comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
casus iprudẽtie ⁊ exẽpla ad eã difini
tionẽ ad uĩge ĩ quibꝰ fuisse in prudẽtia ui
dat᷑. aut casiis. aut nec essitudo ⁊ ab his id
quod reꝰ ĩferat seꝑare : ioẽ osted̾e dissimi¬
le quod leuiꝰ. facilius. nõ ignorabile nõ
fortuitũ nõ necessariũ fuit. Postea dens¬
oportet potusse uitari.⁊ hac rõne ꝓuid̾i po¬
ciusse. si hoc aut illut feciss. aut ne sic feeis¬
s p̾cau̾i. ⁊ diffinitionibꝰ ostende: nõ hãc in¬
priroentiam.aut casum. aut nocessicudinẽ.
s in ehrtiã. negligentiam. fatuitatẽ. oportẽ no¬
minari. Ac si qͣn necessitudo turpitudineni
uid̾bitur hre : oportebit ꝑ locoꝵ cõnuniũ in¬
plicationẽ. redarguentẽ deniostrare qͥuod ius¬
perpeti. ł mori deniq quid sacius fiusse. qͣ
eiꝰ modi necefficudini obcẽꝑare. Atq tũ ex lo
cis de quibꝰ innegotiali parte dictũ est. Iuris
⁊ equitatis nat᷑am oporcebit querere ⁊ qͣsi iu
ab soluta uiriditiali. ꝑse hoc ipsum a rebus

Expanded text:
ad eam defini- tionem adiungere, in quibus inprudentia fuisse videatur aut casus aut necessitudo, et ab his id, quod reus in- ferat, separare, id est ostendere dissimile, quod le- vius, facilius non ignorabile, non fortuitum, non necessarium fuerit; postea demonsare potuisse vitari: hac ratione provideri potuisse, si hoc aut illud fe- cisset, aut, nisi fecisset, praecaveri; et definitionibus ostendere non hanc inprudentiam aut casum aut ne- cessitudinem, sed inertiam, neglegentiam, fatuitatem nominari oportere. ac si qua necessitudo turpitudi- nem videbitur habere, oportebit per locorum commu- nium inplicationem redarguentem demonstrare quidmori denique satius fuisse quam eius- modi necessitudini optemperare. atque tum ex iis locis, de quibus in negotiali parte dictum est, iuris et aequitatis naturam oportebit quaerere et quasi in absoluta iuridiciali per se hoc ipsum ab rebus
Abbreviated transcription (Latin):
cõuenit. Indieatio ẽ. Cum his qui potestatem
nõ hr̃et iussu imꝑatoris infede ⁊ initãta ro¬
ligione ĩtfuerit dededus ne sit hostibꝰ nec¬
ne. hoc genus cause a suꝑiore loco difert
quod in illo se reꝰ cõcedit oportiusse facere
id quod fiori dicat accusator oportusse. sa
licui rei aut hõi causam atribuit queͥ uolũ¬
tati sue fuit impedimto. si ñ cocessionis par¬
post intelligeret᷑. In hoc aut̃ nõ accusare aliũ.
nec culpam in alium tnsfeire debet. s d̾mõ¬
strare cã nichil ad se neq ad potestatẽ neq ad
ofitiũ suum ꝑtiniusse. aut ꝑtine. Atq ĩ hoc
gne hoc accidit nouoi quod accusator quoq
sepe exremotione cͥminationẽ ꝯfic̃. ut siquis
eũ accuset qui c̃ p̃tor eet inerpediniõe ad arma
re erẽplo reꝰ a suo officio ⁊ apotestate factum
dimouebat. sic in hoc ab eiꝰ officio ac potestace
qui accusat᷑. ipse accusatoa factũ remouẽdo.
hac ipsa rone cõfirnat accusationẽ. In hac

Expanded text:
nit. iudicatio est: cum is, qui potestatis nihil habuerit, iussu imperatoris in foedere et in tanta religione interfuerit, dedendusne sit hosti- bus necne? hoc genus causae cum superiore hoc differt, quod in illo concedit se reus oportuisse facere id, quod fieri dicat accusator oportuisse, sed alicui rei aut homini causam attribuit, quae voluntati suae fuerit inpedimento, sine concessionis parpost intellegetur. in hoc autem non accusare alterum nec culpam in alium transferre debet, sed demonstrare eam rem nihil ad se nec ad potestatem neque ad officium suum per- tinuisse aut pertinere. atque in hoc genere hoc ac- cidit novi, quod accusator quoque saepe ex remo- tione criminationem conficit, ut si quis eum accuset, qui, cum praetor esset, in expeditionem ad arma re exemplo reus ab suo officio et a potestate factum demovebat, sic in hoc ab eius officio ac po- testate, qui accusatur, ipse accusator factum remo- vendo hac ipsa ratione confirmat accusationem. in hac
Abbreviated transcription (Latin):
tes st̃ duc. Purgatio. ⁊ dp̃ceado. Pungatioest
defenditur. Ea ht̃ partes.iii. Inprudẽtiã ẽ. casũ.
necessitatẽ. In prudẽtia ẽ cũ scisse aliquid is qui
arguitꝰ negatur. Ut ap̃ quosdam lex erat. neqͥs
diane uitulũ ĩmolaret. Naute quidã c̃ adu̾sa
iẽpetestate inmare iactarẽtur uouerũt si eo portu
quẽ cõspitiebant potiti eent: ei do qui ibi ee̾t
se uitulum imolaturos. Casu erat in allo portu
phanũ diane. eiꝰ cui uitulũ ĩmolareͥ nõ licebat. In
pruoc̃tts legis c̃ exisset uitulũ immolauerũt. Ac¬
cusantꝰ. Intetio ẽ. Uiculũ ĩ molasti ei dõ. cui nõ
licebat. ex lege. suplicio dignꝰ e̾. Iudicatio ẽ. cũ
iofecit quod nõ oportuerit.⁊ id nõo portuerit
noscierit. sit ne suplicio digniis. Casus aut̃ ĩferet᷑
in cõcessionem cũ demostrabit᷑ aliqͣ fortune uolũ¬
tati ob̾citisse. ut in hac. Cum lacedenonus lex eẽt.
ũ hostias nisi ad sacrifitiũ quidã cõductor eiꝰ rei¬

Expanded text:
tes sunt duae: purgatio et deprecatio. Purgatio est, defenditur. ea habet partes tres: inprudentiam, casum, necessitudinem. Inprudentia est, cum scisse aliquid is, qui arguitur, negatur; ut apud quosdam lex erat: ne quis Dianae vitulum immolaret. nautae quidam, cum adversa tem- pestate in alto iactarentur, voverunt, si eo portu, quem conspiciebant, potiti essent, ei deo, qui ibi esset, se vitulum immolaturos. casu erat in eo portu fanum Dianae eius, cui vitulum immolare non licebat. in- prudentes legis, cum exissent, vitulum immolaverunt. accusantur. intentio est: vitulum immolastis ei deo, licebat ex lege, supplicio dignus es. iudicatio est: cum id fecerit, quod non oportuerit, et id non oportere nescierit, sitne supplicio dignus? Casus autem inferetur in concessionem, cum demon- stratur aliqua fortunae vis voluntati obstitisse, ut in hac: cum Lacedaemoniis lex esset, ut, hostias nisi ad sacrificium quoddam redemptor pra
Abbreviated transcription (Latin):
toris ꝓet᷑. Utile ẽ ad firmitudinẽ uocis sedata uox
ĩ pͥncipio. qͥd insuauiꝰ ꝗͣ clamor in exordio cãẽ : Int̾ual¬
la uocẽ confirmãt. eadẽ sent̾ntias ꝯcĩnores ditsioẽ
reddt̃. & auditori spaciũ cogitãdi relinqũt. ꝯseruat
tat olamore. Acuta exclamatio fauces ⁊ uocẽ uuln̾at
eađ ledit auditorẽ. Ht̃ n qͥddã illib̾ale. ⁊ ad mulie¬
brẽ potiꝰ uociferõnẽ ꝗͣ ad uirilẽ dignitatẽ in dicẽdo
accõmodatũ. In extrema orõe ꝯtinens uox remedio
ẽ uoci. Qͥd ħ eadẽ : Nonne aĩũ uehem̃tissime cale¬
q̃ uisa st̃. & de suauitate q̃ ꝯiũcta fuer̃. Cet̾a suo loco
diuidimꝰ in sermonẽ. ꝯtentionẽ. ãplificonẽ. Sermo
ẽ or̃õ remissa ⁊ finitima cotidiane locutioni. ꝰtñtio
ẽ or̃o acͥs⁊ ad ꝯfirmãdũ. iad ꝯfutandũ accõmoda¬
ad m̃iã trahit auditoris ãiũ. ermo diuidit᷑ ĩ
potui̾it. tlarrõ ÷ rer̃ gestar̃ aut ꝓiñ ut gestar̃ exp̃o.¬

Expanded text:
T 22 Utile est ad firmitudinem sedata vox in principio. Quid insuavius quam clamor in exordio causae? Intervalla vocem confirmant; eadem sententias concinniores divisione reddunt et auditori spatium cogitandi relinquunt. Conservat uscitat clamore. Acuta exclamatio vocem volnerat; eadem laedit auditorem: habet enim quiddam inliberale et ad muliebrem potius vociferationem quam ad virilem dignitatem in dicendo adcommodatum. In extrema oratione continens vox remedio est voci. Quid? Haec eadem nonne animum vehementissime calequae visa sunt, de suavitudine, quae coniuncta fuerunt: cetera suo loco dividimus in sermonem, contentionem, amplificationem. Sermo est oratio remissa et finitima cotidianae locutioni. Contentio est oratio acris et ad confirmandum et ad confutandum adcommodaad misericordiam trahit auditoris animum. Sermo dividitur in potuerit. Narratio est rerum gestarum aut proinde ut gestarum expo
Abbreviated transcription (Latin):
in tres partes diuisa ÷. & eȩ partes ipse s̃ in .uiii.
partes alias distͥbute. har̃ octo partiũ q̃ cͦq idonea
pñtiatio sit demõstndũ uidet᷑. Sermo c̃ ẽ ĩ dignita¬
te. plenis faucib ꝗͣ sedatissima ⁊ dep̃ssissiã uoce
uti ꝯueniet. ita tñ ut ne ab oratoria ꝯsuetudine ad
tͣgicã tͥnseamꝰ. Cũ aũ indmõstratõe uoce paululũ
attenuata ⁊ crebris int̾ualł ⁊ diuisionib uti oport&¬

Expanded text:
in tres partes divisa est, ‹et› eae partes ipsae sunt in octo partes alias distributae, harum octo partium, quae cuiusque idonea pronuntiatio sit, demonstrandum videtur. Sermo cum est in dignitate, plenis faucibus quam sedatissuma et depressissuma voce ‹uti› conveniet; ita tamen, ut ne ab oratoria consuetudine ad tragicam transeamus. Cum autem est in demonstratione, voce paulolum attenuata crebris intervallis et divisionibus oport
Abbreviated transcription (Latin):
ne dũxit. ⁊ eiꝰ qui intestinioio.⁊istiꝰ runioris
causa. ⁊ ueritas ⁊ erhisdem a tributionibus reꝑiet᷑.
nũ auit̾ in causa pars arguintoꝵ ẽ ad uicta ei cau.¬
ec gͦ argiuñta q̃ tnsferri in młtas causa post.
locos conunes nominamus. Nã locos coniu¬
nes nõianiꝰ aut c̾te rei qͣudam continet aniplifica¬
tionẽ. ut siquis uelit ostende euni qui parentei

Expanded text:
 qui in testimonio, et ipsius rumoris causa et veritas ex iisdem adtributionibus re- perietur. Omni autem in causa pars argumentorum est ad- iuncta ei causec ergo argumenta, quae transferri in multas causas possunt, locos communes nominamus. nam locus communis aut certae rei quandam continet amplificationem, ut si quis hoc velit ostende
Abbreviated transcription (Latin):
de inostrabitur quidq in parte consid̾ari opor¬
cet: In loco gͥ oportunitas. Intẽpore longĩqͥtaᷤ.
Inoccasione cõmoditas ad faciendũ idonea. In
facultato copia ⁊ potestas ear̃ rerum ꝓp̃ quas
aliquid fac ilius fit. aut quib sine oĩo confici
non potest cõsid̾anda ẽ. De iñ uidẽdũ est quid
conictura quedam ducitur. si queni adniodũ
res maiores. ⁊ muiores. ⁊ eque magne. sinuleq
agi soleant diligent̃ cõsidabitur. Quo ingn̾e
enenire. magnoꝑe consid̾andum ẽ. ut inetꝰ le¬
ticia titubatio.

Expanded text:
quaque in parte considerari oporteat. in loco igitur opportunitas, in tempore longinquitas, in occasione commoditas ad faciendum idonea, in facultate copia et potestas earum rerum, propter quas aliquid facilius fit aut quibus sine omnino confici non potest, consideranda est. De- inde videndum est, quid coniectura quaedam ducitur, si, quemadmodum res maiores, minores, aeque magnae, similes agi soleant, diligenter considerabitur. quo in geneevenire, magno opere consi- derandum est, ut metus, laetitia, titubatio,
Abbreviated transcription (Latin):
quid factũ d̾industria. aut rẽ ipsã cõsecutũ
sit. constet̾ ne adusarii or̃o aut ere aut or̃o ipsa
⁊ illius. ⁊ utrius potius. quid factũ sit. quot
nõ oportũit. aut nõ factũ quod oportiut. Cii
aĩus hac intentione õs tonus parte̾ negotii cõ¬
sid̾abit tũ illi ipsi in medium cõseruati loci
ꝓcedẽt: de quibꝰ añdictũ est. & tũ ex singłis
tũ excõuictis. argim̃ta c̾ta uascẽtur. quoꝵ¬

Expanded text:
n factum de industria an rem ipsam consecutum sit; constetne oratio aut cum re aut ipsa et huius et illius et utrius potius; quid fac- tum sit, quod non oportuerit, aut non factum, quod oportuerit. cum animus hac intentione omnes totius negotii partes considerabit, tum illi ipsi in medium coacervati loci procedent, de quibus ante dictum est; et tum ex singulis, tum ex coniunctis argumenta certa
Abbreviated transcription (Latin):
tur fuisse. Hoc modo si diligenter atendanꝰ.
aꝑta ĩter se eẽ intelligamꝰ bec quę negotus
ic non facile neq uecessarium est distigere.
ut in suꝑioribꝰ parribꝰ quo pacto quidq ac
quaq cõueniat.res ipsa docebit cos qui nõ oi a

Expanded text:
igenter attendamus, apta inter se esse intellegimus haec, quae negotiis, ic non facile est neque necessarium est distinguere, ut in superioribus partibus, quo pacto quicque acquamque conveniat, res ipsa docebit eos, qui non omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ante adiisso de mõstrari. locꝰ inducet᷑ ille ꝑque or¬
tandi uidices erũt. ut uet̾em famaui hõis nichil ad
rẽ putẽt ꝑtinere. Nam cum ante celasse mic mani
ca spectari s suꝑioreni uitam ex hac re ĩꝓbari
⁊ potestatẽ añ poccadi nõ fiusse aut causam. Aut
nõ eẽ mr̃ si nũc pͥmũ deliquerit. Nã nec eise
est cum qui uelit peccare aliqñ pͥmũ delique¬
st̃io. argm̃is accusationẽ itatĩ cõfiriare oportebit.
efensor aut̃ pͥmum si pot̾it debebit uitã eui
qui insimulabatur. qͣm honestissimam ostẽ¬
d̾e debebit. Io fatiet siortendet aliqͥ ciuĩ nota. cõ
munia officia quod genus. iuparentes. cognatos.
⁊ exinna sũt. si abeo ẽ aliqͦ magno labore aũ ꝑi
do aut utq re c̃ neccẽ nõeet of̾itu causa ut ire¬
p aut inparentes aut inparentes. aut inaliquos
chil deliquisse uulla cupiditate inpeditũ ab offi¬

Expanded text:
ante admisso demonstrari, locus inducetur ille, per quem horante admisso demonstrari, locus inducetur ille, per quem hortandi iudices erunt, ut veterem famam hominis nihil ad rem putent per- tinere. nam eum ante celasse, nunc manperiore vita spec- tari, sed superiorem vitam ex hac re inprobari, et aut potestatem ante peccandi non fuisse aut causam; aut, non esse mirum, si nunc primum deliquerit: nam necesse esse eum, qui velit peccare, aliquando primum delinquementis accusationem statim confirmare oportebit. Defensor autem primum, si poterit, debebit vitam eius, qui insimulabitur, quam honestissimam demon- strare. id faciet, si ostendet aliqua eius nota et com- munia officia; quod genus in parentes, cognatos, et exiculo aut utraque re, cum necesse non esset, officii causa aut in rem publicam aut in parentes aut in aliquos nihil deliquisse, nulla cupiditate in- peditum ab offi
Abbreviated transcription (Latin):
factis. accusator ĩ ꝓbare dpottebit. ⁊ ostẽder
siq̃ ĩpari añ peccato ꝯuedis sit. Si id nõ pot̾it.
si quã ĩsimilẽ an suspitionẽ uen̾it. ac marime
si fieri pot̾it simili aliquo in gene debebit ostẽ¬
re. aut inminore. Ut si quid peceiiua dicat ui¬
ductũ fecisse. possit de mostrare aliqͣuire eiuͦ
ali qͦd factũ auar̃. Itẽ oĩ incausa. nat᷑a aut uietũ.
au̾studiũ. aũ fortunã. aut aliquod hoꝵ ꝗͣ ꝑso¬
iuis arbuta sũt. ad eã causã. qͣ comotũ peccase
rum si expari suiñdi facultas nõ erit ĩ ꝓbare
animũ ad u̾sarũ oportebit. Si auaricia induc¬
tũ arguas fecisse ⁊ auar̾ eũ quẽ accises d̾mõs
tͣre nõ possis. aliis affinẽ uitus cẽ doctas ⁊ exͣ
re nõ ec̃ murandum qui uulla re turpis aut cupi¬
dꝰ aut potͥilaus fuit hac qͦ ieũ hͥe deliquisse. Qua¬
tum enĩ d̾honestati ⁊ auctoritate cius qui argui
nis ẽ diminutum. Sinulli afinis pot̾it intio reus

Expanded text:
factis accusator inprobare debebit et ostendere, si quo in pari ante peccato con- victus sit; si id non poterit, si quam in similem ante suspicionem venerit, ac maxime, si fieri poterit, simili quo in genere eiusre aut in minore, ut si qui, quem pecunia dicat inductum fecisse, possit demonstrare aliqua in re eius aliquod factum avarum. item in omni causa naturam aut victum aut studiuis adtributa sunt, ad eam causam, qua commotum pec- casse rum, si ex pari sumendi facultas non erit, inpro- bare animum adversarii oportebit: si avaritia inductum arguas fecisse et avarum eum, quem accuses, demon- strare non possis, aliis adfinem vitiis esse doceas, et ex ea re non esse mirandum, qui in illa re turpis aut cupidus aut petulans fuerit, hac quoque in re eum deliquisse. quantum enim de honestate et auctoritate eius, qui arguitst defensionis deminutum. si nulli affinis poterit vitio reus
Abbreviated transcription (Latin):
uita eius ⁊ de moribꝰ q̃ri. s d̾eo cͥmine de quo ar
guit᷑. Qr̃ añ factis omissis. illud quod instat agi oꝑtẽ.
x facto aut̃ ipso sus piciones
ducent᷑. si totuis aministratio negotũ. ex oĩb
partibꝰ ꝑ tẽptabitur. Atq hec suspitioues partĩ ei
negotio seꝑatini. parti cõnunit̾ exꝑsonis atq ex
nogonio ꝓficiscẽtur. Ex negotio duci potũt. si eas

Expanded text:
vita eius et de moribus quaeri, sed de eo crimine, quo de vita eius et de moribus quaeri, sed de eo crimine, quo de arguatur; quare ante factis omissis illud, quod instet, id agi oportere. Ex facto autem ipso suspiciones ducentur, si to- tius administratio negotii ex omnibus partibus per- temptabitur; atque eae suspiciones partim ex negotio separatim, partim communiter ex personis atque ex negotio proficiscentu
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Hic illi indignatio magua ẽ grauitate in¬
ducct᷑ in dignatio uieta eõ questioni ꝑ quã ini¬
serũ facnius ee ⁊ indignuni de mostrabitur
cam causam putare. quę hoĩes audaces in frau¬
dẽ raꝑe soleat castissimum qͦ hominẽ ad peccan¬
dum potiusse inpelłe. aut uuquum ẽẽ ⁊ obtimo
cuiquani ꝑmtiosissinium nõ uitã honeste actam.
tali intempore qͣm plurimum ꝓdẽe̾: s subita
excͥminatione que cõfingi facile possit. nõ ex añ
acta uita quę neq ad tempꝰ fingi neq ullo modo
nutari possit fac̾e uditiuiu. Sui aut inãte acta
uita aliquę turpitudines erũt. aut falso uenisse ĩ
cam cristinationẽ dicẽt᷑ ⁊ ex aliquoꝵ iniidia aut
ob trectatione aut falsa opinione. aut in prudẽtie
necessitudinͥ ⁊ ꝑsuasioni adholescentie. aũ aliciu
non malitiose aĩ afectioni attribuent᷑ aut dissum¬
li ingn̾e uitioꝵ. ut aĩus nõ oĩo integer. si atali
culra remotꝰ eẽ uid̾at᷑. Ac si nullo mͦ uite t᷑pitude.

Expanded text:
gravitate inducetur indignatio, iuncta conquestioni, per quam miserum facinus esse et indignum demonstrabitur;tissimus, eam causam putare, quae homines audaces in fraudem rapere soleat, castissimum quoque hominem ad pec- candum potuisse inpellere; aut: iniquum esse et op- timo cuique perniciosissimum non vitam honeste actam tali in tempore quam plurimum prodesse, sed subita ex criminatione, quae confingi quamvis false possit, non ex ante acta vita, quta vita aliquae turpitudines erunt: aut falso venisse in eam existimationem dicetur ex aliquorum invidia aut obtrectatione aut falsa opi- nione; aut inprudentiae, necessitudini, persuasioni, adulescentiae aut alicui non malitiosae animi af- fectioni attribuentur; aut dissimili in genere vitio- rum , ut animus non omnino integer, sed ab tali culpa remotus esse videatur. at s
Abbreviated transcription (Latin):
exqͦ spes ꝑ s̾̃udi nata ⁊ fatiẽti faculta q̃sita
iudat᷑ quid iupsa re gereda quit pͦca cõsecu¬
cũ sit. de in ipsius ẽ negotii gestio ꝑ rͣetanda.
amħ genus car rerimi quę negotio sũt atͥbu.¬
te. sedo iloco a nob̾ est erpositũ. hoc gͦ ingne
spectabitir. locus. tempꝰ occafio. facultaᷤ. qͦr

Expanded text:
ta et faciundi facultas quaesita vi- deatur; quid in ipsa re gerenda, quid postea conse- cutum sit. Deinde ipsius est negotii gestio pertrac- tanda. nam hoc genus earum rerum, quae negotio sunt adtributae, secundo in loco nobis est expositum. hoc ergo in genere spectabitur locus, tempus, occasio, fa
Abbreviated transcription (Latin):
nia. rumores que cõtͣ oiã utq suiuli uiia p̃¬
ceptoꝵ. torquere ad comodũ sue cause debebit.
Iam ⁊ erquestione suspitiones. ⁊ ex testiuionio.
⁊er rumore aliquo pari rõne. ut er causa ⁊ ꝑso¬
na.⁊ ex facto duei oportebit. Si hui ⁊ nol uii
oent᷑ eirare qui hoc genꝰ suspitionum artificũ

Expanded text:
umores, quae contra omnia uterque simili via praeceptorum torquere ad suae causae commodum debebit. nam et ex quae- stione suspiciones et ex testimonio et ex rumore aliquo pari ratione ut ex causa et ex persona et ex facto duci oportebit. Quare nobis et ii videntur errare, qui hoc genus
Abbreviated transcription (Latin):
tudo sit.⁊ q̃ lex ⁊ quȩ actio.⁊ quoti ciꝰ rei artisi¬
tum sit. aut usus. aut erereiitio he ũ: aur
aprobatio. ant offensio. ex quibꝰ nõ nuiquani
studio. factis. casii. oronibꝰ. cõsilio. ⁊ ex habitu
animi. aut corporis pleraq ꝑtiuẽt ad eas res.
ne aliquid fieri. de in si quo ab alio pot̾it. De¬
in facultaᷤᷤ de qua añdiximus. Dein utrũ fa
cinus id sit quod penit̾e fuit necesse. Itẽ quod
speni celandi nõ hret. de mñ necessitudo. inqua
num necesse fu̾it id fieri aut ita fieri queri¬
tur. Quoꝵ pars ad consilium ꝑtiuet q ꝑso
Ante rẽ crit quos uutine se tam fanuliariter
aplicauit. ꝗsernionis causani quesiu̾it. ꝙͦ¬
simił duitit. ee narit. In re. nor souuiꝰ. ꝑ ost
rem quod solus exierit quod illũ tam fanili.¬
areni comitatũ tã eqͦ aĩo reliquerit quod eru.¬
entatũ gladiui habuerit. hoꝵ pars ad cõsi

Expanded text:
tudo sit, ecqua lex, ecqua pactio, ecquod eius rei artificium aut usus aut exercitatio, hominum aut adprobatio aut offensio; ex quibus nonnumquam estudio, factis, casu, orationibus, consilio et ex habitu animi aut corporis pleraque pertinent ad easdem res, ne aliquid fieri; deinde ecquo ab alio potuerit; deinde facultas, de qua ante diximus; deinde utrum id facinus sit, quod paenitere fuerit necesse, quod spem celandi non haberet; deinde necessitudo, in qua necesse fuerit id aut fieri aut ita fieri, quaeritur. quorum pars ad consilium pertinet, quoante rem, quod in itinere se tam familiariter adplicaverit, quod sermonis causam quaesiit, deinde cena- rit. in re nox, somnus. post rem, quod solus exierit, quod illum tam familiarem tam aequo animo reli- querit, quod cruentum gladium habuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
Benefitu ersua ui ertepore. er aĩo eiꝰ qui fec: er
casu cõsidabiit᷑. Ex sua ui querẽtur noc mͦ.
Magna an parua. fat̾ilia an dificilia. singłaru
fint anuulgaria. uͥa. an falsa qͣda er ornatione
honestent᷑. Ex cepore aut̃ si tũ allut indigeniꝰ
cum cet̾i nõ possit. aut nollet hospitulari: sicũ
cum spes dseriuss hospitulatꝰ est. Exaĩo si nõ

Expanded text:
Beneficia ex sua vi, ex tempore, ex animo eius, qui fecit, ex casu considerantur. ex sua vi quaerentur hoc modo: magna an parva, facilia an difficilia, singu- laria sint an vulgaria, vera an falsa quadam exornatione honestentur; ex tempore autem, si tum, cum indigeremus, cum ceteri non possent aut nollent opi- tulari, si tum, cum s
Abbreviated transcription (Latin):
or̃o oĩs ħ fatiebat ut iudices ⁊̃ si nollot necesse
cet: Hec aut ⁊̃ si nocesse nõ eet ut uellet contͣ
aut relatioe cͥminis. aut cõcessioĩs partibuᷤ.
se defendet. de quibꝰ añ ut potiumꝰ diligẽt
p̃scripsimꝰ. side his locis qͣuę res postulabit¬
ad causam adiisarioꝵ ĩꝓbadã tͣusferemus.
aut cause. aut rõnes. aferent᷑. qͣre ⁊ quo
consilio ita sit inlege. aut intestam̃to p̃s¬
criptum ũ sencentia quoq ⁊ uoluntate sc̾p¬
toris nõ ipsa solum scripture causa ꝯfirma¬
tum ee udat᷑. aut aliis quoq ꝯstitutionibus
factum coarguetur. Cont̾ scriptũ aucẽ qͥ
dicet pͥmũ inducet eum locũ. ꝑquẽ equitaᷤ
cause demostretur. aut ostẽdet quo autno
quo ꝯfilio q̃de causa fecit. ⁊ quãẽq eausani¬

Expanded text:
oc omnis faciebat, ut, iudices etiamsi nollent, necesse esset; haec autem, etiamsi necesse non esset, ut vellent contra aut relatione criminis aut concessionis partibus se defendet—de quibus ante, ut potuimus, diligenter perscripsimus—, si de iis locis, qad causam adversariorum inprobandam transferemus; aut causae et rationes afferentur, quare et quo consilio ita sit in lege aut in testamento scriptum, ut sententia quoque et voluntate scriptoris, non ipsa solum scrip- tura causa confirmata esse videatur; aut aliis quoque constitutionibus factum coarguetur. Contra scriptum autem qui dicet, primum inducet eum locum, per quem aequitas causae demonstretur; aut ostendet, quo animo, quo consilio, qua de causa fecerit; et, qua
Abbreviated transcription (Latin):
tere: ⁊ udei hns legibꝰ obtẽꝑare: qui sencen¬
tiam eiꝰ nõ qui scriptura seq̃tur. Deiñ qͣmĩ¬
dignũ sit eod̾ affici suplicio eũ ꝓpt̾ aliquod
scelus ⁊ audatiam ꝯtͣ legẽ fecit. ⁊ eũ qui ho¬
nesta aut necessaria d̾ causa nõ absẽtẽtiͣs a
causani. ⁊ in hac accipi lege ⁊ causan ipsã quã
ipse afferat oportẽ accipi deniostrabit. ⁊ quẽ¬
admodum ei dicebamꝰ qui ascripto dic̾ẽt. ħ
fore utilissimum si quid de equitate ea quȩ ẽ
adu̾sario staret de rogass s ih iuc qui ꝯtͣ scͥp

Expanded text:
qui sen- tentiam eius, non qui scripturam sequatur; deinde, quam indignum sit eodem affici supplicio eum, qui propter aliquod scelus et audaciam contra leges fecerit, et eum, qui honesta aut necessaria de causa non ab sententia, secausam et in hac lege accipi et eam causam, quam ipse afferat, opor- tere accipi demonstrabit. et quemadmodum ei dice- bamus, qui ab scripto diceret, hoc fore utilissimum, si quid de aequitate ea, quae cum adversario staret, derogasset, sic huic, qui c
Abbreviated transcription (Latin):
giossimas iudbitur ꝑine. aut esse inutile. aut
turpe.aut nephas. ce̾ tali in re nõ diligẽtissine
legi opcẽꝑare. aut ita lex diligenter ꝑscripta¬
esse demostrabitur. ita cautum una quaq de
re. ita quod oportuit exceptũ. ut minune queni¬
at quicqͣm ĩtã diligẽti scriptura p̾titũ arbitra¬
ri. Tertiꝰ locꝰ ẽ ei qui ꝓscripto dicet maxime
necessariꝰ ꝑquẽ oportet ostẽde si ꝯueniat causa
ꝯtͣ scriptũ accipi. eã tñ minune oporte qͣ adũ¬
sarus afferat᷑. Qui locꝰ idcͥco est huc necessariꝰ
quod seꝑ is qui ꝯtͣ scriptum dic̃ equitatis aliqͥd
afferat oporcet. Nã sima in prudẽtia ẽ eũ qui
ꝯtͣ qͦd scriptum sit aliquid ꝓbare uelit. nõ eqͥ¬
tatis p̾sidio id face conari. Si quid gͥ ex hac

Expanded text:
giosissimas videbitur pertinere; aut inutile aut turpe aut nefas esse tali in re non diligen- tissime legi optemperare; aut ita lex diligenter per- scripta demonstrabitur, ita cautum una quaque de re, ita, quod oportuerit, exceptum, ut minime conveniat quicquam in tam diligenti scriptura praeteritum ar- bitrari. Tertius est locus ei, qui pro scripto dicet, maxime necessarius, per quem oportet ostendat, si conveniat causam contra scriptum accipi, eam tamen minime oportere, qusariis afferatur. qui locus id- circo est huic necessarius, quod semper is, qui contra scriptum dicet, aequitatis aliquid afferat oportet. nam summa inpudentia sit eum, qui contra quam scriptum sit aliquid probare velit, non aequitatis praesidio id facere conari. si quid igitur ex hac
Abbreviated transcription (Latin):
re ab adu̾sarin. Qiud esset si hoc fecissem.
Quid si hoc accidiss : eoꝵ aliquid inquibꝰ aut
causa sit honestissima: aut necessicudo c̾tis¬
sima. tum ne accusaretis: Aqͥ hoc lex nusꝗͣ
quȩ sit tacitis exceptionibꝰ caueri. De ind̾
nullam rem tacitis neq legibꝰ neq scͥptura
ulla. deniq neq insermone quid̾ cotidiano.
t̾ri: si unusquisq uelit u̾ba spectare. ⁊ nõ
ad uoluntatẽ eiꝰ qui ea u̾ba habuerit accede.
Dein ex utilitatis ⁊ honestatis partibꝰ oftend̾e.
qͣni inutile. qͣm turpe. sit id quod adu̾saru
dicãt fieri oportuisse: aut oporte: ⁊ id quod
fec̾imꝰ aut postulemꝰ qͣm ucile. aut qͣm mag¬

Expanded text:
re ab adversariis: quid, si hoc fecissem? re ab adversariis: quid, si hoc fecissem? quid, si hoc acci- disset? eorum aliquid, in quibus aut causa sit honestissima aut necessitudo certissima: tamenne ac- cusaretis? atqui lex nusquam quae perspicua sint, tacitis exceptionibus caveri; deinde nullam rem ne- que legibus neque scriptura ulla, denique ne in ser- mone quidem cotidiano atrari, si unus quisque velit verba spectare et non ad voluntatem eius, qui ea verba habuerit, accedere; deinde ex utilitatis et honestatis partibus ostendere, quam inutile aut quam turpe sit id, quod adversarii dicant fieri oportuisse aut oportere, et id, quod nos fecerimus aut postulemus, quam utile aut q
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ añ dictũ ẽ atq hoc in loco c̃ diutiꝰ eomo¬
ratꝰ fui facti ronem ⁊ equitatem cause ex¬
ornau̾it: tũ ex his locis fere ꝯtͣ adusarios
dic oport̾ẽ causas accipi. Demonstrabit
nullã esse legem quȩ rẽ aliqͣm inucilẽ aut
iniqͣm fieri uelit. Onnia suplicia que ale¬
gibꝰ ꝓficiscu̾ntur culpe malicie uidicãde
cause᷑ ꝯstituta esse scriptorẽ ipsuui si existat
factũ hoc ꝓbat᷑um. ⁊ iden ipsum siei talis
res accidiss fact᷑um fusse.⁊ ea re legis scͥp¬
torem cto ex ordine uidices. e̾ta etate p̃di
tos ꝯstituisse. ut ee̾nt nõ qui scriptũ suum
recitaret. quod qui uis puer face̾ possi. ẜ
qui cogitationẽ assequi possẽt. ⁊ uolũtatẽ
int̾ptari. Deiñ illũ scriptorẽ si scripta sua
stultis hoibꝰ ⁊ barbariᷤ udicibꝰ comut̃et.
oia cum sũma diligentia ꝑscriptũ fuisse.
Nũc uͦ quod intelliget quales uiri uidicaturi
luncatis intp̃tes esse putauit. postea q̃re¬

Expanded text:
dictum est. atque in hoc loco cum diutius commoratus sui facti rationem et aequitatem causae exornaverit, tum ex his locis fere contra adversarios dicet oportere causas accipi. demonstrabit nullam esse legem, quae aliquam rem inutilem aut iniquam fieri velit; omnia supplicia, quae ab legibus proficiscantur, culpae ac malitiae vin- dicandae causa constituta esse; scriptorem ipsum, si exsistat, factum hoc probaturum et idem ipsum, si ei talis res accidisset, facturum fuisse; ea re legis scriptorem certo ex ordine iudices certa aetate prae- ditos constituisse, ut essent, non qui scriptum suum recitarent, quod quivis puer facere posset, sed qui cogitatione assequi possent et voluntatem interpre- tari; deinde illum scriptorem, si scripta sua stultis hominibus et barbaris iudicibus committeret, omnia summa diligentia perscripturum fuisse; nunc vero, quod intellegeret, quales viri res iudicaturi luntatis interpretes fore putavit; postea quaere
Abbreviated transcription (Latin):
pe fuit. noctu cũ simul cubarẽt int̾fec̾. hec
dicãt oportẽ. Ries inuidino ẽ. In hoc gn̾e uim¬
q in partem idẽ loci atq cadẽ p̾cepta ꝯueni¬
tet ꝯtende̾. ꝯsidando utra lex ad maiores. hoc
ẽ ad utilioreᷤᷤ. hoe ad honestiores. ac necessariaᷤ
magis res ꝑtineat ex qͦ cõficitur ut si leges
due aut si plues erũt aut quot quot crũt cõ¬
ẜuari nõ possit qr discrepat marine ĩt se cõ

Expanded text:
 fuit, noctu, cum si- mul cubaret, occidit. haec dicant oportere. res in iudicio est. In hoc genere utramque in partem idem loci atque eadem praecepta convenitet contendere considerando, utra lex ad maiores, hoc est ad utiliores, ad hone- stiores ac magis necessarias res pertineat; ex quo conficitur, ut, si leges duae aut si plures erunt, aut quotquot erunt, conservari non possint, quia discrepent inter se,
Abbreviated transcription (Latin):
moriur : familia. peccuniaq eiꝰ agnatoꝵ gẽ¬
ciliumq esto. Quidani iudieatꝰ est parontẽ
oceidisse. ⁊ staaim quod efugiendi pocestaᷤᷤ ñ
fu̾it. Lignee solee in pedes induete sũt. os
aut̃ obuolutum ẽ folloͥcło ⁊ post ligatun
est. Poui incarcerẽ deductus est ut ibi
esłet tantisꝑ dum culleꝰ inquem ꝯ iectus
inꝑfluentẽ defeiretur: conpararetut. Intea
quidam fanuliareᷤᷤ eius in carceren tabulaᷤ
afferut ⁊ testes adducunt. heroͦs quos ipse ui¬
bet scribunt. tabule obsignantur. de illo
res scripti sunc ⁊ int̾ agnatos de hereditato
cõcrou̾sia est.⁊ hic e̾talex quę testam̃ti facien¬
di. his qui ineo loco sut adimat potestaten
uulla ꝓfertur. Ex cet̾is legibꝰ ⁊ quẽ̾ huc ipsũ
suplicio eius modi efficiunt ⁊ quę adcestam̃ti fa¬

Expanded text:
 pecuniaque eius agnatum gentiliumque esto. Quidam iudicatus est pa- rentem occidisse et statim, quod effugiendi potestas non fuit, ligneae soleae in pedes inditae sunt; os autem ob- volutum est folliculo et praeligatum; deinde est in car- cerem deductus, ut ibi ectus in profluentem deferretur, compararetur. interea quidam eius familiares in carcerem tabulas af- ferunt et testes adducunt; heredes, quos ipse iubet, scribunt; tabulae obsignantur. de illo lis scripti sunt, et inter agnatos de hereditate controversia est. Hic certa lex, quae testamenti faciendi iis, qui in eo loco sint, adimat potestatem, nulla profertur. ex ce- teris legibus et quae hunc ipsum supplicio eiusmodi afficiunt et quae ad testamenti fa
Abbreviated transcription (Latin):
dato q̃ uolet. ꝑ mortẽ eiꝰ: uasa p̃cioa ⁊celata magnifice
sat᷑nius legẽ frum̃tariam de semissibus ⁊ tͥentibꝰ laturus
tum. eraruim pati nõ posse largitionẽ tantam. Senatus
decreuit si eam legẽ adppłm ferat: adu̾sus rẽ .p. uid̾i eũ facͥe

Expanded text:
dato, qua volet.» Post mortem eius vasa pretiosa et caelata magnifice dato, qua volet.» Post mortem eius vasa pretiosa et caelata magnifice Saturninus legem frumentariam de semissibus et trientibus laturtum aerarium pati non posse largitionem tantam. Senatus decrevit, si eam legem ad populum ferat, adversus rem publicam vide
Abbreviated transcription (Latin):
tͦu̾sia nascr̃. cum uidr̃ scͥptoris uoluntas c̃ scͥpto ip̃o
dissentire ħ mͦ. Si lex sit que iubeat eos qui ꝑꝑ tẽpes¬
tatem nauim relinq̃rũt : omĩa ꝑde. eorum nauum
cetãq eẽ si nauis consernata sit: qui remanserint in
uaui. Magnitudine tẽpestatis oms ꝑt̾riti: nauim reliq̃¬
runt. inscaphani ꝯscenderunt. p̃t̃ unum egͦtum. Is ꝑꝑ
morbum exire ⁊ fug̾e non potuit. Casu ⁊ fortuitu nauis
inportum in colummis de lata ẽ. Ilam egͥtus possioet. Na¬
iubet aut ꝑmittit. alia uetat quippiã fic̾i ħ mͦ. Leo ue¬
tat eum qui de peccumis repetundis dãpnatus sit: in
ꝯcione orõnẽ hr̃e. Alt̾a lex iubet augurẽ indemortui
locum qui petat: incontione nominare. dugur quidã
dapnatus de peccumis repetundis inde mortui log̾um¬
qui petat nominauit. Petitur ab eo multa pena. Costo̾
legutuna ex contrariis legibus.
x ambiguo otͦu̾sia nascr̃: cum scͥptum duas aut płes¬

Expanded text:
ontroversia nascitur, cum videtur scriptoris voluntas cum scripto ipso ontroversia nascitur, cum videtur scriptoris voluntas cum scripto ipso dissentire, hoc modo: Si lex sit, quae iubeat «eos, qui propter tempestatem navem reliquerint, omnia perdere, eorum navem ceteraque esse, si navis conservata sit, qui remanserunt in navi.» Magnitudine tempestatis omnes perterriti navem reliquerunt - in scapham conscenderunt - praeter unum aegrotum: is propter morbum exire et fugere non potuit. Casu et fortuitu navis in portum incolumis delata est; illam aegrotus possedit. Naiubet aut permittit, alia vetat quippiam fieri, hoc modo: Lex vetat eum, qui de pecuniis repetundis damnatus sit, in contione orationem habere: altera lex iubet, augurem in demortui locum qui petat, in contione nominare. Augur quidam damnatus de pecuniis repetundis in demortui locum nominavit; petitur ab eo multa. Constitutio legitima ex contrariis legibus. Ex ambiguo controversia nascitur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ nõ oportet. Nam ⁊ ꝑicłosum ẽ ne qñ plus minus ue
dicamus ⁊ suspitionem affert auditori meditõnis ⁊ arti¬
onem tͥnseamus Cota spes uincendi. rõq ꝑsuadñdi: po
posuerimus. ot̾riaq dissolunmis: ab solute nimirum
munus oratorium ꝯfecimus. Utrumq gͥ face potĩmus
tione: s ui ostendet io ꝗ oportuisset simplicit᷑ ac singła¬
ri mͦ doce. illos distribuisse duplicit᷑ ac biꝑtito
t̾uenit. occisum ospicatur. corꝑe celum cruentum edu¬
c̃. ĩ eucer intuenat c̃ frẽm occisum. inimicum frĩs
c̃ gladio cruento uideat: capitis arcessit. ħ qm̃ miec¬
ta u̾m queritur: de facto erit atͦuersia. ⁊ ex eo ꝯst̾o
aut exscͥptoͥ aliquid ꝯtͦusie nascitur. Ea diuiditur in
partes. Ui. scͥptum ᷤᷤ sentenciam ꝯtͣrias leges. ambiguũ¬
difsinonẽ. tͣns łõne. rõcinõnem. E x scͥpto ⁊ sentencia ꝯ¬

Expanded text:
‹esse› non oportet: nam et periculosum est, ne quando plus minusve ‹esse› non oportet: nam et periculosum est, ne quando plus minusve dicamus; et suspicionem adfert auditori meditationis et artionem› transeamus. Tota spes vincendi ratioque persuadendi positposuerimus contrariaque dissolverimus, absolute nimirum munus oratorium confecerimus. Utrumque igitur facere poterimus, tione, sed ut ostenderet, id, quod oportuisset simpliciter ac singulari modo docere, illos distribuisse dupliciter et bipertitervenit: occisum conspicatur, corpore telum cruentum educit. Teucer intervenit: fratrem occisum, inimicum fratris cum gladio cruento videt. Capitis arcessit. Hic coniectura verum quaeritur; de facto erit controversia: ex eo coaut e scripto aliquid controversiae nascitur. Ea dividitur in partes sex: scriptum et sententiam, contrarias leges, ambiguux scripto et sententia c
Abbreviated transcription (Latin):
sepe u̾itas nͥ ħ seruata sunt. fidẽ pͭ nõ fac̾e. Sin er̃ ficte:
Ieo magis erunt ꝯseruande. De his reb caute ꝯfligẽ¬
dum ẽ quib inrebus tabule aut alicinus firma aucto¬
Tritas uidebr̃ int̾fuisse.
dhuc que dicta sunt arbitror mͥ contͣctare c̃ce¬
t̃is artis cͥtoribus nͥ ꝙ de insinuationibus noua ex¬
cogitauimus qđ eam soli nos p̃t̃ cetͥos intͥa temꝑa diu¬
oꝑam ut nicħ ominus industrie stuoiose. ꝗͣ rei utilitas
pꝰtulabit: q̃sisse uioeamur si pͥus pauca de diusione cͥa
Iure ne fecit. ⁊licu̾it neffac̾e id ẽ incontͦuersia. Itẽ exꝯtͣrio
a gam̃ nonẽ ẽẽ a distemestͣ occisum afitentur. c̃ id ita sit.
me ulcisci parentem negant oportuisse. Deuĩ c̃ ħ fecimꝰ
nu̾ationẽ ⁊ exp̾onẽ. Enu̾atione utemur cũ dicemus nu̾o
quot de rebus dicti sumus. Eam plusꝗͣ tͥum partium nuo

Expanded text:
saepe veritas, nisi haec servata sint, fidem non potest facere: sin erunt ficta, saepe veritas, nisi haec servata sint, fidem non potest facere: sin erunt ficta, eo magis erunt conservanda. De iis rebus caute confingendum est, quibus in rebus tabulae aut alicuius firma auctoritas videbitur interfuisse. Adhuc quae dicta sunt arbitror mihi constare cum ceteris artis scriptoribus, nisi quia de insinuationibus nova excogitavimus, quod eam soli ‹nos› praeter ceteros in tria tempora divioperam, ut nihilominus industrie, quam rei utilitas postulabit, quaesisse videamur  si prius pauca de divisione causariure fecerit et licueritne facere, id est in controversia.» Item e contrario: «Agamemnonem esse a Clytemestra occisum confitentur; cum id ita sit, me ulcisci parentem negant oportuisse.» Deinde, cum hoc fnumerationem et expositionem. Enumeratione utemur, cum dicemus numero, quot de rebus dicturi sumus. Eam plus quam trium partium numero
Abbreviated transcription (Latin):
rerum ita ponemus: ut añ qͦ q̃ facta sunt sciri possit᷑
iam ⁊ si nos reticuerimus. Qd̾ gͦ si dicã ine exꝓuintia
redisse ꝓfectum qͦ inꝓuinciã intelligatur. ⁊ omĩno nõ
ire ⁊ nebis aut sepus idẽ dicamus. ħ mͦ cauende̾ ĩ ẽ
ne id q supͣ semel diximus de inceps dicamus Achenis
dilucide nanabimus. si ut quidq pͥmum gestum erit.
ita pͥmum exponemus ⁊ rerum ⁊tꝑ̃m oidinẽ ꝯserua¬
dicanius neꝗͣ inaliam rẽ tͣnseamus ne ab repetamus. ne
quemur ea q̃ debuitate p̃cepta sunt. Nam quo biuor eo
dulcidior ⁊ cognitu falcidior narrõ fiet
eri sił nanrõ erit si ut mos ut opinio. ut nata
bunt. ne refelli possit aut t̾ꝑis parum fuisse. aut
nullam ca̾m. aut idoneum locum nõ fuisse. aut h¬
oiẽs ipsos fac̾e aut pati nõ potuisse. Sin u̾a res erit
nich ominus ħ om̃ia natrando conseruanda sunt. Nã

Expanded text:
rerum ita ponemus, ut ante quoque quae facta sint, scire possint, rerum ita ponemus, ut ante quoque quae facta sint, scire possint, tametsi nos reticuerimus: quod genus, si dicam me ex provincia redisse, profectum quoque in provinciam intellegatur. Et omnino non rire. Et ne bis aut sepius idem dicamus, cauendum est etiam ne id quod supra semel diximus deinceps repetamus. 20. dilucide narrabimus, si ut quicquid primum gestum erit, ita primum exponemus et rerum ac temporudicamus; ne quam in aliam rem transeamus; ne ab ultimo repetamus; ne quemur ea, quae de brevitate praecepta sunt; nam quo brevior, dilucidior et cognitu facilior narratio fietis narratio erit, si, ut morum, ut oppinio, ut natura bunt, ne refelli possit aut temporis parum fuisse, aut causam nullam, aut locum ydoneum non fuisse, aut homines ipsos facere aut pati non potuisse. Si uera res erit, nichilominus hec omnia conseruanda sunt; nam
Abbreviated transcription (Latin):
simus. Giꝰ narr̃onis duo sunt gn̾a unum ꝙͥ innego¬
ciis. alt̾m ꝙ inꝑsonis positum ẽ. Ioꝙ innegociorum
exposicione positum ẽ. tres ht̃ partes. fabulam. histo¬
ria ẽ res gesta s abetatis nrẽ memoria remota. AR
g̾uitatẽ. lenitatẽ. spẽ. metum. suspicionẽ. desid̾ium. dissi
inssꝑatum incomodum. subitam leticiam. ioc undum
exxitũ rerum. U̾m ħ inex̾cendo transigentur. Illud ̃
ad u̾itatem ꝑtinet qͦmͦ cͣctari conueniat aꝑiemus. Tres¬
res ꝯuenit hab̾e nanõnẽ. ut bius. ũ dilucida. ũ ui sui¬
lis sitꝰ lr̃ qm̃ fieri oport̾e scimus: ꝗ̃ admodum facia¬
mus cognoscendum ẽ. Rẽ ħuit nanrare potimus. si
iñ incipiemus narare uñ necesse erit. ⁊si nõ abultuno
initio repetẽ uolemus. ⁊ si summatim ñ partictatĩ
nairabinus. ⁊ si nõ ad extremum s usq eo qͦ opꝰerit
ꝑ sequemur. Et si tͣnsicionibus nullis utemur:⁊si
uõ de emabimus ab eo qͥ cepimus expon̾e. ⁊ si exitus

Expanded text:
ius narrationis duo sunt genera: unum quod in negotiis, alterum quod in personis positum est. Id, quod in negotiorum expositione positum est, tres habet partes: fabulam, historia est gesta res, sed ab aetatis nostrae memoria remota. Arggravitatem lenitatem, spem metum, suspicionem desiderium, dissiminsperatum incommodum subitam laetitiam iucundum exitum rerum. Verum haec in exercendo transigentur; illud, quod ad veritatem pertinet, quomodo tractari conveniat, aperiemus. enit habere narrationem, ut brevis, ut dilucida, ut veri similis sit; quae quoniam fieri oportere scimus, quemadmodum faciamus, cognoscendum est. Rem breviter narrare poterimus, si inde incipiemus narrare, unde necesse erit; et si non ab ultimo initio repetere volemus; et si summatim, non particulatim narrabimus; et si non ad extremum, sed usque eo, quo opus erit, persequemur; et si transitionibus nullis utemur, et si non deerrabimus ab eo, quod coeperimus exponere; et si exitus
Abbreviated transcription (Latin):
abaliqua re que risum mou̾e possit incipiemus. ab
apologo. a fabula u̾i simili. unmꝰtacione. depͣuatiõe
inu̾sione. ab ambiguo. abieccione. suspitione. ursioẽ
stulticia. exuꝑatione. colleccione. littarum mutõne
p̃t̾ea expectõne. similitudiue. nouitate. historia. uͥsu
ab alicius intpellatione. aut airisione. &si ꝓmuserimꝰ

Expanded text:
aapollogo uel fabula uel uerisimili immutatione, deprauatione, inuersione ab ambiguo, suspitione, irrisione, stulticia, exurpatione, collectione, litterarum mutatione, preterea exspectatione, similitudine, nouitate, istoria, uersu a
Abbreviated transcription (Latin):
Ria sunt tꝑa quibus pͥncipio uti nõ possumus
na aut nefarta. deiñ c̃ dui rẽ auxerimusni.¬
cħ simile anb factum ostendemus aut aliquorũ
uiditium de simili c̾a. aut de eadẽ. aut demino¬
re aut de maiore ꝓferemus. Dem̃ ad nr̃a cam pe¬
detep̃tĩ accedemus. ⁊ similitudinẽ conferemus. Itẽ
si negabimus nos de adn̾sariis quicquam aut de
aliqua reᷤdicturos. ⁊ tñ occulte dicemus int̾ieccioñ
riorum fec̾it fidẽ auditorib. neq N ñ facile scire
potimus. qm̃ non sumus nescii quib reb fides fic̾i
soleat. Eͦ si fidẽ factã putabimus. his nos reb insi¬
nuabimus ad cãm d eo qd aduersarii firmissimum
s adum̃tum putaut̃ pͥmum nos dicturos pollicebi¬
mur. aut abadu̾sarii dicto exordiemur ⁊ ab eo ma¬
xime qd ille nuꝑune dixit. Aut dubitõne ute mur
quid potissimum dicamus. aut cui loco pͥmum
respondemus c̃ ad mirone. Si defessi er̃ audiendo

Expanded text:
Tria sunt tempora, quibus principio uti non possumus, Tria sunt tempora, quibus principio uti non possumus, na et nefaria. Deinde, cum diu rem auxerimus, nichil simile a nobis ostendemus factum, aut aliquorum iudicium de simili cre aut de maiore proferemus, deinde ad nostram causam pedetemptim accedemus et similitudinem conferemus. Item si negabimus nos de adversariis aut de aliqua re dicturos, et tamen occulte dicemus interiectioneriorum fecerit fidem auditoribus - neque enim non facile scire poterimus, quoniam non sumus nescii, quibus rebus fides fieri soleat - ergo si fidem factam putabimus, his nos rebus insinuabimus ad causam: de eo, quod adversarii firmissimum sibi adiumentum putarint, primum nos dicturos pollicebimur; ab adversarii dicto exordiemur, et ab eo maxime, quod ille nuperrime dixerit; dubitatione utemur quid potissimum dicamus aut quoi loco primum respondeamus, cum admiratione. Si defessi erint audiendo,
Abbreviated transcription (Latin):
qui audiunt aliquid referemus. dũ ħ oiã ad eã ipsã
rẽ de qua agitur sint accõmodata. Itẽ. Si nr̃a ineõ¬
moda ꝓferemis. inopiã. solitudinẽ. calamitatẽ.& si
orabimus ut nb sint auxilio. ⁊ simul ostendemus nõ
maliis noluisse sp̃e hr̃e. Ab adusariorum ꝑsona bñuo¬
cionẽ adducemus. Inodium rapiemus. si qͥ eorum
spurte. suꝑbe. ꝑfidiose. crudelit̃. ꝯfidñter. malitiose
flagitiose. factum ꝓferemus. Inuidiam themus. si ui
si potenciã. factionẽ. diuitias. incontinencras. nobilita¬
tẽ. cdientelas. hospitium. soldalitatẽ. affinitates. adu̾sarioꝵ
ꝓferemus. ͦ his ad ium̃tis. mag̃ ꝗͣ u̾itati. eos confide aꝑi¬
emus. Incontepcionẽ ad duceinus. si merciã. ignaurã
desidiam. luxuriam aduersarioru ꝓferemus. ab
auditorum ꝑsona beñuolentia colligr̃: si res eorum
Abrebus ipsis bñuolum efficie mus auditorẽ. si nr̃am

Expanded text:
qui audiunt aliquid referemus, dum haec omnia ad eam ipsam qui audiunt aliquid referemus, dum haec omnia ad eam ipsam rem, qua de agitur, sint adcommodata. Item si nostra incommoda proferemus, inopiam, solitudinem, calamitatem; et si orabimus, ut nobis sint auxilio et simul ostendemus nos in aliis noluisse spem habere. Ab adversariorum persona benivon contemptionem adducemus. In odium rapiemus, si quid eorum spurce, superbe, perfidiose, crudeliter, confidenter, malitiose, flagitiose factum proferemus. In invidiam trahemus, si vim, si potentiam, si factionem, divitias, incontinentiam, nobilitatem, clientelas, hospitium, sodalitatem, adfinitates adversariorum proferemus, et his adiumentis magis quam veritati eos confidere aperiemus. In contemptionem adducemus, si inertiam ignaviam, desidiam luxuriam adversariorum proferemus. Ab auditorum persona benivolentia colligitur, si res eorum Ab rebus ipsis benivolum efficiemus auditorem, si nostram
Abbreviated transcription (Latin):
nb obeẽ possit. Si humile gꝰ erit ca̾e. faciemus att̃ntos
Sin cͦ̃pe ca̾e gͦ erit. insinuatione utendum ẽ. de qͣ p̾stiꝰ dicemꝰ.
nͥ quid nacti erimus: qr̃ adu̾sarios cͥminando bñuolentiã
caꝑe possimus. Sinhonestum gꝰ ca̾e erit: licebit recte luti
ł nõ uti pͥncipio. Si uti uolemus. aut id oportebit ostendẽ
qͣre c̾a sit honesta: aut b̾uit quib de reb simus dicti
ex pon̾e. Sin pͥncipio uti nolemus: alege. ab scͥpt᷑a. aut
tentos eos faciemus. Nam docił ẽ qui attente uult au¬
dire. attentos habebimus. si pollicemur nos derebus
ꝑtineant. aut ad eos ipsos qui audient. aut ad dõruni
inmortalium religionẽ. ⁊ si rogabimus ut attente au¬
ab nr̃a. ab ad u̾sariorum nr̃orũ. abanditorũ ꝑsona. ⁊ ab
rebus ipsis. arnr̃a ꝑsona bnuolentiã atͣhemus: si nr̃m
fuerimus. aut inparentes. aut in amicos. aut ineos

Expanded text:
nobis obesse possit. Sin humile genus erit causae, faciemus attentos. nobis obesse possit. Sin humile genus erit causae, faciemus attentos. Sin turpe causae genus erit, insinuatione utendum est, de qua posterius dicemus, nisi quid nacti erimus, qua re adversarios criminando benivolentiam captare possimus. Sin honestum genus causae erit, licebit recte vel uti vel non uti principio. Si uti volemus, aut id oportebit ostendere, qua re causa sit honesta, aut breviter, quibus de rebus simus dicturi, exponere. Sin principio uti nolemus, ab lege, ab scriptura, aut tentos eos faciemus; nam docilis est, qui attente vult audire. Attentos habebimus, si pollicebimur nos de rebus rem publicam pertineant, aut ad eos ipsos, qui audient, aut ad deorum inmortalium religionem; et si rogabimus, ut attente auab nostra, ab adversariorum nostrorum, ab auditorum persona, et ab rebus ipsis. Ab nostra persona benivolentiam contrahemus, si nostrum fuerimus aut in parentes aut in amicos aut in eos,
Abbreviated transcription (Latin):
de rebus simus acturi. Confirmõ: nr̃orũ arguiñtorũ
ex põ. c̃ asseueracione. Confuto ẽ otͣriorum locoiũ dis¬
iolutio. Condo ẽ arcificiosus orõnis t̃minus.
unc qm̃ una c̃ oratoris officiis qͦ res cognitu facitior
eẽt ꝓducti sumus. uͥ d̾ orõnis partibus loqueremur:⁊
eas ad inuentionis ronẽ accõmodaremus. d exordio pͥ
oppugnamiis qͥ ab omnibus uidr̃ oppugnari dere. t ꝓ
uiro forti atͣ parricitã. Turpe gꝰ intelligr̃ c̃ aut honesta
res oppugnat᷑. aut defendr̃ t̾pis. dubium gͦ ẽ cht̃ inseca:
ad ca̾e gꝰ accõmodari. Exordiorum duo st̃ gña. Encipiũ¬
ꝗͥ g̾ce ꝓhemiũ appellatur. insinuacio. q̃ epodos noĩat᷑
Encipiũ ẽ c̃ statĩ auditoris aĩñ nb idoneum reddimus ad au¬
diendum. Id ita sumitur. ut attentos. ut dociles. ut bñ¬
uolos auditores hr̃e pꝰsiis. Si gꝰ cãe dubium habebunꝰ.
abñuolentia pͥncipium astituemus. neꝗͥ illa cͥpitudims pͥrs

Expanded text:
rorum argumentorum expositio cum adseveratione. Confutatio est contrariorum locorum dissolutio. Conclusio est artificiosus orationis terminus. unc, quoniam una cum oratoris officiis, quo res cognitu facilior esset, producti sumus, ut de orationis partibus loqueremur et eas ad inventionis rationem adcommodaremus, de exordio prugnabimus, quod ab omnibus videtur obpugnari debere ut pro viro forti contra parricidam. Turpe genus intellegitur, cum aut honesta res obpugnatur aut defenditur turpis. Dubium genus est, cum habead causae genus adcommodari. Exordiorum duo sunt genera: principiuGraece prohemium appellatur, et insinuatio, quae epodos nominatur. Principium est, cum statim auditoris animum nobis idoneum reddimus ad audiendum. Id ita sumitur, ut attentos, ut dociles, ut benivolos auditores habere possimus. Si genus causae dubium habebimus, a benivolentia principium constituemus, ne quid illa turpitudinis pars