comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ma neum plongũ imtetũ quidãcorũ teia solauipa quo quet edulcio¬
squorum sicebrce dcaenguleste dorridco a mariores Est preerta
mir siluestre cuius folia suđ eruce similla. Palma romae amaer
lagine constant rapham multus q corum costex trassior euam
qulidã arborũ amaritudo plurima bic a procras situdine conti
d ẽraquoque aliquando lignosa dũ smira colligend sp̃m la xan¬
querutu obid cbus in liberalis utiques iꝓpnu meolus mandieur siue
ipse cimuluus druptis rarica ruptis setminusque fuctidus¬
ptomirete lebratur aleiꝓpt̃ feritate quode semi necius faciũt
na uimecupiunt seteresiliceat qñ & qua estuus plusquã eframto a mitiꝰ
dutiast pullũ queibi copiosius oleũ genera raphanis grece fecere tri
ifaliorum differerhia crispat q leuis & testium silue ftereatq: hic leui¬

Expanded text:
longum. in totum quidem quorum levia folia, ipsi quoque dulciores; quorum scabra et angulosa et horrida, amariores. est praeterea genus silvestre, cuius folia sunt erucae similia. palma Romae Amitere et cartilagine constant raphani, multisque eorum cortex crassior etiam quam quibusdam arborum . amaritudo plurima illis est pro crassitudine corticis —cetera quoque aliquando lignosa—et vis mira colligendi spiritum laxandique ructum. ob id cibus inliberalis , utique si proxilme olus mandatur; si vero ipse cum olivis druppis, rarior ructus Aegypto mire celebratur olei propter fertiliatem, quod e semine eius faciunt. hoc maxime cupiunt serere, si liceat, quoniam et quaestus plus quam e frumento et minus tributi est nullumque ibi copiosius oleum. 80 Genera raphani Graeci fecere tria foliorum differentia: crispi atque levis et tertium silvestre. atq
Abbreviated transcription (Latin):
cus quac s angusta de cortictio fuitnihil nocet᷑ supre
dictis̃ in firmiorib quidem a insolo grecili uelabunitantũ
pisteda nretu s interenit. Similem a decacuminationeti¬
one hib& piceie cedricupraessi haecenimdotelto cacu¬
mine autignib: adusto intereunt. Similem & depasto
animalium ol eam quidem Niam silambeet ca prxsste¬
rilescere auctorẽ uarro. Ut dixim qua edeem haccm¬
iuriamoriunt᷑. Aliqua deteriora tantu fiuntutami g¬
dale adulcib enim trenfiguraent᷑ incema naes.
Aliqua uerõatilior auta patchios pirus qua phochida
INtereunt pleraeq a firsistrirpe exractis uitemalio
ficopunces Qaedimuelabulere tantum ficus
ha nciniuriam spernit &omnia quae res in angiꝗnum
rx dicib: amputatis moriminime miruest. Plereq
ine nomnib: sed maximis aut quae sunt interilla suta
abscissis moriunt᷑. Necat inuicem interses eumbro

Expanded text:
cusque. si angusta decorticatio fuit, nihil nocetur supra cusque. si angusta decorticatio fuit, nihil nocetur supra dictis; infirmioribus quidem et in solo gracili vel ab una tantum parte detractus interemit. similem et decacuminatio rationem habet piceae, cedri, cupressi — haec enim detracto cacumine aut ignibus adusto intereunt —, similem et depastio animalium. 237 oleam quidem etiam, si lambat capra, sterilescere auctor est Varro, ut diximus. quaedam hac iniuria moriuntur, aliqua deteriora tantum fiunt, ut amygdalae — ex dulcibus enim transfigurantur in amaras —, aliqua vero etiam utiliora, ut apud Chios pirus, quam phocida intereunt pleraque et fissa stirpe, exceptis vite, malo, fico, punicis, quaedam vel ab ulcere tantum. pinus hanc iniuriam spernit et omnia, quae resinam gignunt. radicibus amputatis mori minime mirum est; pleraeque etiam non omnibus, sed maximis aut, quae sunt inter illas vitales, abscisis moriuntur. 239 Necant invicem inter sese umbra
Abbreviated transcription (Latin):
Betibiautem &inreliquis pastib siptinus editis
causces prcoleum adeps iimica praci pue Nouellis
corticein orbe detuxcto Nocant᷑ excerto subere qđ
sic&iam iubcetur enxs sescensenim prestringit&
se nangulat Nacandiecle offenditur sinon simulin¬
cidatur acorp:aio quidicemxsus &tilia &uitis corticem
mittunt sed nonuitalem Nocpximum corpori uerum
cumqui subnascente alio expellit. Quarundanaturo
rimosiscortex ut platanis tiliae renascit paulominus
quamtotus: Ergohis quarum cicitricem trx hit mede¬
t luto fitoque &iliquandop sunt si nonuehemtior fra¬
goium auteloruis secutaest. Quaedeem tardius ita
mouunt᷑ utrobona & quercuus. Nefest & temp anni
abietienim &pinosi quisd& mexerit sol&ur uel geminos
trenscunte cungeminant statĩ moriunt᷑ eandem inuria
hneme p as saeductiustollenent. Similitileoc&r oburder¬

Expanded text:
bus. et ibi autem et in reliquis partibus, si protinus editis bus. et ibi autem et in reliquis partibus, si protinus editis causas. pix, oleum, adeps inimica praecipue novellis. cortice in orbem detracto necantur, excepto subere, quod sic etiam iuvatur; crassescens enim praestringit et strangulat. nec andrachle offenditur, si non simul incidatur et corpus. alioqui et cerasus et tilia et vitis corticem mittunt, sed non vitalem nec proximum corpori, verum eum, qui subnascente alio expellitur. 235 quarundam natura rimosus cortex, ut platanis. tiliae renascitur paulo minus quam totus. ergo his, quarum cicatricem trahit, medentur luto fimoque, et aliquando prosunt, si non vehementior frigorum aut calorum vis secuta est. quaedam tardius ita moriuntur, ut robora et quercus. refert et tempus anni. abieti enim et pino si quis detraxerit sole taurum vel geminos transeunte, cum germinant, statim moriuntur; eandem iniuriam hieme passae diutius tolerant. 236 similiter ilex et robur quer
Abbreviated transcription (Latin):
nit &iasi Noncecidere fastidiendis. Cunt &culicũ
generx aliquis modestec utglandib: ficoquiur
dentꝰ &cumo renascitum dulcis subdito corticib: &
groticio quidem ferem his est. Quaedec intemporũ
causae autlocorum Non ppriae dicantur morbi
quoptinus Necant sicut tãbescum inuasit arborem
Auturedouel flatus alicuius regionis ꝓpriusut est ma¬
pulia atabulus neuboea. Olumpeas hicenim s. flauit
circabrumam frigore exuritarefatiens ut pullus
postea solib recrearepos sint hocgenere conualles
& ad posita fluminib: laborant preci pueq uitisolea fi¬
cus quod eumuenit detegitꝰ statim in germinatione i
oliuatardius sodinomnib signumest reuiuescendi folia
amisere aloqui quas putesꝰ praeualus semoriunt Non¬
ium qua marestunt foliue eadem quereuiue scunt
Aliainter septentrionalib: ut ponto figia frigoreut
gelo labonent si postbrumeem continuauere . xl die¬

Expanded text:
nit, etiam si non cecidere, fastidiendis. sunt et culicum nit, etiam si non cecidere, fastidiendis. sunt et culicum genera aliquis molesta , ut glandibus, fico; qui videntur ex umore nasci, tum dulci subdito corticibus. et aegrotatio quidem fere. in his est. <8> Quaedam temporum causae aut locorum non proprie dicantur morbi, quoniam protinus necant, sicut tabes cum invasit arborem aut uredo vel flatus alicuius regionis proprius, ut est in Apulia atabulus, in Euboea Olympias. hic enim si flavit circa brumam, frigore exurit arefaciens, ut nullis postea solibus recreari possint. hoc genere convalles et adposita fluminibus laborant, praecipueque vitis, olea, ficus. quod cumevenit , detegitur statim in germinatione , in oliva tardius. sed in omnibus signum est revivescendi , si folia amisere. alioqui quas putes praevaluisse moriuntur. nonnumquam inarescunt folia eademque revivescunt. alia in terris septentrionalibus, ut Ponto, Thracia , frigogelu laborant, si post brumam continuavere XL die
Abbreviated transcription (Latin):
bores sinats sariis temporib: imbres ut tem porisuelad¬
slatus defluere aut contraxabundiuere deciduntii
rescentem uitem &oleam ꝓcussit imber quõ simul
defluit fructus. Suntexeadem ciusa nascemtes & u¬
rucacdirum inimalerodunt que frondem alue flo
turpi faciere linquunt. Niscit̾ hocmalumtepore umido
&lento. Sitaliud exeodem si solacrior in secutusinus¬
sitipsumuitium ideoq mutiuit Etaiannum pauli¬
are oliuis acuitib: anxneum uocant. cumuelati taelae
in uoluunt fructum & adsumunt & adurunt & fleo¬
tus quidccm eas maxime senl& alios fructus. Namuer¬
miculationem & poma ipsec perse quibdimannis senti¬
unt mela pira mespilac panica inoliua ancipitie uentu
quando subeunti Nati fructum adimuntaugent sim
ipso Nudeo facere crodentes cumgignullos phibent
pluuie quefiunt portaretꝰrume aedem siaustrinae
fuere generant in droppis quoq: quaemature scen¬
tes tum sunt precipuae caducaei driguis magiseue¬

Expanded text:
bore, si necessariis temporibus imbres aut tepores vel adbore, si necessariis temporibus imbres aut tepores vel adflatus defuere aut contra abundavere. decidunt enim rescentem vitem et oleam percussit imber, quoniam simul defluit fructus. 229 Sunt ex eadem causa nascentes et urucae, dirum animal, eroduntque frondem, aliis flturpi facie relinquunt. nascitur hoc malum tepore umido et lento. fit aliud ex eodem, si sol acrior insecutus inussit ipsum vitium ideoque mutavit. est etiamnum peculiare olivis et vitibus — araneum vocant —, cum veluti telae involvunt fructum m eas maxime, sed et alios fructus. nam vermiculationem et poma ipsa per se quibusdam annis sentiunt, mala, pira, mespila, punica . in oliva ancipiti eventu, quando sub cute innati fructum adimunt, augent, si in ipso nucleo fuere erodentes eum. gigni illos prohibent pluviae, quae fiunt post arcturum. eaedem si austrinae fuere, generant druppis quoque, quae maturescentes tum sunt praecipue caducae. id riguis magis eve
Abbreviated transcription (Latin):
In supinum excisus testuculturae imperitiale sis omnisenĩ
ecerum Iriurie masticulis sentiuntur. Edenrtio¬
nis gen est & hide florescentib rortio autc̃onacint
prius quamerescant dococunt᷑ incillum aegrotant &
cumadsere laesis uredine at tonscorum oculis acailore
hoceuenitinte pestiuo quo amã modo constit cestoq tem
penemto fiunt &culpecuitium colentiacum praestrin¬
guntꝰ ut dictum auteircum fossor iniuriosoictu uerbena¬
uuit uel &icom subanator in prudens luxiuit iedicercorp¬
uedes quamauit esta quaedam contusiofilos hacbeti¬
oris quib omnib: causis dfficiliustolernt frigora uut
cestus quo mulcis penetrat iniuria omisa foris. Infirmnis¬
simauero malus maxime quaque dulcisest. Quib: dã
debilitis sterelitatem nonnecem ad fest ut siquis pino
cacumen auferat uel palma esterilescunt enim Nxnio¬
riuntꝰ. Agrotant aliquando & poma ipsapse sincar¬

Expanded text:
in supinum excisis, tertia culturae imperitia laesis. omnes enim in supinum excisis, tertia culturae imperitia laesis. omnes enim earum iniuriae in articulis sentiuntur. siderationis genus est et his deflorescentibus roratio, aut cum acini, priusquam crescant, decocuntur in callum. aegrotant et cum alsere, laesis uredine attonsarum oculis. et calore hoc evenit intempestivo, quoniam omnia modo constant certoque temperamento. fiunt et culpa colentium vitia , cum praestringuntur, ut dictum est , aut circumfos- sor iniurioso ictu verberavit vel etiam subarator inprudens luxavit radices corpusve desquamavit. est et quaedam contusio falcis hebetioris. quibus omnibus causis difficilius tolerant frigora aut aestus, quoniam in ulcus penetrat iniuria omnis a foris. infirmissima vero malus, maximeque quae dulcis est. quibusdam debilitas sterilitatem , non necem, adfert, ut si quis pino cacumen auferat vel palmae. sterilescunt enim nec moriuntur. aegrotant aliquando et poma ipsa per se sine ar
Abbreviated transcription (Latin):
ci uel patellam haecese solisexustio. Noceretin¬
est in petigo & queagnacsci solent. Cocleas¬
culiaria ficorumuitia. Nocubique sunt enimq¬
enaegritudines & locoium uerum it homini Ner¬
pum cruciatus sic& corbori A duob: aeque modis
utenim inpedes hocestraxdices erumpituis orbi
tnasticulos hocest cacuminum digitos qui longis
noitotocorpore exeunt inccrescunt ergo & sunt
ud graecos sua nomina utriq: uitio undiq: primo
lormox & maciesearum pastium firegilis postre¬
potabẽsmorsq: Nonintrante suco aut non pueni¬
temixime que id ficisentiunt. Caprifiusom
erepfundunt Nearbonem Nonscalpunt scab ce
ros sicadunt siue imbres nimii fuere aliomodo
s lecborat nedicib madidis. Vitib praetꝰ¬
nculationem & siderartiono morb: p&uliaris
clitio trib deciusis unautitem pestatium
nimib ablatis altera ut notiuit theophnaxsi us

Expanded text:
dici vel patellam. haec est solis exustio. nocere tradici vel patellam. haec est solis exustio. nocere traest. inpetigo et, quae apeculiaria ficorum vitia, nec ubique. sunt enim quaedam aegritudines et locorum. 224 Verum ut homini nervorum cruciatus, sic et arbori, ac duobus aeque modis. aut enim in pedes, hoc est radices, inrumpit vis morbi, aut in articulos, hoc est cacuminum digitos, qui longissime a toto corpore exeunt. nigrescunt ergo, et sunt apud Graecos sua nomina utrique vitio. 225 undique primo dolor, mox et macies earum partium fragilis, postremo tabes morsque, non intrante suco aut non perveniente, maximeque id fici sentiunt. caprificus ofuere, perfundunt arborem, non scalpunt scabie, et grossi cadunt; sive imbres nimii fuere, alio modo ficus laborat, radicibus madidis. 226 Vitibus praetculationem et siderationem morbus peculiaris articulatio tribus de causis: una vi tempestatium germinibus ablatis, altera, ut notavit Theophrastus,
Abbreviated transcription (Latin):
Vt incibo cos sesuocant atq &iam sarinc saginactihi
quoq altiles fiunt mceximȩ autemarborum hoc
sentiunt pirimali ficiminus que amnacraesunt odora¬
faecorum Quificis existunt alii Ncescuntꝰ exip¬
si salius pacrit quiuocatꝰ ceraste somñs tamen ingenas¬
nfigunxnt᷑ sonumq: edunt paruoli stridoris. Esor
irbor infestat uermiculis rufisepilosis atq it iemo¬
ntꝰ Mespilaquoq in senesti obnoxiae in morboes
deratiotota aecelo constat quaꝓpter & graendo in
nis ciusis intellegi deb& & carbunculatio & quod prui¬
parum in iuriae uenit. Ha& eniin uernotem pore in¬
ntatis a crumpere audientib: satismolbb: insidens ad¬
rit lactescentes germinum oculos quod inflore car¬
dunculum uocant. Prumaepniciosiornatuirequo
emtionisest suhostucinis sit tacium uaporcum
sta acnouellae arbones moriunt pracipuae ficus
unte solea praeter uermiculationem qui aeque
ficus sentitelium &ampatitꝰ siue fungum placa

Expanded text:
t in cibo — cosses vocant — atque etiam farina saginati hio quoque altiles fiunt. 221 maxime autem arborum hoc sentiunt piri, mali, fici, minus quae amarae sunt et odoratae. eorum, qui in ficis existunt, alii nascuntur ex ipsis, alios parit qui vocatur cerastes, omnes tamen in cerasten figurantur sonumque edunt parvoli stridoris. et sorbus arbor infestatur vermiculis rufis ac pilosis atque ita emoritur; mespila quoque in senecta obnoxia ei morbo esderatio tota e caelo constat. quapropter et grando in his causis intellegi debet et carbunculatio et quod pruinarum iniuria evenit. haec enim verno tepore invitatis et erumpere audentibus satis mollibus insidens adurit lactescentes germinum oculos, quod in flore carbunculum vocant. pruinae perniciosior natura, qutionis est sub ortu canis siccitatum vapor, cum insita ac novellae arbores moriuntur, praecipue ficus et vitis. Olea praeter vermiculationem, quam aeque ac ficus sentit, clavum etiam patitur, sive fungum placet
Abbreviated transcription (Latin):
uriumdolori decoltum oleo ulcera que pagi de¬
usuocini folia & radix recens cum melle sauoi
scasrumas discutit radix paracidas uermi cusais¬
quracodta inaqua iocineris doloris tusa cum fari¬
halordiatia in penitur uesice quoque malis me¬
eur dant eiditemas macero & melle cus ex liltea¬

Expanded text:
aurium dolori decoctum oleo. ulcera, quae phagedaenas vocant, folia et radix recens cum melle sanant. sic et strumas discutit radix, parotidas vermiculosque cocta in aqua. iocineris doloribus tusa cum farina hordeacia inponitur. vesicae quoque malis medetur. dant et ad taenias in aceto et melle. oris exulce
Abbreviated transcription (Latin):
ngtidns Paticulatim cucumis flor& sibupsesu ꝑflorescens & sicc¬
e lo cospinitur candida lie nugine oldictus iagis quedũ rescit cucun¬
arum numerosio rusus & primis caulis nabio atquetx eoinotum
anridiuer faimiper in balinearum usum uenere urceorũ uice iuã pride
in tundas que in la teribus crassas breuuo resque siccantur in ã bra
aũlbat serere inaqua macerantur cibis quo longiuiorestenuio¬
eque agratire sobid salubriores quependendo creueremiinũ¬
e saninistudes habent. Daritia euis incibis gritiam t̃minante
n ue semini seruentur. Ante hieniẽ prediciñ es mox postca fumo
untaestratio qua cilis quoque serrataur. E odemquemado cucu¬
susqre adaliaspene peruentus & id quidem mura fit sede facro

Expanded text:
nis. particulatim cucumis floret, sibi ipse superflorescens, et sicciores locos patitur , candida lanugine obductus magisque, dum crescit. Cucurbitarum numerosior usus. et primus caulis in cibo, atque ex eo in totum natura diversa. nuper in balnearum usum venere urceorum vice, iam pridem o, rotundas; quae in lateribus, crassas brevioresque. siccantur in umbra et, cum libeat serere, in aqua macerantur. cibis quo Iongiores tenuioresque, eo gratiores, et ob id salubriores quae pendendo crevere, minimumque seminis tales habent, duritia eius in cibis gratiam terminante. eas, quae semini serventur, ante hiemem praecidi non est mos, postea fumo ili . inventa est ratio, qua cibis quoque servarentur — eodemque modo cucumis—usque ad alios paene proventus ; et id quidem muria fit. sed et scrobe
Abbreviated transcription (Latin):
rudas ut passim quis quede meter& eccealtile fpectantur¬
asperagi a rͥauenna terrnos libris rependit heu ꝓdiga
uenris mirum esse nonliceri petori cardius uesinomlc&¬
blebeuque qui quese pa rantur d q̃a ncture eolem̃ta in erline
de cr&cum s. hmiuesilliglaciem potent poenas quemon¬
tium inualuptatem gole uestunt seniatur ligurt aeseide &
cngitatur qiue utalienis mensibus mnex algea tdeca quit Alias quas
nemo sacrus auenti nosque montes &irateplebis sece suus
circum spexerit. Moxenim cereae aequauit quas pecumas
separa uerit Ita que hercules nullum macelli uectigal mas¬
lus fuit romeclamore plebis incaus antis aputom̃s principes
Denec remisum est pastoriũ messis huius compestum que
nom aliter questuosus censũ haberi Autiicius aominore

Expanded text:
rudas, ut passim quisque demeterrudas, ut passim quisque demeterasparagi et Ravenna ternis libris rependit. Heu prodigia ventris! Mirum esset non licere pecori carduis vescuae quoque separantur, et ipsa naturae elementa vi pecuniae discreta sunt. hi nives, illi glaciem potant poenasque montium in voluptatem gulae vertunt. servatur rigor aestibus, excogitaturque ut alienis mensibus nix algeat. decocunt alii aquas, nemo Sacros Aventinosque montes et iratcircumspexerit? macelluum certe aequabit quos pecunia separaverit. itaque, Hercules, nullumn macelli vectigali maius fuit Romae clamore plebis incusantis apud omnes principes, done re- is missum est portorium mercis huius, conpertumque non aliter quaestuosius censu
Abbreviated transcription (Latin):
Ex huso plebei macellum quanto in nocentiore uctũ mergit re
sores alias in numidiaque xicpiae sepulera aut pugnaricũ
funs mundique capientem quod inandat alius adhertidles quã
ingilia hetquam paruta uo luntatis ci& acȩ quenisi eade
queuli que indgnatio occurer& ferendũ sa ne fuerit e eqͥ¬
sita nascipama dlia sapare alia magnitudine Aliamens¬
tro pauperibus inte hieta inu&ẽ rari uinas acc squecastra¬
ri tiociuquam ad eolongim esseuatam ut non ante segen¬
ta potente frugibus quaque quendam alitum sibi &x cogi¬
tasse luxoriam acmeclal lam tantum carum suꝑquepis¬
trinarum operisbus &celaturis uiuere. Alio pane procerũ
alio uolgitut generis us quea dintimam plebem descendentẽ
ferentiam fecere in cilio &iam inuno asseuenali in hus aliqua
quoque sibina scitribus negasł caule intantiun signato at .¬
pauperis mensa noncapiat siluestres fecerat naturcre or¬

Expanded text:
52 ex horto plebei macellum, quanto innocentiore victu! mergi e52 ex horto plebei macellum, quanto innocentiore victu! mergi eores, alias in Numidiam atque Aethiopiae sepulchra, aut pugnare cum feris mandique capientem quod mandat alius. at, Hercules, quam vilia haec, quam parata voluptati satietatique, nisi eadem, quae ubique, indignatio occurreret! 53 ferendum sane fuerit exquisita nasci poma, alia sapore, alia magnitudine, alia monstro pauperibus interdicta, inveterari vina saccisque castrari, nec cuiquam adeo longam esse vitam, ut non ante se genita potet, e frugibus quoque quondam alicam sibi excogitasse luxuriam ac medulla tantum earum superque pistrinarum operibus et caelaturis vivere, alio pane procerum, alio volgi, tot generibus usque ad infimam plebem descendente aferentiam facere in cibo etiam uno asse venali? in his quoque aliqua sibi nasci tribus negant, caule in tantum saginato, ut pauperis mensa non capiat. silvestres fecerat natura cor
Abbreviated transcription (Latin):
dorespinose & caule baanuginis semine inullum radie
igna queconcihtur adqueon dictum est usum: Ab hissu
anda & qñantiquitas nihil prius mirata est quam hes¬
eridum hostosacregum ha donis & alcino. Itemque
pensiles siue illos amiramis siue assne rexcrrus fecit
dequorum apere aliouo lumine dicemus roniani quidẽ pe¬
sipsum coluere quippe &iam suꝑbus nuntium illum se¬
marque ainguimarium filio remisit exastaln. dui tre
ca bostus in liostiuero heradiu qua molrem comitataestagelegiaqiẽ¬
dam hosdo que ea soro tantum contra iniuidenium & sa scinationes
liariudemus inremedio saturia signa quam quam hor tostutce¬
le ueneris a signante plauto limquidero hostorum nominem
psurbe. delitia sagrisu illas que posiden. Primus hoc infutuit ade¬
nsepicuru sotum a gister usq: adeum mors non fuerat. incppi¬
ds habi carirura rome quadem ꝑsehostus agor prupereserat

Expanded text:
odore, spinosae caule lanuginis. semen ei nullum, radix odore, spinosae caule lanuginis. semen ei nullum, radix magna, quae conciditur ad quem dictum est usum. xix 49 randam et quoniam antiquitas nihil prius mirata est, quam Hesperidum hortos ac regum Adonidis et Alcinoi pensiles, sive illos Semiramis sive Assyriae rex Syrus fecit, de quorum opere alio volumine dicemus. Romani quidem reges ipsi coluere ; quippe etiam Superbus nuntium ilium saevum atque sanguinarium filio remisea hortus, in horti vero heredium; quam ob rem comitata est et religio quaedam, hortoque et foro tantum contra invidentium effascinationes dicari videmus in remedio saturica signa, quamquam hortos tutelae Veneris adsignante Plauto. iam quidem hortorum nomine in ipsa urbe delicias agros villasque possident. 51 primus hoc instituit Athenis Epicurus otii magister; usque ad eum moris non fuerat in oppidis habitari rura. Romae quidem per se hortus ager pauperis erat.
Abbreviated transcription (Latin):
au quod cir ca poriam nascitur Iom ꝑueniens nertenaica
gineng tutur &in parnora mante copioso quibusdam laer¬
cium uo antibas. ꝑque ominia aclulteratur reisa laberr
utilis sime que uetoritas prec iosinceri primanicolo
nodiceruso & confrangatur candido intus Moxtra¬
uaente gutta aque que saliua queliqueseat ai sus inmultis
iedi caminibus Sunt a ĩ innum duoge nera nonnisi sor¬
linota uulgocũ questum ullim polleunt In primis rubia
inguendii lamus & carus Necessaria laudatissima itali
&inax me suburbana &õmnis penepriuicior scante
ponte prouenit seritur que similitudinae eruilia
ermi spino sis & caulate genidulatus idestquinis cirta asti¬
a lauandis demũ lanisucum hab& mirum Quantum
inferens candore mollicia deque nascitur sitiua
inque sedsponte precipua inasia si raque saxosis das¬
erislocis transeu praten tamen laudatus suma cau¬
te ferulaceoteniu &ipsocibis indigenarium ex p&tto &ũm
uenti quicquidsit cum quo dequoquatur folio olea estru

Expanded text:
 Cyrenaica regione. gignitur et in Parnaso monte copiosum, quibusdam laserpicium vocantibus. per quae omnia adulteratur rei saluberrimae utilissimaeque auctoritas. probatio sinceri prima in colore modice rufo et, cum frangatur, intus candido, mox tralucente gutta quaeque saliva celerrime liquescat. usus in multis medicaminibus. Sunt etiamnum duo genera non nisi sordido nota volgo, cum quaestu multum polleant, in primis rubia, tinguendis lanis et coriis necessaria. laudatissima Italica et maxime suburbana, et omnes paene provinciae scatent ea. sponte provenit seriturque, similitudine erviliae, verum spinosisfoliis et caule. geniculatus hic est quinis circa artila lavandis demum lanis sucum habet, mirum quantum conferens candori mollitiaeque . nascitur sativa ubique, sed sponte praecipua in Asia Syriaque, saxosis et asperis locis, trans Euphraten tamen laudatissima, caule uentis, quicquid sit cum quo decoquatur, folio oleae. stru
Abbreviated transcription (Latin):
me Aha carne autroque Alia costice. Auteute & caflia lagine
aliatunicis carnosis. Aliorũ fructusint̃raẽ Aliorũ &extra. Alorũ
ĩuisi extra: Nuedã iaceNł orescuts quene tu curbutae &tucumis eadẽ peu¬
docs Quã quam grauiora multo laaus que ina rluribus gignuntur sed
Tnta oonduntur raphane napieique ei rapuatque aliomodo
m̃ ulesos t pasti naccie. Quedamiuacabimus ferulace autanecumalius
Nam quera duũ Auctoresinarabia maluas sptu nomense arbo
rescerbaculorum queusum preber exempla sedarbharemalua omau¬
retama lx oppidi aestuario abihesperidim hosti fiuis se ꝓduntur
C&is passibus ab oceano luxta delubrum herculis apliquius gaditano ut
ferun ipr altitudinis pedes xx. cras studins quã cirtũ plefaone possit:

Expanded text:
gine, alia carne aut utroque, alia cortice aut cute et cartilagine, gine, alia carne aut utroque, alia cortice aut cute et cartilagine, alia tunicis carnosis. Aliorum fructus in terra est, aliorum et extra, aliorum non nisi extra. quaedam iacent crescuntque, ut cucurbitae et cucumis; eadem pendent, quamquam graviora multo etiam iis, quae in arboribus gignuntur. sedterra conduntur raphani napique et rapa, atque alio modo inulae, siser, pastinacae. quaedam vocabimus ferulacea, ut anetum, malvas. namque tradunt arescere baculorumque usum praebere. 63 exemplo est arbor malvae in Mauretania Lixi oppidi aestuario, ubi Hesperidum horti fuisse produntur, CC passibus ab oceano iuxta delubrum Herculis antiquius Gaditano, ut feru
Abbreviated transcription (Latin):
& his onos neue. Auctoritatẽ rebus uelita sadimat cum p̃sestim &ia
cagnomina ꝓcerũ indenatiuuiderius lactucinosque inualera fimilia
nom pudiusse appella ri&untogiat aliqua grata opere curtcoquae
nr̃e uergilio quoque confessio quan sit difficile uerborũ lunorẽ tam
paruis prohibere: hostosiuilla ei ungendos non estdubum riquos quema¬
xime haben dos si comtoigat prefluua ne siminus eputeerita cugani¬
sue Neumaticis uel tollentem nonion hasturigatus solũ ꝓscinden¬
dum a fauenio mautumnum preparantibus. Et past .Xiiii. dies
iterandumque ante brumam oetoiugerum operis palari iustũest:
F mumtres pedes altecum terrt misceri ares distingui easque resupi¬
nus puliinoruntoris ambir singalas tramitiom sulcis quad e&ur acces¬
sis homiinis catebris quaidecurfus in hastis nascentium aliabullo cõm̃dantꝰ
Qia capite aia cauleo folio alia utroque. Alia semine. Alia casa¬

Expanded text:
et his honos, neve auctoritatem rebus vilitas adimat, cumn praesertim etiam et his honos, neve auctoritatem rebus vilitas adimat, cumn praesertim etiam cognomina procerum inde nata videamus Lactucinosque in Valeria familia non puduisse appellari, et contingat aliqua gratia operae curaeque nostrae Vergilio quoque confesso, quam sit difficile verborum honorem tam parvis perhibere. Hortos villae iungendos non est dubium riguosque maxime habendos, si contingat, praefluo amne, si minus, e puteo rota organisve pneumaticis vel tollenonum haustu rigatos. solum proscindendum a favonio in autumnum praeparantibus post XIIII dies iterandumque ante brumam. VIII iugerum operis palari iustum est, fimum III pedes alte cum terra misceri, areis distingui easque resupinis pulvinorum toris, ambiri singulas tramitum sulcis, qua detur accessus homini scatebrisque decursus. In hortis nascentium alia bulbo commendantur, alia capite, alia caule, alia folio, alia utroque, alia semine, alia cartila
Abbreviated transcription (Latin):
hastorum ato p̃dicat caulo p̃dicat caules hinc primũ agricole cestũ a¬
bad̃ priscia ñ estatim facieba tt iudicium Nequã essint domo matrẽ
familias &enim heccura femine dicebatur ali indulgensessa hor¬
tus quipoe ecarnario autmacellũ uiuendum & nec cautesui nuncmia¬
pie pbabant dam nantespulimentaria quar egeren alio palmenta¬
rio ideratoleo parcere nãganari dosideria &ũm inex pbratione e¬
rant hosta maximeplacebanꝰ quia nom egerenTigniparteretꝰ qligno e¬
peditares & parata semper undes tacetare appellantur ficalia am¬
coquine conenatura sirsicibo & queminine acrenderet̃ desderum
panis parsagum ad condimenta ꝑtinens fateũr domuersura fi
solitam. Atquenonundicum piper questũ quequ&crans mara pedãm
am infenestris suis plebs urbanam magine hostorum cotidiana
oculis ruram p̃bebant antiquam prefigi Prospectus aminis uegit
multitudinis in numeritesce ualiro cinatioquam abrem sit. Aliquis

Expanded text:
Hortorum Cato praedicat caules. hinc primum agricolae aestimabant prisci et sic statim faciebant iudicium, nequam esse in domo matrem familias — etenim haec cura feminae dicebatur —, ubi indiligens esset hortus, quippe e carnario aut macello vivendum esse. nec caules, ut nunc maxime, probabant, damnantes pulmentaria quae egerent alio pulmentario: id erat oleo parcere, nam gari desideria etiam in exprobratione erant. horti maxime placebant quae non egerent igni parcerentque ligno, expedita res et parata semper, unde et acetaria appellantur, facilia concoqui nec oneratura sensus cibo et quae minime accenderent desiderium panis. pars eorum ad condimenta pertinens fatetur domi versuram fieri solitam atque non Indicum piper quaesitum quaeque trans maria petimus. iam in fenestris suis plebs urbana imagine hortorum cotidiana oculis rura praebebant, antequam praefigi prospectus omnes coegit multitudinis innumerae saeva latrocinatio . quamobrem sit aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
terea flor& terram amat terra atque ore
fuerit maxime sabulosa & sicca at que &iam
harenosa coluitique non uult tellurem adõ
mat ut quamuis frutecto soloco actũs int̃fol
uepresque adter raem teemen raidiepuenis
atisu ⁊ephirus graecis Niminitus in hunc speltare oli¬
uai cioius sit hicuerin choat aperitq teras. tenui fri¬
tore siliberhicuites putindi frugesq: cunen diarbores
abebit exostum uentumq uolt᷑ num eoiũ graecis ditũ

Expanded text:
aeterea floret. terram amat terraque opeririaeterea floret. terram amat terraque opeririquaerit maxime sabulosa et sicca atque etiam harenosa. coli utique non vult. tellurem adeo amat, ut, quamvis frutectoso solo coiectum inter folia vepresque, ad terram tamen radice occasu, zephyrus Graecis nominatus. in hunc spectare oliveta Cato iussit. hic ver inchoat aperitque terras tenui frigore saluber, hic vites putandi frugesque curandi, arbores habebit exortum ventumque volturnum, eurum Graecis dictum,
Abbreviated transcription (Latin):
gronascentib: tcxio in libras esterti singus
& in penuria bini proximic in algido natis
cepi uero amiterni quorum eadem ferene
iniugero sextari .IIII. diligentiores quinto sils
napum seriiube u recpa quecrto utrum ques¬
coraeto Rapa la&iora fieri si palea semi nard
Serere nudum uoluiN p̃cantẽ sibi &iucini serere
Satus utique generiustus int̃ duorum Nomis¬
dies fertus peptuni atque uolcani ferun¬
que subtiliobseruatione quotalunae p̃cedin
hie men ixprima ceciderit sitotem luminũ diee
tra p̃dictũ tẽporis spatiũ serintur mire proue¬
nirae seruntur & uerae incecdis itque amids
upinos usus proximus cumsit & hominia qas¬
dripedum generi ungulas hoebenti scum mies
remedium eius Nem&entis fugiat exiliendois
abimore tollatur necullius que serantur no¬
ra adsensuterrae que mirabior p̃rimum omn
um cotidie cum sola circum cegitur orisque
igricolis &iam uubilo demonstratter pr¬

Expanded text:
agro nascentibus—taxatio in libras sesterti singuli agro nascentibus—taxatio in libras sesterti singuli et in penuria bini —, proxima in Algido natis, napis vero Amiterni. quorum eadem fere naalendas Martias , in iugero sextarii IIII. diligentiores quinto sulco napum seri iubent, rapa quarto, utrumque stercorato, rapa laetiora fieri, si cum palea semen inaretur. serere nudum volunt precantem sibi et vicinis serere se. satus utrique generi iustus intdies festos, Neptuni atque Volcani, feruntque subtili observatione, quota luna praecedente hieme nix prima ceciderit, si totidem luminum die intra praedictum temporis spatium serantur, mire provenire . seruntur et vere in calidis atque umidis. Lupino usus proximus, cum sit et homini et quadripedum generi ungulas habenti communis. remedium eius, ne metentes fugiat exiliendo, ut ab imbre tollatur. nec ullius quae seruntur natura ad sensuium cotidie cum sole circumagitur horasque agricolis etiam nubilo demonstrat. ter pr
Abbreviated transcription (Latin):
elegit pacnenihil aliud seri possit nebulis a priu¬
nis a frigore ultro a luntur amplitudine mira¬
biliuidi .XL. librecs excedentia incibis qui¬
dem noferis pluribus modis cõmendantur
durant que adalias inapisa crimonia domit
colorilus picta preersuum sexalis purputis
quo quece nequece aliut incibis tinguidecas
Genera eorum greciduo prima fecere nus¬
feminum que &ea serendi modi exeodan son
densiore enim satu masculescere item incema
ficilisemen prestantius quo subtilius species ao
nium tres aut enim in latitudinẽ fundi at
tundtem globarii tertiam speciem siluestren
pella uere in longitudinem radice ꝓcurone
phani si militudne a folio anguloso scra broges
eo &eri que cirta mersem exceptus oculus pr¬
g& medeatur que caligini ad mixtolicten
lierum frigore dulciora fieri ex istimant a
diora tepore in folia exeunt palma in ursinos

Expanded text:
eligit, paene ubi nihil aliud seri possit. nebulis et pruieligit, paene ubi nihil aliud seri possit. nebulis et pruinis ac frigore ultro aluntur, amplitudine mirabili; vidi XL libras excedentia. in cibis quidem nostris pluribus modis commendantur, durantque ad alia sinapis acrimonia domita, etiam coloribus picta praeter suum sex aliis, purpureo quoque. neque aliud in cibis tingui decet. 129 genera eorum Graeci duo prima fecere, masfemininumque, et ea serendi modo ex eodem semine: densiore enim satu masculescere , item in terra difficili. semen praestantius quo subtilius. species vero omnium tres. aut enim in latitudinem fundi, aut in rotunditatem globari. tertiam speciem silvestrem appellavere, in longitudinem radice procurrente, raphani similitudine et folio anguloso scabroque, suco acri, qui circa messem exceptus oculos purget medeaturque caligini admixto lacte mulierum. frigore dulciora fieri existimantur et grandiora. tepore in folia exeunt. palma inNursino
Abbreviated transcription (Latin):
sunum autemid quo dero simillinum firimiusq quodnigru
&rufum quã quod album. sili quaereundae cicericetens
leguminum longe & id figunx seminis lite Psccilindiro¬
tae pas siolorum cumi psismandunt᷑ giixnis serereeos qua
uelis temelica abidib: ostbris inhł Nouebris. Leguomina
cumature scere coeperunt impiendas quo citoeuiliut la¬
tentcum decidere sicut& iupinum. Quaqua prius de
iustus ordofiat a frumentortinus auteorte faba di¬
cendis quando aliusus pixstantiora his nonestante
omnia Namq: cunctis animalib Nascunt᷑ N& inno¬
uis sunis satiant ruris alitum quoq genera magis
horis gratia quam cimarum flauidorum quo¬
que &inhorreisene catarum uel maiore quã
uirentium ipsi uero durant & insua terra ser¬
uita a posta passa poenae idalium ꝓuentum
fimem que sentiri ꝓ hibent auino atque messe.
Testius hictras padanis fructus terra non morus

Expanded text:
simum autem id quod ervo simillimum, firmiusque quod nigrum simum autem id quod ervo simillimum, firmiusque quod nigrum et rufum quam quod album. Siliquae rotundae ciceri, ceteris leguminum Iongae et ad figuram seminis. latae, piso cylindrtae. passiolorum cum ipsis manduntur granis. serere eos qua velis terra licet ab idius Octobr. in kal. Novembris. legumina, cum maturescere coeperunt, rapienda sunt, quoniam cito exiliunt latentque, cum decidere, sicut et lupinum. quamquam prius de iustus ordo fiat, a frumento protinus aut certe faba dicendis, quando alius usus praestantior ab iis non est. Ante omnia namque cunctis animalibus nascuntur, nec in novissimis satiant ruris alitum quoque genera, magihoris gratia quam cymarum, flavidorum quoque et in horreis enecatorum vel maiore quam virentium. ipsa vero durant et in sua terra servata et postea passa paene ad alium proventum, famemque sentiri prohibent. a vino atque messe tertius hic Transpadanis fructus. 128 terram non morose
Abbreviated transcription (Latin):
larum cibis cruda &om nino de cocto ha¬
rundinem radicibus :¬
imilis nascitur &iceriaciliaque &intoronechilcidis
Dlacu. Exleguminib: autumno uere serunt lens &in
grxciapisum .÷. Lensamatsolum tenuemagis quapin¬
guae cielum utiq siccum. Duogenenrei: aegipto al¬
terum rutundius Nigriusq ilterum sua figunrun¬
deuario u suturlatumest inlenticulas nomeninueno
aput auctorem aequa animitatem ficriuescentib: ea
Pisumina pricis scrideba frigorimin patientis si mnumide
oiitalice &inausteriore caelo Nonnisi uernor inpore
gine id eo solumurit N&nisi madefictum pridie seride¬
ba dfferentiae plures magnitudine colore figuna
sipore. Estenimari & inopite simileunde ita appel¬
litur album nigrumq: Est& columbinum quoalii ue¬
nerium appellant candidum rutundum leuemarien¬
ti Nominus quod regio ꝑuigilis adhib&. Estacicer¬
culaminuti ciceris inaequalis angulo siueluti pisũdulcis¬

Expanded text:
larum cibis, cruda et omni modo cocta, halarum cibis, cruda et omni modo cocta, harundinum radicibus smilis . nascitur et in Syria Ciliciaque et in Toronae Chalci Ex leguminibus autumno vereve seruntur lens et in Graecia pisum. lens amat solum tenue magis quam pingue, caelum utique siccum. duo genera eius Aegypto, alterum rotundius nigriusque, alterum sua figura, unde vario usu tralatum est in lenticulas nomen. invenio apud auctores aequanimitatem fieri vescentibus ea. pisum in apricis seri debet frigorum inpatientissimum. ideo in Italia et in austeriore caelo non nisi verno tempore gine, ideo solum urit nec nisi madefactum pridie seri debet. differentiae plures, magnitudine, colore, figura, sapore. est enim arietino capiti simile, unde ita appellatur, album nigrumque; est et columbinum, quod alii Venerium appel- ???candidum, rotundum, leve, arietino minus, quod religio ???vigiliis adhibet. est et cicercula minuti ciceris, inaequalis , angulosi, veluti pisum, dulcis
Abbreviated transcription (Latin):
hiemem uergilius eam ꝑuersari iub& circum¬
padane itaclice ritu sedmalor parsmalunt fabc¬
lia matu reracionis quã trimestrem fructũ
eius Namque si lique caules que gratissimo sut
pabuli pecori aquas inflorem axime concu¬
piscit cum uero defloruit exiguas desidesaet
solum in quosata ÷ l&ificat᷑ stercoris uicem
idõ circa macedoniam thes saliam quecum flo¬
rerecoepit uertunt arua. Nascitur & suas¬
ponte plorisque in locis sic ut septẽtrionalisoce¬
anni insulis quas obid nr̃i fabarias appellant
item in maur&ania siluestris passim sed
predura &q: ꝑ coqui non possit
NVascitur & inegypto spinoso caule quade
causacrocodilio culistimentis refugiunt longi¬
tudo scapo quattuor cubitorum est amplis¬
sima crassitudo intonigenicula ab e& mol¬
li calamosimilis caput papaueri colarero seo in eo
fabe non supra tricena folia ampla fructosipse
amarus &odore sed radixꝑ quam lata in co¬

Expanded text:
hiemem. Vergilius eam per ver seri iubet circumhiemem. Vergilius eam per ver seri iubet circumpadanae Italiae ritu, sed maior pars malunt fabalia maturae sationis quam trimestrem fructum. eius namque siliquae caulesque gratissimo sunt pabulo pecori. aquas in flore maxime concupiscit, cum vero defloruit, exiguas desiderat. solum, in quo sata est, laetificat stercoris vice. ideo circa Macedoniam Thessaliamque, cum florere coepit, vertunt arva. nascitur et sua sponte plerisque in locis, sicut septentrionalis oceani insulis, quas ob id nostri Fabarias appellant, item in Mauretania silvestris passim, sed praedura et quae percoqui non possit. nascitur et in Aegypto spinoso caule, qua de causa crocodili oculis timentes refugiunt. longitudo scapo quattuor cubitorum est amplissima, crassitudo digiti. ni genicula abessent, molli calamo similis; caput papaveri, colore roseo, in eo fabae non supra tricenas; folia ampla, fructus ipse amarus et odore, sed radix perquam grata inco
Abbreviated transcription (Latin):
fari naea ad grecuatur que pondusillec &omnileguimi¬
neiamuero & pabulum in pane ueneali fecbe mul¬
tiplex usus oninium quadri pedum generi precipue
hominifrumento &iam mis c&ur apud pleras¬
quegentes & macxime panico solideo aedelicacci
nisdiis insacro ẽ preualens pulmentaricibo & he¬
b&ecresensus ex istimata in somnia quoque face¬
reob hec phrtago rice sententia edam nata uitali
tradidere quõ mortuaꝵ anime sint in ea quade
cccusec parentum. douiti quece ad summitur
uarro & obhaec flamine mea non uesci:
Tradit & quo infloreeius littere lucubres
reperiantur in eadem peculiaris religionã¬
q: fabam utique& frugibus referremox est
auspici causa quaeidõ referiua appellatur & aulti¬
onibus adhihereeam iucrosum putant sola ceste
frugum &iam exesa repl&ur crescenteluna aqua
marina aliauesalsa non ꝑco quitur seritur ante
uergiliarum occasum leguminum pͥmaaut anteceda

Expanded text:
farina ex ea, adgravaturque pondus illa et omni legumifarina ex ea, adgravaturque pondus illa et omni legumine, iam vero et pabulo, in pane venali. fabae multiplex usus omnium quadripedum generi, praecipue homini. frumento etiam miscetur apud plerasque gentes, et maxime panico solida ac delicatiusnis diis in sacro est. praevalens pulmentari cibo, set hebetare sensus existimata, insomnia quoque facere, ob haec Pythagoricae sententiae damnata, ut alii tradidere, quoniam mortuorum animae sint in ea, qua de causa parentando utique adsumitur. 119 Varro et ob haec flaminem ea non vesci tradit et quoniam in flore eius litterae lugubres reperiantur. in eadem peculiaris religio, namque fabam utique ex frugibus referre mos est auspici causa, quae ideo referiva appellatur. et auctionibus adhibere eam lucrosum putant. sola certe frugum etiam exesa repletur crescente luna. aqua marina aliave salsa non percoquitur. seritur ante vergiliarum occasum leguminum prima, ut antecedat
Abbreviated transcription (Latin):
lica adulterina fit maxime quidem ẽle
que in cefnca de generut latio reseius spi
uigriores que & breui stipula pisunt cum
renec & sicquoquedifficulter d&erunt utricu¬
os fitque dimidice nudi mensurce. Pos¬
eaqueoy ꝓsi pars quasta insꝑgitur atq: ut cohe¬
t farinacrio cribo subcernuntq: in eoreman¬
sit exceptica apłt & grandissima ẽrursis que trec¬
sit astio recernitur & sccundaria uocũ ritem
irebrariac quacesimili modo intertioremansit
iribið angustissi mo&tatum harenastraens¬
nittente: Aliccratio ubi queadulteran
extritico candidissima & grandissimoc
ediguntgrcna acsemi cocta in ollis postea
arefatiunt solea dinitum rursus que leui¬
ter ad spersamalis frangunt:
Feapulcrius quam & tritico fitgracũ quã uis
idec licoce uitium sit candorem ecutem
& pro craetec loccti sin colti mixtura comfest
xime honos fcche quippe ex quatem ꝑtec¬
tus si &iam pocnis lomentum appellatur

Expanded text:
Alica adulterina fit maxime quidem e zea, Alica adulterina fit maxime quidem e zea, quae in Africa degenerat. latiores eius spicae nigrioresque et brevi stipula. pisunt cum harena et sic quoque difficulter deterunt utriculos, fitque dimidia nudi mensura, posteaque gypsi pars quarta inspergitur atque, ut cohaesit, farinario cribro subcernunt. quae in eo remansit, excepticia appellatur et grandissima est. rursus, quae transit, artiore cernitur et secundaria vocatur, item cribraria, quae simili modo in tertio remansit cribro angustissimo et tantum harenas transmittente. 116 alia ratio ubique adulterandi ex tritico: candidissima et grandissima eligunt grana ac semicocta in ollis postea arefaciunt sole ad dimidium rursusque leviter adspersa molis frangunt. ex zea pulchrius quam e tritico fit tragum, quamvis id alicae vitium sit. candorem autem ei pro creta lactis incocti mixtura confert.xime honos fabae, quippe ex qua temptatus sit etiam panis. lomentum appellatur
Abbreviated transcription (Latin):
acolis & quae ceca minis capuam ducit:
du sinpilalignea uel apidis duritia conte
Nmobilius Notũ ẽ pilo uinctorum poenelio¬
era primori inẽ pixis ferrea excussis intuni¬
÷ iterum isdem armocmentis nudata con¬
Qi medulla itafuintilice triagend teminimũ acsẽcda¬
ur i Cirandissimum uero apherema appellatt
on dum hecbent candorem suum quo p̃cellutꝰ
aintamen alexan drine p̃feruntꝰ posteoc mirũ
dsto id misc&ur er&a que transit incorpuscdlo re¬
que & teneritatem ad fert inuenitur haec
terputeo los & neapolim incole &leu cogeo
ppellacto exicetque diui ocugusa decr&ũ quo
in no adducene milico necepollitecnis proco
iumerariiussit efisco suo coloniam deducens
apuam adiecit que causam ad ferendi quõ
eras seN campani alicam conficisine eo m&a¬
opossein eodem reperitur & sul purem icat̾¬
ue fontes araxioculorum decritati & uolnerũ
edi cinedentium quo firmitecti. ⁊

Expanded text:
uteolis et quae a Cumis Capuam ducit. uteolis et quae a Cumis Capuam ducit. eius in pila lignea, ne lapidis duritia conterat, mobili, ut notum est, pilo vinctorum poenali opera. primori inest pyxis ferrea. excussis inde tunicis iterum isdem armamentis nudata conciditur medulla. ita fiunt alicae tria genera: minimum ac secundarium, grandissimum vero aphaerema appellant. 113 nondum habent candorem suum, quo praecellunt, iam tamen Alexandrinae praeferuntur. postea, mirum dictu, admiscetur creta, quae transit in corpus coloremque et teneritatem adfert. 114 invenitur haec inter Puteolos et Neapolim in colle Leucogaeo appellato, extatque divi Augusti decretum, quo annua ducena milia Neapolitanis pro eo numerari iussit e fisco suo, coloniam deducens Capuam, adiecitque causam adserendi, quoniam negassent Campani alicam confici sine eo metallo posse. — In eodem reperitur et sulpur, emicantque fontes Araxi oculorum claritati et volnerum medicinae dentiumque firmitati. — 115
Abbreviated transcription (Latin):
sime sccluberrimamq peclma frugum i¬
biteetec iteclice contingit fitsine dubio & ine¬
to sed ad modum sꝑnendec initalia ueross¬
bus locis sicut uero nensi pisecrio que ccgn
campania tamen laud atissima campusqu
iacens in montibus nimb: sis totis quidem u
planicie terreceius ut ꝓtinus solinaturade
puluere a sum mec inferior bibuloc & punes q
fistulas quoque montium culpec in honũ ceds
Crebos enim imbr ꝑculat atq trans mit
diluiuii aut madere uoluit ꝓpt̃ falacita tẽcis¬
rae cadem acceptum umarem nullis fint¬
bus reddit sedtem percct aun eoquensims
farre&tamen uere seg&isq interquie ues
dund rosa modoratiorem sitiuam adõ tersi
cessat parereundeuulgodictum plus apu
pecnos ungenti qua ẽ cepud ẽ& erosoleifier quar
ipsum Pars eius quae laeboriaeuocantur quers
creum gregia appellant finiuntur leuiar
uie ab utro quelatere consuluri quece cep¬

Expanded text:
tissimae saluberrimaeque, quae palma frugum itissimae saluberrimaeque, quae palma frugum indubitata Italiae contingit. fit sine dubio et in Aegypto, sed admodum spernenda, in Italia vero pluribus locis, sicut Veronensi Pisanoque agro, in Campania tamen laudatissima. campus est subiacens montibus nimbosis, totus quidem XL p. planities. terra eius, ut protinus soli natura dicatur , pulverea summa, inferior bibula et pumicis vice fistul osa quoqcrebros enim imbres percolat atque transmittit, nec dilui aut madere voluit propter facilitatem culturae, eadem acceptum umorem nullis fontibus reddit, sed temperate concoquens intra se farre. et tamen vere segetes, quae interquievere, fundunt rosam odoratiorem sativa. adeo terra non cessat parere, unde volgo dictum, plus apud Campanos unguenti quam apud ceteros olei fieri. quantum antecedit, tantum ipsum pars eius, quae Leboriae vocantur, quem Phlegraeum Graeci appellant. finiuntur Leboriae via ab utroque latere consulari, quae a P