comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
armis. bellorumq fragoribꝰ gran¬
dis instabilitas messe cernitur.
Quidenim incercius est magisꝙ
instabile bellicis euentibus. ubi
nullus est certus laboriosi certa¬
minis exitus. nulla certa uictori¬
a. et sepe abinferioribus sublimi¬
ores superantur. nõnumquam ue¬
ro in alterutros uergentia mala
conueniunt coequalia. ut qui se
presumebant habitaturos esse
iuctoriam. in fine non habent ni¬
si calanutosam miseriam. Quan¬
ta quoq mala sub ficto nomine
pacis prouenunt quis explicare
potest: cum eciam pax illa. que
stabilis ac firma inter bonos es¬
se credatur. interdum per pra¬
ua maloꝵ consilia mexiciosas dis¬
cordiarum tempestates transfer¬
tur. Unde et mormis instabilitas.
mpace transitoria uroetur. Quid
ergo aluto restat. nisi ut cor regis
ac tota spei froucia. non in armo

Expanded text:
armis bellorumque fragoribus granarmis bellorumque fragoribus grandis instabilitas inesse cernitur. Quid enim incertius est magisque instabile bellicis eventibus, ubi nullus est certus laboriosi certaminis exitus, nulla certa victoria, et saepe ab inferioribus sublimiores superantur, nonnunquam vero in alterutros vergentia mala eveniunt coaequalia; et qui se praesumebant habituros esse victoriam, utrique in fine non habent nisi calamitosam miseriam. Quanta quoque mala sub ficto nomine pacis proveniunt, quis explicare potest? cum etiam illa pax quae stabilis ac firma inter bonos esse credebatur, interdum per prava malorum consilia in exitiosas discordiarum tempestates transfertur. Unde in armis instabilitas, in pace transitorium videtur. Quid ergo aliud restat, nisi ut cor regis et tota spei fiducia non in armo
Abbreviated transcription (Latin):
momentaneum uolubilis rote
uertigini. sapientes esse consimi¬
le iudicauerunt. Nam sicut om¬
nis rote uertigo. que superiora ha¬
bet modo deicit. et que deiecta
sunt modo superius extollit. ita
subito erectiones subito elisiones
terrestris gloria regni sustinet.
Unde nec ueros sed imaginarios
& citius fugitiuos honores habet.
llud enim uerum regnum est
quod in sempiternum durat.
Hoc autem quia transitorium est.
et caducum. non ueritatem. sed
quandam mediocriter similitu¬
dinem ueri et permanentis. sem¬
per regni ostendit. Sicut enim
arcus celi uarios pingens ornatꝰ.
arcuato curuamine celeriter refu¬
git. ita nimirum secularis glori¬
e dignitas. quamuis ad presens
ornata. tamen est citius fugitiua.
Qua itaq arte. & quali industria
quantaq solliciticoine. hec insta¬
bilitas: ao aliquam stabilitatis
effigiem refrenatur. Porte ue¬
ro aut armoꝵ uiolenta fortitiroi¬
ne. aut pacifica tranquillitatis
concordia terrestre regnum sta
bilitatur. S ed rursus impsis

Expanded text:
momentaneum volubilis rotae vertigini sapientes esse consimile judicaverunt. Nam sicut omnis rotae vertigo, quae superiora habet modo dejicit, et quae dejecta sunt modo superius extollit, ita subito erectiones, subito elisiones terrestris gloria regni sustinet; unde nec veros, sed imaginarios et citius fugitivos honores habet. Illud enim verum regnum est, quod in sempiternum perdurat; hoc autem quod transitorium est et caducum, non veritatem, sed quamdam mediocriter similitudinem veri et permanentis semper regni ostendit. Sicut enim arcus coeli varios pingens ornatus arcuato curvamine celeriter refugit, ita nimirum saecularis gloriae dignitas, quamvis ad praesens ornata, tamen est citius fugitiva. Qua itaque arte et quali industria quantaque sollicitudine haec instabilitas ad aliquam stabilitatis effigiem refrenatur? Forte vero aut armorum violenta fortitudine, aut pacifica tranquillitatis concordia tesis
Abbreviated transcription (Latin):
momentaneum uolubilis rote
uertigini. sapientes esse consii¬
le iudicauerunt. Nam sicut om¬
nis rote uertigo. que superiorah¬
bet modo deicit. et que deiecta
sunt modo superius extollit. itas
subito erectiones subito elisione
terrestris gloria regni sustinet.
Uirde nec ueros sed imaginarios
& citius fugitiuos honores habt
llud enim uerum regnum est
quod insempiternum durat.
Hoc autem quia transitorium est
et caducum. nonueritatem. sed
quandam mediocriter similitu¬
dinem ueri et permanentis. sen¬
per regni ostendit. Sicut enim
arcus celi uarios pingens ornatꝰ.
arcuato curuamine celeriter refu¬
git. ita nimirum secularis glori¬
e dignitas. quamuis ad presens
ornata. tamen est citius fugituia.
Qua itaq arte & quali industria
quantaq sollicitioine. hec insta¬
bilitas:. ad aliquam stabilitatis

Expanded text:
momentaneum volubilis rotae vertigini sapientes esse consimile judicaverunt. Nam sicut omnis rotae vertigo, quae superiora habet modo dejicit, et quae dejecta sunt modo superius extollit, ita subito erectiones, subito elisiones terrestris gloria regni sustinet; unde nec veros, sed imaginarios et citius fugitivos honores habet. Illud enim verum regnum est, quod in sempiternum perdurat; hoc autem quod transitorium est et caducum, non veritatem, sed quamdam mediocriter similitudinem veri et permanentis seper regni ostendit. Sicut enim arcus coeli varios pingens ornatus arcuato curvamine celeriter refugit, ita nimirum saecularis gloriae dignitas, quamvis ad praesens ornata, tamen est citius fugitiva. Qua itaque arte et quali industria quantaque sollicitudine haec instabilitas ad aliquam stabilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tiomibus. ac diuino auxilio. ꝙͣ
armis sccularibꝰ. a periculõ
mortis ꝓtegant᷑. Vnde aũ solati¬
a presentis uite. et defensio contͣ
uniuersa pericula. & iuctoria mar¬
ume de hostib conquirencla sit. ip̃e
dñs inueteri lege priorem populũ
instruens ita ostendit dicens. Si
in preceptis meis ambulaueritis.
& mandata mea custodieritis. ꝙ
feceritis ea. dabo uobis pluuiam¬

Expanded text:
tionibus ac divino auxilio, quam tionibus ac divino auxilio, quam armis saecularibus a periculo mortis protegantur. Unde autem solatia praesentis vitae, et defensio contra universa pericula, et victoria de hostibus maxime quaerenda sit, ipse Dominus in veteri lege priorem populum instruens ita ostendit dicens: Si in praeceptis meis ambulaveritis, et mandata mea custodieritis, et feceritis ea, dabo
Abbreviated transcription (Latin):
q hostibus. qui se uisꝑatos adesse
confiderent. alleluiã. tercio rept¬
titã sacerdotes exclamabant.
Sequit᷑ una uox omniũ. et elatũ
clamorem reꝑcusso aerȩ montiũ
conclusa multiplicant. Nostile
agnien terrore ꝓsternit᷑. & suꝑ se
non solũ rupes circumdatus. s
etiam ipsam celi machinã contre¬
miscunt. Trepidationiq miecte
uix sufficere pedũ ꝑnicitas crede¬
batur. passim fugiunt. arma ꝓ¬
iciunt. gaudentes uel nuda cor¬
pora eripuisse discrimim P lures
etiam timore precipites. flumen
quod transierant deuorauit.
Ultionem suã in nocens exercitus
intuetur. & iuctorie concesse oci¬
osus spectator efficitur. spolia col¬
liguntur exposita. & celestis pal¬
me gaudia. nules religiosus ã¬
plectitur. Triumpbant pontifi¬
ces hostib fusis sine sanguine.
triumphant. uictoria fide obten¬
ta. non uirib Hiis itaq et talibꝰ
eremplis euidenter ostenditur.
qõ magis homines sanctis ora¬

Expanded text:
que hostibus, qui se insperatos adesse que hostibus, qui se insperatos adesse confiderent, alleluia jam tertio repetitam sacerdotes exclamabant. Sequitur una vox omnium, et elatum clamorem repercusso aere montium conclusa multiplicant. Hostile agmen terrore prosternitur, et super se non solum rupes circumstantes, sed etiam ipsam coeli machinam contremiscunt, trepidationique injectae vix sufficere pedum pernicitas credebatur. Passim fugiunt, arma projiciunt, gaudentes vel nuda corpora eripuisse discrimini. Plures etiam timore praecipites flumen quod transierant devoravit. Ultionem suam innocens exercitus intuetur, et victoriae concessae otiosus spectator efficitur. Spolia colliguntur exposita, et coelestis palmae gaudia miles religiosus amplectitur. Triumphant pontifices, hostibus fusis sine sanguine; triumphat victoria, fide obtenta, non viribus. His itaque et talibus exemplis evidenter ostenditur quod magis homines sanctis ora
Abbreviated transcription (Latin):
quinquagesime uenerabiles dies
quos religiosiores reddebat pre¬
sentia sacerdotũ. intantũ ut cot¬
tidianis predicationibꝰ. institur.
certatim populi. ad gratiã bap¬
tismatis conuolarent. Nam mar¬
ima exercitus multitudo. undã
lauachri salu:aris expetit. eccli
ad diem resurrectionis dñice.
fiondibus contexta conponitur.
atq in expeditione campestri. in¬
star ciuitatis aptatur. Cadidus
baptismate procedit exercitus.
fides feruet in popło. & contempto
armoꝵ presidio. diuinitatis ex¬
pectatur auxiliũ. I unc germa¬
nus ducem se prelii confitetur
Flegit expeditos. et e regione qͣ
hostium sperabat᷑ aduentus. ual¬
lem cutũdatã mediis montib
intuetur. quo in loco nouũ con¬
ponit exercitũ ipse dux agmini.
Et iam aderat ferox hostiũ mul¬
titudo. ꝗͣ cum appropinquare
intuerent᷑. ĩ isdiis constituti.
subito germanus signifer uniu̾sos
amonet. et predicat ut uocis sue
uno clamore respondeant. securis¬

Expanded text:
etiam Quadragesimae venerabiles dies, etiam Quadragesimae venerabiles dies, quos religiosiores reddebat praesentia sacerdotum in tantum ut, quotidianis praedicationibus instituti, certatim populi ad gratiam baptismatis convolarent. Nam maxima exercitus multitudo undam lavacri salutaris expetiit. Ecclesia ad diem resurrectionis Dominicae frondibus contexta componitur, atque in expeditione campestri instar civitatis aptatur. Madidus baptismate procedit exercitus, fides fervet in populo, et contempto armorum praesidio, divinitatis exspectatur auxilium. Tunc Germanus ducem se praelii profitetur, eligit expeditos, et e regione qua hostium sperabatur adventus, vallem circumdatam editis montibus intuetur, quo in loco novum componit exercitum ipse dux agminis. Et jam aderat ferox multitudo hostium, quam cum appropinquare intuerentur in insidiis constituti, tunc subito Germanus signifer universos admonet, et praedicat ut voci suae uno clamore respondeant; securis
Abbreviated transcription (Latin):
clementẽ correptionẽ in se cognos¬
cens factam. a deo. habente ꝓui¬
dentiam animarũ. eũ pie colen¬
tiũ. exinde reduxit exercitũ. con¬
fusionem non uictoriã ex illa obsi¬
dione ꝑcipiens. L egimꝰ et alios
sanctos uiros quos contigit ali¬
quando cum xp̃iano populo. in
expeditione exercitꝰ esse magis¬
in oratione contra hostes. quam
armis secularibꝰ pugnare. quo¬
mͦ sanctꝰ germanꝰ autifioiorensis
ep̃s fecisse legit᷑ qui cũ beato lu¬
po ep̃o trecasene ciuitatis i bri¬
tanam ad exstirpandã pelagia¬
nã heresim. missus fuerat. Quo
tempore. necessitas belli britonibꝰ
contra pictos. et saxones ĩmine¬
bat. quia picti et saxones conficda¬
tes in multitudine exercitus sui
britones opprinere disponebant
quos eadem necessitas in castra
contraxerat. et cum trepidi par¬
tes suas impares iudicarent. sõ¬
rum antistitum auxiliũ pecie¬
runt. Itaq apłicis ducibus m̃
militabat incastris. Aderant:

Expanded text:
clementemque correptionem in se cognsclementemque correptionem in se cognscens factam a Deo habente providentiam animarum eum pie colentium, suum exinde reduxit exercitum, confusionem non victoriam ex illa obsidione percipiens. Legimus et alios sanctos viros, quos contigit aliquando cum Christiano populo in expeditionem exercitus esse, magis oratione contra hostes quam armis saecularibus pugnasse; quomodo sanctus Germanus Antissiodorensis episcopus fecisse legitur, qui cum beato Lupo, episcopo Tricassinae civitatis, in Britanniam ad exstirpandam Pelagianam haeresim missus fuerat, quo tempore necessitas belli Britonibus contra Pictos et Saxones imminebat, quia Picti et Saxones, confidentes in multitudine exercitus sui, Britones opprimere disponebant, quos eadem necessitas in castra contraxerat. Et cum trepidi partes suas impares judicarent, sanctorum antistitum auxilium petierunt. Itaque apostolicis ducibus Christus militabat in castris. Aderant
Abbreviated transcription (Latin):
dam antiochiã nugdoniã uocat.
multis cũ milib obsidebat. Huiꝰ
urbis ep̃s atq rector et duxꝰ erat
sanctus iacobus apłice gratie ra¬
diis illustratus. Per idem ergo
tempꝰ effrem uir mirabilis. et cõ¬
iacobo supplicabat. ut ueniret
ad murũ. et uidens barbaros
maledictionis iacula contra eos
mitteret. Plexus ergo uenera¬
bilis homo ascendit inturrim.
& cũ milia miliũ uroeret exer¬
citus. aliam maledictionem eis ñ
petiit. nisi scinifes et culices ut
ꝑ parua animalia suꝑnã uirtutẽ
potuissẽt agnoscere. Drationem
uero secute sunt nebule. scinifoꝵ
et culicum. et elephantoꝵ quid̃
ꝓmuscidas cum sut caue equor
uero. alioꝵq iumentoꝵ aures. si¬
mul et nares impleuerũt. Et
illi ferre ium paruoꝵ animali¬
ũ non ualentes. sessoresq suos¬
⁊ ductores excussos dorsis ꝓiete¬
runt. et disruptas aties confu¬
derunt. exercitũq relinquentes
summo impetu fugiebant. Hoc
modo territus imꝑator. parua

Expanded text:
dam Antiochiam Mygdoniam vocant, dam Antiochiam Mygdoniam vocant, multis cum millibus obsidebat, cujus urbis episcopus atque rector et dux erat sanctus Jacobus apostolicae gratiae radiis illustratus. Per idem ergo tempus Ephraim vir mirabilis et conratissimo Jacobo supplicabat ut veniret ad muros, et videns barbaros, maledictionis jacula contra eos emitteret. Flexus ergo venerabilis homo ascendit in murum, et cum millia millium videret exercitus, aliam maledictionem eis non petiit, nisi sciniphes et culices, ut per parva animalia supernam virtutem potuissent agnoscere. Orationem vero secutae sunt nebulae sciniphum et culicum. Et elephantorum quidem proboscidas, cum sint cavae, equorum vero aliorumque jumentorum aures simul et nares implerunt. At illi ferre vim parvorum animalium non valentes, sessores suos ductoresque excussos dorsis projecerunt, et disruptas acies confuderunt, exercitumque relinquentes, summo impetu fugiebant. Hoc modo territus imperator parvam
Abbreviated transcription (Latin):
eos. Sicq irrũpens inhostes con¬
truut eos. ⁊ uictoriã accepit de
inimicis suis. Nec solũ inueteri
testamento. hec facta sunt. s etiã
ĩnouo hiis similia contigerunt.
Unde hystorie tradunit qdđ constant¬
nus imꝑator cruce xp̃i ꝓuexillou¬
tens. uniuersos hostes suos suꝑa¬
uit. S imiliter et theodosiꝰ augus¬
tus magis orando quam bellando
quosdam tyrannos. eoꝵq exertitꝰ
ꝓstrauit. Cui dñs tempestatẽ ful¬
gura et tonutrua in auxilium qͣ
aduersarios misit. et eos uindic¬
ta celesti ꝓtriuit. De quo quidã
eleganter poeta sic ait. Onimiũ
dilecte deo tibi militat ether. Et
coniurati ueniĩt adclassica uenti
Quid aũ mirũ si ꝑ magna elemen¬
ta᷑ magnꝰ dñs magnalia oꝑetur
cũ etiã inminutis uolatilibꝰ stu¬
penda miracula ip̃e facere p̃di¬
cet᷑ Ecclesiastica namq refert
hystoria. quod tempore constantii
imꝑatoris. rex persarũ saporis
nomine nysiben ciuitatẽ ꝙͣ qui¬

Expanded text:
eos . Sicque irrumpens in hostes, coneos . Sicque irrumpens in hostes, contrivit eos, et victoriam accepit de inimicis suis. Nec solum in Veteri Testamento haec facta sunt, sed etiam in Novo his similia contigerunt. Unde historiae tradunt quod Constantinus imperator cruce Christi pro vexillo utens, universos hostes suos superavit. Similiter et Theodosius Augustus magis orando quam bellando quosdam tyrannos eorumque exercitus prostravit; cui Dominus tempestates, fulgura et tonitrua in auxilium contra adversarios misit, et eos vindicta coelesti protrivit, de quo quidam eleganter poeta sic ait: O nimis dilecte Deo, tibi militat aether, Et conjurati veniunt ad classica venti. Quid autem mirum si per magna elementa magnus Dominus magnalia operetur, cum etiam in minutis volatilibus stupenda miracula ipse facere praedicetur? Ecclesiastica namque refert historia quod tempore Constantii imperatoris rex Persarum Sapores nomine, Nisibin civitatem, quam qui
Abbreviated transcription (Latin):
hostes suꝑabat. ita ut reuerteret
insidias hostium in semetipsos. et
mutius caderent uulneribꝰ. Isra¬
helite uero ingentẽ precdã de spo¬
luis occisoꝵ tollentes. ita onustist̃
ut omĩa portare ñ possent. nec ꝑ
tres dies spolia auferre. ꝓprede
magnitudine. Quid referam de
machabcis. qͥ diuino freti aduto
rio. sepe uictores fuerunt. Uñ
formidantẽ ac dicentẽ quomͦ po¬
terimꝰ pauci pugnare. ad multi¬
tudinem tantã. et tam fortẽ.⁊
nos fatigati sumꝰ. ieiunio hodie
respondit. Facile ẽ conclitoi mł¬
tos in manꝰ paucoꝵ. & non ẽ diffe¬
rentia inconspectu dei celi. libera
re inmultis et in paucis. quia ñ
in multitudine exercitus iuictori¬
a belli. sed decelo fortitudo ẽ. Spĩ
ueniunt adnos in multitudine cõ¬
tumaci et superba. ut disꝑdant¬
nos et urores nr̃ãs. & filios nr̃os.
& ut spolient nos. Nos uero pug¬
nemꝰ ꝓ animabꝰ nr̃is. et legib nr̃is.
et ip̃e dñs conteret eos aute faci¬
em urãm. uos aũ ne timueritis

Expanded text:
abat, ita ut converteret hostium insidias in semetipsos, vel mutuis caderent vulneribus. Israelitae vero ingentem praedam de spoliis occisorum tollentes, ita onusti sunt ut omnia portare non possent, nec per tres dies spolia auferre prae praedae magnitudine. Quid referram de Machabaeis, qui divino freti adjutorio saepe victores fuerunt? Undeformidantem ac dicentem, Quomodo poterimus pauci pugnare adversus multitudinem tantam et tam fortem, et nos fatigati sumus jejunio hodie? respondit: Facile est concludi multos in manus paucorum; et non est differentia in conspectu Dei coeli libere in multis vel in paucis, quia non in multitudine exercitus victoria belli, sed de celo est fortitudo. ipsi veniunt ad nos in multitudine contumaci et superba ut disnos et uxores nostras et filios nostros, et ut spolient nos; nos vero pugnemus pro animabus nostris et legibus nostris, et ipse Dominus conteret eos ante faciem vestram. Vos autem ne timueritis
Abbreviated transcription (Latin):
Nde si quando
bellici rumores crebrescant. ñ tam
in armis corporalibꝰ. ꝙ fortitiroine
conficdendum. quam assiouis ad
dñm orationibꝰ. est insistendum.
deiq sunt imploranda suffragia.
cuiꝰ in manibꝰ consistit salus pax ꝙ
iuctoria. Qui si pia deuotione in¬
uocatus fuerit numꝗͣ se iuo¬
cantes deserit. sed eisdem mise¬
ricorditer adiuitor inoportunta¬
tib assistit. Nam cũ suoꝵ electoꝵ
manus et uoces. ad patrem mise¬
ricordiarũ eleuant᷑. hostiũ feroci¬
tas annichilat᷑ ac non numquam
hostib subitanea ignominia. mor¬
tisq fouea. pis uero mopmata
uictoria disponit᷑. dum pii uiam
desperate salutis. impii aũ decipu¬
lam insꝑate mortis intrant. Sed
quod dicimus euidentissimis ex¬
emplis nos approbemꝰ. Moyses le¬
gis lator cum manus suas ĩ orati¬
one eleuabat ad dñm uincebat
mittebat uincebat amalech. Sic
et rege iezechia non corporalibus
armis pugnante. s cũ lacrimis
exorante. angelus dñi centũ oc¬

Expanded text:
nde si quando bellici rumores crebrescant, non tam in armis corporalibus et fortitudine confidendum, quam assiduis ad Dominum orationibus est insistendum, Deique sunt imploranda auxilia, cujus in manibus consistit salus, pax atque victoria; qui si pia devotione invocatus fuerit, nunquam se invocantes deserit, sed eisdem misericorditer adjutor in importunitatibus assistit. Nam cum suorum electorum manus et voces ad Patrem misericordiarum elevantur, hostium ferocitas annihilatur, ac nonnunquam hostibus subitanea ignominia mortisque fovea, piis vero inopina victoria disponitur; dum pii viam desperatae salutis, impii autem decipulam insperatae mortis intrant. Sed quod dicimus, evidentibus exemplis nos approbemus. Moyses legislator cum manus suas in oratione elevabat ad Dominum, vincebat mittebat, vincebat Amalec. Sic et rege Ezechia non corporalibus armis pugnante, sed cum lacrymis exorante, angelus Domini centum oc
Abbreviated transcription (Latin):
principibus augustum dedicauit
ꝙ adornauit imperatorem. Et
quid plura referam: certe sere¬
nissima pietatis clementia. & glo
collocauit incelo. Quippe qui ñ
solum sua. sed extoto semetipsos
om̃ipotenti dederunt nichil aũ
ab iusto et pio rege donandum ẽ
nisi quod sit beneficiũ. Benefi¬
ciũ autem si ad aliquã mercedis
remunerationẽ in hoc seculo re¬
fertur interit atq finit᷑. Nec
enĩ possumus idhabere integͥm
cuiꝰ precium nobis persolutũ est¬
unde nontam beneficiũ. sed potiꝰ
conmertium dicenda ẽ talis largi¬
tio. D aitoa sunt uero benefitia.
que data boni principis. famã pi
qui facile sibimet denegant. qͥ a
quod difficile aut impossibile ẽ.
imꝓbe atq atrociter exposcunt.
unde gerua imperator dicebat.
mici cum se mereri omĩa p̾su¬
mant. si quicquã non extorserit
atrociores fiunt. In omnibꝰ itaq
largitionib. temperabilis ser¬
uanda est mensura. rectaq in
donatore intentio. ut ꝓ salute

Expanded text:
principibus Augustum dedicavit. m adordinavit imperatorem. Et quid plura referam? Certe serenissima pietatis clementia glorioscollocavit in coelo. Quippe qui non solum sua, sed et totos semetipsos Omnipotenti dederunt. Nihil autem ab justo et pio rege donandum est, nisi quod sit beneficium. Beneficium autem si ad aliquam mercedis remunerationem in hoc saeculo refertur, interit atque finitur. Nec enim possumus id habere integrum, cujus pretium nobis persolutum estUnde non tam beneficium, sed potius commercium dicenda est talis largitio. Danda sunt vero beneficia, quae data boni principis famam pietqui facile sibimet denegant; quia quod difficile aut impossibile est, improbe atque atrociter exposcunt. Unde Nerva imperator dicebat: Amici cum se mereri omnia praesumunt, si quidquam non extorserint, atrociores fiunt. In omnibus itaque largitionibus temporalibus servanda est mensura rectaque in donatione intentio, ut pro salute
Abbreviated transcription (Latin):
uendit᷑ imperator. qui hoc ipso
miser efficit᷑ cum apuo ipsũ ue¬
ra reiciant᷑. Hinc sepe tumultu¬
osa indisciplinatione & dei cul¬
trix pietas opprimit᷑. cũ multũ
derogatio preualeat. quando
derogatores credunt᷑ froe digni
quos gemina pestis corrumpit
acerbissima amor uidelicet fal¬
sitatis & odium ueritatis.

Expanded text:
 imperator, qui eo ipso  imperator, qui eo ipso miser efficitur cum apud ipsum vera reticeantur. Hinc saepe tumultuosa indisciplinatione et Dei cultrix pietas et veritas opprimitur, cum multum derogatio praevaleat quando derogatores creduntur fide digni, quos gemina pestis corrumpit acerbissima, amor videlicet falsitatis et odium veritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Inc autem ordo exposcit. ut
de malis etiam principibus
aliqua nos breuiter perstringamiꝰ.
quoniam de bonis qued am utilia.
sceptrisq rei publice necessaria.
diximus. ubi primo queritur
que causa etiam ex bonis malos
faciat. Ad quod dicendum. iampͥ¬
mum regalis licentia. deuroe re¬
rum copia. cum ipsa habuntan¬
tia rerum. causa malorum fiat. Ami¬
ci preterea improbi. satellices detes¬
tandi. eunuchi auarissimi. aulio
uel stulti uel detestabiles. per qͦs
om̃s etiam millo dñatore. qui u¬
debat᷑ bonus eẽ. nascitur obluui
mandatoꝵ dei. Postremo qõ ne¬
gari non potest rerũ publicarum
ignorantia. Ninc colligunt se qui¬
tuor uel quinq atq unũ consilu
ad decipiendum imꝑatorem. seu
regem capuint dicunt quid pro¬
bandum sit. imperator qui do¬
mi clausus ẽ. uera non nouit.
Cogit᷑ hoc tantũ scire qđ illi lo¬
quunt᷑ facit iuidices quos ficri
non oportet. Ammouet a re pu¬
blica. quos debeat obtinerẽ. Unde
etiam bonus et cautus & optimus¬

Expanded text:
nc autem ordo exposcit ut de malis etiam principibus aliqua nos breviter perstringamus, quoniam de bonis quaedam utilia sceptris, quae rei publicae necessaria diximus. Ubi primo quaeritur quae causa etiam ex bonis malos principes faciat? Ad quod dicendum: Jam primum regalis licentia, deinde rerum copia, cum ipsa abundantia rerum causa malorum fiat. Amici praeterea improbi, satellites detestandi, eunuchi avarissimi, aulici vel stulti vel detestabiles, per quos omnes etiam in illo dominatore qui videbatur bonus esse nascitur oblivio mandatorum Dei. Postremo, quod negari non potest, rerum publicarum ignorantia. Hinc colligunt se quatuor vel quinque, atque unum consilium ad decipiendum imperatorem seu regem capiunt. Dicunt quid probandum sit. Imperator qui domi clausus est, vera non novit; cogitur hoc tantum quod illi loquuntur, facit judices quos fieri non oportet, amovet a re publica quos debeat obtinere. Unde etiam venditur bonus et cautus et optimus
Abbreviated transcription (Latin):
lissimam erga cultũ om̃ipoten¬
tis. imuitetur deuotionẽ. seq bñi¬
uolũ clementem. in iusticiis dis¬
trictũ. incordis humilitate mã¬
suetum. iniuscerib miscdie con¬
patientem. in largitate munifi¬
cum. uizelo qui scłm ueũ est.
fulmineũ circa dei eccłiam solles¬
ter exhibeat. si inconsortio super¬
noꝵ cuium cum sanctis et ius¬
tis rectoribꝰ regnare perhenni¬
ter procurat.

Expanded text:
lissimam erga cultum Omnipotenlissimam erga cultum Omnipotentis imitetur devotionem, seque benevolum, clementem, in judiciis districtum, in cordis humilitate mansuetum, in visceribus misericordiae compatientem, in largitate munificum, in zelo qui secundum Deum est fulmineum circa Dei Ecclesiam solerter exhibeat, si consortio supernorum civium cum sanctis et justis rectoribus regnare perenniter procurat.
Abbreviated transcription (Latin):
fidens. Hoc beatus iouianus d̃o
amabilis princeps ficle incõcussa
seruauit. Quidum hostis esset
arriane perftoie. atq sectator ⁊i¬
ceni decretoꝵ concilii. ex momen¬
taneo terrestris imperii fastigio
eterni sibi głam regni conpara¬
uit. Quid referam de duobus
sacratissimis. diuina prestante
grã imperatoribꝰ theodosiis.:
Qui intantũ om̃ipotenti placu¬
erunt. ut regias purpuras. scep¬
tra quoq & apicem imperatorie
Dignitatis. diuinis preceptis et
canonicis institutis. dño inspi¬
rante subderent. ac pium relũ
erga dei eccłias. indefessa carita¬
te semper haberent. Unoe illos
uniuersoꝵ dñs sublimauit. inter¬
ris. et post presentis głam feliti¬
tatis. tamꝙͣ dilectos sibi minists
meternum beatificat incelis.
Sed siquis est tantoꝵ emulus
głe principũ. siquis xp̃ianus
rector. feliciter et gloriose in hoc
seculo. regnare desiderat. et ad
palmã sempiterne beatitudinis
peruenire contencdit. illoꝵ fide¬

Expanded text:
fidens. Hoc beatus Jovinianus Deo fidens. Hoc beatus Jovinianus Deo amabilis princeps fide inconcussa servavit; qui dum hostis esset Arianae perfidiae atque sectator Nicaeni decretorum concilii, ex momentaneo terrestris imperii fastigio aeterni sibi gloriam regni comparavit. Quid referam de duobus sacratissimis divina praestante gratia imperatoribus Theodosiis? qui in tantum Omnipotenti placuerunt, ut regias purpuras, sceptra quoque et apicem imperatoriae dignitatis divinis praeceptis et canonicis institutis Domino inspirante subderent, ac pium zelum erga Dei ecclesias indefessa charitate semper haberent. Unde illos universorum Dominus sublimavit in terris, et post praesentis gloriam felicitatis tanquam dilectos sibi ministros in aeternum beatificat in coelis. Sed si quis est tantorum aemulus gloriae principum, si quis Christianus rector feliciter et gloriose in hoc saeculo regnare desiderat, et ad palmam sempiternae beatitudinis pervenire contendit, illorum fide
Abbreviated transcription (Latin):
iudicat hominẽ. nisi autoierit
ab ipso prius. et cognouerit qͥd
faciat. Prius itaq rector tamq̃
luminosa pupilla. pͥmo qd̃ iustũ
spicaciter attendat. dehinc con¬
sensum. atq auctoritatis ãmi¬
niculũ. hiis que sunt uera. ꝙ us¬
ta abhibeat. per se uero nullati¬
nꝰ de talib p̃iuiditiũ fatiat. ne
forte errando ante conspectum
dnĩ. culpã aliꝙͣ detestabilem
incurrat. Unde uenerabilis
memorie ualentini anꝰ impera¬
tor. cũ a scĩs epĩs rogaretur. qua¬
tinus dignaretur ad emendati¬
onem sacri dogmatis interesse.
michi inquit cũ minimꝰ de po¬
pulo sim. fas non est talia ꝑscru¬
tari. uerũ sacerdotes quib hec
cura ẽ. apiro semetipsos congre¬
gent᷑ ubi uoluerint. Et hec qui¬
dem dicebat imperator. tam uir¬
tute humilitatis preditus. quã
dei timore munitus. ne forte of¬
nificꝰ et sapientissimus imꝑator
constantinꝰ non in sua. sed inscõꝵ
prudentia. sapientiaq epõꝵ con¬

Expanded text:
judicat hominem, nisi audierit judicat hominem, nisi audierit ab ipso prius et cognoverit quid faciat? Pius itaque rector tanquam luminosa pupilla primo quod justum nctiones perspicaciter attendat; dehinc consensum atque auctoritatis adminiculum his quae sunt vera et justa adhibeat. Per se vero nullatenus de talibus praejudicium faciat, ne forte errando ante conspectum Domini culpam aliquam detestabilem incurrat. Unde venerabilis memoriae Valentinianus imperator cum a sanctis episcopis rogaretur quatenus dignaretur ad emendationem sacri dogmatis interesse, Mihi, inquit, cum minimus de populo sim, fas non est talia perscrutari; verum sacerdotes, quibus haec cura est, apud semetipsos congregentur ubi voluerint. Et haec quidem dicebat imperator tam virtute humilitatis praeditus quam Dei timore munitus, ne forte ofnificus et sapientissimus imperator Constantinus, non in sua, sed in sanctorum prudentia sapientiaque episcoporum con
Abbreviated transcription (Latin):
sanctum epischopoꝵ consiliũ. nu
famosissimꝰ magnus uidelicet q̃¬
stantinus. imperator. exultans in
dño głabatur. Qui collectos ex oũ
uiros sacratissimos plus quam tͤ¬
centos epos. tam doctrina quam
miraculis choruscantes ꝓpter ca¬
tholice discussionem fidei inunũ
todoxos eccłiarũ principes. syno¬
uales fieri conuentus decernant᷑
ꝑpter necessarias sc̃ẽ eccłie itili¬
tates. que non nisi synodalibus
inuestigari conciliis. atq canoni¬
cis definiri sanctionib debent.
Inde cautũ et humilem et ual¬
de circumspectũ oportet ẽẽ regẽ.
ne quicquã de negociis eccłiasti¬
cis uidicare presumat. antequã
synodalia statuta cognoscat.
Siquidem eccłiastica iuditia ual¬
de sunt coram deo periculosa.
nisi cum maxima proferantur
iusticia. Precipue si per calump¬
mosos accusatores. et mendosos
testes. qui innocentes sunt ex ami¬
nent᷑ ab sentes. quod est xp̃i ant¬
tatis alienum. unde et illiro in
euuangłio legitꝰ. Numqͥd lex nr̃ã

Expanded text:
episcoporum concilium, in quo famosissimus magnus videlicet Constantinus imperator exsultans in Domino gloriabatur, qui collectos ex omnierat Evangelium, viros sacratissimos plus quam trecentos episcopos tam doctrina quam miraculis coruscantes, propter catholicae discussionem fidei in unumthodoxos Ecclesiarum principes synodales fieri conventus decernatur, propter necessarias sanctae Ecclesiae utilitates, quae non nisi synodalibus investigari conciliis atque canonicis definiri sanctionibus debent. Unde cautum et humilem et valde circumspectum oportet esse regem; nec quidquam de negotiis ecclesiasticis judicare praesumat, antequam synodalia statuta cognoscat. Siquidem ecclesiastica judicia valde sunt coram Deo periculosa, nisi cum maxima proferantur justitia; praecipue si per calumniosos accusatores et mendosos testes, qui innocentes sunt examinentur absentes, quod est Christianitatis alienum. Unde et illud in Evangelio legitur: Nunquid lex nostra
Abbreviated transcription (Latin):
tanto ꝓpitius causas terreni pri¬
cipis omp̃s sua pictate dispone
quanto de sua scẽ uidelicet eceli
causa. illum sollicitũ esse uide¬
rit. Itaq prouidus rector stu¬
deat facere. que deo sunt bene¬
placita. si ipse desiderat ut ũs
faciat. que sunt illi prospera. ꝗ
gloriosa. Isq diligenti cura so¬
lerter prouideat. quatinꝰ syno¬
dales conuentus. per singulos
annos. bis uel ter ficri iubeat
ut qđ aduerũ cultũ dei ꝑtinet
quod adecclesiarum ipfius re¬
suerentiã. et qd̃ adhonorem ꝑtine¬
re cognoscitur sacerdotum: uel
qͥd contra mandatũ dñi gestũ
sit. in ipso reuerendo atq una¬
numi discutiatur conuentu. ut
quicqͥd bene sit actũ. corrobore¬
tur. siqua uero male sunt ges¬
ta. in meliꝰ corrigant᷑. Ibi et̃ ip¬
si ecclesiarũ prepositi oportet
ut inuestigent᷑. qualiter suis
ministerus fungantur. uel qͦ¬
modo plebem sibi connussam
tam celesti informent doctͥna.
quã sancte conuersationis im¬

Expanded text:
tanto propitius causas terreni pritanto propitius causas terreni principis Omnipotens sua pietate disponet, quanto de sua, sanctae videlicet Ecclesiae, causa illum sollicitum esse viderit. Itaque providus rector studeat facere quae Deo sunt beneplacita, si ipse desiderat ut Deus faciat quae sunt illi prospera et gloriosa. Isque diligenti cura solerter provideat quatenus synodales conventus per singulos annos bis vel ter fieri jubeat, ut quod ad verum Dei cultum pertinet, quod ad ecclesiarum ipsius reverentiam, et ad honorem pertinere cognoscitur sacerdotum, vel quid contra mandata Domini gestum sit, in ipso reverendo atque unanimo discutiatur conventu, ut quidquid bene actum sit, corroboretur; si qua vero sunt male gesta, in melius corrigantur. Ubi et ipsi praepositi oportet ut investigentur qualiter suis ministeriis fungantur, vel quomodo plebem sibi commissam tam coelesti informent doctrina, quam sanctae conversationis im
Abbreviated transcription (Latin):
qui ut sapientes perhibent
sunt octo columpne. que forti¬
ter regnum iustiregis sustentãt
Prima columpna est ueritas
momnibus rebus regalibus
Scdã colupna patientia in omni
negotio. Iertia largitas ĩmu¬
nerib. Quarta persuasibilitas
seu affabilitas inuerbis. Qyiiti
maloꝵ correctio. atq contritio
Sexta bonoꝵ amitia. atq exaltas¬
eptima columpna leuitas tribu¬
ti inpopulos. Mctaua equitas iu¬
bitii inter diuites et pauperes.
ec sunt itaq octo columpne que
regnum uisti principis. et in hoc
columpnis regie potestatis e¬
minentia fultiat᷑. decet amabi¬
lem deo rectorem causam sui per¬
sonalem. utilitatibꝰ postponere
eccłiasticis. ut in quantũ memor
est benefitioꝵ dei. que illi suꝑna
gratia concessit. intantũ benefi¬
cui largitorem honoret. Tũc uero
honorare altissimũ bonꝰ pͥħiceps
cognoscit᷑. cum illoꝵ qui laborant
inagro dñico. tamꝙͣ magni regis
dispensator. aduitor et ꝓtector
efficiatur. Certũ namq est quo

Expanded text:
quoniam ut sapientes perhibent, sunt octo columnae quae fortiter regnum justi regis sustentant. Prima columna veritas est in omnibus rebus regalibus. Secunda columna patientia in omni negotio. Tertia, largitas in muneribus. Quarta, persuasibilitas seu affabilitas in verbis. Quinta, malorum correctio atque contritio. Sexta, bonorum amicitia atque exaltatSeptima columna levitas tributi in populos. Octava, aequitas judicii inter divites et pauperes. Hae sunt itaque octo columnae quae regncolumnis regiae potestatis eminentia fulciatur, decet amabilem Deo rectorem causam sui personalem utilitatibus postponere ecclesiasticis, ut in quantum memor est beneficiorum Dei quae illi superna gratia concessit, in tantum beneficii largitorem honoret. Tunc vero honorare Altissimum bonus princeps cognoscitur, cum illorum qui laborant in agro Dominico, tanquam magni regis dispensator, adjutor et protector efficitur. Certum namque est quod
Abbreviated transcription (Latin):
tius soleat audiri. nichil desioera¬
bilius concupisci. nichil postre¬
mo possit melius inueniri. Eruc¬
tus autẽ pacifice mentis est erga
subiectos et amicos. benignam
ostendere miscłĩam. simul et
cdementiam. quib uirtutibus
tam pus regnator. quã eius regnũ
głose conseruat᷑ testante salemo¬
quod bonum rectorem melius po¬
pulo fauorabilem atq amabilem
conmendet. quã clementia. et pa¬
cifica serenitas. Hec ut alios cau¬
sa breuitatis obmittam. augustũ
cesarem fecit celeberrimũ. Nec an¬
coninos. magnũq constantinũ.
theodosios. ceterosq magnificos
principes sublimiter beatificauit.
Eadem quoq magnum karolũ
inter cetera urtutũ insignia.
sacratissimum pre ceteris terrarĩ

Expanded text:
tius soleat audiri, nihil desideratius soleat audiri, nihil desiderabilius concupisci, nihil postremo melius inveniri. Fructus autem pacificae mentis est, erga subjectos et amicos benignam ostendere misericordiam simul et clementiam, quibus virtutibus tam pius regnator quam ejus regnum gloriose conservatur; testante Salomoim quidquam est quod bonum rectorem melius populo favorabilem atque amabilem commendet, quam clementia et pacifica serenitas. Haec, ut alios causa brevitatis omittam, Augustum Caesarem fecit celeberrimum; haec Antoninos, magnum quoque Constantinum, Theodosios caeterosque magnificos principes sublimiter beatificavit. Eadem quoque magnum Carolum inter caetera virtutum insignia in sacratissimum prae caeteris terrar
Abbreviated transcription (Latin):
malos humilians bonosq exaltas.
dies ciꝰ cum gła extendent᷑. et eius
memoria meternũ manebit.
Princeps pacificus tamꝙͣ floridus
et fertilis est. inproximo paradisꝰ.
et quasi uinea honesta. copiosum
habundans fructum. omnem a
splendore conspectus sui contͣbans
discordiam. Qui dum pacẽ mau¬
la sue mentis amplectitur. ꝓcul
escere cupit. Porro ubi pax est in
disputationib ueritas. et inoꝑi¬
bus iusticia inuenit᷑. Sicut er¬
go ꝓuidus gubernator ꝓcellosi
maris pericula. arridente temꝑis
serenitate euadere nititur. sic rec¬
tor pacificus serena mentis tran¬
quillitate. ac pacis concordia impe¬
tus discordiarũ sedula delib̾atioẽ
conpescere meditatur. Quẽ trinã
pacis regłam obseruare oportet.
hoc est supra se. in se iuxta se. qͥa
erga dm̃. et inscipso. & circa proxi¬
mos debet ẽẽ pacificus. Tantũ est
enĩ pacis bonũ. ut etiam in rebus
terrenis atq mortalib nichil gra¬

Expanded text:
malos humilians bonosque exaltans. malos humilians bonosque exaltans. Dies ejus cum gloria extendentur, et ejus memoria in aeternum manebit. Princeps pacificus tanquam floridus et fertilis est in proximo paradisus, et quasi vinea honesta copioso abundans fructu, omnem a splendore conspectus sui conturbans discordiam, qui dum pacem in aula suae mentis amplectitur, procul escere cupit. Porro ubi pax est, in disputationibus veritas, et in operibus justitia invenitur. Sicut ergo providus gubernator procellosi maris pericula arridente temporis serenitate evadere nititur, sic rector pacificus serena mentis tranquillitate ac pacis concordia impetus discordiarum sedula deliberatione compescere meditatur. Quem trinam pacis regulam conservare oportet, hoc est: supra se, in se, juxta se; quia erga Deum, et in se ipso, et circa proximos debet esse pacificus. Tantum est enim pacis bonum, ut etiam in rebus terrenis atque mortalibus nihil gra
Abbreviated transcription (Latin):
Eꝑtem sunt spetiosiora aliis cre¬
aturis dei. ut sapientes ferunt
Celum innubiale. quando ar¬
genteo colori inrabili similitudi¬
ne conparat᷑. Sol inuirtute sua.
quando reciprocis cursibus splen¬
dore głe sue habitatores mundi il¬
luminat. Luna in integritate.
nudataq facie. nubib receclenti¬
b. quando ꝓprio cursu solis ues¬
tigia inuestigat. Ager fructuosꝰ.¬
quando diuersis florib nodisꝙ
crispantibꝰ depingitur. Uarietas
maris. quando serenitas celi. nubi¬
umq placidis fluctibꝰ. inlictorib¬
personans pulcherrime ostendit᷑.
Chorus iustoꝵ inuna ficle habitan¬
tium. Rex pacificus in gloria
regni sui. quando in aula regia
ostensus. muneribꝰ donisq tra¬
ditis. multa benefitia prestat
Rex etenini iustus et pacificus
leta facie bona diudit. et uniꝰ¬
cuiꝰq causam diligenter mecdita¬
tur. et infirmos et pauperes po¬
puli non despitiens. cũ semorũ
et prudentũ uiroꝵ consilio. &
uiditio. uera uioitia loquitur

Expanded text:
eptem speciosiora sunt aliis creaturis Dei, ut sapientes ferunt, coelum innubiale quando argenteo colori mirabili similitudine comparatur; sol in virtute sua, quando reciprocis cursibus in splendore gloriae suae habitatores mundi illuminat; luna in integritate nudataque facie nubibus recedentibus, quando proprio cursu solis vestigia investigat; ager fructuosusquando diversis floribus nodisque crispantibus depingitur; varietas maris, quando serenitas coeli nubiumque placidis fluctibus in littoribus pulcherrime ostenditur; chorus justorum in una fide habitantium; rex pacificus in gloria regni sui, quando in aula regia ostensis muneribus donisque traditis multa beneficia praestat. Rex etenim justus et pacificus laeta facie bona dividit, et uniuscujusque causam diligenter meditatur, et infirmos et pauperes populi non despiciens, cum seniorum et prudentiorum consilio et judicio vera judicia loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
mani. siquis deo amabilis rector.
sanctam perornauerit ecclesiam.
que est dei uun spũale taberna¬
culum:
ui apicem regie dignitatis
ddomino prestante ascende¬
rit. oportet ut seipsum pri¬
mum regat. quem diuina dispo¬
sitio alios regere ordinauit.
Rex enim aregendo uocat. Luẽ
autem hoc nomine se ueraciter
appellari intelligit. si semet
rationabiliter gubernare non ig¬
norat. Rer itaq ortodorus sum¬
mopere studeat. ut qui subditis
bona concupiscit imperare. ali¬
orumq errata disponit corrige¬
re. ipse mala non aomittat. que
stricte maliis corrigit. ꝙ bona

Expanded text:
mam si quis Deo amabilis rector mam si quis Deo amabilis rector sanctam perornaverit Ecclesiam, quae est Dei vivi spirituale tabernaculum? ui apicem regiae dignitatis, Domino praestante, ascenderit, oportet ut se ipsum primum regat, quem divina dispositio alios regere ordinavit. Rex enim a regendo vocatur. Tunc autem hoc nomine se veraciter appellari intelligat, qui semet rationabiliter gubernare non ignorat. Rex itaque orthodoxus summopere studeat, ut qui subditis bene concupiscit imperare, aliorumque errata disponit corrigere, ipse mala non admittat, quae stricte malus corrigit, et bona
Abbreviated transcription (Latin):
plum dñi construxerit. atꝙ
mirifice ornauerit. quantas
beniq pacificas hostias deo
obtulerit: Hinc fructum su¬
e deuotionis atq orations
percepit. sicut apparens ei do¬
minus locutus est dicens
Fudiui orationẽ tuam et ue¬
precationem tuam quani depre¬
catus es coram me. sanctificaui
domum hanc. quani edificasti.
ut ponerem nomen meum ibi
in sempiternum. et erunt ocu¬
li mei ꝙ cor meum ibi cunctis
diebus. Tu quoq si ambula¬
ueris coraui me sieut ambula¬
uit pater tuus in simplicitate cor¬
dis ꝙ inequitate. & feceris omnia
que precepi tibi. & legitima mea
et iuditia mea seruaueris. po¬
nam thronum regni tui super
ifrahel insempiternum. sicut lo¬
cutus sum patri tuo dicens. nõ
auferetur de regno tuo uir ue
solio israhel. I taq sirer ille
Salemon pro sacra deuotione .prio¬
q construenda domo terrestrido¬
mini tantam remunerationis
gloriam habere promeruit. qua
mestimabilem habebit glorie. pal¬

Expanded text:
plum Domini construxerit atque plum Domini construxerit atque mirifice ornaverit? quantas denique pacificas hostias Deo obtulerit? Hinc fructum suae devotionis atque orationis percepit, sicut apparens ei Dominus locutus est dicens: Audivi orationem tuam et deprecationem quam deprecatus es coram me; sanctificavi domum hanc quam aedificasti, ut ponerem nomen meum ibi in sempiternum; et erunt oculi mei et cor meum ibi cunctis diebus. Tu quoque, si ambulaveris coram me, sicut ambulavit pater tuus in simplicitate cordis et in aequitate, et feceris omnia quae praecepi tibi, et legitima mea et judicia mea servaveris, ponam thronum regni tui super Israel in sempiternum, sicut locutus sum David patri tuo dicens: Non auferetur de genere tuo vir de solio Israel . Itaque si ille rex Salomon pro sacra devotione proque construenda domo terrestri Domini, tantam remunerationis gloriam habere promeruit, quam inaestimabilem habebit gloriae pal
Abbreviated transcription (Latin):
iam religio ualde florebat. non
sibimet arrogaus gratias omni¬
potenti referebat: quia ministe¬
rium oportunum eum habere
dignatus fuerat deus sui consilii.
cce imperator eminentissimus plꝰ
gratulabatur se fuisse dei minis¬
trum. quam terrenum habuisse
imperium. Ninc ipse quia mi¬
nister superne uoluntatis fuerat.
abritanico mari. usq ad loca ori¬
entis regnum dilatauit pacificũ.
& quoniam omnipotenti semecip¬
sum subdiderat. cuncta hostilia
bella. que subeodem sunt gesta
potentialiter atq fideliter supera¬
uit. Construebat et amplis opi¬
bus xp̃i ditabat ecclesias: hinc ei
superna gratia triumphales con¬
cessit habere uictorias. quia pro¬
cul dubio sacri rectores quanto
plus se regi regum humiliter
fubiciunt tantoniagis ao glo¬
nose dignitatis eminentiam
sublimiter ascendunt. Quis
autem non miretur quantos
honores dño prefatus salemõ
rependerit. postquam sceptrũ
deo auctore suscep it. quam
sapientissima deuotione tem¬

Expanded text:
iam religio valde florebat, non iam religio valde florebat, non sibimet arrogans, gratias omnipotenti Deo referebat, quia ministrum opportunum eum habere dignatus fuerat Deus sui consilii. Ecce imperator eminentissimus plus gratulabatur se Dei fuisse ministrum, quam terrenum habuisse imperium. Hinc ipse, quia minister supernae voluntatis fuerat, a Britannico mari usque ad loca Orientis regnum dilatavit pacificum; et quoniam Omnipotenti semetipsum subdiderat, cuncta hostilia bella, quae sub eodem sunt gesta, potentialiter atque fideliter superavit. Construebat et amplis opibus Christi dotabat ecclesias. Hinc ei superna gratia triumphales concessit habere victorias. Quia procul dubio sacri rectores quanto plus se Regi regum humiliter subjiciunt, tanto magis ad gloriosae dignitatis eminentiam sublimiter ascendunt. Quis autem non miretur quantos honores Domino praefatus Salomon rependerit, postquam regni sceptrum Deo auctore suscepit? quam sapientissima devotione tem
Abbreviated transcription (Latin):
dine inuigilet quatinus omnia
coram deo et hominibus libi trl¬
tinam rectitudins ordinabilide
disponat. atq perpenset. Quio d¬
nim sunt xp̃iam iopuli rectores
nisi ministri onmp otentis. Por¬
ro idoneus & fidelis est minister.
si sincera deuotione fecerit. que ei
iusserit suus dominus atq ma¬
gister. E me pussimi et gloriosi pͥn¬
cipes plus se ministros ac seruos
excelsi. quam dominos aut reges
hominum nuncupari et esse exul¬
tant. Unde beatus dauid rer et
propheta eximius. sepe seruum
dñi se nominat. Necnon et meli¬
tus salemon eiusdem filius. om¬
mpotentem deprecans inter cetera
sic ait espice alloraconem sei
omine ueus meus. aucoruninut
et orationen qiam seriuuis tius
orat coram te hodie. ut suit. ocil¬
qua uixisti. erit nomen meumqs¬
bi. Unde ꝙ celeberrune memori¬
e magnus constantinus impe¬
rator. credito atꝙ perfecto sabusa¬
ris crucis & catbolice fcoei miste¬
rio. cum letanti eius imperio. &¬

Expanded text:
dine invigilat, quatenus omnia dine invigilat, quatenus omnia coram Deo et hominibus secundum trutinam rectitudinis ordinabiliter disponat atque perpenset. Quid enim sunt Christiani populi rectores, nisi ministri Omnipotentis? Porro idoneus et fidelis quisque est minister, si sincera devotione fecerit quae ei jusserit suus dominus atque magister. Hinc piissimi et gloriosi principes plus se ministros ac servos Excelsi quam dominos aut reges hominum nuncupari et esse exsultant. Unde beatus David rex et propheta eximius saepe servum Domini se nominat. Nec non et inclytus Salomon ejusdem filius Omnipotentem deprecans, inter caetera sic ait: Respice ad orationem servi Domine Deus meus; audi hymnum et orationem quam servus tuus orat coram te hodie, ut sint ocuqua dixisti: Erit nomen meum ibi . Unde et celeberrimae memoriae magnus Constantinus imperator, credito atque perfecto salutaris crucis et catholicae fidei mysterio, cum laetanti ejus imperio et
Abbreviated transcription (Latin):
omnipotenti sancteq ecclesie hono¬
res oportet ut rependat. Nes et¬
enim publica tunc suo initio pul¬
cherrime consecrat᷑. cum regia sol¬
licitudo. & sacra deuotio. sancto
superni regis timore. simul et a¬
more accenditur. Cumq de glo¬
riosa ecclesie utilitate prourdo cõ¬
silio procuratur. ut quem regalis
purpura. ceteraq regni insignia.
exterius condecorant. eundem lau¬
uabilia uota erga deum. & sanctã
eius eglesiam perornet. quia nimirũ
ad temporalis regni fastigium. tune
insigniter ascenditur. cum de omni¬
potentis regis gloria. et honore pio
stcoio pertractatur. Quis itaq pͥn¬
ceps summt dominatoris omnim
ceptis magnopere studeat
cuius superna uoluntate. atꝙ or¬
uinatione se adculmen regiminis
ascendisse non dubitat. testante
apostolo qui ait. Non est porestas
nisi a deo que autem sunt a deo
orcdinata sunt. Quantum ergo se
bonus rector a deo ordinatum es¬
se cognoscit. tantum pia sollicita¬

Expanded text:
Omnipotenti sanctaeque Ecclesiae honoOmnipotenti sanctaeque Ecclesiae honores oportet ut rependat. Res etenim publica tunc suo initio pulcherrime consecratur, cum regia sollicitudo et sacra devotio sancto superni regis timore simul et amore accenditur; cumque de gloriosa Ecclesiae utilitate provido consilio procuratur; ut quem regalis purpura caeteraque regni insignia exterius condecorant, eumdem laudabilia vota erga Deum et sanctam Ecclesiam interius perornent; quia nimirum ad temporalis regni fastigium tunc insigniter ascenditur, cum omnipotentis regis gloria vel honor pio studio pertractatur. Pius itaque princeps summi donatoris omnium obedire magnopere studeat, cujus superna voluntate atque ordinatione se ad culmen regiminis ascendisse non dubitat, testante Apostolo qui ait: Non est potestas nisi a Deo; quae autem sunt, a Deo ordinata sunt . Quantum se bonus rector a Deo ordinatum esse cognoscit, tantum pia sollicitu