comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenit indr̃ adẽ q̃ ẽpͥma ꝓtractio ethẽ sentia quã indunduã candẽq diuiduã
plato intimeo cũ demundane animȩ fubrica loq̃ret᷑ ex p̃ssit. Animȩ enĩ sicut
mundi ita & homipus uniꝰ modo diuisionis repperient᷑ ignarȩ sidiuipȩ naturȩ sim¬
fluentẽ sibi incip̃ experiri. Eth ẽ ꝙ plato notauit in phedrone animã in corpus
trahinoua ebri& ate trepidantẽ uolens nouũ potũ materialis alluuionis intel¬
ligi qͦ delibuta et grauata delucit᷑ Arcani huiꝰ inditiũ ẽ crat liberi patris ille
sidereus in regione q̃ int̃ cancrũ ẽ & leonẽ locatꝰ ebrictatẽ illic pͥmũ dercensurs ani¬
mis euenire silua influente significans : Vnde & comer ebri&atis obliuio illic animis
icipit iã latent̃ obrepere. Nã si aemimȩ memoriã rerx diuinan qͣ x incaelo erant
c̃sciead corpora usq deferrent. nulla int̃ homines foret dediuinitate dissensio
Sed obliuionẽ qͥdẽ om̃s descendendo auriunt alixũ magis minsalia & ideo int̃ris

Expanded text:
uiduam eandemque diuiduam Plato inTimaeo, cum de mundanae animae fabrica loqueretur, expressit. Animae enim, sicut mundi, ita et hominis unius, modo diuisionis reperientur ignarae, si diuinae naturae simfluentem sibi, incipit experiri, et hoc est quod Plato notauit in Phaedone, animam in corpus trahi noua ebrietate trepidantem, uolens nouum potum materialis alluuionis intellegi, quo delibuta et grauata deducitur. Arcani huius indicium est et Crater Liberi patris ille sidereus, in regione quae inter Cancrum est et Leonem locatus, ebrietatem illic primum descensuris animis euenire silua influente significans, unde et comes ebrietatis, obliuio, illic animis incipit iam latenter obrepere. Nam si animae memoriam rerum diuinarum, quarum in caelo erant consciae, ad corpora usque deferrent, nulla inter homines foret de diuinitate dissensio; sed obliuionem quidem omnes descendendo hauriunt, aliae uero magis, minus aliae. Et ideo in terris
Abbreviated transcription (Latin):
sio nuicamꝰ & em̃ suia merte animi ñ extinguit sed adtẽp obruit̃ prtẽ porali dune¬
sione benefitiõ ꝑ p& uitatis exinit᷑ cũ rursccor pore ubimeruerit contagiont ili cloro
penitꝰ elimata purgaeri ad ꝑhennis uitȩ lucẽ restituta in in tegrũ reuereat p
Pbete ut arbitor deuta et morteanimȩ diffinitio liquet quã deab diis per lo sopbir
dotrina et fapientia cicerorus elicint: Sed scipio ꝑ qͥ& ẽ egelo ꝙ in p̃miũ ceddit bera

Expanded text:
n extinguitur, sed ad tempus obruitur, nec temporali demersione beneficium perpetuitatis eximitur, cum rursus e corpore, ubi meruerit contagione uitiorum penitus elimata purgari, ad perennis uitae lucem restituta in integrum reuertatur. Plene, ut arbitror, de uita et morte animae definitio liquet, quam de adytis philosophiae doctrina et sapientia Ciceronis elicuit. Sed Scipio per quietem, et caelo quod in pra
Abbreviated transcription (Latin):
adecelũ Illa ũẽ definitione qidp̃ssiꝰ potest c̃ẽ qiđ cauti denominre ciuitatũ q ra
aũt sola iustiẽ multitudo cuiꝰ uniũ sitas in legũ consentit ob sequiui qđ cicero aithas
ratores et seruatores hine ꝓfceti huc reuertunt᷑ ħ modo acipiendũ ẽ A nimari
cantinẽ dia anaro detclo int̃ reete plylosophantes indubitate ẽstat ec̃ sententir
rnognoscit hrarte illud iquodi int̃ alia seu festiuistu neralit a stro sanoe usmnert¬

Expanded text:
ad caelum. Illa autem definitione quid pressius potest esse, quid cautius de nomine ciuitatum? «Quam autem sola iusta est multitudo, cuius uniuersitas in legum consentit obsequium. Quod uero ait: «harum rectοres et seruatores hinc profecti huc reuertuntur», hoc modo accipiendum est. Animarum originem manare de caelo inter recte philosophantes indubitatae constat esse sententrecognoscat. Hinc illud a quodam inter alia seu festiua, siue mordacia, serio tamen usur
Abbreviated transcription (Latin):
corpora. terra aqua aer et ignis trib: sine dubio int̃sticiis sepa rant᷑ quoꝵ unĩ es
a t̾ra usq ad aquã: ab aqua usq adaerẽ sequens t̃ciũ ab aere usq adignẽ : Etat̃ra qͥdr
usq ad aquã spaiciũ necessitas aphysicis dr̃ qr uinciri et solidare credit᷑ qp ẽ in corr¬
rib lutulentũ Vnde ho mericus censor cũ grecis i precaret Nos om̃s inquit intri
etaquã resoluamiris inidditens ꝙ ẽ innatura humana turbidũ q̃ facta ẽ homipu¬

Expanded text:
corpora — terra, aqua, aer et ignis —, tribus sine dubio interstitiis separantur, quorum unum est corpora — terra, aqua, aer et ignis —, tribus sine dubio interstitiis separantur, quorum unum est a terra usque ad aquam, ab aqua usque ad aerem sequens, tertium ab aere usque ad ignem. Et a terra quidem usque ad aquam spatium Necessitas a physicis dicitur, quia uincire et solidare creditur quod est in corporibus lutulentum; unde Homericus censor, cum Graecis imprecaretur: «uos omnes, inquit, in terram et aquam resoluamini», in id dicens quod est in natura humana t
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtaritione estarit neq planiciẽ sine trib: neq sociaate sine qͣtuor posse uinciri
Ergo septenariꝰ numerꝰ geminã uĩ obtinit uinciendi qr abȩ pantes eiꝰ uincul aips
sotigate s̃ ternariꝰ numerꝰ cũ una methi&ate. qͣt̾nariꝰ cũdiab: Hinc in alio loo
eidẽ sonu cicero deseptenario diẽ: Qui numer rers om̃iũ fere nođ est : Itẽ om̃i
corpora aut mathematica s̃ alũ nageo metriȩ. aut calia q̃uisũ tactũt patiant᷑ h.
pͥora trib increm̃toꝵ gradib c̃stant. Aut eni linta creset expuncto. aut exlia
suꝑficies aut explanicie soliditas Altera uͦ corpora qͣtuor elem̃toꝵ collato fenors
in rabur substantiȩ corpulentȩ c̃cordi c̃cretione coalescunt Nec ñ om̃i ũ corpori tres
s̃ dim̃sio pies longitudo latitudo ꝓfundicas Termini ad fiumerato effectu ultimo
qͣtuor punctũ linea suꝑficies et ipsa soliditas Itẽ cũ iii sint elem̃ta ex qͥb ẽstant

Expanded text:
a ratione constaret neque planitiem sine tribus neque soliditatem sine quattuor posse uinciri. Ergo septenarius numerus geminam uim obtinet uinciendi, quia ambae partes eius uincula prima sortitae sunt, ternarius cum una medietate, quaternarius cum duabus. Hinc in alio loco eiusdem somnii Cicero de septenario dicit: «qui numerus rerum omnium fere nodus est.» Item omnia corpora aut mathematica sunt alumna geometriae aut talia quae uisum tactumue patiantur. Horum priora tribus incrementorum gradibus constant. Aut enim linea crescit ex puncto, aut ex linea superficies, aut ex planitie soliditas. Altera uero corpora quattuor elementorum collato tenore in robur substantiae corpulentae concordi concretione coalescunt. Nec non omnium corporum tres sunt dimensiones: longitudo, latitudo, profunditas; termini, adnumerato effectu ultimo, quattuor: punctum, linea, superficies et ipsa soliditas. Item, cum quattuor sint elementa ex quibus constant
Abbreviated transcription (Latin):
uiginti octo natos deseptẽ : Hunc &iã numerũ qͥinqͣter septenos aequa sorte digert
totã ⁊ odiaci laticudipiẽ emeciendã remetiendãq c̃sumit. Nã septẽ dieb extra¬
rursũ ad mediũ obliqͣta c̃scendit. Vltimi septẽ septẽtrionali riddit sũmitati Itis
qͣter septenis dieb. om̃em ⁊odiaci et longitudiniẽ eclatitudiniẽ circũꝑq discurrit
Similib qͦq dispensatio nib ebdomudũ luminis siu iicis sepͥ ternalege uariando dif¬
puit Primis em̃ siptẽ usq ad medi& atẽ uelut diuisi orbis excrescit e dyatio ait tuor
uocat᷑ Sedis orbẽ tocũ renascente ignis colligendo iam c̃plit. et plenatõ dr̃ Tercus:¬

Expanded text:
uiginti octo nata de septem. Hunc etiam numerum, qui in quater septenos aequa sorte digeritur, uiginti octo nata de septem. Hunc etiam numerum, qui in quater septenos aequa sorte digeritur, ad totam zodiaci latitudinem emetiendam remetiendamque consumit. Nam septem diebus ab extrerursus ad medium obliquata conscendit, ultimis septem septentrionali redditur summitati. Ita isdem quater septenis diebus omnem zodiaci et longitudinem et latitudinem circum perque discurrit. Similibus quoque dispensationibus hebdomadum luminis sui uices sempiterna lege uariando disponit. Primis enim septem usque ad medietatem uelut diuisi orbis excrescit, et διχότομος tunc uocatur; secundis orbem totum renascentes ignes colligendo iam complet, et plena tu
Abbreviated transcription (Latin):
tint᷑ septẽ q̃q uagañtiũ sperarũ or digiẽ illi stelli forȩ & oms c̃tinentĩ subiec̃ arti fex
fabricatoris ꝓuidentia q̃ et supepioris rapidis motib: ob iuarent et inferiora omĩoe
gubnarent. Lunã qͦq qͣsi ex illis septimã nm̃r septenariꝰ mouet : cursũq eiꝰ ipse
xeviii. intota hodiaci circũ itione c̃sumit Reliquis sole qͥ deloco inqͥtũ reliquit de¬
cesierat c̃p̃hendit: Solenĩ unũ dexii signis integro m̃ se metit᷑ Ponamꝰ ergo solem
in pͥma parte arietis c̃stituto ab ips : ut ita dicã orbe emersise lunã qđ cã nasci uocaom
slc. Interta enĩ et ipse ꝓgressionis suȩ lege ulteriꝰ accer sit : et ideo ipsa nec dũpu¬
tat᷑ eo unde ꝓfec ta fuerit reuertisse. qr oculi nr̃i tuno ñ a pͥma parte ari&is iued
quoentũ singłi paumeri expͥmunt tantũ antecedentib ad tendendo ꝓcedas in uenua

Expanded text:
tinetur, septem quoque uagantium sphaerarum ordinem illi stelliferae et omnes continenti subiecit artifex tinetur, septem quoque uagantium sphaerarum ordinem illi stelliferae et omnes continenti subiecit artifex fabricatoris prouidentia, quae et superioris rapidis motibus obuiarent et inferiora omnia gubernarent. Lunam quoque, quasi ex illis septimam, numerus septenarius mouet cursumque eius ipse uiginti octo in tota zodiaci circumitione consumit, reliquis solem, qui de loco in quo eum reliquit accesserat, comprehendit. Sol enim unum de duodecim signis integro mense metitur. Ponamus ergo, sole in prima parte Arietis constituto, ab ipsius, ut ita dicam, orbe emersisse lunam, quod eam nasci uocsolem: interea enim et ipse, progressionis suae lege, ulterius accessit, et ideo ipsa necdum putatur eo unde profecta fuerat reuertisse, quia oculi nostri tunc non a prima parte Arietis, sed quantum singuli numeri exprimunt tantum antecedentibus addendo procedas, inuenies
Abbreviated transcription (Latin):
suolo coplaniuꝰ exseqͥmur. Ergo exhis duob: numeris constatdiates aron & diapente. ex
qb dia pason semphonia generat᷑. Unde uirgiliuꝰ nulliũ discipline expers plene & ꝑ om̃a
beatos ex pͥmere uolens ait. Ot̃q quat̃q beati : Hȩc de partib: septe narinum eri sectan¬
tes cõpendia diximꝰ deipso quoq pautadicemꝰ. Hlic iumerꝰ eptas nc̃ uocant᷑ antiqͣto
usu pͥmelitterȩ. Apudue teres enĩseptas uocitabat᷑ ꝙ greconomine testabat᷑ uene¬
rationẽ debitã numero. Nã pͥmo om̃iũ h numero anima mundana generata est
sic̃ tymeus platonis edocuit. Monade enĩ inuertice locata t̃ra numeri abeadẽ
exutraq parte fluxer̃ abhacpares ab illaimparesiuii deinde id: pꝰmonadem
&exhis numeris facta c̃cexcio generationẽ animȩ imperio creactoris efficit Non
parua ergo hc potentia numerihuiꝰ ostendit᷑ qr mundanȩ animȩ origo septẽ finib con¬

Expanded text:
suo loco planius exsequemur. Ergo ex his duobus numeris constat διὰ τεσσάρων et διὰ πέντε, ex quibus διὰ πασῶν symphonia generatur; unde Vergilius, nullius disciplinae expers, plene et per omnia beatos exprimere uolens, ait: ... o terque quaterque beati. Haec de partibus septenarii numeri sectantes compendia diximus. De ipso quoque pauca dicemus. Hic numerus ἑπτάς nunc uocatur, antiquato usu primae litterae; apud ueteres enim σεπτάς uocitabatur, quod Graeco nomine testabatur uenerationem debitam numero. Nam primo omnium hoc numero anima mundana generata est, sicut Timaeus Platonis edocuit. Monade enim in uertice lοcata, terni numeri ab eadem ex utraque parte fluxerunt, ab hac pares, ab illa impares; id est post monadem nti septem: ex his numeris facta contextio generationem animae imperio creatoris effecit. Non parua ergo hinc potentia numeri huius ostenditur quia mundanae animae origo septem finibus con
Abbreviated transcription (Latin):
apellunt Scđa animositas quã ΘΥrΥcara uocant tercia cupiditas quȩ
ΠΠhyΕΥΟtiteygur Nuncupat᷑ Itẽ nullus sapientũ animã ex imphonus quoq¬

Expanded text:
appellant, secunda animositas quam θυμικόν uocant, tertia cupiditas quae appellant, secunda animositas quam θυμικόν uocant, tertia cupiditas quae ἐπιθυμητικόν nuncupatur. Item nullus sapientum animam ex
Abbreviated transcription (Latin):
qr hspatiũ ẽ ꝙo superiorib: inferiora c̃ciliat et fac̃ dissona cuenire : Int̃ acrẽ uͦ e
ignẽ oboerbientia dr̃. qr sicut lutulenta et grauia superiorib neces sitate lumgi
lta sipiora lutilentis obalientia copulant᷑. Ar morua media c̃iunctiorit̃ urs
p̃stat. Ex qͣtuor igit᷑ elem̃tis et trib: eor inẽsticiis ab solutio nẽ corpoꝵ c̃stare ma¬
nfestũ ẽ : Ergo hiduo numeri triadico et .iiii. tã multiplici int̃ se cognationis ntis¬
necessitate sociati efficiendis utrisq corporib: c̃sensu ministri federis obsequunt᷑ nec
slũ explicandis corporib: hiduo numeri collatiuũ p̃stant fauorẽ. sed qͣtnariũ
qdẽ pythagorei quẽ tetractinuocant adeo qͣsi ad ꝑsectionẽ animȩ ꝑtinentẽ. int̃ar¬
cana uenerant᷑ ut ex eo & uris iurandi religione sibi fecerint OΥΜΛCΤΟΝΑ ΜΕΡΕ
nariuꝰ uero ad signat animã trib: suis partib: absolut ã quarũ prima ẽ ratioquã logistic̃

Expanded text:
 spatium est quod superioribus inferiora conciliat et facit dissona conuenire. Inter aerem uero et ignem Oboedientia dicitur quia, sicut lutulenta et grauia superioribus Necessitate iunguntur, ita superiora lutulentis Oboedientia copulantur, Harmonia media coniunctionem . Ex quattuor igitur elementis et tribus eorum interstitiis absolutionem corporum constare manifestum est. Ergo hi duo numeri, tria dico et quattuor, tam multiplici inter se cognationis necessitate sociati, efficiendis utrisque corporibus consensu ministri foederis obsequuntur. Nec solum explicandis corporibus hi duo numeri collatiuum praestant fauorem, sed quaternarium quidem Pythagorei, quem τετρακτύν uocant, adeo quasi ad perfectionem animae pertinentem inter arcana uenerantur, ut ex eo et iuris iurandi religionem sibi fecerint: oὐ μὰ τὸν ἁμετέρᾳ. rnarius uero adsignat animam tribus suis partibus absolutam, quarum prima est ratio quam λογιστικόν
Abbreviated transcription (Latin):
disserendi : et solas doctrinȩ et conscientiȩ uirtutes secutꝰ ẽ. Sit int̃tio
amixto gnr̃e apud grecos. Ex gurgus et salon. int̃roma nornuma. cato ne
ambo multiq: alirqui et phi loso pliã hauserc̃ altiꝰ et firmamentũ rei
publicȩ p̃stitert̃. Soli enĩ sapientiȩ deditos. ut habunde gretia tulit. itas
roia nes ciuit. Qm̃ igit᷑ affricanꝰ nr̃ quẽ modo auus p̃ceptor instituit
exillo gnrẽ est ꝙ et dedoctrina uiuendi mutuatur regulã et statũ pibis
iuintutio fulcitꝰ Ideo ei ꝑfectionis geminȩ p̃cepta mandant᷑ sedut in cagi
locato ac sud anti sub armis primũ uirtutes politr cȩ suggerunt᷑ h is uerbis
Sunt aut̃ optimȩ curȩ desalute patriae. quib: agitatus animus ubluciur u

Expanded text:
disserendi et solas doctrinae et conscientiae uirtutes secutus est; sit in tertio disserendi et solas doctrinae et conscientiae uirtutes secutus est; sit in tertio ac mixto genere apud Graecos Lycurgus et Solon, inter Romanos Numa, Catones ambo, multique alii qui et philosophiam hauserunt altius et firmamentum rei publicae praestiterunt: soli enim sapientiae otio deditos, ut abunde Graecia tulit, ita Roma nesciuit. Quoniam igitur Africanus noster, quem modo auus praeceptor instituit, ex illo genere est quod et de doctrina uiuendi regulam mutuatur et statum publicum uirtutibus fulcit, ideo ei perfectionis geminae praecepta mandantur. Sed ut in castris locato ac sudanti sub armis primum uirtutes politicae suggeruntur his uerbis: «Sunt autem optimae curae de salute patriae, quibus agitatus et exercitatu
Abbreviated transcription (Latin):
alias otiosas. alias negotiosas eẽ uirtũtes et illar phr̃losophẽs has rerum
publicarũ rectorib: c̃uenire Vtrasq tam̃ exercentẽ facere beatũ. Hȩ uir
tam̃ et prudens ec tẽperatꝰ. et fortis et iustꝰ sit. hic aferiatis remotꝰ eminet
tam̃ actu aliũ uigore uirtutũ quib: nihil hominus eȩdit in p̃mium Siquis
uͦmsita qui etenaturȩ ñ sit aptus ad agendũ sed solũ optima c̃scientiȩ doste
erectus ad supera doctrinȩ suꝑ lectilẽ ad exercitiũ diinae disputationis
expendat. sictator cȩlestiũ deuius caducoꝵ his quoq ad celiũticẽ ostiosis
uurtutib sub uebetur. Sae petam̃ euenit ut id ẽ pectus et agendi it dispuitandi
ꝑfectio ne sublime sit et cȩlũ utrãq adipis cat᷑ exercitatio urtutum
Romulus nob in primognre ponat᷑ cuiꝰ uita uirtuter nũ ꝗ deseruit
semꝑexercuit Inscđo pithagoras qui agendi nescius fuit artifex

Expanded text:
alias otiosas, alias negotiosas esse uirtutes, et illas philosophis, has rerum alias otiosas, alias negotiosas esse uirtutes, et illas philosophis, has rerum publicarum rectoribus conuenire, utrasque tamen exercentem facere beatum. Hae uirttamen et prudens et temperatus et fortis et iustus sit, hic, a feriatis remotus, eminet tamen actualium uigore uirtutum, quibus nihilo minus caelum cedit in praemium. Si quis uero insita quiete naturae non sit aptus ad agendum, sed solum optima conscientiae dote erectus ad supera, doctrinae supellectilem ad exercitium diuinae disputationis expendat, sectator caelestium, deuius caducorum, is quoque ad caeli uerticem otiosis uirtutibus subuehetur. Saepe tamen euenit ut idem pectus et agendi et disputandi perfectione sublime sit, et caelum utroque adipiscatur exercitio uirtutum. Romulus nobis in primo genere ponatur, cuius uita uirtutes numquam deseruit, semper exercuit; in secundo Pythagoras, qui, agendi nescius, fuit artifex
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ omĩa anima mouente ꝓueniunt Immobilẽ uͦ eã dicere quaȩ motu mouet omĩa
aristoteli ñ c̃uenit qͥ quantꝰ in aluis sit ꝓbatũ ẽ. sed illi tantũ quẽ uis nature quẽ
ratiomanifesta ñ moueat: Edocto igit᷑ atq asserto animȩ motu africanꝰ qͣ lit̃
exertitio eiꝰ utenda sit in ħ uerba mandat et p̃cipit : Hanctu e xerce optimis
in reb Sunt aut̃ optimae curȩ desalute patriae qͥb agitatꝰ. et exercitatꝰ animꝰ.
uelotiꝰ in hanc sedẽ et domũ suã ꝑ uolabit : Id qͦq octius faciet suã tũ cumerit
inclusus incorpore: eminebit foras et ea q̃ extra ert̃ comtẽplans quã maxime
sea corpore abstrah et : Nãq eoꝵ animi qͥ se corporis uoluptatib: dedert̃ earũq
se qͣsiministros p̃buert̃ inpulsuq libidinũ uoluptatib: oboedientiũ deorũ
& hominũ iura uio lauert̃ corporib: elapsi circũ t̃rã ipsã uolu tant᷑ nec

Expanded text:
quae omnia anima mouente proueniunt. Immobilem uero eam dicere quae mouet omnia, quae omnia anima mouente proueniunt. Immobilem uero eam dicere quae mouet omnia, Aristoteli non conuenit, qui quantus in aliis sit probatum est, sed illi tantum quem uis naturae, quem ratio manifesta non moueat. Edocto igitur atque adserto animae motu, Africanus qualiter exercitio eius utendum sit in haec uerba mandat et praecipiin rebus! sunt autem optimae curae de salute patriae, quibus agitatus et exercitatus animus velocius in hanc sedem et domum suam pervolabit; idque ocius faciet, si iam tum, cum erit inclusus in corpore, eminebit foras et ea, quae extra erunt, contemplans quam maxime se a corpore abstrahet. Namque eorum animi, qui se corporis voluptatibus dediderunt earumque se quasi ministros praebuerunt, impulsuque lubidinum uoluptatibus oboedientium deorum et hominum iura uiolauerunt, corporibus elapsi circum terram ipsam uolutantur, nec
Abbreviated transcription (Latin):
aut here.danus. ait hi st̃ aut tanais. et ut illoꝵ rapacitatẽ uidendo ad mirans.
et intra te tantarũ aquarũ originẽ requirenis cogitatione raturris ad fontẽ
e hunc om̃em motũ intelligir deprimo scaturrigitus manare principio Itacũ
corpoꝵ motũ seu diuma seutrena sint c̃si derando q̃rere fortraustorẽ uedis̃ mens
tua ad apuimã qͣsi ad fontẽ retur prat. cluiꝰ motũ &i ũ sine cor porisministerio testant᷑
cogitationes gaudia spes timore: Nã motꝰ eiꝰest boni maliq discritio uirtutum
amor cupidõ uitiorũ ex qͥb: effluunt om̃s inde nascentiũ rerũ meatus Moc eiẽ
Sed himotꝰ siratione gubnent᷑ ꝓuenient salutares si destituant᷑ in p̃cepset rapiuñ
& rapiunt. Didicistimotꝰ animȩ quos modo sine ministerio corporis mͦꝑcor pꝰ¬
exerc& : Siuꝰ ipsi mundanae animȩ motꝰ requires cȩlestẽ uolubilitatẽ et sperarũ
subiacentiũ rapidos impetur intuere ortũ. oe casũ uesolis curssrderũ ł recursus

Expanded text:
aut Eridanus aut Hister aut Tanais, et ut, illorum rapacitatem admirans uidendo et intra te tantarum aquarum originem requirens, cogitatione recurris ad fontem, et hunc omnem motum intellegis de primo scaturriginis manare principio, ita, cum corporum motum, seu diuina seu terrena sint, considerando quaerere forte auctorem uelis, mens tua ad animam quasi ad fontem recurrat, cuius motum etiam sine corporis ministerio testantur cogitationes, gaudia, spes, timores. Nam motus eius est boni malique discretio, uirtutum amor, cupido uitiorum, ex quibus effluunt omnes inde nascentium rerum meatus; motus eius est Sed hi motus, si ratione gubernentur, proueniunt salutares, si destituantur, in praeceps et rapiuntur et rapiunt. Didicisti motus animae, quos modo sine ministerio corporis, modo pexercet. Si uero ipsius mundanae animae motus requires, caelestem uolubilitatem et sphaerarum subiacentium rapidos impetus intuere, ortum occasumue solis, cursus siderum uel recursus,
Abbreviated transcription (Latin):
nec in ipsis angustiis a ec nã supͣ docuis set nc̃ ñ solũ ꝑp&uitatis ex ꝑtẽ sed
nec ad uniꝰ integri anni moetas posse ꝓpagari docet. Cuiꝰ assertionis q̃ sit
ratio dicemꝰ. Annus ñbis solus ẽ quẽ nc̃ cõmunus om̃iũ usus appellat sed
singłoꝵ seulumi nũ si uestellarũ em̃so omĩ cȩli circuitu. acerto loco in eundẽ
locũ reditus. annus suus ẽ. Sic mensis lune annꝰẽ intraquẽ cȩli abitum:

Expanded text:
nec in ipsis angustiis aeternam supra docuisset, nunc non solum perpetuitatis expertem, sed nec in ipsis angustiis aeternam supra docuisset, nunc non solum perpetuitatis expertem, sed nec ad unius integri anni metas posse propagari docet. Cuius adsertionis quae sit ratio dicemus. Annus non is solus est quem nunc communis omnium usus appellat, sed singulorum seu luminum siue stellarum, emenso omni caeli circuitu, a certo loco in eundem locum reditus annus suus est. Sic mensis lunae annus est, intra quem caeli ambitum
Abbreviated transcription (Latin):
tib scłis experit̃. H aec ẽ ergo q̃reb: humarus pereunduatq iterũ re¬
nes enĩ popularit̃ annũ tantũ modo solis iđ uniꝰ astri reditũ meciuntur
R el psauit̃ cũ adidẽ unde semel ꝓfecta st̃ cuncta astraredierint. eandẽq
titius cȩli descriptionẽ longis int̃ uallis reculerint tumille uere ũtens
annꝰ appellari potest In quouix dicere audeo quã multa hominũ scła tene¬
ant᷑ Namq ut olĩ deficere sol hominib: extinguiq uisus ẽ cũ romuli ani¬
mus hac ipsa intẽpla penetrauit. quãdoq ab eadẽ parte sol eodẽq: cẽpore
iterũ defecerit tũ signis om̃ib ad idẽ pͥncipiũ stellisq reuocatis. expletũ
annũ hab&o cuiꝰ quidẽ anni ñdũ uicessimã partẽ scito eẽ c̃uersam Idẽ
agere ꝑseuerat instans dissuasio igłae desiderand&e quã cũ locis artam

Expanded text:
entibus saeculis experitur. Haec est ergo quae rebus humanis pereundi atque iterum reentibus saeculis experitur. Haec est ergo quae rebus humanis pereundi atque iterum renes enim populariter annum tantummodo solis, id est unius astri, reditu metiuntur; re ipsa autem, cum ad idem unde semel profecta sunt cuncta astra redierint, eandemque totius caeli descriptionem longis interuallis retulerint, tum ille uere uertens annus appellari potest, in quo uix dicere audeo quam multa hominum saecula teneantur. Namque, ut olim deficere sol hominibus extinguique uisus est cum Romuli animus haec ipsa in templa penetrauit, quandoque ab eadem parte sol eodemque tempore iterum defecerit, tum, signis omnibus ad idem principium stellisque reuocatis, expletum annum habeto. Cuius quidem anni nondum uicesimam partem scito esse conuersam.» Idem agere perseuerat, instans dissuasioni gloriae desiderandae. Quam cum locis artam
Abbreviated transcription (Latin):
humorisq uices trarũ cultꝰ cũ homipũ gnr̃e scepe int̃cidat. & reducta
teperie rurs nouet᷑ Nũꝗ tam̃ seu eluuio seu exustio om̃s t̾ras: aut om̃e
homi nũgenꝰ ł om̃i no operit ł penitꝰ exurit. Regipto certe ut plato in
do meo fatit᷑ nũꝗ nimietas ł humoris niociuit ł caloris NUnde et infinta
annor iilia insoliraegiptioꝵ monum̃tar. libris releguotn pumaon¬
annee anb parris intnetioni suꝑstices seminariũ in staurando gnri humano
fuct. Atq ita concingit ut ñ rudi mundo ruder homines et cultꝰ iuscu
cui memoriã int̃cepit interitus terris oberrent & asperitatẽ paulat no
uaga faritatir extti. c̃ ciliabula et c&tus patura instituente patiant᷑ sitq
pͥmũ int̃eos mali nescia et adhuo astutiȩ i n exꝑta seplicitas q̃ nomen
n inuidi ã latent̃ euadit. et exx hac i ãnaseit᷑ quic quł genꝰ homupiũ postseq̃¬

Expanded text:
humorisque uices, terrarum cultus cum hominum genere saepe intercidat, et reducta humorisque uices, terrarum cultus cum hominum genere saepe intercidat, et reducta temperie rursus nouetur. Numquam tamen seu eluuio seu exustio omnes terras aut omne hominum genus uel omnino operit uel penitus exurit. Aegypto certe, ut Plato in Timaeo fatetur, numquam nimietas uel humoris nocuit uel caloris; unde et infinita annorum milia in solis Aegyptiorum monumentis librisque releguntuarum partes, internecioni superstites, seminarium instaurando generi humano fiunt; atque ita contingit ut non rudi mundo rudes homines et cultus inscii, cuius memoriam intercepit interitus, terris oberrent et, asperitatem paulatim uagae feritatis exuti, conciliabula et coetus, natura instituente, patiantur, sitque primum inter eos mali nescia et adhuc astutiae inexperta simplicitas, quae nomen in inuidiam latenter euadit, et ex hac iam nascitur quicquid genus hominum post sequ
Abbreviated transcription (Latin):
homier diurnarũ om̃ũ inuentiorũ fons it ougo sub poctici nuble fignt
oõ si goaficaosste uolunti hiurim de humor e nutrimn itals lersb eobfiod ontie¬
opbs canges ie pula rũ celestiũ dic̃ quoniã circa ocraniorã nbis ot tos opter
abitant qs incima solis usq ad specit̃ nigri coloris exurit csi ergo calr
tiutra at᷑ h ꝑmore. hac uicis situdo contingit ut modo calor modohu nolo
eruberisti Duente enũ ut ignis usq ad maxi iũ enutrit uingneũ hrauistũ
uicot humoꝵ ẽ. ac sicꝰ aeris mutata tĩperies licentiua pstot inigmnitli haustu
tra penit fla gratia in mirsiignir urat᷑ sed mox in p&u caloris assũ pto
paulat̃ uires rtͦutunt᷑ humori cũ magna pars ignis incendurerogiteminꝰ
iã derenascentehumore c̃sumat Aerursus longotepoꝵ tractuata
croscens humor altiꝰ uincit ut t̃ris in fundat᷑ eluunio Rursq calor posth
uires resumit. & ita fit ut manente mundo int̃ ex superantis caloris

Expanded text:
Homerus, diuinarum omnium inuentionum fons et origo, sub poetici nube figmenti rum significasse uolunt hauriri de humore nutrimenta sideribus, quiestium dixit, quoniam circa Oceani oram non nisi Aethiopes habitant, quos uicinia solis usque ad speciem nigri coloris exurit. Cum ergo calor nutriatur humore, haec uicissitudo contingit ut modo calor, modo humor exuberet. Euenit enim ut ignis, usque ad maximum enutritus augmentum, haustum uincat humorem ac sic aeris mutata temperies licentiam pflagrantia inmissi ignis uratur; sed mox, impetu caloris absumpto, paulatim uires reuertuntur humori, cum magna pars ignis, incendiis erogata, minus iam de renascente humore consumat. Ac rursus longo temporum tractu ita crescens humor altius uincit ut terris infundatur eluuio, rursusque calor post hoc uires resumit, et ita fit ut, manente mundo inter exsuperantis caloris
Abbreviated transcription (Latin):
exustione modo eluiuone terrarũ diuturnitati rerũ int̃cedat occasus
qđ quale sit disseramus. In hac enĩ parte tractatꝰ illa q̃stio latenter
absoluit᷑ q̃ multoꝵ cogitationes de ambigenda mundi aet̃nitate sollicitat.
Nãquis facile mundũ sẽꝑ fuisse consentiat cũ et ipsa historiurũ fides
multarũ rerũ cultũ emendationẽq ł ipsũ inuentionẽ recentẽ esse
fateatur: Cũq rudes primũ homines et incuria siluestri ñ multũ
aferarũ asperitate dissimilos meminerio ł fabulet᷑ antiquitas. tradotq
neo liune eis quo nẽ utim̃ uictũ fiurse. sed glande prius et bacis alitos
er osigesasse elosuleis alimoniã Cũq iaexordiu ret sat inl. hama¬
ne taltiois opinem̃ ut aurta pͥmũ scła fui sie credamꝰ et inde ncetra per
mecalla uulio idegenerans ferro cła postrema fcedauert. Acnet per
deanũ defabulis mũtuari quisñ hinc estimet muridũ quun doq eenis

Expanded text:
exustione, modo eluuione terrarum diuturnitati rerum intercedat occasus. exustione, modo eluuione terrarum diuturnitati rerum intercedat occasus. Quod quale sit disseremus. In hac enim parte tractatus illa quaestio latenter absoluitur, quae multorum cogitationes de ambigenda mundi aeternitate sollicitat. Nam quis facile mundum semper fuisse consentiat, cum et ipsa historiarum fides multarum rerum cultum emendationemque uel ipsam inuentionem recentem esse fateatur, cumque rudes primum homines et incuria siluestri non multum a ferarum asperitate dissimiles meminerit uel fabuletur antiquitas, tradatque nec hunc eis quo nunc utimur uictum fuisse, sed glande prius et bacis altos, sero sperasse de sulcis alimoniam, cumque ita exordium rerum et ipsius humanae nationis opinemur, ut aurea primum saecula fuisse credamus, et inde natura, per metalla uiliora degenerans, ferro saecula postrema foedauerit? Ac ne totum uideamur de fabulis mutuari, quis non hinc aestimet mundum quandoque coepisse
Abbreviated transcription (Latin):
fundere nepoti. auctor ẽ ut cuntentus c̃scientiae premio głam ñ requirat.
inqua app&enda qm duo st̃ maxime. quȩ p̃obtari possint ait et quã latis¬
si me uaget᷑ et quã diutissime ꝑseueret : Post quã superiꝰ dehabita¬
tionis nr̃te angustiis disserendo totius t̃requȩ ad caelũ punctilo cũ obtinet
minimã quã dã docuit anr̃i gnr̃is hominib: particulã possideri nullius
uero głam uel in illã totã partẽ potuis se diffundi Si quidẽ gangen trar¬
nare ł transcendere caucasũ romani nominis fama t̃i ualuit : spem
deꝓpa ganda lategła. ante o culos ponendo nr̃i orbis angustias ampu¬
tauit : uult et diut̃nitatis auferre. ut plene animo nepotis contentũ
głae cõpos dissua sor insinuet ait : Nec in hac ipsa parte inquã sapientis
et uiri fortis nom̃ serpere potest at̃nitatẽ nominis possedurare . cũ modo

Expanded text:
fundere nepoti, auctor est ut, contentus conscientiae praemio, gloriam non requirat. fundere nepoti, auctor est ut, contentus conscientiae praemio, gloriam non requirat. In qua appetenda quoniam duo sunt maxime quae praeoptari possint, ut et quam latissime uagetur et quam diutissime perseueret, postquam superius de habitationis nostrae angustiis disserendo totius terrae, quae ad caelum puncti locum obtinet, minimam quandam docuit a nostri generis hominibus particulam possideri, nullius uero gloriam uel in illam totam partem potuisse diffundi, si quidem Gangen transnare uel transcendere Caucasum Romani nominis fama non ualuit, spem quam de propaganda late gloria ante oculos ponendo nostri orbis angustias amputauit, uult et diuturnitatis auferre, ut plene animo nepotis contemptum gloriae compos dissuasor insinuet. Et ait nec in hac ipsa parte, in quam sapientis et fortis uiri nomen serpere potest, aeternitatem nominis posse durare, cum modo
Abbreviated transcription (Latin):
adietit. butam̃ tanto nomine quã sit paruus uides. Nã licit apud nos adh¬
lanticũ mare licet magnũ uocet᷑. decelota m̃ despicientib ñ potest magnũ
uideri cũ ad cȩlũ terra signũ sit qđ diuidi ñ possit in partes. Ideo aũt t̃rae
breuitas. tã diligent̃ asserit᷑ ut parui pendendũ ambitũ famȩ uirfortis in¬
telligat q̃ in tãparuo magna eẽ non poterit. qđ doctrinae ꝓpositũ ñ minus
insequentib apparebit. Iuiri &iã sicupi et ꝓles futuroꝵ homiriũ deinceps
laudes uniꝰ cuiq nrm acceptas a patrib: posteris ꝓdere. tam̃ ꝓpt̃ eluuio nes
exustio nesq t̃rarũ qͣs accidere tẽpore certo nec esse est ñ modo ñ xt̃nam
sed nec diuturnã quidẽ gł im assequi possumꝰ Virtutis fructũ sapiens
in conscientia ponit minꝰ ꝑfectus ingła. Vnde scipio ꝑfectionẽ cupiens in¬

Expanded text:
adiecit: «qui tamen tanto nomine quam sit paruus uides». Nam licet apud nos Atadiecit: «qui tamen tanto nomine quam sit paruus uides». Nam licet apud nos Atlanticum mare, licet Magnum uocetur, de caelo tamen despicientibus non potest magnum uideri, cum ad caelum terra signum sit, quod diuidi non possit in partes. Ideo autem terrae breuitas tam diligenter adseritur ut parui pendendum ambitum famae uir fortis intellegat, quae in tam paruo magna esse non poterit. Quod doctrinae propositum non minus in sequentibus apparebit: «quin etiam si cupiat proles futurorum hominum deinceps laudes uniuscuiusque nostrum acceptas a patribus posteris prodere, tamen propter eluuiones exustionesque terrarum, quas accidere tempore certo necesse est, non modo non aeternam sed ne diuturnam quidem gloriam adsequi possumus.» Virtutis fructum sapiens in conscientia ponit, minus perfectus in gloria; unde Scipio, perfectionem cupiens in
Abbreviated transcription (Latin):
in uem es. Lic& ñ ignor ẽ et̃ ñ nullos qͥei deoceano ingressũ pegent Naduliũ¬
milla dos austrał gnr̃is cẽperatã mare dio corno simlit̃ influere sed et serbi
li nrã at restatione ñ debuit cuiꝰ sitꝰ nob̵ in cognitꝰ ꝑ seuerat
Quod aũt nr̃am habitabilẽ dix̃ angustã uerticib: laterib latiorẽ in
eadẽ descriptione poterimꝰ. Nam quanto longior tropicus circus septẽ¬
trionali circo. tantõ tona uerticib quã laterib angustior ẽ quia sũmita sei
in arcũ extremi circuli breuitate contrahit᷑ deductio aũt laterũ cũ longi¬
tudine tropier abutraq parte distendit᷑. Deniq u& eres om̃em habitabilẽ
irãm. extentȩ clamidi similẽ eẽ dixer̃. Itẽ qr om̃is t̃ra inqͣ et oceanꝰ est ad
quẽuis cȩlestẽ circulũ qͣsi centrũ puncti obtnte locũ. necessario deocceano

Expanded text:
inuenies, licet non ignorem esse nonnullos qui ei de Oceano ingressum negent. Nec dubiuinuenies, licet non ignorem esse nonnullos qui ei de Oceano ingressum negent. Nec dubiuillam quoque australis generis temperatam mare de Oceano similiter influere, sed describi hoc nostra attestatione non debuit, cuius situs nobis incognitus perseuerat. Quod autem nostram habitabilem dixit angustam uerticibus, lateribus latiorem, in eadem descriptione poterimus aduertere. Nam quanto longior est tropicus circus septentrionali circo, tanto zona uerticibus quam lateribus angustior est, quia summitas eius in artum extremi cinguli breuitate contrahitur, deductio autem laterum cum longitudine tropici ab utraque parte distenditur. Denique ueteres omnem habitabilem nostram extentae chlamydi similem esse dixerunt. Item quia omnis terra, in qua et Oceanus est, ad quemuis caelestem circulum quasi centron puncti obtinet locum, necessario de Oceano
Abbreviated transcription (Latin):
iisa aeqͣrũ collisiont nascit᷑ illa famosi oceum accessio parit et reteno
torib e uipsis oceam finib quos oceanũ nẽ uotamũ eutniunit. qt nr̃m man
er sllis influit. Ceterũ uerior ut ita dicã eꝰ al ueus tenet ⁊onã ꝑustam. ettã
ipse qui aoqui noctiał ẽ quã sinus exconati. qui ori ⁊ontẽ circulũ ambitu
sue flexionis imitant᷑ om̃em terrã qua d rifidã diuidunt & singłas uit
supͣ dixiniꝰ habitationes insulas faciunt Nã int̃noset australes homines
eans ille ꝑcalidã totãq cingens & rurs utriusq regionis extrema
fineb suis ambi ens . bmas in superiete atq in feriore terrae su ꝑ ficie in sulas
facit. Vnde culli h intelligi uolenr ñ dix̃ omĩs tra ꝓ arua quȩ dã ẽ insilas
sal omis tra q̃ ineolit̃ a uob parua q̃dã t̃ insula: Quia et singł ȩ detiuor

Expanded text:
ipsa aquarum collisione nascitur illa famosa Oceani accessio pariter et recesipsa aquarum collisione nascitur illa famosa Oceani accessio pariter et recestoribus, ex ipsis Oceani sinibus quos Oceanum nunc uocamus, eueniunt, quia nostrum mare ex illis influit. Ceterum uerior, ut ita dicam, eius alueus tenet zonam perustam, et tam ipse, qui aequinoctialem, quam sinus ex eo nati, qui horizontem circulum ambitu suae flexionis imitantur, omnem terram quadrifidam diuidunt et singulas, ut supra diximus, habitationis insulas faciunt. Nam inter nos et australes homines means ille per calidam totamque cingens et rursus utriusque regionis extrema sinibus suis ambiens, binas in superiore atque inferiore terrae superficie insulas facit. Vnde Tullius, hoc intellegi uolens, non dixit «omnis terra parua quaedam est insula», sed «omnis terra quae colitur a uobis parua quaedam est insula», quia et singulae de quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
dxcrit quẽ c̃stac erroris ignarũ: urit ingonii singłor it̃ inuenire qiđ
posst a plius ꝓ ab sol uenda hac qstiome c̃serri His quor ut arbiter notios an¬
spresione tractutis. nõ deo ceano qđ ꝓmisimꝰ astruamꝰ nuno sid geini no nus¬
ambitu e paecoi pom̃e cirtũflui cuiꝰ uer et pͥmiꝰ meut tst qͥ ab indocto bon
gon eõ ne scit̃ ls eñ quẽ solũ oceinũ plures opinant᷑ des mils ablllo nigni
rafusis scełm ex hecenitate ambitũ fitat C& erũ pͥoreiꝰ cerona ꝑ tonã no
calidã ment : superiora t̃rarũ et inferiora cingens fletũ cuticeqdi noetius
imicatar ab ouente  duos sinus refũdit unu ad extremitite setetot
ad australis alterũ. Rursusq ab ocidente duo parit enuscunte siniet ui
usq ad abas qs sup̃ diximꝰ extremitates refust ocurrunt ab oriente denis¬
sis Sardũ uisũma et in p&uin maniore miscent in ucrq sfertune a erus

Expanded text:
dixerit, quem constat erroris ignarum, erit ingenii singulorum inuenire quid dixerit, quem constat erroris ignarum, erit ingenii singulorum inuenire quid possit amplius pro absoluenda hac quaestione conferri. His quoque, ut arbitror, non otiosa inspectione tractatis, nunc de Oceano quod promisimus adstruamus: non uno, sed gemino circumflui. Cuius uerus et primus meatus est qui ab indocto hominum genere•nescitur. Is enim, quem solum Oceanum plures opinantur, de sinibus ab illo originali refusis secundum ex necessitate ambitum fecit. Ceterum prior eius corona per zonam terrae calidam meat, superiora terrarum et inferiora cingens, flexum circi aequinoctialis imitata. Ab oriente uero duos sinus refundit, unum ad extremitatem septentrionis, ad australis alterum, rursusque ab occidente duo pariter enascuntur sinus, qui, usque ad ambas quas supra diximus extremitates refusi, occurrunt ab oriente demissis. Et dum ui summa et impetu immaniore miscentur in uicemque se feriunt, ex
Abbreviated transcription (Latin):
in accesũ est ꝓpt̃ nimiũ soł ardor ẽ. Cũ ergo tantũ spoccii ex ꝑusta uitã ministra&
bere ꝑustȩ fines parẽ mansu& udinẽ ñ neget᷑. Paria enĩ inutraq parte st̃ omia
ideo credendũ ẽ ꝑ po&icã tubã q̃ omĩa sẽꝑ inmai extollit. dixisse uiã soł sectã
babitari. Anforte poxicalicentia particulã ꝓsimili pȩneparticula posuit & ꝓ
subambas diceremaluit ꝑ ãbas Nã reuera duct ⁊odraci sub ãbas tẽperatas
ultro citroq ꝑuenit ñ cam̃ ꝑ ambas . Scimꝰ aut̃ et homerũ ipsũ & in om̃ib: imi¬
Qiẽ. et int̾ uenit circũ eas et int̃ eus uol uit᷑ non ꝑeas. Ergo potest c̃stare
ad defensionẽ ultra haec ꝗdiximꝰ ñocurrit . Verũ qm̃ in medioposuimꝰ qs
finer nũ ꝗ uiaultri q et ÷ solis excedat: manifestũ e aut̃ om̃ib quđ maro

Expanded text:
inaccessum est propter nimium solis ardorem. Cum ergo tantum spatii ex perusta uitam ministret, inaccessum est propter nimium solis ardorem. Cum ergo tantum spatii ex perusta uitam ministret, bere perustae fines parem mansuetudinem non negetur paria enim in utraque parte sunt omnia, ideo credendum est per poeticam tubam, quae omnia semper in maius extollit, dixisse uiam solis sectahabitari? An forte poetica licentia particulam pro simili paene particula posuit et pro «sub ambas» dicere maluit «per ambas»? Nam re uera ductus zodiaci «sub ambas» temperatas ultro citroque peruenit, non tamen «per ambas»; scimus autem et Homerum ipsum et in omnibus imictitur et interuenit, circum eas et inter eas uoluitur, non per eas. Ergo potest constaread defensionem ultra haec quae diximus non occurrit. Verum quoniam in medio posuimus quos fines numquam uia solis excedat, manifestum est autem omnibus quid Maro
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmunt᷑ priuna ut ñ facile explicit᷑ quanta sit illic frigidȩtatus in iuria. Locau
quȩ in medio tẽperata st̃ qm̃ ab utraq nimetate longũ recedunt. uerã tenrađ
refelli : utrũq. tropicũ circũ ⁊ odra coc̃minos facere. nec ũ ꝗsolẽ alterũtrũ tro¬
prꝰcũ excedere posse ł sursũ ł deorsũ meando trans todr acũ uero circũ iđ
transustã q̃ tropicis claudit᷑ ex utraq parte incipere tẽperatas. queramꝰ quđ sit
qđ ait uirgiliꝰque nulliꝰ ũ ꝗ disciplint error in uoluit. Ouae mortalib: egris mu¬
uere concesre diuũ et ua sccta ꝑ ãbas obliquꝰ qua se signorũ uerteret ordo se
Videt̃ enĩ dicere his uersib: ⁊ odr acũ ꝑtẽperitas ductũ et solis cursũ ꝑ ips as fieri:
ꝙ nec opinari fas ẽ qr neutrũ troprcũ cursꝰ solis excedit : Nũ igit᷑ illud atten¬
dit ꝙdiximꝰ et intratroprcũ in taꝑustȩ parte q̃ uicina ẽ tẽperatȩ habitatopsist

Expanded text:
muntur pruina ut non facile explicetur quanta sit illis frigidae nimietatis iniuria. Loca uero quae in medio temperata sunt, quoniam ab utraque nimietate longum recedunt, ueram tenent refelli, utrumque tropicum circum zodiaco terminos facere, nec umquam solem alterutrum tropicum excedere posse uel sursum uel deorsum meando, trans zodiacum uero circum, id est trans ustam quae tropicis clauditur ex utraque parte, incipere temperatas — quaeramus quid sit quod ait Vergilius, quem nullius umquam disciplinae error inuoluit: duae mortalibus aegris munere concessae diuum, et uia secta per ambas obliquus qua se signorum uerteret ordo. Videtur enim dicere his uersibus zodiacum per temperatas ductum, et solis cursum per ipsas fieri; quod nec opinari fas est, quia neutrum tropicum cursus solis excedit. Num igitur illud attendit quod diximus: et intra tropicum in ea perustae parte quae uicina est temperatae habitatores
Abbreviated transcription (Latin):
ã sup sunũ  quosamiramis seđm quos elã crenit pcreista nisi stl pelarẽ
ser bẽ uolenti cur ꝑiinumeribilũ seriẽ sełoarũ nonfuerat cultus. quo nuno
utim̃ inuertus ñ lic terdrt̃ usuis quo solo memorie ful rit etstu quo nuno
denus multarũ rerũ experientia: ad alusuios ge fasr̃ cen tiaut at epirue¬
nete ntee ees galli utẽł cultu molite roma iam adolescentȩ di dicert̃ ⁊asie
ponpoturt. cũ mhil alud tẽpora nisi cunsus sobi estci cepiss ente sunduĩ eẽ
enta te ustu peinie sepeoceidunt manente mundo & rursus oriunt ł eliui

Expanded text:
Ninum, a quo Semiramis secundum quosdam creditur procreata, nihil praeclarum sophi uolunt, cur, per innumerabilium seriem saeculorum, non fuerat cultus quo nunc utimur inuentus, non litterarum usus, quo solo memoriae fulcitur aeternitas? Cur denique multarum rerum experientia ad aliquas gentes recenti aetate peruenit, ut ecce Galli uitem uel cultum oleae Roma iam adolescente didicerunt, aliae non potuit, cum nihil aliud tempora nisi cursus solis efficiat. Res uero humanae ex parte maxima saepe occidunt manente mundo, et rursus oriuntur, uel e
Abbreviated transcription (Latin):
altꝰ iã circa erigendũ niepotis animũ affricanꝰ in gredit᷑: nec pͥus eũ trã
patitur intueri quã cȩli ac srderũ naturã motũ ac modulam̃ agnoscat
Etħomĩa sci ad pͥmia cessura uirtutũ. Ac post quã mens firmuta scipionis
alacritate tunt& ꝓmissionis erigit᷑. tunc demũ gła: q̃ apud in doctus
magnũ uircutis p̃miũ credit᷑ contensni iubet᷑ dũ ostenditur ext̃rarum
breuitate ł casib arta locis. angusta tẽporib: Affricanꝰ igit᷑ pęneex utꝰ
hominẽ & defecata mente ia nature suȩ capax. hic aꝑtiꝰ ãmonet᷑ ut
eẽ dm̃ nouerit : dit ħ sit p̃sentis tẽporis consumatio ut animã ñ solũ ĩmortalẽ
sed dm̃ eẽ clarescat . Ille ergo quĩ fueratpꝰ corpꝰ indiuinitatẽ receptꝰ dicturꝰ
uiro ad huo in hacuita posito documta scico eẽ non prius tantã p̃rogatuũ

Expanded text:
altius iam circa erigendum nepotis animum Africanus ingreditur nec prius eum terram altius iam circa erigendum nepotis animum Africanus ingreditur nec prius eum terram patitur intueri quam caeli ac siderum naturam, motum ac modulamen agnoscat, et haec omnia sciat praemio cessura uirtutum. Ac postquam mens firmata Scipionis alacritate tantae promissionis erigitur, tum demum gloria, quae apud indoctos magnum uirtutis praemium creditur, contemni iubetur, dum ostenditur ex terrarum breuitate uel casibus arta locis, angusta temporibus. Africanus igitur, paene exutus hominem et, defaecata mente, iam naturae suae capax, hic apertius admonetur ut esse se deum nouerit. Et haec sit praesentis operis consummatio, ut animam non solum immortalem, sed deum esse clarescat. Ille ergo, qui fuerat iam post corpus in diuinitatem receptus, dicturus uiro adhuc in hac uita posito «deum te scito esse», non prius tantam praerogatiu
Abbreviated transcription (Latin):
ratur et mouit id corpꝰ cui p̃positꝰ est quã hunc mundũ ille princ eps dr̃
& ut ille mundũ quadã parte mortalẽ ipse ds̃ aet̃nꝰ sic fragile corpꝰ animꝰ
sempit̃ nꝰ mouet: Bene & sapient̃ tullianꝰ hio scipio circa institution em
ne potis ordinẽ recte docentis ĩpleuit. Nã ut breuit̃ a principio om̃em
operis c̃tinentiã reuoluamꝰ. primũ tẽpus mortis & inminentes ꝓpinqͦrũ
p̃dixit insidi as. ut totũ dehacuita sperare dedisceret. quã non diuturnã
cõperisset. Deinde nemetup̃ dicte mortis frangeret᷑ ostendit sapienti
&ibono ciui ad inmortalitatẽs mortis migrand ũ : Cũq: eũ ultrospes¬
ta traxis set ad moriendi desideriũ succedit pauli patris oportuna dis¬
suasio. accensa filii festinationẽ ab app&itu sponta neae mertis excluderos
Plen eigit᷑ inanimo sõniantis utrĩq plantata sperandi expectandiq tẽperte

Expanded text:
ratur et mouet id corpus cui praepositus est quam hunc mundum ille princeps deus; ratur et mouet id corpus cui praepositus est quam hunc mundum ille princeps deus; et ut ille mundum quadam parte mortalem ipse deus aeternus, sic fragile corpus animus sempiternus mouet.» Bene et sapienter Tullianus hic Scipio circa institutionem nepotis ordinem recte docentis impleuit. Nam, ut breuiter a principio omnem operis continentiam reuoluamus, primum tempus ei mortis et imminentes propinquorum praedixit insidias, ut totum de hac uita sperare dedisceret, quam non diuturnam comperisset; dein, ne metu praedictae mortis frangeretur, ostendit sapienti et bono ciui in immortalitatem morte migrandum; cumque eum ultro spes ista traxisset ad moriendi desiderium, succedit Pauli patris opportuna dissuasio, accensam filii festinationem ab appetitu spontaneae mortis excludens. Plene igitur in animo somniantis utrimque plantata sperandi expectandique temperie,
Abbreviated transcription (Latin):
ns̃ etero aclefectusobr qab romuli fine ttige: munc anipꝰ nci ptũ sibi
mens in is de lotis ca partib et ipserrit & om̃s celistellas qmig sa denes
runsus inueniet in quib fuerant cũsul. pomuli fine deficons Igtao¬
dur
ut in eodẽ signo enadẽq parte sit. ad idẽ pͥncipiũ inquo subromulo fueri e
stellis qͦq: om̃ib signis ꝙ reuocatis. Pacti aut̃ fuerant cũ scipio m affrica mui¬
liturat ad iscsu romuli anni quingenti septuaginta it trer. Rofsoeum
ab urbo condita ses entesimo septimo bno scipio delita carthagine triũ phae¬
romiuli ad affrica militiã scipiorus quos diximꝰ annos fuust d XXIII¬
quisquis indigitos mittit inueniet Iuu enitere et sichabeto ñ eẽ temor
talẽ sed corpꝰh: pe enĩtu is es quẽ forma ista declarat. sed mens cuiꝰq ir est
quisq ñ ea figura q̃ digito demonstrari pocest. Dm̃ te igit᷑ stito eẽ : suudẽ
est dr̃ qui iug&. qui sentit qui meminit qͥ prouid&. qͥ tam regit et mode¬

Expanded text:
nc Cicero a defectu solis, qui sub Romuli fine contigit, mundani anni principium sibi iens in iisdem locis et partibus et ipse erit, et omnes coeli stellas omniaque sidera rursus inveniet in quibus fuerant sub tur ut in eodem signo eademque parte sit, ad idem principium in quo sub Romulo fuerant stellis quoque omnibus signisque reuocatis. Peracti autem fuerant, cum Scipio in Africa militaret, a discessu Romuli anni quingenti septuaginta et tres. Anno enim ab Vrbe condita sescentesimo septimo hic Scipio deleta Carthagine triumphauRomuli ad Africanam militiam Scipionis, quos diximus annos fuisse quitalem, sed corpus hoc. Nec enim tu is es quem forma ista declarat, sed mens cuiusque is est quisque, non ea figura quae digito demonstrari potest. Deum te igitur scito esse, si quidem est deus qui uiget, qui sentit, qui meminit, qui prouidet, qui tam regit et mode