comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
olipicarũ pͥmiũ capito. ⁊ quã uol& sibiri. ana¬
gistratu deposcito. ⁊ magistratꝰ eic̃cedito Cca
teralex ẽ liranno occiso quenq tiꝰ ꝑximos cas¬
natione magstratꝰ necato Alexanhrũ qͥapio
phereos intessalia tirannidẽ occuparit gra
sua cui nom̃ tebe fuit. nocta cũsi mul culura
occidit Hec filiũ suũ quẽ extiranno habebe
sibi inp̃miilo co deposcitꝰ Sunt qͥ exlegȩ preri
occididicant oportere. Resinuiditio ẽ Inhe
nere utrãq in partẽ id ẽ loci atq eadẽ pas¬
ta cuenient Ideo qđ ut̃q sua legȩ c̃firmun
ẽtrariã in firmare debebit. Primũl ge le
iores hẽ adutiliores. ad honestiores ac mas

Expanded text:
o- nicarum praemia capito et quam volet sibi rem a magistratu deposcito et magistratus ei con- cedito. et altera lex: tyranno occiso quinque eius proximos cognatione magistratus necato. Alexan- drum, qui apud Pheraeos in Thessalia tyrannidem occu- parat, uxor sua, cui Thebe nomen fuit, noctu, cum si- mul cubaret, occidit. haec filium suum, quem ex ty- ranno habebat, sibi in praemii loco deposcit. sunt qui ex lege occidi puerum dicant oportere. res in iudicio est. In hoc genere utramque in partem idem loci atque eadem praecepta convenient, ideo quod uterque suam legem confirmare, contrariam infirmare debebit. pri- mum igituaiores, hoc est ad utiliores, ad hone- stiores ac magis
Abbreviated transcription (Latin):
st. Deinde sua elegi a dscriptũ ipsã sententiã
qͦq adiungere Contrariã legẽ. itẽ ad aliã sen¬
tentiã trans ducere. ut si fieri poterit nedisqe¬
pare qͥdẽ uideant᷑ int̃se Lostremo facere sic au¬
sa facultatẽ dabit. ut nr̃a ratione utraq lex c̃
seruari uideat᷑. ad uersarioꝵ ratione. altera
sit necessario negligenda. Locos aut̃ cõmunes
iqͦs ipsa causad &. uidere oportebiit & exitili¬
tatis. ⁊ ex honestatis. ãplisi mis partib sumere.

Expanded text:
sit; deinde suae legis ad scriptum ipsum sententiam quoque adiungere, contrariam legem item ad aliam sententiam transducere, ut, si fieri poterit, ne discrepare quidem videantur inter se; postremo facere, si causa facultatem dabit, ut nostra ratione utraque lex con- servari videatur, adversariorum ratione altera sit ne- cessario neglegenda. Locos autem communes et, quos ipsa causa det, videre oportebit et ex utilitatis et ex honestatis amplis- simis pa
Abbreviated transcription (Latin):
certã quandã re scripta ẽ ꝓpmitiꝰ ad causã accede¬
reuidet ⁊ adiuditiũ magis ꝑtinere. Deinde ex le¬
ge itrũ statĩ fieri necesse sit utrũ habeat aliquã
mora. ⁊ substentationẽ : Nã id qđ stati faciendã
st ꝑfici priꝰoport&. Deude oꝑãdare ut sua lex¬

Expanded text:
certam quandam rem scripta est, propius ad causam accedere videtur et ad iudicium magis pertinere; de- inde, ex lege utrum statim fieri necesse sit, utrum habeat aliquam moram et sustentationem; nam id, quod statim faciendum sit, perfici prius oportet; de-
Abbreviated transcription (Latin):
scripta sua : Hã si hoc crederet᷑ diligent᷑ exeque
cognosci possunt ꝑ intellestã uoluntatẽ. Postea
dicendũ ẽ qđ fieri potuis &. aut qiđ accidere potu¬
is& inquib causã cũ collocat᷑. ostendit᷑ receden¬
dĩ fudsẽ abscriptis ꝓpt̃ necessitatẽ ł honestatẽ
Oñs leges cõp̃hendere om̃a ñ posse q̃ue lint expri¬
mere ł excipere s eẽ natura lit̃ in legib cunctis
tacitas exaptiones. Deinde locũ hunc debebit exeqͥ
qtne sermo hominũ neq scriptũ aliqđ plane se
exprimat. au eloquat᷑ uolunitatẽ s sẽꝑ expesta¬
ruea scriptis aliqua q̃ bi uoluntate intelligiposuit
Deinde utilitatis : ⁊ honesta ts partes explicande suit
inqͥb docebimꝰ qid nosfecerimꝰ ⁊ qiđ aduersarii
uelint. ut nrum utile. aduersarioꝵ inutile de¬
monseret᷑ Dande locũ cõmunẽ debemꝰ inducere.
ñ lateras sequio pottere . quae ⁊ tenues. ⁊ obscarte
sunt nota uoluntatis : s ipsã illã uoluntatẽ. Demide

Expanded text:
scripta sua. Nam si hoc crederetur, diligenter cunccognosci possunt per intellectam uoluntatem. Postea dicendum est quid fieri potuisset aut quid accidere potuisset; in quibus causa cum conlocatur, ostenditur recedendum fuisse a scriptis propter uel necessitatem uel honestatem; omnes leges comprehendere omnia non posse quae uelint exprimere uel excipere, sed esse naturaliter in legibus cunctis tacitas exceptiones. Deinde locum hunc debebit exequi; quod neque sermo hominum neque scriptum aliquod plane se exprimat aut eloquatur uoluntatem, sed semper spectari ex scriptis reliqua quae in uoluntate intellegi possunt. Deinde utilitatis et honestatis partes explicandae sunt, in quibus docebimus quid nos fecerimus et quid aduersarii uelint, ut nostrum utile, aduersariorum inutile demonstretur. Deinde locum communem debemus inducere: non litteras sequi nos oportere, quae et tenues et obscurae sunt notae uoluntatis, sed ipsam illam uoluntatem; deinde
Abbreviated transcription (Latin):
cũ resuna sedeilia scripta scriptũ duas aut
plures senenias significat hoc mͦ. Pat̃ familias
cũ fiiũ heredẽ facer& testam̃to uasa argensea
uxori legaũ Tulliꝰ heres ñs terełiȩ uxori
meȩ xx̃x. pondo uasoꝵ arõ¬

Expanded text:
cum res unam sententiam scripta, scriptum duas aut plures sententias significat, hoc modo: Paterfamilias cum filium heredem faceret, testamento vasa argentea uxori legavit Tullius «heres meus Terentiae uxori meae XXX pondo vasor
Abbreviated transcription (Latin):
causȩgenꝰ hinc omib: argum̃ tandi rationib: tra¬
ctis c̃firmario porteat : TOm̃s res argum̃ tando
c̃firmantur aut exeo qđ ꝑsonis. aut exeo qđ nego¬
tus ad cributũ Ac ꝑsonis hasres ad tributas pu¬
tamꝰ nom̃ naturã uistũ fortunã habitũ affestimẽ.
studia consilia facta causus orationes: Nom̃ ẽ

Expanded text:
causae genus hinc omnibus argumen- tandi rationibus tractis confirmari oporteat. Omnes res argumentando confirmantur aut ex eo, quod personis, aut ex eo, quod negotiis est adtributum. Ac personis has res adtributas putamus: nomen, na- turam, victum, fortunam, habitum, affectionem, studia, consilia, facta, casus, orationes. nomen est,
Abbreviated transcription (Latin):
natrĩ oportebit querere ⁊ qͣsi in absoluta iuridiciali ꝑse hoc
ipsũ abreb om̃ib scͥꝑatĩ considenare At hoc in loco si facul¬
taserit. exẽplis uti oporcebit. qͥb: insimili excusatione ñ sit
ignotũ ⁊ ronteptione magis illis ignoscendũ sussełt ex
delibationis paraib: turpeaut inutile eẽ concedieã rẽ q̃
ab aduersario cõmissi sit ꝑmagnũ eẽ ⁊ magno futurũ de¬
trim̃to si eis res  hnisqͥ potestatẽ habent uindicandi neglec¬
tasits defensoraũt conuersis om̃b. hnis partib poterit uti
Maxime aũt inuluntate defendenda cõmorabit᷑ ⁊ in ea re
adaugendi q̃ uoluntitis suerit ĩpediem̃to i se plus ꝗ facerit
facere ñ potusse. ⁊ in om̃ib reb uoluntatẽ spectarioportere
⁊ se coniunci ñ posse qđ ab sit aculpa i suo ex nomi ne cõmunẽ
heminũ in firmitatẽ possẽ dãpnari Deinde nibil et̃ indig̃¬
niusꝗeũ qͥ culꝑa cartat. supplicioñ carere NLociaũt cõmunes

Expanded text:
naturam oportebit quaerere et quasi in absoluta iuridiciali per se hoc ipsum ab rebus omni- bus separatim considerare. atque hoc in loco, si fa- cultas erit, exemplis uti oportebit, quibus in simili excusatione non sit ignotum, et contentione, magis illis ignoscendum fuisse, et deliberationis partibus, turpe aut inutile esse concedi eam rem, quae ab ad- versario commissa sit: permagnum esse et magno fu- turum detrimento, si ea res ab iis, qui potestatem habent vindicandi, neglecta sit. Defensor autem conversis omnibus his partibus pot- erit uti; maxime autem in voluntate defendenda com- morabitur et in ea re adaugenda, quae voluntati fuerit inpedimento; et se plus, quam fecerit, facere non po- tuisse; et in omnibus rebus voluntatem spectari opor- tere; et se convinci non posse, quod absit a culpa; suo nomine communem hominum infirmitatem posse dam- nari. deinde nihil esse indignius quam eum, qui culpa careat, supplicio non carere. Loci autem communes:
Abbreviated transcription (Latin):
causa faciendiuidebit᷑. aut perestas defusse dus de¬
montꝰhanda: aut facultas. aut uoluntas Pocestas.
sidut nescise aut ñ affuisse. aut conficere aliqͥd ñ
potuisse dicet᷑ . Lacultas si ratio ad utores. adium̃ ta
cȩteraq quȩ ad rẽ ꝑtinebt̃ desuisse alicui demonstra¬
bunt᷑. Voluntas. si animꝰ talib: factis uicuus uinteger
eẽ dicet᷑ Pestremo qͣsad defensionẽ rationes reodabimꝰ.
ins acc usator ad aliosexculpa exim̃dos abutet᷑ uerũ
id breui faciendũ ⁊ inunũ multa s̃ c̃ducenda ut ne
alterꝰ deferdendicausa hc̃ accusare s hnuꝰaacis andi
caidsa lefendere alteru uideat᷑ At accusat qͥdẽ
hȩc fere s̃incausa fecienda ⁊ c̃sideranda Defensor
aĩt exetitrio pͥnũ inpulsionẽ aut nalła fuissedica

Expanded text:
ut po- testas defuisse aliis demonstranda est aut facultas aut voluntas. potestas, si aut nescisse aut non adfuisse aut conficere aliquid non potuisse dicentur. facultas, si ratio, adiutores, adiumenta ceteraque, quae ad rem pertinebunt, defuisse alicui demonstrabuntur. volun- tas, si animus a talibus factis vacuus et integer esse dicetur. postremo, quas ad defensionem rationes reo dabimus, iis accusator ad alios ex culpa eximendos abutetur. verum id brevi faciendum est et in unum multa sunt conducenda, ut ne alterius defendendi causa hunc accusare, sed huius accusandi causa defendere alterum videatur. Atque accusatori quidem haec fere sunt in causa faciendi consideranda: defensor autem ex contrario primum inpulsionem aut nullam fuisse dicet
Abbreviated transcription (Latin):
Reperitioe cũc̃tinent᷑ ibuno atq todẽ ũbo inreb simi¬
lib idiũsis pͥncipit sumunt̃ ħ mͦdo. Vebis istuđͥ attri¬
buendũ ẽ. nob grãẽ hebrrida. uob ista reserit hoiori
t̃. scapio uuritnitiã sustulit. Sccpio cortlicgiuc̃ deleuit
Supo patẽ patẽ repit. Scipio cuutatẽ serutuit lte tum

Expanded text:
similibus et diversis principia sumuntur, hoc modo: «Vobis istuc adtribuendum est, vobis gratia est habenda, vobis ista res erit honori.» Item: «Scipio Numantiam sustulit, Scipio Kartaginem delevit, Scipio pacem peperit, Scipio civitatem ‹servavit.»› Item
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnemonicis minimũ ual& doctrina nisi
ĩdustria studio labore diligtia cõpbetur
Quã plurimos locos uthibeas ⁊ qã maxime
ad p̃cȩpti ac cõmodatos curare pocebis sma
ginib colloc indis ex erceri cotidie c̃uenite
ñ enĩ sic̃ ac& isstudus abducnñ ñ nũqã occu¬
patiõ. ita abhic re nos potest causa deducere
aliq̃ Nũquã ÷ eñ qͥn aliqͥd memoriȩ tradere
uelimꝰ Icũ maximȩ cũ aliquomaiore ne¬
gotio d& inem᷑. Quare cũ sit utile facile
meminisse ñte fallit ꝙ tantoꝑe utile
existimare utilitite cognita. Pluribus
ubis adeãte adhortarin ÷ sendeia neaut

Expanded text:
nemonicis minimum valet doctrina, nisi industria, studio labore, diligentia conprobatur. Quam plurimos locos ut habeas et quam maxime ad praecepta adcommodatos curare poteris; aginibus conlocandis exerceri cotidie convenit. Non enim, sicut a ceteris studiis abducimur nonnumquam occupatione, item ab hac re nos potest causa deducere aliqua. Numquam est enim, quin aliquid memoriae tradere velimus et tum maxime, cum aliquo maiore negotio detinemur. Quare, cum sit utile facile meminisse, non te fallit, quod tantopere utile existimare utilitate cognita. Pluribus verbis ad eam te hortari non est sent
Abbreviated transcription (Latin):
fr&us sna scientia. falsũ qui dd ẽ c̃stituisse de oatoris
edeinerit. quã plilo sophiã concesprit. Neq eo qđ ei
ars qua edielit mͥ inendesissime scripta uideat᷑ : Nã
satis in eauid&ꝰ e antiquis artib: ingmoso & dili¬
gent̃ electas rescolla casse. it ñ nichil ipse quoq noui
ꝓtulisse Uerũ oratori minimũ .ẽ. aearte loqui. qđ
Elocutio Memore Pronuntiatis : Inuentio .e &co¬
gitatiorerũ uerarũ aut uerisimileũ. quȩ causa
pbabilẽ reddant. Dis pontio eꝰ rerũ inuentarũ

Expanded text:
fretus sua scientia falsum quiddam constituisse de oratoris ademerit, quam philosophiam concesserit: neque eo, quo eius ars, quam edidit, mihi mendosissime scripta videatur; nam satis in ea videtur ex antiquis artibus ingeniose et diligenter electas res collocasse et nonnihil ipse quoque novi protulisse; ve- rum oratori minimum est de arte loqui, quod elo- cutio, memoria, pronuntiatio. inventio est excogitatio rerum verarum aut veri similium, quae causam proba- bilem reddant; dispositio est rerum inventaru
Abbreviated transcription (Latin):
dubitationis. quinheres que ipse uella
dar&. Amentiae igitur fuisse. oum
heredi uell& cauere. id asscribere quo

Expanded text:
dubitationis, quin heres, quae ipse vellet, daret. amentiae igitur fuisse, cum heredi vellet cavere, id adscribere, quo
Abbreviated transcription (Latin):
onsuetudinis aut̃ ius eẽputat᷑
id qđ uoluntate om̃iũ sine lege uectas cõꝓbarit:
nea aut̃ quȩdã sunt iura. ipsa iãcerta ꝓpt̃ uectatẽ
Quoingenere ⁊ alias multa ⁊ eoꝵ multo maxima
pars quã p̃tores edicere consuer̃. Quȩdã aut ge¬
nera iuris. iãcerta consuetudine factas Adgen

Expanded text:
onsuetu- dine autem ius esse putatur id, quod voluntate omnium sine lege vetustas comprobarit. In ea autem quaedam sunt iura ipsa iam certa propter vetustatem. quo in genere et alia sunt multa et eorum multo maxima pars, quae praetores edicere consuerunt. quaedam autem genera iuris iam certa consuetudine facta sun
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ cunctt conueniunt. frequent̃ diuersis
in p̃fatione positis. cũ eare ad quã p̃fatioducit᷑
quȩdã in p̃fatione similitudo conifestur
Tiuad quad ducit᷑ prefatio illud est ex mubis
astiũ scriptorib electt multa. & ad unam
quã scripsit artẽ quopulchrior red deretꝰ
p̃cepta exmultis multa collecta:. Huic igit᷑ res
p̃fatio ẽ : Reuisisi pictorẽ nobilẽ helenȩ simu¬
lacrũ pinxisse. Sed eũ c̃ductis & in unũ uo¬
catis quinq uirgnib: quicquid e& pulcherri¬
mũ delegisse. Hoc pspicilic& insuma c̃uenit

Expanded text:
enim cuncta conueniunt, frequenter diuersis enim cuncta conueniunt, frequenter diuersis in praefatione positis cum ea re ad quam praefatio ducitur quaedam in praefatione similitudo confertur. Hic ad quod ducitur praefatio illud est, ex multis artium scriptoribus electa multa et ad unam quam scripsit artem, quo pulchrior redderetur, praecepta ex multis multa collecta. Huic igitur rei praefatio illa est, Zeuxin, pictorem nobilem, Helenae simulacrum pinxisse, sed cum conductis et in unum uocatis quinque uirginibus quidquid esset pulcherrimum delegisset. Hoc, ut perspici licet, in summa conuenit
Abbreviated transcription (Latin):
ĩfiaere deb& In iudiciis quid &quũ sit
querit᷑ indemonstrationib: quid honestũ.
indeliberationib: ut nos arbitramꝰ qu idho¬
nstũsit & quidutile Nã c&eriutilitatis
nodo finẽ in sucidendo & in dissuadendo ex
pedc̃ exipsofine & exiꝑ so gerere causȩ
rasct᷑ quȩ ꝑtineat ad uitȩ alicuiꝰ degiens tra¬
tonẽ aut adsententiȩ dictionẽ Qtire sic̃
inex ponendis controuersiis inudicidi
genere causarũ & p̃ceptoꝵ uersabim᷑. ex quo
pleraq inc&era quoque causarũ genera simili
implicata c̃trouersi io a puilla difficultate
transferent᷑ : Post aut̃ separatĩ dereliquis
dicemt¬
m̃is p̃facio quasi similitudo ẽ. ante id
qđ dicturi sumꝰ ita in ea semꝑ similitudo
captanda ẽ. Quã quã sepe ad hoc deducit᷑. ut
similitudo tollat᷑. Vnde siue futura similitudo ẽ.
siue non. in eo ad qđ p̃fatio p̃parat᷑ ad nĩ adue¬
tendũ semꝑ ẽ utrũ intotosimilitudo p̃fationis
paret᷑ an in partib: aninpaste Frequenter

Expanded text:
ficere debet. in iudiciis, quid aequum sit, quaeritur, in demonstra- tionibus, quid honestum, in deliberationibus, ut nos arbitramur, quid honestum sit et quid utile. nam ceteri utilitatis modo finem in suadendo et in dissuadendo expquaedam ex ipso fine et ex genere causae nascitur, quae pertineat ad vitae alicuius demonstrationem aut ad sententiae dictionem. quare nunc in exponendis controversiis in iudiciali genere causarum et praeceptorum versabimur, ex quo pleraque in cetera quoque causarum genera simili implicata controversia nulla cum difficultate transferuntur; post autem separatim de reliquis di- cemmnis praefatio quasi similitudo est ante id quod dicturi sumus; ita in ea semper similitudo captanda est, quamquam saepe ad hoc deducitur, ut similitudo tollatur. Vnde siue futura similitudo est siue non, in eo ad quod praefatio praeparatur animaduertendum semper est utrum in toto similitudo praefationis paretur an in partibus an in parte. Frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
ircũitio ẽ oratio. rẽ siplice adsũpte circũ GRAUIS¬
scribes edocutione hpacto. Scipionis ꝓuidentia. Κartagi¬
pis opes fregit. Nãhic pisi orpandi ratio q̃dã eet habita
scipio potuit ⁊ bardicgo siplicit̃ appellariꝰ. E ũsione sic.¬
uettione h mͦ. Instabilis mistũ plurimũ fortun᷑ uaduit om̃s
inuidiose eripiũsti berie uiuendi causas facultates. huiꝰ

Expanded text:
ircumitio est oratio rem simplicem adsumpta circumscribens elocutione, hoc pacto: «Scipionis providentia Kartaginis opes fregit.» Nam hic, nisi ornandi ratio quaedam esset habita, Scipio potuit et Kartago simpliciter appellari. CAPUT iectione, hoc modo: «Instabilis in istum plurimum fortuna valuit. Omnes invidiose eripuit bene vivendi casus facultates.» Hui
Abbreviated transcription (Latin):
slegis scriptor assistat & quȩrat a uobis
quid dubitetis quid pos s&cis dicere cũ uob
hoc ⁊ hoc sit de monstratũ Rei&iã sic ac cõ¬
modat᷑ oratio. si aut lex aut lacꝰ aut urbs. aut
monum̃tũ aliqđ acupiat orationẽ : Penume¬
rationẽ sic Quod si letges loqui possent non ne
suc apud nos quȩ rerent᷑ : Iuid nã amplius
desideratis uidices. cũuob hoc ⁊ hoc planũ
factũ sit : Verũ &iã i his enumerationib:
q̃aut supposit& ꝑsonȩ aut reidant᷑ ita ut
ui nr̃a ꝑsona illa om̃a enumerationũ gene¬
ra uarianda sunt ut nunc sib gillatĩ singu¬
la nr̃a argum̃ta ꝑcurrant᷑ ñ pasticionis
ꝓmissio sius pationib exequenda sit . nc̃ int̃ sd¬
peio adiudices facienda. nẽ & nrarũ ⁊ adue¬
arioꝵ argum̃tationũ copulanda collatio Cõmune
aut̃ hocerit inenumerbetione p̃ceptũ ut exuna
qͣq argum̃tatione qm̃ tota ñ potest recenseri unũ¬
qđ q qd̵ ualidũ ẽ deligat᷑. ut memoriarenouet᷑:

Expanded text:
legis scriptor adsistat et quaerat a uobis quid dubitetis, quid possitis dicere, cum uobis hoc et hoc sit demonstratum?'. Rei etiam sic accommodatur oratio, si aut lex aut locus aut urbs aut monumentum aliquod accipiat orationem per enumerationem sic: QVOD SI LEGES LOQVI POSSENT, NONNE HAEC APVD VOS QVAERERENTVR? QVIDNAM AMPLIVS DESIDERATIS, IVDICES, CVM VOBIS HOC ET HOC PLANVM FACTVM SIT? uerum etiam in bis enumerationibus quae aut suppositae personae aut rei dantur, ita ut in nostra persona illa omnia enumerationum genera uarianda sunt, ut nunc singillatim singula nostra argumenta percurrantur, nunc partitionis promissio suis rationibus exequenda sit, nunc interrogatio ad iudices facienda, nunc et nostrarum et aduersariorum argumentationum copulanda conlatio. Commune autem hoc erit in enumeratione praeceptum, ut ex una quaque argumentatione, quoniam tota non potest recenseri, unumquidque quod ualidum est deligatur, ut memoria renouetur,
Abbreviated transcription (Latin):
dein dignatione p̃cipi possut̃ consides emꝰ. Fimus
locꝰ sumit᷑ ab auctoritate cũ cõmemoramꝰ quante curȩ
Itẽ maiorib nr̃is regib ciuitatib zentib hominib
sapientis simis. Senatu. popło legũ scriptoribus. Siđs
ꝑ indignationẽ ostendit᷑ An ad om̃s anad maiorẽ par¬
tẽ qđ a trocissimũ ẽ. anad superiores quales sut hi
quoꝵ exauctoritate indignatio sumit᷑ qđ indignissimũ:
anad pares animo. fortuna corpore qđ iniquis si¬
mu e. anad inferiores qđ ũ ꝑbissimũ ẽ. Tertilocẽ¬
ꝑquẽ quȩ rimꝰ quid nã sit uenturũ sudẽ c&eri facant
⁊ simul ostendimꝰ. huc sic ceis ũsit multos ȩmulos eidẽ
audaciȩ futuros. Ex quoquid malisit euenturũ. de¬
monstrabimsꝰ. Quartꝰ locꝰiẽ ꝑquẽ demonstrumꝰ mul¬
tos alacres exipectare quid statuat᷑. Vt ex eo qđ uni con¬
Hanc esse rem. ql iit se mnel iudicata neq alio cõmu

Expanded text:
dignatione praecipi possunt, considere- mus. primus locus sumitur ab auctoritate, cum com- memoramus, quantae curae item maioribus nostris, regibus, civitatibus, gentibus, hominibus sapientissimis, senatui, populo, legum scripto- ribus. secper indignationem osten- ditur, aut ad omnes aut ad maiorem partem, quod atrocissimum est; aut ad superiores, quales sunt ii, quorum ex auctoritate indignatio sumitur, quod in- dignissimum est; aut ad pares animo, fortuna, cor- pore, quod iniquissimum est; aut ad inferiores, quod superbissimum est. tertiquem quae- rimus, quidnam sit eventurum, si idem ceteri faciant; et simul ostendimus, huic si concessum sit, multos aemulos eiusdem audaciae futuros; ex quo, quid mali sit eventurum, demonstrabimus. quartus locus est, per quem demonstramus multos alacres exspectare, quid statuatur, ut ex eo, quod uni conhanc esse rem, quae si sit semel iudicata, ne- que alio commu
Abbreviated transcription (Latin):
uideat̃ ex aste Itaq supͣdictoꝵ rep&itio ua¬
rianda ẽ. Uariat᷑ aut̃ modis quatuor. Si
aut ens resquas ante dixistibreuit̃ ꝑstringas
⁊colligas quod quidẽ factu facile ẽ: Autsi
in memoriã ciudientiũ reuocesquas pastesiu
pastitione sposueris & quib: poetionib unã
quãq pastẽ c̃firmaris Aut si int̃ y dges
iudices quidã pliꝰ uelint cognos cere. cũ hoc &
hoc docuerimꝰ cũ hoc & hoc planũ fecerimnꝰ.

Expanded text:
uideatur. Itaque supra dictorum repetitio uarianda est. Variatur autem modis tribus, si aut eas res quas ante dixisti breuiter perstringas et colligas, quod quidem factu facile est, aut si in memoriam audientium reuoces quas partes in partitione proposueris et quibus rationibus unam quamque partem confirmaris, aut si interroges iudices, quid amplius uelint cognoscere, cum hoc et hoc docuerimus, cum hoc et hoc planum fecerimus;
Abbreviated transcription (Latin):
causa s̃ && de uoluntas. quae ꝓbari ptd
uel fuisso ł ñ fuisse. tã & sicausa p̃cessi
Hxͣ eauosn a potius at tributis confirmib
quib talis dodeat᷑ ut potuerit causiscõm¬
ueri. Haecigitur accusator dic& . & cimn
uol& alios defendere. quib. fuisse cau
saciendi declarabit. Deinde adiungd
&iã alios locos quos defensori tulles
dabit adsepur gandũ. Quib. locis intã

Expanded text:
causae sunt et deest uoluntas, quod probari potest uel fuisse uel non fuisse, tametsi causa praecessit. Hic ex personae potius attributis confirmabitur, quibus talis doceatur ut potuerit causis commoueri. Haec igitur accusator dicet, cum uolet alios defendere quibus fuisse causa faciendi declarabitur. Deinde adiunget etiam alios locos quos defensori Tullius dabit ad se purgandum; quibus locis ut
Abbreviated transcription (Latin):
sator deb& uerũ argu ̃ tũ c̃ cedere.
Ẽenĩ credibile sed c̃firmare debebit. hoc
equiar guitur ñ ita uisũ fuisse. & hoc apꝓ¬
bare ex at tributis ꝑsonde ñ hanc illũ habu¬
isse opimonẽ. sed illã pocius habuisse quod
accusator deeo cͥũ opinio falsã .. inre: Cum
aut̃ euentꝰfallit ꝙ accidit: exẽplimodo. cum
aliqͥ missocelo. ab terũ int̃ fecit. Vt inscolae
conro uersiis. Vt nero in causisfor ensib¬
cũquis eũ dicat᷑ necasse. cuiꝰ heres nonsit.
sed tam̃sperarit heredẽ. Accusatoris luꝰ
cogitationẽ spectaridebere. ñ euentim
& haederatiocinatione. Incausa aut̃
omni. siue inpulsione. siue inratiocinati¬
one laborandũ. fiusse illis potestatem
aut facultatẽ. aut uoluntatẽ. Potesas
qua posse ostendit᷑. Facultas qua aqduro¬
tores & catera demonstrant᷑. Volunas
quauelle uel uoluisse aliquid declaritͥ.
Ita aliuderit uoluntas. al uid causa sue
mpulsiosit siueratiocinatio. Illa eñ qi¬

Expanded text:
sator debet uerum argumentum condere est enim credibile, sed confirmare debebit hoc ei qui arguitur non ita uisum fuisse, et hoc adprobare ex attributis personae, non hanc illum habuisse opinionem, uel iam potius habuisse, quodaccusator de eo cuius opinio falsa est in re; cum autem euentus fallit quod accidit, exempli modo, cum aliqui misso telo alterum interficit, ut in scholae controuersiis; ut uero in causis forensibuquis eum dicatur necasse cuius heres non sit, se tamen sperarit heredem accusatoris locus est cogitationem spectari debere, non euentum. Et haec de ratiocinatione; in causa autem omni, siue in impulsione siue in ratiocinatione, laborandum est fuisse illis potestatem aut facultatem aut uoluntatem. Potestas est qua posse ostenditur; facultas est qua adiutores et cetera demonstrantur; uoluntas est qua uelle uel uoluisse aliquid declaratur. Ita aliud erit uoluntas, aliud causa, siue impulsio sit siue ratiocinatio; illae enim effi
Abbreviated transcription (Latin):
bsolutionẽ tc facimꝰ siom̃ia que ineidunt incuusam
partientes ponamꝰ Hec quȩ incidunt om̃ia nunc
cierũ maior est mulcitudo. angustior generũ uis
inat᷑a quippe cũgenꝰ multasinse species contineat
qͥ facit partitionẽ despecieb om̃ib causeincidentib.
absolutionẽ quid ẽ seruat. qđ om̃s species in paraitio¬
ne ꝓponit sꝯpecrat qđ specierũ latior distributio.
⁊inpartitione apliꝰ quã quattuor partes om̃ino ẽẽ
ñdebent Ergout absobationȩ melius in distributio¬
ne seru& species illȩ ad genera reseruandȩ sunt
Vt paucis generib: cũs pecies om̃s cõplexi fuerimꝰ ab¬
solutionẽ c̃ficiamꝰ. qđ omĩa. & paucitatẽ qđ gene
ra quȩ incidunt in causã. in distributione collocarꝰ.
ne aut utile aliqđ gemꝰ p̃tereamꝰ. aut postea causȩ qđ
est uitiosius inferamꝰ N aucitas in particione seruat᷑
si genera ipsa rerũ ponunt᷑ neq cũ partib ĩpli

Expanded text:
bsolutionem tunc facimus, si omnia quae incidunt in causam partientes ponamus. Haec quae incidunt omnia nunc  autem specierum maior est multitudo, angustior generum uis et natura, quippe cum genus multas in se spedes teneat, qui facit partitionem de speciebus omnibus causae incidentibus, absolutionem quidem seruat quod omnes species in partitione proponit, sed peccat quod specierum latior distributio est et in partitione amplius quam quattuor partes omnino esse non debent. Ergo ut absolutio melius in distributione seruetur, species illae ad genera referendae sunt, ut paucis generibus cum species omnes complexi fuerimus, absolutionem conficiamus, quod omnia, et paucitatem, quod genera quae incidunt in causam in distributione conlocare debemus, ne aut utile aliquod genus praetereamus aut postea causae, quod est uitiosius, inferamus. PAVCITAS IN PARTITIONE SERVATVR, SI GENERA IPSA RERVM PONVNTVR NEQVE PERMI
Abbreviated transcription (Latin):
arcitionis duȩ partess̃: Vnaq̃ qͥd cũ adũs ariis con¬
ueniat indicat. ⁊ qͥd i nẽ trouersiasit demonstne
lta q̃ dicit̃ distributio headẽ duplex Nã aut ei
mebra contin& q̃ in causas aut eaq̃ ingeniofus
orator Quib dictis intelligat fore ꝑoratũ so¬

Expanded text:
artitionis duae partes sunt, una quae quid cum aduersariis conueniat indicat et quid in controuersia sit demonstrat, altera quae dicitur distributio. Haec eadem duplex; nam aut ea membra continet quae in causa sunt, aut ea quae ingenio fingit orator. QVIBVS DICTIS INTE
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥmis exspestarioportere quẽ max ime aultort̃
uelint. hiiqͥeas iniurias passisint. ⁊ quẽ minine
uelint hii qͥ easiniurias fecisse arguant᷑. Ice ꝑsox
negotiũ partit tam̃ tulliꝰ ñcaus ã sqorationẽdua¬
fictionẽ accusator erucus suscepit. aud acie uo¬
tes rosci sibidepoposcer̃ . Crisogonꝰ aut̃ poteru
pugnat Altera est : inqͣrerũ earũ deb: erims¬

Expanded text:
in primis spectari oportere, quem maxime actorem uelint hi qui eas iniurias passi sint et quem minime uelit is qui eas iniurias fecisse arguatur". Item pronegotium, partitur tamen Tullius non causam, sed orationem, diducfictionem accusator Erucius suscepit, audaciae partes Roscii sibi depoposcerunt, Chrysogonus autem potentia pugnat
Abbreviated transcription (Latin):
expositũ hic tintũ ipsa inuente. unã quãq inrẽ ex¬
ponent᷑ si plicit̃ sine ulla exhornatione iu exhȩuentis
ipsa ex suꝑiore aũt expolitio inuentoꝵ petat᷑ Quare
hec q̃ nẽ p̃cipient᷑ ad c̃firmationis ⁊ rep̃hensionis par¬
tes referre oportebit Om̃is ⁊ de monstratiua ⁊ delibiti¬
ua & iudicialis causa necense in elstoꝵ quȩ ante ȩxpo¬
sitas c̃stitutionis gire uno pluribi de uersetꝰ Hac quĩs
ita . tam̃ cũ cõmunit̃ quedã deom̃b p̃cipi posũnt seꝑa¬

Expanded text:
unam quamque in rem exponentur simpliciter sine ulla exornatione, ut ex hoc inventa ipsa, ex superiore autem expolitio inventorum petatur. quare haec, quae nunc praecipientur, ad confirmationis et reprehensionis partes referre oportebit. Omnis et demonstrativa et deliberativa et iudicialis causa necesse est in aliquo eorum, quae ante exposita sunt, constitutionis genere uno pluribusve versetur. hoc quamquam ita est, tamen cum communiter quaedam de omnibus praecipi possint, sepa
Abbreviated transcription (Latin):
P maprs hnsferlocs consirmabit Sriptori neq
ingeniũ neq opũ q̃ e ullã facultitẽ desuisse. quo
niinꝰ ꝑte posse ꝑscribere id qđ cagitar& non fuuisse
engnue neo dispicde eã cousa extiꝑe quã ad uersarii
ꝓferant siqiquã excipiendũ putass& Consuessetos
qͥ loges seribant exceptionb uti deindeo port& reci¬
pite dut apud eundẽ legis scripionriẽ qͦmagas pbat᷑ eũ
fiusse excepterũ si qiđ excipiendũ pittaro Et osten¬
derc ciusa acciꝑe niha aliud ẽt̃ n loge tellere deo qo
cũ semel causa consideret᷑ nihil atoneat eã exlegȩ
considerare qͥppe quȩ in loge scripta ñ sit Iđ si sit
institutũ om̃ibi: dari cauã ⁊ potestatẽ peecandi cũ in¬
tellexerint uos exingenia eiꝰ qͥ contm legẽ fecerit

Expanded text:
Prima pars his fere locis confirmabitur: scriptori neque ingenium neque operam neque ullam faculta- tem defuisse, quo minus aperte posset perscribere id, quod cogitaret; non fuisse ei grave nec difficile eam causam excipere, quam adversarii proferant, si quic- quam excipiendum putasset: consuesse eos, qui leges scribant, exceptionibus uti. deinde oportet recipite aut apud eundem legis scriptorem, quo magis probetur eum fuisse excepturum, si quid exci- piendum putaret; et ostendere causam accipere nihil aliud esse nisi legem tollere, ideo quod, cum semel causa consideretur, nihil attineat eam ex lege con- siderare, quippe quae in lege scripta non sit. quod si sit institutum, omnibus dari causam et potestatem peccandi, cum intellexerint vos ex ingenio eius, qui contra legem fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
quem locum multis modie
uariare
oporte bit
Tum ipsum secum admirantem.
quid nam contradici possit. tum ad iudicis
officium reuertentem ⁊ abeo quȩ

Expanded text:
quem locum mul- tis modis variare oportebit, tum ipsum secum admi- rantem, quidnam contra dici possit, tum ad iudicis officium revertentem et ab eo qu
Abbreviated transcription (Latin):
restinmis aq honesti sũ mis studus rttionis ⁊ officii. con¬
umit onẽm operã imexercitatione dicendi is inutalis
Eregostudiũ restȩ rationis ad diuina. stidiũ honestiofficu.
ad humina referamꝰ Qđ aũt ait studiũ rectiꝰ dixit quã
sid ixiss& Quare siquis omissa ratione atq officio in
hisenĩ nominib ꝑfecta philosophia : uã qr nullus ora¬
tor plene potest asieqͥ. ideo nob hoꝵ łstudiũ habendũ
ẽẽ demonstrat Consumit om̃em operã in exercitatio¬
nedicendi Consumit inqͥt lã inisto uerbo ẽ inutilis
tiã nominare ut supͣdiximꝰ. nesensũ audientis offen¬
dat ltaq hȩc diffinitio ÷ eloquentie. Cloquentia est
exercitatio dicendi  inutilis sibi. ꝑnicios patriȩ ciuis
alit᷑ Dm̃is hꝰ aut sibi aut patriȩ consulit Aut plussibi
quã patriȩ. Reste gͦ homines adhȩc duo miscenda sa¬
pientuã &eloquentiã pͥmo abutilib suis. Deinde &iam
publicis inuitant᷑ Qui inqͥt fuerit in sola dicendi exer¬

Expanded text:
rectissimis atque honestissimis studiis rationis et officii, consumit omnem operam in exercitatione dicendi, is inutilis Ergo studium rectae rationis ad diuina, studium honesti officii ad humana referamus. Quod autem ait 'studium', rectius dixit quam si dixisset 'quare si quis omissa ratione atque officio'. In his enim nominibus perfecta philosophia est, quam quia nullus orator plene potest adsequi, ideo nobis horum uel studium habendum esse demonstrat. CONSVMIT OMNEM OPERAM IN EXERCITATIONE DICENDI. 'Consumit', inquit; iam in ipso uerbo inest inutilis tiam nominare, ut supra diximus, ne sensum audientis offendat. Itaque haec definitio est eloquentiae: exercitatio dicendi. IS INVTILIS SIBI, PERNICIOSVS PATRIAE CIVIS ALITVR. Omnis homo aut sibi aut patriae consulit aut plus sibi quam patriae. Recte ergo homines ad haec duo miscenda, sapientiam et eloquentiam, primo ab utilitatibus suis, deinde etiam publicis inuitantur. Qui, inquit, fuerit in sola dicendi exer
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest. qđ ne uerbo qͥdẽ mutaripo¬
test
Vorũ hoc sciro debemꝰ indialagisser¬
mo¬
nẽ et̃ ñ distione Distionẽ aũt eẽ oratoris inciuilib
causis. id arco ait Aut alit̃ hoc in sermone atq in
dicendo sit utendũ Sermo philosophi. Dictio ora¬
toras Oratio aũt potest & ad dialagũ c̃uenire. si
sit paulo splendidior eloquertia. ꝓpͥũ tam̃ orato

Expanded text:
dem mutari potest. Verum hoc scire debemus, in dialogis sermonem esse, non dictionem, dictionem autem esse oratoris in ciuillbus causis. Idcirco ait AVT ALITER HOC IN SERMONE ATQVE IN DICENDO SIT VTENDVM. Sermo philosophi, dictio oratoris; oratio autem potest et ad dialogum conuenire, si sit paulo splendidior elocutio, propria tamen orato
Abbreviated transcription (Latin):
Adiuncta uͦ easunt qͣł illis ipsis suprapositis. singulis
aliquomͦ ł excrinsetꝰ coherent ut suma ut caus&. c&erisq
Sicũ ñ ipsa sint s aliunde assumant᷑ c̃uenientia tamen

Expanded text:
adiuncta uero ea sunt, quae illis ipsis supra positis singulis aliquo modo uel extrinsecus cohaerent, ut summae, ut causae ceterisque, sed cum non ipsa sint, sed aliunde adsumantur, conuenientia tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ad hunc modũ Pat̃ familias cũ fliũ heredẽ facer&. ua seiũ
argentioꝵ pondo centũ .u. ux oisuȩ sic logauit herefiais
Postmorteeiꝰ. nasa magnifica ⁊ p̃ciosecelata. perit
a filiomat᷑ Illc sequȩ ipseudl& debere dicit. Primũ
si fieri poterit demonstiandũ ⁊ ñee a bigue scriptũ
ꝓpterea ꝗđ oms in consuetudine sermonis sic irti
exsuꝑiore ⁊ exinferiore scriptura docendũ. id qđ
querat᷑ fieri ꝑspicuũ Quare si ipsa seꝑatĩ exse
uerba c̃siderent᷑. om̃a aut pleraq abigua iusutri
Quȩ aũt ex om̃i c̃siderata scriptira ꝑspicua fiant.
hȩc ambigua ñ oportere existimari deinde qͣ in
sententia script fuenit exceceris eiꝰ scriptis ⁊
exfactis dictis animo atqr uita eiꝰ sumi oͥportebit
& eã ipsa scripturã inqͣ inerit illud alignũ. deti que
rat᷑ totã om̃ib expartib tẽptire. siqđ a ut id id appo¬

Expanded text:
ad hunc modum: paterfami- lias, cum filium heredem faceret, vasorum ad hunc modum: paterfami- lias, cum filium heredem faceret, vasorum argenteo- rum centpost mortem eius vasa ma- gnifica et pretiose caelata petit a filio mater. ille se, quae ipse vellet, debere dicit. primum, si fieri poterit, demonstrandum est non esse ambigue scrip- tum, propterea quod omnes in consuetudine sermo- nis sic uti ex superiore et ex inferiore scriptura docendum id, quod quaeratur, fieri perspicuum. quare si ipsa separatim ex se verba considerentur, omnia aut pleraque ambigua visum iri; quae autem ex omni considerata scriptura perspicua fiant, haec ambigua non oportere existimare. deinde, qua in sententia scriptor fuerit, ex ceteris eius scriptis et ex factis, dic- tis, animo atque vita eius sumi oportebit et eam ipsam scripturam, in qua inerit illud ambiguum, de quo quae- retur, totam omnibus ex partibus pertemptare, si quid aut ad id appo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ suis factis contentio deinde ceceros iuirtutisstudio
repulsũ iri si ese p̃mio ñ sit affect᷑ . Tacultates aũ consi¬
derant᷑ cũ aliꝗđ pecuniarũ p̃miũ postulat᷑ in qͦutrũ copiane
sit agri uertigaliũ pecuniȩ anpenuria c̃siderat᷑ Loci
cõmuneis ficultates augere. ñ minuereo portere. ⁊ in pu¬
dentẽ cẽ qͥ ꝓbeneficio. ñagrãm uerũ merc edẽ postiul&: Con¬
traaũt de petunia ratiocinari sordidũ eẽ cũ degr̃arefe¬
sit ꝓbeneficio postulare Acde c̃stititionib qͥdẽ satis
dictũ Nc̃ dehis controũsiis. quȩ inscripto uersant᷑ dicen
dũ uidet sinscripto uersat᷑ contraũsia. cũ exs critionis
ratione aliqud dubii nascit᷑ Isit ex ambiguo. exscripto
⁊isententia ex contrarus lagib exratiocinatione exdef¬
nitione E cambiguo aũt nascit᷑ controũsia. cũ qid ienserit
scriptor obscurũ. Ad scriptũ duaspluresuc ressignisici:

Expanded text:
cum suis factis contentio. deinde ceteros a virtutis studio repul- sum iri, si ipse praemio non sit affectus. Facultates autem considerantur, cum aliquod pecu- niarium praemium postulatur; in quo, utrum copiane sit agri, vectigalium, pecuniae an penuria, conside- ratur. Loci communes: facultates augere, non minu- ere oportere; et, inpudentem esse, qui pro beneficio non gratiam, verum mercedem postulet; contra autem de pecunia ratiocinari sordidum esse, cum de gratia refesit, pro beneficio postu- lare. Ac de constitutionibus quidem satis dictum est: nunc de iis controversiis, quae in scripto versantur, dicen- dum videtur. In scripto versatur controversia, cum ex scriptio- nis ratione aliquid dubii nascitur. id fit ex ambiguo, ex scripto et sententia, ex contrariis legibus, ex ratio- cinatione, ex definitione. Ex ambiguo autem nascitur controversia, cum, quid senserit scriptor, obscurum est, quod scriptum duas pluresve res significat,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃mode sieriposse quã d qđ nos accipimꝰ qđ illiꝰ
reineq ad mimsbationeq exit᷑ ullus ȩxsi& nos
qđ dicimꝰ facile ⁊ comodȩ transigi possẽ Vt in huc
lege Nihilpphiba& fictã exepli loco pamere qͦ faci¬
lere sintedligat᷑ Meretrix coronã aurea ne hibito
Si h ubuerit publicaẽ Contra eũ qͥ meritricẽ
publicaridicat exlae opotere poss& dici ner

Expanded text:
uod nos accipimus, quod illius rei neque administratio neque exitus ullus exstet; nos quod dicamus, facile et commode transigi posse; ut in hac lege—nihil enim prohibet fictam exempli loco ponere, quo facilius res intellegatur—: meretrix coronam auream ne habeto; si habuerit, publica esto, contra eum, qui meretricem publicari dicat ex lege oportere, possit dici ne
Abbreviated transcription (Latin):
uatitt. existimt se gẽmime nitore ⁊i cturi splendore. aspectꝰ omiũ p̃strip¬
gere. Cũpuerũ respicit. hunc unũ quẽ ego noui uos ñ arbitror alio pomine
baerbarit̃bent utignoti qͥ dudunt upũ putent selegi demultis. Ei dicit¬
inturẽ aut ut domi lectuli stñaoit᷑. Aut ab tiuunculo roget᷑ ethiops qͥadba¬
l peas ueniat. Aut astur coni locꝰ ante hostiũ suũ det ltaliqͥd fragile
false choragiũ gle ẽpararet᷑. Deutide ȩxclamat ut onis audiant in deta
utdiligent᷑ numeret̃ sipotest ante portẽ. puer qͥiã bene paturã noũ.

Expanded text:
vavit, existimat se gemmae nitore et auri splendore aspectus omnium praestringere. - Cum puerum respicit hunc unum, quem ego novi - vos non arbitror -, alio nomine barbaris turbent»; ut ignoti, qui audient, unum putent selegi de multis. Ei dicitaurem, aut ut domi lectuli sternantur, aut ab avunculo rogetur Aethiops qui ad balineas veniat, aut asturconi locus ante ostium suum detur, aut aliquod fragile falsae choragium gloriae conparetur. Deinde exclamat, ut omnes audiant: «Videto, ut diligenter numeretur, si potest, ante noctem.» Puer, qui iam bene eri naturam no
Abbreviated transcription (Latin):
erti ficiosas usꝰ n ata epaeratas ustaeñcais atq inusitatas
freq̃nt̃ ponere ante otulos poterit. ⁊ ȩxhis aliq uenari
siniletudiie q̃ uit oñe aut doeere. Aut aꝑtiore spe fauere
Aut ponere ante oculos possit. Neni restota toto per
xẽplũ elicuiꝰ ftcq cut dicti p̃teriti cũcerti
Auctoris pomine ꝓp̾sitio. Idsumit᷑ usdẽ deceusis qͥb simi¬
lnudo Rẽ oipatiorẽ facit cũ pulliꝰ rei nisi dignitius
cause sumit᷑: aꝑtiore icũid qđ sit obscuriꝰ magis dilucidũ
reddit : sbabiliorẽ cũmogis ueri similẽ facit. Ante oculos
Qre noluimꝰ neq puict qͦ mun intillegerit̃. peq re intellecte plur scribe.¬
magor̾ forme cũ forẽ cũ qͣdã similitudine c̃latio. hȩ sumit᷑
Autliudis Aut uituꝑationis cusci. I audis eause sic. In ibat in pliũ corpore
aduncis. aspetu uenercto. spñ rabido. circũ inspectas huc ullue si que
repperut. cu aliqͥd m̃li faicib alflarꝰ ue ad tinger. dentib insetare

Expanded text:
rtificio, casu, natura conparatas, usitatas atque inusitatas, frequenter ponere ante oculos poterit et ex his aliquam venari similitudinem, quae aut ornare aut docere aut apertiorem rem facere aut ponere ante oculos possit. Non enim res tota totae rei xemplum est alicuius facti aut dicti praeteriti cum certi auctoris nomine propositio. Id sumitur isdem de causis, quibus similitudo. Rem ornatiorem facit, cum nullius rei nisi dignitatis causa sumitur; apertiorem, cum id, quod sit obscurius, magis dilucidum reddit; probabiliorem, cum magis veri similem facit; ante oculos Quare noluimus neque pauca, quominus intellegeretur, neque re intellecta plura scribeum forma cum quadam similitudine conlatio. Haec sumitur aut laudis aut vituperationis causa. Laudis causa, sic: «Inibat in proelium, corpore aduncis, aspectu venenato, spiritu rabido, circum inspectans huc et illuc, si quem reperiat, cui aliquid mali faucibus adflare, ore adtingere, dentibus inseca
Abbreviated transcription (Latin):
pliꝰ dieb quã ex lege oportebat Illis ipsis dieb
lacedemonios funditus euertit ac uicit
Accusatur qđ contralegẽ exercitũ retinuerit
ꝓponit᷑ aũt hic tacita exceptione lexilla qͥ
successori ex lege exercitũ statĩ ñ tradiderit
poenas soluat: In hoc themate. potest qͥdẽ eẽ
compensatiuis status pͥncpalis. feci sed ꝓfui. Verũ
scđa confustio inscripto & uoluntat consistit Scrist
utit᷑ accusator qͥdic̃ a uerbis legis recediño portere Vo¬
luntate ut it᷑ epami nondas. qͥdic̃ legẽ uibere qͥdẽ exer¬
citũ tradi s si nichil urgeat: Alio quinsi rei publicȩ
causa paucis dieb retineat᷑. nullã poenã subẽẽ retinen¬
tiltaq hic inductionẽ potest facere accusator ille. qͥ
contra sententiã legis scripta defendit & similitudi

Expanded text:
plius diebus quam ex lege oportebat: illis ipsis diebus plius diebus quam ex lege oportebat: illis ipsis diebus Lacedaemonios funditus euertit ac uicit. Accusatur, quod contra legem exercitum retinuerit. Proponatur hic autem tacita exceptione lex illa, 'qui successori ex lege exercitum statim non tradiderit, poenas soluat': in hoc themate potest quidem esse compensatiuus Status principalis 'feci, sed profui', uerum secunda conflictio in scripto et uoluntate consistit. Scripto utitur accusator, qui dicit a uerbis legis recedi non oportere; uoluntate utitur Epaminondas, qui dicit legem iubere quidem exercitum tradi, sed si nihil urgueat. Alioquin, si rei publicae causa paucis diebus retineatur, nullam poenam subesse retinenti. Itaque hic inductionem potest facere accusator ille, qui contra sententiam legis scripta defendit, et similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
Aut quid exipsi confessione conficiat᷑ ostendit : Vt
in hoc ipso exẽplo confessionẽ tacentiũ confirmat
aspasia Et tu inqͥt mulier uirũ optimũ uis habere
&tu xenofon uxorẽ habere lectissimã maxime
cupis deinde ex hic confesĩone qiđ conficiat᷑ osten¬
dit Quare inqͥt nisi hoc ꝑfeceritis. ut na. uir
melior. neq femina letior int̾ris sit ꝓfelto sẽꝑid
quod optimũ putabitis eẽ. multo maxime re¬
quiret .s. ut & tu maritussis quã optimȩ
hȩc quã optimo uiro nupta sit
& nonsatis alicui uidebit᷑ dedit
supͥplii losophice inductionis exẽplũ dat nc̃
inrethorica Non quo inquit diuersa p̃cepta sint
sed nequis forte p̃ceptũ inphilosophiã datũ in
rethorica uidere ñ possit Eẽplũ aũt nc̃ po¬
nit apud grecas ꝑuagatũ. Cuiꝰ ex ẽpli huiꝰmodi
thema ẽ Epaminondas imperator. cũ ei succes¬
sũ fuis &. retinuit apud se exercitũ aliq̃t̃ am¬

Expanded text:
aut quid ex ipsa confessione conficiatur ostendit, ut aut quid ex ipsa confessione conficiatur ostendit, ut in hoc ipso exemplo confessionem tacentium confirmat Aspasia: 'et tu', inquit, 'mulier, uirum optimum uis habere et tu, Xenophon, uxorem habere lectissimam maxime cupis'. Deinde ex hac confessione quid conficiatur ostendit: 'quare', inquit, 'nisi hoc perfeceritis, ut neque uir melior neque femina lectior in terris sit, profecto semper id quod optimum putabitis esse multo maxime requiretis, ut et tu maritus sis quam optimae et haec quam optimo uiro nupta sit'. SED QVIA NON SATIS ALICVI VIDEBITVR. Dedit supra philosophicae inductionis exemplum, dat nunc in rhetorica, non quo, inquit, diuersa praecepta sint, sed ne quis forte praeceptum in philosophiam datum in rhetorica uidere non possit. Exemplum autem nunc ponit apud Graecos peruagatum, cuius exempli huiusmodi thema est. Epaminondas imperator, cum ei successum fuisset, retinuit apud se exercitum aliquot am
Abbreviated transcription (Latin):
det negibit Adhȩc singela dit p̃cepta quid
iis ingulis tufacere debeis. E pͥmo a diftĩ¬
uore parte incipit. Si inqͥt negabit ta ẽẽ illid
nde cententio ÷ atq illud qđ in ppostas conces¬
N similitudinib: continet᷑. duo inqͥt facere
bemꝰ Aut illas resquas anteconcessĩt similes
docere huicroi eẽ dequi contentio ÷ Aut siꝑnegabit.
alias inducere si militudines Sinaũt inquit confite¬
bit᷑ habita argumentatio concludenda ẽ. Deinde in qͥt
si tacebit. duo facies aut responsionẽ de eoelicies. dut
si respondere noluerit. quia genꝰ confessionis ẽ taci¬
turnitas. c̃cludendi ẽ argum̃tatio lta in qͥt hocgen
argum̃tandi triꝑtitũ sẽꝑ ẽ Prima in qͥt pars c̃stat
exuna similitudine plurib: ue. Altera ex ea reque
in contentione uersat᷑ & quã nob̵ concedi uolunus
Tertia ex conclusione quȩ aut confirmat confessionẽ

Expanded text:
aut negabit. Ad haec singula dat praecepta, quid aut negabit. Ad haec singula dat praecepta, quid in his singulis tu facere debeas, et primo a difficiliore parte incipit. Si, inquit, negabit ita esse illud unde contentio est atque illud quod in propositis concessisque similitudinibus continetur, duo, inquit, facere debemus: aut illas res quas ante concessit, similes docere huic rei esse de qua contentio est, aut, si pemegabit, alias inducere similitudines; sin autem, inquit, confitebitur, habita argumentatio concludenda est. Deinde, inquit, si tacebit, duo facies: aut responsionem de eo elicies, aut si respondere noluerit, quia genus confessionis est taciturnitas, concludenda est argumentatio. Ita, inquit hoc genus argumentandi tripertitum semper est. Prima, inquit, pars constat ex una similitudine pluribusue: altera ex ea re quae in contentione uersatur et quam nobis concedi uolumus; tertia ex conclusione, quae aut confirmat confessionem
Abbreviated transcription (Latin):
ei reiquã ꝓponimꝰ. simileẽẽ deb&. Ne nichil ege
yr ꝓpositio sillud disimile ẽ cuiꝰ causa ꝓposuimꝰ
Tertio inqͥt id agere debemus. ut nemo intelligat
quo similitudin isspect& ꝓpositio: ne cũ qͥspiam
intellexerit. se ex confessime ꝓpositionis &iã
illi reifidẽ facere quã negauit. Aut ñ respondeit.
Aut male praueq respondeat: Siaũt nesciat quo
tendit similitudinis ꝓpositio. securus confitet᷑
Qua confessione &iã illud qđ negabat ante. ita
ut tuus concedit ẽẽ Cũ aut inquit hoc diligent̃
infacienda inductione seruaueris. ut & ꝓpositio
similitudinis concedat᷑. & illud ꝓpositioni simile
sit. cuiꝰ causa similitudo ꝓposita ÷ & nemo uideit
quo ppositic illa contendat: Officio tuo ꝑista
diligent̃ impleto rurs debebis responsionem
contendentis attendere Unũ aũt detrib: fa¬
cut necesse ÷ Nĩ aut tacebit. aut confitebitur

Expanded text:
ei rei quam proposuimus simile esse debet, ne nihil egerit ei rei quam proposuimus simile esse debet, ne nihil egerit propositio, si illud dissimile est cuius causa proposuimus. Tertio, inquit, id agere debemus, ut nemo intellegat quo spectet similitudinis propositio, ne, cum quispiam intellexerit se ex confessione propositionis etiam illi rei fidem facere quam negauit, aut non respondeat aut male praueque respondeat. Si autem nesciat quo tendat similitudinis propositio, securus confitetur; qua confessione etiam illud quod negabat ante, ita ut tu uis esse concedit. Cum autem, inquit, haec diligenter in facienda inductione seruaueris, ut et propositio similitudinis concedatur et illud propositioni simile sit cuius causa similitudo proposita est, et nemo uideat quo propositio illa contendat, officio tuo per ista diligenter impleto rursus debebis responsionem contendentis attendere. Vnum autem de tribus faciat necesse est: nam aut tacebit aut confitebitur