comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i ficillimũẽ enĩ seipsũ uincere. Peneiniq: ir asc&ur. quis uis iras¬
cit᷑sinedolore. Amares ic incipe tã quã non liceat tibi desinere:
Magnarũrerũ ẽ &iasis uccessus ñ asfuit. Honestius ẽ ipseco¬
nat᷑. Nobilitas animi generositassensus Nobilitas hominis ge¬
nerosus animꝰ honestior ẽ quis eneat utẽ adotiũ r&ulit quã
xeris. Homosũ quomodo deuitabo secundar ũ rerũ inuidiã. Si
felicitat ẽ iaet aueris inmultis diues eris. Quomodo optime
centie confessio ubic̃fessioẽ ibierit remissio. Seueritas crimi¬
dãpnandũ sit sed quate nus quã ꝓximꝰ iustitiȩ mođ seuerita sẽ
Qui &issimã uitã agerent homines int̃ris siduoħ u̾ba ana¬

Expanded text:
ifficillimum, se ipsum vincere. Inique irascitur, qui suis irascitur. Amare sic incipe, tanquam non liceat desinere. Magnarum rerum etiam si successus non fuerit, honestus est ipse conatus. Nobilitas animi est generositas sensus; nobilitas corporis, generosus animus. Honestior est quem senectus ad otium retulit, quam lterius. Homo sum: quomodo devitabo secundarum rerum invidiam? Si felicitatem jactaveris, cum multis dives eris. Quomodo optime  proximum confessio. Ubi confessio, ibi remissio. Irae severitas idamnandum sit, sed quatenus. Proximus justitiae modus, severitas. V. Quietissimam vitam agerent homines in terris, si ha
Abbreviated transcription (Latin):
deriserit. Siuis beatꝰ eẽ cogitah primũ contẽpnere contẽpni
Prius quã ꝓmictas deliberes & cũ ꝓmis eris facias id agas¬
uultcũ in nocentib: uiuere. Optimꝰ ergo animꝰ ut pulcher¬
dulgentiã amicis fidẽ omnib: ȩquitatẽ. Deuit abcru¬
litudine elit inforo Nihil p&as qđ negaturus fuisti Nihilne gab
in eouitiuẽ qui nonmelioribus uult placere sed pluribus. Siuis
plicere ẽ laudare maled& elocunt᷑ homines bene enim loquines¬

Expanded text:
deriserit. Si vis beatus esse, cogita hoc primum, contemnere et contemni. Prius quam promittas deliberes; et cum promiseris, facias. Id agasvult cum innocentibus vivere; optimus ergo animus et pulcherdulgentiam, omnibus aequitatem. Devitabis crulitudine, aliter in foro. Nihil petas, quod negaturus fuisti: nihil negabis, aximum in eo vitium est, qui non melioribus vult placere, sed pluribus. Vis plicere, est laudari. Male de te loquuntur homines, bene autem loqui nes
Abbreviated transcription (Latin):
rigut tiredicit᷑ subtilit̃ adgarrire Vnde &iplacutus inccissinacit. Quid nã frigutus Rennius
intelles tidecomedia sicait hecanus ad modũ friguttit nimir ũscuciauitse floreliberi QSTITTIUI
ittiuilicium diciuoluert̃ fila putride quȩ deceliscadunt it plautus incassinacut Nonegoh

Expanded text:
riguttire dicitur subtiliter adgarrire; unde et Plautus in Cassina ait: ‘Quidnam friguttis?’ et Ennius in Telestide comedia sic ait: ‘Haec anus admodum friguttit; nimirum sauciauit se flore Liberi’. Quid sit tittiuilicium. Tittiuilicium dici uoluerunt fila putrida quae de telis cadunt; ut Plautus in Cassina ait: ‘Non ego
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ poraleẽ acꝑh ficui uͦ a&nũ Int̃ amare & diligere putat
diferre crcero. Sepiusq sicutit᷑ utdtinguat atq amare ponat
parden acdiligere ꝓleuius amare. sicut in epłis adbrutum
facies & me h abeb̵ autque c̃tentꝰ sũ diliges. It̃ ado labellã quis
erat quispotar& ad eũ amore quẽ ergate habebã possecdiquid acce
dixer̃ cmare naturalit̃ nob̵ insitũ. diligereu e lectionẽ. Int̃
abiecere &ꝓicere Qđ enĩ inđ pectioneẽ & nedectũ ahicitur

Expanded text:
temporale est, frui uero aeternum. Inter amare et diligere putat differre Cicero saepiusque sic utitur ut distinguat atque amare ponat pro ardenter, ac diligere pro leuius amare, sicut in epistolis ad Brutum:facies et me aut amabis, aut quod contentus sum diliges». Item ad Dolabellam: «Quis erat qui putaret ad eum amorem, quem erga te habebam, posse aliquid acceddixerunt amare naturaliter nobis insitum, diligere uero electione. Inter abicere et proicere. Quod enim in despection
Abbreviated transcription (Latin):
ut senior minus senis Senecta aut̃ ẽ ipsa sors siue con¬
ditio senectutiacce dens Int̃ fessum & fatigatũ. & las sũ
fessũ animo &cura fatigatũ it neris longitudi ne
issũ labore. Int̾ sauciũ & sauciatũ. Saucius
Sauciatus sepius Int̃ exanimẽ & exanimatũ Ex animi
ẽ mortuus Examinatus uero timens ut ẽ illud Ex¬
animata sequens inpingere agmina muris mortuum

Expanded text:
ut senior minus senex. Senecta autem est ipsa sors siue conut senior minus senex. Senecta autem est ipsa sors siue conditio senectuti accedens. Inter fessum et fatigatum et lassum. Fessus animo et cura, fatigatus itineris longitudine, lassus labore. Inter saucium et sauciatum. Saucius semel, sauciatus saepius. Inter exanimem et exanimatum. Exanimis est mortuus, exanimatus uero timens; ut est illud: «Exanimata sequens impingeret agmina muris
Abbreviated transcription (Latin):
monstrũ sane a monita ł amonstrando dictum
ꝗ aliquid signific andodemonstr& statim. Quinques
aut̃ genera ꝓdigiorũ ut uarro đt̃ Iđ ostentum
portentũ ꝓdigiũ. miracalũ monstrũ Int̃ pueri¬
tiã & pubertatẽ Pueritia ẽ parua & tenera & as
apuritate ita uocata Pubertas aut̃ auas adalta
est quȩ ꝓgignere potest Dictaa ut̃ pubtas
apuba sđ apubendo corporis ꝗ ły locatunc primũ
lanuginẽducant Pueritia a ut̃ a septimoanno¬
ibertas. a quarto decimo incipitI
tꝰ aũt hominũ a&sas Iuuenta uero decus iuuentutis
Sed auctore inplenis que locis alit posuerunt
Int̃ seniũ & senectũ Senectus grauior ao as
postiuuentute succedens. Seniũ htũ ultima aas post
gauitatẽ ueniens Sic senes & senior nã senes ad¬
huc uiridior ut ẽ illud uirgiliacũ. Iã senior sedcruda
dõ uiridusque senectꝰ. &terrentius quo iure sumas
adulescentior non utique maius ad olesceps sed minus

Expanded text:
Monstrum sane a monitu vel monstrando dictum, Monstrum sane a monitu vel monstrando dictum, quod aliquid significando demonstret et statim. Quinque sunt autem genera prodigiorum, ut Varro dicit, id est: portentum, prodigium, miraculum, monstrum. Inter pueritiam et pubertatem. Pueritia est tenera et parua aetas a puritate ita uocata; pubertas autem aetas adulta est quae iam gignere potest, dicta autem a pube, id est a pudenda corporis, quod haec loca tunc primum lanuginem ducant. Pueritia autem a septimo annobertas a quarto decimo incipit. ta autem hominum aetas, iuuentas uero decus iuuentutis, sed auctores in plerisque locis aliter posuerunt. Inter senium et senectutem. Senectus est grauior aetas post iuuentutem succedens, senium autem ultima aetas post grauitatem ueniens. Sic senex et senior, nam senior adhuc uiridior. Vt illud Virgilianum: «Iam senior sed cruda deo uiridisque senectus». Et Terentius: «Quo iure sum usus adulescentior», non utique magis adulescens, sed minus;
Abbreviated transcription (Latin):
Decens motucor poris ꝓbat᷑ Speciosus
speciae formosus naturae siue forma Int̃ comtũ a
compositũ Cõtꝰcura compositꝰ natura Int̃ crassũ &gras¬
sũ Crassũ corporis pinguedine Nã grassari animi
& crudelitatis ẽ Int̃ ursũ int̃crassũ &obessu Quo crassus
pinguus ẽ nã obessus plenꝰẽ ꝙ pinguis Int̃tumidũ &
turgidũ. Tume corpꝰ egroti turgit cadauer Inter
deformẽ &informe Deformisẽ cuideest forma
Informis ultraformã. Int̃ albũ & candidũ albũ natura ẽ
Candidũ studiũ siuecura albos ergo capillos cerã can¬
didã dicimꝰ It̃ candidũe quaedã antelucẽ p̃fusũ albrũ
uero quicuro se constate ẽ uicinũ. Int̃albentẽ & albes

Expanded text:
Decens motu corporis probatur, speciosus specie, formosus natura siue forma. Inter comtum et compositum. Comtus cura, compositus natura. Inter crassum et grassum. Crassum corporis est pinguedinis, nam grassari animi et crudelitatis est. Rursus inter crassum et obesum. Quod crassus pinguis est, nam obesus plus est quam pinguis. Inter tumidum et turgidum. Tumet corpus aegroti, turget cadauer. Inter deformem et informem. Deformis est cui deest forma, informis ultra formam. Inter album et candidum. Album natura est, candidum uero studio siue cura. Albos ergo capillos, ceram candidam dicimus. Item candidum est quadam nitenti luce perfusum, album uero quod aurorae constat esse uicin
Abbreviated transcription (Latin):
habuit suras ꝓinde nom̃ a ꝓprieate uenit p̃nom̃ ad igni¬
tate agnom̃ aborigine cognom̃ uero abspeciae ł actione
uirũ & hominẽ Vir maris non femina homo mar
& femina femine aut̃ natur ale ẽ generale muli er
spoiade uirgo łnupta ł quae &iã adatis nomina accedunt

Expanded text:
habuerit suras. Proinde nomen a proprietate uenit, praenomen a dignihabuerit suras. Proinde nomen a proprietate uenit, praenomen a dignitate, cognomen ab origine, agnomen uero a specie uel actione. Inter uirum et hominem. Vir mas est, non femina; homo mas et femina. Femina autem naturale nomen est, generale mulier, speciale uirgo uel nupta uel quae etiam aetatis nomina accedunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ger manꝰ execdẽ gen&rice ł ex eodẽ germine manans
adfinis cognatꝰ proximꝰ ueniens ꝓpinquus sanguine
& patrẽ benitor naturȩ uocabulũ ẽ siue originis Nã
pat̃ dignitatis &honoris nom̃ẽ Vnđ & scosuiros ac seniores
imꝰ genitores non nisi aquibus natisumus Int̃ patriũ
& pat̃nũ Pat̃nũ ẽ qui patris fuit ut fundus pat̾nas hĩ¬
patrius patrius patrisimilis ut patrius animus Inter
regiũ & regulã Pegiũ ẽ ipsius regis regulae dignũ
res Sic regia & regalis. Regia domus inqua ẽ reguđ
nom̃ ẽ uocabulũ ꝓpriae apellationis p̃nom̃e ꝗ nominibus
obdignitate gnis p̃ponit᷑ ut puplius uirgilius. Nen ĩ possumꝰ
genis ut puta scipio cornelius a corneli familia ortꝰ. Cog¬
nom̃ quae ex uirtute ł uitio trait᷑ ut scipio a fricanus
peoq a frica uincerit Elentulus sura ꝓ eo quod maiores

Expanded text:
germanus ex eadem genetrice uel ex eodem germine manans.germanus ex eadem genetrice uel ex eodem germine manans.adfinis nuptiis ueniens, propinquus sanguine et patrem. Genitor naturae uocabulum est, siue originis; nam pater dignitatis et honoris nomen est. Vnde et sanctos uiros ac seniores patres dicimus. Genitores nonnisi a quibus nati sumus. Inter patrium et paternum. Paternum est quod patris fuit, ut fundus paternus; dicitur patrius patri similis, ut patrius animus. Inter regium et regale. Regium est ipsius regis, regale dignum regi. Sic et regia et regalia: regia domus in qua est, regalia Nomen est uocabulum propriae appellationis; praenomen quod nominibus ob dignitatem generis praeponitur, ut Publius Virgilius. Non enim possumus milia generis uenit, ut puta Scipio Cornelius, a Cornelia familia ortus. Agnomen quod ex uirtute uel uitio trahitur, ut Scipio Africanus, pro eo quod Africam uicerit, uel Lentulus Sura, pro eo quod maiores
Abbreviated transcription (Latin):
& municipalẽ. Munipices s̃ curialiũ maiores dicti eo quod munera
officio gerentes amanicipio Int̃ seruũ & famulũ Seruis
inbello captiat que seruat. sicut & mancipiũ abostibus quasi
mancipatũ Famuliaut exꝓpriis famuł horti Int̃ serui tutẽ
& seruitiũ Seruitus ẽ seruiditio seruiendi Seruitiũ nume¬
rus seruientiũ. Int̃ in colã & inquilinũ In cola quidẽ &inqui¬
linus signuẽ ꝑditae patriae Sed inquilinꝰ dr̃ quidiu pere¬
rinatur in coladũ in uenerit sedẽ Int̾digena
aut̃ ꝓpriaeciues Int̃aduenã & conuenã aduene de
unolo couenientes. Conuene de diuersis Int̃ ꝓfugũ & ex¬
ulem ꝓfugus uoluntate Exul necessitate ẽ Int̃ grecũ
grecanicũ & grecense Grecus homo dr̃ Grecani cares
Grecense quae ingretia sol& fieri Int̃ gallũ gellicũ &
gtellicanũ gallicũ ex gelli anatũ Gallicanũ. quialiqđ
eodẽ patre nascunt᷑. Oñ exeadẽ matre Quiuero ex
eodẽ patre &ex hac matre germania pellantur & est

Expanded text:
et municipalem. Municipes sunt curialium majores, dicti eo quod fisci munera officium gerentes. Inter seruum et famulum. Serui sunt in bello capti atque seruati, sicut et mancipium ab hostibus quasi manu captum; famuli autem ex propriis familiis orti. Inter seruitutem et seruitium. Seruitus est conditio seruiendi, seruitium numerus seruientium. Inter incolam et inquilinum. Incola quidem et inquilinus signum est perditae patriae, sed inquilinus dicitur quam diu peregrinatur, incola dum inuenerit sedem. Inter indiinde geniti. Inter aduenam et conuenam. Aduenae de uno loco uenientes, conuenae de diuersis. Inter profugum et exsulem. Profugus uoluntate, exsul necessitate est. Inter Graecum, Graecanicum et Graecense. Graecus homo dicitur, Graecanica res, Graecense quale in Graecia solet fieri. Inter Gallum, Gallicum et Gallicanum. Gallum in Gallia natum, Galliceodem patre nascuntur et non ex eadem matre. Qui uero ex eodem patre et matre germani appellantur. Et est
Abbreviated transcription (Latin):
uero dm̃s aut̃ uultũ caeli & uultũ natris. Quia & mare
inuaros motos uentorũ. Flatibus sepe mutatur ecȩli uul¬
tus exluce intenebras. & ex sereno in nubilũ commutat᷑
sicut& hominũ cũ m̃tibus uultus. Int̃hos &os hos cũ ꝑh
scribimꝰ significat ꝑsonã Osꝑosola significat uultum
Inc̃labiũ &labrũ Labiũ superius dicimꝰ labrũ inferius

Expanded text:
autem et uultum caeli et uultum maris, quia et mare in uarios motus uentorum flatibus saepe mutatur et caeli uultus ex luce in tenebras et ex sereno in nubilum conmutatur, sicut et hominum cum mentibus uultus. Inter hos et os. Si hos cum h scribimus, significat personam, si sine h significat uultum. Inter labium et labrum. Labium superius dicimus, labrum inferius;
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ &figura Similitudo ẽ cũ scđm aliquẽ speciẽ uisa ima¬
go ł pingit᷑ ł format᷑ figurae ẽ cũ in pressione forme
alicuius imago exprimit ueluussicera ex anulo effigre
sumat A ut si figulus in argillã manũ uultũ aliqaẽ iñ primat
& figendo figura facit Int̃ sanguinẽ &cruorẽ Sanguise
in corpore effusũ uero eruorfit Cruor aut̃ acruditati
placastiuentos & uirgine cesa iđ sanguine uirginis occisȩ
sntrubore & roborẽ &roburẽ Rubor coloris est robor
uirtutis robur arboris Int̃ decus e decorẽ Decus
ad animũ refertur decor adcorporis speciẽ. Int̃capillos
& capilla m̃ta Capillicapitiss. capilla m̃ta sumitu tes ar¬

Expanded text:
tudo est cum secundum aliquam speciem uisam imago uel pingitur uel formatur. Figura est cum impressione formae alicuius imago exprimitur, ueluti si cera ex annulo effigiem sumat, aut si figulus in argillam manum uultumque aliquem imprimat et fingendo figuram faciat. Inter sanguinem et cruorem. Sanguis est in corpore, effusus uero cruor fit. Cruor autem a cruditate placasti uentos et uirgine caesa», id est sanguine uirginis occisae. Inter ruborem et robor et robur. Rubor coloris est, robor uirtutis, robur arboris. Inter decus et decorem. Decus ad animum refertur, decor ad corporis speciem. Inter capillos et capillamenta. Capilli capitis sunt, capillamenta summitates ar
Abbreviated transcription (Latin):
quiex colore confectasẽ. Nãcerulũ ipsũ colorẽ dicimꝰ
Int̃ illius similis illisimilis Illius simił admore referat᷑
Illi similis aduultũ. Int̃ orbũ ececũ Orb: ẽquifilios admit¬
tit Cecus quioculos ꝑdit. Int̃ animã danimũ hocinterest
qui animus consiluẽ anima uitaeq Ista seꝑ eadẽ ẽ illȩ ꝓ af¬
fectuutat᷑. It̃ m̃tẽ abanimo aequis a paruer̃ m̃tẽ et sic anim
utuelit aut possit discere p̃ter ea ñnũquã &animꝰ ꝓuiribus
ponit̃. Int̃ corpꝰ & animã ꝙ i nomne carne corpus. non i nom¬
nicorpore caro. Caro enĩ ꝓpriae. ossu& sanguis ẽ ꝗt ñ & cor¬

Expanded text:
st, nam caerulum ipsum colorem dicimus. Inter illius similis et illis similis. Illius similis ad mores refertur, illi similis ad uultum. Inter orbum et caecum. Orbus est qui filios amittit, caecus qui oculos perdit. Inter animum et animam hoc interest, quod animus consilii est, anima uitae. Ista semper eadem est, ille pro affectu mutatur. Item mentem ab animo antiqui separauerunt: mentem ut sciat, animum ut uelit aut possit discere. Praeterea nonnumquam et animus pro uiribus ponitur. Inter corpus et carnem. Quod in omni carne corpus, non in omni corpore caro. Caro enim proprie ossa et sanguis est, quod tam
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑ Alii uictimã ideo dictã putant. quiiactu ꝑ cus saccađ ł qui
uindicta ad aras ꝓducitur. Int̃libat &immolat Veeres immolare
Libare aut̃ qñ pateras mero plenas aris fundebant Nã libare ꝓpriȩ
nos uero iusta uerborũ distinctionẽ immolamꝰ panẽ libamꝰ cdicẽ¬

Expanded text:
cabatur. Alii uictimam ideo dictam putant quia ictu percussa cadit, uel quia cabatur. Alii uictimam ideo dictam putant quia ictu percussa cadit, uel quia uincta ad aras perducitur. Inter libaLibare autem quando pateras mero plenas aris fundebant. Nam libare propriNos ergo juxta verborum distinctionem immolamus panem, libamus calice
Abbreviated transcription (Latin):
bifariae nunctumenstellus nunc sepulchrũ uocat᷑ Sepulerhũ
a sepultodictũ. Sepultꝰ uͦ eo qđsi nepal patione ł pulsus ẽ id si ne mo¬
tu Ecda ueritut̃ acadendodictũ. Int̃funebrẽ funercũ ⁊ funestũ¬
funebrẽ. luctuosum funer eũ quiex funere constat. Funestũ uero
qui funere inquinatũ ẽ It aque funestus facmulus dr̃ quia liquando fune¬
re pollutus est quominus sacra ꝑcgere potest: Int̃pirã arogũ pire ẽ
constructio lignorũ anteq: ignis amotus est Rogus est dũard& bus¬
tũ uero postquã ardit Int̃ ignẽ & focũ Ignis ipsa flãmaẽ focus uero
fomis acnutrim̃tũ ignis est. Nã uarro focos aut dictos ꝙ foueaent
ignẽ focus ergo dr̃ afotu. Int̃ extinctũ e restintũ Extinccũ diñs
lum̃ ut cicero luminaciuitatis extinctas Restinctũ uero incendiũ
utidẽ cicero. Subiectus ẽꝓpeĩ ignes circũdatoque restincsimꝰ

Expanded text:
bifarie nunc tumens tellus, nunc sepulcrum uocatur. Sepulcrum autem bifarie nunc tumens tellus, nunc sepulcrum uocatur. Sepulcrum autem a sepulto dictum. Sepultus uero eo quod sine palpatione uel pulsu est, id est, sine moto. Cadauer autem a cadendo dictum. Inter funebre, funereum et funestuFunebre luctuosum, funereum quod ex funere constat, funestum uero quod funere inquinatum est. Itaque funestus famulus dicitur qui aliquo funere pollutus est, quo minus sacra peragere potest. Inter piram et rogum. Pira est constructio lignorum, antequam ignis admotus est; rogus est dum ardet; bustum uero postquam arsit. Inter ignem et focum. Ignis ipsa flamma est, focus uero fomes ac nutrimentum ignis est. Nam Varro focos ait dictos quod foueant ignem. Focus uero dictus a fotu. Inter extinctum et restinctum. Extinctum dicimus lumen, ut Cicero «Lumina ciuitatis extincta sunt»; restinctum uero incendium, ut idem Cicero: «Subiectos prope iam ignes circumdatosque restinximus
Abbreviated transcription (Latin):
numeritantũ plurałẽ nom̃ ut litterae quae epłam significanT
numer̃ Int̃ semel& simul. Semel adnumer̃ ꝑtine ut semelbis
acuehem̃t̃ adnisusẽ. Ex enĩ ꝓuddeponit᷑. Int̃tulit & abtulit & subs¬
tulit. Tulit quifert abstulit quiababotulit Sustulit quisur sum
tulit Inemihi&mi mihi datiuus casuse Miuocat᷑. Int̃ ut̃ sutrũ
Sienĩ dm̃s utrũ uis eligere. significat cuthoc aut illud. ut̃ aut̃ acci¬
pit᷑ ꝓꝑsonis sicut uerbi gratia ut̃ uult ueniatadme. id est qui uult
sequit᷑ non regulae ratione sed discernenđ intellectibus gra¬
tia Int̃ fluo e deflua flu& quinaturalit̃ decurrit ut humor
De flue aut̃ qui& ate ł u&ustate dissoluit̃ u& cs hominis foliũ
arboris Nluer ecut̃ tribus mođ dicimꝰ Humore rerũ Saime
mulus de functorũ ẽ. Monum̃ tũ uͦ nunc sepulchrũ nanchisto

Expanded text:
numeri tantum pluralis est nomen, ut litterae quae epistolam significnumeri tantum pluralis est nomen, ut litterae quae epistolam significnumerum. Inter semel et simul. Semel ad numerum pertinet, ut semel, bis; ac uehementer adnixus est. Ex enim pro ualde ponitur. Inter tulit et abstulit et sustulit. Tulit qui fert, abstulit qui ab alio tulit, sustulit qui sursum tulit. Inter mihi et mi. Mihi datiuus casus est, mi uocatiuus. Inter uter et utrum. Si enim dicimus: utrum uis, eligere significat aut hoc aut illud. Vter autem accipitur pro personis, sicut uerbi gratia: uter uult ueniat ad me, id est, qui uultsequitur non regulae ratione, sed discernendi intellectus gratia. Inter fluet et defluet. Fluet quod naturaliter decurrit, ut humor; defluet autem quod aetate uel uetustate dissoluitur, ut aetas hominis, folium arboris. Fluere autem tribus modis dicimus: humore rerum, saniemulus defunctorum est, monumentum uero nunc sepulcrum, nunc histor
Abbreviated transcription (Latin):
psidera testor contestor aut̃ adiudices obtestor aduersa rios
equos triũ phađ refert᷑. Si equi dixere triũphos sibo ues
nauesdis qͣntũ ad deducere aut̃ inmari. ut deducant socii
Int̃iaceo &iacio. Iaccio cabantẽ significat. Iacio uͦ mitode¬
monstrat. Int̃ primã &priorẽ ł primariũ primꝰ emultis
rior deduobushr̃ primarius ad ignitate Int̃cd
ñ potest. Int̃unũ & solũ Vnꝰ adnumerũ ꝑtine Solus de
multis intelligitur. Int̃unũ &unicũ Vnꝰ emultis Vnicus solus Itaque unꝰ
Neminẽ ad hominẽ referimꝰ. nullũ adomnia. Int̃pluris&plures
multitudinẽ &numerũ. Multitudo numerofit turbe loco. Poss enĩ
paucĩ angosto turba facere. Int̃ disparẽ dinparẽ. Dispar est
in equalis Imparenĩ sinepare. Int̃ duo & bina. Ercero in episto¬
Iarũ adsiliũ duasepłas ñbinas Binas. litteres ñducs. quoc

Expanded text:
«Per sidera testor»; contestor autem ad iudices; obtestor ad aduersario«Per sidera testor»; contestor autem ad iudices; obtestor ad aduersarioequos triumphales refertur, si equi, duxere triumphos, si boues,ram dicimus, deducere autem in mare, ut «Deducunt socii significat, iacio uero mitto demonstrat. Inter primum et priorem et primarium. Primus e multis, prior e duobus dicitur, primarius a dignitate. Inter non potest. Inter unum et solum. Vnus ad numerum pertinet, solus de multis intelligitur. Inter unum et unicum. Vnus ex multis, unicus solus est. Solus itaque unusNeminem ad hominem referimus, nullum ad omnia. Inter pluris et plures.multitudinem et turbam. Multitudo numero fit, turba loco. Possunt enim pauci in angusto turbam facere. Inter disparem et imparem. Dispar est inaequalis, impar uero sine pari. Inter duo et bina. Cicero in epistola sua ad filium: duas epistolas, non binas; binas litteras, non duas, quia
Abbreviated transcription (Latin):
fatem̃ & confitemꝰ Conficeri ꝓpri arbitriiẽ. Na fateri coacti
animi ñ uoluntatise. Int̃abnegamꝰ si qđ perit᷑ negamꝰ & abnegamꝰ¬
cimꝰ Cognoscimꝰ ignoratos more agnoscimꝰ qui nob excederan
Inc̃ monemꝰ &admonemꝰ & commonem admonem p̃sentia mo¬
nem̃ futura. cõmonemꝰ p̃terita Int̃ fecisti enũ qđ fecisti ꝑ¬
cunctaendi differentiaẽ: Nã quod loco uolumꝰ nob res ponderi¬
quatinꝰ coniunctio eocusał Vt sidicas quatinꝰ ħsine plaga ñ facis
dĩs quatenus hocmodorex exerceb Int̃qm̃ e quia qm̃ p̃ponit᷑¬
a sic sequentẽ sensũ alligat ⁊ ꝗm̃dicis dico Qui a p̃pomit & su¬
periorẽ sensum confirmat ut scias quia didiei. Int̃ꝗ dudũeria¬
dudũ quã dudũ int̃rogantisẽ. Iadudũ respondentis ẽ. Int̃ exẽplo
& ilico Exẽplo subito Illico continuo capio e capesso Capio
aliqñ Capesso frequenter Int̾ uolo & opto cupio uolumꝰ
tor Testor sepe nu merũ adius iurandũ ꝑtine ut uirgilius

Expanded text:
fatemur et confitemur. Confiteri proprii arbitrii est; nam fateri coacti est animi, non uoluntatis. Inter negamus et abnegamus. Negamcimus. Cognoscimus ignoratos mores, agnoscimus quae nobis exciderant. Inter monemus et admonemus et conmonemus. Admonemus praesentia, monemus futura, conmonemus praeterita. Inter fecisti? et numquid fecisti? percunctandi differentia est. Nam quo loquatinus conjunctio causalis, ut si dicas: Quatinus hoc sine plaga non facis, dicimus: Quatenus hoc modo res exercebis. 479. Inter Quoni sic sequentem sensum alligat, ut: Quoniam dicis, dico. Quia postponitur, et superiorem sensum confirmat, ut: Scias quia didici. Inter quamdudum et iamdudum. Quamdudum interrogantis est, iamdudum respondentis est. Inter extemplo et illico. Extemplo subito, illico continuo. Inter capio et capesso. Capio aliquando, capesso frequenter. Inter uolo et opto et cupio. Volo tor. Testor saepenumero ad iusiurandum pertinet, ut Virgilius:
Abbreviated transcription (Latin):
culo ciuitatẽ am&u. Vrbs aut̃ aborbe quẽ aratro ł sulcũ ue¬
tere dicebans dut urbẽ dictaN putanꝰ cũ inse in maginẽ res
publica continer& Porro oppidũ adhabitantesꝑtin& ciuitas
adlegens urb adutrũque Int̃ plebẽ apopulũ P lepsepopulo
eodtact ꝙ pleps ẽ generađł uniuersitasciuiũ cũ senioribus Pleps
acut̃ umił & abiecta: It rursus int̃populus &populũ Cũ enimpoput
nu mero pluradidm̃s urbes significamꝰ. cũ populũ unius multi¬
tudinẽ ciuitatis intelligirꝰ Int̃gentẽ gentiles & genꝰ gens nati¬
iuliae claudiae benꝰ uero ad qualitatẽ refert᷑ ut pecoris
pomi Int̃pontificẽ & uatẽ. Pontifextantũ sũ mũ sacerdotẽ
exlege Int̃ȩquũ & equestrẽ & sequestrẽ Sequist  dicit᷑
quibus certantibus medius int̃uenit ꝑꝙ utraque pars eq eidẽ
sequit᷑ Eques acut̃ ẽ quie quo sed& in armis. Equester uero

Expanded text:
culo, ciuitatem a metu». Vrbem autem ab urbo quem aratrum uel sulcum ueculo, ciuitatem a metu». Vrbem autem ab urbo quem aratrum uel sulcum ueteres dicebant aut ab orbe dictam putant, cuius in se imaginem res publica contineret. Porro oppidum ad habitantes pertinet, ciuitas ad leges, urbis ad utrumque. Inter plebem et populum. Plebs a populonioribus, plebs autem humilis et abiecta. Item rursus inter populum et populos. Cum enim populos numero plurali dicimus, urbes significamus; cum populum, unius multitudinem ciuitatis intelligimus. Inter gentem et gentes et genus. Gens natiem familiae, ut Iuliae, Claudiae. Genus uero ad qualitatem refertur, ut pecoris, pomi. Inter pontificem et uatem. Pontifex tantum summum sacerdotem ex lege. Inter equitem et equestrem et sequestrem. Sequester dicitur qui certantibus medius interuenit, per quem utraque pars aequam fidem sequatur; eques autem est qui equo sedet in armis; equester uero
Abbreviated transcription (Latin):
a quod odorẽ quae fractaspeciȩ maior est p .r enuntia tur
dos fideles & inđ delubraadiluendo apellata. unđ & prius
loca altaria ñ babebaN ut tm̃ de lubraeen non tẽpla. Int̃domũ
&ospiciũ Domꝰ d ꝓprios habitatores ꝑtine. noc̃ ospitiũ t̃ uocat᷑
cũ ccutaliquẽ recipimꝰ. aut cũ ab alio ipsi recipim᷑ unđ & quiuenit
dimꝰrursũ int̃ia nuã& hostiũ Ia nucẽ aditꝰ primus indomo
Hostiũ quelib& locus domui similit̃ utianua lcũ claustris ł par¬
tens fores aut̃ ł ualuȩ ipsa da ustres Sed fores quȩ foras
uero ꝓpriae murorũ dñtr aquẽ inđdicte eo quodantiquit̃
portato aratro designabaN qñ circũ ducebant᷑ girus at que orbis
signabatur Int̃sedẽ &tronũ Seđ nontm̃ unius sed multorũ ẽ
Nã soliũ unius tm̃ hocregũ illud quibuscũque ꝓpriũ. Soliũ cutẽ
in colas urb. Ncc̃ addo labella sic scribit Liberasti urbẽ aperi¬

Expanded text:
ando odorem, quia fracta specie maior est, per r enuntiatur. dos fideles. Et inde delubra a diluendo appellata. Vnde et haec prius loca altaria non habebant ut tantum delubra essent, non templa. Inter domum et hospitium. Domus ad proprios habitatores pertinet. Nam hospitium tunc uocatur cum aut aliquem recipimus, aut cum ab aliquo ipsi recipimur. Vnde et qui udimur. Rursus inter ianuam et ostium. Ianua est aditus primus in domum, ostium in quemlibet locum domui. Similiter ut ianua uel cum claustris uel patens, fores autem et ualuae ipsa claustra sunt, sed fores quae foras uero proprie murorum dicuntur atque inde dictae eo quod antiquitus portato aratro designabantur quando circumducebatur girus, atque urbis signabatur. Inter sedes et tronum. Sedis non tantum unius sed et multorum. Nam solium unius tantum est; hoc regum, illud quibuscumque proprium. Solium autem significet incolas urbis. Nam ad Dolabellam sic scripsit: «Liberasti urbem a peri
Abbreviated transcription (Latin):
Int̃ subiecit᷑ osubponit  Subiecit᷑ cito Sub ponit᷑ lente Int̃
aurit cexurit᷑. Aurit᷑ aquo Exaurit᷑ puteus Int̃ grccuat
int̃ adnuntiat᷑ onuntiat᷑ e denuntiat᷑ an nuntiat᷑ defũtũ¬
ro Nuntiat delonginco Denuntiat᷑ in p̃senti renuntiat̃
de excusando & repudundo. Int̃ expectat᷑ & spector Ex pec¬

Expanded text:
onitur lente. Inter auritur et exauritur. Auritur aqua, exauritur puteus. Inter grauatur Inter adnuntiatur et nuntiatur et denuntiatur. Adnuntiatur de futuro, nuntiatur de longinquo, denuntiatur in praesenti, renuntiatur de excusando et repudiando. Inter expectatur et spectatur. Expec
Abbreviated transcription (Latin):
reo frendere. fremere ẽ furorẽ m̃tis usque aduo cistumultũ ex¬
citre frendere uͦ ꝓpriaegentes confringere ł c̃cutere unđ
ofrene dicta ꝙ ħ equi frendant iđ in pͥmentdentib: ⁊ mordeant
hic & frendicidicti eoꝗdentes contiant Int̃orare & exorare
Orareẽ poscere. Exorare in perare. Int̃sperare & expectare
Expectamꝰ & bona & mala. Speramꝰ tam̃bona. miro modo huir¬
gilius ũbiuius ꝓpri&atẽ aꝓpria significatione secernit dicens
Hunc ergosi potuit tantũ sperare doloremꝰ dũ omnẽ quȩ exore
imꝰ rectiustimeredicat᷑ quã sperare. Sed grãmaticiho
nare Cicero quid in quđ faciator o tensius a uaritiae necrimi¬
ne frcgilitatis laudibus dep̃ cat᷑. Int̃poscere epoposcere Popos¬
cere minẽ quã exposcere. Nã poscunt quisimplicit̃ perunt. ex¬
poscunt quide siderant. Int̃pollicere & ꝓmittere. pollicere¬

Expanded text:
re et frendere. Fremere est furorem mentis usque ad uocis tumultum exre et frendere. Fremere est furorem mentis usque ad uocis tumultum excitare, frendere uero proprie dentes comprimere uel concutere. Vnde et frena dicta quod haec equi frendant, id est, imprimant dentibus et mordeant. Hinc et frenetici dicti, eo quod dentes concutiant. Inter orare et exorare. Orare est poscere, exorare impetrare. Inter sperare et expectare. Expectamus et bona et mala, speramus tantum bona. Miro autem modo Virgilius uerbi huius proprietatem a propria significatione secernit dicens: «Hunc ego si potui tantum sperare dolorem», dum omne quod exhorret animus rectius timere dicatur. Sed grammatici hoc gare. Cicero: «Quid», inquit, «faciat Hortensius? Auaritiaene crimina frugalitatis laudibus deprecetur?». Inter poscere et exposcere. Poscere minus est quam exposcere. Nam poscunt qui simpliciter petunt, exposcunt qui desiderant. Inter polliceri et promittere. Pollicer
Abbreviated transcription (Latin):
Picere dictũ quasi porro abicere. Int̃ đ cernere & secernere
discernere in qđ induas partes diuid&. Secernere qui ex multis
seor sũ multaelegit Int̃ sumere & accipere Sumimipsi
accipimꝰ abalio. Cũ enĩdamꝰ dicendũ ẽ cccipe. Cũ ꝑmitti mꝰ
ipsitollere dicendũ ẽ sume. It̃ sumimꝰ ꝑ nos accipimꝰ cuolentib:
tollimꝰ auolentib: It̃ cuferimꝰ iure quicqđ dedimꝰ ad sumimꝰ iussu
eripimꝰ uisu. Int̃bibere a potare. bibere nature ẽ potare
cere &c̃pescere. arguere modo accusare modo aliqđ ostendere
& pate facereẽ Virgilius degenes animostimor arguit
Vnđ & argum̃ta dñtr qua e ocusã ostendunt. Int̃ incusare &ccca¬
sare. Incusamͦ potiores accusam̃ pares It̃ incusamꝰ uiribus acusam
crim̃gut facto Int̃ corrũpere &obiurgare & castigare Corripimꝰ
uerberibus obiurgamꝰ uerb̵ castigamꝰ cedibus Int̃ ulciscere &
uindicare. Vlcissimꝰ iniuriã factã uindicamꝰ nefiat Int̃ freme¬

Expanded text:
em dictum quasi porro abicere. Inter discernere et secernere. Discernit qui in duas partes diuidit, secernit qui ex multis seorsum multa eligit. Inter sumere et accipere. Sumimus ipsi, accipimus ab alio. Cum enim damus dicendum est: accipe; cum permittimus ipsi tollere dicendum est: sume. Item sumimus per nos, accipimus a uolentibus, tollimus a nolentibus. Item auferimus iure quidquid dedimus, adsumimus iussu, eripimus ui. Inter bibere et potare. Bibere naturae est, potacere et compescere, arguere modo accusare, modo aliquid ostendere et patefacere est. Virgilius: «degeneres animos timor arguit». Vnde et argumenta dicuntur quae causam ostendunt. Inter incusare et accusare. Incusamus potiores, accusamus pares. Item incusamus uerbis, accusamus crimine aut facto. Inter corripere et obiurgare et castigare. Corripimus uerberibus, obiurgamus uerbis, castigamus caedibus. Inter ulcisci et uindicare. Vlciscimur iniuriam factam, uindicamus ne fiat. Inter freme
Abbreviated transcription (Latin):
uult nocere sursus int̃officere. &inficere officere
a licui uelle nocere. inficereuꝰ colerore mutare. Intiube¬
re &imperare Iubereapudu& eres ñidẽ eraa quae in¬
percre Nã iubere ibi dicebat᷑ ubi uoluntas ertit ł obsequũ
Impercreaut̃ ubi debito quisque imperio parebat. Inter
famula redebitũ ẽ. obsequi uoluntatis
Int̃ seruire & inseruire
Serui retãm dominis in serui re uͦ cuiq
p̃ceptis Inticudire &excudire. ꝗ tã boniꝗ mode audiunt᷑ E¬
audiunt᷑ iãbonis Int̃flagitiare & flagitare. Flagitare iđ
agorit̃ inpellere Inc̃ cõmodare & ad comodare. Cõmodare ẽ
presare aliquid ad cõmodareũ apeere. Int̃ ad olescere &in¬
olescere ad olescere cugm̃tiẽ Inolescere conuescere Inc̃ soine
reb epirare Spirare uiuereẽ Expirare mori Int̃ flecto¬

Expanded text:
uult nocere. Rursus inter officere et inficere. Officere est uult nocere. Rursus inter officere et inficere. Officere est alicui uelle nocere; inficere uero colorem mutare. Inter iubere et imperare. Iubere apud ueteres non idem erat quod imperare, nam iubere ibi dicebatur ubi uoluntatis erat obsequium; imperare autem ubi debito quisque imperio parebat. Inter Famulare debiti, obsequi uoluntatis est. Inter seruire et inseruire. Seruire tantum dominis; inseruire uero cuiusque praeceptis. Inter audire et exaudire. Quod tam boni quam mali audiuntero impurare est. Inter commodare et adcommodare. Commodare est praestare aliquid, adcommodare uero aptare. Inter adolescere et inolescere. Adolescere augmenti est, inolescere concrescere. Inter spirare et expirare. Spirare uiuere est, expirare mori. Inte
Abbreviated transcription (Latin):
tar e& c̃portare. & exporture. Deportare ẽ aliquid a ferre
c̃portare in unũ locũ conferre. Exportare tollere Int̃ge¬
rere & ferro gerimꝰ nrã &ueluti natura aliqua quae in nobs
fidq tela gerebat. acaces gerebat ꝓferre poss: Int̃fodere a fo¬
dire fodereẽ tantũ sollicitare t̃rã. fodire hoc ipsud faciendo
aliquio Eruere ł inuenire c̃trariũ ẽ fodire. Int̃ querere
& inquirere. Quaerimꝰ nrã inquirimꝰ de quibus dubitamꝰ reperire
&inuenire. reperimꝰ ultro occurrentia. Inuenimꝰ quaesita
construere & extruere. Construere edificare. Extruereuꝰ
Inspicimꝰ introrsũ. Conspicimꝰ circũ quaque. Prospicimꝰ longe
It̃ aspicimꝰ p̃sentia. Respicimꝰ p̃terita Prospicimꝰ futura. q aut̃
indextrũ leuc̃ que seconũait hic as pectat ñ aspicit. Notundũ
scne quasi a despiciens dixerimꝰ ñ nũ quã diligente inquiri
dere cspicere. Intendere uͦꝰ criminare. aut ad cedẽ ccut ad

Expanded text:
tare et comportare et exportare. Deportare est aliquid adferre, comportare in unum locum conferre, exportare tollere. Inter gerere et ferre. Gerimus nostra et ueluti natura aliqua quae in nobis«Fidus quae tela gerebat Acates», gerebat pro ferre posuit. Inter fodere et effodere. Fodere est tantum sollicitare terram, effodere hoc ipsum faciendo aliquid eruere uel inuenire, cui contrarium est infodere. Inter quaerere et inquirere. Quaerimus nota, inquirimus de quibus dubitamus. Inter reperire et inuenire. Reperimus ultro occurrentia, inuenimus quaesita. Inter construere et destruere. Construere aedificare est, destruere uero inspicimus introrsum, conspicimus circumquaque, prospicimus longe. Item aspicimus praesentia, respicimus praeterita, prospicimus futura. Qui autem in dextram laeuamque se conuertit, hic aspectat, non aspicit. Notandum sane quod si et despiciens dixerimus, nonnumquam diligenter inquirere dere aspicere est, intendere uero criminare, aut ad caedem aut ad
Abbreviated transcription (Latin):
Cursus aquarũ murmurat ferrũ striđ aestinnit  Int̃garrire¬
culcta. Int̃si mulare & adsimulare Dissimulamꝰ nota simulcem
arbitrare Estimare iudiciũ animaꝓferre. Int̃ lacareogra¬
tulare la&sam᷑ derebbonis gratula murde amicorũ. Int̃fleri
a plorare. Flere ẽ ubertĩ lacrimas fundere quasi fluere plan¬
gerecũ la crimis peccatis. aut faciẽ tundere. Lam̃tare cãcdiqui¬
busdictis miserabilibus flere merere cũsilentio dolere lu¬
gere oĩãcũ habitꝰ mutatione. Lacrimas aut̃ alacerationem̃tis
dictas. Lugentes idicoi quacsiluce egentes unđ & luctꝰ dr̃¬
cribere cuiꝰ nrm̃ inaliũ transit. Scribere accusationisẽ adscri¬
bere accusationis describere dictionis łordinis Int̃ legere
& lectitire: Legere aod tẽpꝰ refert᷑. Lecatare ad frequentiã
sit Int̃adlidere Gelidere. addit᷑quisque ꝓme. elidit᷑ longe
Int̃ꝓperare & festinare. Marcus cato sicđ tinguitdicens quiunũ¬

Expanded text:
cursus aque murmurat, terra stridit, aes tinnit. NOMIculatam. Inter simulare et dissimulare. Dissimulamus nota, simulamus arbitrare iudicium animi proferre. Inter laetari et gratulari. Laetamur de nostris bonis, gratulamur de amicorum. Inter flere et plorare. Flere est ubertim lacrimas fundere quasi fluere, plorare quasi cum uoce flere, plangere cum lacrimis pectus aut faciem tundere, lamentare cum aliquibus dictis miserabilibus flere. Merere cum silentio dolere, lugere etiam cum habitus mutatione. Lacrimas autem a laceratione mentis dictas. Lugentes uero dicti quasi luce egentes, unde et luctus diccribere cum ius nostrum in alium transit, inscribere accusationis est, adscribere adsignationis, describere dictionis uel ordinis». Inter legere et lectitare. Legere ad tempus refertur, lectitare ad frequentiam. sit. Inter adlidere et elidere. Adliditur quisque proxime, eliditur longe. Inter properare et festinare. Marcus Cato sic distinguit dicens: «Qui unum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittimꝰ rogati pollicem᷑ ultro It̃ pollicem᷑ scriptura ꝓmit¬
timꝰ ũbũ. Int̃mutuare e cõmoda qui matuã datadiud receptu¬
rus mutuũẽ. Qui commoda tutique idẽ sibi reddi desiderat¬
& dr̃ presticꝰ Int̃tribuere & adtribuere tribuimꝰ cũ aliquđ
dontemꝰ. ad tribuimꝰ dũordine officiaque d tribuimꝰ. Int̃scre
& nosse Sure ẽ reddereratione quae noueris Nosse re¬
ferretantũ modo ꝗ cut audieris monere & admonere
dicere & memorare. Dic̃ enĩ qui semel idẽ ꝓnuntiat memo¬
rut ñ qͥse meldr̃ sed qui sepius id me moriae c̃seruande
uoce ł clamoribus insonareẽ. Caner eaut̃ int̃dũ modulare int̃¬
dũ uaticinareẽ iđ futur ap̃dicere Int̃ uagire & mugire & cea
Infans uagit bos mugit aequus hinnit. a sinꝰ ruđ ragit. leo rugit
elifcns barrit sus grunnit. Ouis balat. Serpens sibilat rana
cocexat quas sat. Coruus crucitat grus gruit ł arsat. miluus
liungit: Canis uau pat ł latrat. uulpis gannit. Came lus blatte¬

Expanded text:
gati, pollicemur ultro. Item pollicemur scriptura, promittimus uerbo. Inter mutuare et commodare. Qui mutuum dat aliud recepturus est, qui commodat utique idem sibi reddi desiderat. Inter tribuere et adtribuere. Tribuimus cum aliquid donamus, adtribuimus dum ordines officiaque distribuimus. Inter scire et nosse. Scire est reddere rationem quam noueris, nosse referre tantummodo quod audieris. Inter monere et admonere.dicere et memorare. Dicit enim qui semel idem pronuntiat, memorat non qui semel dicit, sed qui saepius idem memoriae conseruandae uoce uel clamoribus insonare est, canere autem interdum modulare, interdum uaticinare, id est futura praedicere. Inter uagire et mugire et caetera. Infans uagit, bos mugit, equus hinnit, asinus ragit uel rudit, leo rugit, elefans barrit, sus grunnit, ouis balat, serpens sibilat, rana coaxat, coruus crocitat, grus arsat, miluus iugit, canis baubat uel latrat, uulpis gannit. Inter ga
Abbreviated transcription (Latin):
pluit & haec diũsa utique definiendas It̃ scribere quidic̃ in¬
certũ ẽ utrũ infinito aatiui animperatiuo passiuo ꝓnanti¬
auerit homoquã uis unũ nom̃ sit euna enuntiatio : tam̃
tiatio qq̃ diũ saẽ doctiũ cliudẽ cũ dicimꝰ dotiõ mancipiũ alud
Sed hoc genꝰ c̃biguitatũ minutatim c̃cidere a ꝓsequi pene¬
infinitũ ẽ. It aq. locũ ipsũ actenꝰ notasse suffecerit ingenio
uide nunc eccquȩ diuersa origineueniuti
Nã& ipsa diuiduNt adhuc inducis primas formaes quarũ uncẽ
quae contingre diuersitate linguarũ. ut cũdicimꝰ istuc haec
unccuox aliud apud grecos aliudapudnos signif. Qđ genꝰ
nos seccutqđ linguts đputar& dlteraformaẽ qua e inuna¬
quidẽ lingua facie abi guitatẽ diuersa tam̃ origine quae
inuno uocabulo sigifican qualeẽ illud qđ dene pote supͣ posu¬
autenĩ sub eodẽ genere par¬
tis orationis sit tc̃m̃ nom̃.

Expanded text:
'pluit', et haec diverse utique definienda sunt. Item 'scribere' qui dicit, in'pluit', et haec diverse utique definienda sunt. Item 'scribere' qui dicit, incertum est utrum infinitivo activi an imperativo passivi pronuntiaverit. 'homo' quamvis unum nomen sit et una enuntiatio, tamen tiatio quoque diversa est. 'doctius' aliud est cum dicimus 'doctius mancipium', aliud Sed hoc genus ambiguitatum minutatim concidere ainfinitum est. Itaque locum ipsum hactenus notasse suffecerit, ingenioVide nunc ea quae ex diversa origine veniunt. Nam et ipsa dividuntur adhuc in duas primas formas, quarum una est, quae contingit diversitate linguarum: Ut, cum dicimus tu, haec una vox aliud apud Graecos aliud apud nos significat. Quod genus nosset aut quot linguis disputaret. Altera forma est, quae in unaua facit ambiguitatem, diversa tamen eorum origine, quae in uno vocabulo significantur, quale est illud quod de 'nepote' supra posuenim sub eodem genere partis orationis fit—tam nomen
Abbreviated transcription (Latin):
Nã diuiditur induo quorũ unũ trans latione alterũ dedinati¬
one contingit. Truns lationẽ uoco cũ ł similitudine unũ nom̃
fit multis reb: ut illiũ & ille in quomagna eloquentia fuit & sta¬
tuic eiꝰ dicit᷑ ł ex toto conpars cognominat᷑. ut cũ cadauer eius
tullius dicipotest Vel exparte totũ ut cũtecia dicimꝰ totasdoo
autagenere spies Verba enim principalit̃ omniadicunt᷑
quibus loquim᷑ Sed tam̃ uerba ꝓprie nominatas quae ꝑ
modos& ꝑtẽpora declinamꝰ. aut cibspeiae genus Nã cũ scolastici
ñ solũ ꝓpriae sed & primꝰ dicant᷑. hi quiadhuc inscolis ñs om̃stan
qui in litteris uiuunt nom̃ hoc usupatũ ẽ aut abefficiente ef¬
fectũ ut ciceroẽ lib̾ciceronis aut ab affectuefficiens ut t̾ror
cognomin&. Uiđ ut arbitror quã faciat inũb ãbiguito¬
tionis ãbigua eẽ diximꝰ talias fac uerbicaus aquẽ quã dixisse

Expanded text:
Nam dividitur in duo, quorum unum translatione alterum declinatiNam dividitur in duo, quorum unum translatione alterum declinatione contingit. Translationem voco, cum vel similitudine unum nomen fit multis rebus, ut Tullius, et ille in quo magna eloquentia fuit, et statua ejus dicitur. Vel ex toto, cum pars cognominatur, ut cum cadaver illius Tullius dici potest: vel ex parte totum, ut cum tecta dicimus totas domus. Aut a genere species: verba enim principaliter dicunt bus loquimur; sed tamen verba proprie nominata sunt, quae per modos et tempora declinamus: aut ab specie genus; nam cum scholastici non solum proprie, sed et primitus dicantur ii qui adhuc in schola sunt; omnes tamen qui in litteris vivunt, nomen hoc usurpant. Aut ab efficiente effectus, ut Cicero est liber Ciceronis: aut ab effectu efficiens, ut terror, cognominetur. Vides, ut arbitror, quid faciat in verbis ambiguittionis ambigua esse diximus, talia sunt. Fac verbi causa quemquam dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
utique aduerbiũ ẽ. & nom̃ ẽ nomen. Secundũ aliã uero aduer¬
biũ ñ ẽ aduerbiũ quic nom̃ est It̃ pescr&icus quando quid sig¬
nifice definitur ñ potest hocipsum exẽploeẽ. Haec enimenun¬
tiatio quando dicimus cr&icus. prima longa syllaba deindedu¬
abus breuibus constat. Quodaut̃ significct longasyllaba e
creicus quiadactilus est Scđmigiturgenus quodiã pt̃dis¬
ciplinas uerborũ adloquendiusũ dictũ ẽ ꝑtinere duas ha¬
b& formas. Nã equi uocas indes aut ex ecdem origine. aut
exdiuersa ex diuersa origine apello quae quã uis uno nomine
ac non sub unadefinitione teneantur. un otam̃ quasi fon¬
te demanant. ut estillud quodtullius & homo & statua
& codex &cadauer in tellegipotest. non possquidem isto
unadefinitione concludi sed tam̃ unũ habent fontẽ ipsũ
filii a luxorio sum significat. Haec ergo distincta te necmus¬
& uide illud genus quod exeadẽ origine cpello inquae it̃ diuidat᷑

Expanded text:
erbium est et nomen est nomen, secundum aliam vero 'adverbium' non est adverbium quia nomen est. item 'pes creticus' quando quid significet definitur, non potest hoc ipsum exemplo esse. Haec enim enuntiatio quod dicimus 'creticus' prima longa syllaba dein duabus brevibus constat, quod autem significat longa syllaba ecreticus quia dactylus est. Secundum item genus, quod iam praeter disciplinas verborum ad loquendi usum dictum est pertinere, duas habet formas. Nam aequivoca inde sunt aut ex eadem origine aut ex diversa. Ex eadem origine appello, quae quamvis uno nomine ac non sub una definitione teneantur, uno tamen quasi fonte demanant; ut est illud quod 'Tullius' et homo et statua et codex et cadaver intellegi potest. non possunt quidem ista una definitione concludi, sed tamen unum habent fontem, ipsumfilii et luxuriosum significat. Haec ergo distincta teneamusvide illud genus, quod ex eadem origine appello, in quae iterum dividatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nescimꝰ ⁊ ea poste cscirepossumꝰ. Agnitio uero eorum ꝗ prius
scientes de inceps sciredesiuim eorũq: poste recor dam̃. In
experitiã ⁊ scientiã experitia inmalodicipotest ut penas
expertꝰ. Scientia cũ in bonotantũ Inrusticitatẽ ⁊ rusti¬
cationẽ Rusticitas morũ ẽ Rusticatio arẽ operis. Iñ obser¬
uationẽ ⁊ obseruantiã obseruatio cure doctrine ⁊ artis ẽ.
obseruantia uero cultꝰ religionis ẽ. Iñ ꝑ cunctationẽ ⁊ int̃¬
rogationẽ agustinꝰ ħ int̃ eẽ ex istimat dicens qr ꝑcunetatio¬
nẽ multaresponderes oleant ueluti qͣd x haut illud utres¬
pondeat᷑ diũ sał uaria Ad int̃rogationẽ cũ ñmulta res pon¬
dunt᷑ s aut ñ aut &iãꝓnuntiabit᷑ uelutiẽ uerũ autfalsum
⁊ responđ aut ñ cuit &iã Iñ distinctionẽ ⁊ subdis tinctionẽ
Dist inctio fidẽ sensus fac̃. subdistinctios uspenđ uerbũ ⁊ ser
moplurimorũ uerborũ ẽ orationis. Ea serendo dictꝰ qr cũ p̃

Expanded text:
ea postea scire possumus; agnitio uero eorum quae prius scientes, deinceps scire desiuimus eorumque postea recordamur. Inter experientiam et scientiam. Experientia in malo dici potest, ut poenas expertus, scientia autem in bono tantum. Inter rusticitatem et rusticationem. Rusticitas morum est, rusticatio operis. Inter obseruationem et obseruantiam. Obseruatio curae doctrinae et artis est; obseruantia uero cultus et religionis est. Inter percontationem et interrogationem Augustinus hoc interesse existimat dicens, quod ad percontationem multa responderi soleant, ueluti: quid est hoc aut illud?, ut respondeantur diuersa uel uaria. Ad interrogationem autem non multa responduntur, sed aut non aut etiam pronuntiabitur, ueluti: factumResponditur aut non aut etiam. Inter distinctionem et subdistinctionem. Distinctio finem sensus facit, subdistinctio suspendit. Inter uerbmo plurimorum uerborum orationis est a serendo dictus, quod nos
Abbreviated transcription (Latin):
sermonib: fac̃. In rationẽ ⁊ ratiocinationẽ Ratiom̃tis mo¬
t̃ in his ꝗdicunt᷑ discernere ł connectere ualens. Ratioti¬
natio cũ rationabilis ẽ subtilisq: disputatio adq: acertis
cid incertiorẽ indagationẽnitens cogitatio. Int laudẽ ⁊ lau
lebratione uocis inanimi admiratione consistit. Lauda
Int̃op ⁊ operationẽ opdicit᷑ ipsũ qđ sit operatiodũ ipsa reiactio. Iñ cirtẽ
icartificiũ ars enrã liberalis. Artificiũ uͦgestũ manib: constat Iq̃ lar¬
gitatẽ ilargitionẽ Largitas humanitas ẽ largitio ambitionib:
IÑ munus idonũ Munus ẽ debitũ ut patrono Donũ honorantiũ ẽ
Itẽ donũ donantis ẽ aunus accipientis. Dictũ cũ donũ adando Au¬
nus amuniendo ł adonando Intomnẽ a totũ Omnead multi
indiũsis partib: ponit᷑ totũ aut̃ sine partibus deb eẽ Int̃dimidiũ
& dimidiatũ Dimidiũ equa parsdiuisa dimidictũ parsutique

Expanded text:
sertionibus facit. Inter rationem et ratiocinationem. Ratio est mentis motus in his quae dicuntur discernere uel connectere ualens; ratiocinatio autem rationabilis est subtilisque disputatio atque a certis ad incertorum indagationem nitens cogitatio. Inter laudem et llebrazione uocis in animi admiratione consistit, laudatInter opus et operationem. Opus dicitur ipsum quod fit, operatio autem ipsa rei actio est. Inter artem et artificium. Ars est natura liberalis, artificium uero gestum manibus constat. Inter largitatem et largitionem. Largitas humanitatis est, largitio ambitionis. Inter munus et donum. Munus est debitum ut patrono; donum honorarium est. Item donum dantis est, munus accipientis. Dictum autem donum a dando, munus a muniendo uel a monendo. Inter omne et totum. Omne ad multiin diuersis partibus ponitur, totum autem sine partibus debet esse. Inter dimidium et dimidiatum. Dimidium est aequa pars diuisa, dimidiatum pars utique,