comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stum. decreuerat .n. sonatus ne quis eum puerum diceret
no maiostas tanti imiperii minueret᷑ dies idest pͥnapia
mensium uel idus omnium iuensium: fumant a sad
primus idest ante quem millus sit: pascite .i. ut anto¬
erans in paces pueri: sic & modo pascite in pate: fortu.
nate sẽnex non ad aetatem uirgilii refert: sed ca fortu
orunt quamuis lapis ÷ ꝗuis mons sit: ꝙ lacus nam
a monte us adlacum. & inde usq ad arborem quandã
cara. fontes sacros. quia omnibus aquis nỹmphae sunt prae¬
sidentes frigus oꝑacum. quia nestiuo tempore suo umbra
fit frigus opacum i dest auras prosperas uel nemore quia
ommbus aquis nymphae sunt pracfidentes : opacum aũt¬
utrum pro opacis locis incertum ẽ. anpro uolde srigidumn
te. alimite: limes est agri terinenus sepes sub audi fict : hx
dicitur: uel locus in attica ubi optimum mel nascitur: ꝙ posuit¬
dulcia: quae sunt in rebus quibus delectat᷑: somnum inire:i¬

Expanded text:
stum: decreverat enim senatus, nequis eum puerum diceret, stum: decreverat enim senatus, nequis eum puerum diceret, ne maiestas tanti imperii minueretur. Ad v. 43 dies id est principia mensium, vel idus omnium mensium. fumant id est'primus' autem ante quem eratis pueri, sic et modo pascite in pace. Fnate senex non ad aetatem Vergilii refert, sed ad fortun. quamvis lapis id est quamvis mons sit et lacus: nam a monte usque ad lacum et inde usque ad arborem quandam 52 fontes sacros quia omnibus aquis nymphae sunt praesidentes. frigus opacum quia aestivo tempore sub umbra fit frigus. frigus opacum id est auras prosperas, vel pro nemore. opaomnibus aquis Nymphae sunt praesidentes. OPACVM utrum pro opacis locis, incertum, an pro valde frigidum.  limite limes est agri terminus. saepes subaudi 'fiat'. Ad vel locus in Attica, ubi optimum mel nascitur. depadulcia, quae sunt in rebus, quibus delectatur. INIRE i
Abbreviated transcription (Latin):
sunt loca in campo martio inclusa tabulatis. in quibus stans
populus romanus suffragia ferre consueuerat: Sed qm̃ hace
septa similia sunt ouilibus: duo haec sinuitem pro se ponũt᷑
ut hoc loco septa pro ouilibus posuit: ⁊ tem o contrario lencanus
ꝓ miseras maculauit ouilia fopta romae: tuuonalis Anti¬
quo quae proxima surgit ouili. Sane pinguis melius ad uid¬
timam ꝙ̃ ad cascum refertur: ingratoe urbi: quia cuinali¬
menta ciuitatibus p̃stent᷑ ex rusticorum labore: q his rusto¬
ei q̃ deredent᷑ a cinous. & multa ꝑdunt: ꝙ ad uectarum¬
nominatiuus inuis terminatur: ut amaryllis. pieris. Uñ¬
oratius dulcemq strepitum pleri temperas. cui pendere .÷
incuius honore: sua poma ÷ ipsius arboris. poma. propria.
quiꝗ uocares: hoc uirgilii personae conuenit. moesta aro¬
teta. i scholastici uocabant: ser nitio: ab seruition. seruitium
ꝑtonditionis inditium. licebat. idest nec deesso officio serui¬

Expanded text:
sunt loca in campo Martio inclusa tabulatis, in quibus stans sunt loca in campo Martio inclusa tabulatis, in quibus stans populus Romanus suffragia ferre consueverat. sed quoniam haec saepta similia sunt ovilibus, duo haec invicem pro se ponuntur, ut hoc loco saepta pro ovilibus posuit, item Lucanus econtra et miserae maculavit ovilia Romae , Iuvenalis antiquo quae proxima surgit ovili . sane 'pinguis' melius ad victimam, quam ad caseum refertur. Ad v. 34 ingratae urbi quia cum alimenta civitatibus praestentur ex rusticorum labore, in his rustici et deridentur a civibus, et multa perdunt, et advectarunominativus 'is' terminatur, ut 'Amaryllis' 'Pieris': Horatius dulcem quae strepitum Pieri temperas . Ad v. 37 sua poma id est ipsius arboris poma propria. quid vocares hoc Vergilii personae convenit. maesta amateta, id est scolastici. vocabant †interro Ad v. 40 servitio servitium est condicionis indicium. licebat id est nec deesse officio pote
Abbreviated transcription (Latin):
tionis: ut sit sensus uenit tempore longo post: Sicue multami¬
nus. multa mapis: postinodo: oratius: postmodo quod mihi
obsit dare multirmq locuto: ꝗlongo post: ut sposita uideatur
ẽẽ praepositio: E in unitatem coacta: fatebor .n: hoc per paren
thesim dictum ẽ: Nec spes libertatis erat. nec cura peculi. nec
sperare poteram libertatem in oppressa ciuitate: nec hr̃e curã
patrimonii. peculi aũt antique dixit. quia omne patrimo¬
niu apud maiores peculium dicebat᷑ & pecoribus inquibus
totum constabat uniuersa sobstantia: Unde etiam pecuma
dicta ẽ a peculio: aut certe e hoc ad morsum temporum ꝑtinet:
nam modo tantum serui peculium dicimus: ut inuidiose patri¬
monium suum dixerit peculium: ac si seruus c̾ẽt: quia sedu
apud mantuam seruisse memorauit: Sane peculi. pro pecnlii
per synacresim dictum est: exiret uidtima septis: septa proprie

Expanded text:
tionis, ut sit sensus, venit tempore longopost, sicut multomitionis, ut sit sensus, venit tempore longopost, sicut multominus, multomagis, postmodo: Horatius postmodo, quod mi obsit, clare multumque locuto . et 'longopost', ut postposita videatur esse praepositio et in unitatem coacta. Ad v. 31 fatebor enim hoc per parenthesin dictum est. Ad v. 32 nec spes libertatis erat nec cura peculi nec sperare poteram libertatem in oppressa civitate, nec habere curam patrimonii. 'peculi' autem aut antique dixit, quia omne patrimonium apud maiores peculium dicebatur a pecoribus, in quibus eorum constabat universa substantia, unde etiam pecunia dicta est a peculio: aut certe et hoc ad morsum temporum pertinet; nam modo servi tantum peculium dicimus, ut invidiose patrimonium suum dixerit peculium, ac si servus esset, quia se diu apud Mantuam servisse memoravit. sane 'peculi' pro 'peculii' per synaeresin dictum est. Ad v. 33 exiret victima saeptis saepta proprie
Abbreviated transcription (Latin):
bat: aut mutatio ꝑsonae ẽ: ut quendam rusticur accipia¬
nuus loquentem: non uirgilium per allegoriam: Nam ut di-¬
ximus xxuiii annorum scripsit bucolica: aut certe mutanda¬
ẽ distinctio ut non sit barta candidior: sed libertas: Nam xxuii.
annorum barbam potest ꝗdis mittere. sed non cauam: ꝑ
bene candidior libertas ut intelliganius etiam ante in liber¬
dum est hoc totum. Nam duplici ratione tempus ostendit qͦ
tempore eum libertas aspexit: idest quando cępit secare bar¬
bam: & relicta galathea. amaryllideamore detineri coepit
Allegricos aũt hoc dicit: postꝗꝙͣ relicta mantua romam nie
contuli: nam galatheam mantuam uult ee: romam amary.¬
llida: & bene tempora quasi rusticus computat a barbę sectiã.
Longo post tempore: aut archaismos: aut antique dixit : An.¬
tiqui .n. post ante circum: et abłto iungebant quod hodie
fatere minime possumus: fuit longa post: una est parsora¬

Expanded text:
. aut mutatio personae est, ut quendam rusticum accipia. aut mutatio personae est, ut quendam rusticum accipiamus loquentem, non Vergilium per allegoriam; nam, ut diximus, xxviii. annorum scripsit bucolica: aut certe est mutanda distinctio, ut sit non barba candidior, sed libertas; nam xxviii. annorum barbam potest quivis metere, sed non canam. et bene 'candidior libertas', ut intellegamus etiam ante in liberdum est hoc totum: nam duplici ratione tempus ostendit, quo eum libertas aspexerit, id est quando coepit secare barbam, et relicta Galatea Amaryllidis amore detineri. allegoricos autem hoc dicit, postquam relicta Mantua Romam me contuli: nam Galateam Mantuam vult esse, Romam Amaryllida. et bene tempora, quasi rusticus, computat a barbae sectione. longo post tempore aut archaismos est; antiqui enim 'post' 'ante' 'circum' etiam ablativo iungebant, quod hodie facere minime possumus: aut 'longopost' una pars est ora
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tationis & apud aristotellem lectum est: ꝙ apud ciceronem
magnum enim aliquid ninia necessitas uenire ompellit.
Unde quasi miratur hominem rusticum romam uidere
potuisse. libertas amor libertatis: E enimaliter dicit seruus
libertatem cupio. aliter  ingenuus. ille enim carere uult
seruitute hic habere liberam uitam. pro suo scilicet arbi¬
trio uiuere: icut nũc uirgilius sub persona tityri dicit
se amore libertatis romam uenire compulsum: Citẽ laten¬
ter carpit ea temipora quibus libertas non nisi in urbeto¬
ma erat: aut certe simplicter intelliganius hoc locotity¬
rum sicut pastorem locutu: Nam ubiq cum theocritus uier:¬
cenartum inducit. iteq uirgilius. si hęre din redeo ebreuis
est uias pasee capellas. quas sera tã men respexit inertom. de¬
sidem sese non requirentem nan suam cuipat inertiam quod
non ante romam ierit. E Se puer libertate qua uti

Expanded text:
tationis et apud Aristotelem lectum est, et apud Ciceronem.tationis et apud Aristotelem lectum est, et apud Ciceronem. 'quae tanta'; ad magnum enim aliquid nimia necessitas venire compellit: unde quasi miratur hominem rusticum Romam videre potuisse. Ad v. 27 libertas amor libertatis. et aliter dicit servus, libertatem cupio, aliter ingenuus: ille enim carere vult servitute, hic habere liberam vitam, pro suo scilicet arbitrio agere: sicut nunc Vergilius sub persona Tityri dicit se amore libertatis Romam venire compulsum, et item latenter carpit tempora, quibus libertas non nisi in urbe Roma erat. aut certe simpliciter intellegamus hoc loco Tityrum sicut pastorem locutum: nam ubique eum Theocritus mercennarium inducit, item Vergilius, ut Tityre dum redeo, brevis est via, pasce capellas . quae sera tamen respexit inertem desidem, se non requirentem. nam culpat suam inertiam, quod non ante Romam ierit et sit usus puer libertate, qua uti
Abbreviated transcription (Latin):
est autera lorgum hyperbaton. Urbem quam dicunt romam¬
tuce: quo: idest ad quam. Nam aduerbiũ posuit pro nonis¬
los similes sic matritus aedos. Noram sic paruis compone
magna solebam: uult urbem romam non tantum magni¬
tudine. sed etiam geuẽ differre a coeteris ciuitatibus. ꝑ esse:
uelut uuit quenddam alterum muudum: aut quoddam coelum
in quo deum caesarem uidit: Qui enim comparat cani
catulum: uel hędum capellae. magnitudĩs facit. non generis
differentiam. Qui aũt dicit leo maior est caue & generis
facit & magnitudiuis dr̃am: ieut nunc de urbe roma
fecit. putabam inquit aute. ita roniam comparandam
esse aliis ciuitatibus ut solet hędus caprae comparari. nau
probaui eam etiam gen̾e distare. nam est fedos deorum. hoc
autem eũ dice ille comprdat uersus: q̃tum lenta solet
inter uiburna cupressi. Ham uiburnum oreuisimũ est uirgult
cupressus uero arbor est maxinia: hoc aũt genis argumen¬

Expanded text:
est autem longum hyperbaton 'urbem quam dicunt Romaest autem longum hyperbaton 'urbem quam dicunt Romatuae. quo id est ad quam: nam adverbium posuit pro nomilos similis, sic matribus haedos noram, sic parvis componere magna solebam: tudine, sed etiam genere differre a ceteris civitatibus et esse velut quendam alterum mundum aut quoddam caelum, in qua deum Caesarem vidit. qui enim comparat cani catulum vel haedum capellae, magnitudinis facit, non generis differentiam; qui autem dicit, leo maior est cane, et generis facit et magnitudinis differentiam, sicut nunc de urbe Roma fecit. putabam, inquit, ante, ita Romam comparandam esse aliis civitatibus, ut solet haedus caprae comparari; nam : nunc vero probavi eam etiam genere distare; nam est sedes deorum. hoc autem eum dicere, ille comprobat versus 'quantum lenta solent inter viburna cupressi': nam viburnum brevissimum est, cupressus vero arbor est maxima. hoc autem genus argumen
Abbreviated transcription (Latin):
mentis imprudentia intelligere nequiuimus de coelo tactas
memini praedicere quaereus: mire compositum augueium
nam quȩrcus in tutela iouis est ꝙ huius arboris fructa dim
idest afflata ꝙ leuiter fulminata ut cicero tactus ille qui hane
urebem condiait romulus siguificabat nuitu uel mota impera¬
toris poso agros eoru perire apud quos fulmnata sersi
arbores Nami agri causa siuit uictus sigut olirs quercus. Quoo
autem ait tactas. ostendit temporale fore damnium qua¬
lo patruntur arbores leuiter fulminate. ꝗ be ne praedice
quasi pr aeloqui  praediuinare cum ita manifestã con
E aut simplicitate utitur erstica ut ordinem narrationis
plenum non teneat. Ced i Sugas ambages ad interrogata
descendat: aut certe quia nullum quod contiuetur est sine care
quae coutine. Nec potest ulla persona ee sine loco. Undo necesse
hũit irterogatus de caesare locũ describe̾ in quo eui uiderat.

Expanded text:
mentis inprudentia nequivimus. Ad v. 17 de caelo tactas mentis inprudentia nequivimus. Ad v. 17 de caelo tactas memini p. q. mire compositum augurium: nam quercus id est adflata et leviter fulminata, ut Cicero tactus etiam ille qui hanc urbem condidit Romulus , significabat nutu imperatoris posse agros eorum perire, apud quos fulminatae sunt arbores: nam agri causa victus sunt, sicut olim quercus. quod autem ait 'tactas', ostendit temporale fore damnum, quale patiuntur arbores leviter fulminatae. et bene 'praedicere', quasi loqui et praedivinare, cum ita manifestum esse et aut simplicitate utitur rustica, ut ordinem narrationis plenum non teneat, sed per longas ambages ad interrogata descendat: aut certe quia nullus, qui continetur, est sine ea re, quae continet, nec potest ulla persona esse sine loco: unde necesse habuit interrogatus de Caesare locum describere, in quo eum viderat.
Abbreviated transcription (Latin):
ralectio est turbatur ut sit impersonale quod ad omnesper¬
tiuet gñale nam mantuanorum fuerat communiser¬
pulsio Si enim turbamur legeris uidetur ad paucosre
ferre: protinus. porro tenus ⁊ longe q finibus uude est paulo
post At nos hino alii sitiontes ibimus afeos. aoger ꝙ corpore
ꝑ arumo ꝓger dicit᷑: ut esto aegram nilli condam flexere
mariti. ago nitom proptie duco tam agi dicuntur pecora ispẽ
gregis: id est marem ꝓ feminam. reporatio enim grogis insexu
utroq consistit. ah silice inmida. ad hoc pertinet praemi¬
ssa dobentis interiectio: Nam solent herbas substernere pari¬
entibus ouibus: ut ipse in grorgias dicit: & multa duram sti¬
pula filicum q maniplis sternere. connixa: pro eo quos ẽ¬
enixa idest partu soluta: nam hiatus causa mutauit prae¬
non leua fuisset: stulta contraria: ꝗ sensus hic est ꝑdituro
nos quaudo ennq agros res manifesta praedicebiat sed nos

Expanded text:
ra lectio est 'turbatur', ut sit inpersonale, quod ad omnes perra lectio est 'turbatur', ut sit inpersonale, quod ad omnes pertinet generaliter: nam Mantuanorum fuerat communis expulsio. si enim 'turbamur' legeris, videtur ad paucos referri. Ad v. 13 protenus porro tenus, longe a finibus: unde et paulo post at nos hinc alii sitientes ibimus Afros . aeger et corpore et animo aeger dicitur, ut aegram nulli quondam flexere mariti . ago autem proprie: nam agi dicuntur pecora. Ad v. 15 spem gregis id est marem et feminam: reparatio enim gregis in sexu utroque consistit. silice in nuda ad hoc pertinet praemissa dolentis interiectio: nam solent herbas substernere, ut ipse in georgicis dicit et multa duram stipula filicumque maniplis sternere . conixa pro eo, quod est 'enixa': nam hiatus causa mutavit prae16 si mens non laeva fuisset stulta, contraria. et sensus hic est: perdituros nos quandoque agros, res manifesta praedicebat, sed nosse
Abbreviated transcription (Latin):
giniur honores iuraudasq tuum per uouien poninus aras
Sic lucanus de uerorie: sed niihi iam niuuen es: illiusocta¬
uiani caesaris: saepe tener nostris ab ouilibus imbuot
agnus: imbuere est proprie iucohare ꝑ iuitiare. nomo añt
unam eaudemq rem saepe incghat: Sed constat sacpe
paseua uiutare pastores. sicut ꝗ̃ in georgicis leginius : itq
pecus longa in deserta ta sine ullis hospitiis tantiun ca¬
ipi iacet᷑. Unde uecesse est pastores totieus. aras imbuere
quotiens mutarint pascua: Inueninius ꝙ̃ apud autiquiores
imbuere cẽ non incohare sed perfundere e madefacere.
Secuudum quod absolutus est sensus ut sit saepe perfumdę
se ne frequens interrogatio felicitatis. alienae exinuidia ueniro
miaratur. dicit se admirari potius ꝗͣ inuidere. usq ingantum
adeo turbatur agris. turbamur sine ulla discretione culpe uel
meriti. ꝙ ininidiose tempora augusti carpit latenter: some ue¬

Expanded text:
gimur honores iurandasque tuum per nomen ponimus aras gimur honores iurandasque tuum per nomen ponimus aras . sic Lucanus de Nerone sed mihi iam numen . Ad v. 8 saepe tener nostris ab ovilibus i. a. inbuere est proprie inchoare et initiare. nemo autem unam eandemque rem saepe inchoat. sed constat saepe pascua mutare pastores, sicut etiam in georgicis legimus itque pecus longa in deserta sine ullis hospitiis; tantum campi iacet : unde necesse est pastores totiens aras inbuere, quotiens mutaverint pascua. invenimus etiam apud antiquiores, inbuere esse non inchoare, sed perfundere et madefacere: secundum quod absolutus est sensus, ut sit 'saepe perfundet'm. ne frequens interrogatio felicitatis alienae ex invidia venire videatur. et dicit se admirari potius, quam invidere. Ad v. 12 usque adeo turbatur agris turbamur sine ulla discretione culpae vel meriti. et invidiose tempora Augusti carpit latenter. sane ve
Abbreviated transcription (Latin):
nui auena: humilis stilli genus latonter ostendit. Quo ut
supra dictum est inbucolicis utitur: meditaris. quod gracci
ceneseo dicunt per antistichon meditor dixerunt latini
L enim ꝙia interdum sibi inuicem cedunt. unde ꝗ sella pro
seda dicitur a sedendo: uos patriam fuginius. plus ost ꝗ̃ sidi¬
ceret relinquimus: sic oratius: tenter salanina patremq
Cum fugeret: lentus. otiosus: ut qui nunc lenti consedimus
aruis. resonare doces amaryllida siluas. idest carmentuũ de
auca amaryllide compositum doces siluas resonare: ꝑ nielius
be romana componis celebraudum omnibus gentibus: plus
euim stupet melibacus sille ita securris est ut tantũ de suis
ille nihi semper deus. E iteratio ipsa exclusit adulationis ro:¬
lorem: semper: id est post mortem ⁊ dum uiuet. Alii impe¬
ratores post mortem in nũ referuntur deorum: angustus
templa uiuus emeruit: oratius. praesenti tibi maturos lar¬

Expanded text:
nui avena', stili genus humilis latenter ostendit, quo, ut nui avena', stili genus humilis latenter ostendit, quo, ut supra dictum est, in bucolicis utitur. meditaris quod Graeci μελετῶ dicunt, per antistoechon 'meditor' dixerunt Latini: l enim et d interdum sibi invicem cedunt, unde et 'sella' pro sedda dicitur a sedendo. Ad v. 4 nos patriam fugimus plus est, quam si diceret 'relinquimus': sic Horatius Teucer Salamina patremque cum fugeret . lentus otiosus, ut qui nunc lenti consedimus arvis . Ad v. 5 resonare doces amaryllida s. id est carmen tuum de amica Amaryllide compositum doces silvas sonare. et melius esbe Roma componis celebrandum omnibus gentibus. plus enim stupet Meliboeus, si ille ita securus est, ut tantum de suis ihi semper deus et iteratio ipsa exclusit adulationis colorem. 'semper' id est post mortem et dum vivit. alii enim imperatores post mortem in numerum referuntur deorum, Augustus templa vivus emeruit: Horatius praesenti tibi maturos lar
Abbreviated transcription (Latin):
stri Nec percussa iuiuat fluctu tam littora . Nec quę saxosas
pastor quidam iatens sus arbore se curus g otiosus dare ope¬
ram camilene. Alter uero qui cum gregibus ex suis pellitur
pere. Non tamen ubiq. Sed tantum ubi exigit ratio. Quodd aut
eui sub fago dicit iatere. allegoria est honestissima: quast sus
arbors gl moifera quas fuit uictus causa Antes erm homino
glandibus uescebant᷑. Unde E fagus dicta est ago fou ꝙͥgi po
tuis. tuns retentas possessiones quibus aleris: sicut etiam glandi¬
bus alebantur antea mortales: tu ꝑatulę: patulum dicimus quod
pers se yatet naturaliter: ut nares aRbor patens uero est quode
aperitur ꝙ clauditur ut hostium ꝙ oculi: siluestrem niusam.
idest rusticum carmen: tenui auena: culmo. uel calamo: stipu¬
la: unde rustici plerunq cantpre consueuerunt: ut alibi. Stei¬
denti miserum stipula disperdere carmen: dicendo autemte¬

Expanded text:
stri nec percussa iuvant fluctu tam litora nec quae saxosas stri nec percussa iuvant fluctu tam litora nec quae saxosas pastor quidam iacens sub arbore securus et otiosus dare operam cantilenae, alter vero quomodo cum gregibus ex suis pellitur pere; non tamen ubique, sed tantum ubi exigit ratio. quod autem eum sub fago dicit iacere, allegoria est honestissima, quasi sub arbore glandifera, quae fuit victus causa: antea enim homines glandibus vescebantur, unde etiam fagus dicta est ἀπὸ τοῦ φαγεῖν. tuis, tuas retentans possessiones, quibus aleris, sicut etiam glandibus alebantur ante mortales. tu patulae patulum dicimus quod patet naturaliter, ut nares, arbor; patens vero est quod et aperitur et clauditur, ut ostium, oculi. Ad v. 2 siluestrem musam id est rusticum carmen. tenvi avena culmo, stipula, unde rustici plerumque cantare consuerunt: alibi stridenti miserum stipula disperdere carmen . dicendo autem 'te
Abbreviated transcription (Latin):
cura successit. Notandum quoq bucolica uel georgica cum
apud graecos in fiue habeant accentũ: apuo nos intertia a fiue
habere uamut in ultima sit latinitas uetat: ut inpenulti¬
ma non sit lbreuitatis efficit ratio. E hoc sciendum & perso¬
nas huius operis ex maiori parte nomina detebus rusticis
bos .÷ qui curam gerit bouim & titẏrus : nam laconũ liugua
ntyrus dicitur aries maior quigregem auteire cõsueuerit.
icut etiam in comoediis inuenimus. Nam pamphilus est totim
aians glycerium quasi dulcis mulier. philo mena amabilis
personce sicut supra dixi rustice sunt ꝙ simplicitate gaudentos
Unde nihil in his ue̾bamun. nhil dedamatoriũ inuenitur
Ssed edro rustica sunt omuia uegotia. comparationos ⁊ siqua
sunt alia .hinc est quoa annos a fructibus computat: ut post
aliquot nea regnauidens imrabor aristas. hinc etiam illae
comparatioues sunt. Nam neq me tantum uenientis sicilus au¬

Expanded text:
cura successit. notandum quoque, bucolica vel georgica, cum cura successit. notandum quoque, bucolica vel georgica, cum apud Graecos in fine habeant accentum, apud nos in tertia a fine habere: nam ut in ultima sit, latinitas vetat, ut in paenultima non sit, brevitatis efficit ratio. etiam hoc sciendum, et personas huius operis ex maiore parte nomina de rebus rusticis id est quia curam gerit boum, et ut Tityrus; nam Laconum lingua tityrus dicitur aries maior, qui gregem anteire consuevit: sicut etiam in comoediis invenimus; nam Pamphilus est totum amans, Glycerium quasi dulcis mulier, Philumena amabilis. personae, sicut supra dixi, rusticae sunt et simplicitate gaudentes: unde nihil in his urbanum, nihil declamatorium invenitur; sed ex re rustica sunt omnia negotia, comparationes et si qua sunt alia. hinc est, quod annos a fructibus computat, ut post aliquot mea regna videns mirabor aristas , hinc etiam illae comparationes sunt nam neque me tantum venientis sibilus au
Abbreviated transcription (Latin):
sent incertum tamion est quo ordiue scriptae sint: pleriq duas
certas uolunt ipsius testimonio ultimami: ut extrenum¬
humo arethusa mihi: ꝙ primam sut in georgicis: tityre te patulae
cetini sub tegmiine fagi. Alii primam illam uolunt. prima syra
meras quas theocritus decem habꝗ hic in teibus abucolico car:¬
mine /ed crim excusatione discessit ut in genechliacoesalo nini
ꝙ in sileni theologia: uelut ex insertis altioribus rebus posset
placere: uel quia tot uarietates implere non poterat. poctue
uitam in aeueide diximus: operis ex planatio insequertib
omprobabitur. Saue sciendum uirgiliũ xxuiii anuorum
stripsisse bucolita. Unde etiani ipse infine georgicorum: audax¬
q iiuenta tetyro te patulę cecini sus tegmine fagi. E dicit do¬
natus quod ẽ in poete memorauimus uita in scribendis carmi
fuit in montibus nita: post agriculturas amor: Inde bellorũ

Expanded text:
sint, incertum tamen est, quo ordine scriptae sint. plerique duas sint, incertum tamen est, quo ordine scriptae sint. plerique duas certas volunt ipsius testimonio, ultimam, ut extremum hunc , et primam, ut in georgicis Tityre, te patulae cecini sub tegmine fagi ; alii primam illam volunt prima Syracoas rusticas, quas Theocritus x. habet. hic in tribus a bucolico carmine, sed cum excusatione discessit, ut in genethliaco Salonini et in Sileni theologia, vel ut ex insertis altioribus rebus posset placere, vel quia tot varietates implere non poterat. poetae vitam in Aeneide diximus. operis explanatio in sequentibus comprobabitur. sane sciendum Vergilium xxviii. annorum scripsisse bucolica, unde etiam ipse in fine georgicorum audaxque iuventa, Tityre, te patulae cecini sub tegmine fagi . et dicit Donatus, quod etiam in poetae memoravimus vita, in scribendis carminfuit in montibus vita, post agriculturae amor, inde bellorum
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum non sufficorent ẽ mautuanorum iussit distribui: Nõ
propter culpam. sed propter uicinitatem. Unide est. mantua
ue miserae nimum uicina cremonę. perdito ergo agro
uirgilii romam uenit: e potentium fiuore iueruit. ut agrũ
suum solus reciperet: Ad quem acapiendum profectus ab ario
centurione qui eum teriebat perie est inicremptus nisi se
praccipitasset in mintium. Unde est allegoricos ipse aries ꝗ
nunc uellera siccat. postea ab augusto niissis triumuiris ꝑ
ipseͥ inteper ager est reditus. ⁊ mantuauis pro parte: hinc
est quod eum in prima aegloga leginius recuperasse agrum
posteaq eum querelantem inueninuis ut audieras & fama
fuit: Sed carmina tantum nostra ualerie Lycida tela inter
martia quantum chaonias dicrit aquila ueniente colemidas:
Iec numerus hic dubius est nec ordo librorum: quippecuni inus
sit liber. de aglogis tanen multi dubitant quaelicet decern

Expanded text:
qui cum non sufficerent, etiam Mantuanorum iussit distribui, non qui cum non sufficerent, etiam Mantuanorum iussit distribui, non propter culpam, sed propter vicinitatem, unde est Mantua vae miserae nimium vicina Cremonae . perdito ergo agro Vergilius Romam venit et potentium favore meruit, ut agrum suum solus reciperet. ad quem accipiendum profectus, ab Arrio centurione, qui eum tenebat, paene est interemptus, nisi se praecipitasset in Mincium: unde est allegoricos ipse aries etiam nunc vellera siccat . postea ab Augusto missis tribus viris et ipsi integer ager est redditus et Mantuanis pro parte. hinc est, quod cum in prima ecloga legimus eum recepisse agrum, postea eum querelantem invenimus, ut audieras, et fama fuit; sed carmina tantum nostra valent, Lycida, tela inter Martia, quantum Chaonias dicunt aquila veniente columbas . nec numerus hic dubius est nec ordo librorum, quippe cum unus sit liber: de eclogis multi dubitant, quae licet decem
Abbreviated transcription (Latin):
Noster rarus eo pastor maro. Iutentio poeta haec est ut ini.¬
tetur theocritum syracusanum meliorem moseo: ꝗ caete¬
ris qui bucolica scripserunt: Unde est prima syracusio digna¬
fauore amissum agrum receperit: in qua re tantum dissen¬
sit a theocrito. Ile enim ubiq simplex est: hie uecessitate com¬
pulsus aliquibus locis miscet figuras quas plerimq perite qͣ
ex theocriti uersibus facit quos ab illo dictos constat eẽ si nipli¬
citer. hoc autem fit poetica urbauitate: sic iuuenalis. actoris
arunci spolium: Nam uirgilii uersum de hasta dictum figura¬
te adspeculum transtulit. ꝑ causa scribendorum bucolicorũ
haec est: Cum post occisum.iii. uel iiii. idu martiarum die
in senatu caesarẽ augustus eius filius contra percussores patris
S autonium ciuilia bella mouissent. uictoria potitus cremo¬
uensium agros qui contra euni senserant militibus suis dedit

Expanded text:
noster rarus eo pastor Maro . intentio poetae haec est, ut iminoster rarus eo pastor Maro . intentio poetae haec est, ut imitetur Theocritum Syracusanum, meliorem Moscho et ceteris qui bucolica scripserunt, — unde est prima Syracosio dignafavore amissum agrum recepit. in qua re tantum dissentit a Theocrito: ille enim ubique simplex est, hic necessitate compulsus aliquibus locis miscet figuras, quas perite plerumque etiam ex Theocriti versibus facit, quos ab illo dictos constat esse simpliciter. hoc autem fit poetica urbanitate: sic Iuvenalis Actoris Aurunci spolium ; nam Vergilii versum de hasta dictum figurate ad speculum transtulit. et causa scribendorum bucolicorum haec est: cum post occisum:iii: iduum Maiarum die in senatu Caesarem Augustus eius filius contra percussores patris et Antonium civilia bella movisset, victoria potitus Cremonensium agros, qui contra eum senserant, militibus suis dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
ualitas autem hoiec est .s. hiuilis caracter: Ires enim cara¬
ctares huimilis meduis grandiloquus : quos omnes ĩ hoc in
hoc inueninus poeta: Naui in aeueide grandiloquum habe
in georgias medium inducolicis humilem. pro qualitate ne¬
es fiorum ⁊ personarum: Nara personȩ hic rusicae sunt
simplicitate gaudentes Seilicet a quibus nihil altum debe
requiri Adhibentur autem haec ad carmen bucdicum¬
Garmei aũt bucolicum debet quarto pede terminare
partem oratioiis qui pes si sit dactylus meliorẽ eficat ũ sum
ut nos patciȩ fines ⁊ dulcia lir quimus axua: primus etiam
pes secundum donatum e dactylus eẽ debe ꝙ terminare partẽ
orationis: ut tityre. quam legom theocritus uehemonter obser¬
uat: uirgilius non adeo ille enim inpaucis uersibus ad ista ra-¬
tione deluabit: hic eam in paucis socutus est. Terentiuis cum de
hoc metro ditere: plurimus hoc pollet siculae telluris alumnus:

Expanded text:
qualitas autem haec est, scilicet humilis character. tres enim sunt charaqualitas autem haec est, scilicet humilis character. tres enim sunt characteres, humilis, medius, grandiloquus: quos omnes in hoc invenimus poeta. nam in Aeneide grandiloquum habet, in georgicis medium, in bucolicis humilem pro qualitate negotiorum et personarum: nam personae hic rusticae sunt, simplicitate gaudentes, a quibus nihil altum debet requiri. adhibetur autem ad carmen bucolicum, quod debet quarto pede terminare partem orationis: qui pes si sit dactylus, meliorem efficit versum, ut nos patriae fines et dulcia . primus etiam pes secundum Donatum et dactylus esse debet et terminare partem orationis, ut Tityre . quam legem Theocritus vehementer observat, Vergilius non adeo; ille enim in paucis versibus ab ista ratione deviavit, hic eam in paucis secutus est: Terentianus cum de hoc metro diceret plurimus hoc pollet Siculae telluris alumnus ,
Abbreviated transcription (Latin):
Ucolica ut fecunt inde dicta sunt a custodia boum
idest ogo ΥCOΥ ΡΟurΟΛCν praccipua enim
suut ammalia apud rusticos boues. huius autem
carminis origo uaria est. Nam dicunt eo tempore quo uerxes
persarum rexinuasit graeciam cum omues intra miuros
laterent. Noc possent more solito diaua sacra persolui perue¬
uisse ad montes laconas rusticos e in eius honorem hymnos
dixisse. Unde natum carmen bucolicum: aetas posterior eli¬
mauit. Alii dicinit orestem cum diauae fasçelidis simulacrũ
raptum ex sẏthia ad ueheret ad siciliam eẽ tempestate delatũ
conipleto amno diauae festum celebrasse hymnis collectis nau¬
tus suis & aliquibus pastoribus conuocatis & exinde permansi¬
se apud eusticos haito consuetudine Alii non dianȩ. sed apo¬
liui nomio consecratum carmenhoe uolunt quo tempore
adnieti regis pauit armenta : Alii rusticis numinibus a pasto¬
ribus dicatum hoc asseriuit carmen ut papani faunis nỹmphis
ac satiris  hic est huius carminis titulus

Expanded text:
ucolica, ut ferunt, dicta sunt a custodibus boum, id est ἀπὸ τῶν βουκόλων: praecipua enim sunt animalia apud rusticos boves. huius autem carminis origo varia est. nam alii dicunt eo tempore, quo Xerxes, Persarum rex, invasit Graeciam, cum omnes intra muros laterent nec possent more solito Dianae sacra persolvi, pervenisse ad montes Laconas rusticos et in eius honorem hymnos dixisse: unde natum carmen bucolicum aetas posterior elimavit. alii dicunt Orestem, cum Dianae Facelitidis simulacrum raptum ex Scythia adveheret et ad Siciliam esset tempestate delatus, completo anno Dianae festum celebrasse hymnis, collectis nautis suis et aliquibus pastoribus convocatis, et exinde permansisse apud rusticos consuetudinem. alii non Dianae, sed Apollini Nomio consecratum carmen hoc volunt, quo tempore Admeti regis pavit armenta. alii rusticis numinibus a pastoribus dicatum hoc asserunt carmen, ut Pani, faunis, nymphis ac satyris. et hic est huius carminis titulus.
Abbreviated transcription (Latin):
metrum: caesura: scansione. modificatiorie non erit buto.¬
licus uersus nisi inquo & pes priuus partem orationis abol¬
uerit ⁊ tertius trocheus fuerit ꝑ calsura: ⁊ pes quartus
dactylus magisꝗ̃ spondeus partem orationis terminaue¬
rit. quintus ⁊ sectus pes ꝑ ex integris dictionibus fuerit.
quod uirpilius a theocrito saepe seruatum uictus operis difti¬
cultato neglexit. insolo principio incertum industria an
casu has caesuras seruauerit: Nam tityre dactylus: partẽ
tis partibus oranionis integrum cõma porfecit cuius rei di-¬
ligentiam licet in theocriti ferme omnibus uersibus admirari.

Expanded text:
metrum: caesura scansione modificatione, non erit bucometrum: caesura scansione modificatione, non erit bucolicus uersus, nisi in quo et primus pes partem orationis absoluerit, et tertius trochaeus fuerit in caesura, et quartus pes dactylus magis quam spondeus partem orationis terminauerit, et quintus et sextus pes cum integris dictionibus fuerint, quod tamen Vergilius a Theocrito saepe seruatum uictus operis difficultate neglexit, in solo principio incertum industria siue casu bucolico uersu posito. Nam ‘Tityre’ dactylus pes partem t; ‘tegmine fagi’ integrum comma perfecit, cuius rei diligentiam licet in Theocriti multis uersibus admirari.
Abbreviated transcription (Latin):
amorem pueri: & dicitur alexis. Tertia tertanien pastorum
& dicitur palemon: Quarta geuechliacum ꝙ dicitur pollio:
phosim: ⁊ dicitur uarus uel silenus. septima pharmaceutria.¬
octaua amores diuersorum sexuum: ⁊ dicitue damon. Nona
diuemi spectat iltud seire debenius inprima tantũ gultinia
negloga poetam uoluisse ordiuemi seruare quoniaui in altera pͥn¬
cipium constituit ut ingeorgicis ait: Tityre te patule coci¬
ni sub tegruiue fagi. in alteraut ostendit finem: quippe quit
dicat: extrenium hũe arethusa mihi concede laborem. Ueruu
inter ipsas aegogas pastoralemq couscriptum ordinem nullum
ee̾ certissimum est. Sed sunt quidicant initium oucolicicor.¬
minis non tityre esse: sed prima syracusio dignata ẽ ludere lisiu
re distare ut uersus qͦ huiꝰ carminis suas quasdam caesuras
habeaut ut suis legitus distinguantur: Nam cum tribus probet

Expanded text:
amorem pueri, et dicitur ‘Alexis’; tertia certamen pastorum, amorem pueri, et dicitur ‘Alexis’; tertia certamen pastorum, et dicitur ‘Palaemon’; quarta genethliacum, et dicitur ‘Pollio’; φώσεις, et dicitur ‘Varus’ uel ‘Silenus’; septima delectaoctaua amores diuersorum sexuum et dicitur ‘Damon’ uel dinem spectat, illud scire debemus, in prima tantum et in ultima ecloga poeta uoluisse ordinem reseruare, quando in altera principium constituerit, ut in Georgicis ait: Tityre, te patulae cecini sub tegmine fagi, in altera ostenderit finem, quippe cum dicat: Extremum hunc, Arethusa, mihi concede laborem. Verum inter ipsas eclogas naturalem consertumque ordinem nullum esse certissimum est. Sed sunt qui dicant, initium Bucolici carminis non ‘Tityre’ esse, sed: Prima Syracusio dignata est ludere uersu. re distare, ut uersus quoque huius carminis suas quasdam caesuras habeant et suis legibus distinguantur. Nam, cum tribus his probetur
Abbreviated transcription (Latin):
ratioue theocriti poeta constituit᷑ qui siculus e syracus auus fuuit.
est ꝗ̃ intentio in laudem caesaris & principeum caeterorum
eta confecit. Q uosoi solet cur non plures ꝗ̃ decem aeglogas
scripserit: quod nequaquam mirandum uidebituar ei qui con¬
side rauerit aetatem scenarum pastoraliuni: quae ultra himc
cuiuspiciens theocritum ut ipsa res indicat uideatur metuẽ
ne illa egloga quae polliori inscribitur minus rustica uideat᷑
maiora cananiuis: E item sinuliter in aliis duabus facit
illud teuendum eẽ praedicimus in bucolicis uirgili. neq
muisq. neq ubiq aliquid figurate dici hoc est per allegoriam:
uix enim propter laudem caesaris e amisos agros hac¬
aũt in ipso carmine tractari solet est numerus ordo. et¬
ex planatio: Numerus aeglogarum manifestus est: nam
lecem sinit ex quibus proprie bucolicae septem et̃ credie.¬
silenus: ꝑ gallus: prima igitur tontinet conquestionẽ .pͫ ꝙ pri¬
uatam gratulationem De agro e dicitur tityrus: Secunda

Expanded text:
atione Theocriti poetae constituitur, qui Siculus ac Syracusanus fuit. Est intentio etiam in laude Caesaris et principum ceterorum, ecepta confecit. Quaeri solet, cur non ultra quam decem eclogas conscripserit, quod nequaquam mirum uidebitur ei, qui considerauerit uarietatem scenarum pastoralium ultra hunc numerumcumspectior Theocrito, ut ipsa res indicat, uideatur metuere, ne illa ecloga, quae ‘Pollioni’ inscribitur, minus rustica iudicetur, maiora canamus, et item similiter in aliis duabus facit. Illud tenendum esse praedicimus, in Bucolicis Vergilii neque nusquam neque ubique aliquid figurate dici, hoc est per allegoriam. Vix enim propter laudem Caesaris et amissos agros ha in ipso ordine tractari solet, id est numerus ordo explanatio. Numerus eclogarum manifestus est, nam decem sunt, ex quibus proprie bucolicae septem esse credSilenus et Gallus. Prima igitur continet conquestionem publicam, priuatam gratulationem de agro, et dicitur ‘Tityrus’; secunda
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ mossibus. E. R. Iuguri. & tegondo dictum. cespite : ter¬
libȩus impios nulites dicit: seu quod agrum suũ tentant
seu quod ciuile gesseriint bellum. contra antonium quas
quae per singulos annos renouantur per semina. uel etiam¬
quo discordia. ad quam miseriam: insere: sibi met ipsi impe

Expanded text:
quando. Ad v. 68 tuguri a tegendo dictum. caespite id est terliboeus impios milites dicit, seu quod agrum suum teneant, seu quod civile gesserint bellum. impius miles qui quae per singulos annos novantur per semina. quo discordia c. ad quam miseriam. Ad v. 73 insere sibimet ipsi impe
Abbreviated transcription (Latin):
rum .C. cassare interfecto cum augustum caesarer pene puo¬
sibi duceni constituissent: ex orto ciuili bello cromonensos cum
cacteris eiusdem studii aduersarios augrsti caesaris adiuuerũt
Unde factum est ut cum uictor. ingustus caesar in corum
agros ueteranos deduci iusisset non sufficiente agro cremo.¬
partem suorum finium perdiderunt/ eo quod reronensibus¬
uici fuerant. Sed uirgilius suo carmine augustiq familiari
tate fretus ario centurioni obsistere aususest. Ille statim ut
miles adgladium manum admouit. cumq se infugam pro¬
ripuiss& poeta non prius fruis persequendi fuit ꝗ̃ se in fluui:¬

Expanded text:
rum C. Caesare, cum Augustum Caesarem paene puerum C. Caesare, cum Augustum Caesarem paene pue ducem constituissent, exorto ciuili bello Cremonenses cum ceteris eiusdem studii aduersarios Augusti Caesari adiuuerunt. Vnde factum est, ut cum uictor Augustus in eorum agros ueteranos deduci iussisset, non sufficiente agro Cremopartem finium suorum perdidissent, eo quod uicini Cremonensibus fuerant. Sed Vergilius merito carminuturioni Arrio cum obsistere ausus esset, ille statim, ut miles, ad gladium manum admouit, cumque se in fugam proripuisset poeta, non prius finis persequendi fuit, quam se in fluui
Abbreviated transcription (Latin):
te coguosci ⁊ merito uirgilium processurũ ad alia carnina
non aliunde inçępisse. uisi abea uita que prima interris fuit
Nam postea rura culta. ꝙ ad postrenium procultis e fera¬
cibus terris bella suscepta: quod uidetur uirgilius eum ipsum
ordinem operum suoriu uoluisse monstrare: cum pasto¬
res primo: de iude agricolas: E ad ultimum bellatores canut.
Hestat ut quae causa uoluntatem atculerit poetae bucolica
potissinumꝯs cribendi consideranius. Aut enim dulcedine
carminis theocriti ꝙ admiratione eius illectus ẽ : Aut or¬
dinem temporum est secutus erga uitam humanam ut supͣ
uirgilium qui in oinni genẽ praeualuerit. Bucolica primũ.
georgica secundum. aoueida tertium uoluiss scribere
fut ideo potius primo bucolica scxipsit. ut in eius caemine quod
erat paulo liberius & magif ualidum quam coetera ͤ facultatẽ
haberet captandę caesaris augusti intelligentiae: Repotendiq

Expanded text:
te cognosci, et merito Vergilium processurum ad alia carmina te cognosci, et merito Vergilium processurum ad alia carmina non aliunde coepisse nisi ab ea uita, quae prima in terris fuit. Nam postea rura culta et ad postremum pro cultis et feracibus terris bella suscepta, quod uidetur Vergilius in ipso ordine operum suorum uoluisse monstrare, cum pastores primo, deinde agricolas canit, et ad ultimum bellatores. Restat ut, quae causa uoluntatem attulerit poetae Bucolica potissimum conscribendi considerare debeamus. Aut enim dulcedine carminis Theocriti ad imitationem eius illectus est, aut ordinem temporum secutus est circa uitam humanam, quod supra Vergilium, qui in omni genere praeualeret, BucoGeorgica ad secundum, Aeneidem ad tertium uoluisse conferre. An ideo potius Bucolica scripsit, ut in eiusmodi poemate, quod et paulo liberius et magis uarium quam cetera est, facultatem haberet captandae Caesaris indulgentiae repetendique
Abbreviated transcription (Latin):
pore de scythia cuni pylade fugerat subrepto nuuiuis si¬
nuilacro & celato infasce lignoruma: Unde fascelidem diauã
peribent nuncupatam. apud cuius aras orestes per sacer¬
dotem eiusdem numinis iphige niam sororem suam apa¬
tcicidio fuerat expiatus: Alii apolliui nomio pastorali scilicet
deo qua tempestate admeti toues pauerat: Alii libero nympha¬
rum scilie ꝑ satyrorum ꝙ eiusdem generis nuuuinum
principi. quibus placet rusticum carmen: Alii mercurio daph¬
uidis patri pastorum omnum: principi: & apud theo critũ
ꝙ apud hunc ipsum poetam: Alii in honorem panos scribi
putant peculariter pastoralis dei. Item sileni siluaui atq
faunorum: Quae cum onĩia dicantur illud erit proba¬
tissimum bucolicum carmen originem ducẽ a priscis tem¬
temporibus quibus uita pastoralis erat oxercita. ꝓ ideo ue¬
lut aurei seculi coenere in huius modi personarum simplicita¬

Expanded text:
pore de Scythia Taurica cum sorore profugerat, subrepto numinis sipore de Scythia Taurica cum sorore profugerat, subrepto numinis simulacro et celato in fasce lignorum unde Fascelinam Dianam perhibent nuncupatam, apud cuius aras Orestes per sacerdotem eiusdem numinis Iphigeniam sororem suam a parricidio fuerat expiatus. Alii Apollini νομίῳ pastorali scilicet deo, qua tempestate Admeto boues pauerat. Alii Libero Nympharum et Satyrorum ed id genus numinum principi, quibus placet rusticum carmen. Alii Mercurio Daphnidis patri, pastorum omnium principis et apud Theocritum et apud hunc ipsum poetam. Alii in honorem Panos scribi putant peculiariter pastoralis dei, item Sileni, Siluani atque Faunorum. Quae cum omnia dicantur, illud erit probabilissimum, bucolicum carmen originem ducere a priscis temporibus, quibus uita pastoralis exercita est, et ideo uelut aurei saeculi speciem in huiusmodi personarum simplicita
Abbreviated transcription (Latin):
latus auena: & alibil. cariuina qui lusi pastorũ audx ꝙ
uiuenta: Tityre te patule cecinisus tegnue fagi. Bucoliça
cerat. quod hoc codom noto noniine apud theocritum
censeatur. Uerum ratio qͦ monstranda est
colias quorum niiꝰmi sunt qui arrodos dicunt᷑ a grascis¬
qidem a nobis caprarii paulo houoratiores qui troixidutc
idest opiliones dicunt᷑. houestissiii aũt ꝙ maxinii qui
aocuit pastor ali caruumi uomen imiponisfi ad eõ gradu q̃ ui
apud pastores excellentissimus inuenitur: causa huiusrei¬
Aupliciter inspici solet: aut ab drigine carminis anc auo.¬
luntate scribentis: originem autem oucolici carminis alii
ob aliam cousag feriuit: Suut enim qui a lacedȩmoriii
pastoribus diauae prinium hoc carmen redditum dicant: cũ
cidem deae ꝑꝑ bellum quod toti gracciae illo tempore persaes
inferebant exiberi per uirgiues de more sacra non possent.
Alii ab oreste circa siciliam uago id gemis carminis idgentes¬
diane redditum loquuntur per ipsum atq pastores quo tẽ¬

Expanded text:
atus sit dicendo: Carmina qui lusi pastorum audaxque iuuenta, Tityre, te patulae cecini sub tegmine fagi. Bucolica cerat, quod eodem nomine apud Theocritum censeantur; uerum ratio quoque monstranda est. habent, quorum minimi sunt qui αἰπόλοι dicuntur a Graecis, a nobis caprarii; paulo honoratiores qui μηλονόμοι ποιμένες id est opiliones dicuntur; honoratissimi et maximi, qui decuit pastorali carmini nomen imponi nisi ab eo gradu, qui fere apud pastores excellentissimus inuenitur? Causa dupliciter inspici solet, ab origine carminis et a uoluntate scribentis. Originem autem bucolici carminis alii ob aliam causam ferunt. Sunt enim qui a Lacedaemoniis pastoribus Dianae primum carmen hoc redditum dicant, cum eidem deae per bellum, quod toti Graeciae illo tempore Persae inferebant, exhiberi per uirgines de more non posset. Alii ab Oreste circa Siciliam uago id genus carminis Dianae redditum loquuntur, et redditum per ipsum atque pastores, quo tem
Abbreviated transcription (Latin):
ttem huie aere ciere uiros simili calore iactatum subiunxes¬
sse martemq accendere cancu. Statimq soli imperasse ut utt¬
tuit in graeciam ꝑ asiam secedere trienuioq continuo ope
ram limationi dare.: ut in reliqua uita / tantum philosophiae
uatarẜ. Sea cum aggressus iter athenis occur̃i Ei augusto
gorem nactus est. quem non inter missa naugitiorts auxit. ita¬
ubi diebus pauas obiit Docinio xolendas octobris .en. plancio

Expanded text:
item huic: "aere ciere viros," simili calore iactatum subiunxiitem huic: "aere ciere viros," simili calore iactatum subiunxisse: "Martemque accendere cantu," statimque sibi imperasse ut utrtuit in Graeciam amplius quam emendare ut reliqua uita tantum philosophiae uacaret. Sed cum ingressus iter Athenis occurrisset Augustoorem nactus est, eumque non intermissa nauigatione auxit itaubi diebus paucis obiit XI Kal. Octobr. Cn. Sentio
Abbreviated transcription (Latin):
ranti per continuum quatriduum legit: suscipiente moece¬
nate legendi uicem quotiens in terpelleret᷑ ipse uocis efen-¬
sioue: proniiciabat autem maxima cum suauitateleno.¬
cinii miris. Seueca tradidit iulium montanũ poetam
tiante bene sonare :sine illo aũt ugnescere quasi nuitos. ae¬
neidos uixdum oae ceptę tanta fama fuit ut sextus proper:¬
N escio quid maius nascitur iligge Hugustus uero cum iam
forto e poditione cantabrica Abesset suplicibus atq mina cibue
por iocum litteris efflagitaret. ut sibi de gneide uel pesmar¬
marcellus cris defecisso fert atq aegre refocillata dena¬
uit & pluribus. sed neq frequenter e ferme illa de quibus
ambigedat / quo magis iudicium hominum experiretur¬
P rote ralibrarium ꝙ ubertum eius exactae iam se nestutis tra¬
dunt refferre solitum quondam in recitando eum duos dimidi¬
atos uorsus compleuisse ex tempore. Nam cum primo hoe solum¬
osset muscenum acolidem adiecisse quo non praestantior alter

Expanded text:
ranti per continuum quadriduum legit, suscipiente Maecenate legendi uicem quotiens interpellaretur ipse uocis offensione. Pronuntiabat autem cum suauitate, cum lenociniis miris. Ac Seneca tradidit Iulium Montanum poetam tiante bene sonare, sine illo inanes esse mutosque. Aeneidos uixdum coepte tanta exstitit fama, ut Sextus Propernescio quid maius nascitur Iliade. Augustus uero, nam forte expeditione Cantabrica aberat, supplicibus atque etiam minacibus per iocum litteris efflagitaret, ‘ut sibi de Aeneide’, ut ipsMarcellus eris’, defecisse fertur atque aegre focilata. Revit et pluribus, sed neque frequenter et ea fere de quibus ambigebat, quo magis iudicium hominum experiretur. Erotem librarium et libertum eius exactae iam senectutis tradunt referre solitum, quondam eum in recitando duos dimidiatos versus complesse ex tempore. Nam cum hactenus haberet: "Misenum Aeoliden" adiecisse: "quo non praestantior alter,"
Abbreviated transcription (Latin):
libro quem contea uirgilii obtrectatores scripsit pauea admo¬
crinen sic defendere cum cousuetum ait cue non illi cadẽ
quoq furta tentarent: uerum intellecturos facilius esse her:¬
tuli clauam quam homero uersũs surripere. ꝙ tamen de¬
stinasso se cedere ut omnia ad satietatem maliuolorum deca¬

Expanded text:
 scripsit, pauca admooc ipsum crimen sic defendere assuetum ait: ‘cur non illi quoque eadem furta temptarent? Verum intellecturos facilius esse Herculi clauam quam Homero uersum surripere’; et tamen destinasse secedere, ut omnia ad satietatem maleuolorum dec
Abbreviated transcription (Latin):
Uune quoniam de auctore summatim diximus: de ipso car¬
mine dicendum uidetur: quod bifariam tractari solet: hoc
est ꝙ ante opus: ꝙ in ipsopere. ante opus titulus causa: in ton¬
no titulus in quo quaeritur quid sit: cuuius sit causa: Uñ
ortum sit.  quare hoc potissinum sibi ascriberidum poeta
praesumpserit: tntontio inqua cognoscitur quid efficere
conetue poeta. In ipso oporessans tria pectantus: nũs
otdo et explanatio quanuis gitur nulta ⁊go uepnpa

Expanded text:
 Quoniam de auctore summatim diximus, de ipso carmine iam dicendum est, quod bifariam tractari solet, id est ante opus et in ipso opere. Ante opus titulus causa intentio. Titulus, in quo quaeritur cuius sit quid sit; causa, unde ortum sit et quare hoc potissimum ad scribendum poeta praesumpserit; intentio, in qua cognoscitur, quid efficere conetur poeta. In ipso opere sane tria spectantur: numerus ordo explanatio. Quamuis igitur multa ψευδεπίγραφα ,