comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nterscientiã et artẽ hocint̃ est : Ars quidẽ duplex ẽ una inscientia alica inactu Verũ
scientia rursus duplex ẽ Estscientia artis . Est ñ artis Neq: enĩ aurũ gẽmas ꝓ¬
bare artisẽ autscire quot milia hominũ in illo sint populo. quanto spacio hȩc
urbs ab illa distet. Hȩc itaq: scientia ẽ sed ñ artis : Sed qm̃ et artis ẽ quȩ lib&
inquit scientia siplena in nobis fuerit. habitꝰ nuncupat᷑. Sed hucusq dehabitu
animi Deinde in quit et corporis aliqͣ cõmoditas. studio et industria cõparatta
habitus dicit᷑ Vtsi corpus palestra roboremꝰ si ue locita tẽ nobis exercendistudio
cõparemꝰ: Verũ e tanimi et torporis habitũ cicero inbonis collocauit. Quippe
habitũ dixit eẽ uirtutẽ autartis ꝑceptionẽ. deinde aliquã corporis cõmoditatẽ
ltt et aris toteles habitũ omẽm inbonis posuit. cũ scđm definitionẽ possit
et inmalis habitus eẽ Nã sidemꝰ sẽꝑ operã ut nihil intelligamus studio stulti

Expanded text:
nter scientiam et artem hoc interest. Ars quidem duplex est, una in scientia, alia in actu. Verum scientia rursus duplex est: est scientia artis, est non artis; neque enim aurum, gemmas probare artis est, aut scire quot milia hominum in illo sint populo, quanto spatio haec urbs ab illa distet; haec itaque scientia est, sed non artis. Sed quoniam et artis est, quaelibet, inquit, scientia, si plena in nobis fuerit, habitus nuncupatur. Sed hucusque de habitu animi. Deinde, inquit, et corporis aliqua commoditas studio et industria comparata habitus dicitur, ut si corpus palaestra roboremus, si uelocitatem nobis exercendi studio comparemus. Verum et animi et corporis habitum Cicero in bonis collocauit; quippe habitum dixit esse uirtutem aut artis perceptionem, deinde aliquam corporis commoditatem. Ita et Aristoteles habitum omnem in bonis posuit, cum secundum definitionem possit et in maus habitus esse. Nam si demus semper operam ut nihil intellegamus studio stulti
Abbreviated transcription (Latin):
bariñ potest. Assũptiuȩ qualitatis p̃cepta tractaturus. doc& quid
ipsa sit. et eius partes quatuor supponit Hac primã cõpensationẽ
quã et tõparationẽ appellat: huius exẽplũ subicit. Imperatoris eius
qui iustrum̃ta et arma tradiderit : ut exercitũ ab obsidionehostiũ libera r&
Hic quomam finituius status eẽ potuit : quid sidȩdere maiestatẽ. Certi

Expanded text:
BARI NON POTEST. Adsumptivae qualitatis praecepta tractaturus docet quid ipsa sit, et eius partes quattuor supponit. Ac primam compensationem, quam et comparationem appellat; huius exemplum subicit imperatoris eius qui instrumenta et arma tradiderit, ut exercitum ab obsidione hostium liberaret. Hic quoniam finis status esse potuit 'quid sit laedere maiestatem'; certi
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse ostendet Atq ipsum illud peocatũ eritextenuandum¬
saraũ estenim int quã minimũ obfiusse uideat᷑. et a ut turpe. dut inutile
demonstrandũ talidehomine supplicium sumere. Deinde
quae in primolibro sunt exposita. Aduersarius autemma¬
lefacta augebit nibilimprudent̃. sed omnia exorudelitate
set malitia facta dicet : Ipsum inmisericordem. suꝑbũ fusse
Itsi poterit. ostendet semꝑ in imicum fuisse. et ainicum fieri
nullomodo posse. Sibeneficia ꝓferet. autaliqua decausa facta.

Expanded text:
fuisse ostendet. atque ipsum illud pecca- tum erit extenuandum, ut quam minimum obfuisse videatur, et aut turpe aut inutile demonstrandum tali de homine supplicium sumere. deinde quae in primo libro sunt exposita. Adversarius autem malefacta augebit: nihil impru- denter, sed omnia ex crudelitate et malitia facta dicet; ipsum inmisericordem, superbum fuisse; et, si poterit, ostendet semper inimicum fuisse et amicum fieri nullo modo posse. si beneficia proferet, aut aliqua de causa facta
Abbreviated transcription (Latin):
piditate impeditum. ab officio recessissẽ. Quodeo confirmatius erit sicũ
potestas impune aliquid faciendi minus honeste fuissedicetur. uoluntas
ẽfaciendi demonstrabitur ab fuisse. Hoc autem ipsum generit eo firmius.
si eo ipso ingenere quo arguetur integer antea fuisse demonstrabitur. ut

Expanded text:
piditate in- peditum ab officio recessisse. quod eo confirmatius erit, si, cum potestas inpune aliquid faciendi minus honeste fuisse dicetur, voluntas a faciendo demon- strabitur afuisse. hoc autem ipsum genus erit eo firmius, si eo ipso in genere, quo arguetur, integer ante fuisse demonstrabitur: ut
Abbreviated transcription (Latin):
principalit̃ at tributt subiet̃ Vnũ qđ in ipsonegotio ẽ : quȩ continentiacũ
ipsonegotio appellauit iđ quib: illud stictũ deqͦquestio ẽ ꝓbat᷑ etq̃ ab ipsone¬
gotio uident᷑ nullomͦ posse separari Scđm at tributũ ẽ inqͦilla quȩ ingestio¬
tione negotii continent᷑. ut puta occidit negotiũ ẽ In ipsius aut̃ negotu ges¬
tione illa sunt: Illo tẽpore occidit. in illo loco occidit. fuit occasio ut occide¬
ret etreliqͣquȩ ingescione nego ti c̃tinent᷑ Tertiũ at tributũ ẽ quod ad¬
iunc cũ negotiã nominat᷑ Hocheq negotiũ neq: ingestione negotii sed ex cra

Expanded text:
quae 'continentia cum ipso negotio' appellauit, id est quibus illud factum de quo questio est probatur et quae ab ipso negotio uidentur nullo modo posse separari. Secundum adtributum est, in quo illa quae in gestiotione negotii continentur -; ut puta, 'occidit' negotium est. In ipsius autem negotii gestione illa sunt: 'illo tempore occidit, in illo loco occidit, fuit occasio ut occideret' et reliqua quae in gestione negotii continentur. Tertium adtributum est quod adiunctum negotio nominatur; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
toe ꝓbatur. Atq hoc stctũ trib teporib corisiderat᷑. Auif. In. Post¬
Est et tertiũ genus sticti. quod ex tranegotiũ est . ex quo adid factũ dequo quȩstio ẽ
trahit᷑ argum̃tũ utcluentu factũ ẽ iudiciale deueneno qđ occiderit oppia¬
nicũ Deinde extrahocnegotiũ sticta eiꝰ alic ad argum̃tũ qđ ꝓponit᷑ tra¬
huntur quod multos ante ueneno necarit Hoc certiũ stictũ in attributis ꝑsonȩ
accepimꝰ sticiti casus orationes Triaitaq genera stictorũ s̃ Factdm̃ de quo

Expanded text:
obatur; atque hoc factum tribus temporibus consideratur; 'ante, in, post'. Est tertium genus facti quod extra negotium est, ex quo ad id factum de quo quaestio est trahitur argumentum, ut Cluentii factum est iudiciale de ueneno, quod occiderit Oppianicum; deinde extra hoc negotium facta eius alia ad argumentum quod proponitur trahuntur, quod multos ante ueneno necarit. Hoc tertium factum in adtributis personae accipimus, 'facta, casus et orationes'. Tria itaque genera factorum sunt; factum de quo
Abbreviated transcription (Latin):
Horũ duo prima : omĩa c̃tinent: Nihil aut̃ aliud quȩrit᷑ : nisiquis fecerit et
quid stctũ sit Atq hȩc i ps cicero ꝓpriis et aꝑtiorib et adrẽ uitiniorib
nominib: appellauit: Quis enĩ ꝑsonã dix̃ quid negotiũ ñ ominauit
Acꝑsonȩ quidẽ quã in pronomine posuimꝰ quȩ cẽe at tributa iã dictũ ẽ
Nunc ante quã dicam quȩ negotio at cributasit: quid sit ipsũ negotiũ
idecimus Necio siõ ẽstcctũ de quo quȩ stio ẽ salerũ hocstictũ nunc¬

Expanded text:
erit et quid factum sit. Atque haec ipsa Cicero propriis et apertioribus et ad rem uicinioribus nominibus appellauit: 'quis' enim personam dixit, 'quid' negotium uocauit. Ac personae quidem, quam in pronomine posuimus, quae essent adtributa iam dictum est; nunc antequam dicamus quae negotio adtributa sint, quid sit ipsum negotium uideamus. Negotium est factum de quo
Abbreviated transcription (Latin):
inde antegestã rẽquȩ ftcciti sunt c̃tinent᷑ usq adipsũ negotiũ. Deinde in
ipsogereñ do negotio quid actũ sit. Deindequid poteti stictũ sit

Expanded text:
inde ante gestam rem quae facta sint continenter usque ad ipsum negotium; deinde, in inde ante gestam rem quae facta sint continenter usque ad ipsum negotium; deinde, in ipso gerendo negotio quid actum sit; deinde, quid postea factum sit
Abbreviated transcription (Latin):
ixhis quoq ñ minima colligimus argum̃tta ut destictis ꝑsonȩ argum̃ ta capiamꝰ
deditis dehis quȩ eiacciderunt ut dã pnũ ut morb: ut orbitas etreliqͣ similia
Verũ hȩc ꝑtriainquit tẽpora debemꝰ in spicere: Tunc enĩ defuturo argumtũ
possumꝰ stcere suta etante fuisse doceamꝰ. Vt puta q hoc fec̃ hosticit etiã hoc
stcturis : Quia hoc passus : hoc patitur hoc etiã passurus est. Quia hoc dixit
hocdicit hocetiã diccurus ÷ Hucusq aut̃ at tributa personiȩ
OΡER SONS quidẽ hȩc uident᷑ eẽ attributt. Negotusautẽ q̃ sup̃¬
at tributt : partĩ sunt c̃tinentia cũipsonegotio. partĩ ingestione nei¬
gotii c̃ siderant᷑ partĩ ad iunciti negotiosunt : partĩ gestũ negotiũ c̃securs
possunt separari. Exhisprima ẽ : breuis cõplexiototius negotu. quȩ
sũmã continet ftrcti hoc modo Parentis occisio. patriȩ proditio Deinde
causa eiꝰ sũmȩ ꝑquã etquã obrẽ et cuireicausa factũ sit quȩn dtm e¬

Expanded text:
Ex his quoque non minima colligimus argumenta, ut de factis personae argumenta capiamus, de dictis, de his quae ei acciderunt, ut damnum, ut morbus, ut orbitas et reliqua similia. Verum haec per tria, inquit, tempora debemus inspicere; tunc enim de futuro argumentum possumus facere, si ita et ante fuisse doceamus, ut puta: 'quia hoc fecit hoc facit, etiam hoc facturus est; quia hoc passus est hoc patitur, hoc etiam passurus est; quia hoc dixit hoc dicit, hoc etiam dicturus est'. Hucusque autem adtributa personae. AC PERSONIS QVIDEM HAEC VIDENTVR ESSE ATTRIBVTA, NEGOTadtributa, partim sunt con- tinentia cum ipso negotio, partim in gestione negotii considerantur, partim adiuncta negotio sunt, partim negotium consequuntur. possunt se- parari. ex his prima est brevis conplexio totius neg- otii, quae summam continet facti, hoc modo: parentis occisio, patriae proditio; deinde causa eius summae, per quam et quam ob rem et cuius rei causa factum sit, quaeritur; de
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit facerels cuiintenditur stcctũ Persona aute mom̃is ille ẽ qui fecis sedicitur.
hoc ẽ. illa exomniuita ꝑ at tributa ꝑsonis supta cpprobatio adid qđ iitendit᷑sticcũ

Expanded text:
uoluit facere is cui intenditur factum. Persona autem omnis ille est qui quid fecisse dicitur, hoc est, illa ex omni uita per adtributa personis sumpta adprobatio ad id quod intenditu
Abbreviated transcription (Latin):
aut c̃firmat c̃fessionẽ . autquid exeti conficiat᷑ ostendit. Sed quia non sa¬
tis alicui uidebit᷑ dilucide demonstratũ nisiqͥd ex ciuili causa rũ geuere
exempli subiecerimꝰ : uidet᷑ eiꝰ modiquoq: utendũ exẽplo ñ quo p̃ceptio
differtit aut alit̃ hoc insermone atq indicendo sit utendũ sed uteorũ uo¬
Frgo inhaccausc q̃ apud grecos est ꝑuagata cũ epaminondas thebauorũ impe¬
rator quodeiqui sibiexlege p̃tor successerat exercitũ non tradidit . et cũ pau¬
cosipsedies contralegẽ exercitũ tenuis set. lacedemonios funditus uicit : po¬
terit accusator argum̃ititione uti ꝑ inductionẽ cũ scriptũ legis c̃trasententiã
defendat adhuacmodũ Siudices id qđ epaminondas ait legis scriptorẽ sen¬
sisse asscribat adlegem et ad dathanc exceptionẽ extraiquã siquis reipublicȩ

Expanded text:
aut confirmat concessionem aut quid ex ea conficiatur ostendit. Sed quia non saaut confirmat concessionem aut quid ex ea conficiatur ostendit. Sed quia non satis alicui videbitur dilucide demon- stratum, nisi quid ex civili causarum genere exempli subiecerimus, videtur eiusmodi quoque utendum ex- emplo, non quo praeceptio differat aut aliter hoc in sermone atque in dicendo sit utendum, sed ut eorum voueunt cognoscere. ergo in hac causa, quae apud Graecos est pervagata, cum Epaminondas, Thebanorum imperator,  quod ei, qui sibi ex lege praetor successerat, exercitum non tra- didit et, cum paucos ipse dies contra legem exercitum tenuisset, Lacedaemonios funditus vicit, poterit accusator argumentatione uti per inductionem, cum scrip- tum legis contra sententiam defendat, ad hunc modum: si, iudices, id, quod Epaminondas ait legis scriptorem sensisse, adscribat ad legem et addat hanc ex- ceptionem: extra quam si quis rei public
Abbreviated transcription (Latin):
quoq: rẽ q̃ sibi displiceat eẽ necessario c̃cedendã plerũq autñ respondendo.
aut malerespondendo. longius rogationẽ procedereãsinit: Quare ratione.
rogationis in prudens ab eo quod c̃cessit ad id qđ ñ uult c̃cedere deducenduse
Extremũ aut̃ aut iticeat᷑ oportet. aut c̃cedat᷑ aut neget᷑ Sine gabit᷑ autos¬
tendenda similitudo ẽ etirũ rerũ q̃ ante c̃cessȩs: aut alia ut exdũ inductioris
Sic̃cedec̃ condudenda ẽ argum̃taitio Sitacebit᷑ aut elicienda respon¬
sio ẽ : aut qm̃ taciturnitas imitat᷑ confessionẽ : ꝓeo acsineces sũ sit condu¬
dere oportebit argdm̃taitionẽ Iti fit hoc genus argum̃ tandi triꝑtitum
rs. exsimilitudinec̃statuna plurib: ue. Altera ex eo qđ c̃cedi
uolumus cuĩ causa similitudines adhibitȩ sunt. Tertia ex condusione q̃

Expanded text:
quoque rem, quae sibi displi- ceat, esse necessario concedendam, plerumque aut non respondendo quoque rem, quae sibi displi- ceat, esse necessario concedendam, plerumque aut non respondendo aut male respondendo longius roga- tionem procedere non sinit; quare ratione rogationis inprudens ab eo, quod concessit, ad id, quod non vult concedere, deducendus est. extremum autem aut ta- ceatur oportet aut concedatur aut negetur. si negabitur, aut ostendenda similitudo est earum rerum, quae ante concessae sunt, aut alia utendum inductione. si con- cedetur, concludenda est argumentatio. si tacebitur, elicienda responsio est aut, quoniam taciturnitas imi- tatur confessionem, pro eo, ac si concessum sit, con- cludere oportebit argumentationem. ita fit hoc genus argumentandi tripertitum: prima pars ex similitudine constat una pluribusve; altera ex eo, quod concedi vo- lumus, cuius causa similitudines adhibitae sunt; tertia ex conclusione, quae
Abbreviated transcription (Latin):
rant. adidetiã quod dubiũ habebant ꝑsimilitudinẽ deducerent᷑
loc modo sermonis plurimũ socraite susus est. Socrate s inquit
indisputationib: sius inductione frequent̃ utebat᷑ Propteretunquit quod optinũ
ducebat ut ñ a sereb: prolatis sed c̃fessionib: suis ad uerscirius uncere tur
dinẽ ei modisit . ut sit necessec̃cedi Nã ex quo postulabimus nobis illud quod dubiũ sit
c̃cedi: dubiũ eẽ idipsũ ñ o portebit. Deinde illud cuiꝰ confirmandicausa fietinductio
uidendũ ẽ ut simile his reb: sit quas res quasi ñ dubias ante induxerimꝰ. Nã aliqͥd arle
c̃cessũ nobis eẽ nihil proderit siei dissimileerit idcuiꝰ causa illud c̃cedi primũ uo¬
luerimꝰ. Deindeñ intelligant quospectent illȩ primȩ inductiones : et adquẽ sis
exitũ ꝑuenturȩ : Nã qui uidet siei reiquã primoroget᷑ recte as senserit. illã

Expanded text:
rant, ad id etiam quod dubium habebant per similitudinem deducerentur. rant, ad id etiam quod dubium habebant per similitudinem deducerentur. HOC MORE SERMONIS PLVRIMVM SOCRATES VSVS EST. Socrates, inquit, in disputationibus suis inductione frequenter utebatur, propterea, inquit, quod optimum ducebat ut non a se rebus prolatis, sed confessionibus suis aduersarius uinceretur. dinem, eiusmodi sit, ut sit necesse concedere. nam ex quo postulabimus nobis illud, quod dubium sit, concedi, dubium esse id ipsum non oportebit. deinde illud, cuius confirmandi causa fiet inductio, videndum est, ut simile iis rebus sit, quas res quasi non dubias ante induxerimus, nam aliquid ante concessum nobis esse nihil proderit, si ei dissimile erit id, cuius causa illud concedi primum voluerimus; deinde ne intellegat, quo spectent illae primae inductiones et ad quem sint exitum perven- turae. nam qui videt, si ei rei, quam primo rogetur, recte assenserit, illam
Abbreviated transcription (Latin):
mauis anillius Tũ inquit xenofontis uxor inducta similitudine superiorũ.
qm̃ sententiã mutareñ poterat. ttcita erubuit : Poste tunquit aspasia con¬
uertitse ad xenofontẽ ipsũ et similit̃ cũ illo instituit inductionẽ. Dicmꝰ
habes tucene mauis anilius : Illiu sinquit . Quidsi inquit uxorẽ me¬
liorẽ habetit quã tuhabes tucĩne mauis anillius  Tacuit inquit xe¬
nofon iunc inquit as pasia. Quoniã idmͥ uterq uestrũ respondere noluit. quod
solũ uoluerẽ responderi ego dicã quid ut̃q urum̃ cogitet . Nã et tuinquit
xeno fonuxorẽ optimã cupis et tuuirũ optimũ: Quarenisi et tu uir op¬
timus fueris et tufemina lectissima iđ nis ungratiã regressi fueritis
sẽꝑ et tibi uxor lectissima et tibi uiroptimus deerit : Hic itaq in¬
ductio hocegit ut xenofonetuxoreiꝰ abhisq̃ uelle senegare ũ pote¬

Expanded text:
maus an illius?' Tunc, inquit, Xenophontis uxor inducta similitudine superiorum, maus an illius?' Tunc, inquit, Xenophontis uxor inducta similitudine superiorum, quoniam sententiam mutare non poterat, tacita erubuit. Postea, inquit, Aspasia conuertit se ad Xenophontem ipsum et similiter cum illo instituit inductionem: 'Die mhabes, tuumne malis an illius?' 'Illius', inquit. 'Quid si', inquit, 'uxorem meliorem habeat quam tu habes, tuamne maus an illius?' Tacuit, inquit, Xenophon. Tunc, inquit, Aspasia: 'Quoniam id mihi uterque uestrum respondere noluit, quod solum uolueram responderi, ego dicam, quid uterque uestrum cogitet: nam et tu, inquit, Xenophon, uxorem optimam cupis et tu uirum optimum. Quare nisi et tu uir Optimum fueris et tu femina lectissima, id est, nisi in gratiam regressi fueritis, semper et tibi uxor lectissima et tibi uir optimus deerit'. Hic itaque inductio hoc egit, ut Xenophon et uxor eius ab his quae uelle se negare non pote
Abbreviated transcription (Latin):
Aeschines socraticus fuit iđ discipulus socratis Ismultta scripsit. Quodã etiã lo coin¬
ducit socra tẽ referentẽ Nãi serat mos discipulis ut ingenio ppriore ꝑta ad magistros
referrent etqua siabhisinuenta ponerent : Induxitinquã aeschines socrtitẽ refes¬
rentẽ quid eẽt ułquẽ ad modũ ee c̃locutt aspasia cũ uxore xenofontis uł cũipso
xenofonte Nã xenofoneteius uxor frequent̃ discordabant : Fersuadet ergo¬
aspasia ut ia gratiã reuertant᷑ Aspasia aut᷑ peritis sima fuit philosophiȩ
Hacittiq inductione usci induxit aspasiã apud ȩschine u socrates In terroguiit
inquit aspasia xenofontis uxorẽ : Sunquit uic inatuca aurũ melius habeat
quã tuhcbes cuius habere mauis tuũ a nillius.  Respondit illa inquit :¬
lllius Deindemquit: Siuirũ illa meliorẽ habetit quã tuhabes. uirũne tuũ

Expanded text:
Aeschines Socraticus fuit, id est discipulus Socratis. Is multa scripsit: quodam etiam loco inAeschines Socraticus fuit, id est discipulus Socratis. Is multa scripsit: quodam etiam loco inducit Socraten referentem - nam is erat mos discipulis, ut ingenio proprio reperta ad magistros referrent et quasi ab hiquid et quemadmodum Aspasia locuta esset cum uxore Xenofontis et cum ipso Xenofonte: nam Aspasia ut in gratiam reuertantur; Aspasia autem peritissima fuit philosophiae. Hac itaque inductione usam induxit Aspasiam apud Aeschinen Socrates: interrogauit, inquit, Aspasia Xenophontis uxorem: 'Si' inquit 'uicina tua aurum melius habeat, quam tu habes, cuius habere malis, tuum an illius?' Respondit illa, inquit, 'Illius'. 'Deinde', inquit, ‘si uirum illa meliorem habeat, quam tu habes, utrumne tuum
Abbreviated transcription (Latin):
GΕΝERΛLΙTER hicinductionẽ definiuit: Qua definitione. ostendit ubiq
nos inductione utiposse . et inphilosophica. et in ora toria. etinqͣtuq
contentione uerborũ etiã instibulis. Nã ubiq necesseẽ ꝑsuadere etideo
ꝑsonã certã hic ñ posuit sed hoc ait inductio ẽ oratio quȩ reb ñdubus:
captat assensioneseiꝰqui cũ institutta ẽ . Eiusinquit iđ siue illephilo soplis
sit siue iudex siue ortitor siue amicus amicussiue inimicus Inductiotta
sic fticienda est. ut primo proponamus illa quȩ exora negotiũ sunt sede s
quȩ ad negotiũ ꝑsimilitudinẽ spectaat : Et tailia inquit. eẽ debent illa ãp
ponimus ut necessacrioiscũqͥagis. itt eẽ faccecit᷑ atq consentiat : Quod cũ
c̃senserit tunc paulatĩ ad idundedubittabat᷑ descendis. et hisquȩ sur
conces se sunt similece confirmas. Datergonurc exemplũphilo sop

Expanded text:
Generaliter hic inductionem definiuit, qua definitione ostendit ubique Generaliter hic inductionem definiuit, qua definitione ostendit ubique nos inductione uti posse, et in philosophica et in oratoria et in quacumque contentione uerborum, etiam in fabulis. Nam ubique necesse est persuaderi; et ideo personam certam hic non posuit, sed hoc ait: 'inductio est oratio quae rebus non dubiis captat adsensiones eius quicum instituta est'. 'Eius', inquit, id est siue ille philosophus sit siue iudex siue orator siue amicus siue inimicus Inductio itaque sic facienda est, ut primo proponamus illa quae extra negotium sunt, sed tamen quae ad negotium per similitudinem spectant: et talia, inquit, esse debent illa quae proponimus, ut necessario is cum quo agis ita esse fateatur atque consentiat. Quod cum consenserit, tunc paulatim ad id unde dubitabatur descendis et his quae supra concessa sunt, simile esse confirmas. Dat ergo nunc exemplum philosophicum.
Abbreviated transcription (Latin):
unds fundũ meliore habetit quãtuhaibes utrũ caudefundũ si sibgqut
Quoniã ut̃q urm̃ inquit id mihisolũ ñ respondit qđ ego solũ audire uoluent̃
ego mec dicã quid ut̃q: cogitet: Nã et tumulier optimũ uirũ mauis habere:
et tuxeno fonuxorẽ habere lectissimã maximeuis. Qua re nisihoc ꝑfece
ritis utneq: uir melior neq: femina lectior int̃rissit. ꝓfecto sẽꝑ id quodop¬
timũ putabitis esse. multo maxime requiretis. ut et tumaritussis quã op¬
stictũ ẽ propt̃ similitudinẽ : ut etiã illud quod dubiũ uidebat᷑ siquis separa¬
cĩquȩ reret : id procerto propt̃rationẽ rogandi c̃cederet᷑ Hocmͦ sermoris
plurimũ socrates ususẽ propt̃eti quod nihil ipseafferre ad ꝑsuadendũ uo¬
lebat : sed exeo quo dille sibi dederat quicũ disputabat. aliqͥuid conficere
malebat quodille exeo quodiã concessisset necessario approbaredebera&¬

Expanded text:
quid, si fundum meliorem habeat, quam tu ha- bes, utrum tandem fundum habere quid, si fundum meliorem habeat, quam tu ha- bes, utrum tandem fundum habere quoniam uterque vestrum, inquit, id mihi solum non respondit, quod ego solum audire volueram, egomet dicam, quid uterque cogitet. nam et tu, mulier, optumum virum vis habere et tu, Xenophon, uxorem habere lectissimam maxime vis. quare, nisi hoc peritis, ut neque uir melior neque femina lectior in terris sit, profecto semper id quod optimum putabitis esse multo maxime requiretis, ut et tu maritus sis quam opest, factum est propter similitudinem, ut etiam illud, quod dubium videretur, si qui separatim quaereret, id pro certo propter rationem rogandi concederetur. hoc modo ser- monis plurimum Socrates usus est, propterea quod nihil ipse afferre ad persuadendum volebat, sed ex eo, quod sibi ille dederat, quicum disputabat, aliquid conficere malebat, quod ille ex eo, quod iam con- cessisset, necessario adprobare deber
Abbreviated transcription (Latin):
tioułquẽ ad modũ fiat: Post aut̃ p̃cipiet qualis inductio possit eẽ oratoris
NDVCTIO est oratio quȩ reb non dubiis captat assensionẽ seus quicũ
institutti ẽ. Quib: assensionib: ftcit ut illi dubia quȩdã respropt̃ simili¬
tudinẽ earũ rerũ quib: assensit ꝓbet᷑ uelut apud socraticũ ȩschinea de¬
monstrat socrates cũ xenofontis uxore eccũ ipsoxenio fonte aspasic̃ locutã
Dicmibi quȩsoxenofontis uxor Siuicinatua melius habetitaurũ quãtũ¬
habes utrũ illiusne antuũ malis : Illius inquit: Quid siue stẽ et tȩterũ
ornatũ muliebrẽ precuimaioris habecit quã tuhabes tuũ ne anillius
tuhabeas utrũ netuũ uirũ malis anillius : Hic mulier erubuit: Aspasia aũt
sermone cũp soxefonte insticuit. Quȩ so inquit xenofon siuicinustuus
equãs relrerĩ habetat quã tuus ẽ tuũ ne equũ malis an illius ⁊ illius inquit

Expanded text:
tio uel quemadmodum fiat. Post autem praecipiet, qualis inductio possit esse oratoris. tio uel quemadmodum fiat. Post autem praecipiet, qualis inductio possit esse oratoris. INDVinstituta est; quibus assen- sionibus facit, ut illi dubia quaedam res propter si- militudinem earum rerum, quibus assensit, probetur; velut apud Socraticum Aeschinen demonstrat Socrates cum Xenophontis uxore et cum ipso Xenophonte Aspa- siam locutam: dic mihi, quaeso, Xenophontis uxor, sihabes: utrumne illud an tuum malis? illud , inquit. quid si uestem et ceterum ornatum muliebrem pretii maioris habeat, quam tu, tuumne an illius tu habes, utrumne tuum virum malis an illius? hic mulier erubuit. Aspasia autem ser- monem cum ipso Xenophonte instituit. quaeso, inquit, Xenophon, si vicinus tuus equum meliorem habeat, quam tuus est, tuumne equum malis an illius? illius, inquit.
Abbreviated transcription (Latin):
complexionem enumerationem si plicem conidusionem
MNIS Igitur argum̃tttio aut perinductionẽ tractanda ẽ autꝑ ratiotinationẽ
emaTer et argum̃to iã dictũ ẽ Nunc tertiũ illud est utde argum̃¬
tatione dicamusquȩ ꝑtinet adelocutionẽ et quã cicero ex dialectica sũp¬
tã inrhetoricã posuit laxiorem : ARuuũtatio ẽ itaq: artificiũ non inuenien¬
di sed dicendi Hȩc duob modis fit : Autꝑ INDUCTIONẼ QUT ꝑRATIO CINATIONẼ
Iiti et aris toteles in argum̃ tatione duo eẽ dixit ETATOT EN. RACUA¬
ΛΟΓΙCΜΟΝ Λtq aristoteles breuit̃ acstrictĩ omẽ exemplũ inductionẽ
eẽ dixit quod animus auditoris abeo quod ñ dubiũ est ad credendũ id quod
dubiũ est inducat᷑ Duoitaq: sunt genera argum̃ tandi inductio etrtitio¬
cinatio Verũ inductione philo sophiutuntur Ethic nunc ad exemplũ
inductio philo sophica inducit᷑ Ad hocut intelligamusquid sit induc¬

Expanded text:
complexionem, enumerationem, simplicem conclusionem. complexionem, enumerationem, simplicem conclusionem. OMNIS IGITVR ARGVMENTATIO AVT PER INDVCTIONEM TRACTANDA EST AVT PER RATIOCINATIONEM. De materia et argumento iam dictum est; nunc tertium illud est, ut de argumentatione dicamus, quae pertinet ad elocutionem et quam Cicero ex dialectica sumptam in rhetoricam posuit laxiorem. Argumentatio est itaque artificium non inueniendi, sed dicendi; haec duobus modis fit, aut per inductionem aut per ratiocinationem. Ita et Aristoteles in argumentatione duo esse dixit, ἐπαγογὴν και συλλογισμόν . Atque Aristototeles breuiter ac strictim omne exemplum inductionem esse dixit, quod animus auditoris ab eo quod non dubium est ad credendum id quod dubium est inducatur. Duo itaque sunt genera argumentandi, inductio et ratiocinatio. Verum inductione philosophi utuntur; et hic nunc ad exemplum inductio philosophica inducitur ad hoc, ut intellegamus quid sit induc
Abbreviated transcription (Latin):
credibile iudicctũ Cõpartibile. Credibile essed iximꝰ. mattributis ꝑsons
Signũ eẽ diximꝰ in duob: negotio at tributis In continentib: cũ ipsonegotio
et ingestione negotio Cõpartibile eẽ diximꝰ ina diunctis negotio Iudi¬
catũ uero in his quȩ gestũ negotiũ c̃secunt᷑ Ittiq om̃e argum̃ tũ faccũ exattri¬
butis ꝑsonȩ : credibiledicet᷑. Dein deomẽ argum̃tũ ftctũ ex continentib cũ
ipso negotio etexhisquȩ ingestione negotisunt. Signũ dicet᷑ Deinde one
argum tũ stactũ ex hisquȩ negotio a diunctt sunt cõparabiledicet᷑ Postir
mo omẽ argum̃ tũ stictũ exhisquȩ negotio adiunctt sunt. et pegociũ : sec unt̃
iudicatũ dicet᷑ sed cũ probabile fuerit : Alio quin in om̃ib at tributis tãꝑsonȩ
quã negotio et necessecriũ eẽ poterit argum̃tũ cuiꝰ trespartes eẽ diximus

Expanded text:
credibile, iudicatum, comparabile. Credibile esse diximus in attributis personae; credibile, iudicatum, comparabile. Credibile esse diximus in attributis personae; signum esse diximus in duobus negotio attributis, in continentibus cum ipso negotio et in gestione negotii; comparabile esse diximus in adiunctis negotio, iudicatum uero in his quae gestum negotium consecuntur. Itaque omne argumentum factum ex attributis personae credibile dicetur; deinde omne argumentum factum ex continentibus cum ipso negotio et ex his quae in gestione negotii sunt signum dicetur; deinde omne argumentum factum ex his quae negotio adiuncta rgumentum factum ex his quae negotio adiuncta sunt et negotium consecuntur iudicatum dicetur, sed cum probabile fuerit. Alioqui in omnibus attributis tam personae quam negotio et necessarium esse potent argumentum, cuius tres partes esse diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
TQ: inueniri quidẽ om̃is exhis locis argum̃ tatio poterit Inuentt̃ exornari
etcerta sin partes distingui .: Ec suuissimũ ẽ et sũ menecessariũ et abartis scrip¬
torib: max ime neglectũ. Quare etderet p̃ceptione nobis et inhocloco dicen¬
dũ uisũ est ut adinuentionẽ argum̃ itindia diungeret᷑. Et magnacũ curaa
etdiligentia locus hic om̃is considertindus ẽ : quod ñ reiꝰsolũ magna utilita sẽ
sed p̃cipiendi quoq summa difficultas. Possunt quidẽ omĩa iã argum̃¬
ta ex his locis quos p̃cipimus in ueniri Sed hȩcipsa aargum̃ta debemꝰ inquit
artificiosa dictione distinguere quia et sucue et necessariũ ẽ Ittiq punc
pauca dedialectica ad rhetoricã trtus laturus est Habebitq locũ de sil¬
logismis cid quoscapiendos et tenendos lectorẽ uehem̃ terhortat᷑. Vt
ipsecut Quod ñ rei solũ magna ẽ utilitas. sed p̃cipiendi quoq: sũma dif¬
ficultas Diximusiteq argum̃tũ probabile inquatuordiuidi Signũ

Expanded text:
tque inveniri quidem omnis ex his locis argu- mentatio poterit: inventam exornari et certas in partes distingui et suavissimum est et summe necessarium et ab artis scriptoribus maxime neglectum. quare et de ea praeceptione nobis et in hoc loco dicendum visum est, ut ad inventionem argumentandi ratio adiun- geretur. et magna cum cura et diligentia locus hic om- nis considerandus est, quod rei non solum magna uti- litas est, sed praecipiendi quoque summa difficultas. Omnis igitur argumta ex his locis quos praecipimus inueniri, sed haec ipsa argumenta debemus, inquit, artificiosa dictione distinguere, quia et suaue et necessarium est. Itaque nunc pauca de dialectica ad rhetoricam translaturus est, habebitque locum de syllogismis, ad quos capiendos et tenendos lectorem uehementer hortatur, ut ipse ait: QVOD NON REI SOLVM MAGNA EST VTILITAS, SED PRAECIPIENDI QVOQVE SVMMA DIFFICVLTAS. Diximus itaque argumentum probabile in quattuor diuidi, signum,
Abbreviated transcription (Latin):
ne siue ia scripto uersetur. tracta ridebetit . etquȩ inquãq: argum̃ caitio¬
nes conuenuiant : singillatĩ in secundo libro deunoquoq genere dicemus
np̃sentia tantũ modonumero setmodos. et partes argum̃ tandi. confuse
et ꝑmixt̃ disꝑsimus Post descripte etelecte ingenꝰ quodq: causȩ quod
cuiq: conueniat exhaccopia digeremus : Ec om̃ia quȩ ad confirma¬
tionẽ ꝑtinebant demonstraitis : litunquit ut rei ipsius natura flagitti¬
bct Sed hicconfus eomĩa ꝓlatti Singillatĩ secuit̃ circa singulas causas
rediturũ eẽ p̃ceptau in scđo libro promituit In p̃sentiaatantũ modonu¬
merũ eemodos et partes Numerũ accipimus at tributti ꝑsonȩ unde¬
c̃i Ne gotioquatuor Deingenera argum̃torũ duo. uecesscariũ pro
mereto il q uod fere soletfieri qđ in opinione positũ ẽ : quodhabet
cidhȩc quande similitudiniẽ Partesciut accipiamꝰ siguũ credibile

Expanded text:
ne sive in scripto versabitur, tractari debeat et quae in quamque argumentatione sive in scripto versabitur, tractari debeat et quae in quamque argumentationes conve- niant, singillatim in secundo libro de uno quoque ge- nere dicemus. in praesentia tantummodo numeros et modos et partes argumentandi confuse et permixtim dispersimus; post discripte et electe in genus quodque causae, quid cuique conveniat, ex hac copia digeremus. Atque invenirtionem pertinebant demonstrate sunt, inquit, ut rei ipsius natura flagitabat. Sed hic confuse omnia prolata; singillatim se autem circa singulas causas traditurum esse praecepta in secundo libro promittit. IN PRAESENTIA TANTVMMODO NVMERVM ET MODOS ET PARTIS. Numerum accepimus attributa personae undecim, negotio quattuor; dein genera argumentorum duo, necessarium, pmento id quod fere solet fieri, et quod in opinione est, et quod ad hec habet similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
Collatio ẽ orcitio quȩ resint̃ sediuerscas ex simili cõparatione coniungit
ut estistud Acueluti magno in populo cũ sȩpe cohoritẽ seditio. Exẽplũ est
quorẽ aliquã alicuius hominis aut negotii auctoritate uł casuaut horitr¬
muraut dehoritimur: Horta mursic Vt antenor potuit medii sel cipsus
achiuis illiricospenetra resinus Dehortam᷑ sic: A tãuider̃ moenia troiȩ neptu¬
nis tibricattimanu considere inignes Hȩc quidẽ nos exẽpla. grã maticalib: artib:
supposuimus Cicero aut̃ tunc se exem plahisquȩ sunt in cõparabili subposi¬
turũ eẽ ꝓmittit. cũ coeperit deelocutione tractre : Nunc &ut̃ deinuentio
TOΝS quidẽ confirmationis ut facultastulit aꝑtus est.
nec minus dilucide quã reinatura ferebat demonstratus ẽ. Quẽ tadmodũ
aut̃ quȩq: constitutio et pars constitutionis. et om̃is contro uersia siue in ratio¬

Expanded text:
Conlatio est oratio quae res inter se diuersas ex simili comparatione coniungit, Conlatio est oratio quae res inter se diuersas ex simili comparatione coniungit, ut est illud: "Ac ueluti magno in populo cum saepe coorta est seditio". Exemplum est quo rem aliquam alicuius hominis aut negotii auctoritate uel casu aut hortamur aut dehortamur. Hortamur sic, ut: "Antenor potuit mediis elapsus Achiuis Illyricos penetrare sinus". Dehortamur sic: "at non uiderunt moenia Troiae Neptuni fabricata manu considere in ignis?" Haec quidem nos exempla grammaticalibus artibus supposuimus. Cicero autem tunc se exempla his quae sunt in comparabili suppositurum esse promittit, cum coeperit de elocutione tractare; nunc autem de inuentioons quidem confirmationis, ut facultas tulit, apertus est nec minus dilucide, quam rei natura fere- bat, demonstratus est; quemadmodum autem quaeque constitutio et pars constitutionis et omnis contro- versia, sive in ratio
Abbreviated transcription (Latin):
ompaꝵ ABIL E autẽ est: quod inreb: diuersis similẽ aliquã reetionẽ Icuntur¬
continet Eius partes sunt cres Iuacio, collauo Exemplũ Imago ẽ ora¬
tio de monstraas corporũ autnaturtirũ similitudinẽ Collatio ẽ: ora¬
tio rẽcũre ex similitudine conferens Exẽplũ est . quod rẽ cũ auctorita¬
te. aut casu alicuiꝰ hominis aut negotii confirmat aut infirmat Hoꝵ
exempla et descriptiones in p̃ceptis elocutioris cognoscentur
ictũ estiã designo decredibili deiudicato restat extremũ utdeco¬
partibilidicat: Cõparebileẽ quod resint̃ se diuersas aliqͣraitionecoui¬
iungit Hlȩccõparatio idsimilitudo partes habet tres: Imagmẽ quã
Exemplũ : quod grecu laΡΛΛΙT MA cippellant Imago ẽ ortitiocirta
res diuersas aut corporũ cut naturarũ cõparaas similitudinẽ Vt
os humerosq deosimilis. uel qualis mugitus fuit. cũs aucius carã ta urs

Expanded text:
onparabile autem est, quod in rebus diversis similem aliquam rationem conparabile autem est, quod in rebus diversis similem aliquam rationem continet. eius partes sunt tres: imago, conlatio, exemplum. imago est oratio demonstrans corporum aut naturarum simi- litudinem. conlatio est oratio rem cum re ex simili- tudine conferens. exemplum est, quod rem auctoritate aut casu alicuius hominis aut negotii confirmat aut in- firmat. horum exempla et descriptiones in praeceptis elocutionis cognoscenturDictum est iam de signo, de credibili, de iudicato; restat extremum ut de comparabili dicat. Comparabile est quod res inter se diuersas aliqua ratione coniungit. Haec comparatio, id est similitudo, partis tres, imaginem, quam exemplum, quod Graeci παράδειγμα appellant. Imago est oratio circa res diuersas aut corporis aut naturarum comparans similitudinem, ut "os umerosque deo similis", uel "qualis mugitus, fugit cum saucius aram taurus".
Abbreviated transcription (Latin):
habemus uulgiauctoritatẽ: Dende hoc etiã añ ad ueritimus quod consuetudo quȩ¬
cumqrrẽ sẽꝑaliquã conseqͣtur Inc̃id quod feresolet fieri. etcõmune hocint̃ ẽ Id
quod feresoletfieri exq̃dã naturaa ẽ : Cõmune iudiccto stringitur: Appro¬
batũ est : quod homines cũ dubiũ eẽt̃ quale haberi oporteret: Approbatum
est inquit quod cũ dubiũ eẽt circa quaclitatẽ bonã malã ue. ad unã partẽ
homine sindinauer᷑: Vt inquit cũ sororẽ orcitius occidis set. edefticto eĩpo¬
pulus eẽtixcertus. tam̃ ab solutus est . Deinde ut tiberius grticcuscensorcũ
sciente collegaa quosdã in senatu mouisset : et deeius stceto dubutiretur
posteti tam̃ eiussactũ populus approbauit nã eũ consulẽfecit Ita reli¬
giosũ et tõmune et approbatũ. qui in iudica tasunt. gestũ sẽꝑ negotiũ cse¬

Expanded text:
habemus uulgi auctoritatem. Deinde hoc etiam animaduertamus, quod consuetudo quaehabemus uulgi auctoritatem. Deinde hoc etiam animaduertamus, quod consuetudo quaecumque rem semper aliquam consequatur. Inter id quod fere solet fieri et commune hoc interest: id quod fere solet fieri ex quadam natura est, commune iudicato stringitur. ADPROBATVM EST QVOD HOMINES, CVM DVBIVM ESSET QVALE HABERI OPORTERET. Adprobatum est, inquit, quod cum dubium esset circa qualitatem bonam malamue, ad unam partem homines inclinarunt: ut, inquit, cum sororem Horatius occidisset et de facto eius populus esset incertus, tamen absolutus est. Deinde, ut Tiberius Gracchus censor cum insciente collega quosdam senatu mouisset et de eius facto dubitaretur, postea tamen eius factum populum adprobauit; nam eum consulem fecit. Ita religiosum et commune et adprobatum, quia in iudicato sunt, gestum semper negotium c
Abbreviated transcription (Latin):
populus romanus quietũ obid stictũ quod insciente colleg incensura nihil
gessit postcen suntm consulem fecit. udicatũ in his posuimus quȩ¬
gestũ negotiũ consecunt᷑ Iudicatũ est inquit resassensione. aut auctoritt¬
te aut iudicio alicuiꝰ aut aliquorũ cõꝓbata Ic̃ et hiac intri diuisit udi¬
catũ Ncc̃ assensio in religione ẽ auctoritas in cõmuni iudiciũ in appro¬
bato intrieenĩ iudicctudiuisit in religiosũ in cõmune inaquidicatũ
Peligosũ ẽinquit si quid dereta liq̃ iiratuu dices iudicarunt Etideo religio¬
su quia iuratiuidicerunt qđ as sentiri nos neces seẽ Anĩ aduerta ni
n omñ utiudiciũ gestũ sẽꝑ negotiũ conseqͣtur Cõmuneẽ quod om̃ suulgo
pbarunt Comuneẽ inquit quodex more uulgi iustiauctoritt de tisuet
ut pecesse sit maiorib: ucteuassurgi ut supplicũ nsererillȩc ut seq̃mur

Expanded text:
populus Romanus, qui eum ob id factum eo quod insciente collega in censura nonnihil populus Romanus, qui eum ob id factum eo quod insciente collega in censura nonnihil gessit post censuram consulem fecit. cgestum negotium consecuntur. IVDICATVM EST, inquit, RES ADSENSIONE AVT AVCTORITATE AVT IVDICIO ALICVIVS AVT ALIQVORVM COMPROBATA. lam et hic in tria diuisit iudicatum. Nam adsensio in religione est, auctoritas in communi, iudicium in adprobato; in tria enim iudicatum diuisit, in religiosum, in commune, in adprobatum. Religiosum est, inquit, si quid de re aliqua iurati iudices iudicarunt, et ideo religiosum quia iurati iudicarunt, quod adsentiri nos necesse est. Animaduertamus tamen ut iudicium gestum semper negotium consequatur. COMMVNE EST QVOD OMNES VVLGO PROBARINT. Commune est, inquit, quod ex more uulgi iusti auctoritatem tenet, ut necesse est maioribus natu adsurgi, ut supplicum misereri: hoc ut sequamur,
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde occidereuis hominẽ Ncĩ crmatus incȩdis hic armatus in cȩdis signũe
Occidereuis hominẽ tẽpꝰfuturũ Itt signũ ad ome tẽpus argumentumest
REDIBIL E est : quod sine ullo teste. auditoris opinione firmat᷑ hoc modo¬
sed stacile cũ ꝓlatũ fuerit. apud opinionẽ et sententiã iudicis ꝑsuadet᷑ Hoc cre¬
dibile in eo eẽdiximus qđ feresolet fieri etrursus in attributis ꝑsonȩ Itturi
exemplo qđ subdidit cicero utrũq: uideamꝰ Ne moest inquit qui non liberos
suos in calumes ebecitosesse cupiat: Vtiq: et solet fieri. ut nemosit qͥ non am&
Iaut aliquorũ cõꝓbatt Id trib: in generib: specititur. ReliCΙoSO CÕ aNI
acꝑrobato Religiosũ est quo diuratilegib: iudicarunt : Cõmuneẽ quod
om̃s uulgo probarunt et secuti sunt huiusmodi ut maiorib: natu assurgicẽ
ut supplicũ miseretit᷑: Ap probatũ est. quod homines cũ dubiũ esset quale ha¬
berioporteret sua constituer auctoritate : utigracsi patrisstictũ quẽ¬

Expanded text:
Deinde 'occidere uis hominem; nam armatus incedis': hic 'armatus incedis' signum est, 'occidere uis hominem' tempus futurum. ha signum ad omne tempus argumentum est. CREDIBILE EST QVOD SINE VLLO TESTE AVDITORIS OPINIONE FIRMATVR. Credised facile cum prolatum fuerit apud opinionem et sententiam iudicis persuadetur. Hoc credibile in eo esse diximus quod fere solet fieri, et rursus in attributis personae. Ita in exemplo, quod subdidit Cicero, utrumque uideamus: NEMO EST, inquit, QVI NON LIBEROS SVOS INCOLVMES ET BEATOS ESSE CVPIAT. Vtique et solet fieri ut nemo sit qui non amet aut aliquorum conprobata. id tribus in generibus spectatur, religioso, communi, adprobato. religiosum est, quod iurati legibus iudica- runt. commune est, quod omnes vulgo probarunt et secuti sunt, huiusmodi: ut maioribus natu assurgatur, ut supplicum misereatur. adprobatum est, quod ho- mines, cum dubium esset, quale haberi oporteret, sua constituerunt auctoritate: velut Gracchi patris factum
Abbreviated transcription (Latin):
principales : Verũ etiã ab soluta qualitas eosdẽ habebit locos argam̃ torũ
quos negotialis ex partib: iuris NΑTVRE CΟΝSVETΟIΝIS LEQṼ Sẽdinab¬
soluta ipsa iura proferimus. ut factũ defendas uł lege ł consuetu dine:
uł natura In negotiali aut̃ hȩc iura ꝓferent᷑ ut possit constitui qͦ ure
eẽ debeat id deq̃uo negotiũ ẽ Quia eius constitutionis ad futurĩs pedt
intentio Intentio aut̃ exipsare aut simili maiore minoreue mn asciuidebit᷑
Autenĩ iniure posita ẽ hȩcs pecies q̃ quȩrit᷑ litis autexeo quod in iurcest
ad hoc negotiũ similitudo traducitur. Pubignei. T hesisscilic& Alterũ
certȩ continet amplificationẽ Locis cõmunib: iã reꝓbata argum̃tũ
facies Ilbibenĩ adhuc inquestione ẽ. Quod augeriꝑ cõmunẽ locũ possit

Expanded text:
principales. Verum etiam absoluta qualitas eosdem habebit locos argumentorum principales. Verum etiam absoluta qualitas eosdem habebit locos argumentorum quos negotialis, ex partibus iuris, naturae, consuetudinis, legum. Sed in absoluta ipsa iura proferimus, ut factum defendas uel lege uel consuetudine uel natura; in negotiali autem haec iura proferuntur, ut possit constitui quo iure esse debeat id de quo negotium est, quia eius constitutionis ad futurum spectat intentio; intentio autem ex ipsa re aut ex simili maiore minoreue nasci uidebitur. Aut enim in iure posita est haec species, quae quaeritur, litis, aut ex eo quod in iure est, ad hoc negotium similitudo traducitur. DVBIAE REI: thesis scilicet. ALTERVM CERTAE CONTINET AMPLIFICATIONEM. Locis communibus iam re probata augmentum facies; illud enim adh
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ alterũ reidabiȩ approbationẽ ducendȩ generalẽ tractatũ
habet. alterũ rei cercȩ continetamplificationẽ . necessario causȩ
ipsius facultas suggerit siquid amplificationis aut indighatio¬
nis conquestionisq: nascit᷑. Sed quoniã in negotiali qualitate iuris
deiure tractaturus ẽ : erunt loci cõmunes uł ab auctoritate iuris
peritorũ uł contraeorũ auctoritatẽ: Hȩc denegotiali : Subiungit᷑
unioicialꝰ. Quȩ ipsacũ gensit induo dicuiditur iu ab solatã et assũstiũ¬
Aogolut ȩ sopponit exẽplũ quod eropheũ ȩncũ contrta morẽ post
uiccoriã graid egrus statuerint: Facrł intentionẽ et depulsionẽ supponitq
rationẽ postet sed ab solutȩ constitutionis. ut nascatur iudicatio : luste
fecimus quia ȩternũ uirtutis nrȩ monim̃tũ relinquere uduimꝰ Sin aut̃
dicat᷑ ideo ȩneũ qui a meruistis erit Ratio derelatiua qualitate
Vnd eintel ligimꝰ in unã causã constitutiones incidere posseplurimas

Expanded text:
quorum alterum rei dubiae ad probationem ducendae generalem tractatum habet, alterum rei certae continet amplificationem, necessario causae ipsius facultas suggerit, si quid amplificationis aut indignationis conquestionisque nascitur. Sed quoniam in negotiali qualitate de iure tractatus est, erunt loci communes uel ab auctoritate iuris peritorum uel contra eorum auctoritatem. Haec de negotiali. Subiungitur iuridicialis, quae ipsa cum genus sit in duo diuiditur, in absolutam et adsumptivaAbsolutae supponit exemplum, quod trophaeum aeneum contraGrais statuerint. Facit intentionem et depulsionem, supponitque postea rationem, sed absolutae constitutionis, ut nascatur iudicatio: 'iuste fecimus, quia aeternum uirtutis nostrae monumentum relinquere uoluimus'. Sin autem dicatur 'ideo aeneum, quia meruistis', erit ratio de relativa qualitate. Vnde intellegimus in unam causam constitutiones incidere posse plurimas
Abbreviated transcription (Latin):
detumanũ ȩstimatũ: Atsi partitio deipsa causat ñsumit᷑ ea mẽbra pontere
quȩ ipse ingenuoinuenit et sibupsa dicenda constituit ñ ex negotustactis ad causã
sũptis sedargum̃ititione oratoris in caus collocatis. Vtindiuinatione : Ego

Expanded text:
decumanum, aestimatum. Aut si partitio de ipsa causa non sumitur, ea membra ponit orator, decumanum, aestimatum. Aut si partitio de ipsa causa non sumitur, ea membra ponit orator, quae ipse ingenio inuenit et sibi dicenda constituit, non ex negotii factis ad causam sumptis sed argumentatione oratoris in causa conlocatis, ut in diuinatione: "Ego
Abbreviated transcription (Latin):
quod sit in c̃trouersia Fecit hoc aicero protullio: Dicã inquit uĩ stictãmcxp
stibu stimilia: Aduerscri ñ negcent᷑ : Hicꝓposuit. qđ aduers ari fateanꝰ
Deinde ipsũ prosefecit dicendo. Dãpnũ datũ eẽ M.tullio: Concedis uiciunã r
Itemadiunxit alterã partẽ. inqua confessionẽ docet cũ dicit᷑ Cihominib
armatis non negas. uici alterã Post. quid in controuersia sit ꝓponit cũdicit
Dolomalo stictũ negas. Dehociudiciũ ẽ: Sed qm̃ ñ in om̃i negotio aduersarius
facetur illa alteret adhibenda partitio ẽ : quȩ discributiõ nuncupatur. ubi
totius causȩ mẽbra ponunt᷑ Verũ hȩc mẽbra autea sunt quȩ uere in eodẽ
negotio continentur : ut in uerrinis dequȩstura delegatione. dep̃turaurbar
dep̃tura siciliensi. Quã quadriꝑtitã distributionẽ totius accusationis suȩ
tullius eẽ dixit Itẽ illa distributio defrum̃to quã fecit dicendo. emptũ.

Expanded text:
quod sit in controuersia. Fecit hoc Cicero pro Tullio: "dicam", inquit, "uim factam a P. Fabii familia; aduersarii non negant". Hic proposuit quod aduersarii fateantur. Deinde ipsum pro se fecit dicendo: "damnum datum esse M. Tullio concedis; uici unam rem". Item adiunxit alteram partem, in qua confessionem docet, cum dicit: "ui hominibus armatis non negas; uici alteram". Post, quid in controuersia sit proponit, cum dicit: "dolo malo factum negas; de hoc iudicium est". Sed quoniam non in omni negotio aduersarius fatetur, illa altera adhibenda partitio est quae distributio nuncupatur, ubi totius causae membra ponuntur. Verum haec membra aut ea sunt quae uere in eodem negotio continentur, ut in Verrinis de quaestura, legatione, praetura urbana, praetura Siciliensi, quam quadripertitam distributionem totius accusationis suae Tullius esse dixit; item illa distributio de frumento, quam fecit dicendo emptum,
Abbreviated transcription (Latin):
sum maereligionis dediteconuenit. Iudicatioẽ. Cumis qui potestatis
nibilhabuerit. iuissuimperatoris infedere et in tantareligione interfuerit.
dedendus sithostib: necne. Hocgenus causȩ. a superiore bocdiffert: qđ
in illo concedit sereus oportuisse facereid quod fieridicat. accus ator opor¬
tuisse : sed alicuirei authomini tausam ribuit. quȩ uoluntatisuȩ fuerit
impedimento sineconcessiodis partibus ep̃ ca

Expanded text:
summae re- ligionis, dedi te convenit. iudicatio est: cum is, qui potestatis nihil habuerit, iussu imperatoris in foedere et in tanta religione interfuerit, dedendusne sit hosti- bus necne? hoc genus causae cum superiore hoc differt, quod in illo concedit se reus oportuisse facere id, quod fieri dicat accusator oportuisse, sed alicui rei aut homini causam attribuit, quae voluntati suae fuerit inpedimento, sine concessionis partibus; na
Abbreviated transcription (Latin):
affecti sunt cumsuis factis contentio. Deindecaeteros a uirtutis
studio repulsumiri. si ipsep̃mio nonsit affectus. Facultates autem
considemnt᷑ cumaliquidpecuniariũ pͥmiũ postulat᷑. In quo utrũ
copianesit agri ueotigalium pecuniȩ. anpenuria consideratur
Loci cominunes. facultates augere. non minuereo portere. etimpudentẽ
.eõ. quiꝓbeneficio nongratiam uerum mercedempostulet. Contraaitiꝰ

Expanded text:
affecti sunt, cum suis factis contentio. deinde ceteros a virtutis studio repul- sum iri, si ipse praemio non sit affectus. Facultates autem considerantur, cum aliquod pecu- niarium praemium postulatur; in quo, utrum copiane sit agri, vectigalium, pecuniae an penuria, conside- ratur. Loci communes: facultates augere, non minu- ere oportere; et, inpudentem esse, qui pro beneficio non gratiam, verum mercedem postulet; contra aut