comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
U ociferans tumidusq nouo precordia regnio
Ibat et ingentẽ se se clamore ferebat.
Nõ pudet obsidione iterũ : ualloq teneri
Sis capti friges. et morti pretendere muros:
En qui nostra sibi bello cõnubia poscunt:
Quis deus italiã quȩ uos dementia a degit:
Nõ hic atride nec fandi fictor ulixes.
Durũ a stirpe genus. natos ad flumina primũ
Deftrimus seuoq gelu duramus et undis.
Uenatu ĩuigilant pueri siluasq fatigant.
Flectere ludus equos. et spicula tendere cornu.
At patiens operũ pãuoq assueta iuuentus
Aut rastris terrã domit aut quatit oppida bello.
Omne euũ ferro teritur. uersaq iuiiencũ
Terga fatigamus hasta. nec tarda senectus
Debilitat uires animi mutatq uigorem.
Caniciẽ galea premimus semꝑq recentes
Cõuectare iuuat predas et uiuere rapto.
U obis picta croco et fulgenti murice uestis.
Desidie cordi. iuuat indulgere choreis.
Et tunicę manicas. et habẽt redimicula mitrx̧

Expanded text:
vociferans tumidusque novo praecordia regno vociferans tumidusque novo praecordia regno ibat et ingentem sese clamore ferebat: Non pudet obsidione iterum valloque teneri, bis capti Phryges, et morti praetendere muros? En qui nostra sibi bello conubia poscunt! Quis deus Italiam, quae vos dementia adegit Non hic Atridae nec fandi fictor Ulixes: durum a stirpe genus natos ad flumina primum deferimus saevoque gelu duramus et undis, venatu invigilant pueri silvasque fatigant, flectere ludus equos et spicula tendere cornu. At patiens operum parvoque adsueta iuventus aut rastris terram domat aut quatit oppida bello. Omne aevum ferro teritur, versaque iuvencum terga fatigamus hasta; nec tarda senectus debilitat vires animi mutatque vigorem: canitiem galea premimus, semperque recentis comportare iuvat praedas et vivere rapto. Vobis picta croco et fulgenti murice vestis, desidiae cordi, iuvat indulgere choreis, et tunicae manicas et habent redimicula mitrae.
Abbreviated transcription (Latin):
Priuernũ capis. hũc primo leuis hasta themille
S trĩ xerat. ille manũ proiecto tegmine demens
Adiulnus tulit. ergo alis allapsa sagitta est¬
E t leuo affixa est lateri manus. abditaq intus
Spiramenta anime letali uulnere rumpit.
S tabat in egregiis arcentis filius arinis
Pictus acu clamidem. et ferrugine clarus hibera
Insignis facie genitor quẽ miserat artens
Eductũ martis luco simethia circum
Flumina: pinguis ubi et placabilis ara palici
S tridentẽ fundam positis mezentius armis
I p̃c ter adducta circũ caput egit habena
E t media aduersi li quefacto tẽpora plumbo
D iuidit. ac multa porectũ extendit hirena.
Tũ primũ bello celerẽ intendisse sagittam
Dicitur ante feras solitus terrere fugaces
Ascanius. fortẽq manu fudisse numauum.
Cui remulo cognomen erat. tũniq minorẽ
Gerinanã nuper thalamo sociatus habebat.
Is primã ante aciem digna atq indigna relatu

Expanded text:
Privernum Capys. Hunc primo levis hasta Themillae Privernum Capys. Hunc primo levis hasta Themillae strinxerat: ille manum proiecto tegmine demens ad volnus tulit; ergo alis adlapsa sagitta et laevo infixa est lateri manus abditaque intus spiramenta animae letali volnere rupit. Stabat in egregiis Arcentis filius armis, pictus acu chlamydem et ferrugine clarus Hibera, insignis facie, genitor quem miserat Arcens, eductum Matris luco Symaethia circum flumina, pinguis ubi et placabilis ara Palici: stridentem fundam positis Mezentius hastis ipse ter adducta circum caput egit habena et media adversi liquefacto tempora plumbo diffidit ac multa porrectum extendit harena. Tum primum bello celerem intendisse sagittam dicitur ante feras solitus terrere fugaces Ascanius fortemque manu fudisse Numanum, cui Remulo cognomen erat, Turnique minorem germanam nuper thalamo sociatus habebat. Is primam ante aciem digna atque indigna relatu
Abbreviated transcription (Latin):
At pedibus longe melior licus inter et hostes
Inter et arma fuga muros tenet. altaq certat
Prendere tecta manu sõciũq attingere dextras.
Quẽ tũmis pariter cursu teloq secutus
Increpat his uictor. nostrasne euadere demenis
Sperasti te posse manus: simul arripit ip̃m
Pendentẽ et magna muri cũ parte reuellit.
Qualisubi aut leporẽ aut candenti corp̃ore cignũ
Sustulit alta petens pedibus iouis armiger uncis
Quesitũ aut matri multis balatibus agnũ¬
u artius a stabulis rapuit lupus. undiq clamor
Tollitur. inuadũt. et fossis aggere complent.
Ardentes tedas alii ad fastigia iactant.
Ilioncus saxo atq ingenti fragmine montis
Luceciũ porte subeuntẽ ignesq ferentem
E mathiona liger cormeum sternit asilas
Hic iaculo bonus hic lõge fallente sagitta.
Orthigiũ cenens. uictorem cenea turnus
Turnus ithim cdoniũq diosipũq promulũq
Et sagarĩ et sũmis stantẽ pro tuͬribus idam.

Expanded text:
At pedibus longe melior Lycus inter et hostis At pedibus longe melior Lycus inter et hostis inter et arma fuga muros tenet altaque certat prendere tecta manu sociumque attingere dextras. Quem Turnus, pariter cursu teloque secutus, increpat his victor: Nostrasne evadere, demens, sperasti te posse manus? Simul adripit ipsum pendentem et magna muri cum parte revellit. Qualis ubi aut leporem aut candenti corpore cycnum sustulit alta petens pedibus Iovis armiger uncis quaesitum aut matri multis balatibus agnuMartius a stabulis rapuit lupus: undique clamor tollitur, invadunt et fossas aggere complent.ardentis taedas alii ad fastigia iactant. Ilioneus saxo atque ingenti fragmine montis Lucetium portae subeuntem ignisque ferentem, Emathiona Liger, Corynaeum sternit Asilas, hic iaculo bonus, hic longe fallente sagitta, Ortygium Caeneus, victorem Caenea Turnus, Turnus Ityn Cloniumque, Dioxippum Promolumque et Sagarim et summis stantem pro turribus Idan,
Abbreviated transcription (Latin):
Perq cauas tela intorquere fenestras.
Prĩceps ardentẽ cõiecit lampada turnus
Et flamã affixit lateri. quȩ plurima uento
Coripuit tabulas. et postibus hesit ad esis.
Turbati trepidare intus. frustraq malorũ
Uelle fugam. dũ seglomerãt retroq residũt
In partẽ que peste caret. tũ pondere turris
Procũbit subito. et celũ tonat om̃e fragore.
S emineces ad terrã immani mole secuta
Confixiq suis tęlis. et pectora duro
Tranfossi ligno ueniũt. uix unus helerior
Et licus elapsi quorũ primeuus helenor
u conio regi quem serua licinia furtim
S ustulerat. uetitisq ad troiã miserat armis
Ense leuis nudo parmaq ĩglorius alba.
Isq ubi seturni media inter milia uidit
Hinc acies atq hĩc acies astare latinas
Ut fera quȩ densa uenantũ septa corona
Cõtra tela furit se seq haud inscia morti
Inicit. et saltu supra uenabula fertur.
Haud aliter iuuenis medios moriturus ĩ hostes
Irruit. et qua tela uidet densissima tendit

Expanded text:
perque cavas densi tela intorquere fenestras. Princeps ardentem coniecit lampada Turnus et flammam adfixit lateri, quae plurima vento corripuit tabulas et postibus haesit adesis. Turbati trepidare intus frustraque malorum velle fugam. Dum se glomerant retroque residunt in partem, quae peste caret, tum pondere turris procubuit subito et caelum tonat omne fragore. Semineces ad terram, immani mole secuta, confixique suis telis et pectora duro transfossi ligno veniunt. Vix unus Helenor et Lycus elapsi. Quorum primaevus Helenor, Maeonio regi quem serva Licymnia furtim sustulerat vetitisque ad Troiam miserat armis, ense levis nudo parmaque inglorius alba; isque ubi se Turni media inter milia vidit, hinc acies atque hinc acies adstare Latinas: ut fera, quae densa venantum saepta corona contra tela furit seseque haud nescia morti inicit et saltu supra venabula fertur, haud aliter iuvenis medios moriturus in hostis inruit et, qua tela videt densissima, tendit.
Abbreviated transcription (Latin):
Unditur ĩterca domus om̃ipotẽtis olimpi
Cõciliũq uocat diuũ pater atq hominũ rex
Sidereã ĩ sedẽ. teras unde arduus om̃es
Castraq dardanidũ aspectat. populosq latinos
Tõsidũt tectis bipatẽtibus. incipit ip̃e.
Celicolȩ magni: quͥanã sententia uobis
N ẽsa retro : tãtũq animis cẽtatis iniquis:
Abnuerã bello italiã cõtũrere teucris.
Quȩ cõtra uetitũ discordia: ꝗs metus aut hos
Aut hos arma seꝗ ferrũq lacessere suasit:
Adueniet iustũ pugne. ne arcessite tempus
Cũ fera cartago romanis arcibus olim
Exitiũ magnũ atq alpes ĩmittet apertas.
T ũ certare odiis tũ res rapuisse licebit.
N ũc sinite et placitũ leti cõponite fedus.
Iupiter hec paucis. at nõ uenus aurea cõtra
Pauca refert.
Opater o hoĩu rerũq eterna potestas¬
Nãq aliud ꝗd sit quod iã implorare queamus:
Cernis ut insultent rutuli: tũnusq feratur
ꝑmedios ãsignis ꝑquis tumidusq secundo

Expanded text:
anditur interea domus omnipotentis Olympi, conciliumque vocat divom pater atque hominum rex sideream in sedem, terras unde arduus omnis castraque Dardanidum adspectat populosque Latinos. Considunt tectis bipatentibus, incipit ipse: Caelicolae magni, quianam sententia vobis versa retro tantumque animis certatis iniquis? Abnueram bello Italiam concurrere Teucris. Quae contra vetitum discordia? Quis metus aut hos aut hos arma sequi ferrumque lacessere suasit? Adveniet iustum pugnae, ne arcessite, tempus, cum fera Karthago Romanis arcibus olim exitium magnum atque Alpes immittet apertas: tum certare odiis, tum res rapuisse licebit. Nunc sinite et placitum laeti componite foedus. Iuppiter haec paucis; at non Venus aurea contra pauca refert: O pater, O hominum rerumque aeterna potestasNamque aliud quid sit, quod iam implorare queamus? Cernis ut insultent Rutulli Turnusque feratur per medios insignis equis tumidusque secundo
Abbreviated transcription (Latin):
Quiq urbẽ liquere cosas quis tela sagitȩ
Corithiq leues humeris et letifer arcus.
Una toruus abas huic totũ insignibus armis
Aemen et aurato fulgebat apolline puppis.
Sexcentos illi dederat populonia mater
Expertos belli iuuenes. ast ilua trecentos
Insula ĩ exhaustis calibũ generosa metallis.
Tertius ille hoũr diuũq interpres asilas
Cui pecudũ fibrę cȩli cui sidera parent
Et lingue uolucrũ et presagi fulminis ignes¬
A ille rapit densos acie atq horentibus hastis
Nos parere iubent alphea ab origine pise
Urbs etrusca solo. sequitur pulce̾rimus astur
Astur equo fidens. et uersicoloribus arinis.
Tertentũ adiciunt. mens om̃ibus una sequendi.
Qui cerete domo ꝗ sunt minionis in aruis
Et porgi ueteres intẽpestȩq grauisce.
Nõ ego te ligurũ ductor fortissime bello

Expanded text:
quique urbem liquere Cosas, quis tela sagittae quique urbem liquere Cosas, quis tela sagittae gorytique leves umeris et letifer arcus. Una torvus Abas: huic totum insignibus armis agmen et aurato fulgebat Apolline puppis. Sescentos illi dederat Populonia mater expertos belli iuvenes, ast Ilva trecentos insula inexhaustis Chalybum generosa metallis. Tertius ille hominum divomque interpres Asilas, cui pecudum fibrae, caeli cui sidera parent et linguae volucrum et praesagi fulminis ignes, mille rapit densos acie atque horrentibus hastis. Hos parere iubent Alpheae ab origine Pisae, urbs Etrusca solo. Sequitur pulcherrimus Astur, Astur equo fidens et versicoloribus armis. Tercentum adiciunt mens omnibus una sequendi qui Caerete domo, qui sunt Minionis in arvis, et Pyrgi veteres intempestaeque Graviscae. Non ego te, Ligurum ductor fortissime bello
Abbreviated transcription (Latin):
Uanq ut ab euandro castris ingressus etruscis
Regem adit et regi memorat nomenq genusq
Quidue petat quid ue ip̃e ferat mezentius arma
Que sibi cõciliat uiolentaq pectora turni
E docet. humanis que sit fiducia rebus
Admonet. ĩmiscetq preces haud fit mora tarcori
Iungit opes. fedusq ferit. tũ libera fatis
Classem cõscendit iussis gens lydia diuũ
E xtẽno cõmissa duci: eneia puppis
Prima tenet: rostro phrigios subiũcta leones.
Iminet ida super profugis gratissima teucris.
Hic magnus sedet encas. secumq uolutat
Euentus belli uarios. pallasq sinistro
Affixus lateri iã quȩrit sidera opace
Noctis iter iã quę passus terraq mariq.
Pandite nũc elicona dex cantusq mouete
Quę manus interea tuscis comitetur ab oris
Encan. armetq rates. pelagoq uehatur.
Massicus erata princeps secat equora tigri
S ub quo mille manus iuuenũ. ꝗ menia clusi

Expanded text:
Namque ut ab Euandro castris ingressus Etruscis Namque ut ab Euandro castris ingressus Etruscis regem adit et regi memorat nomenque genusque, quidve petat quidve ipse ferat, Mezentius arma quae sibi conciliet, violentaque pectora Turni edocet, humanis quae sit fiducia rebus admonet immiscetque preces: haud fit mora, Tarchon iungit opes foedusque ferit; tum libera fati classem conscendit iussis gens Lydia divom, externo commissa duci. Aeneia puppis prima tenet, rostro Phrygios subiuncta leones, imminet Ida super, profugis gratissima Teucris. Hic magnus sedet Aeneas secumque volutat eventus belli varios, Pallasque sinistro adfixus lateri iam quaerit sidera, opacae noctis iter, iam quae passus terraque marique. Pandite nunc Helicona, deae, cantusque movete, quae manus interea Tuscis comitetur ab oris Aenean armetque rates pelagoque vehatur. Massicus aerata princeps secat aequora tigri: sub quo mille manus iuvenum, qui moenia Clusi
Abbreviated transcription (Latin):
Fert ingens toto cõnixus corpore saxũ
Naud partẽ exiguã mõtis lyrnesius agnion.
Nec lycio genitore minor nec fratre muesteo.
Ni iaculis illi certant defendere saxis.
u oliriq ignẽ neruoq aptare sagutas.
Ip̃e inter medios ueneris iustissima cura
Pardanius caput ecte puer detectus honestũ.
Qualis gẽma micat. fuluum que diuidit iurum
Aut collo decus aut capiti uel quale per artem
Inclusum buxo aut orycia terebinto
Lucet ebur fusos ceruix cui lactea crines
Accipit. et molli subnectens circuluis auro.
Te quoq magnanime uiderũt hismare gentes
Uulnera dirigere. et calamos armare ueneno
u conia generose domo. ubi pĩguia culta
Exercentq uiri pactholusq ĩngat auro.
Affuit et innesteus quẽ pulsi pristina turn
Aggere murorũ sublimẽ gloria tollit.
Et capis. hinc nomen campane ducitur urbi.
Illi inter se se duri certamina belli
Contulerant. media eneas fretra nocte secabat.

Expanded text:
Fert ingens toto conixus corpore saxum, Fert ingens toto conixus corpore saxum, haud partem exiguam montis, Lyrnesius Acmon, nec Clytio genitore minor nec fratre Menestheo. Hi iaculis, illi certant defendere saxis molirique ignem nervoque aptare sagittas. Ipse inter medios, Veneris iustissima cura, Dardanius caput ecce puer detectus honestum, qualis gemma micat, fulvum quae dividit aurum, aut collo decus aut capiti; vel quale per artem inclusum buxo aut Oricia terebintho lucet ebur; fusos cervix cui lactea crinis accipit et molli subnectens circulus auro. Te quoque magnanimae viderunt, Ismare, gentes volnera dirigere et calamos armare veneno, Maeonia generose domo, ubi pinguia culta exercentque viri Pactolusque inrigat auro. Adfuit et Mnestheus, quem pulsi pristina Turni aggere moerorum sublimem gloria tollit, et Capys: hinc nomen Campanae ducitur urbi. Illi inter sese duri certamina belli contulerant: media Aeneas freta nocte secabat.
Abbreviated transcription (Latin):
a  ucuiq est fortuna hodie quã quisq sẽcat spem
Tros rutulus ue fuat nullo discrimine habebo.
Seu fatis italũ castra obsidione tenentur
S iue errore malo troie monitisq sinistris.
Nec rutulos soluo sua cuiq exorsa laborem
F ortunãq ferent. rex iupiter om̃ib ibem.
Fata uiã inuenient stigu ꝑ flumina fratris
ꝑpice torentes atraq uoragine ripas
Annuit. et totũ nutu tremefecit olimpũ.¬
Nic finis fandi. solio tũ iupiter aureo
S urgit. celicole mediũ quẽ ad limina ducirrit.
Interea rutuli portis circũ om̃ib instant
S ternere cȩde uiros et menia tĩgere flamris.
At legio eneadũ uallis obsessa tenetur.
Nec spes ulla fuge. miseri stant tũribus altis
Neꝗcꝙͣ et rara muros cinxere corona.
Ia suis umbrasides hiceioniusq thimothes
Assariciq duo et senior cũ castore tymbris
Prima acies. hos germani sarpedonis ambo
Et clarus et hemon licia comitantur ab alta.

Expanded text:
quae cuique est fortuna hodie, quam quisque secat spem, quae cuique est fortuna hodie, quam quisque secat spem, Tros Rutulusne fuat nullo discrimine habebo. Seu fatis Italum castra obsidione tenentur sive errore malo Troiae monitisque sinistris. Nec Rutulos solvo: sua cuique exorsa laborem fortunamque ferent. Rex Iuppiter omnibus idem. at: idque ratum Stygii per flumina fratris, Per pice torrentes atraque voragine ripas Adnuit, et totum nutu tremefecit OlympuHic finis fandi. Solio tum Iuppiter aureo surgit, caelicolae medium quem ad limina ducunt. Interea Rutuli portis circum omnibus instant sternere caede viros et moenia cingere flammis. At legio Aeneadum vallis obsessa tenetur, nec spes ulla fugae. Miseri stant turribus altis nequiquam et rara muros cinxere corona Asius Imbrasides Hicetaoniusque Thymoetes Assaracique duo et senior cum Castore Thymbris, prima acies; hos germani Sarpedonis ambo et Clarus et Thaemon Lycia comitantur ab alta.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid grauidã bellis urbẽ et corda aspera tẽtas:
N cᷤ ne tibi fluxas phrigię res uertere fundo
Conamur : nos: an miseros ꝗ troas achiuis
Obiecit: que causa fuit cõsurgere ĩ arma
E uropãq asiãq et federa soluere furto:
ue duce dardinius spãtã expugnauit adulter:
A ut ego tela dedi fouiue cupidine bella:
Tũ decuit metuisse tuis. nũc sera querelis
Haud iustis assurgis et ĩrita iurgia iactas.
Talibus orabat iuno cunctiq fremebant
Celicole assensu uario. ceu flamina prima
Cũ deprẽsa fremũt siluis: et ģeca uolutant
ũmura uenturos nautis prodentia ueritos.
Tũ pater om̃ipotens rerũ cui sũma potestas
Infit. eo dicente deũ domus alta silescit
Et tremefacta solo tellus silet ardiuis ether
Tũ zephiri posuere premit placida equora pontus
Accipite ergo animis atq hȩc mea figite dicta.
Quãdoꝗdẽ ausonios cõiungi federe tentris
Naud licitũ est nec uestra capit discordia finẽ

Expanded text:
quid gravidam bellis urbem et corda aspera temptas? quid gravidam bellis urbem et corda aspera temptas? Nosne tibi fluxas Phrygiae res vertere fundo conamur, nos, an miseros qui Troas Achivis obiecit? Quae causa fuit, consurgere in arma Europamque Asiamque et foedera solvere furto? Me duce Dardanius Spartam expugnavit adulter, aut ego tela dedi fovive cupidine bella? Tum decuit metuisse tuis: nunc sera querelis haud iustis adsurgis et inrita iurgia iactas. Talibus orabat Iuno, cunctique fremebant caelicolae adsensu vario, ceu flamina prima cum deprensa fremunt silvis et caeca volutant murmura, venturos nautis prodentia ventos. Tum pater omnipotens, rerum cui prima potestas, infit; eo dicente deum domus alta silescit et tremefacta solo tellus, silet arduus aether, tum Zephyri posuere, premit placida aequora pontus: Accipite ergo animis atque haec mea figite dicta. Quandoquidem Ausonios coniungi foedere Teucris haud licitum, nec vestra capit discordia finem:
Abbreviated transcription (Latin):
Italiã petut fatis autoribus : esto
Cassandrȩ ĩpulsus furus. nũ linquere castra
Nortati sumus aut uitã cõmittere uentis:
Nũ puero sũmã belli nũ et credere muros:
Tirreriãq fidẽ aut gẽtes agitare quietas:
Quis deus ĩ fraudẽ que dura potentia nostra
Egit : ubi hic iuno: demissaue nubibus iris:
Indignũ est italos troiã cĩcundare flamis
Nascentẽ: et patria tũnũ consistere terra.
Cui pilũnus auus cui diua uerulia mater
Quid face troianios atra ui inferre latinis:
Arua aliena iugo premere : atq auertere predas:
Q iud soceros legere : et gremiis abducere pactas:
Pacẽ orare maniu prefigere puppibus arma:
Tu potes eneã marubus subducere graiũ
Proq uiro nebulã et uẽtos obtendere inanes.
Et potes in totidẽ cdasses cõuertere nĩphas.
Nos aliquid rutulos cõtra iuuisse nefandũ est:
Eneas ignarus abest ignarus et absit.
Est paphus id aliũq tibi sũt alta ithera

Expanded text:
Italiam petiit fatis auctoribus, esto, Italiam petiit fatis auctoribus, esto, Cassandrae inpulsus furiis: num linquere castra hortati sumus aut vitam committere ventis? Num puero summam belli, num credere muros Tyrrhenamque fidem, aut gentis agitare quietas? Quis deus in fraudem, quae dura potentia nostra egit? Ubi hic Iuno demissave nubibus Iris? Indignum est Italos Troiam circumdare flammis nascentem et patria Turnum consistere terra, cui Pilumnus avus, cui diva Venilia mater: quid face Troianos atra vim ferre Latinis, arva aliena iugo premere atque avertere praedas? Quid soceros legere et gremiis abducere pactas, pacem orare manu, praefigere puppibus arma? Tu potes Aenean manibus subducere Graium proque viro nebulam et ventos obtendere inanis, tu potes in totidem classem convertere nymphas: nos aliquid Rutulos contra iuvisse nefandum est? Aeneas ignarus abest: ignarus et absit. Est Paphus Idaliumque tibi, sunt alta Cythera:
Abbreviated transcription (Latin):
Incolumẽ ascaniũ. liceat suꝑesse nepotem.
Eneas sanc ignotis iactetur ĩ undis
Et quãcũq uiã dederit fortuna sequatur.
Nũc tegere et dire ualeã subducere pugne.
Est amathis est celsa michi piphos atq cithera
Idalieq domus positis inglorius armis
F xigat hic euũ magna dicione inbeto
Cartago premat ausoniã. nichil urbibus inde
Obstabit tiriis ꝗd pestem euadere belli
Iuuit. et argolicos medios fugisse ꝑ ignes:
T otq maris uasteq exhausta ꝑicula terre :
Dũ laciũ teutri recidiuaq ꝑgama quęrũt:
Nc̃ satius cineres patriȩ insodisse supremos:
Atq solũ quo troia fuit: xãtũq et simoonta
Redde oro miseris. iterũq reuoluere casus
Da pater iliacos tentris. tũ regia iuno
Acta furore graui. Quid me alta silentia cogis
Rũpere : et obductũ uerbis uulgare dolorem:
E nean hominũ quisq dinũq subegit¬
B ella sequi: aut hostẽ regi se inferre latino:

Expanded text:
incolumem Ascanium, liceat superesse nepotem. incolumem Ascanium, liceat superesse nepotem. Aeneas sane ignotis iactetur in undis et, quamcumque viam dederit Fortuna, sequatur: hunc tegere et dirae valeam subducere pugnae. Est Amathus, est celsa mihi Paphus atque Cythera Idaliaeque domus: positis inglorius armis exigat hic aevum. Magna dicione iubeto Karthago premat Ausoniam: nihil urbibus inde obstabit Tyriis. Quid pestem evadere belli iuvit et Argolicos medium fugisse per ignes totque maris vastaeque exhausta pericula terrae, dum Latium Teucri recidivaque Pergama quaerunt? Non satius cineres patriae insedisse supremos atque solum, quo Troia fuit? Xanthum et Simoenta redde, oro, miseris iterumque revolvere casus da, pater, Iliacos Teucris. Tum regia Iuno acta furore gravi: Quid me alta silentia cogis rumpere et obductum verbis volgare dolorem? Aenean hominum quisquam divomque subegibella sequi aut hostem regi se inferre Latino?
Abbreviated transcription (Latin):
Encas ignarus ubest. nũꝙͣ ne leuari
Obsi dione sines: muris iterũ ĩminet hostis
Nascentis troie/ nec nõ exercitus alter.
Atq iterũ inteucros etholis surgit ab arpis
Tytides seq̃dẽ credo mea uulnera restant.
Et tua progenies mortalia demoror arma.
Si sino pate tua atq inuito numine trocs
I taliam petiere luant peccata neq illos
Iuueris auxilio sin tot responsa secuti
Quȩ superi manesq dibãt cur nũc tua quisꝙ̃
Flectere iussa potest: aut cur noua cõdere fata:
Quid repetã exustas ericino ĩ litore classes:
Quid tempestatũ regem uentosq furentes
Tolia excitos: aut actam nubibus irim:
Nũc etiã manes hec intentata manebat
Sors rerũ mouet et suꝑis ĩmissa repente
Aleto medias italũ bachata ꝑ urbes.
Nil suꝑ imperio moueor. sperauimus ista
Dũ fortuna fuit uĩtint quos uĩcere mauis.
Si nulla est regio teucris quã det tua coniũx
Dura. ꝑ euerse genitor fumantia troie
E xcidia obtestor liceat dimittere ab armis

Expanded text:
eneas ignarus abest. Numquamne levari obsidione sines? Muris iterum imminet hostis nascentis Troiae nec non exercitus alter; atque iterum in Teucros Aetolis surgit ab Arpis Tydides. Equidem credo, mea volnera restant et tua progenies mortalia demoror arma. Si sine pace tua atque invito numine Troes Italiam petiere, luant peccata neque illos iuveris auxilio; sin tot responsa secuti, quae superi manesque dabant: cur nunc tua quisquam vertere iussa potest aut cur nova condere fata? Quid repetem exustas Erycino in litore classes, quid tempestatum regem ventosque furentis Aeolia excitos aut actam nubibus Irim? Nunc etiam manis, haec intemptata manebat sors rerum, movet et superis immissa repente Allecto, medias Italum bacchata per urbes. Nil super imperio moveor: speravimus ista, dum fortuna fuit; vincant quos vincere mavis. Si nulla est regio, Teucris quam det tua coniunx dura, per eversae, genitor, fumantia Troiae exscidia obtestor, liceat dimittere ab armis
Abbreviated transcription (Latin):
Iręq insidieq et crimina noxia cordi.
O dit et ip̃e pater pluton odere sorores
Tartareȩ monstrũ. tot se se uertit in ora.
Tã seue facies. tot pullulat atra colubris.
Quã iuno his acuit uerbis ac talia fatur:
Hũc michi da propriũ uirgo sata nocte laborem
Hanc operã ne noster honos infractaue cedat
F ama loco. neue cõnubiis ambire latinũ
Eneade possint italosue obsidere fines.
Tu potes unanimes armare ĩprelia fratres
Atq odiis uersare domos. tu uerbera tectis
Funereasq faces. tibi nomina mille¬
u ille nocendi artes. fecundũ cõcute pectus.
Dissice cõpositam pace.sere crimina belli.
Arma uelit poscatq simul rapiatq iuuentus.

Expanded text:
iraeque insidiaeque et crimina noxia cordi. iraeque insidiaeque et crimina noxia cordi. Odit et ipse pater Pluton, odere sorores Tartareae monstrum: tot sese vertit in ora, tam saevae facies, tot pullulat atra colubris. Quam Iuno his acuit verbis ac talia fatur: Hunc mihi da proprium, virgo sata Nocte, laborem, hanc operam, ne noster honos infractave cedat fama loco, neu conubiis ambire Latinum Aeneadae possint Italosve obsidere finis. Tu potes unanimos armare in proelia fratres atque odiis versare domos, tu verbera tectis funereasque inferre faces, tibi nomina mille, mille nocendi artes. Fecundum concute pectus, disice compositam pacem, sere crimina belli: arma velit poscatque simul rapiatque inventus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse deũ antiquã genitor calidona diane
Quod scelus aut laphitis tãtũ aut calidone merente:
A st ego magna iouis cõiux nil lĩquere inausu
Q ue potui infelix que memet ĩ oĩa uerti.
U incor ab ęnea. ꝙ si mea numina non sunt
u agria satis dubitẽ haudeꝗdẽ ĩplorare qd̾ usꝙͣ est.
Flectere si nequeo superos acheronta mouebo.
N on dabitur esto regnis prohibere latinis.
A tq ĩmota manet fatis lauinia coniux.
At trahere atq moras tantis licet addere rebus.
At licet amborũ populos excindere regum.
H ac gener atq socer coeãt mercede suorum.
Sanguine troiano et rutulo dotabere uirgo.
Et bellona manet te pronuba. nec face tantũ
Cisseis pregnans ignis enixa iugalis.
Quin idẽ ueneri partus suus et paris alter
F unesteq iterũ recidiua ĩ pergama tede
t ec ubi dicta dedit terras horenda petiuit.
Luctificã aleto dirarũ ab sede sororum
Infernisq ciet tenebris. cui tristia bella

Expanded text:
ipse deum antiquam genitor Calydona Dianae, ipse deum antiquam genitor Calydona Dianae, quod scelus aut Lapithis tantum aut Calydona merentem? Ast ego magna Iovis coniunx, nil linquere inausum quae potui infelix, quae memet in omnia verti, vincor ab Aenea. Quod si mea numina non sunt magna satis, dubitem haud equidem implorare quod usquam est: flectere si nequeo superos, Acheronta movebo. Non dabitur regnis, esto, prohibere Latinis, atque immota manet fatis Lavinia coniunx: at trahere atque moras tantis licet addere rebus, at licet amborum populos exscindere regum. Hac gener atque socer coeant mercede suorum: sanguine Troiano et Rutulo dotabere, virgo, et Bellona manet te pronuba. Nec face tantum Cisseis praegnans ignis enixa iugalis quin idem Veneri partus suus et Paris alter funestaeque iterum recidiva in Pergama taedae. Haec ubi dicta dedit, terras Horrenda petivit: luctificam Allecto dirarum ab sede dearum infernisque ciet tenebris, cui tristia bella
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce autẽ inachis se se referebat ab argis
Seua iouis cõiux aurasq inuecta tenebat.
E t letũ encan classemq ex ethere longe
Dardaniam siculo prospexit abusq pachĩno
Noliri iã tecta uidet iam fidere terre.
Deseruisse rates. stetit acri fixa dolore.
Iũ quassans caput hec effudit pectore dicta.
Neu stirpem ĩuisam et fatis cõtraria nostris
Fata frigũ: nũ sigeis occumbere campis
Nũ capti potuere capi : nũ ĩcensa cremauit
Troia uiros: medias acies mediosq ꝑ ignes
Inuenere uiã. at credo mea numina tandẽ
F᷑ essa iacent. odiis iuid exaturata qui eui
Quin etiã patria excussos infesta ꝑ undas
Ausa sequi. et profugis toto me opponere ponto
Absũpte ĩ teucris uires celiq marisq.
Q uid sirtes aut silla michi ꝗd uasta caribdis
Profuit: optato conduntur tibridis alueo
Securi pelagi atq mei. mars ꝑdere gentem
Immanẽ laphitũ ualuit. cõcessit in iras

Expanded text:
Ecce autem Inachiis sese referebat ab Argis Ecce autem Inachiis sese referebat ab Argis saeva Iovis coniunx aurasque invecta tenebat, et laetum Aenean classemque ex aethere longe Dardaniam Siculo prospexit ab usque Pachyno. moliri iam tecta videt, iam fidere terrae, deseruisse rates: stetit acri fixa dolore. Tum quassans caput haec effundit pectore dicta: Heu stirpem invisam et fatis contraria nostris fata Phrygum ! Num Sigeis occumbere campis, num capti potuere capi, num incensa cremavit Troia viros ? Medias acies mediosque per ignis invenere viam. At, credo, mea numina tandem fessa iacent odiis aut exsaturata quievi. Quin etiam patria excussos infesta per undas ausa sequi et profugis toto me opponere ponto ! Absumptae in Teucros vires caelique marisque. Quid Syrtes aut Scylla mihi, quid vasta Charybdis profuit? Optato conduntur Thybridis alveo, securi pelagi atque mei. Mars perdere gentem immanem Lapithum valuit, concessit in iras
Abbreviated transcription (Latin):
Adueniat. uultus neue exhoͬrescat amicos.¬
Pars michi pacis erit dextrã tetigisse tiranni.
Uos contra regi mea nũc mandata referte.
E st michi nata uiro gentis quã iungere nostre
Nõ patrio ex adito sortes nõ plurima celo
u onstra sinũt. generos externis affort ab oris
N&c latio restare canũt qui sanguine nostrũ
Nomen in astra ferant. hũc illũ poscere fata
Et reor: et siquid ueri mens augurat opto.
Hec effatus equos numero pater eligit omni
S tabant tercentũ nitidi ĩ presepibus altis
Cm̃ib extemplo teutris iubet ordine duci
Instratos ostro alipedes pictisq tapetis.
Aurea pectoribus demissa monilia pendent.
Tecti auro fuluũ mandũt subdentibus aurũ.
Absenti enec cũrũ geminosq iugales
Semine ab ethereo spirantes naribus ignem.
Illorũ degente patri quos dedala circe
Supposita de matre nothos furata creauit.
Talibus eneade donis dictisq latini
Sublimes ĩ equis redeunt pacemq reportant.

Expanded text:
adveniat voltus neve exhorrescat amicosadveniat voltus neve exhorrescat amicos: illi pacis erit dextram tetigisse tyranni. vos contra regi mea nunc mandata referte. Est mihi nata, viro gentis quam iungere nostrae non patrio ex adyto sortes, non plurima caelo monstra sinunt: generos externis adfore ab oris, hoc Latio restare canunt, qui sanguine nostrum nomen in astra ferant. Hunc illum poscere fata et reor et, siquid veri mens augurat, opto. haec effatus equos numero pater eligit omni stabant ter centum nitidi in praesaepibus altis: omnibus extemplo Teucris iubet ordine duci instratos ostro alipedes pictisque tapetis; aurea pectoribus demissa monilia pendent, tecti auro fulvum mandunt sub dentibus aurum; absenti Aeneae currum geminosque iugalis semine ab aetherio, spirantis naribus ignem, illorum de gente, patri quos daedala Circe supposita de matre nothos furata creavit. Talibus Aeneadae donis dictisque Latini sublimes in equis redeunt pacemque reportant.
Abbreviated transcription (Latin):
uunera. relliquias troia ex arderite receptas.
Hoc pater anchises auro libabat ad aras.
Hoc priami gestamen erat cũ iura uocatis
u ore diret populis sceptrũq sacerq tyaras
Iliadumq labor uestis.
Talibus ilionci dictis defixa latinus
Obtutu tenet ora. soloq ĩmobilis heret
Intentos uoluẽs oculos. nec purpura regem
P icta mouet. nec sceptra mouẽt priameia tantũ
Q uantũ ĩ cõnubio nate thalamoq moratur
Et ueteris fauni uoluit sub pectore sortem.
Hũc illũ fatis externa ab sede profectũ
Portendi generũ paribusq ĩ regna uocari
Auspicus. huic progeniẽ uirtute futuram
Egregiam et totũ q̃ uiribus occupet orbem.
Tandẽ letus ait. dii nostra ĩcepta secundent.
Auguriumq suũ. dabitur troiane quid optas.
uunera nec sperno. non uobis rege latino
Diuitis uber agri troie ue opulentia deerit.
I pse modo encas nostri si tanta cupido est
Si iungi hospicio proꝑat sociusue uocari

Expanded text:
munera, reliquias Troia ex ardente receptas. munera, reliquias Troia ex ardente receptas. Hoc pater Anchises auro libabat ad aras; hoc Priami gestamen erat, cum iura vocatis more daret populis, sceptrumque sacerque tiaras Iliadumque labor vestes. Talibus Ilionei dictis defixa Latinus obtutu tenet ora soloque immobilis haeret intentos volvens oculos. Nec purpura regem picta movet nec sceptra movent Priameia tantum, quantum in conubio natae thalamoque moratur, et veteris Fauni voluit sub pectore sortem, hunc illum fatis externa ab sede profectum portendi generum paribusque in regna vocari auspiciis, huic progeniem virtute futuram egregiam et totum quae viribus occupet orbem. tandem laetus ait: Di nostra incepta secundent auguriumque suum; dabitur, Troiane, quod optas, munera nec sperno. Non vobis rege Latino divitis uber agri Troiaeve opulentia deerit. Ipse modo Aeneas, nostri si tanta cupido est, si iungi hospitio properat sociusque vocari,
Abbreviated transcription (Latin):
Europe atq asie fatis cõcũrerit orbis
Audut et si quẽ tellus extrema refuso
Sũmouet occeano. et siquẽ extenta plagarum
Quatuor ĩ medio dirimit plaga solis iniqui.
Diluuio ex illo tot uasta ꝑ equora uecti.
Dis sedẽ exiguã patrus litusq rogamus
Innocuũ. et cũctis undãq aurãq patentẽ.
Nõ erimus regno indecores. nec uestra feretur
Fama leuis. tantiue abolescet gratia facti.
Nec troiã ausonios gremio excepisse pigebit.
Fata ꝑ ęnee iuro dextramq potentem
Siue fide seu quis bello est exꝑtus et armis¬
u ulti nos populi multe ne temine ꝙ ultro
Preferimus manibus uictas ac uerba precantia
E t petiere sibi et uoluere adiungere gentes.
Sed nos fata deum uestras exquirere terras
Imperiis egere suis. hinc dardanus ortus
Huc repetit. iussisq ingentibus urget apollo
T ĩrenũ ad tiberĩ et fontis uada satra numici.
Dat tibi preterea fortunę parua prioris

Expanded text:
Europae atque Asiae fatis concurrerit orbis, Europae atque Asiae fatis concurrerit orbis, audiit et siquem tellus extrema refuso summovet oceano et siquem extenta plagarum quattuor in medio dirimit plaga solis iniqui. Diluvio ex illo tot vasta per aequora vecti dis sedem exiguam patriis litusque rogamus innocuum et cunctis undamque auramque patentem. Non erimus regno indecores, nec vestra feretur fama levis tantique abolescet gratia facti, nec Troiam Ausonios gremio excepisse pigebit. Fata per Aeneae iuro dextramque potentem sive fide seu quis bello est expertus et armis: multi nos populi, multae ne temne, quod ultro praeferimus manibus vittas ac verba precantia et petiere sibi et voluere adiungere gentes; sed nos fata deum vestras exquirere terras imperiis egere suis. Hinc Dardanus ortus; huc repetit iussisque ingentibus urguet Apollo Tyrrhenum ad Thybrim et fontis vada sacra Numici. Dat tibi praeterea fortunae parva prioris
Abbreviated transcription (Latin):
Satũni gentẽ haud uinclo ne legib equã
Sponte sua ueterisq dei se more tenentem.
Atq equidẽ memini fama est obscurior annis
Auruncos ita ferre senes. his ortus in agris
Dardanus ideas phrigie penetrauit ad urbes.¬
Treiciãq samũ quę nũc samotracia fertur.
Hinc illũ corithi tiͣrena a sede profectum
Aurea nũc solio stellantis regia cęli
Accipit. et numerũ diuorũ altaribus auget.
Dixerat. et dicta ilioneus sic uoce secutus.
Rex genus egregiũ fauni nec fluctibus actos
Atra subegit hiems uestris succedere terris.
Nec sidus regione uie litusue fefellit.
Consilio hãc om̃es animisq uolentibus urbẽ
Afferimur pulsi regnis: q̃ maxima quoridã
Extremo ueniens sol aspiciebat olimpo.
Aioue prĩcipiũ generis ioue dardana pubes
Gaudet auo. rex ip̃e iouis degente suprema
Troius aeneas tua nos ad limina misit.
Q uanta ꝑ ideos seuis effusa micenis
Tẽpestas ierit cãpos quibus actus uterq

Expanded text:
Saturni gentem, haud vinclo nec legibus aequam, Saturni gentem, haud vinclo nec legibus aequam, sponte sua veterisque dei se more tenentem. Atque equidem memini fama est obscurior annis AuDardanus Ydeas Frigie penetraThreiciamque Samum, quae nunc Samothracia fertur. Hinc illum, Corythi Tyrrhena ab sede profectum, aurea nunc solio stellantis regia caeli accipit et numerum divorum altaribus auget. Dixerat, et dicta Ilioneus sic voce secutus: Rex, genus egregium Fauni, nec fluctibus actos, atra subegit hiemps vestris succedere terris nec sidus regione viae litusve fefellit: consilio hanc omnes animisque volentibus urbem, adferimur, pulsi regnis, quae maxima quondam extremo veniens Sol aspiciebat Olympo. Ab Iove principium generis, Iove Dardana pubes gaudet avo, rex ipse Iovis de gente suprema, Troius Aeneas, tua nos ad limina misit. Quanta per Idaeos saevis effusa Mycenis tempestas ierit campos, quibus actus uterque
Abbreviated transcription (Latin):
u ultaq preterea sacris ĩ postibus arma.
Captiui pendẽt tũrus curuęq secures
Et criste capitũ et portarũ ĩgentia claustra
Spiculaq dipeiq ereptaq rostra carinis.
Ipse quirinali lituo paruaq sedebat
Succinctus trabea leuaq ancile gerebat
Picus equũ domitor quẽ capta cupidine cõiux
Aurea pẽcussũ uirga uersumq uenenis
F ecit auẽ cirte sparsitq coloribus alas.
Tali intus tẽplo diuũ patria q latinus
Sede sedens teucros ad sẽ se ĩ tecta uocauit.
Atq hec ĩgressus placido prius edidit ore.
Dicite dardanide neq enim nescimus et urbẽ
Et genus auditiq aduertitis equore cursum
Quid petitis. quȩ causa rates aut cuius egentis
Litus ad ausoniũ tot ꝑuada cerula uexit
Siue errore uie seu tempestatibus acti.
Qualia multa mari naute patiuntur ĩ alto
Fluminis intrastis ripas. portuq sedetis
Ne fugite hospiciũ ne ue ignorate latinos

Expanded text:
Multaque praeterea sacris in postibus arma, Multaque praeterea sacris in postibus arma, captivi pendent currus curvaeque secures et cristae capitum et portarum ingentia claustra spiculaque clipeique ereptaque rostra carinis. Ipse Quirinali lituo parvaque sedebat succinctus trabea laevaque ancile gerebat Picus, equum domitor; quem capta cupidine coniunx aurea percussum virga versumque venenis fecit avem Circe sparsitque coloribus alas. Tali intus templo divom patriaque Latinus sede sedens Teucros ad sese in tecta vocavit, atque haec ingressis placido prior edidit ore: Dicite, Dardanidae neque enim nescimus et urbem et genus, auditique advertitis aequore cursum, quid petitis ? Quae causa rates aut cuius egentis litus ad Ausonium tot per vada caerula vexit? Sive errore viae seu tempestatibus acti, qualia multa mari nautae patiuntur in alto, fluminis intrastis ripas portuque sedetis, ne fugite hospitium neve ignorate Latinos
Abbreviated transcription (Latin):
Ante urbẽ pueri et primeuo flore iuueritus
Exẽtentur equis. domitãtq ĩ puluere cũrus.
Aut acris tendũt arcus. aut lẽta lacertis
Spicula cõtorquẽt. cũsuq ictuq lacessunt.
Cũ preuectus equo lõgeui regis ad aures
Nũtius ingentes ignota ueste reportat
A duenisse uiros. ille intra tecta uocari
Imꝑat. et solio medius consedit auito.
Tectũ augustũ ingens cẽtũ sublime colũnis
Urbe fuit sũma laurentis regia pici
Norendũ siluis et religione parentũ.
Hĩc sceptra acciꝑe et primos attollere fasces
Regib omen erat. hoc illis curia tẽplũ.
He sacris sedes epulis. hic ariete ceso
ꝑpetuis soliti patres considere mensis.
Quin etiã ueterũ effigies ex ordine auorum
Antiqua ex cedro italusq paterq sabinus
Uitisator curuã ẜuans subimagine faltẽ
Saturnusq senex. ianiq biformis imago
Uestibulo astabãt aliiq ab origine reges.
u artia ꝗ ob patriã pugnando uulnera passi.

Expanded text:
Ante urbem pueri et primaevo flore iuventus Ante urbem pueri et primaevo flore iuventus exercentur equis domitantque in pulvere currus aut acris tendunt arcus aut lenta lacertis spicula contorquent cursuque ictuque lacessunt: cum praevectus equo longaevi regis ad auris nuntius ingentis ignota in veste reportat advenisse viros. Ille intra tecta vocari imperat et solio medius consedit avito. Tectum augustum ingens. centum sublime columnis, urbe fuit summa, Laurentis regia Pici, horrendum silvis et religione parentum. Hic sceptra accipere et primos attollere fasces regibus omen erat, hoc illis curia templum, hae sacris sedes epulis, hic ariete caeso perpetuis soliti patres considere mensis. Quin etiam veterum effigies ex ordine avorum antiqua e cedro, Italusque paterque Sabinus vitisator, curvam servans sub imagine falcem, Saturnusque senex Ianique bifrontis imago vestibulo astabant, aliique ab origine reges Martiaque ob patriam pugnando volnera passi.
Abbreviated transcription (Latin):
Intonuit. radusq ardentẽ lucis et auro
I p̃e manu quatiens ostendit ab ethere nubẽ.
Deditur hic subito troiana ꝑ agmina rumor
A duenisse diẽ quo debita menia condant.
Certatĩ instaurãt epulas atq omine magno
Cratheras leti statuunt et uina coronant.
Postera cũ prima lustrabat lãpade terras
Orta dies urbẽ et fines et litora gentis
D iuersi explorãt. hec fontis stagna numici.
Hũc tiberĩ fluuiũ. hic fortis habitare latinos.
Tũ satus anchisa delectos ordine ab om̃i
Centũ oratores angusta ad męnia regis
Ire iubet ramis uelatos palladis om̃es
Donaq ferre uiro pacẽq exposcere teueris.
Haud mora festinãt iussi. rapidisq feruntur
P assibus. ip̃e humili designat menia fossa.
Moliturq locũ primasq in litore sedes
Castrorũ ĩ morẽ pĩnis atq aggere cingit.
Iamq iter emẽsi tũris ac tecta latiniq
Ardua cernebãt iuuenes muroq subibant.

Expanded text:
intonuit radiisque ardentem lucis et auro intonuit radiisque ardentem lucis et auro ipse manu quatiens ostendit ab aethere nubem. Diditur hic subito Troiana per agmina rumor advenisse diem, quo debita moenia condant. Certatim instaurant epulas atque omine magno crateras laeti statuunt et vina coronant. Postera cum prima lustrabat lampade terras orta dies, urbem et finis et litora gentis diversi explorant: haec fontis stagna Numici, hunc Thybrim fluvium, hic fortis habitare Latinos. Tum satus Anchisa delectos ordine ab omni centum oratores augusta ad moenia regis ire iubet, ramis velatos Palladis omnis, donaque ferre viro pacemque exposcere Teucris. Haud mora, festinant iussi rapidisque feruntur passibus. Ipse humili designat moenia fossa moliturque locum primasque in litore sedes castrorum in morem pinnis atque aggere cingit. Iamque iter emensi turris ac tecta Latinorum ardua cernebant iuvenes muroque subibant.
Abbreviated transcription (Latin):
U osq ait o fidi troie saluete penates.
H ic domus hec patria est. genitor michi talia nãq
Nũc repeto anchises fatorũ arcana reliquit.
Cũ te nate fames ignota ad litora uectum
Accis is coget dapibus consumere mensas
Tũ sperare domus defessus ibiq memento
Prima locare manu moliriq aggere tecta
Hec erat illa fames hȩc nos suprema manebat
Exitiis positura modũ.
Quare agite et primo leti cũ lumine solis
Que loca ꝗue habeãt hoĩes ubi menia gentis
Uestigemus et a poͣtu diuersa petamꝰ.
Nũc pateras libate ioni precibusq uocate
Anchisen genitorẽ et uina reponite mensis.
S ic deinde effatus frondenti tẽpora ramo
Implicat. et geniũq loci primãq deorum
T ellurẽ nimphasq et ad huc ignota p̃catur
Flumina. tũ noctẽ noctisq orientia signa.
Ideumq iouẽ phrigiãq exordine matrẽ
Inuocat. et duplicis celoq hereboq parentis.
Hic pater om̃ipotens ter celo clarus ab alto

Expanded text:
vosque, ait, O fidi Troiae salvete penates: vosque, ait, O fidi Troiae salvete penates: hic domus, haec patria est. Genitor mihi talia namque nunc repeto Anchises fatorum arcana reliquit: cum te, nate, fames ignota ad litora vectum accisis coget dapibus consumere mensas, tum sperare domos defessus ibique memento prima locare manu molirique aggere tecta. Haec erat illa fames; haec nos suprema manebat, exiliis positura modum. Quare agite et primo laeti cum lumine solis quae loca, quive habeant homines, ubi moenia gentis, vestigemus et a portu diversa petamus. Nunc pateras libate Iovi precibusque vocate Anchisen genitorem, et vina reponite mensis. Sic deinde effatus frondenti tempora ramo implicat et geniumque loci primamque deorum Tellurem nymphasque et adhuc ignota precatur flumina, tum Noctem Noctisque orientia signa Idaeumque Iovem Phrygiamque ex ordine matrem invocat et duplicis caeloque ereboque parentis. Hic pater omnipotens ter caelo clarus ab alto
Abbreviated transcription (Latin):
N omen ĩ astra ferãt: quorũq astirpe nepotes
Omnia sub pedibus qua sol utrũq recũrens
Aspicit occeanũ uertiq regiq uidebũt.
Nec responsa patris fauni monitusq silenti
Nocte datos nõ ip̃e suo p̃mit ore latinus
S ed cĩcũ late uolitãs iã fama ꝑ urbes
Ausonias tulerat: cũ laomedontia pubes
G ramineo ripe religauit ab aggere classem.
E neas primiq duces et pulcher iulus
Corpora sub ramis deponũt arboris altȩ.
Instituũtq dapes et adorea liba ꝑ herbam
S ubiciũt epulis. sic iupiter ip̃e monebat
Et cereale solũ pomis agrestibus augent.
Cõsũptis hic forte aliis ut uertere morsus
E xiguã in cererẽ penuria a degit edendi
Et uiolare manu malisq audacibus orbem
Fatalis crusti patulis nec partere quadris.
Neus etiã mensas cõsumimus inquit iulus
Nec plura alludens. ea uox audita laborũ
P rima tulit finẽ.primãq loquẽtis ab ore
Fripuit pater. et stupefactus numine pressit.
Continuo salue fatis michi debita tellus

Expanded text:
nomen in astra ferant quorumque a stirpe nepotes omnia sub pedibus, qua Sol utrumque recurrens aspicit Oceanum, vertique regique videbunt. Haec responsa patris Fauni monitusque silenti nocte datos non ipse suo premit ore Latinus, sed circum late volitans iam Fama per urbes Ausonias tulerat, cum Laomedontia pubes gramineo ripae religavit ab aggere classem. Aeneas primique duces et pulcher Iulus corpora sub ramis deponunt arboris altae instituuntque dapes et adorea liba per herbam subiciunt epulis sic Iuppiter ipse monebat et Cereale solum pomis agrestibus augent. Consumptis hic forte aliis ut vertere morsus exiguam in Cererem penuria adegit edendi et violare manu malisque audacibus orbem fatalis crusti patulis nec parcere quadris: Heus ! etiam mensas consumimus, inquit Iulus, nec plura adludens. Ea vox audita laborum prima tulit finem, primamque loquentis ab ore eripuit pater ac stupefactus numine pressit. Continuo: Salve fatis mihi debita tellus
Abbreviated transcription (Latin):
Dona prius. dixit. telumq intorquet in hostem
Inde alud superatq aluid figitq uolatq
Ingenti giro. sed sustinet aureus umbo.
Ter cĩcũstantẽ leuos equitauit ĩ orbes
Tela manu iaciens. ter secũ trouus heros
Iminanẽ erato circũfert tegmine siluam.
Inde ubi tot traxisse moras tot spicula tedet
Uellere. et urgetur pugna cõgressus iniqua¬
u ulta mouens animo iã tandẽ erũpit et inter
Bellatoris equi caua tẽpora conicit hastam.
Tollit se arrectũ quadrupes et calcibus auras
U erberat. effusũq equitẽ suꝑ ip̃e secutus
Implicat. eiectoq incumbit cernuus armo.
Clamore inceridũt celũ troesq latiniq.
Aduolat eneas uaginaq eripit ensem.
Et super hȩc. ubi nũc mezentius acer : et illa
Effera uis animi : cõtra tiͣrenus et auras

Expanded text:
dona prius. Dixit telumque intorsit in hostem; dona prius. Dixit telumque intorsit in hostem; inde aliud super atque aliud figitque volatque ingenti gyro, sed sustinet aureus umbo. Ter circum adstantem laevos equitavit in orbes tela manu iaciens, ter secum Troïus heros immanem aerato circumfert tegmine silvam. Inde ubi tot traxisse moras, tot spicula taedet vellere et urgetur pugna congressus iniqua, multa movens animo iam tandem erumpit et inter bellatoris equi cava tempora conicit hastam. Tollit se arrectum quadrupes et calcibus auras verberat effusumque equitem super ipse secutus implicat eiectoque incumbit cernuus armo. Clamore incendunt caelum Troesque Latinique. Advolat Aeneas vaginaque eripit ensem et super haec: Ubi nunc Mezentius acer et illa effera vis animi? Contra Tyrrhenus, ut auras