comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quorum libet indoctorũ fide uł actibus
ad aequemur quibus in litteris sacris
unica ẽ credendi parit̃ et uiuendi regu¬
la p̃scripta sed quotiens cũq nobi ser¬
rantium ingeruntur exempla nos con¬
festim a uertentes oculos mentis nr̃ae ne
uidecent uanitatẽ magis quid ueritas
ipse decernit sedulo corde scrutemur
sequentes exemplum beati petriquis p̃tis
errantium sectis uerȩ fidei archanum
quod cognouerat in dubia oris confessio¬
nẽ ꝓtulit insuperabilicordis cura ser¬
uauit nã de fiducia confessionis hoc
lo co cognouimus deuirtute autem unicȩ
in xpͥm dilectionis ipsea libitestatur

Expanded text:
quorumlibet indoctorum fide vel actibus quorumlibet indoctorum fide vel actibus adaequemur, quibus in litteris sacris unica est credendi pariter et vivendi regula praescripta, sed quotiescunque nobis errantium ingeruntur exempla, nos confestim avertentes oculos mentis nostrae ne videant vanitatem, magis quid Veritas ipsa decernit, sedulo corde scrutemur, sequentes exemplum beati Petri, qui, spretis errantium sectis, verae fidei arcanum quod cognoverat indubia oris confessione protulit, inseparabilis cordis cura servavit. Nam de fiducia confessionis hoc loco cognovimus, de virtute autem unicae in Christum dilectionis ipse alibi testatur
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ cũq alligaueritis suꝑ terrã er̃ ligata
et incȩlo et quȩcũq so lueritis suꝑ terrã
Ser̃ soluta et incȩlo omnuigitur electorũ
ecclesiae iuxta modũ cul parũ uł paeni¬
tentiae ligandi acsoluendidatur au
toritas sedideo beatus petrus qui x pm
uerafide confessus uero ẽ. amore secutis
specialit̃ claues regnicaelorũ et prin¬
cipatum iudiciariae potestatis accepit.
ut omnes perorbem credentes intellegant
quia quicumq ab unitacte fidei uel socie¬
tis illius quo libet modo semetipsos segre
gant. tales nec uinculis peccatorũ absol¬
ii. nec ianuam possint regnicȩ lestis in¬
frs lem̃i etfidei quam do cuit sacramenta
discere et congruentia fideioperademon¬
trare necesse ẽ omniuigilantia mul¬
tiplices suptilesq portarũ infericauere
insidiccs qua tinus iuxta psalmis tȩ uoce
de his adiuuante d nõ eripi atq: ad ad nun¬
ciandas eius lauides portas filiccesion
intrare nec sufficere nobis ad salutem
arbi tremur si turbis neglegentium uł

Expanded text:
cumque alligaveritis super terram, erunt ligata et in celis, et quecumque solveritis super terram, erunt soluta et in celo. Omni igitur electorum ecclesie iuxta modum culparum vel penitencie ligandi ac solvendi datur autoritas. Sed ideo beatus Petrus, qui Cristum vera fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni celorum et principatum iudiciarie potestatis accepit, ut omnes per orbem credentes intelligant, quia, quicumque ab unitate fidei vel societatis illius quoligant, tales nec vinculis peccatorum absolvi, nec januam possint regni coelestis ine, fratres charissimi, et fidei quam docuit sacramenta discere, et congruentia fidei opera demonstrare. Necesse est omni vigilantia multiplices subtilesque portarum inferi cavere insidias, quatenus, juxta Psalmistae vocem, de his adjuvante Domino eripi, atque ad annuntiandas ejus laudes, portas filiae Sion,ur intrare. Nec sufficere nobis ad salutem arbitremur si turbis negligentium vel
Abbreviated transcription (Latin):
ra litico surge ettolle lectum tuũ et ua¬
de indomũ tuã : et surrex̃ : et abiit in do¬
mũ suã scrutator animorũ p̃uenit
mentium mala consilia. et deitatis
suae potentiam operis attestatione mon¬
strauit : dum dissi paticorporis mem¬
bra componit. neruos stringit. iungit
ossa. complet uiscera. firmat uirtutẽ et
gressus ad cursũ suscitat inuiuo cadaue¬
re iã sepultos: tolle lectũ tuũ hoc ẽ porta
portantẽ oneris mutauices ut qđ fuit in¬
firmitatis testimoniũ sit ꝓbatio sanitatis
ut lectus doloris tui sit meȩ curationis
indicium ut receptȩ forcitudinis magni¬
tudinem ponderis asserat magnitudo
tus in uiis uidaicȩ ꝑfidiȩ iã moreris.

Expanded text:
ralytico, Surge, tolle lectum tuum, et vade in domum tuam; et surrexit, et abiit in domum suam. Scrutator animarum praevenit mentium maligna consilia, et deitatis suae potentiam operis attestatione monstravit, dum dissipati corporis membra componit, nervos stringit, jungit ossa, complet viscera, firmat artus, et gressus ad cursum suscitat in vivo cadavere jam sepultos. Tolle lectum tuum. Hoc est, porta portantem, omnes muta vices, ut quod est infirmitatis testimonium sit probatio sanitatis, ut lectus doloris tui sit meae curationis indicium, ut receptae fortitudinis magnitudinem ponderis asserat magnitudo.tus, in viis Judaicae perfidiae jam moreris.
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur tibi peccatatua : responder̃ pha¬
risei hic blasphemat quis enĩ potest
peccata dimitere nĩsisolus ds̃ phari¬
sexe quisciendo nescis. confitendo ne¬
gas cumtes tcrisimpugnas: sids̃ ẽ qui
qui in uno indulgentia esuae munere
totius mundi ꝓbatur abstulis se pecca¬
ta e cceinquit agnus dĩ quitellit
peccata mundi ut aute possis maiora ca¬
pere eius dinitatis insignia. audi eum
peceatoris tui penetras se sec retũ aspice
eum ad cogitationũ tuarũ latebras ꝑuenis¬
se. intellege eũ pectori stui nudare c̃silia:
et cũ uidis setinquit ihs cogitationes eorũ
dix quidcogitatis mala incordib ur̃is

Expanded text:
tuntur tibi peccata tua, responderunt Pharisaei: Hic blasphemat. Quis enim potest peccata dimittere, nisi solus Deus? Pharisaee, qui sciendo nescis, confitendo negas, cum testaris impugnas. Si Deus est qui us non est, qui in uno indulgentiae suae munere, totius mundi probatur abstulisse peccata? Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Ut autem possis majora capere divinitatis ejus insignia, audi eum pectoris tui penetrasse secretum. Aspice eum ad cogitationum tuarum latebras pervenisse, intellige eum cordis tui nudare consilium. Et cum vidisset, inquit, Jesus cogitationes eorum, it: Quid cogitatis mala in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
cohiberet atq ad sequenda pietcctis¬
suae dona ꝓuocaret : Non eni in quit ue¬
niuocare iustos sed peccatores : Idcir¬
coigitur dñs peccatorũ conuiuia fre¬
quentabat . ut inuitacta ressuaͦs docen¬
do cȩles inuitaret ad epulas sed mo¬
uet forte aliquem quomodo dñs dixerit
non seuenisse adiustos sed magis ad pec¬
catores uocandos. cum cunctis legentib
constet. quod etiam illos quos secun¬
dũ mosaicȩ legis instituta iustos inue¬
nit . Ad euangelicȩ ꝑfectionis culmen
plurimos uo cauit : sienim solos pecca¬
tores et non etiam iustos uocaret ne¬
quaquam nathana hel discipulcctus
illius consors ex isteret . quẽ ad sepri¬
mo uenientem tanta laude dignum
putauit ut diceret . ecceisra helita

Expanded text:
cohiberet, atque ad sequenda suae pietaticohiberet, atque ad sequenda suae pietatis dona provocaret. Non enim, inquit, veni vocare justos, sed peccatores. Idcirco igitur peccatorum convivia frequentabat, ut insidiatores suos docendo coelestes invitaret ad epulas. Sed movet forte aliquem quomodo Dominus dixerit non se venisse ad justos, sed magis ad peccatores vocandos, cum cunctis legentibus constet quod etiam illos quos secundum Mosaicae legis instituta justos invenit, ad evangelicae perfectionis culmen plurimos vocavit. Si enim solos peccatores, et non etiam justos vocaret, nequaquam Nathanael discipulatus illius consors existeret, quem ad se primo venientem tanta laude dignum putavit, ut diceret: Ecce vere Israelita
Abbreviated transcription (Latin):
sit: euntes ui delicet a temerita te stul¬
te uituperationis : ad diligentiorẽ scri¬
pturae scãe meditcctionẽ. Vt qui eum pec¬
catores suscipientem contrascripturarũ
decreta facere calũniabant᷑. ipsi se potus
intellegerent. quace essent dĩ p̃ceptane¬
scisse uł agnita non fecisse : Qui enĩ coti¬
dianis in templo oblationib: instantes
nulla de linquentib cõpassione misere¬
bantur. Patet ꝓfecto quia contra sermo
quaerebant : At uero dñs qui sicut scriptũ ÷
ꝑtransiuit benefaciendo et sanan do om̃s op¬
nestios. contumaces redarguere uł etiã
forcs de turbare quã uictimas studuit
offerre : liquet utiq: quiauo luntactis
diuinae quã prophetamonebatiussa
ꝑfecit misericordiae scilicet opus exe¬
quendo et non sacrificium celebran¬
do quietiam rep̃hensorib: suis quare
cũ publicanis et peccatoribus mandu¬
caret rationẽ reddere non despexit:
ut uł siceos a suꝑ uacua murmuratione

Expanded text:
sit: euntes videlicet a temeritate stulsit: euntes videlicet a temeritate stulae vituperationis, ad diligentiorem Scripturae sanctae meditationem, ut qui eum peccatores suscipientem contra Scripturarum decreta facere calumniabantur, ipsi se potius intelligerent, quae essent Dei praecepta nescisse, vel agnita non fecisse. Qui enim quotidianis in templo oblationibus instantes, nulla delinquentibus compassione miserabantur, patet profecto quia contra sermonquaerebant. At vero Dominus, qui, sicut scriptum est, petransivit benefaciendo et sanando omnes opnescios, contumaces redarguere, vel etiam foras deturbare, quam victimas studuit offerre, liquet utique quia voluntatis divinae, quam propheta monebat, jussa perfecit, misericordiae, scilicet, opus exsequendo, et non sacrificium celebrando. Qui etiam reprehensoribus suis quare cum publicanis et peccatoribus manducaret, rationem reddere non despexit, ut vel sic eos a supervacua murmuratione
Abbreviated transcription (Latin):
sed male habentibus : In eo etenim quod ma¬
le habentibus medicum se aduenisse testat᷑:
auget spemoptinendȩ sanitatis etuitece eis
quidepeccatorũ suorũ languore turbati :
saluatoris Ac uiui ficatoris magis terium
iam sequi coeperant : In eo autem qđ ualen¬
tibus nonopus eẽ medicodicit: illorũ terita¬
tem redarguit . qui desuauis titia p̃su¬
mentes gratice caelestis auxiliũ quȩ rere
de tr&ectabant : quis namq: iustus eẽ poterit
ut diuina opitulatione non egeat: cũ ille
autem discite quid ẽ misericordiã uolo
et non sacri ficium : Eisdem pharisgis de
falsa iusticia tumentibus etiã consiliũ cor¬
rectionis ostendit : Ammonet nãq: eo sut ꝑ
opera misericordiae sibimet ipsis suꝑnȩ
misericordice p̃mia conquirant : et ñ con¬
temptis pauperum neces sitatib: ꝑ oblu¬
tionem sesacrificiorũ dnm̃ placcere con¬
fidant : proposuit autemeis testimomũ
dȩꝓpheta. et hoc illos euntes discereius¬

Expanded text:
sed male habentibus. In eo etenim quod mased male habentibus. In eo etenim quod male habentibus medicum se advenisse testatur, auget spem obtinendae sanitatis et vitae eis qui, de peccatorum suorum languore turbati, Salvatoris ac vivificatoris magisterium jam sequi coeperant. In eo autem quod valentibus non opus esse medico dicit, illorum temeritatem redarguit qui, de sua justitia praesumentes, gratiae coelestis auxilium quaerere detrectabant. Quia namque justus esse poterit, ut divina opitulatione non egeat, cum ille,autem discite quid est: Misericordiam volo, et non sacrificium? Iisdem Pharisaeis de falsa justitia tumentibus etiam consilium correctionis ostendit. Admonet namque eos ut per opera misericordiae sibimet ipsis supernae misericordiae praesidia conquirant, et, non contemptis pauperum necessitatibus, per oblationem se sacrificiorum Dominum placare confidant. Proposuit autem eis testimonium de propheta, et hoc illos euntes discere jus
Abbreviated transcription (Latin):
ne peccatorũ detrabebant : quia et se
iustos arbi trabantur qui suꝑbiae fastu
a iustitia longe dis cesserant : et eoscrimi¬
nabantur iniustos qui resi piscendo a pec
catis non parũ iã iustitiae propinqua¬
bant : Inuidianamq fract̃nȩ salutis ob¬
cȩcati reco lebant quia publicanus erat
mattheus. publicani et peccatores eran
multialii quicum dño discũbebant sed
meminisse nolebant quia id ẽ matheus
sicut lucas scribit relictis omnibus quȩ
gerebat secutus ẽ eũ : sed etalii publica¬
ni Acpeccatores eo animocũ illo discũ¬
bebant. quo illi deinceps adhȩrere dis¬
ponebant : errabant ergo farisȩi. qui
nec aliena nec̃ sua salten cordanoueran
sed quinouit occulta cordis. quiuenit
quȩrere et saluũ facere quod perierat.
et eos quos iam penitentes sus ceperat¬
amplius infide confortat: et eos quos ad huc
suꝑbos tolerat etimpios ad humilitectis¬
Atilis̃ audiens ait : ñ ẽ opus ualentib medico

Expanded text:
ne peccatorum derogabant: quia et se ne peccatorum derogabant: quia et se justos arbitrabantur, qui superbiae fastu a justitia longe discesserant; et eos criminabantur injustos, qui resipiscendo a peccatis non parum jam justitiae propinquabant. Invidia namque fraternae salutis obcaecati recolebant, quia publicanus erat Matthaeus, publicani et peccatores erant multi alii, qui cum Domino discumbebant, sed meminisse nolebant quia idem Matthaeus, sicut Lucas scribit, relictis omnibus quae gerebat, secutus est eum. Sed et alii publicani ac peccatores eo animo cum illo discumbebant, quod illi deinceps adhaerere disponebant. Errabant ergo Pharisaei, qui nec aliena, nec sua saltem corda noverant. Sed qui novit occulta cordis, qui venit quaerere et salvum facere quod perierat, et eos quos jam poenitentes susceperatamplius in fide confortat, et eos quos adhuc superbos tolerat et impios, ad humilitAt Jesus audiens ait: Non est opus valentibus medico,
Abbreviated transcription (Latin):
in domo pectoris sui ꝑfidem ac dilectio¬
nem parauit. ipso attestante quiait :
ecceego sto ad ostium et pulso: si quis
Audierit uocem meã et a peruerit ia nu¬
am. intrabo adillum et cȩnabo cũ illo
et ipsemecũ: stait quippead ostium
dñs et pulsat. cũ memoriam suae uolun¬
tactis uł ꝑ os docentes hominis uł ꝑsuam
intus inspirationẽ nr̃o cordi in fundit :
Audita autem uoce eius ianuam ut reci¬
piatur aperĩmus quando illius siuese
intrat uero ut et illeno biscũ et noscũ illo cȩ¬
nemus quia in cordib: electorũ ꝑamoris
suigratiam in habitat ut etc sẽ ꝑ lucesuae
p̃senticce reficiat quatenus ad suꝑna desi¬
deria magis magisq proficiant : et studiis
eorũ cȩlestib qua sigratis simis dapibus
ipsepascatur : sequitur. et uidentes
fari ser dicebant discipulis eus: quacrecũ
magis t̃ur̃t : duplicierrore tenebant᷑
fcriser cũ magis tro ueritatis desusceptio¬

Expanded text:
in domo pectoris sui per fidem ac dilectioin domo pectoris sui per fidem ac dilectionem paravit, ipso attestante qui ait: Ecce ego sto ad ostium, et pulso . Si quis audierit vocem meam, et aperuerit januam, intrabo ad illum, et coenabo cum illo, et ipse mecum. Stat quippe ad ostium Dominus et pulsat, cum memoriam suae voluntatis vel per os docentis hominis, vel per suam intus inspirationem nostro cordi infundit. Audita autem voce ejus, januam ut recipiatur aperimus, quando illius sive seIntrat vero, ut et ille nobiscum, et nos cum illo coenemus, quia in cordibus electorum per amoris sui gratiam inhabitat, ut et ea semper luce suae praesentiae reficiat, quatenus ad superna desideria magis magisque proficiant, et studiis eorum coelestibus quasi gratissimis dapibus ipse pascatur. Sequitur: Et videntes Pharisaei, dicebant discipulis ejus: Quare cum magister vester? Duplici errore tenebantur Pharisaei cum magistro veritatis de susceptio
Abbreviated transcription (Latin):
gerit doctoris deniq: idẽ publicani ñ
tunc solũ modo cũ dõ discũbebant uerũ
et deinceps abiectis saecularib: negotus
adimitationẽ mathei illũ sequigau¬
debant. testante euange lista marco
quidicit. multi publicani et peccato¬
res discũbebant cũ illũ et discipuliei
erant enim multi qui et sequebantur
eum : notandũ autem quod lucas haec
referens dicit quia dñs indomo eiusdẽ
mathei cũ publicanis discubuerit : et
quia ipse conuiuium illimagnum para¬
uerit : qui quidẽ mattheus quantum
ad generale iudicium res picit: con¬
gruam beneficiis caelestib: uicem re¬
pendit : uta quo ꝑhennia bona spera¬
bat. illi sua temporalia commodccret.
eumq: corporalib: epulis reficeret :¬
a quo ipso donante gustum spiritalis
acceperat suauitatis: porro sialtiore
intellectu quace gesta sunt indagare
cupimus Non tantũ indomosua terre¬
s tri conuiuium dnocorpora le ex hi¬
buit. sed multo gratius illi conuiuiũ

Expanded text:
gerit doctoris. Denique iidem publicani non gerit doctoris. Denique iidem publicani non tunc solummodo cum Domino discumbebant, verum et deinceps, abjectis saecularibus negotiis, ad imitationem Matthaei illum sequi gaudebant, teste evangelista Marco, qui dicit: Multi publicani et peccatores discumbebant cum Jesu et discipulis ejus . Erant enim multi qui et sequebantur eum. Notandum autem quod Lucas haec referens dicit quia Dominus in domo ejusdem Matthaei cum publicanis discubuerit, et quia ipse convivium illi magnum paraverit. Qui quidem Matthaeus, quantum ad generale judicium respicit, congruam beneficiis coelestibus vicem rependit, ut a quo perennia bona sperabat, illi sua temporalia commodaret, eumque corporalibus epulis reficeret, quo ipse donante gustum spiritualis acceperat suavitatis. Porro si altiore intellectu, quae gesta sunt indagare cupimus, non tantum in domo sua terrestri convivium Domino corporale exhibuit, sed multo gratius illi convivium
Abbreviated transcription (Latin):
eo indomo : Ecce multi publicani et
peccatores uenientes dis cũ bebant
cum ilsũ et discipulis eius : unius publica¬
ni conuersio : multis exemplũ paeni¬
tentiae et indulgentiae publicanis
acpeccatoribus tribuit: non enĩ dubi¬
tandũ quia publicani ac peccatores ẽẽ.
desi erant: qui cũ ilũ et discipulis eius
dis cũ bebant: Nec siin peccatis perseue¬
rare decernerent : ei quis ine peccato
ẽ conuesci auderent : Publicani qui ppe
uocantur. quiuel publice sceleribus
fedant᷑ ul publicis inplicant᷑ negotiis
quaesine peccato Aut uix aut nullacte¬
nus ualent administrari : et pulcͥro ue¬
re p̃sagio quia apłs et doctor gentium
erat futur us in prima sua con¬
uersione peccantium post segregem
trabit ad salutẽ officiumq: euangel¬
tandi qđ ꝓficiente merito uirtutum
erat expleturus a primis iam fidei suae
rudimentis incipit: Neq enim solũ qui
fratre uerbo erudit : sed etiã qui exem¬
plo admeliora conuertit. ministeriũ

Expanded text:
e Al. add. multi publicani et peccatores venientes discumbebant cum Jesu et discipulis ejus. Unius publicani conversio multis exemplum poenitentiae ac indulgentiae publicanis et peccatoribus tribuit. Non enim dubitandum quia publicani ac peccatores esse desierant, qui cum Jesu et discipulis ejus discumbebant; nec si in peccatis perseverare decernerent, ei qui sine peccato est, convesci auderent. Publicani quippe vocantur, qui vel publice sceleribus foedantur, vel publicis implicantur negotiis, quae sine peccato aut vix aut nullatenus valent administrari. Et pulchro satis praesagio, qui Apostolus et doctor gentium erat futurus, in prima sua conversione peccantium post se gregem trahit ad salutem, officiumque evangelizandi, quod proficiente merito virtutum erat expleturus, a primis jam fidei suae rudimentis incipit. Neque enim solum qui fratrem verbo erudit, sed etiam qui exemplo ad meliora convertit, ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
rabat lucra reliquerit: opibusq: ne¬
glectis illius comitetui quẽnil diuitia¬
rum habere cernebat adhȩserit : ipse
enim dñs qui eũ foris uerbo uocauit: in¬
tus in uisibili instinctu ut sequere tur
edocuit. in fundens menti illius lumen
in corruptibiles inccelis dare thesau¬
ros ualeret surgens inquit secutus ẽ
cum surrexit ut sequeretur : dimisit
caduca quaerebat ut consequeretur
Aeterna aquȩ illũ ueritas inuitebat :

Expanded text:
rabat lucra reliquerit, opibusque nerabat lucra reliquerit, opibusque neglectis, illius comitatui, quem nil divitiarum habere cernebat, adhaeserit. Ipse enim Dominus, qui eum foris verbo vocavit, intus invisibili instinctu ut sequeretur edocuit, infundens menti illius lumen incorruptibiles in coelis dare thesauros valeret. Surgens, inquit, secutus est eum. Surrexit, ut sequeretur; dimisit caduca quae gerebat, ut consequeretur aeterna, ad quae illum veritas invitabat,
Abbreviated transcription (Latin):
quia xp̃s ibis uenit in hunc mundũ pec¬
catores saluos facere : quorũ primus
ego sũ : sedideo miseri cordiã consecu¬
tus sũ ut in me primo ostenderet xp̃s ilis
omnem patientiã ad exemplũ eorũ qui
credituri sunt illi inuitã a et̃ nã: Vidit
ergo publicanum et quia miserando
atq eligen douidit ait illi sequereme
sequere autẽ dix̃. imitare : sequeredix̃
nontã incessupedũ quã exsecutionemoꝵ
quienĩ dicit seinxpͥomanere debet
sicut ille ambulauit. et ipse ambulare
quod ẽ non ambire terrena non cadu¬
calucra sectari fugere honores infimos
contẽptũ mundiom nẽ ꝓacelestigloria
libent̃ amplecti cunctis ꝓdeẽ amare :
iniurias nulli inferre at sibi in latas paci¬
ualet secũ adamorẽ suꝑnorũ erigere :
haec et huius modigerere xp̃iẽ uestigia
sequi : et surgens inquit. secutus ẽ. eũ
ñ ẽ mirandũ quod publicanus ad pri¬
mã iubentis dnĩ uocem terrenaquȩ cu¬

Expanded text:
Quia Christus Jesus venit in hunc mundum pecQuia Christus Jesus venit in hunc mundum peccatores salvos facere, quorum primus ego sum. Sed ideo misericordiam consecutus sum, ut in me primo ostenderet Christus Jesus omnem patientiam, ad exemplum eorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam . Vidit ergo Jesus publicanum, et quia miserando atque eligendo vidit, ait illi, Sequere me. Sequere autem dixit imitare. Sequere dixit non tam incessu pedum, quam executione morum. Qui enim dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare: quod est non ambire terrena, non cadca lucra sectari, fugere honores, contemptum mundi omnem pro coelesti gloria libenter amplecti, cunctis prodesse, amare, injurias nulli inferre, at sibi illatas pativalet secum ad amorem supernorum erigere. Haec est hujusmodi gerere, Christi est vestigia sequi. Et surgens, inquit, secutus est eum. Non est mirandum quod publicanus ad primam jubentis Domini vocem terrena quae cu
Abbreviated transcription (Latin):
stimonium ꝑhibet : Int̃p̃tatꝰ enĩ additis
siuea ssumptus . significans quia a t¬
sup̃tus ẽ. pelectionẽ ad nõ. et additus
ad numerũ gradus a postolici hocaũt
illũ nomine marcus et lucas in acle¬
tione magis appellare uoluer̃ ne consor¬
.Xl. tẽ operis euangelici deprisca conuer¬
satione palam notabilẽ redderent
Atuero ubiaddescribendũ duo decim
a postolorũ catalogũ ꝑuener̃ tacito le¬
ui uocabulo maitheũ illũ aꝑte nuncupar̃:
porro ipse maitheus. iuxtahoc qđ scri¬
ptum ẽ iustus prior accusator ẽ sui uenit
nimscus eius et in uestigauit eũ. Vulga¬
tose nomine appellat cũ dethõloneo
uocatũ narrat: sed et incata logo aposto¬
lorũ cũ additamento sepublicanũ co¬
gnominat. thomas inquit et maitheus
publicanu quatinus maiorem ꝑ hoc pub¬
licanis et peccatorib: adipiscendȩ salu¬
tis confidentiam p̃beat : quam docendi
formulam paulus quoq secutus. ait

Expanded text:
stimonium perhibet. Interpretatur enim additus, stimonium perhibet. Interpretatur enim additus, sive assumptus, significans quia assumptus est per electionem a Domino, et additus ad numerum gradus apostolici. Hoc autem illum nomine Marcus et Lucas in hac electione magis appellare voluerunt, ne consortem operis evangelici de prisca conversatione palam notabilem redderent. At vero ubi ad describendum duodecim apostolorum catalogum pervenerunt, tacito Levi vocabulo, Matthaeum illum aperte nuncupaverunt. Porro ipse Matthaeus, juxta hoc quod scriptum est, justus prior accusator est sui, venit amicus ejus et investigavit eum, vulgato se nomine vocat, cum de telonio vocatum narrat. Sed et in decalogo lorum cum additamento se publicanum cognominat. Thomas, inquit, et Matthaeus publicanus, quatenus majorem per hoc publicanis et peccatoribus adipiscendae salutis confidentiam praebeat. Quam docendi formulam Paulus quoque secutus, ait:
Abbreviated transcription (Latin):
sed ente inthgloneo matheũ nomine
et ait illi sequereme Vidit autẽ ñtã cor¬
pore intuitu quã in t̃nȩ miserationis
as pectibus quib: et petrunegantẽ utre¬
atũ suũ cognoscere ac deflere posset
respicere dignatus ẽ quibus populũ
suum ae grptia seruitute dep̃s sum. ut
eriperet aspexit dicens ad morsen
uidens uidi afflictionẽ populi
mei qui ẽ inae grpto et gemitum
eorũ audi et descendi liberare eos
uidit ergo hominẽ misertus ẽ eum.
qui humanis tantũ studiis deditus
nec dũq: angeliconomine dignus ex¬
titerat : uidit sedentem inthgloneo ꝑ¬
tinaci uidelicet animo tẽ poralib: lu¬
cris in hiantem : mattheũ inquit nomine
mattheus hebraice. latine dicit᷑ dona¬
tus qđ ꝓfectonomen illia ꝑte congruit
quitantum gratiae suꝑnȩ munus accepit
Nec p̃t̃ eundẽ quodidẽ mattheus erat
drnomius : Nam et leui uocabat᷑ quod ea¬
ã nom̃ eidẽ gratiae quadonatus ẽ te¬

Expanded text:
sedentem in telonio, Matthaeum nomine, sedentem in telonio, Matthaeum nomine, et ait illi: Sequere me. Vidit autem non tam corporei intuitus, quam internae miserationis aspectibus, quibus et Petrum negantem ut reatum suum cognoscere ac deflere posset, respicere dignatus est: quibus populum suum Aegyptia servitute depressum, ut eriperet aspexit, dicens ad Moysen: Videns vidi afflictionem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum ejus audivi, et descendi liberare eum . Vidit ergo hominem et miseratus est eum qui, humanis tantum studiis deditus, necdum angelico nomine dignus exstiterat. Vidit sedentem in telonio, pertinaci, videlicet, animo temporalibus lucris inhiantem, Matthaeum, inquit, nomine. Matthaeus Hebraice, Latine dicitur donatus: quod profecto nomen illi apte congruit qui tantum gratiae supernae munus accepit. Nec praetereundum est quod idem Matthaeus erat binomius, nam et Levi vocabatur, quod etiam nomen eidem gratiae, qua donatus est, te
Abbreviated transcription (Latin):
egimus a postolodicente : qui a om̃s pec¬
cauer̃ et egentgloria dĩ iustificati
gratis. pergratiam ipsius: qui et ite¬
rũ inaestimabilẽ eius dem gratiae ma¬
gnitudinem cõmendans ait : Vbi autem
abundauit peccatũ. suꝑ abundauit
gratia qui animirũ quanto grauiore
dñs electis suis peccatorũ languorem
curauit : tanto ampliorem cunctis gra¬
tiae medendis potentiã monstrauit:
unde et ex lectione euangelica audiui¬
mus quia sedentem intholoneo mathe¬
um. actemporalibus curis intentum
fecit: quẽ etiam proficientib: eius dẽ
gratiae incrementis. de cõmunidisci¬
polorũ numero ad a posto latus gradũ
ꝓmouit. nec solũ p̃dicandi uerũ etiam
s cribendi euangelium illi minis teriũ
ret quod obir utiq: ꝓuidentia suꝑna
da uenia reuo caret : Cũ hunctantis muts¬
di nexib: ab solutis. ⁊am cȩles tẽ factũ
cons piceret ut cõmunicato cũ angeli¬
cis spiritib: uocabulo euange lista nomina¬
retur et eẽt . Vidit inquit ihs hominẽ

Expanded text:
egimus, Apostolo dicente: Quia omnes peccaverunt et egent gloria Dei, justificati gratis per gratiam ipsius. Qui et iterum inestimabilem eiusdem gratiae magnitudinem commendans, ait: Ubi autem habundavit peccatum, superhabundavit gratia, quia nimirum quanto graviorem Dominus in electis suis peccatorum lcuravit, tanto ampliorem cunctis gratiae medentis potentiam monstravit. Unde et ex lectione evangelica audivimus quia sedentem in telonio Matthaeum, ac temporalibus curis intentum,fecit: quem etiam proficientibus ejusdem gratiae incrementis, de communi discipulorum numero ad apostolatus gradum promovit, nec solum praedicandi, verum etiam scribendi Evangelium illi ministerium cret. Quod ob id utique providentia superna da venia revocaret, cum hunc tantis mundi nexibus absolutum, tam coelestem factum conspiceret, ut, communicato cum angelicis spiritibus vocabulo, evangelista nominaretur et esset. Vidit, inquit, Jesus hominem
Abbreviated transcription (Latin):
Acsia ꝑte dicat ego quidem amemetipso
extinctus sum quia carnaliter non uiuo:
sed ta menes sentialit̃ mortuus non sum:
quia in xp̃o spiritec lit̾ uiuo: dicat ergo
ueritas. dicat. si quis uult post me uenire
abneget semet ipsũ quia nisi quis a semet

Expanded text:
Ac si aperte dicat: Ego quidem a memetipso exstinctus sum, quia carnaliter non vivo; sed tamen essentialiter mortuus non sum, qui in Christo spiritaliter vivo. Dicat ergo Veritas, dicat: Si quis vult post me sequi, deneget
Abbreviated transcription (Latin):
quo ibimus extranos ułquis ẽ quiuadit
si se deseruit: sed aliud sumus perpec¬
catum lapsi : aliud ꝑnaturã condiꝰ Aliud
quod fecimus Aliud quod facti sumus :
re linquamus nos metipsos quales pec¬
candonos fecimus et maneamus nos met¬
ipsiquales ꝑ gratiam factisumus : ecce
et enĩ qui suꝑbus fuit si conuersus ad xp̃m
humilis factus ẽ semet ipsum reliquie
si luxdriosus quisq ad continentiã uitã¬
mutauit : ab negauit utiq qđ fuit : siauarus
quisq: ambire iam desiitset largiri didi¬
cit ꝓprix qui prius aliena rapiebat pro¬
cul dubio semet ipsum reliquit: Ipse qui¬
dem ẽ pernaturã sed nonẽ ipse permali
ipsos relinquimus. tunc nos ipsos abne¬
gamus cumuitamus qđ ꝑuetustatem fuimꝰ
et adhocnitimur qđ ꝑnouitatem uo¬
camur: pensemus quomodo sepaulus
ab negauerat qui dicebat: uiuo autem¬
iam non ego : Extinctus quippe fuerat sȩ¬
uus ille ꝑsecutor : et uiuere ceperat p̃di¬

Expanded text:
quo ibimus extra nos? Vel quis est qui vadit, quo ibimus extra nos? Vel quis est qui vadit, si se deseruit? Sed aliud sumus per peccatum lapsi, aliud per naturam conditi; aliud quod fecimus, aliud quod facti sumus. Relinquamus nosmetipsos quales peccando nos fecimus, et maneamus nosmetipsi quales per gratiam facti sumus. Ecce etenim qui superbus fuit, si conversus ad Christum humilis factus est, semetipsum relinquit. Si luxuriosus quisque ad continentiam vitamutavit, abnequisque ambire jam desiit, et largiri didicit propria qui prius aliena rapiebat, procul dubio semetipsum reliquit. Ipse quidem est per naturam, sed non est ipse per maliipsos relinquimus, tunc nosmetipsos abnegamus, cum vitamus quod per vetustatem fuimus, et ad hoc nitimur quod per novitatem vocamur. Pensemus quomodo se Paulus abnegaverat, qui dicebat: Vivo autemam non ego . Exstinctus quippe fuerat saevus ille persecutor, et vivere coeperat praedi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ab negemus nr̃a: hicdicitur. ut ab nege¬
mus nos : et fortasse laborio sũ ñ ẽ homi¬
nirelinq: resu& sed ualde laboriosũ ẽ
relinquere semet ipsum: minus qui ppe ẽ
abnegare quod habet : ualde enĩ multũ ẽ
tibus dñs p̃cepit ut renuntiemus nr̃is. quia
quis quis ad fideia gone uenimus : luctã con¬
tra malignos sp̃s sumimus : Nihi lautem
maligni sp̃s in hoc mundo pro prium pos¬
sident: nudiergo cũ nudo luctari debemis:
nam siuestitus quisq cũ nudo luctatur :
citius ad terrã deicitur: quia habet unde
teneatur: quid enĩ s̃ terrena omnia nisi
quȩdã corporis indumenta ÷ quiergo con¬
tra diabolũ adcertamen ꝓperat: uestim̃ta
abiciat ne succumb. at: Nilin hoc mundo
amando possideat : nullas rerum labentiũ
delectationes requirat : neunde aduotũ
tegitur ad casũ in de teneatur : Nec tamen
sufficit nr̃a relinquere nisi relinqua¬
mus et nos: quidẽ qđ dicimus relinqua¬
mus et nos: si enim nos ipsos relinquimꝰ.

Expanded text:
ut abnegemus nostra, hic dicitur ut abnegemus nos. Et fortasse laboriosum non est homini relinquere sua, sed valde laboriosum est relinquere semetipsum. Minus quippe est abnegare quod habet, valde autem multum esttibus Dominus praecepit ut renuntiemus nostris, quia quicunque ad fidei agonem venimus, luctamen contra malignos spiritus sumimus. Nihil autem maligni spiritus in hoc mundo proprium possident. Nudi ergo cum nudis luctari debemus. Nam si vestitus quisquam cum nudo luctatur, citius ad terram dejicitur, quia habet unde teneatur. Quid enim sunt terrena omnia, nisi quaedam corporis indumenta? Qui ergo contra diabolum ad certamen properat, vestimenta abjiciat, ne succumbat. Nihil in hoc mundo amando possideat, nullas rerum labentium delectationes requirat, ne unde ad votum tegitur, ad casum inde teneatur. Nec tamen sufficit nostra relinquere, nisi relinquamus et nos. Quid est quod dicimus, Relinquamus et nos? Si enim nosmetipsos relinquimus,
Abbreviated transcription (Latin):
atq ut it a dixerĩ eradicat᷑ ut crescan sic
rerũ semina int̃rȩ admixtione deficiurT
et in reparatione suigeneris uberius as¬
surgunt : Vnde et enĩ uidentur ꝓdidisse
qđ erant in de incipiunt hoc apparere
qđ ñ erat sediam qui se auitiis ab negat :
ex quirendȩ eiuirtutes s̃ in quibus cre¬
scat: nam cũ dictũ ẽ qui uult post meue¬
nire abne get scipsum: ꝓtinus additur :
tollat crucem suã cotidie. ẽt sequat᷑ me:¬
duob: et enĩ modis crux tollitur. cũ aut
ꝑ abstinentiã a fficit̃ corpus Aut ꝑ com¬
passionẽ ꝓximiaffligitur animus: :¬
pensemus qualit̃ utroq modo paulus
crucem suã tulerat qui dicebat : castigo
corpus meum et in seruitutem redigo :
ne forte aliis p̃dicans ipserepb: efficar:
ecce in afflictione corporis audiuimꝰ
crucem carnis Audiamus nunc in compas¬
sione ꝓximi crucementis: ait: quis in¬
firmatur. et ego non in firmor quis
scandalizatur et egonon uror
ꝑfectus quiope p̃dicator ut exẽplũ

Expanded text:
ta dixerim, eradicantur ut crescant. Sic rerum semina in terrae admistione deficiunt, ut in reparatione sui generis uberius assurgant. Unde enim videntur perdidisse quod erant, inde accipiunt hoc apparere quod non erant. 3. Sed qui jam se a vitiis abnegat, exquirendae ei virtutes sunt in quibus crescat. Nam cum dictum est: Qui vult post me venire, abneget semetipsum, protinus additur: Et tollat crucem suam tenim modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam affligitur corpus, aut per compassionem proximi affligitur animus. Pensemus qualiter utroque modo Paulus crucem suam tulerat, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis, audiamus nunc in compassione proximi crucem mentis. Ait enim: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Perfectus quippe
Abbreviated transcription (Latin):
no lite nec legere. considerantes uero qđ
pius sit nolite desperare pbetapud dm̃
homini fiduciã ds̃ homo : ẽ nobis spesmagna
paenitentibus quia aduocatus nr̃t
factus ẽ iudex noster. Quiuiuit et
et regnat cumpatre in unitate sp̃s sc̃ĩ

Expanded text:
nolite negligere; considerantes vero quod nolite negligere; considerantes vero quod pius sit, nolite desperare. Praebet apud Deum homini fiduciam Deus homo. Est nobis spes magna poenitentibus, quia advocatus noster factus est judex noster. Qui vivit et regnat cum Patre et Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
sed loquendo ꝑ uocẽ radiando ꝓlumen
exemplosuȩ misericordiȩ nr̃a ad pȩniten¬
tiam uo luit corda conuertere miramur
frs̃ lem̃i qđ persecutorẽsuũ saulũ dñs detȩlo
pstrauit decȩlo ad locutus ẽ eccenr̃is quoq
tem poribus peccator et paenitens. uocẽ
decȩlestib: audiuit illidictũ ẽ quid me
sũ ẽ peccatũtuũ longe ẽ inferior meritis
peccator pęnitens iste quã paulus sedqr
ad huc hac in redesaulo loquimur crude¬
litatẽ necis anbelantẽ liceat auden t̃dice¬
re quia saulus ꝓpt̃ suꝑbiã uocẽ incre pa¬
tionis. isteuero ꝓpt̃ humi litate uoce con¬
so lationis audiuit hunc quia humilitas
strauerat diuina pietas erigebat illũ qr
suꝑbia erexerat diuina seueritas humila¬
cogitate q̃ fecistis largitatẽ suꝑne picta¬
tisas picite etadmiseri cordẽ iudicẽ dũ
adhucex pectat .cũ lacrimis uenite con¬
siderantes nãq qđ iustus sit peccata ura

Expanded text:
sed loquendo per vocem, radiando per lumen, sed loquendo per vocem, radiando per lumen, exemplo suae misericordiae nostra ad poenitentiam voluit corda concutere. Miramursimi, quod persecutorem suum Saulum Dominus de coelo prostravit, de coelo allocutus est. Ecce nostris quoque temporibus peccator et poenitens vocem de coelestibus audivit. Illi dictum est: Quid me sum est peccatum tuum. Longe est inferior meritis peccator iste poenitens quam Paulus. Sed quia adhuc in hac re de Saulo loquimur crudelitatem necis anhelante, liceat audenter dicere quia Saulus propter superbiam vocem increpationis, iste vero propter humilitatem vocem consolationis audivit. Hunc quia humilitas straverat, divina pietas erigebat, illum quia superbia erexerat, divina severitas humiliacogitate quae fecistis. Largitatem supernae pietatis aspicite, et ad misericordem judicem, dum adhuc exspectat, cum lacrymis venite. Considerantes namque quod justus sit, peccata vestra
Abbreviated transcription (Latin):
tere cerneret inoratione prostratũ ex pe¬
ctareuo luit quando surgeret ut ipsã quo¬
q: longanimitate orationis eius ex plora¬
ret . Cũ subito cȩlitus luxemissa suꝑ eũ
fusxẽ qui in oratione ꝓstratus iacebat:
tantaq: seillo in loco claritas sparsit. ut
tota pars regionis illius ex eadẽ luce can¬
desceret : quã abbas ut uidit: intremuit.
fugit :cũq post longũ ores patiũ isdẽ frat̃
admonas teriũ redis sec abbas eius ut di¬
sceret ansuꝑse effusionẽ tanti luminis co¬
gnouis set requi reeũ studuit dicens: ubi
fuistic at ille. latere posse secredens.
inmonas terio sefuisse respondit quo
negante abbas conpulsus ẽdicere quid
uidis set: At ille uidens se. eẽ dep̃hensũ hoc
quoq qđ abbatẽ latebat aperuitadiun¬
gens: quando suꝑ me uidisti lucẽ decȩlo
descendere uox etiã parit̃ uenit dicens
dimis sũ ẽ peccatũ tuũ : et quidẽ omp̃ns
ds̃ peccatũ eius potuit tacendo laxare

Expanded text:
tere cerneret in oratione prostratum, exspetere cerneret in oratione prostratum, exspectare voluit quando surgeret, ut ipsam quoque longanimitatem orationis ejus exploraret, cum subito coelitus lux emissa super eum fusa est qui in oratione prostratus jacebat; tantaque se illo in loco claritas sparsit, ut tota pars regionis illius ex eadem luce candesceret; quam abbas ut vidit, intremuit, et fugit. Cumque post longum horae spatium idem frater ad monasterium rediisset, abbas ejus, ut disceret an super se effusionem tanti luminis agnovisset, requirere eum studuit, dicens: Ubi fuisti, frater? At ille, latere posse se credens, in monasterio se fuisse respondit. Quo negante, abbas compulsus est dicere quid vidisset. At ille videns se esse deprehensum, hoc quoque quod abbatem latebat aperuit adjungens: Quando super me vidisti lucem de coelo descendere, vox etiam pariter venit, dicens: Dimissum est peccatum tuum. Et quidem omnipotens Deus peccatum ejus potuit tacendo laxare;
Abbreviated transcription (Latin):
peuit : In quonimirũ monasterio tantȩ hũ¬
miltatis tantȩq sibi districtionis extitit.:
ut cuncti frsqui illicadamorẽ diuinitatis
ex creuerant suã cogerent᷑ uitã despicere
dũilius penitentiã uiderent: studuit ñq
totonentis acinisu cruciare carnẽ uo lun¬
specũ sui appetere. oblatã a fratrib: uene¬
ratimẽ timere : hicitaq: noct᷑nas frmui
gilus p̃uenire consueuerat : et quia mons
in quomonas teriũ sitũ ẽ ex uno latere in se¬
cretori parte ꝓminebat illo c̃suetudinẽ
fecerat ante uigilias egredi ut secotidie
inflecu paenitentiae quanto sec recius
tanto liberius mactaret : Contẽplabatur
nãq: districtionẽ uenturi iudicis sui. et
iã eidẽ iudici concordans puniebat in la¬
crimis reatũ facinoris sui quadã uero
nocte ab bas monas terii uigi lans hunc
latent̃ egredientẽ intuitus. lento foras
pede secutus ẽ : quẽ cũ in secretomontis la¬

Expanded text:
petiit. In quo nimirum monasterio tantae hupetiit. In quo nimirum monasterio tantae humilitatis tantaeque sibi districtionis exstitit, ut cuncti fratres, qui illic ad amorem divinitatis excreverant, suam cogerentur vitam despicere, dum illius poenitentiam viderent. Studit namque toto mentis adnisu cruciare carnem, volunspectum sui appetere, oblatam a fratribus venerationem timere. Hic itaque nocturnas fratrum vigilias praevenire consueverat; et quia mons in quo monasterium situm est ex uno latere in secretiore parte prominebat, illuc consuetudinem fecerat ante vigilias egredi, ut se quotidie in fletu poenitentiae quanto secretius, tanto liberius mactaret. Contemplabatur namque districtionem venturi judicis sui, et, jam eidem judici concordans, puniebat in lacrymis reatum facinoris sui. Quadam vero nocte abbas monasterii vigilans hunc latenter egredientem intuitus lento foras pede secutus est. Quem cum in secreto montis la
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiã feriret uulnera districtȩ animad¬
uersionis infligeret e eccenos peccando
auctori nr̃o terga in faciem dedimꝰ et tam̃
sustinemur : suꝑbe a uersos benigne reuo¬
cat. Et qui ferirenos auersantes potuit:
ut reuertamur munera ꝓmittit . Tantaer¬
go c̃ditoris nr̃i misericordia duritiã nr̃i rea .A. illuc¬
tus emolliat et homo qui malũ qđ fecit expe¬
nerabilimaximiano. tunc patremona¬
steriimei atq pr̃bro nunc autẽ si racu¬
sano eponarrante cognoui: hancitaq si
sollert̃ auditis caritatiurae ñ breuit̃ suf¬
fragaricredo nr̃is modo tẽporib: uicto¬
rinis quidã extitit quia lio quoq nomi¬
ne tmelianus appellatus ẽ ñ in opis sub¬
stantiae iux tamedio critate uitȩ sedqe
pleruq regnat inrerũ opulentia carnis
culpain quodã facinore lapsa sẽ qđ de¬
bus sec ualde ꝑtimescere ac desuȩ mortis
iinnanitate cogitare : reatusigit᷑ sui con¬
siceratione compunctus. erex̃ se contra se.
mindi huius oma reliquit. monasteriũ

Expanded text:
biam feriret, vulnera districtae animadversionis infligeret? Ecce nos peccando auctori nostro terga in faciem dedimus, et tamen sustinemur. Superbe aversos benigne revocat, et qui ferire nos aversantes potuit, ut revertamur munera promittit. Tanta ergo conditoris nostri misericordia duritiam nostri reatus emolliat, et homo qui malum quod fecit expeam viro venerabili Maximiano tunc patre monasterii mei atque presbytero, nunc autem Syracusano episcopo narrante, cognovi. Hanc itaque si solerter auditis, charitati vestrae non breviter suffragari credo. Nostris modo temporibus Victorinus quidam exstitit, qui alio quoque nomine Aemilianus appellatus est, non inops substantiae juxta mediocritatem vitae; sed quia plerumque regnat in rerum opulentia carnis culpa, in quodam facinore lapsus est, quod debuisset valde pertimescere, ac de suae mortis immanitate cogitare. Reatus ergo sui consideratione compunctus, erexit se contra se, mundi hujus omnia dereliquit, monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
pascat et nudũ spoluis uestat alienis
cũ scriptũ sit quioffert sacri ficiũ ex sub¬
stantia pauperis. sic ẽ qua si qui uictimet
filium in conspectu patris sui Ceterũl
magis quã habendo ostendit : quiad hoc se
meminit habere diuitias. ut fenee dõ pas¬
cat xp̃m uestiat dnm̃ qui pa trimoniũ suũ
non in grato herediquaerat reliꝰquere :
sedđ pauperes illud xpõdesideret cõmo¬
dare quidiuitias caelo magis quã mun¬
do cõmendat qui desiderat potior eẽ
opere quã suae substantiae facultate.
qui thesauros suos ad suꝑna trans mittit.
qui ad hoc uiuit ut operetur. qui ad hoc
o peratur. ut in act̃nũ uiuere mereat.
qui uiduarũ casibus flecatur. et pupil¬
lerũ miseri cordia cõmouetur. quido len¬
tium causam suscipit et adrogantiã suꝑ¬
mendatũ sibi de putat quod ꝑ cruciatis
suũ adheredẽ trans mitat: Nec desuo
miser ꝑmittitur tangere : quod postse
futuro cogitur reseruare: quisollicitius

Expanded text:
pascat, et nudum spoliis vestiat alienis, pascat, et nudum spoliis vestiat alienis, cum scriptum sit: Qui offert sacrificium ex substantia pauperis, sic est, quasi qui victimat filium in conspectu patris sui dando quam habendo ostendit; qui ad hoc se meminit habere divitias, ut feneretur Deo, pascat Christum, vestiat Dominum; qui patrimonium suum non ingrato quaerat haeredi relinquere, sed pauperes illud Christo desideret commendare; qui divitias coelo magis quam mundo commendat; qui desiderat potior opere esse, quam suae substantiae facultate; qui thesauros suos ad superna transmittit; qui ad hoc vivit, ut operetur; qui ad hoc operatur, ut in aeternum vivere mereatur; qui viduarum casibus flectitur, pupillorum miseria commovetur, dolentium causam suscipit, et arrogantiam supmendatum sibi deputat, quod per cruciatum suum ad haeredem transmittat, nec de suo miser permittitur tangere, quod post se futuro cogitur reservare: qui sollicitius
Abbreviated transcription (Latin):
longe leteq diffusis in confinio aliũ pos¬
siderei patit᷑ dũ t̃minos iungitꝰ fines ꝓ¬
ducit calũniat᷑ pauperi medio er̃e p̃mit.
uichũ excludit et om̃s circũ circapositos
infestando ac ꝑsequendo depellit qui ñ
ad quirit nisi alius fleuerit. lucra ñ con¬
dit nisialius gemuerit: cuisolibonũ ẽ.
quod publicũ malũ ẽ dũ aut fructus ser¬
uat. autannonã captat. aut in flat p̃tia
aut fȩnus ex aggerat dũ ad qui rendi lu¬
cra ꝑ nocendi ex quirit ingenia: potest ne
talis miseri cordiae implere officia. cui
pupillorũ dulcis ẽ gemitus et uiduarũ su¬
auis ẽ fletus dũ p̃da huius modi pascitur
ex̃ spolus taliũ de lectat᷑ quidiues ẽ arca
ñ merito possessione ñ genere nomine
ñ dignitate ꝰ potest nemisericordiatati¬
gi. aut humanitate moueri. Cuus aua¬
ritiae necꝓpriũ sufficit. Nec modũin po¬
nit alienũ ÷ qui et si pauperi tribuit:
hocmagis deterior sialii tollit quod
alii ꝑtineat etesurientis pane esuriente

Expanded text:
longe lateque diffusis in confinio alium possidere non patitur, dum terminos jungit, fines producit, calumniatur pauperi, mediocrem premit, vicinum excludit, et omnes circumcirca positos infestando ac persequendo depellit, qui non acquirit, nisi alius fleverit, lucra non condit, nisi alius gemuerit: cui soli bonum est, quod publicum malum est, dum aut fructus servat, aut annonam aut fenus exaggerat; dum acquirendi lucra, pernocendi exquirit ingenia. Potestne talis misericordiae implere officia, cui pupillorum dulcis est gemitus, et viduarum suavis est fletus, dum praeda, hujusmodi pascitur, et spoliis talium delectatur. Qui dives est arca, non merito, possessione non dignitate? Potestne misericordia tangi aut humanitate moveri, cujus avaritiae nec proprium sufficit, nec modum imponit alienum? qui etsi pauperi aliquid tribuit, hoc magis deterior, si alii tollit, quod alii tribuat, et esurientis pane esurientem
Abbreviated transcription (Latin):
homo cogat᷑ alterũ eligere cõminante
mortem ꝑsecutore : ibieligat dõdilecto
mori quã offenso uiuere : ibioderit in hoc
mundo anomam suã ut inuitã aet̃nã custo¬
diat eam si quis mibiministrat mesequat᷑
linquens nobis exemꝰ ut sequamur uestigia
eius : ecceqđ dictũ ẽ si quis mi himini¬
strat mesequat᷑: quo fructu qua mercede

Expanded text:
homo cogatur alterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. linquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce quod dictum est, Si quis mihi ministrat, me sequatur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
estis e id est cuius potestate atq: do¬
minatu factum ẽ . ut ad hanc staturã
corpus ur̃m perduceretur. eius puiden¬
ticc etiamuestiri potest non autẽ ur̃a
curcefactum .ẽ. ut hanc stacturã ueniret
corpus urm̃ : ex hoc intellegi potest qđ sicuretis
et uelitis adicereunũ cubitũ huic stature ñ
potestis : Iiliergo etiã tegendi corporis curã re¬
linquite cuius uidetis cura factũ eẽ uitantȩ
stacturȩ corpus habecctis : siergo inquit neq:
modo crescunt ñ lcborant necnent: sedista
documta ñ sicuđille goriã discũ enda sunt

Expanded text:
estis? Id est, cujus potestate atque dominatu factum est ut ad hanc staturam corpus vestrum perduceretur, ejus providentia etiam vestiri potest: non autem vestra cura factum est ut ad hanc staturam veniret corpus vestrum, ex hoc intelligi potest quod si curctis et velitis adjicere unum cubitum huic staturae, non potestis. Illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtis cura factum esse ut tantae staturae corpus habeatis. Si ergo inquit neque modo crescunt, non laborant, non nent. Sed ista documenta, non sicut allegorica, discutienda sunt