comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se quodã modo oñdit inter ornamẽta ponamꝰ magna
utus ẽ res de qb loꝗmur. clare atq ut cerni iudẽatur
cognoscit na̾rari credit no ex pͥmi & oculis mẽtis oñdi.
Scd qm plurib modis accipi solet nõ eꝗdẽ ĩ omẽs ea par¬
tiulas locabo qł ãbiciose aqbdã nũs auget᷑ sed max
ne cessario attingã. Est ig̃ unũ genus quo tot᷑a reꝵ imago
quoda m̃o ubis depingat᷑ constitit ĩdigitos extẽplo arect

Expanded text:
 magna virtus est res de quibus loquimur dare atque, ut cerni videantur, e quibus cognoscit, narrari credit, non exprimi et oculis mentis ostendi. sed quoniam pluribus modis accipi solet non equidem in omnes eam particulas secabo, quarum ambitiose a quibusdam numerus augetur, sed maxime necessarias attingam. est igitur unum genus, quo tota rerum imago quodammodo verbis depingitur: constitit in digitos extemplo arrect
Abbreviated transcription (Latin):
diusis clangorib unus qdã somis alioꝵ fuga ĩ certa ali
xtemo cõplexii suoꝵ cohȩxẽtes & ĩ fantiũ feminaꝵ q plo¬
ratus: & male usq ĩ illũ diẽ seruati fato senes tũ illa pro¬
fanoꝵ sacroꝵq direptio efferẽtiũ p̃das x̃petẽciũ q discu¬
sus & acti añ suũ ꝗsq p̃donũ catenati & conata r̃tinet̃
⁊fantẽ suũ mater & si cubi maius luccũ est pugno ĩ ter
uictores licet ti hec om̃ia ut dixi cõplectat᷑ cu̾sio minꝰ
est tñ totũ di&ẽ ꝗ̃ omia: cõsequem᷑ aũt ut maifesta sint
si fuerit uerisimilia & liabit &̃ falso affingẽ ꝗeqͥ ficri
solet. Contingit cãdẽ claritas & ex accidẽtib mihi frigi¬
dus horor mẽbra quatit gelidusq coit formidine sãgius
& trepide matres p̃sser̃ ad pectora natos. atꝙ̃ huiꝰ sũme
uidicio ꝗdẽ meo ututu facillima est uia nam ĩtucamꝰ
hane sequamur. Onis eloquẽtia arca opera uite est

Expanded text:
i extremo complexu suorum cohaerentes et infantium feminarumque ploratus et male usque in illum diem servati fato senes; tum illa profanorum sacrorumque direptio, efferentium praedas repetentiumque discursus et acti ante suum quisque praedonem catenati et conata retinere infantem suum mater et, sicubi maius lucrum est, pugna inter victores. licet enim haec omnia, ut dixi, complectatur eversio, minus est tamen totum dicere quam omnia. consequemur autem, ut manifesta sint, si fuerint versimilia; et licebit etiam falso adfingere quidquid fieri solet. continget eadem claritas etiam ex accidentibus: mihi frigidus horror membra quatit, gelidusque coit formidine sanguis. Et Et trepidae mares pressere ad pectora natos. Atque huius summae, iudicio quidem meo, virtutis facillima est via. naturam intueamur, hanc sequamur. omnis eloquenti
Abbreviated transcription (Latin):
nis ut̃t cãuii ꝗs utat᷑ n sccipto mõ id accidit sad de sen¬
sii pheriq abscene ãcelliger nili caue̾is cupiũt eit apđ oui¬
oscenitate ab sint occasionẽ tiupitudinis raper siqdẽ &l¬
sus cacephato apud ugiliũ putat. incipiũt aqitatdtu¬
mescer Qđ si recipias nihil loꝗ nitũ est. de formitati
proximũ est: humilitatis uiciũ tattꝗpiogip
noãt. Qua re magnitudĩo uł dignitas minuitati
ueca est uẽnica ĩ sũmo mõtis u̾tice cui nõ cõteariũ
sed ẽrõr par est pariꝰ dar excedentia modũ nõia uus
cũ ex a dustria risus ĩ de captat᷑. Itaq nͦ paricidã nẽq
aixeris hoĩem nͨ deditũ forte meretrici nefariũ qͥ al
iunatristis ÷ grata uilis. oratio q̃ uicia facilime fi¬
ent mãĩfiste cõtrariis uͥtutib nã pͥmũ acuto secũdum¬
nitido tertiũ copioso: de maps hilari. uicũdo accurato
ꝙ minus plenũ sit: qͣxꝗͣ id obscur̃ potiꝰ qͣ in ornate ora¬

Expanded text:
d accidit, sed etiam sensu plerique obscene intelligere, nisi caveris, cupiunt ut apud Ovisime ab obscenitate absunt, occasionem turpitudinis rapere. siquidem Celsus κακέμφατον apud Vergilium putat: incipiunt agitata tumescere. Quod si recipias, nihil loqui tutum est. deformitati proximum est humilitatis vitium, ταπείνωσιν vocant, qua rei magnitudo vel dignitas minuitur: ut saxea est verruca in summo montis vertice. cui natura contrarium, sed errore par est, parvis dare excedentia modum nomina, nisi cum ex industria risus inde captatur. itaque nec parricidam nequam dixeris hominem nec deditum forte meretrici nefarium; quia iuna, tristis, ingrata, vilis oratio est; quae vitia facillime fient manifesta contrariis virtutibus. nam primum acuto, secundumnitido, tertium copioso, deinceps hilari, iucundo, accurato quo minus plenus sit; quanquam id obscurae potius quam inornatae ora
Abbreviated transcription (Latin):
rere uicio. Igit añ omia ne speremꝰ orationẽ ornatam
fore q̃ probabilis nõ erit. Probabile aũt curro id genus
q nõ debeat nã & hȩc ornatus pars est: sed ꝗa uiciũ ẽ
ubiq qͥ nimiũ itaq ĩ nobis esse auctoritatẽ ĩ u̾bis se¬
rẽcias uł graues uł aptas opiniõib hoĩum ac morib
his N. saluis licet assumẽ ea ꝗb illustrẽ fieri orationẽ
yutat: delectat translata sũpra lata ad nomẽ adiucta
duplicia & idẽ significantia atq ab imiratiõe nex ño hor¬

Expanded text:
rere. igitur ante omnia ne speremus ornatam orationem fore, quae probabilis non erit. Probabile autem Cicero id genus que non debeat nam et haec ornatus pars est sed quia vitium est ubique quod nimium est. itaque vult esse auctoritatem in verbis, sententias vel graves vel aptas opinionibus hominum ac moribus. his enim salvis, licet assumere ea quibus illustrem fieri orationem putat, delecta, translata, superlata, ad nomen adiuncta, duplicata et idem significantia atque ab ipsa actione
Abbreviated transcription (Latin):
Necii qͥnꝗ nõ magnoper sũmis oratorib uitata ĩteri
uiciũ iuderi põt ĩ ꝙqͥ sepe incidit &̃ sicero securꝰ tam
parue obseruatiõis sit̃ hoc loco nõ solũ igͣ illud iudici¬
ũ iudicii simile iudices nõ fuit. ĩ timũ mutatio nõĩs
exẽpla illo loco reddã quo u̾tutes erũt pocior ononoria

Expanded text:
nquam non magnopere a summis auctoribus vitata, interim vitium videri potest, in quod saepe incidit etiam Cicero securus tam parvae observationis, sicut hoc loco, non solum igitur illud iudicium iudicii simile, iudices, non fuit. interim mutato nomine exempla illo l
Abbreviated transcription (Latin):
solũ sapiẽtẽ uerũ &̃ ut nũc loꝗm̃ urbanũ ĩdẽ putat
& terc̃tio pͥmũ dictũ esse obseqũ. Celius & sisenna al¬
benti aelo ceruidẽ iudet᷑ Hertẽsiꝰ pͥmus dixisse insennor
ucteres pluralit᷑ appellãt. Audẽdũ itaq neq ti accedo
celso ꝗ ab orator uba fingi uetat: nã cũ sint cortalia
ut dicit cioero natiua idẽ q̃ significata sũt ut iã no

Expanded text:
sapientem verum etiam, ut nunc loquimur, urbanum. idem putat a Terentio primum dictum esse obsequium, Caecilius a Sisenna albente caelo. cervicem videtur Hortensius primus dixisse, nam veteres pluraliter appellabant. audendum itaque; neque enim accedo Celso, qui ab oratore verba fingi vetat. nam , cum sint eorum alia ut dicit Cicero nativa, id est, quae significata sunt primo
Abbreviated transcription (Latin):
horatũ uelit ĩstitor ꝗdã cloquẽtie ĩ tuẽdĩ &pene ꝑ¬
tractũdũ: ddabit nã euẽtus add ip̃m nõ add cã refert᷑
at ubi res agit᷑ & uera dimicatio est ultimus sit fa¬
me lotis p̃terea nõ debet ꝗdẽ ubi maxͣ reꝵ momiẽta
nullus sit ornatꝰ sed ubi p̃ssior & seuerior cominꝰ
cõfusus pcipue ad materia accõmodatus: nã & sud¬
dẽ do sullimiꝰ aliꝗͥ senatꝰ cõcitatiꝰ populus & ĩ iudi
ciis publice capitalesq cãe poscit accuratiꝰ dicendi g¬
nꝰ at pͥuatũ cõsiliũ cãsq paucoꝵ ut freq̃nt᷑ accidũ
calailon. purꝰ sermo & dissimilis cure magis de aiẽĩt
an nõ pudeat cexta credita peciuã periodis postular̃
aut aixea distallicidis affici: aut ĩ mãtipii r̃dibiciõe
suader̃ ad propõitũ Et qn oratiõis tã ornatus qͣ yspi¬

Expanded text:
tor quidam eloquentiae intuendum et paene pertractandum dabit. nam eventus ad ipsum, non ad causam refertur. at ubi res agitur et vera dimicatio est, ultimus sit famae locus. praeterea ne decet quidem, ubi maxima rerum momenta nullus sit ornatus, sed uti pressior et severior et minus confessus, praecipue materiae accommodatus. nam et in suadendo sublratius dicendi genus. at privatum consilium causasque paucorum, ut frequenter accidit, calculorum purus sermo et dissimilis curae magis decuerit. An non pudeat certam creditam periodis postulare aut circa stillicidia adfici aut in mancipii redhibitione sudare? sed ad propositum. Et quoniam oratio
Abbreviated transcription (Latin):
magis cꝯcẽ sciamꝰ ĩ ornatũ esse qͥ sit ĩ propũ. sed cũ
ra. nitidiora : iucũdiora: uocaliora: nã ut syllabe
ut aliud ali ũctũ meliꝰ sonet. Diuisus tñ usus nã
reb atrocib u̾ba d̃e ip̃o audito aspera mag̃ cõuẽĩ
potiora semp Nec sordidis ũ ꝗͣ in oratiõe erudita loc
tione nitida notabile humiliꝰ u̾bũ & uelut macu
TITA fermõe teniũ sullime nitidũq discordat.
fit q cõ ruptũ qa ĩ planotumo Quedã nõ tã ratide
Nsen sir inddicat ut illđ cesa iũ gebat federa põco
feat elegãt fictio nõis ꝙ si fuisso põco iuile erat ĩ ꝗ¬
busda ratio mãi festa ẽ: risimꝰ & merito nuꝑ noctã
ꝗ dixerat p̃cextũ ĩ asta mures roseẽ camelli aua
& clau sula ip̃a riniꝰ syllabe nõ usitata addidit muciã
imitatꝰ cst itaq uerũq o̾ratiꝰ nascet᷑ ridiculus muis

Expanded text:
magis egere, sciamus nihil ornatum esse quod sit improprium. sed cum ra, nitidiora, iucundiora, vocaliora. nam ut syllabae ut aliud alii iunctum melius sonet. diversus tamen usus. nam rebus atrocibus verba etiam ipso auditu aspera magis convenipotiora semper nec sordidis unquam in oratione erudita locus. em in oratione nitida notabile humilius verbum et velut macula, ita a sermone tenui sublime nitidumque discordat fitque corruptum, quia in plano tumet. quaedam non tam ratione quam sensu iudicantur, ut illud, caesa iungebant foederporco, vile erat. At quibusdam ratio manifesta est. risimus , et merito nuper poetam, qui dixerat praetextam in cista mures rosere camilli. At et clausula ipsa unius syllabae non usitata addidit gratiam. imitatus est itaque utrumque Horatius, nascetur ridiculus mu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ reor. tolerabile autumo tragicũ prolẽ dicẽdã uni¬
u̾sam cius prosapiã ĩ sulsum &a mlta : totus prope
mutatꝰ est sermo q̃dã tñ adhuc uetera uetustate
ip̃a gratiꝰ nitẽt q̃dã &̃ necessario ĩterĩ sumũt᷑ enũcu¬
pare & fari multa alia & audẽtib ĩ seri possũt sed
ita demũ si nõ appareat affectio ĩ qua mirifice uir¬
ita om̃ia ista u̾ba miscuit. frater ambri hic fuit aq
fratrẽ necatũ hoc ci dicto notatũ ẽ. Germanũ cĩber cc¬
cidit Nec minꝰ noto salustiꝰ epigrãmate ĩ cessit᷑. & u̾be
antiq multũ furate catõis crispe iugurtinȩ̨ cõditor
historie odiosa cura nã & ciulib& facilis & hoc pessi¬
mũ ꝗa rei studiosiꝰ nõ u̾ba reb aptauit: sed res extr̃¬
secus arcessit ꝗb hec u̾ba cõcõueniãt. finger ut pͥmo
tate ꝗ̃ illi pͥmi hoĩes reb appellationes dederũt. nostri

Expanded text:
dum. reor tolerabile, autumo tragicum, prolem dicere inusidum. reor tolerabile, autumo tragicum, prolem dicere inusitatum est, prosapiam insulsum. quid multa? totus prope mutatus est sermo. quaedam tamen adhuc vetera vetustate ipsa gratius nitent, quaedam et necessario interim sumuntur, ut nuncupare et fari; multa alia etiam audentius inseri possunt sed ita demum, si non appareat adfectatio, in quam mirifice Verita omnia ista verba miscuit fratri. Cimber hic fuit, a quo fratrem necatum hoc Ciceronis dicto notatum est, germanum Cimber occidit. nec minus noto Sallustius epigrammate incessitur: Et verba antiqui multum furate Catonis, crispe , Iugurthinae conditor historiae. Odiosa cura; nam et cuilibet facilis et hoc pessima, quod eius studiosus non verba rebus aptabit, sed res extrinsecus arcesset, quibus haec verba conveniant. fingere , ut primo tate quam qua illi primi homines rebus appellationes dederunt. nostri
Abbreviated transcription (Latin):
nus antoniaster id tam̃ ĩ declamatiõib est notabiliꝰ
laudariq me picro solebat: da prͦi panẽ: & ĩ code &
canẽ pascis res ꝗdẽ p̾cipue ĩscolis anaps sed faequẽter
cã risus Nũc itaq cũ hec excitacio peocul aueritate
scuicta laboret ĩ credibili u̾bo ꝵ fastidio ac sibi magnã
partẽ sermos absciderit cũ sit̃ aũt u̾ba proya feło
erãslata propis dignitatẽ dat antiꝗtas nao& fans¬
one & mag ad mirabilẽ facit orationẽ qͥb nõ ꝗqb liba¬
fuerat usus eoq ornamẽto a cerrimi iudicis ꝑ ugili
uni& est usus olli enĩ & ꝗa nã : & mis & pone &polli¬
&̃t ad spargẽdã illẽ q̃ &̃ ĩ picturis est graiussima ue¬
tustatis mimitabilẽ arti auctoritatr̃. Sed utendum
mõ ne ex ultimis tenebris repetẽdasatis est uetus.¬
Qd necesse est q̃so dicẽ oppido quo nsi sũt paulũ tẽꝑo
nr̃o superiores: uereorut iã nos ferat ꝗsꝙͣ. certe ãti¬
oerio cuiꝰ eadẽ significatio est nemo nisi ambiçiosꝰ

Expanded text:
cius Antoniaster. id tamen in declamatoribus est notabilius laudarique me puero solebat, da patri panem; et in eodem, etiam canem pascis. res quidem praecipue in scholis anceps et frequenter causa risus, nunc utique, cum haec exercitatio procul a veritate seiuncta laboret incredibili verborum fastidio ac sibi magnam partem sermonis absciderit. cum sint autem verba propria, ficta, translata, propriis dignitatem dat antiquitas. n admirabilem faciunt orationem, quibus non quilibusurus, eoque ornamento acerrimi iudicii P. Vergilius unice est usus. olli enim et quianam et moerus et pone et pellacia aspergunt illam, quae etiam in picturis est gratissima, vetustatis inimitabilem arti auctoritatem. sed utendum modo, nec ex ultimis teneris repetenda. satis est vetussunt paulum tempore nostro superiores, vereor, ut iam nos ferat quisquam; certe antegerio, cuius eadem significatio est, nemo nisi ambitiosus
Abbreviated transcription (Latin):
cueũt om̃ia copiosa loq̾acitat q̃ dicer̃ uolũt. ip̃a dino
illã serĩẽ cũ alia simili iũgentes miscentesq ultra ꝗ ullus spĩ¬
itus durar possit extedũt. in hoc malũ a ꝗbusdã oe laborat᷑
neꝙ id nouũ uiciũ est cũ iã apud si. liuiũ ĩ ueniã fuisse
to tãto meliõ tle ego ꝗdẽ ĩ telloxi alii breuitatis emuli
sas de qͥ suos artus morsu lacerasse fingit᷑ i scholis suꝑa
st cubasse ingeniosa hec & fortia ut exãcipi diserta coo¬
dant ꝑficiũt: at ꝑsuasit quid iã multos ista psua sio ut
id ia demũ clegãt atq ex qͥsite dictũ putẽt qͦ int̾ͥpretã¬
dũ sit Sed auditorib & nõ nullis gxata sũt hec : q̃ cũ
itellexexũt acumĩe suo delectãt᷑. & gaudet nõ qi audi¬
eeit. sed qͣi inuenerĩt Nlobis pma sit u̾tus ꝑspitutas
propa u̾ba rectus ordo nõ ĩ lũgũ dilata cõdusio ni¬
hil nẽq desit neq suꝑfluat : ita sermo & doctis proba

Expanded text:
cumeunt omnia copiosa loquacitate, eo quod dicere nolunt ipsa ; deinde illam seriem cum alia simili iungentes miscentesque, ultra quam ullus spiritus durare possit, extendunt. In hoc malum a quibusdam etiam laboratur; neque id novum vitium est, cum iam apud Titum Livium inveniam fuisse tio: tanto melior; ne ego quidem intellexi. alii brevitatem aemulati ndum viam stare, et, qui suos artus morsu lacerasset, fingitur in scholis supra se cubasse. ingeniosa haec et fortia et ex ancipiti diserta creduntur, pervasitque iam multos ista persuasio, ut id iam demum eleganter atque exquisite dictum putent, quod interpretandum sit. sed auditoribus etiam nonnullis grata sunt haec, quae cum intellexerunt acumine suo delectantur et gaudent, non quasi audierint sed quasi invenerint. nobis prima sit virtus perspicuitas, propria verba, rectus ordo, non in longum dilata conclusio, nihil neque desit neque superfluat: ita sermo et doctis probab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ omissa reꝵ ꝗ nerui sũt ĩ cãis diligẽtia qͦdã mani crca
uoces studio senescũt. idq faciũt gratia de coris d estĩ
duẽdo mea ꝗdẽ opinione pulchẽrimũ. sed cũ seꝗgnã nõ
cũ affectat᷑. corpora sana & ĩ teger sanguis  caitatiõe
firmata ex iisdẽ his speciẽ accipiũt ex ꝗb iures Nãq& co
lorata & astrieta & lacẽtis expresla sũt. ded eadẽ siꝗs ul
sa atq fucata muliebrit comat foedissima sũt ip̃o forme
labore &cultus cõcessus atq magnificꝰ ad dit hõib ut gu¬
co d su testutũ est auctoritatẽ. At muliebris &luxurioo
nõ corpus exo̾nat sed de tegit mẽtẽ. Similitꝰ illa trasiuc¬
ao & uͥsicolo quoꝵ dã clocutio ues ip̃as efeminat. q̃ illo

Expanded text:
qui, omissa rerum qui nervi sunt in causis diligentia, quodam inani circa qui, omissa rerum qui nervi sunt in causis diligentia, quodam inani circa voces studio senescunt, idque faciunt gratia decoris, qui est in dicendo mea quidem opinione pulcherrimus, sed cum sequitur non cum adfectatur. corpora sana et integri sanguinis et exercitatione firmata ex iisdem his speciem accipiunt ex quibus vires, namque et colorata et adstricta et lacertis expressa sunt; at eadeormae labore. Et cultus concessus atque magnificus addit hominibus, ut Graeco versu testatum est, auctoritatem; at muliebris et luxuriosus non corpus exornat, sed detegit mentem. similiter illa translucida et versicolor quorundam elocutio res ipsas effeminat, quae illo
Abbreviated transcription (Latin):
sitione prudẽtis hõis putat : eloquẽtiã oratoris ideoq pe¬
pue area p̃cepta partis huiꝰ laborauit: qͥ eũ merito fecisse
a ip̃o rei de qua lo gm̃ nõĩe palã declorat᷑. Eloꝗ ti hoc est
onñio q̃ mẽte coceperis promẽ. atq ad audiẽtes ꝑferre sine
quo sup nacua sũt pͥora & similia gladio cõdito & itra
dagina suã hexẽti: hoc itaq max̾ docet᷑ hoc nullus nisi a̾te
tatio hoc om̃is etas cõsumit᷑ hoc max orator orator̃ p̃stã¬
tior hoc gña ip̃a dicẽdi aliis alia potiora Neq tl asiani aut
qcũq aliõ gne cõrupti res iuderũt aut eas nõ collocauerũt
Nũq quos aridos uocamius stulti aut ⁊ cãis oa fuerũt seo
piosudiciũ ÷⁊ eloquẽdo ac modus ilis iures d fuerũt ut ap¬
parcat ÷ hoc & uiciũ x u̾tutẽ esse dic̃di nõ ideo tamẽ so¬
la est agẽda cura u̾boꝵ occurã ti necesse ẽ: & uelut ĩ ue¬
stibulo peotinꝰ apphensuris hanc cõfesionẽ mẽa resitã nis

Expanded text:
sitionem prudentis hominis putat, eloquentiam oratoris, ideoque praecipue circa praecepta partis huius laboravit. quod eum merito fecisse etiam ipso rei, de qua loquimur, nomine palam declaratur. eloqui enim est omnia, quae mente conceperis, promere atque ad audientes perferre; sine quo supervacua sunt priora et similia gladio condito atque intra vaginam suam haerenti. hoc itaque maxime docetur, hoc nullus nisi arte tatio, hic omnis aetas consumitur, hoc maxime orator oratore praestantior, hoc genera ipsa dicendi alia alia potiora. neque enim Asiani aut quocunque alio genere corrupti res non viderunt aut eas non collocaverunt neque, quos aridos vocamus, stulti aut in causis caeci fuerunt; sed his iudicium in eloquendo ac modus, illis vires defuerunt, ut appareat in hoc et vitium et virtutem esse dicendi. non ideo tamen sola est agenda cura verborum. occurram enim necesse est et, velut in vestibulo protinus apprehensuris hanc confessionem meam, resistam iis
Abbreviated transcription (Latin):
qa ia ip̃m ĩ cõsilio ẽ habẽdũ: nõ semꝑ tam ẽẽ accẽ u¬
dicis ĩtencionẽ ut obscuritatẽ apđ̾ se ip̃a discutiat. &te¬
nebris oratiõis ĩ ferat qͣdã intelligẽtiȩ sue lurtiẽ sed
multis cũ fueqͥnt cogitatiõib auocari:nisi tã clara fuemt
q̃ diciiꝰ. ut ĩ aĩmũ ciꝰ oratio. ut sol ĩ oculis &̃ si ĩ cã nõ in¬
andat᷑ ĩ currat qͥre nõ ut intelliger̃ possit: sed ne om̃io
gis uͥba descẽdimꝰ cũ id ip̃m optime fiat q̃ ꝗd nos aliqͥ
nõ optime fecisse simulamꝰ:
TNIIO nũc ad ornatũ ĩ qͦ sine dubio plusꝗͣ ĩ cetẽis
dicẽdi partib sibi ĩ dulget orator. Hã emẽdasse q¬
dem aclucid dicẽciũ tenue preximiũ ẽ magis ꝙ ui

Expanded text:
est habendum, non semper tam esse acrem iudicis intentionem, ut obscuritatem apud se ipse discutiat et tenebris orationis inferat quoddam intelligentiae suae lumen, sed multis eum frequenter cogitationibus avocari, nisi tam clara fuerint, ae dicemus, ut in animum eius oratio, ut sol in oculos, etiamsi in eam non intendatur, incurrat. quare non, ut intelligere possit, sed, ne omningis verba descendimus; cum id ipsum optime fiat, quod nos aliquid non optime fecisse simulamus. venio nunc ad ornatum, in quo sine dubio plus quam in ceteris dicendi partibus sibi indulget orator. nam emendate quidem ac lucide dicentium tenue p
Abbreviated transcription (Latin):
nuere concitate dicer̃ an moderate. lete an seuer̃ abũ¬
dãt̾ an presse: aspere an lenit̾: magnifioe: an suptilitẽ
grauit an urbane cũ qͦ translatiõis gener̃ ꝗb figuris q

Expanded text:
nuere, concitate dicere an moderate, laete an severe, abunnuere, concitate dicere an moderate, laete an severe, abundanter an presse, aspere an leniter, magnifice an subtiliter, graviter an urbane. tum , quo translationum genere, quibus figuris, q
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ lic̾tiꝰ trãsiata exũt proderũt q̃ nõ tuto dici possunt
ĩ quo nõ falli iudiciũ nr̃m soliatudine ip̃a manifẽ¬
probari nisũ cõtextu sermõis nõ possũt. Itaq desin¬
gulis u̾bis satis dictũ q̃ ut alio loco oñdi ꝑ se nullã uir
tutẽ hñt sed ne ĩ ordinata q̃ sũt ꝗdẽ nisi cũ sũt ĩtra
rci de qͣ loquẽdũ est dignitatẽ ⁊ excepto si obscena nu¬
dis nõib enũcient᷑. qͥ uderĩt qͥ nõ putãt esse uitan¬
da ꝗa nec si uox ulla nã turpis & siꝗͦ est rei deformi¬
tas alia qͦ appellacione quacũq ad intellectũ cũdẽ n¬
hilominus ꝑueniat. Ego romani pudoris more cõtẽt
ut & respodi talib uerecũdiã silentio iudicabo. lã
hinc igͣ ad rationẽ sermõis cõiũcti trãseamꝰ cuiꝰ ornatꝰ
ĩ hec duo pͥma diuidit᷑ Quã cũcipiamꝰ elocucionem
qͦ mõ esferamꝰ:. nã pͥmũ est ut q̃ augẽ qͣus̨ uelrmꝰ ã mi¬

Expanded text:
licentius translata erunt, proderit, nihilque non tuto dici potest, in quo non falli iudicium nostrum sollicitudine ipsa manifeprobari nisi in contextu sermonis non possunt. itaque de singulis verbis satis dictum, quae, ut alio loco ostendi, petutem habent. sed ne inornata sunt quidem, nisi cum sunt infra rei, de qua loquendum est, dignitatem, excepto si obscena nudis nominibus enuntientur. quod viderint, qui non putant esse vitanda, quia nec sit vox ulla natura turpis et, si qua est rei deformitas, alia quoque appellatione quacunque ad intellectum eundem nihilominus perveniat. ego Romani pudoris more contentus, ut iam respondi talibus, verecundiam silentio vindicabo. iam hinc igitur ad rationem sermonis coniunc quam concipiamus elocutionem, quo modo efferamus. nam primum est, ut liqueat, augere quid velimus an mi
Abbreviated transcription (Latin):
uisione ordiar nõ idẽ demõstratiuis & deliberatiug
a iudicialib cãis cõueni&. Hãq illud genꝰ ostẽtatiõi
cõpoitũ solã petit audiẽtiũ uoluptatẽ ideoq om̃es
dicẽdi artes aperit ornatũq oratiois exponit ut ꝗ nõ
esidiet n adiuctoriã sed ad solu fine laudis ce glois
tendat quar̃ ꝗcq erit sentẽtiis popular̃: u̾bis nitẽdũ.

Expanded text:
trativis et deliberativis et iudicialibus causis conveniet. namque illud genus ostentationi compositum solam petit audientium voluptatem, ideoque omnes dicendi artes aperit ornatumque orationis exponit, ut quod non insidietur nec ad victoriam sed ad solum finem laudis et gloriae tendat. quare
Abbreviated transcription (Latin):
pspituitatis ĩ tellectũ ni adiuuãt ego mnlibẽtiꝰ ẽphasi ue¬
ciuleri cd ornatũ oratiõis ꝗa nõ ut̃ i teligat᷑ emi ait sed
ut plus intelligat᷑ At obscuritas fit u̾bis & ab usu remotis
ut si cõmẽtarios ꝗs põtifficũ & uetustissima foedera&
exoletos serutatꝰ auctores id ip̃m petat exiis ut q̃ ind cõ¬
traxerit nõ intelligat᷑. Hinti aliꝗ famã exuditiõis ex¬
pectãt ut q̃dã soli scir̃ uideãt᷑. Fallũt .. u̾beł regionib

Expanded text:
 libentius emphasim retulerim ad ornatum orationis, quia non ut intelligatur efficit, ut plus intelligatur. at obscuritas fit verbis iam ab usu remotis: ut si commentarios quis pontificum et vetustissima foedera et exoletos scrutatus auctores id ipsum petat ex his quae inde contraxerit, quod non intelliguntur. hinc enim aliqui famam eruditionis adfectant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sit coꝵ magis ppͥas tñ ĩ elocutiõe partes haberi q̃stiones alias
infinitas: alias finitas finitas q̃ parsonis tẽporib loas cõti¬
nerc̃t᷑ in om̃i põro materia tria ẽẽ q̃renda an sit. ꝗͥ sit:
quale sit: His adiiciebamꝰ demõstratiuã laude ac uictu¬
peratiõe cõstar̃. ĩ ea q̃ añ ip̃m de qͦ diceoemꝰ: q̃ post cũ acta

Expanded text:
s tamen proprias in elocutione partes habere. quaestiones alias infinitas, alias finitas quae personis, temporibus, locis continerentur. In omni porro materia tria esse quaerenda, an sit, quid sit, quale sit. his adiiciebamus demonstrativam laude ac vituperatione constare. In ea quae ab ipso de quo diceremus, quae post eum ac
Abbreviated transcription (Latin):
regrina & ext̾na. Multos  ꝗb eloquẽdi ratio nõ desit
ĩuenia quos curiose potiꝰ loꝗ dixeris qͣ latine qͦmõ &
illa atica anus theoplirastũ hoĩe alioqu difertissimũ ãno¬
tata uniꝰ affectiõe u̾bi hospitẽ dixit: nec alio id dep̃hẽ disse
i terrogata responit ꝙͣ qͥ nimiũ atice loq̃ret᷑. & ĩ tito
liuio moe facũdię iũro putat ĩ esse pollio assiniꝰ quãdã¬
patauinitatẽ qͣre si fueri põt & u̾ba oĩa & uox huiꝰ alũ¬
nũ urbis oleat ut oratio romana plano uideat᷑ nõ ciuita¬
te donata :
Respiciutas ĩ u̾bis p̃cipuã ht̃ propetatẽ sed proprietas ip̃a
nõ simplicit᷑ accipit᷑. Pximꝰ .n. intellectꝰ est: sua cuiq̃
rei appellatio qua nõ semꝑ utim᷑. Nã & obscena uitabi¬

Expanded text:
regrina et externa. multos enim, quibus loquendi ratio non desit, regrina et externa. multos enim, quibus loquendi ratio non desit, invenias quos curiose potius loqui dixeris quam Latine, quomodo et illa Attica anus Theophrastum, hominem alioqui disertissimum, adnotata unius adfectatione verbi, hospitem dixit nec alio se id deprehendisse interrogata respondit, quam quod nimium Attice loqueretur. Et in Tito Livio, mirae facundiPatavinitatem. quare , si fieri potest et verba omnia et vox huius aluminum urbis oleant, ut oratio Romana plane videatur, non civitate donata. perspicuitas in verbis praecipuam habet proprietatem, sed proprietas ipsa non simpliciter accipitur. primus enim intellectus est sua cuiusque rei appellatio, qua non semper utem
Abbreviated transcription (Latin):
calũ niãdi est & cũ singulis pene siłabis cõmoriẽde ꝗ&
motũ. inopinatũ nec ĩ telligũt iacer̃ señsus i oratiõe
⁊ qua u̾ba laudãt᷑. Sit igͣ cura elocutiõis ꝗ maxma
añ sciam tñ nihil u̾bort cã esse faciẽdũ cũ uͥba ip̃aneit
gratia sint repta quoꝵ ea sũt max probabilio q̃ sensũ
ai nr̃i optime promũt atq ĩ aĩs iudiciũ qͥ nos uolumꝰ
ño sic quomo proddigia miramur: & iucũdã nõ de for¬
mꝰ u̾bis aut singulis aut cõiũctis insingulis intuẽdũ
est ut sint latina ꝑspicua ornata & ad io qͥ esticẽ uo¬
lumꝰ accomodata ĩ cõiũctis ut emẽdata: ut collocata
ut figurata. ded ea q̃ de oratione latine atq emẽdate
loquẽdi fuerũt dicẽda ĩ pmo libro cũ de grẽmati& loq̃¬
rem᷑ exequuti sum: uerũ illis tm̃ ne uiciosa essent p̃cepi¬
mus hic nõ alienũ est admonẽe ut sint q̃ minime pe¬

Expanded text:
calumniandi se et cum singulicalumniandi se et cum singulimotum, inopinatum, nec intelligunt iacere sensus in oratione, in qua verba laudantur. sit igitur cura elocutionis quam maxima, dum sciamus tamen nihil verborum causa esse faciendun, cum verba ipsa rerum gratia sint reperta; quorum ea sunt maxime probabilia, quae sensum animi nostri optime promunt atque in animis iudicum quod nos volumn sic, quomodo prodigia miramur, et iucundam non defortur verbis aut singulis aut coniunctis. In singulis intuendum est ut sint Latina, perspicua, ornata, ad id quod efficere volumus accommodata, in coniunctis, ut emendata, ut collocata, ut figurata. sed ea, quae de ratione Latine atque emendate loquendi fuerunt dicenda, in libro primo, cum de grammatice loqueremur, exsecuti sumus. verum illic tantum ne vitiosa essent praecepimus; hic non alienum est admonere ut sint quam minime pe
Abbreviated transcription (Latin):
ubũ eqͦ aĩo pẽder̃ pot. Sed ne ꝑdet ꝗdẽ ꝗ rationẽ eloquẽ¬
di pmũ cognouerit: tũ lectiõe multa & idonea copio¬
A sibi u̾borũ supelletilẽ cõpararit & huic adhibuexit ãtẽ
collocãdi deinde hec om̃ia excitatiõe plurimo robona¬
rit ut sẽꝑ ĩ prontu sint & añ occulos tlãq hiͣ ꝗͣ fecerĩt
sic ues cũ suis nõib occurrẽt sed opus est studio p̃cedẽte &
ad ꝗsita facultate & qi repõita: nãq ista q̃redi: indica¬
di tẽparadi: anxietas dũ diximꝰ adhibẽda est nõ cũ di¬
am alioqn sicut ꝗ pͥmõium nõ pararũt subdiẽ qͥrũt.
ita ĩ oratioe ꝗ nõ satis laborãt si p̃parata dicedi uis fuit
erũt i officiosi nõ ut reꝗsitis r̃spõdẽ sed ut semꝑ fẽsib
⁊ herer̃ iudeãt᷑ atq cos ut ũbra corpus seꝗͣt ĩ hac ip̃a aua
est aliqͥ satis. Nã cũ latina significãtia ornata cũ apte
sũt collotata ꝗd ãplius laboremꝰ: ꝗbdã tamẽ nullꝰ finis

Expanded text:
equo animo perdere potest. sed ne perdet quidem, qui rationem loquendi primum cognoverit, tum lectione multa et idonea copiosam sibi verborum supellectilem compararit et huic adhibuerit artem collocandi, deinde haec omnia exercitatione plurima roborarit, ut semper in promptu sint et ante oculos. namque ei qui id fecerit simul res cum suis nominibus occurrent. sed opus est studio praecedente et acquisita facultate et quasi reposita. namque ista quaerendi, iudicandi, comparandi anxietas, dum discimus, adhibenda est, non dum dicimus. alioqui sicut, qui patrimonium non pararunt, sub diem quaerunt, ita in orerunt in officio, non ut requisita respondere, sed ut semper sensibus inhaerere videantur atque eos ut umbra corpus sequi. sed in hac ipsa cura est aliquid satis. nam cum Latina, significantia, ornata, cum apte sunt collocata, quid amplius laboremus? quibusdam tamen nullus est finis
Abbreviated transcription (Latin):
St aũt quedã int̾hos status cognitio. nã & ĩfiniti¬
one q̃ sit uolũtas nõis q̃rit᷑ ut ĩ syllogismo ꝗ secũ¬
dus a finicione status est qͦ spectat᷑ qͥ uolu̾it scciptõ &

Expanded text:
est autem quaedam inter hos status cognatio. nam et in finitiest autem quaedam inter hos status cognatio. nam et in finitione, quae sit voluntas nominis, quaeritur, et in syllogismo, qui secundus a finitione stat
Abbreviated transcription (Latin):
÷ soderi ⁊ stituto qͣue qr eooptatiis ĩ augurum ollegius
no crat nõ admodie diligebat p̃ sertĩ cũ iie ꝙ. sceuolã
sibutsiinorẽ natu generũ p̃tuliss& : nã id sibi & ad so¬
alti referri & ad fanniũ põt. Productio qͦ ĩ scripto &
correptio ⁊̃ dubio relicta cã est ãbiguitatis ut ĩhoc cato
aliũ N ostendit becius secũda syllaba caũ nominatiꝰ¬
Plurime p̃terea sũt aliȩ species quas ꝑseꝗ nihil necesse
str mc refert qͦ mõ sit facta ãphiboliã aut qͦ iesoluat᷑
diuas .N res significari manifestũ est & qͥ ad scciptũ
ut i hoc statu uocẽ ip̃a ad nr̃a pãtẽ conemͣ u̾ter̃. nã
si id ficei põt ãphibolis est. ãphiboliȩ aũt om̃is erit ĩ
his q̃stio aliq̃n ute̾ sit secũdũ naͣm magis sermo sẽper
uitrũ sit equs utrũ is ꝗ seripsit ac si dix̃ uoluocit qua
ĩ utrãq partẽ satis ex his q̃ de cõ iectura & qualitate dixi¬
mus paeptũ est:

Expanded text:
atus in augurum collegium non erat, non admodum diligebat, praesertim cum ille Q. Scaevolam sibi minorem natu generum praetulisset. nam sibi et ad socerum referri et ad Fannium potest. productio quoque in scripto et correptio in dubio relicta causa est ambiguitatis, ut in hoc, Cato . aliud enim ostendit brevis secunda syllaba casu nominatiPlurimae praeterea sunt aliae species, quas persequi nihil necesse est. nec refert, quo modo sit facta amphibolia aut quo resolvatur. duas enim res significari manifestum est et, quod ad scriptum ut in hoc si id fieri potest, amphibolia non est. amphiboliae autem omnis erit in his quaestio; aliquando, uter sit secundum naturam magis sermo, semper, utrum sit aequius, utrum is, qui scripsit ac dixit, voluerit. quarum in utramque partem satis ex his, quae de coniectura et qualitate diximus, praeceptum est.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi uõ sit illa u̾boꝵ nisi rei cohexẽtiũ uͥtus q̃ ut propria
sint & dilucida & ornata & apta collocẽt᷑.si tota iuta
laborãdũ est om̃is studioꝵ fructus amissus est: atq ple¬
rossq uideas herẽtes circa singula & dũ inueniũt &dũ
ĩuenta põderãt ac dimitiũt᷑. Qdod si id circa fiere̾t ut
semꝑ optimis aterem̃ abhominãda tñ hec ĩfoelicitas erat.qͣ
& cursũ dicẽdi refrenat: & calorẽ cogitatiõis extinguit mo

Expanded text:
 ut propria sint et dilucida et ornata et apte collocentur, si tota vita laborandum est, omnis studiorum fructus amissus est. atqui plerosque videas haerentes circa singula et dum inveniunt et dum inventa ponderant ac dimetiuntur. quod si ideirco fieret ut semper optimis uterentur, abominanda tamen haec infelicitas erat, quae et cursum dicendi refrenat et calorem cogitationis extinguit mo
Abbreviated transcription (Latin):
admirationẽ suã nõ acclamatiõe tm̃. sed õr plausu cõ¬
fitert᷑. Sullimitas profecto & magnificẽtia gnitor & au¬
ctoritas ex p̃ssit illũ fragorẽ: nͨ tam ĩ solita laus esset pro¬
secuta dicẽtẽ si usitata & &teris similis fuiss& oratio
Acq ego illos credo ꝗ aderãt n sensisse qͥ faceret: nec spõ¬
te iudicioq plausisse uelut mẽte captos & qͦ essent in

Expanded text:
admirationem suam non acclamatione tantum, sed etiam plausu confiteretur? sublimitas profecto et magnificentia et nitor et auctoritas expressit illum fragorem. nec tam insolita laus esset prosecuta dicentem, si usitata et ceteris similis fuisset oratio. atque ego illos credo, qui aderant, nec sensisse quid facerent nec sponte iudicioque plausisse, sed velut mente captos et quo essent in
Abbreviated transcription (Latin):
mropũ placet dũ parũ xedit᷑ disextũ q & aliis dixiss& coru¬
ptissimo qͦ ꝗ poctaꝵ figuras seu traslatioes mutuam. tũ de¬
mu ĩ geniosi siliot si ad ĩ telligẽdos nos opussit ĩ genio. Atq
satis ap̃cte Ci p̃ceperat ĩ dicẽdo uiciũ uł maxmũ ẽẽ auul¬
gari gne̾ oratiõis atq acõsuetudine cõmunis sensus ab hõ

Expanded text:
proprium placet, dum parum creditur disertum quod et alius dixisset? A corruptissimo quoque poetarum figuras seu translationes mutuamur, tum demum ingeniosi scilicet, si ad intelligendos nos opus sit ingenio. atqui satis aperte Cicero praeceperat, in dicendo vitium vel maximum esse a vulgari genere orationis
Abbreviated transcription (Latin):
Iduis climinat i tragedia dicioportiisla At uerexesne
& pectorat ꝗdẽ timuerut & sanera qdẽ nocte estes¬
aimat ar ÷ trastu & ded inatione talia sũt qualia
ap aceronẽ beatitas & beatitudo q̃ dura ꝗdẽ fentit de
uerũ tñ usu putat posse molixi. nec au̾bis modo sed
a nõib qͣ dcciuata sũt q̃dã ut a cicerone syllatũ itd
ab asinio fimbriatũ & figulatũ. multa er greco for¬
mata noua ne plurima a sergio flauio ql dura
quẽ ad modũ iudẽt᷑ ut qͣns & essentia q̃ aretãtope

Expanded text:
rtuisset. at veteres ne expectorat quidem timuerunt; et sane eiusdem notae est exanimat. At tractu et declinatione talia sunt, qualia apud Ciceronem beatitas et beatitudo; quae dura quidem sentit esse, verumtamen usu putat posse molliri. nec a verbis modo, sed a nominibus quoque derivata sunt quaedam, ut a Cicerone sullaturit ab Asinio fimbriatum et figulatum . multa ex Graeco format nova ac plurima a Verginio Flavo, quorum dura quaedam admodum vident
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntia est. q̃ si toto corpore ualet ũgues polir̃ & capillũ ro¬
poner̃ nõ existimauit ad curã suã ꝑtiner̃ ded euenit ple¬
rũq ut ĩ hac diligẽtia de teriõ fiat &̃ oratio Primũꝗa
sũt optima mime arcessita & simplicib atq ab ip̃a ue¬
ritate profectis similia. Htã illa q̃ curã fatẽt᷑ & ficta atq
cõpoĩta uideri &̃ uolũt nec gratĩa cõsequũt᷑ & fidẽ amit¬

Expanded text:
re et capillum reponere non existimabit ad curam suam pertinere. sed evenit plerumque ut in hac diligentia deterior etiam fiat oratio, primum, quia sunt optima minime arcessita et simplicibus atque ab ipsa veritate profectis similia. nam illa, quae curam fatentur et ficta atque composita videri etiam volunt, nec gratiam consequuntur et fidem amit
Abbreviated transcription (Latin):
docebit uimsenti endi pulsus uenaꝵ caloris moos
spirtus meatus coloris disancia q̃ sua cuiꝰ ꝙ sũt inge
nũ dabit: quar̃ plurima petimꝰ a nobis: & cũ cais de¬
liberemus cogitemusq hoies ante ĩ uenisse arte ꝗ elcaui
sumẽdũ peohemiũ ubi omutẽdũ ubi utẽdũ ppoitiae
cõtinua iibi partita ubi ab iniciis incipiẽ dũ ubi euci
homerito emediis uł ultimis ubi om̃io nõ exponẽdũ¬

Expanded text:
pulsus venarum, coloris modos, spiritus meatum, caloris distantiam, quae sui cuiusque sunt ingenii, non dabit. quare plurima petamus a nobis et cum causis deliberemus cogite musque homines ante invenisse artem quam docsumendum prooemium, ubi omittendum, ubi utendum expositione continua, ubi partita, ubi ab initiis incipiendum, ubi more Homerico e mediis vel ultimis, ubi omnino non exponendu
Abbreviated transcription (Latin):
re suasoriis accedẽe terciã partẽ ex cũirctura poss& ne fi¬
pue diximꝰ spectãdũ ꝗs apud quẽ ꝗͥ dicer& iudicialiũ
duplici factũ ne ess&: & an hoc factũ ess&. Prxterea de¬
fensione ac de trectatiõe cõstar̃ qͥstionẽ aut ex scripto esse
ãbiguitate aut reꝵ cõtrariaꝵ specię cõtinet᷑. In om̃i p̃oro
cã iudiciali: ꝗnq esse pãtes: quaꝵ. exordio cõciliari audi
emus accessit ratio diuisiõis. credẽr modo ꝗ disoet uelit᷑¬

Expanded text:
e tertiam partem ex coniectura, possetne fipue diximus spectandum, quis, apud quem, quid diceret. iudicialium duplici, factumne et an hoc factum esset, praeterea defensione ac translatione constare. quaestionem aut ex scripto esse t legum contrariarum specie continentur. In omni porro causa iudiciali quinque esse partes, quarum exordio conciliari audieimus. accessit ratio divisionis. credere modo qui discet velit
Abbreviated transcription (Latin):
locitis siq̃ est. ueꝵ ars satis p̃stat si copias eloquẽcie po¬
nit ĩ medio. Nostrũ est uti eis scire reliqua.ti. arciũ
est demũ dispõitio &ĩ iis ip̃is pͥmus aliꝗs sensus & se¬
cũdus & t̾cius. ꝗ nõ mõ ut sint ordine collocati el
laborãdũ est sed ut ĩt̾ se rũcti atq cohexẽtes ne cõmis¬
sura ꝑluccat. corpus sit nõ mẽbra. qͥ ita cõtĩga si

Expanded text:
cuique est; verum ars satis praestat, si copias eloquentiae ponit in medio; nostrum est uti eis scire. neque enim partium est demum dispositio, sed in his ipsis primus aliquis sensus et secundus et tertius; qui non modo ut sint ordine collocati, laborandum est, sed ut inter se vincti atque ita cohaerentes, ne commissura perluceat; corpus sit, non membra. quod ita continget, si
Abbreviated transcription (Latin):
qs erdo sis ocrũ. & q̃ coppulatis ut paulati fiat usus &
ad samilia trasitꝰ sraddi ti om̃ia q̃ ars efficit no possũ
nã q̃s pictor omia q̃ in reꝵ nã sũt adũbrare didacireo
sed papta semel imitãdi ratiõe adsimilabit ꝗe đͥ accepẽĩt
qs nõ faber nasculũ aliq̾ quał unꝗͣ uiderat facitu q

Expanded text:
s ordo sit rerum et quae copulatio, ut paulatim fiat usus et ad similia transitus. tradi enim omnia, quae ars efficit, non possunt. nam quis pictor omnia, quae in rerum natura sunt, adumbrare didicit? sed percepta semel imitandi ratione adsimulabit quidquid acceperit. quis non faber vasculum aliquod, quale nunquam viderat, fecit? q
Abbreviated transcription (Latin):
s apiẽtib sed caplana & cũ ad ĩ grediẽdũ tũ adde¬
mõstrãdũ expedita eligat itaq pẽritꝰ ille paeptor enx
om̃ib optima & tradat᷑ ea demũ ĩ presentia q̃ placẽt
remota refutãdi certa mora. Secũt᷑ .it. discipuli quo
ueeris. mox cõ robare discẽdi cresaet & cruditio lidẽ¬

Expanded text:
incipientibus, sed ea plana et cum ad ingrediendum tum ad deincipientibus, sed ea plana et cum ad ingrediendum tum ad demonstrandum expedita. eligat itaque peritus ille praeceptor ex omnibus optima et tradat ea demum in praesentia quae placet, remota refutandi cetera mora. sequentur enim discipuli, quo duxeris. mox cum robore dicendi crescet etiam eruditio. iide
Abbreviated transcription (Latin):
aliq᷑ societate cũ porib ac sequẽtib se coppula tenebĩt
ac tudebit᷑ nõ solũ cõpoĩta oratio sed & continua ueꝵ
longiꝰ fortasse progredior fallẽte trãsitu & a dispõitiõ e
ratio ĩuiniẽdi. atq ĩuẽta disponẽdi cõti¬
net  ꝗͣ ut ꝑ om̃es nũos penitꝰ cognosor̃ ad
sũmã sciẽtie necessariũ est itã ĩcipiẽtib
breuiꝰ ac simpliaiꝰ tradi magis cõueĩt aui
N difficultate ĩstitutiõis tã nuosȩ atq ꝑ plexȩ detẽreri
solent: aut cotẽpore qͦ p̃cipue alenda ingenia atq
⁊ dulo ẽtia quãdo enutrienda sũt asperioꝵ tractatu
ren atterũt᷑ Aut si hec sola didicerut satis se ad elo¬
quẽ tiẽ ĩ structos arbitrãt᷑ aut qͣi ad certas quasdã di¬
dendi leges alligati conatũ om̃e reformidãt unđđ ex¬
timãt accedisse: ut ꝗ diligẽtissimi artiũ scriptores ex¬
citerũt ab eloquẽcis Tongussime fuerĩt. Uia m̃ opusẽ

Expanded text:
c sequentibus copulatae tenebuntur, ac videbitur non solum composita oratio, sed etiam continua. verum longius fortasse progredior fallente transitu et a dispositione ratio inveniendi atque inventa disponendi continetur, quam ut per omnes numeros penitus cognoscere ad summam scientiae necessarium est, ita incipientibus brevius ac simplicius tradi magis convenit. aut enim difficultate institutionis tam numerosae atque perplexae deterreri solent, aut eo tempore, quo praecipue alenda ingenia atque indulgentia quadam enutrienda sunt, asperiorum tractatu rerum atteruntur, aut, si haec sola didicerunt, satis se ad eloquentiam instructos arbitrantur, aut quasi ad certas quasdam dicendi leges adligati conatum omnem reformidant. unde existimant accidisse ut, qui diligentissimi artium scriptores exstiterint, ab eloquentia longissime fuerint. via tamen opus est
Abbreviated transcription (Latin):
sit ferro an ueneno & quo tẽpore bello an paceeniu. ule¬
posituris esso ca porestatẽ ancũ aliꝗ noui salerifan¬
sustis habet ÷ merits gratias periculũ q oe disficudtass
milit libectas a quo profecta sit refertinã ĩ parporbo
tior q̃ indiuite dãte bñficiũ ꝗ reddente patre ꝗ oubo¬
uto ꝗ c̃ dederit & qͥ tẽ por̃ & qͥͦ aio i est norn aliqũt
pẽ luã similit alia & ideo qͥlitas max oratoris recipit
opera qa in utraq partẽ plurimũ est ingeniolae seces
sq tantũ affectos ualẽt. Et iã cõiecturã exrrin secus
q qdductas frequẽt probatione ht̃ &argunẽta epma

Expanded text:
sit, ferro an veneno; et quo tempore, bello an pace, cum desit, ferro an veneno; et quo tempore, bello an pace, cum depositurus esset eam potestatem an cum aliquid novi sceleris ausurus. habent in meritis gratiam periculum quoque et difficultas. similiter liberalitas a quo profecta sit, refert. nam in paupere gratior quam in divite, dante beneficium quam reddente, patre qu dederit et quo tempore et quo animo, id est, num in aliquam spem suam; similiter alia. Et ideo qualitas maxime oratoris recipit operam, quia in utramque partem plurimum est ingenio loci, nec usquam tantum adfectus valent. nam coniectura extrinsecus quoque adductas frequenter probationes habet et argumenta ex ma
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nũqͣ & rci tociꝰ hic sũma cõstituit. lã uo si ex her̃¬
ditatũ & se filiũ pat̾ testatus fu̾it elogio propterea q
is meritrioẽ amauerit noͣ om̃is hic erit q̃stio: an huic
dicto pat̾ debuerit ignoscer̃. & cẽtũ uiri tribuer̃ de¬
beant ueniã. sed &̃ ĩ formulis cũ penarie sit actiõis ita
cãm patim an cõmissa sit poena. an exigi debeat: id aũt
q illi uiderũt uerũ est reũ aiudicib hõc defensionis
mõ liberari nõ posse. De p̃miis aũt q̃rũt᷑ duo. an ullo
sit dignus ꝗ petit an tanto ex duob ut̾ dignior: ex
plurib qs dignissimus quort tractatꝰ ex ip̃o meritoꝵ gne
ducũt᷑ & ĩ tuebim᷑ nõ rẽ tm̃ siue alleganda siue cõpa¬
randa erit / sed ꝑsonã qͦ: nã & multũ int̾est tyrrãnĩ
iuuenis occiderit. ansenex: uir an femĩa. alienus
an cõiũotꝰ Et locũ multiplicit᷑ ĩ ciuitate tyranis as¬
sueta an libera. semꝑ in arce an domi & qͦ mõ facti

Expanded text:
 etiam rei totius hic summa constituta. An vero si exheredatum a se filium pater testatus fuerit elogio, propterea quod is meretricem amaverit, non omnis hic erit quaestio, an huic delicto pater debuerit ignoscere et centumviri tribuere debeant veniam? sed etiam in formulis, cum poenariae sunt actiones, ita causam partimur, an commissa sit poena, an exigi debeat. id autem, quod illi viderunt, verum est, reum a iudicibus hoc defensionis modo liberari non posse. De praemiis autem quaeruntur duo: an ullo sit dignus, qui petit, an tanto; ex duobus, uter dignior; ex pluribus, quis dignissimus. quorum tractatus ex ipso meritorum genere ducuntur. Et intuebimur non rem tantum, sive adleganda sive comparanda erit, sed personam quoque; nam et multum interest, tyrannum iuvenis occiderit an senex, vir an femina, alienus an coniunctus; et locum multipliciter, in civitate tyrannis assueta an libera semper, in arce an domi; et quomodo factum
Abbreviated transcription (Latin):
& patronꝰ negat us patris ille fuisse ꝗa ip̃e ĩ manu po¬
troni fuit. duplices leges: sic̃ due collidũt᷑ ut nothus
an legitimũ natus legitimus sit. post legitimũ tm̃quis¬
ꝙ de legib idẽ de senatus cõsulto dictũ. q̃ sic aut ĩt̾ se
pugnẽt aut obstẽt legib nõ tamẽ aliud sit eiꝰ status
nomen.
yllogissmus ht̃ aliqͥ simile sccipto & uolũtati ꝗa
semꝑ pars in eo altera scripto nitit᷑: sed hoc ĩ terest
q illic dicit᷑ cõtra scriptũ: hic supͣ scciptũ. illicꝗ u̾ba de¬
fendit hoc agit ut fiat utiq ꝗͥ scriptũ est. Hic ne aliud
qͣ scriptũ est. & qͥ ei nõ ulla & cõfimciõe cõiectio: nã sepe
si finicio ĩ firma est in syllogismũ delabit᷑. sit .N. lex ue¬
sa sis pendit semaritus mulier ueneficii reaẽ fortissiã
e atio dicctis amatoriũ esse uenenũ: id exit finitio q̃
si parũ ualebit fiet sillogismus ad quẽ uelut remissipo
uumeno necassor cgo hic status ducit qeo q scraptũ est

Expanded text:
 patronus negat ius patris illi fuisse, quia ipse in manu patroni fuerit. duplices leges sicut duae colliduntur: ut nothus ante legitimum natus, legitimus sit; post legitimum, tantude legibus, idem de senatus consultis dictum; quae si aut inter se pugnent aut obstent legibus, non tamen aliud sit eius status nomen. syllogismus habet aliquid simile scripto et voluntati, quia semper pars in eo altera scripto nititur, sed hoc interest, quod illic dicitur contra scriptum, hic supra scriptum; illic qui verba defendit, hoc agit ut fiat utique quod scriptum est; hic, ne aliud quam scriptum est. ei nonnulla etiam cum finitione coniunctio: nam saepe, si finitio infirma est, in syllogismum delabitur. sit enim lex: versa; suspendit se maritus. mulier veneficii rea est. fortissima est actio dicentis amatorium venenum esse. id erit finitio; quod si parum valebit, fiet syllogismus, ad quem, velut remissa prveneno necasset? ergo hic status ducit ex eo quod scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
iudicẽ ignaꝵ significatiou eaꝵ: uł int̾pretãde sũt. sic̃
i his q̃ omonima uocãt᷑. ut taurꝰ aĩal sit an mõs an signr̃
ĩ celo an nome hõinis: an radix arboris: nisi destinctũ nõ
ĩ telligit᷑ plus cñ est obscuritatis ĩ cõtextu & cõtinuatione
sermõis & plures modi qͥre nec sit tã lũgus ut eũ ꝑseꝗ
nõ possit ĩ tentio nec transiectio ĩtra modũ ĩhꝑbaton
finis eiꝰ difterat᷑. ꝗbus adhuc peĩo est mistura uborũ q̃¬
lis ĩ illo u̾su Saxa uocãt itali mediisq ĩ fluctib aras. &
ĩ t̾iectiõe qua & oratores & historia frequẽt᷑ utũt᷑: ut me¬
dio sermõe aliquẽ inferãt sensũ ĩpediri solet ĩ tellectꝰ nisi
ꝙͥ int̾ponit᷑ breue est. Hlã ugilius illo loco qͦ pullũ eꝗnũ d¬
sccibit cũ dixiss& nec uanos horra strepitus cãplurib
ĩ sertis alia figura ꝗneo demũ u̾su redit᷑ si qͣ sonũ pred
arma dederũt᷑ stare loco nesat Uitanda ĩ pͥmis ãbiguitas

Expanded text:
etanda sunt, sicut in his, quae homonyma vocantur: ut, taurus animal sit an mons an signum in coelo an nomen hominis an radix arboris, nisi distinctum non intelligetur. plus tamen est obscuritatis in contextu et continuatione sermonis et plures modi. quare nec sit tam longus, ut eum prosequi non possit intentio, nec traiectione vel ultra modum hyperbato finis eius differatur. quibus adhuc peior est mixtura verborum, qualis in illo versu. saxa vacant Itali, mediis quae in fluctibus, aras. etiam interiectione qua et oratores et historici frequenter utuntur, ut medio sermone aliquem inserant sensum impediri solet intellectus, nisi quod interponitur breve est. nam Vergilius illo loco, quo pullum equinum describit, cum dixisset, nec vanos horret strepitus, compluribus insertis alia figura quinto demum versu redit, tum , si qua sonum procul arma dedere, stare loco nescit. Vitanda in primis ambiguitas,