comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ro dicani an decerto latens .n. uelluan deflusse miq
puto intia urens tp̃ primũ uieti mox ipctores xue¬
pum miaiore prelio uieti sunt i. quo illis quidẽ ur
picio rertioq ꝑͣ presagio quoda mentis et urgetibꝰ
pocceturis quibꝰ meam sinam sic tͣhebar ut tracas¬
dere ⁊mras Iuderor q mut iundeo atq ut dup anma

Expanded text:
detecto? latens enim bellum defuisse nunquam puto — intra breve tempus primum victi, mox victores, rursum maiore prelio victi sunt; in quo illis quidem ut picio reicioque, sed presagio quodam mentis et urgentibus coniecturis, quibus in eam sententiam sic trahebar ut videre
Abbreviated transcription (Latin):
eueni setet deum quo .ẜ. uocabulo loti saltem resiqu
quere ssedmouerere ut sapiar ꝙͣr fortrna sequi maller
t as acione non abentibꝰ ren eficeret ooeglanecar dos no¬
us ego fedi fragus sim qui noua pollicita antiqua ꝑ¬
dee ⁊stet huetenꝰ audieras qd sequitur nouu budis ue

Expanded text:
uo scilicet vocabulo loci saltem reliqui duces admonerentur ut sapientiam quam fortunam sequi mallent et a ratione non ab eventibus rerum elicerent argumenta. Sed nonne ego fedifragus sim, qui nova pollicitus antiqua pdes constet. Hactenus aud
Abbreviated transcription (Latin):
po mesitunm qmio facultas extunet᷑ mea no ubi
decet s ubi possim nos excipio amor amplissimꝰ domo
angusta ẽ Di Cicero edm locare nos i Elceronis
epłis nunc nos in meis loco in auenis neq si ueli
qͥb et scu nos nou hoc ꝑ hospitibꝰ claritate si ar¬
dciam extimare demq ut obscuritãtẽ loci copnta¬
tus splendore solemimi ubi uos pono ubi duces uo
pets us e esares ur̃i pontificts postremo quod
gis iuduc moiue e ubi pͥħios ac poctas et quod mo

Expanded text:
 vestrum imo facultas extimetur mea. 6 Non ubi decet sed ubi possum vos excipio; amor amplissimus, domus angusta est; si Cicero essem, locarem vos in Ciceronis epystolis, nunc vos in meis loco; in alienis neque si velim queo, et scio vos non hospitis claritatem sed amicitiam extimare. Denique ut obscuritatem loci comitatus splendore solemini, ibi vos pono ubi duces ubi reges ubi cesares ubi pontifices, postremo, quod his me iudice maius est, ubi philosophos ac poetas et, quod
Abbreviated transcription (Latin):
aut clamoribꝰ urgebit Nemo tibi frena sabsinget spe
uite tue cucsum requĩeq moderabere hũc ipm adolor¬
tentẽ si se dignum exhibuerit meliorẽ ac docciorẽ sa¬
ties auit .ir ex re disiet auit ex nemĩe te ab infantia mi¬
rari didicit req ante alios amare a dultũ uero doce̾ne
conferunt familiaritas amor admitatio ad hec et nu¬
gaꝵ aliquit meaꝵ non nisi qͣrtum libuerit et si libuerit

Expanded text:
urgebit, nemo tibi frena substringet; ipse vite tue cursum, requiemque moderabere. Hunc ipsum adolescentem, si se dignum exhibuerit, meliorem ac doctiorem facies; aut enim ex te discet, aut ex nemine; te ab infantia mirari didicit, teque ante alios amare; multum vero doctrine conferunt, familiaritas, amor, admiratio. 6 Ad hec, et nugarum aliquid mearum non nisi quantum libuerit, et si libuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ne sumile quodda exꝑior gesta ẽ ambrosii Basilica sola est
inter domũ qua in habito et capella ꝑ exigũa ubi in cro¬
cłianso ꝯfluctu desidenciũ curaꝵ tandem uictor augustinꝰ
sacro fonte ad codem locꝰ Ambrosio iteq pͥoris solitudine
liberatꝰ ẽ quo facto scatim amico ille xp̃i antiqua et hic no¬

Expanded text:
nunc simile quiddam experior, gesta est. 13 Ambrosii basilica sola est nunc simile quiddam experior, gesta est. 13 Ambrosii basilica sola est inter domum quam inhabito, et cappellam perexiguam, ubi in archano conflictu dissidentium curarum tandem victor Augustinus, sacro fonte ab eodem lotus Ambrosio viteque prioris solicitudine liberatus est; quo facto statim amic
Abbreviated transcription (Latin):
s⁊ meo nõ uacat his incumbere signare ałit locurn libet ad
que redeas si qn forrassis tibi taliũ cura erit pralinꝯ est
cencesimꝯdecamꝰ octanꝯ ibi no ꝑtul a pͥncipio iste nodus
agebat᷑ illo ꝯuersionis sue die et in illa saluberria sed
difficillima ꝯplictatõne animi dium ad meliorem tͣnsiee
uitam uellet ne tͣnsiret quibꝰ estuabat angoribꝰ quibꝰ
sumulis urgebatur et tum pestifero cenebatur feeno ne tͣn¬
firet quo non magno apꝑatu s sola uolũtate tͣnseundũ erat
qñ qd ellegant᷑ fplaccꝰ ieridet Strenua nos exercet inlier¬
cia nauibꝰ acq quadrigis petimꝰ bene iunere qd pecis hic
ẽ Ribet tanti uiri illiꝯ angustias menqiuisse et in testiuũ
issud aĩ sui bellũ in quo sicut dignũ erat pars tande me¬
ta deterior clarissimũ et eternũ meliori prebut gͥumpħu
idq eo libentiꝰ recordor quia res in hac cadem urbe uoi eͦ

Expanded text:
Sed modo non vacat his incumbere; signare autem locum libet ad Sed modo non vacat his incumbere; signare autem locum libet ad quem redeas, siquando fortassis tibi talium cura erit. Psalmus est centesimus decimus octavus; ibi non procul a principio iste nodus agebat illo conversionis sue die et in illa saluberrima sed difficillima conflictatione animi, dum ad meliorem transire vitam vellet nec transiret? quibus estuabat angoribus, quibus stimulis urgebatur? et tamen pestifero tenebatur freno ne transiret, quo non magno apparatu sed sola voluntate transeundum erat, quando, quod eleganter Flaccus irridet, Strenua nos exercet inertia; navibus atque Quadrigis petimus bene vivere; quod petis hic est. Libet tanti viri illius angustias meminisse et intestinum illud animi sui bellum, in quo, sicut dignum erat, pars tandem victa deterior clarissimum et eternum meliori prebuit triumphum; idque eo libentius recordor quia res in hac eadem urbe ubi ego
Abbreviated transcription (Latin):
tes atq ut laberi uerbo utar uiri excelletis sumirra placide
olandi loques or̃o apud mi inexorabilis ium p̃cepti imꝑio¬
seq iucẽ magestatꝭ obtineãt ita nichil sese uiliꝰ e honina
uichil uenałiꝰ libertate Amico sanc alteri umna uoce si illuc
unꝰ integer q ꝑuenero questio ar subdificilis et iusi fallor
utilis comunis est illi cerciu cibi aut scͥpto trepidante res/¬
pondeo nõ equide ut excuser qd fieri nõ pesse iam sum fas¬
so ꝑr ut si quo pacro fieri pt nõ uulgo illerti et illaudato
et obscuro sillustͥum comitu glria ac splendore me ꝯtega
amice ditent alii si Paulꝰ hodicit iam qd sequitur nosti
quiba hõs u̾bis excuser siq̃s nolo inquid ego hoc facio iam
dio etgo oꝑor illus sed qd habitat in me ptc̃ auceps penitꝰ
et pfunda ꝯclusio qͣ quãq contra me ut posse nõ inficior

Expanded text:
ces atque, ut Laberii verbo utar, Viri excellentis... Summissa placide ces atque, ut Laberii verbo utar, Viri excellentis... Summissa placide blandiloquens oratio apud me inexorabilis vim precepti imperioseque vicem maiestatis obtineant? Ita nichil se se vilius est homini, nichil venalius libertate. 10 Amico sane alteri viva voce, si illuc vivus integerque pervenero — questio enim subdifficilis et, nisi fallor, utilis comunis est illi tecum —, tibi autem scripto trepidante respondeo, non equidem ut excuser, quod fieri non posse iam sum fassus, sed ut siquo pacto fieri potest, non vulgo inerti et illaudato et obscuro sed illustrium comitum gloria ac splendore me contegamice, dicent alii, si Paulus hoc dicit? iam quod sequitur nosti, quibus hoc verbis excuset: «Si quod nolo» inquit, «ego hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum». Anceps penitus et profunda conclusio quamque contra me verti posse non infitior.
Abbreviated transcription (Latin):
pore quo in fronte argumẽtor tuor ietꝯ excipio Transalpinꝯ
anuꝯ literas quoq non minꝰ ualidis qͣ urbanis nũdũ ut ita
dixerum cergum fecit querens icide ex me qui ẽ qd ego cancus
ruralis afec̾tatr otii in tor urbana negocia simt relapsus sp¬
te ut sibi iudecur mea et inde artificiosissim̃ũ lepore nr forsa
int̾oizacione ꝯtucber anceq̃r me tangat de se querit admitãs qͥd
bãe ẽst ꝙ ip̃e qued babilonicos anfractꝰ mole oderit nẽ dum
possit effugiat Ecce ut duos amitos et diuerso tercaꝵ tractu
in idem pugne gemꝰ similitudo quẽda ꝯtranit pugenis Qud
aut dicerec uterꝙ nos teu si nossec qͣ ͦ in statu nuc maxie dum los
res lesi fideribo yemie asꝑa et intͣctabili tͣnsire cibi et mͥ famili¬
auissimas aspes cogor sed aquo forsam intoges eta quo pu¬
tos isi a me ip̃o qui sie alteri facrus sum ut dultes pre¬

Expanded text:
pore quo in frontem argumentorum tuorum ictus excipio, transalpinus pore quo in frontem argumentorum tuorum ictus excipio, transalpinus amicus literis quoque non minus validis quam urbanis, nudum, ut ita dixerim, tergum ferit, querens itidem ex me quid est quod ego, tantus ruralis affectator otii, in tot urbana negotia sim relapsus sponte, ut sibi videtur, mea; 7 et — vide artificiosissimum leporem — ne forsan interrogatione conturber, antequam me tangat, de se querit admirans quid cause est quod ipse quoque babilonicos anfractus male oderit, nec dum possit, effugiat. 8 Ecce ut duos amicos e diverso terrarum tractu in idem pugne genus similitudo quedam contraxit ingenii. Quid autem diceret uterque vestrum, si nosset quo in statu, nunc matis celi sideribus, hieme aspera et intractabili, transire tibi et michi familiarissimas Alpes cogor. 9 Sed a quo, forsan interroges. Et a quo putas nisi a me ipso, qui sic alterius factus sum, ut dulces pre
Abbreviated transcription (Latin):
ãt hic titulꝰ nͥ a semetipo nemine ledi posse quo audito statim
in unicũ ueri uulgꝰ insamiet ꝙ si ad se rõnibꝰ uami pandat ne¬
lit nolit ita eẽ facebitur pacinitir mala q̃ fecimꝰ et sepe in capu
auctoris pena beutitur non aliunde pͥmimur nẽ oportet/ Crede .n.
mͥ nil opꝰ acie instructa aut machinis muro admotis desfossis¬
q clam cumulis quisq hostem uastatoreq suũ secum interq di
uicias ħt illi obsequit ᷑ miꝵ dictu et aduͣsꝙ se ꝑtinacit᷑ illr fauet
dices aut et anteq̃ dicas assencior / nõ est hoc tulpa purgare sei
ꝑricipare cũ plurimis aliena quide accusacio nõ excusatio nr̃a
est insigioe forte reũ culpe comes innocẽciore certe nr̃ faci
et Omissis gͦ aliis ad me reuertor uides ce amice uero armatũ
sacile si resistam in hac colluctacõne iuctore eode . i. forte tem¬

Expanded text:
autem hic titulus: Nisi a semet ipso neminem ledi posse. Quo audito statim autem hic titulus: Nisi a semet ipso neminem ledi posse. Quo audito statim inimicum veri vulgus insaniet; quodsi ad se rationibus viam pandat, velit nolit, ita esse fatebitur. 5 Patimur mala que fecimus et sepe in caput auctoris pena revertitur. Non aliunde premimur, nec oportet; crede enim michi, nil opus acie instructa aut machinis muro admotis defossisque clam cuniculis; quisque hostem vastatoremque suum secum interque delitias suas habet, illi obsequitur, mirum dictu, et adversus se pertinaciter illi favet. Dices autem, et antequam dicas assentior: ‘Non est hoc culpam purgare, sed participare cum plurimis; aliena quidem accusatio, non excusatio nostra est; insigniorem forte reum culpe comes, innocentiorem certe non faciet’. 6 Omissis ergo aliis ad me revertor. Video te, amice, vero armatum, facile, si resistam, in hac colluctatione victorem. Eodem enim forte tem
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ fundamenta no deseram s accelemꝰ pocius es picula more
longioris intues alas ingenio calamo calcar adiciam ut iam qͥd
iux possibue iudebatur et prudencior apud me uresis et meuor
et rebꝰ meis amicior qͣ putabam Quid uero me responsur d
dis negatuꝵ ne aliquid nichil ꝓesꝰ possem linga forfitam cor¬
de non possum uegeor quide non opꝰ est equuleo molenta est
ueritas aĩos liguar quid .n. nõ ingetiue fatear tibi ꝙ negare m
ipe non audeo sllico ut e plam tuam legree ꝯcepi dixi mecum
quid dicam nͥ qd cũ toto graue humano cõe cͥnie est ni quis e:
i. honimiũ qui no sibi sepe nocuecit eu nõ ꝓpie dia possit ueto
illud ubum omĩa mala hec tibi o stultisstme ꝓcurastielega
et plane argutꝰ Iohanis Crisostom traetatꝰ est pͥmo forsitan
ꝯgressu medacii febutem hño ac si acris intueare nichil ueriꝰ est

Expanded text:
iorum fundamenta non deseram, sed accelerem potius et pericula more iorum fundamenta non deseram, sed accelerem potius et pericula more longioris intuens, alas ingenio, calamo calcar adiciam, ut iam, quod vix possibile videbatur, et prudentior apud me vir sis et melior et rebus meis amicior quam putabam. 3 Quid vero me responsurum credis? negaturum ne aliquid? nichil prorsus; possem lingua forsitan, corde non possum. Urgeor quidem, non opus est equuleo; violenta est veritas, animos ligat; quid enim non ingenue fatear tibi quod negare michi ipse non audeo? Illico ut epystolam tuam legere occepi, dixi mecum: quid dicam, nisi quod cum toto genere humano comune crimen est michi? quis est enim hominum qui non sibi sepe nocuerit, cui non proprie dici possit vetus illud verbum: «Omnia mala hec tibi, o stultissime, procurasti»? Elegans et plane argutus Iohannis Crisostomi tractatus est, primo forsitan congressu mendacii frontem habens, at si acrius intueare, nichil verius; est
Abbreviated transcription (Latin):
cũste ad antiona unq opimone dimoneat quicquuid exit ab¬
io ne ceicis pias non simpir paceat aĩcicie nr̃e fores micn
lłis occulcum uelim iudieunt quid iudicent ibo obiuam etsi
forte alicer sensuris accu certe ut sꝑo no alr amaturis Pos¬
tremo mali declu tibi iudiciũ qd facile amor excuse᷑ qͣr mi¬
chi in solenciam obiecrent malum mexcusabile tanta preser¬
tim mearu pi me rerũ penuria quibꝰ solent homines super
res michi dete neree es radicatasq siũas una recens anxit
et renouauit epla sapientie simul et ututis et ñcicie tuc
testis ita michi liquido ante occłlos ponis qd deũ testetue
nuq inde discedit cui brenis et incerti fugam ita tute
hic occupaciones meas antiquas si q̃ sumt que laudem nte gͣunte
hic nouas ueteribꝰ aduersas et querende glie ininucas toacort¬
do dinumeras ita dulciter horcaris ut fugiam meq in liberta¬
tem erripiẽs q̃ michi no exigui apparatu iacta sunt re mea¬

Expanded text:
uid erit, absit ut amicis tuis non semper pateant amicitie nostre fores; nichil illis occultum velim; viderint quid iudicent. Ibo obviam, et si forte aliter sensuris ac tu, certe, ut spero, non aliter amaturis. Postremo malim cecum tibi iudicium, quod facile amor excuset, quam michi insolentiam obiectent, malum inexcusabile, tanta presertim earum in me rerum penuria quibus solent homines superbres michi de te veteres radicatasque sententias una recens auxit et renovavit epystola, sapientie simul et virtutis et amicitie tue testis. Ita michi liquido ante oculos ponis quod, Deum testor, nunquam inde discedit, evi brevis et incerti fugam; ita graviter hinc occupationes meas antiquas, sique sunt que laudem mereantur, hinc novas veteribus adversas et querende glorie inimicas coacervando dinumeras; 2 ita dulciter hortaris ut fugiam meque in libertatem eripiens, que michi non exiguo apparatu iacta sunt, rerum mel
Abbreviated transcription (Latin):
Cacebris et qua mundo no sabet poscamꝰ a domino
Uale nostei menioAd Quidone sepieñ eArchidiaconũ
iamiesem sloriante In Eplis suis Ep̃ła.s.
uod tam magni extimas nomẽtuu in eplis
meis poni facis ut resiqua no .n. id merlti ini
sͣ sus illgentu tue ÷ neq ideo me iigeniõsu ar¬
buror sr te amicũ deneca lucilio sua sebens
Do sisbros inquit meos tibi muti descleras no megtis i d eo

Expanded text:
omino. Vale, nostri memor. 8 Ad Guidonem Septem, archidyaconum Ianuensem, gloriantem in epystolis suis poni. 1 Quod tam magni extimas nomen tuum in epystolis meis poni, facis ut reliqua; non enim id meriti mei sed indulgentie tue est, neque ideo me ingeniosum arbitror sed te amicum. Seneca Lucilio suo scribens: «Quod libros» inquit, «meos tibi mitti desideras, non magis ideo
Abbreviated transcription (Latin):
rer simeta ibn metũ ible que sileo unũ qd ut̃ pto i¬
raberis ire sifebo sdi oetꝰ usq ad hanc etatẽ derit au¬
re me fabulam dic̃am an istoriam ex ordine noliut au-¬
due qͤris ego longam nimis ꝑi amenaq cestarer
er eqͣ mediucucue loquẽtem aio acqr auribꝰ lceneꝰ
audiuit ut sicusi ue obliuine uł breuitatꝭ scudio
ariquid p̾terire ꝓtinꝰ ille suppletur ac sepe me melie¬
sp̃e er red mcas nosser quar fimu stupor usq trasal¬
pes nescio quid flatus impegerat occulosq compleuerat pr¬
tuendis mundi diffectibh occupatos deniq dum ad hioc te¬
pus narrauo ꝑuenisset ꝯticiussem paurĩꝑ ille deme se¬

Expanded text:
rer? multa ibi mecum ille que sileo; unum quod ut puto miraberis, non silebo. A die ortus usque ad hanc etatem totam vite mee, fabulam dicam an historiam?, ex ordine voluit audire, quamvis ego longam nimis inamenamque testarer; et ita me diuticule loquentem animo atque auribus intentus audivit, ut sicubi vel oblivione vel brevitatis studio aliquid preterirem, protinus ille suppleret ac sepe me melius ipse res meas nosset, quarum fumum — stupor! — usque trans Alpes nescio quis flatus impegerat oculosque compleverat intuendis mundi defectibus occupatos. 17 Denique dum ad hoc tempus narra
Abbreviated transcription (Latin):
cuĩ quiba sinosceo tandi morq dicreuerat fecissirꝙ
clapissima et denoniuña tibi surpen sestinato mero
teta ben brtu cepore rapuisset Ies sm̃s qui dum
in tris agerent tui erant ec nuc ħo nniis ut augũ¬
rox ubit̾ũq ħitent tui sunt tibiq felic̾e at̾ longgnor
nica et notuu iꝑn successũ rogtant out̃ pres tu
nꝯuemsst cogitã Req magna p̃reciber nt eomine

Expanded text:
andem morique decreverat; fecissetque nisi clarissimam et devotissimam tibi stirpem festinata mors totam, heu brevi tempore, rapuisset. 7 Illos omnes qui dum in terris agerent tui erant, et nunc non minus, ut auguror, ubicunque habitent, tui sunt tibique felicem ac longevam vitam et votivum imperii successum rogant, ante pedes tuos convenisse cogita teque magn
Abbreviated transcription (Latin):
nerosim as misitare et strcinũ quedam uru alique
biero sparis bomstũ preciba ad me muisit Ille ultes ng̃¬
ep⁊emato militi iuetata naue et cesarce lo Renitate
dionsin quadugas postremo romano pͥncipi siculũti¬
ranu cielo fatebens merito platone precedere me for¬
tuna s̾iam satis glorie ludendo caprauu q̃d
ipm ecuitatꝭ utis nõ careret risi ira recũ loquerer
lir mẽdir ⁊tplam qua ad er isare pom tus me de rebo
cribere noluist qua comiccaca ilbum fidencis acar fa¬
miliarribs adclis dũ hac simul accipies utoa q tibi por¬
sis occueret ubi tũ occursurꝰ es pr̃icipi illa q̃bẽ ut sp ͦ

Expanded text:
generosum ac militarem et strenuum quendam virum aliquot dierum spatio honustum precibus ad me misit; ille ultro veet armato militi vittatam navem, et cesaree lenitati Dyonisii quadrigas, postremo romano principi siculum tyrannum: credo fateberis merito Platonem precellere me fortuna. 30 Sed iam satis glorie ludendo captavimus; quod ipsum levitatis vitio non careret, nisi ita tecum loquerer ut mecum. Epystolam quam ad Cesarem ipsum tuis me de rebus scribere voluisti, qua comitatus illum fidentius atque familiarius adeas, cum hac simul accipies; utraque tibi Pisis occurret, ubi tu occursurus es principi. Illa quidem, ut spero,
Abbreviated transcription (Latin):
głosum saborem effugere nequiuissem nisi publicis uotib
puate queda ebritisfent cause quas nune siliusse presc berit
fienero fonsam his dictis omis glie ꝯteptore pures fed p¬
tlligas ine lit falsam respuere sie ueram głiam nõ horrere di¬
inrea mes desideem pncessit et cunis aniiui moreꝭ aces in¬
uia nouecae optauit et facim ude̾ iom ꝑemps uei rie

Expanded text:
gloriosum laborem effugere nequivissem, nisi publicis votis gloriosum laborem effugere nequivissem, nisi publicis votis private quedam obstitissent cause, quas nunc siluisse prestiterit. 7 Ne vero forsan his dictis omnis glorie contemptorem putes, sed intelligas me ut falsam respuere sic veram gloriam non horrere, diinterea mei desiderium incessit et cuius animum mores ac studia noverat, optavit et fa
Abbreviated transcription (Latin):
puosite fuisse mentita mes ud Iraliom pate nouo coue
risare facienda singuilanter prielectir feciłr resq acos
er pace rei p. qͣuesita magna cum ctlia re measse nolo
er res aut mane nohaptate ex errore ꝓcipias Non ita e amui¬
ce neq n unũ capud ees canta posecbat pͥmi ꝓceꝵ missi sut
Si .n arginos delectos iuros ad pecendum pellem aurata ⁊ fo¬
san fabulosam arietis olim missos legiinꝰ noñe multa mĩc de¬
lectaciones Itasos dignũ mitti etat ad uere aurea ꝓcuradam
pacem illa equidẽ ꝑua spe magno et ꝑcelloso animio mari tol¬
thon barbatitã peciere ubi regnabat incogͥtꝰ res oetes It
matũa quo iam /Tesar ꝑuenerat late hiotus magno pisus
et qntopabisi prenuo illecti atqr exiguo et plano culle no ꝓe¬
rerent puerunt itaq ꝙ ues docũt felicibꝰ ac letis auspiciis et
ut gray mogam ue eq ficãq famosissimaq famesissima Sic
nuimo non fui nemo tibi mendacio ullandiatur dinis gñte
tanto negotio songe impar indicio cũ beingniore muteciu

Expanded text:
 ad italicam pacem novo cum Cesare sanciendam singulariter preelectum, feliciter rebus actis et pace reipublice quesita, magna cum gloria remeasse. 5 Nolo erres aut inanem voluptatem ex errore percipias; non ita est, amice. Neque enim unum caput res tanta poscebat; primi procerum missi sunt. Si enim “Argivos delectos viros ad petendam pellem auratam” et forsitan fabulosam “arietis” olim missos legimus, non multo nunc delectiores Italos mitti dignum erat ad vere auream procurandam pacem? Illi equidem parva spe magno et procelloso mari Colchon barbaricam petiere, ubi regnabat incognitus rex Oethes; isti Mantuam, quo iam Cesar pervenerat late notus, magno et prorsus incomparabili premio illecti atque exiguo et plano calle non peterent? 6 Iverunt itaque, quod res docuit, felicibus ac letis auspiciis; et ut Graii magam veneficamque famosissimam, sic i mendacio blandiatur; quamvis autem tanto negotio longe impar, iudicio tamen benigniore mittentium
Abbreviated transcription (Latin):
tas fua. efar ut no me tͣm qd feci femp
et focio et dui tacituruior appario tunc alciꝰ clogno set
ałles quoq clementio tue ꝯmendare ausumm ꝙͣ qͣ si uiere
et ꝓpu loqui uelim no sit alter que mia tibi nant deno¬
tius in saudbs inult cem na copesa etlarg oua¬

Expanded text:
d feci semper et facio et dum taciturnior appareo tunc altius clamo, sed alios quoque clementie tue commendare ausim; quanquam si vere et proprie loqui velim, non sit alter quem mea tibi nunc devocuius in laudibus multus essem — nam copiosa et larga
Abbreviated transcription (Latin):
hant tħ̃i sporco s sepe palẽs medicꝰ salũte alteri tͥbu¬
it qũa nou hẽt ego quidi inportune nuitilas et mo¬
seste fame cõpedibꝰ sonituq noĩa ac fulgore suꝑnatuo
uerq ut iugenus faciar pdigno nec liber este pessum
nec lacere cibi in r̾ia aliena dõnec salte norti crbis et
ociũ et sibertas et lacebre iocundiss me no deexũt Iħec sũt
que in p̾ne sise ofperut aduetꝰ tui premia uellem ad¬

Expanded text:
alteri tribuit, quam non habet. Ego quidem importune et inutilis et moleste fame compedibus, sonituque nominis ac fulgore supervacuo, verumque ut ingenue fatear, indigno, nec liber esse possum nec latere; tibi in terra aliena, donec saltem nosci ceperis, et otium et libertas et latebre iocundissime non deerunt. 9 Hec sunt que in presens se
Abbreviated transcription (Latin):
hunc tuquare aferãs ppe uideris Wc tibi rex oꝑtirie
prere  sunit medlocritas et sibrtas Non eg̃o ⁊ł ad ser¬
uciũ sed ad amititĩa noco aut nũꝙͣ paxit ac nisqͣ aut
nunc mecum si uocanti obsequeris liber eris gi que¬
ris it ad quid re uõce iam respondi ad amicitia ad ꝯuctũ
ac ne ad corpore uocari metuas agere aliquid ee uolo
ita tamẽ ut acc̃onis modas ex arbitoio tuo poudat an

Expanded text:
hunc tu qualem afferas, ipse videris. 4 Hic tibi rerum optima presto sunt, mediocritas et libertas; non ego te ad servitium sed ad amicitiam voco; aut nunquam pariter ac nusquam, aut nunc mecum, si vocanti obsequeris, liber eris; si queris, ad quid igitur te vocem, iam respondi: ad amicitiam, ad convictum. Ac ne ad torporem vocari metuas, agere aliquid te volo, ita tamen ut actionis mo
Abbreviated transcription (Latin):
lutor pant  ne laudanssuni hominis in lande deff¬
ciarr dut fortasse tibi notissimaꝵ uor ex ag̾gatione
pasadio sim a saudibꝰ uer sus in preces Te heuesfa¬
ses ftet pcognta rogo ut me quolibes ĩode isir
cẽit nusi ꝓeis indignum censes canti hospitis ꝑtici¬
pemi ullibRiec ilło forte knne sorruerit nt̃ cibi pu¬
peri fuerit nostris scudiis auxiliũ acculisse. Qua po
ri qd sm hunic talamo defuerit comunis Inuꝯ ari¬
ei uote supplebitur uale /Ld Cuude de sicẽiia uir¬
uam lece audiam tama penetrabils p̾ces meas cu¬
um luẽ actigisse ut uulliꝰ ibi non dicam re-¬
pusse sed uł tẽnus more obex illis occurrerit Suã
pocunde Cicerone tũn sus meo lare ꝯspitia E/¬
ceco pp̃e uꝑo expͥmat fuit ant neseio dn casia

Expanded text:
 Sed ne laudatissimi hominis in laude deficiam aut fortasse tibi notissimarum rerum exaggeratione fastidio sim, a laudibus versus in preces, te nunc, facie licet incognitus, rogo ut me quolibet modo visum erit, nisi prorsus indignum censes, tanti hospitis participem velis, Nec ille forte limen horruerit, nec tibi pudori fuerit nostris studiis auxilium attulisse; qua in re, quod huic calamo defuerit, comunis huius amici voce supplebitur. Vale. 14 Ad eundem, de Ciceronis liQuam lete audiam tam penetrabiles preces meas tuum limen attigisse, ut nullus ibi non dicam repulse sed vel tenuis more obex illis occurrerit, quam iocunde Ciceronem tuum sub meo lare conspiciam, Cicero ipse vix exprimat. Fuit autem, nescio an
Abbreviated transcription (Latin):
pasriones lisgrepe ꝯuellit an cuiq forte idee lenierae be
postenta iudeantus qͣ que famosum uercule fecere
ꝙ minisibilia hec illor forma cerribilis anicbi iul hos¬
ta rationũ scintillas qͣr stellencia liua explitar quibꝰ
ostenditur ad beatam iutam uircꝰ sola suffic̾e Que
michi ꝑs opis qui aliud ꝙ Ciceroni coli iustar fueeit
ub̃i mens illa siderea et excelia tor erroꝵ mostris late
pdonitis conquiescat itaq gentile uulgꝰ utlib her¬
tułe ego Cacerone nr̃m eñq ip̃m nõ ut deuni s ut di

Expanded text:
passiones a stirpe convellit. An cuiquam forte ideo leviora hec portenta videantur quam que famosum Herculem fecere, quod invisibilia hec, illorum forma terribilis? michi conta rationum scintillas quasi stellantia lumina explicat, quibus ostenditur ad beatam vitam virtus sola sufficere. Que michi pars operis quid aliud quam ciceroniani celi instar fuerit, ubi mens illa siderea et excelsa tot errorum monstris late perdomitis conquiescat? 6 Itaque gentile vulgus utlibet Herculem, ego Ciceronem nostrum eumque ipsum non ut deum
Abbreviated transcription (Latin):
tocei noeꝭ ndimꝰ mltis grie summulis forcassis incussurd
pgaent snd repe nebis duplicent saberẽ epłasq nras de¬
pgieant et auertant modo nos amet et quas capiene mi¬
ante hutem
aate sufun de falsam nõ querẽda sic uerã sloria nõ
spernendam Epla.¬

Expanded text:
cendimus, multis glorie stimulos fortassis incussimus. Pergant, sine, sepe nobis duplicent laborem epystolasque nostras detineant et avertant, modo nos ament et quas rapiunt miante lucem suum, ut falsam non querendam sic veram gloriam non spernendam. 1 “C
Abbreviated transcription (Latin):
dis aut stupor auditu nescia cũl successionis itałia qr¬
obsece illus fuit Ego .n. in annalibꝰ uio aut lllũ tole
cess inueneti aut inueluri posse crediderum Sileo illo
uetustigra pp̃is uerdis origine et pͥmos muros frat̾ra
cede madento et imꝑio scelera quesita diademata Quo¬
cieno parta iam Rbertate plebo indignas se cessit e ꝙꝓp¬
triss destes sunt mons sacet iarutulũ auerinꝰ uixxoe¬
paliam traletit upem nemre lacurꝰ rebellatibo toree¬
Tii ot odcm tepore srui defeceant et Rucani afies
centes rafite quas om̃s uello ꝯtundi et nolentes unfde
redigi opobtiuur detintꝰ e hanibal defecit capua mon¬
ii sbeuns infisclis et igͣta imio uelo quis ea tepestate
no deficit ielrni istorias decemocto colonie ꝑ om̃er talia
natu et apid ppłm acce Daud toties herrtos rebellates¬
natu et quis ppetuos bostes nolstos equosq ꝯmemore des¬

Expanded text:
Addis autem — stupor auditu! — “nesciam” tunc “secessionis ItaliaAddis autem — stupor auditu! — “nesciam” tunc “secessionis Italia vix aut ullum tale tempus invenerim aut inveniri posse crediderim. Sileo illa vetustiora ipsius urbis origine et primos muros fraterna cede madentes et impio scelere quesita dyademata; quotiens parta iam libertate, plebs indignans secessit a patribus, testes sunt Mons Sacer Ianiculum Aventirebellantibus Tarentinis; eodem tempore et Brutii defecerant et Lucani alieque gentes italice, quas omnes bello contundi et nolentes in fidem redigi oportuit. Secutus est Hanibal; defecit Capua, mag sed infidelis et ingrata. Imo vero quis ea tempestate non defecit? 39 Relege historias: decem octo colonie per omnem Italiam natu et apud populum acte». Quid totiens Hernicos rebellantes, quid perpetuos hostes Volscos Equosque commemore
Abbreviated transcription (Latin):
ini fuerit de hoc cum docti iuderint Aerte sine scĩlere po¬
terat ñ recepi reciptũ/ necligi sine scelere nõ põt deꝯ n tͥ
auctor ẽ times illo diue ꝑficisti quo iubere et abraliam
unitũ filiũ m actare ec a doy sẽ pastor incomitata fa¬
ciem suꝑbi et obstinatis regis adire nõ tinuit scio nul¬
ta m se u̾elłicãt quib̾ꝰ ꝯpõsitis alia atq alia emergeris¬
Cura. Eredis necu cetar imꝑio sine curis lutani agere ꝙ
pasfor intugurio nõ agit Nam illa qualia sunt quibai
uugris nõnĩ qd puslite mũdi clades tot pͥuati fame te
uulutra quotq hinc excusacions efficere tibi ius tor pute
brine efficio destinam et ut rei p. doformitarẽs aboleas et
p̾stina fat̾ie miudo reddeas Tunc uerꝰ mich Cesar nẽ¬
roq iudeberis imꝑator cũ officiũ tuũ impleuus sine quo
nedims pͥncepi s ne pͥuatꝰ quisꝑia iire landabitur Ad

Expanded text:
imi fuerit; de hoc tamen docti viderint; certe sine scelere poimi fuerit; de hoc tamen docti viderint; certe sine scelere poterat non recipi, receptum negligi sine scelere non potest. Deus eauctor est. Times illo duce proficisci quo iubente et Abraham unicum filium mactare et Moyses pastor incomitatus faciem superbi et obstinati regis adire non timuit? 35 Scio; multa te vellicant, quibus compositis alia atque alia emergent. Credis ne tu, Cesar, in imperio sine curis vitam agere quam pastor in tugurio non agit? Nam illa qualia sunt, quibus inniteris? Nonne quot publice mundi clades tot privatim fame tue vulnera, quotque hinc excusationes efficere tibi vis tot in te huic officio destinatus es ut reipublice deformitates aboleas et pristinam faciem mundo reddas; tunc verus michi Cesar verusque videberis imperator, cum officium tuum impleveris, sine quo nedum princeps, sed ne privatus quispiam iure laudabitur. 37
Abbreviated transcription (Latin):
tam puo tempore bant tonta que iux omi studio suste¬
neti fundasset exexissetq rer molem Cui imꝑn nõie
⁊ Tu si cucta dellberas et in singulis pimoraris ꝓre¬
dicam tibi et si forte nõ animo tuo gratũait certe fider
debitum falso utinã sim auenspex Rullꝰ erit rbru
finis alii ex alis erũpent laquei nũqͣ te Italia riq̃s
tu itałiom uidesis extra qͣua ubi imꝑii capud queras
Rescio Postremo pͣto pnde qͣd sebis te no ambitione
traccũ ad imꝑiũ aspirasse sed difficultatis aut nescm̃ di¬
uine iussionĩ paruisse credo nã et prudencia et modestio
tuam noui d inde ne hoc cibi pͥmũ calcar et maximũ ẽẽ
debuerit quo certꝰ auxilli ꝓperares tu quide paten
regni finibꝰ ꝯtẽtꝰ imꝑacorii mers et honoris sarcinam
ultro aliis linquebas hanc infallibilis ille rers sater rec¬
tos et cognitor mltis cupientibꝰ erẽptam humeris cuis
imposiĩt parusti nõ acceptare imꝑiũ forte magnam /¬

Expanded text:
tam parvo tempore hanc tantam, que vix omni studio sustinetur, fundasset erexissetque rerum molem, cui imperii nomen est. Tu si cunta deliberas et in singulis immoraris, predicam tibi etsi forte non animo tuo gratum, at certe fidei mee debitum — falsus utinam sim aruspex —: nullus erit rerum finis, alii ex aliis erumpent laquei, nunquam te Italia nunquam tu Italiam videbis, extra quam ubi imperii caput queras, nescio. 33 Proinde quod scribis te non ambitione tractum ad imperium aspirasse sed difficultatis haud nescium divine iussioni paruisse, credo; nam et prudentiam et modestiam tuam novi. Sed vice ne hoc tibi primum calcar et maximum esse debuerit, quo divini certus auxilii properares. Tu quidem patrii regni finibus contentus, imperatorii honeris et honoris sarcinam ultro aliis linquebas; hanc infallibilis Ille rerum sator rector et cognitor multis cupientibus ereptam humeris tuis imposuit. Paruisti. 34 Non acceptare imperium forte magnan
Abbreviated transcription (Latin):
descan ne fri prclore cegutiis una ꝑs ẜ dignacigne
mctentis qͣrms as ad ipͥm so obiuxis ex cusassem pno¬
ceps ⁊̃ ad loquẽdum et fortissimis illis acͥqr doccissirris
ulris ante positis qui me longe uͥtutiba auite ibant foue¬
tu nen rei bptime ẜ in sufficiencie me debitum renor¬
tatem tam et si qđ michi defuerat militarit᷑ facuti¬
disfuꝰ colloga iusi me omor iri fallit implescet distep¬
cisne nouissima S aperire aures obseratas et abstins
intos s d ppc pinitues i spo quidem sosici oracogus
pncistatus fum ca penͣstra tn ut reliqua metulbõm
sune qd nunt iudos ne ur̃a illa duricies belli maximi mͣa

Expanded text:
ec tantum preclare legationis una pars sed dignatione mittentis — quamvis id ipsum sibi obnixius excusassem — princeps etiam ad loquendum et fortissimis illis atque doctissimis viris antepositus, qui me longe virtutibus anteibant, fructum non rei optime sed insufficientie mee debitum reportarem, tametsi quod michi defuerat, militariter facundissimus collega, nisi me amor viri fallit, implesset disceptatione novissima. 9 Sed aperire aures obseratas et obstinatinvitos; quod ipse permetuens, in ipso quidem solicite orationis status sum; tam frustra tamen ut reliqua. 10 Metuebam sane quod nunc video, ne vestra illa durities belli maximi materia
Abbreviated transcription (Latin):
t gaudin ingens u̾ba p̾cidere solitũ quid n
aut est ubi spm acupat p̾dem eg in tuat¬
ciens exhortacione multiloquns en ut png¬
tulatione pbrenis sum Quid .n. dicam uñ
ordiar uatuatti cor mer multis angoriba
atas inplerti gaudio aroqr ant psas mista ad¬
sinplebis me lenciam cu uubtl tuo sola iã
sama tui nois adimpletũ ẽ quid uultꝰ gͦ cesares quid an¬
igusto frons facierenganimitate inter expecracones
ac pasciencia exoprabam ccce optare incipio ut cante fe¬
licitans capax tancoq gaudio parsim iam mieln non
doenne s mundi rex iam Bomians impator iam uerus
es Cesar piienis ne uubita que tibi pollicito sum para
omña diabema ipiũ in mortole gliam aꝑtuq celi ad¬
ditum er ad sumia quichiud optare̾ auit sꝑtre datũ hoi

Expanded text:
t gaudium ingens verba precidere solitum; quidni autem est ubi spiritum abrumpat? Idem ego in tua totiens exhortatione multiloquus, en ut in gratulatione perbrevis sum. Quid enim dicam? unde ordiar? vacuasti cor meum multis angoribus atque implesti gaudio, quodque ait Psalmista, «adimplebis me letitia cum vultu tuo», sola iam fama tui nominis adimpletum est. Quid vultus ergo cesareus, quid augusta frons faciet? 2 Longanimitatem, inter expectationes, ac patientiam exoptabam; ecce optare incipio ut tante felicitatis capax tantoque gaudio par sim. Iam michi non Boemie sed mundi rex, iam romanus imperator, iam verus es Cesar; invenies, ne dubita, que tibi pollicitus sum, parata omnia: dyadema, imperium, immortalem gloriam apertumque celi aditum, et ad summam quicquid opta
Abbreviated transcription (Latin):
respt dicat aliquis quid n istulciꝰ q̃ policite qrere quo ꝓto
ues nestias quasi no pure optimo flacrꝰ itrideat sl qͥs
emar sitbrauas emꝑtas comporter n unũ nẽ aicliars
srdie nes maist deditꝰ ulli nosti cer᷑a locũ tente si ꝙt
sumo fluebat᷑ quitq̃s ẽ plene libroꝵ illustum quo ueco
latinitas glotietur libros tamẽ alienos nõ appet̾e iuderͥ
pdam importunitas otꝗ imꝓbissima licteraꝵ sicis qua¬
lem pati sblent qui febribꝰ estuantes limphis mbiãt no¬
eituris quitos gͦ cuiq exeidit scicienter int̾cipint ne stu¬
diosoꝵ abstinet᷑ iiuriis dum ardenter aurĩãt qd tepide
dugestum fiẽi atq aliis nauseã ferat quos ego tam lit¬
⁊ tatosta q̃ beocor Rrãtores noco femolos et manes er ne
aut poeta no equo federe amãtes sit inquo sydere nati a¬
mantes ꝙr semꝑ nt amati ꝑfugas Er̃as inrẽctatur S
dehis satis suꝑ que dictu est Eplar illoro quardam iter¬
ad te micto nõ tam quia necessaxie tempestine& siit ꝙͣam¬

Expanded text:
rtasse dicat aliquis. Quid enim stultius quam solicite querere quo parto uti nescias, quasi non iure optimo Flaccus irrideat: Siquis emat citharas, emptas comportet in unum, Nec cithare studio nec muse deditus ulli? Nosti cetera; locum tenes. Siquod simo fluebat quicquid est pene librorum illustrium quo vetus latinitas glorietur, libros tamen alienos non appetere videtur orundam importunitas atque improbissima literarum sitis, qualem pati solent qui febribus estuantes limphis inhiant nocituris; quicquid ergo cuique excidit, sitienter intercipiunt, nec studiosorum abstinent iniuriis dum ardenter hauriant quod tepide digestum sibi atque aliis nauseam ferat; quos ego non tam literatos quam literatores voco frivolos et inanes et, ut ait poeta, non equo federe amantes. Sic iniquo sidere nati amantesque semper nec amati, profugas literas insectantur. Sed de his satis superque dictum est. Epystolarum illarum quasdam itad te mitto, non tam quia necessarie tempestive
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ ẽ ille uir una illa uoꝵ uiũ illud ingorm scͥpsisse
se memorat Nam quos tu inquid cõmemoras carsi le¬
te te solere or̃õnes cu occiosus sie cas ego scͥpsi et ut sol
cum aduersario suo iocans rudis piquit et ferꝰ ne eĩo
unqͣs et occiosus Qruo leto sic exarsi quasi uerecundus¬
miles rari noci ducis increpitꝰ et mecũ. Sͦ alienas Qu¬
cerosepsit t siceronis orones scͥbere negligio bnie ani¬
mii fr feruor hoc studiu hic diuiimu honõs putenis lris
acclis sclmulłis ꝓcessi im ꝓpositi certo et si quid extenẽ¬
bris mtis pt splendorbꝰ ilłiꝰ facundre celestis atce̾deris
erit hoc forti sli ostimuꝰ ꝙ dultedine capto pi enꝗ rrabisi
ren suapre natura tedofissimã scͥhere tar alac̾ter foci

Expanded text:
lle vir, una illa vox, unum illud ingenium — scripsisse se memorat. 7 «Nam quas tu» inquit, «commemoras, Cassi, legere te solere orationes cum otiosus sis, eas ego scripsi» et ut solet, cum adversario suo iocans: «rudis», inquit, «et ferus, ne omnino unquam essem otiosus». Quo lecto sic exarsi quasi verecundusmiles cari voce ducis increpitus et mecum: ‘Ergo, alienas Cicero scripsit, tu Ciceronis orationes scribere negligis? hic animi fervor, hoc studium, hic divini honos ingenii esactus stimulis processi, iam propositi certus et siquid ex tenebris meis potest splendoribus illius facundie celestis accedere, erit hoc forte non ultimum, quod dulcedine captus inenarrabili, rem suapte natura tediosissimam, scribere, tam alacriter feci
Abbreviated transcription (Latin):
gio nam et hic quoq racio diusa illi .n. plꝰ multo latim
qr m greci erat elloquii Ego cñ pͥmũ incoaba aliquatulu
ille precesserat ut qui Italĩce nocꝰ ẽet in Grecia et qui licr
ecate ꝑuectior latinors guersacionẽ magistermq sortitꝰ
ad natura ꝓpiam fatiliꝰ remearet Illum mor̾s uit pani¬
lo ance questo sum te michi morti tio ausimĩl rapit as¬
sentia Et si .n. ubicũq sis de tanto gaudea amico uiua tñ
illa tua uox q̃ discendi situm qua me ur̃ĩ nõ dissimilis pos¬
set uł accendero ll lenire mimime aures meas fecit sine
sum gaudeo tñ ul aspectu solo et sepe illũ amplexꝰ ac
suspirans dico O magnaniine ix q̃s cupide te lindirem
sed auriũ meaꝵ alteram mors obstruxit altera longiqui

Expanded text:
gio. Nam et hic quoque ratio diversa: illi enim plus multo latini gio. Nam et hic quoque ratio diversa: illi enim plus multo latini quam michi greci erat eloquii; ego tum primum inchoabam, aliquantulum ille processerat, ut qui italice natus esset in Grecia et qui licet etate provectior, latinorum conversationem magisteriumque sortitus ad naturam propriam facilius remearet. 9 Illum mors, ut paulo ante questus sum, te michi morti non absimilis rapit absentia; etsi enim ubicunque sis, de tanto gaudeam amico, viva tamen illa tua vox, que discendi sitim, qua me uri non dissimulo, posset vel accendere vel lenire, minime aures meas ferit; sine sum. Gaudeo tamen vel aspectu solo et sepe illum amplexus ac suspirans dico: ‘O magne vir, quam cupide te audirem! sed aurium mearum alteram mors obstruxit, alteram longinq
Abbreviated transcription (Latin):
ro tini quog pͥnc̃ia largieris q̃ duce pegͣni lingue incgsser
augustius leta dono tuõ fuerer fruerer accomitoq ꝯspitere
lucom pll̃a et speciosa miratula de quibꝰ inarte poetica ffiac¬
eꝯait Anciphate stilamq cũ Ciclope caribdimm si nunt
hei quid at̃a tu michi nimm ꝓcul habes felre utaq lui
ge noncia singulari Barlaa ntm̃ michi mors abstulit
et ut neꝵ fatear illu ego michi pris abstulera iactura
ratio tũ mͥ inulta ego tͥ quid ꝯferre possim no inilligo
qte aut cũ muita michi cotidiano mogisc̾io cepisset inꝑe¬
dere no pauciora quĩde fepe in luccũ ingens ex ꝯuictu ntõ
fese pciꝑe facebatur urba ne nestio an uere sed erat ille ire
ut᷑ locuplecissimꝰ grece sit romane facundie panꝑumꝰ
et qui ingenio agiłis emuciandis tamẽ affecribꝰ laboraret
Itaq nitisim et ioͣ fines suos illo duce treꝑide subiba et ille
post me sepe ur̃is infinibꝰ oberrabat q̃rqͣ stabiliore uesti¬

Expanded text:
egrine lingue introgressus angustias, letus dono tuo fruerer attonitusque conspicerem “lucem” illam et “speciosa miracula” de quibus in Arte poetica Flaccus ait: Antiphatem Scyllamque et cum Cyclope Caribdim. Sed nunc, heu, quid agam? tu michi nimium procul abes, felix utriusque lingue notitia singulari; Barlaam nostrum michi mors abstulit et, ut verum fatear, illum ego michi prius abstuleram; iacturam ratio; tu michi multa, ego tibi quid conferre possim, non intelligo; ille autem cum multa michi quotidiano magisterio cepisset impendere, non pauciora quidem, sepe etiam lucrum ingens, ex convictu nostro se se percipere fatebatur: urbane nescio an vere; sed erat ille vir ut locupletissimus grece sic romane facundie pauperrimus et qui ingenio agilis, enuntiandis tamen affectibus laboraret. 8 Itaque vicissim et ego fines suos illo duce trepide subibam, et ille post me sepe nostris in finibus oberrabat, quanquam stabiliore vesti
Abbreviated transcription (Latin):
in quo illiꝰ p̾dem obruti ꝯsũptiq oꝑidi nome iniut
a pͥma micłr etate samiliarissiño fuit La m̾ ẽũ
ałut nc ad ignem correctu et ałiis tullianis monl¬
m̃tis insupet᷑ ec amicissimis ac lepidissumis turis i¬
teris comratu durexiit Gracias ago et pistitare
recum nupor amicitie quodam iuxẽ obsecro ut ar¬
dentisfims noto meo qͣd tibi iam uł ex ltu̾is meis
ue exinuis amiti uocuꝰ notũ esse nen dubto ina

Expanded text:
oppidi nomen vivit, a prima michi etate familiarissimus fuit; tu michi eum nunc ad unguem correctum et aliis tullianis monimentis insuper et amicissimis ac lepidissimis tuis literis comitatum direxisti. Gratias ago et institute tecum nuper amicitie quodam iure obsecro ut ardentissimo voto meo, quod tibi iam vel ex literis meis vel ex vivis amici vocibus notum
Abbreviated transcription (French):
censisia nou debeat quousꝙ n. nuꝑi ii onga los piete
et s publitã necem barbanca ciecuspidema anisan
quousq qui nõs strangulent precio condatenet Ticam
bic seninos pale conduomꝰ uestatores que coro pioras
s sipsatabitis uola qualio inter amancun as colletrãs

Expanded text:
consilia non debebat. Quousque enim miseri in iugulos patrie et in publicam necem barbarica circumspiciemus auxilia? quousque qui nos strangulent precio conducemus? 6 Dlici homines Italie conducimus vastatores. Que tamen, o pietas o implacabilis dolor!, qualis in
Abbreviated transcription (Latin):
et diuicem pauꝑsum et iuliꝰ ante impiũ ptuper fuit
post imꝑiũ nõ diues nemo .ni. liberalia metoria risꝰ est
ut ait. Anneus Seneca nichil sibi retinuit preter dispen¬
sandi potestatem postremo pauper sum multos in bel¬
lum inipublit paũptas multis amicis dedit preferti¬
si aduersariꝰ diues sit diuicias nẽpe iuxis fortiõꝰ uellu facit
Iac mouet pancitas meoꝵ Comites bellũ parãt gerret fama
uulgaris quapda minimaꝵ reꝵ aliq̃n magnũ ẽ nom̃e et sepe
fania terribilior q̃i ꝯspeciꝰ opinio remi no muitat as tu ne¬
queñt occłi tnoꝵ iuderet ͣ noñ quia negotiores s quia ꝑpiri¬
quiores multa de long̃iquo ceruetiba metuenda ꝓpinqũatibo
bis beis animũ meũ cernas malle posse tibi armatis legioniba
obiũa ree imꝑata facturꝰ qd unũ datur animo atq exlior¬
tationibꝰ occuro neq iam satis scis quid ulterio lequar ne¬

Expanded text:
et divitem. ‘Pauper sum’: et Iulius ante imperium pauper fuit, et divitem. ‘Pauper sum’: et Iulius ante imperium pauper fuit, post imperium non dives; nemo «enim liberalius victoria usus est» ut ait Anneus Seneca, «nichil sibi retinuit preter dispensandi potestatem». Postremo ‘Pauper sum’: multos in bellum impulit paupertas, multis animos dedit, presertisi adversarius dives sit; divitias nempe viris fortibus bellum facit. 46 At ‘Monet paucitas meorum’: comites bellum parat. ‘Terret fama vulgaris’: quarundam minimarum rerum aliquando magnum est nomen et sepe fama terribilior quam conspectus; opinio rem non mutat; quod tui nequeunt oculi, tuorum vident, non quia vegetiores sed quia propinquiores; multa de longinquo cernentibus metuenda, propinquantibus his literis animum meum cernas. Mallem posse tibi armatis legionibus obviam ire imperata facturus; quod unum datur, animo atque exhortationibus occurro, neque iam satis scio quid ulterius loquar, ne
Abbreviated transcription (Latin):
et tubutentissimor agrarie legis moto ut reliquos silca
quos amiratones enum̃are nõ suficio adde postq̃r res ad
unis imꝑiũ rediere ꝯuiracones innumeras et tociens
sicet frustra petitũ insidiis Angustũ capud uc omitta
qui ne ueneno ul gladio piere Adde fanã ꝑusina et ob¬
tdione mutinẽsem et deffectione colome tremonẽsis q̃
una fuerat inter paricas fidelissimas quaꝵ paulo ante
meminera longũ nimis istorie iter arcipui s sabsistam
om̃is .nr. etas successionibo italicis ac defectionibo pleñ
ẽ ut forti aĩo et uecero meniori nichil pessit insoliti ter¬
roris occurere utq nimis ꝓpre dictũ et ex ppo nature gre¬
rio suiptũ uideatur ꝙ uirgiliꝯ cut grouidam imꝑiis bel¬
sis q fremẽtem italiam talis .n. ab iuicio fuit talis est
hodie talis ad extremũ erit / Illa uero qͣr ualida pamꝑtas
remoratur Quid habet pauiꝑras cõe cũ Cestire aut ꝯͦ¬
mõ pauper ẽ qui alios ditatur aniiiꝰ pauꝑem facit

Expanded text:
uos sileam quos enumerare non sufficio. 43 Adde, postquam res ad unius imperium rediere, coniurationes innumeras et totiens, licet frustra, petitum insidiis augustum caput, ut omittam qui veneno vel gladio periere; adde famem perusinam et obsidionem mutinensem et defectionem colonie cremonensis, que una fuerat inter paucas fidelissimas, quarum paulo ante memineram. Longum nimis historie iter arripui, sed subsistam. 44 Omnis enim etas secessionibus italicis ac defectionibus plena est, ut forti animo et veterum memori nichil possit insoliti terroris occurrere, utque nimis proprie dictum et ex ipso nature gremio sumptum videatur quod Virgilius ait: gravidam imperiis bellisque frementem Italiam. Talis enim ab initio fuit, talis est hodie, talis ad extremum erit. Illa vero, quam valida!, paupertas remoratur. 45 Quid habet paupertas comune cum Cesare aut quomodo pauper est qui alios ditat? animus pauperem facit
Abbreviated transcription (Latin):
pastores resipiscere ceꝑint pastoꝵ ꝓuidencia mors lu
por ẽ ̃d sane te ante alios fatere et fecisse iam spero nͥ
ad cor redii et si externi displicent cuos ama si quid̃
butem in animo forte rubiginis si quid odni ẽ amore
rep sum̃a in extremũ abducere ubi et nt migerũ et
nros bostes quibꝰ uninã carẽremꝰ ꝙͣ i nos metrpos
hec tela uertẽtr meliꝰ hos diuicie nb ncc̾ioꝵ prefidia
uelloꝵ uł pacis fuerint ornameta ꝙͣ uolutarie instr̃a
penitie uatũ potes accelera qm̃ pret̾itis succurere
nõ licet pnstãtibꝰ saltem malis gccurere nec gopecret
dum tota hec impendes belli nubes in nostrn capud
deronuerit et sangiuine ꝓpio Ita alia omĩs qm geuar¬

Expanded text:
pastores resipiscere ceperint; pastorum providentia mors luppastores resipiscere ceperint; pastorum providentia mors luporum est. 20 Id sane te ante alios facere et fecisse iam spero. Nisi ad cor redi, et si externi displicent, tuos ama. 21 Siquid autem in animo forte rubiginis, siquid odii est, amore rerum summam in extremum adducere, ubi et vinci miserum et utinam careremus, quam in nosmet ipsos hec tela vertentur; melius he divitie vel necessariorum presidia bellorum vel pacis fuerint ornamenta, quam voluntarie instrumenta sevitie. Quantum potes accelera; quoniam preteritis succurrere non licet, instantibus saltem malis occurre. 23 Nec expectes dum tota hec impendens belli nubes in nostrum caput detonuerit, et sanguine proprio Italia omnis inu