comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acsi succedentibus s ex ordine ministris uerbrat᷑ totum perorbem plenitudirem
salut aris refectio peruenerit : quod uidelic& collum recte turri dauid similedici¬
tur: Sienim ciuitas dauidecclesi aestxp̃i. Turris in eadem ciuitate . in expug¬
ncbilis est praedicatorum constantia : quae ad defendenda fidei dedifitia.
ad repellenda hostium tela. & fortimanu acdeside rabilirege quod nom̃
dauid sonat firmiori pra&&eris fidelib: s̃ altitudine constructi:
Pro pinna cula dutem cum quibus haecturris aedificataest: uel scriptura¬
rum scãrum uel diuincrum munimina charismatum intelleguntur :
assimil cauit enim turri collum sponse cum dñs primos ecclesiae magis¬
tros datisp̃s scĩ gratia hostibus suis insuperubiles fecit: addidit turri pro
pugna cula cum eis &iam faciendorum signorum dona contulit : Ut nouis
uirtutum operibus diuinaesse quaenoua praedicabant astuent: suna¬

Expanded text:
ac sic succedentibus sibi ex ordine ministris verbi, totum per orbem ad plenitudinem ac sic succedentibus sibi ex ordine ministris verbi, totum per orbem ad plenitudinem ejus salutaris refectio pervenerit. Quod videlicet collum recte turri David simile dicitur. Si enim civitas David Ecclesia est Christi, turris in eadem civitate, inexpugnabilis est praedicatorum constantia, qui ad defendenda fidei aedificia, ad repellenda hostium tela, a forti manu ac desiderabili rege, quod nomen David sonat, firmiori prae caeteris fidelibus sunt altitudine constructi. Propugnacula autem, cum quibus haec turris aedificata est, vel Scripturarum sanctarum, vel divinorum munimina charismatum intelliguntur. Assimilavit enim turri collum sponsae, cum Dominus primos Ecclesiae magistros, data Spiritus sancti gratia, hostibus suis insuperabiles fecit. Addpugnacula, cum eis etiam faciendorum signorum dona contulit, ut novis virtutum operibus divina esse quae nova praedicabant astruerent, sana
Abbreviated transcription (Latin):
signcr& qui ecclesiam & spitalibus reficiendo alimo niss semꝑ
augmentant & uerbis scãẽ exorationis infide confortat : sed & hoc quod
collum in medio positum capitinectit corpus apte conuenit eis quorum
minis terio iungitur ecclesia xp̃o quihurc alimenta uite ab ipsodño
percepta tradiderunt : Dequibus aposto lus gratiam euangelii com¬
mendans ait: Quaecum inicium accepiss& enarrare perdnm̃ aheis
qui dudierunt innos confirmicta est: hincde ipso scriptumest : & dedis
cipulis suis pacnes discipuli autem turbis &m anducauerunt omnes:
& sccturati sunt quodita corpor aliter factum est ut &icm spĩtalia
dñi facta signar&: Quicuidelic& cȩlistis panem doctrine Ipse primis
doctrine suae membris uidelic& a postolis commi serit : que milli
mox sub iecto sibi ei id ł̃m ecclesiae corpori manda uerunt:

Expanded text:
significet, qui Ecclesiam et spiritualibus reficiendo alimoniis semper significet, qui Ecclesiam et spiritualibus reficiendo alimoniis semper augmentant, et verbis sanctae exhortationis in fide confortant. Sed et hoc quod collum in medio positum, capiti nectit corpus, apte convenit eis quorum ministerio conjungitur Ecclesia Christo, qui huic alimenta vitae ab ipso Domino percepta tradiderunt. De quibus Apostolus gratiam Evangelii commendans, ait: Quae cum initium accepisset enarrari per Dominum, ab eis qui audierunt, in nos confirmata est . Hinc de ipso scriptum est: Et dedit discipulis panes, discipuli autem turbis; et manducaverunt omnes, et saturati sunt . Quod ita corporaliter factum est, ut etiam spiritualia Domini facta signarent, quia videlicet coelestis panem doctrinae, ipse primis Ecclesiae suae membris, videlicet apostolis, commiserit, quem illi mox subjecto sibi ejusdem Ecclesiae corpori apposuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
addit & candidum cum idem interpaciendum uel impl&a passione
&iam miraculis renitent : Nepra&er eundum quod mcelẽ pu¬
nicum magnã granorum copiã uno sortis cortio e inludit:
Vindemclõ granatum dicitur: quae quidem integro ddhuc malo uide¬
rinequeunt sed fractu: quam siNt innumera patescunt. Sicenim sacro¬
scã ecclesia quo amplius eam frangi aduersis contigerit eo clarius quoduirs¬
tutum grana unius fidei tegmine conplectatur reserdt : & recte additur
absque eo quod intrinsecus lat&. Quic confessionem quidem in ec clesice
ra huius modipossunt infideles cumfidelibus intueripos sunt &ian
mirari : Cola autem nouit ipsec quanto inuisibilis uitete nea tur amore
quanta inuisionem conditoris sui quanto in profectu membrorum suorũ
dilectio neflam mescat: Sicut turris dauid collumtuum quae edificata¬
est cum propignaculis suis : Et decollo supra diximus quod doctores scos

Expanded text:
addit et candidum, cum iidem inter patiendum, vel impleta passione, addit et candidum, cum iidem inter patiendum, vel impleta passione, etiam miraculis renitent. Nec praetereundum quod malum punicum magnam granorum copiam, uno foris cortice includit, unde et malum granatum dicitur, quae quidem integro adhuc malo videri nequeunt, sed fracto quam sint innumera clarescunt. Sic etenim sancta Ecclesia, quo amplius eam frangi adversus contigerit, eo clarius quot virtutum grana unius fidei tegmine complectatur, referat. Et recte additur: Absque eo quod intrinsecus latet, quia confessionem quidem in Ecclesia tera hujusmodi possunt infideles cum fidelibus intueri, possunt etiam mirari. Sola autem novit ipsa quanto invisibilis vitae teneatur amore, quanta in visione Conditoris sui, quanta in profectu membrorum suorum dilectione flammescat. Sicut turris David, collum tuum, etc. Et de collo supra diximus, quod doctores sanctos
Abbreviated transcription (Latin):
ecebatenim modum redemptionis nrãe crebra figurarum rep&itione
in sac ro carmine sicut & inc&eris proph&iae scribituri s intimari:
ui adergo sca ecclesia non erubescit crucem xp̃i sed &ipsa gaud& incontu¬
meliis ac passionibus proxp̃o. uexillum que crucis ipsius gestere sol& infa¬
tiae merito genas instarmali punici habere memoratur :
Vec uacat quod non integro hocmalo sed eius comparantur fragmini
nfreg to & enim malo punico & parsruborisquȩ p atebat uid &ur& pars
quae intus latuerat candoris apperitur: Hab&ergoruborem malipu¬
nicisponsa ingenis cum sacramentum dominice crucis fatetur ecdesia
uerbis ostendit & cando rem fracti eiusdem malicum pulsata praes¬
suris ipsa castitatem puricordis probatfactis cumipsce crux suire¬
demptoris Suid intus gratiae selutaris habeat pandit .
Item ostendit colorempu niceum ingenis. cumprima &eminentio&
e is menbra Idest martyreas scĩ sanguinem fuderunt proxp̃o

Expanded text:
ecebat enim modum redemptionis nostrae crebra figurarum repetitione in sacro carmine, sicut et in caeteris prophetiae Scripturis intimari. Quia ergo sancta Ecclesia non erubescit crucem Christi, sed et ipsa gaudet in contumeliis ac passionibus pro Christo, vexillumque crucis ipsius gestare solet in facie, merito genas instar mali punici habere memoratur. Nec vacat quod non integro malo, sed ejus comparantur fragmini: in fracto enim malo punico, et pars ruboris qui patebat, videtur, et pars quae intus latuerat, candoris aperitur. Habet ergo ruborem mali punici sponsa in genis, cum sacramentum Dominicae crucis fatetur Ecclesia verbis. Ostendit et candorem fracti ejusdem mali, cum pulsata pressuris ipsa castitatem puri cordis probat et factis, cum ipsa crux sui Redemptoris, quid intus gratiae salutaris habeat, pandit. Item ostendit colorem puniceum in genis, cum prima et eminentiora ejus membra, id est, martyres sancti sanguinem fundunt pro Christo;
Abbreviated transcription (Latin):
rum mente se parantur amundo: & superna potius uideredesi de¬
rant: ficus protulit grossus gros sos uocant primitiuas & mmatu¬
ras ficus atque in habiles esuiquȩ &iamsi concusse fuerint leuitac¬
tudecidunt & ficu : Sonanteturtur e protulit grossossuos cum

Expanded text:
rum mente separantur a mundo, et superna potius videre desiderum mente separantur a mundo, et superna potius videre desiderant. Ficus protulit grossos suos. Grossos vocant primitivas et immaturas ficus atque inhabiles esui, quae etiam si concussae fuerint, levi tactu decidunt. Et ficus sonante turture protulit grossos suos, cum
Abbreviated transcription (Latin):
l& aduentum : conuenit eis qui dicerenorunt quia tenebre transi¬
unt & lumenuerum iam luc& : Uoxtur turis quȩ bu militer
x sonans gemitũ procantu &x primit: congruit eis qui sibi sui in colat᷑.
& promisse suȩ patrie memores dicere consuerunt : Eed & nos
ipsiprimitias sp̃s habentes ipsuntranos ingemescimur : adopno¬
nemfiliorum expectantes redemptionem corporis nr̃i qui & du¬
ditoris suisclamant: miseristote & iug&e risus uester in luctum
conuertatur & gaudium in merorem: auis ipsa quȩ puditiciae
amatrix est & semper inmontium iugis atque in arborum uertici¬
bus commoratur uitam Imitatur eorum qui sibisuisque pro¬
testantur: quia bonumest homini mulierem non tangere: & nrã
conuersatio incelis est :Nam quod tecta hominum & conuersatio¬
nẽ fugere magisque insiluis acsolitu dinibus degeresol&:
y pum pretendit corum qui corpore tantum in mbndo positi e&¬

Expanded text:
e adventum, convenit eis qui dicere norunt quia tenebrae transie adventum, convenit eis qui dicere norunt quia tenebrae transierunt, et lumen verum jam lucet . Vox turturis, quae humiliter resonans gemitum pro cantu exprimit, congruit eis qui sui incolatus et promissae sibi patriae memores, dicere consuerunt: Sed et nos ipsi primitias Spiritus habentes, et ipsi intra nos gemimus, adoptionem filiorum exspectantes, et redemptionem corporis nostri. Qui et auditoribus suis clamant, Miseri estote, et lugete; risus vester in luctum convertetur, et gaudium in moerorem. Avis ipsa quae pudicitiae amatrix est, et semper in jugis montium, atque in arborum verticibus commoratur, vitam imitatur eorum qui sibi suisque protestantur quia bonum est homini mulierem non tangere , et, Nostra conversatio in coelis est . Nam et quod tecta hominum et conversationem fugere, magisque in silvis ac solitudinibus degere solet, typum praetendit eorum qui corpore licet in mundo positi, caete
Abbreviated transcription (Latin):
memin& dñsquicum se uitem ueram & patrem suum ẽẽ dixiss&
agricola mã delidit confestim atque aitomnempial mitem in me
non ferentem fructum tolle eum : & omnem qui fest fructum pur¬
gauit eũ ut plus fructum a sfer& potest offitium pdtationis redte
&iam iux taillud intellegi quot apostols ant: Ex poliantes uos
u&eT hominẽ cumac tibussuis.  induite nouum: quo dexponens ipsȩ
dicit alibi propter quod deponentes mendatium loqui miniueritatẽ
unus quisque cum proximo suo: & rur sum qui furabatur iam non fu¬
retur: magis autem labor& operando manibus suis quodbonumest
Uox turturis aucditaest interranrã:: Uox predicato res audita
est interraquenrã ia mcepitesse dumfidei uerbu m recepit: De qua
& in psalmo primasdbti Id ÷ dominice resur rectionis que prima
sabbati facta est dicitur:
Dñiest terra & plenitudo eius Uox
enimtur turis quae suo sonitũ abscessũhiemis & ueris significarłso¬

Expanded text:
meminit Dominus, qui cum se vitem veram et Patrem suum dixisset esse meminit Dominus, qui cum se vitem veram et Patrem suum dixisset esse agricolam, addidit confestim atque ait, Omnem palmitem in me non ferentem fructum, tollet eum, et omnem qui fert fructum, purgabit eum, ut fruuxta illud intelligi, quod Apostolus ait, Exspoliantes vos veterem hominem cum actibus suis, induite novum . Quod exponens ipse alibi dicit: Propter quod deponentes omne mendacium, loquimini veritatem, unusquisque cum proximo suo . Et rursum: Qui furabatur, jam non furetur; magis autem laboret operando manibus suis, quod bonum est . Vox turturis audita est in terra nostra. Vox praedicatoris audita est in terra, quae nostra jam coepit esse, dum fidei verbum recepit; de qua et in psalmo primae sabbati, id est Dominicae resurrectionis, quae prima sabbati facta est, dicitur; Domini est terra, et plenitudo ejus . Vox enim turturis, quae suo sonitu abscessum hiemis et veris solet signar
Abbreviated transcription (Latin):
agere inpsalmis & orationibus c&erisque uitestudus delectarif pso¬
pera & ueniadin peiendã &iam proximis curã salutis per studiũ
seiulȩ predicationis : quasi enimtot passibus aduocan Qaͣm nos dñm
pitꝰ peramus qͥuot eius causauistutum operaper p&ramus: Iam
hoc ÷ quod a postulus ait: Nox precessit cdiesaiutem ad propinqua¬
uit: abiciamus ergo operatenebrarum & induamus nos ermalucis:
Sicut enimper tenebras noctis sic &uia mrecie ꝑausteritatem hie¬
mis & imbrium tempestas ex primitur infidelitates quȩ totũ or¬
bemusq adtẽ pus tegebat. Dominice incarnationis : a dubis oliusti¬
ciat mundo inluxit abscedente mox acdepulsa prisce pruma in fi¬
delitatis & perfidie flores apparuerunt in terra : Quia intia
nascentis ecclesiȩ in scõrum fideli acpia deuotione claruerunt :
tempus putationis aduenit᷑: Illius ui delic& cuius in eu angelio

Expanded text:
agere in psalmis et orationibus, caeterisque vitae studiis delectaris. Proagere in psalmis et orationibus, caeterisque vitae studiis delectaris. Propera, et veni ad impendendam etiam proximis curam salutis, per studium sedulae praedicationis: quasi enim tot passibus ad vocantem nos Dominum properamus, quos pro ejus causa, virtutum opera patramus. IX. Hoc est quod Apostolus ait: Nox praecessit, dies autem appropinquavit. Abjiciamus ergo opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis . Sicut enim tenebras noctis, sic etiam recte per austeritatem hiemis et imbrium, tempestas exprimitur infidelitatis, quae totum orbem usque ad tempus regebat Dominicae incarnationis. At ubi Sol justitiae mundo illuxit, absscedente mox ac depulsa prisca brumalis infidelitatis perfidia, flores apparuerunt in terra, quia initia jam nascentis Ecclesiae in sanctorum fideli ac pia devotione claruerunt. Tempus putationis advenit. Illius videlicet cujus in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
trans actis brumalibus iamuerne temperies industriam.
laborantes adiu&: Eed& uernalium aduentus auium ru¬
ralia magis loqͣuã aulica redclat iocunda prouentus & iam
florum spem fructus futuri polliceatur agricolis: Sed quia de
super faciae litte repauca ꝑstrincximus iam nunc ad&x inte randos
allegorie sensus stilum uertamus Dictumest supta suffigura capre ae
hinnu lique ceruorum quo modo dñs sublium contemplationeinterna grãm¬
celestium reuelat archanorum: Dictum ⁊ subfigura ipsius post parie¬
tem nrm̃ stantis acper fenestras cancellosque pros picientis. qualiter
omnem ecclesiamquamuis adhuc inuisibilis crebro salutifere conpunc¬
tionis respectu inlustr&: Pestat nunc intimare quomodoeandem
siue adoffitium predicationis seuadexerticium bone incite operatio¬
nis: Surgein quid propera amicamea columba mea: formo samea
&ueni : Surgedestrato ibomultumtibia mabili in quo diumei curam

Expanded text:
tis auris brumalibus, jam verna temperies industriam tis auris brumalibus, jam verna temperies industriam laborantis adjuvet, sed et vernalium adventus atque cantus avium, ruralia magis loca quam aulica reddat jocunda, proventus etiam florum spem fructus futuri polliceatur agricolis. Sed quia de superficie litterae pauca perstrinximus, jam nunc ad exinterandos allegoriae sensus stylum vertamus. Dictum est supra, sub figura capreae hinnulique cervorum, quomodo Dominus sublimium contemplationi interna coelestium revelat arcanorum. Dictum sub figura ipsius, post parietem nostrum stantis, ac per fenestras cancellosque prospicientis, qualiter omnem Ecclesiam, quamvis adhuc invisibilis, crebro salutiferae compunctionis respectu illustret. Restat nunc intimari quomodo eamdem, sive ad officium praedicationis, seu ad exercitium bonae incitet operationis. Surge, inquit, propera, amica mea, columba mea, formosa mea, et veni. Surge de stratu illo multum tibi amabili, in quo tuimet curam
Abbreviated transcription (Latin):
cuius prospectu inspirationis quia hoc maxime pius conditor
agit. Ut nos a delectatione temporalium ad promerenda su¬
ꝑne pacis gaudia prouoc& ᷑ rec te subiungitur: & dilectus meus lo¬
qui turmihi : surge propera amica mea: columba mea: formosa¬
mea & inueniõmnia tempus habent & suis spacus transeunt
imiuersa subcelo: Hab&ergosponsaxp̃i ecclesia uidelic& uelam¬
ma que que electa tempus quies cenibab& Item tempus surgen¬
diad laboremnamqui supra adiurabat filios hierusalem nesus ci¬
tarent neque eiuigilare facerent eam donec ipsaue: it nunc
mutatauice surgere eam iub& ipseat que aciei ad seproperan¬
ter uenire:N& iam ad eam in lec tulo quam lib& celestib¬
studus florido intrare consentit se dipsampotius secumut se¬
quenti acanticidocent ad excolendas uineas bestias que no¬
centes &xhis propellendas precipi texireaddens ad prouocan¬
dum inflam mam dumqueeius studium quodnontantum¬

Expanded text:
Cujus prospectu inspirationis, quia hoc maxime pius Conditor Cujus prospectu inspirationis, quia hoc maxime pius Conditor agit, ut nos a dilectione temporalium ad promerenda supernae pacis gaudia provocet, recte subjungitur: En, dilectus meus loquitur mihi, Surgeus habent et suis spatiis transeunt universa sub caelo. Habet ergo sponsa Christi, ecclesia videlicet vel anima quaeque electa, tempus quiescendi, habet item tempus surgendi ad laborem. Denique supra adiurabat filias Hierusalem ne suscitarent neque evigilare facerent eam donec ipsa velit et nunc, mutata vice, surgere iubet eam ipse atque ad se properanter venire. Nec iam ad eam in lectulo, quamlibet caelestibstudiis florido, intrare consentit, sed ipsam potius secum, ut sequentia cantici docent, ad excolendas vineas bestiasque nocentes dum inflammandumque ejus studium, quod transac
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilem presentiae suue gratiam ex hib& decuius exhibitione
presentiae. benenunc dicitur: enipse stat postpari&em nostrũ:
Qui ammirum itaaputnos man& immo innobis man& & uidere
non possit a nobis io hanne ad testante quiait:Dm̃ne mouidit
umquam: Sicbligamus inuicem ds̃ in nobis man& & caritas eius¬
In nobis perfectacst: Pariesautem qui abeuis as pectunos se cludit
Ipsaest mortalitatis nrẽ. conditio quac̃ peccando meruimus: qui in pre¬
senti saeculo primoita conditisumus ut sinum quam peocato consen¬
tiremus hocomnes electilumen diuine contemplationis semper
indȩ fessi & sineullo labore cerneremus. Ad quod nunc intuendũ
perfectiores per paucimaximo cum labore purificante suaco¬
dafide contingunt: Sed in hoc pari&e misericordia diuina fe¬
nestras & cancellosndenos prospicere fecit qui amentibus
nr̃is quamlib& huiusseculi soti & ategrauatis gratiam succe cogniti¬
onis aperuit : & crebranos occultesuȩ inspirationis lucerefecit:

Expanded text:
isibilem praesentiae suae gratiam exhibet. De cujus exhibitione praesentiae bene nunc dicitur, En ipse stat post parietem nostrum, quia nimirum ita apud nos manet, imo in nobis manet, ut videri non possit a nobis, Joanne attestante, qui ait: Deum nemo vidit unquam . Si diligamus invicem, Deus in nobis manet, et charitas in nobis perfecta est . Paries autem, qui ab ejus aspectu nos secludit, ipsa est mortalitatis nostrae conditio, quam peccando meruimus, qui in parente primo ita conditi sumus, ut si nunquam peccato consentiremus, hoc omnes electi lumen divinae contemplationis semper indefessi, et sine ullo labore cerneremus, ad quod nunc intuendum perfectiores perpauci, maximo cum labore purificante sua corda fide pertingunt. Sed in hoc pariete misericordia divina fenestras et cancellos, unde nos prospiceret, fecit, quia mentibus nostris quamlibet hujus saeculi caecitate gravatis, gratiam suae cognitionis aperuit, et crebra nos occultae suae inspirationis luce reficit.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam in cons pectutuo osten demihi facie tuam ut sciamte : & rur¬
sum: ostende mihi in quid gloriaituam : quo dipsum᷑ se dñ sostẽ¬
dit cum respondens ei dicer & : Non poteris uiderefaciem me¬
am: Non enim uidebit me homo & uiuet N uncer gonegat᷑
nobis uisio faciȩ i diuinȩ : sed inhac adhuc mort alitate uicientibus negata :
Infuturo autem mundicor dibus promissaest: Huius autem faciei & ꝑ
p&uae beatitu dinis in presentisi militudo non solum patribus apparenr¬
te in angelis dño ostensaest: sed & nobis patrum scripta legentibus hodie
equ e ostenditur. Cum eaquue illidegloria superne patriȩ dixer̃.
nos. semper animor& inere . & ad
hac uidenda iugiter
sus pirare satagimus:
Hae dutem
similitudinescumdis¬
tine tionibus fiunt argenti: quia cumnitore spirit᷑alium dictorũ
caelestia nobis archana panduntur: & qm̃ in hac solum modoui¬
ta non autem & infutura. talium similitudinum solatus & duxilus
in digemus: apte subiungitur: quo adusque rex incubi cubo suo ÷ dẽ

Expanded text:
tiam in conspectu tuo, ostende mihi viam tuam, ut sciam te, et rursum, Ostende mihi, inquit, gloriam tuam; quod ipsum et Dominus ostendit, cum respondens ei diceret, Non poteris videre faciem meam; non enim videbit me homo, et vivet . Non ergo negata nobis visio faciei divinae, sed in hac adhuc mortalitate viventibus negata; in futuro autem mundis cordibus promissa est. Hujus autem faciei, et perpetuae beatitudinis, in praesenti, similitudo non solum patribus, apparente in angelis Domino, ostensa est, sed et nobis patrum scripta legentibus hodie non obscure ostenditur, cum ea quae illi de gloria supernae patriae dixerint, nos semper animo retinere, et ad haec videnda jugiter suspirare satagimus. Hae autem similitudines cum distinctionibus fiunt argenti, quia cum nitore spiritualium dictorum, coelestia nobis arcana panduntur. Et quoniam in hac solummodo vita, non autem et in futura talium similitudinum solatiis et auxiliis indigemus, apte subjungitur: Quoadusque rex in recubitu suo e
Abbreviated transcription (Latin):
Iuaeh abitas in ortis amicidus culta facme audire uocem
tuam: Fuge dilectemi & assimiliri caprede hinnulo¬
quaeceruorum super montes a romatum:
explicit cantica canti corum.
UNA Go cadñm in carneuenire desiderat acuenienti deuota
caritate occurrit : N Obscuratam ser per sequutione infi¬
delium iude orum primitiua queritur. ecclesia unde & de¬
lecti sui redemptoris tremens uocat auxilium. III. Dñs
obiurgans ecclesiam pauentem ammon& date sibi gratia e ad¬
uersus om̃s hostium insidias .IIII. Confortata uerbis dñi
ecclesiam conuersationes eius in carne passionem acresur rec¬
tionem ad me moriam reuocat U. hauda team confor¬
tatam dñs c uiuicem laudis illa rependens. in pace aliquantu¬
la uitae praesentis cumeo gaudere desiderat. UI Dñs gau¬
dium uirginis matris commemorans insponsa quoque sua uir¬
tutem tostimonia e laudo ligna conplectitur .aii. Iptroducta

Expanded text:
uae habitas in hortis, amici auscultant: fac me audire vocem tuam. Fuge, dilecte mi, et assimilare capreae hinnuloque cervorum super montes aromatum. Explicit Canticum Canticorum.venire in carne desiderat, ac venienti, devota charitate, occurrit.--II. Obscuratam se persecutione infidelium Judaeorum primitiva queritur Ecclesia, unde et dilecti sui Redemptoris tremens invocat auxilium.--III. Dominus objurgans Ecclesiam, paventem admonet datae sibi gratiae adversus omnes hostium insidias.--IV. Confortata verbis Dei Ecclesia, conversationem ejus, in carne passionem et resurrectionem ad memoriam revocat.--V. Laudat eam confortatam Dominus, cui vicem laudis rependens, in pace aliquantula vitae praesentis, cum eo gaudere desiderat.--VI. Dominus gaudium virginis matris commemorans, in sponsa quoque sua virtutem castimoniae laude dignam complectitur.--VII. Introducta
Abbreviated transcription (Latin):
fide confirmẽ : & beneagentium fructibus perfectis quasi suauissimis da¬
pibus pascar : Etcertantes ab hostium defendam insidus & uictores hos¬
tium perp&ua meuisionis corona remunerem: Messui myr ram

Expanded text:
fide confirmem et bene agentium fructibus perfectis quasi suavissimis dafide confirmem et bene agentium fructibus perfectis quasi suavissimis dapibus pascar et certantes ab hostium defendam insidiis et victores hostium perpetuae meae visionis corona remunerem. Messui murram
Abbreviated transcription (Latin):
uidelic& & quise sincerae acfixa intentione dõseruire mem inerunt:
Veni dt dilectus meus in hortum suum: & comedat fructũ pomorum suorũ :¬
Acsi apertedicat : Utincc̃cicius ueniat dñs ut nobis mercedem pienrãe dõ¬
uotionis benignus restituat & sicut nos semper eum diligere ei fructum iusti¬
tiae quẽ ipsedoncuit reddere. Curauimus ita nobis ipsefelecis simam. suae
caritatis reconpensationem adsesuscipiendo manifest& : Quod cumom ni
tempore scõs dicere deceat quantomagis cum presentis eclesiae statũ pro¬
cellis temptationum uiderunt esse concus sum : Quorum ipsede sideritgra¬
ta mox uoceres pondens eademque p& ebatur iam sefecisse testatur:
ueni in hortum soror mea sponsamea : Veni inquid sepissime in ecclesiã
meam immo hoc facere nullo modo peregrinationis eiustempore desisto
Uenio autẽ uterrantes cõrigam Infirmantes adiuuem dubitantes in

Expanded text:
videlicet qui se sincera ac fixa intentione Deo servire meminerint. videlicet qui se sincera ac fixa intentione Deo servire meminerint. Veniat dilectus meus in hortum suum et comedat fructum pomorum suorum Ac si aperte dicat: utinam citius veniat dominus, ut nobis mercedem piae nostrae devotionis benignus restituat; et sicut nos semper eum diligere, ei fructum iustitiae, quem ipse donavit, reddere curavimus, ita nobis ipse felicissimam suae caritatis recompensationem ad se suscipiendo manifestet. Quod cum omni tempore sanctos dicere doceat quanto magis cum praesentis ecclesiae statum procellis temptationum viderint esse concussum? Quorum ipse desiderio grata voce respondens eadem quae petebatur iam se fecisse testatur. Veni in hortum meum soror mea sponsa mea. Veni, inquit, saepissime in ecclesiam meam, immo hoc facere nullo modo peregrinationis eius tempore desisto. Venio autem ut et errantes corrigam et infirmantes adiuvem et dubitantes in
Abbreviated transcription (Latin):
me de in imicis meis fortissimis & suꝑ excelsa regnistatuit̃me : Ecomedat fruc
Iux ta quodipsed &creditori sibi scm aritanis dit discipulis : Ego cibũ habeo man¬
ducare quẽ uos non scitis quod se deuocatione gentiũ dixisse sub dendomani¬
festat: Meus inquiens cib est ut fecciã uoluntatemeius quimemisit : Vt ꝑ¬
ficiam opus eus : Leuacte oculos uros & uid &eregiones quic albesunt iam ad
mes sem: & quime tit mercedem accipit & congregat fructũ inuitã &nã
uͦꝰ contracum es urir& quae siuit fructũ infilculnec iudeca: & qui ami¬
nime inuenit perp&ua illã ariditatedam pnauit: Fecit nãque hoc figu¬
rate significans quiesurir& quidam sinagogesalutẽ. Sed ipsa quia salutis
ferrefructum contempsit a & nae in fidelitatis e&& ultione ultanda: Potest
hoc exuoceperfectorum ecclesiaemembrorũ specialit̃ Dictũ accipieorũ

Expanded text:
me de inimicis meis formissimis et super excelsa regni caelestis statuet me et come de inimicis meis formissimis et super excelsa regni caelestis statuet me et coiuxta quod ipse de credituris sibi Samaritanis ait discipulis: Ego habeo cibum manducare quem vos nescitis, quod se de vocatione gentium dixisse subdendo manifestat Meus, inquiens, cibus est ut faciam voluntatem eius qui misit me ut perficiam opus eius. Levate oculos vestros et videte regmessem et qui metit mercedem accepit et congregat fructum in vitam aeternam. Cui contra, cum esuriret, quaesivit fructum in ficu iudaica et quia minime invenit, perpetua illam ariditate damnavit. Fecit namque hoc figurate, significans quia esuriret quidem sinagogae salutem, sed ipsa, quia salutis ferre fructum contempsit, aeternae infidelitatis esset ultione multanda. Potest hoc ex voce perfectorum ecclesiae membrorum specialiter accipi dictum, eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Qudiens autemecclesi flatibus temp¬
tationum sees se probandam nequaquã dilectis ui prouisioni acdis positioni contra¬
dicit : Sed potius nesuper&ur aduersisne prosperis corrumpatur eius
in omnibus quaderit auxilium : Qui producit uentos d& hesduris suissicut
beatus iobait . Quifecit uentis pondus quodaliis uerbis estdicere : Quipatitur
non
nostemptari supr&id quod possumus sustinere : Veniat Inquid dilectus meus in hor¬
tũ suum &comedat fructũ pomorũ suorũ : Veniatdñs in ecclesi am suam ut eam
ipse conseru& inmaculatã acfidei semperfrugefecundam : Ipsequis e promisit
mecumusque ad consumationem saeculi essemansurum : Tunc mihi magis aduen¬
tu sui praesentiã propitius ostendat. Cũmccioribus hostiũ temptamentis pulsa¬
re ꝑspexerit : Concedat que benignus ut dilectus mihi sit ipsepraeomnibus confi¬
do enim quamdiuuerã cit̃ dicere potero Diligamtedñe uirtusmea Eripi&

Expanded text:
udiens autem ecclesia flatibus temptationum se esse probandam, nequaquam dilecti sui provisioni ac dispositioni contradicit, sed potius, ne superetur adversis neque prosperis corrumpatur, eius in omnibus quaerit auxilium qui producit ventos de thesauris suis et, sicut beatus Iob ait, qui fecit ventis pondus, quod est aliis verbis dicere: qui non patitur nos temptari supra id quod possumus sustinere. 5,1 Veniat inquit dilectus meus in hortum suum et comedat fructum pomorum suorum. Veniat dominus in ecclesiam suam ut eam ipse conservet immaculatam ac fidei semper fruge fecundam. Ipse, qui se promisit mecum usque ad consummationem saeculi esse mansurum, tunc mihi magis adventus sui praesentiam propitius ostendat, cum me maioribus hostium temptamentis pulsari perspexerit concedatque benignus ut dilectus mihi sit ipse prae omnibus. Confido enim quamdiu veraciter dicere potero: Diligam te domine, virtus mea, et eripiet
Abbreviated transcription (Latin):
Uox dil&timei & ceiste ueni& sa liens in montibus transilienscolles:
simili s est dilectus meus ca preae hinnuloq ceruorum enipsestat postpa¬
rietem nostrꝰm. Pespicien s ꝑfenestras prospiciens ꝑcancellos & dil&ctus
meus loquitur mihi surge propera amicamea columbamea formo samea
&ueni Iamenim hiem pstransit imberabiit & recessit: Flores apparu¬
erunt interranrã tempus pꝰtationis aduenit: Vexturturis auditaest
interranrã ficus protulit grossussuos uineae florentes dederunt o dorem uox p̃
urge amicamea speciosamea &uenico lum bamea inforaminibur p&re
in cauerna macheriae : Ostende mihi faciemtuã son& uoxtua in au¬
ribusmeis Voxenimtua dulcis & facestua decora

Expanded text:
ox dilecti mei ecce iste venit saliens in montibus transiliens colles similis est dilectus meus capreae hinuloque cervorum en ipse stat post parietem nostrum despiciens per fenestras prospiciens per cancellos et dilectus meus loquitur mihi surge propera amica mea formonsa mea et veni iam enim hiemps transiit imber abiit et recessit flores apparuerunt in terra tempus putationis advenit vox turturiderunt odorem. Surge, propera, amica mea, formosa mea, columba mea in foraminibus petrae, in caverna maceriae, ostende mihi faciem tuam, sonet vox tua in auribus meis. Vox enim tua dulcis, et facies tua decora
Abbreviated transcription (Latin):
tuae torrente uoluptatistuae potabis eos  Qm̃ apodte est fonsuitat
potest influentis plenissimis perfectio doetrinae euangelicȩ non in¬
conuenienter intellegi. Cuius tanta est plenitudo ut nulla maior in
hac dumtaxat uita commoratibus eẽ possit: quae ab alterutrum
mentiscientia doctoribus ueritatis concessa est : Pecte oculidñi
sicut colum bae dicuntur superriuulos a quarum quae lacte sunt
lote & resident iux ta fluenta plenissima¬
IN LIRT UIBER QUAR TUS

Expanded text:
tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos, quoniam apud te est fons vitae . tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos, quoniam apud te est fons vitae . Potest in fluentis plenissimis perfectio doctrinae evangelicae non inconvenienter intelligi, cujus tanta est plenitudo, ut nulla major in hac duntaxat vita commorantibus esse possit. Quae ab alterutro menti scientia doctoribus veritatis concessa est, recte oculi Domini, sicut columbae dicuntur super rivulos aquarum, quae lacte sunt lotae, et resident juxta fluenta plenissimaIN
Abbreviated transcription (Latin):
ma scãe ecclesiae praesidia p̃pt̃q̃ superius ad nõ audiuit : Surge ami¬
camea sponsa mea & ueni columba mea inforaminibus p&re in ca¬
uerna maceriae : Hene autem dehisdem columbis id est spiritalib
uerbi ministris dicitur qua lactȩ sunt lote & resident irxta flu¬
enta plenissima ut primo omnium lauacrobapti siiẽe recreaci
insinuentur quod non absurde uocabulo latis ex primitur quod in¬
terea connumeratur sacramenta quibus infantiã scãe ecclesiae
uel nasci consueuit uel nutriri : Si quida utem interriublos aqua¬
rum & fluenta plenissima distare credimus. potest in riublis aqua¬
rum erud itio testamenti u& eris accipi cuius cultores uera citer
dõ dicere nouerunt : Filii autem hominum in protectione alarũ
tua rum sperabunt iui delic& ne in sidiis aeriarum potestatum qua si
accipitrum unguibus rapiantur : in ebriabuntur abubertate domus

Expanded text:
rge, amirge, amica mea sponsa mea, et veni, columba mea, in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Bene autem de eisdem columbis, id est, spiritualibus verbi ministris dicitur, Quae lacte sunt lotae, et resident juxta fluenta plenissima, ut primo omnium lavacro baptismi esse recreati insinuent: quod non absurde vocabulo lactis exprimitur, quia inter ea connumerantur sacramenta, quibus infantia sanctae Ecclesiae vel nasci consuevit vel nutriri. Si quid autem inter rivulos aquarum et fluenta plenissima distare credimus, potest in rivulis aquarum, eruditio Testamenti Veteris accipi, cujus cultores veraciter Deo dicere noverunt, Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt , videlicet ne insidiis aeriarum potestatum, quasi accipitrum unguibus, rapiantur. Inebriabuntur ab ubertate domus
Abbreviated transcription (Latin):
Sedea nonminus intentione ut uenientis umbram accipitris in a¬
quarum perspicuitate praeuidere : acsic imminenspericulum ab hoste
diuinorum elo qui orum meditacione opus habemus ut uel facta scõrũ
uel dictalegentes quo nos genere aperte in pugnationis antiqui hostis
quibus fraudum machinis debellare acsupplantare con&ur. Solli¬
cita mente perscrutemur : Moxq: ubi futuras eius insidias prae¬
spicimus unicum nob̵ refugium foramina p&re nrae idest domi¬
nicȩ fidei praesidia intremus acsignonos passi onis illius defen¬
s are studeamus : Sed & cauernam ma ceriecito uolatu p&amis
⁊destscõrum uelan gelorum uel hominum crebras ꝓnobis interces¬
sion es apudmisericordiam pnconditoris quoeramus : quod cum
uniuersis fidelibus tum illis maxime probatur ẽẽ necessarium
quibus non sui solum modo curã sed & aliorum gubernandorum
atq: erudiendorum estonus in positum : Haec sunt enimfirmissi

Expanded text:
sed ea non minus intentione, ut venientis umbram accipitris in ased ea non minus intentione, ut venientis umbram accipitris in aquarum perspicuitate praevidere, ac sic imminens ab hoste periculumdivinorum eloquiorum meditatione opus habemus, ut vel facta sanctorum vel dicta legentes, quo nos genere apertae impugnationis antiquus hostis, quibus fraudum machinis debellare ac supplantare conetur, sollicita mente perscrutemur. Moxque ubi futuras ejus insidias perspicimus, unicum nobis refugium foramina petrae nostrae, id est, Dominicae fidei praesidia intremus, ac signo nos passionis illius defensare studeamus. Sed et cavernam maceriae cito volatu petamus, id est, sanctorum, vel angelorum, vel hominum crebras pro nobis intercessiones apud misericordiam pii Conditoris quaeramus. Quod cum universis fidelibus, tum illis maxime probatur esse necessarium, quibus non sui solummodo cura, sed et aliorum gubernandorum atque erudiendorum est onus impositum. Haec sunt etenim firmissi
Abbreviated transcription (Latin):
creditur & alia huius modi inscripturis habes in mumera: quae &iam colũ¬
bae iuxta fluenta resident plenissima quia quae cumque corda amore
uirtutum reddundant. Haec gratiȩ spiritali in habita relibentis sime
solent ut ea sublimiori respectu suce presentioe in lustrent. quae puritate
sincerȩ intencionis ad celestignauiter ascendere tendunt: Si autẽ
i noculis dñi praedicatores uerbi eius intellegere uolumus. Inueniemis
eos sicut columbas eẽ superriuulos a quarum : Si eut columbas quidem:
quia simplices : superriuulos a quorum quia spiritali sunt gratia ditati
quoe perriuulos aquarum sepe designatur quia scribturis scĩs quae
& ipseuo cabulo a quarum crebro figuranturt ui gilante r̃ intendunt qui¬
bus ȩdocti facilius insidias diabolidinoscere ac declinare ueleant : Co¬
lumbae si q̃ui demsuperriuolos a quarum non solum ꝓpt̃ potumuel
lauacurum uellociam oenitatem acmunditiam resideresolent :

Expanded text:
creditur; et alia hujusmodi habes in Scripturis innumera. Quae etiam columcreditur; et alia hujusmodi habes in Scripturis innumera. Quae etiam columbae juxta fluenta resident plenissima, quia quaecunque corda amore virtutum redundant, haec gratia spiritualis inhabitare libentissime solet, ut ea sublimiori respectu suae praesentiae illustret, quae puritate sincerae intentionis ad coelestia gnaviter tendunt. Si autem in oculis Domini praedicatores verbi ejus intelligere volumus, inveniemus hos sicut columbas esse super rivulos aquarum: sicut columbas quidem, quia simplices; super rivulos vero aquarum, quia spirituali sunt gratia ditati. Qui per rivulos aquarum saepe designantur, quia Scripturis sanctis, quae et ipsae vocabulo aquarum crebro figurantur, vigilanter intendunt, quibus edocti, facilius insidias diaboli dignoscere ac declinare valeant. Columbae siquidem super rivulos aquarum, non solum propter potum, vel lavacrum, vel loci amoenitatem ac munditiam residere solent;
Abbreviated transcription (Latin):
queui delic& chrismata quia gratis fidelibus & sola supne beniuolentiȩ
causadantur. apte subditur : quaelactesunt lote : & resident iuxta fluenta¬
plenissima: Pecte & enim lactis nomine dona suꝑne largitionis &
pi& atis indi cantur quia nimirum matresquȩ paruulos fo&us educant
gratuito eis ac naturalis causa dilectionis alimentum lactis ministrant:
laette ergo sunt lote columbre quibuso culi as similantur sponsiquia gratia
salui facti sumus perfidem & hoc non exnãb̵ dĩenim donumest : ⁊ta autem
hae columbae idest donationes sp̃s lacte lote dicuntur. quaenum quam sordis
aliquid habuerunt q̃uomododicitur inpsalmo. Elo quia dñi eloquia¬
eanilum quam terre nae pollucionis habuisse quod deber& igne pur¬
gari : Sic enim ipse coa&ernus patrifilius & recte creditur expatre
natus & num quam fuisse nonnatus recte acueraciter confit&ur &

Expanded text:
Quae videlicet charismata, quia gratis fidelibus et sola supernae benevolentiae Quae videlicet charismata, quia gratis fidelibus et sola supernae benevolentiae causa dantur, apte subditur: Quae lacte sunt lotae, etc. Recte etenim lactis nomine dona supernae largitionis et pietatis indicantur, quia nimirum matres quae parvulos nutriunt fetus, gratuito eis ac naturalis causa dilectionis alimentum lactis ministrant. Lacte ergo sunt lotae columbae quibus oculi assimilantur sponsi, quia gratia salvi facti sumus per fidem, et hoc non ex nobis, Dei enim donum est . Ita autem hae columbae, id est donationes Spiritus, lacte lotae dicuntur, quae nunquam sordis aliquid habuerunt, quomodo dicitur ea nil unquam terrenae pollutionis habuisse quod deberet igne purgari. Sic ipse coaeternus Patri Filius, et recte creditur ex Patre natus, et nunquam fuisse non natus, recte, veraciter confitetur et
Abbreviated transcription (Latin):
ueri a matoribus immo ab ipsa ueritate quacorda scrutatur & renes pro¬
bari debeat in eẽ patiuntur : & bene non suꝑ stagna a quarum sed columbae
in quit superriudlos aquarum : Sienimrequiras quoderiuentur qua fugi¬
quoh abent corda electorum quic quid mundum acluci fluum ha¬
bent : Pi & in quit in eofons a quaes alientis inuitam a &ernam :Iam
quim undiciam quidemuel sermonis uidentur habere uł operis sed
adcelestia regna ꝑ eãdem mundiciam tendere aut dissimulant aut igno¬
rant hi ꝓfecto non riudlis sed stagnis ad cequantur a quarum qui uero a pertis
bus Sed uoluntabris luti magis quibus sues gaudent assimi lantur sues
ergo paludibus. columbaeriudlis delectantur aquarum : quia inpectorib:
inmundis aptam sibis ps in mundimansionem usurpant : Geati aut̃
mundo corde qm̃ ipsidm̃ ui debunt & diuininorum chris matum luce replent᷑:

Expanded text:
veri amatoribus, imo ab ipsa veritate, quae corda scrutatur et renes, proveri amatoribus, imo ab ipsa veritate, quae corda scrutatur et renes, probari debeat, inesse patiuntur. Et bene, non super stagna aquarum, sed super, inquit, rivulos aquarum: si enim requiras quo deriventur, quo fugiquo habent corda electorum quidquid mundum ac lucifluum habent. Fiet, inquit, in eo fons aquae salientis in vitam aeternam ; nam qui munditiam quidem, vel sermonis videntur habere vel operis, sed ad coelestia regna per eamdem munditiam tendere aut dissimulant aut ignorant, hi profecto non rivulis, sed stagnis adaequantur aquarum. Qui vero apertis sed volutabris luti magis, quibus sues gaudent, assimilantur. Sues ergo paludibus, columbae rivulis delectantur aquarum, quia in pectoribus immundis aptam spiritus immundi mansionem usurpant. Beati autem mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt , et divinorum charismatum luce replentur.
Abbreviated transcription (Latin):
gratia refectȩ : Quibus cum diuinae maiestati sedule obsecuntur quasi
comȩ unguentorum similes caput ornãt sponsi : Deniq: maria magda¬
lene caput dñi nardo perfundens capillos eius in magne mrsterium
deuotionis elatis palmarum hoc est aro maticis arboribus similes red¬
didit : Oculi eius sicut columba superriuos aquarum : quidi noculis spon¬
si trpice debeat intellegi iohannes aperit : Cums eagnum uidisse com¬
memorans habentem cornua septem confestim exponendo subiuncx
qui sunt septem sp̃s dĩmissi in omnem terram : Septem sp̃s dicit
donaunius eius demq: sp̃s q̃uae esaias notissimo diuinȩ õp erationis ordine
distingiti q̃uia s p̃s sc̃s disciplinȩ effugi& fictum : Delectatur autemsede
illarum mentium q̃ se instar aquarum uiuentium perspicuas reddunt
aclucidas quaenihil sibi sor dium nil tenebro sumnil quod non ab hominibis

Expanded text:
gratia refertae; quibus cum divinae majestati sedulae obsequuntur, quasi gratia refertae; quibus cum divinae majestati sedulae obsequuntur, quasi comae unguentorum similes caput ornant sponsi. Denique Maria Magdalena caput Domini nardo perfundens, capillos ejus in magnae mysterium devotionis elatis palmarum, id est, aromaticis arboribus, similes reddidit. Oculi ejus sicut columbae super rivos aquarum. Quid in oculis sponsi typice debeat intelligi Joannes aperit, cum se Agnum vidisse commemorans, habentem cornua septem, confestim exponendo adjunxit: Qui sunt septem spiritus, demissi in omnem terram . Septem autem spiritus dicit, septem dona unius ejusdemque Spiritus, quae Isaias notissimo divinae operationis ordine distinguit, quia Spiritus sanctus disciplinae effugiet fictum. Delectatur autem sede illarum mentium quae se, instar aquarum viventium, reddunt lucidas; quae nil sibi sordidum, nil tenebrosum, nil quod non ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
fuscȩ nigrȩq: uideantur : Porro alia translatio proelatis palmarũ
nomen posuit unumcrines eius abi & es & qui dem scimus quod abies
latinum hoc est nomen arboris ꝓprium: quod & iam plenius secundus astra¬
ere uid&ur. Cumdeungentis scribens dicit : Est preserea arboradeademun¬
genta pertinensiquam alii elatenuo cant quo d nos abi&rem aliipalmam alii
spatham quibus uerbis conicidatur quod elates unt arbores similitudinem ha¬
bentes aliquam palmȩ uel abi &i sungentis apte conficiendis : quas ideo noster
interpres elatas palmarum id est abi& es palmarum drxeritnasulgare
genus abi&um quod aedificiis & nauigiis conuenit. Sed speciale quod un¬
guentis aptum est intellegamus quod & figuris apte congruit : Comȩ¬
& enims ponsi unguntorum comparantur arboribus quias cõrum cater
ueq̃ familiariter suo conditori uelut come capitiadherent uirtutum sunt

Expanded text:
fuscae nigraeque videantur. » Porro alia translatio, pro elatis palmarum, unum fuscae nigraeque videantur. » Porro alia translatio, pro elatis palmarum, unum nomen posuit, crines ejus abietis. Et quidem scimus quod abies Latinum, hoc est nomen arboris proprium. Quod etiam Plinius Secundus astruere videtur, cum de unguentis scribens, dicit: « Est praeterea arbor ad eadem unguenta pertinens, quam alii elatem vocant, quod nos abietem, alii palmam, alii spatham. » Quibus verbis conjici datur quod elatae sunt arbores, similitudinem habentes aliquam palmae vel abietis, unguentis apte conficiendis. Quas ideo noster interpres elatas palmarum, id est, abietes palmarum dixit, ne vulgare genus abietum, quod aedificiis et navigiis convenit, sed speciale, quod unguentis aptum est, intelligamus; quod et figuris apte convenit, comae enim sponsi unguentorum comparantur arboribus, quod sanctorum catervae, quae familiariter suo Conditori, velut comae capiti adhaerent, virtutum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quamsit in firmum acuile perpendunt : apponius comas s̃ ponsi uirtu¬
tes angeli cas interpr&atur & addidit dicens : Elatȩuero pal marũ
dixit docuit praedicta minis terianum quam in clinari a sua potencra
suoq: officio Sed semper sublimia permanere : sed pabmarum semꝑ
comȩ uiroris uirtutem tenentes in sublime elatae sunt & num quam¬
&iam alia comparatione signantur quae tamen ut cincinnorum for¬
ma fulgorem auriuidentur imitari : Comȩ eius sicut elcte palmarũ¬
& ut crispȩ nimirumui deantur & rutile : & paulo post: acsidicere :
diuinitatis cõrum eius & hominum & angelorum famulantur cohor¬
tes & honorem regis continua laude concelebrant : atq: ita sunt mi¬
nisterii sui dignitate conspicuȩ ut palmarum instar excellant᷑ auri
instar effulgeant : Sed tamenadeo illum cui obsecuntur intellegunt :
ut non solum nilelationis assumatiuerum & iam praenimia humilitate

Expanded text:
quam sit infirmum ac vile, perpendunt. Apponius comas sponsi, virtuquam sit infirmum ac vile, perpendunt. Apponius comas sponsi, virtutes angelorum interpretatur, et addit, dicens: « Elatae vero palmarum, quod dixit, docuit praedicta ministeria nunquam inclinari a sua potentia suoque officio, sed semper sublimia permanere; sicut palmarum comae semper viroris virtutem tenentes, in sublime elatae sunt. » Juletiam alia comparatione signantur, qua tamen et cincinnorum forma fulgorem auri videatur imitari. Comae ejus, sicut elatae palmarum, ut crispae nimirum videantur et rutilae. » Et paulo post: « Ac si diceret: Divinitati sanctorum ejus, et hominum et angelorum famulantur cohortes, et honorem regis continua laude concelebrant; atque ita sunt ministerii sui dignitate conspicuae, ut palmarum instar excellant, auri instar refulgeant. Sed tamen adeo illum, cui obsequuntur, intelligunt, ut non solum nil elationis assumant, caeterum prae nimia humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
ritas dicat : Si ergo uoscumsitis mali nostis bona data darefiluis ur̃is:
Sed & legis lator uideamus an in comis sponsi coruinum aliquid inter
elatas dep̃henderit palmarum conspecta si quidem lucediui nae gloriae
moxtenebras humane prauitatis agnouit ac redarguit dicens : Domina¬
tordñe dr̃ misericors & demens patiens & multemis erationis &uerus
peccata : Nullusq: aput teperse in nocens est : Come igitur sponsi
id est cohortes iustorum sicut elate sunt palmarum nigre quasi coruus :
Quia permiseri cordiam quidem dominatoris ad g̃audia uictoride
tendunt sed peruenire persese non posse cognoscunt : Potest aut̃
hie uersiculus & dehis qui incaelesti patria suo conditori a&ernalit̃
adherent spiritibus accipi qui coaltius gloriam in commutabilis &
perp&uae maiestatis accipiunt . Eo uerius omne quod creatum est

Expanded text:
ritas dicat: Si ergo vos, cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris . ritas dicat: Si ergo vos, cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris . Sed et legislator videamus an in comis sponsi corvinum aliquid inter elatas deprehenderit palmarum? Conspecta siquidem luce divinae gloriae, mox tenebras humanae pravitatis agnovit, ac redarguit, dicens: Dominator Domine, Deus misericors et clemens, patiens et multae miserationis, et verus, celera atque peccata, nullusque apud te per se innocens est . Comae igitur sponsi, id est, cohortes justorum, sicut elatae sunt palmarum, nigrae, quasi corvus, quia per misericordiam quidem dominatoris ad gaudia victoriae tendunt, sed per sese cognoscunt. Potest autem hic versiculus et de his qui in coelesti patria suo Conditori aeternaliter adhaerent spiritibus accipi; qui, quo altius gloriam incommutabilis et perpetuae majestatis aspiciunt, eo verius omne quod creatum est,