comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in loco matris deum amoris iinpacientia cum uicta cor
concubuit. unde irata dea in leones eos conuertit & suo
curͣui subiuganit & praecepit ne secum unꝗͣ leones coix¬
ent. Nam ꝗ plinius dicit in naturali historia dicit le¬
onem cum parda. & pardum cum laena concumbere.
Ideo aũt mater deum curru uichi dicitur. quia ipsa est
terra quae pondet inaere. ideo sustinetur rotis quia mu¬
ndus rotatur & uolubilis est. ideo ei subiungantur leones
ut ostendatur maternam pietatem. omnia posse superare.
Inde corybantes cius ministri cum suis gladiis e̾e fingũt᷑
ut significetur omnes pro terra sua pugnare debere. ꝙaũt
turritam gestat coronam ostondit super positas terre esse
ciuitates quasi insignitas turribus constat. Hnosia regna :¬
cretam a gnoso ciuitate eius dicta: Nec longo distat cursu:
& delo .s. modo iupͭ aossit: aut aer ac si diceret tantum¬
modo sit serenum ut oratius. Manet sub ioue frigido ue¬

Expanded text:
in luco matris deum amoris impatientia cum uincta Atalante in luco matris deum amoris impatientia cum uincta Atalante concubuit; unde irata dea in leones eos conuertit et suo currui subiugauit et praecepit ne umquam leones coirent. Nam et Plinius in naturali historia dicit leonem cum parda et pardum cum leaena concumbere. Ideo autem mater deum curru uehi dicitur, quia ipsa est terra, quae pendet in aere; ideo sustinetur rotis, quia mundus rotatur et reuolubilis est; ideo ei subiugantur leones, ut ostendatur maternam pietatem totum posse superare; ideo Corybantes eius ministri cum strictis gladiis esse finguntur, ut significetur omnes pro terra sua debere pugnare; quod autem turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae esse ciuitates, quas insignitas turribus constat. Cretam, a Gnoso, civitate eius. NEC LONGO DISTANT CVRSV li. modo ivppiter adsit aut aer, ac si diceret: tantummodo sit serenum, ut Horatius "manet sub Iove frigido ve
Abbreviated transcription (Latin):
in quo colitur. & a quo cybello dicta: Alii dicunt cybe¬
lum sacerdotem eius primum fuisse. ⁊ ab eo cybelem
dictam. Non nulli cultrix cybele legunt ut sit quasi cy¬
beleia. Alii cybele
idest a capitis rotatione quod proprium ost eius sacer¬
dotum: corybantiaq aera: corybantes daemones sunt
fida silentia sacris hĩc inquit inuentum est seruare
sacris fidelo silentiũ: & uincti currũ dñac subiere le¬
nes dominas deas dicunt. ut alibi. hi dominam dictis
thalamo deducere ad orti fabula talis est. Schõenos
ciuitas est exinde fuit atlanta uirgo praepaters
cursu adeo ut sponsos prouocatos ac uictos occideret
postea hippomenes uonerem ut sibi adosset rogauit.
a qua cum accepisset de horto hesporidum tria mala
aurea pronoca prouocauit puellam & singula coepit
iacere tunc atlanta cupiditate colligendorum malorũ
retenta superata est. Sed hippomenes potitus uictoria

Expanded text:
in quo colitur, a quo et Cybele dicta in quo colitur, a quo et Cybele dicta lum sacerdotem eius primum fuisse et ab eo Cybelen dictam. Non nulli ‘cultrix Cybele’ legunt, ut sit quasi ‘Cybeleia’. Alii ‘Cybele’ ἀπὸ τοῦ κυβιστᾷν τὴν κεφαλὴν, id est a capitis rotatione, quod proprium est eius sacerdotum. CORYBANTIAQVE AERA Corybantes δαίμονες sunt, FIDA SILENTIA SACRIS hinc, inquit, inventum est servare sacris fidele silentium. ET IVNCTI CVRRVM DOMINAE SVBIERE LEONES dominas deas dicunt, ut alibi «hi dominam Ditis thalamo deducere adorti». Fabula talis est. ciuitas est; exinde uirgo fuit Atalante, praepotens cursu adeo, ut sponsos prouocatos ac uictos occideret. Postea Hippomenes Venerem ut sibi adesset rogauit; a qua cum accepisset de horto Hesperidum tria mala aurea, prouocauit puellam et singula coepit iacere; tunc Atalante, cupiditate colligendorum malorum retenta, superata est. Sed Hippomenes potitus uictoria
Abbreviated transcription (Latin):
non recipit. mons idaeus. deriuatiuum est pro principa.
aetneus: cunabula
gentis. nutrimenta. Nam ubi iacent infantes cunac uo.¬
cantur. & latenter dat gloriam troianis dicens se adiis
originem ducere. Unde est a ioue principium generis.
ibi .N. ꝓ dedarno & de teuero intelligimus quasi iouisci-
ues. urbes habitant magnas. non dicit qui/ sed intelligim
Cretenses. Aut corte habitant prohabita.¬
ntur. ut insinuatq pauor proinsinuatur. E primum qui¬
demcentum habuit creta cinitates. unde heca tonpolis dicta
rrimag regna: hic decipitur. quia auoliuit atq ubere glebas
Maximus unde pater fallitur: Nam antiquior est dar¬
danus si rite audita recordor: bene dubitatione excusat
ercorem Rhocteas amat uirgilius declinationes gras¬
cas salua regulae reuerentia in latinas conuertere i gras¬
cum diphthongum in iei longum mutans ut
ut pars optare locum tecto: habitant. hi sunt quicumda¬

Expanded text:
non recipit. MONS non recipit. MONS Aetnaeus. cunabula gentis nutrimenta; nam ubi iacent infantes cunae vocantur. et latenter dat gloriam Troianis dicens, eos a diis originem ducere: unde est "ab Iove principium generis" : ibi enim et de Dardano et de Teucro ve. VRBES HABITANT non dicit qui, sed intellegimus Cretenses. Aut certe ‘habitant’ pro ‘habitantur’, ut «insinuat pavor». Et primo quidem centum habuit civitates - unde hecatompolis dicta dnam. VBERRIMA REGNA hic decipitur, quia audivit «ubere laeto». MAXIMVS VNDE PATER fallitur; nam antiquior est Dardanus. SI RITE AVDITA RECORDOR bene dubitatione excusat errorem. RHOETEAS amat Vergilius declinationes Graecas, salva regulae reverentia, in Latinas convertere ει Graecam diphthongon in ‘e’ longum mutans, utut «pars optare locum». HABITANT
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuenisse religionem. Saue nati iouis fabula hace est. Sa¬
turnus postꝗ ab oraculo themidis comperit. a filio se posse regno
depelli natos ex rhea uxore deuorabat. quae nati iouis
pulchritudine delectata nymphis comendauit in monte
crete dicteo ubi eum aluerunt apes. & adhibitisunt cu¬
retes & corybantes qui tinnitu aeris prohiberent audiri
pueri uagitum. Unde ipsi sunt matris deuin ministri
ꝙ aũt fingitur saturnum filios suos cõmodisse: Ratio hacc
est: quia dicitur deus ee aeternitatis & sęculorum. Sȩcu:¬
la aũt annos ex se natos in se reuoluunt. Unde gracce
potest quidem intelligi secunduy salustium longe a conti.¬
nenti. Sed altior est hoc loco intuitus poetae. Nam apud
cosino graphos legimus. quae insula ĩquo sit mari. ut sa¬
rdinia in africo. delos in aegeo. & de alis. de creta dubitant¬
ponto ac si dici posset in medio pontorum. quod latinitas

Expanded text:
invenisse religionem. Sane nati Iovis fabula haec est: Sainvenisse religionem. Sane nati Iovis fabula haec est: Saturnus postquam a Themide oraculo comperit a filio se posse regno depelli, natos ex Rhea uxore devorabat. Quae natum Iovem pulchritudine delectata, nymphis commendavit in monte Cretae Dictaeo, ubi eum aluerunt apes. Et adhibiti sunt Curetes et Corybantes, qui tinnitu aeris prohiberent audiri pueri vagitum; unde ipsi sunt matris deum ministri. Vt autem fingatur Saturnus filios suos comesse, ratio haec est, quia dicitur deus esse aeternitatis et saeculorum. Saecula autem annos ex se natos in se revolvunt: unde Graece potest quidem intellegi, secundum Sallustium, ‘longe a continenti’. Sed altior est hoc loco poetae intuitus; nam apud chorographos legimus quae insula in quo sit mari, ut Sardinia in Africo, Delos in Aegeo, et de aliis. De Creta omnes dubitantponto’, ac si dici posset ‘medio pontorum', quod Latinitas
Abbreviated transcription (Latin):
orpheus de oraculo apollinis hyperborei. Mire aũt sequ¬
quitur. Aut quia ut supradiximus scit se esse moriturum.
Creta dardanus iouis filius &electrae profectus de corito ci¬
uitate thusciae primus uenit ad troiam E illic parua acdi¬
ficia collocauit: post cuius obitum tencer uenit excreta.
ꝙ inuenit dardani sotios habitantes in uallibus. Qui con¬
stituit arces & moenia. Modo ergo errat anchises. Nec re¬
spicions aduentum dardani. oraculum cretam signifi¬
care credit. & argumentatur ex his quae solent aduenis
fieri. ida inquit illic est. quae & troianis adsimilitudi¬
nem dicta. ut effigiem xanthi troiamq uidetis quam ue.¬
strae fecere manus. Item sacrorum similitudo quam
apud maiores nefas erat perire. Unde aeneas induode¬
cimo. Sacra deosq dabo soceꝵ arma latinus habeto. Iouis
magni: quia illic dicitue fiusse nutritus. Quod ut salu.¬
stius dicit ideo fingitur quia primo cretenses constat

Expanded text:
Orpheus de oraculo Apollinis Hyperborei. mire autem sequOrpheus de oraculo Apollinis Hyperborei. mire autem seququitur, aut quia, ut supra diximus, scit se esse moriturum. CRETA Dardanus, Iovis filius et Electrae, profectus de Corytho, civitate Tusciae, primus venit ad Troiam et illic parva aedificia collocavit. Post cuius obitum Teucer venit ex Creta et invenit Dardani socios habitantes in vallibus. Qui constituit arces et moenia. Modo ergo errat Anchises, nec respiciens adventum Dardani oraculum Cretam significare argumentatur ex his quae solent ab advenis fieri. Ida, inquit, illic est, quae et in Troia ad similitudinem dicta, ut «effigiem Xanthi Troiamque videtis, quam vestrae fecere manus», item sacrorum similitudo, quae apud maiores nefas erat perire; unde Aeneas in duodecimo «sacra deosque dabo, socer arma Latinus habeto». IOVIS MAGNI quia illic dicitur esse nutritus; quod, ut Sallustius dicit, ideo fingitur, quia primo Cretenses constat
Abbreviated transcription (Latin):
duri: uel futurum ostendit laborem: uel eorum arguit in¬
sipientiam: stirpe: stirps gñe feminino originem signifi¬
cat. ut heu stirpem ĩuisam. masculino arborem. ut sed
stirpom teueri nullo discrimine sacrum. oratius contrare¬
gulam nititur: ut stirpesq raptas & pecus & domos: pͥma
tellus: italia unde dardamis uenit. Teucer uõ de creta
post uenit: ubere lacto: quod italiae propriũ est. ut alibi
Atq ubere glebae: Antiquam exquirite matrem: scilicet
terram. tractum aũt de historia est: Nambrutus & filii tar¬
quinii. cum oraculum delphici apollinis petorent Respon¬
sum est eius imperium/ qui primus matrem reuersus
obscularetur. ꝙ solus brutus agnoscens de naui egressus
simulans casum/ osculatus est terram: unde & potitus im¬
porio est: exquirite: hoc dicendo ostendit difficultatem
urbom. Nam orciculum semꝑ. ad petita respondet. Sane
hic uersus homeri est / quem & ipse orpheo sustulit. Item

Expanded text:
DVRI vel futurum ostendit laborem, vel eorum arguit inDVRI vel futurum ostendit laborem, vel eorum arguit insipientiam. STIRPE ‘stirps’ genere feminino originem significat, ut «heu stirpem invisam», masculino arborem, ut «sed stirpem Teucri nullo discrimine sacrum». Sed Horatius contra regulam nititur, ut «stirpesque raptas et pecus et domos». PRIMA TELLVS Italia, unde Dardanus venit; Teucer enim de Creta post venit. VBERE LAETO quod est Italiae proprium, ut alibi «atque ubere glebae». ANTIQVAM EXQVIRITE MATREM id est terram. Tractum autem est de historia: nam Brutus et filii Tarquinii cum oraculum Delphici Apollinis peterent, responsum est eius imperium fore qui primus matrem reversus oscularetur. Quod solus Brutus agnoscens de navi egressus simulans casum osculatus est terram; unde et potitus imperio est. exquirite hoc dicendo ostendit difficultatem.urbem'. nam oraculum semper ad petita respondet. sane hic versus Homeri est, quem et ipse de Orpheo sustulit, item
Abbreviated transcription (Latin):
tione uel produci uel corripi. Moueri mons. cynthus
unde cynthus apollo: cortina. locus unde oraculum dat᷑
dicitur aũt cortina. uel ꝙ apollinis tripos. corio phyto¬
nis tectus est. Uel ꝙ est uerius: quia illic cor uatis tenet᷑
Nam cauerna quaedam intemplo apollinis fuit. cid
quam phebas rapta uaticinabatur. ut Iucanus ostendit ĩ¬
orantes interdum ima. Interdum sum̃a respicere. Nam pote.¬
states aliae coelestes sunt: Aliae terrenas: aliae ꝑmistae: unde
nunc apollinom ꝑ deprecantes terram petunt. Ipse est .N. 4.
sol & liber pater. qui inferos petiit. ut oratius. Te uidit inso¬
mnis cerberus. bene ergo terram petunt unde ad eos respon¬
sa perueniunt. E quia apollo etiam inferis notus est: dard¬
anidae: ut diximus. obseura quidemi sed uora sunt omnia :
Nam dicendo dardanidae. ostendit italiam. unde dar.¬
damis fuit. ꝙ si cretam significaret teueriadae diceret:

Expanded text:
tione vel produci vel corripi. MOVERI MONS Cynthus, tione vel produci vel corripi. MOVERI MONS Cynthus, unde Cynthius Apollo. CORTINA locus unde oraculum datur. Dicitur autem cortina, vel quod Apollinis tripos corio Pythona, vel, quod est verius, quia cor illic vatis tenetur: nam caverna quaedam in templo Apollinis fuit, ad quam Phoebas rapta vaticinabatur, ut Lucanus ostenditorantes interdum ima, interdum summa respicere; nam potestates aliae caelestes sunt, aliae terrenae, aliae permixtae. Vnde nunc Apollinem deprecantes terram petunt. Ipse est enim et Sol et Liber pater, qui inferos petiit, ut Horatius «te vidit insons Cerberus». Bene ergo terram petunt, unde ad eos responsa perveniunt, et quia Apollo etiam inferis notus est. DARDANIDAE ut diximus, obscura quidem, sed vera sunt omnia; nam dicendo 'Dardanidae' ostendit Italiam, unde Dardanus fuit. Quod si Cretam significaret, ‘Teucriadae’ diceret.
Abbreviated transcription (Latin):
gionis ut supradiximus nomen est. Nam ꝗ hominibus
datur. ut inde toro pater aeneas & numinibus ẽ. ut
quid ue pater neptune paras. Item ipse pater danais
animos / uires q secundas sufficit. Itom odit & ipse pa¬
ter pluton: Augurium: modo oraculum sed usurpatiue.
animis illabere nostris. quia apollinis responsa licet obscu¬
ra sint. uera tamen sunt: unde cum intelligontia ota¬
culum postulat. Uisa repente: Stoicos & academicos secu
tus est. qui dicunt ea quae contra naturam sunt non fieri
sed fieri uideri. unde magica ars omnis exclusa est. sicut
plinius docet in naturali historia. quo circa & dido in
que: que breuis est pro longa posita. quod hac rationo de¬
fenditur. Aut quia omnia monos yllaba ad artem non
pertinent. Et his licenter uti possumus. Aut certe quia om̃e
idest particula. quae sui substantiam non ht
membrum putatur suꝑioris orationis. quod si est limina
que quasi una pars orationis ẽ. & potestq finalitatis ra.¬

Expanded text:
gionis, ut supra diximus, nomen est. Nam et hominibus datur, ut «inde toro pater Aeneas», «quidve, pater Neptune, paras», item «ipse pater Danais animos viresque secundas sufficit», item «odit et ipse pater Pluton». AVGVRIVM modo ‘oraculum’, sed usurpative. ANIMIS INLABERE NOSTRIS quia Apollinis responsa semper obscura sunt, vera tamen; unde cum intellegentia oraculum postulat. VISA REPENTE Stoicos tus est, qui dicunt ea quae contra naturam sunt, non fieri, sed fieri videri: unde magica ars omnis exclusa est, sicut Plinius Secundus docet in naturali historia. Ad v. 91 Liminque 'que' brevis est pro longa posita: quod hac ratione defenditur: aut quia omnia monosyllaba ad artem non pertinent et his licenter uti possumus, aut certe quia omneid est particula, quae sui substantiam non habet, membrum putatur superioris orationis: que’ quasi una pars orationis est, et potest ‘que’ finalitatis ra
Abbreviated transcription (Latin):
alium acciperemus. Nam nodus proprie ẽ densa peditũ multi¬
iudo sicut turma equitum: ut lectum est in disciplina nii:¬
litari Nodum ergo pro difficultate accipe: quae uix possit exol¬
ui. Srais imperdita corpora teutri. quos graea perdere no¬
qumerunt. Teueros aũt accipimus quos secũ duxit aeueas¬
Nam ait quorum de nũo qui sese inbella sequent praestantes
uirtute legit. alias non procedit. nam paulopost erupturi st
qui obsident in casttis extrenii addensont acies, iucauus Quan¬
tum pede pͥma relato constringit gyros acies: densent autõ
serimude comiugationuis ẽ : nec furba mouoretela manusq: sinit
Iucanus gladiosq suos comp̃sa tiniebat : maiore sub hoste. sus
hostilitate nam suo diuersis hostiouis pereunt. aut sỹ ncedoche¬

Expanded text:
aliud acciperemus: nam ‘nodus’ proprie est densa peditum multialiud acciperemus: nam ‘nodus’ proprie est densa peditum multitudo, sicut ‘turma’ equitum, ut lectum est in disciplina militari. ‘Nodum’ ergo pro difficultate accipe, quae vix possit resolvi. GRAIS INPERDITA CORPORA TEVCRI quos Graeci perdere nequiverunt. Teucros autem accipimus quos secum duxit Aeneasnam ait «quorum de numero qui sese in bella sequantur praestantes virtute legit». Aliter non procedit: nam paulo post erupturi sunt qui obsidentur in castris. EXTREMI ADDENSENT ACIES Lucanus «quantum pede prima relato constringit gyros acies». ‘Denseo’ autem secundae coniugationis est. NEC TVRBA MOVERI TELA MANVSQVE SINIT Lucanus «gladiosque suos conpressa timebat». MAIORE SVB HOSTE sub hostilitate: nam sub diversis hostibus pereunt. A
Abbreviated transcription (Latin):
gulu: iugulo suo uulnus minantẽ : fata canõs quasidiui¬
nus. alii canõs legunt: secunaum quod non statim & diuinus¬
appar&. Nam  ab aliis audita cauere potuerat: cauentia
lumina: aut hyppallage est pro ipse cauens. aut physicam rẽ
dixit. dicint᷑ enim pupillae mortis tempore albestõ: iniece
manũ parce: traxerunt dobitũ sibi. & sermone usus est
uiris Nam manus iniectio dicit quotiens nulla iudicis
auctoritate expectata. rem nobis debitam uindicanuis. da
nuinc thybri ꝑater: uicinũ inuocat numen: circa cuius ri¬
pas bella tractant sie supra tu dea tu praesens nostro succu¬
rre labori tua quęrcus in tuis ripis creata: Audiit. modo ecou¬
dit. ꝙ ad effectum duxit. paulo post tm̃ audiit . ut audiit altides
uiuene Dum terit : dum spoliat. num tempus praesens est:
non praeteritum ab eo quod õ tego: sic plaueus ego hunc honii:¬
nem detexam palio: At non caede uiri tanta porterrita lausus

Expanded text:
GVLVM iugulo suo vulnus minantem. FATA CANENS quasi diviGVLVM iugulo suo vulnus minantem. FATA CANENS quasi divinus. Alii ‘cavens’ legunt; secundum quod non statim et divinus: nam et ab aliis audita cavere potuerat. CANENTIA LVMINA aut hypallage est pro ‘ipse canens’: aut physicam rem dixit; dicuntur enim pupillae mortis tempore albescere. INIECERE MANVM PARCAE traxerunt debitum sibi. Et sermone usus est iuris: nam manus iniectio dicitur quotiens, nulla iudicis auctoritate expectata, rem nobis debitam vindicamus. DA NVNC THYBRI PATER vicinum invocat numen, circa cuius ripas bella tractantur: sic supra «tu dea, tu praesens nostro succurre labori». TVA QVERCVS in tuis ripis creata. AVDIIT modo exaudiit et ad effectum deduxit, paulo post tantum audiit, ut «audiit Alcides iuvenem». DVM TEXIT dum spoliat; nam tempus praesens est, non praeteritum ab eo quod est ‘tego’: sic Plautus «ego hunc hominem hodie texam pallio». AT NON CAEDE VIRI TANTA PERTERRITA SINIT A
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ter fugientem fuit ilo. subaudis ad mortẽ ili hoc spatium fuie
tm̃. Q haec sola mora quo minus ilus periret: Teutra: ab eo q̃
ẽhic tentras huius teutra. quo ueneas huiꝰ aeneae: Tyren
ab eo quod est hic tyres: oꝑtato. uel ex uoto. per ȩstatẽ onim uen¬
ti frequenter optant᷑ ꝙ quasi contiugere uident ex uoto:
extendit ima. sicut duces diuersis locis comisa pliaa continua¬
uerant: acies uulcania. ideo abusus ẽ quia comparatio ad ꝑ
tinet. Ham de igne dice̾ aciẽ satis incongruũ est: ergo acies
uuicama iͥ ignis quae late ꝑ campos effurdit᷑ Uictor cuino
proprietas coit omnis inunũ unauimiter omnes fortiter
facimit: sed bellis acer: sed modo poreticula inçęptiua est¬
saepius sicut in salustio saepius: sicut ait interdum. nam
non est coniunctio ratiocinantis in sua colligit arma: post
seucum se ctausit. alibi. & se collegit in arma. elatam iniu¬

Expanded text:
praeterfugientem. FVIT ILO subaudis: ad mortem Ili hoc spatium fuit praeterfugientem. FVIT ILO subaudis: ad mortem Ili hoc spatium fuit tantum, et haec sola mora, quo minus Ilus periret. TEVTHRA ab eo quod est ‘hic Teuthras huius Teuthrae’, quomodo ‘Aeneas Aeneae’. TYREN ab eo quod est ‘hic Tyres’. OPTATO id est ex voto: per aestatem enim venti frequenter optantur et quasi contingere videntur ex voto. EXTENDITVR VNA sicut duces diversis locis commissa praelia continuaverant. ACIES VVLCANIA ideo abusus est, quia comparatio ad bellum pertinet: nam de igne aciem dicere satis incongruum est: ergo ‘acies Vulcania’ vis ignis, quae late per campos effunditur. VICTOR cui votproprietas. COIT OMNIS IN VNVM unanimiter omnes fortiter faciunt. SED BELLIS ACER ‘sed’ modo inceptiva particula est, ut in Sallustio saepius, sicut ‘at’ interdum: nam non est coniunctio ratiocinantis. IN SVA COLLIGIT ARMA post scutum se clausit, alibi «et se collegit in arma». ELATAM IN IV
Abbreviated transcription (Latin):
in pulmonẽ. Rocthi de gente uetusta anche molũ. haba seibui¬
ꝗ liuium iambicis sepsit. hano cõmoniorat dicens graeeã esse
Roethus ergo marrubiorũ rex fuit in itoilia qui anchentolo
uit. quo cognito cum eum pater persequeret᷑ e ad poenam
uocats fugiens ille se ad turmĩ conculit :Suisd suisbacn
mus & ciisuni fcatrem iugentdus effert discͥminr diferontĩ
tymore. pro tymoer metei causa metaplastiũ fecit. enandri
abstulit onsis possessiuum ost modo nõ patͦnymiotor senuaui¬
uresqi micaut digiei ferrumq reteactant  ennis estuutise¬
tat in camipis caput ã ceruice reuulsũ senuanimes q oeusmi¬
caut oculi luce inq̃. requirunt: guem uersum ita transtulie
adi suum carmen Uarro traconus Tuentes m̃õ uidentes alidi
defendentes dolor & pudor sic de mezentio. aestuat ingens uno
corde pudor. mixtoq. insania luctu: fugientem rhocthea pręter

Expanded text:
‘in pulmonem’. RHOETI DE GENTE VETVSTA ANCHEMOLVM haec fabu‘in pulmonem’. RHOETI DE GENTE VETVSTA ANCHEMOLVM haec fabum Livium iambis scripsit, hanc commemorat, dicens Graecam esse. Rhoetus ergo Marrubiorum rex fuerat in Italia, qui Anchemolo s stupravit. quo cognito cum eum pater persequeretur et ad poenam vocaret, fugiens ille se ad Turnum contulit: ad Daunus «et amissum fratrem lugentibus offert». DISCRIMINA differentias. THYMBRE pro ‘Thymber’, metri causa metaplasmum fecit. EVANDRIVS ABSTVLIT ENSIS possessivum est modo, non patronymicon. SEMIANIMESQVE MICANT DIGITI FERRVMQVE RETRACTANT Ennii est, ut «oscitat in campis caput a cervice revulsum, semianimesque micant oculi lucemque requirunt»: quem versum ita transtulit ad suum carmen Varro Atacinus. TVENTES modo videntes, alibi defendentes. DOLOR ET PVDOR sic Mezentio «aestuat ingens uno in corde pudor mixtoque insania luctu». FVGIENTEM RHOETEA PRAETER
Abbreviated transcription (Latin):
magni scilieg maris caperm̃ in libris dubii gñis probat dice
hic & haeo obex quod ut dixinius hodie de usu recesit . densos
prorumpit in hostos. ut eos hortaret᷑ exꝰͦ sfuns iniquis exitum
praeoccupauit futurum. magno ponde magni ponderiss
ut aere cauo clipeum: proaeris caui. receptat: iõ seequen¬
iatiuo usus quia haerentem hastam hossibus aucellere faci:¬
lo non poterat ergo roceptat ẽ frequenti concussione diue¬
uit supero couꝑat quem non desuper occupat. ideo autẽ
desuꝑ: quia pallas adeueltendam hastam fuerat indinat¬
N ai eundem pallas aute ruentõ dum furit. orao ẽ. nam
emdem pallas ante excepit .i dolo interemit. ille enim in¬
cautus ruerat furens ꝑꝑ crudelem mortem sodalis unde&
incautus fuerat. Tunudo in ꝑulmone. e nãbe tumidoree
quia furebat in pulnione aũt recondit archaismos est pro

Expanded text:
‘magni’, scilicet ‘maris’. Caper tamen in libris dubii generis probat dici ‘magni’, scilicet ‘maris’. Caper tamen in libris dubii generis probat dici et ‘hic obex’ et ‘haec obex’, quod, ut diximus, hodie de usu recessit. DENSOS PRORVMPIT IN HOSTES ut eos hortaretur exemplo. FATIS INIQVIS exitum praeoccupavit futurum. MAGNO PONDERE magni ponderis, ut «aere cavo clipeum» pro ‘aeris cavi’. RECEPTAT ideo frequentativo usus est, quia haerentem hastam ossibus avellere facile non poterat. Ergo ‘receptat’ est frequenti concussione divellit. SVPER OCCVPAT quem non desuper occupat: ideo autem ‘desuper’, quia Pallas ad evellendam hastam fuerat inclinat385 Nam pallas ante rventem dum furit ordo est: nam eundem Pallas ante excipit, id est dolo interimit; ille enim incautus fuerat, furens propter crudelem mortem sodalis, unde incautus fuerat. TVMIDO IN PVLMONE et naturaliter tumido, et quia furebat. ‘In pulmone’ autem ‘recondit’ archaismos est pro
Abbreviated transcription (Latin):
ditis equos comitibus dabant & pedestri certimune conflipebãt
Quo fugitis hoc amare dictum ẽ. nam p̃ces sequunt : deuista¬
q bella: fenita. ex hausta. nam hostis uiucit᷑ non bellui: fidite
ne pedibus: datiuus ẽ pedibus. Nam fido tibi dicimus tac uos
pallanta ducõpatria alta reposcit. hoc uule patria ut per
edes hostium reuertamur. nuimina nullto p̃munite argunnẽtat᷑
& facili diceus non coutea deos sed contra mortales della tractasꝰ.
ecce maris. quod est efficax in fine posuit. Nam dicit eos quo
fugiant non hr̃e: cum terra teneat᷑ ab hostibris mare aũt pedi¬
buis teausiro non possunt. castra uõ ingredi turpisimũ ẽ. Aut
certe hoc ꝙ̃ impossibile si ab hostibus obsident᷑: ut quidam uo¬
lunnt intelligentes e rapit acer totam aciẽ in toueros sciliceto
suam quam ducebat certis relictis. Magna claudit nos obico¬
obice hine ẽ quod non nulli uetant gñis dubietatõ & legut

Expanded text:
ditis equos comitibus dabant et pedestri certamine confligebant. ditis equos comitibus dabant et pedestri certamine confligebant. QVO FVGITIS hoc amare dictum est. Et iam preces sequuntur. DEVICTAQVE BELLA finita, exhausta: nam hostis vincitur, non bellum. FIDITE NE PEDIBVS dativus est ‘pedibus’: nam ‘fido tibi’ dicimus. HAC VOS ET PALLANTA DVCEM PATRIA ALTA REPOSCIT hoc vult patria, ut per caedes hostium revertamur. NVMINA NVLLA PREMVNT argumentatur a facili, dicens, non contra deos, sed contra mortales bella tractamus. ECCE MARIS quod est efficax, in fine posuit: nam dicit eos quo fugiant non habere, cum terra teneatur ab hostibus, mare autem pedibus transire non possint. Castra vero ingredi turpissimum est: aut certe etiam hoc inpossibile, si ab hostibus obsidentur, ut quidam volunt, intellegentes 'et rapit acer totam aciem in Teucros' scilicet suam, quam ducebat, ceteris relictis. magna clavdit nos obicobice’. Hinc est quod non nulli vitant generis dubietatem et legunt
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ prisco de siuguine magnĩ agnien agens clausus. rigi¬
da tenens eam non uibrans sed iacens. Goreae de gentesu¬
piamus: aut certo in hyꝑboreis montibus natos: undo ẽ origo
uenti boreae: ismara. thracie ciuitas a monte ismaro. ex¬
pelleͬ tendunt: loco se inuitem mouere contendime: limi¬
ne: idest littore. magno naethere idest aere in magno: Nam
uenti in aethere non suut. sed in aere. sic supra atq: acthera
trauant cum sonitu. pro aerem. obnixa omnia contra: ma¬
re mari. nubes nubibus. uenti uentis. Legit᷑ & obnixiiut ue¬
ferat᷑ ad uentos hacret pede pes. pro pedi. nam antiptosis est
& est homeri uersiculus¬
Arcadas: actus est pluralis cuius ultima syllaba iõ breuis ẽ¬
qr nt̃i pluralis es terminat᷑ ut hi arcades delphines deiphinas latio
sequaci: pro latiuis alibi inuadunt urbẽ somno uinoq. sepultã
dimittẽ qñ. si quidẽ. & ẽ romanę militiae. nam in locis impe¬

Expanded text:
norum prisco de sanguine magnum agmen agens Clausus». RIGInorum prisco de sanguine magnum agmen agens Clausus». RIGIDA tenens eam, non vibrans et iaciens. BOREAE DE GENTE SVpiamus: aut certe in hyperboreis montibus natos, unde est origo venti Boreae. ISMARA Thraciae civitas a monte Ismaro. EXPELLERE TENDVNT loco se invicem movere contendunt. LIMINE id est litore. MAGNO AETHERE id est aere in magno; nam venti in aethere non sunt, sed in aere: sic supra «atque aethera tranant cum sonitu» pro ‘aerem’. OBNIXA OMNIA CONTRA mare mari, nubes nubibus, venti ventis. Legitur et ‘obnixi’, ut referatur ad ventos. HAERET PEDE PES pro ‘pedi’; nam antiptosis est. Et est Homeri versiculARCADAS accusativus est pluralis, cuius ultima syllaba ideo brevis e pluralis ‘es’ terminatur, ut ‘hi Arcades’, ut ‘delphines delphinas’. LATIO SEQVACI pro ‘Latinis’. Alibi «invadunt urbem somno vinoque sepultam». DIMITTERE QVANDO siquidem. Et est Romanae militiae: nam in locis inpe
Abbreviated transcription (Latin):
mirꝵ omnna enim a passiuo participia indus exeunt lori¬
bunda se milis morienti. non enim paoticipialiter aliqued segalie¬
fueat. sed nominus ht sipmsicationem Nomunis aũt segnnificatio
sinulitudinem habet non passionẽ quando dico moriturusõ
uere moriturus ẽ moribundus uõ non uere. sed sinulis mo¬
rienti ẽ: uude e salustius dexit quasi uitabumdus fratris de
corpore raꝑto. si dicergi. frateum de corpore spociosius esset
quod iõ omisit: quia hasta alcanoris tm̃ uulnerauerat ma¬
num. in nieonis uõ haesorat corpore: feniur. femur dicimus
bris enuelenti sermonis dicat fenen. sed nõ ponit ecom¬
plum: ergo aũt hoc femur aut hoc femen: Ham fomus nõ
dicimus penitus. hic curribus: hoc õ enne 4 ẽ ordo tuue fidens
primaeuo corpore. aduenit clausus curibus qui erat de
curibus: ut Uerres romulia. aue fidens curibus ut ecce sabi¬

Expanded text:
niret: omnia enim a passivo participia in ‘dus’ exeunt. MORIniret: omnia enim a passivo participia in ‘dus’ exeunt. MORIBVNDA similis morienti: non enim participialiter aliquid significat, sed nominis habet significationem. Nominis autem significatio similitudinem habet, non passionem. Quando dico ‘moriturus est’, vere moriturus est; moribundus autem non vere, sed similis morienti est: unde et Sallustius dixit «quasi vitabundus». FRATRIS DE CORPORE RAPTO si diceret ‘fratrum de corpore’, speciosius esset: quod ideo omisit, quia hasta Alcanoris tantum vulneraverat manum, in Maeonis vero haeserat corpore. FEMVR ‘femur’ dicimus, bris enucleati sermonis dicat 'femen'; sed non ponit exemplum. ergo aut 'hoc femur', aut 'hoc femen': nam 'femus' non dicimus penitus. HIC CVRIBVS hoc est ‘tunc’. Et est ordo: tunc fidens primaevo corpore advenit Clausus. Qui Clausus ‘Curibus’, qui erat de Curibus, ut «Verres Romulia»: aut ‘fidens Curibus’, ut «ecce Sabi
Abbreviated transcription (Latin):
bus diflexit partim stre ingentia corpus alma uenus male out
aonatus hoc loco añdictoꝵł eẽ oblitumn uirgilus quod post iorus
prohibitionẽ bellis faciat miniina interese/ non respicious
miagis deos hortatuĩ et in foedera. ꝗͣ abellis ptohibuse Ramos
paulo post tam iuno ꝗͣ iuturna bellis intererunt. Achatõ. oitnia
tes achata. chymoeta: ut
pracioruum ste tere corporibus Nullum ii mea dextea inxu¬
mlos sine causa iaculabit tolum corũ quae iam sunt cacde¬
corum hostium comprobata: tomisuerberat. sandit Teareiti
missa lacerto. quae fuerat misa reteo acto late rtoepromuis
igiter contiuus senorem currendi nodum motismda
morientẽ simulis quod ita etiam ee salustius oñdit quil ur
quasi uitabiuidus pet traintes e saltisa loca erorcitum du¬
tare nam iugurtha non uimabat legatũ: sed enm uitrre
simmulabat nam quia nõm est iõ sigufitat si militudinemiiã
passio uem quod si participialicer diott diceretur a passuo ue¬

Expanded text:
 deflexit partim s. c. alma venus male ait Donatus, hoc loco ante dictorum oblitum esse Vergilium, quod post Iovis prohibitionem bellis facit numina interesse, non respiciens, Iovem magis deos hortatum esse in foedera, quam a bellis prohibuisse: nam et paulo post tam Iuno, quam Iuturna bellis intererunt. Ad v. 332 Achatetes Achata', 'Thymoetes TGraecorum stetere corporibus: nullum enim dextera mea in Rutulos sine causa iaculabitur telum eorum, quae iam sunt caede hostium comprobata. TRANSVERBERAT scindit. TRAIECTO MISSA LACERTO quae fuerat missa retroacto lacerto. PROTINVS iugiter, continue. TENOREM currendi modum. MORIBVNDA morienti similis. Quod ita esse etiam Sallustius comprobat et "quasi vitabundus per tramites et saltuosa loca exercitum ductare" : nam Iugurtha non vitabat legatum, sed se eum vitare simulabat. nam quia nomen est, ideo significat similitudinem, non passionem. quod si participialiter di
Abbreviated transcription (Latin):
his ego nec nietas reya nec tempora pono ꝑuenit: ad ex¬
pͥmuendum celerem mortis aduentũ practerito usus est ep̃e
Lutulorũ reiicit aruis respiciendo fec it partem feliciore
iuiuat. Reycit ires naturaliter breuis ẽ & pro longa posuit:
sic alibi. Roiice ne maculis infulscet uellera pullis quod
licet possit excuserei: quia cum facit rereci. inter duas uoca.¬
lesiis posita producit suꝑiorem. ut dicamus longam eã esse:
siue quia per declinationẽ louga futura ẽ : tñ quia in hac re
argiuuentum magis ũ gͣ ratio. dicanius ectasim factã : qua
poetis pleruuiq. concedit᷑ fulgentem deripit onsem. ne iacto
telo inermis esset uam molita. hoc ẽ cum dificultate quae siuit
per quod os soliditas olipei. ꝙ minus firmus haste iactus ostendut
Num maꝑe sit legit᷑ ꝗ magis ẽ umis tñ est sensus redso paro¬

Expanded text:
his ego nec metas rerum nec tempora pono». PERVENIT bene ad exhis ego nec metas rerum nec tempora pono». PERVENIT bene ad exprimendum celerem mortis adventum praeterito usus est tempore. RVTVLORVM REICIT ARVIS respiciendo fecit partem feliciorem,iuvat. REICIT ‘re’ naturaliter brevis est et eam pro longa posuit: sic alibi «reice, ne maculis infuscet vellera pullis»: quod licet possit excusari, quia cum facit ‘reieci’, ‘i’ inter duas vocales posita, producit superiorem, ut dicamus longam eam esse spe, quia per declinationem longa futura est: tamen quia in hac re argumentum magis est quam ratio, dicamus ectasin factam, quae poetis plerumque conceditur. FVLGENTEM DIRIPIT ENSEM ne iacto telo inermis esset. VIAM MOLITA hoc est cum difficultate quaesivit: per quod et soliditas clipei, et minus firmus hastae iactus ostenditur. NVNC MAGE SIT legitur et ‘magis est’, unus tamen sensus es
Abbreviated transcription (Latin):
feminino usus ẽ gne̾ : cum enim mrascnlino ueimur: reuora
diem significamus: breue tempus uitae. bo quia quandoq fi¬
nitur ipse paulo post. Rhoebe dui res siqua est diu mortali¬
bus ulla ost uiximus. itẽ cicero. quid est enim hoc ipsum
consolatio: quae ostondit non eẽ dolenda cõmuuia: sed fa¬
mam ertendeͬ factis. contra illud quod occurrebat ui¬
tanda et ardua sibreuis ẽ uita. Dicit ergo amandas ge
uirtutes. ut uita breuitas fama & glorię meritis possit an-¬
geri: oꝑus: officium gnati deuin: ut achilles theeidis. mem¬
non auroye. Aschalaphus martis: sarpedon. secundũ uirgili
doclinationẽ. ut nodum sarpedonis alti. ultima habebit
accentũ in nt̃o. secundũ homerũ qui ꝙ sarpedontos & sar:¬
pedonos facit & ultima & penultima: & iam sua tur mii.
multi g legunt: ut sit. ecce. s ꝑtinet ad consolationẽ: Nam
sic ait ꝑiturus ẽ ille qui uincit. metas. fines: ut in pͥmo¬

Expanded text:
feminino usus est genere: cum enim masculino utimur, re vera feminino usus est genere: cum enim masculino utimur, re vera diem significamus. BREVE TEMPVS VITAE quia quandoque finitur: ipse paulo post «Rhaebe diu, res si qua diu mortalibus ulla est, viximus», item Cicero «quid est enim hoc ipsum consolatio, quae ostendit non esse dolenda communia. SED FAMAM EXTENDERE FACTIS contra illud quod occurrebat, vitanda esse ardua, si brevis est vita, dicit ideo amandas esse virtutes, ut vitae brevitas fama et gloriae meritis possit augeri. OPVS officium. GNATI DEVM ut Achilles Thetidis, Memnon Aurorae, Ascalaphus Martis. SARPEDON secundum Vergilii declinationem, ut «nothum Sarpedonis alti», paenultima habebit accentum in nominativo; secundum Homerum, qui et Sarpedontos et Sarpedonos facit, et ultima et paenultima. ETIAM SVA TVRNVM multi ‘en iam’ legunt, ut sit ‘ecce’. Et pertinet ad consolationem si cito periturus est ille qui vincit. METAS fines, ut «
Abbreviated transcription (Latin):
nit turnus cuporem ppre parens spoctator adoẽt. hic dicit ipse
siui icoriat interitũ: Uictoremq ferant morieneia lumina tut
Donatus dicit monunerint.: sed melius est sustineant q̃ por¬
ndus epoenam non erim posunt meminise oculi Iacrimas¬
dues mectis philosophorum poctae pro qualitate nego ticrum
semp utunt. nec so unqꝗͣ ad unam alligant syisi quorũ hoc pro¬
positum est ut fecit lucretius qui epicureos em̃ secutus est
uarietate sectaꝑs illud nanq quod ait in quarto. sed niisera añ
diem. epicureorum ẽ: qui casibus cuncta concedunt. mine q̃
dicit stat sua cuiq dies. stoicorum est: qui dicunt fatorum
statuta seruari. s ane prudenter fecit ut fluxam & uagain
opinionem epicureorum darg homiui. Nam illud ex ꝑsona
poetae dictum: haue aũt ualidam darge ioui. nam stoici ꝙ ni¬
miae uirtutis sunt & cultores deoꝵ: stat : fixa ẽ: dies tempus

Expanded text:
ait Turnus ‘cuperem ipse parens spectator adesset’ hic dicit ‘ipse ait Turnus ‘cuperem ipse parens spectator adesset’ hic dicit ‘ipse  Ad v. 463 Victoremque ferant morientia lumina turni Donatus dicit 'meminerint', sed melius est 'sustineant', quasi pondus et poenam: nec enim meminisse possunt ocdies sectis philosophorum poetae pro qualitate negotiorum semper utuntur, nec se umquam ad unam alligant nisi quorum hoc propositum est, ut fecit Lucretius, qui Epicureos tantum secutus est. varietate sectarum. illud namque quod ait in quarto "sed misera ante diem" , Epicureorum est, qui casibus cuncta concedunt: nunc quod dicit 'stat sua cuique dies', stoicorum est, qui dicunt fatorum statuta servari. sane prudenter fecit ut fluxam et vagam opinionem Epicureorum daret homini, id est sibi, — nam illud ex persona poetae dictum — hanc autem validam daret Iovi: nam stoici et nimiae virtutis sunt et cultores deorum. 'stat' autem fixa est. 'dies' vero
Abbreviated transcription (Latin):
quid ibearo uelis. Sic ergo hic participium usi pauit: ut or¬
anius uerbum ditens hacc ego procurare & idoneus imꝑ¬
or & non inuitus erg̃o sacis licenter dictum ẽ adeo ut hoc
pacum rogis suꝑbi. aut spoliis ego iam raptis laudabor opimuis
eut leto Dilema argunientũ quod ẽ ab utraq parto firmi¬
sinium & condudit aduersarios sꝑolis opimis quae dux
Auoi detrahit ut diximus sup opima sunt spolia. friģidus
artadibuscoit inp̃cordia singuis. praesagio mortis futur &.
spe cula cum uidit ab alta hoc ad currus altitudinẽ spectat.
les nd turni uiolentiam atq. feritatõ. & est orao. Utq leo
aduolat. talis est turui imago adueniontis contiguũ. postꝗ̃
uidit enm uenise intra iactum toli s. ut poss& foriri: ire por:
pallas sub audis uoluit fors fortuna: ꝑ ꝑillud audentes fortu¬
na uiuat to precor altide supra contea inferiorem hostem
pluminis implorauit auxiliũ. mine conera maiorom uiribus ae¬
um inuocat uirtato prostantẽ. cernat somineci. ad illud quod

Expanded text:
ire ‘iussus’. Sic ergo hic participium usurpavit, ut Horatius verbum, dicens «haec ego procurare et idoneus imperor et non invitus». Ergo satis licenter dictum est, adeo ut huic YRANNI regis superbi. AVT SPOLAVT LETO insigni dilemma argumentum, quod est ab utraque parte firmissimum et concludit adversarium. SPOLIIS OPIMIS quae dux duci detrahit, ut diximus supra, sunt spolia opima. FRIGIDVS ARCADIBVS COIT IN PRAECORDIA SANGVIS praesagio mortis futurae. SPECVLA CVM VIDIT AB ALTA hoc ad currus altitudinem spectat, leo ad Turni violentiam atque feritatem. Et est ordo: utque leo advolat, talis est Turni imago venientis. CONTIGVVM postquam vidit eum venisse intra iactum teli, scilicet ut posset feriri. IRE PRIOR PALLAS subaudis ‘voluit’. FORS fortuna, propter illud «audentes fortuna iuvat». TE PRECOR ALCIDE supra contra inferiorem hostem fluminis imploravit auxilium: nunc contra hostem maiorem viribus deum invocat virtute praestantem. CERNAT SEMINECI ad illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
atus ab eo quod est pharus. Si aũt pharon lugeris figuratũ est :
nam de nominatiuo transit ad datiuũ dicens clamanti: in
puerorum intemperauites fuerunt. quod postea in laconas & totim
graeciam teanslatum est adeo ut cicero dicat in libris de re.pͣ obro
opprobrio fuisse adolescentibus si auatores non haberent ꝑꝑ quod
poeta eydonem inducit amatorem. Nouimus aũt Cydones
ere tenses dici. Saue cyolon qñ nõm est propriũ. ei naturalt̃
producit si appellatiuũ corripit. ut parchus siue cydon telũ
immmedi cabile torsit. Tanien seatius etiam in proprio corripuit
iutrhaes regi pronussa eydon haeclampe dabanus quod fecto
abutens litentia qua utimiur in propriis nominibus flauẽtes¬
quia nue primum amare coeꝑat: seratus: de est pone mui¬
sorande pro nuseraudus. Nam peo nt̃o uocatiuũ ꝓquitt

Expanded text:
dativus ab eo, quod est ‘hic Pharus’. Si autem ‘Pharon’ legeris, figuratum est; dativus ab eo, quod est ‘hic Pharus’. Si autem ‘Pharon’ legeris, figuratum est; nam de nominativo transit ad dativum, dicens ‘clamanti’. Fpuerorum intemperantes fuerunt: quod postea in Laconas et in totam Graeciam translatum est, adeo ut et Cicero dicat in libris de re publica, obprobrio fuisse adulescentibus si amatores non haberent. propter quod poeta Cydonem inducit amatorem. novimus autem Cydonas Cretenses dici. sane 'Cydon' quando nomen est proprium, 'Cy' naturaliter producit; si appellativum, corripit 'Cy', ut "Parthus sive Cydon, telum inmedicabile torsit" . tamen Statius etiam in proprio corripuit, ut "haec regi promissa Cydon haec Lampe dabamus" : quod fecit, abutens licentia qua utimur in propriis nominibus. nova gaquem tunc primum amare coeperat. STRATVS id est paene. MISERANDE pro ‘miserandus’; nam pro nominativo vocativum posuit,
Abbreviated transcription (Latin):
das: quia in ip̃o loco res agit᷑ nec ẽ niutatio. onen pugnȩ̨.
Salustius. piegnam illam pro omine futuram: ideo ergo omen
quia sicut nunc: sic ubiq uincet aeneas inuasit agretes
quia dixit. & latos uastant cultoribus agros therone. hoc no¬
men in pyndaro tm̃ lectũ est. Tunicam squalentẽ idest¬
significat. & cibi ꝑ hoebe sacrum: onmes qui secto matris uen¬
tre procreaut: iõ sunt apollini consecrati quia deus est me¬
dicin&e per quam lucẽ sortiunt᷑ : unde aesculapius eius fingitur
filius. ita enim procreatũ supra dixinius. caesarũ et fanulia ĩo
sacra retiuebat apollinis. quia qui primus de eorum femilia
fuit. execto matris uentre procreatus est: unde e cnesar dit
e. licet uaria de aetymologia huiꝰ nomins dicant᷑: ut dixis
supra: Quid licuit paruo. legit᷑ q cui lieuit: usq tamdii. ul
douec: ecce pharon: legit᷑ & pharo. ut it clonnor coelo ut sit

Expanded text:
das’, quia in ipso loco res agitur, nec est mutatio. OMEN PVGNAE das’, quia in ipso loco res agitur, nec est mutatio. OMEN PVGNAE Sallustius «pugnam illam pro omine bello futuram». Ideo ergo ‘omen’, quia, sicut nunc, sic ubique vincet Aeneas. INVASIT AGRESTES quia dixit «et latos vastant cultoribus agros». THERONE hoc nomen in Pindaro lectum est tantum. TVNICAM SQVALENTEM significat. ET TIBI PHOEBE SACRVM omnes qui secto matris ventre procreantur, ideo sunt Apollini consecrati, quia deus est medicinae, per quam lucem sortiuntur: unde Aesculapius eius fingitur filius; ita enim eum procreatum supra diximus. Caesarum etiam familia ideo sacra retinebat Apollinis, quia qui primus de eorum familia fuit, exsecto matris ventre natus est, unde etiam Caesar dictus est: licet varia de etymologia huius nominis dicantur, ut diximus supra. QVOD LICVIT PARVO legitur et ‘cui licuit’. VSQVE tamdiu, donec. ECCE PHARON legitur et ‘Pharo’, ut «it clamor caelo», ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
post dicturus est. es rapit acer totam aciẽ in teueros. concre¬
breuibus. uadis. per remos idest scafis. non spirant: legit᷑ & spo¬
rant. quod nelius ẽ: nam dum uada ee̾ non sperat: incidit in
ea. tollite ferte rates. ad celeritatem dictum õ. findito rostris.
militari felle dictum õ: ut 4 terra ipsa quodañio sontiat hostis
aduentũ: Statione: statio est portus tempotalis. Nam portus
ẽ ubi hyemat᷑: sed modo statio siccum lictus significat. hoc enis
dicit potiar terra & nauẽ frangere non recuso: in nocuę: in¬
nocuus est cui non nocet᷑. in noxius qui non nouit noce:
sed hoc poete plerunq confundunt: dorso iniquo. Dorsum ẽ
durior harena: quae reneantibus fluctibus & enneibus den¬
sat. er inmodum saxi durescit: quod & nautis puluinus
uocat. iniquo sibi nocentis. fluctusq fatigat: subaudis eam:
Nam fluctus ntus ẽ singularis. exponit inimdis non inun¬

Expanded text:
post dicturus est ‘et rapit acer totam aciem in Teucros’. CONCREpost dicturus est ‘et rapit acer totam aciem in Teucros’. CONCREBREVIBVS vadis. PER REMOS id est scaphis. NON SPIRANT legitur et ‘sperat’, quod et melius est: nam dum vada esse non sperat, incidit in ea. TOLLITE FERTE ad celeritatem nimiam dictum est. FINDITE ROSTRIS militari felle dictum est, ut etiam terra ipsa quodam modo sentiat hostis adventum. STATIONE statio est portus temporalis; nam portus est ubi hiematur. Sed modo statio siccum litus significat: hoc enim dicit: potiar terra, et navem frangere non recuso. INNOCVAE innocuus est cui non nocetur, innoxius qui non novit nocere; sed hoc poetae plerumque confundunt. DORSO INIQVO dorsum est durior harena, quae remeantibus fluctibus et euntibus densetur et in modum saxi durescit, quod a nautis pulvinus vocatur. INIQVO sibi nocenti. FLVCTVSQVE FATIGAT subaudis ‘eam’: nam ‘fluctus’ nominativus est singularis. EXPONIT IN VNDIS ideo non ‘in un
Abbreviated transcription (Latin):
parauit bene hocstatius ad ipsa arma eranstulit diteris
frmaq in auro teistia. e ued uocis optastis adest: magna aus
persuadentis s̃. ut quod cupit fieri. in p̃iudiciũ trabat.
her hoc lotos quia quilt turnus ut optont pugnam cius
sotui hanc eos dixit semꝑ optasse: porfinge dextras. forticer
fate & dene uerbo usus s̃ nulitari in manibus non iam
in uotis sed in manibus res ẽ :esto. pro sit cum aliquando¬
failta patruu. Ali hic distinguunt ut sit reterat modo
unuis facta patrui & laudes & secutus salustirm hou diit
qui siuta hispanor ium fuise ut inbella eunedus iue mibus
parentum facta momoraut᷑ a matribus: Alii distingunt. nime
magna referto facta: ut duas res dixerit. nunc unus quisq
& suorum factorum memiuerit. & laudis parentũ: uersat
quos ducẽ contra. cogitat quidem. sed non facit ne diuisio es¬
ercitu utrobiq uincat᷑. quod sequentia indicant: Nam paulo

Expanded text:
paravit, bene hoc Statius ad ipsa arma transtulit, dicens paravit, bene hoc Statius ad ipsa arma transtulit, dicens «armaque in auro tristia». QVOD VOTIS OPTASTIS ADEST magna ars persuadentis est, ut quod cupit fieri, in praeiudicium trahat. Sic hoc loco quia vult Turnus, ut optent pugnam eius socii, hanc eos semper dicit optasse. PERFRINGERE DEXTRA fortiter facere. Et bene verbo usus est militari. IN MANIBVS non iam in votis, sed in manibus res est. Esto pro ‘sit’: tertiaFACTA PATRVM alii hic distinguunt, ut sit, referat modo unusquisque facta patrum et laudes. Et secutus Sallustium hoc dixit, qui ait, Hispanorum fuisse, ut in bella euntibus parentum facta memorarentur a matribus. Alii distinguunt ‘nunc magna referto facta’, ut duas res dixerit: nunc unusquisque et suorum factorum meminerit, et laudis parentum. VERSAT QVOS DVCERE CONTRA cogitat quidem, sed non facit, ne diviso exercitu utrobique vincatur: quod sequentia indicant, nam paulo
Abbreviated transcription (Latin):
briter conietae aũt latine crinitę stelle appellant᷑. & stoici
dicinit has stellas eẽ ultra xxxii. quatum nomina & efectus
secimduss dicit conietas stellas oe nales. quoe apparent cer¬
ses tmporibus. ttem hos gᵒ coĩne morat. cometas fieri ex pla¬
uetis quinq uinde incerdum bona interdum pessima signi¬
fieant. Nam si de uenore aut ioue fant. optima pronintiãt
si do marto aut saturno deteriora tam niercurialis semꝑ
talis õ qualis ille oui cohaeret. Unde & minister fingitur¬
seorunꝰ hinc ⁊ quod modo aat comete sanguinei iugubre
rubent. idest noxis . syrius andor syrius stella est in ore canis
quas ut instertio diximus ꝗͣtum in ipsa est: pestifera ẽ sed pro
qualitate adiaco ntium aut uincie aut minoribus ueie
uiribus hinc ẽ ꝙ cum certo temipore semꝑ oriatur.: non
semper est noxia leuo noxio quod aut ait contristat lumi¬
ne eum de stella loqueret: quam armis solendentibus com¬

Expanded text:
briter'. cometae autem latine crinitae appellantur. et stoici dicunt has stellas esse ultra XXXII. quarum nomina et effectus etiam Secundus dicit, cometas stellas esse naturales, quae apparent certis temporibus. Item hoc quoque commemorat, cometas fieri de planetis quinque, unde interdum bonum, interdum pessima significant. Nam si de Venere aut Iove fiant, optima praenuntiant; si de Marte aut Saturno, deteriora: nam Mercurialis semper talis est, qualis ille cui cohaeret; unde et minister deorum fingitur. Hinc est quod modo ait ‘cometae sanguinei lugubre rubent’, id est noxii. SIRIVS ARDOR Sirius stella est in ore canis, quae, ut in tertio diximus, quantum in ipsa est, pestifera est, sed pro qualitate adiacentium aut vincitur aut maioribus utitur viribus: hinc est quod, cum certo tempore semper oriatur, non semper est noxia. LAEVO noxio quod autem ait ‘contristat lumine’, cum de stella loqueretur, quam armis splendentibus com