comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
am sortitus priusꝗ̃ ad bellũ ꝙͥ cum Bois gerendũ erat proficisceret᷑ postulauit a Seciatu
ut pecunia sibi decerneret᷑ ad ludos: quos frȩtor in hispania inter ipsum discrimen pu¬
gnȩ uouisset nouum & iniquum postulare est uisus. Censueruñ ergo quos ludos in consul¬
to Senatu ex sua unius sententia uouisset eos: ut idem manubiis siquam pecuniam
ad id reseruasset. uel sua ipse impensa faceret: Est tñ non nunꝗͣ in uenire ita scripsise¬
quosdam non ignobiles scriptores. Ut aut temere aut incuriose prȩclam pio manubii
& manubias pro preda posueriñ aut tropica quadam figura mutatione uocabuli feteria
qͥ facere concessum est scite id perireq facientib. sed enim qui propͥe atq signãter locuti

Expanded text:
am sortitus, priusquam ad bellum, quod cum Bois gerendum erat, proficisceretur, postulavit ab senatu, ut pecunia sibi decerneretur ad ludos, quos praetor in Hispania inter ipsum discrimen pugnae vovisset. novum atque iniquum postulare est visus: censuerunt ergo, quos ludos inconsulto senatu ex sua unius sententia vovisset, eos vel de manubiis, si quam pecuniam ad id reservasset, vel sua ipse impensa faceret. eos ludos quosdam non ignobiles scriptores, ut aut temere aut incuriose praedam pro manubiis et manubias pro praeda posuerint, aut tropica quadam figura mutationem vocabuli fecerint, quod facere concessum est scite id periteque facientibus. Sed enim, qui proprie atque signate locuti
Abbreviated transcription (Latin):
equamentũ: Unde & hostes dicti suñ: quia ex equa causa pugnam adeurs¬
ECATOMBEN Iuł. Capitoł teste sacrificium eius modi est centũ are uno loco
cespiticie ex truunt᷑. & ad eas centũ sues. centũq aues mactabant᷑ lam si lmꝑato¬
rium sacrificiũ sit. centũ leones. centũ aquile & cetera huius modi aĩalia centena fe
runt᷑.ꝙ qͥem & gręci quondam fecisse dicunt̾ cum pestilentia laborarent.¬

Expanded text:
aequamentum, unde et HOSTES dicti sunt, qui ex aequa causa pugnam ineuecatombe autem tale sacrificium est: centum arae uno in loco caespiticiae extruuntur, et ad eas centun sues, centum oves mactantur.Iam, si imperatorium sacrificium sit, centum leones, centum aquilae et cetera huiusmodi animaliac centena feriuntur.Quod quidem etiam Graeci quondam fecisse dicuntur, cum pestilentia laborarent
Abbreviated transcription (Latin):
li ix. lam ne a legatis ꝗem qui iure gentium sancti sint uiolandis abstinere insidi¬
NE MINA autem dicebant herbas uerbenas: quȩ ex loco sancto arcebant. legatie
proficiscentib ad fcedus facienłũ bellũq indicendũ. Luuus li .i. ab ir. con. subente¬
Rege Sagmina inꝗt te Rex posco. Rex ait puram tollito fecialis ex arce graminis ter¬
ire uberent᷑ ipsis postulantib Senatus consultum in hęc uerba factũ est. ut pͥmos
tent. illi frȩtorem Sagmina poscereñ. herbe id genus ex arte sumptũ dari fecialib¬

Expanded text:
isse. iam ne a legatis quidem, qui iure gentium sancti sint, violandis abstinere: insidimina dicebant herbas verbenas, quia ex loco sancto arcebantur legatis proficiscentibus ad foedus faciendum bellumque indicendum; vel a sanciendo, rege sagmina , inquit, te, rex, posco. rex ait: puram tollito. fetialis ex arce graminis herire iuberentur, ipsis postulantibus senatus consultum in haec uerba factum est ut priuos us ferirent, illi praetorem sagmina poscerent.—herbae id genus ex arce sumptum fetialib
Abbreviated transcription (Latin):
dit uictrice uocat᷑ hostib a domitis hostia nomen ht̃ de altero tm̃ Liuir ab .ur. con
cum popularib suis qui legiones nostras cecidit Agrosq A urbem est depopulatu
Iam ego hanc uictimam manibus peremptorum fele ciuium clabo¬
men ut que a nobis alienata sud̃ cũ ad hostẽ ꝑuenetiñ & ex suo tanꝗlimine exieriã
hinc cum redierint post ad idem limen fostliminio recliisse uideantur

Expanded text:
dit victrice, vocatur; hostibus a domitis hostia nomen habet, ante, deos homini quod con>' inquit 'hic est' popularibus suis, 'qui legiones nostras cecidit agrosque et urbem est depopulatus; iam ego hanc uictimam manibus peremptorum foede ciuium dabomen; ut, quae a nobis alienata, cum ad hostem pervenerint, ex suo tamquam limine exierint, hinc ea cum redierint post ad idem limen, postliminio redisse videantur.
Abbreviated transcription (Latin):
iam signũ & ius institutũ a Pompilio ut scribit in analib ẜiso. ut sit aperta sem¬
per. nisi cum bellum sit. nusꝗͣ tñ traditũ est memorie ut inꝗt Uarro fompilio

Expanded text:
Iani signum; et ius institutum a Pompilio, ut scribit in Annalibus Piso, ut sit aperta semIani signum; et ius institutum a Pompilio, ut scribit in Annalibus Piso, ut sit aperta semper, nisi cum bellum sit nusquam. Traditum est memoriae, Pompilio
Abbreviated transcription (Latin):
uocor. ho duoꝵ noium ratio hȩc est quia bello caule eius patent pace claudunt᷑
huius etiam rei hec causa narrat᷑: Cum bello Sabino ꝗ uirginum raptarum
gratia comissum est. Nomani portam: quȩ sub radicib collis uiminalis erat. q̃
postea ex euentu ianualis uocata est. claudere festinarent: quia in ipsam hoster
itruetant Postꝗ̃ est clausa mox sponte patefacta est. cunq iterx ac tertio idem
contigisser armati plurimi pro limine. quia claudere nequiebant custodes
steterunt. cunq ex alia parte acerrimo piȩlio certarer̃ subito fama ꝑtulit
fusos a Tacio Romanos quam ob causam: qui aditum ruebant territi profuge¬
runt Cunq Sabini per portam patentem irrupturi essent fert᷑ ex edẽ laniꝰ
per hanc portam magnam uim torrentium ondis scatentib erupisse mul¬
tasq per duellum cateruas aut exutas feruenti aut deuoratas rapida uora¬
gine deperisse ea re placitũ ut belli tpre uelut. id irbis auxiliũ profecto deo

Expanded text:
um" et "Clusivium" quia bello caulae eius patent, pace clauduntur. Huius autem rei haec causa narratur. Cum bello Sabino, quod virginum raptarum gratia commisum est, Romani portam quae sub radicibus collis Viminalis erat quae postea ex eventu Ianualis vocata est claudere festinarent, quia in ipsam hostes ruebant, postquam est clausa, mox sponte patefacta est; cumque iterum ac tertio idem contigisset, armati plurimi pro limine, quia claudere nequibant, custodes steterunt, cumque ex alia parte acerrimo proelio certaretur, subito fama pertulit fusos a Tatio nostros. Quam ob causam Romani qui aditum tuebantur territi profugerunt cumque Sabini per portam patentem inrupturi essent, fertur ex aede Iani per hanc portam magnam vim torrentium undis scatentibus erupisse multasque perduellium catervas aut exustas ferventi aut devoratas rapida voragine deperisse. Ea re placitum ut belli tempore, velut ad urbis auxilium profecto deo,
Abbreviated transcription (Latin):
utrinq patris appellatiõe uenerant᷑ altex libeꝵx patrem Alterx Marspitrem .÷. martẽ
paitem cognoiantes Hinc & liber pater belloꝵ potens probat̃. ꝙ eũ pͥmũ ediderunt
Auctorem triũphi. hoc & apud lacedemonios simulatirũ eius hasta insigne nõ tyr¬
so demonsitat. sed cum tyrsum tenet ꝗ aliud ꝗͣ̃ latens telum gerit cuius muro he¬
dera labente protegit᷑ q ostendit uinculo quodam patientiȩ obligandos imetuc
belli. ht̃ & hedera u̾inciendi obligandiq naturã nec non & caloruini cuius liber p̃r̃
lorem Martẽ ac libeꝵ onũ eundẽq ceum esse uoluerut iala uors figuratũ ent. ut

Expanded text:
appellatione venerantur, alterum Liberum patrem, alterum Marspitrem, id est Martem patrem, cognominantes. Hinc etiam Liber pater bellorum potens probatur, quod eum primum ediderunt auctorem triumphi. Cum igitur Libeso. Sed et cum thyrsum tenet, quid aliud quam latens telum gerit? Cuius mucro hedera lambente protegitur, quod ostendit vinculo quodam patientiae obligandos impetus belli. Habet enim hedera vinciendi obligandique naturam. Nec non et calor vini, cuius Liber pater lorem Martem ac Liberum unum eundemque deum esse voluerunt. Certe Romani ut
Abbreviated transcription (Latin):
li porte. sic noĩe dicudd religione sacre & seui formidine martis Centum gerei
clauducs uectes. eter naq ferri robora. nec custos absistit limine lanus has ubi
certa sed & patrib sententia pugnȩ. Ipse quirinali trabea cinctuq gabino insignis
reserat stridentia limĩna consul. Ipse uocat pugnas. sequit᷑ tum cętera pubes. Ere¬
aq assensu conspirant cornua rauco hȩc & tum & neadis indicere bella larinie
More iubebatur tristesq recludere porta
ACT UM a pactione dictũ auctore ulpiano inde & pacis nomen appellatũ est sed
cum atq consensus Liuius li ui. ab ur. con. cuius spei morem cum pati fortuna
obsessoꝵ non potuisset confectaq paucitas opidanoix opere uigiliis uulneribue
quȩ semꝑ eosdem urgebat per pactionem urbe hostib tradita iner mes cum sin¬
gulis emissi uestimentis miserabili agmine penates reliquerant e

Expanded text:
li portae sic nomine dicunt religione sacrae et saevi formidine Martis; centum aerei claudunt vectes aeternaque ferri robora, nec custos absistit limine Ianus: has, ubi certa sedet patribus sententia pugnae, ipse Quirinali trabea cinctuque Gabino insignis reserat stridentia limina consul, ipse vocat pugnas; sequitur tum cetera pubes, aereaque adsensu conspirant cornua rauco. Hoc et tum Aeneadis indicere bella Latinus more iubebatur tristisque recludere portaautem a pactione dicitur inde etiam pacis nomen appellatum est et ue tempore auxilium Sutrinis ferret. cuius spei moram cum pati fortuna obsessorum non potuisset confectaque paucitas oppidanorum opere, uigiliis, uolneribus, quae semper eosdem urgebant, per pactionem urbe hostibus tradita inermis cum singulis emissa uestimentis miserabili agmine penates relinqueret, e
Abbreviated transcription (Latin):
Ganius Bassus in eo libro quem de cliis composuit lanum bifrontem fingiait. qͣi supe¬
ras. omnia suđ clausa nostra patentq manu. Me penes est unũ uasti custodia mũdi
&ius uertendi cardinis omne meum. Omnis ht̃ geminas hinc atq hinc ianua fron¬
tes: e quib hȩc populũ spectat ac illa Larem: Utq sedet uester pͥmi prope limina tecti¬
anitor egressus introitusq uidet. Sic ego prospitio celestis lanitor aule. Eoas partec
hesperiasq simul Eundem quadrifrontem legimus qͣi uniuersa climata maiesta¬
lics esse. Nam alii prȩter hȩc eum diei deum uoluñ: inquo ortus est & occasus. fio¬
ratius Matutine pater seu lane libentius audis. Alii anni totius deum quẽ in qua¬
tuor tempora constat esse diuisum: Anni autem esse deum illa res probat ꝙ ab eo

Expanded text:
Gavius Bassus in eo libro quem de dis conposuit Ianum bifrontem fingi ait, quasi superas, omnia sunt nostra clausa patentque manu. me penes est unum vasti custodia mundi, et ius vertendi cardinis omne meum estis, e quibus haec populum spectat, at illa larem; utque sedens primi vester prope limina tecti ianitor egressus introitusque videt, sic ego perspicio caelestis ianitor aulae Eoas partes Hesperiasque simulmirum est: nam alii eum diei dominum volunt, in quo ortus est et occasus — Horatius "matutine pater, seu Iane libentius audis" — alii anni totius, quem in quattuor tempora constat esse divisum. anni autem esse deum illa res probat, quod ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
hane .n. pagani pro sapientia ponebaã. Cornifitius uo̾ ꝙ fingat᷑ pingatq minitais ar mic
Nic ubi non plana est sed prepe plana ina est. Parua licet uideas capte delubra minerue Que
dea natali cępit hĩe suo Nominis in dubio causa est capitale uocamus ingenium solers inge¬
niosa dea est: An quia de capitis fert̾ sine matie paterni Uertice cum clipeo prosiliisse suo
ut quia ꝑdomitis ad nos captiua faliscis Uenit: & hoc signo sylła pͥma docet Aut quod h̃t legẽ
capitis que pendere penas. Exilio iubeat furta reperta suo: aquacumq trahas ratione uoca.¬

Expanded text:
Hanc enim pagani pro sapientia ponebant; Cornificius vero, quod fingatur pingaturque minitans armis, hic, ubi non plana est, sed prope plana via, parva licet videas Captae delubra Minervae, quae dea natali coepit habere suo. nominis in dubio causa est. capitale vocamus ingenium sollers: ingeniosa dea est. an quia de capitis fertur sine matre paterni vertice cum clipeo prosiluisse suo? an quia perdomitis ad nos captiva Faliscis venit? et hoc ipsum littera prisca docet. an quod habet legem, capitis quae pendere poenas ex illo iubeat furta reperta loco? a quacumque trahis ratione voca
Abbreviated transcription (Latin):
hostia celitib quo feriente cadit: qui calido strictos cincturus sanguine cultros sempen
agat ne rogat nec nisi uissus agit pars quia nõ ueniant pecudes sed agunt̾ ab actu Nomen
agonalem credet hr̃e diem. Pars putat hor festum priscis agnalia dictũ una sit ut proprio
littera dempta loco an quia pixiusos in aqua udet hostia cultros: An pecoris lux est ipsa no¬
tata metu. fus etiam fieri solitis ȩtate prior& Nomina de ludis gieta tulisse diem Et prius
antiquus dicebat agonia sermo Ueraq iudicio est ultima causa meo. e ci¬

Expanded text:
hostia caelitibus quo feriente cadit, qui calido strictos tincturus sanguine cultros semper agone, rogat, nec nisi iussus agit. pars, quia non veniant pecudes, sed agantur, ab actu nomen Agonalem credit habere diem. pars putat hoc festum priscis Agnalia dictum, una sit ut proprio littera dempta loco. an, quia praevisos in aqua timet hostia cultros, a pecoris lux est ipsa notata metu? fas etiam fieri solitis aetate priorum nomina de ludis Graeca tulisse diem. et pecus antiquus dicebat agonia sermo; veraque iudicio est ultima causa meo. utqu
Abbreviated transcription (Latin):
sed ligneum theatix duplex tñ. ac pensile meclitatus popułũ uictorẽ genciũ ludis uictum
& ꝑiculis plaudentem suis. mira arte suspendit: ut ridentes interius: stupentesq ipsi ex te¬
rius spectatorib risui fierent: & stupori: iam inde ab exordio pͥmus Regum nr̃oꝵ Romu
lus fuit omen qui in his rigidam thetricamq illam Sabinoꝵ pudiciciam cirtũ uenit inde
porro Titi potentia pͥncipali diutiaix ꝑfuso flumine cogitauit edificiũ fieri: unde caput
urbium cerni potuiset. cumd theata qͥ est he misperiũ grete dicat᷑ amphicheatix. quasi¬
in unum iuncta duo iusoria constet esse noĩatum qui spẽm eius aire a conludes. ut a
currentib aptum claret᷑ spatium. & spectantes oĩa facilius intuerent᷑ dum queclam ꝓlixa

Expanded text:
sed ligneum theatrum, duplex tamen ac pensile, meditatus, populum victorem gentium ludis victum sed ligneum theatrum, duplex tamen ac pensile, meditatus, populum victorem gentium ludis victum et periculis plaudentem suis mira arte suspendit, ut ridentes interius stupentesque ipsi exterius spectatoribus risu fierent ac stupori. lus omen fuit, qui in his rigidam tetricamque illam Sabinarum pudicitiam circumvenit, et. Hoc Titi potentia principalis, divitiarum profuso flumine, cogitavit aedificium fieri, unde caput urbium potuisset. et cum theatrum, quod est hemisphaerium, Graece dicatur, amphitheatrum quasiin unum iuncta duo visoria recte constat esse nominatum: ovi specie eius harenam concludens, ut et currentibus aptum daretur spati
Abbreviated transcription (Latin):
nocens delectatio: qͥ facile colli põt: si in mentem uenerit ex historiis rei huius initium
progressusq apud nr̃os ꝗͣto publici census impendio ꝗͣta quanq insanie proxima di¬
ctu cura ꝗͣto demum ppłi. studio plausu ac labore constiterit. tot millibus simul gladi
groꝵ quoq equoꝵ ferocium atq aĩalium diuersi generis a toto orbe transmissic
oĩum terraꝵ silius omĩq gentium uenatib Roͬ. famulantib theatro. adde illam edisi¬
lis intheatri scenam opus dierx paucoꝵ: & qͥ paucis lignis ac funib attolli poterat suffe¬
cturum oculis populi talib gaudentis trecenta sexaginta talium monstra columnarꝵ
intulit. fecitq opus ut scriptũ est max̃ĩum oĩum. quȩ unꝗͣ fuere humana manu facta. Cu¬
rionem q ex suꝑioris eui monumentis accepimus qui ciuili bello pro Cesaris partib in affrica
excubuit: ut Scauꝵ quẽ opib equare non poterat ingenio suꝑarit nõ marmoreũ ut ille

Expanded text:
nocens delectatio! Quod facile colliges, si in animum redeat ex historiis rei huius initium progressusque quanto publici census impendio, quanta quamque insanie proxima ducum cura, quanto demum populi studio ac labore constitgrorum quoque equorumque ferocium atque animalium diversissimi generis e toto orbe transmissos, omnium terrarum silvis omniumque gentium venatibus Romano famulantibus theatro. Adde illam edifilis in theatri scenam, opus dierum paucorum et quod paucis lignis ac funibus attolli poterat suffecturum oculis populi talibus gaudentis, trecentarum sexaginta talium columnarum monstra intulit fecitque opus, ut scriptum tenes, maximum omnium que umquam fuere humana manufacta, rtes. Audisti ut Curio, is qui civili bello pro Cesaris partibus in Africa occubuit, ut Scaurum, quem opibus equare non poterat, ingenio superaret, non marmoreum, ut ille,
Abbreviated transcription (Latin):
nia respice pallas in sedit nimbo effulgens gorgone seua
uiri exercent adeo ut ne militię qͥem uacent uiri enim pedib inherent sagittisq
depugnant. ille equestre prelium in eunt nũc ferto dimicant sedꝙ laqueis intercepe
idem est osca lingua. qͥ Mars. tis etenim cum seuit gradiuus dr cum Tranquillus est: dr¬
esse Quirinus Huius in orbe duo erañ templa unũ Q uirini intra urtem qi custodis .i.
tranquilli Alrem in appia uia extra urbem prope portam qĩ bellatoris .i. gradiui in bello

Expanded text:
nia, respice, Pallas insedit, nimbo effulgens et Gorgone saviri exercent, adeo ut ne militia quidem vacent. Viri pedibus merent sagittisque depugnant, illae equestre proelium ineunt nec ferro dimicant, sed quos laqueis intercepere is nobilitatem; Mars enim cum saevit Gradivus dicitur, cum tranquillus est Quirinus. denique in urbe duo eius templa sunt: unum Quirini intra urbem, quasi custodis et tranquilli, aliud in Appia via extra urbem prope portam, quasi bellatoris, id est
Abbreviated transcription (Latin):
tia Liuius li .u. ab ur. con. Cum spes maior imperatoribus Romanis. in obsidione ꝗͣ in
oppugnaiione esset. Nibernacula eniam res noua militi Romano edificari cepta consi¬
liumq erat hiemando continuare bellum
pedicam trahere Liuius . xxxix. Interim Romani impedimentis quoq om̃ib traductis
contractisq in unum locum: quia iam moueri uidebant hostem nec spatium etat
castra communiendi aciem instruxerunt: Idem xxiii lixe calonesq & alia turba¬

Expanded text:
t obstruebatur. cum spes maior imperatoribus Romanis in obsidione quam in oppugnatione esset, hibernacula etiam, res noua militi Romano, aedificari coepta, consiliumque erat hiemando continuare bellumipso transitu amnis potuisset. interim Romani inpedimentis quoque omnibus traductis contractisque in unum locum, quia iam moveri videbant hostem, nec spatium erat castra communiendi, aciem instruxerunt. in medio locatae quinta Calpur
Abbreviated transcription (Latin):
dolium .i. ferreum a fundo ꝑtusum: quo fistula modica & ferrea inseri posset oper¬
culumq & ferreum & ipsum plurib locis ꝑforatum fecerua tenuiq pluma completũ
ore in cuniculum uerso posueruñ ꝑ oculiq foramina prȩ longe haste ad sub mouen
stule imposito flando accenderun inde non solum magna uis fumi sed actior etiã
fedo quolam odore ex adusta pluma cum totum cuniculum ad implesset hauel
tib in .u. litterã ordo cõponit & illu̾ cuneum excipit: atq ex utraq parte cõcludit
RONS dicta ꝙ aduersus hostes spertat: hȩc inpugna publica si sapienter disponit᷑
plurimũ iuuat. si imꝑite ꝗͣꝗͣ optimi bellatores sint mala orclinatiõe franguntur:¬

Expanded text:
dolium a fundo pertusum, qua fistula modica inseri posset, et ferream fistulam operdolium a fundo pertusum, qua fistula modica inseri posset, et ferream fistulam operculumque dolii ferreum, et ipsum pluribus locis perforatum, fecerunt. hoc tenui pluma completum dolium ore in cuniculum verso posuerunt. per operculi foramina praelongae hastae, quas sarisastulae imposito flando accenderunt. inde non solum magna vis fumi sed acrior etiam foedo quodam nidore ex adusta pluma cum totum cuniculum complesset, vix tibus in unum consertis ordo componitur, qui et illum cuneum excipit, atque ex utraque parte concluditrons quae adversum hostem spectat. Haec in pugna publica si sapienter disponitur, plurimum iuvat, si imperite, quamvis optimi bellatores sint mala ordinatione franguntur
Abbreviated transcription (Latin):
locum scire posse uidebantur: quo emersuri forent hostes Tunc uero Trifo Alexandri¬
nus qui ibi fuetat ingenio sũmo intra muꝵx plures specus designauit & fodiendo ter¬
ram progrediebatur ex̃ muix dumtaxat pet Sagite emissionem & in omnib uasa¬
enea suspendit ex his in una fossura que contra hostium specus fuerat uasa pendentia
ad plagas feramentoꝵ sonare cȩperunt ita ex eo tinnitu intellectum est qua orbio¬
parte aduersarii cuniculos agentes intra penetrare cogitabant sic liniatione cogni
cte candentis deinde noctu ꝑtulit crebra foramina. & ꝑ ea repente ꝑfundendo qui
aquȩ uis immissa supplantauit fulturas: quiq ittra fuerant: & ab aqua multitudi¬
cta in urbem uia per cuniculum esset silentio facto plurib locis aure ad mota sonitũ
fodientium captabant quem ubi acceꝑunt apperuere rectam in cuniculum uiam
nouaq haud magniopis aduersus hostes. qui in cuniculo erant ex cogitata res est.

Expanded text:
um facturi fuissent hostes. Tum vero Trypho Alexandrinus ibi fuerat architectus. is intra murum plures specus designavit et fodiendo terram progrediebatur extra murum dumtaxat extra sagittae missionem et in omnibus vasa aenea suspendit. ex his in una fossura, quae contra hostium specus fuerat, vasa pendentia ad plagas ferramentorum sonare coeperunt. ita ex eo intellectum est, qua regione adversarii specus agentes intra penetrare cogitabant. sic lineatione cognitctae candentis. dein noctu pertudit crebra foramina et per ea repente perfundendo qui aquae vis inmissa supplantavit fulturas, quique intra fuerunt, et ab aquae multitudiculi poterat, pervenerunt, silentio facto pluribus locis aure admota sonitum fodientium captabant. quem ubi acceperunt, aperiunt rectam in cuniculum viamam haud magni operis adversus eos, qui in cuniculo erant, excogitata res.
Abbreviated transcription (Latin):
primo manu inceptabant: uel qͥ ante ꝗͣ sigͥna essent Manipulos idest fasciculos alicu
supuenta incursat inimicos. contra queni alter populosior uel fortior mittitua
num Romulus impetum fecit. Idem li xxi. alii fugientes pugnantium G̃lobo illa
ti herebant alios redeuntes in pugnam auertebat fugientium agmen:
UNE US est colletta in unum militum multitudo unde ꝑꝑ ꝙͥ in unum coit hu
ꝑͥmo angustior. de inde latior procedit & aduersarionx ordiries prorumpit quia
a pluribus in unum locum tela mittuntur. Nec est Cunei determinatus militun¬

Expanded text:
primo manu incipiebant, sive quod antequam signa essent, manipulos sibi, id est fasciculos stipulsuperventu incursat inimicos, contra quem alter populosior vel fortior immittitur num Romulus impetum facit. ex ti haerebant, alios redeuntes in pugnam avertebat fugientium agmen. uneus est collecta in unum militum multitudo. Unde propter quod in unum coit, primo angustior deinde latior procedit et adversariorum ordines rumpit, quia a pluribus in unum locum tela mittuntur; quam rem milit
Abbreviated transcription (Latin):
secuntur in castra accensi dicti: quod ad necessarias res sepius acciantur: uelut accersiti
quos nunc dicimus deputatos. Uel accensi dicebantur: qui in locum morturum
militum subito subrogabantur ita dictiꝙ ad censum adiiciebantur
OSCRIPTI TII ueluti ꝗam scripti dicebantur: qui supplendis legionibus ascribeban¬
tur. hos & accensos dicebant. quod ad legionum censum essent ascripti: uel qͥolim in¬

Expanded text:
secuntur in castra ACCENSI dicti, quod ad necessarias res saepius acciantur, velut accensiti. Quos nunc dicimus, DEPUTATI. 1NEFAmilitum subito subrogabantur, dicti ita, quia ad censum adiciebanturscripticii vel, uti quidam, scripti dicebantur, qui supplendis legionibus adscribebantur. Hos et accensos dicebant, quod ad legionum censum essent adscripti. Quidam
Abbreviated transcription (Latin):
in patriam tex suis decretis italia cuncta reuocauit illi inimicis interfectis magna
tum cede facta reducti sunt.¬
IUOS & deos indifferenter plerunq ponunt auctores ꝗͣꝗͣ sit discretio: Ut deos per¬
petuos dicamus. Diuos ex hominibus factos. qi qui diem obierunt Unde diuos etiã
imꝑatores uocamus. sed Uarro & Attaceius contra sentiunt. dicentes Diuos perpetuos
deos qui propter sui consecrationem timentur. Ut sunt Dii manes ꝗͥ tangit in xii¬
Uirg. dicens Diuam deam stagnis fluminibusq sonoris:
N DIG ET ES proprie sunt Diĩ ex hominibus facti: quasi in oiis agentes abusiue
omnes generaliter quasi nullius rei egentes. Uitg Ge. li.i. Dii patrii indigetes

Expanded text:
in patriam ter suis decretis Italia cuncta revocavit. illi inimicis interfectis magna civium caede facta reducti suntet ‘deorum’ indifferenter plerumque ponit poeta, quamquam sit discretio, ut deos perpetuos dicamus, divos ex hominibus factos, quasi qui diem obierint; unde divos etiam imperatores vocamus. Sed Varro et Ateius contra sentiunt, dicentes divos perpetuos deos qui propter sui consecrationem timentur, ut sunt dii manes; quod tangit in duodecimo dicens «diva deam stagnis quae fluminibusque sonoris ndigetes proprie sunt dii ex hominibus facti, quasi in diis agentes, abusive omnes generaliter, quasi nullius rei egentes. vestaque mater quae tus
Abbreviated transcription (Latin):
enim Luuo teste in hispania memorabile gestum: pręter ꝗ̃ ꝙ celtibeꝵ iuuentutẽ
eadem mertede: qua facta cum Carthiaginensibus erat. Imꝑatores Romani ad se per¬
duxerunt̃ & nobilissimos hispanos supra trecentos inde in staliam ad solici tandoc
populares: qui inter auxilia Nanibalis erant miserua: id modo eius anni in hispa¬
nia ad memoriam insigne est: quod mercenarium militem in castris neminem
anteꝗͣ tum Celtiberos Romani habuerunt:¬

Expanded text:
ellum. in Hispania nihil memorabile gestum praeterquam quod Celtiberum iuuentutem eadem mercede qua pacta cum Carthaginiensibus erat imperatores Romani ad se perduxerunt, et nobilissimos Hispanos supra trecentos in Italiam ad sollicitandos populares qui inter auxilia Hannibalis erant miserunt. id modo eius anni in Hispania ad memoriam insigne est quod mercennarium militem in castris neminem antequam tum Celtiberos Romani habuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
lites desyderauit.&. Curtius .iiii. cetidere fersarum quo& numeꝵ uictores finite
potuerunt milia .xl. Macedonum minusꝗͣ ece desyderati sunc idem intransitu¬
nebantur. quodq hi subsidebant ab eo subsidium dictum Plautus agite nunc subsi¬
considebant sinistro crure portecto scuta innixa humeris hastas subrecta cuspide
in terra fixas. haud secus ꝗͣ quȩ uallo septa acies in horreret tenentes si apud frin¬
cipei quoq haud satis prospere esset pugnatum a pͥma acie ad triarios redisse
cum laboratur prouerbio increbuit
ait milionem retiarius ferebat occulte rete: ꝗ laculum appellatut: ut ad uersatiũ
cuspide insistentem operiret. Implicitũq uiribus superaret. huic retiario pugnanri¬
aduersus Mirmilionem cantabatur: non te peto piscer peto Quid me fugis Galle
iua Mirmilionicum genus armature gallicum ipsiq Mirmiliones ante galli appel¬
labantur: in quoꝵ galeis piscis effigies in erat: quod genus pugne institutum es ⁊

Expanded text:
is suos reduxit in castra. Cecidere Persarum, quorum numerum victores finire potuerunt, milia XL, Macedonum minus quam CCC desiderati sunt. Ceterum hanc vinebantur; quod hi subsidebant, ab eo subsidium dictum, a quo Plautus: Agite nunc, subsiconsidebant, sinistro crure porrecto, scuta innixa umeris, hastas suberecta cuspide in terra fixas, haud secus quam uallo saepta inhorreret acies, tenentes. si apud principes quoque haud satis prospere esset pugnatum a prima acie ad triarios se sensim referebant; inde rem ad triarios redisse, cum laboratur, prouerbio increbruit. a alterum pugnantem ferebat occulte rete quod iaculum appellatur ut adversarium cuspide insistente operiret, implicitumque viribus superaret. Secadversus murmillonem cantatur: “Nonte peto, piscem peto, quid me fugis, Galle?” quia murmilionicum genus armaturae Gallicum est, ipsique murmillones ante Galli appellabantur; in quorum galeis piscis effigies inerat. Quod genus pugnae institutum est a
Abbreviated transcription (Latin):
publice facere licere arbitratur. nec eum ꝗͥem qui ad statuam Cęsaris confugit fugitiuũ
arbitror: non enim animo hoc fecit. Idem puto & in eum qui inasilum uel ꝗ aliud si¬
mile confugit. quia non fugiendi animo hoc fecit: si tñ ante sugit & postea se contulit nõ
ideo magis fugitiuus esse desinit: Item Celius scribit placere eum quoq fugitiuum esse ꝗ
eo se conferat. Unde eum dñs recuperare non possit: multoq magis illum fugitiuum eise
qui eo se conferat unde abduci non possit
IRON ES dicuntur fortes pueri. qui ad militiam deliguntur. atq armis geiendis habilec
neq in ludo neq per lanistas. sed in domibus per equites Romanos. atq enam per Senatores

Expanded text:
publice facere licere arbitratur. ne eum quidem, qui ad statuam Caesaris confugit, fugitiuum publice facere licere arbitratur. ne eum quidem, qui ad statuam Caesaris confugit, fugitiuum arbitror: non enim fugiendi animo hoc facit. idem puto et in eum, qui in asylum uel quod aliud confugit, quia non fugiendi animo hoc facit: si tamen ante fugit et postea se contulit, non ideo magis fugitiuus esse desinit.Item Caelius scribit placere eum quoque fugitiuum esse, qui eo se conferat, unde eum dominus reciperare non possit, multoque magis illum fugitiuum esse, qui eo se conferat, unde abduci non possitirones dicuntur fortes pueri, qui ad militiam deliguntur, atque armis gerendis habiles neque in ludo neque per lanistas, sed in domibus per equites Romanos atque etiam per senatores
Abbreviated transcription (Latin):
lim ad res repetendas missis. cum relatum esset a grȩcis gente lingua magis stre¬
RANS EUCA Upiano teste non est solus accipiendus qui ad hostes aut bello
transfugit. sed & qui per indutiaꝵ tempis: aut ad eos cum quibus nulla amicicia
est fide suspecta transfugit
UGITIUUS ut Ofilius inquit. is est qui extra dñi domum fuge causa ut se adño
celarer mansit. Cetilius autem fugitiuum esse ait eum: qui ea mente discedar ne ad
dñm redeat: tametsi mutato consilio ad eum reuertatur. nemo .n. tali peccato inꝗt
penitentia sua nocens esse desinit: Cassuis quoq scribit fugitiuum esse qui certo prepo¬
sito domum relinquat. Apud. iuł. item relatum est fugitiuum fere ab effectu animi
intelligendum esse. non utiq a fuga. Nam eum qui hostem aut latronem incendium
ruinamue effugeret. ꝗͣuis fugisse est ueix. non tñ fugitiuum esse apud Labeonem &¬
se uenales postulant an fugitiuus sit: ego p̾uto non esse eum fugitiuum: qui fecit id qd

Expanded text:
lim ad res repetendas missis, cum relatum esset a Graecis, gente lingua magis streransfuga autem non is solus accipiendus est, qui aut ad hostes aut in bello transfugit, sed et qui per indutiarum tempus aut ad eos, cum quibus nulla amicitia est, fide suscepta transfugitt Ofilius: fugitiuus est, qui extra domini domum fugae causa, quo se a domino celaret, mansit.Caelius autem fugitiuum esse ait eum, qui ea mente discedat, ne ad dominum redeat, tametsi mutato consilio ad eum reuertatur: nemo enim tali peccato, inquit, paenitentia sua nocens esse desinit.Cassius quoque scribit fugitiuum esse qui certo proposito dominum relinquat.Item apud Uiuianum relatum est fugitiuum fere ab affectu animi intellegendum esse, non utique a fuga: nam eum, qui hostem aut latronem, incendium ruinamue fugeret, quamuis fugisse uerum est, non tamen fugitiuum esse. item se uenales postulant, an fugitiuus sit: ego puto non esse eum fugitiuum, qui id facit quod
Abbreviated transcription (Latin):
S. turbam autem ex quo numero admittimus si duo rixam commisetint utiq non
accipimus in turba id factum. quia duo turba non prope dicuntur. enim uo si plures
erit. & rectissime Labeo inter turbam & rixam multum interesse ait ranq turbã
multitudinis hoĩum esse perturbationem & cetum sed rixam duorum

Expanded text:
πὸ τοῦ θορυβεῖν. Turbam autem ex quo numero admittimus? si duo rixam commiserint, utique non πὸ τοῦ θορυβεῖν. Turbam autem ex quo numero admittimus? si duo rixam commiserint, utique non accipiemus in turba id factum, quia duo turba non proprie dicentur: enimvero si plurerit. et rectissime Labeo inter turbam et rixam multum interesse ait: namque turbam multitudinis hominum esse turbationem et coetum, rixam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
suñ partes dimicantium. uel ꝙ altera faciat uictorem alia uictum. Postea uõ muta¬
ta & detracta littera dictum est bellum. Noratius .i. Epis. Gretia Barbarie lento collisa
thusco bellona duello dr. & latio prospera semper ad est. Liuius .i. ab ur. con. Dic
inquit ei quem pͥmum sententiam rogabat. quid censes. Tum ille puto pioq duello
.R. iussit. Id ex sententia. Senatus Poͥ. Q. Rõ. confectum erit Tum cibi supiter po¬
pulus & ludos magnos dies .x. continuos faciet
tu. tumultus esse sine bello non põt. Quid est enim tumultus nisi ꝑturbatio tanta
ut maior timor oriatur. Unde etiam nomen est ductum Tumultus. Itaq maiores
nostti tumultum italicum ꝙ erat domesticus Tumultum gallicum ꝙ et. it italię
finitimus preter ea nullum tumultum noĩabant. Ocauius au̾tem tumultum esse q̃
bellum hinc intelligi licet. ꝙ bello gallico uacationes ualent tumultu non ualent
ta fit quemadmodũ dixi ut bellũ sine rumultu possit Tumultus sine bello esse nõ possit

Expanded text:
sint partes dimicantium, vel quod alterum faciat victorem, alterum victum. Postea mutata et detracta littera dictum est bellum. Alii per antiphrasin putaTusco Bellona duello Dicitur, et Latio prospera semper adest. Appius est auctor: inquit ei quem primum sententiam rogabat, 'quid censes?' tum ille: 'puro pioque duello  iussit, id ex sententia senatus populique Romani confectum erit, tum tibi, Iuppiter, populus Romanus ludos magnos dies decem continuos faciettus autem esse sine bello non potest. quid est enim aliud tumultus nisi perturbatio tanta ut maior timor oriatur? unde etiam nomen ductum nostri tumultum Italicum, quod erat domesticus: tumultum Gallicum, quod erat Italiae finitimus: praeterea nullum tumultum nominabant, Gravius autem esse tumultum, quam bellum, hinc intelligi licet, quod bello Gallico vacationes valent, tumultu non valent. Ita fit, quemadmodum dixi, ut bellum sine tumultu possit, tumultus sine bello esse non possit
Abbreviated transcription (Latin):
us ab ur. con .xxxii. & cohortes inuicem sub signisq cuneum Macelonum Phalan¬
gem ipsi uocant si possent ui ꝑrumperent emittebant. idem .xxXUii. decem & sex¬
milia peditum more Macedonum armati fuere: qui Phalangite appellantur
G̃ M E N ordinata proprie multitudo łr. ut est ambulantis exercitus ab
agendo idest eundo dictum neq enim in uno loco stans agmen uocatur
Aut si inuentum fuerit usurpatum eit
ONORS inquit Uarro ꝙ ut in uilla pluribus tectis coniungitur ac qͥam
fit unum sic ex Manipulis pluribus populatur Cohors acohercendo ꝙ cõherce

Expanded text:
 promovit et cohortes in vicem sub signis, quae cuneum Macedonum — phalangem ipsi vocant —, si possent, vi perrumperent, emittebat. sed ad loci milia peditum more Macedonum armati fuere, qui phalangitae appellabanturordinata multitudo, ut est ambulantis exercitus; neque enim in uno loco stans ‘agmen’ vocatur, aut, si inventum fuerit, usurpatum estohors, quod, ut in villa ex pluribus tectis coniungitur ac quiddam fit unum, sic hic ex manipulis pluribus copulatur. Cohors, quae
Abbreviated transcription (Latin):
labitur Tyrannusq & Rex non noĩe. sed factis distant auctore Seneca. fit ut Regis appel¬
latio q̃nq in Tyrannum cadat. Tyranniq in Regem. Inde est illud quo potuir populue⁊
ciuem perducere liber ascendi supra que nihil nisi regna reliqui. & illud spes mihi pacio
annus per quinos dies centum Senaroribus deputatus est. detem Deturiis factis singulisq
in singulas decurias creatis. qui summe reix preesseñ. ne aliquis sub equabili dignitate Ro¬

Expanded text:
 appellatio ejus abusu cadit in tyrannum. Inde est illud: Quod potuit populus quemquam perducere liber, Ascendi, supraque nihil nisi regna reliqui Et illud: Spes mihi pacis annus per quinos et quaternos dies sive ternos centum senatoribus deputatus est, ita utin singulas decurias creatis qui summae rerum praeessent consociant. decem imperita
Abbreviated transcription (Latin):
institũt. Diu deinde reseruatum ne consonantibus aspirarent. ut in gracchic
&in tiumphis. Erupit breui tempore nimius usus ut chorone Chenturioriee
adhuc quibusdam inscriptionibus maneant
UCCENTURIATI milites sunt non qui in pͥma sed qui in secunda centuria
niant: Unde ad in sidiandum ponitur suctenturiatus. quasi armis dolosis instru

Expanded text:
nt; diu deinde servatum, ne consonantibus aspirarent, ut in graccis et in triumpis; erupit brevi tempore nimius usus, ut choronae, chenturiones, praechones adhuc quibusdam in inscriptionibus maneantubcenturiati vero sunt, non qui in prima, sed qui in secunda centuria niunt. Unde et ad insidiandum ponitur subcenturiatus, quasi armis dolosis instru
Abbreviated transcription (Latin):
U B LI CANI sunt auctore Up. qui publico fruuntur. nam inde nomen hñt
siue fisco uettigal pendant. uel etiam tributum consequantur. & omnes qui quid
a fisco conducunt recte appellantur fublicani.M. Tul. proplancio adiungam si uis¬
honore quis neicit. Flos enim equitum Romanorum ornamentum ciuitatis firma¬
mentum rei.p. Publicanorum ordine continetur. Florus de bello farthico li .iii. Nam¬
SA Senatu in equirem translata iudiciorum potestas uettigalia idest imperii pa

Expanded text:
ublicani autem sunt, qui publico fruuntur nam inde nomen habent, siue fisco uectigal pendant uel tra fisco conducunt, recte appellantur publicani. Dixerit aliquishonore quis nescit? Flos enim equitum Romanorum, ornamentum civitatis, firmamentum rei publicae publicanorum ordine continetur. quis est igitur qui net a senatu in equitem translata iudiciorum potestas uectigalia, id est imperii pa
Abbreviated transcription (Latin):
ratus chiron cum Herculis exceptus hospitio pertractanti ar¬
ma sagitta excidiss& inpedem. Achillis quoq chironis discipuli¬
achillea perhibetur inuentum qͣ uulneribus mederetur qua
Aliĩ primum eruginem inuenisse utilissimam implastris. Ideoq¬
depingitur extuspide decutiens eam gladio in uulnus chele

Expanded text:
r Chiron, cum Herculis excepti hospitio pertractanti arma sagitta excidisset in pedem, quare aliqui Chironion vocironis qua volneribus mederetur —quae alii primum aeruginem invenisse utilissimam emplastris—ideoque pingitur ex cuspide decutiens eam gladio in volnus Tele
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo bibentium subtiliores sensus fieri Uarro tradit inea uasuls
medetur sicut app ate in epistola Caisii Parmensis ada. Antoniũ¬
meermaniatians Rhenum castris a germanico cesate piso¬
tis maritimo tractu fons erat aque dulcis cuius haustu pesaui¬
enniun dentes labefierent. deaderentꝙ: ac compages ingenubus
tibui imposita littori celebrata porticu at nemore quã uocababit
.MI. cicero Achadeniia miab exemple a thenarumiexiguo post obitĩ¬
ipsius tempore antistio uetere possidente eruꝑerunt tontescall¬
i perquam salubres oculis celebratulaurei Tullii quifiutex libe
que silua loco melius surgere iuissa uire Atq achaderue celebi¬
dam nomine uillam. Nũt reparat cultus sub potiore uetui.lue ẽ
apparent limphe nõ ante repert. x languida que mafusodeaqie
rore leuant. nimirum locus ipse sui cideronis honon hes adedici
hat fontes qum patefent ope. Ut qm̃ totum legitursine fire pii
orbem Sunt plures oculis quȩ medeatur aque Inltalieã alpi¬

Expanded text:
it Nuus, ex quo bibentium subtiliores sensus fieri M. Varro tradit, at in Cea insula medetur, sicut apparet epistula Cassi Parmensis ad M. AntoniuGermania trans Rhenum castris a Germanico Caesare promotis maritimo tractu fons erat aquae dulcis solus, qua pota intra biennium dentes deciderent compagesque in genibus tibus inposita litori, celebrata porticu ac nemore, quam vocabat M. Cicero Academiam ab exemplo Athenarumipsius Antistio Vetere possidente eruperunt fontes calidi perquam salubres oculis, celebrati carmine Laureae Tulli, nguae, silva loco melius surgere iussa viret atque Academiae celebratam nomine villam nunc reparat cultu sub potiore Vetus, hoc etiam apparent lymphae non ante repertae, languida quae infuso lumina rore levant. nimirum locus ipse sui Ciceronis honori hoc dedit, hac fontes cum patefecit ope, ut, quoniam totum legitur sine fine per orbem, sint plures oculis quae medeantur aquae. In eadem Camp
Abbreviated transcription (Latin):
titis tancum nota quam feruentissimo estu sequũtur dieiq ho¬
ardentissimis qualis ex quotũq locorum repercussus splendeit. Hã
terra siciente humidior est ilłe indubitata q spe promittit᷑ sed
tanta oculorũ intentione opus est. ut indoleicant quo fugiente ad
alia experimenta decurrunt. Frȩdicũt & sapores aquatum ut nec
aspera dispendioso labore debeat queri nec dulci necessariaq in¬
exilesq sabulum promittit. glarea incertis uenas sed boni sapo

Expanded text:
ritis tantum nota, quam ferventissimo aestu secuntur dieique hoardentissimis, qualis ex quoque loco repterra sitiente umidior sit ille, indubitata spes promittitur. 46 sed tanta oculorum intentione opus est, ut indolescant. quod fugientes ad alia experimenta decurrunt. loco in altaspera dispendioso labore debeat quaeri, nec dulcis necessariaque inexiles limosasque promittit, glarea incertas venas, sed boni sapor
Abbreviated transcription (Latin):
tis ad Magos: nec Ariolis aliquid scisccemini: polluamini per eos
Uix .n. in eddem inquit siue mulier in quibus phitonicus uel diuina¬
tionis fuerit spiritus morte moriatur lapiclibus obruent eos &
Altiora te ne quesieris & fortiora te nescruptatus fueris. Sed q̃
p̃cepit deus tibi illa cogita semper & in pluribus operibus eius ne
fueris curiosus: non Est enim tibi necessarium ea quę abscondi¬

Expanded text:
ait, ad magos, nec ab ariolis aliquid sciscitemini, ut non polluamini per eos . Et iterum: Vir, inquit, sive mulier, in quibus pythonicus vel divinationis fuerit spiritus, morte moriatur: lapidibus obruent eos: «Altiora te ne quesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris; sed que precepit Deus tibi, illa cogita semper, et in pluribus operibus eius ne fueris curiosus; non est enim tibi necessarium ea que abscondi
Abbreviated transcription (Latin):
lem hominẽ nõ e comuni grege deum aliquem sed Iunonem illam suam
coniugem ac sõrorem reginamq deum graui cõminatione deterr&.
ne secretum suũ intimum auder& inqiirere: aut sciriposse presumert¬
ligunt plusq ex alieno iecore sãpiunt ꝗͣ ex suo: iagis audiendum ꝗͣ au¬
dict ant alienas: suas ut auro locuplẽtent domdi. Quartum his Enniũ
addiderim: qui uetusta illa & uenerabili facundia hos ipsõs eleganter
irrid&. ut uerbis &̃ sus utar. Qui sui questus causa tictas sułcitant
sententias. Hon enim sunt hi aut scientia aut axte diuini. Sed super¬
stitiosi uatesimpudentesq Arioli: aut mertes. aut insani.aut ꝗbus
egestas imperat. qui sibi semitam non sãpiunt aliis demonstrant uiã
quibus diuitias pollicentur ab ipsis Drachinam ipsi petunt. De his
Horatium dicentem pruddens futuri temporis exitum calliginosa
nocte premit deus: rid&q sĩ moitalis ultra fas trepidat: net nõ illud¬

Expanded text:
lem hominem, non e comuni grege deum aliquem, sed Iunonem illam suam coniugem ac sororem reginamque deum gravi comminatione deterrens, ne secretum suum intimum auderet inquirere aut sciri posse presumerligunt Plusque ex alieno iecore sapiunt quam ex suo, Magis audiendum quam auditant Alienas, suas ut auro locupletent domos. 19 Tertium hiis Ennium addiderim, qui vetusta illa et venerabili facundia hos ipsos eleganter irridet. Ut verbis etiam eius utar, Qui sui questus causa fictas suscitant sententias, non enim sunt hii aut scientia aut arte divini; Sed superstitiosi vates impudentesque arioli, Aut inertes aut insani aut quibus egestas imperat; Qui sibi semitam non sapiunt, aliis monstrant viam, Quibus divitias pollicentur, ab hiis dragmam ipsi petunt; De hiis rere Prudens futuri temporis exitum Caliginosa nocte premit deus; Ridetque si mortalis ultra Fas trepidat;
Abbreviated transcription (French):
Nec leuius tabule laterum feriuntur abundis. Ꝙ̃ graue Balliste moenia
cum laceras aries. Ballistaq concutit arces. Seneca quest̾. nat᷑. li .ii. Nam¬

Expanded text:
nec levius tabulae laterum feriuntur ab undis, quam grave balistae moenia nec levius tabulae laterum feriuntur ab undis, quam grave balistae moenia cum laceras aries ballistave concutit arces. Utque solent sumptis
Abbreviated transcription (Latin):
perficitur nisi ad prepositam magnitudinem ponderis saxi quol id organum
mittere debet. Orosius li .iii. hist. Regulus bellum Carthaginense sortitus
iter cum exercitu faciens. haud procul a flumine Bragada castra constituit:
ubi complurimos milites aquandi necessitate ad flumen clescendentes Serpeis
mire magnitudinis deuoraret Regulus ad expugnandam bestiam cum exerci¬
tu profectus est: Sed nihil in tergo eius proficientibus iaculis atq omni telox
ictũ irrito: quȩ per horrendam squamarum aetatem. quasi per obliquam
scutorum testudinem labebantur mirumq immodum ne corpus lederent
ipso corpore pellebantur cum insuper magnam multitudinem morsu com¬
minui impetu proteri. alitu etiam pestifero ex animari uideret Ballistas de¬
ferri imperauit: per quas murale saxum spine eius in cussum compagem
ctu perforari nequiret ad ultimum Ballistarum tormentis undiq petitam
silicum crebris & ponderosis uerberibus procubuisse. Ouidius de tristibus li.i¬

Expanded text:
perficitur nisi ad propositam magnitudinem ponderis saxi, quod id organum ingentibus spoliis Romam reuexit. Regulus, bellum Carthaginiense sortitus, iter cum exercitu faciens haud procul a flumine Bagrada castra constituit: ubi cum plurimos militum aquandi necessitate ad flumen descendentes serpens mirae magnitudinis deuoraret, Regulus ad expugnandam bestiam cum exercitu profectus est. sed nihil in tergo eius proficientibus iaculis atque omni telorum ictu inrito, quae per horrendam squamarum cratem quasi per obliquam scutorum testudinem labebantur mirumque in modum, ne corp??s laederent, ipso corpore pellebantur, cum insuper magnam multitudinem morsu conminui, impetu proteri, halitu etiam pestifero exanimari uideret, ballistas deferri imperauit, per quas motare saxum spinae eius incussum conpagem ctu perforari nequiret, ad ultimum ballistarum tormentis undique petitam silicum crebris et ponderosis uerberibus procubuisse omnibusque et cohortibus
Abbreviated transcription (Latin):
bulatqi  ollocentur erades ex tenuibus uirgis cteberr meueatum arrimeo
ietentibus percrudis corisq duplicibus consuas fultis ga aurauinet
ictaceto nicerdios circum etca tegatir Machina rota ut a plagarum
odt qsiuie nam ndet ue ⁊hienuim dͥe ̃ estudine quam hector Diçantus
fecit. quibus Eitombu sit facta exponere itons quis er lleque icanolus

Expanded text:
bulata conlocentur crates ex tenuibus virgis creberrime textae maximeque recentibus. percrudis coriis duplicibus consutis, fartis alga aut paleis in aceto maceratis, circa tegatur machina tota. ita ab on mihi etiam videtur esse alienum de testudine, quam Hegetor Byzantius fecit, quibus rationibus sit facta, exponere. fuerat enim eius
Abbreviated transcription (Latin):
tantibusn ał quut. li .a. S. uero Metellus celthibericum in nispania gerens bel¬
lan cum uxbem Cencobricam obsidetet & iam ad mota machina parterte
mutirique sola conuelli poterat disiecturus iuderetur humanitatem propinq
ditorie pretulit. Nam cum Rectogenis filios: qui ad eum transierat centobes¬
canseis. Nacehune ictibus obiecissent. ne pueri in conspectu pattis crudeli genere
mortis cosumerentur Qꝗͣ ipse Rectogenes negabat eisse impedimento. quo mi¬
nus esiam pet exitum sanguinis sui expugnationem perageret per obsidionem
liscessit: quo quideta tamꝰ clementi facto asi non unius ciuitatis mornia rom¬
nium teutem celthiberarum urbium animos ccepit esfecitq ut. ad cedig ndi
eas indeditionem Põ R. non multis sibi obsidionibus opis esst. Senecade terli¬
.xuix. multoenueniuntur qui ignem inferant urbi qui in expugnabilia setplid
m puo aliquot erates suta prosternant qui equum arcibus aggetem attollant &¬

Expanded text:
isti. Q. uero Metellus Celtibericum in Hispania gerens bellum, cum urbem Centobrigam obsideret et iam admota machina partem muri, quae sola conuelli poterat, disiecturus uideretur, humanitatem propinquae uictoriae praetulit: nam cum Rhoetogenis filios, qui ad eum transierat, Centrobigenses machinae ictibus obiecissent, ne pueri in conspectu patris crudeli genere mortis consumerentur, quamquam ipse Rhoetogenes negabat esse inpedimento quominus etiam per exitium sanguinis sui expugnationem perageret, ab obsidione discessit. quo quidem tam clementi facto etsi non unius ciuitatis moenia, omnium tamen Celtiberarum urbium animos cepit effecitque ut ad redigendas eas in dicionem populi Romani non multis sibi obsidionibus opus esset. Afriia. Multi inveniuntur qui ignem inferant urbibus, qui inexpugnabilia saeculis et per aliquot aetates tuta prosternant, qui aequum arcibus aggerem attollant et