comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aqm̃ad donare non possint ita nec
pacisci ne pignori sit posst. s dñduẽ ut.
ris fundus alienatus ẽ in uerecũde ap¬
plicaricũ sibi creclito desidat. si tñ eft¬
ectus sit secutus uenditioms. namsi
non uenierit nõ est sat̾ ad repellend
crelitorem qd̾ et uoluit ueniressup¬
uaccuũ ẽ ẽdere agrũ specialit ypot¬
lece datũ pmissũ c̾clitoris uenisse. si
ip̃c debitor rem pͣsideat. nsi qd̾ pot
fi ut debitor ꝑmissu creditoris uẽcli¬
dit. dem̃ postea bonafide redemit.
ab eodems ab alio ad qͣ psuccessiõe.
ea res ꝑtine cepiss. Aut si ip̃e debitor
ẽptorirs exstitit. uerũptñ cũ pecuĩa
soluta non sit doli malisuspicio me¬
rit tñiata ad p̾sens cẽp ut possit cre¬
dito: replicationẽ doli maliobic̾e. ni¬
¶Ilud uideanus siticius debitor uo¬
litate creclitoris su ueclidit memo
uł eia quo meruus eñnt et pꝰ ea meniꝰ
ticio h̃is exstitit. et cͣclitor ab eo pet

Expanded text:
m donare non possunt, ita nec pacisci ne pignori sit possint. sed dicendumris fundus alienatus est, inuerecunde applicari sibi eum creditor desiderat, si tamen effectus sit secutus uenditionis: nam si non uenierit, non est satis ad repellendum creditorem, quod uoluit uenire. Superuacuum est quaerere agrum specialiter hypothecae datum permissu creditoris uenisse, si ipse debitor rem possideat: nisi quod potest fieri, ut debitor permissu creditoris uendiderit, deinde postea bonasuccessionem ea res pertinere coepisset, aut si ipse debitor emptori heres exstiterit: uerumtamen cum pecunia soluta non sit, doli mali suspicio inerit translata ad praesens tempus, ut possit creditor replicationem doli mali obicere.Illud uideamus, si Titius debitor uoluntate creditoris sui uendiderit Maeuio uel ei, a quo Maeuius emerit, et postea Maeuius Titio heres exstiterit et
Abbreviated transcription (Latin):
Banc exeptionem. ¶Si ꝯuenerit
ne ps̃  dimidia ꝓ indnuso pigno¬
risit quecumq fundienus ps. aquo¬
l possore petctur dinidia non rec¬
te petetur. ¶Siples res ded̾int ꝓm
diiso et cum uno eclitor pacucat
nerpothece sit dem̃ ab eo pctat. etiã
sus cũ quo pactꝰ ẽ solid̾ fud̾ posside

Expanded text:
hanc exceptionem.Si conuenerit, ne pars dimidia pro indiuiso pignori sit, quaecumque fundi eius pars a quolibet possessore petatur, dimidia non recte petetur.Si plures dederint pro indiuiso et cum uno creditor paciscatur, ne hypothecae sit, deinde ab eo petat, etiamsi hic cum quo pactus est solidum fundum posside
Abbreviated transcription (Latin):
lus inre u̾sarctur ne cͣclitor apossore
pctumã recipiat. miqssimum eẽ lu¬
dificarieũ. ꝙ sus fundus a meiuo a¬
licui obligatus possideatur cui non¬
dũ sat ftm̃ er̃. tunc rursus equũ crit
excipi. si nõ uolũtate c̃clitoris ueĩt.
lic eidolus malus debitoris int̾ue¬
niat q̃ nõ soluit. tñ scd̃s c̾clitor qui
pignori accepit pocior ẽ tucius tñ
c̃ si debitor acditore petat ut ei ꝑmit¬
ctat

Expanded text:
lus in re uersaretur, ne creditor a possessore pecuniam recipiat, iniquissimum esse ludificari eum.Quod si is fundus a Maeuio alicui obligatus possideatur, cui nondum satisfactum erit, tunc rursus aequum erit excipi 'si non uoluntate creditoris ueniit': licet enim dolus malus debitoris interueniat qui non soluit, tamen secundus creditor qui pignori accepit potior est.Tutius tamen est, si debitor a creditore petat, ut ei permittat
Abbreviated transcription (Latin):
anteneat ꝯsensus eoꝵ et dicenlũẽ
non posse isisp̃aliter h̃eis mandat
ẽ. ¶ G si cũ debitoris ꝓcuratore ꝯue¬
ñt ne sit res obligata dicend̾ ẽ idi
debitori ꝑdoliexceptionẽ ꝓdẽẽcũ
aut̃ cũ ẜuo eius duen̾it ꝑ ip̃am pac¬
de ꝑte ꝓindunso alienamda sic̾ta
res ẽque uenit. pot dicide reliqua

Expanded text:
sus eorum. et dicendum est non posse, nisi specialiter hoc eis mandatum est.Sed si cum debitoris procuratore conuenit, ne sit res obligata, dicendum est id debitori per doli exceptionem prodesse: cum autem cum seruo eius conuenerit, per ipsam pacde parte pro indiuiso alienanda, si certa res est quae uenit, potest dici de re
Abbreviated transcription (Latin):
nuncium inter absentes uł p̾¬
sentes quoꝙ posse. S etiam
tacito consensu conuenire m¬
telliguntur. et ideo si debito¬
ri meo redliderim cautionẽ
uidetur inter nos conuenire.
ne peterem ꝓfuturamꝙ eĩ
ri recldatur sipecunia soluta
non fuerit. debitum peti posse
dubium non est. msisp̾alit

Expanded text:
nuntium inter absentes quoque posse. sed etiam tacite consensu conuenire intellegitur: et ideo si debitori meo reddiderim cautionem, uidetur inter nos conuenisse ne peterem, profuturamque ei cri reddatur, si pecunia soluta non fuerit, debitum peti posse dubium non est, nisi specialit
Abbreviated transcription (Latin):
actionem exigetur.ibi dari debet
ubiẽ insidolo malo prdis subdus¬
tum fu̾it. tunc enim ibi dande
ibidardebet ubi pefitur muad
iectum fu̾it .c. modios ex illo bor¬
reo. aut .c.uini amphoras ex illo
actonem legatum petͣetur etiam
ibi peti debet ubires est. et si mob¬
lis sit res ad exibenclumagi cũ
b̾rde pot̾it. ut exibeat rem sicemn
erit ꝙ hoclie non potest iclicare
ut .s. suementis effectus ꝙ sine¬
dix̾it ratimsit neꝙ enim mad¬
ciendo presencia  ul scia iudicis
necessana est.¶Quilegonis cau¬
sa romam ueit exqualibet cq̃
fide iubere potest.cum prunsio
suo cum sit m ytalia cͣcͣtum utin
potest. Ndem¬
On ꝗcd iulicis potestati ꝑmic¬
titur. id subicitur niris ncctati¬
Iudexsi qd adu̾sus legis p̾ceptũ
inuiclicando dolo. ma. pret̾miẜit
legem offendit. SDem.
meuenit.si agat aliqs ad inter¬
ponendam cautonem ex iusta
nomine defendendum rome

Expanded text:
actionem exigetur, ibi dari debet ubi est, nisi si dolo malo heredis subductum fuerit: tunc enim ibi dari dibi dari debet ubi petitur, nisi si adiectum fuerit "centum modios ex illo horreo" aut "vini amphoras ex illo rem actionem legatum petetur, etiam ibi peti debet ubi res est. et si mobilis sit res, ad exhibendum agi cum herede poterit, ut exhibeat rem: sic enim erit, quod hodie non potest iudicare: ut scilicet suae mentis effectus dixerit, ratum sit: neque enim in addicendo praesentia uel scientia iudicis necessaria est.Qui legationis causa Romam uenit, ex qualibet causa fideiubere potest, cum priuilegio suo, cum sit in Italia contractum, uti non potest. d iudicis potestati permittitur, id subicitur iuris necessitati.Iudex si quid aduersus legis praeceptum in iudicando dolo malo praetermiserit, legem offendit. 41 Ideniae uenit, si agat aliquis ad interponendam cautionem, ex iustanomine defendendum Romae
Abbreviated transcription (Latin):
uel ab alio stipulatus uelip̃e
ꝓmictit. nec conmuctitur sti¬
pulatio nec fidenussores tenẽ¬
tur quia seruus conueniri
ut sistat dumtaxat eum quẽ
stipularetur nonetiam penã
stipulatus non esset etiam sti¬
pruaretur ꝓpe modum nusli¬
us momenti est ea stipulatõ
quia ꝓcuratoris qd̃ ad ip̃ius
utilitatem ꝑtinet nichil inter¬
est sistis cum alienum nego¬
cium instipulando egerit pot̾
esse ut in quantum domimi
litis interfuit sisti nicantu

Expanded text:
el ab alio stipulatur vel ipse promittit: nec commititur stipulatio nec fideiussores tenentuut sistat dumtaxat eum quem stipularetur, non etiam poenam si status non esset stipularetur: propemodum nullius momenti est ea stipulatio, quia procuratoris, quod ad ipsius utilitatem pertinet, nihil interest sisti. sed cum alienum negotium in stipulando egerit, poteesse: ut quantum domini litis interfuit sisti, tantu
Abbreviated transcription (Latin):
innnĩno ẽ restituatur. s statuto tem¬
pe solui debeat qd si marito fundus
fu̾it ad iudicatus. ps utiꝙ data ĩ do¬
tem dotalis manebit. diuorcio au̾ fco
seqͣtur resticutionem ꝑꝑ qm̃ ad mari¬
tum ꝑuen̾it etiam alta porio .s. ut re
cipiat tm̃ precu noĩe a muliere qͣntũ
dedit ex ꝯdempnatoe socio. nec audi¬
ri debebit alt̾ut eam eqͥtatem recusãs
aut mulier insuscipiendã ꝑte alta
quoꝙ aut uir ĩ restituenda s an ꝯsta¬

Expanded text:
in numero est restituatur, sed statuto temin numero est restituatur, sed statuto tempore solui debeat. quod si marito fundus fuerit adiudicatus, pars utique data in dotem dotalis manebit: diuortio autem facto sequetur restitutionem, propter quam ad maritum peruenit, etiam altera portio, scilicet ut recipiat tantum pretii nomine a muliere, quantum dedit ex condemnatione socio: nec audiri debebit alteruter eam aequitatem recusans, aut mulier in sus‹cip›ienda parte altera quoque aut uir in restituenda. sed an consta
Abbreviated transcription (Latin):
lieris nõ finitur ususfr̃. apd̃ maritũ.
¶Diuorcio aũ fc̃o primo ideamus
et mnhac et insupiorispecio an ꝓ ra¬
ta tempis eius anii diidantur
s et si nõsit fundi domina. nich̃omii¬
nus ꝯpetit dotis accio ut dimictat ase
maritus usumfr̃. Nam uel exemptoi
cins gr̃am magis pr̃are. qm relinqre
apd̾ mimicum ius ad se trãsiatum li¬
ce ei ciileẽ. ¶ UOxor uiro usufr. dotiꝰ
nomine declit. m̃imo manente eidem
fund uendicdit. q̾situmẽ diuorcio fco
qd dotis iudicio recipe debeat dixi res¬
ferre qnͣti fund̾ ueniss. Namsi nude ꝓ¬
prietatis estimatio fcã fuiss mulier do
torꝓprietatis extitiss h̾rs uirinichil m
intelligi mulierem dotẽ mm̃io recepis
indundo aiudicatusꝙ fundus socio
fuit. indotem erit qnͣtitas et qnͣtum¬
si socius marito dampnatus fi̾nt aut
si omisa licitat᷑oe extraneo ad duct
fundus fint precii portio que distrac¬
taest. s ita ut non uice corpis habea¬
tur. nec diuorcio secuto p̾sentidie qd̃

Expanded text:
lieris non finitur usus fructus apud maritum. diuortio autem facto primo uideamus et in hac et in superiore specie, an pro rata temporis eius anni diuidantur sed et si non sit fundi domina, nihilo minus competit dotis actio, ut dimittat a se maritus usum fructum: nam uel ex empto gis gratiam praestare quam relinquere apud inimicum ius ad se translatum licere ei ciuile est. Uxor uiro usum fructum dotis nomine dedit, manente matrimonio eidem fundum uendidit: quaesitum est, diuortio facto quid dotis iudicio reciperare debeat. dixi referre, quanti fundus uenisset: nam si nudae proprietatis aestimatio facta fuisset, mulier dottor proprietatis exstitisset, heres uiri nihil muintellegi mulierem dotem manente matrimuidundo adiudicatusque fundus socio fuerit, in dote erit quantitas, qua socius marito damnatus fuerit aut, si omissa licitatione extraneo addictus is fundus fuerit, pretii portio, quae distracta est, sed ita, ut non uice corporis habeatur nec diuortio secuto praesenti die quod
Abbreviated transcription (Latin):
stituende gracia eum dedit. et
in minio mortua fu̾it. hebit
prex sua ꝑsona usustr̃. petitionẽ.
Quod si mulier ĩfundo suo ma¬
rito usumfre. dotis cã ꝯstitint.
tunc ex mariti ꝑsona er usus
fi. ꝓprie qui et nõ utendo ip̃i ꝑe¬
at. qd̾ si accidit uideamus an
etiam nõ dotata sit mulier. et s
ꝗdem dñium apud mulierẽ fũ
se quatur ab cui qd nõ utendo
amisit usumfre ĩputari nõ p̾t
ex quo ip̃a luciꝵ hr ideoq ĩdo¬
tata erit. Quod si alienau̾is
utor ꝓprietatẽ quesme ullo n¬
mlris emolum̃to plenio fc̃aemo¬
ta ẽ qr dotis actõ ten debet ma¬
ritus ꝗ qnͣlicit ususfre utis a¬
misit eum nõ utendo. Namsi
uorcium. ꝯ modo młris cedet
enis rescitutio. qr et si nõ ꝓtimu

Expanded text:
ia eum dederit, et in matrimonio mortua fuerit, habebit ex sua persona usus fructus petitionem. Quod si mulier in fundo suo marito usum fructum dotis causa constituerit, tunc ex mariti persona erit usus fructus proprie, qui et non utendo ipsius pereat: quod si acciderit, uideamus, an etiamnunc dotata sit mulier. et si quidem dominium apud mulierem est consequatur ab eo, cui quod non utendo amisit usum fructum imputari non potest, ex quo ipsa lucrum habet: ideoque indotata erit. quod si alienauerit uxor proprietatem, quae sine ullo mulieris emolumento plenior fata est, quia dotis actione teneri debet maritus, qui quando licuit usu fructu uti amisit eum non utendo. nam si uortium, commodo mulieris cederet eius restitutio, quia etsi non protinu
Abbreviated transcription (Latin):
matrimomo nensola ꝑs dotalis sit que
et ego dixi m auditorio illã dotalem so¬
lam ẽe. ¶Si marito dotis nomine stipu¬
lanti ꝓmisit perrorẽ is q̃ exceptione
tutus erat nec soluat cogetur ei solu̾e.
et hebit ꝯdonem ad u̾sũs mulierem
aut prem u̾eleor de legaut.obid qd̃
indebitũmarito ꝓmisit aut soluit.
te genero dotem declit et moritur ne¬
gat suius dotem ad prem reũti. et ego
cum ẜuio sencio qr nõ potest uideri ab
co ꝑfecta qr nich̃ ex hus suiꝰ h̃usset.i¬
¶ Si p̃r filie dotẽ nomine . s dotiita ꝓmi¬
sit. cum ꝯmodissimũ accius scrip̃sit.s

Expanded text:
matrimonio non sola pars dotalis sit, quae et ego dixi in auditorio illam solam dotalem esse. Si marito dotis nomine stipulanti promisit per errorem is qui exceptione tutus erat ne soluat, cogetur ei soluere et habebit condictionem aduersus mulierem aut patrem, uter eorum delegauit, ob id quod indebitum marito promisit aut soluit. e genero dotem dedit et moritur. negat Seruius dotem ad patrem reuerti et ego cum Seruio sentio, quia non potest uideri ab eo profecta, quia nihil ex his sui habuisset. Pater filiae nomine centum doti ita promisit 'cum co
Abbreviated transcription (Latin):
ne iudices sint qdam natura ꝙ¬
dam moribꝰ natura. ut surdus.
mutus. et ꝑpetuo furiosus. et mi¬
pubes. qr iuditio carentlege im̃pe¬
clitur ꝗ senatu motus ẽ morib
s qr receptum est ut ciuilib uł

Expanded text:
ne iudices sint, quidam natura, quidam moribus. natura, ut surdus mutus: et perpetuo furiosus et impubes, quia iudicio carent. lege impeditur, qui senatu motus est. moribus sed quia receptum est, ut ciuil
Abbreviated transcription (Latin):
mat aut si nõ inuitus uoca¬
tus sit licet edicti uerba non
tra pretoris eclictum filium
prom sui quem ip̃e pr̃onus
ĩ potestatem ht ꝓban̾d̾eit ab¬
sente pr̃e subueniendumesse fi¬
lo quimpotestate est et ei pe¬
nalem infactum actionem
id est .i.l. auireorum aduere¬
libertum competere. ¶od.
reuerencia prestanda est sine
iusu pretoris inius uocare nõ
possumus. P. lpm̃.¬

Expanded text:
 aut si non inuitus uocatus sit, licet edicti uerba non tra praetoris edictum filium patroni sui, quem ipse patronus in potestate habet: probandum est absente patre subueniendum esse filio qui in potestate est et ei poenalem in factum actionem, id est quinquaginta aureorum, aduerlibertum competere. 13 Moreuerentia praestanda est, sine iussu praetoris in ius uocare non possumus. 14 P
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrurantoninꝰ augustus ad
desidia asianoꝵ. Rep̾sit ꝓcõsuli
mam atting̾e. ¶ Post hec ing̾¬
ssus ꝓuinciã mandare mir̃dc̃o¬
nem legnto suo debet. ne ħ an¬
te face qm fu̾it ꝓuincia ing̾ssꝰ.
¶Est enim ꝑ qm absurdũ anteqͥ
ipe uirisdonem nantiscatur. nec¬

Expanded text:
r Antoninus Augustus ad desideria Asianorum rescripsit proconsuli mam attingere. Post haec ingressus provinciam mandare iurisdictionem legato suo debet nec hoc ante facere, quam fuerit provinciam ingressus; est enim perquam absurdum, antequam ipse iurisdictionem nanciscat
Abbreviated transcription (Latin):
Olent ⁊̃ custodiaꝵ. UTpm̾.
cognitonem mandare legati
remictant ut ĩnocentẽ ip̃elibe¬
retit. S hoc genus mãdati ex̃¬
ordinariumest nec enim po¬
test ꝗs gladi pot̾atem sibida¬
tamuł cunus altius coh̾cõis
ad alium trãsterre. Nec lib̾an
digͥ reos ius ħt cum accusari
apdeum nõ possit. ¶ Sicut a¬
aut mãdare uurisdonem uł
nõ mãdare est ĩ arbitrio ꝓcõ¬
sulis. ita adime mãdatam̃ iur¬
dõemlicet qdem ꝓcõsulũ non
autẽ debet ĩ ꝯsulto principe ħ
facolegatos nõ oportet prin
debebit rendere. ¶on autẽ
ĩtotum exennus abstiñe de¬
bebit ꝓcõsul. s mod̾ adic̾e. ut
neq modo se ĩtotũ abstineat.

Expanded text:
olent etiam custodiarum cognitionem mandare legatisremittant, ut innocentem ipse liberet. sed hoc genus mandati extraordinarium est: nec enim potest quis gladii potestatem sibi datam vel cuius alterius coercitionis ad alium transferre, nec liberandi igitur reos ius, cum accusari apud eum non possint. Sicut autem mandare iurisdictionem vel non mandare est in arbitrio proconsulis, ita adimere mandatam iurisdictionem licet quidem proconsuli, non autem debet inconsulto principe hoc facere. Legatos non oportet princdebebit respondere. Non vero in totum xeniis abstinere debebit proconsul, sed modum adicere, ut neq
Abbreviated transcription (Latin):
Proficisci au̾t ꝓconsulem meli
ꝗdemest sñ uxores ⁊ cum uxo¬
re potest. dum modo sciat sena¬
tum coacta ⁊ mesalla ꝯsulib
censuisse futuꝵꝵ ut siqdem uxo¬
res eoꝵ ꝗ adofficia ꝓficiscũtꝰ
deliquerũt. ab ip̃is maritis ra¬
cio ⁊ uindicta e xigatur. ¶An¬
tequã u̾o fines ꝓuncie decer¬
te sibi ꝓosul ĩgressus sit. edc̃m
adebet̾ eide aduentu suo mictẽ
ꝯtinẽs ꝯmendatonem aliquã
suisi qua ei familiaritas sit cũ
maxime extusando ne publi.
uł priuatim occurrant ei. Est
enim ogruens ut unus ꝗsq
ĩ sua pria eum acciꝑet recte
au̾t ⁊ ordine faciet siedt̾m p̃
decessori suo miẜit. significet¬
q quadie fines sit ĩgressuruᷤ.
pleꝵq enim inc̾ta ⁊ ĩopiata
ttirbant ꝓuincialoes ⁊ actus

Expanded text:
Proficisci autem proconsulem melius quidem est sine uxore: sed et cum uxore potest, dummodo sciat senatum Cotta et Messala consulibus censuisse futurum, ut si quid uxores eorum qui ad officia proficiscuntur deliquerint, ab ipsis ratio et vindicta exigatur. Antequam vero fines provinciae decretae sibi proconsul ingressus sit, edictum debet de adventu suo mittere continens commendationem aliquam sui, si qua ei familiaritas sit cum maxime excusantis, ne publice uel priuatim occurrant ei: esse enim congruens, ut unusquisque in sua patria eum exciperet. Recte autem et ordine faciet, si edictum decessori suo miserit significetque, qua die fines sit ingressurus: plerumque enim incerta haec et inopinata turbant prouinciales et actus
Abbreviated transcription (Latin):
nes ꝓconsules statimpost
uolũtariã ut ecce manimmuc¬
ti apd cos possũt tam lib̾i quã
ẜui⁊ adoptõnes fieri. ¶Apud
legatum ũo ꝓconsulis nemo
Ec adoptare pot̾.omnino enĩ
nõest apd̾ cum legis actio. Id̾.¬

Expanded text:
nes proconsules statim quamuoluntariam: ut ecce manumitti apud eos possunt tam liberi quam serui et adoptiones fieri. Apud legatum uero proconsulis nemo ec adoptare potest: omnino enim non est apud eum legis actio.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗssimum pretori uisumẽ. Rͣ
de utroq legatarium cauere ⁊ usurẽ
se bom iuri arbitratu et cumususfr̃.
ad eum ꝑtinere desin restitutuꝵꝙ
inde extabit. ¶Hec stipulatio siue
mobilres sit siue soli interponi deb.¬
Ollud sciendum est ad fideiomissa ĩ
aptarieam debere. ¶Plane etsi exi
mortis causa donatione usus fr̃.cõ
stituatur exemplo legatoꝵ debebit
hec cautio prestari.s ⁊ si exalia qͣcũ¬
q causa ꝯstitutus fu̾it usus fr̃. Idem
dñdum est. ¶Cauere autem non¬
nre sua faceret. ¶Recte. autem faci¬
ent. et hrs legatarius qualis res sit

Expanded text:
ssimum praetori uisum est de utroque legat‹a›rium cauere: et usurum se boni uiri arbitratu et, cum usus fructus ad eum pertinere desinet, restituturum quod inde exstabit.Haec stipulatio, siue mobilis res sit siue soli, interponi debet.Illud sciendum est ad fideicommissa etiam aptari eam debere. plane et si ex mortis causa donatione usus fructus constituatur, exemplo legatorum debebit haec cautio praestari: sed et si ex alia quacumque ‹c›ausa constitutus fuerit usus fructus, idem dicendum est. Cauere autem  facturum, quae in re sua faceret. Recte autem facient et heres et legatarius, qualis res sit
Abbreviated transcription (Latin):
factumẽ siuicꝗd eo nomine aut
abest alicui socior aut adeumi
puenit ex recõi ¶ Siꝗd ip̃i sme
dolo malo inter se pepigerunt i

Expanded text:
ue quid eo nomine aut abest alicui sociorum aut ad eum peruenit ex re communi. Si quid ipsi sine dolo malo inter se pepigerunt, i
Abbreviated transcription (Latin):
sit ex hac causa succurrendum.
Sitem̾e auditorium receꝑit. mul¬
ti dixerunt.Apmn.
Rbit intrac̾tum diem e uos resti
uit obeam smñani fisco nichil ac¬
ꝗritur. s nichilominus stipłonis
pena ꝯmictitur ꝙ arbitrio statu¬
to nõ sit obtemꝑatum. SCeu̾.

Expanded text:
sit, ex hac causa succurrendum, si temere auditorium receperit, multi dixerunt. 42 Papinianus libro secundo rsit, ex hac causa succurrendum, uit: ob eam sententiam fisco nihil adquiritur, sed nihilo minus stipulationis poena committitur, quod ab arbitro statuto non s
Abbreviated transcription (Latin):
fidenissor nõ negetur ydoncꝰ
s dicatur habere forip̾scriptio¬
nem ⁊ metuat petito̾ ne iure
foriutatur indendum quid
iuris sit. et duuus pius ⁊pom
p̃. libro epistolarum reffert et
sit. merito petitorem recusare ta¬
lem fidenissorem. S si al ca¬
ueri nõ possit predicendumẽ
ei nonusurumeum priuulegio
si conueniatur. ¶ Si necessa¬
ria satis datio fuerit et nõ fa¬
cile possit reus ibi eam prestare
ubi duenitur potest audiri sim
alia eiusder ꝓuicie cuntate sa¬
tis dationem prestare patus
sit. Sin aũt satisdatio uolũ¬
taria sit non in alium locum
remictitur. neq enini meret᷑
qui ip̃e sibi necessitatem satis¬
dationis imposuit. ¶Si satis¬
datum ꝓre mobili nõ sit. et p¬
sona suspecta sit exq̃ satidatio
desideratur. apud officium de¬
ponidebebit si hoc iudici sederit
donec uł satis dacio detur. uel
lis finem accipiat. Pulus.
int̾ uitigatores duenire si non
ꝯueniat pediꝰ putat inpotesta¬
te stipłatoris esse mod̾ato spa

Expanded text:
fideiussor non negetur idoneus, sed dicatur habere fori praescriptionem et metuat petitor, ne iure fori utatur: videndum quid iuris sit. et divus Pius ut et Pomponius libro epistularum refert et sit merito petitorem recusare talem fideiussorem: sed si alias caveri non possit, praedicendum ei non usurum eum privilegio, si conveniatur. Si necessaria satisdatio fuerit et non facile possit reus ibi eam praestare, ubi convenitur: potest audiri, si in alia eiusdem provinciae civitate satisdationem praestare paratus sit. si auttaria est, non in alium locum remittitur: neque enim meretur qui ipse sibi necessitatem satisdationis imposuit.Si satisdatum pro re mobili non sit et persona suspecta sit, ex qua satis desideratur: apud officium deponi debebit si hoc iudici sederit, donec uel satisdatio detur uel lis finem accipiat. 8 Pauluinter litigatores conuenire. si non conueniat, Pedius putat in potestate stipulatoris esse moderato spa
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc aiidice statuendo. ¶Q
mulierem adhibet ad satisi¬
dandum nõuidetur cauere
si nec nules nec minor. xx.u.
uit ꝓsuo ꝓcuratorequidam ⁊̃¬
aunit si amarito fundus dota¬
lis pctatur inrem suam fide iui¬
suram nuilierem. Siẜinis int̾¬
ueniat qui antequam iudiciũ
accipiatur fideiussit idicatũ
solu succurrendum est actori
ut ex integro caueatur. ¶ Mi
rendum est fortasse ⁊ mulieri
ꝑꝑ impiciam. ¶Si fideuissor
iudicatum solui stipłatorilrs
extiterit aut si stiplator fideius¬
soriexintegro cauendoumerit.¬
¶Tutor ⁊ curator ut rem saluã
fore pupillo caueant mictendi
sunt minumcipio quia neces¬
saria est satudatio. Itẽ de resti¬
tuenda domino ꝓprictate cui
usuffructus datus est. Itẽ le¬
gntarius ut caueat euicta ħr¬
ditate legata reddi ⁊ qd̃ ampli
plegem falcidiam acceꝑit. in¬
Heres quoq ut legntorum no¬
mine satis det audienclus est
ut minunicipium mictatur.¬
res postulet uti de possone de¬
cedat ꝑatumq se dicat in iu¬

Expanded text:
de hoc a iudice statuendo. Qui mulierem adhibet ad satisdandum, non videtur cavere: sed nec miles nec minor vigintiut pro suo procuratore. quidam etiam, si a marito fundus dotalis petatur, in rem suam fideiussuram mulierem. Si servus inveniatur, qui antequam iudiciaccipiatur fideiussit iudicatum solui: succurrendum est actori, ut ex integro caueatur. mins succurrendum est, fortasse et mulieri propter imperitiam.Si fideiussor iudicatum solui stipulatori heres extiterit aut stipulator fideiussori, ex integro cauendum erit.Tutor et curator, ut rem saluam fore pupillo caueant, mittendi sunt in †municipi‹um›, quia necessaria est satisdatio: item de re restituenda domino proprietatis cuius usus fructus datus est: item legatarius, ut caueat euicta hereditate legata reddi, et quod amplius per legem Falcidiam ceperit: heres quoque ut legatorum satisdet audiendus est, ut municipium mittatur.res postulet uti de possessione decedat paratumque se dicat in mu
Abbreviated transcription (Latin):
tum et decessionis ronem h̾ri opor¬
tet Et ideo siue hodie nichil sit ĩ pe¬
culio seu accesẜit aliꝗd p̾sens status
peculu spectandꝰ est. Quare circa uen¬
ditorem quoq et emptorem hoc nob
indeturu̾ius ꝙ accessit peculium pͥ¬
se nos abemptore ꝯseꝗ. Nec retrorsũ
uelut muno iudicio ad id tempus
ꝯuentionem reduce emptoris quouẽ¬
ditor ꝯuẽtus sit. ¶ Uenditor ẜi si
ue cum peculio ẜuum uendidit et tra¬
didit peculium nec intra annum
qdem depeculio ꝯuemetur. Neq eĩ
hoc precim ẜ i peculum ẽ ut neRe¬

Expanded text:
 et decessionis rationem haberi oportet, et ideo siue hodie nihil sit in peculio siue accesserit aliquid, praesens status peculii spectandus est. quare circa uenditorem quoque et emptorem hoc nobis uidetur uerius, quod accessit peculio posse nos ab emptore consequi, nec retrorsus uelut in uno iudicio ad id tempus conuentionem reducere emptoris, quo uenditor conuentus sit.Uenditor serui si cum peculio seruum uendidit et tradiderit peculium, ne intra annum quidem de peculio conuenietur: neque enim hoc pretium serui peculium est, ut Ner
Abbreviated transcription (Latin):
manuimisso ẜuo uellibo ee iusso uel
alienato uel morcuo intra annum
ꝯueniri poterat unus fũat ꝯuentus¬
om̃s brdes lib̾abuntur qͣmius m̃mi
maiore qͣntitate eius peculu ꝙ pe¬
Idꝙ ita uil. scribit Idemqo ẽ. et si mal¬
t̾ius rem u̾sum fuerit. S et si plures
sint fructuaril uel bone fidei poẜores
unus ꝯuentus cet̾os libaret/ Am̃ins nõ
maioris peculu qm penes se est ꝯdemp¬
nari debeat .s. licet hoc iure dtingat.
tñeꝗtas dictat iudicium meos dar
ꝗ occasione niris lib̾artur ut mag̾ eos
ꝑceptio qm intencioubet. Namꝗͥcu

Expanded text:
manumisso seruo uel libero esse iusso uel alienato uel mortuo intra annum conueniri poterat, unus fuerit conuomnes heredes liberabuntur, quamuis non in maiorem quantitatem eius peculii, Iulianus scripsit. idemque est et si in alterius rem fuerit uersum. sed et si plures sint fructuarii uel bonae fidei possessores, unus conuentus ceteros liberat, quamuis non maioris peculii, quam penes se est, condemnari debeat. sed ‹licet› hoc iure contingat, tamen aequitas dictat iudicium in eos dari, qui occasione iuris liberantur, ut magis eos perceptio quam intentio liberet: nam
Abbreviated transcription (Latin):
descendar anuero non. Nam et uulgo
q̃sitam sororem ꝗs uetatur uxoremi
existimatur eam quoꝙ uxorem duc̃
que ꝑ adoptionem filia neptis ue eẽ
¶Itemsi pr̃is adoptun mei mĩem aut
matt̾am natam aut neptemex filio
uxoremducere ñ possum .s. si ĩ familia
eius sĩ.alioqu sieniancipatus fũo ab
cosme dubio nichil ĩpeclit nupcias.
s. post emãcipationem extraneus ĩtel
tum commnictitur. Qlrc̃.

Expanded text:
descendat an uero non: nam et uolgo quaesitam sororem quis uetatur uxorem dxistimatur eam quoque uxorem ducere, quae per adoptionem filia neptisue esse Patris adoptiui mei matrem aut materteram aut neptem ex filio uxorem ducere non possum, scilicet si in familia eius sim: alioquin si emancipatus fuero ab eo, sine dubio nihil impedit post emancipationem extraneus intelltum committitur.
Abbreviated transcription (Latin):
reliquie hominis ꝯdite sunt nchil mi¬
pedit quominus id ꝑficiatur. s si reli¬
giosus locus iam fc̃s sit pontifices ex¬
ploraredebent quatenus salua reli¬
gione desiderio reficiendi oꝑis meden¬

Expanded text:
reliquiae hominis conditae sunt, nihil impedit quominus id perficiatur. Sed si religiosus locus iam factus sit, pontifices explorare debent, quatenus salva religione desiderio reficiendi operis meden
Abbreviated transcription (Latin):
ad uerborum interpretationẽ
pueniamus. pauca de signifi.¬
catione ip̃ius tituli referre. Quo¬
nam igitur multa ad ccͣtus ua¬
nios ꝑtinencia nira sub hoc titu¬
lo pretorinseruit. Ideo reꝵ credi¬
tartitulum premisit. omnes enĩ
ꝯtractus quos alienam fidem se¬
cuti instituiꝰ ꝯplectitur. Nam .ł.
neralis applło ẽ. Et ideo sub hoc
titulo pretoret de ꝯmoduto et de
pignore edixit. Namcuius cum
ꝙrei assencianus alienam fi¬
dem secuti mox recepturiqdex
hoc ꝯtractu cred̾e dicimur. mi¬
Rei quoꝙ u̾bum ut gũale p̾

Expanded text:
ad uerborum interpretationem perueniamus, pauca de significatione ipsius tituli referre. Quoniam igitur multa ad contractus uarios pertinentia iura sub hoc titulo praetor inseruit, ideo rerum creditarum titulum praemisit: omnes enim contractus, quos alienam fidem secuti instituimus, conplectitur: nam, ut neralis appellatio est: ideo sub hoc titulo praetor et de commodato et de pignore edixit. nam cuicumque rei adsentiamur alienam fidem secuti mox recepturi quid, ex hoc contractu credere dicimur. rei
Abbreviated transcription (Latin):
tñ adusus possidentemcas edes dan¬
meis medes tuas stilliciduim ĩmic¬
tere ⁊ postea te sciente ex causaemptio¬
ius ĩmissum  habeam quero an ex hac
causa actone quadam ul exceptione
tuendus sim. endi uitroq Auxilio
meusurum.U Ly.

Expanded text:
tamen et aduersus possidentem easdem aedes danmeis in aedes tuas stillicidium immittere et postea te sciente ex causa emptionis immissum habeam, quaero, an ex hac causa actione quadam uel exceptione tuendus sim. respondi utroque auxilio me usurum.
Abbreviated transcription (Latin):
Am⁊hus q̃ nõ ex mascuus
descendulnt tacultas ẽ agendi.
cum ⁊ de mr̃is testam̃to agũt
⁊optinere assidue soleant.ii
Duius aut u̾bi de ĩoffoso. nis
apud iudicẽ ut indeatur ille¬
ñ quasi sane mentis fuisse cum
testamentum ordinaret ĩque
Ostumus moffõsumtes TLp̃.¬
tin põt dr̃e eoꝵ quibo suus hrs
tuit bonor possonem accipe .ii.
Qdergo eis ĩputatur cur inte¬
tati nõ decesẜint. s hoc nemo
apud iudicem potest ĩpetrare
no enim int̾clicitur testi facto.
hoc planc ei ĩputare potest. cur
brdem nõ scripsit potuit enim
scriptus h̾rs ĩpossonem mitti
ex clausula deuentre imposẜo

Expanded text:
his, qui non ex masculis descendunt, facultas est agendi, cum et de matris testamento agant et optinere adsidue soleant. huius autem uerbi 'de inofficioso' uis apud iudicem, ut uideatur ille quasi non sanae mentis fuisse, cum testamentum iniqueostumus inofficiosum testamentum potest dicere eorum, quibus suus heres tuit bonorum possessionem accipere. quid ergo? eis imputatur cur intestati non decesserant? sed hoc nemo apud iudicem potest impetrare: non enim interdicitur testamenti factione. hoc plane ei imputare potest, cur cum heredem non scripserit: potuit enim scriptus heres in possessionem mitti ex clausula de uentre in pos
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur ñ quasi uere furiosus uł
demens testatus sit.S recte qui¬
dem fecit testm̃. s nõ ex offõso pi¬
ctatis Lamsi uere furiosus uł
demens nulsam ẽet testm̃ .mi.¬
Noffitiosum testm̃ OArt̃.
Dre hoc est. illegarequarẽ exh̾r¬
dareiul pretiri ñ debũint quod
płmꝙ accidit: cuni fło pentes
instimulati libos suos uł exh̾r¬
dant ul preteunt. Quis.¬

Expanded text:
dicitur non quasi uere furiosus uel demens testatus sit, sed recte quidem fecit testamentum, sed non ex officio pietatis: nam si uere furiosus esset uel demens, nullum est testamnofficiosum testamentum dicere hoc est allegare, quare exheredari uel praeteriri non debuerit: quod plerumque accidit, cum falso parentes instimulati liberos suos uel exheredant uel praetereunt.
Abbreviated transcription (Latin):
chr peti precario et ꝯcedisołe uti
quociens nõ debetur ĩpetretur a¬
dat facultatem etiam actionem
cuilem inducit s extra ordinez
interpelletus preses etiamappel¬
lare debet iusto precio itereipres¬
canita tñ ut iudexetiam deopor
tus ꝯsulto cauetur ne usus sepł¬
chroꝵ ꝑmutationib polluatur
.i nesepulchre aliene ꝯu̾sationis
usum accipiat. ¶Pretor ait siq
fums cauia sumptus fc̃s eritenis
recupandi nomiie meum adꝙ̃
eares ꝑtinet iudicium dabo. n¬
Hoc edictum iustacausa ꝓpositũ
est ut q funaut ꝑsequatur idqĩ
pendit sicenim fieri ne insepulta
corꝑaiacent ne ueꝗs dealieno fu-¬
netur. ¶ftimus autem eim fa¬
ce debet quem decedens eleg̾it.s
dehac redefunctus nõcau̾it. nec
illi delegatum io munus ẽ scrip¬
tos hides res eas ꝯtingit sinemo
scriptos ẽ legittimos uelcogna¬
tos quosq suo ordine quo succe¬
dunt. Sumptus funis arbitrã¬
tur ꝓfacultatib uel dignitate
defuncti. ¶Pretor uelmagist̃¬

Expanded text:
chrum peti precario et concedi solere, ut quotiens non debetur, impetretur adat facultatem, etiam actionem ciuilem inducit, sed extra ordinem interpelletur praeses et iam compellere debet iusto pretio iter ei praestari, ita tamen, ut iudex etiam de oportus consulto cauetur, ne usus sepulchrorum permutationibus polluatur, id est ne sepulchrum aliae conuersationis usum accipiat. Praetor ait: 'Quod funeris causa sumptus factus erit, eius reciperandi nomine in eum, ad quem ea res pertinet, iHoc edictum iusta ex causa propositum est, ut qui funerauit persequatur id quod impendit: sic enim fieri, ne insepulta corpora iacerent neue quis de alieno funeretur.Funus autem eum facere oportet, quem decedens elegit: sed. sin autem de hac re defunctus non cauit, nec ulli delegatum id munus est, scriptos heredes ea res contingit: si nemo scriptus est, legitimos uel cognatos: quosque suo ordine quo succedunt.Sumptus funeris arbitrantur pro facultatibus uel dignitate defuncti.Praetor uel magistr
Abbreviated transcription (Latin):
re. ¶ Si fidenissori hrdes duo extitint.
et alt̾eoꝵ acoh̾rde em̃it hrditatẽ dem̃
om̃e ꝙ defunctus fidenisẜit stipulato¬
ri solint. Hebit autẽ exstiplatu aut ex
ẽpto obligatum cobrdem suũ .dcirco
mandati actõem hebit. PAul.

Expanded text:
re. Si fideiussori duo heredes extiterint et alter eorum a coherede emerit hereditatem, deinde omne quod defunctus fideiusserat stipulatori soluerit, habebit aut ex stipulatu aut ex empto obligatum coheredem suum: idcirco is mandati actionem habebit. 15 Paul
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium. ¶S cum filius adẽp¬
tũs legntum institũit petere sb¬
motus est repetita motrosi que¬
rela p̾scriptione remouendus
nõ est ꝙͣuis aũt magendo testa

Expanded text:
um. Si cum filius ademptum legatum instituerit petere, summotus repetat inofficiosi querellam, praescriptione remouendus non est: quamuis enim agendo testa
Abbreviated transcription (Latin):
gisset doctior et melior futur:
dumagitur ex delictis suor.
ad und icandos ꝯscios suos:
tionib et de int̾ rogationib
in uire faciendis.

Expanded text:
gisset, doctior et melior futurusdum agitur ex delictis servorum ad vindicandos conscios suos. CIMVS I DE INTERROGATIONIBVS IN
Abbreviated transcription (Latin):
nerue diffimtio uerissimaex¬
istimantis multum int̾essei
uenalem habuihanc ȩlatem
uel massam nec ne. ut si uena¬
michi ꝑierit. quemad̾m si alii

Expanded text:
Nervae distinctio verissima existimantis multum interesse, venalem habui hanc lancem vel massam nec ne, ut, si venamihi perierit, quemadmodum si alii
Abbreviated transcription (French):
rantem absoluet et referentẽ
audiet. et si actor iuret denty¬
net reum: nolentem iurarere¬
um si soluat absoluit. non sol¬
uentem ꝯdempnet et relatiori

Expanded text:
rantem absoluit: referentem audiet et, si actor iuret, condemnet reum: nolentem iurare reum si soluat, absoluit, non soluentem condemnat: ex relatio
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis postulare nõ debet. prudẽ¬
lo saluter auia nepotis su nego¬
ca gessit  defũctis utrisq auic
nepoti. Rndebatur auam iure
pietatis de suo p̾stitisse. Nec eĩ
aut desiderasse ut decernentur
alim̃ta aut decta ẽẽnt. Pre¬
terea ꝯstitutu ẽc dicebatur ut
simat̾ alius s ñ possit alim̃ta q̃
pietate cogente de suo prestitiss
repete. Ex ctrio dicebatur tunc
roc dici recte cum de suo aliusser
mat̾ ꝓbaretur. at ĩ ꝓpoĩto amia
que negocia ad imistrabat u̾¬
simile ẽẽ de reip̃ius nepotis eũ
alusse tractatũr est. Nũqd ex
utroꝙ pr̃imoĩo erogata uide¬
antur. quero ꝗd tibi nustũ ii¬
doatur.ix. hec disceptatio ĩ fcõ
tre ꝯstitutũ est. ñ puto ita ppe¬
tuo obẜuãdum. Quid enim
si ⁊ ꝓtestata ẽ se filium ideo a¬
adere ut aut ip̃m aut cutores
eius ꝯuemiret. ponc pegẽ pr̃em
cius abisse ⁊ mrez dũ in pr̃ia
reu̾titur tam filiũ qm̃ filiam
cius eribuisse ĩqua sp̃c ⁊̃ est ĩ

Expanded text:
ditatis postulare non debet. prudenlo salutem. Avia nepotis sui negotia gessit: defunctis utrisque avianepoti. respondebatur aviam iure pietatis de suo praestitisse: nec enim aut desiderasse, ut decernerentur alimenta, aut decreta essent. praeterea constitutum esse dicebatur, ut si mater aluisset, non posset alimenta, quae pietate cogente de suo praestitisset, repetere. ex contrario dicebatur tunc hoc recte dici, ut de suo aluisse mater probaretur: at in proposito aviam, quae negotia administrabat, verisimile esse de re ipsius nepotis eum aluisse. tractatum est, numquid utroque patrimonio erogata videantur. quaero quid tibi iustius videattre constitutum est, non puto ita perpetuo obseruandum. quid enim si etiam protestata est se filium ideo alere, ut aut ipsum aut tutores eius conueniret? pone peregre patrem eius obisse et matrem, dum in patriam reuertitur, tam filium quam familiam eius exhibuisse: in qua specie etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
Emittit iusiurã ꝑAulus.
dum ꝗ defente secum̃ ꝑatus
ẽet adu̾sanius iurare gr̾amei
facit ꝯtentus uoluntate susce

Expanded text:
emittit iusiurandum, qui deferente se cum paratus esset aduersarius iurare gratiam ei facit contentus uoluntate susce
Abbreviated transcription (Latin):
fectu ammicuiꝰ q existimãd̾. Idẽ iustu¬
manꝰ ait. Si a magistro puer recessit et
rursus ad matre̾ ꝑuenit cũ quereretur
uñfugittiuus ẽ.s si celandica nõ ut ad
si moruẽdi dum taxat ꝯsino suscepto ado¬
muino discessiss nõ ẽe fugittiuũ. S si fuges
prius ꝯsiliũ h̾uit. demde mucata uolũ E¬
tate se intyb̾mi deiecit. man̾e fugittiuũ
eadẽ ꝓb. it et de eo ꝗde ponte se p̾cipita¬
uit hec omĩa uerasũt qͥ celius scribit.i
Idẽ ait sis uus tuus fugiẽs uicariũ su
nactus p̾termisit. nõ iuderi fugittiuũ
ẽẽ. si aut olim fug̾et ĩtellexit qd ag̾et᷑
aut pꝰ ea cognouit qd actũ ẽet et redire

Expanded text:
fectu animi cuiusque aestimandum.Idem Uiuianus ait, si a magistro puer recessit et rursus ad matrem peruenit, cum quaereretur, num fugitiuus esset: si celandi causa quo, ne ad si moriendi dumtaxat consilio suscepto a domino discessisset, non esse fugitiuum, sed si fugae prius consilium habuit, deinde mutata voluntate in Tiberim se deiecit, manere fugitivum. eadem probat et de eo, qui de ponte se praecipitavit. haec omnia vera sunt, quae Caelius scribit. Idem ait, si servus tuus fugiens vicarium suunactus praetermisit, non videri fugitivum fuisse: sed si aut olim cum fugeret intellexit quid ageretur aut postea cognovit quid acti esset
Abbreviated transcription (Latin):
minist̾io pr̃ando sb̃strahitur.
extra redibitonẽ eẽ. s latus us
crus Buiꝰ pot̾ afferre ĩpedimẽ¬
tuergo et hic erit redibẽdus. si
ꝗs natura guturosus sit. auti
ocłos emi nẽtes hat. sanus iide¬
tur.ltem sciend̾ ẽ scenã nõ ee n
morbosum ułuiciosũ p̾t̾quar
si ĩbecillitate dextre ualidiuss¬
nistra utitur. s hũc nõ sceuam
s machumẽe. Is cui os oleat.
olere uel uti Yrtosũ strabone.
bocenĩ exillime oris actide sole

Expanded text:
nisterio praestando subtrahit, extra redhibitionem esse. sed et latus uel crus breuius potest adferre impedimentum; ergo et hic erit redhibendus.Si quis natura gutturosus sit aut oculos eminentes habeat, sanus uidetur.Item sciendum est scaeuam non esse morbosum uel uitiosum, praeterquam si inbecillitate dextrae ualidius sinistra utitur: sed hunc non scaeuam, sed mancum esse.Is cui os oleat olere, ueluti hircosum, strabonem: hoc enim ex illuuie oris accidere solere.
Abbreviated transcription (Latin):
nop eũ iume sciencie accipiasᷤ
m rursus ĩ doctũ ẽe martificiũ
iufficiet gͥ talẽ ẽẽ quales ulge¬
uulgo artifices dncur. ¶Deni¬
q aiunt etliles emptori oĩb que
ad quos ea res ꝑtin iudiciũ dabi
se ex hoc edco expiristempe auter
redibitonis sex menses utiles b
si aut macipiũ relibeatur. s sl¬
qnͣto mĩoris agitur annꝰ utilis
ẽs temp reclibitonis ex die uẽ¬
donis currit. aut si dcm̃ ꝓmis¬
sum ueqd ẽ exeo exquo dcm ꝓ¬

Expanded text:
e scientiae accipias, neque rursum indoctum esse in artificium: sufficiet igitur talem esse, quales uolgo artifices dicuntur.Deinde aiunt aediles: 'emptori omnibusque ad quos ea res pertinet iudicium dabimsse ex hoc edicto experiri.Tempus autem redhibitionis sex menses utiles habet: si autem mancipium non redhibeatur, sed quanto minoris agitur, annus utilis est. sed tempus redhibitionis ex die uenditioni‹s› currit aut, si dictum promissumue quid est, ex eo ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
Uis sit fugittiuus ditfrnt offiliͦ
fugittus ẽ q extra domi̾ni fu
Telius aũ fugittiuum ẽẽ aiti
cum ꝗca mẽte discedit ne ad do¬
minũ redeat. tã et si mucato ꝯsili¬
Oadeũ reu̾taturaiemo eĩntali

Expanded text:
uid sit fugitiuus, definit Ofilius: fugitiuus est, qui extra domini domuCaelius autem fugitiuum esse ait eum, qui ea mente discedat, ne ad dominum redeat, tametsi mutato consilio ad eum reuertatur: nemo enim tali
Abbreviated transcription (Latin):
Ueritur de illa ml̾re que semp
mortuos ꝑit an morboiasit.
et ait sabbinus si uulue mecio
boc ꝯtingit morbosam ee.¶Si
mulier p̾gnans uenierit.int̾
omnes ꝯueint sanã camẽen
maximũ enĩ ac p̾cipuũ mun
fernarꝵ ẽ xipe ac tueri xeptũ
chil extrinsecus accidit ꝙ corp
eiꝰ ĩ aliquã ualitudinẽ ĩ micfet¬
¶De stili ceciliũ distinguertba¬
cius dixit. ut si natura st̾ilis sit
sana sit. si uecio corpis ꝯtra. ¶õ
qd deeo ꝗurinã facit querituret
sus aut etiam pigriciã surge¬

Expanded text:
eritur de ea muliere, quae semper mortuos parit, an morbosa sit: et ait Sabinus, si vulvae vitio hoc contingit, morbosam esse. Si mulier praegnas venierit, inter omnes convenit sanam eam esse: maximum enim ac praecipuum munus feminarum est accipere ac tueri conceptum: hil extrinsecus accidit, quod corpus eius in aliquam ualetudinem immitteret.De sterili Caelius distinguere Trebatium dicit, ut, si natura sterilis sit, sana sit, si uitio corporis, contra.Item de eo qui urinam facit quaeritur. et e pressus aut etiam pigritia surge
Abbreviated transcription (Latin):
Iuo pio reptumest silibtmͣ Mrc̃.
senatorem decepit qi ĩgenua et ei nuip¬
ta est ad exẽplum pretoris edcĩdanda
meam actionem.q ex dote nullum luca
pupillam uel filio suo ulsibi nuptincol¬
loc:etiam nepos significatur.¶Dem.¬

Expanded text:
iuo Pio rescriptum est, si libertina senatorem deceperit quasi ingenua et ei nupta est, ad exemplum praetoris edicti dandam in eam actionem, quia ex dote nullum lucrupupillam uel filio suo uel sibi nuptum collocet, etiam nepos significatur.
Abbreviated transcription (Latin):
est.s si ꝑꝑalt̾ius ꝑsonam ꝑicim ad eũ
ꝑtineat. uideamus ne extrasm̃amse¬
natus ꝯsulti sit. ueluti si magr̃atus ĩtu¬
tele ꝑicłm incidit uł fideusẜit ꝗs ꝓtu
tore ul curatore qr nec ĩ num trumit
cutelarum hec imputantur. et
ꝯsequens ẽ boc ꝓbare qd ergosi
bonoris catutordatus sit qua¬
tenus nec huius tutelam i nu¬
tumẽ et bonorarium tutorẽ
picłin solere patisimale passo
est ad mĩstrari tutelam. qnau¬
temille ꝗcumdatus ẽ tutor
tionib atꝙ sigessiss. qd ergos
cum seuest extusare aliquor

Expanded text:
er alterius personam periculum ad eum peruenit, uideamus ne extra sententiam senatus consulti sit: ueluti si magistratus in tutelae periculum incidit uel fideiusserit quis pro tutore uel curatore, quia nec in numerum trium tutelarum haec imputantur: et consequens est hoc probare.Quid ergo si honoris causa tutor datus sit? quatenus nec huiusmodi tutela in nutum est et honorarium tutorem periculum so lere pati, si male passus sit administrari tutelam.Quin autem ille, qui cum datus est tutor,utionibus atque si gessisset.Quid ergo si, cum se uellet excusare aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
ptineat. an sm̃a or̃onis ꝯtmneatur ueluti
si pupilla ab hostib capta fu̾it aut fłis
allegonib atutela seexcusauit. ut exsa¬
cris ꝯstitutionib picłm adeum ꝑtine¬
at. et dicendum ẽ hos quoꝙ ad senatꝰ
ꝯsultũ ꝑtin̾e. Nam et huius picłmn in¬

Expanded text:
tentia orationis contineatur? ueluti si pupilla ab hostibus capta fuerit aut falsis allegationibus a tutela se excusauerit, ut ex sacris constitutionibus periculum ad eum pertineat? et dicendum est hos quoque ad senatus consultum pertinere: nam et huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
cium ex hac causa agi posse de positi u¬
nius cinusꝙ enim ꝯtractus et micumt᷑
spectand est et causa. ¶ S et si ꝑolluso¬
nem ꝓcuratoris absolutus sit adusari
mandati eumtem. s si soluedo non sit.
tunc dedolo actionem adusus reumq̃
ꝑcollusionem absolutus sit dandam
ait. Sr et delite quam suscepit exequenda
mandati eum tem ꝯstat. ¶Siqͣs manda¬
uerit alicingenda negocia eius qͣ up̃e sibi
mandau̾at. hebit mandati actionem.

Expanded text:
e depositi: uniuscuiusque enim contractus initium spectandum et causam. Sed et si per collusionem procuratoris absolutus sit adversarius, mandati eum teneri: sed si solvendo non sit, tunc de dolo actionem adversus reum, qui per collusionem absolutus sit, dandam ait. Sed et de lite quam suscepit exsequenda mandati eum teneri constat. Si quis mandaverit alicui gerenda negotia eius, qui ipse sibi mandaverat, habebit mandati act
Abbreviated transcription (Latin):
tutorẽ ꝗemit mandati actione.
hre adusus tutores suos. En
be: homo cumbona fide suires
mandauit ticio ut redimeturee
nũmos ex eo peculio dedit ꝙ ipm¬

Expanded text:
tutorem qui emit mandati actionem habere adversus contutores suos. Si liber homo, cum bona fide serviret, mandaverit Titio ut redimeretur et nummos ex eo peculio dederi
Abbreviated transcription (Latin):
unus ex ppło agit. defensioneᷤ
ut ꝓcurator prestare cogend̾
non est. ¶Is q curatore: alicui
presenti petat. non Alit̾ auclitur
nisi adulto dsenciente. qd si ab¬
senti ratam remdñmhiturur
necesse habeat sat darc. ¶Pena
non defendẽtis ꝓcuratoribos
hec est. ut denegetur ei actio.i
noncogitur defende ab sentem
tñ si iudicatum solui satis ded̃¬
it defẽdendi absentis gr̃a cogẽ¬
dum ꝓcuratore iudiciur accͣi¬
pe ne deçipiatur is qsatis ac¬
cepit.¶Lam ⁊ cos qͥ nõ cogun¬
tul remdefende. post satis dato¬
nem cogilabeo ait.ca̾ cognita
tempand̾. et si cauicio actoris
uel ali.a ñ ista causa int̾uenit.¬

Expanded text:
unus ex populo agit, defensionem ut procurator praestare cogendus non est. Is, qui curatorem alicui praesenti petat, non aliter audietur nisi adulto consentiente: quod si absenti, ratam rem eum habiturum necesse habet dare. Poena non defendentis procuratoris haec est, ut denegetur ei actio. Snon cogitur defendere absentem, tamen si iudicatum solui satisdedit defendendi absentis gratia, cogendum procuratorem iudicium accipere, ne decipiatur is qui satis accepit: nam eos, qui non coguntur rem defendere, post satisdationem cogi. Labeo causa cognita temperandum, et si captio actoris uel alia iusta causa interuen
Abbreviated transcription (Latin):
quem iudiciu trãsferatur. Id
ip̃idantur sĩꝗdem adagen¬
dum s ad ministrand̾. ¶Cũ
queratur an alicii ꝓcuratore
hrc liceat nispiciend est. An no

Expanded text:
quem iudicium transferetur. 43 ipsi dantur non quidem ad agendum, sed ad administrandum. Cum quaeretur, an alicui procuratorem habere liceat
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si ẜuimquo usus f&. Alienꝰ est dñs
ꝓprietatis oꝑas ꝯduxit u̾ba edci effi¬
ciunt. ut cum noxe dedit̾one damp¬
netur. ¶Siẜuus tuus nauem excũ¬
it eius ꝙ uicarius et idem nauta
ber ess hiuicarius ẜuus eius ess ut
de peculio ẜuitui ad noxam dedere
ucariuni dampneris. ut tñ si ẜuitui
iussu uel sciente et paciente eo dãp¬
num uicarius dederit noxalis acco
ẜuitui nomine ẽẽ debeat Idemq fit
et si nautam fac̾e̾ iussit. G Anis.¬
i ex plurib noxus diu̾sis temꝑib
expituretex una noxia ẜui domini¬
um nactus nullam amplius actio¬
nem b̃t ad u̾sus eum ꝗ dñs fu̾at cũ
actio noxalis caput seqtur. atsima¬
luit dñs priori indicio ntis estimatõ¬
nem sufferre ueleidem uelalu ex alio
maleficio agenti nichilominus tẽ¬
Pociens dommus ex no Apmi.¬
Xali cansa ꝯuenitur si nolit suscipe
iudicium mea causa res ẽ ut debeat
noxe dedere eum cuius nomine iu¬
dicium nõ suscipitur. aut si id non

Expanded text:
 quo usus fructus alienus est, dominus proprietatis operas conduxerit, uerba efficiunt, ut cum noxae deditione damnetur.Si seruus tuus nauem exercuerit eiusque uicarius et idem nauta ber et hic uicarius seruus eius esset, ut de peculio serui tui ad noxam dedere uicarium damneris: ut tamen, si serui tui iussu uel sciente et patiente eo damnum uicarius dederit, noxalis actio serui tui nomine esse debeat. idemque sit etiam, si nautam facere iusserit. 20 Gaii ex pluribus noxis diuersis temporibus experitur, ex una noxia serui dominium nanctus nullam amplius actionem habet aduersus eum, qui dominus fuerat, cum actio noxalis caput s‹equ›atur: at si maluit dominus priori iudicio litis aestimationem sufferre, uel eidem uel alii ex alio maleficio agenti nihilo minus teotiens dominus ex noxali causa conuenitur, si nolit suscipere iudicium, in ea causa res est, ut debeat noxae dedere eum, cuius nomine iudicium non suscipitur: aut si id non