comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
putͣabat uͥginis ĩuenisse: Remãsit itaͦqͦ iu¬
uenis. qͥ reꝓbationiᷤᷤ huiꝰ auctor extit̾at. qui sẽ
putabat defensorẽ uͥginis suꝑare. Hic splen¬
dorẽ dũ ꝓuocaret ad luxũ. uitã qũa uide¬
bat᷑ habere amisit: ⁊ mortẽ quã querebat
inuenit:. Succedũt ridentibꝰ lacrime: et
insultãtibꝰ finẽ lamẽtatõnes ĩponũt: At¬
tendit uͥgo lugẽtem iudicẽ: & quẽ minã¬
tẽ ante ꝯtẽpserat : nc̃ dep̾cantẽ exaudit:
Ilico gͥ ut cepit orare ꝓ mortuo. & a mortu¬
is excitat salũ qͥ morti fuerat deputatus:
⁊ ad gaudiũ euocat qͥ fuerat p̾cipitatꝰ in
luctũ: Nam qͥ incestus fuerat mortuꝰ. castꝰ
exsurgit. ⁊ fit p̾dicator castimonii. qͥ ꝑse¬
cutor extit̾at castitatis: Ad hec̃ sacrilegi cõ¬
turbant᷑ ĩ tẽplis. ⁊ xp̃m ista miracła facien¬
tem. nõ timẽtes. excitãt seditionẽ ignob¬
lis uulgi. ut ratio que suadebat finẽ sedi¬

Expanded text:
putaverat virginis invenisse. 8. Remansit itaque juputaverat virginis invenisse. 8. Remansit itaque juvenis, qui reprobationis hujus auctor exstiterat: qui se putabat defensorem virginis superare, hic splendorem dum provocaret ad luxum, vitam quam videbatur habere, amisit; et mortem quam quaerebat, invenit. Succedunt ridentibus lacrymae, et insultantibus finem lamentationes imponunt. Attendit virgo lugentem judicem, et quem minantem ante contempserat, nunc deprecantem exaudit. Illico igitur ut coepit orare pro mortuo, et a mortuis excitat salvum, qui morti fuerat deputatus; et ad gaudium evocat, qui fuerat praecipitatus in luctum. Nam qui incestus fuerat mortuus, castus 458 exsurgit; et fit praedicator castimonii, qui persecutor exstiterat castitatis. 9. Ad haec sacrilegi conturbantur in templis, et Christum ista miracula facientem non timentes, excitant seditionem ignobilis vulgi; ut ratio quae suadebat finem sedi
Abbreviated transcription (Latin):
patet: Cõstat aũt diabłm suꝑatũ. qͦtiens
cõtra legẽ uͥgnĩe arma corripuit: Nã expo¬
liata uͥgo cͥnibꝰ tegitur: ⁊ nudata ab hõibꝰ
malis: uestiebat᷑ ab angłis bonis Et tãp¬
nãta ĩ ꝓstibulo turpitudiniᷤ. ĩ gremio ap¬
paruit castitatis E fficit᷑ oratoriũ angłoꝵ :
locꝰ qui ꝑditarũ fuerat aĩarũ: Et uͥ sẽꝑ nau¬
fragau̾at castitas. illic ẽ coronata uirginitã
Deniq ppłos qͦs p̾co ad libidiĩe ĩuitauerat.
uͥgo ad captiuitatẽ obtinuit. ⁊ qͦs ad eã dia¬
bolꝰ inqͥnatoᷤᷤ induxit. illa a se mũdos eies¬
cit: Om̃s nãq singillatĩ ing̾ssi. unꝰ alterũ
sustinebat ing̾ssũ: Qũe eg̾ssum dũ nõ cre¬
deret mũdũ: se exhibebat ĩmundũ S in¬
gressꝰ ad libidinẽ: a d cͣrandũ dñm meritᷤ
uͥginis tenebat᷑ Et exhibat uide dĩ seruus:
qui diabłi fuerat ẜuiis intꝰ ing̾ssus: Et tot
feĩ sũt xͥ cultores: qͦt chabłs corruptores se

Expanded text:
diabolum superatum, quoties contra virginem arma arripuit; nam exspoliata virgo, crinibus tegitur: et nudata ab hominibus malis, vestiebatur ab angelis bonis: et damnata in prostibulo turpitudinis, in gremio apparuit castitatis. Efficitur oratorium angelorum locus, qui perditarum fuerat animarum; et ubi semper naufragaverat castitas, illic est coronata virginitas. Denique populos, quos praeco ad libidinem invitaverat, virgo ad captivitatem obtinuit: et quos ad eam diabolus inquinatos induxit, illa a se mundos ejecit; omnes namque singillatim ingressi, unus alterum sustinebat ingressum, quem egressum, dum non crederet mundum, se exhibebat immundum: sed ingressus ad libidinem, ad adorandum Dominum meritis virginis tenebatur; et exibat inde Dei servus, qui diaboli fuerat servus intus ingressus; et tot facti sunt Christi cultores, quot diabolus corruptores se
Abbreviated transcription (Latin):
bescebat se ẽẽ formosã : tantũq studuit disph¬
cere carnalibꝰ ĩ carnis aspecti. qͣnto xͦ institit
⁊ eius angelis complac̾e: Turbat᷑ iuueniᷤᷤ apu¬
habet: uͥgo sacratissma ĩ suo gradu usq ad
sanguiniᷤ effusionẽ ꝑmãsit: qm̃ suo illã
munꝰcula uixoꝵ tota ĩtentõne respuite:
& qͣsi rabidi caniᷤ morsꝰ õĩ cũ gaudio recu¬
sate: A qͦ nõ receꝑis qd̾ timeas dĩ. nõ accipi¬
as qt̾ dilgat mũdi: Accipe accipe uͥgo: s⁊
qdꝰ amori et̾no ꝓficiat: Quociẽscũq ab hoĩe
ꝑsecura fueris. cẽsũ sic accipe: ut tẽ xͥ spoi¬
sam cogn̾scas Uidet ille ĩtus ĩ mẽte quid
facias. ⁊ qũa expetẽter eiꝰ uͥgineᷤ cõmitteriᷤ¬

Expanded text:
bescebat se esse formosam: tantumque studuit displbescebat se esse formosam: tantumque studuit displicere carnalibus in carnis aspectu, quanto Christo institit, et ejus angelis complacere. 5. Turbatur juvenis a puhabet, virgo sacratissima in suo gradu usque ad sanguinis effusionem permansit; quoniam suo illam munuscula virorum tota intentione respuite, et quasi rabidi canis morsus omni cum gaudio recusate. A quo non receperis quod timeas Dei, non accipias quod diligas mundi: accipe, accipe, virgo, sed quod amori aeterno proficiat. Quotiescumque ab homine consecuta fueris censum, sic accipe, ut te Christi sponsam agnoscas. Videt ille intus in mente quid facias, et quam expetenter ejus virgines co
Abbreviated transcription (Latin):
sima de se magnũ pudicicie excitauit exem¬
plũ. cũ uͥgͥnitatem p̾tulit uite. omnẽq a sẽ
amorẽ terrenũ per amorẽ celestẽ expellens.
tropheũ crucis xͥ arripuit. ⁊ tã contra libidi¬
nes quã etiã cõtra uniu̾sa supplicia. fide pociꝰ
arniata qũa ferro: fortiter dumnicauit ⁊ ui¬
cit: Aspicit deniq blandientẽ: ⁊ renuit mi
qͥd amare qd̾ transit. et dũ nimiᷤᷤ uͥginitatẽ
diligit: nec ludibria. nec flãmas. nec sup¬
plicra. nec carnifices metuit: Postrem nec
gladiũ furentis ꝑsecutoris expauit: Conpel¬
litur uͥgo ornamẽta susciꝑe corporis: set re¬
nuit. qm̃ iam fusceꝑat menti Et qi nõ de ele¬
gantia corꝑis hũani placere studebat. qi ti¬
mebat de feditate aĩe dño displicere: dabat
interiꝰ ꝑ fidẽ sue mẽtis candorẽ. atq pulcritu¬
dinẽ aĩe qũa excolebat: Et qͣntũ sciebat qd̾
aĩam suã pulcrã faceret. tantũ ĩ sua aĩa eru¬

Expanded text:
citavit exemplum, cum virginitatem praetulit vitae, omnemque a se amorem terrenum per amorem coelestem expellens, tropaeum crucis Christi arripuit; et tam contra libidines quam etiam contra universa supplicia fide potius armata quam ferro, fortiter dimicavit et vicit. Aspicit denique blandientem et renuit: miquid amare, 457 quod transit; et dum nimis virginitatem diligit, nec ludibria, nec flammas, nec supplicia, nec carnifices metuit: postremo nec gladium furentis persecutoris expavit. Compellitur virgo ornamenta suscipere corporis, sed renuit; quoniam jam susceperat mentis: et quia non de elegantia corporis humani placere studebat, quia timebat de foeditate animae Domino displicere, dabat interius per fidem suae mentis candorem, atque pulchritudinem animae, quam excolebat; et quantum sciebat quod animam suam pulchram faceret, tantum in sua carne eru
Abbreviated transcription (Latin):
studeãt: ac repugnatõne animi mũdi dul¬
cia recusanteᷤ.  eiꝰ nõ recusanteᷤᷤ austera.
ad delectatõnes ꝓpetuas ⁊ ad gaudia eterna
ꝑtingãt: Hec dicẽtes nõ uituꝑamꝰ cõiugum
casta cõmereza. s uͥginũ ꝑseu̾antiã adorna¬
mus Nõ enĩ uͥginitas malis rebꝰ suꝑponẽda ẽ.
s est rebꝰ obtimis p̃feranda: Que enĩ mũdĩ mũ¬
dior. ⁊ scĩs sanctior ẽ: nõ indiget malar̃ rerũ¬

Expanded text:
studeant, ac repugnatione animi mundi dulcia recusantes, et ejus non recusantes austera, ad delectationes perpetuas et ad gaudia aeterna pertingant. 3. Haec dicentes non vituperamus conjugum casta commercia, sed virginum perseverantiam adornamus; non enim virginitas malis rebus superponenda est, sed est rebus optimis praeferenda. Quae enim mundis mundior, et sanctis sanctior est, no
Abbreviated transcription (Latin):
Uoi ĩ toto mũdo uͥgineus
flos marie ĩ marcescibiles co¬
ronas ĩnectat. & sceptrigerã
pudoris aulã ininacłato con¬
seruet affectu. eousq ĩtegri¬
tas ꝑseu̾auit ad palmã: ut ĩ puellis trophe¬
um scĩtatis arriꝑet. & ꝑ uestigia matris
uͥginis ad celestẽ thalamũ ꝑueniret: hĩc
est qd̾ anulo fidi agnes se asserit subarra¬
tã: & clamat se amore cõstrictã: Oquam
unitabile uͥginibꝰ uͥgo tui tradidist amoris
exẽplũ.o qũa scm̃ pectoribꝰ urgineis tri¬
buisti respõsum. cõtep̃nendo nũdi diuicr̃.
exeerando carniꝰ ⁊cupiscẽtias: ⁊ solã xͥ pulcrͥ¬
tudinẽ adamãdo: Accedite ad puellã puel¬
le: ⁊ discite ĩ ãnis ĩ fantie quales ĩ pectore suo.
cͥca amorẽ xͥ flãmas accendit: Dicit se amato

Expanded text:
um in toto mundo virgineus flos Mariae immarcessibiles coronas innectat, et sceptrigeram pudoris aulam immaculato conservet affectu; eousque integritas perseveravit ad palmam, ut in puellis tropaeum sanctitatis arriperet, et per vestigia matris virginis ad coelestem thalamum perveniret. Hinc est quod annulo fidei Agnes se asserit subarratam, et clamat se amore constrictam. O quam imitabile virginibus virgo tui tradidisti amoris exemplum! o quam sanctum pectoribus virgineis tribuisti responsum, contemnendo mundi divitias, exsecrando carnis concupiscentias, et solam Christi pulchritudinem adamando! 2. Accedite ad puellam, puellae, et discite in annis infantiae quales in pectore suo circa amorem Christi flammas accenderit. Di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatissimũ deus ꝯ⁊fessorẽ exp̾ssit: Qͦ facto utrõq
diabłi ostendit eẽ uictores: Unꝰ enĩ morit᷑ et
triũphat : alius euadit ⁊ regnat: Ueni iam
uͥgo ad thalamũ quẽ q̃sisti: ⁊ ꝓ amore spõsi
gladiũ ꝑcussoris admitte. ut spõsam de uir¬
qͥbꝰ studiũ ẽ tue cõfessioniᷤ seqͥ uestigia ha¬
bebũt enĩ tecũ coronã ĩ celo: que tecũ suꝑa¬
uerĩt inimicũ ĩ mũdo Nã sicut tͥ mariae
uestigia ꝓseqenti. participatio et̾ne remu

Expanded text:
um Deus confessorem expressit: quo facto utrosque diaboli ostendit esse victores; unus enim moritur et triumphat, alius evadit et regnat. 11. Veni jam, virgo, ad thalamum, quem quaesisti: et pro amore sponsi gladium percussoris admitte; ut sponsam te virquibus studium est tuae confessionis sequi vestigia; habebunt enim tecum coronam in coelo, quae tecum superaverint inimicum in mundo. Nam sicut tibi Mariae vesti
Abbreviated transcription (Latin):
ignibꝰ nulla ratione ꝯsũptos: aut qr laurẽ¬
tiũ craticła ꝯsũptũ recolis. ⁊ agnã sic̃ teclã
flãmarũ globos euasisse cognoscis : nullã
ĩ hiᷤ suspiceriᷤᷤ uarietatẽ fidei tũc fuisse. U¬
na etenĩ fides scõs dei in passione exercuit: ⁊
diu̾so g̾ne głarũ reddidit ubiq uictores: Nã
qui cõsũptus ẽ martir exultat: ⁊ qͥ euasit uic

Expanded text:
ione consumptos: aut quia Laurentium craticula consumptum recolis et Agnem sicut Theclam flammarum globos evasisse cognoscis, nullam in his suspiceris varietatem fidei tunc fuisse; una etenim fides sanctos Dei in passione exercuit, et diverso genere gloriarum reddidit utrobique victores. Nam qui consumptus est martyr, exsultat:
Abbreviated transcription (Latin):
putat occisꝰ est: deniq ut ꝓbemꝰ diabłm a
uͥgine tũc fuisse uictũ. illiuᷤ iuueniꝰ factũ ad
animũ reu̾emuᷤ. qũe cõtra agnetis ĩftaintiam
sic armau̾at iiniicꝰ. ut nudã faceret trahi
ad lupanar ꝑ uulgꝰ. sub uoce p̾conãtis du¬
cis ppłm ad libidinẽ ĩuitãtis: hũc gͦ ducẽ
fuisse diabłi nemͦ qͥ dibitet. ⁊ ucto duce

Expanded text:
nique ut probemus diabolum a virgine tunc fuisse victum, illius juvenis factum ad animum revocemus, quem contra Agnetis infantiam sic armaverat inimicus, ut nudam faceret trahi ad lupanar per vulgus, sub voce praeconantis ducis, populum ad libidinem invitantis. Hunc ergo ducem fuisse diaboli ne
Abbreviated transcription (Latin):
um: Illuminati enĩ grã tua. assistũt t̾.
Hic ẽ dies qu̾e fec̃ dñs: S hoc laboret̃. hoc
orent: ut cũ festi dies trãserĩt. nõ siant
tenebre qͥ facti sũt lux miracłoꝵ di. ⁊ be¬

Expanded text:
um. Illuminati enim gratia tua assistunt tibi. um. Illuminati enim gratia tua assistunt tibi. Hic est dies quem fecit Dominus. Sed hoc laborent, hoc orent, ut cum isti dies transierint, non fiant tenebrae, qui facti sunt lux miraculorum Dei et be
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ implere uellẽ. ⁊ pon̾e ub̃ panes qͥbꝰ sa¬
turemini. nõne panes mõs diuid̾etis int̾
uos ÷ Nunqͥd possent panes mĩ ad unum¬
cet̾i nĩchil haberent: Ecce loqͦr. ⁊ om̃s ha¬
betis: Parũ qͦr ᷑ ẽ om̃s hẽtis : ⁊ om̃s totum
hẽtis : ꝑuenit ad õs totũ. ad singłos totũ:
o mirabilia u̾bi mĩ Qͥd ẽ gͦ u̾bum dĩs A¬
hud audite: Dixi: Qd̃ dixi. p̾cessit ad uos:
⁊ nõ recessit ame ꝑ uenit ad uos: nec se¬
paratũ ẽ a me: Anteqm dicerẽ. ego habe¬
bam: ⁊ uos nõ habebatis: Dixi. ⁊ uos ha¬
bere cepistis. ⁊ ego nichil ꝑdidi: O miracłm
u̾bi mĩ: Quid ẽ gͦ u̾bũ dĩ ⁊ De paruis mag¬
na conicite Consid̾ate t̾rena. laudate ce¬
lestia Cirat᷑a sũ: ca̾tura estis Et tanta
miracła fiũt de u̾bo m̃o. ĩ corde mõ. ĩ ore
Qͥd est c̾ator: O dñe audi nos fa̾e nos qr
nos. qr fecisti nos hoĩes illuminatos: Isti
albati illuminati: audiũt ꝑ me u̾bũ tu¬

Expanded text:
rem implere vellem, et ponerem vobis panes quibus saturaremini; nonne panes meos divideretis inter vos? Numquid possent panes mei ad unumcaeteri nihil haberent. Ecce loquor, et omnes habetis. Parum est quia omnes habetis: et omnes totum habetis. Parvenit ad omnes totum, ad singulos totum. O mirabilia verbi mei! Quid est ergo Verbum Dei? Aliud audite. Dixi: quod dixi, processit ad vos, et non recessit a me. Pervenit ad vos, nec separatum est a me. Antequam dicerem, ego habebam, et vos non habebatis: dixi, et vos habere coepistis, et ego nihil perdidi. O miraculum verbi mei! Quid est ergo Verbum Dei? De parvis magna conjicite. Considerate terrena, laudate coelestia. Creatura sum, creatura estis: et tanta miracula fiunt de verbo meo in corde meo, in ore Quid est Creator? O Domine, audi nos. Fac nos, quia nos, quia fecisti nos homines illuminatos. Isti albati, illuminati, audiunt per me verbum tu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ occidentem: s ip̃e ibi nõ ẽ Qͣnͣdo occidere
ceꝑit. tũc ibierit: Qnͦ orit᷑ ĩ oriente ẽ. qͣndo
occidit ĩ occidente ẽ ꝑista duo oꝑa sua. no¬
mina locis dedit: Quia ÷̃ oriẽte ẽ qn orit᷑:
ad orentẽ fec̃ orientẽ uocar: Qͥa ÷̃ occidẽte
ẽ qͣndo occidt. ad occidentẽ fec̾ occidentẽ uo

Expanded text:
in occidentem; sed ipse ibi non est. Quando occidere coeperit, tunc ibi erit. Quando oritur, in oriente est: quando occidit, in occidente est. Per ista duo opera sua, nomina locis dedit. Quia in oriente est quando oritur ad orientem, fecit orientem vocari: quia in occidente est quando occidit ad
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bũ ubiq totũ Inilłigite qd̾ dico: Qnͣtum pͦs¬
sum coarto me ꝑ angustias mãs ꝓpt̾ uos In¬
telligite qd̾ cheo: Ecce lux ista de celo qͦ solis
noĩe applłatur. cũ ꝓcesserit ilkistrat: t̾ras
explicat. diẽ fac̃. formas coloresq disc̾nit.
Magnũ bonũ. magnũ oibus mortalibꝰ dĩ
donũ: Magnificẽt eũ oꝑa sua: Si tã pul¬
cher ẽ sol: solis factore qͥd pulcriꝰs Et tam̃
uidete fr̃s: Ecce diffundit radios suos ꝑ uni¬
uersam t̾ram: Patentia penetrat. clausa
resistũt: Lucẽ suã ꝑ fenestras. nũqͥd ⁊ ꝑ pa¬
rietẽ s̾ u̾bo d̾i totũ patet. u̾bũ dĩ nichil la¬
tet: Uidete ahã differentiã. qm longe sit¬

Expanded text:
totum. Intelligite quod dico: quantum possum, coarcto me per angustias meas propter vos. Intelligite quod dico. Ecce lux ista de coelo, quae solis nomine appellatur, cum processerit, illustrat terras, explicat diem, facit formas, coloresque discernit. Magnum bonum, magnum omnibus mortalibus Dei donum: magnificent eum opera sua. Si tam pulcher est sol; solis factore quid pulchrius? Et tamen videte, fratres: ecce diffundit radios suos per universam terram; patentia penetrat, clausa resistunt: lucem suam mittit per fenestras, numquid et per parietem? Verbo Dei totum patet, Verbum Dei nihil latet. Videte aliam differentiam, q
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ loqr᷑. Et tñ fr̃s mĩ ¶ Et audeo dicere qd̾
ub cdco: uel ꝑ speculũ uł in enigmate: uttũq
uideo. utcũq intlłigo ⁊ ĩ corde mõ de hac
re u̾bum: S q̃rit exire ad uos: ⁊ dignũ nõ
inuenit uehiculũ Uehiculũ u̾bi. sonꝰ ẽ uo¬
cis. Qd̃ dico apd̾ me qͦio ub dic̾e. ⁊ u̾ba de

Expanded text:
ribus loquor. Et tamen, fratres mei, audeo dicere, quod vobis dico, vel per speculum, vel in aenigmate, utcumque video, utcumque intelligo et in corde meo de hac re verbum. Sed quaerit exire ad vos, et dignum non invenit vehiculum. Vehiculum verbi, sonus est vocis. Quod dico apud me, quaero vobis dic
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipatꝰ. potestates. õs angłos. õs archagłos.
trãscendẽs oĩa. ĩ pͥncipõ u̾bum uidit: ⁊bibit:
Suꝑ õẽm c̾aturã uidit. de pectore dñi bibit:
Ibi erat hoc sec̾tum. ut inde bib̾etur. qd̾ in
eugło ructaret᷑: felces. qͥ audiũt ⁊ ĩtlłigũt
Seq̃ntis fehcitatis sũt. qͥ ⁊ si nõ inilłigunt.
credũt: Quantũ ẽ hoc enĩ uidere dei u̾bum.
imagmatonẽ cuiuslib corꝑis occurrerit
respute: Si occͣrerit tͥ u̾bũ dei. qͦmodo cogi¬
tas lucẽ sols huiꝰ. qntiimlib pandas. qͣntũ¬
liboe extñdas. nullos eiꝰ luci fines ÷̃ cogntati¬
one ꝯstituas: ad u̾bũ di nichil ẽ: Qcꝗs taltͤ

Expanded text:
s Angelos, omnes Archangelos, transcendens omnia, in principio Verbum vidit, et bibit. Super omnem creaturan, vidit, de pectore Domini bibitIbi erat hoc secretum, ut inde biberetur, quod in Evangelio ructuaretur. Felices qui audiunt et intelligunt. Sequentis felicitatis sunt, qui et si non intelligunt, credunt. Quantum est enim hoc videre Dei Verbum, imaginationem cujuslibet corporis occurrerit, respuite. Si occurrerit tibi Verbum Dei, quomodo cogitas lucem solis hujus, quantumlibet pandas, quantumlibet extendas, nullos ejus lucis fines in cogitatione constituas; ad Verbum Dei nihil est. Quidquid tale
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitas p̾sentis diei salu
mẽta młtiplicat: Nam
sic̃ posti̾tat sue fidelis mã¬
dauit antiquitas: hodie saluator hũani ge¬
neris celestibꝰ ostensus ĩ dicus. a caldeis est

Expanded text:
festivitas praesentis diei salutmenta multiplicat. Nam, sicut posteritati suae fidelis mandavit antiquitas, hodie Salvator humani generis coelestibus ostensus indiciis, a Chaldaeis est
Abbreviated transcription (Latin):
bat: Et qũa hoc mirabile quod exiguus
stelle radiꝰ stupẽtia alienigenarũ corda per¬
mouit. cũ illũ iudaicũ ppłm cui mare diui¬
sũ. cui p̾bitũ mãna de nubibꝰ: nec ignea po¬
tuerit ⁊ ip̃a de celo micãs colũna cõuertere:
S ĩa ad xͥ baptismũ ꝓperemꝰ : U enit ĩquit

Expanded text:
bat. Et quam hoc mirabile, quod exiguus bat. Et quam hoc mirabile, quod exiguus stellae radius stupentia alienigenarum corda permovit; cum illum Judaicum populum, cui mare divisum, cui praebitum manna de nubibus, nec ignea potuerit et ipsa de coelo micans columna convertere. Sed jam ad Christi baptismum properemus: Venit, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
sanctificauit ĩ baptismo: nobihtauit in
nuptiis: Tria qͥdẽ hec fr̃s uniꝰ diei mistia
recensemꝰ: s que ꝑ unũ dñm dignatio tri¬
nitatis impleuit: Neq eñi aliqͦn ĩ oꝑatiõe
uirtutũ abẽe sibi unitas potest. aut unꝗͣ
separari ab inuicẽ pot̾it : qd̾ deitate est.
induiisũ: Seniq cũ b. aptizaret᷑ saluator.
nõ sẽ deẽe unigenito pat̾ ĩ uoce ꝓdidit:
sp̃c ĩ colũba: Non ergͦ mirem᷑ fr̃s quibũ
ĩ fide ẽ tͥnitas. si trina nob̃ diẽ unũ miste¬
ria cõsecrart: Hodie itaq ut diximꝰ. ma¬
gus ꝑ stellã repperit: qd̾ iudeus c̃dere no¬
luit ꝑ ꝓpħas: hodie gẽtilitas edocta de
celo. re dẽptorẽ mun di ĩquirit ut regẽ:
mun̾atur ut fortẽ. adorat ut dm̃: ꝙ
tiq uideoꝵ gens ꝑfida. nec radiũ occul tare
possit. nec abscond̾e ueritatẽ: Neq enim
ulla iã ꝑ eos pot̾at locũ habere maligne
interp̾tationis obscuritas: ubi celũ ipsũ.
uniu̾soꝵ ocłis sidereo lumine c̾dendo fulge¬

Expanded text:
sanctificavit in baptismo, nobilitavit in nuptiis . Tria quidem haec, fratres, unius fidei mysteria recensemus, sed quae per unum Dominum dignatio Trinitatis implevit. Neque enim aliquando in operatione virtutum abesse sibi unitas potest, aut unquam separari ab invicem poterit, quod deitate est indivisum. Denique, cum baptizaretur Salvator, non se deesse Unigenito Pater in voce prodidit, Spiritus in columba. Non ergo miremur, fratres, quibus in fide est Trinitas, si tria unum nobis diem mysteria consecrarunt. Hodie itaque, ut diximus, magus per stellam reperit quod Judaeus credere noluit per prophetas. Hodie gentilitas edocta de coelo Redemptorem mundi inquirit ut regem, muneratur ut fortem, adorat ut Deum. Etique Judaeorum gens perfida nec radium occultare possit, nec abscondere veritatem; neque ulla jam per eos poterat locum habere malignae interpretationis obscuritas, ubi coelum ipsum universorum oculis sidereo lumine credenda fulge
Abbreviated transcription (Latin):
Atalis dñi dies ea de causa a pa-
nasci corporalit̾ uoluit. ꝓdens ex
uͥginis ut̾o qͥ erat ĩ patͥs imꝑio:
Cuiꝰ suscepte carnis causa ħ est. Pꝰꝗͣ
ni cecidit: cõfestĩ exul ⁊ ꝑditus in omne genꝰ
suũ radicẽ malicie ⁊ pͤcati tradux̃: Crescebatq
in malũ uehemẽtius omne genꝰ mortaliũ diffu¬
sis ubiq sceleribus: ⁊ quod est nequius om̃iũ
cultibꝰ ydoloꝵ Uolens gͦ deu t̾minare pcatũ:
cõsuluit u̾bo legis. ꝓpħis. signis. plagis: ꝓdi¬
giis: S cũ nec sic errores suos qͥdem ãmonitus¬

Expanded text:
atalis Domini dies ea de causa a Patrnasci corporaliter voluit, prodiens ex Virginis utero, qui erat in Patris imperio: cujus susceptae carnis causa haec est: Poni cecidit, confestim exsul et perditus in omni genere suo radicem malitiae et peccati traduxit, crescebatque in malum vehementius omne genus humanum, diffusis ubique sceleribus, et, quod est nequius, omnium cultibus idolorum. Volens ergo Deus terminare peccatum, consuluit verbo, lege, prophetis, signis, plagis, prodigiis. Sed cum ne sic quidem errores suos admonit
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ: nõ ãmisit diunitatẽ. Ita idem ds
⁊ idem hõ in nat᷑a dei equalis: in natura hõĩis
factus ẽ mortalis. ꝓ nobis: ꝓ nobis eñĩ de nobis:
M anens quod erat. assumẽsq quod nõ erat: ut
lib̾aret quod fec̾at: Hec ẽ gͦ dñice natiuitatis.
magna sollẽpnitas Hec est cdei huiꝰ noua ⁊ gło¬
sa festiuitas: aduent᷑ diei factus ad homines: Ita¬
q dies istae ꝓ eo qt̾ in eodẽ xͦ natus ẽ: natalis

Expanded text:
em Deus et idem homo, in natura Dei aequalis Patri, in natura hominis factus mortalis, in nobis, pro nobis, de nobis, manens quod erat, suscipiens quod non erat, ut liberaret quod fecerat. Haec est ergo Dominicae Nativitatis magna solemnitas. Haec est diei hujus nova et gloriosa festivitas, adventus Dei factus ad homines. Itaque dies iste pro eo quod in eo Christus natus est, natalis
Abbreviated transcription (Latin):
crudelitate s pietate securꝰ: Detestanda gͦ hodiᷤ
regis insania: s magis mirãda stulticia iudeo¬
rum : ꝓpt̾ quos indicandos dispositione diuina.
stella substraxit: Nam que apparueit ut locũ
ĩ quo puer erat demõstraret: pot̾at etiã iudex
ciuitatis exist̾e: Set quod ĩ bethleẽ iude xp̃c
ferũt: Parati ad legendũ. ⁊ cec ad intelligẽdũ:
duriq ad c̾dendũ: Hos gͦ etiã nos ĩ uetustate lit¬
tere dinuttamꝰ: ⁊ ex eoꝵ adiuti codicibꝰ adorando
xp̃m cũ ilis alienigenis agnoscamꝰ Explicit:¬

Expanded text:
etate securus. Detestanda ergo regis Herodis insania: sed magis miranda stultitia Judaeorum, propter quos judicandos dispositione divina se stella subtraxit. Apparuit namque, ut locum in quo puer fuerat, demonstraret. Poterat utique index etiam civitatis existere; sed quod in Bethlehem Judae Christus oferre debuerunt, parati ad legendum, caeci ad intelligendum, duri ad credendum. Hos ergo etiam nos in vetustate litterae dimittamus, et ex eorum adjuti codicibus, adorandum Christum cum istis alienigenis agnoscamus. SERMO C
Abbreviated transcription (Latin):
ebant: Regina quidẽ uenerat austri. a finibꝰ
tre auoire sapientiã salomonis: Hec illa reg
ni sublimitate: eiꝰ set mentis luce cõmota ẽ
Ueruntam̃ inerat ĩ salomone doctͥua: qͣ uer¬
bis eius longissime ac latissime diffamatis. ad
dicendũ pot̾at studiosos animos excitare:
ꝓinde illa nõ latentẽ dm̃. s hõinem loq̃n¬
tem nõ adorare uenerat: s audire: hic autẽ qui
donau̾at ilłã sapientiã salomoni. aet erat uͥr¬
tus ac sapient̾ra de. ĩ firmitate carnus ĩdutuᷤ.
adhuic ꝑ pusillã etatẽ tacebat in t̾ris. iam ꝑ
amplissimã magestatẽ clamabat ĩ celis Quid
times hõdes. quid maligna mẽte turbariss Si
salutẽ tuã cupias. ille natus ẽ ꝑ qũe dm̃ uide¬

Expanded text:
ebant. Regina quidem Austri venerat a finibus ebant. Regina quidem Austri venerat a finibus terrae audire sapientiam Salomonis: nec illa regni ejus sublimitate, sed mentis luce commota est . Verumtamen inerat in Salomone doctrina, quae verbis ejus longissime ac latissime diffamatis ad discendum potuit studiosos animos excitare: proinde illa non latentem Deum, sed loquentem hominem, non adorare venerat, sed audire. Hic autem qui donaverat illam sapientiam Salomoni, et erat virtus ac sapientia Dei, infirmitate carnis indutus, adhuc per pusillam aetatem tacebat in terris, jam per amplissitimes, Herodes? quid maligna mente turbaris? Si salutem tuam sapias, ille natus est per que
Abbreviated transcription (Latin):
occurrere potuer̃t: Non utiq regi uideoꝵ qͥ
les alii ẽẽ solebant. hũc tã magnũ honorẽ
longinqͥ ahenigene. ⁊ ab h̾odis regno prorsus
extranei a se deberi arbitrabantur: s talem
natũ ẽẽ didicerant. in qͦ oͣtando se salutẽ qͤ
secũdũ est cõsecuturos minime dubitarent:
Req enĩetas erat saltim: cui hũana adula¬
cio seruiret: Hon sub poplite sella regalis.
non mẽbris p᷑pura. nõ capite diadema fulgebat:
nõ põpa famulantiũ. non t̾ror exx̾citus. nõ
głosoꝵ fama p̾lioꝵ. hos ad eũ uiros ex remots
t̾ris cum tanto uoto supplicatõnis attraxerat: Ia¬
Iacebat ĩ p̾sepi puer ortu recens. exiguus cor¬
pere: contẽptibilis pauꝑtate: S: magnũ aliqͥd
latebat in paruo: qd̾ illi hoĩnes pͥmitie gnͣtium.
nõ t̾ra portãte set celo narrante didicerãt: Ad qt̾
tam̃ ex longinqͦ tam supplices ueniebãt. qd̃ in¬
tuendo nõ uidebant: ⁊ ꝓmereri ad orando cupi-¬

Expanded text:
occurrere potuerunt. Non utique regi Judaeorum, occurrere potuerunt. Non utique regi Judaeorum, quales alii esse solebant, hunc tam magnum honorem longinqui alienigenae et ab eodem regno prorsus extranei a se deberi arbitrabantur; sed talem natum esse didicerant, in quo adorando se salutem quae secundum Deum est, consecuturos minime dubitarent. Neque enim aetas erat saltem cui adulatio humana serviret; non sub poplite sella regalis, non de membris purpura, non de capite diadema fulgebat: non pompa famulantium, non terror exercitus, non gloriosorum fama praeliorum hos ad eum viros ex remotis terris cum tanto voto supplicationis attraxerat. Jacebat in praesepi puer ortus recens, exiguus corpore, contemptibilis paupertate: sed magnum aliquid latebat in parvo, quod illi homines primitiae Gentium non terra portante, sed coelo narrante didicerant, ad quod tam ex longinquo tam supplices veniebant, quod intuendo non videbant, et promereri adorando cupi
Abbreviated transcription (Latin):
uirgine quẽ diẽ nuꝑrime celebrauimꝰ : pas¬
toreᷤᷤ ãmoniti ab angło scd̃m luchã eugłistã.
ad infãtis p̾sepe uenerũt: Pastores autem
illi isrłite fuer̃t: Ecce p̾signatꝰ est unus pa¬
ries: ad angularẽ lapidem perͭ  circũcione ꝑ¬
currens: Paucis inde trãsactis magi ab orien diebꝰ¬
te uenisse creduntur: ⁊ paruuli magnitudinẽ
cognouisse: quos matħs eugłista cõmemora:
Ecce alius paries ex p̾piitii desꝑatione cõcur¬
rens. nos ꝓpͥe figurauit : ⁊ diẽ nobis festũ
familiari leticia geminauit: In celo enĩ ui¬
set ante fere biẽnium. sicut inqͥrẽti ho̾di pa¬
tefec̾unt. unde a binatu ⁊ infra occidit ĩfã¬
tes. scd̾m tẽpus ut scpͥtũ ẽ qd̾ exqͥsierat a ma¬
gis: hãc stellã sic̃ intlłigit᷑ aoimirati. cuius
etiã eẽt cõseqñti reuelatione nosse m̾uer̃t:
regis uidelicet iudeoꝵ: Uoq nato. cũ ⁊ hoc
eius gr̃a cognouissent: ad eũ ad orandũ hodiͤ

Expanded text:
elebravimus, pastores admoniti ab Angelis secundum Lucam evangelistam ad infantis Verbi praesepe venerunt ; pastores autem illi Israelitae fuerunt: ecce praesignatus est unus paries, ad angularem lapidem de circumcisione percurrens. Paucis diebus inde transactis, hodie Magi ab Oriente venisse creduntur, et illius parvuli magnitudinem cognovisse, quos Matthaeus evangelista commemorat . Ecce alius paries ex praeputii desperatione concurrens nos proprie figuravit, et diem nobis festum familiari laetitia geminavit. 2. Stella ante bised ante ferme biennium, sicut inquirenti Herodi patefecerunt unde a bimatu et infra occidit infantes secundum tempus, ut scriptum est, quod inquisierat a Magis ; hanc stellam sicut intelligitur, admirati, cujus etiam esset, consequenti revelatione nosse meruerunt, regis videlicet Judaeorum: eoque nato cum et hoc ejus gratia cognovissent, ad eum adorandum hodie
Abbreviated transcription (Latin):
aduentus in carnẽ in ip̃o ru
gine. manifestari gñtibꝰ ce-¬
pit: qñ ad eũ adorandũ ma¬
gi ab oriente uen̾unt: Hic
dies sollẽpnissimus debita scĩtate ẽ factꝰ: ec¬
clesie maxime que c̾uit ex gñtibꝰ. ⁊ angula¬
ri lapide alterũ parietẽ structura uberiore cõ¬
pegit: ut ille pax nr̃a faceret utraq unũ.
ex circũcisione ⁊ p̾putio ꝯdens ecclam: Undͤ
⁊ lapis angularis dictus ẽ : tanquã in se cop¬
ulans ex diu̾sitate uenientes. ut cõmutaret
utrosq in uno corꝑe deo: sic̃ ꝓphĩca ⁊ euglica

Expanded text:
adventus in carne in ipso de  manifestari Gentibus coepit, cum ad eum adorandum Magi ab Oriente venerunt. Hic dies solemnissimus debita sanctitate est factus Ecclesiae, maxime quae crevit ex Gentibus, et angulari lapide alterum parietem structura uberiore compegit: ut ille pax nostra faceret utraque unum , ex circumcisione et praeputio condens Ecclesiam. Unde et lapis angularis dictus est, tanquam in se copulans ex diversitate venientes, ut commutaret utrosque in uno corpore Deo, sicut prophetica
Abbreviated transcription (Latin):
minat᷑ obscuritate: cecatur luce: Istud
animal hereticoꝵ figura ẽ: atq genti¬
liũ: Tenebras amplectunt᷑ di aboli. lucẽ
saluatoris horrescunt: ⁊ grandibꝰ disputationũ
ocłis. cernunt uana. non respiciũt sempiterna:
De his ait dñs: Oclos habent ⁊ nõ uident. In
tenebris ambulant: Sũt en acuti ad suꝑsti¬
ciosa. hebetes ad diuina: Qdum se putant
subtilib euolare sermonib tanquã noctue.
uers luminis splendore turbant᷑¬

Expanded text:
minatur obscuritate, luce caecatur. Istud minatur obscuritate, luce caecatur. Istud animal haereticorum figura est atque gentilium, qui tenebras amplectuntur diaboli, lucem Salvatoris horrescunt, et grandibus disputationum oculis cernunt vana, non respiciunt sempiterna. De his ait Dominus: Oculos habent, et non videbunt: in tenebris ambulant . Sunt enim acuti ad superstitiosa, hebetes ad divina; qui dum se putant sublimius evolare sermonibus. tanquam noctuae veri luminis splendore turbant
Abbreviated transcription (Latin):
lis pascit illa: At qͥbꝰ tandẽ pascunt᷑ oues
cibis : Uilissimis scilie ⁊ t̾rems: Aues gͦ
ꝓpter uiles escas grãs agunt. tu p̾ciosissi¬
mis epulis pasceris ⁊ ingͣnus es ÷ Quis gͥ nõ
erubescat sensũ hõis hñs. sine psalmoꝵ
eius głam nõ u̾suũ dulcedine ꝑsonare. cuiꝰ
laudẽ uolucres modulata cantilena ꝓnũc¬
ant: Imitareͤ fr̾ minutissimas aues. ma¬
ne ⁊ uesꝑe c̾atori gr̃as referendo Et si es de¬
uotior imitare luciniã: cui qm̃ ad dicendaᷤᷤ
laudes dies sola nõ sufficit. noct᷑na spatia
ꝑuigili cantilena decurrit: Et tu gͥ laudi¬
bus tuis diẽ uincẽs. oꝑi tuo adde noct᷑na
triã. psalt̾ serie cõsolatore: Et qr de his aui¬
bus mentõnẽ feci que noctib uigilant. no¬
lo te imitatorẽ ẽe noctue. que licet ꝑ noctẽ
uigilet: ꝑ chem tam̃ pigra uel ceca ẽ. que
gr̃idibꝰ ocłis tenebraꝵ caligines diligit. splẽ¬
doxᷤ᷑m solis orrescit: Mirũ enĩ in modũ illu¬

Expanded text:
 pascit illa . At quibus tandem cibis pascuntur aves? vilissimis scilicet et terrenis: aves ergo propter 300 viles escas gratias agunt, tu pretiosissimis epulis pasceris, et ingratus es. Quis igitur non erubescat, sensum hominis habens, sine psalmorum ejus gloriam non versuum dulcedine personare, cujus laudem volucres modulata cantilena pronuntiant? Imitare ergo, frater, minutissimas aves mane et vespere Creatori gratias referendo; et si es devotior imitare lusciniam, cui quoniam ad dicendas laudes dies sola non sufficit, nocturna spatia pervigili cantilena decurrit; et tu igitur laudibus tuis diem vincens operi tuo adde nocturnatriam psalterii serie consolare. Et quia de his avibus mentionem feci quae noctibus vigilant, nolo te imitatorem esse noctuae, quae licet per noctem vigilet, per diem tamen pigra vel caeca est, quae grandibus oculis tenebrarum caligines diligit, splendorem solis horrescit, mirum enim in modum illu
Abbreviated transcription (Latin):
ditos ẜuat. ⁊ caliginũ qͣdã tuitione in lucẽ
defendit: ut malicia inimicoꝵ hõmũ repel¬
latur tenebris. que nõ potest benigͥtate de¬
pelli. ⁊ pacẽ fessis p̾stet obscuritas. qu̾a nõ
pr̃ãbat hũanitas Dũ enĩ nescit hõ uͥsuum
adu̾sarũ ꝑsequat᷑. pacẽ qũa uolẽs pr̃are
gr̃as xͦ ag̾e. ⁊ õe diei opꝰ in signo fac̾e salua¬
toris: Hõne cũ adhuc gñtilis ẽẽs solebas sig¬
na inqͥsitõne collig̾e: Iã ñc nolo erres in nu¬
m̾o: Scito qr ĩ uno signo xͥ. ꝯĩum rerũ ẽ to¬
ta ẜperitas: Qͥ in hoc signo iter face̾ agg̾̃d¬
tur: ad celũ usq ꝑueniͣt: Ihoe gͥ noĩe. õs
actꝰ nr̃i dirigñdi sũt. ⁊ ad ip̃m totꝰ uite noᷤ¬
em claudit. ip̃i debemꝰ ꝑ psalt̾um laudẽ
dic̃e. ⁊ głam eiꝰ modulata sirauitate ꝯcine
uictores requiẽ m̾eam᷑. ⁊ laboris qͦdã palma
sit soporis obhuio: Hoc aũt ut faciamꝰ fratres.

Expanded text:
ondito servat, et caliginum quadam tuitione in lucem ondito servat, et caliginum quadam tuitione in lucem defendit; ut malitia inimicorum hominum repellatur tenebris, quae non potest benignitate depelli; et pacem fessis praestet obscuritas, quam non praestabat humanitas; dum enim nescit homo ubi suum adversarium persequatur, pacem, quam volensgratias Deo agere et omne diei opus in signo facere Salvatoris. Nonne cum adhuc gentilis esses solebas signa inquisitione colligere? Jam nunc nolo erres in numero. Scito quia in uno signo Christi omnium rerum est tuta prosperitas. Qui in hoc signo seminare coeperittri dirigendi sunt, et ad ipsum totius vitae nosem claudit, ipsi debemus per psalterium laudem dicere, et gloriam ejus modulata suavitate concinervictores requiem acquiramus, et laboris quaedam palma sit soporis oblivio. Hoc autem ut faciamus, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
fides xͥ qũa prandii sagina comedat᷑. ⁊ plus ref¬
gat hõinem dñic nõis freq̃ns inuocatio. qͣm
epulaꝵ młtplex ⁊ coprosa collatio: meliꝰq paᷤ¬
cat esurientẽ religio qu̾a sagina: Sĩa in qͥt
auc̃tore faciamꝰ: mala ꝓpt̾ ip̃ius ꝯturb̾niũ
declinemꝰ: Trubescit enĩ mala fac̾e̾. qͥ scit xͫͣ
surgimꝰ. debemꝰ priꝰqũa ꝓcedamꝰ e cubiculo.
ĩ lectulis cͦtodiuit: Qͥs enĩ nͥd̾s dormiẽtem
custodit hoĩem. qͥ ita resolutꝰ in sõpniũ. et
oblitus sui uigoris hũam. ase alienꝰ esfigt᷑.
ut nesciat qͥd ip̃e sit. ubinã demoret᷑. ad eẽ
sͥ certe ip̃e nõ possit: Necessarꝰ gͥ ds̃ ẽ dor
mientibꝰ. qr dormiẽtes sͥ adẽe nõ possunt:
ut a noctͣnis insidiis genꝰ hõmũ ip̃e c̾todat.
Debeo gͦ illi gr̃as: qr ut ego securꝰ dormiã ille
ꝑuigilat: Ip̃e enĩ nos ituros cubitũ qͦdam
grẽmio qͥetis suscipit : ⁊ thesauro pacis reꝯ¬

Expanded text:
fides Christi quam prandii sagina comedatur, et plus refiat hominem dominici nominis frequens invocatio quam epularum multiplex et copiosa collatio, meliusque pascat esurientem religio quam sagina. Omnia, inquiauctore faciamus; mala propter ipsius contubernium declinemus. 298 Erubescit enim mala facere qui scit Christum surgimus, debemus, priusquam procedamus e cubiculo, in lectulis custodivit. Quis enim nisi Deus dormientem custodit hominem? qui ita resolutus in somnum, et oblitus sui vigoris humani, a se alienus efficitur, ut nesciat quid ipse sit, ubinam demoretur, adesse sibi certe ipmientibus, quia dormientes sibi adesse non possunt; et a nocturnis insidiis genus hominum ipse custodiat; debeo ergo illi gratiam qui, ut ego securus dormiam, ille pervigilat. Ipse enim nos Deus ituros cubitum quodam gremio quietus suscipit, et thesauro pacis rec
Abbreviated transcription (Latin):
hus agere. que dulciꝰ ꝑsonauit. hoc etiã per¬
acto diei cursu simiłr face̾: Qͥt gͦ sͥ uult is¬
ta certis tp̃ribꝰ disposita cantilena. ⁊ iugis in
Pastori enĩ suo aius ĩ noxia. qr nõ potest ser
mone. suauiͣte blandit᷑. Hñt enĩ ⁊ aues pas¬

Expanded text:
s agere, quae dulcius personavit, hoc etiam, peracto diei cursu, similiter facere? Quid ergo sibi vult ista certis temporibus disposita cantilena et jugis intPastori enim suo avis innoxia, quia sermone non potest, suavitate blanditur; habent enim et aves pas
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃as nõ referũt c̾atori: ⁊ utentes bñficiis celes¬
tib tanꝗͣ ingrati ⁊ ĩdigni. bnficioꝵ nõ remu¬
nerant᷑ auctorẽ: Ingrati inquã: qui dñi nec qͣ¬
si serui metuũt dñm: nec quasi filii honorif¬
cant ut parentẽ: Dic̃ ꝑ ꝓph̃am deus Si dñs sũ:
ris obsequiũ: Si filiꝰ. exhibe patri pretatis affec¬
tũ: Tuaũt cũ gr̃as nõ agis: dñm nec diligis nec
uereris Uñ aut ꝯtumax seruuᷤ. aut suꝑbꝰ es
dño suo laudes dic̾e. ⁊ meiꝰ głam oĩa ꝓcurare.

Expanded text:
atori; et utentes beneficiis coelestibus, tanquam ingrati et indigni beneficiorum, non remunerantur auctorem; ingrati, inquam, qui Deum nec quasi servi metuunt Dominum, nec quasi filii honorificant ut parentem. Dicit per prophetam Deus: Si Dominus sum, ris obsequium; si filius, exhibe patri familias affectum. Tu autem cum gratias non agis, Deum nec diligis, nec vereris; unde aut contumax servus, aut superbus es d
Abbreviated transcription (Latin):
te dno xͦ de seipso: Nisi granũ trine cadẽs ĩ
t̾ra mortuũ fuit. ip̃m solũ manet S autẽ
mortuũ fuerit. młtũ fructũ affert: Ergo si¬
triticũ dñs. ⁊ dñs est ferm̃tũ: qr ferm̃tũ nõ
nͥ de tͥtico fieri solet: Recte gͦ ferm̃to dñs cõ¬
parat᷑. qui cũ eẽt sp̃e hõ. hũilitate paruus.
imbelcillitate deiectꝰ : tanta intͥnsecꝰ sapĩe uͥr
tute pollebat. ut doctͥnam ip̃ius mũdus ipse
uix caꝑet: Q cũ se ceꝑit ꝑ totũ orbẽ chum¬
tatis uigore diffundere. stañ õe hoĩnũ gemus
ĩ substannã sui potestate ꝑtraxit. ut ⁊ iugũ

Expanded text:
granum tritici cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet: si autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Ergo sitriticum Dominus, et Dominus est fermentum; quia fermentum non nisi de tritico fieri solet: recte ergo fermento Dominus comparatur, quia cum esset specie homo, humilitate parvus, imbecillitate dejectus, tatute pollebat, ut doctrina ipsius mundus ipse vix caperet, qui cum se coepit per totum orbem divinitatis vigore diffundere, statim omne hominum genus in substantiam suam sui potestate protraxit, ut et jugum
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. confringit᷑. cõminuit᷑. dissipat᷑. ⁊ ip̃m õe
dissoluit᷑. ut disꝑsã illã farine mlatudinẽ ĩu
nũ uigorẽ ꝯstringat. atq ĩ solidũ opꝰ redigat.
qd̾ in pulu̾s modũ ip̃a diminutõne langue¬
bat: fatatq ꝯũctione su utilẽ massam. qd̾
ꝓpͥa dissolutõne uidebat᷑ mirile. sic ⁊ dns ihc¬
lute nr̃a qui ẽ p̾ciosus sanguis esfusus est. ut
admixtione sui õe genꝰ hũanũ solidaret. qd̾
ꝑ diu̾sa antea resolitũ i acebat: Sic enĩ uelut
fermentũ qͦddã. nos qͥ farina ex gñtibꝰ uideba¬
mur ẽẽ adhesimꝰ: Nos inqͣm qͥ ꝑ totũ orbẽ dis

Expanded text:
rum, confringitur, comminuitur, dissipatur, et ipsum omne dissolvitur; ut dispersam illam farinae multitudinem in unum sui vigore constringat, atque in solidum corpus redigat, quod in pulveris modum ipsa diminutione languebat; faciatque conjunctione sui utilem massam, quod propria dissolutione videbatur inutile; sic ergo lute nostra, qui est pretiosus sanguis, effusus est; ut admixtione sui omne genus humanum solidaret; quod per diversa antea resolutum jacebat; sic enim velut fermentum quoddam nos, qui farina ex gentibus videbamur esse, adhaesimus. Nos, inquam, qui per totum orbem dis
Abbreviated transcription (Latin):
ma sit. Bixinus de patre
⁊ filio qd potuimus. ⁊ qua¬
ntum potuimus: si tamẽ
aliqͥd digne potuimꝰ. De
scõ diximus. Est enĩ in illis

Expanded text:
s. Diximus de Patre et Filio quod potuimus, et quantum potuimus, si tamen aliquid digne potuimus: de sancto diximus. Est enim in illis
Abbreviated transcription (Latin):
uenio hic coeuũ. agnosco ibi coet̾nũ: hic eqͣli¬
tatẽ ĩuenio nat̾e. ibi intelligo eqͣlitatẽ sb̾stã¬
cie: Totũ gͦ ibi qd̾ hic expartibꝰ singulis. ⁊
rebꝰ singłis inuenit᷑: Totũ gͦ ibi simł. ⁊ nõ hcͦ
solũ qd̾ in c̾aturis: Totũ inuenimꝰ ibi: s tan¬
ꝙͣ ĩ c̾atore tãto ampliꝰ: qd̾ hec uisibilia. illa
ĩuisibilia. ħ tẽporalia. illa et̾na: ħ cõmura¬
bilia. illa ĩtõmutabilia. hec corruptibilia. illa
ĩ corruptibilia Ptremo in ip̃o hoĩe ea q̃ ĩueni¬
mꝰͦ. hõ ⁊ hõ : duo hoĩes sunt. Ibi pat̾ ⁊ filiꝰ unꝰ¬

Expanded text:
co ibi coaeteruum. Hic aequalitatem invenio naturae, ibi intelligo aequalitatem substantiae. Totum ergo ibi quod hic ex partibus singulis et rebus singulis invenitur. Totum ergo ibi simul, et non hoc solum quod in creaturis: totum invenio ibi, sed tanquam in Creatore, tanto amplius, quod haec visibilia, illa invisibilia; haec temporalia, illa aeterna; haec commutabilia, illa incommutabilia; haec corruptibilia, illa incorruptibilia. Postremo in ipso homine ea quae invenimus homo et homo, duo homines sunt: ibi Pater et Filius un
Abbreviated transcription (Latin):
aturis enĩ deẽ aliqͥd qd̾ laudas. ĩ c̾atore deeẽ
nichil potest: ꝙ qd̾ inuenis ĩ catura a c̾ato¬
re artifice ꝓcessit: Quid gͦ ĩ coeuis : Nõne
hoc sdandũ qd̾ ibi laudas: Quod aũt deest.
nõ tribuẽdũ magestati. ĩ qua nullꝰ deffect᷑
ẽ. Ecce offero tͥ genitis coeua gignẽtia: Inu¬
das ibi coeuitatẽ. s disparilitatẽ rep̾hendis:
Quod rep̾hẽdis noli tribuere dõ. qd̾ laudã tri¬
bue Et tͥbuis illi ex isto gn̾e siłitudinũ. ꝓ
coeuitate coet̾nitatẽ. ut coet̾nus sit nat᷑ cum
eo a qͦ nat᷑ sit: De alio aũ siłitudinũ gn̾e. qr
⁊ ip̃a c̾ata di ẽ. ⁊ deb laudare c̾atorẽ qͥd ibi
laudas: Equalitatẽ nat᷑e: Iã ꝓpt̾ istã distĩc

Expanded text:
aturis enim deest aliquid quod laudas, in Creatore deesse nihil potest: quia quod invenis in creatura, a Creatore artifice processit. Quid ergo in coaevis? nonne hoc Deo dandum quod ibi laudas? Quod autem deest non tribuendum majestati, in qua nullus defectus est. Ecce offero tibi genitis coaeva gignentia: laudas ibi coaevitatem, sed disparilitatem reprehendis. Quod reprehendis, noli tribuere Deo; quod laudas, tribue: et tribuis illi ex isto genere similitudinum pro coaevitate coaeternitatem, ut coaeternus sit natus cum eo a quo natus sit. De alio autem similitudinum genere, quae et ipsa creatura Dei est, et debet laudare Creatorem, quid ibi laudas? Aequalitatem n
Abbreviated transcription (Latin):
possis firm̃a locutionẽ caꝑe dĩ: portãtiᷤ ĩfirmi¬
tatẽ tuam Et u̾e dictũ ẽ: Lac eñ dat paruu¬
lis. ut cibũ sapĩe det maioribꝰ Lactare patiẽ¬
ter. ut auide pascaris Quomͦ enĩ fit etiã lac
quo lactãtur infantes: Nõne esca erat ĩ men

Expanded text:
possis firmam locutionem capere Dei portantis infirmipossis firmam locutionem capere Dei portantis infirmitatem tuam. Et vere dictum est lac. Lac enim dat parvulis, ut cibum sapientiae det majoribus. Lactare patienter, ut avide pascaris. Quomodo enim fit etiam lac, quo lactantur infantes? Nonne esca erat in men
Abbreviated transcription (Latin):
ũn illud qͥcqͥd ẽ possit attĩgi: Mũdũ fac ocłm
cordis Bãti eñi mũdo corde: qm̃ ip̃i dm̃ uide¬
bũt: Non aũt mũdato corde quid potuit
fieret quod nos sumꝰ. ut attĩgere possimꝰ illd̃
qd̾ nõ sumꝰ : Nõ enũ ds sumꝰ. s possumꝰ mẽte
uł cordis acie int̾iore uide dm̃ Peccatiᷤ acies
nr̃e obtrite. obtunse. ĩ firmitate deiecte cupi¬
unt uid̾e : s in spe sumꝰ: Hoc ait ioħs qͥ ait
in pͥncip̃o erat u̾bũ: qͥ suꝑ pͨtus dñi discũbe¬
bat. qͥ sec̾ta ista de sinu illiꝰ cordis hauriebat:
Ipse ait: dilectissimi filii dei sumꝰ. ⁊ nõdũ ap¬
paruit qͥd erimꝰ: Scimꝰ ꝙ cũ apparuerit siłes
similes ei erimꝰ: qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti ẽ: Hoc
nobis ꝓmittit᷑. s ut ꝑueniamꝰ: si nõdũ pos¬
sumꝰ uidẽ u̾bũ dm̃. audiamꝰ u̾bũ carnẽ. quia
carnales fcĩ sumꝰ: Audiamꝰ u̾bũ carnẽ factũ:
Id̃o enĩ uenit. idõ suscep̃ ĩfirmitatẽ nr̃am. ut

Expanded text:
possit attingi. Mundum fac oculum cordis: Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Non autem mundato corde, quid potuit fieret quod nos sumus, ut attingere possimus illud quod non sumus? Non enim Deus sumus: sed possumus mente vel cordis acie interiore videre Deum. Peccatis acies nostrae obtritae, obtusae, infirmitate dejectae cupiunt videre: sed in  Deus erat Verbum: qui supra pectus Domini discumbebat, qui secreta ista de sinu illius cordis hauriebat: ipse ait, Dilectissimi, filii Dei sumus; et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimnobis caperetur. Sed ut perveniamus, si nondum possumus videre Verbum Deum, audiamus Verbum carnem: quia carnales facti sumus, audiamus Verbum carnem factum. Ideo enim venit, ideo suscepit infirmitatem nostram, ut
Abbreviated transcription (Latin):
coet̾nũ. alid̾ coeuu Coeuos cotidie dicimꝰ. eos qͥ
eandẽ hñt mẽsurã tprm: Nõ alt̾ ab altero tẽ.¬
pore p̾cedit᷑. ambos ram̃ s cepisse. qͦs dicunꝰ coeuos.
Si potuerimꝰ ĩuenire coeuũ. qd̾ nascit᷑ ei a quo
nascit᷑. si possũt ĩueniri coeua duo gen̾ãs ⁊ ge-¬
n̾atꝰ. hic ĩuenimꝰ coeua: illic ĩtelligamꝰ coet̾na:¬
Si hic ĩuen̾o genitũ ex eo ẽẽ cepisse. ex qͦ cepiͣ
gen̾ator. ĩ telligimꝰ certe filiũ lĩ ex eo ẽẽ nõ
cepisse. ex quo nõ cepit gen̾ator. Ecce fortasse
fr̃s ĩuenimꝰ aliqͥd ĩ creat᷑a qd̾ de alia rena̾cat᷑.
⁊ tam̃ ex eo tp̃r ẽẽ ĩcipiat exqͦ cep̃ illud und̾ nã¬
cit᷑ Hoc ex eo ex qͦ illud cep̃. illud ex eo ex qͦ illu̾
nõ cepit: hoc gͦ coeuũ: illud coet̾num: Arbitror¬
scĩtatẽ ur̃am iam ĩtellexisse qd̾ dico: Nõ posse
cõparari tẽꝑalia et̾nis. s posse ex aliqͣ tenui et
parua siłitudine coeua coet̾nis: Inueniamꝰ itaq

Expanded text:
nveniamus coaevum. Coaevos quotidie dicimus eos qui eamdem habent mensuram temporum, non alter ab altero tempore praeceditur, ambos tamen esse coepisse quos dicimus coaevos. Si potuerimus invenire coaevum quod nascitur ei a quo nascitur, si possint invenire cooeva duo, generans et generatus, hic invenimus coaeva, ibi intelligimus coaetgenitum ex eo esse coepisse ex quo coepit generator, intelligimus certe Filium Dei ex eo esse non coepisse, ex quo non coepit generator. Ecce fortasse, fratres, invenimus aliquid in creatura, quod de alia re nascatur, et tamen ex eo tempore esse incipiat, ex quo coepit illud unde nascitur. Hoc ex eo ex quo illud coepit, illud ex eo ex quo illud non coepit. Hoc ergo coaevum, illud coaeternum. CAPUTSanctitatem vestram jam intellexisse quod dico, non posse comparari temporalia aeternis; sed posse ex aliqua tenui et parva similitudine coaeva coaeternis. Inveniamus itaque
Abbreviated transcription (Latin):
aũt de alio ẽ : utiq natũ ẽ Poteͭ gͦ sẽꝑ
ẽẽ gen̾ãs. ⁊ sẽꝑ cũ illo. qd̾ de illo natũ est.¬
Ibi enĩ estuabamꝰ. ibi laboraͣmͦ. qͦmodo ĩ¬
telligͥet᷑ sẽpit̾na natiuitas: S filiꝰ dĩ sccłm
hoc dicit᷑ qd̾ ei pat̾ ẽ : qd̾ ht̃ de quo sit.
de illo imago. qͦmodo imago illa uͥgulti

Expanded text:
autem de alio est, utique natum est. Potest ergo semper esse generans, et semper cum illo quod de illo natum est.Ibi enim aestuabamus, ibi laborabamus, quomodo intelligeretur sempiterna nativitas. Ergo filius Dei secundum hoc dicitur, quod et Pater est, quod habet de quo sit: de illo imago; quomodo imago illa virgulti
Abbreviated transcription (Latin):
potest suffragari ad eurdẽtiã rei huiͦ. quã
explicare ut cũq conam̃ Etenĩ dicis mͥ. Ille
qui atrẽoit specłm iã utiq erat: etiã natus
erat: Existit imago mox ut aspector acces¬
serit: Nã ille qͥ inspicit. erat ⁊ añꝗͣ acced̾et
ad specłm. Quid gͦ inueniemꝰ uñ possimꝰ eru¬
ere talẽ siłitudin̾e. sicut eriumꝰ de igne ⁊
splendore: faciamꝰ hoc aĩo facile: Nostiᷤ qͤm¬

Expanded text:
potest suffragari ad evidentiam rei hujus, quam potest suffragari ad evidentiam rei hujus, quam explicare utcumque conamur. Etenim dicitur mihi: Ille qui attendit speculum, jam utique erat, et jam natus erat. Existit imago mox ut aspector exstiterit. Nam ille qui inspicit, erat et antequam accederet ad speculum. Quid ergo inveniemus, unde possimus eruere talem similitudinem, sicut eruimus de igne et splendore? Faciamus a minimo. Facile nostis quem