comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Lũcri causa relicta domi uxore inuencula
et / tenui suppellectuli nauigasset : post
quintũ ferme annũ. rediit .e. naui eues¬
tigio ad uisendam uxorem. quȩ interim
uiri reditũ. desperans cũ alio consueuerat
proficistitur domũ ingressus. cũ eam ma¬
iori ex parte instauratã in melius q auctam
respondit statimi mulier sibi in ea re eius
qui ommibz fert oper dei graciam et aux¬
iliũ affuisse. benedicatur uir inquit deus ꝓ
tanto hoc bñficio erga nos suo iuidens insuꝑ
cubiculũ lectuuiq oruatiorem. reliquũq
suppellectilem. nũdam ultra qmͣ ferret uxo¬
ris conditio: cũ ꝑcunctatus esset unde illa
quoq ꝑuenissent : eciam dei indulgenciã
illa sibi ministrasse affirmauit gracias
item uir deo  egit qui tum liberalis in
se fuisset/ eodem modo et de aliis. quibusdã
quȩ noua domi et insueta uidebant᷑ con¬
spectis. cum Largitoris dei muificenciã
ad fuisse diceret ⁊ uir/q ip̃e. tam profusam

Expanded text:
lucri causa, relicta domi uxore iuvencula et tenui suppellectile, navigasset, post quintum ferme annum rediit. E navi e vestigio ad visendum uxorem quae interim viri reditum desperans cum alio convenerat domum proficiscitur. Ingressus, cum eam maiori ex parte instauratam in meliusque auctam Respondit statim mulier sibi in ea re eius, qui omnibus fert opem, Dei gratiam affuisse: “Benedicatur” inquit “Deus, pro tanto hoc beneficio erga nos suo!”. Videns insuper cubile lectumque ornatiorem reliquamque suppellectilem mundam ultra quam ferret uxoris conditio, cum percontatus esset unde illa quoque provenissent, et Dei indulgentiam illa sibi subministrasse asseveravit: gratias iterum vir Deo egit, qui tam liberalis in se fuisset. Eodem modo et aliis quibusdam quae nova domi et insueta videbantur conspectis, cum largioris Dei munificentiam affuisse diceret, virque ipse tam profusam
Abbreviated transcription (Latin):
atq indoctior incolis huic cũ ignota es¬
sent tempora anniq uarietatẽ nequꝙͣ
indixit quadragesimã populo suo Uenͭ
hic ad terram nonam ad mercatũ sabbõ
aute solempnitatẽ palinaꝵ. conspectisq
sacerdotib oliuaꝵ ramos. ac palmas ĩ¬
ũ diem sequẽtem parãtib admuiratus qͥduã
id sibi uellet: cognouit tũt erratũ siõ
et quadragesuuã iã nulla suoꝵ obẜua
cione transisse reuersus in opidũ ⁊ ipẽ
ramos palmasq in posterũ diem para¬
uit quo aduocata plebicula hodie inqt
est dies quo ram oliuar paluarũq
dari consnetudine debeut/: octaua dio
pascha erit hac tantũ ebdomada agen¬
da est peĩtencia: neq enĩ. longius habe¬
mus hoc anno ieninũ cuiꝰ rei causam¬
hanc cognostite curnis p̾uiũ hoc anno
fuit tardũ ad modũ aqlẽtũ quod propt̾
frigora ⁊ difficultatem itiuerũ hos
montes nequinit suꝑare ideaq ⁊ quadra¬

Expanded text:
atque indoctior incolis. Huic cum ignota esatque indoctior incolis. Huic cum ignota essent tempora annique varietates, nequaquam indixit quadragesimam populo. Venit hic ad Terram Novam, ad mercatum sabbato ante solennitatem Palmarum. Conspectis sacerdotibus olivarum ramos ac palmulas in diem sequentem parantibus, admiratus quidnam id sibi vellet, cognovit tunc erratum suum, et quadragesimam iam nulla observatione quorum transisse. Reversus in oppidum et ipse ramos palmasque in posterum diem paravit, qui, advocata plebecula, “Hodie” inquit “est dies, quo rami olivarum palmarumque dari ex consuetudine debent: octava die Pascha erit; hac tamen hebdomada agenda est poenitentia, neque longius habemus hoc anno ieiunium, cuius rei causam cognoscite: Carnisprivium hoc anno fuit tardum admodum et lentum quod propter frigora et difficultatem itinerum hos montes nequivit superare; ideo et quadra
Abbreviated transcription (Latin):
num ꝑstontati funt ut te abriperent
ad carcerem cũ dicerem te foris dormire
solitũ abierũt cõminantes se paulo post
reuersuros. querebat homo ꝑterritus
abeundi modũ s iau porte opidi clause
erant lum mulier quid agas infelix.
si caperis actum est cũ ille rxorie consili¬
um tremens quereret. illa ad dolum
ꝓmpta. astende inquit ad hoc colubariũ
eris hac nocte ibi ego hostiũ extra claudã
ac remonebo stabas ne quis te ibi esse sus¬
picari queat ille uxoris parunt consilio
ea obstructo hostio ut uiro facultas egre/¬
diendi nõ eẽt amotis stalis honnẽ ex
magna excitata turba muliere quoq pro
uiro loquẽte ingentem latenti tremorem
incussit sedato tandem timultu anibo
in lectũ profecti ea nocte ueneri operam
dederũt uir delituit intꝰ sttͥora ⁊ coluubas
Ellum opidum est in nr̃is appẽni¬
ni montib. ad modñ rusticanu
n eo habitabat/ sacerdos eudior

Expanded text:
mum perscrutati sunt, ut te abriperent mum perscrutati sunt, ut te abriperent ad carcerem: cum dicerem te foris dormire solitum, abierunt, comminantes se paulo post reversuros”. Quaerebat homo perterritus abeundi modum, sed iam portae oppidi clausae erant. Tum mulier: “Quid agis, infelix? Si caperis, actum est”. Cum ille uxoris consilium tremens quaereret, illa ad dolum prompta “Ascende” inquit “ad hoc columbarium: eris ibi hac nocte, ego ostium extra occludam et removebo scalas, ne quis te ibi esse suspicari queat”. Ille uxoris paruit consilio. Ac ab obserato ostio, ut viro facultas egrediendi non esset, amotis scalis, hominem ex magna excitata turba, muliere quoque pro viro loquente, ingentem latenti timorem incussit. Sedato tandem tumultu, ambo in lectum profecti ea nocte Veneri operam dederunt. Vir delituit inter stercora et columbos. ellum oppidum est in nostris Apennini montibus admodum rusticanum. In eo habitabat sacerdos rudior
Abbreviated transcription (Latin):
retur autem ille uniu̾sam diem in hiis fa¬
quaret tum unus de astantib iocabundꝰ
ad aurẽ pretoris accedens. dñe inquit
hora iam tarda est. festinetis iter oportet
uam nisi florenciã. hodie intraueritis: cũ
hodiernus dies fit uobis constitutus ad
ueniendũ officiũ ꝑdetis hoc intellecto
stultus homo ac loquax tandeni retulit
se fflorenciam uenisse. De muliere que¬
Etrus quidam contribulus meus
olim michi narrauit fab̾ulã riden¬
dam ac uersucia dignã muliebri Is
rem habebat cũ femina nupta agricole
haud multũ prudenti ⁊ is foris in agro
sȩpius ob pecuniam debitam ꝑ noctabat
Cum aliquãdo amicus intrasset ad muli¬
erem: uir inspiratus rediit increpustulo
tura illa subito collocato subtus lectum
adultero/ in mari tũ uersa. grauitꝰ illu
increpauit ꝙ rediisset asserens illũ uelle
degere ini carcerib modo inquit prȩtoris
satillites ad te capiendũ. uinuersam do¬

Expanded text:
batur autem ille universum diem in his fabatur autem ille universum diem in his faquaret, tunc unus ex astantibus iocabundus ad aurem praetoris accedens: “Domine” inquit “hora iam tarda est, festinetis iter oportet. Nam nisi hodie Florentiam intraveritis, cum hodiernus dies sit vobis constitutus ad veniendum, officium hoc amittetis”. Hoc intellecto, stultus homo ac loquax tandem retulit se Florentiam venisse. 10. De muliere qPetrus contribulus meus olim mihi narravit fabulam ridiculosam et versutia dignam muliebri. Is rem habebat cum femina nupta agricolae haud multum prudenti, et is foris in agro aepius ob pecuniam debitam pernoctabat. Cum aliquando amicus intrasset ad mulierem, vir insperatus rediit in crepusculo: tum illa, subito collocato subtus lectum adultero, in maritum versa, graviter illum increpavit quod redisset, asserens velle eum degere in carceribus: “Modo” inquit “praetoris satellites ad te capiendum universam do
Abbreviated transcription (Latin):
brabantur/ nupcie. postridie qmͣ. sponisa do¬
niũ uenerat stetimꝰ panlulũ animi relax¬
andi grã respicientes una pallentes uiros
et mulieres lum subridens zucharus isti
inquit matrimoniũ cõsumarunt ego autẽ¬
ã patrimoniũ consimipsi facete tu seipũ dix ͭ
qui uenditis paternis bonis. patrimoniu
om̃e comedendo ludendoq consumpserat
Uidam iturus florenciam. pretor qua
die urbem introiit: Habuit de more
in maiori templo coram prioribus
cinitatis sermonez longñ sane ⁊ molestuz
nam. ordiri ii suã cõmendacionẽ cepit se
fuisse antea. Nome senatorem : ubi quicꝗd
abse iteniq et reliquis in suam laudem¬
honoremq dictum fuctum ue extiterat
prolixo sermone explicauit exitũ deĩceps
ex urbe comitatũ ꝙ recensinit primo die
Sutrium contulisse se dixit. ⁊ quę ibi a se
dietum quo ni loco hospicio re fuisset ⁊ qͥcͥ¬
quid. ab eo gestum unaquaq de re esset/
infensa eẽt: neq finis fieret dicendi. uide¬

Expanded text:
brabantur nuptiae. Postridie, quandovenerat, stetimus paululum animi relaxandi gratia, respicientes una psallentes viros ac mulieres. Tum subridens Zucharus: “Isti” inquit “matrimonium consummarunt, ego iam patrimonium consumpsi”. Facete in se ipsum dixit, qui, venditis paternis bonis, patrimonium omne comedendo ludendoque consumpserat. 9. uidam iturus Florentiam praetor, qua die urbem introivit, habuit de more in maiori templo coram prioribus civitatis sermonem longum sane et molestum; nam ordiri in suam commendationem coepit se fuisse Romae senatorem, ubi quicquid ab se itemque a reliquis in suam laudemhonoremque dictum factumve extiterat prolixo sermone explicavit. Exitum deinceps ex Urbe comitatumque recensuit: primo die Sutrium contulisse se dixit, et quae ibi a se dietim quo in loco hospitiove fuisset, ac quicquid ab eo infensa esset neque finis fieret dicendi, vide
Abbreviated transcription (Latin):
cape hanc maledictã carnẽ. Iam enĩ uͥga
erecta erat ⁊ ipãmet utere ut libet ego .ii.
hodie minime tangam. Ita inuitus mulie¬
rem subegit licet ꝓpter abstiuẽciam non
tangeret carnẽ suam. totum peccatum
tribuens mulieri De equestri palleato
Bain semel ad. pontificis pallaciu¬
quo eciam transiebat quidam .e. urĩs
palleatis equester ⁊ forsan implicitis
curis. hurc quispiam cũ detecto capite ce¬
uerteretur non aĩaduertit epũs: at ille
superbia aut arrogancia factũ existimans
hic inquit Mim sui medietatẽ neqͣquam
reliquit domi totũ euĩ secũ defert. signisi¬
cans eum osse asinũ qui se reuerentib non
Erambulantes aliquando urbem fa

Expanded text:
“cape hanc maledictam carnem” iam enim virga “cape hanc maledictam carnem” iam enim virga erecta erat “et ipsamet utere, ut lubet: ego enim eam minime tangam”. Ita invitus mulierem subegit, licet propter abstinentiam non tangeret carnem suam, totum peccatum tribuens mulieri”. 7. De equestri palleato Ibam semel ad Pontificis palatium. Transibat quidam e nostris palleatus equester et, forsan implicitus curis, hunc quispiam cum detecto capite revereretur, non animadvertit episcopus. At ille superbia aut arrogantia factum existimans: “Hic” inquit “asini sui medietatem nequaquam reliquit domi, sed totum secum defert”. Significans eum asinum, qui se reverentibus non rambulant
Abbreviated transcription (Latin):
paulo cuidam beato qui habitabat pisis
unus ex eis qui uulgo apostoli uocantur
quorũ est consuetudo sedere ad hostium¬
domus nichil petens. Cũ ut nos exponet¬
quis is fuisset rogaremus. Paulus inquit
qui ꝓpter uite scĩmoniã beatus uulgo cogno¬
Illa conspicata se pus uirũ / erat .n. formosꝰ
exarsit in paulũ/ ciboq dato rogauit ut po¬
stridie rediret: se curaturam ut bene prã-¬
deret Cum frequens domũ mulieris acces¬
sisset: illa tandem rogauit hominẽ itro
accederet ad sumendũ cibum. ãuuit hic ⁊
cum opipare uentrem cibo potuq farfisset
mulierq libidinis impaciens uirũ ample
titur ostulaturq non inde abiturũ inquit
priusꝙͣ se cognostat Ille reluctanti similis
detestans mulieris feruentẽ cupiditatẽ cũ
illa obsteuius. instaret: tandem cedeus ui¬
duȩ importiũtati postea qmͣ inquit tantũ
malũ patrare cupis: testor deun. tuũ opus
erit ego procul absum a culpa. tu ipã ĩquit

Expanded text:
Paulo cuidam Beato qui habitabat Pisis, Paulo cuidam Beato qui habitabat Pisis, unus ex eis qui vulgo Apostoli vocantur, quorum est consuetudo sedere ad ostium nihil petentes. Cum ut nobis exponerquis is fuisset rogaremus: “Paulus” inquit “qui, propter vitae sanctimoniam, Beatus vulgo cognosynam. Illa, conspicata saepius virum erat enim formosus, exarsit in Paulum ciboque dato rogavit ut postridie rediret, se curaturam ut bene pranderet. Cum frequens domum mulieris accessisset, illa tandem rogavit hominem ut intus accederet ad sumendum cibum; annuit hic, et cum opipare ventrem cibo potuque farsisset, mulier libidinis impatiens virum amplectitur osculaturque, asserens non inde abiturum, priusquam se cognoscat. Ille reluctanti similis, ac detestans mulieris ferventem cupiditatem, cum illa obscenius instaret, tandem cedens viduae importunitati: “Postea quam” inquit “tantum malum patrare cupis, testor Deum, opus tuum erit: ego procul absum a culpa. Tu ipsa” inquit
Abbreviated transcription (Latin):
Assentitur uir uxori et in graciã sacerdo¬
tis ut et se ouere suꝑfluo leuaret Igitur
eo uocato ad ceuam causaq exposita cum
sumpto abo lectum unũ tres ingrediũtur,
ita ut mulier ẽẽt: uir anteriori parte pos¬
teriori alter/ ex dono uteretur/. Sacerdos
famelicus concupitiq cibi auidus prior
aggreditur aciem sibi cõmissam qua in re
uxor quoq submurmurans strepitũ quẽdã
edidit tũc nir timens ne partes suas ag¬
et tua porcione utere meã intactam relin¬
quens. huic sacerdos. det michi deus ĩquit
nam tua ꝑuifacio ut bonis tantum ecclesie
uti possim. Nis uerbis acquiestẽs stultus
ille quod ecclesie concesserat libere uti iussit
pocritarũ genus pessimũ est omniũ
qui uiuant cũ de hiis seiiel me pre¬
esente sermo exortus esset : dicereturq¬
mulando agunt ut nõ sponte s inuiti ac
suꝑior prȩcepto honores assequi uidebãtur
lum quidam ex astantib dixit eos suuiles

Expanded text:
Assentitur vir uxori, et in gratiam sacerdoAssentitur vir uxori, et in gratiam sacerdotis, et ut se onere superfluo levare”. Igitur, eo vocato ad coenam causaque exposita, cum sumpto cibo lectum unum tres ingrederentur, ita ut mulier media esset, vir anteriori parte, posteriori alter ex dono uteretur, sacerdos famelicus concupitique cibi avidus prior aggreditur aciem sibi commissam: qua in re uxor quoque submurmurans strepitum quemdam edebat. Tunc vir timens ne partes suas aget tua portione utere, meam intactam reliquens”. Huic sacerdos: “Det mihi gratiam Deus” inquit “nam tua parvi facio, ut bonis tantum Ecclesiae uti possim”. His verbis acquiescens, stultus ille quod Ecclesiae concesserat libere uti iussit. 6. rum genus pessimum est omnium qui vivant. Cum de his semel in coetu me praesente sermo exortus esset, dicereturqumulando agunt, ut non sponte, sed inviti ac superiorum praecepto honores assequi videantur, tum quidam ex astantibus dixit eos similes
Abbreviated transcription (Latin):
factus medicis adhibitus. conualuit atq¬
empta douio ⁊ possessionibus uixit postmo
in suma reꝵ opulencia cum ergo diceretur
ab omib ecce nõne uerũ p̾diximꝰ tibi deũ
centuplũ redditurũ. reddidit inquit ille:
sed tamen prius ut usq ad interitũ cacare᷑
sanguiuẽ ꝑiisit: dictum contra eos qui
tarde in beneficio dando ant reddendo ex¬
istiit De homine rusticano qui existi¬
Omo e nostas rusticanus et haud
multũ prudens certe in coitu mu¬
lieꝵs rudis sumpta uxore cum illa
tes in eius gremio posusset: erecto telo¬
casu uxorem cognouit admiratusq post¬
modũ. ar rogans nulierẽ an duos cũos.
haberet: cum illa annuisset : hoho iuquit
callida uxor que a sacerdote ꝑochiano dili¬
gebatur/. possumꝰ inquit ex hoc altero ele¬
mosinam facere: demus eñ ecclesie. ⁊ sacer¬
doti nostro cũ hec res erit gratissima et
tibi nichil oberit cum uiuis sufficiat tibi

Expanded text:
factus, adhibitis medicis convaluit, atqufactus, adhibitis medicis convaluit, atque domo empta et possessionibus vixit postmodum in summa rerum opulentia. Cum ergo diceretur ab omnibus: “Ecce, nonne verum praediximus tibi Deum centuplum redditurum?”, “Reddidit” inquit ille “sed tamen prius ut usque ad interitum cacarem sanguinem permisit”. Dictum contra eos qui tardi in beneficio dando et reddendo existunt. 5. De homine insulso qui existiHomo e nostris rusticanus et haud multum prudens, certe in coitu mulierum rudis, sumpta uxore, cum illa tes in eius gremio posuisset, erecto telo uxorem casu cognovit. Admiratusque postmodum et rogans mulierem an duos cunnos haberet, cum illa annuisset: “Ho, ho” inquit callida uxor, quae a sacerdote parochiano diligebatur: “Possumus” inquit “ex hoc eleemosynam facere: demus eum Ecclesiae et sacerdoti nostro, cui haec res erit gratissima et tibi nihil oberit, cum unus sufficiat tibi”.
Abbreviated transcription (Latin):
I deun cum multi hortarentur ad xp̃i
fidem agere ille bona sua dimittebat :
suadebant conplures ut ea daret
quȩ esset uerissima centuplũ esset receptu¬
rus/ ꝑsuasus tandem ad fidem cõnersus
est distributis int̾ panperes egenos ⁊ men¬
dicos bonis iude ꝑmensem fere hospicio
Cum ei om̃es blandirentur ⁊ laudarent
factum: ille tamen qui precario uiueret
expectabat indies cẽtupli ꝓmssionẽ ⁊ cũ
multo sacietas cibandi hominis cepisset/ iãq
inuitator reꝑiretur/: cepit homo admodũ
egere. ita ut ei esset necesse diuertere ad
hospitale. quoddã in quo morbo correptꝰ
ad extremũ uite ꝑuenit cũ sanguis ꝑ pos¬
teriora efflueret Discrepans itaq salu¬
tupli et auxietate quadã. aerẽm querens
egressus est lectulum ad secessũ uentris
in pratulũ propinquũ ibi cũ cõstitisset
quesitis post/ egestionem. ad tergendum
anũ herbis inuenit ĩuolutũ lintheũ
refertum lapidib precõsis quare dicior¬

Expanded text:
Iudaeum cum multi hortarentur ad Christi fidem, aegre ille bona sua dimittebat. Suadebant complures ut ea daret quae esset verissima, centuplum esset accepturus. Persuasus tandem ad fidem conversus est, distributis inter pauperes, egenos et mendicos bonis. Inde per mensem fere hospitio cum ei omnes blandirentur et laudarent factum. Ille tamen, qui precario viveret, exspectabat in dies centupli promissionem; et cum multos satietas cibandi hominis cepisset, iamque rarus invitator reperiretur, coepit homo admodum egere, ita ut ei necesse esset divertere ad hospitale quoddam, in quo morbo correptus ad extremum vitae devenit, cum sanguis per posteriora efflueret. Desperans itaque salutupli, ex anxietate quadam aerem quaerens, egressus est lectulum ad secessum ventris inpratulum propinquum: ubi cum constitisset, quaesitis post egestionem ad tergendum anum herbis, invenit involutum linteum refertum lapidibus pretiosis. Quare ditior
Abbreviated transcription (Latin):
mandus habebat uxorem satis liberale
et michi quãdoq obsequentem cũ accessisse
aliquãdo doniũ noctu foris stans audini
eos acriter collitigantes. increpabat .ii.
uir uxorem accusans. impudicitiam eiꝰ
illa ut moris est taliu negando se tuetur
tum uir inter/ clamando Ioanna Ioanna
s in tantũ te futuam quo ad plenam
doniu filiis reddam atq ita te solam cũ
natis relinquam postmodũ et abibo Ru
sumis om̃es genus supplicii adeo ex¬
quisitum: quo stultus ille ulturũ se uxo¬
Enetis fogdus erat cũ duce medio¬
lani ad decenniũ: interim primo
inter fflorentinos. ducemiq orto
bello cũ florentinoꝵ res deteriori loco uide¬
rentur: ueneti ducem haud quicqmͣ hosti¬
le quid tumentem. adorti iupto federe.
Brixiam occupauerũt ueriti ne si dux
superior esset: omnis belli moles inseuer¬
teretur fflorentino uenetoq postinodu
hac de re deceptantib cum uenetus dice¬
ret nobis libertatem debetis nam nostra

Expanded text:
mandus habuit uxorem satis liberalem, mandus habuit uxorem satis liberalem, et mihi quandoque obsequentem. Cum accessissem domum aliquando noctu, foris stans, audivi eos acriter collitigantes: increpabat enim vir uxorem, accusans impudicitiam eius. Illa, ut moris est talium, negando se tuebatur. Tum vir inter clamandum, “Ioanna, Ioanna”, sed in tantum refutuam, quoad plenam domum filiis reddam, atque ita solam te cum natis relinquam postmodum, et abibo”“. Risimus omnes genus supplicii adeo exquisitum, quo stultus ille ulturum se uxoVenetis foedus erat cum duce Mediolani ad decennium. Interim primo inter Florentinos ducemque orto bello, cum Florentinorum res deteriori loco viderentur, Veneti ducem haud quicquam hostile timentem adorti, rupto foedere, Brixiam occuparunt veriti ne, si dux superior esset, omnis belli moles in se verteretur. Florentino Venetoque postmodum de hac re disceptantibus, cum Venetus diceret: “Nobis libertatem debetis: nam nostra
Abbreviated transcription (Latin):
.ii. paratas ac promptas nos ad concubi¬
iuiri peterentur a nobis cum essent im¬
parati. stita facetaq responsio. De statuto
sanccitũ. est capitale esse si quis de
agenda pace uerba fecisset/ Beruardus
manereti ciuis facetissimꝰ erat in foro
ueteri nestio quid empturus accessit ad
eur frater quidam ex hiiͦs mendicis cir¬
cumforaneis qui in trimis astentes/ aliqͥd
sibi a transeũtib dari in necessarios usus
petunt. ac quippiam petiturus primis
uerbis pax tibi inquit. Lum Bernardus
quid tu pacem nõĩasti: an nestis capita¬
le esse. si quis de pace loquatur / abi inqͥt
ne quis me huuis culpa. assinem putet
hoc dicto recedens. a nebulomis illius
siat sermo inter socios. quȩ pena sta
tuenda esset in oxores impudicas
uBonifacius salutatus inquit ea a ͦ¬
tolentinas amicus suus mutuatus est¬
et se uxorem suam affecturũ existimabat
Saisaitantib nobis penam ffrancistus¬
filelphus inquit uir haud magno esti¬

Expanded text:
enim paratas ac promptas nos ad concubienim paratas ac promptas nos ad concubiviri peterentur a nobis, cum essent imparati”. Scita facetaque responsio. 48. sancitum est capitale esse si quis de agenda pace verba fecisset. Bernardus Manecti, civis facetissimus, erat in foro veteri, nescio quid empturus. Accessit ad eum Frater quidam ex his mendicis circumforaneis, qui in triviis astantes aliquid sibi a transeuntibus dari in necessarios usus petunt, ac quippiam petiturus primis verbis, “Pax tibi” inquit. Tum Bernardus: “Quid tu pacem nominasti? An nescis capitale esse, si quis de pace loquatur? Abeo” inquit “ne quis me culpae affinem putet”. Hoc dicto recedens, a nebulonis illius Erat sermo inter socios quae poena esset statuenda in uxores impudicas. Bonifacius Salutatus eam, qua Bononiensis amicus suus minatus est se uxorem suam affecturum, existimabat. Sciscitantibus nobis poenam, “Bonniensis” inquit “vir haud magno existi
Abbreviated transcription (Latin):
ad eliciendam maiore ex coitu uoluptatẽ
natibus uxoris puluinar subiicerent hoc
adeo nõnullos qui hoc ignorabant cõmo¬
uit ut paulo post id uerl esse exꝑirentur
De confessore qui priapum adolesten
Ulier adolesteus que michi id post¬
modũ retulit: ꝓfecta est aliquãdo
ad confitendum peccata sua ꝓ ut
fit tempore quadragesime: cum int̾ se
fessor qui coufessor frater erat libidine in¬
census protento pallio priapũ erectũ. in
manu adolestentule posuit suadens ut fu
miseretur Illa rubore profusa abiens/ ma¬
tri quȩ haud procul. erat reganti quid.¬
nam rubor tantus sibi uellet: nar rauit
confessoris suasiouem. De mulieris
Nterrogata semel a uiro nuilier quȩ¬
nam causa esset cur/ cum coitus uo¬
luptatis ita ꝑticipes esset femina sic̾
uies. tamen homines cicius appeterent se¬
querentqͣ mulieres: qmͣ illȩ uiros lum
illa sinua cum racione hoc institutũ inqt̾
ut nos pociuis requiramur a uiris. constat

Expanded text:
ad eliciendam maiorem ex coitu voluptatem, ad eliciendam maiorem ex coitu voluptatem, natibus uxoris pulvinum subiicerent. Hoc dicto adeo nonnullos qui id ignorabant commovit, ut paulo post id verum esse experirentur. 46. De confessore Mulier adolescens, ulier adolescens, quae id mihi postmodum retulit, profecta est aliquando ad confitendum peccata sua, prout fit tempore quadragesimae. Cum inter let, statim confessor, qui Frater erat, libidine incensus, protento pallio, priapum erectum in manu adolescentulae posuit, suadens ut sui misereretur. Illa rubore perfusa abiens, matri, quae haud procul erat, roganti quidnam sibi tantus rubor sibi vellet, narravit confessoris suasionem. 47. nterrogata semel a viro mulier quaenam causa esset, cur, cum in coitu voluptatis ita particeps esset femina sicut vir, tamen homines citius appeterent sequerenturque mulieres quam illae viros, tum illa: “Summa cum ratione hoc institutum est” it “ut potius nos requiramur a viris. Constat
Abbreviated transcription (Latin):
omnes ĩ adolestentula conuersi granter
illius stulticiam increpabant alius alind¬
quid obuirgaus lum illa quid obiurgatis.
aut quid me reprehenditis inquit: asel¬
lus noster. queii runi nuper conspexi:
bestia est. et adeo extento brachio oblongũ
membrũ est habet. hic uir meus qui ho¬
mo est: non habet eius medietatẽ. Credi¬
dit simplex puella hominib longuis qui
bellius eius modi membrũ messe debere
De predicatore qui pocuis deceur
uiegines qmͣ unam mulierẽ eligebat
Redicabat turbe frater parũ couside¬
ratus ad populum aggranans multi
uerbis ac detestans adulteriũ. dixitq
inter cetera. adeo esse graue peccatũ. ut mal¬
let decem uirgines cognostere qmͣ imicam
mulierem iptam. hoc et multi qui aderãt
lis ignorantibus luxuriam commonit
Lter paulus nomine quẽ ipe nouiciũ¬
detie urbe campaiiȩ in quadã con¬
cione luxuriam detestaretur. nõmillos
adeo lastinos atq intemꝑatos dicebat: ut

Expanded text:
omnes in adolescentulam conversi graviter omnes in adolescentulam conversi graviter illius stultitiam increpabant. Tum illa: “Quid obiurgatis? Aut quid me reprehenditis?” inquit “Asellus noster, quem ruri nuper conspexi, bestia est, et adeo” extenso brachio “oblongum membrum habet: hic vir meus, qui homo est, non habet eius medietatem”. Credidit simplex puella hominibus longius quam bestiis eiusmodi membrum inesse debere. 44. De praedicatore qui potius decem virgines quam nuptam unam eligebat Praedicabat Tibure Frater parum consideratus ad populum, aggravans multis verbis ac detestans adulterium, dixitque inter caetera adeo esse grave peccatum, ut mallet decem virgines cognoscere quam unicam mulierem nuptam. Hoc et multi, qui aderant, bus nonnullis luxuriam commovit Alter, Paulus nomine quem ipse novi, cSeciae urbe Campaniae in quadam concione luxuriam detestaretur, nonnullos adeo lascivos atque intemperatos dicebat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
lieresq. que ad conmiuũ. aderant nulga¬
ta mestigcia doloreq om̃is repletur do¬
mus: cum non nuptam s suffocatam ado¬
lescentulam egrȩgiam forma dicerent. suꝑ¬
nenit postiodũ iurꝰ cuius gr̃a conuiniũ
parabatur: ⁊ cum onmes uultu merenti
afflictoq conspiceret miratus rei nouitatẽ
quiduam noni accidisset rogabat : uullꝰ
erat qui cansam doloris. auderet palam¬
facere: unus tandem liberior ait dixisse pu¬
disturbet. cito hoc purgabitur crimen
Cum in mensa. omnes sederent uiri ꝑiter
ac mulieres: suptis iam fere cibis sur¬
gens adolestens / o. patres inquit sencio
me culpari in ea re cuius uos testes esse
uestibus enĩ curtis. tunt utebatur ac supra
meusam posito/ ouines ad rei nouitatem
maguitudinemq conuertit ⁊ an culpan¬
dus an renciendus est quesiuit Maior
mulieꝵ pars ut uiris sius talis copia
inesset. optabat/. Uiri ꝑmulti se ab illo ta¬
li suppedlectile suꝑari senciebat/. qui

Expanded text:
lieresque quae ad convivium aderant vulgalieresque quae ad convivium aderant vulgata, maestitia doloreque omnis impletur domus, cum non nuptam, sed suffocatam adolescentulam egregiam forma dicerent. Supervenit postmodum vir, cuius gratia convivium parabatur, et cum omnes vultu maerenti atque afflicto conspiceret, miratus rei novitatem, quidnam novi accidisset rogabat. Nullus erat qui causam doloris audebat fateri: unus tandem liberior ait dixisse pudisperdat. Cito hoc purgabitur crimen”. Cum in mensa omnes sederent viri pariter ac mulieres, sumptis iam fere cibis, surgens adolescens: “Patres” inquit “sentio me culpari in ea re, cuius vos testes esse egregiae priapo vestibus enim curtis tunc utebatur, ac supra mensam posito, omnes ad rei novitatem magnitudinemque convertit et an culpandus aut reiiciendus esset quaesivit. Maior mulierum pars ut viris suis talis copia inesset optabant. Viri permulti se ab illo tali suppellectili superari sentiebant, qui
Abbreviated transcription (Latin):
de nĩꝙꝗͣ parcam neq remittam tibi. nullo
enim tempore. adeo inualida atq ĩfirma ex¬
titi: quiu comode possem resupma iacere.
danda est ergo uiris opera ne hoc ueme
genus ab uxoribus implorent cum rite ue¬
gari posset/ de adolestentula que adolesceu¬
Dolestens. nobis ⁊ forma insiguis
duxit uxorem. filiam Nerir de pacis
equitis fflorentini in ter ceteros sue
etatis egregiĩ. ac prestantis uiri Rost ali¬
quot dies. ut moris est adolestentula ad
patrem reuertitur non alacris aut iocũda
ut / cȩterȩ assolent/: s mesticia ac nultu lan-¬
guido nituens terram aduocatam ĩ cubi¬
culo clanculum rogat mater. mĩquid res
sint satis salue: ut nultis. flens inuencła
respondit: non em̃ niro me desponsastis
ait/. sed ei cui uirilia desunt/ nichil emin
ant parum habet enis partis ꝓpter quam
fiunt matrimonia. Dolens admodum for¬
tunam filiȩ mater cum uero ⁊em coĩcat
deiude re Cut fit/ inter consanguidos mu-¬

Expanded text:
fidem nunquam parcam neque remittam tibi: nullo fidem nunquam parcam neque remittam tibi: nullo enim tempore adeo invalida atque infirma extiti, quin commode possem resupina iacere”. Danda est igitur viris opera ne hoc veniae genus ab uxoribus implorent, cum rite negari possit. 43. De adolescentula quaeAdolescens nobilis et forma insignis duxit uxorem filiam Nerii de Paciis, equitis Florentini, inter caeteros suae aetatis egregii ac praestantis viri. Post aliquot dies, ut moris est, adolescentula ad patrem revertitur, non alacris aut iocunda, ut caeterae assolent, sed maesta ac vultu languido, intuens terram. Advocatam in cubiculo clanculum rogat mater numquid res sint satis salvae. “Ut vultis” flens iuvencula respondit. “Non enim me viro desponsastis” ait “sed ei cui virilia desunt: nihil enim aut parum habet eius partis, propter quam fiunt matrimonia”. Dolens admodum fortunam filiae, mater rem cum viro communicat. Deinde re, ut fit, inter consanguineos mu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc solun quod nichil habeo inquit ad¬
miratus ille quare ergo si uichil habes¬
uit ploras: ob hanc ip̃am causam re¬
spondit quĩ nichil est michi alter ichil
esse canse cur ploraret intelligebat alter
nichil sibr reliquur suꝑesse a ludo plora
u caritas accessit pauper lustus ad
forũ sextaria frimenti ut dicebat emp¬
tueus rogauit hunc in foro ꝑcuntantẽ
preciũ quidã alter suꝑueniens quanti
sextariũ friuenti uenderetur ⁊ honuius
inquit oculo cõstat/ designans hiis uerbis
annone caritatem hoc audieus seitulus qui
aderat pauper curꝭ ergo ait tain grandem.
sacculum porstasti cum non amplius ꝗͣ
unicum sextarium. possis emere. De uiro
sa ualitudine diem suũ obibat: me¬
morans om̃ia bona mariti officia
cetera se ait omisisse umꝙͣ: quin debitum
prȩberet: eo excepto tempore quo illa noͣ¬
recte ualeret ne coitu fatigaretur. tum
mulier licet morbo grauis. Hoc inquit ꝑfi

Expanded text:
“Hoc solum quod nihil habeo” inquit. Ad“Hoc solum quod nihil habeo” inquit. Admiratus ille: “Quare ergo si nihil habes, ploras?” ait. “Ob hanc ipsam causam” respondit “quoniam nihil est mihi”. Alter nihil causae esse cur ploraret intelligebat; alter nihil sibi reliquum superesse a ludo plorabcaritas, accessit pauper luscus ad forum, quaedam sextaria frumenti, ut dicebat, empturus. Rogavit hunc in foro percontantem pretium quidam alter superveniens quanti sextarium frumenti venderetur. “Hominis inquit “constat” designans his verbis annonae caritatem. Hoc audiens scitulus qui aderat puer: “Cur tu ergo” ait “tam grandem sacculum portasti, cum non amplius quam unum sextarium possis emere?”. 42. Visa valetudine diem suum obibat, memorans omnia bona mariti officia caetera, se ait omisisse unquam quin debitum thoro praeberet, eo excepto tempore quo illa non valeret, ne coitu fatigaretur. Tum mulier, licet morbo gravis, “Hoc” inquit “per
Abbreviated transcription (Latin):
Ille se exorari facile passus. ac preloqutus
quȩdam pro ut consueuerũt: ffratres
mei inquit anno preterito cũ hoc ĩ loco¬
ib. uobis astantib. uerb̾a facerem. de sancti¬
tate uita miraculis huius sancti nostri:
omia uos credo memoria tenere posimo/¬
Usticus cum castaneam arborem
ad excuciendos fructus astendisset
decidens ex ea costam pectoris
effregit ad hunc/ consulandũ accessit Ali¬
nacius homo quidam ꝑfacetus. qui ĩter
loquendũ daturũ se. illi normam dixit
qua sernata nĩquã ex alciori caderet¬
loco pellem hoc antea inquit eger con¬
subuisses: attanien ĩ futuꝵ pot̾it prodesse¬
lum Minacius ffac inquit semꝑ ne sis
celerior in destensu qmͣ in astensu. sed ea
qua astendis tarditate destendas. hoc
pacto nũqmͣ te prȩcipitem. ages de eius¬
lum tabeene cuiuspiam sedebat quem
uideus merentem flentemq auicus
quiduam est tibi inquit nchil minacius
ait. cur nam ergo sinichil habes ploras:

Expanded text:
Ille se exorari facile passus, ac praelocutus Ille se exorari facile passus, ac praelocutus quaedam prout consueverat, “Fratres mei”, inquit “anno praeterito, cum hoc in loco, vobis astantibus, verba facerem de sanctitate, vita et miraculis huius Sancti nostri,  quae omnia vos credo memoria tenere. PostmoRusticus cum castaneam arborem ad excutiendos fructus ascendisset, decidens ex ea costam effregit pectoris. Hunc ad consolandum accessit Minacius quidam, homo perfacetus, qui inter loquendum daturum se illi normam dixit, qua servata, nunquam ex arbore caderet: “Vellem hoc antea” inquit aeger “consuluisses, attamen in futurum poterit prodesseTum Minacius: “Fac semper ne sis celerior in descensu quam in ascensu: sed ea, qua ascendis, tarditate descendas. Hoc pacto nunquam praecipitem te ages”. 40. Eiuslum tabernae cuiusdam sedebat. Videns maerentem flentemque amicus, “Quidnam est tibi?” inquit. “Nihil” Minacius ait. “Cur nam ergo, si nihil habes, ploras?”.
Abbreviated transcription (Latin):
cum postularet. hostes inquit meos ac re¬
belles qui contra me conspirarũt donu
absconsos habuisti Senfit ille tandeiu
nũmis suis insidias parari: maleus igͦ
uitꝰ qm̃ pecunȩ ꝑcere uerũ est inquit qͦd
dicis ni domine s destina domi mecu sa¬
tillites tuos ego hostes illos ac rebelles
tibi statim comp̾hensos dabo. Nissos itaꝙ
lictores doniu ad arculam inqua pecuma
erat secum duxit eaq aꝑta: capite hos
inquit e uestigio hii sunt. ei non solum
domim s mei quoq hostes acerrimi ac re¬
belles quib delatis ad tyramiũ homo
penami omnem enasit De religioso
pidum est in montib nostris in quo
multi ex uariis locis ad diem festũ
de more sermonem ad populũ. cũ hora esẜ
diei tarda: sacerdotes. autẽ esurientes ue¬
rerentur q longitudinẽ sermonis astendẽti
suggestum religioso/ unus ⁊ item alterut
paricis loqueretur/: in aurem hortati sunt

Expanded text:
cum postularet, “Hostes” inquit “meos ac recum postularet, “Hostes” inquit “meos ac rebelles, qui contra me conspirarunt, domi absconditos tenuisti”. Sensit tandem ille nummis suis insidias parari. Malens igitur vitae quam pecuniis parcere, “Verum est” inquit “quod dicis, mi Domine; sed destina mecum satellites tuos: ego hostes illos ac rebelles tibi statim comprehensos dabo”. Missos itaque lictores domum ad arculam in qua pecunia erat secum duxit, eaque aperta, “Capite hos” inquit “e vestigio. Hi sunt enim non solum Domini, sed mei quoque hostes acerrimi ac rebelles”. Quibus delatis ad tyrannum, homo poenam omnem evasit. 38. De religioso ppidum est in nostris montibus, in quo multi ex variis locis ad diem festum de more sermonem ad populum. Cum hora esset diei tarda, sacerdotes autem esurirent vererenturque longitudinem sermonis, ascendenti suggestum religioso unus et item alter ut paucis loqueretur in aurem hortati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
se puniendũ bocauit. Sacerdos qui auiuũ
episcopi nouerat quinquaginta aureos secũ
deferens ad episcopn ueuit qui sepultu-¬
ram canis grauiter accusans. iussit/ ad
carceres sacerdotem duci. hic. uir sagax
o pater inquit si nosteres qua prudencia
caniculus fuit non mirareris: si sepulcrũ
inter homines meruit: ꝑ fuit .ii. plusqm
Testamentũ inquit sacerdos in fine uite¬
sue. condens sciensq egestatem tuam: tibi
quinquaginta aureos. ex testamento reli¬
quit quos mecũ detuli lnm epns et testa¬
mentũ et sepulturã. comprobauis accepta
in opido cingulo audiuit hoc tirannꝰ¬
loci atq ad eripiendos nũmos adiiciens aui¬
niuͣ quesiuit occasionem cͥiinis : qua ille
pecunias auferet Uocato ad se uiro dixit
illum crimine lȩse maiestatis reum tener
cum nichil contra eius statum aut digni¬
tatem ab se factum contenderet. ꝑstat ty¬
ranmuis asseuerans illũ capite esse multã¬
dum. homo insons quid nam taudẽ egisset

Expanded text:
se puniendum vocat. Sacerdos, qui animum se puniendum vocat. Sacerdos, qui animum episcopi satis noverat, quinquaginta aureos secum deferens, ad episcopum devenit. Qui sepulturam canis graviter accusans, iussit ad carceres sacerdotem duci. Hic vir sagax, “O Pater” inquit “si nosceres qua prudentia caniculus fuit, non mirareris si sepulturam inter homines meruit: fuit enim plus quam “Testamentum” inquit sacerdos “in fine vitae condens, sciensque egestatem tuam, tibi quinquaginta aureos ex testamento reliquit, quos mecum detuli”. Tum episcopus testamentum et sepulturam comprobans, accepta in oppido Cingulo. Audivit hoc tyrannuloci, atque ad eripiendos nummos animum adiiciens, quaesivit occasionem criminis, qua illi pecunias auferret: vocato ad se viro, dixit illum crimine laesae maiestatis reum teneri. Cum nihil contra eius statum aut dignitatem a se factum contenderet, perstabat tyrannus, asserens illum capite esse mulctandum. Homo inscius quidnam tandem egisset
Abbreviated transcription (Latin):
Onifacius pontifex nonus nacione suͭ
neapolitanus ex familia thomacelloꝵ.
appellantur autem uulgari sermone
thomacelli cibus factus ex iecore suillo ad¬
modũ trito atq in modum pilȩ imuolto in¬
teriore pinguidine porci. Contulit Boui¬
facius se ꝑusiura secundo sui pontificatus
anno erant autẽ secũ fratres et affines ex
ea domo ꝑmulti: qui ad eum ut fit con¬
Pluxerant honorũ ac lucri cupiditate. In¬
gresso Bonifacio urbeni sequebautͦ turba
primor: inter quos erant fratres ⁊ ceteri
ex ea fanuilia quidam cupidiores nosteudoꝵ
hominũ querebant qui nani essent qui se¬
querentur dicebat imus. ⁊ item alter: hic
est audreas thomacellus/ deinde hic est¬
Iohannes thomacellus: complures deinde
thomacellos nominatĩ recensendo lum
nus ad modũ opulentus hic cauicu¬
lum sibi carissimũ cũ mortuis esset
sepiliuit in cimitario Sensit hoc epistopus
et in eius peciuãm auimũ tendens sacer¬
dotem ueluti maximi criminis reum ad

Expanded text:
onifacius Pontifex Nonus natione fuit Neapolitanus ex familia Tomacellorum. Appellantur autem vulgari sermone “tomacelli” cibus factus ex iecore suillo admodum contrito, atque in modum pili involuto interiore pinguedine porci. Contulit Bonifacius se Perusium secundo sui pontificatus anno. Aderant autem secum fratres et affines ex ea domo permulti, qui ad eum, ut fit, confluxerant bonorum ac lucri cupiditate. Ingresso Bonifacio urbem sequebatur turba primorum, inter quos fratres erant et caeteri ex ea familia. Quidam cupidiores noscendorum hominum, quaerebant quinam essent qui sequerentur. Dicebat unus, item alter: “Hic est Andreas Tomacellus”, deinde: “Hic Ioannes Tomacellus”, tum plures deinde Tomacellos nominatim recensendo. Tum admodum opulentus. Hic caniculum sibi carum, cum mortuus esset, sepelivit in caemiterio. Sensit hoc episcopus et in eius pecuniam animum intendens sacerdotem veluti maximi criminis reum ad
Abbreviated transcription (Latin):
die mortem hectoris recitaturũ hic nost̾
anteqmͣ cautor abiret prȩcio redeuit ne
tam cito hectorem uirũ bello utilem intꝰ¬
ficeret Ille mortem postero die distulit. alter
uero sepius precium dedit sequentibus
diebus pro inte dilacione et cũ pecumie
desuissent: tandem mortem illiꝰ multo
fletu ac dolore narratam audiuit
de muliere que iiro semunortuã se esse¬
arda est opidum in montibus nostris¬
situm in eo cum uir simplex uxorem
cum adultero coeuntem depreheudis¬
set: illa statim semimortuã fumilauit pro¬
sternens se ad terram. sumlis definictȩ
accedens uir propius ac mortuam coedẽs
cepit illacouuans brachia uxoris fricare
ean consolari scultus cepisset: ac si quid
uellet petere iussisset: uolo iuquit illa
uires te nichil iudisse statim cũ adiurass:
nuilieri ualitudo restituta est
Ossins de riciis eques florentimis¬
magni uir aniimi ac seuerus ux-¬

Expanded text:
die Mortem Hectoris recitaturum. Hic noster, die Mortem Hectoris recitaturum. Hic noster, antequam cantor abiret, pretio redemit ne tam cito Hectorem virum bello utilem interficeret. Ille Mortem postero die distulit. Alter vero saepius pretium dedit sequentibus diebus pro vitae dilatione. Et cum pecuniae defuissent, tandem mortem eius multo fletu ac dolore narrari audivit”. 84. De muliere quae se viro semimortuam arda oppidum est in montibus nostrissitum. In eo cum vir simplex uxorem cum altero coeuntem deprehendisset, illa statim se semimortuam simulavit, prosternens se ad terram similis defunctae. Accedens vir propius ac mortuam credens, coepit illacrimans brachia uxoris fricare. eam consolari stultus coepisset ac si quid vellet petere iussisset: “Volo” inquit illa “iures te nihil vidisse”. Statim cum id iurasset, mulieri valetudo restituta est. Rossus de Riciis, eques Florentinusmagni vir animi ac severus, ux
Abbreviated transcription (Latin):
ridens hominis stultam curam. ħꝰ ꝑsimiliᷤ
est inquit uiro mediolanensi qui die festo
cum audisset unũ ex grege cantoꝵ qui
gesta horum ad plebeni dumi cantant reci¬
tantem mortem rolandi qui septingentis
iam ferie aunis retroactis in prelio occu¬
buit/: cepit acriter flere. atq cũ uxor do¬
muͣ reuersũ mescum ac genientem ui¬
disset: rogasset q quiduam accidiss noui :¬
quid tibi aduersi euenit: solare atq ad
cenam ueni: At ille cum in genitu ꝑseue¬
raret neq cibum uellet sumeie. tandem
instantis meroris cansam ꝑcunetanti nui-¬
lieri/ an nescis respondit quȩ noua hodie
audiui: quenam nu iur uxor inquit: mor¬
tuus est Rolandus: qui solus tuebatur
xpĩanos. solata est mulier ni suam mesti¬
ciam uiri et nix tandem ad cenam potint
ticis quidam inquit uicimus meus
homo simplex andiebat quempiam ex huiꝰͥ
cantoribus qui in fine sermonis ad allici¬
endam audienciã plebem prȩdixit se postri¬

Expanded text:
ridens hominis stultam curam: “Hic persimilis est” inquit “viro Mediolanensi, qui, die festo, cum audisset unum e grege cantorum qui gesta heroum ad plebem decantant recitantem mortem Rolandi, qui septingentis iam ferme annis in proelio occubuit, coepit acriter flere, atque inde, cum uxor domum reversum maestum ac gementem vidisset rogassetque quidnam accidisset novi, ““quid tibi adversi evenit? Solare, atque ad coenam veni”. At ille cum in gemitu perseveraret neque cibum vellet sumere, tandem instantius maeroris causam percontanti mulieri “An nescis” respondit “quae nova hodie audivi?”. “Quaenam, vir?” uxor inquit. “Mortuus est Rolandus, qui solus tuebatur Christianos”. Solata est mulier insulsam maestitiam viri, et vix tandem ad coenam potuititiae: “Quidam” inquit “vicinus meus, homo simplex, audiebat quempiam ex eiusmodi cantoribus, qui in fine sermonis ad illiciendam audientium plebem, praedixit se postri
Abbreviated transcription (Latin):
cis gestu iocoq dissoluciori utere¬
tur/: quid agis inquit socuis: quida
stultus quidem diceris lum ille hoc inqͥt
ꝑ magni lucri loco ponerem non emin
alio pacto possum carus esse iis qui mĩc
regnant cura stultorum hoc tempus
existat: atq hii. soli pociantur rerum
Iriacus anconitanus homo uer¬
bosus ⁊ nimium loquax deplora.¬
bat aliquando astantibus noẜis casum

Expanded text:
cis gestu iocoque dissolutiori uterecis gestu iocoque dissolutiori uteretur “Quid ais?” inquit socius quidam “Stultus quidem diceris”. Tum ille: “Hoc” inquit “permagni lucri loco ponerem. Non enim alio pacto possum carus esse his qui nunc regnant, cum stultorum hoc tempus existat, atque hi soli potiantur rerumiriacus Anconitanus, homo verbosus et nimium loquax, deplorabat aliquando, astantibus nobis, casum
Abbreviated transcription (Latin):
am õium animanciũ int̾so firmarunt:
ita ut om̃i sublato timore nulli ab altero
infidie aut iniurie fieri amplins quẽãt
s pace et concordia oumes fruantur
licet abire unicinq uel soli quo uelit
secure descendite igitur/ et hunc festũ
agamus diem Nota nulpis fallacia
gallus bonũ inquit affers nuncium
et michi gratum: ⁊ simul collum alte pro¬
tendens prospecturoq longnis ⁊ admi¬
ranti similis in pedes se erexit. tum qͥd¬
nam aspicis uulpes cum dixisset: duos
inquit magno cursu ore patulo adnen¬
tantes canes lum tremebunda nulpes
ualete inquit nuchi fuga expedit anꝙͣ
illi aduentant: et simul cepit abire
hic gallus quonam fugis aut quid
times ait: si quidem pace constituta
nichil est timendimi dubito inquit
uulpes an canes illi andierunt decre¬
tum pacis hoc pacto dolo illesus est
Ir in dicendo liberior cum ꝗd auda¬
ciis loquens. in palacio pontifi¬

Expanded text:
am omnium animantium inter se firmarunt, am omnium animantium inter se firmarunt, ita ut omni sublato timore, nulli ab altero insidiae aut iniuriae fieri amplius queant, sed pace et concordia omnes fruantur. Licet abire unicuique, vel soli, quo velit, secure. Descendite igitur, et hunc festum agamus diem”. Agnita vulpis fallacia gallus, “Bonum” inquit “affers nuncium et mihi gratum” et simul collum altius protendens, prospecturoque longius et admiranti similis, in pedes se erexit. “Tu quidnam aspicis?” vulpes cum dixisset, “Duos” inquit “magno cursu, ore patulo adventantes canes”. Tum tremebunda vulpes: “Valete” inquit “mihi fuga expedit, antequam illi adveniant” et simul coepit abire. Hic gallus: “Quoram fugis, aut quid times?” ait “Siquidem pace constituta, nihil est timendum”. “Dubito” inquit vulpes “en canes isti audierunt decretum pacis”. Hoc pacto dolo illusus est r dicendo liberior cum quid audacius loquens in palatio Pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
utroq sibi uerboꝵ contumeliam illam
asserente uiris suȩ ciusq uyoris cãm
tuentibus mulierũ pugna ad uiros
descendit/. uectibus ⁊ lapidibus acta res est:¬
donec concurrenciũ interuentus preliũ
dirfiemt Uiri dissenciomis ignorantes
inimiciciam seruant/ recludi in caueis
more romano Pannus est apud quẽda
orbem indiscussam non dumi diuisues:
sed occulte a mulierib de diuidendo agr̃
queritur a doctoribus quid sit uiris
De Gallo et nulpe¬
Suriens quondam uulpes adde¬
cipiendas gallinas quȩ a gallo.
duce arborem excelsiorem quo sibi
aditus nõ erat ascenderat. ad gallum
blande accesserat/. quem conuter cum sa.¬
lutasset/: quid in excelso agis inquit: m̃iqͥd
audisti noua hec recencia tam salutaria
nobis: nequaqmͣ gallus cũ respondiss:
atq prenũcia huc accessi ait ad coĩcan¬
dum tecum alacritatẽ aĩalium õmim
conciliũ celebratũ est in quo pacẽ ꝑpetu-¬

Expanded text:
utraque sibi verborum contumeliam illatam utraque sibi verborum contumeliam illatam asserente. Viris suae cuiusque uxoris causam tuentibus, mulierum pugna ad viros descendit: vectibus ac lapidibus acta res est,donec concurrentium interventus praelium diremit. Viri, dissensionis causam ignorantes, inimicitiam servant reclusi in caveis, more Romano. Pannus est apud quemdam ob rem indiscussam nondum divisus, sed occulte a mulieribus de dividendo agitur. Quaeritur a doctoribus quid iuris sit. 79. De gallo et vulpe Esuriens quondam vulpes, ad dcipiendas gallinas, quae, gallo duce, arborem excellentiorem quo sibi aditus non erat, ascenderant, ad gallum blande accessit, quem comiter cum salutasset: “Quid in excelso agis?” inquit “Numquid non audisti nova haec recentia tam salutaria nobis?”. “Nequaquam” gallus cum respondisset “atqui praenuncia”, “Huc accessi” ait “ad communicandum tecum alacritatem. Animalium omnium concilium celebratum est, in quo pacem perpetu