comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus tã infesto saltu cohortes undiq ab tuscis umbrisq opprimeretur.
Sed ubicũq pugnatũ est res romana supior fuit. Itaq a perusia & cra¬
ti patẽ focdusq ab romanis petentes indutias in trigĩta ãnos ĩpetrauer̃t.
Dũ haec in erruria gerũtur. consul alter E. Martius Rutilius aliphias
de samnitib ui cepit. multa alia castella uictaq aut deleta hostiliter
aut in regra in potestatẽ uenerũt. Per idẽ tẽpus &: classis romana a
P.cornelio: quẽ senatus maritimae orae praefeterat campaniã acta
cũ appulsa pompeios ess&x: sotii inde nauales ad depopulãdũ agrũ
lucerinũ profecti proximis raptĩ uastatis: Inde cũ tutus reditus ad na¬
ues essex: dultedine ut fit praeda longuis progressi exciuere hostes
palãtes ꝑ agros nemo obuuis fuit: cũ occidione occidi possent: rede¬
untes agmine incautos haud procul nauib assetuti agrestes. exuert̃

Expanded text:
tus tam infesto saltu coortis undique Tuscis Umbrisque opprimeretur. tus tam infesto saltu coortis undique Tuscis Umbrisque opprimeretur. sed ubicumque pugnatum est, res Romana superior fuit. itaque a Perusia et Coregati pacem foedusque ab Romanis petentes indutias in triginta annos impetrauerunt. dum haec in Etruria geruntur, consul alter C. Marcius Rutulus Allifas de Samnitibus ui cepit. multa alia castella uicique aut deleta hostiliter aut integra in potestatem uenere. per idem tempus et classis Romana a P. Cornelio , quem senatus maritimae orae praefecerat, in Campaniam acta cum adpulsa Pompeios esset, socii inde nauales ad depopulandum agrum Nucerinum profecti, proximis raptim uastatis unde reditus tutus ad naues esset, dulcedine, ut fit, praedae longius progressi exciuere hostes. palatis per agros nemo obuius fuit, cum occidione occidi possent; redeuntes agmine incauto haud procul nauibus adsecuti agrestes exuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
proruendũ: fossasq implendas. Intra munimẽta instruit᷑ aties. De¬
lectae cohortes ad portar exitus collocant. Dato deiñ signo paulo
ante lutẽ: quđ estiuis noctib sopite maxiẽ quietis est tp̃us prorupto ual¬
lo erupit aties. Stratos passim inuadit hostis. alios ĩmobiles: alios se¬
mi somnos in cubilib suis. maximã ꝑtẽ ad arma trepidãtes caedes op¬
pressit. Paucis armãdi se datũ spatiũ est. eos ipos nõ signũ certũ non
ducẽ sequẽtes fundit romanus. Eugatos eques ꝑsequit᷑. Ad castra ad
siluas cliuersi tendebãt. Siluȩ tutius refugiũ dedere. Nã castra in cãpis
praeda militis fuit. Caesa aut capta eo die hostiũ milia ad sexagĩta.
Eã tam clarã pugnã trans ciminiã siluã ad perusiũ pugnatũ quidam
auctores sunt. Metuq in magno ciuitatẽ fuisse: ne interclusus exerci¬

Expanded text:
proruendum fossasque implendas. intra munimenta instruitur acies; deproruendum fossasque implendas. intra munimenta instruitur acies; delectae cohortes ad portarum exitus conlocantur. dato deinde signo paulo ante lucem, quod aestiuis noctibus sopitae maxime quietis tempus est, proruto uallo erupit acies, stratos passim inuadit hostes; alios immobiles, alios semisomnos in cubilibus suis, maximam partem ad arma trepidantes caedes oppressit. paucis armandi se datum spatium est; eos ipsos non signum certum, non ducem sequentes fundit Romanus fugatosque persequitur. ad castra, ad siluas diuersi tendebant. siluae tutius dedere refugium; nam castra in campis praeda militis fuit. caesa aut capta eo die hostium milia ad sexaginta. eam tam claram pugnam trans Ciminiam siluam ad Perusiam pugnatam quidam auctores sunt metuque in magno ciuitatem fuisse ne interclusus exerci
Abbreviated transcription (Latin):
ces ortus: ut eis ibi ecastris cibaria eius diei ferri iuber& mansuros
se sub armis & aut nocte aut luce prima castra hostiũ inuasuros.
Nihilo quietius romanus exercitus imꝑio ducis continet᷑. Detima
erat fere diei hora cũ cibũ capere consul milites iubet. & pracipit in
armis sint. quacũq diei noctisue hora signũ dederit. paucis mili¬¬
tes alloꝗtr. Samnitũ bella extollit. eleuat etrustos. nec hostẽ hosti
nec multitudinẽ multitudini comꝑandã esse ait. Praeterea telum
aliud occultũ scituros in tp̃re. interea tateri opus esse. Nis ãbagib
prodi simulabat hostes: quo animus hostiũ multitudine territus re¬
stitueret᷑: & qđ sine munimẽto cõsiderarẽt uerisimilius erat qđ simo¬
labat᷑. Curati cibo: quieti corpora dant: & quarta fere uigilia sine
tumultu excitati arma capiũt. Dolabraᷤᷤ colonib diuidũtur ad uallũ

Expanded text:
ces ortus, ut eo sibi e castris cibaria eius diei deferri iuberent: mansuros ces ortus, ut eo sibi e castris cibaria eius diei deferri iuberent: mansuros se sub armis et aut nocte aut certe luce prima castra hostium inuasuros. nihilo quietior Romanus exercitus imperio ducis continetur. decima erat fere diei hora cum cibum capere consul milites iubet; praecipit ut in armis sint quacumque diei noctisue hora signum dederit. paucis milites adloquitur; Samnitium bella extollit, eleuat Etruscos; nec hostem hosti nec multitudinem multitudini comparandam ait; esse praeterea telum aliud occultum; scituros in tempore; interea taceri opus esse. his ambagibus prodi simulabat hostes, quo animus militum multitudine territus restitueretur; et, quod sine munimento consederant, ueri similius erat quod simulabatur. curati cibo corpora quieti dant et quarta fere uigilia sine tumultu excitati arma capiunt. dolabrae calonibus diuiduntur ad uallum
Abbreviated transcription (Latin):
his. late depopulato agro: romanus uictor opulentusq rer om̃ius to¬
pia: in castra rediit. Et forte quĩq legati cũ duob tribunis pł. uene.¬
rãt denũtiatũ fabio senatus uerbis: ne saltũ ciminũ transiret: laetati se¬
rius se ꝗͣ impedire bellũ possent uenisse: nũtii uictoriae romã reuertũt.
Hac expeditione consulis motũ latius erat ꝗͣ profligatũ bellũ. Uastatiões
nanq sub ciminii mõtis radicib iacens ora senserat cõciueratq indign¬
tione nõ etrutie mõ ppło. sed umbrae finitima. ltaq qͣntus nõ unꝗͣ
sed & auiditate dimicãdi ꝗͣ primũ in cãpos delata. Ates derã instru¬
cta. primo suo substare loto. relicto hostiũ ad instruendã contͣ spatio.
Deiñ postꝗͣ detrectare hostẽ sensere pugnã ad uallũ subeũt. Ubi postꝗͣ
stationes q receptas intra munimẽta sensere: clamor repẽte tirca du¬

Expanded text:
his, late depopulato agro uictor Romanus opulentusque rerum omnium cohis, late depopulato agro uictor Romanus opulentusque rerum omnium copia in castra rediit. eo forte quinque legati cum duobus tribunis plebis uenerant denuntiatum Fabio senatus uerbis ne saltum Ciminium transiret. laetati serius se quam ut impedire bellum possent uenisse, nuntii uictoriae Romam reuertuntur. hac expeditione consulis motum latius erat quam profligatum bellum; uastationem namque sub Ciminii montis radicibus iacens ora senserat conciueratque indignatione non Etruriae modo populos sed Umbriae finitima. itaque quantus non unqsed etiam auiditate dimicandi quam primum in campos delata acies. deinde instructa primo suo stare loco, relicto hostibus ad instruendum contra spatio: dein, postquam detractare hostem sensere pugnam, ad uallum subeunt. ubi postquam stationes quoque receptas intra munimenta sensere, clamor repente circa du
Abbreviated transcription (Latin):
romanis iussũ comeatũ exercitui dieꝵ .xxx. praesto fore: si ea loca in¬
trassẽt. uiuentutẽq camertũ umbroꝵ in armis ꝑatã imꝑio futurã.
Nec cũ relata consuli essent: impedimẽtis prima uigilia praemissis: le¬
gionib post impedimenta ire iussis. ipẽ subsistit cũ eꝗtatu: & luce orta
postero die obeꝗtauit stationib hostiũ. qua extra Paltũ disposite erãt
& cũ satis diu tenuiss& hostẽ in castra sese recepit. portaq altera e¬
gressus ante noctẽ agmen assequit᷑. Postero die luce prima. iuga ci¬
mini montis tenebat. Inde contẽplatus opulẽta etruriae arma milites
mittit. ingenti iã abacta praeda tumultuarie agrestiũ etruscoꝵ cohortes
repente a principib regionis eius concitatae: romanis occurrũt: adeo in¬
cõposite: ut uindices praedaꝵ prope ip̃i praedae fuerĩt. Caesis fugatsque

Expanded text:
Romanis iussum commeatum exercitui dierum triginta praesto fore, si ea loca inRomanis iussum commeatum exercitui dierum triginta praesto fore, si ea loca intrasset, iuuentutemque Camertium Umbrorum in armis paratam imperio futuram. haec cum relata consuli essent, impedimentis prima uigilia praemissis, legionibus post impedimenta ire iussis ipse substitit cum equitatu et luce orta postero die obequitauit stationibus hostium, quae extra saltum dispositae erant; et cum satis diu tenuisset hostem, in castra sese recepit portaque altera egressus ante noctem agmen adsequitur. postero die luce prima iuga Ciminii montis tenebat; inde contemplatus opulenta Etruriae arua milites emittit. ingenti iam abacta praeda tumultuariae agrestium Etruscorum cohortes, repente a principibus regionis eius concitatae, Romanis occurrunt adeo incompositae ut uindices praedarum prope ipsi praedae fuerint. caesis fugatisque
Abbreviated transcription (Latin):
erucdut solitos. Sed propius est uero praecipuũ aliqđ fuisse in eo: qui
setã audaci simulatione hostib ĩmiscuerat. Seruus eius dicit᷑ comes
unus fuisse nutritus una eoq haud ignarus linguae eiusd̃. Nec ꝗcqͣm
aliud proficiscẽtes: ꝗ̃ sũmatĩ regionis quae intranda erat naturam ac
nõia principũ in ppłis acciꝑe: ne qua intercolloꝗa insigni nota hesitã¬
tes deprendi possent. Iere pastorali hĩtu agrestib telis. falcib cesisq
binis armati. Sed neq cõmertiũ linguae: nec uestis armoꝵ ue hĩtus
sic eos texit: ꝗͣ quod abhorrebat a fide quenquã externũ ciminos sal¬
tus intraturꝵ: usq ad camertes umbros penetrasse dicũtur. Ubi qui
essent fateri romanũ ausum introductũq in senatũ consulis uerbis e¬
gisse de sotietate amicitiaq. atq inde comi hospitio acceptũ nuntiare

Expanded text:
erudiri solitos; sed propius est uero praecipuum aliquid fuisse in eo qui erudiri solitos; sed propius est uero praecipuum aliquid fuisse in eo qui se tam audaci simulatione hostibus immiscuerit. seruus ei dicitur comes unus fuisse, nutritus una eoque haud ignarus linguae eiusdem; nec quicquam aliud proficiscentes quam summatim regionis quae intranda erat naturam ac nomina principum in populis accepere, ne qua inter conloquia insigni nota haesitantes deprendi possent. iere pastorali habitu, agrestibus telis, falcibus gaesisque binis armati. sed neque commercium linguae nec uestis armorumue habitus sic eos texit quam quod abhorrebat ab fide quemquam externum Ciminios saltus intraturum. usque ad Camertes Umbros penetrasse dicuntur; ibi qui essent fateri Romanum ausum; introductumque in senatum consulis uerbis egisse de societate amicitiaque atque inde comi hospitio acceptum nuntiare
Abbreviated transcription (Latin):
in siluã ciminiã penetratũ. Romanus multis milib etruscoꝵ caesis:
duo de quadraginta signis militarib captis: castris & hostiũ cũ praeda
ingẽti potitur. Tũ de ꝑsequẽdo hoste agitari coeptũ.Silua erat ciminia
magis tñ inuia atq horrida: ꝗͣ nuꝑ fuere germanici saltus. Nulli ad
eã diẽ ne mercator quid̃ abdita ea intrare haud fere quisꝗͣ praeter
ducẽ ip̃m audebat. Aliis omnib. cladis caudine nõdũ aboleuerat
Tũ ex his qui aderant consulis fr̃em M.fͣabiũ tesonẽ: alii t. Elaudiũ
quidã matre eadẽ: qua consulẽ genitũ tradũt: speculatũ se itur pro¬
fessũ. breuiq omĩa certa allatur. Certe educatus apud hospites etru¬
scis inde luteris eruditus erat: linguãq etruscã probe nouerat habeo
auctores. Uulgo .n. romanos pueros sicut nũc graecis. ita etruscis literis

Expanded text:
in siluam Ciminiam penetratum. Romanus multis milibus Etruscorum caesis, in siluam Ciminiam penetratum. Romanus multis milibus Etruscorum caesis, duodequadraginta signis militaribus captis, castris etiam hostium cum praeda ingenti potitur. tum de persequendo hoste agitari coeptum. silua erat Ciminia magis tum inuia atque horrenda quam nuper fuere Germanici saltus, nulli ad eam diem ne mercatorum quidem adita. eam intrare haud fere quisquam praeter ducem ipsum audebat; aliis omnibus cladis Caudinae nondum memoria aboleuerat. tum ex iis qui aderant, consulis frater— M. Fabium , Caesonem alii, C. Claudium quidam matre eadem qua consulem genitum, tradunt—speculatum se iturum professus breuique omnia certa allaturum. Caere educatus apud hospites, Etruscis inde litteris eruditus erat linguamque Etruscam probe nouerat. habeo auctores uolgo tum Romanos pueros, sicut nunc Graecis, ita Etruscis litteris
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmemores: proeliũ in eũt: adeo raptĩ & auide: ut abiectis missilibus:
quo celerius manus consererẽt:stringere gladios:uadẽtes in hostem.
Romani nũc tela nũc saxa: quib eos affatĩ locus ipẽ armabat ingerẽ.
Igit᷑ scuta galeaeq ictae Mã quos non uulnerauerãt turbarẽt.Neq
subire erat facile ad propiorẽ pugnã neq missilia hẽbant: ꝗb eminꝰ
rem gererẽt: stantes & expositos ad ictus cũ iam satis nihil tegeret qͦsdã
& pedem referẽtes fluctuantẽq & instabilẽ atiẽ recdintegro clamore
strictis gladiis hastati & principes inuadũt. Eũ impetũ nõ tulerũt
etrusci: uersiq signis effusa fuga castra repetunt. Sed equites romaĩ
praeuecti ꝑ obliqua campi: cũ se fugientib obtulissẽt: omisso ad castra
itinere: mõtes petunt. Inde inermi pene agmine: ac uexato uulnerib

Expanded text:
immemores proelium ineunt adeo raptim et auide, ut abiectis missilibus immemores proelium ineunt adeo raptim et auide, ut abiectis missilibus quo celerius manus consererent stringerent gladios uadentes in hostem. Romanus contra nunc tela, nunc saxa, quibus eos adfatim locus ipse armabat, ingerere. igitur scuta galeaeque ictae cum etiam quos non uolnerauerant turbarent—neque subire erat facile ad propiorem pugnam neque missilia habebant quibus eminus rem gererent—stantes et expositos ad ictus cum iam satis nihil tegeret, quosdam etiam pedem referentes fluctuantemque et instabilem aciem redintegrato clamore strictis gladiis hastati et principes inuadunt. eum impetum non tulerunt Etrusci uersisque signis fuga effusa castra repetunt; sed equites Romani praeuecti per obliqua campi cum se fugientibus obtulissent, omisso ad castra itinere montes petunt; inde inermi paene agmine ac uexato uolneribus
Abbreviated transcription (Latin):
ma suffragia nõ renũtiato altero tomitia differãtur. Ego te ꝗ tensor
creari nõ possis solũ censurã gerere nõ patiar. Haec & talia cũ dixis¬
s&: prendi censorẽ & in uincula duci iussit. Approbãtib sex tribũis
actionẽ collegae: tres appellãti appio auxilio fuerũt. sũmaq ĩuidia
om̃iu ordinũ solus censurã gessit. Dũ ea romae gerũtur: iã sutriu
ab etruscis obsidebat᷑: consuliq fabio inuiis montib ducenti ad ferẽ¬
dã opem sotiis: tentancdasq munitiones: si qua poss&: aties hostiũ in¬¬
structa occurrit. Quoꝵ ingentẽ multitudinẽ cũ ostender& subiecta
late planities consul ut loco paucitatẽ suor adiuuar&s conflectit pau¬
lulũ in cliuos agmen. Aspera erant strata saxis. inde signa ĩ hostẽ
obuertit. Etrusci omĩus praeter ꝗͣ multitudinis suae: qua sola freti erãt

Expanded text:
ma suffragia, non renuntiato altero comitia differantur, ego te, qui solus censor ma suffragia, non renuntiato altero comitia differantur, ego te, qui solus censor creari non possis, solum censuram gerere nunc patiar.' haec taliaque cum dixisset, prendi censorem et in uincula duci iussit. approbantibus sex tribunis actionem collegae, tres appellanti Appio auxilio fuerunt; summaque inuidia omnium ordinum solus censuram gessit. dum ea Romae geruntur, iam Sutrium ab Etruscis obsidebatur consulique Fabio imis montibus ducenti ad ferendam opem sociis temptandasque munitiones, si qua posset, acies hostium instructa occurrit; quorum ingentem multitudinem cum ostenderet subiecta late planities, consul, ut loco paucitatem suorum adiuuaret, flectit paululum in cliuos agmen —aspreta erant strata saxis—inde signa in hostem obuertit. Etrusci omnium praeterquam multitudinis suae qua sola freti erant
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Et qͣnto modestior illius cupiditatis fuit: ꝗͣ tu appi: Nec solus nec
ultra finitũ lege tp̃us l.papirius censurã gessit. Tñ neminẽ inuenit
qui se postea auctorẽ sequeret᷑. om̃s deinceps censores post mortẽ cen-¬
soris collegae se magratu abdicauerũt. Te nec quod dies exit censure
nec quod collega magr̃atu abiit nec lex nec pudor coerc&. Uirtutẽ
in suꝑbia in audatia in contẽptu deoꝵ hoĩumq ponis. Ego te appi clau¬
di pro istius magratus maiestate ac ueretũdia quã gessisti nõ mõ ma¬
nu iuolatũ: sed ne uerbo quid inclemẽtiori a me appellatũ uellem:
sed & haec quae ad huc egi ꝑtinatia tua & suꝑbia coegit me loꝗ. Et ni-¬¬
si emiliae legi parueris:te in uintula duci iubebo. Nec tũ ita a maio¬
rib comꝑatũ sit: ut comitiis censorib nisi duo confecerint: ut leguti¬

Expanded text:
uit. et quanto modestior illius cupiditas fuit quam tua, Appi? nec solus nec uit. et quanto modestior illius cupiditas fuit quam tua, Appi? nec solus nec ultra finitum lege tempus L. Papirius censuram gessit; tamen neminem inuenit qui se postea auctorem sequeretur; omnes deinceps censores post mortem collegae se magistratu abdicarunt. te nec quod dies exit censurae nec quod collega magistratu abiit nec lex nec pudor coercet: uirtutem in superbia, in audacia, in contemptu deorum hominumque ponis. ego te, Appi Claudi, pro istius magistratus maiestate ac uerecundia quem gessisti, non modo manu uiolatum sed ne uerbo quidem inclementiori a me appellatum uellem; sed et haec quae adhuc egi peruicacia tua et superbia coegit me loqui, et, nisi Aemiliae legi parueris, in uincula duci iubebo nec, cum ita comparatum a maioribus sit ut comitiis censoriis, nisi duo confecerint legiti
Abbreviated transcription (Latin):
nõ hora citius ꝗͣ necesse est magr̃atu abieris mõ ne excedas finitu
tẽpus satis est aut diẽ aut mensẽ censurae adiitere:Trienniũ inquit
& sex menses ultra ꝗ̃ lic& emilia lege tensurã gerã & solus geram.
noc quid iã regno simile est.an collegã subrogabis.quẽ ne in demor¬
tui quid locũ subrogari fas est: Pcenit& enĩ qd antiꝗssimũ solẽne
& solũ ab ip̃o cui fit institutũ deo ab nobilissimis antistib eius sacri
ad seruor mĩsteriu religiosus censor deduxisti.Gens antiꝗor ori¬
ginib huius urbis hospitio deoꝵ ĩmortaliũ sancta ꝑꝑte ac iuam
censurã intra annũ ab stirpe extincta est: nisi uniuersã rem .p. eo ne-¬
fario obstrinxeris crimine: qđ ominari & te formidat aĩus. Urbi
eo lustro capta quo de mortuo tollega E. iulio tensore.l. papirius cẽ¬
sor ne abir& magr̃atu M. Corneliũ Maluginẽsem collegã subroga¬

Expanded text:
non hora citius quam necesse est magistratu abieris, modo ne excedas finitum non hora citius quam necesse est magistratu abieris, modo ne excedas finitum tempus. satis est aut diem aut mensem censurae adicere? triennium, inquit, et sex menses ultra quam licet Aemilia lege censuram geram, et solus geram. hoc quidem iam regno simile est. an collegam subrogabis, quem ne in demortui quidem locum subrogari fas est? paenitet enim, quod antiquissimum sollemne et solum ab ipso, cui fit, institutum deo ab nobilissimus antistitibus eius sacri ad seruorum ministerium religiosus censor deduxisti, gens antiquior originibus urbis huius, hospitio deorum immortalium sancta, propter te ac tuam censuram intra annum ab stirpe exstincta est, nisi uniuersam rem publicam eo nefario obstrinxeris, quod ominari etiam reformidat animus. urbs eo lustro capta est, quo demortuo collega C. Iulio censore, L. Papirius Cursor , ne abiret magistratu, M. Cornelium Maluginensem collegam subroga
Abbreviated transcription (Latin):
creauit: Unus eximuis es in quo hot praecipuũ ac singulare ualeat
quẽ tu regẽ sacrifinor crees tõplexuis regni nomẽ: ur qui optĩo iure
romae rex creatus sit:creatũ sedicat: que semestri dictatura:quẽ
interregno quĩq dierz contentũ fore putes. quẽ claui figẽdi aut lu¬
dor cã dictatorẽ aucdacter crees: quã isti stolidos aut socordes ui¬
deri creditis eos: qui intra uicesimũ diẽ ingentib reb gestis dictatu¬
ra se abdicauerũt: aut qui uitio creati magr̃atu abierũt:Quid ego
antiqua repetã: Nuꝑ intra decẽ annos E.Menins dictator qui cum
quaestiones sauerius ꝗͣ ꝗbusdã potentib tutũ erat exercer&. conta¬
gio eius quod quaerebat ip̃i criminis obiecta ab inimicis est:ut priua¬¬
tus obinã ir& crimini dictatura se abdicauit. Nolo ego istã inte mo¬¬
destiã ne degeneraueris a familia impiosissima & supbissima nõ die

Expanded text:
creauit? tu unus eximius es in quo hoc praecipuum ac singulare ualeat? creauit? tu unus eximius es in quo hoc praecipuum ac singulare ualeat? quem tu regem sacrificiorum crees? amplexus regni nomen, ut qui optimo iure rex Romae creatus sit, creatum se dicet. quem semestri dictatura, quem interregno quinque dierum contentum fore putes? quem claui figendi aut ludorum causa dictatorem audacter crees? quam isti stolidos ac socordes uideri creditis eos qui intra uicesimum diem ingentibus rebus gestis dictatura se abdicauerunt aut qui uitio creati abierunt magistratu. quid ego antiqua repetam? nuper intra decem annos C. Maenius dictator, quia, cum quaestiones seuerius quam quibusdam potentibus tutum erat exerceret, contagio eius quod quaerebat ipse criminis obiectata ab inimicis est, ut priuatus obuiam iret crimini, dictatura se abdicauit. nolo ego istam in te modestiam; ne degeneraueris a familia imperiosissima superbissima; non die,
Abbreviated transcription (Latin):
simi fortissimiq uiri: nemo eor .xii. tabulas legit: nemo id uis esse qđ
postremo ppłus iussiss& sciuit: Imo uo om̃s sciuerũt: & ideo emilii po¬
tius legę paruerũt ꝗͣ illi antique qua primũ censores creati trãt. quia
Hanc postremã iusserat ppłus: & quia ubi duae contrariae leges sũt semꝑ
antiquae abrogar& noua.An hoc dicis appi nõteneri emilia lege ppłm
an ppłm teneri te unũ exlegẽ esse: Tenuit lex emilia uiolentos illos ten¬
sores M. Furiũ & .m. Greganiũ. Quitꝗd iste magr̃atus in re.p. maleface
posser iudicarũt cũ ira finitae potestatis in Mamertũ emiliũ principes
aȩtatis sua belli domiq aerariũ fecerũt. Tenuit deinceps om̃s censores
intra centũ annor spatiũ.ten&.E. plantiũ collegã tuã iisdẽ auspitiis
eodẽ iure creatũ.An hunc qui optimo iure censor treatus ess& ppłus

Expanded text:
simi fortissimique uiri, nemo eorum duodecim tabulas legit? nemo id ius esse, quod simi fortissimique uiri, nemo eorum duodecim tabulas legit? nemo id ius esse, quod postremo populus iussisset, sciit? immo uero omnes sciuerunt et ideo Aemiliae potius legi paruerunt quam illi antiquae qua primum censores creati erant, quia hanc postremam iusserat populus et quia, ubi duae contrariae leges sunt, semper antiquae obrogat noua. an hoc dicis, Appi, non teneri Aemilia lege populum? an populum teneri, te unum exlegem esse? tenuit Aemilia lex uiolentos illos censores, C. Furium et M. Geganium , qui quid iste magistratus in re publica mali facere posset indicarunt, cum ira finitae potestatis Mam. Aemilium , principem aetatis suae belli domique, aerarium fecerunt; tenuit deinceps omnes censores intra centum annorum spatium; tenet C. Plautium , collegam tuum iisdem auspiciis, eodem iure creatum. an hunc non, ut qui optimo iure censor creatus esset, populus
Abbreviated transcription (Latin):
est inꝗt quirites illius appii progenies: qui detẽuir in annũ creatus
altero anno se ip̃e creauit.Tertio nec abse nec ab ullo treatus.priua¬
tus fasces & imꝑiũ obtinuit. Nec ante continuãdo abstitit mag̃ratii. ꝗͣ
obruerẽt eũ male parta male gesta male retenta imꝑia. Haet est eađ
familia ꝗrites: cuius ui atq iniuriis cõpulsi extorres patria satꝵ mõ¬
tem cepistis. Naec aduersus quã tribunitiũ auxiliũ uobis compastis. haec
ꝑp quã duo exertitus auẽtinũ consedistis. haec quae funebres leges.
haet quae agrarias inpugnauit semꝑ. haec cõnubia patr & plebis inter¬
rupit. haec plebi ad currules magr̃atus iter obsepsit. hoc est nomẽ mlto:
ꝗͣ tarꝗnior infestius nr̃ae libertati. Ita ne tandẽ appi claudi cũ centesimꝰ
iam annus sit ab Mamerco fimilio dictatore tot censores fuerĩt nobilis¬

Expanded text:
'en' inquit, 'Quirites, illius Appi progenies, qui decemuirum in annum creatus 'en' inquit, 'Quirites, illius Appi progenies, qui decemuirum in annum creatus altero anno se ipse creauit, tertio nec ab se nec ab ullo creatus priuatus fasces et imperium obtinuit, nec ante continuando abstitit magistratu quam obruerent eum male parta, male gesta, male retenta imperia. haec est eadem familia, Quirites, cuius ui atque iniuriis compulsi, extorres patria Sacrum montem cepistis; haec, aduersus quam tribunicium auxilium uobis comparastis; haec, propter quam duo exercitus Auentinum insedistis; haec, quae fenebres leges, haec, quae agrarias semper impugnauit; haec conubia patrum et plebis interrupit; haec plebi ad curules magistratus iter obsaepsit. hoc est nomen multo quam Tarquiniorum infestius uestrae libertati. itane tandem, Appi Claudi? cum centesimus iam annus sit ab Mam. Aemilio dictatore, tot censores fuerunt, nobilis
Abbreviated transcription (Latin):
popularẽ magis ꝗͣ iustã.: nec in uulgus ꝗͣ optimo cuiquã gratiorẽ. Is cũ
idemtidẽ legẽ tiuiliã recitar&: auctorẽq eius Mamertũ emiliũ dicta¬
torem laudib ferr&: qui quĩquẽnale ante censurã & longinꝗtate
dominantẽ potestatẽ intra sex mensiũ & anni egiss&. spatiũ: dit age¬
dum inꝗt Appi flaudi quid nã facturus fueris: si eo tpre: quo E. furius
&.M. Greganius censores fuerũt censor fuisses: Negare appius interro¬
gationẽ tribuni magnope ad cãm ꝑtinere suam. Nã &si tenuerit lex e¬
milia eos censores: quor in magr̃ãtu lata est: quia post illos censores cre¬¬
atos eam legẽ pplus ussiss&: quodq postremũ iussiss&. id ius ratũ ess&:
non tñ aut se aut eor quenꝗͣ qui post eam legẽ latam creati censores es¬
sent: teneri ea lege potiusse: Haec sine ullius assensu cauillante Appio

Expanded text:
popularem magis quam iustam nec in uolgus quam optimo cuique gratiorem. is cum popularem magis quam iustam nec in uolgus quam optimo cuique gratiorem. is cum identidem legem Aemiliam recitaret auctoremque eius Mam. Aemilium dictatorem laudibus ferret, qui quinquennalem ante censuram et longinquitate potestatem dominantem intra sex mensum et anni coegisset spatium, 'dic agedum' inquit, 'Appi Claudi, quidnam facturus fueris, si eo tempore quo C. Furius et M. Geganius censores fuerunt censor fuisses.' negare Appius interrogationem tribuni magno opere ad causam pertinere suam; nam, etsi tenuerit lex Aemilia eos censores, quorum in magistratu lata esset, quia post illos censores creatos eam legem populus iussisset, quodque postremum iussisset id ius ratumque esset, non tamen aut se aut eorum quemquam, qui post eam legem latam creati censores essent, teneri ea lege potuisse. haec sine ullius adsensu cauillante Appio
Abbreviated transcription (Latin):
ess& ad castror praesidiũ. Et apud romanos tm̃ uulner fuit. ut plures
post procliũ sautii decesserint: ꝗͣ ceciderãt in atie. Fabius insequẽtis an¬
ni consul: bellũ ad sutriũ excepit. Collega fabio E. Martius Rutillius da¬
tus est. Caeter & fabius supplementũ ab roma adduxit: & nouus exer¬
citus domo accitus etruscis uenit. Per multi anni iã erãt cũ inter patri¬
tios magr̃atus tribiinosq plebis nulla certamĩa fuerãt: cũ ex ea familia
quae uelut fatalis cũ tribunis ac plebe erat tertamẽ oritur. Appius tlaudi¬
us censor circũ actis decẽ & octo mensib: quod emilia lege finitũ tensurae
spatiũ temporis erat: cũ t. plantius collega eius magr̃atu se abdicasse
nulla in compelli ut abdicar&. potuit.P. Sempronius erat tribunus pl
qui finiendae censurae intra legutimũ tempiis. actionẽ susceperat: non

Expanded text:
esset ad castrorum praesidium, et apud Romanos tantum uolnerum fuit ut plures esset ad castrorum praesidium, et apud Romanos tantum uolnerum fuit ut plures post proelium saucii decesserint quam ceciderant in acie. Q. Fabius , insequentis anni consul, bellum ad Sutrium excepit; collega Fabio C. Marcius Rutulus datus est; ceterum et Fabius supplementum ab Roma adduxit et nouus exercitus domo accitus Etruscis uenit. permulti anni iam erant cum inter patricios magistratus tribunosque nulla certamina fuerant, cum ex ea familia, †quae uelut fatales cum tribunis ac plebe erat,† certamen oritur. Ap. Claudius censor circumactis decem et octo mensibus, quod Aemilia lege finitum censurae spatium temporis erat, cum C. Plautius collega eius magistratu se abdicasset, nulla ui compelli ut abdicaret potuit. P. Sempronius erat tribunus plebis, qui finiendae censurae inter legitimum tempus actionem susceperat, non
Abbreviated transcription (Latin):
scis oritur: concinũtq tubae & signa inferunt᷑. Nec segnius ab romanis ⁊¬
pugna initur. Concurrũt infensis aĩs: nũo hostis: uirtute romanus suꝑe¬¬
rat. Anceps proeliũ & multos utrĩq & fortissimũ quẽq absumit. Nec
prius inclinata res est:ꝗ scđa acies romana ad prima signa incegri fessis
successerũt. Etrusci quia nullis recentib subsidiis fulta prima aties fuit
ante signa: circaq omnes ceciderũt. Nullo unꝗͣ proelio fugae minus nec
plus caedis fuiss& inobstinatos mori: etruscos nox texiss& ita ut uicto¬¬
res prius ꝗͣ uicti pugnandi finẽ facerent. Post occasũ solis signũ receptui
datũ est. Nocte ab utroq in castra reditũ. Nec deiñ quicꝗͣ eo anno rei me¬
moria dignũ apud Sutriũ gestũ est: quia & ex hostiũ exerciti prima
tota aties deleta uno proelio fuerat:subsidiariis mõ relictis uix qđ satis

Expanded text:
scis oritur concinuntque tubae et signa inferuntur. nec segnius a Romanis scis oritur concinuntque tubae et signa inferuntur. nec segnius a Romanis pugna initur. concurrunt infensis animis; numero hostis, uirtute Romanus superat; anceps proelium multos utrimque et fortissimum quemque absumit nec prius inclinata res est quam secunda acies Romana ad prima signa, integri fessis, successerunt, Etrusci, quia nullis recentibus subsidiis fulta prima acies fuit, ante signa circaque omnes ceciderunt. nullo unquam proelio fugae minus nec plus caedis fuisset, ni obstinatos mori Tuscos nox texisset, ita ut uictores priusquam uicti pugnandi finem facerent. post occasum solis signum receptui datum est; nocte ab utroque in castra reditum. nec deinde quicquam eo anno rei memoria dignae apud Sutrium gestum est, quia et ex hostium exercitu prima tota acies deleta uno proelio fuerat subsidiariis modo relictis, uix quod satis
Abbreviated transcription (Latin):
alter consulũ Emilius cũ exercitu: ad liberãdos obsidione sotios uenit: &¬
aduenientib romanis: sutrini comeatus benigne in castra ante urbẽ po¬¬
sita adduxere. Etrusci diẽ primũ consultando maturarẽt bellũ. tradux¬¬
erunt. Postero die ubi celeriora ꝗͣ tutiora consilia magis placuere ducib
sole orto signũ pugnae propositũ est: armatiq in atiẽ procedũt. Quod
postꝗͣ consuli nuntiatũ est: extẽplo tesserã dari iub&: ut prandeat miles
firmatisq cibo uirib arma capiat. Dicto paretur. Consul urbi armatos pa¬¬
tosq uidit signa extra uallũ proferri iussit. & haud procul ab hoste in¬¬
struxit atiẽ. Aliꝗͣdiu utrinq intenti steterũt expectantes ut ab aduẽsa¬¬
riis elamor & pugna inciper&: & prius sol meridie se inclinauit: ꝗͣ te¬¬
lum hĩc aut illiẽ emissũ est. Inde ne infecta re abiretur:elamor ab etru¬

Expanded text:
alter consulum Aemilius cum exercitu ad liberandos obsidione socios uenit. alter consulum Aemilius cum exercitu ad liberandos obsidione socios uenit. aduenientibus Romanis Sutrini commeatus benigne in castra ante urbem posita aduexere. Etrusci diem primum consultando maturarent traherentne bellum traduxerunt: postero die, ubi celeriora quam tutiora consilia magis placuere ducibus, sole orto signum pugnae propositum est armatique in aciem procedunt. quod postquam consuli nuntiatum est, extemplo tesseram dari iubet ut prandeat miles firmatisque cibo uiribus arma capiat. dicto paretur. consul ubi armatos paratosque uidit, signa extra uallum proferri iussit et haud procul hoste instruxit aciem. aliquamdiu intenti utrimque steterunt exspectantes ut ab aduersariis clamor et pugna inciperet, et prius sol meridie se inclinauit quam telum hinc aut illinc emissum est: inde, ne infecta re abiretur, clamor ab Etru
Abbreviated transcription (Latin):
locũ fregellana arx soranaq. Et ubicũq erat iniquo successũ loco me¬
morabat. His accensis miles oĩum ĩ memor difficultatũ: uadit aduersus
ĩminentiũ hostiũ atiẽ. Ibi paulũ laboris fuit lũ in aduersũ cliuũ erigit᷑
agmẽ: caeter postꝗ̃ prima signa planitiẽ sũmã ceperũt: sensitq acies eqͦ
seiã institisse loco: uersus extẽplo terror est in insidiatores. easdẽq latebras
quib se paulo ante texerãt:palati & inermes fuga repetebãt.Sed loco
difficilia ab hoste quaesita: ipõs cũ sua fraude impediebãt. Itaq ꝑ pau¬
cis effugiũ patuit. Caesa ad .xx. milia hõĩum uictorq romanus ad obla¬
tã ultro ab hoste praedã pecoꝵ discurrit. Dũ haec gerũtur in samnio iã
om̃s etruriae ppłi praeter aretinos ad arma ierãt. Ab oppugnãdo Surrio:
quae urbs sotia romanis: uelut claustra etruriae erat ingens orsi bellũ. Eo

Expanded text:
locum? Fregellana arx Soranaque et ubicumque iniquo successum erat loco melocum? Fregellana arx Soranaque et ubicumque iniquo successum erat loco memorabantur. his accensus miles, omnium immemor difficultatium, uadit aduersus imminentem hostium aciem. ibi paulum laboris fuit, dum in aduersum cliuum erigitur agmen; ceterum postquam prima signa planitiem summam ceperunt sensitque acies aequo se iam institisse loco, uersus extemplo est terror in insidiatores easdemque latebras, quibus se paulo ante texerant, palati atque inermes fuga repetebant. sed loca difficilia hosti quaesita ipsos tum sua fraude impediebant. itaque ergo perpaucis effugium patuit; caesa ad uiginti milia hominum; uictorque Romanus ad oblatam ab hoste praedam pecorum discurrit. dum haec geruntur in Samnio, iam omnes Etruriae populi praeter Arretinos ad arma ierant, ab oppugnando Sutrio, quae urbs socia Romanis uelut claustra Etruriae erat, ingens orsi bellum. eo
Abbreviated transcription (Latin):
manos uidit saltũ: repente exortus cũ clamore ac tumultu. incautos in¬
uadit. Et primo noua res trepidationẽ fecit: dũ arma capiũt sarcinas
congerũt in mediũ. Deĩ postꝗͣ ut quisq liberauerat se onere aptaueratq
armis: ad signa undiq coibant: & uocis ordinib in ueterẽ disciplinam
miliciae iã sine praecepto ullius sua sponte struebatur aties. Consul ad
ancipitẽ maxime pugnã aduectus desilit ex equo: & iouẽ martemq
atq alios testatur deos.: se nullã gloriã suã inde: sed praedã militi quaerẽ
reprehendi posse. Ab eo se dedecore nullã rem aliã ꝗͣ uirtutẽ militũ uin¬
dicaturã conniterentur mõ uno aĩo om̃s inuadere hostem uictum aue
castris exutũ. nudatũ urbib. ultimã spem furto insidiaꝵ tentantem
& loco nõ armis fretũ. sed nullũ esse uirtuti romanae in expugnabilem

Expanded text:
manos uidit saltum, repente exortus cum clamore ac tumultu incautos inmanos uidit saltum, repente exortus cum clamore ac tumultu incautos inuadit. et primo noua res trepidationem fecit, dum arma capiunt, sarcinas congerunt in medium; dein postquam, ut quisque liberauerat se onere aptaueratque armis, ad signa undique coibant et, notis ordinibus in uetere disciplina militiae iam sine praecepto ullius sua sponte struebatur acies, consul ad ancipitem maxime pugnam aduectus desilit ex equo et Iouem Martemque atque alios testatur deos se nullam suam gloriam inde sed praedam militi quaerentreprehendi posse; ab eo se dedecore nullam rem aliam quam uirtutem militum uindicaturam. coniterentur modo uno animo omnes inuadere hostem uictum acie, castris exutum, nudatum urbibus, ultimam spem furto insidiarum temptantem et loco non armis fretum. sed quem esse iam uirtuti Romanae inexpugnabilem
Abbreviated transcription (Latin):
tũ longe ditissimũ atq opulẽtissimũ armis uirisq. Ibi quia haud tm̃
iraꝵ erat: spe praedae milites accensi: oppido potiũtur. Minus itaq sae¬
uitũ in hostes est. Praedae plus pene ꝗͣ ex omni samnio unꝗͣ congestum.
benigneq omĩs militi cõcessa. Et postꝗͣ praepotentẽ armis romanũ nec
aties sustinere ullae: nec castra ne urbes poterant oĩum principũ in sãnio
eo curae sũt intente: ut insidiis quȩreret᷑ locus: siqua licentia effusus po-¬
pulando exercitus excipi & circũueniri posset. Transfugae agrestes &
captiui quidã: pars forte ꝑs consilio oblati congruẽtia ad consulem
afferentes: quae & uera erant petoris uim ingentẽ in saltũ auiũ ui com¬
pulsã esse: perpulerãt ut praedatũ eo expedite educerẽtur legiones. ibi
ingens exercitus hostiũ itinera occultus insederat. Et postꝗ̃ intrasse ro¬¬

Expanded text:
tium, longe ditissimum atque opulentissimum armis uirisque. ibi, quia haud tantum tium, longe ditissimum atque opulentissimum armis uirisque. ibi, quia haud tantum irarum erat, spe praedae milites accensi oppido potiuntur. minus itaque saeuitum in hostes est, praedae plus paene quam ex omni Samnio unquam egestum benigneque omnis militi concessa. et postquam praepotentem armis Romanum nec acies subsistere ullae nec castra nec urbes poterant, omnium principum in Samnio eo curae sunt intentae ut insidiis quaereretur locus, si qua licentia populando effusus exercitus excipi ac circumueniri posset. transfugae agrestes et captiui quidam, pars forte, pars consilio oblati, congruentia ad consulem adferentes—quae et uera erant—pecoris uim ingentem in saltum auium compulsam esse, perpulerunt ut praedatum eo expeditae ducerentur legiones. ibi ingens hostium exercitus itinera occultus insederat et, postquam intrasse Ro
Abbreviated transcription (Latin):
ferme auidũ genus est: oneratos sopiũt.atq ita in plaustra uinctos
coniinũt ac romã deportãt. Nec prius sensere:ꝗ plaustris in foro reli¬
ctis: plenos crapula eos lux oppressit. Tũc concursus ppłifactus ĩꝑa¬
toq ut manerẽt. datũ ut triduũ quot ãnis ornati in cantu atq Hac
quae nũc solẽnis est licentia ꝑ urbem uagarent᷑. restitutũq in aede uesce
gerebantur. Consules inter se prouĩtias partiti:lunio samnites.Emilio
nouũ bellũ etruria sorte obuenit. In samnio cliuiani praesidiũ ro¬¬
manũ: quia nequerãt ui capi obsessũ fame in deditionẽ acceperant.
Samnites uerberib foede ad modũ laceratos. caeciderãt deditos. Nuic
infensus crudelitati iunius nihil antiqus oppugnatione clauiana ra¬
tus: quo die aggressus est moenia ui cepit. atq om̃s puberes interfecit.
Inde uictor exercitus Bouianũ ductus: caput hoc erat pentroꝵ samni¬

Expanded text:
auidum ferme id genus est, oneratos sopiunt atque ita in plaustra somno uinctos auidum ferme id genus est, oneratos sopiunt atque ita in plaustra somno uinctos coniciunt ac Romam deportant; nec prius sensere quam plaustris in foro relictis plenos crapulae eos lux oppressit. tunc concursus populi factus, impetratoque ut manerent, datum ut triduum quotannis ornati cum cantu atque hac quae nunc sollemnis est licentia per urbem uagarentur, restitutumque in aede uescenram gerebantur. consules inter se prouincias partiti: Iunio Samnites, Aemilio nouum bellum Etruria sorte obuenit. in Samnio Cluuiarum praesidium Romanum, quia nequiuerat ui capi, obsessum fame in deditionem acceperant Samnites uerberibusque foedum in modum laceratos occiderant deditos. huic infensus crudelitati Iunius, nihil antiquius oppugnatione Cluuiana ratus, quo die adgressus est moenia, ui cepit atque omnes puberes interfecit. inde uictor exercitus Bouianum ductus; caput hoc erat Pentrorum Samni
Abbreviated transcription (Latin):
ter⁊ ut duũuiros nauales classis ornandae refitendaeq cã idẽ ppłiis
iuber&. Lator huius plebisciti fuit M. Decimus tribunus plebis.
iusdẽ anni rem dictu paruã praeterirẽ: nisi ad religionẽ uisa ess& ꝑti¬
nere. Tibicines: quia prohibiti proximis tensorib erãt in aede iouis ue¬¬
sti qđ traditũ antiꝗs erat aegre passi: Tybur uno agmine abierunt.
adeo ut nemo ess& in urbe:qui sacrifitiis praeciner&. Eius rei religio
tenuit senatũ: legatosq tybur miserũt: ut darent oꝑam: ut idẽ hoĩes
romanis restituerent᷑. Tyburtini benigne polliciti primũ accitos in cu¬
riã eos hortati sunt reuerterent᷑ romã. postꝗ̃ perpelli neꝗbãt: consilio
haud abhorrẽte ab ingeniis hõium eos aggrediũtur. Die festo alii a¬
lios per spem̃ celebrandar cantu epulaꝵ cã inuitãt. & uino cuius

Expanded text:
terum, ut duumuiros nauales classis ornandae reficiendaeque causa idem populus terum, ut duumuiros nauales classis ornandae reficiendaeque causa idem populus iuberet; lator huius plebi sciti fuit M. Decius tribunus plebis. eiusdem anni rem dictu paruam praeterirem, ni ad religionem uisa esset pertinere. tibicines, quia prohibiti a proximis censoribus erant in aede Iouis uesci quod traditum antiquitus erat, aegre passi Tibur uno agmine abierunt, adeo ut nemo in urbe esset qui sacrificiis praecineret. eius rei religio tenuit senatum legatosque Tibur miserunt: ut darent operam ut ii homines Romanis restituerentur. Tiburtini benigne polliciti primum accitos eos in curiam hortati sunt uti reuerterentur Romam; postquam perpelli nequibant, consilio haud abhorrente ab ingeniis hominum eos adgrediuntur. die festo alii alios per speciem celebrandarum cantu epularum causa inuitant, et uino, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
potitior essẽt. puberes ad .xxx. om̃s intra annũ cũ stirpe extĩctos.
aliquot annos lumĩb captũ. Itaq consules qui eũ annũ secuti st̃
Cunius Bubulcus tertio & Emilius Barbula ier mitio ani quae-¬¬
sti ad ppłm deformatũ ordinẽ praua lectione senatiis: qđ potiores
aliquot lectis praeteriti essẽt. Negauerũt eã lectionẽ se que sine re¬
cti prauiq discrimĩe ad grãm ac libidinẽ facta ess& obseruaturos.
Et senatũ extemplo citauerũt eo ordine qui ante censores appium
claudiũ & E plantiũ fuerat. Et duo imꝑia eo anno dari toepta
ꝑ ppłm. utraq ꝑtinentia ad rem militarẽ. Unũ ut tribuni militus
seni deni in quatuor legiones a ppło crearent᷑: quae antea ꝑ ꝗͣ pau¬
tis suffragio ppłi relictis locis. dictatoꝵ & consulũ ferme fuerant
benefino. Tulerũt eã rogationẽ tribuni pł. L.actilius E. Martius. Ml¬

Expanded text:
Potitiorum essent, puberes ad triginta, omnes intra annum cum stirpe exstinctos; Potitiorum essent, puberes ad triginta, omnes intra annum cum stirpe exstinctos; aliquot annos luminibus captum. itaque consules, qui eum annum secuti sunt, C. Iunius Bubulcus tertium et Q. Aemilius Barbula iterum, initio anni questi apud populum deformatum ordinem praua lectione senatus, qua potiores aliquot lectis praeteriti essent, negauerunt eam lectionem se, quae sine recti prauique discrimine ad gratiam ac libidinem facta esset, obseruaturos et senatum extemplo citauerunt eo ordine qui ante censores Ap. Claudium et C. Plautium fuerat. et duo imperia eo anno dari coepta per populum, utraque pertinentia ad rem militarem: unum, ut tribuni militum seni deni in quattuor legiones a populo crearentur, quae antea perquam paucis suffragio populi relictis locis dictatorum et consulum ferme fuerant beneficia—tulere eam rogationem tribuni plebei L. Atilius C. Marcius —: al
Abbreviated transcription (Latin):
bus elatus. de inferendo bello agirat. ꝗeturus haud dubie nisi ultro
arma etrusci inferrent. Eadẽ in compando cohibẽdoq: bello cõsilia
& apud etruscos fuere. Neutri finibus egressi. Et censura clara eo
anno appii flaudii &.t. plancii fuit: memoriae tñ felitioris ad po¬
steros nomẽ appii: quod uiã muniuit: & aquã in urbẽ duxit. Eaq
unus ꝑfecit: quod ob infamẽ ignominiosã senatus lectionẽ ueretũ¬
dia uictus. collega magr̃atu se abdicauerat. Appius iã inde antiq¬
tus insitã ꝑtinatiã familiae: gerendo solus censurã obtinuit. Eod
appio auctore potitii gens: cuius ad arã maximã herculis familiaẽ
sacerdotiũ fuerat: seruos publicos mĩsterii delegendi cã solennia eiꝰ
sacri docuerat. traditur deinde dictu mirabile: & qđ de mouẽdis
statu suo sacris religionẽ afferre posset. cũ .xii. familiae ea tempestate

Expanded text:
bus elatus de inferendo bello agitat, quieturus haud dubie, nisi ultro bus elatus de inferendo bello agitat, quieturus haud dubie, nisi ultro arma Etrusci inferrent. eadem in comparando cohibendoque bello consilia et apud Etruscos fuere; neutri finibus egressi. et censura clara eo anno Ap. Claudi et C. Plauti fuit; memoriae tamen felicioris ad posteros nomen Appi, quod uiam muniuit et aquam in urbem duxit; eaque unus perfecit quia ob infamem atque inuidiosam senatus lectionem uerecundia uictus collega magistratu se abdicauerat, Appius iam inde antiquitus insitam pertinaciam familiae gerendo solus censuram obtinuit. eodem Appio auctore Potitia gens, cuius ad Aram Maximam Herculis familiare sacerdotium fuerat, seruos publicos ministerii delegandi causa sollemnia eius sacri docuerat. traditur inde, dictu mirabile et quod dimouendis statu suo sacris religionem facere posset, cum duodecim familiae ea tempestate
Abbreviated transcription (Latin):
re: siue ab Iunio consule:nã utrimq tradit᷑ nola est capta. Qui ca¬¬
ptae decus nolae ad consules trahunt: adiitiũt athinã & calatiã ab
eisdẽ captas. Petiliũ aut̃ pestilentia orta clam fugendi causa dictato¬
rem dictum. Suessam & pontiã eodẽ anno tolomae deductae sũt. Sues¬
triũ uiros cauere ac misere tolonor quatuor milia. Insequẽti ãno
ea cura deceder& patrib romanis: etrusci belli fama exorta est.Nec
erat ea tẽpestate gens alia: cuius scłm gallicos tumultus arma terribi¬
liora essent: tũ propinꝗtate agri: tũ multitudine hoĩum. Itaq altero
consule in samnio reliꝗas belli prosequẽte: P. detius: qui grauiter a&¬
ger romae restiterat auctore senatu.dictatorẽ E. tuniũ dubulcũ dixit.
Is prout rei magnitudo postulabat om̃s iuniores sacramẽto adegit.
arma quaȩq alia res poscit sũma industria parat. Nec tantis appati¬

Expanded text:
re siue ab C. Iunio consule—nam utrumque traditur—Nola est capta. qui care siue ab C. Iunio consule—nam utrumque traditur—Nola est capta. qui captae decus Nolae ad consulem trahunt, adiciunt Atinam et Calatiam ab eodem captas, Poetelium autem pestilentia orta claui figendi causa dictatorem dictum. Suessa et Pontiae eodem anno coloniae deductae sunt. Suestriumuiros creauere ac misere colonorum quattuor milia insequentes consuea cura decederet patribus Romanis, Etrusci belli fama exorta est; nec erat ea tempestate gens alia, cuius secundum Gallicos tumultus arma terribiliora essent cum propinquitate agri tum multitudine hominum. itaque altero consule in Samnio reliquias belli persequente P. Decius , qui grauiter aeger Romae restiterat, auctore senatu dictatorem C. Iunium Bubulcum dixit. is, prout rei magnitudo postulabat, omnes iuniores sacramento adigit, arma quaeque alia res poscit summa industria parat; nec tantis apparati
Abbreviated transcription (Latin):
lia caesa aut capta samnitiũ: proditũ memoria est. Consules egregia
uictoria parta: protinus inde ad bouianũ oppugnandũ legiones du¬
cunt. Ibiq hiberna egerũt: donec ab nouis consulib l.papirio Cur¬¬
sore quĩto t. lumo Bubulco iter.Noĩatus dictator Epetilius cũ l. folio
magr̃o equitũ exercitũ accepit. Is cũ audiss& fregellanã arcẽ ab sã¬
nitib captã: omisso bouiano ad fregellas ꝑgit. Unde nocturna sam¬
nitũ fuga sine certamĩẽ receptis fregellis: praesidioq ualido imposito: ĩ
campaniũ reditũ maxĩe ad nolam armis repetendã. Eose intra
moenia sub aduentũ dictatoris & samnitiũ om̃is multitudo & no¬
lani agrestes contulerant.Dictator urbis situ conspecto quo aꝑtior
additus ad moenia ess&: omĩa aedifitia & frequẽter ibi habitabat᷑:
circiuuecta muris actendit. Nec ita multo post: siue a.C. petilio dictato¬¬

Expanded text:
lia caesa aut capta Samnitium proditum memoriae est. consules egregia lia caesa aut capta Samnitium proditum memoriae est. consules egregia uictoria parta protinus inde ad Bouianum oppugnandum legiones ducunt; ibique hiberna egerunt, donec ab nouis consulibus, L. Papirio Cursore quintum C. Iunio Bubulco iterum nominatus dictator C. Poetelius cum M. Folio magistro equitum exercitum accepit. is, cum audisset arcem Fregellanam ab Samnitibus captam, omisso Bouiano ad Fregellas pergit; unde nocturna Samnitium fuga sine certamine receptis Fregellis praesidioque ualido imposito in Campaniam reditum maxime ad Nolam armis repetendam. eo se intra moenia sub aduentum dictatoris et Samnitium omnis multitudo et Nolana agrestis contulerat. dictator urbis situ circumspecto, quo apertior aditus ad moenia esset, omnia aedificia—et frequenter ibi habitabatur —circumiecta muris incendit; nec ita multo post siue a Poetelio dictato