comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cant qͣsi ducẽ et pͥncipẽ orbiũ c&trõnx : ut ipse cicero refert dux et princeps et
mod erato luminũ reliqͦ rx mens mundi et tẽnperatio Musas eẽ mundicaotõ
&ia rustici sciunt qͥ etis camenas quasi canenas acanendo dixerc̃ Ideo canert
cȩlũ &iã theo logi conꝓbantes sonos musicos sacrificus adhibeert̃ qa pucen
alios lira ł crthara a pud uonnullos tibis alusue musicis instrumentis fieriso
dõ sũpsit exordiũ Mortuos qͦq ad sepulturĩ ꝓseqͥoportere cũ cantu. pluri¬
marũ gentiũ ł religionũ instituta sanxert̃ ꝑ suasione hac qͣp̃corpꝰ animae
adoriginẽ lul cedipus musicȩ ił ad calũ redire creddant᷑ N. Aidto in hac uia
om̃is anima musicissonis capit᷑ ut ñ soli qͥs̃ habitucultiores uerũ u niusetuos
barbarȩ nationes cant quib ł ad ardorẽ uirtutis animent ł ad mollitꝰ
uo luptatis resoluant᷑ exerceant : qr in corpidefent memoriã musica cus incelos

Expanded text:
cant, quasi ducem et principem orbium ceterorum, ut ipse Cicero refert: «dux et princeps et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio». Musas esse mundi cantum etiam Etrusci sciunt, qui eas 'Camenas', quasi 'Canenas', a canendo dixerunt. Ideo canere caelum etiam theologi comprobantes sonos musicos sacrificiis adhibuerunt, qui apud alios lyra uel cithara, apud nonnullos tibiis aliisue musicis instrumentis fieri sodeo sumpsit exordium. Mortuos quoque ad sepulturam prosequi oportere cum cantu plurimarum gentium uel religionum instituta sanxerunt, persuasione hac qua post corpus animae ad originem dulcedinis musicae, id est ad caelum, redire credantur. Nam ideo in hac uita omnis anima musicis sonis capitur, ut non soli qui sunt habitu cultiores, uerum uniuersae quoque barbarae nationes cantus, quibus uel ad ardorem uirtutis animentur uel ad mollitiem uoluptatis resoluantur, exerceant, quia in corpus defert memoriam musicae cuius in caelo
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi mundi uertex ẽ.: Ariet ẽ ꝓpterea pͥmũ int̃ om̃shabitũ qͥut mundicapia
nexor diolucis aꝑpuriuit. Sub nectunt etiã cusã curhȩc ipsaduo detiu
signa as signa te diũ sor ndminũ pocestati : & iunt eñ ibac ipslugeni tur
munde ariceo ut iã diximꝰ meliũ c elũ tenenta ortimfĩ in bas ipris ⁊ igt an turi¬

Expanded text:
quasi mundi uertex est, Arietem propterea primum inter omnes habitum, qui ut mundi caput quasi mundi uertex est, Arietem propterea primum inter omnes habitum, qui ut mundi caput in exordio lucis apparuit. Subnectunt etiam causam cur haec ipsa duodecim signa adsignata sint diuersorum numinum potestati. Aiunt enim in hac ipsa genitura mundi, Ariete, ut
Abbreviated transcription (Latin):
similit̃ loco qui emergebat. Cũ scđm uas eẽt ĩpletũ : et afine pͥmi signi usq ad
locũ qͥ ad scđae aquȩ finẽ ori ebat᷑ scđm signũ notatũ est. Atq ita uicis simuasa
mutando et ꝑ singłas influentis aque partes singłos sibi ascendentiũ caeli par¬
tium limites ad notando ubi consumata iã om̃i ꝑ duodecĩ partes aqua ad pͥmi
signi exordia ꝑuentum est sine dubio iã diuisas cestisq sibi obseruationib:
et indiciis an nutatas. duo detĩ celi partes tante compotes machinationis habu¬
erunt qđ non nocte una sadduab: effectũ est : quia om̃e cerlũ una nocte ñ iel
ued utur sel pdiẽ uertiẽ pars cumedia et medictas relira ꝑ noctẽ : Nec tamon¬
primũ nibilq postremũ sit : Primũ aut̃ dicim aluer Prodider : euin spierai mibub¬
miundi patalis uire uocitat᷑. Arietẽ in medio cala fuisse: & qe mediũ celi

Expanded text:
similiter loco qui emergebat cum secundum uas esset impletum, et a fine primi signi usque ad similiter loco qui emergebat cum secundum uas esset impletum, et a fine primi signi usque ad locum qui ad secundae aquae finem oriebatur, secundum signum notatum est. Atque ita uicissim uasa mutando, et per singulas influentis aquae partes singulos sibi ascendentium caeli partium limites adnotando, ubi, consummata iam omni per duodecim partes aqua, ad primi signi exordia peruentum est, sine dubio iam diuisas certisque sibi obseruationibus et indiciis adnotatas duodecim caeli partes tantae compotes machinationis habuerunt. Quod non nocte una, sed duabus effectum est, quia omne caelum una nocte non uoluitur, sed per diem uertitur pars eius mediaprimum nihilque postremum sit, primum tamen dici maluerint, prodiderunt. Aiumundi natalis iure uocitatur, Arietem in medio caelo fuisse, et quia medium caelum
Abbreviated transcription (Latin):
diuit̾ na obseruatio ne didicerant quãq postea ⁊odracũ uocauer̃. ascensurx obser¬
uauer̃ srdus. cui postea nom̃ arietis ad dider Huiꝰ incipiente ortu statĩ subiesto
uasi suꝑpositȩ aquȩ fluxũ deder̃ ꝙ ubi cõplitũẽ mox eosublato effusoq alt̃m
simile subiecer̃ certis signis obseruant̃ ac memorit̃ ad notatis. int̃ eiꝰ loci stellias
qui ori ebat᷑ cũ pͥmũ uas rẽt impletũ. intelligentes ꝙ eotẽporequo totiꝰ aquae dico¬
detima pars flux̃ : pars cȩli duo decima c̃scendit. Ab illo erigo loco quo oririinci¬
pienteia qua in primũ uas coepit in fluerr: usq ad locũ quid ori ebat᷑ cũ idẽ pͥmũ
uas ĩpleret᷑ . duo ditimã partẽ caeli iđ unũ signũ eẽ dixer̃ Itẽ scđo uase ĩpleto
Acmox retracto illud simile ꝙolĩ effusũ para uerant itere sub diderunt nutato

Expanded text:
diuturna obseruatione didicerant quamque postea zodiacum uocauerunt, ascensurum obserdiuturna obseruatione didicerant quamque postea zodiacum uocauerunt, ascensurum obseruauerunt sidus, cui postea nomen Arietis addiderunt. Huius incipiente ortu, statim subiecto uasi superpositae aquae fluxum dederunt. Quod ubi completum est, mox eo sublato effusoque, alterum simile subiecerunt, certis signis obseruanter ac memoriter adnotatis inter eius loci stellas qui oriebatur cum primum uas esset impletum, intelligentes quod, eo tempore quo totius aquae duodecima pars fluxit, pars caeli duodecima conscendit. Ab illo ergo loco quo oriri incipiente aqua in primum uas coepit influere usque ad locum qui oriebatur cum idem primum uas impleretur, duodecimam partem caeli, id est unum signum, esse dixerunt. Item secundo uase impleto ac mox retracto illud simile quod olim effusum parauerant iterum subdiderunt, notato
Abbreviated transcription (Latin):
uasta quã suꝑioris in fluere fluxitq in noctis ipsius et secuti diri finẽ atq in d
noctis seđae quãdiu eadẽ stella adortũ rurs reuertit᷑. Iue ubi a parere uix exp̃.
mox aqͣ q̃ influebat ab motaẽ Cũ igit᷑ obseruatȩ stellae itus ac reditus integñi
significarit cȩli c̃ uersionẽ m̃ surã sibicai eͣtͥ aquȩ deillo fluxu susceptae qͣntitate
posuer̃ Hatꝰ in partes equas xii sub fida dimensione diuisa : alia duo huiꝰ capaci¬
tas ꝓcurata s̃ uasa ut singła taintũ singłas deillis xii partib frent. totaq
rursus aqͣ inuas suũ pristinũ foraminepͥus clauso refusaẽ & diduob: illis capa¬
citatis minoris altin subuet er̃ pleno. Alcm̃ uixta expeditũ paratũq posuer̃ Insp̃¬
paratis nocte alia milla iã caeliparte ꝑ quã solẽ lunãq et quinq uagas meare

Expanded text:
uasi aquam superioris influere, fluxitque in noctis ipsius et secuti diei finem, atque in id uasi aquam superioris influere, fluxitque in noctis ipsius et secuti diei finem, atque in id noctis secundae quamdiu eadem stella ad ortum rursus reuertitur. Quae ubi apparere uix coepit, mox aqua quae influebat amota est. Cum igitur obseruatae stellae itus ac reditus integram significaret caeli conuersionem, mensuram sibi caeli in aquae de illo fluxu susceptae quantitate posuerunt. Hac ergo in partes aequas duodecim sub fida dimensione diuisa, alia duo huius capacitatis procurata sunt uasa ut singula tantum singulas de illis duodecim partibus ferrent, totaque rursus aqua in uas suum pristinum, foramine prius clauso, refusa est; et de duobus illis capacitatis minoris alterum subiecerunt pleno, alterum iuxta expeditum paratumque posuerunt. His praeparatis, nocte alia, in illam iam caeli parte per quam solem lunamque et quinque uagas meare
Abbreviated transcription (Latin):
demergi Sed intra uni obliqui cirei limitẽ. om̃s habrrediscurs nec om̃s tamen
irepaerit̃ acredire sed alias alis ad eundẽ locũ ꝑuenire tẽporib Rursũ ex hisalias
ciritas sibipartes dec reuer̃ in ipso circo c̃stituere et diusionib: annotare ut certa
eet̃it lo core nomina in qͥb eus moriri ł duqb: exisse. adiuģue rure tẽ uentunir
it sibi iuicẽ muntiarent et ad posteros noscenda transmitterent: Puobi igie
uasis eneis pparatis quorx altĩ funđ erait in modũ clẽpse dre foraturaliugi
ꝙerit integrũ uacuũ sub iecer̃ pleno aquae altõ suꝑ posito : sedmeatu antemu¬
nito ẽt quã libit demfixis unã clarisimã stel lã iucideq notabilẽ ouentẽ obser¬
uauer̃ Qua ubi pͥmũ corpit emergere mox munitione sub ducta ꝑmiser suib iacto

Expanded text:
demergi, sed intra unius obliqui circi limitem omnes habere discursus, nec omnes tamen demergi, sed intra unius obliqui circi limitem omnes habere discursus, nec omnes tamen ire pariter ac redire, sed alias aliis ad eundem locum peruenire temporibus, rursum ex his alias  eas agi uiderunt, certas sibi partes decreuerunt in ipso circo constituere et diuisionibus adnotare, ut certa essent locorum nomina in quibus eas morari uel de quibus exisse ad quaeue rursus esse uenturas et sibi in uicem nuntiarent et ad posteros noscenda transmitterent. Duobus igitur uasis aeneis praeparatis, quorum alteri fundus erat in modum clepsydrae foratus, illud quod erat integrum uacuum subiecerunt, pleno aquae altero superposito, sed meatu ante munito, et quamlibet de infixis unam clarissimam stellam lucideque notabilem orientem obseruauerunt. Quae ubi primum coepit emergere, mox, munitione subducta, permiserunt subiecto
Abbreviated transcription (Latin):
diligens rerũ discussor inueniet ꝙ requirat . Inspectis enĩ xodracinotis quas
monstrat in p̃sidiũ fidei aduocata descriptio. quis uero inquiet cir ci celestis
xii partes aut inuenit. aut fecit. maxime cũ nulla oculis sub ici ant᷑ exordia
singłarũ : Huic ugit᷑ tã netes sariat int̃rogationi hystoria ipsa respondeat. fucti
referens quo a ueterib: et tũtatae᷑ difficilis et effecta diuisio Agiptioꝵ eni
retro maiores qͦs c̃stat pͥmos om̃i ũ calũ scrutari etmetiria usos post quã ꝑp&is
apud se serenitatis obsequio caelũ semꝑ suspectulibero intuentes de p̃ħ enderꝰ
uniũ sis ł stellis ł syderib: infixis calo solas cũ sole it luna quinq stellas uage
Nec has tam̃ ꝑ om̃s cali partes passim acsine certa errorir sucȩ lege discurrerẽ
Nũꝗ deniq ad septẽ trionalem uerticẽ deui ane. nũꝗ ad nestralis poli ima

Expanded text:
diligens rerum discussor inueniet quod requirat. Inspectis enim zodiaci notis quas diligens rerum discussor inueniet quod requirat. Inspectis enim zodiaci notis quas monstrat in praesidium fidei aduocata descriptio, «quis uero,» inquiet, «circi caelestis duodecim partes aut inuenit aut fecit, maxime cum nulla oculis subiciantur exordia singularum?» Huic igitur tam necessariae interrogationi historia ipsa respondeat, factum referens quo a ueteribus et temptata est tam difficilis et effecta diuisio. Aegyptiorum enim retro maiores, quos constat primos omnium caelum scrutari et metiri ausos, postquam, perpetuae apud se serenitatis obsequio caelum semper suspectu libero intuentes, deprehenderunt, uniuersis uel stellis uel sideribus infixis caelo, solas cum sole et luna quinque stellas uagari, nec has tamen per omnes caeli partes passim ac sine certa erroris sui lege discurrere, numquam denique ad septentrionalem uerticem deuiare, numquam ad australis poli ima
Abbreviated transcription (Latin):
Atq h̃ipsa descriptio eodẽ cõpendio nos docebit cur eundẽ ⁊odacũ eadẽ signa
aliae tẽpore longire. ali a breuiore ꝑcurrant. Quotiens enĩ plũres orbes un
se locant᷑ sicut maximꝰ ẽ illeqͥ pͥmꝰ est et minimꝰ qͥlocũ ultimũ tenet. Ita demeli
& int̃ has igit᷑ septẽ spheras. gradoũ caleritatis suaȩ singłis ordo positionis adi¬
scripsit: Ideo stellae q̃ ꝑspatia grandior adis currunt. ambitũ suũ tẽpore ꝓlixiurꝰ
c̃ficiunt quae ꝑa ingusta breuiorẽ. Consticit enĩ nullã int̃ ea sceleri cxris tar¬
dius ue pcedere: sed cũ sit om̃ib: idẽ modus meandi. tantã eis diũsitatẽ tẽporisele
spatioꝵ diũsitas facit. Nã ut demediis nc̃ p̃t̃ mittamꝰ. ne eadẽ seꝑ reperantir.
ꝓ eadẽ signa saturnꝰ annis .Xix. Luna dieb xXxviii. ambit. et ꝑmeat. solacana

Expanded text:
Atque haec ipsa descriptio eodem compendio nos docebit cur eundem zodiacum eademque signa Atque haec ipsa descriptio eodem compendio nos docebit cur eundem zodiacum eademque signa aliae tempore longiore, aliae breuiore percurrant. Quotiens enim plures orbes intra se locantur, sicut maximus est ille qui primus est et minimus qui locum ultimum tenet, ita de mediEt inter has igitur septem sphaeras, gradum celeritatis suae singulis ordo positionis adscripsit. Ideo stellae quae per spatia grandiora discurrunt, ambitum suum tempore prolixiore conficiunt, quae per angusta, breuiore. Constitit enim nullam inter eas celerius ceteris tardiusue procedere, sed, cum sit omnibus idem modus meandi, tantam eis diuersitatem temporis sola spatiorum diuersitas facit. Nam ut de mediis nunc praetermittamus, ne eadem saepe repetantur, quod eadem signa Saturnus annis triginta, luna diebus uiginti octo ambit et permeat, sola causa
Abbreviated transcription (Latin):
& todracus ab A ꝑ ordinẽ affixis notis quib: a scribent᷑ littera sequentes¬
& in partes xii diuidentur Sitq spaciũ ꝙ int̃ A. it B claudit᷑ ariecide¬
putatũ. Qđ int̃ b et .c. tauro qđ int.c. et .dꝰ geminis cancro ꝓsequit᷑ et
re. liquis ꝑordinẽ cetera: His constitutis iam de singłis todraci notis et
litterȩ singłae deorsũ linee ꝑ om̃s cirołos adultimũ usq ducatur ꝓcul
dubio ꝑ orbes singłos duo denar partes diuidet transitꝰ linearx. Inqͥcũq
igit᷑ circło seu soli in illo seu luna ł deuagis quicũq discurret cũ ad spa¬
tiũ uenerit quod int̃ lineas claudit᷑ ab A ẽb notis et licteris defluentes
in ariete eẽ dicetur quia illic c̃stituta spaciũ arietis inzody aco dis¬
designatd̃ suꝑ ũ ticẽ si cut deseripsimus habebit. Similit̃ inqͣcũq migra¬
uerit partẽ in signo sub quo fuerit esse dicitur

Expanded text:
et zodiacus ab A per ordinem adfixis notis, quibus adscribentur litterae sequenteset zodiacus ab A per ordinem adfixis notis, quibus adscribentur litterae sequentes, in partes duodecim diuidatur, sitque spatium quod inter A et B clauditur Arieti deputatum, quod inter B et C Tauro, quod inter C et D Geminis, Cancro quod sequitur, et reliquis per ordinem cetera. His constitutis, iam de singulis zodiaci notis et litteris singulae deorsum lineae per omnes circulos ad ultimum usque ducantur: procul dubio per orbes singulos duodenas partes diuidet transitus linearum. In quocumque igitur circulo seu sol in illo seu luna uel de uagis quaecumque discurrat, cum ad spatium uenerit quod inter lineas clauditur ab A et B notis et litteris defluentes, in Ariete esse dicetur, quia illic constituta spatium Arietis in zodiaco designatum super uerticem, sicut descripsimus, habebit. Similiter in quamcumque migrauerit partem, in signo sub quo fuerit esse dicetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Nac desolis magnitudine breuit̃ demultis excerpta libauimꝰ Sed qm̃ septẽ
spheras calo diximꝰ eẽ subiectas exterioreqͣq quas interiꝰ c̃tinet ambiente is
longeq et a caelo om̃s et ase singłae recesser̃ nunc q̃rendũ ẽ cũ todracus unus
sit. ethis c̃stet caelo syderib in fixis quẽ ad medũ inferium spheranx stellae in signus
todr acimecre dicant᷑. Nec longũ ẽ inurnire rationẽ questionis q̃ in ipsouesti¬
Todraci ferri ut eorx syderib: misceant᷑ sed in illo signo ẽẽ unaq̃q ꝑhibet᷑:
spberan circulas in XIi. partes aque ut zodr̃ acũ ratiodiuisit & quae ineã
partẽ circuli sui uenerat. q̃ subparte rodraci ẽ arieti deputata. in ipsd̃ arietẽ
uinis se c̃cedit᷑ Similisq obseruatio in singłas partes migrantib: stellis tenitur
& qr facilior ad intellectũ ꝑ oculosiuat̃ id eꝓsermodescripsit uisꝰ assignit Est
enĩ Zodracur circulus cui asscriptũ est A. intrahunc septẽ alii orbes locent᷑

Expanded text:
Haec de solis magnitudine breuiter de multis excerpta libauimus. Sed quoniam septem sphaeras caelo diximus esse subiectas, exteriore quaque quas interius continet ambiente, longeque et a caelo omnes et a se singulae recesserunt, nunc quaerendum est, cum zodiacus unus sit et is constet caelo sideribus infixis, quemadmodum inferiorum sphaerarum stellae in signis zodiaci meare dicantur. Nec longum est inuenire rationem quae in ipso uestizodiaci ferri ut eorum sideribus misceantur, sed in illo signo esse unaquaeque perhibetur sphaerarum circulos in duodecim partes aeque ut zodiacum ratio diuisit, et quae in eam partem circuli sui uenerit quae sub parte zodiaci est Arieti deputata, in ipsum Arietem uenisse conceditur, similisque obseruatio in singulas partes migrantibus stellis tenetur. Et quia facilior ad intellectum per oculos uia est, id quod sermo descripsit uisus adsignet. Esto enim zodiacus circulus, cui adscriptum est A. Intra hunc septem alii orbes locentur,
Abbreviated transcription (Latin):
deob numeris maior habet totũ minorẽ & in suꝑ cimedietatẽ ut s̃ tria ad duo.
siphonia q̃ appellat᷑ drapente : Duplaris numerꝰ ẽ cũdeduol numeris minor
bis inmaiore numerat᷑ ut s̃ qͣtuoꝵ ad duo & exdũplari nasciẽ siphonia cui
nom̃ ẽ dr a pazoti Triplaris aut̃ cũ deduob: numeris minor ter in maiore

Expanded text:
de duobus numeris, maior habet totum minorem et insuper eius medietatem, ut sunt tria ad duo. de duobus numeris, maior habet totum minorem et insuper eius medietatem, ut sunt tria ad duo. phonia, quae nuncupatur Diapente. Duplaris numerus est, cum de duobus numeris minor in majore bis numeratur, ut sunt quatuor ad duo; et ex hoc duplari nascitur symphonia, cui nomen est Diapason. Triplaris est, cum de duobus numeris minor ter in majore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmiserat: ad iecta dulcedirie qũa natura ficliũ sonor a p̃stabat. Hio phi¬
t hagoras tanti secreti cõpos dep̃bendit numeros ex qͥb senis ibiconsomi
noscerentir. ad eo ut fidib: sub hac numierorx obseruatione cõposicis uit
certȩ certis alia aliis. cõuenientiũ sibi numerorx concordia tenderent
ut una impulsa plectro alia licet longeposita sed numeris conuenie s sius
sonaret: Ex om̃i aut̃ innumaera uarietate numeron pauci et numerib¬
les inuentis qͥsibi ad efficiendã musicã conuenirent Sunt aũt hi ÷ex
eñis epctritus hem ulius duplaris triplaris qua druplaris & i pogls
Et est eprtrit cud uob nunteris omaior hab& totũ minor ẽ. at insu ꝑ en t ciam
partẽ ut s̃.iiiͦ. d .iii. & tercia pars criũ t̃iunũ & insiiumner uocitur¬
epiritus deque eo nascit᷑ srm phonia q̃ appellat̃ dr at heseron. Hemiolius est cũ

Expanded text:
promiserat, adiecta dulcedine quam natura fidium sonora praestabat. Hic Pypromiserat, adiecta dulcedine quam natura fidium sonora praestabat. Hic Pythagoras, tanti secreti compos, deprehendit numeros ex quibus soni sibi consoni nascerentur, adeo ut, fidibus sub hac numerorum obseruatione compositis, certae certis aliaeque aliis conuenientium sibi numerorum concordia tenderentur, ut, una impulsa plectro, alia, licet longe posita sed numeris conueniens, simul sonaret. Ex omni autem innumera uarietate numerorum pauci et numerabiles inuenti sunt qui sibi ad efficiendam musicam conuenirent. Sunt autem hi sex omnes: epitritus, hemiolius, duplaris, triplaris, quadruplaris et epogdous. Et est epitritus cum, de duobus numeris, maior habet totum minorem et insuper eius tertiam parteepitritus, deque eo nascitur symphonia quae appellatur διὰ τεσσάρων. Hemiolius est cum,
Abbreviated transcription (Latin):
annotans sonos qui de singłon, lacertis conficiebant᷑ : quo sicũ ferientiũ urꝰ
afenbendos putaret iub& ut int̃semalleos mutent : Quib mutatis sonon di¬
suras ab bomipub recidienis malleolos sequebat : Tuncq om̃em eurã adiponds
eoix examinanda c̃uertit: Cũq sibi diuersita tt̃ ponderis qđ h abeb tni
glis annotasset aliis ponderib: in mauis minus ue excadentib fieri m ales
imiperauit. quorx ictib soni nequaquã pͥorib similes nec ita sibi consonanti
eac audiebant᷑ : Tunc animaduertit concordiã uocis. lege ponderũ p roue¬
nire collectisq numeris qͥb consenciens sibi diuer sitas ponderũ continedẽ
aonlłens ad fides uerat ex am̃ & intestina ouiã ł boũ neruos tãuarus
ponderib in ligatis tetendit qualia inmalleis fuis se didicerat talisq
exhis concentus euenit qualẽ prior obseruatio ñ frustra adiũ ad uersa

Expanded text:
adnotans sonos qui de singulorum lacertis conficiebantur. Quos cum ferientium uiribus adnotans sonos qui de singulorum lacertis conficiebantur. Quos cum ferientium uiribus adscribendos putaret, iubet ut inter se malleolos mutent. Quibus mutatis, sonorum diuersitas, ab hominibus recedens, malleolos sequebatur. Tunc omnem curam ad pondera eorum examinanda conuertit, cumque sibi diuersitatem ponderis quod habebatur in singulis adnotasset, aliis ponderibus in maius minusue excedentibus fieri malleos imperauit, quorum ictibus soni nequaquam prioribus similes nec ita sibi consonantes exaudiebantur. Tunc animaduertit concordiam uocis lege ponderum prouenire, collectisque numeris quibus consentiens sibi diuersitas ponderum continebatur, ex malleis ad fides uertit examen, et intestina ouium uel boum neruos tam uariis ponderibus inligatis tetendit qualia in malleis fuisse didicerat, talisque ex his concentus euenit qualem prior obseruatio non frustra animaduersa
Abbreviated transcription (Latin):
Fecprthagoras pͥmus om̃i ũ gra nae gentis homipũ mente concrpit. et uras
quidẽ cpositũ qiđdã desperis sonare ꝓpt̃ neces sitatt̃ rationis q̃ acelestib ñra¬
dit sedq̃ cẽ illa ratio ł qͥb obseruanda modis non faciledep hoidebat: n
eũ frustra tantae tãq arcanȩ rei diuturna inquisitio fatigarit forsolub
ꝓ cogitatio alta ñ repperit : Cũ enĩ casu p̃ceririt in publico fabros ignrt
ferrũ ictib mollientes in aures eiꝰ malleorx soni certo sibirespondentes
or dineirepente citider̃ In qͥb ita grauitatr accumina ꝑc̃sonabant ut ur
adaudienti sensũ st auta dim̃isi omeremearit & exuariis impulsib un
sibi c̃sonans nascerit : Bccasionẽ sibi oblatã ratus dephenditoculis ac manb
ꝓolĩ cogitatione querebat fabros adit. et imminens operi curiosius intuetir

Expanded text:
Haec Pythagoras, primus omnium Graiae gentis hominum, mente concepit, et intellexit Haec Pythagoras, primus omnium Graiae gentis hominum, mente concepit, et intellexit quidem compositum quiddam de sphaeris sonare, propter necessitatem rationis quae a caelestibdit. Sed quae esset illa ratio, uel quibus obseruanda modis, non facile deprehendebat, cumque eum frustra tantae tamque arcanae rei diuturna inquisitio fatigaret, fors obtulit quod cogitatio alta non repperit. Cum enim casu praeteriret in publico fabros ignitum ferrum ictibus mollientes, in aures eius malleorum soni certo sibi respondentes ordine repente ceciderunt, in quibus ita grauitati acumina consonabant ut utrumque ad audientis sensum stata dimensione remearet, et ex uariis impulsibus unum sibi consonans nasceretur. Hic, occasionem sibi oblatam ratus, deprehendit oculis et manibus quod olim cogitatione quaerebat. Fabros adit et imminens operi curiosius intuetur,
Abbreviated transcription (Latin):
aperer sibi reditũ inhunc locũ Ex posito spherax ordine motuq deserpto
qꝰseptẽ sub ieetae in contrariũ caloferunt᷑. Consequens ẽ ut qualẽ sonũ tantare
moliũ impulsus efficiat requirat᷑. Exipso enĩ circũductu orbiũ. sonũ nas q
ntcesse ẽ qr ꝑcussꝰaer ipso int̃uentu ictus umdese fragoris emittit ipsa
cogente natura ut in sonũ desinat duorx corporx iuolenta collisio sedissonꝰ
qui ex qualicũq aeris ictu nascit᷑. aut dulce quiddã inaures & musicũ defert
uit in eptũ et asperũ ꝑ sonat : Nasi ictũ obseruatio numerpx cerca mode¬
retur cõpositũ sibiq consentiens modulam̃ educit᷑: at cũ mcrepag tumultu :¬
tionetollectũest musicossonos despherarx celestiũ conuersionȩ ꝑ ceder q
& sonũ ex motufieri netesset᷑ & ratio q̃ diuinis in est. fic sono causa modulam

Expanded text:
aperuerunt sibi reditum in hunc locum.» Exposito sphaerarum ordine motuque descripto, aperuerunt sibi reditum in hunc locum.» Exposito sphaerarum ordine motuque descripto, quo septem subiectae in contrarium caelo feruntur, consequens est ut qualem sonum tantarum molium impulsus efficiat hic requiratur. Ex ipso enim circumductu orbium sonum nasci necesse est, quia percussus aer, ipso interuentu ictus, uim de se fragoris emittit, ipsa cogente natura ut in sonum desinat duorum corporum uiolenta conlisio. Sed is sonus, qui ex qualicumque aeris ictu nascitur, aut dulce quiddam in aures et musicum defert, aut ineptum et asperum personat. Nam si ictum obseruatio numerorum certa moderetur, compositum sibique consentiens modulamen educitur; at cum increpat tumultutione collectum est musicos sonos de sphaerarum caelestium conuersione procedere, quia et sonum ex motu fieri necesse est, et ratio quae diuinis inest fit sono causa modulaminis.
Abbreviated transcription (Latin):
UPERIORI CÕMENTARO EVSIHACHII LUCE MICTI DILECTIOR FILIUSQ
eaix modulamirir disputat᷑. Quid hic inquã quis ẽ qͥ cõpla aures meas
tantꝰ et tã dulcis sonꝰ: Hicẽ inquit ille qͥ int̃ uallis distinet imparib¬
sedtam̃ prata parte ratio nedistinct impulsu et motu ipsox orbiũ efficit. & a
acuta cũ graiub tẽperans uarios aequabilit̃ concentꝰ effecit. Nec enĩ silentio tanti
motus exͣcitari poss: & natura fert ut ex trema ex altã parte grauit᷑. exaltã aũt
a cutesonent. Quã ob causã sũmꝰ illestellifercursus cuiꝰ conuersio ẽ concitatior
acute excr̃ tomouet̃ sono: Grauissimo aũt̃ hic lunaris atq infimꝰ nã t̃ranona
in mobilis manens una sedesemꝑ heret cõplexa mundi mediũ locũ: Illia ut
octo cursus in qͥb: eadẽ uis ẽduorx septẽ efficiunt distinetas int̃uallis sonos
qͥnumerus reix om̃iũ fere nođ est qđ docti homines ner uisimitati. atq cantib:

Expanded text:
Superiore commentario, Eustathi luce mihi dilectior fili, usearum modulamine disputetur. «Quid? Hic», inquam, «quis est qui complet aures meas tantus et tam dulcis sonsed tamen pro rata parte ratione distinctis inpulsu et motu ipsorum orbium efficitur et acuta cum gravibus temperans varios aequabiliter concentus efficit; nec enim silentio tanti motus incitari possunt, et natura fert, ut extrema ex altera parte graviter, ex altera autem acute sonent. Quam ob causam summus ille caeli stellifer cursus, cuius conversio est concitatior, acuto et excitato movetur sono, gravissimo autem hic lunaris atque infimus; nam terra nona inmobilis manens una sede semper haeret complexa medium mundi locum. Illi autem octo cursus, in quibus eadem vis est duorum, septem efficiunt distinctos intervallis sonos, qui numerus rerum omnium fere nodus est; quod docti homines nervis imitati atque cantibus
Abbreviated transcription (Latin):
mo na s origoest : Temariũ numer primalinea eẽ eredat hic triplicatꝰ nouena¬
tiũ numnerũ fac̃ quia ipsequasi deduab lineis longulatũq corpͥ erfecat neuiaa¬

Expanded text:
m imparis numeri monas origo est, ternarius numerus prima linea esse credatur. Hic triplicatus nouenam imparis numeri monas origo est, ternarius numerus prima linea esse credatur. Hic triplicatus nouenarium numerum facit, qui et ipse quasi de duabus lineis longum latumque corpus efficit, si
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tiuebit᷑ qđ uid emus intessera quȩ greconomine crbos uocat᷑. Hisgeo me tricis rat¬
opib ad plicant᷑ natura numeroꝵ timonas punctũ putat᷑ q sic punctũ corp̃ nonea
sedexose fac̃ corporaita monas numerꝰ eẽnondr̃ sedorigonumeroꝵ. Primꝰ ergo num
nduob est̃ dͥsimilis: lineȩ depuncto sub gemina punctitminatione produc ttago nu¬
Nicuumer duo geminat᷑ deseeffic quattuor a clsimilitudinẽ mathematici corporis
qđ sab quateuor puncdis longolatoq distendit᷑: Quat nariũ quoꝗuipseggionarpo
oeto esffic q numerꝰ solidũ corpus imitat᷑ sicut duas lineas dicimꝰ duab siꝑ posita socto
angulor demsione integrã corporis soliditatẽ erearȩ ex est qđ apus geomstido
drbis binabis corpꝰesse iã solidũ: Ergoparinumero accessiousq auoeto soliditast̃

Expanded text:
continebitur: quod uidemus in tessera, quae Graeco nomine κύβος uocatur. His geometricis ratcontinebitur: quod uidemus in tessera, quae Graeco nomine κύβος uocatur. His geometricis rationibus applicatur natura numerorum, et monas punctum putatur, quia, sicut punctum, corpus non est, sed ex se facit corpora: ita monas numerus esse non dicitur, sed origo numerorum. Primus ergo numerus in duobus est, qui similis est lineae de puncto sub gemina puncti terminatione productae. Hic numerus duo geminatus de se efficit quattuor, ad similitudinem mathematici corporis quod sub quattuor punctis longo latoque distenditur. Quaternarius quoque ipse geminatus octo efficit, qui numerus solidum corpus imitatur, sicut duas lineas diximus duabus superpositas octo angulorum dimensione integram corporis soliditatem creare; et hoc est quod apud geometras dicitur bis bina bis corpus esse iam solidum. Ergo a pari numero accessio usque ad octo soliditas est
Abbreviated transcription (Latin):
trina dim̃sione distendit᷑ hab& eñi longitu dinẽ latitudinẽ ꝓfunditate ueepotaͥ
iuenuiri n quolib& corpore quarta dim̃sio. Sedhistrib omẽ corpsolidũ c̃tiet
geome trae tam̃ alia sibicorpora ꝓponunt. quȩ appellant mathe matica cogita¬
tdionit antũ subicienda p̃sensui. Dicunt enĩpunctũ corp eẽ indiuiduis in quo
Neque latitudo nec altitudo dep̃hend at᷑ quippe qđ innullas partes diuidipossit
no ł totactũ efficit linea id est corpuniũ dimensionis longũ ẽ enĩ sinelato sine al to&
duob punctis exutraq pas te sole longitudinẽ t̃minantib contine t᷑ Handine am
si gemin aueris alterũ mathematicũ corpꝰeffiies qđ duab dimensionib aestematur
d÷ ꝓsingulas line asbinis Diuꝰ heduelineȩ fuerint duplicatȩ utsubiectis duab duȩ
suꝑponant᷑ adiciet᷑ ꝓfunditas & hinc solidũ corpꝰ efficit᷑. qđ sine dubio octoangulis

Expanded text:
na dimensione distenditur. Habet enim longitudinem, latitudinem, profunditatem, nec potest inueniri in quolibet corpore quarta dimensio, sed his tribus omne corpus solidum continetur. Geometrae tamen alia sibi corpora proponunt quae appellant mathematica, cogitationi tantum subicienda, non sensui. Dicunt enim punctum corpus esse indiuiduum in quo neque longitudo, neque latitudo, nec altitudo deprehendatur, quippe quod in nullas partes diuidi possit. Hoc protractum efficit lineam, id est corpus unius dimensionis. Longum est enim, sine lato, sine alto, et duobus punctis ex utraque parte solam longitudinem terminantibus continetur. Hanc lineam si geminaueris, alterum mathematicum corpus efficies, quod duabus dimensionibus aestimatur, , id est per singulas lineas binis. Si uero hae duae lineae fuerint duplicatae, ut subiectis duabus duae superponantur, adicietur profunditas, et hinc solidum corpus efficitur, quod sine dubio octo angulis
Abbreviated transcription (Latin):
rat cõponencla. qui soli c̃tinent iugabilẽ cõpecentiã qr om̃i mundo ipsaerit
uigabilẽ p̃stitura concordiã. Nã duo adunũ duplas deduplo aut orapusori
siphoniã naseuã diximꝰ Triauͦꝰ ad duo e nuioliũ numerũ fatiunt hincorit̃ diapente¬

Expanded text:
rat componenda qui soli continent iugabilem competentiam, quia omni mundo ipsa erat rat componenda qui soli continent iugabilem competentiam, quia omni mundo ipsa erat iugabilem praestatura concordiam. Nam duo ad unum dupla sunt: de duplo autem διὰ πασῶν symphoniam nasci iam diximus; tria uero ad duo hemiolium numerum faciunt: hinc orit
Abbreviated transcription (Latin):
tib ad ĩplebat. ut binae medietates singła spatia colligarent ex qͥb: uinculis hemi¬
olu et eprerit et epogdoi nascebant᷑ : H ac platonis ũba ita añnullis excerptar̃
ut pͥmã partẽ monadẽ crederent. Scđam quã dixi duplã pͥoris dualẽ numerx
triplus est. Sextũ aut̃ octonariũ qͥ pͥmũ octies c̃tinet: Ad uero pͣseptimã in
iuginti et septẽ fuit. q̃ faciunt ut diximꝰ augm̃tũ terciũ impoeris numeri. Alt̃ nis
eniꝰ ut anĩ ad ũtere facile ẽ ꝓcessit illa c̃textio ut pꝰmonadẽ q̃ et par et ĩpar ẽ
pͥm par numer poneret᷑ iđ duo Deindesequerit᷑ primꝰ ipar iđ tria Quarto loco
pariet ĩpariiđ ex mare et femina nasceret᷑ q̃ erat uniũsa paritura et adutriq
soliditatẽ usq ꝓcederit quasi solidũ om̃epenetratu Demde ex lasnumeris fue¬

Expanded text:
tibus adimplebat, ut binae medietates singula spatia colligarent, ex quibus uinculis hemitibus adimplebat, ut binae medietates singula spatia colligarent, ex quibus uinculis hemiolii et epitriti et epogdoi nascebantur.» Haec Platonis uerba ita a nonnullis excepta sunt ut primam partem monada crederent; secundam, quam dixi duplam prioris, dualem numerum triplus est; sextam autem octonarium, qui primum octies continet; at uero pars septima in uiginti et septem fuit, quae faciunt, ut diximus, augmentum tertium imparis numeri. Alternis enim, ut animaduertere facile est, processit illa contextio, ut post monadem, quae et par et impar est, primus par numerus poneretur, id est duo; deinde sequeretur primus impar, id est tria; quarto loco pari, id est ex mare et femina, nasceretur quae erat uniuersa paritura, et ad utriusque soliditatem usque procederet, quasi solidum omne penetratura. Deinde ex his numeris fue
Abbreviated transcription (Latin):
nt n aub e emparis pumieri iniunginti septiẽ quȩs ter t̃na ter solidu corpus efficutꝰ
siẽ in uumero paribis binabis quie octonarilisoliditaten ter sulid i orus effitit̃¬
ciendũ uetabiq solidũ corpꝰ monas necessaria ẽ et sexalia numeri ide ternett
spari& in parrapari quidẽ duo quat uor octo abimpariaitt̃ tria noue uigina
sebte e iaeuꝰ igit᷑ platonis in fabricanda mundi anima c̃siliũ diuinitatis
ceporeũ sedut possit uniũ sitatẽ animan dopenetrare. & mundi solidũ corpim
plere ꝑnumeros soliditatis effecta ẽ Nc̃ ad ipsa platonis uerba ueniamꝰ Nãcũ ł
detdõ amimã mundistbricante lo queret᷑ ait. Primã ex om̃i ferm̃to partẽ tulit
hane sũpsit duplã partẽ prioris. Terciã uͦ scđe hemioliã sid pͥmȩ triplã et quartã
diplã seđe quintã t̃ciae triplã. sextã pͥmae octuplã et septimã uities septies apͥma
multiplicatã Post h spatia q̃ int̃ duplos et triplor numeros hrabant in sertis par¬

Expanded text:
 parte imparis numeri in uiginti septem, quae sunt ter terna ter, solidum corpus efficitur, sicut in numero pari bis bina bis, qui est octonarius, soliditatem creauit. Ergo, ad efficiendum utrobique solidum corpus, monas necessaria est et sex alii numeri, id est terni a pari et impari: a pari quidem duo, quattuor, octo, ab impari autem tria, nouem, uiginti septem. Timaeus igitur Platonis, in fabricanda mundi anima consilium diuinitatis corporeum, sed, ut possit uniuersitatem animando penetrare et mundi solidum corpus implere, per numeros soliditatis effecta est. Nunc ad ipsa Platonis uerba ueniamus. Nam, cum de deo animam mundi fabricante loqueretur, ait: «Primam ex omni fermento partem tulit; hinc sumpsit duplam partem prioris, tertiam uero secundae hemioliam, sed primae triplam, et quartam duplam secundae, quintam tertiae triplam, sextam primae octuplam, et septimam uicies septies a prima multiplicatam. Post hoc spatia, quae inter duplos et triplos numeros hiabant, insertis par
Abbreviated transcription (Latin):
etremittit : Propͥũ aut̃ habere dicerit᷑ siti semꝑ temere li cuisset : Sed q đ mirũ
sianimꝰ dehacregione ñ constat cũ nec corpori fabricando sola sufferi Faqr
terra aqua autꝰer in fraliiã s̃ ex his solis corpꝰ fieri ñ pocuit ꝙ ido neũ cẽt ad
uitã sed opus fuit p̃sidio ignis atherti qͥ t̃renis m̃bris uitã et anim ã susti nendi
cõmodaret iugorem qui uitalẽ caloẽ et facerat & ferret. Hrt eroestenete
dixisse nossatis sitrestat utde t̾raquȩ sperarũ nona ⁊imundiultimar. dictune¬
uuicẽ nexib uinciunt᷑ ⁊dũ altera alterã facit acuicissi desenas queit
Nuquã naturalis sotie tãs amplexib separant᷑ Talias uncula quib: t̃ram
patura c̃serinx̃ nã idõ in eã ferunt᷑ omiã qͥaut media uontioie tur: Ilonon
more s̃quia infima ẽtuecpoterat infima noneẽ in quã om̃a ferunt : hior siguuon

Expanded text:
ipit; et quia recipit, et remittit. Proprium autem habere diceretur si ei semper tenere licuisset. Sed quid mirum ipit; et quia recipit, et remittit. Proprium autem habere diceretur si ei semper tenere licuisset. Sed quid mirum si animus de hac regione non constat, cum nec corpori fabricando sola suffecerit? Nam quia terra, aqua et aer infra lunam sunt, ex his solis corpus fieri non potuit quod idoneum esset ad uitam, sed opus fuit praesidio ignis aetherii qui terrenis membris uitam et animam sustinendi commodaret uigorem, qui uitalem calorem et faceret et ferret. Haec et de aere dixisse nos satis sit. Restat ut de terra, quae sphaerarum nona et mundi ultima est, dictu neuicem nexibus uinciuntur, et dum altera alteram facit ac uicissim de se nascuntquibus terram natura constrinxit. Nam ideo in eam feruntur omnia quia ut media non mouetur; ideo non mouetur quia infima est; nec poterat infima non esse in quam omnia feruntur. Horum singula,
Abbreviated transcription (Latin):
muenit. patͥese itũ est curint om̃ stellar ola sinefreris dios lanan
luce at sed& quȩ spatioꝵ ratiosolẽ abhis qq̃ quieũ inter septẽ quar tumlo carunt
Nontam̃ ab rułe mediũ sedfere mediũ dicicoegeri t p̃ublicati est qͥdsignificent
Nomina qͥb ita uocat᷑ utl audari tantũ putet᷑ in notuit: Magnitudo qqͣ eised&
clestis ꝑquẽ discurrit cir culitraeq parit᷑ eq parĩt quantasit. Uel quẽ ad modũ
dephiens amonstratũ ẽ subiectarũ s perarũ stellȩ quẽ ad modũ ⁊odia cqͥ suproo
om̃s est fteridicant᷑ ł quȩratio diuersarũ faciat seu celere seu tardũ recursũ
sed et ipse hodiacꝰ ipddo decĩ partes qͣratione diuis sit curque aries pͥmꝰ habeat᷑
retipiens inae qualẽ uarietatis aestũ infralunã sa iner et natura ꝑ mutationis
solemꝰ. cuiꝰ radi ad uenit et recedit lta animorx origo celestis ẽ sel legetepo¬
ralis hospicalitatis hic exulat: H at ergo regio nilil diuiniũ habit ipsa sedreci

Expanded text:
nuenit. Nec hoc tacitum est cur inter omnes stellas sola sine fratris radiis luna non luceat, sed et quae spatiorum ratio solem ab his quoque qui eum inter septem quartum locarunt, non tamen abrupte medium sed fere medium dici coegerit publicatum est. Quid significent nomina quibus ita uocatur ut laudari tantum putetur innotuit; magnitudo quoque eius sed et caelestis per quem discurrit circuli, terraeque pariter quanta sit uel quemadmodum deprehensa monstratum est. Subiectarum sphaerarum stellae quemadmodum in zodiaco, qui supra omnes est, ferri dicantur, uel quae ratio diuersarum faciat seu celerem seu tardum recursum, sed et ipse zodiacus in duodecim partes qua ratione diuisus sit, curque Aries primus habeatur, recipiens inaequalem uarietatis aestum. Infra lunam et aer et natura permutationis solemus cuius radius aduenit et recedit, ita animorum origo caelestis est, sed lege temporalis hospitalitatis hic exulant. Haec ergo regio diuinum nihil habet ipsa, sed rec
Abbreviated transcription (Latin):
fusa illo mari qđ athłanticũ qđ magnũ qđ occeanũ appellatis int̃ris. Qui
tam̃ tanto nomine quã sit paruus uides Post quã cȩlũ qͦ om̃ia c̃tinent᷑
& subiectarũ sperarũ ordinẽ. motũq acdemotu sonũ cȩlestis musicae modos
et numeros explicantẽ & aerẽ sub dicũ lunaȩ tullianꝰ sermo ꝑ necessaria et p̃¬
senti operi apta duct ad t̃rã usq descripsit ipsi iã t̃re descriptionẽ ũborũ
parcusrer̃ ficunđ ab soluit E enĩ maculas habitationũ ac deipsis habita torib:¬
alios int̃ ruptos ad ũ sosq. obliquos etiã et trans ũsos alios nominando
crenȩ sperae globositatẽ tantũ ñ colorib pinxit Illud qͦq ñ sine ꝑfed¬
one doestrinaeẽ qđ cũ alus nos ñpatit᷑ errare qͥtrã semel cingi oc eano coro¬
derẽ Nã si dixis set om̃ĩs traparua q̃dã ẽ insula circũ fusa illo mariur

Expanded text:
fusa illo mari quod Atlanticum , quod Magnum, quem Oceanum appellatis in terris; qui fusa illo mari quod Atlanticum , quod Magnum, quem Oceanum appellatis in terris; qui tamen tanto nomine quam sit paruus uides.» Postquam caelum quo omnia continentur, et subiectarum sphaerarum ordinem motumque, ac de motu sonum caelestis musicae modos et numeros explicantem et aerem subditum lunae, Tullianus sermo, per necessaria et praesenti operi apta ductus, ad terram usque descripsit, ipsius iam terrae descriptionem uerborum parcus, rerum fecundus absoluit. Et enim maculas habitationum ac de ipsis habitatoribalios interruptos aduersosque, obliquos etiam et transuersos alios nominando, terrenae sphaerae globositatem tantum non coloribus pinxit. Illud quoque non sine perfectione doctrinae est, quod cum aliis nos non patitur errare qui terram semel cingi Oceano crediderunt. Nam si dixisset «omnis terra... parua quaedam est insula circumfusa illo mari...», unum
Abbreviated transcription (Latin):
solitu dines int̃ iectas eosq qͥ in colant t̃rã ñ modo int̃ruptos ita ẽẽ. ut nibil int̃ ipsos
ab aliis ad alios manare possit. sed parc̃ĩ obliquos. partĩ trans ũsor partĩ &iam
adũ sosstarenob aqͥb expectare głam certe nullã potestis . Cerms aut̃ eandẽ
tonam quasi quib: dã redimitã et circũ datã circulis eqͥb duo maxime int̃se
diũsos it celiũticib: ipsis exutraq paree sub nixos obriguise priuna iuder :
Mediũ aut̃ illũ maximũ solis ardore torreri. Duo s̃ h abitabiles quor anstrał
ille in qͦ qͥ insistunt. adũsa nob urgent uestigia. nihil ad uestrũ genꝰ Hic aũc
alt̃ sub iect aquiloni quẽ in colitis. cernequã tenui uos parte c̃tingat. Om̃is
enĩ t̃ra q̃ colit̃ a uob̵ angusta ũticib: laterib: latior parua quidẽ ẽ insula circũ¬

Expanded text:
solitudines interiectas, eosque qui incolant terram non modo interruptos ita esse ut nihil inter ipsos solitudines interiectas, eosque qui incolant terram non modo interruptos ita esse ut nihil inter ipsos ab aliis ad alios manare possit, sed partim obliquos, partim transuersos, partim etiam aduersos stare uobis, a quibus expectare gloriam certe nullam potestis. Cernis autem eandem terram quasi quibusdam redimitam et circumdatam cingulis, e quibus duos maxime inter se dmedium autem illum et maximum solis ardore torreri. Duo sunt habitabiles, quorum australis ille, in quo qui insistunt aduersa uobis urguent uestigia, nihil ad uestrum genus; hic autem alter subiectus aquiloni quem incolitis cerne quam tenui uos parte contingat. Omnis enim terra quae colitur a uobis, angusta uerticibus, lateribus latior, parua quaedam est insula, circum
Abbreviated transcription (Latin):
nollite V nde mediũ iđ dratonũ munda nẽ niusica doctrina platonis ascribit᷑
tlacͤant̃ pereunda ponemꝰ: ꝓ musicã ꝑ p&iua celi uo lubilitate nascentẽ adeo clastri
nsentiniꝰ auditu qd iaior sonꝰ est quã ut huma narũ aurũ recipiat᷑ angustus
dasi mli cata dupa al iaurib in colarũ. amplitudiniẽ fragoris exdicdigit
qiđ eniũ sinpũm son excedit auditũ q̃uẽ mundane molis impulsemit tit :
tat enĩ denibilo ẽ qđ aut. Qui cõplet aures meas tantꝰ et tã dulcis so ñ:Sed
uoluit intelligi qđ sieiꝰ qui gȩlestib meruit int̃ eẽ secretis cõpletȩ aures s soni
magnitudinẽ. suꝑẽ ut c&reꝵ homiriũ sens: munda nȩ concinentiaȩ ñ capiat
auditũ sed iã tractatũ ad sequentia trans feramꝰ
ides habitariint̃ra raris et angustis locis & in ipsis qͣsi maculis ubihabitat᷑ uastas

Expanded text:
mollitie, unde medium, id est diatonum, mundanae musicae doctrina Platonis adscribitumollitie, unde medium, id est diatonum, mundanae musicae doctrina Platonis adscribitur. Nec hoc inter praetereunda ponemus, quod musicam perpetua caeli uolubilitate nascentem ideo claro non sentimus auditu, quia maior sonus est quam ut humanarum aurium recipiatur angustiis. Nam si Nili Catadupa ab auribus incolarum amplitudinem fragoris excludunt, quid mirum si nostrum sonus excedit auditum, quem mundanae molis impulsus emittit? Nec enim de nihilo est quod ait «qui complet aures meas tantus et tam dulcis sonus», sed uoluit intellegi quod, si eius qui caelestibus meruit interesse secretis completae aures sunt soni magnitudine, superest ut ceterorum hominum sensus mundanae concinentiae non capiat auditum. Sed iam tractatum ad sequentia conferamus. «Vides habitari in terra raris et angustis locis, et in ipsis quasi maculis ubi habitatur uastas
Abbreviated transcription (Latin):
ut estimo obscuritatẽ uerborũ cicronis demusicã tractat succin& a nob
q̃licut breuitate sufficiet: Nã netas et ypatas aliarũq fidiũ nocabula ꝑcur¬
coteo e eono nõ blĩmatũ mminuta subtilia et qđ in sonis plittera q đ ꝓsillaba
qđ punitegro nomitie accipiat᷑ asserere ostentantis ẽ ndocentis. Net eñi quia
fec in bloco cicero musicae m̃tionẽ oc asione hac tundũ ẽ ꝑ unũ sos tracta tu
qpos sesẽ demusica: quosqͣntũ mea fert opinio t̃minũ habere existimo sedilla
sunt ꝑ sequende qͥb uerba q̃ explananda recperis possint liquere. ꝗtanit
naturalit̃ obscura qͥ in exponendo plura qua neces se t̃ suꝑfudit: ad dit tere¬
brgni ad imit elesi tatẽ Vndefine dehaotractat᷑ parte faciem adiecto uno qd seitu
lignũ put anĩqpuia cũ sint melodie mnusicetriagenos enar moniũ diatonusise t sita¬
neuir. Primũ quidẽ propt̃ nimiã suidifficultatẽ abusuretessit Tercuĩ uero cinfaner

Expanded text:
ut aestimo, obscuritatem uerborum Ciceronis de musica, tractatus succinctus a nobis qua licuit breuitate sufficiet. Nam netas et hypatas aliarumque fidium uocabula percurrere, et tonorum uel limmatum minuta subtilia, et quid in sonis pro littera, quid pro syllaba, quid pro integro nomine accipiatur adserere ostentantis est, non docentis. Nec enim quia fecit in hoc loco Cicero musicae mentionem, occasione hac eundum est per uniuersos tractatus qui possunt esse de musica, quos, quantum mea fert opinio, terminum habere non aestimo, sed illa sunt persequenda quibus uerba, quae explananda receperis, possint liquere, quia, in re naturaliter obscura, qui in exponendo plura quam necesse est superfundit addit tenebris, non adimit densitatem. Vnde finem de hac tractatus parte faciemus, adiecto uno quod scitu dignum putamus, quia, cum sint melodiae musicae tria genera, enarmonium, diatonum et chromaticum, primum quidem propter nimiam sui difficultatem ab usu recessit, tertium uero est infame
Abbreviated transcription (Latin):
bemito ninsq distinctas̃ qͥb om̃is canora ratio continet. Hino at un adũ fit
qe hec uba cicoronis nũꝗ pro fecto adintellectũ paterent nsi benolior ep¬
tritorx et epogelooꝵ ratione p̃missae qͥb int̃ualla distinctas et nisi p laeto mes
numeris qb: mundi anima t̃ contexca patefictis & nitione p̃missa cumes
numeris nus cã eraantib anima intextasit Hxe enĩ om̃ & ereus ã mnuite
dani met ostendunt quẽ solus animȩ p̃stat ipuls.: et nit o nñiat et ci aui ⁊̃ aunt¬
mentioe quã motui a sefucto in serit anima in natã sibi aborigine Hinenr
ire publica sua cũ despberar̃ cel estiũ uolubilitate triaturit si gł ar plo
srrenas singłis orbib: insidere. Significans spherar motu cantũ numinib
enbibeti t̃ spren dõ canens greto intellectu ualit Ther legi quoq nout
musas octo spberar̃ musi cos cant ep eos̃ maxunã concinentiũ diost exomuis¬

Expanded text:
hemitoniisque distincta sunt, quibus omnis canora ratio continetur. Hinc animaduertitur hemitoniisque distincta sunt, quibus omnis canora ratio continetur. Hinc animaduertitur quia haec uerba Ciceronis numquam profecto ad intellectum paterent nisi hemioliorum, epitritorum et epogdoorum ratione praemissa, quibus interualla distincta sunt, et nisi Platonicis numeris, quibus mundi anima est contexta, patefactis et ratione praemissa cur ex numtendunt, quem solus animae praestat impulsus, et necessitatem musicae concinentiae, quam motui a se facto inserit anima innatam sibi ab origine. Hinc Plato in Re publica sua, cum de sphaerarum caelestium uolubilitate tractaret, singulas ait Sirenas singulis orbibus insidere, significans sphaerarum motu cantum numinibus exhiberi. Nam Siren 'deo canens' Graeco intellectu ualet. Theologi quoque nouem Musas octo sphaerarum musicos cantus et unam maximam concinentiam, quae confi