continet, quae idcirco habet auctoritatem ad fidem, quia simpliciter prodita sunt, nec ulla calliditatis arte prolata. Quin etiam ignorantia puerorum, vinolentia, somnus quaedam saepe produxit in medium, in quibus si judicium fuisset ullum, prolata non essent. Saepe etiam homines praeter ullam animi perturbationem imprudentes propria confessione obligati sunt, dum cuncta simpliciter effundunt, quae sibi nocitura non existimant, ut Staterio evenisse proposuit, qui interposito pariete testibus audientibus ea confessus est, ignorans se ab in
Abbreviated transcription (Latin):
orẽ uͦ partẽ idẽ intẽpore positȩ auctoritatis diuisit. & euidentissimis pate¬
fecit exemplis. Nã & ingeniis fides adẽ atq ex eo p̃sto ẽ auctoritas. Pruri¬
mũ eosquippe sapientius loqui homines crelunt. quoꝵ ingeniũ ad expe¬
dienda quȩ ꝓposuerit sufficit. Opib quoq p̃potentes dignos fide iudicant.
Fortuna quoq & dignitate ñ claros: magestate auctoritatis in ꝑtiuns.
ñ recte fortasse. sed & iuditiũ in negotiis & existimatio uitȩ opinione
hominũ eontinet᷑. Quȩ quia mutari potest uix ad ea coniuncta diri¬
get eã quȩ sibitractandã regendãq ꝓponet orator. Ars&iã attusus
plurimũ ualent. In utris enĩ fidẽ notitia facit. Necessitas quoq qͣsi
id qđ latebat extorquens : auctoritate sub nixa ẽ. Quȩ tũ ab animo
tũ acorporib uenit: a corporib cũ igni ferro ac uerberib uerũ quod

Expanded text:
orem vero partem, id est in tempore positae auctoritatis, divisit et evidentissimis pateorem vero partem, id est in tempore positae auctoritatis, divisit et evidentissimis patefecit exemplis. Nam et ingeniis fides adest, atque ex ea praesto est auctoritas plurima. Eos quippe sapientius loqui homines credunt, quorum ingenium ad expedienda quae proposuerint, sufficit. Opibus quoque praepollentes, dignos fide judicant, fortuna quoque et dignitate praeclaris, majestatem auctoritatis impertiunt, non recte fortasse; sed et judicium in negotiis, et existimatio vitae, opinione hominum maxime continetur, quae quia mutari vix potest, ad eam cuncta diriget, eaque sibi tractanda regendaque proponet orator. Ars etiam atque usus plurimum valent. In utrisque enim fidem notitia facit. Necessitas quoque, quasi id quod latebat, extorquens, auctoritate subnixa est, quae tum ab animo, tum a corporibus venit: a corporibus, cum igni, ferro ac verberibus verum quod
Abbreviated transcription (Latin):
subicit᷑. quãquã uirtusq̃q̃ ipsa quã m.tullius in naturȩ ratione
constituit quibidã ñ naturalis. sedtũ doctrina tũ recta exercitatione
uiuendi uideat᷑ ascita. Sed hȩc ita intelligenda diuisio ẽ qđ om̃is auctori¬
tas aut ex magnis atq excellentib reb & ꝑnaturã optimis uenit᷑. aut ab his
quȩ inferiore loco st̃ constituta: fidẽ ñ exnaturȩ qualitate. sed ex uulgo
insitis opimonib capit. & maximas quidẽ excellentesres innatura c̃¬
stituit : quȩ semꝑ ut ipse tullius multis in locis desendit : boniẽ appe¬
tens. At uͦ quȩ posteriora s̃: sub tẽpore posuit. id circo qđ om̃a tẽpori
subiecta principalis boni ñ retinent statũ. Uirtus quidẽ indeterius flecti
ñ potest. Ingeniũ uͦ atꝙ opes fortuna & arsatqusus sepe ñ recta exer¬
citatione deprauant᷑ Nã quic qiđ horũ fuerit a uirtute seiun ctũ. digni¬
tatẽ uerȩ laudis amittit. Et de uirtute quidẽ distulit dicere posteri¬

Expanded text:
subjiciuntur. Quanquam virtus quoque ipsa, quam M. Tullius in naturae ratione constituit, quibusdam non naturalis, sed tum doctrina, tum recta exercitatione vivendi videatur ascita. Sed haec ita intelligenda divisio est, quod omnis auctoritas aut ex magnis atque excellentibus rebus et per naturam optimis venit, aut ab his quae inferiore loco sunt constituta, fidem non ex naturae qualitate, sed ex vulgo insitis opinionibus capit. Et maximas quidem excellentesque res in natura constituit, quae semper, ut ipse Tullius multis in locis defendit, boni est appetens. At vero quae posteriora sunt, in tempore posuit, idcirco quod omnia tempori subjecta, principalis boni non retinent statum. Virtus quidem in deterius flecti non potest. Ingenium vero atque opes, fortuna et ars atque usus saepe non recta exercitatione depravantur. Nam quidquid horum fuerit a virtute sejunctum, dignitatem verae laudis amittit; et de virtute quidem distulit dicere. Posteri
Abbreviated transcription (Latin):
qui enĩ hisreb quasdixi excellunt. ipsa uirtute uident᷑ excellere
Sedreliquis quoq reb quas modo enumeraui quãquã nulla spetie
Magna enĩ ẽ uis ad ꝑsuadendũ scientiȩ aut usus plerũq enĩ credi¬
tur his qui exꝑtist̃. Facit enĩ necessitas fidẽ quȩ tũ a corporib tũ
ab animis nascit᷑. Nã & uberiorib torm̃tis igni fatigati. quȩ di
ea uidet᷑ ueritas ipsa dicere . & quȩ ꝑturbationib animi. dolore. cupi¬
ditate. iracundia metu : q necessitatis uĩ habent. affer̃ auctoritatẽ
& fidẽ Cuiꝰ gͥnis &ã illas: ex quib ñ nũquã uerũ inuenit᷑. łueritia.¬
facta st̃: multi&iã in resodiosas in prudent᷑ incider̃ ut stagerio nuꝑ
accidit. qui ea locutisẽ bonis uiris auscultantib pariete int̃posito.

Expanded text:
Qui enim rebus his quas dixi excellunt, ipsa virtute videntur excellere. sed reliquis quoque rebus quas modo enumeravi quam- quam in his nullr—magna est enim vis ad persuadendum scientiae—aut usus; plerum- que enim creditur eis qui experti sunt. facit etiam necessitas fidem, quae tum a corporibus tum ab animis nascitur. Nam et verberibus tormentis igni fatigati quae dicunt ea videtur veritas ipsa dicere, et quae perturbationi- bus animi, dolore cupiditate iracundia metu, quia neces- sitatis vim habent, adferunt auctoritatem et fidem. cuius generis etiam illa sunt ex quibfacta sunt. Multi etiam in res odiosas imprudentes inciderunt, ut Staterio nuper accidit, qui ea locutus est bonis viris subauscultantibus pariete interposito
Abbreviated transcription (Latin):
timonio posita ẽ. Testimoniũ aut̃ nc̃ dicimꝰ om̃e qđ ab aliqua re
externa sumit᷑. ad faciendã fidẽ. ꝑ sona aut̃ ñ qualiscũꝙ ẽ testimo¬
ni pondus bab&. Ad faciendã enĩ fidẽ auctoritas querit᷑. sed aueto¬
ritatẽ. aut natura auttẽpus affert. Naturȩ auctoritas in uirtute ẽ¬
maxima. Intẽpore aut̃ multa st̃ quȩ afferant aue toritatẽ. Ingeniu
opes et as fortuna ars. usus necessitas. Concursio &iã ñ nũ quã forto
itarũ rerũ. Nã & in geniosos &opulentos. & etatis spacio ꝓbatos. dig¬
nos quib credat᷑ putant. ñ recte fortasse seo uulgi opin oranatar
ux potest ad eãq oma dirigunt. & quiiudicant & qui eteistimant

Expanded text:
timonio posita est. Testimonium autem nunc dicimus omne quod ab aliqua re timonio posita est. Testimonium autem nunc dicimus omne quod ab aliqua re externa sumitur ad faciendam fidem. Persona autem non qualiscumque est testimoni pondus habet; ad fidem enim faciendam auctoritas quaeritur; sed auctoritatem aut natura aut temaxime; in tempore autem multa sunt quae afferant auctoritatem, ingenium, opes, aetas, fortuna, ars, usus, necefortuitarum. Nam et ingeniosos et opulentos et aetatis spatio probatos dignos quibus credatur putant; non recte fortasse, sed vulgi opinio mutari vix potest ad eamque omnia dirigunt et qui iudicant et qui existimant
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo ꝑfecta ẽ om̃is argum̃toꝵ inueniendoꝵ p̃ceptio. ut cũ ꝓfectus
sis adiffinitione a partitione. a notatione. ac̃iugatis. agnẽ. a forma
asimilitudine adifferentia. a c̃trariis. ab adiunctis. a c̃sequentibus.
ab anteredentib arepugnantib acausa. ab effectis a cõparatione
maiorũ minoꝵ pariũ. Nulla p̃terea sedes argum̃ti quȩ renda sit Sed
qm̃ ita a principio diuisimꝰ ut alios locos diceremꝰ in eo ipso de quo
ambigit᷑ herere dequib satis dictũ ẽ. Alios assumi extrinsecus. de
his pauca dicamꝰ. & sica nihil omnino ad urãs disputationes ꝑtinent.
sed tam̃ totã rẽ ꝑficiamꝰ quando quidẽ cȩpimꝰ. Neq enĩtuises quẽ ni¬
nil nisi ius ciuile delectet. & qm̃ adte hȩc ita seribunt᷑ ut &iã in alioꝵ
manus s uentura : detͣ opera ut quã plurimũ his quos recta studia de¬
lectant ꝓ desse possimꝰ. Hȩc gͦ argum̃tatio quȩ dr̃ artis expers intes¬

Expanded text:
erfecta est omnis argumentorum invenien- dorum praeceptio, ut, cum profectus sis a definitione, a partitione, a notatione, a coniugatis, a genere, a formis, a similitudine, a differentia, a contrariis, ab adiunctis, a consequentibus, ab antecedentibus, a repugnantibus, a causis, ab effectis, a comparatione maiorum minorum parium, nulla praeterea sedes argumenti quaerenda sit. sed quoniam ita a principio divisimus, ut alios locos diceremus in eo ipso de quo ambigitur haerere, de quibus satis est dictum, alios adsumi extrinsecus, de eis pauca dicamus, etsi ea nihil omnino ad vestras disputationes pertinent; sed tamen totam rem efficiamus, quandoquidem coepimus. Neque enim tu is es quem nihil nisi ius civile delectet, et quoniam haec ita ad te scribuntur, ut etiam in aliorum manus sint ventura, detur opera, ut quam plurimum eis quos recta studia delectant prodesse possimus. haec ergo argumentatio, quae dicitur artis expers, in tes
Abbreviated transcription (Latin):
&iã differentiȩ. inquilo eadẽ ratio quȩ ingne ÷. Nã cũ ipsȩ singula¬
rit̃ dictȩ totã spetiẽ claudant : in diffinitione sũptȩ partes speciei
fiunt. qr ñ solȩ spetiẽ quidẽ eẽ designant. sed &iã genꝰ. Nuiꝰ exem¬
plũ est. homo÷ animalrationale mortale. Cũ gͦ tota diffinitio homin
coequet᷑. totiusq diffinitionis partessint. tũ animal tũ rationale
tionis partes sunt. Hȩc gͥ ꝓprio nomine diffinitio nuncupatus
ẽ accidens & uoluntas & possibilitas sedhec iuncta ꝑficiunt ani¬
mal. ñ substantialit̃ constituentia. sed ꝑquȩdã accidentia de¬
signantia. quȩ animalis quasi quȩdã partess̃ & hec de sers¬
tio nuncupat᷑. At si p̃ accidentia rei. sed quasi quȩ tlã m̃ebra

Expanded text:
iam differentiae, in quibus eadem ratio quae in genere est. Nam cum ipsae singulaiam differentiae, in quibus eadem ratio quae in genere est. Nam cum ipsae singulariter dictae totam speciem claudant, in definitione sumptae, partes speciei fiunt, quia non solum speciem quidem esse designant, sed etiam genus. Hujus exemplum est: Homo est animal rationale, mortale. Cum ergo tota definitio homini coaequetur, totiusque definitionis partes sint, tum animal, tum rationale,  definitionis partes sunt. Haec igitur proprio nomine definitio nuncupatur. est accidens, et voluntas, et possibilitas, sed haec juncta perficiunt animal, non substantialiter constituentia, sed per quaedam accidentia designantia quod animalis quasi quaedam partes sunt, et haec descriptio nuncupatur. At si non accidentia rei, sed quasi membra quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
posterius : nunc de enumeratione partiũ ita dicendũ ÷. qđ om̃is diffini¬
tio quȩ ꝑ partiũ enumerationẽ fit. quasi quȩdã partitio recte intel¬
ligitur. Dictũ ÷ id qđ in nomine c̃fuse significaret᷑. in diffinitione
quȩ fit enumeratione partiũ aperiri atꝙ explicari. Qđ fieri ñ potest
nisi ꝑ quarundã partiũ nuncupationẽ. Nihil enĩ dũ explicat᷑ oratio¬
ne totũ simuldici porest : Quȩ cũ ita sint. cũq omĩs diffinitio huiꝰ¬
modi quȩdã sit partiũ distributio : quattuorid modis fieri potest.
Aut enĩ substantiales partes explicant᷑. Aut ꝓprietatis partes dñr ait
quasi totius mẽbra enumerant᷑. aut tã quã speties diuidunt᷑. Sub¬
stantiales partes explicant᷑: cũ ex genere ac differentiis diffinitio
sc̃stituit᷑. Genꝰ enĩ qđ singularit᷑ p̃dicat᷑ spetiei totũ ÷ Id genꝰ sũptũ
indiffinitione : quȩdã pars fit. Non enĩ solũ spetiẽ cõplet nisi addant᷑

Expanded text:
atione partium ita dicendum est, quod omnis definitio, quae per partium enumerationem fit, quasi quaedam partitio recte intelligitur. Dictum est, id quod in nomine confuse significaretur, in definitione quae fit enumeratione partium, aperiri atque explicari. Quod fieri non potest, nisi per quarumdam partium nuncupationem; nihil enim dum explicatur oratione, totum simul dici potest. Quae cum ita sint, cumque omnis hujusmodi definitio quaedam sit partium distributio, quatuor his modis fieri potest. Aut enim substantiales partes explicantur, aut proprietatis partes dicuntur, aut quasi totius membra enumerantur, aut tanquam species dividuntur. Substantiales partes explicantur, cum ex genere ac differentiis definitio constituitur. Genus enim quod singulariter praedicatur, speciei totum est. Id genus sumptum in
Abbreviated transcription (Latin):
partitionẽ diffinitionis ingressus ẽ &iã hanc int̃posuit quȩ non
meratione partiũ loqueret᷑ : nullã aliã enumerationẽ parti ũ
posuit. nisi eã quã nc̃ diffinitionis spetiẽ dix̃. Nec tam̃ arbi¬
trandũ ÷ omnẽ partitionẽ diffinitionis locũ posse optinere:
ut siquissic dicat. fundam̃ta. parietes. & tectũ domꝰ ÷ id ñ ẽ ne¬
cesse. Potest eẽ porticus publicis usib destinata. Potest itẽ qđ lib&
aliud ut theatrũ. qđ ꝓpt̃ ampliores sonitꝰ ex hibendos tegiso¬
let. Sedid nunc intelligere nos oportet posse ꝑ partitionẽ
aliqiđ sepe diffiniri. cũ partiũ illa collectio unãrẽ tantũ possit
efficere ut si nihil eẽt aliud qđ fundam̃ta. parietes atttec¬
tũ posset habere nisidomꝰ iure diffinitio facta eẽ uideret᷑. do¬
mũ eẽ qđ fundam̃ta parietes tectũq ꝑficerent. Sunt eñi alia¬

Expanded text:
nem definitionis ingressus est, etiam hanc interposuit, quae non meratione partium loqueretur, nullam aliam enumerationem partium posuit, nisi eam quam nunc definitionis speciem dixit. Nec tamen est arbitrandum omnem partitionem definitionis locum posse obtinere, ut si quis sic dicat, fundamenta, parietes et tectum domus est, id non est necesse. Potest namque esse porticus publicis usibus destinata, potest item aliud quodlibet, ut theatrum, quod propter ampliores sonitus exhibendos tegi solet. Sed id nunc intelligere nos oportet, posse per partitionem aliquid saepe definiri, cum partium illa collectio unam rem tantum possit efficere, ut si nihil esset aliud quod fundamenta, parietes atque tectum posset habere, nisi domus, jure definitio facta esse videretur, domum esse quam fundamenta, parietes tectumque perficiunt. Sunt e
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ex gnẽ differentuisq consistunt. uelut her homo ÷ ani¬
malrationale mortale. Hic enĩ animalgenꝰ ÷. Rationale uͦ
diffinitiones uocant᷑ aliȩ st̃ quȩ singulis nominib de notanꝰ
aliȩ uͦ quas explicat ac de ꝓmit oratio: Att illarũ quidem
diffinitionũ quȩ tantũ noĩe signant᷑ aliȩ s̃ quȩ catalexin iõ¬

Expanded text:
quae ex genere differentiisque consistunt, velut haec: Homo est aniquae ex genere differentiisque consistunt, velut haec: Homo est animal rationale, mortale: hic enim animal genus est; rationale vero definitiones vocantur, aliae sunt quae singulis nominibus denotantur, aliae vero quas explicat ac depromit oratio. Atque illarum quidem definitionum quae tantum nomine designantur, aliae sunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
constitui. cũ p̃sertĩ ne om̃ã quidẽ quȩ oratione ꝓmunt᷑ atq
aliqiđ ostendunt ꝓprio diffinitionis nomine signent᷑: uelut de¬
bet alio modo coniunctis efficit᷑. qđ ne ipse quidẽ uictorinus
ignorat. Sed uidet᷑ id diffinitionis loco ipso sibi uictorinꝰ ad dis¬
serendi sũpsisse ꝓpositũ. quo quo mͦ rẽ subiectã possit ostendere.
d circo &iã nos suꝑius diximꝰ explicationẽ fieri duob modis. Uno
quidẽ cũ ꝓre minime cognita planius aliqid̃ afferat᷑. Aliouͦꝰ cũ
sit ꝑ quandã partiũ enumerationẽ: ut eaquidẽ explicatio inqͣ
notius aliqid̃ affert᷑ nominissit : eauͦ quȩ fit ꝑ partiũ enumerati¬
onẽ. orationis. quãquã &iã impsis orationib semꝑ plamus aliqđ
uera diffinitio subscientiã cadat : talis diffinitionũ differen¬
tia facienda ẽ. Diffinitionũ enĩ aliȩ ꝓpriȩ diffinitione s st̃
aliȩ abusiuo nuncupant᷑ modo. Ac ꝓpriȩ quidẽ diffinitioness

Expanded text:
quidem quae oratione promuntur, atque aliquid ostendunt, proprio definitionis nomine designentur, veluti debet alio modo conjunctis efficitur, quod ne ipse quidem Victorinus ignorat. Sed videtur id definitionis loco ipse sibi Victorinus ad disserendi sumpsisse propositum, quod quoquo modo rem subjectam posset ostendere. Idcirco etiam nos superius diximus explicationem fieri duobus modis: uno quidem cum pro fit per quamdam partium enumerationem: ut ea quidem explicatio in qua notius aliquid affertur, nominis sit; ea vero quae fit per partium enumerationem orationis, quanquam etiam in ipsis orationibus semper planius aliquid oprie vereque definitio sub scientiam cadat, talis definitionum differentia facienda est. Definitionum enim aliae proprie defipriae quidem definitiones sunt
Abbreviated transcription (Latin):
N unc locũ uictorinꝰ unius uoluminis serie aggressus expone¬
re & om̃s diffinitionũ differentias enumerare multas inter¬
serit. quȩ diffinitiones eẽ poene ab om̃ib reclamant᷑. Int̃ diffinitio¬
nes enĩ ponit & nomina qđ spetialit̃ aristoteli i n omĩ doctrinarũ
genere peritissimo ñ uidet᷑: ꝑnegatq intopicis nomine fieri diffini¬
onẽ. ueluti si quis dicat . quid ÷ conticescere. & respondeat᷑ tace¬
re. Hȩ nullomͦ diffinitiones habendȩ st̃. Qđ &iã ipsius marci

Expanded text:
unc locum Victorinus unius voluminis serie aggressus exponere et omnes definitionum differentias enumerare, multas interserit, quae definitiones esse pene ab omnibus reclamantur. Inter definitiones enim ponit et nomina, quod specialiter Aristoteli in omni doctrinarum genere peritissimo non videtur; pernegatque in Topicis nomine fieri definitionem, veluti si quis dicat: Quid est conticescere, et respondeatur, Tacere, hae nullo
Abbreviated transcription (Latin):
reb quȩ in discreto fine coniunctȩ s̃. ut sidubitet quis nero im¬
peratorne antyrannus fuerit : dicit eũ tyrannũ fuissea qm̃
crudelis fuerit atq intẽperans. Hec adiuncti differenti reuabĩm¬
peritore se uingit. aut &iĩ si deeodẽ tyranno atꝙ rege dubiter᷑
qiđ utersit. iuncta differentia utrosq designat. ut si tẽperantia
quidẽ regi ł pietas tyranno uͦ intẽperantia & crudelitas c̃ uenire

Expanded text:
rebus quae in discreto fine conjunctae sunt, ut si dubitet quis, Nero imrebus quae in discreto fine conjunctae sunt, ut si dubitet quis, Nero imperatorne an tyrannus fuerit, dicit eum tyrannum fuisse, quoniam crudelis fuerit atque intemperans. Haec enim adjuncta differentia tyrannum ab imperatore sejungit. Aut etiam si de eodem tyranno atque rege dubitetur quid uterque sit, juncta differentia utrosque designat, ut si temperantia quidem regi vel pietas, tyranno vero et intemperantia et crudelitas convenire