comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ⁊ lib̾ali c̃a alius lib̾ respondit. quẽ¬
ad modum ⁊ dea quisitic̃e tam dr̃ni ꝗͣ¬
possõnis ⁊titulis quieam inducũt. mł¬
te ⁊narie lectic̃es uiusũt inscrte uolumi¬
n.alio libro deputato his qui uidicati
uł iniure confessi sunt. ⁊ debonor detẽ¬
glomerata sunt. ⁊deinceps exceptiões
si detẽpoꝵ ꝓlixitatib ⁊ de obligatiõib
ut p̃fata sexta pars totius digestor uo¬
sexlibris formatus ẽ quo descipulatiõib
seu ũbors obligationib ⁊ defideuissõib¬
⁊ solutionib ⁊ acceptilationib ⁊dep̃tõũ
stipulationib cẽ in quodius inugntur.
gemno nolumine inscriptume quod
inlibrisantiquis nec numerari possibi¬
le fuit ⁊ posthec duo t̃ribiles libris po¬
siti sunt. ꝓdelictis priuatis ext ordĩa¬
riis. noc ñ publicis criminib qui oẽm ꝯ¬
tinentẽ se iuĩtatẽ penarũq atrocitatem
quib ꝑmxta sut ⁊ ea q̃ de andacibũ

Expanded text:
autem et de liberali causa alius liber res pondit: Quemautem et de liberali causa alius liber res pondit: Quemadmodum et de adquisitione tam domisionis et titulis qui eam inducunt multae et variae lectiones uni sunt insertae volumini: Alio libro deputato his, qui iudicati vel in iure confessi sunt, et de bonorum detenglomerata sunt: et deinceps exceptiones et de temporum prolixitatibus et de obligationibus ut praefata sexta pars totius digestorum votorum sex libris formatus est. Quo de stipulationibus seu verborum obligationibus et fideiussoribolutionibus et acceptilationibus et de praetoris stipulationibus omne quod ius invenitur gemino volumine inscriptum est, quod in libris antiquis nec numerari possibile fuit. Et post hoc duo terribiles libri positi sunt pro delictis privatis et extraordininariis nec non publicis criminibus, qui omnem continent severitatem poenarumque atrocitatem. quibus permixta sunt et ea quae de audacibus
Abbreviated transcription (Latin):
qdouet calamitatib telloconualesc̃ẽs
clessis ⁊ pacis uigor firmauit. ⁊ super
oñs gs̃ inbellicis uictoriis posuit. ne
uictuosum monim̃tum. leta scłamũ
⁊ brarecõcedatur. ¶ Sexta dem̃ pars dige¬
store exoritur. in quib om̃s bonore pos¬
sessicẽs põite sunt. que tam ad ingauoᷤᷤ
gitimeq hereditatis. ⁊ om̃s ab intesta¬
to successio. ⁊t̾tullianum ⁊ orficianum
senatus consultum exquib matres ⁊ fi¬
lii inuicẽ sibi sydes existunt. ingainõ
libros contulimus. bõꝵ possõnis multi¬
tudinẽ incõpendiosum ⁊ maifestamor
dinẽ cõcludentes. posthecea q̃ de oꝑis no¬
in demintiationib dãpniq infecti ⁊ ꝓe
difitus dirutis ⁊ eore insidiis:⁊q̃ deaqua
pluiuali arcenda ueterib auctorib pla¬
cita sunt. nec ñ depublicanis ⁊ dõatiõib
tam int̾uuos quamortis cã conficiẽdiᷤ.
cauta legib inuenimus. inlibrum sin¬
gularẽ deduximus. demamimissiõĩb

Expanded text:
llo coalescens caelestis et pacis vigore firmavit et super omnes gentes in bellicis victoriis posuit, ne luctuosum monumentum laeta saecula inumbrare concedatur. Sexta deinde pars digestorum exoritur, in quibus omnes bonorum possessiones positae sunt, quae ad ingenuos, gitim aeque hereditates et omnis ab intestato successio et tertullianum et orfitianum senatus consultum, ex quibus matres et filii invicem sibi heredes existunt, in geminos libros contulimus, bonorum possessionis multitudinem in compendiosum et manifestissimum ordinem concludentes. 7a. Post haec ea, quae de nique infecti et pro aedificiis dirutis et eorum insidiis et quae de aqua pluvia arcenda veteribus auctoribus placita sunt, nec non de publicianis et donationibus tam inter vivos quam mortis causa conficiendis cauta legibus invenimus, in librum singularem deduximus. De manumissionibus
Abbreviated transcription (Latin):
pendiosa cingmata. que multas ꝑse. ⁊ ꝑsuũ
iuditium antinonias iroux erunt. cusdẽ
codicis textu conscribi:⁊ si numerus libͦrs
significatur. aut aliud quicquã. Nec a hec ꝑ
gͥ reo placito. facere tua prudentia unacũ
aliis facundissums uiris studeat. ⁊tam sub¬
tili quã celeb̾rimo sim tradere. ut corc con
summatus: ⁊ m .l. libros digestus nobis offe¬
ratur minaximam. ⁊ ef̃ram rei memoriam.
triq õipotentis ꝓuidentiam. ⁊ argum̃tum

Expanded text:
pendiosa aenigmata, quae multas per se et per suum pendiosa aenigmata, quae multas per se et per suum vitium antinomias induxerunt, eiusdem codicis textum conscribi: etiam si numerus librorum significatur aut aliud quicquam: nec haec eteigitur deo placido facere tua prudentia una cum aliis facundissimis viris studeat et tam subtili quam celerrimo fini tradere, ut codex consummatus et in quinquaginta libros digestus nobis offeratur in maximam et aeternam rei memoriam deique omnipotentis providentiae argumentum
Abbreviated transcription (Latin):
supplicasti priusquã rescriptũꝑatõi suppli¬
impetrares p̃ses ꝓuintie uir clarissimus ca¬
ueris. rescͥptum quod postea secutum efse
suggeris. ad retrabenda que tccreto t̾mina¬
insi uł acto uł pminͣtiationis editio de¬
negetur: qui aũt t̾minatam rescripto ł
consuitatiõe questioẽm ex quisito suffra¬
gio refricare conabitur. incẽm litis esti¬
matioẽm adñsario suo ꝓtinus ꝯdẽpnetaĩ.
oi uenia deneganda. si quis cc hec suppli¬
d.ã ⁊ Quilicitam ꝓ uocatioẽm omisit.
ꝑpetuo silere debebit. ⁊iec a nobis ĩpudẽs
petere ꝑsupplicaticẽm anxilium ꝙ si fecit
desidetio suo carebit.⁊ ignomime pena

Expanded text:
supplicasti, priusquam rescriptum impetrares, praeses provinciae vir clarissimus prveris, rescriptum, quod postea secutum esse suggeris, ad retrahenda quae decreto terminanisi vel actorum vel pronuntiationis editio denegetur. Qui autem terminatam rescripto vel consultatione quaestionem exquisito suffragio refricare conabitur, in omnem litis aestimationem adversario suo protinus condemnetur: omni venia deneganda, si quis contra haec suppli. Qui licitam provocationem omiserit, perpetuo silere debebit nec a nobis impudens petere per supplicationem auxilium. Quod si fecerit, desiderio suo carebit et ignominiae poena
Abbreviated transcription (Latin):
Mp. usti⁊ Temporales actic̃es que per
oblaticem p̃cum iͦ. d ea s rescpticẽs ꝑ petu¬
antur definire necessarium ẽe duximus
tantummõ ꝑ oblati oẽs p̾cum ⁊ ad eas
Frescripta ꝑ petuari que ap̃tore constitute
annali tp̃e coartate sũt. Ut lite pendẽte

Expanded text:
us . Temporales actiones, quae per oblationem precum et ad eas rescriptiones perpetuantur, definire necessarium esse duximus, tantummodo per oblationes precum et ad eas rescripta perpetuari, quae a praetore constitutae a
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cis  facile capax ñ sit. tñ ad muissisup
sceleris atrocitas:⁊ laudabilis fidei exẽ¬
plum:. suꝑ uindicanda cede dñitui or¬
tam̃to fuit. ut p̃fecto p̃torio iuxta ad¬
notͣtionis nre decretum demandaremꝰ
quẽ adire cara ut anditis his que inlibel¬
lo costulisti. ireos inuestigare. ⁊ seuerissi¬
mamuindictam iuxtalegum censuram
Mp. ꝯstã. Quo̾tiens rescͥpto nr̃o mora¬
toria pͣscptio rantititur ad ditus sup¬
plicandi pandatur. quod aut̃ totius ne.
dispedio. conudli non potsnec p̃scͥptio¬
nis igitur ꝑ ẽptorie relaxatio petatur.

Expanded text:
cis facile capax non sit, tamen admissi sceleris atrocitas et laudabilis fidei exemplum super vindicanda caede domini tui hortamento fuit, ut praefecto praetorio iuxta adnotationis nostrae decretum demandaremus quem adire cura, ut auditis his, quae in libello contulisti, et reos investigare et severissimam vindictam iuxta legum censuram pu. Quotiens rescripto nostro moratoria praescriptio remittitur, aditus supplicandi pandatur. quod autem totius negdispendio convelli non potest. nec praescriptionis igitur peremptoriae relaxatio petatur.
Abbreviated transcription (Latin):
licissimum euum nr̃e rei publice dõauit.
cum in hoc ⁊ bella parthica abolita sũt.
⁊ quietiꝑpetue tradita ⁊ t̾tia pars mũdi
nobis decreuit. post eurropam ⁊ enm ⁊ asi
am totamlibia nr̃o imꝑio adiuncta ẽ. et
tanto oꝑi legum cap̃ impõitum ẽ. omina
celestia dona nr̃ãt̃tia consulatu indultait̃.
Itaq om̃s iudices nr̃i ꝓsua uiris dictione
eas quid̃ leges suscipiant. taminsuis uidi¬
cis quam in hac regia urbe hãnt ⁊ p̃poant
p̃fectus. cure aut̃ erit trib exceptis p̃fectiᷤᷤ
p̃toriis tam orientalib quã illicis. nec
ñlibicis. ꝑsuas auctoritates õib qui sue
uiris dictiom suppõntisunt eas maĩfestãẽ¬

Expanded text:
licissimum eum nostrae rei publicae donavit, cum in hunc et bella Parthica abolita sunt et quieti perpetuae tradita, et tertia pars mundi nobis adcrevit post Europam enim et Asiam et tota Libya nostro imperio adiuncta est et tanto operi legum caput impositum est, omnia caelestia dona nostro tertio consulatui indulta. Itaque omnes iudices nostri pro sua iurisdictione easdem leges suscipiant et tam in suis iudiciis quam in hac regia urbe habeant et propopraefectus. Curae autem erit tribus excelsis praefectis praetoriis tam Orientalibus quam Illyricis nec non Libycis per suas auctoritates omnibus, qui suae iurisdictioni suppositi sunt, eas manifestare
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. philippꝰ. Siemancipata apatre int̾
annum toꝵ possonẽ peterecessasti. p̃tẽlẽ
iuris ignorantiam nullis rõmb potes.
stam̃tiugtum in lucem emerserit. exhis
q̃ ꝑignorintiam confecta sunt p̃iuditiũ
tibi noncõꝑabitur. ostende igitur apud
p̃torem uirum clarissimum amicũ mrĩ
testam̃tum. ułfide u eti deficere. uluiris
rõnestare ñ posse. ut infirinata scͥptura
quetestam̃ti nice ꝓlata ẽ solidam succes¬
sionẽ oꝑtmeas.

Expanded text:
Marcellae. Si emancipata a patre intra annum bonorum possessionem petere cessasti, praetendere iuris ignorantiam nullis rationibus potes.stamenti vitium in lucem emerserit, ex his, quae per ignorantiam confecta sunt, praeiudicium tibi non comparabitur. Ostende igitur apud correctorem virum clarissimum amicum nostrum testamentum vel fide veri deficere vel iuris ratione stare non posse, ut infirmata scriptura, quae testamenti vice prolata est, solidam successionem obtineas.
Abbreviated transcription (Latin):
p. leo. Pepassim liceat mulieribus
om̃s suos contͣctus retͣctare in his q̃ p̃t̃¬
miserint. ułignoraui̾nt statiumus. si
ꝑignorantiam utris dãpnum aliqd̃
crrca ius uł sub̾am suampatianter. in
his tm̃ casib inquib p̃teritarũ legũ
auctoritas eis suffragatur subueniri.

Expanded text:
 . Ne passim liceat mulieribus omnes suos contractus retractare in his, quae praetermiserint vel ignoraverint, statuimus, si per ignorantiam iuris damnum aliquod circa ius vel substantiam suam patiantur, in his tantum casibus, in quibus praeteritarum legum auctoritas eis suffragatur, subveniri.
Abbreviated transcription (Latin):
que antea in nots enilii. papimam. exul¬
prano ⁊ paulo net ñ ⁊ martiano ascͥpta sũt.
que antea nullam iamoptincbant partĩ
ꝑꝑ ronorẽ splendidissmi papimam not
Ratimiti puere si siquidexhis ad repietic̃e
summm ingam papimani libroꝵ ułint ẜ¬
nete legis uicẽ optinens non moremini. iut
om̃s quitelati fuint in hunc codicẽ pruden¬
tissum uirihãnt auctoritatẽ. tanquam ⁊ si

Expanded text:
quae antea in notis aemilii papiniani ex ulpiano et paulo nec non marciano adscripta sunt, quae antea nullam vim obtinebant partim propter honorem splendidissimi papiniani, non statim respuere, sed, si quid ex his ad repletionem summi ingenii papiniani laborum nere legis vicem optinens non moremini: ut omnes qui relati fuerint in hunc codicem prudentissimi viri habeant auctoritatem tam, quasi et
Abbreviated transcription (Latin):
tilis se cẽcodicis dñm. neq a licentiam a¬
ꝑimus extali codice inuiditium aliquid
recitare. qui inquacumq sua parte signor̃
ht̃ malitiam. Ip̃e aũt librarius quiansus
ꝙ dictum ẽ plectetur. si ⁊̃ libriexistimati¬
onẽ induplum dño reddat. s ⁊ ip̃e dñs i¬
gnorans talem librumuł cõꝑanĩt. uel
conficicurauit. ꝙ iantea anobis dispo¬
situm ẽ constitutioẽ ꝗtiam ad legum ꝓ¬
tors ecligestor ułpandectarum posumꝰ
suumoptinere robur ext̃tio nr̃o felicissimo
sanccimus consulatu. p̃sentis duo decime
inditionis t̃tio kł ianuarias incẽm euua
ualituras. ⁊ una cum nr̃is ꝯstitutionibus
pollentes ⁊ suumuigorẽ inuiditiis exten
dentes. mõĩb c̃ais siue que postea cm̃serĩt.
siueque muiditus adhuc perdent. nec ui
dicialis eas. uł nnicalis forma cõpeseuit.
nłamicali pacto sopita. hec resuscitare nul¬
lomõ uolumus. bene aũt ꝓperamiius int̾¬

Expanded text:
tilis se esse codicis dominum: neque enim licentiam atilis se esse codicis dominum: neque enim licentiam aperimus ex tali codice in iudicium aliquid recitare, qui in quacumque sua parte siglorum habet malitiam. Ipse autem librarius, qui eas  dictum est plectetur, sed etiam libri aestimationem in duplum domino reddat, si et ipse dominus ignorans talem librum vel comparaverit vel confici curaverit. Quod et antea a nobis dispositum est in constitutione, quam ad legum pntorum et digestorum vel pandectarum posuimus, suum obtinere robur ex tertio nostro felicissimo sancimus consulatu, praesentis duodecimae indictionis tertio kalendas ianuarias, in omne aevum valituras et una cum nostris constitutionibus pollentemnibus causis, sive quae postea emerserint sive in iudiciis adhuc pendent nec eas iudicialis vel amicalis forma compescuit. vel amicali pacto sopita, haec reuscitari nullo volumus modo. Bene autem properavimus in te
Abbreviated transcription (Latin):
eor⁊ tͣitare non cẽcedimus: ne sibositaᷤ eor̃
aliquid legib nr̃is afferat ex confusione
dedecus. quod ⁊mantiquis edicti ꝑ petuicõ¬
m̃tatorib factumẽ. quiopus mod̾ate cõ¬
fectum. huc atq illicindiũsas sentntias
ꝓclucentes minsinitum detraxerant. ut pe¬
ne cẽmromanam sanctiõẽm cẽ confusam.
quod si passi ñsimus quẽ admodum poste
ritatis admutatur uanadiscordia: siꝗs
aut̃ tale facere ansi fu̾int tp̃i quid̃ falsitatis
reiconstituantur. uolummna eor õimodo¬
corrumpatur. siquiduõ ut supͣdictum ẽ
ambiguum fũit uisum. hoc a dimꝑiale cul
iñ ꝑuidices reftratur. ⁊ exauctoritate au¬
gusta manifestetur. cui soli cõcessum ẽ le¬
ges condere ⁊ int̾pretari. eand̃ aũt pena fal¬
sitatis constituimus.⁊adũsus cos qui ĩpo¬
ausi fuint conscribere.oĩan .i.⁊ noĩa pru¬
ꝑauĩnt. in quosigna põita sunt. inqualẽ¬
cumq locũm libri. us uoluminis sciat inu¬

Expanded text:
eos iactare non concedimus, ne verbositas eorum aliquid legibus nostris adferat ex confusione dedecus. Quod et in antiquis edicti perpetui commentatoribus factum est, qui opus moderate confectum huc atque illuc in diversas sententias producentes in infinitum detraxerunt, ut paene omnem Romanam sanctionem esse confusam. Quos si passi non sumus, quemadmritatis admittatur vana discordia? Si quid autem tale facere ausi fuerint, ipsi quidem falsitatis rei constituantur, volumina corrumpentur. Si quid vero, ut supra dictum est, ambiguum fuerit visum, hoc ad imperiale culmen per iudices referatur et ex auctoritate Augusta manifestetur, cui soli concessum est leges et condere et interpretari. Eandem autem poenam falsitatis constituimus et adversus eos, qui in poausi fuerint conscribere. Omnia paraverit, in quo sigla posita sunt in qualemcumque locum libri vel voluminis, sciat inu
Abbreviated transcription (Latin):
quia ideo imꝑialcm fortunam reb huma¬
Ins deus p̃posuit. ut possit oĩa que notũt
Icontingerit. ⁊ cndare ⁊ cõponere. ⁊ mõis ⁊ re¬
gulis cõpetentib tradere. ⁊ hoc ñ primũ a nob̾¬
dictum c̃ siabantiqua descẽdit ꝓsapia cum ⁊
ip̃e uilianus logum edicti ꝑpetui subtilissimꝰ
fectum inuenatur. ab imꝑiali sanctiõe hoc
repleatur. ⁊ ñ tp̃e solus si ⁊ duius adriarius ĩ
cõpõitione ecucti. ⁊ senatus ꝯsulto ꝙ eam se¬
cutumẽ. hoc aꝑtistime diffimunt. ut siquis
inclicto poitum ñ inuematur. hoc ad cius re¬
gulas. cuisq comecturas imnitatic̃es possit
noua trstruere auctoritas. ¶Hec o ĩa igit᷑
scientes patres ꝯscͥpti. ⁊ om̃s orbis t̾rarum
poĩes gr̃as quid̾ amplissimas agite summe

Expanded text:
quia ideo imperialem fortunam rebus humaquia ideo imperialem fortunam rebus humanis deus praeposuit, ut possit omnia quae noviter contingunt et emendare et componere et modis et regulis competentibus tradere. dictum est, sed ab antiqua descendit prosapia: cum et ipse Iulianus legum et edicti perpetui subtilissimusrfectum inveniatur, ab imperiali sanctione hoc repleatur. et non ipse solus, sed et divus Hadrianus in compositione edicti et senatus consulto, quod eam secutum est, hoc apertissime definivit, ut, si quid in edicto positum non inveniatur, hoc ad eius regulas eiusque coniecturas et imitationes possit nova instruere auctoritas. Haec igitur omnia scientes, patres conscripti et omnes orbis terrarum homines, gratias quidem amplissim
Abbreviated transcription (Latin):
plissima cõgregata. ut egena quid antiq̃
multitudo truematur. o pulentissima aũ
breuitas nr̃a efficiatur:. antique aũt sapien¬
tielibror copiam maxime tribumanꝰ uir
excellentissimus p̃buit in quib multi frant.
⁊ tp̃is cruditissimis hõm incogniti quibus
oib ꝑlectis quicquid exbis pulcherrimũ
erat. hoc se motum in optimam nr̃am com¬
poitioẽm ꝑuant. s⁊ huius oꝑis cõditores
ñ solum ea uolummna ꝑ legerunt ex quibus
leges põite sunt. fi ⁊ alia multa que nicħ
ceptumnr̃is digestis applicarent. opiimo
aĩo respuer̃. ¶ Si quia diuine quid res ꝑ fec¬
tissime sunt. Numamuõ uris cõditio semꝑ
ininftum tecurtit.⁊ nichil ẽ tnea ꝙ stare
c̃ ꝑpetuo possit. multas ⁊ crum formas clere¬
⁊ nat᷑am nouas deproꝑat. ñ tesꝑamus q̃dam
postra emogi negotia.que adhuc iegum
laqucis ñsumt innodata. Siquid igitur
tale contigit augustum implort̾itmedũ.

Expanded text:
amplissima congregata, ut egena quidem antiqua amplissima congregata, ut egena quidem antiqua multitudo inveniatur, opulentissima autem brevitas nostra efficiatur. antiquae autem sapientiae librorum copiam maxime Tribonianus vir excellentissimus praebuit, in quibus multi fuerant et ipsis eruditissimis hominibus incogniti, quibus omnibus perlectis, quidquid ex his pulcherrimum erat, hoc semotum in optimam nostram compositionem pervenit. sed huius operis conditores non solum ea volumina perlegerunt, ex quibus leges positae sunt, sed etiam alia multa, quae, nihil ceptum nostris digestis aes perfectissimae sunt, humani vero iuris condicio semper in infinitum decurrit et nihil est in ea, quod stare perpetuo possit  multas etenim formas edere natura novas deproperat, non desperamus quaedam postea emergi negotia, quae adhuc legum laqueis non sunt innodata. Si quid igitur tale contigerit, augustum imploretur remedium,
Abbreviated transcription (Latin):
raturam inducit discor die fires effugiẽ¬
tẽ si ⁊ siquid forsitan pret missumẽ. qd
intantis milib q̃i inpro fundo põitum la¬
titabat. ⁊cum idoneum fu̾at poni obicuri¬
tate inuolutum necessarium derlictum ẽ.
Qansror ad p̃hentere rectoaĩopossit. pͥmo
quid̃ ꝑꝑ ingeni mortalis exiguitatẽ. de ĩ
ꝓmixtum nullam sibi ad eruend p̃buit co¬
Siam. dem̃ ꝙ multo utiluis ẽ: pauca idonce
effugere quammmuitis mutilib hoĩes p̾gra¬
Cuari. ¶ Mirabile aũt aliquid exhis libris
cmersent. ꝙ multitudo antiquam p̃sente
breutate pautior inuenitur. hoĩes ⁊ cnim ꝙ
antea lites agebant. licet multe leges fue¬
rant põite ti expaucis lites ꝑferebant.
uidicum magis quã legitima auctoritate
lites dirimebantur. Inp̃senti aũt ꝯfũmati¬
one nr̃oꝵ digestoꝵ etantis leges collec¬
te sunt uoluminib quoꝵ nõia ⁊ antiꝗcẽs
hõies ñ dicimus. nesciebant. sinec unqria
andiebant. que oĩa collecta sunt subaam

Expanded text:
aturam inducit discordiae fines effugientem. Sed et si quid forsitan praetermissum est, quod in tantis milibus quasi in profundo positum latitabat, et, cum idoneum fuerat poni, obscuritate involutum necessario derelictum est: quis hoc apprehendere recto animo possit? primo quidem propter ingenii mortalis exiguitatem: deinde rmixtum nullam sui ad eruendum praebuit copiam: deinde quod multo utilius est pauca idonea effugere, quam multis inutilibus homines praegravari. Mirabile autem aliquid ex his libris emersit, quod multitudo antiqua praesente brevitate paucior invenitur. homines etenim, qui antea lites agebant, licet multae leges fuerant positae, tamen ex paucis lites perferebantoluntate iudicum magis quam legitima auctoritate lites dirimebantur. in praesenti autem consummatione nostrorum digestorum e tantis leges collectae sunt voluminibus, quorum et nomina antiquiores homines non dicimus nesciebant, sed nec umquam audiebant. quae omnia collecta sunt substantia
Abbreviated transcription (Latin):
pus fierideo anmuente mandabamus. tẽpesti¬
uum nobis uidetu⁊ imnp̃senti sanccire. ut ni¬
moneq eoꝵ qui imp̾senti uiris ꝑitiã hnt
nec qui postea ftũnt auteatur cõm̃tanos hĩo
iegib ad nectere. nisi tm̃siuelit eas ing̾cam
uaetmntͥnsformart subcos ordint eaq sũa.¬

Expanded text:
bamus, tempestivum nobis videtur et in praesenti sancire, ut nemo neque eorum, qui in praesenti iuris peritiam habent, nec qui postea fuerint audeat commentarios isdem legibus adnectere: nisi tantum si velit eas in graecam vocem transformare sub eodem ordine eaqu
Abbreviated transcription (Latin):
ductumẽ ¶Has scẽ itaq leges ⁊ adorate
⁊ scruate oib antiquiorib quiescentibus
censemus. nec intuditio nec inalio certamm̃
ubileges necessatie sunt exaliis libris nifi ab
hisd institutionib rĩtiq digestis ⁊ constitu¬
tionib anobis cõpõitis us ꝓmulgatis. ali¬
quid ułrecitare ułostardere conetur. nisi te¬
merator uedit falsitatis criminis subiectus.
tina cumiudice quiciaudatiam acõmodaũ.
pans granissimis laborare. ¶Ne aũt incogni¬
tum nobis fiat ex quib uctm libris hoc con¬
summatio ordinata ussimus. ⁊ hoc in pͥmor¬
dus digestoꝵ nrõꝵ inscribi. ut marafestis¬
simumsit. ex quib legis latorib quib q
ubris eor ⁊ quot milib hoc ustitie roane
tẽplum edificatumẽ. Legis latores aũt uł
com̃tatores eos elegimus. qui digno tm̃ o
ꝑefũant. ⁊ quots antenores piisstm pͥncipes
admittere ni sunt indignati. õĩb uno dign¬
tatis apice inꝑtito. nec sibiquodam uindi¬

Expanded text:
es et adorate et observate omnibus antiquioribus quiescentibus: lum observari censemus. nec in iudicio nec in alio certamine, ubi leges necessariae sunt, ex aliis libris, nisi ab isdem institutionibus nostrisque digestis et constitutionibus a nobis compositis vel promulgatis aliquid vel recitare vel ostendere conetur, nisi temerator velit falsitatis crimini subiectus una cum iudice, qui ei audientiam accommodabit, poenis gravissimis laborare. Ne autem incognitum summatio ordinata est, iussimus et hoc in primordiis digestorum nostrorum inscribi, ut manifestissimum sit, ex quibus legis latoribus quibusque libris eorum et quot milibus hoc iustitiae Romanae templum aedificatum est. 20a Legis latores autem vel commentatores eos elegimus, qui digni tanto opere fuerant et quos et anteriores piissimi principes admittere non sunt indignati, omnibus uno dignitatis apice impertito nec sibi quodam
Abbreviated transcription (Latin):
quod ⁊ admaiorib dictum ẽ. demñ sciat qd̃
sumlitudo tnquib dam. An his breuissi¬
mis assumpta ñ imitilis ẽ. ⁊ nec cit ñtm
ꝓpõitum hoc subsecutum. aut a ita lex ne¬
cessaria erat. ut din̾sis titulis ꝑꝑ rerum co¬
graticẽm amplicari eam oporteat. aut cũ
fũat aliis diũsis ꝑmixta. inpossibile erat
eam ꝑ partes detrahi. ne totum ꝯ fundat᷑.¬
⁊ inhis partib inquib ꝑfectissime iussi¬
ones expoĩte ucterum fu̾ant. ꝙ particu¬
latim in eas fuãt sparsum. hoc diuidere
ac seꝑare penitus erat inciuile. ne tam
sensus quam aures legentium ex hoc ꝑ¬
turbentur. ¶ Stimliq mõ. siquid pͥn¬
cipalib ꝯscitutionib cautum ẽ hoc ĩ
digestorꝵe uolumine pom nulio cecessi

Expanded text:
quod et a maioribus dictum est. deinde sciat, quod quod et a maioribus dictum est. deinde sciat, quod similitudo in quibusdam et his brevissimnostrum propositum hoc subsecutum: aut enim ita lex necessaria erat, ut diversis titulis propter rerum cognationem adplicari eam oporteat, aut, cum fuerat aliis diversis permixta, impossibile erat eam per partes detrahi, ne totum confundatur. et in his partibus, in quibus perfectissimae visiones expositae veterum fuerant, quod particulatim in eas fuerat sparsum, hoc dividere ac separare penitus erat incivile, ne tam sensus quam aures legentium ex hoc perturbentur. Similique modo si quid principalibus constitutionibus cautum est, hoc in digestorum volumi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsummati que ut primum sꝑari cep̃. neq
intoto decenmo cõpleri sꝑabatur. õipotĩti
deo ⁊ hanc oꝑam ad hõium sustentatione
piis obtulimus animis. ubesq grãs maxĩe
deitati redoroimus. quenobis p̃stitit ⁊ bella
ꝓspeximus. ut sit eis cognitam quanta con¬
fusione ⁊ iniquitate obsoluti. inquantam
mod̾atioem ⁊ legitimam u̾itatem ꝑuener̃.
legesq inposterum hãnt tam directas quã
compendiosas. õib q nꝑꝓmptu põĩtas. ⁊
adpossidendi libros carum facilitatẽ ioc̃eas.
ut ñ molle aiutiarum expensa possĩt hõiẽ
suꝑuacuc legum multitudinis adipisciuo¬
lumina s⁊ uilissima petunia facilis coꝵ com¬
ꝑatio pateat. tam ditiorib qũate maiõib
tꝑmmo p̃tio magna prudentia reparanda.
siquid aũt legum intanta cõpoitione q̃
ab imm̃so libror nũocollecta ẽ simile for¬
sitan raroinuematur. nemo hoc uituꝑand̃
hrẽ memoriam. ⁊ penitus innullo peccaẽ
diminitatis. magis quam mortalitatis ẽ

Expanded text:
ari coepit, neque in totum decennium compleri sperabatur: omnipotenti deo et hanc operam ad hominum sustentationem piis obtulimus animis uberesque gratias maximae deitati reddidimus, quae nobis praestitit et bella perspeximus, ut sit eis cognitfusione et infinitate absoluti in quantam moderationem et legitimam veritatem pervenerunt: legesque in posterum habeant tam directas quam compendiosas omnibusque in promptu positas et ad possidendi libros earum facilitatem idoneas: ut non mole divitiarum expensa possint homines supervacuae legum multitudinis adipisci volumina, sed vilissima pecunia facilis eorum comparatio pateat tam ditioribus quam tenuioribus, minimo pretio magna prudentia reparanda. Si quid autem in tanta legum compositione, quae ab immenso librorum numero collecta est, simile forsitan raro inveniatur, nemo hoc vituperandhabere memoriam et penitus in nullo peccare divinitatis magis quam mortalitatis est:
Abbreviated transcription (Latin):
sentaneam eis dunsionem partium ꝯfici¬
entes. ¶Igitur pͥma quid parstotius cõ¬
textus que grecouocabulo.Nꝑcuta. nõ¬
ccũpatur inquattuor libris se põita est.
¶ Sccłs aũt articulus seꝑtẽ libros ht̃ qui d̾iũ¬
ditiis appellatur. ¶Int̾tiauõ cõgregatiõe.¬
oĩa que dercb. creditis noĩantur contulimꝰ.
octo libris ei deputatis. ¶Quartus antem
locus qui ⁊ totius cõpõitionis quasi quidã
inuenitar um ibilicus. octolibros suscepit.
in quib oĩa que ad ypothecam ꝑtinent
repõita sunt. ñ ut apigneratitia actiõe in
libris dereb poita multum distarent. alio
libro cod̃ inserto uolumine qui ecdilitiuo
edictum. ⁊ recldibitoriam actiõem. ⁊ duplã
scipulatioẽm. que de cuictionib ꝓpõita ẽ
contin qr hec oĩa titulis ẽptionum ⁊ucti¬
diuonum consentanea sunt. ⁊ p̃clicte actio¬
nes qͣi pedisse queularum ab iitio ꝓ̃cesser̃.

Expanded text:
sentaneam eis divisionem partium conficientes. Igitur prima quidem pars totius contextus, quae Graeco vocabulo prwta nuncupatur, in quattuor libros seposita est. Secundus autem articulus septem libros habet, qui de iudiciis appellantur. omnia quae de rebus nominantur contulimus, octo libris eis deputatis. Quartus autem locus, qui et totius compositionis quasi quidam invenitur umbilicus, octo libros suscepit. in quibus omnia quae ad hypothecam pertinent reposita sunt, ut non a pigneraticia actione in libris de rebus polibro eodem inserto volumine, quae aedilicium edictum et redhibitoriam actionem et duplae stipulationem, quae de evictionibus proposita est, continet. quia haec omnia titulis emptionum et venditionum consentanea sunt et praedicta actiones quasi pedisequae illarum ab initio proce
Abbreviated transcription (Latin):
fidei cõmissis aũt senatus consulti tre¬
belliam. singulis libris. utriq coꝵ apli¬
catis.tota pars quinta innouelibros
co adunata ẽ. Solumaũt senatus ꝯ sul¬
tum trebalunum pc̃endum c̃e existima¬
uimus. captiosas ⁊ enm ⁊ ip̃is ueterib
ocliosas pegasiam senatus ꝯsulti ãbage̾.
⁊ utruisq senatus ꝯsulti ad setam suꝑ¬
uacuas. qua scrupulosas ad u̾sitates

Expanded text:
fideicommissis autem senatus consulti Trefideicommissis autem senatus consulti Trebelliani, singulis libris utrique eorum adplicatis tota pars quinta in novem libros coadunata est. solum autem senatus consultum Trebellianum ponendum esse existimavimus: captiosas etenim et ipsis veteribus odiosas Pegasiani senatus consulti ambages et utriusque senatus consulti ad se tam supervacuas quam scrupulosas diversitates
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnrãm aut̃ ꝓuidentiam his cõgregate. cũ
oportuerat ea q̃ decod̾ pene loquutur in
confinio ponere. ¶ auns itaq lib̾ post duo¬
hos primus nobis excogitatus ẽ deusuris
⁊ traiectitiis pecumiis ⁊ de instrum̃tis ⁊ te¬
stib ⁊ ꝓbationib nec ñ p̃sũptionib et
manorati tres singulares libri uista com¬
põitiõe dereb creditis põĩti sunt. ¶post
hos siqua desponsalib usnuptus uł doti¬
b legib dictasunt. reposuimus tribũs
libror uoluminib ea cõcludentes. ¶ dẽ
tutelis aũt ⁊ curationib geminos libros
cõposuimus.⁊ memoratam ordinatiõem
octo libror mediam totius oꝑis reposu¬
nius. oĩa undiq tam utilissirpa quam
cherrima uira continentẽ. ¶Quintus aũ
exoritur uobis digestoꝵ articulus in qͦ
detest̾am̃tis us codicillis tam priuators
quam militum omne quicquid antiꝗt᷑
dictum ẽ inuemat quis rcꝑõitum ꝙ udde
ut legatis quid legis falcidie narratio.

Expanded text:
ram autem providentiam his congregatae, cum oportuerat ea quae de eodem paene loquuntur in confinio ponere. Alius itaque liber post duo primos nobis excogitatus est de usuris et traiecticiis pecustibus et probationibus nec non praesumptionibus. et memorati tres singulares libri iuxta compositionem de rebus positi sunt. post hos si qua de sponsalibus vel nuptiis vel dotibus legibus dicta sunt reposuimus, tribus librorum voluminibus ea concludentes. de tutelis autem et curationibus geminos libros conscripsimus. et memoratam ordinationem octo librorimus, omnia undique tam utilissima quam pulcherrima iura continentem. Quintus autem exoritur nobis digestorum articulus, in quo de testamentis et codicillis tam privatorum quam militum omne, quidquid antiquis dictum est, inveniat quis depositum: qui ut legatis quidem legis Falcidiae narratio,
Abbreviated transcription (Latin):
tius eruditionis prima fundam̃ta atq ele¬
m̃ta ponere. quib uiuenes suffutti possũt
gͣuiora ⁊ ꝑfectiora legum sita sustentare.
admouimus aũt cos ut memores ⁊̃ nr̃aꝵ:
fiant ꝯstitutionum quas ꝓem̃datic̃e uitis
promilganimus ⁊ inconficaice institutio
num etiam eandem em̃datioem ponere nõ
morentur. ut sit manifestum.⁊ ꝙ añea ua¬
cillabat ⁊ ꝙ postea instabilitat᷑e redactũ ẽ.
ꝙ opus abbis ꝑfectum ut nobis oblatum
⁊ relectum ẽ ⁊ ꝓno suscepinus aĩo. ⁊ nrĩs
tos libros constitutionum uiccm hr̃e uissimꝰ.

Expanded text:
tius eruditionis prima fundamenta atque eletius eruditionis prima fundamenta atque elementa ponere, quibus iuvenes suffulti possint graviora et perfectiora legum scita sustentare. Admonuimus autem eos, ut memores etiam nostrarum fiant constitutionum, quas pro emendatione iuris promulgavimus, et in confectione institutinum etiam eadem emendatione ponere non morentur: ut sit manifestum et quid antea vacillabat et quid postea in stabilitatem redactum est. quod opus ab his perfectum ut nobis oblatum et relectum est, et prono suscepimus animo et nostris tos l
Abbreviated transcription (Latin):
eos dubitabatur. hoc iam intutissimam ꝑuc¬
nit quietẽ nullo titubante relicto. s⁊ cum
ꝑspeximus ꝙ ad portandum tm̃ sapiẽtie
molem ñ sunt idoneihoies rudes. ⁊ qui inpͥ¬
mis legum uestibulis stant. aintrare archa¬
na eoꝵ ꝓperant:⁊ aliam mediocrẽ eruditiõe
p̃ꝑandam ẽẽ censuimus. ut subea colorati
quasi primituis õum imbuti possint ad pe¬
netralia eore intrare.⁊ formamiegum pul¬
cherrimam ñcum uiuñtib oculis accipere
Et ideo tribumano niro excelso qui adtotiꝰ
oꝑis gubnatiõtm electus ẽ. nec ñ treo phi¬
lo. ⁊ dorotheo uiris illustrib ⁊ facũdissumꝰ
antecessorib accersitis mandauimus. qua
tenus libris quos ueteres cõposuerunt ꝗ
prima logum argum̃tata continebant.⁊
institutiões nocabantur. seꝑatim collectis
quicquid exhis utile. ⁊ aptissimum ⁊ũdiq
sit cdimatum. ⁊ reb que inp̃senti euo inusu
ũtuntur. ꝯsentaneum inucnitur. hoc ⁊ caꝑe
strideant.⁊ inquattuor libris reponere.⁊to¬

Expanded text:
eos dubitabatur, hoc iam in tutissimam pervenit quietem, nullo titubante relicto. Sed cum prospeximus, quod ad portandam tantae sapientiae molem non sunt idonei homines rudes et qui in primis legum vestibulis stantes intrare ad arcana eorum properant, et aliam mediocrem eruditionem praeparandam esse censuimus, ut sub ea colorati et quasi primitiis omnium imbuti possint ad penetralia eorum intrare et formam legum pulcherrimam non coniventibus oculis accipere. Et ideo Triboniano viro excelso, qui ad totius operis gubernationem relectus est, nec non Theophilo et Dorotheo viris illustribus et facundissimis antecomposuerunt, qui prima legum argumenta continebant et institutiones vocabuntur, separatim collectis, quidquid ex his utile et aptissimum et undique sit elimatum et rebus, quae in praesenti aevo in usu vertuntur, consentaneum invenitur, hoc et capere studeant et quattuor libris reponere et to
Abbreviated transcription (Latin):
dño ⁊ deo nr̃õ ihuxp̃o possibilitatẽ tã nob̾
quamnĩs in doc satellib p̃stante. ⁊ pͥncipa¬
les quiõ consututiõẽs . xii. libris digestas.
iamante incodice nr̃o noĩe p̃fugente cõ¬
tulimus. posteatĩõ maximum opus ad gre¬
dientes ip̃auetustatis studioñssima oꝑa ĩa
peneconfusa. ⁊ dissoluta erõ uiro exclso ꝑ¬
misimus tam colligere quã certo mouami¬
ne tradere. si cum oĩa ꝑcunctabamur ap̃fato
inro excelsosuggestum ẽ duo pene milia li¬
bror c̃e conscripta.⁊ plusquãtricies cente¬
namilia ũsuum aueterib effusa que necẽe
optimum fuiss. eligere. ꝙ celesti fulgore.
⁊ summe trinitatis fauore confectum ẽ.
sodm nr̃amandata que ab mitio ad me¬
moratum uirum excelsum fecimus. ⁊ ĩ.l.
libros. omneꝙ utilissimum erat collectũ
ẽ. ⁊ om̃s ambiguitates decise. nullo seditio¬
so relicto nom̃q librumposuimus. dĩge¬
stoꝵ seu᷑ pandectarum. qͣr om̃s disputati¬

Expanded text:
bilitatem tam nobis quam nostris in hoc satellitibus praestante. Et principales quidem constitutiones duodecim libris digestas iam ante in codicem nostro nomine praefulgentem contulimus. Postea vero maximum opus adgredientes ipsa vetustatis studiosissima opera iam paene confusa et dissoluta eidem viro excelso permisimus tam colligere quam certo moderamini tradere. Sed cum omnia percontabamur, a praefato viro excelso suggestum est duo paene milia librorum esse conscripta et plus quam tricies centena milia versuum a veteribus effusa, quae necesse optimum fuisset eligere. quod caelesti fulgore et summae trinitatis favore confectum est secundum nostra mandata, quae ab initio ad memoratum virum excelsum fecimus, et in quinquaginta libros omne quod utilissimum erat collectum est et omnes ambiguita tes decisae nullo seditioso relicto. nomenque libris imposuimus digestorum seu pandectarum, quia omnes disputati
Abbreviated transcription (Latin):
uantiam ꝑmittimus: ut aquecumq
libere cõditionas constituto. uł seruo sup¬
plicante impcͦtratum fu̾it rescͥptum mm¬
nime reqiaratur ꝑ quẽ p̃tes oblate sũt.
mp̃. theo. H escripta cont᷑ uis clicitaab
omnib udscib p̃cipimus refutari. nisi
forte aliquid ẽ quod ñ ledat alium.⁊ ꝑ¬
sit petenti. ui cͦrim̃ supplic̾atib ĩdulgeat.
d. aã: Instrum̃tore exẽpla nõpsit p̃ci¬
¶b ad iunxisse. si necẽe sit eors in suppli¬
caticẽ uim exprimm ut responsuro prin¬
cipi uera p̃catio remaꝑiat cognoscendam
siolis cumncccitas exegi̾t uerbis p̃cib mi¬
scendis quore descrisu int̾partes ita du

Expanded text:
antiam remittimus, ut, a quocumque liberae condicionis constituto vel servo supplicante impetratum fuerit rescriptum, minime requiratur, per quem preces oblatae sunt.ntinianus: rescripta contra ius elicita ab omnibus iudicibus precipimus refutari, nisi forte aliquod quod non ledat alium et prosit petenti vel crimen supplicantibus indulgeat. . Instrumentorum exempla non prosit precibus adiunxisse, sed necesse sit eorum in supplicatione vim exprimi, ut responsuro principi vera precatio rem aperiat cognoscendam, solis, cum necessitas exegerit, verbis precibus inserendis, quorum de
Abbreviated transcription (Latin):
mm̃p. cesaranta circanos diuinc huma¬
nitatis ẽ ꝓuĩdentia. ut sc̃ꝑ et̾ms lib̾alitatib
nos sustentare clignctur. post bella. ⁊ cm̃ par¬
thica et̾na pace sopita. postq uandalicam
gentẽ. creptam. ⁊ cartaginẽ immomag̃ õe
libiam roãno imꝑio it̃m sociatam. ⁊ ieges
antiquas iamsemo p̃grauatas ꝑnrãm ui¬
gilantiam p̃buit innouam pulcritudinẽ.
⁊ modatum comierare cõpendium quod

Expanded text:
PVLOS Tanta circa nos divinae humanitatis est providentia, ut semper aeternis liberalitatibus nos sustentare dignetur. post bella enim parthica aeterna pace sopita postque Vandalicam gentem ereptam et Carthaginem, immo magis omnem Libyam Romano imperio iterum sociatam et leges antiquas iam senio praegravatas per nostram vigilantiam praebuit in novam pulchritudinem et moderatum pervenire compendium: quod
Abbreviated transcription (Latin):
d̃. ãa. Die sabbati ac reliquis sub tp̃e
quo uidricultus sui reuerentiam seruãt.
neminẽ aut facere aliqurd. ant nulla ex
parte conuerri deberetos p̃cip̃imus. ita
Nanos orthotoxos conuenre. ne xp̃iani for¬
te exint̃pellatice urdeors ab offitialibus
p̃fatis dieb aliquã sustincant molestiam.
cumfiscalib cõmodis ilitigiis priuatore
constat reliquos dies posse sufficere.S¬
d̃. ãa. Pullus tanqu̾auideus cum sit ĩ¬
nocens opteratur. nec expõitum cumad
contumeham religio qualiscumq ꝓficat.
ñ passimcore synagoge. uł habitacula
cõcrem̃tur. uł ꝑperam sine ulla ratione
lecdantur. cum alioqum ⁊̃ sisit aliquis sce¬
Tcrib implicitus. idcirco tñ iuditotum
uigor uirisq publici tutcla uidetur ĩme¬
dio constituta. ncquisquam sibi ip̃i ꝑmit¬
tereualeat ultiõem. S⁊ ut hoc uideoꝵ ꝑsõis
uolumus ẽẽ ꝓuisum. ita illud quoq: mo¬
ueroum ẽẽ censemus. ne iud̃i forsitan ĩ¬
solcscant. clatiq sin securitaie quicquam

Expanded text:
 . Die sabbato ac reliquis sub tempore, quo iudaei cultus sui reverentiam servant, neminem aut facere aliquid aut ulla ex parte conveniri debere praecipimus  itaanos orthodoxos convenire, ne christiani forte ex interpellatione iudaeorum ab officialibus praefatis diebus aliquam sustineant molestiam, cum fiscalibus commodis et litigiis privatorum constat reliquos dies posse sufficere. . Nullus tamquam iudaeus, cum sit innocens, obteratur nec expositum eum ad contumeliam religio qualiscumque perficiat: non passim eorum synagogae vel habitacula concrementur vel perperam sine ulla ratione laedantur, cum alioquin, etiam si sit aliquis sceleribus implicitus, idcirco tamen iudiciorum vigor iurisque publici tutela videtur in medio constituta, ne quisquam sibi ipse permittere valeat ultionem. Sed ut hoc iudaeorum personis volumus esse provisum, ita illud quoque monendum esse censemus, ne iudaei forsitan insolescant elatique sui securitate quicquam
Abbreviated transcription (Latin):
Tanctoritas. sam qui ñ subt̾ilit̾ factum e¬
m̃dat: laudabilior ẽ eo qui primus ui¬
uerit. S ⁊ hoc studiosum c̃ẽ uolumus uõ
bis. ut siquid inueterib non bñ poĩtum
libris inuematis. usaliquod suꝑfluum.
ułminus ꝑfectum suꝑ uacua similitudine
semota. ⁊ quod imꝑfectum ẽ repleatis. ⁊ õe
opus mot̾atum. ⁊ quã pulcherrimum osten¬
datis. roc ⁊ rachilomnus obsguando. ut si
aliquid inueterib legib ułconstitutionib
quas antiqui insuislibris posuerunt. non
recte scriptum inuemetis. ⁊ hoc reformetis.
iordim mot̾ato tradatis. ut hoc uideatur
ẽt uerum ⁊ optimmum. ⁊ q̃i abainitio scͥptuo
ꝙ auobis clectum. ⁊ ibi poĩtum fu̾it ⁊ nemo
excõꝑaticẽ ueteris uomuimnis q̃i uitiosam
scͥpturam arguere audeat. cum emm lege
antiqua queregia nuncupatur: omne uis
omnisq potestas ppłi rõam irimꝑatoriã
t̃nsiatasunt potestat̾ẽ nos uõ sancticem c̃co
ñ diuisimus malias ⁊ alias cõclitoꝵ partes.

Expanded text:
auctoritas. Nam qui non subtiliter factum emendat, laudabilior est eo qui primus invenit. Sed et hoc studiosum vobis esse volumus, ut, si quid in veteribus non bene positum libris inveniatis vel aliquod superfluum vel minus perfectum, supervacua similitudine semota et quod imperfectum est repleatis et omne opus moderatum et quam pulcherrimum ostendatis. Hoc etiam nihilo minus observando, ut, si aliquid in veteribus legibus vel constitutionibus, quas antiqui in suis libris posuerunt , non recte scriptum inveniatis, et hoc reformetis et ordini moderato tradatis: ut hoc videatur esse verum et optimum et quasi ab initio scriptum, quod a vobis electum et ibi positum fuerit, et nemo ex comparatione veteris voluminis quasi vitiosam scripturam arguere audeat. Cum enim lege antiqua, quae regia nuncupabatur, omne ius omnisque potestas populi Romani in imperatoriam translata sunt potestatem, nos vero sanctionem omnem non dividimus in alias et alias conditorum partes,
Abbreviated transcription (Latin):
apparebat hoc ꝓõib aliis positum ẽ unaq
õĩb auctoritate indulta. ut quicquio ibi
scͥptum ẽ. hoc nr̃m appareat. ⁊ exnr̃a uolũta¬
te cõpõitum. Nemine audente cõꝑare eaque
antiquitas hãt his que nr̃a auctoritas intͤ¬
duxit. qr multa. ⁊ maxima sunt. que ꝑꝑ u
tilitatẽ rerum tͣnsformata sunt adeo ut et
si principalis ꝯstitutio fu̾at inucterib librĩ

Expanded text:
apparebat, hoc pro aliis omnibus positum est unaque apparebat, hoc pro aliis omnibus positum est unaque omnibus auctoritate indulta, ut quidquid ibi scriptum est, hoc nostrum appareat et ex nostra voluntate compositum: nemine audente comparare ea quae antiquitas habebat his quae nostra auctoritas introduxit, quia multa et maxima sunt, quae propter utilitatem rerum transformata sunt. adeo ut et si principalis constitutio fuerat in veteribus libris
Abbreviated transcription (Latin):
consularẽ. atq patritium filium optim̃ã
sui memoriam inlegib relinquerũt. siec
ñ ⁊ gratinum uirum ullustrẽ ⁊ comitem
sacrarum largitionum. ⁊ optimum ante¬
cessorẽ huius alme urbis constitutũ. ꝙ
om̃s ad p̃lictum opus electisunt unacũ
stephano. menna ꝓstotio. eutalmo. timo¬
theo. lemido. leontio. platone. iacobo.⁊
ꝯstantino. ioħe. utris prudentissimis ꝗ
patrom quidsunt causarum ap̃ maximã
sedem p̃fectont. que orientalib p̃toruis
p̃sid⁊ omne aũt sue uirtutis testimõiu
undiq accipientes: i anobis atãti opis¬
ꝯsumatiõcm ciectisunt. ⁊ cumonĩs munũ
conuenerunt gub̃natic̃em tribuniam uiri
excelsi. ut tm̃ opus nobis anctorib possĩt
tamẽ ¶ tanta aut̃ anobis antiquitatia
habita e reuerentia. ut noĩa prudentium ta¬
citurntate tradere nullo patiamur mõsumnꝰ
adiectic̃m. nidomnutiõem necesiariam ac¬
cipiat. ⁊rectissimis tradatur regulis.⁊ ex

Expanded text:
consularem atque patricium filium eius optimam consularem atque patricium filium eius optimam sui memoriam in legibus reliquerunt: nec non Cratinum virum illustrem et comitem sacrarum largitionum et optimum antecessorem huius almae urbis constitutum: qui omnes ad praedictum opus electi sunt una cum Stephano, Mena, Prosdocio, Eutolmio, Timotheo, Leonide, Leontio, Platone, Iacobo, Constantino, Iohanne, viris prudentissimis, qui patroni quidem sunt causarum apud maximam sedem praefecturae, quae Orientalibus praetoriis praesidet, omne autem suae virtutis testimonium undiqconsummationem electi sunt. et cum omnes in unum convenerunt gubernatione Triboniani viri excelsi, ut tantum opus nobis auctoribus possinttum est. Tanta autem nobis antiquitati habita est reverentia, ut nomina prudentium taciturnitati tradere nullo patiamur modo: sedadiectionem vel deminutionem necessariam accipiat et rectissimis tradatur regulis. et ex
Abbreviated transcription (Latin):
iagnificos. ⁊ studiosisitims ꝑfecta sunt
iõ constantinum uirum istustrẽ comittẽ
sacrore largitionum ⁊ magistrum scrimii
librors. sacrarumq cognitionum. ꝗ sẽper
nobis exbõa opiniõe ⁊gła sese cõm̃daũ.
necñtteophilum uirum illustrẽ magistr̃
uirisq ꝑitum. In hac splendidissimactiui¬
tate landabilif optimam legum gub̃na¬
tione extendentẽ. ⁊ dorottxum uirum il¬
lustrẽ. ⁊ facundissimum questorẽ. quẽ mn
bentensium ciutate splendi dissim̃a legẽ
discipulis tradentẽ. ꝑꝑ eius optimam o¬
pimõem. ⁊ gła adnos deduximus. partici¬
pẽq huius oꝑis fecimnus. fianatholium
uirum illustrẽ magistrum. ꝙ ⁊ ip̃e apud
briatenses uiris int̃p̃s constitutus ad h̃
opus adiectus ẽ. iuir abantiqua stirpele¬
⁊gitima ꝓceclens. cum ⁊ pat̾ eius lcontiuĩ.¬
⁊ auis eudosius qui post patritiũ in clite
recordationis questorẽ ⁊antecessorẽ. ⁊ le
ontiumurrum clarissimum. p̃fectoriũ

Expanded text:
cos et studiosissimos perfecta sunt, id est CONSTANTINVM virum illustrem comitem sacrarum largitionum et magistrum scrinii libellorum sacrarumque cognitionum, qui semper nobis ex bona opinione et gloria sese commendavit: nec non THEOPHILVM virum illustrem magistrum iurisque peritum in hac splendidissima civitate laudabiliter optimam legum gubernationem extendentem: et DOROTHEVM virum illustrem et facundissimum quaestorium, quem in Berytiensium splendidissima civitate leges discipulis tradentem propter eius optimam opinionem et gloriam ad nos deduximus participemque huius operis fecimus: sed et ANATOLIVM virum illustrem magistrum, qui et ipse apud Berytienses iuris interpres constitutus ad hoc opus adlectus est, vir ab antiqua stirpe legitima procedens, cum et pater eius Leontius et avus Eudoxius post patricium inclutae recordationis quontium virum gloriosissimum praefectorium et
Abbreviated transcription (Latin):
ius roãnum ꝑtinentes ⁊ legẽ. ⁊ elimare. ut
usitate sunt. neq nos eore uolumina nra
inquietare dignamur sanctiõem.Cumq
collecta fui̾t. oportit eam pulcherrimo oꝑe
extruere.⁊ q̃i ꝓprium ⁊ sacratissimũ tẽplũ
totumius dirig̾ere. tam scm nr̃i constitu¬
tionẽ codicis. quamclicti ꝑ pctinimitatiõe.
ꝓut hoc nobis cõmolius et patrient. ut ncͥ
extra memoratam consumatiõem possit ẽe
tiquum ꝑmillesimum ⁊ quadrigẽtesimũ
pene annum consusum.⁊ anobis purgatũ
q̃i quodam muro uallatum. nichil extra se
hãt omͣnib auctorib uiris cqua digͥtati
posientib. ⁊ namn quadam p̾rogatiua
Icruanda. Quia ñ om̃s mnoĩa. sicerti ꝑc̃ta.

Expanded text:
jus Romanum pertinentes et legere, et elimare, ut jus Romanum pertinentes et legere, et elimare, ut usitatae sunt, neque nos eorum volumina nostram inquietare dignamur sanctionem.--§ 5.collecta fuerit, oportet eam pulcherrimo opere exstruere, et quasi proprium et sanctissimum templum totum ius dirigere tam secundum nostri constitutionum codicis quam edicti perpetui imitationem, prout hoc vobis commodius esse patuerit, ut nihil extra memoratam consummationem possit esse tiquum, per millesimum et quadringentesimum paene annum confusum et a nobis purgatum, quasi quodam muro vallatum nihil extra se habeat: omnibus auctoribus iuris aequa dignitate pollentibus et nemini quadam praerogativa servanda, quia no
Abbreviated transcription (Latin):
ostendere quod nemo alius neq: sꝑare. neq
optare ausus ẽ. res quid nobis difficiliura.
imino magis impossibilis indebatur. si mna¬
nib ad celum erectis: ⁊ efno auxilio inuocato
eam quoq curamnris itposuimus aniinis.
deo frcti qui ⁊ res penitus desꝑatas doãre ⁊ con¬
sũmare sue uirtutis magnitudine põt. ⁊ ad
tue sinceritatis optimum respeximus mini¬
sterium. tibiq primo ⁊ hoc opus cõmisimꝰ
ingani tui docum̃tis exnĩri codicis ordina¬
tione acceptis. ⁊ussimis quos ꝓbauis tam
exfactindissimis antecessorib quã ex uiris
discrtissimis togatis fori amplissime sedis.
adsociandum laborẽ eligere. ¶His itaq col¬
lectis ⁊ inntm̃ palatium introductis. nob̃q
tuo testimonio placitis totam rem faciendã
ꝑinisimus ita tñut tu ingilantissum ani¬
mi gub̃natioe res om̃s celebrentur. Iubemꝰ
igitur uobis antiquor prudentium quib
auctoritate conscribendarum int̃pretandatq
legum sacratissum pͥncipes p̃bu̾int. librõ ad

Expanded text:
ostendere, quod nemo alius neque sperare neque optare ausus est, res quidem nobis difficillima, immo magis impossibilis videbatur. Sed manibus ad caelum erectis et aeterno auxilio invocato eam quoque curam nostris reposuimus animis, deo freti, qui et res penitus desperatas donare et consummare suae virtutis magnitudine potest. Et adtuae sinceritatis optimum respeximus ministerium: tibique primo et hoc opus commisimus, ingenii tui documentis, ex nostri Codicis ordinatione acceptis; et jussimus quos probaveris, tam ex facundissimis antecessoribus quam ex viris disertissimis togatis fori amplissimae sedis, ad sociandum laborem eligere. His itaque collectis, et in nostrum palatium introductis, nobisque tuo testimonio placitis, totam rem faciendam permisimus: ita tamen, ut tui vigilantissimi animi gubernatione res omnis celebretur.--§ 4. Jubemus igitur vobis antiquorum Prudentium, quibus auctoritatem conscribendarum interpretandarumque legum sacratissimi principes praebuerunt, libros ad