comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apicem tenebat. ut mundus describere t᷑ uni¬
uersus. Quod non casu contigis se putandũ ẽ.
sed certissima dispensatione eiusdem nr̃ĩ redẽ¬
toris. in tellegendũ ẽ eẽ ꝓuisum. Ipse &¬
enĩ mediator dĩ & hominum. sicut matrem
sibi diuinit̾ quã uoluit p̃uidit dequanas¬
ceret᷑ quando uelit humanitus: Ita etiã tẽ¬
porac natiuitatis quȩ uoluit elegit. immo ip¬
se ea qualia uoluit ec̃ donauit. Taliu uide¬
licet in quib sopito turbine belloꝵ. noua
pacis in solitȩ tranquillitans totum contineret
orbem. Quod enĩ maius in hac uita potuit
ec̃ pacis indiciũ. quã ab uno homine orbem
describi uniuersum. atq unius census nomis¬
mate concludi: matrem quippe elegit
uirginem : quia non aliter dĩ filium nasdins
quamde intemerat̾a genetrice decebati
quando nasceret᷑ summȩ paciselegit qr hȩc
nimirũ ei nascendi inmundo causa fuit: ut
genus humanum ad superne pacisdonareda¬
ceret. Hinc& enim scriptum est. Ipse ÷

Expanded text:
apicem tenebat, ut mundus describeretur universus. Quod non casu contigisse putandum est, sed certissima dispensatione ejusdem nostri Redemptoris intelligendum esse provisum. Ipse etenim Mediator Dei et hominum, sicut matrem sibi divinitus quam voluit praevidit, de qua nasceretur quando vellet, humanitus; ita etiam tempora nativitatis, quae voluit elegit; imo ipse ea qualia voluit esse donavit, talia, videlicet, in quibus sopito turbine bellorum, nova pacis insolitae tranquillitas totum contegeret orbem. Quod enim majus in hac vita potuit esse pacis indictum, quam ab uno homine orbem describi universum, atque unius census numismate concludi? Matrem quippe elegit virginem, quia non aliter Dei Filium nasci in carne, quam de intemerata genitrice, decebat. Tempus quando nasceretur summae pacis elegit, quia haec nimirum ei nascendi in mundo causa fuit, ut genus humanum ad supernae pacis dona reduceret. Hinc etenim scriptum est: Ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
quod latine saluator dicit᷑. eo quod saluum
faciet populum suum a peccatis eoꝵ̃. Ap̃s.
abunctione nomen accepit. Chrisma enum
xit teds̃ds̃ tuus. oleo exultationis.
Quidedit semetipsum pronob
Sic & alibi. idẽ apłsait. Ambulate indilec

Expanded text:
quod Latine Salvator dicitur, eo quod salvum quod Latine Salvator dicitur, eo quod salvum facit populum suum a peccatis eorum. Christus ab unctione nomen accepit, chrisma enim xit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis . Qui dedit semetipsum pro nobis. Sicut et alibi idem Apos
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ds̃ inscłniscłi. Et unxite ds̃ dstuus. oleo
exultationis. Et iohannes ait. In principio erat
uerbum. & uerbum erat apud dm̃. & ds̃crat
uerbum. Et alia plurima dehoc scissimo nomi¬
ne inuenies testimonia : cuius & aduentũ głȩ
ex spectamus. scđm ꝓmissionẽ angelicã dicentis
ad discipulos. Uirigalilei. quid hic statis a spi¬
cientes incelum : sic enim ueniet quem ad modum
uidistis eum euntem incelum. Sed in illa gła ex¬
pectat᷑. dequa ipse saluatorait. Cumuenerit
filius hominis ingła patris. & scõꝵ angłorum.
qr tanta erit illic gła patris inqua filius homi¬
nis adiudicium uenturus ẽ quȩ solis angelis capi
possit. ł ab illis scĩs dequib dicit᷑. qr erunt sicut
angelidĩ. De hoc aduentũ głȩ : & petrus
apłs ait. Inueniatur in laudẽ & głam a&d
reuelationem ihũ xpĩ In laudem quando
dicturus est. Uenitebenedicti patrismei. peci¬
pite regnum. Ingła: quia tunc iusti fulgebt̃
beate maric ait. Et uocabunt nomen eius iħm.

Expanded text:
s oleo exsultationis . Et Joannes ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , et alia plurima de hoc sanctissimo nomine invenies testimonia. Cujus et adventum gloriae exspectamus, secundum promissionem angelicam, dicentis ad discipulos: Viri Galilaei, quid hic statis aspicientes in coelum, sic enim veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Sed in illa gloria exspectatur, de qua ipse Salvator ait: Cum venerit Filius hominis in gloria Patris et sanctorum angelorum .icat sed quia tanta erit illic gloria Patris, in qua Filius hominis ad judicium venturus est, quae a solis angelis capi possit, vel ab illis sanctis, de quibus dicitur: Quia erunt sicut angeli Dei. De hoc adventu gloriae Dei et Petrus aposrevelationem Jesu Christi . In laude, quando dicturus est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum. In gloria, quia tunc justi fulgebunt ubeatae Mariae ait: Et vocabis nomen ejus Jesum ,
Abbreviated transcription (Latin):
ticiȩ : ad extris& a sinistris. & cetenx si¬
milia. Vnde & aperte siquitur.
Hȩc loquere et exortare.
Acsidicer&. Omnis tuus sermo : in hac exorta¬
tione consistat. atq ꝑ seueret.

Expanded text:
titiae, a dextris et a sinistris , et caetera similia, unde et apte sequitur. Haec loquere et exhortare. Ac si diceret: Omnis tuus sermo, in hac exhortatione consistat atque perseveret.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut nosredimer& ab omni iniquitate. ut mun¬
Redemit nos & libenxuit ab omni uigo iniqͥ¬
tatis. quo captiui tenebant᷑. & infidelita¬
tis: & mundauit ꝑbaptismum. ubi sic omnia
originalia peccata & ꝑ̃petiata commissa
mundant᷑. quatinus innoħ nihil remanere
possit inmundum:
Sectarem bonorum operum.
Ad quam sectationem bonorum operum. idem
nos apłs amonet dicens. c Exortamur nein ua¬
cuum gram̃ dĩ recipiatis. ut non uituperet᷑
ministerium nrm̃. sed in omnibus exhibeamꝰ

Expanded text:
omni iniquitate, et munRedemit nos et liberavit ab omni vinculo iniquitatis, quo captivi tenebamur, et infidelitatis, et mundavit per baptismum, ubi sic omnia originalia delicta, et perpetrata commissa mundantur, quatenus in nobis nihil remanere possit immundum. Sectatorem bonorum operum. Ad quam sectationem bonorum operum, idem nos Apostolus admonet, dicens: Exhortamur, ne in vacuum gratiam Dei recipiatis, ut non vituperetur ministerium n
Abbreviated transcription (Latin):
suisait. Ite docete omnesgentes: baptiz antes
eos qui crediderit & baptizatus fuerit : saluus
erit. Ecce quomodo grã saluatoris dĩ: omnib
apparuit hominibus. Erudiensnos. Erudire
enim: docere est. Nam & ipsum nomen: sig¬
nificat ad p̃hensam sententiã. Rudisenim di¬
citur nouus. Frudit̾ : quasiarure sublatus
Id÷ abignoraentia diuisus. & indotrine sinibus
conlocaus. Nam & adierusalem ꝑ ieremiã
dñs sic dicit. Erudire iihierusalem: nefor¬
te recedat anima mea a Ite. Erudit᷑ ergo
hierusalem uticorrigat᷑ & non recedat ani¬
madĩ abea. & redigat᷑ in solitudinẽ. sed poti¬
us erudita habeat dnm̃ semꝑ habitatorẽ
Vt tb negantes impictatẽ. Hic impictatẽ illã
dicit . quam ⁊acharias suꝑ amphoram ł massa

Expanded text:
suis ait: Ite, docete omnes gentes, baptizantes eos: qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit. Ecce quomodo gratia salvatoris Dei omnibus apparuit hominibus. Erudiens nos. Erudire enim docere est, nam et ipsum nomen significat apprehensam scientiam. Rudis enim dicitur novus. Eruditus, quasi a rure sublatus, hoc est, ab ignorantia divisus, et in doctrinae finibus collocatus. Nam et ad Hierusalem, per Hieremiam Dominus sic dicit: Erudire Hierusalem, ne forte recedat anima mea a te . Eruditur Hierusalem, ut corrigatur, et non recedat anima Dei ab ea, et redigatur in solitudinem, sed potius erudita habeat semper Dominum habitatorem. Ut abnegantes impietatem. Hic impietatem illam dicit, quam Zacha
Abbreviated transcription (Latin):
Et scculuriu desideria. Seculare ẽ. omne de¬
siderium carnale. & omnis ambitio secularis.
desideria: turpia. uoluptas ł cupiditascor¬
poris: omnia desideria sunt carnalia. a quib
nos omnib abstinere petrus obsecrat dicens.
Ob secro tamquam aduenas & peregrinos: ab¬
stinere uos a carnalib desiderus. quȩ militant
aduersus animam. Ac sidicera. Carnalia
desideria nolite desiderare: sed cęlestia. a terna

Expanded text:
Et saecularia desideria. Saeculare est, omne desiderium carnale, et omnis ambitio saecularis. Desideria turpia, voluntas vel cupiditas corporis, omnia desideria sunt carnalia, a quibus nos omnibus abstinere, Petrus obsecrat, dicens: Obsecro vos tanquam advenas et peregrinos, abstinere vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam . Ac si diceret: Carnalia desideria nolite desiderare, sed coelestia, et aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
operibus fructuosis. a uertendo amalo. con¬
uertendo adbonum : damnando uitiũ. aman¬
dodm̃. diligendo ꝓximum. Impendendo
miseri cordiã miseris. quia & ipsimiseri fuimus
antequã redimeremur: dimitendo illis qui
in nob peccant. qr & nos om̃s sub peccato fuimꝰ.
decepit diabolus genus humanum. Quȩ cum¬
ita sint. erigite om̃s animos urõs. & nullus sit
siue liber. siue ingenuus. siue seruus: qui non ho¬
die uotũ dõ offenoct simul & reddat: qui ani¬
mis miserum ÷ ut dõ aliquid non offeramus de
nr̃o : qui animam suam ꝓ nobis posuit. & ꝓpt̃
nos cum eet̃ aeternus carnem suscepit. Nunc
itaq siquis iram contra alterum tenet. tamen
ꝓpt̃ amorem dĩ dimittat. offertuotum. Si
quis consucuit iam longa duturnitate in luxu¬
ria uolutari : respiciat se aliquando & excuti¬
et sordessuas ꝑ conpuanctionem. & clametin
corde suo in oractione secretius ad dnm̃. Pussi¬
me dnẽ. miscricor dissimeds̃: sufficit mihi.

Expanded text:
operibus fructuosis; divertendo a malo, conoperibus fructuosis; divertendo a malo, convertendo in bonum; damnando vitium, amando Deum; diligendo proximum, impendendo misericordiam miseris; quia et ipsi miseri fuimus, antequam redimeremur: dimittendo illis qui in nos peccant; quia et nos omnes sub peccato fuimus: er invidiam decepit diabolus genus humanum. 5. Quita sint, erigite omnes animos vestros, et nullus sit, sive liber, sive servus, sive ingenuus, qui non hodie Deo votum offerat simul et reddat: quia nimis miserum est ut Deo aliquid non offeramus de nostro, qui animam suam pro nobis posuit; et propter nos, cum esset aeternus, carnem suscepit. Nunc itaque quicumque iram contra alterum tenet, tamen propter amorem Dei dimittat; et obtulit votum. Si quis consuevit jam longa diuturnitate in luxuria volutari, resipiscat aliquando, et excutiat sordes suas per compunctionem; et clamet in corde suo in oratione secretius ad Dominum: Piissime Domine, misericordissime Deus, sufficiat mihi
Abbreviated transcription (Latin):
beatus est. qui dm̃ inconscientia portat. Et ideo
dulrissim filii. concupiscite munditiã cordis: ha¬
bett deleccitionem dĩ & ꝓximi. Peccatoribus di¬
uota ꝓmutamus hodie & reddamus. sicut scrip¬
tum est. Vouete & reddite dnõ dõ uestro.
Nosdulcit̃ & confidenter uoucamus. alleda¬
bit possibilitatẽ ut reddere possimus. Nostan¬
tum quicquid illi ꝓmitimus : deillo speremꝰ
Et sortasse in terrogafisme. quid debeatis ho¬
die uouere & reddere. Sunt enimmulti qui
ł cenrm. ad luminaria noctis facienda alius
iunia certo tempore faciat. alius ut carnes
non comedat. Non est istud optimum uotũ:
nec ꝑfeccum. Adhuc melius uolo Nonele¬
git ds̃. nec speciem tuam. nec oleumtuum. nec ie¬
uiniumtuũ. Sed hoc quod inte hodic redemit.
ipsum offer. hoc ÷ animam tuam. Et si in ter¬
rogasme. quomodo offeram animã meam.
quã ipse habet in potestate. Etego respondeo
quomodo. Moribusscĩs cogitationib: castis

Expanded text:
beatus est qui Deum in conscientia pura portat! Et ideo, beatus est qui Deum in conscientia pura portat! Et ideo, dulcissimi filii, concupiscite munditiam cordis, habete dilectionem Dei et proximi. Peccatores, divota promittamus hodie, et reddamus; sicut scriptum est, Vovete, et reddite Domino Deo vestro . Nos dulciter et confidenter voveamus; ille dabit possibilitatem, ut reddere possimus: nos tantum quidquid illi promittimus, de illo speremus. Sed fortasse interrogatis me, quid debeatis hodie vovere vel reddere. Sunt multi qui l ceram ad luminaria noctis; alius, junia certo tempore faciat; alius, ut carnes non comedat. Non est istud votum optimum nec perfectum: adhuc melius volo. Non eget Deus nec specie tua, nec oleo tuo, nec jejunio tuo: sed hoc quod in te hodie redemit, ipsum offer, hoc est, animam tuam. Et si interrogas me, Quomodo offeram animam meam, quam ipse habet in potestate? ego tibi respondeo quomodo: Moribus sanctis, cogitationibus castis,
Abbreviated transcription (Latin):
Reuenx fortius pugnat: qui contra se pugnat.
Aperiant auressuas ad p̃cepta xp̃i : quȩ for¬
bria. Aperiant occulos suos ad nitorem: qui
huc usq ad ignominiam patuerunt. Conpun¬
gat poenitentia criminum : quos hucusq trans¬
uex̃. delectatio uoluptatum. Prigat ad iuncta
uirtus: quem uitia ꝓstrauerunt. Aperiant ad¬
medicamenta. naressuas: quib Ali fecebiat. con¬
suetudo peccati. Aperiat nob̵ ille oculos cordis
qui hodie propt̃ nos nascidignatus ẽ. in terris.
Ot uideatis illud qđ putat᷑ dulce modosatis eẽ in
breuitate temporum: quam amarũ erit in ignẽ
& ternũ. Quã graue & ꝑ petuę poena puni¬
enda erit. breuitas delectationis. Delectatio
occidit & p̃terut. uulnerauit & transit. Mi¬
serum fecit & abiit: infelicẽ reddidit & reliquid.
Quam speciosus ẽ. animinitor. quam felix con¬
scientia. bonis operib plena: sic beatum secre¬
didit qui hoc possidet. qđ dimissurus ẽ. ꝑ enni¬

Expanded text:
revera fortius pugnant, qui contra se pugnant. revera fortius pugnant, qui contra se pugnant. Aperiant aures suas ad praecepta Christi, quae forbria. Aperiant oculos suos ad nitorem, qui huc usque ad ignominiam patuerunt. Compungat poenitentia criminum, quem huc usque transpunxit delectatio voluptatum. Erigat adjuncta virtus, quem vitia prostraverunt. Aperiant medicamento nares suas, quibus illa fetet consuetudo peccati. Aperiat vobis ille oculos cordis, qui hodie propter nos dignatus est nasci, ut videamus illum. Quod putatur dulce modo satis esse in brevitate temporum, quam amarum erit in igne aeterno! quam gravi et perpetua poena punienda erit brevitas delectationis! Delectatio occidit, et praeteriit; vulneravit, et transiit; miserum fecit, et abiit; infelicem reddidit, et reliquit. Quam speciosus est animi nitor! quam felix conscientia bonis operibus plena! Si beatum se credit, qui hoc possidet quod dimissurus est post m
Abbreviated transcription (Latin):
Accusat᷑ anima & non sanat᷑ : ꝓnunciat᷑ offen¬
sa. sed non tollitur. Poenitentiam certam
non facit : nisi odium peccati. & a mordĩ.
Quando sic poenites ut tibi amarũ sapiat in
anima. quod antea dulcẽ fuit inuita. &
quod te prius delectabat incorpore. ipsũd
te cruciet in corde : iam tunc bene ingemescis
addnm̃ & dicis. Libi soli peccaui: quia nul¬
ui: quia tusolus es. sine peccato. Damisericor¬
diam misero : qui tamdiu pepercisti crimino¬
so. Inclinet ad remedium humilitaspoeni¬
tentis: quem ꝑ moueri non potuit diuturni¬
tas peccatoris. Dic illi inflectu cordis. Aspice at¬
infelicem petas inmensa. respice crudelem miseri¬
cordia publica. Desperat̾ ad om̃nipotentẽ ue¬
nio: uulneratos ad medicũ curto. Serua pieta¬
tatẽ consuctudinis. qui tamdiu susperdisti gla¬
diumultionis. Dele numerositatẽ criminum.
uerba mea ꝓsua salute sic audin& ut uiriliter
uitia mollia abiciant. tamquã quipugnat.

Expanded text:
accusatur anima, non sanatur: pronuntiatur offenaccusatur anima, non sanatur: pronuntiatur offensa, non tollitur. Poenitentiam certam non facit, nisi odium peccati, et amor Dei. Quando sic poenites, ut tibi amarum sapiat in anima, quod ante dulce fuit in vita; et quod te prius oblectabat in corpore, ipsum te cruciet in corde; jam tunc bene ingemiscis ad Deum, et dicis, Tibi soli peccavi, et mavi, quia tu solus hominum sine peccato. Da, Domine misericordiam misero, qui tamdiu pepercisti criminoso. Inclinet ad remedium humilitas poenitentis, quem permovere non potuit diuturnitas peccatoris. Dic illi in fletu cordis: Aspice infelicem, pietas immensa; respice crudelem, misericordia publica. Desperatus ad omnipotentem venio, vulneratus ad medicum curro. Serva pietatem mansuetudinis, qui tamdiu suspendisti gladium ultionis: dele numerositatem criminum mverba mea pro sua salute sic audiant, ut viriliter vitiorum mollitiem abjiciant, tanquam qui pugnant:
Abbreviated transcription (Latin):
mo. sermones quos dñsdabit suscipiatis in hac
dul cissima die. inqua conpunctio & iam infide¬
libusuenit. In qua misicđa tangit᷑. impius ueni¬
am sperat conpunctus. reditum non desperat cap¬
tiuis. remedium desiderat uulneratus. In qua
nascit᷑ agnus. qui tollit peccatu mundi. Incuius
natiuitute. qui conscientiam securã habet. dul¬
cius gaudet. Qui miserã: ad tentius timet.
Quibonus est. affectuose orat. Qui peccator.
deuotissime supplicat. Dulcis dies. uere dulcis:
& cunctis poenitentib ueniã portans. Promitto
uob filioli qđ certussum. quia in hacdie squis
ex corde poenituerit. & ad uomitũ peccati non
fuerit reuersus: quod cumq petierit dabitur ei.
tantum ex fide non dubitet: delectationẽ non re¬
petat. Hodie totius mundi peccatum tollit̾.
& peccator non desperet. Sed uidete qualis
debet es poenitentia. quia multi assiduę
sedicunt peccatores: & tamen adhuc illis de¬
lectat peccare : ꝓ fessio est nonemendatio.

Expanded text:
mo sermones quos Dominus dabit, suscipiatis in hac dulcissima die, in qua compunctio etiam infidelibus venit, in qua misericordia tangitur impius, veniam sperat compunctus, reditum non desperat captivus, remedium desiderat vulneratus; in qua nascitur Agnus, qui tollit peccatum mundi. In cujus nativitate qui conscientiam securam habet, dulcius gaudet; qui miseram, attentius timet: qui bonus est, affectuose orat; qui peccator, devotissime supplicat. Dulcis dies, vere dulcis, et cunctis poenitentibus veniam portans. Promitto vobis, filioli, et certus sum, quia in hac die si quis ex corde poenituerit, et ad vomitum peccati reversus non fuerit, quodcumque petierit, dabitur ei: tantum in fide non dubitet, delectationem non repetat. Hodie totius mundi pecet peccator desperat? Sed videte qualis esse debeat poenitentia, quia multi assidue se dicunt peccatores, et tamen adhuc illos delectat peccare:
Abbreviated transcription (Latin):
nrm̃ triumphum est. Gaudentes leuemus hoc
signum in humeris nr̃is : uictoriarum uexilla por¬
temus. in mortale labarum portemus in frontib:¬
nris. Cum hoc signum infrontib nr̃ĩs diabolus aspece¬
rit: contremescit. Quiaurata capitolia nonti¬
ment. crucem timent. Qui contempnunt scep¬
tra regalia: & purpura cesarum. & dapes. xpĩa¬
norum frontes & ieiunia ꝑ timescunt. Denique
mnerechiel ꝓpheta. cumomnes quimissus fuerit
angls occidiss&. & interfectio cepisset ascĩs
illicantum modo sospites reseruabant᷑. quos thau
manus. Cum sic nos armacos demones uiderint:
oppriment᷑. Quando morses erectas manus
cornua. subfigura nrẽ crucis cłiguntur. Aues
quoq ipse quando in sublimiora collunt᷑ &
pendent ꝑ aerem ex tensis alis : imitant᷑ crucem
Sed & prelia ꝓpe ipsa & uictorierum trium phorum
ornate cruce sunt: qua fmñsolum in frontib sed et
armati. calcemus suꝑ aspidem & basiliscum. au¬

Expanded text:
noster triumphus. Gaudentes levemus hoc noster triumphus. Gaudentes levemus hoc signum in humeris nostris, victoriarum vexilla portemus, immortale lavacrum portemus in frontibus. Cum hoc signum in postibus diabolus aspexerit, contremiscet; et qui aurata Capitolia non timent, crucem timent; qui contemnunt sceptra regalia; et purpuras Caesarum, et dapes, Christi sordes et jejunia pertimescunt. Denique in Ezechiel propheta , cum omnes qui missus fuerat angelus occidisset, et interfectio coepisset a sanctis, illi tantummodo sospites reservantur quos Tau manus. Cum sic nos daemones armatos viderint, opprimentur. Quando Moyses erectas habebat manus cornua, sub figura nostrae crucis volitant. Aves quoque ipsae quando in sublimiora tolluntur et pendent per aerem, extensis alis imitantur crucem. Sed et trophaea ipsa et victoria triumphorum ornamenta crucis sunt: quam non solum in frontibus, sed iarmati, calcemus super aspidem et basiliscum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ad edos O dicsomni sole lucidior: O tempus cunc¬
us scłis expectantass. Qđ prestola bant̃ angłi. qđ
cherubin. & sent phim. & celoꝵ̃ minsteria nescielars:
hoc in nrõ tempore reuclatum :. Quod illi uidebant
ꝑ speculũ. & ꝑ imagines. noscernimus inueritate.
Qui loquebat᷑ is tahelico populo ꝑisaiame & ieremiã
& ceteros ꝓphetas: nunc nob ꝑ filium loquit᷑. Uide¬
te. quid siti inter uetus testamentum & nouum.
nillo loquelat̾ ꝑ nebulũ: nob̾ loquit᷑ ꝑ serenum.
Ibi ds̃ uidebat̃ in rubo : hic de uirgine ds̃ nascitur.
ignoscens seruis suis. Nemo enim potest peccata dimit¬
do : & protaditionum ueritate . sententia ẽ diuer¬
sa. Nobis illud constat adliquidum : quod siue
terium ineum : utracq utilitasnrã ẽ. Ds̃ filius non
habebat necessarium ut nasceret᷑. ut baptiza retur.
neq enim peccatum fecerat qđ ei remiteretur
in baptismo: sed illius humanitas. nra sublimitas
est. Illiuscrux: nñt uictoriaẽ. Illius patibulũ

Expanded text:
ad coelos. O dies omni sole lucidior! O tempus cunctis saeculis expetitum! Quod praestolabantur angeli, quod cherubim et seraphim et coelorum mysteria nescierunt, hoc in nostro tempore revelatum est. Quod illi videbant per speculum, et per imaginem, nos cernimus in veritate. Qui loquebatur Israelitico populo per Isaiam, Jeremiam et caeteros prophetas, nunc nobis per Filium loquitur. Videte quid intersit inter Vetus Testamentum et Novum. In illo loquebatur per nubilum; nobis loquitur per serenum. Ibi Deus videbatur in rubo; hic de virgine Deus nascitur. ignoscens servis suis. Nemo enim potest peccata dimitdo, et pro traditionum varietate, sententia est diversa. Nobis illud constat ad liquidum, quod sive hterium meum est; utraque utilitas mea est. Dei Filius non habebat necessarium ut nasceretur, ut baptizaretur, neque enim peccatum fecerat quod ei remitteretur in baptismo; sed illius humilitas nostra sublimitas est. Illius crux nostra victoria est; illius patibulum est
Abbreviated transcription (Latin):
pale anime in corde accipiamus. ubi qusid
quodã meditullio consistens cogitations
ponit . & membris corporis uitalẽ subm¬
strat affectũ. Simuletiã hac sententan¬
unt᷑. qui dicunt cogitationes adiabolom
Sed neq recipiendum est. diabolũ seata
cordium posse rimari. Ille .n. in in sidise
positus . qđ animo uersemus ex habituas
stib ipsius corporis estimat. cũ tam̃ oȩni
cogitationes cordis nequeat intueri qe
sibi ds̃ reseruauit. cui dictum est olis
nosti corda filiorũ hominũ Quergs¬

Expanded text:
 animae in corde accipiamus, ubi quasi in quodam meditullio consistens, cogitationes disponit, et membris corporis vitalem subministrat affectum. Simul etiam hac scientia arguuntur qui dicunt cogitationes a diabolo Sed nequaquam recipiendum est diabolum secreta cordis posse rimari. Ille enim semper in insidiis positus, quid animo versemus, ex habitu et gestibus ipsius corporis aestimat, cum tamen penitus cogitationes cordis nequeat intueri, quod sibi soli reservavit cui dictum est: Tu solus nosti corda filiorum hominum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ astubus &uenis suscepta & decocta fue¬
rit: ꝑoccultos meatus quos puros dicunt
adinseriora purgando dilabit᷑ & sic inse¬
cessum ua dit
Que aut̃ ꝓcedunt deore : decorde excn
ea comquinant hominẽ. De corde enã
unt cogitationes malȩ.

Expanded text:
cum artubus et venis suscepta fuerit et decocta, pecum artubus et venis suscepta fuerit et decocta, per occultos meatus, quos poros dicunt, ad inferiora purganda dilabitur, et sic in secessum vadit. Quae autem procedunt de ore, de corde exeunt, et ea coinquinant hominem. De corde enim exeunt cogitation
Abbreviated transcription (Latin):
parabolice dictũ putabant: Ideoq in rema¬
nifesta mysticã requi rebant intellegentiã
Proinde corripiunt᷑ ad nõ quia ꝑfiguras dic¬
tum putarent quod ꝑspicue locutus fuerat
Adhuc inquitꝰ & uossine intellectuestis: N
intellegitis quia omẽ qđ intrat inos inuen¬
trẽuadit. & in secessũ emittitur:
Hanc sententiã dnĩ heretici calumniantur.
eumq rep̃hendunt quasi phisicȩ dispensati¬
onis ignarũ. qui putet om̃s cibos inuentrem
ire. & insecessum digeri. Dicunt enĩ suscep¬
ꝑartus. uenas. medullas. neruosq diffun¬
di Unde & uidemus multos qui uitio sto¬
machi ꝑpetẽ patiunt̃ uomitũ p̃prandia sta¬
tĩ euomere qđ ingesserine. & tam̃ corpu¬
lentos eẽ. quia ad primũ aescȩ atractũ liqui¬
dior ubus & potus ꝑ membra funditur
Sedhi tales cũ uolunt rep̃hendere imperitiã
alienã. ostendunt suã Quãuis enĩ tenuis¬
siinus humor &reliquens escasit : tam̃ ipsa

Expanded text:
parabolice dictum putabant, ideoque in re maparabolice dictum putabant, ideoque in re manifesta mysticam requirebant intelligentiam. Proinde corripiuntur a Domino, quia per figuras dictum putarent quod perspicue locutus fuerat Adhuc, inquit, et vos sine intellectu estis? Non intelligitis quia omne quod intrat in os, in ventrem vadit, et in secessum emittitur? Hanc Domini sententiam haeretici calumniantur, eumque reprehendunt, quasi physicae disputationis ignarum, qui ait omnes cibos in ventrem ire, et in secessum digeri. Dicunt enim suscepartus, venas, medullas, nervosque diffundi. Unde et videmus multos qui vitio stomachi perpetem patiuntur vomitum, post prandia statim evomere quod ingesserunt, et tamen corpulentos esse: quia ad primum escae attactum liquidior cibus et potus per membra funditur. Sed hi tales cum volunt reprehendere imperitiam alienam, ostendunt suam. Quamvis enim tenuissimus humor et liquens esca sit, tamen et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Cȩci fuerant pharisei. quia tenebrosas tradi¬
tiones quas ipsi inuenerant obseruantes:
lucẽ mandatorũ dĩ non considerauerunt
dequa psalmista dicit. lucerna pedibus
meis uerbũ tuũ. & lumen semitis meis. Nec
solũ cȩci. sed & duces cȩcorũ dicunt̃ qr tales
non solũ sibi ñ ꝓspiciunt ne infoueã ꝑditionis
incidant. sed etiã sibi obsequentes in p̃cipiciũ
mortis secũ trahunt. Hos ergo & om̃s ꝑũsos
doctores p̃cipit saluator sinendos. & suis erro¬
rib ac libero arbitrio dimittendos. sciens
eos p̃ꝗ semel excider̃ aut uix aut nullatenus
adueritatẽ posse retrahi. Hinc apłs p̃cipit¬
Hereticũ hominẽ post primã & scđam correp¬
tionẽ deuita
Respondens aut̃ petrus dixit: Edissere nob̃
parabolã istã. Atille dixit: Adhuc uos si¬
ne intellec tu estis:
Scĩ apłi adhuc minus doctierant. & ideo uer¬
ba dni absolute ꝓlata non intellegebant. s
qđ aꝑte dictum fuerat & patebat auditui:

Expanded text:
Caeci erant Pharisaei, quod tenebrosas traditiones quas ipsi adinvenerant, observantes, lucem mandatorum Dei non consideraverunt. De qua Psalmista dicit: Lucerna pedibus meis verbum tuum, et lumen semitis meis . Non solum caeci, sed et duces caecorum dicuntur, quia tales non solum sibi non prospiciunt ne in foveam perditionis incidant, sed etiam sibi obsequentes, in praecipitium mortis secum trahunt. Hos ergo et omnes perversos doctores praecipit Salvator sinendos, et suis erroribus ac libero arbitrio dimittendos, sciens eos, postquam semel exciderint, aut vix aut nullatenus ad veritatem posse retrahi. Hinc et Apereticum hominem post primam et secundam correptionem devita . Respondens autem Petrus, dixit: Edissere nobis parabolam istam. At ille dixit: Adhuc et vos sine intellectu estis? Sancti apostoli adhuc minus docti erant, et ideo verba Dei absolute prolata non intelligebant, sed quod aperte dictum fuerat et patebat auditu,
Abbreviated transcription (Latin):
atq ideo cupidi salutis remedia plena id fide
qͥ ppli doctores et̃ debuerant. ñ ad audiendũ
uerbũ. Ñ adaliquã animȩ uel corporis capi¬
endã medeła. sed ad mouendas questionũ pug¬
nas conueniunt. eosq de ñ lotis manibus uitu¬
perare laborant. inquib nihil inmundiciȩ sor¬
didantis reperire ualebant. Re .ii. uera se ipsos
magis culpare debuerant. qui lotas aqua manꝰ
habentes conscientiã liuore pollutã gestaban
Quare inquiunt discipuli tui transgrediuntur
p̃cepta seniorũ. Stupenda dementia eum
qui est filius dĩ rep̃hendunt. cur hominum
traditiones Ñseruet. N .ii. auint lauan
manus suas cũ panẽ manducant: ꝓpriũ &
quodã modo c̃suetudinariũ erat iudeis cre¬
bro manus abluere. & aliqđo totũ corp̃. ma¬
xime si contigisset eoscũ quolibet gentiliũ
loqui. Sed iã uideamꝰ qua sententia uerita¬
tis retruncant᷑ filii falsi testis.
Ait illis. Quare &uos trans gredimini p̃cep

Expanded text:
Atque ideo cupitae salutis remedia plena, id fide Atque ideo cupitae salutis remedia plena, id fide qui populi doctores esse debuerant, non ad audiendum verbum, non ad aliquam animae vel corporis capiendam medelam, sed ad movendas quaestionum pugnas conveniunt: eosque de non lotis manibus vituperare laborant, in quibus nil immunditiae sordidantis reperire valebant. Revera enim seipsos magis culpare debuerant, qui, lotas aqua manus habentes, conscientiam livore pollutam gestabant. Quare, inquiunt, discipuli tui transgrediuntur praecepta seniorum? Stupenda dementia! eum qui est Filius Dei, reprehendunt, cum hominum traditiones non servet. Non enim, aiunt, lavant manus suas cum panem manducant. Proprium et quodammodo consuetudinarium erat Judaeis crebro manus lavare, et aliquando totum corpus, maxime si contigisset eos cum quolibet gentilium loqui. Sed jam videamus qua sententia Veritatis revincuntur filii falsitatis. Ait illis: Quare
Abbreviated transcription (Latin):
entes: Quare discipuli tui transgrediun¬
tur traditiones seniorum: & rełq
Quia dĩ filius ꝓsalute omniũ inmundũ uene¬
rat: ideo loca singula citis gressib ꝑcurrebat
ut omib ꝓdesset: uniuersis succurreret. po¬
stremo cunctorũ in cõmune c̃suleret: Deniq saluti
ut superius euangłista loquit᷑ uenit dns¬
in terrã geresanorũ. ut illis ꝗꝗ optatũ leua¬
men sua uisitatione conferret: Ibi quoq
pharisei iusticiȩ inimici eũ ꝑsecutis. Ñstudio
discendȩ ueritatis. sed causa ꝑstruendȩ fal¬
sitatis Nam sicut let tum est
discipulitui transgrediunt̃ praecepta se¬
niorum. Nonenĩ lauant manus suas cũ
panem manducant
Quam uera ÷ c̃fessio dnĩ qr superius dm̃ patrẽ
laudans dixerat ab scondisti hȩc a sapientibus
& prudentib & reuelasti ea paruulis: ecce
geresani qͥ minus docti erant ad dnm̃ ueni¬
unt infirmossuos secũ defer̃. remedia salutis
sibi suisq tactu saltim fimbriȩ dnĩ requir̃.

Expanded text:
cipuli tui transgrediuntur traditiones seniorum? etc. . Quia Dei Filius pro salute omnium in mundum venerat, ideo loca singula citis gressibus percurrebat, ut omnibus prodesset, universis succurreret, postremo cunctorum in communi saluti consuleret. Denique, ut superius evangelista loquitur, venit Din terram Gerazenorum, ut illis quoque optatum levamen sua visitatione ferret: ibique Pharisaei justitiae inimici eum persecuti sunt, non studio discendae veritatis, sed causa perstruendae falsitatis. Nam, sicut lectum est, discipuli tui transgrediuntur traditiones seniorum? Non enim lavant manus suas cum panem manducant. Quam vera est confessio Domini, qua superius Deum Patrem laudans, dixerat: Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Ecce Gerazeni, qui minus docti erant, ad Dominum veniunt, infirmos suos secum deferunt, remedia salutis sibi suisque tactu saltem fimbriae Domini requirunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gtre nolentes : quȩcumq decordissimul
acorporis mundicia p̃cipiebant. dicentes
liuiamini mundi estote. & alibi Munda¬
tim qui fertis uasa dnĩ  hȩcisti in sola cor¬
uri nuditate seruanda credebant: Sed
sustm manus abluebant. frustrabapti¬
aluntur : qui fronte saluatoris ablui con¬
tmnebant. Sedquid ꝓdest exterius exca¬
adire cutem. & interius inuidia & auari
u cterisq uiciis sordidã gestare mentẽ.
les eni recte comparant᷑ sepulchris dealba
efuo cadauere plena sunt. Ergo scđm
ma incorporẽ mundo. ut sic ꝑficiamus
siationẽ intimore xpĩ. cui : honor &¬

Expanded text:
lentes, quaecunque illi de cordis simul et corporis munditia praecipiebant, dicentes: Lavamini, mundi estote . Et alibi: Mundamini qui fertis vasa Domini , haec isti in sola corporum munditate servanda credebant. Sed frustra manus abluebant, frustra baptizabantur, qui fonte Salvatoris ablui contemnebant. Sed quid prodest exterius excandidare cutem, et interius invidia et avaritia, caeterisque vitiis sordidam gestare mentem. Tales enim recte cet foedo cadavere plena sunt. Ergo secunanimam in corpore mundo, ut sic perficiamus sanctificationem in timore Christi, cui est honor
Abbreviated transcription (Latin):
sunt opera saluator cogitationeas
quia primũ concupiscentia corde osb¬
ta cogitationũ fomitib rura si
igationes uocat. quarũ indicia hostis
dlidus ꝑ quasdã habitudines morũ inuesti¬
os. humanũ decipere festinat. & ad agen
ulis : sub iunxit
is quȩ coinquinant hominẽ Nlotish

Expanded text:
sunt opera, Salvator cogitationes appellat, quia primum concupiscentia corde concepta cogitationum fontibus itationes vocat: quorum indicia hostis callidus per quasdam habitudines morum investigans, humanum genus decipere festinat, et ad agenda malis, subjunxit: Haec sunt quae coinquinant hominem: non lotis
Abbreviated transcription (Latin):
cere. intellegit cor amoris iaculo uul¬
ratũ. sicq prauis suggestionibus stimile
adfornicandum. Si nos conira conta¬
ꝓximũ rancorẽ uocis uel trucẽ aspecdo
leuare conspexerit intellegit cor ini
tabescere. sicq ꝑirã ad homicidii facino
mat. Si ieiuniorũ tempore uideritnsos¬
bro ad fenestrã respicere. & insolis rados
riosius horã denotare. gulȩ uiciocas¬

Expanded text:
cere, intelligit cor amoris jaculo vulneratum, et pravis suggestionibus stimulat ad fornicandum. Si nos contra proximum rancorem vocis, vel trucem aspectum levare conspexerit, intelligit cor invidia tabescere, sicque per iram ad homicidii facinus inflammat. Si jejuniorum tempore viderit nos ad fenestram crebro respicere, et in solis radio curiosius horam denotare, gulae vitio
Abbreviated transcription (Latin):
coninscreatura di ꝑreipta munda eEt
inuocatione tam̃ demonũ dũ idolis offertur
fit inmunda & id circo a sci suris iuste resput
unc accedentes discipuli. dixer̃ ei. Scis quia
audito hoc utrbo pharisei scandalizati sunt :
Scandalitabant᷑ quia uidebant uno sermone
dñi om̃s suꝑstitiones obseruationũ suarũ
elisas. Qui tantũ modo incibis sumendis.¬

Expanded text:
nis creatura Dei per seipsam munda est, invocatione autem daemonum dum idolis offertur, fit immunda. Et idcirco a sanctis viris juste respuitur. Tunc audientes discipuli, dixerunt ei: Scis quia audito hoc verbo, Pharisaei scandalizati sunt? Scandalizabantur, quia videbant uno sermone Domini omnes superstitiones observationum suarum elisas, qui tantummodo in cibis sumendis
Abbreviated transcription (Latin):
Quanꝗ hȩc sententia de uideis & heretris
sit intellegi : tam̃ specialit̃ ad diabolipi¬
net. qui abinicio fur fuit & mendax An
ueritate: ĩstetit. Et ideo quia adõ die&
contra illũ fuit. iđ contrarius ei uolunat

Expanded text:
quam haec sententia de Judaeis et haereticis possit intelligi, tamen specialiter ad diabolum pertinet, qui ab initio fur fuit et mendax, et in veritate non stetit. Et ideo quia a Deo discessit, contra illum fuit, id est contrarius ejus voluntati,
Abbreviated transcription (Latin):
adõ. alterã malã a principe tenebrarũ de¬
mont. & plantationẽ quã non plantaũs
pat̃ naturã mali accipiunt:. Sed sciendum
qr omnis natura adõ est. & bona est Sed
quia in est hominib: liberũ arbitriũ ideo
bona est plantationaturȩ. sed plerũq bonȩ¬

Expanded text:
alteram malam a principe tenebrarum diabolo. Et plantationem quam non plantavit Pater, naturam mali accipiunt. Sed sciendum quia omnis natura a Deo est, et bona est. Sed quia inest hominibus liberum arbitrium, ideo bona est plantatio naturae, sed plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
cis &egote dispiciã. sime c̃demnas utiq mea
sententia c̃dẽnaberis: idcirco dñs apłis potes¬
tatẽ ligandi tribuit & soluendi. ut hi qͥ c̃dem¬
nant᷑ sciant humanã scientiã diuina firmari.
& qđ fuerit ligatũ in t̾ra ligari nihil ominus
tẽ ligandi atq soluendi. utiq inpetro qui
tryũ gerebut ȩcłȩ omnib fidelib hoc c̃cessis¬
set Ni dubita tur
terũ dico uob qr siduo ex uob̾ c̃senserint su¬
Uagnã fidelib auctoritatẽ & fiduciã tribuit
& ec̃tra magnũ contemptorib metũ incutit
dics ađdo patre incȩlisfieri. quicquid duorum
c̃sensu suꝑ terrã fuerit c̃stitutũ. It hoc p̃mio
ad concordiã nos ꝓuocat. qͦ sollicitius festine¬
m̃ ad pacẽ. cũse dic̃ int̃duos aut tres aliquid
statuentes medium fore. Nã sequĩ
Ubi duo fuerint uelires c̃gregati in nor
meo : ibi sũ in medio eoꝵ
nmedio inquit sũ eoꝵ. ut uel recipu ho

Expanded text:
cis, et ego te despiciam; si me honoras, utique mea cis, et ego te despiciam; si me honoras, utique mea sententia honoraberis: idcirco Dominus apostolis potestatem ligandi tribuit et solvendi, ut hi qui condemnantur, sciant humanam sententiam divina firmari, et quod fuerit ligatum in terra, ligari nihilominus tem ligandi atque solvendi dedit, utique in Petro, qui typum gerebat Ecclesiae, omnibus fidelibus hoc concessisse non dubitatur: Iterum dico vobis quia si duo ex vobagnam fidelibus auctoritatem et fiduciam tribuit, et e contrario magnum contemptoribus metum incutit, dicens a Patre Deo in coelis fieri quidquid duorum consensu super terram fuerit constitutum. Et hoc primo ad concordiam nos provocat, quo sollicitius festinemus ad pacem, cum se dicit inter duos vel tres aliquid statuentes medium fore. Nam sequitur: Ubi enim fuerint duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum. In medio, inquit, sum eorum, ut vel recipiam humilem
Abbreviated transcription (Latin):
habendũ dicit: ostendit grauioris criminis
eũ eẽ reũ. qui subspecie fidelis operaagit infi¬
deliũ. quã eũ qui aꝑte infidelis & publicanꝰ exis¬
tit. Sed & hiccaute ad tendendũ. qd ñ passim
aut lenit̃. sed obcedienti & poenitentiã cõmissi
sui agenti. ueniãq petenti frĩ dimit tere iube¬
mur. Vni .i sceleris rei tenent᷑ apudđm . & is
qͥ pec cantẽ uidens fratrẽ corrigere noluerit.
sed negligens parui penderit. atq ille qͥ poeni
iunx̃ Sidixerit poenitet dimitte. Igit᷑ lar¬
gienda ÷ uenia p̾increpationẽ. sed illi qͥ poeni¬
tentiã egerit & seaberrore c̃uerterit. qr nec dif¬
ficilis uenia nec remissa debet et. indulgen¬
tIa
ñ dico uobis. que cumq alligaueritis suꝑt̾rã
erunt ligata incęlis
Quiu dixeraet durũ &impoenitentẽ frem̃ sic̃
ethnicũ & publicanũ habendũ: nealiquis itu
uecors & desperatione morti feqi contẽptos ex¬
isteret ut tacit̾ apud se loqueret᷑. sime despi¬

Expanded text:
habendum, ostendit gravioris criminis esse reum, qui sub specie fidelis opera agit infidelium, quam eum qui aperte infidelis et publicanus existit. Sed et hic caute attendendum, quod non passim aut leviter, sed obedienti et poenitentiam commissi sui agenti, ac veniam petenti fratri dimittere jubemur. Unius enim sceleris rei tenentur apud Deum, et is qui peccantem videns fratrem, corrigere noluerit, sed negligens, parvipenderit, atque ille qui fratjunxit: Si dixerit, poenitet me, dimitte. Igitur largienda est venia post increpationem, scilicet illi qui poenitentiam egerit et se ab errore converterit: quia nec difficilis venia, nec remissa debet esse indulgentia: Amen dico vobis, quaecunque ligaveritis super terram, erunt ligata et in coelo. Quia dixerethnicum et publicanum habendum, ne aliquis ita vecors et desperatione pestifera contemptor existeret, ut tacitus apud se loqueretur: Si me despi
Abbreviated transcription (Latin):
tentiones. ȩmulationes. irȩ. rixȩ. dissensio¬
nes. sectȩ. inuidiȩ. homicidia. ebrietates. cõ¬
messationes. & hissimilia. Qui talia agunt
regnũ dĩ Ñ consequent᷑. Sed dñs ipsa arma
diaboli abstulit. qđo in c̃uersis hominibus
uicia inuirtutes cõmutauit. ut ꝓsuꝑbia hu¬
militatẽ pluxuria castitatẽ. pauaricia

Expanded text:
tiones, irae, rixae, dissensiones, sectae, invidiae, homicidiae, ebrietates, comessationes, et his similia: qui talia agunt, regnum Dei non consequentur . » Sed Dominus ipsa arma diaboli abstulit, quando in conversis hominibus vitia in virtutes commutavit, ut pro superbia humilitatem, pro luxuria castitat
Abbreviated transcription (Latin):
lũ uͦ grec sermo est. quẽ nos offendiculũ uel
ruinã. uel inpactionẽ pedis possumus diccre
Pharisei ergo in uerbis dñi scandali zabantur
qr ꝑuersȩ m̃tis obstinatione caecati. ñ salutẽ
indoctrina xp̃i. sed ꝑditionis ȩt̃nȩ runae
occasionẽ inueniebant
Atille respondensait. Omnis plantatio
quã non plantauit pat̾ms cȩlestis eradicabit᷑
Hunc locũ sibi fauert arbitrant᷑ h quidict̃

Expanded text:
us est sermo, quem nos offendiculum vel ruinam, id est impactionem pedis, possumus dicere. Pharisaei ergo in verbo Dei scandalizabantur, qui, perversae mentis obstinatione caecati, non salutem in doctrina Christi, sed perditionis aeternae ruinae occasionem inveniebant. At ille respondens, ait: Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur. Hunc locum sibi fave
Abbreviated transcription (Latin):
Vniuersorũ conditor & parens ds̃. imbecil¬
litates uel ȩtates parentũ considerans p̃ce
perat inlege. ut filii parentes suos honora¬
rent. & res uitȩ necessariasministrarent.
Hanc ꝓuidentissimã legemdĩ. scribȩ & pha¬
risei subuertentes. & impietatẽ prop ietate
inducentes. docebant pessimos filis
p̃ponentes. Ita fiebat ut liberorũ obln
suboccasione templi in lucra cederet su¬
dotũ Ipsi etiã parentes ea quȩ sciehom
filiis dõ consetrata ue sacrilegium cõm¬
rent: tangere nolebant. ac ꝑ hoc ega
&imbecillis a filio aliquid ex poscerit r¬
dit ei doctus amagistris iniquitatis brũ
noli contristari. sed patient̃ necessitasho

Expanded text:
Universorum conditor et parens Deus, imbecillitates vel aetates parentum considerans, in lege praeceperat ut filii parentes honorarent, et eis vitae necessaria ministrarent. Hanc providentiam legis Dei scribae et Pharisaei subvertentes, et impietatem pro pietate inducentes, docebant pessimos filios, ut quae errent: et ita fiebat ut liberorum oblatio sub occasione templi in lucra cederet sacerdotum. Ipsi etiam parentes, ea quae sciebant a filiis Deo consecrata, ne sacrilegium committerent, tangere nolebant, ac per hoc egestate ndigens et imbecillis a filio aliquid exposceret, respondebat ei doctus a magistris iniquitatis: O pater, noli contristari, sed patienter necessitatis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
inicula xiͦ sagacilicina fuisse memorantur
loũ nãq habitũ poenitentiũ & ꝓpeccatis me¬
ũ ptrus apłs agnoscens. iuda ꝑdito noluit
ipos inundenario numero remanere. Sed
dt tomathia duodenariã sũmã curauit sup¬
dere. Septuagies septies ergo dñs dimittere¬
pepit. ut ostendat qr quotiens & quotiens ali¬
quis peccauerit. totiens & totiens eidimitte
n &numꝗ adimittendo cessare debemus.¬

Expanded text:
i undecim saga cilicina fuisse memorantur : cilicium namque habitum poenitentium et pro peccatis moentum Petrus apostolus agnoscens, Juda perdito, noluit apostolos in undenario numero permanere, sed, electo Matthia, duodenariam summam curavit supplere. Septuagies septies ergo Dominus praecepit, ut ostendat quia quoties et quoties aliquis peccaverit, toties et toties ei dimittere, et nunquam dimittendo cessare debemus.
Abbreviated transcription (Latin):
unc accedens petrus adeũ: dix̃. Onẽ quta
ta sibi fiducia accedens int̃̾ rogaũ quotess
beret inse peccanti dimittere. anne usqbi
ties: Cui respondit dñs non solũ usq sert
sedusq septuagies septies. id÷ qua dringitas

Expanded text:
tamolus Petrus, solita sibi fiducia accedens, interrogavit quoties deberet in se peccanti dimittere, an ne usque septies? Cui respondit Dominus: Non solum usque septies, sed usque septuagies septies, id est, quadringentis
Abbreviated transcription (Latin):
ut ait apłs auditores legis iustis apud dm̃ selq
tores legis iustificabunt᷑ Audire & nonfic¬
re: magis ꝑtinet ad contumaciã. quã adba¬
titudinẽ. Unde ioħsait. Scientibonũ fit¬
re & non facienti. peccatũ : illi Et ia cobis
Estote factores uerbi. & nauditores tantim
fallentes uos metipsos. Quia siquis auditore
uerbi & non factor : hic cõparabit᷑ uiro con¬

Expanded text:
tolus, auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Audire et non facere, magis pertinet ad contumaciam quam ad beatitudinem. Unde Jacobus dicit: « Scienti bonum et non facienti, peccatum est illi . » Et Jacobus: « Estote factores verbi, et non auditores tantum, fallentes vosmetipsos. Quia si quis auditor est verbi et non factor
Abbreviated transcription (Latin):
Nco ꝓsequenti ueniã dare: Huic namq
dttindũ: ut accepta remissione peccati
Isinsontes lȩsit. sociã dehinc nobiscum¬
dus pam faciamus Neni illis quã diu
ulo pseuerant peccatisui uenia dure pos¬
sumus. licet uelimus. Habemus hinc duo c̃¬
uenientissima exempla. Iosephnãq fribus
suis salubrit̃ castigatis. beniuole ignouit: Deđ
uero ꝑsecutorib suis impoenitentib & in ma¬
licia ꝑ: du rantib quãuis eos fleuerit. ueniã
tam̃ illis prȩstare ñ potuit. Hȩc igit̾ p̃cepta
audiuimus : sedulo operari curemus. ne graue¬
m̃ minima dimittere: cũ sciamus nobis innu¬
mera milia peccatorũ in baptismo dimissa. sed
& cotidie delinquentes. cotidianã ad nõ ueniã
postulemus : Exemplonamq suo nos ipse ad
facilitatẽ indulgentiȩ ꝓuocat. qui totius mun¬
dipeccata ũ solũ dimittere. uerũ etiã ꝓprio

Expanded text:
ico persequenti veniam dare. Huic namque dimittendum est, accepta remissione peccati, quo nos insontes laesit, ut socia dehinc nobis chetiam faciamus. Non enim illis quandiu in malo perseverant, peccati sui veniam dare possumus, licet velimus. Habemus hinc duo convenientissima exempla: Joseph namque, fratribus suis salubriter castigatis, benevole ignovit . David vero persecutoribus suis poenitentibus, et in malitia perdurantibus, quamvis eos fleverit, veniam tamen illis praestare non potuit. Haec ergo praecepta audivimus, sedulo operari curemus. Ne gravemur dimittere minima, cum sciamus nobis innumerabilia peccatorum in baptismo dimissa. Sed et quotidie delinquentes, quotidianam a Domino veniam postulemus. Exemplo namque suo nos ipse ad facilitatem indulgentiae provocat, qui totius mundi peccata non solum dimittere, verum etiam proprio
Abbreviated transcription (Latin):
a quosa iđ corda alioꝵ xp̃ia norũ temptando
que aridꝰ s̃ ꝑ abstinentiã & ma quosi aflucu
libidinis alieni Intalib quoq querensrequiem
&ñinuenit . qr castas & pura smentes effugicis
tenebrosas & libidinosas querit. dequo adbea¬
tũ iob dñs ait. Subumbra dormit insecreto
calami. in locis hum̃tib Sedcũ relo diuini
amoris fuerit expulsus : dicit Reuertar in
domũ meã. unde exiui: Tunc uariis modis
mentẽ hominis temptare incipit. que ꝓbaptis¬
mũ reliquerat. Sed qr multis̃ tepidi xpiani:
recte de eadẽ domodr̃.: Et cũ uenerit inuenit

Expanded text:
 est, corda aliorum Christianorum tentando, qui aridi sunt per abstinentiam: et inaquosi, a fluxu libidinis alieni. In talibus quoque quaerens requiem, et non invenit: quia castas et puras mentes effugiens, tenebrosas et libidinosas quaerit. De quo ad beatum Job Dominus ait: « Sub umbra dormit, in secreto calami in locis humentibus . » Sed cum zelo divini amoris fuerit expulsus, dicit: « Revertar in domum meam unde exivi. » Tunc variis modis mentem hominis tentare incipit, quem per baptismum reliquerat. Sed quia sunt multi tepidi Christiani, recte de eadem domo subditur: « Et cum venerit, invenit
Abbreviated transcription (Latin):
iquiores se. & ingressi habentant ibi
mi quã uacantẽ inuenit. ñ solũ ipse qͥ reli¬
querat inuadit. sed etiã alios septẽ sp̃s neqͥores
eui assumit id ÷ septẽ uicia principalia. Quȩis
upbu. gula. fornicatio auaricia. ira. tristi¬
al uana gła. Sic̃ enĩ septenarius numer cũ
adonoponit̃ om̃s uirtutes quȩ ꝑgram̃ sp̃sscĩ fi

Expanded text:
quiores se, et ingressi habitant ibi. » Domum quam vacantem invenit, non solum ipse qui reliquerat invadit, sed etiam alios septem nequiores secum assumit, id est septem vitia principalia, quae sunt superbia, gula, fornicatio, avaritia, ira, tristitia, vana gloria. Sicut enim septenarius numerus cum in bono ponitur, omnes virtutes, q
Abbreviated transcription (Latin):
nuerã carnẽ exmaria uirgine assumpsisse. Siti
uentre portatꝰ. uberibq ÷ lactatꝰ : patet ꝓfecto
qđ consubstantulẽ carnaẽ matris suscep̃ maxi¬
me cũ scđm phisicos inuentre pregnantis liquor
sanguinis & lactis exuno fonte emanet. San¬
guinis unde formet᷑ homo: lactis unde pascit᷑
& nutritꝰ ÷ : nimirũ uerã carnẽ non simulatã
assumpsit. sic̃ paulus apłsait. Qui factus : ei
ex semine dđ scđm carnẽ. De quo matheus
in inicio sui euangłii ait. Lib generationis

Expanded text:
ine assumpsisse. Si enim ventre portatus, uberibusque est lactatus, patet profecto quod consubstantialem carnem matris suscepit, maxime cum secundum physicos in ventre praegnantis, liquor sanguinis et lactis ex uno fonte manat: sanguinis, unde formatur homo: lactis, unde pascituret nutritus est, nimirum veram carnem, non simulatam, assumpsit, sicut Paulus apostolus ait: « Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . » De quo Matthaeus in initio sui Evangelii ait: « Liber generationis