comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne ullocou examine m̾itoꝵ et
adbon: cͦ os ⁊ ad malos uenit.
fatum autẽ a fortuna seꝑant. et
fortunam quasi. sit in hiis que for¬
tuitu ueniunt. nulla palam carisa
fatum uͦ appositum suiguł ⁊ st̃atũ¬
tum aunt. Aiunt ⁊ tres furias fe¬
menas cͥuitas serpentib ꝓpt̾ tres
affectus qd̃ in animis hominũ mł¬
bas ꝑturbationes gignunt. Tit̾¬
dum cogunt ita delinquere. ut nͦ
fame neo ꝑiculi sui respectum ha¬
b̾e ꝑmittant ira que tundictã cu¬
pit. cupiditas que desid̾at opes li¬
bido que. appetit uoluptates. Que
ideo furce appellantur q d̾ stimcilis
sius mentem feriant ⁊ quietam esse ñ
sinant. simphas deas aquaꝵ putant
dictas a nubib. nam ex nũbib aque.
quasi numina limphaꝵ. Ipãs audem
dũt ⁊̃musas quas ⁊ nimphas diccnte.¬
dec in m̾ito. samꝙ aquie motus musi¬
cen esficit. slmphaꝵ ap̃ gentiles ua¬
na cunt uocabula: Nimphas quippe
maris nerdes. Erosis dñt a uinone t¬

Expanded text:
ne ullo examine meritorum, et ne ullo examine meritorum, et ad bonos, et ad malos venit. Fatum autem a Fortuna separant, et Fortunam, quasi sit in his quae fortuitu veniunt, nulla palam causa; Fatum vero appositum singulis et statutum aiunt. 95. Aiunt et tres Furias feminas crinitas serpentibus, propter tres affectus, 393 qui in animis hominum multas perturbationes gignunt, et interdum cogunt ita delfamae periculive respectum habere permittant. Ira, quae vindictam cupit: cupiditas, quae desiderat opes: libido, quae appetit voluptates. Quae ideo Furiae appellantur, quod stimulis suis mentem feriant, et quietam esse non sinant. Nymphas deas aquarum putant dictas a nubibus: nam ex nubibus aquae,rum deas, quasi numina lympharum. Ipsas autem dicunt et Musas, quas et nymphas, Nec immerito: nam aquae motus musicen efficit. Nympharum apud gentiles varia sunt vocabula. Nymphas quippe maris Nereides. Heroas dicunt a Junone t
Abbreviated transcription (Latin):
da hominũ nolumus inclinare ratio¬
nabart̾ possemus afando fatum ap¬
pellare. son enun abniuere possu¬
mus ẽẽ scͥptum in lit̾t̾is sanctis. se¬
mel locutus est duo hec audiui ⁊ oe¬
t̾a. Qd̃ autem dcm̃ est semel locutꝰ ẽ
intelligitur ĩmobilit̾ hoc est in cõ¬
que ipse factutꝰ est. tͥa autẽ fata fin¬
gt̃ incolo ⁊ fuso. digitisq fila ex lana
presens qd̾̃ int̾ digitos nentis trai¬
cituo. futurũ in lana que colo impli¬
cata est. ⁊ qd̾ ad huc ꝑ digitos rientis
ad fusũ tamquam p̾sens ad p̾t̾ctũ
appellatas qd̃ minime parcant.
quas tres esse uoluerunt. unam
que uitam hominus ordiatur. al¬
teram que contexat t̾ciam que nũ¬
pat. Incipimus enĩ cũ nascimur.
sumus cum uiuimus. desinimꝰ cum
int̾aus. fortunã a fortiutis nomẽ
hab̾e dicunt quasi deam qnͣdam res
humanas uariis easib ⁊ fortuitis
isuidentẽ. unde ⁊ cecam appellant.
eo qd̃ passim in qͦlib inicurrens sci¬

Expanded text:
da hominum nolumus inclinare, ratioda hominum nolumus inclinare, rationabiliter possemus a fando FATUM appellare. 91. Non enim abnuere possumus esse scriptum in litteris sanctis: Semel locutus est Deus, duo haec audivi, etc. Quod enim dictum est, semel locutus est, intelligitur immobiliter, hoc est, incomquae ipse facturus est. Tria autem fata fingunt in colo et fuso digitisque filum ex lana praesens, quod inter digitos neentis traicitur: futurum, in lana quae colo inplicata est, et quod adhuc per digitos neentis ad fusum tamquam praesens ad praeteritum appellatas, quod minime parcant. Quas tres esse voquae vitam hominis ordiatur: alteram, quae contexat; tertiam, quae rumpat. Incipimus enim cum nascimur; sumus, cum vivimus; desinimus, cum interimus. 94. Fortunam a fortuitis nomen habere dicunt, quasi deam quamdam res humanas variis casibus et fortuitis illudentem, unde et caecam appellant, eo quod passim in quolibet incurrens si
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ templum eius esset instructũ
uelut soros. s apis pͥmo sorapis.
deinde una litt̾a cõmutata serapiꝰ
dictus est. Apis fuit apd̾ egipti
os taurꝰ serapi consecratꝰ. ⁊ ab eo
ita oognominatus quẽ egiptꝰ in¬
star tiuminis colebat. eo qd̾ de
futuris daret quedam manifesta
signa. apparebat enun in m̃phis.
quem centum antistites ꝓseq̃bant᷑.
⁊̃ repente uelitt lĩphatici p̾canebant.
huꝰ capitis ymaginẽ sibi in here¬
mo iudei fecerunt. Faimi a fando
signis oftend̾e uid̾entur futura. In
lucis consulebantur a pagans: ⁊
responsa non signis. s uecib dabãt.
Geniũ autẽ dicunt. qd qͣsi uim ha¬
beat omniũ rerũ gignendarũ seu
agignendis libis. Unde ⁊ gerita¬
fabulosa figm̃ta. que intͥpretata sic
habentur. ut ea nõ intellecta damp¬
nabilit᷑̾. tam̃ adorent. Fatũ autẽ
pit̾ fatur. Afando gͥ. fatum dñt¬
idest a loquendo. qd̃ nisi hoc nomẽ
iam in alia resołet intelligi quo cor¬

Expanded text:
quam templum eius esset instructum quam templum eius esset instructum velut soros: sed Apis primo Sorapis, deinde una litera commutata Serapis dios taurus Serapi consecratus, et ab eo ita cognominatus, quem Aegyptus instar numinis colebat, eo quod de futuris daret quaedam manifesta signa. Apparebat enim in Menphis. Quem centum antistites prosequebantur et repente velut lymphatici praecanebant. Huius capitis imaginem sibi in eremo Iudaei fecerunt. Fauni a fando, signis ostendere viderentur futura. In lucis enim consulebantur a paganis, et responsa illis non signis, sed vocibus dabant. Genium autem dicunt, quod quasi vim habeat omnium rerum gignendarum, seu a gignendis liberis; unde et geniafabulosa figmenta, quae interpretata sic habentur, ut ea non intellecta damnabiliter tamen adorent. Fatum autem ppiter fatur. A fando igitur fatum dicuid est a loquendo. Qjam in alia re soleret intelligi, quo cor
Abbreviated transcription (Latin):
lid̾a pubet eiꝰ facies ad similitudi¬
nẽetheris fistulam septem cala¬
moꝵ gestat ꝓpt̾ armoniã celi in
qua septem dunt toni. ⁊ septẽ discͥ¬
mina uocum. Uillosus est qr telłꝰ
tuentib i ꝑs eiꝰ inferior. feda est
ꝓpter arbores ⁊ feras. ⁊ pecudes ca¬
prinas ungulas. habet ut solitu¬
dinem t̾re ostendat. queni uolũt
rerum ⁊tocius necture dm̃. unde
pan. quasi omĩa dñt. Isis lĩgna
egyptiorum t̾ra appellatur qmͣ¬
um ẽẽ uolunt. fuit autẽ isis re¬
gina egyptioꝵ machi regis fi¬
lia que degrecia ueniens egiptioᷤ
litteras doçuit. ⁊t̾ras cołe instituit.
runit. Serapis omniũ maximus e¬
gyptioꝵ d̾s. Ipse est apis rex argu¬
ioꝵ qui nauib tnͣsuectus in egipt̃
cum ibidem mortuus fiiss serapiꝰ
appellatus est. ꝓpt̾ea qr apcha in¬
qua mortuus potutur qmͣ sabcofa¬
gũ uocant. Sarcos dr̃ gͥde ⁊ ibi eiꝰ
uen̾ari sepulcrum. ceperunt pͥus¬

Expanded text:
sydera. Rubet eius facies, ad similitudisydera. Rubet eius facies, ad similitudinem etheris. Fistulam septem calamorum gestat, propter harmoniam celi, in qua septem sunt soni et septem discrimina vocum. Villosus est, quia tellus ventis, pars eius inferior feda est, propter arbores et feras et pecudes. Caprinas ungulas habet, ut soliditatem terre ostendat, quem volunt rerum et totius nature deum; unde et Pan, quasi omnia dicunt. Isis lingua Egyptiorum terra appellatur, quam Isin volunt esse. Fuit autem Isis regina Egyptiorum Inachi regis filia, que de Grecia veniens, Egyptios literas docuit et terras colere instituit; runt. Serapis omnium maximus Egyptiorum deus: ipse est Apis rex Argivorum, qui navibus transvectus in Egyptum, cum ibidem mortuus fuisset, Serapis est appellatus, propterea qqua mortuus ponitur, quam sarcophagum vocant, soros dicitur grece et ibi eum venerari sepultum ceperunt, prius
Abbreviated transcription (Latin):
stat.Ideo autem uenerem uules¬
n dũt uxorem quia ueuerrũ of¬
ficium non sine calore constat:
unde est frigidus in uenerem se¬
nior. siam qd cat᷑nus dr̃. patri
celo iurilia amputasse que ĩ ma¬
re cadentia uenerem c̾auerunt.
ideo fingitur. quia uisi humoꝵ
de celo intͥrama descend̾it nicħ
creatur. Cupinem u ocatum fue¬
ruunit ꝓpt̾ amorẽ. Est enim demõ
fornicationis qui id̾o alatus pin¬
gitur. quia nichil amantib le¬
uius. nichilq mutabiluos inne¬
nitur. prer pingitur. quia stultꝰ
est et icrationabił amor. Sagittã
⁊ facẽ tenere fingitur. sagntã qͥa
amor cor uuilnat. Faoẽ quia in flã¬
mat. pandũt g̾ci. latini siluanũ
dñi rusticoꝵ quem in nature simi¬
litudinẽ formauerunt. Unde et
pan dictus est id est omne. fingũt
enim eũ ex uniu̾cali elementoꝵ spe¬
cie. habet enim cornua in similitu¬
dinem radioꝵ solis ⁊ lune distinc¬
tam mnaculis hab pellem ꝓpt̾ celi

Expanded text:
stat. Ideo autem Venerem Vulcastat. Ideo autem Venerem Vulcani dicunt uxorem, quia venereum officium non sine calore consistit; unde est: Frigidus in Venerem senior. Nam quod Saturnus dicitur patri Coelo virilia amputasse, quae in mare cadentia Venerem creaverunt, id ideo fingitur, quia nisi humor de coelo in terram descenderit, nihil creatur. Cupidinem vocatum ferunt propter amorem. Est enim daemon fornicationis, qui ideo alatus pingitur: quia nihil amantibus levius, nihil mutabilius invenitur. Puer pingitur, quia stultus est et irrationabilis amor. Sagittam et facem tenere fingitur: sagittam, quia amor cor vulnerat: facem, quia inflammat. Pan dicunt Graeci, Latini Silvanum deum rusticorum, quem in naturae similitudinem formaverunt: unde et pan dictus est, id est, omne: fingunt enim eum ex universali elementocie, habet enim cornua in similitudine radiorum solis et lune. Distinctam maculis habet pellem, propter celi
Abbreviated transcription (Latin):
am dicunt decapite iouis ẽẽ natam
qr sensus sapientis qui inuenit oĩa
in capite est in cuiꝰ pectore ideo cap̃
gorgonis fingitur qd̾ alic est ꝯmẽs
in pectore pruderitia que confũdit¬
et auios imꝑttos ac saxeos comꝑ¬
bat. qdꝰ ⁊inantiquis imꝑatoꝵ stͣa¬
tius c̾nemus in pectore medio lo¬
ricas ꝓpt̾ insinu̾andam sapientiã
⁊ uirtutem heo minernia ⁊ tritonia
dr̃. triton enim affrioe palus est
croca qra fertur uirginali apparu¬
isse etate ꝓpter qd̾ tritonia nũ¬
ta. quantominus origo eius inrio¬
tuit. pasias autem dicta. uel ab en¬
na uirgo cẽ non desinat. Hane g̾ci
guinis generantẽ. Affrodin enĩ
gͥde. spuma uocatur. Qd̾ autem¬
fingunt saturnũ celo patͥ gentta¬
lia abscidisse ⁊ sanguniẽ fluxisse ĩ
mait. atq exspuma maria conc̃¬
ta uerius nata est illud aiunt
qd̾ ꝑ coitum fusi humoris sub̾a
qd cottus est spuma sangͥnis q̃
ex sucto uiscerũ liqͥdo salscq cõ¬

Expanded text:
am dicunt de capite Iovis esse natam, am dicunt de capite Iovis esse natam, quia sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est. In cuius pectore ideo caput Gorgonis fingitur, quod illic est omnis ic est omnis prudentia, quae confundit alios, et imperitos ac saxeos comprobat, quod, et in antiquis imperatorum statuis cernimus in medio pectore loricae, propter insinuandam sapientiam et virtutem. 74. Haec Minerva, et Tritonia dicitur. Triton enim Africae palus est, circa quam fertur virginali apparuisse aetate, propter quod Tritonia nunta, quanto minus origo ejus innotuit. 75. Pallas autem dicta, vel ab inna virgo esse non desinat. Hanc Graeci guinis generantem, ἄφρος enim Graece spuma vocatur. fingunt Saturnum Coelo patri genitalia abscidisse, et sanguinem fudisse in mare, atque eo spuma maris concreta Venus nata est: illud aiunt, quod coitus salsi humoris substantia quia coitus spuma est sanguinis, qui ex succo viscerum liquido salsoque con
Abbreviated transcription (Latin):
giuem piitant. quia ignis inuiolabi
irtelligẽ flaminã. siataq de flãma
corporã malla uides. Propt̾ea ⁊ uir¬
gines ei seruire dicunt᷑. eo qd sicut
ex uirgine ita nichil ex igne nascatur.¬
sunonẽ dñt quasi ianonẽ id est innui¬
am ꝓ purgatione teminaꝵ eo quod
quau portas matrum natoꝵ pandat
inubentium maritis. S hoc philo¬
cophi. poete autem iunonẽ iouis ac¬
serunt sororem ⁊ coniugem. Ignem
enim et aerem iouem aquam ⁊ t̾rã
uinonẽ int̾pretatur. quoꝵ duorũ
ꝑmixtione uniu̾sa gignuit᷑. ⁊ sororẽ
dicunt qd̾ mundi ꝑs est coniugem
qd̾ cõmixta concordant. Unde ⁊̃ uir¬
autẽ minertiã uocatã. quasi deam
⁊ manus artiũ uariarũ. hanc enĩ
inuentricẽ multoꝵ ingenioꝵ ꝑhi
bent. ĩ iide eam ardem ⁊ rationẽ
int̾p̾tantur. qr sine ratione nicħ
potest continer. Que ratio q ex
solo animo nascitur aniniũq pu¬
tant eẽ in capite ⁊ in cetebto. ideo e¬

Expanded text:
ginem dictant, quia ignis inviolabilginem dictant, quia ignis inviolabil vivam intellige flammam. Nataque de flamma corpora nulla vides. Propterea et virgines ei servire dicunt, eo quod sicut ex virgine, ita niIunonem dicunt quasi ianonem, id est ianuam, pro purgationibus feminarum, eo quod quasi portas matrum natorum pandat, et nubentum maritis. Sed hoc philosophi. Poetae autem Iunonem Iovis adserunt sororem et coniugem: ignem enim et aerem Iovem, aquam et terram Iunonem interpretantur; quorum duorum permixtione universa gignuntur. Et sororem dicunt, quod mundi pars est; conjugem, quod commista coeat. Unde et Virautem Minervam vocatam, quasi deam et munus artium variarum. Hanc enim inventricem mulbent, et inde eam artem et rationem interpretantur, quia sine ratione nihil potest contineri. Quae ratio, quia ex solo animo nascitur, animumque putant esse in capite et cerebro, ideo e
Abbreviated transcription (Latin):
stinetur rotis. quia mundus rotat᷑
⁊ uolubilis est. Qid̃ leones illi subi¬
tiunt mansuetos. ut ostendant nul¬
lũ genus eẽ t̾re tam ferũ qd non
subigi possit aut suꝑari ab ea. Qd̾
ostendit suꝑpositas t̾re cuutates qͣsi
insignitas turrib constare. qd sedes
finguntur circa eam. quia cum oĩa
moueantur ip̃am non mouer. Et
qd̾ coribantes eius ministͥ cũ stͥctis
gladiis esse dicunt᷑. ut significetur
omnes ꝓ terra sua debere pugnare.¬
qd̃ gallos huic dee ut seruirent fece¬
nunt. significant qui semine in¬
digeant terram sequi oport̾e. in ea
q̃uippe omnia repperire. Qd̃ se apdꝰ
ẽam iactant. p̾cipitur inquiũit. ut
ꝑttus incolendos agros et ideo ere¬
colebant qd̃ t̾ram: antiqui ere cole¬
bant. priusquam ferrum esset in¬
uentum. Eandem uestam. ⁊ ignẽ
esse ꝑhibent. quia terram ignẽ ha-¬
bere non dubiũ est. ut exechiia
uulcanoq datur intelligi. ⁊ sdeo lͥt¬

Expanded text:
stinetur rotis, quia mundus rotatur, stinetur rotis, quia mundus rotatur, et volubilis est. Quod leones illi subjiciunt mansuetos, ut ostendant nullum genus esse terrae tam ferum quod non subigi possit aut superari ab ea. 64. Quod ostendit superpositas terrae civitates, quas insignitas turribus constat. Quod sedes finguntur circa eam, quia cum omnia moveantur, ipsam non moveri. 65. Quod corybantes ejus ministri cum strictis gladiis esse finguntur, ut significetur omnes Quod gallos huic deae, ut servirent, fecerunt: significant, qui semine indigeant, terram sequi oportere: in ea quippe omnia reperiri; quod se apud eam jactant, praecipitur inquiunt ut pitus in colendis agris, et ideo aere, quod terram antiqui aere colebant, priusquam ferrum esset inventum. Eamdem Vestam et ignem esse perhibent, quia terram et ignem habere non dubium est, ut ex Aetna Vulcanoque datur intelligi; et ideo vir
Abbreviated transcription (Latin):
figuris. de qua uirgilius. tͥa u¬
gitus oradiane. quia eadẽ luna
eadem dianel. ⁊ eadem ꝓ serpina
uocatur. s cum luna fingitur sub¬
lustri splendet amictũ. cum suocĩc¬
ta iacet calamo. latonia uirgo est
cum sub nixa sedet solio. plutonia
coniunx. latonia autẽ diana. co
qd̃ latone fu̾it filia. Cererẽ idẽ
terram acreandis frugib asser̃t
dictam. appellantes nominib plu¬
rimis. Sicunt etiam eam ⁊ opẽ
qd̾ oꝑe melior fiat t̾ra. ꝓ serpinã
qd̃ ex ea ꝓ serpant fruges. Uestã
qd heibis uel uariis uestita sio re¬
b uel a ui sua stando. Eandem ⁊
tellurem ⁊ matrẽ magnã fingũt¬
te
turritã cum timpano igallo ⁊ strepitu
ma pariat. magriam qd̾ cibũ gignat.
almam. qr uniu̾sa animalia fructib
lius alat. Est enim alimentoꝵ nutx
terra. Qd̃ simulacrũ eius cum claiui
fingitur. qr tellus hyeme dauditur
uere aꝑitur ut fruges nascantur. ꝙ
timpanũ habet. significare uolunt

Expanded text:
figuris. De qua Virgilius: Tria vfiguris. De qua Virgilius: Tria virginis ora Dianae: quia eadem Luna, eadem Diana, eadem Proserpina vocatur. Sed cum luna fingitur, . . . . sublustri splendet amictu: Cum subcincta lucet calamos, Latonia virgo est: Cum subnixa sedet solio, Plutonia conjux. Latonia autem Diana, eo quod Latoniae fuerit filia. Cererem, id est terram, a creandis frugibus asserunt dictam, appellantes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere melior fiat terra; Proserpinam, quod ex ea proserpant fruges; Vestam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eamdem et Tellurem et Matre magnam fingunt, turritam cum tympano et gallo et strepitu ma pariat; magnam, quod cibum gignat; almam, quia universa animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. 62. Quod simulacrum ejus cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur, ut fruges nascantur. Quod tympanum habet, significari volunt
Abbreviated transcription (Latin):
impigre gradiantur. appollinem¬
quamuis diuinatorem ⁊ medicũ
uellent. ipsum dũ solem dixerũt
quasi solũ. titan ipsum quasi u-¬
nũ ex titanis. qui aduersum iouẽ
non fecit. Ipsum febum quasi e¬
phebũ quasi adolescentẽ. Unde et
sol puer pingitur. eo qd̃ ootidie ori¬
atur ⁊ noua luoe nascatur. phiti¬
um quoq eundem appolline uoca¬
ri aiunt a phitone. in mense mo¬
lis serpente cuius non magis ue¬
nena quam magnitudo t̾rebat.
hurio appollo sagntaꝵ ictib ster¬
nens nomĩs quoq spolia repor¬
tatut. ut phituis uocaretur. Uñ
⁊ ob in signe uictorie. phitia sacͣ
celebranda constituit. dianam
presidem aiunt. unde ⁊ uirginẽ
ideo ambo sagitas hab̾e fingũt᷑
qd̃ ipsa duo sidera de celo radios
usq ad t̾ras enuitant. dianã aũ
uocatam quasi duanã. qd̾ luna ⁊¬
die ⁊ nocte appareat. ipsam ⁊ luci¬
nam asseuerant. eo qd̃ luceat eã¬
dem ⁊ tͥuiam. eo qd̃ trib fungat᷑

Expanded text:
inpigre gradiantur. Apinpigre gradiantur. Apquamvis divinatorem et medicum appellent, ipsi tamen etiam solem dixerunt, quasi solum, ipsum Titan, quasi unum ex Titanis, qui adversum Jovem non fecit: ipsum Phoebum, quasi ephebum, hoc est, adolescentem, unde et sol puer pingitur, eo quod quotidie oriatur et nova luce nascatur. Pythium quoque Apollinem eumdem vocari aiunt a Pythone, immensae molis serpente, cujus non magis venena quam magnitudo terrebat. Hunc Apollo sagittarum ictibus sternens nominis quoque spolia reportavit, ut Pythius vocaretur. Unde et ob insigne victoriae Pythia sacra celebranda constituit. Dianam praesidem aiunt, unde et virginemideo ambo sagittas hebere finguntur, quod ipsa duo sidera de coelo radios usque ad terras emittant. Dianam autem vocatam, quasi duanam, quod luna die ac nocte appareat. Ipsam et Lucinam asseverant eo quod luceat: eamdem et Triviam, quod tribus fingatur
Abbreviated transcription (Latin):
enuntiant᷑. Ideo autem furti ma¬
gistrum dicunt. quia sermo atu¬
mos audientit̃ fallit. Uirgam te¬
net. quia serpentes diuidit idest
uenena. sam bellantes ac dissidẽ¬
des interpretum oratione sedant᷑.
Unde ⁊ scd̾m libitum. legati pacis
caduceatores dñr. Sicut enĩ ꝑ p̾
fectiales bella induocbantur. it a
pax ꝑ caduceatorea fiebat. Her¬
mes autem g̾ce dr̃ a potesermeni¬
as latine int̾pres. qui ob uirtutũ mł¬
taꝵq artium scientiã trimegestus
idẽ t̾maximus nominatꝰ est. Cur
eũ capite camino fing̃t. hec ratio
dr̃. qd int̾ omĩa animalia canis
sagacissimũ genus. ⁊ ꝑspicax habe
appellatũ. quia ꝑ uiros pugnat᷑
rem mortiũ. Nam a morte mars
nũcupatur. hunc ⁊ ad ulterũ di¬
cunt. qr belligerantib incertꝰ ẽ.
Qdꝰ gͦ nudo pectore stat. ut bello
sequisqs sine formidine cordis
obiciat. mars autẽ ap̃ g̾oos gͣ¬
diuus dr̃. eo qd̃ in bello gradum
inferant. qui pugnant. aut qd̾

Expanded text:
enuntiantur. Ideo autem furti maenuntiantur. Ideo autem furti magistrum dicunt, quia sermo animos audientium fallit. Virgam tenet, qua serpentes dividit, id est, venena: nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur. Unde secundum Livium legati pacis caduceatores dicuntur. Sicut enim per faeciales bella indicebantur, ita pax per caduceatores fiebat. Hermes autem dicitur Graece apo tes ermeneias, Latine interpres, qui ob virtutem, multarumque artium scientiam trimegistus, id est, ter maximus nominatus est. Cur autem eum capite canino fingunt, haec ratio dicitur, quod inter omnia animalia canis sagacissimum genus et perspicax habeaappellatum, quia per viros pugnatur, rem mortium. Nam a Marte mors nuncupatur. Hunc et adulterum dicunt, quia belligerantibus incertus est. Quod vero nudo pectore stat, ut bello se quisque sine formidine cordis obiciat. Mars autem apud Thracos Gradivus dicitur, eo quod in bello gradum inferant qui pugnant, aut quod
Abbreviated transcription (Latin):
appellatum uolunt. qd̃ quasi ma
res mooeurdo ꝑ eius bñficium.
tributas. ⁊ uinũ ꝓpt̾ excidandam
libidinẽ. unde ⁊ frons eiꝰ pampi¬
t̾at lites idest quasi cornua dat. Idẽ
autẽ ilieus. apotiulien. qd̃ multo
iuno m̃bra dissoluantur. Iste ⁊ g̾¬
ce dionisius a morite indie nuso u¬
bi dr̃ esse nutritus. Ceterum est et
nsa ciuitas in qua colitur idẽ lib̾.
unde niseus dictus est. Mercinũ
sermonẽ it̾tpretantur. siam ideo
mercurius quasi medius currẽs
dr̃ appellatus. qd̾ sertrio currat
int̾ homines medius. Ideo ⁊ her¬
mes g̾oe qd̃ sermo uel int̾pretatõ
que ad sermonẽ utiq ꝑtinz er¬
menia dr̃. Ideo ⁊ m̾cib p̾esse. qr
int̃ uendentes ⁊em̃tes sermo sit me¬
dius. Qui ideo fingitur hab̾e pen¬
nas: quia ettius uba discurrunt.
Unde ⁊uelox ierrans indueicur.
alas enim eius in capite ⁊ in pe¬
dib significare uolucrem ꝑ aera
ferri seimonẽ. Nuntium dictũ.
qm̃ per sermonẽ omnua cogitata

Expanded text:
appellatum volunt, qappellatum volunt, qres in coeundo per ejus beneficium etributas, et vinum, propter excitandum libidinem. Unde et frons ejus pampitat lites et quasi cornua dat. Idem autem et Lyaeus a potu lyaei, quod multo vino membra solvantur. Iste et Graece Dyonisius a monte Niso, ubi dNysa civitas, in qua colitur idem Liber, unde Nysaeus dictus est. Mercurium sermonem interpretantur. Nam ideo Medicitur appellatus, quod sermo turrat inter homines medius. Ideo et Hermes grece, quod sermo vel interpretatio, que ad sermonem utique pertinet, hermenia dicitur. Ideo et mercibus preesse quia inter vendentes et ementes sermo dius. Qui ideo fingitur habere pennas, quia citius verba discurrunt: unde velox et errans inducitur. Alas ejus in capite et in pedibus significare volucrem fieri per aera sermonem. Nuntium dictum, quoniam per sermonem omnia cogitata
Abbreviated transcription (Latin):
S dum hoo fingunt monstrũ ñ dm̃
faciunt. septuniũ aqͣs mundi p̾-¬
dicant. ⁊dictus ab eis neptunus
quasi nube tonans. W̾lcanũ uo¬
lunt ignem ⁊ dictus uulcanus.
quasi uolans candor uel quasi uo¬
licanus qd̃ ꝑ aerem uolet. Igius
enim enubib nascitur. Unde etiã
homerus. dicit eum p̾cipitatũ de
aere in terras. qd̃ omne fulmen de
aere cadit. Idcirco autem uulca¬
nus de femore uinonis fingitur
natus qd̃ fulmina de uno aere
nascuntur. claudus autem dr̃
uulcanus. quia ꝑ naturã nũꝙͣ
rectus est ignis. s quasi lauidꝰ
eiusmodi speciem motũq habet.
Ideo autem in fabroꝵ forniaoe eundẽ
uulcanũ aucdorem dicunt. qr si¬
ne igne nullũ metasli genus fun¬
di extendiq potest. pliton g̾oe la¬
tine diespiter. uł ditis pater. quẽ
alii orcũ uooant quasi receptorẽ
mortiũ. unde ⁊ orca nuncupatur.
uas qd̃ recipit aquas. ip̃e ⁊ gre¬
oe caron. liberum a liberamento

Expanded text:
sed dum hoc fingunt, monstrum non deum sed dum hoc fingunt, monstrum non deum faciunt. Neptunum aquas mundi predicanquasi nube tonans. Vulcanum volunt ignem; et dictus Vulcanus quasi volans candor, vel quasi volicanus, quod per aerem volat. Ignis enim e nubibus nascitur. Unde etiam Homerus dicit eum praecipitatum de aere in terras, quod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem Vulcanus de femore Iunonis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascantur. Claudus autem dicitur Vulcanus, quia per naturam numquam rectus est ignis, sed quasi claudus eiusmodi speciem motumque habet. Ideo autem in fabrorum fornace eundem Vulcanum auctorem dicunt, quia sine igne nullum metalli genus fundi extendique potest. Pluton Graece, Latine Diespiter vel Ditis pater; quem alii Orcum vocant, quasi receptorem mortium. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. Liberum a liberamento
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est omnib p̾stans. Hc̃ ⁊ pͥuato ti¬
tulo. iouem optimũ dixerunt dũ fu¬
isset incestus in sius impudicus in
extraneis. quẽ modo taurũ fĩgunt
ꝓpt̾ europe raptum. fuit enĩ in naui
cuuꝰ in signe erat taurꝰ. modo danes
ꝑ imbrem aureũ appetisse concubi¬
tum ubi intelligitur pudiciciã mu
lieris ab euro fuisse corruptã mo¬
do in similitudinẽ aquile fuisse ꝓ¬
pter qd̃ puerũ ad stuprũ. rapu¬
erit. modo serpentem quia reptaue¬
rit ⁊ cignũ quia cantaui̾t. ⁊ ideo ñ
figure iste sunt. s plane de u̾itate
sceł̾a. unde turpe erat tales deos cre¬
di. quales homines eẽ non debeant.
Ianiũ dicunt quasi mundi uel ce¬
li uelmensiũ ianuã. duas iaru
facies faciunt. ꝓpt̾ orientẽ ⁊ occi¬
dentẽ. Cum uero faciunt eũ qua¬
driformẽ. ⁊ ianũ geminũ appellãt.
ad quatuor mundi ꝑtes hoc referũt.
uł ad quatuor elementa. siue temꝑa.

Expanded text:
hoc est, omnibus praestans. Hunc et privato tihoc est, omnibus praestans. Hunc et privato titulo Iovem Optimum dixerunt, dum fuisset incestus in suis, inpudicus in extraneis. Quem modo taurum fingunt propter Europae raptum; fuit enim in navi cuius insigne erat taurus: modo Danaes per imbrem aureum appetisse concubitum; ubi intellieris ab auro fuisse corruptam; modo in similitudinem aquile fuisse, propter quod puerum ad stuprum rapuerit; modo serpentem, quia reptaverit; et cignum, quia cantaverit. Et ideo non figure iste sunt, sed plane de veritate scelera: unde turpe erat tales deos credi, quales homines non esse debeant. Ianum dicunt quasi mundi, vel celi, vel mensium ianuam duas Iani facies faciunt, propter orientem et occidentem. Cum vero faciunt eum quadrifrontem et Ianum geminum appellant, ad quatuor mundi partes hoc referunt, vel ad quatuor elementa sive tempora:
Abbreviated transcription (Latin):
mia plenos fuisse hystorie ꝑhibent᷑.
Omnino enim fingendi locus uacat.
ubi ueritas cessat. Saturnus origo
deoꝵ. ⁊ tocius post̾ctatis a paganis de¬
signatur. Huno latini a fatu appellat̃
ferunt quasi ad ipsum satio omniũ
ꝑtineat rerum. uł a temꝑis longitu¬
dine qd̃ saturetur annis. Unde ⁊ eũ
g̾ci chronos nomen hab̾e dicunt id ẽ
tempus. qd̃ filios suos fertur decio¬
uasse hoc est annos quos tempꝰ cũ ꝑ¬
duxerit in se reuoluit. uł qd̃ eo se¬
mina. unde oriuiur iteꝵ redeunt.
huno celi patͥs abscidisse genitalia
dicunt. quia nichil de seminib ĩ celo¬
nascit᷑. Falcẽ tenet inqͥunt ꝓpt̾ agͥ¬
culturã significandã. uł ꝓpter ãnos
⁊ temꝑa qd in se redeant uł ꝓpt̾ sa¬
pientiam. qd̾ intus acuta sit. In ali¬
quib autẽ ciuitatib saturno lib̾os
suos ap̃ gentiles ĩmolabant. qd̃ sat᷑¬
tum tradid̾unt. Ioius fertur a iuuã¬
do dictus.⁊ iupit̾ quasi iuuans pat̾.

Expanded text:
mia plenos fuisse historiae confitentur. mia plenos fuisse historiae confitentur. Omnino enim fingendi locus vacat, ubi veritas cessat. Saturnus origo deorum et totius posteritatis a paganis designatur. Hunc Latini a satu appellatum ferunt, quasi ad ipsum satio omnium pertineat rerum, vel a temporis longitudine, quod saturetur annis. Unde et eum Graeci Cronos nomen habere dicunt, id est tempus, quod filios suos fertur devorasse, hoc est annos, quos tempus produxerit, in se revolvit, vel quod eo semina, unde oriuntur, iterum redeunt. Hunc Caeli patris abscidisse genitalia dicunt, quia nihil in caelo de seminibus nascitur. Falcem tenet, inquiunt, propter agriculturam significandam, vel propter annos et tempora, quod in se redeant, vel propter sapientiam, quod intus acuta sit. In aliquibus autem civitatibus Saturno liberos suos apud gentiles inmolabant, quod Satutum tradiderunt. Iovis fertur a iuvando dictus, et Iuppiter quasi iuvans pater,
Abbreviated transcription (Latin):
didatẽ. bel zebub idolũ fuit aca¬
ron qd int̾pretatur iur muscaꝵ.
zebub enum musca uocatiro. Spͦ¬
cissimũ gͥ idolum ideo uirũ mu¬
scaꝵ uocatũ ꝓpter sordes idolatͥe
suie ꝓ in mundicia. beli albee¬
moth ex hebrea uoce in latinam
luiguam animal sonat. ꝓpt̾ ꝙ
de excelsis ad t̾ram cecidit ⁊ pro
merito suo ut animal brutum ef¬
fectus sit. Ipse estͥ leuiatam idẽ
serpens de aquis. quia in huiꝰ se¬
crili mare uolubili uersatur a stu¬
tia. leuiatan autem intͥpretatur ad¬
ditamentũ eoꝵ. quoꝵ scilic nisi
hominũ. quib in ꝑadiso semel ꝑ¬
culpam p̾uaricationis intulit.
mortẽ. ⁊ hanc usq ad et̾nã mor¬
tem cotidre ꝑsuadendo adicit. uł¬
extendit. Quedam autẽ nomĩa
deoꝵ suorũ gentiles ꝑ uanas fa¬
tur traduc̃e. eaq in causis elemẽ¬
toꝵ composita esse int̾ͥpredantur.
S hoc a poetis totum factũ est ut
deos suos ornarent aliquib fi¬
guris quos ꝑditos ac dedecoris in fa¬

Expanded text:
ditatem. Belzebub idolum fuit Accaron, quod interpretatur vir muscarum. Zebub enim musca vocatur. Spurcissimum igitur idolum ideo virum muscarum vocatum propter sordes idolatriae, sive pro inmunditia. Belial  . Behemoth ex Hebraea voce in Latina lingua animal sonat, propter quod de excelsis ad terrena cecidit, et pro merito suo ut animal brutum effectus sit. Ipse est et Leviathan, id est serpens de aquis, quia in huius saeculi mare volubili versatur astutia. Leviathan autem interpretatur additamentum eorum. Quorum scilicet, nisi hominum quibus in paradiso semel culpam praevaricationis intulit, et hanc usque ad aeternam mortem quotidieo persuadendo adicit extendit? Quaedam autem nomina deorum suorum gentiles per vanas fatur traducere, eaque in causis elementorum conposita esse interpretantur. Sed hoc a poetis totum fictum est, ut deos suos ornarent aliquibus figuris, quos perditos ac dedecoris infa
Abbreviated transcription (Latin):
ludos expectaret ⁊ ꝓnuntiatũ ẽẽt illi a
ppło ut uocaretur ⁊ dñs. statu matui u¬
uttuq au̾so in decoras adulationes re¬
p̾ssit. ⁊ dñi appellatioriem ut homo decli¬
nauit atq in seqñti die omnẽ ppłm gͣ¬
uissimo edicto corripuit. dñmq post hac¬
se appellari ne a lib̾is sius quidẽ ꝑmi¬
sit. fuit autem filius actie que nata
est de sorore iulii cesaris. Reges aut̃
ob hanc causã ap̃ g̾cos basilei uocant᷑.
qd danqm bases ppłm sustinent. Uñ
⁊bases coronas habent. Quanto eñi
d̾e laboꝵ grauat᷑. Tyranni dñr gͥce

Expanded text:
ludos spectaret, et pronuntiatum esset illi a populo ut vocaretur et Dominus, statim manu vultuque averso indecoras adulationes repressit et Domini appellationem ut homo declinavit, atque insequenti die omnem populum gravissimo edicto corripuit, Dominumque se post haec appellari ne a liberis quidem suis permisit. Fuit autem filius Actiae, quae nata est de sorore Iulii Caesaris. Reges autem ob hanc causam apud Graecos βασιλεῖς vocantur, quod tamquam bases populum sustinent. Unde et bases coronas habent. Quanto enim dere laborum gravatur. Tyranni Graece
Abbreviated transcription (Latin):
putandua est. nisi animalib brutis
det̾ior: Iua enim ꝓpͥe uocis clamorẽ
expmunt iste deterior qui ꝓpͥe lui¬
gue caret noticia. cuiꝰmodi autem
lingua locutus sit d̾s inpͥncipio
niundi dum dic̾e̾t fiat lux inueru¬
re difficile est. Non dum erant lu¬
gue. Item qr lingua insoniuit postea
ext̾iorib hominũ aurib maxime ad
pͥmũ hominẽ loguens uel ad ꝓphas
uel dum corꝑalit̾ sonuit uox dicen¬
tis dei. tu es filius m̃s dilc̃us. ubi a
quibdam credit᷑. illa lingua una et
sola que fuit andeqmͣ ess linguaꝵ
diu̾sidas. In diu̾sis autẽ gentibus
editur qd̾ eadem lingua illis d̾s loqͥt᷑.
qua ipsi homines utuntur. ut ab
eis intlłigatur. loquit᷑ autẽ hom̃ib
c̃aturam corporalem ꝑ quã etiam
⁊hominib apparere uoluit quando
locitus est. dicit etiam apłs. Si lin
non qd angłoꝵ alique lingue sint.
ꝯ hoc per aggerationẽ dr̃. Item q̃ri¬
bunt. Ideo autẽ pͥus de lunguis. ac

Expanded text:
putandus est, nisi animalibus brutis putandus est, nisi animalibus brutis deterior? illa enim propriae vocis clamorem exprimunt: iste deterior, qui propriae caret linguae notitia. Cujusmodi autem lingua locutus sit Deus in principio mundi, dum diceret: Fiat lux ; invenire difficile est, nondum enim erant linguae. Item qua lingua insonuit postea exterioribus hominum auribus, maxime ad primum hominem loquens, vel ad prophetas, vel dum corporaliter sonuit vox dicentis Dei: Tu es filius meus dilectus; ubi a quibusdam creditur illa lingua una et sola, quae fuit antequam esset linguarum diversitas. In diversis quippe gentibus creditur, quod eadem lingua illis Deus loquatur, qua ipsi homines utuntur, ut ab eis intelligatur: loquitur autem creaturam corporalem, per quam etiam et hominibus apparere voluit, quando locutus est. Dicit etiam Apostolus1 Conon quod angelorum aliquae linguae sint, sed hoc per exaggerationem dicitur. Item quaeribunt.' Ideo autem prius de linguis, ac
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑiũ lacius ꝓlatum simul cum
Integritatem u̾bi ꝑ soloccismos ⁊ bar¬
barismos corrumpens. Omnes aũ
orientis gentes in guiture ⁊ u̾ba
linguam collidunt sicut hebrei ⁊
sui omes medit̾ranee gentes iu
palato sermones ferunt. sicut g̾ci
⁊ asiani. Omẽs ocoidentis gentes
u̾ba in dentib frangunt. sicut¬
itali ⁊ hispani. Sirus ⁊ chaldeus
uicinus hebreo est. In sermone cõ¬
sonans. est. Implensq ⁊ litt̾aꝵ so¬
no. Quidam autẽ arbitrantur
linguam iptam esse chaldeam. qͥa
abraham de chaldeis fuit. Qd̃ si hoc
recipiturͦqmodo in daniele hebrei
pueri linguam qmͣ nou̾ant docen
usbentur. Omnem ante̾ linguam
unus quisꝙ hominũ. siue g̾ram siue
latiuam suie oet̾arum gentiũ. aict
audiendo potest tenere. aut legendo¬
aut ex p̾oeptore acciꝑe. Cum autem
omniũ linguaꝵ scientia difficilis sit.
cuiqmͣ nemo tamen tam desidiosus
est. ut in sua gente positus sue gẽ¬
tis linguam nesciat. sam quid aliud

Expanded text:
imperium latius promotum simul cum imperium latius promotum simul cum integritatem verbi per soloecismos et barbarismos corrumpens. Omnes autem Orientis gentes in gutture linguam et verba conlidunt, sicut Hebraei et Syri. Omnes mediterraneae gentes in palato sermones feriunt, sicut Graeci et Asiani. Omnes Occidentis gentes verba in dentibItali et Hispani. Syrus et Chaldaeus vicinus Hebraeo est in sermone, consonans in plerisque, et litterarum sono. Quidam autem arbitrantur linguam Hebraeam ipsam esse Chaldaeam, quia Abraham de Chaldaeis fuit. Quod si hoc recipitur, quomodo in Daniele Hebraei pueri linguam, quam noverant, doceri jubentur? Omnem autem linguam unusquisque hominum, sive Graecam, sive Latinam, sive caeterarum gentium, aut audiendo potest tenere, aut legendo ex praeceptore accipere. Cum autem omnium linguarum scientia difficilis sit cuiquam, nemo tamen ita desidiosus est, ut in sua gente positus, suae gentis linguam nesciat. Nam quid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
gentium clarior habetur. Est enĩ
latinis ⁊ omnib lingius sonan¬
tior. cuius uarietas in qͥnq ꝑtib
omnes utuntur. scd̾a athica uide¬
lioet athenensis qua usi sunt c̃es
gͥtie auctores. t̾cia dorica qmͣ hñt e¬
giptii ⁊ siri. quarta ionica. qͥnta ẽo li¬
ca quase co lenses locutos di¬
uerunt. Et sunt in obseruatione g̾¬
cie lingue eiusmodi certa discͥmina.¬
sermo enim eoꝵ ita est disꝑtitus.
latinas autẽ linguas quatuor es¬
se quidam dixerunt idest pͥscam.
latinam. romanã. mixtam. Prisca
est qua uetustissimi italie sub ia¬
no et saturno sunt usi incondi¬
ta. ut se hñt carmina salioꝵ. La¬
tina qm sub latino ⁊ regib thu¬
sci ⁊ cet̾i in latino sunt locuti. ex
qua fuerunt duodecĩ. tabule scͥpte.
Romana que post reges exactos a
popło romano ccpta est qmͣ neuius
plautus. ennius. uirgilius. poete.
ex oratorib ex graocus. ⁊ cato. ⁊ cice¬
ro uł cet̾i effud̾unt. Mixta que pꝰ

Expanded text:
gentium clarior habetur. Est enim et gentium clarior habetur. Est enim et Latinis et omnibus linguis sonantior, cujus varietas in quinque partomnes utuntur. Secunda Attica est, videlicet Atheniensis, qua usi sunt omnes Graeciae auctores. Tertia Dorica, quam habent Aegyptii et Syri. Quarta lonica. Quinta Aeolica, qua se Aeolisti locutos dixerunt, et sunt in observatione Graecae linguae ejusmodi certa discsermo enim eorum ita est dispertitus. Latinas autem linguas quattuor esse quidam dixerunt, id est Priscam, Latinam, Romanam, Mixtam. Prisca est, quam vetustissimi Italiae sub Iano et Saturno sunt usi, incondita, ut se habent carmina Saliorum. Latina, quam sub Latino et regibus Tusci et ceteri in Latio sunt locuti, ex qua fuerunt duodecim tabulae scriptae. Romana, quae post reges exactos a populo Romano coepta est, qua Naevius, Plautus, Ennius, Vergilius poetae, et ex oratoribus Gracchus et Cato et Cicero vel ceteri effuderunt. Mixta, quae post
Abbreviated transcription (Latin):
inguarum diu̾sitas exorta
est in edificatiorie tumrs. post
dilitum. sam pusquam su¬
perbia turris islius inde̾cos se¬
noꝵ conos humanã diuidẽt socs¬
ietitẽ. una omniũ nationiũ ling̃
tuit que hebrea uocatur. qua pat̾
arche ⁊połe usi sunt. non solum
insetmonib. uerum etiom ⁊̃ ltt¬
teris sada. Ininitio autẽ qͦt genteᷤ
tot lingue fuerunt. deuide płes ge
tes qm lingue. qr ex una lingua
multe siĩt gentes exorte. lingue
Auttem dige in hoc loco ꝓ u̾bis que
ꝑ luegitã fiunt gen̾e locutionis
ulo quo is qui efficit ꝑ id qd ef.¬
ꝓͣ lict̾io⁊ ¶bes autem lingne sacre
hebrea g̾ca. latina que todo orbe
iaxime. excellunt. hiis erum tͥ¬
ib lingnia supẽr crucem apaato
fuit causa eius seͥpta. unde ne
obscuritatem scãrum ccͥpturaꝵ: haꝵ
tũm linguiaꝵ cognitis necesaria e
ut ad alt̾am recurratur. si quam du¬
bitationem nominis uel int̾preta¬
tionis sermo unius lingue attu¬
lit. Greca autem lingua int̾ cet̾as

Expanded text:
inguarum diversitas exorta est in aedificatione turris post diluvium. Nam priusquam superbia turris illius in diversos signorum sonos humanam divideret societatem, una omnium nationum lingua fuit, quae Hebraea vocatur, qua patriarchae et prophetae usi sunt, non solum in sermonibus suis, verum etiam in litteris sacris. Initio autem quot gentes, tot linguae fueruntntes quam linguae; quia ex una lingua multae sunt gentes exortae. Linguae autem dictae in hoc loco pro verbis quae per linguam fiunt, genere locutionis illo quo is qui efficit per id s. Tres sunt autem linguae sacrae: Hebraea, Graeca, Latina, quae toto orbe maxime excellunt. His enim tribus linguis super crucem Domini a Pilato fuit causa eius scripta. Unde et propter obscuritatem sanctarum Scripturarum harum trium linguarum cognitio necessaria est, ut ad alteram recurratur, dum si quam dubitationem nominis vel interpretationis sermo unius linguae attulerit. Graeca autem lingua inter caeteras
Abbreviated transcription (Latin):
postea romani nũcupati sunt. Hii ⁊¬
quirites dicti. quia quirinus dictus
est romulus. qd̃ semꝑ hasta utebat᷑
que sabmoꝵ lingua quiris dr̃. it alꝰ¬
posira sunt. Nam ab italo itali. a
sabino sabini. a siccano siocani. qui
et sicili cognominati sunt. soem ⁊
sicilienses. tusci italie gens est a
frequentia sacroꝵ ⁊ thuris uoca

Expanded text:
postea Romani nuncupati sunt. Hi postea Romani nuncupati sunt. Hi Quirites dicti, quia Quirinus dictus est Romulus: quia semper hasta utebatur, quae Sabinorum lingua quiris dicitus sunt. Nam ab Italo ITALI, a Sabino SABINI, a Sicano SICANI, qui et Siculi cognominati sunt, idem et Sicilienses. 86. Thusci Italiae gens est a frequentia sacrorum et thuris voca
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ex notha mat̾ni pudoris. spartani
uocati sunt. Nam ipos esse sparta¬
nos qͦs lacedemonios. traces ex fi¬
lio iafeth. qui uocatus est tiras et
orti ⁊ cognominati ut suꝑius dictũ
est ꝑhibentur. licet gentilec eos ex
morib ita dictos existimant ꝙ sint
truces. Seuissimi enĩ omniũ genti¬
um fuerunt. Unde ⁊ multa de eis fa¬
bulosa memorant᷑. qd̾ captuos diis
sius litarent. ⁊ humanũ sanguinẽ
mossib capitũ potare soliti essent. De
terras fuge littus auarũ quasi cru¬
deliũ ⁊auaroꝵ. Istroꝵ gens originẽ
acholcis ducit qͥ missi ad argo nautaᷤ
ꝑsequendos ut a ponto intrauerunt
istrum fluuiũ a uocabło annis quo
a mari recesserunt appellati sunt. Ro
mani a romuli nomine nuncupati.
qui urbem romã condidit. gentiq et
ciitati nomẽ dedit. hii ante a sat᷑¬
no satrirnui a latino latini uocati st̃.
Nam latinus italie rex fuit. qui ex
suo nomine latinos appellauit. qui

Expanded text:
ex nota materni pudoris Spartani ex nota materni pudoris Spartani vocati sunt. Nam ipsos esse Spartanos, quos et Lacedaemonios. Thraces ex filio Iaphet, qui vocatus est Thiras, et orti et cognominati, ut superius dictum est, perhibentur; licet gentiles eos ex moribus ita dictos existimant, quod sint truces. Saevissimi enim omnium gentium fuerunt, unde et multa de eis fabulosa memorantur: quod captivos diis suis litarent, et humanum sanguinem in ossibus capitum potare soliti essent. De terras, fuge litus avarum; quasi crudelium et avarorum. Istrorum gens originem a Colchis ducit, qui missi ad Argonautas persequendos, ut a Ponto intraverunt Istrum fluvium, a vocabulo amnis, quo a mari recesserunt, appemani a Romuli nomine nuncupati, qui urbem Romam condidit, gentique et civitati nomen dedit. Hi ante a Saturno Saturnii, a Latino Latini vocati sunt. Nam Latinus Italiae rex fuit, qui ex suo nomine Latinos appellavit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cropi atheniensiũ regi suocessit
granus. cuiꝰ filia achis nomen ⁊
regioni ⁊genti dedit. ⁊ ex ea achi¬
ci cognominati. qui sunt athenien¬
ses i Ion uir fortis ex suo nomine
eosdem athenienses uocauit ionas.
Macedones autẽ a nomine mace¬
donis regis antea emaci nuncu¬
pati sunt. postea macedones dicti.
Eptrote a pirro a chillis filio. pͥus
piride postea uͦ epirro rege ad iͥta¬
liam transire presumpserunt. Sorꝰ
neptum ⁊ ellepis filius fuit. un¬
de et dori loriginem ⁊ nom̃ ducũt.
sunt autẽ ꝑs g̾ci gentis ex quib
etiam oognominaata est t̾cia lĩgua
g̾coꝵ. que dorica appellatur. Lacede¬
mones a lacedemone a lacedemone
semele filio dicti. Hii diu ꝑseu̾antes
in bello contra messonios ueriti ne
diuturnitate p̾lii spem ꝓlis amitte¬
rent. p̾oeꝑunt ut uirgines eoꝵ cum
iuuenib donu uelictis concub̾ent. sic¬
q ex ꝓmiscuo uirginũ concubitu
uiuenes de incertis ꝑentib nati sũt¬

Expanded text:
cropi Atheniensium regi successit cropi Atheniensium regi successit Cranaus, cujus filia Attis nomen et regioni et genti dedit, et ex ea Attici cognominati, qui sunt Athenienses. Ion vieosdem Athenienses vocavit Iones. Macedones a nomine Emathionis regis antea Emathii nuncupati sunt: postea Macedones dicti. Epirotae a Pyrrho Achilli filio prius Pyrrhidae, postea vero Epiro rege . . . ad Italiam transire praesumpserunt. Dorus Neptuni et Ellepis filius fuit, unde Dori et originem et nomen ducunt. Sunt autem pars Graeciae gentis; ex quibus etiam cognominata est tertia lingua Graecorum, quae Dorica appellatur. Lacedaemones a Lacedaemone Semelae filio dicti. Hi diu perseverantes in bellum contra Messenios, veriti ne diuturnitate proelii spem prolis amitterent, praeceperunt ut virgines eorum cum iuvenibus domi relictis concumberent; sicque ex promiscuo virginum concubitu iuvenes de incertis parentibus nati
Abbreviated transcription (Latin):
one rege. Hii pͥmũ agialei uoca¬
bantur a rege agialio qui pͥmus
sitioniis imꝑauit. a quo ⁊ age alea
ciuitas nuncupata est. que nunc
peloponensis uocatur a pelope re¬
ge suo. Ipsi sunt ⁊ archades ab ar¬
chade rege iouis ⁊ calixte filio dic¬
ti. danai a danao rege uocati idẽ
⁊ argiui argo conditore cognomi¬
nati. postquam autem rex g̾corũ
apis mortuus est huic filiꝰ argꝰ
suocessit in regnũ.⁊ ex eo arguu
appellati sunt. qui etiam ab eis post
obitum ut deus hab̾i cepit. templo ⁊
sacrificio honoratꝰ. Achei qui ⁊ achi¬
ui ab acheo iouis filio dicti. pelas¬
gi dicti. quia cum uelis parisis u̾¬
no temꝑe aduenisse. italiam iuisi
sunt ut aues. pͥmo enim eos uar¬
ro italiam appulisse cõmemorat.
erunt a chillis socii. Dolopes peirri.
Dicti autem sunt mirmidones ꝓpt̾
astutiam quasi mirmice idest for¬
mice. Eratostenes autem diõ dio¬
tos. Mirmidonas a nurmidone
duce iouis ⁊ eurimedosi filio. Ci¬

Expanded text:
one rege. Hi primum Agialei vocaone rege. Hi primum Agialei vocabantur, a rege Agealeo, qui primus Sicyonis imperavit; a quo et Agealea civitas nuncupata est, quae nunc Peloponensis vocatur a Pelope rege suo. Ipsi sunt et Arcades, ab Arcade rege Iovis et Callistae filio dicti. Danai a Danao rege vocati. Idem et Argivi, ab Argo conditore cognominati. PostquApis mortuus est, huic filius Argus successit in regnum, et ex eo Argivi appellati sunt, qui etiam ab eis post obitum Deus haberi coepit, templo et sacrificio honoratus. Achaei, qui et Achivi ab Achaeo filio Jovis dicti, Pelasgi nominati, quia cum velis passis verno tempore advenisse Italiam visi sunt, ut aves. Primo enim eos Varro Italiam appulisse commemorat: erunt Achillis socii, Dolopes Pyrrhi: dicti sunt autem Myrmidones propter astutiam, quasi myrmeces, id est, formicae. Eratosthenes autem dicit dictos Myrmidones a Myrmidone duce, Jovis et Eurimedusae filio. Ce
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ massagedarum ĩmanes ppłos
habitauer̃t. deuide ꝑnicib eqͥs
caucasi rupibz feras gentes ale¬
xandri claustra cohibentes ru¬
perunt. ⁊ orientem uiginti ãnis
tenuerũt captiuũ. ⁊ ab egiptiis
atq ethiopib annuũ uectigal
exegerunt.Troiana gens an¬
tea dardana a dardano rege¬
nonunada. Nam dardanus et
iasius fr̃es ex g̃cia ꝓfecti ex hiis
iasius ad traciam dardanus ad
frigiam ꝑuenit ibiq pͥmus re¬
gnauit postqm filius eiꝰ ericto¬
nius. deinide nepos eius tros a
quo troiani nuncupati sũt. Ga¬
a rege bitire euocati regnum cũ eo
ꝑacta uictoria diuserunt. sicq deĩ¬
de g̾cis ammixti pͥmũ gallogei.
nunc ex antiquo galloꝵ nomĩe
tessali a tessalo. postea agreco rege
greci Nuincupati. sam g̾ci ppͥe tes¬
cau cunt. laphitas autem gentẽ
tessalie fuisse aiint cͥca penion
amnẽ olim inhabitantẽ alaphi¬
ta appollinis filia nuncupatos
sicionii g̾ci sunt nuncupati a siti¬

Expanded text:
et Massagetarum inmanes populos et Massagetarum inmanes populos habitaverunt. Deinde pernicibus equis Caucasi rupibus, feras gentes Alexandri claustra cohibente, eruperunt, et orientem viginti annis tenuerunt captivum, et ab Aegyptiis atque Aethiopibus annuum vectigal exegerunt. Troianorum gens antea Dardana a Dardano nominata. Nam Dardanus et Iasius fratres e Graecia profecti; ex his Iasius ad Thraciam, Dardanus ad Phrygiam pervenit, ibique primus regnavit. Post quem filius eius Ericthonius, deinde nepos eius Tros, a quo Troiani nuncupati sunt. Gam regis Bithyniae vocati, regnum cum eo post peractam victoriam diviserunt: sicque deinde Graecis admisti, primum Gallograeci, nunc ex antiquo Gallorum nomine co rege Graeci sunt nuncupati. Nam Graeci proprie Thessali sunt. Lapithas autem gentem Thessaliae fuisse aiunt, circa Penion amnem olim inhabitantem, a Lapitha Apollinis filia nuncupatos. Sicyonii Graeci sunt nuncupati, a Sicy
Abbreviated transcription (Latin):
origine sunt. ⁊ dicti massagete
quali gͣues idest fortes gẽche
siam sic libius argentum graue
dicit idest massas. hii sunt qui
uter secchas atq albanos septẽ¬
tͥonalib uigis in habidant. A¬
mazones dicte sunt. seu qd̃ si¬
aneiflazon. Qudabant enim
quã adusserant mãniã. hastinti¬
anus. unimammas dicit. Nam
hoc est amazon. quasi anes ma¬
zoin idest sine mãma. has iam¬
non esse qd̃ carum ꝑtim abher¬
cule. partim ab achille uel ab¬
alexandro usꝙ ad int̾nitionẽ
delete sunt. In partes asiatice scchie
gentes que posteras se iasonis
dredunt allio crine nascuntur.
ab assidius niuib ⁊ ip̃ius capil¬
li color. genti nomen dedit. ⁊ inde
drir̃ asbani. Horum glauca ocuł
id est picda mest pupilla a dõ ut
nocte plusqmͣ die cernant. Alba¬
ni autem uicini amazonibus
fuer̃t.Ug nos antea unnos uo¬
catos postremo a rege suo abareꝰ
appellatos. qui pͥus inultima
meotide int̃ glacialem tanai

Expanded text:
origine sunt, et dicti Massagetae, origine sunt, et dicti Massagetae, quasi graves, id est, forte Getae. Nam sic Livius argentum grave dicit, id est, massas. Hi sunt qui inter Scythas atque Albanos septentrionalibus locis inhabitant. Amazones dictae sunt, seu quod sianeu mazou: nudabant enim, quam adusserant, mammam. Has Titianus unimammas dicit. Nam hoc est amazon, quasi aneu mazou, id est, sine manon esse, quod earum partim ab Hercule, partim ab Achille vel Alexandro usque ad internicionem deletae sunt. In partes Asiaticae Scythiae gentes, quae posteros se Iasonis credunt, albo crine nascuntur ab adsiduis nivibus; et ipsius capilli color genti nomen dedit. Et inde dicuntur Albani. Horum glauca oculis, id est picta, inest pupilla, adeo ut nocte plus quam die cernant. Albani autem vicini Amazonum fuerunt. Hugnos antea Hunnos vocatos, postremo a rege suo Avares appellatos, qui prius in ultima Maeotide inter glacialem Tanaim