comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tucuoq bones ĩ fliñẽ lauit hibeiasa
Pila maũ sceuosq gerũt ĩ bella dolon
Et terẽti pugnãt mucrone/ ueuiq sabe
Ip̃o pedes torquẽs tegna ẽ ĩ mane leonis
Tcribili ĩpexũ feta odẽtib albis
Induatꝰ capiti sie regia tecta sb̾ibat
Houdꝰ Iculeo ⁊ humẽros ĩ nexeꝰ amictu¬
Tũ gm̃i fratres tiburcia menia lĩquũt
Et pͥmã añ atiẽ dc̃sa int̾ tela feuĩt᷑
Ccũ duo nubigenc c̃ uertice mõtis. ab alto
Descẽdũt cẽtauri homołe otrĩq ninałe
Linquẽtes airisu capido dat eũtib ĩgẽs
Silua locũ. ꝯᵈ magno cedũt nirgulta fragore.
Nec preuestine fundator defuit irbis¬
Uulcano genitũ peccora ĩt ag̾stia regẽ
Inuẽtũq fo̾cis oĩs quc̃ ardidit etas

Expanded text:
ue boves in flumine lavit Hiberas. Pila manu saevosque gerunt in bella dolones et tereti pugnant mucrone veruque Sabello. Ipse pedes, tegumen torquens immane leonis, terribili impexum saeta cum dentibus albis indutus capiti, sic regia tecta subibat, horridus, Herculeoque umeros innexus amictuTum gemini fratres Tiburtia moenia linquunt, et primam ante aciem densa inter tela feruntur: ceu duo nubigenae cum vertice montis ab alto descendunt centauri, Homolen Othrymque nivalem linquentes cursu rapido; dat euntibus ingens silva locum et magno cedunt virgulta fragore. Nec PrVulcano genitum pecora inter agrestia regem Inventumque focis omnis quem credidit etas,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec degtre crati deus abfuit lactãq młto
Sautius at quãdiupes nota int̾ teota ⁊̃ fugit
Sũdesitq gemẽs stabulis q̃stnq cruẽtus
Atqͣ ĩplorãti simł tectũ oẽ ĩpleuit.
Siluia prĩmo soror polmi ꝑ asa laceitg¬

Expanded text:
nec dextrae erranti deus afuit, actaque multo Saucius at quadrupes nota intra tecta refugit successitque gemens stabulis questuque cruentus atque imploranti similis tectum omne replebat. Silvia prima soror, palmis percussa lacert
Abbreviated transcription (Latin):
Hĩs decus coregiũ forme mouet atq muc̃te
Hũe attaui ĩegęs hñe cdlaus dest̃a factis.
Dã tirius rutulos aĩs andaçib ĩplet¬
Alcto ĩ teneros scignio se cõcitat alis.
Arte noua spedilata locũ qͦ littore pulcor
Insidiis cursuq feras agitabat pulus

Expanded text:
rmae movet atque hunc atavi reges, hunc claris dextera factis. Dum Turnus Rutulos animis audacibus impletlecto in Teucros Stygiis se concitat alis, arte nova speculata locum, quo litore pulcher insidiis cursuque feras agitabat Iulus
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃o quiumali trabea cĩtuq gabino
Iusienis resciat stridc̃tia lum̃a cõsul.
Ip̃e nocat pugnasiseꝗt tũ cetera pubes
Aeraq aecẽsu cõspirãt cornna ranço.
Hoc es tũ encadis i dicc̃ bella latimis
More iubebat᷑ tristiqq redudẽportas
Abstinuit tactu pat᷑ an̾susq iefugit
eda ministeria a cetis se ꝯdidit unbris
Tũ regnia deũ ello delapsa morãtesl
Impulit ip̃a mau poitas g cardiẽ u̾ss
sBelli fercatos anpit saturnia postes.
idet ĩexcita ausonia atq r mobił añ.
Pars pedes ne ꝑãt cãpis ꝑs ardins altis
Pns leuis elipeor ⁊ͦ spicula lucida ter̃ gẽt

Expanded text:
ipse Quirinali trabea cinctuque Gabino insignis reserat stridentia limina consul, ipse vocat pugnas; sequitur tum cetera pubes, aereaque adsensu conspirant cornua rauco. Hoc et tum Aeneadis indicere bella Latinus more iubebatur tristisque recludere portas. Abstinuit tactu pater aversusque refugit foeda ministeria et caecis se condidit umbris. Tum regina deum caelo delapsa morantis impulit ipsa manu portas, et cardine verso belli ferratos rumpit Saturnia postes. Ardet inexcita Ausonia atque immobilis ante; Pars pedes ire parat campis, pars arduus altis P
Abbreviated transcription (Latin):
Hio añib subitã rabie ocycia ungo
Obicit x nõto naies cõtigit odoĩo
Ut ceuiũ ardẽtes agcĩet q̃ prima maloꝵ
Causa fuit belloq aĩos accedit agrestotͦ.
Ceruus erat forma p̃stãti ꝙ cõrnibo ĩgẽs
Arude pucri quẽ matris ab ubere iaptũ¬
Natribãt tyrus q pr̃ ũi regia parẽt
Armẽta & late custodia credita cãpi¬
Nolibo ĩ tepẽs grnabat cornua scitis
Peetebat gfeciũ puroq ĩfonte lauababat
Ille inꝗnũ patiẽs. mẽseq assuctꝰ herili
Euabat siluis u resusq ad lintiã nota

Expanded text:
 rabiem Cocytia virgo obicit et noto naris contingit odore, ut cervum ardentes agerent; quae prima laborum causa fuit belloque animos accendit agrestis. Cervus erat forma praestanti et cornibus ingens, Tyrrhidae pueri quem matris ab ubere raptunutribant Tyrrhusque pater, cui regia parent armenta et late custodia credita campimollibus intexens ornabat cornua sertis pectebatque ferum puroque in fonte lavabat. Ille, manum patiens mensaeque adsuetus erili, errabat
Abbreviated transcription (Latin):
Regũ init̾ falsa uatẽ forindine ludit
Cura tibi diuũ efigies & tẽpla tucu
Bella uiri pacẽq gerãt/ quis bella gerẽda
Talib a lecto ditis exarsit ĩ iras
At iuueni orãti subitꝰ trȩmor occupat artꝰ
Diuguere oculi tot erĩnge sibilat idus¬
Tãtaese faties aperit tiz flamea torquẽs
Lumĩa cũ cͥtãtẽ ꝯ querẽte dicere plura
Repulit & gemĩos erexit crinib angues.
Uerberaq insonuit rabidoq hec addidit ore
Enego uita si tu qua ueri effeta senct.
Irmã int̾ iegũ falsa formidine ludit¬
Respice adhes adsũ diraz absede soror
Bella man letũq gero.
Sie effata facẽ iuucni siccit & atro
Lumine fumãtes fixit sõ pectore tedas
Elli somnũ ingr̃s iupit pauor ./ ossaq a artꝰ
ꝑ fudit toto prerilptus corpore sudor.

Expanded text:
regum inter falsa vatem formidine ludit. Cura tibi divom effigies et templa tueri: bella viri pacemque gerent, quis bella gerenda. Talibus Allecto dictis exarsit in iras, at iuveni oranti subitus tremor occupat artus, deriguere oculi: tot Erinys sibilat se facies aperit; tum flammea torquens lumina cunctantem et quaerentem dicere plura reppulit et geminos erexit crinibus anguis verberaque insonuit rabidoque haec addidit ore: En ego victa situ, quam veri effeta senectus arma inter regum falsa formidine luditRespice ad haec: adsum dirarum ab sede sororum, bella manu letumque gero. Sic effata facem iuveni coniecit et atro lumine fumantis fixit sub pectore taedas. Olli somnum ingens rumpit pavor, ossaque et artus perfundit toto proruptu
Abbreviated transcription (Latin):
funcre felici spolior / nee plura lo cutus
Sepsit se tectis ieꝵq leliꝗt hẽuac
Mos erat hespio ĩ latio qne protinns urbes
Albane coluere sacrũ uñc maxĩa reꝵ
Roma coliti cũ prima monet ĩ p̃lia martẽ
Qiue getis ĩ fcrio manũ lacrimabille bellũ
Hucanis ue arabi ueporãt/ sen tẽdere ĩ ĩdos

Expanded text:
funere felici spolior. Nec plura locutus saepsit se tectis rerumque reliquit habenas. Mos erat Hesperio in Latio, quem protinus urbes Albanae coluere sacrum nunc maxima rerum Roma colit, cum prima movent in proelia Martem, sive Getis inferre manu lacrimabile bellum Hyrcanisve Arabisve parant seu tendere ad Indos
Abbreviated transcription (Latin):
Turne tot in casuz fu sos patiçre labores
Et cua dardamiis trascribi sceptra colonia
Rox tibi ꝯiugiũ & q̃sitas sanguĩe dotes
pa pala faui oĩpotes satirima uisit
Quale age & armari pͥubẽ portisq moueri
Letꝰ ĩ auña para. frigios ꝗ fiumie pular.
Cñ sedere. Ances pictasq cxure carinas
Celestũ uis magna iubet rex ip̃e latiius
Ni daie hiuigiũ & dito parrcre fatet᷑
Hie uincnis uatẽ tridẽs sie orsa ii cissiti
Dic refert classes ĩuetas tribidis undã pl¬
Non ut nere incas effugit nũtius aures
Nectãtos mͥ fingę met̾ ince regia uino
In memor ẽ nostri. ⁊ pes cracuata
S tc̃ nit̾a situ ueri qͣrꝰ effeta senctꝰ¬

Expanded text:
Turne, tot incassum fusos patiere labores Turne, tot incassum fusos patiere labores et tua Dardaniis transcribi sceptra colonis? Rex tibi coniugium et quaesitas sanguine dotes ipsa palam fari omnipotens Saturnia iussit. Quare age et armari pubem portisque moveri laetus in arma para, et Phrygios qui flumine pulchro consedere duces pictasque exure carinas. Caelestum vis magna iubet. Rex ipse Latinus, ni dare coniugium et dicto parere fatetur, Hic iuvenis vatem inridens sic orsa vicissim ore refert: Classis invectas Thybridis undam non, ut rere, meas effugit nuntius auris. Ne tantos mihi finge metus; nec regia Iuno inmemor est nostri. Sed te victa situ verique effeta senect
Abbreviated transcription (Latin):
Clamat io mr̃es. audite ubi ꝯq latine
Si qua piis aĩs manet ĩ felicis amate
Gratia si iuris materui dira ⁊̃ mordet¬
Goluite. c̾nales uitas cãpite orgia mecũ
Tale int̾ siluas int̾ descrta feraꝵ
Reginã a leto stimͣl agit undiq bachi.
Postq̃r uisa satis primos aciisse finores
Cõs iliũqr omnẽ ꝑ domũ u̾tise latint :
Protinus hĩc fusss cristis dea tolit᷑ alis
Audacis entuli ad mios. quã dĩ uibẽ
Aarisioncis dinñc fodasse co lonis¬
Piecipiti delata noto locus ardea quõdã
Dictus auis ꝙ nũc magnũ manet ardea nom̃
S fortuna fuit tectis hic̾ tuinus ĩ altis
Iã nrediis mediã nigra gipebat uocte quietẽ
Alecto toruã facẽ & furialia mẽbra
Eruit ĩ uult se se trãsformat auilg
Et frõtẽ obsẽnã rħgis arat iduit alhos
Cñ uita crinis cũͣ ⁊amũ mectit oliue
Fit calibe iunonis auus tẽpli q tẽpliq sac̾dos
Et iuuemi añ oculos his secũ uocib ofeit

Expanded text:
clamat: Io matres, audite, ubi quaeque, Latinae: clamat: Io matres, audite, ubi quaeque, Latinae: Siqua piis animis manet infelicis Amatae gratia, si iuris materni cura remordetolvite crinalis vittas, capite orgia mecum. Talem inter silvas, inter deserta ferarum, reginam Allecto stimulis agit undique Bacchi. Postquam visa satis primos acuisse furores consiliumque omnemque domum vertisse Latini, protinus hinc fuscis tristis dea tollitur alis audacis Rutuli ad muros, quam dicitur urbem Acrisioneis Danae fundasse colonisecipiti delata noto. Locus Ardea quondam dictus avis, et nunc magnum manet Ardea nomen, sed fortuna fuit; tectis hic Turnus in altis iam mediam nigra carpebat nocte quietem. Allecto torvam faciem et furialia membra exuit, in vultus sese transformat anilis; et frontem obscenam rugis arat, induit albos cum vitta crinis, tum ramum innectit olivae; fit Calybe Iunonis anus templique sacerdos et iuveni ante oculos his se cum vocibus offert:
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ pueri magno nggio uacua atria circũ
incẽti ludo ex̃cẽt ille actus habenant hr̃ lodũ¬
Curuatis fertu r spatiis stupet inscia turba
Impubegar inanꝰ nurata uolubile buxu.
Dãt aĩos plagę nõ ansu sc̾nior illo
Per medias urbes agit᷑ popaloq feroces.
Qui ctia insiluas simłato nõie bachi
lMauis adoisa nephas maiorẽq adorsa furorẽ
Euolat/ & natã frõdosis mõtib abdit᷑
Quo chalamũ cupiat tencris tedasq moret¬
Hent hoe bache frcmẽs te solũ u̾gine dignũ
Uociferãs a euĩ molis tͥ sumore chpisos
Ce lustrare choĩos sacrũ tibi pasce̾ arinẽ
gama nolat fuuis q accẽsas pectore mr̃es
Idẽ oĩs simł ardosr agit noua q̃iẽ tecta¬
Descruere domos. uẽtis dãt colla comasq
Ast alie tremul blulatibus othera cõpłẽt
Pãpincasq ferũt inaĩte pelib astas
Ip̃a int̾ medias flagratẽ fcruida pinũ
Sbscmnet ac nate tirrniq anit himoieos
Sanguinẽã gorquẽs acic / toruũq ĩpẽte

Expanded text:
quem pueri magno in gyro atria uacua circum intenti ludo exercent; ille actus habencuruatis fertur spatiis; stupet inscia turba impubisque manus mirata uolubile buxum; dant animos plagae; non cursu segnior illo per medias urbes agitur populosque feroces, quin etiam in siluas simulato numine Bacchi maius adorsa nefas maiorem orsa furorem euolat et natam frondosis montibus abdit. asque moretur, Euhoe Bacche, fremens, solum te virgine dignum vociferans, etenim mollis tibi sumere thyrsos, te lustrare choro, sacrum tibi pascere crinem. Fama volat, furiisque accensas pectore matres idem omnis simul ardor agit nova quadeseruere domos, ventis dant colla comasque, ast aliae tremulis ululatibus aethera complent, pampineasque gerunt incinctae pellibus hastas; ipsa inter medisustinet ac natae Turnique canit hymenaeos, sanguineam torquens aciem, torvumque repente
Abbreviated transcription (Latin):
At õ frigius penetrat la cedemona pastor
Ledeq̃q helenã troranas uexit aduribes
Quid tua scã fides quid cura antiqua tuoꝵ
Et ꝯsagumcoᷤ totic̃s data dext̾a turno.
Sigtuor extrina petit᷑ degẽte latinis
Idq sedet fauniq p̃iũt te uisa parẽtis
Oinnẽ equidẽ sceptris t̾rãq̃ liba nr̃i
Disci det exccinã ic̃or & sic dicere diuos

Expanded text:
 Phrygius penetrat Lacedaemona pastor Ledaeamque Helenam Troianas vexit ad urbes ? Quid tua sancta fides, quid cura antiqua tuorum et consanguineo totiens data dextera Turno? Si gener externa petitur de gente Latinis idque sedet Faunique premunt te iussa parentis, omnem equidem sceptris terram quae libera disside
Abbreviated transcription (Latin):
Italiã fato ꝓfugus lauinaq uenit
Litto ⁊a multũ ille Iteris iactat᷑ & alto
Ui suporũ sceue memorẽ iunonis ob itã
Multa quoqi s bello passus dũ oderet urrbẽ
inferrtq deot latio gñs unde latinũ¬
Albaniq pr̃es atq altę menia romȩ
Musa michi causas memora quo nũie les¬
Quidue dolec ⁊egina deũ tot uolue casi¬

Expanded text:
liam, fato profugus, Laviniaque venit litora, multum ille et terris iactatus et alto vi superum saevae memorem Iunonis ob iram; multa quoque et bello passus, dum conderet urbem, inferretque deos Latio, genus unde LatinAlbanique patres, atque altae moenia Romae. Musa, mihi causas memora, quo numinequidve dolens, regina deum tot volvere cas
Abbreviated transcription (Latin):
Puma quod ad troyã ꝓcaris gesorat argis
Nec dũ otiã cause iraꝵ seniq doloret
Exciderãt. aĩo manet alta mẽte ⁊̃ postũ cu¬
Iuditiu paridis spretȩaiĩ uiria foemi
Et gn̾s ĩ ui su tapti ganimedis honor c̃s
Huis accẽssa suꝑ iactatos equore toto

Expanded text:
ma quod ad Troiam pro caris gesserat Argis— necdum etiam causae irarum saevique dolores exciderant animo: manet alta mente repostum iudicium Paridis spretaeque iniuria formae, et genus invisum, et rapti Ganymedis honores. His accensa super, iactatos aequore toto
Abbreviated transcription (Latin):
post habita coluisse samo. hie lliui arma¬
Nic curius fuit: hoc regnũ dea gẽtib esse¬
Si qua faca sinãt iã tum tenditq fouetq¬
Piogeniẽ ẜ oñi trorano a sanguiẽ duci¬
Audierat tyrias ołiꝙ̃ u̾̃teret arces¬
Hic pplu latę iegtm belloq suꝑbũ
Ueturũ excidio libieͣ sic uolue⁊ e parcas¬

Expanded text:
posthabita coluisse Samo: hic illius aric currus fuit, hoc regnum dea gentibus essesi qua fata sinant, iam tum tenditque fovetqProgeniem sed enim Troiano a sanguine duciaudierat, Tyrias olim quae verteret arceshinc populum late regem belloque venturum excidio Libyae: sic
Abbreviated transcription (Latin):
Lite morer taline possum me oppone mõstro
Iã ia linquo acies ne me t̾rete timẽter
Obstene uolucrg alaꝵ u̾bera nosco
Lotałẽq sonũ nec fałũt iussa suꝑba
Magnani iouis hec ꝑ uirginitate t̃ponit
Quo uitã dedit e t̾nã cur mortis adepta ẽ
Cõditio ut posse tãtos finire dolores
Nũe certe &e miẜo frĩ cames ire ss ũbras

Expanded text:
arte morer? Talin possum me opponere monstro? arte morer? Talin possum me opponere monstro? Iam iam linquo acies. Ne me terrete timentem, obscenae volucres: alarum verbera nosco letalemque sonum, nec fallunt iussa superba magnanimi Iovis. Haec pro virginitate reponit? Quo vitam dedit aeternam? Cur mortis ademptast condicio? Possem tantos finire dolores nunc certe et misero fratri comes ire per umbras!
Abbreviated transcription (Latin):
Haꝵ unã celerẽ demissit ab ethere sumo
Iupit̾ inq om̃ẽ iutuino occurere iussit
Illa uolat celcriq ad t̾rã turbine fert᷑
Nõ secꝰ ac ñuo ꝑ nũbõ in pulsa sagitta
Armatã sccui part̾ ꝙͣ felle ueneni
Part siuc cyidon telũ ĩ medicabille torsit
Sstrid̃es & celcris ĩgognita trãsilit umbras
Tal se sata nocte tulit t̾tasq petiuit
Postꝙ acies uiait iliacas atq agmĩa turni
Alitis ĩ parne subitã colet̾a figurã
Que ꝯdã in bustis aut culminib deẜtis
Noͨte sed̃es scrũ canit ĩ portuna ꝑ umbras
Hãc ĩ fatiẽ ucisa turni se pestis adora.
Fertq refertq sonãs clipeũq reũberat alis
Illi mẽbra nois soluit formidine toipor
Arceteqrhorore come & uop faucibrhesit
At ꝓcul ut dire stridorẽ agnouit de alas
In felix crines scindit iuturna solutos
Unguibs ora soror fedãs & pectora pugnis
Quid nũc te tua turne põt g̃mana inuare
Aut ꝗd iã dure suꝑat in qua tibi lucẽ

Expanded text:
erem demisit ab aethere summo Iuppiter inque omen Iuturnae occurrere iussit. Illa volat celerique ad terram turbine fertur. Non secus ac nervo per nubem impulsa sagitta, armatam saevi Parthus quam felle veneni, Parthus sive Cydon, telum immedicabile, torsit, stridens et celeris incognita transilit umbras: talis se sata Nocte tulit terrasque petivit. Postquam acies videt Iliacas atque agmina Turni, alitis in parvae subitam conlecta figuram, quae quondam in bustis aut culminibus desertis nocte sedens serum canit importuna per umbras, hanc versa in faciem Turni se pestis ob ora fertque refertque sonans clipeumque everberat alis. Olli membra novus solvit formidine torpor, adrectaeque horrore comae, et vox faucibus haesit. At procul ut Dirae stridorem adgnovit et alas, infelix crinis scindit Iuturna solutos, unguibus ora soror foedans et pectora pugnis: Quid nunc te tua, Turne, potest germana iuvare? Aut quid iam durae superat mihi? Qua tibi lucem
Abbreviated transcription (Latin):
Este boni qm̃ suꝑbis adũsa uolũtas
Santa ad uos aĩa atq istius inscia culpe
Uix ea fatꝰ erat medios uolat ecce ꝑ hostes
Uetꝰ equo spumãte sages adu̾sa sagitta
Saucius ora ruitq ĩ plorãs noĩc turnũ
Turne inte suprema. salꝰ miẜere tuoꝵ
Fulminat encas ariis sumasq minat᷑
Dcietuꝵ arces italũ excidioq datitꝵ
Iãq faces ad tecta uolãt inte ora latini
Inte oculos ⁊̃ ferũt musat rex ipẽ latinꝰ
Quos gños uocet aut quo sese ad federa fle̾tat
Preterca regina tui fidissima destra
Occidit ip̃a sua lucc̃q extĩta fugit
Soli ꝑ portis mesapꝰ & acer atinas
Sustẽtãt aciẽ circũ hos utnͥq phalãges
Stãt dense stritisq seges mucronib horet
Ferca tu currũ descrto ĩ gramine torquẽs
Obstipuit uaria ꝯfusa ĩ magine reꝵ

Expanded text:
tas! Sancta ad vos anima atque istius nescia culpae Vix ea fatus erat: medios volat ecce per hostis vectus equo spumante Saces, adversa sagitta saucius ora, ruitque implorans nomine Turnum: Turne, in te suprema salus: miserere tuorum. Fulminat Aeneas armis summasque minatur deiecturum arces Italum exscidioque daturum; iamque faces ad tecta volant. In te ora Latini, in te oculos referunt; mussat rex ipse Latinus, quos generos vocet aut quae sese ad foedera flectat. Praeterea regina, tui fidissima, dextra occidit ipsa sua lucemque exterrita fugit. Soli pro portis Messapus et acer Atinas sustentant aciem. Circum hos utrimque phalanges stant densae, strictisque seges mucronibus horret ferrea: tu currum deserto in gramine versas. Obstipuit varia confusus imagine rerum
Abbreviated transcription (Latin):
Fluctuat ira int̾ iũpũt᷑ nescia uinci
Petora nũc totis ĩ uulnꝰa uirib itur
Muranũ hic atauor & auoꝵ antiqua sonãtez
Noĩa ꝑ regesq actũ gñs õc latinos
Precipitẽ scopulo atq ingẽti curbine saxi
Excutit efũditq solo hũc lora de iuga subt̃
Prouolucre rote crebro suꝑ ungula pulsu
Incita nec dm̃ memoꝵ ꝓculcat equo ꝵ
Ille ruẽti hilo animisq ĩ mane fremẽti
Decirrit teł ũq aurata ad tẽpora torquet
Olli ꝑ galcã fixo stetit hasta cerebro
Desta nee tua te graiũ fortissime cretheu
Eripuit turno nec dii texere cupẽtu
Enca uenic̃te sui dedit obuia ferro
Pectora nec miẜo clipei mora ẜ ꝓfuit cris
Le quoq laurẽtes uiderũt eole cãpi
Oppetere & late t̾rã cõstern̾e tergo
Occidis argiue quẽ nõ potue̾ phalanges
St̾nere nẽe priami regnoꝵ cuersor achiles
Hic tibi mortis crãt mete domi alta so ida
Lyernesi dom alta solo laurẽte sepuloꝵ
Tote adco cõu̾se aties oẽsq latim

Expanded text:
at ira intus, rumpuntur nescia vinci pectora, nunc totis in Volnera viribus itur. Murranum hic, atavos et avorum antiqua sonantem nomina per regesque actum genus omne Latinos, praecipitem scopulo atque ingentis turbine saxi excutit effunditque solo: hunc lora et iuga subter provolvere rotae, crebro super ungula pulsu incita nec domini memorum proculcat equorum. Ille ruenti Hyllo animisque immane frementi occurrit telumque aurata ad tempora torquet: olli per galeam fixo stetit hasta cerebro. Dextera nec tua te, Graium fortissime Cretheu eripuit Turno. Nec di texere Cupencum Aenea veniente sui: dedit obvia ferro pectora, nec misero clipei mora profuit aerei. Te quoque Laurentes viderunt, Aeole, campi oppetere et late terram consternere tergo Occidis, Argivae quem non potuere phalanges sternere nec Priami regnorum eversor Achilles; hic tibi mortis erant metae: domus alta sub Ida, Lyrnesi domus alta, solo Laurente sepulchrum. Totae adeo conversae acies, omnesque Latini,
Abbreviated transcription (Latin):
Cuta labor meritum sumptiꝰ pro mune̾ honotes
Ite alias post hac sollicitate aĩas
Nam deus e uob̾ nos euocat illicet actis
Rebus terrenis hospita terra uale
Corpus auara tñ solemnib accipe saxis
Namq aĩãm celo reddm Nossa tibi.¬

Expanded text:
Cura, labor, meritum, sumpti pro munere honores, ite, alias post hanc sollicitate animas. Me procul a vobis deus evocat, ilicet actis rebus terrenis. Hospita terra, vale. Corpus, avara, tamen sollempnibus accipe saxis. Namque animam celo reddimus, ossa tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Et me scu corpꝰ spoliatũ lumĩc mauis
Reddee meis. uicisti & uictũ tẽdore palmas
Ausonii uidere. tua ẽ lauinia ꝯiũx
Ult̃ius ne tẽde odiis stotit acei ĩ armis
Encas uoluẽ oculos destrãq ⁊̃ p̃ssit
Et iã iãq magis cũctãtẽ flette re ẜmo
Coperat ĩ felix humo cũ apparuit alto
Baltheus & notis fulscrũt cingula bulis
Pallatis pucri uictũ quẽ uuln̾e tirinꝰ
Strauerat atq hum̃is inimicũ t̃ signe gerebat
Ille oculis postꝙͣ seui monimẽta dolori
Exuuias hausit furiis accẽso & rra
Terbiliqtu ne hĩc spoluis ĩ dũte incoꝵ
Eripiare m palas te hoc uuln̾e palas
Ĩmolat & penã scelo rato ex sanguiẽ sumit¬

Expanded text:
et me seu corpus spoliatum lumine mavis et me seu corpus spoliatum lumine mavis redde meis. Vicisti, et victum tendere palmas Ausonii videre; tua est Lavinia coniunx: ulterius ne tende odiis. Stetit acer in armis Aeneas, volvens oculos, dextramque repressit; et iam iamque magis cunctantem flectere sermo coeperat, infelix umero cum apparuit alto balteus et notis fulserunt cingula bullis Pallantis pueri, victum quem volnere Turnus straverat atque umeris inimicum insigne gerebat. Ille, oculis postquam saevi monimenta doloris exuviasque hausit, furiis accensus et ira terribilis, Tune hinc spoliis indute meorum eripiare mihi? Pallas te hoc volnere, Pallas immolat
Abbreviated transcription (Latin):
Suͤcessũ aca dira negat cũ pectore sensꝰ
Uertũt᷑ uarii uitulos aspetat ĩ urbc
Cũctãt᷑q metu. teloq ĩstare tremoscit
Nec quo se cupiat nec qua ui tẽdat ĩ hostẽ
Nee currrus usqĩ uidet aurigãq sororẽ
Cũctãti tełu encas fatale coruscat
Sortitꝰ fortunã oculis & corꝑe toto
Eminꝰ ĩ torquet morali cõcita nũꝙͣ
Tormẽto sic saxa fremũt nec fulmĩe tãci
Disultãs strepit᷑ uolat atri turbinis ĩstar
Exitiu durũ hasta ferẽs orasq ⁊̃dudit
Lorice de clipei extremos septẽplicis orbes
ꝑ mediũ stridẽs trã sit fem᷑ incidit ict᷑
Ingẽs ad t̾rã duplicato poplite turnꝰ
Cõ surgũt gemitu rutuli totusq ⁊̃mugit
Mõs circũ de uocẽ late nemora alta t̃mictũt
Ille humilis suplexq oculos de strãq p̃cantẽ
Piotẽdẽs e ꝗde merui nec dep̃cor inꝗd
utere sorte tua mis eri to siqua parẽtis
Lãgore cura põt oro fuit & tͥ talis
Anchises genitor dauni miserere sencte

Expanded text:
egat. Tum pectore sensus vertuntur varii. Rutulos aspectat et urbem cunctaturque metu letumque instare tremescit; nec quo se eripiat, nec qua vi tendat in hostem, nec currus usquam videt aurigamve sororem. Cunctanti telum Aeneas fatale coruscat, sortitus fortunam oculis, et corpore toto eminus intorquet. Murali concita numquam tormento sic saxa fremunt, nec fulmine tanti dissultant crepitus. Volat atri turbinis instar exitium dirum hasta ferens orasque recludit loricae et clipei extremos septemplicis orbes. Per medium stridens transit femur. Incidit ictus ingens ad terram duplicato poplite Turnus. Consurgunt gemitu Rutuli, totusque remugit mons circum, et vocem late nemora alta remittunt Ille humilis supplexque oculos, dextramque precantem protendens, Equidem merui nec deprecor, inquit: utere sorte tua. Miseri te siqua parentis tangere cura potest, oro fuit et tibi talis Anchises genitor, Dauni miserere senectae
Abbreviated transcription (Latin):
Ereptũ redidi turno de uĩ cresce̾ uictis
Desine iã tadc̃ p̃cibq ĩ fletere nr̃is
Nec it tãtꝰ edat tacitã dolor & mͥ curre
Sepe tuo dulci tristos ex ore ⁊̃cu sẽt
Uentũ ad sup̃mũ est t̾ris agitare uł undis
Troianos potuisti infandũ accẽdere bellũ
De formare domũ E luctu miscẽ himencos
urius tẽtare ueto. sic iupit orsꝰ¬
Ista ꝗde ꝗa nota mͥ tua magno uolũtas
Iupit̾ & turnũ Re t̾ras inuita ⁊̃liꝗ
Nec tu me acria soła nũc sede uideres
Digna & indigna pati ẜ flãmis cinta so̾ ip̃a
Starẽ acie tracrẽq inimita ĩ p̃lia teueros
Iuturnã miẜo fatcor succarẽ fr̃i
Suasi & ꝓ uita maiora audere ꝓbaui
Nõ ut tella tame nõ ut ꝯtẽdoret arcũ
Ad iiro stigii caput ã placabille fõtis
Una suꝑstitio suꝑtisq ⁊̃dita diuis¬

Expanded text:
ereptum reddi Turno et vim crescere victis? ereptum reddi Turno et vim crescere victis? Desine iam tandem precibusque inflectere nostris, ni te tantus edit tacitam dolor et mihi curae saepe tuo dulci tristes ex ore recursent, ventum ad supremum est. Terris agitare vel undis Troianos potuisti, infandum adcendere bellum, deformare domum et luctu miscere hymenaeos: ulterius temptare veto. Sic Iuppiter orsua nota mihi tua, magne, voluntas, Iuppiter, et Turnum et terras invita reliqui; nec tu me aeria solam nunc sede videres digna indigna pati, sed flammis cincta sub ipsa starem acie traheremque inimica in proelia Teucros. Iuturnam misero, fateor, succurrere fratri suasi et pro vita maiora audere probavi, non ut tela tamen, non ut contenderet arcum: adiuro Stygii caput implacabile fontis, una su
Abbreviated transcription (Latin):
Faune p̾cor miserẽ inꝗt tuq optima fcirũ
Terra tene colui ur̃os si semꝑ honores
Quos ꝯtra encade bello fecere ꝓphanos
Dixit op̃ẽq dei nõ cassa ĩ uota uocauit
Nãq diu luctãs lẽtoq ĩ stipe moratꝰ
Uirib aud ullis ualuit discludere morsꝰ
Robor encas dũ nitit᷑ acer de ĩ stat
Ruiso ĩ aurige facic̃ mutata metisci
Procurit fratriq ense dea daunia ⁊̃ dit
Quod uenꝰ audaci nĩphe ĩ dignata licere
Accescit tełũq alta ab radice ⁊̃uelit
Oli so̾ limes armis animisq ⁊̃fecti
Hic gladio fides hie acer & arduu̾ hasta
Asistũt atra c̾tamine martis anheli
Iunonẽ interca ⁊ ex oĩpotẽtis ołiphi
Aloqt᷑ fulua pugnas d̾ nube tuentẽ
Indigẽte enc̃ã scis ip̃a de scire fatetꝰ
Deberi cello fatisq ad sidera tolli
Quid struis aut qua spe gelidis ĩ nubib heres
Mortalm decuit uiolari uuln̾e diuu
Aut ense ꝗd eñi sine te uirturna ualcret

Expanded text:
Faune, precor, miserere, inquit, tuque optima ferrum Faune, precor, miserere, inquit, tuque optima ferrum terra tene, colui vestros si semper honores, quos contra Aeneadae bello fecere profanos. Dixit opemque dei non cassa in vota vocavit. Namque diu luctans lentoque in stirpe moratus viribus haud ullis valuit discludere morsus roboris Aeneas. Dum nititur acer et instat, rursus in aurigae faciem mutata Metisci procurrit fratrique ensem dea Daunia reddit. Quod Venus audaci nymphae indignata licere adcessit telumque alta ab radice revellit. Olli sublimes armis animisque refecti, hic gladio fidens, hic acer et arduus hasta, adsistunt contra certamina Martis anheli. Iunonem interea rex omnipotentis Olympi adloquitur fulva pugnas de nube tuentem: Indigetem Aenean scis ipsa et scire fateris deberi caelo fatisque ad sidera tolli. Quid struis, aut qua spe geiolari volnere divom, aut ensem quid enim sine te Iuturna valeret?
Abbreviated transcription (Latin):
Increpuit malis morsuq elusꝰ ĩ ani ẽ
Tũ uotro exorit᷑ clamor ripeq lac̾q
Respõsant circa & cełũ tonat õẽ tumłtu
Ille sił fugiẽs rutulos sił increpat om̃s
Noĩc quc̃q uocãs notũ eflagitat ense
Encas mortẽ ꝯtra. p̃sensq minat᷑
Exitiu si ꝙꝙͣ adcat t̾retq tremẽtes
Excisurrũ urbe minitãs & saͥcius instat
Suĩq oibes expłet cursu totidc̃q ⁊̃texũt
Huc illue neq cñi leuia aut ludiceia petũt᷑
Premia ẜ tirrni d uita & sangnine c̾tãt
Forte sacer fauno foliis olcast̾ amar
Hic steterat nautis ołi benorabille lignũ
Seruati ex undis ubi figere dona solcbãt
L aurc̃ti diuo &e uotas suspẽdere uestes
S scip̃e tencri nullo discrimine sacrũ
Sustulorãt puro ut possẽt ꝯcurrẽ cãpo
Hic asta ence stabat huc ĩ petꝰ illã
Detulerat fixã d tẽta ĩ radice tenebat
Incubuit uoluitq maũ ꝯuelẽ ferrũ

Expanded text:
increpuit malis morsuque elusus inani est. increpuit malis morsuque elusus inani est. Tum vero exoritur clamor, ripaeque lacusque responsant circa et caelum tonat omne tumultu. Ille simul fugiens Rutulos simul increpat omnis, nomine quemque vocans, notumque efflagitat ensem. Aeneas mortem contra praesensque minatur exitium, si quisquam adeat, terretque trementis excisurum urbem minitans et saucius instat. Quinque orbis explent cursu totidemque retexunt huc illuc; neque enim levia aut ludicra petuntur praemia, sed Turni de vita et sanguine certant. Forte sacer Fauno foliis oleaster amaris hic steterat, nautis olim venerabile lignum, servati ex undis ubi figere dona solebant Laurenti divo et votas suspendere vestes, sed stirpem Teucri nullo discrimine sacrum sustulerant, puro ut possent concurrere campo. Hic hasta Aeneae stabat, huc impetus illam detulerat fixam et lenta in radice tenebat. Incubuit voluitque manu convellere ferrum
Abbreviated transcription (Latin):
fama ẽ p̃cipitẽ cũ primũ ĩ płia uĩctos
Cõscendebat equor patrio mucrone ⁊lito
Dũ trepidat ferrũ aurige rapuisse metisci
Idq diu dũ terga dabãt pałãtia teucri
Sufecit postꝙͣ arma dei ad uulcama uc̃tu c̃
Mortał mucro glacies ce u futilis ietu
Disiluit fuluã ⁊̃ spẽdet fragmiã arena
Ergo anĩes diu̾sa fuga petit cquora turñꝰ
Ent nũc huc inde huc ĩ c̾tos inplicat orbes
Undiq cĩ densa tencri inclusore corona
Atq hĩc uasta pał hĩc ardua menia cingũt
Nec minꝰ encas quaq tardãte sagita
Int̾dũ genua in pẽdiũt cursuq ĩcusãt
Inseꝗt trepidiq pedẽ pede feruidꝰ urget
Inclusu ueluti si q̃n fulmine nactꝰ
Ceruũ aut punicee septũ formidie põne
Uenator cursu canis aut latratib instãt
Ille aũt in sidiis & uipa t̾ritꝰ alta
MMille fugit ⁊̃fugitq uias at uinidus imber
Heret hyas ĩã iãq tenet similiq tenẽti

Expanded text:
Fama est praecipitem, cum prima in proelia iunctos Fama est praecipitem, cum prima in proelia iunctos conscendebat equos, patrio mucrone relicto, dum trepidat, ferrum aurigae rapuisse Metisci. Idque diu, dum terga dabant palantia Teucri, suffecit: postquam arma dei ad Volcania ventumst, mortalis mucro glacies ceu futilis ictu dissiluit; fulva resplendent fragmina harena. Ergo amens diversa fuga petit aequora Turnus et nunc huc, inde huc incertos implicat orbes undique enim densa Teucri inclusere corona, atque hinc vasta palus, hinc ardua moenia cingunt. Nec minus Aeneas, quamquam tardata sagitta interdum genua impediunt cursumque recusant, insequitur trepidique pedem pede fervidus urget: inclusum veluti siquando flumine nanctus cervum aut puniceae saeptum formidine pinnae venator cursu canis et latratibus instat; ille autem, insidiis et ripa territus alta, mille fugit refugitque vias; at vividus Umber haeret hians, iam iamque tenet similisque tenenti
Abbreviated transcription (Latin):
Ac uelut ĩ gẽti silua sumoq tabarno
Cũ duo cõu̾sis mimica ĩ plia tauri
Frotib ĩ currũt pauidi cesere magistri
Stat pecꝰ õc metu mutũ musantq iuuecẽ
Quis nemori imꝑet e quẽ tota armẽta sequãt᷑
Illi int̾ seso mlta ui uuln̾a. miscent
Cornuaq obnixi infigunt & sangiĩc̃ largao
Colla armorqi lauãt & gemitu nemꝰ õẽ ⁊̃mugit
Nõ alit̾ tros encas ut daumꝰ ⁊ heros
Cõcurtũt clipcis ingẽs fragor ethera ꝯplet
Iupit̃ ip̃e duas cquato examine lances
Sustinet de fata inpoĩt diu̾sa duoꝵ
Qũc dãnet labor aut quo uergat ponde̾ letũ
Emicat hie ĩ pune ꝑutãs &e corꝑore toto
Alte sb latũ ꝯsurgit turnꝰ ĩ ense
Et ferit ex clamãt troes trepidiq latini
Areteq amboꝵ acies at ꝑfid̾ ensis
frangit᷑ ĩ medioq ardẽte deẜit ictu.
Ni fuga sõ sidio subeat fugit ocior euro
Ut capulũ ignotũ destrãq aspexit ĩ ermc̃

Expanded text:
Ac velut ingenti Sila summove Taburno Ac velut ingenti Sila summove Taburno cum duo conversis inimica in proelia tauri frontibus incurrunt; pavidi cessere magistri, stat pecus omne metu mutum mussantque iuvencae, quis nemori imperitet, quem tota armenta sequantur; illi inter sese multa vi volnera miscent cornuaque obnixi infigunt et sanguine largo colla armosque lavant; gemitu nemus omne remugit: non alitur Tros Aeneas et Daunius heros concurrunt clipeis; ingens fragor aethera complet. Iuppiter ipse duas aequato examine lances sustinet et fata imponit diversa duorum, quem damnet labor et quo vergat pondere letum; Emicat hic, impune putans, et corpore toto alte sublatum consurgit Turnus in ensem et ferit: exclamant Troes trepidique Latini, arrectaeque amborum acies. At perfidus ensis Frangitur in medioque ardentem deserit ictu ni fuga subsidio subeat. Fugit ocior euro, ut capulum ignotum dextramque aspexit inermem.
Abbreviated transcription (Latin):
Parcite iã tutili & nos tella mibete latini
Quecũq ẽ fortuna mea c̃ me uerius unũ
Discessẽ om̃s medi spaciũq dedere
At pr̃ encas audito nõĩe turni
Descrit de muros & fumas deẜit arces
ꝑcipitatq moras om̃s oꝑa oĩa ⁊ũpit
Letitia exultãs horẽdũq ĩtonat armis
Quãt᷑ achõ aut quãtꝰ erix aut ip̃e coruscis
Cã fremit ilicib quãt gaudetq muali
Uertice se attołes pr appẽmnꝰ ad auras
ã cͥo & uutuli c̾tanti E troes & om̃s
õucrtẽ oculos itali ꝗq alta tenebãt
Menia ꝗq imos pulsabant auiete muros
Armaq deposuẽ humis stupet ip̃e latinꝰ
Ingẽtes genitos diu̾sis ꝑtib orbis
Int̃ se coisse uiros E de cerñe ferro
Atq illi ut uacuo patuerũt e quõe cãpi
Pro cuisu rapido coiectis eminis hastis
Inuadunt martẽ elipcis atq ere sonora
Dat gemitũ tellus tũ crebros ensib ittꝰ
Cõ geminãt fors & utit̾ miscẽt᷑ ĩ unũ

Expanded text:
Parcite iam, Rutuli, et vos tela inhibete, Latini; Parcite iam, Rutuli, et vos tela inhibete, Latini; quaecumque est Fortuna, mea est: me verius unum Discessere omnes medii spatiumque dedere. At pater Aeneas audito nomine Turni deserit et muros et summas deserit arces praecipitatque moras omnis, opera omnia rumpit, laetitia exsultans, horrendumque intonat armis; quantus Athos aut quantus Eryx aut ipse coruscis cum fremit ilicibus quantus gaudetque nivali vertice se attollens pater Appenninus ad auras. Iam vero et Rutuli certatim et Troes et omnes convertere oculos Itali, quique alta tenebant moenia quique imos pulsabant ariete muros, armaque deposuere umeris. Stupet ipse Latinus ingentis, genitos diversis partibus orbis, inter se coiisse viros et cernere ferro. Atque illi, ut vacuo patuerunt aequore campi, procursu rapido, coniectis eminus hastis, invadunt Martem clipeis atque aere sonoro. Dat gemitum tellus; tum crebros ensibus ictus congeminant: fors et virtus miscentur in unum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce aũt flãmis int̾ tabulata uolutis
Ad cełłũ undabãt uerteꝵ tirtũq tenebat
Tirũ ꝯ pactis trabib quã edux̾at ip̃e
Sb dideratq ⁊ otas põtesq ĩ struu̾at altos
Iã iã fata soror suꝑãt absisto morari
Quo deus a quo dura uocat fortuna sequam᷑
Stat ꝯ fp̾re manũ ence stat ꝗtꝗd acbi ẽ
Morte pati neq mo in decorẽ g̾mana uidebis
Amplius hũc orio sine mo furerẽ antꝭ furorẽ
Digit de e curiu saltũ dedit ocius aruis
ꝑq hostes ꝑ tela iuit mestãqi f sororẽ
Descut ac rapido cursu media agmina tũpit
Ac ueluti mõtis saxũ de ũtice p̃ceps
Cũ ru̾it auulsu nẽto seu tiribid̃ imber
Proluit aut amus soluit sb lapsa uetustas
Fert in ab ruptũ magno mõs imꝑb ictu
Exultatq solo siluas armẽta uirosq
In uoluẽs secũ disicta ꝑ agmĩa turnꝰ
Sie urbis ruit ad muros ubi pliruma fu so
Sangiũe t̾ra madet stridũtq hastilib aure
Significatq manu & magno sił incipit ore

Expanded text:
Ecce autem flammis inter tabulata volutus ad caelum undabat vortex turrimque tenebat, turrim, compactis trabibus quam eduxerat ipse subdideratque rotas pontisque instraverat altos. Iam iam fata, soror, superant; absiste morari; quo deus et quo dura vocat Fortuna, sequamur. Stat conferre manum Aeneae, stat quidquid acerbi est morte pati; neque me indecorem, germana, videbis amplius. Hunc, oro, sine me furere ante furorem. Dixit et e curru saltum dedit ocius arvis perque hostis, per tela ruit maestamque sororem deserit ac rapido cursu media agmina rumpit. Ac veluti montis saxum de vertice praeceps cum ruit avulsum vento, seu turbidus imber proluit aut annis solvit sublapsa vetustas; fertur in abruptum magno mons improbus actu exsultatque solo, silvas armenta virosque involvens secum: disiecta per agmina Turnus sic urbis ruit ad muros, ubi plurima fuso sanguine terra madet striduntque hastilibus aurae, significatque manu et magno simul incipit ore:
Abbreviated transcription (Latin):
Muranũ quo nõ fuerat mͥ carior alter
Oppetere ĩ gẽte atq ĩ gẽti uuln̾e uictũ
Ocidit ĩ felix ne nr̃us dedecꝰ ufens
Aspiceret teucri potiũt corꝑo & armis
Excidi ne domos id reb defuit unũ
ꝑpetiar destra nec drãcis dita ⁊̃fell̃a
Terga dabo & turnũ fugiẽte hoc t̾ra uidebit

Expanded text:
Murranum, quo non superat mihi carior alter, Murranum, quo non superat mihi carior alter, oppetere ingentem atque ingenti volnere victum. Occidit infelix nostrum ne dedecus Ufens adspiceret; Teucri potiuntur corpore et armis. Exscindine domos id rebus defuit unum perpetiar, dextra nec Drancis dicta refellam? Terga dabo et Turnum fugientem haec terra vide
Abbreviated transcription (Latin):
Cõmistũ clamorẽ aretasqi ĩpulit aures
Cõfuse son uibis & illetabile murm
Hei mihi ꝗd tãto tiribãt᷑ menia luctu
Quis ue ⁊uit tãt diu̾sa clamor ab urbe
Sic ait aductisq amcs so̾ sistit habenis
Atq huc ĩ faciẽ soror ut nũsa metisci
Aurige currũq et equos & lora r̃gebat
Talib occitrit ditis lac turne sequam
Trouigenas qua primã uiã uitoria pandit
Sũt alii ꝗ tecta maũ defende̾ possunt
Ingruit encas italis & p̃lia miscet
Et nos sceua manu mmttamꝰ fun̾a teucris
Nec nũo ĩ ferior pugne nec hon ore ĩcedg
Turnꝰ ad hec
Osoror & dudũ agnoui cũ prima ꝑ artẽ
tedera turbasti teq hec ĩ bella dedisti
Et nũc ne ꝗtꝙͣ falis dea ẜ quis ałĩpo
Demisa uoluit te tãtos ferre labores
An fratris miscri letũ ut crudele uiderc
Nlã ꝗd ago aut q iã spõdet fortuna salutẽ
Uide oculos ante ip̃e meos me uoce uocãte

Expanded text:
commixtum clamorem adrectasque impulit aures commixtum clamorem adrectasque impulit aures confusae sonus urbis et inlaetabile murmur. Ei mihi! Quid tanto turbantur moenia luctu? Quisve ruit tantus diversa clamor ab urbe? Sic ait adductisque amens subsistit habenis. Atque huic, in faciem soror ut conversa Metisci aurigae currumque et equos et lora regebat, talibus occurrit dictis: Hac, Turne, sequamur Troiugenas, qua prima viam victoria pandit; sunt alii, qui tecta manu defendere possint. Ingruit Aeneas Italis et proelia miscet: et nos saeva manu mittamus funera Teucris. Nec numero inferior pugnae nec honore recedes. Turnus ad haec: O soror, et dudum adgnovi, cum prima per artem foedera turbasti teque haec in bella dedisti, et nunc nequiquam fallis dea. Sed quis Olympo demissam tantos voluit te ferre labores? An fratris miseri letum ut crudele videres? Nam quid ago? Aut quae iam spondet Fortuna salutem? Vidi oculos ante ipse meos me voce vocantem
Abbreviated transcription (Latin):
Nusq acies cõtra Rutulas nulla aginĩa turrni
Infelix pugne iuuenẽ & c̾tamine credit
Extĩetũ & subito mẽte turbata dolore
Se causaz clamat crimẽq caputq maloꝵ
Multaq ꝑ mestũ demẽs efata furorẽ
Purrpurcos moritura maũ discindit amict
Et nodũ ĩ formis leti trabe nectit ab alta
Quã cladẽ miẜ̾e postꝙ aceꝑe latine
Filia prima manu flauos lauinia criner
Et roscas lamata genas tũ cetera circũ
Tiriba firut Resonãt late plangorbo edes
Hĩc totã ĩ felix uulgat᷑ fama ꝑ urbẽ
Domitũt mẽtes at scissa ueste latiti
Cõiugic attonit᷑ fatis urbisq ruina
Canitiẽ ĩ mũdo ꝑ fusã pulucre tu rpãs
Multaq se incusat ꝙ nõ aceꝑit ante
Dardaniũ encã generũq ascinerit ultro
Interca extremo belator ĩ equore turnꝰ
Palẽtes seꝗt᷑ teueros iã segnior atq
Iã min atq mini sucessu letꝰ cquoꝵ
Attulit hũc illi cetis terorib auia

Expanded text:
nusquam acies contra Rutulas, nulla agmina Turni: nusquam acies contra Rutulas, nulla agmina Turni: infelix pugnae iuvenem in certamine credit exstinctum et, subito mentem turbata dolore, se causam clamat crimenque caputque malorum, multaque per maestum demens effata furorem purpureos moritura manu discindit amictus et nodum informis leti trabe nectit ab alta. Quam cladem miserae postquam accepere Latinae, filia prima manu flavos Lavinia crinis et roseas laniata genas, tum cetera circum turba furit: resonant late plangoribus aedes. Hinc totam infelix volgatur fama per urbem. Demittunt mentes; it scissa veste Latinus, coniugis attonitus fatis urbisque ruina, canitiem immundo perfusam pulvere turpans. Multaque se incusat, qui non acceperit ante Dardanium Aenean generumque adsciverit ultro. Interea extremo bellator in aequore Turnus palantis sequitur paucos iam segnior atque iam minus atque minus successu laetus equorum attulit hunc illi caecis terroribus aura
Abbreviated transcription (Latin):
Sicale ĩ ꝓui so subitq apparuit ignis
Discuriũt alii ad portar primosq trucidãt
feriũ alii corquẽt & ob ũbãt ethera telis
Ipẽ int̾ primos destrã soͥ menia tẽdit
Encas magnaq incusat uote latinũ
Testat̾orq deos itoꝵ se adplia cogi
Bis iã italios hostes hec alta federa ⁊ũ pi
Exorit᷑ trepidos int̾ discordia ciues
Urb̃e alii ⁊̃ serare iubẽt de padeͣ portas
Dardaniis ip̃mq traũt ĩ menia ⁊egt̃
Arma ferũt alii & ꝑgãt defende muros
Inclusar ut cũ latebroso ĩ pumice pastor
Uestigãt apes & fumo ĩ pleuit amaro
Ille intꝰ trepide reꝵ ꝑ cerea castra
Discurũt magnisq acuũt stridorib iras
Uoluit᷑ ater odor tectis tũ murmure ceco
Intꝰ saxa sonãt uacuas it fumꝰ ad auras
Accidit hec fessis de fgituna la tinis
Que totã luctu cõcusit fundit᷑ urbẽ
Regina us tectis ueniẽte ꝓspicit hostẽ
Incẽdi muros ignes ad tecta uolarc

Expanded text:
Scalae improviso subitusque apparuit ignis. Scalae improviso subitusque apparuit ignis. Discurrunt alii ad portas primosque trucidant, ferrum alii torquent et obumbrant aethera telis. Ipse inter primos dextram sub moenia tendit Aeneas magnaque incusat voce Latinum testaturque deos, iterum se ad proelia cogi, bis iam Italos hostis, haec altera foedera rumpi. Exoritur trepidos inter discordia civis: urbem alii reserare iubent et pandere portas Dardanidis ipsumque trahunt in moenia regem, arma ferunt alii et pergunt defendere muros. Inclusas ut cum latebroso in pumice pastor vestigavit apes fumoque implevit amaro: illae intus trepidae rerum per cerea castra discurrunt magnisque acuunt stridoribus iras; volvitur ater odor tectis, tum murmure caeco intus saxa sonant, vacuas it fumus ad auras. Accidit haec fessis etiam fortuna Latinis, quae totam luctu concussit funditus urbem. Regina ut tectis venientem prospicit hostem, incessi muros, ignis ad tecta volare,
Abbreviated transcription (Latin):
Prose ꝗsq uiri suma nitũt᷑ opũ ui
Nec mora noc requies uasto c̾tamĩc tedũt
Hie mẽte eneo genitrix pulcima misit
Iret ut ad muros urbiq ad ñteret agmc̃
Otiut d subita turbaret clade latinos
Ille ut uestigãs diũsa ꝑ agmina turnũ
Huc atq huc acies cĩrcũtulit aspicit uibc̃
Immunc̃ tãti belli atq ĩ pune quietã
Cõtinuo accẽdit pugne maioris ymago
Mnestea sergestũq uocat fortẽq se restũ
Ductores tumułũq capit quo cetera tencp
Cõcurit legio nee scuta aut spicula densi
Deponũt celso medius stãs agere fat
Nle qua meir esto dictis mora iupit hac stat
Ne ꝙ ob ĩ ceptũ subitũ michi segnior ito
Uibõ hodie cãm̃ belli iegna ip̃a latini
Ni frenũ aciꝑe & uicti parere fatẽt
Silicet expe̾tẽ libeat dũ p̃lia turno
Nr̃a pati rurrsusq uelit ꝯcurẽ uiet̾
Hoc caput o ciues hec belli sũma nephãdi
feite faces ꝓpere fedqi r̃ poscite flãmis
Dãt cuncũ densaq ad muros molle ferũt

Expanded text:
 viri summa nituntur opum vi: nec mora nec requies, vasto certamine tendunt. Hic mentem Aeneae genetrix pulcherrima misit, iret ut ad muros urbique adverteret agmen ocius et subita turbaret clade Latinos. Ille ut vestigans diversa per agmina Turnum huc atque huc acies circumtulit, aspicit urbem immunem tanti belli atque impune quietam. Continuo pugnae adcendit maioris imago: Mnesthea Sergestumque vocat fortemque Serestum ductores tumulumque capit, quo cetera Teucrum concurrit legio nec scuta aut spicula densi deponunt. Celso medius stans aggere fatur: Nequa meis esto dictis mora; Iuppiter hac stat, neu quis ob inceptum subitum mihi segnior ito. Urbem hodie, causam belli, regna ipsa Latini, ni frenum accipere et victi parere fatentScilicet exspectem, libeat dum proelia Turno nostra pati rursusque velit concurrere victus? Hoc caput, O cives, haec belli summa nefandi: ferte faces propere foedusque reposcite flammis. dant cuneum densaque ad muros mole feruntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ curisu senis c̾tãdũ ẽ cominꝰ armis
Siue aĩs sine arte uales opta ardua pẽnis
Astra sequi clausuq caua te odere t̾ra
Ille caput cassas nõ mo cua fernda terrẽt
Dita ferox dii me trẽt & iupit hostis
Nec plirra efatꝰ saxũ tircũspicit ĩgẽt
Saxũ antiquũ ingẽs cãpo qđ forte iacebat
Limes agro posit̾ litẽ ut disc̾ñet atuis
Uix Illua lestabis sex ceruite sb̾ irẽt
Qualia nũc hoiũ ꝓducit corꝑa tellus
Ille maũ ⁊aptũ trepida torquebat ĩ hostt̃
Altior ĩ surgẽs & cuisu cõcit᷑ heros
Sed neq curiẽte se nec cognostit cũtẽ
Tollc̃tẽq manu saxũ ue ĩ manc mouẽte
Senua labãt gelid̾ ꝯcreuit frigore sanguis
Tũ lapis ĩp̃e urri uacuũq ꝑ mane uolut᷑
Nec spatiũ cuasit totũ nee ꝑtulit ictũ
Ac uelut ĩ sõmiis oculos ubi languida p̃ssit
Succidimꝰ. nõ linga ualet nõ corpore note
Sufitĩt uires nec uox aut u̾ba sequunt᷑¬

Expanded text:
cursu, saevis certandum est comminus armis. sive animis sive arte vales; opta ardua pennis astra sequi clausumve cava te condere terra. Ille caput quassans Non me tua fervida terrent dicta, ferox: di me terrent et Iuppiter hostis. Nec plura effatus saxum circumspicit ingens, saxum antiquum ingens, campo quod forte iacebat, limes agro positus, litem ut discerneret arvis. Vix illud lecti bis sex cervice subirent, qualia nunc hominum producit corpora tellus: ille manu raptum trepida torquebat in hostem altior insurgens et cursu concitus heros. Sed neque currentem se nec cognoscit euntem tollentemve manus saxumve immane moventem; genua labant, gelidus concrevit frigore sanguis. Tum lapis ipse viri, vacuum per inane volutus, nec spatium evasit totum neque pertulit ictum. Ac ve/ succidimus; non lingua valet, non corpore note / sufficiunt vires nec vox aut verba sequunt
Abbreviated transcription (Latin):
Iuturnãq parat fr̃is distedeͬ ab armis
Dicũt᷑ gęmine pestes cognoiẽ dire
Quas & tartarcã nox ĩ tẽpesta megorã
Uno codc̃q culit partu paribrq r̃uĩ xit
Serpẽtũ spiriis uẽtosasq addidit alas
Hec̨ ionis ad sołui scuiq ĩ limĩe ⁊ egis

Expanded text:
Iuturnamque parat fratris dimittere ab armis. Iuturnamque parat fratris dimittere ab armis. Dicuntur geminae pestes cognomine Dirae, quas et Tartaream Nox intempesta Megaeram uno eodemque tulit partu paribusque revinxit serpentum spiris ventosasque addidit alas. Hae Iovis ad solium saevique in limine regis