comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
endoꝵ ac petendoꝵ ñ exopinione s ex natura p̃cia rebris imponens coti se ĩ¬
serens mundo. et in omnes eius actus condemplationẽ suam mitens. cogitationi-¬
biis actionib q intemtus. ex equo magnus ac uehemens asꝑis blandisq pari¬
ter in uictus. neutri se fortune sũmittens supra ominia que contingunt. ac-¬
ciduntq eminens pulcherrimus cum decore cum uirib sanris ac siccus. in
ꝑturbatus intrepidus quem nulla uis frangat. quem nec attollant fortui-
ta nec de primant. Talis animus uircus ẽ: hec eius es facies si subunũ ue-¬
niat aspectum. et semel cota se ostendat. Ceterum multe eius speties sunt.
ꝓuite uarietate et ꝓactionib explicante. nec iuinor sit nec maior ipsa
crescere enĩ summũ bonum non potest. nec uirtuti ireretro licet. s mali-¬
as atq alias qualitates conuertitur. adrerum quas actura est. habitum fi¬

Expanded text:
endorum ac petendorum, non ex opinione, sed ex natura pretia rebus inponens, toti se inendorum ac petendorum, non ex opinione, sed ex natura pretia rebus inponens, toti se inserens mundo et in omnes eius actus contemplationem suam mittens, cogitationibus actionibusque intentus, ex aequo magnus ac vehemens, asperis blandisque pariter invictus, neutri se fortunae summittens, supra omnia quae contingunt acciduntque eminens, pulcperturbatus, intrepidus, quem nulla vis frangere, quem nec atta nec deprimant; talis animus virtus est. Haec eius est facies, si sub unum veniat aspectum et semel tota se ostendat. Ceterum multae eius species sunt. Pro vitae varietate et pro actionibus explicantur; nec minor fit aut maior ipsa. Decrescere enim summum bonum non potest nec virtuti ire retro licet; sed in alias atque alias qualitates convertitur ad rerum, quas actura est, habitum fi
Abbreviated transcription (Latin):
cia. Claranus michiuidetur inexemplar editus ut scire possemus nũ defor-¬
& corꝑis fedari animum. sed pulchritudine animi corpu
uiis autem paucissimos una feterimus dies. tamen multi nobis sermones fu-¬
erunt. quos subinde egeram et ad te ꝑmitam. Hoc primo die quesitum est.
quomodo possint tria bona eẽ. si criplex eoꝵ conditio ẽ. Quedam ut nr̃is uide¬
tur prima bona sunt. tamquam gaudium pax. salus patrie. Quedam scd̃ã.
in materia infelici expressa. canquã cormentoꝵ patientia et in morbo graui
temꝑantia. Illa bona directo optauimus nobis. hec sineccesse erit. Sunt
tercia tamquam modestus incessus. et conpositus ac ꝑbus iultus.
et conueniens prudenti iuro gestus. Quomodo ista interse tria esse possunt. cum
alia optanda sint. alia aduersanda: Si uolumus ista distingere. ad primum bo-¬
num rertam̃. et consideremus idquale sit. Animus intuens uera ꝑitus fugi-¬

Expanded text:
ia. Claranus mihi videtur in exemplar editus, ut scire possemus non deformia. Claranus mihi videtur in exemplar editus, ut scire possemus non deformitate corporis foedari animum, sed pulchritudine animi corpus ornari. Quamvis autem paucissimos una fecerimus dies, tamen multi nobis sermones fuerunt, quos subinde egeram et ad te permittam. Hoc primo die quaesitum est: quomodo possint paria bona esse, si triplex eorum condicio est. Quaedam, ut nostris videtur, prima bona sunt, tamquam gaudium, pax, salus patriae; quaedam secunda, in materia infelici expressa, tamquam tormentorum patientia et in morbo gravi temperantia. Illa bona derecto optabimus nobis, haec, si necesse erit. Sunt adhuc tertia, tamquam modestus incessus et conpositus ac probus voltus et conveniens prudenti viro gestus. Quomodo ista inter se paria esse possunt, cum alia optanda sint, alia aversanda ? Si volumus ista distinguere, ad primum bonum revertamur et consideremus id quale sit: animus intuens vera, peritus fugi
Abbreviated transcription (Latin):
laranum condiscipultm meum uidi post multos annos. Non puto exfpe-¬
ctas ut adiciam senem. s me hercules uiridem animo ac igentem. et
cum corpiisculo suo colluctantem. Iniq enim se natura gessit. ꝙ talẽ
animum male collocauit. aut fortasse uoluit. hoc ipsum nobis ostendẽ
posse ingenium fortissimum ac beatissimum subqualibet cute latere. Ui-¬
cit cainen omnia impedimenta. et ad cetera contẽp̃nenda ad contemptum sui
uirtus. Non enim ullo honestamento eget. Ipsa magnum sui decus est. et
corpus suum consecrat. Certe claraniu nrm cepi intueri. formosus mͥ
ur. et tam rectus corꝑe quam est animo. Potest excasa uir
potest et exdeformi humiliq corpus culo formosus animus ac magnus. Quos¬
dam itaq michi uidetur in hoc tales natura generare ut approbet uirtutem
loco nasci. Si posset ꝑse nudos edere animos fecisset. Nunc qd
cit. Quosdam enim edit corꝑibus in peditos s nichilominus ꝑrupentes obstã-¬

Expanded text:
laranum,condiscipulum meum, vidi post multos annos. Non, puto, exspectas, ut adiciam senem, sed mehercules viridem animo ac vigentem et cum corpusculo suo conluctantem. Inique enim se natura gessit et talem animum male conlocavit; aut fortasse voluit hoc ipsum nobis ostendere, posse ingenium fortissimum ac beatissimum sub qualibet cute latere. Vincit tamen omnia inpedimenta et ad cetera contemnenda a contemptu sui venit.  e corpore virtus. Non enim ullo honestamento eget; ipsa magnum sui decus est et corpus suum consecrat. Aliter certe Claranum nostrum coepi intueri; formosus mihi videtur et tam rectus corpore quam est animo. Potest ex casa vir magnus exire, potest et ex deformi humilique corpusculo formosus animus ac magnus. Quosdam itaque mihi videtur in hoc tales natura generare, ut adprobet virtutem omni loco nasci. Si posset per se nudos edere animos, fecisset; nunc, quod amplius est, facit; quosdam enim edit corporibus inpeditos, sed nihilominus perrumpentes obstant
Abbreviated transcription (Latin):
Uror seo inuictus. Quid in hoc optabile sit. non quod urit me ignis. sed quod
numcit : Nichil ẽ. uircute prestantius. nichil pulchrius
et oꝑcabile. Quicquid ex huius getitur imperio. Uale:

Expanded text:
Uror, sed invictus. Quidni hoc optabile putem — non quod urit me ignis, sed quod Uror, sed invictus. Quidni hoc optabile putem — non quod urit me ignis, sed quod non vincit ? Nihil est virtute praestantius, nihil pulchrius. Et bonum est et optabile, quicquid ex huius geritur imperio. VALE.
Abbreviated transcription (Latin):
i sunt quedam uota. que non gratulantium cetu sed ad orantium ueneranti-¬
inq celebrantur. Ita cu non putas regulum optasse. ut ad poenos ꝑueniret.
noue migni iuri amium et abopinionib uulgi se cede pallisꝑ. Cape quantã
debes iurtutis pulchexime ac magnificentissime speciem. que nobis intuere nec
sertis. s sudorẽ et sanguine colenda ẽ. Aspice marcum catonem. sacro illi pecto
tpurissimas maniis. ad monentem et uulnera parum demissa laxantem. utr̃
candem illi diccurus es. Uellem que uelles. et moleste fero. an feliciter quod agis.
Hoc loco michi demetrius nr̃ occurrit. qui uitam securam et sine ullis fortune
dccimnsionibus. nure mortuum uocat. Nichil habere ad quod exciteris. ad qd̾
raotio inconcusso iacere. non ẽ. tranquillitas. malicia ẽ. attalus stoicus. di¬
cere solebat. malo me fortuna incastris suis. quam indeliciis habeat. Torque

Expanded text:
na. Sunt quaedam vota, quae non gratulantium coetu, sed adorantium venerantiuna. Sunt quaedam vota, quae non gratulantium coetu, sed adorantium venerantiumque celebrantur. Ita tu non putas Regulum optasse, ut ad Poenos perveniret ? Indue magni viri animum et ab opinionibus volgi secede paulisper. Cape, quantam debes, virtutis pulcherrimae ac magnificentissimae speciem, quae nobis non ture nec sertis, sed sudore et sanguine colenda est. Adspice M. Catonem sacro illi pectori purissimas manus admoventem et vulnera parum alte demissa laxantem. Utrum tandem illi dicturus es " vellem quae velles " et "moleste fero" an "feliciter quod agis" ? Hoc loco mihi Demetrius noster occurrit, qui vitam securam et sine ullis fortunae incursionibus mare mortuum vocat. Nihil habere, ad quod exciteris, ad quodsed in otio inconcusso iacere non est tranquillitas; malacia est. Attalus Stoicus dicere solebat: " malo me fortuna in castris suis quam in deliciis habeat. Torqueo
Abbreviated transcription (Latin):
ut litaret. Optabilem rem putas bonam mortem. dubitas gͦ.an optunum
sit memorabi lem mori. et inaliquo opere uirtutis: Cum aliquiᷤᷤ tormi
patitur. omnib uirtutib utitur. Forcasse una imꝓnitu sit. et maxime appare¬
ar patientia. Ceterum illic ẽ. fortitudo. ciuus patientia. et ppessio. et colerantia.
stint. Illic ẽ prudentia. sine qua nullũ initur cansilium. que suadet. quod
esfigere non possis. quam fortissune ferre. Illic ẽ. constantia que deici loco nan
potest. et ꝓpolitum nulla u exdorquente dimittit. Illic ẽ. indiuiduus. ille comita¬
tus iurtistum. Quicquid boneste fit. una uirtus facit. sed exconsilii sententia.
Quos aut̃ ab omnib uircutibus conprobatur. etiam si abuna fieri udetur opta¬
bile ẽ. Qiud tu eristimas ea tantum optabilia ẽẽ. que ꝑuoluptatem. et otium
uenuit. que excipiuntur foribus ornatis: Sunt quedam tristes uoluptates. Bo¬

Expanded text:
ut litaret, optabilem rem putans bonam mortem. Dubitas ergo, an optimum ut litaret, optabilem rem putans bonam mortem. Dubitas ergo, an optimum sit memorabilem mori et in aliquo opere virtutis? Cum aliquis tormenta fortiter patitur, omnibus virtutibus utitur. Fortasse una in promptu sit et maxime appareat patientia. Ceterum illic est fortitudo, cuius patientia et perpessio et tolerantia rami sunt. Illic est prudentia, sine qua nullum initur consilium, quae suadet, quod effugere non possis, quam fortissime ferre. Illic est constantia, quae deici loco non potest et propositum nulla vi extorquente dimittit. Illic est individuus ille comitatus virtutum: quicquid honeste fit, una virtus facit, sed ex consilii sententia. Quod autem ab omnibus virtutibus conprobatur, etiam si ab una fieri videtur, optabile est. Quid? Tu existimas ea tantum optabilia esse, quae per voluptatem et otium veniunt, quae excipiuntur foribus ornatis ? Sunt quaedam tristis voltus bo
Abbreviated transcription (Latin):
patienter ferre. optabile ẽ. Hoc enim fortitudinis pars est. sed separa ista
ut dixi. nichil etit. quod tibi faciat errorem. Non enim pati cormenta
optabile ẽ. s pati fortiter. Illud opto forciter quo ẽ. uirtus. Quis tamen
unquã hoc sibi optabit: Quedam uota aperta et ꝓfessa sunt. cum par¬
ticulatim fuint. Quedam latent. cum uuo uoto multa conprensa st̃.
stat. In hic est reguli archa. catonis scissum mani sua uulnus. rutilii exiliũ.
calir uenenatus. qui socratem transtulit. e carcere in celum. Ita cum op̃taui mͥ
tere.. Quid inter ẽ. optes hoc alicui. an optabile fuisse fatearis: Detius se ꝓ re.
publica deuouit. et in medios hostes concitato equo mortem petens irruit:
Auter post hunc paterne urtutis einulus. conceptis sollempnibus. ac ian
miliaribus uerbis. inaciem confertissimam incurrit. de hoc sollicitus tantũ

Expanded text:
patienter ferre optabile est; hoc enim fortitudinis pars est. Sed separa ista, patienter ferre optabile est; hoc enim fortitudinis pars est. Sed separa ista, ut dixi; nihil erit quod tibi faciat errorem. Non enim pati tormenta optabile est, sed pati fortiter. Illud opto "fortiter," quod est virtus. " Quis tamen umquam hoc sibi optavit ? " Quaedam vota aperta et professa sunt, cum particulatim fiunt, quaedam latent, cum uno voto multa conprensa sunt.tionibus variis constat; in hac est Reguli arca, Catonis scissum manu sua vulnus, Rutili exilium, calix venenatus, qui Socraten transtulit e carcere in caelum. Ita cum optavi mihi tere ! Quid interest, optes hoc alicui an optabile fuisse fatearis ? Decius se pro re publica devovit; in medios hostes concitato equo mortem petens inruit. Alter post hunc, paternae virtutis aemulus, conceptis sollemnibus ac iam familiaribus verbis in aciem confertissiman incucurrit, de hoc sollicitus tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut egrotare cupiam. s si egrotandum fuerit. ut nichil intenꝑant̾. nichil
effeminate faciam. optabo. Ita non inconmoda optabilia sunt. sed uirtus
qua ꝑferuntur inconmoda. Quidam ex nr̃is exitimant. omnĩũ nrorum
fortem colerantiam non eẽ optabilem. sed ne ab hominandam quidam. qͥa
uoto purum bonũ peti debet. et tranquillũ. et extra molestiam positum.
Ego dissentio. Quare: Primum quia fieri uonpotest. ut aliqua res bona qͥ¬
dem sit. si optabilis nonsit. Deinde siuirtus optabilis ẽ. nullũ aut̃ sine
uirtute bonum. et omne bonum optabile ẽ. Deinde etiam sitormentorum
fortis patientia optabilis ẽ. etiam nũc interrogo. ne ne forcitudo optabi¬
lis ẽ. At qui ꝑicula contempint et ꝓuocat. pulcerrima parseius. Marima¬
meq: mirabilis illa ẽ. non cedere ignibus. obuiam ire uulneribus. interoũ
tela euitare quidẽ. sed pectore excipere. Si fortitudo optabilis ẽ. et cormẽta

Expanded text:
ut aegrotare cupiam; sed si aegrotandum fuerit, ut nihil intemperanter, nihil ut aegrotare cupiam; sed si aegrotandum fuerit, ut nihil intemperanter, nihil effeminate faciam. optabo. Ita non incommoda optabilia sunt, sed virtus, qua perferantur incommoda. Quidam ex nostris existimant omnium istorum fortem tolerantiam non esse optabilem, sed ne abominandam quidem, quia voto purum bonum peti debet et tranquillum et extra molestiam positum. Ego dissentio. Quare ? Primum quia fieri non potest, ut aliqua res bona quidem sit, sed optabilis non sit. Deinde si virtus optabilis est, nullum autem sine virtute bonum est, omne bonum optabile est. Deinde etiam tormentorum fortis patientia optabilis est. Etiamnunc interrogo: nempe fortitudo optabilis est? Atqui pericula contemnit et provocat. Pulcherrima pars eius maximeque mirabilis illa est, non cedere ignibus, obviam ire vulneribus, interdum tela ne vitare quidem, sed pectore excipere. Si fortitudo optabilis est, et tormenta
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nomine agam: Quicquid debebam nolle non possum. Cum libellis.
indeor. et sic afficior animo. danquam cibi nõ rescͥbam. s respondeam.
taq et de hoc quod queris. quasi colloquar decũ. quale sit una scruta¬
ur. Querͥs. an omue bonum optabile sit. Sibonum ẽ. iii
queri et magno aninio uri. et patienter egrotare. sequitur. ut ista optabilia
sint. Nichil aut̃ uideo ex istis. uoto dignũ. Heminem certe ad huc scio eo
nomine uotum soluisse. quod flagellis cesus eẽt. aut podagra distorsus. ai
eculeo longior factus. Distingue milucili ista. et intelliges eẽ. in his aliquid
optandum. Tormenta ab eẽ. a me uelim. sed si sustinenda fuerint. ut me
milis fortiter honeste. auiniose geram. optabo. Quid ni ego malim non
incidere bellum: S si inciderit. ut uulnera. ut famem. et omnia que
bellorum necessitas affert. generose feram. optabo. Non sum tam demẽs.

Expanded text:
hoc nomine agam ? Quicquid debebam nolle, non possum. Cum libellis hoc nomine agam ? Quicquid debebam nolle, non possum. Cum libellis e tuae, tecum esse mihi videor et sic adficior animo, tamquam tibi non rescribam, sed respondeam, Itaque et de hoc, quod quaeris, quasi conloquar tecum, quale sit, una scrutabimur. Quaeris, an omne bonum optabile sit. "Si bonum est," inquis, "fortiter torqueri et magno animo uri et patienter aegrotare, sequitur, ut ista optabilia sint. Nihil autem video ex istis voto dignum. Neminem certe adhuc scio eo nomine votum solvisse, quod flagellis caesus esset aut podagra distortus aut eculeo longior factus." Distingue, mi Lucili, ista, et intelleges esse in iis aliquid optandum. Tormenta abesse a me velim; sed si sustinenda fuerint, ut me in illis fortiter, honeste, animose geram, optabo, Quidni ego malim non incidere bellum ? Sed si inciderit, ut vulnera, ut famem et omnia,quae bellorum necessitas adfert, generose feram, optabo. Non sum tam demens,
Abbreviated transcription (Latin):
articulos ex soletis meis porrigam. ut muliercula aut aliquis in mulierculam.
ex uiro uersus. digitulos meos ducat: Quid ni ego feliciorem putem mucium.
qui sic tractauit ignem. quasi illam manũ tractatori prestitisset : In integrũ
restituit quicquid errauerat. Confecit bellum inermis acmancus et illa
manu trunca reges duos uicit. Uale Seneca lucilio suo salutem.
t a cominibus inicium. faciam uer aperire se cepit. sed iam inclinatũ
mnestatem quo temꝑe calere debebat intepuit. nec ad huc illi fides. ẽ
sepe enim in hiemem reuolutur. Uisscire quam dubium ad huc sit:
Niindum me conmitto frigido ueri adhuc rigorem eius infrigo. hoc
est. inquis nec calidum nec frigidum pati. Ita ẽ mi lucili. iam etas mea cõ-
uo frigore. iuix media regelatur etate. Itaq maior pars inuestim̃¬
tis degitur. Ago gr̃as senectuti. quod me lectulo affixit. Quid ni grãs illi

Expanded text:
articulos exoletis meis porrigam ? Ut muliercula aut aliquis in mulierculam articulos exoletis meis porrigam ? Ut muliercula aut aliquis in mulierculam ex viro versus digitulos meos ducat ? Quidni ego feliciorem putem Mucium, quod sic tractavit ignem, quasi illam manum tractatori praestitisset ? In integrum restituit quidquid erraverat; confecit bellum inermis ac mancus et illa manu trunca reges duos vicit. VALE. Seneca Lucilio suo salutem Vt a communibus initium faciam, ver aperire se coepit, sed iam inclinatura in aestatem, quo tempore calere debebat, intepuit nec adhuc illi fides est. Saepe enim in hiemem revolvitur. Vis scire, quam dubium adhuc sit ? Nondum me committo frigidae verae, adhuc rigorem eius infringo. "Hoc est," inquis, " nec calidum nec frigidum pati." Ita est, mi Lucili; iam aetas mea contenta est suo frigore. Vix media regelatur aestate. Itaque maior pars in vestimentis degitur. Ago gratias senectuti, quod me lectulo adfixit. Quidni gratias illi
Abbreviated transcription (Latin):
seringere quam leta moderari. Eadem ratione fit scio ut aliquis felicita¬
dem bene et ut calamitatem fortiter fetat. Eque eẽ. fortis pocest. qui pro
ualio securus excubuit. nullis hostibus castra temptantib et qui succisi
poplitib ingenua se excepit. nec arma dimisit. Macte uirtutis esto sangui¬
nolentis. et eracie redeuntib dicitur. Itaq hec magis lauaauerim bona
ta et fortia. et cum forcuna rirata. Ego non dubitem quid magis
laudem. truncam illam et retorrioam manum inutii. quam cuius libet
fortisum saluam: Scecit hostium flammarumq contentor et manum
he fauebat glorie inuidit. et ignem ĩnuito eripi uissit. hoc bommĩ qui¬
ee toter pria numerem cantoq manis putem: quam illa secura.
Q antemptata fortune. quanto raruis est hostem amissa manu uicisse
quam armata. Quid gͦ inqius. hoc bonũ cibi obtabis: Quio ni: hoc
enim nisi qui potest optare non potest. facere. An potius optem. ut malaxandos

Expanded text:
ringere quam laeta moderari. Eadem ratione fit, scio, ut aliquis felicitatem bene et ut calamitatem fortiter ferat. Aeque esse fortis potest, qui pro vallo securus excubuit nullis hostibus castra temptantibus et qui succisis poplitibus in genua se excepit nec arma dimisit; " macte virtute esto " sanguinolentis ex acie redeuntibus dicitur. Itaque haec magis laudaverim bona exercita et fortia et cum fortuna rixata. Ego dubitem, quin magis laudem truncam illam et retorridam manum Mucii quam cuiuslibet fortissimi salvam? Stetit hostium flammarumque contemptor et manum ae favebat, gloriae invidit et ignem invito eripi iussit. Hoc bonum quidni inter prima numerem tantoque maius putem quam illa secura et intemptata fortunae, quanto rarius est hostem amissa manu vicisse quam armata? "Quid ergo?" inquis, "hoc bonum tibi optabis ? " Quidni ? Hoc enim nisi qui potest et optare, non potest facere. An potius optem, ut malaxandos
Abbreviated transcription (Latin):
nem non recipientia eẽ. nnchilominus sibi illum beatum diem. beatũ
atere nisi qui ẽ. insummo bono non patest. Ergo et apud epicurum
ona que malles non exꝑiri. S quia ita resculit et amplexã¬
da ei laudanda et exequenda sumiis sunt. Non potest dici. hac non ẽẽ.
par maximis bontm qd̃ beate uite clausulam imposuit. cui epicurus ex¬
dtema uoce gratias egit. Permitte michi lucili uirorum optime aliquid
audatius dicere. Si ulla bona maiora eẽ. aliis possent. hec ego que cristia

Expanded text:
nem non recipientia, esse nihilominus sibi illum beatum diem. Beatum nem non recipientia, esse nihilominus sibi illum beatum diem. Beatum autem agere, nisi qui est in summo bono, non potest. Ergo et apud Epicurum sunt haec bona, quae malles non experiri, sed quia ita res tulit, et amplexanda et laudanda et exaequanda summis sunt. Non potest dici, hoc non esse par maximis bonum, quod beatae vitae clausulam inposuit, cui Epicurus extrema voce gratias egit. Permitte mihi, Lucili virorum optime, aliquid audacius dicere: si ulla bona maiora esse aliis possent, haec ego, quae tristia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectus ẽ. statius et sumiam sui uoti inuenit sic nec estus animo ẽ. nec
dolor corꝑi. Si qua extra blanaunenta contingunt. non augent suminũ
banum. sed ut ita dicam condiunt et oblectant. Absolutum enĩ illud hu¬
mane nature bonum corꝑis et anumi pace contentum est. Dabo apud e¬
picurum tibi etiam nũc. simillunam huic nr̃e. diuisionẽnem bonorũ.
Alia enim sunt. apud ulum que malit contingere sibi ut corꝑis quietẽ.
ab omni inconmodo liberam. et animi remissionem bonorum suoꝵ cõ
contemplationem gaudentis. Alia sunt que quamus nolit accidere
nichilominus lauoat et comꝑbat canquam illam quam paulo aute di¬
cebam male ualtudinis et dolorum grauissimoꝵ ꝑ pessionem. in qua
epicurus fuit. illo summo et fortunatissimo die sub. Ait enim se uesi¬
&s. et exulcerati uentris cormenta colerare. ulteriorem doloris accessio¬

Expanded text:
perfectus est status et summam voti sui invenit, si nec aestus animo est nec perfectus est status et summam voti sui invenit, si nec aestus animo est nec dolor corpori. Si qua extra blandimenta contingunt, non augent summum bonum, sed ut ita dicam, condiunt et oblectant. Absolutum enim illud humanae naturae bonum corporis et animi pace contentum est. Dabo apud Epicurum tibi etiamnunc simillimam huic nostrae divisionem bonorum. Alia enim sunt apud illum, quae malit contingere sibi, ut corporis quietem ab omni incommodo liberam et animi remissionem bonorum suorum contemplatione gaudentis. Alia sunt, quae quamvis nolit accidere, nihilominus laudat et conprobat, tamquam illam, quam paulo ante dicebam, malae valetudinis et dolorum gravissimorum perpessionem, in qua Epicurus fuit illo summo ac fortunatissimo die suo. Ait enim se vesicae et exul erati ventris tormenta tolerare ulteriorem doloris accessio
Abbreviated transcription (Latin):
nib modum. funisse uitam. Idem cibi debonis dico. hoc bonum inter me
lriptates ẽ. hoc inter tristia et acerba. Illud fortune
ilud plana emolliuerit hoc aspera. Idem fuiis omnium ẽ. Bona sunt laudanda sut̃
iurtutem rationemq comitantur. Hirtus equat incer se quicquid acnoscet. nec
est. quare hoc inter urã placita mireris. Apud epicurum duo bona sunt ex
quibus sumium illud beatumq conponitur. ut corpus sine dolore sit
ius sine ꝑturbatione. Hec bona noncrescunt si plena sunt. Quo eñ
crescet quid ad hanc accedere quod plenun ẽ: Dolore corpus caret quid
ad hanc accedere indolentiam potest : Animus constat sibi et placidus est.
Luio accedere ad hauc tranquillitatem potest: Quemadinodũ serenitas celi
non recipit maiorem ad huc claritatem insincerissimũ nitorem repurgata.
sic homuns corpus aminumq curantis. et bonum suum exutroq nectentis

Expanded text:
nibus modum, finisse vitam. Idem tibi de bonis dico: hoc bonum inter meras nibus modum, finisse vitam. Idem tibi de bonis dico: hoc bonum inter meras voluptates est, hoc inter tristia et acerba. Illud fortunaeillud plana et molli via ierit, hoc aspera. Idem finis omnium est: bona sunt, laudanda sunt, virtutem rationemque comitantur; virtus aequat inter se, quicquid agnoscit. Nec est, quare hoc inter nostra placita mireris; apud Epicurum duo bona sunt, ex quibus summum illud beatumque conponitur, ut corpus sine dolore sit, animus sine perturbatione. Haec bona non crescunt, si plena sunt. Quo enim crescet, quod plenum est ? Dolore corpus caret; quid ad hanc accedere indolentiam potest ? Animus constat sibi et placidus est; quid accedere ad hanc tranquillitatem potest? Quemadmodum serenitas caeli non recipit maiorem adhuc claritatem in sincerissimum nitorem repurgata, sic hominis corpus animumque curantis et bonum suum ex utroque nectentis
Abbreviated transcription (Latin):
nerum aut ingenium: Minime. Illa enin que fortuita sunt plurimũ
discriminis recipiunt. Estimantur enini utilitate sumentium bono¬
rum. Unum ꝓpositum est. consentire nature. Hoc contingere iomni¬
b par ẽ. Cumꝰ alicuius insenatu sententiam sequimur. non potest
dici. Ille magis assentitur. quam ille. Ab omnib ineandẽ sententiam
der hos infans. cui nichil amplius contigit. quam ꝓspicere uitam. Omnes
hi eque fuere mortales etiam si mors alioꝵ longis uitam passa ẽ. ꝓcedere
alioꝵ iniedio flore p̃cidit. alioꝵ interrupit ĩpsa principia. Alius inter
cenandum solutus est. alterius continuata. mors somno ẽ. Aliquem cõ¬
cubitus extmxit. His oppone ferro cransfosos. aut exanimatos serpen-¬
tium morsu. aut fructus ruina. aut ꝑ longam neruoꝵ contractionem.
extortos minuti. Aliquoꝵ melior dici. aliquoꝵ peior potest exitus-
unum eit. Mors nulla maior aut minor ẽ. habet enim eumdem in om¬

Expanded text:
nerum aut ignium." Minime. Illa enim, quae fortuita sunt, plurimum nerum aut ignium." Minime. Illa enim, quae fortuita sunt, plurimum discriminis recipiunt; aestimantur enim utilitate sumentium. Bonorum unum propositum est consentire naturae; hoc in omnibus par est. Cum alicuius in senatu sententiam sequimur, non potest dici: ille magis adsentitur quam ille; ab omnibus in eandem sententiam eter hos infans, cui nihil amplius contigit quam prospicere vitam. Omnes hi aeque fuere mortales, etiam si mors aliorum longius vitam passa est procedere, aliorum in medio flore praecidit, aliorum interrupit ipsa principia. Alius inter cenandum solutus est. Alterius continuata mors somno est. Aliquem concubitus extinxit. His oppono ferro transfossos aut exanimatos serpentium morsu aut fractos ruina aut per longam nervorum contractionem extortos minutatim. Aliquorum melior dici, aliquorum peior potest exitus; esiliunt, unum est. Mors nulla maior aut minor est; habet enim eundem in om
Abbreviated transcription (Latin):
Prima enim scd̃m naturam sunt. gaudere liberoꝵ pietate. patrͥe incolumitate.
Scda contra naturam sunt. fortiter obstare cormentis et sitim ꝑ peti morbo u
precordia. Quid gͦ : Aliquid contra naturam bonum ẽ:
enim et subiecto igne ta bescere. et ad uersa ualitudine affligi. contra na-
ẽ. s inter ista seruare animum infatigabilem. scd̾ni na
Et ut quod uolo ex primam breuiter. materia boni aliquando contra na-¬
turam ẽ. et bonum nunquam. qm̃ bonum sine ratione nillum ẽ. seqͥt᷑
n ratio naturam. Quid ergo ratio: nature ẽ. imitatie
summum hominis bonum. ex iature uoluntatẽ se gerere. Non ẽ in qͥt
dubium. quim felicior par sit. nunquam lacessita. q̃uam multo repara
do quam exgrauib morbis. et extrema minitantib intutum ui quadã.
et patientia educta. Eodem modo non erit dubium quim mauis bonũ
sit gaudium. quam obnoxius animus. ad ꝑpetiendos cruciatus. iuuil¬

Expanded text:
Prima enim secundum naturam sunt: gaudere liberorum pietate, patriae incolumitate. Secunda contra naturam sunt: fortiter opstare tormentis et sitim perpeti morbo urente praecordia. " Quid ergo ? Aliquid contra naturam bonum est?enim et subiecto igne tabescere et adversa valetudine adfligi contra naturam est, sed inter ista servare animum infatigabilem secundum naturam est. Et ut quod volo exprimam breviter, materia boni aliquando contra naturam est, bonum numquam, quoniam bonum sine ratione nullum est, sequitur autem ratio naturam. " Quid est ergo ratio ? " Naturae imitatio. " Quod est summum hominis bonum ? " Ex naturae voluntate se gerere. " Non est " inquit " dubium, quin felicior pax sit numquam lacessita quam multo reparata concussa valetudo quam ex gravibus morbis et extrema minitantibus in tutum vi quadam et patientia educta. Eodem modo non erit dubium, quin maius bonum sit gaudium quam obnixus animus ad perpetiendos cruciatus vul
Abbreviated transcription (Latin):
uit. uł gloria si laborauit in nomen. uel religio sidonum templo parauit. Ergo
et hec causa ẽ ꝓpt̾ quam fit. An non putas inter causa facti oꝑis eẽ numerandum.¬
ideam uocat. Hoc est enim ad quod respitiens artifex id quod destinabat. effecit.

Expanded text:
urus fabricavit, vel gloria, si laboravit in nomen, vel religio, si donum templo paravit. Ergo urus fabricavit, vel gloria, si laboravit in nomen, vel religio, si donum templo paravit. Ergo et haec causa est, propter quam fit; an non putas inter causas facti operis esse numerandumidean vocat; hoc est enim, ad quod respiciens artifex id, quod destinabat, effecit.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃nis ars nature intatio est. Idtaq qd̾ de uniuerso dicebam. ad hec cranste
que ab homine facienda sunt. Statua et materiam habuit que pateretur ar-¬
icem. et artificem qui materie daret faciem. Ergo instatua
causa opifex. Eadem condiciorerum omnium est. Ex eo constat qd̃ fit. et
causa est. ipsa materia sinequa nichil potest effici. Scd̃a opifex. Tercia est
forma que unicuiq operi imponitur canquam statue. Hani hanc aristoti¬
les idos uocat. Quarta quoq inquit his accedit. ꝓpositum cotuis oꝑis.
nisi fuisset id ex quo funderetur duceretur ue. Sed̾a causa artifex est. Nõ
potiusset enim es. illud in habitum statue figurari nisi accessissent ꝑite̾
manus. Tertia causa est forma. Neq enini statua ista doryphoros aut dia¬
dumenos uocaretur. nisi hec illi eet. impressa facies. Q uarta causa est.

Expanded text:
Omnis ars naturae imitatio est. Itaque quod de universo dicebam, ad haec transfer, Omnis ars naturae imitatio est. Itaque quod de universo dicebam, ad haec transfer, quae ab homine facienda sunt. Statua et materiam habuit, quae pateretur artificem, et artificem, qui materiae daret faciem. Ergo in statua materia aes fuit, causa opifex Eadem condicio rerum omnium est; ex eo constant, quod fit, et " causa est ipsa materia, sine qua nihil potest effici; secunda opifex. Tertia est forma, quae unicuique operi inponitur tamquam statuae "; nam hanc Aristoteles idos vocat. " Quarta quoque," inquit, " his accedit, propositum totius operis." m enim facta esset, nisi fuisset id, ex quo funderetur ducereturve. Secunda causa artifex est. Non potuisset enim aes illud in habitum statuae figurari, nisi accessissent peritae manus. Tertia causa est forma. Neque enim statua ista doryphoros aut diadumenos vocaretur, nisi haec illi esset inpressa facies. Quarta causa est
Abbreviated transcription (Latin):
esternum diem diuisi cum mala
ualitudine. Ante meridianum illa sibi uendicauit. pͦst meridiano.
michi cessit. Itaq lectione primum cemptaui animum. deinde cum
nc recepisset. plus illi impetrare ausus sum. inimo ꝑ
scͥipsi et quidem intentius quam soleo. dum cum materia difficili contẽ¬
di et iunci nolo. donec interuenerunt amici. qui michi ium afferrent. et
tamquam egrum intemperantẽ cohercerent. In locum stili sermo successit.
ex quo eam partem ad de ꝑferam. que in lice ẽ. Te arbitrum adduximus. Plus
negotii habes quam exitimas. Triplex causa est. Dicunt ut scis stoici nr̃i. duo
eẽ inrerum natura ex quib omnia fiant. causam et materiam. Materia
iacet mers. tes ad ominia parata cessatura sinemo moueat. Causa autẽ id ẽ
ratio. materiam format. et quocumq uult uersat. Exilla uaria opera ꝓduẽ.
sse gͦ debet unde fiat aliquid. deinde a quo fiat. Hoc causa est illud materia

Expanded text:
esternum diem divisi cum mala valetudine; antemeridianum illa sibi vindicavit, postmeridiano mihi cessit. Itaque lectione primum temptavi animum. Deinde cum hanc recepisset, plus illi imperare ausus sum, immo permittere; aliquid scripsi et quidem intentius quam soleo, dum cum materia difficili contendo et vinci nolo, donec intervenerunt amici, qui mihi vim adferrent et tamquam aegrum intemperantem coercerent. In locum stili sermo successit, ex quo eam partem ad te perferam, quae in lite est. Te arbitrum addiximus. Plus negotii habes quam existimas; triplex causa est. Dicunt, ut scis, Stoici nostri duo esse in rerum natura, ex quibus omnia fiant, causam et materiam. Materia iacet iners, res ad omnia parata, cessatura, si nemo moveat. Causa autem, id est ratio, materiam format et quocumque vult versat, ex illa varia opera producit. Esse ergo debet, unde fiat aliquid, deinde a quo fiat. Hoc causa est, illud materia.
Abbreviated transcription (Latin):
non uluera non uincula non egeitatem. Mors quidẽ est aut finis aut crã¬
situs. Nec desinere timeo. Id ẽ enim qd̾ non excepisse nec transire qua nusquam tam
auguste ero. Uale
Seneca lucilio suo salutem.

Expanded text:
non vulnera, non vincula, non egestatem. Mors quid est ? Aut finis aut tranon vulnera, non vincula, non egestatem. Mors quid est ? Aut finis aut trasitus. Nec desinere timeo, idem est enim, quod non coepisse, nec transire, quia nusquam tam anguste ero. Vale. Seneca Lucilio suo salutem
Abbreviated transcription (Latin):
inhoc obnorio domicilio. Animus liber habitat. Nunquam me caro ista compel¬
lec admetum nimiꝗͣ ad indignam bono simulationem. Nunquam in honorem huiꝰ
culi mentiar. Cum uisum erit distraham cum illo societater
mem dum heremus non erimus equis parcibus sotii. Animus sibi iis omne uẽ
dicet. Contemptꝰ corꝑis sui. cerca libercas est. Ut adppositum reuertar huic lib̾¬
tati multimm conferet. et illa de qua modo loquebamur inspectio. Nempe uniuer¬
sa ermateria et er deo constant. Peus ista demꝑat que circumfusa rectorem se¬
quntur et ducem. Potentius autẽ ẽ. et p̃ciosus quod facit. qd̾ ẽ. deus quam
materia patiens dei. Quem in hoc mundo locum deus optinet. hunc in homi¬
ne animus. Quod ẽ illic materia idinnobis corpiis est. Seruiant gͦ deterio¬
ra meliorib. fortes simus. ad uersus fortuita. Non contremiscamus inuirias

Expanded text:
In hoc obnoxio domicilio animus liber habitat. Numquam me caro ista conpelIn hoc obnoxio domicilio animus liber habitat. Numquam me caro ista conpellet ad metum, numquam ad indignam bono simulationem; numquam in honorem huius corpusculi mentiar. Cum visum erit, distraham cum illo societatem. Et nunc tamen, dum haeremus, non erimus aequis partibus socii; animus ad se omne ius ducet. Contemptus corporis sui certa libertas est. Ut ad propositum revertar, huic libertati multum conferet et illa, de qua modo loquebamur, inspectio. Nempe universa ex materia et ex deo constant. Deus ista temperat, quae circumfusa rectorem secuntur et ducem. Potentius autem est ac pretiosius, quod facit, quod est deus, quam materia patiens dei. Quem in hoc mundo locum deus obtinet, hunc in homine animus. Quod est illic materia, id in nobis corpus est; serviant ergo deteriora melioribus. Fortes simus adversus fortuita. Non contremescamus iniurias,
Abbreviated transcription (Latin):
sint initia uniuersoꝵ quis rerum formator. quis omnia inuno mersa. et mate¬
ria merti conuoluta. discreuerit: Non queram quis sit istius artifex mundi.
ione tanta magnitudo in legem et ordinem uenerit. quis si
gerit. confusa distinxerit. in una deformitate iacentib faciem diuiserit. unde
lux tanta fundatur ignis sit. an aliquid igne lucidius: Ego ista nonqueram.
ego nesciam iuide descenderim semel. hec michi uidenda sint. an sepe nascend̃.
quo hic ituriis sim. que sedes expectaet animam solutam legibus seruitutis hu¬
uiuere capite demisso. Maior sum et ad maiora genitus quam ut mancipiũ.
sim mei corꝑis. Quod equidem non aliter aspicio. quam iunclum aliquod lib̾¬
tati niee circumdatum. Hoc itaq opono fortune in quo resistat. nec ꝑ illud ad
ne ullum cransire uulnis sino. Quicquid ĩme potest. inuriam ꝑati. hoc ẽ.

Expanded text:
sint initia universorum ? Quis rerum formator ? Quis omnia in uno mersa et matesint initia universorum ? Quis rerum formator ? Quis omnia in uno mersa et materia inerti convoluta discreverit ? Non quaeram, quis sit istius artifex mundi ? Qua ratione tanta magnitudo in legem et ordinem venerit ? Quis sparsa collegerit, confusa distinxerit, in una deformitate iacentibus faciem diviserit ? Unde lux tanta fundatur ? Ignis sit, an aliquid igne lucidius ? Ego ista non quaeram ? Ego nesciam, unde descenderint ? Semel haec mihi videnda sint, an saepe nascendum ? Quo hinc iturus sim ? Quae sedes exspectet animam solutam legibus servitutis huvivere capite demisso? Maior sum et ad maiora genitus, quam ut mancipium sim mei corporis, quod equidem non aliter aspicio quam vinclum aliquod libertati meae circumdatum. Hoc itaque oppono fortunae, in quo resistat, nec per illud ad me ullum transire vulnus sino. Quicquid in me potest iniuriam pati, hoc est.
Abbreviated transcription (Latin):
sit philosophia. et illum respirare rerum nature spectaculo uissit. et acerre¬
nis ad duiina dimisit. heclibertas eius ẽ. hec euagatio. Subducit interim.
se custodie in qua denetur. et celo reficitur. Quemadinodum arcifex ex alicuiꝰ
rei subcilioris que intentione oculos de fatigant. si malignum habent et predarũ
lumen non habent. inpublicum ꝓdeunt. et in aliqua religione ad populi otium dedica
s libera luce delectant. sic animus in hoc tristi et obscuro do
quotiens podest apertum petit. et inrerum nature contemplatione requiesit. Sa
piens assertatorq sapientie ad heret quidẽ incorꝑe suo s optima sui parte abest.¬
uiuit stipendium putat. et ita formatus est. ut illi nec amor uite nec odium sit
patiturq mortalia quamius sciat ampliora suꝑesse. Interdicis michi inspecti¬
onem rerum nature. ac doto abductu redigis impartem. Ego no queram que

Expanded text:
sit philosophia et illum respirare rerum naturae spectaculo iussit et a terresit philosophia et illum respirare rerum naturae spectaculo iussit et a terrenis ad divina dimisit. Haec libertas eius est, haec evagatio; subducit interim se custodiae, in qua tenetur, et caelo reficitur. Quemadmodum artifices alicuius rei subtilioris, quae intentione oculos defetigat, si malignum habent et precarium lumen, in publicum prodeunt et in aliqua regione ad populi otium dedicata oculos libera luce delectant; sic animus in hoc tristi et obscuro domicilio elusus, quotiens potest, apertum petit et in rerum naturae contemplatione requiescit. piens, assectatorque Sapientiae, adhaeret quidem in Corpore; sed optima sui parte abest hoc, quod vivit, stipendium putat. Et ita formatus est, ut illi nec amor vitae nec odium sit, patiturque mortalia, quamvis sciat ampliora superesse. Interdicis mihi inspectione rerum naturae, a toto abductum redigis in partem ? Ego non quaeram, quae
Abbreviated transcription (Latin):
sa. Non est effiens᷑ causa. s superueniens. He autẽ innumerabiles sunt. Nos de
causa generali sumus. Illud uero non ꝓsolita ipsi subtilitate dixerunt. dotũ
mundum et consumatũ oꝑus. causam eẽ. Multum enim interẽ. int̾ opus
et causam oꝑis. Aut fer sententiam. aut quod falius in eius modi rebus est.
nega tibi loquere. et nos reuerti iube. Quid te inquis delectat cempus int̾
ista conterere. que cibi nullum affectum eripiunt. uullam cupiditatem abigunt: Ego
quidem priora illa ago ac cracto quib paccatur animꝰ. et me pͥus scrutor deinde
hiuic niundum. Ne hoc quidem tempis existinses ꝑdo. Ita enim omnia sinon cocidã¬
tur. nec inhanc subtilitatẽ. in utilem detrahantur. attollunt animum et leuant.
qui graui sarana pressus explicari cupit. et reuerti ad illa quoꝵ fuit. Nam cor¬
pus hoc. anuni ponaus ac pena ẽ. Premente illo urgentur. inuinclis ẽ. nisi acces¬

Expanded text:
sa, non est efficiens causa, sed superveniens. Hae autem innumerabiles sunt; nos de sa, non est efficiens causa, sed superveniens. Hae autem innumerabiles sunt; nos de causa generali quaerimus. Illud vero non pro solita ipsis subtilitate dixerunt, totum mundum et consummatum opus causam esse. Multum enim interest inter opus et causam operis. Aut fer sententiam aut, quod facilius in eiusmodi rebus est, nega tibi liquere et nos reverti iube. "Quid te," inquis, "delectat tempus inter ista conterere, quae tibi nullum affectum eripiunt, nullam cupiditatem abigunt ?" Ego quidem ut potiora illa ago ac tracto, quibus pacatur animus, et me prius scrutor, deinde hunc mundum. Ne nunc quidem tempus, ut existimas, perdo. Ista enim omnia, si non concidantur nec in hanc subtilitatem inutilem distrahantur, attollunt et levant animum, qui gravi sarcina pressus explicari cupit et reverti ad illa, quorum fuit. Nam corpus hoc animi pondus ac poena est; premente illo urgetur, in vinclis est, nisi acces
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam et ꝓnuncia quis tibi iudeatur ueri simillimiun dicere nũquis uerissi¬
ni dicat. Id enim tam supra nos ẽ. quam ipsa ueritas. Hec que
et platone ponitur turba causarum. aut nimium multa. aut nimium pau¬
ca conprendit. Nam si quocunq remoto quid effici non potest. id causam uidi
potest fieri. Pouant locum. Si ñ fuerit ubi fiat aliquid. ne fiet quidem. Ponat¬
motum. nichil sine hoc. nec fit uec perit. Nulla sine motu ars. nulla mutatio
Nam et materia simplex ẽ. Querimus quid sit causa. Ratio scilicet faciens. id ẽ
deuis. Ita enim quecumq retulistis nõ suit multe et sungule causȩ. s exuna pen¬
t. exea que faciet. Formam dicis causam ẽẽ. Hanc inponit
Sic neccessarium ẽ. exemplar artifici quomodo scalprũ. quomodo luna. Sine his.
ꝓcedere ars non potest. Non camen he partes artis. aut cause sunt. Propositi
inquit artificis. Ipt̾ quod ad faciendum aliquid accedit. Causa ẽ ut sit cau¬

Expanded text:
tentiam et pronuntia, quis tibi videatur verissimum dicere, non quis verissimum dicat. Id enim tam supra nos est quam ipsa veritas. Haec, quae ab Aristotele et Platone ponitur, turba causarum aut nimium multa aut nimium pauca conprendit. Nam si, quocumque remoto quid effici non potest, id causam iudipotest fieri. Ponant locum; si non fuerit, ubi fiat aliquid, ne fiet quidemmotum; nihil sine hoc nec fit nec perit. Nulla sine motu ars, nulla mutatio mplex esse debet; nam et materia simplex est. Quaerimus, quid sit causa? Ratio scilicet faciens, id est deus. Ista enim, quaecumque rettulistis, non sunt multae et singulae causae, sed ex una pendent, ex ea, quae faciet. Formam dicis causam esse? Hanc inponit Sic necessarium est exemplar artifici, quomodo scalprum, quomodo lima; sine his procedere ars non potest. Non tamen hae partes artis aut causae sunt. " Propositum," inquit, "artificis, propter quod ad faciendum aliquid accedit, causa est." Ut sit cau
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil autem adrem ꝑtinet. utrum foris habeat exemplar. ad quod ferat oculos an
is. qd̾ tibi ipse concepit. et posuit. Hec exemplaria rerum om
gͦ cause sunt. ut plato dicit. Id exquo. Id aquo. Id inquo. Id ad quod. Id ꝓpt̾
quod. Nouissime id quod ex his est taiquam iustatua quia de hac loquiꝰ ce¬
uis. Id exquo es est. Id aquo artifex est. Id in quo forma ẽ.
li. Id ad quod exemplar ẽ. qd imitatur is qui facit. Id ꝓpt̾ qd̾ facientis ꝓpositũ.
d quod existis est. ipia statua. hec omnia mundus qͦs ut ait plato habet᷑: faciens

Expanded text:
Nihil autem ad rem pertinet, utrum foris habeat exemplar, ad quod referat oculos, ans, quod ibi ipse concepit et posuit. Haec exemplaria rerum omngo causae sunt, ut Plato dicit: id ex quo, id a quo, id in quo, id ad quod, id propter quod. Novissime id quod ex his est. Tamquam in statua, quia de hac loqui coepimus, id ex quo aes est, id a quo artifex est, id in quo forma est, quae aptatur illi, id ad quod exemplar est, quod imitatur is, qui facit, id propter quod facientis propositum est, id quod ex istis est, ipsa statua est. Haec omnia mundus quoque, ut ait Plato, habet: facientem
Abbreviated transcription (Latin):
Si hanc opinionem receꝑis. aliquid bonum eẽ. p̃cer honestum nulla ñ uirtus labo¬
rabit. Nulia enim optineri poterit si quicquã extra se repexerit. Quͦd si est.
rationei repugnat. ex qua uirtutes sunt. et ueritati que siue ratione nõ ẽ. Que¬
cumq aut̃ apinio ueritati repugnat falsa ẽ. Uirum bonum cancedas necesse
est. sũme pietatis erga deos esse. Itaq quicquid illi accidit. equo animo susti¬
nebit. Sciet enim id accidisse lege diuina qua uniuersa ꝓcedunt. qud si ẽ.
descere ad subica. nec deplorare sortem suam sedpacienter exciꝑe fatum et facere imꝑa-¬
ta. Siullũ alud̃ est bonum quam honestum sequetur nos auiditas uite auiditas
honestum. cui modus ẽ. Diximus futuram hominum feliciorem uitam quam

Expanded text:
Si hanc opinionem receperis, aliquid bonum esse praeter honestum, nulla non virtus laboSi hanc opinionem receperis, aliquid bonum esse praeter honestum, nulla non virtus laborabit. Nulla enim optineri poterit, si quicquam extra se respexerit. Quod si est, rationi repugnat, ex qua virtutes sunt, et veritati, quae sine ratione non est. Quaecumque autem opinio veritati repugnat, falsa est. Virum bonum concedas necesse est summae pietatis erga deos esse. Itaque quicquid illi accidit, aequo animo sustinebit; sciet enim id accidisse lege divina, qua universa procedunt. Quod si est, excandescere ad subita nec deplorare sortem suam, sed patienter excipere fatum et facere imperata. Si ullum aliud est bonum quam honestum, sequetur nos aviditas vitae, aviditas honestum, cui modus est. Diximus futuram hominum feliciorem vitam quam
Abbreviated transcription (Latin):
ur. Ergo si honestum utiq securus ẽ. turpe utiq uitaturi
ta uirtus est. et sola ꝑmanet tenoris sui uuum ẽ bonũ iurtus. cui iam accide̾
bonum non potest mutacionis ꝑiculum. effirgit. Stulti cr
am erepit. sapientia in stulticiã non reuoluitur. Lixi si forte meministi cõ¬
cupita uulgo. et fortnidata in consulto impetu plerosq calcasse. Inuentus ẽ. qui
flaminis imponeret manũ. cuius risum non derrumperet tortor. quiin funere li¬
beroꝵ lacrimani non mitteret. qui morti non crepidus occurreret. Amorem. ira
cupiditas. ꝑieula depoposcerunt. qd̾ potest breius obstinacio animi aliquo sti¬
ilo ercitata. quanto magis uirtus que nõ eximpetu uec subi
ualet. eui ꝑpetuũ robur ẽ: Sequitur ut que ab inconsultis sepe contempnũt᷑.
a sapientib semꝑ. ea nec bona sint nec iala. Unum gͦ bonum ipsa uirtus ẽ.
que inter hanc fortunam et illam suꝑba incedit cum magna utriusq contep̃tu.

Expanded text:
ur. Ergo si honestum utique secuturus est, turpe utique vitaturuur. Ergo si honestum utique secuturus est, turpe utique vitaturuta virtus est et sola permanet tenoris sui; unum est bonum virtus, cui iam accidere, ne sit bonum, non potest. Mutationis periculum effugit; stultitia am erepit, sapientia in stultitiam non revolvitur. Dixi, si forte meministi, concupita volgo et formidata inconsulto impetu plerosque calcasse. Inventus est, qui flammis inponeret manum, cuius risum non interrumperet tortor, qui in funere liberorum lacrimam non mitteret, qui morti non trepidus occurreret. Amor enim, ira, cupiditas pericula depoposcerunt. Quod potest brevis obstinatio animi aliquo stimulo excitata, quanto magis virtus, quae non ex impetu nec subivalet, cui perpetuum robur est. Sequitur, ut quae ab inconsultis saepe contemnuntur, a sapientibus semper, ea nec bona sint nec mala. Unum ergo bonum ipsa virtus est, quae inter hanc fortunam et illam superba incedit cum magno utriusque contemptu.
Abbreviated transcription (Latin):
quo uinobeatus efficitur. Hicimus et illa bona ẽẽ. que auirtute ꝑfecta contractaq
sunt. id.ẽ. oꝑa eius omnia. ẜ ideo unum ipsa bonum ẽ. quia nullũ siue illa ẽ. Si
omne ianimo bonuni ẽ. quicquid illum confirmat. extollit amplificat. bonũ ẽ.
Ualidiorem aut̃ anunum. et excelsiorem et ampliorem facit uirtus. Nam cetera.
que cupiditates nras irritant. de primunt quoq animũ. et labefaciunt. et cũ
lior animus efficietur. Omnes acciones tocius uite honesti actu
temꝑantur. Ad hec faciendi et non faciendi ratio dirigitur. Quid sit hoc dicam.
Hir boniis qd̃ honeste se facturum putauerit. faciet etiam sine pecunia si labo
erit. faciet etiam si damuosũ erit. faciet ẽtiam siꝑiculosui
sus quod turpe erit. non faciet etiam si pecuniam afferet. etiam siuoluptatem.
etiam si potentiam. Abhonesto nulla re deterrebitur. ad turpia nulla re. inui¬

Expanded text:
quo uno beatus edicitur. Dicimus et illa bona esse, quae a virtute profecta contractaque quo uno beatus edicitur. Dicimus et illa bona esse, quae a virtute profecta contractaque sunt, id est opera eius omnia; sed ideo unum ipsa bonum est, quia nullum sine illa est. Si omne in animo bonum est, quicquid illum confirmat, extollit, amplificat, bonum est; validiorem autem animum et excelsiorem et ampliorem facit virtus. Nam cetera, quae cupiditates nostras inritant, deprimunt quoque animum et labefaciunt et, cum lior animus efficietur. Omnes actiones totius vitae honesti ac turpis respectu temperantur; ad haec faciendi et non faciendi ratio derigitur. Quid sit hoc, dicam: vir bonus quod honeste se facturum putaverit, faciet, etiam si laboriosum erit, faciet, etiam si damnosum erit, faciet, etiam si periculosum erit; rursus quod turpe erit, non faciet, etiam si pecuniam adferet, etiam si voluptatem, etiam si potentiam. Ab honesto nulla re deterrebitur, ad turpia nulla invitabit