comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ex iguo spectata phalax. nec ꝯstrat. ip̃a
Iroia manũ. priamiqr domus cantata poetis
Graioꝵ. ⁊ nostris. nõ rege quisquis odoro
Crine fbuens. atqr assi rio crispatus a nuctu.
his camins nõ nude acios. nõ fluxa ꝑ armos
Pur pura. nõ leuibus tm̃ ꝯfisa sagittis
Turba fugax. uerũ hĩc armis mͭata uirẽti
Robore sub sistens ytala romana iuuentus
Arma tulit. ꝯtra issidius exercita bellis
Agmina penoꝵ. quibus ẽ yspania testis
Uirtutis. latiũq magis. que mille ꝑarma
Romanos hominũ uictores omĩaq ausos
Iam pessum ferro dederant / ⁊ fortib at mis
has in ĩter gentes alio certamine longe
Concursum ẽ. aliisq animis. iam uera fatẽti
Uiribus hec acies p̃it hec leuitate s bnũ est
Arq odiũ ambabus. uix tandem fessa parũi
Cedebat penorũ acies tũ forindus ira
Hanibal exclamat. No hec tibi signa retror sum
furcifer / ut reforas dedera. quin ꝓgis. ⁊ illa

Expanded text:
Exiguo spectata phalanx; nec conserat ipsa Exiguo spectata phalanx; nec conserat ipsa Troia manum Priamique domus cantata poetis Graiorum et nostris; non regum quisquis odoro Crine fluens atque Assirio crispatus amictu. His campis non Inde acies, non fluxa per armos Purpura, non levibus tantum confisa sagittis Turba fugax; verum hinc armis innata, virenti Robore subsistens Italo Romana iuventus Arma tulit: contra assiduis exercita bellis Agmina Penorum, quibus est Hispania testis Virtutis Latiumque magis; que mille per arva Romanos hominum victores omniaque ausos Iam pessum ferro dederant et fortibus armis. Has inter gentes alio certamine longe Concursum est, aliis animis. Iam vera fatenti Viribus hec acies preit, hec levitate; sed unum est Parque odium ambabus. Vix tandem fessa parumper Cedebat Penorum acies. Tum fervidus ira Hanibal exclamat: «Non hec tibi signa, retrorsum, Furcifers ut referas dederam. Quin pergis? et illa
Abbreviated transcription (Latin):
Pulueris. extremas manibus tentare ꝓ
Scipio tendebat. cuncus quo denfior illi
Et ducis aduersi facies optata uocaibat¬
At uelut ctherco descendẽs uertice luastat
flama cauernosi ꝯuexa tremẽtia mõtis
Et scopulos ruit obstantes atbustaq frãu
Obua subphuree rctrait simul udi ꝙe ualles
Sic ferus ⁊ simili ꝓsteruit turbinc cũcta
Scipio. seye moncos nules romane p̃corite
Aut uince aut morere. ⁊ inccũ mie ultima tẽta
hec ia uł romarꝰ uł certo tramite ducit
A superos hec uociferans intrabat in agnen
Manibal sꝙͣ ille graui cũ mole ruẽten
Excipit in pauidus ꝯfligũt ful mina martis
Hinc scipio hĩc hanibal cernẽsq excthere mauors
N iratur tales/ terris su ꝑesse magisttos
Nilitie. tales opetũ ferriq ministros.
Hie precor ut mendaꝵ desistat grã tandem
Nominibus certare ducũ pudcatq referre
Imbelles asie ppłos. gangesq sub actum
surtoꝵ. siltant reges ⁊ ꝑsidis arius

Expanded text:
Pulveris, extremas manibus tentare procellas Pulveris, extremas manibus tentare procellas Scipio tendebat, cuneus quo densior illum Et ducis adversi facies optata vocabatAc velut Ethneo descendens vertice vastat Flamma cavernosi convexa trementia montis, Et scopulos ruit obstantes arbustaque frangit Obvia, sulfuree reboant simul undique valles, Sic ferus et simili prosternit turbine cunta Scipio, sepe monens: «Miles Romane, precor te: Aut vince aut morere: mecum nunc ultima tenta. Hec via vel Romam, vel certo tramite ducit Ad superos ». Hec vociferans intrabat in agmen Hanibalis. Contra ille gravi cum mole ruentem Excipit impavidus. Confligunt fulmina Martis, Hinc Scipio, hinc Hanibal; cernensque ex ethere Mavors Miratur tales terris superesse magistros Militie, tales operum ferrique ministros. Hic precor ut mendax desistat Grecia tandem Nominibus certare ducum; pudeatque referre Imbelles Asie populos Gangemque subactum. Parthorum sileant reges et Persidis arvis
Abbreviated transcription (Latin):
Uutabat fortima die. quis iura suꝑteni
Imxxtii. sĩmũ ꝙ gradum. quis scepera teneret.
fauisset si forte ⁊ enim sors nltima cpeno
uisse dubitet  quu iumensim dominata ꝑorber
Impia cartago rerum tenuis habenas.
Romanũq nichil forte hec in tempora nom̃
Utalia barbaricis tellus lacerata colonis
Mutasset genus ogregiũ maioꝵ ꝙ fuiss
iffcct si potuit nomen sibi gecciã inermis
Imposuisse suum. quãto magis affrica uictrix
S miserata pios diuina potentia nobis
Succurit. talemq uirũ peiorib aliuis annus
Utalie dedit afflicte. qui fortia bella
Fortior exci ꝑet. qui nõ p̃sentia tm̃
S uentura etiã discri mina pellerct unus.
Temporibus cui tuta suis inguxa mancret
Et qui libertas ẜuanda sequẽtibus annis
Iam media sol almus cquos regione trahebat
Etherca. ⁊ tantas spoctabat territus ira
Impiger ⁊ nullo de fessus mẽbra labere
Nõ estu nõ nul neribius nõ nrbe calẽtis

Expanded text:
Nutabat Fortuna die, quis iura supremi Nutabat Fortuna die, quis iura supremi Imperii summumque gradum, quis sceptra teneret. Favisset si forte etenim sors ultima Peno Quis dubitet quin immensum dominata per orbem Impia Carthago rerum tenuisset habenas, Romanumque nichil foret hec in tempora nomen? Itala barbaricis tellus lacerata colonis Mutasset genus egregium, maiorque fuisset Africa. Si potuit nomen sibi Grecia inermis Imposuisse suum, quanto magis Africa victrix Sed miserata pios divina Potentia nobis Succurrit, talemque virum peioribus annis Italie dedit afflicte, qui fortia bella Fortior exciperet, qui non presentia tantum, Sed ventura etiam discrimina pelleret unus; Temporibus cui tuta suis innixa maneret Et cui libertas servanda sequentibus annis. Iam media Sol almus equos regione trahebat Etherea et tantas spectabat territus iras. Impiger et nullo defessus membra labore Non estu, non vulneribus, non nube calentis
Abbreviated transcription (Latin):
Arua tenẽs sparsis / aditum tentare maniplis
Signiferi fluitare ctiã armorꝑq magõi
Et poterat uincendo uagus feliciatmules
Bella repentins p̃uertere cladib. atꝙ
Illustrem fedare diem. ni ꝓuidus alti
Scipio ꝯ silii reuocantia signa dedisẜ.
Cegnita/ nã postꝙͣ iusso tubicine cãpis
Uox sonuit temuiere gradum. signũ ꝙ secuti.
Impͥmos rediete globos. hic agmina rursus
Turbine con currũt alio s uirib usdem.
Ethere dispersos ueluti cũ turbidus auster
Artauit nimbos siluitq represa patõꝵ
Duan tonat hic plunis ⁊ grandine midta resurgit
Tempestas animica satis. Ex cesserat ardens
Serpo ia colles inmẽsa sitape coactos
Collatisa aterũ signis ⁊ enabus ambe
Mistebant acies cquato p̃lia ccumpo
Soslicitñ pettasse deũ tot funeta gentis
Sodomite. tontoꝙ truci sub marte labguos
Crcorderim seu quis uolidis foret exxitus armis
Noe equideni mundi campis cõmissa cruẽtis

Expanded text:
Arva tenens, sparsis aditum tentare maniplis. Arva tenens, sparsis aditum tentare maniplis. Signiferi fluitare etiam armorumque magistri: Et poterat vincendo vagus felicia miles Bella repentinis prevertere cladibus, atque Illustrem fedare diem, ni providus alti Scipio consilii, revocantia signa dedisset. Cognita nam postquam iusso tubicine campis Vox sonuit, tenuere gradum signumque secuti In primos rediere globos. Hinc agmina rursus Turbine concurrunt alio, sed viribus isdem; Ethere dispersos veluti cum turbidus Auster tavit nimbos, siluitque repressa parumper, Dum tonat, hinc pluviis et grandine mixta resurgit Tempestas inimica satis. Excesserat ardens Scipio iam colles immensa strage coactos, Collatisque iterum signis et viribus ambe Miscebant acies equato prelia campo. Solicitum spectasse Deum tot funera gentis Indomite, tantosque truci sub Marte labores Crediderim, seu quis validis foret exitus armis. Hoc equidem mundi campo commissa patenti
Abbreviated transcription (Latin):
Accendũt aĩcs. ⁊ honesta pericula mõstrat
Ac subeñt. spẽs iisa ẽ pulcherrima anortis
ꝓ patria pepigisse. aĩam nis ampla furoꝵs
Ar mor q dabat stcepitus gemitusq cadentũ
Confusos horrore soncs. Iam sangias altus
It fliius camposq aigat fumantibus undis
Iamq fuitus optrt uoluitq cadauera torrens
Nons quoq corporibus ꝓstratis surgit cquoꝵ
Atq uirũ rapidosq iugis Iau scperat hostes
Non sic attonitos egro litore nauteͤs
Ee paiuisse rear. quibus insula nata repente
Est ype theraslam. qued mõstrũ doctus aruspex
Romano dedit imperio/ Macedũq rurne
Nauita s transtro rudis ac stupefactus adhesit
Ceperat interca pugna tremefactus iniqua
Auxiliare eques penor excedert campo
Insequitur uictor ꝓfugos. Iam sparsa sequẽdo
Ip̃a uiam cumulos inter repetire laborat
Cesorũ romana acies. pars scandere in altũ
Et dubio titubare gradu. pars lubrica circum

Expanded text:
Accendunt animos et honesta pericula monstrant Accendunt animos et honesta pericula monstrant Ac subeunt. Species visa est pulcerrima mortis Pro patria pepigisse animam. Vis ampla furorum Armorumque dabat strepitus gemitusque cadentum Confusos horrore sonos. Iam sanguinis altus It fluvius camposque rigat fumantibus undis, Iamque furens operit volvitque cadavera torrens Mons quoque corporibus prostratis surgit equorum Atque virum, rabidosque iugis iam separat hostes. Non sic attonitos Egeo litore nautas Expavisse rear, quibus insula nata repente Est prope Therasiam; quod monstrum doctus aruspex Romano dedit imperio Macedumque ruine Navita sed transtro rudis ac stupefactus adhesit Ceperat interea pugna superatus iniqua Auxiliaris eques Penorum excedere campo. Insequitur victor profugos. Iam sparsa sequendo Ipsa viam cumulos inter reperire laborat Cesorum, Romana acies: pars scandere in altum Et dubio titubare gradu, pars lubrica circum
Abbreviated transcription (Latin):
Hic somis hie in ggulis extorta silentia cesis.
Anna nũc penis ⁊ auara tributa sub actis
Nũc fraus ⁊ capto strages indigna saguuto.
Et quicqiud rabnes odio flãmata uetust
Armatis dictare solet. coit omĩs in mniũ
Offense cumłs cumłs. longiq ĩ iuixia belli
Pectora poctorib. axrtes quo mortib atre
Miscentur. Iuuat inẜ̾tis destendere ad ñbras
uisteribus. mangq nous turdare tumultu.
Pugnantesq aĩas herebo transire silenti.
heu furor. ⁊ quanto satius uixisse qiugtus
finous in patriis / populus potuss nterq.
Non situt ambitio. ceciqr sa ꝑbia cordis.
Et sitis eterna. que spes succendit habendi
Mortales ntrĩq aĩos. ⁊ tiudit in enses.
hos odia ex agitãt. eredit sua uulnera quisq
Et patris fratrigq necem dum ꝑ cutit hostem
ulcisci. usq adeo mentes offensa uetũstas
Asperat. atq odio leuius certtrre recenti.
Impellũt sua castra duces. ⁊ bocibug altis

Expanded text:
Hic sonus, hic iugulis extorta silentia cesis; Hic sonus, hic iugulis extorta silentia cesis; Annua nunc Penis et amara tributa subactis, Nunc fraus et capto strages indigna Sagunto, Et quicquid Rabies odio flammata vetusto Armatis dictare solet. Coit omnis in unum Offense cumulus longique iniuria belli. era vulneribus, mortes quoque mortibus atre Miscentur: iuvat insertis descendere ad umbras Visceribus, Manesque novo turbare tumultu, Pugnantesque animas Herebo transferre silenti. Heu furor! et quanto satius vixisse quietus Finibus iu patriis populus potuisset uterque! Non sinit ambitio cecique superbia cordis Et sitis, eterna que spe succendit habendi Mortales, uritque animos et trudit in enses. Hos odia exagitant; credit sua vulnera quisque Et patris fratrisque necem, dum percutit hostem Ulcisci. Usque adeo mentes offensa vetusta Asperat! atque odio levius certare recenti Impellunt sua castra duces et vocibus altis
Abbreviated transcription (Latin):
Scipio magna nimus uiolenti more loconis
Qui catulis festinet opeti. siluasq ferasq
Obruat in medios stacto ponetrauerat ense.
Illũ tote acies. illum miratur ab alto
Iuppiter ⁊ nr̃o sibi nũ foret ¶ orbo.
Sol stetit ambiguus. xutilos sic totus in auro
Fulgebat. sic pur pureo radiabat amictu
Sic rigidis nitidus i uenis splendebat inatiis.
Postꝙͣ est aduerqs ꝑuentũ cominus hostes
Nomani pemq manus mistere cruentas
Ceperũt. ingons ⁊ in exorabilis urget
Ira duces ⁊płosq duos. nec martiuso risꝙͣ
Impetus asseriõs nec acerbior ulla ꝑ orbem
Dugna fuit . nec onim ep̃tio ꝯducta gerebãt
Bella cohors. aderant proprio qui sanguine bellẽt
Quas ip̃i cdiderãt/ odior extinguere flam̃os.
Unus amor. cũctisq adco legionibus una
axns era  ulcisci iustos uł morte doloros
punca ꝑfidia ꝙ romana suꝑbia passin
Bocibus as alternis nulnus iactanturad ome
Iurgia. ⁊ infames questus. ⁊ tepore coden.

Expanded text:
Scipio magnanimus violenti more leonis, Scipio magnanimus violenti more leonis, Qui catulis festinet opem silvasque ferasque Obruat, in medios stricto penetraverat ense. Illum tote acies, illum miratur ab alto Iupiter, et nostro sibi num foret emulus orbe Sol stetit ambiguus: rutilo sic totus in auro Fulgebat, sic purpureo radiabat amictu, Sic rigidis nitidus iuvenis splendebat in armis. Postquam est ad veros perventum cominus hostes, Romani Penique manus miscere cruentas Ceperunt. Ingens et inexorabilis urget Ira duces populosque duos; nec Martius usquam Impetus asperior, nec acerbior ulla per orbem Pugna fuit. Nec enim pretio conducta gerebat Bella cohors. Aderant proprio qui sanguine vellent, Quas ipsi ediderant, odiorum extinguere flammas. Unus amor cuntisque adeo legionibus una Mens erat: ulcisci iustos vel morte dolores. Punica perfidia et Romana superbia passim Vocibus alternis vulnus iactantur ad omne: Iurgia et infames questus, et tempore eodem
Abbreviated transcription (Latin):
Obstrepat. ⁊ scisso descendat inppiter axe.
Ille silet tremuloq motos sub gutture ftangit
Attollitq oculos. ⁊ celũ suspicit attum
Uerũ tam uaris totiẽs dux casibus olim
Iactatus. totiẽs dubiis/ oxercitus armis
p̃stat. ⁊ aduersos speculatire turbidus hostes.
Incrcpitas ꝙ nctus. uires aĩosq fluc̃tes
Colligit. ex curutq fremẽs se q obuus offert¬
Sicut aper xapidis potꝙͣ latratibus actus
uulnificos instart canes atq arma sequẽtum
Ua uertit Iam terga rigẽt Iam subrigit auecs
Hic pecͣs in tela rũt. Sic feruidus ibat
hanibal. cegregiiq aĩam patris ore bocabat
Stabat ab aduerso inuenis tũc ĩpiger act
Massi nissa aĩo. qui mox fluitantia cernes
Cormia penorl trepidos in rũpit ⁊̃ hostes.
Et quacũq uiam facit lingens bellua raptim
Inscquitue.similiq fretus duce. lelius inter
rruit armors cumulos. tempusq locũq
Ueripit. obstantes cedit. fugientibus instat.

Expanded text:
Obstrepat et scisso descendat Iupiter axe, Obstrepat et scisso descendat Iupiter axe, Ille silet tremuloque modos sub gutture frangit Attollitque oculos et celum suspicit atrum. Verum tam variis totiens dux casibus olim Iactatus, totiens dubiis exercitus armis, Perstat et adversos speculatur turbidus hostes, Increpitansque metus, vires animosque fluentes Colligit, excurritque fremens, seque obvius offertSicut aper, rapidis postquam latratibus actus Vulnificos instare canes atque arma sequentum Advertit, iam terga riget, iam subrigit aures, Hinc preceps in tela ruit; sic fervidus ibat Hanibal, egregiique animam patris ore vocabat. Stabat ab adverso iuvenis tunc impiger acri Massinissa animo, qui mox fluitantia cernens Cornua Penorum, trepidos irrumpit in hostes, Et quacumque viam facit ingens belua, raptim Insequitur; similique fretus duce Lelius inter Irruit armorum cumulos tempusque locumque Arripit; obstantes cedit, fugientibus instat.
Abbreviated transcription (Latin):
Maioꝵ. ⁊ memor stãt scripte ĩ marmore lanoes
Omĩs in armatis patrie fiducia dextris
Et ur̃a uirtute sita ẽ. succurrite fesse
uxores uobis/ dulcesq occurrere natos
de p̃cor. ⁊ tre piaas matres. sactãq parẽtũ
Canitiẽ. ⁊ patris curã suꝑ esse sẽpulcri
Non dum finierat. magnusq ĩuerba ferebat
Impetus arcentem. subito cũ cha classica ⁊ om̃s
Nomane cecinere tube clamorꝙ tre mẽdus
Ortus ab aduerso celũ ꝯplel̃t ⁊ auras
Ac strepitu horrisono uolucres hestre uolantes.
Quo cuncte ꝯcusse acies. trepidiq clephãtes
Insua p̃cipiti redierũt agmina cursu.
Turbarũt q lao cõpulsaq cormia rctro
Cesserũt. occca homim mens inscĩa rerũ
Consilisd illusa tuis. quggagnine pͥmo
Presidium canti ducis / anxaa cura locarat
Hustragẽ peperete suis primãq riunã.
hic fragor hauibalẽ incdio s mont laruẽtem
Aduertit / ueluti subitũ si forte canent

Expanded text:
Maiorum et memori stant scripte in marmore laudes. Maiorum et memori stant scripte in marmore laudes. Omnis in armatis patrie fiducia dextris Et vestra virtute sita est: succurrite fesse! Uxores vobis dulcesque occurrere natos Deprecor et trepidas matres sacramque parentum Canitiem, et patrii curam superesse sepulcri." Nondum finierat, magnusque in verba ferebat Impetus ardentem, subito cum classica et omnes Romane cecinere tube, clamorque tremendus Ortus ab adverso celum complevit et auras, Ac strepitu horrisono volucres hesere volantes; Quo cunte concusse acies, trepidique elephantes In sua precipiti redierunt agmina cursu Turbaruntque loco, compulsaque cornua retro Cesserunt. O ceca hominum mens, inscia rerum Consiliisque illusa tuis! Quos agmine primo Presidium cauti ducis anxia cura locarat, Hi stragem peperere suis primamque ruinam! Hic fragor Hanibalem medio sermone loquentem Avertit, veluti subitum si forte canenti
Abbreviated transcription (Latin):
Et circũ ductos pecudin de more ꝑ urbem
Romanos errare greges. leliumq loquacem.
Uos mauri numideq iugum uitate saꝑ bum
Nasi nissa suos rcpetit ꝑ rerba Ruos
uos galli certate odiis hostemꝙ betustu
Nũc giadiis urgete nouis hic campus ĩ orbe
Collectas alio longeuas expiet a ras
At nos oligures. qͥnos me ⁊ inta fata stcutos
Der maze ꝑterras milli cessisse la bor
Hic uideo. pugnate p̃cor. si digna manebũt
Premia uictores. nõ uos in credite uall
hispida. nec recgio obruptis ĩ ꝑuia saris
S campi pingues. ⁊ ditia rura tenebũt
Ytalie. nesterq pauor. stimulisq silebit
Roma ferox. nos cara michi dilectaq multũ
agmina. nosq anti ciues in pulsibus ullis
Nõ opus / aut monitis. prĩam spectare tecmẽtem
hostilesq faces. atq ĩpia pila pauc̃tem
Et notos mu ros. ubi prima ĩfantia nobis
Ex acta ẽ. ubi tot meriti duxistis honores.
Tot letos festosq dies. ubi busta cinisq

Expanded text:
Et circumductos pecudum de more per urbem Et circumductos pecudum de more per urbem Romanos errare greges Leliumque loquacem Eos, Mauri Numideque, iugum vitate superbum! Massinissa suos repetit per verbera servos. Vos, Galli, certate odiis hostemque vetustum Nunc gladiis urgete novis: hic campus, in orbe Collectas alio, longevas expiet iras. At vos, o Ligures, quos me et mea fata secutos Per mare, per terras nulli cessisse labori Hic video, pugnate, precor! Si digna manebunt Premia victores, non vos, michi credite, vallis Hispida, nec regio abruptis impervia saxis, Sed campi pingues et ditia rura tenebunt Italie, vesterque pavor stimulusque silebit, Roma ferox. Vos, cara michi dilectaque multum Agmina, vosque, mei cives, impulsibus ullis Non opus aut monitis: patriam spectate trementem Hostilesque faces atque impia pila paventem; Et notos muros, ubi prima infantia vobis Exacta est, ubi tot meriti duxistis honores, Tot letos festosque dies; ubi busta cinisque
Abbreviated transcription (Latin):
Nomanũq genus.axincãt mõ pͥstina uobis
pectora cãnarp. aut trebie me morantia tp̃s.
Nullus abaduerso uenit obuius qͥagnine/ quẽ no
Mille locis italo pͥdem saturata cruore
fuderit hoc acies. cui nõ fratrem/ ne pr̃em us
Aut natũ absculerit. dux ip̃e ferocio ꝵ amui
Et pater ausonii tũt gła noĩs liigẽs
hos timuit gladig. laudataq signa crtiore
Infecit. nostros fugiẽs rediturus in cnses
Ni forsan ꝓcul a patria meliorib isto
Militat auspiciis. aut nos peioribus urbis
Ante fores pr̃e. nõ sic cartaginis alme
In memores xcar esse deos. ut fortia rome
Menia nõ ausi ferro defendert nrĩs
axnibus insultent. furor hue atraxerit illos.
Hec fortuma potens/ ppło spectacul a peno
Hiserit. ut ꝯdam digitis auulsa cruẽtis
Tot spolia. ut modios cutuo ꝯpleuimus auro
Contenti patrie rerũ trasmietere famã
Tantarũ. sie formoso m̃e uincula collo
Leta ducis latii nictrix cartago uidebit

Expanded text:
Romanumque genus, maneant modo pristina vobis Romanumque genus, maneant modo pristina vobis Pectora, Cannarum aut Trebie memorantia tempus. Nullus ab adverso venit obvius agmine quem non Mille locis Italo pridem saturata cruore Fuderit hec acies, cui non fratremve patremve Aut natum abstulerit. Dux ipse ferocior annis Et pater, Ausonii tunc gloria nominis ingens, Hos timuit gladios laudataque signa cruore Infecit, nostros fugiens rediturus in enses. Ni forsan procul a patria melioribus iste Militat auspiciis, aut nos peioribus urbis Ante fores patrie. Non sic Carthaginis alme Immemores rear esse deos ut fortia Rome Menia non ausi ferro defendere, nostris Menibus insultent. Furor huc attraxerit illos; Hec Fortuna potens populo spectacula Peno Miserit, ut quondam digitis avulsa cruentis Tot spolia. Ut modios curvo complevimus auro, Contenti patrie rerum transmittere famam Tantarum, sic formoso nunc vincula collo Leta ducis Latii victrix Carthago videbit
Abbreviated transcription (Latin):
Hũc clipeũ totis p̃tendit uiribus hostis
a xy liggures gallesq acle cõsistere qͥma
Imperat. auxaliis illam balearibus ã plens
Ac mauris. acle penos locat inde sccunda.
Atq afros. brutio ꝯ pletur tertia tantum
Milite qui mestus magnaꝙ ex parte cccictig
Castra sequebatur latis cum cormei agtos
Stcupat in menso cir cũndans agmuna grro
Ad dextram penis ytal concuriere uesflse
didinat. at leuam numide tenuere rcheles.
Sytantesꝙ armis in biso accuriere acta
he uoi disposut qm̃ sibi castra coacta
Sentib enyuariis fuerant ⁊ dissona lingius
nũc inter prctib ꝓprio nc̃ ore dobretos
Accendit sti mulatq suo nõ segnior hoster
Om̃e simul ducis egregii scu militis ⁊dem
Implet opus. primas acres /ac signa ferentet
Instris hinc alias cuesuq noissimo lustrat.
Itq uagus blandis ꝑ mistens aspeta uerbis.
Si fortima mͥ nota ẽ mea. uicunꝰ inqnis
Nce incisst sat ẽ. tumidũ deleuimus hostem

Expanded text:
Hunc clipeum totis pretendit viribus hostis Hunc clipeum totis pretendit viribus hostis Mox Ligures Gallosque acie consistere prima Imperat, auxiliis illam Balearibus implens Ac Mauris. Acie Penos locat inde secunda Atque Afros. Brutio completur tertia tantum Milite, qui mestus magnaque ex parte coactus Castra sequebatur. Latis tum cornibus agros Occupat immenso circumdans agmina giro. Ad dextram Penos Italis concurrere iussos Ordinat; at levam Numide tenuere rebelles Optantesque armis inviso occurrere regi. Hec ubi disposuit, quoniam sibi castra coacta Gentibus ex variis fuerant et dissona linguis, Nunc interpretibus, proprio nunc ore cohortes Accendit stimulatque, suo non segnior hoste. Omne simul ducis egregii seu militis idem Implet opus. Primas acies ac signa ferentes Instruit, hinc alas cursuque novissima lustrat, Itque vagus blandis permiscens aspera verbis: "Si fortuna michi nota est mea, vicimus" inquit; "Nec vicisse sat est: tumidum delevimus hostem
Abbreviated transcription (Latin):
Texxor habes. certa ẽ uictoriã. ꝑ gite mecũ
Nil morori ⁊ reditus felix. qui iusere gestit
Et patriã ⁊ nato ⁊ amice ꝯuigis ora
Hac iter ẽ romam. uictori talia certo
Nõ pugnaturo similis postꝙͣ ille ꝓfatus
Subticet. hortanti leto simł agmina uulti
una nimeos alacri respondent uoce catherue
Hiud aliter si capitolia celsa tenẽtem
Curribus in nuois solito clamore sequãtur
hanibal extremi fatalem temporis horam
p̃cipitare  oidens / ꝯfestum elt phante relicto
prrs rapidũ cõscendit equũ uultuq oninaci
Ter ribilis. qualis pastor poli phemus abantro¬
Turbidus eolis. uł qualis ab ethert tristis
Nũtius imperiis solet aparere cometa.
Instruit ingentes acies. cũctosq elephãtos
Ut grege mostrifico turbatũ texritet hostem
Puima fronte locat. turreq interga tremẽtes
Cer mntur. totidem colles iuga sum̃a mouere
Iixeris. ac totidem nutantes rupho eupihꝰ arces

Expanded text:
Terror, abes! Certa est victoria - pergite mecum: Terror, abes! Certa est victoria - pergite mecum: Nil moror! - et reditus felix. Qui visere gestit Et patriam et natos et amice coniugis ora, Hac iter est Romam!" Victori talia certo, Non pugnaturo similis postquam ille profatus, Subticet: hortanti leto simul agmina vultu Unanimesque alacri respondent voce caterve, Haud aliter quam si Capitolia celsa tenentem Curribus in niveis solito clamore sequantur. Hanibal extremi fatalem temporis horam Precipitare videns, confestim elephante relicto Prerapidum conscendit equum, vultuque minaci Terribilis, qualis pastor Poliphemus ab antrTurbidus Eolio, vel qualis ab ethere tristis Nuntius imperiis solet apparere cometa, Instruit ingentes acies; cuntosque elephantos, Ut grege monstrifico turbatum territet hostem, Prima fronte locat; turresque in terga trementes Cernuntur. Totidem colles iuga summa movere Dixeris ac totidem nutantes rupibus arces.
Abbreviated transcription (Latin):
Hic inccũ gladio pectus tẽptabit acuto
Ense latus ricgido. ualidamꝙ ĩ tũbet in hastã
hoc metuit. pacem quotiens petiere pauore
Et quotiẽs rupere dolis. si tempnimses ulos
UUs odisse decct. uos nũc ad talia bellaas
felices igitur. destras atq crema aouete
Primus mn miusos ego iam nũe ĩferior hostes
Inde fuga ⁊ terror. sic dii ꝓmictitis om̃s
Sic mens saga boni stritiꝙ auidissima ferr
dextra. ⁊ indomiti gñosus pectoris ardor.
At nobis tanto calcata yspania cursu.
Et nr̃m inuenile decus tot regia bella
Ruraq ꝑpetuis ardentia punica flãmes
Occuerãt etas/ actus iam plena uirilgͤ
Incipit a nobis uerosq optare triũphos.
Iam michi bellor stimulis. ⁊adixq maloro
hanibal ⁊ tãti debetur gła cepti.
Quecũq ingressis pelagus dii signa dederũt
Qũ egathis petiere pr̃os ac plura fauentes
Ostendũt. equidtm tẽpus micha ꝑdere semꝑ
Displicuit. tã precipue cũ magna gerũtiir

Expanded text:
Hic mecum gladio pectus tentabit acuto, Hic mecum gladio pectus tentabit acuto, Ense latus rigido, validamque incumbet in hastam. Hoc metuit. Pacem quotiens petiere pavore Et quotiens rupere dolis! Si temnimus illos, Hos odisse decet. Vos nunc ad talia bella Felices igitur dextras atque arma movete. Primus in invisos ego iam nunc inferor hostes. Inde fuga et terror: sic, di, promittitis omnes, Sic mens saga boni strictique avidissima ferri Dextera et indomiti generosus pectoris ardor. At vobis tanto calcata Hispania cursu Et nostrum iuvenile decus, tot regia bella Ruraque perpetuis ardentia Punica flammis Occurrant. Etas actus iam plena viriles Incipit a nobis verosque optare triumphos: Iam michi bellorum stimulus radixque malorum Hanibal et tanti debetur gloria cepti. Quecumque ingressis pelagus di signa dederunt Quando Egatis petiere patres, ac plura faventes Ostendunt. Equidem tempus michi perdere semper Displicui
Abbreviated transcription (Latin):
uicimus. hĩc aĩos cerno. statq horrid̾a cedͥes
Ante cculos taboꝵ tumens ⁊ sangiuẽ torrẽs
Et cumuli ingentes patria tellure ĩcentum
Ip̃m iãcgo iam audeo Iactatis turpiter armis
Excessisse ducem. uideo latebrasq petẽtem
Atq nt externe patuissent cominus aure
Cũctor alloquio. licuiss nostere aꝑte
de generem fractũq aĩm nõ iste ꝓfecto ẽ
hanibal ille pͥor nisi nõmen territat ip̃m.
Imo ille ẽ cquidem. ẜ emm dux callidus arma
Nr̃a tremit. sentitq aliis tractanda lacertis.
Consilioq noui ducis imperiaq moueri
Non sibi cãnarũ ꝯ sul temetarius ibit
Obuius hoc campo.nec quẽ pugnare uetabat
Om̃a clara deum manifestaq signa futuri
Simẽs sana foret. neꝙ nũc sempronus alter
presidet his castris.mecũ nõ pulus ⁊ estus
Solq oculis infestus cũ uentusq aibũt
Nõ nebula in sidias cañisq palustrib idem
Obstruet aut aciem nictã torpore inuali
ꝓstornet Et calido ꝑfundet corpus oliuo

Expanded text:
icimus. Hinc animos cerno; statque horrida cedes Ante oculos, taboque tumens et sanguine torrens Et cumuli ingentes patria tellure iacentum. Ipsum ego iam video iactatis turpiter armis Excessisse ducem, video, latebrasque petentem Atque utinam hesterno patuissent cominus aures Cuntorum alloquio! Licuisset noscere aperte Degenerem fractumque animum. Non iste profecto est Hanibal ille prior, nisi nomen territat ipsum. Imo ille est equidem: sed enim dux callidus arma Nota tremit, sentitque alius tractanda lacertis, Consilioque novi ducis imperioque moveri. Non sibi Cannarum consul temerarius ibit Obvius hoc campo, nec quem pugnare vetabant Omina clara deum manifestaque signa futuri, Si mens sana foret; neque nunc Sempronius alter Presidet his castris. Mecum non pulvis et estus Solque oculis infestus eum ventusque iuvabunt, Non nebula insidias cannisque palustribus idem Obstruet aut aciem victam torpore nivali Obruet et calido perfundet corpus olivo.
Abbreviated transcription (Latin):
In digno tandem atq in opi claudere sepulcro.
Iratusq tibi ⁊ patrre moriare relicte
Scipio. ⁊ ĩ fames saxis inseribere querelas
Tu quoq finitimo semꝑ quatiare tu multou
Si secũ post hac cõuinx carissime firmum
Fedus hñs bidcas abeuntes funere natos
Intempestiuo ⁊ fedatos crede nepotes
Alterna ueniẽs illa degente cruetus
Rusticus insultet generi ꝑbulnera ur̃o
Et irahat añ rudem iunctos ꝑmenia cũctos curtũ
Dixaet ⁊ ex uobis ꝓprios tua roma ttiũphes
Dixerat. ac dicum gemitũ lacrimasqs bide
A stanteq feo attonitos intender fen
I lla manu paterãꝙ tenc̃s et lumina celo
A ttollens. Sol alme in quit su penq balcte
Masinissa uale nr̃i memor. Inde malignũ
Ceu sitiens haurit nõ mota ftonte benenũ
Tartareasd petit uio lentus sp̃s umbras.
Ulla magis /stigios mirãtũ obsessa corona
⁊Imbiti lacus subiit. postꝙͣ diuisa triformis
Partibus haud equis stetit ingens machĩa mũd̃

Expanded text:
Indigno tandem atque inopi claudare sepulcro, Indigno tandem atque inopi claudare sepulcro, Iratusque tibi et patrie moriare relicte, Scipio, et infames saxis inscribe querelas. Tu quoque finitimo semper quatiare tumultu, Si secum posthac, coniunx carissime, firmum Fedus habes: videas abeuntes funere natos Intempestivo, et fedatos cede nepotes Alterna. Veniens illa de gente cruentus Rusticus insultet generi per vulnera vestro, Et trahat ante rudem vinctos per menia currum, Ornet et ex vobis proprios tua Roma triumphos!" Dixerat: ac circum gemitum lacrimasque videres Astantesque fero attonitos intendere fini. Illa manu pateramque tenens et lumina celo Attollens: "Sol alme" inquit "superique, valete; Massinissa, vale, nostri memor." Inde malignum Ceu sitiens haurit non mota fronte venenum, Tartareasque petit violentus spiritus umbras. Nulla magis Stigios mirantum obsessa corona Umbra lacus subiit, postquam divisa triformis Partibus haud equis stetit ingens machina mund
Abbreviated transcription (Latin):
Qui  locũ mundi mediũ stigiasq tencbras
Quas adco. lices añ deem. ssiusta p̃candi
.Hatenia ẽ. p̃sta te pias his questib aures I.
Audiat ⁊ celum ⁊ pelagus tellugq ꝓfunda.
En monor. mortisq mag̾is ic cã dolere
Q mors ip̃a stic̃. quid eni com erltia tãgũt
n rã duces latios en quãta suꝑbia gẽti
Nom satis ẽ yostem renis spoliasse paternis
Li bertate aĩos spoliãt. ꝯ rite ceactis
Cõ iugus. sanctoq audent ĩ rũpere amori
Le pactos lamare thoros. uictona pꝰ quã
Romano stat certa duci. nec flectere quisꝙͣ
fata põt cterna iouis.sint ultima uite
Instia ⁊ eximiis sua roma in grata tropheis.
Exul ut apatria deẜto in rure senescat
Solus ⁊ affidis longe se motus amicis.
N ec uideat sibi dulce aliquid ꝗ dulcia nobis
Omnia p̃ripuit. tũ cari in uina frẽs.
E xagitet. dolcatq suos nõ equa ferentes
Filus extremos inglonus aggrauat años.

Expanded text:
Quique locum mundi medium Stigiasque tenebras, Quique locum mundi medium Stigiasque tenebras, Quas adeo, licet ante diem, si iusta precandi Materia est, prestate pias his questibus aures; Audiat et celum et pelagus tellusque profunda. En morior; mortisque magis me causa dolere, Quam mors ipsa facit. Quid enim commercia tangunt Nostra duces Latios? En quanta superbia genti! Non satis est hostem regnis spoliasse paternis: Libertate animos spoliant, et rite coactis Coniugiis sanctoque audent irrumpere amori Ac pactos laniare thoros, victoria postquam Romano stat certa duci, nec flectere quisquam Fata potest eterna Iovis: sint ultima vite Tristia, et eximiis sua Roma ingrata tropheis, Exul ut a patria deserto in rure senescat Solus et a fidis longe semotus amicis; Nec videat sibi dulce aliquid, qui dulcia nobis Omnia preripuit; tum cari iniuria fratris Exagitet, doleatque suos non equa ferentes; Filius extremos inglorius aggravet annos.
Abbreviated transcription (Latin):
Insuꝑ ⁊ pͥmi reuerentia quãta mariti
Quata patris uirtus. titulisq ⁊ sanguiẽ.
Instrumenta fuge libertatisq paramus.
Hec ait. atq oculos lacrimis auertit honustos.
Nunctius accelerãs regine ad limina pulsat
Nuncta dira ferẽs.pannis anꝰ obsita ⁊ annis
Prosilit atq habitũ ꝯspectaq pocula narrat
Substitit attonite similis similiq pauẽti.
Nec remorata du positoq ĩstincta pauore
Ingrediatur ait: stat terre lumina fixus
Et peragit cõmissa tremõs. Intercipit illa
Suscio mandata libens . nec dona recuso
Regia. si maus nichil ẽ / qd̾ mictere dulcis
posset amãs.certe mclius moriebar in ip̃o
funere/ ni demẽs nupsissem. numina testor
Conscia. nõ aliquid qm de cõuige caro
Sit nisi dulce michi. s sydera promptius alta
T̃errenis ut eram uinclis exuta petebam.
Hoc refer extremũ ⁊ mortis mͥ testis adesto
At uos celicole ⁊ qui maria ampla tenctis

Expanded text:
Insuper et primi reverentia quanta mariti, Insuper et primi reverentia quanta mariti, Quanta patris virtus: titulisque et sanguineumus unum, Instrumenta fuge libertatisque paramus.» Hec ait, atque oculos lacrimis avertit onustos Nuncius accelerans regine ad limina pulsat Munera dira ferens. Pannis anus obsita et annis Prosilit, atque habitum conspectaque pocula narrat. Substitit attonite similis similisque paventi; Nec remorata diu, positoque instincta pavore: «Ingrediatur» ait. Stat terre lumina fixus Et peragit commissa tremens; intercipit illa: «Suscipio mandata libens, nec dona recuso Regia, si maius nichil est, quod mittere dulcis Posset amans: certe melius moriebar, in ipso Funere ni demens nupsissem - numina testor Conscia -, non aliquid quoniam de coniuge caro Sit nisi dulce michi; sed sidera promptius alta, Terrenis ut eram vinclis exuta, petebam. Hoc refer extremum, et mortis michi testis adesto. At vos, Celicole
Abbreviated transcription (Latin):
Srebupatũ fausto fi ne postunis  mcort
Phebus abceccano rediens surge atieres
Son cre puere tube sutgit ttemcsactus et iras
Sustitat. ac questu se sepe reuobiat aetemi
Postꝙͣ castra uidet stemitu testantia mõtũ
Et iietiuit mandata dei ducis. uimq affore credit
Si neget. horrendũ dictu ⁊ miserabile sũmit
Consilium. qd tristis amor dabat auitai fdo
Pocula dat ẜuo. custodia dira ueneni
Credita cui fuetat. Rex hec undantia sumo
Ac suꝑ infusa cernẽs spumantia morte
Dade ait. ⁊ misere mea tristia mimera ꝑfer
Regine. strietesqr deoz absolue fidemqꝵ
Me promissoꝵ memorẽ / sciat illa scd̾m
Impleo sic̃ superi testes.erat altera longe
Conditio michi grata magis. tẽptataq frustta
Est uia si qua foret ꝑ quã regina maneret
Coniugio ꝯtenta meo. Romanus ab alto
Dux uetat huic nr̃i. sic dii statuere. potestas
fortunaq iubente data ẽ sibi. ꝯsulat ergo
Cogitet unde ruens. quo sit ꝓsttata. quis illa
Exitus excipiat uiduatt̃ noĩe nr̃

Expanded text:
e parum fausto finem positurus amori Phebus ab Occeano radians surgebat Eoo. Concrepuere tube surgit tremefactus, et iras Suscitat, ac questu se sepe revolvit eodem. Postquam castra videt fremitu testantia motum, Et metuit mandata ducis, vimque affore credit, Si neget, horrendum dictu et miserabile sumit Consilium, quod tristis Amor dabat: aurea fido Pocula dat servo, custodia dira veneni Credita cui fuerat. Rex hec undantia summo Ac superinfusa cernens spumantia morte: «Vade» ait «et misere mea tristia munera perfer Regine, strictosque deos absolve fidemque. Me promissorum memorem sciat illa: secundum Impleo. Sunt superi testes, erat altera longe Conditio michi grata magis, tentataque frustra Est via, si qua foret, per quam regina maneret Coniugio contenta meo. Romanus ab alto Dux vetat: huic nostri, sic dii statuere, potestas Fortunaque iubente data est. Sibi consulat ergo Cogitet unde ruens quo sit prostrata; quis illam Exitus excipiat viduatam nomine nostri;
Abbreviated transcription (Latin):
Conciliũq hominũ socitũ nexib ieqius¬
Ic certũ sine fine locũ in regione serena
Ex pectet uereq petat sibi pͥmia iuite
Tustitia statuente dei. tpuc nec quid ĩ ultũ
Nec pͥmio cariuisse sinit. sic fatus amoris
¶S moniut q faces auido stimulaq nepotis¬

Expanded text:
Conciliumque hominum sociatum legibus equConciliumque hominum sociatum legibus equHic certum sine fine diem in regione serena Expectet vereque petat sibi premia vite, Iustitia statuente Dei, que nec quid inultum, Nec pretio caruisse sinit." Sic fatus amoris Admovitque faces avido stimulosque nepoti
Abbreviated transcription (Latin):
Et rerũ quas terra uehit. pelagusq profundũ
E rgo tibi cunctisq bonis seruandus in ista ẽ
Carne animus. ꝓpriãq betandus linque̾ sedem:
Nobilib curis stũdioq ⁊ amore uidendi
Promineat ni forte foras corpusq relinqua
Ac longe fugiat sensus seq ingerat astris
Hic decet egrogios animos. hic exitus ẽ quẽ
Siuini fecere uiri meliora sẽquentes.
S dum membra iugent brcus ẽ mora. suscipe nr̃i
Consilii quid sũma uelit / tu satra fĩdemq
Iustitiã q cole pietas sit pectoris hospes
S ancta tiuilmorũq comes que debita uirtus
Magna patri patrie maior.s maxĩa sũmo
Ac ꝑfecta deo quib exornata ꝓfecto
Uita uia incelũ ẽ que ues huc ttamite recto
Tunc reueheat. cũ suma dies exemetit istud s¬
Carnis honus pureq aiãm ttansiserit aures
Hoc et monuisse uelim nil gratius illi
Qui cclũ terrasq togit dommaꝵ patriq
Actib exnr̃is. ꝗ cã iustis legib urbes

Expanded text:
Et rerum quas terra vehit pelagusque profundum. Et rerum quas terra vehit pelagusque profundum. Ergo tibi cuntisque bonis servandus in ista est Carne animus propriamque vetandus linquere sedem, Nobilibus curis studioque et amore videndi Promineat ni forte foras corpusque relinquat Ac longe fugiat sensus seque ingerat astris. Hic decet egregios animos, hic exitus est quem Divini fecere viri meliora sequentes. Sed dum membra vigent - brevis est mora -, suscipe nostri Consilii quid summa velit. Tu sacra fidemque Iustitiamque cole. Pietas sit pectoris hospes Sancta tui morumque comes, que debita virtus Magna patri, patrie maior, sed maxima summo Ac perfecta Deo; quibus exornata profecto Vita via in celum est, que vos huc tramite recto Tunc revehat cum summa dies exemerit istud Carnis onus pureque animam transmiserit aure. Hoc etiam monuisse velim, nil gratius illi, Qui celum terrasque regit, dominoque patrique, Actibus ex nostris, quam iustis legibus urbes
Abbreviated transcription (Latin):
Hec nũꝙͣ fortuna dabit / quia cuncta potẽti
Sunt seruata deo. qui site luminae tanto
Illusttat. quonã te alii dignentur honore :
Non ergo in merito fractos passimq iacentes
hesperie campis totiẽs despeximus hostems.
Uidimus ⁊ nr̃e uindictã mortis ab illa
Egregie pietcas habes ꝑscla famã
Quilibet hin aude mecũ. nã ꝓtinus aurẽ
Iuuenis atq animũ uacuũ. quin otiꝰ ergo
Ingredimur. fandoq breuẽ consumimꝰ hora
Dic ait l is/si uita manet pꝰ busta. qd almus
Interris : quin huc potius quacũq licebit
E uolat assurgẽs aĩis tellure relicta:
Legibus eternis hominẽ statione manere
Corporis. edicto donec reuocctur a perto
Non igitur pperare decet. s fent modeste
Quantulatũq breuis superant in comoda uite
Ne iussu spreuisse dei bideare. ꝙ ista
Sunt geniti sub lege hoĩes ut regna tenerẽt
Infima. nãq illis custodia credita teͣre

Expanded text:
Hec nunquam Fortuna dabit, quia cunta potenti Hec nunquam Fortuna dabit, quia cunta potenti Sunt servata Deo. Qui si te lumine tanto Illustrat, quonam te alii dignentur honore? Non ergo immerito: fractos passimque iacentes Hesperie campis totiens despeximus hostes, Vidimus et nostre vindictam mortis. Ab illa Egregie pietatis habens per secula famam, Quidlibet hic aude mecum; nam protinus aurem Invenis atque animum vacuum. Quin ocius ergo Ingredimur fandoque brevem consumimus horam?" "Dic" ait is: "si vita manet post busta, quod almus In terris? quin huc potius, quacumque licebit, Evolat assurgens animus tellure relicta?" Legibus eternis, hominem in statione manere Corporis, edicto donec revocetur aperto. Non igitur properare decet, sed ferre modeste Quantulacumque brevis superant incommoda vite, Ne iussum sprevisse Dei videare, quod ista Sunt geniti sub lege homines, ut regna tenerent Infima, namque illis custodia credita terre
Abbreviated transcription (Latin):
Indignoq michi clarũ reẜauit olimpũ:
Da p̃cor exiguam/ nr̃ĩs affatib horam
Nam breue tempus adest moneorq ĩ castta reuerti
Occeani subnixa uadais. ubi maxima calpes
Impendet pelugo celũq cacumine pulsat.
Illic me romana manẽt modo signa ducẽq
Expectant. rapidũ hoc tandem stat limite bellũ.
Etupit amplexu uiuenẽ placidissimus heros.
Atq ita ssi iussu superũ mortalia celo
Membra uchis. nec ẽt tam magni muneris auctor
Alter enit. sũmũ hoc equidem tibi contigit uni
Eximiũq decus. quã dete cõpͥiã spẽ
Dictr difficile ẽ. cui tantã numina iuiuo
Concessere uiã / nã ni diuinus iness
Sp̃s hoc hõi nũꝙͣ fortuna dediss
Que fãciles dispensat opes archana uidere
Celica uenturos longe p̃nostere caũs.
Et fatũ p̃scire suũ spectare beatas
Has aĩas subterq pedes radiantia solis
Lumina ⁊ aduersos cũ bastis tractib axes

Expanded text:
Indignoque michi clarum reseravit Olimpum, Indignoque michi clarum reseravit Olimpum, Da, precor, exiguam nostris affatibus horam, Nam breve tempus adest moneorque in castra reverti. Occeani subnixa vadis ubi maxima Calpe Impendet pelago celumque cacumine pulsat, Illic me Romana manent modo signa, ducemque Expectant. Rapidum hoc tandem instat limite bellum." Suscipit amplexu iuvenem placidissimus heros, Atque ita: "Si iussu superum mortalia celo Membra vehis - nec enim tam magni muneris auctor Alter erit: summum hoc equidem tibi contigit uni Eximiumque decus -, quam de te concipiam spem Dictu difficile est. Cui tantam numina vivo Concessere viam? N hoc homini Fortuna dedisset, Que faciles dispensat opes: archana videre Celica, venturos longe prenoscere casus, Et fatum prescire suum, spectare beatas Has animas subterque pedes radiantia solis Lumina et adversos tam vastis tractibus axes;
Abbreviated transcription (Latin):
Lumina mesta ferens. biaet ĩgens surgeꝰ ampis
Naufragiũ. uidet inmitem post piublica penũ
Funera sacta ducis fodiente pectora duris
Ictibus ⁊ celum gemitu pulsabat ĩ ani
Quid moror: innumerã licet inter nosce̾ turdã
Cesor hoc bello iuuenũ patricq cadentũ
Salicet inmenso studio dum lederequerit.
Ciuib atq in opem spoliat du fortib urbem
Compleuit celum nr̃is ferus hanibalsbmbris.
Talia diun genitor memorat spat suspiria natus
Alta trahons. licuit fateor cognoscere quicꝗd
O ptabam magis ⁊ uultus spectare icoꝵ
Cetera ni ꝓhibes michil ẽ smons secu di
Patris amabiliꝰ. Quin tu nõ cominus ĩ quit
Aloquere. atq aures quã primũ in bade paratas
His dictis tulit ante gradumifrontẽq modesta
Demisiti patruũq tenens sic incipit ore¬
Quenerande nuhi. uero nũꝙq parente
are minus. Si ur̃a deus dedit ora uidere
Mortales oculos alti si limina mũdi

Expanded text:
Lumina mesta ferens: videt ingens surgere campis Lumina mesta ferens: videt ingens surgere campis Naufragium; videt immitem post publica Penum Funera sacra ducis fodientem pectora diris Ictibus; et celum gemitu pulsabat inani. Quid moror? Innumeram licet inter noscere turbam Cesorum hoc bello iuvenum patrieque cadentum. Scilicet immenso studio dum ledere querit, Civibus atque inopem spoliat dum fortibus urbem Complevit celum nostris ferus Hanibal umbris." Talia dum genitor memorat, suspiria natus Alta trahens: "Licuit, fateor, cognoscere quicquid Optabam magis, et vultus spectare meorum. Cetera ni prohibes, nichil est sermone secundi Patris amabilius". "Quin tu modo cominus" inquit "Alloquere atque aures quamprimum invade paratas." His dictis, tulit ante gradum, frontemque modestam Demisit, patruumque tenens sic incipit orevenerande michi, vero nunquamque parente Care minus, si vestra Deus dedit ora videre Mortales oculos, alti si limina mundi
Abbreviated transcription (Latin):
Condistant extrema pati.naq ĩ proba seuas
In geminat fortuna minas. hostisq truentus
Uictor adest. fabio mea uerba nouissima ꝑfer.
Dic me uissor memorẽ uixisse suoꝵ.
Dic memorẽ te teste mori. ẜ fata feroxq
Collega ingenti turturũt cuncta tumultu.
Nuda loco caruit uirtus. tulit in petus illã.
Effuge dum morior. ne forsã plura loquendo
Sin tibi cã necis. dicentẽ talia ferto
Cutunstant. uolat ille leuis̃. timor alleuat artus
Et plumas adiungit e quo ⁊ calcaria plantis
Anxia sic genitrix ubi nidiũ callidus anguis
Obrĩdet. hinc uise sese subducare morti
Oytae hant dubitat sua dulcia biscera linquẽs
Infelix pietas / tandem formidine bicta
Cedit : ⁊ incussis serũ sibi consulit alis.
Uicinaq tremens respectat ab artore fãtu
Nator/ rabiẽq fere ⁊ plangorib om̃e
Implet anhela nemus strepituq accuritamico.
Sic ibat iuuenis memorandus sepre retrorsum

Expanded text:
Condiscant extrema pati; namque improba sevas Condiscant extrema pati; namque improba sevas Ingeminat Fortuna minas, hostisque cruentus Victor adest. Fabio mea verba novissima perfer: Dic me iussorum memorem vixisse suorum, Dic memorem te teste mori. Sed Fata feroxque Collega ingenti turbarunt cunta tumultu: Nuda loco caruit Virtus; tulit Impetus illam. Effuge dum morior, ne forsan plura loquendo Sim tibi causa necis'. Dicentem talia ferro Circumstant. Volat ille levis: timor allevat artus Et plumas adiungit equo et calcaria plantis. Anxia sic genitrix, ubi nidum callidus anguis Obsidet, hinc vise sese subducere morti Optat, et hinc dubitat sua dulcia viscera linquens Infelix! pietas tandem formidine victa Cedit, et incussis serum sibi consulit alis, Vicinaque tremens respectat ab arbore fatum Natorum rabiemque fere, et plangoribus omne Implet anhela nemus strepituque accurrit amico. Sic ibat iuvenis memorandus, sepe retrorsum
Abbreviated transcription (Latin):
F regida carnifia dimisit membra cruẽto
En fabiũ celo maiestas maxima tanti
Noĩs ac rexx iubet habitare sereno
Cerne ducem quatũ. licet hic cunctator ab om̃i
Dictus erat ppło tñ ingens gloria tardis
Debita consiliis uiget. hũc nõ flãmamnõ ensis
E ripuit latõ. S dum magis ãma premebãt
Punica. tranquillũ tulit hunc annosa senectus
S magis ardentem q aĩs pugnasq fremẽte
Cerne ꝑ insidias indigno funere gracchu
Corpore se dusum balido ⁊ pollentib armis
Preterca emilio nimiũ fors in uida paulo
Aspice magnanimus terebrat quot bulnere pectus¬
Cannensi romana die deflecte su prenũ
Fata putansi renuit cladi suꝑesse. s bltro
O blatũ contempsit equũ multũq rogãtem
Respulit ⁊ nimiũ repondit iuximꝰat tu
Macte animi uirtute puer discede. tuũq
Uicturũ abde caput teq ad meliora reszua.
Dic patrib muniant brbem. dic menia firmẽt

Expanded text:
Frigida carnifici dimisit membra cruento. Frigida carnifici dimisit membra cruento. En Fabium! celo maiestas maxima tanti Nominis et rerum iubet hunc habitare sereno. Cerne ducem quantum! Licet hic Cunctator ab omni Dictus erat populo, tamen ingens gloria tardis Debita consiliis viget. Hunc non flamma nec ensis Eripuit Latio, sed dum magis arma premebant Punica, tranquillum tulit huc animosa senectus. Sed magis ardentemque animis pugnasque frementem Cerne per insidias indigno funere Graccum Corpore seclusum valido et pollentibus armis. Preterea Emilio nimium Sors invida Paulo: Aspice magnanimum terebrant quot vulnera pectCannensi Romana die defleta supremum Fata putans renuit cladi superesse; sed ultro Oblatum contempsit equum, multumque rogantem Reppulit et 'Nimium' respondit 'viximus. At tu Macte animi virtute, puer, discede tuumque Victurum abde caput teque ad meliora reserva. Dic Patribus muniant urbem; dic menia firment: