comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& peythagoricę successione doctrinȩ ⁊ ingem ꝓpi
diina ꝑfunditate cognouit nullã posse eẽ sine
his nius iugabilẽ cõpetentia.in tueo suo mundi
dei fabiricatoris instituit. Cuiꝰ sens si huic oꝑi fuerit
apposit plurunũ nos ad uerboꝵ ciceronis quę circa
disciplinã musicę uident. obscura intellectũ iiuabit
S ne quđ in patrocimũ alt̾ius expositionis adhiba
ipsu ꝑ se difficile credatur. pauca nob̾ p̃mitenda st̃.
que siniul utriusq intelligentiã facrant lucidiorẽ.
m̃e. solidũ corpꝰ trina dinisione distenditur Hab&
enĩ longitudinẽ. latitudinẽ ꝓfunditate. Nec potest
mueniri in quolib& corpore quarta dimensio. s&
Lis trib ome corpꝰ solidũ continet. Geometre tam
alia sibi corponi ꝓponunt. quę appellant mathema¬
nica co gitationi tantũ subicienda nõ sensu Dicũt
eni᷑ punctũ corpꝰ eẽ indiuiduũ. in quo neꝙ longitu¬
do. neq latitudo nec aliitudo dephendat̾. Qippe¬

Expanded text:
et Pythagoricae successione doctrinae et ingenii proprii diuina profunditate cognouit nullam esse posse sine his numeris iugabilem competentiam, in Timaeo suo mundi dei fabricatoris instituit. Cuius sensus, si huic operi fuerit appositus, plurimum nos ad uerborum Ciceronis, quae circa disciplinam musicae uidentur obscura, intellectum iuuabit. Sed ne quod in patrocinium alterius expositionis adhibetur ipsum per se difficile credatur, pauca nobis praemittenda sunt quae simul utriusque intellegentiam faciant lucidiorem. Omne solidum corpus trina dimensione distenditur. Habet enim longitudinem, latitudinem, profunditatem, nec potest inueniri in quolibet corpore quarta dimensio, sed his tribus omne corpus solidum continetur. Geometrae tamen alia sibi corpora proponunt quae appellant mathematica, cogitationi tantum subicienda, non sensui. Dicunt enim punctum corpus esse indiuiduum in quo neque longitudo, neque latitudo, nec altitudo deprehendatur, quipp
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑiri. Et est qud̃ plato notauit in phedrone. animã in corpꝰ
trahi: noua ebri&ate trepidantẽ.uolens nouũ partũ mattalis
alluuionis intelligi. quo delibuta & grauata deducitur: archa¬
ni huiꝰ indiciũ eꝰ etiã cr̃at᷑ lib̾i patris. ille sidertus in regione
que int᷑ cancrũ ẽ& leonẽ locatꝰ ebriatatẽ illic pͥmũ descensuris

Expanded text:
eriri, et hoc est quod Plato notauit in Phaedone, animam in corpus trahi noua ebrietate trepidantem, uolens nouum potum materialis alluuionis intellegi, quo delibuta et grauata deducitur. Arcani huius indicium est et Crater Liberi patris ille sidereus, in regione quae inter Cancrum est et Leonem locatus, ebrietatem illic primum descensuris
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ qui equo calor in alia transit: quis nega
calidũ S ignis inquit uon se ipse calefacit: quia
natura totꝰ est calid. Teneo quđ uolebã. Nam nec
anima ita se mouoe ut sit inter motũ mouentemꝙ
discretio. s tota ita suo motu mouetur. ut nichil
possis separare quđ moueat. E ec de initio. dic ta

Expanded text:
ipsum, de quo calor in alia transit, quis neget ipsum, de quo calor in alia transit, quis neget calidum? «Sed ignis», inquit, «non se ipse calefacit, quia natura totus est calidus.» Teneo quod uolebam! Nam nec anima ita se mouet ut sit inter motam mouentemque discretio, sed tota ita suo motu mouetur ut nihil possis separare quod moueat. Haec de initio dicta
Abbreviated transcription (Latin):
succũ ministrans. cũ ipsa collectio fluentoꝵ ꝑpetuũ
corporis testetur agitatũ: & anima gͥ ȩt̾no  suo
motu.s & corpꝰ quãdu ab uutio.⁊ causa motꝰ
animat᷑ semꝑ mouetur. Hinc eidẽ formes quinte
ortus est questionis. ¶Si anima inquit aliis causa
motus est. ipsa sibi causa motꝰ ẽẽ nõ poterit: quia
nichil quđ eiusdẽ rei:⁊ sibi & aliis causa sit. Ego uͦ
licoe facile possim ꝓbare plurima eẽ quȩ̨ eiusdẽ
rei n sibi & aliis causa sint : ne tamen studio
indear om̃ib quȩ asserit obuare: ħ uerũ esse
concedã. quđ ⁊ ꝓ uero habitũ ad asserenũ motũ
animę nocebit. Et enĩ animã inittũ motꝰ & causam
uocamꝰ De causa post uiclebim. Interĩ constat om̃e
itnĩ messe rei cinus est initiũ. & ido quiquid in quã¬
cũq rẽ ab mitio suo ꝓficiscitur. hoc in ipso utio tep¬
pitur. Sic unttũ caloris. non potest non calere. Iqnẽ

Expanded text:
sucum ministrans, cum ipsa collectio fluentorum perpetuum sucum ministrans, cum ipsa collectio fluentorum perpetuum corporis testetur agitatum? Et anima igitur aeterno et suo motu, sed et corpus, quamdiu ab initio et causa motus animatur, semper mouetur. Hinc eidem fomes quintae ortus est quaestionis. «Si anima», inquit, «aliis causa motus est, ipsa sibi causa motus esse non poterit, quia nihil est quod eiusdem rei et sibi et aliis causa sit.» Ego uero, licet facile possim probare plurima esse quae eiusdem rei et sibi et aliis causa sint, ne tamen studio uidear omnibus quae adserit obuiare, hoc uerum esse concedam, quod et pro uero habitum ad adserendum motum animae non nocebit. Etenim animam initium motus et causam uocamus. De causa post uidebimus. Interim constat omne initium inesse rei cuius est initium; et ideo quicquid in quamcumque rem ab initio suo proficiscitur, hoc in ipso initio reperitur. Sic initium caloris non potest non calere. Ignem
Abbreviated transcription (Latin):
cer taminis. i animȩ essentia motꝰ ost inqt cur int̾¬
dũ quiescit. eũ nulla alia res contrariotatẽ ꝓprie
admitat essentiȩ. Ignis einꝰ essentiȩ calor uniest caleye
do cessare animã suspicatur. Si morendo se inqͥt
moueat ⁊ corpꝰ : necesse est utiq qͣnido nõ moueri
corpꝰ iudeamꝰ. aniniã. quoq intelligam nõ ioueri
Contra hoc in ꝓuitu est gemina defensio. Primũ
quia non inħ dephenditur motꝰ aminę si corpus
agitetur. Nã ⁊ eũ nulla pars corporis moueri
uidetur. in homine tamen ipsa cogitatio aut in
⁊ his similia.s & in quiete ipsa spirare. sompinare.
Omia hec mot animnȩ s. Denide quis ipsũ corpꝰ dicat
imobile. etiã dũ nõ uidetur agitari : Cũ increm̃ta
inembroꝵ aut si iã crescendi etas ⁊ tempꝰ excessit:¬
cũ saltꝰ cordis cessationis ĩpatiens. cũ cibi ordinata
digeries naturali dispositione inter uenas ⁊ iuscera

Expanded text:
certaminis. «Si animae essentia motus est», inquit, «cur intecertaminis. «Si animae essentia motus est», inquit, «cur interdum quiescit, cum nulla alia res contrarietatem propriae admittat essentiae? Ignis, cuius essentiae calor inest, calere do cessare a motu animam suspicatur? «Si mouendo se», inquit, «moueat et corpus necesse est, utique, quando non moueri corpus uidemus, animam quoque intellegimus non moueri.» Contra hoc in promptu est gemina defensio. Primum quia non in hoc deprehenditur motus animae si corpus agitetur; nam et cum nulla pars corporis moueri uidetur, in homine tamen ipsa cogitatio aut in  similia, sed et in quiete ipsa spirare, somniare, omnia haec motus animae sunt. Deinde quis ipsum corpus dicat immobile, etiam dum non uidetur agitari, cum incrementa membrorum, aut, si iam crescendi aetas et tempus excessit,cum saltus cordis cessationis impatiens, cum cibi ordinata digeries naturali dispensatione inter uenas et uiscera
Abbreviated transcription (Latin):
cȩtera. Non enĩ animã plato simplicit̾ motũ dixit. s
motũ se mouentẽ. Inter motũ gͦ se mouentẽ. & motũ
quo mouce cętera. quid inter sit in aꝑto est. Siquidẽ
ille sine auctore est: hic aliis motus auctor ẽ. Constuit
gͦ neq adeo posse inicia ac de intiis ꝓcreata diffeire
ut contraria sibi sint. nec tam̃ hic moderatã differẽ¬
tiã defuisse. Nõ gͥ stabit principiũ motꝰ quod ille artifi.
obiec tio uni rei contraria simul accide nõ posse. Ut qr̃
contraria sibi s̃ mouere ⁊ moueri. nõ posse animã se
Siqide constiit. en animę motu duo non mtelligendã
qud motieat. & quđ moueatur quia nichił est aliud
abse inoueri quã. moueri alio no mouente. Nulla. gͦ
est contrarietas ubi quđ fit unũ est. quia sit nõ abalio
cir cã aliũ. quippe cũ ipse motꝰ animę sit essentia. Ex
hoc eiũ hȩc ut supͣ retułimꝰ. nata est occasio quar ta

Expanded text:
cetera. Non enim animam Plato simpliciter motum dixit, sed cetera. Non enim animam Plato simpliciter motum dixit, sed motum se mouentem. Inter motum ergo se mouentem et motum quo mouet cetera quid intersit in aperto est: siquidem ille sine auctore est, hic aliis motus auctor est. Constitit ergo neque adeo posse initia ac de initiis procreata differre ut contraria sibi sint, nec tamen hic moderatam differentiam defuisse. Non igitur stabit principium motus, quod ille artificiobiectio: «Vni rei contraria simul accidere non posse; et quia contraria sibi sunt mouere et moueri, non posse animam se siquidem constitit in animae motu duo non intellegenda, quod moueat et quod moueatur, quia nihil est aliud ab se moueri quam moueri alio non mouente. Nulla est ergo contrarietas ubi quod fit unum est, quia fit non ab alio circa alium, quippe cum ipse motus animae sit essentia. Ex hoc ei, ut supra rettulimus, nata est occasio quarta
Abbreviated transcription (Latin):
IIINI N Tom cẽ. idest ꝑ se moueri nulla dubitatio est.
Hinc ille rursꝰ obloquitur . & alia de initiis disputatione
cõfligit. Eadẽ enĩ hic soluendo repetemꝰ. quȩ supͣ in
ordinẽ obiecta digessimꝰ. Nõ possunt inqͥt eade
initiis suis. eẽ quȩ inde nascunt᷑. & ideo anima quę
matiũ motus est non moueri. ne idẽ sit initiũ : & qd̾¬
nascirur de utio. idẽ ne motꝰ ex motu ꝓcessisse uideat᷑.
Ad hȩc facilis ⁊ absoluta responsio est. quia ut pͥncipia
⁊ hȩc que de pͥncipiis prodeunt in aliquo nõnuĩꝗͣ int̾
se differe fateamur. numquã tam̃ ita sibi possũt eẽ
contraria. ut aduersa sunt sibi staren moueri.
Nã sic albi miuũ nigrũ uocaretꝰ᷑. & sic cũ eẽt humoris
exordiũ. bonũ de malo ex amaro inino. dulce ꝓceđ&.
S non ita est. quia usq ad cõtrarietatẽ utia ⁊ sequentia
disside natura non patitur. Inuenitur tam̃ inter ipsa
ut eͣ hic quoq int̾ motũ quo mouetur aĩa. & quo morio

Expanded text:
 esse, id est per se moueri, nulla dubitatio est. Hic ille rursus obloquitur et alia de initiis disputatione confligit. Eadem enim hic soluendo repetemus quae supra in ordinem obiecta digessimus. «Non possunt», inquit, «eadem initiis suis esse quae inde nascuntur; et ideo animam, quae initium motus est, non moueri, ne idem sit initium et qnascitur, id est ne motus ex motu processisse uideatur.» Ad haec facilis et absoluta responsio est, quia, ut principia et haec quae de principiis prodeunt in aliquo non numquam inter se differre fateamur, numquam tamen ita sibi possunt esse contraria ut aduersa sibi sunt stare et moueri. Nam sic albi initium nigrum uocaretur, et siccum esset humoris exordium, bonum de malo, ex amaro initio dulce procederet. Sed non ita est, quia usque ad contrarietatem initia et sequentia dissidere natura non patitur. Inuenitur tamen inter ipsa —ut est hic quoque inter motum quo mouetur anima et quo mouet
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑiri. Sunt enim qͣdã qui ꝑ gradꝰ sillogismoꝵ ad
unũ finẽ ꝓbationis euadunt. certam sibi ꝓpositionẽ
sequentis: exante cedeniis conclusione facientes. apđ¬
mouetur. sͥ anima semꝑ mouetur. ł Scd̾s ita qui
nascitur ex pͥoris fine.łAnima semꝑ mouetur. Qd̾
aut̃ semꝑ mouetur. in mortale est. Igitur animã
inmortalis est. & ita in duob s illogisiis. duȩ res

Expanded text:
aperiri. Sunt enim qui per gradus syllogismorum ad aperiri. Sunt enim qui per gradus syllogismorum ad unum finem probationis euadunt, certam sibi propositionem sequentis ex antecedentis conclusione facientes. Apmouetur. Igitur anima semper mouetur.» Secundus ita, qui nascitur ex prioris fine: «Anima semper mouetur. Quod autem semper mouetur immortale est. Igitur anima immor
Abbreviated transcription (Latin):
moueat: quis est qui hauc natura animis eẽ
tributã neg&. In animũ est enĩ om̃e quđ̃ pulsu
agitur externo. Qud̃ aut̃ est anima. id motu
mouetur in teriore. & suo. Nam hoc est propria
natura aĩȩ atq uis. quȩ si una est ex om̃ib quę
se ipsa moueat. neq nata certe est & ideo xt̾na ẽ.
Om̃is hic locus de fedrone platonis ad uerbũ a cicero¬
ne trans latꝰ est. in quo ualidissimis argumentis
Sciendũ aut̃ est qud̃ duob modis inmortalitas intelli¬
gitur. Aut eñ ido est in mortale quid. ql ꝑse nõ est
capax mortis. aut quia ꝓcuratione alteriꝰ a morte
defenditur. Ex his pͥor modꝰ. ad animȩ. scdis ad mũdi
in mortalitate refertur. Illa enĩ sua apte natura a
condicione morts aliena est: mundꝰ uͦ animȩ beneficio
in hac uitȩ ꝑpetuitate reunetur. Rursꝰ semꝑ moueri
duplicit᷑ accipitur. Hoc enĩ dicitur & de eo quđ̃ ex quo
diuersi sec tatores platonis ratiocinati sũt: oportas

Expanded text:
moueat, quis est qui hanc naturam animis esse moueat, quis est qui hanc naturam animis esse tributam neget? Inanimum est enim omne quod pulsu agitatur externo; quod autem est animal, id motu cietur interiore et suo. Nam haec est propria natura animi atque uis; quae si est una ex omnibus quae se ipsa moueat, neque nata certe est et aeterna est.» Omnis hic locus de Phaedro Platonis ad uerbum a Cicerone translatus est, in quo ualidissimis argumentis Sciendum est autem quod duobus modis immortalitas intellegitur. Aut enim ideo est immortale quid, quia per se non est capax mortis, aut quia procuratione alterius a morte defenditur. Ex his prior modus ad animae, secundus ad mundi immortalitatem refertur. Illa enim suapte natura a condicione mortis aliena est, mundus uero animae beneficio in hac uitae perpetuitate retinetur. Rursus semper moueri dupliciter accipitur. Hoc enim dicitur et de eo quod ex quo diuersi sectatores Platonis ratiocinati sint oportet
Abbreviated transcription (Latin):
Nã quđ semꝑ mouetur. ȩternũ est. Qud̃ aut̃ moiũ
affert alicui. quđq ipsũ agiatur alicunde quade
fine᷑ ht̃ inotꝰ. uiuendi fine habeat necesse est.
Solũ gͥ quđ se ipsũ mou&. qr̃ numꝗͣ deseritur ase.
numquã ne moueri quidẽ desunt Qum &tã cęteris
quę mouentur. hic fons. h oc pͥncipiũ est mundi.
ꝑrincipii aut̃. nulla est origo. Nã apͥncipio. oriunt᷑
om̃ĩa: ipsũ aut̃ ex nulla re alia nasci potest. Nec
enĩ id ẽẽt pͥncipiũ quđ gigneretur aliunde. Qud̃ si
nõ oritur : nec occidit quidẽ uniqua. Nã pͥncipi¬
ũ extinctũ : nec ipsũ ab alio nascet᷑. nec ex se aliud
creabit. Siquidẽ necesse est apͥncipio om̃ia oriri.
Ita fit ut motꝰ pͥncipiũ exeo sit. quđ ipsũ ex̾ se mo:¬
uetur. Id aut̃ nec potest nasci. nec mori. uel cõcidat
om̃e cęlũ. om̃isq natura. & consistat necesse est:
nec uĩ ullã nanciscantur. qua a pͥmo impulsu
moueatur. Cũ pateat ꝗͣ ęternũ id ẽẽ quđ ipsũ se

Expanded text:
«Nam quod semper mouetur, aeternum est, quod autem motum adfert alicui quodque ipsum agitatur alicunde, quando finem habet motus, uiuendi finem habeat necesse est. Solum igitur quod se ipsum mouet, quia numquam deserinumquam ne moveri quidem desinit; quin etiam ceteris quae moventur hic fons, hoc principium est movendi. principii autem omnia, ipsum autem nulla ex re alia nasci potest: nec enim esset id principium quod gigneretur aliunde. Quod si numquam oritur, ne occidit quidem umquam. Nam principium extinctum nec ipsum ab alio nascetur, nec ex se aliud creabit, si quidem necesse est a principio oriri omnia. Ita fit ut motus principium ex eo sit quod ipsum a se mouetur. Id autem nec nasci potest nec mori, uel concidat omne caelum omnisque natura et consistat necesse est, nec uim ullam nanciscatur, qua a primo impulsa moueatur. Cum pateat igitur aeternum id esse quod ipsum se
Abbreviated transcription (Latin):
ta᷑ de uerb calimpniã sarciens  platone qq ipsum
duo iđ quđ mouae ⁊ quđ mouetur significasse con¬
tendit. dicendo. Solũ gͥ quod se ipsũ mouae quia
nũꝙͣ deseritur a se. numꝗͣ ne moueri quidẽ desinit.
Et aꝑte illũ duo expresisse ꝓclamat. his uerb̾ quod
mouoe ⁊ moueri. S udetur mͥ uir tant nichil igno¬
rare potuisse. sed in exercicio arguciarũ conuente s̃
oꝑa sponte lusisse. Eem qui non aduertat cũ quid dr̃
se ipsũ mouere. non duo intelligenda: sic & dr̃ hea
qui punit alter est qui punitur. & cũ se ꝑdere. se inuol¬
uere se lib̾are qͥs dr̃ nõ necesse est unũ sacientẽ alte¬
rũ subesse pacientẽ. s ħ solũ intellectu hui elocutioĩs
expͥmitur. ut qui se punit aut q̃ se liberat. no ab alio
hoc accepisse s ipse sibi aut intulisse. aut p̃sliusie

Expanded text:
tam de uerbis calumniam sarciens, Platonem quoque ipsum tam de uerbis calumniam sarciens, Platonem quoque ipsum duo, id est quod mouet et quod mouetur, significasse contendit dicendo, «solum igitur quod se ipsum mouet, quia numquam deseritur a se, numquam ne moueri quidem desinit». Et aperte illum duo expressisseproclamat his uerbis «quod mouet» et «moueri». Sed uidetur mihi uir tantus nihil ignorare potuisse, sed in exercitio argutiarum talium coniuentem sibi operam sponte lusisse. Ceterum quis non aduertat, cum quid dicitur se ipsum mouere, non duo intellegenda? Sicut et cum dqui punit, alter est qui punitur; et cum 'se perdere', 'se inuoluere', 'se liberare' quis dicitur, non necesse est unum facientem, alterum subesse patientem. Sed hoc solum intellectu huius elocutionis exprimitur, ut qui se punit aut qui se liberat non ab alio hoc accepisse, sed ipse sibi aut intulisse aut praestitisse
Abbreviated transcription (Latin):
cũ de eo tam̃ dr quđ stat alio sistente. ut stant t̾rȩ
defrcȩ astȩ. significat passionẽ. Sic ⁊ moueri lux
passiuũ son&̃. quando tñ uichil iest faciens paciẽs
messe nõ poterit. ⁊ ut absolutius liqueat nõ uerboꝵ
s terũ intellectu passione significari. ecce ignis cũ
fertur ad suꝑna nichil patit᷑. cũ deorsũ fertur sine
dubio patitur. quia ħ nõ alio impellente non susti¬
n&. Acũ uniĩ idemq uerbũ proferatur. passionẽ
tam̃ m᷑ messe. mͦ abeẽ dicemꝰ. Ergo & moueri idẽ in
significatione est qud calere. ⁊ cũ farũ calere dicimꝰ
uel stilũ in oueri: quia utriq ħ aliunde ꝓuenit. passio¬
nẽ eẽ fateamur. Cũ uͦ aut ignis calere aut moueri
auia dr̃ quia illiꝰ in calore ⁊ in motu huiꝰ essentia
est nullꝰ hic locꝰ relinqͥt᷑ passioni sed sic ille calere.
sicut moueri ista dicunt᷑. H oc loco aristotiles argu¬

Expanded text:
ant terra ant terra defixae hastae, significat passionem. Sic et moueri, licet passiuum sonet, quando tamen nihil inest faciens, patiens inesse non poterit. Et ut absolutius liqueat non uerborum sed rerum intellectu passionem significari, ecce ignis: cum fertur ad superna, nihil patitur; cum deorsum fertur, sine dubio patitur, quia hoc nisi alio impellente non sustinet; et cum unum idemque uerbum proferatur, passionem tamen modo inesse, modo abesse dicemus. Ergo et moueri idem in significatione est quod calere, et cum ferrum calere dicimus uel stilum moueri, quia utrique hoc aliunde prouenit, passionem esse fateamur. Cum uero aut ignis calere aut moueri anima dicetur, quia illius in calore et in motu huius essentia est, nullus hic locus relinquitur passioni, sed ille sic calere sicut moueri ista dicetur. Hoc loco Aristoteles, argu
Abbreviated transcription (Latin):
psẽ moueri dicimꝰ nõ gemina consideratio sequitur
mouentis & moti. s in ipso motu cẽniã eiꝰ agno̾cimꝰ
quia quđ est in igne nom̃ calidi: in mue uocabulum
frigidi. appellatio dulcis in melle. ħ necesse ẽ de anima
ASTOK INIII. nomen uitelligi quđ latina cõuer¬
sio significat ꝑse moueri. Hec te confundat quod
moueri passiuuĩ uerbũ est. nec sicut secari cũ đr duo
parit᷑ considerantur quđ̃ secat & quđ secatur. ⁊̃tẽqͣ
cũ teneri dr̃ duo intelliguntꝰ. quđ ten& ⁊ quđ fenet᷑.
ita hic moueri duarũ rerũ significationẽ putes. quę
mouo & quę mouetur. Nã socari quidẽ ⁊ teneri:
passio est. Ideo cõsiderationẽ ⁊ facientis ⁊ pacientis.
amplectitur. Moueri aut̃ cũ de his quidẽ dr̃ quę
ab alio mouentur. utrãq considerationẽ similiter
representat : de eo aut̃ quđia ꝑse mouetur ut sit¬
se nõ ex alio mouetur. Nulla potest suspicio passioniᷤ

Expanded text:
per se moueri dicimus, non gemina consideratio sequitur per se moueri dicimus, non gemina consideratio sequitur mouentis et moti; sed in ipso motu essentiam eius agnoscimus, quia, quod est in igne nomen calidi, in niue uocabulum frigidi, appellatio dulcis in melle, hoc necesse est de anima autocineti nomen intellegi, quod Latina conuersio significat «per se moueri». Nec te confundat quod moueri passiuum uerbum est; nec, sicut secari cum dicitur, duo pariter considerantur, quod secat et quod secatur, itemque cum teneri dicitur, duo intelleguntur, quod tenet et quod tenetur, ita hic moueri duarum rerum significationem putes, quae mouet et quae mouetur. Nam secari quidem et teneri passio est; ideo considerationem et facientis et patientis amplectitur. Moueri autem cum de his quidem dicitur quae ab alio mouentur, utramque considerationem similiter repraesentat; de eo autem quod ita per se mouetur, ut sitse, non ex alio mouetur, nulla potest suspicio passionis
Abbreviated transcription (Latin):
ex alio. S quib moueri ab alio uel stare contingit. Hȩc
& stare definunt & moueri. Quib aut̃ idẽ ẽ & eẽ ⁊
moueri. numquã a motu cessãt. quia sine essentia sira
ẽẽ nõ poss̃. sicut feirũ amittit calorẽ. Ignis uͦ calere
nõ defunt. Ab se gͦ mouetꝰ anima. lic& ⁊ anmalia uel
arbores ꝑ se uideant᷑ moueri. S illis quãuis intertus
latens alia tam̃ causa.i. anima uel natura motum
ministrat. ideo & ãmittut᷑ hoc quđ aliunde sũpser̃.
Anima uͦ ita ꝑ se mouet᷑. ut ignis ꝑ se calo. nulla ad.¬
uenticia causa uel illũ calefaciente uel hanc mouẽte.
Nã cũ ignẽ calidũ dicimꝰ. nõ duo diuersa cõcipimus.
unũ quod calefacit. alt̾um quod calefit. s totum
calidũ scd̃m suã naturã. uocamꝰ. Cũ niuc̃ frigidam
cũ mel dulce appellam. non altud quod hanc qualita¬
tẽ p̃stat. aliud cii prestatur accipim. Ita e cũ aninam

Expanded text:
ex alio. Sed quibus moueri ab alio uel stare contingit, haec ex alio. Sed quibus moueri ab alio uel stare contingit, haec et stare desinunt et moueri. Quibus autem idem est et esse et moueri, numquam a motu cessant, quia sine essentia sua esse non possunt, sicut ferrum amittit calorem, ignis uero calere non desinit. Ab se ergo mouetur anima, licet et animalia uel arbores per se uideantur moueri; sed illis, quamuis interius latens, alia tamen causa, id est anima uel natura, motum ministrat. Ideo et amittunt hoc quod aliunde sumpserunt. Anima uero ita per se mouetur ut ignis per se calet, nulla aduenticia causa uel illum calefaciente uel hanc mouente. Nam cum ignem calidum dicimus, non duo diuersa concipimus, unum quod calefacit, alterum quod calefit, sed totum calidum secundum suam naturam uocamus; cum niuem frigidam, cum mel dulce appellamus, non aliud quod hanc qualitatem praestat, aliud cui praestatur accipimus. Ita et cum animam
Abbreviated transcription (Latin):
aut ut mouent᷑ arbores. quarũ & si nõ iidoꝰ agitator.
a natura tam̃ eas interius latente constat agitari. sed
plato ita animã dicit ex se moueri. ut nõ aliã causã.
uel extrinsecꝰ accidentẽ. uel interius latente᷑ huiꝰ motꝰ
dicat auctorẽ. ħ quẽ ad modũ accipiendũ sit. instruemꝰ.
Igem calidũ uocamꝰ. s & fetrũ calidũ dicimꝰ. & nue
frigidã. ⁊ saxũ frigidũ nuncupamꝰ. Mel dulce. s &
mulsũ dulce uocamꝰ. Hoꝵ tamꝰ singula. de diuersis
diuersa significant. Alit̃ enĩ de igne. alit̾ de ferro calidi
nomen accipimꝰ . quia ignis ꝑse calo nõ ab alio fit calidꝰ.
Contra feir̾ũ. non nisi ex alio calescit. Ut nix frigida. ut
mel dulce sit: non aliunde contingit. saxo tam̃ frigꝰ
uel mulso dulcedo. a niue uel melle ꝓueniunt. Sic &
stare moueri tã de his dicit᷑. quȩ ab se uel stant uł
mouentꝰ. quã de illis quȩ uel sistuntur uel agitant᷑

Expanded text:
aut ut mouentur arbores, quarum etsi non uidetur agitator, aut ut mouentur arbores, quarum etsi non uidetur agitator, a natura tamen eas interius latente constat agitari. Sed Plato ita animam dicit ex se moueri ut non aliam causam, uel extrinsecus accidentem uel interius latentem, huius motus dicat auctorem. Hoc quemadmodum accipiendum sit instruemus. Ignem calidum uocamus, sed et ferrum calidum dicimus; et niuem frigidam et saxum frigidum nuncupamus, mel dulce, sed et mulsum dulce uocitamus. Horum tamen singula de diuersis diuersa significant. Aliter enim de igne, aliter de ferro calidi nomen accipimus, quia ignis per se calet, non ab alio fit calidus, contra ferrum non nisi ex alio calescit. Vt nix frigida, ut mel dulce sit non aliunde contingit; saxo tamen frigus uel mulso dulcedo a niue uel melle proueniunt. Sic et 'stare' et 'moueri' tam de his dicitur quae ab se uel stant uel mouentur, quam de illis quae uel sistuntur uel agitantur
Abbreviated transcription (Latin):
ħ pͥosse confirmat. utriq resistendũ est. ut & const&
posse aliquid ex se moueri. & aĩam ħ eẽ clarescat. In
pͥmis gͥ illius diuisionis oport& nos cauere pstigias. in
qua enumerans aliqͣ quȩ ex se mouentꝰ. & ostendens illa
qq̃ ab alio moueri. idest a causa interius latente
udetur sibi ꝓbasse omĩa quę mouentur ȩtiã si ex se mo¬
ueri dicantur. ab alio tam̃ moueri. Huiꝰ enĩ rei par̾ uera
est. s est falsa conclusio. Nam eẽ aliqua quȩ cũ ex se
moueri uideant. tam̃ ab alio const& moueri: nec noᷤ diffi¬
temur. Nec tam̃ omĩa quȩ ex se mouentur hoc sustinẽt᷑.
ut ab alio ea moueri necesse sit. Llato enĩ cũ dicit animã
ex se moueri. idest cũ a⁊oki t t totꝰ uocat : nõ uult
eã int̾ illa numerari. quȩ ex se quidẽ uidentur moueri.
s a causa quȩ itra se lat& mouent᷑. ut mouent aialia
auctore quidẽ alio s occulto. Nã ab anima mouentur.

Expanded text:
non posse confirmat, utrique resistendum est, ut et constet non posse confirmat, utrique resistendum est, ut et constet posse aliquid ex se moueri et animam hoc esse clarescat. In primis igitur illius diuisionis oportet nos cauere praestigias, in qua enumerans aliqua quae ex se mouentur et ostendens illa quoque ab alio moueri, id est a causa interius latente, uidetur sibi probasse omnia quae mouentur, etiamsi ex se moueri dicantur, ab alio tamen moueri. Huius enim rei pars uera est, sed est falsa conclusio. Nam esse aliqua quae, cum ex se moueri uideantur, ab alio tamen constet moueri, nec nos diffitemur. Non tamen omnia quae ex se mouentur hoc sustinent, ut ab alio ea moueri necesse sit. Plato enim, cum dicit animam ex se moueri, id est cum αὐτοκίνητον uocat, non uult eam inter illa numerari quae ex se quidem uidentur moueri, sed a causa quae intra se latet mouentur, ut mouentur animalia, auctore quidem alio sed occulto nam ab anima mouentur,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo motꝰ gñre se mou&. Nullũ aut̃ motꝰ genꝰ qͦ se mo¬
ueat inuenitur. Nõ se gͥ mou&. ¶Contͣ has tã subtiles &
argutas & ueri suniles argum̃tationes accingendũ est
scłm sec tatores platonis. qui inceptũ suũ quo aristotile
tã uerã tamq ualidã diffinitionẽ magistri sauciare
tẽptauerat sabruere. Neq uͦ tã ĩmemor mei. aut ita
male animatꝰ sũ. ut ex ingenio meo uel aristotili resistã.
uel assim platoni. s ut quisq magnoꝵ uiroꝵ qͥ se plato¬
nicos dici gloriabant᷑. aut singula aut bina defensa. ad
ostensionẽ suoꝵ operũ reliquer᷑. Collecta hȩc munum
continuę defensionis corpꝰ coacernaui. adiecto siquid pꝰ
illos aut sentire fas erat. aut audere in intellectũ licebat.
& quia duo sunt quę asserere conatꝰ est. unũ quo dicit.
nichil eẽ quđ ex se moueatur. alterũ quo animã eẽ

Expanded text:
aliquo motus genere se mouet. Nullum autem motus genus quo se moaliquo motus genere se mouet. Nullum autem motus genus quo se moueat inuenitur. Non igitur se mouet.» Contra has tam subtiles et argutas et uerisimiles argumentationes accingendum est secundum sectatores Platonis, qui inceptum, quo Aristoteles tam ueram tamque ualidam definitionem magistri sauciare temptauerat subruerunt. Neque uero tam immemor mei aut ita male animatus sum ut ex ingenio meo uel Aristoteli resistam uel adsim Platoni, sed, ut quisque magnorum uirorum qui se Platonicos dici gloriabantur aut singula aut bina defensa ad ostentationem suorum operum reliquerunt, collecta haec in unum continuae defensionis corpus coaceruaui, adiecto siquid post illos aut sentire fas erat aut audere in intellectum licebat. Et quia duo sunt quae adserere conatus est, unum quo dicit nihil esse quod ex se moueatur, alterum quo animam hoc esse
Abbreviated transcription (Latin):
ii loco se mou&. aut  i rectã lneã se mou&. aut
sꝑico motu morbẽ rotat᷑. S recta linea infintta nulla
est. Dlit̃ quecũq in natura intelligat᷑ linea: quo cuꝙͥ
fue sine dubio terminatur. Si gͦ ꝑlineã terminatã
auon isi mouoe. non semꝑ mouetur: Nam cũ ad finẽ
uenitur. & inde rursꝰ in exordiũ redditur necense ẽ
niter stuiũ motus ficri in ipsa ꝑmutatione redeũdi
Simos in orbẽ rotari potest. quia om̃is sꝑa circa alias
ĩmobile quđ centron uocamꝰ. mouetur. Sigre aĩa sic
mouetur aut intͣ se ht̃ qud̃ immobile est. & ita sit
ut nõ tota moueat᷑. aut si nõ intra se sequetur aluid
nõ minꝰ absurdũ. ut centron foris sit quđ esse
s si ipsa se parit. sequitur ut eandẽ & eẽ & nõ eẽ dicamꝰ
Si uͦ ipsa se consumit. nõ erit inmortalis. Quđ si se aut
aug& aut minuit eadẽ simul & maior se & minor
repi&. & exhis talẽ colligit sillogismũ. ISi aĩa se moua.

Expanded text:
in loco se mouet, aut in rectam lineam se mouet aut in loco se mouet, aut in rectam lineam se mouet aut sphaerico motu in orbem rotatur. Sed recta linea infinita nulla est: nam quaecumque in natura intellegitur linea quocumque fine sine dubio terminatur. Si ergo per lineam terminatam anima se mouet, non semper mouetur: nam cum ad finem uenitur et inde rursus in exordium reditur, necesse est interstitium motus fieri in ipsa permutatione redeundi. Sed nec in orbem rotari potest, quia omnis sphaera circa aliquid immobile quod centron uocamus mouetur. Si ergo et anima sic mouetur, aut intra se habet quod immobile est, et ita fit ut non tota moueatur, aut si non intra se, sequetur aliud non minus absurdum, ut centron foris sit, quod essSed si ipsa se parit, sequitur ut eandem et esse et non esse dicamus; si uero se ipsa consumit, non erit immortalis. Quod si se aut auget aut minuit, eadem simul et maior se et minor reperietur.» Et ex his talem colligit syllogismum: «Si anima se mouet,
Abbreviated transcription (Latin):
corpoꝵ sanitatẽ. uel ualentiã. quã ille egris hic luc¬
tatorib p̾stat non utiq exłi xiã sibi prestant. Item
dicit ouĩis motꝰ ad exercitũ sui instrumento egos. ut
singularũ arciũ usꝰ docoe. Gͦ uidendũ ne & animȩ
ad se mouendũ instrumento opus sit. Quod si ĩpos¬
sibile iudicatur. & illud impossibile erit. ut anima
ipsa se moueat.Itẽ dicit si mouetur diã sine dubio
cũ reliquis motib & de loco & in locũ mouet᷑. Ed
si est mͦ corpus ingreditur. mͦ rursũ egreditur &
hoc frequent᷑ exerrae. s ħ udemꝰ fieri non posse Nõ
gͥ mouetur. ¶His quoq addit si anima se mouae
necesse est. ut aliquo motꝰ genere se moueat. gͦ aut
in loco se mouet. aut se ipsã pariendo se moude. aut
se ipsã consumendo. aut se augendo. aut se minu¬
endo. Hȩc sunt enĩ att motꝰ genera. łł oꝵ in qͥt
singula quẽ ad modũ possint fieri requiramꝰ. Si

Expanded text:
corporum, sanitatem uel ualentiam quam ille aegris, hic luccorporum, sanitatem uel ualentiam quam ille aegris, hic luctatoribus praestat, non utique ex hoc etiam sibi praestant.» Item dicit: «Omnis motus ad exercitium sui instrumento eget, ut singularum artium usus docet. Ergo uidendum ne et animae ad se mouendum instrumento opus sit. Quod si impossibile iudicatur, et illud impossibile erit ut anima ipsa se moueat.» Item dicit: «Si mouetur anima, sine dubio cum reliquis motibus et de loco in locum mouetur. Quod si est, modo corpus ingreditur, modo rursus egreditur, et hoc frequenter exercet. Sed hoc uidemus fieri non posse. Non igitur mouetur.» His quoque addit: «Si anima se mouet, necesse est ut aliquo motus genere se moueat. Ergo aut in loco se mouet, aut se ipsam pariendo se mouet aut se ipsam consumendo, aut se augendo aut se minuendo; haec sunt enim», ait, «motus genera. Horum», inquit, «singula quemadmodum possint fieri requiramus. Si
Abbreviated transcription (Latin):
¶Itẽ causa nascendi ipsa non nascitur & ipsa ergo
motꝰ causa. uel mitiũ nõ mouetur. bͦ anina quę
codẽq tempr̃e contrarictates ad unũ idemq ꝑtineu¬
tes euemant. Scimꝰ aut̃ qr mouere facire est. &
moreri pati est. Ei gͥ quod se mouet simul euenet᷑
duo sibi cõtraria. & facere & pati quđ impossibile
est. Aiã gͥ non potest se mouere. Itẽ dicit si aĩę
essentia inotus eẽt. nunquã quiescer& a motu. Nichil
est enĩ quđ recipiat eẽutię suę cõtrarietatẽ. Nam¬
ignais nũquã frigidꝰ erit. nec iux umꝙͣ sponte cabes¬
cit. Anima aut̃ nõnũquã a motu cessat. Nõ enim
semꝑ corpꝰ uidemꝰ agitari. Nõ gͥ animȩ essentia
motꝰ est: cuiꝰ contrarietatẽ receptat. Ait &iam
animasi aliis causa motꝰ est: ipsa sibi causa motꝰ
ẽẽ non poterit. Nichil est enĩ inquit quđ eiusdẽ rei
sibi causa sit cuius est alii. ut medicus ut exercitator

Expanded text:
Item causa nascendi ipsa non nascitur. Et ipsa ergo Item causa nascendi ipsa non nascitur. Et ipsa ergo motus causa uel initium non mouetur. Ergo anima, quae eodemque tempore contrarietates ad unum idemque pertinentes eueniant. Scimus autem quia mouere facere est et moueri pati est. Ei igitur quod se mouet simul euenient duo sibi contraria, et facere et pati, quod impossibile est. Anima igitur non potest se mouere.» Item dicit: «Si animae essentia motus esset, numquam quiesceret a motu. Nihil est enim quod recipiat eignis numquam frigidus erit nec nix sponte umquam calescet. Anima autem non numquam a motu cessat: non enim semper corpus uidemus agitari. Non igitur animae essentia motus est cuius contrarietatem receptat. Ait etiam: «Anima si aliis causa motus est, ipsa sibi causa motus esse non poterit. Nihil est enim», inquit, «quod eiusdem rei sibi causa sit, cuius est alii: ut medicus, ut exercitor
Abbreviated transcription (Latin):
sui postulabit auctorẽ. Exhis om̃ib in unũ aristo¬
telica ratiocinatio tota colligitur ħ mͦ. ł Om̃e quod
mouetur. ab alio mouetur. Qud gͥ pͥmũ moua
aut stat aut ab alio & ipsũ mouetur. S si ab alio
iam non potest ħ pͥmũ uocari. & semꝑ quid pri-¬
mũ moueat reqͥremꝰ. Restat ut stare dicat᷑. Stat
gͥ quod pͥmũ mouoe. Contra platonẽ gͦ qͥ dicit at̃a
motꝰ eẽ principiũ. in hunc modũ componit᷑ sillogis¬
mus. Anima pͥncipiũ motus est. pͥncipiũ aut̃ mot
non mouetur. Igitur anima non mouetur. &ħẽ¬
quđ pͥmo loco uolent᷑ obiecit. nec eo usq ꝑsuade
contentꝰ animã non moueri : aliis quoq rationib
non minus uiolentis purgto Nullũ inqt nicum
idẽ potest eẽ ei cuiꝰ est miciũ. Nam apud geometras
principiũ lineę punctũ dicitur eẽ nõ liea. Apud
arith meticos pͥncipiũ numeri. non est numerus.

Expanded text:
sui postulabit auctorem.» Ex his omnibus in unum Aristosui postulabit auctorem.» Ex his omnibus in unum Aristotelica ratiocinatio tota colligitur hoc modo: «Omne quod mouetur ab alio mouetur. Quod igitur primum mouet, aut stat aut ab alio et ipsum mouetur. Sed si ab alio, iam non potest hoc primum uocari, et semper quod primum moueat requiremus. Restat ut stare dicatur. Stat igitur quod primum mouet.» Contra Platonem ergo, qui dicit animam motus esse principium, in hunc modum componitur syllogismus: «Anima principium motus est. Principium autem motus non mouetur. Igitur anima non mouetur.» Equod primo loco uiolenter obiecit, nec eo usque persuadere contentus animam non moueri, aliis quoque rationibus non minus uiolentis perurget. «Nullum», inquit, «initium idem potest esse ei cuius est initium. Nam apud geometras principium lineae punctum dicitur esse, non linea; apud arithmeticos principium numeri non est numerus.
Abbreviated transcription (Latin):
uere dicatur. sic erit in uno eodẽq aliud qđ mouoe.
aliud quđ mouetur. Siquidẽ in om̃i ait motu tria
hȩc sint necesse est. id quđ mou& & quđ inouetur
& quđ mouor. & quod mouetur. Ex his qud̃ mouet᷑
tantũ mouetur. non euã mou&: cũ illud quo fit
motꝰ & moueatur & moueat. Illud uͦ qud̃ mouoe. nõ
& mouetur. ut ex trib huiꝰ sit cõmune qd̃ mediũ
duo uͦ contraria sibi intelligantur. Nam sicut est qd̾
mouetur & nõ mou&. ita est inqͥt quod mou& de nõ
mouetur. ꝓpt̾ qđ diximꝰ. qr cũ om̃e quđ̃ mouetur ab
alio moueatur. si quod mou& ⁊ ipsũ mouetur. quete¬
mus semꝑ motꝰ huiꝰ nec uiquã inueniemꝰ exordiũ.
Deuide si quid se mouere dicatur. necesse est inquit.
ut aut totũ a toto. aut parte a parte. aut partẽ
a toto dut totũ a parte. existimemꝰ moueri. &
tamen motꝰ ille seu a toto seu aparte ꝓcedat. alt̾ũ

Expanded text:
uere dicatur. Et sic erit in uno eodemque aliud quod mouet, uere dicatur. Et sic erit in uno eodemque aliud quod mouet, aliud quod mouetur, siquidem in omni», ait, «motu tria haec sint necesse est, id est quod mouet, et quo mouet, et quod mouetur. Ex his quod mouetur tantum mouetur, non etiam mouet, cum illud quo fit motus et moueatur et moueat; illud uero quod mouet non etiam mouetur, ut ex tribus sit commune quod medium, duo uero sibi contraria intellegantur. Nam sicut est quod mouetur et non mouet, ita est», inquit, «quod mouet et non mouetur; propter quod diximus quia, cum omne quod mouetur ab alio moueatur, si quod mouet et ipsum mouetur, quaeremus semper motus huius nec umquam inueniemus exordium. Deinde siquid se mouere dicatur, necesse est», inquit, «ut aut totum a toto, aut partem a parte, aut partem a toto, aut totum a parte existimemus moueri; et tamen motus ille, seu a toto seu a parte procedat, alterum
Abbreviated transcription (Latin):
tutã naturȩ necessitatẽ refelri. Hȩc s̃ & his similia
quib aristotiles om̃e quđ mouetur ab alio moueri
ꝓbasse se credidit. s platouici ut paulopost demons¬
trabitur. argumenta ħ̃ arguta magis quã uera eẽ
docuer̃. INunc sequens eiusdẽ uingenda diuisio ẽ.
qua non posse animã ex se moueri. &iã si ħ alia
res facere possit. laborat ostendere. & huius rei pͥmã
ꝓpositionẽ ab illis mutuatur. quȩ̨ sibi estimat cõsti¬
tisse. Sic enĩ ait. Cũ gͥ om̃e quđ mouetur const&
ab alio moueri sine dubio id quđ pͥmũ mou&. quia
non ab alio mouetur. Neq enĩ haberet᷑ iã pͥmũ
si ab alio moueretur. necesse est inq̃t ut aut stare di¬
catur. aut se ipsũ mouere. Nam si inoueri ab alio
dicatur. illud quoq quđ cũ mou& dicetur ab alio
moueri. & illud rursꝰ ab alio. & in infinitũ inqͥsitio
ista casura est. Nunquã exordia pͥma reꝑies. si sẽꝑ
aliud ea quę putaueris pͥma precedit. Restat gͥ inqͥt

Expanded text:
urae necessitatem referri.» Haec sunt et his similia quibus Aristoteles omne quod mouetur ab alio moueri probasse se credidit. Sed Platonici, ut paulo post demonstrabitur, argumenta haec arguta magis quam uera esse docuerunt. Nunc sequens eiusdem iungenda diuisio est qua non posse animam ex se moueri, etiamsi hoc alia res facere posset, laborat ostendere. Et huius rei primam propositionem ab illis mutuatur quae sibi aestimat constitisse. Sic enim ait: «Cum igitur omne quod mouetur constet ab alio moueri, sine dubio id quod primum mouet quia non ab alio mouetur neque enim haberetur iam primum si ab alio moueretur, necesse est», inquit, ut aut stare dicatur aut se ipsum mouere. Nam si moueri ab alio dicatur, illud quoque quod id mouet dicetur ab alio moueri et illud rursus ab alio, et in infinitum inquisitio ista casura est numquam exordia prima reperiens, si semper aliud ea quae putaueris prima praecedit. Restat igitur»,
Abbreviated transcription (Latin):
& corporis ipsa ꝑmixtio. hunc sibi motũ ministrẽt.
S quia constat motũ corpori nõ messe si nec animȩ mẽ:
ex duab reb motu carentib nullꝰ motꝰ efficitur. sic̃
nec ex duab dulcib amaritudo. nec ex duab amariᷤᷤ
dulcedo ꝓuem&. nec ex gemino frigore calor. aut
frigꝰ ex gemino calore nascetur. Om̃is enĩ qualitas
geminata crescit. numquã ex duplicatis similib con¬
trarietas emergit. Ergo nec ex duob ĩmobilib mot
erit. Hominẽ gͣ ꝑmixtio non mnouebit. Hinc iex¬
pugnabilis sillogismꝰ. ex cõfessarũ rerũ indubita¬
bili luce colligitur. Animal mouetur. Motũ autẽ
animali. aut anima p̾stat aut corpꝰ. aut meutroq
ꝑmiatio. S neq corpꝰ neq ꝑmixtio. motũ p̃stat.¬

Expanded text:
et corporis ipsa permixtio hunc sibi motum ministret. et corporis ipsa permixtio hunc sibi motum ministret. Sed quia constat motum corpori non inesse, si nec animae inest, ex duabus rebus motu carentibus nullus motus efficitur, sicut nec ex duabus dulcibus amaritudo nec ex duabus amaris dulcedo proueniet, nec ex gemino frigore calor aut frigus ex gemino calore naseetur. Omnis enim qualitas geminata crescit; numquam ex duplicatis similibus contrarietas emergit. Ergo nec ex duabus immobilibus motus erit. Hominem igitur permixtio non mouebit. Hinc inexpugnabilis syllogismus ex confessarum rerum indubitabili luce colligitur: «Animal mouetur. Motum autem animali aut anima praestat aut corpus aut ex utroque permixtio. Sed neque corpus neque permixtio motum praestat.
Abbreviated transcription (Latin):
mouente. Eneruatꝰ est gͦ sillogismꝰ quẽ p̃missa uaria
& multiplici diuisione collegerat. id est at̃a pͥncipiũ
motꝰ est. pͥncipiũ aut᷑ motꝰ nõ mouetur. Igͥ anima nõ
mouetur. Restat ut quia constitit posse aliqͥd per se
moueri. alio nõ mouente. animã hoc eẽ doceatur qđ
facile docebitur. si de manifestis ⁊ indubitabilib argu¬
menta suntamꝰ. Homini motũ aut aĩa p̾stat aut
corpus. aut de utroq ꝑmixtio. ⁊ qi̾ tria sunt de quib¬
ista inqͥsitio ꝓcedit. cũ neq a corpore neq a ꝑmixtione
p̃stari ħ posse constiterit : restat ut ab aĩa moueri
hominẽ nulla dubitatio sit. IHunc de singulis ac
pͥmũ de corpore loquamꝰ. Nullũ anma corpꝰ suo
motu moueri manifestius est. quã ut asserendũ sit.
Nichil est quđ dũ ĩmobile sit. aliud possit mouere. gͥ
corpꝰ hominẽ non mou&. Uidendũ ne forte animȩ

Expanded text:
mouente. Eneruatus est ergo syllogismus quem praemissa uaria mouente. Eneruatus est ergo syllogismus quem praemissa uaria et multiplici diuisione collegerat, id est: «Anima principium motus est; principium autem motus non mouetur; igitur anima non mouetur.» Restat ut, quia constitit posse aliquid per se moueri alio non mouente, animam hoc esse doceatur; quod facile docebitur, si de manifestis et indubitabilibus argumenta sumamus. Homini motum aut anima praestat aut corpus aut de utroque permixtio. Et quia tria sunt de quibus inquisitio ista procedit, cum neque a corpore neque a permixtione praestari hoc posse constiterit, restat ut ab anima moueri hominem nulla dubitatio sit. Nunc de singulis ac primum de corpore loquamur. Nullum inanimum corpus suo motu moueri, manifestius est quam ut adserendum sit. Nihil est autem quod, dum immobile sit, aliud possit mouere. Igitur corpus hominem non mouet. Videndum ne forte animae
Abbreviated transcription (Latin):
mouet alia ut dicit᷑ aut gub̾naculũ nauẽ̾. aut nauis
circũfusũ sibi aerẽ uel undas mouere. Quid aut̃ ẽ quđ
nõ possit aliud dũ ipsũ mouoeꝰ impellere : Ergo siuerũ
non est ea quȩ mouentur alia non mouere. non constat
illud ut aliquid quđ tnoueat nec tam̃ moueat᷑ inuenias.
lla aut̃ magis ꝓbanda ẽ in decimo de legib a platone
motuũ ꝓlata diuisio. Om̃is motꝰ inqͥt aut se mou& &
alia. aut ab alio mouet᷑. & alia mou&e. Et pͥor ad am¬
mã : ad oĩa uͦ corpora scđs refertur. Hii ergo duo motꝰ
& differentia separantur: & societate iunguntur. Cõmune
differ̃ quđ ille a se hic ab alio mouetur. Ex his om̃ib que
eruta de platonicoꝵ sensuũ fecunditate collegimꝰ.: constitit
non eẽ uerũ. oiã quȩ mouent᷑ ab alio moueri. S̾ nec pͥnci¬
piũ motꝰ ad dep̾candã alt̾ns mouentis necessitatẽ ftare
dicitur. quia potest se ipsũ ut diximꝰ mouere. alio nõ

Expanded text:
mouet alia, ut dicitur aut gubernaculum nauem aut nauis mouet alia, ut dicitur aut gubernaculum nauem aut nauis circumfusum sibi aerem uel undas mouere. Quid autem est quod non possit aliud, dum ipsum mouetur, impellere? Ergo si uerum non est ea quae mouentur alia non mouere, non constat illud ut aliquid quod moueat nec tamen moueatur inuenias. Illa igitur magis probanda est in decimo de legibus a Platone motuum prolata diuisio. «Omnis motus», inquit, «aut se mouet et alia, aut ab alio mouetur et alia mouet.» Et prior ad animam, ad omnia uero corpora secundus refertur. Hi ergo duo motus et differentia separantur et societate iunguntur. Commune differunt, quod ille a se, hic ab alio mouetur. Ex his omnibus quae eruta de Platonicorum sensuum fecunditate collegimus, constitit non esse uerum omnia quae mouentur ab alio moueri. Ergo nec principium motus ad deprecandam alterius mouentis necessitatem stare dicetur, quia potest se ipsum, ut diximus, mouere alio non
Abbreviated transcription (Latin):
cximere. hisquę p̾misit exp̾ssit. Nã quđ̃ semꝑ ait
mouetur ȩternũ est. qud̃ aut̃ motũ affent alicin.
quđꝙ ipsũ mouetur alicunde. quando fine hab&
motꝰ uiuendi fine habeat necesse est. Quid his uer¬
bis inuenictur exp̃ssus clara significatione testan¬
tib nõ aliunde moueri quđ se ipsũ mou&e. cum
aĩam obħ dicat ȩternã qͥa se ipsã mou&. & non
mouetur aliunde. Ergo se mouere ħ solũ significa
non ab alio moueri. Nec putes quđ̃ idẽ moueat.
ideq̾ moueatur.s. moueri sine alio mouente. se
mouere est aꝑte. bꝰ constitit quia nõ omẽ qđ mou&e᷑.
ab alio mouetur. Ergo az ioti i iNttot. potest
nõ ab alio moueri.¶S ne ase quidẽ sic mouetur. ut
in ipso aliud sit quđ mou&. aliud quđ̃ mouetur.
& illa de motil aristotelica diuisio quã supͣ retulim.
subripienti magis apta est quã ꝓbanti. in qua ait.
Sicut est quõ mou& ⁊ nõ mouoe. ita est quđ mouoe
& nõ mouetꝰ. Constat eni quđ om̃e quiqͥd mouet᷑.

Expanded text:
misit expressit. «Nam quod semper», ait, «mouetur aeternum est, quod autem motum adfert alicui quodque ipsum mouetur alicunde, quando finem habet motus, uiuendi finem habeat necesse est.» Quid his uerbis inuenietur expressius, clara significatione testantibus non aliunde moueri quod se ipsum mouet, cum animam ob hoc dicat aeternam quia se ipsam mouet et non mouetur aliunde? Ergo 'se mouere' hoc solum significat, non ab alio moueri; nec putes quod idem moueat idemque moueatur, sed moueri sine alio mouente 'se mouere' est. Aperte ergo constitit quia non omne quod mouetur ab alio mouetur. Ergo αὐτοκίνητον potest non ab alio moueri; sed ne a se quidem sic mouetur ut in ipso aliud sit quod mouet, aliud quod mouetur, et illa de motibus Aristotelica diuisio quam supra rettulimus subripienti magis apta est quam probanti, in qua ait «sicut est quod mouetur et non mouet, ita est quod mouet et non mouetur.» Constat enim quod omne quicquid mouetur
Abbreviated transcription (Latin):
ignis ascendit. & de his quidẽ quȩ ex accidenti mouentur
nulla dubitatio est quin ab alio moueantur. Probabo aut̃
inquit. etiaꝰ ea quȩ ꝑ se mouent. ab alio moueri. Ex oĩb
enĩ ait quę ꝑ se mouentur aliã causam motꝰ intͣ se possid&
ut aialia. ut arbores. quȩ sine dubio ab alio intelligũt᷑
moueri. a causa scilicor quȩ iipsis lat&. Nam causã
motus ab eo quł mouetur ratio sequestrat. alia uͦ aꝑte
ab alio mouentur. i. aut i aut natura. Et ui moueri
dicimꝰ om̃e iaculũ. quđ cũ de manu iaculantis recessit. suo
quidẽ motu feiri uidetur. s origo motꝰ ad ui refertur.
gͣuia cũ ꝑse deorsũ. uel leuia cũ sursũ feruntur.
S & hȩc dicendũ est ab alio moueri. lico a quo habeat᷑
moueat. Nã si sponte mouerentur. sponte xiã starẽt
s nec unã semꝑ uiã agerent. ĩmo ꝑ diuersa moue¬
rentur. si spontaneo ferrentur agitatu. Cũ uͦ ħ facere

Expanded text:
ignis ascendit. Et de his quidem quae ex accidenti mouentur, nulla dubitatio est quin ab alio moueantur: probabo autem», inquit, «etiam ea quae per se mouentur ab alio moueri. Ex omnibus enim», ait, «quae per se mouentur, alia causam motus intra se possident, ut animalia, ut arbores, quae sine dubio ab alio intelleguntur moueri, a causa scilicet quae in ipsis latet nam causam motus ab eo quod mouetur ratio sequestrat; alia uero aperte ab alio mouentur, id est aut ui aut natura. Et ui moueri dicimus omne iaculum, quod, cum de manu iaculantis recessit, suo quidem motu ferri uidetur, sed origo motus ad uim refertur. grauia cum per se deorsum, uel leuia cum sursum feruntur; sed et haec dicendum est ab alio moueri, licet a quo habeaturmoueat. Nam si sponte mouerentur, sponte etiam starent, sed nec unam uiam semper agerent; immo per diuersa mouerentur si spontaneo ferrentur agitatu. Cum uero hoc facere
Abbreviated transcription (Latin):
fluxus numquã ab ipsis receadit elementis. Ergo
in hoc mundo pars nulla mortalis scđm uerȩ ratio¬
nis asserta. s quđ ait cũ quadã parte mortalem.
ad cõmune ut diximꝰ opimonẽ paululũ se inclinare¬

Expanded text:
fluxus numquam ab ipsis recedit elementis; ergo fluxus numquam ab ipsis recedit elementis; ergo in hoc mundo pars nulla mortalis secundum uerae rationis adserta. Sed quod ait eum «quadam parte mortalem», ad communem, ut diximus, opi