comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne id quod utile uideat᷑. fi nõ curpiter
cum collatino cossige britꝰ imꝑiũ abro¬
gibat pot̾it uidi placẽ de inuste. fuãt
enĩ in regib expellendis socius beruti¬
⁊ consilior aduto. Cum ant̃e osiliu
ħ pͥncipes cepissent cognat̃oe suꝑti nͥ q
tarquinoꝵ ⁊ meniceiam regni eẽ collen¬
dam quod erat utile pr̃ie consulẽ id e¬
statem. sine qua ne utilitas quidẽ esse
potuiss. ac in eo rege qui urbe condid
non ide. spũs enim utisitatis amnũ
pepulit eius. cui cum uisum eẽt utłi
solum ꝙ̃ cum altõ regnare frẽm int̾eĩt
omisit hic pietatem ⁊ humanitatem.
ut id quod utile uidebat᷑ n erit asseqͥ
poss ⁊ tñ muri cã opposint spẽm hoesta¬
tis. nec probabile nec saue ydoneam
p̾cauit g pace ues quirim uel ronusi
dix̾mi. nec tñ nr̃e nob̾ utisitates obmͣ

Expanded text:
ne id, quod utile videatur, fieri non turpiter. Cum Collatino collegae Brutus imperium abrogabat, poterat videri facere id iniuste; fuerat enim in regibus expellendis socius Bruti consiliorum et adiutor. Cum autem consilium hoc principes cepissent, cognationem Superbi nomenque Tarquiniorum et memoriam regni esse tollendam, quod erat utile, patriae consulere, id eopter honestatem, sine qua ne utilitas quidem esse potuisset. At in eo rege, qui urbem condidit, non item; species enim utilitatis animum pepulit eius; cui cum visum esset utilius solum quam cum altero regnare, fratrem interemit. Omisit hic et pietatem et humanitatem, ut id, quod utile videbatur neque erat, assequi posset, et tamen muri causamopposuit, speciem honestatis nec probabilem nec sane idoneam. Peccavit igitur, pace vel Quirini vel Romuli dixerim. Nec tamen nostrae nobis utilitates o
Abbreviated transcription (Latin):
des ẽẽ ⁊ bonos duces se iam cõ¬
fectum senectute. cꝰ cũ ualuisset
auctõitas captiui retenti sunt.
Ip̃e cartaginem redut. n eum
lissimirm hostem ⁊ ad exquisita
qͣm si domi senex captuus ꝑuirꝰ
consularis remansisset. Ac stubte
qui nõ modo ñ censiñt captiuo
remittendes um̃ etiam ꝑsuafit

Expanded text:
tes esse et bonos duces, se iam contes esse et bonos duces, se iam confectum senectute. Cuiuauctoritas, captivi retenti sunt. Ipse Kartaginem redit, neque elissimum hostem et ad exquisita quam si domi senex captivus, periurus consularis remansisset. At stulte, qui non modo non censuerit captivos remittendos, verum etiam dissuaserit.
Abbreviated transcription (Latin):
In ꝑatrẽ autem patre hannibalis
Anulcare uiratꝰ missꝰ e ad senat
Ut nͥ redditi eẽt penis captum. nio¬
bles quidam rediret ip̃e cartagie
Is cum Romam ueniss uailiss utłi¬
tatis spẽm uidebat.s eam ut res
declirat. fla̾m iudicauit. que ert
tał manẽ in prĩam ẽẽ domui sue
cum uxore cum lib̾is qͣm calami¬
tate accepisset in bello. coẽm for¬
time belsice iudicante ten̾e osu¬
laris dignitatis gͣdum qͥs ħ ne¬
gat eẽ utilia que censes magͥtudo
muni ⁊ fortitudo negat. nam lo¬
cupletiores quens auctores. har
enim ẽ uirtutum ppͥum nͥ exti¬
accide̾ possit intelłand̾ putare.
Itaq quid fecit in senatũ uenit
mandata exposuit. sñam ne di¬
ce̾t i recusauit. qͣuidiũ ĩciur̃ado
hostium tenẽtur. nõ eẽ se sena¬
torem. at ilłud ⁊̃ o stustu hoĩe
dixi̾t quispiam ⁊ repugnante
utilitati sue. Reddi captiunos ne¬
gauit ẽẽ uale. Ilłos eñ adolostẽ¬

Expanded text:
imperatore autem patre Hannibalis imperatore autem patre Hannibalis amilcare, iuratus missus est ad senatum, ut, nisi redditi essent Poenis captivi nobiles quidam, rediret ipse Carthaginem. Is cum Romam venisset, utilitatis speciem videbat, sed eam, ut res declarat, falsam iudicavit; quae erat talis: manere in patria, esse domui suae cum uxore, cum liberis, quam calamitatem accepisset in bello, communem fortunae bellicae iudicantem tenere consularis dignitatis gradum. Quis haec negat esse utilia? quem censes? Magnitudo animi et fortitudo negat. Num locupletiores quaeris auctores? Harum enim est virtutum proprium nihil extiaccidere possit, intolerandum putare. Itaque quid fecit? In senatum venit, mandata exposuit, sententiam ne diceret recusavit, quam diu iure iurando hostium teneretur, non esse se senatorem. Atque illud etiam O stultum hominem, dixerit quispiam, et repugnantem utilitati suae!, reddi captivos negavit esse utile; illos enim adulescen
Abbreviated transcription (Latin):
fugẽ uoluisse. sam honestum osiliũ
aut utile ut as fortasse dix̾it. Reg̃re
ueore cum filio. ullum tu decus i
cotidrans laborib ⁊ ꝑiculis cum heͣ
tͣnqssitate conferendum putas. Ego
uõ istam contempnendam ⁊ abiciẽ¬
dam. qͣm que honesta nou sit. nen
tisem quidem ẽe arbitror. Quid em̃
audituꝵ fuisse putas ulixem si m
illa simulat̃õe ꝑseu̾ass. qui cũ maxi¬
mas res gessit in bello. cũ h audiat
ab aiace cuius ip̃e pͥnceps unis u¬
randi fuit. qd̾ omines scitis solus ne¬
glexit fidem fure insimlauit ne coi¬
ret institit. Quid in pasam edis ꝑ¬
picar p̾dentia istius ꝑcepissi malicia
audaciam fide sac̾ta uis ꝑpetuo fallet᷑
Illi uõ non modo cum hostib. um̃⁊
cum fluctib id qd fecit diicare.
melius fuit qͣm desere oscientem
gretiam ad belsum barbans infe̾nd.
d obimittamͦ ⁊ fabłas ⁊ ext̾ua. ad rem
regulus osul it̾m in asfricã ex insidus
captus eẽt. duce xantippo lacedemoĩo

Expanded text:
 honestum consilium, at utile, ut aliquis fortasse dixerit, regnare uxore, cum filio. Ullum tu decus in cotidianis laboribus et periculis cum hac tranquillitate conferendum putas? Ego vero istam contemnendam et abiciendam, quoniam, quae honesta non sit, ne utilem quidem esse arbitror. Quid enim auditurum putas fuisse Ulixem,si in illa simulatione perseveravisset? qui cummaximas res gesserit in bello, tamen haec audiat ab Aiace: Cuius ípse princeps iúris iurandí fuit, Quod ómnes scitis, sólus neglexít fidem; Furere ássimulare, né coiret, ínstitit. Quodní Palamedi pérspicax prudéntia Istíus percepset málitiosam audáciam, Fidé sacratae iús perpetuo fálleret. Illi vero non modo cum hostibus, verum etiam cum fluctibus, id quod fecit, dimicare melius fuit quam deserere consentientem Graeciam ad bellum barbaris inferendum. Sed omittamus et fabulas et externa; ad rem Regulus cum consul iterum in Africa ex insidiis captus esset duce Xanthippo Lacedaemonio,
Abbreviated transcription (Latin):
catꝰ. Ut tutela in duodecim tabss
cͥcunist̾pt̃o adolestentiu sege lato¬
ria ⁊ sine lege in uidicus ĩ quib
ad dit̾ ex fide bona resiqͦr aut̃ iu¬
dicioꝵ. hec uerba maxime excel¬
sunt in arbitͥo rei uxorie melius
equiꝰ in fiducia ut int̾ bonos bñ
agier. aut põt. quid gͦ aut in eo
fraudas aut cum dr᷑ int̾ bonos
bn agier quicq̃ agi dolose aut
aquilius continet᷑ in simłatõne.¬
non qui ꝯͣ se liceat᷑ emptor appõẽo¬
ꝙͣ semel loquat᷑. Qui quide steũ¬
fundus cuiꝰ emptor erat semel
uidicaret᷑. id q uenditor ita fecis¬
set dixit se płis ext̃iae iddidit cet
milia. Nemo ẽ qui inri boni ħ fi¬
rodium discipłm ꝑanechii. uideo in hus
tuta faciente hr̃e rõne rei familiaris
m e̾ solum nob diuites ẽẽ uolumꝰ s li¬

Expanded text:
 duodecim tabulis, circumscriptio adulescentium lege Plaetoria, et sine lege iudiciis, in quibus additur EX FIDE BONA. Reliquorum autem iudiciorum haec verba maxime excellunt: in arbitrio rei uxoriae MELIUS AEQUIUS, in fiducia UT INTER BONOS BENE AGIER. Quid ergo? aut in eo, fraudis? aut, cum dicitur INTER BONOS BENE AGIER, quicquam agi dolose aut Aquilius, continetur. Tollennon quam semel eloquetur. Q. quidem Scaefundus, cuius emptor erat, semel indicaretur idque venditor ita fecisset, dixit se pluris aestimare; addidit centum milia. Nemo est, qui hoc viri boni fuisRhodium, discipulum Panaeti, video in iis tuta facientem habere rationem rei familiaris. Neque enim solum nobis divites esse volumus,
Abbreviated transcription (Latin):
asias. tum pyeri a besso a fabricio osu¬
se tantum ⁊ a senatu nr̃o iuidicatis sit.
Cum enimi Rex Pyrrus.p.ro. bellum
ultro intulissi. Cumq de imꝑro c̾tatum
eẽt cum rege gn̾oso ac potente. ꝑfuga
ab eo. uenit in castra fabricii eiq ẽ possi¬
citus si premium s ꝓposuissi se ceuclam¬
uenisset fit clam in pr̃m castra redit᷑ũ
At cum ueneno necatuꝵ. hunc fabrius
reducend curiuit ad prerum idq eiꝰ
fcm̃ laudatu a senatu ẽ.at qui si spem
utilitatis opiõemq querimꝰ magñ ilłd̾
bellum profuga inus ⁊ guer adusariũ
Imꝑu sustulissi.s magnũ dedecus

Expanded text:
alias, tum Pyrrhi bello a C Fabricio Consule iterum, et a Senatu nostro iudicatCum enim rex Pyrrus populo Romano bellum ultro intulisset, cumque de imperio certamen esset cum rege generoso ac potente, perfuga venit ab eo in castra Fabricii eique est pollicitus, si premium sibi proposuisset, se, ceu clamvenisset, sic clam in Pyrrhi castra rediturum et eum veneno necaturum. Hunc Fabricius reducendum curavit ad Pyrrhum, idque eius facturr laudatum a senatu est. Atqui, si speciem utilitatis opinionemque quaerimus, magnum illud bellum perfuga unus et gravem adversarium imperii sustulisset, sed magnum dedecus
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiamq detraxit. Quid enĩ intẽ
utͣ ex homine se ꝯu̾tat quis ĩ belu¬
am an in hommnis figura in uanita¬
tez gerat gerat belue. Quid̾ qui
omma recta ⁊ honesta negligunt dũ
modo potentiam aseqͣnt᷑. nõne idem
utile ei uidebat᷑ plurimũ posse alt̾iꝰ
muidia Id ꝙ̃ iiustum in pr̃iam¬
uidebat. ip̃e aute soc̾ more semper
grecos u̾sus de phenissis hebat. quoᷤ
dicam ut pot̾o incondite fortasse s
tñ ut res possit intlłigi. Nam si uis¬

Expanded text:
iustitiamque detraxerit? Quid enim interest, utrum ex homine se convertat quis in beluam an hominis figura immanitatem gerat beluae? Quid? qui omnia recta et honesta neglegunt, dum modo potentiam consequantur, nonne idem Utile ei videbatur plurimum posse alterius invidia; id quam iniustum in patriamvidebat. Ipse autem socer in ore semper Graecos versus de Phoenissis habebat, quos dicam, ut potero, incondite fortasse, sed tamen, ut res possit intellegi: Nam sí
Abbreviated transcription (Latin):
dentur hoc uisum ẽ utile minis
enim ĩmimebant ꝑꝑ propniꝗtatẽ
egyna pyrreo si iͥ. quod crudile uti¬
⁊ qui ꝑeg̾nos uebib uti peohibẽt
legem tuserunt sipientissimi consi¬
les crassus ⁊ steuola usu uõ u̾bis
prohibe̾ peg̾nos sine inhũanumẽ
issa p̾cłari in quil puͣ utłitatis spẽs¬

Expanded text:
entur. Hoc visum est utile; nimis enim imminebat propter propinquitatem Aegina Piraeo. Sed nihil, quod crudele, utietiam, qui peregrinos urbibus uti prohibent legem tulerunt sapientissimi consules Crassus et Scaevola; usu vero urbis prohibere peregrinos sane inhumanum est. Illa praeclara, in quibus publicae utilitatis spe
Abbreviated transcription (Latin):
Incipat᷑ tyrius. stoyeus.qui atheĩs
nuꝑ ẽ mortuus duci pret̾i̾ta censi
ẽẽ a ꝑmetio uasitudinis curatõe
noticia sui corꝑis ⁊ el su atõne
Que res aut prodẽe soleant aũ
obẽe. ⁊ continentia in omi uictu
ati custu corꝑis tuendi cã p̾t̾mittẽ¬
dis uoluptatiba.postremo arte cor
geri has res cõmodissimie xenofor sic̃¬
ticus ꝑsequutu ẽ. in co sibro qui eco¬
m̃tus instribe᷑. Quem nos ista fere e¬
tate cum oẽmꝰ õ es. tu minc egreto in
pret̾missus sepe ẽ nccia nam ⁊ corꝑis cõ¬
ma hoc modo. diues ẽe potius ꝙͣ max̃is
corpis uiribi. ip̃i int̾ se corꝑis sit ut bẽa
nalitudo uoluptiti añponat᷑. uires celi¬
tati. externor aute ut głia diuitus u̾ti¬
galia urbana rusticis. ex quo gn̾e com¬
ꝑationis issud ẽ Catonis senis a quo eũ
Quid fenãti. cum cato quid hominem
inquit occide̾. ex quo ⁊ multis alus in¬
tessigi de utilitatum comꝑatõnes selere
fi recteq hoc idunctum ẽẽ. quartum¬

Expanded text:
Stoicus, qui Athenis nuper est mortuus, duo praeterita censet esse a Panaetio, valetudinis curationem notitia sui corporis et observatione, quae res aut prodesse soleant aut obesse, et continentia in victu omni atque cultu corporis tuendi causa praetermittendis voluptatibus, postremo arte eorum, bus augeri. Has res commodissime Xenophon Socraticus persecutus est in eo libro, qui Oeconomicus inscribitur, quem nos, ista fere aetate cum essemus, qua es tu nunc, e Graeco in praetermissus, saepe est necessaria. Nam et corporis comius quam maximis corporis viribus, ipsa inter se corporis sic, ut bona valetudo voluptati anteponatur, vires celeritati, externorum autem, ut gloria divitiis, vectigalia urbana rusticis. Ex quo genere comparationis illud est Catonis senis: a quo cum Quid faenerari?, tum Cato: Quid hominem, inquit, occidere? Ex quo et multis aliis intellegi debet utilitatum comparationes fieri solere, recteque hoc adiunctum e
Abbreviated transcription (Latin):
ocur ocium cuntati nec cam
sollicitudiẽ singue̾ patior. qͣm
i̾ afft̾ ncc̃itas non uolinitas.
qͣ qͣm affricanus maiorem laudẽ
in eo iudicio assequebit᷑. nulsa tñ
eius ingenii monum̃ta mãdata¬
lrĩs. nullum opus ocii. nlłm solitu¬
dinis munus extat. ex quo intłsi¬
gi d issum mentis agitatõne in¬
uestigatõne q eau rr̃ quas cogitã¬
do consequelat᷑. nec ociosum nec
solum unꝙͣ fuisse. Nos autẽ ꝙ
nõ tm̃ roboris ħemus ut cognitã
tacita solitudine abstham̃ ad hũc
scribendi oꝑim. omne studiũ cͤa¬
cu̾sa qͣm mubtis Annis stante re
sa ꝑs eius inculta ac defta sit tñ
missus feracior in ea socus ẽ nec
minor ꝙͣ de officus a quib ostant᷑
sonesteq uiuendi precepta ducũt᷑¬

Expanded text:
um civitati; nec eam solitudinem languere patior, quam mihiaffert necessitas, non voluntas. Quamquam Africanus maiorem laudem, vel meo iudicio assequebatur; nulla temen eius ingenii monumenta mandataliteris, nullum opus otii, nullum solitudinis munus extat. Ex quo intelligi debet, illum mentis agitatione, investigationeque earum rerum, quas cogitando consequebatur, nec otiosum, nec solum unquam fuisse. Nos autem, qui non tantum roboris habemus, ut cogitatione tacita a solitudine abstrahamur, ad hanc scribendi operam omne studium curameversa quam multis annis stante re la pars eius inculta ac deserta sit, tum nullus feracior in ea locus est nec uberior quam de officiis, a quibus constanter honesteque vivendi praecepta ducunt
Abbreviated transcription (Latin):
miuria fiat fuiend ẽ. scite crisippꝰ ut
multa qui stadium inquit currit eniti.
⁊ contende d. qͣm maximie possit ut
uincat. supplantire eum qui cum c̾tet
Aut manu depelle nullo modo di. Sic
in uita sͥ quemq petẽ qd ꝑtineat ad

Expanded text:
iuria fiat, serviendum est. Scite Chrysippus, ut multa: Qui stadium, inquit, currit, eniti et contendere debet, quam maxime possit, ut vincat, supplantare eum, quicum certet, aut manu depellere nullo modo debet; sic in vita sibi quemque petere, quod pertineat ad
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ille quidẽ consul s a fide i̾cicid¬
ꝙ discessit. qui optanum ⁊ guis¬
simũ ciue cuius legatus ⁊ a q
missus eẽt in inuidiam fło cri¬
mine add̾uxĩt. nec nr̃ quidẽ gͣ¬
tidianus offõ boni uii functus
ẽ tum cum p̾tor eẽt cossegiũq¬
cum precorum tbun plebis adhi¬
buissent sot res nũmaria de cõi

Expanded text:
st ille quidem consul, sed a fide iustitiaque discessit, qui optimum et gravissimum civem, cuius legatus et a quo missus esset, in invidiam falso crimine adduxerit. Ne noster quidem Gratidianus officio viri boni functus est tum, cum praetor esset collegiumque praetorium tribuni plebi adhibuissent, ut re
Abbreviated transcription (Latin):
nam face̾nt urgent rustice smne
negant enm posse ⁊ in eo ꝑstãt
hoc u̾bum quid ualeat ñõ uidẽt
Cum enm querimus si celaẽ
possint quid facturi sint. ñ q̃rim̃
possint ne celare. ea canqͣm tormentl
quedam adhibe̾mus ut si rõndiant se
in punitate ppoĩta fc̃uros qd expediat
facinceosos si ẽẽ fateant᷑. Si uegant oĩa
curpia ꝑ se ip̃a fugienda ẽẽ concedant.
s iam ad ppõitum reu̾tam̃. Incidunt mł

Expanded text:
nam facerent. Urguent rustice sane; negant enim posse et in eo perstant; hoc verbum quid valeat, non vident. Cum enim quaerimus, si celare possint, quid facturi sint, non quaerimus, possintne celare, sed tamquam tormenta quaedam adhibemus, ut, si responderint se impunitate proposita facturos, quod expediat, facinorosos se esse fateantur, si negent, omnia turpia per se ipsa fugienda esse concedant. Sed iam ad propositu
Abbreviated transcription (Latin):
Annos a tyrmins tenẽt᷑ prostĩs argis
sicionem clamdestino introitu urbe est
tissimi fuant eiis ciuitatis restituit
remq .p. iduentu suo lib̾auit se cum
magnam aiadũcẽt in boits ⁊ possessioib
difficultatem quod ⁊ eos quos ⁊ ip̃e re¬
sticuãt quori bona alii possedant miqͥssi

Expanded text:
annos a tyrannis teneretur, profectus Argis annos a tyrannis teneretur, profectus Argis Sicyonem clandestine introitu urbe est tissimi fuerant eius civitatis, restituit remque publicam adventu suo liberavit. Sed cum magnam animadverteret in bonis et possessionibus difficultatem, quod et eos, quos ipse rest
Abbreviated transcription (Latin):
equitate que tosłr᷑ oninis si ħre suu
cinq non li. Io enm ẽ ppum ut sup̃
dixi cuntatis ati urb. ut fit sibã ⁊ nõ
sequint᷑ ꝙ̃ putaut grãm. siam cͥ res
ereptꝰ ẽ. Immicus cui data ẽ. etiam
dissiulat se acciꝑe noluisse ⁊ maxͤ
in pcĩnis creditis occultant suu gui¬
dium ut iudeat᷑ non fuisse soluendo. ac
uõ ilłe qui accipit inuiriam ⁊ me¬
munit pre se fert dolerem suum n
si phures sunt hu quib impbe dat̃
ẽ ꝙͣ ilłi quib iniuiste adeptum ẽ Ideco
plus ⁊ ualent non enini nũo ħ udi
cantur si pondẽ. Qm̃ autem ht cͥti¬
tem aut agrum multis anms Aut
etiam seculis ante possessum qͥ nlłm
gem qd ninqm aña apud eos accide¬
rat necauũt. ex quo eo temꝑe tante di¬
stordie sequute sunt ut zyranni exi¬
preclarissime constituta res pu. delibe̾¬
tur. Nec uõ solum ip̃a cecdit.s etiam
resiqͣm greciam eu̾tit contagionib ma¬
lorun que autez lacedemoniis ꝓft̃e
manarunt latius. quid dicam nr̃os

Expanded text:
re suum cuique non licet. Id enim est proprium, ut supra dixi, civitatis atque urbis, ut sit libera et non sequuntur, quam putant, gratiam; nam cui res erepta est, est inimicus, cui data est, etiam dissimulat se accipere voluisse et maxime in pecuniis creditis occultat suum gaudium, ne videatur non fuisse solvendo; at vero ille, qui accepit iniuriam, et meminit et prae se fert dolorem suum, nec, si plures sunt ii, quibus inprobe datum est, quam illi, quibus iniuste ademptum est, idcirco plus cantur, sedpondere Quam autem habet aequitatem, ut agrum, multis annis, aut etiam saeculis ante possessum, qui nulgem, quod numquam antea apud eos acciderat, necaverunt, ex quo eo tempore tantae discordiae securae sunt, ut Tyranni exipraeclarissime constituta res publica dilaberetur; nec vero solum ipsa cecidit, sed etiam reliquam Graeciam evertit contagionibus malorum, quae a Lacedaemoniis profectae manarunt latius. Quid? nostros
Abbreviated transcription (Latin):
nem fugiendum. nõ fit quod om̃o tpe
non sit. S qm̃ oꝑi inchoato ppe tam̃
absosuto tanꝙͣ fugium imponimus
ut geometre solent non om̃ia docẽ.
s postulare ut quedam a s conçedãt̃
quo facilius que uolent explicẽt. S
gͦ a te postulo mi cicõ ut in ocedas
si potes nicħ pret̾ id quod honestu

Expanded text:
rco fugiendum non sit, quod omnino turpe non sit. Sed quoniam operi inchoato, prope tamen absoluto tamquam fastigium imponimus, ut geometrae solent non omnia docere, sed postulare, ut quaedam sibi concedantur, quo facilius, quae volunt, explicent, sic ego a te postulo, mi Cicero, ut mihi concedas, si potes, nihil praeter id, quod honestum
Abbreviated transcription (Latin):
natus sis. ut ea ħeas pͥncipia nẽ quib
ꝑrere ⁊ que sequi debeas. ut utilitas
tua cõis sit utisitas. uicissim qr eq̃ coĩs
fortasse sic aliuid celare. aliud tacẽ. s eq
prodessent cogta qͣ tͥtici utilitas. s non
quicquid audire utile idem in dice ncc̃e¬

Expanded text:
natus sis et ea habeas principia naturae, quibus parere et quae sequi debeas, ut utilitas tua communis sit utilitas vicissimque communis fortasse sic: Aliud est celare, aliud tacere; nequprodessent cognita quam tritici vilitas; sed non, quicquid tibi audire utile est, idem mihi dicere nece
Abbreviated transcription (Latin):
stu face̾ fit s ⁊̃ non fac̾e̾ turpe. hec
ẽ illa que ur̃ utiliũ fi cu honestis se¬
pe dissensio que duudicanda sunt. Nõ
enim ut quetemꝰ exposinmꝰ. si ut ex¬
plicaremus. Non gͥ ur᷑ nec frunĩ¬
tarius ilse rodius nec ħ edruu coe¬
dator celare emptores debinss. n em̃
id ignorare emosiũti tin cã uelis eos
quoꝵ int̾sit id stire. hoc auter celandi
genus quale sit ⁊ cuiꝰ hoĩs quis nõ
uid. c̾te non aꝑti nõ simplicis non
ingemi. nõ uisti nõ uiri bom. u̾suti
poꝰ ⁊ obsturi. astuti. fallacis. malicõsi
tot ⁊ alia plua ñne mutłe ẽ uicioꝵ
subire noĩa. Quod si intuꝑandi qͥ reti
cum se sit acusas ociandi ut ip̃e
dice̾ solebat non negociandi cã cõ¬
tuliss. dcãbat se orculos aliquos e¬
mẽ uesse quo inuitare amicos
sis uenales quidez se orcos ñ hr̃e
si liceret uti camo si uesset ut fu¬
is ⁊ simul. Ad cena hõmes in

Expanded text:
stum facere sit, sed etiam, non facere turpe. 4. Haec stum facere sit, sed etiam, non facere turpe. 4. Haec est illa, quae videtur utilium fpe dissensio. Quae diiudicanda sunt; non enim, ut quaereremus, exposuimus, sed ut explicaremus. Non igitur videtur nec frumentarius ille Rhodios nec hic aedium venditor celare emptores debuisse. Neque eid ignorare emolumenti tui causa velis eos, quorum intersit id scire. Hoc autem celandi genus quale sit et cuius hominis, quis non videt? Certe non aperti, non simplicis, non ingenui, non iusti, non viri boni, versuti potius, obscuri, astuti, fallacis, malitiosi, tot et alia plura nonne inutile est vitiorum subire nomina? Quodsi vituperandi, qui reticcum se Syracusas otiandi, ut ipse dicere solebat, non negotiandi causa contulisset, dictitabat se hortulos aliquos emere velle, quo invitare amicos sis, venales quidem se hortos non habere, sed licere uti Canio, si vellet, ut suis, et simul ad cenam hominem in
Abbreviated transcription (Latin):
uendituꝵ pucarit.ñ id ĩiuste aũ ĩprobe
crranti uiam ñ moustrare. quod atł õs
crectiomib publicis sacu e. oi ħ nõ
est emptorem pati ruere. ⁊ ꝑ errorem
in maximam fraude incurrẽ plus ẽ¬
etiam qͣ uiam non moustrare. Nam
ẽ stiente in errore alt̾m induce̾. Dio¬
genes o. Ninn te em̾e coegit. qui ne
citatus quide ẽ ilłe quod nõ plicebat
prost̾psit. Tu auter quod placetat eii¬
sti quod si qui prostribunt uissam bõa
bnqi edificatam non ex istimant̾ fefellis¬
se ctiam si issa nec bona ẽ nͨ edificata rõ¬
ne multo niniꝰ qui domum nõ lauda¬
runt. uͥ enim iudiciu eniptoris ẽ. iͥ
fraus cuenditoris que p᷑ cẽ. Sinautez
id pͥstand putas quid uõ stultius est¬
q̃ uenditore eus rei qua uendat ui¬
çia narrare. Quid autez tam absurd̃
pestilente uendo Sic gͦ in quibda
eñs dubus ex alt̾a parce defenditur
honestas. ex ast̾a ꝑte ita de utilitate
dr᷑ ut id quod utłe uideat᷑ nõ mͦ ħoe¬

Expanded text:
 putarit, num id iniuste aut improbe erranti viam non monstrare, quod Athenis exsecrationibus publicis sanctum est, si hoc non est, emptorem pati ruere et per errorem in maximam fraudem incurrere? Plus etiam est quam viam non monstrare; nam est scientem in errorem alterum inducere. Diogenes contra: Num te emere coegit, qui ne hortatus quidem est? Ille, quod non placebat, proscripsit, tu, quod placebat, emisti. Quodsi, qui proscribunt villain bonam beneque aedificatam, non existimantur fefellisse, etiamsi illa nec bona est nec aedificata ratione, multo minus, qui domum non laudarunt. Ubi enim iudicium emptoris est, ibi fraus venditoris quae potest esse? Sin autem id praestandum putas? quid vero stultius, quam venditorem eius rei, quam vendat, vitia narrare? quid autem tam absurdumpestilentem vendo? sic ergo in quibusdam causis dubu is ex altera parte defenditur honestas: ex altera ita de utilitate dicitur, ut id, quod utile videatur, non modo hone
Abbreviated transcription (Latin):
honesti ẽẽ possunt. Rec omña officia
de quib hus libris dispucimiꝰ media
stoxa appłłant ea cõia funt ⁊ late pa¬
tent que ⁊ ingemi bonitate młti asse¬
quuntur ⁊ ꝓgressione discendi. Illusd
aude offm̃ quod rectum appłłit ꝑse

Expanded text:
sti esse possunt. Haec enim officia, de quibus his libris disputamus, media Stoici appellant; ea communia sunt et late patent; quae et ingenii bonitate multi assequuntur et progressione discendi. Illud autem officium, quod rectum ide
Abbreviated transcription (Latin):
t̾a parte cossaocata corx minimi iustar
unꝙͣ possit utilitas cum ħe honestate
concende̾. Itaq accepimus soc̾te ere¬
stoya assensi ut ⁊ quicquid honestuz
eẽt id utile eẽ cenẜent nec ucile
muicq̃ q̃d non honestum. Qudd si is
eẽt panecius qui uirtute ppei cołẽdã
drẽt ꝙ ea efficiens utilitatis eẽt ut hu
qui res expetendas uel uoluptate uł
indigentia inetuint᷑ licẽt ei dr̃e utifita¬
te asñ cum honestate pugnare. S cũ
sit is qui id solum bomim iudic qd̾
honestum fit Et autem huic repu¬
gnẽt sp̃e quadam utilitatis eor neq
accessione meliorẽ uitam nͣ de cessiõe
peiorem non ur̃ debusse eiustemodi
delibatõem introducẽ in qua qd̾ utile
uide̾tur cum eo quod honestum ẽ cõ¬
parẽtur. Etenm quod sũmum bonũ
Id habet hanc ut opinor sinãm cum
tuti non repugnarent. qd̾ cum ita
sit. putant quidam hanc comꝑatõ¬
nem non recte introducta nec õmo
de eo gnẽ quicꝙͣ precipiend fuisse:

Expanded text:
instar numquam possit utilitas cum honestate contendere. Itaque accepimus Socratem exseStoici assensi, ut et, quicquid honestum esset, id utile esse censerent nec utile quicquam, quod non honestum. Quodsi is esset Panaetius, qui virtutem propterea colendad ea efficiens utilitatis esset, ut ii, qui res expetendas vel voluptate vel indolentia metiuntur, liceret ei dicere utilitatem aliquando cum honestate pugnare; sed cum sit is, qui id solum bonum iudicet, quod honestum sit, quae autem huic repugnent specie quadam utilitatis, eorum neque accessione meliorem vitam fieri nec decessione peiorem, non videtur debuisse eius modi deliberationem introducere, in qua, quod utile videretur, cum eo, quod honestum est, compararetur. Etenim quod summum bonum id habet hanc, ut opinor, sententiam: cum  legere, si ea virtuti non repugnarent. Quod cum ita sit, putant quidam hanc comparationem non recte introductam, nec omnino de eo genere quicquam praecipiendum fuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo dixis qui oĩo hõiem ex ho¬
mine tollat. Sin fugiend quidẽ
cens s młto illa peioea. mortem
pauꝑtatẽ delorem. Errat in co
qd nulłum aũ corꝑis aut fortũs¬

Expanded text:
cum eo disseras, qui omnino hominem ex homine tollat? sin fugiendum id quidem censet, sed multo illa peiora, mortem, paupertatem, dolorem, errat in eo, quod ullum aut corporis aut fortu
Abbreviated transcription (Latin):
iniusta. Ita lex ip̃a ne que tisitatẽ hõi¬
ut ab hõme inherti ac mutili ad si¬
piente. bonum.fortem uirũ tͣnfant᷑
res ad uiuend necie. Qui si occidit᷑
ħ̾ faciat ut ne ip̃e de se b̃n existĩas
seseq diligens hanc cãm ad muiriam

Expanded text:
e utilitatem homiutab homine inerti, atque inutili, ad sapientem, bonum, fortemque virum transferantur res ad vivendum necessariae; qui si occiderit,  modo hic ita faciat, utne, ipse de se bene existimans, seseque diligens, hanc causam
Abbreviated transcription (Latin):
ego arbitror mence suam. q̃ nͥ hõmi
dedit deus p̃e diuinus. Itr p̾cdirum
a maiorib accipimus inoem rogandi
iudicis si cum moce ten̾emꝰ salua fide fa¬
cere poss. Hec rogat̃o ad ea ꝑtim que paulo
añdixi. honeste annico a iudice pesse conçe¬
di. Mamsi omnia facienda sunt que anno
uolunt non amicicie ess s comuratõe̾
pucande sunt. Loquor aute de cõib amu¬
ciciis. nam in sipientib uiris ꝑfc̃ĩsq nͥ¬
põt esse cale. Dimonem ⁊ puiciam pig¬
tagoreos ferunt hoc ammo int̾ se fuisse.
ut cum coꝵ alti dxomsius tirampnus
diem necis destinassi. ⁊ is qui morti awdit̾
eẽt paucos sͥ dies cõmendandor suor cã
postulauiss uas fcũs ẽ alt̾ eius sistendi
ut si ille nõ reu̾tiss mouend eẽt ip̃i ꝙ
cum ad diem se recepiss admiitꝰ eoru
fide tyrampius petunt ut in anricicĩa

Expanded text:
ego arbitror, mentem suam, qua nihil homini dedit deus ipse divinius. Itaque praeclarum a maioribus accepimus morem rogandi iudicis, si eum teneremus, quae salva fide facere possit. Haec rogatio ad ea pertinet, quae paulo ante dixi honeste amico a iudice posse concedi; nam si omnia facienda sint, quae amici velint, non amicitiae tales, sed coniurationes putandae sint. Loquor autem de communibus amicitiis; nam in sapientibus viris perfectisque nt esse tale. Damonem et Phintiam Pythagoreos ferunt hoc animo inter se fuisse, ut, cum eorum alteri Dionysius tyrannus diem necis destinavisset et is, qui morti addictus esset, paucos sibi dies commendandorum suorum causa postulavisset, vas factus sit alter eius sistendi, ut, si ille non revertisset, moriendum esset ipsi. Qui cum ad diem se recepisset, admiratus eorum fidem tyrannus petivit, ut se ad amicitiam
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ d. si omnes deos hõminesq
cesare possimꝰ. nnchil tñ auare nͥ
niuste. nichil libidinose. nichis
incontineut ẽẽ faciend. Hinc
isse giges inducit᷑ a platone. ꝗ
cum terra distessisset magnis q̃¬
busdam ymbrib descendit in iltũ
Natum eneumq equũ u̾ ferc
fabule ammãdutit cuĩ i la¬
t̾ibus fores eeñt quib aꝑtis corp̾
hominis mõtui uidit magntu¬
dine musitata. Anulumq aureũ
in Digito. quem ut detͣxit ip̃e
indint. erat autem regus pastõ
cum in concisium pastoꝵ se rece¬
pit nͥ cum pasam eiꝰ anusi ad pal¬
mã conu̾terat a nsso uidefat᷑ ip̃e
aute omma uidebat. Ite rirsus
uidebat᷑. cum in locum amisi q̃¬
u̾cerat. Ita hac oportuntate ami¬
si usꝰ regie stupeũ intusit eaq
adiuitͥte regem dominũ int̾em᷑.
substulit quos obstare arbitrabat᷑
potint inde̾. Sic repente amili be¬
neficõ. Rex cetus ẽ lidie. hunc
si non hret. honesta enĩ bons
⁊ om̃citiam fabłim prosata dicũt

Expanded text:
esse debet, si omnes deos hominesque celare possimus, nihil tamen avare, nihil iniuste, nihil libidinose, nihil incontinenter esse faciendum. Hinc ille Gyges inducitur a Platone, qui, cum terra discessisset magnis quibusdam imbribus, descendit in illum hiatum aeneumque equum, ut ferunt fabulae, animadvertit, cuius in lateribus fores essent; quibus apertis corpus hominis mortui vidit magnitudine invisitata anulumque aureum in digito; quem ut detraxit, ipse induit erat autem regius pastor, tum in concilium se pastorum recepit. Ibi cum palam eius anuli ad palmam converterat, a nullo videbatur, ipse autem omnia videbat; idem rursus videbatur, cum in locum anulum inverterat. Itaque hac opportunitate anuli usus reginae stuprum intulit eaque adiutrice regem dominum interemit, sustulit, quos obstare arbitrabatur, potuit videre. Sic repente anuli beneficio rex exortus est Lydiae. Hunc si non haberet; honesta enim bonis et commenticiam fabulam prolatam dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
liccat util.catis spẽs. uascat horest.c.
Cum Aut̃ in amicicia que honesti ñ st
postulabunt̃ religio s⁊ fides ante¬
ponant᷑ aiicicie. sic ħebe̾ is qũe
exquirimꝰ delectus officii. s utib¬

Expanded text:
ceat utilitatis species, valeat honestas; cum autem in amicitia, quae honesta non sunt, postulabuntur, religio et fides anteponatur amicitiae. Sic habebitur is, quem exquirimus, dilectus officii. Sed util
Abbreviated transcription (Latin):
dine nõ i sine ułł molestus.s etĩã ĩ
maxĩs uoluptitib hndantes õil copus
ut excellas etiam puletudine
⁊ uiril Quoc̾t optimo quisep
splendid ssimo igenio longe is¬
lam uitr huic anponit ex quo
efficit᷑ homine ne̾ obediente ħomi
nocẽ nõ posse. Dem̃ qui altm̃¬

Expanded text:
dine, non modo sine ullis molestiis, sed etiam in maximis voluptatibus, abundantem omnibus copiis, ut excellas etiam pulchritudine et viribus, quocirca optimo quisque splendidissimoque ingenio longe illam vitam huic anteponit, ex quo efficitur, hominem naturae oboedientem, homini nocere non posse. 4. Deinde qui alt
Abbreviated transcription (Latin):
quod in diuisione panetii. Eenim est
an pline obiu̾itend astm̃ dubican non
põt qum totum a panctio susteptum
sit ẜ relictum. nam qui e disione
cͥꝑtita duas ꝑtes absosuerunt huic noͣs
est restare terciam pret̾ea in extremo li¬
bro tercio de ht̃ parte policet᷑. se dem¬
ceps ẽẽ dictuꝵ Accedit eodem testis
locuples possidomus qui etiam sebit
in quadam epła p. rucilum rusum
absoluẽt. oris enim puscritudo reliqui
corꝑis mtandi sp̃e auferebat. sic ca
que panecius pret̾misisẜ ⁊ nõ ꝑfeossi
nem ꝑsequutum. Qͣmobre de uidico
panecii dubitari non põt Recte ne
autem hnͣc t̾ciam ꝑteni ad exquirẽd
offm̃ adiunxit an secus de eo forcasse
disputari põt.namfure honestũ solũ

Expanded text:
Panaeti tertium est, an plane omittendum, alterum dubitari non potest, quin a Panaetio susceptum sit, sed relictum. Nam qui e divisione tripertita duas partes absolverit, huic necesse est restare tertiam; praeterea in extremo libro tertio de hac parte pollicetur se deinceps esse dicturum. Accedit eodem testis locuples Posidonius, qui etiam scribit in quadam epistula P. Rutilium Rufum absolveret oris enim pulchritudo reliqui corporis imitandi spem auferebat, sic ea, quae Panaetius praetermisisset et nem persecutum. Quam ob rem de iudicio Panaeti dubitari non potest; rectene autem hanc tertiam partem ad exquirendum officium adiunxerit an secus, de eo fortasse disputari potest. Nam, sive hones
Abbreviated transcription (Latin):
scdã quedam honesta ẽẽ dicũt
nõ sapientum mõ propria ẜ cũ
om̃n hominum gn̾e coia. Itaq
ħu om̃es in quib est uirtutis
indoles cõmouent᷑ Net nõ cũ
duo decii aut stipiones duo for¬
te ui cõmemorant᷑ aut cum
fabricius aut aristodes uistus
nõiat᷑ aut ab iłł forcitudinis.
aut ab hus iusticie tanꝙͣ a sapi¬
ente petit᷑ exempsum. semo
enim hoꝵ sic ẽ sapiẽs ut sapiẽ¬
tem uosumus intessigi ne hu

Expanded text:
a esse dicunt, non sapientium modo propria, sed cum omni hominum genere communia. Itaque iis omnes, in quibus est virtutis indoles, commoventur. Nec vero, cum duo Decii aut duo Scipiones fortes viri commemorantur, aut cum Fabricius aut Aristides iustus nominatur, aut ab illis fortitudinis aut ab hoc iustitiae tamquam a sapiente petitur exemplum; nemo enim horum sic sapiens, ut sapientem volumu
Abbreviated transcription (Latin):
hũam gn̾is societate. ut si unũ qd̾ q
membrũ sensum hunc hr̃et ut posse
putaret se uase̾. si penin membri ua¬
sicudinem ad se tͣusdurisse dellicari ⁊
nit̾ire totum corpus nccͣe eẽt. Sic si
unusquisq nr̃m ad se rapiat comodi
emolum̃ti sui gr̃a societas hominum
⁊ coitas entatur ncte ẽ. nam sͥ ut
quisq malit ad usum uite ꝑtin qͣ¬

Expanded text:
humani generis societatem. Ut, si unum quodque membrum sensum hunc haberet, ut posse putaret se valere, si proximi membri valetudinem ad se traduxisset, debilitari et interire totum corpus necesse esset, sic, si unus quisque nostrum ad se rapiat commoda emolumenti sui gratia, societas hominum et communitas evertatur necesse est. Nam sibi ut quisque malit, quod ad usum vitae
Abbreviated transcription (Latin):
ligit nichis putat preterituissũ qd au.¬
in poemanba picturis ust coe¬
lectentur imꝑiti saudentq ea
que saudanda non sunt ob ea
credo cam̃ qd insit in hus asi¬
quid probi quod capiat ignaros.
Qui quidem quid in una qͣq
re incii sit nequent uidicaẽ
ta cum sint docti apicis desi¬

Expanded text:
legit, nihil putat praetermissum; quod idin poematis, in picturis usu velectentur imperiti laudentque ea, quae laudanda non sint, ob eam, credo, causam, quod insit in iis aliquid probi, quod capiat ignaros, qui quidem, quid in una quaque re vitii sit, nequeant iudicare; itaque, cum sunt docti a peritis, desi
Abbreviated transcription (Latin):
erat s erat que uiderent᷑ utilia. nͥ uõ
utile qd non idem hõestu. nͥ hõestum
qd non idem utile sit. sepe testatur.
negat q ullam peste maiorẽ in uitã
homimum inuasisse ꝙ̃ opimonẽ eoꝵ¬
mus utilia honestis. ẜ ut ea sũ erro¬
ꝑtem explebimus nłłis admicuł. s uͭ¬

Expanded text:
erat, sed ea, quae viderentur utilia. Nihil vero utile, quod non idem honestum, nihil honestum, quod non idem utile sit, saepe testatur negatque ullam pestem maiorem in vitam hominum invasisse quam eomus utilia honestis, sed ut ea sine errorelictam explebimus nullis adminiculis,
Abbreviated transcription (Latin):
gñb pͥmis trib sibris explica¬
uit. De t̾cio autem gnẽ demn¬
ceps se stͥpsit dicturum. nͣ exsol¬
uit id quod promiẜat. quod eo
mag̾ miror ꝗa scͥptum a discipło
bros edidiss quem locum miro
a possidomo breuit̾ ẽẽ tactũ in
quibusdam quintarus preẜtim
cum st̾bat tullum ẽẽ locum
in tota pħia tam ncc̾iũ. mimime uo¬
assequuto assent̃o hus qui negant ẽ
locum a panetõ pret̾missum s consul¬
to relcm nec omimino st̃bendum fins¬
se. quia minꝙͣ poss utilitas cũ hõesta¬
te pugnare. de quo astm̃ pͥ ħre dubi¬

Expanded text:
generibus primis tribus libris explicageneribus primis tribus libris explicavit, de tertio autem genere deinceps se scripsit dicturum nec exsolvit id, quod promiserat. Quod eo magis miror, quia scriptum a discipulobros edidisset. Quen locum miror a Posidonio breviter esse tactum in quibusdam commentariis, praesertim cum scribat nullum ephia tam necessarium. Minime vero assentior iis, qui negant eum locum a Panaetio praetermissum, sed consulto relictum, nec omnino scribendum fuisse, quia numquam posset utilitas cum honestate pugnare. De quo alteru
Abbreviated transcription (Latin):
bus faciend̾ qui uitam honestar
ingredi cogitant. tum ⁊ maxime¬
aut stio an nenin potius ꝙͣ tibi
Sustines enu non ꝑuam expͤti¬
tõnẽ mutide industrie nr̃e magͣ
Honorum ñonsłam fortisse noĩs
suscepisti. pretẽa omis grande ⁊
athenaꝵ ⁊ cratippi. ad quos cum
tanq̃n mercaturam bonaꝵ ãtiũ
sis prostũs manem redire cur¬
pissimũ ẽ dedecorantẽ ⁊⁊ urb aut̃e
fac ut efficias neue cõmutas s¬
ne cum omĩa suppeditatasint q̃
nob̾. cu ne tͥ defuisse uidearis. S
hec hactens multa ⁊ enĩ sepe
ad te cohortandi grã st̾psimus
nunc ad reliqͣm parte ppõĩte
qui sine controu̾sia de officus
accuratissime disputatuit est
quẽq nos correctione quedam
adhibita potissimum sequuti
sumus. trib gñb ꝓpõitis in
quib delibare honines ⁊ con¬
sultare de offõ soserent. uno cũ
dubitarent honestum ne id cẽt
de quo agẽtur an curpe. altero
utise ne eẽt an mutile. Terciũ
si id qd̾ spẽm ħret honesti pugͣ¬

Expanded text:
est faciendum, qui vitam honestam ingredi cogitant, tum haud scio an nemini potius quam tibi; sustines enim non parvam exspectationem imitandae industriae nostrae, magnam honorum, non nullam fortasse nominis. Suscepisti onus praeterea grave et Athenarum et Cratippi; ad quos cum tamquam ad mercaturam bonarum artium sis profectus, inanem redire turpissimum est dedecorantem et urbis auctfac ut efficias neve committas, ut, cum omnia suppeditata sint a nobis, tute tibi defuisse videare. Sed haec hactenus; multa enim saepe ad te cohortandi gratia scripsimus; nune ad reliquam partem propositae qui sine controversia de officiis accuratissime disputavit, quemque nos correctione quadam adhibita potissimum secuti sumus, tribus generibus propositis, in quibus deliberare homines et consultare de officio solerent, uno, cum dubitarent, honestumne id esset, de quo ageretur, an turpe, altero, utilene esset an inutile, tertio, si id, quod speciem haberet honesti, pugna
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid honestum ẽ id utile uͦ. nec
utile quicꝙͣ quod nõ hoestum qͣm ab
hus quib ⁊ honestum aliquid non
utile non honestuz. Nob̾ aute nr̃a a
cadenna magna sicentiam dat ut
quodor maxime probabłe occurrat
id nr̃o uire liceat defendere. Ee re¬
deo ad formłam. Detrahere gͥ alti ad¬

Expanded text:
quicquid honestum est, idem utile videtur nec utile quicquam, quod non honestum, quam ab iis, quibus et honestum aliquid non utile et utile non honestum. Nobis autem nostra Academia magnam licentiam dat, ut, quodcumque maxime probabile occurrat, id nostro iure liceat defendere. Sed redeo ad formulam. Detrahere igitur alteri al
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatõe afferre soscat confida̾nd¬
bitatõ accidit quale sit id de qͦ
maius eẽ scelus qͣm nõ modo ho¬
minẽ s etiam familiarẽ hoĩe
occide̾ Num gͥ se astͥnxit stelẽ
si qui tyramnũ occidit qͣminꝰ
familiarez ppło quidem rõmo ñ
ur᷑. qui ex omnib p̾cliris fcĩs
issud pulc̾rinum existimat ui¬
cit gͦ utisitas honestatez. Inmo
uero honestas scilitate secuts est
Itaq ut sine ullo errore deudicar
possimus.si qñ cum ilło qd honestir
intessigimus pugnare id uideb ꝗd
ippellam utile formula quedam con¬
stituenda ẽ qͣm si sequemur in com¬
Ert nite hec formułã stoycor rõm
disciplineq maxime ꝙ consencanca.
Qm quide hus libris ꝑꝑeasequinir¬

Expanded text:
dubitationem afferre soleat considerandbitatio accidit, quale sit id, de qumaius esse scelus quam non modo hominem, sed etiam familiarem hominem occidere? Num igitur se astrinxit scelere, si qui tyrannum occidit quamvis familiarem? Populo quidem Romano non videtur, qui ex omnibus praeclaris factis illud pulcherrimum existimat. Vicit ergo utilitas honestatem? Immo vero honestas utilitatem secuta est. Itaque, ut sine ullo errore diiudicare possimus, si quando cum illo, quod honestum intellegimus, pugnare id videbitur, quod appellamus utile, formula quaedam constituenda est; quam si sequemur in comErit autem haec formula Stoicorum rationi disciplinaeque maxime consentanea; quam quidem his libris propte
Abbreviated transcription (Latin):
riene marte fili cum qui pͥmus
Siffricanus appellatus sit dicẽ soli¬
tum scͥpsit cato qui fuit eius fere eqͥl
ucłat issum ⁊ in ocus de negotus co¬
gitare ⁊ solitudine secum loqui solitu
ut ni cessiret unꝙͣ ⁊ int̾dum colloqͥo
alt̾ius non egẽt Itaq due res q̃ languo¬
rem afferunt. ceteris issum acuebant
ocium ⁊ solitudo. uessem ħidem nob¬

Expanded text:
ionem, Marce fili, eum, qui primus Affricanus appellatus sit, dicere solitum scripsit Cato, qui fuit eius equalis, declarat illum et in ocio de negotiis cogitare et in solitudine secum loqui solitum, ut neque cessaret umquam et interdum colloquio alterius non egeret. Itaque duae res, quae languorem afferunt aliis, illum acuebant, ocium et solitudo. Cuius item
Abbreviated transcription (Latin):
constitutum ẽ ut non liceat sin comõi
cã noc̾e alt̾i. hoc enim spectant leges
hoc uelunt incolunẽ ẽẽ cium̃ cõrũti¬
one ꝙ̃ qui dirimunt eos mõte exilio
uniłis damno cosscent at ħ młto ma¬

Expanded text:
constitutum est, ut non liceat sui commodi causa nocere alteri; hoc enim spectant leges, hoc volunt, incolumem esse civium coniunctionem; quam qui dirimunt, eos morte, exsilio, vinclis, damno coërcent. Atque hoc multo ma
Abbreviated transcription (Latin):
bat ałñ ⁊ cetu homum frequentiaq int̾¬
dum tanꝙͣ in portum se in solitudine
recipiebat nr̃m aute ocium sumebat¬
ałũ negocii in opia non requiestendi stu¬
dio constitutum ẽ. extincto enim sena¬
in curia aut in freo age̾ possimꝰ Ita qui
in maxĩa celebritate at in ocuł cuuum
qͦndam iux̾imius nunc fugientes osptũ
stela̾toꝵ quib omĩa redundat al dimꝰ
nos qͣntum si ⁊ sepe soli simius. s quia

Expanded text:
t e coetu hominum frequentiaque interdum tamquam in portum se in solitudinem recipiebat, nostrum autem otium negotii inopia, non requiescendi studio constitutum est. Exstincto enim senaum nobis aut in curia aut in foro agere possimus? Ita, qui in maxima celebritate atque in oculis civium quondam vixerimus, nunc fugientes conspectum sceleratorum, quibus omnia redundant, abdimus nos, q
Abbreviated transcription (Latin):
mentis unꝙͣ ẽ compandum.
tamq id honestum quodm
nrãm intelsigentiam cadit
tuendum cons uandq noł ẽ
quam illud quod ꝓpͥe dr̃ uẽq ẽ¬

Expanded text:
mentis umquam est comparandum, tamque id honestum, quod in nostram intellegentiam cadit, tuendum conservandumque nobis est quam illud, quod proprie
Abbreviated transcription (Latin):
asiis sua enpe alus dare alieã
tabule nõ mon quid h̃nt an¬
gmenti nͥ tu emas mea pciria
fundum cũ tu ħeas. ego non
ꝑdant debitores lũcrent᷑ alieñ.
Nec eñ ulla res uehemiencius
dite.nũꝙͣ uehementiꝰ actum ẽ
ꝙͣ me consule ne soluẽtur ãnus
⁊ castͥs temptata res ẽ ab omini
gn̾e hominum ⁊ oddine. quib
tanta in eo peccandi libido fuit u̾
s ip̃m eum delt̾aret pectare etia¬
cõnis ut alus detur alus refat¬

Expanded text:
aliis sua eripere, aliis dare aliena? aliis sua eripere, aliis dare aliena? Tabulae vero novae quid habent argumenti, nisi ut emas mea pecunia fundum, eum tu habeas, ego non perdant, debitores lucrentur alienum; nec enim ulla res vehementiusditarum. Numquam vehementius actum est quam me consule, ne solveretur; armis et castris temptata res est ab omni genere hominum et ordine; quibus Tanta in eo peccandi libido fuit, ut hoc ipsum eum delectaret, peccare, etiationis, ut aliis detur, al
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpea ꝙ tam songo spic̃o multa heredica¬
tib multi emptionib musta dotib
decinebant᷑. sine iniuria iudicauit neq
ilł adii n hus non sat̃sĩ quor illa fue¬
rant oportẽ. Cum gͥ statiuss opus eẽ
ad cam rem osticuendam pciũa alexan¬
driam se proficisci dixit remq integn¬
cosq ad reditum suum iussit ẽẽ. Isq ad
Cui cumi exposiuss peiãm libare se uelle
cãmq docinss a rege opulento uir sũm
facle impetrunt ut grindi pcuña adiu¬
uaret᷑. qͣm cum sicione acculisset adhi¬
buit sͥ in concisium xu. principes cum
tus eẽt Sic ꝑẽ agẽ cum ciu¬
b. non ut bis iam uidimꝰ hastĩ
in foro pone ⁊ bona cununiuo¬
ci subiace preconis. Ac ille grecꝰ
id quod fuit sapientis ⁊ p̾st̾atis
uiri omnib consulend̃ putauit.
ins cõmoda ciium non diuesse
atz ommes equitate eade otme̾.
hĩtant gtis in alieno quid ita
ut cum ego emerimi edificarĩ
tueir impendam. tu me minto¬
multo furare mõ. Quid ẽ afudd

Expanded text:
 tam longo spatio multa hereditatibus, multa emptionibus, multa dotibus tenebantur sine iniuria, iudicavit neque illis adimi nec iis non satis fieri, quorum illa fuerant, oportere. Cum igitur statuisset opus esse ad eam rem constituendam pecunia, Alexandream se proficisci velle dixit remque integram ad reditum suum iussit esse, isque ceCui cum exposuisset patriam se liberare velle causamque docuisset, a rege opulento vir summus facile impetravit, ut grandi pecunia adiuvaretur. Quam cum Sicyonem attulisset, adhibuit sibi in consilium quindecim principes, cumtus esset. Sic par est agere cum civibus, non, ut bis iam vidimus, hastam in foro ponere, et bona civium voci subicere praeconis. 6. At ille Graecus, id quod fuit sapientis et praestantis viri, omnibus consulendum putavit, is, commoda civium non divellere atque omnis aequitate eadem continere. Habitent gratis in alieno. Quid ita? ut, cum ego emerim, aedificarim, tuear, impendam, tu me invito fruare meo? Quid est aliud
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. uiti. mors. diuicis.panptas.
om̃s hõmes uehementissime ꝑmouẽt
Qui in utͣmq ꝑtem excelso amino ma¬
gnoq despicumt.cumq aliqua lus
impla ⁊ honesta res ofiecta ẽ totos ad
se conu̾tit ⁊ rapit. cum quis nõ ad¬
miretur splendorem ⁊ pusctudiẽm
uirtutis. gͦ ⁊ ħ ammi despicienda
adinrabilitatem magnam facit.⁊
maxime iusticia. ex qui una iͥ tute
uni bom appellintur. ⁊ mirifica quid̃
multitudim ue᷑ nec inuiria. Nemo
enim iustus ẽẽ põt qui mortenr
qui delorem qui exilum qui egesti¬
tem timet. aut qui ea que sunt
hus contrana equitati anteporiit.
maximeq adiirant̾ eum qui pcũia
non mouetur. Qd̾ in quo uiro ꝑspe¬
ctuni sic hune dgnum gxepͤtitu arb̃i

Expanded text:
rrentur; vita mors, divitiae paupertas omnes homines vehementissime permovent. Quae qui in utramque partem excelso animo magnoque despiciunt, cumque aliqua iis ampla et honesta res obiecta est, totos ad se convertit et rapit, tum quis non admiretur splendorem pulchritudinemque virtutis? Ergo et haec animi despicientia admirabilitatem magnam facit et maxime iustitia, ex qua una virtute viri boni appellantur, mirifica quaedam multitudini videtur, nec iniuria; nemo enim iustus esse potest, qui mortem, qui dolorem, qui exsilium, qui egestatem timet, aut qui ea, quae sunt his contraria, aequitati anteponit. Maximeque admirantur eum, qui pecunia non movetur; quod in quo viro perspectum sit, hunc igni spe
Abbreviated transcription (Latin):
bñficus cellocandis mores hominuiu
non fortunam sequi honesta or̃o ẽ. si
quis ẽ tandem qui mopis ⁊ optimi
uiri cãe non añponat in oꝑa tanta
grãm fortunati ⁊ potentis a quo ẽ
expeditior ⁊ celerior remun̾ato fore
uidetur in eum fere ẽ uoliuicas nr̃a
ppensior si ãadũtend ẽ diligentius
que nã rerum sit. Nimu enim mops
ille si bonus ẽ uir eciam ei referre gram̃
non põt. ħre c̾te põt comode auter quicũq
dixit pemãm qui hat non red id ssi⁊ qu¬

Expanded text:
beneficiis collocandis mores hominum, beneficiis collocandis mores hominum, non fortunam sequi. Honesta oratio est; sed quis est tandem, qui inopis et optimi viri causae non anteponat in opera danda gratiam fortunati et potentis? a quo enim expeditior et celerior remuneratio fore videtur, in eum fere est voluntas nostra propensior. Sed animadvertendum est diligentius, quae natura rerum sit. Nimirum enim inops ille, si bonus est vir, etiamsi referre gratiam non potest, habere certe potest. Commode autem, quicumque dixit, pecuniam qui ha