comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicis instrumentis nequit fieri. eo qđ dis posito semel
ptongoꝵ ordine uodx sua sonis singł̃ man&. Ialtera
fit dissonantia. quando sonus asono falso metitur id est
alius ꝓalio s Tercia dissonantia fit quando snus nõ
respond& sono. quoto loco oport&r. & haec duo uicia

Expanded text:
sicis instrumentis nequit fieri; eo quod, disposito semel sicis instrumentis nequit fieri; eo quod, disposito semel phthongorum ordine, vox sua sonis singulis manet. Alia fit dissonantia, quando sonus a sono falso metitur, id est, alius pro alio. Tertia dissonantia fit, quando sonus non respondet sono, quoto loco oportet. Et haec duo vitia
Abbreviated transcription (Latin):
saria sit. ne in curia ł inperitia deturpentur uideamus
quibꝰ rebus opus sit adbone modulandi facultatẽ. A
Video plura ẽe quȩ cantorẽ obseruare oporteat. quȩ si nõ
nouerit peritus cẽ nõpossit. Sedtuũ ẽ ħ̃ certius erx ponere
ri. alia s̃ quȩ sibi sonoꝵ ꝓprietas postulat aliu quȩ nume¬
rositatis poscit ratio. alia quibus ex trinsecus occurrentibꝰ
desciliena canendi sese apte cõformat. A hi soni qͥ sunt:
eponos hic ptengos dicimus iđ uoculas in canore cõcordes
r s̃ armonie clementa Et eñ sicut loquela littoris
Sietas poscit: N iequid ineis uiciata naturali qua¬
litate absonũ fiat. A Quomodo fit ħ absonia in
ptongis Ne Siaut ignauius ꝓnucientur aut acu¬
tius quã oport&. Primonãq hoc uicio in humanis uo¬
cibus & sonorũ qualitas & tota leditur cantilena:
Qa fit ubi qđ canitur aut segni remissione grauascit
aut nõrite insursũ cogitur. Iđ uiciũ inquibꝰlib& mu¬

Expanded text:
saria sit, ne incuria vel imperitia deturpentur, videamus, quibus rebus opus sit ad bene modulandi facultatem. D. Video plura esse, quae cantorem observare oporteat; quae si non noverit, peritus esse non poerit. Sed tuum est, haec certius exponere. M. Alia sunt, quae sibi sonorum proprietas postulat; alia, quae numerositatis poscit ratio: alia, quibus extrinsecus occurrentibus disciplina canendi sese apte conformat. D. Hi soni qui sunt? M. Sonos hic phthongos dicimus, id est, voculas in canore concordes, quae sunt harmoniae elementa. Etenim sicut loquela litteris,e sibi sonorum proprietas poscit! M. Ne quid in eis vitiata naturali qualitate absonum fiat. D. Quomodo fit haec absonia in phthongis? M. Si aut ignavius pronuntientur, aut acutius, quam oportet. Primo namque hoc vitio in humanis vocibus et sonorum qualitas, et tota laeditur cantilena. Quod fit, ubi, quod canitur, aut segni remissione gravescit, aut non rite in sursum cogitur. Quod vitium in quibuslibet mu
Abbreviated transcription (Latin):
aut scđo loco uferiꝰ aut quarto loco superius Porro id quod
asono: trito inchoat. aut tercio loco inferiꝰ aut tercio lo co

Expanded text:
aut secundo loco inferius, aut tertio loco superius. Porro id quod a sono / trito inchoat, aut tertio loco inferius, aut tertio loco
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ interualloꝵ spacia moderata. intellexit nichil aliud quam
illã dimensionẽ numerosq: dominari. Iuȩ similit̃ diffinien¬
dõ ac secernendo in ordinẽ nectens astrologiam genuit. Hoc
itaq: modo in mathe seos disciplinis occurr̃ om̃a numerosa oin
mortaliũ numerorũ. qui cogitando atq uoluendo intuentur

Expanded text:
per interuallorum spatia moderata intellexit nihil aper interuallorum spatia moderata intellexit nihil aillam dimensionem, numerosque dominari. Quae similiter diffiniendo ac secernendo in ordinem nectens, Astrologiam genuit. Hoc itaque modo in matheseos disciplinis occurrunt omnia numerosa, et immortalium numerorum, qui cogitando atque volvendo intuentur
Abbreviated transcription (Latin):
numerus operatur ꝑratas dimensiones uocũ. Iuicquid rithmi
delectabile p̃stant. siue in modulationibꝰ seu inquibus lib& rith¬
micis motibus totũ numerus efficit. Et uoces quidẽ cȩlerit᷑
transeunt : numeri aut̃ qͥ corporea uocũ & motiaũ mutheria
decolorantur mane. Qua ꝓpt̃ ut ait scs augustinus. ratio
q̃ inrithmicis qui latine dicunt᷑ numeri siue in ipsa modulati
diligentissime cuius modi essent. repperiebatq: diuinos & sempiternos
Deinde ratio eadẽ cȩlũ terrãq collustrans. sensit nichil aliud ꝙ pulcri¬
tudinem sibi placere. & in pulcritudine figuras infiguris dimen¬
siones indimensionib̾ numeros. Hac ꝗꝗ distincta & disposita indisci¬
plinã redegit appellauitq: geumetricã. Motus eã cȩlimultũ
mouebat & ad se diligent̃ cõsiderandũ ad monebat. & iam ibi ꝑ
cõstantissimas temporũ uices. ꝑ astrorũ ratos diffinitosq: cursus

Expanded text:
numerus operatur per ratas dimensiones vocum: quidquid rhythmi numerus operatur per ratas dimensiones vocum: quidquid rhythmi delectabile praestant sive in modulationibus, seu in quibuslibet rhythmicis motibus, totum numerus efficit. Et voces quidem celeriter transeunt, numeri autem, qui corporea vocum et motuum materia decolorantur, manent. Quapropter, ut ait sanctus Augustinus, ratio, quae in rhythmis, qui latine dicuntur numeri, sive in ipsa modulatiodiligentissime, reperiebatque divinos et sempiternos. Deinde ratio eadem coelum terramque conlustrans, sensit nihil aliud, quam pulchritudinem sibi placere, et in pulchritudine figuras, in figuris dimensiones, in dimensionibus numeros. Haec quoque distincta et disposita in disciplinam redegit appellauitque geometricam. motus eam caeli multum mouebat et ad se diligenter considerandum inuitabat. etiam ibi per constantissimas temporum uices, per astrorum ratos definitosque cursus,
Abbreviated transcription (Latin):
ac sesqͥ tercius cõtinetur . ut pote int᷑ vi. & xii. cõtinent᷑ uiii. &¬
uidelic&. ut qui minori numero sesqualt̃ est. ueluti uiiii. ad ui
& xuiii. ad xii. s ubses qͥtercius maiori. ut uiiii.xii. & xuiii.
xx iiii. Ac rursus qui ad minorem sesqͥtercius est . ut uiiii. ad
UI. ut xui. ad xii. sit ad maiorẽ subses qualt᷑ ut .uiii. ad xii.
ut xui ad xxiiii. Ita int̃ duos sonos diapason ad inuicẽ resonan¬
tes. quarto semꝑ & quinto loco simphonias natura disposuit. ut
q̃ huc lateri quarto loco diatessaron est. sit quinto loco alteri
lateri diapentȩ. Et quȩ ad illud quarto loco resonat diatessaron
huic diapente reson&. Porro ut sesqͥ octaua ꝓportione .uiiii.
superant .uiii. ut xuiii. xui. ut xxxui. xxxii. ita si fistu¬
lamaior aut si fidicula parte octaua minoris suꝑ greditur: ad
inuicẽ resonat tonũ. Igitur quic quid in modulatione suaue ẽ

Expanded text:
ac sesquitertius continetur, utpote inter VI. et XII. continentac sesquitertius continetur, utpote inter VI. et XII. continentvidelicet, ut qui minori numero sesquialter est, veluti VIIII. ad VI. et XVIII. ad XII. fiat subsesquitertius majori, ut VIIII. ad XII. et XVIII. ad XXIIII. Ac rursus qui ad minorem sesquitertius est, ut VIII. ad VI. ut XVI. ad XII. sit ad majorem subsesquialter, ut VIII. ad XII. ut XVI. ad XXIIII. Ita inter duos sonos diapason ad invicem resonantes, quarto semper et quinto loco symphonias natura disposuit, ut quae huic lateri quarto loco diatessaron est, sit quinto loco alteri lateri diapente; et quae ad illud quarto loco resonat diatessaron, huic diapente resonet. Porro ut sesquioctava proportione VIIII. superant VIII. ut XVIII. XVI. ut XXXVI. XXXII, ita si fistula major aut fidicula parte octava minorem supergreditur, ad invicem resonant tonum. Igitur quidquid in modulatione suave est,
Abbreviated transcription (Latin):
& obhoc simphoniis & reliquis musicis uocib deputantur immo
uoces modulatȩ his numeris ꝓcreantur. M. Sentis igitur
ñ nisi arithmeticis rationibus posse musicã explicari: D.
Sentio plane arithmeticã musicȩ cognitioni necessariã M.
Necessaria ꝓrsus cũ ad numeroꝵ exemplar̾ musica pęnitus
deformata sit. Et enĩ sineriũ aneruo aeq: gossitudinis
siue fistulã afistula duplo feceris longiorem. ut xii. adiui. ut xxiiii.
ad xii. diapasonad inuicẽ resonant. Sineruũ aut fistulã &eq̃ cõcaui¬
tatis ter ciaminoris parte longiorem metiaris. ut uiii. ad ui. ut
xui. ad xii. seu quarta parte maioris facias breuiorẽ. ut uiiii. ad
xII. ut xuiii. ad xxiiii. erit quidem diatessaron cõsonantia. ut¬
UIII. ad ui. & xui. ad xii. ac similit uiiii. ad xii. xuiii. ad xxⁱ
Porro uiuii ad ui. & uiii ad xii. similit̃q xuiii. ad xii. & xui.
ad xxiiii. diapente erit. atq: hoc fit mͦ ut sicut induplo ses qͣlter

Expanded text:
 ob hoc symphoniis et reliquis musicis vocibus deputantur, imo voces modulatae his numeris procreantur. Sentis igitur, nonnisi arithmeticis rationibus posse musicam explicari? D. Sentio plane Arithmeticam musicae cognitioni necessariam. M. Necessaria prorsus, cum ad numerorum exemplar musica penitus deformata sit. Etenim si nervum a nervo aequae grossitudinis, sive fistulam a fistula, duplo feceris longiorem, ut XII. ad VI. ut XXIIII. ad XII. diapason ad invicem resonant. Si nervum aut fistulam aequae concavitatis tertia minoris parte longiorem feceris, ut VIII. ad VI. ut XVI. ad XII. seu quarta parte majoris facias breviorem, ut VIIII. ad XII. ut XVIII. ad XXIIII. erit quidem diatessaron consonantia VIII. ad VI. et XVI. ad XII. Ac similiter VIIII. ad XII. XVIII. ad XXIIII. Porro VIIII. ad VI. et VIII. ad XII. similiterque XVIII. ad XII et XVI. ad XXIIII. diapente erit. Atque hoc fit modo, ut sicut in duplo sesquialter
Abbreviated transcription (Latin):
musicã fundit & miromͦ ꝑutrarũq: contrarias passiones. melodas
uoces suaui cõcordatione disponit. Iđ eñĩ uox ad uocem aut
duplo crescit. aut triplo. aut qua druplo. qđ sonat diapason
diapas ac diapente bisq: diapason. naturã seruat numeralis
quantitatis. Qđ uero uel dimidio minoris superat uel tercia parte.
ł quarta ł octaua qđ sonat diapente. diatessaron. & tonum.
cõtinue hab& quantitatis imaginem. Cũ ergo uocũ uarietates
in quantitare cõsistant. hoc mͦ scđm contrarias bifariȩ quanti¬
tatisnaturas dulci ad inuicẽ cõmiatione assentiunt.

Expanded text:
musicam fundit, et miro modo per utrarumque contrarias passiones melodas voces suavi concordatione disponit. Quod enim vox ad vocem aut duplo crescit aut triplo aut quadruplo, quod sonat diapason, diapason ac diapente, bisque diapason, naturam servat numeralis quantitatis. Quod vero vel dimidio majoris superat, vel parte tertia, vel quarta, vel octava, quod sonat diapente, diates saron et tonum, continuae habet quantitatis imaginem. Cum ergo vocum varietates in quantitate consistant hoc modo, secundum contrarias bifariae quantitatis naturas dulci ad invicem commixtione assentiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hi qͥ sentiuntur umbrȩ potius & imagines sunt. Iuis gͦratio¬
nẽ numeroꝵ mutabilẽ dixerit. aut artẽ quã lib& nõ ꝑhanc
cõstare : D. Sufficient̃ nunc uidetur insinuatũ nõ musicã
solũ : sed & alias tres disciplinas magisterio cõstare numeroꝵ.
Sed quȩ so plenit̃ incipias denumeroꝵ natura tractare. repe¬
tasq: singula quȩ p̃missa sunt. quo ad intuenda ut cũq musicȩ rationis
quantitas: M. Iuantitatem dicimus & innumeris & in moelibꝰ
Nã quantitas numerabilis. ꝓprie dr̃ multitudo q̃ unitatibꝰ cõgrega¬
tur. Quantitas spacialis q̃ in mol libꝰ fit : dr̃ magnitudo quȩ in uni¬
ates diuiditur. Nã multitudo infinitã pruralitate suc crescit.
Magnitudo. infinita partitione minuitur. ħ multitudo ad unũ
ex pluralitatibꝰ tendens. augetur spacio. Magnitudo ab uno in
pluralitatẽ tendens unitatũ spaciis minuitur ut pote lapis
arbor. quo minori diuiditur numero. diuisionũ spacia maio¬

Expanded text:
hi qui sentiuntur, umbrae potius et imagines sunt. Quis ergo rationem numerorum mutabilem dixerit, aut artem quamlibet non per hanc constare? D. Sufficienter nunc videtur insinuatum, non musicam solum, sed et alias tres disciplinas magisterio constare numerorum. Sed quaeso plenius incipias de numerorum natura tractare, repetasque singula, quae praemissa sunt, quo utcunque ad intuenda musicae rationis quantitas? M. Quantitatem dicimus et in numeris, et in mobilibus. Nam quantitas numerabilis proprie dicitur multitudo, quae unitatibus congregatur. Quantitas specialis, quae in mobilibus fit, dicitur magnitudo, quae in unitates dividitur. Nam multitudo infinita pluralitate succrescit, magnitudo infinita partitione minuitur. Hoc est, multitudo ad unum ex pluralitatibus tendens augetur spatio; magnitudo ab uno in pluralitatem tendens unitatum spatiis minuitur: utpote lapis, arbor, quo minore dividitur numero, divisionum spatia majo
Abbreviated transcription (Latin):
qđł illud quidẽ in eadẽ fit neuma. ħ uero in p̃cinendo &
respondendo. A haec duo uicia quomͦ eueniant ets¬
pone ÷ io a Quit tuor sonitibus cõpetent sibi diuerss
Au coster armonia. quisq insuo tantũ ordine ꝓpriã
retiond qualitatẽ. nec in sua sede alteridat loclim
Quon serim putoiã notã tenes. A Tuȩ potius inseinuati¬
Optos ł archos. Scđ̃o deuteros qͥ teno distat &. tua e
Tercio tritos. quisemitonio distat adeuterõ. Paus qe
tetrardos: quirursus atrito tono dhebat Pnausas

Expanded text:
fit neuma, hoc vero in praecinendo et respondendo. D. Haec duo vitia quomodo eveniant, expone. M. Quatuor sonitibus competenter sibi diversis dum constet harmonia, quisque in suo tantum ordine propriam retinet qualitatem, nec in sua sede alteri dat locum: quorum seriem puto jam notam tenes. D. Tuae potius insinuatiProtos vel archoos: Secundo Deuteros, qui tono distat a Proto: Tertio Tritos, qui semitonio distat a Deutero: Quarto Tetrardos, qui rursus a Trito tono distingu
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ uoces quȩ p̃phatas simphonias complent. ut pore datesser̃
quattuor. quinq ꝑagunt diapente. hac habitudine cõcordatꝰ¬
qua diatesserom & diapente ad inuicẽ conectuntur. iudelic& epogdoo
iđ sesqui octauo. Nãq semꝑ differentia ses qualt̃i & ses qͥ tertii epog¬
dous est . Iua enĩ ꝓportione s̃ uiii. ad uiiii. fiunt xui ad x uiii.
fiunt xxxii. ad xxxui. & sic in infinitũ

Expanded text:
Item voces, quae praefatas symphonias complent, utpote diatessaron Item voces, quae praefatas symphonias complent, utpote diatessaron quatuor, quinque peragunt diapente, hac habitudine concordaquia diatessaron et diapente ad invicem connectuntur, videlicet epogdoo, id est, sesquioctavo: nam semper differentia sesquialteri et sesquitertii epogdous est. Qua enim proportione sunt VIII. ad VIIII. fiunt XVI. ad XVIII. fiunt XXXII. ad XXXVI. et sic in infinitu
Abbreviated transcription (Latin):
sibi in ordine copulantur. Sed tuum est quȩ ꝓposiusti ex ponere.
M dico qm̃ ideo ꝑ octaua loca id ꝑdiapason &qui sonantia ẽ qe dupla
habitudine uoces haȩ cõferuntur ut .ui. ad xii. ut xii. ad xii.
Similit̃ in quindecimis locis aquisonantia est qđ disdiapason dr̃
quia in qua drupla cõstant ꝓportione ut vi:ad xxiiii. Ideo
in quintis regionibus sibi consonant qđ est diapentȩ. quia sunt
in radione sesqualiera. Sesqualterũ aut̃ ẽ ubiminus partes cõti
.xii. Ideo quartane uoces cõsonȩ sunt qđ est diatessarot. quia
inepitrita sunt ratione  Epitritũ aũt ł sesqͥ tertium estau
ubiminus ht partes tres. & mauis quattuor ut̃ siuii cõtra
uiii. ut ĩ uiiii. cõtra .xii. Ideo duodetima collatione. cõcor
xxiii. contra uiii. Ideo & undecima regione cõsonabiles sueꝰs
qm addiapason resonat diatessaron. id est epitritũ ad duplum
I xui. cõtra .xii. & ui. ut uiiii. contra xxii. & ax uu

Expanded text:
sibi in ordine copulantur. Sed tuum est, quae proposuisti, exponere. M. Dico, quoniam ideo per octava loca, id est, in diapason aequisonantia est, quia dupla habitudine voces hae conferuntur, ut VI. ad XII. ut XII. ad XXIIII. Similiter in quindecimis locis aequisonantia est, quod disdiapason dicitur, quia in quadrupla constat proportione, ut VI. ad XXIIII. Ideo in quintis regionibus sibi consonanter respondent, quod est Diapente, quia sunt in ratione sesquialtera. Sesquialterum autem est, ubi minus partes duas XII. Ideo quartanae voces consonae sunt, quod est diatessaron, quia in epitrita sunt ratione. Epitritum vel sesquitertium est autem, ubi minus habet tres partes, et majus quatuor, ut sunt VI. contra VIII. ut VIIII. contra XII. ideo duodecima collatione concordaXXIIII. contra VIII. Ideo et undecima regione consonabiles sunt, quoniam ad diapason resonat diatessaron, id est, epitritum ad duplum, ut XVI. contra XII. et VI. ut VIIII. contra XII. et XXIIII.
Abbreviated transcription (Latin):
aliud mox sub iungendũ qđ ab eodẽ sono incipiat uł asuo cõpa¬
t re superiore siue inferiore. Siue incho& asono  tetrardo aut
asono trito. aut asono & deutero. Igitur nisi id qđ subiun¬
gendũ est. & asono & cocho incipit equale ponas cũ finali
sono p̃cedentis meli eodẽ dũ taxat archo. aut quinto loco superi
seu quinto logo inferius : id aut̃ qđł asono f tetrardo inchoct

Expanded text:
Aliud mox subjungendum, quod ab eodem sono incipiat, vel a suo compare superiore sive inferiore; sive inchoet a sono tetrardo, aut a sono deutero. Igitur nisi id, quod subjungendum est, et sono archoo incipit, aut aequale ponas cum finali sono praecedentis meli, eodem dumtaxat archoo aut quinto loco superius, seu quinto loco inferius. Id autem quod a sono tetrardo inchoat
Abbreviated transcription (Latin):
iđ duplȩ. triplȩ quadruplȩ ses qualterȩ sesqͥ terciae ses qͥ octauȩ
cõsonas id circo cõstat ł aequisonas. quia nimirũ hii relatiui nu¬
meri in om̃ibus soli disciplinis cõmensurati s̃ & cõnumerati.

Expanded text:
 duplae, triplae, quadruplae sesquialterae, sesquitertiae, sesquioctavae, constat idcirco consonas vel aequisonas, quia nimirum hi relativi numeri soli in omnibus disciplinis commensurati sunt et connumerati
Abbreviated transcription (Latin):
repetendũ Sternatur ut prius ueluti disposita
nia designatũ est quaternis uł quinis cola¬
cȩlebrando canendo quae in prioribꝰ generationibꝰ nõ sunt
agnita filiis hominũ. sed nunc sunt reuelata scĩs euis
Pandit multa musicȩrationis miracula p̃stantissimus auctor
eoetius magisterio numeroꝵ enucleatĩ cuncta cõꝓbans
Cuiꝰ sids̃ annuerit. sequens opusculũ aliqđ cõtinebit ea¬
cerptũ : huius ratiunculae ponamus hic finem

Expanded text:
repetendum. Sternatur ut prius veluti disposita repetendum. Sternatur ut prius veluti disposita onia designatum est, quaternis vel quinis colcelebrando, canendo, quae in prioribus generationibus non sunt agnita filiis hominum, sed nunc revelata sunt sanctis ejus. Pandit multa musicae artis miracula praestantissimus auctor Boetius, magisterio numerorum enucleatim cuncta comprobans. Cujus, si Deus annuerit, sequens opusculum aliquod continebit excerptum. Hujusce oratiunculae ponamus hic finem
Abbreviated transcription (Latin):
ita dicã uoce ordo nouus emergat. & dierũ m
octaua sit quae prima: prima quae octaua derił
&iniurgͭ. apud elisium orpheus obloquite¬
eiusdẽ monstratũ est cõditionis uel qualitatis sibi simpho
aliquid iã ꝓlatũ est sicut & dealiis. ut tamen quae de¬
inceps sunt dicenda lucidius explanari possint. subiecta
iterũ cordarũ descriptione eiusratio cõtemplanda tra¬
datur. Sit ut prius ex sonoꝵ signis eregione positis cor¬
darũ ꝓgressio & int̃ cordas diapente simphonia dispo¬
s natur ita¬
Egitur cũ ad rationem huius descriptionis quinta regi¬
Ione aliud postaliu l modulatur senties ꝑdiapente
simphoniã id adse inuicẽ eiusdẽ qualitatis generi
cõsonare uerũ qđ in illis quattuor sonitibus quos
tonoꝵ semitonioꝵq positionẽ ꝓpria qualitate dis¬
oreuit si euenire nequeat ut melos ullũ eiusdẽ
cõditionis uł modĩ manere possit. si ab aliis ad sonos
ribus tetigimus & nunc iteratis eacemplis plenut

Expanded text:
ita dicam, voce, ordo novus emergat, et dierum more octava sit, quae prima, prima quae octava. Unde et in Virgilio, apud Elisium Orpheus Obloquitejusdem, ut monstratum est, conditionis vel qualitatis sibi symphonaliquid jam prolatum est, sicut et de aliis, ut tamen quae deinceps sunt dicenda lucidius explanari possint, subjecta iterum chordarum descriptione ejus ratio contemplanda tradatur. Sic ut prius ex sonorum signis e regione positis chordarum progressio, et inter chordas diapente symphonia disponatur itagitur cum ad rationem hujus descriptionis quinta regione aliud post aliud modulatur, senties per diapente symphoniam id ad se invicem ejusdem qualitatis genere consonare. Verum quod in illis quatuor sonitibus, quostonorum, semitoniorumque positionem propria qualitate discrevit, hoc evenire nequeat, ut melos ullum ejusdem conditionis vel modi manere possit, si ab aliis ad alios tulum tetigimus, et nunc iteratis exemplis plenius
Abbreviated transcription (Latin):
&uocat᷑ suꝑtripartiens. Iuinq cõtinent᷑ auiiii. cũ quat tuor parti¬
b̵suis & uocat᷑ suꝑ quadri partiens & sic deinceps. Minor uͦ qui ama¬
iore cõdudit᷑: sub suꝑ partiens apellatur. Et de hacqꝗ inequalitatis
forma si uidetur ista sufficiant. .D. Puto sufficere
De aui TiPLICΙ SUPER pa RTΙ cuLaR+
Dost tres simplices habitudines secunt᷑ duce quȩ eac suꝑioribꝰ con¬
ꝓponunt᷑ quarũ prior multiplex suꝑ particularis dr̃ q̃ ex utris q
cõsistit. ut .ii. ad .u. ut iii. ad uii. ut .iii. ad uiiii. ut .u. ad cei.
qđ enĩ cõparatũ numerũ plus ꝗ semel hab&. multiplicis ẽ. Idđ mi

Expanded text:
ipartiens. V. continentur a VIIII. cum quatuor partibus suis, et vocatur superquadripartiens: et sic deinceps. Minor vero, qui a majore concluditur, subsuperpartiens appellatur. Et de hac quoque inaequalitatis forma, si videtur, ista sufficiant. D. Puto sufficere. De mutiplici superparticulari. M. Post tres simplices habitudines sequuntur duae, quae ex superioribus componuntur, quarum prior multiplex superparticularis dicitur, quae ex utrisque consistit, ut II. ad V. et III. ad VII. et IIII. ad VIIII. et V. ad XI. quod enim comparatum numerum plus quam semel
Abbreviated transcription (Latin):
socientur cõsortio. sicut inthimeo & aliis philosophis reue¬
latur . hinc & illud est . Iu numeris elementa ligas ut frigo¬
ra flãmis. Arida cõueniant liquidis. Iua ꝓpt̾ nec sonimusici
in unũ modulamentũ dulce cõuenirent. si nõ eos ꝑcõgrua
& cõsona int̾ualla. p̃phata ꝓportionũ cõmensuralitas soci¬
ar&. D uid est cõmensurale ł cõnumerale: M. ubi
maioris minorisq: cõmunis quȩdã mensura ẽ. ut pote .II.
ad .iiii.ii. ad ui. ii ad uiii. Non ne binarius quat̃ nariũ
bis metit᷑. senarium t̃. octonariũ quãt. D. &iã . Ml. at
hunc gͦ modũ in multiplicib̾ quotiens lib& simplũ duxeris
totiens idẽ simplũ maiorem sũmã metitur. ut tria i¬
duplicata dant senariũ. Triplicata. nouenariũ. Quadruplicata
duodenariũ & deinceps Quid uͦ insuꝑ particularibꝰ ut s̃ iui

Expanded text:
socientur consortio; sicut in Timaeo et aliis philosophis revesocientur consortio; sicut in Timaeo et aliis philosophis revelatur. Hinc et illud est: Tu numeris elementa ligas, ut frigora flammis, Arida conveniant liquidis. Quapropter nec soni musici in unum modulamen tam dulce coirent, si non eos per congrua et consona intervalla praefata proportionum commensuralitas sociaret. D. Quid est commensurale vel connumerale? M. Ubi majoris minorisque communis quaedam mensura est, utpote II. ad IIII. II. ad VI. II. ad VIII. Nonne binarius quaternarium bis metitur, senarium ter, octonarium quater? D. Etiam. M. Ad hunc ergo modum in multiplicibus quotienslibet simplum duxeris, totiens idem simplum majorem summam metitur: ut tria duplicata dant senarium, triplicata novenarium, quadruplicata duodenarium, et deinceps. Quid vero in superparticularibus,
Abbreviated transcription (Latin):
toni int̃ uallũ. his gͦ distantiarũ temperamentis. cõ cordabilem
sonoꝵ diuersitatẽ diunitas ordinauit. his. armonicasuauitas
moderatur. Iuicquid extra ł infra sonat quã harũ ꝓportionum
mensurȩ poscunt. cadit in quas lib& reliquarũ formas. fitq: dis¬
sonũ & cantilenae in cõueniens uiD Vnde cognoscuntur ꝓtongi
musicoꝵ p̃dictas habere mensuras: nec sub ocuł nec subtactu
positi : M. Primũ ex eo coghoscitur qđ hae solȩ habitudines
id est multi plices & suꝑ particulares cõnumeratȩ ad inuicem
sunt & cõmensuratȩ. suaq: cõmensuralitate qͦdã mͦ cognatȩ
nec aliqua sunt inmundo in molibꝰ. in potentiis qͦsibi cõcordit̃
copulentur si non ħ germana ꝓportionũ habitudo conectat
t̃ currunt. In tantũ enĩ iugabilis eoꝵ natura ual& : ut ipsȩ
cõtrariae quattuor elementoꝵ potentiae harũ ꝓportionũ

Expanded text:
toni intervallum. His ergo distantiarum temperamentis concordabilem toni intervallum. His ergo distantiarum temperamentis concordabilem sonorum diversitatem divinitas ordinavit, his harmonica suavitas moderatur. Quidquid ultra aut infra sonat, quam harum proportionum mensurae poscunt, cadit in quaslibet reliquarum inaequalitatum formas, fitque dissonum, et cantilenae inconveniens. D. Unde cognoscuntur phthongi musicorum praedictas habere mensuras, nec sub oculis nec sub tactu positi? M. Primum ex eo cognoscitur, quod hae solae habitudines, id est, multiplices et superparticulares connumeratae ad invicem sunt et commensuratae suaque commensuralitate quodammodo nt aliqua in mundo in mobilibus, in potentiis, quae sibi concorditer copulantur, si non ea haec germana proportionum habitudo connectatter currunt. Intantum enim jugabilis earum natura valet, ut ipsae contrariae quatuor elementorum potentiae harum proportionum
Abbreviated transcription (Latin):
entest aut aduplo ab inuicẽ distant. aut triplo aut quadru¬
plo int᷑ uallo q̃ species s̃ multiplicis in paritatis siue sesqͣl¬
tero siue ses qͥ terciorsiue ses qͥ octauo q̃ species s̃ suꝑ par¬
ticularis imparitatis : Interuallũ u nõ silentu int̃ ptongos
sed spacii qͦ alterũ alteri p̃stat ia Quiptongi duplo difan
M.quiq semꝑ ꝑoctauas regiones qđ diapas̃ dr̃ .d. Iuidistant
truplo EaIuiq semꝑ ꝑ duo detimas regiones qđ dr̃ dia¬
pasoñ &e diapentȩ. .D. ui distant qua druplo: M. Iuiq
semꝑ ꝑ quindecimas regiones. qđ dis diapas̃ dr̃ d. Iuipton¬
qđ dr̃ diapente : D. Quis̃ sesqͥtercii: M. Iui quartana distant re¬
gione qđ diatessa ron appellat᷑. D. Qui ptongi ses qͥ octauũ habent
int̃ uallũ : M. unus quisq: in alterutrũ ut corda ad cordã qđ dr̃
tonus. his ꝗꝗ distantiis & semitoniũ additur. qđ est nõ plenũ

Expanded text:
entes, aut duplo ab invicem distant, aut triplo, aut quadruentes, aut duplo ab invicem distant, aut triplo, aut quadruplo intervallo, quae species sunt multiplicis imparitatis: sive sesquialtero, sive sesquitertio, sive sesquioctavo; quae species sunt superparticularis imparitatis. Intervallum vero est non silentii inter phthongos, sed spatii, quo alterum alteri praestat. D. Qui phthongi duplo distant? M. Quiqui semper per octavas regiones, quod Diapason dicitur. D. Qui distant triplo? M. Quiqui semper per duodecimas regiones, quod dicitur Diapason et diapente. D. Qui distant quadruplo? M. Quiqui semper per quindecimas regiones, quod disdiapason dicitur. D. Qui phthonstantes; quod dicitur Diapente. D. Qui sunt sesquitertii? M. Qui quartana distant regione, quod diatessaron appellatur. D. Qui phthongi sesquioctavum habent intervallum? M. Unusquisque in alttonus. His quoque distantiis et semitonium additur, quod est non plenum
Abbreviated transcription (Latin):
cõuenientes mixtim scđ multiplea & suꝑparticularẽ genus
ex pͥmunt᷑. Discrepantes aũt uoces reliquas unttant᷑ imparitates
Imparitatũ uͦ huius modi.dũ sit innumerabił & infinita cõfusio
dis crepantiarũ ꝗꝗ infinitas. sequitur in ȩqualitatẽ infinite cõ¬
fusã. Solȩ in quã duae quas in primis diximus admusicã ꝑti¬
nent tres elique secernuntur. AD. Iuomodo ergo hae solȩ
musicȩ adiacent : M. Quia om̃is ptongoꝵ cõuenientia scđm
hos numeros defonmatur. quia aut multiplices s̃ aut super¬
particulares. Quaeq uͦ uoces cõsonȩhos aut illos nu
meros imittantur Im̃ eo pacto diuersi soni sibi cõsentiunt ut
scđn eas imparitates differant. .D. in quo fit haec differen¬
tia ł .M. in acumine & grauitate. in eleuatione ac sũmissio¬
ne .D. Quomodo scđm p̃phatos numeros int̃ se differ̃ & dif¬
ferendo cõsentiunt M. Om̃s pͥtongi iđ uoculȩ sibi cõueni¬

Expanded text:
convenientes, mixtim secundum multiplex superparticulare genus convenientes, mixtim secundum multiplex superparticulare genus exprimuntur: discrepantes autem voces reliquas imitantur imparitates. Imparitatum vero hujusmodi dum sit innumerabilis et infinita confusio, discrepantiarum quoque infinitas sequitur inaequalitatem infinite confusam; solae, inquam, duae, quod imprimis diximus, ad musicam pertinent, tres reliquae secernuntur. D. Quo ergo modo hae solae musicae adjacent? M. Quia omnis phthongorum convenientia secundum hos numeros formatur: quia aut multiplices sunt, aut superparticulares. Quaeque vero voces inconsonmeros imitantur? M. Quoniam eo pacto diversi soni sibi consentiunt, et secundum eas imparitates differunt. D. In quo fit haec differentia? M. In acumine et gravitate, in elatione ac submissione. D. Quomodo secundum praefatos numeros inter se differunt, et differendo consentiunt? M. Omnes phthongi, id est, voculae sibi conveni
Abbreviated transcription (Latin):
Et dehac &iã in eqͣlitate satis sit .D. utiq satis nuruirterabis
DEAL TI ELICISUPER PARCIENEE
Sunta est in eqͣlitas q̃ multiplex suꝑ partiens appellatur
eã sit quotiens numerus ad numerũ cõparatus. hab& inse alium
numerũ totũ plus ꝗ semel. & eius ł duas ł tres ł q̃t liboc plures par¬
ticulas scđm numeri suꝑpartientis figurã. Vocabunturq hi scđm
ꝓprias partes duplex suꝑ bipartiens ut xuii: ad .ui. conparati
Cõtinent enĩbis ternos. cũ duabus partib sius Similiter .xvi.
ad ui collati. Itẽ duplex suꝑ tripartiens duplea suꝑ qͣ dri¬
partiens Acrursus triplex suꝑbi partiens & triplex suꝑtri¬
partiens triplex suꝑ quadri partiens. Igit᷑ quic qͥd inmundo¬
imparit̃ confertur ad aliquidii quaecũq quantitas in eqͣlit̃ quanti
meralẽ ꝑtinere quantitatẽ . Iuantitas uͦ inspaciis qͥt tuor reliquis
imparitatibꝰ deputatur. Itẽ uoces musicȩ id est cõcordi suauitate

Expanded text:
is. De multiplici superpartiente. M. Quinta est inaequalitas, quae multiplex superpartiens appellatur. Ea fit, quotiens numerus ad numerum comparatus habet in se alium numerum totum plusquam semel, et ejus duas vel tres vel quotlibet plures particulas, secundum numeri superpartientis figuram, vocabunturque hi secundum proprias partes duplus superbipartiens, ut VIII. ad III. comparati; continent enim bis ternos cum duabus partibus suis: similiter XVI. ad VII. collati. Item duplus supertripartiens, duplus superquadripartiens; ac rursus triplus superbipartiens, et triplus supertripartiens, triplus superquadripartiens. Igitur quidquid in mundoimpariter confertur ad aliquid, quaecunque quantitas inaequaliter compameralem pertinere quantitatem; quantitas vero in spatiis quatuor reliquis imparitatibus deputatur. Item voces musicae, id est, concordi suavitate
Abbreviated transcription (Latin):
mathesis disciplinȩ ita ꝑnumeros oport& ut intelligatur
quȩ sunt mathesis disciplinȩ  M. arithmetica Geo metria
Musica. astronomia. D. Iuid est mathesis M. doctrinał
scientia. .D. Iuare doctrinalis scientia: M. quia abstrac¬
tas cõsiderat quantitates . D. Iuae s̃ abstractae quantitates:
aut qt lib& alias. ut uerbi gr̃ã .iii. cõtinent᷑ a .v. cũ aliis duob̾ & uo

Expanded text:
Mathesis disciplinae, ita per numeros oportet ut intelligatur. D. Mathesis disciplinae, ita per numeros oportet ut intelligatur. D. Quae sunt Mathesis disciplinae? M. Arithmetica, Geometrica, Musica, Astronomia. D. Quid est Mathesis? M. Doctrinalis scientia. D. Quare doctrinalis scientia? M. Quia abstractas considerat quantitates. D. Quae sunt abstractae quantitates? aut quotlibet alias; ut verbi gratia, III. continentur a V.
Abbreviated transcription (Latin):
M Ẽquidem ꝑtemptare lic& quas dñs cõcesserit rationes. quo causas
dulcit̾ cõuenientiũ uocũ atq discrepantium. naturã ꝗꝗ diuer¬
soꝵ tropoꝵ aliquantulũ dep̃hendamus & quare intranspo¬
nendo in alias species migrent ł in suas denuore uertantur
Et enĩ sic̃ ab solute cõputando simplex ẽ series numerandi & fa¬
cilitate sui &iam pueris patens. ut .i .ii.iii.iiii. & ct̃a. aliud uͦ
alii in equalit̃ collatũ in uarias in equalitatis species cadit ita
ptongi inmusica cuius mat̃ est arithmetica iđ numeralis
scientia. facili quidẽ ordine recensentur. Ad aliquid aut̃ ꝓla¬
ti nõ modo suauium dant cõcinentiarũ species. sed & earum¬
dem cõcinentiarũ sua uissimas rationes
Qsuomodo ex arithimetica matirȩ gignitur armonia. & an
eadẽ est armonia quȩ musica. M. armonia putat᷑ cõcorda¬
bił in eqͣliũ uocũ cõmuctio Musica ipsius cõcordationis filitio
Iuȩ sicut ꝑ om̃a numeroꝵ rationi cõuincta est. atq: cȩterȩ

Expanded text:
M. Equidem pertentare licet, quas Dominus concesserit rationes, quo causas dulciter convenientium vocum atque discrepantium, naturam quoque diversorum troporum aliquantulum deprehendamus, et quare transponendo in alias species migrent, vel in suas denuo revertantur. Etenim sicut absolute computando simplex est series numerandi, et facilitate sui etiam pueris patens, ut I. II. III. IIII. et caetera: aliud vero alii inaequaliter collatum in varias inaequalitatis species cadit; ita phthongi in musica, cujus mater est Arithmetica, id est numeralis scientia, facili quidem ordine recensentur. Ad aliquid autem prolati non modo suavium dant concinentiarum species, sed et earundem concinentiarum suavissimas rationes. D. Quomodo ex Arithmetica matre gignitur harmonia, et an eadem harmonia, quae et Musica? M. Harmonia putatur concorda inaequalium vocum commixtio. Musica ipsius concordationis ratio. Quae sicut per omnia numerorum rationi conjuncta est, atque caeterae
Abbreviated transcription (Latin):
in aliquibꝰ instrumentis musicis nõmͦ binȩ &binȩ sed
& ternȩ & ternȩ hac sibi collatione misceri dũ utiq
uno inpulsu duabus uel tribus in unũ uocib actucati
totidem uoces respondent organum. ubi attendendũ
ut uox media int̃ duas nõ ȩ quo spacio se adutrasq habeat.
Iuippe cũ inoctauo numero uimtatis medietas nõ sit ue¬
rũ ab inferiori latere ad canrtũ diatesseron spacio respon¬
deatur a superiori uͦ spacio diapente. Et ut hoc clarũ
in sinuetur nescientibꝰ: sine fastidioscientiũ siuoce iu¬
rili organsetur simul cũ uoce puerili sunt quidem¬
hre duae uoces sibi ꝑdiapason cõsonȩ. ad eam aut uoce
qus it ra doredian cõtinent ad quã scilic& utreq organũ
nesemident aeutior quȩ c̃ puerilis quinto ex ar loco
pato nedui sesemutuo simphonie ligant. ut q̃ cumq
senus eor hac parte quartana collatione sesehabeuadali¬
uss ereala parte ꝑdiapason quintaregione adeundem

Expanded text:
in aliquibus instrumentis musicis non modo binae et binae, sed in aliquibus instrumentis musicis non modo binae et binae, sed et ternae ac ternae hac sibi collatione misceri, dum utique uno impulsu, vel tribus in unum vocibus actitatis, totidem voces respondent organum. Ubi attendendum, ut vox media inter duas ne aequo spatio se ad utrasque habeat, quippe cum in octavo numero unitatis medietas non sit; verum si ab inferiori latere ad cantum diatessaron spatio respondeatur, a superiore vero spatio diapente. Et ut hoc clarius insinuetur nescientibus sine fastidio scientium, si voce virili organizetur simul cum voce puerili, sunt hae duae voces sibi per diapason consonae: ad eam autem vocem, quam inter se mediam continent, ad quam scilicet utraeque organum respondent, acutior, quae est puerilis, quinto extat loco nato nexu sese mutuo symphoniae ligant: ut quicumque sonus ex hac parte quartana collatione sese habet ad alium, ex illa parte per diapason quinta regione ad eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
uel assuete organum nuncupamus. Dicta aut̃ diaphonia
qđ non uni formicanore cõstat. sed cõcentu cõcorditer
dusono Qđ lic& omniũ est simphoniarũ cõmune : i dia¬
tessaron tamen ac diapente hocnomen optinuit. Ac
in primis ꝑdia tesseron. organici meli ponat᷑ exxem¬
plĩ. Ut pote si ad subiestam descriptionẽ duobus so¬
nis int̃ positis quarto loco inunũ canendo uoa uoci
responde at¬
Siceni dnob aut plurib̾ inunũ canendo modesta ditariat
& cõcor di morositate. qđ suũ est huius meli. Qudebis
& si sĩnpla organũ respondeat duplae aut dipla simplae
qđ potest significare primus uersus ac tercius qͥ ad scđm
uersum uicẽ tenent organi. siue ad duplicẽ cantũ sim¬
plex organũ refferatur qđ uersus scđs̃ designat & quartꝰ
organũ insui medio cõtinentes. seu & organũ gemines atq
cantũ siue &iam triplũ utrũq facias descripta ad inui¬
cem cõsonat ratione. Possunt enĩ & humanȩ uoces &

Expanded text:
el assuete, organum, vocamus. Dicta autem Diaphonia, quod non uniformi canore constet, sed concentu concorditer dissono. Quod licet omnium symphoniarum sit commune, in diatessaron tamen ac diapente hoc nomen obtinuit. Ac inprimis per diatessaron organici meli ponatur exemplum, utpote si ad subjectam descriptionem duobus sonis interpositis, quarto loco, in unum canendo, vox voci respondeaim duobus aut pluribus in unum canendo modesta duntaxat et concordi morositate, quod suum est hujus meli, videbis  et simplex organum respondeat duplae, aut dupla simplici, quod potest significare primus versus ac tertius, qui ad secundum versum vicem tenent organi; sive ad duplicem cantum simplex organum referatur, quod versus secundus designat et quartus, organum in sui medio continentes, seu et organum gemines et cantum, sive etiam triplum utrumque facias, descripta ad invicem consonat ratione. Possunt enim et humanae voces, et
Abbreviated transcription (Latin):
ł limata dicimus nõ plenasonoꝵ spacia. qua tamen spacia¬
suo loco posita & suã sonis ꝓprie tatẽ tribuunt. & in cõcor¬
diae suauitate cantilenã cõtinent. Nõ suo aut̃ loco posita
dissentire faciunt mela. Nã sciendũ in sonoꝵ serie tunc
naturalẽ ordinari qualitatẽ. dũ naturali ad inuicem spacio
meciuntur. At si falso metiat᷑ sonꝰ asono in aliã mox quali¬
tatẽ migrat cȩptũq: transuertit ordinem. Et ħ ea supra¬
dictis duobus uiciis. prior dissonantia est. A. Lucida rogo
exemplisicatione aperias qualit̃ huius modi sese absonia ha¬
beat. xC. Tẽptabo ꝓut possũ tuattentus adsis. Sonus
deuterus cũ semꝑ inter uallo semitonii subiugat᷑ trito:
cordo hos duos prengos. tetrardũ  & ꝓtũ. A̾ Sienim
ascendendo insursũ ꝓxine ꝓ ost ꝓtũ sonũ metiatur ⁊¬
tritus ueluti post & deuterũ hec una erit absonia. Item
Sidescendendo uiiusum ꝓxime post N terardũ sonũ me¬
ciatur.  deuterus uel uti post Etritũ ħ altera erit

Expanded text:
 spatia: quae tamen suo loco posita et suam sonis proprietatem tribuunt, et in concordiae suavitate cantilenam continent; non suo autem loco posita, dissentire faciunt mela. Nam sciendum, in sonorum serie tunc naturalem ordinari qualitatem, dum naturali ad invicem spatio metiuntur. At si falso metiatur sonus a sono, in aliam mox qualitatem migrat, ceptumque transvertit ordinem. Et haec ex supradictis duobus vitiis prior dissonantia est. D. Lucida, quaeso, exemplificatione aperias, qualiter hujusmodi absonia sese habeat? M. Tentabo, prout possum, tu attentus adsis. Sonus deuterus cum semper intervallo semitonii subjugatur trito /libet tetrachordo hos duos phthongos tetrardum et protum. Si enim ascendendo in sursum proxime post protum sonum metiatur tritus, veluti post deuterum, haec una erit absonia. Item si descendendo in jusum proxime post tetrardum sonum metiatur deuterus, veluti post / tritum, haec altera erit
Abbreviated transcription (Latin):
latere nõꝑuenit ad mensurã ꝰ deuteri sed breuiori inter¬
uallo sonus tritus loco deuteri mensuratur qđ linea nõ
paginula int̃ iecta designat. I YC Dic &iã penta cordũ a
Apto. A dixi. ⁊ dicã & ego ħ idẽ. dehinc paululũ ab
hoc ordine declinans. insequenti latere & cdeuterũ sinum
tetrardo quasi
Censisti & hic penta cordũ ab ordine declinasse. nec reuerti ut coepitꝰ.
a sensi utiq r. Videsne  ꝓtosono incoatũ  tetrardo
Sit pen Nta cordũ tetrardi¬
N Hoccine sensui tuo patiut: a Rat& ꝓrsus & describendo oe uł
ri poterit. A Nũ ꝓuuiciis ea neputabimꝰ: ⁊ uicia nimi¬
rũ sunt. Sed sic̃ barbar smi & solcecismi metris plerũq figu¬
ralit̃ int̃miscent᷑ itr lĩmata int̃dũ de industria cantibus in¬
seruntur. Sed adhuc alia uicia uideamus. I Tercia em̃ fit abso¬
nia primȩ cõtraria ut pote si in priorilatere a & deutero
uoluti a  ꝓto alius metiatur deuteruas abusiuo spacio idest
iusto
longiore. Sit itaq rurs E penta cordi

Expanded text:
latere non pervenit ad mensuram deuteri ; sed breviori intervallo sonus / tritus loco deuteri mensuratur, quod linea non paginula interjecta designat. Dic etiam pentachordum a proto D. Dixi. M. Dicam et ego hoc idem; dehinc paululum ab hoc ordine declinans in sequenti latere deuterum sonum tetrardo quasi Sensisti, et hic pentachordum ab ordine declinasse, nec reverti, ut cepit? D. Sensi utique. M. Vides ne proto sono inchoatum tetrardo Sit pentachordum tetrardi Hoccine sensui tuo patuit? D. Patet prorsus et describendo oculis, ri poterit. D. Num pro vitiis ea reputabimus? M. Vitia nimirum sunt. Sed sicut barbarismi et soloecismi metris plerumque figuraliter intermiscentur, ita limmata interdum de industria cantibus inseruntur. Sed adhuc alia videamus. Tertia enim fit absonia primae contraria: utpote si in priore latere a deutero veluti a proto alius metiatur deuter abusivo spatio, id est, justo longiore. Sit itaque rursus pentachordum
Abbreviated transcription (Latin):
Ođ itaq saianturtdũ sono & archo incipit ac finitur
penta cordũ primũ uocamus. & cõstat duobꝰ tonis
semitonio atq: tono. Iđ sono deutero Rꝰ penta cordũ
scđ̃m & cõstat tribtonis acsemitonio. Qđ sono trito
penta cordũ terciũ & cõstat semitonio atq tribꝰ tonis
qđ sono  tetrardo. penta cordũ quartũ. & cõstat tono
Penta cordis autem
dũ uno ad superi¬
orẽ partẽ ad¬
dito idemfit
primꝰ qui &
tremus

Expanded text:
od itaque sono archoo incipit ac finitur, Pentachordum primum vocamus, et constat duobus tonis, semitonio et tono. Quod sono deutero, pentachordum secundum; et constat tribus tonis et semitonio. Quod sono / trito, pentachordum tertium; et constat semitonio atque tribus tonis. Quod sono tetrardo, pentachordum quartum; et consPentachordis autem: dum uno ad superiorem partem addito, idem fit primus, qui et extremus
Abbreviated transcription (Latin):
.vIiii. p̃cellit vi. limitẽ eo p̃cellitur axii. limite. Iuoq: iterũ
numero xuiii. limes p̃cellit xii. limitẽ eo p̃cellit᷑ axxiiii. li¬
mite arithmetica dũ taxat medietate. Rursus quota parte
UI. limes uiii. p̃cellit. tota parte sui. axii. precellitur

Expanded text:
VIIII. praecellit VI. limitem, eo praecellitur a XII. limile. Quoque item VIIII. praecellit VI. limitem, eo praecellitur a XII. limile. Quoque item numero XVIII. limes praecellit XII. limitem, eo praecellitur a XXIIII. limite, arithmetica duntaxat medietate. Rursus quota parte VI. limes VIII. praecellit, tota parte sui a XII. praecellitur
Abbreviated transcription (Latin):
eqͣles differentiae : sed e quales ꝓportiones cõ siderantur uti uides
÷ At armonica medietas ẽ. in qͣ nec aeedẽ ꝓportiones quȩruntur
nec ceedẽ differentiae sed sicut ad inuicem sunt extremilimi¬
tes ita eorundẽ limitũ differentiae sic̃ cernis .iii.iiii.uI. D.
Cerno scilic& & extremos limites eoꝵq: differentias duplo dis¬
tantes. haec itaq: p̃mitti oportuit aduidendũ scđm quã medie¬
tatẽ sese habeant tonoꝵ mensurȩ. Dũ singulȩ enĩ medietates
singulis sunt ꝓprie tamen ex om̃ibꝰ musica uidetur intexxta
Nãq geo metrica medietas om̃s ad inuicẽ duploꝵ t̃minos nectit
ut sic̃ ad ui. s̃ xii. sic ad xii. s̃ xxiiii. Et rursus sicut ad xii.¬
s̃ xxiiii. sic xxiiii. ad xluiii. haec de inde duploꝵ int̃ ualla
duobꝰ dũ cõpleantur t̃minis. alius exhis arithietica aliꝰ armo¬
nica medietate duas sibi extremitates copulat. quo enĩ numero

Expanded text:
aequalesaequalesM. At harmonica medietas est, in qua nec eaedem proportiones quaeruntur, nec eaedem differentiae, sed sicut ab invicem sunt extremi limites, ita eorumdem limitum differentiae, sicut cernis III. IIII. VI. D. Cerno scilicet et extremos limites, eorumque differentias duplo distantes. M. Haec itaque praemitti oportuit ad videndum, secundum quam medietatem sese habeant tonorum mensurae; dum singulae enim medietates singulis sint propriae, tamen ex omnibus musica videtur intexta. Namque geometrica medietas omnes ad invicem duplorum terminos nectit, ut sicut ad VI. sunt XII. sic ad XII. sint XXIIII. Et rursus sicut ad XII. XXIIII. sic ad XXIIII. sint XLVIII. Haec deinde duplorum intervalla duobus dum compleantur terminis, alius ex his arithmetica, alius medietate harmonica duas sibi extremitates copulat. Quo enim numero
Abbreviated transcription (Latin):
bis duple capiant. duodecumos triple. D. Queso qua ratione
uel ordine in sonoꝵ serie toni cũ semitoniis cõteatant᷑ M. id apertius
cõtueri poteris si prius quȩ arithmetica medietas q̃ geometrica
q̃q armonica sit pandã. .D. Pande gͦ. M Post ꝓportiones ꝓportio¬
nalitates cõsiderantur Nã ꝓportio est duoꝵ terminoꝵ habitu do
ꝓporcionalitas uͦ nõminus quã triũ. Ergo ꝓportionalitas aut arith¬
metica medietate cõuingitꝰ aut geo metrica aut armonica.
Medietatẽ aut̃ dicimus ubiduȩ exx tremitates duoꝵ ł unius limitis
nexu. in cõcordiam uinciuntur. linites aut̃ seu terminos dicimꝰ
numeroꝵ sũmas. Igitur arithmetica medietas ẽ : ubi aequales er̃
differentiae int̃ terminos sed non sunt eiusdẽ ꝓportionis ipsi t̃mini
sicut cernis .i ii .iii. .u. Cerno e quidẽ unũ ad duos duplũ Duos
ad tres sesqualterũ M. Itẽ geo metrica medietas est. in qͦ non

Expanded text:
bis duplae capiant, duodecimos triplae. D. Quaeso qua ratione bis duplae capiant, duodecimos triplae. D. Quaeso qua ratione vel ordine in sonorum serie toni cum semitoniis contexantur? M. Id apertius contueri poteris, si prius, quae arithmetica medietas, quae geometrica, quaeque harmonica sit, pandam. D. Pande rogo. M. Post proportiones proportionalitates considerantur. Nam proportio est duorum terminorum habitudo, proportionalitas vero non minus quam trium. Ergo proportionalitas aut arithmetica medietate conjungitur, aut geometrica, aut harmonica. Medietatem autem dicimus, ubi duae extremitates duorum vel minus limitis nexu in concordiam vinciuntur. Limites autem seu terminos dicimus numerorum summas. Igitur arithmetica medietas est, ubi aequales erunt distantiae inter terminos, sed non sunt ejusdem proportionis ipsi termini, sicut cernis. I. II. III. D. Cerno equidem, I. ad II. duplum, II. ad III. sesquialterum. M. Item geometrica medietas est, in qua non
Abbreviated transcription (Latin):
culares cũ duplis nõ habent. & id circo cõsonã commixtionem
Quaratione euenit ut in sonoꝵ serie ꝑ quartaloca uoces sint
epitritȩ ꝑ quintana ses qualtere. ꝑ octaua duplȩ & aliȩ suis locis:
m cũ cõsta uł epitrito & sesqualtero uł duobꝰ epitritis medio epog¬
doo interuallũ duplũ conpleri. ep ogdo is rursus ipsa epitritoꝵ
inter ualla conplentur. Si quidem duȩ mediȩ indiapa s̃ int̾ ual¬
lo uoculȩ idest quarta & quinta. dũ singule ad aliud latus dia¬
tessaron ad aliud resonant diapentȩ. ut req: ad suũ latus epitri¬
to distant. Sed utrũq rursus epitritũ earatione epogdoi
stipant ut inquattuor scindatur uoculas. & inter ualla tria. ut
scilic& sin gula duo interualla singulos capiant epogdoos iđ
tonos. Terciũ compleatur limmate. qđ est semitonium. Sic
contingit ut quartis locis uoces ses qͥ terciae. qͥntis inueniantur
ses qualterȩ octauos locos sorciantur duplȩ quinde cimos

Expanded text:
culares cum duplis non habent, et idcirco nec consonam commistionem. D. Qua ratione evenit, ut in sonorum serie per quarta loca voces sint epitritae, per quinta sesquialterae, per octava duplae, et aliae suis locis? M. Cum constet, vel epitrito vel sesquialtero vel duobus epitritis medio epogdoo intervallum duplum compleri, epogdois rursus ipsa epitritorum intervalla complentur. Siquidem duae mediae in diapason intervallo voculae, id est, quarta et quinta, dum singulae ad aliud latus diatessaron, ad aliud resonent diapente, utraeque ad suum latus epitrito distant. Sed utrumque rursus epitritum ea ratione epogdoi stipant, ut in quatuor scindantur voculas intervalla tria: ut scilicet singula duo intervalla singulos capiant epogdoos, id est, tonos, tertium compleatur limmate, quod est semitonium. Sic contingit, ut quartis locis voces sesquitertiae, quintis inveniantur sesquialterae, octavos locos sortiantur duplae, quindecimos
Abbreviated transcription (Latin):
Licanos hypaton
Ypate meson
Par ypate meson
Trite die s eumenon Nete sine menon.
Para nete die seume non
Nete die zeu menon
Trite hyperboleon
Paranete hyꝑboleon
Nete hyperboleon
Albinus earũ nomina latina ora¬
tione ita int̃ pretatus ẽ. ut hyparas
principales uocar& Mesas medias
Sine menas cõiunctas. Die zeume¬
nus disiuneitas. hyꝑboleas excel¬
lentes

Expanded text:
lichanos hypaton, hypate meson, parypate meson,trite diezeugmenon, paranete diezeugmenon.Paranete diezeugmenon. Nete diezeugmenon. Trite hyperboleon. Paranete hyperboleon. Nete hyperboleonautem earum nomina Latina oratione ita interpretatus est, ut hypatas principales vocaret, mesas medias, synemmenas conjunctas, diezeugmenas disjunctas, hyperboleas excellentes