comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dissultant crepitus. uolat atri turbinis instar
Excitium dirum hasta ferens orasq redudit
Loricae & clipei extremos se ptemplicis orbes
Et medium stridens transit femur incidit ietus
Ingens ad cerram duplicato pblite turnus.
Consurgunt gemitu rutuli. totusq: remugit
Mons circum & uocem late ne mora altaromit tunt:
Ille humilis. supplexq oculos. dextramq precantem
Protendens equidem merui nec deprecor inquit.
Utere sorte tua. miseri te siqua parentis
Tangere cura potest.oro. fuit & tibi talis
Anchises genitor. dauni miserere senectae.
Et me seu corpus spoliatum lumine mauis
R edde mẽ is. utrasq & uictum tendere palmas
Ausonii uidere. tua est lauinia coniunx.
Ulterius ne tende odus. stetitacer marmis
Aeneis uoluens oculosi dextramque repressit
& iam iamq magis cunctante mn flectere sermo
Ceperat. infelix umero cum appariut alto
Balteus & notis fulserunt cingula bullis
Pallantis pueri. iuccum quem udinere turnus

Expanded text:
dissultant crepitus. Volat atri turbinis instar dissultant crepitus. Volat atri turbinis instar exitium dirum hasta ferens orasque recludit loricae et clipei extremos septemplicis orbes. Per medium stridens transit femur. Incidit ictus ingens ad terram duplicato poplite Turnus. Consurgunt gemitu Rutuli, totusque remugit mons circum, et vocem late nemora alta remittunt Ille humilis supplexque oculos, dextramque precantem protendens, Equidem merui nec deprecor, inquit: utere sorte tua. Miseri te siqua parentis tangere cura potest, oro fuit et tibi talis Anchises genitor, Dauni miserere senectae et me seu corpus spoliatum lumine mavis redde meis. Vicisti, et victum tendere palmas Ausonii videre; tua est Lavinia coniunx: ulterius ne tende odiis. Stetit acer in armis Aeneas, volvens oculos, dextramque repressit; et iam iamque magis cunctantem flectere sermo coeperat, infelix umero cum apparuit alto balteus et notis fulserunt cingula bullis Pallantis pueri, victum quem volnere Turnus
Abbreviated transcription (Latin):
Uix illum lecti bissex ceruice subirent.
Qualia nunc hominum producit corpora tellus.
Elle manu raptum trepida torquebat in hostem.
Altior in surgens & cursu concitus heros.
Seo neque currentem se nec cognoscit euntem.
Tollentemq manu saxum ue in mane mouentem.
Genua labant. gelidus concreuit frigore sanguis
Tum lapis ipse uiri uacuum per inane uolutus.
Nec spatium euasit totumineque ꝑtulit ietum:
Acuelut in somnis oculos ubi languida pressit
Nocte quies. nequiquam auidos extendere cursus¬
Uelle uidemur. & in mediis conatib aegri¬
S uccidimus. non lingua ual& non corpore no te
Sufficiunt uires. nec uox aut herba sequntur.
Cunc taturq m&u. telumque. instare tremescit.
Nec quo se eripiat nec quaui tendat in hostem.
Dec currus us quam uid&: aurigamq sororem.
C unc tanti. telium aneas fatale coruscat.¬
Sortitus fortunam oculis. & corpore toco
Eminus intorqu& murali concita numquam
Tormento sic saxa fremunt. nec fulmine tanti

Expanded text:
Vix illud lecti bis sex cervice subirent, Vix illud lecti bis sex cervice subirent, qualia nunc hominum producit corpora tellus: ille manu raptum trepida torquebat in hostem altior insurgens et cursu concitus heros. Sed neque currentem se nec cognoscit euntem tollentemve manus saxumve immane moventem; genua labant, gelidus concrevit frigore sanguis. Tum lapis ipse viri, vacuum per inane volutus, nec spatium evasit totum neque pertulit ictum. Ac velut in somnis, oculos ubi languida pressit nocte quies, nequiquam a/ velle videtur, et in mediis conatibsuccidimus, non lingua valet, non corpore notae sufficiunt vires, nec vox aut verba sequuntur: cunctaturque metu letumque instare tremescit; nec quo se eripiat, nec qua vi tendat in hostem, nec currus usquam videt aurigamve sororem. Cunctanti telum Aeneas fatale corussortitus fortunam oculis, et corpore toto eminus intorquet. Murali concita numquam tormento sic saxa fremunt, nec fulmine tanti
Abbreviated transcription (Latin):
Quo uitam dedit a&ernam: curmortis adempta. ẽ
Condicio: possem tantos finire dolores.
N unc certe. & misero fra tri comesirae sub umbras.
In mortalis ego. aut quic quam michi dulcom eorum
Tesinefrater cric: oquȩ satis alta de hiscat
Terra michi. manesq deã demittat adimos
T antum efferta capat glaucolontexit amietu.
Multa gerens & se fluuio dea condidit alto.
Aencas instat contra telumq corus cat
Ingens arboreum. & saeuo sic pectore fatur:
Quae nunc deinde mora est aut quidiã turne retractas.
Noncursu saeuis certandum est comminus armis.
Uerte omnes tete in facies. & contrahe quicquid
Siue anim is siue arte uales. opta ardua płĩmis
Astra sę quielausumq cauate con dere terra:
Ille caput quassans. non inq ua feruida terrent
Dicta ferordii me terrent. & iupiter hostis.
Nec plura effatus. saxum circum spicit ingens.
Saxum antiqum angens campo quod forte iacebat.
Limes agro positus. litem ut discerner& aruis.

Expanded text:
Quo vitam dedit aeternam? Cur mortis ademptast Quo vitam dedit aeternam? Cur mortis ademptast condicio? Possem tantos finire dolores nunc certe et misero fratri comes ire per umbras! Immortalis ego? Aut quicquam mihi dulce meorum te sine, frater, erit? O quae satis ima dehiscet terra mihi Manisque deam demittet ad imos? Tantum effata caput glauco contexit amictu multa gemens et se fluvio dea condidit alto. Aeneas instat contra telumque coruscat ingens arboreum et saevo sic pectore fatur: Quae nunc deinde mora est? Aut quid iam, Turne, retractas? Non cursu, saevis certandum est comminus armis. Verte omnis tete in facies et contrahe quidquid sive animis sive arte vales; opta ardua pennis astra sequi clausumve cava te condere terra. Ille caput quassans Non me tua fervida terrent dicta, ferox: di me terrent et Iuppiter hostis. Nec plura effatus saxum circumspicit ingens, saxum antiquum ingens, campo quod forte iacebat, limes agro positus, litem ut discerneret arvis.
Abbreviated transcription (Latin):
Stridens & celeris in cognita transilit umbras.
Ialis se sata nocte tulit. terras que p&iuit.
Post quam acies uid& iliacas atq agmina curni
Alitis in paruae subitam collecta figuram.
Quȩ qͥdndam inbustis aut culminib desertis
Nocte s edenꝰ serum canit in portuna perumbras.
Hanc uersa in faciem turni sepestis obora
Festq refertq sonansi clipeumq euerberat alis:
Illimembra nouus soluit formidine torpor.
Arrectaeq horre comae. & uox faucib haesit.
At procul ut dirae st ridorem agnouit & alas.
Infelix crines scindit iuiturna solutos.
Unguib ora soror fedans & pectora pugnis:
Quid nunc te tua turne potest germana iuuare:
Aut quid iam durȩ superat michi. qua tibi lucem
Aste morer.: calin possum me opponere nostro :
Iam iam linquo acies ne me terrete cimentem
Obscenae uolucres alarum uerbera nosco.
Lo&alemq sonum nec fallant iussa superba
Magnanimi iouis. haec pro uirginitate reporto.

Expanded text:
stridens et celeris incognita transilit umbras: stridens et celeris incognita transilit umbras: talis se sata Nocte tulit terrasque petivit. Postquam acies videt Iliacas atque agmina Turni, alitis in parvae subitam conlecta figuram, quae quondam in bustis aut culminibus desertis nocte sedens serum canit importuna per umbras, hanc versa in faciem Turni se pestis ob ora fertque refertque sonans clipeumque everberat alis. Olli membra novus solvit formidine torpor, adrectaeque horrore comae, et vox faucibus haesit. At procul ut Dirae stridorem adgnovit et alas, infelix crinis scindit Iuturna solutos, unguibus ora soror foedans et pectora pugnis: Quid nunc te tua, Turne, potest germana iuvare? Aut quid iam durae superat mihi? Qua tibi lucem arte morer? Talin possum me opponere monstro? Iam iam linquo acies. Ne me terrete timentem, obscenae volucres: alarum verbera nosco letalemque sonum, nec fallunt iussa superba magnanimi Iovis. Haec pro virginitate reponit?
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc genus ausonio mirtum quod sanguine surg&.
Supͣ homines supͣ ire deos pi&ate uidebis.
N ecgens ulla tuos aeque celebrabit honores.
A dnuit his iuno. & mentem la& ata retorsit.
Inter ca excedit caelo. nubemq relinquit.
His actis aliud genitor secum ipse uolutat.
Iuturnamq parat fratris dimitcere ab armis.
Dicuntur geminȩ pestes cognomine dirȩ.
Quas & tartaream nox intempesta negeram
Uno eodemsfulit partu parib q reunxit
Serpentum spiris. uentosasq addit alas:
Hae iouis ad solium sacuq in limine regis
A ꝓparent a c̃cuuntq m&um mortalib: aegris.
Siquando lo&um horri ficum morbosq deũ rex
Aolitur. meritas aut bello territat urbes:
H arum unam celerem demittit ab & here summo
Iuppiter. inque omen iuturnae occurre iussic.
Illa uocat celeriq ad terram turbine fertur.
Non secus ac neruo per nubem in pulsa sagitta
Armatam saeui parthus quam felle ueneni
Part hus siue cydon telum in medicabile torsit.

Expanded text:
Hinc genus Ausonio mixtum quod sanguine surget, Hinc genus Ausonio mixtum quod sanguine surget, supra homines, supra ire deos pietate videbis, nec gens ulla tuos aeque celebrabit honores. Adnuit his Iuno et mentem laetata retorsit. Interea excedit caelo nubemque relinquit. His actis aliud genitor secum ipse volutat Iuturnamque parat fratris dimittere ab armis. Dicuntur geminae pestes cognomine Dirae, quas et Tartaream Nox intempesta Megaeram uno eodemque tulit partu paribusque revinxit serpentum spiris ventosasque addidit alas. Hae Iovis ad solium saevique in limine regis adparent acuuntque metum mortalibus aegris, siquando letum horrificum morbosque deum rex molitur meritas aut bello territat urbes. Harum unam celerem demisit ab aethere summo Iuppiter inque omen Iuturnae occurrere iussit. Illa volat celerique ad terram turbine fertur. Non secus ac nervo per nubem impulsa sagitta, armatam saevi Parthus quam felle veneni, Parthus sive Cydon, telum immedicabile, torsit,
Abbreviated transcription (Latin):
At iuro stigii caput in placabile fontis:
U na suꝑsticio superisq redditaduus.
Et nunc cedo equidem. pugnasq exossa relinquo
Illud te nulla fati quod lege tonetur
Prolatio obtestor ꝓmagestate tuoꝵ.
Cum iam conubus pacem felicibus esto
Component. cum iam leges & focdera uingent
Neuetus indigenas nomen mutare latinos
Neu croas fieri iubeas. teuerosq uocari.
A ut uocem mutare uiros. aut uertere uestem.
Sit latium. sint albani per secula reges.
S it romana potens itala uirtute pro pago.
Occidit occideritq sinas. cum nomine troia.
Olli subridens hominum rerumque repertor.
Esgermana iouis saturniq altera proles.
Irarum cantos uoluis sub pectore fluctus.
Uerum age & incoeptum frustra summit tefurorẽ.
Do quod uis & me uictusq uolensq remitto.
Sermonem ausonii patrium moresq tenebunt.
Utquae ẽ. nomenerit. commixti corpore tantũ
Sub sident teueri. morem ritusque sacrorum
Adiciam. faciamq om̃s uno ore latinos :

Expanded text:
adiuro Stygii caput implacabile fontis, adiuro Stygii caput implacabile fontis, una superstitio superis quae reddita divis. Et nunc cedo equidem pugnasque exosa relinquo. Illud te, nulla fati quod lege tenetur, pro Latio obtestor, pro maiestate tuorum: cum iam conubis pacem felicibus, esto, component, cum iam leges et foedera iungent, ne vetus indigenas nomen mutare Latinos neu Troas fieri iubeas Teucrosque vocari aut vocem mutare viros aut vertere vestem. Sit Latium, sint Albani per saecula reges, sit Romana potens Itala virtute propago: occidit, occideritque sinas cum nomine Troia. Olli subridens hominum rerumque repertor Es germana Iovis Saturnique altera proles: irarum tantos volvis sub pectore fluctus. Verum age et inceptum frustra submitte furorem do quod vis, et me victusque volensque remitto. Sermonem Ausonii patrium moresque tenebunt, utque est nomen erit; commixti corpore tantum subsident Teucri. Morem ritusque sacrorum adiciam faciamque omnis uno ore Latinos.
Abbreviated transcription (Latin):
Deberi caeli fatisq ad sidera tolli.
Quid striuus auit qu&s pegelidis inubib haeres:
Mortalin decuit uiolari uulnere diuum:
A ut ensem quid enim sine te iuturna ualer&e :
Ereptum redditurno & ium crecere uictio
Desine iam tanden. precib q inflatere nr̃is.
Nete tantuᷤ edat tacitam dolor & michi curae
Sepe tuo dulci tristes exore recił sea.
Uentum adsupremum est terriꝰ dt̃are ulundis
Iroianos potiusti. infandum accendere bellum.
Deformare domuma& luctu miscere hy menaeos.
Ulterius temptare u&o. sic iupiter orsus.
SH ic dea summisso contra saturnia uultu.
Ista quidem quia nota michi tua magne uoluntas
Iupiter: & turnum & terras in uita reliqui
Nec tume. aeria solã nunc sede uideres
Digna indigna pati. sed flammis cincta sub ipsa
Starem acie. traheremq inimica in proclia teueros.
Puturnam misero fateor succurrere fragri
Suasi. & pro uita maiora audere probaui.
N on ut tela tamen non ut conder& arcum

Expanded text:
deberi caelo fatisque ad sidera tolli. deberi caelo fatisque ad sidera tolli. Quid struis, aut qua spe gelidis in nubibus haeres? Mortalin decuit violari volnere divom, aut ensem quid enim sine te Iuturna valeret? ereptum reddi Turno et vim crescere victis? Desine iam tandem precibusque inflectere nostris, ni te tantus edit tacitam dolor et mihi curae saepe tuo dulci tristes ex ore recursent, ventum ad supremum est. Terris agitare vel undis Troianos potuisti, infandum adcendere bellum, deformare domum et luctu miscere hymenaeos: ulterius temptare veto. Sic Iuppiter orsus; sic dea submisso contra Saturnia voltu: Ista quidem quia nota mihi tua, magne, voluntas, Iuppiter, et Turnum et terras invita reliqui; nec tu me aeria solam nunc sede videres digna indigna pati, sed flammis cincta sub ipsa starem acie traheremque inimica in proelia Teucros. Iuturnam misero, fateor, succurrere fratri suasi et pro vita maiora audere probavi, non ut tela tamen, non ut contenderet arcum:
Abbreviated transcription (Latin):
Incubuit. uoluitq manu conuellere ferrum
Dardanides. teloq sequi quem prendere cursu
N on poterat. tum uero amens formidine turnus.
Faune p̃cor miserere inquit. teq optima ferrum
Terra tene. coluisemꝑ si u̾estros honores.
Quos controe aeneadae ferro fecere profanos.
Dixit. opẽq dei non casisa in uota uocauit.
Namque diu luctans lentoq instirpe moratus.
Uirib haud ullis ualuit discludere morsus
Roboris. aeneas dum nititur acer & instat.
R ursus in aurigȩ faciem conuersa metisci
Procurrit. fratriq ensemdeadaunia reddit:
Q uod uenus audaci nẏmphae indignata licere
Accessit. telumq alta ab radice uͤellit:
Olli sublimes armis animis que refecti.
Hic gladio fidens. hic acer & arduus hasta
Adsistunt contra certamina martis anheli.
Iunonem inter ea rex omni potentis o lr̃pi
Adloquitur fulua pugnas de nube tuentem.
Quȩ iam finis erit coniunx: quid deniq restat s̃
Indigitem aenean scisipsa & scire fateris

Expanded text:
Incubuit voluitque manu convellere ferrum Incubuit voluitque manu convellere ferrum Dardanides teloque sequi, quem prendere cursu non poterat. Tum vero amens formidine Turnus Faune, precor, miserere, inquit, tuque optima ferrum terra tene, colui vestros si semper honores, quos contra Aeneadae bello fecere profanos. Dixit opemque dei non cassa in vota vocavit. Namque diu luctans lentoque in stirpe moratus viribus haud ullis valuit discludere morsus roboris Aeneas. Dum nititur acer et instat, rursus in aurigae faciem mutata Metisci procurrit fratrique ensem dea Daunia reddit. Quod Venus audaci nymphae indignata licere adcessit telumque alta ab radice revellit. Olli sublimes armis animisque refecti, hic gladio fidens, hic acer et arduus hasta, adsistunt contra certamina Martis anheli. Iunonem interea rex omnipotentis Olympi adloquitur fulva pugnas de nube tuentem: Qua iam finis erit, coniunx? Quid denique restat? Indigetem Aenean scis ipsa et scire fateris
Abbreviated transcription (Latin):
Haer& hians. iam iamq ten&: similisq tenenti
In crepuit malis morsuq clusus in ani est.
Tum uero exoritur clamor ripaeq lacus que
Responsant circa & cadum tonat omne fruagore.
Ille simul fugiens rutulos simul increpat omnes.
Nomins quem que uocans notumq efflagitat ensem.
Aencas mostem contra praesensq minatur
Exitium siquis quam adeat cerraq trementes.
Excisurum urbem minitans. & saucius instat.
Q uinq orbes explent cursu. totidemq r&exunt
Huc illucmeq enim leuia aue lud icra p&untur
Praemia sed curni deuita & sanguine certant.
Foste sacer fauno folus oleaster amaris.
Hic steterat nautis olim uenerabile lignum.
Seruatis ex undisubi figere dona solebant
Caurenti diuo & uotassus pendere uestes.
Sed stirpem teueri nullo discrimine sacrum
Sustulerant. puro ut possent concurrere campo.
Hic hasta aenea estabat. huc imp& us illam
Detulerat fixam. & lenta radice tenebat.

Expanded text:
haeret hians, iam iamque tenet similisque tenenti haeret hians, iam iamque tenet similisque tenenti increpuit malis morsuque elusus inani est. Tum vero exoritur clamor, ripaeque lacusque responsant circa et caelum tonat omne tumultu. Ille simul fugiens Rutulos simul increpat omnis, nomine quemque vocans, notumque efflagitat ensem. Aeneas mortem contra praesensque minatur exitium, si quisquam adeat, terretque trementis excisurum urbem minitans et saucius instat. Quinque orbis explent cursu totidemque retexunt huc illuc; neque enim levia aut ludicra petuntur praemia, sed Turni de vita et sanguine certant. Forte sacer Fauno foliis oleaster amaris hic steterat, nautis olim venerabile lignum, servati ex undis ubi figere dona solebant Laurenti divo et votas suspendere vestes, sed stirpem Teucri nullo discrimine sacrum sustulerant, puro ut possent concurrere campo. Hic hasta Aeneae stabat, huc impetus illam detulerat fixam et lenta in radice tenebat.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut capulum ignotum dextramq aspexit in ermem.
Fama. ẽ. precipitem cum prima in proelia iunctos
Conscendebat equos patrio mucrone relicto.
Dum trepidat ferrum aurigae rapuisse m&isci.
Id que du dum terga dabant palantia teueri
Suffecit post quam arma c aduolcania uentum est
Mostalis muero glacies ceu futilis ic tu
Dissiluit. fulua resplendent fragminał arena.
Ergo amens diuersa fuga p& it aequora turnus.
Etnunc huc inde hue incertos in plicat orbes.
Undique enim densa teucri incluserecorona.
Atq hinc uasta palus. hinc ardua moenia cingunt.
Nec minus aeneas quanquam tardantea sagitta
Interdum genua inpediunt cursumq recus ant.
Insequitur. trepidique pedem pede feruidus urg&.
In clusum ueluti si quando flumine nag̾ctus
Ceruum aut puniceae saeptum formidine panae
Uenator cursu canis & latratib instat.
Ille autem insidiis & ripa territus alta.
Mille fugit refugitq uias. at uiuidus umber

Expanded text:
ut capulum ignotum dextramque aspexit inermem. ut capulum ignotum dextramque aspexit inermem. Fama est praecipitem, cum prima in proelia iunctos conscendebat equos, patrio mucrone relicto, dum trepidat, ferrum aurigae rapuisse Metisci. Idque diu, dum terga dabant palantia Teucri, suffecit: postquam arma dei ad Volcania ventumst, mortalis mucro glacies ceu futilis ictu dissiluit; fulva resplendent fragmina harena. Ergo amens diversa fuga petit aequora Turnus et nunc huc, inde huc incertos implicat orbes undique enim densa Teucri inclusere corona, atque hinc vasta palus, hinc ardua moenia cingunt. Nec minus Aeneas, quamquam tardata sagitta interdum genua impediunt cursumque recusant, insequitur trepidique pedem pede fervidus urget: inclusum veluti siquando flumine nanctus cervum aut puniceae saeptum formidine pinnae venator cursu canis et latratibus instat; ille autem, insidiis et ripa territus alta, mille fugit refugitque vias; at vividus Umber
Abbreviated transcription (Latin):
Dat gemitum tellus. tum erebro sensib ictus
Congeminant fors & uirtus miscentur in unum.
A euelut ingenti sil a summoue taburno
Cum duo conuersis in imica in prodia tauri
Frontib incurrunt pauidi cessere magistri
Stat pecus omne m&u mutũ mussanq̃ iuuencȩ.
&uis nemori imperit & quem tota arimñta sequant᷑.
I lli in cersese multa ui aed nera miscent.
Cornua que obmixi in figunt & sanguine largo
Colla armosq lauant gemitu nemus omne remugit
Non alitertros aeneas & daunius heros
Concurrunt clipeis ingens fragor a& hera compl&.
uppiter ipse duas aequato ex afmine lances
Sustina. & fata in ponit diuersa duorum
Quemdamn&. labor & quo uergat pondere lo&um.
Emicat hic in pune putans & corpore toto
Alte sublatum con surgit turnus in ensem.
Et ferit. exclamant troes trepidiq latini.
Arrectaeque amborum acies at ꝑfidus ensis
Frangitur. in medioq ardentem deserit ictu.
Nifuga subsidio subeat fugit ocior euro.

Expanded text:
Dat gemitum tellus; tum crebros ensibus ictus Dat gemitum tellus; tum crebros ensibus ictus congeminant: fors et virtus miscentur in unum. Ac velut ingenti Sila summove Taburno cum duo conversis inimica in proelia tauri frontibus incurrunt; pavidi cessere magistri, stat pecus omne metu mutum mussantque iuvencae, quis nemori imperitet, quem tota armenta sequantur; illi inter sese multa vi volnera miscent cornuaque obnixi infigunt et sanguine largo colla armosque lavant; gemitu nemus omne remugit: non alitur Tros Aeneas et Daunius heros concurrunt clipeis; ingens fragor aethera complet. Iuppiter ipse duas aequato examine lances sustinet et fata imponit diversa duorum, quem damnet labor et quo vergat pondere letum; Emicat hic, impune putans, et corpore toto alte sublatum consurgit Turnus in ensem et ferit: exclamant Troes trepidique Latini, arrectaeque amborum acies. At perfidus ensis Frangitur in medioque ardentem deserit ictu ni fuga subsidio subeat. Fugit ocior euro,
Abbreviated transcription (Latin):
Significatq manu& magno simul oicipit oro
P arcite iam rutuli. & uos tela nbibste latini
Quac cumque . ẽ. fortuna mea. c̃ meuerius unum
Prouobis focdus luere & decernere ferro.
Discessere omnes. medii spatiumque dedere.
A tpat̃ aeneas audito nomine turni
Deserit & muros. & summas deserit arces.
Praccipit atque moras omnes opera omnia rumpit.
La&icia exultans horrendumq intonat armis.
Quantus athos aut quantus eryx aut ipse coruscis
Cum fremitilicib quantis gaud & que niuali
U estice se attollens pater appenninus ad auras.
Iam uero & rutuli certatim & troes. & omnes
Conuertere oculos itali quique alta tenebant
Aoenia quique imos pulsabant ari&e muros.
Arma que deposuere limeris. stup& ipse latinus
Ingentes genitos diuersis pat̾rib orbis
Interse coisse uirosq discernere ferro.
Atque illi ut uacuo patuerunt aequora campi.
Pro cursu rapido pro iectis eminus hastis.
In uadunt martem clipeis atq aere sonoro.

Expanded text:
significatque manu et magno simul incipit ore: significatque manu et magno simul incipit ore: Parcite iam, Rutuli, et vos tela inhibete, Latini; quaecumque est Fortuna, mea est: me verius unum pro vobis foedus luere et decernere ferro. Discessere omnes medii spatiumque dedere. At pater Aeneas audito nomine Turni deserit et muros et summas deserit arces praecipitatque moras omnis, opera omnia rumpit, laetitia exsultans, horrendumque intonat armis; quantus Athos aut quantus Eryx aut ipse coruscis cum fremit ilicibus quantus gaudetque nivali vertice se attollens pater Appenninus ad auras. Iam vero et Rutuli certatim et Troes et omnes convertere oculos Itali, quique alta tenebant moenia quique imos pulsabant ariete muros, armaque deposuere umeris. Stupet ipse Latinus ingentis, genitos diversis partibus orbis, inter se coiisse viros et cernere ferro. Atque illi, ut vacuo patuerunt aequore campi, procursu rapido, coniectis eminus hastis, invadunt Martem clipeis atque aere sonoro.
Abbreviated transcription (Latin):
Turbidus eque rotis magnam respexit adurbem
Ecce autem flammis inter tabulata uolutus
Ad cȩlum undabat uertex. turrimq tenebat.
Purrim compactis trabibus quam eduperat ipse
Sub dideratq rotas. pontesq instrauerat altos.
Iam iam fata soror superant absiste morari.
Q uodeus & quo dura uocat fortuna sequamur.
S tat conferre manum aeneac stat quicquid acerbĩ
Morte patineq me indecorem germana uidebis
Amplius. hunc oro sine me furere ante furorem.
Dixit. & ecurries altum dedit ocius arius.
Porque hostes ꝑtaela ruit maestamq sororem
Deserit. acrapido cursumedia agnimarumpit.
Acueluti montis saxum de uertico preceps
Cumruit audlsum uento. sou turbidus imber
Proluit aut annis soluit sub lapsa u& ustas.
Fertur in abruptum magno mans in prob actu.
Exultatq solo silua sarmenta uirosq.
Inuoluens secum disiecta ꝑ agmina turnus
Sic urbis ruit admuros ubi plurima fuso
S anguine terra mad&. striduntq hastilib aure

Expanded text:
turbidus eque rotis magnam respexit ad urbem. Ecce autem flammis inter tabulata volutus ad caelum undabat vortex turrimque tenebat, turrim, compactis trabibus quam eduxerat ipse subdideratque rotas pontisque instraverat altos. Iam iam fata, soror, superant; absiste morari; quo deus et quo dura vocat Fortuna, sequamur. Stat conferre manum Aeneae, stat quidquid acerbi est morte pati; neque me indecorem, germana, videbis amplius. Hunc, oro, sine me furere ante furorem. Dixit et e curru saltum dedit ocius arvis perque hostis, per tela ruit maestamque sororem deserit ac rapido cursu media agmina rumpit. Ac veluti montis saxum de vertice praeceps cum ruit avulsum vento, seu turbidus imber proluit aut annis solvit sublapsa vetustas; fertur in abruptum magno mons improbus actu exsultatque solo, silvas armenta virosque involvens secum: disiecta per agmina Turnus sic urbis ruit ad muros, ubi plurima fuso sanguine terra madet striduntque hastilibus aurae,
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc helymus facit. hoc aeui maturus acestes.
Hoc puer acꝯcanius. sequitur quosca era pubes¬
Ille e concilio multis cum milib ibat
Ad tumulum. magna medius comitante caterua.
H ic duo ritt iero libans eas chesia hraccho

Expanded text:
hoc Elymus facit, hoc aevi maturus Acestes, hoc puer Ascanius, sequitur quos cetera pubIlle e concilio multis cum milibus ibat ad tumulum, magna medius comitante caterva. Hic duo rite mero libans carchesia Baccho
Abbreviated transcription (Latin):
Etsonitu tarpebis aues. & ruris opaci.
Falce premes umbras. uotisque uocaueris imbrem
Heu magnum alteriufrustra spectabis acer uuim
Concussaque famem insiluis solabere querci

Expanded text:
et sonitu terrebis aves, et ruris opaci falce premes umbras votisque vocaveris imbrem, heu magnum alterius frustra spectabis acervum, concussaque famem in silvis solabere querc
Abbreviated transcription (Latin):
Et clarus & themon. lycia comitantur ab alta.
Lest ingens coto conixus corpore saxum
Haud partem exiguam montis lyrnesius aemon
Necelitio genicort minor. nec fratre mnestheo:
Hiiaculis illi certant defendere saxis.
Molliri que ignem neruoq aptare sagittas.
Ipse intermedos ueneris ustissima cura
.Dardanius caput ecce puer detectus honestum.
Qualis gemma micac fuluumq diuidit aurum.
Aut collo decus. aut capiti uel quale ꝑ artem
Indusum buxt aut brycia terebintho
Luc& ebun fusos ceruix cuilactea erinis
Accipit & molli sub nectens circulus auro.
łequoq magnani mẽ uiderunt is mare gentos.
Uulnera dirigere &caldenos armare ueneno.
Neoenia generos edomo. ubi pinguia culta
Exercentq uiri. pacto lusq inrigat auro.
Ad fuit & mnestheus quempulsa pristina turni
Aggere murorum sub limera gloria tollit.
Et capis. hic nomen campanȩ dicitur urbi.
Illi inter sese duri cestamind belli

Expanded text:
et Clarus et Thaemon Lycia comitantur ab alta. et Clarus et Thaemon Lycia comitantur ab alta. Fert ingens toto conixus corpore saxum, haud partem exiguam montis, Lyrnesius Acmon, nec Clytio genitore minor nec fratre Menestheo. Hi iaculis, illi certant defendere saxis molirique ignem nervoque aptare sagittas. Ipse inter medios, Veneris iustissima cura, Dardanius caput ecce puer detectus honestum, qualis gemma micat, fulvum quae dividit aurum, aut collo decus aut capiti; vel quale per artem inclusum buxo aut Oricia terebintho lucet ebur; fusos cervix cui lactea crinis accipit et molli subnectens circulus auro. Te quoque magnanimae viderunt, Ismare, gentes volnera dirigere et calamos armare veneno, Maeonia generose domo, ubi pinguia culta exercentque viri Pactolusque inrigat auro. Adfuit et Mnestheus, quem pulsi pristina Turni aggere moerorum sublimem gloria tollit, et Capys: hinc nomen Campanae ducitur urbi. Illi inter sese duri certamina belli
Abbreviated transcription (Latin):
Haud licitum nec uestra capit discordia finem.
Q uac cuiuusq ẽ. fortuna hodie quam quisq secat spem
Iros rutulus. nefiat nullo discrimine habebo.
Seu fatis italum castra obsidione tenentur.
Siue errore malo troiae monͥtisq sinistris.
Necrutulcis soluo suacuiq exorsa laborem
Fustenamq ferent. rex iuppiter omnib idem
Fata uiam inuenient. stygii ꝑflumina fratris.¬
Perpice torrentis atraque uoragine ripas
Adnuit & totum nutu treme fecit olẏ mpħum.¬
Hic finis fandisolio cunc iupiter aureo
Surgit. caclicalȩ medium quẽ ad liminaducunt.
Interea rutuli postis circum omnib instant
Sternere caede uiros & moenia cingere flaminis.
At legio aentadum uallis obsessa tenetur.
Nec spes ulla fugae miseris. stant currib altis
Ne qui quam. & rara muros cinxere corona.
Iasius imbra sides. hic & aoniusq thimo&es
Assaraciq duo. & senior cum castore thibris.
Prima acies. hos germam sarpedonis ambo.

Expanded text:
haud licitum, nec vestra capit discordia finem: haud licitum, nec vestra capit discordia finem: quae cuique est fortuna hodie, quam quisque secat spem, Tros Rutulusne fuat nullo discrimine habebo. Seu fatis Italum castra obsidione tenentur sive errore malo Troiae monitisque sinistris. Nec Rutulos solvo: sua cuique exorsa laborem fortunamque ferent. Rex Iuppiter omnibus idem. Fata viam invenient. Stygii per pice torrentis atraque voragine ripas adnuit et totum nutu tremefecit OlympHic finis fandi. Solio tum Iuppiter aureo surgit, caelicolae medium quem ad limina ducunt. Interea Rutuli portis circum omnibus instant sternere caede viros et moenia cingere flammis. At legio Aeneadum vallis obsessa tenetur, nec spes ulla fugae. Miseri stant turribus altis nequiquam et rara muros cinxere corona Asius Imbrasides Hicetaoniusque Thymoetes Assaracique duo et senior cum Castore Thymbris, prima acies; hos germani Sarpedonis ambo
Abbreviated transcription (Latin):
Est paphus. idaliumq tibusunt alta cythera.
Quid grauidam bellis urbem & corda aspera temptas:
Nos netibi fluxas phrygiȩ res uertere fundo
Conamur nos an miseros qui troias achiuis
Obiecit: quae causa fuit consurgere in arma
Furopamq asiamq & foedera soluere furto:
Meduce dardanius spartam ex pugnauit adulter.
A ut ego tela dedi. fouiue cupidine bella.
Tum decuit metuisse tuis. nunc sera querelis
Haud iustis ad surgis. & in rita iurgia iactas.¬
Talib orabat iuno. cunetiq fremebant
Caelicolae ad sensu uario ceu flamina prima:
Cum deprensa fremuant siluis. & cacca uolutant
Murmura. uenturos nautis prodentia uentos.
Tum pater omnipotens: rerum cui summa porestas
Infio eodicente deum domus alta silescit.
E. ttreme facta solo tellus sil& arduus a&her
Tum xephiri posuero p̃mit placida equora pontus.
Accipite ergo animis. atq haec mea figite dicta.
Quando quidem ausonios coniungi foedere teueris

Expanded text:
Est Paphus Idaliumque tibi, sunt alta Cythera: Est Paphus Idaliumque tibi, sunt alta Cythera: quid gravidam bellis urbem et corda aspera temptas? Nosne tibi fluxas Phrygiae res vertere fundo conamur, nos, an miseros qui Troas Achivis obiecit? Quae causa fuit, consurgere in arma Europamque Asiamque et foedera solvere furto? Me duce Dardanius Spartam expugnavit adulter, aut ego tela dedi fovive cupidine bella? Tum decuit metuisse tuis: nunc sera querelis haud iustis adsurgis et inrita iurgia iactas.Talibus orabat Iuno, cunctique fremebant caelicolae adsensu vario, ceu flamina prima cum deprensa fremunt silvis et caeca volutant murmura, venturos nautis prodentia ventos. Tum pater omnipotens, rerum cui prima potestas, infit; eo dicente deum domus alta silescit et tremefacta solo tellus, silet arduus aether, tum Zephyri posuere, premit placida aequora pontus: Accipite ergo animis atque haec mea figite dicta. Quandoquidem Ausonios coniungi foedere Teucris
Abbreviated transcription (Latin):
Aencan hominum quisquam diuumq subegit
Bella sequi aut hostem regiqin ferre latino:
Italiam p&it fatis auc torib esto
Cassandrae inpulsus furiis num linquere castra
Hostati sumus aut uitam committere uentis :
Num puero summam bellunum credere muros.
Tyrrhenam ue fidem aut gentes agitare qui& as:
Quis deus in fraudem quȩ dura potentia nostra
Egit ubi hic iuno demissa ue nubib iris
Indignum. ẽ. italos troram circum dare flammis
Nascentem & patria turnum consistere terra:
Cui pilumnus auus. cui diua uenilia mater.
Quid face troianos atrauim inferre latinis.
Arua aliena iugo p̾mere atq auertere preda s:
Quid soceros legere. & gremus ab ducere pactas.
Pacemorare manu p̃figere puppib arma:
Tu potes aenean manib subducere graium.
Proqro uiro nebulam & uentos ostendere in anes.
Et potes in cotidem classem conuertere nẏmphas.
Nos aliquid rutulos contra iuuisse nefandum est.
Aeneas ignarus ab est ignarus & absit.

Expanded text:
Aenean hominum quisquam divomque subegit Aenean hominum quisquam divomque subegit bella sequi aut hostem regi se inferre Latino? Italiam petiit fatis auctoribus, esto, Cassandrae inpulsus furiis: num linquere castra hortati sumus aut vitam committere ventis? Num puero summam belli, num credere muros Tyrrhenamque fidem, aut gentis agitare quietas? Quis deus in fraudem, quae dura potentia nostra egit? Ubi hic Iuno demissave nubibus Iris? Indignum est Italos Troiam circumdare flammis nascentem et patria Turnum consistere terra, cui Pilumnus avus, cui diva Venilia mater: quid face Troianos atra vim ferre Latinis, arva aliena iugo premere atque avertere praedas? Quid soceros legere et gremiis abducere pactas, pacem orare manu, praefigere puppibus arma? Tu potes Aenean manibus subducere Graium proque viro nebulam et ventos obtendere inanis, tu potes in totidem classem convertere nymphas: nos aliquid Rutulos contra iuvisse nefandum est? Aeneas ignarus abest: ignarus et absit.
Abbreviated transcription (Latin):
Sin alla regio teueris quam d& cua coniunx
Dura ꝑ euersae genitor fumantia trora
Excidia obtestor. liceat de mittere abarmis.
Incolumem ascanium liceat suꝑ. c̃ẽ. nepotem.
Aeneas sanę ĩactetur iͥgnotis in undis
Et quam cumq uiam dederit festuna sequatur.
Hunc tegere & dirae ualeam sub ducere pugnae
Est amathus est celsa michi paphus atq cythera
Idaliae que domus positis inglorius armis
Exs& hic aeuum magna ditione iub&o
Casthago praemat ausoniam. nil urbib inde
Obstabit tyriis. quid pestem euadere belli
Iuuit & argolicos medium fugisse per ignes.
Toc quae maris uastȩque ex austa pericula terrac.
Dum latium teucri recidiuaq pergama querunt:
Non satius cineres patriae in sedisse supremos.
Atque solum quo troia fuit: xantum & si moenta
Redde oro miseris i terumq reuoluere casus
Dapater iliacos teucris. tum regia iuno
Acta furore grauo quid me alta silentia cogis
Rumpere & obductum uerbis uulgare dolorem:

Expanded text:
Si nulla est regio, Teucris quam det tua coniunx Si nulla est regio, Teucris quam det tua coniunx dura, per eversae, genitor, fumantia Troiae exscidia obtestor, liceat dimittere ab armis incolumem Ascanium, liceat superesse nepotem. Aeneas sane ignotis iactetur in undis et, quamcumque viam dederit Fortuna, sequatur: hunc tegere et dirae valeam subducere pugnae. Est Amathus, est celsa mihi Paphus atque Cythera Idaliaeque domus: positis inglorius armis exigat hic aevum. Magna dicione iubeto Karthago premat Ausoniam: nihil urbibus inde obstabit Tyriis. Quid pestem evadere belli iuvit et Argolicos medium fugisse per ignes totque maris vastaeque exhausta pericula terrae, dum Latium Teucri recidivaque Pergama quaerunt? Non satius cineres patriae insedisse supremos atque solum, quo Troia fuit? Xanthum et Simoenta redde, oro, miseris iterumque revolvere casus da, pater, Iliacos Teucris. Tum regia Iuno acta furore gravi: Quid me alta silentia cogis rumpere et obductum verbis volgare dolorem?
Abbreviated transcription (Latin):
Quin intra postas atq ipsis proelia miscent
Aggerib murorum & in undant sanguine fosas
Aencas ignarus ab est numquam ne leuari
Obsidione sines muris iterum immin& hostis
Mascentis troiae. nec non exercitus alter
tque iterum in teueros aet ollis surg& ab arpis
ydidesi equidem credo mea uulnera restant
Et tua ꝓgenies mortalia demoror arma.
Sisine pace tua atque iniuito numine troes
Ltaliam petiere. luant peccuta. neque illos
L uueris ̃ auxilio sintot responsa secuti.
Quȩ suꝑi manesq dabant. cur nunc tua quisquam
Uertere ussa potest aut cur noua condere fata:
Quid repa&am exustas erycinio in littore classes ÷
Quid tempestatum regem uentosque furentes
A eolia excitos aut actam nubib irim
N unc & iam manes haec intẽptata manebat
Sors rerum mou&. & superis in musa repente
Alecto medias italum bacchata ꝑ urbes.
Nil suꝑ imperio moueor. sperauimus ista
Dum fortuna fuit uincant quos uincere mauis.

Expanded text:
quin intra portas atque ipsis proelia miscent quin intra portas atque ipsis proelia miscent aggeribus moerorum et inundant sanguine fossas. Aeneas ignarus abest. Numquamne levari obsidione sines? Muris iterum imminet hostis nascentis Troiae nec non exercitus alter; atque iterum in Teucros Aetolis surgit ab Arpis Tydides. Equidem credo, mea volnera restant et tua progenies mortalia demoror arma. Si sine pace tua atque invito numine Troes Italiam petiere, luant peccata neque illos iuveris auxilio; sin tot responsa secuti, quae superi manesque dabant: cur nunc tua quisquam vertere iussa potest aut cur nova condere fata? Quid repetem exustas Erycino in litore classes, quid tempestatum regem ventosque furentis Aeolia excitos aut actam nubibus Irim? Nunc etiam manis, haec intemptata manebat sors rerum, movet et superis immissa repente Allecto, medias Italum bacchata per urbes. Nil super imperio moveor: speravimus ista, dum fortuna fuit; vincant quos vincere mavis.
Abbreviated transcription (Latin):
anditur interea domus omnipotentis olẏmpi
Conciliũq uocat diuum pat̃ atq hominum rex
Sideream in sedem terras unde arduus omnis
Castra que dardanidum aspectat populosq latinos.
Considunt tectis bi patentib incipit ipse.
Cadicelȩ magni. quaenam sententia uobis
Uersa r&to tantumq animis certatis iniquis:
A bnueram bello italiam concurrere teucris.
Quic contra u&itum discordia quis m&us aut hos
A ut hos arma sequi ferrumq lacessere suasit:
Adueni & iustum pugnae nearcessite tempus.
Cum fera chastago romanis arcib olim
Exitium magnum atque alpes in mit& aꝑtas.
Tum certare odiis. tum res rapuisse licebit.
N une sinite & placitum la&i componite foedus.
Lappter hacc paucis: at non uenus aurea contra
Pauea refest.
Opat̃ohominum rerumq aderna potestas.
Samque aliud quid sit. quod iam implorare queamus
Sernis ut in sultent rutuli. turnusq feratur
Permedios in signis equis. tumidusq secundo
A arte ruat nõ clausa tegunt moenia teueros.

Expanded text:
anditur interea domus omnipotentis Olympi, conciliumque vocat divom pater atque hominum rex sideream in sedem, terras unde arduus omnis castraque Dardanidum adspectat populosque Latinos. Considunt tectis bipatentibus, incipit ipse: Caelicolae magni, quianam sententia vobis versa retro tantumque animis certatis iniquis? Abnueram bello Italiam concurrere Teucris. Quae contra vetitum discordia? Quis metus aut hos aut hos arma sequi ferrumque lacessere suasit? Adveniet iustum pugnae, ne arcessite, tempus, cum fera Karthago Romanis arcibus olim exitium magnum atque Alpes immittet apertas: tum certare odiis, tum res rapuisse licebit. Nunc sinite et placitum laeti componite foedus. Iuppiter haec paucis; at non Venus aurea contra pauca refert: O pater, O hominum rerumque aeterna potestas! Namque aliud quid sit, quod iam implorare queamus? Cernis ut insultent Rutulli Turnusque feratur per medios insignis equis tumidusque secundo Marte ruat? Non clausa tegunt iam moenia Teucros:
Abbreviated transcription (Latin):
Tullius indigna cede ꝑ emptus abis
S ed terrã om̃ipotens impleuis nomine claro
Ingenum eeso corpore more carae
Uiuit en ingenii poll& cum laude ꝑorbem
Cuius in hoc tumulo membra sepulta uacent
Quem fortuna neci tradidit im merite
Maximus ingeno cuius bonus urbis amator
Pernicaes que malis ꝑfugiumq bonis
Quisexiginta compl&is ac tribus annis¬
Seruicio pressam destituit patriam

Expanded text:
Tullius indigna caede peremptus obit. Tullius indigna caede peremptus obit. Sed terras omnes impleuit nomine claro; Ingenium caeso corpore morte caret. Viuit et ingenti pollet cum laude per orbem, Cuius in hoc tumulo membra sepulta iacent.Quem Fortuna neci tradidit immeritae. Maximus eloquio, ciuis bonus, urbis amator, Perniciesque malis perfugiumque bonis. Qui sexaginta conpletis ac tribus annisSeruitio pressam destituit patriam.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed uir tute sua cõsul murbẽ fuit
Quem catilina malus con iuratique nocentes
Senserunt uigilem ciuibus esse suis
H unc tam̃ opi&as cres occidere tẏranni
Aclamia ille pio subposut tumulo
Qui consul patriam cȩdibus eripuit
Quique triũ sęuum uitam dedit ensi
Sed iuitȩ breiuitis ꝑsatur laude per enni
Quomorseripuit. gloua restituit
Tullꝰ hic sits est uene rabile nom̃ incuum mia.
Clarus honare simul clarus & ingenio
Quem scelerata neci crudeliter arma deder unt
Q uod patrie uindex ille fidelis erat
Sed nichil infandos ꝓfecit cede cyrannos
Ingenium uiuit corpus inane perit
M aximus orator ciuis & egregius
Coniuratoꝵ uindex hostisque maloꝵ
Proseriptus perut atribus ille uiris
Quicesus grauit̃ qui de truncatus acerbe
Tulli̾ existens nobilis exhumili
Cuidedit excellens ars oratoria nomea
Uir tute ingenii uenit inastra sui
Sed fortuna nocens miserafydo funere raptum
Carpsit & hoc uoluit membra iacere solo
E loquio princebs magnis memoradis accs asal

Expanded text:
Sed uirtute sua consul in urbe fuit. Quem Catilina malus coniuratique nocentes Senserunt uigilem ciuibus esse suis. Hunc tamen o pietas! tres occidere tyranni; At Lamia ille pio subposuit tumuloQui consul patriam caedibus eripuit, Quique trium saeuo uitam dedit ense Sed uitae breuitas pensatur laude perenni; Quod mors eripuit, gloria restituitTullius hic situs est, uenerabile nomen in aeuum, Clarus honore simul, clarus et ingenio, Quem scelerata neci crudeliter arma dederunt, Quod patriae uindex ille fidelis erat. Sed nihil infandus profecit caede tyrannus: Ingenium uiuit; corpus inane perit.Maximus orator, ciuis et egregius, Coniuratorum uindex hostisque malorum Proscriptus periit a tribus ille uiris. Qui caesus grauiter, qui detruncatus acerbe Tullius existens nobilis ex humili, Cui dedit excellens ars oratoria nomen, Virtute ingenii uenit in astra sui. Sed Fortuna nocens miserando funere raptum Carpsit et hoc uoluit membra iacere loEloquii princeps, magnis memorabilis actis,
Abbreviated transcription (Latin):
Dicendum & quę sint duris agrestibus arnt
Quis sine nec potuere seri. nec surgere messes.
Uomis & infleai primum graue robur aratri
Iapdaqueꝰ eleu sine matris uoluencia plaustra.
L fibula que trahaeq & iniquo pondere

Expanded text:
Dicendum et, quae sint duris agrestibus arma, quis sine nec potuere seri nec surgere messes: vomis et inflexi primum grave robur aratri tardaque Eleusinae matris volventia plaustra tribulaque traheaeque et iniquo pondere
Abbreviated transcription (Latin):
Non nrͥm inter uos tantas componere lites
Ecuitula tudignus. & hic &quis quis amores.
Aut metu & dulcis. auc eo perietur amaros

Expanded text:
nostrum inter vos tantas componere lites. Et vitula tu dignus, et hic, et quisquis amores aut metuet dulces, aut experietur amaros
Abbreviated transcription (Latin):
U tuenus eneruat iures. sie copia bacchi:
Et temptat gressus. debilitatque pedes
Multos cȩcus amor cogi seer&a fateri.
Archanum demens de tegit ebria&eas
B ellum sepe ciae ferus exiciale cupido
Sepe manus tadem bacchus adar mauocat
Perdidie horrendo troiã uenus imꝓba bollo
Ac laphidas bello perdis iache graui
Denique cum mentes hominum furcuit ut̃q
Etpudor & pbitas & m&us om̃is ab est
Conpedibus uenerem. uundis cõstringe lyeum
N&c te muneribus ledat uter que suis¬
U ina sitim sȩdant. natis uenus alma creandis
Seruat hos fines. trans siluisse noc&¬

Expanded text:
 Venus eneruat uires, sic copia Bacchi Et temptat gressus debilitatque pedes. Multos cAreanum demens detegit ebrietas Bellum saepepetit ser us exitiale Cupido: Saepe manus itidem Bacchus ad arma uocat. Perdidit horrendo Troiam uenus improba bello: At Lapithas bello perdis, Iacche, graui. Denique cum mentes hominum furiauit uterque, Et pudor et probitas et metus omnis abest. Conpedibus Venerem, uinclis constringe Lyaeum, Ne te muneribus laedat uterque suis. Vina sitim sedent, natis Venus alma creandis Seruiat: hos fines transiluisse noc
Abbreviated transcription (Latin):
S tipant. & liquido distendunt nec tare cellas.
S unt quib ad portas cecidit custodia sorti.
nq uicẽ speculant᷑ aquas & nubilacęli.
Aut onera accipiunt uenientiũ aut agmine facto
Ignauũ fucos pecus ap̃sȩ pib arcent.
Feru& op. redolentq chim ofłagł ancia mella.
Ac uelutilentis cyclopes fulmina massis
Cum ꝓperant alii taurinis follib auras¬
accipiunt. pedduncq alii stridentia tingunt
Aera lacugemit impositis incudib aechna
lli int̾sese magna uibrachia collunt
nnumertuersantq tenaci forcipe ferrum.
Nõ alit̾ si parualic& componere magnis
ec ropeas inatus apes amor urgae habendi
une re quãq suo grandeuis oppida curae¬
t munire fauos & dedala fingere teota.
cfęsse multa refer̃ se noc ae minores:
Crurachimo plenae. pascunt᷑ & arbuta passim
Etglaucas salices: casiamq erocumq rubentem
Et pinguẽ tiliam & ferrugineos hẏac hy thos.
m̃ib unaquies oꝑũ labor om̃ib unus

Expanded text:
stipant et liquido distendunt nectare cellas. stipant et liquido distendunt nectare cellas. Sunt quibus ad portas cecidit custodia sorti, inque vicem speculantur aquas et nubila caeli aut onera accipiunt venientum aut agmine facto ignavum fucos pecus a praesepibus arcent. Fervet opus, redolentque thymo fragrantia mella. ac veluti lentis Cyclopes fulmina massis cum properant, alii taurinis follibAccipiunt, redduntque, alii stridentia tingunt Aera lacu, gemit impositis incudibus Aetna. Illi inter sese magna vi brachia tollunt In numerum, versantque tenaci forcipe ferrum. Non aliter si parva licet componere magnis  Cecropias innatus apes amor urget habendi, Munere quamque suo: grandaevis oppida curae, Et munire favos, et Daedala fingere tecta. At fessae multa referunt se nocte minores, Crura thymo plenae: pascuntur et arbuta passim, Et glaucas salices, casiamque, crocumque rubentem, Et pinguem tiliam, et ferragineos hyacinthos. Omnibus una quies operum, labor omnibus unus.
Abbreviated transcription (Latin):
Induerat. totidemautũ nomatura tenebat.
Ille & iã seras inuersum distulit ulmos
Eduramq pirũ & spinoꝰ iam pruna ferentiꝰ
I ãq ministrantẽ platanum potantibꝰ umbra.
Uerũ hȩc ipse eqͥdem spaciis ex clisus iniquis
Prȩtereoiatq aliis p̾ cõmemorãda relinquo:
N unc age naturas apibꝰ quas iuppit̾ ipse
Addidit expediam ꝓ qua mercede ca noros
Curae tum sonitus crepitanciaq aera secutae.
Dic ceo cȩli regem pauere subantro
Solae cõmunis natos cõsorciatec ta
Urbis habent. inagnisq agitane sublegib
Ec patriam solȩ &certos nouere penates¬
U enturaq hiemis memores ȩstate laborem
Fxrperiunt᷑ & in medium quaesita reponunt.
Namq aliae uic tu in uigilant. & foedere pacco
Faqr cent᷑ agris. pars intra septa domor
Narcissilacrimam & lentũ decorticeglucen
Prima faius ponunt fund aminaede inde tenaces¬
io. Suspendunt cȩrasaliȩ spem gencis adultos
Educunt fȩtus aliae purissima mella

Expanded text:
induerat, totidem autumno matura tenebat. induerat, totidem autumno matura tenebat. Ille etiam seras in versum distulit ulmos eduramque pirum et spinos iam pruna ferentes iamque ministrantem platanum potantibus umbras. Verum haec ipse equidem spatiis exclusus iniquis praetereo atque aliis post me memoranda relinquo. Nunc age, naturas apibus quas Iuppiter ipse addidit, expediam, pro qua mercede canoros Curetum sonitus crepitantiaque aera secutae Dictaeo caeli regem pavere sub antro. Solae communes natos, consortia tecta urbis habent magnisque agitant sub legibus et patriam solae et certos novere penates, venturaeque hiemis memores aestate laborem experiuntur et in medium quaesita reponunt. Namque aliae victu invigilant et foedere pacto exercentur agris; pars intra saepta domorum Narcissi lacrimam et lentum de cortice gluten prima favis ponunt fundamina, deinde tenaces suspendunt ceras: aliae spem gentis adultos educunt fetus, aliae purissima mella