comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uine uirtutis excesẜit. ama¬
bas tu illum. ymo u̾o uirtutẽ
enis. secum eniui tibi ut puto
uichil tei fuerat nͥ ꝙ necessa¬
no consequens est ut pecrati
osor idem et uirtutis amator
sit. Tu pat̾ has ĩnicem confe¬
rens epłas extuuabis si qua
huius calamni us est ad actꝰ
diu̾sissimos uituperandum
scilicet ac laudandum. Ut taĩ
uterea memineris quicquid
uttaq defectuũ habet inge¬
uii trmen esse si quid auten
forte quod placeat laudem eẽ
uaterie nõ stiłi. Quis eñ uł
hunc laudare uł illum uitu¬
perare uesciat. Aut quis usꝙͣ
est tam hebes in reliquis qui
nou hic ad utaiuulibet sic diser¬
tus. Dale ad fontem sorgie.xuiiiͦ.
kal. Iañ. diluculo. Ad clerum
eccłie paduane de transitu ac lau¬
dib Idebrandini presulis.
Isi mus frattes amantis¬
sum patrem nr̃m. uno
u̾o p̾misimus secutun
cet in celis accenderet. Il debrã¬
diuũ epm̃ quem uescio au t̾re¬
strem angelum an celestem ho¬
mmem dicam. P̾misimus illũ

Expanded text:
vine virtutis excesserit. Amavine virtutis excesserit. Amabas tu illum, imo vero virtutem eius; secum enim tibi, ut puto, nichil rei fuerat nisi quod necessario consequens est ut peccati osor idem et virtutis amator sit. 3 Tu, pater, has invicem conferens epystolas, extimabis siqua huius calami vis est ad actus diversissimos, vituperandum scilicet ac laudandum, ut tamen interea memineris quicquid utraque defectuum habet, ingenii crimen esse; siquid autem forte quod placeat, laudem esse materie non stili: quis enim vel hunc laudare vel illum vituperare nesciat, aut quis usquam est tam hebes in reliquis qui non hic ad utrumlibet sit disertus? Vale. Ad fontem Sorgie, XVIII Kal. Ianuarias, diluculo. 14 Ad clerum Ecclesie paduane, de transitu ac laudibus Ildebrandini presulis. 1 Amisimus, fratres amantissimi, patrem nostrum, imo vero premisimus secuturicet in celis accenderet, Ildebrandinum epyscopum, quem nescio an terrestrem angelum an celestem hominem dicam; premisimus illum,
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ si iam tum etate terencu
uerinu erat. quid hodie arbit᷑¬
ris. Perlege ergo si libet. id q
setrecius ac renite donec sci¬
amus quid uinido d̾s aut for¬
tima parauert. Tunc cõsulta¬
unius quid huic fiat epłe an
donanda sit flãmus. au sorori¬
bus ascribenda. Interim scito.
et hine fidem metire meam
mullis me oculis haue aliis o¬
stensurum fuisse qmͣ tins ua¬
le decus meum. ad fontẽ sor¬
gie .xixͦ. uał i añ silẽto noctis
intempeste.. Ad eundem.
muisculis quaͣtum addẽ
m amnum ueiit. le¬
gisti confestinq remisisti ept
epłam tibi iuscriptam eo ꝙ te
capitalem hostem uicionim
nouerim. quam quidem ualde
tibi placuisse gaudeo. Itaq in
ipsi testimonio tuo probabili¬
or ac gracior facta est.2 Iunc
tibi aliam nuito quam dero
paduãe ecclĩe dictam suꝑ trã¬
sitũ sacce memorie Il debrandi¬
ui epĩ quem te sciebam lauda¬
re solitum et mirari. qmͣiꝙͣ ipẽ
me iudice omnem humauã
adiuiracionem miraculose di¬

Expanded text:
quod si iam tunc etate Terrentii quod si iam tunc etate Terrentii verum erat, quid hodie arbitraris? perlege ergo si libet, idque secretius, ac remitte donec sciamus quid mundo Deus aut fortuna paraverit; tunc consultabimus quid huic fiat epystole, an donanda sit flammis an sororibus ascribenda. Interim scito, et hinc fidem metire meam, nullis me oculis hanc aliis ostensurum fuisse quam tuis. Vale, decus meum. Ad fontem Sorgie, XIX Kal. Ianuarias, silentio noctis intempeste. 13 Ad eundem. sculis quartum addere in animum venit. Legisti confestimque remisisti epystolam illam tibi inscriptam eo quod te capitalem hostem vitiorum noverim, quam quidem tibi valde placuisse gaudeo; itaque michi ipsi testimonio tuo probabilior ac gratior facta est. 2 Nunc tibi aliam mitto, quam clero paduane Ecclesie dictavi super transitu sacre memorie Ildebrandini epyscopi, quem te sciebam laudare solitum et mirari, quanquam ipse, me iudice, omnem humanam admirationem miraculo sue di
Abbreviated transcription (Latin):
quod semper consueuit oportins¬
simus est uisus hic igitur me
sub alis tuis delitescere pacieris
Cela me oro te. Quod si feceris se¬
pe me hospitem hẽbis uł ꝑ noc¬
tem uł ꝑ mibrem qualencũq
cominiam certe ammo tuo gra¬
tum. Contra auten quod in fa¬
bulis audiebanus Si nulgare
auro intens piscis et squanus
maculosus argenteis torrentinã
alii. turtrã quidam uocant uo¬
tant. gratius tam̃ fu̾it saporem
nosse qmͣ nomen. hũc uillici
mei filius ẜnus tius in hiis ho¬
die lutidissimis midis ceꝑit. Itẽ
pingus anas amem dudum
fontis incola cui adn̾sus rarã
indolem egregii cais uec libe¬
ras aer mas nec tutas flunꝰ
latebras dedit nec natanti fu¬
ga patinit nec uolanti. ⁊dhec
epła quedam recens quam mn
ture tuo ip hamo debilis in¬
genii int̾ amim mei fluctus
et rerum scopulos ip̃ẽ quoq tͥ
pistatus sum. Cetera tamen
ita uennuit ut apud te mane¬
aut hec uenit ut redeat. Scis
tam. quia ueritas odium parit

Expanded text:
quod semper consuevit, oportunisquod semper consuevit, oportunissimus est visus; hic igitur me sub alis tuis delitescere patieris. Cela me, oro te; quod si feceris, sepe me hospitem habebis vel per noctem vel per imbrem qualemcunque convivam certe animo tuo gratum; contra autem quod in fabulis audiebamus, si vulgare auro nitens piscis et squamis maculosus argenteis: torrentinam alii, turtram quidam vocant; gratius tamen fuerit saporem nosse quam nomen. Hunc villici mei filius servus tuus in his hodie lucidissimis undis cepit. Item pinguis anas ameni dudum fontis incola, cui adversus raram indolem egregii canis nec liberas aer vias nec tutas fluvius latebras dedit, nec natanti fuga patuit nec volanti. Ad hec epystola quedam recens, quam in rure tuo nuper hamo debilis ingenii inter animi mei fluctus et rerum scopulos ipse quoque tibi piscatus sum. 2 Cetera tamen ita veniunt ut apud te maneant, hec venit ut redeat. Scis causam? quia veritas odium parit;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ desiderio multã obstant. Nõ
plene igitut uelle possum qd̾
frustra me uelle uideo. hinc
michi labor et rerum infinita
pplexitas. cotidieq mag̾ exꝑ¬
ior ilud hebreorum sapientis
dictum breue sumil et gram¬
dum. qd̾ legentes pleriq sicco
pede pretereunt. Ego semp re¬
legens pedem figo et suspirãs
bis terq quaterq metum repe¬
co. qd scciptum est. Cuncte res
difficilles. Ecce quanta nunc
parius eciam in rebus difficul¬
tas. Quod uellem nequeo. qd̾
possem uolo. Qd̾ autem possim
ueni hẽat ficta et uulgata abi
tus huc redii. uenissem qr illico
uisse me nouenis/ ut lateam
fantia in seuumm ꝑsecuntur.
Tanti pret̾ea est inuidiam ui¬
tare que u ꝑ omnes tercas ẽ
obuia ut si eisdem latebris i illi
et auictis mortalibus tegi queai
atq aliter nequeam paratus sim
et amicis ouinibus quibus michi
nichil est dulcius suml et qua
nichil amarius mnuidia carere.
Nuic in eo ꝓpoĩto ruris tu angulꝰ

Expanded text:
quod desiderio multa obstant. 2 Non quod desiderio multa obstant. 2 Non plene igitur velle possum quod frustra me velle video; hinc michi labor et rerum infinita perplexitas, quotidieque magis experior illud Hebreorum Sapientis dictum, breve simul et gravidum, quod legentes plerique sicco pede pretereunt, ego semper relegens pedem figo; et suspirans bis terque quaterque mecum repeto quod scriptum est: «Cunte res difficiles». Ecce quanta nunc parvis etiam in rebus difficultas: quod vellem nequeo, quod possem nolo; quod autem possim nem habeat, ficta et vulgata abittus huc redii, venissemque illico isse me noveris, ut lateam fantia in senium persequuntur. 4 Tanti preterea est invidiam vitare, que michi per omnes terras est obvia, ut si eisdem latebris et illi et cuntis mortalibus tegi queam atque aliter nequeam, paratus sim et amicis omnibus, quibus michi nichil est dulcius, simul et, qua nichil amarius, invidia carere. 5 Huic meo proposito ruris tui angulus,
Abbreviated transcription (Latin):
.ad ponciũ saxonem.
Icensa caritas fremimi
uescit. Id si unqm nũc
precipue ĩ dulcissims
atq humanissinis literis tuis
seusi. Mraret si iste tuus erga
me plusqũ frat̾inis affectus
usq ad hanc etatem ingit̾ in¬
crenisset. Gracias ago et obla¬
cionem tuam fident̾ accipio ĩ
tempore rebus tis usurus ut
ꝓpriis. Excusatienem tuam
accusacionem meam arbitror.
Non enmi tu ad me s ego ad
te uenire debin ⁊ si longiorem
semꝑ uideo uisurus. pluta scai¬
bete est anius. s nuucu tui
quos facunde licet epse un auri¬
lium unfisti taciti expectant. ⁊¬
literas in silencio suspirantes
numerant. celumq susꝑitiũt.
et sol fugit et uereor ue dum
uichni obsequor illis sim ĩcomo¬
dus. uale nr̃i memor
Ad philipũ caualliacensẽ ep̃m
Iniudiã latebris declinandam
Itum ualde audies. De¬
rumptamẽ nescio qͥd
alii. Ego autem hac e¬
tate nondũ quid uelun firma¬
re mecim ualeo. ⁊ion ꝙ mea
mictu uoluntas ignota sit. s

Expanded text:
10 Ad Pontium Samsonem. 10 Ad Pontium Samsonem. 1 Accensa caritas frenum nescit: id si unquam, nunc precipue in dulcissimis atque humanissimis literis tuis sensi. Mirarer si iste tuus erga me plusquam fraternus affectususque ad hanc etatem iugiter increvisset. Gratias ago et oblationem tuam fidenter accipio, in tempore rebus tuis usurus ut propriis. Excusationem tuam accusationem meam arbitror; non enim tu ad me sed ego ad te venire debui; et si longiorem semper video visurus. 2 Plura scribere est animus, sed nuntii tui, quos facunde licet epystole in auxilium misisti, taciti expectant et literas in silentio suspirantes numerant celumque suspiciunt; et sol fugit, et vereor ne, dum michi obsequor, illis sim incommodus. Vale, nostri memor. 11 Ad Philippum Cavallicensem epyscopum, invidiam latebris declinandam. 1 Mirum valde audies, verum tamen: nescio quid alii, ego autem hac etate nondum quid velim firmare mecum valeo, non quod mea michi voluntas ignota sit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
deum nichil oniniũ odisse q̃ fe¬
cit. Sin locum ununi alt̾o ptꝰ
amat arbitror eiui plus a¬
mare ubi se plus aman no¬
uit. Int̾dum u̾o loca sanctissi¬
ma ferire ut profana ꝑt̾reat.
accedit qd nec ego ut soleo to¬
intrua pauesco sie qr quo ma¬
gis urxi nuius mori timeo.
siue quia ex quo conscientiã
aditis sius malis eronerare ce¬
pi exteros tumultus minas¬
q non metuo. nec si succesẜit
quod cogito tarpeiam rupemi
in qua hñtem elegi nõ ue ppło
sim suspectus qd̃ fecisse legimiꝰ
publicolam s ne tedio affec¬
tus in id quod fugere est aũis
sponte recidam. Nosti autem
e septem collib qui omnib
montibus ac uallibus p̾fuerũt
quisuam longe gratissimus sit
mithi studiisq meis aꝑtissimꝰ
Itaq ut ad ꝓpositum redeam
atq concludam non moueor
sententia. magno urbis defidio
teneor. euentus ĩ manib dĩ ẽ.
Certe si unqmͣ scam tiuitatem
uitrauero uerum dices quod
supior spondet epłu. uale.

Expanded text:
Deum nichil omnium odisse que feDeum nichil omnium odisse que fecit; sin locum unum altero plus amat, arbitror Eum plus amare ubi se plus amari novit, interdum vero loca sanctissima ferire ut profana perterreat. 25 Accedit quod nec ego, ut soleo, tonitrua pavesco sive quia quo magis vixi minus mori timeo, sive quia ex quo conscientiam abditis suis malis exhonerare cepi, externos tumultus minasque non metuo. Nec si successerit quod cogito, Tarpeiam rupem in qua habitem elegi, non ne populo sim suspectus, quod fecisse legimus Publicolam, sed ne tedio affectus in id quod fugere est animus, sponte recidam; nosti autem e septem collibus qui omnibus montibus ac vallibus prefuerunt, quisnam longe gratissimus sit michi studiisque meis aptissimus. 26 Itaque ut ad propositum redeam atque concludam, non moveor sententia, magno Urbis desiderio teneor; eventus in manibus Dei est. Certe si unquam sanctam civitatem intravero, verum dices quod superior spondet epystola. Vale.
Abbreviated transcription (Latin):
li templum dene funditus ru¬
it. et uirgnuis domus sup̾mo
colle consistens grauit̾ cõcussa
est. Nisi forte dicat quispiam
nõ tam cdarum celestis iracũ¬
die iudicium t̾remotum esse
qui fuliuen. Ecce autem pñs
aninis turtim illam petri apłĩ
fulimne conflagrãtem atq
collapssam uidit incredibile
quidem dictu ut irox tanti edi¬
fitii fastigium extet. turtim¬
q ibi fuisse uix putet nisi qͥ
underit. Qum eciam qd̾ ĩ stu¬
porem religionemq multoꝵ
uertit campana illa ꝑcelebris
ita liquefacta dicitur ut ne
reliquie quidemi suꝑfuerint.
Quem ultinũ casum non ut
plane comptum ignoranti
sciens narro. s ut ignarus a sci¬
ente ꝑcontor. Nes enm fame
ccedidinus que tu cerius. ego
post inbileum amnũ nome
non fui qui nũc cercius retro
est. s si uerum est qd̾ de hac re
onũum roma uenientiũ. una
uor loquitur que mẽtiri non
soles cecte nũqm̃ rupes tatpeia
tale aliquid passa est. Credo ego

Expanded text:
li templum pene funditus ruli templum pene funditus ruit et Virginis domus supremo colle consistens graviter concussa est; nisi forte dicat quispiam non tam clarum celestis iracundie indicium terremotum esse quam fulmen. 23 Ecce autem presens annus turrim illam Petri apostoli ita fulmine conflagrantem atque collapsam vidit — incredibile quidem dictu — ut vix tanti edificii vestigium extet turrimque ibi fuisse vix putet nisi qui viderit; quinetiam, quod in stuporem religionemque multorum vertit, campana illa percelebris, ita liquefacta dicitur ut ne reliquie quidem superfuerint. 24 Quem ultimum casum non ut plane compertum ignoranti sciens narro, sed ut ignarus a sciente percontor; nos enim fame credidimus que tu cernis; ego post iubileum annum Rome non fui, qui nunc tertius retro est; sed si verum est quod de hac re omnium Roma venientium una vox loquitur, que mentiri non solet, certe nunquam rupes Tarpeia tale aliquid passa est. Credo ego
Abbreviated transcription (Latin):
rupem deus. Quomodo ibi ca¬
put orbis esse uolu̾it ualde m¬
ior. qd ip̃e michi nõ inficiab̾is.
Quid uosis responsurus uideo.
Quam obrem hunc patrocimo
nõ ĩnitor. Esto igitur oderit ds̃
iocum illum qui uisi amaret
illum deus certe non staret. s
oderit Idq comptũ sit. Nu hĩc
do persequi uisus sit: Uide q̃ so ai¬
gumenti huius uiu. Nolo exẽ¬
pla longe petere nec oportet ꝓ¬
fecto si tarpeiam iupem non
amat deus quam fulumauit
quamq qd̃ aꝑcius diuimi odii
signum putem de capite t̾rar
ordis lacionu receptatutũ
fieri sepe nrĩs quoq temporib
passus est. et saltem suũ late¬
tanense domiciliũ at saltem
uirgnus matas et suorum do¬
mos apsorum amat. quidus
an pepercerit uidemus. latera¬
num nra etate flãmis absũp¬
tum nunc etiam multo labore
ifnitaq reficitur impensa.
rerum id nõ dei odium dicet
aliquis. s culpa hominũ fuit
Quartus ãnus agitur ex quo
terre motu t̾ribili et aplĩ pan¬

Expanded text:
rupem Deus? quomodo ibi carupem Deus? quomodo ibi caput orbis esse voluerit, valde miror, quod ipse michi non infitiaberis. Quid vero sis responsurus video; quamobrem huic patrocinio non innitor. Esto igitur: oderit Deus locum illum, qui, nisi amaret illum Deus, certe non staret; sed oderit idque compertum sit. An hinc do persequi visus sit? vide, queso, argumenti huius vim. 21 Nolo exempla longe petere nec oportet; profecto si Tarpeiam rupem non amat Deus, quam fulminavit quamque — quod apertius divini odii signum putem — de capite terrarum orbis latronum receptaculum fieri sepe nostris quoque temporibus passus est, at saltem suum lateranense domicilium, at saltem Virginis Matris et suorum domos Apostolorum amat, quibus an pepercerit videmus. 22 Lateranum, nostra etate flammis absumptum, nunc etiam multo labore infinitaque reficitur impensa; verum id non Dei odium dicet aliquis, sed culpa hominum fuit. Quartus annus agitur ex quo terremotu terribili et apostoli Pau
Abbreviated transcription (Latin):
nimumi flaminis tociens fu¬
mancia rura couspeximus. et
si ominis quidem cogitacio opi¬
uoq omnis puimi sobruumq
excitans timorem utilis ac lau¬
danda sit uere tamen sonus at¬
q ignis ille nou tam ire qmͣͣ
fortume est et fortuitus ⁊ uen¬
torum radie cadit in terras ut
latõrici utar u̾bo. Et rei huius
oansam esse nobilitatẽ aeris
uolunt quidam. Int̾ ques plunꝰ
secundus uir doctissimus. qd
si uerum est ualde nobilis ille
pytenei tractus aer credi pot̃
Ipse tamen hanc causain po¬
ut cur sepe tonet in italia q̃
si iterum uera est. ꝓ uiri li mea
paite libentissime nobili tatẽ
hanc punitatã uelim cum ip¬
sis egĩpcus aut hiberius. apud
quos praro eciam et ieuit̾ tona¬
re et qui de hus scribunt ⁊ qui
inde ueniunt testantur. S re¬
u̾tor roniam. Non amat deus
torpestm rupem gloriose Iero¬
nme quam sepe ut maroneo
utat u̾su fuluunus afflauit
uentus et contigit igue: lice¬
at oro reu̾ent pro u̾itate tecũ
cotioqui. Non amat tarpeieã

Expanded text:
is totiens fumantia rura conspeximus? 18 Etsi omnis quidem cogitatio opinioque omnis pium sobriumque excitans timorem utilis ac laudanda sit, vere tamen sonus atque ignis ille non tam ire quam nature est et “fortuitus et ventorum rabie cadit in terras”, ut Satyrici utar verbo, et rei huius causam esse nobilitatem aeris volunt quidam, inter quos Plinius Secundus, vir doctissimus; quod si verum est, valde nobilis ille Pirenei tractus aer credi potest. 19 Ipse tamen hanc causam ponit cur sepe tonet in Italia, que si iterum vera est, pro virili mea parte libentissime nobilitatem hanc permutatam velim cum ipsis Egiptiis aut Hibernis, apud quos perraro etiam et leniter tonare, et qui de his scribunt et qui inde veniunt testantur; sed revertor Romam. 20 Non amat Deus Tarpeiam rupem, gloriose Ieronime, quam sepe, ut maroneo utar versu, Fulminis afflavit ventis et contigit igni? Liceat, oro, reverenter pro veritate tecum colloqui. Non amat Tarpeiam
Abbreviated transcription (Latin):
modo respõsum sit. Romam ue¬
lut alteram babilonem in occidẽ¬
te fundataui non inficior. ut sci¬
licet iubente deo impnum orien¬
tale quod in babilone multis se¬
culis fuit inde ablatum cũ tem¬
pore parit̾ ad occasum iret ubi
romam esse ꝓspicuum sit. Int̾¬
esse autem qͥ et mores urbuun¬

Expanded text:
modo responsum sit. 14 “Romam vemodo responsum sit. 14 “Romam velut alteram Babilonem in occidente” fundatam non infitior, ut scilicet iubente Deo imperium orientale, quod in Babilone multis seculis fuit, inde ablatum cum tempore pariter ad occasum iret, ubi Romam esse perspicuum sit; interesse autem quod et mores urbiu
Abbreviated transcription (Latin):
tientis que sepe factura in alto
mediocrem cladem in signem fe¬
cit in alt̾o. Illum igitur de quo
loquor collem infãmasse potit
uł unus abunde mestus ⁊ horri¬
ficus Cullii hostilii rouam regis
tota idi cum domo conflagras
cescit nõ tam ueri studio quiͣ
Satis est illos uerieno suo afici.
Si literati houimies sunt ⁊ libros
legunt ccedo suspirare illos co¬
get ꝑ singulas lineas occurres
darissimũ rome nouien. Idq ne¬
quid calumpnentur in libris
uon romana manu scriptis s
etenia. populo eñ romauo ut
ait crispus munqui scciptoriu
copia fuit. quippe honestius aut
gloniosius ducebant alios de se
qmͣ se de alus sccibere res ipsas
terum qz famam querentes po¬
tius qmͣ u̾borum. Quid multa.
Quisquis urbemi rouiam euẽtus
excepent. nomen uiuet qm̃dui
grecarum aut latinaꝵ memoria
literarum ulla superit. nec ũ qͣ
deerit ĩiuidis matena tabescẽdi.
¶Augustiuo saue ae somnno
ques contempne fas nou est hoc

Expanded text:
tientis, que sepe futuram in altero tientis, que sepe futuram in altero mediocrem cladem, insignem fecit in altero. Illum igitur de quo loquor collem, infamasse potuit vel unus abunde mestus et horrificus Tulli Hostilii romani registota ibi cum domo conflagrasscescit — non tam veri studio quam satis est illos veneno suo confici. 12 Si literati homines sunt et libros legunt, credo, suspirare illos coget per singulas lineas occurens clarissimum Rome nomen, idque, nequid calumnientur, in libris non romana manu scriptis sed externa; populo enim romano, ut ait Crispus, nunquam scriptorum copia fuit, quippe honestius ac gloriosius ducebant alios de se quam se de aliis scribere, res ipsas rerumque famam querentes potiusquam verborum. 13 Quid multa? quisquis urbem Romam eventus exceperit, nomen vivet quandiu grecarum aut latinarum memoria literarum ulla supererit, nec unquam deerit invidis materia tabescendi. Augustino sane ac Ieronimo, quos contemnere fas non est, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
bis ostendit fucile contingerat
nõ ut orbis s ut asie caput eẽt.
Ronano autem imꝑio qr ma¬
iora quedam et difficiliora resta¬
bant tale illud decus eẽ roluit
puale qnͣtitas laborum et cõpla¬
uandarum rerum asꝑitas erige¬
bat In hiis omnibus adhuc in¬
chil ut puto pret̾ nomen babilo¬
nis obscurum est. quo multi s ĩ
primis augustinum sequens ĩ
hystoria utitur ille minidi ma¬
lorum coaceruator orosius Certe
sonimus in epł̃a quadam ociũ
siumi bethleemititum q silẽtiũ
landans gracior eu qz dõ uolens
ostende̾ inopem illum locum ꝙͣ
capitolii arcem tot triumphis
iusignem dicit arcem ipsam sepe
fuliumibꝰ de celo tactam nec fal¬
litur. qd̾ historias ꝑcurrenti prõp¬
tum est agnoscerẽ neq illam mͦ
si et reliquas arces romanas pa¬
ti unfana p̾mi posse nõ uego. cel¬
lium q conspectius montem nõ
suopte quidem in fortunio neq
odio fuiliumantis. s claritate pa¬

Expanded text:
rbis ostendit, facile contigerat rbis ostendit, facile contigerat non ut orbis, sed ut Asie caput esset. 10 Romano autem imperio quia maiora quedam et difficiliora restabant, tale illud Deus esse voluit quale quantitas laborum et complanandarum rerum asperitas exigebat. In his omnibus adhuc nichil, ut puto, preter nomen Babilonis obscurum est, quo multi, sed in primis, Augustinum sequens, in historia utitur ille mundi malorum coacervator Orosius. 11 Certe Ieronimus in epystola quadam otium suum Bethleemiticumque silentium laudans gratioremque Deo volens ostendere inopem illum locum quam Capitolii arcem tot triumphis insignem, dicit arcem ipsam sepe fulminibus de celo tactam, nec fallitur; quod historias percurrenti promptum est agnoscere. Neque illam modo sed et reliquas arces romanas pari infamia premi posse non nego, Celiumque conspectius montem, non suopte quidem infortunio neque odio fulminantis, sed claritate pa
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce audis alinam urbeni ut
nomine ba bilonis infamẽ sic
causa originus et dignacõe pre¬
cipua celestis prouidentie gło¬
riosam. dum dicit ꝑ quam deo
placunit orbem debellare t̾ratum.
poterat nempe ꝑ aliam. s ꝑ hac
uoluit quam scilicet tanto oꝑi
p̾cunctis idoneam ab eterno p̃¬
inderat. ⁊ ieq emm mediocce ne¬
gocium erat orbi in domito ⁊ es¬
frem caput dare. qd̾ augustuꝰ
ipẽ non dissimulat quando sen¬
tenciam illam sugui rõne cõfir¬
mans. Erant enui inquit iã
populi ualidi et fortes ⁊ ariis
gentes ex̾citate que nõ facile
rederent quas opus esset ingẽ¬
tibus peritulis ⁊ uastacione utñ¬
qr uon parua atq horrendo la¬
bore supare. Ecce quibus effec¬
tibus diunia prouidencia roma¬
num imꝑnm fabricata est ut
esset scilicet mundo caput. ⁊ re¬
gno quidem assyrio siue finũ
spacio bremore siue rudi ⁊ unbel¬
li domandaꝵ gencium barbarie
ut augustinus idem plutib u̾¬

Expanded text:
Ecce audis almam urbem ut Ecce audis almam urbem ut nomine Babilonis infamem, sic causa originis et dignatione precipua celestis providentie gloriosam, dum dicit: «per quam Deo placuit orbem debellare terrarum». Poterat nempe per aliam, sed per hanc voluit, quam scilicet tanto operi pre cuntis ydoneam ab eterno previderat. 8 Neque enim mediocre negotium erat orbi indomito et effreni caput dare, quod Augustinus ipse non dissimulat quando sententiam illam suam ratione confirmans, «Erant enim» inquit, «iam populi validi et fortes et armis gentes exercitate que non facile cederent, quas opus esset ingentibus periculis et vastatione utrinque non parva atque horrendo labore superare». 9 Ecce quibus effectibus divina providentia romanum imperium fabricata est, ut esset scilicet mundo caput; et regno quidem Assyrio sive finium spatio breviore sive rudi et imbelli domandarum gentium barbarie, ut Augustinus idem pluribus ve
Abbreviated transcription (Latin):
tencie magnos duces. Nam et
augustinus crntatem dei edifi¬
cans quodam loco dum natim¬
tatis abrahe tempus atting̾et
quem natum constat regnãte
apud assiries ⁊ Imo. habebat
uiquit in regno annios quadra¬
gnita tres quando uatus est
abraham. qui erat aumis circit̾
millesimus ducentesimꝰ aũ cõ¬
ditam romam. uellem quod se¬
quitut tacinsset uelun alterã
inquid in ocidente babilomaui
Nec semel loe dirisse contẽtus
alio quodam loco dumi ꝑ albano¬
rum sucressionem ac progemẽ
regum ad Nomulum pueĩsset.
Ie multis inquid morer. condi¬
ta est roma uelut altera in oc¬
tidente babilon. Ecce non tan¬
tum quod direrat supͣ repecut.
s processit ult̾ius. ⁊ uelut prio¬
tis inquit filia babilonis. uerũ
enim u̾o hoc loco tacitum nullo
mͦ uellem esse qd̃ sequitur per
quam inquit dõ placuit orbem
debellare trarum. et in unaui so¬
cietatem rei publite legumq ꝑ¬
ductum longe lateq pacare.

Expanded text:
tentie magnos duces. 5 Nam et tentie magnos duces. 5 Nam et Augustinus, civitatem Dei edificans, quodam loco dum nativitatis Abrahe tempus attingeret, quem natum constat regnante apud Assyrios Nino, «habebat» inquit, «in regno annos quadraginta tres quando natus est Abraham, qui erat annus circiter millesimus ducentesimus ante conditam Romam». Vellem quod sequitur tacuisset: «veluti alteram» inquit, «in occidente Babiloniam». 6 Nec semel hoc dixisse contentus, alio quodam loco, dum per Albanorum successionem ac progeniem regum ad Romulum pervenisset, «ne multis» inquit, «morer, condita est Roma velut altera in occidente Babilon». Ecce non tantum quod dixerat supra repetiit, sed processit ulterius: «et velut prioris» inquit, «filia Babilonis». 7 Verum enimvero hoc loco tacitum nullo modo vellem esse quod sequitur: «per quam» inquit, «Deo placuit orbem debellare terrarum et in unam sotietatem reipublice legumque perductum, longe lateque pacare».
Abbreviated transcription (Latin):
ait naso. certe quod illic omissũ
fuit hic erequat. Tanto quidẽ
nob̾ accuracius agenda sunt
onnna quinto plurium subit᷑a
iudicium. sepnisq int̾ liuorem
ignoranciam qz u̾sanda suit.
id mimime negligendum ut su¬
perioris epłe racione reddita qnͣ¬
tum fien potest contra sencien¬
tib satisfiat appareatq me ut
magno sic haud indigno desid̾io
tomam trabi. Sileo bella ciui¬
lia et implacate semp pledis
ardoren. omitto multa que illi
urbi cum toto orbe cõmuia ma¬
la sunt. pretereo uoluptates lõ¬
ge lateq regnantes. Non uolup¬
tuosum quero domicilium s ho¬
nestum inemorãs scipionem exi¬
lo suo literuinũ horrorem baia¬
ns p̾tulisse delicus et de hoc lau¬
datum. Ad illud unum uenio qd
ea michi cogitacio recẽs attulit
qua mnit ultra destinatum sca¬
bendo rapior ut audisti. Occurtit
enim olectioni mee multorum
sentencias adũsari cpud quos
uabilon roma et ut ita stoma¬
cher feda uirtus infanus ẽ głia

Expanded text:
ait Naso; certe quod illic omissum ait Naso; certe quod illic omissum fuit, hic exequar. 2 Tanto quidem nobis accuratius agenda sunt omnia, quanto plurium subitura indicium sepiusque inter livorem ignorantiamque versanda sunt. Id minime negligendum ut superioris epystole ratione reddita, quantum fieri potest contra sentientibus satisfaciat appareatque me ut magno sic haud indigno desiderio Romam trahi. 3 Sileo bella civilia et implacate semper plebis ardorem, omitto multa que illi urbi cum toto orbe comunia mala sunt, pretereo voluptates longe lateque regnantes; non voluptuosum quero domicilium sed honestum, memorans Scipionem exilio suo literninum horrorem baianis pretulisse delitiis, et de hoc laudatum; ad illud unum venio quod ea michi cogitatio recens attulit, qua nunc ultra destinatum scribendo rapior ut audisti. 4 Occurrit enim electioni mee multorum sententias adversari, apud quos Babilon Roma et, ut ita stomacer, feda virtus, infamis est gloria;
Abbreviated transcription (Latin):
Hus ergo ominibus frater in
unum coactis et si quid pret̾ea
tes. ut unum tibi non ẽcidat.
quod ita esse u̾bo semꝑ ostẽdi.
et ipsis ostendissem rebus si
mei arbitrii fuissem. fui aũt
sub arbitrio fortune cui reges
principesq tertirum subsũt
et cui in redus humanis pret̾
solidam consũma tamq uir¬
tutem a qua procul absum nil
prorsus ermutut. Nuuc ergo
quo magis dilato eo magis
ardenti desideno illuc trahor.
Itaq sic hẽto. hoc affige amno
si sanctam ciuitatem semel ĩ¬
trauero nunqm̃ iide digredi¬
ar. Non si me samũ Inuo. gui¬
don ueuus. iupit̾ cretam uo¬
cet. uale ad fontem sorgie .uiiiͦ.
kaleũ maias. Ad eundem. dis¬
putacio sup quibdam que contra
urbis Rome gloriã dicta uidemi a
rlm uale dixeram. sigua¬
toq die epłam complica¬
pam dum noua clam ob¬
repens cogitacio scripture longi¬
oris admonuit. Quid facerem.
Pnor papirus plena nec adden¬
di aliquid locus erat. sũmus q
i margine u̾sus adheserat. ut

Expanded text:
His ergo omnibus, frater, in unum coactis et siquid preterea tes, ut unum tibi non excidat, quod ita esse verbo semper ostendi et ipsis ostendissem rebus, si mei arbitrii fuissem. 19 Fui autem sub arbitrio fortune, cui reges principesque terrarum subsunt et cui in rebus humanis preter solidam consummatamque virtutem, a qua procul absum, nil prorsus eximitur. Nunc ergo quo magis dilato eo magis ardenti desiderio illuc trahor; itaque sic habeto, hoc affige animo: si sanctam civitatem semel intravero, nunquam inde digrediar, non si me Samum Iuno, Gnidon Venus, Iupiter Cretam vocet. Vale. Ad fontem Sorgie, VIII Kal. Maias. 9 Ad eundem, disceptatio super quibusdam que contra urbis Rome gloriam dicta videntur Iam vale dixeram signatoque die epystolam complicabam, dum nova clam obrepens cogitatio scripture longioris admonuit. Quid facerem? prior papirus plena nec addendi aliquid locus erat, summusque in margine versus adheserat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nani hũtes nec uestigia deseren¬
tes religionem colere. cermoĩas
ab eo traditas obseruare. ab eo¬
deui cepta peragere peracta cu¬
pore s nunc p̾serturi dum uacat
ecclĩa instancior ac denocior orõ
ur̃a sit ad deum ut ipẽ nobis pa¬
stores semꝑ il debraudino sumues
largiatur. sic enim hẽtote illitm
in medio nrĩ angłm dĩ pocius
fuisse qmͣi hominem. Tu yo nobi¬
lis ꝑadua telix t̾re situ celiq qͥe
mencia ꝓxima pellago fumĩbꝰ¬
q cutuni flua diues agto ubere
a colarum igenio infigns ⁊ ue¬
tusti nominus claritate pcelebris
sempet nit̾ pontifices tuos ⁊ gliosa

Expanded text:
riam habentes nec vestigia deserentes, religionem colere, cerimonias ab eo traditas observare, ab eodem cepta peragere, peracta cupore, sed nunc presertim dum vacat Ecclesia, instantior ac devotior oratio nostra sit ad Deum, ut Ipse nobis pastores semper Ildebrandino similes largiatur. Sic enim habetote illum in medio nostri angelum Dei potius fuisse quam hominem. 38 Tu vero, nobilis Paduamentia, proxima pelago fluminibusque circumflua, dives agro ubere, accolarum ingenio insignis et vetusti nominis claritate percelebris, semper inter pontifices tuos et gloriosa
Abbreviated transcription (Latin):
donnti orb̃ in una urbe ꝯcursum
et cõfusionem renum maxĩam
dici potest nõ obluctor neq con¬
tendo. s audeo illud dicere nom̃s̃
uomen ercidisse quo pͥmum die
fallacibus diis exdusis uiuus
ueri dei cultum nomẽq suscepit.
Et ut leonis pape u̾bum mutu¬
er de magr̃a ertoris facta est
discipula u̾itatis. Iam illud qd̾
sepe fulimmnib ictum caꝑito lu
sarum dicunt idq in argumẽ¬
tum trahunt nou acceptũ deo
locum sauctissimi lr̃atissum̃ q
uiti pace dix̃im non id diuine
iracidie tabuendum s nate.
Alioquui multũq int̾ omnes
t̾ras amat egiptum ds̃ sedem
onnus impietatis omiumq
malarum suꝑstirionum q̃ nõ
modo ysim et osỹrim. S apim
et serapini ⁊ cocodrillum adorauͭ
ac coluit. ⁊ runc nunue sanctio¬
rem cocodrillo maometum colit.
et tanen uł uaro ibi uł uñqmͣ
tonare fama est. multum cõtͥ
pyreneos montes odit. ubi ep̃s
adoratur et ubi quĩ t̾rifice tenet
et qm̃ crebro quis uob̃ iuelius

Expanded text:
domiti orbis in una urbe concursum et confusionem rerum maximam dici potest, non obluctor neque contendo; sed audeo dicere illud sibi nomen excidisse quo primum die fallacibus diis exclusis, unius veri Dei cultum nomenque suscepit et, ut Leonis pape verbum mutuer, de «magistra erroris facta est discipula veritatis». 16 Iam illud quod sepe fulminibus ictum Capitolii saxum dicunt idque in argumentum trahunt non acceptum Deo locum, sanctissimi literatissimique viri pace dixerim, non id divine iracundie tribuendum sed nature. Alioquin multum inter omnes terras amat Egiptum Deus, sedem omnis impietatis omniumque malarum superstitionum, que non modo Isim et Osirim sed Apim et Serapim et cocodrillum adoravit ac coluit, nunc minime sanctiorem cocodrillo Maometum colit, et tamen vel raro ibi vel nunquam tonare fama est; 17 multum contra Pireneos montes odit, ubi Cristus adoratur et ubi quam terrifice tonet et quam crebro, quis nobis melius
Abbreviated transcription (Latin):
alpes et appẽninum experiar
si queni uel fortuna uł racio
transquillum prestare possit
in pellago. Si penitus auceps
nauigacio uideatur hc ubi
sini non modo anchoram iaci¬
am auit alligabo nauiculai
s subducami et qd̾ solent qͥs
nau fragia tercuerunt quosq
ꝑte sum maris est sub tecto
ponam. seu fortassis exuram.
neqũ nuitato consilio naui¬
gare amplius possim. ⁊nc ꝙͣ¬
qm̃ urbis nupie uicunus fra¬
gor ac funius impediant obstru¬
am tam̃ aures crulosq. grito¬
q ocio quod iam cepi et optata
fruar solitudine. Et si quis ĩde
huc quod uetare uequeo turba¬
tor accesserit senciet me ĩsilius
urbanorum oblitũ atq ĩmemo¬
reui turarum. Surdo se locutũ
dicet. Ita uichil om̃o audiam.
ricbil loquar extra propositi
mei fines. uagabor solus et lib̾
ut nunc facio. Illud int̾erit
qd̾ nuuc ex hiis locis tybrim pa¬
dumq cogito artrũ quoq ⁊ a¬
chesimi et titinũ. tunc nil usꝙͣ
pret̾ sorgiam cogitabo. Inter

Expanded text:
Alpes et Apenninum experiar Alpes et Apenninum experiar siqua vel fortuna vel ratio tranquillum prestare possit in pelago. Si penitus anceps navigatio videatur, hic ubi sum, non modo anchoram iaciam aut alligabo naviculam, sed subducam et quod solent quos naufragia terruerunt quosque pertesum maris est, sub tecto ponam seu fortassis exuram nequando mutato consilio navigare amplius possim. m urbis impie vicinus fragor ac fumus impediant, obstruam tamen aures oculosque, gratoque otio, quod iam cepi, et optata fruar solitudine. Et siquis inde huc, quod vetare nequeo, turbator accesserit, sentiet me in silvis urbanarum oblitum atque immemorem curarum; surdo se locutum dicet; ita nichil omnino audiam, nichil loquar extra propositi mei fines; vagabor solus et liber ut nunc facio; 17 illud intererit, quod nunc ex his locis Tybrim Padumque cogito Arnum quoque et Athesim et Ticinum, tunc nil usquam preter Sorgiam cogitabo, inter
Abbreviated transcription (Latin):
tamen antiquu regem me¬
uiori semper mente suspiro.
et mchi quia uulgatum est
me in primis illud appetere
octum nigens ac solitudo pro¬
nttitur ab his qui et p̃sta¬
re quod pollicentur possunt
et quorum u̾bis fides merito
debeatur. Et parisius uocor ad
francorum regẽ optimũ illũ
quidem ac initissimum ꝑmici¬
peni meiq ut scis plusqmͣ i¬
gnoti honunis amantem. s
nec michi cum accolarinu mo¬
nbus. nec illi hactenus cum
fortima sua bene conuenit. il¬
lud eciam obstat ꝙ qui illuc
olim eucratus ad percipiendã
lauream non pariu si nunc
eam aliene uite censoribz ui¬
deri possim bis uoccitus semel
tantum audiuisse. nõ quidẽ
dũ illius urbis si qua esse pos¬
set ex me glonia. s dum illa
er urbe mea insignnis utilitas
magna pars latuit. Euim u̾o
fiam. Quid faciam audisti. au¬
di ergo quid cogitem. Respon¬
sum tuum expectabo. si uenire
roniam dissuadeas illico cla¬
uum flectam ad illam de qua
loquor italie partem. Interq

Expanded text:
tamen antiquum regem metamen antiquum regem memori semper mente suspiro. et michi, quia vulgatum est me in primis illud appetere, otium ingens ac solitudo promittitur ab his qui et prestare quod pollicentur possunt et quorum verbis fides merito debeatur. 13 Et Parisius vocor ad Francorum regem, optimum illum quidem ac mitissimum principem meique, ut scis, plusquam ignoti hominis amantem; sed nec michi cum accolarum moribus nec illi hactenus cum fortuna sua bene convenit. Illud etiam obstat quod qui illuc olim evocatus ad percipiendam lauream non parui, si nunc eam, aliene vite censoribus videri possim bis vocatus semel tantum audivisse, non quidem dum illius urbis, siqua esse posset, ex me gloria, sed dum illa ex urbe mea insignis utilitas magna pars latuit; enimvero fiam. 15 Quid faciam audisti; audi ergo quid cogitem. Responsum tuum expectabo; si venire Romam dissuadeas, illico clavum flectam ad illam de qua loquor Italie partem, interque
Abbreviated transcription (Latin):
orum affectuum oblusci po¬
stremo illud scire expecto an tu
illic usqz in finem esse decreue¬
ris. nõ paruum capiendi con¬
silii momientum. qd si feceris
laudabo. si non feceris mirabor.
satis dui peregrinati ne dicã
iactati sumus. tempus est ad
uesperam subsistendi figẽdiq
anchoram ne nor deprehẽdat
errantes. Me aũt quantum
curia babilonica delectet scie¬
bas olimi dumi et ip̃a minus
feda esset et nos ibi inuenilit̾
ageremus. Nunc et michi cũ
tempore indignacio accessit.
et illa talis effecta est ut qui
hacrenus auide ibi erant ain¬
dius nunc inde diffugiant S
ne quid nescias utq maturiꝰ
deliberes Ego uno tempore a
diu̾sis accersor atq sollicitor.
Nam et neapolun uorai ad re¬
gem siculum. S suspectus est
aer. bonus forte nicolis quod
corporum ualitudo et exminis
decor iudicat mͥ tuiũ calidior
qmͣ uellem. Est illic quoq rex
nonus de quo licet apud luca¬
num sit ꝙ mitissima sors est
regnorum sub rege nouo. Ego

Expanded text:
orum affectuum oblivisci. Poorum affectuum oblivisci. Postremo illud scire expecto an tu illic usque in finem esse decreveris. Non parvum capiendi consilii momentum; quod si feceris laudabo, si non feceris mirabor. 10 Satis diu peregrinati ne dicam iactati sumus; tempus est ad vesperam subsistendi figendique anchoram, ne nox deprehendat errantes. Me autem quantum curia babilonica delectet, sciebas olim dum et ipsa minus feda esset et nos ibi iuveniliter ageremus; nunc et michi cum tempore indignatio accessit et illa talis effecta est ut qui hactenus avide ibi erant, avidius nunc inde diffugiant. 11 Sed nequid nescias utque maturius deliberes, ego uno tempore a diversis accersor atque solicitor. Nam et Neapolim vocor ad regem Siculum; sed suspectus est aer, bonus forte incolis, quod corporum valitudo et eximius decor indicat, michi tamen calidior quam vellem. 12 Est illic quoque rex novus, de quo licet apud Lucanum sit quod mitissima sors est Regnorum sub rege novo; ego
Abbreviated transcription (Latin):
iussimam q domum cogito. N es
in eo u̾titur si possim qd̃ cupio
cogitanti enim nescio quid dif¬
ficultatis effunditur. s incipi¬
entib omina difficilia uideri
solent. Contra. illud q uerum
est difficiliora. quedam ẽẽ qmͣ
uideantur./ hus alt̾nantibus
curis rem ad te integrani reie¬
ci. tu me frat ac res meas et
facultates et fortimas uosti
bus unus uiueret aut ille un¬
rificus senex at gloriosus ille
iuuenis aut ille magnanumꝰ
adolescens nec digni uisi esse¬
nius qui omubus siuł urĩs
ac patrie liuuinib pͥuaremur.
DIichil dubietatis occurreret nõ
consultantem audires. s p̾sen¬
teui cerneres. Nunc consilui in¬
ops illud priminm quero q̃d
roma mĩc nr̃a publica parẽs
agit deuide quid hic alt̾ ado¬
lesceus urͣ cogitat in quo spes
tante familie remansit. Quos
uirtutum flores. que glorie sig̾
plis accenditur. Qualit̾ nostri
menuut. qualit̾ suos amat.
Solet enum etas illa facile su¬

Expanded text:
vissimamque domum cogito. Res vissimamque domum cogito. Res in eo vertitur, si possim quod cupio; cogitanti enim nescio quid difficultatis offunditur, sed incipientibus omnia difficilia videri solent; contra illud quoque verum est, difficiliora quedam esse quam videantur. 8 His alternantibus curis, rem ad te integram reieci. Tu me, frater, ac res meas et facultates et fortunas nosti bus unus viveret, aut ille mirificus senex aut gloriosus ille iuvenis aut ille magnanimus adolescens, nec digni visi essemus qui omnibus simul nostris ac patrie luminibus privaremur, nichil dubietatis occurreret; non consultantem audires sed presentem cerneres. 9 Nunc consilii inops, illud primum quero: quid Roma nunc, nostra publica parens, agit? deinde quid hic alter adolescens noster cogitat, in quo spes tante familie remansit? quos virtutum flores, que glorie signaplis accenditur? qualiter nostri meminit, qualiter suos amat? solet enim etas illa facile su
Abbreviated transcription (Latin):
uiculam persequnitur. Tocius
tundem consultacionis est hic
fuus quem ante annos .xx si
non oblitus es noueras. ⁊Iusꝙͣ
libencius qmͣ rome essem ⁊ fins¬
seni semp si fortuua punsiss iuca.
Dici enim nillo posset eloquio qnͣ¬
ti faciam fragmenta illa glori¬
osa regine urbium rumasq ma¬
gnificas et uestigia illa tã mł¬
ta et tam clara uirtutum seu
celi seu terre iter iugressis lumẽ
p̾ferencia finemq monstran¬
tia. Et nunc solito eciam cupi¬
dius in eadem urbe dicere uellẽ
posse semirupta uite huius qnͣ¬
tulucũq superest agerem. oĩ
bus ꝓpe tantis nullam magis
i partem aninnus inclinat. Se¬
pe ibi aduena cum fuerim opto
ut iam tandem incola ibi sim.
et diu ꝑ menibra tercarum or¬
bis uagus ac fessus in capite
subsistam tandem et qnͣtum h
est possibile requiescam. Si ad¬
huc uiuere oportet uusqmͣ ut
michi uideor melius unuam.
rIusqm̃ libencius certe sepeliar.
Iam enim ad exitum specto. no¬

Expanded text:
viculam persequuntur. 6 Totius viculam persequuntur. 6 Totius tandem consultationis hic est finis, quem ante annos viginti, si non oblitus es, noveras: nusquam libentius quam Rome essem, et fuissem semper si fortuna permisisset mea. Dici enim nullo posset eloquio quanti faciam fragmenta illa gloriosa regine urbium ruinasque magnificas et vestigia illa tam multa et tam clara virtutum, seu celi seu terre iter ingressis lumen preferentia finemque monstrantia. Et nunc solito etiam cupidius in eadem urbe — dicere vellem posse semiruta — vite huius quantulumcunque superest agerem. 7 Omnibus prope tentatis, nullam magis in partem animus inclinat: sepe ibi advena cum fuerim, opto ut iantandem incola ibi sim, et diu per membra terrarum orbis vagus ac fessus, in capite subsistam tandem et quantum hic est possibile, requiescam. Si adhuc vivere oportet, nusquam, ut michi videor, melius vivam; nusquam libentius certe sepeliar. Iam enim ad exitum specto no
Abbreviated transcription (Latin):
stidioq anum ip̃a locorum mł¬
tiplicare factidia. Re autem ua
scis aumum meum. si quid est
qd̾ mitn placeat in tectis in ita¬
lia est. Nec miraberis. Nam ⁊ ibi
patria est nr̃a. ⁊ ea condicio locor
ut aliengenas eciam barbaros¬
qr deleccet. Ex diu̾so autem ea ẽ
sen mea sors seu feritas accolar
ut inde iam dudum sponte oxu¬
nec idipsum nouũ audis nec eti¬
am ut sepe alias ad foutẽ sorgie
respireni rure mopi ⁊ angusto
s solitano et tranquillo. ⁊ si cũ
multis opinnoribus conferas ĩ
prtuns optabili studia douesta
et ociosa sectantibus. Prouide qd̾
ad locum actinet uiuere hic pos
terer uentis. In ipõ igitur portu
timens multa cutimispicio. s
dicunt. mix cum inchil nunus
qmi romana. Nichil illi usqmĩ ĩ¬
isius roma sit. hunis certe ui¬
cuntas ac prospectus odorq t̾ri
ret ut omictam pretentarum
reliquias tempestatum que ut¬
de tam ppniquo usq in hunc
portumꝰ cõquasintam inte na¬

Expanded text:
stidioque animi ipsa locorum mustidioque animi ipsa locorum multiplicare fastidia? 4 Re autem vera scis animum meum: siquid est quod michi placeat in terris, in Italia est; nec miraberis, nam et ibi patria est nostra et ea conditio locorum ut alienigenas etiam barbarosque delectet. Ex diverso autem ea est seu mea sors seu feritas accolarum, ut inde iandudum sponte exunec id ipsum novum audis — nec etiam, ut sepe alias, ad fontem Sorgie respirem, rure inopi et angusto sed solitario et tranquillo et, si cum multis opimioribus conferas, in primis optabili studia honesta et otiosa sectantibus. 5 Proinde quod ad locum attinet, vivere hic posterer ventis. In ipso igitur portu timens multa circumspicio, seddicunt; mirum, cum nichil minus quam romana, nichil illi usquam invisius Roma sit. Huius certe vicinitas ac prospectus odorque terrret, ut omittam preteritarum reliquias tempestatum, que de tam propinquo usque in hunc portum conquassatam vite na
Abbreviated transcription (Latin):
tumq respicias nichil adiuira¬
cionis habituram. Sũma est ꝑs
sa ounia et dura repio. Credo
teor male sum. siue hec mea. sue
locorum sine houiniũ siue oĩm
culpa est. de hoc autem lacius ste¬
phauo nr̃o clarissimo uiro scpsi.
Ideoq multo iam tempore pere¬
grinus sum in tr̃n. de quo ipõ me
nup extusam ueneciatũ duci ã¬
dree uito niclito. utranq eplam
cum hac siuiul ad te misi quĩ
ad id de quo consulens uẗqr nõ
ĩpertiuens uisa enit. Nion quod
ego sim dubius multa mc adũ¬
sus me dici posse s omnib iuste
responden eciam posse confido.
Unum mithi solamen amimi
ñit̾ tot aspitates renun nõ puo
studio nec facili mentis exetti¬
tatione conflami ut ubicumq
pessime ꝑsuadeam michi bene
esse. ieq ipsima fallam cogitami¬
qr non sentire que sençio. quod
sepe utile seu necessarum ertre¬
mumq remediũ malorum est.
Qud enm melitabili fato in¬
uat obluctan et imꝑaciencia fa¬

Expanded text:
tumque respicias, nichil admiratumque respicias, nichil admirationis habituram. Summa est: pasa omnia et dura reperio; credteor, male sum, sive hec mea sive locorum sive hominum sive omnium culpa est. 2 De hoc autem latius Stephano nostro clarissimo viro scripsi, ideoque multo iam tempore peregrinus sum in terra, de quo ipse me nuper excusavi Venetiarum duci Andree viro inclito. Utranque epystolam cum hac simul ad te misi, quoniam ad id de quo consuleris, utraque non impertinens visa erat, non quod ego sim dubius multa hic adversus me dici posse, sed omnibus iuste responderi etiam posse confido. 3 Unum michi solamen animi inter tot asperitates rerum non parvo studio nec facili mentis exercitatione conflavi, ut ubicunque pessime, persuadeam michi bene esse meque ipsum fallam cogamque non sentire que sentio, quod sepe utile seu necessarium extremumque remedium malorum est. Quid enim ineluctabili fato iuvat obluctari et impatientia fa
Abbreviated transcription (Latin):
autem te uͥ animo felicem aut
miserum fien scias. Externa q̃¬
libet esse non ꝓpriti. tua omĩa
tecum esse. NNchil alienum tibi
dam posse. Nichil tuum eripi. euẽ
unte cutsum eligns in tua mauu
situm esse. fugiendas opunones
ropulorum et pancorum sequen¬
das esse sentencias. despiciendã
alto annus fortuuaui sciendũ¬
q plus illam impetus habere
qmͣ uinum et inuiani sepius ꝙͣ
fenre et ranius obesse qmi strepe.
nichil illã in propriis tuis boĩs
diciis. et quicquid uia douaũit
p̾cano possidendum Adhec ut
si imꝙͣ alcius ascenderis diuine
dementie ascribas. si umus eqͦ
amino aspicias in regno fortu¬
ne bonos oppͥmi. pessimes actol¬
li intelligens ut ait psalmista
in nonissimuis eorum meniorq
uiam hauc laborum esse non
patriam meritorum. uale. Ad le¬
lũ suũ delibctatio suꝑ eleccioe loci
ad habitandũ ydonci
IEui prima fronte mira¬
bilem sccibam cibi. s si
lad preteritum tempus
aunuo reflerus mores meos a

Expanded text:
autem re nisi animo felicem aut autem re nisi animo felicem aut miserum fieri scias; 22 externa quelibet esse non propria, tua omnia tecum esse; nichil alienum tibi dari posse, nichil tuum eripi; quem vite cursum eligas in tua manu situm esse; fugiendas opiniones populorum et paucorum sequendas esse sententias; despiciendam alto animo fortunam sciendumque plus illam impetus habere quam virium et minari sepius quam ferire et rarius obesse quam strepere; nichil illam in propriis tuis bonis ditiis et quicquid illa donaverit precario possidendum; 23 ad hec ut si unquam altius ascenderis, divine clementie ascribas; si minus, equo animo aspicias in regno fortune bonos opprimi, pessimos attolli, “intelligens”, ut ait Psalmista, «in novissimis eorum», memorque viam hanc laborum esse non patriam meritorum. Vale. 8 Ad Lelium suum, deliberatio super electione loci ad habitandum ydonei. 1 Rem prima fronte mirabilem scribam tibi, sed si ad preteritum tempus animo reflexus mores meos a