comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duxerunt. Sed cum huic omnia cum bonore detracta sint cũ
in hac fortuna misera acluctuosissima destitutus sit. quid est
quod expectas amplius. lucis ne hane usuram eripere uis ple¬
nam lacrimarum atq meroris: quam cum maximo cruciatu
atq dolore retinet. libenter reddiderit adempta ignominia
fedissimi criminis. An uero inimicum ut expellas: cuius ex
miserus si eẽs crudelissimus uidendo fructum caperes maiorẽ
ꝗͣ audiendo. O miserum et infelicem illum diem: quo consul om¬
nibus centuriis. P Sylla renuntiatus est. o falsam spem o uolu¬
crem fortunam: o cecam cupiditatem:o preposteram gratulati¬
onem: ꝗͣ cito illa omnia ex leticia et uoluptate. ad luctum et
lacrimas reciderunt ut qui paulo ante consul designatus
Quid enim erat mali. quod huc spoliato honore fama fortunis
deesse uideretur: aut cui noue calamitatis locus ullus relictus¬
esset: Urget eadem fortuna que cepit reperit nouum merorem.

Expanded text:
duxerunt. sed cum huic omnia cum honore detracta sint, cum duxerunt. sed cum huic omnia cum honore detracta sint, cum in hac fortuna miserrima ac luctuosissima destitutus sit, quid est quod expetas amplius? Lucisne hanc usuram eripere vis plenam lacrimarum atque maeroris, in qua cum maximo cruciatu ac dolore retinetur? libenter reddiderit adempta ignominia foedissimi criminis. an vero inimicum ut expellas? cuius ex miseriis, si esses crudelissimus, videndo fructum caperes maiorem quam audiendo. O miserum et infelicem illum diem quo consul omnibus centuriis P. Sulla renuntiatus est, o falsam spem, o volucrem fortunam, o caecam cupiditatem, o praeposteram gratulationem! quam cito illa omnia ex laetitia et voluptate ad luctum et lacrimas recciderunt, ut, qui paulo ante consul designatus dignitatis! quid enim erat mali quod huic spoliato fama, honore, fortunis deesse videretur? aut cui novae calamitati locus ullus relictus? Vrget eadem fortuna quae coepit, repperit novum maerorem,
Abbreviated transcription (Latin):
hic uos orat. lud patruus. ut se aliquando si non integra fortu
na ut afflicta pri suo gratulari sinatis. Hiuic misero notiora sũt
P. Sylle. luđ sed de sepultura contenditur. uita erepta est su¬
periore uidicio. nunc ne corpus eiciatur laboramus.quid enĩ
est huic reliqui quod in uita hac eum teneat: aut quid est qͣ
obrem hec cuiqͣ uita uideatur: Nuꝑ is homo fuit in ciuuitate
ł Sylla ut nemo ei se neq honore. neq gratia. neq fortunis
anteferret. Nunc spoliatus omni dignitate que erepta sunt
non repetit. quod fortuna in malis reliqui fecit. ut cum paren¬
te cum liberis. cumfrẽ cum us necessarus iungere suam calami¬
tatem liceat id sibi ne eripiatis lud uos obtestamur. Te ipsum
iam torquate expletum huius miserus pateat. et si nil aliud sylle
ꝗͣ consulatum abstulissetis. tamen eo uos contentos esse oporte¬
bat honoris enim contentio uos ad causam. non inimicicie de¬

Expanded text:
hic vos orat, iudices, parvus, ut se aliquando si non integra fortuna, hic vos orat, iudices, parvus, ut se aliquando si non integra fortuna, at ut adflicta patri suo gratulari sinatis. huic misero notiora sunt P. Sullae, iudices, sed de sepultura contenditur; vita erepta est superiore iudicio, nunc ne corpus eiciatur laboramus. quid enim est huic reliqui quod eum in hac vita teneat, aut quid est quam ob rem haec cuiquam vita videatur? nuper is homo fuit in civitate P. Sulla ut nemo ei se neque honore neque gratia neque fortunis anteferret, nunc spoliatus omni dignitate quae erepta sunt non repetit; quod fortuna in malis reliqui fecit, ut cum parente, cum liberis, cum fratre, cum his necessariis lugere suam calamitatem liceat, id sibi ne eripiatis vos, iudices, obtestatur. te ipsum iam, Torquate, expletum huius miseriis esse par erat et, si nihil aliud Sullae nisi consulatum abstulissetis, tamen eo vos contentos esse oportebat; honoris enim contentio vos ad causam, non inimicitiae de
Abbreviated transcription (Latin):
adducti tunc fiumus tam uehementes ꝗͣ necessarie. fuit.
S alus eẽt omnium amissa una nocte nisi eẽt illa ueritas su¬
scepta. Sed ut ad sceleratorum penam amore rei p.sum ad¬
ductus sic ad salutem innocentium uoluntate deducor
ta. Neq enim ꝓpulsande calamitatis sue causa supplex ad
uos. Iud̃. confugit. sed ne qua generi ac nomini suo nota nefa¬
rie turpitudinis inuratur. Nam ipse quidem si erit ur̃o uidi¬
tio liberatus: que habet ornamenta:que solatia ute reliqua.
quibus letari et ꝑfrui possit: Domus erit. credo exornata. ape¬
rientur maiorum imagines. ipse ornatum ac uestitum re
nis. honoris insignia atq ornamenta: unus uidicu calami¬
tate ceciderunt:. Sed ne extinctor prĩe. ne proditor. ne
hostis appelletur. ne hanc labem tanti generis in familia
relinquat id laborat id metuit eui honoris integros fructus nõ¬
sit traditurus. ne eternam memoriam dedecoris relinquat.

Expanded text:
adducti tum fuimus tam vehementes quam necesse fuit. adducti tum fuimus tam vehementes quam necesse fuit. salus esset amissa omnium una nocte, nisi esset severitas illa suscepta. sed ut ad sceleratorum poenam amore rei publicae sum adductus, sic ad salutem innocentium voluntate deducor.ta. neque enim nunc propulsandae calamitatis suae causa supplex ad vos, iudices, confugit, sed ne qua generi ac nomini suo nota nefariae turpitudinis inuratur. nam ipse quidem, si erit vestro iudicio liberatus, quae habet ornamenta, quae solacia reliquae vitae quibus laetari ac perfrui possit? domus erit, credo, exornata, aperientur maiorum imagines, ipse ornatum ac vestitum prinis, honoris insignia atque ornamenta unius iudici calamitate occiderunt. sed ne exstinctor patriae, ne proditor, ne hostis appelletur, ne hanc labem tanti sceleris in familia relinquat, id laborat, id metuitsit traditurus, ne aeternam memoriam dedecoris relinquat.
Abbreviated transcription (Latin):
fenderem syllam. si conuirasse arbitrarer. Ego. luđ de tantis
omnuim ꝑiculis cum quererem omnia multa audirem nõ
crederem omnia. cauerem omnia dixi hoc quod initio dixi
le rem ullam ad me esse delatam. Quam obrem uos du patrii ac
penates: qui huic urbi atq imꝑio presidetis qui hoc imꝑium
ur̃o niuẽ auxilioq seruastis. testor integro me animo ac li¬
bero. p sylle causam defendere: nullum a me sciente facinus
occultari: nullum scelus susceptum contra salutem omniũ
defendi ac tegi. nihil de hoc consul compi. nihil suspicatus
sum. nihil audiui. Itaq idem ego ille qui uehemens in alios¬
qui inexorabił in ceteros uisus sum ꝑsolui prĩe. quod debiu
tur. tam sum misericors. Iud ꝗͣ uos tam mitis ꝗͣ lenissimus
n quo fui uehemens uobiscum nil feci nisi coactus rei ꝑ pre¬
cipitanti subueni: patriamq demersam extuli: mĩa cuuum

Expanded text:
fenderem Sullam, si coniurasse arbitrarer.' ego, iudices, de tantis fenderem Sullam, si coniurasse arbitrarer.' ego, iudices, de tantis omnium periculis cum quaererem omnia, multa audirem, crederem non omnia, caverem omnia, dico hoc quod initio dixi, la rem ullam ad me esse delatam. quam ob rem vos, di patrii ac penates, qui huic urbi atque huic rei publicae praesidetis, qui hoc imperium, vestro numine auxilioque servastis, testor integro me animo ac libero P. Sullae causam defendere, nullum a me sciente facinus occultari, nullum scelus susceptum contra salutem omnium defendi ac tegi. nihil de hoc consul comperi, nihil suspicatus sum, nihil audivi. itaque idem ego ille qui vehemens in alios,qui inexorabilis in ceteros esse visus sum, persolvi patriae quod debui; tur; tam sum misericors, iudices, quam vos, tam mitis quam qui lenissimus; in quo vehemens fui vobiscum nihil feci nisi coactus, rei publicae praecipitanti subveni, patriam demersam extuli; misericordia civium
Abbreviated transcription (Latin):
engo: hoc tibi sumes dicet fortasse quispiam ut quia tu defen¬
dis in nocens uidicetur. Ego uero iud. non modo mihi nil
assumo. in quo quispiam repugnet. sed etiam si quod ab omni¬
bus conceditur id reddo ac remitto. Non in ea re ꝑ uersor
non his temporibus caput meum obtuli pro patrie ꝑicuł om¬
nibus. non aut ita sunt extincti quos uici aut ita grati quos
seruaui. Ut ego mihi plus appetere coner q̃ quantum omnes
inimici inuidiq patiantur. Graue esse eum iudetur qui inuesti¬
garit coniurationem. qui patefecerit: quo oppresserit. cui sena¬
tus singularibus uerbis gratias egerit. cui uni togato suppli¬
cationem decreuerit. dicere in uidicio non defenderem. si con¬
iurasset. non dico id quod graue est. dico id quod his in cauis
conuirationis. non autoritati assummam sed pudori meo
Ego ille conuirationis inuestigator atq ultor certe non de¬

Expanded text:
ergo? hoc tibi sumis,' dicet fortasse quispiam, 'ut, quia tu defenergo? hoc tibi sumis,' dicet fortasse quispiam, 'ut, quia tu defendis, innocens iudicetur?' ego vero, iudices, non modo mihi nihil adsumo in quo quispiam repugnet sed etiam, si quid ab omnibus conceditur, id reddo ac remitto. non in ea re publica versor, non eis temporibus caput meum obtuli pro patria periculis omnibus, non aut ita sunt exstincti quos vici aut ita grati quos servavi, ut ego mihi plus appetere coner quam quantum omnes inimici invidique patiantur. grave esse videtur eum qui investigarit coniurationem, qui patefecerit, qui oppresserit, cui senatus singularibus verbis gratias egerit, cui uni togato supplicationem decreverit, dicere in iudicio: 'non defenderem, si coniurasset.' non dico id quod grave est, dico illud quod in his causis coniurationis non auctoritati adsumam, sed pudori meo: 'ego ille coniurationis investigator atque ultor certe non de
Abbreviated transcription (Latin):
A deo ne uobis alienus asanitate adeo oblitus constantie mee
adeo iminemor rerum gestarum a me eẽ iudeor ut cum con¬
sul bellum gesserim cum conuiratis nunc eorum ducem con¬
seruare cupiam. et in animum inducam. cuus nuꝑ ferrum re¬
tuderim flammamq restrinxerim: eiusdem nunc c̾ausam ui¬
tamq defendere: Si medus fidius lud non me ipsa res ꝑ me¬
is laboribus et ꝑiculis conseruata ad grauitatẽ animi et con¬
stantiam sua dignitate reuocaret. tñ hoc natura insitum est:¬
ut quem timueris. qui cum de uita fortunisq contenderis
cuius ex insidus euaseris hunc semꝑ oderis. Sed cum agatur
honos meus amplissimus gloria rerum gestarum singularis
cum quotiens quisꝗͣ est in hoc scelere conuictus totiens reno¬
uetur memoria ꝑ me inuente salutis. Ego sim tam demens.
ego cõmittam ut que pro salute omnium gessi: caũ magis et
felicitate a me. ꝗͣ uirtute et consilio gesta eẽ uideantur: Quid

Expanded text:
adeone vobis alienus a sanitate, adeo oblitus constantiae meae, adeone vobis alienus a sanitate, adeo oblitus constantiae meae, adeo immemor rerum a me gestarum esse videor ut, cum consul bellum gesserim cum coniuratis, nunc eorum ducem servare cupiam et animum inducam, cuius nuper ferrum rettuderim flammamque restinxerim, eiusdem nunc causam vitamque defendere? si me dius fidius, iudices, non me ipsa res publica meis laboribus et periculis conservata ad gravitatem animi et constantiam sua dignitate revocaret, tamen hoc natura est insitum ut, quem timueris, quicum de vita fortunisque contenderis, cuius ex insidiis evaseris, hunc semper oderis. sed cum agatur honos meus amplissimus, gloria rerum gestarum singularis, cum, quotiens quisque est in hoc scelere convictus, totiens renovetur memoria per me inventae salutis, ego sim tam demens, ego committam ut ea quae pro salute omnium gessi, casu magis et felicitate a me quam virtute et consilio gesta esse videantur? 'quid
Abbreviated transcription (Latin):
oportere. Atq ut deorum constantia atq animo in rẽ p. dicã
quorum tacita grauitas et fides de uno quoq loquimur. ne¬
q cuiusq ornamenta orationis desiderat. põt quisꝗͣ dicere unꝗͣ
meliores fortiores constantiores consulares fiusse. ꝗͣ us tem¬
non fortissime: Neq ego precipue. de consularibus disputo.
nam hec̾ et hominum ornatissimorum. qui pretores fuerunt.
et uniuersi senatus cõmunis est laus: Ut constet pt hominũ
memoriam. nunꝗͣ in illo ordine plus uirtutis plus amoris in
rem p plus grauitatis fuisse. Sed quia sunt descripti consula¬
res de his tm̃ mihi dicendũ putaui quod satis eẽt: attestantẽ
memoriam omnium neminẽ esse ex illo honoris gradu ꝗ nõ
omni studio uirtute autoritate. studuerit ad rem p̃ conseruã¬
dam. Sed quid ego qui catilinam non laudaui qui reo catiline
consul non affui. qui testimonium de conuiratione dixi in alios.

Expanded text:
oportere. atque ut de eorum constantia atque animo in rem publicam dicam oportere. atque ut de eorum constantia atque animo in rem publicam dicam quorum tacita gravitas et fides de uno quoque loquitur neque cuiusquam ornamenta orationis desiderat, potest quisquam dicere umquam meliores, fortiores, constantiores consularis fuisse quam his temneque ego praecipue de consularibus disputo; nam haec et hominum ornatissimorum, qui praetores fuerunt, et universi senatus communis est laus, ut constet post hominum memoriam numquam in illo ordine plus virtutis, plus amoris in rem publicam, plus gravitatis fuisse; sed quia sunt descripti consulares, de his tantum mihi dicendum putavi quod satis esset ad testandam omnium memoriam, neminem esse ex illo honoris gradu qui non omni studio, virtute, auctoritate incubuerit ad rem publicam conservandam. sed quid ego? qui Catilinam non laudavi, qui reo Catilinae consul non adfui, qui testimonium de coniuratione dixi in alios,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam parens tuus torquate consul reo de pecunus repetun¬
dis catiline ad uocatus fuit improbo homini at supplici for¬
tasse audaci at aliquando amico. cui cum affuit. post delatam
ad eum primam illam conurationem indicauit se audisse ali¬
quid non cre cduidisse At idem non affuit alio in uidicio cũ
adessent ceteri. Si põa cognorat ipse aliquid quod in consulatu.
ignorasset ignoscendum est us. qui põa ml audierunt. sed illa res
prima ualuit non inueterata q̃ recens debuit. esse grauior sed
si tuus parens etiam in illa suspitione ꝑiculi sui tamen humani¬
tate adductus aduocationem homini improbissimi sella curu¬
li atq ornamentis et sius et consulatus honestauit. Quid ẽ
quam ohrem. consulares qui catiline affuerunt. reprehendan¬
tur: At udem his qui ante hunc causam dixerunt de con
uiratione. non affuerunt. tanto scelere astrictis hominibus
statuerunt nihil ase adiumenti. nihil opis nihil auxilii ferri

Expanded text:
etiam parens tuus, Torquate, consul reo de pecuniis repetunetiam parens tuus, Torquate, consul reo de pecuniis repetundis Catilinae fuit advocatus, improbo homini, at supplici, fortasse audaci, at aliquando amico. cui cum adfuit post delatam ad eum primam illam coniurationem, indicavit se audisse aliquid, non credidisse. 'at idem non adfuit alio in iudicio, cum adessent ceteri.' si postea cognorat ipse aliquid quod in consulatu ignorasset, ignoscendum est eis qui postea nihil audierunt; sin illa res prima valuit, num inveterata quam recens debuit esse gravior? sed si tuus parens etiam in ipsa suspicione periculi sui tamen humanitate adductus advocationem hominis improbissimi sella curuli atque ornamentis et suis et consulatus honestavit, quid est quam ob rem consulares qui Catilinae adfuerunt reprendantur? 'at idem eis qui ante hunc causam de coniuratione dixerunt non adfuerunt.' tanto scelere astrictis hominibus statuerunt nihil a se adiumenti, nihil opis, nihil auxili ferri
Abbreviated transcription (Latin):
atq nudatam obicere inuidie dedere suspitioni. Munite comu¬
nem arcem bonorum obstriute ꝑfugia improborum. ualeat ad
uero hec autoritas: semp enim de ea dicendum est:qͣꝗͣ a me
timide modice dicetur. quid hec inꝗͣ autoritas nr̃a. qui a cete¬
ris coniurationis cauis abstinumus p Syllam defendimus
cum ceteri de nobis silent.non etiam nos met ipsi tacemus:gra¬
ue. sed si ledimur.si accusamur:si in inuidiam uocamur. pro¬
fecto concedetis lud. ut nobis libertatem retinere liceat. si
minus. liceat dignitatem. Accusati sunt uno nomine con¬
sulares. ut iam uideatur honoris amplissimi nom̃. plus in¬
uidie ꝗͣ dignitatis afferre. Affuerunt inquit catiline. illũq
laudarunt. nulla tamen patebat. nulla erat cognita con¬
uiratio defendebant amicum: aderant supplici uite eius tur¬
pitudinem in summis eius piculis non insequebantur. Quĩ

Expanded text:
atque nudatam obicere invidiae, dedere suspicioni; munite commuatque nudatam obicere invidiae, dedere suspicioni; munite communem arcem bonorum, obstruite perfugia improborum; valeat ad vero? haec auctoritas—saepe enim est de ea dicendum, quamquam a me timide modiceque dicetur—quid? inquam, haec auctoritas nostra, qui a ceteris coniurationis causis abstinuimus, P. Sullam defendimus, cum ceteri de nobis silent, non etiam nosmet ipsi tacemus, grave; sed, si laedimur, si accusamur, si in invidiam vocamur, profecto conceditis, iudices, ut nobis libertatem retinere liceat, si minus liceat dignitatem. accusati sunt uno nomine omnes consulares, ut iam videatur honoris amplissimi nomen plus invidiae quam dignitatis adferre. 'adfuerunt,' inquit, 'Catilinae illumque laudarunt.' nulla tum patebat, nulla erat cognita coniuratio; defendebant amicum, aderant supplici, vitae eius turpitudinem in summis eius periculis non insequebantur. quin
Abbreviated transcription (Latin):
seruoꝵ ac tormenta accusator minitatur. In quibus qͣꝗͣ ni¬
bil piculi suspicamur tamen illa tormenta gubernat dolor mode¬
ratur natura. cuiusq tum animi tum corporis regit questor flec
tit corumpit spes infirmat metus: ut in tot rerum angustus
nibil ueritati loci relinquatur. Uita. ꝑ sylle torquate ex ea que¬
ratur num que occultetur libido. num quod lateat facinus. ñ
que crudelitas num que audatia. nil erroris erit in caua. neq
quẽꝗͣ scire. nihil uidisse. nihil audisse arbitramur. Sitamen
nihil uos. ꝑ dylle fortuna mouet. Iud uestra moueat. uestra
enim qui cum summa elegantia atq integritate uixistis. hoc
maxime interest non ex libidine aut simultate. aut leuita¬
te testium: causas honestissimorum hominum ponderari .s
in magnis disquisitionibus repentinisq ꝑiculis uitam unius
cuuisq ẽẽ testem. Quam uos. luđ. nolite armis suis spoliatam

Expanded text:
servorum accusator et tormenta minitatur. in quibus quamquam niservorum accusator et tormenta minitatur. in quibus quamquam nihil periculi suspicamur, tamen illa tormenta gubernat dolor, moderatur natura cuiusque cum animi tum corporis, regit quaesitor, flectit libido, corrumpit spes, infirmat metus, ut in tot rerum angustiis nihil veritati loci relinquatur. vita P. Sullae torqueatur, ex ea quaeratur num quae occultetur libido, num quod lateat facinus, num quae crudelitas, num quae audacia. nihil erroris erit in causa nec oquemquam scire, nihil vidisse, nihil audisse arbitramur. sed tamen, si nihil vos P. Sullae fortuna movet, iudices, vestra moveat. vestra enim, qui cum summa elegantia atque integritate vixistis, hoc maxime interest, non ex libidine aut simultate aut levitate testium causas honestorum hominum ponderari, sed in magnis disquisitionibus repentinisque periculis vitam unius cuiusque esse testem. quam vos, iudices, nolite armis suis spoliatam
Abbreviated transcription (Latin):
duiturnis etiam desperatis rei p morbis. ista repente uis e¬
rupit. ut ea confecta et eiecta conualescere aliqñ et sanari
ciuutas possit. Neq erum est quisꝗͣ qui arbitretur illis inclu¬
sis in re ꝑ pestibus. diutius hec stare potuisse. Itaq eos non
ad ꝑficiendum scelus sed ad luendas rei ꝑ penas furie que¬
dam incitauerunt In hunc igitur gregem uos nunc ł Syllã
suđ̃ exhus qui cum hoc uiuunt. atq uicerunt honestissimo¬
rum hominum gregibus reicietis: et ex hoc hominum nũo
ex hac familiari dignitate in impiorum ꝑtem atq in parrici¬
darum cedem et nimerum transferetis. Ubi erit igitur illud
fortissimum presidium pudoris: quo in loco uita nobis ante
acta proderit: quod ad tempus extimationis ꝑte fructus re¬
seruabitur: si in extremo discrimine: ac dimicatione fortune
deserit: si non aderit: si nihil aduuabit: Questiones nobis

Expanded text:
diuturnis et iam desperatis rei publicae morbis ista repente vis ediuturnis et iam desperatis rei publicae morbis ista repente vis erupit, ut ea confecta et eiecta convalescere aliquando et sanari civitas posset; neque enim est quisquam qui arbitretur illis inclusis in re publica pestibus diutius haec stare potuisse. itaque eos non ad perficiendum scelus, sed ad luendas rei publicae poenas Furiae quaedam incitaverunt. in hunc igitur gregem vos nunc P. Sullam, iudices, ex his qui cum hoc vivunt atque vixerunt honestissimorum hominum gregibus reicietis, ex hoc amicorum numero, ex hac familiarium dignitate in impiorum partem atque in parricidarum sedem et numerum transferetis? Vbi erit igitur illud firmissimum praesidium pudoris, quo in loco nobis vita ante acta proderit, quod ad tempus existimationis partae fructus reservabitur, si in extremo discrimine ac dimicatione fortunae deseret, si non aderit, si nihil adiuvabit? quaestiones nobis
Abbreviated transcription (Latin):
uitam. non in hunc hominem ista suspicio. Noua quedam illa
immanitas exorta ẽ incredibilis fuit ac singularis furor. ex mul¬
tis ab adolescentia collectis perditorum hominum uitus. repen¬
te ista importunitas inauditi sceleris exarsit. Nolite. Iuđ. arbitra¬
rihominum illum impetum et conatum fuisse. N eq enim ulla
gens tam barbara aut tam immanis unqͣ fuit. in qua non mõ
tot. sed unus tam crudelis hostis patrie sit inuentus. bellue. q̃¬
dam ille ex portentis immanes ac fere formam hominum indute
extiterunt. pspicite etiam atq etiam Iud̃ nil enim est quod in hac
causa dici posset uehementius penitus introspicite catiline.
antronu cethei lentiili ceteroriumq mentes. quas uos in his
libidines. que flagitia quas turpitudines. quantas audacias.
qͣ incredibiles furores quas notas scelerum: que indicia parri¬
cidiorum quantos aceruos facinorum reperietis. Ex magnis

Expanded text:
vitam, non in hunc hominem ista suspicio. nova quaedam illa vitam, non in hunc hominem ista suspicio. nova quaedam illa immanitas exorta est, incredibilis fuit ac singularis furor, ex multis ab adulescentia conlectis perditorum hominum vitiis repente ista tanta importunitas inauditi sceleris exarsit. nolite, iudices, arbitrari hominum illum impetum et conatum fuisse—neque enim ulla gens tam barbara aut tam immanis umquam fuit in qua non modo tot, sed unus tam crudelis hostis patriae sit inventus—, beluae quaedam illae ex portentis immanes ac ferae forma hominum indutae exstiterunt. perspicite etiam atque etiam, iudices,—nihil enim est quod in hac causa dici possit vehementius— penitus introspicite Catilinae, Autroni, Cethegi, Lentuli ceterorumque mentis; quas vos in his libidines, quae flagitia, quas turpitudines, quantas audacias, quam incredibilis furores, quas notas facinorum, quae indicia parricidiorum, quantos acervos scelerum reperietis! ex magnis et
Abbreviated transcription (Latin):
rentem demissum afflictumq uidit: quis unꝗͣ est suspicatus.
hunc magis odio ꝗͣ pudore hominum aspectum lucemq uita¬
re: qui cum multa haberet inuitamenta urbis et fori. ꝓp
summa studia amicoꝵ que tamen ei sola in malis restarent: ab¬
fuit ab oculis uestris: et cum lege retineretur. ip̃e se exilio pe¬
ne multauit. In hoc uos pudore uidicu et in hac uita tanto
sceleri locum fuisse creditis: Aspicite ipsum contuemini os.
conferte crimen cum uita usq ad hoc tempus explicata cum
crimine recognoscite. Mitto rem p que fuit semꝑ sylle carissiã
hos ne amicos tales uiros tam cupidos sui ꝑ quos res eius se¬
cunde quondam erant ornate nunc subleuantur aduerse. cru¬
delissime pire uoluit: ut cum lentulo et catilina et cethego. fe¬
dissimam uitam .ac miseriam turpissima morte proposita dege¬
ret: Non inꝗͣ cadit in hos mores: inhunc pudorem. non in hãc

Expanded text:
rentem, demissum adflictumque vidit, quis umquam est suspicatus rentem, demissum adflictumque vidit, quis umquam est suspicatus hunc magis odio quam pudore hominum aspectum lucemque vitare? qui cum multa haberet invitamenta urbis et fori propter summa studia amicorum, quae tamen ei sola in malis restiterunt, afuit ab oculis vestris et, cum lege retineretur, ipse se exsilio paene multavit. in hoc vos pudore, iudices, et in hac vita tanto sceleri locum fuisse credatis? aspicite ipsum, contuemini os, conferte crimen cum vita, vitam ab initio usque ad hoc tempus explicatam cum crimine recognoscite. Mitto rem publicam, quae fuit semper Sullae carissima; hosne amicos, talis viros, tam cupidos sui, per quos res eius secundae quondam erant ornatae, nunc sublevantur adversae, crudelissime perire voluit, ut cum Lentulo et Catilina et Cethego foedissimam vitam ac miserrimam turpissima morte proposita degeret? non, inquam, cadit in hos mores, non in hunc pudorem, non in hanc
Abbreviated transcription (Latin):
beneficium ꝗͣ posse debes cuus ciui dare: ideo a uobis peto ut
quod potuit tempori tribuatis quod fecit ip̃i quid reliquam
constantiam uite cõmeinorem dignitatem liberalitatem modera¬
tionem in priuatis rebus. splendorem inpublicis: que ita a for¬
tuna deformata sunt. ut tñ anatura in coata appareant. Que
domus: que celebratio quotidiana: Que familiaris dignitas: que
studia amicorum: que ex quoq ordine inultitudo: hec dui mul¬
tum et multo labore quesita una eripuit hora. Accepit. ł
Sylla iudices uulnus uehemens et mortiferum. uerum tamen:
eiusmoi. quod uderetur eius uita et natura accipere potuisse.
honestatis et dignitatis habuisse nimis magnam iudicatus
est cupiditatem: quam si nemo alius habuit in consulatu pe
nonnullis fuit iste consulatus amor fortuna in hoc fuit for¬
tasse grauior ꝗͣ in ceteris. Postea uero quis ꝑ syllam nisi me¬

Expanded text:
beneficium, quam posse debet civis civi dare, ideo a vobis peto, ut beneficium, quam posse debet civis civi dare, ideo a vobis peto, ut quod potuit, tempori tribuatis, quod fecit, ipsi. Quid reliquam constantiam vitae commemorem? dignitatem, liberalitatem, moderationem in privatis rebus, splendorem in publicis? quae ita a fortuna deformata sunt, ut tamen a natura inchoata compareant. Quae domus, quae celebratio quotidiana? quae familiaris dignitas? qustudia amicorum, quae ex quoque ordine multitudo! haec diu multumque et multo labore quaesita una eripuit hora. accepit P. Sulla, iudices, volnus vehemens et mortiferum, verum tamen eius modi quod videretur huius vita et natura accipere potuisse. honestatis enim et dignitatis habuisse nimis magnam iudicatus est cupiditatem; quam si nemo alius habuit in consulatu petnon nullis fuit iste consulatus amor, fortuna in hoc fuit fortasse gravior quam in ceteris. postea vero quis P.Sullam nisi mae
Abbreviated transcription (Latin):
bare homines e possessionibus: cedem facere uicinorum. spoli¬
are fana sociorum ui conatu et armis disturbare uidicia in
bonis rebus omnes contẽnere in malis pugnare contra bonos.
non rei p cedere. non fortune ipsi succumbere. huuis si cauã nõ
manifestissimis rebus teneretur tñ eum mores ipius ac uita cõ¬
uncerent. Agedum conferte nunc cum illis uitam P Sylle uobis
quod huius factum aut cõmissum non dicam audacuis. sed quod
cuiꝗͣ paulo minus consideratum uderetur factum: quero uerbũ
et quod unꝗͣ ex ore euis excidit unde quispiam posset offendi
At uero in illa graui .i. sylle uictoria turbulentaq quis .P. Sylla
mitior: multorum uitam est. a. L. sylla deprecatus: ꝗͣ multi sũt
summi homines et.ornatissun et nr̃i et eq̃ris ordinis:quorum
ꝓsalute. se hic sylle obligauit: quos ego nominarẽ neq enim
nolunt. et huic animo gratissimo assunt Sed quia maiuis est

Expanded text:
bate homines e possessionibus caedem facere vicinorum, spolibate homines e possessionibus caedem facere vicinorum, spoliare fama sociorum, vi conatum, et armis disturbare iudicia, in bonis rebus omnes contemnete, in malis pugnare contra bonos, non reipubl. cedere, non fortunae ipsi succumbere. Huius si ccausa non manifestissimis rebusteneretur, tamen eum mores ipsius, ac vita convincerent. Agedum, conferte nunc cum illius vita vitam P. Syllaquod huius factum, aut commissum, non dicam audacius, sed quod cuiquam paullo minus consideratum videretur factum, quaero verbum, ecquod unquam ex ore huius excidit, unde quisquam posset offendi? At vero in illa gravi L. Syllae victoria turbulentiisque, quis P. Sylla mitior? quam multorum hic vitam est a Sylla deprecatus? quam multi sunt summi homines, et ornatissimi, et nostri, et equestris ordinis, quorum pro salute se hic Syllae obligavit! quos ego nominarem: neque enim ipsi nolunt, ethuic animo gravissimo, adsunt: sed quia maius est
Abbreviated transcription (Latin):
ritia non solum intemꝑantia et scelere: sedetiam consuetudine
ciuule latrocinium natum putauerunt: Quis lentuli societates
num. quis puersam atq impiam religionẽ recordatur qui illum
aut nefarie aut stulte cogitasse miretur. Quis de gaio cetego
atq eus in hispaniam profectione ac de uulnere. quinti metelli
pui cogitat. cui non ad illuis penã carcer edificatus ẽẽ udeatur.
Omitto ceteros ne sit infinitum: tñ a uobis peto. ut tacin de om¬
nibus quos conuirasse cognitum ẽ. eogitenis Intelligeris unũ¬
quẽq corum prius a sua uita ꝗͣ nostra suspitione eẽ damnatũ.
psum illum antronium. quoniam eius nomen finitimum ma¬
xime est huius ꝑiculo et crimini. non sua consuetudine ac ui¬
ta conuincit: semper audax petulans. libidinosus quem instru¬
prorum defensionibus non solum uerbis uti improbissimis so¬
litum ẽẽ scunus. Uerum etiam pugnis et calcibus. quem extur¬

Expanded text:
ritia non solum intemperantia et scelere sed etiam consuetudine ritia non solum intemperantia et scelere sed etiam consuetudine  ad civile latrocinium natum putaverunt? quis Lentuli societates num, quis perversam atque impiam religionem recaut nefarie, aut stulte cogitasse miretur? Quis de C. Cethego, atque eius in Hispaniam profectione, ac de vulnere Q. Metelli Pii cogitat, cui non ad illius poenam carcer aedificatus esse videatur? Omitto ceteros, ne sit infinitum: tantum a vobis peto, ut taciti de omnibus, quos coniurasse cognitum est, cogitetis. Intelligetis, unumquemque illorum prius a sua vita, quam nostra suspicione esse damnatum. Ipsum illum Autronium quoniam eius nomen finitimum marime est huius peticulo et crimini non sua consuetudo, ac vita convincit? Semper audax, petulans, libidinosus, quem in stuprorum defensionibus non solum verbis uti improbissimis solitum esse scimus, verum etiam pugnis et calcibus: quem extur
Abbreviated transcription (Latin):
confiteor tu mihi concedas necesse est hunc cum catiline suffra¬
garetur: nil de suo consulatu quem iudicio amiserat. ꝑium re¬
cuꝑando cogitasse. Neq enim istorum facinorum tantorum
cruninibus omnibus fere dissolutis: contra atq in ceteris caus
fieri solet: ut nunc deniq de uita hominis ac de moribus di¬
cam. Et enim de pͥno studuit animus: occurrere. magnitudini
criminis. satisfacere expectationi hominum. de me aliquid de¬
ip̃o qui accusatus erat dicere. Nunc iam reuocandi estiꝰ eo. quo
que grauiores maioresq sunt quid quisq uoluerit oogitauerit.
admiserit non ex crimine. sed ex moribus eius: qui arguituriẽ
ponderandum neq enim põt quisꝗ̃ nostrum subito fingi. neq
cuuisꝗͣ repente uita mutari aut natura conuerti. Circunspici¬
te paulisper mentibus ur̃is: ut alia omittaius hosce ipos hoĩes.
qui huic affines sceleri fuerunt. Catilina contra rem p conuira¬

Expanded text:
confitear, tu mihi concedas necesse est hunc, cum Catilinae suffraconfitear, tu mihi concedas necesse est hunc, cum Catilinae suffragaretur, nihil de suo consulatu, quem iudicio amiserat, per vim recuperando cogitavisse. neque enim istorum facinorum tantorum, criminibus omnibus fere dissolutis, contra atque in ceteris causis fieri solet, ut nunc denique de vita hominis ac de moribus dicam. etenim de principio studuit animus occurrere magnitudini criminis, satis facere exspectationi hominum, de me aliquid ipso qui accusatus eram dicere; nunc iam revocandi estis eo quo quae graviores maioresque sunt, quid quisque voluerit, cogitarit, admiserit, non ex crimine, sed ex moribus eius qui arguitur est ponderandum. neque enim potest quisquam nostrum subito fingi neque cuiusquam repente vita mutari aut natura converti. circumspicite paulisper mentibus vestris, ut alia mittamus, hosce ipsos homines qui huic adfines sceleri fuerunt. Catilina contra rem publicam coniura
Abbreviated transcription (Latin):
socio atq comite et secundas fortunas amittere coactus ẽ. et ĩ
aduersis sine ullo remedio: atq alleuamento ꝑmanere.Hic tu
eplãm meam sepe recitas. quam ego ad .c.N pompeiĩ de meis re¬
bus gestis et de suinma rei ꝑ misi. et ex ea crimen aliquod in P
syllam queris. et si furorem in credibilem biennio ante ceptum eru¬
pisse in meo consulatu scripsi de me hoc demonstrasse dicis. syllam in
illa fuisse. suꝑiore coniuratione. Scilicet Is sum qui existimem.En pi¬
sonem et catilinam et uarginiteum et. Antronium nil scelerate: nil
audacter ipsos ꝑse se sine. P. Sylla facere potuisse.: De quo etiam si
quis dubitasset. aña non id quod tu arguis cogitasset: interfecto
pr̃e tuo consule descendere. R. ianuarias cum lictoribus sustulisti
hane suspicionem cum dixisti hunc ut catilitam consulem efficeret.
contra patrem tuum oꝑas et manus comparasse. ouod si tibi ego

Expanded text:
socio atque comite et secundas fortunas amittere coactus est et in socio atque comite et secundas fortunas amittere coactus est et in adversis sine ullo remedio atque adlevamento permanere. hic tu epistulam meam saepe recitas quam ego ad Cn. Pompeium de meis rebus gestis et de summa re publica misi, et ex ea crimen aliquod in P. Sullam quaeris et, si furorem incredibilem biennio ante conceptum erupisse in meo consulatu scripsi, me hoc demonstrasse dicis, Sullam in illa fuisse superiore coniuratione. scilicet ego is sum qui existimem Cn. Pisonem et Catilinam et Vargunteium et Autronium nihil scelerate, nihil audacter ipsos per sese sine P. Sulla facere potuisse. de quo etiam si quis dubitasset antea an id quod tu arguis cogitasset, ut interfecto patre tuo consul descenderet Kalendis Ianuariis cum lictoribus, sustulisti hanc suspicionem, cum dixisti hunc, ut Catilinam consulem efficeret, contra patrem tuum operas et manum comparasse. quod si tibi ego
Abbreviated transcription (Latin):
lex dies fuit proposita paucos ferri cepta. Nunꝗͣ posita est in
sylle .. Metellus pr̃ se loqui dixit. syllam illam rogationem de
se nolle ferri. Ex illo tempore.L. Ccecilius multa de re.p. egit.
agrarie legi que tota a me reprehensa et abiecta est intercesso¬
rem fore ꝑpessus est. improbis largitionibus restitit. Senatus
autoritatem nunqͣ impediuit. ita se gessit in tribunatu ut honõr
deposito domestici officu nihil põa nisi de rei .p. cõmodis cogita¬
rit. atq in ipsa rogatione ne ꝑuim quid ageretur. quis tñ no¬
strum syllam aut cecilium uerebatur: non ne omis ille terror: oĩs
seditionis timor atq opinio ex antronu probitate pendebat ei
uoce: eius mine ferebantur. eius aspectus concursatio stipatio
oreges hominum ꝑditorum: metum nobis seditionesq afferebãt.
taq sylla hoc importunssimo tum honoris tum etiam calamitatis

Expanded text:
lex dies fuit proposita paucos, ferri coepta numquam, deposita est in lex dies fuit proposita paucos, ferri coepta numquam, deposita est in Sullae Q. Metellus praetor se loqui dixit Sullam illam rogationem de se nolle ferri. ex illo tempore L. Caecilius egit de re publica multa; agrariae legi, quae tota a me reprehensa et abiecta est, se intercessorem fore professus est, improbis largitionibus restitit, senatus auctoritatem numquam impedivit, ita se gessit in tribunatu ut onere deposito domestici offici nihil postea nisi de rei publicae commodis cogitarit. atque in ipsa rogatione ne per vim quid ageretur, quis tum nostrum Sullam aut Caecilium verebatur? nonne omnis ille terror, omnis seditionis timor atque opinio ex Autroni improbitate pendebat? eius voces, eius minae ferebantur, eius aspectus, concursatio, stipatio, greges hominum perditorum metum nobis seditionesque adferebant. itaque P. Sulla hoc importunissimo cum honoris tum etiam calamitatis
Abbreviated transcription (Latin):
bat. que fuerat nuꝑ suꝑioribus legibus constituta. Itaq hac
rogatiõe non udicum snĩam sed legis uidicium corrigebat
Nemo uidicium rep̃hendit cum de pena queritur sed legẽ dam¬
natio enim est uidicium que manebat pena legis que leuabatur.
N oli igitur animos eorum ordinum qui presunt udicus summa cum
grauitate. et dignitate alienare a causa. Nemo labefactare udiciũ
est conatus nihil inhil est eiusmoi promulgatum. Semꝑ cecilius
in calamitate frĩs sui uidicum pot̾atem ꝑpetuandam legis acerbita¬
tem mitigandam putauit. Sed quid ego de hoc plura disputem
dicerem fortasse et facile et libenter dicerem. si paulo etiam longi¬
us q̃ fimns quori diani officu postulat pietas et fraternus amor¬
Lc ecilium protulisset. implorarem sensus uestros. unius cuiusq
indulgentiam in suos testarer peterem errato ueniam. L.ceci¬
lu ex intimis uestris cogitationibus: atq exhumanitate cõmuni

Expanded text:
bat quae fuerat nuper superioribus legibus constituta. itaque hac bat quae fuerat nuper superioribus legibus constituta. itaque hac rogatione non iudicum sententia, sed legis vitium corrigebatur. nemo iudicium reprehendit, cum de poena queritur, sed legem. damnatio est enim iudicum, quae manebat, poena legis, quae levabatur. noli igitur animos eorum ordinum qui praesunt iudiciis summa cum gravitate et dignitate alienare a causa. nemo labefactare iudicium est conatus, nihil est eius modi promulgatum, semper Caecilius in calamitate fratris sui iudicum potestatem perpetuandam, legis acerbitatem mitigandam putavit. sed quid ego de hoc plura disputem? dicerem fortasse, et facile et libenter dicerem, si paulo etiam longius quam finis cotidiani offici postulat L. Caecilium pietas et fraternus amor propulisset, implorarem sensus vestros, unius cuiusque indulgentiam in suos testarer, peterem veniam errato L. Caecili ex intimis vestris cogitationibus atque ex humanitate communi.
Abbreviated transcription (Latin):
alteros demouisse. sed utrosq constitusse uideatur. At enĩ
At hoc loco in.L. cecilium prudentissimum atq ornatissimũ
uirum uebementer inuectus ẽ. Cuius ego de uirtute et cõ
stantia lud̃. dico talem hunc in lsta rogatione quam promulga¬
uit. non de tollenda. sed de leuanda calamitate frĩs sui fuisse
ut consul eẽ uoluerit fr̃i. cum re .p.pugnare noluerit ꝓmul¬
gauerit impulsus amore fraterno destiterit frĩs autoritate.
deductus. Atq in ea re ꝑ.L. Celicium sylla accusatur: in qua
re est uterq laudandus primum celicius: qui id promulga¬
ret in quo res uidicatas uidetur uoliusse rescindere. ut statu¬
eretur sylla recte reprehendit.Status enim rei .p. maxime
iudicatis rebus continetur. neq ego tantum fraterno amori
dandum arbitror ut quisꝗͣ de salute suoꝵ consulat. cõmunẽ
relinquat. nihil udicio ferebat. sed penam ambitus eam fere¬

Expanded text:
alteros demovisse sed utrosque constituisse videatur. at enim alteros demovisse sed utrosque constituisse videatur. at enim comparabatur. atque hoc loco in L. Caecilium, pudentissimum atque ornatissimum virum, vehementer invectus est. cuius ego de virtute et constantia, iudices, tantum dico, talem hunc in ista rogatione quam promulgarat non de tollenda, sed de levanda calamitate fratris sui fuisse ut consulere voluerit fratri, cum re publica pugnare noluerit; promulgarit impulsus amore fraterno, destiterit fratris auctoritate deductus. atque in ea re per L. Caecilium Sulla accusatur in qua re est uterque laudandus. primum Caecilius—quid? 'id promulgavit in quo res iudicatas videbatur voluisse rescindere, ut restitueretur Sulla.' recte reprehendis; status enim rei publicae maxime iudicatis rebus continetur; neque ego tantum fraterno amori dandum arbitror ut quisquam, dum saluti suorum consulat, communem relinquat. at nihil de iudicio ferebat, sed poenam ambitus eam refere
Abbreviated transcription (Latin):
ut nulla in re: a ceterorum sententus sylla dissenserit. Postre¬
mo ut coloni ipsi sic intelligunt. non pompeianos a sylla ma¬
dis ꝗͣse se esse defensos. Atq hoc lud. ex hac frequentia co¬
lonorum honestissimorum hominum intelligere potestis ꝗ
assunt. lahorant. hũc peonum defensorem custodẽ illius co¬
lonie si mõi fortuna atq in omni honore incolumẽ habere nõ
potuerunt. in hac tñ ea ipsa. qua afflictus iacet ꝑuos tutari
conseruariq cupiunt. Assunt pari studio pompeiani: qui ab
illis etiam in crimen uocantur: qui ita de ambulatione et
de suffragus sius. cum colonis dissenserunt: ut idem de comũi
salute sentirent. Ic ne hoc quidem. PSy lle mihi uiderur silctio
pretereunda ẽẽ uirtus: quod cum abhoc illa colonia deducta
sit: et cum cõmoda colonorum afortunis pompeianorum rei
p. fortuna diuiserit ita carus utrisq atq iocundus ẽ ut nõ

Expanded text:
ut nulla in re a ceterorum sententiis Sulla dissenserit; postreut nulla in re a ceterorum sententiis Sulla dissenserit; postremo coloni ipsi sic intellegunt, non Pompeianos a Sulla magis quam sese esse defensos. atque hoc, iudices, ex hac frequentia colonorum, honestissimorum hominum, intellegere potestis, qui adsunt, laborant, hunc patronum, defensorem, custodem illius coloniae si in omni fortuna atque omni honore incolumem habere non potuerunt, in hoc tamen casu in quo adflictus iacet per vos iuvari conservarique cupiunt. adsunt pari studio Pompeiani, qui ab istis etiam in crimen vocantur; qui ita de ambulatione ac de suffragiis suis cum colonis dissenserunt ut idem de communi salute sentirent. ac ne haec quidem P. Sullae mihi videtur silentio praetereunda esse virtus, quod, cum ab hoc illa colonia deducta sit, et cum commoda colonorum a fortunis Pompeianorum rei publicae fortuna diiunxerit, ita carus utrisque est atque iucundus ut non
Abbreviated transcription (Latin):
siones amplexi tenebant. ut ab illis membra diuelli citius ac
distrahi posse crederes. Cincius nunqͣ sibi cognationem cum
predus ẽẽ existimauit. sius. Itaq se non modo ex suspitiõe
tanti sceleris. uerum etiam ex hominum omni sermone.
non armis. sed patrimonio suo uendicauit. Iam uero quod
obicit pompeianos ẽẽ a sylla impulsos ut ad istam coniura¬
tionemracad hoc nefarium facinus accederent id euiuis moĩ¬
i frr.diaelligere non possum. At tibi pompeiani conuirasse ui¬
cAdentur. uis hoc unꝗͣ dixit: aut que fuit istuis rei uel mi¬
ainima fuspicio: disunxit. inquit eos a colonis. ut hoc disci¬
dioras dissensione facta oppidum in sua potãte posset et. põ¬
peran̾os habere:primum omnis pompeianoꝵ colonorumq
difsensioi delata ad patronos ẽ: cum iam inueterasset. ac mul¬
astts nnos. eẽt excogitata. Deinde ita a pr̃onis res cognita ẽ.

Expanded text:
siones amplexi tenebant ut ab eis membra citius divelli ac siones amplexi tenebant ut ab eis membra citius divelli ac distrahi posse diceres. Sittius numquam sibi cognationem cum praediis esse existimavit suis. itaque se non modo ex suspicione tanti sceleris verum etiam ex omni hominum sermone non armis, sed patrimonio suo vindicavit. iam vero quod obiecit Pompeianos esse a Sulla impulsos ut ad istam coniurationem atque ad hoc nefarium facinus accederent, id cuius modi sit intellegere non possum. an tibi Pompeiani coniurasse videntur? quis hoc dixit umquam, aut quae fuit istius rei vel minima suspicio? 'Diiunxit,' inquit, 'eos a colonis ut hoc discidio ac dissensione facta oppidum in sua potestate posset per Pompeianos habere.' primum omnis Pompeianorum colonorumque dissensio delata ad patronos est, cum iam inveterasset ac multos annos esset agitata; deinde ita a patronis res cognita est
Abbreviated transcription (Latin):
autem cincius non enim mihi deserenda causa ẽ amici uete¬
ris atq hospitis is homo est aut ea familia: aut disciplina.
ut hoc credi possit. eum bellum rei p facere uoluisse: ut cuius
pr cum ceteri deficerent finitimi ac uicini. singulari extiterit
in rem.p. nr̃am officio et fide. is sibi nefarium hellum contra
prĩam suscipiendum putaret: Cuius es alienum uidemus. luđ̃
non libidine sed negoci gerendi studio esse contractum. qui
ita debuit. ut in prouincus. et in regnis maxime et pecunie
deberentur: quas cum peteret non cõmisit ut sui procuratores
quicq̃ oueris absente se sustinerene. Uerire om̃s suas possessioes
et patrunonio se ornatissimo spoliari maluit. q̃ ullam moram cuiqͣ̃
fieri creditorum suorum: A quo quidem genere lud. ego nunqͣ
timui. cum in illa rei ꝑ tempestate uersarer. Illud erat. genus ho
minum horribile et ꝑtimescend̃ qui tanto amore suas posses¬

Expanded text:
autem Sittius—non enim mihi deserenda est causa amici veteautem Sittius—non enim mihi deserenda est causa amici veteris atque hospitis—is homo est aut ea familia ac disciplina ut hoc credi possit, eum bellum populo Romano facere voluisse? ut, cuius pater, cum ceteri deficerent finitimi ac vicini, singulari exstiterit in rem publicam nostram officio et fide, is sibi nefarium bellum contra patriam suscipiendum putaret? cuius aes alienum videmus, iudices, non libidine, sed negoti gerendi studio esse contractum, qui ita Romae debuit ut in provinciis et in regnis ei maximae pecuniae deberentur; quas cum peteret, non commisit ut sui procuratores quicquam oneris absente se sustinerent; venire omnis suas possessiones et patrimonio se ornatissimo spoliari maluit quam ullam moram cuiquam fieri creditorum suorum. A quo quidem genere, iudices, ego numquam timui, cum in illa rei publicae tempestate versarer. illud erat hominum genus horribile et pertimescendum qui tanto amore suas posses
Abbreviated transcription (Latin):
ritanie rege contracta. Tu autem illo profecto sylla procuran¬
te euis rem gerente & plurimis et pulcerimis .c. cincu predus
uenditis: es alienum eiusdem dissoliusti. ut que etiam cete¬
ros ad facinus impulit cupiditas retinende possessionis: ea
cincio non fuit predus diminutis. Iam uero ꝗͣ incredibile. ꝗͣ
urbem eum familiarissimum suum dimittẽ ab se: et mandar
in ultimas terras uirum. quo facilius rome ea que eotrabatur
efficeret. si in hispania turbatum eẽt. At hec ipsa ꝑsesine ulla
coniunctione agebantur. An in tantis rebus tam nquis consilus
tam periculosis.tam turbulentis:hominem amantissimum sui
familiarissimum. coniunctissimum officus: usu consuẽtudine di
mittendum eẽ arbitraretur: Uerisimile non ẽ: ut quẽ ursectin¬
dis rebus: quem in otio secum semꝑ habuisset. hunc in adicersis
et in eo tumultu quem ipse comparabat abse dimiteret. Ipse

Expanded text:
retaniae rege contracta. tum autem, illo profecto, Sulla procuranretaniae rege contracta. tum autem, illo profecto, Sulla procurante eius rem et gerente plurimis et pulcherrimis P. Sitti praediis venditis aes alienum eiusdem dissolutum est , ut, quae causa ceteros ad facinus impulit, cupiditas retinendae possessionis, ea Sittio non fuerit praediis deminutis. iam vero illud quam incredibile, quam  vellet, eum familiarissimum suum dimittere ab se et amandare in ultimas terras! Vtrum quo facilius Romae ea quae conabatur efficeret, si in Hispania turbatum esset? at haec ipsa per se sine ulla coniunctione agebantur. an in tantis rebus, tam novis consiliis, tam periculosis, tam turbulentis hominem amantissimum sui, familiarissimum, coniunctissimum officiis, consuetudine, usu dimittendum esse arbitrabatur? veri simile non est ut, quem in secundis rebus, quem in otio secum semper habuisset, hunc in adversis et in eo tumultu quem ipse comparabat ab se dimitteret. ipse
Abbreviated transcription (Latin):
lia est comparata. At lr̃e sunt fausti. ꝑ quas ille precibus
a P. sylla petit. ut emat. gladiatores: et ut hos ipos emat:
neq solum ad syllam misse sed ad L. cesarem. Q Pompeium
smenium. quorum de sententia tota res gesta est: At pre
fuit familie cornelius: iam si in paranda familia nulla su¬
spitio est: quod profert. nil ad rem ꝑtinet. sed tñ munere
seruili obtulit se: ad ferramenta prospicienda: prefuit uero
ministrata ẽ. At enim cĩcius est ab hoc in ulteriorem hispani¬
am missus: ut eam prouinciã pturbaret. primum cĩcuis. luđ
Liullio .s. figulo coñs profectus est aliquanto ante furorẽ
catiline et suspitionem huuis coniurationis. Deinde est profec¬
tus non tũ primum. sed cum in usdem locis aliquanto ante eadẽ
de causa aliquot annos fuisset: ac profectus est non modo obeau¬
sam. sed etiam necessariam causam magna ratione cum mau¬

Expanded text:
lia est comparata.' at litterae sunt Fausti,per quas ille precibus lia est comparata.' at litterae sunt Fausti,per quas ille precibus a P. Sulla petit ut emat gladiatores et ut hos ipsos emat, neque solum ad Sullam missae sed ad L. Caesarem, Q. Pompeium, C. Memmium, quorum de sententia tota res gesta est. 'at praefuit familiae Cornelius, libertus eius .' iam si in paranda familia nulla suspicio est, quis praefuerit nihil ad rem pertinet; sed tamen munere servili obtulit se ad ferramenta prospicienda, praefuit veroministrata est. at enim Sittius est ab hoc in ulteriorem Hispaniam missus ut eam provinciam perturbaret. primum Sittius, iudices, L. Iulio C. Figulo consulibus profectus est aliquanto ante furorem Catilinae et suspicionem huius coniurationis; deinde est profectus non tum primum sed cum in isdem locis aliquanto ante eadem de causa aliquot annos fuisset, ac profectus est non modo ob causam sed etiam ob necessariam causam, magna ratione cum Mau