comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis non mihi hoc ẽẽ propositum ut accusem oppianicũ mortu¬
um. sed cum hoc psuadere uobis uelim. uidicium ab hoc non eẽ
corruptum: hoc uti initio ac fundamento defensionis oppiani¬
cum hominem sceleratissimum et nocentissimum eẽ damnatum
qui uxori sue cluentie: que amita huius habiti fuit. cum ip̃e
poculum dedisset. subita illa in media potione. exclamauit se
maximo cum dolore mori. nec duitius uixit: ꝗͣ locuta est.
Nam in ip̃o sermone hoc: et uociferatione mortua est: et ad hanc
mortem tam repentinam uocesq morientis: omnia preterea
que solent eẽ indicia et uestigia ueneni: illius mortue. corpor
fuerunt. Eodemq ueneno.C oppianicum fratrem necauit. nec
hoc est satis. tam et si in ip̃ofraterno parricidio nullum scelust
pretermissum uidetur: t ad hoc nefarium facinus accederet.
aditum sibi alus sceleribus ante muniuit. Nam cum eẽt gra¬

Expanded text:
tis non mihi hoc esse propositum ut accusem Oppianicum mortutis non mihi hoc esse propositum ut accusem Oppianicum mortuum sed, cum hoc persuadere vobis velim, iudicium ab hoc non esse corruptum, hoc uti initio ac fundamento defensionis, Oppianicum, hominem sceleratissimum et nocentissimum, esse damnatum. qui uxori suae Cluentiae, quae amita huius habiti fuit, cum ipse poculum dedisset, subito illa in media potione exclamavit se maximo cum dolore emori nec diutius vixit quam locuta est; nam in ipso sermone hoc et vociferatione mortua est. et ad hanc mortem repentinam vocemque morientis omnia praeterea quae solent esse indicia et vestigia veneni in illius mortuae corpore fuerunt. eodemque veneno C.Gaium Oppianicum fratrem necavit. neque est hoc satis; tametsi in ipso fraterno parricidio nullum scelus praetermissum videtur, tamen ut ad hoc nefarium facinus accederet aditum sibi aliis sceleribus ante munivit. nam cum esset gra
Abbreviated transcription (Latin):
iudicandum. Uos auditis de eo. in quem iudices nõ estis. de eo
quem non uidetis: de eo quem odisse iam non potestis: de eo ꝗ
et nẽ et legibus satisfecit. quem leges exilio. natura morte mul¬
tauit. Auditis non ab inimico: auditis sine testibus auditis
cum ea que copiosissime dici possunt. breuiter ame strictimq
dicuntur. Illi audiebant de eo de quo uirati snĩas ferre debebant:
de eo cuius pñtis nefarium et consceleratum uultum intuebantur
dignum ẽẽ ducebant. audiebant ab accusatoribus audiebant
uerba maltorum testium. audiebant tum una quaq: re .a. ꝑ
camitio homine eloquentissimo. cum grauiter et du dicere¬
tur: et tñerit quisꝗͣ qui cum hoc cognouerit suspicari possit
oppianicum uidicio oppressum et circunuentum esse innocentẽ:
Acernatim iam reliqua uidices dicam. ut ad ea que propriora huiꝰ
cau̾e et adiunctiora sunt ꝑueniam. Uos queso memoria tenea¬

Expanded text:
iudicandum? vos auditis de eo in quem iudices non estis, de eo iudicandum? vos auditis de eo in quem iudices non estis, de eo quem non videtis, de eo quem odisse iam non potestis, de eo qui et naturae et legibus satis fecit, quem leges exsilio, natura morte multavit, auditis non ab inimico, auditis sine testibus, auditis cum ea quae copiosissime dici possunt breviter strictimque dicuntur. illi audiebant de eo de quo iurati sententias ferre debebant, de eo cuius praesentis nefarium et consceleratum voltum intuebantur,dignum esse ducebant; audiebant ab accusatoribus, audiebant verba multorum testium, audiebant cum una quaque de re a P.Publio Cannutio, homine eloquentissimo, graviter et diu diceretur. et est quisquam qui, cum haec cognoverit, suspicari possit Oppianicum iudicio oppressum et circumventum esse innocentem? acervatim reliqua iam, iudices, dicam ut ad ea quae propiora huiusce causae et adiunctiora sunt perveniam. vos, quaeso, memoria tenea
Abbreviated transcription (Latin):
noctem mortuus. et postridie anteqͣ luceret combustus est
atq hunc tantum merorem. matri prius hominum rumor.
ꝗͣ quisqͣ ex oppianici familia nuntiauit. illa cum uno tpr̃e
audisset sibi non filium sed etiam exequiaꝵ. munus erep¬
tum larinum confestim ex animata uenit. et ibi de integro
funus iam sepulto filio fecit. dies nondum decem interces¬
serant. cum ille alter filius infans necatur itaq nubit op¬
pianico continuo sassia letanti iam animo et spe optima
confirmata nec mirum: que se non nuptialibus donis sed
filioꝵ funeribus delinitum uideret. Itaq ceteri pp libe¬
ros pecunie cupidiores solent eẽ ille ꝑꝑpecuniã liberos
amittere. iocundum ẽẽ duxit. Sentio uidices uos prour̃a huma¬
nitate his tantis sceleribus breuiter a me demonstratis uehemen¬
ter esse commotos. quo tandem igitur animo fuisse illos arbitra¬
mini. quibushis de rebus non modo audiendum fuit. uerum etiã

Expanded text:
noctem mortuus et postridie ante quam luceret combustus est. noctem mortuus et postridie ante quam luceret combustus est. atque hunc tantum maerorem matri prius hominum rumor quam quisquam ex Oppianici familia nuntiavit. illa cum uno tempore audisset sibi non solum filium sed etiam exsequiarum munus ereptum, Larinum confestim exanimata venit et ibi de integro funus iam sepulto filio fecit. dies nondum decem intercesserant cum ille alter filius infans necatur. itaque nubit Oppianico continuo Sassia laetanti iam animo et spe optime confirmato, nec mirum quae se non nuptialibus donis sed filiorum funeribus esse delenitam videret. ita, quod ceteri propter liberos pecuniae cupidiores solent esse, ille propter pecuniam liberos amittere iucundum esse duxit. Sentio, iudices, vos pro vestra humanitate his tantis sceleribus breviter a me demonstratis vehementer esse commotos. quo tandem igitur animo fuisse illos arbitramini quibus his de rebus non modo audiendum fuit verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
difficile dictu est. sed tñ utriusq humanitatem constantiamq
cognoscite. Petit oppianicus ut sibi sassia nubat. et id magno
ope contendit. illa autem non admiratur audaciam non im¬
pudentiam aspnatur. non deniq: illam dextram oppianici
uiri sui sanguine redundantẽ reformidat. sed quod hrẽt tres
ille filios. id circo se abhis nuptus abhorrere respondit.oppia¬
nicus qui pecuniam sassie concupiuisset. domo sibi querendũ
remedium existimauit. ad eam morã que nuptus afferebatur
N am cum hr̃et ex nouimia ante filium. alter autem eius filius
papia natus teani appuli quod est alarino decẽ et oct omi¬
lia passuum apud matrem educaretur. accersit subito sine
causa puerum teano quod facere nisi ludis publicis aut fe¬
stis diebus ante non solebat. mater nihil mali misera suspi¬
cans mutit ille setarentum proficisei cum simulasset. eot
ipso die puer: cum hora ci in publico ualens uisus est ante

Expanded text:
difficile dictu est; sed tamen utriusque humanitatem constantiamque difficile dictu est; sed tamen utriusque humanitatem constantiamque cognoscite. petit Oppianicus ut sibi Sassia nubat et id magno opere contendit. illa autem non admiratur audaciam, non impudentiam aspernatur, non denique illam Oppianici domum viri sui sanguine redundantem reformidat, sed quod haberet ille tris filios, idcirco se ab eis nuptiis abhorrere respondit. Oppianicus, qui pecuniam Sassiae concupivisset, domo sibi quaerendum remedium existimavit ad eam moram quae nuptiis adferebatur. nam cum haberet ex Novia infantem filium, alter autem eius filius Papia natus Teani, quod abest ab Larino xviii milia passuum, apud matrem educaretur, arcessit subito sine causa puerum Teano, quod facere nisi ludis publicis aut festis diebus antea non solebat. mater misera nihil mali suspicans mittit. ille se Tarentum proficisci cum simulasset, eo ipso die puer, cum hora undecima in publico valens visus esset, ante
Abbreviated transcription (Latin):
uiros. quos municipes fecerant sustulit se asilla et alios tres¬
preterea factos ẽẽ dixit. et ab eodem sibi eẽ imperatum. ut
aurium illum quisibi delationẽ nominis et capitis piculum
ostentarat. et alterium aurium et eius.C filium et sex. uirum
quo sequestre in illo indice corrumpendo dicebatur eẽ usus
proscribendos interficiendosq curaret. Itaq: illis crudelissime
interfectis. non medioeri ab eo ceteri proscriptionis et mortis
metu tenebantur his rebus in causa iudicioq patefactis: qui
est qui illum absolui potisse arbitraretur: Atq hec parua sũt
cognoscite reliqua. ut non aliquando condemnatum eẽ oppia¬
nicum. sed aliquandui incolumẽ fuisse miremini. Primum ui¬
dete hominis audaciam sassiam in matrimonium duce̾ hĩti ma¬
trem. illam cuius uirum aulum aurium occiderat: concupiuit.
utrum impudentior hic qui postulet:an crudelior illa si nubat:

Expanded text:
viros quos municipes fecerant sustulit; se a Sulla et alios praetviros quos municipes fecerant sustulit; se a Sulla et alios praeterea tris factos esse dixit et ab eodem sibi esse imperatum ut A. Aurium illum qui sibi delationem nominis et capitis periculum ostentarat, et alterum A. Aurium et eius L. filium et Sex. Vibium quo sequestre in illo indice corrumpendo dicebatur esse usus, proscribendos interficiendosque curaret. itaque illis crudelissime interfectis non mediocri ab eo ceteri proscriptionis et mortis metu terrebantur. his rebus in causa iudicioque patefactis quis est qui illum absolvi potuisse arbitretur? atque haec parva sunt; cognoscite reliqua ut non aliquando condemnatum esse Oppianicum sed aliquam diu incolumem fuisse miremini. primum videte hominis audaciam. Sassiam in matrimonium ducere, habiti matrem — illam cuius virum A. Aurium occiderat — concupivit. Vtrum impudentior hic qui postulet, an crudelior illa, si nubat,
Abbreviated transcription (Latin):
lem ẽẽ inuestigandi rationem. quod intelligerent indicem
ab oppianico esse corruptum. Iuas lrãs aulus aurius iur for¬
tis cum experiens et domi nobilis a illius auri propinquis infomo
palam audientibus. cum adeẽt oppianicus recitat. et clarissiã
delaturum ẽẽ testatur. Interim breuitempore illi qui erant in
eẽ x aurium renuntiant animi non solum propinquorum sed
etiam omniuim latinatum odio oppianici. et illius adol escẽ¬
tis misericordia commouentur. Itaq cum aulus aurius qui aña
denuntiarat. clamore hominẽ ac minis insequi cepisset lari¬
no profugit. et se in castra clarissimi uiri. Qietelli contulit
Post illam fugam et sceleris et conscientie. testem nunqͣse u¬
dicus nunꝗͣ legibus. nunꝗͣ in larinum inimicis cõmutere au¬
sus est: sed ꝑ illam lu. sille ium atq uictoriam larinum in
summo timore omnium cum armatis aduolauit quatuor¬

Expanded text:
lem esse investigandi rationem, quod intellegerent indicem lem esse investigandi rationem, quod intellegerent indicem ab Oppianico esse corruptum. quas litteras A.Aulus Aurius, vir fortis et experiens et domi nobilis et M. illius Auri perpropinquus, in foro palam multis audientibus, cum adesset Oppianicus, recitat et clarissima delaturum esse testatur. interim brevi tempore illi qui erant in  esse M.Marcum Aurium nuntiant. animi non solum propinquorum sed etiam omnium Larinatium odio Oppianici et illius adulescentis misericordia commoventur. itaque cum A.Aulus Aurius is qui antea denuntiarat clamore hominem ac minis insequi coepisset, Larino profugit et se in castra clarissimi viri, Q.Quinti Metelli, contulit. post illam autem fugam sceleris et conscientiae testem numquam se iudiciis, numquam legibus, numquam inermem inimicis committere ausus est sed per illam L.Lucii Sullae vim atque victoriam Larinum in summo timore omnium cum armatis advolavit; quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
susciperent adolescentem inuestigarent sibi restituerent. eui
filium : quem tũ unum ex multis fortuna reliquum ẽẽ uolus¬
set. hec cum agere institiusset. oppressa morbo est. Itaꝙ testa¬
mentum fecit eius modi ut illifilio h s ocedui legaret heredẽ
institueret eundem illum oppianicum nepotem suum atꝙ his
diebus paucis est mortua. Fropinqui tñ illi quẽ ad modum uiua
dinea instituerant ita mortua illa ad inuestigandum aurium
cum eodem ilo indice in agrum gallicum ꝓfecti sunt. Interĩ
oppiancus ut erat sicuti multis ex rebus reperietis singila¬
ris scelere et audacia ꝑ quendam gallicanum familiarem suũ
primum illum udicem pecunia corrupit. Deinde ip̃m auriu
non magna iactura facta tollendum interficiendumq cura¬
uit Ii autem qui erant ad propinquum inuestigandum
et recuperandum profecti lrãs laritum ad aurios illius ado¬
lescentis propinquos. suosq necessarios mutunt. sibi diffici¬

Expanded text:
susciperent, adulescentem investigarent, sibi restituerent eum susciperent, adulescentem investigarent, sibi restituerent eum filium quem tamen unum ex multis fortuna reliquum esse voluisset. haec cum agere instituisset, oppressa morbo est. itaque testamentum fecit eius modi ut illi filio HS cccc milia legaret, heredem institueret eundem illum Oppianicum, nepotem suum; atque eis diebus paucis est mortua. propinqui tamen illi, quem ad modum viva Dinaea instituerant, ita mortua illa ad investigandum M.Marcum Aurium cum eodem illo indice in agrum Gallicum profecti sunt. interim Oppianicus ut erat, sicuti multis ex rebus reperietis, singulari scelere et audacia, per quendam Gallicanum, familiarem suum, primum illum indicem pecunia corrupit, deinde ipsum M. Aurium non magna iactura facta tollendum interficiendumque curavit. illi autem qui erant ad propinquum investigandum et reciperandum profecti litteras Larinum ad Aurios, illius adulescentis suosque necessarios, mittunt sibi diffici
Abbreviated transcription (Latin):
fugisse. larinas quedam fuit dinea socrus oppianici.que fi¬
lios hũit .u. et numerium aurios et. On. magium et filiam
magiam nuptam oppianico. . adolescentulus bello ytali¬
co captus asculum: inquinti sergii senatoris: eius qui inter
sicarios damnatus est.manus incidit. et apud eum fuit in
ergastulo. Numerius autem aurius frater mortuus est. he¬
redemq. G. magium fratrem suum reliquit. Põa magna uxor
oppianici mortua est̃. Postremo unus qui reliquis erat di¬
tem oppianicum sororis sue filium. eumq partiri cum dinea m̃re
uissit. Interim uenit index ad dineam. neq obscurus neq incer¬
tus qui nuntiaret. et filium eius .m. aurium uiuere. et in agro
gallico eẽ in seruitute mulier amissis liberis cum unius filis¬
recupandi spes eẽt ostentata omnes suos propinquos filuq
sui necios conuocauit: et ab his flens petiuit ut negocium

Expanded text:
fugisse. Larinas quaedam fuit Dinaea, socrus Oppianici, quae fifugisse. Larinas quaedam fuit Dinaea, socrus Oppianici, quae filios habuit M.Marcum et N.Numerium Aurios et Cn.Gnaeum Magium et filiam magiam nuptam Oppianico. M.Marcus Aurius adulescentulus bello Italico captus apud Asculum in Q.Quinti Sergi senatoris, eius qui inter sicarios damnatus est, manus incidit et apud eum fuit in ergastulo. N. autem Aurius, frater eius, mortuus est heredemque Cn.Gnaeum Magium fratrem reliquit. postea magia, uxor Oppianici, mortua est. postremo unus qui reliquus erat Dilescentulum Oppianicum, sororis suae filium, eumque partiri cum Dinaea matre iussit. interim venit index ad Dinaeam neque obscurus neque incertus qui nuntiaret ei filium eius, M.Marcum Aurium, vivere et in agro Gallico esse in servitute. mulier amissis liberis, cum unius reciperandi fili spes esset ostentata, omnis suos propinquos filique sui necessarios convocavit et ab eis flens petivit ut negotium
Abbreviated transcription (Latin):
criminibus oppianicis damnatus sit: ut et constantiam .a.
cluentio et rationem accusationis ꝑspicere possitis.Ac pri¬
mum caua accusandi que fu̾it ostendam. ut ipsum aulum
cluentium ui ac necessitate coactum fecisse iudeatis. Cum
manifesto uenenum deprehendiss&: quod uir matris oppia¬
nicus ei parauisset. & res non coniectura. sed oculis et ma¬
nibus teneretur. neq in caua ulla dubitatio posset ẽẽ. Accu¬
sauit oppianicum:ꝗͣ constanter et ꝗͣ diligenter põa dicam.
N unc hec uosscire uolui nullam huic aliam accusandi causã
fuisse. nisi ut ꝓpositum uite ꝑiculum et quotidianas capitis in¬
sidias hac una ratione uitaret. Atq ut intelligatis his accu¬
satum ẽẽ criminibus oppianicũ. ut neq accusator timere
neq reus spectare debuerit Pauca uobis illius ludices crimi¬
na exponam: quibus cognitis nemo urum mirabitur illum
diffidentem rebus suis. ad stalenum atq ad pecuniam con¬

Expanded text:
criminibus Oppianicus damnatus sit ut et constantiam A.Auli criminibus Oppianicus damnatus sit ut et constantiam A.Auli Cluenti et rationem accusationis perspicere possitis. ac primum causa accusandi quae fuerit ostendam ut id ipsum A.Aulum Cluentium vi ac necessitate coactum fecisse videatis. cum manifesto venenum deprehendisset quod vir matris Oppianicus ei paravisset, et res non coniectura sed oculis et manibus teneretur, neque in causa ulla dubitatio posset esse, accusavit Oppianicum; quam constanter et quam diligenter postea dicam; nunc hoc scire vos volui, nullam huic aliam accusandi causam fuisse nisi uti propositum vitae periculum et cotidianas capitis insidias hac una ratione vitaret. atque ut intellegatis eis accusatum esse criminibus Oppianicum ut neque accusator timere neque reus sperare debuerit, pauca vobis illius iudici crimina exponam; quibus cognitis nemo vestrum mirabitur illum diffidentem rebus suis ad Staienum atque ad pecuniam con
Abbreviated transcription (Latin):
tempore sileret omnia:atq: ea si obluuoni non posset.tamẽ
taciturnitate sua tecta ẽẽ pateretur. sed ea uero sic agit. ut
prorsus reticere nullo modo possit. Hoc enim ipsum udi¬
cium. hoc ꝑiculum. illa accusatio. omnis testium copia que
futura est: a matre initio est adornata: a matre hoc tpr̃e
instruitur: atq omnibus eius oꝑibus et copiis comparatur.
Ipsa deniq nuper huius opprimendi causa. romam aduo¬
lauit: presto est mulier audax. pecuniosa.crudelis instituit.
accusatores. instituit testes.squalore huius et sordibus leta¬
tur. exitium exoptat. sangiunem suum ꝓfundere. omnem
cupit: dũmodo profusum huuis ante uideat. hec omnia nisi
perspexeritis in caũa tẽnere a nobis illam appellari putatote
sin aũt erunt et caꝑta et nefaria cluentis ignoscere debe¬
tis quod hec ame dici patiatur. mihi ignoscere non debe¬
retis sitacerem. Nunc iam summatim exponam. quibus÷

Expanded text:
tempore sileret omnia atque ea, si oblivione non posset, tamen tempore sileret omnia atque ea, si oblivione non posset, tamen taciturnitate sua tecta esse pateretur; sed vero sic agitur ut prorsus reticere nullo modo possit. hoc enim ipsum iudicium, hoc periculum, illa accusatio, illa omnis testium copia quae futura est a matre initio est adornata, a matre hoc tempore instruitur atque omnibus eius opibus et copiis comparatur. ipsa denique nuper Larino huius opprimendi causa Romam advolavit; praesto est mulier audax, pecuniosa, crudelis, instituit accusatores, instruit testis, squalore huius et sordibus laetatur, exitium exoptat, sanguinem suum profundere omnem cupit, dum modo profusum huius ante videat. haec nisi omnia perspexeritis in causa, temere a nobis illam appellari putatote; sin erunt et aperta et nefaria, Cluentio ignoscere debebitis, quod haec a me dici patiatur; mihi ignoscere non deberetis, si tacerem. nunc iam summatim exponam quibus
Abbreviated transcription (Latin):
actanto scelere matris grauius faciendum: ꝗͣ ut illa matre¬
ne uteretur: ne quam uidere sine summo animi dolore non
poterat. ea si mr̃e uteretur: non solum uidere . sed etiam probar
suo udicio putaretur. Initium quod huic cum mre fuerit si¬
multatis audiuistis. ꝑtinusse hoc ad causam. tunc cum reliqͥ
cognoueritis intelligetis.Nam illud non me preterit. cuius
modicumq mater sit. tamen in uidicio filis de turpitudine
parentis dici iux oportere.Non essem ad ullam causam ydo¬
neus:si hoc quod in cõmunibus hominum sensibus atq in
ipsa natura positum atq fixum est: Id ego ad amici ꝑicula
reticere homines parentum inuirias.sed etiam animo equofer¬
re oportere. sed ego ea que ferri possunt.ferenda. que taceri
tacenda eẽ arbitror. Nihil in uita uidit calamitatis aulus
cluentius: nullum ꝑiculum mortis adit. nihil mali timuit:
quod non totum a mr̃e eẽt conflatum et profectum.que hoc

Expanded text:
ac tanto scelere matris gravius esse faciendum quam ut illa ac tanto scelere matris gravius esse faciendum quam ut illa ne uteretur, ne quae videre sine summo animi dolore non poterat, ea, si matre uteretur, non solum videre verum etiam probare suo iudicio putaretur. initium quod huic cum matre fuerit simultatis audistis. pertinuisse hoc ad causam tum cum reliqua cognoveritis intellegetis. nam illud me non praeterit, cuiuscumque modi sit mater, tamen in iudicio fili de turpitudine parentis dici vix oportere. non essem ad ullam causam idoneus, iudices, si hoc quod in communibus hominum sensibus atque in ipsa natura positum atque infixum est, id ego, qui ad hominum reticere homines parentum iniurias sed etiam animo aequo ferre oportere. sed ego ea quae ferri possunt ferenda, quae taceri tacenda esse arbitror. nihil in vita vidit calamitatis A.Aulus Cluentius, nullum periculum mortis adiit, nihil mali timuit quod non totum a matre esset conflatum et profectum. quae hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nibus obscuris ledi famam suam noluit. lectum illum geni¬
alem quem biẽnio ante filie sue nubenti strauerat. in eadem
domo sibi ornari et sterni expulsa atq: exturbata filia iubet.:
Nubit genero socrus nullis auspitibus. nullis autoribus fune¬
stis ominibus omnium omnibus. O mulieris scelus incredibi¬
le et preter hanc unam in omni uita inauditũ. Olibidinem
effrenatam et indomitam Oaudaciam singularem nontimuis¬
se si minus ium deorum hominumq famam. At illam ipsam
noctem facesq illas nuptiales. non limen cubiculi non cubi¬
cule filie non parietes deniq ip̃os supiorum testes nuptiarũ
ꝑfregit ac prostrauit omnia cupiditate et furore uicit pudo¬
rem libido. amorem audacia. rationẽ amentia. Nontulit. hoc
cõmune dedecus iam familie cognationis nominis grauiter
filius angebatur aũt eius molestia quotidianis querimoniis
et assiduo fletu sororis: statuit tñ nihilsibi in tantis inuiruis

Expanded text:
nibus obscuris laedi famam suam noluit; lectum illum geninibus obscuris laedi famam suam noluit; lectum illum genialem quem biennio ante filiae suae nubenti straverat, in eadem domo sibi ornari et sterni expulsa atque exturbata filia iubet. nubit genero socrus nullis auspicibus, nullis auctoribus, funestis ominibus omnium. O mulieris scelus incredibile et praeter hanc unam in omni vita inauditum! o libidinem effrenatam et indomitam! o audaciam singularem! nonne timuisse, si minus vim deorum hominumque famam, at illam ipsam noctem facesque illas nuptialis, non limen cubiculi, non cubile filiae, non parietes denique ipsos superiorum testis nuptiarum? perfregit ac prostravit omnia cupiditate ac furore; vicit pudorem libido, timorem audacia, rationem amentia. tulit hoc commune dedecus familiae, cognationis, nominis graviter filius; augebatur autem eius molestia cotidianis querimoniis et adsiduo fletu sororis; statuit tamen nihil sibi in tantis iniuriis
Abbreviated transcription (Latin):
non pietas. non macula familie. non hominum fama.nonfili do¬
lor non filie meror a cupiditate. reuocaret. animum adolescen¬
tis nondum consilio ac ratione firmatum pellexit his omni¬
bus rebus. quibus illa etas capi ac diliniri põt filia que non
solum illo cõmuni dolore muliebri in eiusmodi uiri iniuruss ange¬
retur. sed nefarium matris pellicatum ferre non posset. de quone
queri quidem sine scelere. se posse arbitraretur: ceteros suitanti
mali ignaros eẽ cupiebat. in huuis amantissimi sui frĩs mani¬
bus et gremio merore et lacrimis consenescebat.Ecce autẽ.
subitum diuortium. quod solatium omnium mulierum ⁊¬
fere uidebatur. discedit a melino cluentia ut in tantis inuirus
non inuita at.a iuro non libenter.Tum uero illa egregia ac
preclara mater:palam exultare letitia ac triumphare gau¬
dio cepit. uictrix filie non libidinis. Itaq duitus suspitio¬

Expanded text:
non pietas, non macula familiae, non hominum fama, non fili donon pietas, non macula familiae, non hominum fama, non fili dolor, non filiae maeror a cupiditate revocaret. animum adulescentis nondum consilio ac ratione firmatum pellexit eis omnibus rebus quibus illa aetas capi ac deleniri potest. filia, quae non solum illo communi dolore muliebri in eius modi viri iniuriis angeretur sed nefarium matris paelicatum ferre non posset de quo ne queri quidem se sine scelere posse arbitraretur, ceteros sui tanti mali ignaros esse cupiebat; in huius amantissimi sui fratris manibus et gremio maerore et lacrimis consenescebat. ecce autem subitum divortium quod solacium malorum omnium fore videbatur! discedit a Melino Cluentia ut in tantis iniuriis non invita, ut a viro non libenter. tum vero illa egregia ac praeclara mater palam exsultare laetitia, triumphare gaudio coepit, victrix filiae non libidinis; diutius suspicio
Abbreviated transcription (Latin):
et honesto et nobili: cum essẽt he nuptie plane dignitatis.
plane concordie. repente est exorta mulieris importune
nefaria libido. non solum dedecore uerum etiam scelere con¬
iuncta. N am sassia mater huius habiti mater enim ame no¬
minis caũa tam et si in hunc hostili odio et crudelitate est ma¬
ter inꝗͣ appellabitur. neq unqͣ illa ita de suo scelere. et ĩmani¬
tate audiet. ut nature. nomen amittat. Quo enim ip̃m nomen
amantius indulgentiusq: maternum.hoc illius matris:que mul¬
tos iam annos: et nunc: cum maxime filium interfectum cupit.
singulare scelus maiore odio dignum esse ducetis. Ea igitur ma¬
ter hĩti. melini illius adolescentis generi sui. contra quam fas
erat. amore capta Primo neq id ipsum dui quo quo modo poterat.
in illa cupiditate continebatur. Deinde ita flagrare cepit amẽ¬
tia sic inflamata ferri libidine ut eam non pudor non pudicitia¬

Expanded text:
et honesto, et nobili. Cum essent hae nuptiae plenae dignitatis, et honesto, et nobili. Cum essent hae nuptiae plenae dignitatis, plenae concordiae, repente est exorta mulieris, importunae nefatia libido, non solum dedecore, verum etiam scelae convicta. Nam Sassia mater huius Aviti Mater enim a me nominis causa, tametsi in hunchostili odio, et crudelitate est, mater, inquam appellabitur: neque numquam illa ita desuo scelere, et immanitate audier, ut naturae nomen amittat. Quo enim est ipsum nomen amantius, indulgentiusqtos iam annos et nunc cum maxime filium interfectum cupit singulare scelus maiore odio dignum esse ducetis. ea igitur mater habiti, Melini illius adulescentis, generi sui, contra quam fas erat amore capta primo, neque id ipsum diu, quoquo modo poterat in illa cupiditate continebatur; deinde ita flagrare coepit amentia, sic inflammata ferri libidine ut eam non pudor,
Abbreviated transcription (Latin):
sit offensionis accedere sine acerbissimo animi sensu ac dolor
et sine summo de decore uite ac turpitudine: atq ut intelli¬
gatis cluentium non accusatorio animo non ostentatione
aliqua aut gloria adductum. sed nefarus inuirus quoti¬
dianis insidus. proposito ante. oculos uite. piculo nomen
opianici detulisse. paulo longius exordium rei de monstrã¬
de petam. Iuod queso uidices. ne moleste patiamini. princi¬
pus enim cognitis. multofacilius extrema intelligetis. Au¬
lus Cluentius habitus fuit pater huiusce iudices homo nõ
solum municipu larinatus ex quo erat sed et regionis illius et
uicinitatis: uirtute. ex istimatione. nobilitate facile princeps.
Scum esset mortuus sylla et pompeio consulibus reliquit. hũc
annos xunatum. grandem autem et nobilem filiam. que breui
tempore post mortem pr̃is nupsit aulo aurio melino consobri¬
no suo adolescenti in primis ut tum habebatur inter suos

Expanded text:
sit offensionis accipere sine acerbissimo animi sensu ac molestia sit offensionis accipere sine acerbissimo animi sensu ac molestia et sine summo dedecore vitae et turpitudine. atque ut intellegatis Cluentium non accusatorio animo, non ostentatione aliqua aut gloria adductum, sed nefariis iniuriis, cotidianis insidiis, proposito ante oculos vitae periculo nomen Oppianici detulisse, paulo longius exordium rei demonstrandae petam; quod quaeso, iudices, ne moleste patiamini; principiis enim cognitis multo facilius extrema intellegetis. A.Aulus Cluentius habsolum municipii Larmatis, ex quo erat, sed etiam regionis illius, et vicinitatis, virtute, existimatione, nobilitatefacile princeps. Is cum esset mortuus, Sylla, et Pompeio Coss. reliquir hunc annos XV. natum; grandem autem et nubilem filiam: quae brevi tempote post Patris mortem nupsit M. Aurio Melino, consobrino suo, adolescenti in primis, uttum habebatur, inter suos
Abbreviated transcription (Latin):
res ip̃a tulerit. quid error affixerit: quid inuidia confla¬
rit. Primum igitur illud. ex quo intelligi possit debuisse
cluentium magnopere. caue confidẽ quod certissimis cri¬
minibus et testibus fretus ad accusandum descenderit. hoc
loco faciendum mihi Iudices est: ut uobis breuiter illa ꝗbꝰ
albius est condemnatus crimina exponam. abste peto o¬
pianice. ut me inuitum de pr̃is tui caũa dicere existimes.
adductum fide atq officio defensionis: et enim tibi si in pre¬
sentia satiffacere non potuero. tñ multe mihi ad satiffacien¬
dum reliquo tempore facultates dabuntur. Cluentio nisi
nunc satiffecero: Postea mihi satisfaciendi potestas non erit.
simul et illud: quis est qui dubitare debeat contra damna¬
tum & mortuum ꝓ incolumi et uiuo dicere: cum illi in quẽ
dicitur damnatio omne ignominie piculum iam abstulerit.
mors uero etiam doloris. hiuic autem proquo dicitur. nihil pos¬

Expanded text:
res ipsa tulerit, quid error adfinxerit, quid invidia conflares ipsa tulerit, quid error adfinxerit, quid invidia conflarit. primum igitur illud est ex quo intellegi possit debuisse Cluentium magno opere causae confidere, quod certissimis criminibus et testibus fretus ad accusandum descenderit. hoc loco faciendum mihi, iudices, est ut vobis breviter illa quibus Albius est condemnatus crimina exponam. abs te peto, Oppianice, ut me invitum de patris tui causa dicere existimes adductum fide atque officio defensionis. etenim tibi si in praesentia non potuero, tamen multae mihi ad satis faciendum reliquo tempore facultates dabuntur; Cluentio nisi nunc satis fecero, postea mihi satis faciendi potestas non erit. simul et illud quis est qui dubitare debeat contra damnatum et mortuum pro incolumi et pro vivo dicere? cum illi in quem dicitur damnatio omne ignominiae periculum iam abstulerit, mors vero etiam doloris; hic autem pro quo dicimus nihil pos
Abbreviated transcription (Latin):
criminis diluendi potestas est data: ante hoc tempus error
in hac caũa atq inuidia uersata est. Quam obrem dum mul¬
torum annorum actioni. breuiter dilucideq respondeo.
queso ut me uidices sicuti facere instituistis. benigne aitenteq
audiatis. Corrupisse dicitur aulus cluentius udicium pecuĩã.
quo inimicum suum innocentẽ statium albuim condemnaret.
Ostendam uidices primum quoniam caput illius atrocitatis
atq inuidie fuit. innocentem pecunia circunuentum nemi¬
nem unꝗͣ maioribus criminibus graui oribus testibus ẽẽ in ui¬
dicium uocatum. Deinde ea de eo preuidencia ẽẽ facta ab ipĩs
iuidicibus: a quibus condemnatus est. ut non modo ab usdẽ
sed ne ab alus quidem ullis absolui ullo modo posset. Cumhoc
docuero. tũ illud ostendam quod maxime requiri intelligo
iudicium illud pecunia eẽ tentatum: non a cluentio. sed cõ¬
tra cluentium. faciam ut intelligatis in illa tota caua quid

Expanded text:
criminis diluendi potestas est data, ante hoc tempus error criminis diluendi potestas est data, ante hoc tempus error in hac causa atque invidia versata est. quam ob rem, dum multorum annorum accusationi breviter dilucideque respondeo, quaeso ut me, iudices, sicut facere instituistis, benigne attenteque audiatis. corrupisse dicitur A.Aulus Cluentius iudicium pecunia, quo inimicum innocentem, Statium Albium, condemnaret. ostendam, iudices, primum, quoniam caput illius atrocitatis atque invidiae fuit innocentem pecunia circumventum, neminem umquam maioribus criminibus gravioribus testibus esse in iudicium vocatum; deinde ea de eo praeiudicia esse facta ab ipsis iudicibus a quibus condemnatus est ut non modo ab isdem sed ne ab aliis quidem ullis absolvi ullo modo posset. cum haec docuero, tum illud ostendam quod maxime requiri intellego iudicium illud pecunia esse temptatum non a Cluentio sed contra Cluentium, faciamque ut intellegatis in tota illa causa quid
Abbreviated transcription (Latin):
ciarit. efficiam profecto ut intelligatis nihil ẽẽ homini tam
timendum ꝗͣ inuidiam. nihil innocenti suscepta inuidia tam
optandum: ꝗͣ equum udiciuim: quod in hoc uno deniq false
infamie finis aliquis atq exitus reperiatur. Iuam obrem
magna me spes tenet.si ea que sunt in caua explicare atq:
omnia dicendo consequi potuero.hunc locum consessumq
ur̃m. quẽ illi horribilem aulo clientio ac formidolosum for̃
putauerunt: eum tandem eius fortune misere multumq
iactate portum atq profugium futurum. tam et si ꝑ multa
culis dicenda esse uideãtur: tamen ne dutus oratione mea
suspensa expectatio ur̃a teneatur: Aggrediar ad crimen. cũ
illa deprecatione Iudices: qua mihi sepius utendum esse in¬
telligo. sic ut me audiatis:quasi hoc tempore hec caũa pri¬
mum dicatur. sicuti dicitur non quasi sepe iam dicta et
nunꝗͣ probata sit. Hodierno enuim die primum ueteris istius

Expanded text:
ciliarit, efficiam profecto ut intellegatis nihil esse homini tam ciliarit, efficiam profecto ut intellegatis nihil esse homini tam timendum quam invidiam, nihil innocenti suscepta invidia tam optandum quam aequum iudicium, quod in hoc uno denique falsae infamiae finis aliqui atque exitus reperiatur. quam ob rem magna me spes tenet, si quae sunt in causa explicare atque omnia dicendo consequi potuero, hunc locum consessumque vestrum, quem illi horribilem A.Aulo Cluentio ac formidolosum fore putaverunt, eum tandem eius fortunae miserae multumque iactatae portum ac perfugium futurum. tametsi permulta sculis dicenda esse videantur, tamen ne diutius oratione mea suspensa exspectatio vestra teneatur adgrediar ad crimen cum illa deprecatione, iudices, qua mihi saepius utendum esse intellego, sic ut me audiatis, quasi hoc tempore haec causa primum dicatur, sicuti dicitur, non quasi saepe iam dicta et numquam probata sit. hodierno enim die primum veteris istius
Abbreviated transcription (Latin):
ut ne quid huc preuidicati afferatis. Et enim non modo:
autoritatẽ. sed etiam nomen udicum amitemus nisi hic ex
ip̃is causis uidicabimus. acsi ad causas iudicia iam facta do¬
mo deferimus. deinde si quam opinionem iam ur̃is mentibꝰ
comprehendistis. si eam ratio conuellet si ratio labefactabit.
si deniq ueritas extorquebit. ne repugnetis. eamq animis
uestris aut libentibus aut equis remutatis. Tum autem cũ
ego una quaq de re dicam et diluam. ne ip̃i que contraria
sunt taciti cogitationi ur̃e subiciatis sed ad extremum ex¬
pectens. et me meum dicendi ordinẽ seruare patiamini. Cũ
ꝑ oratum. si quid erit preteritum animo requiratis. Ego me
uidices ad eam causam accedere. que iam ꝑ annos octo con¬
tinuos ex contraria ꝑte auditur. atq ipsa opinione hominũ
tacita prope conuicta atq damnata sit. facile intelligo. sed
si quis mihi deus ur̃am ad me audiendum beniuolentiam con¬

Expanded text:
ut ne quid huc praeiudicati adferatis — etenim non modo ut ne quid huc praeiudicati adferatis — etenim non modo auctoritatem sed etiam nomen iudicum amittemus, nisi hic ex ipsis causis iudicabimus, si ad causas iudicia iam facta domo deferemus; — deinde si quam opinionem iam vestris mentibus comprehendistis, si eam ratio convellet, si oratio labefactabit, si denique veritas extorquebit, ne repugnetis eamque animis vestris aut libentibus aut aequis remittatis; tum autem cum ego una quaque de re dicam et diluam, ne ipsi quae contraria sint taciti cogitationi vestrae subiciatis sed ad extremum exspectetis meque meum dicendi ordinem servare patiamini; cum peroraro, tum si quid erit praeteritum animo requiratis. ego me, iudices, ad eam causam accedere quae iam per annos octo continuos ex contraria parte audiatur atque ipsa opinione hominum tacita prope convicta atque damnata sit facile intellego; sed si qui mihi deus vestram ad me audiendum benivolentiam con
Abbreviated transcription (Latin):
contionibus: iactatam in uidicus: commemoratam in senatu'
euellam ex animis hominum tantam opinionem.tam penitus
insitam:tam uetustam: non est nr̃i ingenii. ur̃i auxilii est iuđ
huius innocentie: sic in hac calamitosa fama: quasi in aliqua
ꝑniciosissima flamma: atq in cõmuni incendio subuenire.
Etenim sicut alus in locis parum firmamenti: et parum uiriũ
ueritas ht̃. sic in hoc loco falsa iniudia imbecilla ẽẽ debet. domi¬
netur in contionibus. Iaceat in uidicus. ualeat. in opinionibus
ac sermonibus imꝑitorum. ab ingenus prudentum repudie.¬
tur: uehementes habeat. repentinos impetus.spatio interpoĩto
et caua cognita consenescat. Deniq illa diffinitio uidicioꝵ
equor que nobis amaioribus tradita est. retineatur: ut ĩ
uidicis et sine inuidia culpa plectatur: et sine culpa inuidia
ponatur. Iuam obrem a uobis iudicibus ante ꝗͣ de ipsa cã
dicere incipio. hoc postulo primum. id quod equissimum est:

Expanded text:
contionibus, iactatam in iudiciis, commemoratam in senatu? contionibus, iactatam in iudiciis, commemoratam in senatu? evellam ex animis hominum tantam opinionem, tam penitus insitam, tam vetustam? non est nostri ingeni, vestri auxili est, iudices, huius innocentiae sic in hac calamitosa fama quasi in aliqua perniciosissima flamma atque in communi incendio subvenire. etenim sicut aliis in locis parum firmamenti et parum virium veritas habet, sic in hoc loco falsa invidia imbecilla esse debet. dominetur in contionibus, iaceat in iudiciis; valeat in opinionibus ac sermonibus imperitorum, ab ingeniis prudentium repudietur; vehementis habeat repentinos impetus, spatio interposito et causa cognita consenescat; denique illa definitio iudiciorum aequorum quae nobis a maioribus tradita est retineatur, ut in iudiciis et sine invidia culpa plectatur et sine culpa invidia ponatur. quam ob rem a vobis, iudices, ante quam de ipsa causa dicere incipio, haec postulo, primum id quod aequissimum est
Abbreviated transcription (Latin):
tatis: et quantum laboris sit habitum. Sed in hac tanta diffi¬
cultate. illa me uidices tñ res consolatur. quod nos de. crimi¬
nibus sic audire consuestis. ut eorum omnem dissolutionem ab
oratore queratis ut non existimetis plus uos adsalutem reo
largiri oportere: ꝗͣ quantum defensor criminibus purgandis
consequi et dicendo ꝓbare potuerit. De inuidia autem sic
inter nos disceptare debetis ut non quid dicatur a nobis.
sed quid oporteat. dici consideretis. Agitur enim in crimi¬
nibus. a cluentii proprium ꝑiculum inuidia. causa cõmiũs.
Iuam obrem alteram ꝑtem caũe sic agemus ut uos doceamus:
alteram sic ut oremus in altera diligentia ur̃a nobis adiungen¬
da est: in altera fides imploranda: nemo est ciiuis: qui iniuidie
sine ur̃o ac sine talium uirorum subsidio possit resistere equi¬
dem quod ad me attinet: quo me uertam nescio. negem fiusse.
illam infamiam uidicu corrupti: negem illam rem agitatamĩ

Expanded text:
tatis et quantum laboris sit habitura. sed in hac diffitatis et quantum laboris sit habitura. sed in hac difficultate illa me res tamen, iudices, consolatur quod vos de criminibus sic audire consuestis ut eorum omnium dissolutionem ab oratore quaeratis, ut non existimetis plus vos ad salutem reo largiri oportere quam quantum defensor purgandis criminibus consequi et dicendo probare potuerit. de invidia autem sic inter nos disceptare debetis ut non quid dicatur a nobis sed quid oporteat dici consideretis. agitur enim in criminibus A.Auli Cluenti proprium periculum, in invidia causa communis. quam ob rem alteram partem causae sic agemus ut vos doceamus, alteram sic ut oremus; in altera diligentia vestra nobis adiungenda est, in altera fides imploranda. nemo est enim qui invidiae sine vestro ac sine talium virorum subsidio possit resistere. equidem quod ad me attinet, quo me vertam nescio. negem fuisse illam infamiam iudici corrupti? negem esse illam rem agitatam in
Abbreviated transcription (Latin):
pro A. Cuentio Auito
NIMADUEETI IUDICES OMNEI ACCUSA¬
Itoris orationem induas diuisam eẽ ꝑtes: qua¬
rum altera mihi niti & magnoꝑe confidẽ
Quidebatur inuidia iam inueterata uidicui
iuniani: altera tantiunodo consuetudinis
causa timide et diffidenter auingere rationem ueneficii eri¬
minum: quade relege hec est questio constituta. Itaq mihi
certum est hanc eandem in distributionem inuidie: et crimi¬
num. sic in defensione seruare: ut omnes intelligant nihil
me nec subterfugere uoliusse reticendo. nec obscurare dicendo
Sed cum considero quomõ mihi in utraq re sit el aborandum: al¬
tera pars esti ẽa que proprie est uidicui nr̃i et legitime uenefi cu
nquestionis: que mihi breuis et non magne indicendo contentioĩs
fore uidetur. Altera aũt que procul a uidicio remota est:que
contionibus seditiose concitatis accõmodatior est: ꝗͣ tranquil¬
lis moderatisq uidicus ꝑspitio quantum in agendo difficul¬

Expanded text:
PRO A. CLVENTIO ORATIO animum adverti, iudices, omnem accusatoris orationem in duas divisam esse partis, quarum altera mihi niti et magno opere confidere videbatur invidia iam inveterata iudici Iuniani, altera tantum modo consuetudinis causa timide et diffidenter attingere rationem venefici criminum, qua de re lege est haec quaestio constituta. itaque mihi certum est hanc eandem distributionem invidiae et criminum sic in defensione servare ut omnes intellegant nihil me nec subterfugere voluisse reticendo nec obscurare dicendo. sed cum considero quo modo mihi in utraque re sit elaborandum, altera pars et ea quae propria est iudici vestri et legitimae venefici quaestionis per mihi brevis et non magnae in dicendo contentionis fore videtur, altera autem quae procul ab iudicio remota est, quae contionibus seditiose concitatis accommodatior est quam tranquillis moderatisque iudiciis, perspicio quantum in agendo difficul
Abbreviated transcription (Latin):
ster fuisset. inimicissimum fuisse atq ẽẽ dicebat. Sin autẽ.
illud egeram nullum ad scamandrum morte habiti uentuꝵ
emolumentum fuisse. concedebat. Sed ad uxorem oppianici ho¬
minis in uaoribus necandis exercitati. omnia bona habiti uen¬
tura ẽẽ. dicebat. Cum illa defensione usus eẽm: que in liberti

Expanded text:
ster fuisset huic inimicissimum fuisse atque esse dicebat. sin autem ster fuisset huic inimicissimum fuisse atque esse dicebat. sin autem illud egeram, nullum ad Scamandrum morte habiti venturum emolumentum fuisse, concedebat, sed ad uxorem Oppianici, hominis in uxoribus necandis exercitati, omnia bona habiti ventura fuisse dicebat. cum illa defensione usus essem quae in libert
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiam uirtutis atq: officui. ne aut id profiteri iudear quod
non possum implere. quod est impudentia: aut id non effice̾
quod possim. quod est aut ꝑfide aut negligentie. Tum uero
ita sum ꝑturbatus. ut omnia timerem.si nihil dixissem. ne infan¬
tissimus.si multa in eiusmõi causa dixissem. ne impudentissi¬
mus estimarer:collegi me aliquando: et ita constitui fortiter
ẽẽ agendum illi etati qua tum eram. solere laudi darę etiam
si inminus firmis causis. hominum periculis non defuissem.
itaq: feci. sic pugnaui sic omni ratione contendi. sic ad oĩa
confugi: quantum ego assequi potui remedia ac profugia
causarum. ut hoc: quod timide dicam consecutus sim. ne
quis illi caue patronum defuisse arbitraretur. Sed ut quic¬
quid ego apprehenderam. statim accusator extorquebat
e manibus si quesieram an inimicitie scamandro cum habi¬
to fatebantur nullas fuisse. sed oppianicum: cuius ille mini¬

Expanded text:
sed etiam virtutis atque offici, ne aut id profiteri videar quod sed etiam virtutis atque offici, ne aut id profiteri videar quod non possim, quod est impudentiae, aut non id efficere quod possim, quod est aut perfidiae aut neglegentiae. tum vero ita sum perturbatus ut omnia timerem, si nihil dixissem ne infantissimus, si multa in eius modi causa dixissem ne impudentissimus existimarer. conlegi me aliquando et ita constitui, fortiter esse agendum; illi aetati qua tum eram solere laudi dari, etiam si in minus firmis causis hominum periculis non defuissem. itaque feci; sic pugnavi, sic omni ratione contendi, sic ad omnia confugi, quantum ego adsequi potui, remedia ac perfugia causarum ut hoc quod timide dicam consecutus sim, ne quis illi causae patronum defuisse arbitraretur. sed ut quidquid ego apprehenderam, statim accusator extorquebat e manibus. si quaesiveram quae inimicitiae Scamandro cum habito, fatebatur nullas fuisse, sed Oppianicum cuius ille mini
Abbreviated transcription (Latin):
crimen tantum ac tam manifestum ẽẽ arbitrari sicut nec
illi quidem ip̃i. qui mihi tum illam causam commendabant.
arbitrabantur. Pollicitus his sum me omnia que uellent. ẽẽ
facturum. res agi cepta est. Citatus est scamander reus aceusa¬
bat. P. Camuntius homo ĩprimis ingeniosus. et in dicendo e¬
xercitatus. Accusabat. autem ille scam andrum uerbis tribus
Uenenum ẽẽ deprehensum: omnia tella totius accusationis in op¬
pianicum coniciebantur. Aperiebatur causa insidiarum fa¬
briciorum familiaritas comiemorabatur.hominis uita et au¬
datia ꝓferebatur. deniq: omnis accusatio uarie grauiterq
tractata ad extremum manifesta ueneni deprehensione con¬
clusa est. hec ego cum ad respondendum surrexi:qua cura
du immortales. qua solicitudine animi. quo timore semper
equidem magno cum metu incipio dicere: quotienscunq: dico
totiens mihi udeor in uidicium uenire. non ingenu solum

Expanded text:
crimen tantum ac tam manifestum esse arbitrarer, sicut ne crimen tantum ac tam manifestum esse arbitrarer, sicut ne illi ipsi quidem qui mihi tum illam causam commendabant arbitrabantur, pollicitus eis sum me omnia quae vellent esse facturum. res agi coepta est; citatus est Scamander reus. accusabat P.Publius Cannutius, homo in primis ingeniosus et in dicendo exercitatus; accusabat autem ille quidem Scamandrum verbis tribus, venenum esse deprensum. omnia tela totius accusationis in Oppianicum coniciebantur, aperiebatur causa insidiarum, Fabriciorum familiaritas commemorabatur, hominis vita et audacia proferebatur, denique omnis accusatio varie graviterque tractata ad extremum manifesta veneni deprehensione conclusa est. hic ego tum ad respondendum surrexi qua cura, di immortales! qua sollicitudine animi, quo timore! semper equidem magno cum metu incipio dicere; quotienscumque dico, totiens mihi videor in iudicium venire non ingeni solum
Abbreviated transcription (Latin):
rum preuidicata condemnatus in uidicium uenerit. Nam
cluentius udices primum nomen eius detulit. cuius in manibꝰ
uenenum deprehenderat. is erat libertus fabritiorum scaman¬
der integrum consilium uidicu corrupti nulla suspitio simpleoc
inuidicum causa. certa res. unum crimen allatum est. Hic tñ
fabricius is de quo ante. dixi: qui liberto damnatosibi illud
impendere piculum uideret: quod mihi cum aletrinatibus
in ciuitatem et cum plerisq eorum magnum usum ẽẽ sciebat:
frequentes eos ad me domum adduxit. Qui qͣꝗͣ de homine
sicut necesse erat existim abant. tñ quod erat ex eodem mu¬
nicipio sue dignitatis ẽẽ arbitrabantur:cum quibus rebus
possent defendere. idq ame ut facerem et ut causam sca¬
mandri susciperem petebant: in qua causa patroni omne
periculum continebatur. Ego qui neq illis talibus uiris ac
tam amantibus mei:rem possem ullam negare. neq: illud.

Expanded text:
rum praeiudicata condemnatus in iudicium venerit. nam rum praeiudicata condemnatus in iudicium venerit. nam Cluentius, iudices, primum nomen eius detulit cuius in manibus venenum deprenderat. is erat libertus Fabriciorum, Scamander. integrum consilium, iudici corrupti nulla suspicio; simplex in iudicium causa, certa res, unum crimen adlatum est. hic tum C.Gaius Fabricius, is de quo ante dixi, qui liberto damnato sibi illud impendere periculum videret, quod mihi cum Aletrinatibus vicinitatem et cum plerisque eorum magnum usum esse sciebat, frequentis eos ad me domum adduxit. qui quamquam de homine sic ut necesse erat existimabant, tamen quod erat ex eodem municipio, suae dignitatis esse arbitrabantur eum quibus rebus possent defendere, idque a me ut facerem et ut causam Scamandri susciperem petebant, in qua causa patroni omne periculum continebatur. ego, qui neque illis talibus viris ac tam amantibus mei rem possem ullam negare neque illud