comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cicero homo magna eloqñtia. &. Roscius histrio sũma
uenustate. Non plenũ hoc utrũq neq ꝑfectum est.
Sed eĩm pro pleno atq ꝑfẽcto audicur. ut uirgilius
alio loco. uictorẽ buten ĩmani corpore idest corpus im¬
mane hñtem. Et itẽ alibi. In mediu geminos ĩ ma¬
n pondere cestus proiecit. Ac similiter domul same
dapibq cruentis. Sic igit id quoq dictũ inderi debet.
Ip̃e quirinali lituo idest lituũ quirinalẽ tenens. quod
mĩme mirandu foret. si ita dictum fuisset. picus
quirinali lituo erat.Sicuti dicimus. Statua grandi
capite erat. Et est autẽ & erat fuit plerũq absũt.
cũ elegantia sine detrimẽto sentẽtie. S qm̃ facta
licui mentio est. p̾termittendũ non est. ꝙ posse
queri aĩaduertimus. Utru a tuba litiuis auguralis
appelletur. an tuba alituo augurũ lituus dicta sit.i
Utrũq eĩ pari forma ce pariter in capite ĩcuruu

Expanded text:
Cicero, homo magna eloquentia" et "Roscius, histrio summa Cicero, homo magna eloquentia" et "Roscius, histrio summa venustate." Non plenum hoc utrumque neque perfectum est, sed enim pro pleno ac perfecto auditur. Vt Vergilius alio in loco: victorem Buten immani corpore — id est corpus immane habentem— et item alibi: in medium geminos immani pondere cestus proiecit, ac similiter: domus sanie dapibusque cruentis. Sic igitur id quoque dictum videri debet: 'ipse Quirinali lituo', id est lituum Quirinalem tenens. Quod minime mirandum foret si ita dictum fuisset, Picus Quirinali lituo erat, sicuti dicimus, statua grandi capite erat. Et "est" autem et "erat" et "fuit" plerumque absunt cum elegantia sine detrimento sententiae. Sed quoniam facta litui mentio est, praetermittendum non est quod posse quaeri animadvertimus, utrum a tuba lituus auguralis appelletur, an tuba a lituo augurum lituus dicta sit. Vtrumque enim pari forma et pariter in capite incurvum
Abbreviated transcription (Latin):
squamis. Actuis in pelopidib ita scribit. eius serpentis squa¬
me squalido auro & purpura pretexte. quicquid igitur
nimis incultu obsitumq aliqna re erat ut incuteret ui¬
sentib facie noua horrorẽ. id Iqualere dicebat᷑. Sicut in
corporib incultis squamosisq alta congeries sordiu sq̃na¬
lor appellatur. Cuiꝰ significationis multo assiduoq usũ
totum id u̾bum ita contaminatũ est. Ut ia sq̃ualor de re
le opiabar. S in hoc uersũ uidetur mͥ deesse aliquid.
lp̃e quirinali butuo paruaq sẽdebat succinctus trabea.
Si eĩm nihil deesse concedimus. ut fiat lituo & trabea
succinctus quod ẽ absurdissimũ. quippe cũ lituus sit
uirga breus in ꝑte: qua robustior est incurua qua
augures utunt᷑. Nec uideo qualiter li tuo possit succĩ¬
ctus uideri. Respondit Seruiis. sic hoc dictum esse. ut
pleraq dici ꝑ defectionẽ solent. ueluti cũ dicit M.

Expanded text:
squamis. Accius in Pelopidis ita scribit: Éius serpentis squásquamis. Accius in Pelopidis ita scribit: Éius serpentis squámae squalido aúro et purpurá pertextae. Quicquid igitur nimis inculcatum obsitumque aliqua re erat, ut incuteret visentibus facie nova horrorem, id squalere dicebatur. Sic in corporibus incultis squamosisqlor" appellatur, cuius significationis multo assiduoque usu totum id verbum ita contaminatum est, ut iam "squalor" de re le opinabar. Sed in hoc versu videtur mihi deesse aliquid: ipse Quirinali lituo parvaque sedebat succinctus trabea. Si enim nihil deesse concedimus, restat ut fiat lituo et trabea succinctus, quod est absurdissimum, quippe cum lituus sit virga brevis in parte qua robustior est incurva, qua augures utuntur, nec video qualiter lituo possit succinctus videri.» Respondit Servius: «sic hoc dictum est ut pleraque dici per defectionem solent, veluti cum dicitur "M.
Abbreviated transcription (Latin):
ludem. Nam sicut in landatũ retra stpnoip
laudis. ita mamabilẽ ꝑ amoris gtplgIU decestatꝰ
est. Altero mõ inlaudatus ita defendit᷑. laudare signifi¬
cat prisca lingna noĩare appellareq. Sic in actionib ciuilib
auctor laudari dicitur. quod est nomĩari. In laudatus
ergo est quasi nil laudabilis idest nũꝗͣ nominãdus. Si¬
cuti quondã acõĩ consilio asie decretum est. Uti nomen
eius qui templũ diane ephesie incenderat. ne quis ullo
ĩ tempore noĩaret. Tertiu restat ex iis que rep̾hensã st̃.
ꝙ tumcã squalentẽ auro dixit. id autẽ significat copia
dẽ sitatẽ cuiri ĩ sq̃maꝵ sp̃ã ĩtexti sqͣlere eĩ ⁊ctu ẽ a sqͣmoꝵ cuelitate a¬
sꝑitateq q̃ ĩẜpẽtiĩpisçiũniecoriis uisunt᷑. quã rem e alii & hic
idem pocta locis aliquot demõstrat. Quẽ pellis inquit
ahenis in pluã squamis auro conserta tegebat. Et alio
loco. lamq adeo rutilu thoraca indutus ahenis horrebat

Expanded text:
ludem: nam sicut inlaudatum κατὰ στέρησιν laudis, ita inamabilem per amoris στέρησιν detestatus est. Altero modo inlaudatus ita defenditur: "laudare" significat prisca lingua nominare appellareque; sic in actionibus civilibus auctor laudari dicitur, quod est nominari. Inlaudatus ergo est quasi inlaudabilis, id est numquam nominandus, sicuti quondam a communi consilio Asiae decretum est uti nomen eius qui templum Dianae Ephesiae incenderat ne quis ullo in tempore nominaret. Tertium restat ex iis quae reprehensa sunt, quod "tunicam squalentem auri" dixit. Id autem significat copiam densitatemque auri in squamarum speciem intexti. "Squalere" enim dictum ab squae in serpentium pisciumve coriis visuntur. Quam rem et alii et hic quidem poeta locis aliquot demonstrat: Quem pellis inquit ahenis In plumam squamis auro conserta tegebat, et alio loco: Iamque adeo rutilum thoraca indutus ahenis Horrebat
Abbreviated transcription (Latin):
priores p̃ augum̃tu siue ꝑ lecũdos ꝑ diminutionẽ intel¬
ligendum est: tamẽ uestibula constat haret dici: que
a uia domu didit. Fauces autẽ iter angustu est ꝑ qd
ad uestibulũ de uia flectitur. Ergo eneas cum uidet ta¬
uces atq uestibulũ domus impioꝵ. non est intra domu
nec cum tactu ediu leuo execrabiliq poluit᷑. sed de uia
uidet loca inter uiam & edes locata. Bidentes hostie quid
essent inquit Auienus. Interrogaui quẽdam de grãma¬
ticoꝵ cohorte. Et ille bidentes oues esse respondit. Ideirco¬
q lanigeras adiectu ut oues planius demonstrarentur.
Esto inꝗ̃ oues bidentes dicant᷑ s que ratio huiꝰ in ouib
epitheti sc̃ire inꝗͣ uolo. Acq ille nihil cunetatus uueant
inqruit bidentes dicte sunt. ꝙ duos tantu dentes haltant

Expanded text:
priores per augmentum sive per secundos per diminutionem intelpriores per augmentum sive per secundos per diminutionem intellegendum est, tamen vestibulum constat aream dici quae a via domum dividit. Fauces autem iter angustum est per quod ad vestibulum de via flectitur. Ergo Aeneas cum videt fauces atque vestibulum domus impiorum, non est intra domum nec contactu aedium saevo execrabilique polluitur, sed de via videt loca inter viam et aedes locata.» «"Bidentes" hostiae quid essent», inquit Avienus, «interrogavi quendam de grammaticorum cohorte et ille "bidentes" oves esse respondit idcircoque "lanigeras" adiectum, ut oves planius demonstrarentur. "Esto", inquam, "oves bidentes dicantur. Sed quae ratio huius in ovibus epitheti scire" inquam "volo." Atque ille nihil cunctatus "oves", inquit, "bidentes dictae sunt quod duos tantum dentes habeant."
Abbreviated transcription (Latin):
petu & iumentis instructu. Uecors antẽ ꝙ. uesamis pͥnatio¬
nem significat sanitatis aut cordis. Diximus antẽ sũpuis
eos qui amplas domus antiquitus faciebant. Locu ante ia¬
nuam uacuu relinquẽ solitos. qui inter fõres domus & mã
medius esset. In eo loco qui dñm eius domus salutatu ne¬
nerant pͥus ꝗͣ admitterent᷑ consistebant. &. neq in ia sta¬
bant neq intra edes erant. Ab illa ergo grandis loci consi¬
stione & quasi quada stabulatione uestibula appellata sunt
spatia in quib multũ staret᷑ ab audientib priusꝗ̃ intromit¬
terent᷑ in domu. Alii cõsentientes uestibula esdem estẽ que
diximus in sensũ tam̃ nocabuli dissentiũt. Refẽrunt eĩ
non ad eos qui adueĩunt. s ad illol qui in domo cõmanẽt
qm̃ illic nũqͣ consistunt. s solius transitus causã ad hunc
locũ ueniunt exeundo siũe redeundo. Siue igit᷑ secũdu

Expanded text:
petu et vi mentis instructum. "Vecors" autem et "vesanus" privatiopetu et vi mentis instructum. "Vecors" autem et "vesanus" privationem significat sanitatis aut cordis. Diximus autem superius eos qui amplas domos antiquitus faciebant locum ante ianuam vacuum relinquere solitos qui inter fores domus et viam medius esset. In eo loco qui dominum eius domus salutatum venerant priusquam admitterentur consistebant, et neque in via stabant neque intra aedes erant. Ab illa ergo grandis loci consistione et quasi quadam stabulatione vestibula appellata sunt spatia in quibus multum staretur ab advenientibus priusquam intromitterentur in domum. Alii consentientes vestibula eadem esse quae diximus, in sensu tamen vocabuli dissentiunt. Referunt enim non ad eos qui adveniunt, sed ad illos qui in domo commanent, quoniam illic numquam consistunt, sed solius transitus causa ad hunc locum veniunt exeundo sive redeundo. Sive igitur ve secundum
Abbreviated transcription (Latin):
est uestibulũ insmonib celebrare atq obuiu uerbum.
non omĩb tamen qui illo facile utunt᷑ ad liquidum ex
pectatum. putant eĩm uestibulũ essẽ ꝑtem domue
priorem. quam atriu uocant. Sed Cecilius gallus uir
doctissimus in libro de significatione u̾boꝵ que ad ius
cuule ꝑtinent secũdo. uestibulu dicit esse non in ipsis
edib neq ediu ꝑtem s locum ante ianuã domus nacuũ
ꝑ quẽ de uia aditus accessusq ad fores edius sit. lp̃a enim
ianua ꝓcul auia fiebat area intersita que uacaret. Que
porro huic uocabulo ratio sit queri multũ solet. sed que
scripta apud idoneos anctores legi. proferre ĩ mediu non
pigebit. ne ꝑticula sicuti queda alia. tu intentione signi¬
ficat. tu minutionẽ. Nam netus & uehemens alteꝵ ab eta¬
tis magnitudĩẽ compositu elisumq est. Altoꝵ animio im¬

Expanded text:
est vestibulum in sermonibus celebre atque obvium verbum, est vestibulum in sermonibus celebre atque obvium verbum, nopectatum. Putant enim vestibulum esse partem domus priorem, quam atrium vocant. Sed Caecilius Gallus, vir doctissimus, in libro de significatione verborum quae ad ius civile pertinent secundo, vestibulum dicit esse non in ipsis aedibus neque aedium partem sed locum ante ianuam domus vacuum, per quem de via aditus accessusque ad fores aedium sit. Ipsa enim ianua procul a via fiebat, area intersita quae vacaret. Quae porro huic vocabulo ratio sit quaeri multum solet, sed quae scripta apud idoneos auctores legi proferre in medium non pigebit. "Ve" particula, sicuti quaedam alia, tum intentionem significat tum minutionem. Nam "vetus" et "vehemens", alterum ab aetatis magnitudine compositum elisumque est, alterum a nimio im
Abbreviated transcription (Latin):
rompns mistat proreran necesse esta da neccum sie crs̃¬
cendũ esti Coactuis quid co festinatins factonute e fr̃
hen dicitur premature fãctum q̃ mature. Suent. Asra¬
nuis dieit in togara. cui titulus nomenelu medu tendi¬
ems rectus non precoquis s precox.Nlie deuenlui
rursus interogat. Cui uirgilus inqquti eneona sinse
rana oñte piuim a contagione atracis uilul apud onẽ¬
ros dundicauerit. Et magis eu fecerit audire rrorus
gemitis q̃ ip̃a udere tormenta. Inipol uo comuot
pior licenter induxerit. Cur hec tantur usul olidat
ulli ꝑtem locore quib impii cohbebant. Uestibulũ añ
ip̃m primis q in fancib orci: Qui eũ uestibubano
& fauces indet. intra ip̃am edem iam sine dubitauene
luccessit. Auit li quid alud de uestibuli uecabulo intelli¬
genelu est sc̃ire desidero. Ad hec Seruius. pleraq lũer
uorabula quib uulgo utimur. Neq tam̃ liquido aduer¬
nmius. quid ea ex uera ꝓprietate significent. uerbur

Expanded text:
esse est. Sane cum significandum est coactius quid et festinantius factum, rectius hoc dicitur "praemature" factum quam "mature": sicuti Afranius dixit in togata, cui Titulus nomen esecoquis sed praecox. Hic Avienus rursus interrogat: cum Virgilius, inquit, Aenean suum tamquam omnia pium a contagione atrocis visus apud inferos vindicaverit, et magis eum fecerit audire reorum gemitus quam ipsa videre tormenta, in ipsos vero campos piorum licenter induxerit: cur hoc tamen versu ostendit illi partem locorum, quibus inpii cohibebantur: Vestibulum ante ipsum primisque in faucibus Orci? Qui enim vestibulum et fauces videt intra ipsam aedem iam sine dubitatione successit: aut si quid aliud de vestibuli vocabulo intellegendum est, scire desidero. Ad haec Servius: Pleraque sunt vocabula, quibus vulgo utimur, neque tamen liquido advertimus quid ea ex vera proprietate significent: sicuti
Abbreviated transcription (Latin):
Cornificius in glauco. Centauros federe bimẽbres. Capri¬
genũq pecus nullo custode ꝑ horbas. Pacuuiꝰ in paulo.
Qus caprigeno pecori grandior egressio est. Actius in
philothete. Caprigenus trita ungulis. Idem in minota¬
uro. taurigeno semine ortum fuisse.an humano. Decẽ¬
ter a his epythetis Uirgilus usus est. pro sagita nolatile
ferium. & pro romanis. gentemq togatam quore alcero
sueuis. altero laberus usus est. Nam sueuis in libro quinto
ait. Uolucrũq uolatile telum. Ac laberuis in ephoebo licentiã
ac libidinem ut tollam. petis togate stirpis. Idem infr̃a.
Idcirco ope dilatatu est dnm togate gentis. Figuras uõ
quas traxit de uetustate. si uolentib nobis erit cu repen¬
tina memoria suggesserit enumerabo. Sed mine dicat
uolo. Seruius que in Uirgilio notauerit ab ip̃o figurata
nõ aueterib accepta uł ausũ portico. Noue quidem led

Expanded text:
Cornificius in Glauco: centauros foedare bimembres. CapriCornificius in Glauco: centauros foedare bimembres. Caprigenumque pecus nullo custode per herbas, Pacuvius in Paulo: quamvis caprigeno pecori grandior gressio est; Accius in Philoctete: caprigenum trita ungulis; idem in Minotauro: taurigeno semine ortum fuisse an humano? Decenter et his epithetis Vergilius usus est: pro sagitta "volatile ferrum", et pro Romanis "gentemque togatam", quorum altero Sueius, altero Laberius usus erat. Nam Sueius in libro quinto ait, volucrumque volatile telum. Ac Laberius in Ephebo: licentiam ac libidinem ut tollam petis togatae stirpis. Idem infra: id circo ope nostra dilatatum est dominium togatae gentis. Figuras vero quas traxit de vetustate, si volentibus vobis erit, cum repentina memoria suggesserit, enumerabo. Sed nunc dicat volo Servius quae in Vergilio notaverit ab ipso figurata, non a veteribus accepta, vel ausu poetico nove quidem sed
Abbreviated transcription (Latin):
ante deu uitulus delubra decora thuricremas ꝑꝑ mactatꝰ
concidit aras. Iuã pius arquitenens. hoc epitheto usus est.
Naeuiꝰ beli punici libro scđo deinde pollens isãgittis aneli¬
tus arquitenens sanctusq delphis prognatus ꝑythus apollo
Idem alibi. Cu tu arquite nens sagittsꝰ pollens dearde dl aulo¬
tus apollo arquitenens Iatonius etiã. Siluicole fauni. Neuuiꝰ
ueluolum. Luuus in hebena: Tu qui ꝑmensus ponti oruint
alta ueluola. Ennius in quartodecimo. Cum ꝓeul alpicunt
hostes accedere uentis nauib ueluiolis. Idem in androma¬
che. Rapit ex alto naues ueluiolas. Uitisator curuãnas ser¬
uans sub imagine falcem. Actiis in bacchis. Odionyse pa¬
ter optime uitisator sẽmelea genitus euchia. Almaq cur¬
ru noctinago phebe. Egnatius de reꝵ natura libro pͥmo.
Rosida noctiuagis astris labentib phebe pulla loco cessit
concedens lucib altis. Tu nubigenas inuicte bimembres.

Expanded text:
ante deum vitulus delubra decora turicremas propter mactatus ante deum vitulus delubra decora turicremas propter mactatus concidit aras. Quam pius Arquitenens hoc epitheto usus est Naevius belli Punici libro secundo: deinde pollens sagittis inclitus arquitenens sanctusque Delphis prognatus Pythius Apollo. Idem alibi: cum tu arquitenens, sagittis pollens dea sed et Hom invictus Apollo arquitenens Latonius. Silvicolae Fauni ... Naevius velivolum, Laevius in Helena: tu qui permensus ponti maria alta velivola. Ennius in quarto decimo: cum procul aspiciunt hostes accedere ventis navibus velivolis. Idem in Andromache: rapit ex alto naves velivolas. Vitisator curvam servans sub imagine falcem, Accius in Bacchis: o Dionyse, pater optime vitisator, Semela genitus, Euhie. Almaque curru noctivago Phoebe Egnatius de rerum natura libro primo: roscida noctivagis astris labentibus Phoebe pulsa loco cessit concedens lucibus altis. Tu nubigenas, invicte, bimembris ...,
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. haediq petulci florib insultent. Lucretiꝰ in secundo
Preterea tremulis teneri in uocib haedi. Cornferas notũt
matres igniq petulci. Illud audacie maxime uideri possit qđ
ait in bncolicis. & liquidi simul ignis pro puro uł lucido seu
pro esfuso ce abundanti. nisi prior hoc epiteto lucretius
usus fuisset in sexto. hoc etiã fit uti de causa mobilis ille de¬
uolet ĩ terram liquidi calor aurens ignis. Tristis pro amaro
transsatio decens est. ut tristisq lupini. Et ita Enniꝰ in libro
sabinaꝵ quarto. Neq triste queritat sinapi. neq cepe moe¬
stum. Hauritos lepores non maro pͥmus usurꝑat. s afraniũ
sequitur: qui in prologo ex psona priapi ait. Nam ꝙ uulgo
predicant aurito me pente natũ. non ita est. & ut cõposita
iubiungam quod ait Uirgiluis. Uidi turieremis cum dona
imponeret aris. lam Luctetiꝰ in secũdo dixerat. Nam sẽpe

Expanded text:
gunt .... Haedique petulci floribus insultent. Lucretius in secundo: gunt .... Haedique petulci floribus insultent. Lucretius in secundo: praeterea teneri tremulis in vocibus haedi corniferas norunt matres agnique petulci. Illud audaciae maximae videri possit, quod ait in Bucolicis: et liquidi simul ignis, pro "puro" vel "lucido" seu pro "effuso et abundanti", nisi prior hoc epitheto Lucretius usus fuisset in sexto: hac etiam fit uti de causa mobilis ille devolet in terram liquidi calor aureus ignis. "Tristis" pro "amaro" translatio decens est ut tristisque lupini, et ita Ennius in libro Saturarum quarto: neque triste quaeritat sinapi, neque cepe maestum. "Auritos lepores" non Maro primus usurpat, sed Afranium sequitur, qui in prologo ex persona Priapi ait: nam quod vulgo praedicant aurito me parente natum, non ita est. Et ut composita subiungam, quod ait Vergilius, vidit, turicremis cum dona imponeret aris, iam Lucretius in secundo dixerat: nam saepe
Abbreviated transcription (Latin):
& malatem & alia similia. Nec non ae pumcs osc̃isq
ubis ubi sunt ueteres quoꝵ imitatione Uirgilius pegrina¬
u̾ba non respint ut in illo. Siluestres uri assĩdue. Uri¬
eĩ gallica uox est. qua feri boues significant᷑. Et chanin¬
ris hirte sub cornib autes. Chamuris ꝑegrinus u̾bum
est. idest in se redeutib. Et forte nos quoq chamerã hac
ratione figurimmꝰ. Multa quoq epitheta apud Uirgili¬
um sunt que ab ip̃o facta credunt̃. sed & hec a ueteribus
tracta monstrabo. Sunt autẽ ex his alia simplicia. ut gra¬
diuis mulciber. alia cõposita. ut arquitenens uitisator. sed
prius de simplicib dicam. Et discinctos mulciber afros. mul¬
ciber ẽ uulcanus quod ignis sit. & oĩa mulceat & domet.
Actuis in philotete. Heu mulciber arma ignauo in uita
es fabricatus co manu. Et Egnatuis de reze natura libro
pͥmo. Deniq mulciber & ip̃e ferens. Altissima celi contin¬

Expanded text:
et malacen et alia similia. Nec non et Punicis Oscisque et malacen et alia similia. Nec non et Punicis Oscisque verbis usi sunt veteres; quorum imitatione Virgilius peregba non respenim Gallica vox est, qua feri boves significantur. Et camuris hirtae sub cornibus aures "camuris" peregrinum verbum est, id est in se redeuntibus. Et forte nos quoque camaram hac ratione figuravimus. Multa quoque epitheta apud Vergilium sunt quae ab ipso ficta creduntur, sed et haec a veteribus tracta monstrabo. Sunt autem ex his alia simplicia, ut Gradivus, Mulciber, alia composita ut Arquitenens, Vitisator. Sed prius de simplicibus dicam. Et discinctos Mulciber Afros: Mulciber est Vulcanus, quod ignis sit et omnia mulceat ac domet. Accius in Philoctete: heu Mulciber! Arma ignavo invicta es fabricatus manu, et Egnatius de rerum natura libro primo: denique Mulciber ipse ferens altissima caeli contin
Abbreviated transcription (Latin):
tu uõ erit tempestiua. cu sẽmen suũ maturu exit. Inse¬
ruit opi suo & greca u̾bu. Sed nõ pͥmus hoc ausus. Auctoꝵ
eim neteꝵ audaciam sẽcuitus est. dependent lichin laque¬
arib aureis. sicut Enniꝰ in nono. Lichinoꝵ lumia bissex.
Et Lucretius in quinto. quid etia nocturna tibi t̾restria.
que sunt lumiã pendentes lichni. Luciluis in primo.
ante pedes lecti atq lucernas. Et quod dixit. neq lucidus
ethra siderea polus. Ennus prior dixerat in sexto decimo.
Interea fax occidit occeanũq rubra tractim obruit ethra.
Et illius in theutrante. Flãmeam ꝑ ethram alte feruidam
ferri facem dedala circe. quia Lucretiꝰ dixerat dedala tel
lus. Roboantq silue & longu olympus. quia est apud¬
Lucrecium. nec cithara roboant laqueata aurataq tecta.
S hac licentia largius usi sunt ueteres. partuis maro.
quippe illi dixerunt & pausãm & macheram & acociam

Expanded text:
tum vero erit tempestiva cum semen suum maturum erit." Insetum vero erit tempestiva cum semen suum maturum erit." Inseruit operi suo et Graeca verba, sed non primus hoc ausus; auctorum enim veterum audaciam secutus est. Dependent lychni laquearibus aureis, sicut Ennius in nono: lychnorum lumina bis sex, et Lucretius in quinto: quin etiam nocturna tibi, terrestria quae sunt, lumina, pendentes lychni. Lucilius in primo: ante "pedes lecti" atque "lucernas". Et quod dixit, nec lucidus aethra siderea polus. Ennius prior dixerat in sexto decimo: interea fax occidit Oceanumque rubra tractim obruit aethra. Et Iulius in Teuthrante: flammeam per aethram late fervidam ferri facem. Dlus Reboant silvaeque et longus Olympus Nec cithara reboant laqueata aurataque tecta Sed hac licentia largius usi sunt veteres, parcius Maro: quippe illi dixerunt et pausam et machaeram et asotiam
Abbreviated transcription (Latin):
gine u̾bis panculus respondit. Tristi uoce deducta malleq
se nõ quiesse dixit item apud Cornificiu. deducta m noce
garienti. Sed hec ab illo fluxerunt quod pomponus in
athellania que kalende martie inscribit᷑ ait. Uccem dedu¬
cas oportet ut mulieris uideant̃ u̾ba. lube mõ afferatur
unus ego uocem reddam tenuẽ & tinnulam & infr̃a.
Etiã nunc uocem deducam. proiectaq saxa pachim radimꝰ
ait. proiecto dum pede leuo aptat se pugne. Sed & sisenna
in secũdo ait. Et marsi propius succedũt atq ita scutie
proiectis saxa certatis lenta marib coniciũt in hostes. Et
in eodẽ uetus atq ingens erat arbor ilex que arcum pro¬
iectis ramis maiorẽ ꝑtem loci sũmi tegebat. Et Lucretius
in tertio. Qualibet ĩmani proiectu corporis extet. Et tem¬
pestiuã silius eu̾tere pinum. hoc u̾bum de pino. tempesti¬
luna decrescente eximito. post meridiẽ sine uento austro.

Expanded text:
gine: verbis pauculis respondit tristis voce deducta mihi malleque gine: verbis pauculis respondit tristis voce deducta mihi malleque se non quiesse dixit. Item apud Cornificium: deducta mihi voce garrienti. Sed haec ab illo fluxerunt quod Pomponius in Atellania quae Kalendae Martiae inscribitur ait: vocem deducas oportet, ut mulieris videantur verba. —Iube modo adferatur munus, ego vocem reddam tenuem et tinnulam, et infra: etiam nunc vocem deducam. Proiectaque saxa Pachyni radimus ait, proiecto dum pede laevo aptat se pugnae. Sed et Sisenna in secundo dixit: "et Marsi propius succedunt atque ita scutis proiectis tecti saxa certatim lenta manibus coniciunt in hostes." Et in eodem: "vetus atque ingens erat arbor ilex, quae circum proiectis ramis maiorem partem loci summi tegebat." Et Lucretius in tertio: quamlibet immani proiectu corporis exstet. Et tempestivam silvis evertere pinum. Hoc verbum de pino "tempestiluna decrescente eximito post meridiem, sine vento austro;
Abbreviated transcription (Latin):
tunt cursũ campos atq agmina cerui. puluerulenta fu¬
ga glomerant. quod ait speciose tran̾smittũt pro tran¬
sennt. Sic & lucretus in secundo. &e circũuolitant eꝗ¬
tes mediosq repente transinittũt ualido quatiente
impete campos. Sed & pestamis uibonensis sic ait pe¬
dib equos transmisimꝰ. quod est transiuimꝰ. Quam
tota cohors imitata relictis ad terram deflexit equis
Sic furius in pͥmo. Ille graui subito deuinetꝰ uul¬
nere habenas misit equi lapsusq in humũ defluxit ec ar¬
mis reddidit eratis sonitu. Tu durare solum & disclu¬
dere nerea ponto ceꝑit. ferit aures nostras hoc u̾bum
discludere: ut nouum. Sed prior Lucretiꝰ in quinto diffu¬
gere inde loci ꝑtes cepere paresq cum parib uingi res &
disdudere mundũ. pastorem titire pingues pascere opor¬
tet oues deductũ dicere carmen. deductũ pro tenui o
subtili eleganter positum est. Si autẽ & Afranius in iur¬

Expanded text:
tunt cursu campos atque agmina cervi pulverulenta futunt cursu campos atque agmina cervi pulverulenta fuga glomerant. Quod ait speciose "transmittunt" pro "transeunt", sic et Lucretius in secundo: et circumvolitant equites mediosque repente transmittunt valido quatientes impete campos. Sed et "Paestanum et Vibonensem", Cicero ait, "pedibus aequis transmisimus," quod est "transivimus". Quam tota cohors imitata relictis ad terram defluxit equis. Sic Furius in primo: ille gravi subito devinctus vulnere habenas misit equi lapsusque in humum defluxit et armis reddidit aeratis sonitum. Tum durare solum et discludere Nerea ponto coeperit. Ferit aures nostras hoc verbum "discludere" ut novum, sed prior Lucretius in quinto: diffugere inde loci partes coepere paresque cum paribus iungi res et discludere mundum. Pastorem, Tityre, pingues pascere oportet oves, deductum dicere carmen. "Deductum" pro "tenui et subtili" eleganter positum est: sic autem et Afranius in Vir
Abbreviated transcription (Latin):
scunt tela. Et in Scipione. Sparsis hastis longis campues
tremulo sũb lumine pontus. tremulũ lumen de imagine rei
ip̃ius expressum ẽ. Sed prior Eͥmnus in melanippe. Lumine
sic tremulo terra & cana cerula cadent. Et Lucretius in
sexto. Preterea solis radiis iactatur aque humor. Et ĩ lucem
tremulo rarescit ab estu. hic candida populus antro iminet
& lente texunt umbracula uites. Sunt qui existiment hoc
u̾bum umbracula Uirgilio auctore compositũ. Cu Uarro
reꝵ diuinaꝵ libro decimo dixerit. Non nullis magr̃atib
in oppido id genus umbraculi concessum. Et Cicero i uͦ.
de legib. Uisne igit᷑ quoĩam sol paululũ a meridie iam de¬
nexus uidetur. neq dũ satis ab illis nouellis arborib omis
hic locus opacat᷑ descendit᷑ ad lirim eaq que restant in
illis alnoꝵ umbraculis ꝑsequamur: Similiter in bruto.
Sed ut & theofrasti doctissimi homis umbraculis. Transimt¬

Expanded text:
scunt tela, et in Scipione: sparsis hastis longis campus scunt tela, et in Scipione: sparsis hastis longis campus tremulo sub lumine pontus. "Tremulum lumen" de imagine rei ipsius expressum est. Sed prior Ennius in Melanippe, lumine sic tremulo terra et cava caerula candent, et Lucretius in sexto: praeterea solis radiis iactatur aquai umor et in lucem tremulo rarescit ab aestu. Hic candida populus antro imminet et lentae texunt umbracula vites. Sunt qui aestiment hoc verbum "umbracula" Vergilio auctore compositum, cum Varro rerum divinarum libro decimo dixerit: "nonnullis magistratibus in oppido id genus umbraculi concessum"; et Cicero in quinto de legibus: "visne igitur —quoniam sol paululum a meridie iam devexus videtur, neque dum satis ab his novellis arboribus omnis hic locus opacatur— descendatur ad Lirim eaque quae restant in illis alnorum umbraculis persequamur?" Similiter in Bruto: "Sed ut e Theophrasti doctissimi hominis umbraculis " Transmit
Abbreviated transcription (Latin):
Simͥ non pretor siet aditus atq agitet me
Non male sit ille ut dico me extenderat unus
Mane salutantũ totis uomit edib undã
Pulchre uomit undã & antique naz enniꝰ ait
Et tyberis flumen uomit in mare laxum.
Unde & nũc uomitoria inspectaculis diamus.
Unde hoĩes glomerati ingredientes in secdilia se fundunt.
Agmen pro actu ce ductu quoda ponere nõ melegans
est. ut lemi fluit agmine flumen. ĩmo & antiquusꝰ. Enniꝰ
eĩ in .U. ait. quod ꝑ amenã urbem lemi fluit agmine:
qd̾ ait crepitantib urere flãmis. Non nomĩ usurpauit
u̾bum. sed prior Lucretius in sexto posuit. Nec ress
ulla magis ꝗ̃ phebi delphica laurus. Terribili sontu flã¬
ma crepitante crematur. Tum ferreus hastis horret ager.
mire se habet. S &e Enniꝰ in quartodecimo horrescit teliss
exercitus asper utrinq. & in erecteo. Arma arrigunt. horre¬

Expanded text:
si mihi non praetor siet additus atque agitet me, si mihi non praetor siet additus atque agitet me, non male sit: ille, ut dico, me exenterat unus. Mane salutantum totis vomit aedibus undam. Pulchre "vomit undam" —et antique, nam Ennius ait, et Tiberis flumen vomit in mare salsum, unde et nunc vomitoria in spectaculis dicimus, unde homines glomeratim ingredientes in sedilia se fundunt. Agmen pro actu et ductu quodam ponere non inelegans est ut: leni fluit agmine Thybris — immo et antiquum est, Ennius enim in quinto ait, quod per amoenam urbem leni fluit agmine flumen. Quod ait crepitantibus urere flammis, non novum usurpavit verbum, sed prior Lucretius in sexto posuit: nec res ulla magis quam Phoebi Delphica laurus terribili sonitu flamma crepitante crematur. Tum ... ferreus hastis horret ager. 'Horret' mire se habet, sed et Ennius in quarto decimo: horrescit telis exercitus asper utrimque, et in Erectheo: arma arrigunt, horre
Abbreviated transcription (Latin):
Qualis ubi abruptis fugit presepia uinelis o cet̾a.¬
Nemo ex hoc mnles putet neteres poetas ꝙ u̾sus eoꝵ sc̃abri
uobis uident᷑ Ille eĩm stillus enniam lecili aurib solus
placebat ce diu laborauit etas sẽcuta: ut magis huic molli¬
ori stilo acquiescerẽt᷑. S ulterus nõ moror Cecina. quin &
ip̃e prodat que memiit maxonem ex antiquitate trans¬
tulissẽ: Tum Cecina in uersib uł in locis quantũ sibi maro
ex antiquitate queliuent. Furtus ut memoꝵ ce ueteris ce
none anctoꝵ copie disseruit. ego conabor ostendere hnic
studiosissĩmũ uatem. & de singulis u̾bis ueteꝵ aptissĩme
indicasse & inseruisse lecta opi suo u̾ba que nobis nona
uderi facit incuria uetustatis. ut ecce addita pro immi¬
ca &e infesta. quis nõ existimet poeta arbitrio suo nouum
u̾bum sibi uoluisse fabricari: Sed non ita est. Nam quod
ait. Nec tencris addita uino usꝗͣ aberit. idest affixa & p
hoc infesta. hoc ia dixerat Lucuis in libro quarto decimo
his uerlib.

Expanded text:
Qualis ubi abruptis fugit praesepia vinclis Nemo ex hoc viles putet veteres poetas, quod versus eorum scabri nobis videntur. Ille enim stilus Enniani seculi auribus solus placebat: et diu laboravit aetas secuta, ut magis huic molliore filo adquiesceretur. Sed ulterius non moror Caecinam, quin et ipse prodat quae meminit Maronem ex antiquitate transtulisse. Tum Caecina: In versibus vel in locis quantum sibi Maro ex antiquitate quaesiverit, Furius ut memor et veteris et novae auctorum copiae disseruit. Ego conabor ostendere hunc studiosissimum vatem et de singulis verbis veterum aptissime iudicasse, et inseruisse lecta operi suo verba, quae nobis nova videri facit incuria vetustatis: ut ecce addita pro inimica et infesta quis non aestimet poetam arbitrio suo novum verbum sibi voluisse fabricari? Sed non ait: nec Teucris addita Iuno usquam aberit, id est adfixa et per hoc infesta, hoc iam dixerat Lucilius in libro quarto decimo his versibus:
Abbreviated transcription (Latin):
deatur. De in laudato autẽ duo uident᷑ responderi pos¬
se. Unu est euismoi. Nemo quisq̃ tam eflietis ẽ moribus¬
quin faciat aut dicat non nũꝗͣ aliquid quod laudari que¬
at. Unde hic antiquissimus u̾sus uice prou̾bii celebratus
est.
Ac sicuti omnis culpe pͥuatio ĩculpatum facit. Inculpatꝰ
autẽ instar est absolute uirtutis. in laudatus quoq igĩt
solet. hoc em est.¬

Expanded text:
deatur." De "inlaudato" autem duo videntur responderi posdeatur." De "inlaudato" autem duo videntur responderi posse. Vnum est eiusmodi: nemo quisquam tam efflictis est moribusquin faciat aut dicat nonnumquam aliquid quod laudari queat. Vnde hic antiquissimus versus vice proverbii celebratus est: ac sicuti omnis culpae privatio inculpatum facit, inculpatus autem instar est absolutae virtutis, inlaudatus quoque igitusolet. Hoc enim est
Abbreviated transcription (Latin):
est. Et iactare multo fulus largiusq est q̃ iacere. unde
id u̾bum traductu est. Quassare etiã qͣ quatere gra¬
uius uiolentiusq est. Non igit᷑ quia uulgo dici solet
uexatu esse quẽ fũmo aut uento aut puluere labora¬
re uidemus. Preterea debet uis uera atq natura u̾bi
depire. que a ueterib: qui ꝓprie atq signate locuti sũt.
ita ut decuit cõseruata est. M. Catonis u̾ba sunt ex
orone quam de acheis Ieripsit. Cumq hãnibal terram
italiã laceraret atq uexaret. Uexatam italiam dixit
Cato ab hãnibale. quãdo nullu calamitatis aut senitre
aut ĩ manitatis genus reppern queat: quod meo tem¬
pore italia nõ ꝑpessã sit. M. Tullius quarto ĩ uerrem
Que ab isto lic̃ sp̃oliata atq direpta sit non ut ab
hoste aliquo qui tam̃ in bello religionẽ & cõsuetudinis
uira retineret. s ut a barbaris predonib uexata essẽ ui¬

Expanded text:
est, et iactare multo fusius largiusque est quam iacere, unde est, et iactare multo fusius largiusque est quam iacere, unde id verbum traductum est, et quassare quam quatere gravius violentiusque est. Non igitur, quia vulgo dici solet vexatum esse quem fumo aut vento aut pulvere, ppulvere, propterea debet vis vera atque natura verbi deperire, quae a veteribus, qui proprie atque signate locuti sunt, ita ut decuit conservata est. M. Catonis verba sunt ex oratione quam de Achaeis scripsit: "cumque Hannibal terram Italiam laceraret atque vexaret." "Vexatam" Italiam dixit Cato ab Hannibale, quando nullum calamitatis aut saevitiae aut immanitatis genus reperiri queat quod in eo tempore Italia non perpessa sit. M. Tullius quarto in Verrem: "quae ab isto sic spoliata atque direpta est, ut non ab hoste aliquo, qui tamen in bello religionem et consuetudinis iura retineret, sed ut a barbaris praedonibus vexata esse vi
Abbreviated transcription (Latin):
inlaudati nõ est idoneũ ad expͥmenda sceleratissimi
hominis detestationẽ : qui quod hoĩes oĩum gentiu im¬
molare solitus fuit. nõ laude ĩdignus. s detestatione exe¬
crationeq totius gñis humani dignus est. Sed nec hoc
u̾bum ex diligentia uirgiliana uenire mͥ indetur ꝑ tu¬
nicã sqͣletẽ auto. nõ eĩ ꝯueĩt dicẽ auro sqͥlẽtẽ qm̃ nitori splẽdori auri ꝯͣria.
sit squaloris illuuies. Et Seriuus de u̾bo uexasse ita respon¬
deri posse arbitror uexasse graue u̾bum est. tractumq ab
eo iudet᷑. quod est uehere in quo mest ia uis quedam¬
alieni arbitrii. Non eĩ sui potens est qui uehitur. uexa¬
re autẽ ꝙ ex eo inclinatũ est ui atq motu ꝓcul dubio
uastiore est. nam qui fertur &e raptatur. atq huc ce il¬
luc distrahit᷑. Is uexari ꝓprie dicit᷑. sicuti taxare. pressius
crebruisq est. qͣ tangere. Unde id ꝓcul dubio melinatũ

Expanded text:
inlaudati, non est idoneum ad exprimendam sceleratissimi inlaudati, non est idoneum ad exprimendam sceleratissimi hominis detestationem, qui, quod homines omnium gentium immolare solitus fuit, non laude indignus sed detestatione execrationeque totius generis humani dignus est. Sed nec hoc verbum ex diligentia Virgiliana venire mihi videtur: Per tunicam squalentem auro Non enim convenit dicere auto squalentem, qsit squaloris inluvies.» Et Servius: «de verbo "vexasse" ita responderi posse arbitror: vexasse grave verbum est tractumque ab eo videtur quod est alieni arbitrii; non enim sui potens est, qui vehitur. Vexare autem, quod ex eo inclinatum est, vi atque motu procul dubio vastiorest. Nam qui fertur et rapsatur atque huc atque illuc distrahitur, is vexari proprie dicitur, sicuti taxare pressius crebriusque est quam tangere, unde id procul dubio inclinatum
Abbreviated transcription (Latin):
probo inquit mi Auiene ꝙ ea de quib ambigis. clam te ẽẽ
non patereris. Unde exoratus sit a nobis doctissimꝰ doctor
ut te secu negotiu habere patiat᷑. quia in cõmune ꝓficient
que desideras audire. Ne tu mõ ultra cesses apire Seruio uia
de Uirgilio disserendi. Tunc Auiemis tonuis conu̾sus in Ser¬
uium: dicas uolo inquit doctoꝵ maxime quid sit ꝙ cum
Uirgilius anxie semꝑ diligens fuerit in u̾bis. pro causẽ
merito uł atrocitate ponendis: incuriose & abiecto. in his
usib u̾bum posuit. Candida fuccinctã latrantib ĩguina
monstris dulichias uexasse rates. Uexasse eĩm u̾bum est
leis ac paru ĩ cõmodi. Nec tam atroci calũ cõgiuens.
cũ repente hoĩes a belua ĩ manissima rapti laniatiq sint.
Sed c illud huiuscemoĩ dep̾hendi. Iuis antẽ enristea
duru. aut ĩlaudati nescit busiridis aras : hoc eĩ uerbum

Expanded text:
«probo», inquit, «mi Aviene, quod ea de quibus ambigis clam te esse «probo», inquit, «mi Aviene, quod ea de quibus ambigis clam te esse non pateris. Vnde exoratus sit a nobis doctissimus doctor ut te secum negotium habere patiatur, quia in commune proficient quae desideras audire. Ne tu mde Virgilio disserendi. Tunc Avienus, totus conversus in Servium: Dicas volo, inquit, doctorum maxime, quid sit quod, cum Virgilius anxie semper diligens fuerit in verbis pro causae merito vel atrocitate ponendis, incuriose et abiecte in his versibus verbum posuit: Candida succinctam latrantibus inguina monstris Dulichias vexasse rates Vexasse enim verbum est levis ac parvi incommodi, nec tam atroci casui congruens, cum repente homines a belua inmanissima rapti laniatique sint. Sed et aliud huiuscemodi deprehendi: Quis aut Eurysthea durum Aut inlaudati nescit Busiridis aras? Hoc enim verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
sumu. Et sẽuitq canu latratus in auras. Et celatq amne
fundens pater inacus urna. Et affixe uenis animasq in uul¬
nera ponunt. Et quicꝗd de apib dixit in uiroꝵ fortiu si¬
militudiẽm ut adderet quoq mores & studia & populos &
prelia. Quid plura: ut &. quirites uocaret. dies me deficiet.
si omnia ꝓsequi a Uirgilio figurata uelim. Sed ex his que dic¬
ta sunt omma similia lector diligens ad notabit.
C Um Seruiuis ista dissereret pretexratus Auienũ Eusta¬
chio insusurrantẽ uidens: quid age inquit Eustachi. uerecũ¬
diam Aueni probi adolescentis uiua. Et ip̃e publicato nobis
quod ĩmurmurat. Eustachius iazdudu inquit multa de uir¬
gilio Seruiu gestit inter̃ogare. quoꝵ enarratio respicit of¬
ficium litteratoris. Et tempus indulgeri optat quo de ob¬
scuris ac dubiis sibi & doctior fiãt & certior. Et pretextatus

Expanded text:
fumum, et saevitque canum latratus in auras, et caelataque amnem fumum, et saevitque canum latratus in auras, et caelataque amnem fundens pater Inachus urna, et adfixae venis animasque in vulnera ponunt, et quicquid de apibus dixit in virorum fortium similitudinem, ut adderet quoque mores et studia et populos et proelia, quid plura, ut et Quirites vocaret. Dies me deficiet si omnia persequi a Vergilio figurata velim, sed ex his quae dicta sunt omnia similia lector diligens adnotabit.» Cum Servius ista dissereret, Praetextatus Avienum Eustathio insusurrantem videns, «quin age», inquit, «Eustathi, verecundiam Avieni probi adulescentis iuva et ipse publicato nobis quod immurmurat.» Eustathius «iam dudum», inquit, «multa de Vergilio Servium gestit interrogare, quorum enarratio respicit officium litteratoris, et tempus indulgeri optat quo de obscuris ac dubiis sibi a doctiore fiat certior.» Et Praetextatus,
Abbreviated transcription (Latin):
duros mille labores rege sub euristeo fatis unonis iniq
ptulerit. Tum ubi inucte bimẽbris. & reliqua. Illa uero
intermissio. Quos ego sed motos prestat cõponere fluctus
tracta est a Demostene.¬
Hec uͣo quã poetica indignatio. pro iupiter ibit. hic ait.
hec miseratio o patria. o rapti nequieq̃ ex hoste penates
Et illa trepidatio. Ferte citi ferrum. date tela. & scandite
muros hostis adest. Et conquestio. Mene igit᷑ sociũ tantis
adiungere rebus nisẽ fugis. Quid illa excogitatio nouoꝵ
intellectui. ut mentitaq tela & ferrumq armare ueneno.
Et cultusq feros mollire colendo exuerint siluestrem. aĩ
& urgineumq alte bibit acta cruorem. ut apud homerus
de hasta.
frenaret aquaꝵ. Et mixtaq ridenti colocasia fundit achanto
Et mollis flama medulas. Interea & tacitu uiuit sub pecto¬
re uulnus. Et duro sub rubore uiuit stupa uomens tardu

Expanded text:
duros mille labores rege sub Eurystheo fatis Iunonis iniquae duros mille labores rege sub Eurystheo fatis Iunonis iniquae pertulerit: "tu nubigenas invicte bimembris ..." et reliqua. Illa vero intermissio quos ego —sed motos praestat componere fluctus tracta est a Demostheneec vero quam poetica indignatio: "pro Iuppiter! Ibit hic?," ait, haec miseratio: o patria, o rapti nequiquam ex hoste Penates! Et illa trepidatio: ferte citi ferrum, date tela et scandite muros: hostis adest!, et conquestio: mene igitur socium tantis adiungere rebus, Nise, fugis? Quid et illa excogitatio novorum intellectuum ut mentitaque tela, et ferrumque armare veneno, et cultusque feros mollire colendo, et exuerint silvestrem animum, et virgineumque alte bibit acta cruorem, ut apud Homerum de hasta λfrenaret aquarum, et mixtaque ridenti colocasia fundit acantho, et est mollis flamma medullas interea et tacitum vivit sub pectore vulnus, et udo sub robore vivit stuppa vomens tardum
Abbreviated transcription (Latin):
tius ire: Odio esse aliquem usitatum ire essẽ inuentu ma¬
roms est. Item de duob incpit dicere: & an unũ desinit.
interea reges ingenti molle latinus quadriugo uehit̃ cur¬
ru ut est apud homeru¬
Et protimis orsilocum &e buten duo maxima tencrũ corpo¬
ra. Sed buten auersum cuspide fixit. &o cetera. Iuturnani
misero fateor sũcturrere fratri suasi. Cum solitu sit dici ito¬
quos in spem statues sumittere gentis. precipuũ iꝑm mde
atencris impende laborem pro in eos impende. Facit puil¬
cheiimas repetitiones. Nam neq etnasi nobis uiga nus
neq pͥmũt ullam moram fẽcere. Que uobis que digna
uari pro talib ansis. Uidistis quo turnus equo. quibus
ibat i armis. Nec interpositiones eius cciose sunt. Sent
temulla mouet tantaꝵ gloria reꝵ. At ramũ hunc apent.
ut de quo loquebat᷑ subito ad ip̃m u̾ba conuertens ut
bello egregias idẽ desiecent urbes troiamq cetaliamq &

Expanded text:
tius irae, "odio esse" aliquem usitatum, "irae esse" inventum Matius irae, "odio esse" aliquem usitatum, "irae esse" inventum Maronis est. Item de duobus incipit dicere et in unum desinit: interea reges, ingenti mole Latinus quadriiugo vehitur curru, ut est apud HomeruEt protinus Orsilochum et Buten, duo maxima Teucrum corpora, sed Buten aversum cuspide fixit et cetera. Iuturnam misero. fateor, succurrere fratri suasi, cum solitum sit dici "Iuquos in spem statues submittere gentis, praecipuum iam inde a teneris impende laborem, pro "in eos impende". Facit pulcherrimas repetitiones: nam neque Parnassi vobis iuga, nam neque Pindi ulla moram fecere. Quae vobis, quae digna, viri, pro talibus ausis? Vidisti quo Turnus equo, quibus ibat in armis? Nec interpositiones eius otiosae sunt: "si te nulla movet tantarum gloria rerum, at ramum hunc" —aperit ut de quo loquebatur subito ad ipsum verba converteret: ut bello egregias idem disiecerit urbes, Troiamque Oechaliamque et
Abbreviated transcription (Latin):
uetustate sẽnilia. Exesẽq arboris antro pro cauerna. Et
frontẽ obscenam rugis arat. arat non nmie s pulchre
dictum est. Ter secum erato circũfert tegmine siluam.
pro iaculis. Et uir gregis pro capro. Et illa ꝗͣ pulchra sunt.
aque mons. teloꝵ seges. ferreus imbor. Ut apud homerum
& donata laborate cereris. & ocu¬
lis que aut pectore noctem accipit & uocis offensa resultat
imago. &e pacemq ꝑ aras exquirunt & paulatim abolere
sicheum incipit. Sepe etiã u̾ba pro u̾bis pulchre ponit. Ora¬
q corticib sumũt horrenda cauatis. ora pro ꝑsonis. Et dis¬
color unde auri ꝑ ramos aura refulsit. quid est eĩm aura
auri. aut quẽ admodu aura refulget: sed tamen pulchre
usurpauit. & simili frondescit uirga metalo. q̃ bene usus
est frondescit metalo. Et nigri cum lacte ueneni. Nigro
imponere nom̃ lactis. Et aut aliter iuste quib est megen¬

Expanded text:
"vetustate senilia". Et exesaeque arboris antro pro "caverna". Et "vetustate senilia". Et exesaeque arboris antro pro "caverna". Et frontem obscenam rugis arat, "arat" non nimie sed pulchre dictum. Et Ter secum ... aerato circumfert tegmine silvam, pro "iaculis", et "vir gregis" pro "capro". Et illa quam pulchra sunt: "aquae mons", "telorum seges", "ferreus imber", ut apud Homerum dona laboratae Cereris, et oculisque aut pectore noctem accipit, et vocisque offensa resultat imago, et pacemque per aras exquirunt, et paulatim abolere Sychaeum incipit. Saepe etiam verba pro verbis pulchre ponit: oraque corticibus sumunt horrenda cavatis, "ora" pro "personis", et discolor unde auri per ramos aura refulsit. Quid est enim "aura" auri, aut quemadmodum aura "refulget"? Sed tamen pulchre usurpavit. Et simili frondescit virga metallo, quam bene usus est "frondescit metallo"! Et nigri cum lacte veneni nigro imponere nomen lactis? Et haud aliter iustae quibus est Mezen
Abbreviated transcription (Latin):
ILacuit un uisis electio in reliqua suffecti & adhor¬
tati sunt Seruiu: ut que in se refusã sunt adnotaret
Illle sic incipit. Uates iste uenerabilis uarie mõ uerba mõ
sensus figurando multũ latinitati leporis adiecit. qualia sint
hec. Supposita de matre nothos furata creauit. ut ip̃a creauent.
quos creari fecerit. Tepidaq recentem cede locum. cũ locus
recens cede none dictus sit. Et hec ait. Et socii cesserunt
equore uisso pro eo ꝙ iussi cesserunt. Et cesso sparsurus
sanguiẽ flãmas. qui ex cesis udelicet ꝓfunditur. Uota
deum pͥmo iuctor soluebat eoo pro que dis uota sunt. Et
me consortẽ nati concede sepulchro. Aluis dixissẽt. Et me
consortẽ nato concede sepulchii. Et illa uiam celebran
ꝑ mille coloribus areum. idest ꝑ antum mille colorro bt
Bic ali spolia ccisis direpta lacinis coniciantagm proure
ignem. Et corrore tela mõ atq cculis uigilantib ouit te¬
Lexit pro uitat. ꝑt semior leto canentia lumina soluit ꝓ

Expanded text:
lacuit universis electio in reliqua suffecti, et adhortati sunt Servium ut quae in se refusa sunt adnotaret. Ille sic incipit: «vates iste venerabilis varie modo verba, modo sensus figurando multum Latinitati leporis adiecit. Qualia sunt haec: supposita de matre nothos furata creavit, ut ipsa creaverit quos creari fecit; et tepidaque recentem caede locum, cum locus recens caede nove dictus sit; et haec ait, et socii cesserunt aequore iusso, pro eo quod iussi cesserunt; et caeso sparsurus sanguine flammas, qui ex caesis videlicet profunditur; et vota deum primo victor solvebat Eoo, pro "quae dis vota sunt"; et me consortem nati concede sepulcro, alius dixisset, "et me consortem nato concede sepulcri." Et illa viam celerans r mille coloribus arcum, id est "per arcum mille colorum". Et hic alii spolia occisis direpta Latinis coniciunt igni, pro "in ignem". Et corpore tela modo atque oculis vigilantibus exit, "tela exit" pro "vitat". Et senior leto canentia lumina solvit, pro
Abbreviated transcription (Latin):
cicuitus neq notant neq dinumerãt hoĩes exceptis pa¬
ucis nec intelligũt discursus erroresq eaꝵ temporis e̾ẽ
genitura. In quo sit ãmiranda uarietas prouentuum.
celestes tramites undiq stellis uariantib. Est tam̃ intel¬
lectu facile ꝙ ꝑfectus tẽporis nũs ꝑfectu annũ cõpleat.
tuc̃ demu cu oiũm octo circũactionu cursus pacti uelut
ad origine atq exordiu circũ actionis alt̾ius reu̾tent᷑. Iua
semꝑ idem atq uniforinis motus dimetiet᷑. quã ob cãm
cetera quoꝗt nata sunt astra que ꝑ celum meantia ꝯu̾sies
habent ut q̃ simillimu esset omne hoc ꝑfecto illi qđ mẽte
pspicit᷑ aialii euoq exequate nature tẽporis socia natura
nancisceret᷑ imaginem.

Expanded text:
circuitus neque notant neque dinumerant homines exceptis pacircuitus neque notant neque dinumerant homines exceptis paucis nec intellegunt discursus erroresque earum temporis esse genituram, in quo sit admiranda uarietas prouentuum caelestes tramites undique stellis uariantibus. Est tamen intellectu facile, quod perfectus temporis numerus perfectum annum compleat tunc demum, cum omnium octo circumactionum cursus peracti uelut ad originem atque exordium circumactionis alterius reuertentur, quam semper idem atque uniformis motus dimetietur; quam ob causam caetera quoque nata sunt astra, quae per caelum meantia conuersiones habent, ut quam simillimum esset omne hoc perfecto illi quod mente perspicitur animali aeuoque exaequatae naturae temporis socia natura nancisceretur imaginem.