comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
calamitatem apud rransmenum nocte cladis acceptam Lbertini quocꝓ in sacramen¬
tum uocati sunt. bello sociali. cohoitum.xii. ex libertinis inscrptaꝵ. opeta meno¬
subiugati erant milites. prestare nollent. Ex Romanis tm̃ Tyrones delecti sunt. facte¬
quoq ab amicis accepisse & eoꝵ forti opeta usum esse comperimus. Caes. Augustus
in Ciermania & Illyrico cohortes Libertinoꝵ complures legit: qua uoluntarias appel
serius liberatis. dataq ciuitate peregrinis & factis tabulis nouis hostem sustinere potu¬
erunt. Cleomenes Lacedȩ monios cum mille quingenti soli Lacedemonii qui arma
ferre possent suꝑfuissent Ex seruis manu missis bellatorx .ixͫ. conscripsit Achenienses
consumpris publicis opibus seruis libertatem dederunt. Cato quoq Censorius eo item¬
terpugnandum pedes agitaret: quiq in stertendo ꝗͣ hostibus in clamando longius

Expanded text:
calamitatem apud Trasimenum notae cladis acceptam libertini quoque in sacramentum vocati sunt. Bello sociali cohortium duodecim ex libertinis conscriptarum opera memosubacti erant, milites praestare nollent, ex Romanis tantum tirones lecti sunt factaequoque ab amicis accepisse et eorum forti opera usum esse comperimus. Caesar Augustus in Germania et Illyrico cohortes libertinorum complures legit, quas voluntarias appellservis liberatis dataque civitate peregrinis et factis tabulis novis hostem sustinere potuerunt. Cleomenes Lacedaemonius, cum mille et quingenti soli Lacedaemonii qui arma ferre possent superfuissent, ex servis manu missis bellatorum novem milia conscripsit. Athenienses quoque consumptis publicis opibus servis libertatem dederunt. Ac ne in solo viter confligendum pedes agitaret quique stertendo quam hostibus clamitando longius
Abbreviated transcription (Latin):
emollit gentes clementia cęli. Illic & lassas uestes & flaza uiroix uelamenta uides. Pat¬
chus per medica rura Sar maticos inter campos efusaq plano Tigr dis atua solo nulli su¬
per abilis hosti est lidertate suge. sed non ubi terta tumebit aspera conscendet montie
uiginet per opacas bella geret tenebras incerto debilis arcũ riec franget nando
uiolenti gurgitis amneni riec tota in pugna perfusus sanguine memłta exiget.

Expanded text:
emollit gentes dementia coeli. Illic et laxas vestes, et fluxa virorum Velamenta vides. Parthus per Medica rura, Sarmaticos inter campos, effusaque plano Tigridis arva solo, nulli superabilis hosti est Libertate fugae: sed non, ubi terra tumebit, Aspera conscendet montis iuga; nec per opacas Bella geret tenebras incerto debilis arcu, Nec franget nando violenti vorticis amnem, Nec tota in pugna perfusus sanguine membra Exiget
Abbreviated transcription (Latin):
bos se nõ cõmissuꝵ in aleam. eius qui preponererꝰ casus & qm̃ maiorem filiũ secũ duceret
minorem ad subsidia spei & custodiam regni remissuq in Macedoniam esse

Expanded text:
os non commissurum in aleam eius, qui proponeretur, casus; et quoniam maiorem filium secum duceret, os non commissurum in aleam eius, qui proponeretur, casus; et quoniam maiorem filium secum duceret, minorem ad subsidia spei et custodiam regni remissurum in Macedoniam esse
Abbreviated transcription (Latin):
cum nonnullos ex militibus suis ex audiss& omnia mala imprȩcantes. Regi qui ipsos
in illud iter & in extercabileq lutum deduxisset. accessit ad eos qui maxime labora¬
bant: & cum ignotantes a quo adiuuarentur explicuiss&. nunc inquit maledicite
Antigono cuius uitio in has misexrias incidistis. ei autem bene optate qui uos ex hac uo¬
ragine etduxit: Insupet tam miti animo hostium maledicta ꝗ̃ ciuium tulit. Itaq cũ
in paruulo quodam castello grȩci obsiderentur & fidutia contemnentes hostem multa
in deformitatem Antigoni iocarentur &nunc staturam humilem. nune nasum col
dicaces fame domuisse captis sic usus est Ut eos qui militię utiles erant in cohortec
describeret cȩteros preconi subiicert: idq se negauit factuq fuisse nisi expediret. hico
ctaretur ac in eadem naui secum suos omnis habuisset precepisse liberis dicitur ut & ipsi
meminissent & ita posteris proderent ne quis cum tota gente simul in rebus dubiis peri¬

Expanded text:
cum quosdam ex militibus suis exaudisset omnia mala imprecantis regi, qui ipsos in illud iter et inextricabile lutum deduxisset, accessit ad eos, qui maxime laborabant, et cum ignorantis a quo adiuvarentur explicuisset : " Nunc," inquit, " male dicite Antigono, cuius vitio in has miserias incidistis ; ei autem bene optate, qui vos ex hac voragine eduxit." Idem tam miti animo hostium suorum male dicta quam civium tulit. Itaque cum in parvulo quodam castello Graeci obsiderentur et fiducia loci contemnentes hostem multa in deformitatem Antigoni iocarentur et nunc staturam humilem, nunc collisum dicaces fame domuisset, captis sic usus est, ut eos qui militiae utiles erant in cohortes discriberet, ceteros praeconi subiceret, idque se negavit facturum fuisse, nisi expediret iis ctatus, cum in eadem nave secum suos omnes habuisset, praecepisse liberis diceretur, ut et ipsi meminissent et ita posteris proderent, ne quis cum tota gente simul in rebus dubiis peri
Abbreviated transcription (Latin):
&ieligernem mi tabiles accesserant casus tiam prelia matima narali suo die seci
quis piam nõie Cunus fanatico fuiore simulato dum Sirie dex comas uaetauet aedl liber¬
tatem et arma seruos qĩ numinum imperio concitauit. idq ut diuinitus fieri pro¬
baret. in ore abddita nuce quãsulfure & igne stipauerat. leuiter inspirans flammama
inter uerba fundebat. hoc miraculum pͥmo ĩi. ex obulis mox iure belli refractis erga¬
stulis. ł ⁊ͣ: amplius milium fecit exercitum. regiis nequid malis deeset. decoratus in¬
signibus castella uicos oppidaq miserabili dureptione uastauit. Utq ad nostros unde

Expanded text:
m mirabiles accesserant casus. nam proeliafacit ut meminerimus — fanatico furore simulato dum Syriae deae comas iactat, ad libertatem et arma seruos quasi numinum imperio concitauit; idque ut diuinitus fieri probaret, in ore abdita nuce quam sulpure et igne stipauerat, leniter inspirans flammam inter uerba fundebat. Hoc miraculum primo duo milia ex obuiis, mox iure belli refractis ergastulis sexaginta amplius milium fecit exercitum; regisque, ne quid malis deesset, decoratus insignibus castella, uicos, oppida miserabili direptione uastauit. Quin illud quoque
Abbreviated transcription (Latin):
cunq est nominat inistum esse neq ius per soluere: sed de istis rebus in patria ma¬
iores natu consulemus: quo pacto ius nostrum adipiscamur: Cum is nuncius Romã
ad consulendum rediit confestim Rex ex his ferme uerbis patres consulebat: quarum
terum: Litium causarum condixit paterpatratus Poͥ. Rõ. Quirithium patripatrato
togibat quid censes. Tum ille puro pioq duello querendas censeo . taq conserito ũ¬
saiscoq indeq ordine alii iogabantur: quanddoqꝙ pats maior eotumi qͥui sc dera tuer in
calid pn fenitentiam ibat belum erat consensu fier solitum ut fecialis pastenbis cai¬
tan aus sudem pre uitam ad fires eorum ferret. Et non minus tribus ꝑuberibris li

Expanded text:
cumque est, nominat—'iniustum esse neque ius persoluere; sed de istis rebus in patria macumque est, nominat—'iniustum esse neque ius persoluere; sed de istis rebus in patria maiores natu consulemus, quo pacto ius nostrum adipiscamur.' cum †. . . . .† nuntius Romam ad consulendum redit. confestim rex his ferme uerbis patres consulebat: 'quarum rerum litium causarum condixit pater patratus populi Romani Quiritium patri patrato rogabat, 'quid censes?' tum ille: 'puro pioque duello quaerendas censeo, itaque consentio consciscoque.' inde ordine alii rogabantur; quandoque pars maior eorum qui aderant in eandem sententiam ibat, bellum erat consensum. fieri solitum ut fetialis hastam ferratam aut praeustam sanguineam ad fines eorum ferret et non minus tribus puberibus prae
Abbreviated transcription (Latin):
muit ius fetiale: quo legati ad res repetendas uterentur ab equiculis transtulit:
eorum uenit. unde res repetuntur capite uelato cfilo lane uelanien eit Audi
lupiter inquit: Audite fines cuiusq gentis sunt: numina audiant fas. Ego sum pu¬
blicus nuncius. Eo. Ro. iuste pieq legatus uenio. uerbisq meis fides sit peragit de¬
inde postulata. Inde iouem teitem facit: si ego in iuste impieq illos homines. il¬
lasq res dedier fc̃. Ro. mihi exposco tum patrie compotem nunꝗ̃ me sinas esse
ec cum finiit suprascandit: Nȩc quicunq ei pͥmus uir obuius fuerit. hȩc portam
ingrediens: hȩc forum ingressus pͥaucis uerbis carminis concipiendiq iusuirandi
mũtatis peragit si non deduntur: quȩ exposcit diebus tuibus & triginta e tot enim
solennes sunt ꝯ peractis. bellum ita indicit. Audi iupiter & tu luno: Quirine. diiq
omnes celestes. uosq terrestres uosq inferni audite. Ego uos testor populum illum qui¬

Expanded text:
it. Ius fetiale, quo legati ad res repetundas uterentur, ab Aequiculis transtulit, eorum uenit unde res repetuntur, capite uelato filo—lanae uelamen est—'audi, Iuppiter' inquit; 'audite, fines'—cuiuscumque gentis sunt, nominat—; 'audiat fas. ego sum publicus nuntius populi Romani; iuste pieque legatus uenio, uerbisque meis fides sit.' peragit deinde postulata. inde Iouem testem facit: 'si ego iniuste impieque illos homines illasque res dedier mihi exposco, tum patriae compotem me nunquam siris esse.' haec, cum fines suprascandit, haec, quicumque ei primus uir obuius fuerit, haec portam ingrediens, haec forum ingressus, paucis uerbis carminis concipiendique iuris iurandi mutatis, peragit. si non deduntur quos exposcit diebus tribus et triginta—tot enim sollemnes sunt—peractis bellum ita indicit: 'audi, Iuppiter, et tu, Iane Quirine, dique omnes caelestes, uosque terrestres uosque inferni, audite; ego uos testor populum illum'—qui
Abbreviated transcription (Latin):
in oppugnationibus urbium ante omnia solitum a Romanis
sacerdoribus euocari deum constat: in cuius tutela id oppidum
sit promittiq illi eundem aut ampliorem honorem apul No¬
in inos cult imue: Qđ aut aliter urbem capi posse non crederent aut enam si posse
neplias ex utimarent deos habere captiuos propterea durauit in pontificum disci¬
antiquissimas sane religiones huius dee Sacellum colitur: cui sacrificatur ante diem
xII Rlendas lanuarias. que diua presul silentii ipsius prenexo ore digitoq ad id ad¬

Expanded text:
in obpugnationibus ante omnia solitum a Romanis sacerdotibus evocari deum, cuius in tutela id oppidum esset, promittique illi eundem aut ampliorem apud Ro deos, quod aut aliter urbem capi posse non crederent aut etiam si posset, nefas aestimarent deos habere captivos. Nam propterea ipsi Romani et dantiquissimas sane religiones sacellum colitur Angeronae, cui sacrificatur ante diem XII k. Ian.: quae diva praesul silenti ipsius praenexo obsignatoque
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse aiunt. Utinam inquit ad id tempus me fata reseruassent quo Romani dona accipere
cepissent. non eisem paisus eos diutius regnare. sapienter id ꝗͥem hostis optabat. uidebat. it.
imperium donis corruptibile duturnum esse non posse:¬

Expanded text:
ces: «Utinam» inquit, «ad id tempus me fata reservassent, quo Romani dona accipere ces: «Utinam» inquit, «ad id tempus me fata reservassent, quo Romani dona accipere cepissent! Non essem passus eos diutius regnare». Sapienter id quidem hostis optabat: videbat enim imperium donis corruptibile diuturnum esse non posse
Abbreviated transcription (Latin):
dium promereri. Quonam enim modo unꝗͣ odisse poterunt aut eos: aut eore sobolem¬
uobis displicet reor uti prȩsenti fortuna & gentem inimicam extirpare funditus placeat
ertium sane: qͣ ex me petistis consilium nullum est: Nam quos inquit in manibus habetie
dimitere contumeliis affectos. ea demum summa dementia est: que nec hostem tollit
tertio: q̃ ille damnauerat amplexus exercitum & consules ex armatos & subiugum actos
relaxauit: armis etiam uestimentisq sublatis. tantum singulis uilioribus operimentis. ob
pudibunda corporis tegenda concessis: qd cum nunciatum esser Herennio ut audiuit eos¬
mestissimos abire: nec amicum: nec hostem posse: a quoꝗ Romano uerbum extorquere
hei inquit miseri: q̃ graues mine: sub hoc silentio prȩmuntur. Id quoq ꝗ uere prodiderit
subsecuta Samnitum strage Duce fapyrio cursore: repositumq ugum fontio & legioni¬

Expanded text:
dium promereri. Quonam enim modo unquam odisse poterunt aut eos aut eorum sobolemdium promereri. Quonam enim modo unquam odisse poterunt aut eos aut eorum sobolemdisplicet, secundum reor uti presenti fortuna et gentem inimicam extirpare radicitus. ertium” sane quod ex me petitis “consilium, nullum est”. Nam quos’ inquit, ‘in manibus habetis dimittere contumeliis affectos, “ea” demum “sententia est que” nec hostem “tollit” tertium quod ille dampnaverat amplexus, exercitum ac consules exarmatos et sub iugum actos r captum armis etiam uestimentisque nudatum, tantum singulis uilioribus operimentis ob uerecunda corporum tegenda concessis, sub iugum missum sermestissimos deiectis frontibus abire, nec amicum nec hostem posse a quoquam romano verbum extorquere: ‘Heu’ inquit, ‘miseri, quam graves mine sub hoc silentio premuntur!’ Id quoque quam vere providerit, subsecuta Samnitium strages duce Papirio Cursore reimpositumque iugum Pontio et legioni
Abbreviated transcription (Latin):
roces animos iuuenum agitari ecepit nimis molle ac prorsus senile consilium: de tam in¬
festis hostibus & indignum omnibus uideri. proide iussus nuntius reuerti: ac uiriliue
responsum petere: At ille omnes ad unum occidendos censuit Romanos. Erum uero tum
cuncti piȩcipue imꝑ. delirare iam senem arbitrati sunt. Quippe qui de eadem re tam pi¬
guantia suadecet quia tamen fama hominis prȩclara erat placuit rursum exquirere ii¬
quod forte medium consilium haberet. Tum uero semor stratis sese iussit attolli: Q uehicu¬
lo impositum se ad castra filii perferri: cuius aduentum cirtumi fusis omnibus niheil inꝗt
tioui consilii daturus uenio: sed eoꝵ que dedi dicturus ranonem. Primum qͥem est Ro¬
manos bello clarissimos & optimos mortalium uiros grandi & insperato benefitio astrictos
ex inimicitiis ad amicitiam attrahere & uobis ac posteris uestris tam ualide gentis presi¬

Expanded text:
roces animos iuvenum agitari cepit, nimis molle ac prorsus senile consilium de tam inroces animos iuvenum agitari cepit, nimis molle ac prorsus senile consilium de tam infestis hostibus et indigna res omnibus videri. 5 Proinde iussus nuntius reverti et virilius responsum poscere. At ille “omnes ad unum” occidendos “censuit” Romanos. Enimvero tum cuncti, precipue imperator, delirantem iam senio patrem affirmare, qui de eadem re tam pugnantia suaderet. Quia tamen fama hominis ingens erat, placuit rursum exquirere siquod forte medium consilium haberet. 6 Tum vero senior stratis se se iussit attolli et vehiculo impositum in castra filii perferri. Cuius ad adventum circumfusis omnibus: ‘Nichil’ inquit, ‘novi consilii daturus venio, sed eorum que dedi dicturus rationem. 7 Primum quidem est Romanos, bello clarissimos et optimos mortalium viros, grandi et insperato beneficio astrictos ex inimicitiis ad amicitiam attrahere et vobis ac posteris vestris tam valide gentis presi
Abbreviated transcription (Latin):
ER MOCRATES Syracusanus superatis acie Carthaginensibus ueritus ne captiui quo&
ingentem manum in potestatem redegerat parum diligenter custodirentur quia euentus
dimicationis in epulas in securitatemq compellere uictores poterat finxit proxima nocte
equitatum hostilem uenturum qua expectatione assetutus est ut solito attentius accu¬
ratiusq uigiliȩ agerentur
AIUS Pontius samnitum imꝑ. ambos consules atq omnem exercitum Romanum forte
prȩruptis & angustis locis incluserat miserabile spectaculum tot fortissimos uiros adepta
pugnȩ copia &armatos simul & captiuos cernere cum interuentus noctis animos ab operi¬
bus in curas traduxisset: nec minus letitia uictoribus ꝗͣ inclusis dolor consilium ademiss&:
enim aberat senex audito rerum statu consilium dedit ut abite permitteret: insuꝑ houo¬
rificis uerbis & omni obsequioꝵ genere prosequeretur: q ubi in concilio castrenisi apud fe¬

Expanded text:
ermocrates Syracusanus superatis acie Carthaginiensibus veritus, ne captivi, quorum ingentem manum in potestatem redegerat, parum diligenter custodirentur, quia eventus dimicationis in epulas et securitatem compellere victores poterat, finxit proxima nocte equitatum hostilem venturum. Qua exspectatione assecutus, ut solito attentius vigiliae agerenturaius Pontius, Samnitium imperator, apud Caudium ambos consules atque omnem exercitum romanum forte preruptis et angustis locis incluserat. Miserabile spectaculum, tot fortissimos viros adempta pugne copia et armatos simul et captivos cernere! 2 Cum interventus noctis animos ab operibus in curas traduxisset, nec minus letitia victoribus quam inclusis dolor consilium ademisset, ; neque enim procul aberat. 3 Senex audito rerum statu consilium dedit ut abire permitterent et insuper et honorificis verbis et omni obsequiorum genere prosequerentur. 4 Quod ubi in consilio castrorum apud fe
Abbreviated transcription (Latin):
cet uetustior esse memoratur. fecialis inquit Regem Tullum ita rogauit: Iubesne me rer
cum Pacrepatrato populi albani fedus ferire: iubente Rege sagmina inquit a te Rex posco
Cex ait puram tollito fecialis ex arte graminis herbam puram attulit: postea Regem ita ro¬
carmine non operepretium est referre peragit. legibus deinde recitatis: Audi inquit
Iupiter. Audi paterpatrate populi Albani. audi tu popule albane: Ut illa palam pͥ¬
ma postremaue ex illis tabulis ceraue retitata sunt sine dolo malo utiq ea hic ho¬
diȩ rectissima intellecta sunt: illis legibus Poᷤ. Roᷤ prior non deficiet: si prior defece¬
rit publico consilio dolo malo.Tu illo die iupiter Roͫ Roͫ sic ferito: Ut ego hunc
porcum hodie feriam: tantoq magis ferito: ꝗto magis potes pollesq: id ubi dixit
porcum saxo silice percussit sua item carmina albani. suumq iusuirandum per
suum Dictatorem. suosq sacerdotes peregerunt: Ancus autem Martius Numinȩ¬

Expanded text:
 uetustior foederis memoria est. fetialis regem Tullum ita rogauit: 'iubesne me, rex, cum patre patrato populi Albani foedus ferire?' iubente rege, 'sagmina' inquit 'te, rex, posco.' rex ait: 'pura tollito.' fetialis ex arce graminis herbam puram attulit. postea regem ita rocarmine non operae est referre, peragit. legibus deinde recitatis, 'audi' inquit, 'Iuppiter; audi, pater patrate populi Albani; audi tu, populus Albanus. ut illa palam prima postrema ex illis tabulis ceraue recitata sunt sine dolo malo, utique ea hic hodie rectissime intellecta sunt, illis legibus populus Romanus prior non deficiet. si prior defexit publico consilio dolo malo, tum tu ille Diespiter populum Romanum sic ferito ut ego hunc porcum hic hodie feriam; tantoque magis ferito quanto magis potes pollesque.' id ubi dixit porcum saxo silice percussit. sua item carmina Albani suumque ius iurandum per suum dictatorem suosque sacerdotes peregerunt. foedere icto trige
Abbreviated transcription (Latin):
ANNO Carthaginensis uir apud suos spectatę prouidentię perferuidum Hanibalis inge¬
nium ab infantia contemplatus. semꝑ suasit continendum domi: sub legibus docendum
ex ȩquo cum ciuibus suis uiuere: abstrahendum ab exercitibus: ne in tempestiuo assue¬
factus imperio postꝗͣ ceruicem dedisset tyrannum ageret. Id salubriter ne premoneret
declarauit exitus: Quanta enim cum Africȩ nispanieq & italiȩ ruina: ꝗͣtoq populorx
cum gemitu ac sanguine imperitandi dulcedinem semel clegustatam: perpetuam redde¬
re puer ille nixus est. tam motum est ut commemoratione non egear:
ciuitate. Leonem educari: Uerum si educatus fuerit obsequi oportere: persuadere uolenc
hinc figmento adolescentibus generosis ac prȩferocibus habenas substringi debere postꝗͣ
latate sint. sero conirahi immodica frenum recusante licentia. posse igͣr inimicum liber¬
cati nimium fauorem perentibus negari. consetutis uero erripi non posse. Idem fericles¬

Expanded text:
anno carthaginensis, vir apud suos spectate providentie, prefervidum Hanibalis ingenium ab infantia contemplatus, semper suasit continendum “domi, sub legibus docendum” ex “equo” cum civibus suis “vivere”, abstrahendum ab exercitibus, ne intempestivo assuefactus imperio, postquam civem dedidicisset, tyrannum ageret. Id an salubriter premoneret declaravit exitus. 2 Quanta enim cum Africe Hispanieque et Italie ruina quantoque populorum cum gemitu ac sanguine imperitandi dulcedinem semel degustatam perpetuare puer ille nisus sit, tam notum est ut commemoratione non egeat. civitate “leonem” educari: si educatus fuerit, “obsequi” oportere; persuadere volens hoc figmento adolescentibus generosis ac preferocibus habenas substringi debere; postquam laxate sint, sero contrahi immodica frenum recusante licentia. Posse igitur inimicum libertati nimium favorem petentibus negari, consecutis eripi non posse. 90 1 A c
Abbreviated transcription (Latin):
descendisset ad pue iam ut pͥmum comitius stetit Inuque inquit Xanthe conita pactum
pacis aduersus en̾im unum cum altero processisti Cunq admitatus ille Qiustiam se conco¬
mitaretur respexit. adortus hominem uno ictu confecit

Expanded text:
descendisset ad pugnam, ut primum comminus stetit, "inique", inquit, "Xanthe, et contra pactum descendisset ad pugnam, ut primum comminus stetit, "inique", inquit, "Xanthe, et contra pactum facis; adversus solum enim cum altero processisti." Cumque admiratus ille, quisnam se comitaretur, respexisset, aversum uno ictu confecit
Abbreviated transcription (Latin):
acta Carthagine cunctis gaudio exultantibus solus in senatu graui ac circum specta
sententia usus est ignorare se asserens ea uictoria ne letabilior: an formidabilion
esset rei .p. Sicut enim hãnibal alpes ingenti strepitu transgressus concussa italia dor¬
mitantem fo. Rõ. excitasset sic securus torpor opprimeret¬
Catonis Censorii qui uir oĩum sapientissimus habebatur acerrime constanterq dis¬
sensit. & illo censente in ex orabiliter delendam esse Carthaginem aduersatus est
non qd urbem infestissimam partius odisset. sed qͣ patriam diligeret. cuius morec⁊
pixuidere se dicebat in luxuriam abituros. a moto emule urbis stimulo atq utina
propellentibus corruisset pace bellorum gloriam inquinante. atq orbem domitum
uindicante luxuria
M ELANCTIUS Atheniensium Sux cum prouocatus a Rege hostium Xantho Boetio

Expanded text:
acta Carthagine, cunctis gaudio exultantibus solus in senatu gravi et circumspecta acta Carthagine, cunctis gaudio exultantibus solus in senatu gravi et circumspecta sententia usus est: ignorare se asserens an ea victoria letabilior an formidabilior esset reipublice. 2 Sicut enim Hanibal Alpes ingenti strepitu transgressus concussa Italia dormitantem populum romanum excitasset, iCatonis Censorii, qui vir omnium sapientissimus habebatur, acerrime constanterque dissensit et illo censente inexorabiliter delendam esse Carthaginem adversatus est, non quod urbem infestissimam parcius odisset, sed quod patriam diligeret, cuius mores previdere se dicebat in luxuriam abituros amoto emule urbis stimulo? 2 Atque utinam propellentibus corruisset, pace bellorum gloriam inquinante atque orbem domitum vindicante luxuriaMelanthus, dux Atheniensium, cum provocatus a rege hostium Xantho Boeotio
Abbreviated transcription (Latin):
OMITIUS Corbulo cum Chretam obsideret & Armeni pertinaciter uiderentur
tollerare obsidionem inuaduadum ex Megestanis quos cperat animaduertit ca¬
putq eius in balista excussum intra munimenta hostium misit. Id forte decidit
in medium consilium qͥ tum maxime habebant barbari. ad cuius conspectum ue¬
lut ostento consternati ad deditionem festinauerunt
ALLΟRUM equites pectoribus equorum ad terrorem suspensa Romanorum¬
gestarunt capita & lanceis infixarouantesq moris sui carmine: qͣꝗ̃ sint qui um¬
bros fuisse non gallos tradunt
PPIUS Claudius in omni sermone negotium Romanoꝵ otio prȩferre solitus fertur
At qui nemo tam clemens est qui ocii dulcedinem negotioꝵ curis si securitas cũ otio
contingat tion prȩferendam censeat. Sed in atteriora p̾tospitiens uit cautissimus uide¬
bat id qͥ exitus approbauit Romanam uirtutem negotiis ali. segnitieq marcescere
UINTUS Metellus bello punico secundo pulso tandem ex italia Nantubale ac sub¬

Expanded text:
omitius Corbulo, cum Tigranocertam obsideret et Armenii pertinaciter viderentur toleraturi obsidionem, in Vadandum ex megistanis, quos ceperat, animadvertit caputque eius ballista excussum intra munimenta hostium misit. Id forte decidit in medium concilium, quod cum maxime habebant barbari; ad cuius conspectum velut ostento consternati ad deditionem festinaveruntallorum equites, pectoribus equorum suspensa gestantes capita et lanceis infixa ouantesque moris sui carmine.—sunt qui Umbros fuisse non Gallos tradantppius Claudius in omni sermone negotium Romanorum otio preferre solitus fertur. 2 Atqui nemo tam demens est qui otii dulcedinem negotiorum curis, si facultas securitasque cum otio contingat, non preferendam censeat. Sed in anteriora prospiciens vir cautissimus videbat id quod exitus approbavit: romanam virtutem negotiis ali, otio segnitieque marcescereQuintus Metellus rebus ipsis applicuit. Bello enim punico secundo, pulso tandem ex Italia Hanibale ac sub
Abbreviated transcription (Latin):
UMOTEON cum gemenatus in contione populi de rebus gestis euis detrahere cepisset
ac non nulla iti ueheretur in eum dixit nunc demum seuoti factum compotem
anq hoc a diis immortalibus semper prȩcatum: Ut talem libertatem restitueret Sy¬
BAUTO cum se pene tota Lusitania dedidisset ac sola gentis huius Citania ciuitas
pertinaciter instaret. temptata redemptione prope modum uno ore legatis eius respen¬
dit fercum uidelicet sibi a maioribus quo urbem tuerentur non aurum libertatem
quo ab imp. auaro emerent relictum

Expanded text:
mine Demaenetus, in contione populi de rebus gestis eius detrahere coepisset ac nonnulla inveheretur in Timoleonta, dixit nunc demum se voti esse damnatum: namque hoc a dis immortalibus semper precatum, ut talem libertatem restitueret Sytota paene Lusitania dedidisset ac sola gentis eius urbs Cinginnia pertinaciter arma retineret, temptata redemptione propemodum uno ore legatis Bruti respondit ferrum sibi  ab imperatore auaro emerent, relictum
Abbreviated transcription (Latin):
nuntium belli & ad pͥmam aduentus famam terga uersuros. Alius nihil esse dubii
quin illa multitudine non uinci solum grȩciam: sed obrui posse alius uix illi rerum¬
naturam sufficere angusta esse classibus maria. militi castta explicandis equęstribue
copiis campestria uix patere cęlũq haud satis ad emittenda oĩum manu tela. multaq
in hunc moclum Demaratus Lacedemonius solus dixit ipsam illam que sibi placeret ml
titudinem indigestam & grauem metuendam esse ducenti non .n. uires habere. sed
bus possit. quas oppugnare constituisset quȩ res contra te est. ob hoc ipsum te grȩcia uin¬
cet quia non capiet & uti toto te non poterit: prȩterea quȩ una rebus salus est occurrere
ad pͥmos rerum impetus & inclinatis opem ferre non poteris. nec fulcire ac firmare la¬
bentia multo ante uinceris ꝗ̃ uictum esse te sentias. Sic deniq ut demaratus prȩdixerat

Expanded text:
nuntium belli et ad primam adventus famam terga versuros ; alius nihil esse dubii, quin illa mole non vinci solum Graecia, sed obrui posset naturam sufficere, angusta esse classibus maria, militi castra, explicandis equestribus copiis campestria, vix patere caelum satis ad emittenda omni manu tela. Cum in hunc modum titudinem indigestam et gravem metuendam esse ducenti; non enim vires habere, sed bus possit, quas oppugnare constituis, sed haec res contra nos est. Ob hoc ipsum te Graecia vincet, quia non capit ; uti toto te non potes. Praeterea, quae una rebus salus est, occurrere ad primos rerum impetus et inclinatis opem ferre non poteris nec fulcire ac firmare labentia ; multo ante vincens, quam victum esse te sentias. Ceterum non est
Abbreviated transcription (Latin):
prȩcantibus respondit potius apud paucos illic manens quam currens apud
multos de nobis obloquatur
ARIUS ut Scythas discessu falleret asinos canesq in castris reliquit: quos cum
rudentes latrantesq hostes audirent remanere Darium credidere. Eodem modo
Lygures per diuersa loca bucculas laqueis ad arbores alligauere: qui deducti fre¬
quentiore mugitu spem remanentium prebuerunt hostium:t a¬
EONIDAS Rex in tempestiue quodam de rebus inunlibus uerba faciente.o
hospes inquit non opportune ꝗđ opportet uteris. Euis quoq ducis contra fersarum¬

Expanded text:
spondit: Potius apud paucos illic manens quam circumiens apud multos de nobis obloquaturret Scythas discessu, canes atque asinos in castris reliquit. Quos cum latrantes rudentesque hostis audiret, remanere Darium credidit. Eundem errorem obiecturi nostris Ligures per diversa loca buculos laqueis ad arbores alligaverunt, qui diducti frequentiore mugitu speciem remanentium praebebant hostium. eonidas rex intempestiue quodam de rebus non inutilibus uerba faciente: Hospes, inquit, non oportune eo quod oportet uteris 13. Lacedemonii uer
Abbreviated transcription (Latin):
fale sifigulis ad esse . tam fideliter omniũ reminisci. Nec sum nesci¬
us huiut quoq rei singularẽ Rfabio maximo laudem contigis¬
sennter multa nimirum: quę uiri illius gloriam extollunt. hoc
non multimis posuerim: quod ingenci qdadam fuit notitia uetu¬
statis. de quo est apud Ciceronem  quod oninia nõ domestica solu¬
sedã externabella memoria complectebatur. Itaq minime miror
inter primores patrum pro oraculis habe̾itur. Uere enim mihi
memoria: altera rerum. uerborum altera: Prunam qualem in fa¬
bio modo rectuli Talem in .l. Lucullo amplissimo & imperitore
ne incredibilis est nisi eam per multi clari auctores inter quos

Expanded text:
facile singulis adesse, tam fideliter omnium meminisse. 3 1 Nec sum nescius huius quoque rei singularem Q. Fabio Maximo laudem contigisse. Inter multa nimirum que illius viri gloriam extollunt, hoc non in ultimis posuerim, quod ingenti quadam fuit notitia vetustatis ac sed etiam externa bella memorie tenebat». 2 Itaque minime miror inter primores patrum pro oraculis habebantur. Vere enim michi memoria, una rerum, verborum altera, primam, qualem in Fabio modo retuli, talem in Lucio Lucullo, amplissimo et imperatore ne incredibilis, nisi eam multi, inter quos
Abbreviated transcription (Latin):
hõĩum ingeniis ad rebellandum non solum omnibus aliis prouintiis. sed ipsa etiam
soli imꝑari non alis putaret metu om̃nes imperii paruete. hec & Plinii & historicoꝵ¬
pene oiũm habet assertio apud historie autem Romane patrem.T. Liuium conuocasse¬
ꝗ̃ laboriosas Hispanis discriminum plenas pestiferas atq funestas esse: hortatum deinde
Ut rebellionibus abstinerent. utq quonam id modo fieri melius quiret in commune
catis iterumq silentibus ipsum consilio quod ab illis quesiuerat in se assumpto misisse
per uniuersum nuncios edictaq ut uno diȩ Romanis qui in urbium prȩsidiis erant mu¬
ri omnes euerterentur: quo facto ipse illico ad eos qui adhuc rebellarent cum exercitu
se conferens omnis ferme metu territos in deditionem accepit. Idem cum Eumeneco

Expanded text:
um et “bella reparandum” non solum omnibus aliis provinciis sed ipsa etiam i uni non aliis iussum credit, metu omnes imperiis paruere. 36 Hoc historicorum omnium habet assertio; apud historie autem patrem Titum s quidem laboriosas, Hispanis vero periculosas et pestiferas ac funestas esse; hortatum deinde ut rebellionibus abstinerent, utque quonam id modo fieri melius posset in comune catis iterumque tacentibus, ipsum, consilio quod ab illis poposcerat in se assumpto, misisse circumquaque nuntios atque edicta ut uno die per Romanos, qui in urbium presidiis erant, muri omnes everterentur. 37 Quo facto ipse illico ad eos qui adhuc rebellabant cum exercitu profectus, omnes ferme metu territos in deditionem accepit; Segestiam so
Abbreviated transcription (Latin):
ti curiosuis manum in secreniores partes corporis immittit locabundus ille. caue ait
ne aliud telum ꝗͣ qd queris inuenias: eoq modo suspitione detracta iocis texit insidi

Expanded text:
ti manum in secretiores partes corporis immittit iocans ille: ‘”Cave’ ait, ti manum in secretiores partes corporis immittit iocans ille: ‘”Cave’ ait, ‘ne aliud telum quam” quod “queris invenias”’. Eoque modo suspitione detracta iocis texit insidi
Abbreviated transcription (Latin):
ris laboribus exhaustus creberrime bibebat ubi bibendi facultas afforet ꝑsingłosq¬
passus sussistebat euestigio deinde fugam precipiti consternatione reasũmebat
Interrogatus ex familiaribus eius quispiam Quidnam antonius ageret: subiecit qđ
crdcodrillorum contactu anxios atq lunaticos bibere ac fugere.¬
HEOCRITUS ille non Syracusius sed Chius ad infensum sibi Regem Antigonum
altero captum oculo cum traheretur spem prebentibus sius fore ut cum ad oculos Re¬
gis peruenisser misericordiam inueniret.Respondit impossibilis est ergo ista condi¬
cio. actum est. Perii. Uerumenimuero hec intempestiua mordacitas & Theocrito mo¬
tis & Antigono homicidii simul ac peruirii causa fuit. Iurauerat enim sibi paitere
sed ioci asperitate motus non pepercit
as tendens gladium sub fasciis abdiderat crudelis licet adolescens: & ad interritum
destinatus regio tamen illoꝵ more tempoꝵ scruptatorem premisit qui dum Mitrida¬

Expanded text:
ris laboribus exhaustus creberrime bibebat subsistebatgue per singulos passus ubi bibendi facultas afforet: mofacultas afforet: mox fugam precipiti consternatione resumebat. 2 Interrogatus unus ex familiaribus eius quidnam “Antonius ageret”, respondit: codrillorum contactu anxios atque limphaticos fugere “et biberesius ille, sed chius —, qui cum ad infensum sibi regem Antigonum altero captum oculo traheretur, spem prebentibus suis fore ut cum ad oculos regis pervenisset misericordiam inveniret, respondit: ‘Impossibilis igitur est ista conditio; actum est, perii’. Ceterum hec intempestiva mordacitas et Theocrito mortis et Antigono homicidii simul ac periurii causa fuit. Iuraverat enim sibi parcere, sed ioci asperitate motus non pepercitas tendens, gladium abdiderat. Credulus licet adolescens et ad interitum destinatus, regio tamen illorum more temporum scrutatorem premisit, qui dum Mithrida
Abbreviated transcription (Latin):
te A calces remutere qui motus non minus sudorem excutiebat ꝗ̃ si in spatio decurreret
quo factũ est qd omnib mirabile est uisum. ut eque iumenta nitida ex castello educeret
cum complures menses in obsidione fuiss& ac si in campeitribus ea locis habiuss&¬

Expanded text:
re et calces remittere: qui motus non minus sudorem excutiebat, quam si in spatio decurreret. re et calces remittere: qui motus non minus sudorem excutiebat, quam si in spatio decurreret. quo factum est, quod omnibus mirabile est visum, ut aeque nitida iumenta ex castello educeret, cum complures menses in obsidione fuisset, ac si in campestribus ea locis habuis
Abbreviated transcription (Latin):
tenuit hoc propositum & prius in aciem exercitum duxit preliũq commisit ꝗͣ militee
sui scirent cum ꝗbus arma confertent. Effecit etiam illud locorum. preoctupatione. ut
equitatu potius dimicaret quo plus ualebat ꝗͣ peditatu quo erat deterior. hunc item
cum consilio capi non posset multitudine cutuitus est. hinc mñ multis suis amissis se
expediut & in castellum phrygie ꝗđ nora appellatur confugit ubi cum uideret se fortu¬
nam obsidionis subituꝵ maiorem execcitus pirtem dimisit: ne aut consensu multitudi¬
nis hosti traderetur. aut obsidio ipsa multitudine grauaretur. inhisq qui rematiserant c̃ũ¬
dum fuit eius inuentum quemad modum stans umentum concalefieri exerceriq posset
quo libentius & cibo uteretur &a corporis motu remoueretur substringebat caput loro alti¬
us ꝗͣ ut prioribus pedibus plane terram poss& attingere deitide posterioribus cogebat exulta¬

Expanded text:
tenuit hoc propositum et prius in aciem exercitum eduxit proeliumque commisit, quam milites tenuit hoc propositum et prius in aciem exercitum eduxit proeliumque commisit, quam milites sui scirent, cum quibus arma conferrent. effecit etiam illud locorum praeoccupatione, ut equitatu potius dimicaret, quo plus valebat, quam peditatu, quo erat deterior. Quorumcum consilio capi non posset, multitudine circumitus est. hinc tamen multis suis amissis se expedivit et in castellum Phrygiae, quod Nora appellatur, confugit. in quo nam obsidionis subiturum, maiorem exercitus partem dimisit, ne aut consensu multitudinis hosti traderetur aut obsidio ipsa multitudine gravaretur. Legatos deinde ad Antipatrdum fuit eius inventum, quem ad modum stans iumentum concalfieri exercerique posset, quo libentius et cibo uteretur et a corporis motu non removeretur. substringebat caput loro altius, quam ut prioribus pedibus plene terram posset attingere, deinde post verberibus cogebat exsulta
Abbreviated transcription (Latin):
UMTNES cum in castra reuerteretur & epistole passim in ipsis castris abiecte inuenirent᷑
qͥbus his qui eius caput ad Antigonum detulisseñ in agna premia diffinirentur uocatie
ad concionem militibus. gratias pͥmo egit qͥ nemo inuentus esset: qui spem cruenti prȩmii
fidei sacramentis anteponetet: tum demde subiecit. callide confictas has a se literas ad ex¬
penendios suoꝵ animos esẽ. Cꝑten salutem suam in oũim potestate esse: nec Antigonum
reqs qutenq̃ dicum sic uelle uincere ut ipse in se exemplim pessimum staruat hoc facto in pte¬
senti labantium animos concernit & in futuꝵ prouidit: ut siquid simile accidissa non se
ab hoste corrumpi. sed a duce tentari milites arbitrarentur. Insuper cum intelligeret si copie
sue cotiossent aduersus quos ducerentur non modo non ituras sed simul cum nuncio dilap
uera audire non possent: & his persuaderet se contra quosdam barbaros proficisci ita

Expanded text:
um reversus in castra esset, epistulae totis castris abiectae inveniuntur, quibus his, qui Eumenis caput ad Antigonum detulissent, magna praemia definiebantur. His cognitis Eumenes vocatis ad contionem militibus primo gratias agit, quod nemo inventus esset, qui spem cruenti praemii fidei sacramenti anteponeret,tum deinde callide subnectit confictas has a se epistulas ad experiundos suorum animos esse. Ceterum salutem suam in omnium potestate esse, nec Antigonum nec quemquam ducum sic velle vincere, ut ipse in se exemplum pessimum statuat. Hoc facto et in praesenti labantium animos deterruit et in futurum providit, ut, si quid simile accidisset, non se ab hoste corrumpi, sed ab duce temptari arbitrarentur. Omnes igitur opesuae cognossent, adversus quos ducerentur, non modo non ituras, sed simul cum nuntio dilapsvera audire non possent, et iis persuaderet se contra quosdam barbaros proficisci. atque
Abbreviated transcription (Latin):
ueterinum quempiam notum sibi in militia dorsum & reliquum corporis in bal¬
neis uidisset atterrere percontatus cur se marmoribus detergendum daret: ubi au¬
diuit hoc idcito fieri ꝙ seruum non haberet. Aseruis eum donauit & sumptibus
Uerum postridie cum plures senes ad prouocandum liberalitatem frincipis parieti se¬
se simili modo atterrerent euocari eos iussit & alium ab alio inuicem defricari. l¬

Expanded text:
veteranum quendam notum sibi in militia dorsum et ceteram partem corporis vidisset adterere parieti, percontatus, cur se marmoribus destringendum daret, ubi audivit hoc idcirco fieri quod servum non haberet, et servis eum donavit et sumptibus, verum alia die cum plures senes ad provocandam liberalitatem principis parieti se adtererent, evocari eos iussit et alium ab alio invicem defricari.
Abbreviated transcription (Latin):
U medis iruentibus fersarum acdes pulsata in fugam ageretur: ac omnino deficieis
nec uictorem aspicere auderet matresfamilias eon & uxores passim obuiam fugientib¬
fortitet m prelium ceuectantur. Nolentibus sublata ueste obscena corporis ostenduas Ro¬
gantes ne in uteros matcum uel uxoꝵ uelint refugere. hac reptessi castigatione in prȩ¬
lium redeunt: & facta impressione quos fugiebant fugere compulerunł

Expanded text:
 Medis, acies Persarum pulsata in fugam ageretur, et omnino deficiens, nec victorem respicere auderet, matres et uxores eorum passim obviam fugientibuorant in praelium revertantur. Nolentibus, sublata veste, obscena corporis ostendunt, rogantes num in uteros matrum vel uxorum velint refugere. Hac repressi castigatione in praelium redeunt, et facta impressione, quos fugiebant fugere compulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tiquus fieret. & milites scriberentur iusiuirandum eos tribu¬
nus nulitum adigebat in uerba hec in magistratu uerba.C.
Lelii .C.F. cons. L. Cornelii .P. F. Cos. in exercitu decemꝙ
milia passuum prope furtum non facies. Dolo malo solus neꝙ
cum pluribus pluris nummi argentei in dies singulos. extraq¬

Expanded text:
ntur, iusiurandum eos tribunus militaris adigebat in verba haec magistratus verba: C. Laelii C. fili consulis, L. Cornelii P. fili consulis in exercitu, decemque milia passuum prope, furtum non facies dolo malo solus neque cum pluribus pluris nummi argentei in dies singulos; extraq
Abbreviated transcription (Latin):
&copia ualeat in quo ipso mest quedam dignitas imperatona. Uos ꝗutes
hoc ipso in loco sẽpe cognoscitil. Fidem uerd̾ eius inter socios quantam ex¬
istimari putatis. quamhostes omnium gentium sanctissimam iudica¬
rint. humanitate iam tanta est: ut ditficile dictusit. utrum hostes ma¬
gil urtutem eius pugnantes timuerint an mansuetudinem uicti
uilexerint. Nec ciceio ciuus ex officina tãta Imperatorum ac Ducũ¬

Expanded text:
et copiavaleat, in quo ipso inest quaedam dignitas imperatoria, vos, Quirites, et copiavaleat, in quo ipso inest quaedam dignitas imperatoria, vos, Quirites, hoc ipso in loco saepe cognoscetis. Fidem vero eius inter socios quantam existimari putatis quam hostes omnes omnium generum sanctissimam iudicarint? humanitate iam tanta est ut difficile dictu sit utrum hostes magis virtutem eius pugnantes timuerint an mansuetudinem victi dilexerint. et
Abbreviated transcription (Latin):
tionem nõ nobilitas urbis ad cognitionem. Nori deniq labor
ipse ad quictem. Postremo signa tabulas. ceteraq ornamẽta
oppidorum graecoꝵ que ceteri tollenda esse arbitrant. ea si¬
bi ille: ne uiddenda quidem existimauit. Itaq omnei quidem¬
nũc in his locis sin. fompeium sicut aliquem non ex hac urbe
missum. sed de celo lapsum intuentur. Nũc decriq mopiũt
credere fuisse homiines Romanos hac quondam abstinẽtia.
quediam nationibus exteris incredibile ac falso memorie pro¬
ditum uidebatur. Nunc Imperii nostri s̃pleridor. Illis genti
omini hac temperantia magistratus habebamus seruire ppło
Fo quam imperare aliis maluisse. Iam uero ita facilei aditus
ad eum pͥuatos ita libere querimonie. de aliorũ iniuriis esse
dicuntur: ut is qui dignitate principes excellit facilitate par in
fimis esse uideatur Im qͣtum consilio q̃tum dicendi grauita

Expanded text:
tionem, non nobilitas urbis ad cognitionem, non denique labor tionem, non nobilitas urbis ad cognitionem, non denique labor ipse ad quietem; postremo signa et tabulas ceteraque ornamenta Graecorum oppidorum quae ceteri tollenda esse arbitrantur, ea sibi ille ne visenda quidem existimavit. itaque omnes nunc in eis locis Cn. Pompeium sicut aliquem non ex hac urbe missum sed de caelo delapsum intuentur; nunc denique incipiunt credere fuisse homines Romanos hac quondam continentia, quod iam nationibus exteris incredibile ac falso memoriae proditum videbatur; nunc imperi vestri splendor illis gentibum ea temperantia magistratus habebamus servire populo Romano quam imperare aliis maluisse. iam vero ita faciles aditus ad eum privatorum, ita liberae querimoniae de aliorum iniuriis esse difimis esse videatur. iam quantum consilio, quantum dicendi gravitate,
Abbreviated transcription (Latin):
& miramur inquit: hunc hominem tantũ excellere ceteris. cu¬
iuis legiones sic masim peruenerint: ut non modo manus tan¬
ti exeratus sed ne uestigium quidem cuiꝗ̃ pacato nociusse di¬
catur.Iam uero quemadiodum milites hybernent: quotidie¬
sermones at lictere perferuntur: non modo ut sumptũ faciat᷑
in militem neminiuis affertur: sed ne cupienti cuiq̃ ꝑmittit᷑
rum atq amitorum cectis esse uoluerũt. Age uero cȩteris
mrebus qualis sit temperantia consyderate.Unde illam tan¬
tam celeritatem & tam incredibilem cursum inuentũ putatis
I on ii illum eximia uis remigum. aut ars mandita quedã gu¬
bernandi aut uenti aliqd ifbui tam celeriter ĩultimas tertas
pertulcrunt sed eum reĩ quȩ cȩteros remorari solenti nõ retar¬
darunt: non auantia ab instituto cursu ad predam aliq̃ ad
uocauit: nan libido ad uoluptatem: nõ amenitas ad delecta¬

Expanded text:
miramur hunc hominem tantum excellere ceteris, cumiramur hunc hominem tantum excellere ceteris, cuius legiones sic in Asiam pervenerint ut non modo manus tanti exercitus sed ne vestigium quidem cuiquam pacato nocuisse dicatur? iam vero quem ad modum milites hsermones, et literae perferuntur, non modo, ut sumptum faciat in militem, nemini vis affertur: sed ne cupienti quidem cuiquam rum, atque amicorum tectis esse voluerunt. Age vero ceteris in rebus quali sit temperantia, considerate. Unde illam tantam celeritatem, et tam incr? non enim illum eximia vis remigum aut ars inaudita quaedam gubernandi aut venti aliqui novi tam celeriter in ultimas terras pertulerunt, sed eae res quae ceteros remorari solent non retardarunt. non avaritia ab instituto cursu ad praedam aliquam devocavit, non libido ad voluptatem, non amoenitas ad delecta
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim ille inquit sole sunt iurtutes imperatorie: q̃ uulgo
existimantur. Labor in negotiis. fortitudo ĩperitulis. Industria
inagendo. Celeritas in corfigͥendo: Consilium inprouidendo
& pd̾st haec non .ni. inquit bellandi uirtus solum in sũmo at p¬
fecto Imperatore querenda ẽ. sed multe sunt artes eximiẽ hu¬
ius administre comitesq uirtutis: Ac pͥmum qͣta in nocentia
esse debent Imperatores. qͣta deinde omnibus in rebus tempe
mitates quocunq uencum sit nostri exercitus ferant quis igno¬
rat. Itiera q̃ per hosce annos in Italia per agros. itq oppida ci¬
uium Romanoꝵ nostri Imperatores fecerant recordamini:
Qum facilius stacuutis: quid apud exteras nationes fieri existime¬
tis Utrum plures arbitramini per hosce annos Militum nostro¬
rum armis hostium urbes anhybernis sotiorum quitates esse
deletas. Neq N. põt exercitum is continere Imperator. q se ip̃m
nõ contin&: neq seuerus in iudicando: qui in se alios seueros

Expanded text:
neque enim solae sunt virtutes imperatoriae quae volgo existimantur, labor in negotiis, fortitudo in periculis, industria in agendo, celeritas in conficiendo, consilium in providendo sunt! non enim bellandi virtus solum in summo ac perfecto imperatore quaerenda est sed multae sunt artes eximiae huius administrae comitesque virtutis. ac primum quanta innocentia debent esse imperatores, quanta deinde in omnibus rebus tempermitates, quocumque ventum sit, nostri exercitus adferant quis ignorat? itinera quae per hosce annos in Italia per agros atque oppida civium Romanorum nostri imperatores fecerint recordamini; tum facilius statuetis quid apud exteras nationes fieri existimetis. Vtrum pluris arbitramini per hosce annos militum vestrorum armis hostium urbis an hibernis sociorum civitates esse deletas? neque enim potest exercitum is continere imperator qui se ipse non continet, neque severus esse in iudicando qui alios in se severos
Abbreviated transcription (Latin):
silio uta prolitum est se . s pattem suum audisse dicete. L. E milium Paulum timis bonũ
lmo uitopem signis collatis non decertare nisi summa necessitudo aut sũma ei occasio data
uit in curia dicere hic faciet si uos non feceritis. Idem Aug. saxo in expeditione pectus¬
sum ac notabili cicatrice in fronte deformem nimium ramen sua opera iactantem. sic
leniter castigauit. At tu cum fugies inquit nunꝗ̃ post te respexeris. Ad eum item Uetera¬
esset Augistus aduocatum quem ex comitatu suo elegerat sine mora dedit cõmeroda¬
uitꝙ ei litigatorem. ex clamauit ingenti uoce Ueteranus. At non ego Ces periclitante te
enaco bello uicarium quesiui: sed prote ipse pugnaui derexitq impressas cicatrices ꝗbus
erubuir. Caes. uenitq in aduocationem ut qui uereretur ne superbus tantum sed etiam

Expanded text:
filio, ita scriptum est: Nam se patrem suum audisse dicere L. Aemilium Paulum, nimis bonum imperatorem signis conlatis non decertare, nisi summa necessitudo aut summa occasio data in curia dicere: 'hic faciet, si uos non feceritis.' secusum ac notabili cicatrice in fronte deformem, nimium tamen sua opera iactantem sic leniter castigavit: "at tu cum fugies", inquit, "numquam post te respexeris." Galbae, esset. Ille advocatum quem ex comitatu suo elegerat sine mora dedit, commendavitque ei litigatorem. Exclamavit ingenti voce veteranus: At non ego, Caesar, periclitante te Actiaco bello vicarium quaesivi, sed pro te ipse pugnavi, detexitque inpressas cicatrices. Erubuit Caesar, venitque in advocationem, ut qui vereretur non superbus tantum sed etiam