comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b dampins exagitent᷑. et ueru
colligant robur. Languent ꝑ m
erciam saginata/ nec labore tm̃.
s motu ⁊ ipõ sui onere deficĩt.
nõ t̾crt ullũ ictum illesa felicitas
at ubi assidua fuit cũ inomodis
suis rixa. callũ ꝑ miurias dircit
nec ulli malo cedit. s ⁊̃ si cecidit
de genu pugnat. Miraris tu sids
ille bonoꝵ amantissim. qui illos
quos optimos esse atq excellen¬
tissimos nult. fortunã ilłcũ qua
spectant dii magnos niros col¬
luctantes cũ aliqua calamitate
nob̾ int̾dũ uoluptati ẽ. si. ⁊doles¬
cens ꝯstantis ñ irruentẽ feram
uenabulo excepit. si leonis incur¬
sum. int̾ricus ꝑtulit. tantoq spec¬
taculum ẽ graci qnͣto id honesti¬
or fecit. Nõ sunt ista que possint
deoꝵ in se uultũ ꝯu̾tere. hec pue¬
rilia ⁊ humane oblectamentale¬
uitatis. Ecte spectaculũ dignũ ad
q. respiciat intentus opi suo ds
ecte par deo dignũ. nir fortis cũ
fortuna mala ꝯpositus. utiq ⁊ si

Expanded text:
bus, damnis exagitentur, ut verum colligant robur." Languent per inertiam saginata nec labore tantum sed motu et ipso sui onere deficiunt. Non fert ullum ictum inlaesa felicitas ; at cui assidua fuit cum incommodis suis rixa, callum per iniurias duxit nec ulli malo cedit sed etiam si cecidit de genu pugnat. Miraris tu, si deus ille bonorum amantissimus, qui illos quam optimos esse atque excellentissimos vult, fortunam illis cum qua spectant dii magnos uiros colluctantes cum aliqua calamitate. Nobis interdum uoluptati est, si adulescens constantis animi instantem feram uenabulo excepit, si leonis incursum interritus pertulit, tantoque spectaculum est gratius quanto illud honestior fecit. Non sunt ista, quae possint deorum in se uultum conuertere; haec puerilia et humanae sunt oblectamenta leuitatis. Ecce spectaculum dignum ad quod respiciat intentus operi suo Deus! Ecce par Deo dignus uir fortis cum fortuna mala compositus, utique etsi
Abbreviated transcription (Latin):
uolutacione mͦ ꝯtrabi undas.
⁊ incrorsũ agi. modo crumpe et
cũ interim ille porcionib c̾scũt.¬
⁊ ad horam ac diẽ subeunt. am¬
pliores minoresq ꝓut illas lu¬
narc sydus elicuit. ad cuiꝰ arbit¬
um occanus exundat. Suo ista
tempori refuent᷑ eo quidẽ mag̃
quo tu nõ dubitas ḋ ꝓuidencia
S queris. Iin gr̃am te reducã cur
diis. adu̾sus optimos optim sis
neq enĩ reꝵ natͣa patitur ut
unqmͣ bona bonis noceant int̾
bonos iuiros ac deos amicicia
ẽ conciliante uirtute. amicicia
dico ĩmo imo. ⁊̃ necessitudo et
similicudo. qm̃ quidẽ bonꝰ. tp̃re¬

Expanded text:
volutatione modo contrahi undas volutatione modo contrahi undas et introrsum agi, modo erumpere et cum interim illae portionibus crescunt et ad horam ac diem subeunt ampliores minoresque, prout illas lunare sidus elicuit, ad cuius arbitrium oceanus exundat. Suo ista tempori re- serventur, eo quidem magis quod tu non dubitas de providentia sed querens. In gratiam te reducam cum diis adversus optimos optimis. Neque enim rerum natura patitur ut umquam bona bonis noceant ; inter bonos viros ac deos amicitia est conciliante virtute. Amicitiam dico ? Immo etiam necessitudo et similitudo, quoniam quidem bon
Abbreviated transcription (Latin):
clarissimoꝵ lumninũ ⁊ ex dispo¬
sicione lucentiũ. nõ esse matie̾
errantis hũc ordinẽ nec que te¬
mẽ coierunt. tanta pendere ar
te ut t̾raꝵ grauissimũ pondus
sedeat ĩmotũ. et circa se ꝓperan¬
tis celi fugam spectet. ut infusa
uallib maria molliant terras
nec ullũ incrementũ fluminũ
senciant. ut ex minimis semĩb
nascant igencia.nec illa quiḋ
que uidentur ꝯfusa ⁊ inc̾ta. plu¬
mas dico nubesq et clisoꝵ ful¬
minũ iactus. ⁊ incendia ruptis
monciũ u̾ticib effusa. tremores
labentis soli. aliaq que tumłtu¬
osa pars rex circa terras mouet
sine rõne q̃ius subita sint. Acci¬
dunt. s suas ⁊ illa cãs hñt ñ mi¬
nus qmͣ que alienis locis ꝯspec¬
ta miraculo sunt. ut in mediis
fluctib calentes aque. et noua
insulaꝵ inuasto exilienciũ ma¬
ri spacia. iam uo siquis obẜuaue¬
rit midari litora. pelago inse rete¬
dente eademq intra exiguũ tẽ¬
pus opiri. credet ceca quadam

Expanded text:
clarissimorum luminum et ex disposito relucentium ; non esse materiae errantis hunc ordinem nec quae temere coierunt tanta arte pendere, ut terrarum gravissimum pondus sedeat immotum et circa se properantis caeli fugam spectet, ut infusa vallibus maria molliant terras nec ullum incrementum fluminum sentiant, ut ex minimis seminibus nascantur ingentia. Ne illa quidem quae videntur confusa et incerta, pluvias dico nubesque et elisorum fulminum iactus et incendia ruptis montium verticibus effusa, tremores labantis soli aliaque quae tumultuosa pars rerum circa terras movet, sine ratione, quamvis subita sint, accidunt, sed suas et illa causas habent non minus quam quae alienis locis conspecta miraculo sunt, ut in mediis fluctibus calentes aquae et nova insularum in vasto exsilientium mari spatia. Iam vero si quis observaverit nudari litora pelago in se recedente eademque intra exiguum tempus operiri, credet caeca quadam
Abbreviated transcription (Latin):
aduersa. excrcitaciones putat.
Quis aut nir mõ ⁊ crectus ad ho¬
nesta nõ est laboris appetẽs iti
i ad officia cũ ꝑiculo ꝓmtus cui
nõ industri otium pena est at¬
letas indemꝰ quib iuriũ cura ẽ.
cũ fortissimis quibq conflige̾
⁊ erigere abhiis ꝑ quos c̾tamĩ
pparcntꝰ. et totis ⁊ͣ ip̃os uiribus
utantur. cedi seuexariq patiun¬
tur. et si nõ inuenũt singulos
pates. plurib simul obicumtur.
marcet sinc adu̾sario urtus. Tc̃
apparet qnͣta sit. qnͣtumq polle¬
at cum quid possit. pacientia
ostendit. Scias licet faciendum
cilia nõ reformident. nec de fato
querant᷑. Quicqd accidit. bonio¬
sulant in bonũ u̾tant. nõ quid.
to alit̾ patres. alit̾ matres indul¬
gcant. illi ec̾citan iubent libõs
ad studia obeunda mature. fena¬
tis quoq dicb nõ paciunt᷑ esse
ociosos. ⁊ sudorem illis ⁊ int̾dur
la crimas excuciũt. At matres fo¬
uere insimui. ꝯtinere in umbͣ uo¬

Expanded text:
adversa exercitationes putat. adversa exercitationes putat. Quis autem, vir modo et erectus ad honesta, non est laboris adpetens iusti et ad officia eum periculo promptus ? Cui non industrio otium poena est ? Athletasum fortissimis quibusque confligere et exigere ab is per quos certamini praeparantur, ut totis contra ipsos viribus utantur ; caedi se vexarique patiuntur et si non inveniunt singulos pares, pluribus simul obiciuntur. Marcet sine adversario virtus; tunc apparet quanta sit quantumque polleat, cum quid possit patientia ostendit. Scias licet idem viriscilia non reformident nec de fato querantur, quicquid accidit boni consulant, in bonum vertant. Non quid anto aliter patres, aliter matres indulgeant ? Illi excitari iubent liberos ad studia obeunda mature, feriatis quoque diebus non patiuntur esse otiosos et sudorem illis et interdum lacrimas excutiunt; at matres fovere in sinu, continere in umbra vo
Abbreviated transcription (Latin):
parens ille magnificus uirtutũ
nõ lenis exactor. sicut seueri pa¬
tres durius educant Itaq cũ
uideris bonos uiros acceptosq
diis laborare sudare. ꝑarduum
extendere malos aut̃ lasciure ⁊
uoluptatib fluere cogita filioꝵ
hos modestia delectari. uernula¬
rum licencia. Illos disciplina t̾sti¬
ori ⁊ tineri. hoꝵ ali audaciam idẽ
tibi de dco liqueat. bonũ uirum
indelicus nõ ht̃. Exꝑit̾. indurat.
sibi illum p̃parat. ¶Quare mł¬
ta bonis uiris aduersa cuenũt:
nichil accidere bono iuro mali
pot̃ nõ miscent᷑ Tria.quẽadmo¬
dũ tot ãnes. tan supne deiectoꝵ
rmbriũ. tãta meditrãdꝵ uis fõ¬
tiũ nõ mutant saporem maris.
nec remictunt quidẽ. ita adu̾sa¬
rũ impetꝰ reꝵ/ uiri fortis ñ uertit
aĩmũ. manet in statu.et quicqd
cuenit. insuũ colorem trahit. est
enĩ omĩb ext̾ms potencior nec
hoc dico. nõ sentit illa. s untit.
et alioqn quictus placidusq
dtra incurrencia attollit᷑. omĩa

Expanded text:
parens ille magnificus, uirtutum non leuis exactor, sicut seueri patres, durius educat. Itaque cum uideris bonos uiros acceptosque diis laborare, sudare, per arduum extendere, malos autem lasciuire, uoluptatibus fluere, cogita filiorum nos modestia delectari, uernularum licentia; illos disciplina tristiore contineri, horum ali audaciam. Idem tibi de Deo liqueat: bonum uirum in deliciis non habet; experitur, indurat, sibi illum plta bonis viris adversa eveniunt ? " Nihil accidere bono viro mali potest ; non miscentur contraria. Quemadmodum tot amnes, tantum superne deiectorum imbrium, tanta medicatorum vis fontium non mutant saporem maris, ne remittunt quidem, ita adversarum impetus rerum viri fortis non vertit ani- mum. Manet in statu et quicquid evenit in suum colorem trahit ; est enim omnibus externis potentior. Nec hoc dico : non sentit illa, sed vincit et alioqui quietus placidusque contra incurrentia attollitur. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tus quisq ex questoribꝰ ẽ. qui ñ
ex ip̃a lese teneat᷑. qua querit. Q¬
tus quisq accusator uacat acul
pa.⁊ nescio an nemo ad dandar
ueniã difficilior sit qmͣ qui illa
retẽ sepiꝰ meruit. pectaui mꝰ om̃s.
alii grania.alii leuiora.alii ex
destinato.alii forte ĩpulsi a alie¬
na nequicia ab lati.alii in bõis
siliis parũ forit̾ stetimꝰ ⁊ ĩ nocen¬
cã ĩuiti atq renitentes ꝑdidimꝰ
nec deliquimꝰ tm̃. s usq ad extre¬
mũ eui delin quimꝰ. eciã siquis
tam bñ purgauit aĩm ut nchil
obturbare eũ ampli possit ac fal

Expanded text:
 ex quaesitoribus est, qui non ex ipsa ea lege teneatur, qua quaerit ? quotus quisque accusator vacat culpa ? Et nescio, an nemo ad dandam veniam difficilior sit, quam qui illam petere saepius meruit. Peccavimus omnes, alii gravia, alii leviora, alii ex destinata, alii forte impulsi aut aliena nequitia ablati ; alii in bonis consiliis parum fortiter stetimus et innocentiam inviti ac retinentes perdidimus ; nec deliquimus tantum, sed usque ad extremum aevi delinquemus. Etiam si quis tam bene iam purgavit animum, ut nihil obturbare eum amplius possit ac fal
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ freq̃us magns impiis glia
Conditũ ĩmo st̾ctũ apud mesti¬
rũ est. Sũma parsimoma eciam
uilissu sanguinis. Nemo ñ cui
stodio tanꝙ̃ legib quas ex ab¬
dito ac tenebris in lucẽ euoca¬
in rõcm recdoitur sim. At̾ius
ctate p̾ma motus sũ. alt̾ius ni¬
tima. aliũ dignitati donauial

Expanded text:
frequens magnis imperiis gloria. Conditum, immo constratum apud me ferrum est, summa parsimonia etiam vilissimi sanguinis ; nemo non, cui stodio, tamquam legibus, quas ex situ ac tenebris in lucem evocavi, rationem redditurus sim. Alterius aetate prima motus sum, alterius ultima ; alium dignitat
Abbreviated transcription (Latin):
tis salus. nec hc̃c uł uit a sui ẽ aut
clemencia: ꝓ uno capite tot mui¬
a excipe fertũ. ac multis mortib
ns̃ ⁊ mualidi. cucadmodu to¬
tũ corpus. aĩo deseruit. ⁊ cũ hec tan¬
to maiꝰ tontoq speciosiꝰ sit. et ille
iocculto maneat. tenius ⁊ mnq̃
sede lacitet incertus. tñ manꝰ. pc̃¬
des. oculi. negociũ illi gerunt il¬
lũ ħ cutis mimit. ihi nissu iacem̃
aut in quict discurrimꝰ cum ille

Expanded text:
tis salus ; nec haec vilitas sui est aut tis salus ; nec haec vilitas sui est aut dementia pro uno capite tot milia excipere ferrum ac multis mortibus is et invalidi. Quemadmodum totum corpus animo deservit et, cum hoc tanto maius tantoque speciosius sit, ille in occulto maneat tenuis et in qua sede latitet incertus, tamen manus, pedes, oculi negotium illi gerunt, illum haec cutis munit, illius iussu iacemus aut in- quieti discurrimus, cum ille
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sit nulla hinnanior ostet nct̃c
c̃ nõ solũ int̾ nos qui hominer
sociale aĩal ꝯmumi bono genitã
minẽ uoluptati donãt. quorno
omĩa dicta facta᷑ adutilitatẽ spec¬
tant. nã si quietẽ petit ⁊ oq ñc
uirtutt̃ nature suc nactus ẽ. que
pacẽ amat. ⁊ manꝰ retinet: nuliu
aut pn̾cipẽ decet. ita eĩ mͥ agnsuut¬
detori głeq sũt. si r salutaris po¬
tentia ẽ. nã pestifcra pis ẽ uap
ad notendũ. illi demũ mag¬
do stabilis fundataq e/ cõn os¬
um aĩal ctubili ꝓsilierit diffugi¬
unt. S tanꝙͣ ad claꝵ ac bñficum
srdus ccitatim aduolant. obitẽ
se ꝓ̾illo mucronib insidiantu
ꝑatissumi. et substernẽ corpa sua
si ꝑstragẽ illi humanã it̾ ad salutẽ
struendũ sit. Sõpnũ ciꝰ nocturnis
excubus muniũt. latera obiecti
circũ fusiq defendũt. incurrẽtib¬
piculis se opponũt. nõ ẽ smne rõne
gendi amandiq reges ⁊ se suaq
iaccandi quocũq desid̾r auĩt ĩpan¬

Expanded text:
cum sit nulla humanior, constet necesse est non solum inter nos, qui hominem sociale animal communi bono genitum minem voluptati donant, quorum omnia dicta factaque ad utilitates suas spectant ; nam si quietem petit et otium, hanc virtutem naturae suae nanctus est, quae pacem amat et manus retinet. Nullum aut principem decet. Ita enim magnoriaeque sunt, si illis salutaris potentia est ; nam pestifera vis est valere ad nocendum. Illius demum magnitudo stabilis fundataque est, um animal e cubili prosilierit, diffugiunt, sed tamquam ad clarum ac beneficum sidus certatim advolant. Obicere se pro illo mucronibus insidiantium paratissimi et substernere corpora sua, si per stragem illi humanam iter ad salutem struendum sit, somnum eius nocturnis excubiis muniunt, latera obiecti circumfusique defendunt, incurrentiburiculis se opponunt. Non est hic sine rgendi amandique reges et se suaque iactandi, quocumque desideravit imperan
Abbreviated transcription (Latin):
inim mens om̃ib ua amisso
rupe fitem. hic casus romane pa¬
cis exiciũ erit. hic tanti fortunã
ppͥ in riunã aget. tam diu abisto
pitulo ab ent hic ppłus qmͣ diu
sciet ferre frenos. quos si qnͣ ab¬
ruperit. uł aliquo casu discus¬
sos repom sibi passus nent hec
nnitas ⁊ hic maximi impii cõ¬
tertus inptes multas dissilet.
qui parendi fuit Iõ pñcipes re¬
gesq ⁊ quocũq alio nõie sũt
tutores status publici.nõ ẽ mu¬
sinc utruisq ꝑnicic. nã ut illi in¬
nb opꝰ ẽ ⁊ huic capite. longiᷤ ud̾
recessisse apposito orõ mea.at me¬
hercule iem ip̃e p̃mis. nã siquid
illa corpꝰ tuũ uides nt pͥnto ꝙͣ ne¬
cessaria clemencia sit. dibi enim
Et si qñ misso sanguine opꝰ est.
clementia omĩb quide hoĩnib¬

Expanded text:
lumi mens omnibus una; amisso rupere fidem. Hic casus Romanae pacis exitium erit, hic tanti fortunam populi in ruinas aget ; tam diu ab isto periculo aberit hic populus, quam diu sciet ferre frenos, quos si quando abruperit vel aliquo casu discussos reponi sibi passus non erit, haec unitas et hic maximi imperii contextus in partes multas dissiliet,di erit, qui parendi fuerit. Ideo principes regesque et quocumque alio nomine sunt tutores status publici non est misine utriusque pernicie ; nam et illi viribus opus est et huic capite. Longius videtur recessisse a proposito oratio mea, at mehercules rem ipsam premit. Nam si, quod illa corpus tuum, vides, ut puto, quam necessaria sit clementia; tibi enim et, si quando misso sanguine opus est,clementia omnibus quidem homini
Abbreviated transcription (Latin):
ħ in mensa multitudo illiꝰ aĩa cir¬
flectit᷑. p̃ssura se ac fractura uni¬
b sius insi ꝯsilio sustentet᷑ suã
itaq incolumtatẽ amant cu
ꝓino homine denas legionept
aciẽ deducut. cũ in p̾ma tronte
tora ferunt ne impatoris suxͦ¬

Expanded text:
haec immensa multitudo unius animae cirflectitur pressura se ac fractura viribus suis, nisi consilio sustineretur. Suam itaque incolumitatem amant, eum pro uno homine denas legiones in aciem deducunt, cum in primam frontem tora ferunt, ne imperatoris su
Abbreviated transcription (Latin):
la alt̾a melior. ant honestior sit.
quedã tñ quibdam ꝑsonis aptior
tem. decet magnanimitas q̃libe
mortalem q̃ illũ infra quẽ nnch̾
ẽ Quid enĩ maiꝰ uł fortiꝰ ꝙͣ małã
fortunã retundere. ħ enĩ magna

Expanded text:
la altera melior aut honestior sit, quaedam tamen quibusdam personis aptior est. Decet magnanimitas quemlibet mortalem, etiam illum, infra quem nihil est ; quid enim maius aut fortius quam malam fortunam retun
Abbreviated transcription (Latin):
int malos bonosq sb̾latum est.
tq adbibenda mod̾ratio est
qe sanabilia ingenia distigue
itploratis sciatꝰ nec ꝓmiscuã
hie ac nuilqarẽ lemenciã optet
nec abscissam. Nã tã omib igno¬
scere crudelitas ẽ ꝙͣ mini. modũ
tene̾ debemꝰ. S qr difficile ẽ tẽpa¬
mentũ quicꝗd equo plus futur
c̃. in partẽ hunamorẽ p̃ponderet.
S hec suo loco melꝰ dicent᷑. Nũ c
intres ꝑtes oẽm hãc matiam di

Expanded text:
inter malos bonosque sublatum est, itaque ad- hibenda moderatio est, quae sanabilia ingenia distinguere a deploratis sciat. Nec promiscuam habere ac vulgarem clementiam oportet nec abscisam; nam tam omnibus ignoscere crudelitas quam nulli. Modum tenere debemus; sed quia difficile est temperamentum, quidquid aequo plus futurum est, in partem humaniorem praeponderet. Sed haec suo melius loco dicentur. Nunc in tres partes omnem hanc mat
Abbreviated transcription (Latin):
nmi a felicitas
nec tam tempate cupiditates
sunt umqm̃ ut eo qd̾ otingit
fit. et spes ĩꝓbissimas ⁊plectũ¬
tur in s̃pata assetuti. oĩb tam̃
nũc ciuibꝰ tuis ⁊ ħ ꝯfessio exp̾¬
mitur esse felices. ⁊ illa/ nichit
iam hiis accede̾ bonis posse. nͥ
ut ꝓpctua sint. multa illos co¬
gunt ad hanc ꝯfessionẽ. qua
nulla in hoĩne tardior ẽ. Secur¬
tas alta affluens ius supͣ cẽm
sima forma ocuł.i.p. cui adsũ¬
mã lib̾tatẽ inchil de ẽ. ñ ꝑ en¬
ms diligentia. p̃cipue t̃n eqͣlis
ad maximos̃ imosq puenit
dementic tue admiratio. ccta
em̃ bona ꝓporcione fortũe suc
quisq sentit. aut expectat ma¬
iora minoraq. Exclementia idẽ
omẽs spant. nec ẽ quisꝙͣ cui tã
ualde ĩnocencia sua placeat. u
nõ stare mnꝯspectu clementia
ꝑatam humanis errorib gau¬
deat. Ẽsse Aliquos scio qui cle¬
mentia pessimũ quẽq putãt
sustine̾i qm̃ nͥ post crimẽ supua¬
ctia ẽ. ⁊ sola hec nirtus int̾ ĩ no¬

Expanded text:
nimia felicitas, nec tam temperatae cupiditates sunt umquam, ut in eo, quod contigit, fit, et spes improbissimas complectuntur insperata adsecuti; omnibus tamen nunc civibus tuis et haec confessio exprimitur esse felices et illa nihil iam his accedere bonis posse, nisi ut perpetua sint. Multa illos cogunt ad hanc con- fessionem, qua nulla in homine tardior est : securitas alta, adfluens, ius supra omnem sima forma rei publicae, cui ad summam libertatem nihil deest nisi pereundi licentia. Praecipue tamen aequalis ad maximos imosque pervenit clementiae tuae admiratio ; cetera enim bona pro portione fortunae suae quisque sentit aut expectat maiora minoraque, ex clementia omnes idem sperant ; nec est quisquam, cui tam valde innocentia sua placeat, ut non stare in conspectu clementiam paratam humanis erroribus gaudeat. Esse autem aliquos scio, qui clementia pessimum quemque putent sustineri, quoniam nisi post crimen supervacua est et sola haec virtus inter inno
Abbreviated transcription (Latin):
ĩposinsti. Nemo iã dinũ augustũ
nec tiberiĩ cesaris p̾ma temꝑale
quit᷑. nec qui te imitari nent et¬
emplar extra tequerit. ꝓn̾cipatꝰ
cuns adiugitatẽ etigit᷑ difficile
hoc fuiss si nõ ñalis tibi ista bom¬
tas fuiss s ad tempꝰ sũpta. Nemo
cnĩ pot̾ ꝑsonã din ferre fictã aito
ĩ naturã recidit. quib uetitas sb¬
est queq ut ita dicam er solido
en ascunt᷑ temꝑe ip̃o ĩ maiꝰ meliꝰ ꝙ
ꝓcedunt. Magũa adibat aleam
ne te subitatui capiat ob hino. s¬
cit quide anidos immia felicitis
nec tan¬

Expanded text:
isti; nemo iam divum Augustum nec Ti. Caesaris prima tempora loquitur nec, quod te imitari velit, exemplar extra te quaerit ; principatus tuus ad gustum exigitur. Difficile hoc fuisset, si non naturalis tibi ista bonitas esset, sed ad tempus sumpta. Nemo enim potest personam diu ferre, ficta cito in naturam suam recidunt ; quibus veritas subest quaeque, ut ita dicam, ex solido enascuntur, tempore ipso in maius meliusque procedunt. Magnam adibat aleam iculum est, ne te subita tui capiat oblivio. Facit quidem avidos nimia felicitas, nec ta
Abbreviated transcription (Latin):
diis ĩ mortalib si a me rõnem
repetant ãmimerare genꝰ hũa¬
nũ patus sũ potes hoc tesar au¬
dact᷑ p̃dicare. omĩaq infidem
tueri nichil ꝓte neq ii. neqł
te ei publice rarissimã landem
⁊ nulli ad huc pñcipũ ꝯcessam
ꝯcupisti ĩ nocenciã. nõ ꝑdis opa
nec bonitas ista tua singularis
ingratos aut malignos estima¬
tores nacta ẽ. Refc̾rũt t̾ gram.
nemo unꝰ homo uni hõi tã car

Expanded text:
dis inmortalibus, si a me rationem repetant, adnumerare genus humanum paratus sum." Potes hoc, Caesar, audacter praedicare omnia, quae in fidemeri, nihil per te neque vi neque rei publicae. Rarissimam laudem et nulli adhuc princi- pum concessam concupisti innocentiam. Non perdit operam nec bonitas ista tua singularis ingratos aut malignos aestimatores nancta est. Refertur tibi gratia ; nemo unus homo uni homini tam car
Abbreviated transcription (Latin):
qualẽ quisq sortẽ statũq hẽat
mortaliũ fortima datũ uelit meo
ore ꝓnũciat. Ex nr̃o responso le¬
ticie cansas ppłi urbesq ꝯcipiut̃.
nulla parsusꝙͣ insi uolente ꝓpi¬
cioq me floret. ħ cot milia gladi¬
atoꝵ que pars mea oṗmit adnu¬
tũ mncũ strmgetur. quas nmes
funditus extidi. qͣs tͣnsportar i.
quib lib̾tatẽ dari. quib cripi qͦs
reges mancipia fieri. quoꝵq ca¬
piti regiũ circũdari decus opteat
que ruant urbes. q̃ oriant̾. mei
iiris dictio c̃. Inhac tanta faculta¬
te reꝵ. ne ira me ad iniq̃ supplicia
ꝯtulit. nõ uiuemł impetus. ñ te¬
mcritas hominũ. nõ ꝯtũaciã q̃
sepe tͣnquinissimis qͦ pectorib

Expanded text:
qualem quisque sortem statumque habeat, mortalium fortuna datum velit, meo ore pronuntiat ; ex nostro responso laetitiae causas populi urbesque concipiunt ; nulla pars usquam nisi volente propitioque me floret; haec tot milia gladiorum, quae pax mea comprimit, ad nutum meum stringentur ; quas nationes funditus excidi, quas transportari, quibus libertatem dari, quibus eripi, quos reges mancipia fieri quorumque capiti regium circumdari decus oporteat, quae ruant urbes, quae oriantur, mea iuris dictio est. In hac tanta facultate rerum non ira me ad iniqua supplicia compulit, non iuvenilis impetus, non temeritas hominum et contumacia, quae saepe tranquillissim
Abbreviated transcription (Latin):
ytiaci a est siõ
decet regem seua ⁊ in exorabił ira.
Nõ multũ enĩ supͣ cũ emmet cuise
rrascendo exequat. At si dat intq̃
dat dignitatẽ ꝑiclitantib ⁊ meiͣ¬
as anuttẽ facit ꝙ nulli nͥ rerum
potenti licet. uita enĩ ⁊̃ supiori eri¬
pitꝰ. nũ qrͣ n int uori datur. Ser¬
uare ꝓp̾ur ẽ excellentis fortune
que nũqm̃ mag̃ suspici d qmͣ cũ
illi ꝯtingit idem posse ꝙ diis. qͦꝵ
bñficio i lucẽ edimͣ tam boni ꝙͣ
mali deoꝵ itaq sibi aĩmũ assens
pnceps alios excuubꝰ suis quia
ntiles bomq sunt Libẽs uideat.
alios ĩnumeꝵ relinquat. qͤsda
esse gaudeat. quosd̾a paciat᷑. Co¬
gitet inhac ciuitate inqua cur¬
ba platissima itinera smc inter¬
missione defluens elidit᷑. q̾ciẽs
aliquid obstat qd cursũ eiꝰ ułut cor¬
rentis rapidi moret᷑ in qua trib
eodẽ tempe theat̾s me postulant᷑¬

Expanded text:
tinacia est. Non decet regem saeva nec inexorabilis ira, non multum enim supra eum eminet, cui se irascendo exaequat ; at si dat vitam, si dat dignitatem periclitantibus et meritis amittere, facit, quod nulli nisi rerum potenti licet ; vita enim etiam superiori eripitur, numquam nisi inferiori datur. Servare proprium est excellentis fortunae, quae numquam magis suspici debet, quam cum illi contigit idem posse quod dis, quorum beneficio in lucem edimur tam boni quam mali. Deorum itaque sibi animum adserens princeps alios ex civibus suis, quia utiles bonique sunt, libens videat, alios in numerum relinquat ; quosdam esse gaudeat, quosdam patiatur. Cogitato, in hac civitate, in qua turba per latissima itinera sine intermissione defluens eliditur, quotiens aliquid obstitit, quod cursum eius velut torrentis rapidi moraretur, in qua tribus eodem tempore theatris caveae postulant
Abbreviated transcription (Latin):
locupletiores quens auctores le
enĩ est u̾tutũ ꝓp̾um nichil extie¬
scere. omĩa humana despicẽ ni¬
chil ꝙ homim accidere possit ĩto¬
lerandur ꝓutare. Itaq quid feat
in senatũ uenit. mandata exposi¬
cerert recusauit. Qua diuiureu¬
rando hostiũ tene̾tur. nõ eẽ sese¬
torem. Atq illud ⁊̃ ostultũbon¬
nẽ dixerit quispiam. ⁊ repugia¬
tem utilitati sue. Reddi captiuo
negauit esse utile. Illos eniado¬
lescentes esse ⁊ bonos duces. seu
confectũ senectute. Cuiꝰ cũ ualus¬
s auccoritas. captiui retenti sunt
⁊pẽ cartaginem rediit. Neq cu
caritas patrie retinuit. nec suor.
neq u̾o cũ ignorabat se adcrude¬
lissimũ hostem. ⁊ ad exquisica suy¬
plicia ꝓficisci. s iisiurandũ cõ¬
ẜuandũ putabat. Ita tũ cũ ugi¬
stulte ⁊̃ ne si reip. sit id cutqͣ con¬
ducebat. potest aut̃ ꝙ ĩ utilere¬

Expanded text:
locupletiores quaeris auctores? Harum locupletiores quaeris auctores? Harum enim est virtutum proprium nihil extimescere, omnia humana despicere, nihil, quod homini accidere possit, intolerandum putare. Itaque quid fecit? In senatum venit, mandata exposuiceret recusavit, quam diu iure iurando hostium teneretur, non esse se senatorem. Atque illud etiam O stultum hominem, dixerit quispiam, et repugnantem utilitati suae!, reddi captivos negavit esse utile; illos enim adulescentes esse et bonos duces, se iam confectum senectute. Cuius cum valuisset auctoritas, captivi retenti sunt, ipse Carthaginem rediit, neque eum caritas patriae retinuit nec suorum. Neque vero tur ignorabat se ad crudelissimum hostem et ad exquisita supplicia proficisci, sed ius iurandum conservandum putabat. Itaque tuquam si domi senex captivus, periurus consularis remansisset
Abbreviated transcription (Latin):
dis ꝑspicar prudencia istiꝰ ꝑcepiss
maliciosã audaciam. fide sacrata ius
ppetuo falleret. Illi noͣ nõ mõ cum
dimicare meliꝰ fuit. qua deserere cõ¬
sencieritẽ greciam ad bellũ barbaĩs
inferendir ¶S omittamꝰ ⁊ fabłas
⁊ externa. adrẽ factam nr̃amq ueĩ¬
amꝰ. m Atiliuᷤ regulꝰ. cũ consulitur
ĩ affrica ex insidiis captus ess. du¬
ce xantippo. lace demonio. imꝑatore
aut̃ patre adnibalis amul care.
uiratus missus ẽ adsenatũ. ut ni red¬
diti essent pemis captiui nobiles q¬
dam. rediret ip̃e cartaginẽ. Is cur
romã ueniss. utilitatis spẽm uide¬
bat. s eã ut res declarat falsã iuidi¬
canit. Que erat. talis mane̾ inpa¬
tria. eẽ domui sue. cũ uxore cũ libis
qm̃ calamitatẽ accepiss ĩ bello cõe
fortune bellice iudicantẽ tenere
ꝯsularis dignitatis gradũ. Quis
ħ̃ negat esse ntilia. que censes. Mag¬
nitudo aĩ ⁊ fortitudo negat. Nam

Expanded text:
di pérspicax prudéntia Istíus percepset di pérspicax prudéntia Istíus percepset málitiosam audáciam, Fidé sacratae iús perpetuo fálleret. Illi vero non modo cum hdimicare melius fuit quam deserere consentientem Graeciam ad bellum barbaris inferendum. Sed omittamus et fabulas et externa; ad rem factam nostramque veniamus. M. Atilius Regulus cum consul iterum in Africa ex insidiis captus esset duce Xanthippo Lacedaemonio, imperatore autem patre Hannibalis Hamilcare, iuratus missus est ad senatum, ut, nisi redditi essent Poenis captivi nobiles quidam, rediret ipse Carthaginem. Is cum Romam venisset, utilitatis speciem videbat, sed eam, ut res declarat, falsam iudicavit; quae erat talis: manere in patria, esse domui suae cum uxore, cum liberis, quam calamitatem accepisset in bello, communem fortunae bellicae iudicantem tenere consularis dignitatis gradum. Quis haec negat esse utilia? quem censes? Magnitudo animi et fortitudo negat. Num
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ est ucilis. disputatũ ẽ. Reli¬
que sũt due ꝑtes honestatis. quaꝵ
altera ĩ animi excellenti magni¬
tudine ⁊ p̃stancia cernitur. altera
te tĩci ꝓ dicerunt. Nam ap̃ homer
optimũ auctorẽ. tał d̾ ulixe nulla
suspicio ẽ. s in simulat eũ tͣge edie
simulacione insame nuiliciam se¬
t̾fugere uoluisse. Non honestũ cõsi¬
liũ. at ucile. ut aliquis fortasse dice¬
rit. regnare ꝓpͥu ⁊ ithaite uinẽ oci¬
ose cu parentib. cũ urore cũfilio.
Uũ tu decus ĩ cottidians laborib
cũhac tranquillitate conferendu
putas Ego uoistã ꝯ tẽpnendã ⁊ abi¬
ciendã. Qm̃ que honesta nõ sit. nec
utilẽ quidẽ esse arbitror. Quidenĩ
anditurũ putas fuisse ułixc̾si ĩilla
simłaccẽ pseuerasset. Qui cũ mari¬
mas res gesẜit in bello tñ hoc audi¬
at ab aiace. cuiꝰ ip̃e princeps uiris
iurandi fuit.ꝙ om̃es scitis solus
reglexit fidem. Enrere insĩm lanit
ne coiret instituit. Qd̾ ni palame

Expanded text:
tatum est. Reliquae sunt duae partes honestatis, quarum altera in animi excellentis magnitudine et praestantia cernitur, altera tae tragici prodiderunt nam apud Homerum, optimum auctorem, talis de Ulixe nulla suspicio est, sed insimulant eum tragoediae simulatione insaniae militiam subterfugere voluisse. Non honestum consilium, at utile, ut aliquis fortasse dixerit, regnare et Ithacae vivere otiose cum parentibus, cum uxore, cum filio. Ullum tu decus in cotidianis laborum putas? Ego vero istam contemnendam et abiciendam, quoniam, quae honesta non sit, ne utilem quidem esse arbitror. Quid enim auditurum putas fuisse Ulixem,si in illa simulatione perseveravisset? qui cummaximas res gesserit in bello, tamen haec audiat ab Aiace: Cuius ípse princeps iúris iurandí fuit, Quod ómnes scitis, sólus neglexít fidem; Furere ássimulare, né co
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rimꝰ ꝯtẽ uiciosa exposicio ẽ q̃ cõstac
ex falsa enũacione si cũ plura sunt
Quid amor inquiet ꝗspiã. ꝗd ãbicõ
ꝗd in religio. ꝗd metus mortis. ꝗd
impii cupiditas. ꝗd demiq alia per¬
multa ⁊tẽ falsa enu̾acio ẽ cũ pautio¬
cupiditas. egritudo. Satis eĩ fuca̾t
dixisse nictũ. cupiditatẽ. qm̃ eg̾ tudi¬
uiciosa exposicio ẽ q̃ nimiũ longe re¬
petit᷑ hoc mõ. Oĩm maloꝵ stulticia
ẽ mat̾ atq maties. Ea parit cupidita¬
tes ĩmense aũt cupiditates ĩ fiite
ĩmod̾rate sũt. hee pariũt auaricia
auaricia porro hõmem ad ꝙ us ma

Expanded text:
 Item vitiosa expositio est, quae constat ex falsa enumeratione, si aut, cum plura sunt, «Quid amor?» inquiet quispiam, «Quid ambitio? Quid religio? Quid metus mortis? Quid imperii cupiditas? Quid denique alia permulta?» Item falsa enumeratio est, cum pauciocupiditas, aegritudo.» Satis enim fuerat dixisse metum, cupiditatem, quoniam aegritudivitiosa expositio est, quae nimium longe repetitur, hoc modo: «Omnium malorum stultitia est mater atque materies. Ea parit inmensas cupiditates. Inmensae porro cupiditates infinitae, inmoderatae sunt. Haec pariunt ‹avaritiam.› Avaritia p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ extremũ tc̃m ẽ satis fuit exponẽ.
neenniũ ⁊ cet̾as poctas iuteniuir.
quib hoc mõ loqui ꝯcessũ ẽ utina
ne ĩnemore pelio securib cese cecidis
arietis colchis ĩpio regis pelie ydo
domo efferret pedẽ. Nam ħ satis eãt
dicẽ si id mõ qd̾ satis eẽt curasset poe

Expanded text:
 extremum dictum est, satis fuit exponere, ne Ennium et ceteros poetas imitemur, quibus hoc modo loqui concessum est: Utinam ne in nemore Pelio securibus Caesae accidissarietis Colchis, imperio regis Peliae, per domo› efferret pedem. Nam hic satis erat dicere, si id mod
Abbreviated transcription (Latin):
Cep̃cacione utem᷑ cũ facebim᷑ nos
reccasse. neq id inprudent̾ aut for¬
tuim aut nccĩo fecisse dicemꝰ ⁊ tñ ig¬
nosci nob̃ postulabimꝰ. Hic ignos¬
cendi rõ queret᷑ exhiis locis. si plu¬
ra ã maiora officiã ꝙmaleficia ui¬
debunt᷑ ꝯstare. Si qͣ u̾tus. aut nobi¬
litas fuĩt in eo qui supplicabit. Si
qua spes erit usui futura si sine sup¬
plicio discesserit. si ip̃e ille suplex
mãsuct᷑ ⁊ miẜicors in potestatibus
ostendat᷑ fuisse. si ea que peccanit.nͣ
odio neq crudelitate s offĩcio et
studio recto ꝯmotꝰ fecit. si tali d̾ c̾a
aliis quoq ignotũ ẽ si nncħ ab eopi¬
culi nob̾ futurũ uidebit᷑ si cũ mis¬
su fetimꝰ si nulla anr̃ts ciuib aut¬

Expanded text:
ecatione utemur, cum fatebimur nos peccasse neque id inprudentes, aut fortuito aut necessario fecisse dicemus: et tamen ignosci nobis postulabimus. Hic ignoscendi ratio quaeritur ex his locis: si plura aut maiora officia quam maleficia videbuntur constare; si qua virtus aut nobilitas erit in eo, qui supplicabit; si qua spes erit usui futurum, ‹si› sine supplicio discesserit; si ipse ille supplex mansuetus et misericors in potestatibus ostendetur fuisse; si ea, quae peccavit, non odio neque crudelitate, sed officio et recto studio commotus fecit; si tali de causa aliis quoque ignotum est; si nihil ab eo periculi nobis futurum videbitur, si eum missum fecerimus; si nulla ‹aut›
Abbreviated transcription (Latin):
Brdem cestam̃to exꝑte facictat p̃do¬
nes ĩ illo loco nsĩ ñꝙͣ sũt. i imicum
nullũ hiñt. Relinquit ss. si neq ap̃¬
domb neq ab ĩ imicis occisus ẽ. qr
altĩ nõ erant altõs ñ ħebat. ut abste
sit in t̾emptus. Nã in huiꝰcemedi ex¬
posicione rep̃hensione utemͣ si quos
se suscipe inaleficiũ ostendemꝰ uelut
inhoc exemplo. cũ dixit ncc̾e ẽẽ auta
p̃donib aut ab ĩimicis a a nobis eẽ¬

Expanded text:
heredem testamento ex parte faciebat. Praedones in illo loco visi numquam sunt, inimicum nullum habebat: relinquitur, si neque a praedonibus neque ab inimicis occisus est, quod alteri non erant, alteros non habebat, ut abs te sit interemptus.» Nam in huiuscemodi expositione reprehensione utemur, si quos se suscipere maleficium ostenderimus: velut in hoc exemplo, cum dixerit necesse esse aut a praedonibus aut ab inimicis aut a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
i cnaebat uidebit
uio in columi. se ĩ columẽ ñ futuꝵ.
Syabat illiꝰ morte se salutẽ sͥ ꝯꝑare.
moris indigna palamedis testio
intime̾ aquo suppliciũ ne bat᷑ ⁊̃ con¬
suetudo peccandi malef̾icii susciꝑi
uat. tu u̾o illa que multo maxinia
sũt maleficia alique c̾to emolurne¬
to inducti suscipe conant᷑. Si mul¬
tos induxit in pectatũ petunie spes.
si cõplures scelete se ꝯtaminaue¬
rũt impii cupiditate. si multi leue
ꝯpendiũ faude macima ꝯmutar᷑.
aterrimã formidinẽ iõ cimpassẽ.

Expanded text:
ebat. Videbat illo incolumi se incolumem non futurum; sperabat illius morte se salutem sibi conpamors indigna Palamedi testimoninterimere, a quo supplicium verebatur; ‹et› consuetudo peccandi maleficii suscipienunt, tum vero illa, quae multo maxima sunt maleficia, aliquo certo emolumento inducti suscipere conantur. Si multos induxit in peccatum pecuniae spes, si conplures scelere se contaminarunt imperii cupiditate, si multi leve conpendium fraude maxima commutarunt, acerrimam formidinem non
Abbreviated transcription (Latin):
ostare ĩ unaqͣq ꝑte argum̃tationis
Q̃uitia uitanda sũt ꝯside̾m. ut .⁊ ip̃i ab
hiis uiciis recede̾. ac adusarioꝵ argu¬
mentationes hac p̃ceptione ĩ õib
ꝑtib teptare dabaliqͣ ꝑte latefacta
tũ ẽ ut siquis hoc mõ exponat. onĩs
qui inpauꝑtate sũt maluit maiefici

Expanded text:
umentationis quae vitia vitanda sunt consideremus, ut et ipsi ab his vitiis recedere, et adversariorum argumentationes hac praeceptione in omnibus partibus temptare et ab aliqua parte labefactartum; ut si quis hoc modo exponat: «Omnes, qui i
Abbreviated transcription (Latin):
dicet oportẽ. eadẽ omĩa uident᷑ ꝯside¬
randa q̃ d̾ necessitudine p̃scripta sũt.
et enĩ omẽs hee cres ꝑtes purgacio¬
nis int̾ se funtime sũt. ut in omẽs
cadẽ fere possint accomodari.Loci
cõmunes mhiis caĩs accusatoris
ne uidices demoret᷑. Detensoris de

Expanded text:
dicet oportere, eadem omnia videntur considedicet oportere, eadem omnia videntur consideranda, quae de necessitudine praescripta sunt. Etenim omnes haec tres partes purgationis inter se finitimae sunt, ut in omnes eadem fere possint adcommodari. Loci communis in his causis: accusatoris ione iudices demoretur; defensoris, de
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ. quo mõ uis illa uitari pocetat¬
potui̾t. ac leuiari. dem̃ is qui ĩ nece¬
ssitudinẽ causã ꝯferet exꝑtus ne sit
quid ꝯͣ face̾. aut excogitare poss de¬
inde nũ que suspiciones exꝯiectũa¬
li ꝯstitucione trahi possint que sigͥ¬
ficent id ꝯsulto factũ esse qd nc̃cio
accidisse dicit᷑. denide si maxĩe neces¬
situdo q̃ piam fuĩt. ꝯueniat ne eam
mũ queretur utrũ potii̾t sare a. nõ
potuit. Demide utrũ data sit oꝑa ut
sciretur an nõ. Dem̃ utrũ casu nestie¬
rit anculra. Nam quise ꝓt̾ unimi
aut amorẽ. ant iracundiã fugisse itẽ
dicet. is aĩ uicio ui debit᷑ netisse non¬
ĩprudencia. Qm̃ nõ inprudencia se
defend. S culpa ꝯtaminabit ꝑsona
dem̃ iecturali ꝯstitucione queretur.
uttũ scierit. an ignorarĩt ⁊ ꝯ sid̾rab̾r
satis ne inprudentia p̾sidii debcat eẽ
cũ fc̃m esse constet.¶ Cũ infortunã
cã ꝯferct᷑ ⁊ ea re defensor ignosçi reo

Expanded text:
uo modo vis illa vitari potuerit ac levari. Deinde ‹is, qui› in necessitudinem causam conferet, expertusne sit, quid contra facere aut excogitare posset. Deinde, num quae suspiciones ex coniecturali constitutione trahi possint, quae significent id consulto factum esse, quod necessario cecidisse dicitur. Deinde, si maxime necessitudo quaepiam fuerit, conveniatne eam primum quaeretur, utrum potuerit nescire an non potuerit; deinde utrum data sit opera, ut sciretur, an non; deinde, utrum casu nescierit an culpa. Nam qui se propter vinum aut amorem aut iracundiam fugisse rationem dicet, is animi vitio videbitur ne non inprudentia se defendet, sed culpa contaminabit. Deinde coniecturali constitutione quaeretur, utrum scierit an ignoraverit; et considerabitur satisne inprudentia praesidii debeat esse, cum factum esse constet. Cum in fortunam causa confertur et ea re defensor ignosci reo
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ. Defensor ꝯ̃ eos quiequĩ
censean rẽ puiciosam utili pp̃oni
aui factur esseut si meo loco fuisset¬
⁊ tempꝰ. locũtem. de lib̾acionem suam
ponet añ oculos. ¶Translacio cͥmĩs
ẽ cũ ab reo facti causa inalioꝵ pecca¬
tum transfert᷑ inq̃ pͥmũ querendũ ẽ

Expanded text:
potestatem. Defensor contra eos, qui aecum censeant rem perniciosam utili praeponi, quid facturi essent, si in eo loco fuissent tempus, locum, rem, deliberationem suam ponet ante oculos. Translatio criminis est, cum ab reo facti causa in aliorum peccatum transfertur. Primum quaerendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
bsoluta u¬
ridiciali ꝯstitucione utemu
cũ ip̃am rẽ qmͣ nos fecisse ꝯfitem
iure fc̃am dicemꝰ sine ulla assupa¬
one ex̃nee defensionis. Inea ꝯuet
queri iure ne sit factũ. de eo causa
posita dice̾ potimꝰ si ex quib ꝑio

Expanded text:
bsoluta iuridiciali constitutione utemur, cum ipsam rem, quam nos fecisse confitemur, iure factum dicemus, sine ulla adsumptione extrariae defensionis. In ea convenit quaeri, iurene sit factum. De eo causa posita dicere poterimus, si, ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuenit ex cemꝑe ⁊ ex hõmis digni¬
tate ex pacto ius c̃ siquid int̾ se pe¬
pegerũt. si quid̃ int̾ aliquos ꝯuenit.
pacta sũt q̃ legibꝰ obẜuanda sunt
hoc mõ. Rẽ ubi pagũt orõnẽ pagũt.
in comitio aut in foro aũ meridiẽ
cam̃ conitito. Sunt it ẽ pacta q̃ sine
demõstrari.ius ꝯfirmari ouenit. id
q in absoluta uiridiciali faciendu
se fecisse. aut id ꝙ accusator dicato¬
portuisse ficri. p̾mũ queri ꝯuenit. u¬
trũ fuit utiliꝰ ex ꝯuencione. hoc est
utrũ uenustiꝰ. faciliꝰ ꝯducibiliꝰ. denĩ
oportebit queri ap̃m ne oportuerit
iudicare utrũ fuerit utiliꝰ. au alioꝵ
fuit utiliꝰ statuendi potestas. dem̃
int̾ponet᷑ ab accusatore suspicio ex
ostitucione giecturali. qͣre putet᷑ nõ
ea rõne factũ esse quo meliꝰ detiori
añ ponẽtur. s dolo malo negocium

Expanded text:
convenit ex tempore et ex hominis dignitate. Ex pacto ius est, si quid inter se pepigerunt, si quid inter quos convenit. Pacta sunt, quae legibus observanda sunt, hoc modo: Rem ubi pagunt, ‹orato; ni pagunt,› in comitio aut in foro ante meridiem causam coicito. Sunt item pacta, quae sine demonstrari, ius confirmari convenit, id quod in absoluta iuridiciali faciundum se fecisse, an id, quod accusator dicat oportuisse fieri, primum quaeri conveniet, utrum fuerit utilius ex contentione, hoc est, utrum honestius, facilius, conducibilius. Deinde oportebit quaeri, ipsumne oportuerit iudicare, utrum fuerit utilius an aliorum fuerit utilius statuendi potestas. Deinde interponetur ab accusatore ‹suspicio ex constitutione› coniecturali, qua re putetur non ‹ea› ratione factum esse, quo melius deteriori anteponetur, sed in eo dolo malo negotium
Abbreviated transcription (Latin):
causa obẜuat᷑ quo uire parenies
ius ẽ. id qd̾ ppłi iussu sanctitiuis
qd̾ genꝰ ut ĩ ius eas uotens. Eoͫ¬
id qd argentario tułis expensĩ id
cio eiꝰ recte petẽ possis. Iirdicauie
id dequo sina iata e aut detie ll
int̾positũ. ca sepe diu̾sa sũt ut ll̃

Expanded text:
causa observatur, quo iure parentes ius est id, quod populi iussu sanctum est quod genus: ut in ius eas, cum voceris. Conid quod argentario tuleris expensum, ab socio eius recte petere possis. Iudicatum est id, de quo sententia lata est aut decretum interpositu
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ reddidit. Sextus uiliꝰ ñ red¬
didit. Itẽ G. celiꝰ iudex ab soluit in¬
niriarũ cũ qui l. poctã inscena no¬
mĩatĩ leẜat.ꝑ. niutius eũ qui .l. ac¬
ciũ poct̾a nõiau̾at ꝯdẽpnauit.Gͦ ꝙ
possunt res simuli de causa dissisit̾
idicate ꝓferti cũ id̃ usu uem̃t. in¬
dicem cũ iudice. tempꝰ cũ tempe. nu¬
mer cũ nũo ui dicioꝵ ꝓferemꝰ. Exeqͦ
ntilitatem cõmunẽ uidr ꝑ tine̾. qd¬

Expanded text:
iudicium reddidit, Sex. Iulius non reddidit. Item:‹C.› Caelius iudex absolvit iniuriarum eum, qui Lucilium poetam in scaena nominatim laeserat, P. Mucius eum, qui L. Accium poetam npossunt res simili de causa dissimiliter iudicatae proferri, cum id usu venerit, iudicem cum iudice tempus cum tempore, numerum cum numero iudiciorum conferemus. Ex aequo utilitate
Abbreviated transcription (Latin):
Denide cũ iudiciũ factũ nõ sit. de ulo
cine qd̾ maliũ tnsferat᷑ oporteat¬
ne de care indiciũ fieri que res ĩ n¬
ciũ nõ uenit. locus cõis accusatoris
Seum qui plus censeat iĩ ꝙͣ iudicia
ualẽ oportẽ̾. ab adu̾sariis ꝑcũctabit᷑¬
accusator quid futire sit. si idẽ cetĩfa¬
ciant. ut de ĩdẽpnatis supplicia sumãt.
qd̾ eos idẽ fecisse dicat. Qd si acc̃atõ
id facẽ uoluiss. defensor eoꝵ atroci¬

Expanded text:
deinde, cum factum iudicium non sit de illo crimine, quod in alium transferatur, oporteatne de ea re iudicium fieri, quae res in iudicium non devenerit. Locus communis accusatoris contra eum, qui plus censeat vim quam iudicia valere oportere. Et ab adversariis percontabitaccusator, quid futurum sit, si idem ceteri faciant, ut de indemnatis supplicia sumant, quod eos idem fecisse dicant. Quid, si ipse accusator idem facere voluisset? Defensor eor
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ brume quedã ⁊ solsticii simiitudo
multaq ab ca manant ⁊ fluunt
quib ⁊ aĩantes alunt᷑. angescũtq
⁊ pubescũt. maturitatẽq assecũtia
que oriunt᷑ et̾ra. maxime uosũr
aomirabiles motus eaꝑ quiq ste¬
laꝵ. que falso uocant᷑ errantes.
Nichilenĩ errat ꝙ iñ oĩ et̾ntate
conẜuat ꝓgressus ⁊ reg̾ssus reliqͥs¬
q motus constantes qratos⁊ es

Expanded text:
t brumae quaedam et solstitii similitudo, t brumae quaedam et solstitii similitudo, multaque ab ea manant et fluunt quibus et animantes alantur augescantque et pubescant maturitatemque adsequantur quae oriuntur e terra. Maxume vero sunt admirabiles motus earum quinque stellarum quae falso vocantur errantes; nihil enim errat quod in omni aeternitate conservat progressus et regressus reliquosque motus constantis et ratos.
Abbreviated transcription (Latin):
i palatiũ ut art c̾nuiꝰ nõ susperit
Nam cũ duo sint gnͣa syderu qͦꝵ
alteꝵ spaciis ĩmutabilib ab ortu
ad occasũ cõmeans. nullũ umiꝙͣ cur¬
sus sin uestigiũ inflectat alt̾m at̃
ita monet᷑. ut cũ t̾ias larza hces¬
pitut. rastem mõ hiis. mõ illis
oli ofãicien noctẽ efficit. ¶ Noct᷑
cessus modici. tũ retessus ⁊ trigo¬
ris ⁊ caloris modũ temꝑat/ Cntiu¬
⁊ seragnita ⁊ trecentoꝵ q̈rta fere
diei ꝑte addita. cõnersionẽ confi¬
cũt amniã. Inflectens aut̃ cursũ
tũ ad septẽtrione. tũ ad meridie
estates ⁊ uemesconficit.⁊ duoea
Iam solis annuos cursus spaciis
mẽstrius luna consequit cui te¬
niuisimũ lumẽ facit ꝓxiniꝰ acces¬
sus ad solem. dig̾ssus aut longissi¬
niꝰ quisq plenissimũ. Neq solur
enis spẽs ⁊ forma nutat᷑. tũ cͥstẽ¬
do. cũ defectib ĩ micia recurtendo.
S ⁊̃ regio q̃ tũ est aquilonał aut
australis. In lime quoq cursu est

Expanded text:
us, non suspexit. Nam cum duo sint genera siderum, quorum alterum spatiis inmutabilibus ab ortu ad occasum commeans nullum umquam cursus sui vestigium inflectat, alterum autem ita movetur ut, cum terras larga luceit, easdem modo his modo illis soli officiens noctem efficit. nocturnocessus modici tum recessus et frigoris et caloris modum temperant. circut sexaginta et trecentorum quarta fere diei parte addita conversionem conficiunt annuam; inflectens autem sol cursum tum ad septem triones tum ad meridiem aestates et hiemes efficit et aeque ducuntur. Iam solis annuos cursus spatiis menstruis luna consequitur, cuius tenuissimum lumen facit proximus accessus ad solem, digressus autem longissimus quisque plenissimum. neque solum eius species ac forma mutatur tum crescendo tum defectibus in initia recurrendo, sed etiam regio; quae cum est aquilonia aut australis, in lunae quoque cursu est
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ sꝑaciũ tp̃m. Saturnus aut ẽ
appellatus q saturet annis ex se¬
em̃ natos cõmesse fingit᷑ solitus
tus ẽ aũ a ione ne inmodatos cu¬
sus hr̃et.atq ut eũ sydex uindis
alligaret. S ip̃e ipit. idẽ mums¬

Expanded text:
is spatium. Saturnus autem est appellatus, quod Saturetur annis, ex se natos comesse fingitur solitusctus est autem a Iove, ne immoderatos cursus haberet atque ut eum siderum vinculis alligaret. Sed ip
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ condicõis humane.
Accepimiꝰ enĩ deoꝵ cupiditates. eg̾¬
cudmes. Fracundias. Nec no nt ta¬
bule fer̃ . dii. bellis p̃liisq caruert̃
Nec solũ utapud homeꝵ cũ duos
eẋcitus örios alii dii exalia parte
cunt̾ ⁊ credunt᷑ stultissime ⁊ plena
futilitatis sũmeq leuitatis S tamĩ
hiis fabulis spretis. acq repudiatis
d̾s ꝑtinens ꝑ naturã cuiꝰq rei.ꝑ cer¬
ras ceres. ꝑ maria neptunꝰ. auii ꝑ
alia. poterunt intelligi. qui quales¬
que sut̃ quoq eos nomĩe cõsuetu¬
do nuncupauerit. quos deos ⁊ ue¬
nerari ⁊ colere debeniꝰ. Cultꝰ aut̃
deoꝵ ẽ optimꝰ.idẽq castissim ple¬
nissimꝰ q pietatis.ut eos semper
pura. integra incorrupta ⁊ mẽte
lũ. ueꝵ ⁊̃ maiores nrĩ suꝑstitioẽ
a religione sepauerũt. na qui to¬
tos dies p̾cabant᷑ ⁊ ĩmolabant
scites eẽnt. supsticiosi st̃ appellati.
ꝙ nomẽ postea lacius pat̾uit. Q
aut omĩa que ad cultũ deor ꝑtine¬

Expanded text:
cillitatis humanae. Accepimus etiam deorum cupiditates, aegritudines, iracundias. Nec vero, ut fabulae ferunt, dii bellis praeliisque caruerunt. Nec solum, ut apud Homerum, cum duos exercitus contrarios alii dii ex alia parte cuntur et creduntur stultissime et plena sunt futtilitatis summaeque levitatis. Sed tamen is fabulis spretis ac repudiatis deus pertinens per naturam cuiusque rei, per terras Ceres per maria Neptunus alii per alia, poterunt intellegi qui qualesque sint quoque eos nomine consuetudo nuncupaverit. Quos deos et venerari et colere debemus. cultus autem deorum est optumus idemque castissimnissimus que pietatis, ut eum semper pura, integra, incorrupta mente solum, sed maiores nostri superstitionem a religione separaverunt. Nam qui totos dies precabantur et immolabant stites essent, superstitiosi sunt appellatiquod nomen postea latius patuit. Qui autem omnia quae ad cultum deorum pertine
Abbreviated transcription (Latin):
puerunt. ꝙ nichil ẽ eo molliꝰ set
inonẽ adiuuando credo nõiatã.
i qua restabat ⁊ t̾ra. ut eẽnt ex fa¬
hulis tria regna diuisa.Datũ ẽ gͥ
neptumo alt̾o ionis ut uolũt fr̾i
mantinuĩ omne regnũ nom̃e ꝓdu¬
tũ. ut porcimꝰ aporta. sic neptunꝰ
anaudo paulũ p̾mis lictĩs ĩ mu¬
tatis. Terrena aũt ius omĩs acq
ntaditi pacri dedicataẽ. Qͥ diues
ut apud grecos pluton qua ⁊ reci¬
ount omĩa int̾ram. S orumt̾ et̾ris.
Cui ꝓẜpinam ꝙ grecor nomen est
eienĩ est que ꝑse fone grete nõiat᷑¬
quã frugũ semẽ esse uolũt. abscon¬
ditam q queri a matre fingũt mat̾
uit̃ ẽ agerendis f̾rugib. cerestãꝙͣ
qeres. casuq p̾m a lr̃a itidẽ ĩ mutata
agrecis. nam ab illis quoq dement

Expanded text:
buerunt, quod nihil est eo mollius. sed Iunonem a iuvando credo nominatam. Aqua restabat et terra, ut essent ex fabulis tria regna divisa. datum est igitur Neptuno alterum, Iovis ut volumus fratri, maritimum omne regnum, nomenque productum ut Portunus a porta sic Neptunus a nando, paulum primis litteris immutatis. Terrena autem vis omnis atque natura Diti patri dedicata est, qui dives ut apud Graecos plou/- twn, quia et recidunt  nomen est, ea enim est quae persefo/nh Graece nominatur—quam frugum semen esse volunt absconditamque quaeri a matre fingunt. Mater autem est a gerendis frugibus Ceres tamquam geres, casuque prima littera itidem immutata ut a Graecis; nam ab illis quoque dhmh/t