comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑfluitas. quȩ ꝑsingulos menses pur¬
gatur. menstruumq inde uocatur:
Conceptione uͦ facta geminatur calor.
ex fetu. unde melius cibus digeritur.
Iterum quia ex sanguine matricis nu¬
tritur fetus. ñ indiget purgatione:
nata sunt gradiuntur. homo ñ gradit᷑.
quia ex sanguine menstruato homo
in utero nutritur: S unde mulieres
post conceptionẽ feruentiores sunt
libidine. bruta uͦ animalia omĩno
ab ea cessant:. Unde cum mulieres
frigidiores sint uiris. luxuriose ma¬
gis sunt illis: Unde post coitum leꝓ¬
si mulier ñ ledatur. accedens uero
iur leꝓsus efficiatur. post ponamꝰ
ne corda religiosorum si forte hoc
opus nr̃m in manibꝰ acceꝑint diu
loquendo de tali re. offendamus:
eisdem clauso.sindextra par¬
te remaneat. quia epar est in dex¬
ta parte matrici uicinum. meliori et¬
calido sangume nutritur fȩctis. mas¬
culus efficitur Si aut̃ in sinistra s¬
parte. quod afonte caloris est remotai
s aliquantulum uersus sinistram.

Expanded text:
fluitas quae per singulos menses purgatur, menstruumque vocatur. Conceptione vero facta geminatur calor ex fetu, unde melius cibus digeritur, r ut prius. Item quia ex sanguine matricis nutritur fetus, non indiget purgatione. nata sunt, gradiuntur; homo non graditur, quia ex sanguine menstruato homo in utero nutritur. Sed unde mulieres post conceptionem ferventiores sunt libidine, bruta vero animalia omnino ab ea cessant? Inde cum mulieres frigidiores sint viris, luxuriosae magis sunt illis. Unde post coitum leprosi mulier non laedatur; accedens vero vir, leprosus efficiatur dicere postponamus, ne corda religiosorum, si forte hoc opus nostrum in manibus acceperint, diu loquendo de tali re offendamus. Cejusdem clauso, si in dextra parte remaneat, quia hepar est in dextra parte matrici calido sanguine nutritur fetus, masculusque efficitur; si autem in sinistra, quae a fonte caloris est remota, sed aliquantulum versus sinistram,
Abbreviated transcription (Latin):
ta: Bithinia quoq dicitur
maior frigia. in qua est qui¬
tas smirna. a theseo construe¬
ta: Huic iungitur galatia a
gallis dicta. quos bithinus rex
in auxilium euocauit. et post
uictoriam eis terrã diuisit:
hanc sequitur frigia afilia euro¬
pe frigia noĩata: Hanc et darda¬
nia adardano iouis filio dicta.
est in ea ciuitas eiꝰ nominis ab
eodem constructa: In hac est etiã
ciuitas troia. a troio rege construe¬
ta. et noĩata Hec et ylium ab ylo
rege est dicta: Huiꝰ menia dicunt᷑
ꝑgama. huic adiacent lycaonia.
et caria. ubi fluit hermes fluuiꝰ
aureis arenis famosus: Inde
est lẏdia a lydio rege fr̃e tyr¬
reni appellata. In hac est cuutas
thiatira. deinde est ysauria ab
aura qua undiq ꝑflatur dicta
Post: hanc est cilicia a cuiitate
eiusdem nõis ñcupata. qũa cilix
filiꝰ agenoris construxit. et ab
illa regio nom accepit. In hac
est mons amana. qui et taurus:
In hac et tharsus crisitas. a ꝑseo
constructa. pauli apłi inhabita¬

Expanded text:
 Bithynia quoque dicitur Major Phrygia, in qua est civitas Smyrna, a Theseo rege constructa. Huic jungitur Galatia, a Gallis dicta, quos Bithynus rex in auxilium evocavit et post victoriam eis terram divisit. Hanc sequitur Phrygia, a filia Europae Phrygia sic nominata. Haec et Dardania a Dardano, Jovis filio dicta. Et in ea civitas ejusdem nominis, ab eodem constructa. In hac est etiam civitas Troja, a Troo rege constructa et nominata. Haec quoque Ilium ab Ilo rege est dicta; hujus moenia dicuntur Pergama. Huic adjacent Lycaonia, et Caria, ubi fluit Hirnus fluvius, aureis arenis famosus. Inde est Lydia a Lydo rege, fratre Tyrrheni appellata. In hac etiam Thyatira. Deinde est Isauria, ab aura qua undique perflatur, dicta. Post hanc est Cilicia, a civitate ejusdem nominis nuncupata, quam Cilix, filius Agenoris, construxit, et ab illa regio nomen accepit. In hac est mons Amana, qui et Taurus. In hac et Tharsus civitas, a Perseo constructa, Pauli apostoli inhabita
Abbreviated transcription (Latin):
Iupra scriptis regio¬
nibus uersus aquilonem annec¬
tutur he regiones: ¶ons cau¬
casus a caspio mari orientis
attollitur. et ꝑ aquilonẽ uer¬
gens pene usq ad europam por¬
rigitur: Hunc inhabitant ama¬
zones feminȩ uidelicet ut uri
p̃liantes his cohabitant mas¬
sagete. et colchi. et salmate
Seres est oppidum orientis. aquo
serica regio. et gens et uestis est
dicta: Post hanc est bastria.
a bactrio anne uocata. Huic
conungitur hircania. ab hir¬
cania silua noĩata. in qua st̃
aues quarũ pennȩ splendent
ꝑ noctes Huic iungitur sci¬
thia et unia quarum gentes
sunt .xl. quatuor. Ibi sunt
yꝑborei montes: Hanc sequit᷑
albania acandore ppłi dicta.
eo quod albo erme ibi nascant᷑:
Cui conectit᷑ armenia in qua
est mous ararath. suꝑ quem
arca noe post diluuium re¬
quieuit. cuiꝰ usq hodie ligna
ibi udentur: huic copulat᷑
hiberia. illi uͦ capadotia. a cii¬
tate eiusdem nominis dicta:
In hac equȩ auento concipiurt.
s fetus ñ amplius trienuo

Expanded text:
uprascriptis regionibus, usque ad Aquilonem annectuntur hae regiones. Mons Caucasus a Caspio mari orientis attollitur, et per Aquilonem vergens pene usque ad Europam porrigitur. Hunc inhabitabant Amazones feminae videlicet ut viri praeliantes. His cohabitant Massagetae, et Colchi, et Sarmatae. Seres est oppidum Orientis, quo Serica regio, et vestis, et gens est dicta. Post hanc est Bactra, a Bactro amne vocata. Huic conjungitur Hyrcania, ab Hyrcana sylva nominata, in qua sunt aves quarum pennae splendent per noctes. Huic jungitur Scythia et Hirnia, quarum gentes sunt quadraginta quatuor. Ibi sunt Hyperborei montes. Hanc sequitur Albania, a candore populi dicta, eo quod albo crine ibi nascantur. Cui connectitur Armenia, in qua est mons Arath, super quem arca Noe post diluvium requievit, cujus usque hodie ligna ibi videntur. Huic copulatur Iberia. Illi vero Cappadocia, a civitate ejusdem nominis dicta, in hac equae a vento concipiunt, sed foetus non amplius triennio
Abbreviated transcription (Latin):
Sia minor constituit᷑¬
undiq mari cingitur. In hac
est ephesus ciuitas ab amaro¬
nibus constructa. in qua re¬
ꝓuintia asye minoris est biti¬
nia prius berica. post migdo¬
ma. mox abithino rege est bi¬
tinia appellata. in qua est ciui¬
tas eiusdem nominis In hac
est etiã quitas inicea. in qua

Expanded text:
st hanc constituitundique mari cingitur. In hac est Ephesus civitas, ab Amazonibus constructa, in qua reprovincia Asiae Minoris est Bithynia, prius Berica, post Migdonia, mox a Bithyno rege Bithynia appellata. In qua est civitas ejusdem nominis. In hac est etiam civitas Nicomedia
Abbreviated transcription (Latin):
S ideo maior ceteris uidetur.
quia ꝓxima terrȩ in pͥmo cirełõ¬
fertur: Huiꝰ eorpus est globosũ.
natura igneum. s aqua ꝑmixtũ
Unde et ꝓprium lumen ñ habet.
s in modum specłi a sole Illum¬
natur. et ideo luna quas lucina
id est aluce nata nominatur.
Quod aũt quasi nubecula
in ea uidetur. ex aquenatius
creditur Dicitur eniui si afita
ꝑmixta ñ eẽt. terram ut sol illus¬
traret. Immo obuicuitatem
maximo ardore uastaret. Globꝰ
namq eiꝰ multo terre est amplio
licet ob altitudinem circuli
ansiu uideatur uix modii fundo
maior Luna ea parte lucet.
qua soli est opposita. ea aut̃
parte est obscura qua a sole
remota. lucet tota: Non enii
crescit nec minuitur. s obiectu
terre lumine qͥuod a sole accipit
iuduatur: H ec licet cotidie
iuolentia firmaĩnti ab oriente
in occidentẽ feratur. tam̃ con¬
tra mundum nitens omĩa
Todiaci signa. uiginti septẽ
diebus ꝑuagatur. circulum
aũt suum decem et nouẽ annis

Expanded text:
caeteris videtur quia proxima terrae in primo circfertur. Hujus corpus est globosum, natura igneum, sed aqua permistum, unde et proprium lumen non habet. Sed in modum speculi a sole illuminatur. Et ideo luna, quasi lucina, id est, a luce nata, nominatur. Quod autem quasi nubecula in ea videtur, ex aquae natura creditur. Dicitur enim, si aqua permista non esset, terram ut sol illustraret. Imo ob vicinitatem maximo ardore vastaret. Globus namque ejus multo terra est amplior Licet ob altitudinem circuli sui vix videatur modi fundo major. Luna ea parte lucet qua soli est opposita. Ea autem parte est obscura qua a sole remota licet tota sit, tamen crescit, nec minuitur, sed objectu terrae, lumine quod a sole accipit viduatur. Haec licet quotidie violentia firmamenti ab oriente in occidentem feratur, tamen contra mundum nitens, omnia zodiaci signa, viginti septem diebus pervagatur. Circulum autem suum decem et novem annis
Abbreviated transcription (Latin):
quartum elementum scͥbit᷑.
Is tantum est aere subtilioe
quantum aer aqua tenuior.
terra rarior: Is etiam ether qui
et quia ꝑpetuo splendore letat᷑.
De hoc angłi corpora Unde¬
singulis circulis. contra mundũ
feruntur. et hoc uagum cursĩ
planetȩ. id est erratice dicunt᷑
heȩ minensa celeritate firma¬
menti ab oriente in occidentẽ
raptantur. tamen naturali cĩs¬
su contra mundum ire comp¬
bantur. sicut musca si in rota
molendim circumferretur. ipła
tam̃ ꝓprio motu contra reuo¬
litionem eiꝰ ire uideretur:
Heȩ nẽ inferius. ñc suꝑius ꝓp̃t
Sobliquitatem signiferi uagantes.
radiis aũt solis prepedite ano¬
male. uel retrograde uel statio¬

Expanded text:
quartum elementum scribiturIs tantum est aere subtilior, quantum aer aqua tenuior, aqua terra rarior. Hic et aether, quasi et perpetuo splendore laetatur. De hoc angeli corpora singulis circulis contra mundum feruntur, et ob vagum cursum planetae, id est, erraticae nominantur. Hae immensa celeritate firmamenti, ab oriente in occidentem rapiuntur; tandem naturali cursu contra mundum ire comprobantur, sicut musca si in rota molendini circumferretur, ipsa tamen proprio motu contra revolutionem ejus ire videretur. Hae nec inferius nec superius propter obliquitatem signiferi vagantes, radiis autem solis praepeditae, anomalae, vel retrogradae, vel statio
Abbreviated transcription (Latin):
calida. in medio eqͥualit̃: Autumpnꝰ
in pͥncipio magis siccus. minus fri¬
gidus. in fine magis frigidus. minus
siccus. in medio equaliter: Notandũ
uͦ est quamius iste sint quatuor tem¬
porum ꝓpͥetates. ex accidente tam̃
uariantur. ut si cum hyemalibus
signis sit aliquis calidus planeta.
ut mars est preter naturam calida
etsicca: Similiter si in estate sit
aliquis frigidus. et humidus. plus
solito est humida et sicca:  deo
prudenti phisico semꝑ ꝓuidendũ
est. quȩ signa sol obtineat. et quis
planeta cum eo sit in eodem signo.
ut sciat qualis futura sit estas. et
alia tempora. ut contra futuram
qualitatem. presto sit medicamen.

Expanded text:
calida, in medio aequaliter. Autumnus in principio magis siccus, minus frigidus, in fine magis frigidus, minus siccus, in medio aequaliter. Notandum vero est quamvis istae sint quatuor temporum proprietates, ex accidente tamen variantur, ut si cum hiemalibus signis sit aliquis calidus planeta, ut Mars est, propter naturam calida et sicca. Similiter, si in aestate sit aliquis frigidus et humidus, plus solito est humida et sicca. Ideo prudenti physico semper providendum est, quae signa sol obtineat, et quis planeta cum eo sit in eodem signo, ut scias qualis futura sit aestas, et alia tempora, ut contra futuram qualitatem praesto sit medicamen.
Abbreviated transcription (Latin):
tum ponitur. ab equa¬
litate dieitur Un¬
le et equoi quod sit
planum: Hec in mari colligit᷑.
influmina diffunditur. in fon¬
tes diuiditur. ꝑ annes conectit᷑.
ꝑ terras dissipatur. ꝑ aera atte¬
nuatur: Totam terrã eingit.
om̃s regiones et ꝓuincias diui¬
dit: Huiꝰ in mensa ꝓfunditas
dicitur abissus. quasi absens
fundus Habet tam̃ fundum.
anus dicitur. quasi ocior annis.
uel quasi zonarum limbus:
Quinq enim zonas mundi
in modum limbi ambit. Estus
lunam sequitur. cuiꝰ aspiratio¬
ne retro trahitur. eiꝰ in pulsu
refunditur Cotidie aũt bis
effluere. et remeare uidetur:
Cum luna crescente crescit
cum decrescente decrescit: Cum
luna est in equinoctio. maiores
occeam fluctus surgunt. ob
uicinitatem limȩ. cum in solsticio
minores ob longinquitatẽ eiꝰ
ꝑ decem et nouem anuos ad pͥnci¬
pia motus. et paria increm̃ta.
ut luna reuertitur. inpotis
in exortu lunȩ:¬
maiori estu fluctus inuol¬
uit. et reuomit. Hec aũt

Expanded text:
tum ponitur, ab aequalitate dicitur, unde et aequor, quod sit plana. Haec in mari colligitur, in flumina diffunditur, in fontes dividitur, per amnes connectitur, per terras dissipatur, per aera attenuatur. Totam terram cingit, omnes regiones, et provincias dividit. Hujus immensa profunditas dicitur abyssus, quasi abest fundus, habet tamen fundum, anus dicitur, quasi ocior annis, vel quasi zonarum limbus. Quinque enim zonas mundi in modum limbi ambit. CAP. Xlunam sequitur, cujus aspiratione retro trahitur, ejus impulsu refunditur. Quotidie autem bis affluere et remeare videtur. Cum luna crescente crescit, cum decrescente decrescit; cum luna est in aequinoctio, majores Oceani fluctus surgunt, ob vicinitatem lunae; cum in solstitio, minores, ob longinquitatem ejus. Per decem et novem annos ad principia motus, et paria incrementa, ut luna revertitur. CAP. XLIin exortu lunamajori aestu fluctus involvit et revomit. Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
similiter est sol remotus. estfrigiditas.
S quia iam dudum defecit calor
qui aera desiccat. paulisꝑ spissat᷑
aer innubes. et fit tempus humi¬
dum: Quamuis ut p̃diximus
hẏemps sit frigida et humida.
in pͥncipio tam̃ est magis frigida.
minus humida. in fine magis humi¬
da. minus frigida. in medio equalit̾.
Ner aũt in pͥncipio magis huntidũ
minus calidum. infine magis calidũ.
minus humidum. in medio equalit᷑.
Estas uͦ in pͥncipio magis calicla. ininꝰ
sicca. in fine magis sicca. minus

Expanded text:
similiter est sol remotus, est frigiditas: similiter est sol remotus, est frigiditas: sed quia jamdudum defecit calor, qui aera desiccat: paulisper spissatur aer in nubes, et fit tempus humidum. Quamvis, ut praediximus, hiems sit frigida et humida, in principio tamen magis est frigida, minus humida, in fine magis humida, minus frigida, in medio aequaliter. Ver autem in principio magis humidum, miminus humidum, in medio aequaliter. Aestas vero in principio magis calida; minus sicca; in fine vero magis sicca, minus
Abbreviated transcription (Latin):
ma est infirmitas que nascitur ex
melancolia. minus mala que ex
sanguine: Ut enim generaliter
dicamus. in omĩ tempore anni.
pessima est infirmitas que fit ex
humore simili tempori. qualitatibꝰ
enim temporis augñtatur mat̾ia
moibi. minus mala que fit ex hu¬
more tempori contrario: Minuit᷑
namq qualitate temporis mat̾ia
morbi: In eodem utile est uti cali¬
dis et humidis: In equale est hoc
tempus. ex uicinitate p̃cedentis
estatis. et subsequentis hyemis. ex
indiscreti homines ꝑielitantur:
hic oritur questio. similis p̃cedenti.
sum sol existens inscorpione tantũ
cdistet a nobis. quantum in piscibus.
insagittario. quantum in aquario.
quare alias oꝑetur in illis. qualita¬
tes alias in istis: Huiꝰ solucio facilis
est: In pͣcelentibus nempe. id est in
scopione. et sagittario. quia estate
desiceatus est humor. iamq sol me¬
lium torride Tone transiut. est
frigus et siccitas: In istis aliis quia

Expanded text:
ma est infirmitas quae nascitur ex ma est infirmitas quae nascitur ex melancolia; minus mala, quae ex sanguine. Ut enim generaliter dicamus: in omni tempore anni pessima est infirmitas, quae fit ex humore simili tempori, qualitatibus enim temporis augmentatur materia morbi; minus mala quae fit ex humore tempori contrario, minuitur namque qualitate temporis materia morbi. In eodem utile est uti calidis et humidis. Inaequale est hoc tempus ex vicinitate praecedentis aestatis et subsequentis hiemis. Ex indiscreti homines periclitantur. Hic oritur quaestio similis praecedenti: cum sol existens in Scorpione tantum distet a nobis, quantum in piscibus, in sagittario, quantum in aquario, quare alias operetur in illis qualitates, alias in istis? Hujus solutio facilis est: in praecedentibus nempe, id est in scorpione et sagittario, quia aestate desiccatus est humor, jamque sol medium torridae zonae transivit, est frigus et siccitas. In istis aliis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tribus oꝑetur calorem et humorẽ.
in his duobus calorem et siccitatẽ e
Cui respondendum est quod existens
in tribus uernalibus. ex hoc quod̃
ꝓpinquus est. oꝑatur calorem ex
uicinitate hẏemis p̃cedentis upat
humorem: Cum uͦ sol est inleone
et uirgine. ex ꝓpinquitate opatur
calorem: S qͣm ex calore ueris et
estatis. iam humor desiecatus est
ñ est quo temꝑetur caloi. nec unde
sit humiditas: Inde est au̾t tempris
calidum: Cum uͦ est in libra. qra
iam omĩno desiccatus est humoi.
et extinctus est calor. oritur autis¬
nus. frigidus et siceus. in quo fruc
habentes intro humores. ut racem
et cȩtera. colligentur ex geraina sit¬
tate estatis. et autumpni maturi.
Incipit aũt autumpnus in melio
septembrȩ. sole intrante libram.
durans dum sol est in scorpione
et sagitario. quorum pͥmũ intrat
frigidȩ et siccȩ sunt: In eo se melꝰ
habent sanguinei. peius melanco¬
lici. melius pueri. peius senes: Pessi¬

Expanded text:
tribus operetur calorem et humorem, tribus operetur calorem et humorem, in his duobus calorem et siccitatem? Cui respondendum est: Quod existens in tribus vernalibus, ex hoc quod propinquus est operatur calorem, ex vicinitate hiemis praecedentis operatur humorem. Cum vero sol est in leone, et virgine ex propinquitate operatur calorem. Sed, quoniam ex calore veris et aestatis, jam humor desiccatus est, non est quo temperetur calor, nec unde sit humiditas. Inde est autem tempus calidum. Cum vero est in libra, quia jam omnino desiccatus est humor et exstinctus est calor, oritur autumnus, frigidus et siccus, in quo fructus habentes intus humores, ut racemi et caetera colliguntur ex gemina siccitate aestatis, et autumni maturi. Incipit autem autumnus in medio Septembris, sole intrante libram, durans dum sol est in Scorpione et Sagittario, quorum primum infrigidae et siccae sunt. In eo melius se habent sanguinei, peius melancolici, melius pueri, peius senes. Pessi
Abbreviated transcription (Latin):
extenditur. donec in leonem quẽ
intrat medio iulio. et donec est
in uirgine. quam intrat medio
augusto. huiꝰ temporis est herbarũ¬
et arborum radices exsiccare: Con¬
simile est igni. colere iuuentuti.
hec enim calida et sicca sunt
In eo se melius habent flecmati¬
ei. peius colerici. melius decrepi¬
ti. peiis iuuenes: Pessima est
infirmitas que uenit ex colera.
minus mala que exflecinate ẽ.
In eodem utile est uti frigidis
et humidis: Qugm̃tandus est
potus et minuencdus est cibus:
Cum enun ex calore aꝑti sunt
pori corporis. euaporat calor natu¬
ralis. ex quo ñ ita bene digeritur
cibus. s quia potus cibo transit
in sanguinem augm̃tandus est
Hic oritur questio: Cum iste diu̾¬
sitates in p̾dictis tempoubus ex ꝓ¬
pinqͥtate et remocione solis habe¬
ant contingere. sol uͦ existens inleo¬
ne. tantum distat a nr̃a habrtabibi.
quantum existens in geminis. inuir¬
gine. quantum intauro. inlibra.
quantum in ariete. quare in illis

Expanded text:
extenditur donec in leone quem extenditur donec in leone quem intrat medio Julio, et donec est in virgine quam intrat medio Augusto, hujus temporis est et herbaruet arborum radices exsiccare. Consimile est igni, cholerae, et juventuti; haec enim calida et sicca sunt, in eo se melius habent phlegmatici, pejus cholerici, melius decrepiti, pejus juvenes. Pessima est infirmitas quae venit ex cholera, minus mala quae ex phlegmate est. In eodem est utile uti frigidis et humidis. Augmentandus est potus, et minuendus est cibus. Cum enim ex calore aperti sunt pori corporis, evaporat calor naturalis, ex quo non ita bene digeritur cibus, sed quia potus cito transit in sanguinem, augmentandus est. Hic oritur quaestio. Cum istae diversitates in praedictis temporibus ex propinquitate et remotione solis habeant contingere, sol vero existens in leone, tantum distat a nostra habitabili, quantum existens in geminis, in virgine quantum in tauro, in libra quantum in ariete quare in illis
Abbreviated transcription (Latin):
ic subiciet aliquis: Unde
gͦ est quod si aliquis intret
aliquem cum aliqua infir¬
mitate. ñ tam sepe moritur in hye¬
me quam inuere: Cum infirmitates
ouantur ex malo humore ꝑm̃bra¬
se diffundente. ex frigiditate hẏemis
constringuntur humores. nec possunt
defluere: Ex calore aũt ueris eidem
dissouuntur. quibus decurrentibꝰ
ꝑ menbra. succumbit homo et
moritur: hec temꝑies abariete
incipiens extenditur. dum sol est
in tauro. et geminis. pͥmũ in medio
apͥlis. scd̾m medio maii intrat:
hiic tempori consimiles sunt a er.
sanguis. puericia. quia calidi
et humidi sunt: In eo se melius
habent melancolici. perus sangui¬
nei. melius senes. peius pueri: Pessi¬
ma infirmitas est que uenit ex
sanguine. minus mala que ex me¬
lancolia. ut quartana: In eodem
est conueniens. uti frigidis et siccis
Cum aũt usq ad cancrum ascen¬
dit. ex ꝓpinquitate sua t̾ram in¬
cendit. et desiccat: Unde est estas
calida et sicca. quȩ incipiens medio
iuno. quando ᷤ intrat cancrum.

Expanded text:
ic subjiciet aliquis: Unde ergo est quod si aliquis intret hiemem cum aliqua infirmitate, non tam saepe moritur in hieme quam in vere? Cum infirmitates oriuntur ex malo humorese diffundente, ex frigiditate hiemis constringuntur humores, nec possunt defluere. Ex calore autem veris, itidem dissolvuntur, quibus decurrentibus per membra, succumbit homo et moritur. Haec temperies ab ariete incipiens extenditur, dum sol est in tauro et geminis. Primum medio Aprilis, secundum medio Maii intrat. Huic tempori consimiles sunt aer, sanguis, pueritia quia calidi et humidi sunt. In eo se melius habent melancholici, pejus sanguinei, melius senes, pejus pueri. Pessima infirmitas est quae venit ex sanguine, minus mala quae ex melancholia, ut quartana. In eodem est conveniens, uti frigidis et siccis. Cum autem usque ad cancrum ascendit, ex propinquitate sua terram incendit et desiccat. Unde est aestas calida et sicca, quae incipiens medio Junio, quando sol intrat cancrum,
Abbreviated transcription (Latin):
frigidum: Inde est quod in marcio
sepe infirmantur homines. quia cũ¬
corpora humana aꝑta sint ex calore.
statim ccrrumpuntur. ex subito fri¬
gore: S si aliquis se in hoc tempore
conseruet. tardius in eo quã in alio
tempore infirmitatem incurret:¬

Expanded text:
frigidum. Inde est quod in Martio frigidum. Inde est quod in Martio saepe infirmantur homines, quia corpora humana aperta sunt ex calore, et statim corrumpuntur ex subito frigore. Sed, si aliquis se in hoc tempore conservet, tardius in eo, quam in alio tempore infirmitatem incurret
Abbreviated transcription (Latin):
plus consiunit: Contra gͥ interi¬
rem defectionem oportunum est
infundere. exteriorem refectionĩ.
Inde quod apud antiquos deus
hẏemis pinguis uenire pingebat᷑.
et abimmundicia paludis spuriꝰ
uocabatur: In eodem bonum est
uti calidis et siccis Cum uͦ sol ascn¬
dendo usq ad arietem ꝑuenit.
quem in medio marcii inntrat. nec
iinus remotus. nec minus ꝓpinqil
est ut pote in metlio torride zonȩ
positus: Unde aer nre habitabilis.
nec minus calidus. nec minus frigi¬
dus. nec minus siccus. nec mmus
humidus. s inter quatuoe qualita¬
tes temꝑatus: Ex hac temꝑie pori¬
terre aꝑiuntur. euaporatque
fumus humidus. qui ꝑ radices ar¬
horum et herbarum. ascendens con¬
fert eis augmentum. et uegetationẽ:
Inde quidam m̃sis huiꝰ temporis
dicitur aprilis. quasi aꝑilis: quia
tunc terra aꝑitur inflores: Estq¬
scilicet mͦ pluuiosum ex uicinitate
hẏemis. mͦ siccum ex uicinitate esta¬
tis. mͦ eadem ratione calidum mͦ

Expanded text:
plus consumit. Contra igitur interioplus consumit. Contra igitur interiorem defectionem, oportunum est infundere exteriorem refectionem. Inde quod apud antiquos Deus hiemis, pinguis venter pingebatur, et ab immunditia paludis Spurius vocabatur. In eodem bonum est uti calidis et siccis. Cum vero sol ascendendo usque ad arietem pervenit, quem in medio Martii intrat, nec minus remotus, nec minus propinquus est, utpote in medio torridae zonae positus. Unde aer nostrae habitabilis nec minus calidus, nec minus frigidus, nec minus siccus, nec minus humidus, sed inter quatuor qualitates temperatus. Ex hac temterrae aperiuntur evaporatque fumus humidus, qui per radices herbarum et arborum ascendens confert eis augmentum et vegetationem. Unde quidam mensis huius temporis dicitur Aprilis, quasi 'aperilis', quia tunc aperitur terra in flores, estqscilicet modo pluviosum ex vicinitate hiemis, modo siccum ex vicinitate aestatis, modo eadem ratione calidum, modo
Abbreviated transcription (Latin):
in medio februarii: Constat gͦ hyemps
tribus mensibus. et hoc est unum
de quatuor ann temporibus: In hoc
ex frigore constringuntur pori suꝑ¬
ficiei tre. nec potest calor euaporare.
quod remanens intus nutrit radices
herbarum et arborum. uicemq ma¬
tris p̃gnantis obtinet: Incrementũ
aut̃ ñ confert. quia nec calor nec
humor. ex quibus omne crem̃tũ est
potest ascendere ꝓpter constrictionis
frigus: S unde gelu. unde niues.
unde grandines. unde pluuiȩ. unde
tonitrua. unde fulmina contingant.
in tractatu de aȩrȩ dicemus: Huic
tempori consumilia sunt aqua. flecmna.¬
etas decrepita: Hec et enimfris
et humida sunt: In eoclem se mes
habent colerici. peiꝰ flecmatici. as̃
iuuenes peiꝰ decrepiti: Pessima est
infirmitas que ex flecmate cotidia¬
na febris. mnitis mala que ex cole¬
ra ur t̾ciana. utile est in eodem an¬
mentare cibum: Pori enun huma¬
ni corporis ex frigiditate constrn¬
guntur. unde calor intus ꝑmantis

Expanded text:
in medio Februarii. Constat ergo hiems in medio Februarii. Constat ergo hiems tribus mensibus, et hoc est unum de quatuor anni temporibus. « In hoc ex frigore constringuntur pori superficiei terrae, nec potest calor evaporare, qui remanens intus, nutrit radices herbarum et arborum, vicemque matris praegnantis obtinet. » Incrementum autem non confert: quia nec calor, nec humor, ex quibus omne incrementum est, potest ascendere, propter constrictionis frigus. Sed unde gelu, unde nives, unde grandines, unde pluviae, unde tonitrua, unde fulmina contingant, in tractatu de aere dicemus. Huic tempori consimilia sunt, aqua, phlegma, aetas decrepita: haec etenim frigida et humida sunt. In eodem se melius habent cholerici, pejus phlegmatici, melius juvenes, pejus decrepiti. Pessima est infirmitas quae ex phlegmate, quotidiana febris; minus mala quae ex cholera ut tertiana; utile est in eodem augmentare cibum. Pori enim humani corporis, ex frigiditate constringuntur, unde calor intus permanens,
Abbreviated transcription (Latin):
et alii plauete ab occidente
n orientem. ñ recto mͦ. sed
obliquando mͦ. scilicet descendendo
ascendendo ad ouientalia sccłm p̃dictã
siguorum dispositionem: S ddicet
aliquis: Que necessitas fuit. quod
sol obliquando ñ recto mͦ moueret᷑:
Respondetur: Magna quam ostende¬
mus: S p̃doceamus quas diuersi¬
tates oblique meando oꝑetur. are¬
motiori id est a capͥcorno incipientes:
Cum gͦ sol intrat capͥcornum quod
contingit in meilio decembris. uniꝰ
insis intrat signum. et in medio iai¬
miarii exit. eique attribuitur in qͦ
illud intrat. quia tune remotissimꝰ¬
a nr̃a habitabili. illa frigore con¬
stringitur: Terra enim et aqua
naturaliter frigidȩ sunt. nͥ a sole
caleftant: Iterum cum ñ sit quo
arescat. aer spissatur in nubes. que
dissoluuntur in pluuias: Inde fit
quedam uarietas anni que uocat᷑
hyems E st enim hẏems humicda
et frigida. extenditurq donec sol
transeat aquarium. et pisces. quoꝵ
pͥmum intrat in medio ianuarii. scđ̃m

Expanded text:
et alii planetae ab occidente in orientem, non recto modo, sed obliquo modo, scilicet, descendendo, ascendendo ad orientalia secundum praedictam signorum dispositionem. Sed, dicet aliquis: Quae necessitas fuit, quod sol obliquo, non recto modo movetur? Respondetur: Magna quomodo ostendemus. Sed praedoceamus, quas diversitates oblique meando operetur, a remotiori, id est a capricorno incipientes. Cum ergo sol intrat capricornum, quod contingit in medio Decembris, unius mensis intrat signum, et in medio Januarii exit, eique attribuitur in quo illud intrat, quia tunc remotissima nostra habitabili, illa frigore constringitur. Terra enim et aqua naturaliter frigidae sunt, nisi a sole calefiant. Item, cum non sit quo arescat, aer spissatur in nubes, quae dissolvuntur in pluvias. Inde fit quaedam varietas anni, quae vocatur hiems. Est enim hiems humida et frigida, extenditurque donec sol transeat aquarium et pisces, quorum primum intrat in medio Januarii, et secundos
Abbreviated transcription (Latin):
septiformi sp̃u
in trina fide
Alustrato. ac
septenis riuis
triphariȩ philo¬
sophie mundato: xp̃ianus
post septimanã huiꝰ uitȩ sep¬
tem beatitudinibus laureari.
et in octaua trinitatẽ in uni¬
tate contemplari: Quia igno¬
rans cum ignorantibus igno¬
ran. ie tenebris inuoluor. iccir¬
co mestam lugubremq uitã
ut cecus ducere uideor Qua¬
re quia te immensa sapientiȩ
luce circumfusũ cognosco.
cum multis aliis deposco. qͣ¬
tinus aliquã scintillulam tuȩ
flãmiuomȩ scientie. cum tibi
ñ minuatur nobis imꝑtias.
et positionẽ orbis quasi in ta¬
bella nobis describas: Miserũ
enun uidetur res ꝓpter nos
factas cotidie spectare. et cum
ium̃tis insipientibus quid sint
penitus ignorare:

Expanded text:
Septiformi Spiritu in trina fide illustrato, ac septenis ripis trifariae philosophiae mundato, CHRISTIANUS, post septimanam hujus vitae septem beatitudinibus laureari et in octava Trinitatem in unitate contemplari. Quia ignorans cum ignorantibus, ignorantiae tenebris involvor, idcirco moestam lugubremque vitam, ut caecus ducere videor. Quare quia te immensa sapientiae luce circumfusum cognosco, cum multis aliis deposco, quatenus aliquam scintillulam tuae flammivomae scientiae, cum tibi non minuatur, nobis impertias: expositionem orbis quasi in tabella nobis describas. Miserum enim videtur res propter nos factas quotidie spectare, et cum jumentis insipientibus quid sint, penitus ignorare
Abbreviated transcription (Latin):
brari: ut ostenderet deus quẽ
mater cuidam uiro apparuit:
eiq dixit: Uade et dic ppło ut
accipiant meũ cancellariũ: et
quiq eẽt in dei seruicio die ac¬

Expanded text:
e rgo cuidam apparuit dicens: «Vade et dic populo ut accipiant meum cancellarium et qui est in dei seruitio die
Abbreviated transcription (Latin):
dep̾catio scõeum et sicut ꝑ
moysen famulũ tuum peccata
populi dimisisti . Et ꝑ int̾cessio¬
nem seorum tuorum nr̃a om¬
nium iubeas relaxari peccata. ꝑ

Expanded text:
deprecatio sanctorum, et sicut per Moysem famulum tuum peccata populi dimisisti, ita per intercessionem sanctorum tuorum nostra omnium jubeas relaxari delicta.
Abbreviated transcription (Latin):
indigent que indigni sacerdõ¬
tis oꝑa ñ cõmendant. saltem
astantium uota suscipe. ut et
mͥ suis apud te p̃cibus uenia.
et eorum meritis sacrificia
nr̃oꝵ uulnerum salubriter
nobis conferant medicinã. ut
hostia ꝓ peccatis. adsis nobis
scĩficatio in sacrificio ꝓ delictis
xp̃e saluator mundi qui cum
coeterno patre una cum spũ
sc̃õ uiuis et regnas deus ꝑomĩa¬

Expanded text:
indigent, quae indigni sacerdoindigent, quae indigni sacerdotis opera non commendant, saltim astantium vota suscipe, ut et mihi suis apud te precibus veniam, et eorum meritis sacrificia nostrorum vulnerum salubriter nobis conferant medicinam, 79hostia pro peccatis, adsis nobis sanctificatio in sacrificio pro delictis, Christe, Salvator mundi, qui cum aeterno Patre una cum Spiritu sancto vivis et regnas Deus
Abbreviated transcription (Latin):
mpellit ministrandi officiũ
hostia salutaris populi ꝓ de¬
licto. terret conscientia inde¬
biti sacerdocii ꝓ reatu. Si
a me omĩum sacerdotũ pe
ripsima. sacrificium offerat᷑.
pollute conscientie crimen au¬
getur. si tante maiestati uniu̾se
carnis iudici ñ offertur. negli¬
gentie reatus ascribitur. Int̃
hec tuȩ om̃p̃s libramen pie¬
tatis imploro cuiꝰ ultionis
diem accusante conscientia
pore penitentie non exeludis:
Suspende securim donee
cultor uinex admoueat cofinũ
stercoris. infruetuose arboris
ad radicem: Parce mͥ dñe
clem̃tissime penitenti. qui
dauid post lapsum clement᷑
ad ueniã reuocasti. qui petri
misericors amare flentis lacͥ¬
mas respexisti. qui latronẽ
in crucis patibulo tanti faci¬
noris reum. diuma grã illus¬
trasti. cui mox obtinuit con¬
fessio ꝑspicue dei filiũ. fides
p̃mium pęna ueniã. lam̃ta
gaudia sempit̾na. dum con¬
fessor in cruce possessor extitit
paradisi post crucem: Secł
quia uerba uenia tue pietatis

Expanded text:
mpellit ministrandi officium 788 Hostia salutaris populi pro delicto, terret conscientia indebiti sacerdotii pro reatu. Si a me omnium sacerdotum 789 peripsema sacrificium offeratur, pollutae conscientiae crimen augetur. Si tantae Majestati universae carnis judici non offertur, negligentiae reatus ascribitur. Inter haec tuae, omnipotens, libramen pietatis imploro, cujus ultionis diem accusante conscientia pore poenitentiae non excludis. 791 Suspende securim, donec cultor vineae admoveat cophinum stercoris infructuosae arboris ad radicem. Parce mihi, Domine clementissine, poenitenti, qui David post lapsum clementer ad veniam revocasti; qui Petri misericors amare flentis lacrymas respexisti, qui latronem in crucis patibulo tanti facinoris reum divina gratia illustrasti, cui mox obtinuit confessio 792 perspicue Dei Filium, fides praemium, poena veniam, lamenta gaudia sempiterna, 793 dum confessor in cruce, possessor exstitit paradisi post crucem. Sed quia verba venia tuae pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
thonius dicitur in secabile:
Est enim minus quam
illud quod insole uolat.
Est aũt minimum temporis
spatium. sicut motio palpebre
ocłi. quod et ictus ocłi dicitur.¬
Ostentum est quod aliquia
ostendit. aspicientibus: Est aut̃
lx. pars unius horȩ. habens in se.
ostentum et dimichum: Partẽs
menses partitur: Est aũt .xx.
tum est minus interuallũ in
horologio: Est aũt decima pars

Expanded text:
tomus dicitur insecabile. Est enim minus quam illud quod volat in sole. Est autem minimum temporis spatium, sicut motio palpebrae oculi, quae et ictus oculi diciturOstentum est, quod aliquid ostendit aspicientibus. Est autem sexagesima pars unius horae, habens in se tostentum et dimidium. CAP. VIImenses partitur. Est autem decitum est minus intervallum in horologio. Est autem decima pars
Abbreviated transcription (Latin):
ab altero latere imaui ꝑ ephesũ.
mare cycladum septentrionalia
siciliȩ narbonensis galliȩ. exor¬
tiua affrice. maritima tendit
ad occasum: Gnomen .xxu. pedũ
Longissimus dies habet .xiiii.¬
horas. et tercias duas unius hore.
Quinto cireulo ab introitu cas¬
pii maris continentur bactria.
armenia. macedonia. tarentum.
tuscum mare. baleares. hispania.
media: Gnomen .uii. pelum
gam: Oaximus dies horarum
illiricos. campaniã. ethruriam.
massiliam. hispaniam. terraco¬
nensem. mediam. et inde ꝑlusita¬
niam uadit: Gnomini pedes nouẽ.
umbre octo pedum: Longissimꝰ
hore: Septimus ab altera caspii
maris. hora incipit. et ꝑ tracie
au̾sa. uenetiam. cremonam.
rauennam. transalpinam. galliã.
pireneum. celtiberiam uadit:
rum.xu. et quintarum par¬
cium hore trium: Octauus
athanai ꝑmeocium lacum. et
sarmatas. dacos. parteinq ger¬
manie gallias ingreditur: Lon¬
gissimus dies est horarum .xui.¬

Expanded text:
ab altero latere Imai per Ephesum, ab altero latere Imai per Ephesum, mare Cycladum, septentrionalia Siciliae, Narbonensis Galliae exortiva, Africae maritima tendit ad occasum. Gnomoni XXI pedum Longissimus dies habes horas XIV et tertias duas unius horae. Quinto cirpii maris continentur Bactria, Armenia, Macedonia, Tharentum, Thuscum mare, Baleares, Hispania, Media. Gnomon septem pedum dit. Maximus dies horarum Illyricos, Campaniam, Etruriam, Massiliam, Hispaniam, Taraconensem, Mediam, et inde per Lusitaniam vadit. Gnomon pedum novem umbram octo pedum facit. Longissimus o. Septimus ab altera ora Caspii maris incipit, et per Thraciam versus Venetiam, Cremonam, Ravennam Transalpinam, Galliam, Pyreneum, Celtiberiam vadit. rum quindecim, et quintarum partium horae trium. Octavus a Tanai per Maeotim lacum, et Sarmatas, Dacos, partemque Germaniae Gallias ingreditur. Longissimus dies horarum XVI
Abbreviated transcription (Latin):
pararellos. idest circulos diuidit.
quibus singulis diuersum diem
facit: Longitudo aũt̃ zodiacun
aũt sectio nichil aliud est. quã
solis uniuis diei ꝓgressio: Unum
quodq gͦ signum ꝑduas horas
oritur.
ꝑ duas occidit. et in
uno¬
immoratur. qui dũ
flex Quoso draconis meatu. sub
signis obliqui ⁊odiaci currit.
austrum ꝑ mare rubrum ad
affricam ad columpnas herculis
ꝑuenit. hercules enii orbemi
ꝑtͣnsiens. ibi columpnas fixit. uͥ
finem mundi ẽẽ putauit: In hoc
gͦ circulo equinoctii die medio
gnomen. id est radius horologii
.uiI. pedum umbram quatuor
pelum longam reddit: Dies lon¬
gissimus. xiiii.horas equinocti
ꝑm edos uadit et ꝑsas. arabiam.
syriam. ciprum. cretam. lilibeũ.
montem siciliȩ. et septentr ionalia
affricȩ ꝑtingit: Umbilieus equi¬
noctio. xxxu. pedum. umbram
oritur ab indis imauo ꝓximis.
et ꝑ caspias portas. taurum. pam¬
philiam. rodum. cycladas. sira
uiii. unciarum faciunt: Longis

Expanded text:
parallelos, id est circulos, dividit, parallelos, id est circulos, dividit, quibus singulis diversum diem facit. Longitudo autem zodiaci iautem sectio nihil aliud est, quam solis unius diei progressio. Unum ergo quodque signum per duas horas oritur, per duas occidit, et in unoimmoratur. Qui dum flexuoso draconis meatu sub signis obliqui zodiaci currit, austrum per mare Rubrum et Africam ad columnas Herculis pervenit. Hercules enim orbem pertransiens, ibi columnas fixit ubi finem mundi esse putavit. In hoc ergo circulo aequinoctiali die medio gnomon, id est radius horologii septem pedum umbram, quatuor pedum longam reddit, dies longissimus quatuordecim horas aequinoctiaper Medos vadit et Persas, Arabiam, Syriam, Cyprum, Cretam, Lilybaeum montem Siciliae, et septentrionalia Africae pertingit, umbilicus noctio XXXV pedum, umbram oritur ab Indis Imao proximis, tendit per Caspias portas, Taurum, Pamphiliam, RhodIII unciarum faciunt. Longiss
Abbreviated transcription (Latin):
transcensus puncti in horologio:
Est aut̃ quarta pars in sole.
aũt hora quandui stans aqua
a iactu lapidis mouetur. et est
duodecima pars diei. constans
ex quatuor punctis. minitis .x.
umbra. et dicitur ab horologio.
ta pars diei. habens tres horas.
naturalis aũt diei .ui. horas:
pars ebdomadȩ uulgaris.
continens.xii. horas. na¬
turalis aũt .xx. quatuor Dicit᷑
aũt dies. a discernendo. eo quod
lucem ac tenebras discernat:
Est aut dies aer sole illustratꝰ:
Cum enim sol est suꝑ terram.
est hic dies. cum sub terra. ibi
tem cęli circuit. nobis in diuexo
terre positis. cicius surgit. et
tardius occidit. et ideo longiores
dies facit: Cum uͦ australem ꝑam¬
bulat. nobis tardius surgere. et
citius occidere uidetur. quia
tumor medie terrȩ quȩ rotunda
est uisui nr̃o obieitur: Et tune
quidem nobis dies breuiores. illi
acus namq ex.xii. signis constan
ab aquilone in austrum porrectꝰ.
flexuoso lapsu cȩlum cingit. sub
quo sol currens. mundum in octo

Expanded text:
transcensus puncti in horologio. Est autem quarta pars in sole. em hora, quandiu stans aqua, a jactu lapidis movetur, et est duodecima pars diei, constans ex quatuor punctis, minutis decem, ginta. Et dicitur ab horologio, ta pars diei habens tres horas, naturalis autem diei horas pars hebdomadae vulgaris, continens duodecim horas. Naturalis autem viginti quatuor. Dicitur autem dies a discernendo, eo quod lucem a tenebris discernat. Est autem dies aer sole illustratus; cum enim sol est super terram, est hic dies: cum sub terra est item coeli circuit, nobis in devexo terrae positis, citius surgit et tardius occidit, et ideo longiores dies facit. Cum vero australem perambulat, nobis tardius surgere et citius occidere videtur, quia tamor mediae terrae quae rotunda est visui nostro objicitur, et tunc quidem nobis dies breviores: illi acus namque ex duodecim signis constans, ab aquilone in austrum porrectus, flexuoso lapsu coelum cingit, sub quo sol incurrens mundum in octo
Abbreviated transcription (Latin):
conticinium. intempestum. galli¬
cinum. matutinum. diluculum:
Crepusculum est dubia lux: Cre¬
perum enim dicitur dubium:
Est enum inter tenebras et lucem:
Conticinium. cum omĩa conticent.
il est silent: In tempestum. id est¬
media nox. cum ñ est tempus
oꝑandi: Gallicinum. cum galli
cantant M atutinum. cum mane
aurora aduentat: Diluculum.
bdomada est quarta pars
lunaris mensis Dicitur
aũt grece a septenario
numero: Epta enim dicitur .uii.
latine aũt dicitur septimana.
quasi septem manes. id est .uii.¬
dies: Nec habet septem species:
Pruna est ebdomada diuina. in
qua ds̃ .ui. diebus cuncta condidit
et inseptimo requieuit: Sedã est
in qua hic mundus uoluitur.
in qua nos exemplo dei sex diebꝰ¬
xp̃ianis datur: Quarta est septẽ
mensium. post quos festiuitas tab̾¬
naculorum seruabatur: Q uinta
est septem annorum. post quos anꝰ
remissionis agebatur. in quo ppłs
ab oꝑe cessare iubebatur Sexta

Expanded text:
conticinium, intempestum, galliconticinium, intempestum, gallicinium, matutinum, diluculum. 1o Crespulum est dubia lux. Creperum enim dicitur dubium. Est autem inter tenebras et lucem. 2o Conticinium, cum omnia conticescunt, id est silent. 4o Intempestum, media nox, cum non est tempus operandi. 5o Gallicinium, cum galli cantant. 6o Matutinum, cum mane aurora adventat. CAP. bdomada quarta pars lunaris mensis dicitur, Graece vero a septenario numero: ἑπτά enim dicitur septem. Latine autem dicitur septimana, quasi septem manes, id est dies. Haec habet septem species. Prima est hebdomada divina, in qua Deus sex diebus cuncta condidit et in septimo requievit. Secunda est in qua hic mundus volvitur, in qua nos exemplo Dei sex diebanctus Christianis datur. Quarta est septem mensium, per quos tres festivitates Tabernaculorum servabantur. Quinta est septem annorum, per quos annus remissionis agebatur, in quo populus ab opere cessare jubebatur. Sexta
Abbreviated transcription (Latin):
quinta sabbati. sexta sabbati.
sabbatum: Pagani uͦ sic Iies
solis. dies lime: dies martis. dies
mercurii. dies iouis. dies ueneri.
dies saturni: S cum hec nomma
a planetis habeant. uidendum.
eur ñ eundem orlinem seruent:
Ex quibus si unicuiq planete
ꝑ circuitum. ter una hora triburt᷑.
expaensis omĩbus cui planete pͥma
iterum obuenerit. hinc et nom̃
diei ascͥbitur: Apĩam aut̃ sic
dies nominant. dominiea dies.
a nocendo. eo quod noceat
oclis: Est aũt nox solis
absentia. terre umbra fit aut̃
umbra a corpore et luce. Dum
enim lux solis est sub terra.
corpus terrȩ umbram suꝑnis
radium. scilicet solis: Ubi lux
umbra: Ubi lux maior est¬
corpore. ibi umbra deficit Uhi
lux corpore exilior. umbra ibi
minfinitum crescit: Cum sol
Cum uͦ aquilonalem. eam nob̾
noctis incidit. aluce deficit: Et
his defectus. eclipsis dicͥitur:
Sol uͦ obiectu lunȩ eclipsi. in
patitur. dum uidelicet luna sub
sole in eadem linea graditur:

Expanded text:
quinta Sabbati; sexta Sabbati; quinta Sabbati; sexta Sabbati; Sabbatum. Pagani vero sic: Dies Solis, dies Lunae, dies Martis, dies Mercurii, dies Jovis, dies Veneris, dies Saturni. Sed cum haec nomina a planetis habeant, videndum cur non eumdem ordinem servent. ex quibus si unicuique planetae per circuitum ter una hora tribuitur, expensis omnibus, cui planetae prima iterum obvenit, huic et nomen diei ascribitur. Christiani autem sic dies nominant: Dominica dies, x dicitur a nocendo, eo quod noceat oculis. Est autem nox, solis absentia, terrae umbra. Fit autem umbra a corpore et luce. Dum enim lux solis est sub terra, corpus terrae umbram superiuradium, scilicet solis, ubi lux umbra; ubi lux major corpore, ibi umbra deficit; ubi lux corpore exilior, ibi umbra in infinitum crescit. Cum sol m vero aquilonarem, eam nobisnoctis incidit, a luce deficit, et hic defectus eclypsis dicitur. Sol vero objectu lunae eclypsin patitur, dum videlicet luna sub sole in eadem linea graditur.
Abbreviated transcription (Latin):
umbra in meridie accitur. In
meroe insula nili. bis in anno
absumitur umbra cum sol est
in .xii. parte tauri. et in xiii.
leonis: In india sunt loca. as¬
cia dicta. ibi ñ sunt umbrę
et septentrio ibi ñ uidetur:¬
Dies uulgaris habet tres dimc¬
siones. mane. meridiem. supte¬
mum: Mane ab ortu solis. usq
ad quartam horam. dictum
a mano quod est bonum: Nichil
enim melius luce. uel a mamibus
idest diis infernalibus. qui diẽ
tota nocte inclusum. mane emit¬
tunt: Meridies est media dies.
et dicitur quasi mera. id est pura
dies: Sup̃mum est ab hora no¬
na. usq ad solis occasum. et di¬
citur inde quod obpͥmat solis
diem a mane inchoantes in ma¬
ne finiunt: Egyptii ab occasu
usq ad occasum: Nomani a me¬
dio noctis usq in medium: Uin¬
bri et athenienses a meridie usq
usq in uesꝑam: ¶¬
ic aũt hebrei nominant ilies.
Una sabbati. uel sabbatoꝵ.
uel pͥma sabbati. scła sabati
tercia sabbati. quarta sabbati.

Expanded text:
umbra in meridiem jacitur. In umbra in meridiem jacitur. In Meroe, insula Nili, bis in anno absumitur umbra, cum sol est in duodecima parte tauri, et in decima quarta parte leonis. In India sunt loca Ascia dicta, ubi non sunt umbrae, et septentrio ibi non videturDies vulgaris habet tres divisiones, mane, meridiem, supremum. Mane ab ortu solis usque ad quartam horam dictum a mane, quod est bonum, nihil enim melius luce; vel a Manibus, id est diis infernalibus, qui diem tota nocte inclusum mane emittunt. Meridies a media die; et dicitur quasi mera et pura dies. Supremum ab hora nona, usque ad solis occasum, et dicitur inde: quod supprimat solis diem a mane inchoantes in mane finiunt; Aegyptii ab occasu, usque ad occasum; Romani a medio noctis, usque in medium; Umbri et Athenienses a meridie usque usque in vesperam. ic autem Hebraei nominant dies: Una Sabbati, vel Sabbatorum, vel prima Sabbati; secunda Sabbati; tertia Sabbati; quarta Sabbati;
Abbreviated transcription (Latin):
circłos. uͦ. in austro.⁊ ii. in aquilone:
IInũ in austro ꝑ uisudã mero en ⁊ ptolo¬
maidã rubri maris urbẽ. uͥ longissimꝰ
dies ẽ horarum .xii. dimidia hora
amplior: Alterum per sienem
egẏpti qui est horarũ .xiii. unũ
in aqͥlone ꝑhiboreos montes. et bri¬
Alterum sciticum a rifaeis iugi
intilen. in quo sex mensibus est
at umbram: Nam umbiliei qͥ
gnomen dicitur. umbra in egypto
equinoctiali diȩ meridiȩ paulo
plusquam dimidiam gnominis
mensurã efficit. in roma nona
pars gnominis de est umbra. in
ancuna suꝑest quinta.xxx. In
uenetia hisdem horis. umbra gno¬
minis par fit: In siene solsticiali
medio die. nulla fit umbra ibiq
puteus a philosophis ad hoc ipsu
factus. totus interiꝰ illuminat᷑.
In meridie sunt ppłi fuscii dicti.
qui umbram ex utroq latere
mittunt: In india suꝑ flumen
hẏpasim insolsticiali die umbra
absumitur Apud trogodi tas
postea totidem umbra penitus
absumitur. et his .xc. diebus

Expanded text:
circulos. Duos in austro et duos in aquilone. Unum in austro per insulam Meroen, et Ptolemaidam, Rubri maris urbem, ubi longissimus dies est horarum duodecim, dimidia hora amplior. Alterum per Syenem Aegypti, qui est horarum tredecim. Unum in aquilone per hyperboreos montes, et BriAlterum Scythicum a Riphaeis jugis in Thylen, in quo sex mensibus est sol umbram. Nam umbilici qui gnomon dicitur umbra, in Aegypto, aequinoctiali die, meridie paulo plus, quam dimidiam gnomonis mensuram efficit. In Roma, nona pars gnomonis deest umbrae. In Ancona, superest quinta tricesima. In Venetia, iisdem horis umbra gnomoni par fit. In Syene, solstitiali die medio nulla fit umbra, ibique puteus a philosophis ad hoc ipsum factus totus interius illuminatur. In meridie sunt populi, Fiscii dicti, qui umbram ex utroque latere mittunt. In India super flumen Hypanim, in solstitiali die umbra absumitur. Apud Troglodytas,totidem postea umbra penitus absumitur. Et his nonaginta diebus
Abbreviated transcription (Latin):
omĩpotentẽ pro corde. quantũ
potest par uitamea. maximas
neplacito tuo exausrx digneris.
cogitationibus tua uirtute
expellas. mͥ multiplices fidem.
mentẽ guber nes. spiritales cogi¬
tationes concedas. et ad beatitu¬
dignos de peccatoribꝰ ustos. de
immundis facis mundos. munda
cor meu̾ et corpus meũ. ab omĩ
contagione et sorde peccati. et fac
ut in hoc altare ad quod ego
accelo indignus. hostias accepta¬
biles atq placabiles offerã pie
acceptabile uotũ. qͥse tibi deo
patri ꝓ nobis obtulit in sacrifi¬
ciũ. qͥ est omĩum opifex. et solus
sine peccati macula pontifex.

Expanded text:
omnipotentem, puro corde ei, quantum potest parvitas nostra, maximas neplacito suo exaudire dignetur; cogitationibus sua virtute expellat, nobis multiplicet fidem, mentem gubernet, spirituales cogitationes concedat, et ad beatitudignos facis. de peccatoribus <iustos. de> inmundis <mundos. mu>nda cor <et corpus meum> ab omni cogitatione et sorde peccati. et fac . ut in hoc altari ad quod indignus accedo, hostias acceptabiles atque placabiles offeram pietacceptabile votum: qui se tibi Deo Patri pro nobis obtulit in sacrificium: qui est omnium opifex et solus sine peccati macula Pontifex.