comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pantes sunt duȩ. Quarũ altertũ abgolutã Ab guł łIĨ alterã uomi¬
namus¬
Aediust quȩipsa inse ñu mogtialis implictȩ e tabs conditꝑ sel patentiusere peditus
bello superaius sent et feremoseisset graus cũ interse bellũ gessissent uthi qui
uiassent tropheũ aliquod in finmnus statuerent uictoriȩ modo in p̃sentiã dedarandȩ
causa ñ ut in ꝑpecuũ belli memoria maner& ȩneũ statuer̃ tropheũ: Accu
santur apud amphitrionas iđ apud cõmune greciȩ concilium Iutentio ẽ
nono portuit. Depulsio ẽ Oportuit : Questiõ ẽ opor tueritne: Rati oest: Eãenĩ
exbello gloriã uirtute peperimꝰ uteius et̃ia insigaua posteris nr̃is relinquere¬
uellemus In firmatio ẽ At tam̃ ȩ c̃nũ in imicitiarũ monimentũ : graios
de graus statuere non oportet : IudicatIo ẽ : Cũ sũmȩ uirtutis concelebrandȩ
causa graude graus ȩt̃nũ inimicitiarũ monimentũ site tuer̃ : rectene au

Expanded text:
nt duae, quarum alteram absolutam, adsumptivam alteram nominamuest, quae ipsa in se, non ut neg- otialis implicite et abscondite, sed patentius et expedi- bello su- peravissent et fere mos esset Graiis, cum inter se bellum gessissent, ut ii, qui vicissent, tropaeum ali- quod in finibus statuerent victoriae modo in praesen- tiam declarandae causa, non ut in perpetuum belli memoria maneret, ae+neum statuerunt tropaeum. asantur apud commune Graeciae concilium. Intentio est: Non oportuit. Depulsio est: Oportuit. Quaestio est: Oportueritne? Ratio est: Eam enim ex bello gloriam velle- mus. infirmatio est: at tamen aeternum inimicitiarum monumentum Graios de Graiis statuere non oportet. iudicatio est: cum summae virtutis concelebrandae causa Graii de Graiis aeternum inimicitiarum monu- mentum statuerunt, rectene a
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fortunȩ eẽ at tributa intelligunt᷑. Habitus aũt quoniã in aliqua
ꝑfecta et constanti animi aut corporis absolutione consistit. quo
ingenere ẽ uirtus . scientia et q̃ contraria sunt. resipsa causa
opposita docebit . et quid hic quoq: locus suspicionis ostendat. Nã
affectionis quidẽ Ratio ꝑspicuã solet ꝑsegerere coniecturã ut aus
IRacundit Molestia ꝓptereti quod etipsorũ uis intelligit᷑ etquȩ
res harũ aliquã rem c̃sequant᷑ stcile cognoscit S tudium aut̃¬
qm̃ e assidua et uehe menis aliquã ad reapplicata magna cũuolun¬
tate occupatio facile exeoducetur argumentatio eius quamres ipsa desi¬
derabit incausa. Ite mex consilio sumetur aliquid suspitioꝵus. Namcon¬
silium ẽ aliquid faciendi non faciendiue excogitataratio. Iam facta
etcasus. et orationes. quae sunt om̃a ut in confirmationis preceptis
dictumẽ. in triatempora distributa facileerituidere. etquid afferant
ad confirmandã comecturã suspitionis.

Expanded text:
quae for- tunae esse adtributa intelleguntur. habitus autem quon- iam in aliqua perfecta et constanti animi aut corporis absolutione consistit, quo in genere est virtus, scientia et quae contraria sunt, res ipsa causa posita docebit, ecquid hic quoque locus suspicionis ostendat. nam af- fectionis quidem ratio perspicuam solet prae se gerere coniecturam, ut amor, iracundia, molestia, propterea quod et ipsorum vis intellegitur et, quae res harum aliquam rem consequatur, facile esquod est assidua et vehemens aliqua ad rem applicata magna cum voluptate occupatio, facile ex eo ducetur argumentatio ea, quam res ipsa desidera- bit in causa. item ex consilio sumetur aliquid suspi- cionis; nam consilium est aliquid faciendi non facien- dive excogitata ratio. iam facta et casus et orationes, quae sunt omnia, ut in confirmationis praeceptis dic- tum est, in tria tempora distributa, facile erit videre, ecquid afferant ad confirmandam coniecturam suspi- cionis.
Abbreviated transcription (Latin):
etquẽ ad modũ hi sutipossit accusator quẽ ad mõdũ etiã defensor in coniec¬
turali conscitutione Ethȩc quidẽ ꝑsonȩ at tributa in primolibro quanꝗ
singula ex posuerit et explicarit: hic tamennuncbreuit̃ repetit quȩ ipsca
sint et quid sint. post p̃cepturus quẽ ad modũ his uti possit accusator. quẽ¬
admodũ defensor. Quo in genere ẽ uiRtus ͤ Scientia animi. quȩ est stulti¬
dȩ contraria AMΟR IRACVΝΟIa : ffectio enĩ non sticile euentũ suũ decla¬
rat. signoq: ipsa ẽ eiusrei : quã parit Et ipsorũ uis Q uid ipsa sint non

Expanded text:
quemadmodum his uti possit accusator, quemadmodum etiam defensor in coniecturali constitutione. Et haec quidem personae attributa in primo libro quamquam singula exposuerit et explicarit, hic tamen nunc breuiter repetit quae ipsa sint et quid sint, post praecepturus quemadmodum his uti possit accusator, quemadmodum defensor. QVO IN GENERE EST VIRTVS, SCIENTIA: anlrnl, id est stultitiae contraria. AMOR, IRACVNDIA. Adfectio enim facile euentum suum declarat signoque ipsa est eius rei quam ex se parit. ET IPSORVM vis. Quid ipsa sint, non
Abbreviated transcription (Latin):
luta dep̃terito Siautinhis autinalus exemplis. soripti qͥuoq con¬
troũsiam. adiunctã uidebit. Hoc p̃cepto ostendit in cidere semꝑ
legales posse controũsias. constitutionib: principalib: Net aliquanꝰ¬
doꝰ legales statusposse existere principales
coaecatio ẽ in qua non defensio facti sedignoscendi postulatio in¬
peccatorum uindex. eẽ debet utignoscat impetrare. Quare parte
eius generis causam nonideo constitueris uti licebit Ntsipaliquo daro din
fortiuro.: cuius in rempablicã multa sunt bencficia dicerepossis. cumuide¬
aris poniti depcatioi. sstriaimen adbuncmodum. Quod si iudicos biepsus

Expanded text:
luta de praeterito. SI AVT IN HIS AVT IN ALIIS EXEMPLIS SCRIPTI QVOQVE CONluta de praeterito. SI AVT IN HIS AVT IN ALIIS EXEMPLIS SCRIPTI QVOQVE CONTROVERSIAM ADIVNCTAM VIDEBIT. Hoc praecepto ostendit incidere semper legales posse controuersias constitutionibus principalibus, nec aliquando legales Status pose existere principales. DEPRECATIO Epeccatorum vindex esse debet, ut ignoscat, impetrare. quare parte eius generis, cum causam non in eo constitueris, uti licebit; ut si pro aliquo claro aut forti viro, cuius in rem publi- cam multa sunt beneficia, diceres, posses, cum videaris non uti deprecatione, uti tamen, ad hunc modum: quodsi, iudices
Abbreviated transcription (Latin):
sitis legessuNł. Vnde necessario incidunt tractatus etiam legiles Seoe
negat eẽ mirandũ q÷ uod caus arum genert quȩdam simplicitꝰ explicant᷑
quaedam coniuneta sunt. Vndequiomnia p̃cepta cognouerit. quioꝗd
ꝑspexerit anexemplo translationelo corum necessaria persequetur.
N ameumbi ed ogessint. necessario quaeleg̃um p̃cepta sunt complert
debemus. De quib postdicȩtur. Nunctantumea p̃cepta posur: quae
concessionidequa tractatꝰ erat conuenirent. Si quidres ipsa dabit fa
cultatis. coniecturã induci ab accus atore oportebit. Qtdicat accula
torpooniecturã. aut prudent̃ fecisse : aut non casufecisse. aut non
necessitate : sed uoluntate fecisse. Atq: tumexbis locis iuris atque
aequitatis naturã oportebitquȩrere. et quasi in absoluta iuridiciali¬
ꝑsehocipsum abrebus omnibus separatim cousiderare. Q uoniam
conuenit negotiali absoluta qualitas Tractatu reb ẜ tdistat
tantũ nodo tempore qui a negotialis defuturo iusto agit abso¬

Expanded text:
sitis leges sunt. Vnde necessario incidunt tractatus etiam legales; sed hoc negat esse mirandum, quod causarum genera quaedam simpliciter explicantur, quaedam coniuncta sunt. Vnde qui omnia praecepta cognouerit, quidquid perspexerit in exemplo, translatione locorum necessaria persequetur. Nam cum hic et leges sint, necessario quae legum praecepta sunt, complere debemus, de quibus post dicetur. Nunc tantum ea praecepta posuit, quae concessioni, de qua tractatus est, conuenirent; scultatis, coniecturam induci ab accusatore oportebit, ut id, quod tor per coniecturam aut prudentem fecisse, aut non casu fecisse aut non necessitate, sed uoluntate fecisse. ATQVE TVM EX HIS LOCIS. Iuris atque aequitatis natura. ETper se hoc ipsum ab rebus omni- bus separatim consiconuenit negotiali absoluta qualitas tractatu rerum et distat tantummodo tempore, quia negotialis de futuro iusto agit, abso
Abbreviated transcription (Latin):
id solũ quod conficit᷑ exponere In his inquib: exitus ꝑspicuus ẽ c̃secutione ut
Siquiaut̃ exunci quoq parte putabunt consitire argum̃ tationẽ. poterunt dicere:
sȩpesatiscẽ hoc mͦ argum̃ tationẽ facere quoniã peperit cũ uiro concubuit Nã hoc
nullius neq approbationis. neq: cõplexionis indigere Sed nobis ambigutate nomgiis¬
uidenterrare Nã e targum̃ tatio nomine unoresduas significat. ideo quo et inuen¬
tũ aliquã in rẽ probabile aut necessariũ argum̃ tatio uocat᷑ et eiꝰ inuenti artificio¬
sc expolitio. Qm̃igit᷑ ꝓfereat aliquid huiꝰ modi. qm̃ peperit cũ uiro concubuit.
inuentũ ꝓferent ñ expolitionẽ Nos aut̃ deexpolitionis partib: loqͥm᷑ Nihiligit᷑
adhancrẽ ratio illa ꝑtinebit: Atq hac distinctione alia quoq: quȩ uidebunt᷑ of¬
ficere huic partitioni ꝓpulsabimꝰ siqͥ aut assũptionẽ aliquando tolliposseput&
aut ꝓpositionẽ. Quȩ si quid habet ꝓbabile aut necessariũ. quo qͦmodo moueat

Expanded text:
lum, quod conficitur, exponere, in iis, in quibus exitus perspicuus est, consecutione uti. Si qui autem ex una quoque parte putabunt constare argumentationem, poterunt dicere saepe satis esse hoc modo argumentationem facere: quoniam peperit, cum viro concubuit; nam hoc nullius neque approbationis neque complexionis indigere. sed nobis ambiguitate nominisur errare. nam argumentatio nomine uno res duas significat, ideo quod et inventum ali- quam in rem probabile aut necessarium argumentatio vocatur et eius inventi artificiosa expolitio. cum igitur proferent aliquid huiusmodi: quoniam peperit, cum viro concubuit, inventum proferent, non expolitionem; nos autem de expolitionis partibus loquimur. Nihil igitur ad hanc rem ratio illa pertinebit; atque hac distinctione alia quoque, quae videbuntur officere huic partitioni, propulsabimus, si quis aut assumptio- nem aliquando tolli posse putet aut propositionem. quae si quid habet probabile aut necessarium, quoquo modo commoveat
Abbreviated transcription (Latin):
exunat ciuitate et uno tẽpr comparauit. Acsi par. in nobis. Finito
p̃fationis unogenere similitudinis scilicet. nunc p̃lationẽ quȩ etiamip¬
sac in prefatione facienda ẽ. incipit dicetȩ. Exemplorum eligendi po¬
testas. Ideo hoc opus. ẽẽ. possunt meliũ principe illo atq inuentore.
tisia. N orax. ectisia. artes primioratorias apud grecos scripsisse
dicuntur sicut uipsecuius instituta sequebantur fecerat : gloria sxeno¬
cratis philo sophi motus aristo teles philosophiã exercuit: Caloriaisocratisio¬
tus rhetoricȩ p̃cepta c̃scripsit. Artissibi curã assumebat . Voluit enũ cristore¬
les propt̃ i socratẽ cũ philo sophus eẽ t. etiã p̃cepta dicendi tradere : Alterũ cõmu¬
uihominũ in firmittti alterũ singulare: Non intelligere om̃i um potest eẽ & est
unitiũ cõmuaie: Singulare uitiũ ẽ ut cũ non intelligat neo quasi intelligat ꝑse

Expanded text:
ex una ciuitate et uno tempore comparauit. AC SI PAR IN NOBIS. Finito praefationis uno genere, similitudinis scilicet, nunc praelationem, quae etiam ipsa in praefatione facienda est, incipit dicere. EXEMPLORVM ELIGENDI POTESTAS. Ideo hoc opus esse posse melius. PRINCIPE ILLO ATQVE INVENTORE TISIA. Corax et Tisias artes primi oratorias apud Graecos scripsisse dicuntur. SICVT ET IPSE CVIVS INSTITVTA SEQVEBANTVR FECERAT. Gloria Xenocratis philosophi motus Aristoteles philosophisophiam exercuit, gloria Isocratis motus rhetoricae praecepta conscripsit. ARTIS SIBI CVRAM ADSVMEBAT. Voluit enim Aristoteles propter Isocraten, cum philosophus esset, etiam praecepta dicendi tradere. ALTERVM COMMVNI HOMINVM INFIRMITATI, ALTERVM SINGVLARI. Non intellegere omnium potest esse et est uiti
Abbreviated transcription (Latin):
exratione etrefutatione rationis Possitue quisꝗ defilii pupilli
RE testari quã ñ ipsehaber& etquã pupillus aliundequȩ sisset
Anheredes scđi ipsius patris familiȩ ñ filii quoq: eius pupilliheredes
sint: Quia scđs heres cũ dicit᷑ euis est scđs qui hereditatẽ remisit: Vnoe
aheres eẽ pͥotest nisi eius cui scđs heres ẽ Eius aut̃ heres ẽẽ ñ potest.
cuiÑ est scđs Iudicatio unane pecunia fuerit : Aut si hacerunt
iusiinfirmatione: Duas in firmationes exparteposuit pecitorũ
ui iđ agnatorũ : contra unã rationẽ possessorũ hoc ẽ heredũ scđorũ
quo dicerent̃ unius pecuniȩ plures heredesdissimilib decausiscẽu
posse Crit una infirmatio Nohẽ una pecunia : Itẽ alia: Esse possunt unius
pecuniȩ dissimilib: decausis diuersi heredes: Dissimilib: generib: hered es¬
se ut alius testam̃to aliuslege alius agncctione
VNchuius generis p̃cepta uideamꝰ.: Vthrisq. autetiamomnib

Expanded text:
Ex ratione et refutatione rationis. POSSITNE QVISQVAM DE FILII PVPILLI RE TESTARI. Quam non ipse haberet, quam pupillus aliunde quaesisset. AN HEREDES SECVNDI IPSIVS PATRIS FAMILIAE, NON FILII QVOQVE EIVS HEREDES SINT. Quia secundus heres cum dicitur, eius est secundus qui hereditatem remisit. Vnde heres esse non potest, nisi eius cui secundus heres est; eius autem heres esse non potest cui non est secundus. IVDICATIO, VNANE PECVNIA FVERIT; AVT SI HAC ERVNT VSI INFIRMATIONE. Duas infirmationes ex parte posuit petitorum, id est adgnatorum, contra unam rationem possessorum, hoc est heredum secundorum, quod dicerent unius pecuniae plures heredes dissimilibus de causis esse non posse; erit una infirmatio 'non est una pecunia', item alia 'esse possunt unius pecuniae dissimilibus de causis diuersi heredes'. DISSIMILIBVS GENERIBVS HEREDES ESSE. Vt alius testamento, alius lege, alius adgnationenc huius generis praecepta videamus. utrisque aut etiam omni
Abbreviated transcription (Latin):
ubiungit postremã legalẽ controũsiã : quã definitionẽ nom¬
uit. Quaenulla parte distat a constitutione racionali: nisi qdđ
uerbũ inlegepositũ. uel inscriptura aliqua cũ definit᷑. ꝗd signi¬
fic& ꝗd sit : tunc fit legalis definitio. Supponit exemplũ dehis
qui nauẽ suã dicunt. qđ unꝰ incubuerit gladio. alt̾remũ impe¬
ritꝰ gubernandi tenuerit. Gubnator inscaphã fugerit. Hiccũ
contendant cuiꝰ nauissit. exlegeinitiũ capiunt controu̾siae.
Quȩru tam̃ ũbũ qđ inlepe positũ ẽ. quid sit nauis : deinde quid sit
auẽ deserere & ꝗd sit in nauĩ remanere. Hȩc sol
tioẽ. data int̾ definitionẽ legalẽ . & constitutionẽ. id estrati¬
onalẽ statũ. Pracepta aut̃ dicendi eadẽ seruabimꝰ. quae su¬
ꝑra sunt posita. ut defimamꝰ & ca&era quae p̃cepit.
Vnc expositis his argum̃ tationib: quae in uiditiale causa¬

Expanded text:
ubiungit postremam legalem controuersiam, quam definitionem nominaubiungit postremam legalem controuersiam, quam definitionem nominauit; quae nullo distat a constitutione rationali nisi quod uerbum in lege positum uel in scriptura aliqua cum definitur quid significet, quid sit, tunc fiet legalis definitio. Supponit exemplum de his qui nauem suam dicunt, quod unus incubuerit gladio, alter remum imperitus gubernandi tenuerit, gubemator in scapham fugerit; hi cum contendant cuius nauis sit, ex lege initium capiunt controuersiae. Quaeritur tamen uerbum, quod in lege positum est, quid sit nauis; deinde quid sit flauem deserere et quid sit in naui remanere. Haec sola discretio est data inter definitionem legalem et constitutionem, id est rationalem statum. Praecepta autem dicendi eadem reseruabimus quae supra sunt posita, ut definiamus et cetera quae praecepit. NVNC EXPOSITIS HIS ARGVMENTATIONIBVS QVAE IN IVDI
Abbreviated transcription (Latin):
adũter̃. Miscđa cõmoti. nauẽ adeũ applicauer̃. hominẽ ads
sustuler̃. Postea aliquanto ipsos quoq tẽpestas uehem̃tius iac¬
tare coepit. usq ad eo. uidominꝰ nauis cũ idẽ gubernator eẽt
in scaphã confuger&. & indefuniculo quia pupi religatꝰ scap¬
hã annerã trahebat naui quo ad poss& moderaraur. Illeaut̃
cuꝰ merceserant ingladiũ in naui ibidẽ in cũbera. hiolle nau¬
fragusad gubnaculũ accessit & naui quo ad potuit ẽ opiullat᷑
Sedatis aut̃ fluctib & tẽpestate. iã cõmutata. nauis in portũ ꝑue¬
hit᷑. Ille aut̃ ꝗ ingladiũ incubuerat. leuit̃ saucius facile ex
uul nere ẽ recreatus. Nauẽ cũ honere horũ triũ suã qsq
eẽdicit. Hicomis scripto ad causã accedunt & ex nominisui nas¬
cit᷑ controũsia. Nã & relinquere nauẽ . & remanere in naui
Deniq nauis ipsa quid sit definitionib: quaerit᷑. Hisdẽ aut̃ ex lo¬
cis om̃i b quib desinitiua constitutio tractabit᷑.¬

Expanded text:
isericordia commoti navem ad eum adplicarunt, hominem ad se sustulerunt. postea aliquanto ipsos quoque tempestas vehementius iactare coepit, usque adeo, ut dominus navis, cum idem gubernator esset, in scapham confugeret et inde funiculo, qui a puppi religatus scapham adnexam tra- hebat, navi, quod posset, moderaretur, ille autem, cuius merces erant, in gladium in navi ibidem in- cumberet. hic ille naufragus ad gubernaculum ac- cessit et navi, quod potuit, est opitulatus. sedatis autem fluctibus et tempestate iam commutata navis in portum pervehitur. ille autem, qui in gladium in- cubuerat, leviter saucius facile ex vulnere est recrea- tus. navem cum onere horum trium suam quisque esse dicit. Hic omnes scripto ad causam accedunt et ex nominis vi nascitur controversia. nam et relinquere navem et remanere in navi, denique navis ipsa quid sit, definitionibus quaeretur. isdem autem ex locis om- nibus, quibus definitiva constitutio, tractabit
Abbreviated transcription (Latin):
sicum auariciae causa fuisse arguatur. minime om̃i inuita pecuniae cu¬
pid fuisse doceatur. Hic illa magna cum grauitate inducet᷑ indigna¬
tio uincta conquestioni : ꝑ quam miserum facinus ee. et indignũ de mon¬
strabitur uttũ animus inuita fuerit om̃ĩ autiis remotis simus. eã causã
putare q̃ homines audaces in fraudẽ raperesoleat. castimũ qͦq: hominẽ
ad peccandũ potuis se impellere : aut iniquũ eẽ etoptimo cuiq: ꝑniciosis

Expanded text:
cum avaritiae causa fecisse arguatur, minime omni in vita pecuniae cupi- dus fuisse doceatur. hic illa magna cum gravitate inducetur indignatio, iuncta conquestioni, per quam miserum facinus esse et indignum demonstrabitur; ut, cum animus in vita fuerit omni a vitiis remotissimus, eam causam putare, quae homines audaces in fraudem rapere soleat, castissimum quoque hominem ad pec- candum potuisse inpellere; aut: iniquum esse et op- timo cuique perniciosis
Abbreviated transcription (Latin):
adducatur ut in taliculpa nonuideat᷑ ab horruis se Vt enĩ animũ alicuiꝰ
improbare nihil attinet cũ causa quare peccarit ñ in tercessit : sic

Expanded text:
adducitur, uti a tali culpa non videa- tur abhorruisse. ut enim animum alicuius inprobare nihil attinet, cum causa, quare peccaret, non intercessit, sic
Abbreviated transcription (Latin):
A lia mlege cautum eẽ docbamus. Iđ quo modo tuintelligis ꝑ multũaut̃
ꝓficietillud de monstrare. Adiungit aliud p̃ceptum ee considena pdum
quemadmoduins cribipossit ab eo quiscripsit. si sic sensissec quemaa¬
modumdicit aduersarius.
SCRΡTO etsententia controuersia consistit : cumalt̃ uerbis ipsis quae scrip
tasunt utitur : Alt̃ adid quod scripto rem sensis sedicet : omnẽ adiup¬
get dictionẽ N criptoris autem senteutia. ab eoquisententia sẽdefen

Expanded text:
ALIA IN RE CAVTVM ESSE DOCEAMVS. Id est, quomodo tu intellegis. PERMVLTVM AVTEM PROFICIET ILLVD DEMONSTRARI. Adiungit aliud praeceptum esse considerandum, quemadmodum scribi oportuisset ab eo qui scripsit, si sic sensisset quemadmodum dicit aduersarius. EX SCRIPTO ET SENTEta sunt, utitur, alter ad id, quod scriptorem sensisse dicet, omnem adiungit dictionem. scriptoris autem sententia ab eo, qui sen- tentia se defen
Abbreviated transcription (Latin):
indefensionẽ et dicereea quȩ indignent᷑ aduersaru tibi quoq: indigna uideri
De in decũ lenieris eũ quiaudiet demonstrare nihil eorũ ad tẽꝑtinere et negare te¬
quicquã de aduersarus. eẽ diccurũ neq: hoc neq illud utneq: aꝑte lȩdas eosqui
diligunt᷑ et tam̃ id obscure facias quo ad possis ab alienes ab eis auditorũ uolun

Expanded text:
in defen- sionem et dicere ea, quae indignentur adversarii, tibi quoque indigna videri; deinde, cum lenieris eum, qui audiet, demonstrare, nihil eorum ad te pertinere et ne- gare quicquam de adversariis esse dicturum, neque hoc neque illud, ut neque aperte laedas eos, qui diliguntur, et tamen id obscure faciens, quoad possis, alienes ab eis auditorum volun
Abbreviated transcription (Latin):
nescio quibus ueniam non eẽ concessam : Etadiungamus illis
magis fuisse tribuendam. P ostremo expartib: delib erationis
tur pectinutile doceamus. eẽ. concedi Et magnumpericulum
futurum : cumtanta res ad missa sit. si nonfuerit auidicibus
uindicata Contrabȩo defensor conuersione utetur horum
Alaxime autem ut defendat uoluntatẽ: Et augeat quid uolup¬
tati fuitimpedimento: Etdoceatnibil amplius sepotuisse facere
quamfecit : de in de inducat locum communẽ : uoluntatem
spectari oportere. Deinde conquestionẽ : cumculpa careat.
seafficisupplicio Communem bominum eẽ infirmitatem :
Loci ueno communes accusatoris hisunt : in eum qui confitet
Et alterpeccandi licentia tribuitur. si nondefacto. sed de
uolunitate quȩ ratur. Defensoris. conquestio ẽ. decalamitate.
quodinon culpasua seduimau orepeccant: Alt locus desfortine potesa¬
te ocin firmititehomiuum Tertius locus : animum non euentu considerar

Expanded text:
nescio quibus ueniam non esse concessam, et adiungamus illis nescio quibus ueniam non esse concessam, et adiungamus illis magis fuisse tribuendam. Postremo ex partibus deliberationis turpe et inutile doceamus esse concedi, et magnum periculum futurum, cum tanta res admissa sit, si non fuerit a iudicibus uindicata. Contra haec defensor conuersione utetur horum, maxime autem ut defendat uoluntatem et augeat quod uoluntati fuit impedimento, et doceat nihil amplius se potuisse facere quam fecit. Deinde inducat locum communem 'uoluntatem spectari oportere'; deinde conquestionem 'cum culpa careat, se adfici supplicio; communem hominum esse infirmitatem'. Loci uero communes accusatoris hi sunt: 'in eum qui confitetur', et alter: 'peccandi licentiam tribui, si non de facto, sed de uoluntate quaeratur'. Defensoris conquestio est de calamitate, quod non culpa sua, sed ui maiore peccarit; alter locus de fortunae potestate et infirmitate hominum, tertius locus 'animum, non euentum considerari'.
Abbreviated transcription (Latin):
Tertioloco separet adefinitione quodreu̾fecit. Etid quodostendat
tẽ dissimile. quod sit eius facinꝰ. nonignorabile: non fartuitum.
ponnȩ cessarium. Demonstrabit posthaet potuisseuitari. potiusse puider
comi d orisat quem admodũ. Peindea diungat accusator alterã definitior
Penquam nomina alia supponat imprudentiȩ. casui necessitatu In¬
ertib peglegentium. fatuitatẽ. Posthȩo illud adicit. utexcua amͦ.
ne forte necesitas babuerit turpitudinẽ: Vtdis putari possitmori melũ
fuisse. netantam turpitudinem subirem Posthȩc dicit adiunger¬
dum .& tractatum. deuiris et aequitatis natura Dequa et iinego¬
tiali qualitate tractatum ẽ Btmaxime in absoluta uiridiciali
uaeduaequalitates: solis uidentur distare temporib: Nã rerũ
tractatu eodem continentur. Posthȩc dioit adiungenda exempla
sitamen facultas dabit. In quib: doceamus simili decausa

Expanded text:
tertio loco separet a definitione quod reus fecit et id ostendat tertio loco separet a definitione quod reus fecit et id ostendat esse dissimile quod sit eius facinus non ignorabile, non fortuitum, non necessarium. Demonstrabit post haec potuisse uitari, potuisse prouideri; et id doceat quemadmodum, deinde adiungat accusator alteram definitionem, per quam nomina alia supponat imprudentiae casui necessitati, inertiam neglegentiam fatuitatem. Post haec illud adicit, uti excutiamus, ne forte necessitas habuerit turpitudinem; ut disputari possit mori melius fuisse ne tantam turpitudinem subiremus. Post haec dicit adiungendum esse tractatum de iuris et aequitatis natura, de qua et in negotiali qualitate tractatum est, et maxime in absoluta iuridiciali. Quae duae qualitates solis uidentur distare temporibus; nam rerum tractatu eodem continentur. Post haec dicit adiungenda exempla, si tamen facultas dabit, in quibus doceamus simili de causa
Abbreviated transcription (Latin):
Imprudentiȩ dat exemplũ : deuitulo immolato. Item casus
Deeo quihostias presto non babuit ad diemcertũ. Item necessitatis.
Derostrata naui in portu ubinonlicebat inuenta: Haeotria exẽpla
id circo iuncta posuit. quia eorum om̃iũ similis p̃ceptio ẽ. Namq:
ut et insuperiorib: itaethic primũ coniecturalit̃ agendũ abaccu¬
satore. Vtid quodreus negat seuoluntate fecisse. consilio factũ
doceat acuoluntate. Deinde subiungat finitiui statꝰ tracta¬
tũ. Quiut supradocuit quadruplex est. Definitio breuis. Ad¬
structio definitionis. Et tertio loco sisserit deductio .ẽ. definiti¬
onis ad speciem. Si uero non asserit sepanitio definitionis.
aspecie. Quarto loco fitdestructio definitionis partis aduersae
Verumhic omissa destructione definitionis partis aduersae. rli¬
quatria complebunt᷑. Vtdireuit̃ definiat casum lmprudentiã.
nec essitatẽ . Deinde adiuingat ad ꝓbationẽ definitionis ꝑ exempla

Expanded text:
Imprudentiae dat exemplum de uitulo immolato, item casus Imprudentiae dat exemplum de uitulo immolato, item casus de eo qui hostias praesto non habuit ad diem certum, item necessitatis de rostrata naui in portu, ubi non licebat, inuenta. Haec tria exempla idcirco iuncta posuit, quia eorum omnium similis praeceptio est. Namque ut et in superioribus, ita et hic primum coniecturaliter agendum ab accusatore, ut id quod reus negat se uoluntate fecisse, consilio factum doceat ac uoluntate; deinde subiungat finitiui Status tractatum, qui, ut supra docuit, quadruplex est; definitio breuis, adstructio definitionis, et tertio loco, si adserit, deductio est definitionis ad speciem; si uero non adserit, separatio definitionis a specie; quarto loco fit destructio definitionis partis aduersae. Verum hic omissa destructione definitionis partis aduersae reliqua tria complebuntur, ut breuiter definiat casum, imprudentiam, necessitatem; deinde adiungat adprobationem definitionis per exempla;
Abbreviated transcription (Latin):
genera caiilarum simplicit̃ exsuaui considerantur. Quaed ã
autem sibi aliud quoq: aliquod controuersiȩ genus assumun
Quarẽ omnibus cognitis. non erio difficile inunam quamq clu
samtransferre. qͥuod ex eo quoq: genere conueniet . At in bis
exemplis concessionis. inẽ omnib: soripti contro uersi a eaquȩ
exscripto et sententia nominatur. S ed quia de concessione lo¬
quebamur: in eamp̃cepta dedimus. Alio autemlaco. descripto
etdesententia dicemus. nunc in alterã concessionis partẽ consi
improbatur abreo. sedutignoscatur id petitur: Cuius partessunt
duȩ purgatio. etdep̃catio. Quarta species ẽ. in assum ptiua¬
qualitattꝰ concessio. hape definit ita Cum non factum pur¬
gamus. sed utignoscatur petimus. Hanc partitur induo.
Inpurgationẽ. et dep̃cationẽ. Etpurgationẽ diffinit ita
Cum non factum purgamus sed uoluntatẽ. Id fieridicit tripli¬
cit̃. Siaut imprudentes faciamꝰ. autcasu. aut necessitate.

Expanded text:
genera causarum simpliciter ex sua vi considerantur, quaedam autem sibi aliud quoque aliquod controversiae genus assu- munt. quare omnibus cognitis non erit difficile in unam quamque sam transferre, quod ex eo quoque genere conveniet; ut in his exemplis concessionis inest omnibus scripti controversia, ea quae ex scripto et sententia nominatur; sed, quia de concessione loque- bamur, in eam praecepta dedimus, alio autem loco de scripto et de sententia dicemus. Nunc in alteram concessionis partem consim probatur ab reo, sed ut ignoscatur id petitur; cujus partes sunt duae: Purgatio et depqualitate concessio; hanc definit ita, cum non factum purgamus, sed ut ignoscatur petimus. Hanc partitur in duo, in purgationem et deprecationem; et purgationem definit ita, cum non factum purgamus, sed uoluntatem. Id fieri dicit tripliciter, si aut imprudentes faciamus aut casu aut necessitate.
Abbreviated transcription (Latin):
rent curcerto tẽpore conueniant. certo discedant. nihilquisquã affe¬
ta sit. Anselegib: obstrictos intantis molestiis eẽ aequũ censeant adũ¬
sarios nr̃os leges neglegere concedant : Deinde itẽ quȩrere abiu¬
dicib: siei :rei causa ꝓpt̃ quã sertus contralege̾fecissedicat. exrep¬
tionẽ ipse in lege assoribat. passurine sint : Postea ħ qđ faciat indig¬
nius & inpudentius. eẽ. quasi assoribat. Ageporroquidsi ipsi uel¬
lent uid asseribere. Pas surꝰ nesit populus : Atq: hee indignius
quare u̾bo & litteris mutareñ possint : eareipsa & iuditio maxi

Expanded text:
rent; cur certo tempore conveniant, cur certo discedant, nihil quis- quam affeta sit; an se legibus obstrictos in tantis molestiis esse aequum censeant, adversarios nostros leges neglegere con- cedant; deinde item quaerere ab iudicibus, si eius rei causa, propter quam se reus contra legem fecisse dicat, exceptionem ipse in lege adscribat, passurine sint; postea hoc, quod faciat, indignius et inpuden- tius esse, quam si adscribat; age porro, quid? si ipsi vellent iudices adscribere, passurusne sit populus? atque hoc esse indignius, quam rem verbo et litteris mutare non possint, eam re ipsa et iudicio maxi
Abbreviated transcription (Latin):
excrimiminatione q̃ confingifacile possit non ex ante acta uitt quȩ
neq: ad tẽpus fingi. neq: ullomodo mutaripossit. stccere iudiciũ. Sinaut̃

Expanded text:
ex criminatione, quae confingi quamvis false possit, non ex ante acta vita, quae neque ad tempus fingi neque ullo modo mutari possit, facere iudicium. sin aut
Abbreviated transcription (Latin):
RO TONI ATAE quondã cũ florerent om̃ib copus & ix
italia cũ in primis beati numerarent᷑ templũ iunonis qđ religiosissime

Expanded text:
rotoniatae quondam, cum florerent omnibus copiis et in Italia cum primis beati numerarentur, templum Iunonis, quod religiosissime
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis dictio :Defensor autẽ quȩ ꝑ alias constitutiones inducent. ex his
locis quitiaditisunt in firmabit. Ipsam autẽ relationẽ compbabit. prinũ
augendo eius inquẽ referet. orimen. culpã. et audaciã. et quã maxime
ꝑ indignationẽ sires feret. iuncta conquestione ante oculos ponendo ł ostẽa
leuius demonstrãndo. reum punitũ quamsitt ille ꝓmeritus. et suum sup¬
plicium cum illius in iuria conferendo. Deinde oportebit eos locos:
quita erunt ab accusatore tractati. ut refelli et contrariã in partem
conuerti possint : quo ingenere sunt tres extremi contranis rationib:
infirmare. Ella autem acerrima accus atorum criminatio ꝓquã
ꝑ turbationẽ fore omnium iuidiciorum demonstrant. side indemp¬
nato supplicii sumeridi potestas datasit : leuabitur pruũ sieius modi
demonstrabitur inuiria. ut non modo uirobono. uerum omnino hominu

Expanded text:
ceptis dictio. Defensor autem, quae per alias constitutiones indu- centur, ex iis locis, qui traditi sunt, infirmabit; ipsam autem relationem comprobabit, primum augendo eius, in quem referet crimen, culpam et audaciam et quam maxime per indignationem, si res feret, iuncta con- questione ante oculos ponendo; postea levius demon- strando se poenitum, quam sit illius promeritum, et suum supplicium cum illius iniuria conferendo. deinde oportebit eos locos, qui ita erunt ab accusatore trac- tati, ut refelli et contrariam in partem converti pos- sint, quo in genere sunt tres extremi, contrariis ratio- nibus infirmare. illa autem acerrima accusatorum criminatio, per quam perturbationem fore omnium iu- diciorum demonstrant, si de indamnato supplicii su- mendi potestas data sit, levabitur, primum si eius- modi demonstrabitur iniuria, ut non modo viro bono, verum omnino homin
Abbreviated transcription (Latin):
ne tractauit nuncincipit denarratione ꝓbabilidisputare: Probabi¬
lis inquit erit narratiq sinȩ ta fuerint illa omĩa quib: solet ueritasinue¬
niri Nãinhis septe omisad fidẽ argum̃tatio conitine tur

Expanded text:
ne tractauit, nunc incipit de narratione probabili disputare. Probabine tractauit, nunc incipit de narratione probabili disputare. Probabilis, inquit, erit narratio, si in ea fuerint illa omnia, quibus solet ueritas inueniri; nam in his septem omnis ad fidem argumentatio continetur
Abbreviated transcription (Latin):
rationis ẽ : Nead extremũ ꝑdecitur litiuit supͣ debreuinarratione
pectitur. Finis cut̃ siadextremũ prodecitur. Deinde condudit
lla inquit omiã debreuinarratione p̃cepta etic̃inaꝑta uob
seruanda sunt Nãut ꝑta ñ possit eẽ narratio ñ intelligit᷑ iđ aꝑta¬
ue longitudine magis quã obscuritate Ergout apta sit nanudu
et ut intelliga turmini melonga i dbreuis. eẽ debebit Precerealuie ul
ut a ꝑtũ habeamus narrationẽ ut iinquit dilucido acde proximopetito semone
bunt si fuis sesticultates stciendiuidebunt᷑ si tẽpusidoneũ sispacusatis
si locusoportunus ade andẽrẽ quadere narrabit᷑ fuisse ostendet᷑ sires
et adeorũ qui agentnaturã et ad uulgirumorẽ et ad eorũ qui audient
opinionẽ accomodabit᷑ : Acueri quidẽsimilis ex hisrationib: eẽ poterit
ecundum ordinẽ diuisionis suȩ postquã debreuieta ꝑta narratio¬

Expanded text:
rationis est. NE AD EXTREMVM PRODEATVR. Ita ut supra de breui narratione: rationis est. NE AD EXTREMVM PRODEATVR. Ita ut supra de breui narratione: petatur, finis autem si ad extremum prodeatur. Deinde concludit: illa, inquit, omnia de breui narratione praecepta etiam in aperta nobis seruanda sunt. Nam ut aperta possit esse narratio,  longitudine magis quam obscuritate. Ergo ut aperta sit narratio et ut intellegatur, minime longa, id est breuis esse debebit. Praeterea, quit, ut apertam habeamus narrationem, uti, inquit, dilucido ac de proximo petito sermonbunt; si fuisse facultates faciundi videbuntur; si tempus idoneum, si spatii satis, si locus opportunus ad eandem rem, qua de re narrabitur, fuisse ostendetur; si res et ad eorum, qui agent, naturam et ad vulgi morem et ad eorum, qui audient, opinionem accommodabitur. Ac veri quidem similis ex his rationibus esse poteritecundum ordinem diuisionis suae, postquam de breui et aperta narratio
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ad rẽꝑtineait p̃terecitur. etom̃inoquȩ p̃cepta debreuitate sunt. hoc qͦq
in genere sunt conseruaanda Nã sȩperes parũ ẽ intellecct longitudine ma¬
gis quã obscuritate narrationis : Acuerbis quoq: dilucidis utendũ ẽ qͦde
tionis primũ ostendit quid sticiendũ eẽt deinde quid ñsticiendũ . Ittcethic
ostendit primo quid sticiendũ eẽt̃. tũ quid ñ staciendũ Considerandũ
inquiderit nequidꝑturbate dicatur id sirerũ actẽporũ in narratione
ordo mutsitur : Deinde in quit nequid contorte iđ cũ in t̃dũ nonsticilis transitꝰ
ac directus ẽ sed obscurus Nequã in aliã remtranseat᷑. Ne o missis reb
ad p̃sens negotiũ ꝑtinentib: ñ narranda atq aliena narremꝰ Ho qp̃cep¬
tũ etiã debreui narrationededit. et sunnullã aliãrẽ transibit᷑. neabul¬
timore peait᷑ Iitcut supͣ debreui narratione: Siundenecesse ẽ inde ini¬
tiũ sumetur n ͨ abultimorepetet᷑: Verũ hoc p̃ceptũ etiã hic deinitio nar¬

Expanded text:
 ad rem pertineat, praetereatur; et omnino, quae praecepta de brevitate sunt, hoc quoque in ge- nere sunt conservanda. nam saepe res parum est in- tellecta longitudine magis quam obscuritate narra- tionis. ac verbis quoque dilucidis utendum est; quo de mo ostendit quid faciendum esset, deinde quid non faciendum, ita et hic ostendit primo quid faciendum esset, nunc quid non faciendum. 'Considerandum', inquit, erit 'ne quid perturbate dicatur', id est, si rerum ac temporum in narratione ordo mutetur. Deinde 'ne quid contorte', id est cum interdum non facilis transitus ac directus existat obscurus. NE QVAM IN ALIAM REM TRANSEATVR. Ne omissis rebus ad praesens negotium pertinentibus non narranda atque aliena narremus. Hoc praeceptum etiam de breui narratione dedit: 'et si in nullam rem aliam transibitur'. NE AB VLTIMO REPETATVR. Ita ut supra de breui narratione: 'si unde necesse est, inde initium sumet, non ab ultimo repetetur'. Verum hoc praeceptum etiam hic de initio nar
Abbreviated transcription (Latin):
libet dein cõmodo perconquestionẽ dicipoterunt: QuARTUS per
quẽ resturpes ethumiles et in libera les proferentur et indigna x̧ta¬
te genere fortuna pristino honore beneficiis quȩ passiperpes¬
suriue sint QuiNTuS ꝑquẽ omĩa ante oculos singillatĩ in com
moda ponuntur ut uideatur is qui audit uidere et requoq ip¬
sa quasi assit non uerbis solum ad miseri cordiam ducatur
ExX TV ꝑquẽ preterspem in miserus demonstratur esse . et cum
aliquid ex pectaret. non modo id non adeptum esse sed insum mas

Expanded text:
libet de incommodo per conquestionem dici poterunt. quartus, per libet de incommodo per conquestionem dici poterunt. quartus, per quem res turpes et humiles et inliberales proferentur et indigna aetate, genere, fortuna pristina, honore, beneficiis, quae passi perpessurive sint. quin- tus, per quem omnia ante oculos singillatim incom- moda ponuntur, ut videatur is, qui audit, videre et re quoque ipsa, quasi assit, non verbis solum ad miseri- cordiam ducatur. sextus, per quem praeter spem in miseriis demonstratur esse, et, cum aliquid exspectaret, non modo id non adeptus esse, sed in summas
Abbreviated transcription (Latin):
uno aliquoloco factum uiderimus. orationem continuo fini¬
redebemus Ira enuĩ uellacrimȩ dumincipiunt a crecentes
sunit plurimum ualent
ON QUES T IO est oratio auditorũ misericordiã
captans In hac primũ animũ autꝰoris mitem etmiseri cordem
conficere oportet. quosticilius conquestionẽ cõmouerȩ possit
dlocis cõmunib: efficere oportebit ꝑ quos fortunȩ uis in om̃setho¬
minũ infirmitas ostendit᷑: Qua oratione habita grauit̃ etsenten
tiose maxime demittitur animus hominũ et ad miseri cordiam¬
cõparatur. cũinalieno malosuam in firmitatẽ considerabit. De inde¬
De inde
primus locus ẽ miseri cordiȩ perquẽ quibusinbonis fuerint et uunc per
quem quibus inmalis sint ostenditur SECCNDVS quuntem pora tribuit᷑
perquem quib: in malis fuerint et sunt et futuri s int demonstratur. Ter
TitiS. perquẽ unũ quodq: deploratur in cõmodum : ut in mortefili. pueri¬
tiȩ delectatio amor spes solatiũ educatio etsiqua simil iingenere. quo

Expanded text:
uno aliquo loco factum uiderimus, orationem continuo finire debemus. Ira enim uel lacrimae dum incipiunt ac recentes sunt, plurimum ualentonquestio est oratio auditoris misericordiam captans. In hac primum animum auditoris mitem et misericordem conficere oportet, quo plerumque facilius conquestione commoveri possit. Id locis communibus efficere oportebit, per quos fortunae vis in omnes et hominum infirmitas ostenditur: qua oratitiose maxime demittitur animus hominum et ad misericordiamconparatur, cum in alieno malo suam infirmitatem considerabit. deinde primus locus est misericordiae, per quem, quibus in bonis fuerint et nunc per quem quibus in malis sint, ostenditur. se- cundus, qui in tempora tribuitur, per quem, quibus in malis fuerint et sint et futuri sint, demonstratur. ter- tius, per quem unum quodque deploratur incom- modum, ut in morte filii pueritiae delectatio, amor, spes, solatium, educatio et, si qua simili in genere quo-
Abbreviated transcription (Latin):
factum. idem ualeat. Sedexquodam facto auteneptu. ad tempus
interp̃tanda cdicatur: Exp̾artib iuridicialis assumptiuȩ maxime

Expanded text:
factum idem valeat, sed ex quodam facto aut eventu ad tempus interpretanda dicitur. ea par- tibus iuridicialis assumptivae maxime
Abbreviated transcription (Latin):
et ita om̃s transire breuit argum̃ tationes Tũ aut̃ id qđ dificilius ẽ dicere:
quas partes ex posueris in partitione de qͥb: tepollicitus sis dicturũ et
reducturũ in memoriã qͥb: rationib: unã quãq partem c̃firmaris Tum
ab his qͥudiunt quȩ rere quid sic qđ sibi uelledebetant de monstrari
hocmͦ. Docuimꝰ hoc illud planũ fecimꝰ Itasimul et in memoriã redibit
auditor et putabit nihil eẽ p̃terea quod debeat desiderare: Atq: in his
generib: ut ante dictũ ẽ. tũ hasargͥm̃ tationes transire separatĩ . Tum
id qđ artificiosius ẽ cũtuis c̃traria sc̃iungere . Etcũ tuã dixeris argum̃

Expanded text:
et ita omnes transire breviter argumentationes; tum autem, id quod difficilius est, dicere, quas partes exposueris in par- titione, de quibus te pollicitus sis dicturum, et reducere in memoriam, quibus rationibus unam quamque partem confirmaris; tum ab iis, qui audiunt, quaerere, quid sit, quod sibi velle debeant demonstrari, hoc modo: illud docuimus, illud planum fecimus. ita simul et in memoriam redibit auditor et putabit nihil esse praeterea, quod debeat desiderare. atque in his ge- neribus, ut ante dictum est, tum tuas argumentationes transire separatim, tum, id quod artificiosius est, cum tuis contrarias coniungere; et cum tuam dixeris argu
Abbreviated transcription (Latin):
alteriꝰ remun̾ andi uoluntas cõtinetur. Uindicacõ
ꝑ quã uis. aut inuiria. ⁊ oĩno om̃e qđ obfutu¬
rũ est. defendẽdo aut ulasciscẽdo ꝓpulsatur.
Obseruãcia ꝑ quã hoĩes aliqua dignitate ante̾¬
cedentes cultu quodã ⁊ honore dignant᷑. Ueri¬
tas ꝑ quã ĩmutata ea q̃ sunt: aut añ fuerũt. aut¬
sunt futura dicunt᷑. Consuetudine uis ẽ qđ aut
leuit̾ anatura tractũ aluit. E maiꝰ feat usus.
ut religionẽ: aut si qͥd eorũ que ante diximus
ab natura profectũ. maius factũ ꝓpt̾ cõsuetu¬
dinẽ uidemus : aut qđ in morẽ uetustas uulgi
approbacione ꝑduxit. Qđ genus est pactum.
par. iudicatũ. Pactum ẽ qđ int̾ aliqͦs conuenit.¬

Expanded text:
r. Vindicatio, per quam jus aut injuria et omnino omne, quod offuturum est, defendendo aut ulciscendo propulsatur. Observantia per quam homines, aliqua dignitate antecedentes, cultu quodam et honore dignantur. Veritas, per quam ea quae sunt, aut ante fuerunt, afutura sunt, dicuntur. consuetudine ius est, quod aut leviter a natura tractum aluit et maius fecit usus, ut religionem, aut si quid eorum, quae ante diximus, ab natura profectum maius factum propter consuetudinem videmus, aut quod in morem vetustas vulgi adprobatione perduxit; quod genus pac- tum est, par, iudicatum. pactum e
Abbreviated transcription (Latin):
bitur in iudiciũ. sicut ĩ hac causa. nã maiestatis
accersitur. diffinicione & p̃ceptis. diffinicioĩs uti.⁊
oportebit. Ac hec quiđ plerũq nhet gn̾e accidũt.
ut ꝙͥ cõiectura ⁊ diffinicione: utendum sit. Sin
aliud qͦ aliqđ genꝰ incidit. eiꝰ gñis p̃cepea licebit
huc pari rõne tũsferre. Uel iã accusatori maxĩe
ẽ uiħ laborandũ. ut id ip̃m factũ ꝓpt̾ qđ sibie
reus concedi putat oportere. ꝙͣ płimis infiriet¬

Expanded text:
bitur in iudicium, sicut in hac causa— nam maiestatis bitur in iudicium, sicut in hac causa— nam maiestatis arcessitur—, definitione et praeceptis definitionis uti oportebit. atque haec quidem ple- rumque in hoc genere accidunt, ut et coniectura et definitione utendum sit. sin aliud quoque aliquod genus incidet, eius generis praecepta licebit huc pari ratione transferre. Nam accusatori maxime est in hoc elaborandum, ut id ipsum factum, propter quod sibi reus concedi putet oportere, quam plurimis infir
Abbreviated transcription (Latin):
gemiꝰ.. At enĩ sacis fuit amittere iilices qͣ armad
E unpedim̃ta ita cõcedere hostibꝰ. Ex qͣ iudicatio
nascitur. Cũ om̃s perituri milites eẽnt. ñ ad hãc
pac tionẽ uenissent. utrũ sacius fuerit amittere
ini lites. an ad hanc cõdicionẽ uenire. Hoc ca¬
use gñs ex his locis tractari oportebit. adhibere
coterarũ qͦ cõstitucionũ rõnẽ: atq p̃cepta. Ac
maxĩe cõiec turis faciẽdis infirmare ulđ qđ cũ
eo qđ cũ crimini dabitur. hi qͥ accusabunt᷑. cõꝑ¬
abunt. Id fiet. si aut id qđ dicẽt deffensores fu¬
turũ fuisse nisi id fac tum e̾et. de qͦ facto iudici¬
umi est. futurũ fuisse negabitur. Aut si alia rõue
⁊ aliã ob causam. ac dicet se reus fecisse: demon¬
strabitur ẽẽ factum. Eius rei cõfirmacio. & item
contraria de parte. infirmacio ex cõiecturali osti¬
tuicione sũmetur. Sin aũ cerco noĩe maleficii uora¬

Expanded text:
gemus: at enim satius fuit amittere milites quam arma gemus: at enim satius fuit amittere milites quam arma et inpedimenta concedere hostibus. ex quo iudi- catio nascitur: cum omnes perituri milites essent, nisi ad hanc pactionem venissent, utrum satius fuerit amit- tere milites, an ad hanc condicionem venire? Hoc causae genus ex suis locis tractari oportebit et adhibere ceterarum quoque constitutionum rationem atque praecepta; ac maxime coniecturis faciendis infir- mare illud, quod cum eo, quod crimini dabitur, ii, qui accusabuntur, comparabunt. id fiet, si aut id, quod dicent defensores futurum fuisse, nisi id factum esset, de quo facto iudicium est, futurum fuisse negabi- tur; aut si alia ratione et aliam ob causam, ac dicet se reus fecisse, demonstrabitur esse factum. eius rei con- firmatio et item contraria de parte infirmatio ex con- iecturali constitutione sumetur. sin autem certo nomine maleficii voca
Abbreviated transcription (Latin):
cio. racio. crim̃s remocio. criminis concessio. Cõ¬
peracio ẽ. cũ aliqͥd factũ. qđ per se ip̃m nõ sit
probandũ. ex eo cuiꝰ id cã factũ est deffenditur.
Ea est huiꝰ modi. Quidã imꝑator cũ ab hostibꝰ
circũ soderet᷑/ neq effug̾e ullo modo posset. de pa¬
ctus est cũ hostibus ut arma & impedim̃ta relini¬
q̃ret. milices educeret. Itaq fecit. armis & impe¬
dimẽtis amissis: pret̾ spẽ milices cõseruauit. Ac¬
cusatur. maiestatis. Incurrit huc diffinicio. sed
nos hũc locũ de qͦ agimiꝰ cõsidđemꝰ. Lutencio ẽ.
nõ oportuit arma & impedim̃ta relinq̃re. Depul¬
sio est oportuit. Questio ẽ oportuerit ne. Rõ
ẽ. milites enuĩ om̃s perissent. Infirmacio ẽ. aut
cõiec turał nõ pissent: aut alt̾a cõiei turalis
nõ ideo feosti. Ex quibus iudicacio ẽ. perissẽt ne
Eideo ue fecerit. Aut hec cõpatiua cuiꝰ nñt indi¬

Expanded text:
ratio, relatio criminis, remotio criminis, concessio. Comratio, relatio criminis, remotio criminis, concessio. Comparatio est, cum aliquid factum, quod ipsum non sit probandum, ex eo, cuius id causa factum est, defenditur. ea est huiusmodi: quidam imperator, cum ab hostibus circumsederetur neque effugere ullo modo posset, depectus est cum iis, ut arma et inpedimenta relinqueret, milites educeret; itaque fecit; armis et in- pedimentis amissis praeter spem milites conservavit. accusatur maiestatis. incurrit huc definitio. sed nos hunc locum, de quo agimus, consideremus. intentio est: non oportuit arma et inpedimenta relinquere. de- pulsio est: oportuit. quaestio est: oportueritne? ratio est: milites enim omnes perissent. infirmatio est aut coniecturalis: non perissent; aut altera coniecturalis: non ideo fecisti ex quibus iudicatio est: perissentne? et: ideone fecerit?; aut haec comparativa, cuius nunc indi
Abbreviated transcription (Latin):
tum. gͣios degrais statuere nõ oporteret. Iudi¬
cacio est: cũ sũme uirtutis cõcelebrãde caus&
grai degͣis eternũ inimiciciaꝵ monumentũ
statuerunt. recte ne anicontra fecerint. Hãc
ideo rõnem subiecimꝰ: ut hic cause gnͣs. ipsum
de quo agunus cognosceret᷑. Nã si eã subposu¬
issemꝰ qua fortasse usi sunt: nõ enĩ iuste nec
pie bellũ gessisti. ĩ relacionẽ crimiuis delab̾em̃. De qͣ
post loquem. Utrũq aut̃ cause gñs in hãc causã
iuđe perspicuũ est. In hãc argum̃taciões ex his¬
dem locis sũmende st̃. atq ĩ causam nogocialẽ de
qua aũ dictũ est. Locos aũ cõmunes. S ex c̃a
ip̃a si qͥd inerit indignaciõis: aut cõqͣͤstiõis ł ex
licebit & oporcebit. Si cause dignitas udebitur
postulare. Nũc assũptiuã partẽ iuridiciał consi¬
deremꝰ. Assumptiua gͥ cũ dicitur. cũ ip̃m ex se
factũ probari nõ põt aliqͦ au foris adiũcto ar¬
ꝗum̃to deffendit᷑. Enis partes sunt qͣtuor. cõpa¬

Expanded text:
iudicatio est: cum summae virtutis concelebrandae causa Graii de Graiis aeternum inimicitiarum monu- mentum statuerunt, rectene an contra fecerint? hanc ideo rationem subiecimus, ut hoc causae genus ipsum, de quo agimus, cognosceretur. nam si eam subpo- suissemus, qua fortasse usi sunt: non enim iuste neque pie bellum gessistis, in relationem criminis de- laberemur, de qua post loquemur. utrumque autem causae genus in hanc causam incidere perspicuum est. in hanc argumentationes ex isdem locis sumendae sunt atque in causam negotialem, qua de ante dictum est. Locos autem communes et ex causa ipsa, si quid inerit indignationis aut conquestionis, et ex licebit et oportebit, si causae dignitas videbitur postulare. Nunc adsumptivam partem iuridicialis considere- mus. Adsumptiva igitur tum dicitur, cum ipsum ex se fac- tum probari non potest, aliquo autem foris adiuncto argumento defenditur. eius partes sunt quattuor: com- pa