comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ad tendunt si nondum regenerati sunt primam esse
causam quur obiurguti quod sint in oboedientes dõ sibi debe¬
ant displicere. quia fecit ds̃ hominem rectum abinitio
humanae creaturae. & non est iniquitas apud dm̃. Ac per
hoc primu prauitus qua dõ non oboeditur ab homine est.
Qui ex rectitudine inqua eum ds̃ primitus fecit. sua mala
uoluntate decidens prauus effectus est. An uero ideo pra¬
uitas istu corripienda non est in homine. quia non eius pro¬
pria qui corripitur sed communis est omnib Immo uero
corripiatur & insingulis. quod est omnium. Non enim prop¬
ter ea cuiusquam non est quod ab ea nullus inmunis est.
Peccata quidem ista originalia ideo dicuntur aliena quod
eu singuli deparentib trahunt. sed non sine causa dicuntur
& nostra. quia in illo uno omnes. sicut dicit apostolus pec¬
cauerunt. Corripitur ergo origo damnabilis ut exdo¬
lore correptionis uoluntas regenerationis oriatur. si

Expanded text:
Nec attendunt, si nondum regenerati sunt, primam esse Nec attendunt, si nondum regenerati sunt, primam esse causam, cur objurgati quod sint inobedientes Deo, sibi debeant displicere, quia fecit Deus hominem rectum ab initio humanae creaturae , et non est iniquitas apud Deum . Ac per hoc prima pravitas qua Deo non obeditur, ab homine est; quia ex rectitudine, in qua eum Deus primitus fecit, sua mala voluntate decidens, pravus effectus est. An vero ideo pravitas ista corripienda non est in homine, quia non ejus propria qui corripitur, sed communis est omnibus? Imo vero corripiatur et in singulis, quod est omnium. Non enim propterea cujusquam non est, quod ab ea nullus immunis est. Peccata quidem ista originalia ideo dicuntur aliena, quod ea singuli de parentibus trahunt: sed non sine causa dicuntur et nostra, quia in illo uno omnes, sicut dicit Apostolus, peccaverunt . Corripiatur ergo origo damnabilis, ut ex dolore correptionis voluntas regenerationis oriatur: si
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc autem correptione proficit homo. cum miseretur
atq ad iuuat qui fecit quos uoluerit &iam sine correptio¬
ne proficere. Sed quare isti sic illi aliter atq aliter di¬
uersis & innumerubilib modis uocentur ut reformentur.
Ab sit ut dicamus iudicium luti esse debere sed figuli
A postolus inquiunt ait. Quisenim te discernit. quid autem
babes quod non accepisti. si autem accepisti quid gloriaris
quasi non acceperis. Quur ergo corripimur. arguimur
reprehendimur. accusamur. quid facimus qui non acci¬
pimus. Qui haec dicunt extra culpam se uideri uolunt in
hoc quod non oboediunt dõ. Quia utiq ipsa oboedientia
munus eius est. Quae necesse est ut sit in eo cui caritas in est.
quae sine dubio exdõ est. & dat eam pater filiis suis. hanc
inquiunt non accepimus. Quid ituq corripimur quasinos
eam nobis dare possimus. & nostro arbitrio dare noluimus

Expanded text:
Tunc autem correptione proficit homo, cum miseretur Tunc autem correptione proficit homo, cum miseretur atque adjuvat, qui facit quos voluerit etiam sine correptione proficere. Sed quare isti sic, illi aliter, atque alii aliter, diversis et innumerabilibus modis vocentur ut reformentur, absit ut dicamus judicium luti esse debere, sed figuli. CAPUT VI. 9. « Apostolus, » inquiunt, « ait, Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Cur ergo corripimur, arguimur, reprehendimur, accusamur? Quid facimus, qui non accepimus? » Qui haec dicunt, extra culpam se videri volunt, in hoc quod non obediunt Deo: quia utique ipsa obedientia munus ejus est; quae necesse est ut sit in eo cui charitas inest, quae sine dubio ex Deo est , et dat eam Pater filiis suis. « Hanc, » inquiunt, « non accepimus; quid itaque corripimur, quasi nos eam nobis dare possimus, et nostro arbitrio dare nolimus? »
Abbreviated transcription (Latin):
reuelationem ihũ xp̃i. responderetur ei. quid nobis
molestus es ut ubste accipiamus atq discamus. quod tu
non ab homine accepisti. neq didicisti. Potens est ille
quitibi dedit sic & nobisdure quomodo tibi. Porro si
hoc non audent dicere. sed patiuntur sibi euangelium
ab homine predicari. quum uis possit &iam non perho¬
minem hominidari. Concedant &iam cor ripi sedebere
a prae positis suis aquib xp̃iana gratia predicatur. quam¬
uis non negetur dm̃ posse quem uelit &iam nullo homine
corripiente corrigere. & addolorem salubrem paeniten¬
tiae occultissima & potentissima medicinae suae potesta¬
te perducere. & sicut non est aboratione cessandum
proeis quos corrigi uolumus. &iam si nullo hominum o¬
rante propetro dñs respexiteum. & fecit eum suum flere¬
peccatum. Ita ut non est neglegendu cor reptio. Quam uis
ds̃ quos uoluerit. &iam non correptos faciat esse correctos.

Expanded text:
revelationem Christi Jesu : responderetur ei, Quid nobis revelationem Christi Jesu : responderetur ei, Quid nobis molestus es, ut abs te accipiamus atque discamus, quod tu non ab homine accepisti neque didicisti? Potens est ille qui tibi dedit, sic et nobis dare quomodo tibi. Porro si hoc non audent dicere, sed patiuntur sibi Evangelium ab homine praedicari; quamvis etiam possit non per hominem homini dari · concedant etiam corripi se debere a praepositis suis, a quibus christiana gratia praedicatur; quamvis non negetur Deus posse, quem velit, etiam nullo homine corripiente, corrigere, et ad dolorem salubrem poenitentiae occultissima et potentissima medicinae suae potestate perducere. Et sicut non est ab oratione cessandum pro eis quos corrigi volumus, etiam si nullo hominum orante pro Petro Dominus respexit eum, et fecit eum suum peccatum flere: ita non est negligenda correptio, quamvis Deus quos voluerit, etiam non correptos, faciat esse correctos.
Abbreviated transcription (Latin):
landa. haec est correptionis utilittes quae nunc maior
nunc minor propeccatorum diuersitate salubriter
adhibetur. & tunc est salubris quando supernus me¬
dicus respicit. non enim aliquid proficit. nisi cum fa¬
cit ut peccati sui quemq paeniteat. & quis hoc dat nisi
qui respexit apostolum petrum negantem & fecit flen¬
tem. Vnde & paulus a postolus. postea quam dixit cum
modestia corripiendos esse diuersa sentientes. Proti¬
nus addidit. nequundo d& illis ds̃ paenitentiam ad cog¬
noscendam ueritatem. & resipiscant de diaboli laqueis.
Quur autem isti qui corripi nolunt. dicunt tantum pre¬
cipe mihi &ora prome ut quod precipis faciam. Quur
non potius secundum suum prauum sensum & istuduo
hominum ostenditur orasse prop&ro ut dur& ei ds̃ pae¬
nitentiam qua se negasse dm̃ fleuit. Quis hominum
paulum diuinis preceptis ad fidem xp̃ianam pertinenti¬
b. erudiuit. Cum ergo audiretur predicans euangeli¬

Expanded text:
anda. Haec est correptionis utilitas, quae nunc major, anda. Haec est correptionis utilitas, quae nunc major, nunc minor pro peccatorum diversitate salubriter adhibetur; et tunc est salubris, quando supernus medicus respicit. Non enim aliquid proficit, nisi cum facit ut peccati sui quemque poeniteat. Et quis hoc dat, nisi qui respexit apostolum Petrum negantem, et fecit flentem ? Unde et apostolus Paulus posteaquam dixit, cum modestia corripiendos esse diversa sentientes, protinus addidit, Ne quando det eis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant de diaboli laqueis . 8. Cur autem isti qui corripi nolunt, dicunt, « Tantum praecipe mihi, et ora pro me, ut quod praecipis faciam? » Cur non potius secundum suum pravum sensum et ista duo hominum ostenditur orasse pro Petro, ut daret ei Deus poenitentiam, qua se negasse Dominum flevit? Quis hominum Paulum divinis praeceptis ad fidem christianam pertinentibus erudivit? Cum ergo audiretur praedicans Evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
tur. fiatq tibi ut ilis dolor quo medicum quaeras : Non
uis tibi tuipseostendi ut cum de formem teuides refor¬
matorem desideres. eiq supplices nein illa remancas fe¬
ditate. Tuum quippe uitium est quomalus es. & maius
uitium corripi nolle quia malus es quass laudunda uel
in differenter hubenda sint uitia . ut neq laudentur neo
uituperentur. Aut uero nihil agattimor correptiho¬
minis uel pudor uel dolor aut aliud agat cum salubri¬
ter stimulat. nisi ut rog&ur bonus. & exmalis qui corripi¬
untur bonos faciat qui luudentur. quod enim uult prose
fieri qui corripi non uult & dicit oru potius prome
ideo corripiendus est ut faciat &iam ipse prose. Dolor
quippe ille qui sibi displic& quundo sentit correptionis
aculeum excitat eum in maioris orationis affectum. ut
do miserante incremento caritatis adiutus desinat agẽ¬
re pudendu & dolenda. & agat laudanda atq grutu¬

Expanded text:
tur, fiatque tibi utilis dolor, quo medicum quaeras: non tur, fiatque tibi utilis dolor, quo medicum quaeras: non vis tibi tu ipse ostendi, ut cum deformem te vides, reformatorem desideres, eique supplices, ne in illa remaneas foeditate. Tuum quippe vitium est quod malus es, et majus vitium corripi nolle quia malus es: quasi laudanda vel indifferenter habenda sint vitia, ut neque laudentur neque vituperentur; aut vero nihil agat timor correpti hominis, vel pudor, vel dolor; aut aliud agat, cum salubriter stimulat, nisi ut rogetur bonus, et ex malis qui corripiuntur, bonos faciat qui laudentur. Quod enim vult pro se fieri qui corripi non vult, et dicit, Ora potius pro me; ideo corripiendus est, ut faciat etiam ipse pro se. Dolor quippe ille, quo sibi displicet, quando sentit correptionis aculeum, excitat eum in majoris orationis affectum; ut Deo miserante, incremento charitatis adjutus desinat agere pudenda et dolenda, et agat laudanda atque grat
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt qui in ipsis mulignis operib abhuius gratiae predi¬
catorib corripi nolunt. precipe mihi quid faciam. &
sifecero age prome gratius qui mihi ut facerem dedit.
si autem non fecero non ego non ego corripiendus sum. sed
ille orandus est ut d& quod nondedit. id est ipsum qua pre¬
cepta eius fiunt. fidelem di & proximi caritatem. Ora
ergo prome ut hanc accipiam. & per hanc ex animo cum
bona uoluntate quae precepit faciam. Recte autem
corriperer sieam meu culpu non huberem. hoc est si
eam possem mihi dare uel sumere ipse nec facerem. uel
sidante illo ego accipere noluissem. Cum uero & ipsa uo¬
luntus ad ño preparetur. Curme corripis quiu uider
me precepta eius facere nolle. & non potius ipsum ro¬
cumq dĩ precepta iam tibi nota non facis & corripinon
uis &iam propterea corripiendus es quia corripinonus
non uis enim tibi tua uitia de monstrari. nonuis ut ferian¬

Expanded text:
dicunt, qui in suis malignis operibus ab hujus gratiae praedidicunt, qui in suis malignis operibus ab hujus gratiae praedicatoribus corripi nolunt: « Praecipe mihi quid faciam: et si fecero, age pro me gratias Deo, qui mihi ut facerem dedit; si autem non fecero, non ego corripiendus sum, sed ille orandus est, ut det quod non dedit, id est ipsam, qua praecepta ejus fiunt, fidelem Dei et proximi charitatem. Ora ergo pro me ut hanc accipiam, et per hanc ex animo cum bona voluntate quae praecipit faciam. Recte autem corriperer, si eam mea culpa non haberem; hoc est, si eam possem mihi dare vel sumere ipse, nec facerem, vel si dante illo ego accipere noluissem. Cum vero et ipsa voluntas a Domino praeparetur , cur me corripis, quia vides me ejus praecepta facere nolle; et non potius ipsum rocumque Dei praecepta jam tibi nota non facis, et corripi non vis, etiam propterea corripiendus es, quia corripi non vis. Non vis enim tibi tua vitia demonstrari: non vis ut ferian
Abbreviated transcription (Latin):
&orabant ut fierent. precipit a postolus dicens. omniu
Quare enim non magis iniquitatem patimini: Quare non
potius fraudamini: sed uos iniquitatem facitis & frauditis
Audiumus & orantem. Vos iuitem inquit dñis multiplica
Nabundure faciat in caritate in inuicem & momnes
precipit ut habeatur caritas. corripit quia non hub&ur
caritas. orat ut ubund& caritas. Ohomo inprecepti¬
one cognosce quid debeas habere. incorreptione cog¬
nosce tuote uitio non habere. in oratione cognosce unde
accipias quod uis hubere. Quomodo inquit meo uitio
non habetur quod non accepi ab illo. aquonisi d&ur non
estomnino aliud undetale ac tantum munus habeatur.
patimini me paululum ffimei. non aduersum uos quorũ
rectum est corcumdo. sed aduersus eos quiter rena sa¬
piunt. uel aduersus ipsas humanus cogitationes procae¬
lestis & diuinae gratiae ueritatem certure. hoc enim

Expanded text:
orabant ut fierent. Praecipit Apostolus dicens, Omnia orabant ut fierent. Praecipit Apostolus dicens, Omnia Quare enim non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? Sed vos iniquitatem facitis, et fraudatiAudiamus et orantem: Vos autem, inquit, Dominus multiplicet, et abundare faciat in charitate in invicem et in omnes . Praecipit, ut habeatur charitas: corripit, quia non habetur charitas: orat, ut abundet charitas. O homo, in praeceptione cognosce quid debeas habere; in correptione cognosce tuo te vitio non habere; in oratione cognosce unde accipias quod vis habere. CAPUT IV. 6. « Quomodo, » inquit, « meo vitio non habetur, quod non accepi ab illo, a quo nisi detur, non est omnino alius unde tale ac tantum munus habeatur? » Patimini me paululum, fratres mei, non adversum vos, quorum rectum est cor cum Deo, sed adversus eos qui terrena sapiunt, vel adversus ipsas humanas cogitationes, pro coelestis et divinae gratiae veritate certare. Hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis. sed potius intellegant si filii dĩ sunt spũ dĩ seagi ut
quod agendum est agant. & cum egerint illi aquo aguntur
gritius agant. Aguntur enim utagunt nonut ipsi nihilagas.
& ud hoc eis ostenditur quid agere debeant ut quando
idagunt sicut agendum est idest cumdilectione & delec¬
tatione iustitiae. suauitatem quam dedit dñs ut terric
corum dur& fructum suum accepisse seguudeant
Qquando autem non ugunt. siue omnino non faciendo siue
non excaritute faciendo orant ut quod nondum hubent
accipunt. Quid enim habebant quod non accepturi sunt
cipiani tantum modo nobis quid facere debeamus qui nobir
pre sunt. &ut faciamus orent pronobis. Non autem nos cor¬
ripiant & arguuant si non fecerimus immo omni faciant
quoniam doc tores ecclesiarum apostoli omnia faciebant
& precipiebant quae fierent & corripiebant ut facerent

Expanded text:
in nobis » ? Sed potius intelligant, si filii Dei sunt, spiritu Dei se agi , ut in nobis » ? Sed potius intelligant, si filii Dei sunt, spiritu Dei se agi , ut quod agendum est agant; et cum egerint, illi a quo agunt gratias agant. Aguntur enim ut agant, non ut ipsi nihil agant; et ad hoc eis ostenditur quid agere debeant, ut quando id agunt sicut agendum est, id est, cum dilectione et delectatione justitiae, suavitatem quam dedit Dominus, ut terra eorum daret fructum suum , accepisse se gaudeant. Quando autem non agunt, sive omnino non faciendo, sive non ex charitate faciendo; orent, ut quod nondum habent accipiant. Quid enim habebunt, quod non accepturi sunt? cipiant tantummodo nobis quid facere debeamus qui nobis praesunt, et ut faciamus orent pro nobis: non autem nos corripiant et arguant, si non fecerimus. » Imo omnia fiant: quoniam doctores Ecclesiarum Apostoli omnia faciebant, et praecipiebant quae fierent, et corripiebant si non fierent, et
Abbreviated transcription (Latin):
autem addm̃ nequid faciatis mali. non ut nos probati
appareamus. sed ut uos quod bonum est faciatis. quis hoc
audiat & non euigil&. atq fateatur ad ño do nobisesse ut
declinemus amalo & faciamus bonum. quando quidem non
ait apostolus. monemus docemus. hortamur. increpamus.
sed ait oramus addm̃ nequid faciatis mali sed quod bonum
est faciatis. & tamen &iam loquebatur eis. & faciebat
illa omnia quae commemoraui. monebat. docebat. horta¬
batur increpabat. sed sciebat haec omnia nonualere. quȩ
plantando & rigando faciebat in aperto. nisi cum pro illis
ex audiret orantem quidat incrementum in occulto. Quo¬
niam sicut idem doctor gentium dicit. neq qui plantat est
aliquid. neq qui rigat. sed qui incrementum dat ds̃
Non se itaq fallant quidicunt. ut quid nobis predicatur
atq precipitur ut declinemus amalo & faciamus bonum
si hoc nos non ugimus sed iduelle & operari ds̃operatur

Expanded text:
autem ad Deum, ne quid faciatis mali, non ut nos probati autem ad Deum, ne quid faciatis mali, non ut nos probati appareamus, sed ut vos quod bonum est faciatis . Quis hoc audiat, et non evigilet, atque fateatur a Domino Deo nobis esse, ut declinemus a malo, et faciamus bonum? Quandoquidem non ait Apostolus, Monemus, docemus, hortamur, increpamus: sed ait, Oramus ad Deum, ne quid faciatis mali, sed quod bonum est faciatis. Et tamen etiam loquebatur eis, et faciebat illa omnia quae commemoravi; monebat, docebat, hortabatur, increpabat: sed sciebat haec omnia non valere, quae plantando et rigando faciebat in aperto, nisi eum pro illis exaudiret orantem, qui dat incrementum in occulto. Quoniam sicut idem doctor Gentium dicit, Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . 4. Non se itaque fallant, qui dicunt, « Utquid nobis praedicatur atque praecipitur, ut declinemus a malo et faciamus bonum, si hoc nos non agimus, sed id velle et operari Deus operatur
Abbreviated transcription (Latin):
sed in malo faciendo liber est quisq iustitiae seruus qui
peccat. in bono autem liber esse nullus potest. nisi fuerit
liberatus ab eo quidixit. siuos filius liberuuerit. tunc ue¬
re liberi eritis. Nec itu autem quisq fuerit apeccati domi¬
nutione liberutus . iam non indigeut sui liberatoris auxilio
sedita potius ut ab illo audiens. sine me nihil potestis face¬
re. Dicat ei & ipse . ad iutor meus esto nederelinquas me.
hanc fidem quae sine dubio uera & proph&ca & aposto¬
lica & catholica fides est &iam infratre nostro floro
in uenisse me gaudeo unde hipotius corrigendi sunt. quos
quidem propitio dõ correccos esse iam ex istimo. qui eum
non intellegebant. Intellegenda est enim gratia dĩ per
amalo: & sine quu nullum prorsus. siue cogitando siue
uolendo & amando. siue agendo faciunt bonum. Non
solum ut monstrante ipsa quid faciendum sit sciant.
uerum &iam ut prestante ipsa faciant cum dilectione

Expanded text:
sed in malo faciendo liber est quisque justitiae servusque sed in malo faciendo liber est quisque justitiae servusque peccati; in bono autem liber esse nullus potest, nisi fuerit liberatus ab eo qui dixit, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Nec ita ut, cum quisque fuerit a peccati dominatione liberatus, jam non indigeat sui liberatoris auxilio: sed ita potius, ut ab illo audiens, Sine me nihil potestis facere ; dicat ei et ipse, Adjutor meus esto, ne derelinquas me . Hanc fidem, quae sine dubio vera et prophetica et apostolica et catholica fides est, etiam in fratre nostro Floro invenisse me gaudeo: unde hi potius corrigendi sunt, quos quidem propitio Deo correctos esse jam existimo, qui eum non intelligebant. CAPUT II. 3. Intelligenda est enim gratia Dei per a malo, et sine qua nullum prorsus sive cogitando, sive volendo et amando, sive agendo faciunt bonum, non solum ut monstrante ipsa quid faciendum sit sciant, erum etiam ut praestante ipsa faciant cum dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
Nquu recedere non debemus siuolumus peruenire quo
tendimus. Dñs autem ipse non solum ostendit nobis aquo
malo declinemus : & quod bonum faciamus quod solum
potest legis litteru. uerum &iam adiuuat nos ut decline¬
musamalo & faciumus bonum. quod nullus potest sine
spũ gratiae. quue sidesit adhoc lex udest ut reos faciat¬
& occidat. Propter quod dicit upostolus. lit teru occi¬
dit sp̃s autem uiuificat. Quiergo legitime lege utitur
discit ineu mulum & bonum & non confidens inuirtute
suia confugit ad gratiam quu prestunte declin& amalo
& faciat bonum. Quis autem confugit ad grutiam nisi
cum ad ño gressus hominis dirigetur. &uiam eius uol&
Acper hoc & desiderure auxilium gratiae. initium gra¬
tiae est dequo ait ille. & dixi nunc coepi haec est in muta¬
tio dex terae excelsi. liberum ituq arbitrium & ad ma¬
lum & adbonum faciendum confitendum est nos hubere.

Expanded text:
a qua recedere non debemus, si volumus pervenire quo a qua recedere non debemus, si volumus pervenire quo tendimus. 2. Dominus autem ipse non solum ostendit nobis, a quo malo declinemus, et quod bonum faciamus, quod solum potest legis littera: verum etiam adjuvat nos, ut declinemus a malo, et faciamus bonum , quod nullus potest sine spiritu gratiae: quae si desit, ad hoc lex adest, ut reos faciat et occidat. Propter quod dicit Apostolus, Littera occidit, spiritus autem vivificat . Qui ergo legitime lege utitur, discit in ea malum et bonum, et non confidens in virtute sua confugit ad gratiam, qua praestante declinet a malo, et faciat bonum. Quis autem confugit ad gratiam, nisi cum a Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus volet ? Ac per hoc et desiderare auxilium gratiae, initium gratiae est: de quo ait ille, Et dixi: Nunc coepi; haec est immutatio dexterae Excelsi . Liberum itaque arbitrium et ad malum et ad bonum faciendum confitendum est nos habere:
Abbreviated transcription (Latin):
ECTISLITTORIS UESTRIS UALONTINE
frater dilectissime & qui simul seruitis dõ quas per
fratrem florum. & eos quicum illo ad nos uenerunt
misit caritas uestru. Egiđo gratias quod uestrum
in dño pacem. & inueritate consensionem. & incarita¬
te flagrantiam uestro nobis reddito sermone cogno¬
ui. Quod autem ad subuersionem quorumdam apuduos
molitus est inimicus domiscrunte & eius insidius in suo¬
rum seruorum prouectumirabili bonitate uertente
adhoc potius uuluit. ut nulli ur̃m destruerentur inpeius.
sed nonnulli instruerentur in melius. Non ituq opus est
omnia identidem retractare quue sufficienter uobis ple¬
ritis rescribta indicant uestra. Verum tamen semellec¬
tum nullo modo arbitremini satis uobis innotescere po¬
tuisse Siergo eum fructuosissimum hubere uultis.
non uos pigeat relegendo hubere notissimum ut diluci¬
dissimesciatis. quib & quulib quȩstionib soluendis atq
sanundis non ibi humana sed diuina occurrat auctoritas.

Expanded text:
Lectis litteris vestris, Valentine frater dilectissime, et qui simul servitis Deo, quas per fratrem Florum, et eos qui cum illo ad nos venerunt, misit Charitas vestra, egi Deo gratias, quod vestram in Domino pacem, et in veritate consensionem, et in charitate flagrantiam vestro nobis reddito sermone cognovi. Quod autem ad subversionem quorumdam apud vos molitus est inimicus, Deo miserante et ejus insidias in suorum servorum provectum mirabili bonitate vertente, ad hoc potius valuit, ut nulli vestrum destruerentur in pejus, sed nonnulli instruerentur in melius. Non itaque opus est omnia identidem retractare, quae sufficienter vobis pleritis, rescripta indicant vestra. Verumtamen semel lectum nullo modo arbitremini satis vobis innotescere potuisse. Si ergo eum fructuosissimum habere vultis, non vos pigeat relegendo habere notissimum, ut diligentissime sciatis quibus et qualibus quaestionibus solvendis atque sanandis, non ibi humana, sed divina occurrat auctoritas,
Abbreviated transcription (Latin):
praedestinatione filii sunt eius. & dati sunt xp̃o filio eius
ut non pereant sedhabeant uitam aeternam. Denique
ipse saluator. Si manseritis inquit in uerbo meo. uere
discipulimei estis. Num quid in his conputandus est iudas
qui non mansit in uerbo eius. Num quid in his conputandi
sunt illi de quib euangelium sic loquitur ubi dñs cum com¬
mendas s& manducandam carnem suam & bibendum san¬
guinem suum ait euangelista. haec dicit insynagogudo¬
Sens incapharnaum. multiergo audientes ex discipulis

Expanded text:
praedestinatione sunt filii ejus, et dati sunt Christo Filio ejus, praedestinatione sunt filii ejus, et dati sunt Christo Filio ejus, ut non pereant, sed habeant vitam aeternam. 22. Denique ipse Salvator, Si manseritis, inquit, in verbo meo, vere discipuli mei estis . Numquid in his computandus est Judas, qui non mansit in verbo ejus? Numquid in his computandi sunt illi, de quibus Evangelium sic loquitur, ubi Dominus cum commendasset manducandam carnem suam et bibendum sanguinem suum, ait evangelista, Haec dixit in synagoga docens, in Capharnaum. Multi ergo audientes ex disc
Abbreviated transcription (Latin):
torum. ex electorum autem paucitate non fuerunt.
Non igitur filiissuis prȩdestinatis ds̃ perseuerantiam non
dedit. haberent enim ea si in eo filiorum numero essent.
& quid haberent quod non accepissent secundum a postoli¬
cam ueramq sententiam. ac perhoc tales filii filio xp̃o
dati essent quem ad modum ipse dicit ad patrem. ut om
ne quod dedisti mihi non pereat sed habeat uitam aeternã.
hu ergo xp̃o intelleguntur dari qui ordinati sunt inuitam
aeternam ipsi sunt illi prȩdestinati & secundum propositũ
uocati. quorum nullus perit. ac per hoc nullus eorum.
ex bono inmalum mutatur finit hanc uitam quoniam sic
est ordinatus. & ideo xp̃odatus ut non pereat sed habeat
uitam aeternam. &rursus quos dicimus inimicos eius uel
paruulos filios inimicorum eius. quoscumq eorum sic re¬
generaturus est.: ut in ea fide quae perdilectionem opera¬
tur hanc uitam finiant. lam &ante quam hoc fiat in illa

Expanded text:
torum; ex electorum autem paucitate non fuerunt. torum; ex electorum autem paucitate non fuerunt. Non igitur filiis suis praedestinatis Deus perseverantiam non dedit. Haberent enim eam, si in eo filiorum numero essent, et quid haberent, quod non accepissent secundum apostolicam veramque sententiam? Ac per hoc tales filii filio Christo dati essent, quemadmne quod dedisti mihi, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Hi ergo Christo intelliguntur dari, qui ordinati sunt in vitam aeternam. Ipsi sunt illi praedestinati et secundum propositum vocati, quorum nullus perit. Ac per hoc nullus eorum ex bono in malum mutatus finit hanc vitam; quoniam sic est ordinatus, et ideo Christo datus, ut non pereat, sed habeat vitam aeternam. Et rursus quos dicimus inimicos ejus, vel parvulos filios inimicorum ejus, quoscumque eorum sic regeneraturus est, ut in ea fide quae per dilectionem operatur, hanc vitam finiant; jam et antequam hoc fiat, in illa
Abbreviated transcription (Latin):
& addunt quod si fuissent ex nobis permansissent utiq nobis¬
cum quid aliud dicunt nisi nonerant filii. &iam quando
erant in professione & nomine filiorum. Nonquia iustitiam
simulauerunt sed quia in ea non permanserunt. Neq enim
ait namsi fuissent ex nobis ueram non fictam iustitiam tenuis serꝰ.
utiq nobiscum. sed si fuissent inquit ex nobis. permansis¬
sent utiq: nobiscum. in bono illos uolebat proculdubio per¬
manere. erant utiq in bono. sed quia non in eo permanserur
id est non usq infinem perseuerauerunt. Non erant inquit
ex nobis quando erant nobiscum. hoc est nonerant exnumero
filiorum. & quando erant infide filiorum. quoniam qui
uere filii sunt. presciti & praedestinati sunt conformes
imaginis filii eius. & secundum propositum uocati sunt.
ut electi sunt. Non enim perit filius promissionis. sed fi¬
lius perditionis. Euerunt ergo isti exmultitudine uoca¬

Expanded text:
et addunt, Quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiset addunt, Quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum: quid aliud dicunt, nisi, Non erant filii, etiam quando erant in professione et nomine filiorum? non quia justitiam simulaverunt; sed quia in ea non permanserunt. Neque enim ait, Nam si fuissent ex nobis, veram, non fictam justitiam tenuissent utique nobiscum: sed, si fuissent, inquit, ex nobis, permansissent utique nobiscum. In bono illos volebat procul dubio permanere. Erant itaque in bono, sed quia in eo non permanserunt, id est non usque in finem perseveraverunt, non erant, inquit, ex nobis, et quando erant nofiliorum, et quando erant in fide filiorum, quoniam qui vere filii sunt praesciti et praedestinati sunt conformes imaginis filii ejus, et secundum propositum vocati sunt, ut electi essent. Non enim perit filius promissionis, sed filius perditionis. Fuerunt ergo isti ex multitudine voca
Abbreviated transcription (Latin):
credendo futurierant. per euangelii predicationem. & ta¬
men antequam ess& factum iam filii di erant. in memori¬
ali patris sui in concussa stabilitate conscripti. & sunt rur¬
sus quidam qui filiidĩ propter susceptam uel tem poraliter
gratiocm dicuntur anobis. Nec sunt tamen đõ. dequib ait
idem iohannes. ex nobis exierunt sed nonerant ex nobis.
quod si fuissent ex nobis permansiss& utiq nobiscum. Non
ait ex nobis exierunt. sed quia non manserunt nobiscum. iam
non sunt ex nobis. uerum ait ex nobis exierunt. sed nonerant
ex nobis. hoc est & quando uidebantur in nobis non erant ex
nobis. & tamquam ei diceretur. unde id ostendis quod si
fuissent inquit ex nobis permansissent utiq nobiscum. filio¬
rum di uox est. iohannes loquitur infiliis dĩ. loco precipuo
constitutus. Cum ergo filiidĩdicunt de his qui perseueranti¬
am non habuerunt. Ex nobis exierunt. sed nonerant ex nobis.

Expanded text:
credendo futuri erant per Evangelii praedicationem; et tacredendo futuri erant per Evangelii praedicationem; et tamen antequam esset factum, jam filii Dei erant in memoriali Patris sui inconcussa stabilitate conscripti. Et sunt rursus quidam, qui filii Dei propter susceptam vel temporaliter gratiam dicuntur a nobis, nec sunt tamen Deo: de quibus ait idem Joannes, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum . Non ait, ex nobis exierunt, sed quia non manserunt nobiscum, jam non sunt ex nobis; verum ait, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; hoc est, Et quando videbantur in nobis, non erant ex nobis. Et tanquam ei diceretur, Unde id ostendis? Quod si fuissent, inquit, ex nobis, permansissent utique nobiscum. Filiorum Dei vox est: Joannes loquitur, in filiis Dei loco praecipuo constitutus. Cum ergo filii Dei dicunt de his qui perseverantiam non habuerunt, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis;
Abbreviated transcription (Latin):
temptatio dicta est super terram. Sicut ergo coguntur
fateridonum dĩ esse ut finiat homo istam uitam ante quam
ex bono mutetur inmalum. Quur autem id aliis donatur.
aliis nondonatur ignorantia donum di esse in bono perseue¬
rantiam secundum scripturas. De quib testimonia multa
iam posui fateantur nobiscum. &quur aliis detur aliis non
decur. sine murmure aduersum dñm dignentur ignorare
nobiscum. Nec nos moueat quod filiis suis quibusdam ds̃ non
dat istam perseuerantiam. absit enim ut ita essent de illis
predestinatis. & secundum propositum uocatis qui uere
sunt filii promissionis. Nam isticum pie uiuunt dicuntur
filii dĩ. sed quoniam uicturi sunt inpie & in eadem in pieta¬
cum. & sunt iamdo. Dequib ait euangelista iohannes.
quia iħs moriturus erat progente. Nec tantum progenłe
sed &iam ut filios dĩ dispersos congregaret inunum. quod utiq

Expanded text:
tentatio dicta est super terram ? Sicut ergo coguntur tentatio dicta est super terram ? Sicut ergo coguntur fateri, donum Dei esse ut finiat homo vitam istam, antequam ex bono mutetur in malum; cur autem aliis donetur, aliis non donetur, ignorant: ita donum Dei esse in bono perseverantiam secundum Scripturas, de quibus testimonia multa jam posui, fateantur nobiscum; et cur aliis detur, aliis non detur, sine murmure adversus Deum dignentur ignorare nobiscum. CAPUT IX. 20. Nec nos moveat, quod filiis suis quibusdam Deus non dat istam perseverantiam. Absit enim ut ita esset, si de illis praedestinatis essent et secundum propositum vocatis, qui vere sunt filii promissionis. Nam isti cum pie vivunt, dicuntur filii Dei: sed quoniam victuri sunt impie et in eadem impieta, et sunt jam Deo; de quibus ait evangelista Joannes, Quia Jesus moriturus erat pro gente, nec tantum pro gente, sed etiam ut filios Dei dispersos congregaret in unum : quod utique
Abbreviated transcription (Latin):
deficient & uoluntate moriuntur respondeant sipossunt
quur illos dscum fideliter & pie uiuerent nontunc deui¬
tae huius periculis rapuit. nemalitia mutaret intellectũ
eorum & nefictio deciperet animus eorum. Utrum hoc
in potestate non habuit. an eorum mala futura nesciuit.
Nempe nihil horum nisi per uersissime atq insanissime
dicitur. Quur ergo non faci& respondeant qui nos ini¬
rident. quando in reb talibus exclamamus. quam in¬
scrutabilia sunt iudicia eius. & inuestigabiles uiae eius.
Neq: enim hoc nondonat ds̃ quibus uoluerit. &t uero scriptu¬
ra illa mentitur. quaedemorte uelut inmatura hominis
iustiait. Raptus est nemalitia mutaret intellectum eius
& nefictio deciperet animam eius. Quur igitur hoctam
magnum beneficium aliisdat. aliis nondat ds̃. apud quẽ
non est iniquitas. nec acceptio personarum. & incuius po¬
testate est quam diuquisq: in hanc uitam maneat. qua e

Expanded text:
deficiente bona voluntate moriuntur. Respondeant, si possunt, deficiente bona voluntate moriuntur. Respondeant, si possunt, cur illos Deus, cum fideliter et pie viverent, non tunc de vitae hujus periculis rapuit, ne malitia mutaret intellectum eorum, et ne fictio deciperet animas eorum. Utrum hoc in potestate non habuit, an eorum mala futura nescivit? Nempe nihil horum nisi perversissime atque insanissime dicitur. Cur ergo non fecit? Respondeant qui nos irrident, quando in rebus talibus exclamamus, Quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus! Neque enim hoc non donat Deus quibus voluerit, aut vero Scriptura illa mentitur, quae de morte velut immatura hominis justi ait, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, aut ne fictio deciperet animam ejus . Cur igitur hoc tam magnum beneficium aliis dat, aliis non dat Deus, apud quem non est iniquitas, nec acceptio personarum, et in cujus potestate est quamdiu quisque in hac vita maneat, quae
Abbreviated transcription (Latin):
non posse inuestigubiles uias eius. Vt enim alia in nume¬
rabilia taceam quae aliis dantur. aliis nondantur hominib
Fadño do apud quem non est acceptio personarum. nec
tribuuntur ista meritis uoluntatum sicut sunt celerita¬
tes uires bonae ualetudines & pulchritudines corporum.
ingenia mirabilia & multarum artium capaces naturae
mentium. uel quae accedunt extrinsecus. ut est opulen¬
tia nobilitas. honores. & ceteru huius modi. quaequis¬
q: ut habeat nonnisi indi est potestate. ut non inmorer
&iam in baptismate paruulorum quod nullus istorum
potest dicere. sicut illa ad regnum di non pertinere
quur illi paruulo detur illi nondetur. cum sit utrumq
in potestate di. & sine illo sacramento nemo intret inreg¬
num dĩ ut haec ergo taceam uel relinquam illos ipsos
intueantur dequib agitur . dehis enim disserimus qui per¬
seuerantiam bonitatis non habent. sed ex bono in malum

Expanded text:
non posse investigabiles vias ejus. Ut enim alia innumenon posse investigabiles vias ejus. Ut enim alia innumerabilia taceam, quae aliis dantur, aliis non dantur hominibus a Domino Deo, apud quem non est acceptio personarum , nec tribuuntur ista meritis voluntatum, sicut sunt celeritates, vires, bonae valetudines, et pulchritudines corporum, ingenia mirabilia, et multarum artium capaces naturae mentium; vel quae accedunt extrinsecus, ut est opulentia, nobilitas, honores, et caetera hujusmodi, quae quisque ut habeat, non nisi in Dei est potestate: ut non immorer etiam in Baptismate parvulorum quod nullus istorum potest dicere, sicut illa, ad regnum Dei non pertinere, cur illi parvulo detur, illi non detur; cum sit utrumque in potestate Dei, et sine illo Sacramento nemo intret in regnum Dei: ut ergo haec taceam vel relinquam, illos ipsos intueantur de quibus agitur. De his enim disserimus, qui perseverantiam bonitatis non habent, sed ex bono in malum
Abbreviated transcription (Latin):
Sed &iam illud non minus mirum est. & tamen uerum atq
ita manifestum. ut nec ipsi in imici gratiae dĩ quomodo
id negent ualeant inuenire quod filios quosdam amico¬
rum suorum. hoc est regeneratorum bonorumq fideli¬
um. sine baptismo hinc paruulos exeuntes. Quib utique
si uellet huius lauacri gratiam procurar& incuius po¬
testate sunt omnia alienata regnosuo. Quo parentes
mittit illorum. & quosdam filios inimicorum faciat
inmanus xp̃ianorum uenire. & perhoc lauacrum
introducit in regnum. a quo eorum parentes alienati
sunt. Cum & illis malum & istis bonum meritum. nullũ
sit paruulis exeorum propria uoluntate. certe hic iu¬
dicia dĩ quoniam iusta & altu sunt. nec uituperari possuñ
nec penetrari. In his est & illud deperseuerantia dequa
nunc disputamus. Deutrisq: igitur exclamemus.
Galtitudo diuitiarum sapientiae & scientiae dĩ. quam
in scrutabilia sunt iudicia  Nec miremur nos uestigure

Expanded text:
Sed etiam illud non minus mirum est, et tamen verum, atque Sed etiam illud non minus mirum est, et tamen verum, atque ita manifestum, ut nec ipsi inimici gratiae Dei quomodo id negent valeant invenire, quod filios quosdam amicorum suorum, hoc est regeneratorum bonorumque fidelium, sine Baptismo hinc parvulos exeuntes, quibus utique si vellet hujus lavacri gratiam procuraret, in cujus potestate sunt omnia, alienat a regno suo, quo parentes mittit illorum, et quosdam filios inimicorum suorum facit in manus Christianorum venire, et per hoc lavacrum introducit in regnum, a quo eorum parentes alieni sunt; cum et illis malum, et istis bonum meritum nullum sit parvulis, ex eorum propria voluntate. Certe hic judicia Dei, quoniam justa et alta sunt, nec vituperari possunt, nec penetrari. In his est et illud de perseverantia, de qua nunc disputamus. De utrisque ergo exclamemus, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus! 19. Nec miremur nos vestigare
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis erat uoluntas ipsa deficer&. & per mansuram siea¬
dem uoluntas maner&. Sed quia preparatur uoluntas
adño. ideo pro illo xp̃i non poss& esse in anis oratio:
quando rogauit ergo nedeficeret fides eius. quid aliud
rogauit. nisi ut haberet infide liberrimam fortissimam
inuictissimam. per seuerantissimam uoluntatem.
Ecce quem ad modum secundum gratiam dĩ non contra
eam libertas defenditur uoluntatis. Voluntas quippehu¬
mana non libertate consequitur gratiam. sed gratia
potius libertatem. &ut per seuer& delectabilem per¬
petuitatem & insuperabilem fortitudinem. Mirandũ
est quidem multumq mirandum. quod filiis suis quib: dam
ds̃ quos regenerauit in xp̃o quib fidem spem dilectionem dedit
non dat per seuerantiam cum filiis alienis scelera tanta
dimittat. Atq inpertita gratia faciat suos filios. quir
hoc non miretur quis hoc non uehementissime stupeat.

Expanded text:
fidelis erat, voluntas ipsa deficeret; et permansuram, si eafidelis erat, voluntas ipsa deficeret; et permansuram, si eadem voluntas maneret? Sed quia praeparatur voluntas a Domino ; ideo pro illo Christi non posset esse inanis oratio. Quando rogavit ergo ne fides ejus deficeret, quid aliud rogavit, nisi ut haberet in fide liberrimam, fortissimam, invictissimam, perseverantissimam voluntatem? Ecce quemadmodum secundum gratiam Dei, non contra eam, libertas defenditur voluntatis. Voluntas quippe humana non libertate consequitur gratiam, sed gratia potius libertatem, et ut perseveret delectabilem perpetuitatem, et insuperabilem fortitudinem. 18. Mirandum est quidem, multumque mirandum, quod filiis suis quibusdam Deus quos regeneravit in Christo, quibus fidem, spem, dilectionem dedit, non dat perseverantiam; cum filiis alienis scelera tanta dimittat, atque impertita gratia faciat lilios suos. Quis hoc non miretur? quis hoc non vehementissime stupeat?
Abbreviated transcription (Latin):
inter roguns ipse quid dicis bene quod te non negasesse xp̃i¬
anum & catholicum iactas. Siergo confiteris donum di
esse perseuerare inbono usq: infinem. quur hoc donum
ille accipiat. ille non accipiat. puto quod mecum pariter
nescis. &ambo hic inscrutabilia iudicia di penetrare
non possumus. Aut si adliberum arbitrium hominis
quod non secundum di gratiam. sed contra eam defendis
pertinere dicis ut perseuer& in bono quisq uel non per¬
seueret. Non dõdonante si perseuerat. sedhumana uolun¬
tate faciente. Quid moliturus es contra uerba dicentis.
rogaui prote petre ne deficiat fides tua. An audebis dicere
&iam rogante xp̃o nedeficeret fides petri defecturam fu¬
isse sipetrus eam deficere uoluiss&. hoc est sieam usque
in finem per seuerare noluiss&. quasi aliud p&rus ullo
modo uell& quam pro illo xp̃s rogass& ut uellet. Nam
quis ignorat tunc fuisse perituram fidem petri. si ea quae

Expanded text:
interrogas, ipse quid dicis? Bene, quod te non negas esse chriinterrogas, ipse quid dicis? Bene, quod te non negas esse christianum, et catholicum jactas. Si ergo confiteris, donum Dei esse perseverare in bono usque in finem; cur hoc donum ille accipiat, ille non accipiat, puto quod mecum pariter nescis, et ambo hic inscrutabilia judicia Dei penetrare non possumus. Aut si ad liberum arbitrium hominis, quod non secundum Dei gratiam, sed contra eam defendis, pertinere dicis ut perseveret in bono quisque, vel non perseveret, non Deo donante si perseveret, sed humana voluntate faciente; quid moliturus es contra verba dicentis, Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua ? An audebis dicere etiam rogante Christo ne deficeret fides Petri, defecturam fuisse si Petrus eam deficere voluisset, hoc est, si eam usque in finem perseverare noluisset? quasi aliud Petrus ullo modo vellet, quam pro illo Christus rogasset ut vellet. Nam quis ignorat, tunc fuisse perituram fidem Petri, si ea qua
Abbreviated transcription (Latin):
neg& electos. Cum credunt & baptizantur & secundum
dm̃ uiuunt. plane dicuntur electi anescientib quid futuri
sunt. non abeo qui eos nouit non habere per seuerantiam.
Quae adbeatam uitam perducit electos. Scitq illos itastare
ut prescierit esse casuros. hic si ame quaeratur quur cis
ds̃ perseuerantiam non dederit. qui eam qua xp̃ianae uiue¬
rent dilectionem dedit. me ignorare respondeo nonenim
arroganter sed agnoscens modulum meum. audio dicen¬
tem apostolum. Ohomo tuquies qui respondeas do. &oal¬
titudo diuitiarum sapientiae & scientiae di. quam in scru¬
tabilia sunt iudicia eius. & in uestigabiles uiae eius.
Quantum itaq nobis iudicia sua manifestare dignatur grati¬
as agimus. Quantum uero abscondere non aduersus eius con¬
silium murmuremus sed hoc quoq nobis saluberrimum
esse credamus. Tu autem quisquis in imicus es gratiae sic

Expanded text:
eos electos, cum credunt, et baptizantur, et secundum eos electos, cum credunt, et baptizantur, et secundum Deum vivunt? Plane dicuntur electi a nescientibus quid futuri sint, non ab illo qui eos novit non habere perseverantiam quae ad beatam vitam perducit electos, scitque illos ita stare, ut praescierit esse casuros. CAPUT VIII. 17. Hic si a me quaeratur, cur eis Deus perseverantiam non dederit, quibus eam qua christiane viverent, dilectionem dedit; me ignorare respondeo. Non enim arroganter, sed agnoscens modulum meum, audio dicentem Apostolum, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? et, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Quantum itaque nobis judicia sua manifestare dignatur, gratias agamus: quantum vero abscondere, non adversus ejus consilium murmuremus, sed hoc quoque nobis saluberrimum esse credamus. Tu autem quisquis inimicus ejus gratiae sic
Abbreviated transcription (Latin):
quae est in xp̃o ihũ dño nostro. Isti significati sunt adti¬
motheum. ubi cum dictum fuiss&. smeneum & filetum
fidem quorundam subuertere. mox additum est. firmũ
autem fundamentum dĩ stat habens signaculum hoc. sci¬
uit dñs qui sunt eius. horum fides quae perdilectionem
operatur profecto aut omnino non deficit. Aut si qui sunt
quorum deficit. reparatur antequam ista uita finiatur
& deleta quae inter cucurrerat iniquitatem usq infinẽ
per seuerantia deputatur. Qui uero per seueraturi non
sunt. ac sic a fide xp̃iana & conuersatione lapsuri sunt
ut tales eos uitae huius finis inueniat. procul dubio nec
illo tempore quo bene pieq uiuunt. inistorum numero
conputandi sunt. Non enim sunt amassa illa perditio¬
nis prescientia dĩ & predestinatione discreti. & ideo nec
secundum propositum uocati. ac per hoc nec electi. sed
in eis uocati dequib dictum est. multi uocati. non in eis
dequib: dictum est. Pauci uero electi. & tamen quis eos

Expanded text:
Jesu Domino nostro . 16. Isti significati sunt ad Timotheum, ubi cum dictum fuisset, Hymenaeum et Philetum fidem quorumdam subvertere; mox additum est, Firmum autem fundamentum Dei stat, habens signaculum hoc, Scivit Dominus qui sunt ejus . Horum fides, quae per dilectionem operatur, profecto aut omnino non deficit, aut si qui sunt quorum deficit, reparatur antequam vita ista finiatur, et deleta quae intercurrerat iniquitate, usque in finem perseverantia deputatur. Qui vero perseveraturi non sunt, ac sic a fide christiana et conversatione lapsuri sunt, ut tales eos vitae hujus finis inveniat; procul dubio nec illo tempore, quo bene pieque vivunt, in istorum numero computandi sunt. Non enim sunt a massa illa perditionis praescientia Dei et praedestinatione discreti; et ideo nec secundum propositum vocati, ac per hoc nec electi: sed in eis vocati, de quibus dictum est, Multi vocati; non in eis de quibus dictum est, pauci vero electi. Et tamen quis neget
Abbreviated transcription (Latin):
dem ingenitum esse quem genitum. sed id potius ingenitum
non ad tendisse uerborum: Nam dum utrumq unum di¬
co substantiam ueri patris ac uerifilii omnino non separo:
& dum non eundem patrem quem filium prȩdico utriusq
personam seruata unius cuiusq proprietate discerno: Itaq
si substantiam quaeris : ipsa trinitas. unus est ds̃. siper so¬
nam alter est filius. FELACIANUS DIXIT
At quomodo & idem esse dicis & alterum filium¬
dem inquam communione
substantiae alterum propiȩtate personae.
escio quo pacto una FELICIANUS DIXIT

Expanded text:
dem ingenitum esse quem genitum; sed id potius ingenitum dem ingenitum esse quem genitum; sed id potius ingenitum endisse verborum: nam dum utrumque unum dico, substantiam veri Patris ac veri Filii ex toto non separo. Et dum non eumdem Patrem quem Filium praedico, utriusque personam servata uniuscujusque proprietate discerno. Itaque si substantiam quaeris, ipsa Trinitas unus est Deus: si personam, alter est Filius. Fel. Et quomodo Et quomodo et idem esse dicis, et alterum Filiumdem, inquam, communione substantiae; alterum proprietate personae. FEL. Nescio quo pacto una credit
Abbreviated transcription (Latin):
ta est : facilius in negotiis fidei testimoniis creditur. quam
ratio uestigatur: Uerum quia non nimis in consequenter
duo ista discernis. Cum ratione praemissa &iam testimo¬
nia non omittis : id circo in hac disputatione id me fateor
secuturum quod ipse probaueris FCLICIANUS DIXIT
Ergo quoniam otiosi sumus: adomusi uestri qua estionem
de quo non inter nos tantum. sed &iam inter maiores nos¬
tros plerumq tractatum est ueniamus: Et nelongius eua¬
getur oratio: ipse ut soles. iam personam proponentis ad¬
sume. & a nobis rationem nostrae fidei quȩrentib uicis¬
sim redditurus inquire. AUGUSTINUS DIX IESI
Sic mihi neuerum sit quodte audio dicere. patri omusion
non esse penitus filium. FELIGIANUS DIXIT¬
Ierum est : nec per suaderi mihi potest. id ingenitum esse
quod genitum: ne eundem patrem uidear predicare
quem filium AUEUSTINUS DIXIT
quem filium
on ita est. nam nec mihi quidem istud in animo est eun¬

Expanded text:
pta est; facilius in negotiis fidei testimoniis creditur, quam pta est; facilius in negotiis fidei testimoniis creditur, quam ratio vestigatur. Verum quia non nimis inconsequenter duo ista discernis, cum ratione praemissa etiam testimonia non omittis: idcirco in hac disputatione id me fateor secuturum, quod ipse probaveris. CAPUT III. FELICIANUS: Ergo, inquit, quoniam otiosi sumus, ad homousii vestri quaestionem, de quo non inter nos tantum, sed etiam inter majores nostros plerumque tractatum est, veniamus. Et ne longius evagetur oratio, ipse jam, ut soles, personam proponentis assume, et a nobis rationem nostrae fidei, quaerentibus vicissim redditurus, inquire. Tum ego: Dic mihi, inquam, verumne sit quod te audio dicere, Patri homousion non esse penitus Filium? FELICIANUSrum est, nec persuaderi mihi potest id ingenitum esse quod genitum, ne eumdem Patrem videar praedicare quem Filium. AUGUSTINUS: Non itquem Filium. on ita est: nam ne mihi quidem istud in animo est, eum