comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si autem & satanas in seipsum diuisus est quomodostabit
regnum ipsius : qui adicitis inbeels ebub eicereme
iemonia : Noc dicens exipsorum confessione uolebat
ntellegi : quo Ld Lin eum noncredendo in regno diaboli
esse elegissent: quodutique aduersumse diusum stare non
possor : eligantergopharisei quod uoluerint : si satanas
satanan non potest eicere nihil contradñm quod diceren
uerurepotuerint : si autem potest multomagis sibi ꝓspla
orum principem existiment. ad tendant quod sequituo¬
si aute mego in beel zebub eiciodaemonia filiiues
in quo eiciunt : ideo ipsi iudices uestrierunt: Pienb
utique de discipulis suis: illius populifiluis qui ceru
artium abono magistro didicisse ut in principe dema¬
ipsi inquid ipsi ignobilia & contemptabilia huius muno
inquibus non artificiosa malignitas: sed scã simplicits
mede uirtutis appar& ipsi testes mei. iudices eruntun

Expanded text:
Si autem et Satanas in seipso divisus est, quomodo stabit Si autem et Satanas in seipso divisus est, quomodo stabit regnum ipsius, quia dicitis in Beelzebub ejicere me ejus? Hoc dicens, ex ipsorum confessione volebat intelligi quod in eum non credendo, in regno diaboli esse delegissent, quod utique adversum se divisum stare non posset. Eligant ergo Pharisaei quod voluerint. Si satanas satanam non potest ejicere, nihil contra Dominum quod dicerent, invenire potuerunt: si autem potest, multo magis sibi prospiciant, iorum principem existiment, attendant quod sequitusi autem ego in Beelzebub eicio daemonia filii vestri in quo eiciunt ideo ipsi iudices vestri erunt porro utique de discipulis suis, illius populi filiis, qui cerartium a bono magistro didicisse, ut in principe daemo ipsi ignobilia et contemptibilia hujus mundi, in quibus non artificiosa malignitas, sed sancta simplicitas meae virtutis apparet, ipsi testes mei, judices erunt vestri.
Abbreviated transcription (Latin):
iasi nonpossent & illa calum niareͥ & dicere exoccultis &s
irus dteris passionibus accidisse: at tuquicalumniaris aa
aeoculis uides: manu tenes utilitatesentis: quid facies de
s quaedec aelouenerint utique respondebis & magos in
pto multu signa fecis sedecaelo: ipse autem ut uidit
ogitationes eorum dixit eis. omneregnum biscipso diui¬
im desolatur & domus supra domum cadit:
on ad
cta sed ad cogitata respondit: ut uel sic conpel¬
lerent᷑
redere potentiae eius: qui cordis uidebat occulta: Si aut̃
mner egnum inseipso diuisum desolatur : ergopatris &
ilii &sp̃s sc̃i regnum non est diuisum : quod sine ulla contra¬
uictione non aliquo inpulso desolandum sed a &ernaẽ sta¬
ilitatemansurum siuerescãe & indiuiduȩ trinitatis indiui duũ
mmo quia indiuidium man& regnum: desistant arriani
quia quorum unum estregnum. horum est & una maiestas:

Expanded text:
quasi non possint et illa calumniari, et dicere ex occultis et quasi non possint et illa calumniari, et dicere ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calumniaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, qui feceris de iis quae de coelo venerint? Utique respondebis, et magos in Aegypto multa signa fecisse de coelo. Ipse autem ut vidit cogitationes eorum, dixit eis: Omne regnum in seipso divisum desolabitur, et domus supra domumNon ad cta, sed ad cogitata respondit, ut vel sic compellerentur credere potentiae ejus, qui cordis videbat occulta. Si autem omne regnum in seipso divisum desolatur, ergo Patris, et Filii et Spiritus sancti regnum non est divisum, quod sine ulla contradictione non aliquo impulsu desolandum, sed aeterna est stabilitate mansurum. Si vero sanctae et individuae trinitatis individuum, imo quia individuum manet regnum, desistant Ariani piritum, quia quorum unum est regnum, horum est et una majestas.
Abbreviated transcription (Latin):
locutus est mutus & miratae sunt turbȩ
mum daemone fideilumen aspiciant. de inde inlalati
taceria perius ora laxentur: quidam autem exs dne¬
runt ibeelebubprincipe de moniorũ cicit oemonis
onhaet aliqui deurba sed pharisei culumniabam a
fribe sicut aliieuan gelistae testantur Turbis qulips
quiminus erudite uid ebantur dni semper factamir aitibus
ii contra uel negarehaec uelq negare nequiuerunt sinstr
interp̃tatione ꝑuertere laborabant : quasi non haec diuma¬
tis sed limundi sp̃s opera fuissent idest beel ⁊ obub qui deus
erat acharon: nambel quidem ipse est becl ⁊ ebubauten
muscauocatur: nec iuxtacquidam mendosa exem plaria
Iltiera uel .d. in fine est nominis legenda seđb beel¬
⁊ ebubergo bahal muscarum: id est uir muscarũ siue¬
oronuug nominabant &c alii temptantes signũ decelo
oaere bant ab eo: Nel mmorem helie ignem desublimi
emire cupiebant: uel Uinsimilitudinem samuhelis tempore
stiuo mugire t onitrua : coruscare fulgora imbres ruere:

Expanded text:
locutus est mutus, et admiratae sunt turbae.mum daemone, fidei lumen aspiciant, deinde ad laudes Dei tacentia prius ora laxentur. Quidam autem ex eis dixerunt: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. on haec aliqui de turba, sed Pharisaei calumniabantur et Scribae, sicut alii evangelistae testantur. Turbis quippe, quae minus eruditae videbantur, Domini semper facta mirantibus, illi contra vel negare haec, vel quae negare nequiverant sinistra interpretatione pervertere, laborabant, quasi non haec divinitatis, sed immundi spiritus opera fuissent, id est, Beelzebub, qui Deus est Accaron . Nam Beel quidem ipse est Baal, Zebub autem musca vocatur. Nec juxta quaedam mendosa exemplaria, l litera, vel d, in fine est nominis legenda, sed b. Beelzebub ergo baal muscarum, id est, vir muscarum, sive habeniorum cognominabant. Et alii tentantes, signum de coelo quaerebant ab eo. Vel in morem Eliae ignem de sublimi venire cupiebant , vel in similitudinem Samuelis tempore aestivo mugire to
Abbreviated transcription (Latin):
untones oi osas cliam cordis onentiones mundor porssti
eus appurent oculion uero ipsammentis omentioneuo
lopie orarun sint opera discernuntur : sicut iꝑseconsequen
enposunaiens. si oculus tuus fuerit simplexen
otum corpus tuum lucidumerit: siautẽ nequam
erit & iamcorpus tuum. tenebro sumerit :
suinquid pura rectaq intentione quae potes agere
bonastudueris lucis profecto sunt opera quae facis & iã¬
sicoram hominibus in ꝑfectionis aliquid habere uideantur
diligentibus dm̃ ominia cooperantur inbonum his qui se¬
indum propositum uocati sunt scĩ: si autem̃ ꝑuersaest in¬
itio quae p̃cedit pra uumest omneopus quod sequitura
uamuis rectumes seuideatur: uide ergo ne lumenqđ
iteest tenebresint:
edula discroione perpendẽ iuxta quod alibi p̃cipitur
mnicustodia seruacor tuum . corꝰ qm̃ exipso uita procedit
iergo corpus tuum totum lucidum fuerit non habens

Expanded text:
ones, et ipsas etiam cordis intentiones mundare et castcunctis apparent; saeculum vero ipsam mentis intentionem, an tenebrarum sint opera, discernuntur, sicut ipse consequenter exposuit, dicens: Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit; si autem nequam fuerit, etiam corpus tuum tenebrSi, inquit, pura rectaque intentione quae potes agere bona studueris, lucis profecto sunt opera quae facis, etiamsi coram hominibus imperfectionis aliquid habere videanturin bonum, his qui secundum propositum vocati sunt sancti . Si autem perversa est intentio quae praecedit, pravum est omne opus quod sequitur, quamvis rectum esse videatur. Vide ergo ne lumen quod in te est tenebrae sint. sedula discretione perpende. Juxta quod alibi praecipitur: Omni custodia serva cor tuum, quoniam ex ipso vita procedit . Si ergo corpus tuum totum lu
Abbreviated transcription (Latin):
participationem & gratiã consequuntur: quoduerodi
citur quantomugis ꝑateruester decelo dabit spm̃ bonum
pacentibus se: proquomatheus posuit debit bona pocen¬
tibus se : ostendit sp̃m scm plenitudinem ẽẽ bonorumdĩ
qea quae diumitus administrantur non alia absq ea
istere quia omnos utilitates quae⁊ x plonori lis rata¬

Expanded text:
participationem et gratiam consequuntur. Quod vero iparticipationem et gratiam consequuntur. Quod vero icitur: Quanto magis Pater vester de coelo dabit spiritum bonum petentibus se? pro quo Matthaeus posuit: Dabit bona petentibus se , ostendit Spiritum sanctum plenitudinem esse bonorum Dei, et ea quae divinitus administrantur, non alia absque eo subsistere. Quia omnes utilitates, quae ex donorum Dei grat
Abbreviated transcription (Latin):
dicendcsunt : qui a haec probonis habent: quam qui a
nerum neturã istabona sint : sed temporedia & alss
iutam infirmam pertinentia : & quisquis ea malides
non de suodat: dñi estenim terra & plenitudocius qu
it caelum & terrã mare &omnic quaeineis sum
quantumergo sperandum est daturum dm̃ nobis bon
p&lentibus: nec nos posse decipi ut accipiamus aliudhdi
cum ab ipso p&imus quandonos &iam cumsimus mali pi¬
uimus iddcre quod p&imur: non enim decipimus filios
nr̃os & qucdia cumq bona damus : non de nr̃o sedo psis
dcmus: alitercpłi qui electionis merito bonitatemgrae¬
ris humani multis excesserant modis : superne bonnats
intuitu maliet̃ dicuntur : quia nihil est ꝑsem& ipsũstable
nihil inmutabile : nihil bonum nisideitas sola: omnesue
ereaturȩ utbeatitudinem aecernitatis uel bimuttbilitas
obtineant : non hoc persuam naturã sedpertreatoris su

Expanded text:
dicenda sunt, quia haec pro bonis habent. Quanquam in dicenda sunt, quia haec pro bonis habent. Quanquam in rerum natura ista bona non sint, sed temporalia et ad istam vitam infirmam pertinentia: et quisquis ea malus dat, non de suo dat; Domini est enim terra, et plenitudo ejus ; qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt . Quantum ergo sperandum est daturum Dominum nobis bona petentibus; nec nos posse decipi, ut accipiamus aliud pro alio, cum ab ipso petimus; quando nos etiam, cum simus mali, novimus id dare quod petimur? Nod enim decipimus filios nostros, et qualiacunque bona damus, non de nostro, sed de ipsius damus. Aliter apostoli, qui electionis merito bonitatem generis humani multis excesserant modis, supernae bonitatis intuitu mali esse dicuntur. Quia nihil est per semetipsum stabile, nihil immutabile, nihil bonum, nisi Deitas sola. Omnes vero creaturae, ut beatitudinem aeternitatis vel immutabilitatis obtineant, non hoc per suam naturam, sed per creatoris sui
Abbreviated transcription (Latin):
uhil sint : sicut sine pane mens a lnops cui contraria est cordis
luritia quã lapidi comparantur: autsipiscem. Num quid p
pisce serpentem dabitilli : Discis est fides iniusibilium :
uelꝓpter aquabaptismi : uel qui adeiniusibilibus locis capitur:
quod &iam fides huius mundi fluctibus circũ latrata non
frangitur : recte pisci comparatur : cui contrarium posuit ser
pentem ꝓpteruenena fallatiȩ : quȩ &iam primo homini male
suadendo p̃seminauit : aut sip&ierit ouum . num quid por¬
rig& illi scorpronem : In ouo : indicator spes: ouum enim
nondum est fo&us ꝑfectꝰ  sed fouendosperatur : cui contra¬
rium posuit scorpronem : cui aculeus uenenatur recroti¬
mendus et sicut spei contrarium est rero rospicen
cionspes futurerum inea quae ante sunt extendit
sierigouos cumsitis mali nostis bonadata darefilis¬
tentibus se:
Quomodo mclidantbona : sed malo
pellauit
tores : bonauero quaed ant secundũ eorũ sensun to

Expanded text:
nihil sint, sicut sine pane mensa inops est, cui contraria est cordis nihil sint, sicut sine pane mensa inops est, cui contraria est cordis duritia, quam lapidi comparavit. Aut si piscem, nunquid pro pisce serpentem dabit illi? Piscis est fides invisibilium, vel propter aquam baptismi, vel quia de invisibilibus locis capitur. Quod etiam fides hujus mundi fluctibus circumlatrata non frangitur, recte pisci comparatur, cui contrarium pentem propter venena fallaciae, quae etiam primo homini male suadendo perseminavit. Aut si petierit ovum, nunquid porrigit illi scorpionem? In ovo indicatur spes, ovum enim nondum est fetus perfectus, sed fovendo speratur: cui contrarium posuit scorpionem, cujus aculeus venenatus retro timendus est, sicut spei contrarium est retro, cum spes futurorum in ea quae ante sunt extendat. Si ergo, vos cum sitis mali, nostis bona dare filipetentibus se? Quomodo mali dant bona? Sed malos appellavit tores. Bona vero quae dant, secundum eorum sensum bona
Abbreviated transcription (Latin):
&is pulsate & aperi&ur uobis :  onparatio est ami¬
nore : sienim amicus homo surgit de Ulecto &dat nonani¬
citia sed tedio compulsus: quantomagis datds̃. quisine tede¬
gis simedonat quod p&itur : sed ad hoce seueda uilu quens¬
ec d nediudispereat: hoc est nearinus iupcura baopit us
uan ine resipiscens desiderii s piritalis diutuus inopsatau¬
uaoi pel amus epula sucrbi quibus alatat s quaeramus agucũ
lim lnquid quipecit accipit & qui quaerit inuenit ea pul¬
piti aperieur: Frgo uix ta p̃missam postulantis amico
arabolcm per Escuerantiã opusest utaccpiamus qloo
uimus : &t inueniamus quod quaerimus : & quod pulsamus ape¬
iatur: nam & si poentidatur &e quaerens biuenit &pulsanti
peri&ur : ergocuinondatur & qui non biuenit & cui non
peritur: appar& quod onbenep&ierit. quae sierit. pulsa¬
erit: quis autem ex uobis patremp&it panẽ numquid
apidem dabit illi: Panis intellegitur caritas. propter
aorum appocitum E& tam Netessariũ ut sine illa c&ra

Expanded text:
 Petite et dabitur vobis, etc. Comparatio est a minore. Si enim amicus homo surgit de lecto, et dat non amicitia, sed taedio compulsus, quanto magis dat Deus, qui sine taedigissime donat quod petitur! Sed ad hoc se peti vult, ut camicus inedia dispereat, hoc est, ne animus nuper ab erroris sui vanitate resipiscens, desiderii spiritualis diutius inopia tabescat, petamus epulas verbi, quibus alatur, quaeramus amicum nis enim qui petit, accipit, et qui quaerit invenit, et pulsanti aperietur. Ergo juxta praemissam postulantis amici parabolam, perseverantia opus est, ut accipiamus, quod petimus, et inveniamus, quod quaerimus, et quod pulsemus aperiatur. Nam si petenti datur, et quaerens invenit, et pulsanti aperitur, cui non datur, et qui non invenit, et cui non aperitur, apparet quod non bene petierit, quaesierit, pulsaverit. Quis autem ex vobis patrem petit panem, nunquid lapidem dabit illi? Panis intelligitur charitas propter majorem appetitum. Et tam necessaria, ut sine illa caetera
Abbreviated transcription (Latin):
uitiaus iplurmmorum est ad testatione notissima ut quido
uicinus mihi presbiter r&ulerit sequandã sc̃imonicdenstu¬
nõu ad monio curare coepisse : sed quam diurer ontebatnti
rpuo eanipro ficer epotiuisse: confesso autem quo molestalũ
phantasmate : & mox & ipsum orationib cecerisq quae ꝗor¬
tobat purifficationum generibus effugas se: & cuis aem
onem adscataest diex duobus rolrras sunt psepul nationuri
oueois manci parentur procreatisunt populi aetũ¬

Expanded text:
vera et plurimorum est attestatione notissima, ut quidam vera et plurimorum est attestatione notissima, ut quidam vicinus mihi presbyter retulerit se quamdam sanctimonialem feminam a daemonio curare coepisse, sed quandiu res latebat, nihil apud eam proficere potuisse. Confesso autem quo molestabatur phantasmate, mox et ipsum orationibus caeterisque quae oportebat purificationum generibus effugasse, et ejusdem onem ascita est Dei, ex duobus reliquis diversarum nationum quae idolis manciparentur, procreati sunt populi. Et
Abbreviated transcription (Latin):
uia & iam ipsis trans gressis logibus ad ensceleretupu¬
tẽdro ducebatur qua eiam uulgirem consuotudiñe caria
interpro gauit autem illũmihs dicens quo d tibihtenond
onuelut inscius nomen iiquirit : sed ut confossacona
peste quam furens tolerabat : uirtuscurantis grator
cas odi seded nr̃i temporis sacer dotes quiper exores mnigiori
urari nisi quantum superarepos sunt : omnequod ab hnu
spiritbus uisu auditu gustu. tactu ł alio quo libet corpors
uel a nimisensu iugilantes dormientesue ꝑtulerint ata
fumineta uel inuirili habitu feminis apparentes quos dic¬
mones gallidius uocant in fando miraculo spiritas bcan¬
roi corporis humani concubitum p&ere se acpatrare efti¬
gint: & nomendaemonis quo se censeridxerit & deierua
modos quibus amoris sui foedus alterutrum pepigerinpo
dendos ẽ p̃cipiunt quaemendatio simillimteres sedidet

Expanded text:
qui etiam ipsis transgressis legibus ad ea scelera cupiqui etiam ipsis transgressis legibus ad ea scelera cupiditate ducebatur, quae jam vulgarem consuetudinem excederent. Interrogavit autem illum Jesus dicens: Quod tibi nomen eulta in eum. Non velut inscius nomen inquirit, sed ut confessa coram teste quam furens tolerabat laborabat, virtus curantis gratior emicaret. Sed et nostri temporis sacerdotes, qui per exorcismi gratiam r valere curari nisi quantum sapere possunt omne quod ab immundis spiritibus visu, auditu, gustu, tactu, et alio quolibet corporis vel animi sensu, vigilantes dormientesve pertulerint, feminea, vel in virili habitu feminis apparentes quos daemones Galli dusios vocant infando miraculo spiritus incorporei corporis humani concubitum petere se ac patrare confingunt. Et nomen daemonis quo se censeri dixerit, et dejerandi modos, quibus amoris sui foedus alterutrum pepigerint, prodendos esse praecipiunt. Quae mendacio simillima res, sed adeo
Abbreviated transcription (Latin):
quem filium dĩ al¬
ssimi daemones credunt & contremescunt: quae impi& as
uida eorum eumdicere in principe dae moniorum ciecis se
laemonia : quaem ipsa daemonia fatentur nihil secũ habere
cõmune : qui hocipsum quodtunc ꝑdaemoniaciclamauere. fu¬
torempost inde lubris idolorum dicere & confiteri nondesinunt:
sim uidelic& es sexp̃mfiliumdĩ altissimi. nec se aliquid cumillo pa¬
cis aut haberesoci&atis: obsecrote nemẽ torqueas. p̃cipiebat
enim sp̃ui inmundo ut exir& ab homine. multis enĩ temposib
arripiebat illum.
hunc diutius possideresolebat eodifficilius dimit ter econsentit :
undestudendum sum mopereest : ut & si quando ut homines adia¬
bulo superemur : mox eius laqueos euitaresatagimus: nesi tar¬
V dius eius uiriresistatur laboriosius quando que pellatur:
& uincebatur catenis & compedibus custoditus
atenis & compedibus graues & dure leges significor
gentiu quibus & incorum republica pecaata ono¬

Expanded text:
quem Filium Dei altiquem Filium Dei altissimi daemones credunt et contremiscunt! Quae impietas Judaeorum, eum dicere in principe daemoniorum ejecisse daemonia, quem ipsa daemonia fatentur nihil secum habere commune? Quin hoc ipsum quod tunc per daemoniaci clamavere furorem, post in delubris idolorum dicere et confiteri non desinunt, Jesum videlicet esse Christum Filium Dei altissimi, nec se aliquid cum illo pacis aut societatis habere. Obsecro te, ne me torqueas. Praecipiebat enim spiritui immundo ut exiret ab homine. Multis enim temporibus arripiebat illum. hunc diutius possidere solebat, eo difficilius dimittere consentit. Unde studendum summopere est ut et si quando, ut homines a diabolo superemur, mox ejus laqueos evitare satagamus, ne si tardius ejus juri resistatur, laboriosius quandoque pellatur. t vinciebatur catenis, et compedibus custoditus. Catenis et compedibus graves et durae leges significantur gentium, quibus et in
Abbreviated transcription (Latin):
sus e&̃ adterram : occurrit illiuir quidam quihabebat
daemonium lãmultis temporibus. Qsir iste: figuram
populigentilis accipit quimultis tempo Uribus hoc est abipsa
oc̃nemundi nascentis exordio uexabatur furori dementi:
cius riuento non induebatur:
uia bitegumentum
uresuȩ & uirtutis amisit : hocenimfidei& ca¬
itatis idumento pymoparentes nr̃i postquam peccauere
dats esise leguntur hacstola prima filius luxoriosus post¬
ampoenitens ad patrem redut bidiuitur neque indom̃o¬
uinebat sed inmonumentis :¬
uia in conscientia sua non
equiescebat  sed bimortius ope¬
ribus hocest inpecca¬
ꝓ delectabatur : quidenim sunt corpora ꝑfidorum nisi quȩdã
func torum sepulchra: in quibus non dĩ habitat sermo sed
mima peccatis mortua recluditur: Is ut uidit iħm ꝓcidit
te illum & exclamans uocem agnadixit. quid mihi
Etibiest ihũ filidĩ altissimi:
uanta arrii uesania
mcreaturam & nondm̃ crederi

Expanded text:
sus esset ad terram, occurrit illi vir quidam qui habebat sus esset ad terram, occurrit illi vir quidam qui habebat daemonium jam temporibus multis. Vir iste figuram populi gentilis accipit, qui multis temporibus, hoc est ab ipso pene mundi nascentis exordio, vexabatur furore dementi. Et vestimento non induebatur. Quia integimentum uae et virtutis amisit. Hoc enim fidei et charitatis indumento primi parentes nostri, postquam peccavere, nudati esse leguntur. Hac stola prima filius luxuriosus postquam poenitens ad patrem rediit induitur. Neque inebat, sed in monumentis. Quia in conscientia sua non requiescebat, sed in mortuis operibus, hoc est in peccatis, delectabatur. Quid enim sunt corpora perfidorum, nisi quaedam defunctorum sepulcra, in quibus non Dei habitat sermo, sed anima peccatis mortua recluditur? Is ut vidit Jesum, procidit ante illum. Et exclamans voce magna dixit: Quid mihi et tibi est, Jesu Fili Dei altissimiQuanta Arii vesania Jesum creaturam et non Deum credere,
Abbreviated transcription (Latin):
fidelibus iteragit : mare furit uenti refrigantus. Iuinber
min& frigora fatigant astra obnubilant : terra puesau
triticum inmare lactatur nauis armamenta tolliau
ipsa postremonauis arenis inlisa dissoluitus nauite qua
non agnoscunt terrã nando p&unt & quiscđłi undas hoa
ꝑignem: Et nauigauerunt autem ad regionẽ res¬
senorũ Equae est contra galileam Perasa etoi
quam tenuit tribusmanasse non longe astagno tyberus
in quod porci p̃cipitatisunt: significat autem nationẽ qto
quam post passionis somnũ resurrectionisq suae gloriã nss
p̃dicatoribus saluator estiusitare dignatus : undebenegera
siue gergesi ut quidem legunt colonum eiciens uel aduena ꝓpo¬
quans in terp̃tatur uidelic& insinuans quom gentiũ popuł
& eum a quon equiter incolebatur. hostem suis decordibus eiest¬
& quierat longe factus sit prope insanguinexp̃i : & cũ egres¬

Expanded text:
infidelibus iter agit, mare furit, venti refragantur, imber infidelibus iter agit, mare furit, venti refragantur, imber imminet, frigora fatigant, astra obnubilant, terra negatur, triticum in mare jactatur, navis armamenta tolluntur: ipsa postremo navis arenis illisa dissolvitur, nautae quam non agnoscunt terram nando petunt: et qui saeculi undas onerati ignem . Et navigaverunt ad regionem Gerasenorum, quae est contra Galilaeam. Gerasa est urbs a monti Galaad, quam tenuit tribus Manasse, non longe a stagno Tiberiadis, in quod porci praecipitati sunt. Significat autem nationem gentium, quam post passionis somnum resurrectionisque suae gloriam, missis praedicatoribus, Salvator est visitare dignatus. Unde bene Gerasa, sive Gergesi ut quidam legunt colonum ejiciens, vel advena propinquans interpretatur. Videlicet insinuans quia gentium populus, et eum a quo nequiter incolebatur hostem suis de cordibus ejecerit, et qui erat longe factus sit prope in sanguine Christi. Et cum egres
Abbreviated transcription (Latin):
suscipere atq infinis saeculi fluctibus extraheremerent᷑:
A libi p&rus ut supralegitur ⁊iub entedño r&iulaxat in
capturam piscium que conp̃hendit multitudinẽ copiosã : sed
quia ipsefrcgilis adhuc animifuerat : ituutxp̃o tremens
ruptae sunt & sinon socii adiuuassent naues &iam merse
subsiderent : Itemhoclo codiscipuli cumdño nauem conscendus
mare adcunt : sed qui aiiter erat auidas & dñs inpuppi
quas e deserat gubernandi dormis seoruentus pontusq de
seus seperhibentur: nam & simulta illic discipulorũ mer as
nauigabant : tamen adhuc ecmꝑ fidiapro ditoris agitaba
& quisuis meritis firmi fuere turbantur alienis : It̃ pau
cumnfratribus hieros olimã nauigans & diem pente cosiu
bi sp̃s que scĩ gaudia celebraref estinans : rectocur sucu
peragrat : porro abhierosolimis romã religatus quia au

Expanded text:
suscipere, atque infimis saeculi fluctibus extrahere merentur. suscipere, atque infimis saeculi fluctibus extrahere merentur. Alibi Petrus, ut supra legitur, jubente Domino retia laxat in capturam, pisciumque comprehendit multitudinem copiosam : sed quia ipse fragilis adhuc animi fuerat, ita ut Christo tremens rupta sunt, et si non socii adjuvassent, naves etiam mersae subsiderent. Item in hoc loco discipuli cum Domino navem conscendunt, mare adeunt; sed quia intererat et Judas, et Dominus in puppi, quae sedes erat gubernanti, dormisse, et ventus pontusque deforis saevisse perhibentur. Nam etsi multa illic discipulorum merita navigabant, tunc adhuc eam perfidia proditoris agitabat: et qui suis meritis firmi fuere, turbabantur alienis. Item Paulus cum fratribus Hierosolymam navigans, et diem Pentecosten ibi, Spiritusque sancti gaudia celebrare Testinans, recto cursu cuncta peragrat . Porro ab Hierosolymis Romam relegatus ; quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
peicelstudo contabescit amoris flãma refłgescit: uerũ inter
uius mundi procellas adillum necesse est gubernatorẽ curramꝰ.
Vum seduli excitemus qui non seruiat sed imper& uentis: mox
ampestatẽs conpesc& refund& tranquillitatem : portũ salutis
sidulgebit : lib& interhaec paucis discussa a postolici nauigii
arieet qualiterbonu: suũ secre&um uiu& : malorum ue p̃¬
uixtio turb& intueri: ecceenim ut ad ꝑfectioribus inchoemus:
postcȩlebrata dominicȩ resurrectionis sollempnia septem
electidiscipuli nauempis caturi ascendunt : & qui anon longe
terra ꝑp&uaequi&is sed quasi cubitis ducentis aberaNT:
ocest tantũ mundo animum quantũ gemina dilectio pos¬
cebat adposuerant quia sẽ p&rus negotiis saeculusib exuerat
lam dñm in litore inmortalitatis stantem cernere : iancum
llo aepulcri : iam maresuꝑnelucis aspirante mystico mag¬
norũ piscium numero suar&ia imploca : nec tamen rupta

Expanded text:
pei celsitudo contabescit, amoris flamma refrigescit. Verum inter pei celsitudo contabescit, amoris flamma refrigescit. Verum inter hujusmodi procellas, ad illum necesse est gubernatorem curramus, illum seduli excitemus qui non serviat, sed imperet ventis. Mox tempestates compescet, refundet tranquillitatem, portum salutis indulgebit. Libet inter haec paucis discussa apostolici navigii varietate, qualiter bonos suum secretum juvet, malorumve permixtio turbet, intueri. Ecce enim, ut a perfectioribus inchoemus, post celebrata dominicae resurrectionis solemnia, septem electi discipuli navem piscaturi ascendunt: et quia non longe a terra perpetuae quietis, sed quasi cubitis ducentis aberant, hoc est, tantum mundo animum, quantum gemina dilectio poscebat, apposuerant, quia se Petrus negotiis saecularibus exuerat, jam Dominum in littore mortalitatis stantem cernere, jam cum illo epulari, jam mane supernae lucis aspirante mystico, magnorum piscium numero sua retia impleta, nec tamen rupta
Abbreviated transcription (Latin):
nhac nauigatione dñs utramq unius cius demque suaꝑt
maturam dignatur ostendere : dum is qui ut homo dorit
innaui furorẽmaris ut ds̃ uerbo coherta: porro uietalt¬
goriam maresiues tagnum quod cumsius transire desibra
tenebrosus amarusq scłi p̃sentis accipitur aestus nauicala a
quã ascendunt nulla melius quam dominicaepas siqus intal¬
legitur arbor : cuius beneficio quiq fideles aduti emensis
mundif luctibus : habitationem patriae caclestis quasistabi¬
litatem securi litoris obtinent: quod autem ipse hiuna nauicill
cumdiscipulis saluator as cendit: alibi: quid significa aperit
d quin ondormitabit neque obdormia custodiens semꝑisrł
obis namensaepenauigantibus quasi inter aequoris fremi
obdormit: quando crebrescente intermedios uirtutum
s us uelinmundorumspirituum: uel hominũ prauorum uel
so nrarum cogitationum impecufideisplendor obtenebrescit :¬

Expanded text:
hac navigatione Dominus utramque unius ejusdemque suae personae hac navigatione Dominus utramque unius ejusdemque suae personae naturam dignatur ostendere, dum is qui ut homo dormit in navi, furorem maris, ut Deus, verbo coercet. Porro juxta allegoriam, mare sive stagnum, quod cum suis transire desiderat, tenebrosus amarusque saeculi praesentis accipitur aestus. Navicula autem quam ascendunt, nulla melius quam Dominicae passionis intelligitur arbor, cujus beneficio quique fideles adjuti, emensis mundi fluctibus, habitationem patriae coelestis, quasi stabilitatem securi littoris obtinent. Quod autem ipse in unam naviculam cum discipulis salvator ascendit, alibi quid significet aperitd qui non dormitavit, neque obdormiet custodiens semper Israel , nobis tamen saepe navigantibus, quasi inter aequoris fremitus obdormit, quando crebrescente inter medios virtutum nisus, vel immundorum spirituum, vel hominum pravorum, vel ipso nostrarum cogitationum impetu fidei splendor obtenebrescit, s
Abbreviated transcription (Latin):
mentetapatior ausit: iuxtaquodpsalmus ait: accedite ad eũ
& hiluminamini: & nuntiatum est illi. mater tua & frẽs
tui stant foris uolentes teuidere Intus uerbum. intus ẽ
lumen : un de supra ut intrantes inquit Quideant lumen: Si
ergoforisstantes nec ipsi cognoscuntur parentes : & propt̃ nr̃m
foras se non agnoscuntur exemplum quem ad modum nos
spiritalem in lege sensum non quaerentes sesentai custo
litereforis fixerunt & quasi xp̃mpotius ad carnalis ada
cogunt exire quamse ad discenda spiritalia consentuon¬
audire a facere undesupradñs parabolam scminis e pion
pariant inmente proximorum: fratres quo que sunteusa
ipsi faciunt uoluntatem patris cius qui incaelie tteu
ac tum est autem inunadierums & ipse asceniu
una nauicula & discipulieius. & ait adillos tras¬
temus trans stagnum & ascenderunta lo

Expanded text:
mente capacior hausit. Juxta quod psalmus ait: Accedite ad eum mente capacior hausit. Juxta quod psalmus ait: Accedite ad eum et illuminamini . Et nuntiatum est illi: Mater tua et fratres tui stant foris, volentes te videre. Intus verbum, intus est lumen; unde supra: Ut intrantes inquit videant lumen. Si ergo foris stantes nec ipsi agnoscuntur parentes, et propter nostrum fortasse non agnoscuntur exemplum, quemadmodum nos idere, qui spiritalem in lege sensum non quaerentes, sese ad custodiam litterae foris fixerunt, et quasi Christum potius ad carnalia docenda cogunt exire, quam se ad discenda spiritalia consentiunt inaudire et facere. Unde supra Dominus parabolam seminis exponens, pariant in mente proximorum. Fratres quoque sunt ejus, cum et ipsi faciunt voluntatem Patris ejus qui in coelis est. Factum est autem in una dierum, et ipse ascendit in unam naviculam, et discipuli ejus, et ait ad illos: Transfretemus trans stagnum. Et ascenderu
Abbreviated transcription (Latin):
erdñ nonfilibeat ae semper iuirginis marie uretadeluoiũ
os ofil uoosephi dealia itxore iuxta quos damputan dised
Br em potus intellegendisunt essecognate: rcatos sibo ffitio¬
eruimus lsa nequooduis ad matrem friquere ae ses abofferis
so. dn sisi lanequoedi non mater no refutat obsequia eisatis
ubs sis fporunes e honora patrem & matrem sedr ateonst set
ius pus tinnsis quacm apernus affectibus debere demonstror
nobis enemꝑ loquod uerbo cõmendans qui a mat pat rera¬
et mnat ror plus qur me nonest me dignus : non hiur ioseflis
Onterapnit sedopus spittile carnis cognatione p̃ferensi Religio¬
suremptordium copulam doc& ẽe quam corporum mistise
otem srdutio superiori concinit: ubi deiudaeis literã solũ
gis intuentib dicitur: & quicumq non hab& &icmquo dputa
itellegeredicta neglegunt: poccupans enim turbaeius inge
p̃m : atq biterna uita emisteria quanto fide uianior tanto

Expanded text:
 non filii beatae semper virginis Mariae, juxta Helvidium, nec filii Joseph de alia uxore, juxta quosdam, putandi, sed eorum potius intelligendi sunt esse cognati, sicut et supra disseruimus. Sane quod Dominus ad matrem fratresque rogatus, ab officio verbi dissimulat egredi, non maternae refutat obsequia pietatis, cujus praeceptum est, Honora patrem et matrem ; sed paternis se mysteriis amplius quam maternis affectibus debere demonstrat, idem nobis exemplo quod verbo commendans, Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus . Non injuriose fratres contemnit, sed opus spiritale carnis cognationi praeferens, religiosiorem cordium copulam docet esse quam corporum. Mystice autem haec lectio superiori concinit, ubi de Judaeis litteram solum legis intuentibus dicitur: Et quicunque non habet, etiam quod putat intelligere dicta negligunt. Praeoccupans enim turba ejus ingrChristum, atque interna vitae mysteria quanto fide vicinior, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
a peccata nr̃a portauit incorporesuo suꝑ lignũ : & iuxta aliã
abolã : hiuentem quae erauerat ouem humeris suis in positã
ortauit ad gregem: Itaq in poni lumento est : in ipsam in¬
nationem xp̃i credere eiusque mysteriis iiticrisi mul
olebsiostis incursione tutari: stabulum qutemest a
duxit bistabulum quia nemonisibapti ⁊ atus nisligopa¬

Expanded text:
a peccata nostra ipse portavit in corpore suo super lignum ; et juxta aliam parabolam, inventam, quae erraverat ovem, humeris suis impositam, reportavit ad gregem . Itaque imponi jumento est, in ipsam Incarnationem Christi credere, ejusque mysteriis initiari, simul et ab hostis incursione tutari. Stabulum autem est Eduxit in stabulum, quia nemo, nisi baptizatus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
diuinaest intellegentia sermonis : quđ sibi a postolus ora
aperiri : ad loquendũ mysterium xp̃i : clausum que est ia¬
porefamis uerbi cum intellegentia nondatur: & illiquieua¬
gelicam sapientiam : tamquã panẽ errogantes ̃ ꝑ orbẽ ĩnt
p̃dicauerunt : pueri patris familias iam sunt in secr&aquat
cum dño : & tamen orando efficitur ut accipiat desiderans bi¬
tellectum ab ipsodõ : &iam si homodesit ꝑquem sapientia prac¬
dic&ur: & illesiperseuerauerit pulsans dicouobis & sinon
dabit illi surgens eo quod amicus ciussit propter inꝓbitatꝰ

Expanded text:
divini est intelligentia sermonis, quod sibi Apostolus orat divini est intelligentia sermonis, quod sibi Apostolus orat aperiri ad loquendum mysterium Christi. Clausumque est tempore famis verbi, cum intelligentia non datur. Et illi qui evangelicam sapientiam, tanquam panem erogantes, per orbem terrae praedicaverunt, pueri patrisfamilias jam sunt in secreto quietis cum Domino, et tamen orando efficitur, ut accipiant. Desiderant intellectum ab ipso Deo, etiam si homo desit per quam sapientia praedicetur. Et ille si perseveraverit pulsans, dico vobis, et si non dabit illi surgens, e
Abbreviated transcription (Latin):
Cergo atquẽ media nocte uenitur : ipseds̃ intellegitur.
cui inmedia tribulatione supplicare & trespanes : ides
tellegenitiam trinitatis qua praesentis uitae consolentut
res efflugita re debem̃us : amicus quiuenit deiua ipsend
estanimus quitoties anobis recedit : quoties ad app&ena
rena & temporalici foras uacatur : Redituero caclesu
alimonia reficidesiderat : cum in sereuersus superna
rit. acspiritalia meditari: de quo pulchre quip&ieratu¬
git. non sehaber e quod ponat ante illum : quo animae ni
saeculite nebras dm̃ suspiranti nil pr&er eum cognaro
loqui nillib& intueri : solumquod recognouit summa
tatis gaudium contempluri : atque ad hoc plenius intuenus
peruenire satagit: & illede intus dicat nolimihi molot
esse iam ostium clausum est & puerim ei mecumsuint h
cubili non possum surgere & dar&ibi: stiumanoi¬

Expanded text:
ergo ad quem media nocte venitur, ipse Deus intelligitur. ergo ad quem media nocte venitur, ipse Deus intelligitur. Cui in media tribulatione supplicare, et tres panes, id est, intelligentiam Trinitatis, qua praesentis vitae consolentur labores, efflagitare debemus. Amicus qui venit de via, ipse noster est animus, qui toties a nobis recedit, quoties ad appetenda terrena et temporalia foris vagatur. Redit vero, coelestique alimonia refici desiderat, cum in se reversus superna coeperit ac spiritalia meditari. De quo pulchre qui petierat adjungit, non se habere quod ponat ante illum. Quoniam animae post saeculi tenebras Deum suspiranti, nil praeter eum cogitare, nil loqui, nil libet intueri, solum quod recognovit summae Trinitatis gaudium contemplari, atque ad hoc plenius intuendum pervenire satagit. Et ille deintus dicat: Noli mihi molestus esse, jam ostium clausum est, et pueri mei mecum sunt in cubili. Non possum surgere et dare tibi. Ostium
Abbreviated transcription (Latin):
sur rectionẽ uenturũ est ostendensergolucas tertiam
&itionẽ duarũ superiorũ esse quodam modo rep&itionem
ligis ea p̃ter mit tendo fecit intellegi: deinde tres illas ad¬
nigit. depane cotidiano : deremissione peccatorũ. decempta¬
ione uitanda: atuero quod ille multimoposuit sedliberanos
onalo: iste nonposuit ut intellegeremus ad illud superius qđ
edemptatione dictum est ꝑtinere : ideo quippeait: sed libera
non ait &libera tamquã unã p&itionẽ eẽ de monstrans noli
hoc sedhoc: utsciat unus quisq in eo seliberari amalo quod non
nfertur intemptationem Et ait ad illos. Quis uestrum
habebit amicũ & hibit ad illũ media noc te& dic&
illi . amice commoda mihi trespanes quõ amicus meus
uenit deuia ad me & non habeo quod ponã anteillum:
Nogatus adiscipulis saluator: non modo formã orationis
sed & instantiam frequentiamq tradit orandi amicus

Expanded text:
resurrectione venturum est. Ostendens ergo Lucas tertiam resurrectione venturum est. Ostendens ergo Lucas tertiam petitionem duarum superiorum esse quodammodo repetitionem, magis eam praetermittendo fecit intelligi. Deinde tres illas adjungit, de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione vitanda. At vero quod ille in ultimo posuit: Sed libera nos a malo, iste non posuit ut intelligeremus ad illud superius quod de tentatione dictum est pertinere. Ideo quippe ait: sed libera; non ait: Et libera, tanquam unam petitionem esse demonstrans, noli hoc, sed hoc, ut sciat unusquisque in eo se liberari a malo, quod non infertur in tentationem. Et ait ad illos: Quis vestrum habebit amicum, et ibit ad illum media nocte, et dicet illi: Amice, commoda mihi tres panes, quoniam amicus meus venit de via ad me, et non habeo quod ponam ante illum. Rogatus a discipulis Salvator non modo formam orationis, sed et instantiam frequentiamque tradit orandi. Amicus
Abbreviated transcription (Latin):
absarde quidimm intellexerunt inspũ & corpore. onno
sorrandumest : semper possi debuntur: quudad naluines
nru sicuta nos dimit timus debitoribus nris & nenos inei¬
ans ontes iptationem sedliberanos amalo : quis nonuide at
ubinos semper sporamus futuros & nominis di safacano¬
bmnoritaliter ꝑ manebunt: Panis uero cotidianus ideodec
et: qui ahicest necessarius quantus animae carniqrtpq¬
endus est : siuespiritaliter siue corporaliter : siue utroq
Mulegatur modo: hic est &iam quam poscimus remissio ubi
omius cõmissio peccatorum: hic temptationes quaenos ad pec¬
odum uel alliciunt uel inpellunt : hic denique malũ unde
pinus liberari: illic autem nihil istorumest: cuuangelista
olucas inoratione dominica p&itiones non septem sed quinq
nplencusest: nec abisto utiq discrepauit : sed quomodo ista
ptem sint intellegenda ipsa suabreuitate commonuit:
omen quippedĩ scificatur in spũ. dĩ autem regnũ in carnis

Expanded text:
absurde quidam intellexerunt in spiritu et corpore, omnino sperandum est semper possidebuntur. Quod vero dicimus:  sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; et: Ne nos inducas in tentationem; et: Sed libera nos a malo. Quis non videat ad ubi nos semper speramus futuros, et nominis Dei sanimmortaliter permanebunt. Panis vero quotidianus ideo dictus est, quia hic est necessarius quantus animae carnique tribuendus est, sive spiritaliter, sive corporaliter, sive utroque intelligatur modo. Hic est etiam quam poscimus remissio, ubi est omnis commissio peccatorum. Hic tentationes, quae nos ad peccandum vel alliciunt vel impellunt. Hic denique malum, unde cupimus liberari. Illic autem nihil istorum est. Evangelista vero Lucas in oratione dominica petitiones non septem, sed quinque complexus est. Nec ab isto utique discrepavit, sed quomodo ista septem sint intelligenda, ipsa sua brevitate commonuit. Nomen quippe Dei sanctificatur in spiritu, Dei autem regnum in carnis
Abbreviated transcription (Latin):
ripoterant : quia in possibileerat ut apłs ait. sanguine
lorum & agnorũ & hẏrcorũ auferripeccata: samaritanꝰ
uom quidam iter faciens uenit secuseum & uidens eum
ericordia motus est : Samaritanus qui iiter p̃tatur custos.
significat cui rectissime proph& a nehõs latrones possit
irrere supplicat : custodime inquiens alaqueo quem statuer̃
*i & abscandalis operantium hiiquitatẽ : qui propternos ho¬
nes & ꝓpter nr̃am salutem descendens decelo : uita e p̃sentis
carripuns : & uenit secus eum quiuulneribus tabescebat in¬
tis: id est insimilitudinem hominum factus & habitulnuen
uthomo: conpassionis nrae susceptione finitimus & mises¬
diae factus est conlatione uicinus: & ad propians alliga it
Ineraeius hi fundens oleum & uinum:
eccata quae bi
mibus terrorem poenepeccantibus incutiens alligat enim
bera: dump̃cipit : poenitentiã agite : infundit oleum dum

Expanded text:
curari poterant, quia impossibile erat, ut Apostolus ait: Sanguine curari poterant, quia impossibile erat, ut Apostolus ait: Sanguine vitulorum et hircorum auferri peccata. Samaritanus autem quidam iter transiens venit secus eum, et videns, etc. Samaritanus qui interpretatur custos, Deum significat, cui rectissime Propheta, ne hos latrones possit incurrere, supplicat: Custodi me, inquiens, a laqueo quem statuerunt mihi, et a scandalis operantibus iniquitatem . Qui propter nos honostram salutem descendens de coelo, vitae praesentis iter arripuit, et venit secus eum qui vulneribus tabescebat inflictis, id est, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus, ut homo , compassionis nostrae susceptione finitimus, et misericordiae factus est consolatione vicinus. Et appropians alligavit vulnera ejus, infundens oleum et vinum. Peccata, quae itentibus promittens, terrorem poenae peccantibus incutiens. Alligat ergo vulnera, dum praecepit: Poenitentiam agite; infundit oleum, dum
Abbreviated transcription (Latin):
cenatat nas st iholũ & in geloseius intellege inqus qus
cendebat bicidrt: namnisiprius bitus ditiomes aruos are
temptatas tan facalenon cadera: ueraestenins ans sore¬
ca a nuediet anterum ameñ exultatur coris sons sous
enimor poicestolie qua uxte aliam parabolaom licuoross
lins per potnitentiam rediens ornatias. e quaphroris
mortalis indutisunt. & plagis in positis abieruit senus
adiauatenus ces sando : sed adearundem in sidiaru m erauos
taus pauere. sed nonsensum rationis abolereuasre unt ei
qnimpas e sapere & cognosceredm̃ potest : uuus est hono
sbuduseropcucatis contabescit & miscria deficit mortuus iesg
loos ifentoque est uulnere foedatus : accidit auermut sact¬
bosquidam descender & eadem uia & uso illo pr&er iuit
similiter &leuita cũ ec̃e secus locũ & uidera cũ ꝑ transu
icerdos & leuita quiuiso sautio transierunt : sacerdotiũ
& ministesium u&eris testamentiest : ubi ꝑlegis decrora
idi: languentis uulnera monstraritantum. non autem

Expanded text:
nes diabolum et angelos ejus intellige, in quos, quia descendebat, incidit. Nam nisi prius intus intumesceret, foris tentatus tam facile non caderet. Vera est enim satis sententia, quae dicit: Ante ruinam enim exaltatur cor . Qui enim prima stola, quam, juxta aliam parabolam, luxuriosus filius per poenitentiam rediens ornatur, et qua protoplmortalis induti sunt. Et plagis impositis, abierunt, semivivo  ab insidiis aliquatenus cessando, sed earumdem insidiarum fraudes ortalitatis exuere, sed non sensum rationis abolere valuerunt. Ex qua enim parte sapere et cognoscere Deum potest, vivus est homo. Ex qua vero peccatis contabescit, et miseria deficit, mortuus idem, lethiferoque est vulnere foedatus. Accidit autem ut sacerdos quidam descenderet eadem via, et, viso illo, praeterivit. Similiter et Levita, cum esset scerdos et Levita, qui viso saucio transierunt, sacerdotium et ministerium Veteris Testamenti est, ubi per legis decreta mundi languentis vulnera monstrari tantum, non autem
Abbreviated transcription (Latin):
stes it arai. Dñe non est tibu cura quod soror mnearelqas
me solã ministrare : dic ergo illi utime adurunea relians
xillorumpersonaloquitur qui ad huc diuine contempi¬
tionisignari solum quod didicere fraternaedilecro¬
nis sopus dõ placitum ducunt : ⁊ deo que cunctos qurp̃odeo¬
tiesse uelint: huic mancipandos autumant: & bene mo¬
tdicestaisse. maria secus pedesdñi sedissede scribitur quia¬
uita actiua laborioso desudat incer iamine: cont̃platur
pacatis uitiorum tumultibion doris d ree illich̃us

Expanded text:
n est tibi curae, quod soror mea reliquit me solam ministrare? Dic ergo illi ut adjuvet me. Et illorum persona loquitur, qui, adhuc divinae contemplatione ignari, solum quod didicere fraternae dilectionis opus Deo placitum ducunt, ideoque cunctos qui Christo devoti esse velint huic mancipandos autumant. Et bene Martha stetisse, Maria secus pedesvita activa laborioso desudat in certamine, contemplativa pacatis vitiorum tumultibus, optata jam in Chris
Abbreviated transcription (Latin):
hasdena: isunt: duo testamenti in quibus ecieon ous
llis ser sum ut htellegerent scripturas. alter cetor¬
tibus erudiendis instare atq cuuangeliũ p̃dicar sur¬
rent am quod cumque super erogaueris ego cũ resii
nen dantibi:. Euper erogat stabulariuis quod induaes
dentunsuon u accepit cumdicit apłs : dc uirginis ut
uiuere : sed non usisumus hoc potestate nequem uestrugi
ueniu aiurediens quod promiserat debitor redd& : qui
peninnis iniudicio dñs dicit : qui a super pauca fuistifidelis
pramulta tẽ constituã intraigaudium dũtui : quis hor
trium uidedur tibi proximus fuisse illi qui bicidit in la¬
trones : atilledixit. qui fecit miseri cordiam inillum

Expanded text:
denarii sunt duo Testamenta, in quibus aeterni Regis illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Altera die stabgentibus erudiendis instare atque Evangelium praedicare sufficerent. Et quodcunque supererogaveris, ego cum rediero, reddam tibi. Supererogat stabularius, quod in duobus denariis non accepit, cum dicit Apostolus: De virginibus vivere . Sed non usi sumus hac potestate, ne quem vestrum gravaremus . Cui rediens quod promiserat, debitor reddet, quia veniens in judicio Dominus dicit: Quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam. Intra in gaudium Domini tui . Quis horum trium videtur tibi proximus fuisse illi qui incidit in latrones? At ille dixit: Qui fecit miser
Abbreviated transcription (Latin):
trocstbind abuquisniuum uelcer testridor den
prodit in dignantis. s fectum eo quoa scro ununo
poenitent soro ingeneseati sero rrascator sibn aonq
luica ci mprobitate deliquerit & eccesint n ouod
quierant ꝓsinu e sunt primi quierant nouis u
⁊ ancopis lis quidem huiusce sentontie ise noui se
moribus pate quia ppligentium diu sine fise

Expanded text:
transibunt ab aquis nivium . Vel certe stridor dentium transibunt ab aquis nivium . Vel certe stridor dentium prodit indignantis affectum, eo quod sero unumquemque poeniteat, sero ingemiscat, sero irascatur sibi, qui tam pervicaci improbitate deliquerit. Et ecce sunt novissimi qui erunt primi, et sunt primi qui erunt novissimi. Principalis quidem hujusce sententiae sensus ex superioribus patet, quia populi gentium diu sine fide
Abbreviated transcription (Latin):
& biberecoram dño : qui uerbipabulum digna auiditabiu¬
apiunit: undeipsi quiha ec dicunt : uelũt exponendo subum¬
Int & inplatheis nr̃is docuisti: scriptura enimscã: aliquanoo
utatur: potus uero est in locis aꝑtiorib: quiaita sorbapr
un inuenitur : & occultuergomandata sacrieloqui qraꝑta
intellexis se testantur : quire probantise iudici quia man¬
ucauerint coram illo & biberint conquaeruntur sedt uredo¬
umasturil de quod abditur: & dic& uobis nesciouos uorde
tis discedite ame omnes operarii iniquitatis:
quit legalium festiuitatũ epulatio uuat quenlado fidei
pie&as non cõmendat: non scientia scripturarũ dõ notũ faer
quemoperũ iniquitas optutib eius ostendit indignim: ibi
eritfl&us estridor dentium : Tl&us de ardore : stridor
dentiũ sol& excitari defrigore: ¶ubi duplex ostenditur
eehenna id est nimii frigoris & intolerabilis es seferuoris:
cubeati iob sententia consentit dicentis ad calore n nimium

Expanded text:
et bibere coram Domino, qui verbi pabulum digna aviditate suscipiunt; unde ipsi qui haec dicunt, velut exponendo subjungunt, et in plateis nostris docuisti: Scriptura enim sacra aliquandoglutitur. Potus vero est in locis apertioribus, quia ita sorbetur sicut invenitur. Et occulta ergo mandata sacri eloquii et aperta se intellexisse testantur, qui reprobanti se judici quia manducaverint coram illo et biberint conqueruntur. Sed timendum est valde quod additur: Et dicet vobis, Nescio vos unde sitis. Discedite a me omnes operarii iniquitatis. quit legalium festivitatum epulatio juvat, quem fidei pietas non commendat, non scientia Scripturarum Deo notum facit, quem operum iniquitas obtutibus ejus ostendit indignum. Ibi erit fletus et stridor dentium. Fletus de ardore, stridor dentium solet excitari de frigore. Ubi duplex ostenditur gehenna: id est nimii frigoris, et intolerabilis esse fervoris. Cui beati Job sententia consentit dicentis: Ad calorem nimium