comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad quã iturus sũ ¶ Tempestatũ. uentoꝵ
auraꝵ. tẽpoꝵ serenitatis ut und̾ hec tam
clara repente tẽpestas. Nã młta significat¬
¶ Spirate. ⁊ aduẽtũ ꝑtinet ⁊ ad fauorẽ. Ut
adspirat pͥmo fortuna labori ¶ Crebre¬
scunt optate aure. Magnũ anchise ostẽ¬
dit᷑ meritũ ¶ Latescit. ꝓpinquãtib ut an¬
gusti rarescent claustra pelori. ¶ Curua¬
tur in arcũ. marcus similitudinẽ ut ex¬
cisũ euboice latus ingens rupis mãtrum
in antri si militudinẽ. sic deponto salustiꝰ
Und̾ bic sũꝑsit colorẽ spetiẽ effic̃ scythici
arcus ¶Ipse latet. reuera ꝓeul intuentib
uñ ẽ portꝰ q patescit. Nã scd̃m donatũ late
patet nõ stat u̾sus. ¶ Krefugitq ablitore
tẽplũ edificia uicina litorib longe intu¬
enti uident᷑ in mari. accedentib quasi
recedere ⁊ retrose agere putant᷑ uł quia
sitũ ẽ ĩ colle qui sentur crescit alitore. ido̾
dixit refugit. ¶ Primũ. aut quale nũꝙͣ

Expanded text:
EMPESTATVM ventorum, aurarum, temporum, serenitatis, ut «unde haec tam clara repente tempestas?». Nam multa significat. SPIRATE et ad ventum pertinet et ad favorem, ut «adspirat primo Fortuna labori». CREBRESCVNT OPTATAE AVRAE magnum Anchisae ostenditur meritum. PATESCIT propinquantibus, ut «et angusti rarescent claustra Pelori». IN ARCVM in arcus similitudidem, ut «excisum Euboicae latus ingens rupis in antrum», in antri similitudinem. Sic de ponto Sallustius, unde hic tulit colorem: «speciem efficit Scythici arcus». IPSE LATET re vera procul intuentibus. Vnde est «portusque patescit». Nam secundum Donatum ‘late patet’ non stat versus. REFVGITQVE AB LITORE TEMPLVM aedificia vicina litoribus longe intuenti videntur in mari, quae accedentibus quasi recedere et retro se agere putantur; vel quia situm est in colle, qui sensim crescit a litore. Ideo dixit ‘refugit’. PRIMVM aut quale numquam
Abbreviated transcription (Latin):
eã duab insulis religauerũt. Ueritas nõ
longe alia ẽ. Nã hec insula eũ t̾remotu
laborasset ꝗ fit subt̾ris latentib uentis ut¬
lucanus. querẽtẽ erũpere uentũ. petito
oraculo apollinis t̾remotu caruit. nam
p̃cepit ne illic mortuus sepelliret᷑ ⁊ iussit
quedã sicrificia fieri. postea emiconogiaro¬
qr uicinis insulis populi uenerũt ꝗeã tene¬
rent qd̾ etiã uigilius latent̾ ostendit. qd
iutẽ diximus dianã pͥmo natã rationis est
nã noctẽ pͥmã ꝯstit fuisse cuiꝰ instrumetũ
luna Idest diana est. post diem quẽ sol effiẽ
qui ẽ apollo. ut ante delos pͥmo ortigia dice¬
iet̾ factũ est acoturnice que grece cortir
uocat᷑. delos autẽ ꝗa dui latiit. ⁊ post appa¬
ruit. Na delon greci manifestũ dicũt qd̾
uerius est qa cũ ubiq appollinis responsa
obscura sint manifesta illic dant᷑ oracu¬
la. Belos aũt ⁊ ciuitas dr̃ ⁊ insula. unde

Expanded text:
eam duabus insulis religauerunt. Veritas uero eam duabus insulis religauerunt. Veritas uero longe alia est. Nam haec insula cum terrae motu laboraret - qui fit sub terris latentibus uentis Lucanus «quaerentem erumpere ventum credidit», oraculo Apollinis terrae motu caruit. Nam praecepit ne illic mortuus sepeliretur, et iussit quaedam sacrificia fieri. Postea e Mycono Gyaroque vicinis insulis populi venerunt, qui eam tenerent; quod etiam Vergilius latenter ostendit. Quod autem diximus Dianam primo natam, rationis est; nam constat primam noctem fuisse, cuius instrumentum est luna, id est Diana, post diem, quem sol efficit, qui est Apollo. Vt autem Delos primo Ortygia diceretur, factum est a coturnice, quae Graece ὄρτυξ vocatur. Delos autem quia diu latuit et post apparuit - nam δῆλον Graeci ‘manifestum’ dicunt - vel quod verius est, quia cum ubique Apollinis responsa obscura sint, manifesta illic dantur oracula. Delos autem et civitas dicitur et insula; unde
Abbreviated transcription (Latin):
nereidũ matri idest doridi gratissima. fa¬
bula talis est. post untiatã latonã iupiter
cũ etiã eiꝰ sororẽ asterien uitiare uellet
illa optauit adus ut in auẽ ꝯuerteret᷑.
uersaq incoturnicẽ ẽ.⁊ eũ uellet ma¬
ria transfretare qd̾ ẽ coturuieũ. afflata
nioue ⁊ in lapidẽ ꝯuersa. diu subfluctib
latuit. postea supplicante ioui latona sub¬
mo neptuno ⁊ doridi fuit ꝯsecrata. poe̾a
cũ uno grauidã pithone in misso latonã
psequeret᷑. t̾ris om̃ib expulsã. tandẽ ali¬
quãdo aplicante se litorib sorore suscep¬
ta est. ⁊ illie diauã pͥmo post apollinẽ pe¬
perit ꝗ statim occiso pitbone ulti sũt ma¬
tris in uiria. Sane uata diana partunẽti
apollinẽ matri dr̾ p̃buisse obstetricis o
aparturientib inuocat᷑. Uec nãq ẽ diana
Iuno. ꝓserpina. Nata igit᷑ duo numina
t̾ram sibi natalẽ errare nõ passa sũt. s

Expanded text:
Nereidum matri, id est Doridi, gratissima. faNereidum matri, id est Doridi, gratissima. fab etiam eius sororem Asterien cum uitiare uellet, illa optauit a diis ut in auem conuerteretur, uersaque in coturnicem est. Et cum uellet maria transfretare, quod est coturnicum, afflata a Ioue et in lapidem conuersa diu sub fluctibus latuit, postea supplicante Ioui Latona mo Neptuno et Doridi fuit consecrata. Postea, cum Iuno grauidam Pythone immisso Latonam persequeretur, terris omnibus expulsa tandem aliquando applicante se litoribus sorore suscepta est et illic Dianam primo, post Apollinem peperit, qui statim occiso Pythone ultus est matris iniuriam. Sane nata Diana parturienti Apollinem matri dicitur praebuisse obstetricis ofa parturientibus inuocatur. Haec namque est Diana, Luna, Proserpina. Nata igitur duo numina terram sibi natalem errare non passa sunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
seruant cadauera. silie ut aĩa mlto tp̾re
ꝑduret ⁊ corpori sit obnoxia noc cito ad
alias transeat. Romani ꝯtra faciebant
ꝯburẽtes cadauera. ut statim aĩa ĩ suã na¬
turã recurreret. dic̃ ergo nũc sacͥficus ꝗbdã
elicitã aĩ ⁊ sepulcio ꝯditã obnoriãq factã
.corpori qd̾ inte horrebat qͣsi ꝑium extor¬
ta. Ideo aut̃ stoitos mediũ sequi diximus
qa plato ꝑpetuã dic̃ aĩa ⁊ ad diu̾sa corꝑa
¶ Supremũ. nõ ẽ nom̃. s adu̾biũ. ut tor¬
ra ꝑmiserit euncti sequem᷑ ¶ Eides pe¬
ligo. ꝗa alibi ait. totiens deceptus fraude
sereni ¶ Tenis crepitans auster. duo epi¬
theta posuit uitiose ut diximꝰ supͣ. fecit
antẽ hoc ꝓpe indecẽ uersib. auster ꝓ quo
uis uento ¶Terreq urbesq recedunt.
phisicã rem dix̃. Ita enĩ nauigantibus
uidet᷑. quasi abbis t̾ra discedat. ¶Sacra
mari colit̾ medio. Ordo est. In mari me¬
dio a egeo colit᷑ tellus sacra neptuno.⁊

Expanded text:
servant cadavera, scilicet ut anima multo tempore perduret et corpori sit obnoxia, nec cito ad alios transeat. Romani contra faciebant, comburentes cadavera, ut statim anima in genet. Dicit ergo nunc sacrificiis quibusdam elicitam animam et sepulcro conditam obnoxiamque factam corpori, quod ante horrebat, quasi per vim extorta. Ideo autem Stoicos medium sequi diximus, quia Plato perpetuam dicit animam et ad diversa corpora . SVPREMVM non est nomen, sed adverbium, ut «torra permiserit cuncti sequemur’. FIDES PELAGO quia alibi ait «totiens deceptus fraude sereni». LENIS CREPITANS AVSTER duo epitheta posuit vitiose, ut diximus supra; fecit autem hoc prope in decem versibus. ‘Auster’ autem  72 Terraeque urbesque recedunt physicam rem dixit: ita enim navigantibus videtur, quasi ab his terra discedat. Ad v. 73 Sacra mari colitur medio ordo est: in mari medio Aegaeo colitur tellus sacra, Neptuno et
Abbreviated transcription (Latin):
acies obtusa uidet᷑. Si aũt querebat quasi
nõ horta nequaꝙͣ pcedit. cũ etiã seꝑtẽ¬
sereno. suppere ut uiuenalis qͣs ferit urorẽ
oui ꝯstant omĩa. ¶Carum signũ. faculã
elenauit. Ut flãmas eñ regia puppis ertulerat¬
¶ Castra monemꝰ. Castra sut ubi milerstete¬
rit. dicta aũt castra quasi casta uł qd̾
illie castraret᷑ libido. Nã nũꝙͣ his inter erit
mulier ¶ Tentamꝰ uiã. Idest naues ꝓdu¬
cimꝰ ¶ Pandimꝰ alas. contos intendimꝰ
bumilẽq uidemꝰ italiã aut naturã ꝓuin¬
cie ostendit ut salustius. Italie plana
⁊ molliã. aut rem ꝓhisicã exprimit. ꝗa
om̃e qd̾ ꝯtinet᷑ altiꝰ ẽ ab eo qd ꝯtinet. aut
ꝗa ꝓcul inisentib t̾ra hũilis sẽꝑ udetur.
ut lucanꝰ ⁊ dubiꝰ cernit uanesçere montes
¶Italiã tantologia usus ẽ adexpͥmendũ
affectũ naiigantũ ¶ Coronã induit. aut
usq ad sũmũ impleuit. aut re uera coro

Expanded text:
acies obtunsa videtur». Si autem quaerebat quasi acies obtunsa videtur». Si autem quaerebat quasi non orta, nequaquam procedit, cum etiam septenSERENO suppetere, ut Iuvenalis «quis ferat uxorem, cui constant omnia?». CLARVM SIGNVM faculam elevavit, ut «flammas cum regia puppis extulerat». CASTRA MOVEMVS castra sunt ubi miles steterit. Dicta autem ‘castra’ quasi casta, vel quod illic castraretur libido; nam numquam his intererat mulier. TEMPTAMVS VIAM id est naves producimus. PANDIMVS ALAS contos intendimus. HVMILEMQVE VIDEMVS ITALIAM aut naturam provinciae ostendit, ut Sallustius «Italiae plana ac mollia», aut rem physicam exprimit, quia omne quod continetur altius est ab eo quod continet, aut quia procul visentibus terra humilis semper videtur, ut Lucanus «et dubios cernit vanescere montes». ITALIAM tautologia usus est ad exprimendum affectum navigantum. CORONA INDVIT aut usque ad summum implevit, aut re vera coro
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ꝯcroceraunia ꝓpter altitudinẽ ⁊ flu
fulminũ iactus. ¶ Cursusq breuissimꝰ adeo
ut medio noctis spatio transfetauerit.
sicco ad discietionẽ illus ꝙ aqua alliutui¬
¶ Horis acta. ꝓ horas decurrens. ¶Auribus
aera decaptat. Naturale enĩ ẽ ut aqua par¬
te flaturꝰ est uentꝰ adcã auris admota fri¬
gidior fiat. ¶ Sidera cuncta notat. ideo cun¬
cta ꝗa inpgnosticis legit᷑ nõ sufficere unũ
signũ adexplorandũ fu̾turã serenitatẽ.
notat aũt ut tulius. notat ⁊ de signat ocuł
hoc ẽ diligent̾ intuet᷑. ¶ Tacito celo. aut
nocturno ꝑ qd̾ tacet᷑. aut ip̃e tacitꝰ. aut cer¬
te adhoĩes retulit nã licet et̾nus sit ariũ
la ẽ pꝰ ursã in boote signo. Armatũq auro
ei reñspicit oriona. sic lucanꝰ ensi feri iu¬
miũ fulget latus orionis ⁊ sciendũ nõ hoc
eñ intueri ut cernat signa que omibus
tas indicat᷑ ut ingeorgicis nã neq tũ stellis

Expanded text:
dixit «Acroceraunia» propter altitudinem et dixit «Acroceraunia» propter altitudinem et fulminum iactus. CVRSVSQVE BREVISSIMVS adeo ut medio noctis spatio transfretaverit.SICCO ad discretionem illius quod aqua adluitur. HORIS ACTA per horas decurrens. AVRIBVS AERA CAPTAT naturale enim est ut a qua parte flaturus est ventus, ad eam auris admota frigidior fiat. SIDERA CVNCTA NOTAT ideo ‘cuncta’, quia in prognosticis legitur non sufficere unum signum ad explorandam futuram serenitatem. ‘Notat’ autem ut Tullius «notat et designat oculis», id est ‘diligenter intuetur’. TACITO CAELO aut ‘nocturno’, per quod tacetur, aut ipse tacitus, aut certe ad homines rettulit; nam licet aeternus sit axium la est post ursam in Boote signo. ARMATVMQVE AVRO CIRCVMSPICIT ORIONA sic Lucanus «ensiferi nimium fulget latus Orionis». Et sciendum non hoc eum intueri, ut cernat signa, quae omnibatur serenitas, ut in Georgicis «nam neque tunc stellis
Abbreviated transcription (Latin):
ranti troiãq indetis cirea siracusas autẽ ẽẽ
q iee. bene gentiᷤᷤ sue dicit nõ sibi scit enĩ
cognatas urbes olim quãdoq ⁊ ꝑ oĩa cernã
puenire ⁊ regna ꝯstituere ⁊ uidere urbes
⁊ populos cognatos. na eneas ⁊ helenꝰ ad dar¬
dnio originẽ ducũt Eigo hoc dicit qm̃ ab
uno originẽ ducimꝰ ⁊ hisdẽ casib subia cui¬
mus tioia utrãq Idest quã ⁊ tu fecisti ⁊ ego
facturꝰ sũ ungamꝰ ⁊ faciamiꝰ unã. s animis
hoc ẽ federe ⁊ affectione qm̃ re natura re
ea cura nepotes distinguẽdũ aũt pplo̾sq ꝓpĩ¬
quos ⁊ pyro ⁊ erequẽtib ostendit qm̃ĩo be¬
speria idest ꝗb populis auetor ẽ dardanus¬
est deloco adubiũ dardanꝰ hesperoten. figu¬
ra enĩ nõ nũꝙ̃ pulera ẽ si elocutio in pft̾a
trocio derelicto ¶uicina ere ceraunia iuxta
ceraunia sũt montes epiri acrebris fulmini¬
bus ꝓpter altitudinẽ noĩati uñ oritiꝰ ex presiꝰ

Expanded text:
Xanthi Troiamque videtis" . circa Syracusas autem esse v. 501 Gentique meae bene genti suae dicit, non sibi. scit enim, cognatasque urbes olim quandoque. et per omnia 'pervenire et regna constituere et videre urbes et populos tibi cognatos; nam et Aeneas et Helenus a Dardano originem ducunt. ergo hoc dicit: quoniam et ab uno originem ducimus et iisdem casibus subiacuimus, Troiam utramque, id est quam et tu fecisti et ego facturus sum, iungamus et faciamus unam, sed 'animis', hoc est foedere et adfectione, quoniam re s ea cura nepotes». Distinguendum autem «populosque propinquos Epiro». Et sequentibus ostendit quomodo ‘Hesperia’, id est quibus populis auctor est Dardanusest de loco adverbium ‘Dardanus Ἑσπερόθεν’. Figura enim non numquam pulchra est si elocutio inperfectthrotio derelicto. VICINA CERAVNIA IVXTA Ceraunia sunt montes Epiri, a crebris fulminibus propter altitudinem nominati; unde Horatius expressius
Abbreviated transcription (Latin):
tis est nõ ut inbucolicis male dicentis. ut
quasi salua ueneratio. Illud querit᷑ utrũ
optatiuũ dicere debemꝰ ⁊ ꝯstat dici melius
ꝑ optatinũ optari enĩ possũt nõ ĩpari. uł¬
dura. ꝓpria troianoꝵ. ut hac troiana tenus
fuerit fortuna secuta ¶. Parta. ꝓparata.¬
patit᷑ ercidiũ. alii fuerint legu̾t. ⁊ uolũt
cẽ maledictũ ingrecos ut adauspicia referiᷤᷤ
ꝙ nõ ꝓcedit nec enĩ deb̃ agebat᷑. ¶ Siquãdo
trbrim fluuiũ ꝓ quo regẽ ip̃m posuit tibrĩ
qui in hũc cecidit fluuiũ ⁊ ei nom̃ dedit. nã
regẽ albanoꝵ a quo tyberis dictus est ut aũt
tybris dicat᷑. hec ratio est quodã tẽpore sira¬
munimẽta eiuitati. tũc auetis muris ⁊ iã

Expanded text:
tis est, non, ut in Bucolicis, male dicentis, ut tis est, non, ut in Bucolicis, male dicentis, ut quasi salva veneratio. Illud quaeritur, utrum optativum dicere debeamus? Et constat dici melius per optativum; optari enim possunt, noura, propria Troianorum, ut «hac Troiana tenus fuerit Fortuna secuta». PARTA pro ‘paratapatiatur excidium. Alii ‘fuerint’ legunt et volunt esse maledictum in Graecos, ut ad auspicia referas. Quod non procedit; nec enim de hoc agebatur. SI QVANDO thybrim fluvium: pro quo regem ipsum posuit Thybrim, qui in hunc cecidit fluvium et ei nomen dedit; nam regem Albanorum, a quo Tiberis dictus est. ut autem Thybris dicatur, haec ratio est: quodam tempore Syramunimenta civitati. tunc auctis muris etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ebises infelicitatis putauit. ut satisbna suꝑ¬
tũ ꝯuertit in landẽ. bis autẽ ꝓpter herculẽ ⁊
grecos ꝗ expugnauere troiã ¶ Etce tibi. aut
nacat tibi ut tulli intulio qui n l accuban¬
tes ĩ ꝯuiuus aut certe altius dietũ ẽ tibi. ac
ratio ut boc loco. Nã cũ supͣ ꝯpellat dixerit
ĩtulit modo ait. Itẽ in quto. cũ p̃miserit fidã
mortẽ futurã nõ enuĩ ait felicẽ uite longin¬
ꝗtate uł aduentu aditaliã s tantũ nati pieta¬

Expanded text:
chises infelicitatis putavit, ut «satis una supchises infelicitatis putavit, ut «satis una supto convertit in laudem. expugnavere Troianos. ECCE TIBI aut vacat ‘tibi’, ut in Tullio «qui mihi accubantes in conviviis», aut certe altius dictum est 'tibi', ac ratio, ut hoc loco: nam cum supra 'compellat' dixerit, intulit modo 'ait'. item in quinto cum praemiserit "fidammortem futuram: non enim ait felicem vitae longinquitate vel adventu ad Italiam, s
Abbreviated transcription (Latin):
cristasq comantes a parte totũ. nu conus
est enruatura q̃ igalea ꝓminet suꝑ quã
criste sũt ¶ Sua dona parenti. ⁊dẽ anchi
supplet. bene u̾bo militie usus est ut supple¬
mentũ diceret. nã młtos increta ꝑdiderat¬
grecus ẽ ergo de quo ualde apd̾ cos querit᷑
fortissime gentis tytide. atrides cũ sit simi¬
le atrida fae. Ut Oratius nequis humasse
uelint nacem atrida uetascur tole est eigo
⁊ anebisa. sane apd̾ latinos hoꝵ nõium
causa manifesta ẽ nã nõiatiuũ ip̃m ma.
mutant ⁊ recipiũt latinã declinationẽ ut
atrides atrida fic̃. scites scita faẽ ¶ Dignate
digne habite. digne iudicate uã modo nõ
agentis ht̃ s patientis ymaginẽ unde est
iiii. haud eꝗdẽ tali me dignor honore.n¬
¶ Cura deũ amor. ut ueneris iustissima cu¬
ra. DBis pergameis crepte ruinis. ꝓbanit
curã deoꝵ ⁊ sciendũ reethorica ce̾ aigunẽ¬
ti que aꝯtrariis laudant qd̾ enĩ supͦ an¬

Expanded text:
IS GALEAE a parte totum; nam conus est curvatura quae in galea prominet, super quam cristae sunt. SVA DONA PARENTI id est AnchiSVPPLET bene verbo militiae usus est, ut supplementum diceret; nam multos in Creta perdideratGraecus est ergo, de quo valde apud eos quaeritur fortissime gentis Tydide», ‘Atrides’, cum sit simile, ‘Atrida’ facit, ut Horatius «ne quis humasse velit Aiacem, Atrida, vetas cur?». Tale est ergo et ‘Anchisa’. Sane apud Latinos horum nominum causa manifesta est: nam nominativum ipsum in ‘a’ mutant et recipiunt Latinam declinationem, ut ‘Atrides’ ‘Atrida’, ‘Scythes’ ‘Scytha’. DIGNATE digne habite, digne iudicate. Nam modo non agentis habet, sed patientis imaginem; unde est in primo «haud equidem tali me dignor honore». CVRA DEVM amor, ut «Veneris iustissima cura». BIS PERGAMEIS EREPTE RVINIS probavit curam deorum. Et sciendum rhetorica esse argumenta, quae a contrariis laudant. Quod enim supra An
Abbreviated transcription (Latin):
na turbet sacrifici ordinẽ rũpat. qd̾ ẽ
praculũ. significat antẽ diomeden qui
apd̃ ip̃m erat troianis oraeulo iussus estꝰ
Uude nautar familia s minerue sacra
seruabat. sane sacrificantes diis om̃ibus
caput uelare ꝯsuetos ob hoc ne se inter
ercepto tantũ saturno ne numinis imi¬
tatio ẽẽ ii deret᷑ ¶Hac casti.pi. ut nulli
alitore calabrie. ¶Angusti rarescent
ciustra pelori. ꝗa a continẽti. Idest acolũ¬
ua usq ad faron tribus milib distat. ra¬
rescent aut ideo q uenientib decalabria
ꝓpter curuaturã lictorũ clause uidentur
angustie q̃ paulatim ꝯppinquãtib aperi
ri uident᷑. pelori ꝓmũcturiũ sicilie est
scd̾m salustiũ dictũ agubernatore aniba¬
llis illic sepulto ꝗ fuerat occisus ꝑ igno¬
rantiã regis cũse eiuis dolo crederet ẽẽ de¬
¶ Leua tellus. uenienis ꝑsonã respex̃. nã de
ionio nauigantes si fretũ petant. dextrũ
teneant litus necesse est sin alias sinistrũ.

Expanded text:
NA TVRBET sacrificii ordinem rumpat, quod est piaculum. Significat autem Diomeden, qui apud ipsum erat, Troianis oraculo iussus est runde Nautiorum familia Minervae sacra servabat. Sane sciendum sacrificantes diis omnibus caput velare consuetos ob hoc, ne se inter excepto tantum Saturno, ne numinis imitatio esse videretur. HAC CASTI pii, ut «nullia litore Calabriae. ANGVSTI RARESCENT CLAVSTRA PELORI quia a continenti, id est a columna, usque ad Pharon tribus milibus distat. ‘Rarescent’ autem ideo, quia venientibus de Ionio propter curvaturam litorum clausae videntur angustiae, quae paulatim propinri videntur. PELORI promontorium Siciliae est, secundum Sallustium dictum a gubernatore Hannibalis illic sepulto, qui fuerat occisus per regis ignorantiam, cum se eius dolo crederet esse de tibi tellus venientis personam respexit: nam de Ionio navigantes si fretum petant, dextrum teneant litus necesse est; sin alias, sinistrum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut misenũ eolidem ꝗa ꝯstat sonũ om̃e ex
uento crerri ¶ Noua. Mira. ut pollio ⁊ ip̃e fa¬
cit noua carmina. Nã nouũ bellũ nõ ẽ euiꝰ
extat exemplũ. Hercules enĩ in monte ar
stimphalon. aut noua ideo ꝗa uulnerari no
poterat ¶ Obsenas. Obscene sũt nies. que
cañdo aduersa sigͥficãt. Ut paulopꝰ infelix
uates. ¶Pelagi uolueres. ꝗa dñr ponti ⁊ ter¬
re filie Unde in insulis habitant. partem
terraꝵ partẽ maris tenẽtes. Alii dieũt eas
neptuni filias ꝗa fere ꝓdigioꝵ omĩu pat
est. Nec in merito. Nã scd̾m thalesiũ mile¬
tẽ omĩa exbumore creant᷑. Unde ẽ. occenũ¬
q patrẽ rerũ. hinc fit ut quotienscũq
desũt parentes redeat᷑ ingeneralitate sic
⁊ peregrinos neptuni filios dicimꝰ quoꝵ
ignoramꝰ parentes. Alii uõ arpras filias
filias thauinantis ⁊ electre. ¶ Sed neq ui
plumis ullã. Naturale enĩ ẽ bt eludat

Expanded text:
ut «Misenum Aeoliden», quia constat sonum omnem ex ut «Misenum Aeoliden», quia constat sonum omnem ex vento creari. NOVA mira, ut «Pollio et ipse facit nova carmina». Nam novum bellum non est cuius extat exemplum; Hercules enim in monte ArcStymphalon». Aut ‘nova’ ideo, quia vulnerari non poterant. OBSCENAS obscenae sunt aves, quae canendo adversa significant, ut paulo post ‘infelix vates’. PELAGI VOLVCRES quia dicuntur Ponti et Terrae filiae; unde in insulis habitant partem terrarum, partem maris tenentes. Alii dicunt eas Neptuni filias, qui fere prodigiorum omnium pater est. Nec inmerito; nam secundum Milesium Thaletem omnia ex umore procreantur, unde est «Oceanumque patrem rerum». Hinc fit ut, quotienscumque desunt parentes, redeatur in generalitatem. Sic et peregrinos Neptuni filios dicimus quorum ignoramus parentes. Alii vero dicunt harpyias filias esse Thaumantis et Electrae. VIM PLVMI
Abbreviated transcription (Latin):
sumq uecamus. Apsũ ⁊dest regeni deora¬
aut certe p̃datoꝵ. hoc ẽ eui depreda debet᷑
aliꝗo. Nã romani moris fuit ut bella
gestaturi de parte prade aliꝗd numinib
pollicent᷑ adeo ut rome fuerit unũ tem¬
plũ iouis predatoris nõ qd̾ prede p̃ est s
qd̾ ei aliqd exp̃da debeat᷑. ¶In partẽ pre¬
opimis. dapes deoꝵ sũt. epule hõuz. bene
alas deest. et̃ ut sit alac quatiebant cũ
dãgorib. Ut atq irioni uenta rota con¬
stitit orbis ⁊destieũ uento aliter a l̾ ry¬
olotia est si clanrgorẽ dixit alaꝵ soni¬
tũ. ¶ Tum preterea et de est erat ¶ Rursũ
ad illud solũ ꝑtinet instruimꝰ mensas. Nã
ante inspelũcis nõ fuerant. ⁊ sciendũ hãe
particulã ĩterdũ sic poni. Ut iteratũ aliqd
sigͥficet. ut si dicas ueni adte mane. rursuᷤ
uenio. Interdũ sine iteratione ẽ. apud te
rursũ ueni ⁊ iam. nõ ideo rursñ dicis. qa¬
etiã pͥmo uenisti. s qa illic fuusti ¶Arisq

Expanded text:
CAMVS ‘ipsum’, idest ‘regem deoruaut certe ‘praedatorem’, hoc est cui de praeda debetur aliquid. Nam Romani moris fuit ut bella gesturi de parte praedae aliquid numinibus pollicerentur, adeo ut Romae fuerit unum templum Iovis praedatoris, non quod praedae praeest, sed quod ei aliquid ex praeda debeatur. IN PARTEM PRAEmur dapes deorum sunt, epulae hominum: bene alas deest 'cum', ut sit 'alaclangoribus’, ut «atque Ixionii vento rota constitit orbis», id est ‘cum vento’. Aliter acyrologia est, si clangorem dixit alarum sonitum. TVM praeterea. Et deest ‘erat’. RVRSVM ad illud solum pertinet ‘instruimus mensas’; nam ante in speluncis non fuerant. Et sciendum hanc particulam interdum sic poni ut iteratum aliquid significet, ut si dicas ‘veni ad te mane, rursum veni’. Interdum sine iteratione est, ut ‘fui apud te, rursum veni etiam’; non ideo dicis etiam primo venisti, sed quia illic fuisti. ARISQVE
Abbreviated transcription (Latin):
qd diẽ ꝑ aureũ ramũ adinferos ẽẽ descensũ.
Tertiũ. cur iris didoni coma secuerit. s boc
purgat᷑ euripidis exẽplo. qui de alceste hoc dix̃
icio regi anxit expiuncia crudelitatẽ exqua
fuerũt diomedes. ligurgus. tereus. Tieicio aũt
est ionce lingue. cũ enĩ sut sint. spaz.
iones dicũt sP̵I2. Cuius solutio facit
theieus uł threissa ¶ Cingiq urbẽ obsidione
uideret. Int̾ ip̃a principia obsidionis. Nam
melior scilie ¶Res agamenonias. Idest impe¬
riũ ¶ Uietricia. omĩa noĩa adu̾bo uenientia

Expanded text:
quod dicit per aureum ramum ad inferos esse descensum; quod dicit per aureum ramum ad inferos esse descensum; tertium, cur Iris Didoni comam secuerit. Sed hoc purgatur Euripidis exemplo, qui de Alcesti hoc dixit, ICIO REGI auxit ex provincia crudelitatem, ex qua fuerunt Diomedes, Lycurgus, Tereus. ‘Threicio’ auest Ionicae linguae. Cum enim sit Θρᾷξ, Iones dicunt Θρήιξ, cuius solutio facit ‘Threicius’ et ‘Threissa’. CINGIQVE VRBEM OBSIDIONE VIDERET inter ipsa principia obsidionis; nam melior scilicet. RES AGAMEMNONIAS id est imperium. VICTRICI
Abbreviated transcription (Latin):
pulti. Itẽ occupat eneas aditũ custode se¬
pulto. Nã sepultus ẽ. quasi sine pulsu. nõ
enĩ hũc sepultũ possumꝰ dicere. cũ sepultura
nõ sit in hoc rite facta. s fortuita sit obrutus
t̾ra¶Pias. bene ⁊ ille qui ledit᷑ excussat encã
ꝙ pietas grande testimoniũ ẽ. ¶ Scelerire. pol¬
luere.⁊ ẽ ẜmo plantinus qͦd hodie uti ñ possa¬
mus. ¶ Ex t̾nũ tulit. Ordo est. T̃roia tibi¬
me tulit. hoc ẽ educauit. nõ ext̾nũ. Nã eiuiᷤ
enec fuerat ⁊ cognatus. ¶Crudeles t̾ras. Idest
crudeliũ ⁊ auaroꝵ ¶Polidorus ego siue ego
distinguas. siue hic subaudias necesse est. n¬
¶ Increuit. reuiruit. traxit autẽ hoc de historia
romana. Nã romulus tractato augurio ha¬
stã de auentino monte in palatinũ iecit.
que fixa fronduit ⁊ arborẽ fecit. Uituperosa¬
qd̾ penitus aueritate discedat deniq obicit᷑
birgilio de mutatione nauiũ in nymphas. ⁊

Expanded text:
pulti», item «occupat Aeneas aditum custode sepulti», item «occupat Aeneas aditum custode sepulto»; nam ‘sepultus’ est quasi ‘sine pulsu’. Non enim hunc sepultum possumus dicere, cum sepultura non sit in hoc rite facta, sed fortuita sit obrutus terra. PIAS bene etiam ille qui laeditur excusat Aeneam; quod pietatis grande testimonium est. SCELERARE polluere; et est sermo Plautinus, quo hodie non utimur. EXTERNVM TVLIT ordo est ‘Troia me tibi tulit’ - hoc est ‘educavit’ – ‘non externum’; nam et civis Aeneae fuerat et cognatus. CRVDELES TERRAS id est crudelium et avarorum. POLYDORVS EGO sive ‘ego’ distinguas sive ‘ego his’, subaudias ‘sum’ necesse est. INCREVIR reviruit. Traxit autem hoc de historia Romana. Nam Romulus, captato augurio, hastam de Aventino monte in Palatinum iecit, quae fixa fronduit et arborem fecit. Vituperquod penitus a veritate discedat. Denique obicitur Vergilio de mutatione navium in nymphas; et
Abbreviated transcription (Latin):
ra martis uire sanguis afflueret. Nã qd̾ diẽ
hec se ueneratũ ẽẽ numina. Illas ostat pre¬
cessisse cogitationes. ¶Gradiuũq patrẽ.
Getae autẽ populi sũt misie. que quia lata
est multas continet gentes ¶ Rite secunda¬
rent. recte ꝓsperos facerent. ¶ Uisus ꝓuisa
posuit. Tunc enĩ mascło utim genere. cũ
de his loquim᷑ quib uidemꝰ. ut sidicas nu¬
becula obest uisib meis. Si autẽ nentro
ntam᷑ ea que uident᷑ significamꝰ ut si hoc
loco diceret. rite sccũdarẽt nisa qd̾ ꝓpter
metrũ nequaꝙͣ potuit. Similia sũt nũtuis.
nũtiũ. auditus auditũ ¶ Leuarent. bonũ.
ac leue facerent. ¶ Obluctor. acrius inten
tẽ ostendit. ¶ Noquar ansileã. parẽthesis
transit. quaꝙͣ hic etiã hoc possit intelligi
nã adcũ uox missa ꝑtumulũ ẽ ¶ Naceras.
ꝑ menbra dissicis. Nã laicerare ẽ sepus
uulnerare. Ut lacerũ crudelit̾ ora de deiphebo

Expanded text:
ra Martis iure sanguis efflueret; nam quod dicit ra Martis iure sanguis efflueret; nam quod dicit haec se veneratum esse numina, illas constat praecessisse cogitationes. GRADIVVMQVE PATREM θGetae autem populi sunt Mysiae, quae, quia lata est, multas continet gentes. RITE SECVNDARENT recte prosperos facerent. VISVS pro ‘visa’ posuit. Tunc enim masculino utimur genere, cum de his loquimur quibus videmus, ut si dicas ‘nubecula obest visibus meis’. Si autem neutro utamur, ea quae videntur significamus, ut si hoc loco diceret, ‘rite secundarent visa’; quod propter metrum nequaquam potuit. Similia sunt nuntius et nuntium, auditus et auditum. LEVARENT bonum ac leve facerent. tem ostendit. Ad v. 39 Eloquar an sileam parenthesis transit. Quamquam hic etiam hoc possit intellegi; nam ad eum vox missa per tumulum est. LACERAS per membra dissicis; nam ‘lacerare’ est ‘saepius vulnerare’, ut «lacerum crudeliter ora» de Deiphobo
Abbreviated transcription (Latin):
corrũpit᷑. ¶Li quũtur sanguine gutte. li. in
u̾bo ꝓducit᷑. ut hoc loco. Itẽ Canis eũ mõtib
humor liqt̃. In noĩe uoͣ brenis ẽ. ut li quor¬
¶ Tabo. Corrupto sanguine. ⁊ ẽ nom̃ casus
septimi tnnitũ. Ut sponte natu. Qd̾ si uelis
declinare hec tabes hñs tabis dicis. i oenbra
quatit. Causa pendet ex causa. Nã timor
sanguinẽ gelat. qui coactus giginit tremo¬
rẽ. ¶entũ nimen molle ⁊ fleruosũ. undꝰ
⁊ uetulos dicimus curuos ꝑ sencetutem.
¶Temptare latentis. Miraculũ enĩ ẽ exarbo¬
re sanguinẽ fluere ¶Multa monens aĩo
nõ dic̃ que s ersequẽtib intelligit᷑. cogi¬
tabã inꝗt neforte sanguis ẽẽt ex nymphis
Amadriades nãq cũ arborib ⁊ nascunt᷑. ⁊ pe¬
reũt. Unde plerũq cesa arbore sanguis ema¬
nat. nã ouidus ait cũ erisicton arborẽ in¬
cideret pͥmo sanguis efluxit. post ululatus
secutꝰ est. Sic statuis. nec amplere dimittũt
robora nimphe. Itẽ cogitaba ne forte exter¬

Expanded text:
TAE ‘li’ in verbo producitur, ut hoc loco, item «canis cum montibus umor liquitur»; in nomine vero brevis est, ut ‘liquor’. TABO corrupto sanguine. Et est nomen casus septimi tantum, ut ‘sponte’, ‘natu’; quod si velis declinare, ‘haec tabes, huius tabis’ dicis. MEMBRA QVATIT causa pendet ex causa; nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit frigus. LENTVM VIMEN molle et flexuosum; unde et vietos dicimus curvos per senectutem. TEMPTARE LATENTES miraculum est enim ex arbore sanguinem fluere. MVLTA MOVENS ANIMO non dicit quae, sed ex sequentibus intellegimus. Cogitabam, inquit, ne forte sanguis esset ex nymphis: amadryades namque cum arboribus et nascuntur et pereunt; unde plerumque caesa arbore sanguis emanat. Nam ut Ovidius ait, cum Erysichthon arborem incideret, primo sanguis effluxit, post ululatus secutus est; inde Statius «nec amplexae dimittunt robora nymphae». Item cogitabam ne forte ex ter
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sula ẽ de cuiꝰ ciuitate chalehide ꝓfecti st̃
ad nouas sedes querẽdas. ⁊ haud longe abais
ꝗ locus asotio ulixis bais illie sepulto nom̃
accepit. Inuenerũt uacuũ litꝰ ubi isa mu¬
dñr.u. autẽ latini in i. ꝯuerterũt. Ut byrr¬
au̾na facit. ut tartaris tartara. Unde ait
ailmia sonantia silus. Sane bic lacus air¬
tea siluaꝵ densitate sic ambiebat᷑. ut ex a¬
lans inde ꝑ angustias aque sulpburee odor
grauissimus suꝑuolantes aues necaret uñ
amoena reddit loca ¶Insanã. alii magnã
dicu̾t. s meliꝰ deo plenã ⁊ alaticinatricẽ ĩ tel
⁊ nom̃ a.m. Tribus modis futa predicit
aut uoce aut serptura. aut. signis. Idest
qbusdã notis ut in obilisco rome uidemus
nelut alii dicũt notis licteraꝵ ut ꝑbnã lic¬
terã sigͥficet aliꝗd infoliis autẽ. sybillã seri¬

Expanded text:
insula est, de cuius ciuitate Chalcide profecti sunt ad nouas sedes quaerendas; et haud longe a Bais — qui locus a socio Vlixis Baio illic sepulto nomen accepit — inuenerunt uacuum litus, ubi uisa mudicuntur, y autem Latini in u uertunt ut byrrAverna’ facit, ut ‘Tartarus’ ‘Tartara’, unde est ‘Averna sonantia silvis’. Sane hic lacus ante silvarum densitate sic ambiebatur ut exhalans inde per angustias aquae sulpureae odor gravissimus supervolantes aves necaret; undamoena reddidit loca. INSANAM VATEM alii ‘magnam’ dicunt, sed melius deo plenam et vaticinatricem intelleET NOMINA MANDAT tribus modis futura praedicit: aut voce aut scriptura aut signis, id est quibusdam notis, ut in obelisco Romae videmus, vel, ut alii dicunt, notis litterarum, ut per unam litteram sig
Abbreviated transcription (Latin):
lure potiti. Potior ⁊ illa re dicimꝰ ⁊ illius
rei. s ꝑ septimũ inusu ẽ. ꝓgenitiuũ figu¬
rate ponit᷑. Salustius ut priusꝙͣ legatos
uideret arthebalis potiretur legimꝰ ⁊ per
accusatiuũ. ẜ uti nõ possumꝰ. Terentiꝰ patria
potit᷑ comoda ¶Iustram᷑ q ioui. aut lustra¬
mur. Idest purgamur ut ioui saera facia¬
nius. aut certe lustram᷑ ioui. idest expiamur.
piaculũ enĩ cõmissũ fuerat tauro ĩtbracia
ĩmolato. Ut diximꝰ supͣ. ⁊ licet multa fuis¬
sent secuta sacͥficia intelligebat᷑ tam̃ adhuc
num̃ iratũ. nõ desinentib malis sciendum
sane moris fuisse ut piaculo cõmisso ludi
celebrirent᷑ Nã cũ romani iracũdia matͥs
deũ laborarent. ⁊ eã nec sacͥficus nec ludis
placare possent ꝗdã senex statutis ludis
eirtentib saltauit que sola fuit causa pla¬
catioĩs. Unde ⁊ natũ ꝓuerbiũ est. omia sedã

Expanded text:
LVRE POTITI ‘potior’ et ‘illa re’ dicimus et ‘illius LVRE POTITI ‘potior’ et ‘illa re’ dicimus et ‘illius rei’; sed per septimum in usu est, per genetivum figurate ponitur. Sallustius «ut prius quam legatos videret Adherbalis potiretur». Legimus et per accusativum, sed uti non possumus: Terentius «patria potitur commoda». LVSTRAMVRQVE IOVI aut ‘lustramur’, id est ‘purgamur’, ut Iovi sacra faciamus; aut certe ‘lustramur Iovi’, id est ‘expiamur’. Piaculum enim commissum fuerat tauro in Thracia immolato, ut diximus supra, et, licet multa fuissent secuta sacrificia, intellegebatur tamen adhuc numen iratum non desinentibus malis. Sciendum sane moris fuisse ut piaculo commisso ludi celebrarentur; nam cum Romani iracundia matris deum laborarent et eam nec sacrificiis nec ludis placare possent, quidam senex statutis ludis circensibus saltavit, quae sola fuit causa placationis - unde et natum proverbium est «omnia secunda,
Abbreviated transcription (Latin):
credit ẽẽ nõ ultionẽ. ¶ Seruate pios. ꝓpt̾
facta sacͥficia ¶Uentus q gubernatorꝙ
nocabant. honestus hac elocutiõe ꝑpłare
morat ¶ Sameq cephalenie est ista. Nã
simos inasya est. ¶ Effugimꝰ. transimꝰ
celeriter ¶Lertia regna. Irrisorie. cũ pre¬
miserit scopulos. Ut in mania sara uestraᷤᷤ
mons ẽ altissimꝰ in ꝓmũctorio epiri. iuxͣ
ambratiã ciuitatẽ quã angustus incopha¬
lin incopolim appellauit. Uietisq illic
antonio ⁊ cleopatra. ibi etiã tẽplũ accia¬
co apollim costituit ⁊ ludos actiacos. uñ
nũc uirgilius in bonorẽ augusti que ip̃e
fecit dat euis origini. Nã eneam illic dicit
ludos celebrasse ut alibi inducit eneã pro¬
mittẽtem tẽplũ apollimi qd̃ fecisse ꝯstat
angustũ. Ut tum phocbo ⁊ trime solido de
marmore tẽplũ ꝯstituã. ¶ En formidatꝰ
aliquẽ denautis ei in molari ¶ Hũc petimꝰ
occurrebat. cur formidatũ petitis Ideo in¬
tulit fessi ¶ Parue urbi. Ambracie ¶ Tel¬

Expanded text:
dit esse, non ultionem. SERVATE PIOS propter facta sacrificia. VENTVSQVE GVBERNATORQVE VOCABAT honestius hac elocutione per plurmorat. SAMEQVE Cephalleniae est ista; nam Samos in Asia est. EFFVGIMVS transimus celeriter. LAERTIA REGNA inrisorie, cum praemiserit scopulos, ut «inmania saxa, vestras, mons est altissimus, in promontorio Epiri iuxta Ambraciam civitatem, quam Augustus Nicopolim appellavit victis illic Antonio et Cleopatra. Ibi et templum Actiaco Apollini constituit et ludos Actiacos. Vnde nunc Vergilius in honorem Augusti quae ipse fecit dat eius origini; nam Aeneam illic dicit ludos celebrasse, ut alibi inducit Aeneam promittentem templum Apollini, quod fecisse constat Augustum, ut «tum Phoebo et Triviae solido de marmore templum constituam». ET FORMIDATVS aliquem ei de nautis immolari. HVNC PETIMVS occurrebat: cur formidatum petistis? Ideo intulit ‘fessi’. PARVAE VRBI Ambraciae. TEL
Abbreviated transcription (Latin):
aut uotis. aut precib. Unde ẽ Iunonis ma¬
gne pͥmũ p̃ce num̃ adora uinoni cine
uota libens. ¶ Iubent. uolũt. Ut infandũ
regina iubes renouare dolorẽ ¶ Siue dee.
ꝗa diuinant. Obsceneq uolueres qa in his
uentris cernebant pluuiẽ. bene antẽ etiã si
aues sint eis dicit placandas. ꝓpter pessima
om̃ia ¶ Passis. solutis ¶ Numina magna
mothraicas ¶ Meritos. congruos. Idest expi¬

Expanded text:
aut votis aut precibus; unde est «Iunonis maaut votis aut precibus; unde est «Iunonis magnae primum prece numen adora», «Iunoni cane vota libens». IVBENT volunt, ut «infandum, regina, iubes renovare dolorem». SIVE DEAE quia divinant. OBSCENAEQVE VOLVCRES quia in his ventris cernebant proluviem. Bene autem, etiam si aves sunt, eas dicit placandas propter pessima omina. PASSIS solutis. NVMINA MAGNA mothracas. MERITOS congruos, id
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quã uos dira fames. ut uarro ĩ sed̾o diui¬
nir dicit oraculũ hoc adodoneo ioue apd
epirũ acceperũt. qd̾ modo dixisse fingit
ipras. ⁊ tam̃ colorate tangit bistoriã.
dicendo que phoebo pater omĩpotens.
¶ Nr̃eq in uiria cedis. Ista mentit̾. Nã in¬
minens troianis fatalis est fames ¶ Ambẽ¬
sas. undiq esas. hoc est rutũdas. maiores
enĩ has habebant in honorẽ deoꝵ. paniciaᷤᷤ
amplius armis. sub audis usi sũt. nee enĩ
potest ẽẽ abinferib ⁊ euina. qd̾ plerũq
fit. ut ⁊ ꝑ omĩa unꝰ ẜmo sufficiat. ut tro¬
iugena interpres diuũ ꝗ numina phoebi
ꝗ tripodas claru lauros. ꝗ sidera pomĩa
sentis intelligis. Plerũq aliud subaudit᷑
Ut hoc loco. Itẽ disce puer uirtutẽ exme.
Uerũq laborẽ fortunã ex alus sub̾ opta.
Nã fortuna ex aliis nõ discit᷑ ¶ S uotis
p̃cibusq. duplici ratione placant᷑ numĩa.

Expanded text:
QVAM VOS DIRA FAMES ut Varro in secundo diviQVAM VOS DIRA FAMES ut Varro in secundo divinarum dicit, oraculum hoc a Dodonaeo Iove apud Epirum acceperunt; quod modo dixisse fingit harpyias. Sed tamen colorate tangit historiam dicendo «quae Phoebo pater omnipotens». NOSTRAEQVE INIVRIA CAEDIS ista mentitur; nam inminens Troianis fatalis est fames. AMBESAS undique esas, hoc est rotundas; maiores enim has habebant in honore deorum, paniceas AMPLIVS ARMIS subaudis ‘usi sunt’; nec enim potest esse ab inferioribus zeugma, quod plerumque fit, ut ei per omnia unus sermo sufficiat, ut «Troiugena, interpres divum, qui numina Phoebi, qui tripodas, Clarii laurus, qui sidera» per omnia ‘sentis’ intellegis. Plerumque aliud subauditur, ut hoc loco, item «disce, puer, virtutem ex me verumque laborem, fortunam ex aliis» subaudis ‘opta’; nam fortuna ex aliis non discitur. SED VOTIS PRECIBVSQVE duplici ratione placantur numina,
Abbreviated transcription (Latin):
occidisse. ¶Aquo prĩcipe nr̃m. adardano
no abiasio. Nã anteriori respondet. qd̾ aũ
dicit quo pͥncipe genꝰ nr̃m est. potest ⁊ ge¬
neralit̾ intelligi unde originẽ ducimꝰ. Ut
deos penates quasi troianos intelligas ⁊
adritũ efferri de quo dicit labeo ĩlibris ꝗ
appellant᷑ de diis aĩalib ĩ ꝗb ait eẽ quedã
sacra qͥb aĩe buane uertant᷑ ĩ deos qui
nĩales qd̃ de animis fiant. bi au̾t sũt dii
penates ⁊ uiales ¶ Haut dubitanda refer.
aut ꝗa dubitauerant decon silio anchise
aut ne ꝓpter somnũ nõ crederent.¬
¶ Corytũ. designat partẽ ꝓuĩcie ne alter
teus mons crete ẽ dictus adicte nympba
que illic colit̾ in quo dicit᷑ altꝰ iuppiter
Ut dictaeo celi regẽ pauere subantro.
¶Negat tibi uipiter arua Ex definito ⁊
bene iupit̾ quasi ip̾e ꝗ cretensib p̾est..¬
¶ Talib attonitꝰ uisis. hoc ẽ talib deorũ
uultib. Unde seqt̃ ⁊ uoce deoꝵ. Actonitꝰ

Expanded text:
occidisse. A QVO PRINCIPE NOSTRVM a Dardano, occidisse. A QVO PRINCIPE NOSTRVM a Dardano, non ab Iasio; nam anteriori respondit. Quod autem dicit ‘a quo principe genus nostrum est’ potest et generaliter intellegi, unde originem ducimus, ut deos penates quasi Troianos intellegas, et ad ritum referri de quo dicit Labeo in libris qui appellantur de diis animali bus; in quibus ait esse quaedam sacra quibus animae humanae vertantur in deosnimales, quod de animis fiant. Hi autem sunt dii penates et viales. HAVD DVBITANDA REFER aut quia dubitaverant ex consilio Anchisae, aut ne propter somnium non crederent. CORYTHVM designat partem provinciae, ne alter CTAEA Dictaeus mons Cretae est, dictus a Dicte nympha, quae illic colitur. In quo dicitur altus Iuppiter, ut «Dictaeo caeli regem pavere sub antro». NEGAT TIBI IVPPITER ARVA ex definito. Et bene Iuppiter, quasi ipse qui Cretensibus praeest. TALIBVS ATTONITVS VISIS hoc est talibus deorum vultib
Abbreviated transcription (Latin):
subtuo iuire agentes. ¶ ꝑ m̃si. euecti. Ut ẽ
uiliũ cesarẽ qui pͥmꝰ inter deos relatꝰ ẽ. ⁊ be¬
ne in astra cuiꝰ sidus apparuit. Ut ecce dione
iꝓcessit cesaris austrũ ¶ Urbi rome. Kate¬
aex ox ii.i. ut supͣ diximꝰ. ¶ Magnis. Idest
nepotib ⁊ bonũ ornatũ aẜmonis fecit si¬
militudine. Magnis magna para dicẽdo¬
¶ Euge ꝓfectionis. ¶Mutande sedes. argu¬
menta anecessitate simul arguit̾ error
nichise. Erdo autẽ ẽ delius apollo ¶Elb
locus. Ut ĩpͥmo diximꝰ orbis ꝯparatione¬
¶ Hesperiã. de est quẽ ut sup̃ dictũ ¶ Ce
gnomine. ab bespero hyspanie rege. uł
stella quã intuent᷑ petentes italiã ¶ Deno¬
trii. uł arege uł auino. Italis enĩ primis
curuã seruãs subyinagine falcẽ ¶Pprie
pater. dardanus ⁊ iasuis fr̾es fuerũt elec¬
tre filii. S dardanus de ioue. lasius de
corito ꝓereatꝰ ẽ. acuiꝰ nõie ⁊ mons ⁊ oppi
dũ accepit. Postea iasiũ dr dardanus

Expanded text:
sub tuo iure agentes. PERMENSI evecti, ut est Iulium Caesarem, qui primus inter deos relatus est. Et bene ‘in astra’, cuius sidus apparuit, ut «ecce Dionaei processit Caesaris astrum». VRBI κατ ̓ ἐξοχὴν Romae, ut supra diximus. MAGNIS id est nepotibus. Et bonum ornatum a sermonis fecit similitudine ‘magnis magna para’ dicendo. FVGAE profectionis. MVTANDAE SEDES argumentum a necessitate. Simul arguitur error Anchisae. Ordo autem est ‘Delius Apollo’. EST LOCVS ut ante diximus, orbis comparatione. HESPERIAM deest ‘quam’, ut supra dictum est. COGNOMINE ab Hespero, Hispaniae rege, vel stella quam intuentur petentes Italiam. OENOTRI vel a rege, vel a vino. Italis enim primus curvam servans sub imagine falcem». PROPRIAE PATER Dardanus et Iasius fratres fuerunt, Electrae filii. Sed Dardanus de Iove, Iasius de Corytho procreatus est, a cuius nomine et mons et oppidum nomen accepit. Postea Iasium dicitur Dardanus
Abbreviated transcription (Latin):
cidit. fumat. sed aut ꝑlicẽtiã poeticã
tẽpus ꝓtẽpore posuit. Ut meminisse
horret luctuq refugit. aut certe natu¬
rã reꝵ expressit. Nã ruina breui fit.
fumꝰ uõ longo ꝑmauet tepore. nã qd̃
ait ꝓbus addiscernẽdũ tẽpus. circũ flec¬
tendã ultimã sillabã ut intelligamus fu¬
cet retro ¶ Diuersa exilia. Multi ad illud
referũt. magnũq sparsa ꝑ orbem. Con¬
stat nãq diuersa orbis partes tenuisse
troianos. s melus ẽ spetialit̾ hoc enee
dare. qui ꝯpulsus auguriis est diuersas
terms hoc ẽ eregione positas querere.
desertas aũt adardano accipe. nã ubiq¬

Expanded text:
cidit’ et ‘fumat’. Sed aut per licentiam poeticam cidit’ et ‘fumat’. Sed aut per licentiam poeticam tempus pro tempore posuit, ut «meminisse horret luctuque refugit», aut certe naturam rerum expressit; nam ruina in brevi fit, fumus vero longo permanet tempore. Nam quod ait Probus, ad discernendum tempus circumflectendam ultimam syllabam, ut intellegamus ‘fucet ‘retro’. DIVERSA EXILIA multi ad illud referunt «magnum quae sparsa per orbem». Constat namque diversas partes orbis tenuisse Troianos. Sed melius est specialiter hoc Aeneae dare, qui conpulsus auguriis est diversas terras, hoc est e regione positas, quaerere. DESERTAS autem ‘a Dardano’ accipe; nam ubiq
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Priamiq eũtere gentẽ. Nõ est iteratio
Nã potuit aliud sine alio fieri. ut uł
frigia tota eũteret᷑. uł solũ iliũ ¶ Gentẽ
in meritã. bene gentẽ. Nã la omedõtis
⁊ paridis culꝑa. Uniuersa gens perire
nõ debuit ¶ Uisũ suꝑis. laus ilu. ꝙ ñ nsi
du potuere subuertere. quotienscũq aũt
ratio nõ apparet. sic uisũ interponitur.
ut oratiꝰ sic uisũ ueneri. cũ amorem
ostendere nõ ee̾ puleritudinis. ⁊ bene
accusatio in deos ht quãdã uenerationẽ
Alioquin sacrilegiũ est. ¶Suꝑbũ iliũ.
nobile. Iliũ autẽ uirgilius neutro tantũ
declinat genere. Oratios etiã femĩo. ut
nõ semel alios uexata. Sane modo iliũ
pprie deciuitate dixit. Nã regio troia ẽ
quãuis interdũ ꝓciuitate ꝓiunciã ponat
Ut ⁊ campos ubi troia fuit ¶ Humo fu¬
mina neptumia troia. Humo. ab umo
Ut signi ficet patrie sue solũ quoq arsis¬
se. Sane querit̾ quomodo direrit ce¬

Expanded text:
. PRIAMIQVE EVERTERE GENTEM non est iteratio; . PRIAMIQVE EVERTERE GENTEM non est iteratio; nam potuit aliud sine alio fieri, ut vel Phrygia tota everteretur, vel solum Ilium. GENTEM INMERITAM bene ‘gentem’; nam Laomedontis et Paridis culpa universa gens perire non debuit. VISVM SVPERIS laus Ilii, quod non nisi dii potuere subvertere. Quotienscumque autem ratio non apparet, ‘sic visum’ interponitur, ut Horatius «sic visum Veneri», cum amorem ostenderet non esse pulchritudinis. Et bene accusatio in deos habet quandam venerationem; alioquin sacrilegium est. SVPERBVM ILIVM nobile. ‘Ilium’ autem Vergilius neutro tantum genere declinat, Horatius etiam feminino, ut «non semel Ilios vexata». Sane modo ‘Ilium’ proprie de civitate dixit, nam regio ‘Troia’ est - quamvis interdum pro civitate provinciam ponat, ut «et campos ubi Troia fuit». HVMO FVMAT NEPTVNIA TROIA ‘humo’ ab humo, ut significet patriae suae solum quoque arsisse. Sane quaeritur quo modo dixerit ‘ce
Abbreviated transcription (Latin):
Eeundum interrogationẽ didonis
cam pueniret. Ordine ut supͣ diximus
comutato. Nã rectũ oꝑis initiũ ẽ fracti
bello fatisq repulsi. fuga autẽ eiꝰ hec est
relinquẽs iliũ. idam tenuit. iuide antan
thraciam in qua enũ ꝯstituit. Ut multi
putant. mox ꝓ digus t̾ritꝰ. delũ tenuit.
illic accepto augurio errore patris p̃ter¬
uectus cycladas. uenit ad cretã ubi cũ
pestilentia laboraret. adiis penatib mo¬
nitus adstrophadas delatus est insulas.
inde p̾ter uectus maritima g̾cie. apud
epyrũ susceptus ẽ helem hospitio. unde
t̾ritꝰ aduentu diomedis abscessit. naui¬
gauitq usq adscillã. ⁊ caribdin que st̃
ĩprimo ad donis regna ꝑuenit ¶Postꝙͣ
hec particula conectendis adiũgit᷑ reb
ut postꝙͣ altos tetigit fluctus. Sic enĩ
dictis sequẽtia copulant᷑ ¶Nes. modo
imperiũ. Ut ẽ res agamenonias. Bene
autẽ asye quasi t̾tie orbis partis. nam
frigia in asia est. iliũ infrigia. s minore¬

Expanded text:
ecundum interrogationem Didonis cam perveniret, ordine ut supra diximus commutato: nam rectum operis initium est "fracti bello fatisque repulsi" . fuga autem eius haec est. relinquens Ilium Idam tenuit, inde AntandThraciam, in qua Aenum constituit, ut multi putant. mox prodigiis territus Delum tenuit. illic accepto augurio, errore patris praetervectus Cycladas venit ad Cretam: ubi cum pestilentia laboraret, a diis penatibus monitus ad Strophadas delatus est insulas. inde praetervectus maritima Graeciae apud Epirum susceptus est Heleni hospitio. unde territus adventu Diomedis abscessit, navigavitque usque ad Scyllam et Charybdin, quae sunt in primo, ad Didonis regna pervenit. POSTQVAM haec particula conectendis adiungitur rebus, ut «postquam altos tetigit fluctus»: sic enim dictis sequentia copulantur. RES modo ‘imperium’, ut «res Agamemnonias». Bene autem ‘Asiae’, quasi tertiae orbis partis; nam Phrygia in Asia est, Ilium in Phrygia minore
Abbreviated transcription (Latin):
uude ⁊ appollo dicit̾ sed̾m aliquos. A tot¬
at mitis. unde oratuis ꝯdito mitis placidꝰ¬
q telo suplices uidi pueros apollo ¶Lin¬
quebant dulcis aĩas. Itẽ alibi. Et cũ fri¬
gida mors aĩa sedurerit artus. Quare aĩa

Expanded text:
Vnde et Apollo dicitur secundum aliquos ἀπὸ τVnde et Apollo dicitur secundum aliquos ἀπὸ τat, mitis est; unde Horatius «condito mitis placidusque telo supplices audi pueros Apollo». LINQVEBANT DVLCES ANIMAS item alibi «et cum frigida mors anima seduxerit artus». Quare anima
Abbreviated transcription (Latin):
colligendo. aspera loca pretereũt ¶Cretam
pauosq petamꝰ. Celeuma dicũt. Et bene
metro ccleumatis usus ẽ. Idest anapestico
trimetro.hi peatalecto. Celeuma autẽ quasi
preceptũ nautaꝵ. Unde salustiꝰ inpediebãt
iussa nautaꝵ. ¶ Surgens. flans. Unde ⁊ flan¬
do surgentes demoror austros. Unde non
flans ponens ⁊ residens dicit᷑. Ut eũ uenti
posuere om̃isq repente resedit flatus. y¬
¶ Et tandẽ addesideriũ ꝑtinet nauigantiũ
Nã seqt̃ ergo auidus muros. ¶ Curetum.
cos. Sa cͥficia celebrare ¶ Arcemq atollere
tectis. poctica pifrasis. Idest domos edifiene
Nam arx locus ẽ ĩ ciuitate munit ¶ Eere.
ficia ꝓpter conubia.⁊ nouas sedes. Alibi.
ẽ ordo pestilentie. Ut lucretius diẽ. pͥmo
aeris corruptio. post aquaꝵ ⁊ terre mor
om̃iu aĩaliũ. Notĩdũ sanc apolline offen¬
so. pestilentiã semꝑ creari. qd̾ etiã hom eiꝰ
ostendit. cũ eum armatũ inducit sagittis

Expanded text:
colligendo, aspera loca praetereunt. CRETAM colligendo, aspera loca praetereunt. CRETAM PROAVOSQVE PETAMVS celeuma dicunt. Et bene metro celeumatis usus est, id est anapaestico trimetro hypercatalecto. Celeuma autem quasi praeceptum; unde Sallustius «inpediebant iussa nautarum». SVRGENS flans, ut «et fando surgentes demoror austros». Econtra, ‘non flans’ ‘ponens’ et ‘residens’ dicitur, ut «cum venti posuere omnisque repente resedit flatus». ET TANDEM ad desiderium pertinet navigantum; nam sequitur «ergo avidus muros». CVRETVM CCOS sacrificia celebrare. ARCEMQVE ATTOLLERE TECTIS poetica periphrasis, id est domos edificare; nam arx est in civitate munitus locus. FERE ficia propter conubia et novas sedes. Alibi est ordo pestilentiae, ut Lucretius docet: primo aëris corruptio, post aquarum et terrae, mox omnium animalium. Notandum sane Apolline offenso pestilentiam semper creari, quod etiam Homerus ostendit, cum eum armatum inducit sagittis.