comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tor uł cu eo agatur. hec exce¬
ptio nocet s de eo ope ꝙ. iam
fu̾at fcm̃. cu indiciu accipet.
Item sirem qua ate petierit
ticius. pignori seio ded̾it exti¬
fit. deinde seius pignoraticia¬
Adu̾sus te utatur. distingend
erit qu̾ pignori dedit ticius et
siquit̾e añ quã pet̾et non opte
ei uoc̾e exceptione quã et ille
pet̾e debuit et ego salua br̃e
d pignoraticia actione̾. s

Expanded text:
t vel cum eo agatur, haec exceptio nocet, sed de eo opere, quod iam erat factum, cum iudicium acciperetur. Item si rem, quam a te petierat, Titius pignori Seio dederirit, deinde Seius pigneraticiaaduersus te utatur, distinguendum erit, quando pignori dedit Titius: et si quidem antequam peteret, non oportet ei nocere exceptionem: nam et ille petere debuit et ego saluam habere debeo pigneraticiam actionem. s
Abbreviated transcription (Latin):
ab negat. ñ statĩa̾furti tenetur
sita sud int̾cipiendi ca occuita¬
u̾it. ¶ Furtum est xͣtͣatio reiali¬
ene fraudulosa lucri faciendi

Expanded text:
abnegat, non statim etiam furti tenetur, sed ita, si id intercipiendi causa occultaverit. Furtum est contrectatio rei fraudulosa lucri faciendi
Abbreviated transcription (Latin):
qu siꝯueĩat nec c̾clitor minor
ꝯsentiat actione dari oꝓcebit¬
¶et falsus ꝓcuratorderatohũdo
płoinis d̾fesisse ꝯditionẽm ap¬
puit. cur ad auxiliũ xsupatus¬

Expanded text:
 conueniat nec creditor minus consentiat, actionem dari oportebit. Falsus procurator de rato habendo pulationis defecisse condicionem apparuit, cum ad auxilium co
Abbreviated transcription (Latin):
alimentis puellam iundt̾a
mau̾musit. quero an possic
recindi lib̾tas thetidis. ꝓauł̃.
tis nataest. tetidem ꝓdelicto
habuisse urͣ pocuisse eam alu
et usucapio nusli alii qmͣei
cui legatum est conpetit Ał¬

Expanded text:
alimentis puellam vindicta manumisit: quaero, an possit rescindi libertas Thetidis. Paulus tis nata est, Thetidem pro derelicto habuisse videtur, potuisse eam a Luet usucapio nulli alii, quam cui legatum est, competit
Abbreviated transcription (Latin):
olnias. uł spicas reu̾ti non pͤ
at nec mulsur quidẽ admei.
et unu: ad emplanstrũ aui
coluria ad medicamenta
reuti possũt. iudetur tñ mͥ:
recte quidam dixisse nonte¬
be dubitari. qui ex aliemi sp¬
icis excussum frumetu eint
sic cuius et spice fĩuint. cur
eni gran.a que spicis continẽ¬
qui excustit spicas non noua.
spẽm facit s camque est cere¬
git ¶uolũtas duor dñorum
miscẽtiur mat̾ias ꝯmime to¬
tu: corpus effic̃it. siue enusce̾
na miscuetur. ułargentur
ꝯflauunt. siue diu̾se ułuti si
alius uinur ꝯtulit alius mel
.ul alius. auruz. alius argẽtur
quauis mulsi ii electi nom
corpis fit spes s et sine uolun¬
tate dũor casuꝯ fuse sunt du¬

Expanded text:
as et spicas reuerti non potest: ac ne mulsum quidem ad mel et uinum uel emplastrum aut collyria ad medicamenta reuerti possunt. uidentur tamen mihi recte quidam dixisse non debere dubitari, quin alienisicis excussum frumentum eius sit, cuius et spicae fuerunt: cum enim grana, quae spicis continenqui excussit spicas, non nouam speciem facit, sed eam quae est detegit.Uoluntas duorum dominorum miscentium materias commune totum corpus efficit, siue eiusdem na miscuerunt uel argentum conflauerunt, siue diuersae, ueluti si alius uinum contulerit alius mel, uel alius aurum alius argentum: quamuis et mulsi et electri noui corporis sit species.Sed et si sine uoluntate dominorum casu
Abbreviated transcription (Latin):
nec p̾iudicatur aliquid legi
bulis. ⁊dmissũm eiuis magit
manifestetur et posse aliquẽ
do .iii.fac̾e ut in eam legem
non iicidat ur puta siueq
amou̾it nr celai̾t tabulas s

Expanded text:
ec praeiudicatur aliquid legi bulis admissum eius magis manifestetur. et posse aliquem dolo malo facere, ut in eam legem non incidat, ut puta si neque amouerit neque celauerit tabulas, sed
Abbreviated transcription (Latin):
fecissz. s ne buic exbibet. ¶ hoc
int̾clicrum exhibitoriuz est.
Quid sir exibere iuideamus. ex¬
hibere hoc est mat̾ie ip̃ius app̾h

Expanded text:
fecit, sed ne huic exhiberet. Hoc interdictum exhibitorium est. Quid sit exhibere, uideamus. exhibere hoc est materiae ipsius adp
Abbreviated transcription (Latin):
scripte sunc. om̃es int̾clicto.
nr̃o ꝯtinentur. qr unũ testĩ¬
est. ¶ Sitabule testĩ ap̾. aliquẽ
de poi̾te sunt atitio hoc inter
lire h inter¬
dicto agend̾ est. et cum eoqui
decin̾et. et cur eo quideposuit¬
ꝓm̃ et si custodia tabularur
editiius uł tabularius susce¬
pitdicend̃ est. tem̃ eum int̾¬
dicto si penes ẜuos tabile fu¬
eruit dñs interdicto tenebit᷑.
¶ Sup̾e testatordur muit tabu¬
las suas ẽẽ dicat et exiberi
desideretint tlictum hoc locũ
non hebit. s. Ndexibend̃ erit
agend̾ut exibitas uendiͣcet

Expanded text:
scriptae sint, omnes interdicto ntinentur, quia unum tesest. Si tabulae testamenti apud aliquem depositae sunt a Titio, hoc interio, hoc interdicto agendum est et cum eo qui detinet et cum eo qui deposunde et si custodiam tabularum aedituus uel tabularius suscepit, dicendum est teneri eum interdicto. Si penes seruum tabulae fuerint, dominus interdicto tenebitur. Si ipse testator, dum uiuit, tabulas suas esse dicat et exhiberi desideret, interdictum hoc locum non habebit, sed ad exhibendum erit agendum, ut exhibitas uindicet
Abbreviated transcription (Latin):
soluatur. er magna tũ et ido¬
ncacuisa. accedend erit ad la¬
oue litigantium cautum sit.¬
post remi udicatam. ei cuiꝯs
ꝯtpͣnatis cit euemiet ut hic
etiam recedatur simo nouati
nt̾cessi cet̾um si non nou̾a¬
dicausa  idftin est manebit
ordo crecunionis. ¶or et sipig

Expanded text:
ex magna tamen et idonea causa accedendum erit ad Laone litigantium cautum sipost rem iudicatam ei, cui quis condemnatus est, eueniet, ut hic et retendatur, si modo nouatio intercessit: ceterum si non nouandi causa id factum est, manebit ordo exsecutionis. sed et si pig
Abbreviated transcription (Latin):
gurator datus sicsñ.amhic. slia
Uone recusari uidicati actidem
nonpotest. qui ahic nouꝰ. alienat¬
s in remsuam ꝓcuracor ft̃s ẽst.
tutor quo: ui curator incade̾
couditione sunt ut non debea¬
equo: dr denegari ineos iudica¬
ti accio ¶ actor municipum
pot̾ rem iudicatini recusare:
in municiꝑes eĩ iudicati ac̾cio.
dabitur. ¶ ut p̾tor conde puat̾¬
ergoͣ lo  crigitur ut pecinam
soluat quid ergo si pecunia¬
sonie quide patus non sit. sat̾¬
facere aut̾ ꝑatus sit. quid dice¬
mus et ut labes debuisse hoc
faciat fici posse ut idoncum
erigende hoc fuit .q. nolue rit
p̃tor obligonem exobligom¬

Expanded text:
urator datus sit: nam hic alia ratione recusare iudicati actionem non potest, quia hic non in alienamed in suam rem procurator factus est. Tutor quoque uel curator in ea condicione sunt, ut non debeaebet denegari in eos iudicti actio. Actor municipum potest rem iudicatam recusare: in municipes enim iudicati actio dabitur. Ait praetor: 'condemnatergo hoc exigitur, ut pecuniam soluat. quid ergo, si soluere quidem paratus non sit, satisfacere autem paratus sit, quid dicimus? et ait Labeo debuisse hoc faciat': fieri enim posse, ut idoneum exigendae haec fuit, quod noluerit praetor oblig
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝓ nutticur. uit psone.a pp¬
ellatione uarietur. nonobee
placer. nam stipulanti deua¬
rios eiusdẽ qũcitatis aureos
spondedo obligabit s et suosti

Expanded text:
quae promittitur aut personae appellatione uarietur, non obesse placet: nam stipulanti denarios eiusdem quantitatis aureos spondendo obligaberis: et seruo sti
Abbreviated transcription (Latin):
qr is pot᷑ resfitue qui fcn m
qui utitur et iure posẜonis fr¬
uitur. sine ip̃e opus fecit sue
exci emptionis uł ꝯductioĩs
uł legato uł br̃ditate uł quo:
auomõ acquisiuit. nũ offaĩ
quid id opus ꝙ fecit siuiã pu.
corrupit et reliquid non tem
hoc mitlicto non em̃ habet ħ¬
ꝙ fecit s an inenmactio debeat
Dari uideamus et putontile

Expanded text:
quia is potest restituere, qui factum qui utitur et iure possessionis fruitur, sive ipse opus fecit sive ex causa emptionis vel conductionis vel legato vel hereditate vel quo alio modo adquisiit. Vnde Ofilius quit id opus quod fecit, si uiam publicam corrupit et reliquit, non teneri hoc interdicto: non enim habet quod fecit. sed an in eum actio debeat dari, uidebimus. et puto utile
Abbreviated transcription (Latin):
corũpitur. ħ est adeundũ
el mosafiat. uł ex mossi aspera
aut angustior ex latiore aut
paiustris exsicca ¶ Trictitu
est inpmittend sit specũ uł

Expanded text:
corrumpatur, hoc est ad eundum clivosa fiat vel ex molli aspera aut angustior ex latiore aut palustris ex sicca. Scio tractatum, an permittendum sit specus et
Abbreviated transcription (Latin):
Afuus hẽditariit aut eius qui
ihostiu pot̾ate sit sat̾ acte p¬
it ꝯtimuo dies satudationeis
ced̾e incipiet. intuerie ĩ debemꝰ
anexpundi pot̾as fu̾it. ad ũso
eum qui obligatus est. non an
deduxit alioquerit unꝯssimũ
exꝯdicione actor oblig̾ones

Expanded text:
uus hereditarius aut eius, qui in hostium potestate sit, satis acceperit, continuo dies satisdationis cedere incipiet: intueri enim debemus, an experiundi potestas fuerit aduersus eum, qui obligatus est, non an deduxerit: alioquin erit iniquissimum ex condicione actorum obligationes
Abbreviated transcription (Latin):
legatione ueniret item
magr̃atuz populi rõam
.eniii nequi rei publice cã
abfint. dũ non retractan¬
di leges cã ab est.¶hoc bñfi¬
cio etiã int̾ reos recepti
utipossunt. si abolitione
int̾uemente repetite nõ

Expanded text:
enerit: item magistratum populi Romani eumve, qui rei publicae causa afuerit, dum non detractandae legis causa abest. Hoc beneficio etiam in reos recepti uti possunt, si abolitione interveniente repeti se non
Abbreviated transcription (Latin):
nam et si in publico oriẽs
us ex locopsatro. pfundũ
uicini descendat isque
oꝑe fco inineur fund̃ eam
au̾tat. aque plune arcẽde
teneum labeo aitscassius
quor scribit si aqua exedi

Expanded text:
nam et si publico oriens uel ex loco sacro per fundum uicini descendat isque opere facto in meum fundum eam auertat, aquae pluuiae arcendae teneri eum Labeo ait. Cassius quoque scribit, si aqua ex aedi
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ iacentẽ post quã nautras¬
iu ftm sit abstulit inea ꝯdi¬
nec rape int̾etur qui nilitto¬
re rẽ iacente̾ tulit. ¶Demde
ait p̾tor rate naue expugna¬
ta expugnare ur qui in ipo
qi p̾lio et pugna ad u̾suc na¬
nẽ et ratem aliqd rapit. siue
expugn sine p̾dombus ex¬
pugnantibꝰ rapiat ¶labeo scb̃¬
equũ fuisse. ut siue de domo
siue inuilla expugnatis ali¬
qd rapiatur. huic edc̾o locus
ĩiulla platrũculos inquie¬
tamnr. uł infestari possumꝰ
Nontm̃ aut̾ qui rapuit. is¬
supra scͥptis tur̾ qr receptato¬
res ñuimꝰ delinqũt quam:¬

Expanded text:
re iacentem, postea quam naufragium factum est, abstulit, in ea condinec rapere uidetur, qui in litore iacentem tollit. Deinde praetor 'rate naui expugnata'. expugnare uidetur, qui in ipso quasi proelio et pugna aduersus nauem et ratem aliquid rapit, siue expugnet siue praedonibus expugnantibus rapiat. Labeo scriequum fuisse, ut, siue de domo siue in uilla expugnatis aliquid rapiatur, huic edicto locus in uilla per latrunculos inquietamur uel infestari possumus. Non tantum autem qui rapuit, uesupra scriptis, tenetur, quia receptores n
Abbreviated transcription (Latin):
turrõ uiris ꝑmittit. nam et
cur id̃ siuis stipularetur qnͣ¬
tum peciũam tibi intra illũ
latu sit hĩcurus actionem:
si eni exre fructuaru ułex
opis sius pecuia dederit fruc¬
tuario dosiuero. Aliunde duo
ł. alienus ẜ uns duobut bona
fide fiuens ex unius eorum
re. icquirat rõ facit ut ei ex
cuius re. iliqd acquisiuit id
totum acquirat siue ei soli.
siue qĩ duobus emiat nam
et inueris diñs quocient ntͥq
ꝯcouritur tociens ꝑtes. icqri
cetum sialii non acquirat
Alii insolidhituru. gͥ eade¬

Expanded text:
ntum ratio iuris permittit. nam et cum idem servus ita stipuletur: "quantam pecuniam tibi intra illum latu sit habiturus actionem: si enim ex re fructuarii vel operis suis pecuniam dedero, fructuario, si vero aliunSi alienus seruus duobus bonae fidei seruiens ex unius eorum re adquirat, ratio facit, ut ei ex cuius re adquisiit id totum ei adquirat, siue ei soli siue quasi duobus seruiat: nam et in ueris dominis quotiens utrique adquiritur, totiens partes adquiri: ceterum si alii non adquiratur, alium solidum habiturum.
Abbreviated transcription (Latin):
stra adcam fisci ꝑtinentia
c̾ possit exhibe non exhibet
noc̾e debeat. siueꝵ alit̾ non
inueĩtur et ea sb̾tc̃ta esse
credantur. qͥ nocitura ca̾e
debẽt ꝙͣ in eam inꝙͣ desid̾¬
ata st̃. ¶Item dimi fres ad

Expanded text:
ta ad causam fisci pertinentia, cum possit exhibere, non exhibet, nocere debeat, si verum aliter non invenitur, ea subtracta esse credantur, quae nocitura causadebeant, quam in eam qua desiderata sunt". Item divi fratres ad
Abbreviated transcription (Latin):
statutast̃ suã nĩ oꝑtmere et
moĩloco uale. ¶siquis ise¬
pulcrohitass edet̾itiũue hũ¬
iss ei qui uelit aigendi pot̾is
sit. ¶ Iu̾sus eos qui cadaua
spoliãt p̾tides seũius int̾uei¬
resolent maxie si mau̾arma
magoe̾thant. ut si armati
penã metalli ꝓcedũtquide
sepulcri molatiactione in¬
dicãt extimnabũt quatemus

Expanded text:
statuta suam uim optinere et in omni loco ualere.Si quis in sepulchro habitasset aedificiumue habuisset, ei qui uelit agendi potestas fit.Aduersus eos, qui cadauera spoliant, praesides seuerius interuenire, maxime si manu armata adgrediantur, ut, si armati oenam metalli procedunt.Qui de sepulchri uiolati actione iudicant, aestimabunt, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
ini̾ litis ine. ipcuratore. ad¬
ator si hiu̾lior sit ĩmetallum
dapnat᷑ si honestior adepta
rełgatur¶ Instra penes se d̾¬
reddid̾ir uł adu̾sario ꝓdid̾it¬

Expanded text:
tis suae a procuratore adator si humilior sit, in metallum damnatur, si honestior, adempta relegatur. Instrumenta penes se dereddiderit uel aduersario prodi
Abbreviated transcription (Latin):
dare.si ab eo stipłatus si mqui
effic̾e non possit cur ab alio
possibile sit uire fta̾m obligõ¬
nem sab̾scripsic. ¶ Cui quis
sb̾hac conditione stipłatꝰ sit.
sirem sacram aut religiosam
ticiue uendidit. isł forum aut
re que publicis usubus iuppe¬
tuur relicte sint. ubi oĩo ꝯditõ
iure ĩpleri non pot̾. ⁊cũ uelit
fac̾e ei nonliceat nulliut mo¬
nĩeti fore stipłonem. ꝓuide
ac si eaꝯditio q̃ natura im pos¬
sibił est mẜta eẽt. nec ad rem
ptiuet quãuis mutari potest
et id q nẽ ĩpossibile est. postea
ulomur et usitacuis et elegã¬
tuis eẽt labeo. it.sic sub icipe¬
nam suta fcmn nonerit. aur
cu quid uetiat stipul aniur
erit. et cu. ał fi ꝯuicti stipule

Expanded text:
Si ab eo stipulatus sim, qui efficere non possit, cum alio possibile sit, iure factam obligationem Sabinus scribit. Cum quis sub hac condicione stipulatus sit, si rem sacram aut religiosam Titius vendiderit vel forum aut res, quae publicis usibus in perpetuum relictae sint: ubi omnino condicio iure impleri non potest vel id facere ei non liceat, nullius momenti fore stipulationem, proinde ac si ea condicio, quae natura impossibilis est, inserta esset. nec ad rem pertinet, quod ius mutari potest et id, quod nunc impossibile est, postea ulemur, et usitatius et elegantius esse Labeo ait sic subici poenam: "si ita factum non erit": at cum quid ne fiat stipulemur, erit": et cu
Abbreviated transcription (Latin):
ui exiguuz tp̃c ex nundinar
spatio suꝑ eẽt peti non posse
existĩauit. s ego cum ꝓculo
sentio. ¶Cum pure stipulatꝰ
sum islud aut illud darili¬
cebit tͥ quociens uoles muta
sis quia diuersa causa est uo¬
lũtas expresse et eiuisq̃ int̾estr.
ploius aliqd itendimus:
uenditoris hr̃de insolid̾ oẽ
ꝯueniendi sũt oẽsq debent
sõsist̾e et quonbet eorum:
deficiente cet̾is sb̾ list̾e meh̾¬

Expanded text:
 exiguum tempus ex nundinarum spatio superesset, peti posse existimant. sed ego cum Proculo sentio. Cum pure stipulatus sum illud aut illud dari, licebit tibi, quotiens uoles, mutaestaturus sis, quia diuersa causa est uoluntatis expressae et eius quae inest.onis aliquid intendimus, uenditoris heredes in solidum omnes conueniendi sunt omnesque debent subsistere, et quolibet eorum defugiente ceteris subsistere
Abbreviated transcription (Latin):
cristat. ¶on solur itastipłari
possimius curmorieris sretiã
ita nec ibi int̾esse cimorierit
aut cur morieris ¶filĩ pridari
stipłari uret si boc nonadiciat.

Expanded text:
existat. Non solum ita stipulari possumus: 'cum morieris', sed etiam: ita nec ibi interest 'si morieris' et 'cum stipulari videtur, etsi hoc non adiciat.
Abbreviated transcription (Latin):
mĩsi essent naufragioet post
ptuto possone non putomec
est siłe fugitiuo namq fug¬
itiuus iocto. mob̾ possiderm
nec ip̃e nos prinet poss. onenit¬
mniapidibus diũsum̃ est. ¶eũ

Expanded text:
demersi essent naufragio et post possessionem non puto, nec est simile fugitiuo: namque fugitiuus idcirco a nobis possideri ne ipse nos priuet possesin lipidibus diuersum est.Cum
Abbreviated transcription (Latin):
testatoris fũit. ¶ Indotẽ quor
sidatare: fuit uł exdote rece¬
pta accessio dabr᷑ us marito
ul uxori ¶ Sus qui p̾cario xes¬
sit iccessione utiuelit. expsõa
eius cui xessic. in possit qrͣ ẽgo

Expanded text:
testatoris fuerit.In dote quoque si data res fuerit uel ex dote recepta, accessio dabitur uel marito uel uxori.Si is, qui precario concessit, accessione uelit uti ex persona eius cui concessit, an po
Abbreviated transcription (Latin):
tor amus ab fuit. aur forte p̃¬
anam.uł egram ualitudiñe
rer.ꝑ. negocia non gesẜit. et
onna collega solu adminis¬
trauit tñ. nec tota res Ab eo ẜ

Expanded text:
to anno afuerit aut forte prauiam uel aegram ualitudinem rei publicae negotia non gesserit et omnia collega solus administrauerit, nec tamen tota res ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
exceptio mirẽ scripta est sim
ea re nch̾ merus cã etin est. ut
non inspiciamꝰ. mnis qui egit
metus causa fecit aliqd . s. an
oĩo metus ca ft̾m est. in hacre

Expanded text:
exceptio in rem scripta est 'si in ea re nihil metus causa factum est', ut non inspiciamus, an is qui agit metus causa fecit aliquid, sed an omnino metus causa factum est in hac re
Abbreviated transcription (French):
prurdicio publico U łp.¬
suam exequaturs: et calũp¬
ma notatis. uis actaͣndi ad¬
emptũ estĩte qui cũbestus
depugnãdi cã marena in¬
tromissist̾. qui ne arte ludri¬

Expanded text:
udicio publico suam exequatur. sed et calumnia notatis ius accusandi ademptum est, item his, qui cum bestiis depugnandi causa in harenam intromissi sunt, quiue artem ludi
Abbreviated transcription (Latin):
debemus ut et si malienado¬
mohiteribi eĩ denũcienurq
ip̃m p̾dium erit dem̃ciand̃
nł ꝓcuratori eius ułc̾te inq¬
demuciatõe intlligend̾ est.
sisit cui denũcietur cetum
si non sut uelutiqr hr̃ditaria
insula est. necheditas aditaes
cessat h̾ps etti. est tũ tucius
pot ut ita moitus defensorer¬
istat ¶meur qui qd eor que
supͣscriptast̾ non curauerit
qnͣtiea res est cuis dapnim
fecti noĩe cautũ nõ exit indi¬
cium dã ꝙ non ad qnͣtitatẽ
refertur s adidq int̾est. et ad¬
istratu se non int̾ponente p̃¬

Expanded text:
debemus, ut et si in aliena domo habitet, ibi ei denuntietur. ipsum praedium erit denuntiandum vel procuratori eius vel certe inqdenuntiationem intellegendum est, si sit cui denuntietur: ceterum si non sit, veluti quod hereditaria insula est nec dum hereditas adita, vel cessat haec pars edicti. est tamen tutius  ut ita monitus defensor existat. In eum, qui quid eorum quae supra scripta sunt non curaverit, quanti ea res est, cuius damni infecti nomine cautum non erit, iudicium datur: quod non ad quantitatem refertur, sed ad id quod interestistratu se non interponente p
Abbreviated transcription (Latin):
ademit expost fc̃o donatio¬
nem indetur ꝑfecisse. ¶E ius¬
moi lege de poita mille de
archa. ut ea ip̃e solus qui de¬
posuirtollet. ant post mortẽ
dm̃. elius spatus non indi

Expanded text:
ademit, ex post facto donationem uidebatur perfecisse. Eiusmodi lege deposit‹a› in aede arca, ut eam ipse solus qui deposuit tolleret aut post mortem domini Aelius Speratus, non ui
Abbreviated transcription (Latin):
uendid̾it nec dum cradiderit et
uicinus cumopus fac̾e uellet
et sciret me emuisse et in fundor
morari michi mͥ demicianerit

Expanded text:
uendiderit et necdum tradiderit et uicinus, cum opus facere uellet et sciret me emisse et in fundo morari, mihi denuntiauerit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcalupinam ut impossõe.
nutti desideret pecumant
accepit forte dur sbstituto
patrocinatur. ut nistituta
Aliqua rone excluda mor¬

Expanded text:
calumniam ut in possessionem mitti desideret, pecuniam accepit, forte dum substituto patrocinatur, ut institutum aliqua ratione excludat, mor
Abbreviated transcription (Latin):
traditasic. nec sufficit opma
.s et donatum esse oporter
donato non capiet usu. qui.
nulla donatio fuit ¶ Si inter
uiru: et uxorem donatio fta
sit. ceisat usucapio. it̾ si uirrẽ
urori donait. et diuortium
.A.ait. post diuortium ita usu

Expanded text:
tradita est: nec sufficit opinari, sed et donatum esse oportet.donato non capiet usu, quoniam nulla donatio fuit. Si inter uirum et uxorem donatio facta sit, cessat usucapio. item si uir uxori rem donauerit et diuortium alias ait post divortium ita usuc
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dociu it̾are nemo ꝓhibet
Ilnunis ab honoribꝰ et inum̾¬
bus cuulibus sidecurioni
sentiat in mui̾nbꝰ et honorib̾

Expanded text:
sacerdotium iterare nemo prohibetur. Immunis ab honoribus et muneribus ciuilibus si decurioni tate, consentiat, in muneribus et honorib
Abbreviated transcription (Latin):
uictꝰ pea ex lege non acc̾at.
ex̃ ordine obicĩtur. p̾uarica¬
tores eadẽ pena afficiantur
q̃tenerent᷑ sup̃i ilege con¬
misissẽt q̃ reꝰpp p̾uaricatoẽ
absolutus est.s Ipiamis.¬

Expanded text:
uictus postea ex lege non accusat.extra ordinem obiciuntur, praeuaricat‹or›es eadem poena adficiantur, qua tenerentur, si ipsi in legem commississent, qua reus per praeuaricationem absolutus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Iate hr̃ditatẽ petam cũ meħ
possidẽs deuide ubi cepis ali¬
quid possid̾e it̾um hr̃ditate¬
ate petam annoceat except̾o
ista et put̾ẽ sine fu̾it uidicatũ
br̃ditatem mea ẽe. siue adu̾s¬
aruis qr nicħ possidebat ab so¬
lucus est non noc̾e exceptõe¬
si quis fund quẽ putabat ie
possid̾e de fendit mor emerit
stitu̾e cogatur et ait ne rati
si actori iti petenti obiciat᷑
exceptio rei uidicate replic
ata. ¶Iułscrib̾ exceptionerer
iudicate apsona auctoris. ad
emptore trasire solere. retro
aut̃ ad auctore ab emptore re¬
u̾ti non debe q̃re sibr̃ditariã
rem uendidis et ego eandem
ab emptore petiero et uicero
petenti tibi non opponam:
exceptionẽ aut si eares iudi¬
cata non si. int̾me et eum

Expanded text:
a te hereditatem petam, cum nihil possideres, deinde, ubi coeperis aliquid possidere, hereditatem petam, an noceat exceptio ista? et putem, siue fuit iudicatum hereditatem meam esse, siue aduersarius, quia nihil possidebat, absolutus est, non nocere exceptionem.Si quis fundum, quem putabat se possidere, defenderit, mox emerit: stituere cogatur? et ait Neratius, si actori iterum petenti obiciatur exceptio rei iudicatae, replicaata.Iulianus scribit exceptionem rei iudicatae a persona auctoris ad emptorem transire solere, retro autem ab emptore ad auctorem reuerti non debere. quare si hereditariam rem uendideris, ego eandem ab emptore petiero et uicero, petenti tibi non opponam exceptionem 'at si ea res iudicata non sit inter me et eum
Abbreviated transcription (Latin):
ad ditio mt tp̃c uidenuaru
fc̃a fuisl recessu est ab h̾ cc̃tu
atͣq placebas fructus ẽptoris
induxerũt. qr sb̾colonõ erant
p̃diamiquñ esse fruetur ei
nur quid̾e ꝑcipe eos debe emp¬
torẽ u̾o pensionẽ eius ann¬

Expanded text:
addictio intra tempus uindemiarum facta fuisset, recessum est ab hoc tractatu itaque placebat fructus emptoris induxerunt, quia sub colono erant praedia, iniquum esse fructus ei num quidem percipere eos debere, emptorem u
Abbreviated transcription (Latin):
Soptmuerat. et ita ĩnacuar poss¬
gonem inductuserat. defructi¬
bus in mediõ tp̃r receptisque¬
leb̾. it spͣlane si medio tp̾rint᷑¬
.pͥma licitationẽ et seq̃nter ad¬
lectione pcepti fuissent. aduen¬

Expanded text:
optinuerat et in uacuam possonem inductus erat. de fructibus medio tempore perceptis quaelebat. plane si medio tempore inprimam licitationem et sequentem aiectionem percepti fuissent, ad uen
Abbreviated transcription (Latin):
Ueris an ingenuitatis uir¶Dem.
utatur is quẽ scĩmus et nobilissimꝰ
ĩpr̃natalibus fuis resticuit. s eares
nec dubitationẽ h nec ũqua hu̾it
quĩ exploratur sit.ad õe ingenui

Expanded text:
eris, an ingenuitatis iure utatur is, quem sanctissimus et nobilissimus imperator natalibus suis restituit. sed ea res nec dubitationem habet nec umquam habuit, quin exploratu
Abbreviated transcription (Latin):
ditoĩ an ip̾ius ẜmi. s magis
inspicienda est cuidonini
esretls tñ post morterems
an aꝑtas tabul. is testamcie
manumistum hec donatio

Expanded text:
ini an ipsius servi. sed magis eius inspicienda est, cui donatum esset. sed tamen post mortem ante apertas tabulas testamenti manumissum haec donatio
Abbreviated transcription (Latin):
pidam tabularum dum¬
tixat estimatione facien¬
tum debitur fu̾it. possitã
ap̾ eunde iudicem eader
ffũit si tͥabulas nactus nõ
essetidelege aquilia mai
pot̾ alias ꝓbare non patĩ
dapmimꝙ ergo si forte
dil et inti mfierit testi

Expanded text:
idam tabularum dumtaxat aestimationem facientum debitum fuerit, possit etiam apud eum iudicem eadem rfuerit, si tabulas nanctus non esset. De lege Aquilia maiopotest alias probare, non patitur damnum. quid ergo, si forte dit et interim ‹testi
Abbreviated transcription (Latin):
re q̃ refectiom nectia sũt. iong¬
Nori itme uelit. aportaie ut de¬
¶lorem cãm eundi faciat inpu¬
aie ei usfie̾t qr ip̃e sibi inpedu¬
ꝑte igri et sine ĩ ꝯmodo dñi fũ¬
di inpensam apportare id egit¬
g ut ali apte. ipportaret ĩpune ei
uifi recte placͣuit. ¶ hoc inccdic¬
suctessoribus quo: esse dandu
uou est amoigend. emptori
Quo: dabitur et memptorem

Expanded text:
ngiori itinere velit adportare, ut deteriorem causam eundi faciat, impune ei vis fiet, quia ipse sibi impediparte agri sine incommodo domini fundi impensam adportare, id egit ut alia parte adportet, impune ei vim fieri recte placuit. Hoc interdicsuccessoribus quoque esse dandum non est ambigendum: emptori qu
Abbreviated transcription (Latin):
nd possit̾e ꝓfessꝰ̃ sñ. petitor
aut̃ eius non fuit ꝓfessus
acciõe illi man̾e pͥlacet.
est.ut et nationes cor et eta
tes et reo et officia et artificia
sp̃air defantur. ¶acus quor
piscatorios. et portus in cen¬
sur dñs dr defre. ¶s. aline siq̃
censur def̾ende st̾. ¶ Siquis ĩ¬
quiliunz uł colonũ non

Expanded text:
essus sim, petitor autem eius non fuerit professus, actionem illi manere placet. est, ut et nationes eorum et aetates et officia et artificia specialiter deferantur. Lacus quoque piscatorios et portus in censum dominus debet deferre. Salinae si quae censum deferendae sunt. Si quis inqu
Abbreviated transcription (Latin):
Pcepit. et mͥ dubiũ non
ẜit rem surreptam. rep¬
eti ea ab eo possic MArce
fĩ.iuł. negabat insi forte
pignori dederat de fu̾ctꝰ.

Expanded text:
possit. et mihi dubium non serit rem subreptam, repeti ea ab eo possit. 69 Mafieri Iulianus negabat, nisi forte pignori dederat defunctus a
Abbreviated transcription (French):
Iis ciuꝯmodata res erat
furtũ ip̾iut admsicagi
cumeo et filrti et ꝯmo¬
dati pot̾. et si furti actur

Expanded text:
i commodata res erat, furtum ipsius admisit, agi cum eo et furti et commodati potest: et, si furti actu
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ite esse. tũ causa coginta
mat̾ mretmẽdo eur potiorer¬
it. idq: dec̾tis diui pn quibdã
ꝯtinetur. obtinunt e mir obne¬
quitiam pris ut sine dimnum¬
tione prĩe pot̾atis ap̾cam filĩ
morẽ ¶I boc int̾licto donec
res iudice̾ femina p̾cestatam
eũq qui ꝓrime p̾testari etatẽ
acced̾et int̾im ap̾ matre̾f. de¬
ti esatẽ acced̾e dicimus qui pu¬
b̾em etate nẽ ing̾ssꝰ est. cum
adisse br̃ditatẽ dicam tamde
hr̾duitate agiopte ꝙͣ. ad ine̾ttm
se auquẽ est mutile hoc inter¬
dictuerit qr filius mag. ꝓp̾se
trousia eet et alt̾ ab. alt̾o cri¬
bicum desiderarer.¶ sp̃ia¬

Expanded text:
potestate esse, tamen causa cognita mater in retinendo eo potior erit, idque decretis diui Pii quibusdam continetur: optinuit enim mater ob nequitiam patris, ut sine deminutione patriae potestatis apud eam filius moretur. In hoc interdicto, donec res iudicetur, feminam, praetextatum eumque, qui proxime praetextati aetatem accedet, interim apud matrem ti accedere eum dicimus, qui puberem aetatem nunc ingressus est. cum adisse hereditatem dicam, tam de hereditate agi oportere quam ad interdictum quem est, inutile hoc interdictum erit, quia filius magis apud se trouersia esset et alter ab altero exhiberi eum desideraret.
Abbreviated transcription (Latin):
citur ꝙ. iamdari oportet sin
insingłos mense: si sor solu¬
ta non sit etia si sortis oblig¬
atio inidiciu sit deducta
.ad huc tñ pena crescir. qr u¬

Expanded text:
citur, quod iam dari oportet. si in singulos menses, si sors soluta non sit, etiamsi sortis obligatio in iudicium sit deducta, adhuc tamen poena crescit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ius facinoris płimi rei.
ita audiendi st̃.utab eo pri¬
nũ incipiatur ꝗ timidior
xĩe siintormẽta ãnnũ corpꝰ¬
q durau̾it. ¶Ineacã inqua
ulłus reus argumetis urgeb.¬
atur. tormẽtanon facile ad¬
hibenda st̃.s instand accatori
ꝯũicari testes torquẽdi non
sũt ꝯuncendi mẽdatii aut
dut᷑ ¶ Iudex cũ d̾ fide gnis m¬
ultro aliqd d̾ dño ꝯfiretur.
fides ñ actomodaturn em̃¬

Expanded text:
ius facinoris plurimi rei ita audiendi sunt, ut ab eo primum incipiatur, qui timidior xime si in tormenta animum corpusque duraverit. In ea causa, in qua nullis reus argumentis urguebatur, tormenta non facile adhibenda sunt, sed instandum accusatori, onvincat. Testes torquendi non sunt convincendi mendacii aut ur. Iudex cum de fide generis inultro aliquid de domino confitetur, fides non accommodatur:
Abbreviated transcription (Latin):
omples creditores in ꝑosẜoe
rerum debitoris mittmtui.
ne cͣorrũpant᷑ rõnes uni hoe
negociuzacreditoribus esse
dandur quẽ maiorps credi¬
tor eleg̾it. ego puro creditor¬
notent plene et qĩ muentar¬
u faciant. ꝙ etia uniu̾sorũ
fac̾e eis erit pmittend prẽte

Expanded text:
plures creditores in possessionem rerum debitoris mittantur, n‹e› corrumpantur rationes, uni hoc negotium a creditoribus esse dandum, quem maior pars creditorum elegerit. ego puto creditornotent sibi et quasi inuentarium faciant: quod etiam uniuersorum facere eis erit permittendum. praete
Abbreviated transcription (Latin):
uit quã litis tp̃r singuli deb¬
ent. ¶Sr humamus est et si
alt̃ soluendo sit litis ꝯtestati¬
ons tp̃r pexceptione ei qui
soluit succurri. ¶uo rei ꝓ¬
mittendi seꝑatim ficemiat¬
ores dederunt mñ uitus credi¬
tor int̾dẽs fidenislores accio¬
nes diuide noncogitur s in¬
t̾eos dunitaxat qui ꝓsingu

Expanded text:
 singuli debent. sed humanius est, si et alter soluendo sit litis contestationis tempore, per exceptionem ei qui soluit succurri.Duo rei promittendi separatim fideiussores dederunt: inuitus creditor inter omnes fideiussores actiones diuidere non cogitur, sed inter eos dumtaxat, qui pro singu
Abbreviated transcription (Latin):
Bsentisiue mittas ꝙ idfer.¬
at sineꝙ. ip̃e ap̃se h̾.at sibi
br̃e euii iubeas donari rec¬
te pots si nescit remque
ap̾se est sibi ẽẽ donatã uel
missam sibi non accepit.
donate reidñs nõ efficitur
.etiam si ꝑẜuu eis cui do¬
nabatur mista fu̾it.nisi ea
mente ita ẜuo emdata fu¬
erit ut statĩ eius fiat aiis.

Expanded text:
bsenti, siue mittas qui ferat, siue quod ipse habeat sibi habere eum iubeas, donari recte potest. sed si nescit rem quae apud se est sibi esse donatam, uel missam sibi non acceperit, donatae rei dominus non fit, etiamsi per seruum eius cui donabatur missa fuerit, nisi ea mente seruo eius data fuerit, ut statim eius fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmictit. ułuti si segnitie crim̾e
uł ꝯtumacie. uł desidie.¶ Qui
manꝰ intulit p̾poĩto capire pu¬
mendus est. auget᷑ at̾ peclilan¬
tie crime dignitate ꝓpoĩti¶cõ¬
tumatia oĩs ad ũsuc ducem
uł p̾side̾̃ militis capite puie¬
nda est. Quini aciez prior fu¬
gam fec̾it spectantibꝰ militibꝰ
pp̾ exẽplũ capite piu̾endꝰ est.

Expanded text:
mittitur: veluti segnitiae crimen vel contumaciae vel desidiae. Qui manus intulit praeposito, capite puniendus est. augetur autem petulantiae crimen dignitate praepositi. Contumacia omnis adversus ducem vel praesidem militis capite punienda est. Qui in acie prior fugam fecit, spectantibus militibus propter exemplum capite puniendus est.
Abbreviated transcription (Latin):
nontam int̾est uͥquis aut
credidit. aut dari stipłatus
sit. ꝙ islud. anid actu sie. nt
legato̾is tp̃r soluetur¶ Parc

Expanded text:
non tam interest, ubi quis aut crediderit aut dari stipulatus sit, quam illud, an id actum sit, ut legationis tempore solveretur. Marc
Abbreviated transcription (Latin):
officio iudicis celebrari oportet.
¶Est et ali.i exceptio de qua ceisꝰ
dubitat ansit obiciend.i. ait pu¬
tasi incendn arcenda ca mami
edes int̾tidi et ꝙ ii. aut cła mec
agatur. aut dapi iniiria. ga

Expanded text:
officio iudicis celebrari oportet. Est et alia exceptio, de qua Celsus dubitat, an sit obicienda: ut puta si incendii arcendi causa uicini aedes intercidi et quod ui aut clam mecum agatur aut damni iniuria. Ga
Abbreviated transcription (Latin):
res aliena legata sit aut testa¬
toris quidem sit s: ad empta
codicillis ignoret. in horum
e̾ psonam mẽ iusta cansa. que
sufficit. ad usucapione. item
potest dici. et si in noĩe erit
dubitatio ułutiticio legatur
sit. cumsĩt duoticu. et aic̾ eor
dese cogitatum existimau̾t.

Expanded text:
res aliena legata sit aut testatoris quidem sit, sed adempta codicillis ignoratur: in horum enim persona subest iusta causa, quae sufficit ad usucapionem. idem potest dici et si in nomine erit dubitatio, ueluti si Titio legatum sit, cum sint duo Titii, ut alter eorum de se cogitatum existimau
Abbreviated transcription (Latin):
auiii postirritu testin fcm̃et
in testati põnem. ab hoĩbus re¬
pudiatam qui gradatim pese
potueruł post tempis finem.
Functi succedit ignͣꝙañtia
sua defuncti uitia non ex clu
precariu hrdem ignorante:
nonteneat nec int̾tlicto recte
ꝯuematur tis usucape non:

Expanded text:
anni post irritum testamentum factum et intestati possessionem ab omnibus repudiatam, qui gradatim petere potuerunt, uel temporis finem, functi succedit, ignoratione sua defuncti uitia non excludiprecarium heredem ignorantem non teneat nec interdicto recte conueniatur, tamen usucapere non
Abbreviated transcription (Latin):
ãb̾nficium lib̾tatis imũcuł
eos in ueĩat rõ uiris et u̾ba
ꝯstitutoĩs lib̾tati refragunt᷑
plane sitest̾o ub̾tas data sit
et eotp̃r quo adut᷑ hr̃ditas tp̃c
ĩculor solutu sit. recte ma¬
m̾ssus intlłigitꝰ non secus acͤ

Expanded text:
beneficium libertatis in uinculis eos inueniat, ratio iuris et uerba constitutionis libertati refragantur. plane si testamento libertas data sit et eo tempore, quo aditur hereditas, tempus uinculorum solutum sit, recte manumissus intellegetur, non secus ac
Abbreviated transcription (Latin):
nicid̾e d. qĩ sibi aliqd dederit
ułuti si euo legato sibi eode̾q
mau̾misso lib̾tatẽ sua mau̾
adem̾t. hoc ita si nolũtatete¬
statoris a den̾ur nar sugnora¬
te eoub̾taᷤ ualebicitẽ si rogatꝰ
restitu̾e legatũ sibi ascͥptum

Expanded text:
nam debet, quasi sibi aliquid dederit: ueluti si seruo legato sibi eodemque manumisso libertatem sua manu ademerit hoc ita, si uoluntate testatoris ademerit: nam si ignorante eo, libertas ualet: item si, rogatus restituere legatum sibi adscriptum,
Abbreviated transcription (Latin):
inposẜone meaesse et aĩo eũ
yb̾uos estinos qr aĩo posside¬
mus qũaius c̾tis temꝑibus
demus sic̃ diximus ꝑcolonũ
ec ẜnur nec mon̾e nos dr hoc

Expanded text:
ione mea est et animo eum hibernos aestivosque animo possidemus, quamvis certis temporibus demus, sicut diximus per colonum et servum, nec movere nos d
Abbreviated transcription (Latin):
de portatus si effugiens min¬
rie se dedit. lectus nł dussims¬
auit capite puniendus est.
¶ p̃ariu exiliur uoluntario
militi ĩ insuła relegatione
assignat dissimłanti ppetuũ
exiliu.¶ad tp̃c relegatus. si
explero spaco fuge muilitie¬
⁊ se dedit ca dapnatoĩs q̃rela:
est. ut siꝯtiueat infamniam
ppetuar ¶Idem obẜuetur. si

Expanded text:
deportatus si effugiens militiae se dedit lectusu‹e› dissimulauit, capite puniendus est. Tempor‹a›rium exilium uoluntario militi insulae relegationem adsignat, dissimulatio perpetuum exilium. Ad tempus relegatus si expleto spatio fugae militem se dedit, causa damnationis quaerenda est, ut, si contineat infamiam perpetuam, idem
Abbreviated transcription (Latin):
dehus at quos redimẽdos hebit ñ¬
in iuste dubitamus siquidemeo
cau̾ mniquurerit hr̃dem pinde cõ¬
pelli debe redimere eos atq sicon¬
hib̾et ꝯdiciom parere. ut et p̾ci¬

Expanded text:
De his autem, quos redimendos habebit, non iuste dubitamus, siquidem eo casu iniquum erit heredem perinde compelli debere redimere eos, atque si conprohiberet condicioni parere, ut et p
Abbreviated transcription (Latin):
das relegau̾nt p̾tinitus ap̾¬
side ꝓuicie tp̃c statuend̃ est.
ẽt nͥ possũmt hrdes uluras le¬
mores intra sex menses. si mi¬
mus semisses iihuras rei .p. pen¬
d̾at siui̾odies datus est ꝓece¬
uinar de ponat intradiẽssi
aut̾ non in uei̾sse sestatuas
dix̾inc ant deloco ꝯtrou̾sias
fec̾iur semisses ꝓtinꝰ pendat.
fmnes publicos apuatis den¬

Expanded text:
das legauerunt, praefinitus, a praeside prouinciae tempus statuendum est: et nisi posuerint heredes, usuras leuiores intra sex menses, si minus, semisses usuras rei publicae pendant. si uero dies datus est, pecuniam deponant intra diem, si aut non inuenire se statuas dixerint aut loco controuersiam fecerint: semisses protinus pendant.' Fines publicos a priuatis de
Abbreviated transcription (Latin):
donat quapte se cogitat ne
facias aliquid aut ut ego
aliquid faciam. aut lucius
mois. a exͣ suspicione ullĩ
piculiasans et in bonaua¬
licudine poĩto ec cui exhu¬
mana sorre mortis cogita¬
noest. ałex men mortis.

Expanded text:
donat, qua parte se cogitat, nealiquid facias, aut ut ego aliquid faciam, aut ut Lucimodis: alias extra suspicionem ullius periculi a sano et in bona ualetudine posito et cui ex humana sorte mortis cogitatio est: alias ex metu mortis
Abbreviated transcription (Latin):
aĩo possidens quis deiectus es:
palamest cum indeiectum
iudiid circo siquis deagro
suo uł de domo ꝓceciss nem̾ie
ẜuoꝵ relicto mox reu̾tens ꝓ

Expanded text:
sidens quis deiectus est, palam est eum ui deiectum uideri. idcircoque si quis de agro suo uel de domo processisset nemine suorum relicto, mox reuertens
Abbreviated transcription (Latin):
ensuam cudeiecisti u̾bu refe¬
rtur ad pso̾am eius qui in deie¬
nateiecit nec di ego iteor de¬
iecisse. si familia mea deiecit.
so ꝯseques fu̾it idt̾e aut f. ñna
ur̃ qui mandauit uł iusit. rt

Expanded text:
bum refertur ad personam eius qui deieilia deiecit nec enim ego uideor deiecisse, si familia mea deiecerit, consequens fuit addere 'aut familia  is uidetur, qui mandauit uel iussit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sticu ꝓmittat et fideuissore:
dedit. ẜuus ã post mor̾a. apu¬
pillo fcam discedat nec fi
in obligatus nulla eni in¬
telligitur moraibi fi.ubi

Expanded text:
Stichum promittat et fideiussorem dedit, seruus autem post moram apillo factam decedat, nec filli moram obligatus: nulla enim intellegitur mora ibi fieri
Abbreviated transcription (Latin):
dicari. sieo crimĩe inerus
fu̾it. ut si ꝯmĩcetur boĩs careat.¬
¶ Si quis aut̃ tedio iite. uił mpa¬
cĩa doloris alicuiꝰ. ui alio mõ
uitar fimerit. successoremhr̃e
diuꝰ piꝰ repsitiudi. aut̃ et pr̾em
re amussi fim mortẽ sͥ irroga¬

Expanded text:
dicari, si eo crimine nexus fuit, ut, si convinceretur, bonis careat. Si quis autem taedio vitae vel inpatientia doloris alicuius vel alio modo vitam finierit, successorem habere dire filii amissi mortem sibi irroga
Abbreviated transcription (Latin):
citur ut ꝙ exͣ̃ueo in utiłr stipu¬
latus sumũ. iugeat mea ꝑtẽ¬
¶ Sistipulatus fuo ate uestem
tuamquec̾q muliebris est da¬
responde: mag. ad mentem
stipulantis quã adiuentem
ꝓuntentis id referri debeat.
ut ꝙ sit imeare id̃ estunari de¬
beat. nouita quid seneit ꝓmis¬
sor itaq si solutus fuat ꝓ uuss¬
or muliebri quadã ueste uti
Nicħominus debebitur. ¶Dem¬
Nuomimus m illa domonti
ꝓhibeas an ꝯmittatur stipło¬

Expanded text:
citur, ut quod extraneo inutiliter stipulatus sum, non augeat meam partem. Si stipulatus fuero de te: 'uestem tuam, quaecumque muliebris est, dare spondes?', magis ad mentem stipulantis quam ad mentem promittentis id referri deb‹e›t, ut quid in re sit, aestimari debeat, non quid senserit promissor. itaque si solitus fuerat promissor muliebri quadam ueste uti, nihilo minus debetur. quo minus mihi illa domo uti prohibeas, an committatur stip
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus. que colorem mi¬
tat uł increscit. ¶Item sci¬
end̾ est hanc. accione non
ał locum hr̃e quan si aqua
pluuia agro noceatscefi
si edificio. us opido uoceat
certat ħ accio agi aut̃ ita po¬
t̾it ius non ẽẽ stislicidia us¬
flina in mitt̾e et id̾o labeo
ec cassius aiit aque quid̃
plinne arcende accionem
sp̾alem ẽẽ. de fluminibus
et stillicidus gn̾alez saet:
ubiq agiealicere. itaq
aqua que agronoceret

Expanded text:
quam, quae colorem mutat uel increscit. Item sciendum est hanc actionem non alias locum habere, quam si aqua pluuia agro noceat: ceterum si aedificio uel oppido noceat, cessat actio ista, agi autem ita poterit ius non esse stillicidia umina immittere. et ideo Labeo et Cascellius aiunt aquae quidem pluviae arcendae actionem specialem esse, de fluminibus et stillicidiis generalem et ubique agi ea licere. itaque aqua, quae agro nocet
Abbreviated transcription (Latin):
enis fundis qĩ de ꝯibus iudito
ꝯ̃ĩ diuidundo accepto exad¬
iuidicatione possidere cepmi
longo tp̃r cape possumi. DDẽ.¬
amuis. ad u̾sus fiscum usuca¬
ꝑio non ꝑcedat si tũ exbonis
uacantibus ñdum trifisconũ¬
ciatis qui emptor predii ex hi¬
isdembonis ertit̾it recte dui¬
tina possessione capier idq.
Ihoiem emisti ut si aliqua:
conditio extitiss memptus
fiet. et is tibi traditus est. et po¬
st̃a conditio eptionez resoluet
tempus quo apud emptorẽ
fuit accedere uenditori debe
existimo qũĩ eogn̾e retroac¬
tauenditio ẽẽt redibitiom¬

Expanded text:
enis fundis quasi de communibus iudicio communi diuidundo accepto ex adiudicatione possidere coeperim, longo tempore capere possum. amuis aduersus fiscum usucapio non procedat, tamen ex bonis uacantibus, nondum tamen nuntiatis, emptor praedii ex isdem bonis exstiterit, recte diutina possessiinem emisti, ut, si aliqua condicio extitisset, inemptus fieret, et is tibi traditus est et postea condicio emptionem resoluit: tempus, quo apud emptorem fuit, accedere uenditori debere existimo, quoniam eo genere retro acta uenditio esset redhibitio
Abbreviated transcription (Latin):
quisq dũ. alii non noceat
non ꝓhibetur. nec ꝙ qͣmͣ
marcellus scribit cuz eo
qui insuo fundo fodiens
icini fontẽ adut̾it nich
posse agi nec de colo actioe
et sane non dzhre si non
grũ meliorem faciendi
id fecit. ¶Itemsciendur
est hac accionẽ sr̃iori ad¬
u̾sus inferiorẽ conpet̾e
ne aqua que natura flu¬
agrum decurre et infiori
Adusus sr̃iorem. ne ali aqͣ
mtat quam fluere solet

Expanded text:
quisque, dum alii non nocet, non prohibetur nec quemquam Marcellus scribit cum eo, qui in suo fodiens uicini fontem auertit, nihil posse agi, nec de dolo actionem: et sane non debet habere, si non agrum meliorem faciendi id fecit. Item sciendum est hanc actionem uel superiori aduersus inferiorem competere, ne aquam, quae natura fluagrum decurrere, et inferiori aduersus superiorem, ne aliter aquam mittat, quam fluere natura
Abbreviated transcription (Latin):
sepat. si nr̃a affectio et q uibet
portio fundi pot̾it fundus
dici. si iam h̾ ꝯsfituerimus.
Mec non er fundus locus cõ¬
stitu pt̾. ñ amersieum alii
adĩx̾imus fundo locus fi¬
d efficitur. ¶loci appsłonez
nonsolur. ad rustica. uerum
adurbana quor p̾dia ptiũe
labeo scribitsr fundus ꝯd̾e
suos h̃t fĩnes. locus u̾o latere

Expanded text:
sed nostra affectio: et quaelibet portio fundi poterit fundus dici, si iam hoc constituerimus. nec non et fundus locus constitui potest: nam si eum alii adiunxerimus fundo, locus fundi efficietur.Loci appellationem non solum ad rustica uerum ad urbana quoque praedia pertinere Labeo scribit.Sed fundus quidem suos habet fines, locus uero latere
Abbreviated transcription (Latin):
ad soluenda pecĩiam ꝯpesse¬
auut pignu distraieret isq
cessauit. anpossit eum fide¬
Auissor doli mali excepnone
pactur int̾cessit. ut si .c. que¬

Expanded text:
ad soluendam pecuniam comuel pignus distraheret, isque cessauerit, an possit eum fideiussor doli mali exceptionepactum intercesserat, ut, si ce
Abbreviated transcription (Latin):
rgo susula nata aceremt
funto meo et in fĩorem ꝑtẽ
fundi uendito ad ciius fro¬
ntẽ insula non repicit nich
ex insin. a ꝑtinebit ad eptorẽ
ereademca qua nec abinitio
quidẽ eius fĩet. suanitũc cũ
esse ait. qr non solum ipĩn
meu priuatum est. ususã
enis publicus intelligitur.
la in flĩne fit. uo mõcum
agrur qui aluei non fuit ãnis
circunifluit. Nt̾o cum loc̾
qui alueresset. sictũ reliqd
et circunflũe cepitt̾tiocur

Expanded text:
rgo si insula nata adcreuerit fundo meo et inferiorem partem fundi uendidero, ad cuius frontem insula non respicit, nihil ex ea insula pertinebit ad emptorem eadem ex causa, qua nec ab initio quidem eius fieret, si iam tunc, cum esse ait, quia solum ipsum meum priuatum est, usus autem eius publicus intellegitur. la in flumine fit, uno, cum agrum, qui aluei non fuit, amnis circumfluit, altero, cum locum, qui aluei esset, siccum relinquit et circumfluere coepit, ter
Abbreviated transcription (Latin):
de quo queritur uenditio istint.
et qui ueneat. in lib̾o. aut hoĩe n
uenditio ꝯsistit. et nicħ est ꝙ ue¬
neat peto itaqr plemꝰ ut instru

Expanded text:
de quo quaeritur, venditio constitit et est qui veneat, in libero autem homine neque venditio constitit et nihil est quod veneat. peto itaque plenissime instru
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾ripuit gradu militiee
pessendus est. ¶In bello qui
rem aduce ꝓhĩtam fec̾ ma
data non ẜuauit capite pũ¬
intur ẽtiamsires bñgesẜ it
ꝯr quiagĩn excessit ex causa
uł fustibus ceditur. uł mu¬
tare militia sok. necnonet
murũ castra ingrediatur

Expanded text:
bripuit, gradu militiae pellendus est. In bello qui rem a duce prohibitam fecit aut mandata non seruauit, capite punitur, etiamsi res bene gesserit. Sed qui agmen excessit, ex causa uel fustibus caeditur uel mutare militiam solet. Nec non et murum castra
Abbreviated transcription (Latin):
itiocheni sincolessurie ciui¬
tatis ꝙ. delegeilia pͥuilegiu
mbonis detucti debitoris acc¬
pitaus ꝑsequendi pignoris
Ons uenditis excipiuntur¬
concuoma et nb̃i naturales¬
res pͥu. creditrix oibus cłros¬
rpharus creditoribꝰ prefert
opislus si nonce ¶dem¬
fendatur. inpostone credito¬
ribus ꝯstitutis minoribus ex
hus uiq ad pub̾tatem alim̾¬
ta prestanda sunt. ¶S ius qui
ab hostibus captus est bona:
uemre non postͥꝙͣ diu reutat

Expanded text:
tiochensium Coelae Syriae ciuiati, quod lege sua priuilegium bonis defuncti debitoris accpersequendi pignoris onis uenditis excipiunturna et liberi naturalesRes publica creditrix omnibus chirographariis creditoribus praefertpillus si non defendatur, in possessione creditoribus constitutis minoribus ex his usque ad pubertatem alimenta praestanda sunt. Eius qui ab hostibus captus est bona uenire non possunt, quamdiu reuert
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ doli expsona eis uicus
locur successiq sufficit em̃ sus
Qui p̾ciu dedit. uł uice̾ precu
cumisit bone fidi emptor. ut ñ
patiaturdoliexceptionẽ exp̃
auctoris. utiq sup̃e dolo caret
cet̾iur sup̃e dolo non careat
ꝑueietur ad doli exceptionẽ
et ꝑate dedolo suo exceptionẽ
¶Siaticio fund enuc qui semp¬
iniheratisq tibi traditus fu¬
erit pretiosoluto deinde ticiꝰ
semꝓmo br̃s extit̾ir. et eunde.¬

Expanded text:
ius locum successit: sufficit enim, si is, qui pretium dedit vel vice pretii, cum sit bona fide emptor, ut non patiatur doli exceptionem ex persona auctoris, utique si ipse dolo caret. ceterum si ipse dolo non careat, pervenietur ad doli exceptionem et patietur de dolo suo exceptionem. Si a Titio fundum emeris qui Sempronii erat isque tibi traditus fuerit pretio soluto, deinde Titius Sem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ qui reus fr̾s est Hdem¬
purgare sedrnec an̾ potest
act̾are q fu̾it excusatusco¬
ut non relatõe criminum
sin nocentia reus purget᷑.
¶uud mctum est utrũ ita

Expanded text:
 qui reus factus est purgare se debet nec ante potest accusare, quam fuerit excusatus: cout non relatione criminum, sed innocentia reus purgetur. Illud incertum est, utrum ita