comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uualibu eosse ditissi aiudag iphotnicum quonins unumest agerfeni tumlte msalustius Romuo age tere
dis ettos sionus saneque eptus cutliomro den fottisiinum dixerit cump achillem & aiacem ipse sis cert¬
lsen d a sulsissamsaut porumum g iec cotuni achillem miltidicunt Ideos ortis num quia uxto ciende
nedos da nausl neuliia de musa tionem aentat uo lunt furtissi mum dictuma quo eum constat esse peras¬
sateles laude liocatiua gre cusenen sienamla cine dicen & otrtida debuit ponete ommatrami patro ou¬
datune sanguineiiel an mamit ipsealibi purpure amuomit illcanimam: Namaliolaeo alior amoo¬

Expanded text:
alibi ipse «ditissimus agri Phoenicum»; non enim unus est ager Phoenicum. Item Sallustius «Romani generis disertissimus». Sane quaeritur cur Diomedem fortissimum dixerit, cum post Achillem et Aiacem ipse sit tertius; unde et Sallustius ait «primum Graecorum Achillem». Multi dicunt ideo fortissimum, quia iuxta Homerum medes Danaus. Multi ad excusationem Aeneae volunt fortissimum dictum, a quo eum constat esse percussum. TYDIDE vocativus Graecus est; si enim Latine diceret, ‘o Tydida’ debuit ponere. Omnia enim patrodicunt sanguinem esse animam, ut ipse alibi "purpuream vomit ille animam" . nam alio loco aliorum o
Abbreviated transcription (Latin):
dcunt uginti &unum fabulas scripsisse alii qua draginta aliicentum ordo quoq manifestus est lic& quidam super¬
sludi cant secundum primumeẽ : Ttium scđm & primumtertium Idõ quia prima ilium concidit poster¬
nonem prema reddamꝰ & non numquem fucuram preoccu pemus ut ꝑuaticinationem quo & iam hora t̃sic prece¬
oit inarte poetica: ut iam nuncdicat iam nunc debentia dicipleraq differat & presens intẽp omittat: tin¬
de constat perite fecisse uirgilium: sola superest explanatioq̃ insequenti expositione probabitur haec quantũ
mpertin& dixisse sufficiat nambu colicorum & georgicorum aliaratio est. Sciendum preterea es
nod sicut nunc dicturi thema proponimus. Ita uete res incipiebant carmen articulo carminisui ut putaar ma

Expanded text:
dicunt unam et viginti fabulas scripsisse, alii quadraginta, alii centum. ordo quoque manifestus est, licet quidam superdicunt unam et viginti fabulas scripsisse, alii quadraginta, alii centum. ordo quoque manifestus est, licet quidam superflue dicant secundum primum esse, tertium secundum, et primum tertium, ideo quia primo Ilium concidit, post ertionem prima reddamus et non numquam futura praeoccupemus, ut per vaticinationem: quod etiam Horatius sic praecepit in arte poetica "ut iam nunc dicat iam nunc debentia dici, pleraque differat et praesens in tempus omittat" : unde constat perite fecisse Vergilium. sola superest explanatio, quae in sequenti expositione probabitur. haec quantum ad Aeneidem pertinet dixisse sufficiat, nam bucolicorum et georgicorum alia ratio est. sciendum praeterea est quod, sicut nunc dicturi thema proponimus, ita veteres incipiebant carmen a titulo carminis sui, ut puta "arma
Abbreviated transcription (Latin):
Qi domumq pacresnatos ꝙrui debit Iliadum turba & frrgiiscomitata ministris ocerderit firraptop¬
imut eroa coar seritigni. Garda nium tociens sudar& sanguinelitus Nonita namꝙ & sinallum mne¬
rabilt nom seminea in poenaẽ habe uctoria laudemextinxisse mofastamen & sumsisse merentis laudi¬
borpoenas animumq ex plessẽiuuabit ultricis famam & cineris sacias sem eorum taliaiabeibathesfur uc¬
nse petlo uis conti nensuesa cumifictni iaamdent an ad taliamue nise manisestune uensremne rolo
discaprs ciomio ut inissumur mner esituis constatet conpositum estaut stilus grandilaer uso auam sint
alicoser mnonio maguisia sentencus suimuseni giact genera dicendi humile me diumgrandilo quato aue
demis sum nomeniulo: Denumerolibrorum Nulla bcquestio c̃ lic& in alis inueniatur auccoribus: Nam plautum alii

Expanded text:
que domumque patres natosque uidebit, Iliadum turba et Phrygiis comitata ministris ? Occiderit ferro Prique domumque patres natosque uidebit, Iliadum turba et Phrygiis comitata ministris ? Occiderit ferro Priamus? Troia arserit igni? Dardanium totiens sudarit sanguine litus? Non ita. Namque etsi nullum memorabile nomen feminea in poena est, habet haec uictoria laudem. Extinxisse nefas tamen et sumpsisse merentis laudabor poenas, animumqsque personis, continens vera cum fictis; nam Aeneam ad Italiam venisse manifestum est, Venerem vero locutam cum Iove missumve Mercurium constat esse conpositum. est autem stilus grandiloquus, qui constat alto sermone magnisque sententiis. scimus enim tria esse genera dicendi, humile medium grandiloquum. intedemissum nomen Iulo" . de numero librorum nulla hic quaestio est, licet in aliis inveniatur auctoribus; nam Plautum alii
Abbreviated transcription (Latin):
epit sedsic: Ille ego qui quondam gracili modolatus auena Carmen & egressus siluis uicinac
ut quamuis auido parerentarua colono gratumopus agricolis at nunc orrentiamartis: Armauiram¬
que & in secundo hosuersus constat eẽ detrattos autignibus aegrade dere. Iamꝙ ad eosuperunus erã
cumlimina uaste seruantem & tacitam secreta in sedelatentem: Trndirida aspictio dant dara ineri¬
dia lucemerranti passim que oculos percuncta ferenti: Illa sibi infestos cuersa obpergaimateudura ad
naũ poenam & deserti coniugis itas : premetuens troie & patrie camnis erinis ab dideratit̃ acquearis
inuisa se debt Exar sere ignis animosubit iracadentem: ulciscipatriam &sceleratas sum mnerepoe¬
nas scilica hacc sparta mincolonis patriasq micenas aspicia parto qugibit seginatriũ pho coningiun¬

Expanded text:
coepit, sed sic: Ille ego, qui quondam gracili modulatus auena carmen, et egressus siluis uicina coegi, coepit, sed sic: Ille ego, qui quondam gracili modulatus auena carmen, et egressus siluis uicina coegi, ut quamuis auido parerent arua colono, gratum opus agricolis, at nunc horrentia Martis arma uirumque cano et in secundo hos uersus constat esse detractos: aut ignibus aegra dedere. Iamque adeo super unus eram, cum limina Vestae seruantem et tacitam secreta in sede latentem Tyndarida aspicio; dant clara incendia lucem erranti passimque oculos per cuncta ferenti. Illa sibi infestos euersa ob Pergama Teucros et Danaum poenam et deserti coniugis iras praemetuens, Troiae et patriae communis Erinys, abdiderat sese atque aris inuisa sedebat. Exarsere ignes animo; subit ira cadentem ulcisci patriam et sceleratas sumere poenas. 'scilicet haec Spartam incolumis patriasque Mycenas aspiciet, partoque ibit regina triumpho, coniugium
Abbreviated transcription (Latin):
agrosmantua nos sublatos non prõterciuium culpam sed propterui cinitatẽ ere monensium: ui¬
de ipsembucolicis: Mantuauȩ miserae nimium u .c. amissi sergo agrisromamuenit &usus patroci mo
pollionis & mecnatis iolusagrũ quem amiseratmeruit Tuncci proposuit polliout ear menbu colicã
scriber& quod cum constattriennoscripsi se &emendasso: Iterpreposuit mecenas georgica quae scrip¬
sit emendauitque. UII annis postea ab augusto encidem propositam scripsit annis undetim Sed nec
emendauit Naeccctinit: Unde cã mori en sp̃cepit incendi Augustus ucro na tantum opusperira
tuccam &uarum hacdege iusnttmendare ut iupflua demerent Nihi laderent ta menunde & stim¬
plenosei inuenim uersiculos ut hiccurrus fuit: & aliquos detracto sut m principio Nam abarmis reon

Expanded text:
agros Mantuanos, sublatos non propter ciuium culpam, sed propter uicinitatem Cremonensium, unagros Mantuanos, sublatos non propter ciuium culpam, sed propter uicinitatem Cremonensium, unde ipse in Bucolicis: Mantua uae miserae nimium uicina Cremonae. Amissis ergo agris Romam uenit et usus patrocinio Pollionis et Maecenatis solus agrum, quem amiserat, meruit. Tunc ei proposuit Pollio ut carmen bucolicum scriberet, quod eum constat triennio scripsisse et emendasse. Item proposuit Maecenas Georgica, quae scripsit emendauitque septem annis. Postea ab Augusto Aeneidem propositam scripsit annis undecim, sed nec emendauit nec edidit, unde eam moriens praecepit incendi. Augustus uero, ne tantum opus periret, Tuccam et Varium hac lege iussit emendare, ut superflua demerent, nihil adderent tamen, unde et semiplenos eius inuenimus uersiculos, ut 'hic cursus fuit' et aliquos detractos, ut in principio; nam ab 'armis ' non
Abbreviated transcription (Latin):
inexponendis auctorib haccconsideranda s̃ pocte uita titulus operisqualitas carminis scribentis inẽ¬
tionumerus librorumordolibrorum explanatio uuirgilui haecuita est patre uigiliomatremagia su¬
it ciuis mantuanus queciui tasuenetie diuersis in locis operam litteris dedit Nam& crtmone & me diola¬
Ani& nea polistudiit. Adeo aũt uere condisimus fuit ut ex morbus cognomen acceperit Nam dictus est
thenias omniuita probat tinotantum morbolaborabat nammpaciens libidinis fuit Primu
odisti confactum est in balista latronem monte sub hoc lapidumtegiturbalista sepultus noccedie tutan
rpeuiator Iterscripsit &iam septem si ueoctolibros hoserina & nameulicem priapeia Cataleto
epigramata copamdiras posteaortis bellisciuilibus interantoniũ & augustum: Augustus uctor
gremonensium agros qrͣ pro antoniosenserant deditmilitibus suis qui cum non sus sicerent hisado

Expanded text:
In exponendis auctoribus haec consideranda sunt: poetae uita, titulus operis, qualitas carminis, scribentis intentio, numerus librorum, ordo librorum, explanatio. Vergilii haec uita est. Patre Vergilio matre Magia fuit. Ciuis Mantuanus, quae ciuitas est Venetiae. Diuersis in locis operam litteris dedit; nam et Cremonae et Mediolani et Neapoli studuit. Adeo autem uerecundissimus fuit, ut ex moribus cognomen acciperet; nam dictus est Parthenias, omni uita probatus. Vno tantum morbo laborabat; nam inpatiens libidinis fuit. Primum ab hoc distichon factum est in Ballistam latronem: Monte sub hoc lapidum tegitur Ballista sepultus: nocte die tutum carpe uiator iter. Scripsit etiam septem sine octo libros hos: Cirin Aetnam Culicem Priapeia Catalepton Epigrammata Copam Diras. Postea ortis bellis ciuilibus inter Antonium et Augustum, Augustus uictor Cremonensium agros, quia pro Antonio senserant, dedit militibus suis, qui cum non sufficerent, his addidit
Abbreviated transcription (Latin):
Nubediuina alii limbolegunt & est parsuestis extrema q̃ insticatadicitur ut horato cumpallas¬
ustotuertitira mabilioinim qua rum sub suta talosaegit instit taueste: ipsepater quiom nib
unus et consueuit ut rexiuppiter ommbusidem & beneonesta ae neae causa sugiendiest: ui resq se¬
cundas quia fuerunt & introianis sed non prospere tripeacclera raptimfac: pusquam aiberobin
ceco nomina : Na msi tenent da nci: qua defecit ignis necessarium est presidium numinis
ut horatius necds intersit nisi dignus uindic nodusinciderit: liminesistam in limine ut siluis
ort apparuis senumina cuius presentes redii in teruenientes anher&iastem perant tuncuero

Expanded text:
nube divina. Alii ‘limbo’ legunt. Et est pars vestis extrema, quae ‘instita’ dicitur, ut Horatinube divina. Alii ‘limbo’ legunt. Et est pars vestis extrema, quae ‘instita’ dicitur, ut Horatius «quarum subsuta talos tegit instita veste». IPSE PATER qui omnibus unus esse consuevit, ut «rex Iuppiter omnibus idem». Et bene honesta Aeneae causa fugiendi est. VIRESQVE SECVNDAS quia fuerunt et in Troianis, sed non prosperae. ERIPE accelera, raptim fac. NVSQVAM ABERO bona oeconomia. Nam si tenent Danai qua deficit ignis, necessarium est praesidium numinis; ut Horatius «nec deus intersit, nisi dignus vindice nodus inciderit». LIMINE SISTAM in limine, ut «silvicit apparuisse numina, cuius praesentis radii intervenientes anaereticos temperant. TVM VERO
Abbreviated transcription (Latin):
nec ardendi decoxitaeneo: contra semperque ardente camino. siuero nomina fuerint omni modo
exeunt siccute medem sint & nomina & participia uta manstum nomina fuerint om̃i modoh
mittunt cum participia licent̃ utimur: Ergo quia tridens nomenest tridenie debuitdicere sed no¬
uitatem ad fectauit Nulla agente necessitate sane nominibus q̃ & propria possunt & appella¬
tiua ut liberalis felix iuuenalis abłsa proprio me exut ab apellatiuo i i. Seuissima quȩ & fugam
uetabat sotium sibi de uotum furensi rastens: Tritonia pallas notandũ duo antanomasi ⁊ a sine
proprio & estnimi eira cundie cum ditur: quam quã ira ta sint grecis nequa quã troianis parcere
Lic& inistoria loctum sit ue hementi usi ratam mineruam. quod post uictoriam ei sacrisi care no¬
lerint uthoratius : cumpalla susto uerutiram abilio in impiam iacisratam: Nimbo essulge

Expanded text:
nec ardenti decoxit aeno», contra «semperque ardente camino». Si vero nomina fuerint, omni modo in ‘e’ exeunt. Si autem eadem sint et nomina et participia, ut ‘amans’, cum nomina fuerint, omni modo in ‘e’ mittunt, cum participia, licenter utimur. Ergo quia ‘tridens’ nomen est, ‘tridente’ debuit dicere; sed novitatem adfectavit, nulla cogente necessitate. Sane in nominibus quae et propria esse possunt et appellativa, ut ‘liberalis’ ‘felix’ ‘iuvenalis’, ablativus a proprio in ‘e’ exit, ab appellativo in ‘i’. SAEVISSIMA quae et fugam vetabat. SOCIVM sibi devotum. FVRENS irascens. TRITONIA PALLAS notandum duo antonomasiva sine proprio. Et est nimiae iracundiae cum dicitur, quamquam irata sit Graecis, nequaquam tlicet in historia lectum sit vehementius iratam Minervam, quod post victoriam ei sacrificare noluerint, ut Horatius «cum Pallas usto vertit iram ab Ilio in inpiam Aiacis ratem». NIMBO EFFVLGENS
Abbreviated transcription (Latin):
eracus est municus. prequaminuentus est illic cadauergaenege: Litus arant. litus fluminis ut ui¬
ndique in licore conspicitursus Circeum que iugum : Errahune tractum cam pa nie colobatur
sac cauno uirgo que feromia dicebantur : Estcũt fonsincampania uxtaterdancinami que
imcdi quan dohuius fontis lucusfortuito arsiss& incendio & uellent in coleexonde cinuseli¬
laera subsco r tuiut qua sature lecco atra ꝑcelus: scđm hanele e tionemi tuer latura pa ludem
intelleginius ali eas turt legunt: quodĩ estpeludem prostumi neposuutt nnm ali looiait ci¬
giturs quiultimum ama tonum auxilium postularunt Queresabeme rudin dios anpsaapua¬
aneiampio ptinis sunest sanciam pre sagium est infelicitatis futurit quod ni nsen otura

Expanded text:
cratus est Numicus, postquam inventum est illic cadaver Aeneae. LITVS ARANT litus fluminis, ut «vicratus est Numicus, postquam inventum est illic cadaver Aeneae. LITVS ARANT litus fluminis, ut «viridique in litore conspicitur sus». CIRCAEVMQVE IVGVM circa hunc tractum Campaniae colebatur  Iuno virgo, quae Feronia dicebatur. est autem fons in Campania iuxta Terracinam, quae cum aliquando huius fontis lucus fortuito arsisset incendio et vellent incolae exinde transAd v. 801 Qua saturae iacet atra palus secundum hanc lectionem re vera Saturam paludem intellegimus; sed alii 'Asturae' legunt. quod si est, paludem pro flumine posuit; nam haud longe a Tegitur, qui ultimum Amazonum auxilium postularunt: quae res ab Homero praetermissa est. sane iam praesagium est infelicitatis futurae quod inter ipsa pri
Abbreviated transcription (Latin):
pis quioculis poterant subiacere: Densentur den seo denses dicimus aliternon argiuaque si cani. &¬
ocad generis uc su pradiximus pertin& probationem quod eum sequebantur: Argiui ueteresque sicani:
acies dicunt quem damcoribantem uenis se aditaliam & tenuis seloca quenunt urbiuicina sunt ex
cpopulos ducente soriginem sacra nos appellatos: Namsa cratisunt : matridrum conbantes: alui
anasacies aardeutum uolunt : qui aliquando cum pestilentia laborarent uera sacrumuoueri
indesa crani dicti sunt: Picti scuca labici glaucus minois filius uenitaditaliam, & cumsibim¬
ium poscer& : Nec acciper& ideo quod ni hil prestabat sicuteĩ pater presticerat Zonamcistra¬
metendo cum ante hac discincti essent. ostendit scutũ militare : a quo x ipse labi cus dictus est excopo
mapud maiores uirorum fortium depicta erant scuca : ł contra mertium &tironum purcero
Vnde estpar inaque inglorius alba id est nompicta: quis altus trberin&uas: Nonoriginemut di¬

Expanded text:
 qui oculis poterant subiacere. densentur denseo denses dicimus, aliter non. argivaque pubes et hoc ad generis, ut supra diximus, pertinet probationem, quod eum sequebantur Argivi. Ad v. 795 Veteresquacies dicunt quendam Corybantem de Creta venisse ad Italiam et tenuisse loca, quae nunc urbi vicina sunt, et ex eo populos ducentes originem Sacranos appellatos; nam sacrati sunt matri deum Corybantes. alii Sacranas acies Ardeatum volunt, qui aliquando cum pestilentia laborarent, ver sacrum voverunt, unde Sacrani dicti sunt. picti scuta labici Glaucus, Minois filius, venit ad Italiam. et cum sibi imperium posceret nec accipernsmittendo, cum antea discincti essent, ostendit scutum militarem: a quo et ipse Labicus dictus est, et ex enam apud maiores virorum fortium erant scuta depicta, contra inertium et tironum pura erant, unde est «parmaque inglorius alba», id est non picta. QVI SALTVS TIBERINE TVOS non originem, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
bis oriundus qui decursusolis lunatꝙ omnium ꝙ astrorum scripsit fitudis i ecstutianimum
tur Magnus achilles i agustus giius cȩseer cumtes tamento regnum urader& iuliocȩ sari &iamtro¬
iam iussit restturari aebeo quod ipse subtes minime potuit. firmata i ubi uirilem togam sump
omnis blandos sed ha bominibus meliores simul heroum laudes i pollionis & caesitris ut ipsen
carmina fecit. Prisceuestigia ÷ ueterebello raptus coniugium p̃insidicis hospitum dt̃ mittit
romanis intulit: Huncergo aachillem dixit. Troiã tũt itebm uulintellegi post longiore in sen¬
luto ÷ suco ł fuluo ut ibi fulgebat luteabiges sandix i genus herbe rubeum cuius redi ces infantes
in uolutum x presens ꝙ interdigi cosmentes trucitus futurum in lane quecolo inpliatit est .X. Uet¬
sibus non in fecundis arcidia ÷ ubi maxima colitur ł ubinatus Incipe parue pueri dñt̃ in fo¬

Expanded text:
Thebis oriundus, qui de cursu solis lunaeque omniumque astrorum scripsit FRAVDIThebis oriundus, qui de cursu solis lunaeque omniumque astrorum scripsit FRAVDItur. MAGNVS ACHILLES idest Augustus. Gaius Caesar, cum testamento regnum traderet Iulio Caesari, etiam Troiam iussit restaurari ab eo, quoniam ipse superstes minime potuit. FIRMATA idest ubi virilem togam sumpsomnis blandos sed ab omnibus meliores. SIMVL HEROVM LAVDES idest Pollionis et Caesaris, ut: ipse nova carmina fecit. PRISCAE VESTIGIA idest vetera bella, raptus coniugum, perfidias hospitum dicit. MITTRomanis intulit, hunc ergo Achillem dixit. Troiam autem ILVTO idest fusco vel fulvo, ut ibi: Fulgebat lutea bigis. SANDYX idest genus herbae rubeum, cuius radices infantes involutum est; praesens, quod inter digitos nentes traicitur; futurum in lana, quae colo inplicata est.  versibus non, infacundis. ARCADIA idest ubi maxime colitur vel ubi natus est. INCIPE PARVE PVER
Abbreviated transcription (Latin):
fetcit hominibus tm̃ assiriumi pet motonicon i perom̃i malo pugnationis intelleges Nulgorats¬
tetur et momum ÷ pcessiomnino ubiq promiscuat Amntomumgenus floris ex coamino mumun¬
neiscerbustis i eirgumentum sume felicitortis sudebunt ⁊ effluent auellat i que exore nascitur ł col¬
legitur cuut qđ cȩ locum rorecredit .x. & quodad huc ꝑdigitos ites codfusum tem quã presens & prm̃
erunt Unm queuitem hominis hoedinat alteram quectexit tertiã que rrumpat: Incipimus c
cum nas cimur sumus cumuiui mus desinimus cumiterimus Iouis inere mentum i cuimegnam uirtutẽ
isdat acut quasi in numerum deorumcesserit conuexo ÷ rotundo nutan temicut exultantem o¬
gaudio i entrementem sub honore. Tractusꝗ i latitudinem parsultimit ÷ quo uitam liquiat
imihiuiuert Neclinus apollonis filius oofeus ccllio pacmusat o & egnfluminis filius fuit the
oriundos ẽ qui tantum potuit cithait ut uri dicem it uoca ra abinferis. linus cũt opollonis filius fuit

Expanded text:
tantum. ASSYRIVM idest per metonymiam pro omni malo pugnationis intellegas. VVLGO NASCETVR AMOMVM idest passim, omnino, ubique, promiscue. Amomum genus floris, ex quo amomum unvineis, arbustis, idest argumentum summae felicitatis. SVDABVNT idest effluent. MELLA idest quia ex rore nascitur vel colligitur aut quia de caelo cum rorluerunt: unam, quae vitam hominum ordinat, alteram, quae contexit, tertiam, quae rumpit. Incipimus enim, cum nascimur, sumus, cum vivimus, desinimus, cum interimus. IOVIS INCREMENTVM idest cui magnam virtutem Iovis dat aut qui quasi in numerum Deorum cesserit. CONVEXO idest eruind gaudio, an trementem sub onere. TRACTVSQVE idest latitudinem. PARS VLTIMA idest quo vitam liceat eam mihi vivere. NEC LINVS: Apollinis filius. Orpheus Calliopae Musae et Oeagri fluminis filius fuit, Thebis oriundus est, qui tantum potuit cithara, ut Eurydicen revocaret ab inferis. Linus autem Apollinis filius fuit
Abbreviated transcription (Latin):
rmine: Sexta sorinea chima na no ẽ e malte que nouem libros cedtu littarqmoprisco inquib
rant decretit romana conscripta ipsa est & cimea. dequa uit gilius ultime cymeiuenit iam carminis a¬
s. dic taũt oy mitx caiutate cymas quȩ est in campanieciuus sepulchrum insicilia ad hucmo¬
pa ociaua heles pontett inagro moiano faitque scribitur solonis & cirifuisse temporibus Nona
fligica m quieuet tc natec est ahent decima tiburtum nominealbunui inqui busomnium carini¬
na esse unter in quib d edõ & d exp̃o multt scripsis st manifestis si me eclebnolasot intur ccerit

Expanded text:
cognominata. Septima Cymana, nomine Amalthea, quae novem libros attulit Tarquinio Prisco, in quibus cognominata. Septima Cymana, nomine Amalthea, quae novem libros attulit Tarquinio Prisco, in quibus erant decreta Romana conscripta: ipsa est et Cymaea, de qua Virgilius: Vltima Cymaei venit iam carminis aetas. Dicta autem Cymana a civitate Cyma, quae est in Campania, cuius sepulcrum in Sicilia adhuc manet. Octava Hellespontea in agro Troiano nata, quae scribitur Solonis et Cyri fuisse temporibus. Nona Phrygia, quae vaticinata est Ancyrae. Decima Tiburtina, nomine Albunea. In quibus omnium carmina efferuntur, in quibus de Deo et de Christo multa scripsisse manifestissime : celebrior autem inter c
Abbreviated transcription (Latin):
nificari. uirgił apollione declarat qm̃ & lucaniam dt̃ qͥ eĩ es soror ł subtiliter august̃ dicit Aliter
mei ÷ septima sibellat quedecem sunt sibellȩ ut hoc exemplũ manifestat sibelle generaliter dicun
om̃s femineuates lingut greca namsios eulicioser monedeus bellian grecem̃ tem nunccupant quat si
deimentem: proinde igitur que diuinã uo luntatum hominibus inter pretansolebant sibelle noã tes si¬
cut enimomnisuir profetans luates dicitꝰ ł profeia it acomnis femina profetuns sibȩlla nominatur ꝓnõ
exof ficio non ex propetate uoca buliest: decimeũt sibelle cedoctissimis actoribus fuisso triduntꝰ quat¬
rum prima fuit dipsis secundt libis sat̃tia delphicit intemplo delphlica pollonis genia que a ntec trout¬
nabella uaticina mest cuius plurimos uersus opensuo homerus inseruit. IIII chimena initalia Vher
tronam & homerũ mendatia scrpiurum: diciti aũt hẜ ritria quicd neadem insul huius inuenta sunt

Expanded text:
arat, quoniam et Lucinam dicit, quae eius est soror, vel subtiliter Augustum dicit. Aliter: CVMAEI idest septima Sibylla, quod decem sunt Sibyllae, ut hoc exemplum manifestat. Sibyllae generaliter dicuntur omnes feminae vates lingua Graeca. Nam σιός Aeolico sermone Deus; βουλήν Graece mentem nuncupant, quasi Dei mentem; proinde igitur, quod divinam voluntatem hominibus interpretari solebant, Sibyllae nominatae sunt; sicut enim omnis vir prophetans vel vates dicitur vel propheta, ita omnis femina prophetans Sibylla nominatur: proprium nomen ex officio, non ex proprietate vocabuli est. Decem autem Sibyllae a doctissimis auctoribus fuisse traduntur, quarum prima fuit dipsis, secunda Libyssa, tertia Delphica in templo Delphici Apollinis genita, quae ante Troiana bella vaticinata est, cuius plurimos versus operi suo Homerus inseruit. Quarta Cimmeria in Italia. Troiam et Homerum mendacia scripturum; dicta autem Erythraea, quia in eadem insula huius
Abbreviated transcription (Latin):
risu i qm̃ cognosceresicut uidentur filii parentes suos cum his ultre adndent decim i ꝙmat
in decim̃sibus nascuntur fastidia ÷ contemptionis uite labores Necds hunc mensa necdo a digna
est cubili hoc est pueris nobilib aeditis inatriadomus iunoni lucinel &us ponitut herculimen¬
sua iopitir aino cumalter cetione si ne coitu sedeberofilios suscipert ioppice: decapite e didit
iineruẽ luno ulcenum detudum hie precipitatus decaclo ctrtis ftibrilis opert indedit fecit

Expanded text:
iam cognoscere sic videntur filii parentes suos, cum his ultro adrident. DECEM idest quod mares in decem mensibus nascuntur. FASTIDIA idest contemptiones, vitae labores. NEC DEVS HVNC MENSA NEC DEA DIGNATA EST CVBILI hoc est pueris nobilibus editis in atrio domus Iunoni Lucinae lectus ponitur, Herculi mensa. Iuppiter et Iuno cum alterMineruam, Iuno Vulcanum claudum. Hic praecipitatus de caelo arti fabrili operam dedit et fecit
Abbreviated transcription (Latin):
talem cũt genia ndigit i est mundiiterum infantiã quam cõmono sillabet responsis fueret diu¬
net tum: hocde opollione & sclonino qui nomen accepitabeo ꝗ eodem tempore patereius salo¬
nais expugncis s&e hanc eglogam siut inonort caescris siuec simpollionis. Alu arbitrantur in
diuidendis ci meicaminis & as quidam interpittatutur cimei sibellam quod fuerit ille cumect¬
ie futura predixit uerũ po&a utriort̃ istoricm secut̃ ẽ cimeũ hi siodo carm̃ dt̃ cima enim inasico¬

Expanded text:
tem γενεσίαν indicit, idest mundi iterum infantiam, quod Cumaeae Sibyllae responsis fuerat divinatum hoc de Pollione et Salonino, qui nomen accepit ab eo, quod eodem tempore pater eius Salonas expugnasset. Hanc eclogam sive in honorem Caesaris sive Asinii Pollionis, alii arbitrantur in dividendis. CYMAEI CARMINIS AETAS: quidam interpretantur ‘Cymaei’ Sibyllam, quod fuerit illa Cumaea,quae futura praedixit. Verum poeta veriorem historiam secutus est. Cymaeum Hesiodi carmen d
Abbreviated transcription (Latin):
re numinis fuerit aegis uocatur simpectore hominis sicut in antiquis imperatorum statius uidemus lo
alii ad fabulam referunt quiadicitur in bellogigantum anima ꝑ disse turbata ut qua supsa nunc repa
iumaureis quamis serpentum certatim polibant: Alii uolunt reuera decoriorserpentum dicere eum armaeẽ¬
ata: Conexosque angues gorgonis scilic& capiti : Desecto uertentem lumina collo aut sualumina

Expanded text:
re numinis fuerit, aegis vocatur; si in pectore hominis, sicut in antiquis imperatorum statuis videmus, lore numinis fuerit, aegis vocatur; si in pectore hominis, sicut in antiquis imperatorum statuis videmus, loalii ad fabulam referunt, quia dicitur in bello Gigantum arma perdidisse turbata, ut quasi ipsa nunc repaaureis squamis serpentum certatim polibant. alii volunt re vera de corio serpentum dicere eum arma eata. CONEXOSQVE ANGVES Gorgonis scilicet capiti. DESECTO VERTENTEM LVMINA COLLO aut sua lumina
Abbreviated transcription (Latin):
ndun hoccum uelltostendere cocoannoia cifulmen: mamperhas perifrasis tem portios tenditannitati¬
isque a quattuoree & ternosi nenses habere maniststum est undedicittre simbriscorti radios hocestgran¬
uinisquehabundat perhiemem: Trenubis aquose: hocestueris quotem porenimie sunt pluiue utoerut
na & prudenter in somnibus naturam ex primit fulminis quod nece sicest ut pernubes nascatura
per metum fulgetras: & huncordinem sicposuit ut hominibus uidetur pamrtuera prior est conlisio
nibium undeignis emicat: Nosaute mideoprius fulg& rasiudemus quam tonitrua audiamus: quia
uedocior oculorum quamaurium sensu s est sequacibus persecutricib: aegida que horriferam aegis
propree munimentum pectoris acreum haben sin mediogorgonis caput: qđ munimentum simpecto¬

Expanded text:
endum hoc eum velle ostendere, toto anno iaci fulmen: nam per has periphrasis tempora ostendit anni totiendum hoc eum velle ostendere, toto anno iaci fulmen: nam per has periphrasis tempora ostendit anni totius, quae et quattuor esse et ternos menses habere manifestum est: unde dicit ‘tris imbris torti radios’, hoc est grandinis, quae abundat per hiemem; ‘tris nubis aquosae’, hoc est veris, quo tempore nimiae sunt pluviae, ut «et ruit na. Prudenter enim hiis omnibus naturam exprimit fulminis, quod <necesse est, ut> per nubes nascatur per metum fulgetras. Et hunc ordinem sic posuit, ut hominibus videtur: nam re vera prior est conlisio nubium, unde ignis emicat: nos autem ideo prius fulgetras videmus, quam tonitrua audiamus, quia velocior oculorum, quam aurium sensus est. SEQVACIBVS persecutricibus. AEGIDAQVE HORRIFERAM aegis proprie est munimentum pectoris aereum, habens in medio Gorgonis caput: quod munimentum si in pecto
Abbreviated transcription (Latin):
pro uo. Plerum que maio responere consuetas & sic prohuc hocue teresdicere solebant sicut proilluc illod
ex nominibus doc& Namgrom tusa conitru dictus est steropesa fulgetra a not ii cac panne. pins¬
in quandam formam de signatum x composicum: dicitautm in fulmine partem nom perfectampes
um politam fuisse: Toco genitorque plurima cclo co coclo: Idest a bomni partecclinam dicunt phusici dexũ¬
alinen neorum similitudinem que iuppiter iacit: totocedlohocest dediuerm partibus daelis cilica x uii¬
huscdi: iacisulmina queautem qualia ut huncego teur rale&̃ picio id esttalem: Ergo hoedicit facid¬
fnsmbristortirtidio s comnitricti& coactimn grandinem scatius siccosquos ais perhiac cupresolidathortas. & sci¬

Expanded text:
pro ‘u’ ‘o’ plerumque maiores ponere consuetos. Et sic pro ‘huc’ ‘hoc’ veteres dicere solebant, sicut pro ‘illuc’ ‘illopro ‘u’ ‘o’ plerumque maiores ponere consuetos. Et sic pro ‘huc’ ‘hoc’ veteres dicere solebant, sicut pro ‘illuc’ ‘illoex nominibus docet: nam Brontes a tonitru dictus est, Steropes a fulgetra, ἀπὸ τῆϛ στεροπῆς. Pyrain quandam formam designatum et conpositum. Dicit autem in fulmine partem non perfectam, partem iam politam fuisse. TOTO GENITOR QVAE PLVRIMA CAELO ‘toto caelo’, id est ab omni parte caeli: nam dicunt physici dein eorum similitudinem, quae Iuppiter iacit toto caelo, hoc est de diversis partibus caeli, scilicet i iaci fulmina. 'quae' autem qualia, ut "hunc ego te, Euryale, aspicio" , id est talem. ergo hoc dicit: faciIMBRIS TORTI RADIOS constricti et coacti in grandinem: Statius «sicco quos asper hiatu praesolidat Boreas». Et sci
Abbreviated transcription (Latin):
estdeillis .vii insuli sinquibus a eolus inperauit, antraaethneatonant: Magnitudinem hictuum ositi¬
dit quibus & iamuicini montesresultabant autcerce aenea quasia & nedixit, Audicire ferunt gemi
Echobreuiter significauit: stricture chalibum: strictura est terra ferrimmassam coacta: Chalibesaut̃
propriepopuli sunt apud quos nascitur ferrumut ipse adchalibes iiudi ferrum uirosaque pontus cas torea
nde modochalibum posuitstricturas proferrimanis: Hoccum id est ductum & hoc prohucposuit si
anciquum morem: Namantea ocad uerbium loci fuit quod nuncaboleuit: Namerebromantiquis la¬
cionibusi nuenicur sicuti nepistolis probatuerius flaccus oxemplis auctoricaterationedicensinadi

Expanded text:
una est de illis septem insulis, in quibus Aeolus imperavit. ANTRA AETNAEA TONANT magnitudinem ictuum ostenuna est de illis septem insulis, in quibus Aeolus imperavit. ANTRA AETNAEA TONANT magnitudinem ictuum ostendit, quibus etiam vicini montes resultabant: aut certe ‘Aetnaea’ quasi Aetnae dixit. AVDITI REFERVNT GEMITVS echo breviter significavit. STRICTVRAE CHALYBVM strictura est terra ferri in massam coacta. Chalybes autem proprie populi sunt, apud quos nascitur ferrum, ut ipse «at Chalybes nudi ferrum virosaque Pontus castorea»: unde modo ‘Chalybum’ posuit ‘stricturas’ pro ferri massis. HOC TVNC id est huc tum. Et ‘hoc’ pro ‘huc’ posuit secundum antiquum morem: nam antea ‘hoc’ adverbium loci fuit, quod nunc abolevit: nam crebro in antiquis lectionibus invenitur, sicut in epistulis probat Verrius Flaccus exemplis auctoritate ratione, dicens in adverbiis
Abbreviated transcription (Latin):
stendie noctemesse partem diei exerc&penso fatigat terrentius: primohecuitam parte acduriter a
hincergo traxituirgiliu s ut dicer& castum ut seruare cubilec: Ignipoteris uulcanu s ut diximus s. ignis estdicta
anus qua si uolicanus quod peraeremuol&, Igni senim e nubib nascitur: unde &iam homerus dicitein
deaere p̃cipatum interras qđ omnes fulmendea erecadit: quodq crebro inlemnumin sulam icccitur:
d eo ineadicitur cecidis se uulcanus: Clauudus autem dr̃ quia pernaturum num quam rectus estignis:
brilia dura & ex contrarii s ephitetis feci tornatumdicens: Mollibusestratis surrexit adopera fabrilia: sica
nam & lipa renscilic& propterignem &uentos quecpta sunt fabris: a colia maute mliparenideo quoo

Expanded text:
ostendit noctem esse partem diei. EXERCET PENSO fatigat: Terentius «primo haec vitam parce ac duriter agebat». ostendit noctem esse partem diei. EXERCET PENSO fatigat: Terentius «primo haec vitam parce ac duriter agebat». Hinc ergo traxit Vergilius ut diceret «castum ut servare cubile c.». IGNIPOTENS Vulcanus, ut diximus supra, ignis est, et dictus Vulcanus quasi Volicanus, quod per aerem volet; ignis enim e nubibus nascitur. Vnde etiam Homerus dicit eum de aere praecipitatum in terras, quod omne fulmen de aere cadit. Quod quia crebro in Lemnum insulam iacitur, ideo in eam dicitur cecidisse Vulcanus. Claudus autem dicitur, quia per naturam numquam rectus est ignis. AD FABRILIA dura. Et ex contrariis epithetis fecit ornatum, dicens ‘mollibus e stratis surrexit ad opera fabrilia’. INSVAetnam et Liparen: scilicet propter ignem et ventos, quae apta sunt fabris. ‘Aeoliam’ autem ‘Liparen’ ideo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
renam inuacat: & oedicit precum nimia&as postulationis significat dubitationem: Coniugis in fususgii¬
.. hocestante cm cubuit: & sicquieuit probus uero & carminius proptersensum cacenfaconin fusum
ut sit sensus: Dormitom coniugedormiente id petiit soporeminfusum &iam coiugis congremio: Cun
ulo tempore modo alias loco aliaofficio: colohunc sequimur: Mamuius colidicimus nonut statius
huiuscolus: tenuiq minerua: xonfilatenui sed paruo preciola neficii: & clii hic distingunt & subau¬
diunt monsest aueplac& ut sic sensus cuitolerare colouitam tenuitq: minerua: cnos est uel plac& ut sicins¬
runt in positum cinerem & sopitos si utt contra horatius incedis perignes sub positostineridoloso: aliiside¬
gunt tenuiq minerua in positum sid ciu hecẽ necesncas facali terdata: Noctem ad densoperipertransita

Expanded text:
nam 'in' vacat. et hoc dicit: precum nimietas postulationis significat dubitationem. sannam 'in' vacat. et hoc dicit: precum nimietas postulationis significat dubitationem. sanmio hoc est ante concubuit et sic quievit. Probus vero et Carminius propter sensum cacenphaton 'infusum' legunt, ut sit sensus: dormiit cum coniuge dormiente, id RICVLO tempore modo; alias loco, alias officio. COLO hunc sequimur: nam ‘huius coli’ dicimus, non ut Statius ‘huius colus’. TENVIQVE MINERVA non filo tenui, sed parvo pretio lanificii. Et alii hic distinguunt et subaudiunt ‘mos est’ aut ‘placet’, ut sit sensus ‘cui tolerare colo vitam tenuique Minerva mos est’ vel ‘placet’ et sic inferunt «inpositum cinerem et sopitos s. ignes’, ut e contra Horatius «incedis per ignes suppositos cineri doloso». Alii sic legunt ‘tenuique Minerva inpositum’, id est cui haec est necessitas fataliter data. NOCTEM ADDENS OPERI per transitum
Abbreviated transcription (Latin):
cruncia qua eage scmposuis sedicit fata x annis quadamratione disferti : quod nunedicit uulcanus
usse pieri: Ergonon est contrarium nam sata differuntur: Tantum num quam paenitus in mi¬
cinturꝰ quod & iamiu nodicitatque in mota mana fatis lauinia coniunx at trabere adꝙ moramtantis
lic& addererebus si bdla reparas quȩdixerat in inc excidum que maorum: possum ꝓcurt. quid cure est idestos
i& sollicitudinis liquidoe lectro puro: & secundum plinium innaturalihistoriatria sunt telectrigenera: Vi
ex arboribus quod sucinum dr̃: Aliud quod naturaliter inuenitur: Tertium quod fit detrib: partibus auri& in
irgenti quas partes &iamsi natura resolua sinuenies : unde errant quidicunt meliuset̃ naturale: Clectna
que secundum aliquosuentus est utadque inuento suit arecesnt: precando uiribus indubitar& ui s iđȩo¬

Expanded text:
eruntia, quae Tages conposuisse dicitur, fata decem annis quadam ratione differri: quod nunc dicit Vulcanus eruntia, quae Tages conposuisse dicitur, fata decem annis quadam ratione differri: quod nunc dicit Vulcanus potuisse fieri. ergo non est contrarium; nam tantur: quod etiam Iuno dicit «atque inmota manet fatis Lavinia coniunx; at trahere atque moras tantis licet addere rebus». SI BELLARE PARAS quia dixerat «in me excidiumque meorum». POSSVM P. CVRAE quicquid curae est, id est officii et sollicitudinis. LIQVIDO ELECTRO puro. Et secundum Plinium in naturali historia tria sunt electri genera; unum ex arboribus, quod sucinum dicitur; aliud, quod naturaliter invenitur; tertium, quod fit de tribus partibus auri et una argenti: quas partes etiam si naturale solvas, invenies. Vnde errant qui dicunt melius esse naturale. Electri autem quae secundum aliquos ventus est, ut «atque in
Abbreviated transcription (Latin):
rofutara Nama grecisfueratuul nerata: undeestȩ quidem credome auulnera restant:
cunctantem scilic&de promissione quanirem peram plexum suum in misso amore ꝑsoluit: Acce¬
nto litum slammam: adluditadrem: piituralem qͣue ideciuil canus maritus fingitur ueneris. quodue¬
imofficium nonnisi calore consirtit : uinde est frigidus inuenerem senior: Habe facta possa : siossalas¬
fecit quantomagis animum: Atqucolim fereut sol&: Nam nonestad uerbium tempori signear mamicans
fulmencuius naturam expressit: Nam que nubesuento coacteplerumq: rumpuntur: & exseful
emitunt: formae conscia coniunx: Intellexit sedolis& pulchritudine peruertissem mentem mariti: Deuic
hoc sermone mos tendictum possecuncta conaedere: Exalto argumentatione longerepetita. ne
caua abant stcre: atquisu pra ait debita sed sciendum secundumarum aruspicinȩ libros & sacra cha

Expanded text:
sibi profutura; nam a Graecis fuerat vulnerata, unde est «equidem credo, mea vulnera restant». sibi profutura; nam a Graecis fuerat vulnerata, unde est «equidem credo, mea vulnera restant». CVNCTANTEM scilicet de promissione, quam rem per amplexum suum inmisso amore persolvit. ACCEPIT SOLITAM FLAMMAM adludit ad rem naturalem: namque ideo Vulcanus maritus fingitur Veneris, quod Venerium officium non nisi calore consistit, unde est «frigidus in Venerem senior». LABEFACTA PER OSSA si ossa labefecit, quanto magis animum? ATQVE OLIM fere, ut solet; nam non est adverbium temporis. IGNEA RIMA MICANS id est fulmen, cuius naturam expressit; namque nubes vento coactae plerumque rumpuntur et ex se fulmen emittunt. FORMAE CONSCIA CONIVNX intellexit se dolis et pulchritudine pervertisse mentem mariti. DEVINCTVS hoc sermone ostendit eum posse cuncta concedere. EX ALTO argumentatione longe repetita. NEC FATA VETABANT STARE atqui supra ait ‘debita’. Sed sciendum s
Abbreviated transcription (Latin):
Sici tenim seciusin felicitate commotam: Iouisimperio: Neuidere turmpudens sialiena regna depo¬
r&: & hodatenter dicere iudeuuir faueuic cui &iam iuppiter fau&: E andemquetuncscilic& silui ar
ogosicdistinguendum ucciupetat nondicat sedrediquat intellegi Genetrix natote filianerꝰ Ther
que achillicerma in petrauit & bonisutitur commparationibus dicendo filianeri : cum ipsa iouis sicfilia
uxor tithonicacum sit ipsa uulcani nericũ t pronerci: Om̃a enimque incusexeunt hodieapud
in latinitate de trahitur remanebatei: hin cestfilia nertim mitis andilli Item in salustio adbellum per
cedonicum si caspet: Ti thonia coniux, aurora prome non est dausis ferrumacuunt portis di¬
utenim superius quinq ad eomagnae positis incudibu surbes: tn in meartificiosȩ armapetit &iam

Expanded text:
dicit enim se eius infelicitate commotam. IOVIS IMPERIO ne videretur inpudens, si aliena regna depodicit enim se eius infelicitate commotam. IOVIS IMPERIO ne videretur inpudens, si aliena regna deposceret. Et hoc latenter dicere videtur: fave huic cui etiam Iuppiter favet. EADEM quae tunc scilicet silui. ARMA ROGO hic distinguendum, ut cui petat, non dicat, sed relinquat intellegi. GENETRIX NATO TE FILIA NERI Thetis, quae Achilli arma inpetravit. Et bonis utitur comparationibus dicendo ‘filia Neri’, cum ipsa Iovis sit filia, item ‘uxor Tithonia’, cum sit ipsa Vulcani. ‘Neri’ autem pro ‘Nerei’: omnia enim quae in ‘eus’ exeunt hodie apud in latinitate detrahitur, remanebat ‘i’. Hinc est ‘filia Neri’, «inmitis Achilli», item in Sallustio «ad bellum Persi Macedonicum». Sic Asper. TITHONIA CONIVNX Aurora pro Memnone. CLAVSIS FERRVM ACVANT PORTIS dixit enim superius «quinque adeo magnae positis incudibus urbes t. n.». IN ME artificiose arma petit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
incar&: adultero preterea uulcanumuuorium fuis setestatur & ipse uirgilius dicens: Tunc pateraeterno
de uinctus amore: & statius ubimortemuenus adloquitur: ut ad non eadem uulcanta nobis obsequia &
lesi scruit tamenira maniti: nam quoddicit donatus potuis so fieri uicum hanchisa concumber&uenus an
amuulcanonuber& non procedit: Constat enim a principio uenere muxoremfus seuulcani: Debita
fucalicer ad exitium destinata: miseris adqui honestum est miseris subuenirt: sed hocdicit curte fatiga¬
iemproominibus fatinecessi cate perituris. pria mideberem plurimanatis: scimus quod pariditantum de¬
uit sedhocuel ad cliarum coninemorationem personarum ncexturpicausa paridi debuis seuideatur e
fleuissem .s.l: Bene postpergama positro ianos p̃pnamiliberoscumextusatione sit aenc ae conmemora

Expanded text:
bricaret adultero. Praeterea Vulcanum uxorium fuisse testatur et ipse Vergilius dicens «tum pater aeterno bricaret adultero. Praeterea Vulcanum uxorium fuisse testatur et ipse Vergilius dicens «tum pater aeterno fatur devinctus amore», et Statius ubi Martem Venus adloquitur, ut «at non eadem Vulcania nobis obsequia, et laesi servit tamen ira mariti». Nam quod dicit Donatus potuisse fieri ut cum Anchisa concumberet Venus, ante quam Vulcano nuberet, non procedit: constat enim a principio Venerem uxorem fuisse Vulcani. DEBITA fataliter ad exitium destinata. MISERIS atqui honestum est miseris subvenire; sed hoc dicit: cur te fatigarem pro hominibus fati necessitate perituris? PRIAMI DEBEREM PLVRIMA NATIS scimus quod Paridi tantum debuit, sed hoc velat aliarum commemoratione personarum, ne ex turpi causa Paridi debuisse videatur. AENEAE FLEVISSEM S. L. bene post Pergama, post Troianos, post Priami liberos cum excusatione fit Aeneae commemoratio;
Abbreviated transcription (Latin):
dicit pelle lrbistidisurse speciesprogenere: Nam ciuus liba stre possumus accipere: Exitrritamater deciter
quia macer: Dictis diuinummspiratamorem petitura profiliodecidulitrio proeato orationerastiam in¬
gentiarteromposuit: quod & iamuulcanus i psetesta tur dicensquid causaspetis exalto Nomita perta estei pecitio
ed longoproemio ꝑuerso amore mariticirtum uenit mentem: Ergo questionem hancq̃ nascitur expeti¬
cone ueneris inpudica solumus insiodis: primo quoduulcanum amore circũuenit: Oemde qđ nacca est oeca¬
sonemeius temporis quom artiarma faciebat quem fuisse sciebat adulierum: Perquod datur intellegi uulca
I a mominem suspitionem & irtm quam h abuit cirtauenere inde posuisse : ad eoutar maci &imipsi fa¬

Expanded text:
duxit’. PELLE LIBYSTIDIS VRSAE species pro genere: nam cuiuslibet ferae possumus accipere. EXTERRITA MATER ideo territa, duxit’. PELLE LIBYSTIDIS VRSAE species pro genere: nam cuiuslibet ferae possumus accipere. EXTERRITA MATER ideo territa, quia mater. DICTIS DIVINVM INSPIRAT AMOREM petitura pro filio de adulterio procreato orationem suam ingenti arte conposuit: quod etiam Vulcanus ipse testatur, dicens «quid causas petis ex alto?». Non enim aperta est eius petitio, sed longo prooemio perversam amore mariti circumvenit mentem. Ergo quaestionem hanc quae nascitur ex petitione Veneris inpudica, solvimus his modis: primo quod Vulcanum amore circumvenit, deinde quod nacta est occasionem eius temporis quo Marti arma faciebat, quem fuisse sciebat adulterum: per quod datur intellegi Vulcanum iam omnem suspitionem et iram quam habuit circa Venerem, deposuisse, adeo ut arma etiam ipsi fa
Abbreviated transcription (Latin):
ra fulmina commou& : Nam modonimbosprofulminibus posuit que ded extraiacit: Aegidis aut̃
oncussio commou& pluuias : Disiecti soppidamuri sunumiani aliud saturni, Iamuetus tamonu
ai: passimnullotimore uagabantur: Roma noque foro. Romanum forum est tibi nuncrostro
laucis mugirecarinis: carine sunt aedificia facta in carinarum modum: que erant in tratemplumtd¬
luris. Laucas autem dixit aut propteredegantiam aedificiorum aucpropter augustum quina tus est c
nis ueteribus & nutritus in lautiscarinis: uiccor alcides subiit: Eusymbolosidestbanum aeneae oris¬
ostenditur: aud eospes contemnere cipes : bene audequasirem arduam & difficilem: Dignunsi¬
gedeo componete in similitudinem numinis: Nonaspernonas perna turidest fastidiosus angusti sibs
ft i a duxite contarietate quesitusornatus Aitenimangusti tecti subter fastigia ingentem aencun

Expanded text:
ra fulmina commoveret: nam modo nimbos pro fulminibus posuit, quae de dextera iacit. Aegidis autem ra fulmina commoveret: nam modo nimbos pro fulminibus posuit, quae de dextera iacit. Aegidis autem concussio commovet pluvias. DISIECTIS OPPIDA MVRIS unum Iani, aliud Saturni, iam tunc vetustaCaci passim nullo timore vagabantur. ROMANOQVE FORO Romanum forum est ubi nunc rostra sunt. LAVTIS MVGIRE CARINIS carinae sunt aedificia facta in carinarum modum, quae erant circa templum Telluris. Lautas autem dixit aut propter elegantiam aedificiorum, aut proptecuriis veteribus et nutritus in lautis carinis. ostenditur. AVDE HOSPES CONTEMNERE OPES bene ‘aude’, quasi rem arduam et difficilem. DIGNVM FINGE DEO compone te in similitudinem numinis. NON ASPER non aspernator, id est fastidiosus. ANGVSTI SVPTER F. T. I. A. DVXIT ex contrarietate quaesitus ornatus, ait enim ‘angusti tecti supter fastigia ingentem Aenean
Abbreviated transcription (Latin):
scuta id est sinistrarum ornatum superillam iacientes ealucepriuarunt: que illic sepulta tarpeie sed inom̃
in posuit: Religio id est metus abeo quod mente mrelig& dictareligio: Dira magnautan sua cuique deus
diracupido hoenemus beneubique nemus dixit: Nam tunc aedificianonerantipsum credunt:
disseiouem in hocscilic& nemort: saneadillud adludit quod primidicuntur ioui templastcisse: Necenm
ngesunt aioue eo limpico: Vnde cosdicit iouem uidisse & quod ipsisunt nΡΛΩ ΠΟCΕ ΛΝΝos, T
tius archadesastris lunaque priores: lic& &dicat salustius crecensesprimosinuenis sereligionem: un
apud eosnatus fingituriuppiter: Aegida concuter& hicdistinguendum. Namegida
pellem amalteae caprea quanu tritus est insinis traiuppiterten&, Dextranimbosq cier& & dedec¬

Expanded text:
nam scuta, id est sinistrarum ornatum, super illam iacientes eam luce privarunt. Quae illic sepulta Tarpeiae sedi nomen nam scuta, id est sinistrarum ornatum, super illam iacientes eam luce privarunt. Quae illic sepulta Tarpeiae sedi nomen inposuit. RELIGIO id est metus, ab eo quod mentem religet dicta religio. DIRA magna, ut «an sua cuique deus fit dira cupido?». HOC NEMVS bene ubique ‘nemus’ dixit: nam tunc aedificia non erant. IPSVM CREDVNT SE VIDISSE IOVEM in hoc scilicet nemore. Sane ad illud adludit quod primi dicuntur Iovi templa fecisse. Nec enim longe sunt a Iove Olympico: unde eos dicit Iovem vidisse, et quod ipsi sunt προσέληνοι, ut Statius «Arcades astris lunaque priores»: licet dicat Sallustius Cretenses primos invenisse religionem, unde apud eos natus fingitur Iuppiter. AEGIDA CONCVTERET hic distinguendum: nam aegidapellem Amaltheae caprae, a qua nutritus est, in sinistra Iuppiter tenet. DEXTRA NIMBOSQVE CIERET et de dexte