comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta nec npcie secute. sceuola ait m̾m̾uca
acceptilationem int̾positam nõ secuti
nupcus nullã esse. itq suo loco manere¬
ideo obligationem que snĩa uera est.in
¶Quociens. iũ extraneus accepto fert de¬
bitori dotis ꝯstituende causa siqdem
nupcie ĩ secute nõ fuerunt lib̾atio nõ
sequetur. nsi forte sic accepto tulit. ut
mulieri uelit in totum donatũ. tunc eĩ
ꝯcedenclum ẽ breui manu acceptum
a muliere et marito datum. ceteru¬
mulieri ꝑlibam psonam ditio. acꝗ¬
ri nõ potest: plane secutis nupcns mu¬
lier soluto matrimonio dotis ex acto¬
nem hebit. nisi forte sic accepto tulit ex¬
traneus. ut ip̃e quoqͦ modo solutum

Expanded text:
ta nec nuptiae secutae, Scaevola ait maacceptilationem interpositam non secutis nuptiis nullam esse atque ideo suo loco manere obligationem: quae sententia vera est. Quotiens autem extraneus accepto fert debitori dotis constituendae causa, si quidem nuptiae insecutae non fuerint, liberatio non sequetur: nisi forte sic accepto tulit, ut velit mulieri in totum donatum: tunc enim credendum est brevi manu acceptum a muliere et marito datum: ceterum mulieri per liberam personam condictio adquiri non potest. Plane secutis nuptiis mulier soluto matrimonio dotis exactionem habebit, nisi forte sic accepto tulit extraneus, ut ipse, quoquo modo solutum
Abbreviated transcription (Latin):
uisus mulieremagentem dotis no¬
mine  decluce id possit.etait si id qd̾
creclitori p̾sticumẽ ad utriusꝙ ge¬
neris peculium ꝑtinebit ꝓrataũt᷑¬
ꝙ peculio deluce debe̾. Ex quo intel¬
nõ detrahisi ad id peculium ꝑtimi¬
it cc̃tus qd̾ apud maritum re sedit.¬
Int̾lum et ip̃i fructuario adu̾sus
dñm datur actio depeculio ut puta
si apud eum h̾at peculium apud
ip̃m uo aut nichilaut minus fr
tuario debeatur. idem eciam ctͣ euc¬
met qmus induobs dommnis suf¬
ficiat ꝓsocio uel ꝯ mundiuidundo

Expanded text:
uersus mulierem agentem dotis nomine deducere id possit? et ait, si id quod creditori praestitum est ad utriusque generis peculium pertinebit, pro rata utrique peculio decedere debere. ex quo intelnon detrahi, si ad id peculium pertinuit contractus, quod apud maritum resedit.Interdum et ipsi fructuario aduersus dominum datur actio de peculio, ut puta si apud eum habeat peculium, apud ipsum uero aut nihil aut minus, quam fructuario debetur. idem etiam contra eueniet, quamuis in duobus dominis suffici
Abbreviated transcription (Latin):
is gessiss ĩuicem metecum acturu
depeculio caius u̾am ẽẽ opinionem
sabim retulit ĩqua ego quoꝙ sum.
Seruo uendẽte hominẽ fidenissor uẽ¬
ditionis omnia p̾stare d inque obli¬
garetur si ꝓlib̾o fideiiss nam et ĩdo¬
minũ actio sic datur ut emptorꝰse

Expanded text:
is gessisset, inuicem me tecum acturum de peculio. Cassius ueram opinionem Sabini rettulit, in qua ego quoque sum. Seruo uendente hominem fideiussor uenditionis omnia praestare debet, in quae obligaretur, si pro libero fideiussisset: nam et in dominum
Abbreviated transcription (Latin):
nch̾ int̾ est tu soluas anẜuus ex eope¬
culio ꝙ ate ꝑtinet ñam utroq casui
actionẽ exempto hẽbis. ¶Geruomi
tuum ĩprudens afure bona fide emi
is expeculio ꝙ adte ꝑtinebat homi

Expanded text:
nihil interest, tu soluas an seruus ex eo peculio quod ad te pertinet: nam utroque casu actionem ex empto habebis.Seruum tuum imprudens a fure bona fide emi: is ex peculio quod
Abbreviated transcription (Latin):
lege deferatur brditas uelex se¬
natus ꝯsulto uel etiam ex ꝯstitu¬
tione et generalit eor dumtaxat¬
ditas si quarta. ad aliq̃n ex ꝯsti¬
cutione dimpn ad rogatumde¬
feratur.q: hic neq h̾rs neꝙo bo¬
nor possor sit utile erit familie ħ̾¬
cisꝯde iudicium necessarium. Itẽ
si filii fari. militis peculium sit
forcius defendi potest. H̾rditatẽ
effectam ꝑ ꝯstitutiones ⁊ ideo hu¬
Ic iudicio locus erit On famił b̾cis¬
ydc uicdicio unusqsq h̾rs et rei
et actoris ꝑtem sustinet. ¶Du¬
bitind. au non est ꝗnfamilie b̃¬
cisode iudicium et int̾ pautiores
hides explurib Accipi possit.
¶uloc iudicium et si nomina
nõueniunt. tñ sistipulationes
intposite fumt de duuisione eo
suam rem faciat stabr diuisiõi.
diti singulis ꝓsolido alus alia
attribuat. Quia sepe et srlutio
et ex actio ꝑcium non minima
utio illud efficit ut qs solus to¬
tum debeat uł totum alicu soli
debeatur. Sr ut siue agend̾ siti

Expanded text:
lege deferatur hereditas uel ex senatus consulto uel etiam constitutione: et generaliter  potest hereditas.Si quarta ad aliquem ex constitutione diui Pii adrogatum deferatur, quia hic neque heres neque bonorum possessor fit, utile erit familiae erciscundae iudicium necessarium: Item si filii familias militis peculium sit. fort‹i›us defendi potest hereditatem effectam per constitutiones, et ideo hoc iudicio locus erit. In familiae erciscundae iudicio unusquisque heredum et rei et actoris partes sustinet. Dubitandum autem non est, quin familiae erciscundae iudicium et inter pauciores heredes ex pluribus accipi possit. In hoc iudicium etsi nomina non veniunt, tamen, si stipulationes interpositae fuerint de divisione eorsuam rem faciat, stabitur divisioni.dita singulis pro solido aliis alia adtribuat, quia saepe et solutio et exactio partium non minima utio illud efficit, ut quis solus totum debeat uel totum alicui soli debeatur, sed ut, siue agendum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtib fund michi tecum ꝯmunẽ
tũ llucius ticius possideatis. ñ
ab utrisꝙ quadrantem pet̾e
me debere. s aticio ꝗ nõ sit domi¬
nus tocum semissem. Alit̾ atip¬
est. si c̾tis regionibus possideatis
eum fundum. Nanitunc sine
dubio ⁊ ate ⁊ aticio ptes fundi
petere me deberequociens enĩ.
certa loca possidebuntur. nccio
tiomre mobilineq ib̾rdi¬
tatis petitone locum H̃t. Nonꝙͣ
enin ꝓdiuiso possideri potest.

Expanded text:
tibus fundum mihi tecum communem tu et Lucius Titius possideatis, non ab utrisque quadrantes petere me debere, sed a Titio, qui non sit dominus, totum semissem. aliter atque si certis regionibus possideatis eum fundum: nam tunc sine dubio et a te et a Titio partes fundi petere me debere: quotiens enim certa loca possidebuntur, necesstiotatis petition‹e› locum habet: nunquam enim pro diuiso possideri potest.
Abbreviated transcription (Latin):
tum de positum et ceterisum¬
les q cͣctus. ¶ S et si maliũ
ccͣtun res nontranseat. subsit
tamen causa elegant aristo
celso.R. esse obligationem. ⁊it
puta declitibi remut michi
aliam des. declitibiut aliquid
faciãs. ħ grec̃. et hinc nascici
uilem obugationems⁊ ideo
puto recte uilianum amauri¬
ciano reprehensum. mh̾. dechi
tibi sticum. aut pamphilum n¬
manimuctas manumisistiei
euictus est stitus. Iuł. scrib. infac¬
tum actionem apretore dandã
ille ait cͣuulem incertam actio¬
nem .i. prescriptis uerbis suffi¬
cereesse eium ccͣtum qr aristo
tur actio si ob maleficium ne
fiat ꝓmissum sit nulla est obli¬
gatio ex hac conuentio. ¶Gz
cum nulla sub est causa pocon¬
uentionem hic constat nonpo¬
se constiti obligationem Igi¬
tur nuda pactio obligatione¬
uel actionem non parit. s pa¬
rit exceptonem. ¶Quin stmo
interclum informat ipam ac

Expanded text:
tum, depositum et ceteri similes contractus. Sed et si in alium contractum res non transeat, subsit tamen causa, eleganter Aristo Celso respondit esse obligationem. ut puta dedi tibi rem ut mihi aliam dares, dedi ut aliquid fuilem obligationem. et ideo puto recte Iulianum a Mauriciano reprehensum in hoc: dedi tibi Stichum ut Pamphilum manumittas: manumissisti: euictus est Stichus.Iulianus scribit in factum actionem a praetore dandam: ille ait ciuilem incerti actionem, id est praescriptis uerbis sufficere: esse enim contractum, quod Aristo scitur actio. Si ob maleficium ne fiat promissum sit, nulla est obligatio ex hac conventione. Sed cum nulla subest causa, propter conventionem hic constat non posse constitui obligationem: igitur nuda pactio obligationem non parit, sed parit exceptionem. Quin immo interdum format ipsam ac
Abbreviated transcription (Latin):
si res ñ restituatur ec accios
cum arbitraria sit ht reus łn¬
ciam usq ad snĩam ab arbitro
datam restitutionem ẜ qd̃ su
cerit iure m̃itoq quadrupli
Sdempnationer pacietur. ii¬
¶Aliqutam̃ ⁊ si nictus adhibi¬
tus ꝓponatur arbitrium ab¬
solonem affãt. Quid enin
si metur cicius ad hibuit me
ũ diocio. res autem ad me pue
uus infuga ẽ equum si caũo
iudics ofticio me. Si i meam
pot̾atem ꝑuen̾it restitutur a
absolin decetero de bebo. Unde
ꝗdem putant bone fidei empto¬
rem Abco qumi ĩtulit ꝯꝑante.
rem ñ teñ. nec eũ q dono acce¬
pit uł cuires legata est.S rec¬
tissime iuliano iudetur ⁊̃ hos
sus michi capciosus sit. ¶ Pe
ẽc ut eum qdem q uim ad mi

Expanded text:
si res non restituatur. Haec autem actio cum arbitraria sit, habet reus licentiam usque ad sententiam ab arbitro datam restitutionem, secundumcerit, iure meritoque quadrupli condemnationem patietur. Aliquando tamen et si metus adhibitus proponatur, arbitrium absolutionem adfert. quid enim si metum quidem Titius adhibuit me non conscio, res autem ad me peruuus in fuga est, aeque, si cauero iudicis officio me, si in meam potestatem peruenerit, restituturum, absolui debebo. unde quidam putant bona fide emptorem ab eo qui uim intulit comparantem non teneri nec eum qui dono accepit uel cui res legata est. sed rectissime Uiuiano uidetur etiam hos sum, mihi captiosus sit. Pediue, ut eum quidem qui uim admi
Abbreviated transcription (Latin):
Au̾de positũ int̾eas ꝑsonas mi¬
noris donatidnis cãextimatur
tra estimationẽ quoꝙ dari pof
Cuxor u̾o fructũ fundi abbrde
pecuniam mortis cã ꝓmicticu¬
rauit defuncto iuro unua młre
stipło soluitur. ut traditio q̃ mã¬
dante uxore cã mortis fcã est. Nã
ergo casu int̾cetos ꝯditio nasci¬
turint̾ maritos nich̃ agitur.

Expanded text:
autem depositum inter eas personas minoris donationis causa aestimatur, itra aestimationem quoque dari potest. Uxor uiro fructum fundi ab herede pecuniam mortis causa promitti curauit: defuncto uiro uiua muliere stipulatio soluitur, ut traditio, quae mandante uxore mortis causa facta est: nam quo casu inter exteros condictio nascitur, inter maritos ni
Abbreviated transcription (Latin):
Uobr reis stipulandi ab alto
de latum uisiurand etiam alti
nocebit. QQuodsi reus iuraue¬
ritetiam fidenussori ꝓficit. ¶A
fidenissore ex actum iusuirand
ꝓfic̾e etiam reo cassius et uił. ai
aiunt. Nam quod in locum soło¬
nuis succedit id quoq eo loco ha¬
bendum est. si modo ideo ĩposi¬
tum ẽ iusiurand̾ ut de ip̃o cͣctui¬
me tuerer et de re nõ deꝑsona i¬
iurantis agetur. ¶ Siei ꝗ debi¬
torem meum in udicium exibe
iurau̾it se omnino exibitionem
eius non ꝓmisisse ꝓdesse debito¬
rimeo id non debet.Siuero.
se prestare oporte distiñguend̾
sit. et replicatione emendandũ
litix ideo iurau̾it. anqr post pro¬
missionem exibiit an u̾oqrs

Expanded text:
uobus reis stipulandi ab altero delatum iusiurandum etiam alteri nocebit. Quod reus iuravit, etiam fideiussori proficit. a fideiussore exactum iusiurandum prodesse etiam reo Cassius et Iulianus aiunt: nam quia in locum solutionis succedit, hic quoque eodem loco habendum est: si modo ideo interpositum est iusiurandum, ut de ipso contractu et de re, non de persona iurantis ageretur. Si ei, qui debitorem meum in iudicium exhibere iuraverit se omnino exhibitionem eius non promississe, prodesse debitori meo id non debet: si vero praestare oportere, distinguendum sit et replicatione emendandum, utrum ideo iuraverit an quia post promissionem exhibuerit an vero
Abbreviated transcription (Latin):
soluerit. ¶QQuod et ieideissoꝵ
debiti sic distinguend est. ¶
duobus reis ꝓmitendieusde
pecume si alt irau̾it altiquoq
ꝓdesse debebit. ¶ Exceptio iuns¬
irandi nontĩsiea actioneqs
utatur cuius nomineeregit po¬
iurã ⁊  dumopponideber
etiam si alia si modoo
questio i hoc iudicium deci¬
catur forte si obactionem man¬
dati negocioꝵ gestioꝵ societati

Expanded text:
deiussorem debiti distinguendum est. Ex duobus reis promittendi eiusdem pecuniae alter iuravit: alteri quoque prodesse debebit. Exceptio iurisiurandi non tantum si ea actione quis utatur, cuius nomine exegit iusiurandum, opponi debet, sed etiam si alia, si modo eadem quaestio in hoc iudicium deducatur, forte si ob actionem mandati negotiorum ge
Abbreviated transcription (Latin):
ditor successit meuis locum qmerd¬
usit. nec int̾ alios res iudicata alii ꝓ¬
dẽe. aut noce sol. s⁊ sũ ꝓre idicio prio¬
us sñĩe totum ius alii crelitori itegr
ꝯpaiit eatenus tuenus ẽ quate nus
ad priorẽ crelitorẽ ex p̾cio pecume pue

Expanded text:
ditor successit in eius locum quem exclusit, nec inter alios res iudicata alii prodesse aut nocere solet, sed sine praeiudicio prioris sententiae totum ius alii creditori integrcomparauit, eatenus tuendum, quatenus ad priorem creditorem ex pretio pecunia pe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte cognituꝵ se. et ꝓnũciature.¬
p̃cesẜmt datur. ñ numiqͣm post
unum uł alteꝵ ñ iniquã statĩ
qd appellatur unum ꝓoninbꝰ
hoc autẽ extimare ozeumquis¬

Expanded text:
parte cogniturum se et pronuntiaturpraecesserint datur, nonnumquam post unum uel alterum, nonnumquam statim, quod appellatur unum pro omnibus. hoc autem aestimare o
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsone ⁊ ita ordinem edictoꝵ. uł
penclium moderari. Hem.
tratumcũdies eius suꝑuen̾it.
tunc absens citari debo et sue
nitionis.Is u̾o adusus quem
ĩpetratum ẽ adsit tũc cirtũdu¬
cendumerit edictum pẽptoriũ n¬
decã cognoscetur n ẜ p̾sentẽ ꝓñ
ciab̾r. ¶Circũducto edc̃o uder¬
mus an amplius reus ꝯueniri
possit.an u̾o salua ꝗdemlis est
u̾m ĩstancia tm̃ edc̾ipierit. et ma¬
gis ẽ ut instancia tm̃ꝑierit. ex ĩ¬
tegro anlitigare possit. ¶Scien

Expanded text:
s ita ordinem edictorum uel compendium moderari. 73 Idtratum, cum dies eius superuenerit, tunc absens citari debet: et siue nitionis, is uero aduersus quem impetratum est adsit, tum circumducendum erit edictum peremptorium neque causa cognoscetuntiabitur. Circumducto edicto uideamus an amplius reus conueniri possit, an uero salua quidem lis est, uerum instantia tantum edicti periit: et magis est ut instantia tantum perierit, ex integro autem litigari possit.
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti ꝓpͥrium fundum cuius
ususfr̃ ad te nõ ꝑtineat. que sm̃a
nõ est sine ieone. Nam ubilater
nc̾mentum ⁊ usus fructus Age¬
tur ubi autem apperet seꝑatim
fructuario nõ accedit. ¶Aucu¬
pioꝵ quoq ⁊ uenationum red̃¬
autem fructus puto ad fructii¬
arium ꝑtinere. itatñ ut et uen¬
dere ei et seminare liceat. debet
tñ ꝯserendi agricã seminarium
patum semꝑ renouare qͣi istr̃m
agri. ut finto usufruct. domi¬
no restituatur. ¶Instrumm̃ti aũ
fructũ hre debet. uendendi facil

Expanded text:
veluti proprium fundum, cuius veluti proprium fundum, cuius usus fructus ad te non pertineat. quae sententia non est sine ratione: nam ubi latitet incrementum, et usus fructus augetur, ubi autem apparet separatum, fructuario non accedit. Aucupiorum quoque et venationum reautem fructum puto ad fructuarium pertinere itadere ei et seminare liceat: debet tamen conserendi agri causa seminarium paratum semper renouare quasi instrumentum agri, ut finito usu fructu domino restituatur. Instrumenti autem fructum habere debet: uendendi tamen
Abbreviated transcription (Latin):
nes facturum s etiam uolunta¬
tis causa ut tectoria ⁊ parumen¬
ta ⁊ similia fac̾emneq autemã¬
pliare neꝙ utiles detrahere pꝰ¬
uamiuis melius repolse. ¶ẽ.¬
siturꝰ sit que snĩa ueraẽ. Ide.¬
fundi usuffiꝵ sit legatus qqꝗd
infundo nascitur ꝗcqd indep¬
cipipotest ip̃ius fructus ẽ. sic
tñ ut bomiiuri arbitratu fruat
bit cogieumposse. recte cole. et
si lapides meo fundo sint eorũ
quoꝙ usuffructus. ad eum ꝑti¬
net.S ⁊ silapidicinas hatetla¬
ꝓidem cedere uelit uł ctifodinas
bt. uł harenas omib hus usure
sabinus ait. qiͣ boñ pr̃emfam.
talla post usumifix legatũ sint
ĩuenta.cum tocius agri relinqͣ¬
ꝯtinentur legato. ¶Huic incur¬
ius tractatus ẽ ꝗ solet meo qd̃
accessit tractari ⁊ placint alluu¬
omis quoꝙ usumfructum ad
fructuarium ꝑtinere. ¶S isũ¬
sula iuxta fund̃ in aumine na¬
ta sit. eius usimmifrx. ad fructua¬
rium non ꝑtinere. pegasus scr¬
bit licet ꝓprietati accedat ẽe em̃

Expanded text:
nes facturum, sed etiam uoluptatis causa ut tectoria et pauimenta et similia facere, neque autem ampliare nec utile detrahere nes facturum, sed etiam uoluptatis causa ut tectoria et pauimenta et similia facere, neque autem amfundi usus fructus sit legatus, quidquid in fundo nascitur, quidquid inde percipi potest, ipsius fructus est, sic tamen ut boni uiri arbitratu fruatur. bit cogi eum posse recte colere. Et si apes in eo fundo sint, earum quoque usus fructus ad eum pertinet. Sed si lapidicinas habeat et lapidem caedere uelit uel cretifodinas habeat uel harenas, omnibus his usurum Sabinus ait quasi bonum patrem fatalla post usum fructum legatum sint inventa, cum totius agri relinqucontinentur legato. Huic vicinus tractatus est, qui solet in eo quod accessit tractari: et placuit alluvionis quoque usum fructum ad fructuarium pertinere. sed si insula iuxta fundum in flumine nata sit, eius usum fructum ad fructuarium non pertinere Pegasus scribit, licet proprietati accedat: esse enim
Abbreviated transcription (Latin):
dederat. at si cumequum ꝑ mlsisẜ qs
uel palpatus ẽẽt et calce cum ꝑcusẜit¬
erit puic actionilocus: Et si alia quad¬
rupes aliam xitauit ut dampnumda¬
ret eius quadrupeclis que xcitau̾it
nomine agendumerit. Siuie autem
co corpe paupiem quadrupedes des¬
derit suie ꝑ auam rem qmͣtetigit quã¬
drupes hec actio locum habebit ut pus¬
tisi plaustro bos obtrunt aliꝙ̃ uel uly¬
la aliare deiecta. ¶In bestus autemi
ꝑꝓ naturalem ferocitatem hec actio
iocum non h̃t ⁊ ideo siursus fugit et
sic notuit non potest quondam domi
meum corpus est. ¶Cum arietes uł
cidit/ qntus mucius distinxit ut ĩq ̃¬
demis piss q aggressus erat cessaret
accio. siis qui non ꝓuocaret ꝯpeteret¬
hec actio quam obremeum sibi aut
inquadrupelib noxa caput seqtur
adusus dominum hec actio datur
non cuius funit quadrupes cum no¬
ceret. s cuius nunc est.Plane si ante
Noxe autem dedere ẽ animal tradere

Expanded text:
dedit. at si, cum equum permulsisset quis uel palpatus es‹s›et, calce eum percusserit, erit actioni locus.Et si alia quadrupes aliam concitauit ut damnum daret, eius quae concitauit nomine agendum erit.Siue autem corpore suo pauperiem quadrupes dedit, siue per aliam rem, quam tetigit quadrupes, haec actio locum habebit: ut puta si plaustro bos obtriuit aliquem uel alia re deiecta.In bestiis autem propter naturalem feritatem haec actio locum non habet: et ideo si ursus fugit et sic nocuit, non potest quondam dominmeum corpus est.Cum arietes uel cidit, Quintus Mucius distinxit, ut si quidem is perisset qui adgressus erat, cessaret actio, si is, qui non prouocauerat, competeret actio: quamobrem eum sibi aut in quadrupedibus noxa caput sequitur, aduersus dominum haec actio datur, non cuius fuerit quadrupes, cum noceret, sed cuius nunc est.Plane si ante Noxae autem dedere e
Abbreviated transcription (Latin):
fix. ¶Ulusfix. et exc̾totempeet
usq ad c̾tum tp̃c et alt̾uis inris
ad iudicari potest ¶oqd̾ anmoti
do post litem ꝯtest̾. alint eque eue¬
int in boc iudicium. ¶S et sido
aut culpa fecit ñudicium fami¬
teream ꝗs actionem heattñten¬

Expanded text:
fructus et ex certo tempore et usque ad certum tempus et alternis annis adiudicari potest.Id quod amnis fundo post litem contestatam alluit, aeque uenit in hoc iudicium.Sed et si doaut culpa fecit, in iudicium famiraeterea quis actionem habe
Abbreviated transcription (Latin):
Tienationes enim post iudicum
acceptum me̾dc̃e sunt dumntar
uolutarie nõ oque uetustiorem
Icãm et originem iuris hñt neti
q̃ b̾rs noneiat ante litemotef .
et post impleta fu̾it remde urdi¬
cio subducit. ¶Usũs fr̃. An mui

Expanded text:
ationes enim post iudicium acceptum interdictae sunt dumtaxat uoluntariae, non quae uetustiorem causam et originem iuris habent necqui heres non erat, ante litem contestatam et postea impleta fuerit, rem de iudicio subducit.Us
Abbreviated transcription (Latin):
sentem ñ noxe dedit. Si negaũit dñs
ĩpotestate sua ẽẽ ẜuum ꝑmictit pretor
actoriarbitrium uti iire nirando id
decioere an iudicumi dictaresme noxe
declitione uelit ꝑ qd̃ unicet si ꝓbau̾it eũ¬

Expanded text:
sentem non noxae dederit. Si negauit dominus in sua potestate esse seruum, permittit praetor actori arbitrium, utrum iureiurando id decidere an iudicium dictare sine noxae deditione uelit, per quod uincet, si
Abbreviated transcription (Latin):
Lectio u̾o altere libauit. Idemim
pretor introduxit ne eludetu
actor nõ ut etiam lucr facet. Iaͥ¬
ꝙ exceptione asequenti submo¬
uebitur. hus ꝯsequens est ursi

Expanded text:
lectio uero alterum liberabit: id enim praetor introduxit, ne eluderetur actor, non ut etiam lucrum faceret: ideoque exceptione a sequenti summouebitur. His consequens est, u
Abbreviated transcription (Latin):
pupilli non ꝓhibetur filiam suam¬
mãdata exeadem ꝓ uĩcia uxorem
duce idꝙ etiam qͥbdam mãdatis
cia tñ pot de positum offmñsi ĩ eademi
uolũtate ꝑseuat iustas nupcias effici
et. Ideoq postea libos natos ex iusto ma¬
trimonio legittimos eẽ. ¶Dem.¬
On est m̃m si tutor uł curator pupillã
suã intra uicesimũ et .ui. annũ ñ despõ¬
satũ apr̃e nec test̾o destinatã ducat ic¬
rem ul eam filio suo iungat. quo fc̾o ut¬
q ĩfamatur. et ꝓdignitate puelle extra
ordiem coartetur. nec int̾est filius sun
uiris an ĩpr̃is potestate sit tutoris cura¬
toris uesit. ¶Libtum eam pupillam
cuius pronus res ad mĩstrat uxorem
On solu uiuo testatore s post mortẽ eius
filius tutoris duce uxore ꝓ hibetur eã
cinus tutele Romobstrictus pat̾ fuit.
nec puto int̾ ẽẽ extitit ei b̾rs fillius an
it forteexhrdatus aut p̾citus autemã¬
reuocari oporteat. ¶De uno dubitari
pot᷑. si auus tutela gessit. neptis exfilio¬

Expanded text:
pupilli non prohibetur filiam suammandata ex eadem provincia uxorem ducere idque etiam quibusdam mandatis tamen post depositum officium, si in eadem voluntate perseverat, iustas nuptias effici: et ideo postea liberos natos ex iusto matrimonio legitimos esse. Idemonium, si tutor uel curatur pupillam suam intra uicesimum et sextum annum non desponsam a patre nec testamento destinatam ducat uxorem uel eam filio suo iungat: quo facto uterque infamatur et pro dignitate pupillae extra ordinem coercetur: nec interest, filius sui iuris an in patris potestate sit. Curatoris libertum eam pupillam, cuius patronus res administrat, uxoremon solum uiuo tutore, sed et post mortem eius filius tutoris ducere uxorem prohibetur eam, cuius tutelae rationi obstrictus pater fuit: nec puto interesse, exstiterit ei heres filius an it forte exheredatus aut praeteritus emanreuocari oporteat. De uno dubitari potest, si auus tutela
Abbreviated transcription (Latin):
sit adopcionem mantieis impeclire. et¬
quasi ꝑꝑ hoc intponatur ut ratio tute¬
le redoende cobibeatur:quam causam
ꝓbibitionis nuipciaꝵ ꝯtrabendarum
oracio diui marci ꝯtinet. ¶ Et siqs cu¬
rator neutri bonis datus sit ꝓbibitio¬
nemeius dem senatus ꝯsulti ĩducit.
Namethic d reonemredde. nec spacium
ad mĩstratioius mouere nos debet qr ne
ĩtutore nec icuratore dicimus discrimẽ
niaioris aut minoris temporis quo pa
rator negocia gessit eaq ñdum recepta
Rone decessit filia h̾rde relictaq̃ritur an
eam filio suo possit cicius collocare in
cui obligatus ẽẽt ex aliqua reone ꝓbi¬
betur sibifilio ꝙ suo ꝯiunge. ¶Si is qpu
piliam abstinet bonis pris sui ronemi
enis rei prestare debet. et sic fieri potest. ut
si i dsuicius hoc fecerit. et hoc noĩe ꝯdẽp¬
naridebeat. s et si optime ꝯsilio usus sit
uendo pat̾e ius decesẜat. nichilominus
nuptie.nam qbñ tutelam exfide admi¬

Expanded text:
sit adoptionem mariti eius impedire, quasi propter hoc interponatur, ut ratio tutelae reddendae cohibeatur, quam causam prohibitionis nuptiarum contrahendarum oratio divi Marci continet. Et si quis curator ventri bonisque datus sit, prohibitionem eiusdem senatus consulti inducit: nam et hic debet rationem reddere. nec spatium administrationis mouere nos debet, quia nec in tutore nec curatore discrimen maioris aut minoris temporis, quo inrator negotia gessit eaque nondum recepta ratione decessit filia herede relicta, quaerenti, an eam filio suo posset Titius collocare in cui obligatus esset ex aliqua ratione, prohibetur sibi filioque suo coniungere. Sed et is, qui pupillam abstinet bonis patris sui, rationem eius rei praestare debet et fieri potest, ut etsi inconsultius hoc fecerit, et hoc nomine condemnari debeat. sed et si optimo consilio usus sit uendo pater eius decesserat, nihilo minus nuptiae: nam qui bene tutelam e
Abbreviated transcription (Latin):
Bient enmet quidam cogere adlusum
uel abmicio uel uictidum retinẽt. Sena¬
tus ꝯsultum uetuit ĩpecumam ludere.
preterquamꝗs certet hasta uelpilo ia¬
ciendo uel currendo ⁊ iel saliendo lucta¬
do uel pugno uel qd uirtutis causa fiat

Expanded text:
ent enim quidam et cogere ad lusum uel ab initio uel uicti dum retinent. Senatus consultum uetuit in pecuniam ludere, praeterquam si quis certet hasta uel pilo iaciendo uel currendo saliendo luctando pugnando quod uirtutis causa fiat
Abbreviated transcription (Latin):
rum sine dubio augent b̾rdi¬
tatem. ¶Cum prediximus om¬
nes b̾rditarias actones mh̾rdi¬
tatis petitionem uenire quen¬
tur utrum cum sua natura ue¬
mant. aut ꝯtraut puta ẽ quedã
actio. que ꝑ ificiationem cres¬
cit. utrum cum suo incremen
simplum soluturum. ¶Idem
recteait.si noxali iudicio ꝯdẽp¬
natus sit posẜor defuncto. non
posseeum dedentem noxe offõ
noxe dedende facultatem. quã¬
diu iudicati ꝯueniatur. post
susceptum iudicium autem¬
non potest noxe dedendo se lib̾¬
are suscepit aũt ꝑpetitionem br̃¬
ditatis. ¶Prete hec multa re¬
pimus tractata ⁊ depetitione

Expanded text:
rum sine dubio augent hereditatem. Cum praediximus omnes hereditarias actiones in hereditatis petitionem venire, quaeritur, utrum cum sua natura veniant an contra. ut puta est quaedam actio, quae infitiatione crescit: utrum cum suo incrementsimplum soluturum. Idem recte ait, si noxali iudicio condemnatus sit possessor defuncto, non posse eum dedentem noxae officio noxae dedendae facultatem, quamdiu iudicati conveniatur, post susceptum iudicium non potest noxae dedendo se liberare: suscepit autem per petitionem hereditatis. Praeter haec multa repperimus tractata et de petitione
Abbreviated transcription (Latin):
nus ẜuitutem debem. ¶Libtas E¬
uitutis usucapitur siedes possidea¬
tur. quare sus qui alcius hebat edi¬
ficatum ante statutum tempus edes
possidere de sut interpellata usucapio
est. Is autemquipostea easdem edes
possidere cepit ex ĩtegro statuto tem¬
pe libtatenusu capiet. Naturaenĩ
fuitutum ea est ut possideri nõ pos
Uin debere columpnãm restituere
Nuc homis uncinaredium ferebat.
fuius eent edes que deeuirent nõ¬

Expanded text:
nus seruitutem deberem. Libertas senus seruitutem deberem. Libertas seruitutis usucapitur, si aedes possideantur: quare si is, qui altius aedificatum habebat, ante statutum tempus aedes possidere desiit, interpellata usucapio est. is autem, qui postea easdem aedes possidere coeperit, integro statuto tempore libertatem usucapiet. natura enim seruitutium ea est, ut pEum debere columnam restituere, quae onus uicinarum aedium ferebat, ‹cu›ius essent aedes quae seruirent, no
Abbreviated transcription (Latin):
ctiam sirursus uendere uuilt nomi¬
natim imponenda fuitus est alio¬
qnlibere ueneunt. ¶Si ꝑtem pre¬
du nactus sii quod mnchi aut cui
Itaq sipretlia mea predustiis ẜui¬
ant. et tuor ꝑtem mihi iego meor
ptem tibi tradidero manebit rintꝰ.
item usus fr̃. maltutris predus acq¬
situs non intrumpit eitutem.
itestamento dampnatus ¶ Dem.¬
hrs ne officet uiciniluminbo. ẜii¬
tutemq prestaret de posuit eclifici¬
um dedenda erit legatario utił ac¬
tio qua ꝓhibieatur. hrs sipostea extol¬
le suprapriorem moclum conabit᷑¬
Nedes mec fuiant edib lucuticirete¬
dibo publu meii ne alcius edifica¬
re michiliceat. ⁊ aticio precario pecie¬
rim ut alcius tollerematq ita ꝑsta¬
tucum tempus edificatum habue¬
rolibtatem adusus publium me¬
inum usucapiam. Nonenim una
Eintus ticio ⁊ menio debebatur. s
ducagumentum reiprebet. qd̃
si alt exhus fuitutem michiremi¬
siss ab eo solo hib̾arer. altinichilomi¬

Expanded text:
t si rursus uendere uult, nominatim imponenda seruitus est: alioquin liberae ueniunt. Si partem praedii nanctus sim, quod mihi aut cui itaque si praedia mea praediis tuis seruiant et tuorum partem mihi et ego meorum partem tibi tradidero, manebit seruitus. item usus fructus in alterutris praediis adquisitus non interrumpit seruitutem.Si testamento damnatus heres, ne officeret uicini luminibus seruitutemque praestaret, deposuit aedificium, concedenda erit legatario utilis actio, qua prohibeatur heres, si postea extollere supra priorem modum aedes meae seruiant aedibus Lucii Titii et aedibus Publii Maeuii, ne altius aedificare mihi liceat, et a Titio precario petierim, ut altius tollerem, atque ita per statutum tempus aedificatum habuero, libertatem aduersus Publium Maeuium usucapiam: non enim una seruitus Titio et Maeuio debebatur, sed duae. argumentum rei praebet, quod, si alter ex his seruitutem mihi remississet, ab eo solo liberare‹r›, alter‹i› nihilo mi
Abbreviated transcription (Latin):
ticausa id neq auimenẽe neq te¬
existimatur. Onmes autem
suitutes predior ppetias cas
hre debent. et ideo neꝙ ex latu
neq ex stagno xedi aque duc¬
tus potest.stilliciduquoq ic¬
tendi natural et ppetua causa
ẽẽ debet. Pompon.¬

Expanded text:
ti causa, id neque flumen esse neque teexistimatur. omnes autem seruitutes praediorum perpetuas causas habere debent, et ideo neque ex lacu neque ex stagno concedi aquae ductus potest. stillicidii quoque immittendi naturalis et perpetua causa esse debet. 29 Pompon
Abbreviated transcription (Latin):
gate fuit ones nõ prius eitraden¬
⁊das qmͣ quo  h̾rde descripemt. Namet
siẜnus accor ĩꝗt fuit legatus nõ aliaᷤ
eum tradendum qmͣ si Rones rectlid̾it
nos udebimus nũꝗd caucio sit int̾po¬
nenda ut quociens desiderate fu̾mt ixo¬
nes uel actor prelegatus copia eoꝵ fi¬
at. Pleꝵq enim auctentice ixones sũt
necessarie actori adinstruenda eaque
postea em̃gunt ad noticiam eius spectan¬
cia et necessarium ẽ cautionem abeo su¬
ꝑ hoc cobrdib prestari. ¶ Idem pompon̾.
ait columbas que emicti solent decolum¬
bario uenire infamilie h̃cisde nidicium
cumnr̃e sint tamdiuqmͣ̃diuꝯ suetudi¬
nem b̃ant ad nos reu̾tencli. Quaresiꝗs
eas apprehendiss furti nobis ꝯpetit actõ
Idem et mapibo diciturqret ĩpatrimomo
nr̃o ꝯputantur. ¶ S et si ꝗd de pecorib
nr̃is abestus ereptum sit uenire ĩ familie
h̾cisꝯ de iudicium putat si feram euaẜit
q̃s h̾rdes usuceꝑunt cum defuncto tradi¬
te eent et hee quoq res que urdibotra¬

Expanded text:
 non prius ei tradendas, quam coheredes descripserint. nam et si seruus actor, inquit, fuerit legatus, non alias eum tradendum, quam rationes reddiderit. nos uidebimus, numquid et cautio sit interponenda, ut, quotiens desideratae fuerint rationes uel actor praelegatus, copia eorum fiat? plerumque enim authenticae rationes sunt necessariae actori ad instruenda ea, quae postea emergunt ad notitiam eius spectantia. et necessarium est cautionem ab eo super hoc coheredibus praestari. Idem Pomponius ait columbas, quae emitti solent de columbario, uenire in familiae herciscundae iudicium, cum nostrae sint tamdiu, quamdiu consuetudinem habeant ad nos reuertendi: quare si quis eas adpraehendisset, furti nobis competit actio. idem et in apibus dicitur, quia in patrimnostro computantur.Sed et si quid de pecoribus nostris a bestia ereptum sit, uenire in familiae erciscundae iudicium putat, si feram euaserit:as heredes usuceperunt, cum defuncto traditae essent: hae quoque res, quae heredibus tra
Abbreviated transcription (Latin):
maximo idẽ priceps in hec ũ¬
ba repsit. alia ẽ auctoritas p̾¬
s̃enciũ cestiũ. alia testimo nio¬
rũ q̃ recitarisolẽt. tecum ergode¬
lib̾a. ut si retine eos uelis des eis
impẽdia. ¶Ex lege iulia deui
Cauetur. ne hac lege ĩ reumtes¬
bes erunt qcumq iudicio pub¬
lico dampnatꝰerit. q uecorũ
mĩtegir restitutus nõerit.qq
ĩuĩculis custodia uepublica
erit quecũ bestus ut depugna¬
ret se locauat que ue palam

Expanded text:
o idem princeps in haec verba rescripsit: "Alia est auctoritas praesentium testium, alia testimoniorum quae recitari solent: tecum ergo delibera, ut, si retinere eos velis, des eis impendia". Lege Iulia de vi cavetur, ne hac lege in reum tesbes erit, quive judicio publico damnatus erit, qui eorum in integrum restitutus non erit, quive in vinculis custodiave publica erit, quive ad bestret se locaverit, quive palam
Abbreviated transcription (Latin):
fidem. ¶Testes non temere e¬
uocãdi sũt ꝑlongũ iter et me¬
to minus milites e uocãdi st
asignis uł munib phibendi
dos ꝑtinz diligencie iudican¬
tis ẽ ex plorarẽ. q̃ suetudo

Expanded text:
fidem. Testes non temere euocandi sunt per longum iter et multo minus milites auocandi sunt a signis uel muneribus perhibendi ndos pertinet, diligentiae iudicantis est explorare, quae consuetudo
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ad unam ꝓbonis sp̃emco¬
guitionẽ statim alligari debe
Iuus adrianus iumio rufino
ꝓcõsuli macedomie ipalt testi¬
bo se nõ cestimonus clituresy¬
baeple ad hanc ptem ptinẽcia
hec sunt: que crimina obiecita¬
nec testes ꝓdricebat. s testimo¬
ms uti uolebat. qb apd̃ mei
locus nõ est. Nam ip̃os in t̾roga¬
re solco. quẽ remisi ad ꝓuĩciẽ
p̾sidem. ut is defide testĩ q̾rer.

Expanded text:
utique ad unam probationis speciem cognitionem statim alligari deberdivus Hadrianus Iunio Rufino proconsuli Macedoniae rescripsit testibus se, non testimoniis creae ad hanc partem pertinentia haec sunt: 'Quod crimina obiecerit anec testes producebat, sed testimoniis uti uolebat, quibus apud me locus non est nam ipsos interrogare soleo, quem remissi ad prouinciae praesidem, ut is d
Abbreviated transcription (Latin):
u̾m ẽẽ. si ⁊ eius sit auctoritatis
arbit᷑. ut incessibo soleat agere⁊
litigatores facile eo loco uenire

Expanded text:
um esse, si et eius sit auctoritatis arbiter, ut in secessibus soleat agere, et litigatores facile eo loci uenire
Abbreviated transcription (Latin):
Rgentarius ronem edere iube¬
tur. nec inter est ancum ip̃o ar¬
gentario controuersia sit an
cum alio. Ideo autem argento¬
ab similes eis edere rationes cos¬
it qr officium eorium atq mini¬
terium publicam habet causam
et hec principalis corum oꝑa est
ut etiamactus suirationemdi¬
ligenter conficiant. ¶Ecliaũt
ratio intelligitur ita si acapite
edatur. Namratio nisi acapite
inspiciatur ĩtelligi non potest.
s. ut non totum cuiq colicem i¬
ronum totasq membranas
inspiciendi describendiq potes¬
tas fiat. s ut ca sola rationum¬
pars que ad instruendum ali¬
quem ꝑtineat. inspiciatur et cõ¬
scribatur. ¶ Cum aũt mid act̃

Expanded text:
rgentarius rationes edere iubetur: nec interest cum ipso argentario controuersia sit an cum alio.Ideo autem argentaabsimiles eis edere rationes cogit, quia officium eorum atque ministerium publicam habet causam et haec principalis eorum opera est, ut actus sui rationes diligenter conficiant. Edi autem ratio ita intellegitur, si a capite edatur, nam ratio nisi a capite inspiciatur, intellegi non potest: scilicet ut non totum cuique codicem rationum totasque membranas inspiciendi describendique potestas fiat, sed ut ea sola pars rationum, quae ad instruendum aliquem pertineat, inspiciatur et describatur.
Abbreviated transcription (Latin):
est. s ex quo ꝑeti potuit ꝯditione.
existente. ¶ Merito autem temo¬
lem inhoc casu fecit pretor actions
nam cum morte uel alienatio nes
tinguitur peculium sufficieb ri¬
ꝙ ad annum ꝓcluci obligations.
¶Alienatio au̾et manumissiops

Expanded text:
est, sed ex quo peti potuit condicione exsistente. Merito autem temporariam in hoc casu fecit praetor actionem: nam cum morte uel alienatione extinguitur peculium, sufficiebat usque ad annum produci obligationem. Alienatio autem et manumissi
Abbreviated transcription (Latin):
Retor ait post mortem culio
eius ꝗ m altius potestate erit.¬
fi̾nt postea ueqmis emanci¬
patus manunnssus alienatus uefu¬
erit dumtaxat depeculio. Et siꝗddo¬
lo malo eius incuius potestate efcinz
erit quominus peculiumẽẽt ĩ anno
quo primum de ea reexꝑiundi potestaᷤ
erit iudiciumdabo. ¶ Quamdui ẜuꝰ

Expanded text:
etor ait: 'Post mortem eius qui in alterius potestate fuerit. posteaue quam is emancipatus manumissus alienatusue fuerit, dumtaxat de peculio et si quid dolo malo eius in cuius potestate est factum erit, quo minus peculii esset, in anno, quo primum de ea re experiundi potestas eri
Abbreviated transcription (Latin):
uit ut instructa erant cumẜus et ce¬
mino debitores funt tamexalusc
causis qmex ione kalendaniq̃situz
ẽ ancetis h̾rdib adisus eum pecunie
abbus debite actio depeculio.ꝯpetit

Expanded text:
uit ut instructa erant cum seruis et cemino debitores fuerunt tam ex aliis causis quam ex ratione kalendarii: quaesitum est, an ceteris heredibus aduersus eum pecuniae ab his debitae actio de peculio competit
Abbreviated transcription (Latin):
natione accipitur undiq uend¬
tor qr actione de peculio intram
num tenetur. S et si donaiit so¬
uit uel libeꝵ ẽẽ iussis. qͥonis fua
et michi unius udetur nõdand
n ĩmanumissum n meum cu
legatum sit peculium depole
actionẽ. an ergotenetur hist
Ait celsus teneri. qr peculiump¬
nes eum sit ꝗ tradendo id legno¬
rio se libauit.Pegasus auten
caibrdi debi ait abeo cui po¬
lium legatum sit qr ad eum ue¬
munt creclitores. Ergositradi¬
derit sme cautione erit ꝯuemẽ¬
dus. ¶Si precepto ẜuoet pel¬
lio rogatus sit hr̃s restituere
ditatem si de peculio ꝯuemati
trebelliamexceptione nõ uret
ut marcellus tractas ad micte
Is te ciu restituta ẽ hiditas nõ¬

Expanded text:
e accipitur utique uenditor, qui actione de peculio intra annum tenetur: sed et si donauit seuit uel liberum esse iussit, quaestionis fuit: et mihi uerius uidetur non dandam neque in manumissum neque in eum, cui legatum sit peculium, de peculio actionem. an ergo teneatur heres? et ait Caecilius teneri, quia peculium penes eum sit, qui tradendo id legatario se liberauit. Pegasus autem caueri heredi debere ait ab eo, cui peculium legatum sit, quia ad eum ueniunt creditores: ergo si tradiderit sine cautione, erit conueniendus. Si praecepto seruo et peculio rogatus sit heres restituere hereditatem, si de peculio conueniatur, Trebelliani exceptione non utetur, ut Marcellus tractans admittit: is autem cui restituta est h
Abbreviated transcription (Latin):
filius uel ẜuus cinus noĩe dumta¬
xat depeculio actumẽ. ante finitum
iudicium decesẜit. id peculum respi¬
citur. qd̾ aliꝗs eor cum moriebatur
temꝑis peculium legare intelligi
uł. scribit. quolibtas ꝯpetit. Ideoꝙ
om̃ia incrementa peculu quoquo
modo añ aditam brditatem acqsi¬
ta ad manumissum ꝑtine . at siꝗs ex¬
neo peculium ẜui legau̾it in diectu¬
ra uolũtatis testatoris q̃onem ẽe et
uismilius ẽẽ idlegatum ꝙ mortis
temꝑe ĩpeculio fuit ita utq exreb

Expanded text:
filius uel seruus, cuius nomine dumtaxat de peculio actum est, ante finitum iudicium decesserit, id peculium respicietur, quod aliquis eorum cum moriebatur temporis peculium legare intellegi Iulianus scribit, quo libertas competit: ideoque omnia incrementa peculii quoquo modo ante aditam hereditatem adquisita ad manumissum pertinere. At si quis extraneo peculium serui legauerit, in coniectura uoluntatis testatoris quaestionem esse, et uerosimilius esse id legatum quod mortis te
Abbreviated transcription (Latin):
quasi defensor pr̃is iudicium suscepit et
sit ꝯdempnatus de inrem u̾soteñ pr̃em
Namq filius eum iudicio susceptoli¬
tremdare oportet a filio sim stipłatus
et ita ꝯuen̾im filium nam et hic den
remuso fore actionem nisi sidonare
pr̃i filius uoluit dum seobligat: qua¬
re potest diciet si de peculio. actionem
qiͣ defensor pr̃is suscepit teñ pr̃em de
inrem u̾so usq ad peculu qnͣtitatẽ cuiꝰ
snĩe iderit emolumentum ut si fuita
tem dñs tenebitur an musuras et siq¬

Expanded text:
quasi defensor patris iudicium susceperit et sit condemnatus, de in rem uerso teneri patrem: namque filius eum iudicio suscepto litrem dare oporteret, a filio sim stipulatus et ita conuenerim filium, nam et hic de in rem uerso fore actionem: nisi si donare patri filius uoluit, dum se obligat. Quare potest dici et si de peculio actionem quasi defensor patris susceperit, teneri patrem de in rem uerso usque ad peculii quantitatem: cuisententiae id erit emolumentum, ut, si finita tem dumtaxat tenebitur dominus an et i
Abbreviated transcription (Latin):
bit dominum pr̾atuꝵ. S si nõ sint pro¬
misse utiq non debebuntur qr instͥipu¬
latum delucte nõsunt plane siꝯtẽpla¬
tione dñi pecuniam dedi nõ gerenti
exꝑiri. ¶ Dsum autem sic accepimus¬
ut duret u̾sum et ita demum de mre
u̾so ꝯpetit actio si non sit ad ño ẜuo so¬
lutum uel filiositñ innecem creditoris¬
eqssimum autem ẽ dedolo ma. ad u̾¬
sus pr̃em uel dñmꝯ pete actionem.i
Nam et peculiaris debitor si fraudu
ient soluerit ẜuo seꝙ ei debebatur ñ
libatur. ¶ Si dm̃ debitor sit ẜuus. et ab
alio mutuatus ei solint. hactenus nõ
u̾tit quatenus dño debet. ꝙ excedit

Expanded text:
sint promissae, utique non debebuntur, quia in stipulatum deductae non sunt. plane si contemplatione domini pecuniam dedi non gerenti experiri. Versum autem sic accut duret uersum: et ita demum de in rem uerso competit actio, si non sit a domino seruo solutum uel filio. si tamen in necem creditorisequissimum autem est de dolo malo adversus patrem vel dominum competere actionem: nam et peculiaris debitor, si fraudulenter servo solverit quod ei debebat, non liberatur. Si domini debitor sit servus et ab alio mutuatus ei solverit, hactenus non vertit, quatenus domino debet: quod excedit,
Abbreviated transcription (Latin):
ditione s etiam nuda ratiaci.a actoe¬
ꝯuentione et si nõ traditum est. Si R¬
igitur ccͣtumest pignus nuda ꝯuentio¬
ne uideamus ansiqs aui ostend̾it qͣsu
pignoridaturus et es ded̾it anobligaũit
auiz pignorret dsequens ẽut aurumob
uerit hoc auꝵ ẽt et ita pignori dederit. uidẽ¬
dumeritan es pignori obligau̾it. et nũ¬

Expanded text:
ditione, sed etiam nuda conventione, etsi non traditum est. Si igitur contractum sit pignus nuda conventione, videamus, an, si quis aurum ostenderit quasi pignori daturus et aes dederit, obligaverit aurum pignori: et consequens est ut aurum oblvit hoc aurum esse et ita pignori dederit, videndum erit, an aes pignori obligaverit et nu
Abbreviated transcription (Latin):
actione ꝯtraria ꝗ dedit pret᷑ stellionatũ
quem fecit. Pomp̃.
dit.tuq ei nimimos credidistiquos il¬
le soluit ei creditori cupignus ded̾atti¬
biq cum eo ꝯuenit ut eares qͣm iamuẽ¬
diderat pignori tibiẽet. nichilteegisse⁊
stat. qr iam rem alienam pignori accepas
eaenmi seone emptorem pignus libatũ
Hrecepisse. neq ad rem ꝑtinuisse ꝙ tua
nus pecumam recłlidisti erpignus is
q ꝑfenestram emisit. excepturo eo qd̃
de industria ad id posuerit. labeo ait fur¬
tite ag̾ecumdebitore posse.et ad exiben¬
d̃et si agentete ꝯtraria pignor aticia ac¬
cipiat debitor de pignore sibi recuto.
replicabitur dedolo et fraude ꝑqmͣ nec
reclitum. s ꝑfallaciam ablatum idm
telligitur. Up̃.¬
micio siue postea. non tm̃ uendicio liz uer
incipit emptor dm̃um reib̃re s et si non
ꝯuem̃it de distrahendo pignore. hoc tñ
uire utimurut liceat distrahere si modo
non duenit ne liceat ubiubi uero ꝯue

Expanded text:
actione qui dedit, praeter stellionatum quem fecit. Pomponidit tuque ei nummos credidisti, quos ille solvit ei creditori, cui pignus dederat, tibique cum eo convenit, ut ea res, quam iam vendiderat, pignori tibi esset, nihil te egisse constat, quia rem alienam pignori acceperis: ea enim ratione emptorem pignus liberatum habere coepisse neque ad rem pertinuisse, quod tua nus pecuniam reddidisti ei pignus isque per fenestram id misit excepturo eo, quem de industria ad id posuerit, Labeo ait furti te agere cum debitore posse et ad exhibendum: et, si agente te contraria pigneraticia excipiat debitor de pignore sibi reddito, replicabitur de dolo et fraude, per quam nec redditum, sed per fallaciam ablatum id intellegitur. Vnitio siue postea, non tantum uenditio ualet, uerum incipit emptor dominium rei habere. sed etsi non conuenerit de distrahendo pignore, hoc tamen iure utimur, ut liceat distrahere, si modo non conuenit, ne liceat. ubi uero
Abbreviated transcription (Latin):
Um miles ꝗusucapiebat decesẜ
it ⁊ħ̾rs ĩpleu̾it usucapionem equ¬
um est rescindi ꝙ postea usu cap¬
sucapione succedunt ẜuanda sit
cenclit ad h̾rdem ⁊płmq ñ dum
P̾rditate adita ꝯpletur. ¶ S isq
rei .pu. causa ab fint usucepit et
post usucapionem alienau̾it rẽ
restitutio facienda erit. et licets¬
ne dolo affũit ⁊usucepit. lucroi
eius occurri oportet. ¶Idem exte¬
liꝗs omnib causis restitutio fa¬
cienda erit ueluti si adu̾sus eu

Expanded text:
um miles qui usucapiebat decesserit et heres impleuerit usucapionem, aequum est rescindi quod postea usucapusucapionem succedunt, seruanda sint: cendit ad heredem et plerumque nondum hereditate adita completur. Si is, qui rei publicae causa afuit, usucepit et post usucapionem alienauerit rem, restitutio facienda erit et licet sine dolo afuerit et usuceperit, lucro eius occurri oportet. item ex reliquis omnibus causis restitutio facienda erit, ueluti si aduersus eu
Abbreviated transcription (Latin):
tur.ut ꝑsone naturaliter designẽ¬
tur. ut ecce deferunt b̾rditatem se¬
natus ꝯsulta ⁊ mr̃i ⁊ filio. ¶In ni¬
riar etiam actionum ex delicto
uementium obligationes cum
capite ambulant. ¶ Si lib̾tate
adempta capitis diminutio sb¬
secuta sit. ulłi rest̾omi adu̾sus ẜuũ
locus erit. qr nec pretoria uiris¬
dictione ita ẜuus obligatur ut cũ
eo actio sit. S utilis acto ad u̾sus
dominum danda ẽ ut iuł. scribit¬
⁊ nisi insolidum defendatur per¬
mictendum ẽ michi ĩbona que
hunt micti. Item cum ciuitas a¬
missa ẽ nlła rest̃onis eꝗtas ẽ ad¬
u̾sus eum ꝗ amissis bomis ⁊ cun¬
As obligationes que naturalẽ
pr̃ationem h̾re ĩtelliguntur. pala

Expanded text:
raliter designentur: ut ecce deferunt hereditatem senatus consulta matri et filio. Iniuriarum et actionum ex delicto uenientium obligationes cum capite ambulant. Si libertate adempta capitis deminutio subsecuta sit, nulli restitutioni aduersus seruum locus est, quia nec praetoria iurisdictione iteo actio sit: sed utilis actio aduersus dominum danda est, ut Iulianus scribit et nisi in solidum defendatur, permittendum mihi est in bona quae habuit mitti.Item cum ciuitas amissa est, nulla restitutionis aequitas est aduersus eum, qui amissis bonis et ciuias obligationes que naturalem prestationem habere intelliguntur, palam
Abbreviated transcription (Latin):
tis muectaet illata pignori¬
esse locatori etiam siuchilno¬
minatim conuen̾it. S hoc et¬
mutus pacisci potestHinus
rei argumentum est etiam si¬
stipulatio dotis causa facta
est. Namante nupcias male
petitur hoc quasi expressum
iure euanescit stipulatio. iõ
uił. placet ⁊ facto etiam consu¬
lto. cum conuenisset ut don
usure soluerentur. sors non
peteretur et si stipulatio pure
concepta fuisset. conditionẽ
sunt species autemm expu¬
blicacausa fu̾it. aut expriua¬
ta. priuata aut sima. aut n¬
re gentim publica conuen¬
tio est que fit ꝑ pacem. quoci¬
ens inter se dureces bellique¬
dam paciscuntur. PAulus.
lege aliqua confirmatur et
ideo interclum ex pacto actio
nascitur uel tollitur quoci¬
ens lege uelsenatus consul¬
to adiuuatur.¶ Tpm̃. ꝯt¬
ris gentium conuentio¬
nes quedam actõnes pari¬
unt quedam exceptones q̃
pariunt actiones mͣsuo nomi¬
ne nonstant. s transeunt mi
ꝓprium nonien contractusi
ut emptio uendicio locatio.
conductio. societas:comoda

Expanded text:
is inuecta illata pignoriesse locatori, etiamsi nminatim conuenerit. Secundmutus pacisci potest. Huius rei argumentum etiam stipulatio dotis causa facta est: nam ante nuptias male petitur, quasi si hoc expressum iure euanescit stipulatio. idem Iuliano placet. Ex facto etiam consultus, cum conuenisset, ut donec usurae soluerentur sors non pet‹ere›tur, et stipulatio pure concepta fuisset, condicionem sunt species. aut enim ex publica causa fiunt aut ex priuata: priuata aut legitima aut iuris gentium. publica conuentio est, quae fit per pacem, quotiens inter se duces belli quaedam paciscuntur. 6 Pauluslege aliqua confirmatur. et ideo interdum ex pacto actio nascitur uel tollitur, quotiens lege uel senatus consulto adiuuatur. 7 ris gentium conuentiones quaedam actiones pariunt, quaedam exceptiones. Quae pariunt actiones, in suo nomine non stant, sed transeunt in proprium nomen contractus: ut emptio uenditio, locatio conductio, societas, commoda