comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ter istã trinitatẽ. tamen tresꝑsonas
eius dẽ essentiȩ ł tresꝑsonas unã essen¬
tiã dicimus. Tres aũt ꝑsonas exeadẽ
essentia non dicimus quasi aliu dibi
sit quod essentia ẽ aliud qđ ꝑsona
sicut tresstatuas ex eodẽ auro pos¬
sumus dicere. Aliud ẽ enĩ illic esse
aurũ aliud ẽe. statuas. Et cũ dicunt᷑
tres homines una natura uel tres
homines eius dẽnaturȩ possunt etiã
dicitres homines ex eadẽ natura
qm̃ ex eadẽ natura et ali i treshomines
possunt exiscere. De inde in hisrebus
non tantũ est unus homo quantum
tres hominessimul. et plus aliquid
sunt homines duo quã unus homo
et insta tuis aequalibus plus auri est
tressimul quã singulae. et minus auri
ẽ una quaduȩ At indõ non lta ẽ non¬
ita ẽ non enĩ maior essentia. ẽ pater
lus filius. sedtressimul ille substantiȩ
siue ꝑsonȩ silta dicendę̧ sunt aequa¬
les sunt singulis quod animalis homo
non ꝑcipit non enĩ potest cogitareni¬

Expanded text:
ter istam Trinitatem: tamen tres personas ejusdem essentiae, vel tres personas unam essentiam dicimus: tres autem personas ex eadem essentia non dicimus, quasi aliud ibi sit quod essentia est, aliud quod persona; sicut tres statuas ex eodem auro possumus dicere; aliud enim illuc est esse aurum, aliud esse statuas. Et cum dicuntur tres homines una natura, vel tres homines ejusdem naturae, possunt etiam dici tres homines ex eadem natura, quia ex eadem natura et alii tres tales homines possunt existere; in inon tantum est unus homo, quantum tres homines simul, et plus aliquid sunt het in statuis aequalibus plus auri est tres simul quam singulae, et minus auri est una quam duae. At in Deo non ita est: non enim major essentia est Pater lus Filius; sed tres simul illae substantiae sive personae, si ita dicendae sunt, aequales sunt singulis: quod animalis homo non percipit. Non enim potest cogitare ni
Abbreviated transcription (Latin):
quid plus habet magnitudinis ne¬
cesse ẽ plus habeat ueritatis. quic¬
quid plusueritatis non habet non ha¬
bet etiã plus magnitudinis porro
quicquid plus habet ueritatis pro¬
fecto uerius ẽ. sicuti maius ẽ quod
plus hab& magnitudinis hoc ergo ibi
ẽ maius quoduerius. non aũt uerius
ẽ. pat̃ & filiussimul qua singulus pa¬
ter aut singulus filius. non lgitur
maius aliquid utrũq simul quã sin¬

Expanded text:
quid plus habet magnitudinis, necesse est ut plus habeat veritatis: quidquid ergo plus veritatis non habet, non habet plus etiam magnitudinis. Porro, quidquid plus habet veritatis, profecto verius est, sicut majus est quod plus habet magnitudinis: hoc ergo ibi est majus quod verius. Non autem verius est Pater et Filius simul, quam singulus Pater, aut singulus Filius. Non igitur majus aliquid utrumque simul, quam sin
Abbreviated transcription (Latin):
Iotest etiã sinumer us iste considere t̃occur
atura constatcũ ternarius animȩ et qua¬
ternarius corpori tribuat̃ supceptio ipsa
sc̃s septies aut ipse homo tẽ porali dispensati¬
one susceptus ut fieret sẽpiternus. fit ergo
susceptio ad liberationẽ ualuit ecłae cui
caput ẽ. At ipsa eccła propt̃ animã et cor¬
pus in eodẽ septe narionumero reperit᷑
nũ ꝑfectionis quia partib: suisqui illũ me¬
tiunt᷑ constatita ut nihilminus nihilam
plius inueniat᷑. metit᷑ quippe illũ unũ qđ
habet sexies et duo quod habotter ettria¬
quȩ habetbis que simulducta unũ et duo.
et tria sexfiunt quod fortassis adillud etiã
sacram̃tũ ꝑtineat quod ds̃ sexta die ꝑfecit
cũ sex ad dideris quod signũ ꝑfectionis est
fiunt centũ quinquaginta tres. quinume¬
ruspisciũ inuenit᷑. Postea quã iussudñi in
dexterã partẽ missa sunt retia ubi peccato¬
ros quiadsinistrã ꝑtinent non inueniunt᷑¬

Expanded text:
otest etiam si numerus iste consideretur, occurratura constat, cum ternarius animae, et quaternarius corpori tribuitur, susceptio ipsa sanctus. Septies autem ipse homo temporali dispensatione susceptus, ut fieret sempiternus. Fit ergo susceptio ad liberationem valuit Ecclesiae, cui caput est ; ut ipsa Ecclesia, propter animam et corpus, in eodem septenario numero reparetur. num perfectionis, quia partibus suis, quae illum metiuntur, constat, ita ut nihil minus nihilque amplius inveniatur. Metitur quippe illum unum, quod habet sexies; et duo, quae habquae habet bis, quae simul ducta unum, et duo, et tria, sex fiunt. Quod fortassis ad illud etiam sacramentum pertineat, quod Deus sexta die perfecit aginta septem cum sex addideris, quod signum perfectionis est, fiunt centum quingenta tria: qui numerus piscium invenitur posteaquam jussu Domini in dexteram partem missa sunt retia, ubi peccatores, qui ad sinistram pertinent, non inveniunt
Abbreviated transcription (Latin):
redibilium tria sunt genera. Alia sunt
quac sẽꝑ creduntur et nunquã intelli¬
gunt᷑ sicut est om̃is historia. tẽporalia
& humana gesta ꝑcurrens. Alia moxut
credunt᷑ intelligunt᷑ sicuti sunt om̃s ratio¬
nes humanȩ uł denumeris ł dequib que
disciplinis. Tertiũ que primo credunt᷑
et postea intelligunt᷑ qualia sunt ea
quae de diuinis rebus non possunt intelligi
nisi abhis quimundo sunt corde quod fit
p̃ceptis seruatis que debene uiuendo acci¬
piuntur
QUARE FILIIISRAHEL
SACRIFICABANT UISIBILITER

Expanded text:
redibilium tria sunt genera. Alia sunt quae semper creduntur, et nunquam intelliguntur: sicut est omnis historia, temporalia et humana gesta percurrens. Alia quae mox, ut creduntur, intelliguntur: sicut sunt omnes rationes humanae, vel de numeris, vel de quibuslibet disciplinis. Tertium, quae primo creduntur, et postea intelliguntur: qualia sunt ea quae de divinis rebus non possunt intelligi, nisi ab his qui mundo sunt corde; quod fit praeceptis servatis, quae de bene vivendo accipiuntur. XLIX. Quare filii Israel sacrificabant visibiliter
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ hanc aut mortẽ peccatomo¬
ruimus quod peccatũ erat ante omni¬
modo in libero arbitrio cũ in para dyso
nullus dolor denegate dilectionis uo
luntatibone hominis resistebat. sicuti
nunc uerbi gratia si quis quã existat
que nunqua uenatio dilectauit omnimo¬
do liber est utrũ uenari uelit annolit.
nec eũ crutiat quis quis id ẽ prohib&
At si ista libertate maleusus uenatus
fuerit contra prohibentis imperium
paulatim subrepens dilectatiomortifi¬
cat anima ut si se abstinere uelit sine mo¬
lestia etangore non possit. cum id anteto¬
ta sanitate non aggeret. Ergo aculeus
mortis peccatum est quia peccato facta ẽ
dilectatio quelã possit resistere uolun¬
tati . et cũ dolore cohiberi quã dilectatio¬
nẽ quia in diffectu est animȩ deteriori
effecte iure mortẽ uocamus. Virtus aut
peccati lex est qui amul tosceleratius
et flagitiosius quȩl ex prohibet cõmittun¬
tur qui a sinullalẽge prohiberentur

Expanded text:
uoluntatem. hanc autem mortem peccato meuoluntatem. hanc autem mortem peccato meruimus. quod peccatum erat omnino in libero arbitrio, cum in\' paradiso nullus dolor denegatae delectationis bonae uoluntati hominis resistebat, sicuti nunc. uerbi gratia, si quisquam exsistat, quem numquam uenatio delectauit, omni modo liber est, utrum uenari uelit an nolit, nec eum cruciat quisquis hoc prohibet; at si ista libertate male usus uenatus fuerit contra prohibentis imperium, paulatim subrepens delectatio mortificat! animam, ut, si se abstinere uelit, sine molestia et angore non possit, cum id ante tota sanitate non ageret. ergo aculeus. mortis peccatum est, quia peccato facta est delectatio,\' quae iam possit resistere uoluntati et cum dolore cohiberi. quam delectationem, quia in defectu est animae deterioris effectae, iure mortem uocauit. uirtus autem peccati lex est, quia multo sceleratius et flagitiosius quae lex prohibet committuntur, quam si nulla lege prohiberentur.
Abbreviated transcription (Latin):
riã ubi est mors contentiotua. ubi est
mors aculeus tuus. aculeus aut mortis
peccatum est uirtus aut peccatilex.
Mortẽ significari arbitror hõc loco
carnalẽ consu&udinẽ que resistit bone
uoluntati dilectatione tẽporalium fru¬
endorũ non enim diceretur ubi est con¬
tentio tua sinon restitis set et repugnas¬
s& ipsius contentio. Etiã illoco de scribit᷑
tunt ut non que uultis faciatis. fit ergo
ꝑ scificationẽ ꝑfectã ut omnis carnalis
appetitus sp̃u nr̃o illuminato et uiuifi¬
cato idẽ bonȩ uoluntati subietiat᷑. et si
cuti uidemus nunc multis pucrilibus
dilectationibus nos carere que nos pue¬
ros sidenegarent᷑ a cerrime crutiabant¬
It a credendũ est deomni carnalidilecta¬
tione futurum esse cũ ꝑfecta scĩtasto¬
tũ hominẽ reparauerit. nunc aũt quan¬
diu ẽ in nob quodresiscat bone uolunta¬
ti auxilio dĩ ꝑbonos homines et bonos an¬
gelos indigemus ut donec sanet᷑ uulnus
nrm non ita molestet ut ꝑimat etiã bonã

Expanded text:
 ubi est, mors, contentio tua? ubi eat, mors, aculeus tuus ? aculeus autem mortis peccatum, uirtus autem peccati lex. mortem significari arbitror hoc loco carnalem consuetudinem, quae resistit bonae uoluntati delectatione temporalium fruendorum. non enim diceretur: ubi est contentio tua? si non restitisset et repugnasset. ipsius contentio etiam illo loco describitur:tunt, ut non quae uultis faciatis. fit ergo per sanctificationem perfectam, ut omnis carnalis appetitus spiritui nostro inluminato et uiuificato, id est uoluntati, subiciatur. et sicut nunc uidemus multis puerilibus delectationibus nos carere, quae nos pueros, si denegarentur, acerrime cruciabantita credendum est de omni carnali delectatione futurum esse, cum perfecta sanctitas totum hominem reparauerit. nunc autem, quamdiu est in nobis quod resistat bonae uoluntati, auxilio\' dei per bonos homines et bonos angelos indigemus, ut, donec sanetur uulnus nostrum, non ita molestetur, ut perimat etiam bonam
Abbreviated transcription (Latin):
SEUO LUNTATES¬
Ex diuersis uisi s diuersus app&itus ani¬
marũ ex diuerso appetitu diuorsi ad¬
ipiscendi suc cessus ex diuerso suc ces
occultus quidẽ sed diuina prouidentia
certus tamen non itaq: ob hoc putandũ
est diuersas esse naturas animarum
quia diuersae sunt uoluntates. cũ etiã
uersitate uarictur. siquidẽ alio tẽpo
tiatio et alio tẽpore militia placuit.

Expanded text:
oluntatesEx diversis visis diversus appetitus animarum est, ex diverso appetitu diversus adipiscendi successus, ex diverso successuoccultus quidem, sed sub divina providentia certus tamen. Non itaque ob hoc putandum est diversas esse naturas animarum, quia diversae sunt voluntates; cum etiam versitate varietur. Siquidem alio temportiatio, et alio tempore militia placet.
Abbreviated transcription (Latin):
pus fidȩ i rerũ pronra salute gestarũ
et gerendarũ cũ aequitate uitȩ actũ
imp&rat intellectũ stabilis sapientiae.
ut non solũ credendo sed etiã intelligen¬
do disciplina firm & Ideo ea que nunc ẽ
ec đa quauis filii dĩ sumꝰ ante tamen qũa
apparuerit quiderimꝰ in laboribus &
in afflictionib: agit et in ea iustus exfide
uiuit. Nisi credideritis in quit non intel¬
legetis. Et hoc ẽ tẽpus quo inge mescimꝰ
& dolemus expectantes redẽptionẽ

Expanded text:
pus fidei rerum pro nostra salute gestarum pus fidei rerum pro nostra salute gestarum et gerendarum cum aequalitate uitae actum impetrat intellectum stabilis sapientiae, ut non solum. credendo sed etiam intellegendo disciplina firmetur. Et ideo quae nunc est ecclesia, quamuis filii dei simus, ante tamen quam appareat quid erimus, in laboribus et in afflictionibus agit et in ea iustus ex fide uiuit. nisi enim credideritis, inquit, non intellegetis. et hoc est tempus, quod ingemescimus et dolemus, exspectantes redemtione
Abbreviated transcription (Latin):
toritas p̃cipit infatigabili caritate imple¬
redurauerit recte aget uitã huiꝰnecessi¬
tatis et tẽporis. quenu mero quadragesi¬
mo com̃dat̃. Qm̃ denarius numerus qui
totã insinuat disciplinã quater ductus
id ẽ numero qui cor pori tribuit̃ multi¬
plicatus quia ꝑmotũ corporalis amminis¬
tratio gerit᷑ quia dictũ ẽ fide constare
quadra gesimũ numerũ conficit. Itaim¬
p&rat etiã stabilẽ et nullius tẽporis indi¬
gentẽ sapientiã que denarionumero cõ
tes aequales quadra genari inumeri
simulductȩ adquinquaginta ꝑueniunt
partes aut aequales habet quadra gena¬
rius numerus primo quad raginta in sin¬
gulis. de inde uiginti inbinis de inde x in
quat̃ nis. Octo inquinis quinq: in octonis¬
quat tuor indenis. Duos inuigenis. unũ
ergo et I et uII ΕC U& UIII. et .x.& xx.
quadragenarius numerus aequalibus
suis partib: computatis parit amplius
denariũ et fit quinqua genarius. sic̃ tẽ¬

Expanded text:
toritas praecipit infatigabili charitate impletoritas praecipit infatigabili charitate implere curaverit, recte aget vitam hujus necessitatis et temporis, quae numero quadragenario commendatur. Quoniam denarius numerus, qui totam insinuat disciplinam, quater ductus, id est, numero qui corpori tribuitur multiplicatus, quia per motum corporalis administratio geritur, qua dictum est fidem constare, quadragenarium numerum conficit. Ita impetrat etiam stabilem et nullius temporis indigentem sapientiam, quae denario numero comtes aequales quadragenarii numeri simul ductae ad quinquaginta perveniunt. Partes autem aequales habet quadragenarius numerus, primo quadraginta in singulis, deinde viginti in binis, decem in quaternis, octo in quinis, quinqquattuor in denis, duas in uicenis. unum ergo et II et IIII et V et VIII et X et XX squadragenarius numerus aequalibus suis partibus computatis parit amplius denarium, et fit quinquagenarius: sic tem
Abbreviated transcription (Latin):
m̃issapientiȩ disciplina ẽ que ad homines
erudiendos ꝑtinet creatorẽ creaturaq
denoscere et illũ colere dominantẽ istã
subiectã fateri . Est aũt creator ds̃ ex quo
om̃a ꝑ quẽ om̃a in quo om̃a & ideo trinitas
tim est in uisibilis sicut anima partim uisi¬
bilis sicut corpus. inuisibili ternarius nu¬
merus tribuit᷑. Quare diligere dm̃tripli¬
cit̃ iubem extoto corde & extota anima
calidã & frigidã humidã & siccã uniuersȩ
omis disciplina dinoscens & discernens
creatorẽ atq: creaturã denarionu mero
insinuatͥ que disciplina quandiucorpo¬
reis motib: tẽporalit̃ significat᷑ credendo
ritate quasi lacte paruulos nutrit. ut ido¬
neos faciat contẽplationique nonuenit¬
& transit sed sẽ ꝑmanet inquaquisq: nar¬
ratis sibi rebus diuinitus tẽporaliter pro
salutehominũ gestis siue gerendis que ad¬
huc futura p̃dicant᷑ si ꝑ mansorit infide. et
promissa sperauerit et quae diuina auc¬

Expanded text:
mnis sapientiae disciplina, quae ad homines erudiendos pertinet, est Creatorem creaturamque dignoscere, et illum colere dominantem, istam subjectam fateri. Est autem creator Deus, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia , et ideo Trinitas,tim est invisibilis, sicut anima; partim visibilis, sicut corpus. Invisibili ternarius numerus tribuitur; quare diligere Deum tripliciter jubemur, ex toto corde, ex tota anima, calidam et frigidam, humidam et siccam. Universae eomnis disciplina dignoscens et discernens Creatorem atque creaturam, denario numero insinuatur: quae disciplina, quamdiu corporeis motibus temporaliter significatur, credendo  transeuntium auctoritate quasi lacte parvulos nutrit; ut idoneos faciat contemplationi, quae non venit et transit, sed semper manet: in qua quisque narratis sibi rebus divinitus temporaliter pro salute hominum gestis, sive gerendis quae adhuc futura praedicantur, si permanserit in fide et promissa speraverit, et quae divina auc
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ iustitiã mortuũ corpusdicit quan¬
diutale ẽ ut indigentia rerũ corporaliũ
molestet animã et quibusdã motibus ex
ipsa indigentia uenientib: appetenda
terrena sollicitet. quibus tamen qũauis
existentibus mouens adillicita facienda
non consentit. quelã seruit legidĩ et sub
gratia constitua est. ad hoc enĩ ualet qđ
supra dictũ ẽ. mente ser ui olegidĩ carne
aũt legi peccati. Et ille homonunc descri¬
bit᷑ ẽẽ. sub gratia qui nondũ habet ꝑfectã
pacẽ que corporis resurrectione & im¬
motatione futura est. Restat ergo ut
de ipsa pacedicat resur rectionis corpo¬
ris que quarta .ẽ. actio. sitamen eã actionẽ
dicioportet quȩ suma qui e sest. sequitͥ
enim et dicit. siergo sp̃s eiꝰ qui suscitauit

Expanded text:
propter justitiam. Mortuum corpus dicit, quampropter justitiam. Mortuum corpus dicit, quamdiu tale est, ut indigentia rerum corporalium molestet animam, et quibusdam motibus ex ipsa indigentia venientibus, ad appetenda terrena sollicitet. Quibus tamen quamvis existentibus mens ad illicita facienda non consentit, quae jam servit legi Dei, et sub gratia constituta est. Ad hoc enim valet quod supra dictum est, Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Et ille homo nunc describitur esse sub gratia, qui nondum habet perfectam pacem, quae corporis resurrectione et immutatione est futura. 7. Restat ergo ut de ipsa pace dicat resurrectionis corporis, quae quarta est actio; si tamen eam actionem dici oportet, quae summa requies est. Sequitur enim, et dicit: Si ergo Spiritus ejus qui suscitavit
Abbreviated transcription (Latin):
subiecta ẽẽ non posse id ẽ non potest im¬
plore quelex iubet. sed cũ spualia bona
desidera receperit et tẽporalia contẽp¬
nere desinet. ẽẽ carnis prudentia & sp̃iu
non resistet. Eananq: anima cũ inferiora
appetit prudentiã carnis habere dicit᷑
Cũ superiora prudentiã sp̃s non qui a
prudentia carnis substantia ẽ. qua induit᷑
anima uł exuit̃ sed ipsius animȩ affectio ẽ
quae omnino esse desinit cumse totã ad su¬
ꝑna conuerterit . qui aut̃ in carne sunt
inquit dõplacere non possunt. Idẽ qui
uo luptatibus carnis adquicscunt. nequis
enim de his dictũ putaret qui de hacuita
nondũ excesserunt oportunis sime sub¬
iunxit. Vos aut non estis in carne. sed in
sp̃u utiq: adhuc in hacuita constitutis
spe et caritate sp̃ualiũ rerũ ad quies¬
cebant. sitamen sp̃s inquit habitat in
est eius. siaũt xp̃c in uobis corpus quidẽ
mortuũ ẽ. propt̃ peccatũ. sp̃s aut̃ uita ẽ.

Expanded text:
subjecta esse non potest; id est, non potest imsubjecta esse non potest; id est, non potest implere quae lex jubet. Sed cum spiritualia bona desiderare coeperit, et temporalia contemnere, desinet esse carnis prudentia, et spiritui non resistet. Eadem namque anima cum inferiora appetit, prudentiam carnis habere dicitur; cum superiora, prudentiam spiritus: non quia prudentia carnis substantia est, qua induitur anima vel exuitur; sed ipsius animae affectio est, quae omnino esse desinet, cum se totam ad superna converterit. Qui autem in carne sunt, inquit, Deo placere non possunt: id est, qui voluptatibus carnis acquiescunt. Ne quis enim de his dictum putaret, qui de hac vita nondum excesserunt, opportunissime subjunxit: Vos autem non estis in carne, sed in spiritu. Utique adhuc in hac vita constitutis spe et charitate spiritualium rerum acquiescebant. Si tamen, inquit, Spiritus est ejus. Si autem Christus in vobis, corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem vita est
Abbreviated transcription (Latin):
Prudentia enĩ carnismors ẽ. prudentia
aũt sp̃s uita & pax quia prudentia carnis
inimica indm̃ ipse ostendit qui dixerit
inimica nequis putaret ex aduerso aliud
uenire principiũ subiungit enĩ & dicit
Legienĩ dĩ non est subiecta nec enĩ potest
ergo facere contralegẽ hoc ẽ inimicũ ẽe.
indm̃ non quia dõ aliquid uoceri potest.
sed sibi nocet quisquis resistit uoluntatidĩ
hoc est enim aduer sus stimulũ calcesmit¬
tere ut paulo apło cum adhuc eccła ꝑse¬
queret᷑ diuinitus dictũ ẽ. sic̃ ẽ. aũt dictũ
Legienĩ dĩ non ẽ subiecta nec enĩ potest
tanquã sidicer& nix non cale facit. neo
enĩ potest quandiu enimnix.ẽ. non cale¬
facit sed resolui potest et feruere ut ca¬
lefaciat. sed cũ hoc facit lãnix non ẽ sic et
prudentia carnis dicit̃ cũ anima promag¬
nis bonis tẽporaliabona concupiscit. quan¬
diuenĩ app&itus talis in est animȩ legidĩ

Expanded text:
Prudentia enim carnis mors est: prudentia Prudentia enim carnis mors est: prudentia autem spiritus vita et pax. Quia prudentia carnis inimica est in Deum. Ipse ostendit quid dixerit, inimica: ne quis putaret ex adverso aliud venire principium. Subjungit enim, et dicit, Legi enim Dei non est subjecta; nec enim potest. Ergo facere contra legem, hoc est inimicum esse in Deum: non quia Deo aliquid nocere potest, sed sibi nocet quisquis resistit voluntati Dei: hoc est enim adversus stimulum calces mittere, ut Paulo apostolo, cum adhuc Ecclesiam persequeretur, divinitus dictum est . Sic est autem dictum, Legi enim Dei non est subjecta; nec enim potest: tanquam si diceretur, Nix non calefacit; nec enim potest. Quamdiu enim nix est, non calefacit: sed resolvi potest et fervere, ut calefaciat; sed cum hoc facit, jam nix non est. Sic et prudentia carnis dicitur, cum anima pro magnis bonis temporalia bona concupiscit. Quamdiu enim appetitus talis inest animae, legi Dei
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ dilectatione rerũ tẽporalium
traher&. Ergo in firmabat᷑ lex ꝑcarnẽ
id ẽ non efficiebat iustos deditos carni.
Sed ds̃ filiũ suũmisit insimilitudinẽ car¬
nis peccati non enĩ karo peccatierat que
non carnali dilectatione nata erat sed
tam̃ inerat in easimilitudo carnis pecca¬
ti quia mortalis karo erat. mortẽ autẽ
non meruit adã nisi peccando. sed quid
fecit dñs. Depeccato dãpnauit peccatũ
in carne id ẽ suscipiendo carnẽ hominis
peccatoris et docendo que ad modũ ui¬
ueremus peccatũ in ipsa carne dã pnauit.
ut a &norũ karitate sp̃s flagrans non
duceret᷑ captiuus in consensi onẽ libidi¬
nis. ut iustitia in quit legis impleret᷑ in no¬
bis qui non scđm carnẽ ambulemus sed
scđm sp̃m. Itaq p̃ceptalegis ꝑ caritatẽ im¬
pl&a sunt quȩ ꝑtimorẽ non poterant. qui
enim scđm carnẽ sunt que carnis sunt sapi¬
unt id ẽ carnaliabona prosũmis bonis con¬

Expanded text:
peccatum delectatione rerum temporalium peccatum delectatione rerum temporalium traheretur. Ergo infirmabatur lex per carnem, id est, non efficiebat justos deditos carni. Sed Deus Filium suum misit in similitudinem carnis peccati. Non enim caro peccati erat, quae non de carnali delectatione nata erat; sed tamen inerat ei similitudo carnis peccati, quia mortalis caro erat: mortem autem non meruit. Adam nisi peccando. Sed quid fecit Dominus? De peccato damnavit peccatum in carne: id est, suscipiendo carnem hominis peccatoris, et docendo quemadmodum viveremus, peccatum in ipsa carne damnavit, ut aeternorum charitate spiritus flagrans non duceretur captivus in consensionem libidinis. Ut justitia, inquit, legis impleretur in nobis, qui non secundum carnem ambulamus, sed secundum spiritum. Itaque praecepta legis per charitatem impleta sunt, quae per timorem non poterant. Qui enim secundum carnem sunt, quae carnis sunt sapiunt: id est, carnalia bona pro summis bonis con
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ. Video aut aliã legẽ in mẽbris me¬
is repugnantẽ legimentis meȩ & capien¬
tẽ me sublege peccati quȩ ẽ in mẽbris me¬
is Huc usq: sunt uerba hominis sublege
constituti nondũ subgratia. qui etiã si no¬
lit peccare uincit᷑ apeccato. Inualuit enĩ
consuetudo carnalis et naturale uinculũ
mortalitatis. quod de adã propagati sum.
Imploret ergo auxiliũ quisic̃ positus ẽ
et nouerit suũ fuisse quod cecidit non su¬
ũ esse qđ surgit Iã eni liberatus agnoscens
tuti inactione qua tertiã demonstrauimꝰ
que hab& quidẽ reluctantẽ mortalitatẽ
carnis sed non uincentẽ atq: captiuantẽ
ad consensionẽ petcandi. sic̃ enim dicit
Igit̃ ipse egomente serui olegidĩ carne
aut lege peccati. Nulla ergo condẽ pnatio
et mortis. quod enim impossibile erat legi
inquo in firmabat᷑ ꝑ carnẽ id ẽ ꝑdesideria
carnalia. Ideo enĩ non impleat᷑ lex quia
ipsius lustitiȩ nondũ erat caritas que inte¬
riori dilectione tener et mentẽ ne ad

Expanded text:
am legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Huc usque sunt verba hominis sub lege constituti, nondum sub gratia; qui etiamsi nolit peccare, vincitur a peccato. Invaluit enim consuetudo carnalis et naturale vinculum mortalitatis, quo de Adam propagati sumus. Imploret ergo auxilium, qui sic positus est, et noverit suum fuisse quod cecidit, non suum esse quod surgit. Jam enim liberatus agnoscens tuti, in actione quam tertiam demonstravimus, quae habet quidem reluctantem mortalitatem carnis, sed non vincentem atque captivantem ad consensionem peccandi. Sic enim dicit: Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Nulla ergo condemnatio et mortis. Quod enim impossibile erat legi, in quo infirmabatur per carnem, id est, per desideria carnalia: ideo enim non implebatur lex, quia ipsius justitiae nondum erat charitas, quae interiore delectatione teneret mentem, ne ad
Abbreviated transcription (Latin):
diu in hacuita sumus nonde eẽ molestiaꝑ¬
dilectationũ carnaliũ. quã uis enĩ noncedat
qui sub gratia constitutus mente seruit legi¬
dĩ tamen carne seruit legi peccati. In hisgra¬
dib: homine ꝑfecto nulla substantia inueni¬
t᷑malũ neq: lex mala ẽ. que ostendit homini
inquib: peccatorũ umculis laceat ut ꝑfidẽ
imploratio liberatoris auxilio et solui et
erigi et firmissime constitui mereatur
Intertia pugnamus et uincimus. Inquar¬
ta non pugnamus. sed ꝑfecta a &na pacere¬
qui escimus subiungit̾ enĩ nobis quod infe¬
rius nr̃m est quod propterea non subiun¬
gebat᷑ quia superiorẽ nob deseruieram

Expanded text:
diu in hac vita sumus, non deest adelectatio: quamvis enim non cedat qui sub gratia Dei, tamen carne servit legi peccati. His gradibus homine perfecto, nulla substantia invenitur malum: neque Lex mala est, quae ostendit homini in quibus peccatorum vinculis jaceat, ut per fidem implorato Liberatoris auxilio, et solvi, et erigi, et firmisse constitui mereatur. in tertia pugnamus et vincimus: in quarta non pugnamus, sed perfecta et aeterna pace requiescimus. Subditur enim nobis quod inferius nostrum est, quod propterea non subdebatur, quia superiorem nobis deserueram
Abbreviated transcription (Latin):
inhunc mundũ intrauit. et ꝑ peccatũ mors.
et sic ꝑ om̃s homines ꝑtransiit in quo om̃s
homines peccauerunt usq ad legẽ enĩ pec¬
catũ inmundo fuit peccatũ aũt non deputa¬
batͥ cumlex non esset. et iterũ sinelege enĩ
peccatũ mortuũ est. ego aut uiuebã aliquan¬
dosinelege quod enĩ dicit hic mortuum est
hoc ẽ quod superius dicit non deputabatur
id ẽ. latebat. quod manifestat in conseq̃ntib:
quiabona ẽ. lex siquis ea legitime utatur
Sic̃ ergo hic ait ut appareat peccatũ mani¬
festũ ẽ quia superius ideo dicebat mortuũ
et non deputari quia non apparebat ante¬
quã lege prohibente ostender &. Ad scđam
actionẽ ista testimonia conueniunt. Lex
aut sub intrauit ut habundaret delictũ.
accessit enĩ et p̃uaricatio que nonerat.
Et illud quodlã memoratũ ẽ. Cũ essemus
enim incarne passiones peccatorum
que ꝑlegẽ sunt operabant᷑ in mẽbris nr̃is
ut fructũ ferrent morti. Et illud quid

Expanded text:
ors; et sic per omnes homines pertransiit, in quo omnes homines peccaverunt. Usque ad legem enim peccatum in hoc mundo fuit. Peccatum autem non deputabatur, cum lex non esset . Et iterum: Sine lege enim peccatum mortuum est; ego autem vivebam aliquando sine lege. Quod enim hic dicit, mortuum est; hoc est quod superius dicit, non deputabatur, id est, latebat. Quod manifestat in consequentibuquia bona est lex, si quis ea legitime utatur . Si ergo hic ait, ut appareat peccatum; manifestum est quod superius ideo dicebat mortuum et non deputari, quia non apparebat antequam lege prohibente ostenderetur. 5. Ad secundam actionem ista testimonia conveniunt: Lex autem subintravit, ut abundaret delictum . Accessit enim et praevaricatio, quae non erat. Et illud quod jam commemoratum est: Cum essemus enim in carne, passiones peccatorum quae per legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti. Et illud: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudine sp̃uali quȩ paradysi nomine
significat᷑ animales carnalesq: nascerem᷑
Prima ẽ actio antelegẽ scđa sublege
tertia sub gratia. quarta in pace. Antelegẽ
les concupiscentias. Sublege ẽ. actio cum
lã prohibemur a peccato et tamen eiuscon¬
su&udine uicti peccamus qm̃ nos nondũ
adiuuat fides. Tertia actio ẽ quando lã
plenissime credimꝰ liberator inro. nec nr̃is
meritis aliquid tribuimꝰ sed misericordiã
diligendo iã non uincimur dilectione
consu&udinis. cũ ad peccatũ nos ducere
nititur. sed tamenadhuc eã interpel lan¬
tẽ patimur qua uis ei nontradamur. Quar¬
ta ẽ actio cum omnino nihil .ẽ. in homine
quod resistat spũi. sed om̃a sibimet concor¬
diter uincta et conexa unũ aliquid fir¬
ma pace custodiunt. quod fiat mortali
corpore uiuificato cũ corruptibile hoc
induerit . incorruptionẽ et mortalehoc

Expanded text:
beatitudine spirituali, quae paradisi nomine beatitudine spirituali, quae paradisi nomine significatur, animales carnalesque nasceremur; prima est actio ante Legem, secunda sub Lege, tertia sub gratia, quarta in pace. Ante Legemles concupiscentias. Sub Lege est actio, cum jam prohibemur a peccato, et tamen consuetudine ejus victi peccamus, quoniam nos nondum adjuvat fides. Tertia actio est, quando jam plenissime credimus Liberatori nostro, nec meritis nostris aliquid tribuimus, sed ejus misericordiam diligendo, jam non vincimur delectatione consuetudinis malae, cum ad peccatum nos ducere nititur; sed tamen adhuc eam interpellantem patimur, quamvis ei non tradamur. Quarta est actio, cum omnino nihil est in homine quod resistat spiritui, sed omnia sibimet concorditer juncta et connexa unum aliquid firma pace custodiunt: quod fiet mortali corpore vivificato, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mor
Abbreviated transcription (Latin):
prohib& ubinonerat fides et ad cumulũ peo¬
catorũ puaricationis crimen adiectũ. Qui¬
aubi non ẽ lex nec p̃uaricatio. hasdicit pas¬
siones que ꝑlegẽ sunt operatas in mẽbris
nr̃is ut fructũ ferrent morti. subistis passi¬
onibus tanquã sub uno uiro dominante a¬
gebat anima ante quã ueniret gratia ꝑ
fidẽ his ergo passionib: morit᷑ quilã seruit
mente legi. quauis ipsae passiones nondũ
mortuae sunt quandiu seruit carne legi
peccati. Restat ergo adhuc aliquid ei qui
ẽ sub gratia quod eũ non uincat. Nec capti
nunc mortuũ. ẽe dicit̃ quandiu non ꝑfectȩ
seruit sp̃ui contingit aut̃ ut ꝑfecte ser¬
uiat cũ fuerit et ip̃sũmortale corpus uiui¬
ficatũ. ex quo cõp̃hendimꝰ quattuor esse
differentias etiã inuno homine quibus gra¬
datimꝑ actis inuita a &na manebitur
Quia enim o portebat. atq idius tũ erat
ut postea quã natura nr̃a peccauit amissa

Expanded text:
prohibet, ubi non erat fides, et ad cumulum pecprohibet, ubi non erat fides, et ad cumulum peccatorum praevaricationis crimen est adjectum: quia ubi non est lex, nec praevaricatio. Has dicit passiones, quae per legem sunt, operatas in membris nostris, ut fructum ferrent morti. Sub istis passionibus, tanquam sub viro dominante, agebat anima antequam veniret gratia per fidem. His ergo passionibus moritur, qui jam servit mente legi Dei; quamvis ipsae passiones nondum mortuae sint, quamdiu carne servit legi peccati. Restat ergo adhuc aliquid ei qui est sub gratia, quod eum non vincat, nec captivnunc mortuum esse dicitur, quamdiu non perfecte servit spiritui. Continget autem ut perfecte serviat, cum fuerit et ipsum mortale corpus vivificatum. 3. Ex quo comprehendimus quatuor esse differentias etiam in uno homine, quibus gradatim peractis in vita aeterna manebitur. Quia enim oportebat atque id justum erat, ut posteaquam natura nostra peccavit, amissa
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ efficit fides quod lex iubet. Statuit᷑
ergolex ꝑfidẽ que fidessi non sit iub&
tantũlex . Et non implentes iussareos
ten& ut eos gementes et nonualentes
implere que iussa sunt adgratiã liberato¬
ris aliquando conuertat. Cũ ergotria
quedã in illa similitudine uideamus mu¬
lierẽ uirũ & legẽ etrursũ in hacre prop¬
ter qua similitudo adhibita ẽ tria animũ.
peccatũ. et legẽ peccati hoc solũ hic diuer¬
sũ est quod inilla similitudine uir morit᷑
ut nubat mulier cui uolet et alegeuiri sol¬
uatur hic aũt ipsa anima moritur peccato
nubat xp̃o Cũ aut morit peccato morit᷑
etiã legi peccati. Itaq ait fr̃smei et uos
mortui estis legi ꝑcorpus xp̃i ut sitis alte¬
rius qui ex mortuis resurrexit ut fructi¬
ficemus dõ cũ enim essemꝰ in carne inquit
id ẽ carnalibus desideriis obstrictitene¬
morti aucta ẽ aũt concupiscentia cũlex

Expanded text:
enim efficit fides, quod lex jubet. Statuitur enim efficit fides, quod lex jubet. Statuitur ergo lex per fidem: quae fides si non sit, jubet tantum lex, et non implentes jussa, reos tenet, ut eos gementes et non valentes implere quae jussa sunt, ad gratiam Liberatoris aliquando convertat. 2. Cum ergo tria quaedam in illa similitudine videamus, mulierem, virum, et legem; et rursum in hac re propter quam similitudo adhibita est, tria, animam, peccatum, et legem peccati: hoc solum hic diversum est, quod in illa similitudine vir moritur, ut nubat mulier cui volet, et a lege viri solvatur; hic autem ipsa anima moritur peccato, ut nubat Christo; cum autem moritur peccato, moritur etiam legi peccati. Itaque, ait, fratres mei, et vos mortui estis legi per corpus Christi, ut sitis alterius qui ex mortuis resurrexit, ut fructificemus Deo. Cum enim essemus in carne, inquit, id est, carnalibus desideriis obstricti tenemorti. Aucta concupiscentia, quam lex
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo etiã lex mortis quia stipendiũ pecca¬
timors aculeus mortis peccatũ. Virtus
aut peccatilex. peccando enĩ ad mortẽ
labimꝰ ue hementius aut peccamus lege
prohibente quã sinulla lege prohiberem
Accedente aut gratia ipsũ quod lex onero¬
seiusserat lã sine onere aclibentissime
implemus. Liex ergo peccati et mortis
id ẽ quae imposita ẽ peccantibus atq mo¬
rientib iubet tantũ. Ne concupis camus.
et tamen concupiscimus. lex aũt sp̃s uitae
que ꝑtin& ad gratiã et diberata lege pecca¬
ti et mortis facit. ut non concupis camus
et impleamus iussa legis. nonlã serui legis
ꝑtimor ẽ sed amiciꝑ caritatẽ. Et seruilus¬
titiȩ unde illalex promulgata . ẽ. iustitiȩ
aũt non seruiliter sed liberalit̃ seruien¬
dum ẽ. Id ẽ caritate potius quã timore
Ideoq: uerissime dictũ ẽ. Legẽ ergo eua¬
cuamꝰ ꝑfidẽ absit. sed legẽ statuimꝰ. Hoc

Expanded text:
Ideo etiam lex mortis, quia stipendium peccaIdeo etiam lex mortis, quia stipendium peccati, mors ; aculeus mortis, peccatum; virtus autem peccati, lex . Peccando enim ad mortem labimur. Vehementius enim peccamus lege prohibente, quam si nulla lege prohiberemur. Accedente autem gratia, idipsum quod lex onerose jusserat, jam sine onere ac libentissime implemus. Lex ergo peccati et mortis, id est, quae imposita est peccantibus atque morientibus, jubet tantum ne concupiscamus, et tamen concupiscimus. Lex autem spiritus vitae, quae pertinet ad gratiam, et liberat a lege peccati et mortis, facit ut non concupiscamus, et impleamus jussa legis, non jam servi legis per timorem, sed amici per charitatem, et servi justitiae unde illa lex promulgata est. Justitiae autem non serviliter, sed liberaliter serviendum est, id est, charitate potius quam timore. Ideoque verissime dictum est, Legem ergo evacuamus per fidem? Absit: sed legem statuimus . Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicit᷑ ut fiat sup̃ra modũ peccator.
aut peccatu ꝑmandatũ qua propt̃ legẽ
quauis a peccato prohibeat . Non tamen
si c̃ dicit datã ut liberaret a peccato sed
ut demonstrar et peccatũ. cui ser uiens
anima debet se ad gratiã liberatoris
conuertere ut apeccato liberet᷑. Per
legẽ enĩ cognitio peccati. Et alio locodt̃
sed peccatũ ut appareat peccatũ ꝑbonũ¬
mihio peratũ ẽ. mortẽ Vbiergonon ẽ
gratia liberatoris auget peccandi desi¬
deriũ prohibitio peccatorũ. Quod quidẽ
ad hoc utile est ut sentiat anima seipsã
non sufficere ad extrahendũ sedeser¬
uitute peccati. Atq: hoc modo detumes¬
cente atq: extincta omni suꝑbia subdat᷑
liberatori suo. sincerit̃q: hoc mododicat
Adhesit anima mea postte. quod ẽ lam
non esse sublege peccati sed inlege iustitiȩ
Lex peccati a ut dicit̃ non qui alex ipsa
peccatũ ẽ. sed quia peccatorib imponit᷑

Expanded text:
quod dicit, Ut fiat supra modum peccator, quod dicit, Ut fiat supra modum peccator, aut peccatum per mandatum. Quapropter legem, quamvis a peccando prohibeat, non tamen sic dicit datam, ut liberaret a peccato; sed ut demonstraret peccatum, cui serviens anima debet se ad gratiam Liberatoris convertere, ut a peccato liberetur. Per legem enim cognitio peccati . Et alio loco dicit: Sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum operatum est mihi mortem. Ubi ergo non est gratia Liberatoris, auget peccandi desiderium prohibitio peccatorum. Quod quidem ad hoc utile est, ut sentiat anima se ipsam non sibi sufficere ad extrahendum se de servitute peccati; atque hoc modo detumescente atque exstincta omni superbia, subdatur Liberatori suo, sinceriterque homo dicat, Adhaesit anima mea post te : quod est jam non esse sub lege peccati, sed in lege justitiae. Lex autem peccati dicitur, non quia lex ipsa peccatum est, sed quia peccatoribus imponitur.
Abbreviated transcription (Latin):
płs in hac similitudine inquade uiro &
muliere loquitur. qm̃mulierten& lege
uiri triaquedã consideranda cõmendat
mulierẽ uirũ & lege mulierẽ scilicet
subiugata uiro ꝑuinculũ legis. quouincu¬
lomorte uiri liberat᷑ ut cui uult nubat
sic̃ enĩ dicit mulier enĩ sub uiro uiuo ma
rito uincta ẽ. legi si aut mortuus fuerit
uir eius euacuata .e. alegeuiri. Igit᷑ ui¬
liberata ẽ alegeuiri ut non sit adultera
sifuerit cũ aliouiro. huc usq: similitudo. ẽ
deinde incipit remloqui cui explanandȩ
ac probandȩ similitudinis induxit inqua
etiã re tressimilit̃ ad tendenda sunt
homo peccatũ lex tã diudicit enĩẽe sub
lege hominẽ quã diuuiuit peccato quẽ¬
admodũ tandiu mulior sublegeuiri est
quã diu uiuit uiro. hocaũt peccatũ hinc
intelligendũ est quod accessit ꝑlegẽ
quod peccatũ dicit supramodũ ẽe qm̃lã
cũ appareat essepeccatũ fit tamen &
ad iuncta p̃uaricatione cumulat᷑ Vbi
enimnon ẽ lex nec p̃uaricatio. Et hoc ẽ

Expanded text:
s in hac similitudine, in qua de viro et muliere loquitur, quoniam mulier tenetur lege viri, tria quaedam consideranda commendat; mulierem, virum, et legem: mulierem scilicet subjugatam viro per vinculum legis, quo vinculo morte viri liberatur, ut cui vult nubat. Sic enim dicit: Mulier enim rito iuncta est legi; s i autem mortuus fuerit uir eius, euacuata est a lege uiri. et paliberata est a lege, ut non sit adultera, si fuerit cum alio viro. Huc usque similitudo est. Deinde incipit rem loqui, cui explanandae ac probandae similitudinem induxit. In qua etiam re tria similiter attendenda sunt; homo, peccatum, lex. Tamdiu enim dicit sub lege esse hominem, quamdiu vivit peccato; quemadmodum tamdiu mulier sub lege viri est, quamdiu vivit vir. Hoc autem peccatum hic intelligendum est, quod accessit per legem. Quod peccatum dicit supra modum esse; quoniam cum jam appareat esse peccatum, fit tamen, et adjuncta praevaricatione cumulatur. Ubi enim non est lex, nec praevaricatio . Et hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
Nã ante passionẽ dereticulo dicit᷑ misso
inmare quia tantũ pisciũ ceperunt ut
uix ad litus trahendo ꝑducerent᷑ ut et
retiaruperent᷑. Non enimmissa sunt in
dexterã partẽ. habet enim multos malos
rũ bonorũq: signific&. Quod aut rupta st̃
retia Karitate uiolata multas here ses
exisse significat. postresur rectionẽ uero
cũ uell& ecđam futuri tẽporis p̃monstraro
ubi om̃s & ꝑfecti et scĩ futuri sunt lussit
mittiretia indexterã parte̾ et capti sunt
pulis quod cũ tã magni essent retia non st̃
disrupta. Horũ magnitudo magnitudinẽ
sapientiȩ iustitiȩq: significat. Numerus
uero ipsã disciplina et tẽporali dispensa¬
tione et a&nare generatione ꝑfectã
qued iximus quinqua genarionumero
cõmendari. Quia enimnonopuserit
tunccorporalibus adiumentis et anima conti¬
nebit̃ fides atq sapientia quia animoterna¬
riũ numerũ tributũ diximus Quinqua gin¬

Expanded text:
nam ante passionem de reticulo dicitur misso nam ante passionem de reticulo dicitur misso in mare, quia tantum piscium ceperunt, ut uix ad litus trahendo perducerent, ut et retia rumperentur. non enim missa sunt in dextram partem; habet enim multos malos rum malorumque significet, quod autem rupta sunt retia, caritate uiolata multas haereses exisse significat. post resurrectionem uero, cum uellet ecclesiam futuri temporis praemonstrare, ubi omnes perfecti atque sancti futuri sunt, iussit mitti retia in dextram partem, et capti sunt pulis, quod, cum magni essent, retia non sunt disrupta. horum magnitudo magnitudinem sapientiae iustitiaeque significat, numerus uero ipsam disciplinam et temporali dispensatione et aeterna regeneratione perfectam, quam diximus quinquagenario numero commendari. quia enim non opus erit tunc corporalibus adiumentis et animo continebitur fides atque sapientia — quia animo ternarium numerum tributum diximus — quinquagin
Abbreviated transcription (Latin):
brat᷑. Scimus aut quod cũ ap̃par uerit
similes ei erimus qm̃ui debimus eũ sicut
est Cũ ad dit̃ denarius quadra genario
ut non solũ credere que ꝑtinent ad fidẽ
sed etia ꝑspicuã ueritatẽ intelligere
mereamur talis ecđa inquanulluscrit
meror nulla ꝑmixtio malorũ hominũ
nulla iniquitas sed la&itia et pax et
gaudiũ quinqua gesimȩ celebratione
actiscum discipulis suis eadẽ ipsa scilicet
ꝑ huncnumerum insinuata tẽporalidis¬
pensatione que ad fidẽ ꝑtinet ascendit in
cȩlũ et decemaliis dieb ꝑactis misit sp̃m
sed addiuina atq a&na contuenda. quodã
amoris et karitatis spiramento & incendio
qua dragenario denarius adderetur
Et ideolã hoc totũ id ẽ quinqua genarius di¬
erũ numerus lactitiȩ cȩlebratione signan¬
dus ẽ. Haec aũt duo tẽpora id ẽ unũ laboris
& sollicitudinis alterũ gaudii & securitatis
etiã retismissis inmare dñs nr̃t significat.

Expanded text:
bratur. Scimus autem quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est : cum addetur denarius quadragenario, ut non solum credere quae pertinent ad fidem, sed etiam perspicuam veritatem intelligere mereamur. Talis Ecclesia, in qua nullus erit moeror, nulla permixtio malorum hominum, nulla iniquitas, sed laetitia et pax et gaudium, Quinquagesimae celebratione aginta diebus peractis cum discipulis suis, eadem ipsa scilicet per hunc numerum insinuata temporali dispensatione, quae ad fidem pertinet, ascendit in coelum , et decem aliis diebus peractis misit Spirised ad divina et aeterna contuenda quodam amoris et charitatis spiramento et incendio, quadragenario denarius adderetur. Et ideo jam hoc totum, id est, quinquagenarius numerus dierum, laetitiae celebratione, signandus est. 3. Haec autem duo tempora, id est, unum laboris et sollicitudinis, alterum gaudii et caritatis, etiam retibus missis in mare dominus noster significat.
Abbreviated transcription (Latin):
peccator. aut peccatũ delinquens ꝑ
mandatũ. scimus aũt quia lex sp̃ualis ẽ
Ego aut carnalissũ. id ẽ. carni consentio
nondũ sp̃uali gratia liberatus uenunda¬
tus subpeccato id ẽ peccans p̃tio tẽ pora¬
liũ uoluptatũ quod enim operor ignoro
id ẽ non agnosco. ẽẽ. inp̃ceptis ueritatis
ubi uera ẽ scientia scđm hanc locutionẽ¬
Dicit dñs peccatorib: nonnoui uos. non
enimeũ aliquid latet. sed qui a peccata
non inueniunt᷑ in regulis p̃ceptorũ
quas ht̃ ueritas. Ideo ipsa ueritas dicit¬
peccatoribus non noui uos sicut enĩ tene¬
brȩoculis non uidendo ita peccatamente
ignorando sentiunt᷑. ex ista locutione
dictũ arbitror inpsalmis. Delicta quis
intellegit. Non en ĩ quod uolo hoc ago sed
illud quododi facio. sia ut quod nolo hocago
consentio legi qm̃ bona ẽ. nunc aut lam
non ego operor illud sed quod in me habi¬
tat peccatũ. scio enĩ quia non habitat in
me hoc ẽ. incarnemea bonũ. uelle enim

Expanded text:
peccatum delinquens per mandatum. Scimus autem quia lex spiritualis est, ego autem carnalis sum, id est, carni consentio, nondum spirituali gratia liberatus: venumdatus sub peccato, id est, peccans pretio temporalium voluptatum. Quod enim operor, ignoro: id est, non agnosco esse in praeceptis veritatis, ubi est vera scientia. Sdicit Dominus peccatoribus: Non novi vos . Non enim eum aliquid latet. Sed quia peccata non inveniuntur in regulis praeceptorum quas habet veritas, ideo ipsa Veritas peccatoribus dicit, Non novi vos. Sicut enim tenebrae oculis non videndo, ita peccata mente ignorando sentiuntur. Ex ista locutione dictum arbitror in Psalmis, Delicta quis intelligit ? Non enim quod volo, hoc ago; sed quod odi, illud facio. Si autem quod nolo, hoc ago, consentio legi quoniam bona est. Nunc autem jam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Velle enim
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiã et paulo post. Aduenien¬
te inquit mandato peccatũ reuixit. Ego
aut mortu ussũ et inuentũ ẽ mihi man¬
datũ quoderat inuitã hoc ẽẽ ad mortẽ
Peccatũ enĩ oc casione accepta ꝑmanda¬
tũ fefellitme et ꝑ illud occidit. quod
ergo ait mortu ussũ uult intelligimor¬
tuum me esse cognoui quialã etiã in pre¬
uaricatione peccat quiuidit ꝑlegẽ quid
facere non debeat et tamen facit. Quod
aut̃ ait fefellit me peccatũ occasione
accepta ꝑmandatũ. siue quia suasio
dilectationis ad peccandũ uehementior
ẽ cũ ad est prohibitio. siue quia etiã siquid
homo fecerit scđm iussa legis siadhuc non
fit fides que ingratia ẽ sibi uult tribuere
non dõ suꝑbiendo plus peccat. sequitur
ergo et dicit itaq: lex quidẽ scã et man¬
datũ scm̃ et iustũ et bonũ. quod ergo bo¬
nũ ẽ mihi factũ est mors absit sed pec¬

Expanded text:
. adueniente autem mandato peccatum reuixit, ego autem mortuus sum et inuentum est mihi mandatum, quod erat in uitam, hoc esse in mortem. peccatum enim occasione accepta per mandatum fefellit me et per illergo ait, Mortuus sum; vult intelligi, mortuum me esse cognovi: quia jam etiam praevaricatione peccat, qui videt per legem quid facere non debeat, et tamen facit. Quod autem ait, Fefellit me peccatum, occasione accepta per mandatum: sive quia suasio delectationis ad peccatum vehementior est, cum adest prohibitio; sive quia etiam si quid homo fecerit secundum jussa legis, si adhuc non sit fides, quae in gratia est, vult sibi hoc tribuere, non Deo, et superbiendo plus peccat. Sequitur ergo, et dicit: Itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Quod ergo bonum est, mihi factum est mors
Abbreviated transcription (Latin):
clius est sẽꝑ natus qua qui sẽꝑnascitur.
quia qui sẽꝑ nascitur nondum est natus
et nũ quã ẽ natus aut natus erit qui sẽꝑ
nascitur aliud est enim nasci aliud natũ
DECONFORMATIONE ANIMAE

Expanded text:
lior est semper natus, quam qui semper nascitur. Quia qui semper nascitur, nondum est natus; et nunquam natus est aut natus erit, si semper nascitur. Aliud est enim nasci, aliud natum s. XXXVIII. De conformatione animae
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ cõmotauit. nec exii genere non enĩ
motauit homodm̃ et immotatus ab illo. ẽ
sũptus ẽ ut cõmotar & in melius et ab eo
informaret᷑ in effabilit̃ excellentius
atq: conlunctius qua uestis ab homine¬
cũ induit᷑. hoc ergo nomine habitus sa¬
tis significauit apłsquẽ ad modũ dixe
non transfiguratione in hominẽ sed ha¬
mans immortalitati atq a&nitati con
sotiaret. sed illũ habitũ quiẽ. inꝑceptio
quo intelligit᷑ de istogenere habitus lo¬
cutũ apłos quando quidẽ ing̃cis exẽ pla¬
rib: schoma scriptũ ẽ. quod nos in latinis
habitu habemꝰ quo nomine oportet in¬
telligi non motatũ esse uerbũ susceptio¬
ne hominis sicut nec mẽbra cũ ueste in¬
du unt̃ quanquã illa susceptio in effa¬
bilit̃ susceptũ suscipienti copula uerit
sed quantũ uerba humana rebus in effabi¬
lib coaptaripossunt nemotatus intelligat᷑
ds̃ humanȩ fragilitatis supceptor electũ

Expanded text:
dei commutauit. neque ex secundo; non enim dei commutauit. neque ex secundo; non enim immutauit homo deum, ut mutatus ab illo est. sumptus est ut commutaretur in melius, et ab eo formaretur ineffabiliter, et excellentius atque conjunctius quam vestitus, cum ab homine induitur. Hoc ergo nomine habitus satis significavit Apostolus quemadmodum dixernon transfiguratione in hominem, sed hamans, immortalitati aeternitatique sociaret. Sed illum habitum qui est in percepquo intelligitur de isto genere habitus locutum Apostolum, quandoquidem in Graecis exemplaribus σχήματι scriptum est, quod nos in latinis habitu habemus. Quo nomine oportet intelligi, non mutatum esse verbum susceptione hominis, sicut nec membra veste induta mutantur, quanquam illa susceptio ineffabiliter susceptum suscipienti copulaverit; sed quantum verba humana rebus ineffabilibus coaptari possunt, ne mutatus intelligatur Deus, humanae fragilitatis assumptor, electum