comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plurib m̃sis tͣnsactis aꝑiat᷑. & cerussa in fornace coquat᷑. qͥ mutato
nis purpureũ colorẽ remittunt. qͥb collectis purpureus color tẽꝑ¬
atur. Ideo aũ ostri ÷ appellatũ.ꝙ ex testa humore licet᷑. qͥ cito ex sal
adicȩ simiłr ex florib alii colores inficiunt᷑. Itaq pictores cũ
uoluerint silatticũ imitari. uiolã aridã in uase cũ aqͣ adignẽ
pont̾ ut ferueat. ⁊ decoctã in linteolo expͥmunt.⁊ in mortario
cũ creta c̃tert̾. ⁊ faciunt si lasaceũ colorẽ. Eadẽ ratioe uacciniun
cũ lacte tẽꝑantes. purpurã faciunt elegantẽ. uti herbe qͥ lutea

Expanded text:
pluribus mensibus transactis aperiatur. Et cerussa si in fomace coquatur, quae mutato imas purpurei coloris remittunt, quibus collectis purpureus color temperatur. Ideo autem ostrum est appellatum quod ex testis umor elicitur. Qui cito ex salsradice. Similiter ex floribus alii colores inficiuntur. Itaque pictores, cum uoluerint sil Atticum imitari, uiolam aridam in uaso cum aqua ad ignem adponunt, ut ferueat, et decoctam in linteolo exprimunt et in mortario cum creta conterunt et faciunt silis Attici colorem. Eadem ratione uaccinium cum la
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ sord̾ reliq̾rit: idonea erit. Si uͦ ñ fuerit uñ harene fodiant᷑
tec̃ de fluminib aut de glareis erit exercenda. aut de litore ĩ armo.
d marina harena ĩstructuris hoc uiciũ ht̃. tarde siccat᷑. un onerar
se ꝯtinent̾ ñ patit᷑. ⁊ nͥ int̾missio̾ib reqͥeuerit opꝰ pondẽ gͣuata structã
rũpet᷑. Cameris ⁊ salsũ humorẽ remittendo dectoriũ opꝰ sepe resolũ.
fossicie uͦ celerit̾ siccesct̾ ⁊ tectoria ñ ledt̾.⁊ c̃ cameratiõs utilit̾ obligãt
S fossicie recentes. statĩ instructura muti debẽt. fortiꝰ enĩ ẽphendt̾
st̃. S iacłoꝵ. sub actiõib intectorio oꝑe recipiunt soliditatẽ. Incem̃¬
ricias aũ structuras. pura harena mittatur. De calci utilitate ꝓban
alix itaq de albo saxo ł tiburtino. aut colũbino fluuiatiliq da¬
coqͣtur. aut rubro aut fungia. Quȩ enĩ erit ex spisso ⁊ duro saxo
utilit̾ structuris c̃ueniet. Que aũ ex ꝑhistolosa aut exiliori lapide fu̾it.

Expanded text:
il sordis reliquerit, idonea erit. Si uero non fuerit unde harenae fodiantur, tunc de fluminibus aut de glareis erit excernenda aut de litore marino. Sed marina harena in structuris hoc uitium habet: tarde siccat: unde onerari se continenter non patitur. Nisi intermissionibus requieuerit opus, pondere grauata structura rumpetur. Cameris etiam salsum umorem remittendo tectorium opus saepe resoluit. Fossiciae uero celeriter siccescunt et tectoria non laedunt et concamarationes utiliter obligant. Sed fossiciae recentes statim in structuras mitti debent; fortius enim comprehendunt sed liaculorum subactionibus in tectorio opere recipiunt soliditatem. In caementicias autem structuras pura harena mittatur. IX De calcis utilitate probanda Calx itaque de albo saxo uel Tiburtino aut columbino fluuiatili coquatur aut rubro aut sfungia. Quae enim erit ex spisso et duro saxo utiliter structuris conueniet. Quae autem ex fistuloso aut exiliore lapide fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
debes. Infossam calcẽ q̃ multo añ dẽꝑe fu̾it macerata. de ascia
qͣsi lignũ dolab̾. ⁊ aciei si ñ ꝙͣ. impeg̾is atq ad herẽs ascie uscosa uide¬
it᷑. optima erit oꝑi albario. recent̾ extincta. Caliculosa si fu̾it dũ sic¬
cessere cep̃. calculi crepãt. ⁊ ĩ utiles rime oꝑi efficiunt᷑. uñ ꝓxime ex¬
tincta. in opꝰ albariũ mitt̾e ñ oportet. De cameris.
ameris gͦ cannitꝰ sic erit dispositio. Asseres abstinei ad lineam
aut regłam eqͣłr dirigant᷑. ne plꝰ han̾t gͣssitudinis ꝗͣ digitoᷤ.iii.
ħ int̾ se sesqͥpedali m̃sura diuisos ordinab̾ ⁊ catenis ad ꝯtignationẽ
uspendes. ita ut bine ꝑtice gͣciliores int̾ eos si missales faciant du¬
misces ligatãs. Catene aũ parent᷑ aut de iuniꝑo. aut oliua. aut bu¬
xo. aut cup̃sso. Camere ex harundine g̾ca uł palustri ł gͣssiori io̾sa
⁊ ꝯtusa sic ꝯtexant᷑ ut his circuł qͣles ad modũ grossitudines ⁊ lon

Expanded text:
debebis. In fossa calcem, quae multo ante tempore fuerit macerata, de ascia quasi lignum dolabis, et aciem si nusquam impegeris atque adhaerens asciae uiscosa uidebitur, optima erit operi albario. Recenter extincta et calculosa si fuerit, dum siccescere coeperit, calculi crepant et inutiles rimae operi efficientur. Vnde proxime extinctam in opus albarium mittere non oportet. XXI De caineam aut regulam aequaliter dirigantur; ne plus habeant grossitudinis quam digitos tres. Hos inter se sesquipedali mensura diuisos ordinabis et catenis ad contignationem suspendes ita ut binae perticae graciliores inter eos sint missae et faciant tomices ligaturas. Catenae autem parentur aut de iunipero aut oliua aut buxo aut cupresso. Camerae ex harundine Graeca uel palustri uel grossiori rasa et contusa sic contexantur ut fasciculi aequalis admodum grossitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
lumine cereoꝵ aut luc̾narũ fumante obsoleset̾. ꝓpt̾ea ⁊ camere eoꝵ
ꝑlane fiunt. ut det̾sa fuligine statĩ splendor appareat. De gn̾ib coloꝵ
duob pedib fistucato solo inducat᷑ aut rud̾ aut testatiũ pauim̃¬
to. Dein ꝯgestis ⁊ calcatis spisse carbonib in ducant᷑ sabulone fauilla
⁊ calce mixta ĩpense. crassitudine untiarũ .ui. ad regulã exeqͣta.
Planities reddit spͣm nigri ꝑauim̃ti. Hieme gͦ ñ recip̃ frigꝰ.⁊ i
nistris licet nudis pedib ãbulantib uapore delectant. Sic N erit

Expanded text:
lumine cereorum aut lucernarum fumante obsolescunt. Propterea et camerae eorum lumine cereorum aut lucernarum fumante obsolescunt. Propterea et camerae eorum planae fiunt, ut detersa fuligine statim inluminatus splendor appareat. XXVI Pauimenta uduobus pedibus, fistucato solo inducatur aut rudus aut testaceum pauimentum, deinde congestis et calcatis spisse carbonibus inducatur ex sabulone et fauilla et calce mixta impensa crassitudine unciarum VI. Ad regulam exaequata planities reddit speciem nigri pauimenti. Hieme ergo non recipit frigus et ministros licet nudis pedibus uapore delectabit. Sic enim erit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑi coronario subtilior ĩpensa necessaria ẽ. ut ãpliꝰ fricati
molliꝰ nitorẽ g̾re faciat. Obseruandũ t̾n eritine gipsum
imꝑense adiungat᷑. Siticulosa enĩ mat̾ia dũ arescit uicinam
coronario oꝑi politioi̾łr parietũ n camerarũ suꝑ indutit᷑. Nam corrũpit.
locis sic ert̾ solidandi. si ꝑpetuus humor manat tͥb pedib abimo
testa paries uestiat᷑ ⁊ uestitura calcet᷑ & poliat᷑. ne humorẽ ad mitt̾e
possit. Ꝙ si maior humor ꝑpetuus manat. canalicłm breuẽ ex trues
aliqͣntũ a pauim̃to altiꝰ. qͦ collectꝰ humor sñ uicio parietes exeat. Si aũ
affluens humor abundabit. degulas semi pedales exea parte qͣ humor
irrignus erũpet. diligent̾ picabis. ne uis humoris ad parietẽ tͣnsea
ex alt̾a parte qͣ structure iungent᷑ degula calce liqͥda linet᷑. ut faciliꝰ
oꝑi ad herere possit. Triclina hib̃na minorib picturis ornanda.

Expanded text:
Operi coronario subtilior impensa necessaria est, ut amplius fricata Operi coronario subtilior impensa necessaria est, ut amplius fricata melius nitorem gratum faciat. Obseruandum tamen erit ne gypsum impensae adiungatur. Siticulosa enim materia, dum cito arescit, uicinum coronarium opus, politionibus parietum et camerarum cum superinducitur, nam corrumpit.locis sic erunt solidandi. Si perpetuus umor manabit, tribus pedibus ab imo testaceo paries uestiatur et uestitura calcetur et poliatur, ne umorem admittere possit. Quodsi maior umor perpetuus manabit, canaliculum breuem exstrues aliquantum a pauimento altius, qua collectus umor sine uitio parietis exeat. Si autem affluens umor abundabit, tegulas bipedales ex ea parte qua umor inriguus erumpet diligenter picabis, ne uis umoris ad parietem transeat. Ex altera parte qua structurae iungentur, tegula calce liquida linietur. ut facilius operi adhaerere possit. XXV Triclinia hiberna minoribus picturis esse ornanda
Abbreviated transcription (Latin):
ciore gr̾a mutare uolueris. fascicłi molliores canne faciliꝰ flexi du¬
ant᷑. pꝰea pͥmo mane inducat᷑ ĩpensa ꝑuniͥce trullicet᷑ ut cina
subliget. deĩn harena ⁊ calce dirigat᷑. Tercio marmor tusũ suꝑ
ris oꝑis ł delicatȩ aut arcuatiles camere exẽplis uteris. orum.
grossiori si fuerĩt inducti ⁊ politi maritate ĩpense cido cor¬
rũpant᷑. Exẽplũ hꝰ ex his specłis sumere debenꝰ. quoꝵ tenues
formas designãt. Prima gͦ inductiõe trullizata cũ aresce̾ ceꝑit.
ex marmore gͣmo trullitationes st subigende. s ipsa species fic
paret᷑. ut añ inductioes tandiu subigant᷑. ut rutrũ exea mũdũ
lauet᷑ in arescente inductio̾e. Post alt̾m coriũ subtiliꝰ inducat᷑.
ut marmoris ⁊ candoris politiõ̾ib fundata soliditas. nitidum
culture faciat decorẽ. Om̃ia gͦ q̃ diligenti studio c̃ponunt᷑. neq
⁊ oꝑe obligat᷑ color elui ñ potest. De opere coronario.

Expanded text:
iculi mollioris cannae facilius flexi ducantur. Postea primo manu inducatur impensa pumicea et trullizetur, ut canna subligetur; deinde harena et calce dirigatur; tertio marmor tusum superis operis uel delicatae aut arcuatilis camerae exemplis uteris. XXII Dgrossiori si fuerint inducti et politi, macritate impensae cito corrumpentur. Exemplum huius ex his speculis sumere debemus: quorum tenues formas designant. Prima ergo inductione trullizata, cum arescere coeperit, ex marmore granio trullizationes sunt subigendae. Sed ipsa species sic paretur ut ante inductiones tamdiu subigatur ut rutrum ex ea mundum leuetur. Inarescente inductione, alterum corium subtilius inducatur, ut marmoris candore et politionibus fundata soliditas nitidum culturae faciat decorem. Omnia ergo quae diligenti studio componuntur neque et operi obligatus color elui non potest. XXIII De opere coronario
Abbreviated transcription (Latin):
putatio. Sed ubimulta esunt uindȩ diuidant᷑ & pausa¬
ruquȩ septentrionem respiciet uerno pino alapansadie
sademtiorib: plugis recidatꝰ autum noisemputatione serope
nitamur ut uitis fict incrure robustiom ne debiliuiticulat
duo duru m̃ta seruemus. Auferendũ suntlaa in cortade¬
bilia malis locisnata sȩrm̃ta. Focata &ium quimt duo

Expanded text:
putatio. Sed ubi multe sunt vinee dividantur et pars earum que septentrionem respiciet, verno putetur. Alia pars adveentioribus plagis, rescidatur autumno. Sed in putatione semper nuamur ut vitis fiat in crure robustior, vel debili viticule duo duramenta servemus. Auferenda sunt leta, intorta, debilia, malis locis nata sarmenta. In locis clementio
Abbreviated transcription (Latin):
minutis quas habebit inferius & ubi conualue iint hine idune
bienniũ radicatus uites uel arbus colas texisere quor ñ
depones inscrobe ad singulas materias credigis putatifon¬
nib: quȩ scabra sunt. Curtatis &id radicib. Euua s potuer
inuenire uexatis. Inscrobe autẽ ad arbustu faciendud
radicatas uites deponis hoc senuans nes ȩ inraicem conun¬
gant sed lapides quinum ꝓpelibrarũ medios interutrap¬
q: constitues et ipsas uites adscrobis latera discreta con¬
iunges. Mago ad serit scrobem non primo anno eẽconpler¬
dum sed sub inde coȩquandam . quȩ res uitem faciet altius fun¬
dare radices. sed hoc aridis ꝓuintiis fos te conueniat. humidis
aut̃ sata putre fient recepto humorenisi statim terra cumu¬
letur. Sed arbustaqui faciet plantus arborum dehis gene¬
rib: ponat. uel sia gro suppetit abundantia his utatur. Popu¬

Expanded text:
 ubi convaluerint, hinc post biennium radicatas vites vel arbustulas transferes; quas cum deponer in scrobe, ad singulas materias rediges, putatis omnibus que scabra sunt, curatis etiam radicibus, si quas potueris invenire vexatas. In scrobe autem ad arbustum faciendum, duas radicatas vites depones; hoc servans ne se in radice contingant, sed lapides quinum prope librarum medios inter utramque constitues et ipsas vites ad scrobis latera discreta coniunges. Mago asserit, scrobem non primo anno esse complendam, sed subinde coequandam, que res vitem faciet altius fundare radices. Sed hoc aridis provinciis forte conveniet. Humidis autem sata putrefient recepto humore, nisi statim terra cumuletur. Sed arbusta qui faciet, plantas arborum de his generibus ponat: vel si suppetit abundantia, his utatur, popu
Abbreviated transcription (Latin):
o uellã uitẽ columella dicit primoanno ad uña materiuã
ul infecundu sarmta producunt. quue amputato capite
nla pampiuria deduro coguntur exire . quareiuxtu ipsã
nmiuram ueteris sarm̃ti una ułduus gemmas relin quen
s etipende gadami pouellum. uel exsiguis palis. ut tertio
seono nobusnores possit accipere : Nam̃ qua drima nouella
Ioc etium m sẽ propagandae sunt uites seduetus et exesa

Expanded text:
ovellam vitem Columella dicit a primo anno ad unam materiam evel infecunda sarmenta producant, que iam amputato capite velut a pampinaria de duro coguntur exire; iuxta ipsam commissuram veteris sarmenti, unam vel duas gemmas relinquendaexcipiendam calamis novellam, vel exiguis palis, ut tertio anno robustiores possit accipere. Nam quadrima novella, Hoc etiam mense propagande sunt vites, sed vetus et exesa
Abbreviated transcription (Latin):
tnnttinos recide & onia quue uetera uł scabra repperies
fte quugalaustoluntꝰ ũt iniugo uł ꝑgula ubi quuctuor
ipedibus surmuc iamleuato steterint quat᷑ na brachia habcant᷑
mit eimus sis iguis bined. Sedprouidendu peinuna parte
sine sumontea quae scruus i Quod eu fit utistlqua nfugparte

Expanded text:
et annorinos rescide et omnia que vetera vel scabra reperies. et annorinos rescide et omnia que vetera vel scabra reperies. Hec que altius coluntur, ut in iugo vel pergula, ubi quatuor pedibus supra levate steterint, quaterna brachia habeant. mittimus; si pinguis bina; sed providendum ne in una parte sint sarmenta que servas; quod cum fit
Abbreviated transcription (Latin):
et aduntm uł ducs gemmnas relinquere . In locisdemtiorib:
altius uitẽ licebit expandere. In exilib: auta estuosis autde¬
cdiuiis aut procellosis humilior ẽ. habenda. Locis pinguibus
singulis brachis uitium bgͥna flagella dimitte sederit
sapientis aestimare uimuitis Namquue altius colitur
et fecundaẽ plus quam octopalmites habere rꝰ debet itu
uideremus semꝑ in inferiori parte custodem Circucusto¬
uadquid pascitur amputan dumẽ sinon desider et uin eure¬
uioa tori quod si truncus uitis sole aut pluuiis aut noxiisanima¬
uu a st. cauutus purgamus quicquid ẽ mostuum plagusq
eiu aminga linimis & tͥru quod proderit aduersũ p̃dictu
trcetium rescisus etpendens auit e tollutꝰ quie resmi¬
re fecem redit inuino. Muscus rudatur ubicũq reptus
utd olire qua sinduro uiti s accipiet. obliq et rotunde ee de¬
e bi. Decisin sicut supradiximale natis omnib: etueterib:
etiuniloi e ꝓruonurios serua. ungues etiũ custodũ siccos

Expanded text:
enta. In locis clementioribus altius vitem licebit expandere. In exilibus, aut estuosis, aut declivibus, aut procellosis, humilior est habenda. Locis pinguibus singulis brachiis vitium bina flagella dimitte, sed erit sapientis estimare vim vitiis. Nam que altius colitur et fecunda est, plusquam octo palmites habere non debet. Ita desideremus semper in inferiore parte custodem. Circa crus quicquid nascitur amputandum est, si non desideret vinea revocari. Quod si truncus vitis sole, aut pluviis, aut noxiis animalibus est cavatus, purgemus quicquid mortuum est, plagasque eius amurca linamus et terra, quod proderit adversum predicta. Cortex etiam rescisus et pendens a vite tollatur, que res minorem fecem reddit in vino. Muscus radatur ubicumque repertus. Sed plage quas in duro vitis accipit et oblique et rotunde esse debebunt. Decisis sicut supradixi male natis omnibus et veteribus; novellos et fructuarios serva, ungues etiam custodum siccos
Abbreviated transcription (Latin):
uod si corbustum te habere delectit plantm gonero sautise
us in seminario nutrire debebis. ut inde radicata transferit ed sen¬
bem cui arbor inunsta ẽ. Seminaerium uerodiomus aequososxa
tabulam peduduorum semis altitudine in hacquic ꝓnumero po¬
nenda rum uitium uel qualium cumq plantrum ꝓttedi

Expanded text:
uod si arbustum te habere delectat, generose vitis prius in seminario nutrire debebis, ut inde radicata transferatur ad scrobem cui arbor iniuncta est. Seminarium vero dicimus eque fossam tabulam pedum duorum semis altitudine. In hac quam pro numero ponendarum vitium, vel qualiumcumque plantarum, protendi
Abbreviated transcription (Latin):
Iocmense omnia genera pastincota soli seusubcise uis ue
uitib compleantur . Natura autẽ uitis caelũ omnes and¬
qu&es ustentut si genera conuenienter aptentur pleesir¬
tur loco stictues uitẽ cuius genus nebulus sustine & prsut
Collib: quod siccititẽ durat &uentos pinguagro grian
atq fecundas. Macroferaces & solidas deni auadidarsit

Expanded text:
oc mense omnia genera pastinati soli, seu sulci, seu scrobes, vitibus compleantur. Natura autem vitis celum omne solumque sustentat, si genera convenienter aptentur. Plano igitur loco statues virem, cuius genus nebulas sustinet et pruinas: collibus que ad siccitatem durat et ventos: pingui agro, graciles atque fecundas: macro, feraces et solidas: ventoso stat
Abbreviated transcription (Latin):
dequu radix p̾sumitꝰ iniuriue nulli subi ciendue¬
s̃ uites plucidis diebus actepidis curapdum que neser¬
mtu soleuruntur autuento. seduł rtatim ponunuir ul
obruta reseruentur. Hocm̃ seacde inceps toto uere ui¬
ne ponenda ẽ regionib: frigidis pluuiosis pinguib: ca¬
pis & humidis ꝓuincus. Sit aute mensara sarmeniic¬
bitus unus ubi pinguis ẽ natura terraru maiora intꝰu
tes spaua relinq mus ubi exilis angusta Non nullita¬

Expanded text:
de qua radix presumitur, iniurie nulli subiicienda evites placidis diebus ac tepidis, curandumque ne sarmenta sole urantur, aut vento, sed vel statim ponantur, vel obruta reserventur. Hoc mense ac deinceps toto vere; vinea ponenda est regionibus frigidis, pluviosis, pinguibus campis, vel humidis provinciis. Sit autem mensura sarmenti cubitus unus; ubi pinguis est natura terrarum, maiora inter vites spatia relinquemus; ubi exilis, angusta. Pret
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc mense toto herbam ad huc seri potest quia martio
serendũnoni ẽ ne pastu suo pecorib: uoc eat & boueerede itnc
Nunc pomis & uitibus uetus urina si ad funda tꝰ et numera fr¬
tũ prestat & formȩ cui ꝓderit ut a murca misceamꝰ insperau
maxime in oleis sed hoc frigidiorib dieb: antequa fera du¬
cipiat. Etiam nunc hordeum galaticũ quod grtumg
didum est sere turlocis frigidis. circamartius etus fecur

Expanded text:
cta. Eruum adhuc seri potest, quia martio serendum non est, ne pastu suo pecoribus noceat et boves reddat unc pomis et vitibus vetus urina si affundatur et numero fructuum prestat et forme: cui proderit ut amurcam misceamus infusam, maxime in oleis: sed hoc frigidioribus diebus antequam fervor incipiat. Etiam nunc ordeum galaticum, quod grave et candidum est, feretur in
Abbreviated transcription (Latin):
quia refrigerutur. It formand sunt ramiarborũ uiti fera¬
rũ nedter subalterius linea dirigatur. Sed loco pingiiuln
Aterra octo pedibus. graciliuero septem sine ruma eelinouei¬
da .ẽ. in solo roscido & nebuloso rami corbomis uiti fore in orien¬
tem et occidentem putatione dirigintur ut laterauacua solis ro¬
diis membra totius uitis ostendant. Agendum ẽ autut uitis spii¬
Vuce. In loco cliboso humilius rami arborũ seruandisunt insra¬
no & uliginoso altius palmites ad arborem non duro uimine lige¬
tur neeos uinculum recidat. Aut atterat. Noc autem noue¬
quia palmes quod extraligaturam pendens habuerit fraitus
induit quod in fraligaturam materiȩ sequentis annide patabito¬

Expanded text:
quia refrigeratur. Ita reformandi sunt rami arborum vitiferarum ne alter sub alterius linea dirigatur; sed loco pingui, ulmus a terra octo pedibus, gracili vero septem si ne ramo relinquenda est. In solo roscido et nebuloso, rami arboris vitifere in orientem et occidentem putatione dirigantur, ut latera vacua, solis radiis, membra totius vitis ostendant. In loco clivos. In loco clivoso humilius rami arborum servandi sunt, in plano et uliginoso altius. Palmites ad arborem non duro vimine ligentur, ne eos vinculum rescindat aut atterat. Palmes quod extra ligaturam pendens habuerit fructum, innuit quod infra ligaturam materia sequentis anni deputabit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmixtũ uel uini faecib: truncũ arboris florentis adlinere siaestu
caniu lariuͥ factigat᷑ trium fontiuꝰ singulos sexttrios sumptos pͥ
solis occasũ radicib: arbonis iubeamus in flueresic ne reme diũ luna
dep̃hendat uel herba simfoniacam circa arboris truncu torque¬
bis in coronam uel exea uxta imum codicem cubilefaciemꝰ. Cerasia
non aliter quam in soleusq: adrugas siccatu seruant᷑. Mense
ostobrialiquimadi arborem calidis et siccis regionib: ponuntetcido¬
nea
circa no uembros Ralendas & sorbũ uel amigdala insemina¬
rus obruunt & pinisemen aspergun. Hoc mensepoma con¬
dienda sun atq seruanda eomore quo insingulorũ titu¬
lis contin&ur uelut quaeq matura processerine. DEAΡIB:¬
oc & ia mense aluearia castrabuntur more quodictũ
ẽ quae tamen o port& inspicere & siabundantia .ẽ deme¬
re simediocritas parte media relinqre ꝓhiemis ino¬

Expanded text:
permixtum, vel vini fecibus truncum arboris florentis illinire. Si estu permixtum, vel vini fecibus truncum arboris florentis illinire. Si estu canicularium fatigatur, trium fontium singulos sextarios post solis occasum radicibus arboris iubebimus influere, sic ne remedium luna deprehendat. Vel herbam symphytum circa arboris truncum torquebimus in coronam, vel ex ea iuxta imum codicem cubile faciemus. Cerasa non aliter quam in sole usque ad rugas siccata servantur. DE octobri, aliqui mali arborem calidis et siccis regionibus ponunt et cidonea circa novembres calendas et sorbum vel amygdala in seminariis obruunt et pini semen aspergunt. Hoc mense poma condienda sunt atque servanda, eo more quo in singulorum titulis continetur, vel ut queque matura processerunt. DEaria castrabuntur, more quo dictum est: que tamen oportet inspicere et si abundantia est demere, si medicoritas partem mediam relinquere pro hyemis ino
Abbreviated transcription (Latin):
seruntur quundo his uł nonẽ uł desinit gummex effluere
Cerus sus in seritur in se in pruno inplutuno ut alu inpopu¬
lo Amut strobes altus sputiu largiora ad siduus fossioñs
puturiineu putria& siccu debebunt uł quaedensius arta¬
tu pro tulerit ut rurescat fimum ponamat atq: inde de¬
gerut. cerusi aut sine osse nuscuntur fieri martiulis hocdicit
arborem tenerum ad duos pedes recides & eum usq ad radice
findes medullum purt sutriusq ferro curubis abradere
& stutimͥtrusq purte s in seuinculo stringis & linis fimo & sũ¬
mam purtem & luterum diui surus postannum cicutrix
ductu solidutur hunc arborem surculus qui ad huo frustum
Non ud tulerunt inseris & ut ad serit ex hissine ossibus poma
nuscentur sicerasus concepto humore putr escit intrunco
foramen accipiut quo possit educi si formicas patitur.
sucum portuluce debebis infundere cum acet media purte

Expanded text:
serantur, quando his vel non est, vel desinit gummi effluere. serantur, quando his vel non est, vel desinit gummi effluere. Cerasus inseritur in se, in pruno, in platano, ut alii in populo amat scrobes altas, spatia largiora, assiduas fossiones, putari in ea putria et sicca debebunt, vel que densius arctata protulerit; ut rarescat: fimum non amat, atque inde degenerat. Cerasa ut sine osse nascantur fieri Martialis hoc modo dicit: arborem teneram ad duos pedes rescindes et eam usque ad radicem findens, medullam partis utriusque ferro curabis abradere et statim utrasque partes in se vinculo stringes et oblinies fimo et summam partem et laterum divisuras. Post annum cicatrix ducta solidatur hanc arborem surculis, qui adhuc fructum non tulerunt inseres et, ut asserit, ex his sine ossibus poma nascentur. Si cerasus concepto humore putrescit, in trunco foramen accipiat quo possit educi. Si formicas patitur, succum portulace debebis infundere, cum aceti media parte
Abbreviated transcription (Latin):
firmarunt. Cerasus a mat cȩlistatu frigidũ solum uero po¬
sitionis humettȩ Intepidis regionib: parua ꝓuenit. Calidũ non
potest sustinere montana uel in collib: constituta regione lȩ¬
tatis. Cercsi planta siluestrem trans ferre debemꝰ mens e
octobriuł nouembri et ec̃primo i anuario cũ conp̃hendit inserere:
Plantaria uero creari possunt si p̃dictis mensib: spargant᷑
poma quȩ summa facillitate nascentir. Ego sic huius arboris
facillitatem ꝓbaui ut uirgulit exceraso ꝓ adminiculis ꝑui
neã posita in arborem ꝓsiluisse confirmem. Et ianua riomen¬
seseri potest Inseritur men senouembrimelius uelsineces¬
sesit extremo lanuccrio & alii et ostobri inserendam ẽedixe¬
runt Mastidis intrunco inseri iub& mihi inter corticem
edignum feliciter semꝑ euenit. Qui in trunco inserunt sicut
martiadis dicit omnem lanuginem qua e circa ẽ auferre
debebunt quã si remanserit insitis noceremanifestat. In
cerusis hoc seruundum & in omnibus gumminatis ut tuncin¬

Expanded text:
iculture Cerasus amat celi statum frigidum, solum vero positionis humecte: in tepidis regionibus parva proveniunt, calidum non potest sustinere: montana, vel in collibus constituta regione letatur. Cerasi plantam sylvestrem transferre debemus mense octobri vel novembri et eam primo ianuario cum comprehendit inserere. Plantaria vero creari possunt, si predictis mensibus spargantur poma, que summa facilitate nascentur. Ego sic huius arboris facilitatem probavi, ut virgulta ex ceraso pro adminiculis per vineam posita, in arborem prosiluisse confirmem. Ianuario mense seri potest, inseritur mense novembri melius, ve si necesse sit extremo ianuario. Alii et octobri serendam esse dixerunt. Martialis in trunco inseri iubet. Mihi inter corticem et lignum feliciter semper evenit. Qui in trunco inserunt sicut Martialis dicit omnem lanuginem que circa est auferre debebunt; quia si remanserit, insitis nocere manifestat. In cerasis hoc servandum et in omnibus gumminatis, ut tunc in
Abbreviated transcription (Latin):
reciuibent siuuam nimius imber in fuderit poste aquam
mustũ e primo ardore feruebit ut ad edia uascula trans fe¬
rat᷑ita ꝓpternaturae grauitatem remanens aqua sub sidet
& trans latũ uinũ pit reseruabit᷑ relisto quisquid seilli exim¬
X Iunc ol eu uirde faciemus hoc genere oliuam quã recen¬
tissimã cũuaria ẽ colligis et sidieb: aliquot collegeris ex pan¬
dis necule fiat si quȩc ibi putris aut sicca ẽ remoues ubi uero
conpleueris modi fastorii sales tritos uł nontricos qđ ẽmelius
inoliummitas ꝑdecem modios tres salis & molis primo & sis alita
in nouis canis trĩs eẽ patieris ut ꝑ nostet cũ salib: et ducat: in secosdẽ
sapores ac manepremi incipiat. Olei meliorem fluxu red ditꝰ¬
asclis sucpore concepto. Canales sane & omnia receptacula olei
calidacqua prius lcu abis ut nihildecnni prueterit rancore cus¬
todiant. focos etiam non ꝓpius ad mouebis neolei saporem fumus
inficiat. Nunc mense postremo locis siccis & calidis ad oleum

Expanded text:
reci iubent, si uvam nimius imber infuderit posteaquam mustum eius primo ardore fervebat, ut ad alia vascula transferatur: ita propter nature gravitatem remanens aqua subsidet et translatum vinum pure servabitur, relicto quicquid se illi ex imiam oleum viride faciemus hoc genere: olivam recentissimam cum varia est colligis et si diebus aliquot collegeris, expandis ne calefiat. Si qua ibi putris aut sicca est, removes: ubi vero compleveris modum factorii, sales tritos, vel non tritos quod est melius olivam mittes, per X modios, tres salis; et molis primo et sic salitam in novis canistris esse patieris, ut pernoctet cum salibus et ducat in se eosdem sapores: at mane premi incipiat, olei meliorem fluxum redditura, salis sapore concepto. Canales sane et omnia receptacula olei, calida aqua prius lavabis, ut nihil de anni preteriti rancore custodiant: focos etiam non propius amovebis, ne olei faporem fumus inficiat. Nunc etiam mense postremo, locis siccis et calidis, ad oleum
Abbreviated transcription (Latin):
noceri aqua pridie in fusa citius nasci nitrata aqua respersa
cocturã non habere difficile᷑. Nunc seritur prima lenti cu¬
la sicut februario mense narratũ ẽ. hoc & ia totomense po¬
terit linis emen aspergi DEPRΛTIS NOUIS INSTI TueN

Expanded text:
noceri: aqua pridie infusa citius nasci; nitrata aqua respersa, noceri: aqua pridie infusa citius nasci; nitrata aqua respersa, cocturam non habere difficilem. Nunc quoque seritur prima lenticula, sicut februario mense narratum est hoc etiam toto mense poterit lini semen aspergi. DE PRATIS ET HORTIS
Abbreviated transcription (Latin):
maturu adhuc seremus. In huius principio faba s pargimus. quae
pinguissimu uel stercoratu desiderat locũ uelualle: qua sucus ue¬
niens a summitate fecundat. primo seritur deindeprosunditur
& tunc sulcatur: occanda e large ut tegi plurimu possit. Aliqui
lociffrigidis dicunt in fabaesatione glebas non eẽ frungendas
ut per eas gelicidiaru tempore possint germina obumbratude¬
fendi satione eius generis sicut opinio hab& non fecundatur
terra sed minus laeditur. Nam colomella dicit agrũ frumen¬
tis utiliore probari qui annosu periori uacuus fuerit qua
quicalamos fauaceae messis eduxit pingue. Iugerũ sex modii
occupant mediocre amplius spissobene prouenit. macruꝰ lo¬
cũ nebulo sũq: non patitur : Curandũ p̾cipue ut luna quinta de¬
cima seratur si ad huc istũ solis repercussa non sensit. Aliqui
dicunt quarta decimã potius eligen da: sanguine caponis gre¬
ciadserunt fauae semina macerata herbis aduersantib: non

Expanded text:
maturum adhuc seremus. In huius principio fabam spargimus, que pinguissimum, vel stercoratum desiderat locum, vel vallem, quam succus veniens a summitate fecundet. Primo seritur et deinde proscindatur et tunc sulcatur: locanda est large, ut tegi plurimum possit. Aliqui locis frigidis dicunt in fabe satione glebas non esse frangendas, ut per eas gelicidiorum tempore possint germina obumbrata defendi. Satione eius generis, sicut opinio habet, non fecundatur terra, sed minus leditur. Nam Columella dicit, agrum frumentis utiliorem probari, qui anno superiori vacuus fuerit, quam qui calamos fabacee messis eduxit. Pingue iugerum sex modii occupant, mediocre amplius, spisso bene provenit. Macrum locum nebulosumque non patitur. Curandum precipue ut luna XV seratur, si adhuc ictum solis repercussa non sensit. Aliqui dicunt XIV potius eligendum. Sanguine caponis greci asserunt fabe semina macerata, herbis adversantibus non
Abbreviated transcription (Latin):
unc putatio autum nalis celebratur inuitibi & ar
colligitur ex qua primum fi& oleum . Nam cum tota
nigresc& quodspeciei merito posterauit fundendiuber¬
tute compensat. Est utilis olearum putatio ceceraruq:
arborum si lociparitur disciplina ut decisis cacumi¬
nib: rami fluentes per lutera prona fundantur. quod
si regio insolens & incustodita contigerit. agendum
prius toto arboris corpore ab inferiore parte pur¬
gato ut altitudine animalium supergressa modus
transcendatur iniuriae & arbos lam spacio suotuta

Expanded text:
unc putatio autumnalis celebratur in vitibus arbcolligitur; ex qua primum fiet oleum, nam cum tota nigrescit, quod speciei merito posteravit, fundendi ubertate compensat. Est utilis olearum putatio, ceterarumque arborum, si loci patitur disciplina, ut decisis cacuminibus, rami fluentes per latera prona fundantur. Quod si regio insolens et incustodita contigerit, agendum prius, toto arboris corpore ab inferiore parte purgato, ut altitudine animalium supergressam, modus transcendatur iniurie et arbor iam spatio suo tuta
Abbreviated transcription (Latin):
Vuncac de inceps uinea u&us quae iniugo eꝰ uel pergulasi
robustoue ł integro trunco sit ablaqueata fimosati&ur
& augustius putata inter quartũ & tertiũ pede terra ui¬
ridissima parte corꝑoris acuto ferra menti mucronefe¬
riatur ac fossa frequentius incitecur . Namsicut ad¬
serit colomella exeolo co germen pleruq: producit. &
ueniente uere fundit materia quauitis repar&ur anti

Expanded text:
unc ac deinceps vine vetus que in iugo est, si robusto et integro trunco sit, ablaqueata fimo satietur et angustius putata, inter quartum et tertium pedem a terra, viridissima parte corticis, acuto ferramenti mucrone feriatur ac fossa frequentius incitetur. Nam sicut asserit Columella, ex eo loco germen plerumque producit et veniente vere, materiam qua vitis reparetur, loci
Abbreviated transcription (Latin):
ii. Uuam passom greca sic facies melioris acini et dulcis et lucidi
botry̧ones in ipsa uite tor quebis & patieris sponte marcescere
manu conprimis et ubiuas impleueris item pampinos addis
nihil ominus non calentes & oꝑculabis ac statues in loco frigi
do sicco quem nullos fumus infest& .xXiii. DEHORΙS

Expanded text:
. Uvam passam grecam sic facies: acini et dulcis et lucidi botriones in ipsa vite torquebis et patieris sponte marcescere; et comprimes manu; et ubi vas impleveris, iterum pampinos addis, nihilominus non calentes; et operculabis ac statues in loco frigido et sicco, quem nullus fumus infestet. DE MUS
Abbreviated transcription (Latin):
Imore quodictũ e. hoc&ia totomense locis calidis & siccis uel
a pricis erituitiũ celebranda positio. Nunc& propago iure
duc&ur & locis frigidis nouellas uites & arborũ plantas
circum fodere atq: operire conueni& & ante idus nunc
mergus hoc e propaginis curuatura posttrienniũ quã¬
ui pressa fuerat recid&ur auite. DEuINEAETERΙ IN IU

Expanded text:
re Hoc etiam toto mense, locis calidis et siccis, vel apricis, erit vitium celebranda positio: nunc et propago iure ducetur; et locis frigidis, novellas vites et arborum plantas circumfodere atque operire conveniet. Et ante iIdus nunc mergus, hoc est propaginis curvatura, post triennium quam pressa fuerat, rescindetur a vite: nu
Abbreviated transcription (Latin):
fus camutarisi ex faba lomento facai uino quis adiciat
uel oborũꝰ triuꝰ lagunae infundat albore diuq comoueat
sequent die candidũ repperiri quodsi & a frapisalomen¬
tu adiciatur eade. pos semutari. ui tb: quoq: hanc ee na¬
tura ut alba uel nigra si re digintur incinere uinoq: a di¬
ciantur eiuna quaq: forma sui coloris in ponere ut exnigra
fuscũ candidũ uero reddatur &x alba earatone scilic& ut¬

Expanded text:
fusca mutari asserunt; ex faba lomentum factum, vino si quis adiiciat: vel ovorum trium lagene infundat alborem, diuque commoveat, sequenti die candidum reperiri. Quod si ex afra pisa lomentum adiiciat, eadem die mutari posse. Vitibus quoque hanc esse naturam, vel alba vel nigra si redigantur in cinerem, vinoque adiiciantur, ei unamquamque formam sui coloris imponere; ut ex nigra fuscum, candidum vero reddatur ex alba. Vinum q
Abbreviated transcription (Latin):
uini natura tali ratione discernunt & hanc in eo uolunt
eẽ distantia ut quod dulce ẽ grauius dicant. qđ albu &
aliquatenus salsu conuenire uesicue . quod croceo colore :¬
blanditur digestioni accõmodu quod albu &stipticu
prodessestomacho laxiori trans marinũ pallore fa¬
cere & tantuꝰ sanguine non creare . uuis nigris fierifor¬
terubeis succue albis uero plerũq mediocre : In condi
endo igitur uino aliqui grecorũ mustu decoctu ad me¬
di&ate uelterqũ parte᷑ uino adiciun. alii greci itau¬
bent aqua marina munda depuro & qui& omari quilan¬
no ante compleuerint reseruari. cuius tale᷑ ee natura ut
& sulsedine. uel amaritudine ꝑ hoc tempus careat¬
& odore & dulcis fiat . u&a teergo eius octogesim parte¬
nustoa dniscent & grpsi quin qua gesimam postterticam deindo
diem fortiter commouent ac pollicentur non aetutem so¬
lẽ uino sed solendorem quoq coloris ed forrer port&e aise
non a queq diouinum moueri atqi curariuł si tardius undeci¬

Expanded text:
vini naturam tali ratione discernunt et hanc in eo volunt esse distantiam, ut quod dulce est gravius dicant; quod album et alquatenus salsum, convenire vesice; quod croceo colore blanditur, digestioni accommodum; quod album et stipticum, prodesse stomacho largiori, transmarinum pallorem facere et tantum sanguinem non creare. Uvis nigris fieri forte, rubeis suave, albis vero plerumque mediocendo igitur vino aliqui Grecorum, mustum decoctum ad medietatem, vel tertiam partem, vino adiiciunt. Alii Greci ita iubent, aquam marinam mundam, de puro et quieto mari, quam anno ante compleverint reservari, cuius talem esse naturam, ut et salsedine et amaritudine per hoc tempus careat et dulcis fiat etate. Ergo eius octogesimam partemusto admiscent et gypsi quinquagesimam. Post tertiam deinde diem fortiter commovent; ac pollicentur non etatem solum vino, sed splendorem quoque coloris afferre. Oportet autem unaquaque die vinum moveri atque curari, vel si tardius, undeci
Abbreviated transcription (Latin):
assidue & rigitione continuos aestatis uincat ardores
A quis palmȩ aliquatenus sals is iubant᷑ quȩ mficidebent salibus
etiam sitales exs natura non praebuit. Si aegra ẽ urbor faeces
umi ueteris ablaquȩate opost& infundiuel radicũ suꝑuacua
capillamenta decid uł cuneum salicis interfossis radicibus
premi constat aut̃ locum ꝓpenullis utilem frustib: in quo

Expanded text:
assidue et rigatione continuos vincat ardores. assidue et rigatione continuos vincat ardores. Aquis palme aliquatenus salsis iuvantur, que infici debent salibus, etiam si tales eas natura non prebuit. Si egra est arbor, feces vini veteris ablaqueate oportet infundi, vel radicum supervacua capilla menta decidi, vel cuneum salicis interfossis radicibus premi. Constat autem locum prope illis utilem fructibus, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
et cadidis a netu seremus. Cepullȩ serunt᷑ & hocien se. uelmenta
& pastina ca tiymum & origanis & capparmensis in itio Item
porrum uerno satum transferre debemus ut crescat in capite
sane sarculis circum fodiatur assidue& conp̃hensa porriplun¬
ta uel ut tenacib: adleuetꝰ ut in anitasspatii quȩ radicib: suberee in¬
cremento capitis supplectur. Ocimũ quoq: eti c̃nunc seremus
qđ citius nasci fertur hoc temporesiaceq imbreleuiter sparga¬
ui placet curasagere sȩculoru depalmis cogit& consereo¬
dis. Hoc igitur mense dactuloꝵ nonueterum sed nouorũ ac pin¬
gui ũ recentia ossad ebebit obruerecin erem miscere. Siplintũ
uelit ponenda ẽ a prilimen se uel maio. locis delestatur a pri¬
cis et calidis fouenda ẽ ut crescut humore Terram soluttm
uł sabulonem requirit. Itu tamen ut quando planti dis ponitia
circa eam uel sub ea pinguis terra fundatur. Annicula transfe¬
rat᷑ autbima iuniomense incipiente uel iulio circum fodiatur

Expanded text:
et calidis anetum seremus. Cepule seruntur et hoc mense, vel menta et pastinaca, thymum et origanum et caparis mensis initio. Item o satum transferre debebis, ut crescat in capite. Sane sarculis circumfodiatur assidue et comprehensa porri planta, velut tenacibus allevetur, ut manitas sparii que radicibus suberit, incremento capitis suppleatur. Ocimum quoque etiam nunc seremus, quod citius nasci fertur hoc tempore, si aceti imbre leviter spergaui placet curas agere seculorum, de palmis cogitet conserendis. Hoc igitur mense, dactilorum non veterum, sed novorum et pinguium, recentia ossa debebit obruere, terre cinerem miscere. Si plantam velit, ponenda est aprili mense, vel maio. Locis delectatur apricis et calidis: fovenda est ut crescat humore; terram solutam vel sabulonem requirit, ita tamen ut quando planta disponitur, circa eam vel sub eam, pinguis terra fundatur. Annicula transferatur aut bima. iunio mense incipiente, vel iulio, circumfodiatur
Abbreviated transcription (Latin):
moll fortesicfieri alteae hoc ẽ ibisc foliauel radices aut
cius cauleꝰ tenerũ decoctu muti aut gipsũ aut ciceris eotulas
dus aut cupressi pilulas tres. autbuxi folia quancũ manus ce¬
ceri aut apusemen & cinere sarmentorũ cuiuis flmae fle
corpusreliquit exile omnisoliditited& racta . uinũ uero

Expanded text:
molli forte sic fieri. Altee hoc est evisci folia, vel radices, aut eius caulem tenerum decoctum immitti, aut gypsum, aut cineris conchulas duas, aut cypressi pilulas tres, aut buxi folia quantum manus ceperit, aut apii semen et cinerem sarmentorum, cuius commixtio corpus reliquit exile, omni soli
Abbreviated transcription (Latin):
plurime & infiscellis cliusȩ iunco factis aliquatenus rariorȩ
contextu uirgis primo fortiter uerberant᷑. De in de ubiuuarũ
corpus.uis contusionis ex soluerit cocleae sub posita sportacon¬
primitur hinc passum ẽ quicquid effluxerit & condituuasculo¬
x mellis more seruatur. De CΥDOΝITE

Expanded text:
s ratiore contextu, virgis primo fortiter verberentur: deinde ubi uvarum corpus vis concussionis exoluerit, cochlee supposita sporta comptimitur: hinc passum est quicquid effluxerit et conditum vasculo mellis more servatur. Uvam passam
Abbreviated transcription (Latin):
coratũ tunc plantȩ cardui ponuntur. Quas conponemus radices ea¬
ru summas ferro resecamus ac fimotinguimus ternu pedumspa¬
tio separamus incremen causa pedali scrobedepositas binas
aut ternas cinerem saepe sub hieme dieb: siccisfimumq misce¬
bimus. hoc mens esenapi seremus i terram diligit aratã et sifier
potest congesticiam . quam uis ubicumq nascat᷑ sarcula ridebet
as sidue utres ꝑgitur puluere quo fouetur. Nonnimis gecudet hu¬
more dequo semenlegere disponis suoloto essepatieris quod ad
escam parabis. Y obustius facies trans ferendo insena piue¬
tus semen inutile ẽ uel sationi uł usui. quoddentib fractu si intus
uiride uidebitur nouum. ẽ si album fuerit uetustatem fatetur
Hoc mense malua serenda : equa eoccur suhiemis ab increment
fongitudinereprimetur. loco pingui delestatꝰ & humido gaud&

Expanded text:
oque mense plante cardui ponuntur, quas cum ponemus, radices eorum summas ferro resecamus ac fimo cingimus, trium pedum spatio separamus incrementi causa; pedali scrobe depositas bimas aut trimas; cinerem sepe sub hyeme, diebus siccis fimum miscebimus. Hoc etiam mense sinapim seremus, terram diligit aratam et si fieri potest congestitiam, quamvis ubicumque nascatur. Sarculari debet assidue, ut respergatur pulvere quo fovetur: non nimis gaudet humore. De quo semen legere disponis, suo loco esse patietis: quod ad escam parabis, robustius facies transferendo. In sinapi vero vetus semen inutile est, vel sationi, vel usui, quod dentibus fractum, si intus viride videbitur, novum est; si album, vetustatem fatetur. Hoc longitudine reprimetur: loco pingui delectatur et humido gaudet
Abbreviated transcription (Latin):
uaplaga corponiuitis in pressa ui secuti algonis uratur.
Recidemus autem relisto digiti spatio et si placida ibi hiemp
ẽ aꝑtus relinquimus uites si uiolenta ante decembris idus operimꝰ
si praefrigida aliquantũ columbini stercoris sub ipsa hie mecir¬
cauiticularum uestigia largiemur . quod contra frigus nimiu
columella dicie toto faciendũ esse quinquennio¬
Hoc tempore id arco locis quib: dixi ꝓpagatio melior ẽqr firman¬
dis radicib: uitis in cumbit cũ ꝓferendi palmitis eãcura non ꝑmou&.

Expanded text:
aut plaga corpori vitis impressa, vi secuti algoris vratur. aut plaga corpori vitis impressa, vi secuti algoris vratur. Rescindemus autem relicto digiti spatio; et si placida ibi hyems est, apertas relinquemus vites: Si violenta, ante decembris, idus operimus. Si prefrigida, aliquantulum columbini stercoris sub ipsa hyeme circa viticularum vestigia largiemur, quod contra frigus nivium, Columella dicit toto faciendum esse quinquennioHoc tempore idcirco, locis quibus dixi, propagatio melior est: quia firmandis radicibus vitis incumbit, cum proferendi palmitis eam cura non permovet.
Abbreviated transcription (Latin):
oc mense postremo ubi calidi ac sicciaeris quaditus ẽ ubi exi¬
lis & aridus campus ubicollis praeruptus autmacer uiterutilli¬
meponuntur. de quib: satis mense februario disputaui. nunc
locis siccis calidis exilib: macris arenosis apricis qua ecitꝰ qr¬
quatũq: depastinis. deuitib ponendis putandis propaegan¬
dis reparandis uel arbusto faciendo antedicta sunt recti¬
us fiunt ut contra exilitate glebae hibernis imbrib: ad¬
iuuentur . sic & humore sitientib: conferunt & recissa uel
mersa glacie non adurunt quia talib: locis pruinarũ
Sost idus octobres ab laqueanda .e. omnis nouella seu in pasti¬
Inõ seu inscrobib: aut sulcis ut am putentur radices suꝑuacuae
quas produxit aestate . quaesi consua lerin inferiores radi¬
dices faciunt interire. &ita remanebit uitis in sumitate sus pen¬
sa quaeres eam frigoni ob noxiam faciet & calors. Sed haȩradi¬
culȩ non ad siccum debent recidine aut plures indenascunt᷑ aut no

Expanded text:
oc mense postremo, ubi calidi aut sicci aeris qualitas est, ubi exilis et aridus campus, ubi collis preruptus aut macer est, vites utillime ponuntur, de quibus satis mense februario disputavi. Nunc locis siccis, calidis, exilibus, macris, arenosis, apricis, quecumque de pastinis, de vitibus ponendis, putandis, propagandis, reparandis, vel arbusto faciendo ante dicta sunt, rectius fiunt, ut contra exilitatem glebe, hybernis imbribus adiuventur. Sic et humorem sitientibus conferunt et rescissa vel inversa glacie terra non aduritur, quia talibus locis, pruinarum s octobris ablaqueanda est omnis novella, seu in pastino, seu in scrobidus, aut sulcis amputentur radices supervacue, quas produxit estate; que si convalverint, inferiores radices facient interire; et ita remanebit vitis in summitate suspensa; que res eam frigori obnoxiam faciet et calori. Sed he radicule non ad situm debent rescindi; ne aut plures inde nascantur nove,
Abbreviated transcription (Latin):
unc &iam locis calidis et a pricis oliueta insatuem more
uł ordine quem februarius mensis ostendit. seminaria quoq
olerulocis talib: faciemus hoc tempore& omnia quue a dole¬
ã ꝑtinebunt. oliuas quoq: albas condiemus sicut postea refe¬
scioribi ac tepidis Itauteis a siperiori parte humor pos st induci om¬
nem subolem conuelli columella praecepit mihi uidetur puuces
dimitꝗ semꝑ ac solidus ex quib uel in uetustictematris locodilesta
succedat uel melius nutrita & ad geste terra ebenefica etiam
suas habens radices adoliuetu faciendũ sinecura seminaruitrans¬
ferat᷑ arbuscula Nunc si suppeat intermissotrienniostercoran¬
da sunt oliueta locis maxime frigidis caprini stercoris sexlibrȩ¬

Expanded text:
unc etiam locis calidis et apricis oliveta instituemus, more vel ordine quem februario mensis ostendit. Seminaria quoque olearum locis talibus faciemus hoc tempore et omnia que ad oleam pertinebunt. Olivas quoque albas condiemus, sicut postea refeciis siccioribus ac tepidis, ita ut eis a superiori parte humor possit induci. Omnem sobolem convelli Columella precepit; mihi videtur paucas dimitti semper ac solidas; ex quibus vel in vetustate, matris loco delecta succedat, vel melius nutrita et aggeste terre beneficio, etiam suas habens radices, ad olivetum faciendum, sine cura seminarii tranferatur arbustula. Nunc si suppetit, intermisso triennio, stercoranda sunt oliveta, locis maxime frigidis. Nunc etiam ole
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat altiores interualla maiora neumbris prematur
alterius feracem laetioremq mori arborem fieri aliquitra¬
diderunt si ꝑ forato limc inde trunco singuloscuneos in seramus
terebinthi hinc inde laetisci: Circa octobres kidendus morus
ab laqueanda ẽ & radicib: eius uiniueteris recentis simȩ fȩ¬
ces in fundendȩ Inserit᷑ infico & insetantu sub cortice ulmo in¬
sita conp̃hendit sed parturit magnȩ infelicitatis augmenta

Expanded text:
desiderat altiores, intervalla maiora, ne umbris prematur alterius. Feracem letioremque mori arborem fieri aliqui crediderunt, si perforato hincinde trunco, singulos cuneos inseramus terebinthi et hinc inde lentisci. Circa octobris kal morus ablaqueanda est et radicibus eius vini veteris recentissime feces infundende. Inseritur in fico et in se tantum sub cortice. Ulmo insita comprehendit, sed parturit magne infelicitatis argumenta
Abbreviated transcription (Latin):
unc &iam quibus litur in frustu est ubi lunae iubarit . augmen¬
tum quae omnium clausorum maris animalium adque conca¬
rum iub& incremento suo membra turgere. echini carnes salib
condire curabunt quod solitomore conficitur. hanc quoque
remper omnes menserbene faciemus hibernos. Pernas &iũ
& lardum conficimus Non solum mensehoc sed omnib: quos
hiemalis algor adstringit. Tempore hoc perhumiler siluq
& bacis fecunda uirgulta adturdos c&erasq aues capiendus
laqueos expedire conueni& hocusq in mastium mensem¬
viI. tendetur aucupium. DEHORIS

Expanded text:
unc etiam quibus littus in fructum est, ubi lune fuerit augmentum, que omnium clausorum maris animalium, atque concharum, iubet incremento sua membras turgere et echini carnes salibus condire curabunt, quo solito more conficiuntur: hanc quoque rem per omnes menses bene faciemus hybernos. Pernas etiam et lardum conficimus, non solum mense hoc, sed omnibus quas hyemalis algor astringit. Tempore hoc per humiles sylvas et baccis fecunda virgulta, ad turdos, ceterasque aves capiendas, laqueos expedire conveniet: hoc usque in martium mensem tendetur aucupium. LIBER S