comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb uni uocabulũ ẽ. padus. qͥ diffusus in
modũ stagni. amnẽ sin digerit. a qͦ ⁊ padus
est nuncupatꝰ. hic a grecis heridanꝰ cognomi¬
& extinctus. Auget᷑ auĩt ex ortu canis. liquescen¬
riuemiã in ariaticũ mare defert᷑. Liberis ita¬
ue suiuuuis. a tiberino rege albanoꝵ dr̃ appellat᷑
qͥ in hune fluuiũ cecidit. ⁊ de exitu suo nomen
decit. Nam antea albula. antiquũ nom̃ a co¬
loe habuit. qͥd niuib albus sit. Ip̃e est aũt
tibris qͥ ⁊ tiberis. s tiberis in cotidiano sermo¬
ne. tibris in uersu dr̃. Danubius germanie
fuui. uocari fert᷑ a niuiũ copia quib magis
auget᷑. Iste est qͥ in europa plus om̃ib hĩ famã
Ieem ⁊ ister qͥa dũ ꝑ inumeras uadit gentes.
mitat ⁊ nom̃. ⁊ maiores sibi ambiendo colli¬
git uires Oritur a germanicis uigis. ⁊ occiden¬
talib partib barbaroꝵ ꝑgens contͣ orientem

Expanded text:
quibus uni vocabulum est Padus, qui diffusus in quibus uni vocabulum est Padus, qui diffusus in modum stagni, amnem sinu dirigit, a quo et Padus est nuncupatus. Hic a Graecis Eridanus cognomiet extinctus. Augetur autem exortu Canis liquescenRavennam in Adriaticum mare defertur. Tiberis Italiae fluvius a Tiberino rege Albanorum dicitur appellatus, qui in hunc fluvium cecidit, et de exitu suo nomen dedit. Nam antea Albula antiquum nomen a colore habuit, quod nivibus albus sit. Ipse est autem Tibris, qui et Tiberis; sed Tiberis in quotidianoo sermone, Tibris in versu dicitur. Danubius Germaniae fluvius vocari fertur a nivium copia quibus magis augetur. Iste est qui in Europa plus omnibus habet famam. Idem et Ister, quia dum per innumeras vadit gentes, mutat et nomen et maiores sibi ambiendo colligit vires. Oritur a Germanicis iugis et occidentalibus partibus barbarorum, pergens contra orientem:
Abbreviated transcription (Latin):
nuis est ⁊ qͥetus. llas fiuuius asie. Pactolus. fu¬
uius asiȩ arenas aureas trahens. De quo uirgi
fauore. alit̾ crisortiã uocant. Ermus fluiuꝰ asie
qͥ smirneos fecat campos ⁊ ip̃e fluctib aureis ⁊
arenis plenus. a quo ⁊ sinirma uocata est.
Meander annus asie flexuosus. qͥ recurrentib
ripis. int̾ asiam ⁊ ioniã p̾cipitat᷑ in sinũ qͥ mi¬
letũ diuidit ⁊ pͥenan. Meander aũt uocatus
qͦd sit flexuosus ⁊ ñ qͣm currat rect᷑. De quo om
fuit rex scitarũ pͥmus. a qͦ tanais fert᷑ fuius
nuncupat᷑. qͥ ex rifeis siluis ueniens. dirunit
europam ab asia. int̾ duas mundi partes mre¬
dius currens. atq in pontũ fluens. Inachus
achaie aminis. argolicos irrigans campos. quẽ
rex inachus a se nominauit. qͥ exordiũ argi¬
ue genti pͥmus dedit. Ibi ⁊ erimantꝰ. ab eri¬
manto monte demissus. Paclus italie fluuiꝰ
a iugis alpiũ fusus. ex trib fontib ort᷑. ex

Expanded text:
nuis est et quietus. Hylas fluvius Asiae. Pactolus flnuis est et quietus. Hylas fluvius Asiae. Pactolus fluvius Asiae, harenas aureas trahens: de quo Vergilfluore aliter Chrysorrhoam vocant. Hermus fluvius Asiae qui Smyrneos secat campos, et ipse fluctibus aureis et harenis plenus; a quo et Smyrna vocata est. Maeander amnis Asiae flexuosus, qui recurrentibus ripis 138 inter Cariam et Ioniam, praecipitatur in sinum qui Miletum dividit et Prienen. Maeander autem vocatus, quod sit flexuosus et nunquam currat rectus. De quo Ovfuit rex Scytharum primus, a quo Tanais fertur fluvius nuncupatus, qui ex Riphaeis silvis veniens, dirimit Europam ab Asia, inter duas mundi partes medius currens, atque in Pontum fluens. 25. Inachus Achaiae amnis, Argolicos irrigans campos, quem rex Inachus a se nominavit, qui exordium Argivae genti primus dedit. Ibi est et Erimanthus ab Erimantho monte demissus. 26. Padus Italiae fluvius, a jugis Alpium fusus, ex tribus fontibus oritur, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ut pontẽ dirueret. hic breuib int̾uallis ab
eufratis ortu caput tollit. ac deuide caspiũ
fert᷑ in mare. fiuuius sirie qͥ uocat᷑ oriens. ñ¬
muros decurrens. qͥ a solis ortu oriens. quẽ de
lauert̃. Cuiꝰ luentis ex ip̃o impetu frigidiorib
ce. dephiris assidue ibi spirantib tota cuitas no¬
mentis pene om̃ib refrigerat᷑. Iorclanis iuare
sluuius. a duob fontib nominat᷑ quoꝵ ater
uocat᷑ ior. alter dan. His gͥ ꝓcul a se distantib
in unũ alueum federatis. iorctams deinceps ap¬
pellat᷑. Nascit᷑ aut sub ubano monte. ⁊ duudit
iudeam ⁊ arabiam. Qui ꝑ multos circuitus
iuxta iericho in mare mortuũ influit. fusis
causaseis montib fusus cũ plurib aliis. in eu¬
sinũ se precipitat mare. uncde ⁊ nuncupat. sig¬
nus amnis cilicie e tauro monte ꝓgrediens i¬
ram aquarũ habens suauitatẽ. s qͥa qͥeqͥo cau¬
didũ est. cignũ gentili lingia syridicunt. Inde¬

Expanded text:
ut pontem dirueret. Hic brevibus intervallis ab ut pontem dirueret. Hic brevibus intervallis ab Euphratis ortu caput tollit, ac deinde Caspium fertur in mare. 17. Fluvius Syriae, qui vocatur Oronmuros decurrens, qui a solis ortu oriens non longelavere. Cuius fluentis ex ipso impetu frigidioribus, et zephyris assidue ibi spirantibus tota civitas momentis prope omnibus refrigeratur. Iordanis Iudaeae fluvius, a duobus fontibus nominatus, quorum alter vocatur Ior, alter Dan. His igitur procul a se distantibus in unum alveum foederatis, Iordanis deinceps appellatur. Nascitur autem sub Libano monte, et dividit Iudaeam et Arabiam; qui per multos circuitus iuxta Iericho in mare Mortuum influit. Eusis Caucaseis montibus fusus cum pluribus aliis in Eusinum se praecipitat mare; unde et nuncupatur. Cydnus amnis Ciliciae e Tauro monte progrediens, miram aquarum habens suavitatem, et quia quidquid candidum est, 'cydnum' gentili ling
Abbreviated transcription (Latin):
frugib uł ab ub̾tate nom̃ accepit. Nam hebra¬
i eufrata. fertilitas int̾pretat᷑. Mesopotamiã
&eñ in quibdam locis ita irrigat. sicut nlus
menia. qͥ ꝑ diu̾sa euutes longiꝰ diuidut᷑. spa¬
antiqͥssimus. ex quo annis orientis nom̃ acce¬
Araris fiuuiꝰ orientis. de quo uirgiliꝰ. Autt ara¬
rit enĩ ꝑ parthiam ⁊ assiriã. Sactrus fluiuꝰ ori¬
entis. a rege bactro uocat᷑ fert᷑. a quo ⁊ bactriam
⁊ urbs eoꝵ. Coaspis ꝑsarũ fluuiꝰ uocatꝰ eoꝵ un¬
gua. qͦd miram aque dulcedinẽ habeat. adeo
ut ꝑsici reges qmͣdiu int̾ ripas ꝑsicus fluit sibi
ex eo pocula uindicarint. fx hoc amine. qͥdam
cignũ cilicie fluuiũ diriuari existimant. Ara¬
xis amus armeniȩ qͥ ab uno moute cũ eufra¬
de diu̾sa specie orit᷑. dictꝰ qͦd rapatitate cuncta
ꝓsteriit. Unde ⁊ cũ alexander eũ transgredi
uellet. ponte fabricato. tanta ui munclauit

Expanded text:
frugibus, vel ab ubertate nomen accepit, nam Hebrafrugibus, vel ab ubertate nomen accepit, nam Hebraice Ephrata fertilitas interpretatur: Mesopotamiam enim in quibusdam locis ita inrigat, sicut Nilus menia, qui per diversa euntes longius dividuntur spaantiquissimus, ex quo amnis orientis nomen acceAraris fluvius orientis. De quo VergiliusEcl. 1, 63: Aut Araper Parthiam et Assyriam. Bactrus fluvius orientis a rege Bactro vocatus fertur; a quo et Bactriani et urbs eorum. Choaspis Persarum fluvius, vocatus eorum lingua quod miram aquae dulcedinem habeat, adeo ut Persici reges quamdiu inter ripas Persidis fluit, sibi ex eo pocula vindicarunt. Ex hoc amne quidam Cydnum Ciliciae fluvium derivari existimant. Araxis amnis Armeniae, qui ab uno monte cum Euphrate diversa specie oritur, dictus quod rapacitate cuncta prosternat. Unde et cum Alexander eum transgredi vellet, ponte fabricato, tanta vi inundavit,
Abbreviated transcription (Latin):
ab hieme nom̃ declert᷑. nos ab estate. Illi a tem¬
pore qͦ succrescit. nos a temꝑe qͦ siccat᷑. Annis
fluuius. c̾ nemore ac frondib recluitus. ⁊ ex
ip̃a amenitate aminis uocatus. Decursus ppͥe
sinis cursus. siue aquarũ. seu quarũlibet rerũ
Riui dicti qͦd diriuent᷑ ad irrigandũ .i. ad in¬
ducendũ aquas in agris. Nam irtigare indu
cere .s̾. Guirges pͥe. locus altus in flumine. Pu-¬
teus. c̃ locuis defossus ex quo haurit᷑ aqua. a
potatione dictus. fons. x̃. caput aque nascentis
qͣi aquas fundens. Quidam aũt fluiuoꝵ ꝓpͥis
ex causis nom̃ acxperunt. ex quib ñ nulli no¬
tandi sc̃. qͥ in hystoriis celebres memorant᷑. Syon
fluuius de paradiso exiens atq uniu̾sam ethy¬
opiã cingens. uocatꝰ hoc nomine. qͦd increm̃to
sue gxundationis t̾ram egypti irriget. Gc̃e enĩ
grece. latine t̾ram significat. hic apud egypti¬
os nilus uocat᷑ ppter luũ quẽ trahit. qͥ efficit

Expanded text:
ab hieme nomen dederunt, nos ab aestate; illi a temab hieme nomen dederunt, nos ab aestate; illi a tempore quo succressit, nos a tempore quo siccatur. 3. Amnis, fluvius est nemore ac frondibus redimitus, et ex ipsa amoenitate AMNIS vocatur. 4. Decursus, proprie finis cursus, sive aquarum sit, seu quarumlibet rerum. Rivi dicti, quod deriventur ad irrigandum, id est, inducendum cere est. Gurges proprie locus altus in flumine. Puteus est locus defossus ex quo hauritur aqua, a potatione dictus. Fons caput est aquae nascentis, quasi aquas fundens. Quidam autem fluviorum propriis ex causis nomina acceperunt, ex quibus nonnulli notandi sunt qui in historiis celebres memorantur. Geon fluvius de Paradiso exiens atque universam Aethiopiam cingens, vocatus hoc nomine quod incremento suae exundationis terram Aegypti inriget; γῆ enim Graece, Latine terram significat. Hic apud Aegyptios Nilus vocatur propter limum quem trahit, qui efficit
Abbreviated transcription (Latin):
mare caspiũ surgens. ꝑ oram occami septentͥo¬
nalis usq ad meotides paludes ꝑ deferta ⁊ in¬
culta extendit᷑. Huiꝰ terre canes ingentes sunt
tante q feritatis. ut tauros p̾mant. leones ꝑi¬
mant. Armenia nuncupata ab armeno taso¬
nis dessali comite. qͥ amisso rege iasone. ⁊ col¬
lecta multitudine eiꝰ que passim uabat᷑. ar¬
meniã eepit. ⁊ ex suo nomine nuncupauit.
Sita e̾ aũt inter taurũ ⁊ caucasũ. a cappa¬
docia usq ad caspiũ mare ꝑtensa. habens
a septentone eraunios montes. ex quib tigͥs
fluuius uascit᷑. ⁊ in cuiꝰ moutib arca pt dilu¬
uiũ sedisse ꝑhibet᷑. Duplex est aũt armenia.
suꝑior ⁊ inferior. sicut due paunonie. lberia re¬
gio asie est ꝓpe pontũ armenis uincta. In hac
herbe tincture utiles nascunt᷑. Cappadociã. urbs
ꝓpͥa nominauit. Hec in capite sirie sita. ab ori
ente armeniã tangit. ab occasu asiã minorem.

Expanded text:
mare Caspium surgens, per ora Oceani septentriomare Caspium surgens, per ora Oceani septentrionalis usque ad Maeotides paludes per deserta et inculta extenditur. Huic terrae canes ingentes sunt, tantaeque feritatis ut tauros premant, leones perimant. Armenia nuncupata ab Armeno Iasonis Thessali comite, qui amisso rege Iasone collecta multitudine eius, quae passim vagabatur, Armeniam cepit, et ex suo nomine nuncupavit. Sita est autem inter Taurum et Caucasum a Cappadocia usque ad Caspium mare protensa, habens a septentrione Ceraunios montes, ex cuiuss nascitur; et in cujus montibus arca post diluvium sedisse perhibetur. Duplex est autem Armenia, superior et inferior, sicut duae Pannoniae. 36. Hiberia regio Asiae est, prope Pontum Armeniae juncta; in hac herbae tincturae utiles nascuntur. 37. Cappadociam urbs propria nominavit. Haec in capite Syriente Armeniam tangit, ab occasu Asiam minorem,
Abbreviated transcription (Latin):
stiam scissũ. ⁊ inde regiũ nominatũ. qͥ a gre¬
& abruptũ hoc noĩe nuncupat᷑. Est aũt ar¬
tissimũ trium miliũ spacio. siciliã ab italia
diuidens. fabulosis infame monstris. cuiꝰ
hinc uide scilla ⁊ cariblis ostendit᷑. Scillã
accole saxũ mari uminens appellant. simile
oelebrate forme ꝓcul uidentib. unde ⁊ mon¬
struosã speciem fabule illi deciert᷑. qͣi formã ho¬
minis capitib suecintã caninis. qͥa collisi ibi
fluctus. latratꝰ uident᷑ expͥmere. Caribdis dicta
qͦd gurgitib occultis naues absorbeat. Est enĩ
mare uerticosũ ⁊ nnde ibi lamata naufragia
ꝓfundo ĩ mergunt. Tex aũt in die erigit fluctꝰ
⁊ ter absorbet. Nam accipit aquas ut uomat.
in mari loca. Sirtes aũt salustius a tractu
uocari dicit. qͦd omĩa ad se trahant. ⁊ apppu¬
quanti uadoso mari hereant. He aũt ad ma¬
re egiptiũ uicine ft̃ ⁊ parit̾ admiscent᷑. Uacla

Expanded text:
stiam scissum, et inde Regium nominatum, quia grestiam scissum, et inde Regium nominatum, quia grece abrutum hoc nomine nuncupatur. Est autem artissimum III mildividens, fabulosis infame monstris, quibus hinc inde Scylla et Charybdis ostenditur. 4. Scyllam, accolae saxum mari imminens appellant simile celebratae formae procul visentibus. Unde et monstrosam speciem fabulae illi dederunt, quasi formam hominis capitibus succinctam caninis, quia collisi ibi fluctus latratus videntur exprimere. 5. Charybdis dicta quod gurgitibus occultis naves absorbeat. Est enim mare verticosum, et inde ibi laniata naufragia profundo emergunt. 129 Ter autem in die erigit fluctus, et ter absorbet; nam accipit aquas, ut vomat; in mari loca. Syrtes autem Sallustius a tractu vocari dicit, quod omnia ad se trahant, et appropinquanti vadoso mari haereant. Hae autem ad mare Aegypt
Abbreviated transcription (Latin):
res. qͥb pictura uariat᷑. Ergo cũ t̾ra hanc
habeat naturã fluctib subinde diluit᷑. &
qͥcqͥd adhesum ẽ. in colorẽ cadit. ob hoc etiã in
his litorib gemine rubre inueniunt᷑. Lapillus
enĩ eiꝰmodi humo inuolutus. cũ int̾ arenas
u duos sinus scindit᷑. Ex his qͥ ab oriente ẽ
De estib & fretis xuiii.¬
STS ad occanum ꝑtinet. fretũ
ad utrunq mare. Nam estus est
maris accessus uł recessus .i. inqͥetudo. Unde
⁊ estuaria ꝑ que mare uicissim tã accedit
qͣmͣ recedit. fr̾etum aũt appellatũ. qͦd ibi ma¬
re semꝑ ferueat. Nam fretum est ⁊ angustũ
⁊ qͣi feruens mare. ab unclarũ feruore nomi¬
natũ. ut gaditanũ uł siculum. Nam freta
um dr᷑. salustius tali ex causa uocari scͥpsit
diceus. Italie olim siciliam coniunctam fuisse.
⁊ dum eẽt una tellus. mediũ spaciũ aut ꝑ
humilitatẽ abruptũ est aquis. aut ꝑ angu¬

Expanded text:
res quibus pictura variatur. Ergo cum terra hanc res quibus pictura variatur. Ergo cum terra hanc habeat naturam, fluctibus subinde diluitur, et quidquid adesum est, in colorem cadit. Ob hoc etiam in his litoribus gemmae rubrae inveniuntur. Lapillus enim eiusmodi humo involutus cum inter arenas in duos sinus scinditur. Ex his, qui ab oriente est, De aestibus et fretis . Aestus ad Oceanum pertinet, fretus ad utrumque mare. Nam aestus est maris accessus vel recessus, id est inquietudo; unde et aestuaria, per qua mare vicissim tam accedit quam recedit. Fretum autem appellatum quod ibi semper mare ferveat; nam fretum est angustum et quasi fervens mare, ab undarum fervore nominatum, ut Gaditanum vel Siculum; nam freta um dicitur, Sallustius tali ex causa vocari scripsit, dicens Italie olim Siciliam coniunctam fuisse, et dum esset una tellus, medium spatium aut per humilitatem obrutum est aquis aut per angu
Abbreviated transcription (Latin):
mare. ⁊ mortua ellesponto mari nom̃ dedit.
ab ordine fluenti ꝓpontidis. Nam dictum
ꝓpontũ. qͥa pontũ p̾uenit. Iclem ⁊ a transi¬
tu uł angustis meatib boũ bosforus. Egyp¬
tius aut᷑ pelagus. asie dat᷑. sallicus europe.
in partes. Pelagus aũt est latitudo maris
sine litore ⁊ portu. greco nomine a potu
plagia hoc e. a latitudine dictus. Unde ⁊
plagia eo qͦd sint importuosa.xuii.
De sinib MaRis.
IAUS dicunt᷑ maiores recessus ma¬
ris. ut in mari magno ionius.
in occeauo caspius. indicus. ꝑsicus. arabicus.
qͥ ⁊ mare rubrũ. qͥ occano ascribit᷑. Rubrum
aut mare uocatum. eo qͦd sit roseis undis in¬
fectũ. Non tam̃ talem naturã ht̃. qualẽ ui¬
det᷑ ostendere. s uicius utorib uiciat᷑ gurges
atq inficit᷑. qͥa om̃is terra que circunstat pe¬
lago rubra est.&. sangͥneo colori ꝑximna. Ideo¬
ꝙ inde nuiũ acutissimũ cernit᷑ ⁊ alii colo¬

Expanded text:
mare, et mortua Hellesponti mari nomen dedit. mare, et mortua Hellesponti mari nomen dedit. Ab ordine fluenti Propontis. Nam dictum Propontum quia Pontum praevenit. Item et a transitu vel angustis meatibus boum Bosphorus. Aegyptius autem pelagus Asiae datur, Gallicus Europae, enerunt in partes. Pelagus autem est latitudo maris sine litore et portu, Graeco nomine ἀπὸ τοῦ πλαγίου, hoc est a latitudine, dictus; unde et plagia, eo quod sint inportuosa. § 17 De sinibus maris. Sinus dicuntur maiores recessus maris, ut in mari Magno Ionius, in Oceano Caspius, Indicus, Persicus, Arabicus, qui et mare Rubrum, qui Oceano adscribitur. Rubrum autem mare vocatum eo quod sit roseis undis infectum; non tamen talem naturam habet qualem videtur ostendere, sed vicinis litoribus vitiatur gurges atque inficitur; quia omnis terra, quae circumstat pelago, rubra est et sanguineo colori proxima. Ideoque inde minium acutissimum excernitur, et alii colo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inferũ. qͦd sit oriens suꝑior. occicdens inferior. Ist
auit tuscum ⁊ adriaticũ. Amemoria regis ut iomi¬
uii. Io qͥppe rex fuit grecie. uucle iones athemenses
Hoc mare ⁊ tirrenũ dictũ. siue qͦd tuscrã alluit.
.i. tirreniã. siue a tirrenis naitis. qͥ se in hoc mare
precipitauert̃. E sciendũ ioniũ sinũ eeͣ immensũ
a ionia usq ad siciliam. ⁊ huiꝰ pardes ẽẽ adriatic̃
achaicũ. ⁊ epiroticũ. A morib accolarũ eusinus.
ascenis antea appellatus. A casib hominũ qͥ deci¬
dert̃ in mare. ut ellespontũ. icariũ. mirccũ. Nam
mirteum mare dictum est. a mirtili lapsu¬
qͦd illic ab enomiao precipitatꝰ sit. hicarus
uͦ cretensis ut fabule fert̃. altiora petens. pen¬
nis solis calore solutis. mari in qͦ cecidit no¬
men imposuit. fr̾iyus quoq cũ elle sorore
sua fugiens insidias nouercales. conscendit
nauem signũ arietis habentẽ. qua liberatꝰ

Expanded text:
et Inferum; quod sit oriens superior, occidens inferior; est et Inferum; quod sit oriens superior, occidens inferior; est autem Tuscum et Adriaticum. A memoria regis, ut Ionium. Io quippe rex fuit Graeciae, unde et Iones Athenienses. Hoc mare et Tyrrhenum dictum, sive quod Tusciam adluit, id est Tyrrheniam, sive a Tyrrhenis nautis, qui se in hoc mare praecipitaverunt. Et sciendum Ionium sinum esse inmensum, ab Ionia usque ad Siciliam, et huius partes esse AAchaicum et Epiroticum. A moribus accolarum Euxinus, AXENOS antea appellatus. 8. A casibus hominum qui ceciderunt in mare, ut Hellesponticum, Icarium, Myrtoum: nam Myrtoum mare dictum a Mquod illic ab Oenomao praecipitatus sit. Icarus vero Cretensis, ut fabulae ferunt, altiora petens, pinnis solis calore solutis mari, in quo cecidit, nomen inposuit. Phrixus quoque cum Helle sorore sua fugiens insidias novercales conscendit navem signum arietis habentem, qua liberatus
Abbreviated transcription (Latin):
Uncte ⁊ ponticũ uocatũ qͦd sit breuius. atq eo p̾¬
ter focas ⁊ tumos. atq delfinos. alias beluas maio¬
res ñ patit᷑. Sicut aũt terra dũ una sit. ꝓ diu̾sis
locis uarus appellat᷑ uocabulis. ita ⁊ ꝓ regionib
hoc mare magnũ. diu̾sis nominib nuncupatur.
Nam ibericum ⁊ asiaticũ a ꝓunicus dictum. Ab in¬
sulis balearicum. siculũ. creticũ. cipricũ. egeũ. car¬
patiũ. Nam inter tenedũ ⁊ chium. sarũ est uuma¬
ne potiꝰ qͣm insula. qͦd usentib ꝓcul capre summile
credit᷑. quã greci ega nuncupant. Unde ⁊ egeum
mare ẽ dictum. sic ⁊ carpatiũ mare inter egyptũ
⁊ rodum. ab insula carpato illic posita. A gentib
gallicũ. ausomiũ. dalmaticũ. libusticũ. Ab oppicdis
argolicũ. coruithium. tiriũ. adriaticũ. Nam aclria
quecdã ciuitas illirico mari ꝓxima fuit. que aclri¬
atico mari nom̃ decdit. A positione celi ut suꝑum

Expanded text:
Unde et Pontum vocatum, quod sit pervius; atque eo prUnde et Pontum vocatum, quod sit pervius; atque eo praeter phocas et thynnos atque delphinos, alias beluas maiores non patitur. Sicut autem terra dum una sit, pro diversis locis variis appellatur vocabulis, ita et pro regionibus hoc mare magnum diversis nominibus nuncupatur: nam Ibericum et Asiaticum a provinciis dictum; ab insulis Balearicum, Siculum, Creticum, Cyprium, Aegeum, Carpatium. Nam inter Tenedum et Chium saxum est in mare potius quam insula, quod visentibus procul caprae simile creditur, quam Graeci αἶγα nuncupant, unde et Aegeum mare est dictum; sic et Carpatium mare inter Aegyptum et Rhodum ab insula Carpato illic posita. A gentibus Gallicum, Ausonium, Dalmatium, Ligusticum. Ab oppidis Argolicum, Corinthium, Tyrium, Adriaticum. Nam Adria quaedam civitas Illyrico mari proxima fuit, quae Adriatico mari nomen dedit. A positione caeli, ut Superum
Abbreviated transcription (Latin):
prime partis simis qͥ in hispanis ꝑfimit᷑. ie¬
ricus. ⁊ balearicus appellat᷑. Deinde gallic̃. qui¬
narbonensẽ ꝓiinciã aluit Mox liguifiaus
qui iuxta genuiam urbem est ꝑrimus. Post
hec tirrentis qui italiam attingit. quẽ greti
ionium. itali inferum uocant. Inde siculus. qͥa
a sicilia usq ad cretam uadit. Denide creticꝰ.
qui in panphiliam ⁊ egyptum ꝑtendit. Inde el¬
lespontus. qͥ in septentͥonem retorquens. anfracti¬
b magnis uixta grecias ⁊ illiricũ. in angustias
sꝙptem stadioꝵ stringit᷑. quo rerres ponte na¬
uib facto. in gretiam cõmeauit. Ibi est abidos.
unde diffusus ⁊ ore patenti rursus stringit᷑ ⁊ facit
propontidem. qͥ mox in qͥngentos passus cocrtat᷑.
sit ꝙ bosforus ⁊ trachius quo darius copias trans¬
portauit. In cde ponticus sinus amplissimus a t̾go
meotidis paludis. qͦd mare ex multitudine flu¬
minũ. dulcius qͣm eecera. nebulosũ ꝙ ⁊ breuiꝰ.¬

Expanded text:
primae partis sinus, qui in Hispaniis perfunditur, Ibeprimae partis sinus, qui in Hispaniis perfunditur, Ibericus et Balearicus appellatur. Deinde GallicNarbonensem provinciam alluit. Mox Ligusticus, qui juxta Genuam urbem est proximus. Post haec Tyrrhenus, qui Italiam attingit, quem Graeci Ionium, Itali Inferum vocant. Inde Siculus, qui a Sicilia usque ad Cretam vadit. Deinde Creticus, qui in Pamphyliam et Aegyptum pertendit. 3. Inde Hellespontus, qui in Septentrionem retorquens, anfractibus magnis juxta Graecias, et Illyricum in angustias septem stadiorum stringitur, quo Xerxes, ponte navibus facto, in Graeciam commeavit, ibi est Abydos. Inde diffusus aequore patente, rursus stringitur, et facit Propontidem, qui mox in quingentos passus coarctatur, fitque Bosphorus Thracius, quo Darius copias transportavit. 4. Inde Ponticus sinus amplissimus a tergo Maeotidis paludis, quod mare ex multitudine fluminum dulcius quam caetera, nebulosumque, et brevi
Abbreviated transcription (Latin):
CCaANUM ⁊ greci ⁊ latim ileo nominass
to qͦd in cutuli modũ ambiat orbem.
siue a celeritate eo qͦd otius currat. Itẽ
qͥa ut celũ pupureo colore nitet. ocea¬
nus qͣi cianeus. lste est qͥ horas terrarũ amplocti¬
tur. alt̾nis ꝙ estib acceclit atq recedit. Respiran¬
tib eñ in ꝓfundũ uentis. aut reuomit maria
aut absorbet. Quiq a xximis regionib diu̾sa
uocabula sumpsit. ut gallicus. germanicus.
sdcchicus. caspius. yrtanus. athlanticus. gadita¬
nus. Nam gaditanũ fretũ a gadib dictũ. ubi
primũ ab occano. maris magni linen aꝑitur
Unde ⁊ hercules cũ gadib ꝑuenisset. colu̾̃nas¬
ibi posuit. sp̃trans illic ẽẽ orbis terrarũ fureay
are magnũ est qͦd ab occasu ex
occauo fluit. ⁊ in meridiem u̾git.
deuide ad septentͥonem tendũ. Ad
uide magnũ appellat᷑ qͥa eetera maria in com¬
paratione eiꝰ minora fc̃. Iilud est ⁊ meditantĩ
ropã. ⁊ africã. aslam q disterminans. Cuius

Expanded text:
Oceanum Graeci et Latini ideo nominant eo quod in circuli modum ambiat orbem. Sive a celeritate, eo quod ocius currat. Item quia ut caelum purpureo colore nitet: oceanus quasi κυάνεος. Iste est qui oras terrarum amplectitur, alternisque aestibus accedit atque recedit; respirantibus enim in profundum ventis aut revomit maria, aut resorbet. Quique a proximis regionibus diversa vocabula sumpsit: ut Gallicus, Germanicus, Scythicus, Caspius, Hyrcanus, Athlanticus, Gaditanus. Nam Gaditanum fretum a Gadibus dictum, ubi primum ab Oceano maris Magni limen aperitur; unde et Hercules cum Gadibus pervenisset, coluibi posuit, sperans illic esse orbis terrarum finem. Mare Magnum est, quod ab Occasu ex Oceano fluit, et in Meridiem vergit, deinde ad Septentrionem tendit. Quod inde Magnum appellatur, quia caetera maria in comparatione ejus minora sunt. Istud est, et r
Abbreviated transcription (Latin):
usus nundũ erat. s gͣnum pilo findebant.
Unde ⁊ uirgiliꝰ. Nunc torrente flãmis fru¬
ges nc̃ frangite faro. Clibanꝰ a cliuoͣ dictus.
ab eo qͦd in erectione sit collectus. Ciuiũ eñi ac¬
censũ dicimꝰ. siue flexuosũ. furnũ ꝑ diriuati¬
onẽ a farre dictũ. qm panis ex eo factus ibi co¬
quit᷑. Torcular dictũ eo qͦd uue ibi calcent᷑. atq
extorte expͥmant᷑. forus est locus uͥ uua calcat᷑.
⁊ calcatoriũ dr̃. ged hoc nom̃ multa significat.
Pͥrima spẽs fori. locus in ciuitate ad exercendas
uundinas relictꝰ scd̾a. uͥ magistratꝰ udicare
solet. Tercia. qua supͣdiximꝰ quã calcatoriũ
nõiauimꝰ. Quarta. spacia plana in nauib.
qͥa ibi decurrit frugũ liquoR. De aditib .uii.

Expanded text:
usus nondum erat, sed granum pilo findebant: usus nondum erat, sed granum pilo findebant: unde et Virgilius: Nunc torrete fruges ab eo quod in erectione sit collectus. Clivum enim ascensum dicimus, sive flexuosum. 6. Furnus per derivationem a farre dictus, quoniam panis ex eo factus ibi coquitur. 7. Torcular dictum, eo quod ibi uvae calcentur, atque extortae exprimantur. 8. Forus est locus, ubi uva calcatur, et calcatorium dicitur. Sed hoc nomen multa significat: prima species fori locus in civitate ad exercendas nundinas relictus; secunda, ubi magistratus iudicare solet; tertia, quem supra diximus, quem calcatorium nominavimus. Quarta, spatia plana in navibus,quia ibi decurrit frugum liquor. De aditibus .
Abbreviated transcription (Latin):
riũ. qͦd in eo colligunt᷑ ministeria m̃sarum.
uł que necessario uictui suꝑsunt. Int̾ ꝓmptua¬
riũ aũt ⁊ cellariũ hoc int̾est. qͦd cellariũ est
paucoꝵ dierũ. ꝓmptuariũ uͦ temꝑis longi. Apo¬
there aũt uł horrea a greco uerbũ e uerbo. re¬
postoria uł reconditoria dici posst̃. eo qͦd in his
homines elaboratas fruges reponunt. Unde
⁊ enticam greco nomine repositã rei copiosã
substantiã appellam᷑. De operariis. ui.¬
⁊ ip̃a a greco uocabulo nuncupãt᷑. uͥ deputan¬
tur noxii ad aliqͦd opus faciendũ. ut solent
gladiatores. ⁊ gxrules qͥ marmora secant. ⁊tam̃
uincłoꝵ custodiis alligati ft̃. Semoeum gre¬
&e dictũ. eo qͦd ibi conuent᷑ feminarũ ad opus
laueficii gperendũ conueniat. Mulier enĩ
nũ. qͥa pilo antea tundebant gͣnum. Inde
⁊ apd ueteres ñ molitores s pistores dicti qͣi
finsores. a findendis gͣnis frum̃ti. Mole enĩ

Expanded text:
rium, quod in eo colligantur ministeria mensarum, rium, quod in eo colligantur ministeria mensarum, vel quae necessaria victui supersunt. Inter promtuarium autem et cellarium hocpaucorum dierum, promtuarium vero temporis longi est. Apotheca autem vel horrea a Graeco, verbum e verbo repostoria vel reconditoria dici possunt, eo quod in his homines elaboratas fruges reponunt. Unde et enthecam Graeco nomine repositam rei copiosam substantiam appellamus. § 6 De operariis. Eet ipsa a Graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum; ut solent gladiatores et exules, qui marmora secant et tamen vinculorum custodiis alligati sunt. Gynaeceum Graece dictum eo quod ibi conventus feminarum ad opus lanificii exercendum conveniat. Mulier enim num, quia pilo antea tundebant granum: unde et apud veteres non molitores, sed pistores dicti, quasi pinsores, a pinsandis granis frumenti; molae enim
Abbreviated transcription (Latin):
in q̃uo collocant᷑ oblaita. sic̃ lectisfernia dicunt᷑.
uͥ homines seclere consueuert̃. Ab inferenctis gͥ
deportandis sactis. sacrariũ nuncupat᷑. Donaria uͦ.
eo qͦd ibi dona reponant᷑. que in templis offerre con¬
sueuer̃t. Frarium uocatũ. qͥa pͥus es signatũ ibi
recondebat᷑. Hoc enĩ olim in usu erat. auro argen¬
toꝙ nondũ signato. ex quoꝵ metallis qͣmius
pt̾ea facta fuisset pecunia. nom̃ tam̃ erarii ꝑ¬
mansit. ab eo metallo unde pecunia mitium
sũpsit. Armariũ locus est. uͥ quarũ ꝙ artium
instrum̃ta ponunt᷑. Armam̃tarium uͦ uͥ tan¬
tum dela armoꝵ. Unde uiuenalis. Qͥ cqͥd h̃t te¬
loꝵ armam̃taria celi. Dicta aũt utraq ab armis.
.i. brachiis quib grercent᷑. Blbliotheca est locꝰ¬
uͥ libri reponunt᷑. Biblio enĩ grece liber. theca
repostoriũ dr̃. Pmptuariũ dictum. eo qͦd inde
necessaria uictui ꝓmunt᷑. hoc ẽ ꝓferunt᷑. Cella¬

Expanded text:
in quo collocantur oblata, sicut lectisternia dicuntur, in quo collocantur oblata, sicut lectisternia dicuntur, ubi homines sedere consueverunt; ab inferendis igitur et deportandis sacris, sacrarium nuncupatur. 2. Donaria vero, eo quod ibi dona reponantur, quae in templis offerri consueverunt. 3. Aerarium vocatum, quia prius aes signatum ibi recondebatur. Hoc enim olim in usu erat auro argentoque nondum signato, ex quorum metallis, quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen aerarii permansit ab eo metallo unde pecunia initium sumpsit. 4. Armarium locus est ubi quarumcunque artium instrumenta ponuntur. Armamentarium vero ubi tantum tela armorum. Unde Juvenalis: Quidquid habent telorum armamentariest brachiis, quibus exercentur. Bibliotheca est locus ubi reponuntur libri; βίβλος enim Graece liber, θήκη repostorium dicitur. Promtuarium dictum eo quod inde necessaria victui promuntur, hoc est proferuntur. Cella
Abbreviated transcription (Latin):
aũt idõ diuina templa basilice noĩant᷑. qͥa ibi
regi om̃ium deo. cultus ⁊ sacͥficia offeruntur.¬
Martyriũ locus martyrii. greca diriuatiõe
eo qͦd in memoria martyris sit constructũ.
uł qͦd sepulchra scoꝵ ibi suit martyrũ. Aram
quicdã uocatam duer̃t qͦd ibi incense uictime
Altare aũt ab altitudine constat eẽ nomina¬
tum. qͣi alta ara. Pulpitũ. qͦd in eo lector
uł psaliista positus. in publico conspici a
popło possit quo liberiꝰ audiri possit. Tribu¬
nal eo qͦd inde a sacerdote tribuant᷑ p̾cepta¬
uiuendi. Est enĩ locus in sullimi constitut᷑
tribub denominatũ. qͦd ad illud trib conuo¬
cet᷑. Aualogiũ dictũ. qͦd sermo inde p̾dicet᷑. Nam
logos grece sermo dr. qͦd ⁊ ip̃m altiꝰ sitũ est. ut in
eo lector uł psalmista positꝰ conspici a popło pos¬
NeRaRIUM ꝓpͥe est locus templi m
quo sacra reponunt᷑. sic̃ donariũ est

Expanded text:
autem ideo divina templa basilicae nominantur, quia ibi autem ideo divina templa basilicae nominantur, quia ibi regi om12. Martyrium locus martyrum Graeca derivatione, eo quod in memoriam martyris sit constructum, vel quod sepulcra sanctorum ibi sint martyrum. 13. Aram quidam vocatam dixerunt, quod ibi incensae victimae Altare autem ab altitudine constat esse nominatum, quasi alta ara. 15. Pulpitum, quod in eo lector, vel psalmista positus in publico conspici a populo possit, quo liberius audiatur. 16. Tribunal, eo qvivendi. Est enim locus in sublimi constitutustribu denominatum, qcetur. Analogium dictum quod sermo inde praedicetur; nam λόγος Graece sermo dicitur; quod et ipsud altius situm est ut in eo lector vel psalmista positus in publico coSacrarium proprie est locus templi, in quo sacra reponuntur, sicut donarium est
Abbreviated transcription (Latin):
de & quando templũ construebant orien¬
dem spectabant equinoctialem. ita ut li¬
nec ab ortu ad occidentẽ misse fierent. Plar¬
tes celi dextra sinistra q equales. ut qui
consuleret ac dep̾caretur. rectum aspic̾et
&ientẽ. fana dicta a faunis. quib templa
erir gentiliũ construebat hnde ⁊ consu¬
lantes demonũ responsa audirent. Delubra
ueteres dicebant. templa fontes habentia. quib
ante ingressum diluebant᷑. ⁊ appellari delus
a diluendo. Ip̃e tc̃ nẽ ecdes cũ sacris fontib
in quil fideles regenerati purificant᷑. E uene
bris locus regeneratoꝵ est: in quo septem
gradus ui sp̃s sci iinisterio formant᷑. tres
in desdensu. ⁊ tres in ascensu. Septimꝰ uͦ hic est
qui ⁊ quartus .i. similis filio hõis. extinguens
fornacem ignis. stabilimentũ pedum. fun¬
dam̃tum aque. in quo pleuitudo diuunta¬
regũ habitacła. unde ⁊ nom̃ hũt. Nam ⁊¬
basileus rex. ⁊ basilice regie habitationes. Nunc

Expanded text:
de et quando templum construebant, Oriende et quando templum construebant, Orientem spectabant Aequinoctialem, 221 ita ut lineae ab Ortu ad Occidentem missae, fierent partes coeli dextra, atque sinistra aequales, ut qui consuleret, ac deprecaretur, rectum aspiceret Orientem. 8. Fana dicta a Faunis, quibus templa error gentilium construebat, unde consulentes daemonum responsa audirent. 9. Delubra veteres dicebant templa fontes habentia, quibus ante ingressum diluebantur, et appellantur delubra a diluendo. Ipsa nunc sunt aedes cum sacris fontibus, in quibus fideles regenerati purificantur, et bene bris locus regeneratorum est in quo septem gradus in Spiritus sancti mysterio formantur, tres in descensu, et tres in ascensu. Septimus vero is est, qui et quartus, similis Filio hominis: exstinguens fornacem ignis, stabilimentum pedum, fundamentum aquae, in quo omnis plenitudo Divinitaregum habitacula, unde et nomen habent. Nam basileus rex, et basilicae regiae habitationes. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
satio est. Oracła dicta. eo qđ inde recddantur
responsa. ⁊ oracula ab ore. Peuetralia Reereta
st̃ oracłoꝵ. ⁊ penetralia dicfa ft̃ ab eo qͦd est
penitꝰ. hoc est pene intꝰ. Oratoriũ. orationi
tantũ est consecratũ. in quo nemo aliqͥd a¬
gere debet. uͥ ad qͦd est factum. Unde ⁊ no¬
men accepit. Monasteriũ. umꝰ monachi
habitatio est. Monos enĩ apd̾ grecos solus.
sterio statio .i. solitarii habitatio. Senobiũ¬
uͦ ex greco ⁊ latino uidet᷑ ẽẽ compositum.
Est eñ habitacłm płimoꝵ in cõmune ui¬
uentium. Ceno enĩ grece: cõmune dr̃. Tem¬
pli nom̃ generale. N locis enĩ qͥbcunq ma¬
guis: autiqͥ templa dicebant. Q templa di¬
cta qͣi tecta ampla. Sed ⁊ locus designat᷑
ad orientẽ. a cõtemplatione templũ dice¬
bat᷑. Cuiꝰ partes. ilni. erant. antiea ad or¬
tum. postica ad occasũ. sinistra ad septẽ¬
trionẽ. dextera ad meridiẽ spectans. Un¬

Expanded text:
catio est. Oracula dicta eo quod inde responsa catio est. Oracula dicta eo quod inde responsa redduntur; et oracula ab ore. Penetralia secreta sunt oraculorum; et penetralia dicta sunt ab eo quod est penitus, hoc est pene intus. Oratorium orationi tantum est consecratum, in quo nemo aliquid agere debet nisi ad quod est factum; unde et nomen accepit. Monasterium unius monachi habitatio est. Μόνος enim apud Graecos solus, στηριον statio; id est solitarii habitatio. Coenobium ex Graeco et Latino videtur esse conpositum. Est enim habitaculum plurimorum in commune viventium; κοινὸν enim Graece commune dicitur. Templi nomen generale; pro locis enim quibuscumque magnis antiqui templa dicebant: et templa dicta quasi tecta ampla. Sed et locus designatus ad Orientem a contemplatione templum dicebatur. Cujus partes quatuor erant, antica ad Ortum, postica ad Occasum, sinistra ad Septentrionem, dextra ad Meridiem spectans. Un
Abbreviated transcription (Latin):
Q adamauit. Cum ierosolimã antiochus
obsicderet. hutanus pͥnceps udeoꝵ. reserato
dauid sepulchro tria milia auri talenta
uide abstrarit. ex quib trecenta antiocho
delit ut obsidionẽ relinqueret. Atq ut
facti inuicdiam demeret. fert᷑ ex reliqua
pecunia instituisse pͥmus renodochia
quib aduentũ susciꝑet pauꝑum ⁊ ꝑegͥ¬
noꝵ susceptio nuncupat᷑. Cͥ. aũt egͦtantes
acra sunt loca diuinis sacRis.¬
cultib iustituta. ut pote ea in
quib altaria litantib de more pontificibe
consecrant᷑. Sc̃a iita ueteres. ext̾iora tem¬
culo sanctiora sunt. uł qͥa ad scõꝵ comꝑation̾e
sanctiora funit. sicut cantica canticoꝵ. qͥa can¬
tica uniu̾sa p̾cellunt. Scm̃ aũt a sangͥne hosti¬
⁊ nuncupatũ. Nichil enĩ sc̃m apud ueteres
aut consꝑsum. Item scm̃. qͦd extat eẽ sanci¬
tum. Sancire aũt est confirmare. ⁊ irroga¬
tione pene ab inuiria defend̾e. Sic ⁊ leges
qͣi ꝓpitiatiõis oratorium. Ppitiatio eñ. pla¬

Expanded text:
 Itaque cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hircanus princeps Judaeorum, reserato David sepulcro, tria millia auri talenta inde abstraxit, ex quibus trecenta Antiocho dedit, ut obsidionem relinqueret. Atque ut facti invidiam demeret, fertur ex reliqua pecunia instituisse primus xenodochia, quibus adventum susciperet pauperum e susceptio nuncupatur. Ubi autem aegrotantes acra sunt loca divinis cultibus instituta, utpote ea in quibus altaria litantibus de more pontificibus consecrantur. Sancta iuxta veteres exteriora temculo sanctiora sunt, vel quia sanctorum comparatione sanctiora sunt, sicut Cantica canticorum, quia cantica universa praecellunt. Sanctum autem a sanguine hostiae nuncupatum; nihil enim sanctum apud veteres aut conspersum. Item sanctum, quod exstat esse sancitum. Sancire autem est confirmare, et irrogatione poenae ab injuria defendere, sic et leges quasi propitiationis oratorium; propitiatio enim pla
Abbreviated transcription (Latin):
stella ⁊ pagi. hi sunt qͥ nulla dignitate ciuitatis or¬
uant᷑. s uulgari hominũ conuentu incolunt᷑. ⁊
uias habeat tantũ sine muris. Est aũt sine muni
tione muroꝵ. licet ⁊ uici dicaut᷑ ip̃e habitationes
urbis. Dictus aũt uicus eo qͦd sit uice cuittatis.
uł qͦo uias habeat sine muris. Castrũ autiqui
dicebant oppitũ loco altissimo sitũ. qiͣ casã altã
Cuiꝰ plircalis numerus castra. diuunttiuũ
castellũ est. siue qͦd castrabat᷑ licentia iuhabitan¬
tiũ ne passim uaga hosti pateret. Pagi st̃ apta e¬
dificiis loca uter agros habitantil Hec ⁊ conci¬
liabula dicta a conuentu ⁊ societate multoꝵ
i unũ. Compita ft̃ uͥ est usus conuentꝰ fieri xu¬
sticoꝵ. Et dicta compita qͦd loca multa magio
eodem competunt. ⁊ qͦ conuenit᷑ a rusticis. Stib¬
urbana st̃ cucũiecta ciuitatis edificia. qͣi sub
muniant ciuitatẽ. qiͣ munm̃ta urbis .i. tuta¬
menta. Muniũ aũt dictũ. qͣi manu factũ. sicz

Expanded text:
stella et pagi hi sunt, qui nulla dignitate civitatis honorantur; sed vulgati hominum conventu incoluntur et vel quod vias habeat tantum sine muris. Castrum tione murorum; licet et vici dicantur ipsae habitationes urbis. Dictus autem vicus eo quod sit vice civitatis, vel quod vias habeat tantum sine muris. Castrum antiqui dicebant oppidum loco altissimo situm, quasi casam altam; cuius pluralis numerus castra, diminutivum castellum est sive quod castrabatur licentia inibi habitantium, ne passim vaga hosti pateret. Pagi sunt apta aedificiis loca liabula dicta a conventu et societate multorum in unum. 15. Compita sunt ubi usus est conventus fieri rusticorum, et dicta compita, quia multa loca in agris eodem competunt, et quo convenitur a rusticis. 16. Suburbana sunt circumjecta civitatis aedificia, quasi sub muniant civitatem, quasi munimenta urbis, id est tutamenta. Munium autem dictum, quasi manu factum: sic et
Abbreviated transcription (Latin):
mouet᷑ in sole. nob̾cũ moueri uicet᷑. qͥa uͥ quocͦ
loco radiis solis obsistimꝰ. ꝑuide illi luñ auferiꝰ.
Sic ⁊ ingredi nob̾cũ umbra. ⁊ gestus nostros iudet᷑
unitari. Lux ip̃a substantia. Liuñ qͦd alue ma¬
nat .i. candor lucis: s hoc confundunt aucto
⁊ ꝑ diuersis ꝑtib erli nomina di¬
uersa sortitus. Dictus aũt uentꝰ
qͦd sit uehemens ⁊ iuolentus. Uis
eiũ eiꝰ tanta est. ut ñ sarͣa ⁊ arbores uellat. s cẽ
celũ t̾ram q contiurbet. maria cõmoueat. Uen¬
toꝵ quatuor principales sp̃s sunt. Qoꝵ primꝰ
uentoꝵ sp̃s. subsolanus a latere dextro uul¬
turnũ ht̃. a leuo eurũ. Auster a dextͥs curo¬
austrũ a sinstris austro affricum. fauomiꝰ.
a parte dextra africũ. a leua corum. Porio septen¬
trio a dextͥs circium. a sinistris aqͥlonem. Hi duo¬
ui nctus subsolano. Uulturnus qͦd alte
tonat. de quo iucretiꝰ. Aite tonans uultͣnus.

Expanded text:
movetur in sole, nobiscum movere videtur; quia ubi quoque movetur in sole, nobiscum movere videtur; quia ubi quoque loco a radiis solis obstitimus, perinde lumen illi auferimus. Sic et ingredi nobiscum umbra et gestus nostros videtur imitari. Lux, ipsa substantia; lumen, quod a luce manat, id est candor lucis: sed hoc confundunt auctoret pro diversis partibus caeli nomina diversa sortitus. Dictus autem ventus quod sit vehemens et violentus. Vis enim eius tanta est ut non solum saxa et arbores evellat, set terram conturbet, maria commoveat. Ventorum quatuor principales spiritus sunt, quorum primus  ventorum spiritus. Subsolanus a latere dextro Vulturnum habet; a laevo Eurum; Auster, a dextris Euroaustrum habet, a sinistris Austroafricum. Favonius a parte dextera Africum, a laeva Corum. Porro Septentrio a dextris Circium, a sinistris habet Aquilonem. Hi duojunctus Subsolano. Vulturnus vocatur, quia alte tonat; de quo Lucretius: Altitonans Vulturnus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ caloris ⁊ frigoris. Unde utraq ⁊ saxa rũpunł.
Alii putant rorem dictũ. qͥa rarus est. ⁊ spissus¬
non ut pluuia. Nebula inde dicta uñ ⁊ nubila.
ab obnubendo scilicet .i. oꝑiendo terrã. siue qͦd
nubes uolans faciat. Exhalant enĩ ualles hu¬
miche nebulas. ⁊ fiunt nubes. Incde nubilũ m̃
nubes. Nebule aũt una petunt cũ serenitas est.
sũma cũ nubilũ. Caligo umbra ẽ. de spissitu¬
dine aeris eris effecta. E dicta caligo qͦmarune
aeris calore gignat᷑. Tenebre dicunt᷑ qͦd teneant
umbras. Nichil aũt st̃ tenebre. s ip̃a lucis absen¬
tia tenebre dicunt᷑. Sicut sulentiũ ñ aliqua res
est. s uͥ sonus ñ est. silentiũ dr᷑. Sic tenebre non
sunt auqͥd. s uͥ lux ñ est. tenebre dicunt᷑. Uin¬
bra est aer sole cabens. Dicta aũt qͦd fiat cũ solis
obicim᷑ radiis. Est aũt mobilis ⁊ iuccrta. ⁊ exso¬
lis curciutu. ⁊ ex motu uentoꝵ. Namiq quotiens

Expanded text:
et caloris et frigoris, unde et utraque saxa rumpunt. et caloris et frigoris, unde et utraque saxa rumpunt. Alii putant ros dictum quia rarus est, et non spissus ut pluvia. Nebula inde dicta, unde et nubila, ab obnubendo scilicet, hoc est operiendo, terram, sive quod nubes volans faciat. Exhalant enim valles humidae nebulas et fiunt nubes; inde nubilum, inde nives. Nebulae autem ima petunt cum serenitas est; summa, cum nubilum. Caligo umbra est de spissitudine aeris effecta. Et dicta caligo quod maxime aeris calore gignatur. Tenebrae dicuntur quod teneant umbras. Nihil autem sunt tenebrae, sed ipsa lucis absentia tenebrae dicuntur; sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est, silentium dicitur; sic tenebrae non aliquid sunt, sed ubi lux non est, tenebrae dicuntur. Umbra est aer carens solem. Dicta autem quod fiat cum solis obicimur radiis. Est autem mobilis et incerta, et ex solis circuitu et ex motu ventorum. Namque quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
uie. Nam pluuias uocamꝰ ieutas ⁊ iuges. qͣi
fluuias. uł qi fluentes. Imbres aũt ⁊ ad nu¬
bes ⁊ ad pluuias ꝑtinent. Dicte greco uocabu¬
lo qͦd terrã inebrient ad germinandũ. sx his
enĩ cuncta cieant᷑. Unde ⁊ lucretiꝰ. Ex igne t̾ra
atq anima nascuit᷑ ⁊ imbri. Est aũt nom̃
grecum. Crando appellata. qͦd forma eiꝰ granoꝵ
similitiulinẽ habeat. Hec aũt uentoꝵ rigore
durat᷑ in nube ac solidat᷑ inniuẽ. rupto q
aere soluit᷑. Nix a nube uude uenit. ⁊ glacies
aũt qͦd eo stringat᷑ tellus. Se gͥppe terra dr᷑.
Tunc aũt maiori gelu stringit᷑ t̾ra. cũ fuerit nox
serena. pͥruina est matutim temꝑis frigus. qͦd
inde priuna nom̃ accepit. qͥa sicut ignis urit.
Pir enĩ ignis. Urere enĩ ⁊ ad frigus ⁊ ad solem
ꝑtinet. Nam uno sermone duo diu̾sa significan¬
t᷑ ꝓ eo qͦd unũ effectum hñt. similis enĩ uis est

Expanded text:
viae. Nam pluvias vocamus lentas et iuges, quasi viae. Nam pluvias vocamus lentas et iuges, quasi fluvias, quasi fluentes. Imbres autem et ad nubes et ad pluvias pertinent, dictae a Graeco vocabulo quod terram inebrient ad germinandum. Ex his enim cuncta creantur, unde et Lucretius1, 715: Ex igni, terra atque anima nascuntur et imbri. Est autem nomen Graecum. Grando appellata quod forma eius granorum similitudinem habeat. Haec autem ventorum rigore durantur in nube, ac solidantur in nivem, ruptoque aere solvuntur. Nix a nube, unde venit; et glacies autem quod eo stringatur tellus; γῆ quippe terra dicitur. Tunc autem maiori gelu stringitur terra, cum fuerit nox serena. Pruina est matutini temporis frigus, quae inde pruina nomen accepit quia sicut ignis urit; πῦρ enim ignis. Urere enim et ad frigus et ad solem pertinet; nam uno sermone duo diversa significantur, pro eo quod unum effectum habent. Similis enim vis est
Abbreviated transcription (Latin):
to aũt ⁊ igne fulmina in nubib fieri. ⁊ impul¬
su uentoꝵ emrtti. Ileo aũt fulminis ignem
ium habere maiorẽ ad penetͣndũ. qͥa subtilio¬
rib elem̃tis factus ẽ qmͣ noster .i. qͥ nobis in usue̾.
men. fulgur qͥa tangit. fulgor qͥa incendit
⁊ urit. fulm̃ qͥa findit. Icło ⁊ cũ t̾nisradiis
Rcus celestis dictus. a similitu¬
aie curuati arcus. Iris enu
nubes ex acluerso radiũ solis accipiunt ⁊ arcus
speciẽ fingunt. Cui uarios colores illa dat res.
qͥa aqua teniuis. aer lucidus. ⁊ nubes caligi¬
uantes. irracliata ista uarios creant colores.
Pluiie dicte. eo qͦd fiuant qͣi fluꝰ ie. Nascunt᷑
enĩ de terre ⁊ maris anhelitu. Que cũ altiꝰ ele¬
uate fueruit. aut solis calore resolute. aut ui
uentoꝵ cõpresse: stillant᷑ in t̾ris. Nimibus ẽ den¬
sitas nubis intẽpesta ⁊ obscura. ⁊ inde nimbi a
nube. sunt ait̃t nimbi repentine ⁊ p̾cipites plu¬

Expanded text:
to autem et igni fulmina in nubibus fieri et inpulto autem et igni fulmina in nubibus fieri et inpulsu ventorum emitti. Ideo autem fulminis ignem vim habere maiorem ad penetrandum, quia subtilioribus elementis factus est quam noster, id est qui nobis in usu est. men: fulgus, quia tangit; fulgor, quia incendit et urit; fulmen, quia findit; ideo et cum ternis radiis rcus caelestis dictus a similitudine curvati arcus. Iris huicnubes ex adverso radium solis accipiunt et arcus speciem fingunt; cui varios colores illa dat res, quia aqua tenuis, aer lucidus, et nubes caligantes, inradiata ista varios creant colores. Pluviae dictae quod fluant, quasi fluviae; nascuntur enim de terrae et maris anhelitu. Quae cum altius elevatae fuerint, aut solis calore resolutae, aut vi ventorum conpressae, stillantur in terris. Nimbus est densitas nubis intempesta et obscura; et inde nimbus a nube. Sunt autem nimbi repentinae et praecipites plu
Abbreviated transcription (Latin):
icleo int̾lum tam grauit̾ concu¬
tit om̃ia. ita ut glũ discilisse ui¬
deat᷑. qͥa cũ ꝓcella uehem̃tissim uenti nubib
se repente inmiserit. tbine inualescente exitũ q
querente. nubem quã excauauit impetu mag¬
no ꝓscindit. ac sic cũ horrendo fragore defert᷑
ad aures. Quod mirari qͥs ñ debeat. cũ uesicu¬
la qiͣus parua. magnũ tam̃ sonitũ displo¬
sa emittat. Cũ tonitruo aũt simul ⁊ fulgura
paret ante tonitruũ fulgura uocat᷑. que ut
diximꝰ ideo aute uidet᷑ qͥa clarũ est lumen.
Tonitrum aut̃t ad aures tarlius ꝑuenit.
I de fulminib
Qeuꝵ ⁊ fulmen. ictus celestis
laculi. a feriendo dicti. fulge¬
re enĩ ferire est. atqꝵ ꝑcutere.
fu̾lmia aũt collisa liumina faciunt. Nam
om̃ium rerũ collisio ignẽ creat. ut in lapi¬
dib cerminus. uł in accritu rotarũ. uł in
siliuis arboꝵ. Simili modo in nubib ignis.
Unde ⁊ pͥus nubila st̃. deuide ignes. Ex uen¬

Expanded text:
ideo interdum tam graviter concuideo interdum tam graviter concutit omnia ita ut caelum discississe videatur quia, cum procella vehementissimi venti nubibus se repente inmiserit, turbine invalescente exitumque quaerente, nubem, quam excavavit, impetu magno perscindit, ac sic cum horrendo fragore defertur ad aures. Quod mirari quis non debeat, cum vesicula quamvis parva magnum tamen sonitum displosa emittit. Cum tonitruo autem simul et fulgura m quae apparet ante tonitruum fulgetra vocatur. Quae, ut diximus, ideo ante videtur quia clarum est lumen; tonitruum autem ad aures tardius pervenit. § 9 De fulminibus. Fulgur et fulmen, ictus caelestis iaculi, a feriendo dicti; fulgere enim ferire est atque percutere. Fulmen autem conlisa nubila faciunt. Nam omnium rerum conlisio ignem creat, ut in lapidibus cernimus, vel attritu rotarum, vel in silvis arborum: simili modo in nubibus ignis, unde et prius nubila sunt, deinde ignes. Ven
Abbreviated transcription (Latin):
montes erigant᷑. secdatis rursus tempestatib acde¬
quant᷑. Altitudo ciũ maris diu̾sa est. indiscreta
tam̃ dorsi eiꝰ equalitas. Ieleo aũt mare icrem̃tũ
ñ cape. cũ omĩa flumina ⁊ om̃s fontes recipiat.
hec causa est. Partim qͦd insluentes uncdas ip̃a
magnitudo tiꝰ ñ sentiat. deuide qͦd amara aqua
dule fluentiũ consumat. uł qͦd ip̃e nubes młiu
aquarũ ad se trahant. siue qd̾ illas partĩ atife¬
rant uenti. partun sol grsictet. postremũ qͦd ꝑ

Expanded text:
montes erigantur, sedatis rursus tempestatibus adaemontes erigantur, sedatis rursus tempestatibus adaequantur. Altitudo enim maris diversa est, indiscreta tamen dorsi eius aequalitas. Ideo autem mare incrementum non capere, cum omnia flumina, omnes fontes recipiat, haec causa est: partim quod influentes undas ipsa magnitudo eius non sentiat: deinde, quod amara aqua dulce fluentum consumat; vel quod ipsae nubes multum aquarum ad se attrahant; sive quod illum partim aufera