comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
die iato diligensius signa morbi aduertũt qđ quam rationẽ hñt¬
hobuit primus dies ad quartũ eadem prȩ sagit habiturũ qui est fu¬
rurus cibeo quartus: qui est septimus aprimo. Quad ruplices deumn
ces inuerboꝵ inibus semptribus ut legebam. lego: legam qđ quã
ninonẽ ht̃ legebam a lego hanc ht̃ lego ad legamꝰ. In hoc fere
om̃es hoĩes pectant : qđ pperam in inbus temporibus hec uerha
dicunt quom proportione uolũt pronũtiare Nlam quom sint uer¬
ba aliã infectas ut lego et legis alia ꝑ fecta ut legi & legisti. &
debent sui quoiusꝙ gnis in coniungendo copulani: et quom re¬
Re sit ideo lego et legebam: nõ recte est lego et legi : qđ legi si¬
pnisitat qđ ꝑscctum ut hec tutudi pupugi tundo pungo tundã
ruprghendunt qđ et in fecti interse similia sunt. & ꝑfecti inter
serut tundebuim. tundo: tundam: et tutuderã. tutudi: futudero:

Expanded text:
die, ideo diligentius signa morbi advertunt, quod quam rationem die, ideo diligentius signa morbi advertunt, quod quam rationem habuit primus dies ad quartum, eandem praesagit habiturum, qui est futurus ab eo quartus, et qui est septumus a primo. Quadruplices deiuncces in verborum tribus temporibus, ut legebam, lego, legam, quod quam rationem habet legebam ad lego hanc habet lego ad legam. In hoc fere omnes homines peccant, quod perperam in tribus temporibus haec verba dicunt, quom proportione volunt pronuntiare. Nam cum sint verba alia infecta, ut lego et legis, alia perfecta, ut legi et legisti, et debeant sui cuiusque generis in coniungendo copulari, et quom recte sit ideo lego ad legebam : non recte est lego ad legi, quod legi significat quod perfectum: ut haec tutudi pupugi, tundo pungo, tundam reprehendant, quod et infecti inter se similia sunt et perfecti inter se, ut tundebam, tundo, tundam et tutuderam, tutudi, tutudero;
Abbreviated transcription (Latin):
ad decem suc decem ad centũ. Simiłr in uerboꝵ declinationibus
efficiant: qđ fit primo uersu. Hic albus hiuic albo huius albi Se¬
cundo hec alba : huio albe huius albȩ Tertio hoc album huic albo
huius albi. Itaq funt ꝑ obliquas declinanones ex his analogiȩ hoc
quȩ stilicet centenaria formula analogiaꝵ: dequa supra dixi oinalo¬
diã quȩ dicitur. Euis genera sunt duo unũ de iunctũ sic est etͣ un¬
dim aeduo sic decom cid uiginti. Alteꝵ coniunctũ sicut est unum
duo sic duo ad quatuor In hoo qđ duo bisdicunt᷑: ⁊ tum confe¬
nmus adunum et tunc quoͣm quatuor. Hoc quoq natura dici¬
tur quadrplex. Sic ẽ septem cordis cithare: tñ duo dicũtur hr̃e
tetracerda : qđ quẽ ad modũ trepat prima ad quartam cordam:
su quarta cid septimã respondet. Media est alterius prima alte¬
fuis exirema. Mediti in egrotos septmnos dies qui obseruant quarto

Expanded text:
ad decem, sic decem ad centum. Similiter in verborum declinationibus ad decem, sic decem ad centum. Similiter in verborum declinationibus efficiant : quod sit primo versu hic albus, huic albo, huius albi; secundo haec alba, huic albae, huius albae; tertio hoc album, huic albo, huius albi. Itaque fiunt per obliquas declinationes ex his analogiae hoc e scilicet denaria, formula analogiarum, de qua supra dixi. Analogia quae dicitur, eius genera sunt duo. Unum deiunctum sic est: ut unum ad duo, sic decem ad viginti; alterum coniunctum, sic: ut est unum ad duo, sic duo ad quatuor, iIn hoc quod duo bis dicuntur, et tum cum conferimus ad unum, et tum cum ad quattuor. Hoc quoque natura dicitur quadruplex; sic e septem chordis citharae, tamen duo dicuntur habere tetrachorda, quod quemadmodum crepat prima ad quartam cordam, sic quarta ad septumam respondet; media est alterius prima, alterius extrema. Medici in aegrotis septumos dies qui observant, quarto
Abbreviated transcription (Latin):
iugurit mlam numus in si mlibius si est aduriũ ucloriatũ denarius
ad de cepo uiuturiaũ dlten alenarius. Sic item in auis rebus om̃ib¬
s ad cultione diunt: edinquo est sit quad ruplex natuaro ut inpro¬
tenie quom cilisuliis ad patem sic si est filia ad mater ł sut este
sente goribus snendaes qđ diem sic media nox ad noctem Ne poete
inie insi mui usiidus utint: multũ hec atutissime geometro Itoc
in cralone diligensius q̃ alii. A rostarcho gramatici ut quem di¬
cunt propeor tune simuia esse. amorem: amor dolorem. dolori
uptius sit fiet. Esto sic expositos esse numeros: ut in primo uersu
spt unũ duo quatuor. In secũdo decem uigiti quatraguita. In
tetno. centum. dducenti. quatringens. In hac sermula numeron
duo in erũt. quos dixi logos qui diuersas facuĩt analogias : unus du-¬
plex qui est i obliquis uersibus : qđ est ut unus aduo: sic duo y¬
ũ quatuor Alter de cemplex in directis ordinibus: qđ est ut unum

Expanded text:
ad decem : in nummis in similibus sic est ad unum victoriatum denariusad alterum victoriatum alter denarius. Sic item in aliis rebus omnibus pro portione dicuntur ea : in quo est sic quadruplex natura, ut in progenie quomodo est filius ad patrem, sic est filia ad matrem, et ut est in temporibus meridies ad diem, sic media nox ad noctem. Hoc poetae genere in similitudinibus utuntur; multum hoc acutissime geometrae; hoc in oratione diligentius quam alii ab Aristarcho grammatici, ut, quom dicuntur pro portione similia esse amorem amori, dolorem dolori, apertius sic fiet. Esto sic expositos esse numeros, ut in primo versu sit unum duo quatuor : in secundo decem viginti quadraginta : in tertio centum, ducenti, quadringenti. In hac formula numerorum duo inerunt quos dixi λόγοι, qui diversas faciant analogias: unus duplex qui est in obliquis versibus, quod est ut unus ad duo, sic duo ad quatuor : alter decemplex in directis ordinibus, quod est ut unum
Abbreviated transcription (Latin):
p sus sim muliu deñ sic multuã plumbũ ngentũ. nõ multa olea¬
plumba argentea. quomq exissie fiant dicamus. plumbeae argen¬
tea Aliuꝰ eĩm quom argenteum. Nam id tum quomi iam uasꝰA
gentum eim sipocillum. aut quid item qđ pocilla angenteagnulme
Sion qđ argennim multũ ła natura inquibus est mensura uo nume
sbio si exregionibus aliis quȩ ipsa dicunt nist melis unguenta quoi
nue gño aliquot Si uem discrimina magno elsent oles acctie

Expanded text:
 multum oleum, sic multum plumbum, argentum; non lukta oleplumba, argenta ; quom quae ex hisce fiant, dicamus plumbea et argentea aliud enim cum argenteum; nam id tum cum iam vas; argenteum enim, si pocillum aut quid item; quod pocilla argentea multa, non quod argentum multum. Ea, natura in quibus est mensura, non numesbo : sic ex regionibus aliis. Aeque ipsa dicuntur, nunc melius unguenta, cui nunc genera aliquot. Si item discrimina magna essent olei
Abbreviated transcription (Latin):
tao insigunm transit ut i transit cũquo conseitur adietuorera
nõ rpugnante consuetidine cummuni. qđ quedam uerba corabar
usum uitti in clinata patietur ut passa hortensium dacere un huc
sisuer uites ceriux : quedam nõ iut si dicas pre fanses pisaux nbi iadd¬
ltur en quadam parrte significat nõ esle tniosue mdine ndre
uerbis omis pantis ut declinatum amabo uiuo amoruiuor

Expanded text:
quo confertur. Adiectum est : non repugnante consuetudine communi; quod quaedam verba contra usum veterem inclinata patietur, ut passa Hortensium dicere pro hae cervices cervix; quaedam non, ut si dicas pro fauces faux. Ubi additur, ex quadam parte, significat non esse in consuetudine in his verbis omnis
Abbreviated transcription (Latin):
reprehendende : ꝗd pleraꝙ defininones re in cognita ꝑꝑ sum maqr
breuutate  ñõ saule ꝓspuuũt᷑ nisi articulatm sint explacara: Quegre
magis cipparehit si ent cipte de singulis ꝑtibus quid dcaturuoa¬
pus quia similitudo utrbi: quid de dinatio. quid similitudo de¬
climalionis nõ iugnante consitudint corauni quid exquadã
peni ma side elinaitionẽ. naturalem haberit simrlẽ uerburi nsgo

Expanded text:
reprehendendae, quod pleraeque definitiones re incognita propter summam brevitatem non facile perspiciuntur, nisi articulatim sunt explicatae. Quare magis apparebit, si erit apertum de singulis partibus : quid dicatur verbum, quid similitudo verbi, quid declinatio, quid similitudo declinationis non repugnante consuetudine communi, quid ex quadam minima, si declinationem naturalem h
Abbreviated transcription (Latin):
ba tilia. naho eadem. ⁊ nõ nũꝗ̃ naisio cilia uerba eadem. Que ra¬
tu in amor amoeni uadem in dolor dolori: neq eadem in dolor do¬
terem Et quom cadẽ rabo quȩ esti amor amoris sic in amores
& amorũ tñ ea qđ nõ ĩ ea qua oportet confertur a materia ꝑ se
solũ efficere nõ potest ꝯmalogias ꝓꝑ disparilitatẽ uocis figurar : qđ
uerbum copulam singularem cum multitudine ita cum est propor¬
tione: ut candem habeat rabionẽ: tum denique caratio conficit
idons postuiat analogia : de qua de inceps dicam. Sequitur ter¬

Expanded text:
ba alia, ratio eadem; et nonnunquam ratio alia, verba eadem. Quae raba alia, ratio eadem; et nonnunquam ratio alia, verba eadem. Quae ratio in amor, amori, eadem in dolor, dolori, neque eadem in dolor, dolorem; et cum eadem ratio quae est in amor et amoris, sit in amores et amorum : tamen ea, quod non in ea qua oportet, confertur materia, per se solum efficere non potest analogias propter disparilitatem vocis figurarum; quod verbum copulatum singulare cum multitudine ita cum est pro portione, ut eandem habeat rationem, tum denique ea ratio conficit id quod postulat analogia, de qua deinceps dicam. Sequitur ter
Abbreviated transcription (Latin):
hus species & copulis diuisionũ quadrinis. Ab infecti & ꝑfecti
emosedo emi ei & semeb e sepius: ut scribo lego scriptitaui &¬
corutaui. fatiendi. et pcinendi: ut uro: ungo uror unguor. A sin¬
bulunet multinidinis ut laudo culpo laudamus ciulprimus tlui¬
di loris uerboꝵ quouis species exposui ꝙ̃ late quiꝙ pattat &e quo¬
uss modi efficiat figuras in libris qui defermulis uerboꝵ erũt di¬
iusenius ertediesur Fertũ gñis quȩ declinant᷑ cum temporibus
u casious: ac uocantur amuitis. Ideo ꝑticipia sunt hoc ge
qnet a lilis̃ uocabulum et ab eo casu ipse aliquem ꝑperã deli¬
melutietus cum reprehendimus ꝗ sequimur. Igit ratio quami
deo ut rotup & inhis uerbis quȩ imponũtur & mhis que declinã¬
tur no nõ et fertia ila que ex utroꝙ miscetur gñe: quar unaqꝑ
fuutio collata tum altera aut similis aut dissimilis auut sepeuẽ¬

Expanded text:
has species a copulis divisionum quadrinis: ab infecti et perfecti, has species a copulis divisionum quadrinis: ab infecti et perfecti, emo, edo; emi, edi; a semel et saepius, ut scribo, lego, scriptavi lectitavi; a faciendi et patiendi, ut uro, ungo; uror, ungor; a singulari et multitudinis, ut laudo, culpo; laudamus, culpamus. Huius generis verborum cuius species exposui quam late quidque pateat et cuiusmodi efficiat figuras, in libris qui de formulis verborum erunt diligentius expedietur. Tertii generis, quae declinantur cum temporibus ac casibus, ac vocantur a multis ideo participalia, sunt hoc gepoeta aliquod vocabulum et ab eo casum ipse aliquem perperam declinavit, potius eum reprehendimus quam sequimur. Igitur ratio quam dico, utrubique, et in his verbis quae imponuntur, et in his quae declinantur, neque non etiam tertiatio collata cum altera aut similis aut dissimilis; aut saepe ver
Abbreviated transcription (Latin):
quod adumbrata ce tenius analogia. In hoc libro plura dicere ne
tesse est secundum genus. quȩ uerba tempora hñt neꝙ casus: si hñt
psonas eoꝵ declinatuum species sunt sex una que dicitur tempo¬
iailis ut legebam. gememã lego gemo Aliera ꝑsonaꝵ ut sero
moto seris metis Fertia rogandi: ut scribone : legone : stribis ne :
legisne. Quarta respondendi ut fingo pingo fingis pingis. Quĩta
optandi ut diterem. facerem. dicam: faciam. Sexta imꝑonidi ut cape
rape tapito srapito Item sunt declinatiuum species quatuor quȩ
tempora hñt sine ꝓsonis. in rogando ut foditurne : seriturne :
e fadicturne: & sereturne: A respondendi specie a eadem figurȩ
fiuint extremis syllabis demptis. Optandi stecies. ut uiuatur. amet :
uiueretur: a meretur Impandi declinatus sumne hñt dubitahonẽ
& one sit ne hec ratio portetur pugnetur parari:. Accedũt ad ꝑ¬

Expanded text:
quod adumbrata et tenuis analogia, in hoc libro plura dicere non quod adumbrata et tenuis analogia, in hoc libro plura dicere non necesse est. Secundum genus, quae verba tempora habent neque casus, sed habent personas. Eorum declinatuum species sunt sex. Una quae dicitur temporalis, ut legebam, gemebam; lego, gemo. Altera personarum, sero, meto; seris, metis. Tertia rogandi, ut scribone, legone; scribisne, legisne. Quarta respondendi, ut fingo, pingo; fingis, pingis. Quinta optandi, ut dicerem, facerem; dicam, faciam. Sexta imperandi ut cape, rape; capito, rapito. Item sunt declinatuum species quatuor quae tempora habent sine personis, in rogando, ut foditurne? sereturne?, et fodieturne ? sereturne ? Ac respondendi specie eaedem figurae fiunt extremis syllabis demptis. Optandi species, ut vivatur, ametur; viveretur, amaretur. Imperandi declinatus sintne, habet dubitationem; et eorum sitne haec ratio; paretur, pugnetur, parari, pugnari. Accedunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
stes distere nõ posis si illos breuiores cum quibus conferĩtur ꝗ longi
sreit. ignorent si lasionim atq altiorum. Item cȩtera eiusdem gñis
sint uesimꝑto extrinsecus aliquo perspiti ⁊ si militudines nõ possũt
Suticitun quidam casis qđ ex hoc gnẽ sunt nõ fatile est dueress
situbis esse⁊sidont singulono solum ani maduertas uotes sousi asis
pstnis qlierum qđ fiectiur in trinseundum uoꝵ sit̃t ad nonũ auec¬
pseuĩ sunelt indenes animua uerttndcis arbitratus sum setis est ãngẽ
hecũs untut udinquitur de arsiculis inquibus quedam eadem quȩͦ¬
Reim clia E quunq eim generibus duo prima habent eadem
quos sunt et uirilia et muliebria et neutra. et qđ alia sunt ut
signu fuet anum. ut plura et de casibus qđ habent quinos. Nlam
uotandi uoce notatus. nõ est propriũ. Illud hñt. qđ partim sũt
finita: ut hic & hȩc partum infinita: ut quis et quȩ & quorum

Expanded text:
tres, dicere non possis, si illos breviores, cum quibus conferuntur, quam longi tres, dicere non possis, si illos breviores, cum quibus conferuntur, quam longi sint ignores : sic latiorum atque altiorum, item caetera eiusdem generis, sine assumpto extrinsecus aliquo perspici similitudines non possunt. Sic igitur quidam casus quod ex hoc genere sunt, non facile est dicere serum, quo flectitur in transeundo vox. Quod ad nominatuum similitudines animadvertendas arbitratus sum satis esse tangere, haec sunt. Relinquitur de articulis, in quibus quaedam eadem, quaedam alia. De quinque enim generibus duo prima habent eadem, quod sunt et virilia et muliebria et neutra, et quod alia sunt, ut significent unum, alia ut plura, et de casibus quod habent quinos : nam vocandi voce notatus non est. Proprium illud habent, quod partim sunt finita ut hic et haec, partim infinita, ut quis et quae, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ab actoribus haber uidemus sed eim dicinuis mulitbrem que de
co erte est quo a mndutui mulieres et ut uterent᷑ est institutũ. ut a
osolam miuliebtem sic ꝓ penna e cecina et purinna figura mu¬
diebria dicunt hr̃e nomina nõ mulieꝵ. Flexure quoq similitu¬
lo uidena ides qđ cilio uerba quã uim habeant ex ipsis uerbis
urda dedi nantur appellanit. ut quẽ ad modũ oporteat. ut ã pretor
censul prctore tonsui. Aliã extransitu intelligunt᷑: ut socer macer
aed sllerꝵ sut socens alten macrum. quoꝵ utrũq ut in reliquis atrã¬
nt u luam uiam sequitur. Ein singularibus et in multitudinis de¬
Sma nonibuus Noe fit ideo. qđ natura gnã sunt duo quȩ inter
e monifento possũt. Anũ qđ ꝑse uider porest ut homo et equus
eti lem sosse÷ aut nõ esset contulens ex ipsis hominibus ini mauersis
cus n cluo interse similiter ne sint longiores quȩ sint contisra¬

Expanded text:
ab actoribus haberi videmus, sed eam dicimus muliebrem, quae de ab actoribus haberi videmus, sed eam dicimus muliebrem, quae de eo genere est, quo indutui mulieres ut uterentur est institutum. Ut actor stolam muliebrem, sic Perpenna et Caecina et Spurinna figura muliebria dicuntur habere nomina, non mulierum. Flexurae quoque similitudo videnda ideo, quod alia verba quam viam habeant, ex ipsis verbis, unde declinantur, apparet, ut quemadmodum oporteat ut a praetor, consul, praetori, consuli. Alia ex transitu intelleguntur, ut socer, macer, quod alterum fit socerum, alterum macrum, quorum utrumque in reliquis a transitu suam viam sequitur et in singularibus et in multitudinis declinationibus. Hoc fit ideo, quod naturarum genera sunt duo, quae inter se conferri possunt, unum quod per se videri potest, ut homo et equus, imilem esse aut non esse, si contuleris, ex ipsis hominibus animadversis scies : at duo inter se similiterne sint longiores, quam sint eorum fra
Abbreviated transcription (Latin):
uerdi qualis sit refert quod in figura uecis alias ce suetuno fis
inuno uerbo sut. modo suit: alias in medio ut cursu cursito
alias in exhremo ut doceo docui alias com̃unis ut lego lege
Refert igitur ex quibus litteris quocꝙ uerbum constet maxime
extrema: qđ eu inplerises comutant. Quate in his quao partibus
simibtudines ab aliis male. ab aliis bene qđ solẽt sumi incasibus cõ¬
ferendis recte an ꝑperam uidendũ: sed ubi cũq cõmouentur lutẽ.
non solũ eae sunt animaduẽtende: sed etiam quȩ proxime sũt
ne mouesur. Hec cim̃ uicinitas aliquãtu potes in uerboꝵ decli¬
ncinonibus Inquis figuris nõ ea similia dicemus quȩ similis ressigni¬
ficant sed quȩ ea formna sint ut eius modi ressimilia ex instituto
si gnisicare plerũq solee ut tunitam uirilem & muliebrem dicimꝰ.
n cam quam ht̃ uir at mulier: sed quã habere ex instituto
dẽdei Lorest eim muliebrẽ uir uirilem mulier habere. ut ĩ stena

Expanded text:
verbi qualis sit refert, quod in figura vocis alias commutatio fit in primo verbo suit modo suit, alias in medio, ut curso, cursito ; alias in extremo, ut doceo, docui, alias communis, ut lego, legi. Refert igitur ex quibus litteris quodque verbum constet, et maxime extrema, quod ea in plerisque commutatur. Quare in his quoque partibus similitudines ab aliis male, ab aliis bene quod solent sumi, in casibus conferendis, recte an perperam, videndum : sed ubicumque commoventur litterae, non solum eae sunt animadvertendae, sed etiam quae proxumae sunt neque moventur; haec enim vicinitas aliquantum potest in verborum declinationibus. In quis figuris non ea similia dicemus quae similis res significant, sed quae ea forma sint, ut eiusmodi res similis ex instituto significare plerumque soleant; ut tunicam virilem et muliebrem dicimus non eam, quam habet vir aut mulier, sed quam habere ex instituto debet; potest enim muliebrem vir, virilem mulier habere, ut in scaena
Abbreviated transcription (Latin):
sulintiton cĩm ab his singulari specie dicitur salina &e baluea
fdqr ab es qđ dicũt balneũ habet muliitudinis consuetudo il aui¬
at est ut predium balneũ debuerit esse plura: ut prȩdia bel¬
neas q nõ est Non est ergo in his quoq anologia. Alia casus
hea e tedos e obliquos. alia rectos solã. aiba modo obli quos quẽ
uetrosq ut Iuno Iunonis tectos modo ut iupiter Maspitero dliquos
solunt u ouis souem. Non ergo in his est a nologia : Nune seudi¬
ous in illa quadriꝑtita primũ si esset anologia hur menseia i¬
ertei anicuis ut est quis quẽ quoius si ue retur que. qunuis¬

Expanded text:
 salinae, balneae: non enim ab his singulari specie dicitur salina et balnea.  salinae, balneae: non enim ab his singulari specie dicitur salina et balnea. Neque ab eo quod dicunt balneum habet multitudinis consuetudo: nam quod est ut praedium, balneum, debuerunt esse plura, ut praedia, balnea, quod non est: non est ergo in his quoque analogia. Alia casus habent et rectos et obliquos, alia rectos solum, alia modo obliquos habent: utrosque ut Iuno, Iunonis, rectos modo ut Iupiter, Maspiter, obliquos solum ut Iovis, Iovem: non ergo in his est analogia. Nunc videamus in illa quadripertita. Primum si esset analogia in infiniteis articulis, ut est quis, quem, quoius, sic diceretur qu
Abbreviated transcription (Latin):
bo et lego Iungendi ut quȩ ad miniculandi ut docte etus¬
modt. aꝰ ppellani prtes sunt: quatuor ẽ quis dieta a qbustlam
nominas tus prima et extrema articuli. sumũ genuses ⁊im¬
sonitu secundũ ut infinitũ Tertuã ut effininã ue eaulrit ueie¬
fum Ne simgulatim triplicia esse debet q sexum nulriludĩ
ae bemunis ut. Iouis. rus de cretis ꝑtibus singulas ꝑspice quo facileꝰ
masco essenas no logias quas sequi dedemus uidens Nemte esstamẽ¬
robet uloctis formus ternas. ut in hoc humanusi humana ꝯunedla¬
num Sed habent quȩdam binas ut cerus cerial quedã singulo
ut apes & sic multa. Non ergo est in huiusiemodi genenie anolo¬
eia iet in multitudine: ut unũ significat pater. plures palres Sic
omĩa debuerit esse bina. Sed e singularia solum i sutinis sint uit
cuea sisetuemo tim dicit cicema si sera. Et multitudinis sunt ut

Expanded text:
bo et lego, iungendi ut et et que : adminiculandi ut docte et cbo et lego, iungendi ut et et que : adminiculandi ut docte et commode. Appellandi partes sunt quattuor, e quis dicta a quibusdamnominatus; prima et extrema articuli. Primum genus est infinitum, secundum ut infinitum, tertium ut finitum, quartum finitum. Haec singulatim triplicia esse debent quod ad sexum, multitudinem, an commun,i ut Iovis. His discretis partibus singulas perspice, quo facilius nusquam esse analogias quas sequi debeamus videas. Nempe esse oportebat vocis formas ternas, ut in hoc humanus, humana, humanum ; sed habent quaedam binas, ut cervus, cerva ; quaedam singulas, ut aper, et sic multa. Non ergo est in huiuscemodi generibus analogia. Et in multitudine ut unum significat pater, plures patres, sic omnia debuerunt esse bina. Sed et singularia solum sunt multa, ut cicer, siser: nemo enim dicit cicera, sisera; et multitudinis sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
que cusmoqũ diũt quom trinsient e nominãdis casibus inrees qu¬
os apreliant uecandi. Tum deniꝙ pesse uu esst rectos limalis
aiut dissimilis Esset eim̃ ut siquis menechinos geminos quo nii
uide at aurit nõ posse iudicare si miles ne sũ: nisi qui exhis fint
mati considerarit: nuc̃ discrepat interse nihil inquã quo magis
minusue sit simile qđ conferas cũ altero ad uidicãdũ extrin¬
secus opport& sumi. Quare quom ignoraret quẽ ad modũ simi¬
Situdo debrat sumi. de analogia dicere nõ possut Flaee aplius
dixissem nisi breuius eo nũc mallẽ. qđ infra sunt planiuis usũ¬
pnda. Quare quđ ad uniuersam naturã uertoꝵ altinet hȩc
uetgisse modo satis est. Quod apartis esingulas orationis dem¬
ceps dicã &uouis qm̃ sunt diuisiones plures. nũc ponã potis¬
simũ Iam qua diuiditur oratio secũda ut naturã inquaniõ
est utrũq hlas uotant quidẽ appellandi. dicendi ad minicula li
uingendi. Apellandi dicitur ut homo e nestor. Diendi ut sen¬

Expanded text:
praecepto, quod dicunt, quom transierit e nominandi casibus in eos quos appellant vocandi, tum denique posse dici rectos esse similis aut dissimilis ; esset enim, ut si quis, Menaechmos geminos quom videat, dicat non posse iudicare similesne sint, nisi qui ex his sint nati, considerarit, num discrepent inter se. Nihil, inquam, quo magis minusve sit simile quod conferas cum altero, ad iudicandum extrinsecus oportet sumi. Quare cum ignorent, quemadmodum similitudo debeat sumi, de analogia dicere non possunt. Haec apertius dixissem nisi brevius eo nunc mallem, quod infra sunt planius usurpanda. Quare quod ad universam naturam verborum attinet, haec attigisse modo satis est. Quod ad partis singulas orationis, deinceps dicam ; Quoius quoniam sunt divisiones plures, nunc ponam potissimum eam qua dividitur. Oratio secunda ut natura in quattuorest utrumque. Has vocant quidam appellandi, dicendi, adminiculandi, iungendi. Appellandi dicitur, ut homo et Nestor, dicendi ut scri
Abbreviated transcription (Latin):
luma ati cadico. dicebam: dixenam Itaq in uolũ taris dedinatio¬
nibus in constantia est. in natunalibus constantia. Qires inuerasq
qm̃ lei nõ debebant negare esse in oratione. quom in mundi
partibus om̃ibus sint & declinationes uerdom panu oetibul sid

Expanded text:
lum et ab dico dicebam, dixeram. Itaque in voluntariis declinatiolum et ab dico dicebam, dixeram. Itaque in voluntariis declinationibus inconstantia est, in naturalibus constantia; quas utrasque quoniam iei non debeant negare esse in oratione, quom in mundi partibus omnibus sint, et declinationes verborum innumerabiles,
Abbreviated transcription (Latin):
cepta uerba  pelago sermonis puri minus inta afferat : Quuom
ditant ꝑꝑa analogias nõ esse simiłr. ut siquis uident mublubus
douem aut luscum hoĩem claudicantẽe equũ neget ũ cor bss¬
doum hominũ ae equoꝵ natura similitudines proportione crstun
teriore simili rahone factam. De his duobus generibus nataralẽ
analogiam. ut sit in motibus cȩli uolũtanã nõ essei quoduura oei
sudroni lubitum sic possit facere ꝑtis stene. sic in hominũ ꝑtis¬
bus esst cinalogias. quod ea natura factat in uerbis nõ esse qdđ
e hoĩes ad suam quisq uoluntatẽ fingat. Itaq de eisdẽ rebus
alia uerba habere grȩcos alia syros. aliã latinos. Ego declinatus
uerbors et uolunitinos e naturalis esse puto. Uoluntarios quibrs
hoes uocabula imposueñt rebus quȩdam ut a Romulo: Ronia
ospoere ł hburtes tatunrules ut ab impositis udcadunasqueomu¬
linantur in tempora. cut in casus ut a Romulo Romuli Lomo¬

Expanded text:
puli minus usu trita afferant, quom dicant propterea analogias non esse; similiter ut si quis viderit mutilum bovem aut luscum hominem claudicantemque equum, neget in bovum, hominum et equorum natura similitudines proportione constarsteriore simili ratione facta ; de his duobus generibus naturalem esse analogiam ut sit in motibus caeli, voluntariam non esse, quod ut quoique fabro lubitum sit, possit facere partis scaenae, sic in hominum partibus esse analogias, quod eas natura faciat, in verbis non esse, quod ea homines ad suam quisque voluntatem fingat, itaque de eisdem rebus alia verba habere Graecos, alia Syros, alia Latinos: ego declinatus verborum et voluntarios et naturalis esse puto, voluntarios quibus homines vocabula imposuerint rebus quaedam, ut ab Romulo Roma, ab Tibure Tiburtes; naturales, ut ab impositis vocabulis quae inclinantur in tempora aut in casus, ut ab Romulus Romuli Romu
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis signifuant unũ quȩ caissignifiat capͥus. alcer que tẽpona
Tertia que neutrũ. De his Aristoreles onitionis dues partes esse
dicit. Uocabula & uerba. ut homo & equus & legit & curl¬
Ueriusꝙ gñis & uoctibuli & uerbi. Quedã priora quedã posteno¬
ra ꝑ nomi ut homo soribit P osteriora ut doctus et docte. Dicit
eim homo doctus et scribit docte. Nec sequit᷑ locus & tempus qđ
neq homo nec scribi potest sine loco et tempore esse . Ita ut ma¬
pis sit locus homini coniunctus tempus striptioni quom de his
nomen sit primũ Pnus eim̃ nomen est q̃ uerbũ ꝑnma igit

Expanded text:
verbis significantur: unam, quae adsignificat cassus : alteram, quae tempora verbis significantur: unam, quae adsignificat cassus : alteram, quae tempora tertiam, quae neutrum. De his Aristoteles orationis duas partes esse dicit, vocabula et verba, ut homo et equos, et legit et cureris, et vocabuli et verbi quaedam priora, quaedam posteriora; priora ut homo, scribit, posteriora ut doctus et docte ; dicitur enim homo doctus et scribit docte. Haec sequitur et locus et tempus, quod neque homo, nec scribit potest sine loco et tempore esse : ita ut magis sit locus homini coniunctus, tempus scriptioni. Quom de his nomen sit primum prius enim nomen est, quam verbum t
Abbreviated transcription (Latin):
qđ declinando multas exse parit disparilis formas. ut est lego lexis
legam. sic alia. Altert genus sterile. qđ exse parit nihil ut est etiam
atus. ut in qua domo unus seruus uno seruilio post noie inꝗͣ multiplu¬
ribus. Igitur et in his rebus quore sunt nõia quod discrimina uocis
plura. propagines plures. e in his rebus quȩ copule sunt ac iu no¬
unt uerba qđ nõ opus fuit declinari inplura fere singula sunt
uno eĩm loro alligare possis uł haẽs uł equũ uł aliua quod ꝗoꝗl est
quod cũ altero potest colligari. Sic qđ dicimus ĩ loquendo consul fuit
Tullius & sntonius eodẽ illo e om̃es binos consules colligere pos-¬
sumus. Uel ditam amplius. om̃ia nomĩa. atq ideo et om̃ia uerba
nandus putarẽt quore geneꝵ declinationes oriant᷑: partes oranõis
sunt duc. Si item unũ ut dyon intris diuiserimus partes resque

Expanded text:
quod declinando multas ex se parit disparilis formas, ut est lego, legis, quod declinando multas ex se parit disparilis formas, ut est lego, legis, legam, sic alia : alterum genus sterile, quod ex se parit nihil, ut est etiam,atus, ut in qua domo unus servus, uno servili opust nomine ; in qua multi, pluribus. Igitur et in his rebus quae verba sunt et nomina, quod discrimina vocis plura, propagines plures ; et in his rebus, quae copulae sunt ac iungunt verba, quod non opus fuit declinari in plura, fere singula sunt: uno enim loro alligare possis vel hominem vel equum vel aliud quod, quicquid est quod cum altero potest alligari. Sic quod dicimus in loquendo, consul fuit Tullius et Antonius : eodem illo et omnis binos consules colligare, possumus, vel dicam amplius, omnia nomina, atque adeo etiam omnia verba natus putarent. Quorum generum declinationes oriantur, partes orationis sunt duae, si, item ut Dion, in tris diviserimus partes res, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dũt. Non ẽ miꝵ & eĩm illa qui primi nomina ĩposuerũt rebusi
fortasse an inꝗbusdã sint lapsi. Uolus eim̃ putãt singularis res no¬
iare ut exhis ĩ multitudine declinarẽt᷑ ab hoĩe hoĩes. Sic maros
liberos uoluisse notari. ut ex his feminȩ declinarẽt: Ut ẽ a łerẽ¬
tio terrẽtia. sic in recto casu quas imponerẽt uoces: ut illinc essent fu¬
ture quo declinarẽt᷑: Sed hȩc in om̃ibus tenere nequisse: qđ et una
quur hȩc nõ tam sint ĩ culpa: quã putãt pleraq soluẽ nõ difficile . Sđ
nũc nõ necesse. refert. qđ nihilo minus declinari potest ab eo qđ im
posuerũt stoꝵe scopa ꝗ̃ si imposusset scopa ab eo stope. sit alia. cau¬
sa inꝗ̃ quur eam ab impositis nõibus declinarĩt ꝗ̃ ostendi sequitur
inquas uolueñt declinant declinari aut noluerit. ut generatim
ac sum̃atim. Item imformẽ. Duo eim genera uerboꝵ. unũ fetudũ

Expanded text:
dunt, non est mirum: etenim illi qui primi nomina imposuerunt rebus, dunt, non est mirum: etenim illi qui primi nomina imposuerunt rebus, fortasse an in quibusdam sint lapsi: voluisse enim putantur singularis res notare, ut ex his in multitudinem declinaretur, ab homine homines; sic mares liberos voluisse notari, ut ex his feminae declinarentur, ut est ab Terentio Terentia; sic in recto casu quas imponerent voces, ut illinc essent futurae quo declinarentur: sed haec in omnibus tenere nequisse, quod et unCur haec non tam sint in culpa quam putant, pleraque solvere non difficile, sed nposuerunt, scopae, scopa, quam si imposuissent scopa, ab eo scopae, sic alia. Causa, inquam, cur ab impositis nominibus declinarint, quam ostendi. Sequitur, in quae voluerint, declinari aut noluerint, ut generatim ac summatim, item in formis. Duo enim genera verborum : unum fecundum,
Abbreviated transcription (Latin):
nullam untate assigni ficaret quȩ apparet in lego etibres ad per
talientas sic inuerbis. Ut eim̃ ad emilio homines esti enom n oẽ¬
tilissit ab acmili nõie declinatt uoces ingenslit oraro enali
Ab eo cim quod est impositũ. recto casu cemilius orata. aentisir
aemiliũ : aemilios aemilioꝵ & sic relique eu sat que suni mi¬
couus edissere possent declinata q̃ plurima quo faciluis om̃es ꝗbus
ad usum opus esset̃ dicerẽt᷑ ad illud genus.: quod prius hystoria
opus est nisi descendendo oim ałe id nõ ꝑuerut ad nos. Ad reli¬
quũ genus: ꝗd posterius ars quã opus est paucis prȩceptis: quȩ sũt
breuia. Que eim ratio in uno uocabulo declinare didiceris in in¬
finito nũo nominũ uti possis. Itaq nouis nõibus allatiꝰ consuetuli¬
nẽ sine dubitanone eoꝵ declinat: statim om̃is dicit populus. Etiã
uouitii serui emꝑti in magna familia cito om̃iũ conseruor omes
recto casu accepto in reliquos obliquos declinãt quis nõ nũꝗ offen¬

Expanded text:
nullam unitatem adsignificaret, quae apparet in lego et legi, et in tilitates, sic in verbis: ut enim ab Aemilio homines orti Aemtiles, sic ab Aemilii nomine declinatae voces in gentilitate nominali: ab eo enim, quod est impositum recto casu Aemilius, orta Aemilii, Aemilium, Aemilios, Aemiliorum et sic reliquae eiusdem quae sunt sticitius ediscere possent, declinata quam plurima, quo facilius omnes, quibus ad usum opus esset, dicerent. Ad illud genus, quod prius, historia opus est : nisi discendo enim, aliter id non pervenit ad nos; ad reliquum genus, quod posterius, ars: ad quam opus est paucis praeceptis, quae sunt brevia. Qua enim ratione in uno vocabulo declinare didiceris, in infinito numero nominum uti possis: itaque novis nominibus allatis in consuetudinem, sine dubitatione eorum declinatus statim omnis dicit populus; etiam novicii servi empti in magna familia cito omnium conservorum nomina recto casu accepto in reliquos obliquos declinant. Qui si nonnumquam offen
Abbreviated transcription (Latin):
similitudine oriretur: uocaretur analogia Reliqua
pcirs appella retur a nomalia. dequa re primo libro
que dicerent quur dissimilitudint̃ dutem haberi oporteret dixi
ecũdo contra que dicentur: quur potius dissimilitudinẽ conue¬
niret prȩponi. Quaꝵ req qđ nec fundamela ut debita posita ¬
ab ullo neq ordo ac natura ut respostubat explicita ioseisenos
no sormam exponam. Ditam de quatuor rebiosue quili nitio
decsinahomnibus uetboꝵ quid sit simile ac dissimule quiu tatio
Qimoset dissi militudine ideo primũ lcẽdastea euerboes sunll¬

Expanded text:
similitudine oriretur, vocaretur analogia, reliqua similitudine oriretur, vocaretur analogia, reliqua pars appellaretur anomalia de qua re primo libro, quae dicerentur cur dissimilitudinem ducem haberi oporteret, dixi, secundo contra quae dicerentur, cur potius similitudinem conveniret praeponi : quarum rerum quod nec fundamenta, ut debuit, posita ab ullo, neque ordo ac natura ut res postulat explicita, ipse eius rei formam exponam. Dicam de quatuor rebus, quae continentur declinationes verborum, quid sit simile ac dissimile, quid ratio dine et dissimilitudine ideo primum dicendum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
alia & inuno quoq hoꝵ gñe interse similia in numerabilia. Item
ut maior ille numerus sit similitudinũ ears que sunt seꝑatim
inͥ murenis: seperatim in asellis: sic ingeneribus aliis. Quare quom
in declinanonibus uerboꝵ numerus sit magnus a dissimilibus uer¬
bis ortus. qđ ẽt uł maior est: in quibus similitudines reperiuntur
conferendũ esse analogias. Item quȩ quom ea nõ multo minus ꝗ
in oĩbus uerbis patiatur uti cõsuetudo cõmunis. fatendũ illud quod¬
prestare populus aliud ẽpopulo singuli homines. Neq id mirum
est cum singuli quoq nõ sint eodem uire. Nam liberius potest
paeta ꝙ orator sequi analogias. Quare cum hic liber id qđ polli¬
cuus est de mõstraturũ cibsoluerim: faciam finem proximo deĩ¬
ceps declinatoꝵ. uerboꝵ sirma scribam:
naloquendi dissimlitiulinẽ an similituinem seꝗ
deberae multi quȩ sierũt. quom ab his ratio quae ã

Expanded text:
alia : et in unoquoque horum genere inter se similia innumerabilia. Rem alia : et in unoquoque horum genere inter se similia innumerabilia. Rem , sic aliis, ut maior ille numerus sit similitudinum earum, quae sunt separatim in muraenis, separatim in asellis, sic in generibus aliis. Quare cum in inclinationibus verborum numerus sit magnus a dissimilibus verbis ortus, quod etiam vel maior est in quibus similitudines reperiuntur : confitendum est esse analogias. Itemque cum ea non multo minus, quam in omnibus verbis, patiatur uti consuetudo communis : fatendum illud, quopraestare populus, aliud e populo singuli homines. Neque id mirum est, cum singuli quoque non sint eodem iure; nam liberius potest poeta, quam orator, sequi analogias. Quare cum hic liber id, quod pollicitus est demonstraturus, absolverit, faciam finem; proxumo deinceps de declinatorum verborum forma scribam. na loquendi dissimilitudinem an similitudinem sequi deberet, multi quaesierunt. Cum ab his ratio quae ab
Abbreviated transcription (Latin):
pona asi muusina e n alis multis discrepãt sorptores. Item ĩꝗbus
conueniut suts siriptissi enam repudiãt natura qđ ita ut dititur
no se aunt sed airtisex reprohendẽdus qui debet ĩ scribendo noct
ue isse uent nõ ideo nõ posse scribi uenĩ. qui dicit hoc mont quo
heel ssetueoum alii dicant hoc mõte ee hoc fonte. Sit alia quȩ duo¬
bee songdis dicunt quom alterũ sit uerũ. alterũ falsum: nõ uteno
ouecat solli analogia sed uter recte dicit confirmat ae quẽ ad modũ
his qui quom peccat in his uerbis ubi diobus modis diedtur no tolit
rationem quom sequitur falsum. Sic ẽt in his nõ induobus dicũt
siquis aliter putat dici oportere atq oportet nõ scientiã tollit ⁊¬
orationis sed suam instiennam demutat. Quibus rebus solui arbi¬
iraremur posse quȩ dicta sunt priore libro: contra analogiam:
ut potui breui ꝑ curri. Ex quibus si ia confecissent quod uolut ut
in lingua latina esset anomalia tamen nihil legissent. Ideo qđ in

Expanded text:
cina et in musica et in aliis multis discrepant scriptores; item in quibus conveniunt, scriptis etiam repudiat natura; quod ita, ut dicitur, non sit ars, sed artifex reprehendendus, qui dici debet in scribendo non vidisse verum, non ideo non posse scribi verum. Qui dicit hoc monti et hoc fonti, cum alii dicant hoc monte et hoc fonte, sic alia quae duobus modis dicuntur, cum alterum sit verum, alterum falsum : non uter peccat tollit analogias, sed uter recte dicit, confirmat; et quemadmodum is qui peccat in his verbis, ubi duobus modis dicuntur, non tollit rationem, cum sequitur falsum : sic etiam in his quae non duobus dicuntur, si quis aliter putat dici oportere atque oportet, non scientiam tollit orationis, sed suam inscientiam denudat. Quibus rebus solvi arbitraremur posse quae dicta sunt priori libro contra analogian, ut potui brevi percucurri. Ex quibus si id confecissent, quod volunt, ut in lingua Latina esset anomalia, tamen nihil egissent ideo, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
dendus. Omĩo & lauãt &e lauantur dicitur: seperatim rete ĩ reb
certis qđ pueꝵe nutrix laua: puer anuirite lauatur. Nos inbalneis
Elauamus et lauamur. Sed consuetudo alteꝵ utrũ quom satis
haberet intoto corpore. potius untur lauamur. Inpartibus lauanius
quod dicitur lauo manus sic pedes &e cȩtera. Quare e balneis non
rocte dicunt laui laui manus recte. Sed qm̃ inbalne si lauor
rauetui sum sequitur ut contra. Qm̃ est soleo oppenet dici solut
lauatussert senuus stribit nõ ut dicit iuulgus solitus sum debere

Expanded text:
dendus. Omnino et lavant et lavantur dicitur separatim recte in rebus dendus. Omnino et lavant et lavantur dicitur separatim recte in rebus certis, quod puerum nutrix lavat, puer a nutrice lavatur : nos in balneis et lavamus et lavamur. Sed consuetudo alterum utrum cum satis haberet, in toto corpore potius utitur lavamur, in partibus lavamus, quod dicimus lavo manus, sic pedes et cetera. Quare e balneis non recte dicunt : lavi; lavi manus recte. Sed quoniam in balneis lavor, lautus sum, sequitur, ut contra, quoniam est soleo, oporteat dici solui, ut Cato et Ennius scribit, non ut dicit volgus, solitus sum, debere
Abbreviated transcription (Latin):
q luit dicamus inpreterito e presenti tempore: quom analogie sui
quouis temporis uerba debeãt discriminare fallunt. Nam est ac
putant aliter quod in preteritis U dicimus langam pluit ĩ prȩsenti
breue pluit. luit: Ideoq leges inuenditiones fundi rura cesa itadi¬
cimus ut A produtamus. Item reprehendũt ꝗdam: quod putãt idẽ
esse sacrificio & sacrifico relauat: & relauatur. qđ sit an nõ nihib
cõmouet analogiam: dum sacrifui qui dicat seruet sacrificabo. &
sic ꝑ totam formam: ne dicat sacrifiaturus aut sacrifitatus sum y¬
Nec cim̃ interse nõ conueniũt. apđ Plautũ quom dicit piscis
ego credo qui usq dum uiuũt lauãt diu minus lauari: q̃ hoc la¬
uat pronesium. Ad lauãt lauari nõ conuenit: ut .I. sit postrȩ¬
mum: sed .e. Ad lauant analogia lauari reddit: quod plauiti libra¬
ni mendũ si esset nõ ideo analogia : sed qui scripxit est reprehen¬

Expanded text:
et luit dicamus in praeterito et praesenti tempore, cum analogiae sui et luit dicamus in praeterito et praesenti tempore, cum analogiae sui cuiusque temporis verba debeant discriminare. Falluntur; nam est ac putant aliter, quod in praeteritis U dicimus longum, pluit ,luit, in praesenti breve pluit, luit; ideoque in lege Venditionis fundi ruta caesa ita dicimus, ut U producamus. Item reprehendunt quidam, quod putant idem esse sacrifico et sacrificor, et lavat, et lavatur, quod sit an non, nihil commovet analogian, dum sacrifico qui dicat, servet sacrificabo et sic per totam formam, ne dicat sacrificatur aut sacrificatus sum; haec enim inter se non conveniunt. Apud Plautum, cum dicit: Piscis ego credo, qui usque dum vivunt lavant, Diu minus lavari, quam haec lavat Phronesium, ad lavant lavari non convenit, ut I sit postremum, sed E: ad lavantur analogia lavari reddit. Quod Plauti aut librarii mendum si est, non ideo analogia, sed qui scripsit est reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
ab senti imꝑamius funt terna. ut lege legito legat: Perfectum eĩs
imꝑat nemo. Contraquȩ sunt imꝑandi. ut lego lepis legit : noue¬
na fuint uerba infecti. nouena ꝑfecti. Quocuta nõ sigenus tum ꝑ¬
soluent Nam ut illic externi caput rectus casus sic hic informa ẽ
ꝑsona eius qui loquit & tempus presens ut scribo lego Quare ut
iluis fit. sic hic. Item acciderit informula. ut aut caput nõ sit. aut
ex alieno gnẽ sit proportione eadem quȩ illic ditimus quur nihilo¬
mnus seructur analogia. Item sicut illic caput suum habebit: et
in obliquis casibrus transitio erit in aliquam formulam: qua asum¬
pta reliqua facilius possint uideri uerba unde sint declinata. sĩt
eĩm ut rectus casus nõ nũꝗͣ sit ambiguus : ut in hoc uerbo uolo qđ
id duo significat. unũ auoluntate: alter auolando Iraq auolo in¬
telligimis & uolare & uelle. Quidam reprehendũt quod pluit

Expanded text:
absenti imperamus, fiunt terna, ut lege, legito, legat: perfectum enim absenti imperamus, fiunt terna, ut lege, legito, legat: perfectum enim imperat nemo : contra quae sunt indicandi, ut lego, legis, legit, novena fiunt verba infecti, novena perfecti. Quocirca non si genus cum solventur. Nam ut illic externis caput rectus casus, sic hic in forma est persona eius qui loquitur, et tempus praesens, ut scribo, lego. Quare ut illic fit, si hic item acciderit, in formula, ut aut caput non sit, aut ex alieno genere sit proportione; eadem quae illic dicimus, quom nihilominus servetur analogia; item, sicut illic, caput suum habebit, et in obliquis casibus transitio erit in aliam quam formulam, qua assumpta, reliqua facilius possint videri verba, unde sint declinata; fit enim, ut rectus nonnunquam sit ambiguus, ut in hoc verbo volo, quod id duo significat, unum a voluntate, alterum a volando. Itaque a volo intellegimus et volare et velle. Quidam reprehendunt, quod pluit
Abbreviated transcription (Latin):
emĩa uerbi pnncipia: in cõmutabilia uiderent᷑ & in his pungebam
ouano piug nouns & s omima ex utinꝙ parte cõmutabilia. si ꝑ fecta pone¬
rean s pupugeram. pupugi. pupugero Item male conferũt fui sum
ceo quea fus est ꝑ fectum quouis series sibi e debet in om̃ibus ꝑsonis
constat qđ ẽ fueram fui fuero : de infectis sum qđ nunc dicitur: olim
aitebatur esum ce in om̃ibus ꝑsonis constabat : qđ dicebatur esum es
estt enim senis enat ero eris enit. Sic huius cemotti caȩtera serua
Fanalogiam uidebis. Etiã in hoc reprehendũt qđ quȩdam uenba
ne q ꝑsonas hui ternas neq tempora terna. Iol imꝑite reprehendũt.
ue si quis reprehendat naturã quod nõ huius modi finxenit anima¬
lis one. Sic esm natum nõ om̃es sorme uerber torna hñt sp̃ra¬
ternas ꝑsonas: nõ habeant tolidem uerbor diuusiones. Quare quom

Expanded text:
omnia verbi principia incommutabilia viderentur, ut in his pungebam, omnia verbi principia incommutabilia viderentur, ut in his pungebam, pungo, pungam; et contra ex utraque parte commutabilia, si perfecta ponerent, ut pupugeram, pupugi, pupugero. LVII. Item male conferunt: fui, sum, ero, quod fui est perfectum, cuius series sibi, ut debet, in omnibus partibus constat, quod est fueram, fui, fuero; de infectis sum, quod nunc dicitur olim dicebatur esum et in omnibus personis constabat, quod dicebatur esum, es, est; eram, eras, erat; ero, eris, erit; sic huiusce modi cetera servare analogiam videbis. LVIII. Etiam in hoc reprehendunt, quod quaedam verba neque personas habent ternas neque tempora terna. Id imperite reprehendunt, ut si quis reprehendat naturam, quod non unius modi finxerit animalis omnis. Sic enim natura non omnes formae verborum terna habent temporaternas personas; non habent totidem verborum divisiones; quare cum
Abbreviated transcription (Latin):
coribus quen dicant : legi lego: legebam: et sic si milẽ alia. Namque
sint ut lugenem ꝑ fectam signifitare duo reliqua. lego e legamiae¬
seg in cosrisam ĩ iuram reprehendũt. Nam ex eodẽ gnẽ oe ex diui¬
sione idem uerbum quod sũptum est ꝑ tempora traduci potest: ut
distebam disco discam E tadem ꝑ fecti sic dedicerã. didici: didicero
uion: amibor amatus sum. Non eim debuisse in una serie unum
uenoum esse duglex quom duo simplicia essent. Neꝙ ex diuisione si ui¬
us ma ponas uerba distrepant interse. Nam infecta omĩa simplicia
sismilia sunt & ꝑ fecta duplitia int̾se paria in om̃ibus uerbis. ut hȩc
nreliquis temporibus reprehendenti responden potest. Si miłi erunt
qui dicati xuitaq parte uerba om̃ia cõmutait syllabas oportere: auta
nullũ inhis pugno ⁊quignam. pupugi tundo tũdam/ nitudi Disfimilio
minlũc onserũt ienda infecti cum ꝑ fectis. Q uod si infecta modo cõferẽt

Expanded text:
bus, cum dicant legi, lego, legam et sic similiter alia: nam quae sint ut legi rem perfectam significare, duo reliqua lego et legam inchoatam: iniuria reprehendunt. Nam ex eodem genere et ex divisione idem verbum, quod sumptum est, per tempora traduci potest, ut discebam, disco, discam, et eadem perfecti, sic didiceram, didici, didicero. amor, amabor, amatus sum; non enim debuisse in una serie unum verbum esse duplex, cum duo simplicia essent. Neque ex divisione si uniusmodi ponas verba, discrepant inter se; nam infecta omnia simplicia similia sunt, et perfecta duplicia inter se paria in omnibus verbis, ut haec deinceps in reliquis temporibus reprehendenti responderi potest. LVI. Similiter errant qui dicunt, ex utraque parte verba omnia commutare syllabas oportere, aut nullum in his: pungo, pungam, pupugi; tundo, tundam, tutudi; dissimilia enim conferunt, verba infecti cum perfectis. Quod si infecta modo conferrent,
Abbreviated transcription (Latin):
de cusibus est. qui ermãt qđ lucilius nõ debuit dubitare quod utrũꝙ
Nam ĩ aere usꝙ ab asse ad centussis numerus aes assignificat & eiꝰ
numero finiti casus om̃is oidupondio sunt. qđ dicitur amultis du-¬
obus modis hic duponduis & hoc dupondium ut hoc gladium &
hic gladius. R tressibus uirilia multitudinis hi tresses & his iressib¬
Confido singulare hoc messis habeo et hoc tressis confido sic de ince¬
ceps a centussis. Re inte numerus aes nõ significas. Numeri qui aes
nõ significãt usq ad quatuor aͤcentũ eriplitis hñt formas. quod di¬
cunt᷑ hi quatuor he quatuor hec quatuor. Quom puentũ est cid
mille quartum assumit singulare neutrũ. quod daituex boc muili
duolufes pendebãt. iresis ꝯtribus aeris q& ser prasibus Nonnuq
Qs di cebẽ ꝑeintiqui & quo dicimus assem tenentes. hos eibisue reuit¬

Expanded text:
decusibus est. Qui errant, quod Lucilius non debuit dubitare, quod utrumque; decusibus est. Qui errant, quod Lucilius non debuit dubitare, quod utrumque; nam in aere usque ab asse ad centussis numerus aes adsignificat, et eius numero finiti casus omnes ab dupondio sunt, quod dicitur a multis duobus modis hic dupondius et hoc dupondium, ut hoc gladium et hic gladius; ab tressibus virilia multitudinis hi tresses et his tressibcum siet singulare hic tressis et ab eo hoc tressi, et cum siet deinceps ad centussiss. Deinde numerus aes non significat. Numeri qui aes non significant, usque a quattuor ad centum, triplicis habent formas, quod dicuntur hi quattuor, hae quattuor, haec quattuor; cum perventum est ad mille, quartum assumit singulare neutrum, quod dicitur hoc mille duo asses pendebat, tressis ex tribus aeris quod sit. Pro assibus nonnunquam aes dicebant antiqui, a quo dicimus assem tenentes : hoc aere, aeneaq