comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽĩ disiũctiua est cõunctio. nec pariter bis eandem rem dicĩ. ergo hoc
derent ciues. nec eĩ aliter poterant audere peregrini. unde & supra. Et uos
ocȩtũ tyrii celebrate fauentes.: nec nõ & uario: arte poetica utit᷑. ut pre¬
mittat aliꝗd. quo sequens liber uideatͥ esse conuinctus: quod in om̃ibus ser¬
uat. ⁊ bibebat amorem: ad lusit ad conuiuiũ. q suꝑ pͥamo : depriamo.
nã eius prepositionis offitio fungit᷑ ꝓ qua ponit᷑ ut supra oe sub noctẽ cura
recursat. ⁊s rogitans: scilicet quomodo sit uenditus rex. ⁊ aurorȩ filius:
mẽnon. ideo aũt dixit quibus armis: quia uulcani armis usus fuisse nar¬
ratur. s quales diomedis equi: non debemus eos equos intelligere: quos
enee sustulit nec eĩ congruit. sed dehis interrogat quos sustulit rhȩso. qͥles
aũt dixit. ac si diceret nec si feroces ut illi aquib ducebant originem. dio¬

Expanded text:
enim disiunctiva est coniunctio, nec patitur bis eandem rem dici: ergo hoc enim disiunctiva est coniunctio, nec patitur bis eandem rem dici: ergo hoc derent cives; nec enim aliter poterant audere peregrini, qui exspectabant, ut noscerent morem: unde supra et "vos o coetum Tyrii celebrate faventes" . Ad v. 748 Nec non et vario arte poetica utitur, ut praemittat alivat. BIBEBAT AMOREM adlusit ad convivium. SVPER PRIAMO de Priamo. Nam eius praepositionis officio fungitur, pro qua ponitur, ut supra «et sub noctem cura recursat». ROGITANS scilicet quo modo sit venditus rex. AVRORAE FILIVS Memnon. Ideo autem dixit ‘quibus armis’, quia Vulcaniis armis usus fuisse narratur. QVALES DIOMEDIS EQVI non debemus eos equos intellegere quos Aeneae sustulit; nec enim congruit. Sed de his interrogat quos sustulit Rheso. ‘Quales’ autem dixit, ac si diceret: ‘anne sic feroces ut illi a quibus ducebant originem?’. Dio
Abbreviated transcription (Latin):
adasq hyadas : stellȩ sunt infronte tauri: quȩ quotiens nascunt᷑ pluuias
creant: unde & grȩce iades dictȩ sunt: cto Is̃ uiãrlatine suculȩ a suco
sic ergo ait pluuiasq hyadas. ut plenuriũ undosum alii dicũt hyadas
dictas. uel ab .u. littera uel d̾ro toĩ uos idest sue: incuiꝰ formatȩ sunt fa¬
ciem: hȩ autẽ fuerunt ut alii dicunt athlantis filiȩ ut alii liberi nutri¬
ces. ⁊ geminosq triones: septẽtriones sunt boues aratorii. nõ ergo in cou
grue dixit triones quia septẽtriones plaustra anõnullis dicuntur. ⁊ ꝗd
qua ob causa ꝓperent se tingere soles hi berni: ratio hoc facit hemis-¬
pherii. quia hieme breuiore solutit᷑ circulo. ss tingere: demergere. soles
uero ꝓdiebus posuit. ut tris adeo incertos cȩca caligine soles erramus.
.N
uel quȩ tardis mora noctibus obstet. idest estiuis tarde uenientib. uel

Expanded text:
VIASQVE HYADAS hyades stellae sunt in fronte tauri, quae quotiens nascuntur pluvias VIASQVE HYADAS hyades stellae sunt in fronte tauri, quae quotiens nascuntur pluvias creant; unde et Graece ὑάδες dictae sunt ἀπὸ τοῦ ὕειν, Latine ‘suculae’ a suco. Sic ergo ait ‘pluviasque hyadas’, ut «Plemyrium undosum». Alii dicunt hyadas dictas vel ab y littera vel ἀπὸ τοῦ ὑος, id est sue, in cuius formatae sunt faciem. Hae autem fuerunt, ut alii dicunt, Atlantis filiae, ut alii Liberi nutrices. GEMINOSQVE TRIONES septt. non ergo incongrue dixit 'triones', quia septemtriones plaustra a nonnullis dicuntur. Ad v. 745 Quid quam ob causam 'properent se tinguere soles hiberni'. ratio hoc facit hemisphaerii, quia hieme breviore sol utitur circulo. tingvere demergere. soles vero pro diebus posuit, ut "tris adeo incertos caeca caligine soles erramus" . Vel quae tardis mora noctibus obstet id est aestivis, tarde venientibus; 'vel'
Abbreviated transcription (Latin):
per contra mundũ: ideo ergo dixit solis labores. laborat .n. nitens contra
uenientis spͥerȩ uolubilitatem: nec nos debet homerus mouere: qui ait:
re. st Unde hominũ genus: si fabulam respicis. aꝓmetheo intellige. uł
adeucalione & pirra. si aũt ueritatẽ requiris uaria est oppinio philoso¬
phoꝵ: alii eĩ de humore dicũt. alii deignȩ. alii de athomis. alii de qua¬
tuõ elementis. & unde imber: scilicet de nubibus: quȩ scđm lucretium
tȩ aut solis calore resolutȩ aut uiuentor cõpresse mittunt leues plu¬
uias uel exprimũt cõcitatiores. ⁊ & ignes: scilicet ex nubiũ collisione.
nã omium reꝵ collisio ignem creat. ut in lapidib cernimus. uel ad tri¬
tu rotaꝵ. uel in silus arboꝵ. ss arcturum: stella est post caudã maioris
ursȩ posita insigno boete unde arturus dicta est quasi artu ura. s pli¬

Expanded text:
per contra mundum. Ideo ergo dixit ‘Solis labores’; laborat enim nitens contra per contra mundum. Ideo ergo dixit ‘Solis labores’; laborat enim nitens contra venientis sphaerae volubilitatem. Nec nos debet Homerus movere, qui ait ἥre. VNDE HOMINVM GENVS si fabulam respicis, a Prometheo intellege, vel a Deucalione et Pyrrha; si autem veritatem requiris, varia est opinio philosophorum. Alii enim de umore dicunt, alii de igni, alii de atomis, alii de quattuor elementis. VNDE IMBER scilicet de nubibus, quae secundum Lucrettae, aut solis calore resolutae aut vi ventorum conpressae emittunt leves pluvias vel exprimunt concitatiores. ET IGNES scilicet ex nubium collisione. Nam omnium rerum collisio ignem creat, ut in lapidibus cernimus vel attritu rotarum, vel in silvis arborum. ARCTVRVM stella est post caudam maioris ursae, posita in signo bootae; unde ‘arcturus’ dicta est, quasi ἄρκτου οὐρά. PLV
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ ab athlante cȩlum sustinuisse su sceptũ propter egli scientiã traditã.
Constat ẽĩ herculem fusse philosofum. et ratio est cur illa oĩa monstra
nicisse dicat᷑. Sane athlas grȩcũ est. sicut & nilus. nã enniꝰ dicit nilum
melonẽ uocari. athlantẽ uero thelamonem. s hic canit: bene philosoph¬
ca introducit᷑ cantilena in conuiuio reginȩ ad huc castȩ. contra inter nỹ¬
phas ait uulcani martisq dolos & dulcia furta. ss errantẽ lunã: quia
elicoides est idest obliqͦ incedit cursu non recto ut sol: scilicet ne inci¬
dat incentrũ terrȩ. et frequenter patit᷑ eclipsim: uicinus est ͤ eius circulus
terrȩ. es solisq labores : canit ꝑ omĩa intelligimus: planetȩ septẽ sunt
saturnus iup̃r: mars: sol uenus mercurius luna. sed quinque coutra
mundũ ferũt᷑. & cũ mundo quando retrogradi sunt: sol uero &e luna se¬

Expanded text:
dicitur ab Atlante caelum sustinuisse susceptum, propter caeli scientiam traditam. dicitur ab Atlante caelum sustinuisse susceptum, propter caeli scientiam traditam. Constat enim Herculem fuisse philosophum, et est ratio cur illa omnia monstra vicisse dicatur. Sane ‘Atlas’ Graecum est, sicut et ‘Nilus’; nam Ennius dicit Nilum Melonem vocari, Atlantem vero Telamonem. HIC CANIT bene philosophica introducitur cantilena in convivio reginae adhuc castae; contra inter nymphas, ait «Vulcani Martisque dolos et dulcia furta». ERRANTEM LVNAM quia ἑλικοειδὴς est, id est obliquo incedit cursu, non recto, ut Sol, scilicet ne incidat in centrum terrae et frequenter patiatur eclipsin; vicinus enim est eius circulus terrae. SOLISQVE LABORES ‘canit’ per omnia intellegimus. Planetae septem sunt, Saturnus Iuppiter Mars Sol Venus Mercurius Luna. Sed quinque et contra mundum feruntur et cum mundo quando retrogradi sunt, Sol vero et Luna sem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓluit auro. alibi uidit. ut hausit celum mentẽq recepit. alibi audiuit
ut uocemq his auribus hausi: alibi uulnerat. ut latus haurit apertũ. &e
multa alia ꝓ loco significat. ⁊ post alii ꝓceres: ergo & bithias unus est de
ꝓceribus. nã exioche sine similitudine nũ ꝗͣ fit: sane ꝓceres dehis est quȩ
habet nt̃m licet in cõpositione dicamus condicio ꝓceres aũt ideo scđm
uarronẽ principes ciuitatis dicunt᷑ quia emiuent in ea sicut inȩdificiis
mutili ꝗdam hoc est capita trabiũ. quȩ ꝓceres nominant᷑: ⁊s crinitus iopel
ant puerũ intellige. aut imitabit᷑ apollinis formã cuiꝰ fuerat etiã artis
imitator. ⁊ docuit quȩ maximus athlas: quȩ legendũ non quẽ. nec eĩ
istũ docere potuit: qui didonis erat temporis. sed docuit herculem. ũn

Expanded text:
proluit auro’; alibi ‘vidit’, ut «hausit caelum mentemque recepit»; alibi ‘audivit’, proluit auro’; alibi ‘vidit’, ut «hausit caelum mentemque recepit»; alibi ‘audivit’, ut «vocemque his auribus hausi»; alibi ‘vulnerat’, ut «latus haurit apertum». Et multa alia pro loco significat. POST ALII PROCERES ergo et Bitias unus est de proceribus; nam exoche sine similitudine numquam fit. Sane ‘proceres’ de his est quahabet nominativum, licet in conpositione dicamus ‘condicio’. Proceres autem ideo secundum Varronem principes civitatis dicuntur, quia eminent in ea, sicut in aedificiis mutuli quidam, hoc est capita trabium, quae proceres nominantur. CRINITVS IOPAS aut puerum intellege, aut imitabatur Apollinis formam, cuius fuerat etiam artis imitator. DOCVIT QVAE MAXIMVS ATLAS ‘quae’ legendum est, non ‘quem’, nec enim istum docere potuit qui Didonis erat temporibus. Sed docuit Herculem; unde et
Abbreviated transcription (Latin):
lestis. est ẽi & inferna. iunoni infernȩ dictus sacer. s laticũ libauit honorẽ:¬
more sacroꝵ et tangit ritũ romanoꝵ: ꝗ pias sacratasq mensas habebant:
inquas libabant ut heus cẽ mensas cõsumimꝰ inꝗt uilus. ⁊: libato: delibato
atigit ore & uerecundiã regine ostendit᷑ morem romanũ: nã apud ma¬
iores nostros feminȩ nõ utebant᷑ uino nisi sacroꝵ causa certis diebus. de¬
sic gr̃anus licinianus cȩnȩ suȩ.⁊s tum biciȩ: ꝑ transitũ pęnore ducũ noĩa
introducit: nã bicias classis punicȩ fuit prȩfectus. ut docẽ liuius. iopas
uero rex affroꝵe unus de ꝓcis didonis ut punica testat᷑ historia. s iere¬
pitans: inclamans ut ȩstatem in crepitans seram. aut certe aurguens fami¬
liariter segnitiem tarde accipientis cũ esset auidus in bibendo. ⁊ hausit.
modo accepit. nec possumus intelligere bibit: cũ hoc sequat᷑ et pleno se

Expanded text:
lestis; est enim et inferna, ut "Iunoni infernae dictus sacer" . aut, sicut suprlestis; est enim et inferna, ut "Iunoni infernae dictus sacer" . aut, sicut suprmore sacrorum; et tangit ritum Romanorum, qui panicias sacratasque mensas habebant, in quas libabant, ut est «heus etiam mensas consumimus, inquit Iulus». LIBATO delibato. ATTIGIT ORE et verecundiam reginae ostendit et morem Romanum; nam apud maiores nostros feminae non utebantur vino nisi sacrorum causa certis diebus. DeSic Granius Licinianus Cenae Suae. TVM BITIAE per transitum Poenorum ducum nomina introducit. Nam Bitias classis Punicae fuit praefectus, ut docet Livius, Iopas vero rex Afrorum, unus de procis Didonis, ut Punica testatur historia. INCREPITANS inclamans, ut «aestatem increpitans seram», aut certe arguens familiariter segnitiem tarde accipientis, cum esset avidus in bibendo. HAVSIT modo ‘accepit’, nec possumus intellegere ‘bibit’, cum hoc sequatur ‘et pleno se
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmus rex asixiorũ ut supra diximus: quos cõstat saturnũ quẽ oe solem
dicunt uinonẽq coluisse. quȩ numina  apud afros postea culta sunt. uñ
&e lingua punicha bal dicit᷑ deus: apud assynõaũt bel dicit᷑ quadam
sacroꝵ ratione & saturnus & sol. ⁊ hospitib nam te dare iura loquunt᷑:
scilicet exemplo hcaonis qui cũ hospites susceptos hospitio necaret: a su¬
scepto ioue postꝗͣ ei epulas humanas ad posuit uersus in lupũ ostendit ho¬
spitũ uira non esse iuolanda.: troia ꝓfectis: bene uoluit ꝓfugiᷤ dicere:
esse uelis : scđm etruscam disciplinã locitus est sic eĩ dicunt uolens ꝓpitiꝰq
sis est aut antiquus uocatiuus ut socer arma latinus habeto: ⁊ dator: bene aũ
addidit dator lȩtitiȩ quia est & dator furoris. ⁊ et bona uino: aut ꝓpi¬
na idest uõ irata troianis: ut sis bonus ofelixq tuis: aut magis bona. cȩ¬

Expanded text:
primus rex Assyriorum, ut supra diximus, quos constat Saturnum, quem et Solem primus rex Assyriorum, ut supra diximus, quos constat Saturnum, quem et Solem dicunt, Iunonemque coluisse, quae numina etiam apud Afros postea culta sunt. unde et lingua Punica Bal deus dicitur. apud Assyrios autem Bel dicitur quadam rum rationescilicet exemplo Lycaonis, qui, cum hospites susceptos hospitio necaret, a suscepto Iove, postquam ei epulas humanas adposuit, versus in lupum ostendit hospitii iura non esse violanda. TROIAQVE PROFECTIS bene noluit ‘profugis’ dicere. ESSE VELIS secundum Etruscam disciplinam locutus est; sic enim sis est, aut antiquus vocativus, ut "socer arma Latinus habeto" . dator bene autem addidit 'dator laetitiae', quia est et dator furoris. et bona ivno aut propitia, id est non irata Troianis, ut "sis bonus o felixque tuis" , aut magis 'bona' cae
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui dardanio anchise armiger ante fuit fidusq aed limina custos ibi
& culina erat. uude &e atrium dictũ est. atrũ ẽĩ erat exfumo. ⁊ lichni:
grȩco sermone usus est. ne uile aliꝗd introferret. alichno aũt lucerna dc̃a
ungor oliuo nõ quo furatus inudis nap̃ta lucerms: si ẽi alucere diceretur
nõ staret uersus. q laquearibus: principaliter lacus dicit᷑ ut luei lius
resultant edesq lacusq: diminutio lacunarfacit ut horatius: nẽ mea
renidet indomo lacunar: inde fit aliã diminutio lacunariũ &e ꝑ antistico
laqueariũ. s noctem uincunt: luminis est ex aggeratio. ⁊ funalia: sunt
quȩ intra cerã sunt. unde dicta sunt a funibus. quos ante usum papiri ceri
cirtũclatos habuere maiores. unde & funera dicunt᷑: quod funes incensos
mortius preferebant. s hinc: tunc est aduerbiũ temporis. s qua belus:

Expanded text:
ut «qui Dardanio Anchisae armiger ante fuit, fidusque ad limina custos». Ibi ut «qui Dardanio Anchisae armiger ante fuit, fidusque ad limina custos». Ibi et culina erat; unde et atrium dictum est, atrum enim erat ex fumo. LYCHNI Graeco sermone usus est, ne vile aliquid introferret. A lychno autem lucerna dic«ungor olivo, non quo furatis inmundus Natta lucernis». Si enim a luce diceretur, non staret versus. LAQVEARIBVS principaliter ‘lacus’ dicitur, ut Lucilius «resultant aedesque lacusque»; diminutio ‘lacunar’ facit, ut Horatius «nec mea renidet in domo lacunar»; inde fit alia diminutio, ‘lacunarium’ et per antistoechon ‘laquearium’. NOCTEM VINCVNT luminis est exaggeratio. FVNALIA ‘funalia’ sunt quae intra ceram sunt; unde sunt dicta a funibus, quos ante usum papyri cera circumdatos habuere maiores; unde et funera dicuntur, quod funes incensos mortuis praeferebant. HIC tunc; est ergo adverbium temporis. QVAM BELVS
Abbreviated transcription (Latin):
grȩcũ est abeo quod est hic crater nã latine hȩc cratera dicit᷑. unde ꝑsius
tibi crateras argenti inclusaq pĩgui auro dona feram. s & uina coronãt:
uina ꝓpoculis posuit. & est tropus sinedoche. ut cererẽ dicimus ꝓfũmen¬
to. sicut plautus uinũ precemur: nã hic deus presens ad est. ⁊ coronãt
aũt est aut implent usq ad marginem. aut quia antiꝗ coronabant po¬
cula & sic libabant: unde est magnũ cratera corona induit impleuitq
mero.⁊⁊ fit strepitus tectis: idest ad tecta. ut it clamor cęlo: legit᷑ aũt
&e fit strepitus tectiᷤᷤ. ⁊ atria: ut supra diximus tangit romanã histo¬
nã: nã ut ait cato & in atrio et duobus ferculis epulabant᷑ antiqui:
unde ait iuuenalis quis fercula septẽ secreto cnauit auus: ibi etiã pecu¬
nias habebant. un  ꝗ honoratiores erant liminũ custodes ad hibebantur

Expanded text:
Graecum est, ab eo quod est ‘hic crater’; nam Latine ‘haec cratera’ dicitur, unde Persius Graecum est, ab eo quod est ‘hic crater’; nam Latine ‘haec cratera’ dicitur, unde Persius «si tibi crateras argenti inclusaque pingui auro dona feram». ET VINA CORONANT ‘vina’ pro poculis posuit; et est tropus synecdoche, ut Cererem dicimus pro frumento. Sic Plautus «vinum precemur; nam hic deus praesens adest». ‘Coronant’ autem est aut ‘implent usque ad marginem’, aut quia antiqui coronabant pocula et sic libabant; unde est «magnum cratera corona induit, implevitque mero». IT STREPITVS TECTIS id est ad tecta, ut «it clamor caelo»; legitur autem et ‘fit strepitus tectis’. ATRIA ut supra diximus, tangit Romanam historiam; nam, ut ait Cato et in atrio et duobus ferculis epulabantur antiqui, unde ait Iuvenalis «quis fercula septem secreto cenavit avus?». Ibi etiam pecunias habebant; unde qui honoratiores erant liminum custodes adhibebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
debent. ldeo cõnexȩ quia in solubiles esse gratias decet. horatiꝰ. segnesq
nudũ soluere gratiȩ. quod uero una aduersa pingit᷑: duȩ nos respicientel
hȩc ratio est quia ꝓfecta a nobis gr̃a duplex solet reuerti. unde ẽ supra:
nec te certasse pͥorem pęniteat. S abolere sicheũ: incipit ordo naturalis.
pͥus eiꝰ auellere ĩhȩrẽtia ce post noua inferre. sic terrentius. ut metũ in quo¬
nũc est adimã atq expleã animũ gaudio. ⁊ uiuo amore: aut uiui ho¬
minis aut certe uehenienti. ⁊ prȩuertere : p̃occupare propter iu nonẽ
sine dubio. is resides: pigros &e ad amandũ in ertes. iurauerat ẽĩ nulli
se esse nupturam. unde contra instantes dicimus industriosos. ⁊ quies
epulis: ꝓpter regalem affluentiã. contra supͣ ait. postꝗͣ exempta fames.
apud quos duȩ mensȩ erant. una epulaꝵ altera poculoꝵ. ÷ crateras:

Expanded text:
debent; ideo conexae, quia insolubiles esse gratias decet: Horatius «segnesque debent; ideo conexae, quia insolubiles esse gratias decet: Horatius «segnesque nodum solvere Gratiae». Quod vero una aversa pingitur, duae nos respicientes, haec ratio est, quia profecta a nobis gratia duplex solet reverti; unde est supra «nec te certasse priorem paeniteat». ABOLERE SICHAEVM INCIPIT ordo naturalis. Prius enim est avellere inhaerentia, et post nova inferre; sic Terentius «ut metum in quomam atque expleam animum gaudio». VIVO AMORE aut vivi hominis aut certe ‘vehementi’. PRAEVERTERE praeoccupare; propter Iunonem sine dubio. RESIDES pigros, ad amandum inertes; iuraverat enim nulli se esse nupturam. Vnde contra ‘instantes’ dicimus industrios. QVIES EPVLIS propter regalem affluentiam. Contra supra ait «postquam exempta fames». r morem, apud quos duae mensae erant: una epularum, altera poculorum. ‘Crateras’
Abbreviated transcription (Latin):
ut horatius. nos ubi decidimus. hoc est postꝗͣ. nã si loci esset quo diceret.
ergo in terdũ aduerbiũ loci est interdũ temporis. ⁊ & magnũ: arduum
difficile est ẽĩ imitari uerũ filii affectum.⁊ reginã petit: nõ simpliciter
dixit petit. nã petere est ꝓprie insidiari.⁊ gremio fouet: sustinet. ut &e
fotũ gremio.  in sidat: legit᷑ & insideat.⁊s at memor ille inatris: hoc
est prȩceptoꝵ matris: acidaliȩ: acidalia uenus dicit᷑ uel quia inicit cu¬
ras: quas grȩci acidas dicunt. uel certe a fonte aci dalio. qui est in orchomenio
boetiȩ ciuitate. in quo segratiȩ enĩꝑhoꝵ lauant: quas ueueri cõstat esse
sacratas. ipsius eĩ & liberi filiȩ sunt: nec ĩmerito. gratiȩ enĩphoꝵ fere nu¬
minũ munera cõciliant᷑. ido aũt nudȩ sunt quod gatiȩ sine fuco esse

Expanded text:
ut Horatius «nos ubi decidimus», hoc est postquam; nam si loci esset, ‘quo’ diceret. ut Horatius «nos ubi decidimus», hoc est postquam; nam si loci esset, ‘quo’ diceret. Ergo ‘ubi’ interdum adverbium loci est, interdum temporis. ET MAGNVM arduum; difficile est enim imitari verum filii adfectum. REGINAM PETIT non simpliciter dixit ‘petit’; nam ‘petere’ est proprie ‘insidiari’. GREMIO FOVET sustinet, ut et «fotum gremio». INSIDAT legitur et ‘insideat’. AT MEMOR ILLE MATRIS hoc est praeceptorum matris. ACIDALIAE ‘Acidalia’ Venus dicitur vel quia inicit curas, quas Graeci ἄκιδας dicunt, vel certe a fonte Acidalio, qui est in Orchomeno Boeotiae civitate, in quo se Gratiae lavant, quas Veneri constat esse sacratas; ipsius enim et Liberi filiae sunt. Nec inmerito; gratiae enim per horum fere numinum munera conciliantur. Ideo autem nudae sunt, quod gratiae sine fuco esse
Abbreviated transcription (Latin):
ut uxori legata penus: quarte aũt declinationis esse ꝑsius docet ut in
locuplete penu defensis pinguib umbris. ⁊ struere: ordinare. cõponere.
unde & structores dicunt᷑ fertuloꝵ cõpositores. ⁊ & flam̃is adolere
penates: colere. sed adolere ꝓpͥe est augere. in sacris aũt na&Onͣuon
⁊ totidemq pares ȩtate ministri: nõ numerus habet admirationẽ. sed ȩta¬
tis ȩqualitas. ⁊⁊ qui dapibus: dapes regũ sunt. epulȩ priuatoꝵ. ⁊ & pocu¬
accipiendum. ⁊ pręcipue infelix: propter casum futurũ. ut ꝓbant seq̃n¬
tia pesti deuota futurae. s &e expleri mentẽ nequit: grȩca figura est.
tuendo: dũ in tuetͥ & om̃is gerundi modus tã ab agentis ꝗͣ apatientis si¬
gnificatione similiter ꝓfert᷑ ut cantando tu illũ idest dũ cantas: & fri¬
gidus in campis cantando rũpit᷑ anguis. iđ dũ ei cantat᷑. ⁊s Ille ubi: postꝗ̃

Expanded text:
ut «uxori legata penus». Quartae autem declinationis esse Persius docet, ut «in ut «uxori legata penus». Quartae autem declinationis esse Persius docet, ut «in locuplete penu defensis pinguibus Vmbris». STRVERE ordinare, conponere, unde et ‘structores’ dicuntur ferculorum conpositores. ET FLAMMIS ADOLERE PENATES colere. Sed ‘adolere’ proprie est ‘augere’. In sacris autem κατ ̓ εὐφ TOTIDEMQVE PARES AETATE MINISTRI non numerus habet admirationem, sed aetatis aequalitas. QVI DAPIBVS dapes regum sunt, epulae privatorum. ET POCVaccipiendum. Ad v. 712 Praecipve infelix propter casum futurum, ut probant seqtia ‘pesti devota futurae’. EXPLERI MENTEM NEQVIT Graeca figura est. TVENDO dum intuetur. Et omnis gerundi modus tam ab agentis quam a patientis significatione similiter profertur, ut «cantando tu illum», id est ‘dum cantas’, et «frigidus in pratis cantando rumpitur anguis», id est ‘dum ei cantatur’. ILLE VBI postquam,
Abbreviated transcription (Latin):
dant manibus famuli limphas: humilis caracter: ꝗ senos dicit᷑. uilia eĩm
describunt᷑. ⁊ tonsisq ferunt mantilia uillis: tonsis uillis uel minutis. uel
cõpositis: constant eĩ maiores in appas habuisse uillosas. & mautilia: uero
amanibus antelo  quomodo torale. quod aũt legimus ne turpe toral apo¬
cope est: ⁊ quinquagita intus: hoc est multȩ.S ordine longo: idest di¬
spositione scđm tulium ꝗ in ȩconomicis dicit ꝗd ubi ponendũ sit. nec eĩ
quod cellariũ est paucoꝵ dierũ. unde & incella dicit᷑ imperatũ frum̃tũ.
penus uero temporis longi. sane dicimus hic && hȩc ce hoc penus sedma
sculino & feminino genere quarta est declinatio a neutro tertia. qͦmͦ
pecus pecoris. unde horatius: portet frumenta penusq: masculino uero
genere plautus. nisi mͥ anniuis penus datur: fengnino lucilius posuit.

Expanded text:
DANT MANIBVS FAMVLI LYMPHAS humilis character, qui iscno" dicitur; vilia enim DANT MANIBVS FAMVLI LYMPHAS humilis character, qui iscno" dicitur; vilia enim describuntur. TONSISQVE FERVNT MANTELIA VILLIS ‘tonsis villis’ vel ‘minutis’ vel ‘compositis’. Constat enim maiores mappas habuisse villosas. ‘Mantelia’ vero a manibus, et ‘mantele’, quo modo ‘torale’. Quod autem legimus «ne turpe toral», apocope est. QVINQVAGINTA hoc est multae. ORDINE LONGO id est dispositione, secundum Tullium, qui in Oeconomicis dicit quid ubi ponendum sit; nec enim quod cellarium est paucorum dierum, unde et in cellam dicitur imperatum frumentum, penus vero temporis longi. Sane dicimus et ‘hic’ et ‘haec’ et ‘hoc penus’; sed a masculino et a feminino genere quarta est declinatio, a neutro tertia, quo modo ‘pecus pecoris’. Vnde Horatius «portet frumenta penusque»; masculino vero genere Plautus «nisi mihi annuus penus datur»; feminino Lucilius posuit,
Abbreviated transcription (Latin):
s suꝑbis: nobilib ut ceciditq suꝑbũ iliũ. is aurea: si dido aurea pulchrã signi
sponda: antiqui stipadia nõ habebant. sed stratis tribus lectis epulabantur
unde & tridiniũ sterni dicit᷑: sic cicero sterni triclinia & inforo sterni iubebat.
unde apparet errare eos ꝗ tricliniũ dicunt ipsam basilicã uel gnationem.
mediãq locauit: ipse eĩ apud maiores dñi fuerat locus. ut aperte salustuis
docet igit᷑ discũbere sertoriꝰ inferior in medio suꝑ eũ titus fabiꝰ hispanien¬
sis senator exproscriptis. in sũmo antoniꝰ. & infra scriba sertoriĩ uer sius.
& alter scriba mecenas in imo medius intertarꝗniũ et cloniũ ꝑpen̾ã. ⁊s lam
pater eneas: religiosus. qui pater ꝓprie om̃ium deoꝵ est epitheton: ut ostẽ¬
dit ubiq uirgilius. ⁊ ostro: ꝓpurpura posuit. unde tingit᷑ purpura.s

Expanded text:
SVPERBIS nobilibus, ut «ceciditque superbum Ilium». AVREA si Dido ‘aurea’, pulchram signSVPERBIS nobilibus, ut «ceciditque superbum Ilium». AVREA si Dido ‘aurea’, pulchram signSPONDA antiqui stibadia non habebant, sed stratis tribus lectis epulabantur; unde et triclinium sterni dicitur. Sic Cicero «sterni triclinia, et in foro sterni iubebat». Vnde apparet errare eos qui triclinium dicunt ipsam basilicam vel cenationem. MEDIAMQVE LOCAVIT ipse enim apud maiores domini fuerat locus, ut aperte Sallustius docet «igitur discubuere: Sertorius inferior in medio, super eum L. Fabius Hispaniensis senator ex proscriptis, in summo Antonius et infra scriba Sertorii Versius, et alter scriba Maecenas in imo medius inter Tarquinium et dominum Perpernam». IAM PATER AENEAS religiosus, quia ‘pater’ proprie omnium deorum epitheton est, ut ostendit ubique Vergilius. OSTRO pro ‘purpura’ posuit, unde tingitur purpura.
Abbreviated transcription (Latin):
ista dixisset. sane nec festinantibus ꝑsonis neq minorib est respondendi
facultas. ut hoc loco cupidini. ut mercurio supra. itẽ in quarto uel ĩ septĩo
furiȩ.e cũ uenit: aut ꝓcũ ueniret. aut cũ sit aduerbiũ temporis ꝓdum.
nec eĩ potest c̃iunctiui modi ꝑticula ungi indicatiuo. Sane sciendũ
malo errore cũ & dũ aromanis esse confusa. s auleis: uelis pictis. q̃ ideo
aulea dicta sunt quod pͥmũ in aula attali regis asiȩ ꝗ populũ romanũ
tatio tẽtorioꝵ fieret. sub ꝗbus bellantes semꝑ habitauer̃t maiores. Unde
& in thalamis hoc fieri hodieq cõspicimus. Uarro tñ dicit uela solere suspẽ¬
di ad excipiendũ puluerem: quia usus camere ignorabat᷑. unde horatius
interea suspensa grauis aulea ruinas: inpatinã faceret trahentia pulueris
atri ꝗͣtum nõ aquilo cãpanis excitatoris. Sciendũ sane oĩa grȩca noĩa in n

Expanded text:
ista dixisset. Sane neque festinantibus personis neque minoribus est respondendi ista dixisset. Sane neque festinantibus personis neque minoribus est respondendi facultas, ut hoc loco Cupidini, ut Mercurio supra, item in quarto, ut in septimo Furiae. CVM VENIT aut pro ‘cum veniret’, aut ut ‘cum’ sit adverbium temporis, pro ‘dum’; nec enim potest coniunctivi modi particula iungi indicativo. Sane sciendum malo errore ‘cum’ et ‘dum’ a Romanis esse confusa. AVLAEIS velis pictis, quae ideo ‘aulaea’ dicta sunt, quod primum in aula Attali, regis Asiae, qui populum Romanum tatio tentoriorum fieret sub quibus bellantes semper habitavere maiores. Vnde et in thalamis hoc fieri hodieque conspicimus. Varro tamen dicit vela solere suspendi ad excipiendum pulverem, quia usus camerae ignorabatur; unde Horatius «interea suspensa gravis aulaea ruinas in patinam fecere, trahentia pulveris atri quantum non Aquilo Campanis excitat oris». Sciendum sane omnia Graeca nomina in η
Abbreviated transcription (Latin):
intra uuã. unde nũc dixit laticẽ. lyxũ aũt proliaeiu dixit figurate poũes
principalitatem ꝓ deriuatione. s occultũ in spires ignẽ: diffinitio amoris
est ignis occultus. ⁊⁊ ueneno: uenenũ dictũ ꝙꝑuenas eat. ss paret amor:
ut supra ꝓcupidine amorem ponit. ⁊ &e alas exuit: laus ingens ascanii ꝑtran¬
situm. si ꝗdem alis tantũ depositis ascanius fuit. ⁊ plicidam ꝑ menbra ꝗetẽ:
aut epitheton est ꝗetis. aut ideo placidã dixit. quia est ꝗes quȩ potest etiam
sonioꝵ terrore turbari. e fotũ: sublatũ. ꝯs amaracus: hic puer regius un¬
gẽtarius fuit: ꝗ casu lapsus dũ ferret ũguenta maiorẽ ex cõfusione odorẽ
creauit. unde optima unguenta aiaracina dicunt᷑. hic posta in herbam samp¬
sucũ uersus est. quã nũc etiã amaracũ dicunt.⁊s lamq ibant: cũ uix uenus

Expanded text:
intra uvam, unde nunc dixit ‘laticem’. ‘Lyaeum’ autem pro ‘Lyaeium’ dixit, figurate ponens intra uvam, unde nunc dixit ‘laticem’. ‘Lyaeum’ autem pro ‘Lyaeium’ dixit, figurate ponens principalitatem pro derivatione. OCCVLTVM INSPIRES IGNEM definitio amoris est ‘ignis occultus’. VENENO venenum dictum quod per venas eat. PARET AMOR ut supra, pro Cupidine amorem ponit. ET ALAS EXVIT laus ingens Ascanii per transitum, siquidem alis tantum depositis Ascanius fuit. PLACIDAM PER MEMBRA QVIETEM aut epitheton est quietis, aut ideo ‘placidam’ dixit, quia est quies quae potest etiam somniorum terrore turbari. FOTVM sublatum. AMARACVS hic puer regius unguentarius fuit, qui casu lapsus dum ferret unguenta maiorem ex confusione odorem creavit; unde optima unguenta amaracina dicuntur. Hic postea in herbam sampsuchum versus est, quam nunc etiam ‘amaracum’ dicunt. IAMQVE IBAT cum vix Venus
Abbreviated transcription (Latin):
lium: cypri nemus est. in quo opidũ breue ut paulopost i daliȩ lucos. Item
ydlaliũq nemus. es sacrata sede: uel templi uelop̾idi. s nequa: qua uacat:
ut frequenter diximus: & medius: ĩportunus in cõgruus. ⁊ tu faciẽ illiꝰ
faciem prouultu posuit. nullus potest accipere faciemꝰ alterius sed uultũ
qui ꝓmentis qualitate format᷑ unde infra ait &e notos pueri puer indue
uultus ⁊ noctem nõ amplius unam: ut supradiximus artis poeticȩ ẽ nõ
oĩa dicere. unde ñc pręmisit noctem unã. nec eĩ dicturus est᷑ ut absces¬
sum cupidinis aut aduentũ ascanii. & pueri puer: argͥͣmentũ afacili. s rega¬
les inter mensas: epulas intẽperantes inꝗb castitas rara est. & facilis
amoris occisio. unde est sine cerere & libero friget uenus. ⁊s laticẽq lyx̧um:
ltex ꝓprie aqua est ab eo quod intra terrȩ uenas lateat. sed &e uinũ latet

Expanded text:
s. IDALIVM Cypri nemus est, in quo oppidum breve, ut paulo post «Idaliae lucos», item s. IDALIVM Cypri nemus est, in quo oppidum breve, ut paulo post «Idaliae lucos», item «Idaliumque nemus». SACRATA SEDE vel templi vel oppidi. NE QVA ‘qua’ vacat, ut frequenter diximus. MEDIVS inportunus, incongruus. TV FACIEM ILLIVS ‘faciem’ pro vultu posuit. Nullus qualitate formatur; unde infra est ‘et notos pueri puer indue vultus’. NOCTEM NON AMPLIVS VNAM ut supra diximus artis poeticae est non omnia dicere. Vnde nunc praemisit ‘noctem unam’; nec enim dicturus est aut abscessum Cupidinis aut adventum Ascanii. PVERI PVER argumentum a facili. REGALES INTER MENSAS epulas intemperantes, in quibus castitas rara est et facilis amoris occasio; unde est «sine Cerere et Libero friget Venus». LATICEMQVE LYAEVM ‘latex’ proprie aqua est ab eo, quod intra terrae venas lateat; sed et vinum latet
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsum uereor quod eneȩ carthago in hospitio patuit ut est timeo
danaos & dona ferentes. aud tanto cessabit: aut simpliciter intelligen.
dum est nõ poterit intanta reꝵ oportuitate cessare. ut sit deꝓuerbio
tractũ quo dicit᷑ res in cardine. hoc est in articulo. n quo circa: qua ꝓpter.
meditor: mente ꝑtracto. s ne quo se numine mutet: quo uel uacat. uel
ꝓ nomen est: & bene supprimit nomen iunonis. ne eiꝰ frequenti cõme¬
moratione cupidinẽ terreat: magis eĩ uult cũ intelligere ꝗͣ audire iuno¬
nem. aut certe ad uerbiũ est. ut sit timeo ne se numine dido aliquã comu¬
tet inpartẽ.is mecũ : idest cũ officio uenereo: nec potest in telligi quẽ ad¬
modũ ego: aliter amatre eneas aliter amat᷑ adidone. ⁊: qua: iđ quomodo.
urbem sidoniã: quã tenent sidonii. ss mea maxima cura: &e ȩneas cura
cura. Itẽ hunc tegere & dirȩ ualeam subducere pugnȩ. ss sopitũ somno:

Expanded text:
‘hoc ipsum vereor, quod Aeneae Carthago in hospitium patuit’, ut est «timeo ‘hoc ipsum vereor, quod Aeneae Carthago in hospitium patuit’, ut est «timeo Danaos et dona ferentes». HAVD TANTO dum est, ‘non poterit in tanta rerum opportunitate cessare’, ut sit de proverbio tractum, quo dicitur ‘res in cardine est’, hoc est in articulo. QVOCIRCA quapropter. MEDITOR mente pertracto. NE QVO SE NVMINE MVTET ‘quo’ vel vacat vel pronomen est. Et bene supprimit nomen Iunonis, ne eius frequenti commemoratione Cupidinem terreat; magis enim vult eum intellegere quam audire Iunonem. Aut certe adverbium est, ut sit ‘timeo ne se numine Dido aliquam commutet in partem’. MECVM id est cum officio Venerio; nec potest intellegi ‘quemadmodum ego’; aliter a matre Aeneas, aliter amatur a Didone. QVA id est quomodo. VRBEM SIDONIAM quam tenent Sidonii. MEA MAXIMA CVRA et Aeneas cura cura», item «hunc tegere et dirae valeam subducere pugnae». SOPITVM SOMNO
Abbreviated transcription (Latin):
qui dicit cupidinẽ exuenere tantũ esse ꝓgenitũ ꝗͣ ꝗͣ alii dicant ex ipsa
et marte: aliĩ exipsa ce uulcano. alii uero chai & pͥmereꝵ naturȩ eũ ecͥ
filiũ uelint. s. solus nate : qui iouis cõtẽpnis fulmina. quȩ diis cęteris solẽt
esse terrori. patris sum̃i : nũc quoq deioue ꝓprie dixit. sciendũ tam̃
it ut scipio affricanus & metellus creticus. ⁊ temnis: afferesis est ꝓ cõteñis.
possibilititẽ ce notandũ unũ deũ plura habere numina ut supͣdiximus.
ta tibi: grȩca figura est ut terentius mira uero militi quȩ placeant.⁊ &¬
nostro dolusti sepe dolore: nostro aut eo quo & ego aut dolusti ideo
quia me dolentẽ uidisti ut doleo illa re. ⁊ phęnissa: dephȩnice.s. tenet:
morat᷑: es quo se uinonia uertant hospitia: quo in quã partẽ uinonia aut
hospitia carthaginẽ dicit. ubi habitabat iuno. ut hic illius arma aut certe

Expanded text:
qui dicit, Cupidinem ex Venere tantum esse progenitum; quamquam alii dicant ex ipsa qui dicit, Cupidinem ex Venere tantum esse progenitum; quamquam alii dicant ex ipsa et Marte, alii ex ipsa et Vulcano, alii vero Chai et primae rerum naturae eum esse filium velint. SOLVS NATE ‘qui Iovis contemnis fulmina’, quae diis ceteris solent esse terrori. PATRIS SVMMI nunc quidem de Iove proprie dixit. Sciendum tamen it, ut Scipio Africanus et Metellus Creticus. temnis aphaeresis est pro contemnis. possibilitatem. et notandum unum deum plura habere numina, ut supra diximuta tibi Graeca figura est, ut Terentius "mira NOSTRO DOLVISTI SAEPE DOLORE ‘nostro’ aut ‘eo quo et ego’, aut ‘doluisti ideo quia me dolentem vidisti’, ut ‘doleo illa re’. PHOENISSA de Phoenice. TENET moratur. QVO SE IVNONIA VERTANT HOSPITIA ‘quo’ ‘in quam partem’. ‘Iunonia’ autem ‘hospitia’ Carthaginem dicit, ubi habitabat Iuno, ut «hic illius arma»; aut certe
Abbreviated transcription (Latin):
si rũpunt radu. & aligerũ dictis ad fatur amorẽ: latini deũ ipsum cupi¬
dinem uocãt. hoc quoq faciunt de amore: sed hic imitatus est grȩcos
qui uno nomine utrũq significant: nã amorem dixit deũ. sed discrenit
numen.
epitheton. Sane nomen hoc ratione nõ caret. nã quia turpitudinis est stulta
cupiditas puer pingit᷑ ut in terquascurã dimene narrabat in anẽ idest a¬
morẽ. Itẽ quia ĩꝑfectus est in amantib sermo: sicut inpuero ut incipit effa¬
bilius inuenit᷑ ut in ipsa probat᷑ didone. nã de interitu cogitat cuiꝰ paulo
ante amore deꝑibat. ut nõ potui ab reptũ diuellere corpus: sagitas uero
ideo gestare dicit᷑ quia ipse incertȩ uelocesq sunt: & ratio hȩc pene inõib
aliis numinibus ꝓ porestatũ qualitate format᷑. ⁊ Nate mes uires: aut quia
uenerea uoluptas exerceri sine amore non potest. uut scđ̾m si monidem

Expanded text:
si rumpunt radii». ERGO HIS ALIGERVM DICTIS ADFATVR AMOREM Latini deum ipsum ‘Cupisi rumpunt radii». ERGO HIS ALIGERVM DICTIS ADFATVR AMOREM Latini deum ipsum ‘Cupidinem’ vocant ob hoc, quod facit ‘amorem’. Sed hic imitatus est Graecos, qui uno nomine utrumque significant; nam ‘Amorem’ dixit deum, sed discrevit numen ratione non caret. Nam, quia turpitudinis est stulta cupiditas, puer pingitur, ut «inter quas curam Clymene narrabat inanem», id est amorem; item quia inperfectus est in amantibus sermo, sicut in puero, ut «incipit effauid nec mutabilius invenitur, ut in ipsa probatur Didone; nam de eius interitu cogitat cuius paulo ante amore deperibat, ut «non potui abreptum divellere corpus». Sagittas vero ideo gestare dicitur, quia et ipsae incertae velocesque sunt. Et haec ratio paene in omnibus aliis numinibus pro potestatum qualitate formatur. NATE MEAE VIRES aut quia Veneria voluptas exerceri sine amore non potest, aut secundum Simoniden
Abbreviated transcription (Latin):
uel gemas integras margaritas ꝑtusas.⁊⁊ duplicem: aut lãtã uit duplici appĩca
gemis & auro.⁊ hȩc celerans: celeriter facere cupiens.s at citheręa: ab ĩ dusa¬
sula que numero tm̃ plurali dr̃. ut sunt alta citherea. q nouas artes: ars u¬
⁊ copiti oroꝵ est unde sine epitheto male ponit᷑.⁊ faciem mutatus.
nota figura est. quod ãt addidit est: et ora. ꝑissologia est. ⁊ furentem
incendit reginam: incendat et furere faciat ut animũq labantẽ impulit.¬
s domũ timet ambiguam: mutabilis feminai ut ut uariũ et mutabile. semꝑ
femina. ltẽ uino inquarto. suspectas habuisse domos carthaginis altȩ.
bilingues: fallaces nec eĩ ad linguam retulit sed admeatẽ.  et sub noctẽ
cura recursat: crca noctem. & sciendũ quod cũ tempus significat᷑ sub prȩ¬
positio acusatiuo coheret. ut aut ubi sub lucẽ densa inter nubila sese diuer

Expanded text:
vel gemmas integras, margaritas pertusas. duplicem aut latam, ut "duplici aptavel gemmas integras, margaritas pertusas. duplicem aut latam, ut "duplici aptagemmis et auro. HAEC CELERANS celeriter facere cupiens. AT CYTHEREA ab insula quae numero tantum plurali dicitur, ut «sunt alta Cythera». NOVAS ARTES ars τῶν μέσων est, unde sine epitheto male ponitur. FACIEM MVTATVS nota figura est. Quod autem addidit ‘et ora’, perissologia est. FVRENTEM INCENDAT REGINAM incendat et furere faciat, ut «animumque labantem inpulit». DOMVM TIMET AMBIGVAM in qua habitat mutabilis femina, ut «varium et mutabile semper femina»; item Iuno in quarto «suspectas habuisse domos Carthaginis altae». BILINGVES fallaces; nec enim ad linguam rettulit, sed ad mentem. ET SVB NOCTEM cura recursat circa noctem. et sciendum quia, cum tempus significatur, sub praepositio accusativo cohaeret, ut "aut ubi sub lucem densa inter n
Abbreviated transcription (Latin):
romanos thalasio in uocat᷑. cũ eĩ in raptu sabinais plebeuis ꝗdam raptam
pulcherimã duceret. ne ei auferet᷑ ab aliquo thalasionis eã ducis nobilis
esse simulauit. cuiꝰ numine fuit puellȩ tuta uirginitas. ⁊ matris ledȩ mi¬
rabile donũ: uel quod ipsa filiȩ uel quod ei uipp̃r dederat. ⁊. Prȩterea
sceptrũ ilione : bene offert munera apta ꝑsonis sicut ẽt latino ĩ septimo
Maxima nataꝵ priami: quia ante etiã femine regnabant prȩsertim pri¬
ornamentũ guitiris: qđ ce segmentũ dicunt. ut iuuenalis segnienta et
longos habituᷤ. scilicet segmentatas uestes dicimus.: ut ipse de segmentatis
hȩc margarita & hoc margaritũ & hȩc margaris. quod grȩcũ est. quo modo
nays. Sane multi separant gẽmam amargarita. ut cicero nullã gẽmam
ant margaritã. & gemas uolunt dici diuersi coloris margaritas uero albas

Expanded text:
Romanos Thalassio invocatur; cum enim in raptu Sabinarum plebeius quidam raptam Romanos Thalassio invocatur; cum enim in raptu Sabinarum plebeius quidam raptam pulcherrimam duceret, ne ei auferretur ab aliis, Thalassionis eam ducis nobilis esse simulavit; cuius nomine fuit puellae tuta virginitas. MATRIS LEDAE MIRABILE DONVM vel quod ipsa filiae vel quod ei Iuppiter dederat. PRAETEREA SCEPTRVM bene offert munera apta personis, sicut etiam Latino in septimo. MAXIMA NATAornamentum gutturis, quod et segmentum dicunt, ut Iuvenalis "segmenta et longos habitus" , licet segmentatas vestes dicamus, ut ipse "et segmentatis haec margarita et hoc margaritum et haec margaris, quod Graecum est, quo modo Nais. sane multi separant gemmam a margarita, ut Cicero "nullam gemmam aut margaritam" , et gemmas volunt dici diversi coloris, margaritas vero albas;
Abbreviated transcription (Latin):
stes uidemus. significat aũt tunico pallium: qđ scđm uarronẽ palla dic¬
ta est ab in rugatione et mobilitate: quȩ est infine huus modi uestium.
uirgulti flexuosum: quod uulgo herbachantũ dicunt in cuiꝰ imitationẽ
& paulopost micenis. cũ spartana fuerit: quȩ ciuitas est in laconia: nã
legimus me duce dardanus spartã expugnauit adulter. et uide iam
omen infelicitatis future. cum adulterȩ suscepit munera. ⁊s in concessosq¬
hyminģos. & fato &e legibus: hymenȩus aũt ut alii dicunt deus est nu¬
tiaꝵ ut alũ quidam uiuenis fuitꝰ die nuptiaꝵ oppressus ruina est un
expiationis gratia nominat᷑ innuptus. sed falsum est: nã uitari magis
debuit nomen extincti. sed hoc magis ueritas habet. hymeneus ꝗdam
apud athenas inter bella sȩuissima uirgines liberauit. quã obcausam nu¬
bentes eius in uocant nomen: quasi liberatoris uirginitatis. hinc etĩ apđd̃

Expanded text:
stes videmus. significat autem tunicopallium, quod secundum Varronem palla dicstes videmus. significat autem tunicopallium, quod secundum Varronem palla dicta est ab inrugatione et mobilitate, quae est et circa finem huiusmodi vvirgulti flexuosum, quod vulgo herbacanthum dicunt, in cuius imitationem Et paulo post ‘Mycenis’, cum Spartana fuerit, quae civitas est in Laconica; nam legimus «me duce Dardanius Spartam expugnavit adulter». Et vide iam omen infelicitatis futurae, cum adulterae suscipit munera. INCONCESSOSQHYMENAEOS et fato et legibus. Hymenaeus autem, ut alii dicunt, deus est num, ut alii, quidam iuvenis fuit qui die nuptiarum oppressus ruina est; unde expiationis causa nominatur in nuptiis. Falsum est autem; nam vitari magis debuit nomen extincti. Sed hoc habet veritas. Hymenaeus quidam apud Athenas inter bella saevissima virgines liberavit; quam ob causam nubentes eius invocant nomen quasi liberatoris virginitatis. Hinc etiam apud
Abbreviated transcription (Latin):
uere cȩlũ stare uident. et stant & iuniperi & castaneȩ hyrsutȩ. item
positũ est. ut stant manibus arȩ. item placet ut stat cõferre manum
eneȩ. et stat casus reuocare om̃ĩs. pro loco gͦ hic intelligendus est ser
mo. ss iliacis erepta ruinis: cõmendat ex loci difficultate: ut nec tuta mͥ
ualle reperti. Itẽ in expersona. ornatus argiuȩ helenȩ.&. ilione quod
gesserat olim. ut hoc pͥami gestamen erat. quẽ ad modũ plerũq ex lon¬
gitudine: ut ͤ ethiopia est usque hȩc. es erepta: laborat hoc sermone
probare ab ȩnea nõ esse proditã troiami si ornatus helenȩ quã cũ antheno¬
re troiã prodidisse manifestum est: exincendio belloꝵ eripͣuit casu nõ
ꝓprȩmio proditionis accepit. ss signis auroq: signis aureis ut molemq
et montis. ⁊ pallam rigentem: duram propter aurum: sicut et nouas ue¬

Expanded text:
vere caelum stare vident" et "stant et iuniperi et castaneae hirsutae" ; item vere caelum stare vident" et "stant et iuniperi et castaneae hirsutae" ; item 'positum est', ut "stant manibus arae" ; item 'placet', ut "stat conferre manum Aeneae" et "stat casus renovare omnes" . pro loco ergo hic sermo intellegendus est. Ad v. 647 Iliacis erepta rvinis commendat ex loci diffivalle reperti»; item ex persona, ut ‘ornatus Argivae Helenae’ et ‘Ilione quod gesserat olim’, ut «hoc Priami gestamen erat»; quemadmodum plerumque ex longinquitate, ut «ex Aethiopia est usque haec». EREPTA laborat hoc sermone probare ab Aenea non esse proditam patriam, si ornatus Helenae, quam cum Antenore Troiam pon pro praemio proditionis accepit. Ad v. 648 Signis auroque signis aureis, ut "molemque et montes" . pallam rigentem duram propter aurum, sicut vel novas ve
Abbreviated transcription (Latin):
pertot ducta uiros: abelo pͥmo rege assirioꝵ. ut ab antiquo durantia
cĩ nama bello. usq ad belũ patrẽdidonisꝗ & ipse assirius fuit. hinc est
quã belus et omẽs abelo soliti. cũ inter patrẽ & filiam medius nullus exi¬
stat. & hoc regis nomen ratione nõ caret. nã omẽs in illis partibus solem
colunt: qui ipsore lingua el dicit᷑. unde et elios. ergo addita digã mos &
infinẽ facta deriuatio sole reg nomen imposuit: & ȩneas: seꝗtur: rapi¬
dũ ad naues: cȩtera ꝑ parentesim dicta sunt. es rapidũ ad naues premitit
tris intelligendũ est. nõ exachate uelocitate. et sic prȩrapidũ dixit quo¬
modo terentius ꝑ pol quã paucos hoc est ꝑꝗͣ paucos. pol eĩ ip̃m ꝑse ple¬
nũ est iurants aduerbiũ: cu prȩpositio separatĩ nũꝗͣ coheret. ⁊ ferat:
adferat nũciet. ut feret hȩc aliquã .t. f.s. q stat: modo est: ał horret.¬

Expanded text:
PER TOT DVCTA VIROS a Belo, primo rege Assyriorum, ut «ab antiquo durantia PER TOT DVCTA VIROS a Belo, primo rege Assyriorum, ut «ab antiquo durantia cinnama Belo», usque ad Belum, patrem Didonis, qui et ipse Assyrius fuit. Hinc est «quam Belus et omnes a Belo soliti», cum inter patrem et filiam medius nullus existat. Et hoc regis nomen ratione non caret; nam omnes in illis partibus Solem colunt, qui ipsorum lingua ‘El’ dicitur, unde et Ἣλιος. Ergo addita digammo et in fine facta derivatione a Sole regi nomen inposuit. AENEAS sequitur ‘rapidum ad naves’, cetera per parenthesin dicta sunt. RAPIDVM AD NAVES PRAEMITTIT tris, intellegendum est, non ex Achatae velocitate. Et sic ‘praerapidum’ dixit quomodo Terentius «per pol quam paucos», hoc est ‘perquam paucos’; ‘pol’ enim ipsum per se plenum est iurantis adverbium, cui praepositio separatim numquam cohaeret. FERAT adferat, nu
Abbreviated transcription (Latin):
sint multoꝵ dieꝵ usui sufficientia. intelligamus aũt missa aliqua &
affiuentiã ex teris gentibus dant: troianis frugalitatẽ. ꝗ et duob tm̃
cibis utebant̾ & ĩatrus edebant sedentes. unde iuuenalis. quis fercula
septẽ secreto cȩnauit auusꝰ & uirgilius. perpetus soliti patres considere
mensis. ⁊ laboratȩ uestes: labore ꝑfectȩ. ut laboratasq prȩ̨mũt adpec¬
tora ceras. & est sermo incõpendiũ coactus. sicut rapuitq infomite ̃¬
mam id est raptĩ fecit. ⁊ ingens argentũ mensis: aut subaudi ex ponũt.
aut mensas argenteas accipẽ.  cęlataq in auro: ĩ sculpta. ce nomen hoc
ĩ principali habet naturã. inderiuatione mutat: nã cȩlũ dr̃ ferrum
ipsum quo operant᷑ argentarii. quod producit᷑ naturaliter. sed ĩ dinui¬
tione mutat᷑ diptõgo̾s. nãq est celataq in auro.  series: ordo cõnexus.

Expanded text:
sint multorum dierum usui sufficientia. Intellegamus autem missa aliqua esint multorum dierum usui sufficientia. Intellegamus autem missa aliqua eaffluentiam ubique exteris gentibus dat, Romanis frugalitatem, qui et duobus tantum cibis utebantur et in atriis edebant sedentes; unde Iuvenalis «quis fercula septem secreto cenavit avus?» et Vergilius «perpetuis soliti patres considere mensis». LABORATAE VESTES labore perfectae, ut «laboratasque premunt ad pectora ceras». Et est sermo in conpendium coactus, sicut «rapuitque in fomite flammam», id est raptim fecit. INGENS ARGENTVM MENSIS aut subaudis ‘exponunt’, aut mensas argenteas accipe. CAELATAQVE IN AVRO insculpta. Et nomen hoc in principali aliam habet naturam, in derivatione mutat. Nam celum est unde operantur argentarii, quod producitur naturaliter, sed in deritione mutatur; diphthongus namque est, ‘caelataque in auro’. SERIES ordo conexus.
Abbreviated transcription (Latin):
plex cura. es in dicit honorẽ: idest ussit fieri supplicatio nes. & bene
indicit. quia troiani in opinato uenerãt. feriȩ aũt aut legittimȩ sunt.
aut in dictȩ. indici aũt dicunt᷑ quia pauꝑtatis maioꝵ excollatione
sacrificabat. aut certe debonis dañatoꝵ. unde & supplicia dicunt᷑ sup¬
plicationes. quȩ sunt debonis suppliciã passoꝵ. Salustius. ĩ supplicus
deoꝵ magnifici. hinc etiã sacrũ &e ueuerabile & execrandũ in telliginꝰ
quia sacrȩ res debonis execrandoꝵ fiebant. ⁊ terga suũ: nõ declinatio
hoc loco u geminat. sed ratio nominis: in quo est u sicut & rũ mittit
gtm̃ pluralem nõ ꝑ declinationẽ. sed quia est in noĩe r ut patrũ. alituũ
uero uͥ legimus parenthesis est sicut mauortis uel induperatoris. nã alitĩ
aut certe ut multi legunt lȩticiãq die. id ẽ diei. ut supra dicta muneri

Expanded text:
plex cura». INDICIT HONOREM id est iussit fieri supplicationes. Et bene plex cura». INDICIT HONOREM id est iussit fieri supplicationes. Et bene ‘indicit’, quia Troiani inopinato venerant. Et feriae aut legitimae sunt aut indictae. Indici autem dicuntur quia paupertas maiorum ex collatione sacrificabat, aut certe de bonis damnatorum; unde et supplicia dicuntur supplicationes, quae sunt de bonis supplicia passorum. Sallustius «in suppliciis deorum magnifici». Hinc etiam sacrum et venerabile et exsecrandum intellegimus, quia sacrae res de bonis exsecrandorum fiebant. TERGA SVVM non declinatio ‘u’ hoc loco geminat, sed ratio nominis in quo est ‘u’, sicut et in ‘rum’ mittit genetivum pluralem non per declinationem, sed quia est in nomine ‘r’, ut ‘patrum’. Alituum vero ubi legimus, parenthesis est, sicut Mavortis, nam ‘alitum’ aut certe, ut multi legunt, ‘laetitiamque die’, id est ‘diei’, ut supra dicta munera