comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
haec sustine s recordare futuri s eclipe¬
nais & et̃ nuignẽ : et iudicia & aliator¬
menta : et ita nondeficies adeaq:
in p̃senti contingunt: in suꝑ gaude qui¬
a insitauit te ds̃ & illud famosis sinũ
dictũ in lingũa habeto: Idest casti¬
Egans castigauit me dñs ÷ & mortinon
tradidit me: Siferrũ es ꝑ adibitũ
tibi ignẽ amittis erugine : qđ siius¬
tus es et hae᷑pateris denagnis
admaiora ꝓmoueris curũes sed
exulta. uidens cuisimilis factus es
ruistii Si febrib: sirigore frigoris
castigaris memo resto qđ scriptu¬
ra chcit : Transiuimꝰ ꝑignẽ & a qũa:
resi duũ er̃ qui sequit᷑ ÷ mercat᷑ut
inducatur in refrigeriũ : obtinuisti
primũ : expecta secundum agens
quae uirtutũ sunt : Clama uerba
ꝓphetae dicentis : Pauꝑ & inops
& dolens egosũ : ꝑfectus enĩeris
ercitiis animas nr̃as ꝓbemꝰ ante
oculos enĩ habemꝰ aduersariũ
nru : dix̃ iterũ si ifirmitas¬
nob molesta fuerit : non contris¬

Expanded text:
haec sustines, recordare futuri saeculi poenas, et aeternum ignem, et judicialia tormenta; et ita non deficies ad ea quae in praesenti contingunt; insuper et gaude, quia visitavit te Deus. Et illud famosissimum dictum in lingua habeto, id est, Castigans castigavit me Dominus, et morti non tradidit me . Si ferrum es, per adhibitum tibi ignem amittes aeruginem. Quod si justus es et haec pateris, de magno ad majora promoveris. Aurum es, sed Exsulta videns, cui similis factus es, cipere. Si febribus, si rigore frigoris castigaris, memor esto quid Scriptura dicit: Transivimus per ignem et aquam; residuum est quod sequitur, ut inducamur in refrigerium . Obtinuisti primum, exspecta secundum, agens quae virtutum sunt. Clama verba Prophetae, dicentis: Pauper et inops et dolens ego sum . Perfectus enim eris ercitiis animas nostras probemus, ante oculos enim habemus adversarium nostrum. 17. Dixit iterum: Si infirmitas molesta nobis fuerit, non contris
Abbreviated transcription (Latin):
diẽiterũ qͥ supra: oport& nosadũ¬
sus tẽptationes armari qmino
disomnib ueniunt: Sic em̃ supue¬
tatio : undiq: ei multiplicant᷑
tribulationes ut pusillanimis
fiat & murmur&: et ita narra¬
uit senex : frat̃ quidã erat incella
& uenit supra eũ tẽptacio: et siquis
eũ uidebat: nec scilutare eũ uo¬
lebat. neq: incellarecipere :
Et siop̃ abebat panẽ : ne moniu¬
tuabat ei : et si de mes se ueniebat.
nemosic̃ erat consuetudo ut refi¬
cer& initabat Venit aut̃ semel
de mes sura ꝑcauina & nec panes
habuit incellã suã : Et in his õnib gra¬
tias agebat ch̃o: Vdens autẽ ds
pacientiã eiꝰ: ab st qlit bellũtẽ ꝓ¬
tationis abeo: etecce quidã statĩ hostiũ¬
eiꝰ pulsabat : traens camelũ honus¬
tũ pane abegypto: Qqut cũ uidis so
frat̃ ille : cepit flere dicensi
dñe ñ sũ dignꝰ uel modice tribulari
sia e repauscibant eũ: Dicebat senex:

Expanded text:
it iterum qui supra: Oportet nos adversus tentationes armari, quoniam modis omnibus veniunt; sic enim supervetatio, undique ei multiplicantur tribulationes, ut pusillanimis fiat et murmuret. Et narravit senex ita: Frater quidam erat in cella, et venit super eum tentatio; et si quis eum videbat, nec salutare cum volebat, neque in cellam recipere; et si opus habebat panem, nemo mutuabat ei; et si de messe veniebat, nemo eum, sicut erat consuetudo, ut reficeret, invitabat. Venit autem semel de messura per cauma, nec panes habuit in cella sua; et in his omnibus gratias agebat Deo. Videns autem Deus patientiam ejus, abstulit bellum tentationis ab eo. Et ecce quidam statim ostium pulsabat, trahens camelum onustum pane ab Aegypto; quod cum vidisset frater ille, coepit flere, dicens: Domine, non sum dignus vel modice tribulari. sia, et repausabant
Abbreviated transcription (Latin):
glegenciꝰ quadã sũ manducans¬
& bibens& dormiens & insuꝑ cogita¬
tionib: t᷑pib & multa ꝑt̾batione sũtran¬
siens abopere adopꝰ . & a cogitationi¬
b: incogitationib : dix̃ aut̃ ei senex:
tusede incellatua & facqđ potes
qđ tufecis scut quando abbas artomus nag¬
na& plurima faciebat meremo: Cred
em̃indõ quia quicũq: sed& incella ꝓpt̃ no¬
meneĩ. & custo dit oonscienciã suã mue

Expanded text:
gentia quadam sum manducans, bibens, et dormiens, et insuper in cogitationibus turpibus et multa perturbatione sum, transiens ab opere ad opus, et a cogitationibus ad cogitationes? Dixit autem ei senex: Tu sede in cella tua, et fac quod potes modo facis, sicut quando abbas Antonius magna et plurima faciebat in eremo. Credo enim in Deo, quia quicunque sedet in cella propter nomen ejus, et custodit conscientiam sua
Abbreviated transcription (Latin):
addm̃ : Siadmittim̃ oculos ñ ferciñ
grauit̃: extollenciȩ eniminstru¬
m̃tũ amisimꝰ : & in interiorib: oculs
gloriã dñi speculamꝰ Surdifacti
sumꝰ ñ cogitemꝰ quia auditũ uanũ
nȩ debilitate sunt: s& interiores
paratas habemaduersus inimici
tẽptaciones : Infirmitas totũcorp̃
nr̃uten& : se in intericae homine
Quiin secđo ssto aliqua criminti cõmis¬
rint : &iã nolentes mit tunt᷑ in carcere :
ut uolũ tariam̃tis nr̃e uindicta :¬
futuras a nebis pencs amoueat :
sueiuncas ñ tibi inuenias oc̃ ccsionẽ
similes ȩgritudines incurrunt :
Incocisti aliquidboni : ñ reuoceris
et enĩ quinauiga receperit᷑:
moxspandentes uelcips perũ
uentũ inueniunt. postea cuit̃
contrariusuentꝰ eis oc currit :
sed nciutȩ ñ mox ꝓpt̃ incursũ
contrariiuenti ut exonerant
cuit deserunt nauẽ : sed paulu¬
lũ sustinentes duut pugnantes
aduersus ꝓcellã: Iterũ rectũ
cursũ inueniunt: Ita& nos ergo

Expanded text:
a. Si amittimus oculos, non feramus graviter. Extollentiae enim instrumentum amisimus et interioribus oculis gloriam Domini speculamur. Surdi facti sumus, non curemus, quia auditum vanum ne debilitatae sunt, sed interiores paratas habemus adversus inimici tentationes. Infirmitas totum corpus nostrum tenet, sed interiori homini Qui in saeculo isto aliqua crimina commiserunt, etiam nolentes mittuntur in carcerem, ut voluntaria mentis nostrae vindicta futuras a nobis poenas amoveat. jejunas, non tibi invenias occasionem similes aegritudines incurrunt. Inchoasti aliquid boni? non revoceris Etenim qui navigare coeperint, primo pandentes vela prosperum ventum inveniunt; postea autem contrarius ventus eis occurrit. Sed nautae non mox propter incursum contrarii venti, aut exonerant aut deserunt navim, sed paululum sustinentes aut pugnantes adversus procellam, iterum rectum cursum inveniunt. Ita ergo
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ dĩ uiui : Illi autẽ dixer̃ ei
nonẽ alius ds̃: nisi sol. & ignis. & a¬
qua ipsos ad ora& sacrifica: & ille
res poudit. Istẽcreature s. &
erratis sed obse crouos c̃uertimi¬
ni& agnos cite uerbũ dñi qui & istã
cre auit om̃ia& cẽter̃a : Illi autẽ de

Expanded text:
Filium Dei vivi. Illi autem dixerunt ei: Non est alius Deus, nisi Sol, et Ignis, et Aqua; ipsos adora, et sacrifica eis. Et ille respondit: Ista creaturae sunt, et erratis. Sed obsecro vos, convertimini, et agnoscite verum Deum, qui et ista creavit, et caetera omnia. Illi autem de
Abbreviated transcription (Latin):
placatus intende:¬
quos tius sacranis¬
seruituros. in offi¬
ciũ dyacomi sup¬
pliciter dedicamus.
Et nos quidẽ tan¬
quam homĩes diui¬
ni sensus. et sũme
ratõnis ignan: hor¬
estimamus. Te

Expanded text:
placatus intende,quos tuis sacrariservituros, in officium diaconii suppliciter dedicamus. Et nos quidem, taquam homines, divini sensus et summae rationis ignari, horaestimamus. Te
Abbreviated transcription (Latin):
enedic domi¬
ne creaturam istain¬
dium salutare gen̾s
humano. et pr̃a per
muocationem noĩs
tui. ut quicunq ad¬

Expanded text:
enedic, Domine, creaturam istdium salutare generi humano; et praesta per invocationem nominis tui ut quicunq
Abbreviated transcription (Latin):
peccati ueteris
hereditariam mor¬
tem in qua posteri¬
tas genus omne
successerat. xpisti
sione soliusti. da ꝑ¬
picins ut conformeᷤ
eidem fc̃i sicut yma¬
ginem terrem parẽ

Expanded text:
peccati veteris haereditariam mortem, in qua posteritatis genus omne successerat, Christi sione solvisti, dona ut, conformes eidem facti, sicut imag
Abbreviated transcription (Latin):
Eus qui in¬
ommi loco do¬
mmatioius tue de¬
uiens ac beingnus
punficator assistis.
exaudi nos quesum
et concede ut posterũ¬
iniuolabilis huius
loci ꝑmancat conse¬
cratio et beneficia.
tui muneris uniũ¬
sitas sc̃ẽ ecclesie que

Expanded text:
Deus qui omni loco Dominationis tuae clemens ac benignus dedicator assistis. Exaudi nos quaesumus et concede ut inviolabilis hujus loci permaneat consecratio, et beneficia tui muneris universitas sanctae Ecclesiae quae
Abbreviated transcription (Latin):
famiulos tuos quoz
dedicamus. munꝰ
tue rene: dictionis
effunde. ut grauita¬
te actuũ. et censura
iuuẽdi: probent se
esse seniores. hus in¬
stituti disciplinis.
qͣs tyto. et thymochõ
paulus exposuit. ut
in se ostendant. exem¬
nitione ꝯfirment:
ac purũ atq ĩmacu¬
latũ mĩsteru sui do¬
nũ custodiant. et ꝑ

Expanded text:
famulos tuos, quos dedicamus, manum tuae benedictionis his infunde, ut gravitate actuum, et censura vivendi probent se esse seniores, his instituti disciplinis, quas Tito et Timotheo Paulus exposuit, ut in se ostendant, et exemnitione confirment, ut purum atque immaculatum ministerii tui donum c
Abbreviated transcription (Latin):
ccipe potestatẽ
offeire sacrifi¬
ciũ deo: missamq
celebrare tam pro
iuus. qm pro de¬
functis. in noĩc dõ¬

Expanded text:
it, potestatem offerendi sacrificium Deo, missamque celebrandi, tam pro vivis quam pro defunctis in nomine Do
Abbreviated transcription (Latin):
menti munus ob¬
tineant censuramq
moꝵ exemplo sue
ꝯũsationis insinu¬
ent. Sint prouidi¬
cooꝑatores ordinis

Expanded text:
meriti munus obtineant, censuramque morum exemplo suae versationis insinuent. Sint probicooperatores ordinis
Abbreviated transcription (Latin):
desto dñe sup¬
plicationib
arris. et hos famulos
tuos le Iuedicere di¬
gnare quib in tuo¬
ponius. ut te lar¬
desia tua persistere
et uitam ꝑcipere m̾e¬
antur eternam. Per¬

Expanded text:
desto Domine supplicationibus nostris, et hos famulos tuos bene+dicere dignare, quibus in tuponimus, ut te auclesia tua persistere et vitam percipere mereantur eternam.
Abbreviated transcription (Latin):
hiis famulis suis
qui ad deponendas
comas capitum su¬
crum pro eius amo¬
re festinant. ut donct
bitum religionis ĩ
eis perpetuũ conser¬
uet. et a mũdi impe¬
dimento uel secula¬
n desiderio corda coꝵ
deffendat. ut sicut ĩ¬
mutantur in uulti¬
bus. ita manus dex¬
tera eius uirtutis ei ᷤ¬
tribuat incrementa.
et ab om̃i cecitate spi¬
rituali uel humana
oculos eorum aꝑiat.
eis concedat. Qui ui.¬

Expanded text:
his famulis suis, qui ad deponendas comas capitum suorum pro ejus amore festinant, ut donet bitum religionis in eis perpetuum conservet, et a mundi impedimento atque a seculari desiderio corda eorum defendat, ut sicut immutantur vultibus, ita manus dextera Dei eis virtutum tribuat incrementa, et ab omni cecitate spiritali vel humana oculos eorum aperiate concedat. Qui vi
Abbreviated transcription (Latin):
tissimi deũ pa¬
trem ommipotentẽ.
ut suꝑ hos famu¬
dignatur assum̃e
bene dictionis
sue graciam clem̃¬
ter effundat: eisq
ꝓpicius indulgeat:
per qd̃ eos adp̾mia
eterna ꝑducat. Et¬

Expanded text:
tissimi, Deum Patrem omnipotentem, ut super hunc famudignatur assumere, benedictionis suae gratiam clementer effundat, eique nis indulgeat, per quod eum ad praemia aeterna perducat,
Abbreviated transcription (Latin):
impleuer̃t. Qua¬
propt̃ in fumitati
menta largire: qui¬
quãto fragiliores
sumus. tanto hus
pliuib indigemꝰ
Da quesumus
ompe pater in hos
famulos tuos.
p̃sbitem dignitatẽ.
et scĩtatis: ut accep¬
tũ a te deus sccũdi

Expanded text:
impleverunt. Quapropter infirmitati menta largire, quiquanto magis fragiliores sumus, tanto his plurius indigemus. Da, quaesumus, omnipotens Pater, in hos famulos tuos sbyterii dignitatem. sanctitatis, ut acceptum a te, Deus, secundi
Abbreviated transcription (Latin):
nr: et sup hos famu
los bene dictionẽ
dotalis effunde uir¬
tutis: ut quos tuc
pietatis aspectib
offermius ꝯsecran¬
dos. ppetuam mu¬
neris tui largitatẽ
ꝯsequantur. Per do

Expanded text:
r, et super hos famulos tuos benedictionem dotalis effunde virtutem, ut quos tuae pietatis aspectibus offerimus consecrandos, perpetua muneris tui largitate consequantur. Per. Co
Abbreviated transcription (Latin):
gubernauit. Sic et¬
in eleazarũ. et in y¬
thamar. filios auon¬
paterne pleĩtudinis
habundanciam
transfudisti: ut ad
hostias salutares. ⁊
frequẽcions officii
sacramenta ministe¬
riũ sufficeret sa cer¬
dotum. Hac ꝓuiden¬
tui. doctores fidei co¬
mites addidisti: qͥb¬
illi orbem totum
secũdis p̃dicatioĩb

Expanded text:
ernavit. Sic in Eleazaro et Ithamar filiis Apaternae plenitudinis abundantiam transfudisti, ut ad hostias salutares et frequentioris officii sacramenta ministerium sufficeret sacerdotum. Hac providentui, doctores fidei, comites addidisti, quiilli orbem totum secundis praedicatorib
Abbreviated transcription (Latin):
transeũt: te occulta
non fallũt. u
cognitor secretorum
tu scrutator es cor
ad missa purgare.
et ea que sũt agẽda
concede Emitte in

Expanded text:
transeunt, te occulta non fallunt; Tu cognitor es secretorum, tu scrutator es cord et admissa purgare, et ea quae sunt agenda concedere. Emitte in
Abbreviated transcription (Latin):
Remus diles¬
tissimi deũ pa¬
trem ommipotentẽ.
ut suꝑ hos famu¬
los suos quos ad
dignatur assum̃e
bene dictionis
sue graciam clem̃¬
ter effundat: eisq
ꝓpicius indulgeat:
per qd̃ eos adp̾mia
eterna ꝑducat. Et

Expanded text:
mus, dilectissimi, Deum Patrem omnipotentem, ut super hunc famulum suum, quem ad dignatur assumere benedictionis suae gratiam 86 clementer effundat, eique nis indulgeat, per quod eum ad praemia aeterna perducat. Et
Abbreviated transcription (Latin):
altare. Auxiliante
dũo deo saluatore
ht aliquid contra
illos pro deo. et ꝓpt̾
deũ cũ fiducia exeat.
et dicat. Ucrũptũ
menior sic condici¬
onis sue. Item.¬

Expanded text:
 Auxiliante Dno Deo et Salvatore habet aliquid contra illos, pro Deo et propter Deum cum fiducia exeat et dicat. Verumtamen memor sit condicionis sue.
Abbreviated transcription (Latin):
dice dignetur in
officiũ erõrcistaiũ.
ut sint spiritales im¬
ꝑatores ad abiciẽdos
deniones de corꝑibz
obsessis cũ onũ neqͥ¬
cia coꝵ młtiforni.

Expanded text:
dicere dignetur in officium exorcistae, ut sit spiritalis imperator ad abjiciendos daemones de corporibus obsessis cum omni nequitia eorum multiformi.
Abbreviated transcription (Latin):
qua melchisedech
fainuli tui sacra
quod arte uel me¬
tallo non potest effici¬
altarib tus dignũ
tua fiat benedictõe

Expanded text:
qua Melchisedech famuli tui sacratquod arte, vel metallo effici non potest altaribus tuis dignum, fiat tua benedictione
Abbreviated transcription (Latin):
deus nr̃. Calicem
istum in usum mi
nisteru sin consecrã¬
dum celestis gra¬
tie inspiratione scĩ¬
ficet. et ad huma¬
nam benedictionẽ
plenitudĩem diui¬
ni amoris accomo¬
E

Expanded text:
us calicem hunc in usum sui ministerii consecrandum celestis gratie inspiracione sancti+ficet ut humanam benedictionem plenitudinem divini favoris accomoe
Abbreviated transcription (Latin):
Ousecramus
et scĩficamus
hanc patenam ad
confringendum
in ea corpus diuĩ nrĩ
ilesu xp̃i pacientis
crucem pro salute
pre et spiritu scõ ui-
uit et regñ. Indefa

Expanded text:
onsecramus et sanctificamus hanc patenam ad conficiendum in ea corpus Domini nostri Jesu Christi patientis crucem pro salute Patre et Spiritu sancto qui vivit et regnat Deus
Abbreviated transcription (Latin):
res qm tractatun
ligent et honeste to¬
cius misse ordinem.
Fractionẽ atq coĩo¬
nem ab aliis iam
doctis sacdotibz disca¬
tis priusqͣm missã¬

Expanded text:
res quam tractaturi ligenter et honeste totius missae ordinem, fractionem atque communicationem ab aliis jam doctis sacerdotibus discatis, priusquam missa
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ. sapieciam¬
filiũ tuũ dnm̃ no
strũ. sempit̾na ꝓui¬
dencia p̾paras: et sin¬
gulis quibq tpr̃i¬
bus aptanda dis¬
pensas. uius cor¬
licet tuũ celestium
graciax uarietate
distinctam suoꝵq¬
membroꝵ. per legẽ¬
mirabilẽ tocius cõ¬
pagnus uiutam.

Expanded text:
irtutem, SapientiamFilium tuum Dominum strum, sempiterna providentia praeparas, et singulis quibusque temporibus aptanda dispensas. Cujus corsiam tuam coelestium gratiarum varietate distinctam, suorummembrorum, per legemirabilem totius copagis unitam
Abbreviated transcription (Latin):
supplicum p̃¬
ces et deuoto tibi pec¬
tore famulãtes ꝓpe¬
tua defensione cu¬
stodi: ut nullis per¬
turbationib ĩpedi¬
ti. liberaum seruitutẽ
tuis semꝑ echilramꝰ
officus. Per dñn.

Expanded text:
supplicum preces, et devoto tibi pectore famulantes perpetua defensione custodi, ut nullis perturbationibus impediti liberam servitutem tuis semper exhibeamus officiis. Per, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
tiones que uenuĩt
in altare. panes pro¬
positionis appella¬
tur. de ip̃is oblatõ¬
nib. tm̃n debet in al¬
tari pom. quantũ
ppło possit sufficere.
ne aliquid putri¬
dũ in sacrario re¬
mancat. palle u̾o
in alio uase debẽt
lauari. in alio
corporales palle.

Expanded text:
tiones quae veniunt in altare panes propositionis appellantur. De ipsis oblationibus tantum debet in altari poni quantum populo possit sufficere, 222 ne aliquid putridum in sacrario remaneat. Pallae vero in alio vase debent lavari, in 734 alio corporales p
Abbreviated transcription (Latin):
nusteriũ uo¬
bis traditur. ¶dco¬
q si usq nunc fu¬
istis tardi ad ecle¬
siam a modo debe¬
tis ẽe assidui. Si
usq nunc somp¬
uolenti. a modo ui¬
giles. Si usq nũc
ebriosi: a modo so¬
brii. Si usz nunc
in cesti: a modo sa¬

Expanded text:
nisterium tibi traditur; et ideo si usque nunc fuisti tardus ad Ecclesiam, amodo debes esse assiduus; si usque nunc somnolentus, amodo vigil; si usque nunc ebriosus, amodo sobrius; si usque nunc inhonestus, amodo ca
Abbreviated transcription (Latin):
subdyaconatus of¬
ficiũ uocare digna¬
tus est. infundat be¬
nedictionem ⁊
graciam suã: ut ĩ
ꝯspectu suo fidelit̾
nata scĩs prenua
consequantur. Et¬

Expanded text:
subdiaconatus officium evocare dignatus est, infundat benedictionem et gratiam suam, ut, in conspectu suo fideliter nata sanctis praemia consequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
at. et in scĩs oꝑib.¬
ꝑseu̾ abiles reddat.
Amen. Gressus
uestros ab errore
conũcat. et uiam
uobis pacis. et ca¬
ritatis ostendat.
Amen. Quos ip̃e
prestair dignetur.

Expanded text:
at, et in sanctis operrseverabiles reddat. Amen. Gressus vestros ab errore convertat, et viam vobis pacis et critatis ostendat. Amen. Quod ipse praestare dignetur,
Abbreviated transcription (Latin):
mantur. amplifi¬
catis semꝑ in meliꝰ
nature rationalis
incrementis. ꝑ ordi¬
nem congrua ratõe
dispositũ Tnde et
sacerdotales gradus.¬
atq officia leuita¬
rum: sacramẽtis my¬
sticis instituta
creuerunt
cum põtifices sum¬
mos regendis popu¬
lis p̾fecisses: ad cor¬
societatis. et operis¬
adiumentũ. sequẽ¬
tis orduus uiros.
et secunde dignita¬
tis eligrres. Sic in
heremo ꝑ septuagi¬
ta uiror prudenciũ¬
mẽtes moysi spĩn
pro pagusti: quibus
ille aduitorib usus
u ppło: innumeras
multitudĩes facile

Expanded text:
mantur, amplificatis semper in melius naturae rationalis incrementis per ordnem congrua ratione dispositum; unde et sacerdotales gradus,atque officia levitarum Sacramentis msticis instituta creverunt; ut cum pontifices summos regendis populis praefecisses, ad eorsocietatis et operisadjumentum, sequetis ordinis viros et secundae dignitatis eligeres. Sic in eremo per septuaginta virorum prudentiumentes Moysi spiritum propagasti, quibus ille adjutoribus usus in populo innumeras multitudines facile
Abbreviated transcription (Latin):
profectuũ munera¬
tor. qui in celestib.
et terrenis. angelor
ministeriis ubiq
dispositis. per omĩa
elementa uolũtatis
tue diffũdis effc̃m:
hos quoq famulos
tuos speciali digna¬
ut tus obsequus ex¬
pediti. scĩs altarib¬
tius munistri puri
a crescant: et indul¬
gencia puriores et
gradu. quo. apli
tui in septenario nu
digni existant: et uͥ¬
tibi seruiri oportet ĩ¬
structi polleant: ꝑ¬

Expanded text:
profectuum munerator, qui in caelestibus et terrenis angelorum ministris ubique dispositis per omnia elementa voluntatis tuae defundis affectum, hos quoque famulos tuos nostri speciali dignut tuis obsequiis expediti, sacris altaribus ministri puri adcrescant, et indulgentia puriores, eorum gradu, quos apostoli tui in septenarium nudigni existant, et vitibi servire oportet, instructi complaceant.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o cliginus hos
Siquis aut̃ h̃t ali¬
quid ꝯtra illes. pro
deo. et ꝓpter deum. cu
fiducia. excat. et di¬
cat. Uerũptũ me¬
mor sit condicioĩs

Expanded text:
o eligimus hos siquis autem habet aliquid contra illos, pro Deo et propter Deum cum fiducia exeat et dicat. Verumtamen memor sit condicionis
Abbreviated transcription (Latin):
zemus diłctissi deũ
prẽm om̃ĩpotẽ¬
teni ut suꝑ hos famu¬
los suos.quos ad
git. celestia dona ml¬
tiplicet: et qd̃ eius di¬
gnatione suscipiunt.
ip̃ius excquantur
aucilio. Et statim

Expanded text:
emus, dilectissimi, Deum Patrem omnipotentem, ut super hos famulos suos, quos ad git, caelestia dona multiplicet, et quae ejus dignatione suscipiunt, ejus exequantur auxilio. Per Dom
Abbreviated transcription (Latin):
firmi et stabiles ꝑ¬
seuerent: dignisq¬
successib. de inferio¬
ri gradu. ꝑ graciã
tuam capere pocio¬
ra mereantur.

Expanded text:
firmi et stabiles perseverent, dignisqsuccessibus de inferiori gradu per gratiam tuam capere potiora mereantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ab iurata infidelitate ad sanitatẽ recte fidei reuocabat: maxiẽ ꝙ hylari¬
u quẽ dudũ cũ cetis epĩs i exiliũ trusu ẽẽ memorauimꝰ. regressũ ĩã
& m italia positũ. hec eadẽ erga instaurandas eccł̃ias fidẽq patrũ repa¬
randã. reperit molientem.
nobiliter scͥptos edidit᷑. quibꝰ & hereticoꝵ uersutias. & nr̃oꝵ deceptiones.
& male credulã simplicitatẽ ita diligẽtius exposuit. ut & p̃sentes & lon¬
ge positos. quibꝰ ip̃e ꝑ se disserẽ uiua uoce nõ poterat. ꝑfectissima ĩstructi¬
one corrigeret. Ita isti duo uiri uelut magnifica quedã mũdi lumina.
hyliricũ italiã. galliasq suo splendore radiar̃t. ut om̃s etiã de abscõditis¬

Expanded text:
abjurata infidelitate, ad sanitatem rectae fidei revocabat, maxime quod Hilariabjurata infidelitate, ad sanitatem rectae fidei revocabat, maxime quod Hilarium, quem dudum cum caeteris Episcopis in exilium trusum esse memoravimus, regressum jam, et in Italia positum, haec eadem erga instaurandas Ecclesias, fidemque patrum reparandam reperit molientem. nobiliter scriptos edidit, quibus et haereticorum versutias, et nostrorum deceptiones, et male credulam simplicitatem ita diligenter exposuit, ut et praesentes, et longe positos, quibus ipse per se disserere viva voce non poterat, perfectissima instructione corrigeret. Ita duo isti viri, velut magnifica quaedam mundi lumina, Illyricum, Italiam, Galliasque suo splendore radiarunt, ut omnes etiam de ab
Abbreviated transcription (Latin):
cogitat alexandrini decreta concilii. sed constringebat᷑ legati sui uin¬
culo. qui in concilio ipsius auctoritate subscͥpserat᷑. Abiicere nãq euz
non poterat. quia auctoritatẽ eiꝰ tenebat. Si uero recepisset. omne suũ fru¬
strandu uidebat inceptũ. Diu ergo de hoc młtũq deliberans. cũ ex utraq
parte concluderet᷑ eligit. ut legato suo recepto. erga ceteros sententiã dispa¬
rem sed sibi placitã custodiret. Ita regressus ad sardinie partes. siue quia
citata morte preuentus. tempus sententie mutande non habuit. Et enim
temẽ cepta corrigi spacio solent. siue ad hoc animũ ĩmobilit̾ federat. pa¬
ru firmauerim. Ex ip̃o interim luciferianoꝵ scisma. qđ licet ꝑ paucos
adhuc uoluitur sumpsit exordiu. Eusebius uõ circũ iens orientẽ atq
italia. medici pariter & sacerdotis fũgebat᷑ officio. Singulas quasq eccł̃ias

Expanded text:
cogitat Alexandrini decreta concilii, sed constringebatur legati sui vincogitat Alexandrini decreta concilii, sed constringebatur legati sui vinculo, qui in concilio ipsius auctoritate subscripserat. Abjicere namque non poterat, qui auctoritatem ejus tenebat. Si vero recepisset, omne suum frustrandum videbat inceptum. Diu ergo de hoc multumque deliberans, cum ex utraque parte concluderetur, elegit, ut legato suo recepto, erga caeteros sententiam disparem, sed sibi placitam custodiret. Ita regressus ad Sardiniae partes, sive quia cita morte praeventus, tempus sententiae mutandae non habuit etenim temere coepta corrigi spacio solent sive hoc animo immobiliter 258 sederat, parum firmaverim. Ex ipso interim Luciferianorum schisma, quod licet per paucos adhuc volvitur, sumsit exordium. Eusebius vero circumiens Orientem atque Italiam, medici pariter et sacerdotis fungebatur officio. Singulas quasque ecclesias,
Abbreviated transcription (Latin):
pollicitationẽ ordinatu epm̃. pudore simul & indignatiõe compulsus
abscessit. neutre parti coĩone suã relaxans. quia digrediens inde ꝓmi¬
serat se acturu in concilio ut is eis ordinaret᷑ ep̃s. a quo pars neutra
descisseret. Ille nãq ppłs qui meletiũ dudũ de eccl̃ia pulsu quasi ꝓ
fide recta fuerat secutus. non se iunxerat ad priores catholicos .i. ꝗ cũ
tu suũq conuenticulũ tenuit. Hos ergo cum in unũ reuocare uoluis¬
set eusebius. nec tamẽ preuentus alucifero potuisset. abscessit. Tunc
regressus meletius de exilio. quia cũ eo numerosior ppłs erat. eccł̃ia te¬
nuit. & ex eo iam ꝓpriam sinodũ cũ ceteris orientalibꝰ epĩs habuit. nec
tamẽ athanasio iunctus ẽ. Interim lucifer iniuria dolens. ꝙ epm̃ a
se ordinatũ apud antiochia non recepisset eusebius. nec ip̃e recipere

Expanded text:
pollicitationem ordinatum Episcopum, pudore simul et indignatione compulsus pollicitationem ordinatum Episcopum, pudore simul et indignatione compulsus abscessit, neutri parti communionem suam relaxans, quia digrediens inde promiserat se acturum in Concilio, ut is eis ordinaretur Episcopus, a quo pars neutra descisceret. Ille namque populus, qui Meletium dudum de Ecclesia pulsum, quasi pro fide recta fuerat secutus, non junxerat se ad priores catholicos, id est, qtum, suumque conventiculum tenuit. Hos ergo cum in unum revocare voluisset Eusebius, nec tamen praeventus a Lucifero potuisset, abscessit. Tunc regressus Meletius de exilio, quia cum eo numerosior populus erat, Ecclesias tenuit: et ex eo jam propriam synodum cum caeteris Orientalibus Episcopis habuit, nec tamen Athanasio junctus est. Interim Lucifer injuriam dolens, quod Episcopum a se ordinatum apud Antiochiam non recepisset Eusebius, nec ipse recipere
Abbreviated transcription (Latin):
Om igitur huiuscemoĩ sententias ex euanglica auctoritate prolatas.
ordo ille sacdotalis apłicus approbasset ex concilii decreto asterio cete¬
nsq qui cum ipĩs erant orientis iniungit᷑ ꝓcuratio. &cidentis uero eu¬
sebio decernit᷑. Additur sane millo concilii decreto etiã de spũ scõ plenior¬
steriusue diceret᷑. Sed & de differentia substãtiaꝵ & subsistentiaꝵ sermo
& enim dicebant sub̃am. & subuitentiã unũ uideri. Et quia duas sub¬
stantias non dicimꝰ in deo. nec tres sb̾sistentias dicẽ debemusꝰ. Alii uero
unius cuiusq ꝑsone hoc ipm̃ qđ extat & subsistit. ostendat. Ideoq proptꝰ
sabellii heresim tres eeᷤᷤ subsistentias confitendas. ꝙ quasi tres subsistentes
ꝑsonas significare uidẽnt᷑. nec suspitionẽ daremꝰ. tanꝗͣ illius fidei secta¬
tores. que trinitatẽ in nõibꝰ tantu. & non in rebus ac̃ subsistentiis con
Ed eusebius cũ redisset antiochia. & inuenisset ibi alucifero contra ⁊¬

Expanded text:
m igitur hujuscemodi sententias ex evangelica auctoritate prolatas ordo ille sacerdotalis et apostolicus approbasset, ex concilii decreto Asterio caeterisque qui cum ipsis erant, Orientis injungitur procuratio, Occidentis vero Eusebio decernitsteriusque diceretur; sed de differentia substantiarum et subsistentiarum sermo etenim dicebant substantiam et subsistentiam unum videri: et quia tres subsistentias non dicimus in Deo, nec tres substantias dicere debeamus. Alii vero, uniuscujusque personae, hoc ipsum quod extat et subsistit, ostendat. Ideoque propter Sabelli haeresim tres esse subsistentias confitendas, quod quasi tres subsistentes personas significare videretur, ne suspicionem daremus, tanquam illius fidei sectatores, quae Trinitatem in nominibus tantum, et non in rebus ac subsistentiis coned Eusebius cum redisset Antiochiam, et invenisset ibi a Lucifero contra
Abbreviated transcription (Latin):
Ed Iulianꝰ post ꝗͣ ad orientẽ ꝑsas bello pulsatur aduenit. & publica quã
prius occultauerat erga idoloꝵ cultu ferri cepit insania. callidior ceteris
ꝑsecutor. non ui neq tormẽtis sed premiis. honoribꝰ. blanditiis. ꝑsuasio¬
nibꝰ. maiorẽ pene ppli partẽ quã si atrociter pulsasset elisit. Studia aucto¬
rũ gentiliũ christianos adire ꝓhibens. ludos litteraꝵ illis solis qui deos
deasq uenerant᷑ patere decernit. Militie cingulũ non dari nisi immo¬
lantib iubet. ꝓcurationẽ ꝓuintiaꝵ iurisq dicendi. christianis statu¬
it non debere cõmitti. ut pote quibꝰ etiã lex ꝓpria gladio uti uetuisset.
& ꝓficiebat quotidie in huiuscemodi legibus exquirẽdis. quibꝰ siquid

Expanded text:
ed Julianus postquam ad Orientem Persas bello pulsaturus advenit, et publica quam prius occultaverat erga idolorum cultum ferri coepit insania, callidior caeteris persecutor, non vi, neque tormentis, sed praemiis, honoribus, blanditiis, persuasionibus, 259 majorem pene populi partem, quam si atrociter pulsasset, elisit. Studia auctorum Gentilium Christianos adire prohibens, ludos litterarum illis solis, qui deos deasque venerarentur, patere decernit. Militiae cingulum non dari, nisi immolantibus jubet. Procurationem provinciarum, jurisque dicendi Christianis statuit non debere committi, utpote quibus etiam lex propria gladio uti vetuisset. Et proficiebat quotidie in hujuscemodi legibus exquirendis, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ed non erga athanasiuz ficte philosophie tenere imagmẽ potuit. Et eniz
cum uelut tetri serpentes de cauernis t̾re ebullientes adeũ ꝓcessissent
magoꝵ philosophoꝵ aruspicũ. augurũq manꝰ ꝓphana. om̃s pariter
allegãt. nihil suis actibus successuru. nisi prius athanasiu uelut ho¬
rum omium obstaculu sustulisset.

Expanded text:
ed non erga Athanasium fictae philosophiae tenere imaginem potuit. Etenim cum, velut tetri serpentes de cavernis terrae ebullientes, ad eum processisset magorum, philosophorum, aruspicum, augurumque manus prophana, omnes pariter allegant, nihil suis artibus successurum, nisi prius Athanasium, velut omnium horum obstaculum, sustulisset.
Abbreviated transcription (Latin):
uentris doloribus cruciatus: uitã uiolent abrupit: quinquagesimũ
etatis & quartũ agens annu: regni uõ septimũ. Quattuor sceni
sub Saio cesare annis regnauerat. philippi tetrarchiã tribus annis
tmens. Quarto autẽ etiam herodis sibi adiungens. tribus
reliꝗs annis. sub claudio cesare exactis. Cum in cet̾is ꝗͣ plurimis¬

Expanded text:
ventris doloribus cruciatus vitam violenter abrupit quinquagesimum ventris doloribus cruciatus vitam violenter abrupit quinquagesimum aetatis quartum agens annum, regni vero septimum, quatuor etenim sub Gaio Caesare annis regnans, at Philippi Tetrarchiam tribus annis obtinens: quarto autem et Herodis sibi adjungens, tribus vero reliquis annis sub Claudio Caesare exactis. Post Agrippam patrem
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ pͥus nouerat ꝓuisore bonoꝵ. Et ecce repente cruciatus ei
en inqt ille ego ds uester: ecce ꝓpellor & confestim de turbor ex uita. qm̃
quidẽ diuina uirtus nuꝑ collatas in me falsaᷤ arguit uoces. & qui modo
immortał dicebar a uobis: preceps iam iamq rapior in mortẽ. S susci
& longeuitatẽ que beata putatur expleuimꝰ. Et cum hec dixiss& ui
doloris uehementius agitatus: instantꝰ ad palatiũ reportat᷑. Cumq
diuulgatũ ẽẽt eũ ꝓpediẽ morituꝵ ingens młtitudo totius etatis &
sexus cõueniens more patrio supͣcilicia strati. omĩpotenti deo ꝓregi
incolumitate supplicabant. O mĩs autẽ domꝰ regia planctibus & ge¬
mitibus ꝑsonabat. Cu imteri rex ip̃e in excelso solario recubans
& deorsu respiciens: ac ꝓnos ꝓstratosq õs cũ fletibus ꝑuidens: nec
ipẽ quidem temperabat a lacrimis. Uerũ ꝯtinuis quinq diebus

Expanded text:
quem prius noverat provisorem bonorum. Et ecce repente cruciatus eumquem prius noverat provisorem bonorum. Et ecce repente cruciatus eumEn, inquit, ille ego deus vester, ecce propellor confestim et deturbor ex vita, quoniam quidem divina virtus nuper collatas in me falsas arguit voces, et qui modo immortalis dicebar a vobis, praeceps jamjamque rapior in mortem. Itaque et longaevitatem quae beata putabatur explevimus; et cum hoc dixisset, vi doloris vehementius agitatus, instanter ad palatium reportatur, cumque divulgatum esset eum propediem moriturum, ingens multitudo totius aetatis et sexus conveniens, more patrio super cilicia strati, omnipotenti Deo pro regis incolumitate supplicabant. Omnis autem domus regia planctibus et gemitibus personabat, cum interim rex ipse in excelso solario recubans et deorsum respiciens, ac pronos prostratosque omnes cum fletibus praevidens, non ipse quidem temperabat a lacrymis. Continuis vero quinque diebus
Abbreviated transcription (Latin):
imperii totius iudee expleuerat. cu forte cesareaz que p̾rius pyrgo
stratonis uocabat᷑: aduenit. Ubi cum in honorẽ cesaris sp
pruntie uiri honore & facultatibꝰ p̃diti conueniss&̃. scd̃o spectadoꝵ¬
die indutus ueste fulgenti ex auro argentoq mirabilr̃ ꝯtexta: incipi¬
ente die ꝓcedit ad theatrũ. Ubi cu primos solis radios argentee uesti
gremio suscepisset. repculso splendore duplicatã spectantibꝰ lucẽ fulgor
metalli uibrantis effudit: ut intuentibꝰ ꝑstringeret aciem terroris as¬
pectus: & ꝑ hec plus aliꝗd de eo ꝗͣ humane nature ẽ artifex arrogãtia
mentiret᷑. Ilico adulantis uulgi concrepant uoces honorẽ sonantes: sedd
ut que fieret ꝓpitius supplicit᷑ exoratur. Dicentibꝰ ppłis: ꝙ nũc
ad clamationẽ contra fas hĩtam non repressit: nec impietatẽ illicite a
dulacoĩs ex horruit: donec respiciens paulo post imminẽte atq insistẽ¬
tem capiti suo uidẽt angłm: eumq sensit continuo exitii sui m̃istru

Expanded text:
libro de eo ita ait: Cum forte Caesaream quae prius Pyrgos Stratonis vocabatur advenit, ubi cum in honore Caesaris speprovinciae viri honore et facultatibus praediti convenissent, secundo spectadie indutus veste fulgenti ex auro argentoque mirabiliter contexta, incipiente die, procedit ad theatrum, ubi cum primos solis radios argenteae vestis gremio suscepisset, repercusso splendore, duplicatam spectantibus lucem fulgor metalli vibrantis effudit, ut intuentibus perstringeret aciem terror aspectus, et per hoc plus aliquid de eo quam humanae naturae est artifex arrogantia mentiretur; illico adulantis vulgi concrepant voces, honorem sonantes, sed soli llaretur, utque fieret propitius simpliciter exoratur, dicentibus populis quod acclamationem contra fas hdulationis exhorruit, donec respiciens, paulo post, imminentem atque insistentem capiti suo videret angelum, eumque sensit continuo exitii sui ministrum,
Abbreviated transcription (Latin):
Regis uõ facinus in apłos ꝑpetratũ dilationẽ non patit᷑ ultioĩs: sed
ꝯtinuo uindex ad est diuinitus dextera. sic̃ hystoria in apłoꝵ ac¬
& m die sollẽni preclara ueste regia indutꝰ ꝓtͥbimali ꝯsedisset. ac
de sublimi contionaret᷑ ad ppłm. cũq ppłs acclamaret ei dĩ uoces
& nõ hoĩs: stati inꝗt ꝑcussit eu angłs dñi. eo ꝙ nõ dedit gła deo.
& scatens uermibꝰ expirauit. Miraculo autẽ dignũ ẽ tantã ꝯsonan

Expanded text:
Regis vero facinus in apostolos perpetratum dilationem non patitur ultionis, sed Regis vero facinus in apostolos perpetratum dilationem non patitur ultionis, sed continuo vindex adest divinitus dextera, sicut historia in apostolorum Acet in die sollempni preclara veste et regia indutus pro tribunali consedisset ac de sublimi concionaretur ad populum, cumque populus acclamaret ei: 'Dei voces et non hominis', statim percussit eum angelus Dei, eo quod non dederit gloriam Deo, et scatens vermi
Abbreviated transcription (Latin):
de eccłia. & int̾fecit Iacobũ frẽ iohis gladio. De hoc autẽ iacobo. cle¬
mẽs alexandrmꝰ etiã hystoriã quanda dignã memoria in septimo
dispositionũ suaꝵ libro scribit. ꝑ latam ad se usq ex traditiõe
scilicet: motus etia ip̃ẽ. confessus ẽ se ẽẽ christianũ. Ducti sũt inꝗt
ambo pariter ad supplitiũ. Et cũ ducerẽt᷑ in uiã: rogauit iacobum
dari sibi remissioe. At ille parumꝑ deliberãs. pax tͥ mnꝗt. Et osclatꝰ
ẽ eu. Et ita ambo simul capite plexi sunt. .X.¬
Ed tunc inꝗt ut ait scͥptura diuina uidens herodes qr de iacobi nece
gratu ẽẽt iudeis: addidit ad huc & petrũ coniecit in carcer̃ẽ. Sine du¬
bio etiam ipm̃ pimire uolẽs. nisi diuinũ affuiss& auxiliũ. quo ei¬
angłs noctu assistens: mirabłr eu uincłoꝵ nexibꝰ absoluit. & admi¬
nisteriu predicationis ire libeꝵ iussit. Et cũ petͦ quidẽ hec gesta st̾.

Expanded text:
de Ecclesia, et interfecit Jacobum fratrem Joannis gladio. De hoc autem Jacobo Alexandrinus Clemens etiam historiam quamdam dignam memoria in septimo Dispositionum suarum libro scribit, perlatam ad se usque a traditione scilicet, motus etiam ipse confessus est se esse Christianum, ducti sunt, inquit, ambo pariter ad supplicium, et cum ducerentur in via, rogavit Jacobum dari sibi remissionem. At ille parum deliberans: Pax tibi, inquit, et osculatus est eum, et ita ambo simul capite plexi sunt. Sed tunc, ut ait Scriptura divina, videns Herodes quia de Jacobi nece gratum esset Judaeis, addidit adhuc, et Petrum conjecit in carcerem, sine dubio ipsum punire volens, nisi divinum adfuisset auxilium, quo angelus ei nocte assistens, mirabiliter eum vinculorum nexibus solvit, et ad ministerium praedicationis ire liberum jussit. Et cum Petro quidem haec gesta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
que in diuinis hñt supplicatõibꝰ ꝯsecrata: incipiens ab Alexandria di¬
ripi & contra religionẽ morẽq gentis ꝓphanari iubet statius suis &
signis atq imaginibꝰ ea replens. Templu qͦ scẽ ciuitatis qđ solũ mane¬
bat totius ꝓphane ꝯtagionis intactu & a maioribꝰ ꝑdurauerat asilũ
cõmutare in templũ ꝓprii nois ausus ẽ: ut edes iouis nobilissimi no¬
ui dei Gaii uocaret᷑. Sed & alias in numeras clades & ultra onmes
tragicos luctus apud lexandriã iudeis irrogatas ẽẽ subs aio ĩ scđo¬

Expanded text:
quae in divinis habentur supplicationibus consecrata, incipiens ab Alexandria, diripi et contra religionem moresque gentis profanari jubet, statuis suis et signis ea atque imaginibus replens. Templum quoque sanctae civitatis, quod solum manebat totius profanae contagionis intactum, et majoribus perduraverat asylum, commutare in templum proprii nominis ausus est, ut aedis Jovis nobilissimi dei novi Gaii vocaretur. Sed et alias innumeras clades et ultra omnes tragicos luctus, apud Alexandriam Judaeis irrogatas esse sub Gaio, ins
Abbreviated transcription (Latin):
de euisdez Gaii mentis insania cõmemorat: ꝙ in tantũ suꝑbie elatussit
ut deu se uoluerit appellari. In ipĩs autẽ ubi de iudeoꝵ cladibꝰ refert
suã qͦ legationẽ quã ꝓ contribulibꝰ suis uideis detulit ad urbẽ Romã de¬
scribit & ꝙ per orans apud Gaiu ꝓ patriis legibusꝰ nihil ampliꝰ ꝗͣ irrisi¬
onẽ retulerit domu: immo & pene ꝑiculũ mortis incurrerit U.¬

Expanded text:
de ejusdem Gaii mentis insania commemorat, quod in tantum superbiae elatus sit, de ejusdem Gaii mentis insania commemorat, quod in tantum superbiae elatus sit, ut Deum se voluerit appellari: In ipsis autem ubi de Judaeorum cladibus refert, suam quoque legationem, quam pro contribulibus suis Judaeis detulit ad urbem Romam, describit, et quod perorans apud Gaium pro patriis legibus, nihil amplius quam irrisionem retulerit domum, imo et pene periculum mortis incurrerit. Se
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ qui & in nece ioħis auctor extiterat: &ͣ in passiõe dñi interfuerat. m
tis excruciatũ modis: etno dãnat exilio: sic̃ iosephꝰ in his que supra inseni¬
imꝰ scũbit. Huius tpr̃ibꝰ philo insignissimꝰ scͥptoꝵ florebat. Qui nõ solũ
in nr̃a: ueꝵ & ingrecoꝵ phulosophia primꝰ inter primos habebat᷑. Hic
autẽ gne̾ quidẽ a ꝓauis hebreus. Apud alexandriã uo̾ mn om̃ibꝰ claris
& nobililꝰ uiris clarior ac nobilior erat. In diuinis aũt legibꝰ & patriis
nistitutis quantꝰ qualisue fuerit: ex his que nob̾ libroꝵ suoꝵ tradidit
monitis: oim̃bꝰ claru ẽ. Quis eni digne ualeat explicare qnͣta eius ĩ
liheralilꝰ litteris fuerit institutio: Quanta in philosophicis: quãtusꝙ
maxiẽ in platonicis & pythagoricis fuerit disciplinis: Ut q om̃s & qui
sei Noruerant pene & qui p̃cesserant suꝑarit: Hic igitur ip̃e tpr̃ibus
Gauii quanta iuideis acciderint mala quinq uolumĩb expõit. Sed &

Expanded text:
dem, qui vel in Joannis nece auctor exstiterat, vel in passione Domini interruciatum modis, aeterno damnat exsilio, sicut Josephus scribit. Hujus temporibus Philo insignissimus scriptorum florebat, qui non solum in nostra, verum et in Graecorum philosophia primus inter primos habebatur. Hic autem genere quidem a proavis Hebraeis, apud Alexandriam vero omnibus claris et nobilibus viris um tradidit monumentis, omnibus clarum est. Quis enim digne valeat explicare quanta ei in liberalibus litteris fuerit institutio, quanta in philosophicis, quantusque maxime in Platonicis et Pythagoricis fuerit disciplinis, ut omnes qui secum floruerant, pene et qui praecesserant, superaret. Hic igitur ipse temporibus Gaii quanta Judaeis acciderint mala, quinque voluminibus exponit; sed et
Abbreviated transcription (Latin):
asie. Accepi litteras ad me scriptas a decessore tuo sereno graniano daris¬
simo uiro: & non placet mibi relationẽ silentio p̃terire: ne & mnoxii per¬
turbent᷑ & calũmatoribꝰ latͦcinãdi tribuat᷑ occasio. Itaq si euident᷑ ꝓuintĩ¬
ales huic petitioni sue ad esse ualent adu̾su christiãos: ut ꝓ tribũali eos
in aliqͦ arguant: hoc eis exequi non ꝓhibeo. Precibus autẽ mħ solis & ad¬
clamatõib uti eis non ꝑmitto. Et eni multo eꝗus ẽ siquis uolet accusdẽ
te cognoscẽ de obiectis. Siquis igit᷑ accusat & ꝓbat aduersu leges quicꝗͣ a¬
gere memoratos hoĩẽs. ꝓ merito pct̃oꝵ etiã supplitia statues. Illud me¬
hercule magnoꝑe curabis. ut siquis calũme gratia quẽꝗͣ hoꝵ postulaue¬
rit reu. in hunc ꝓ sui nequitia suppliciis seuerioribꝰ uindices.x¬

Expanded text:
it: Accepi literas ad me scriptas a decessore tuo Serenio Graniano clarissimo viro, et non placet michi relationem silentio preterire, ne et innoxii perturbentur et calumpniatoribus latrocinandi tribuatur occasio. Itaque si evidenter provinciales huic peticioni suae adesse valent adversum Christianos, ut pro tribunali eos in aliquo arguant, hoc eis exequi non prohibeo. Precibus autem in hoc solis et adclamationibus uti eis non permitto. Etenim multo equius est, si quis volet accusare, te cognoscere de obiectis. Si quis igitur accusat et probat adversum leges quicquam agere memoratos homines, pro merito peccatorum etiam supplicia statues. Illud mehercule magnopere curabis, ut, si quis calumpniae gratia quemquam horum postulaverit reum, in hunc pro sui nequitia suppliciis severioribus vindices.
Abbreviated transcription (Latin):
Hristo igit᷑ scđm ꝓphetie fidem nato in Bethleem uide tpr̃ibus supͣdicti
herodis: de orientis partibus aduentantes quidã uiri ex magoꝵ gente:
ꝑcuntant᷑ ab herode ubi nã ẽẽt rex qui nuper natus ẽ iudeoꝵ. Affirmã¬
tes uidisse se stella eius in oriẽte.: que sibi etiã dux itineris extitisset. ⁊¬
Causam uõ tante ꝓperatioĩs: adorandi ac uenerãdi nuꝑ editi regis esse.
Quibꝰ ille auditis incredibilit̾ detretur: uerens ne statꝰ sui ꝑiclitaretur
rarẽt. Ut uõ ex michee oracuł locus natiuitatis eiꝰ apud bethleem de¬

Expanded text:
hristo igitur secundum prophetiae fidem nato in Bethlehem Judae, temporibus Herodis regis, de Orientis partibus adventantes quidam viri ex Magorum gente, percontantur ab Herode ubinam esset rex qui nuper natus est Judaeorum: affirmantes vidisse se stellam ejus in Oriente, quae sibi etiam dux itineris exstitisset; causam vero tantae properationis adorandi ac venerandi nuper editi regis esse. Quibus ille auditis incredibiliter deterretur, timens et verens ne status sui periclitaretur rarent. Ubi vero ex Michaeae oraculis locus nativitatis ejus apud Bethlehem de
Abbreviated transcription (Latin):
Umq post hec ut futuroꝵ prescius imꝑator disponende rei publi¬
ce sollicitudine stringeretur. ad orientẽ ꝓtinus mittit ubi uenturus
preditũ ad occidentis imperiu uenire ocius iubet. Quo suscepto &
paternis osculis amplexibusq constricto. traditis occidentalis regni
gubernaculis. ipse romano imperio ꝑ annos decẽ & septem felicit᷑
gubnato. ad meliora migrauit cum principibus piissimis ꝑceptur
premia meritorum.

Expanded text:
umque post haec ut futurorum praescius Imperator, disponendae Reipublicae sollicitudine stringeretur, ad orientem protinus mittit, ubi venturus praeditum, ad occidentis imperium venire ocyus jubet. Quo suscepto, et paternis osculis complexibusque constricto, traditis occidentalis regni gubernaculis, ipse, Romano imperio per annos decem et septem feliciter gubernato, ad meliora migravit, cum piissimis Principibus percepturus praemia meritorum.
Abbreviated transcription (Latin):
scribens rogaueriz te ut digneris usq ad me fatigari: & egritudinem me
sum te: & uolunt tibi insidiari. Est autẽ ciuitas mihi parua quidem
sed honesta. que sufficiat utrisq. Exemplũ rescͥpti ab iesu per anna¬
niam cursorem ad abgarum toparcuam.
Eatus es qui credidisti in me: cu me ip̃e non uideris. Scriptũ est eniz
de me. Quia hi qui me uident non credent in me: & qui nõ uident
ne: ip̃i credent & uiuent. De eo autẽ qđ scripsisti mihi ut uemã adte
oportet me oiã ꝓpter que missus su hic explere. Et postea ꝗͣ impleuẽo
recipi me ab eo a quo missus sũ. Cũ ergo fuero assũptus: mittã tibi aliquẽ
ex discipłis meis: ut curet egritudiẽ tuã: & uita tibi atq his qui tecũ

Expanded text:
scribens rogavi te, ut digneris usque ad me fatigari et egritudinem meam, scribens rogavi te, ut digneris usque ad me fatigari et egritudinem meam, ersum te et volunt tibi insidiari. Est autem michi civitas quidem parva, sed honesta, que sufficiat utrisque. Exemplar rescripti ab Iesu Christo per Ananiam cursorem ad Abagarum toparcham, regem Edisse: Beatus es, quia credidisti in me, cum me ipse non videris. Scriptum est enim de me, quia hii qui vident me non credent in me, et qui non vident me ipsi credent et vivent. De eo autem, quod scripsisti michi, ut veniam ad te: oportet me omnia, propter que missus sum, hic explere, et posteaquam complevero, recipi me ad eum, a quo missus sum. Cum ergo fuero assumptus, mittam tibi aliquem ex discipulis meis, ut curet egritudinem tuam et vitam tibi atque hiis qui tecum
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ dnĩ ad celos. thomas apłs ex cõmonitioe diuina. taddeũ quẽda
unũ ex septuagita discipłis ad edissenã ciuitatẽ euãgłistã & p̃dicatoẽ
uerbi dei emittit. simul & que a dnõ ꝓmissa fuerat impletuꝵ. Hec
in archuus publicis edissene ciuitatis in qua tunc supradictus Abga¬
rus regnauit ita descripta repperimꝰ in his cartis: que regis gesta abgari
seruata antiquitꝰ ꝯtinebãt. Et ut euidens dictoꝵ ueritas fiat: ip̃aru
saluatori bono qui apparuit in locis hierosolimoꝵ salutem. Auditum
mihi est & de te & de sanitatibus quas facis qđ sine medicam̃tis aut
osos mũdas: & ĩmundos sp̃s ac demonia eicis: & eos ꝗ longi
gritudinibꝰ afflictant᷑ curas & sanas: mortuos qͦ suscitas. Quibꝰ omĩbꝰ
auditis. id statui in aĩo meo: unũ ẽeᷤ deduobꝰ: aut ꝗa tu sis qs & de¬
scendẽs decelo ut hec facias. aut ꝙ filiꝰ di sis qui hec facis. Propt̾ea ergo

Expanded text:
um quemdam, unum ex 70 discipulis, ad Edessenam civitatem evangelistam et praedicatorem verbi Dei mittit, simul et quae a Domino promissa fuerant impleturum. Haec in archivo publico Edessenae civitatis, in qua tunc supradictus Abgarus regnavit, ita descripta reperimus, in his chartis quae gesta regis Abgari servata antiquitus continebant. Et ut evidens dictorum veritas fiat, ipsarum salvatori bono, qui apparuit in locis Iherosolimorum, salutem. Auditum michi est de te et de sanitatibus, quas facis, quod sine medicamentis aut leprosos mundas et inmundos spiritus ac demones eicis et eos qui longis egritudinibus afflictantur curauditis de te, statui in animo meo unum esse e duobus: aut quia tu sis deus et descenderis de celo, ut hec facias; aut quod filius dei sis, qui hec facis. Propterea ergo