comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que maxime ꝓudenda st agricole tutirra p̃cipimus desa¬
stiueꝑ het ded ipm̃ iam ere cules ꝑuenimꝰ: de quo plu¬
ribus lidio insequente mex dissecemus
VATRIS exme P dilune quod ego sine
cunitatione nõ recuso docere: curpriore L
ueteren opmionem fere oũi. qui de cultu
agroꝵp locuti lunt a principio confestim reriu¬
lerim falsam sñaꝵ repudiauerim censertiũ
longo eiu situ: longique iam tpris excitatoe
fatigatam & effecta humum consenuisse:
Nec te ignoro. cum & alioꝵo illuscriũ scciptoꝵ: Tui p̃cipue Tremel¬
li austoritate reuereri: qui cũ plurima rusticarum rerũ p̃cepta
simul ellegantꝰ & lite memorie prodiderit uidelum inlectꝰ
nimio fauore priscoꝵ dissimili materdaͭ. dillerentiũ falso cre¬
didit: parentẽ oiu aram sicut muliebat̾ saxũ etati am̃ili
ian confecta ꝓgenerandis eẽ foetibus inhabilem. qued ip̃e ꝗͦ

Expanded text:
quae maxime providenda sunt agricolae futuro praecipimus, de saquae maxime providenda sunt agricolae futuro praecipimus, de sastive per haec ad ipsum iam terrae cultum pervenimus, de quo pluribus libro insequente mox disseremus. Quaeris ex me, P. Silvine, quod ego sine cunctatione non recuso docere, cur priore libro veterem 1 opinionem fere omnium, qui de cultu agrorum locuti sunt, a principio confestim reppulerim, falsamque sententiam repudiaverim censentium longo aevi situ longique iam temporis exercitatione fatigatam et effetam humum consenuisse. Nec te ignoro cum et aliorum inlustrium scriptorum tum praecipue Tremeli auctoritatem revereri, qui, cum plurima rusticarum rerum praecepta simul eleganter et scite memoriae prodiderit, videlicet inlectus nimio favore priscorum de simili materia disserentium falso credidit parentem omnium terram, sicut muliebrem sexum aetate anili iam confectam, progenerandis esse fetibus inhabilem.Quod ipse quoque
Abbreviated transcription (Latin):
mitiime ꝯducit igricole: seu qr nemo suũ ꝓpruõ eẽ aliqd
opus credit: sed qr cũ enisus nõ suo: sed qr cõĩ ost̃o ꝓficit.
deoq labori multu se subtrahit: nec tnꝰ uiriti malefattũ
ab aratorib: eiq mediastinis classes g̃ nd maiores ꝙ̃ decu-
rias hoũis faciũde: quas decurias appellauerũt antiqui os ma¬
ꝯims pbauierũt. quod his nũi mocdus in oꝑs ꝯmodissime
custodiretur: net p̃euntis ꝓͥmonitoris diligentiã multituo cõ¬
funderos. Iitiq si latior ẽ ager ĩ regiones delucende se he
classes: diuidendũq iti opuiꝰ. ut neq linguli biniq cũ duisi fa
sit id qui ad se ꝑtinere singuli nõ acistimg̃  hec oroina.¬
tio nõ solum conçitat emulaitionẽ: sed e dephendit igues
Nam cum dtimie opis excieetur tum ĩ cessantis ã aduorsic
iusta: ex sine quecella uidet᷑ adhberi. Sed ni minum dus

Expanded text:
minime conducit agricolae, seu quia nemo suum proprium aliquod minime conducit agricolae, seu quia nemo suum proprium aliquod esse opus credit, seu quia cum enisus est, non suo sed communi officio proficit ideoque labori multum se subtrahit; nec tamen viritim malefactum ab aratoribus iique a 4mediastinis. Classes etiam non maiores quam denum hominum faciundae, quas decurias appellaverunt antiqui et maxime probaverunt, quod is numeri modus in opere commodissime custodiretur nec praeeuntis monitoris diligentiam multitudo confunderet. Itaque si latior est ager, in regiones diducendae sunt eae classes dividundum- que ita opus, ut neque singuli binive sint, quoniamsit, id opus ad se pertinere singuli non existiment. Haec ordinatio non solum concitat aemulationem, sed et deprehendit ignavos; nam cum certamine opus excitetur, tum in cessantes animadversio iusta et sine querela videtur adhiberi. Sed nimirum, dum
Abbreviated transcription (Latin):
admonusse satis ẽ nihil in his ĩ illis plurimũ refere uires
nullo minus oꝑe tatigatur plexior: quia in arando strue pe¬
ne rectus ĩnitit᷑ medicastinus qualiscunq status eẽ pot. dũmõ¬
ꝓpetiẽdo labore sit idoneus uinee nõ sit altos quõ latosge
lacertosos curos exigunt. Nam luis hĩtus fossireis & putatõibr
cetisq eaꝵo cuiltoripus magis aptus minus in hoo eficio ꝙ̃ inr
cetis agricolatio frugalitatẽ requirit: quia & in turba u
solu ei fortẽ. seđ cicuminis strenui ministeus postulat. Ideoq
uineta plurimũ ꝑ alligates excelluntur: nihi tñ eiusdem
agilitatis: homo feugi nõ meluis ꝙ nequã faciet: hoc ĩt̾po¬
sui neꝗs eistimgs ⁊ ea me opinione u̾sari: qua mali ꝑno-
xios: ꝙ m̃ocentes rurra colere: sed & iulud censeo: ne ꝯfũ¬
dantur oꝑa faĩlie: sicut oñes omĩa egequant. Nã icl

Expanded text:
admonuisse satis est nihil in his, in illis plurimum referre vires admonuisse satis est nihil in his, in illis plurimum referre vires nullo minus opere fatigatur prolixior, quia in arando stivae paene rectus innititur. Mediastinus qualiscumque status potpetiendo labori sit idoneus. Vineae non sic altos quemadmodum latos et lacertosos viros exigunt, nam hic habitus fossuris et putationibus ceterisque earum culturis magis aptus. Minus in hoc officio quam in ceteris agrico- latio frugalitatem requirit, quia et in turba et solum enim fortem, sed et acuminis strenui ministrum postulat, ideoque vineta plurimum per alligatos excoluntur. Nihil tamen eiusdem agilitatis homo frugi non melius quam nequam faciet. Hoc interposui, ne quis existimet in ea me opinione versari, qua malim per noxios quam per innocentes rura colere.Sed et illud censeo, ne confundantur opera familiae, sic ut omnes omnia exsequantur. Nam id
Abbreviated transcription (Latin):
prĩs familut multum confert aiugendo patrimonio sed
illũ meminerit cũ e ciuitate remeaiuit: deos penatis aido¬
rare. deinde si tempestiuũ erit ꝯ festim si minus posto¬
die fines oculis ꝑlustrare omẽs ꝑtes agri reuiscere atq existi¬
mare nũꝙ abñtia sua de disciplina atq custodia remipit: nu
aliqua uitis: nu arbor num fruges absint tu g̃ petudes &
faĩliam recenseat fundiq instrum̃tu & suppellectilẽ: que
cuncta si ꝑ pluris armos face instituit: Benemoratã disciplinã
cus senectus aduenerit obtinebit: neo erit ulla euis etis ãmi
oporto p̃pone̾ sedulos ac feugallissimos. Ea res utraq plusꝙ
corꝑis statura roburq confert huic negocio cũ id ministeriũ
cistodie diligentis s artis effmñ ẽ bubulto quo ꝙ̃ñis necio
nõ tñ satis ẽ indoles mentis. nisi cũ uastitas uocis s iñtus me¬
tuendum pecudibus effecit. sed &s temqe uires clem̃tia: cũ

Expanded text:
patris familiae multum confert augendo patrimonio. Sed patris familiae multum confert augendo patrimonio. Sed et illa meminerit, cum e civitate remeaverit, deos penatis adorare; deinde, si tempestivum erit, confestim, si minus, postero die oculis perlustrare, omnes partes agri revisere atque aestimare num quid absentia sua de disciplina et custodia remiserit, num aliqua vitis, num arbor, num fruges absint; tum etiam pecus et familiam recenseat fundique instrumentum et supellectilem. Quae cuncta si per plures annos facere instituerit, bene moratam disciplinam, cum senectus advenerit, obtinebit; nec erit ulla eius aetas annis 1 oportet praeponere sedulos ac frugalissimos. Ea res utraque plus quam corporis statura roburque confert huic negotio, quoniam id ministerium custodiae diligentis et artis officium est. Bubulco quamvis necessaria non tamen satis est indoles mentis, nisi eum vastitas vocis et habitus metuendum pecudibus efficit.Sed temperet vires clementia, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
tiendis in uriis. & rursus seuĩtia atq auaritia lesi magig
timẽddi funt. Itaq diligens dnus cum & ab ip̃is : tuz es aeso¬
lutis. quib maior ẽ fides querit cin sua constituroẽ uis¬
ta ptipiant atq ip̃e panis potionisq bonitatẽ: gustu suo
explorat. uestem manitas pedũq tegnĩa recognoscunt ue¬
pe &̃ querendi potestatẽ faciat . & de liis qr ut ceudełr
eos auit fraudulent᷑ infestent. digs quidem aliqñ uistodo¬
lentis tam uindicamus ꝙ̃ aĩadutimi. In eos qui seditionibr
samidiã concitant. qui calumniant magr̃os suos: ac rur¬
sus p̃mio ꝑsequimur eos qui screuue atq industrie se
gerunt: feminis quoq fecũ dioribus: quop sobole cͥtus nĩꝗ
honorari deb& ocium : nõnunꝙ̃ e libiatem ledimꝰ cum
plures nacos educassent. Nam aũ tres erãt filii uoctitio
cui plures libtas quoq contingebat. Het est cura gsiusticia

Expanded text:
tiendis iniuriis, et rursus saevitia atque avaritia laesi magis tiendis iniuriis, et rursus saevitia atque avaritia laesi magis timendi sunt. Itaque diligens dominus cum et ab ipsis tum et ab solutis, quibus maior est fides, quaerit,an ex sua constitutione iusta percipiant, atque ipse panis potionisque probitatem gustu suo explorat,vestem, manicas pedumque tegumina recognoscit.Saepe etiam querendi potestatem faciat de iis, qui aut crudeliter eos aut fraudulenter infestent. Nos quidem aliquando iuste dolentes tam vindicamus, quam animadvertimus in eos, qui seditionibus familiam concitant, qui calumniantur magistros suos; ac rursus praemio prosequimur eos, qui strenue atque industrie se gerunt. Feminis quoque fecundioribus, quarum in subole certus numerus honorari debet, otium, nonnumquam et libertatem dedimus, cum complures natos educassent. Nam cui tres erant filii, vacatio, cui plures,libertas quoque contingebat. Haec et iustitia et cura
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmuttẽt idm illud sepe facio: ut quasi cum ꝑitioribus de aliꝗb
oꝑibus nouis deliberem & ꝑ hoc retognostam cuiusq ingenium
qualetũq prudens. Tum glibentius ees id opus agcedi uideo de
quo secum deuberatum. ut consilio ip̃oꝵ susceptum pritat. Naz
illa solemnia st̾ ontĩo circũspectis: ut ergastali mãtipia recogꝰ¬
seat. ut explorent an diligentꝰ uicta sint. an ipẽ sedes custo¬
die satis tute minuteq sint. Nus ullicus aut alligauit quẽ¬
piaꝵ dnõ nesciente aut reunx̾it: Na utrũq maxime ẜuar̃
debe: ut es quẽ pr̃ familias tali pena multauit uillitus : nisi eiꝰ¬
dem ꝑmissu compedibus nõ eximat. & quẽ ip̃e sua sponte iunx̾it
añ ꝙͣ sciat. dñiis nõ resoluat: tantoq curiosior inquisitio pr̃is
familice dete eẽ ꝑ tali gne᷑ ẜuoꝵ. ne aut ĩ uestiarꝗͥs cuit in
cetis pbitis iniuriose tractenturr: quanto gapluribus subiecti

Expanded text:
permitterem. Iam illud saepe facio, ut quasi cum peritioribus de aliquibus permitterem. Iam illud saepe facio, ut quasi cum peritioribus de aliquibus operibus novis deliberem et per hoc cognoscam cuiusque ingenium, quale quamque sit prudens. Tum etiam libentius eos id opus adgredi video, de quo secum deliberatum et consilio ipsorum susceptum putant. Nam illa sollemnia sunt omnibus circumspectis,ut ergastuli mancipia recognoscant,ut explorent an diligenter vincti sint, an ipsae sedes custodiae satis tutae munitaeque sint, num vilicus aut alligaverit quempiam domino nesciente aut revinxerit. Nam utrumque maxime servare debet, ut et quem pater familiae tali poena multaverit, vilicus nisi eiusdem permissu compedibus non eximat et quem ipse sua sponte vinxerit, antequam sciat dominus, non resolvat; tantoque curiosior inquisitio patris familiae debet esse pro tali genere servorum, ne aut in vestiariis aut in ceteris praebitis iniuriose tractentur, quanto et pluribus subiecti,
Abbreviated transcription (Latin):
ne es fines nisi ase missum ꝑgredi sinat sed nec ip̃e miltat
uisi magna netitite cogente ne ue negocietur sibi pecuiniãq
diĩ aut uilib aut redus algs ꝓmercalibus actupes.hec cĩ ne¬
gonatio cuxa iullici auocat nec unꝙ patietur eum cumidib
In uiuilisum tñ hot maximet᷑ obtinedu abeo ẽ ne quid
se putes scire. qͥđ nesaat grat q semꝑ adiscere quod igͤrat.¬
Nam cum multum prodest ꝑrte quid face̾ : tum plus obest ꝑ¬
poram fecisse. Unũ eĩz at solum daminatur in rusticatione ꝗc̃qd
exgit ratio culture semel ficeꝰ quippe gñdatur iuł imptuuetia
ul negligentia iam resipã decoxit: neo in tantum postmodu
In cctis ẜuis hec fere pcepta ẜuanda sunt. que me custodissenõ
penitent. ut iusticos qui mõ nb̃ incõmode se gessissent saepius sꝙ̃uis
laborem eoꝵ intelligere. nõnunꝙ̃ s̃ Iocarier & plus ipis iocorrĩ

Expanded text:
Ne extra fines nisi a se missum progredi sinat, sed nee ipse mittat, Ne extra fines nisi a se missum progredi sinat, sed nee ipse mittat, nisi magna necessitate cogente. Neve negotietur sibi pecuniamque domini aut animalibus aut rebus aliis promercalibus occupet; haec enim negotiatio curam vilici avocat nee umquam patietur eum cum ratioIn universum tamen hoc maxime obtinendum ab eo est, nequid se putet scire quod nesciat, quaeratque semper addiscere quod ignorat.Nam cum multum prodest perite quid facere, tum plus obest perperam fecisse. Unum enim ac solum dominatur in rustieatione, quicquid exigit ratio culturae, semel facere, quippe cum emendatur vel imprudentia vel neglegentia, iam res ipsa decoxit nec in tantum postmodo eIn ceteris servis haec fere praecepta servanda sunt, quae me custodisse non paenitet, ut rusticos, qui modo non incommode se gessissent, saepius quam laborem eorum intel- legerem, nonnumquam etiam iocarer et plus ipsis iocari
Abbreviated transcription (Latin):
failiam magis utilit ꝙ̃ delicate heãt munitemq diligent
a uento frig̃tre pliuãq: que cundia ꝓhiberent᷑ pelligo manica¬
tis centemdus confetas. ul Sagis cucuis: id si fiat nullus dies
tam intollerabilis est: q̃t nõ sub diuo moliri aliquid possit. nec
ex meliorbus foueat: pircat tñ ẽ minus lonis ita ut põtius
timeit euis seuepͥitatẽ ꝙ̃ crudelitutẽ de tistent᷑ Id ꝯtingẽ patit᷑
si praluĩt custodire subiectos ne petẽt q̃ negligentia sunh
mittere ut pumat delinquentes. Nulla ẽ cũt maior: uł ne:¬
quissii hominis aistodia ꝙ̃ oꝑis exactio :ut iusta reddantur
ut uillicus semꝑ se repñtet. Sic ciz & magr̃i singuloꝵ offoro se¬
dulo munia sua esequat᷑. es contri pose fatigationẽ oꝑis geti
at somno potuis ꝙ̃ delitiis ꝙam dabunt. Iom illa ueta & op̃t̃i
capiat neue aliũ ꝙ̃ qui capiat cetis pbetur. Sic ei arribit
ut es panis diligent̾ conficiature: & roli qua salubrĩt᷑ apparet᷑᷑

Expanded text:
tiliter quam delicate habeat munitamque diligenter a vento, frigore pluviaque, quae cuncta prohibentur pellibus manicatis, centonibus confectis vel sagis cucullis.Id si fiat, nullus dies tam intolerabilis est, quo non sub divo moliri aliquid possit. Nec ex melioribus foveat, parcat tamen etiam minus bonis, ita ut potius timeant eius severitatem, quam crudelitatem detestentur. Id contingere poterit, si maluerit custodire subiectos, ne peccent, quam neglegentia sua committere, ut puniat delinquentes. Nulla est autem maior vel nequissimi hominis custodia quam operis exactio, ut iusta reddantur, ut vilicus semper se repraesentet. Sic enim et magistri singulorum officiorum sedulo munia sua exsequuntur,et ceteri post fatigationem operis quieti ac somno potius quam deliciis operam dabunt. Iam illa vetera, sed optimi capiat neve alium quam qui ceteris praebetur. Sic enim curabit ut et panis diligenter eonfiat et reliqua salubriter apparentur.
Abbreviated transcription (Latin):
putent̃ aut in solo limosat paluis & ullionĩs amarȩ ut ĩ marifis
aneis sallinaꝵ signi pone laeta fuimenta sed ẽ manifestior hit an
tanꝙ̃ c̃tus auctor testis ẽ bonitatis atuoꝵa: & ideo frum̃tius ager
idest pinguis magis aliis qualititib existimanons est Nn aet
exit iut soum qd ex colore destinamus pͥingue sit ꝑ se mñ
id porus est: s dultedine care: qued utrũq litis exbedit
nobis ratione contingit discere Nam ꝑecigua conspigit
aqua gleba manuq subigit᷑ ac si glucinosa est ꝙpus leuis ẜiõ
tracta psa iheresat. Et picis in morẽ cdigitos lintestit hendo.¬

Expanded text:
o limosae paludis et uliginis amarae aut in maritimis areis salinarum gigni posse laeta frumenta. Sed est manifestior hic ant color tamquam certus auctor testis est bonitatis arvorum; et ideo frumentarius ager, id est pinguis, magis aliis qualitatibus aestimandus est. Nam ut erit, ut solum quod excolere destinamus, pingue sit. Per se tamen id parum est, si dulcedine caret; quod utrumque satis expedita nobis ratione contingit discere. Nam perexigua conspargitur aqua glaeba manuque subigitur, ac si glutinosa est, quamvis levissimo tactu pressa inhaeres
Abbreviated transcription (Latin):
maxime displicebit effose glebe & infietli uasse malefacto ou¬
plcu aqua ꝑͥmisceantꝰ. ac more fetulenti uun diligent᷑ cellatȩ
gestu eeplentur. Nam qualem ttaditum ab eis retculerit hiimo
saponm taleni eẽ dicemꝰ eius soli Sed &cieca hoc exꝑim̃tug
multa st quae & dulcem tram e fiumtis hꝗbilẽ iguificet
ut iuntus & calamus: ut gamen & trifolius. hebulũ rubi prui¬

Expanded text:
li vaso madefactae dulci aqua permisceantur ac more faeculenti vini diligenter colatae gustu explorentur; nam qualem traditum ab eis rettulerit umor saporem, talem esse dicemus eius soli.Sed et citra hoc experimentum multa sunt, quae et dulcem terram et frumentis habilem significent, ut iuncus, ut calamus
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc igꝰ a Celio dissentio qui reformitans impenso : q̃ scilice
largiorẽ ĩ amplioribus argim̃tis cẽse :  exigius uomerib
e dentalib tiaꝵo subige quo minoris forme bobus id ad¬
mirastrari possit: iguorans plus eẽ reditus ĩ ubectate fuigũ
sũmȩ radices uitiũ oleapq uometibus tescindant᷑: Quȩ sima¬
necĩt feugibus obsint : & inferiores penitus subacto solo faciliꝰ eł¬

Expanded text:
scilicet largior est in amplioribus armentis,censet et exiguis vomeribus et dentalibus terram subigere, quo minoris formae bubus id administrari possit;ignorans plus esse reditus in ubertate frugum summae radices vitium olearumque vomeribus rescindantur, quae si maneant, frugibus obsint
Abbreviated transcription (Latin):
exit : ut solm qd x colore destinamus pͥigue sit tos m
id pariu est s dultedine anros: qued utcũq litis expedita
nobis ratione contingit distere. Nam perigua comssireit
aquii gleba manuq subigit᷑ ac si glutinosa est c̃uis icuisiõ
tracta plsa inheresat: Et pitis in morẽ digitos lintestit henio.
ut ait uirgiliut eademq illisa hunno no dissipatm quȩ rec

Expanded text:
 ut solum quod excolere destinamus, pingue sit. Per se tamen id parum est, si dulcedine caret; quod utrumque satis expedita nobis ratione contingit discere. Nam perexigua conspargitur aqua glaeba manuque subigitur, ac si glutinosa est, quamvis levissimo tactu pressa inhaerescit et picis in morem ad digitos lentescit habendo, ut ait Vergi
Abbreviated transcription (Latin):
dinas nouit nisi emẽde uendundeq ꝑtinctis ad se rei cã.
Uillicus ei: quod uit cato ambulator eẽ nõ tehes. nec egredi e¬
miores: nisi ut adiscat aliquã culturã: es hoc si ita in uicino
est ut remane possit. Semitas nouosq milites in agro fieri
ne patratur: nere hospitem nisi aĩcu fauliarẽq cdñi necessariũ
recepit : ut as liis arcẽdus ita exbortindus est: At instrum̃tĩ¬

Expanded text:
dinas noverit, nisi emendae vendendaeve pertinentis ad se rei causa. dinas noverit, nisi emendae vendendaeve pertinentis ad se rei causa. Vilicus enim, quod ait Cato, ambulator esse non debet; nec egredi terminos, nisi ut addiscat aliquam culturam, et hoc si ita in vicino est, ut remeare possit. Semitas novosque limites in agro fieri ne patiatur, neve hospitem, nisi amicum familiaremque domini necessarium, receperit. Ut ab his arcendus, ita exhortandus est ad instrum
Abbreviated transcription (Latin):
Nemaxine orre quo celeruis atiscat. Nom nõ ẽ nr̃i negacii
altu imꝑme & cltu edocere : neq eũ reste cpus exigẽ ualg¬
quicꝗ aut quałr facundum sit ad sudiecto discit: põt g illiste¬
ratũs dũm̃o tenacissime memorie rem sacis ꝯmode adnłistuare:
Eiusmõi uilicum Corneluis Cellus ait saepuis nũmas dño q̃
ubrũ adferẽ: quia nesciũs h̃aao: uĩ ip̃e minus possit ratoẽs
uillico conturbernalis mulier assignãda ẽ: que stineat eu
e in quibusdam rebus tñ aduunigs eidemq audori p̃tipiẽdũ ẽ.
ne ꝯuiuũ cum domestico: multoq minus setero hecit: nõnũꝙͣ̃
tñ eus: que assidue sedulus & fortem in opibus admĩstrandis cotͦ¬
uerit honoris causa meusae sue die festo dignetur adhidere :
Sacrificia nisi es p̃tepto dñi ne fecerit: Axuspices sagasq
ad flagitia compellut᷑. ne adunẜit. neq urbem neq ullas nũ¬

Expanded text:
certe maximae curae, quo celerius addiscat. Nam non est nostri negotii certe maximae curae, quo celerius addiscat. Nam non est nostri negotii alterum impequi quid aut qualiter faciendum sit ab subiecto discit. Potest etiam inlitteratus, dum modo tenacissimae memoriae, rem satis commode administrare. Eius modi vilicum Cornelius Celsus ait, saepius nummos domino quam librum adferre, quia nescius litterarum vel ipse minus possit rationesvilico contubernalis mulier adsignanda est, quae et contineat eum et in quibusdam rebus tamen adiuvet; eidemque actori praecipiendum est, ne convictum cum domestico multoque minus cum extero habeat. Non numquam tamen eum, quem assidue sedulum et fortem in operibus administrandis cognoverit, honoris causa mensae suae die festo dignetur adhibere. Sacrificia, nisi ex praecepto domini, ne fecerit. Haruspices sagasquead flagitia compellunt, ne admiserit, neque urbem neque ullas nun
Abbreviated transcription (Latin):
roxima est curo de puis qui quẽq orfio p̃pone ꝯueniat quoasq
& qlibes opibus destinare: Igitur p̃moneo. ne uillicũ ex eogne
ẜud ꝙ̃ eorꝑe placuerait instituainus : ne eeo quidẽ ordie
qui urbanãsat delicatas artis excreuerit sotors : & somniculo¬
sum geuuns id mãcipioꝵ otiis campo circo theatris alcȩ popi¬
ne lupanaribus ꝯsuetum: nũꝙ̃ uoꝰ easddem ineptias seminat :
quas cum tnagriculturã tñstculit nõ tr̃ in ip̃o ẜuo sꝙp̃ cum uni
uisa re derim̃ti dñis capit: eligendus ẽ rusticis opibus ad ĩfante
deratᵗ & inspeldis exꝑim̃tis: si tñ hns nõ exit de his p̃ficiatur
qui ꝓuitutẽ laboriosam tallerauerũt. Ium qui transcenderit
etãtem pͥmę iuuente. necdum senectutẽ actigerit. Ila ne &
auctoritatẽ detrahat ad impiu cum maiores declignentũr
parere adolescentulo Hec nẽ laboriosssimo suctubat opi. Me¬
die ig sit etatii ds firmi roboris ꝑicus tera ruscicarp eut

Expanded text:
oxima est cura de servis, cui quemque officio praeponere conveniat quosque et qualibus operibus destinare. Igitur praemoneo ne vilicum ex eo geui corpore placuerunt, instituamus, ne ex eo quidem ordine, qui urbanas ac delicatas artes exercuerit. Socors et somniculosum genus id mancipiorum,otiis, campo, circo, theatris, aleae, popinae, lupanaribus consuetum, numquam non easdem ineptias somniat; quas cum in agri culturam transtulit, non tantum in ipsoibus ab infante duratus et inspectus experimentis. Si tamen is non erit, de iis praeficiatur qui servitutem laboriosam toleraverunt; iamque is transcendent aetatem primae iuventae nec dum senectutis attigerit, illa ne et auctoritatem detrahat ad imperium, quoniam maiores dedignentur parere adulescentulo, haec ne laboriosissimo succumbat operi. Mediae igitur sit aetatis et firmi roboris, peritus rerum rusticarum aut
Abbreviated transcription (Latin):
lucernãq adhibere cum p̃met᷑ꝰ olea corticiale ubi defeustũ fiat
net angustum nec obscurum sit ut sine inꝯmodo minist qui
sagam decoque u̾sari possit. Fumariũ quequẽ qđ inttoria si nõ
fit iam pridem cesa festinatio sictetur in ꝑte xustice uiue fieri
pot̃ uinctu rustitis balneis. Nam eas quoq̃ refert eẽ ĩꝗb ftũlia
sed tñ fire is lciuctis neq eũ corporis robori ꝯueuit frequẽs usus

Expanded text:
lucernamque adhibere, cum premetur olea. Cortinale, ubi defrutum fiat, lucernamque adhibere, cum premetur olea. Cortinale, ubi defrutum fiat, nec angustum nec obscurum sit, ut sine incommodo minister, qui sapam decoquet, versari possit. Fumarium quoque, quo materia, si non sit iam pridem caesa, festinato siccetur, in parte rusticae villae fieri potest iunctum rusticis balneis.Nam eas quoque refert esse, in quibus familia, sed tamen feriis, lavetur; neque enim corporis robori convenit frequens usus
Abbreviated transcription (Latin):
ges in borreo uentilent᷑ & qł nefrigerent : Id aũt gaisissimũ
est. neq er̃ hoc ficto espellũt᷑ aĩalia: sed ĩmiscent᷑ tetis
acoruis qui si mancãt ĩmoti sũmis tm̃ꝑtibus infestent cũ infra me¬
furam palmi ro nascit᷑ curculio. Longeq p̃stat id solũ : quod iaz
uiciatũ et ꝙ̃ totur ꝑiculo subiatẽ. Nam cũ exiget usus facde
ed sudlato. quod uiciatũ erat integro inferiore uti sedd hecꝗsi
extrinsetus nõ tñ intempestiue iudeor hec loto rectulisse &h¬
tuaria p̃cipue celleq olearia calide ẽẽ debent : quia ꝯmodiꝰ
orũs liquor uapore soluit᷑ ac frigoribus magis constringitur oleũ
opus: qui contigit positionẽ celi & declinatione ut nõ ẽ opus igͥh
cuit flãmis cum fumo & faligine sapor olei corrumpitur. ꝓp qͣđ
torcular debꝵ amidiunapte. & illustrari necẽ hẽimus ignes

Expanded text:
ges in horreo ventilentur et quasi refrigerentur. Id autem falsissimum ges in horreo ventilentur et quasi refrigerentur. Id autem falsissimum est; neque enim hoc facto expelluntur animalia, sed immiscentur totis acervis. Qui si maneant immoti, summis tantum partibus infestentur,quoniam infra mensuram palmi non nascitur curculio; longeque praestat id solum, quod iam vitiatum est, quam totum periculo subicere. Nam cum exiget usus,facile est eo sublato, quod vitiatum erit, integro inferiore uti. Sed haec, etsi extrinsecus, non tamen intempestive videor hoc loco rettulisse. Torcularia praecipue cellaeque oleomnis liquor vapore solvitur ac frigoribus magnis conficitur;oleum, turali est opus, qui contingit positione caeli et declinatione, ita non est opus ignibus aut flammis, quoniam fumo et fuligine sapor olei corrumpitur. Propter quod torcular debet a meridiana parte inlustrari, ne necesse habeamus ignes
Abbreviated transcription (Latin):
ut seꝑatii queq legumina ponant᷑ parietes oblitiunt᷑ anunta
suracto lucto cui ꝓ paleis admixta st arita oleastri: uł si ea
nõ sunt olee folia: demñ cum p̃clictum tectoriu inaruit rurr¬
sus anureca resꝑgit᷑: qua siccata fcum̃tu infertur: ea res
ab naxia curculionũ & similiũ cũalũ ꝯmodissime uidetr xi¬
tas fruges defende̾: que nisi diligent̾ reposite sint celeritꝰ
abuns ꝯsumũt Sed id geuus horrei: quod scripsimꝰ. insi sicta
positione uille : ꝙ̃uis granũ robostissimũ corrumpit : sicct ꝗ
si nullus acbsit possit s cderosa feum̃ta ẜuar̃ sicat trans eđ̃runs
qui buidam ꝑiuntis uti pucetus in matum quos aippellant sirios
ex lausta huuis editos a se truc̃tus retepit. Sed nos ĩ muĩs regioibr
quȩ redundat̃ uligine magis illum põsitionẽ peniilis horei Sed
uunsꝰ exicis cum incidit multi opinãt nteri posse si exesȩ fru¬

Expanded text:
ut separatim quaeque legumina ponantur. Parietes oblinuntur amurca ut separatim quaeque legumina ponantur. Parietes oblinuntur amurca subacto luto, cui pro paleis admixta sunt arida oleastri vel, si ea non sunt, oleae folia. Deinde cum praedictum tectorium inaruit, rursus amurca respergitur, qua siccata frumentum infertur. Ea res ab noxia curculionum et similium animalium commodissime videtur conditas fruges defendere, quae nisi diligenter repositae sint, celeriter ab iis consumuntur. Sed id genus horrei, quod scripsimus, nisi sicca positione villae quamvis granum robustissimum corrumpit situ; qui si nullus adsit, possit etiam defossa frumenta servare, sicut transmarinis quibusdam provinciis, ubi puteorum in modum, quos apellant siros, exhausta humus editos a se fructus recipit. Sed nos in nostris regionibus, quae redundant uligine, magis illam positionem pensilis horrei et nus exitii cum incidit, multi opinantur arceri posse, si exesae fru
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ ꝯditis frum̃tis afferũt. Eadem fiatio ẽ ĩ plano site
umarie celle que sumota ꝓcul ẽẽ debent: ab alionis funo.
stcillini reliquisq ĩmũdiois tetrã odorẽ spirantibus : neo min
a cist̾nis aquisue salientibus: ex ꝗdus extrabit᷑ huumor : qui unũt
corũpit. neq me p̃cit seddem feum̃tis optimã quibusdam uideiꝰ
Horreũ camera. tectu cuiꝰ Solum t̾renu prics ꝙͣ ꝯstͥnatumꝑ.¬
fossum. e amuirca receti: nõ salsa maderactu. uelut signinũ
pus pillis condensit᷑ tu deiñ cũ sxaruit simili mõ pauim̃ta
testaxia: que ꝓ aqua receꝑint amurcã mixto calcis harene
suꝑst̾nũtꝰ. & magna ui paniculii incultãt᷑ atq expoliũt᷑: om̃es¬
ꝙ parietum es soli unicture testaceis puluinis fibulant᷑. cu
bras subteraneis aĩ alibus. Sed & latorib distingunt᷑ gronacia

Expanded text:
ennitatem conditis frumentis adferunt. Eadem ratio est in plaennitatem conditis frumentis adferunt. Eadem ratio est in placellae; quae summota procul esse debet a balineis,fumo, stercilino reliquisque immunditiis taetrum odorem spirantibus, nec minus a cisternis aquisve salientibus, quibus extrahitur umor, qui vinum corrumpit. Neque me praeterit sedem frumentis optimam quibusdam vidtectum, cuius solum terrenum, priusquam consternatus perfossum et amurca recenti non salsa madefactum velut Signinum opus pilis condensatur. Tum deinde cum exaruit, simili modo pavimenta testacea, quae pro aqua receperint amurcam mixtam calci et harenae, supersternuntur et magna vi paviculis inculcantur atque expoliuntur; omnesque parietum et soli iuncturae testaceis pulvinis fibulantur, qubras subterraneis animalibus. Sed et lacibus distinguuntur granaria,
Abbreviated transcription (Latin):
uł minime nouẽ: que mẽsira g ad ꝓcunbendũ pecori & Iugatio
quenigs: ꝙ ut bos aut ium̃tum sine in imodo stratris uescĩ possit.
Ilico iuxta Ianua fiat hĩtatio ut intrantui exeuntiũꝙ ꝯspectũ hẽit
ex uicino. Sitq utraq ꝓximũ horͣeu quo ꝯferatur om̃e rusticũ
insteum̃tu. q intͣ id ipm clausus locus quo feram̃ta ꝯdant᷑ bu¬
bultis pasto ridusq colle ponant᷑ iuxta sua pecora: ut ad eorcurã
ut int̾se diligentie & negligentie cuius testes sint: parsaute
frustuaria diuidit᷑ in cellam oleciriã torculariã. tellam umauao
defructiriã. tenilia pallecniaq & apothecas & horrea : ut co bis
frondes palee cetãq pabula. Ded granaria ut chioo schalis
orceant᷑: & modicis fenestellis aquilonibus inspirent᷑. Nã ea celi
positio maxime frigida : & minime himida ẽ: que utriq pẽ¬

Expanded text:
vel minime novem, quae mensura et ad procumbendum pecori et iugario vel minime novem, quae mensura et ad procumbendum pecori et iugario raesaepia conveniet,quam ut bos aut iumentum sine incommodo stans vesci possit. Vilico iuxta ianuam fiat habitatio, ut intrantium exeuntiumque conspectum habeat, ex vicino, sitque utrique proximum horreum, quo conteratur omne rusticum instrumentum, et intra id ipsum clausus locus, quo ferramenta recondantur. Bubulcis pastoribusque cellae ponantur iuxta sua pecora, ut ad eorum curut inter se diligentiae et neglegentiae cuiusque testes sint. Pars autem fructuaria dividitur in cellam oleariam, torculariarn, cellam vinariam, defrutariam, faenilia paleariaque et apothecas et horrea, ut ex iis, frondes, paleae ceteraque pabula. Sed granaria, ut dixi, scalis adeantur et modicis fenestellis aquilonibus inspirentur. Nam ea caeli positio maxime frigida et minime umida est, quae utraque per
Abbreviated transcription (Latin):
minimũ retipiant᷑. At in rustica ꝑte migͣu alta cuima po¬
netar ut & cuntignatio cueat incendi ꝑiculo : & in ea ꝯmode
familares omẽs tpr̃e aĩu morari queat. optime solutisẜiuis
colle meridiẽ equi noctialem spectantes sicut Iunctis qm̃ Sali¬
berinũ Subteranetus ergastulum plurinuis fit: quȩ eid angustii
illustratim fenestris atq atira sit editis ne manu contigi possit̃
pecudib stabula. que neq frigont neq calore infestantir: do¬
mitis armentis duplicia tubula sint hbna atq estiua: cetis aũt
cliuo parietibus altis arcunsepta ut illic ꝑ hiemẽ : hic ꝑ estatẽ
sine uolentia ferara conquiestãt. sed ampla stabula sic ortinẽt¬
ut ne quis humor influere possit : & ut quisqs ib conceptus
fuit ꝙ̃ celerime dilabatur. ut nec fundam̃ta parietum corrũpũt᷑
net ungule penidum lasti bubilia cẽ oportebit. Pedes detem

Expanded text:
minimum recipiant. At in rustica parte magna et alta culina pominimum recipiant. At in rustica parte magna et alta culina ponetur,ut et contignatio careat incendii periculo et in ea commode familiares omnitempore anni morari queant. Optime solutis servis cellae meridiem aequinoctialem spectantes fient; vinctis quam saluberrimum subterraneum ergastulum plurimis, sitque id angustis inlustratum fenestris atque a terra sic editis, ne manu contingi possint. Pecudibus stabula,quae neque frigore neque calore infestentur; domitis armentis do parietibus altis circumsaepta, ut illic per hiemem, hic per aestatem sine violentia ferarum conquiescant. Sed ampla stabula sic ordinentur, ne quis umor influere possit et ut quisque ibi conceptus fuerit quam celerrime dilabatur, ut nec fundamenta parietum corrumpantur nec ungulae pecudum. Lata bubilia esse oportebit pedes decem
Abbreviated transcription (Latin):
dam̃tã nõ solum suꝑficiẽ suã ficie sustinebũt: sed & ꝓfaltura
& substrudione fungent᷑ aduas ea que mox si forte uillam
platare libu̾t ad supiorẽ ꝓtem applicabunt: quippe ab imo ꝑs.¬
inferiore mox apposũs fixum erit rimosumq Nã tuitug
neferi ad strsut᷑ xetes edificiũ qĩ surgenti mluctaus oncu cedit
&s quod pruis exstructũ t̃ ininebit cedenti paulatim degrauatũ
pondere suo p̃ceps detrahetur. Ig id structure cum pͥmũ statig¬
Rusticam fructuariã. Uxbana rursus in hỹb nacula & estua
sic digiratur: ut spectent hiemalis torĩs cubiciula : Edtumalt̃ orietẽ
cenationes equinottialem omdentẽ. Rursus estiua cubicula spe=¬
ctent meridiem equinottionẽ : sed cinationes eusdem ipr̃is ꝓspeltãt
hd̾num orientẽ. Dalmearia octidentia estico adu̾tante ut sint
post midiem. &usq ĩ uesꝑus ĩ iustria ambulationes midiano
equinoctiali subrecte sint. ut e hieme plirriũ solis & estate

Expanded text:
ta, non solum superficiem suam facile sustinebunt, sed et pro fultura et substructione fungentur adversus ea, quae mox, si forte villam prolatare libuerit, ad superiorem partem applicabuntur, quippe ab imo praum veteri adstruitur recens aedificium, quasi surgenti reluctans oneri cedit, et quod prius exstructum imminebit cedenti, paulatim degravatum pondere suo praeceps attrahetur. Igitur id structurae vitirusticam, fructuariam. Urbana rursus in hibernacula et aestiva sic digeratur ut spectent hiemalis temporiscubiculabrumalem orientem, cenationes aequinoctialem occidentem. Rursus aestiva cubicula spectent meridiem aequinoctialem, sed cenationes eiusdem temporis prospectent hibernum orientem. Balnearia occidenti aestivo advertantur, ut sint post meridiem et usque in vesperum inlustria. Ambulationes meridiano aequinoctiali subiectae sint, ut et hieme plurimum solis et aestate
Abbreviated transcription (Latin):
cinditosq fructus corrumpũt. Hec aũt p̃tereuntiũ uiatoꝵ
populationibus es assiduis delitentiũ auspiciis infestat rẽ failia
net alia pcul editione situ condere. sicat ut froris euis ad
oxrientẽ equi noctiꝗlẽ directa sit. Nam euis mõi positio me¬
dium temꝑaitun libram̃tum uentorum hiemalus es estiũoꝵ teng
ꝙͣtoq fuẽt̃ edificis solum qrecas orienti tanto ⁊ estue libera
care ꝑflatus. & hemis procellis minus infestari s matutino
regelari orpu potit. ut concreti rores liquescant : cum fere pestilẽs
hetir : quod ẽ remotum ac sinistrũ soli as apcis flatibus ꝗbs si
cares uulla alia uis pot̾ noctur nas pruitias. ꝙ qđ cumq r̃ubigis
cuit spurcicie resedit sucare atq detgere. ħet aũt cum hõili
ad ferũt ꝓnitiẽ: tũc &s arm̃tis & uirẽtibus eoꝵ frutib ed

Expanded text:
conditosque fructus corrumpit; haec autem praetereuntem viatorum conditosque fructus corrumpit; haec autem praetereuntem viatorum populationibus et adsiduis devertentium hospitiis infestat rem familianec a via procul editiore situ condere, sic ut frons eius ad orientem aequinoctialem directa sit. Nam eius modi positio medium temperatumque libramentum ventorum hiemalium et aestivorum tenet, quantoque fuerit aedificii solum pronius orienti, tanto et aestate liberius capere perflatus et hiemis procellis minus infestari et matutino regelari ortu poterit, ut concreti rores liquescant, quoniam fere pestilens habetur, quod est remotum ac sinistrum soli et apricis flatibus; quibus si caret, nulla alia vis potest nocturnas pruinas et quodcumque rubiginis aut spurcitiae resedit siccare atque detergere. Haec autem cum hominibus adferu
Abbreviated transcription (Latin):
cum pleriq anmes estate uaporatis hieme trigidus nebulis ca¬
ligant: que nisi ui maiore inspirantiũ uentoro submouẽt:
petudibus homibq confecũt pestem. Optime aũt salubrib ut
dixi lotis ad oriente ił ad meridiẽ grauibo ad septẽtrionẽ
Nam p̃stat amari longo potuis intuallo ꝙ̃ breui refugisse: quia me:¬
dia st spacia gruioris alitis. Net paluidẽ quidẽ uicinã eẽ oportas
edificiis: nec uinctã nulitarẽ uiam: qđ illa calloribus noxium
uirus enustat. & infestis acultis armata. gignit aĩalia : q̃ in nos
densislimis exam̃ibus ĩuolant: Tum g̃s nõtuu serpentiũ: que
pestes hibna destitutas uligine ceno & ferm̃tata colliuuie uene¬
natas enuitit. Ex queb semꝑ ꝯtrahunt᷑ ceti morbi: quora cãs:
ne medici quidem ꝑspice̾ queũt. Sed &ãni toto tprẽ sicus
atq humor instrumentum rusticum suppellectilẽq es incõditos

Expanded text:
quoniam plerique amnes aestate vaporatis, hieme frigidis nebulis caquoniam plerique amnes aestate vaporatis, hieme frigidis nebulis caligant, quae nisi vi maiore inspirantium ventorum summoventur, pecudibus hominibusque conferunt pestem. Optime autem salubribus, ut dixi, locis ad orientem vel ad meridiem, gravibus ad septentrionem a litore. Nam praestat a mari longo potius intervallo quam brevi refugisse, quia media sunt spatia gravioris halitus. Nec paludem quidem vicinam esse oportet aedificiis nec iunctam militarem viam, quod illa caloribus noxium virus eructat et infestis aculeis armata gignit animalia, quae in nos densissimis examinibus involant, tum etiam nantium serpentiumque pestes hiberna destitutas uligine, caeno et fermentata colluvie venenatas emittit, ex quibus saepe contrahuntur caeci morbi, quorum causas ne medici quidem perspicere queunt; sed et anni toto tempore situs atque umor instrumentum rusticum supellectilemque et inconditos
Abbreviated transcription (Latin):
ceno campanie. Tercia putealis collina: uł quae nõ infima ualle
reꝑit᷑ deterima palustris: que pigro lapsu repes: pestilens q̃
in palude semꝑ consistit. hic idem tñ humor ꝙͣuis nocentis
nature tp̃nbꝰ tñ hiemis edomitus: imbribus mitescit: ex quo
celestis aqua maxime salubris intelligitur: quod &̃ uinenati
liquoris Eluit ꝑnitiem: sed lainc ut potui ꝓbatissimã diximus.
Cetu ad estiuog temꝑandos calores e amenitate lotoro plurimũ
ꝯferũt salientes Iuui: quos si conditio loti patietur: qualescunq
dummõ dulces utique perducendos in uillam censeo: sus sũmot
longius acollibus exit amnis es loci salubritas editiorq situs
ripe ꝑmittes suꝑpone uiliam ꝑfiuenti. Cauendum tñ exit
ut atergo potuis ꝙ p̃se flumen hẽat &ut edificii froris ad¬
u̾sa sit ab infestii euis regionis uentis : es amicissimis adu̾sa

Expanded text:
rano Campaniae;tertia putealis collina vel quae non infima valle rano Campaniae;tertia putealis collina vel quae non infima valle reperitur; deterrima palustris, quae pigro lapsu repit; etpestilens, quae in palude semper consistit. Hic idem tamen umor, quamvis nocentis naturae, temporibus hiemis edomitus imbribus mitescit; ex quo caelestis aqua maxime salubris intellegitur, quod etiam venenati liquoris eluit perniciem.Sed hanc potui probatissimam diximus. Ceterum ad aestatum temperandos calores et amoenitatem locorum plurimum conferunt salientes rivi, quos, si conditio loci patietur, qualescumque, dum tamen dulces, utique perducendos in villam censeo. Sin summotus longius a collibus erit amnis et loci salubritas editiorque situs ripae permittet superponere villam praefluenti,cavendum tamen erit, ut a tergo potius quam prae se flumen habeat et ut aedificii frons aversa sit ab infestis eius regionis ventis et amicissimis adversa;
Abbreviated transcription (Latin):
Hremis intelleradilitꝭ horrent: sicut thȩbas ferũt boctias
Snu qlot tepente hieme. sed estate seuissime ca l& ut affi¬
mat̃ fuboicas Calcidem Perat ig ier caulore & fugore stꝰ
pneis qui queorere medus ebfine tolis quod ñep depssus hie¬
re ꝓmunois torp& ieut torte estate uaporibus neq elatus ut
peutulum uutumestente ne cum ꝗ utice tornons imbribus cõ¬
tronsetus inductus fons perenis lignatio pabulumqs uianum
sudeerit siuiers unda putealis quertitur : In uicuo que non
sit haustus prefundi nm amari sayoris aut salsi. sec queoꝵ
si deficient sspes artior aque amãtis coegert. uaste Sistne
hoiħ: piscineq pecoribus seruantur: que tñ pluuialis aqua sa¬
lubritati corꝑis est accomodatissima : Sed ea sit hetur egimia: si
fictilibus tubis in contectam cist̾na deducit᷑. huic ꝓxima fluẽs
aqua montibus orumda ꝑ saxa p̃ceps deuoluit᷑: ut t̃ in huar¬

Expanded text:
hiemis intolerabiliter horrent, sicut Thebas ferunt Boeotias; hiemis intolerabiliter horrent, sicut Thebas ferunt Boeotias; sunt quae tepent hieme, sed aestate saevissime candent, ut adfirmant Euboicam Chalcidem. Petatus, qui fere medios obtinet colles, quod neque depressus hieme pruinis torpet aut torret aestate vaporibus neque elatus in paulum intumescente, ne cum a vertice torrens imbribus contrinsecus inductus fons perennis, lignatio pabulumque vicinum. Si deerit fluens unda, putealis quaeratur in vicino, quae non sit haustus profundi, non amari saporis aut salsi. Haec quoque si deficiet et spes artior aquae manantis coegerit, vastae cisternae hominibus piscinaeque pecori struantur;quae tamen pluvialis aqua salubritati corporis est accommodatissima, sed ea sic habetur eximia, si fictilibus tubis in contectam cisternam deducitur.Huic proxima fluens aqua, quae montibus oriunda per saxa praeceps devolvitur, ut est in Gau
Abbreviated transcription (Latin):
falllarem. Pnffuliora ⁊ consepta nõ solu pluris edificamus sed
Suimpensis maioribus tuem̃. at minora cũ sunt p̃ postuat
t̃rdtus dilabit frntus. Nom & humide reses sicte uas
tra ꝑgenerat fauile uiciant si aut nõ st aut ꝑꝑ angnstias iy
ꝯpteda t tecta : ꝗb inferant. Ptoportionẽ o facilltatu quo
optime prẽsamilie debe iñtũr : ut g libentius uuis uenut
Osdegat in eo iocundius utiq uiro si ge matrona mnutabit᷑
ciuut seaus ita aũis ẽ delitatior amenitate aliqua demerẽtda
enuit: nec pltintus morot᷑ cum uro elegant ig edifico agͥ¬
tola nec sit medifiitor atq aree edem tm̃ pletit ꝑ qđ¬
cod moisim situm : qualem oportent et̃ nĩc explicabimus
uod inchant̃ edificium sicut salabii regione: ita saluberima
ꝑter retouis debes constitui: Nam circunfusus der atqycar¬
rurtus leimas affert corporib m̃is uisas offensaro. Qunt¬
qeedam loca quẽ. Se lstiois minus concalestunt sedd frigorib

Expanded text:
familiarem. Diffusiora enim consaepta non solum pluris aedificamus, sed etiam impensis maioribus tuemur; at minora cum sunt, quam postulat fundus, dilabitur fructus. Nam et umidae res et siccae, quas terra progenerat, facile vitiantferantur. Pro portione etiam facultatum quam optime pater familiae debet habitare, ut et libentius rus veniat et degat in eo iucundius. Utique vero, si etiam matrona comitabitur, cuius ut sexus ita animus est delicatior, amoenitate aliqua demerenda erit, quo patientins moretur cum viro. Eleganter igitur aedificet agricola nec sit tamen aedificator, atque areaeniversum situm qualem oporteat esse, nunc explicabimus. Quod incohatur aedificium, sicut salubri regione ita saluberrima parte regionis debet constitui. Nam circumfusus aer corruptus plurimas adfert corporibus nostris causasoffensarum.Suntquaedam loca, quae solstitiis minus concalescunt, sed frigoribus
Abbreviated transcription (Latin):
taintam pollent ꝙ̃ tum uł una pñtia deiñ q̃ nisi frequens õꝑib
ieuenerit : ut in excitu cum ab est impator cimeta cessenꝵ
officia: maximeq: reor hot significantẽ: penũ magonẽ suoro
scriptors pͥmordiu: talibus auipitatimm snĩg. Q ui agrũ parauĩt
deuũ uendat ne malit urbanu ꝙ rusticum laxe colẽ Cui
magis cordi fult urbanũ domiciliu rustico pio nõ erit op.
Quod ego p̃teptum : si possa histprib obẜuani no int̾mutarem
Nũc cũ plerosq nr̃u ciulis ambitio sepe eudctit ac sepius deti.¬
nas euoratos. Sequit᷑ ut sub urlanũ p̃dug ꝯmodissimũ ẽẽ putẽ
Quo uł eccupato quottidianus extursus facile post negocia fori
ꝯtingat. Nam qui loncinqua ne ditã trinsmarina rura
Suis suis qm̃ quidem ꝙ illi tam longa dñoro cuistantia corupũt

Expanded text:
tantum pollenttantum pollentintervenerit, ut in exercitu cum abest imperator, cuncta cessant officia. Maximeque reor hoc significantemPoenum Magonem suorum scriptorum primordium talibus auspicatum sententiis: " Qui agrum paravit domum vendat, ne malit urbanum quam rusticum larem colere; cui magis cordi fuerit urbanum domicilium, rustico praedio non erit opus." Quod ego praeceptum, si posset his temporibus observari, non immutarem. Nunc quoniam plerosque nostrum civilis ambitio saepe evocat ac saepius detinet evocatos, sequitur ut suburbanum praedium commodissimum esse putem, quo vel occupato cotidianus excursus facile post negotia fori contingat. Nam qui longinqua, ne dicam transmarina rura servis suis, quoniam quidem et illi tam long
Abbreviated transcription (Latin):
Quippe Cornelius totum corpus discipline anq libris ꝯplexus est
hic de una spetie cultore ꝓtinetis ađ ures singulanẽ libcũ
edidit. Ciuꝰ uelut discipulus duo uolumĩa sinuliũ p̃teptoꝵ
de uineis sullius Gracinius composita fuicetuis es exudittun po¬
steritati tradenda curauit: Hos ig̃ .p. Silunȩ pnusq ami
agricolatione ꝯtrabas aduocato in ꝯsiluĩ : nec tñ sicꝰ m̃te dis¬
Mexꝑientia inãtit᷑ m artibus: neq est ulla disciplina ĩ qua
nõ peccãdo e discatur. Nam ubi quia̾ ꝑperam a dm̃stratum cessit
m ꝑsꝑe uitat᷑: quod fefeuerat. luminatq resta uiã dotẽtis
magisteniũ. Quar nt̃a p̃repta nõ ꝯsumare sciã sed adiuuare
ꝓmuttũt. net statim quisꝙ̃ campos agricolationis erit ins padtis
rationibus nisi eobire eos uoluit  ꝑ facultates potũit : Ideoq
sed cum aliis: ac ne ista quidem p̃sidia ut diximꝰ nõ assidiuis
labor es ex ꝑientia uillici: nõ facultttes ac uolinias impẽdẽdi

Expanded text:
quippe Cornelius totum corpus disciplinae quinque libris complexus est, hic de una specie culturae pertinentis ad vitis singularem librum edidit. Cuius velut discipulus duo volumina similium praeceptorum de vineis Iulius Graecinus composita facetius et eruditius posteritati tradenda curavit. Hos igitur, P. Silvine, priusquam cum agricolatione contrahas, advocato in consilium, nec tamen sic mente diset experientia dominantur in artibus, neque est ulla disciplina, in qua non peccando discatur.Nam ubi quid perperam administratum cessit improspere, vitatur quod fefellerat, illuminatque rectam viam docentis magisterium. Quare nostra praecepta non consummare scientiam, sed adiuvare promittunt. Nec statim quisquam compos agricolationis erit his perlectis rationibus, nisi et obire eas voluerit et per facultates potuerit. Ideoque  se sola, sed cum aliis. Ac ne ista quidem praesidia, ut diximus, non adsiduus labor et experientia vilici, non facultates ac voluntas impendendi
Abbreviated transcription (Latin):
modum: quẽ in mag̃ratu rogatione tribunitia ꝓmiugauerat :
ĩ modica possidendi libidine transcendissas: nec magis qr suꝑtui
iudebatur trintũ loci detne ꝙ̃ quia flagiosim : quos hostis ꝓfu¬
giendo dessolusses agcos: neui more cuem romanũ suõ uires pa¬
trimonii possidendo deserẽ: modus ergo qui in bĩb rebres d parã¬
dis aexis hebit᷑ Tantum eĩ ocͥtinẽdu ẽ quãto ẽ epus ut ea¬
nunse uideam quo potirem᷑: nõ quo onerem᷑ ip̃i ueq aliis fruẽ¬
dum eriꝑem. more p̃potentu qui possident fines gentiũ : ques
ne circiure quo ualent : sed ꝓculttindos pedibus & uasttindes
ac ꝓpultandes feris derelinquit aut occupatos mexu cuuim
equitur deincepsCesomanũ p̃teptum: quo ferturusus & marg

Expanded text:
modum, quem in magistratu rogatione tribunicia promulgaverat, modum, quem in magistratu rogatione tribunicia promulgaverat, immodica possidendi libidine transcendisset, nec magis quia superbum videbatur tantum loci detinere quam quia flagitiosius,quos hostis profugiendo desolasset agros, novo more civem Romanum supra vires patrimonii possidendo deserere. Modus ergo, qui in omnibus rebus, etiam parandis agris habebitur.Tantum enim obtinendum est, quanto est opus, ut emisse videamur quo potiremur,non quo oneraremur ipsi atque aliis fruendum eriperemus more praepotentem, qui possident fines gentium, quos ne circumire quoque valent, sed proculcandos pecudibus et vastandos ac populandos feris derelinquunt aut occupatos nexu civium Sequitur deinceps Caesonianum praeceptum, quo fertur usus etiam