comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
racionẽ facit ent̃
ignoracio si in reb usitatis est ñ
miram̃. nã qui mulã pepisse mi¬
rat᷑. is quomõ equa pariat. a oĩo
que natura partũ aĩantis faciat
ignorat.S ꝙ crebro uidet nõ mi¬
ratur q̃ si cur fiat nescit. qd̾ añ nõ
uidit id si euenit᷑ ostentũ ẽẽ cens.
utrũ ig̾ cũ concepit mula an cũ pe¬
perit ostentũ ẽ. Conceptio ꝯͣ natã
fortasse. S ꝑtus ꝓpe necessariꝰ ¶ S
quid plura.tũ uideamꝰ aruspicine.
sic facillimũ ẽ quid ħeat auctorita¬
agro tarquiniensi cũ t̾ra araretur
⁊ fulcus alcius ess inp̃isus extitis¬
se repente.⁊ cũ affatus eẽ qui ara¬
bat. Is aut̃ Tases ut in lib̾s ẽ etru¬
scoꝵ puerili spẽ d̾r insus. S senili
fuisse prudencia. Ens aspectũ cũ õb¬
scupniss bubalocis clamorẽq ma¬
iorẽ cũ admiraccẽ edidiss ꝯcursũ
uba eius excepunt. littisq manda¬
rit. oẽm aut orõne fuisse eam q̃
aruspicina disciplina ꝯtinet᷑ en

Expanded text:
rationem facit; eadem ignoratio si in rebus usitatis est, non miramur. Nam qui mulam peperisse miratur, is, quo modo equa pariat, aut omnino quae natura partum animantis faciat, ignorat. Sed quod crebro videt, non miratur, etiamsi, cur fiat, nescit; quod ante non vidit, id si evenit, ostentum esse censet. Utrum igitur cum concepit mula an cum peperit, ostentum est? conceptio contra naturam fortasse, sed partus prope necessarius. Sed quid plura? ortum videamus haruspicinae; sic facillume, quid habeat auctoritaagro Tarquiniensi, cum terra araretur et sulcus altius esset impressus, extitisse repente et eum adfatus esse, qui arabat. Is autem Tages, ut in libris est Etruscorum, puerili specie dicitur visus, sed senili fuisse prudentia. Eius adspectu cum obstipuisset bubulcus clamoremque maiorem cum admiratione edidisset, concursnia verba eius exceperint litterisque mandarint; omnem autem orationem fuisse eam, qua haruspicinae disciplina contineretur; eam
Abbreviated transcription (Latin):
nem pluisse senatui nũciatũ est
at̾tũ. ⁊̃ fliuuũ fluxisse sanguinẽ.
deoꝵ su dasse simulacra. nu̇ cẽses
hiis nũciis thalẽ aũ auaxagora.
aũ qui ꝙͣ phisicũ credituꝵ fuisse.
Nec eñ sangius nec sudor. n ecor¬
pore. s ⁊ de coloraçio queḋa exali¬
qua ꝯtagione t̾rena maxime pot̾
sanguini sinus esse ⁊ humor allap¬
sus extñsecus. ut in tectoriis inde¬
mꝰ austro sudorẽ uidet᷑ imitan. atq
y m̃bello plurã ⁊ maiora iuitentin¬
timentib. cadẽ uõ tam aĩaduitunt
in pace. Accedit illud ⁊̃ ꝙ in metu¬

Expanded text:
ine pluisse senatui nuntiatum est, ine pluisse senatui nuntiatum est, Atratum etiam fluvium fluxisse sanguine, deorum sudasse simulacra. Num censes his nuntiis Thalen aut Anaxagoran aut quemquam physicum crediturum fuisse? nec enim sanguis nec sudor nisi e corpore. Sed et decoloratio quaedam ex aliqua contagione terrena maxume potest sanguini similis esse, et umor adlapsus extrinsecus, ut in tectoriis videmus austro, sudorem videtur imitari. Atque haec in bello plura et maiora videntutimentibus, eadem non tam animadvertuntur in pace; accedit illud et
Abbreviated transcription (Latin):
canere uictores. hoc gͥ ꝑ gallinas
iupit̾ tante ciutati signũ dabat.
an ille aues nisi cũ incerint caneͣ
nõ solent. at cũ canebant nec uice¬
rant. Id eiuĩ ẽ inquies ostentum.
Magnũ u̾o quasi pisces nõ galu
cetincrint.ꝙ aut̃ ẽ tempꝰ. quo illi
nõ cantẽt. uel nocturmi ł diurnũ.
ꝙ si uictores alacritate. ⁊ qiͣ leticia
ad canendũ extitant᷑ potuit acci¬
disse. alia quoq leticia qua ad can¬
tũ mouerent᷑. ¶ Democrit᷑ quid
optimis uerbis cam̃ explicat. cur
ante lucẽ galli cantant. depulso
enĩ de pectore ⁊ mom̃e corpꝰ diui so
⁊ mitificato cibo. cantus edere qui¬
eto satiatos. qui quidẽ silencio noc¬
tis. ut ait cuiꝰ fauent faucibus.
rursus cantu plausuq premunt
alas. Cũ ig̾ hoc aĩal tã sit canoru
sua sponte̾. quid in m̃tem uenit.
Calistem dice̾ deos galł signum
dedisse cantandi. cu id ur natua
uł casus efficere potuisset. Sangͥ¬

Expanded text:
canere victores. Hoc igitur per gallinas canere victores. Hoc igitur per gallinas Iuppiter tantae civitati signum dabat? An illae aves, nisi cum vicerunt, canere non solent? At tum canebant nec vicerant. Id enim est, inquies, ostentum. Magnum vero! quasi pisces, non galli cecinerint! Quod autem est tempus, quo illi non cantent, vel nocturnum vel diurnum? Quodsi victores alacritate et quasi laetitia ad canendum excitantur, potuit accidisse alia quoque laetitia, qua ad cantum moverentur. Democritus quidem optumis verbis causam explicat, cur ante lucem galli canant; depulso enim de pectore et in omne corpus diviso et mitificato cibo cantus edere quiete satiatos; qui quidem silentio noctis, ut ait Ennius, favent faucíbus russis Cantú plausuque premúnt alas. Cum igitur hoc animal tam sit canorum sua sponte, quid in mentem venit Callistheni dicere deos gallis signum dedisse cantandi, cum id vel natura vel casus efficere potuisset? Sangu
Abbreviated transcription (Latin):
signficantes que sine int̾p̃tib nõ
possumꝰ inclłigẽ. deinde ea que ca¬
nere neq̃aniꝰ at h ne homĩes quid
ꝓbi facunt. ut amicis inpendẽtes
calamitates p̾dicant.qui si illi ef
dicunt illos eo morbo cẽ morituros
omĩs enĩ p̃dictio mali tũ ꝓbatur.
cũ ad p̾dictionẽ cautio adiungitur.
Quid ig̾ant ostenta aut coꝵ int̾p̃¬
tes.ul lacedemonios ołi uł iiper
nrõs adiuucrũt. que si signa deoꝵ
putanda st̃. cur tã obscura fuerunt.
Si enĩ intelligeremꝰ quid ess en ẽ¬
tuꝵ apte decłan oportebat. aut ne
occulte quide si ea san nolebant
fensoris. ⁊ tñ uirtusq credibilis.
inuestigari solent anceps reꝑitur
orõ. quas aut̃ res tũ natura tum
casus affeit. nõ nũꝙͣ ⁊̃ errorem c̾at
smilitudo. Magna stulticia ẽ eaꝵ
reꝵ di os face̾ effectores cãs reꝵ
nõ querere. ¶Tu uates boctios cͤ¬
dis chebaide uidisse ex galloꝵ gal¬
linaceoꝵ cantu uictoriam esse the¬
banoꝵ. quia galli uicti silere solẽt

Expanded text:
significantes, quae sine interpretibus non possimus intellegere, deinde ea, quae cavere nequeamus? At hoc ne homines quidem probi faciunt, ut amicis inpendentis calamitates praedicant, quas illi effdicunt illo morbo eos esse morituros; omnis enim praedictio mali tum probatur, cum ad praedictionem cautio adiungitur. Quid igitur aut ostenta aut eorum interpretes vel Lacedaemonios olim vel nuper nostros adiuverunt? quae si signa deorum putanda sunt, cur tam obscura fuerunt? si enim, ut intellegeremus, quid esset eventurum, aperte declarari oportebat, aut ne occulte quidem, si ea sciri nolebant. fensoris et tamen utriusque credibilis, investigari videntur, anceps reperitur oratio. Quas autem res tum natura, tum casus adfert, non numquam etiam errorem creat similitudo, magna stultitia est earum rerum deos facere effectores, causas rerum non quaerere. Tu vates Boeotios credis Lebadiae vidisse ex gallorum gallinaceorum cantu victoriam esse Thebanorum, quia galli victi silere solerent,
Abbreviated transcription (Latin):
rabile monstrũ uidimꝰ in mediĩs
diuũ u̾sarier aris. Tũ calcas ħ est
fitenti noce locutus. Quid nar tor¬
pentes subito obstipiistia achu.
nob̾ ħ portenta d̾m dedit ipẽ cre¬
ator.tarda ⁊ sera aĩs s fama acla¬
de phenm. slã ꝙ aues tetro macta¬
tas dente uidetis. ⁊ot nos ad t̾iam
belli cxanclabimꝰ annos. que de¬
cimo catet ⁊ pena saciabit achiuoᷤᷤ.

Expanded text:
rabile monstrum Vidimus in mediis rabile monstrum Vidimus in mediis divūm versarier aris. Tum Calchas haec est fidenti voce locutus: Quidnam torpentes subito obstupuistis Achivi? Nobis haec portenta deum dedit ipse creator, Tarda, et sera nimis, sed fama ac laude perenni. Nam quot aves tetro mactatas dente videtis, Tot nos ad Trojam belli exantlabimus annos; Quae decimo cadet, et poena satiabit Achivos.
Abbreviated transcription (Latin):
timꝰ ¶ Loquit᷑ agamenon. ferte
uiri ⁊ duros aĩo tollerate labores.
auguris ut nr̃i chalcantis fataꝙ¬
amns. Scire ratos ne hant an na¬
nos pettoris orsus. Nãq eẽs me¬
mori portentũ mente ictentant.
Qui nõ fuestis liquerũt lumina
fatis. argolitis p̾mũ ut uestit.a ẽ
assib aules. que p̾amo cladem
⁊ troie pestemq ferebat. hos cutũ
atices gelidos fumantibaris.
Alirigens diuũ placantes numi¬
ua tauris. Sub platano mb̾fera
fons unde manabat aqi. uidim
ianis spẽ tortuq dratonẽ Terti¬
dilẽ ioms ut pulsu penetͣret ab
ha.qui platam inramo folioꝵ
seginine septos. Corripuit pulloᷤᷤ
sos cũ ꝯsumẽt octo. Nona sup
lenullo gemtrix clangore uola¬
bat. Cui ferus in mam lamauiti
uscera morsi. hunc uͥ tã teneros
uolucres matrẽq ꝑcmit. Qui hi¬
cu edid̾at genitor sat̾mꝰ item. ab¬
didit ⁊ duro formauit cegmine
sari. Nos aut̃ timidi stantes mi¬

Expanded text:
ertimus, loquitur Agamemnon: Ferte, ertimus, loquitur Agamemnon: Ferte, viri, et duros animo tolerate labores, Auguris ut nostri Calchantis fata queamus Scire ratosne habeant an vanos pectoris orsus. Namque omnes memori portentum mente retentant, Qui non funestis liquerunt lumina fatis. Argolicis primum ut vestita est classibus Aulis, Quae Priamo cladem et Troiae pestemque ferebant, Nos circum latices gelidos, fumantibus aris, Aurigeris divūm placantes numina tauris, Sub platano umbrifera, fons unde emanat aquai, Vidimus immani specie, tortuque draconem Terribilem, Jovis ut pulsu penetrabat ab ara. Qui platani in ramo foliorum tegmine septos Corripuit pullos: quos cum consumeret octo, Nona super tremulo genitrix clangore volabat. Cui ferus immani laniavit viscera morsu. Hunc, ubi jam teneros volucres, matremque peremit, Qui luci ediderat, genitor Saturnius idem Abdidit, et duro firmavit tegmine saxi. Nos autem timidi stantes mi
Abbreviated transcription (Latin):
disse. qui cũ ad cũ retulisset. qiͣ osten¬
tum ꝙ angius domi uectem cͥcum¬
iectus fuisset. tum esset inqt ostẽ¬
tũ si anguem uectis circũplicass.
ħ ille responso satis aꝑte decłauit
nichil hndũ esse ꝙ fĩeri poss ostẽ¬
tũ. G. gracchus. adm. põponium
scͥpsit. duob anguib domi comp̃¬
hensis aruspices apatre ꝯuocatos
uo referat ꝙ fieri pot̾. ꝙͣ id sepe fiat.
c̃go tn miror si emissio femine an¬
gus mortẽ affẽbat tiro gͣcho. Emis¬
se aut̃ mare. auguis erat mortife¬
ra cornelie. Cural t̾utram emisenit.
Nichil cm̃ scribit respondisse arus¬
pices si neut̾ angus emissus ess
ꝙ ess futuꝵ. at mors in secuta ẽ¬
morbi grauioris. nõ emissione
spentis. Neq enĩ tanta est infe¬
licitas aruspicũ ut ne casu quid̃
Nam illud nurarer si crederem ꝙ
apud homeꝵ calcantẽ dixisti. ex
passeꝵ mio belli tioiam annos
anguratũ. de quonis ꝯiectura. sic
apud homeꝵ ut nos ociosi conu¬

Expanded text:
ui quondam ad eum rettulisset quasi ostentum, quod anguis domi vectem circumiectus fuisset: Tum esset, inquit, ostentum, si anguem vectis circumplicavisset. Hoc ille responso satis aperte declaravit nihil habendum esse, quod fieri posset, ostentum. C. Gracchus ad M. Pomponium scripsit duobus anguibus domi conprehensis haruspices a patre convocatos. vero referat, quod fieri potest, quam id saepe fiat. Ego tamen miror, si emissio feminae anguis mortem adferebat Ti. Graccho, emissio autem maris anguis erat mortifera Corneliae, cur alteram utram emiserit; nihil enim scribit respondisse haruspices, si neuter anguis emissus esset, quid esset futurum. At mors insecuta morbi gravioris, non emissione serpentis; neque enim tanta est infelicitas haruspicum, ut ne casu quidemNam illud mirarer, si crederem, quod apud Homerum Calchantem dixisti ex passerum numero belli Troiani annos auguratum; de cuius coniectura sic apud Homerum, ut nos otiosi conv
Abbreviated transcription (Latin):
ħ cristiꝰ accidisse. Nam illa p̾dicta
ueientũ si lacus albanꝰ redũdass.
isq in mare fluxisset romãꝑiturã.
si rep̃ssus esset ueios. ita aqua al¬
bana deducta adutilitatẽ agri sub¬
urbam. nõ ad aitẽ urbemq retinẽ¬
dam. at paulo post audita ẽ uox
monentis. ut ꝓuideͣnt ne agalł ro¬
ma capetur ex co aio loqñti aram
ĩnoua ma consecratã. Quid ͥ ans¬

Expanded text:
hoc tristius accidisse! Nam illa praedicta hoc tristius accidisse! Nam illa praedicta Veientium, si lacus Albanus redundasset isque in mare fluxisset, Romam perituram; si repressus esset, Veios ita aqua Albana deducta ad utilitatem agri suburbani, non ad arcem urbemque retinendam. At paulo post audita vox est monentis, ut providerent, ne a Gallis Roma caperetur; ex eo Aio Loquenti aram in nova via consecrata
Abbreviated transcription (Latin):
habunt minba. s qr brcui tempe
regnare cepit.ꝙ casu actiderat uim
heat ostenti. at lacedemomis m
parucrũt. eaq scuta que fuerant
sͥlime fixa ĩ humi iuenta horu
cũ nichil fĩcri potuit sine aliquo mo
tu. quid ẽ cur diuirit᷑ꝰ ea potiꝰ. ꝙͣ el¬
su facta cĩse dicant᷑. at inlisand sta¬
cue capite telfis extitit corona exas¬
peris herbis. ⁊ quidẽ subita. Ita ne
censes añcoronam ħbaꝵ extitisse
qm̃ ꝯceptũ esse ĩcmen. ħbam autẽ
asꝑam credo auiũ cõiestu. nõ huma¬
no satu. lam quicqd in capite est. id
corone simile uideri pot.siã ꝙ eodẽ
tempe sceuas aureas cistoris ⁊ pol¬
lucis delfis positas decidisse neq
eis usqmͣ reptas eẽ dixiti furtũ
id magis factũ qm̃ deoꝵ uidetur.
Sume uo dodonee inꝓbitatẽ.
historuis grecis mandata esse de¬
miror. Q uid minꝰ mirũ qm ilła
monstruosissimã bestiam. urnam
eutisse sortes dissipasse Et negant
ystorici lacedemoniis ullũ ostẽtũ

Expanded text:
n iuba? Sed quia brevi tempore regnare coepit, quod acciderat casu, vim habuit ostenti. At Lacedaemoniis peruerunt, eaque scuta, quae fuerant sublime fixa, sunt humi inventa. Horum cum fieri nihil potuerit sineu, quid est, cur divinitus ea potius quam casu facta esse dicamus? At in Lysandri statuae capite Delphis extitit corona ex asperis herbis, et quidem subita. Itane? censes ante coronam herbae extitisse, quam conceptum esse semen? herbam autem asperam credo avium congestu, non humano satu; iam, quicquid in capite est, id coronae simile videri potest. Nam quod eodem tempore stellas aureas Castoris et Pollucis Delphis positas decidisse, neque eas usquam repertas esse dixisti, furum id magis factum quam deorum videtur. Simiae vero Dodonaeae improbitatem historiis Graecis mandatam esse demiror. Quid minus mirum quam illam monstruosissumam bestiam urnam evertisse, sortes dissupavisse? Et negant historici Lacedaemoniis ullum ostentum
Abbreviated transcription (Latin):
no post paulus pariit. mimi
niꝰ. cecidit in canensi pugna cu
excitu. Et enĩ ut sint anspicia a
nilla sunt. ħ certe quib utimm
sinc tripudio. siue decelo simulac̃
sunt. auspicioꝵ auspicia nullo mõ
q fabi te uolo mͥ mauspicio esse
respondet. audiui hoc ap̃ maiores

Expanded text:
lus paruit; num minus cecidit in Cannensi pugna cum exercitu? Etenim, ut sint auspicia, quae nulla sunt, haec certe, quibus utimur, sive tripudio sive de caelo, simulacra sunt auspiciorum, auspicia nullo modo. Q. Fabi, te mihi in auspicio esse volo; respondet: audivi. Hic apud maiores
Abbreviated transcription (Latin):
fit it portentũ putandũ ẽ. sapica¬
tenta sũt Sepiꝰ enĩ mula perisse
arbitror ꝙ̃ sapientem fuisse pll
rit fieri fc̾m unꝙͣ esse. nec ꝙ pocł¬
portentũ ꝙd ⁊ ꝯiector quioa ⁊ ni

Expanded text:
fit, id portentum putandum est, sapient; saepius enim mulam peperisse arbitror quam sapientem fuisse. Illrit fieri, factum umquam esse, nec, quoportentum
Abbreviated transcription (Latin):
noĩat᷑ pullarius:Hec sunt ig̾ aues
int̾uentie ioiuis que pascaut᷑ nec¬
ne quid refert. nichil ad auspicia
s quia cũ pascunt᷑ nccẽ est aliquid
adit exore pulli. tũ auspicanti tri¬
pudiũ solistimũ mĩciat᷑. gͦ hoc aus
sit coactũ.⁊ exp̃ssũ quo antiquissi¬
mos augures nõ esse usos argum̃
uo inclusa incauea ⁊ fame a cuec¬
tasi inoffam pultis inuadit. et si
aliquid exore eius cecidit. hoc tuau¬
spiciũ. aut hoc mõ auspicari romu¬
censes solitos qui auspicabantur.
nuc impat pullario. ille renũciat.
fulmẽ simstrũ auspiciũ ꝙ habemus
ad om̃es res. p̃t̾ qmͣ ad cõmicia. ꝙ.
cioꝵ. uł iniudiciis ppłi. uł in iure
legum. uł nncreadis magratib
principes ciuitatis eẽnt int̾pretes.
dio crcatos esse. magistratũ se. ab¬
dicauerunt quis negat auguru
disciplinã esse diuinacionẽ. nego
at aruspices diuum. quos cũ titus
gracchus ꝑꝑ mortẽ repentinã eius

Expanded text:
nominatur pullarius. Haec sunt igitur aves internuntiae Iovis! quae pascantur necne, quid refert? Nihil ad auspicia; sed quia, cum pascuntur, necesse est aliquid gitur offa cecidit ex ore pulli, tum auspicanti tripudium solistimum nuntiatur. Ergo hoc auspsit coactum et expressum? Quo antiquissumos augures non esse usos argumenvero inclusa in cavea et fame enecta si in offam pultis invadit, et si aliquid ex eius ore cecidit, hoc tu auspicium aut hoc modo Romulum auspicari socenses solitos, qui auspicabantur? Nunc imperant pullario; ille renuntiat. Fulmen sinistrum auspicium optumum habemus ad omnis res praeterquam ad comitia; quod iorum vel in iudiciis populi vel in iure legum vel in creandis magistratibus principes civitatis essent interpretes. itio creatos esse, magistratu se abdicaverunt. Quis negat augurum disciplinam esse? divinationem nego. At haruspices divini; quos cum Ti. Gracchus propter mortem repenti
Abbreviated transcription (Latin):
tuisse fieri sine causa cumq erto¬
rem quẽ tibi rei nouitas attułit
nature rõne de pellito. Ita nec t̾re
fremitꝰ. nec celi discessus. nec l¬
pidens. aut sanguineus mib ne
traiectio stelle. nec faces uise te¬
t̾rebunt. ¶ quaꝵ õium cas sia
Crisippo queras ip̃e ille diunacop
auctor. nũqmͣ ille dicet facta foru

Expanded text:
potuisse sine causa, eumque terrorem, quem tibi rei novitas attulerit, naturae ratione depellito. Ita te nec terrae fremitus nec caeli discessus nec lapideus aut sanguineus imber nec traiectio stellae nec faces visae terrebunt. Quorum omnium causas si a Chrysippo quaeram, ipse ille divinationis auctor nu
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. postꝙͣ ⁊ sedem ⁊ aram ⁊ no¬
men muenit obimuituit.ꝙ id dici
d̾ moneta potuit. aqua p̃tꝙͣ desue
plena qd umꝙͣ inomti sumus¬
Satis demulta de ostentis.
¶Auspicia restant ⁊ sortos hoe q̃
dicunt᷑. nõ ille que uatitinatõe
fundunt᷑. que oratia uetiꝰ dicimus
dequib tũ ditens cũ ad naturalẽ¬
diumaccẽm uem̾niꝰ. Restat ⁊̃ de
chalteis. S p̾mũ auspicia uider¬
nꝰ. ¶Difficił augurii locus Adꝯͣ
dicendũ marso fortasse. s romano
facillimꝰ. nõ enĩ suꝰ hii nos au
credo romulũ qui urbem auspica¬
to condidit. habuisse opimonez
ec̃ myuidendis reb augurandi
scĩam. Errabat enĩ inmultis reb
antiquitas. ꝙͣ uł usu iamł doctu¬
na. nel uetustate inmutat᷑a uide¬

Expanded text:
nvenit; posteaquam et sedem et aram et nomen invenit, obmutuit? Quod idem dici de Moneta potest; a qua praeterquam de sue plena quid umquam moniti sumusSatis multa de ostentis; auspicia restant et sortes eae, quae ducuntur, non illae, quae vaticinatione funduntur, quae oracla verius dicimus; demus. Restat etiam de Chaldaeis; sed primum auspicia videamus. Difficilis auguri locus ad contra dicendum. Marso fortasse, sed Romano facillumus. Non enim sumus ii nos augcredo Romulum, qui urbem auspicato condidit, habuisse opinionem esse in providendis rebus augurandi scientiam errabat enim multis in rebus antiquitas, quam vel usu iam vel doctrina vel vetustate immutatam vide
Abbreviated transcription (Latin):
sicũ bellũ ꝙ clipeos laminum ut
ate tc̃mẽ mures rodere possent.
maximũ ro portentu aruspices
essc dixerunt. qiͣ u̾o quitqͣ int̾sit
mures diem noctem anquid ro¬
dentes scuta aut cribra corrosint.
Nam si ista sequini̾ ꝙ platomis po¬
liciã nuꝑ apud me mures corrose¬
rint. de re publica debu ꝑtimescẽ
aut si epituri de uoluptate lib̾ros
rem fore. An uõ illa nos terrent si
qñ aliqua portentosa. aut expecu¬
de aut exhomime nata dnrͣ. quor
oĩum nesim longior una tõ est. qd¬
quid enĩ orit᷑ qualecũq ẽ causam
heat a natura ncc̃e est. ut si pret̾¬

Expanded text:
sicum bellum quod clipeos Lanuvii, ut a te dictum est, mures rosissent, maxumum id portentum haruspices esse dixerunt; quasi vero quicquam intersit, mures diem noctem aliquid rodentes scuta an cribra corroserint! Nam si ista sequimur, quod Platonis Politian nuper apud me mures corroserunt, de re publica debui pertimescere, aut, si Epicuri de voluptate liber rosus rem fore. An vero illa nos terrent, si quando aliqua portentosa aut ex pecude aut ex homine nata dicuntur? quorum omnium, ne sim longior, una ratio est. Quicquid enim oritur, qualecumque est, causam habeat a natura necesse est, ut, et
Abbreviated transcription (Latin):
fuit besio punico scd̾o cx̾titũ ppli
r. adlatu t̃ sumenũ int̾re nũ id
uitari potuit. Si flaminiꝰ consul
biis signis atq auspiciis quibus
pugnare ꝓhitebat᷑ parnissi. certe
potuit. ant ig̾ nõ f̾ato int̾ut extitꝰ¬

Expanded text:
fuit bello Punico secundo exercitum populi Romani ad lacum Trasumennum interire, num id vitari potuit, si Flaminius consul iis signis iisque auspiciis, quibus pugnare prohibebatur, paruisset? Certe potuit. Aut igitur non fato interiit
Abbreviated transcription (Latin):
intibĩ qĩ ego artẽ aliqmͣ istoꝵ eise
negem ⁊mmacionẽ nego. Celi eĩ
distributio qmͣ añ dixi ⁊ c̾tar reꝵ
notatio docet unde fulmẽ uenerit
quo ẽ cesserit. quid significet aut
nulla rõ docet S uiges me meis
u̾sib. Nã pat̾ altitonans stellanti
mulos ⁊ templa petiuit. ⁊ capito¬
lmi ĩiecit sedib ignes. Tũ statua¬

Expanded text:
i ego artem aliquam istorum esse negem! divinationem nego. Caeli enim distributio, quam ante dixi, et certarum rerum notatio docet, unde fulmen venerit, quo concesserit; quid significet autem, nulla ratio docet. Sed urges me meis us: nam pater altitonans stellanti inclyta templa petiuit et Capitolinis iniecit sedibus ignes. perti
Abbreviated transcription (Latin):
cũ multa sũt det̾cta. ⁊ ad limam̃¬
ta oris ꝑuentũ est tũ intelligas
iiud q iam expolitũ sit intus fu¬
isse. pot̾ ig̾ tale aliquid q̃ sua spõte
restant. ut tota aruspiciua sit ꝑtc̃¬
tata. Mule partus ꝓlatus est ate
Res mirabilis ꝓpcea qmͣ nõsep

Expanded text:
cum multa sunt detracta et ad liniamenta oris perventum est, tum intellegas illud, quod iam expolitum sit, intus fuisse. Potest igitur tale aliquid etiam sua sponte restant, ut tota haruspicina sit pertractata. Mulae partus prolatus est a te. Res mirabilis, propterea quia non saep
Abbreviated transcription (Latin):
omĩ etͣntate ctũ fui̾t esse futuꝵ
rato tempe que pot esse fortuna
ate fortuitaꝵ reꝵ ẽ dicta p̃sensio
qͣ ꝙͣ dicebas omĩa que fieret. fu¬
tur. a uecẽnt fato ꝯtincri. Anile sa
multa dicunt᷑.d̾ quo alias. nũc ꝙ
nccẽ ẽ ¶ Si omĩa fato quid m̃ dum¬
natio ꝓdest: ꝙ em̃ is qui diuinat
dicam quale sit ꝙ d̾iotaꝵ ncc̃m¬
nr̃miexitinẽ a quila renocamt q
nũ reu̾tisset. neo ꝯclam ei cubã¬
dũ fuiss. ꝙ ꝓrima nocte corruit.
Ruma ig oppisus ess. at idneq si
fatũ fuat effugiss. nec si ñ fuerat
Si enĩ fatũ fuit classes ppłi.R. uel¬
io punico pͥmo. alterã naufratao
ait᷑am apenis dp̃ssã int̾ire ⁊ si tri¬
pudiũ solistimũ pulli fecusẽt l¬

Expanded text:
omni aeternitate certum fuerit esse futurum rato tempore, quae potest esse fortuna?a te fortuitarum rerum est dicta praesensio. Quamquam dicebas omnia, quae fierent futurave essent, fato contineri. Anile sanmulta dicuntur; de quo alias; nunc quod necesse est. Si omnia fato, quid mihi divinatio prodest? Quod enim is, qui divinat, sciam quale sitrum, ex itinere aquila revocavit; qui nisi revertisset, in eo conclavi ei cubandum fuisset, quod proxuma nocte corruit; ruina igitur oppressus esset. At id neque, si fatum fuerat, effugisset nec, si non fuerat,Si enim fatum fuit classes populi Romani bello Punico primo, alteram naufragio, alteram a Poenis depressam, interire, etiamsi tripudium solistumum pulli fecissent L
Abbreviated transcription (Latin):
rreꝵ esse dicebas. S ħ sit nobis
tanꝙͣ leuis armature pͥma or̃onis
ectursio. Nunc cominꝰ agamꝰ. Ex¬
piam᷑q si possumꝰ cormia cõmouẽ
disputacõis tue. ¶ duo em̃ diumã
di gena esse dicebas. Unũ artificio¬
sũ. alt̾m nat᷑ͣale: artifĩciosũ cõstare
parti exꝯiectura. partĩ exobẜuaci
aut excipet extnͣsetus exdiumita¬
te. uñ omẽs aĩos austos. Aut accep¬
tos aut libatos hrẽmus. Urtitici¬
bas. extis aruspicũ. coꝵq qui erful¬
gorib ostentisq p̃dicerent. tũ au¬
guriũ eoꝵq qui signis aut õib
utenͣtur. om̃eq genus ꝯiecturale ĩ
hoc fere genere ponebas. Ilud ant̃
nat᷑ale aut cõcitacc̃e mentis edi. et
quasi fundi ui debat᷑. aut oiõ ꝑsõp¬
mũ sensib ⁊ curisuacuo ꝓudiͣ. duxi¬
adco. a fato. Anatura. S tũ cumex¬
plicare nichil posses. pugnasti ꝯm̃¬
ticior exemploꝵ mirifica copia. de
aut malicia falsi fictiq esse possunt.
argumentis ⁊ rõmb oportet. qrͣ qd¬

Expanded text:
rerum esse dicebas. Sed haec fuerit nobis tamquam levis armaturae prima orationis excursio; nunc comminus agamus experiamurque, si possimus cornua commovere disputationis tuae. Duo enim genera divinandi esse dicebas, unum artificiosum, alterum naturale; artificiosum constare partim ex coniectura, partim ex observaaut exciperet extrinsecus ex divinitate, unde omnes animos haustos aut acceptos aut libatos haberemus. Artificibas: extispicum eorumque, qui ex fulgoribus ostentisque praedicerent, tum augurum eorumque, qui signis aut ominibus uterentur, omneque genus coniecturale in hoc fere genere ponebas. Illud autem naturale aut concitatione mentis edi et quasi fundi videbatur aut animo per somnum sensibus et curis vacuo provideri. Duxia deo, a fato, a natura. Sed tamen cum explicare nihil posses, pugnasti commenticiorum exemplorum mirifica copia. De aut malitia falsi fictique esse possunt; argumentis et rationibus oportet, quare quid
Abbreviated transcription (Latin):
talis est. an ego qui ueꝵ explica¬
ri uolo. Itaq nichil ccͣ dico. ate rõ
tocius aruspicine peto. S te miri¬
ficam in lacebram cõietisti.qd enĩ
intelligeres fore ut p̃mere te cũ
exte causas uinꝰcuiꝰq diumnacõis
erquirerẽ. multa nͥba fecisti tecũ.
quid fieret. nõ cur ficret ad rem ꝑ¬
tinere. qiͣ uit ego fieri ꝯcederem.

Expanded text:
talis est, an ego, qui verum explicari volo? Itaque nihil contra dico, a te rationem totius haruspicinae peto. Sed te mirificam in latebram coniecisti; quod enim intellegeres fore ut premerere, cum ex te causas unius cuiusque divinationis exquirerem, multa verba fecisti te, cumquid fieret, non cur fieret, ad rem pertinere. Quasi ego aut fieri concederem
Abbreviated transcription (Latin):
ego nõ rebar posse dissolui. at qi
festiue dissoluit᷑. pudet me nõ tui
quidẽ cuiꝰ ⁊̃ memoriã ad miror. s
Crisippi. antipatri. possidomii. qui
hostiam deligendã ducẽ esse uim
qnͣdam sencientẽ atq diuinã que
lit. tũ ficri extoꝵ mutacoẽm ut a
absit aliquid. aut supsit. deoꝵ eñ
ses eundẽ uitulũ si alius delegent
sine capite iecur in uentux si alius
cũ capite. ħ decessio capitis a atces¬
sio subito ne fieri pot̾. ut se erta ad
ĩmolantis fortuna accomodent.
Nõ ꝑspicitis aliam qnͣdam ẽẽ o¬
in hostiis deligendis p̃ẜtim cu
res ip̃a doceat. Cũ enĩ tristissima
laute cesare cor nõ fuisse. ioqr nõ
potuerit accidere ut sine corde uie¬
tuna illa uiueret. iudicandi esse
tũ inti̾sse cor dũ ĩmolaret᷑. & ne
ut alteꝵ intiłigas sine corde nõ
as cor subito nõ potuisse nesais
quo auolare. Ego enĩ possu ł nela¬
re que ius sit cordis ad mucndu
nł suspicari ꝯͣ tũ aliquo mor ͦ o bo¬

Expanded text:
posse dissolvi. At quam festive dissolvitur! pudet me non tui quidem, cuius etiam memoriam admiror, sed Chrysippi, Antipatri, Posidonii, qui hostiam deligendam ducem esse vim quandam sentientem atque divinam, quae lit, tum fieri extorum mutationem, ut aut absit aliquid aut supersit; deorum enim ses, eundem vitulum si alius delegerit, sine capite iecur inventurum; si alius, cum capite? Haec decessio capitis aut accessio subitone fieri potest, ut se exta ad immolatoris fortunam accommodent? non perspicitis aleam quandam esse in hostiis deligendis, praesertim cum res ipsa doceat? Cum enim tristissuma lante Caesare cor non fuisse; id quia non potuerit accidere, ut sine corde victuma illa viveret, iudicandum esse tum interisse cor, cum immolaretur. Qui fit, ut alterum intellegas, sine corde non as, cor subito non potuisse nescio quo avolare? Ego enim possum vel nescire, quae vis sit cordis ad vivendum, vel suspicari contractum aliquo morbo bo
Abbreviated transcription (Latin):
nertis ia absccdet
simłac molã ⁊ uinũ msꝑseris. deus
id eripiet. uis aliqͣ conficiet. aut ex¬
etet. Nõ gͦ oĩum intĩtus atq obitꝰ
nat᷑a ꝯfitiet. et erit aliquid ꝙ aut ex
nichilo oriat᷑. aut in nichilu sõito
occidat. quis ħ phisicus dixit ũꝙͣͣ
aruspices dicunt. hiis ig̾ qmͣ phi¬
sicis credendũ pocius existinas. q
cũ plurib diis ĩmolat᷑ qui tandẽ
euenit ut litet᷑ aliis. aliis ñ litet᷑
que aut̃ inꝯstancia deoꝵ ẽ. ut p̾mis
minẽt᷑ extis bñ ꝓmittat᷑ secundis.
aut tanta int̾eos dissensio sepeq̃
ua sint diane nõ bona. Quid ẽ tã
yspiciiĩ q̃ cũ forcuitu hostie addu¬
cant᷑. talia cuiq exta esse. qͣlis cuiq

Expanded text:
extis; iam abscedet, simul ac molam et vinum insperseris; deus id eripiet, vis aliqua conficiet aut exedet. Non ergo omnium ortus atque obitus natura conficiet, et erit aliquid, quod aut ex nihilo oriatur aut in nihilum subito occidat. Quis hoc physicus dixit umquam? haruspices dicunt; his igitur quam physicis credendum potius existumas? Quid? cum pluribus deis immolatur, qui tandem evenit, ut litetur aliis, aliis non litetur? quae autem inconstantia deorum est, ut primis minentur extis, bene promittant secundis? aut tanta inter eos dissensio, saepe na sint, Dianae non bona? Quid est tam perspicuum quam, cum fortuito hostiae adducantur, talia cuique exta
Abbreviated transcription (Latin):
aut qñ aliquid eiꝰ modi abaruspice
inspectis extis audiumꝰ. abaqua
aut abigm picula monẽt tũ ħrdi¬
tates. tũ dãpna denunciãt. fissum
familiare et nitale tractant caput
iecoris ex omĩ ꝑte diligentissime¬
ẽ muentũ nichil putant actidisse
nõ uetustatis. si ẽ ars ulla reꝵ in¬

Expanded text:
aut quando aliquid eius modi ab haruspice aut quando aliquid eius modi ab haruspice inspectis extis audivimus? Ab aqua aut ab igni pericula monent; tum hereditates, tum damna denuntiant; fissum familiare et vitale tractant; caput iecoris ex omni parte diligentissimeest inventum, nihil putant accidere pnon vetustatis, si est ars ulla rerum in
Abbreviated transcription (Latin):
sicus. quo gn̾e nichil arroganciꝰ ꝙ ẽ
ante pedes nemo spectat. Celi scrut᷑a¬
tur plagas. ueꝵ is t̾n habitu ertoꝵ
⁊ colore decłari censet. ħdũ taxat pa
puto. o mortalẽ beatũ cui ccrto ludũ
suo nũꝙͣ defuisse. hũccine hominẽ
tantis delectatũ esse migis ut ñ u¬
exta codẽ tempe se in cundẽ habitu
coloremq ꝯu̾terent. s si cadem hora
alie pecudis iccur itidũ acq plenũ
ẽ. alie horridũ ⁊ exile qd ẽ qd̾ d̾cłari
possit habitu extoꝵ ⁊ colore. an hoc
ciusmoĩ ẽ. quale pherecidcũ illud qd̾
ẽ aute dc̃m. qui cũ aquã exputeo in¬
disset austam c̾re motũ dixit futuꝵ
paꝵ credo impudent̾. ꝙ cũ fc̃us esset
motus dicere audent q̃ uis id fecit.
q̃ ne futũm esse aque uigis colore
p̃sencut. Multa istiꝰ modi dicunt᷑
niscolis. Sr credere omĩa uide ne ñ
sit nc̃ce. u̾m sint sane ista democri¬
tca ua qñca nos extis exquirius

Expanded text:
sicus, quo genere nihil adrogantius: Quód est sicus, quo genere nihil adrogantius: Quód est ante pedes, némo spectat, caéli scrutantúr plagas. Verum is tamen habitu extorum et colore declarari censet haec dumtaxat: paputat. O mortalem beatum! cui certo scio ludum numquam defuisse; huncine hominem tantis delectatum esse nugis, ut non vexta eodem tempore in eundem habitum se coloremque converterent? Sed si eadem hora aliae pecudis iecur nitidum atque plenum est, aliae horridum et exile, quid est, quod declarari possit habitu extorum et colore? an hoc eiusdem modi est, quale Pherecydeum illud, quod est a te dictum? qui cum aquam ex puteo vidisset haustam, terrae motum dixit futurum. Parum, credo, inpudenter, quod, cum factus est motus, dicere audent, quae vis id effecerit; etiamne futurum esse aquae iugis colore praesentiunt? Multa istius modi dicuntur in scholis, sed credere omnia vide ne non sit necesse. Verum sint sane ista Democritea vera; quando ea nos extis exquirimus?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ religionis colendam censeo. S¬
sisoli sum. licet ueꝵ exquirẽ sine in¬
uidia. mͥ p̃ẜtim deplerisq dubitã¬
s inspicianiꝰ si placet exta pͥmum.
ꝑsuaderi igit᷑ cuiꝙͣ pot̾. ei q̃ signifi
bili dur extis cognita esse ab arus¬
piscib obẜuacione diiturna. et ꝙͣ¬
diut̾na. ist a fuit. aut ꝙͣ longniquo
tempe obẜuari potuit aut quomõ
fingi quidẽ potͣ. alios enĩ auo more
uidemꝰ exta int̾p̃tari. nec esse unam
oĩum disciplinã. ecte si est mertis.
Aliqua uis que declaret futura. ncc̃ẽ
ẽ eam. añ cũ reꝵ uatura esse ꝯm̃ctam
aut cõformari quodamõ nce deoru
aut diuina cũ reꝵnatura. tantaq tã
p̃clara momẽs ꝑtes motusq diffusa
quid hre pot̾ cõmune. nõ dicã galli¬
naciuĩ fel. Sũt enĩ qui łargutissima
herta esse dicant scil tauri opii ie¬
cur. aut corant pulmo. quid ht ñale
quo d̾cł̾ari possit quid futirꝵ sit De¬
mocritus tũ nõ inscite nugat᷑ut phi¬

Expanded text:
 religionis colendam censeo. Sed soli sumus; licet verum exquirere sine invidia, mihi praesertim de plerisque dubitanti. Inspiciamus, si placet, exta primum. Persuaderi igitur cuiquam potest ea, quae significari dicuntur extis, cognita esse ab haruspicibus observatione diuturna? Qdiuturna ista fuit? aut quam longinquo tempore observari potuit? aut quo modo fingi quidem potest; alios enim alio more videmus exta interpretari, nec esse unam omnium disciplinam. Et certe, si est in extis aliqua vis, quae declaret futura, necesse est eam aut cum rerum natura esse coniunctam aut conformari quodam modo numine deorum vique divina. Cum rerum natura tanta tamque praeclara in omnes partes motusque diffusa quid habere potest commune non dicam gallinaceum fel sunt enim, qui vel argutissima haec exta esse dicant, sed tauri opimi iecur aut cor aut pulmo quid habet naturale, quod declarare possit, quid futurum sit? Democritus tamen non inscite nugatur, ut phy
Abbreviated transcription (Latin):
nator.qmͣ impator: atqui ne illa q¬
dem dinantis ẽẽ dicebas. uẽtos
aut imbres impendentes qb dam
p̃sentire signis. in quo nr̃a queda
ciata sũt. ⁊ si ħ ip̃a fortuita sũt pleꝵ¬
ubi u̾sat᷑ fortuitaꝵ reꝵ p̾sensio. qmͣ
naut arte. aut rõne. auit usu. aut
mectura possunt. ca nõ diuinis tri¬
buenda putas. S ꝑitis. ita relinq
ut siquis Martũ illũ Marcellũ qui
der consul fuit. multis amus ante
ꝑsare potiuss. Taliũ ergo reꝵ que
in fortuna poĩte sũt. p̃sensio diuĩa

Expanded text:
nator, quam imperator? Atqui ne illa quidem divinantis esse dicebas, ventos aut imbres inpendentes quibusdam praesentire signis in quo nostra quaedam tiata sunt, etsi haec ipsa fortuita sunt; pleubi versatur fortuitarum rerum praesensio, quam aut arte aut ratione aut usu aut coniectura possunt, ea non divinis tribuenda putas, sed peritis. Ita relinquut, si quis M. Marcellum illum, qui ter consul fuit, multis annis ante scire potuisset. Talium ergo rerum, quae in fortuna positae sunt, praesensio divina
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuictum. si cnĩextis peciũe m̾ã
plificõ ostendit᷑. id que sit nat᷑a pri¬
mũ exta sũt ꝯmncta mundo de nĩ
nieũ lucrũ nat᷑a reꝵ continet᷑. Nõ¬
ne pud phisicos ħ dice̾. ut enĩ iam
sit aliqua in natura rex ꝯtagioꝙͣ
cunt angen. ⁊ pulegiũ aridũ flo¬
rescere ipo brimali dic ⁊ inflatas
rupi uesitulas. ⁊ semina malor q̃
aliis pulsis resonare. alios ostreisq
mali tempe cũ luna simul senescen¬
tes. qr cũ exictata sint intempesti¬
ue cediputent᷑. Quid d̾fretis aut d̾
marinis estib pła dicam. quor ac¬
cessus ⁊ recessus lue motuguber¬
nant᷑. Sexcenta licet ciusmoi pre¬
ferri ut distanciũ reꝵ cogracior na¬
turalis appareat. Dem̃ ħ nich enuu

Expanded text:
iunctum? Si enim extis pecuniae mihi amplificatio ostenditur idque fit natura, primum exta sunt coniuncta mundo, deinde meum lucrum natura rerum continetur. Nonne pudet physicos haec dicere? Ut enim iam sit aliqua in natura rerum contagicuntur augeri, et puleium aridum florescere brumali ipso die, et inflatas rumpi vesiculas, et semina malorum, quae aliis pulsis resonare alios, ostreisqumali tempore cum luna simul senescente, quia tum exsiccatae sint, tempestive caedi putentur. Quid de fretis aut de marinis aestibus plura dicam? quorum accessus et recessus lunae motu gubernantur. Sescenta licet eiusdem modi proferri, ut distantium rerum cognatio naturalis appareat—demus hoc; nihil enim
Abbreviated transcription (Latin):
de diuinaçione que dicẽm. scilli
testabor. nõ me sortilegos. neqees
qui questus c̃a ariolant᷑. nec psido¬
mancia quidẽ quib appiꝰ amitus
ysiacos ꝯiectores. ñ intp̃tes sõpie¬
ꝵ Nõ enĩ sũt hii aut scĩa antarte
diumi. s supsticiosi uates. ipudere¬
qr arioli. aut mertes a insam. ae
quib egestas imꝑat. Qui s semo

Expanded text:
de divinatione quae dicerem. Nunc illa testabor, non me sortilegos neque eos, qui quaestus causa hariolentur, ne psychomantia quidem, quibus Appius, amicus Isiacos coniectores, non interpretes somniorum; non enim sunt ii aut scientia aut artstitiosi vates impudentesque arioli, Aut inertes aut insani aut quibus egestas imperat; Qui sibi semitam
Abbreviated transcription (Latin):
duce deo ẜuus deducit᷑. Nã si casũ
meo quoq esse dicis. qiͣ sortem qnͣ¬
dam cũ deoꝵ uoluntate ꝯiuncta.
doleo. tant̾a stoitos nrõs epicure¬
is inridendi sui facultatẽ dedisse.
Nõ emĩ ignoras qmͣ ista d̾rideant
et quide illi facilius facere possũt.
deos enĩ ipõs iocandi cã induxit
ẽpicurꝰ ꝑ lucidos ⁊ ꝑtlabiles ⁊ ha¬
bitantes tanꝙͣ int̾ duos lucos sͤ

Expanded text:
us deducitur? Nam si casum in eo quoque dicis esse quasi sortem quandam cum deorum voluntate coniunctam, doleo tantam Stoicos nostros Epicureis inridendi sui facultatem dedisse; non enim ignoras, quam ista derideant. Et quidem illi facilius facere possunt; deos enim ipsos iocandi causa induxit Epicurus perlucidos et perflabilis et habitantis tamquam inter duos lucos sic
Abbreviated transcription (Latin):
que ex hiis ꝓgĩguunt᷑. sic m̾causis
credite sũt res future. quas esse fu¬
turas aut concitata mẽs a soluta
sõpno e̾nit. aut rõ. ant ꝯiectura pre¬
sentit.Atq ut hñ qui sol ⁊ lune
reliquoꝵꝙ siterũ. ortus. obit᷑ mot̾¬
qr cognorunt. quo quidq tpr̃e eoꝵ
futuꝵ sit. multo añ p̃dicũt. sic qui
diunitate ptͣctata notauert̾. aut
semp. aut si difficile ẽ pleꝵq. qd sinĩ

Expanded text:
quae ex iis progignuntur, sic in causis conditae sunt res futurae, quas esse futuras aut concitata mens aut soluta somno cernit aut ratio aut coniectura praesentit. Atque ut ii, qui solis et lunae reliquorumque siderum ortus, obitus motusque cognorunt, quo quidque tempore eorum futurum sit, multo ante praedicunt, sic, qui diuturnitate pertractata notaverunt, aut semper a
Abbreviated transcription (Latin):
cogitacio ⁊ cura ponenda. tantuz
huic studio relinquendũ qnͣtũ ua¬
cabit a publico officio ⁊ mune̾ ¶s
disputacõem reu̾tam᷑. Cũ d̃ diui¬
nacione qntus fr̃ ea disẜuisset q̃
supiore libro scͥpta satisq ambu¬
latũ und̾etur. tũ in biblioteca q̃ est
mlicio assedimꝰ. atq ego acurate
dlectat. plimis nrĩs exemplis us
Si enĩ aliquid certi hr̃em ꝙ dicerẽ
ego ip̃e diuinarem qui esse diuma¬
cionẽ nego¶et enĩ me mouet illud
ꝙ inpͥmis carneades quetere sole¬
bat quaꝵ ne reꝵ diuinacio ess caꝵ¬
ne que sensib ꝑcipent᷑. At eas qde¬

Expanded text:
cogitatio et cura ponenda, tantum huic studio relinquendum, quantum vacabit a publico officio et munere. Sdisputationem revertamur. Nam cum de divinatione Quintus frater ea disseruisset, quae superiore libro scripta sunt, satisque ambulatum videretur, tum in bibliotheca, quae in Lycio est, adsedimus. Atque ego: Adcurate delectat, plurimis nostris exemplis usuSi enim aliquid certi haberem, quod dicerem, ego ipse divinarem, qui esse divinationem nego. Etenim me movet illud, quod in primis Carneades quaerere solebat, quarumnam rerum divinatio esset, earumne, quae sensib
Abbreviated transcription (Latin):
status. que leges. qui mores ne
utiles aut in utiles. aruspices ne
exetria artessent᷑. in pncipes sm¬
ent ⁊ delecti uiri ꝑiti reꝵ cuunum
qd si nec eaꝵ reꝵ que sb̾iecte st sci

Expanded text:
status, quae leges, qui mores aut utiles aut inutiles, haruspicesne ex Etruria arcessentur, an principes statuent et delecti viri periti rerum civilium? Quodsi nec earum rerum, quae subiectae
Abbreviated transcription (Latin):
labore. łdolore. De egͥtudine lemẽ¬
da tͥcius qrͣtus d reliqs aĩ ꝑturba¬
cõib. quitus eñ locũ cõplexus est
qui totã pħiam maxĩe illustrat.
docet enĩ ad beate uiendũnir¬
tutẽ se ip̃a esse ꝯtent᷑a. quib reb
coitis tres libͥ ꝑfecti sũt d̾ natuͣa

Expanded text:
o dolore, de aegritudine lenienda tertius, quar- tus de reliquis animi perturbationibus, quintus eum lo- cum conplexus est, qui totam philosophiam maxime in- lustrat; docet enim ad beate vivendum virtutem se ipsa esse contentam. quibus rebus editis tres libri perfecti sunt de natura
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ q ꝓuisione a ꝓmotione mentis
magis ꝙͣ natura ip̃a sentiamꝰ. ant
nũ scio qui ille diuinꝰ si ocuł captus
sit ut fuit. Tyresyas possit que alba
sint. que nigra dicere aut si surd
sit uarietates uccũ aut modos no
su accipiunt᷑ dunacio adhibetur.
at qui ne mhiis quidẽteb q̃ arte
tͣctant᷑ diuinacc̃e opꝰ ẽ Et enĩ ad
egros ñ magos aut ariolos s me¬
dicos solemus adducẽ ec no qui
fͣioie aut tibis uti uolũt abarus¬
picib accipuĩt eaꝑ reꝵ tͣctacione
s a musicis. Eadẽ ilittis tõ ẽ reli¬
quisq reb quaꝵ ẽ disciplina. sium
censes eos qui diuinare dicuntꝰ
posse responte. sol maior ne ꝙͣ t̾r
que ingeometria describunt᷑ q̃ uẽi
que falsa sint. Sũt enĩ ea math̾ma¬
ticoꝵ. nõ arioloꝵ. de illis uõ reb

Expanded text:
 provisione aut permotione mentis magis quam natura ipsa sentiamus? aut num nescio qui ille divinus, si oculis captus sit, ut Tiresias fuit, possit, quae alba sint, quae nigra, dicere aut, si surdus sit, varietates vocum aut modos nossu accipiuntur, divinatio adhibetur. Atqui ne in iis quidem rebus, quae arte tractantur, divinatione opus est. Etenim ad aegros non vates aut hariolos, sed medicos solemus adducere, nec vero, qui fidibus aut tibiis uti volunt, ab haruspicibus accipiunt earum tractationem, sed a musicis. Eadem in litteris ratio est reliquisque rebus, quarum est disciplina. Num censes eos, qui divinare dicuntur, posse respondere, sol maiorne quam terquae in geometria describuntur, quae vera, quae falsa sint; sunt enim ea mathematicorum, non hariolorum. De illis vero rebus,
Abbreviated transcription (Latin):
quid̾a gͣtꝰ in hanc sentenciã u̾sus
bene qui cͦnciet uatẽ hunc ꝑhib̾o
optimũ. Nunc iqͥ aut que tempes¬
tas inpend̾at/ uates melius c̃intiz
qmͣ gub̾nator.aut morbi natura
acuciꝰ qmͣ medicus. aut belli adm̃i¬
stracõe prudenciꝰ qmͣ impator ꝯiectu¬
ra assequet᷑. ¶ Se aĩaduerti qnte te
caute ⁊ abhiis ꝯiecturis que hrẽnt
artẽ atq prudenciã. ⁊ abhiis reb q̃
sensib aut artificiis ꝑcipent᷑ ab du

Expanded text:
ulgaris in hanc sententiam versus: Bene quí coniciet, vátem hunc perhibebo óptumum. Num igitur aut, quae tempestas inpendeat, vates melius coniciet quam gubernator aut morbi naturam acutius quam medicus aut belli administrationem prudentius quam inperator coniectura adsequetur? Sed animadverti, Quinte, te caute et ab iis coniecturis, quae haberent artem atque prudentiam, et ab iis rebus, quae sensibus aut artificiis p
Abbreviated transcription (Latin):
Uerenti michi. mui¬
tũq ⁊ diu cogitanti.
secutũ. Nã ⁊ cohortati sumꝰ ut ma
eo libro qui ẽ inscptus ad horten¬
sũ. ⁊ ꝙ genus philosofaudi mi¬
nime arrogans maxĩeq ⁊ ꝯstãs
⁊ elegans arbitͣremur .iiiiͦ. acha¬
demicis libris ostendimꝰ Cũq

Expanded text:
erenti mihi mutumque et diu cogitanti, secutum. Nam et cohortati sumus, ut meo libro, qui est inscriptus Hortensius, et, quod genus philosophandi minime adrogans maximeque et constans et elegans arbitraremur, quattuor Academicis libris ostendimus. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
fato si adiũxerimꝰ erit abunde sa
assc̃m toti huic q̃stiomi. acq hiis
lib̾s ad mĩandi sũt sex d̾re pub :a
quos tũ dscͥpsimꝰ cũ gub̃nacula
Teofiasto totaq pipatheticoꝵ
cola cͣctatus ubrime. siã qd ego

Expanded text:
fato si adiunxerimus, erit abunde satis factum toti huic quaestioni. Atque his libris adnumerandi sunt sex de re publica, quos tum scripsimus, cum gubernacula Theophrasto totaque Peripateticorum familia tractatus uberrime. Nam quid ego
Abbreviated transcription (Latin):
quis ꝙ̃ accetẽt quo cruciatu ai uitũ
acturũ fuisse certe ignoracio fut¬
roꝵ malor utilior ẽ qmͣ sciar nam
illud quidẽ dici p̃ẜtim astorcis ulo
mõ pot̃ nõisset ad arma pompeis
nõ tñsisset crassus enfraten. non
suscepisset bellũ cuule cesar nõ iͥ
fat ales exitus hũerunt. uoltis aui
cuenire omĩa fato nichil gͦilsꝓsu¬

Expanded text:
quisquam accederet, quo cruciatu animi vitam quisquam accederet, quo cruciatu animi vitam acturum fuisse? Certe ignoratio futrum malorum utilior est quam scientia. Nam illud quidem dici, praesertim a Stoicis, nullo modo potest: Non isset ad arma Pompeius, non transisset Crassus Euphratem, non suscepisset bellum civile Caesar. Non igitur fatalis exitus habuerunt; vultis autem evenire omnia fato; nihil ergo illis
Abbreviated transcription (Latin):
que eniuita funiset pamo si ab ato¬
lescencia scisset. quos euentus se¬
nectutis esset ħiturꝰ. ab eamus
a fabuł ꝓpͥora uideamꝰ. Clarissioꝵ
hominũ urẽ ciuitatis grauissios
exitus incõsolactẽ collegimꝰ. Qd
igait omittamꝰ supiores. marĩe
crasso putas ntile fuisse. tum cũ
maxĩs opib fortumsq florebat
scire sibi int̾fecto filio publio ex̾¬
citu q teleto tͣns enfraten cũ ig¬
nominia ⁊ dedecore eẽ peundum
consislatib. trib tͥum phis matĩa
xreꝵ głia lecatuꝵ fuisse. si scretse
in solitudine egiptioꝵ trucidatũ
ir amisso ex̾citu. poit mortẽ uc̃o
ea consecutur a que sine lat̾mus
nõ possimꝰ dic̾e. Quid uo cosarer
putamꝰ si diumass fore ut incose¬
natu quẽ ex inaiori pte ip̃e coap
tass in curia põpeiani an̾ ip̃i pom¬
pei smmłatrũ tot centunoi. usus
spectantib a nobilissimis ciubus
trucidatꝰ ita iace̾t. ut adeiꝰ corpus
nõ mõ amicoꝵ. s ne ẜuor quide

Expanded text:
Quae enim vita fuisset Priamo, si ab adulescentia scisset, quos eventus senectutis esset habiturus? Abeamus a fabulis, propiora videamus. Clarissimorum hominum nostrae civitatis gravissimos exitus in Consolatione collegimus. Quid igitur? ut omittamus superiores, Marcone Crasso putas utile fuisse tum, cum maxumis opibus fortunisque florebat, scire sibi interfecto Publio filio exercituque deleto trans Euphratem cum ignominia et dedecore esse pereundum? consulatibus, tribus triumphis, maximarum rerum gloria letaturum fuisse, si sciret se in solitudine Egiptiorum trucidatum iri amisso exercitu, post mortem vero ea consecutura que sine lacrimis non possumus dicere? 10 quid vero Cesarem putamus, si divinasset fore ut in eo senatu quem ex Pompeii simulacrum, tot centurionibus suis spectantibus, a nobilissimis civibus, trucidatus ita iaceret, ut ad eius corpus non modo amicorum, sed ne servorum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
didi. neq d̾ serui. neq afflixi. n
ita gessi qiͣ hoĩ aut tempib iratꝰ
neq ita porro. aut adulatꝰ aut ad¬
miratus fortunã alt̾ius. ut me mei
pñter io eñ ip̾m a platone phr¬

Expanded text:
 neque deserui neque adflixi neque ita gessi, quasi homini aut temporibus iratus, neque porro ita aut adulatus aut admiratus fortunam sum alterius, ut me meae paeniteret. Id enim ipsum a Platone ph
Abbreviated transcription (Latin):
uos censet. S cos curate opina¬
tur. quid agat humanũ genꝰ t̾go
ut̾ qui ⁊ curare arbitror ⁊ mouẽ
⁊ ac multa p̃diceͣ. leuitate uanta¬
it. malicia. ex clusam diumacoẽm
bo. que cũ dixisset qntus. p̃clare

Expanded text:
os censet, sed eos non curare opinatur, quid agat humanum genus. Ego autem, qui et curare arbitror et monere etiam ac multa praedicere, levitate, vanitate, malitia exclusa divinationem probo. Quae cum dixiss
Abbreviated transcription (Latin):
ph̾ia uir bonꝰ efficit᷑ ⁊ fortis. Cato
crant adreliqua alacres tendebamᷤ
aĩo sic pati. ut nisi ca que c̃a gͣuior
pateret. ꝙ enĩ miꝰ rei publice aft̃¬
re maiꝰ melius ue possum. ꝙͣ si do¬
cem᷑ atq erudimꝰ innuentutẽ. hiis
p̃ẜtim moribꝰ atq tempib quib
ita ꝓlapsa ẽ. ut õium opib refre¬
nanda ac coh̾cenda sit. Nec u̾o id
effici posse confido. ꝙ ne pꝰulandũ
qui dẽ ẽ. ut omẽs adolescẽtes se ad
hec studia conu̾tant pauci utinã.
quoꝵ t̾n nre publica late patere
potĩt industria. E quidẽ erhus q̃
fructũ capio laboris mei. qui ram
etate ꝓuecti in mrĩs lib̾s acqescũt.
quoꝵ studio legendi meũ studin

Expanded text:
phia vir bonus efficitur et fortis, Cato erant; ad reliqua alacri tendebamus animo sic parati, ut, nisi quae causa gravior pateret. Quod enim munus rei publicae adferre maius meliusve possumus, quam si docemus atque erudimus iuventutem? his praesertim moribus atque temporibus, quibus ita prolapsa est, ut omnium opibus refrenanda atque coe+rcenda sit. Nec vero id effici posse confido, quod ne postulandum quidem est, ut omnes adulescentes se ad haec studia convertant. Pauci utinam! quorum tamen in re publica late patere poterit industria. Equidem ex iis etiam fructum capio laboris mei, qui iam aetate provecti in nostris libris adquiescunt; quorum studio legendi meum scribend