comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Illud ul legerem uł audirem O formose puer ninuũ ne crede colon. Stiõ
ego me uer̃ loqui. Scit et Ille meluis quẽ testem feci. quo magis idre¬
pitans miror me tales inter curas Iuuemilib tñ amorib et enorb
potuisse raptari. Sencio fumius rerum hebetauit uisum. et etas ĩpetuo¬
sior pͥmenũ Illud aĩ lumen extinxit. E bñ habet. si uel nũc
uidere aliquid incipio. felicissinus quidem est quẽ nullus enor au̾tit᷑.
s qũ rara est sine exepciõne felicitas. Ille eciam abunde felyo cui inter
fuscas enrorũ mibes celestis tandem lux affubxent. Quid nũc .gͥ. ren̾s.
Etce que tũs uidebantur p̾sencĩa iam sunt. ui deo nũc tantam et tam
rapidam uite fugam. ut uix illam aĩ metiri possim. et cũ incõpara¬
bilis aĩ sit uelocitas ꝓpe uelocior uita est. Sencio singulos diẽs horas¬
q et momẽta me eid ul̃timũ brgere. quotidie ad mortem eo. Imo edepol

Expanded text:
illud vel legerem vel audirem: O formose puer, nimium ne crede colori. 11 Scio illud vel legerem vel audirem: O formose puer, nimium ne crede colori. 11 Scio ego me verum loqui; scit et Ille melius quem testem feci; quo magis, id reputans, miror me tales inter curas iuvenilibus tamen amoribus et erroribus potuisse raptari. Sentio: fumus rerum hebetavit visum, et etas impetuosior primevum illud animi lumen extinxit. Sed bene habet si vel nunc videre aliquid incipio; felicissimus quidem est quem nullus error avertit; sed quoniam rara est sine exceptione felicitas, ille etiam abunde felix cui inter fuscas errorum nubes celestis tandem lux affulserit. 12 Quid nunc igitur reris? Ecce que tunc videbantur, presentia iam sunt; video nunc tantam et tam rapidam vite fugam, ut vix illam animo metiri possim, et cum incomparabilis animi sit velocitas, prope velocior vita est. Sentio singulos dies horasque et momenta me ad ultimum urgere; quotidie ad mortem eo, imo edepol
Abbreviated transcription (Latin):
et snpra etatem niminabam presentem futurũq Illico statũ meũ.
Notabã certa fide non uerbonĩ faleras.s res ip̃as misere scilicet
oĩte huiꝰ angustĩas breuitatem uelocitatem festinaciõnem lapsũ
cursum uolatũ octultas q fallacias. tempus heꝑabile. caducũ
et mutabilem uĩte florem. Roser ons fluxũ decus. urediture iuuẽ¬
tutis effrenem fugam. et tacite obrepentis insidias senectutis ad
extrenũ rugas et morbos. et tuisticiam et laborem. et ̃domite
mortis iniclemenciam in placabilem q diniciem. Que cũ stole atq
eui comitib quedam quasi sõma Giderentur in iam tũc oĩa uidentem
testor deum et uera et peue presencia uidebantur. Et seu ille ons uenis
decor seu enoi esset etatis. ferme enĩ om̃s adolescentes sibi formosissim
uidentur. et si deformes sũit. mnͥ nõ alten dictũ rebar quociens pastoriũ

Expanded text:
et supra etatem ruminabam presentem futurumque illico statum meum. 9 et supra etatem ruminabam presentem futurumque illico statum meum. 9 Notabam certa fide non verborum faleras sed res ipsas, misere scilicet vite huius angustias, brevitatem velocitatem festinationem lapsum cursum volatum occultasque fallacias, tempus irreparabile, caducum et mutabilem vite florem, rosei oris fluxum decus, irrediture iuventutis effrenem fugam et tacite obrepentis insidias senectutis; ad extremum rugas et morbos et tristitiam et laborem et indomite mortis inclementiam implacabilemque duritiem. 10 Que cum scole atque evi comitibus quedam quasi somnia viderentur, michi iam tunc — omnia videntem testor Deum — et vera et pene presentia videbantur. Et seu ille oris verus decor seu error esset etatis — ferme enim omnes adolescentes sibi formosissimi videntur etsi deformes sint —, michi non alteri dictum rebar, quotiens pastorium
Abbreviated transcription (Latin):
rit cũ tempore. nichil ex his que uidemus mauet. Ego ip̃e dum
loquor mutan ista mutatus sũ. Audiebam Ciceronem. Uolat eñ
inquit etas. et iterũ. Quis est tam scultus ꝙͣlus sit adolestens cui sit
exploratũ se ad uesꝑum esse uicturũ. nec multo post. monẽndũ eĩ certe
est. et id incertũ an hoc ip̃o die. et nirsus idem alibi. An id exploratum
cuiꝙͣ potest esse quomodo sise hĩturũ sit corpus. nõ dicõ ad annũ s
et puenle pocius ꝙͣ semle studiũ flosculos decerpere. ueruĩ hec ⁊ his mille
similia sepe exme sepe mecũ in his ip̃is quorũ erant auctorũ pratis ex
cõmodo de cerpisti. Ego autẽ adolescens quãto his interlegendis ar¬
dore flagraueñ aliquot ꝑ annos qñ necdũ aliud scriptorũ genus
tam familianter noram. libelli indicant qui inͥ Illus tpris suꝑsut̃.
et signa mee manus talib p̾sertim affixa sentẽtis. ex quib eliciẽbã

Expanded text:
rit cum tempore; nichil ex his que videmus manet. Ego ipse dum rit cum tempore; nichil ex his que videmus manet. Ego ipse dum loquor mutari ista, mutatus sum.». Audiebam Ciceronem: «Volat enim» inquit, «etas». Et iterum: «Quis est tam stultus, quamvis sit adolescens, cui sit exploratum se ad vesperum esse victurum?». Nec multo post: «Moriendum enim certe est: et id incertum an hoc ipso die». Et rursus idem alibi: «An id exploratum cuiquam potest esse quomodo se se habiturum sit corpus non dico ad annum sed et puerile potiusquam senile studium “flosculos” decerpere; verum hec et his mille similia sepe ex me, sepe mecum in his ipsis quorum erant auctorum pratis, ex commodo decerpsisti. Ego autem adolescens quanto his interlegendis ardore flagraverim aliquot per annos, quando necdum aliud scriptorum genus tam familiariter noram, libelli indicant qui michi illius temporis supersunt et signa mee manus talibus presertim affixa sententiis, ex quibus eliciebam
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil est annis uelocius. Et alio loco. Tempora labũtur tacitio¬
q senesciuus annis. Et fuguit fieno nõ remorante dies. Ipm̃ quẽ
dixi flaccũ audiebam. Curiit eĩ ferox etas. dũ de adolescencia lo¬
queretur. et Iterũ de oĩ etate. cheu fugates postume postume la¬
binitur anni nec pietas moram rugis et instanti senecte afferet. indo¬
miteq morti Et iterũ. bite fũma breuis speny nos uetat nchoare
longam. Et rursus. spacio breui spem longam Reseces. dum loquimur
fugert muida etas. Et p̾cerea fugit retro leuis iuuentas. ⁊ decor.
auda pellente lasciuos amores caiicie. facilemq sommũ. et nequãdo
redituram cũ semel fugisset expectarem audiebam. nec eohe referũt
Iam tibi purpure nec clari lapides tempora que semel notis cõdita
fastis inclusit uolucris dies. Nimis apud flactũ moroy. Audiebam
seuetam. Conpora nr̃a rapiũtur fluminũ more. Quitquid uides cur¬

Expanded text:
nichil est annis velocius; et alio loco: Tempora labuntur tacitisnichil est annis velocius; et alio loco: Tempora labuntur tacitisque senescimus annis, Et fugiunt freno non remorante dies. Ipsum quem dixi Flaccum audiebam: currit enim ferox Etas, dum de adolescentia loqueretur; et iterum de omni etate: Eheu! fugaces, Postume, Postume, Labuntur anni, nec pietas moram Rugis et instanti senecte Afferet, indomiteque morti; et iterum: Vite summa brevis spem nos vetat inchoare longam; et rursus: “spatio brevi” Spem longam reseces; dum loquimur fugerit invida Etas; et preterea: fugit retro Levis iuventus et decor, arida Pellente lascivos amores Canitie facilemque somnum; et nequando redituram cum semel fugisset expectarem, audiebam: Nec Coe referunt iam tibi purpure, Nec clari lapides tempora, que semel Notis condita fastis, Inclusit volucris dies. Nimis apud Flaccum moror. 7 Audiebam Senecam: «Corpora nostra rapiuntur fluminum more; quicquid vides cur
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sertt unguẽta puellas poscimus. obrepit nõ intellecta senectꝰ
hec et his similia legebam. nõ ut mos etatis est illius. soli inhians
grãmatice et uerboruĩ artificio. s nescio quid aliud illit abditũ intelli¬
gens. qd̵ nõ modo condiscipuli. s nec magr̃ attenderet. p̾mitiuarũ
licet aiciũ doctus uir. Audiebam diuino clamantem ore uirgilium
Optima queq dies mi seris mortalibus eui pͥma fugit. subeunt
morbi. tustisqz senectus. et laboir et dure rapit inclemencia mor¬
tis. Et alibi. Breue et Ineꝑabile tempus oĩb est uite. Et
Iterũ. S fugit interea. fugit ineꝑabile tempus. uix satis fu¬
gam temporis expͥmere posse uidebatur inepabilem q iacturã
nnisi sepuis repetendo. Audiebam ouĩdiũ. cuius quo lasciuior musa
eo iͥ seuerior grauiorq cõfessio et inconupcius testiõium ueri erat.
dicebat ille autẽ. Labitur occulte. fallit q uolatilis etas. Et

Expanded text:
dum serta unguenta puellas Poscimus, obrepit non intellecta senectus. 5 dum serta unguenta puellas Poscimus, obrepit non intellecta senectus. 5 Hec et his similia legebam, non, ut mos etatis est illius, soli inhians “grammatice” et verborum artificio, sed nescio quid aliud illic abditum intelligens, quod non modo condiscipuli sed nec magister attenderet, primitiarum licet artium doctus vir. Audiebam “divino” clamantem “ore” Virgilium: Optima queque dies miseris mortalibus evi Prima fugit, subeunt morbi, tristisque senectus, Et labor et dure rapit inclementia mortis; et alibi: Breve et irreparabile tempus Omnibus est vite; et iterum: Sed fugit interea, fugit irreparabile tempus: vix satis fugam temporis exprimere posse videbatur irreparabilemque iacturam, nisi sepius repetendo. 6 Audiebam Ovidium, cuius quo lascivior Musa eo michi severior graviorque confessio et incorruptius testimonium veri erat; dicebat ille autem: Labitur occulte fallitque volatilis etas Et
Abbreviated transcription (Latin):
q et uerborũ stimiulis attollere ceꝑat familiariter ut solebã scribens
in epła quadã que pro Racione tempons in pͥma aciẽ stans procul hãc
prit. ingenue professus sum cepisse me iam tũc onentis uite fugã
cur sum q cognostere. Nũc autem miror quidẽ. s fateor uenĩ sc̃p¬
si. Qd̾ si Illa etate benĩ fuit. quid nũc putas. qñ qd presagiebã
actidit. Erat in oculis m etas florentissima lumen q iuuente
purpureũ. ut ait maro. S legebã apud flactũ. Insperata tue
cũ ueniet pluma suꝑbie. et que nũc humeris inuolitant. decide¬
rent come. Nũc et qui color est puuicee flore prior rose anitatus
Liguriuũ in faciem uerterit hispidã. dices heu. quociẽns te in speculo
uideris alterũ. Legebam apud aliũ satyrcũ. ffestinat eĩ deciurere
uelox flosculus. Ainguste misereq breuissima uite portio. dũ bibimꝰ

Expanded text:
que et verborum stimulis attollere ceperat, familiariter ut solebam scribens, que et verborum stimulis attollere ceperat, familiariter ut solebam scribens, in epystola quadam, que pro ratione temporis in prima acie stans procul hanc preit, ingenue professus sum cepisse me iam tunc orientis vite fugam cursumque cognoscere. Nunc autem miror quidem sed, fateor, verum scripsi. 4 Quodsi illa etate verum fuit, quid nunc putas, quando quod presagiebam accidit? Erat in oculis michi etas florentissima “lumenque iuvente purpureum”, ut ait Maro; sed legebam apud Flaccum: Insperata tue cum veniet pluma superbie Et, que nunc humeris involitant, deciderint come, Nunc et qui color est punicee flore prior rose Mutatus Ligurinum in faciem verterit hispidam; Dices: ‘heu’ quotiens te in speculo videris alterum. Legebam apud alium Satyricum: Festinat enim decurrere velox Flosculus anguste misereque brevissima vite Portio; dum bibimus
Abbreviated transcription (Latin):
temporis
Ate hos tnginta annos ut etas furtim labitur qui
michĩ in tenggum berso dum cinita simuil intueor. bio
dies bixq hore totidem. at dũ singula metior et
meonĩ cumulos laborĩ explicare incipio. totidem se¬
cula uiden solent. scupsi ad ueñabisem et egregiũ Illum senem Ros¬
aiã dũ suporanũ qui serũ Imiscõsulti nomẽ labuit ⁊ qd iet or des msti
paibs eictupat o nniq sapientis et aspectuã ⁊ effectũ prestitit. quiq
dibenina cõtumacia ad extreuũ s̃ sus pro dentate et iusticia aduersue
Romanũ quoq ponti ficem stetit alto aĩo atq inuicto. ꝓpter qd̾ multis
longe imparibus euectis unus Ille głiosissime non ascendit. s multa
cum laude ꝓprĩaq nõ aduẽticia maiestate suũ semꝑ tenuit locum.
nec promouen appetens nec promotus. Aid hũc gͦ tadem senem qui
etatulam qui q ingemolũ icũ et amare et fouere atq oĩ ope ꝯsilio¬

Expanded text:
temporis. temporis. Ante hos triginta annos — ut etas furtim labitur! — qui michi in tergum verso dum cunta simul intueor, vix dies vixque hore totidem, at dum singula metior et meorum cumulos laborum explicare incipio, totidem secula videri solent, scripsi ad venerabilem et egregium illum senem Raimundum Superanum, 2 qui verum iurisconsulti nomen habuit — quod, ut vides, multi falso occupant — virique sapientis et aspectum et effectum prestitit, quique liberrima contumacia ad extremum usus, pro veritate et iustitia adversus Romanum quoque Pontificem stetit alto animo atque invicto, propter quod, multis longe imparibus evectis, unus ille gloriosissime non ascendit, sed multa cum laude propriaque non adventitia maiestate suum semper tenuit locum, nec promoveri appetens nec promotus. 3 Ad hunc ergo talem senem, qui etatulam quique ingeniolum meum et amare et fovere atque omni opere consilio
Abbreviated transcription (Latin):
fideliter. bene si uxisse uis uiden. Alioqiũ quid inat illas tuas
ul̃tunas nũdi oras cõposiuisse magnific̾e. hoc et sine imꝑio potius¬
ses. et fortasse facilius. minus fuisset muidie ac laborum. tibi altid
infinte mauis restat. Illud aggredere. nec te rei terreat magnitudo.
inchil est qd imꝑñ maiestas hac prouidencia atq iusticia et his
uñibus armata non possit. Ce si forsan negatus tibi celitus renĩ
funs tñ głioso in actu ꝙ in quiete Langiuida mori multo melius
multo q felicius opmor. et hoc est qd diue memorie auũ tuum
oĩone seculis głiosum fecit᷑. Ette cesar et ñc et sepe olim nõ blan¬
Ditns. s uero studens neq u̾boruĩ cultiui s expressiom sensuum ĩten¬
tus. dixi anxiẽ qd̵ in aĩõ meo fuit. quod ne frustra dixenĩ deum p̾¬
cor et te bale decus et gaudiũ. et spes nostra. Pataui.iͦ. Pus
ad Iohisippim caualłicensem episcopũ. De mextimabili fuga

Expanded text:
fideliter, bene si vixisse vis videri; alioquin quid iuvat illas tuas fideliter, bene si vixisse vis videri; alioquin quid iuvat illas tuas ultimas mundi horas composuisse magnifice? hoc et sine imperio potuisses, et fortasse facilius; minus fuisset invidie ac laborum tibi. Aliud infinite maius restat: illud aggredere; nec te rei terreat magnitudo; nichil est quod imperii maiestas hac providentia atque iustitia et his viribus armata non possit. 11 Quodsi forsan negatus tibi celitus rerum finis, tamen glorioso in actu, quam in quiete languida mori, multo melius multoque felicius opinor; et hoc est quod dive memorie avum tuum omnibus seculis gloriosum fecit. Ecce, Cesar, et nunc et sepe olim, non blanditiis sed vero studens neque verborum cultui sed expressioni sensuum intentus, dixi anxie quod in animo meo fuit, quod ne frustra dixerim Deum precor et te. Vale, decus et gaudium et spes nostra. Patavi, III Idus Ad Philippum Cavallicensem epyscopum, de inextimabili fuga
Abbreviated transcription (Latin):
ul sequencium excufare potent. ndi me oro cesar paruũ hoĩem
s tui amantem. de te solicãtiẽas sperantem. Miature debitor non
aliter es ꝙͣ ego ꝙͣ quicũq uiius e populo. tp̃s fugar et nõ rediens
fortuna instabilis. uitabrenis. hora mortis incerta. unũ hic remediĩ
genuis. tempoit parcere. fortime non fidere. uitam rebus extendere.
morte paratũ semper corpus atq aĩum hr̃e. qd non potest qui suum
primcipale negociũ nõ impleuit. uite funs ꝙͣius incertus sit Illud tñ
est certum ꝙ longe esse non potest. Is cum uenent e cuntis opibus tius
atq imꝑii mltibi suꝑerit. nͥ quantũ ad et̾uam aĩẽ bĩtam et nõĩs in¬
mortalem gliam bene biendo quesieris. bene autẽ biiere nõ potest
qui ad qd̾ oñũ et sũmũ et maximũ natus est negligit. Tu qd sepe
olim dixi ad imꝑiũ natus es. amplũ excelsũ q opus. Illud age

Expanded text:
vel sequentium excusare poterit? 8 Audi me, oro, Cesar, parvum hominem vel sequentium excusare poterit? 8 Audi me, oro, Cesar, parvum hominem sed tui amantem, de te solicitum ac sperantem. Nature debitor non aliter es quam ego, quam quicunque unus e populo; tempus fugax et non rediens, fortuna instabilis, vita brevis, hora mortis incerta; unum hic remedii genus, tempori parcere, fortune non fidere, vitam rebus extendere, morti paratum semper corpus atque animum habere, quod non potest qui suum principale negotium non implevit. 9 Vite finis quamvis incertus sit, illud tamen est certum, quod longe esse non potest; is cum venerit, e cuntis opibus tuis atque imperii nil tibi supererit, nisi quantum ad eternam anime vitam et nominis immortalem gloriam bene vivendo quesieris; bene autem vivere non potest qui ad quod unum et summum et maximum natus est, negligit. 10 Tu, quod sepe olim dixi, ad imperium natus es, amplum excelsumque opus; illud age
Abbreviated transcription (Latin):
Si qua noĩ tuo mibes hactenus ĩcubuit. si quid infamie ex p̾mor¬
dii obscuritate cõtractũ est totũ crede in nõ modo cõsũmacionis
splendore purgabitur. s ut dixi in głiam cõuercetur. dũ seu enor
Ille seu consiliũ fuit opinione hõiun confiliũ et nõ error fuisse
oidebitur. Sepe honestus fnis segne principiũ honestauit. nũꝙͣ
finis obscurior claro principio Illustratus est. Demq sic ceperis
ut doliuĩmus dũ sic fimias ut optamus. fabii maxum nomen pro¬
merebens. Cmutator fueris. s sapiens s salutis publice studiofiõr
ꝙ uulgaris fame. ut libet se tibi p̾tulent uentosa loquatitate mi¬
nitius. dũm re edoctus mox se impare fateatur. dicãt de te hostes
impii qd de Illo dixit hanuibal. Semꝑ credidimus nubem Illam ma¬
gno touitru e mõtib erũpturam. At si quod diuina pietãs omen
auferat finis quoq langiidus fuerit. quis te imnꝙͣ ul p̾sencut̃

Expanded text:
6 Siqua nomini tuo nubes hactenus incubuit, siquid infamie ex primor6 Siqua nomini tuo nubes hactenus incubuit, siquid infamie ex primordii obscuritate contractum est, totum, crede michi, non modo consummationis splendore purgabitur sed, ut dixi, in gloriam convertetur, dum, seu error ille seu consilium fuit, opinione hominum consilium et non error fuisse videbitur; sepe honestus finis segne principium honestavit, numquam finis obscurior claro principio illustratus est. Denique sic ceperis ut doluimus, dum sic finias ut optamus. 7 Fabii Maximi nomen promereberis, cuntator fueris, sed sapiens, sed salutis publice studiosior quam vulgaris fame; utlibet se tibi pretulerit ventosa loquacitate Minutius, dum re edoctus mox se imparem fateatur; dicant de te hostes impii quod de illo dixit Hanibal: ‘Semper credidimus “nubem” illam magno tonitru “e montibus” erupturam’. At si, quod divina pietas omen auferat, finis quoque languidus fuerit, quis te unquam vel presentium
Abbreviated transcription (Latin):
suũ tibi cõmisit imꝑiũ. Surge. et dilatũ munus honestissimũ dum
potes imple fortiter imple feliciter. głiosus finis lentũ pͥncipiũ excu¬
sabit. Om̃s te alto consilio distulisse consentient. ꝙ nondũ messis
hesꝑiã plene maturusset. in quã utiliter faho cesarea mitteretur.
ꝙͣnus nr̃ia fames more oĩs impaciens murmuraret. nichil intẽpesti¬
nũ bene. nichil bonũ sero agi. uenĩ q illud augusti cesans. Sãtis
celenter fieñ quitquid fiat satis bene. Ampe cesar hanc occafioem
dũ adhuc potes. neq eĩ semꝑ potens. Age oro te cesar nondum
eĩ tuũ nomen inuocare tuũq te decus poscere atq orare dedidici.
et si ecco quoq unus inpacienciũ. parũꝑ inuisa mn rerũ dilacione
tepuer̃. ecte iterũ recalesto. Noli meam et multorũ spem pul¬
cherrimam rursus extingu̾e. sepuis spes oppressa iux attollitur.

Expanded text:
suum tibi commisit imperium, surge et dilatum munus honestissimum dum suum tibi commisit imperium, surge et dilatum munus honestissimum dum potes imple fortiter imple feliciter; gloriosus finis lentum principium excusabit; omnes te alto consilio distulisse consentient, quod nondum messis hesperia plene maturuisset, in quam utiliter falx cesarea mitteretur, quamvis nostra fames more omnis impatiens murmuraret. Nichil intempestivum bene, nichil bonum sero agi, verumque illud Augusti Cesaris: «Satis celeriter fieri quicquid fiat satis bene». 5 Arripe, Cesar, hanc occasionem dum adhuc potes, neque enim semper poteris; age, oro te, Cesar; nondum enim tuum nomen invocare tuumque te decus poscere atque orare dedidici. Etsi ego quoque unus impatientium, parumper invisa michi rerum dilatione tepuerim, ecce iterum recalesco: noli meam et multorum spem pulcherrimam rursus extinguere; sepius spes oppressa vix attollitur.
Abbreviated transcription (Latin):
lictus atq enga tuam semꝑ ex quo m̃ pͥmũ motus as erga uͦ ro¬
mam imꝑn maiestatem ab infancia nuitũtus in precord no meis
oũuit et in dies crescit. siue qd̵ est uerius uterq. Niã neq meuo a¬
mor tot Iam clamorib. tot ꝙ conatib ꝑditis ultro ad laborẽ
mutilem rediisset neq hic miles qm̃is et amicus et facũdus
et sapiens me mouisset. n antus in aĩa uiuas ad huc fauillas
pste fider quas ad moto magñe speir fomite len folle fuauissiẽ¬
orationis accenderet. muenisset. multis et ualidis argumentis excusans
tarditatem tuam multis et magnis iudiciis generosas aĩ tiui curas bere¬
q cesareos apparatus eupidis et libenter felicĩtatis ac głie tue crudelis
auribus in subuurans. quib de p̾terito conceptũ diffidencie gelu
noue sper feruore dissolueret. Eya gͥ. ce sar duce deo qui nõ frustra

Expanded text:
lictus atque erga tuam semper ex quo michi primum notus es, erga vero rolictus atque erga tuam semper ex quo michi primum notus es, erga vero romani imperii maiestatem ab infantia nutritus, in precordis meis vivit et in dies crescit, sive quod est verius, uterque; 3 nam neque meus amor, tot iam clamoribus totque conatibus perditis, ultro ad laborem inutilem rediisset, neque hic miles, quamvis et amicus et facundus et sapiens, me movisset, nisi intus in anima vivas adhuc favillas prisce fidei, quas, admoto magne spei fomite, leni folle suavissiorationis accenderet, invenisset, multis et validis argumentis excusans tarditatem tuam, multis et magnis indiciis generosas animi tui curas vereque cesareos apparatus cupidis et libenter felicitatis ac glorie tue credulis auribus insusurrans, quibus de preterito conceptum diffidentie gelu nove spei fervore dissolveret. 4 Eia igitur, Cesar, duce Deo, qui non frustra
Abbreviated transcription (Latin):
notes inter amncos qz meos inter q eui iuridiors epłas hũc pene
ultinũ possidebis locum in se nestentem nãq si nestis et amĩcũ
et calaniũ mcidisti. si quid nũc eciam uite restat eo minus utiꝙ
tatitũ quo loquatior est senectus ut tatomi sem optimo uidet᷑
hauddubie crebrioꝵ illic enis. Interta tuam sortem ferequam mis.
nõ mediator tuo. qui tibi strenue uereq militanter morẽ gessit.
nõ m qui siba ꝙͣnis hesitanter parui s tibi dũtaxat ĩputaturus.
si quid minus mueneris ꝙͣ sperabas tam facile utinam compos
semꝑ oĩum botorĩ s in electione felicior. Uale. Pataui uĩͦ. Idris
Essus pretenti nec futiri fidens cesar/ ealamũ tius mn
exhortaciombus pene attritũ recusantemq seposueram.
alit inter difficultates refouet ꝙ aĩum spes successus. qua su¬
blata quis est amens adeo ut nõ infructuoso laboir requiem ante¬

Expanded text:
notos inter amicosque meos interque evi viridioris epystolas hunc pene notos inter amicosque meos interque evi viridioris epystolas hunc pene ultimum possidebis locum; in senescentem namque, si nescis, et amicum et calamum incidisti. 8 Siquid nunc etiam vite restat, eo minus utique tacitum quo «loquacior est senectus», ut Catoni seni optimo videtur. Hauddubie crebrior illic eris; interea tuam sortem fer equanimis, non mediatori tuo, qui tibi strenue vereque militariter morem gessit, non michi, qui sibi quamvis hesitanter parui, sed tibi duntaxat imputaturus, siquid minus inveneris quam sperabas; tam facile utinam compos semper omnium votorum, sed in electione felicior. Vale. Patavi, VI Idus Fessus preteriti nec futuri fidens, Cesar, calamum tuis in exhortationibus pene attritum recusantemque seposueram. Alit inter difficultates refovetque animum spes successus, qua sublata, quis est amens adeo ut non infructuoso labori requiem ante
Abbreviated transcription (Latin):
auderem. Me quidem oĩum que molirentur itnaro soli nostros ĩter
cõsedinus libellos. Ibi multa de multis. ultimũ de te fuit. Tũ
uͦ certatim et urgere qui ceꝑat. et e transuerso inproiusus alter
enuĩpe. agnosto insidias. S quid atcerem contra tales duos unus tanti
blaudicias amici dñice q frontis pondus fenre nõ ualui. Cessigͥ. atq
allis hac ip̃a hora pariter huic digressis ꝓmissi memor calamũ ani¬
pio scnpturus quitquid occuneret. ac cũ reb obsessus et curarum
plenus cogitare noui aliquid nũc non possem. et id ip̃m seribere
satis habu. et reliqua hec quo gesta sut oidine. Quib hic enit
finis. Amiciciam tu meam ut intelligo paruam balde rem cupis.
si quo modestius uotũ eo inhonestior est repulsa. precib gͦ tius
obuiam eo. Accipe plems manib qd̵ petiste. me q fidenter ĩ annas
numera et si quis mer usus est utere. si nullus est alius. at saltem

Expanded text:
auderem. Me quidem omnium que molirentur ignaro, soli nostros inter auderem. Me quidem omnium que molirentur ignaro, soli nostros inter consedimus libellos. 6 Ibi multa de multis, ultimum de te fuit. Tum vero certatim et urgere qui ceperat, et e transverso improvisus alter erumpere. Agnosco insidias; sed quid agerem contra tales duos unus? tanti blanditias amici dominiceque frontis pondus ferre non valui; cessi igitur, atque illis hac ipsa hora pariter hinc digressis, promissi memor calamum arripio scripturus quicquid occurreret. At cum rebus obsessus et curarum plenus cogitare novi aliquid nunc non possem, et id ipsum scribere satis habui et reliqua hec quo gesta sunt ordine. 7 Quibus hic erit finis. Amicitiam tu meam, ut intelligo, parvam valde rem, cupis; sed quo modestius votum, eo inhonestior est repulsa. Precibus ergo tuis obviam eo; accipe plenis manibus quod petisti, meque fidenter in amicis numera, et siquis mei usus est, utere; si nullus est alius, at saltem
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio rerũ labi. Satius est autem amare multos ĩmeritos ꝙͣ
Gnũ benemeritũ non amare. Institit sane ille uir ut tibi tali
unr̃o et ergga me sic affecto quiq nescio eun primus mͥ seubere
uerearis familiare aliquid scuberem. Negaui uł serbendi ma¬
tenam adesse ul solere me ignotos uerbis aggredi. Itaq ferme
quitquid epistolariter scripsi unꝙͣ uł ex responsionibus const̃are.
ul ad eos esse quibus me familiaritas arcta cõingeret. neq
uͦ me aliis audaciorem. neq m hanc scribendi nouitatem minus
suspectam esse ꝙͣ tibi,. Ille autẽ quid putas egent. quieuit forte.
et orõne repressus est mea. mio uͦ dñm ciuitatis adut magnũ
eciam amicum tuũ. eumq manu duxit ad meam domũ. hoc
ingeno ut tanto sub teste dicam uenus p̾ceptore. nã et ipẽ
p̾caturus aderat. et sũt p̾cepta preces pͥncipũ. negare mł pẽitus

Expanded text:
iudicio rerum labi; satius est autem amare multos immeritos, quam iudicio rerum labi; satius est autem amare multos immeritos, quam unum benemeritum non amare. 4 Institit sane ille vir ut tibi tali viro et erga me sic affecto quique nescio cur primus michi scribere verearis, familiare aliquid scriberem. Negavi vel scribendi materiam adesse, vel solere me ignotos verbis aggredi; itaque ferme quicquid epystolariter scripsi unquam, vel ex responsionibus constare vel ad eos esse, quibus me familiaritas arcta coniungeret; neque vero me aliis audaciorem, neque michi hanc scribendi novitatem minus suspectam esse quam tibi. 5 Ille autem quid putas egerit? Quievit forte et oratione repressus est mea? imo vero dominum civitatis adiit, magnum etiam amicum tuum, eumque manu duxit ad meam domum hoc ingenio, ut tanto sub teste — dicam verius preceptore, nam et ipse precaturus aderat et sunt precepta preces principum —, negare nil penitus
Abbreviated transcription (Latin):
s modicũ aliquid madu̾tens tuli. uale. Ticini.6ͦ. lil. Nouẽbris.
Ad frãscistũ bruini florẽtinũ rethorem noue amicicie contractus . xx.
at maguũ bir egregie iam hmne tue birtutis arguinentum
habeo Illius magnammi uni uerbũ cui oĩa craederem. qui
nuꝑ nobis redditus magno q mͥ pro munere noui nomen afferẽs
amnci. inter multa de te que ualde diligit et que cupide noĩat. hoc
eciam dixit. optare te amiciciam meam. qͥn et an aliqñ me bidens
querentibus respondere solitũ. et iudisse. et mei noticiam habere.
atq hoc urbanissimo mendacio sepe hactenus pudori tuo cõsuluisse.
quasi te pudeat me non nosse. coetaneũ et concinem tuũ. quẽ et nõ¬
nullius precii facias. et ames incoginitũ. gratulor affectiu tuo.
et ingenuo gratulor enoii. nõ est turpis enor e pulchra orens ra¬
dice. Natura mitis atq ad amaudũ prona mens multos fecit in

Expanded text:
sed modicum aliquid inadvertens tuli. Vale. Ticini, V Kal. Novembris. sed modicum aliquid inadvertens tuli. Vale. Ticini, V Kal. Novembris. 20 Ad Franciscum Bruni florentinum rethorem, nove amicitie contractus. 1 Sat magnum, vir egregie, iam hinc tue virtutis argumentum habeo illius magnanimi viri verbum, cui omnia crederem, qui nuper nobis redditus magnoque michi pro munere novi nomen afferens amici, inter multa de te, quem valde diligit et quem cupide nominat, hoc etiam dixit, optare te amicitiam meam; 2 quin et an aliquando me videris querentibus, respondere solitum et vidisse et mei notitiam habere, atque hoc urbanissimo mendacio sepe hactenus pudori tua consuluisse, quasi te pudeat me non nosse, coetaneum et concivem tuum, quem et nonnullius precii facias et ames incognitum. 3 Gratulor affectui tuo et ingenuo gratulor errori; non est turpis error e pulchra oriens radice. Natura mitis atque ad amandum prona mens multos fecit in
Abbreviated transcription (Latin):
Gersus unus ita desunt. Atq intonat ore. obstupui. Sensi enm
Iclo loquẽte qd̾ me scribente non senseram. finẽ esse uirgiliam uer¬
sus.uᵒ. duuni oꝑis. Idq tobi nũciare disposui nõ ꝙ ullus conec¬
ciom amplius locus sit Carmine Ilło date iam coginto ac uul¬
gato. s ut te ip̃m arguat qui mͥ eirorẽ meũ hũc idican ꝑrĩus
as alio passus sĩs uł si id forsan ignotũ tibi hactenus fuit. notũ
esse icipiat. simul q illud octurrat nõ solũ mei studiosi licet
hoĩs multa tñ literarũ et ingemii pemunia saborantie. s nec ulluit
ꝙ libet docti uni scudium sic par rebus quin multũ semꝑ huma¬
mo desit intenciombus. ꝓfeccionem sibi refuante illo aquo
est modicum hoc qd scimius aut possumus. postremo et mecũ ip̃e
uirgiliũ ores. det ueniam. nec moleste ferat si cũ homero enmo
Lucrecio multis q aliis multa sepe rapuent. Ego sibi nõ rapui.

Expanded text:
versus unus ita desinit atque intonat ore». 16 Obstupui; sensi enim, versus unus ita desinit atque intonat ore». 16 Obstupui; sensi enim, illo loquente, quod me scribente non senseram, finem esse virgiliani versus sexto divini operis; idque tibi nuntiare disposui, non quod ullus correctioni amplius locus sit, carmine illo late iam cognito ac vulgato, sed ut te ipsum arguas, qui michi errorem meum hunc indicari prius ab alio passus sis, vel si id forsan ignotum tibi hactenus fuit, 17 notum esse incipiat, simulque illud occurrat, non solum mei, studiosi licet hominis, multa tamen literarum et ingenii penuria laborantis, sed nec ullius quamlibet docti viri studium sic par rebus, quin multum semper humanis desit intentionibus, perfectionem sibi reservante Illo a quo est modicum hoc quod scimus aut possumus; postremo et mecum ipse Virgilium ores, det veniam nec moleste ferat si, cum Homero, Ennio, Lucretio multisque aliis multa sepe rapuerit, ego sibi non rapui,
Abbreviated transcription (Latin):
ribus. sr in fauos bersis. ut ex multis et bariis unũ fiat. id q aliudd
et meluis. hec dũ sepe secũ agerem. et Ille semꝑ intentus ceu pa¬
trios monitus audiret madit ut nuꝑ ex more Illũ admonẽti tale
responsum daret. Intelligo eĩ inquit. et fateor ita esse ut dicis. sed
abiems uti paucis quidem et id raro multorũ atq ante alios tuo
m̃ ꝓmiserm ab exemplo. Hic ego admirans si quid uꝙͣ fili tale meis
in carminibus m̃uenis scito id non iudiciĩ mei esse. sienoris. et si
eĩ mille passim talia in poetis sint ubi scilicet alter alterius u̾bis
osue est. michi tñ nchil oꝑosins in scribendo. nichilq difficilius
se offert ꝙ̃ et mer ip̃ius. et multo maxime p̾cedencium uitare uesti¬
gia. Sed ubinã queso est unde hauc tibi licentiam ex me sumis.
Sexta inquit tui bucolici carm̃ĩs eggloga est. ub̃i haud ꝓcul a fine.

Expanded text:
ribus sed in favos versis, ut ex multis et variis unum fiat, idque aliud ribus sed in favos versis, ut ex multis et variis unum fiat, idque aliud et melius. 14 Hec dum sepe secum agerem et ille semper intentus ceu patrios monitus audiret, incidit ut nuper ex more illum admonenti tale responsum daret: «Intelligo enim» inquit, «et fateor ita esse ut dicis; sed alienis uti, paucis quidem et id raro, multorum atque ante alios tuo michi permiserim ab exemplo». 15 Hic ego admirans: «Siquid unquam, fili, tale meis in carminibus invenis, scito id non iudicii mei esse sed erroris. Etsi enim mille passim talia in poetis sint, ubi scilicet alter alterius verbis usus est, michi tamen nichil operosius in scribendo nichilque difficilius se offert, quam et mei ipsius et multo maxime precedentium vitare vestigia. Sed ubinam, queso, est unde hanc tibi licentiam ex me sumis?». «Sexta» inquit, «tui Bucolici carminis egloga est, ubi, haud procul a fine,
Abbreviated transcription (Latin):
artificis sed qualis filii ad patrem iñ quibus eũ magna sepe
diu̾sitas sic meubroruã umibra quedam et quẽ pictores nostrĩ¬
aerem uocant qui in uultu in q oculis maxiiue cernitur similitu¬
Sinem illam facit. que statim uiso filio patiis in memonam nos
reducat. cũ tñ si res ad mensuram redeat oĩa sint diu̾sa. s est ibi
nescio quid octultũ qd̾ hant habeat uim. sic et nobis prouidendũ
ut cũ sumle aliquid sit multa suit dissimilia. et id ip̃m simile lataat
ne dep̾hendi possit. nͥ tacita mẽtis andagine ut intelligi sumle queat
pocus ꝙͣ dici. Gcendũ .gͥ. ingemo alieno. utendũq colorib. abstinẽ¬
Sũ uerbis. Illa eĩ similitudo latet. hec eminet. Illa poetas facit.
hec simias. Etandũ deuiq senece confilio. qd ante senecam flacti
erat. ut scubanius scil sicũt apes mellificant non ẜuatis flo¬

Expanded text:
artificis, sed qualis filii ad patrem. 12 In quibus cum magna sepe artificis, sed qualis filii ad patrem. 12 In quibus cum magna sepe diversitas sit membrorum, umbra quedam et quem pictores nostriaerem vocant, qui in vultu inque oculis maxime cernitur, similitudinem illam facit, que statim viso filio, patris in memoriam nos reducat, cum tamen si res ad mensuram redeat, omnia sint diversa; sed est ibi nescio quid occultum quod hanc habeat vim. 13 Sic et nobis providendum ut cum simile aliquid sit, multa sint dissimilia, et id ipsum simile lateat ne deprehendi possit nisi tacita mentis indagine, ut intelligi simile queat potiusquam dici. Utendum igitur ingenio alieno utendumque coloribus, abstinendum verbis; illa enim similitudo latet, hec eminet; illa poetas facit, hec simias. Standum denique Senece consilio, quod ante Senecam Flacci erat, ut scribamus scilicet sicut apes mellificant, non servatis flo
Abbreviated transcription (Latin):
nem nõ dicam fugiet. s celabit. sic ut nulli similis appareat. sed
ex beteribus nonũ quidem lacio intulisse Gideatur. Nũc usq autem
mntacionibus gaudet qd suum habet etas illa. et interdũ aliẽni dul¬
cedme raptus ingemi contra poeticam disciplinam sic in arctũ de silit
ut oꝑis lege uecitus refent pedem insi uisus et cognitus nõ possit.
In pͥmis sane Girgiliũ miratur. Iure id quidem. cũ eĩ multi batũ
e nioͣ nr̃oꝵ Laudabiles unus Ille mirabilis est. huiꝰ hic amore et
Ilecebiis captus sepe carminũ particulas suis insent. Ego autem
qui illum in succrescententem letus iudeo quiqz eum talem fiẽn
qualem me esse cupio familiariter ip̃m ac paterne monco. ui¬
deat quid agit. curaudũ mutatori ut qd̾ scrbit simile nõ idẽ
sit. eam q smulitudunrem talem esse oportere nõ qualis est ẜ¬
maginis ad eũ cuiꝰ iago est. que quo sumilion eo maior laus

Expanded text:
nem non dicam fugiet sed celabit, sic ut nulli similis appareat sed nem non dicam fugiet sed celabit, sic ut nulli similis appareat sed ex veteribus novum quoddam “Latio intulisse” videatur. Nunc usque autem imitationibus gaudet, quod suum habet etas illa, et interdum alieni dulcedine raptus ingenii, contra poeticam disciplinam sic “in arctum desilit”, ut “operis lege vetitus, referre pedem” nisi visus et cognitus non possit. 11 In primis sane Virgilium miratur; iure id quidem: cum enim multi vatum e numero nostrorum laudabiles, unus ille mirabilis est. Huius hic amore et illecebris captus, sepe carminum particulas suis inserit; ego autem, qui illum michi succrescentem letus video quique eum talem fieri qualem me esse cupio, familiariter ipsum ac paterne moneo, videat quid agit: curandum imitatori ut quod scribit simile non idem sit, eamque similitudinem talem esse oportere, non qualis est imaginis ad eum cuius imago est, que quo similior eo maior laus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ad segendũ sit inuenta. et non ut grãmaticoruĩ pͥnceps ait. lra
quasi legitera dicta sit. s alia quadam Castigata et clara seq
ultro oculis ingerente in qua nichil ortotraphũ nncħ oĩno trãma¬
tice artis omissũ dicas. Et de his hactenus. ut uͦ iiĩ his
ultimũ sit literis qd̾ pͥmũ in aĩo meo fuit. Est hic quidem in
primis ad poetic̃am pronus. In qua si ꝑgit. usq adeo ut cũ tẽpore
aĩim firmet ad certum aliquid et miran te coget et gaudere. Adhuc
tñ ꝑ imbecillitatem etatis nagus est. necdũ satis quid dic̾e belit̾
instituit s quitquid dice̾ uult alte ad modũ dicit atq ornate. itaq
sepe Illi carmen excidit non sonorũ mͦ. s graue et lepidũ maturũ¬
q. et qd poete seuis putes insi noscas auctorem. firmabit ut sꝑo
aĩum ac stilũ. et ex multis uiriũ suũ ac ꝓp̾um conflabit᷑. et mutacio¬

Expanded text:
quam ad legendum sit inventa, et non, ut grammaticorum princeps ait, litera quam ad legendum sit inventa, et non, ut grammaticorum princeps ait, litera «quasi legitera» dicta sit —, sed alia quadam castigata et clara seque ultro oculis ingerente, in qua nichil orthographum, nichil omnino grammatice artis omissum dicas. Et de his hactenus. 9 Ut vero in his ultimum sit literis quod primum in animo meo fuit, est hic quidem in primis ad poeticam pronus, in qua si pergit usqueadeo ut cum tempore animum firmet, ad certum aliquid et mirari te coget et gaudere. Adhuc tamen per imbecillitatem etatis vagus est, necdum satis quid dicere velit instituit; sed quicquid dicere vult, alte admodum dicit atque ornate. Itaque sepe illi carmen excidit non sonorum modo sed grave et lepidum maturumque et quod poete senis putes, nisi noscas auctorem. 10 Firmabit, ut spero, animum ac stilum, et ex multis unum suum ac proprium conflabit, et imitatio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓidme seu spe premii. s solo amore tractus. et fortasse sperans
nr̃o fieri melior cõuictu. iam aite bieninũ ad me uenit. uenisẜ¬
q utiam maturius. s ꝑ etatem nõ multo ante potuisset. fa
młiares eplas meas soluto ẜmone editas. que ut multe m̃o
fit et multi bt̃mã precii essent inter cõfusionem exemplaniũ
et occupationes meas/ pene Iam desꝑatas. et quatuor ab aĩcis
op̃e mͥ pollicitis tentatas et ab oĩb calle medio de sertas iste
unus adexitum ꝑduxit. non quidem om̃o. s⁊ eas que uño
nõ enorim nimiũ uolumĩne capi possent. que si hãc illis inseruero
munerũ trecentarũ et quĩquaginta cõplebũt. quas tu olim illius ma¬
nu scͥptas prestante deo aspicies. non caga quidem ac luxurrante
litera. qualis est scriptorũ seu uenus piccoruĩ mĩ temporis longe
oculos mulcens ꝓpe autem afficiens ac fatigans. quasi ad aliud

Expanded text:
pidine seu spe premii, sed solo amore tractus et fortasse sperans pidine seu spe premii, sed solo amore tractus et fortasse sperans nostro fieri melior convictu. Iam ante biennium ad me venit, venissetque utinam maturius! sed per etatem non multo ante potuisset. 7 Familiares epystolas meas soluto sermone editas, que ut multe numero sic et multi utinam precii essent, inter confusionem exemplarium et occupationes meas pene iam desperatas et quattuor ab amicis opem michi pollicitis tentatas et ab omnibus calle medio desertas, iste unus ad exitum perduxit, non quidem omnes, sed eas que uno non enormi nimium volumine capi possent; que, si hanc illis inseruero, numerum trecentarum et quinquaginta complebunt. 8 Quas tu olim illius manu scriptas, prestante Deo, aspicies, non vaga quidem ac luxurianti litera — qualis est scriptorum seu verius pictorum nostri temporis, longe oculos mulcens, prope autem afficiens ac fatigans, quasi ad aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ocusis liber esset. Est sibi p̾terea. qd̾ rarũ ña habet etas. inuen¬
cionis magna uis. ac nobilis impetus. et conicũ musis pectus. Iam¬
q ut ait maro. et ip̃e facit noua carmina. et si uixent. atꝙ ut spero
cum tpĩe creuent. qd̾ de ambrosio uaticinatus est pater aliquid ma¬
gni ent. Multa de Illo Iam nũc dici possunt. pauca de multis audi¬
uiste. unnuĩ nũc eciam audi et u̾tutes et sciẽ fundamentũ optimum
Non nulgus tam pecunias amat atq expetit ꝙͣ hic odit ac refpuit
Numos illi incgerere irritus labor est. uictui necessaria iux admittit.
solitudinis studio ieuimo q et uĩgilus mecũ certat sepe Ille suꝑior.
quẽ genuissem carus sit. et fortassis eo carior. ꝙ filius ut mos est
crodescenciũ nr̃orũ imꝑare uellet. hic parere studet. nec suis
Gõluptatibus s meis uãcat obsequiis. Et hic quidem milla cu¬

Expanded text:
oculis liber esset. 4 Est sibi preterea, quod rarum nostra habet etas, invenoculis liber esset. 4 Est sibi preterea, quod rarum nostra habet etas, inventionis magna vis ac nobilis impetus et amicum Musis pectus, iamque, ut ait Maro, «et ipse facit nova carmina», et “si vixerit” atque, ut spero, cum tempore creverit, quod de Ambrosio vaticinatus est pater, «aliquid magni erit». 5 Multa de illo iam nunc dici possunt; pauca de multis. Audivisti unum; nunc etiam audi et virtutis et scientie fundamentum optimum: non vulgus tam pecunias amat atque expetit, quam hic odit ac respuit; nummos illi ingerere irritus labor est; victui necessaria vix admittit; solitudinis studio ieiunioque et vigiliis mecum certat, sepe ille superior quam filius quem genuissem carus sit, et fortassis eo carior, quod filius, ut mos est adolescentium nostrorum, imperare vellet, hic parere studet, nec suis voluptatibus sed meis vacat obsequiis, et hic quidem nulla cu
Abbreviated transcription (Latin):
mio exacto post discessum tuũ generose indolis.
ado lestens michi contugt quẽ tibi egnotum doleo¬
et si Ille probe te nouerit. quẽ sepe uenetuis in domo tua quã inhabito.
et apud donatũ nr̃m uidit. Ut̃ q est mos etatis Illius. obsenauit
attencius. ut uͦ et tu illũ noris. qua datur eminus et in literis
Ilũ meis uideas ortus est adrie in litore ea ferme etate insi fallor
qua tu tibi agebas cũ antiquo plage illiꝰ dño eius auo qui mĩc
p̾sidet. adolescenti ongo ac fortuna hũilis. ueruĩ abstinẽcia et gra¬
uitas uel in sene laudabilis. acre ingemũ ac facile. rapax nemo¬
ria et capax. qd̾q est optimũ tenax. bucolicũ meum carmen duo¬
decim ut scĩs distinctũ eglogis .xi. cõtinus diẽb didicit. memonter¬
q seruauit. ita ut singulis diebus ad uesꝑam unam mͥ eglogtam no¬
uissimo q suas tam cõstanter mlq hesitans recitaret. quasi sub

Expanded text:
no exacto post discessum tuum generose indolis no exacto post discessum tuum generose indolis adolescens michi contigit, quem tibi ignotum doleoetsi ille probe te noverit, quem sepe Venetiis in domo tua, quam inhabito, et apud Donatum nostrum vidit, utque est mos etatis illius, observavit attentius. 2 Ut vero et tu illum noris, qua datur eminus, et in literis illum meis videas, ortus est Adrie in litore ea ferme etate, nisi fallor, qua tu ibi agebas cum antiquo plage illius domino eius avo qui nunc presidet. Adolescenti origo ac fortuna humilis, verum abstinentia et gravitas vel in sene laudabilis, acre ingenium ac facile, rapax memoria et capax quodque est optimum, tenax. 3 Bucolicum meum carmen, duodecim, ut scis, distinctum eglogis, undecim continuis diebus didicit memoriterque servavit, ita ut singulis diebus ad vesperam unam michi eglogam, novissimoque duas tam constanter nilque hesitans recitaret, quasi sub
Abbreviated transcription (Latin):
est. atq b̃nus ex paucis. qui michi in hoc rapidissime uite
cursu moribus et ingenio probati, meis alte p̾cordiis in se¬
derũt. Restat ut te precer ne mͥ anxio statũ tuũ sinas ĩcogintũ.
et an morte regis tecum aliquid foituna baniauent. quẽ utinã
ut ad regnũ. sic ad regias u̾tutes attollere potuisses. in quo
uereor/ ne multã ego oꝑam scribendo ꝑdiderim. Tu loquendo
optimũ uerbum umi pessimi. uirtutem uerba non addere. quod
ita demũ recte dicitur si nuilla usꝙpͣ audientis in aĩõ sit scintilla-
quã suscites. O si se Ille tuis mointis doclem p̾buisset. Da
ueniam. uiget aĩm ac calamũ dolor. ꝓfecto diucius iuxisset.
felicius obusset. nomen clarius reliquisset. uale mecũ decus.
ac patrie. Pataui . ui ͦ Idus Inñ
Ad Ioh̃em de certaldo. de adolescente suo quo adiutore in seubẽbo
btĩtur et nicħ adeo correctũ cui nõ aliquid desit.

Expanded text:
est, atque unus ex paucis qui michi in hoc rapidissime vite est, atque unus ex paucis qui michi in hoc rapidissime vite cursu moribus et ingenio probati, meis alte precordiis insederunt. 7 Restat ut te precer, ne michi anxio statum tuum sinas incognitum, et an morte regis tecum aliquid fortuna variaverit, quem utinam ut ad regnum sic ad regias virtutes attollere potuisses; in quo vereor ne multam ego operam scribendo perdiderim, tu loquendo. Optimum verbum viri pessimi «virtutem verba non addere»; quod ita demum recte dicitur si nulla usquam audientis in animo sit scintilla quam suscites. O si se ille tuis monitis docilem prebuisset — da veniam, urget animum ac calamum dolor —! profecto diutius vixisset, felicius obiisset, nomen clarius reliquisset. Vale, meum decus ac patrie. Patavi, VI Idus Iunias. 19 Ad Iohannem de Certaldo, de adolescente suo quo adiutore in scribendo utitur, et nichil adeo correctum cui non aliquid desit.
Abbreviated transcription (Latin):
ex amore orens. Etgo uͦ non dicam apud Illos qui post me nascẽt᷑
ad quos nescio an uestigiũ aliquod mei noĩs sit uentinũ. s apud
presentes utiq tanci bni grãm non diffido głie mͥ fore. nã gau¬
dio quidem et honestissime uoluptati nõ spero illam m̃ esse. s
sentio. Sane ꝙ parutati mee magintudinem tuam offers. ꝙ q
affectum meũ qui ꝙͣ efficax fuent. exitus argnet. s hauddubĩ
fidelis fuit ac feruidus ad pͥorem nr̃m scõrum apostoloꝵ et qd
pro Illo tentaui. mixtũ głie tue dicis puto nec fallens. inq hoc
tuo more uersaris/ cõmemoratione gratĩssima. facis nõ qd michi
debitũ. s qd tibi. ut ab oĩ scil parte ꝑfectus sis. ꝓinde cre¬
bris atq magiificis oblaciomibus tuis si res tulent utar in¬
genti fiducia. Ille autem de quo loquimur ut tecũ de te sileam
nõ est in quẽ possim quasi in alterũ puis dici. nẽpe pars mei

Expanded text:
ex amore oriens. 4 Ego vero non dicam apud illos qui post me nascentur, ex amore oriens. 4 Ego vero non dicam apud illos qui post me nascentur, ad quos nescio an vestigium aliquod mei nominis sit venturum, sed apud presentes utique tanti viri gratiam non diffido glorie michi fore; nam gaudio quidem et honestissime voluptati non spero illam michi esse, sed sentio. 5 Sane quod parvitati mee magnitudinem tuam offers, quodque affectum meum, qui quam efficax fuerit exitus arguet, sed hauddubie fidelis fuit ac fervidus, ad priorem nostrum Sanctorum Apostolorum et quod pro illo tentavi, mixtum glorie tue dicis — puto nec falleris — inque hoc tuo more versaris commemoratione gratissima, facis non quod michi debitum sed quod tibi, ut ab omni scilicet parte perfectus sis; proinde crebris atque magnificis oblationibus tuis, si res tulerit, utar ingenti fidutia. 6 Ille autem de quo loquimur, ut tecum de te sileam, non est in quem possim quasi in alterum pius dici; nempe pars mei