comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lit saut sibi in uestem candida sparsa nibil sordis relinquat¶ DEIAPIDEE INSICNIORIBUS
Ic nes lapis indicus ab inuentore uocatus fuit autem bn india primum reꝑtus clauis crepida¬
rumbuculiq cuspidi haerenscum armenta idem magnes pasceret postea et passim inuentꝰ
st autem colore ferrugineuss sedprobatur cumferro adaunctus quodeius fecerit raptum na
adeo ad prehendit ferrum ut catenã faciat anulorum ¶Vnde et eum uulgus ferrum uiuum appellat.
ĩ quorđm quoq uitri la ferrum traherẽ dicrẽtur.¶Cuius tantauis est ut refertbeatissimus a
tinuss quod quidam eundem mnagnetem lapidemn tenuerit subuase argenteosferrumq siꝑ argen¬
tum posueritsdẽ inde sub cer mouente manucũ lapide ferrum cursu desuper mouebatur. Vnde
factum est ut inquodam templossimulacrum eferro pbndere inaere iuderetur.s Est quippe &
alius in aechiopia magnes fiu ferrũ non ambigit respuit qđ omnis autemmagnes tanto melicr

Expanded text:
det, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordis relinquit. Vincentius. Magnes lapis Indicus ab inventore vocatus. Fuit autem in India primum repertus, clavis crepidarum baculique cuspide haerens, cum armenta idem Magnes pasceret; postea et passim inventus. Est autem colore ferrugineus, sed probatur cum ferro adiunctus eius fecerit raptum. Nam adeo adprehendit ferrum ut catenam faciat anulorum: unde et cum vulgus ferrum vivum appellat. Liquorem quoque vitri ut ferrum trahere creditur; cuius tanta vis est, ut refert beatissimus Augustinus Civ. 21, 4, quod quidam eundem magneten lapidem tenuerit sub vase argenteo, ferrumque super argentum posuerit, deinde subtermovente manu cum lapide ferrum cursim desuper movebatur. Unde factum est ut in quodam templo simulacrum e ferro pendere in aere videretur. Est quippe et alius in Aethiopia magnes qui ferrum omne abigit respuitque. Omnis autem magnes tanto melior
Abbreviated transcription (Latin):
auas glati sinicantn rtliac habentes stllas aliae longis coloramduc tibus lineatan E ormano¬
tilitus snparuaniagnitudine multicolors unde & heoc sibi nomen ad opitauit ¶Tandueris enuino¬
tuspsarsusest Fut seragiita gem marum colores inpar uo orbiculo rius ceerehe sel oor iram tu
rtm subtermoputont caloredinsatum. Vnde & nomensumpst uarietas eius in puram candreniq dis¬
nem cumn quoruntdam colorum reper cussus quales in caelesti arcuexpectantur euiuscontraria causa eris¬
tallum facit gelui uthementiore concreco.  DE CRIS TAIIINIS NoC Ondeo¬
ins tallus resplenidens &a quosus colore traditur quod sit ne glaciȩ durataper annosli indeb¬
ne aes tate sel fer uentissumus hnuenitur ¶ Ectcoq ipsa durna & annos duritia redditis an e spetnenians
cris tallus dicitur nc oppositus rahis solis adeo rapit flammis ut aridis fungis uel folusiguẽ &Or

Expanded text:
auratis guttis micantes, aliae habentes stellas, aliae longis colorum ductibus lineatae. Hexecoauratis guttis micantes, aliae habentes stellas, aliae longis colorum ductibus lineatae. Hexecontalithos in parva magnitudine multicolor; unde et hoc sibi nomen adoptavit. Tam diversis enim notis sparsus est ut sexaginta gemmarum colores in parvo orbiculo eius deprehendantur. Nasciturorem sub terra putant calore densatum; unde et nomen sumpsignem cum quosdam colorum repercussus, quales in caelesti arcu spectantur. Cuius contraria causa crystallum facit, gelu vehementiori concreto. § 13 De crystallinis. Crystallus resplennec aestate sol ferventissimus invenitur. Ideoque ipsa diuturna et annosa duritia reddit hanc speciem qua crystallus dicitur. Hic oppositus radiis solis, adeo rapit flammam, ut aridis fungis vel foliis ignem pr
Abbreviated transcription (Latin):
Aautemngra habens in medio : circulos nigros & albos iunctos & uaria tossimiles ema¬
totimag subsitu earum sicredit᷑ tempestates auertunt flumina sistront ¶ Absic tos nigra & pon¬
derosa distineta uens rubentibuss hiec c&cale ficta ignis sept diebus calorẽtena xegyptilla
nigras t radee ceruleaficit ex egy oto ubi iuenitur uocata MA ledia ingra est amediailla fabulisa iue¬
tis taben tib notis ex aquatrita uinũ flagrat : &odore suo ebriȩtati resistere probature ẜ iritis nigra qu¬
don sed aet eritudigitos adurit. ¶DE UARIIS
distinctus diuersarumi colore gemimarium est enimilneo carbun culi tenuior ignis Emne tisti fulgens
purpura simnaragdinitensiuriditas  cuncta pariter sub quadamn uarietate lucentia nomen labis ran
patria sola muim cum parturit india ¶Ponticȩ aponte dicuntur generediuerso ł Mune sangurens nunc

Expanded text:
autem nigra, habens in medio circulos nigros et albos iunctos et variatos, similis haemaautem nigra, habens in medio circulos nigros et albos iunctos et variatos, similis haematiti. Magi suffitu earum, si creditur, tempestatus avertunt, flumina sistunt. Apsyctos nigra et ponderosa, distincta venis rubentibus. Haec excalefacta igni septem diebus calorem tenet. Aegyptilla nigra est radice, caerulea facie, ex Aegypto, ubi invenitur, vocata. Media nigra est, a Media illa fabulosa inveixtis rubentibus notis ex aqua trita vinum fragrat, et odore suo ebrietati resistere putatur. Pyritis nigra quidem, sed adtritu digitos adurit. De variis .distinctus diversarum colore gemmarum. Est enim in eo carbunculi tenuior ignis, amethysti fulgens purpura, smaragdi nitens viriditas, et cuncta pariter sub quadam varietate lucentia. Nomen habet ex patria; sola enim eum parturit India. Ponticae a Ponto dicuntur, genere diverso, nunc sanguineis, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ut adamans &am inigne posita manere suum frigus ¶Solis gemina candida est traxitq nom̃
quod ads peciem solis in orbem refulgentis spargit radios Silenites trans luc& candidũ melleoq
fulgore iunȩ in imaginem continens quã iuxtacursum astrullus peribent indies singulos minui
itq augeri nascit᷑ inpersida ¶ Cimedia inuenit᷑ incerebro piscis eius dem nominis candida & ob¬
gi praesagare his ferunt magi signa tran quillitatis aut tempestatis ¶Belloculus albicans
pupillam cingit nigrã emedio saureo fulgore lucente s & propter speciem asiriorim regi belo dica
nunde & pͥpellata. Et pi melas dicitur cum incandida gẽma suꝑne nigrescit calorsunde &
nomen habet ¶ Ex hebenus speciosa & candida qua aurifices aurũ poliunt ¶De NI CRIS
Cates reperta primum insicilia iuxta flum̃ eiusdem nominis spostea plurimis interris est

Expanded text:
ut adamas; etiam in ignes posita manere suum frigus. Solis gemma candida est, traxitque nomen ut adamas; etiam in ignes posita manere suum frigus. Solis gemma candida est, traxitque nomen quod ad speciem solis in orbem fulgentis spargit radios. Selenites translucet candido melleoque fulgore, imaginem continens lunae; quam iuxta cursum astri ipsius perhibent in dies singulos minui atque augeri. Nascitur in Persida. Cinaedia invenitur in cerebro piscis eiusdem nominis, candida et oblonga. Praesagare his ferunt maris signa tranquillitatis vel tempestatis. Beli oculus albicans pupillam cingit nigram e medio aureo fulgore lucentem, et propter speciem Assyriorum regi Belo dicatam; unde et appellata. Epimelas dicitur quum in candida gemma superne nigricat color; unde et nomen habet. Exebenus speciosa et candida, qua aurifices aurum poliunt. De nigris . Achates reperta primum in Sicilia iuxta flumen eiusdem nominis, postea plurimis in terris. Est
Abbreviated transcription (Latin):
q: flauescunt illlas enim aut iuuentus aut matutiniroris conceptio reddit candidasshas senectus uel
pertinus aergignit obscums Pedoros secunda est postmargaritũ candidarum geminarum deo
quȩritur Iinquo colore numera rideat totiens iactata peralienas pulchritudines nominissad
eo ue decoris prae rogatiua uo cabulo facta sit Asterites candida est inclusam lucem continens uel¬
utistellam intus ambulantem redditq solis candidi cantis radios Tundecn iomen aceopit Ealac¬
ttes lacteus est quia tritus reddit sucum albums & lactis saporem seminis t putrientibus in ligata
fecundit ubera s In fantium quoq collosus pensa saliuam facere fertur Iinore autẽ liquescere &me¬
moriã adimere mittunt eã nilus &ace locus amnes sunt quis maragdum albis uenis circũ ligatum
lactiten uocant ¶ Celaties grandinis &candorẽ prefert & figurã & duritia quoq: inuicta

Expanded text:
quae flavescunt. Illas enim aut iuventus aut matutini roris conceptio reddit candidas; has senectus vel quae flavescunt. Illas enim aut iuventus aut matutini roris conceptio reddit candidas; has senectus vel vespertinus aer gignit obscuras. Paederos secunda post margaritum os, quamquam quaeri potest, in quo colore numerari debeat totiens iactati per alienas pulchriteo ut decoris praerogativa vocabulo facta sit. Asterites candida est, inclusam lucem continens veluti stellam intus ambulantem, redditque solis candicantes radios; unde et nomen invenit. Galactitis lacteus est, qui adtritus reddit sucum album ad lactis saporem, feminis nutrientibus inligata fecundat ubera; infantium quoque collo suspensa salivam facere fertur, in ore autem liquescere et memoriam adimere. Mittunt eam Nilus et Achelous amnes. Sunt qui smaragdum albis venis circumligatum galactiten vocant. Chalazias grandinis et candorum praefert et figuram, duritia quoque invicta,
Abbreviated transcription (Latin):
quo etiam uitio illorum nomen est Amitisti rontas appellatus quia eius extremus igniculus in
thisti uiolam exit CCeledonia exhirundinem colore uocatas & duorum est generum quarum
i exaltera parte purpureas secunda purpurea nigris in teruenientibus maculis ¶Cuna sci
gemia celtileo coruscans ΠNitore purpureo inter dum & punctulis incermicantib: auratis
pul uiculis uariatis. ERotidis rosea est & exeonomen accepit ¶DE CAÑDIDIS
A Pgarita prima candidirum geminarum quam inde margiaritum aiunt uocatum
ir conculis condusis maris hoc genus lapidu inuenitur s In est enim incarne cocleȩ
us nacus sicut in crebropiscis lapillus Cignitur aute decelestirore quem certo annitem¬
pore cocleȩ hauriun ex quibus margaritis quidam uniones uocantur saptum nomen habentes qđ
tantum unus numquam duo uel pluressimul reperiantur meliores autem candide margaritȩ

Expanded text:
ex quo etiam vitio illorum nomen est. Amethystizontas appellatus quia eius extremus igniculus in ex quo etiam vitio illorum nomen est. Amethystizontas appellatus quia eius extremus igniculus in amethysti violam exit. Chelidonia ex hirundinum colore vocata; et duorum est generum, quarum una ex altera parte purpurea, et alia purpurea nigris intervenientibus maculis. Cyanea Scythiae gemma caeruleo coruscans nitore, pura, interdum et punctulis intermicantibus auratis pulvisculis varians. Rhoditis rosea est; et ex eo nomen accepit. De candidis . Margarita prima candidarum gemmarum, quam inde margaritum aiunt vocatum quod in conchulis maris hoc genus lapidum inveniatur; inest enim in carne cochleae calculus natus, sicut in cerebro piscis lapillus: gignitur autem de caelesti rore, quem certo anni tempore cocleae hauriunt. Ex quibus margaritis quidam uniones vocantur, aptum nomen habentes, quod tantum unus, numquam duo vel plures simul reperiantur. Meliores autem candidae margaritae quam
Abbreviated transcription (Latin):
descendit Eadiacintos causam nominis eius efferunt quia sit quiddam inpurpura illius unee
to igneum sed uini colore habens est autem scułturis facilis genera eius queiq CSaphirus a¬
leus est cumpurpura habens pulueres aureos sparsossoptimus apud medos numqua tamen perlu¬
cidosulacintus ex nominis sui fulgore uocatur ¶ Hic in aethiopia inuenitur ecruleum colo¬
rem habens optimus quinec rarus est nec densitate obtunsuss sed utroq temperamento lueti
purpuraq refulgens ¶ Hic autem non rutilat aequaliterssereno enim perspicuus atq gratus
esti mibilo coram oculis euaes cit atq marcescit : bn os nissus frigidus est i n se ulpturis duris¬
simus ncotanen inuictus. Nam ad amante scribitur &signatur ¶lacinti rontaindidis est iacintum pro¬
pere ferenss quidam autem eorum cristalli similess capilla mentis inter currentibus obscurantur

Expanded text:
descendit ad iacinthos. Causam nominis eius afferunt quia sit quiddam in purpura illius non ex descendit ad iacinthos. Causam nominis eius afferunt quia sit quiddam in purpura illius non ex toto igneum, sed vini colorem habens. Est autem sculpturis facilis: genera eius quinque. Sapphirus caeruleus est cum purpura, habens pulveres aureos sparsos; optimus apud Medos, nusquam tamen perlucidus. Iacinthus ex nominis sui flore vocatus. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus, qui nec rarus est nec densitate obtunsus, sed ex utroque temperamento lucet purpuraque refulgens; hic autem non rutilat aequaliter. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in sculpturis durissimus, nec tamen invictus. Nam adamante scribitur et signatur. Iacinthizonta Indicus et iacinthum prope referens. Quidam autem eorum crystalli similes capillamentis intercurrentibus obscurantur;
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit elector plurumi poctȩ docere ¶Constat autem cum non eẽ sucum populi secdpine ae arboris nan
uan sustedȩ nidore flagrat T nascitur autem in insulis oceani septentrionalis sicut guini denso¬
turqs ut cristallum rigore suel tempore exea fiunt decoris gratia agrestuon feminarum monilia
cariautem a quibusdam arpaga eo quod at tritu digitorum accepta caloris añima folia paltasq
Questium fimbrias rapiat sicut magnes ferrum quocumq autem modo libeat tinguitur nam ancu¬
seradice concilioq inficitur ILigurrius uocatus quod fiat exurina lincis bestiae tempore indua¬
ta s Est autem sicut & sucinum fulua atq attrahens spũ folia propinquantia ¶Depuꝵpur eis
Nterpurpureas geminas principatum a metistus indicus tenet A mecistus purpureus est emieto
uiolatio colore & quasi rosȩ nitore & leniter quasdam flammulans fundens Alterũ cius genus

Expanded text:
tus sit Elector plurimi poetae dixere. Constat autem eum non esse sucum populi, sed pineae arboris; nam tus sit Elector plurimi poetae dixere. Constat autem eum non esse sucum populi, sed pineae arboris; nam accensus taedae nidore fragrat. Nascitur autem in insulis Oceani septentrionalis sicut gummis, densaturque ut crystallum rigore vel tempore. Ex ea fiunt decoris gratia agrestium feminarum monilia. Vocari autem a quibusdam harpaga, eo quod adtritu digitorum accepta caloris anima folia paleasque et vestium fimbrias rapiat, sicut magnes ferrum. Quocumque autem modo libeat tinguitur; nam anchusae radice conchylioque inficiuntur. Lyncurius vocatus quod fiat ex urina lyncis bestiae tempore indurata. Est autem, sicut et sucinum, fulva, adtrahens spiritu folia propinquantia. De purpureis . Inter purpureas gemmas principatum amethystus Indicus tenet. Amethystus purpureus est permixto violacio colore; et quasi rosae nitor, et leniter quasdam flammulas fundens. Alterum eius genus
Abbreviated transcription (Latin):
C onstat autem ai coloribus subterius nigro medio candides superius minco hec sola insignandonihilcetxa
uellits rteperitur auem apud indos &a rabes sđẽtecta torrentibus generaeius quin que¶ E matides rabort
uincius hiec propter taematides uocatus. E math quppe fingus est gignitur in & hopia quidensa
principalis in arabias & inasrica in uenitur dequa ꝓmit tunt magi quiddam ad eo arguendas las¬
Barorumn in sidias. CSũcinus quemappellant greci ele tronsfuliu certiq coloris fertur aoboris sa¬
cus eirles obid su cinum appellari ¶Elec trum auten appellari fabulosa argunen tatio dedit :Nan¬
qui fhoetente fulminisictiunter emptosorores eius luctumutatas in arboresoopulos lagins
electtim omnibus annis funderesiueta herid anum amnems &elec trum appellatum qm̃ soluocita¬

Expanded text:
Constat autem tribus coloribus; subterius nigro, medio candido, superius mineo. Haec sola in signando nihil cerae Constat autem tribus coloribus; subterius nigro, medio candido, superius mineo. Haec sola in signando nihil cerae avellit. Reperitur autem apud Indos et Arabes detecta torrentibus. Genera eius quinque. Haematites rubore sanguineus, ac propterea haematites vocatus; αἷμα quippe sanguis est. Gignitur in Aethiopia quidem principalis, sed in Arabia et in Africa invenitur. De qua promittunt magi quiddam ad coarguendas barbarorum insidias. Sucinus, quem appellant Graeci ἤλεκτρον, fulvi cereique coloris, fertur arboris sucus esse et ob id sucinum appellari. Electrum autem vocari fabulosa argumentatio dedit. Namque Phaethonte fulminis ictu interempto sorores eius luctu mutatas in arbores populos, lacrimis electrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem; et electrum appellatum quoniam sol vocita
Abbreviated transcription (Latin):
rammosus cołort iuridis mnaximȩ rubens ũenȩ euis candide subaqua do mnolles detracge confestirr durontur
et abescune tactuq protis lipictstunt Ntaq occupari cuelliqut retibus sole ãut aeri serramenco pragti
uastrausa corallius uocitatur quantum autem apudnos margaritarum indicum praeciosum est canu
apadiados aet allium bubicmagi fulmimibus resistere ad firmant sicreditur ¶S ardis deta est eoquade¬
ertasit pitinum a sardbs het rubrum habet cofem marmoribus praestans sedinter gemmas ulissima
eine liraeti auim ainguem onoe en dicunt Ihanc india uel arabua gignit. Distant autem inuicem ss lum
indieaigiis colorem habet albis cingentibus tonis Prabiea autemnigraest cum candidis ionis gnera
eusiquis que & Srar donte eeduorum nominio societate uocata.¶ Est enm exonicis candort &sarddo¬

Expanded text:
ramosus, colore viridi sed maxime rubens. Bacae eius candidae sub aqua et molles; detractae confestim durantur ramosus, colore viridi sed maxime rubens. Bacae eius candidae sub aqua et molles; detractae confestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi, qua de causa corallius vocitatus. Quantum autem apud nos margaritum Indicum pretiosum est, tantum apud Indos corallium. Hunc magi fulminibus resistere adfirmant, si creditur. Sardius dicta eo quod reperta sit primum a Sardis: haec rubrum habet colorem marmoribus praestans, sed inter gemmas vilissimmanae. Graeci enim unguem ὄνυχα dicunt. Hanc India vel Arabia gignit; distant autem invicem; nam Indica igniculos habet albis cingentibus zonis, Arabica autem nigra est cum candidis zonis. Genera eius quinque. Sardonyx ex duorum nomin
Abbreviated transcription (Latin):
s deeffeccu lapidis est Inam deiecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo s uererepercusso extra
autem speculi modo solem accipit dep̃ henditq defectus eius sub euntem lunam ostendens magorum inpudentiã
mani festissimũ in hoc quoq exemplum est qm ad mixta herba eleccropio quibusdam ad ditis precacionibus
erentem conspicinegent gignitur incipro & africa sed melior in aet hiopia Sagda gemma prasini co lor
apud caldeos tuius tantauis est ut perme antes naues eprofundo pecat & carinis itate naciter adhȩ reatdut nisi
bra sa parte ligniuix separetur. ¶ Mirrites dicta est quodinea mirrȩ color est cõpressus autemsusque ado
lorem nardi spirat suauitatem Qramatidis reperitur in arabia uel aegypco mirrȩ coloris & odorissi in
teu iomen habet ¶Melocros bicolor exuna parte uiridis exaltera melli similis C oaspitis a flumine per¬
rundietaes s ecuiridi sulgoris aure. ¶ DE RUI BRS C Ecnenis. Corallus ggnitur in marifeana: caalꝯ

Expanded text:
s de effectu lapidis est; nam deiecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo repercussu; extra aquam autem speculi modo solem accipit, deprehenditque defectus eius subeuntem lunam ostendens. Magorum inpudentiae manifestissimum in hoc quoque exemplum est, quoniam admixta herba heliotropio quibusdam additis precationibus gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia. Sagda gemma prasini coloris apud Chaldaeos. Cuius tanta vis est ut permeantes naves e profundo petaabrasa parte ligni vix separetur. Myrrhites dicta est quod in ea myrrhae color est. Conpressus autem usque ad calorem nardi spirat suavitatem. Aromatitis reperitur in Arabia vel Aegypto, myrrhae coloris et odoris; unde et nomen habet. Melichros bicolor ex una parte viridis, ex altera melli similis. Choaspitis a flumine Persarum dicta est, ex viridi fulgoris aurei. § 8 De rubris gemmis. Corallius gignitur in mari, forma
Abbreviated transcription (Latin):
rporeis rebus natura pondus dechitssiuuĩ quoq regit omniapondus Primus moyses ebreis.¬
is sediste hac arte experientior fuit. ¶fondus dctum eoquod instatera libratum pendeat

Expanded text:
rporeis rebus pondus natura dedit. Suum quoque regit omnia pondus. Primus Moyses, quirporeis rebus pondus natura dedit. Suum quoque regit omnia pondus. Primus Moyses, quit, sed iste hac arte experientior fuit. Pondus dictum eo, quod in statera libratum pendeat
Abbreviated transcription (Latin):
Asrxtaenim et adulterata interse ꝑignem metalla dissociat sel abauro et argerto aesacrisfo¬
riq durissima si absq stagno fuerit uritur  crematur Stagnũ in litũ aereis uasis saporem facit
gratiorem & compescit uirus eruginis Ipecula etiam exeo tem perantur¶ Cerussa quoq exeo
lectrũ uocatũ quod adradium solis clarius auro argentoq reluceat¶ Sol autem a poets
est enim hoc metallũ omnibus metallis ¶Huius tria genera unum quod expini arboris
fluit squod suc inũ dicitur. Alterũ metallũ dicitur. quod naturalit̃ inuenitur¶ & In p̃tio habetur
ertium quod fit detribus partibus auri e argenti unas Quas partes etiã si naturale soluas ini
essunde nihil interesse naturã anfactũ Iutrumq enim eiusdem paturae est Electrũ quod
uaturale est eius modi natura est sut inconuiuio & ad lumina clarius cunctis metallis
arcus caelestis emittit

Expanded text:
Mixta enim et adulterata inter se per ignem metalla dissociat, et ab auro et argento aesMixta enim et adulterata inter se per ignem metalla dissociat, et ab auro et argento aesrrique durissima, si absque stagno fuerit, uritur et crematur. Stagnum inlitum aereis vasis saporem facit gratiorem et conpescit virus aeruginis. Specula etiam ex eo temperantur. Cerussa quoque ex lectrum vocatum quod ad radium solis clarius auro argentoque reluceat; sol enim a poetis Elector vocatur. Defaecatius est enim hoc metallum omnibus metallis. Huius tria genera: unum, quod ex pini arboribus fluit, quod sucinum dicitur; alterum metallum, quod naturaliter invenitur et in pretio habetur; tertium, quod fit de tribus pes inde nihil interesse natum an factum: utrumque enim ejusdem naturae est. Electrum, quod est naturale, ejusmodi naturae est, ut in convivio et ad lumina clarius cunctis metallis arcus caelestis emittit.
Abbreviated transcription (Latin):
harenosa & coloris rugri & polotore grauis. Nnter ueniunt &minuti calculimaxi¬
ie estorrentibis sic catis lauant eas harenas coquunt in fornacibussinueniuntur & inauratisn
tallis a quamisi calculi pigri & grauess et dum colligbnt᷑ aurũ cum eo remanent posta separati coꝵ¬
Pantur au inolũ bũ albũ resoluuntur Iinde &l eadem grauitas plumq auri ests Nigrũ plubũ circi carta¬
brum abundis c̃uius origo duplex est PAut enim solum ex suauena prodi aut̃ cum argento pascitur
mixtis q uenis conflaturs huius primus infornacibus liquor stagnũ est Secundus argentũ quod
emanet supet additauena irursusq conflata fit nigrũ plumbũ India neq aes neq plumbur
habet sc emiis autem & margaritis haec permutat s Nigro plumbo fistulas lamminasq utimur
aboriosius in hispania & gallia eruitur plumbums Nam in brittannia summo terrȩcorio

Expanded text:
arenosa et coloris nigri et pondere gravis. Interveniunt et minuti calculi, maxiarenosa et coloris nigri et pondere gravis. Interveniunt et minuti calculi, maxime e torrentibus siccatis; lavant eas arenas, et quod subsidit, coquunt in fornacibus. Inveniuntur et in aureis metallis, aqua missa, calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur, cum eo remanent: postea separati conflantur, et in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumbi, quae auri est. Sic et cbria abundat. Cuius origo duplex est; aut enim solus ex sua vena prodit, aut cum argento nascitur mixtisque venis conflatur. Huius primus in fornacibus liquor stagnum est, secundus argentum; quod remanet, superaddita vena rursusque conflata, fit nigrum plumbum. India neque aes neque plumbum habet; gemmis tantum et margaritis haec permutat. Nigro plumbo fistulas lamminasque utimur. Laboriosius in Hispania et Gallia eruitur plumbum, nam in Brittania summo terrae corio
Abbreviated transcription (Latin):
templũ concamerauit IVnde & i n eo simulacrũ ferro inaere pendere uidereti¬
s errum accensum ignini siduretur ictibus corrũpiturs rubens ñ est habile ad tunden¬
insneq antequam albescere incipiat ¶ Aceto uel alumine inlitum ferrũfit aer
simile Purga menti ferri rubigo & scoria CRubigo est uitiũ rodens ferrus uel sege¬
tes quasi rodigomutata un a littera Ih aec & erugo abherendo Inam ego uitium ferri
abhero dendo dicta non ab aeramentoSeoria uero purgamenta & sordessuNt quae
igne ex cocuntur & dicta scoria quia deferro excutitur ¶ Rubigine autem caret fer
ĩ sicerussa & gypsos& liquid apice perunguatur Iltem rubigo ferramenta non uu¬
tiat siea dem medulla ceruina uelcerus samieta rosutio unguitur ¶ DEPLUMBO
dũ o genera sunt nigrums & candidum sed melius candidũ quod prius insulis at¬
blanticimaris inuentum ¶ Si quidem & in lusitania & ingallia gignitur summat̃

Expanded text:
templum concameravit, ut in eo simulacrum ferro in aere pendere videretutemplum concameravit, ut in eo simulacrum ferro in aere pendere videretur. Ferrum accensum igni, nisi duretur ictibus, conrumpitur: rubens non est habile ad tundendum neque antequam albescere incipiat: aceto vel alumine inlitum ferrum fit aeris simile. Purgamenta ferri, rubigo et scoria. Robigo est vitium rodens ferrum, vel segetes, quasi rodigo mutata una littera; haec et aerugo ab erodendo; nam aerugo vitium est ferri ab erodigne excoquuntur. rum, si cerussa et gypso et liquida pice perunguitur. Item rubigo ferramenta non vitiat, si eadem medulla cervina vel cerussa mixta rosaceo unguitur. De plumbo vero duo genera sunt, nigrum et candidum; sed melius candidum, quod prius in insulis Atlantici maris inventum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallecia gignitur, summa terra
Abbreviated transcription (Latin):
mperantur łCeteris enim admiscetur mollior complexus ¶Differentia ferriplur¬
ma iuc taterrȩ genus ¶Nam aliudmolle plũboq uicinum rotarũ &clauorum usibus
tun ¶Aliud fragile &ero sum culturȩ terrȩ conueniens ¶Aliud breuitate sola plac
clauis q ariis aliud rubiginem sentit celerius  Stricturȩ uocantur hȩ omnes quod ina
quibus ferrum candens mergiturs quo utilior fiatssicut birbilis in hispania &cira so¬
÷ cominos initalia ¶ In acuendo ferro oleo delectatiorfit aciesunde & tenui ora fer¬
ramenta oleo restringui mos est nea qua in fragilitatem durentur sã ferro sanguis
humanus sese ulciscitur I Contactum namq: celerius rubiginem trahit ¶Cum fer¬
romagnes lapis concordiam habet ¶ Sola enim haec materiaium ab hoc lapide acci¬
pit retinecq longo tempore ¶ Exeodem lapide archi tectus quidam alexandri ae

Expanded text:
temperantur; ceteris enim admiscetur mollior conplexus. Differentia ferri plurtemperantur; ceteris enim admiscetur mollior conplexus. Differentia ferri plurima iuxta terrae genus. Nam aliud molle plumboque vicinum, rotarum ut clavorum usibus aptum; aliud fragile et aerosum, culturae terrae conveniens; aliud brevitate sola placet clavisque caligariis; aliud rubiginem celerius sentit. Stricturae vocantur hae omnes, quod non quibus ferrum candens inmergitur quo utilior fiat, sicut Bilbilis in Hispania et Tirassona, Comus in Italia. In acuendo ferro oleo delectatior fit acies; unde et tenuiora ferramenta oleo restingui mos est, ne aqua in fragilitatem durentur. A ferro sanguis humanus sese ulciscitur; contactum namque celerius rubiginem trahit. Cum ferro magnes lapis concordiam habet; sola enim haec materia vim ab hoc lapide accipit retinetque longo tempore. Ex eodem lapide architectus quidam Alexandriae
Abbreviated transcription (Latin):
cibus erxsistit esnomninis sui originem recipits acris flos fit seugignitur conflaqion lb
reparatur flos. Vruginem quoque aesercat nam lammuȩ aereae super uaficeti asper¬
mi sarmentis supra positȩ atq itadistillantibus quod exeo cecidit in ipsum aatumteritur a eri¬
batur ¶DE fERRΟ. Perrudictum quod farra idest semina frugiunterrae condat.
Idem & calbs a calibe flumiline ubi ferrũ optima acie temperatur .¶ Vnde & abusiue ti
post ea uersa in ob probrium species ¶ Namunde pridem tellus tractabatur inde mo
cruor effunditurinullum autem corpes tam densis intersecoherentibus &implicitis
elementis quam ferrum sunde inest illiduritia cumfrigores ferri autem metallum pene
ubiq reperitur sed exomnibus generibus palma serico ferrodaturE Seres enm hoccion
uestibus suis pellibusq mittunt I Secunda particho neque alia genera feri ex mera acie

Expanded text:
in fornacibus existit et nominis sui originem recipit. Aeris flos fit seu gignitur conflationibusin fornacibus existit et nominis sui originem recipit. Aeris flos fit seu gignitur conflationibusreparatur flos. Aeruginem quoque aes creat. Nam lamminae aereae super vas aceti asperrimi sarmentis superpositis atque ita distillantibus, quod ex eo cecidit in ipsum acetum teritur et cribratur. De ferro . Ferrum dictum quod farra, id est semina frugum, terrae condeat. Idem et chalybs a Chalybe flumine, ubi ferrum optima acie temperatur. Unde et abusive dicipostea versa in opprobrium species. Nam unde pridem tellus tractabatur, inde modo cruor effunditur. Nullum autem corpus tam densis inter se cohaerentibus et inplicitis elementis quam ferrum; unde inest illi duritia cum frigore. Ferri autem metallum pene ubique reperitur, sed ex omnibus generibus palma Serico ferro datur. Seres enim hoc cum vestibus suis pellibusque mittunt. Secunda Parthico; neque alia genera ferri ex mera acie
Abbreviated transcription (Latin):
minus taurorumꝙ felleti tum speciem auri in coronis histrionum prebets unde &appiba¬
tum ¶Tropum igneus color uocauit nam que in singulas untias aeris ad ditis auri seripulis son
prae tenui brattea ignes casfl amnusq imitat᷑ sundẽpirorum dicitur ł Regulare descdiae lli
quodabulus chuctist appellat᷑ quale ornne ciprium est  Dueale autem dicitur eoquocon ili
neres dilige ntiuis purgatis igneuitus excoc tisq regula recfficitur ¶ Lampamilms quonuebur
generasibus uocatur acampanias scilic& prouintia que est initaliat partibus siu ounibus le
si somnibus s poliatis simum Paq omine frigore magno melius funditurs aes rubig neque elc¬
us trahit puis ioleo per ung̃ atur ESer uariaute mi doptime etiam in liquida pice gradindto u
omniametallo des uoca lissimum esssõmaxime potestacisideo & ȩnealimina s ui ndt dus

Expanded text:
minas, taurorumque felle tinctum speciem auri in coronis histrionum praebet; unde et appellaminas, taurorumque felle tinctum speciem auri in coronis histrionum praebet; unde et appellatum. Pyropum igneus color vocavit. Namque in singulas uncias aeris additis auri scripulis senis praetenui brattea ignescit flammasque imitatur; unde et pyropum dicitur. Regulare aes dicitur quod ab aliis ductile appellatur, quale omne Cyprium est. Ductile autem dicitur eo quod malleo mne aes diligentius purgatis igne vitiis excoctisque regulare efficitur. Campanum quoque inter genera aeris vocatur a Campania scilicet provincia quae est in Italiae partibus, utensilibus et vasis omnibus probatissimum. Aes omne frigore magno melius funditur. Aes rubiginem celerius trahit nisi oleo perunguatur; servari autem id optime etiam in liquida pice tradunt. Inter omnia metalla aes vocalissimum est et maximae potestatis. Ideo et aenea limina; unde et Verg
Abbreviated transcription (Latin):
transut in simula dirus tniuasis Inaedisfitiorum strueturis maximeseladrer petutar̃ mori umentorũ etu
pubbe inescoꝵstitutiones soriptiosunt ¶ Cipriumaes incipro in sula pruis in uentuan unde ducen¬
pub saetui sel apiat eres os quẽeacͥmam uocanits  est dietile hiuc siaddatur plũbun colore
compusitum & lingua latim aigreca CAes enim sermone grecorim calchon uocaturs fit autmee
aerpesigns multo ac med caminibus perluciturs sed aureum colorem CCor inttum est comimie¬
tioomnum metallorun squod casus primum miscuit corinto. ICun caperetur incena: Nam
dun chano ciuitatem h umibal cepiss & &omnes statuas aeneas daureas & argenttas inunu¬
siut exipsos siut eximitatione eius acs corinteums ueł corinteaua sa dicuntur: huustra
racanttidum unum ad argentinitorem accedens alterum in quo ipsius aurifulua natura eston
Pertiun inquoarqualis cunc torum temperierCoronalium teductili a ere tenuiclor lnbouis¬

Expanded text:
rum structuris; maxime et ad perpetuitatem monumentorum etiam publicae in eis constitutiones scriptae sunt. Cyprium aes in Cypro insula prius repertum, unde et vocatum, factum ex lapide aeroso, quem cadmiam vocant; et est ductile. Huic si addatur plumbum, colore compositum ex lingua latina et graeca: aes enim sermone graecorum chalcos vocatur: fit autem ex aere et igne multo, ac medicaminibus perducitur ad aureum colorem. Corinthium est commixtio omnium metallorum, quod casus primum miscuit, Corintho, cum caperetur, incensa. Nam dum hanc civitatem Annibal cepisssive ex ipso sive ex imitatione eius aes Corintheum vel Corinthea vasa dicuntur. Huius tria genera: candidum unum, ad argenti nitorem accedens; alterum, in quo ipsius auri fulva natura est; tertium, in quo aequalis cunctorum temperies. Coronarium ex ductile aere tenuatur in lam
Abbreviated transcription (Latin):
micae reptantis effigiem imitatur¶ Tauos pauoni est similis CHeracitis accipitris color& Etitis aquilae

Expanded text:
micae reptantis effigiem imitatur; taos pavoni est similis; hieracitis accipitris colore, aetitis aquilaemicae reptantis effigiem imitatur; taos pavoni est similis; hieracitis accipitris colore, aetitis aquilae
Abbreviated transcription (Latin):
meta secante flamine auen a ESi deritis acontemplatione ferrinibil dissonats inmales¬
cus quo que modo siinferatur discor dias excitat Vdeus dactilus ex insula creta est ser¬
reiaborisscausa nominis eius qui policem humanam exprimitia ethnopicus coloris set¬
rel est quidum teritur nigrũ sucum emittic Cimilantius in eufratis alueo legicur
proconnesciomarin oresimilis medio colore glau cosueluti oculi pupillaitern¬
ocs ꝓnrbicia ex patriadieta faspectu eburneaest ¶ł ffestitis speculinaturama dubs in
retidendis imnaginibus quam quã rutilat ¶ Experimentum tius si feruentiaute
tim atdita refriges citsaut si soli opposita aridan inateriam accendatiarustqs in¬
coricoOstracites lapidosus colore testatiodurior alter achate similis iusiquuot
achates politura pinguesdis sDuriortanta in aestuis ut aliegempre serl surtusi

Expanded text:
mediam secante flammea vena. Sideritis a contemplatione ferri nihil dissonat. In malefmediam secante flammea vena. Sideritis a contemplatione ferri nihil dissonat. In maleficiis quoquo modo inferatur discordias excitat. Idaeus dactylus ex insula Creta est, ferrei coloris. Causa nominis eius quia pollicem humanum exprimit. Aethiopicus ferrei coloris est, qui dum teritur, nigrum sucum emittit. Zmilanthis in Euphrate alveo legitur Proconnesio marmori similis, medio colore glauco, veluti oculi pupilla internitens. Arabica ex patria dicta aspectu eburnea est. Hephaestitis speculi naturam habet in reddendis imaginibus, quamquam rutilet. Experimentum eius, si ferventi aqua statim addita refrigerat, aut si soli adposita aridam n Coryco. 16. Ostracites lapidosus, colore testaceo, durior. Altera achati similis, nisi quod achates politura pinguescit. Duriori tanta inest vis, ut aliae gemmae scalpantur
Abbreviated transcription (Latin):
icunt siulorlam geoms arũi genera exspecie metallorum uellapidum cognorii nata eris sopus
mtio tanti udetur te C rissolitus auro similis est cummarim coloris similitudine hune
Vnopiagignit  Cris electrus similis auro sedin colorem electri uergens matuti notantioa
as per pui docindus rapacissimus igneuns suiacta fuerit celerrimcardo cenis ¶ Cermo lanne co
apro ei ocun uos atmaur am est enimdit se noc te ignea hame aetchnopia gignit Nmmocris sus la¬
uresimius d iabas latura mmagi itidis sũsi quod augere aurũ traditur inde s inicupat
¶Argsmns sirilis argento luabens sfigmnata aurea Q ndhro domi argentim cortu ludos
apenia danans quadrata semper tesseris magiputant r̃omen imposit umab equotur
a pemcorlam ompatus uel iracundias domare &refrena redcaturs si credimus gignitui
inmarrib onpeulcitis aereu coloris est ¶Calcosanus nigmaests secl lapidi bnsi la udus
cimurum peddit a lanites duo genera sunt subuirides & corintei aeris sumlituid

Expanded text:
. Sunt quaedam gemmarum genera ex specie metallorum vel lapidum cognominata. Chrysopis aurum tantum videtur esse. Chrysolithus auro similis est cum marini coloris similitudine. Hunc et Aethiopia gignit. Chryselectrus similis auro, sed in colorem electri vergens, matutino tantum aspectu iucundus, rapacissimus ignium, et, si iuxta fuerit, celerrime ardescens. Chrysolampis ex auro et igne vocata; aurea est enim die, et noctu ignea. Hanc Aethiopia gignit. Ammochrysus haauro similis et habet naturam magnetis, nisi quod augere aurum traditur; unde et nuncupatur. Argyrites similis argento, habens stigmata aurea. Androdamas argenti nitorem habet et pene adamans, quadrata semper tesseris. Magi putant nomen inpositum ab eo quod animorum inpetus vel iracundias domare et refrenare dicatur, si credimus. Gignitur in mari Rubro. Chalcitis aerei coloris est. Chalcophonos nigra est, sed lapidi inlisa aeris tinnitum reddit. Balanites: duo genera sunt, subvirides et Corinthiae aeris similitudine,
Abbreviated transcription (Latin):
NNudos us tifices ippellant lapides continsos et calct admix cosuos in pauimentis faciendis sitper
fundunt suinde etruderadiciuntur ¶Cigsum cogratum calciest et est grecum nomen¶ Plura utem
genemiius T Omnium aitemoptimum lapidi speculari T estenim signis aedificiorum et coronis gra

Expanded text:
8. Rudos artifices appellant, lapides contusos, et calci admistos, 252 quos in paviment8. Rudos artifices appellant, lapides contusos, et calci admistos, 252 quos in pavimentus; nisi calce coniunctus. Gipsum cognatum calci est et est grecum nomen; plura sunt genera, omnium autem optimum lapis specularis, est enim insigniis edificiorum et coronis gra
Abbreviated transcription (Latin):
acutis simȩ  nauibus pernitiosae ¶ con saxum est quihuma nȩuocis sonum captansetiã
uerba loquentium iinitatur ¶Icon auit ingrece latine ii igo uocaturs eo qđ ad uocemrts¬
conens a licmefficiatur imagoserinonis ficȩt hoc quidem et locorum natura tñit aeplerumq conuallium
sine inolestia brruitate siucalceturs Cui contrarius est serupulus lapillus minutuset asper quisi inciderit
incalciomnentiom noce set molestia est animoT Uude & animi mo lestiam scrupulum dicimuss huine e&seru
easacuidĩs prra ¶Comt̃s omen accepit quod strrion ad incidendun acuanCutis enimgrec oserio
inessio neminitur Nchis alut aquari aesiond aliat olco indgent in acuendo sed oleun lenens aquae
acuetio acerrimao n r eddunt ꝑ ũmex uocatir coquod spumȩ desitate concretus fiats& est aridus can¬
dore prus tantanq naturam refrigerandi habens sut inuase missus musta deferuere desinunt

Expanded text:
acutissimae et nauibus perniciosae. acutissimae et nauibus perniciosae. verba loquentium imitatur: icon autem Graece, Latine imago vocatur, eo quod ad vocem respondens alieni efficitur imago sermonis; licet hoc quidem et locorum natura evenit, ac plerumque convallsine molestia brevitate sui calcetur: cuius contrarius est scrupus, lapillus minutus et asper, qui si inciderit in calciamentum, nocet et molestia est animo; unde et animi molestiam scrupulum dicimus: hinc et scruad incidendum acuat; cotis enim Graeco sermone incisio nominatur. Ex his aliae aquariae sunt, aliae oleo indigent in acuendo, sed oleum lenem, aquae aciem acerrimam reddunt. 7. Pumex vocatur, eo quod spumae densitate concretus fiat, et est aridus, candore parvus, tantamque naturam refrigerandi habens, ut in vase missus, musta fervere desinant.
Abbreviated transcription (Latin):
bentibus quando coquebant &mpiscinas lineas fundebants appenidentes supereas restes la¬
pillis extentas quibus limus insimilitudinem uitreis acinis ad hȩrebant ssicq eiec tum siccalia
dieb XX T fit autem nunc alibi inspeluncis quodli quide collectum. dehinc diffusum inq¬
dam botros solidatur : fit & inscropibus cauatis quorum elateribus decadentes guitȩ co alescunt
sit cesalis moex flagrantissimosole Adeo autem constrictȩ uirtutis est ut in leonem & drsorion
apis aterra tamquan densior etiam uulgo discernit᷑ ¶Lapis aitemndictus qđ auilca RIBus¬
laedat pedem s Lapis mollis est et sparsus saxahȩrent sec aimontibus excidunturT Petrage¬
L est as. lexesi durus lapis co quod exili at ab eo ignis dictiis EScopulus as. axo eminenti¬
sara inmaridict a cauando quasi cauatȩ EEurices petrȩ inlitorẽ similes muricis uius¬

Expanded text:
habentibus, quam decoquebant et in piscinas ligneas fundebant, adpendentes super eas restes lahabentibus, quam decoquebant et in piscinas ligneas fundebant, adpendentes super eas restes lapillis extentas, quibus limus in similitudinem vitreis acinis adhaerebat, sicque eiectum siccabatur diebus triginta. Fit autem nunc alibi in speluncis, quod liquide collectum dehinc diffusum in quosdam botros solidatur: fit et in scrobibus cavatis, quorum e lateribus decadentes guttae coalescunt: fit et salis modo ex flagrantissimo sole. Adeo autem constrictae virtutis est ut in leonum et ursorum ribus . Lapis a terra tamquam densior etiam vulgo discernitur. Lapis autem dictus quod laedat pedem. Lapis mollis est et sparsus; saxa haerent et a montibus exciduntur; petra Graecum est; silex est durus lapis, eo quod exiliat ab eo ignis dictus. Scopulus a saxo eminentisaxa in mari, dictae a cavendo, quasi cautae.
Abbreviated transcription (Latin):
tum largiores lacte multoq gratiores caseidote scorpora etiam sal adstringit & siccat & alligat¬
Defunc taetiam aputrescendi labe uendicat ut obdurent .¶ Nitrum sumpsit uocabulum alocqnas¬
renim inoppido uel regione aego pͥnitria ex quo et medicinȩ fiunt & sordes corporum uisti¬
umq lauantur ¶huius natura non multum distat asale Thabet enim uirtutem salis & similiter orit᷑
escentibus siccitatt litoribus I fronitrum grece & latine spuma nitries edequoquidĩ ait
Rusticus es nescis quid greco nomine dicarispuna uocor nitri grecus asb̵ nites.¶ Colligitur autẽ
inasia inspeluncis destillans dehinc siccat᷑ sole bptimum putatur siminune fuerit ponderosũ
naxime fitabile colore penepur pureo. ¶C alecantum dictum quia calcitus est timunidestf¬
ippellaturs fit autem nux inmultis regionibus olin in ins paniȩ puteis uel stagnis idgeius aquȩ

Expanded text:
multo largiores lacte, multoqmulto largiores lacte, multoqDefuncta etiam a putrescendi labe vindicat, ut durent. 7. Nitrum a loco sumpsit vocabulum. Nascitur enim in oppido, vel regione Aegypti Nitria, ex quo et medicinae fiunt, et sordes corporum vestiumque lavantur. Hujus natura non multum a sale distat. Habet enim virtutem salis, et similiter oritur canescentibus siccitate littoribus. 8. Aphronitrum Graece, Latine spuma nitri est, de quo quidam ait: Rusticus es, nescis quid Graeco nomine dicar. Spuma vocor nitri Graecus es aphronitrum. Colligitur autem in Asia, in speluncis distillans, dehinc siccatur sole. Optimum putatur, si minime fuerit ponderosum, et maxime friabile, colore pene purpureo. 9. Chalcantum dictum, quia Chalcitidis est thymum, id estppellatur. Fit autem nunc multis in regionibus; olim in Hispaniae puteis vel stagnis id genus aquae
Abbreviated transcription (Latin):
renascens in aius taongi li cubi duri cue ut muros domusq massis salis faciant sicut inarabia In nacura
quoq sabis drferentut  Nam alibisuauis alibisal sissimus s commune salinigne crepitat ¶łrãgis¬
um nec erepitat inigni nec exilit ¶Agrigentinũ siciliȩ flaminis patienssinaqua ex ilit s iñ igne
Contranituram sunt & colorum differentiȩ ¶ Memficicus rufus in partȩquadam siciliaes ub chi
iestprpurausitem in eadem sicilia inpachino ad co splendidus et lucidiusut imugmes reddat in
capodo chu crocinus ef foditur ¶Salis natura necess aruest adomnem aescams Pulm̃tis erim saport̃
dit excitat auiditatẽ et appetitum in omnibus facit ¶ Exeo quippe omnis uictus delectatiqet sunma
ricasshinc et salus accepisse nomenputaturi ihil enim utilius sale &sole  Deniq cornea uideamu
corpora nauticorunquin etiam pecudes armenta &iumenta sale maxime prouocantur achuastũ¬

Expanded text:
renascens maius: tantae alicubi duritiae ut muros domosque massis salis faciant, sicut in Arabia. In natura renascens maius: tantae alicubi duritiae ut muros domosque massis salis faciant, sicut in Arabia. In natura quoque salis differentiae sunt. Nam alibi suave, alibi salsissimum: commune sal in igne crepitat; Tragasaeum nec crepitat in igne nec exilit; Agrigentinum Siciliae flammis patiens in aqua exilit, in igne fluit contra naturam. Sunt et colorum differentiae. Memphiticus rufus est; in parte quadam Siciliae, ubi Aetna est, purpureus; item in eadem Sicilia in Pachyno adeo splendidus et lucidus ut imagines reddat; in Cappadocia crocinus effoditur. Salis natura necessaria est ad omnem escam. Pulmentis enim saporem dat, excitat aviditatem, et appetitum in omnibus cibis facit. Ex eo quippe omnis victus delectatio et summa hilaritas. Hinc et salus nomen accepisse putatur; nihil enim utilius sale et sole: denique cornea videmus corpora nauticoru
Abbreviated transcription (Latin):
autem utraq et densitate coeunt s & utraq greci spissamas falton appellant natura
us & ardens ignium cognatas et neq: aquaneq ferrorumpiturs nisi solis muli erib:
inquina mentis sutilis ad compages nauium ¶Alumen uocatum alumine qđ lum̃ praestat¬
coloribus tinguendis est autem salsugo terrae efficitur qs hieme exaqua et limo et estiuis solib:
iaturatur ł Cuius species duae sunt liquidum & spissum ¶S alquidam dictum dictatip¬
tant quod exiliat inigne ffugit enimignem dumsit igneum sed naturam sequitur¶ Qui a ĩg¬
is et aqua semper haterse inimica suntꝰ ¶Alũ salem asalo et sole uotion existimanti. Na
aqus maris sponte gignitur ¶Spuma in ex tremis litoribus uel scopulis et sole de cocta.
unt & lacus & flumina et putei equibus hauritur .¶ De hinc insalinis ingestus soles
harenis inuenitur ¶ Sunt & nontes natiui salis in quibus ferroceditur ut lapis ut lapis¬

Expanded text:
autem utraque et densitate coeunt, et utraque Graeci πισσάσφαλτον appellant. Natura autem utraque et densitate coeunt, et utraque Graeci πισσάσφαλτον appellant. Natura eius ardens et ignium cognata, et neque aqua neque ferro rumpitur, inquinamentis, utilis ad compages navium. 2. Alumen coloribus praestat tinguendis: est autem salsugo terrae, efficiturque hieme ex aqua et limo, et aestivis solibus maturatur. Hujus species duae sunt: liquidum et spissum. Sal quidam dictum putanutant quod in igne exiliat. Fugit enim ignem, dum sit igneum, sed naturam sequitur, quia ignis et aqua semper inter se inimica sunt. Alii sal a salo et sole vocatum existimant; nam aquis maris sponte gignitur, spuma in extremis litoribus vel scopulis derelicta unt et lacus et flumina et putei e quibus auritur. Dehinc in salinis ingestus sole sarenis invenitur. Sunt et montes nativi salis, in quibus ferro caeditur, ut lapis
Abbreviated transcription (Latin):
r effextus insaxum motatur ssicut argilla igne in lapidem uertitur Culphur uocatum qui a i
accenditur¶ Trenim ignis est Inamuistius &aquis feruentibus sentitur ineq aliares facilius
aiccenditurs nascitur ininsulis eolis inter siciliã &italiamsquas arderȩdicuntꝰ inuenitur¬
ir& : quod solum ex omnibus mediciutuntur ¶lterũ qđ appellant glebansusibus tantum
lonum familiar Tertium liquor estiusus eius adlanas sulfindas quoniam candorem molli¬
q: praestat ¶ Quartum genus ladlicinia maxime conficienda : aptum ¶Sulphuris tant¬
uis est sut morbos comiciales de prehendat nicore suo limpositum ignibus ardescens incalice
uini prunaq subditai circum feruens ex ardescentibus repercusso pallorem dirum suelut de
functorum effundit. ¶DECLEBISLEXAQUIS I RIGLebIS¬
Situmen inuideae lacua s̃faltidȩ emergit: ICuius glebas natan suꝑ tes nautȩs caphis ađ¬
oro pinquantes colligunt risiria autem limus est passima terra exestuans spisant᷑

Expanded text:
r effectus in saxum mutatur, sicut argilla igne in lapidem vertitur. 9. Sulphur vocatum, quia igne accenditur: Ur enim ignis est. Nam vis ejus in aquis ferventibus sentitur, nec alia res facilius accenditur. Nascitur in insulis Aeoliis inter Siciliam et Italiamiret, quo solo ex omnibus generibus medici utuntur; alterum, quod appellant glebam, usibus tantum fullonum familiare; tertium liquor est, usus ejus ad lanas suffindas, quia candorem mollitiemque praestat. Quartum ad elycvis est ut morbos comitiales deprehendat nidore suo inpositus ignibus ardescens. In calice vini prunaque subdita circumferens exardescentis repercussu functorum effundit. § 2 De glebis ex aqua. Bitumen in Iudaeae lacu Asphaltite emergit, cuius glebas supernatantes nautae scaphis adpropinquantes colligunt. In Syria autem limus est passim aestuans a terra. Spissantur