comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
crp̃. alcx̃: Excontractib seruor quã¬
tus depeculio dum taxat añi teneantur
institore exc̃a cui p̃postins fu̾it contͣctũ ẽ
isoltoum conueniriposseindubium ẽ.¬
daa Institoria tibi adu̾sus cam actio
cõpetit. aquo seruum m̃se p̃positum dicis:
sieius negotii cã qd̃ ꝑcum exercibatur
tepoĩta pecuina nec redoita põt ꝓbari

Expanded text:
. Ex contractibus servorum quamvis de peculio dumtaxat domini teneantur,institore ex causa cui praepositus fuit contractum est, in solidum conveniri posse dubium  Institoria tibi adversus eum actio competit, a quo servum mensae praepositum dicis, si eius negotii causa, quod per eum exercebatur, deposita pecunia nec reddita potest probari.
Abbreviated transcription (Latin):
cos referatur. ⁊̃ in illis seruari uolumus.
quiprolatis instrum̃tis frc̃e adibere cxĩ¬
guunt᷑. ut sipopoiccñt inalus locis id
eos facere ꝑmittant. ⁊ sihoc iuste petundox
inuenĩt: similis ꝓftratur scntñtia. ut pꝰ¬
quã in locis oportums fides instrum̃toda¬
ta ułminus data fuerit. restratur negoti¬
umad pͥoitm idiceo.
d.a Puures apcchis ułredoituumuł
ustiritum ꝑceptis: si qͣn suꝑhis fũit dubi¬
tatio exorta eãs hr̃e neganto: ius agen¬
tium facumt uacillare. Cum colom adũ¬
susdũm certantes. ⁊ sibi iniquã fortelib

Expanded text:
eos referatur etiam in illis servare volumus, eos referatur etiam in illis servare volumus, qui prolatis instrumentis fidem adhibere exiguntur, ut, si poposcerint in aliis locis id eis facere permitti et hoc iuste peti iudex invenerit, similis proferatur sententia, ut, postquam in locis opportunis fides instrumento data vel minus data fuerit, referatur negotium ad priorem iudicem.. Plures, apochis vel redituum vel usurarum perceptis, si quando super his fuerit dubitatio exorta, eas habere negando ius agentium faciunt vacillare, cum coloni ad dominum certantes et sibi iniquam forte lib
Abbreviated transcription (Latin):
inhis que iam scripta: ñdum aũt soluta
sunt: locum hr̃e p̃cipimus. Nisi iam super
his t̾nfactum sit: ułudicatum: que nctͣctã
ñ possunt. Exceptis emptionalib tantũ
conscriptis. ad que p̾sentem sancticẽm nõ ex¬
tendimus. s p̃isca uira in his tem̃ sãccimꝰ.
Ilud̃ ⁊ adicientes ut imposteram si q̃ arre
suꝑ facinda emptione cuiuscumq rei da¬
te sunt. siue inscriptis. sine siñscriptis. lic⁊
ñ sit specialit̃ adiectum: quodsuꝑhis deo
arris nõ pcedente cont̾cta ficri oporteat.
tñ ⁊ qui uendere  Pollicitus ẽ uenditionẽ
recusans. induplum eas redoere cogatur.
et qui cmcre pactus ẽ ab emptioẽ recedens.
datis ase arris cadat. repetiticẽ earum de
da. udices siue in hac inclita urbesiũ
inprõuitus: scd̾m ea que disposuimus.
ut possint si hoc prospexĩnt occasicẽ testiũ
inalus locis degentium. litigantes ipł ꝓ¬
cũratores coꝵ ibi destinare. ut deportiõib
sub utriusq partis p̾sentia factis. res ad

Expanded text:
in his, quae iam scripta nondum autem absoluta sunt, locum habere praecipimus, nisi iam super his transactum sit vel iudicatum, quae retractari non possunt: exceptis emptionalibus tantumconscriptis, ad quae praesentem sanctionem non extendimus, sed prisca iura in his tenere concedimus. Illud etiam adicientes, ut et in posterum, si quae arrae super facienda emptione cuiuscumque rei datae sunt sive in scriptis sive sine scriptis, licet non sit specialiter adiectum, quid super isdem arris non procedente contractu fieri oporteat, tamen et qui vendere pollicitus est, venditionem recusans in duplum eas reddere cogatur, et qui emere pactus est, ab emptione recedens datis a se arris cadat, repetitione earum depp. Iudices sive in hac inclita urbe sive in provinciis ea quae disposuimus ut possint, si hoc perspexerint, occasione testium in aliis locis degentium litigantes vel procuratores eorum ibi destinare, ut depositionibus sub utriusque partis praesentia factis res ad
Abbreviated transcription (Latin):
sterum obseruandis. Comꝑationes ⁊ enĩ
iam antea factas. retractari extra ꝑiculũ¬
s. ãa. Cumquidam instrum̃tum ꝓ¬
tulerit: ułaliam cartulam eiq fidẽ inpo¬
suerit. postea aũt ꝑsona contͣ quam ista
cartula. ułnistramtum ꝓlatum ẽ: quasi
falsum constitutum hoc redarguere nitet᷑.
necduitius dubitarctur utrum neccitatem
ei qui ꝓtulit impora oporteret repeutaua
ce toc ꝓ fecte. anfufficiat ei fidesiam pͥdẽ
approtata. sanccimus sialiquod talc euem¬
at. cum qui pcut camcartam itm ꝓferri.
prius saccm̃tum prãre: quod existimins¬
se posse falsum recdarguert quod ꝓlatũ t̃.¬

Expanded text:
sterum observandis. comparationes etenim sterum observandis. comparationes etenim iam antea factas retractari extra periculuno pp. Cum quidam instrumentum protulerit vel aliam chartulam eique fidem imposuerit, postea autem persona, contra quam ista chartula vel instrumentum prolatum est, quasi falsum hoc constitutum redarguere niteretur, ne diutius dubitetur, utrum necessitatem ei qui protulit imponi oporteret repetita vice hoc proferre, an sufficiat ei fides iam pridem approbata, sancimus, si aliquid tali eveniat, eum, qui petit eam chartam iterum proferri, prius sacramentum praestare, quod existimans se posse falsum redarguere quod prolatum
Abbreviated transcription (Latin):
incontctib manifestum ẽ. ¶ Idcoq sanc¬
cimus. ñlicere cõꝑatic̃es litt̾arum excitog¬
phis fieri: nsi trium testium hu̾int sub¬
scriptic̃es. ⁊ prius litt̾is core fides imponat᷑.
uł ip̃is hoc tepoñentib sine cunctis. siue
sine ominmõ duob ex his. siue cõꝑatione
litt̃arumtestium ꝓcedente. ⁊ tunc ex hꝰ mõi
cartula tta iam ꝓbata cõꝑatio efficiatur.
lo cõcedimus mo: licet insemetipumauꝗͤ
cartan conscriptam ꝓferat. s⁊ tm̃m̃o uł
exforͣensib ułpublicis instrum̃tis. uł ex
huiusmõi curograplus que enũatumus cõ¬
ꝑaticẽ trutinanda. ¶ omnẽs aũt cõꝑatio¬
nes ñ alit̃ ficri cõcetdumtis. nisi turamento
antea p̃stito abhĩs qui cõꝑatiõem faciũt
fuĩt affirmatum:quodneq lucri c̃a neq
immicitus ꝑeq grã tenti huiusmoĩ faciũ
cõꝑatiõm. ¶ Et hoc obseruati tam mõib
sacriᷤ scrmis nr̃is. quam in apparitioe oĩs¬
orbe nr̃o constituta sunt.his oĩb in po¬

Expanded text:
in contractibus manifestum est. Ideoque sancimus non licere comparationes litterarum ex chirographis fieri, nisi trium testium habuerint subscriptiones et prius litteris eorum fides imponatur vel ex ipsis hoc deponentibus sive cunctis sive omnimodo duobus ex his sive comparatione litterarum testium procedente, et tunc ex huiusmodi chartula iam probata comparatio fiat. lo concedimus modo, licet in semet ipsum aliquis chartam conscriptam proferat, sed tantummodo vel ex forensibus vel publicis instrumentis vel ex huiusmodi chirographis quae enumeravimus comparatione trutinanda. Omnes autem comparationes non aliter fieri concedimus, nisi iuramento antea praestito ab his qui comparationes faciunt fuerit adfirmatum, quod neque lucri causa neque inimicitiis neque gratia tenti huiusmodi faciunt comparationem. Et hoc observari tam in omnibus sacris scriniis nostris quam in apparitione oorbe nostro constituta sunt, his omnibus in po
Abbreviated transcription (Latin):
dimus ordinandum. ut ñ multa etiã¬
dispendia ꝓcõplecticẽ cartarum. ułco¬
p̃fecti p̃torior ꝑaffricam uidices su¬
stinere uideantur: qr si ip̃i dispendus le¬
si ñ fuĩnt. nullam hãnt necc̃ĩtatẽ eui sõ
nr̃e affrice tributarios p̃grauartoi. Iube¬
mus ergo uidices dioceseos affricane
tamciuiles. quã militares in nr̃o lattulo
ꝓcodicillors atq cartularum ꝓ motiõss
sue consuctudinib nichil ultra quãsex
solidos p̃beant. at uõ inscrins p̃fector̃
ñ uitra.xii. solidos cogantur in ferre. ꝗ
modum siquis excesserit. tp̃e quid̃ uidex
.xxx. librarumauri dispendio subiacebit.

Expanded text:
dimus ordinandum, ut non multa dimus ordinandum, ut non multa dispendia pro completione chartarum vel copraefecti praetorio per Africam judices sustinere videantur, quia si ipsi dispendiis laesi non fuerint, nullam habebunt necessitatem ejusdem nostrae Africae tributarios praegravandi. Jubemus ergo ut judices dioeceseos Africanae tam civiles quam militares in nostro laterculo pro codicillorum atque chartularum promotionis suae consuetudinibus nihil ultra quam sex solidos praebeant, at vero in scrinio praefectorum non ultra duodecim solidos cogantur inferre. Quem modum si quis excesserit, ipse quidem iudex triginta librarum auri dispendio subiacebit,
Abbreviated transcription (Latin):
sanccimus. Que uõ emolum̃ta siue ma¬
gnificentia tra. sine consulares ⁊ p̃sides.
⁊quid unus quisq exoffitio coꝵ deprib¬
lico consequi deb. notitia subt̃ adne¬
ea declarat. optamus ergo ut om̃s trdi¬
ces nr̃i scłm uoluntatẽ ⁊ timorẽ dei ⁊ no¬
Estram electioem atq ordinatioẽm. sicsu¬
as ad ministratices gub̾nare studeant.
ut nultus eor ant cupiditati sit declit᷑
nemus ut illcsos hant collatores. maxi.¬
me tñ tributarios dicceseos affricaneꝯ
sulimus. qui post tantor tp̃oꝵ captim¬
tatẽ meruerunt deo uiuante ꝑ nos lum̃
Sib̾tatis aspicere. Ergo iubemus om̃s uio¬
clentias. ⁊ oem auaritiam cessare. ⁊ institiã
⁊atq uĩtatem circa om̃s nr̃os tributarioᷤᷤ
celerius sicut collatores abinrẽ rei publi¬
ce releuari. atq florere ss portulas ⁊ ab of¬
fitio tamuiri magnifici p̃fecti affricam
quoc̃q tpẽ. uł quocumq mõ earum exce¬
dere quantitatẽ. hoc ⁊̃ p̃senti sanctiõe cre¬

Expanded text:
emolumenta, sive magnificentia tua, sive consulares, et praesides, et quod unusquisque ex officio eorum de publico consequi debeat, notitia subter annexa declarat. § 5. Optamus ergo ut omnes judices nostri secundum voluntatem et timorem Dei, et nostram electionem atque ordinationem sic suas administrationes gubernare studeant; ut nullus eorum aut cupiditati sit deditus,nemus, ut illaesos habeant collatores, maxime tamen tributariis dioeceseos Africanae consulimus, qui post tantorum temporum captivitatem meruerunt Deo juvante per nos lumen libertatis aspicere. Ergo jubemus omnes violentias et omnem avaritiam cessare, et justitiam atque veritatem circa omnes nostros tributarios celerius, sicut collatores alii nostrae reipubli relevari atque florere. Sportulas etiam ab officio tam viri magnifici praefecti Africani quocumque tempore vel quocumque modo earum excedere quantitatem. Hoc etiam praesenti sanctione cre
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃.uał. Incuulib cãs uucarios comitib
militum cõnuenit ante ferri inmilitarib
gnitatib antestet uicania dignitas ip̃o noĩe
eiuis se trabere indicet portionẽ ⁊ sacre cogni¬
tionis hãt potestatẽ. ⁊iudicationis nr̃e sole¬
at rep̃sentare ituerantiam.
adtuleit ao nr̃am mansuctudinẽ reftrãtur.
relatiões enimuidicum libent̃ audimus nc
ad ministrationis decrescere uideatur auctori¬
tas. sicore consulta ueluti ꝓfanor⁊ p̃ces a
nr̃is aditis repellamus. de offõ p̃tors.
sanccientib. nobis ut lib̾ale negotium ip̃e
disceptator examm sane int̾poni abcode
he creta conuemz. ut siũ mintegrum restituti¬
n  : o deferenda ẽ. ꝓbatis dum taxat cãis abcod̃¬

Expanded text:
p. In civilibus causis vicarios comitibus militum convenit anteferri, in militaribus gnitatibus antestet, vicaria dignitas ipso nomine eius se trahere indicet portionem et sacrae cognitionis habeat potestatem et iudicationis nostrae soleat repraesentare reverentiam. attulerit, ad nostram mansuetudinem referantur. relationes enim iudicum libenter audimus, ne administratorum decrescere videatur auctoritas, si eorum consulta veluti profanorum preces a nostris adytis repellamus D. XII k. Feb. sancientibus nobis, ut liberale negotium ipse disceptator examinet. sane interponi ab eo decreta conveniet, ut, sive in integrum restitutio deferenda est, probatis dumtaxat causis ab eod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitumus. s⁊ ⁊̃ tep̃sentalib ⁊ orientalib
⁊ aliis agminib segregatos. ñ tm̃quatita¬
tẽ eore agminum minuentes. riqr plurẽ
eis ad dimus sine rei publice grauamine.
⁊ siñ agm̃to sumptuum aliquantos subtͣ¬
ximus ita tñ ut posthanc sanctioem ãplio.¬
res remanserint qua usq ad nr̃a felicia fue¬
nere. itaut tuo arbitratum exscrimo me¬
morie totius minoris lat̾culi dignitates
e ince auctoritatẽ deinceps mittantur.

Expanded text:
ientalibus et aliis agminibus segregatos, non tamen quantitatem eorum agminum minuentes: sed quia plures eis addidimus sine rei publicae gravamine et sine augmento sumptuum, aliquantos subtraximus, ita tamen, ut et post hanc subtractionem ampliores remanserint, quam usque ad nostra felicia fuenere, ita ut tuo arbitratu ex scrinio memoriae totius minoris laterculi dignitates,ae meae auctoritate deinceps mittantur.
Abbreviated transcription (Latin):
eat insuo noĩe ds ⁊ dignos nos faciat ser¬
uitium cius ad implere deo itaq auxili¬
ante ꝓfelicitate rei publice nre ꝑhanc
diuinam legẽ sanccimus ut oĩs affrica
fecturam. ut sicut oricnis atq illiricũ ita
i africa p̃toriana potestate specialit̾ antã
clem̃tia decoretur. cuius sedem iubemus
ẽt cartaginẽ ⁊ inp̃fationcm publicatũ
cartatum p̃fectirris aliis eius nom̃ ad u̾gi
qua nunctuam orcellentiam gub̾nare de¬
ctmimus. ⁊ abeo auxiliantt deo. scptẽ ꝓ¬
rantie cum suis uiditib disponantur
quarum eygi que ꝓconsularis anteauo¬
cabatur cartago. ⁊ ibi zantium actͥpolis
rectores hãnt comulares. Rlique uõ .i.
niumidia: tmoritania ⁊ sarcuinia ap̃sidib
crntei auxilio gub̾nentar. ⁊ moffitio ꝗd̃

Expanded text:
at in suo nomine deus et dignos nos faciat serat in suo nomine deus et dignos nos faciat servitium eius adimplere. Deo itaque auxiliante pro felicitate rei publicae nostrae per hanc divinam legem sancimus, ut omnis Africa, priam habeat praefecturam, ut sicut Oriens atque Illyricum, ita et Africa praetoriana maxima potestate specialiter a nostra clementia decoretur. Cuius sedem iubemus esse Carthaginem et in praefatione publicarum chartarum praefecturis aliis eius nomen adiungi, quam nunc tuam excellentiam gubernare decernimus. Et ab ea auxiliante deo septem provinciae cum suis iudicibus disponantur, quarum Zeugi, quae proconsularis antea vocabatur, Carthago et Byzacium ac Tripolis rectores habeant consulares: reliquae vero, id est Numidia et Mauritaniae et Sardinia, a praesidibus cum dei auxilio gube
Abbreviated transcription (Latin):
tranfferebant. corꝑa uõ libis natalibus
clara ingo bartarico durissime subiugabãt.
tp̃as qnoq: dei sacro sc̃as eccłias fius ꝑfidus
maculabant. aliquas uõ exeis stabula fecer̃.
Utornus uenãbiles uiros qui abscisis radi
⁊ alii uõ post dui̾sa torm̃ta ꝑdiisas disꝑsis
puintias uitam inexilio ꝑegerunt. Q uo
ergosermone ant quib oꝑib dignas deo
gras agere ualeamus quai ꝑme ultimum
seruum suum eccłie sue tnaurias uandicare
dignatus ẽ ⁊ tantarum ꝓuintiarum pplos
atugo seruitutis enꝑe. quod bñfitium del
antecessores ñri non meruerunt. quib nõ
solum africam lib̾are ñlicuit. s ⁊ ip̃am ro¬
mam uiterunt abcisd uralndalis captam
fuant ablata nobis restituit. Ergo post tã
mas ⁊illesas custocdiat. ⁊ faciat nos cas
scdinsiam uoluntatẽ ac placitum gub¬
ira captinitate. ⁊ iugo barbarico ub̾ati in
quanta lb̾tate sub felicissimo nr̃o imꝑio
tegere merũintͣ tec ⁊̃ tep̃cantes exoramus

Expanded text:
transferebant: corpora vero liberis natalibus clara iugo barbarico durissime subiugabant. Ipsas quoque dei sacrosanctas ecclesias suis perfidiis maculabant: aliquas vero ex eis stabula fecerunt. Vidimus venerabiles viros, qui abscissis radi alii vero post diversa tormenta per diversas dispersi provincias vitam in exilio peregerunt. Quo ergo sermone aut quibus operibus dignas deo gratias agere valeamus, quod per me, ultimum servum suum, ecclesiae suae iniurias vindicare dignatus est et tantarum provinciarum populos a iugo servitutis eripere? Quod beneficium dei antecessores nostri non meruerunt, quibus non solum Africam liberare non licuit, sed et ipsam Romam viderunt ab eisdem Vvandalis captam fuerant ablata, nobis restituit. Ergo post tantmas et illaesas custodiat et faciat nos eas secundum suam voluntatem ac placitum gubima captivitate et iugo barbarico liberati in quanta libertate sub felicissimo nostro imperio degere meruerunt. Hoc etiam deprecantes exoramus
Abbreviated transcription (Latin):
mannicus. Goticus. ftancicus. germanicus.
antic̃. alantic̃. unandalicus. africanꝰ. pius.¬
felix. Inclitus. uictor ac triumphator. sẽꝑ
debeamus. nec mens nr̃a põt concipere. nec
lingua ꝓ ferre. multas quid̃ ⁊ antea adco
incruimus largitates. ⁊ innuimerabilia cͥca
nos cius benefitia confittmur: ꝓquib nic
dignum nos egisse cognoscimus. p̃om̃ib

Expanded text:
mannicus, Gothicus, Francicus, Germanicus, Anticus, Alanicus, Wandalicus Africanusfelix, inclytus, victor ac triumphator, sempeisto exhibere debeamus, nec mens nostra potest concipere, nec lingua proferre. Multas quidem et antea a Deo meruimus largitates, et innumerabilia circa nos ejus beneficia confitemur, pro quibus nihil dignum nos egisse cognoscimus. Prae omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
urbis. ⁊ annonariam raticem aliquanto
adfirmare. mnaĩo subicit. ⁊ ciuis ḋannone
curam õib defirri potestatib ⁊ne p̃fecta
urbis abrogatum sibi aliquid putaret. si
totum ad offitium annonarum redũdaᷤ
mandamus s⁊ ñita ut lateat offitium an¬
nonarie p̃fecture. srit ambe potestates in
quantum sibi negotu c̃ tueantur cuulẽ
annonam sitq societas murẽs ita ut infe¬
rior gradus meritum suꝑioris agnoscat.
atq ita suꝑior potestas se extrat ut sciat
ex ip̃o nõie quid p̃fecto debeat᷑ annone.
si tua sincertas scͥptum cẽ nonnescit: ̃ cx
p̃cepto nr̃o cõpetent̃ obseru. nequas daco
ꝑsonas deprouintia existu: aduocan¬
das. nisi tantummõ suos officiales ⁊ ho¬
mines ppłares. huus alme urbis seditioĩ
intra urbem sunt ante cellat dignitatib
tm̃ exõium partẽ diriuatis. quantũ sine
inuiria ac detrtm̃to aliem honõis ustĩpat.

Expanded text:
em aliquando firmare in animo subiit eiusdem annonae curam non omnibus deferre potestatibus. ac ne praefectura urbis abrogatum sibi aliquid putaret, si totum ad officium annonarium redundasmandamus, sed non ita, ut lateat officium annonariae praefecturae, sed ut ambae potestates, in quantum sibi negotii est, tueantur civilem annonam sitque societas muneris ita, ut inferior gradus meritum superioris agnoscat atque ita superior potestas se exserat, ut sciat ex ipso nomine, quid praefecto debeatur annonae. s tua sinceritas perscriptum esse non nescit, etiam ex praecepto nostro competenter observet nec quasdam personas de provincia existimet avocandas nisi tantummodo suos officiales et homines populares huius almae urbis seditioni intra urbem sunt antecellat potestatibus, tantum ex omnium parte delibans, quantum sine iniuria ac detrimento alieni honoris usurp
Abbreviated transcription (Latin):
minatiõe dãpnatum ẽ: iterato p̃sen¬
tis diuine sanctionis tenore modis
tagio cunctis licentiam denegam̃us.
ut unus quisq cognoscat impetra¬
ticẽm quoq reicunus ẽ denegata peti¬
tio nec si ꝑsubreptioẽm post huncdi¬
em obtinuerit sibim⁊ ꝓ futurã. de se¬

Expanded text:
minatione damnatum est, iterato praesentis divinae sanctionis tenore modis immo potius contagio, cunctis licentiam denegamus, ut unusquisque cognoscat impetrationem quoque rei, cuius est denegata petitio, nec si per subreptionem post hunc diem obtinuerit, sibimet profuturam. ZE
Abbreviated transcription (Latin):
luito mm̃io mulier adalias iptiasue
nerit. uł ubrut res mat̾̃nas patr̃e libis
cõib seruareconstitimus. hoc ẽ ubi
morte mulieris mĩmo dissoluto uirad
alias nuptias uenerit. si hereditatẽ cius
parentis qui pͥormortuus ẽ ñ ad dier̃
lib̾i. licebit eis tanquã ens tm̃ res fu¬
erint: qui post̾ior moritur eas sibim⁊
uendicare. scilicet si ułeius qui poste¬
ꝯrior moritur hereditatẽ crediderint ad¬
⁊ eundam. nequod fauoreliberors indu¬
ctumẽ quib dam casib ad lesioẽm eors
uideatur inũtum. ¶ Ilud ⁊̃ humaniᷤᷤ
stes adsccłas nptias ꝑuenit. si res uł
maritus. ułuxor. hoc ẽ qui suꝑstes ẽ¬
ñ consũpserit. uł alicnaui̾t. quod eis
adsccłas nuptias f̃iuementib qͣi rerũ
diñs concessum c̃e nondubium ẽ li¬
beris licẽat res apatre ꝓ fectas ut pat̃ :¬
nas: amatre ut mat̾nas acctꝑe

Expanded text:
luto mulier ad alias nuptias luto mulier ad alias nuptias venit, vel ubi ut maternas patrem liberis communibus servare censuimus, hoc est ubi morte mulieris matrimonio dissoluto vir ad alias nuptias venit, si hereditatem eius parentis qui prior mortuus est non adierint liberi, licebit eis , tamquam eius tantum res fuerint qui posterior moritur, eas sibimet vindicare, scilicet si vel eius qui posterior moritur hereditatem crediderint adeundam, ne, quod favore liberorum inductum est, quibusdam casibus ad laesionem eorum videatur inventum. Illud etiam humanis erstes ad secundas nuptias venit, si res vel maritus vel uxor hoc est qui superstes et vel alienaverit  quod eis ad secundas nuptias non venientibus quasi rerum dominis concessum esse non dubium est, liberis liceat res a patre profectas ut paternas, a matre ut maternas accipe
Abbreviated transcription (Latin):
lieris matrtmonio dissoluto cõibus
libis seruare. nec int̃ ẽẽ si alt̃ ꝓ maĩto
donaticẽm ante nptias uł ꝓmuliere
dotem crediderit offerendam ¶ Hec ob¬
seruari p̃cipimus. licet res añnuptias
don᷑ate ut assol⁊ fieri indotẽ amuliere
redigantur. ¶dm̃ium aũt rerum que
conscitutionum auctoritatẽ seruant᷑.
adlibos ꝑtinere decerminus. Itaq de¬
functo eo qui eas libis reseruabat. ex¬
tantes ab omni possessore lib̾i uẽdica¬
bunt. consũptas ab hercdib eius exi¬
genit. qui eas reseruare debuerat alienã¬
disaneuł obligandi suo nõie eas res
quelib̾is seruari p̃ceptesunt. cis qui re¬
seruaturi sũt ademptalicentia ẽ siego¬
tia uõ lib̾oꝵs patruitilit̾ aministrare ꝯ¬
cectimus. diuidendi quoq res int̃ eos
ip̃os libos parentib ꝓsuo arbitriouł
eligendi quẽ uoliu̾nt licentiam ñ dene¬
gamus. ¶ Inhis aũt casib inquibus
res ut pat̾nas mat᷑ libis cõib seruare
p̃cepta ẽ. hoc ẽ ubi morte mariti disso¬

Expanded text:
monio dissoluto communibus liberis servare, nec interesse, si alter pro marito donationem ante nuptias vel pro muliere dotem crediderit offerendam. Haec observari praecipimus, licet res ante nuptias donatae, ut adsolet fieri, in dotem a muliere redigantur. Dominium autem rerum, quae constitutionum auctoritate servantur, ad liberos pertinere decernimus. Itaque defuncto eo, qui eas liberis reservabat, extantes ab omni possessore liberi vindicabunt, consumptas ab heredibus eius exigent, qui eas servare debuerat. Alienandi sane vel obligandi suo nomine eas res, quae liberis reservari praeceptae sunt, eis qui reservaturi sunt adempta licentia est. Negotia vero liberorum patri utiliter administrare concedimus. Dividendi quoque res inter eos ipsos liberos parentibus pro suo arbitrio vel eligendi quem voluerint licentiam non negamus. In his autem casibus, in quibus res ut paternas mater liberis communibus servare praecepta est hoc est ubi morte mariti
Abbreviated transcription (Latin):
ant abinͣtestato succcclentib uẽclicaĩ
iubemus. nc inhis quib correctioẽm
Anoruminduximus: fisciuideamur
hr̃e ratioem. his ⁊̃ amitendis que pͥor
maritus ei supp̃ma reliquerit uolũtate.
quãquam hec que mulieri apͥori uiro re
scendentib ⁊ exlatere usq ad socłm gra¬
dum scilicet gradib seruatis.⁊ de inde
p̃sumi afisco iubemus. eard̃ q̃q̃ mu¬
lierem infamem recdoitam hereclitates
ab intestato uel legitimas uel honorai¬
as ñultra t̃tium gradum sinmꝰ uẽdicãt.
ses seruandumẽe adicimus. tam̃ ⁊ si io
⁊ decore. ⁊uire priuetur.atq omnia q̃
depͥoris mariti bonis ułiure sponsaliũ
uel uiditio de functi comugis conse¬
cuta fua̾t: amittat.

Expanded text:
aut ab intestato succedentibus vindicari iubemus, ne in his, quibus correctionem morum induximus, fisci videamur habere rationem His etiam amittendis, quae prior maritus ei suprema reliquerit voluntate, quamquam haec, quae mulieri a priore viro reldescendentibus et ex latere usque ad secundum gradum, scilicet gradibus servatis, deinde praesumi a fisco iubemus. Eandem quoque mulierem infamem redditam hereditates ab intestato, vel legitimas vel honorarias, non ultra tertium gradum sinimus vindicare. nses servandum adicimus, tametsi id ipet decore et iure privetur atque omnia, quae de prioris mariti bonis vel iure sponsalium vel iudicio defuncti coniugis consecuta fuerat, amittat.
Abbreviated transcription (Latin):
grabitur facultatib. qͣuo inubata ad
rimus matña uona integra ad libos ꝑue
spãle tanqua pat̾num nouũnt uendican¬
dum. Ita que si hñs filios in socłas nupti¬
as fortasse tͣnsierit sponsaliciam largi¬
tatẽ quam uir sccłs contulit inuxorem:
tantummõ filii qui ex scdo matrimoro
suscepti sunt ꝓsoliditate possideãt. nec
ꝓsit lid̾is exꝑriore susceptis marito qd̾
mulier int̾tia minime uota migrauit.
Quodsiposterior uirsinelib̾is ex eodem
mĩmio susceptis decesserit: quicquid abeo
exsponsalium largitate uxor fũat cõse¬
cuta. idsibi uiriq suo sciat ẽe collatum. ⁊̃
siexpriore m̃mio donator filios reliꝗsse
deccatur.¶ ad mat̾nas sane ueniens. uł
ex hoc uł ex quolib ⁊ alio titulo faculta¬
tes oĩs posteritas. ex quocumq suscepta
uiro: ꝓ debita sibi porticẽ: ut amatre
uł fpontanea largitate. uł ꝑtestam̃tũ¬

Expanded text:
grabitur facultatibus, quo illibata adrimus materna bona integra ad liberos pespeciale tamquam paternum noverint vindicandum. Itaque si habens filios in secundas nuptias fortasse transierit, sponsaliciam largitatem, quam vir secundus contulerit in uxorem, tantummodo filii qui ex secundo matrimonio suscepti sunt pro soliditate possideant, nec prosit liberis ex priore susceptis marito, quod mulier in tertia minime vota migraverit. Quod si posterior vir sine liberis ex eodem matrimonio susceptis decesserit, quidquid ab eo ex sponsalium largitate uxor fuerit consecuta, id sibi iurique suo sciat esse collatum, etiamsi ex priore matrimonio donator filios reliquisse doceatur. Ad maternas sane veniens vel ex hoc vel ex quodlibet alio titulo facultates omnis posteritas ex quocumque suscepta viro pro debita sibi portione, ut a matre vel spontanea largitate vel per testamentu
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ notissimo sit tnfamĩs. ¶ p̃tẽa
sccło iuro ultra t̾tiam partẽ bonorũ
indotẽ nec det. neq ei testam̃to plus
quam t̃tiam partem relinquat. õtum
p̃terea hercitatum. legator. fidei

Expanded text:
simo sit infamis. Praeterea secundo viro ultra tertiam partem bonorum in dotem ne det neque ei testamento plus quam tertiam partem relinquat. Omnium praeterea hereditatum legatorum fidei
Abbreviated transcription (Latin):
sponsalium uire quicquid ⁊̃ nuptiarũ
tis c̃ã donationib factis. aut testam̃to
ceꝑint integrum ad filios quos exp̃cedẽ¬
te coningio habuerunt transmitant.
uł adquelibet exfiliis. dum mõ exhis
tm̃ quos tali successionedignissimos
iudicamus. inquẽ contẽplatic̃e mari¬
tors lib̾alitatis sue iuditium mat̃ credi¬
derit dirigendum. ¶Nec quicquã reedẽ
femine existẽ facultatib alicnandi in
quãlib extraneam ꝑsõãm. uel successio¬
nẽ ex alt̾ius matrimonii coniunctione
susceptam p̃sumant atq hãnt potestatẽ.
possidenditm̃ ac frucndi indiem uite:
non ⁊̃ alienandi facultate cõcessa. ¶Uã
siquid exisd̾ reb malium quelib⁊ fu¬
erit abea tͣnslatum: exmat̾nis redmtt¬

Expanded text:
sponsaliorum iure, quidquid etiam nubtiarum tis causa donationibus factis aut testamenti erceperint integrum ad filios, quos ex praecedente coniugio habuerint, transmittant vel ad quemlibet ex filiis, dummodo ex his tantum, quos tali successione dignissimos iudicamus, in quem contemplatione meritorum liberalitatis suae iudicium mater crediderit dirigendum. Nec quidquam eaedem feminae ex isdem facultatibus abalienandi in quamlibet extraneam personam vel successionem ex alterius matrimonii coniunctione susceptam praesumant atque habeant potestatem: possidendi tantum ac fruendi in diem vitae, non etiam abalienandi facultate concessa. Nam si quid ex isdem rebus in alium quemlibet fuerit ab ea translatum, ex maternis red
Abbreviated transcription (Latin):
t̃usti uiris ordine pret̃ misso. ob reptiõe
p̃cum nuptias quas se intelligunt non
meren denobis existimant postulandã
sepebrẽ puelle consensum confingẽtes.
contrahanc diffinitioem nuptias p̃cum
sub reptioẽ meruit amissicem bonors ⁊
penam deportationis subiturum se ẽe ñ
ambigat. ⁊ amisso uire matrimonii ꝙ ꝓ
hibita usurpatioe metuerit filios se exhac
conumctiõe susceptos uistos ñ habiturũ
necumquã postulate indulgentie. ad¬
notationis ue indulto efficacẽ se uenie
effectum meruisse. exccptis his qui parẽ¬
tum sponsic̃em denuptiis filiarum t̃płc
d̾esid̾ant. uł sponsalia hoc ẽ arrarum data
noie reddi sibi p̃cepto legum cum sta

Expanded text:
usti iuris ordine praetermisso obreptione precum nuptias, quas se intellegunt non mereri, de nobis existimant postulandas, saepe habere puellae consensum confingentes. contra hanc definitionem nuptias precum subreptione meruerit, amissionem bonorum et poenam deportationis subiturum se esse non ambigat et amisso iure matrimonii, quod prohibita usurpatione meruerit, filios se ex hac coniunctione susceptos iustos non habiturum nec umquam postulatae indulgentiae adnotationisve indulto efficacem se veniae effectum meruisse: exceptis his, qui parentum sponsionem de nuptiis filiarum impleri desiderant vel sponsalia, hoc est arrarum data nomine, reddi sibi praecepto legum cum sta
Abbreviated transcription (Latin):
tatis defensorib ⁊ciusḋ uidicis apari¬
torib ⁊ quid sihec pranitas oroinariir
dicis erit. unin̾sa domus cĩis ratio atq
nim in huusmõi contrabendo matͥmoĩ¬
o molietur incissim orinarius uidex
int̃cessor existat. sin aũt erunt ut̃q su¬
specti adillustrẽ ꝑfecturam sp̃alit taliũ
domor quãdiu ibid̃ ad ministrau̾int¬

Expanded text:
itatis defensoribus et eiusdem iudicis apparitoribus. Et quidem si haec pravitas ordinarii iudicis erit, universa eius domus ratio atquevim in huiusmodi contrahendo matrimonio molietur, vicissim ordinarius iudex intercessor existat. Sin erunt uterque suspecti, ad illustrem praefecturam specialiter talium domorum , quamdiu idem administra
Abbreviated transcription (Latin):
sitotam nr̃am tẽ uolumus. quid possit an¬
tiquitas nr̃is legib terogare. ⁊ intm uoluoꝰ
ead omia cumitpõita sunt optinere. ut si a¬
lit̃ fucrant aptid ueteres conscͥpta. incontͣ¬
rium aũt incõpõitic̃e inuematur. nullum
crim̃ scripture imputetur si nr̃e electioni hoc
ascribati Nlia itaq inõib p̃clicti codicis
m̃bris antimoria sicemm auetusta g̾couo
cabulo munccupatur aliquẽ sibi uendicet.
locum. si sit una cõcordia. una consequẽtia
adũsario nemine constituto. s ⁊ similitu¬
dinẽ scłm quod dictum ẽ abhuusmõĩ cõ¬
sumatic̃e uolumus exulare. ⁊ ea que sacra¬
tissimis constitutionib quas incodicem
urĩn redigunus cauta sunt. itm̃ pori exuetẽ
iuire noncẽcecumus. cum diualium ꝯstituti¬
onum sanctio sufficit adeoꝵ auctoritatar.
uł ꝑꝑ plemorem indaginẽ hoc contigerit.
Capsus oriatur aliquid intali prato spi¬
nosum. s⁊ ⁊ siqueleges uettrib libris poĩte.

Expanded text:
sed totam nostram esse volumus, quid possit ansed totam nostram esse volumus, quid possit antiquitas nostris legibus abrogare? et in tantum volumus eadem omnia, cum reposita sunt, obtinere, ut si aliter fuerant apud veteres conscripta, in contrarium autem in compositione inveniantur, nullum crimen scripturae imputetur, sed nostrae electioni hoc adscribatur. Nulla itaque in omnibus praedicti codicis membris antinomia sic enim a vetustate graeco vocabulo nuncupatur aliquem sibi vindicet locum, sed sit una concordia, una consequentia, adversario nemine constituto. Sed et similitudinem  secundum quod dictum est ab huiusmodi consummatione volumus exulare: et ea, quae sacratissimis constitutionibus quas in codicem nostrum redegimus cauta sunt, iterum poni ex veteri iure non concedimus, cum divalium constitutionum sanctio sufficit ad eorum auctoritatem:  pleniorem indaginem hoc contigerit : lapsus oriatur aliquid in tali prato spinosum. Sed et si quae leges in veteribus libris positae
Abbreviated transcription (Latin):
Tanctoritas. sam qui ñ subt̾ilit̾ factum e¬
m̃dat: laudabilior ẽ eo qui primus ui¬
uerit. S ⁊ hoc studiosum c̃ẽ uolumus uõ
bis. ut siquid inueterib non bñ poĩtum
libris inuematis. usaliquod suꝑfluum.
ułminus ꝑfectum suꝑ uacua similitudine
semota. ⁊ quod imꝑfectum ẽ repleatis. ⁊ õe
opus mot̾atum. ⁊ quã pulcherrimum osten¬
datis. roc ⁊ rachilomnus obsguando. ut si
aliquid inueterib legib ułconstitutionib
quas antiqui insuislibris posuerunt. non
recte scriptum inuemetis. ⁊ hoc reformetis.
iordim mot̾ato tradatis. ut hoc uideatur
ẽt uerum ⁊ optimmum. ⁊ q̃i abainitio scͥptuo
ꝙ auobis clectum. ⁊ ibi poĩtum fu̾it ⁊ nemo¬
excõꝑaticẽ ueteris uomuimnis q̃i uitiosam
scͥpturam arguere audeat. cum emm lege
antiqua queregia nuncupatur: omne uis
omnisq potestas ppłi rõam irimꝑatoriã
t̃nsiatasunt potestat̾ẽ nos uõ sancticem c̃co
ñ diuisimus malias ⁊ alias cõclitoꝵ partes.

Expanded text:
auctoritas. Nam qui non subtiliter factum emendat, laudabilior est eo qui primus invenit. Sed et hoc studiosum vobis esse volumus, ut, si quid in veteribus non bene positum libris inveniatis vel aliquod superfluum vel minus perfectum, supervacua similitudine semota et quod imperfectum est repleatis et omne opus moderatum et quam pulcherrimum ostendatis. Hoc etiam nihilo minus observando, ut, si aliquid in veteribus legibus vel constitutionibus, quas antiqui in suis libris posuerunt , non recte scriptum inveniatis, et hoc reformetis et ordini moderato tradatis: ut hoc videatur esse verum et optimum et quasi ab initio scriptum, quod a vobis electum et ibi positum fuerit, ex comparatione veteris voluminis, quasi vitiosam scripturam arguere audeat. Cum enim lege antiqua, quae Regia nuncupabatur, omne jus omnisque potestas populi Romani in imperatoriam translata sunt potestatem, nos vero sanctionemnon dividimus in alias et alias conditorum partes,
Abbreviated transcription (Latin):
spetialit demandamus. ut uidcis ac paga¬
nis inquicte degentib nichil tẽptantibus
turbulentum logib q contrarium ñ aude¬
ant manus inferre. religionis anctõitate
abusi. Namsicontra securos fu̾int uiolẽti.
ułcoꝵ bõã ditipuerint. ñ ea sola que ab¬
cstułint siconuicti iͣduplum querapuint
restitucre cõpellantur. rectores ⁊̃ ꝓuintiar̃
talia uindicent. si firi appłarib hoc ꝑtinse¬
rint ut cos qui fecĩnt puniados.
cỹp uał. Pemouen̾antis adorantisq aĩo.
delubra que olm iamclausa sunt. rescret
absit ascło nrõ infandis execrandisq humnu¬
lacris. honorẽ pristium rtͦdtre redimiri
sert ᷤ tĩplore impios postes ꝓfanos aris
accendi ignes. adholeri inhisd̾ tura uicti¬
mas cecli pateris uina libari ⁊ religiõis lo¬

Expanded text:
specialiter demandamus, ut Iudaeis ac paganis in quiete degentibus nihilque temptantibus turbulentum legibusque contrarium non audeant manus inferre religionis auctoritate abusi. Nam si contra securos fuerint violenti vel um bona diripuerint, non ea sola quae abstulerint, sed convicti in duplum quae rapuerint restituere compellantur. Rectores etiam provinctalia vindicent, sed fieri a popularibus hoc permiserint, ut eos qui fecerint puniendos.cianus . Nemo venerantis adorantisque animo delubra, quae olim iam clausa sunt, reseret: absit a saeculo nostro infandis exsecrandisque simulacris honorem pristinum reddi, redimiri sertis templorum impios postes, profanis aris accendi ignes, adoleri in isdem thura, victimas caedi, pateris vina libari et religionis lo
Abbreviated transcription (Latin):
dãa. Siseruus quusqũa eccłiam altaria¬
ue arsnatus nulli s hoc suspicantib mopi¬
natus itruerit. exm̃ ꝓtinus abstrahatur ł
nido ꝓriput indicctur ciq moꝵ abstrabẽ¬
dicopiañ negetur: s⁊ siarmoꝵ fioucia re
pierrdi extrahenoiq cumdño quib põt to
effictre uirib cẽceclatur: Quod si illum ⁊
configi incõcertatiõe pugnaq contigĩt.
rulla erit cius noxa nec conflandicriminiᷤ
reliquetur occasiosihis qui cxstatu ẜ uili
in bostilis ronnicide cõditioc̃m tͣnsilintt sit¬

Expanded text:
. Si servus cuiusquam ecclesiam altariave armatus nullis hoc suspicantibus inopinatus inruerit, exinde protinus abstrahatur vemido proripuit, indicetur eique mox abstrahendi copia non negetur. Sed si armorum fiducia repiendi extrahendique eum domino, quibus potest id efficere viribus, concedatur. Quod si illum etiam confici in concertatione pugnaque contigerit, nulla erit eius noxa nec conflandae criminationis relinquetur occasio, si is, qui ex statu servili in hostilis et homicidae condicionem transivit,
Abbreviated transcription (Latin):
que antea in nots enilii. papimam. exul¬
prano ⁊ paulo net ñ ⁊ martiano ascͥpta sũt.
que antea nullam iamoptincbant partĩ¬
ꝑꝑ ronorẽ splendidissmi papimam not
Ratimiti puere si siquidexhis ad repietic̃e
summm ingam papimani libroꝵ ułint ẜ¬
nete legis uicẽ optinens non moremini. iut
om̃s quitelati fuint in hunc codicẽ pruden¬
tissum uirihãnt auctoritatẽ. tanquam ⁊ si

Expanded text:
quae antea in notis Aemilii Papiniani ex Ulpiano, et Paulo, necnon Marciano ascripta sunt, quae antea nullam vim obtinebant propter honorem splendidissimi Papiniani, non statim respuere; sed si quid ex his ad repletionem summi ingenii Papiniani laborum, nere legis vicem optinens non moremini: ut omnes qui relati fuerint in hunc codicem prudentissimi viri habeant auctoritatem tam, quasi et
Abbreviated transcription (Latin):
libtate dõando. depaganis sacrificiis⁊
pla. ⁊ accessu uctito. õĩb. licentiam delĩq̃n¬
di ꝑditis ab negan. uolumus ⁊̃ cunctos
facultates ⁊ ꝑ ẽpti fisco  decernimus uen¬
dicari. ⁊ similit puniri rectores ꝓuintiar᷑.
si facinora uindicate neglexerint.
di sacrifitii sumat audatiam. ut inspectic̃eor
iecoris. extorumq p̃satigio. uane sp̃e pro¬
missionis accipiat. ułquod ẽ detirius fut᷑a
sub execrabili consultic̃e consultiõe cogno¬
scat. acerbioris ⁊ enim iminebit suppli¬
cũ cruciatus. his qui cc uetitum p̃sentiũ.
ui futuratum rerum. explorare tẽptaue¬
rint ueritatem.s.
seruari. ac ne sibi aliqua auctoritate blã¬
diantur. quiea conantur aũtere.siqd̃ re¬
scriptum siqua lex forte p̃tenditur. arep¬
te huiusmoi carte. excor manib ad nt̃am
scientiam referantur
t̃. ãa. Ut ꝓfanos ritus salubri tam le¬
ge summoumus. ita festus conuentus.
ciuium. ⁊ cõem õium licentiam ñ patimũ

Expanded text:
TANTE CONSS. . De paganis sacrificiis epla et accessu vetito omnibus licentiam delinquendi perditis abnegari. Volumus etiam cunctos Facultates etiam perempti fisco decernimus vindicari et similiter puniri rectores provinciarum, si facinora vindicare neglexerint. di sacrificii sumat audaciam, ut inspectione iecoris extorumque praesagio vanae spem promissionis accipiat vel, quod est deterius, futura sub execrabili consultatione cognoscat. Acerbioris etenim inminebit supplicii cruciatus eis, qui contra vetitum praesentium vel futurarum rerum explorare temptaverint veritatem. servari. Ac ne sibi aliqua auctoritate blandiantur, qui ea conantur evertere, si quod rescriptum, si qua lex forte praetenditur. Erutae huiusmodi chartae ex eorum manibus ad nostram scientiam referantur . Ut profanos ritus iam salubri lege submovimus, ita festos conventus civium et communem omnium laetitiam non patimur
Abbreviated transcription (Latin):
mp. õrã Niquis defunctum uiolatt
atq deserte xp̃iane religionis accusat.
eumq ad sacrilegia tẽplor ułmritus
minime testari potuisse confirmat.
intra quinq̃nnium inuige quod de ĩ¬
offitiosis actionib constitatum ẽ ꝓpͥaᷤᷤ
exerat actiões. futuriq uiditii huiusce¬
moĩ sortiatur exõrdium.¬
mp̃. uał. Hũ qui sc̃am fid̃ ꝓdidcrũt.
⁊ sc̃m bapt̃a herctica suꝑstiticẽ ꝓfanaue¬
runt aconsortio õium segregati sint te¬
stimoniis aliem. testam̃ti ut antea iam
sanccimus ñ bant factiõem. sulli in Recdi¬
tatẽ succedunt. anemine scribantur here¬
des quos iam p̃cepissemus ꝓcul abici lõ¬
gius mandari nisi pene ui sum fusf c̃e

Expanded text:
. Si quis defunctum violatae . Si quis defunctum violatae atque desertae christianae religionis accusat eumque in stia testari minime potuisse confirmat, intra quinquennium iuge, quod inofficiosis actionibus constitutum est, proprias exerat actiones futurique iudici huiuscemodi sortiatur exordium. Ii, qui sanctam fidem prodiderint et sanctum baptisma haeretica superstitione profanaverint, a consortio omnium segregati sint, a testimoniis alieni, testamenti, ut ante iam sanximus, non habeant factionem, nulli in hereditate succedant, a nemine scribantur heredes. Quos etiam praecepissemus procul abici ac longius amandari, nisi poenae visum fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
patic̃egeminauĩt. sacẽdotio indignum ẽe
censcimus corenm condẽpnamus c̃rrorem.
sacram̃ta sortitos. alio rursus baptismate
ñpurificant. s incestant lanacri nõie pol¬
luentes.
nacum co quipiaculare crim̃ cõmisit si tõr¬
tia. ułingenitos. uł seruos ꝓpͥos qui ortho¬
doxor sunt tmtiati misterus. ad suũ rur¬
sus bapt̃a deducendi.Nec uõ illos quos e¬
merint. ułqualit̃ cumq hu̾int. necdum
uscum sit ingenuus in sefieri passus sit.
uł factum ñ detułit oxilio. ac .x. librarũ amͣ
mulcta dãpnabitur testam̃ti. ⁊ dõationis
faciende ũtriq deneganda licentia. Que
oĩa ita custodiri decernimus. ut nulli u¬
dicum liceat delatum ad secrim̃ minori
aut nulli corertiomi mandare. nisi ip̃e
id pati uelit. ꝙ aliis dissimulando cõ¬
op. ꝯstã. Siquis lege uenerabili con¬
stitutus. ⁊ ex xp̃iano uideuis effectus. sa¬
crilegis cetib aggregetur. cum acc̃atio
fuit approbata. facultates eius d̃ dño
fisci uibemus uendicari.

Expanded text:
patione geminaverit, sacerdotio indignum esse censemus. Eorum enim condemnamus errorem, sacramenta sortitos alio rursus baptismate non purificant, sed incestant, lavacri nomine polluentes.na cum eo, quia piaculare crimen conmisit, si ttia, vel ingenuos, vel servos proprios, qui Orthodoxorum sunt initiati mysteriis, ad suum rursus baptisma deducendi: nec vero illos quos emerint, vel qualitercumque habuerint, necdum d qui fecerit, vel cum sit ingenuus, in se fieri passus sit, vel factum non detulerit, exilio ac decem librarum auri mulcta damnabitur, testamenti et donationis faciendae utrique deneganda licentia. Quae omnia ita custodiri decernimus, ut nulli judicum liceat delatum ad se crimen minori, aut nulli coercitioni mandare, nisi ipse id pati velit, quod aliis dissimulando cono. Si quis, lege venerabili constituta, ex Christiano Iudaeus effectus sacrilegis coetibus aggregetur, cum accusatio fuerit comprobata, facultates eius dominio fisci iussimus vindicari.
Abbreviated transcription (Latin):
pendiosa cingmata. que multas ꝑse. ⁊ ꝑsuũ
iuditium antinonias iroux erunt. cusdẽ
codicis textu conscribi:⁊ si numerus libͦrs
significatur. aut aliud quicquã. Nec a hec ꝑ
gͥ reo placito. facere tua prudentia unacũ
aliis facundissums uiris studeat. ⁊tam sub¬
tili quã celeb̾rimo sim tradere. ut corc con
summatus: ⁊ m .l. libros digestus nobis offe¬
ratur minaximam. ⁊ ef̃ram rei memoriam.
triq õipotentis ꝓuidentiam. ⁊ argum̃tum
mm̃p. cesaranta circanos diuinc huma¬
nitatis ẽ ꝓuĩdentia. ut sc̃ꝑ et̾ms lib̾alitatib
nos sustentare clignctur. post bella. ⁊ cm̃ par¬
thica et̾na pace sopita. postq uandalicam
gentẽ. creptam. ⁊ cartaginẽ immomag̃ õe
libiam roãno imꝑio it̃m sociatam. ⁊ ieges
antiquas iamsemo p̃grauatas ꝑnrãm ui¬
gilantiam p̃buit innouam pulcritudinẽ.
⁊ modatum comierare cõpendium quod

Expanded text:
pendiosa aenigmata, quae multas per se et per suum pendiosa aenigmata, quae multas per se et per suum vitium antinomias induxerunt, eiusdem codicis textum conscribi: etiam si numerus librorum significatur aut aliud quicquam: nec haec eteigitur deo placido facere tua prudentia una cum aliis facundissimis viris studeat et tam subtili quam celerrimo fini tradere, ut codex consummatus et in quinquaginta libros digestus nobis offeratur in maximam et aeternam rei memoriam deique omnipotentis providentiae argumentum PVLOS Tanta circa nos divinae humanitatis est providentia, ut semper aeternis liberalitatibus nos sustentare dignetur. post bella enim parthica aeterna pace sopita postque Vandalicam gentem ereptam et Carthaginem, immo magis omnem Libyam Romano imperio iterum sociatam et leges antiquas iam senio praegravatas per nostram vigilantiam praebuit in novam pulchritudinem et moderatum pervenire compendium: quod
Abbreviated transcription (Latin):
regum nr̃am que deo ꝓpitio cum meliorib cõ¬
dita ẽ angunuis. itroq iubemus duob istis co¬
dicib oĩa gub̃nari. inoconstitutionum altõ
uiris enucleati ⁊ infuturo codice cõponendi.
ui siquid aliud anobis fuit ꝓmulgatum ĩ¬
stitutionum uicem optinens. ut rudis animꝰ
studiosi simplitib enittͥtus facilius ad altio¬
store ułpandectarum nom̃ brẽ sanccimus.
nullis uiris ꝑitis inposterum audentib coc¬
m̃tarios illi applicare. ⁊ũbositate sua supͣdicti
codicis cõpendium confundere. quẽ ad modũ
⁊ rantiquiorib tp̃ib factum ẽ. cum ꝑcontͣ¬
rias int̾pretantium sentñtias totum ius pene
contrium contarbatum ẽ. si suffitiat ꝑ ĩdices
tantummõ ⁊ titulors subtilitatẽque ꝑaticia
nunccupatur. q̃dam admonitoria cius facẽ.
nullo exintpritatice eore uitio oriundo. ne
aũt ꝑscͥpturam aliqua fiat inposterum du¬
bitatio iubemus ñ p̃signoꝵ capacitatẽ ⁊ cõ¬

Expanded text:
regiam nostram, quae Deo propitio cum melioribus condita est auguriis. § 11. Ideo jubemus duobus istis Codicibus omnia gubernari: uno constitutionum, altero juris enucleati et in futurum Codicem componendi, vel si quid aliud a nobis fuerit promulgatum institutionum vicem obtinens; ut rudis animus studiosi simplicibus enutritus, facilius ad altiostorum vel Pandectarum nomen habere sancimus, nullis juris peritis in posterum audentibus commentarios illi applicare, et verbositate sua supradicti Codicis compendium confundere: quemadmodum in antiquioribus temporibus factum est, cum per contrarias interpretantium sentconturbatum est sed sufficiat per indices tantummodo et titulorum subtilitatem quae paratitla nuncupantur quaedam admonitoria eius facere, nullo ex interpretatione eorum vitio oriundo. Ne autem per scripturam aliqua fiat in posterum dubitatio, iubemus non per siglorum captiones et com
Abbreviated transcription (Latin):
d. aa.Pemouideor morẽ suum in.
conumctionib retinebit. nec uixta le¬
gem suam nuptias sortiatur. nec i diũ¬
sa subuno tp̃econiugia conuemat.
sollẽpni more uiditia om̃sq rõars legi¬

Expanded text:
. Nemo iudaeorum morem suum in coniunctionibus retinebit nec iuxta legem suam nuptias sortiatur nec in diversa sub uno tempore coniugia conveniat.sollemni more iudicia omnesque Romanis legi
Abbreviated transcription (Latin):
tum noĩs p̃stitint. ¶ Quãlegẽ quid pu¬
tauerunt sic int̃ pretati ut siue nq̃ꝓgeĩ¬
ti fui̾nt post dotẽconscriptam lib̾i. suie
⁊ abhac luce subtracti. nanteriores filioᷤᷤ
iustos hr̃i. nisi inutroq tp̃e uiũntes.
suꝑstites lib̾i inueniantur. quors suꝑ¬
uacuam subtilitatẽ. penitus ihibendã
censciis. sufficiat ⁊ emm talem affectiõe

Expanded text:
timi nominis praestiterunt. Quam legem quidam putimi nominis praestiterunt. Quam legem quidam putaverunt sic interpretari, ut sive non progeniti fuerint post dotem conscriptam liberi sive etiam ab hac luce subtracti, non anteriores filios iustos haberi, nisi in utroque tempore viventes et superstites liberi inveniantur. Quorum supervacuam subtilitatem penitus inhibendam censemus. sufficiat etenim talem adfectione
Abbreviated transcription (Latin):
mile ẽ cum qui postea ułdonatioñe uł
dotem conscripsit. ⁊abinitio taleme
affectioẽm circa mulierẽ habuisse que
eam dignam ẽe uxoris noĩe faciebet.
Quaꝑꝑ sanccimus. inhuiusmõĩ onnẽ¬
siue postea una eadẽq lance trutinati.⁊¬
om̃s suos ⁊ upotestate siuis existere ge¬
nitorib ut nec prior nec uimior ull o
hãntur discrimine.siqui exhis demma¬
iorib ꝓcreati sũt ꝯsimili ꝑfruãt᷑ fortuna.
õ.ã. Puꝑ legẽ conscripsimus. ꝑquã
uissimus siquis mulierẽ in suo contuber¬
nio collocanit. ñ abinitio affictioẽ mari¬
tali cam t̃n cum qua potiͣt hr̃e conubiũ
⁊ exea libos sustułit. posteauõ affectioẽ
ꝓceclente ⁊̃ nuptialia instrum̃ta. cum ea
fecĩt. filiosq uł filias habuerunt. ñ solũ
sccłos lib̾os qui post dotem editi st̃ iustoᷤᷤ
⁊ impotestate ẽe patrib si ⁊̃ anteriores
qui⁊ is qui postea natisunt occasiõe legi¬

Expanded text:
mile est eum, qui postea vel donationem vel mile est eum, qui postea vel donationem vel dotem conscripsit, et ab initio talem adfectionem circa mulierem non habuisse, quae eam dignam esse uxoris nomine faciebat. Quapropter sancimus in huiusmodi casiomnes suos et in potestate suis existere genitoribus, ut nec prior nec iunior ullo habeatur discrimine, sed ii, qui ex isdem maioribus procreati sunt, et simili perfruantur fortuna.. Nuper legem conscripsimus, per quam iussimus, si quis mulierem in suo contubernio collocaverit non ab initio adfectione maritali, eam tamen, cum qua poterat habere conubium, et ex ea liberos sustulerit, postea vero adfectione procedente etiam nuptialia instrumenta cum ea fecerit filiosque vel filias habuerit, non solum secundos liberos qui post dotem editi sunt iustos et in potestate esse patribus, sed etiam anteriores, qui et his qui postea nati sunt occasionem legi