comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de celo suꝑ holocaustũ. Qd̾ cũ uidisset om̃is
ppłs: cetidit in faciem suam ⁊ dixit. Dñs ip̃e
est ds̃. Ex hac ergo causa tale pͥus nomen
accepit: pro eo ꝙ per eum postea cognou̾it
ppłs dñm dm̃i. Idem ⁊ fortis dñs int̾pretat᷑:
lisens dñi salus int̾p᷑. Uocabulũ autẽ ⁊
idem ex futi᷑ p̾sagio suscepit. Deniq ⁊ ml¬
tas uirtutes fecit: ⁊ famem pellens ppłm a
morte saluauit. Nathan dedit. siue dantis.
Esaias int̾p̾tat᷑ saluator dñi. Et m̾ito sal¬
uator : saluatorẽ enĩ uniu̾sarũ gentiũ. eiꝰq
sacramenta amplius qmͣ ceteri p̾dicat. Ihe¬
remiãs excelsus dñi: pro eo qd̾ dcm̃ est ei.
Constitui te super gentes ⁊ regna. E zechiel for¬
titudo dñi. Daniel iudiciũ dei sũ qr ĩ p̾sbitõ¬
rum uidicio sententiam diuine examinatio¬
nis exhibuit. dũ reperta eoꝵ falsitate susan

Expanded text:
austum. Quod cum vidisset omnis populus, cecidit in faciem suam et ait: Dominus ipse est Deus . Ex hac igitur causa tale prius nomen accepit, pro eo quod per eum postea cognoverit populus Dominum Deum. Idem et fortis Dominus interpretatur, lisaeus Domini salus interpretatur; vocabulum autem et idem ex futuri praesagio suscepit. Denique et multas virtutes fecit et famem pellens populum a morte salvavit. Nathan dedit, sive dantis. Esaias interpretatur salvator Domini. Et merito; Salvatorem enim universarum gentium eiusque sacramenta amplius quam ceteri praedicat. IeJEREMIAS excelsus Domini, pro eo quod dictum est ei: Constitui te super gentes et regna . 9. EZECHIEL, fortitudo Dei. DANIEL, judicium Dei, sive quia in presbyterorum judicio sententiam divinae examinationis e
Abbreviated transcription (Latin):
in petro syrum est. Symon bariona in nr̃am
linguam sonat filius columbe: ⁊ est syrum
parit̾ nom̃ ⁊ hebreũ. Par quippe syra lingua
filius: iona hebraice columba. in utroq ser¬
mone dr᷑ bariona. Alii simplicit̾ accipiunt:
Et uolunt scͥptoꝵ uitio depͣuatũ. ut ꝓbar¬
iohanna hoc est filio iohannis bariona scͥptũ
sit: detracta una silła. Iohanna aut int̾p̾tat᷑
dñi grã. Et fuisse petrũ trinomiũ. petrus. ce¬
phas. ⁊ symon bariona. Symon autẽ hebrai¬
ce int̾pretat᷑ audiens. Saulus hebraico ser¬
mone temptatio dr᷑ : eo ꝙ prius m̃ temptatõe
ecclie sit ꝯu̾satꝰ. Persecutor enim̃ erat. ideo
nom̃ ht̃ istd̾: qñ persequebat᷑ xp̃ianos. Post¬
ea mutato nõie de saulo factus est paulꝰ:
qd̃ int̾p̾tat᷑ mirabilis siue electꝰ. mirabilis
uł qr multa signa fecit: ł qr ab oriente

Expanded text:
in Petro Syrum est. Simon Bar-iona in lingua nostra sonat filius columbae, et est nomen Syrum pariter et Hebraeum. Bar quippe Syra lingua filius, Iona Hebraice columba; utroque sermone dicitur Bariona. Alii simpliciter accipiunt, et volunt scriptorum vitio depravatum, ut pro Bar-Iohannem, hoc est filium Iohannis, Barione scriptum sit, una detracta syllaba. Iohanna autem interpretatur Domini gratia. Et fuisse Petrum trinomium: Petrum, Cephan, et Simon Bariona: Simon autem Hebraice interpretatur audiens. Saulus Hebraeo sermone temptatio dicitur, eo quod prius in temptatione Ecclesiae sit versatus. Persecutor enim erat: inde nomen habet istud, quando persequebatur Christianos. Postea mutato nomine de Saulo factus est Paulus, quod interpretatur mirabilis, sive electus. Mirabilis, vel quia multa signa fecit, vel quia
Abbreviated transcription (Latin):
lila pauꝑcula ł situla. Boo⁊ in fortitudi¬
ne: siue in quo ẽ robur. Noemi qͣm int̾p̾ta¬
ri possumꝰ. consolatam: eo ꝙ marito ł lib̾is
ꝑegrine mortuis nurũ moabitidem in cõso
latõe sua continuit. Ruth int̾p̾tat᷑ festiuãs.
alienigena enim erat ex pplõ gentili: que
relicta patria sua. festinauit tnͣsire in t̾rã
tiant pacẽ. Iste ergo discalciatꝰ int̾pretat᷑:
ut eius noĩe uet̾is testamenti sacerdotiũ
opħni. os mutũ int̾pretat᷑: qd̾ significaba
t᷑ sacerdotiĩ uet̾is ⁊ doctrine silentium. Sa¬

Expanded text:
lila paupercula, vel situla. Booz in fortitudilila paupercula, vel situla. Booz in fortitudine, sive in quo robur. Noemi, quam interpretare possumus consolatam, eo quod marito et liberis peregre mortuis, nurum Mlationem suam tenuit. 58. Ruth, interpretatur festinans. Alienigena enim erat ex populo gentili, 323 quae relicta patria festinavit transire in terram tiant pacem. Iste ergo discalciatus interpretatur, ut ejus nomine veteris Testamenti sacerdotium Ofni os mutum interpretatur, quo significatur veteris sacerdotii et doctrine silentium.
Abbreviated transcription (Latin):
ricau̾it ppłm. Raab latitudo ł fames sũ¬
impetus. Iosue int̾ptatur saluator. Ip̃e enĩ
in fig̾a ⁊p̃i ppłm a deserto saluauit: ⁊ in
t̾ram repromissicnis induxit. Caleph qͣi cor
aut carnis. Othonel. tempꝰ eius dr̃: uł
responsio dei. Aoth. glo̾sus. Barach. fulgurãs.
Dełbora apos. ł loquax: apes qr fuit ad bellũ
promptissima dimicans ad u̾sus sisaram: qͦ
ꝑempto cecinit canticũ. inde loqͣr. Iahel ascẽ.¬
sio. Gedeon exꝑimẽtũ iniquitatis eoꝵ: frequẽ¬
tib enim documentis eoꝵ informatꝰ est. ut¬
qĩ p̾sagio atͣ hostes futuram uictoriam ex¬
pediret. Ex quo fut᷑o exꝑim̃to ethimologi¬
am nõĩs sumpsit. Abimelech pat̾ meus rex.
Thola u̾miculum ł coccinũ. Iair illuminans.
Iepte aꝑiens ł aꝑtus. Esebon cogitatio siue
uinculũ meroris. Ab̾do seruus eiꝰ. Saison
sol eoꝵ. siue solis fortitudo: fuit enĩ uͥtute
clariis. ⁊ lib̾auit filios isrł de hostib. Da¬

Expanded text:
ricaverit pricaverit pimpetus. Iosue interpretatur salvator. Ipse enim in figura Christi populum a deserto salvavit, et in terram repromissionis induxit. Caleph quasi cor, aut canis. Othoniel tempus eius Deus, vel responsio Dei. Aoth gloriosus. Barach fulgurans. Debbora apis vel loquax. Apis, quia fuit ad bellum promptissima, dimicans adversus Sisaram, quo perempto cecinit canticum; inde loquax. Iahel ascensio. Gedeon experimentum iniquitatis eorum. Frequentibus enim documentis informatus est quali praesagio contra hostes futuram victoriam expediret, ex quo futuro experimento etymologiam nominis sumpsit. Abimelech pater meus rex. Tola vermiculum, vel coccinum. Iair inluminans. Iephte aperiens, vel apertus. Esebon cogitatio, sive vinculum maeroris. Abdo servus eius. Samson sol eorum, vel solis fortitudo. Fuit enim virtute clarus, et liberavit Israel de hostibus. Da
Abbreviated transcription (Latin):
nũ pharao denegans eum: utiq deũ siue
dissipator eius. Populi enim dei afflictor¬
fuit. Iamnes marinꝰ: siue ubi ẽ signũ. Ces¬
sit enim ⁊ defecit signũ eius: corã signis
mambres mare pelliciũ: siue mare in capite.
Deniq moyses int̾p̾tat᷑ sumptꝰ ex aqͣ. In¬
uenit eum ad ripam fluminis expositũ.
filia pharaonis: quẽ colligens adoptauit
sibi. uocauit q nom̃ eius moysen: eo quod
de aqͣ sumpsisset eũ. Aaron mons fortitu¬
dinis int̾p̾tat᷑. ꝓpt̾ quod thuribulũ accipi¬
ens m̃ medio suꝑstitũ ⁊ int̾emptoꝵ obui-¬
am stecit. ⁊ ruinam mortis qiͣ quidã mons
fortis exclusit. Elea zar dei adiutoriũ. Ba¬
lac p̾cipitans: siue deuorans. Balaam ua-
nꝰ ppłs. Finees. ori parcens. Tranffixit enĩ
pugione ⁊ambri cũ scorto madianitide:
⁊ dñi furorẽ placauit ut parceret. zãbri
iste lacessens. ł amaricans: ꝓpͥe enim nom̃
ab amaritudine figuratũ. qd̃ pectando ama-¬

Expanded text:
no Pharao denegans eum, utique Deum, sive no Pharao denegans eum, utique Deum, sive dissipator eius. Populi enim Dei fuit afflictor. Iannes marinus, sive ubi est signum. Cessit enim et defecit signum eius coram signis digitus Dei est.' Mambres mare pellicium sive mare in capite. Denique Moyses interpretatur sumptus ex aqua. Invenit eum ad ripam fluminis expositum filia Pharaonis, quem colligens adoptavit sibi; vocavitque nomen eius Moysen, de aqua sumpsisset eum. 47. AARON mons fortitudinis interpretatur, propter quod thuribulum accipiens in medio superstitum et interemptorum obviam stetit, et ruinam mortis quasi quidam mons fortis exclusit. 48. ELEAZAR, Dei adjutorium. BALAC, praecipitans, sive devorans. BALAAM, vanus populus. 49. PHINEES, ori parcens, transfixit enim pugione Zambri, cum scorto Madianitide, et Domini furorem placavit, ut parceret. 50. ZAMBRI, iste lacessens, vel amaricans. Proprie enim nomen ab amaritudine praefiguratum, quod peccando ama
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̾tat᷑ ouis dei: pro ea enim iacob oues
laban pauit. zelpha. os. siciens. bala ĩuete¬
rata. Dina tnͣffert᷑ in causam. Iurgii enim:
in sichimis causa extitit. Thamar amaritu¬
do ꝓ uiris mortuis: et eadem ꝯmutans.
mutauit enim in habitũ meretricis: qñ cũ¬
socero suo ꝯcubuit. Phares diuisio eo ꝙ di¬
uiserit membranulam fecundarũ diuisoris:
inde ⁊ phares sortitꝰ ẽ nom̃. Inde pharisei. qͥ
se qͣĩ iustos a ppło̾ separabant: diuisi appella¬
bant᷑. zara fr̃ in cuiꝰ manu erat coccinũ int̾
płimi iusti ex eo nati st̃. ut in libro para¬
li pomenon ꝯtinet᷑. zara idest oriens appel¬
dolens ꝓpt̾ ꝑcussionẽ carnis ⁊ passiones
doloꝵ. Calamitatẽ enim suã nõis ethi¬
mologiam p̾figurauit. Pharao nomen ẽ
ñ hõis s honoris: Apud sicut ⁊ apd̾
nos augusti appellabant᷑ reges cũ propriis
nominib censeant᷑. Exprimit᷑ aut̃ in lati-¬

Expanded text:
interpretatur ovis. Pro ea enim Iacob pavit oves interpretatur ovis. Pro ea enim Iacob pavit oves Laban. Zelpha os hians. Bala inveterata. Dina transfertur in causam. Iurgii enim in Sichimis causa extitit. Thamar amaritudo pro viris mortuis. Item et commutans. Mutavit enim se in habitu meretricis, quando cusocero suo concubuit. Phares divisio, ab eo quod diviserit membranula secundarum, divisoris, id est phares, sortitus est nomen. Unde et Pharisaei, qui se quasi iustos a populo separabant, divisi appellabantur. Zara frater plurimi justi ex eo nati sunt, ut in libro Paralipomenon continetur. Zara, id est oriens, appeler percussionem carnis et passiones dolorum. Calamitates enim suas nominis etymologia praefiguravit. Pharao nomen est non hominis, sed honoris, sicut et apud nos Augusti appellantur reges, cum propriis nominibus censeantur. Exprimitur autem in Lati
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e sit sermo. animi enim a quo dc̃i st̾ am¬
monite uocat᷑ ppls̃ meus. Sarrai int̾p̾tat᷑
familias. Postea causa nõis ĩmutata. abla
Om̃ium qr gentiũ futura pͥnceps erat: sic̃
sarra filiũ et beneditam ei: et erit in gentes.¬
s et reges pplo̾ꝵ erunt ex eo. Agar aduena
ma. Ismahel int̾p̾tat᷑ auditio dei. Sic enĩ scͥp
causis uarie nuncupatꝰ ẽ. Dr enim esau idest
rufus. ob coctionẽ scilicet rufe lẽtis ita ap¬
pellatꝰ : cuiꝰ edulio pͥmogenita perdidit. Edom
aut̃ ob ruborẽ corporis indictꝰ est. qd̾ latine
sanguineus dr᷑. Seir u̾o qd̾ fu̾it hispidꝰ et
pilosus: qñ enĩ natꝰ ẽ totꝰ sicut pellis pilosꝰ
erat. atq ideo tͥb noĩb appellat᷑: esau .i.
habuit lenitatẽ. Rebecca idest patientia:
siue q̃ multũ acceꝑit. Lia idest laboriosia
utiq gen̾ando: plurimos enim dolores qmͣ
rachel fecunditate pariendi exꝑtaͤ. Rachel

Expanded text:
ipse sit sermo. Ammi enim, a quo dicti sunt Amipse sit sermo. Ammi enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populus meus. Sarai interpretatur omus materfamilias. Postea causa nominis inmutata, ablatOmnium quippe gentium futura princeps erat, sicutSara filium, et benedicam ei, et erit in gentes, et reges populorum erunt ex ea.' Agar advenama. Ismahel interpretatur auditio Dei; sic enim scripcausis varie nuncupatur. Dicitur enim Esau, id est rufus, ob coctionem scilicet rufae lentis ita appellatus, cuius edulio primogenita perdidit. Edom autem ob ruborem corporis dictus est, quod Latine s dicitur. Seir vero, quod fuerit hispidus et pilosus; quando enim natus est, totus, sicut pellis, pilosus erat. 34. Atque ideo tribus nominibus appellatur, ESAU, id habuit lenitatem. 35. REBECCA patientia, sive, quae multum acceperit. 36. LIA laboriosa, utique generando. Plurimos enim dolores qRachel fecunditate pariendi experta est. Rachel
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet ut et tͥnitas sit. ⁊ unꝰ dñs deus sit.
usya. ac si dicat. una nat᷑a. aut una eẽnti¬
a. Tres ypostasis. qd̃ resonat in latinum
ł tres petsonas. ł tres subsistentias. NIa
latini ꝓprie ĩ d cit d eo nͥ ẽẽntiã unã :¬
substantia u̾o ñ ꝓprie oici zabusi ie: qm̃

Expanded text:
scilicet ut et Trinitas sit, et unus Dominus Deus sit. a οὐσία, ac si dicat una natura aut una essentia: tres ὑποστάσεις, quod resonat in Latinum vel tres personas vel tres substantias. Nam Latinitas proprie non dicit de Deo nisi essentiam; su
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ relatiue dr᷑: qr ẽ ei filius. Sic et filiꝰ re¬
latiue dr᷑: qr est ei pat̾. Sic et sp̃e sanctꝰ:¬
qr prĩs filiiq sp̃c. Hiis enim appellatõĩb
hoc significat᷑ ꝙ ad se inuicem referuntur.
ñ ip̃a sb̾stantia q̃ unũ st̃. Proinde trinitas
in relatiuis ꝑsonarũ noib ẽ. Deitas nõ tri¬
plicat᷑ s in singularitate ẽ. Quod si tripli¬
cat᷑: deoꝵ dicimꝰ pluralitatẽ. Nomen autẽ
deoꝵ in angłis et scĩs hominib ido plura łr¬
dr᷑: ꝓpt̾ quod ñ sint merito eqͣles. De quib
psalmꝰ. Ego dixi dii estis. De patre aut̃ ⁊

Expanded text:
Filium relative dicitur, quia est ei filius: sic et Filius reFilium relative dicitur, quia est ei filius: sic et Filius relative dicitur, quia est ei pater: sic et Spiritus sanctris Filiique spiritus. His enim appellationibus hoc significatur, quod ad se invicem referuntur, non ipsa substantia qua unum sunt. Proinde Trinitas in relativis personarum nominibus est; deitas non triplicatur, sed in singularitate est; quia si triplicatur, deorum inducimus pluralitatem. Nomen autem deorum in angelis et sanctis hominibus ideo pluraropter quod non sint merito aequales. De quibus Psalmus81, 6: 'Ego dixi: Dii estis.' De Patre autem et
Abbreviated transcription (Latin):
fiat totũ onũ ex quibdam tribus
uoluntas: in quib mens habet in se qndã
ymaginem diuine trinitatis. Nam dum
t᷑a sint unũ st̃: qr ⁊ singula in se manent.
⁊ oĩa in om̃ib. Pat̾ gͥ ⁊ filius et sp̃c sanctꝰ:
trinitas ⁊ unitas. Idem enim onum: idẽ tͥa.
In natura unũ: iñ ꝑsonis tͥa. Unũ ꝓpter ma-¬
iestatis ꝯmunionem: tria ꝓpt̾ personarum
ꝓprietatẽ. Nlam alius pater. aliiis filiꝰ. aliꝰ
sp̃c sanctꝰ. S alius quidẽ ñ aliud: qr parit̾¬
simplex. parit̾q in ꝯmutabile bonũ et
coet̾nũ. Pat̃ solus ñ est de alio: ideo solus
appellat᷑ ingenitꝰ. Filius solus de pr̃e ẽ natꝰ.
alia ꝓpria. Propria st̃ eentialia: ut dñs d̾s
qr ip̃a substantiã significant qr unũ sunt.
Appellatũia u̾o. pat̾ ⁊ filius ⁊ sp̃t ses: inge¬
nitꝰ. ⁊ genitꝰ. ⁊ ꝓcedens. Eadem ⁊ relatiua:
qr ad se inuicẽ referunt᷑. Cũ enim drͣ d̾s es¬
uicem referũt᷑. Nam pat̾ ñ ad seip̃m sed ad

Expanded text:
fiat unum totum ex quibusdam tribus voluntas, in quibus mens habet in se quandam imaginem divinae Trinitatis. Nam dum tria sint, unum sunt, quia et singula in se manent et omnia in omnibus. Pater igitur et Filius et Spiritus sanctus trinitas et unitas. Idem enim unum, idem et tria. In natura unum, in personis tria. Unum propter maiestatis communionem, tria propter personarum proprietatem. Nam alius Pater, alius Filius, alius Spiritus sanctus: sed alius quidem nsimplex, pariterque incommutabile bonum et coaeternum. 4. Pater solus, non est de alio, ideo solus appellatur ingenitus. Filius solus de Patre est natus, alia propria sunt. Propria sunt essentialia, ut Deus, Domquia ipsam substantiam significant, qua unum sunt. 6. Appellativa vero Pater, et Filius, et Snitus et Genitus et Procedens. Eadem et relativa, quia ad se invicem referuntur. Cum enim dicitur Deus, esvicem referuntur. Nam Pater non ad se ipsum, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
Borabis nomen eius saluator qd̃ ip̃e saluũ
faciat ppłm suũ. Sicut enim xp̃e signifi¬
cat regẽ: ita ihc significat saluatorem.
Non ita nos saluos facit quicũq rex: s
rex saluator. Qd̾ u̾bũ latina lingua an¬
tea non habebat: s habere pot̾at. sicut po¬
tuit qnͣdo uoluit. Em manuhel ex hebreo ĩ¬
in latmũ significat nob̾cũ d̾s: scilicet qd
ꝑ uirginẽ natꝰ d̾s hõib in carne mortali
ad celum. Ad diuinitatis substantiam que
ꝑtinent. ista sunt. d̃s dñs. D̾s aut̃ dictus
ꝑ unitam cũ patre substantiam. dñs ꝓpt̾
sine pr̃e in tempore. U̾nigenitꝰ aũt uocat᷑. se¬
cũdũ diuinitatis excellentiam: qr sine fr̃ĩb.
Primogenitꝰ scõm susceptionẽ hominis. ĩ

Expanded text:
lvator, quia ipse salvum faciet populum suum.' Sicut enim Christus significat regem, ita Iesus significat salvatorem. Non itaque nos salvos facit quicumque rex, sed rex Salvator. Quod verbum Latina lingua antea non habebat, sed habere poterat, sicut potuit, quando voluit. Emmanuel ex Hebraeo in Latinum significat 'nobiscum Deus,' scilicet quia per Virginem natus Deus hominibus in carne mortali . Ad divinitatis substantiam quae pertinent ista sunt: Deus, Dominus. Deus autem dictus propter unitam cum Patre substantiam. Dominus propter sine patre in tempore. Unigenitus autem vocatur secundum divinitatis excellentiam, quia sine fratribus; Primogenitus, secundum susception
Abbreviated transcription (Latin):
cur in reb humanis ⁊ mũdi istius tanta
rerum u̾set᷑ iniquitas. micheas. qͥs hic. uł
quis iste. Sophonias speculum ł archanũ
dei int̾ptat᷑. Utrũq enĩ ad prophetiam cõ¬
uenit. Ip̃e enim sciuit misteria dei. uñ et
lens: columba pro gemitu qñ iñ uentre ceti
triduo fuit. Dolens aut̃ ł ꝓpt̾ tͥsticiam quã
habuit de salute niniuitaꝵ ł ꝓpt̾ hederam
subito arescentẽ cuiꝰ umbraculo tegebat᷑ contͣ
solis ardorẽ. Ip̃e est et amathi sareptene ui.¬
due filius ut iudei affirmant. quẽ resucita¬
uit helyas : mr̃e ad eũ postea dicente. Nũc
cognoui qm̃ nir dei es tu: et u̾bũ dei in ore
rũ amathi uocatũ. Amathi enĩ ex hebreo
in latinam linguã u̾itas dr᷑ : ⁊ ex eo ꝙ uerũ
helyas locutus ẽ. ille qui suscitatꝰ ẽ: filius
nuncupatꝰ est u̾itatis. zacharias. memoria do
mini. Septuagesimo enim anno desolatõis
templi completo. ⁊acharia p̾dicante memo¬

Expanded text:
cur in rebus humanis et mundi istius tanta cur in rebus humanis et mundi istius tanta rerum versatur iniquitas. Micheas, quis hic, vel quis iste? Sophonias speculum, vel arcanum Domini interpretatur. Utrumque ad prophetam convenit; ipsi enim sciunt mysteria Dei. Unde etlens. Columba pro gemitu, quando in ventre ceti triduo fuit. Dolens autem vel propter tristitiam, quam habuit de salute Ninivitarum, vel propter hederam subito arescentem, cuius umbraculo tegebatur contra solis ardorem. Ipse est et Amathi, Sareptanae viduae filius, ut Iudaei adfirmant, quem resuscitavit Helias, matre ad eum postea dicente: ‘nunc cognovi quia vir Dei es tu et verbum Dei in ore rum Amathi vocitatum. Amathi enim ex Hebraeo in Latinam linguam veritas dicitur, et ex eo quod verum Elias locutus est, ille qui suscitatus est, filius nuncupatus emini. Septuagesimo enim anno desolationis templi conpleto, Zacharia praedicante, memo
Abbreviated transcription (Latin):
tie ñ bibit. Osee saluator: siue saluans int̾¬
p̾tat᷑. Dũ enim iram dei in ppłm iscł ob cri-¬
men ydolatrie ꝓph̾asset: domui iude salutẽ
pronũtiauit: ꝓpt̾ quod ⁊ ezechias rex iuda
sublatis ydolis que p̾cedentes reges consetͣ¬
uerunt: templũ dñi purgasse ac purificas¬
se monstrat᷑. Iohel dñs d̾s. siue incipiens
do̾. ł fuit dei: hoc enim eius uocabulũ reso¬
nat ethimologia incerta. Amos ppłs auulsꝰ:
ꝓphia enim eius ad ppł̃m fuit isrł. qui auul¬
sus erat a dño. ⁊ aureis uitulis seruiebat:
sine auulsus de stirpis dauid regno. Naum
germen siue ꝯsolator. Increpat enim ciuita¬
tem sanguinũ : ⁊ post eu̾sionem eius ⁊so¬
lat᷑ syon dicens. Ecce suꝑ montes pedes eunͣ¬
gelizantis ⁊ annũtiantis pacẽ. Abacuc am¬
amplexatio: ł ꝙ in certamen cũ deo ꝯgre¬
dit᷑ amplexantis. idest luctantis sortitũ ẽ
nomen. Nullus enĩ tam audaci uoce ausus
est dm̃ ad disceptatõem iusticie prouocare:

Expanded text:
tiae non bibit. Ozec salvator, aut salvans. Dum enim iram Dei in populum Israel ob crimen idolatriae prophetasset, domui Iudae salutem pronuntiavit. Propter quod Ezechias rex Iuda, sublatis idolis, quos praecedentes reges consecraverant, templum Domini purgasse ac purificasse monstratur. Iohel Dominus Deus, sive incipiens Deo, vel fuit Dei. Haec enim eius vocabulum resonat etymologia incerta. Amos populus avulsus. Prophetia enim eius ad populum fuit Israel, quia iam avulsus erat a Domino, et aureis vitulis serviebat, sive avulsus a regno stirpis David. 13. NAHUM, gemens, sive consolator. Increpat enim civitatem sanguinum, et post eversionem illius consolatur Sion dicens: Ecce super montes pedes evangelizantis et annuntiantis pacem . 14. HABACUC amamplexatio, vel quod in certamen cum Deo congreditur, amplexantis, id est luctantis, sortitus est nomen. Nullus enim tam audaci voce ausus est Deum ad disceptationem iustitiae provocare,
Abbreviated transcription (Latin):
Nabugodonosor ꝓphetia laguncule anguste.
siue ꝓphetans istiꝰ modi signũ. ꝑ sompnium
scilicet futuroꝵ qd̾ uidisse narrat᷑. Et da¬
nyel int̾p̾tatꝰ ẽ sĩne sessio iñ agnitõe angꝰ¬
tie. ꝓ hiis qͥ ab eo in captiuitatẽ ducti st̃. Zoro¬
ꝓprie babiloniũ sonat: ⁊ efficit᷑ nom̃ zoro¬
babel : iste magr̃ babylonie. In babylone enĩ
ortꝰ est. ubi ⁊ pͥnceps uidee gentis extitit.Uii¬

Expanded text:
Nabuchodonosor prophetia lagunculae angustae, Nabuchodonosor prophetia lagunculae angustae, sive prophetans istiusmodi signum, pro somnio scilicet futurorum quod vidisse narratur, et Daniel interpretatus est; sive sessio in agnitione angustiae, pro his qui in captivitatem ab eo ducti sunt. Zoroproprie Babiloniam sonat, et efficitur nomen Zorobabel, iste magister de Babilone, in Babilone enim ortus est ubi et princeps iudee gentis extitit.
Abbreviated transcription (Latin):
dotiũ uendicare conatꝰ lepra in fronte per¬
cussus est. Ioathan est ꝑfectus. Pulchͣ echi-¬
mologia nõis: fecit enĩ rectũ in ꝯspc̃u dñi. et
portam templi edificauit excelsam. Acha
apprehendens. Ezechias fortis dñs. manasses
obliuiosus. Per multa enim scelera ⁊ sacrile¬
ethimologia nõis: iste ẽ enĩ qui simulacͣ ꝯbus-¬
sit. Ioachaz. robustꝰ. Ioachim ubi ẽ p̾paratio.
Elyachim dñi resurrectio. Iechonias p̾paratio
dñi. Sedechias iustus dñi. Iheroboam iudica¬
tio siue causa pplĩ. ł ut quidam aiunt diuisi
Diuisionis enim ppłi causa extitit iste. Tam¬
bri psalmꝰ ł canticũ. nr̃m. Ambri crispans
m̃s. Achab fr̃ pr̃is. Iezabel fluxꝰ sanguinis.
ulꝰ fluens sanguinẽ: s melius est ubi est
sterquiliniũ. Precipitata enim deorsũ. come
faciem fre. Ochosias apprehendẽs deũ. Ieu
ip̃e est ł ẽ. Iotha robustꝰ. zelła umbra eius
ł petitio. Manaem ꝯ solans. Faceas aperiens.

Expanded text:
rdotium vindicare conatus, lepra in fronte perrdotium vindicare conatus, lepra in fronte percussus est. Ioatham est perfectus. Pulchram etymologiam nominis. Fecit enim rectum in conspectu Domini, et portam templi aedificavit excelsam. Achaz adprehendens. Ezechias fortis Dominus. Manasse obliviosus. Per multa enim scelera et sacrileetymologia nominis. Iste est enim qui simulacra conbussit. Ioachaz robustus. Ioachim, ubi est praeparatio. Eliachim Dei resurrectio. Ieconias praeparatio Domini. Sedechias iustus Domini. Ieroboam iudicatio sive causa populi, vel, ut quidam aiunt, divisiDivisionis enim populi causa iste extitit. Zambri psalmus vel canticum meum. Omri crispans meus. Achab frater patris. Iezabel fluxus sanguinis, vel fluens sanguinem: sed melius, ubi est sterquilinium. Praecipitata enim deorsum comedefaciem terrae.' Ochozias adprehendens Deum. Iehu ipse, vel est. Ioatha robustus. Sella umbra eius, vel petitio. Manahem consolans. Paceas aperiens.
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ suam. Dauid fortis manu: utiq qͥa
fortissimꝰ in p̾liis fuit. Ip̃e ⁊ desid̾abił ĩ stir¬
no eius pax fu̾it. Scdm nom̃ edida: eo ꝙ
fu̾it dilectus ⁊ amabilis dño. Terciũ uo¬
cabulum eius coeleth. qd̃ grece ecclastes
appellat᷑: latine concionator qd̾ ad ppłm
loqueret᷑. Ionathan colũbe donũ. Absalon
pat̾s pax per antifrasin: eo ꝙ bellũ adu̾sꝰ
pr̃em gessisset. siue qd̾ in illo bello dauid
no cũ dolore extinctũ plang̾e̾t. Roboam la¬
titudo ppłi. ⁊ ip̃m per antifrasin. qd̾ decẽ
tribub ab eo separatis: due tantũ ei reli¬
cte st̃. Abia pat̾ dñs. uł pat̾ fuit. Asa. dolẽs
siue sustollens. Iosaphat dĩ iudiciũ. Ioram.
qui ẽ excelsus. Achasias app̾hendens deum.
Athalia. tempꝰ dñi. Ioas. spirans ł dñi. robur:
Amasias ppłm tollens. Orias fortitudo dñi.
Marias auxiliũ dñi. Ozias aut̃ ip̃e ẽ. qui
azarias duplici noĩe. Iste ẽ qui illicitũ sͥ sac̃¬

Expanded text:
tatem. 64. DAVID, fortis manu, utique, quia fortissimus in praeliis fuit. Ipse et desiderabilis, in stirno ejus pax fuerit. Secundum nomen Idida, eo quod fuerit dilectus, et amabilis Domino. Tertium vocabuastes, Latine concionator, quod ad populum loqueretur. 66. JONATHAS, columbae donum. 67. ABSALOM, patris pax per antiphrasin, eo quod bellum adversus patrem gessisset, sive quod in ipso bello David no cum dolore extinctum plangeret. Roboam latitudo populi, et ipsud per antiphrasin, quod decem tribubus ab eo separatis, duae tantum ei relictae sint. Abia pater Dominus, vel pater fuit. Asa tollens, sive sustollens. Iosaphat Domini iudicium. Ioram, qui est excelsus. Achazias adprehendens Dominum. Athalia tempus Domini. Ioas spirans, vel Domini robur. Amasias populum tollens. Ozias fortitudo Domini. Azarias auxilium Domini. Ozias autem ipse est qui Azarias duplici nomine. Iste est qui, inlicitum sibi sace
Abbreviated transcription (Latin):
pulũ ꝓpt̾ iscłitas scilicet tantũ. Postea ap¬
pellatꝰ est abraham. qd̃ tͣnsfert᷑ pat̾ multa¬
rum gentiũ: qd̾ erat adhuc per fidẽ futurũ.
Gentiũ aut̃ ñ habet᷑ in noĩe: s subaudit᷑ iuxͣ
illud: erit nom̃ tuũ abraham. qr prẽm mul¬

Expanded text:
Israel scilicet tantum, postea appellatus est Abraham, quod transfertur, pater multarum gentium, quod erat adhuc per fidem futurum. Gentium autem non habetur in nomine, sed subauditur juxta illud: Erit nomen tuum Abraham, quia patrem mul
Abbreviated transcription (Latin):
cura somnia reuelauit ⁊ sterilitatẽ p̾dixit.
Tamen qr hoc nomen ab egyptio ponit᷑: ip̃iꝰ
lingue deb hr̃e rõnẽ. It̾p̾tat᷑ ergo saphanech
raret. Beniamui int̾p̾tat᷑ filiꝰ dext̾e: quod
est uͥtutis. extera enim int̾p᷑ iamin. Mater
quippe eius moriens uocau̾at nomen eius
bennoni. idest filiꝰ doloris mei. Pat̾ hoc mu¬
tauit: filiũ dextere nominans. Manasses dc̃s
ab eo qd̃ sit pat̾ eius oblitꝰ laboꝵ suoꝵ: ita
enim hebraice uocat᷑ obliuio. Effraim eo
ꝙ auxerit eum ds: ⁊ ex hoc uocablo̾ ĩ lin¬
guam nr̃am tnͣffert᷑ augmentũ. De¬
quasi p̾fatores: qr porro fant᷑: ⁊ de fut᷑is
u̾a p̃dicunt. Qui aut̃ a nobis ꝓpħ̾e. ĩ ue¬
t̾i testamento uidentes appellabant᷑: qr ui
Et iherechiel. Aꝑti st̃ celi: ⁊ uidi uisiones
satis ostendunt: quid in futuris fc̃ĩs dictisq

Expanded text:
cura somnia revelavit et sterilitatem praedixit. cura somnia revelavit et sterilitatem praedixit. Tamen, quia hoc nomen ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere rationem. Interpretatur ergo Zaphanath rarit. Beniamin interpretatur filius dexterae, quod est virtutis. Dextera enim appellatur iamin. Mater quippe eius moriens vocaverat nomen eius Benoni, id est filius doloris mei. Pater hoc mutavit, filium dexterae nominans. Manasses dictus ab eo, quod sit pater eius oblitus laborum suorum. Ita enim Hebraice vocatur oblivio. Ephraim, eo quod auxerit eum Deus; et ex hoc vocabulo in linguam nostram transfertur augmentum.  de futuris vera praedicunt. Qui autem a nobis prophetae, in Veteri Testamento videntes appellabantur: quia vid. Ezechieli aperti sunt coeli, et vidit visiones satis ostendunt, quid in futuris factis dictisque
Abbreviated transcription (Latin):
qñ eũ peperit lẏa. uocauit eum ruben di¬
cens. Widit ds humilitatẽ meam. Sime¬
on int̾p̾tat᷑ audicio: sic enim lia dixit
qñ peperit eum: qr exaudiuit me ds. Leui
additꝰ: dixit enim lya qñ peꝑit eũ non
ambigens de amore uiri. Nũt mecũ erit
uir meus: qr peperi ei tres filios. Iudas cõ¬
fessio dr᷑ : qñ enĩ peꝑit eũ lia. laudẽ deo
retulit dicens. Nunc suꝑ hunc ꝯfitebor do¬
mino. Et ob id uocatꝰ est iudas. A confes¬
uiri. qui tũc racha debebat᷑ ad se em̾at lỹa.
cedem meam. zabulon int̾p̾tat᷑ habitaclm̃.
Sextũ enim hunc filiũ genu̾at lya. Propt̾¬
ea ⁊̃ secura dixit. Habitabit mecũ uirms:
uñ ⁊ filius euis uocatꝰ ẽ habitadm̃. Nep¬
talim de ꝯu̾satõe siue ꝯparatõe causa no¬
minis ẽ. Uñ ⁊ dixit rachel cum ⁊̃ peꝑiss
d̾s habitatõe cũ sorore mea. Dan int̾p̾tat᷑
iudiciũ. Hala enim dũ peꝑisset eũ : dixͣ
Hunc pharao saphanech appellauit. qd̃ hebͣ

Expanded text:
 ejus Ruben dicens: Quia vidit Deus humilitatem meam. 8. Simeon, interpretatur auditio. Sic enim dixit Lia quando peperit eum: Quia exaudivit me Deus. 9. LEVI, additus. Dixit enim Lia quando peperit eum, non 327 ambigens de amore viri: Nunc mecum erit vir meus, quia peperi ei tres filios. 10. JUDAS confessio dicitur. Quando enim peperit cum Lia, laudem Domino retulit dicens: Nunc super hoc confitebor Domino; et ob id vocatus est Judas. A confesviri, qui Racheli debebatur, ad se emerat Lia: cedem meam. Zabulon interpretatur habitaculum. Sextum enim hunc filium genuerat Lia. Propterea jam secura dixit: Habitabit mecum vir meus. Unde et filius ejus vocatus est habitaculum. Nephthalim e conversione, sive comparatione causa nominiDeus habitationem cum sorore mea.' Dan interpretatur iudicium. Bala enim dum eum peperisset, dixit Hunc Pharao Zaphanath appellavit, quod Hebr
Abbreviated transcription (Latin):
rantia eterne beatitudinis solidati st̃. Uñ
⁊ post celi creatõem in pͥncipio repetit᷑. fi¬
at firmam̃tũ. Et uocatũ ẽ firmam̃tũ ce¬
lũ: in mitũ ostendens ꝙ post ruinam ange¬
su euersi. nulla suꝑbia cadentes. s firmit̾ in dei
amore et ꝯtemplatõe manentes. nichil. aliud
dulce habent. nͥ eũ a quo creati. st̃. Quod autẽ
duo seraphin in ysaia legunt᷑: figuralit̾ ue¬
teris ⁊ noui testam̃ti significatõem ostendũt.
ante mũdũ. ⁊ futura post mundũ scire nõ
possumꝰ: sed media tm̃ eoꝵ testimoniõ ꝯtem¬
plamͣ. Singuli senas alas hñt: qr de fabͥca
tm̃ mundi q̃ in sex dieb fc̃a sunt ẽẽ in pre-¬
senti sclõ nouimꝰ. Quod clamat ter sanctus

Expanded text:
rantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde rantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et post coeli creationem in principio repetitur: Fiat firmamentum, et vocatum est firmamentum coelum . 31. Nimirum ostendens, quod post ruinam ange jam lapsu aversi, nulla superbia cadentes, sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes, nihil aliud dulce habent, nisi eum a quo creati sunt. 32. Quod autem duo seraphim in Isaia leguntur, figuraliter veteris, et novi Tesante mundum, et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum eorum testimonio contemplamur. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clam
Abbreviated transcription (Latin):
głi consistunt: ⁊ ideo qnͣto uitiniꝰ corã eo
minis inflãmant᷑. Sñ ⁊ ip̃i uelant faciẽ
⁊ pedes sedentis in throno dei : ⁊ idcirco ce¬
tera angłoꝵ turba uid̾e̾ eẽntiam dei plene
ñ ualet : qm̃ cherubin eam tegit.
H ec gͥ uocabula agminũ angłoꝵ ita st̃
specialia ordinũ singłoꝵ: ut tñ sint ex ꝑte
ꝯmunia om̃ium. Nam dũ throni sedes dei
tis nõib appellant᷑: qr hoc ip̃m officium
in ꝓprio ordine plenius acceꝑunt. Et cũ
sint om̃ib ⁊munia: ꝓprie tñ hec nomina
suis ordinib deputant᷑. Unicuiq enim sicut
p̾dictũ ẽ ppͥa officia. st̃ iniuncta: que prome¬
ruisse eos in mũdi ꝯstat exordio Nã qi an
restitit mͥ. Uñ apparet: nullũ locũ ẽẽ cui
angłi ñ p̾sint. Presunt enim ⁊ auspiciis
est ordo ł distinctio angłoꝵ: qui post lapsũ
maloꝵ in celesti uigore steterunt. Nã post¬
qmͣ apostate angłi ceciderunt: hiĩ ꝑseue¬

Expanded text:
geli consistunt; et ideo quanto vicinius coram eo geli consistunt; et ideo quanto vicinius coram eo divini inflammantur. Unde et ipsi velant faciem et pedes sedentis in throno Dei; et idcirco cetera angelorum turba videre Dei essentiam plene non valent, quoniam Cherubin eam tegit. Haec igitur vocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordinum singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam dum throni sedes Dei tis nominibus appellantur, quia hoc ipsum officium in proprio ordine plenius acceperunt. Et cum sint omnibus communia, propria tamen haec nomina suis ordinibus deputantur. 28. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt injuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia restitit mihi . 29. Unde apparet nullum esse locum cui angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciisest ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in caelesti vigore steterunt. Nam postquam apostatae angeli ceciderunt, hi perseve
Abbreviated transcription (Latin):
diuina ł fortiti do iei demon. gabryel
mittit᷑. Uñ ⁊ eo tempore quo eiat dñs na¬
sciturus ⁊ triumphaturꝰ de mũdo gabͥel
mittit᷑ ad mariam: ut illũ annũtiaret qui
ad debellandas aerias potestates humilis ue-¬
nire dignatꝰ est. Michael int̾p̾tat᷑: qͥs sicut
d̃s. Qñ enim aliquid in mundo fit mire uirtu
tis. hic archangelus mittit᷑. et ex ip̃o opere no
men ẽ eius: qr nemo ualet fac̾e̾. qd̾ fac̾e po¬
test d̾s. Raphael int̾p̃tat᷑ curatio ł medici¬
na dei. Ubicũq enim curandi ⁊ medendi o¬
pus necessariũ ẽ: hic archangłs a deo mitti¬
tur. Inde ⁊ medicina dei uocat᷑. Unde et ad
tobiam idem archangelus missus oculis eius
curationẽ adhibuit: ⁊ cecitate detersa uisũ
ei restituit. Nominis enim ꝑ int̾p̾tatõnem
⁊ angłi officiũ designat᷑. Uriel int̾p̾tatur
ignis dei: sicut legimꝰ apparuisse ignẽ in
rubo. Legimꝰ ⁊̃ ignẽ missũ desuꝑ: ⁊ ĩplesse

Expanded text:
Gabriel mittitur. Unde et eo tempore quo erat Dominus nasciturus et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut illum annuntiaret, qui ad debellandas aerias potestates humilis venire dignatus est. Michael interpretatur quis sicut Deus? Quando enim aliquid in mundo mirae virtutis fit, hic archangelus mittitur: emen est eius, quia nemo valet facere quod facere potest Deus. Raphael interpretatur curatio vel medicina Dei. Ubicumque enim curandi et medendi opus necessarium est, hic archangelus a Deo mittitur; et inde medicina Dei vocatur. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis eius curationem adhibuit, et caecitate detersa visum ei restituit. Nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. Uriel interpretatur ignis Dei, sicut legimus apparuisse ignem in rubo. Legimus etiam ignem missum desuper, et inplesse
Abbreviated transcription (Latin):
do exseq̃m̃. Angłi uocant᷑: ꝓpt̾ qd̃ de celis ad
nũtiandũ hõib mittant᷑: Angl̃s enĩ grece:
latine nũtius dr᷑. Archangeli greca lingua:
sũmi nũtii int̾pretant᷑. Qui enim parua uel
minima annũtiant angłi: qui u̾o sũma. ac¬
changłi nuncupant᷑. Archanglĩ aut̃ dc̃i: eo qd̾
latine princeps int̾p̾tatur. Sunt enim du
ces ⁊ pͥncipes: sub quoꝵ ordine unicuiq an
dicens. Ecce angłs qui loquebat᷑ in me egͤ¬

Expanded text:
i vocantur propter quod de coelis ad annuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretantur. Qui enim parva vel minima annuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod Latine princeps interpretatur. Sunt enim et duces principes, sub quorum ordine unicuique andicens: Ecce angelus, qui loquebatur in me, egr
Abbreviated transcription (Latin):
othis ł a uico in quo ortꝰ ẽ ł ex tribuysa¬
char uocabulũ sumpsit: quodã p̾sagio futi
in ꝯdempnatõem sui. Ysachar enim int̾p̃t᷑
dem meam tͥginta argenteos. p̾cium qd̃ ap¬
electꝰ est ab apłis: cũ pro duob sors mitt̾e¬
tur. Marcus. excelsus mandato utiq ꝓpter
eunͣgłiũ altissimi qd̾ p̾dicauit. Lucas ip̃e

Expanded text:
otes, vel a vico, in quo ortus est, vel ex tribu Issaotes, vel a vico, in quo ortus est, vel ex tribu Issachar vocabulum sumpsit, quodam praesagio futuri in condemnationem sui. Issachar enim interpretatur dem meam, triginta argenteos, pretium quod adelectus est ab Apostolis, cum pro duobus sors mitteretur. Marcus excelsus mandato, utique propter Evangelium Altissimi, quod praedicavit. Lucas ipse
Abbreviated transcription (Latin):
a gentilitate familie : aut qͣcũq alia cã
ei nomen imponens. Alpheus aut̃ hebreo ser¬
mone in latinũ expͥmit᷑. milissimꝰ siue do¬
ctus. Philippꝰ os lampadaꝵ: uł os manuum.
Thomas abyssus ł geminꝰ: uñ ⁊ grece didi¬
mus appelsat᷑. Bartholomeꝰ filius suspendẽ¬
tis aqͣs: ł filius suspendentis me. Syrũ ẽ¬
non hebrcum. Matheus mn hebreo donatꝰ ex¬
pͥmit᷑. ⁊dem ⁊ appellatꝰ leui. ex tribu aqua
ortꝰ. In latino aut̃ ex opere publicani nom̃
tinctõem symonis petri: de uico galilee cha¬
na. ubi aquas dñs mutauit iñ uinũ. Ipe ẽ
qui in euͣngłista alio scribit᷑ zelotes. Chana
quippe zelus int̾pretat᷑. Iudas iacobi qͥ ali¬
bi appellat᷑ lebbeus figuratũ nom̃ ht̃ a cor¬
de: qd̾ nos diminutiue corculũ possumus
appellare. Ip̃e iñ alio eunͣgłista thadeus scͥ¬
bit᷑: quẽ eccłiastica tradit hẏstoria missũ
ad edissam ad abagarũ regem. Iudas scari¬

Expanded text:
a gentilitate familiae, aut quacunque alia causa a gentilitate familiae, aut quacunque alia causa ei nomen imponens. Alphaeus autem Hebraeo sermone in Latinum exprimitur, millesimus sive doctus. Philippus, os lampadarum vel manuum. Thomas, abyssus, vel geminus, unde et Graece Didymus appellatur. BARTHOLOMAEUS, filius suspendentis aquas, vel filius suspendentis me. Syrum esnon Hebraeum. 17. Matthaeus, in Hebraeo donatus exprimitur. Idem et appellatus Levi ex tribu a qua ortus fuit. In Latino autem ex opere Publicam nomen tinctionem Simonis Petri, de vico Galilaeae Cana; ubi aquas Dominus mutavit in vinum: ipse est qui in alio evangelista scribitur Zelotes, Cana quippe zelus interpretatur. 19. Judas Jacobi, qui alibi appellatur Lebbaeus, figuratum nomen 337 habet a corde, quod nos diminutive corculum possumus appellare: ipse in alio evangelista Thaddaeus scribitur, quem ecclesiastica tradit Historia missum Edessam ad Abagarum regem. 20. Judas Iscari
Abbreviated transcription (Latin):
rũ sp̃c sc̃s dixit. Segregate mͥ barnaban
⁊ paulũ : ad opus qd̃ elegi eos. Latino aut m
cꝰ. Id̾o sic loqͥm᷑. paulo post uidebo te idest pꝰt
niũ scõꝵ. Cephas aut̃ ⁊ saulus. ideo muta¬
to noĩe st̃ uocati : ut ẽẽnt etiam ip̃o nõie
noui sicut abraham ⁊ sarra. Andreas fr̃
petri carne ⁊ coheres gre : scd̃m hebream
Sermone aut̃ greco: a uiro uirilis appella¬
tt᷑ Iohannes quodam uaticinio ex mito no
dilexit dñs. Iacob zebedei. a pr̃e cognomina¬
tur. quem relinquens cũ iohanne uerũ prẽm
secuti sunt. Hii st̃ filii tonitrui. qui ⁊ boaner¬
ges ex firmitate ⁊ magnitudine nõiati st̃.
Hic est iacob filius ⁊ebedei fr̃ iohĩs: qui post
alphei ob distinctionẽ pͥoris cognominaba¬
tur: qui dr᷑ filius zebedei. sicut iste filius al¬
phei. Cognomentũ igit᷑ qui ambo a pr̃e
sumpserũt. Iͥste est iacob minor. qui in
alphei soror fuit mr̃is dñi. Qmͣ mariamͣ¬
ioh̃es eungłista cognominat a pr̃e. siue

Expanded text:
us sanctus dicit: Segregate mihi Barnabam et Paulum ad opus ad quod elegi eos . Latino autem cus. Ideo sic loquimur: Paulo post videbo te, id est, post nium sanctorum.' Cephas autem et Saulus ideo mutato nomine sunt vocati, ut essent etiam ipso nomine novi, sicut Abraham et Sarra. Andreas frater Petri carne, et cohaeres gratia. Secundum Hebraeam sermone autem Graeco a viro virilis appellatur. Iohannes quodam vaticinio ex merito nomdilexit Iesus. Iacobus Zebedaei a patre cognominatur, quem relinquens cum Iohanne verum patrem secuti sunt. Hi sunt filii tonitrui, qui etiam Boanerges ex firmitate et magnitudine fidei nominati sunt. Hic est Iacobus filius Zebedaei, frater Iohannis, qui post  Iacobus Alphaei ob distinctionem prioris cognominatus, qui dicitur filius Zebedaei, sicut iste filius Alphaei. Cognomentum igitur ambo a patre sumpserunt. Iste est Iacobus minor, qui in Alphaei soror fuit matris Domini, quam Mariames Evangelista cognominat a patre: sive
Abbreviated transcription (Latin):
uum nomen facit. possessio eoꝵ. Mathusalã
int̾p̾tat᷑ mortuuis est: et est euidens ethi¬
mologia nominis. Quidam enim eũ cum
patre tnslatũ fuisse ⁊ diluuiũ p̾teriisse
putauerũt. s ob hoc signant̾ tranffert᷑
mortuus ut ostenderet᷑ non uixisse eum
post diluuiũ: s in ip̃o eodem cata dismo fuisse
defunctũ. Soli enim octo hoĩes iñ archa eua-¬

Expanded text:
Cainam, facit possessio eorum. 13. Mathusalem interpretatur mortuus est. Evidens etymologia nominis. Quidam enim cum patre translatum fuisse, et diluvium praeteriisse putaverunt. Ob hoc signanter transfertur mortuus est, ut ostenderetur non vixisse eum post diluvium, sed in eodem cataclysmo fuisse defunctum. Soli enim octo homines in Arca
Abbreviated transcription (Latin):
phetie aut̃ gn̾a septẽ st̃. Primũ genꝰ ex¬
tasis. qd̃ est mentis excessus : sicut uidit
petrus uas illud sũmissum de celo in stu
genꝰ uisio: sicut apud ysaiam dicentẽ. Uidi
dñ. de tin super soliũ excelsum. Terciũ
gen s sõniũ: sicut iacob subnixã mñ celo sca¬
lam dormiens uidit. Qrtũ genꝰ ꝑ nubem.
ham sonuit dicens. Ne micias manũ tuã
in puerũ: ⁊ apd̾ saulũ in uia. Saule saule
rabola sicut apd̾ salomonẽ in ꝓu̾biis. ⁊ apd̾
balaam cũ euocaret᷑ abalac. Septimũ genꝰ
repletio sp̃c scĩ: sicut pene apd̾ om̃s ꝓpħ̾as.¬
ocłos corꝑis sicut uidit abraham tres uiros
sub ilite mambre. ⁊ moyses ignẽ in rubo et
discipuli tͣnsfiguratũ dñm in monte int̾ mo-¬
ẏsen et helyam: ⁊ cet̾ã huimodi. Alt̾m scd̃m
petrus discũ illũ sũmitti. de celo uidit cũ ua¬
riis animalib: et sicut ysaias. dñm in sede
altissima ñ corꝑalit̾ s sp̃ualit̾ uidit. Nõ eñi¬

Expanded text:
tem sunt: Primum genus, Ecstasis, quod est mentis excessus, sicut vidit Petrus vas illud submissum de coelo in stupcundum genus, visio sicut apud Isaiam dicentem: Vidi Dominum sedentem super solium excelsum . Tertium genus, somnium, sicut Jacob subnixam in coelo scalam dormiens vidit. Quartum genus, per nubem, ham sonuit dicens: Ne injicias manum tuam in puerum, . Et ad Saulum in via: Saule, Saulerabola, sicut apud Salomonem in Proverbiis, et apud Balaam, cum evocaretur a Balac. Septimum genus, repletio sancti Spiritus, sicut pene apud omnes poculos corporis; sicut uidit Abraham tres uiros sub ilice Mambre et Moyses ignem in rubo et discipuli transfiguratum dominum in monte inter Moysen et Heliam et cetera huiusmodi. alterum Petrus, discum illum submitti de coelo cum variis animalibus, et sicut Isaias Dominum in sede altissima non corporaliter, sed spiritualiter vidit. 39. N
Abbreviated transcription (Latin):
annũtient. Angłoꝵ u̾o uocabula: officii nom̃
uocant᷑ angłi. Quib ideo pictoꝵ licentia
pennas facit: ut celerem eoꝵ in cuncta discͣ¬
sum significent: sicut ⁊ iuxͣ fabulas poeta¬
super pennas uentoꝵ. Nouem autẽ ẽẽ ordi¬

Expanded text:
officii nomen vocantur angeli. Quibus ideo pictorum licentia pennas facit, ut celerem eorum in cuncta discursum significent: sicut et juxta fabulas poetasuper pennas ventorum . Novem autem esse ordi
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝓpriis causis originem ceperunt¬
nominũ hñt: quib ita ꝓphetice indita sunt
eoꝵ ꝯueniant. In quib tñ manente spirita¬
li sacramento: nunc tantũ ad litt̾am intellectũ
hystorie persequim᷑. Ubi. aut̃ ethimologie inter¬
pretationem ñ attingimꝰ. solam echimolegiam

Expanded text:
propriis causis originem nominum habent. Quibus ita prophetice indita sunt rum causis conveniant. In quibus tamen manente spiritali sacramento, nunc tantum ad litteram intellectum historiae persequimur. Ubi autem etymologiae interpretationem non attigim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħare.ix. De apostolis.
płi missi int̾p̾tant᷑: hoc enim nom̃¬
eoꝵ iñdicat. Nam sicut grece angłi.
latine nũtii uocant᷑ : ita grece apłi. latine¬
zare per uniu̾sum mũdum: ita ut uidã ꝑsas
indosq penetrarent: docentes gentes ⁊ facientes
in noĩe xp̃i magna ⁊ incredibilia miracula:
ut attestantib signis ⁊ prodigiis crederet᷑
illis in hie q̃ dicebant ⁊ uiderant. Habent
suꝑ quem fundata est eccłia. Non enim apetͦ
petra: s petrus a petra nom̃ sortitꝰ ẽ. sicut

Expanded text:
PUT IX. De apostolis. 1. Apostoli missi interpretantur: hoc enim eoen indicat. Nam sicut Graece ἄγγελοι, Latine nuntii vocantur, ita Graece apostoli, Latinzare per universum mundum, ita ut quidam Persas, Indosque penetrarent, docentes gentes, et facientes in nomine Christi magna et incredibilia miracula, ut, attestantibus signis et prodigiis crederetur illis in iis quae dicebant et viderant. Habent super quem est fundata Ecclesia. Non enim a Petro petra, sed Petrus a petra nomen sortitus est, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dicente. Si qͥs sitit: ueniat ad me ⁊ bibat.
Qui credit in me: flumina aque uiue fluẽt
de uentre eiꝰ. Eunͣgelista aut̃ exposuit uñ
dic̾e̾t: setutꝰ enim ait. Hoc enim dicebat de
sp̃u scõ quẽ accepturi erant credentes in eũ.
S aliud est aqͣ sacramenti: ⁊ aliud ẽ aqua
q̃ significat sp̃m̃ dei. Aqͣ enĩ sacramenti: ui¬
sibilis est: aqͣ sp̃c inuisibił est. Ista abluit
corpus: ⁊ significat qd̃ fit in aĩa. Per illum
aut̃ sp̃m scm̃: ip̃a aĩa mundat᷑ ⁊ saginatur.
ita in pͥncipio superferebat᷑ sp̃c sanctus aqͥs.
Uñ ⁊ dñs oleo exultatõis. hoc est spu sãcto
legit᷑ fuisse unctꝰ. S et ioh̾s apls sp̃m scm¬

Expanded text:
te: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus . Evangelista autem exposuit unde diceret; secutus enim ait: Hoc enim dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum . Sed aliud est aqua sacramenti, aliud aqua quae significat Spiritum Dei. Aqua enim sacramenti visibilis est, aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus, et significat quod fit in anima: per illum autem Spiritum sanctum ipsa anima mundatur et saginatur. ita in principio superferebatur Spiritus sanctus aquis. Unde et Dominus oleo exsultationis, hoc est Spiritu sancto, legitur fuisse unctus. Et Joannes apostolus S
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe ⁊̃ angłs intelligit᷑. Dictũ est enim de
utiq angłs grece: latine nuntius int̾preta¬
tur. Unde ⁊ duo angłi apparuerunt loth.
solator enim tristib mittit᷑: scd̃m illam eius
filii sponsi: cũ ab eis sublatꝰ fu̾it sponsus. Itẽ
que gaudiũ temporale amittunt. Alii para¬
clytũ dicunt latine oratorẽ ł aduocatũ int̾¬
p̾tari: ip̃e enim sp̃c sc̃s dicit. ip̃e docet. per ip̃m
dona que de unitatis eius plenitudine parti¬
culatim quiq ut digni sunt. consequi pro¬
merent᷑. Ip̃e enim sp̃c sapĩe et intellectus.

Expanded text:
et angelus intellegitur. Dictum est enim de utique angelus Graece, Latine nuntius interpretatur. Unde et duo angeli apparuerunt Loth, solator enim tristibus mittitur, secundum illam eiusdfilii sponsi, cum ab eis ablatus fuerit sponsus.' Item qui gaudium temporale amittunt. Alii Paracletum dicunt Latine oratorem vel advocatum interpretantur. Ipse enim Spiritus sanctus dicit; ipse docet; per ipsumdona quae de unitatis eius plenitudine particulatim quique, ut digni sunt, consequi promerentur. Ipse enim Spiritus sapientiae et intellectus:
Abbreviated transcription (Latin):
quar: s non potestis illa mͦ audire. Ueniet
aut̃ sp̃c ueritatis qui a pr̃e procedit: et de
meo accipiet. ille uobis indicabit omĩa. Hic
enim ñ solũ n᷑a procedit: s semꝑ ad ꝑagẽ¬
da oꝑa trinitatis indesinent̾ ꝓcedit. Hoc au

Expanded text:
quar, sed non potestis illa modo audire. Veniet autem Spiritus veritatis, qui a Patre procedit, et de meo accipiet: ille vobis indicabit omnia.' Hic autem non solum natura procedit, sed semper ad peragenda opera Trinitatis indesinenter procedit. Hoc au
Abbreviated transcription (Latin):
hebraicũ alit̾ atq alit̾ int̾pretatur: hoc scd̾m ac¬
centũ. ⁊ litt̾arũ euenit diu̾sitatẽ: ut in uariis
significatõib noĩa ⁊mutent᷑. Adam sicut beatꝰ¬
i heronimꝰ tradidit: homo siue t̾renꝰ. siue terra
rubra interpretat᷑. Ex t̾ra enim fc̃a est caro: ⁊
humꝰ hominis faciendi mat̾ies fuit. Eua int̾¬
p̃tat᷑ uĩta: siue calamitas. sine ue. uita: qr origo
onẽ cã extitit moriendi. A cadendo enim̃ nomen
sũpsit calamitas. Alii aut̃ dicunt ob hoc euan
uiro causa salutis est sepe calamitas ⁊ mortis o
rigo est qd̃ est ue. Cam possessio int̾ptatur:
eo ꝙ  int̾fecto abel int̾fectꝰ sit. ⁊ penam sui
sceleris dederit. Abel luctus int̾ptat᷑ quo noĩe
p̾figurabat᷑ occidendus. Idem ⁊ uanitas: quia
cito solutꝰ est atq substractꝰ. Setħ int̾pͣtat᷑

Expanded text:
 hoc secundum accentuum et litterarum evenit diversitatem, ut in variis significationibus nomina commutentur. 4. Adam, sicut beatus Hieronymus tradidit, homo, sive terrenus, sive terra rubra interpretatur. Ex terra enim facta est caro, et humus hominis faciendi materies fuit. 5. Heva interpretatur vita, sive calamitas, sive, vae: Vita, quia origo aricationem causa exstitit moriendi. A cadendo enim nomen sumpsit calamitas. 6. Alii autem dicunt ob hoc etiama saepe mulier viro causa salutis est, saepe calamitatis, et mortis, quod est vae. 7. CAIN possessio interpretatur; eo quod pro interfecto Abel interfectus sit, et poenam sui sceleris dederit. 318 8. ABEL luctus interpretatur, quo nomine praefigurabatur occidendus. Idem et vanitas, quia cito solutus est, atque subtractus. 9. Seth interpretatur