comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Osius testamentum ideo diciturs quia ueniente pouocessauit ¶ Dequo a postolusi neminis detis
quia in uouat nonenim illud discunt nisi homines renouati exuetestestamento pergrati
pertinentes iam ad iesta mentum pouum quod est regnũ caclorum Vebrei autẽ uetus cistamtũ
hra auccore iuxta numerũ literarũ suarũ inuiginti duos libros accipiunt QDuudents eos inir
¶Quartus uagetaber quod est numeris ¶uintus elclalurisquod est deutro nomi ũ. &Hisun .x. libra
moysi quos hebrei corath latinilegem appellant proprie aute lex appellatur quaeper moysenda¬
Necufidus ordo est prophetaru in quo continentur libriocto quorũ primus bennun ios ue
quilatine iesuniur dicitur & Secundusseptums quad est iudicum. Uertius samuhel quireg ũpri
ierechel ¶Octauus taresra quidiciur xii prophetaruis quilibri quia sibi prolre uitate conuno
int prouno accipiuntur ¶Tertius estordo agio graphorũ id est scã scribenti si ñquo sunt libri no¬

Expanded text:
Vetus Testamentum ideo dicitur, quia veniente Novo cessavit, de quo Apostolus meminit, dicens: quia innovat. Non enim illum discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes jam ad Testamentum Novum, quod est regnum coelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum Esra auctore juxta numerum litterarum suarum in viginti duos lquartus Vagedaber, quod est Numerus; quintus Elleaddebarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thorah, Latini Legem appellant. Proprie lex auteest. Secundus ordo Prophetarum, in quo continentur libri octo, quorum primus, Josuae bennum, qui latine Jesus Nave dicitur. Secundus Sobthim, qui est Judicum. Tertius Samuel, qui est RegumEzechiel. Octavus Tharistra, qui dicitur 12 Prophetarum, qui libri quia sibi prae brevitate adjuncti sunt, pro uno accipiuntur. Tertius est ordo Hagiographorum, id est sancta scribentium, in quo sunt libri no
Abbreviated transcription (Latin):
prior nicena sinodus cccxviii epis coporum constantino augusto imperante per acta est Ip
qua arrianie perfidiae condensnatur blas femia quam deinaequalitate saȩ trinitatis idet
aorius asserebat consubstanialem dõ patri dm̃ filium eacdom scã sinodes per simbulum ꝑe fin uit
Sempdusfodus el patrum subtheo dosio seniore constoninopolim congreg faestquar defen ui

Expanded text:
prima Nicaena synodus trecentorum XVIII episcoporum Constantino Augusto imperante, peracta est, in prima Nicaena synodus trecentorum XVIII episcoporum Constantino Augusto imperante, peracta est, in qua Arianae perfidiae condemnata blasphemia, quam de inaequalitate sanctae Trinitatis, idem Arius asserebat, consubstantialem Deo Patri Deum Filium, eadem sancta synodus per Symbolum definivit. Secunda synodus, CL Patrum sub Theodosio seniore Constantinopolim congregata est, quae Macedoni
Abbreviated transcription (Latin):
ca de eisdem dixisse inuenies .UIII. EDECA NONIBUS CONCILIORUM
anon autem grecelatine regula noncupatur sregula autẽ dicta quod recto educitNec aliquan¬
do alior sũ trahit .¶ Ali dixerunT regulam thetam uel quodregat s̃uel quoduormã recte iuuendi
praebeats uel quod distortum prauum que quid c̃orrigat ¶ Canones autẽ genera lium conciliorũ
atem poribus constantini coeperunt Vn praecedentibus namque annis per secutione feruente :
docendarũ plebium minime clabatur facultas : Indexp̃ianitas indiuersas heresesscissa est q̃uiã
nerat licenti  ep̃is inurũ conuenire nisi tempore si pra dicti imperatoris : Ipse enim dedit facul
tatem xp̃ianis licere congregaris sub hoc itiam sci patres inconcilioniceno : Deomn i orbeee¬
rum conuenientes ĩuxta fidem euangelicam &apostolicam secundum postaposto lasy smbulum
cipaliter fidem complectunturłquãsi .iii. euangelia ut totidem paradisi flumina Cħarum

Expanded text:
a de eisdem dixisse invenies. § 16 De canonibus conciliorum. a de eisdem dixisse invenies. § 16 De canonibus conciliorum. Canon autem Graece, Latine regula nuncupatur. Regula autem dicta quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam vel quod regat, vel quod normam recte vivendi praebeat, vel quod distortum pravumque quid corrigat. Canones autem generalium conciliorum a temporibus Constantini coeperunt. In praecedentibus namque annis, persecutione fervente, docendarum plebium minime dabatur facultas. Inde Christianitas in diversas haereses scissa est, quia non erat licentia episcopis in unum convenire, nisi tempore supradicti imperattatem Christianis libere congregandi. Sub hoc etiam sancti Patres in concilio Nicaeno de omni orbe terrarum convenientes juxta fidem evangelicam et apostolicam, secundum, post apostolos, Symbolurincipaliter fidem complectuntur quasi Evangelia, vel totidem paradisi flumina. Harum
Abbreviated transcription (Latin):
eptimus in quibus duo matheus lohannes. ¶Dc tauus in quibus duo lucas martus QNonus
quibus duo lucas lohannes. ¶ Decimus inquibus singuli eorum propria quaedã dixerunt QQuorum
expositio hȩc est per singulos enim euange listas numerus quidam capitulis adficus ad iacetsquibus
iumeris sub dita est aera quaed am mineo notata quae indicat in quoto canone positus sit pum
cui subiecta est aera .¶ Verbi gratia siestaera una in primo canonessiduȩ insecundo Sitres. intertio
sicper ortdinem usque ad decimm peruenius. ISi igitur aperto quod libet euangelio placiu
Scire quire liquorum euangelistarum similia dicerunt. AAd sumnes adiacentem numerum capi¬
uli & requires ipsum pumerũ in suo canonẽ quem indicat: ibi que inuenes qui& quid dixer
&itademum in corpore in quisita loca quae exipsis numeris indicanturs persingula euangeli¬

Expanded text:
Septimus, in quibus duo: Matthaeus, Iohannes. Octavus, in quibus duo: Lucas, Marcus. Nonus, Septimus, in quibus duo: Matthaeus, Iohannes. Octavus, in quibus duo: Lucas, Marcus. Nonus, in quibus duo: Lucas, Iohannes. Decimus, in quibus singuli eorum propria quaedam dixerunt. Quorum expositio haec est. Per singulos enim Evangelistas numerus quidam capitulis adfixus adiacet, quibus numeris subdita est aera quaedam mineo notata, quae indicat in quoto canone positus sit numerus, cui subiecta est aera. Verbi gratia: Si est aera .I., in primo canone; si secunda, in secundo; si tertia, in tertio; et sic per ordinem usque ad decimum perveniens. Si igitur, aperto quolibet Evangelio, placuerit scire qui reliquorum Evangelistarum similia dixerunt, adsumes adiacentem numerum capituli, et requires ipsum numerum in suo canone quem indicat, ibique invenies quot et qui dixerint; et ita demum in corpore inquisita loca, quae ex ipsis numeris indicantur, per singula Evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
ati uulgo quia sic scribebantꝰ antiqui sicut aratur terra Asinistraenim addexteram pri¬
mum deducebant stilum deinde conuertebantur ab inferiore &rursus addexteram uersus
quos & hodie rusticiuorsus uocant. Eceda est quod adhuc emendatur & necdũ h libris rei¬
anones eu angeliorum ammonius alex andriae primus excogitauitsquem postea eusebius caesari
ensis secutus plenius composuit qui ideo facti sunt ut pereos inuemre & scire possimus qui reliquax
ngelistarum sunilia aut propria dixerun ssunt autem numero decim QQuorum primus amtinet pu¬
meras in quibus uii eadem dicerunt mãtheus marcus lucas iohannes CSecundus in quibus .iII. mãtheus
narcus lucas. Vlertius in quibus .iii. mat heus lucas lohannes ¶Quartus inquibus tres. mãti
marcus io hannes. QQuintus inquibus duo matheus lucas ¶Sextus in quibus duo mãdieus marcus

Expanded text:
m inde vulgo vocati, quia sic scribebant antiqui, sicut aratur terra. A sinistra enim ad dexteram prim inde vulgo vocati, quia sic scribebant antiqui, sicut aratur terra. A sinistra enim ad dexteram primum deducebant stylum, deinde convertebantur ab inferiori, et rursus ad dexteram versus, quos hodieque rustici vocant versus. Scheda est, quod adhuc emendatur, et necdum in libris redcanonensis secutus plenius conposuit. Qui ideo facti evangelistarum similia aut propria dixerunt. Sunt autem numero decem, quorum primus continet numeros, in quibus quatuor eadem dixerunt: Matthaeus, Marcus, Lucas, JoaMarcus, Lucas. Tertius, in quibus tres: Matthaeus, Lucas, Iohannes. Quartus, in quibus tres: Matthaeus, Marcus, Iohannes. Quintus, in quibus duo: Matthaeus, Lucas. Sextus, in quibus duo: Matthaeus, Marcus.
Abbreviated transcription (Latin):
quarii uocantur seđ librarii sunt qui & noua scribunT enuetera PAntiquarii qui tantum modo
a unde & nomen sum pserunNTt AAbscribendo autem scriba nomen accepit officium expri¬
mens uocabuli qualitate ¶Eristrumenta scribȩ calamus & penna ex his enim uerba paginis in¬
nturs sed calamus arboris est penna auiscuius cacumen india de diuiditur into to corpor
unitate seruata .: Credo propter mysterium ut hniduobus apicibus uetus & nouui tẽstamentũ signare¬
tur quibus exprimitur uerbis sac ramentum sanguine passionis effusum. Mictus autẽ calamus
quod liquoremponat. FVnde & apud nautas calare ponere dicitur ¶Penna autem apenden¬
do uocatã idest uolando est enimut dicimus auium I foliae autem librorum appellatȩ siue
ex similitudine foliorũ arborum seu quia ex follibus fiunłidest expellibus quȩde occisis pecudib¬

Expanded text:
antiquarii vocantur; sed 261 librarii sunt qui et nova et vetera scribunt, antiquarii qui tantummodo antiquarii vocantur; sed 261 librarii sunt qui et nova et vetera scribunt, antiquarii qui tantummodo vetera, unde et nomen sumpserunt. mens vocabuli qualitate. Instrumenta scribae calamus et pinna. Ex his enim verba paginis infiguntur; sed calamus arboris est, pinna avis; cuius acumen in dyade dividitur, in toto corpore unitate servata, credo propter mysterium, ut in duobus apicibus Vetus et Novum Testamentum signaretur, quibus exprimitur verbi sacramentum sanguine Passionis effusum. Dictus autem calamus quod liquorem ponat. Unde et apud nautas calare ponere dicitur. Pinna autem a pendendo vocata, id est volando. Est enim, ut diximus, avium. Foliae autem librorum appellatae sive ex similitudine foliorum arborum, seu quia ex follibus fiun
Abbreviated transcription (Latin):
na sio meminit sHaec tibi anatis multũ iniugalata iucerniss carmina quis ignes nouimus aerios:
leius inaridulo maluȩ descripta libello prusiaca uexi munera nauicula ¶Circum cidi libros siciliȩ¬
primũ ipcreb:uit n Tam initio puiicabantur s: Vnde &catullus ait cuidono lepidum nouum libel¬
ex multorum librorum est : Liber unius uoluminis & dictus codex pertrans lationem a codcibus
arborum seuuitium quasi caudex quod in semultitudinem librorum quasi ramorum contineat:
en liber est a uoluendo dictus sicut apud hebreos uoliumna legis uolum ina prophetarum. Li¬
ber est interior tunica corticis quȩ ligno cohȩret .IDe quo uirgilius nec siccaimmoriens alta liber
inulmo s Vnde & liber dicitur iri quo scribimus quia ante usum cartȩ uel mem branarum
Velibris arborum uolumina fiebant idest cõpaginabantur ¶ Vnde & scriptores a libris arbo¬

Expanded text:
na sic meminit11: Haec tibi Arateis multum invigilata lucernis carmina, quis ignis novimus aerios, na sic meminit11: Haec tibi Arateis multum invigilata lucernis carmina, quis ignis novimus aerios, levis in aridulo malvae descripta libello Prusiaca primum increbuit. Nam initio pumicabantur. Unde et ait Catullus: Cui dono lepidum novum libelum vocabulis. 1. Codex multorum librorum est, liber unius voluminis. Et dictus Codex per translationem a caudicibus arborum, seu vitium, quasi caudex, quod in se multitudinem librorum quasi ramorum contineat. 2. Volumen liber est a volvendo dictus, sicut apud Hebraeos volumen legis, volumina prophetarum. 3. Liber est interior tunica corticis quae ligno cohaeret. De quo Virgilius: Alta liberaret in ulmo. Unde et liber dicitur in quo scribimus, quia ante usum chartae vel membranorum de libris arborum volumina fiebant, id est, compaginabantur. Unde et scriptores a libris arbo
Abbreviated transcription (Latin):
ta aliaquam eucharis teo marmore quod auri fulgor hebetatꝰ o ucharisti uiridit
reficiat oculos. Num & quinum mulariam discunt denariorum formis inmorteo span¬
nos subiciunt & geminarum sculptores scara beorum terga quibus nihilest uiridius sub¬
turaliter existunt l ut eum membranum bicolor est quod a confectore unatinguitur partem idestoro
lorepurpureo hniquibus aurũ & argentũ liques cens partescat in litteras. VIIII. LIBRIS CONFICIENDIS
De quo persius iam liber &positis bicolor membrana capillis Purpurea uero inficiuntur co
uełi nomina librorũ apud gentiles certis modulis conficiebantur breuiore formȩ carmina atquȩ
Cepistolȩ  At uero historiae maiore modulo scribebantur : & non solum in carta uel mem branis
am &in omentis elefantinis textilibus quae maluarum foliis atque palmarũ cuius generis cin¬

Expanded text:
ta alia quam e Carysteo marmore, quod auri fulgor hebetet, et Carysti viriditas ta alia quam e Carysteo marmore, quod auri fulgor hebetet, et Carysti viriditas reficiat oculos. 3. Nam et qui nummulariam discunt, denariorum formis myrteos pannos subjiciunt, et gemmarum sculptores scarabeorum terga, quibus nihil est viridius, subturaliter existunt. Luteum membranum bicolor est, quod a confectore una tingitur parte, id est crolore purpureo, in quibus aurum et argentum liquescens patescat in litteras. 259 CAPUT XII. De De quo Persius3, 10: Iam liber et positis bicolor membrana capillis. Purpurea vero inficiuntur co nomina librorum apud gentiles certis modulis conficiebantur. Breviori forma carmina atque epistolae. At vero historiae maiori modulo scribebantur, et non solum in carta vel membranis, sed etiam et in omentis elephantinis textilibusque malvarum foliis atque palmarum. Cuius generis Cin
Abbreviated transcription (Latin):
CTertia hieratica dicta quod ad sacros libros eligebatur similis auguste ae sed sub colo rata
Quarta teneo teca a loco alex an driȩ squi itauocatur fiebat¶ Quinta saltica ab oppido
oSexta corneliana a cornelio gallo praefecto aegypti primũ confecta ¶Septima
emporitica quod ea merces inualuuntur cumsit scripturis minus idonea. IIIΠDEPER RA
ergamena reges cum carta indigerent membrana prum ex cogita ueruNt. MENIS
Vnde & perga menarum nomen huc usq tradente sibi posteritate : seruatum est hȩc &
embranadicuntur quia ex membris pecudum detrahuntur .IFiebanT autem primũ col¬
ris lutei id est crotei postea uero romȩ candida membrana reperta suNł quod appa¬
ruit inhabileesse quod & facilesordescant. Aciemq legentium lȩdant Cum peri¬
resitrehitecti neque aurea lacunaria ponenda inbiblio thecis putenT. Neque pauim̃¬

Expanded text:
ciae. Tertia hieratica dicta eo quod ad sacros libros eligebatur, similis Augusteae, sed subcolorata. ciae. Tertia hieratica dicta eo quod ad sacros libros eligebatur, similis Augusteae, sed subcolorata. Quarta Taeneotica, a loco Alexandriae qui ita vocatur, ubi fiebat. Quinta Saitica, ab oppido Sai. Sexta Corneliana, a Cornelio Gallo praefecto Aegypti primum confecta. Septima emporetica, quod ea merces involvuntur, cum sit scripturis minus idonea. § 11 De pergamenis. Pergameni reges cum carta indigerent, membrana primi excogitaverunt. Unde et pergamenarum nomen hucusque tradente sibi posteritate servatum est. Haec et membrana dicuntur, quia ex membris pecudum detrahuntur. Fiebant autem primum coloris lutei, id est crocei, postea vero Romae candida membrana reperta sunt; quod apparuit inhabile esse, quod et facile sordescant, aciemqtiores architecti neque aurea lacunaria ponenda in bibliothecis putent, neque pavimen
Abbreviated transcription (Latin):
Terȩ litterarum materies par uulorũ putrices ipsaedant ingenium pueris primordias¬
sus quarum studium primi greci tradidisse produnturs greci autem &i tus ci primũ ferro
incaeris seripseruNt ¶ Post ea romaniius serunt pegraphium ferreum quis haberet s Vnde&¬
apudscribas dicebatur caeram ferro necae dito¶ Postea institum est ut cȩram ossibus scriberent
sicut indicat :Aita ini satura dicens uertamus uomerem incaeram inucrone quȩ a remus osseo
graphium autem grecelatine scriptorium dicitur ꝥ Nãgrapliia scriptura dicitur . II DICN
Sartarumusum primum aegyptus ministrauit coeptũ apud menphiticam urbem TIS
iucanus conficitur bibula menphitis carta papiro bibulam autem papirũ dixit quod¬
nore bbat .¶ Carta autẽ dicta quod carptimꝰ papiri tegien decerptũ glutinat
cui genera qua plura sunt APrima & praecipua augustea regia maioris formȩ in
norem octaui ani augusti appellata Secunda lybiana obhonorem lybyae prorus¬

Expanded text:
erae litterarum materies, parvulorum nutrices, ipsae . . . Dant ingenium pueris primordia sensus, quarum studium primi Graeci tradidisse produnturin ceris scripserunt, postea Romani iusserunt apud scribas dicebatur: Ceram ferro ne caedito. Postea institutum est ut ceram ossibus scriberent, sicut indicat Atta in satyra dicens: Vertamus vomerem in ceram, mucroneque aremus Osseo . . . . . Graphium autem Graecartarum usum primum Egyptus ministravit, ceptum, apud Memphiticam urbem. ait Lucanus: Conficitur bibula Mehumorem bibat. Carta autem dicta quod carptim papyri tegmen decerptum glutinatur. Cuius genera quam plura sunt. Prima et praecipua Augustea regia, maioris formae in honorem Octaviani Augusti appellata. Secunda Libyana, ob honorem Libyae provin
Abbreviated transcription (Latin):
uni uersam caelestem societatem conplectitur ordines angelorum & dignitates intelleguntur
&sprohac ipsa dis tributione officiorums Aluthronis Alii dominationes Tlu principatus Talu
potestates dicuntur sprocertis dignitatibus quibus inuicem distinguuntur ¶ Nirtutes ange¬
lica quaedam mninisteria habere per hibentur sper quossigna & miracula ipimun do fiut
propter qđ &uirtutes dicuntur ¶ ꝑorestates sunt quibus uirtutes aduerse subiecte sunt
etindepo testatium niomine min cũpanturs quia maligni sps et& eptestate coercentur
Nes tantum mundo p ioceant quantum cupiunt C Frincipatis sunt hiqui angelorum agoo¬
nibus psun qu ieroeo qued sub aeos angelos ad ex plendum ministerium diuinun disco¬
nuns prin eitatis uocabulumꝰ acceperurt slam ali sunt qui a dministrant ¶ Ali qui tet¬

Expanded text:
universam caelestem societatem Apostolus conplectitur, ordines angelorum et dignitates intelleguntur; universam caelestem societatem Apostolus conplectitur, ordines angelorum et dignitates intelleguntur; et pro hac ipsa distrpotestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguuntur. 17. Virtutes angelica quaedam ministeria perhibentur, per quae signa et miracula in mundo fiunt, propter quod et virtutes dicunet inde Potestatum nomine nuncupantur, quia maligni spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum mundo noceant quantum cupiunt. Principatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt. Qui pro eo, quod subditos angelos ad explendum ministerium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administrant, alii qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
eratihs nascitirus &strium pheaturusemundo gabrihel mittit᷑ ad mariam ut illum ad run¬
tarets qui adideb ellandas a erias potẽstates humilis uenire dignatus est A i chahel ipter
pretatur qui sicut dssquando eni aliquid hnmundo mire uirtutis fit huc arehangelus mittitur
esexipso opere it omen est euis quia ne mo ualet facere quod facere ꝓotest di a fahel iuter p¬
changelus ado mitticur &ipde medicina di uocatur T Vnde & ad cobiam idẽ archangelus
missus oculis eius curationem ad hibuit & aecitate detorsa iui sum ei restituet APer noruris
enim ifiter pretationemse angeli officium designatur ¶ Vrihel interpretatur ignis dificit
legimus apparius se ignem irrubo legimus etiam ignem missum desuper& implesse quod
praeceptum est. E hroni autem & dominationes & principatus & potestates &iur tutes quibus

Expanded text:
erat Dominus nasciturus, et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut illum annunerat Dominus nasciturus, et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut illum annuntiaret, qui ad debellandas aereas potestates humilis venire dignatus est. 12. Michaelpretatur, Qui sicut Deus. Quando enim aliquid in mundo mirae virtutis fit, hic archangelus mittitur. Et ex ipso opere nomen est eius, quia nemo valet facere quod facere potest Deus. Raphael interpreic archangelus a Deo mittitur; et inde medicina Dei vocatur. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis eius curationem adhibuit, et caecitate detersa visum ei restituit. Nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. Uriel interpretatur ignis Dei, sicut legimus apparuisse ignem in rubo. Legimus etiam ignem missum desuper, et inplesse quod praeceptum est. Throni autem et dominationes et principatus et potestates et virtutes, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui enim parua ue simninq aladuantiant angelis quiuero summa arehangeli nancupantur
Archangeli autem decti eoqđ pruneatũ teneant int̃ angłos :Ar cosenim grece latine prin¬
ceps inter pretatur. Sunt enĩ duuis & principes sub quorumordine unicuique angelorũ
officia deputata suti Nam quia archangeli angelis prȩsuntst acharias propheta testaturdi¬
cens Ecce angelus quilo quebatur inime egrediebatur &alius angelus egrediebatur inos¬
cursimeius aduat adeuno curre loquere ad puerum istu dicens iquia abser muro habitabit᷑¬
huerusalems Sitnim inipsis officus agelorũ nequa quã potestates superiores inferiores ds¬
ponerent saullo modo hoc quod homini diceret angelus ab angelo cognouis set ¶Quidam aut
un gelorum priuãtis niominibus appellantur sut peruocabula ipsãi nopere ipso quid
ui leaunt de signetur AT abri el hebraice iplinguam nram conuerticur fortitudo disubi
enim potentia diuina. uel fortitudo manifestatur gabrihel matitur Vnde & eotempore quo

Expanded text:
Qui enim parva vel minima annuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; archos enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim et duces principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangeli angelis praesunt, Zacharias propheta testatur dicens: Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur: et alius angelus egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eum: Curre, loquere ad puerum istum, dicens: Absque muro habitabitJerusalem . 8. Si enim in ipsis officiis angelorum nequaquam potestates superiores inferiores disponerent, nullo modo hoc, quod homini diceret angelus, ab angelo cognovisset. 9. Quidam autem archangelorum privatis nominibus appellantur, 314 ut per vocabula ipsa in opere suo, quid valeant designetur. 10. Gabriel Hebraice in linguam nostram vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia divina vel fortitudo manifestatur, Gabriel mittitur. 11. Unde et eo tempore quo
Abbreviated transcription (Latin):
rio sum di nomenefficiunt. ¶Dicitio autem ineffabilis non quia dici nom potest sed quia finiri sensu
& intellactu humanonullatenus potest &ideo quia deeo nihil digne dci potest ipestabilis est¶X. Deq¬
mum sadd ai sidest onini potens uocatus autem omni potenss eo quod omnupotest : sed a faciendo qđ
uult non apatiendo quod non uult quod sici aliquid acciderit nequaquam esset omps facit enim

Expanded text:
riosum Dei nomen efficiunt; dicitur autem ineffabilis, non quia dici non potest, sed quia finiri sensu riosum Dei nomen efficiunt; dicitur autem ineffabilis, non quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectu humano nullatenus potest, et ideo, quia de eo nihil digne dici potest, ineffabilis est. Decimum vero Sadai, id est, omnipotens. Vocatur autem omnipotens, eo quod omnia potest; sed a faciendo quod vult, non a patiendo, quod non vult; quod si accideret, nequaquam esset omnipotens; facit
Abbreviated transcription (Latin):
nutabilis est sea quae commutabilia facta sunt quasi non sint: quodenim dicitur fuit non est qc
dicitur erdt nondum est ¶ Ds autem esse tantũ nouit fusse & futurũ esse non nouit solus enĩ pater
ũ filio & spuscõ ueraciter est scuuis essentiae comparatum esse nostrũ non essẽ : Iunde &incon¬
loquio dicimus uiuit hĩssquia essentia uitauiuit : quamm ors nonhabet ¶NI Septimua donai
quod generaliter interpretatur dñsquod dominetur creaturae cunctȩ uel quod creatur
omnis dominatui eius deseruiat.¶Dñs ergo & dicitur uel quod dominetur omnibus uel quodti ds¬
meatur acunctis ¶uIII. De tauũ ia quod irdo tantũ ponitur quodetiam ipalle luia in nouis¬
sima sillaba sonat ¶V Nonumtetra gram matons hoc est quattuor litterarũ quodproprie
ud hebreos ipeds ponitur ioth he iotlis heidest duabus iaquae duplicata ineffibile illud &glo

Expanded text:
mutabilis est, ea quae commutabilia facta sunt, quasi non sint. Quod enim dicitur, fuit, non est; et quod mutabilis est, ea quae commutabilia facta sunt, quasi non sint. Quod enim dicitur, fuit, non est; et quod dicitur, erit, nondum est; Deus autem esse tantum novit, fuisse et futurum esse non novit; solus enim Pater Spiritu sancto veraciter est, cujus essentiae comparatum esse nostrum, non esse est. Unde et in colloquio dicimus, vivit Deus, quia essentia vita vivit, quam mors non habet. Septimum, ADONAI, quod generaliter interpretatur Dominus, quod dominetur creaturae cunctae, vel quod creatura omnis dominatui ejus deserviat. Dominus ergo dicitur et Deus, vel quod dominetur omnibus, vel quod timeatur a cunctis. Octavum, IA, quod in Deum tantum ponitur, quod etiam alleluia in novisma syllaba sonat. Nonum, TETRA GRAMMATON, hoc est, quatuor litterarum, quod proprie apud Hebraeos in Deo ponitur, id est duab
Abbreviated transcription (Latin):
nim inhiuus modi ordinatione uirtutes multȩ s ut angeli archangeli uirtutes principatu
potestates ¶Cunctiq caelestis nilitia e ordines quorum tamen illedns est. ¶ Omnes enim subipsosuNt
iusq dominatui subiacent ¶U. Quintum nomen dions quod interpretatur in latinum exceli
quia supercaelos est sicut scriptum est deeosexcelsus dñr supra caelos gloria eius excelsus autem dictus
proualde celsus exenim proualdeponitur sicut eximius quasi ualde eminens¶UI Sextum eieie. id
est qui est dsenim solus quia aeternus est hoc est quia exordium non habet essentiae nomen uerete
neturhoc enim nomen ad scm moy senper angelum est delatũ quaerenti enim quod esset nomen
ius qui eum pergere prȩcipiebat ad populũ exaegypto liberandum respondit Egosum quisu
&dices filiis israhel qui est misit me aduos tam quam in eius comparatione quiuere est quia incom¬

Expanded text:
enim in hujusmodi ordinatione virtutes multae, ut angeli, archangeli, principatus enim in hujusmodi ordinatione virtutes multae, ut angeli, archangeli, principatus et potestates, cunctique coelestis militiae ordines, quorum tamen ille Dominus est. Omnes enim sub ipso sunt, ejusque dominatui subjacent. 9. Quintum Elion, quod interpretatur in Latinum excelsus, 295 quia supra coelos est, sicut scriptum est de eo: Excelsus Dominus, supra coelos gloria ejus. Excelsus autem dictus, pro valde celsus. Ex enim pro valde ponitur, sicut eximius, quasi valde eminens. 10. Sextum nomen Eie, id est, qui est. Deus enim solus, quia aeternus est, hoc est, quia exnet: hoc enim nomen ad sanctum Moysen per angelum est delatum: quaerenti enim, quod esset nomen ejus, qui eum pergere praecipiebat ad populum ex Aegypto liberandum, respondit: Ego sum qui sum, et dices filiis Israel, qui est, misit me ad vos , tanquam in ejus comparatione, qui vere est, quia incom
Abbreviated transcription (Latin):
EAtissimus hieronimus uir eruditis simus &imultarum .I. Dedo¬
linguarum peritus hebreorum nominum int̃ pretationem primus in
latinam linguam conuertit ex̃ quibus probreuitate pretermis sis
multis quaedam huic operi adiectis inter pretationibus inter po¬
nenda studiu¶ Vocabulorum enim expositio satis indicat quid
uelint intelligi habent enim quaedam & propriis causis nominũ
rationum ¶n principio autem decmnomina ponimus quibus
apud hebreos ds̃ uocatur. In Primum apud hebreos łinomen¬
firmitate opprimitur sed fortis est &sufficiens ad omni aperpetranda. ñ¬
Secundum nomen eloi . III Mlertium eloes quod utrumq in latinum diciturs Est autem nom
inlatipiuns ex greca appellatione trans latũ .¶ Nam ds̃ grece thcossfo ẽ bos dicitur id estti
mor unde tractum est dss quod eum colentibus sit timor¶ Os autẽ proprie nomen estfrinita¬
siue uirtutum sde quo in psalmo ab angelis dicitursquis est iste rexgloriae dñs uirtutum TSunt

Expanded text:
eatissimus Hieronymus, vir eruditissimus et multarum linguarum peritus, Hebraeorum nominum interpretationem primus in Latinam linguam convertit. Ex quibus pro brevitate praetermissis multis quaedam huic operi adiectis interpretationibus interponenda studui. Vocabulorum enim expositio satis indicat quid velit intellegi. Habent enim quaedam ex propriis causis nominum rationem. In principio autem decapud Hebraeos Deus vocatur. Primum apud Hebraeos Dei nomeeo quod nulla infirmitate opprimitur, sed fortis est, et sufficiens ad omnia perpetranda. Secundum nomen, ELOIM. Tertium, ELOE. Quod utrumque in Latinum Deus dicitur. Est autem in Latinum ex Graeca appellatione translatum, nmor, unde tractum est Deus, quod eum colentibus sit timor. Deus autem proprie nomen est Trinitasive virtutum, de quo in Psalmo ab angelis dicitur23, 10: 'Quis est iste rex gloriae? Dominus virtutum.' Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
unus id est rarus est atq per spicias ¶MTeridies dictus quasi medidies hoc est medius hies uel
quia tunc purior dies ests merũ enĩ purũ dicitui in coto eni die nihilclarius meridies qui a sol
inm ediocȩlo rutilat & omne orbem pari claritate inlustratiSuprema est postrema pirs
quisq somno tutior sit. hodie quasi hocdie & quoti diȩ non cotidie ut sit quot diebus. Gra
odest postea ex gornum est pridie & dictũ exterriu ab eo qđiam dies ipse sit a nobis extraneis
& pretereundo alienus ridie autẽ quasi priore die perendiesidest perantedem ueli name¬

Expanded text:
manus, id est rarus, est atque perspicuus. Meridies dicta quasi medidies, hoc est medius dies; vel manus, id est rarus, est atque perspicuus. Meridies dicta quasi medidies, hoc est medius dies; vel quia tunc purior dies est. Merum enim purum dicitur. In toto enim die nihil clarius meridie, quando sol de medio caelo rutilat et omnem orbem pari claritate inlustrat. Suprema est postrema pars usquisque somno tutior sit. Hodie quasi hoc die; et quotidie, non cotidie, ut sit quot diebus. Cras quod est postea. Hesternum est pridie; et dictum hesternum ab eo quod iam dies ipse sit a nobis extraneus et praetereundo alienus. Pridie autem quasi priori die. Perendie, id est per ante diem, vel
Abbreviated transcription (Latin):
xerit ut illud exeat exore quodimprobat corde intellegat illos omnes dequorũ nomi¬
bus appellati sunt : hidies homines fuisse & propter beneficia quȩdã mortalia qui a
plurimum potueru &eminuerunt in hoc saeculo delati sunt eis ab amatoribus suis di¬
uim honores & indiebus e insi deribus sed primũ a nominibus hominũ sidera non¬
cupata & a siderib: dies sunt appellatiA fando autem feriae noncupatȩ suNł quo sit
incis nobis tempus dictionis idest indiuino uel humano officiofari sed ex ins festosdi¬
es homirium causa ipstitutos Feriatos autẽ diuinorũ sacrorum EPartes diei tressurt
manei neridier& suprema E Manelux matura &plena neciã crepus culu & dietũ
mane amtapao marium enim anti qui bonum dicebans quideni melius luct᷑s Aluimane
existimant uocari amanib: quorum conuersatio aluna adterramest ¶Aluputant ab aere quia

Expanded text:
xerit, ut illud exeat ex ore quod inprobat corde, intellegat illos omnes, de quorum nomixerit, ut illud exeat ex ore quod inprobat corde, intellegat illos omnes, de quorum nominibus appellati sunt hi dies, homines fuisse: et propter beneficia quaedam mortalia, quia plurimum potuerunt et eminuerunt in hoc saeculo, delati sunt eis ab amatoribus suis divini honores et in diebus et in sideribus; sed primum a nominibus hominum sidera nuncupata, et a sideribus dies sunt appellati. A fando autem feriae nuncupatae sunt, quod sit in eis nobis tempus dictionis, id est in divino vel humano officio fari. Sed ex his festos dies hominum causa institutos, feriatos divinorum sacrorum. Partes diei tres sunt: mane, meridies et suprema. Mane lux matura et plena, nec iam crepusculum. Et dictum mane a mano; manum enim antiqui bonum dicebant. Quid enim melius luce? Alii mane aestimant vocari a Manibus, quorum conversatio a luna ad terram est. Alii putant ab aere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nana ioue temperantiam. A sci turno humorem  Talis quippe extitit gentiliũ sultitua
tir quiapudhnos dies domini cusest quem gentiles soli declicauerunNT ¶ Secunda sabbati¬
secunda ferias quem saccu lares diem lunȩ uocant. ¶ Tertia sabbati tertia feria quem diem
illi martis uocant . Quarta sabbatis quarta feria squimercuru diesdicitur a paga
Quita sabbati quinta feria est idest quintus adiedominico qui apud gentiles iouis uo¬
catur & Sexta sabbatis secta feria dicitur quia apud eos dem paganos ueneris non¬
cupatur abbatum autem septimus ad ominico die sidest quẽ gentiles saturno dedica¬
uerun & saturni nomin a uerunT s̃ S abbatũ autẽ ex hebreo in latinũ requies interpreta¬
ur eo qđ ds ineo requie uisset ab omnibus operibus siuis Melius aute inuo cabulis dierũ
deore gõ anoritus loquendi ecclesiasticus pro cedidͥ tamen si quidem forte consuetudo tra¬

Expanded text:
nem, a Jove temperantiam, a Saturno humorem; talis quippe exstitit gentilium stultitia, nem, a Jove temperantiam, a Saturno humorem; talis quippe exstitit gentilium stultitia, tur, qui apudsecunda feria, quem saeculares diem Lunae vocant. Tertia sabbati tertia feria, quem diem illi Martis vocant. Quarta sabbati quarta feria, qui Mercurii dies dicitur a paganis. Quinta sabbati quinta feria est, id est quintus a die dominico, qui apud gentiles Iovis vocatur. Sexta sabbati sexta feria dicitur, qui apud eosdem paganos Veneris nuncupatur. Sabbatum autem septimus a dominico dies est, quem gentiles Saturno dicaverunt et Saturni nominaverunt. Sabbatum autem ex Hebraeo in Latinum requies interpretatur, eo quod Deus in eo requievisset ab omnibus operibus suis. Melius autem in vocabulis dierum de ore Christiano ritus loquendi ecclesiasticus procedit. Tamen si quem forte consuetudo tra
Abbreviated transcription (Latin):
diumascriptun est : sactũ est uespere &nane dies unius E dies securidũs aegoptios inchoat abac¬
dusdus Betundum persas ab ortusolis q Secundum athenienses a sextahoradiei& Secundiro
do &messonictios afflatusfit. VDies dicti adiis quorũ nomina romani quibus dam sideri
scrauerun sPrimũ enim diem asolt appella uerunt qui princeps est omniu siderum sicut¬
s aduem descaput est cunctorum dierum & Secundum alina quae solis & splendore &
maguitudine ꝓrama est &e eomutuatur lumens Tertium a stella martis quatuesper uocatus
Quartum abstella mercuris quam qui dã candidum circulũ dicunti Quintũ a stella iouis
squam foctontem aiunt. Q Sextum aueneris stellasquã luciferũ ad serunt quae interomnu
sider plus lucis habet S eptimũ a stella saturni quaevii. caelo locata s trignita annis

Expanded text:
divina scriptum est: Factum est vespere et mane dies unus. 4. Dies secundum Egyptios inchoat ab ocdivina scriptum est: Factum est vespere et mane dies unus. 4. Dies secundum Egyptios inchoat ab occasu solis; secundum Persas, 220 ab ortu solis; secundum Athenienses, a sexta hora diei; secundum do et mesonyctius afflatus fit. 5. Dies dicti a diis, quorum nomina Romani quibusdam sideribus sacraverunt. Primum enim diem a Sole appellaverunt, qui princeps est omniu idem dies caput est cunctorum dierum. Secundum a luna, quae soli et splendore et magnitudine proxima est, et ex eo mutuat lumen. Tertium a stella Martis, qui Pyrois vocatur. 3. Quartum a stella Mercurii, quam quidam candidum circulum dicunt. Quintum a stella Jovis, quam Phaethonta dicunt. Sextum a Veneris stella, quam Luciferum asserunt, qui inter omnia sidera plus lucis habet. Septimum a stella Saturni, quae septimo coelo locata, triginta annis
Abbreviated transcription (Latin):
ronica grece dicitur quae latine tẽprum series appellaturs quitlem apud grecos euse¬
bius caesariens i sepr edidit & hie rominus praes bit̃ sinlatinã lingua conuertit ¶ Cronos
enĩ grecelatine tẽpus interp̃tatur Clempora autem momentis horis diebus mensib¬
annis lustris saeculis aetatibus diuidintur CII. DE MOM̃TIS ET NORIS¬
UNomentu est minimũ atq angustissimũ tempus samotu siderũ dictũ Est eni extrem
horȩ inbre uibus inter uallis cũ aliquid sibicedit atque succedit Hora grecũ nom¬
est sa&tamꝰ latinũ sonat hora eniꝰ finis est tẽporis sicut & hora sunT fines maris & fluugȩ uestim̃tȩ
Aut eni dies aut nax sit causa est aut supra terrã solaut subterris. Dies legim xiiia
elem cacli uolubilitate concludat Cabusiue autem dies unus est spatium aboriente sole
usq ad occidentẽ ¶Sunt autẽ diei spatia duo inter dianum atq nocturnum & est cdi¬
de &iniusu est ut sine commemoratione noctis numerũdicamꝰ dierũ sicut &iplege

Expanded text:
ronica Grece dicitur, que Latine temporum series appellatur. Qualem aput Grecos Eusebius Cesariensis edidit, et Ieronimus presbyter in Latinam linguam convertit; cronos enim Grece, Latine tempus interpretatur. Tempora autem momentis, horis atque diebus, mensibannis, lustris, saeculis, aetatibus dividuntur. Momentum est minimum atque angustissimum tempus, a motu siderum dictum. 2. Est enim extremitas horae in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque succedit. Hora Graecum est nomen, et tamen Latinum sonat. Hora enim finis est temporis, sicut et horae sunt fines maris, fluviorum et vestimeut enim dies aut nox sit causa est, aut supra terram sol, aut sub terris. Dies legitimus visolem coeli volubilitate concludat. Abusive autem dies unus est spatium ab Oriente sole usque ad Occidentem. 2. Sunt autem diei spatia duo: interdianum atque nocturnum, et est dide et in usu est ut sine commemoratione noctis numerum dicamus dierum, sicut et in lege
Abbreviated transcription (Latin):
am &s prophetias quibus uult ippertit & pececata quibus uult dimit tet. NNam pec¬
natura liter eos aquibus procetit coniungit & seunum cumeis esseostendit Uel quia i
nobis id agit᷑ iudõ maneamus &ipse innobis. Minde &indonisdi nihil maius est caritate
uocabulo caritatisłum se epater & silius uniuer saliter caritas ¶ Sp̃s scs digitusdi esse in libris¬
naedii apertissime declaratur ¶Cum enim unus euangelista dixisset indigitodi picio dȩ meni

Expanded text:
Nam et prophetias quibus vult inpertit, et peccata quibus vult dimittit. Nam pecNam et prophetias quibus vult inpertit, et peccata quibus vult dimittit. Nam pecnaturaliter eos, a quibus procedit, coniungit et se unum cum eis esse ostendit, vel quia in nobis id agit ut in Deo maneamus, et ipse in nobis. Unde et in donis Dei nihil maius est caritate, uocabulo caritatis cum sit et pater et filius uniuersaliter caritas. De utroque autem prngelii apertissime declaratur. Cum enim unus evangelista dixisset: In digito Dei ejicio daemoni
Abbreviated transcription (Latin):
porale amittunt CAlii paraclitum latine oratorem suel aduocatũ t̃ p̃tantur ¶ Ipseeniꝰ sp̃s sc̃s di¬
cit ipsedocet per ipsuimdatur sermno sapientiȩ s & ab ipso scã scriptura inspirata est Sp̃s scs
ideo septiforinis nuncupat᷑ s propt̃ dona quȩ deunitatis eius plenitudine particulatim. quique ut
dignisunt consequi promerentur IIpse enim sps sapientiae & intellectus sp̃s consilu & fortitu¬
molegitur s ubiquia tertio sp̃s repetitur nonnulli trinitatem intellexerunt Ndeo quia scrip
n scm. Sp̃sses idedonũ dicitur coquoddaturs adando enĩ donũ est psincupatums Noris¬
disse spm̃ scmnꝰ quo credentes implet lingius ominui gentium loquebantursin tantũ enĩdi
donum est inquantum datur eis qui per eum diligunt dm̃ꝰ Apud se autẽ ds est sipudnos autẽ
donũ est sempuernȩ saluts sp̃s sc̃s donum est distribuens singulis prout uult gratiant̃ dona.

Expanded text:
porale amittunt. Alii Paracletum dicunt Latine oratorem vel advocatum interpretantur. Ipse enim Spiritus sanctus diporale amittunt. Alii Paracletum dicunt Latine oratorem vel advocatum interpretantur. Ipse enim Spiritus sanctus dicit; ipse docet; per ipsum datur sermo sapientiae; ab ipso sancta Scriptura inspirata est. Spiritus sanctus ideo septiformis nuncupatur, propter dona quae de unitatis eius plenitudine particulatim quique, ut digni sunt, consequi promerentur. Ipse enim Spiritus sapientiae et intellectus: Spiritus consilii et fortitumo legitur. Ubi quia tertio spiritus repetitur, nonnulli Trinitatem intellexerunt, ideo quia scripts sanctus ideo donum dicitur, eo quod datur. A dando enim donum est nuncupatum. Notisdisse Spiritum sanctum, quo credentes impleti, linguis omnium gentium loquebantur. 16. In tantum autem donum Deidonum est; sed sempiterne Spiritus sanctus donum est, distribuens singulis, prout vult, gratiarum dona.
Abbreviated transcription (Latin):
sproprie tamen ipse uocatur sp̃s scs tamquã scitas coessentialis & consubstantialis amborum CSp̃s
scs ideonon dicitur genitus sne duo intrinitate filii suspicenti Id eonꝰ praede atur Irgenitus heduo
pitres inipsa trinitate credantur. ¶Procedens autem dicitur testimonio dñ dicentissimulta ad huc
habeo quae uobis loquar seͥ non potestis illa modo audirȩ ¶ Veniet autẽ sp̃s ueritatis quia patre
ocetet & demeo accipiet ¶Ile uobis indicabit omma qhic enimnonsolum natura procedit se
semper adper agenda opera trinitatis indesinenter procedit ¶Hoc autem inter est internus
s intelligitur ¶ Dictum est enim deillo & quae uentura suNt ad puntiabit uobis l&utique an¬
lus grece lanine nuntius int̃ p̃tat᷑. Iuinde & duo angeli apparuerunt lochin quibus dns singu¬
appellatur. Up̃s enim eum a postolis iugentibus misit postquam abeorum oculis ipse incȩlũ
rit sponsus Vtem paraclitus proeo quod consolationem praȩstet animabus squȩ gaudium tem¬

Expanded text:
proprie tamen ipse vocatur Spiritus sanctus, tanquam sanctitas coessentialis et consubstantialis amborum. 6. Spiritus sanctus ideo non dicitur genitus, ne duo in Trinitate Filii suspicentur. Ideo non praedicatur ingenitus, ne duo Patres in ipsa Trinitate credantur. 7. Procedens autem dicitur, testimonio Domini dicentis: Multa adhuc habeo, quae vobis loquar, sed non potestis illa modo audire. Veniet autem Spiritus veritatis, qui a Patre procedit, et de meo accipiet, 307 ille vobis indicabit omnia . Hic autem non solum natura procedit, sed semper ad peragenda Trinitatis opera indesinenter procedit. 8. Hoc autem interest inter nasclus intelligitur; dictum est enim de illo: Et quae ventura sunt annuntiabit vobis ; et utique angelus Graece, Latine nuntius interpretatur. Unde et duo angeli apparuerunt Loth, in quibus Dominus singuappellatur. Christus enim eum apostolis lugentibus misit, pofuerit sponsus.' Item Paracletus, pro eo quod consolationem praestet animabus, qui gaudium tem
Abbreviated transcription (Latin):
a poncurantur ¶pogripha autem dicta idest secreta quia indubium ueniant. Est enim corum occul¬
ta origo peo patet patribus equibus usq ad nos auctorus ueracium scripturarum certissima & notissima suc¬
sione peruenit inlis a pogriphis & siinuenitur alqua ueritas tamen proptermulta salsa pulla est
canonica auctoritas quȩ recte a prudentibus iudicantur non isse eorum credenda quibus ad scribunturs su
ulta & sub nominibus prophetarũ & recentiora sub nominibus a postolorum abherets proseruntur
omnia sulinomine apogriphorũ auetoritate capioni ca diligenti examinitione remota suNt.

Expanded text:
a nuncupantur. Apocrypha autem dicta, id est secreta, quia in dubium veniunt. Est enim eorum occula nuncupantur. Apocrypha autem dicta, id est secreta, quia in dubium veniunt. Est enim eorum occulta origo; nec patet Patribus, e quibus usque ad nos auctoritas veritatis Scripturarum certissima et notissima successione pervenit. In his apocryphis etsi invenitur aliqua veritas, tamen propter multa falsa nulla est in eis canonica auctoritas, quae recte a prudentibus judicantur non esse eorum credenda quibus ascribuntur. Nam multa et sub nominibus prophetarum, et recentiora sub nominibus apostolorum ab haereticis proferuntur; quae omnia sub nomine apocryphorum auctoritate canonica diligenti examinatione remota sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo nominancurs quia non unitantum populo uel cuutati sed uniuersis gentibus genera liter scripserup̃¬
¶Actus a postolorum primordia fideixp̃ianȩ ingencibus &uscentis eeclesiae historiam digerit Aetu
& a posto lorum hustoria retinetur unde & actus a postolorũ dicitur ¶Apoca lipsin librum iohannes cun
lista scripsit eotempore quo obeuangeli i praedicatione in ipsula pithinos traditur releganis
lipsis autem exgreco in latinum reuelatio inter pretatur PReuelatio enimdicitur mani festatioeorũ quȩ
scura & abscondita erant iuxta quod & ipse iohannes dicit .¶ A pocalipsinihũ xp̃i quam dedit il
palam facere seruissuis :HisuN scriptores sacrorũ librorum quiper spinsem loquentes aderud¬
tionemnrnm & praecepta uiuendi &oredendi regulam conscripserunt praeter haec alaa uolumina a po¬

Expanded text:
ideo nominantur, quia non uni tantum populo vel civitati, sed universis gentibus generaliter scripideo nominantur, quia non uni tantum populo vel civitati, sed universis gentibus generaliter scripActus apostolorum primordia fidei Christianae in gentibus, et nascentis Ecclesiae historiam digerit. Actuet apostolorum historia retinetur. Unde et Actus apostolorum digelista scripsit eo tempore, quo ab Evangelii praedicatione in insulam Pathmos traditur relegatus. Apocalypsis autem e Graeco in Latinum revelatio interpretatur. Revelatio autem dicitur manifestatio eorum, quae abscondita erant, juxta quod et ipse Joannes dicit, Apocalypsim Jesu Christi, quam dedit illi Deus palam facere servis suis. Hi sunt scriptores sacrorum librorum qui per Spiritum sanctum loquentes, ad eruditionem nostram praecepta vivendi et credendi regulam conscripserunt. Praeter haec alia volumina apocryph
Abbreviated transcription (Latin):
alia quiaper iuimundi partes fidesxp̃ianȩ relegionis eorum praedicatione disseininata estan¬
lia autẽ dicta sunł qm̃ pronter animam hominis praedicatur euangelum xp̃i Nam & oculis plenaerg̃
intus &foris qũ praeuident euangelia eaquȩdic ta sunt aproplietis &quȩ promis serit ippriore sr
lata sunt enim quaetegebantur ipaduentuxp̃i Euangeliũ auteminter ptaturbona adnuntiatiol Cre
eubonum angelium adnunti anodicitur ¶Vnde & angeł nuntius inter pretatur ¶Paulus apesto¬
lus suas scripsit epistolas xiiii sequib: poueni septem ecclesiis scripsi dreliquas discipulissuis timotheo an
& filimoni IAd hebreos autem epistola plerisque sa lannis eius esseincerta est propter dissonan
sermonis: Eademq aliibarnaban conscripsisse Alii aclemente scriptam fuisse suspicantur Perus
ipsit duas nominis sui epistolas lacobus sohannes udas suas scripserunt epistolas quareathol

Expanded text:
 quatuor mundi partes fides Christianae religionis eorum praedicatione disseminata est. Animalia autem dicta sunt, quomodo propter animam hominis praedicatur Evangelium Christi. Nam et oculis plena erant intus et foris, quomodo praevident Evangelia, quae dicta sunt a prophetis, et quae promiserat in prioribus. Crura evelata sunt enim, quae tegebantur, in adventu Christi. Evangelium autem interpretatur, bona annuntiatio. Graece enim εὐ bonum, Angelum annuntiatio dicitur. Inde et Angelus, nuntius, interpretatur. Paulus apostolus suas scripsit epistolas quatuordecim, ex quibus novem septem Ecclesiis scripsit: reliquas discipet Philemoni. Ad Hebraeos autem Epistola plerisque Latinis eius esse incerta est propter dissonantiam sermonis, eandemque alii Barnaban conscripsisse, alii a Clemente scriptam fuisse susscripsit duas nominis sui Epistolas. Jacobus et Joannes, et Judas suas scripserunt Epistolas; quae canonicae
Abbreviated transcription (Latin):
itosib lio tbrea sua prope triginta uoluminum milia habuut Ehie rorimus quoq: atq gennadius ecelesi asti¬
cos soriptores corto orbequerentes or dine per secuinsuint eorum qu estuchia hriurio uoluminis ipidiculo cõ¬
prhenderane QU MULTA SCRIB SIRUNIT̃¬

Expanded text:
in bibliotheca sua prope triginta voluminum milia habuit. Hieronymus quoque atque Gennadius ecclesiastiin bibliotheca sua prope triginta voluminum milia habuit. Hieronymus quoque atque Gennadius ecclesiasticos scriptores toto orbe quaerentes ordine persecuti sunt, eorumque studia in uno voluminis indiculo conprehenderunt. § 7 Qui multa scripserunt