comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paratus quad ruplam ten&. bis
scilic& diapason efficiens sym¬
phoniam Quod siterNarius
binario compar&ur diapente
Siuero quater narius terNario
dia tesseron consonantiã suppl&
Isq: est horum ordo cunstis ad se
inuicem comparatis. Nanq̃:
comparatio restat siquater¬
narium binario comparemus.
cad& induplicem ꝓportionem
quã tenebat adunitatem bina¬
rius comparatus. Ittiq maxime
distant soni in bis diaptison.
cum a se quad rupla interualli
dimensione discedunt: minimũ¬

Expanded text:
paratus quadruplam tenet, paratus quadruplam tenet, scilicet bis diapason efficiens symphoniam; quod si ternarius binario comparetur, diapente. Si vero quaternarius ternario diatessaron consonantiam supplet, isque est horum ordo cunctis ad se invicem comparatis. Nam comparatio quae restat, si quaternarium binario comparemus, cadet in duplicem proportionem, quam tenebat ad unitatem binarius comparatus; itaque maxime distant soni in bis diapason, cum a se quadrupla intervalli dimensione discedunt. Minimu
Abbreviated transcription (Latin):
cemus. Haec enim ponenda. ẽ.
maxime. eẽ. prima suauisq con¬
sonantia. cuius ꝓpri&atem
sensus aꝑtior comprehendit
Qualo est enim unum quodq
ꝑsem& ipsum. tale &iam depre¬
henditur sensu Sugitur cunc¬
tis notior est ea consonantia
quae induplicitate consistit.
non .ẽ. dubium primã. eẽ. om̃ium
dia pason consonantiã meritoq
excellere qm̃ cognitione p̃ce¬
dat. Reliq uero hunc neces¬
sario secundum pythagoricos
ordinem tenent. quẽ dederint
multiplicitatis augmenta & suꝑ¬
pasticularis habitudinis detri¬
menta. Monstratum quippe: ẽ.
quod multiplex in aequalitas
suꝑ pasticulares proportiones
meriti antiquitate transcen¬
dat. Quo circa naturalis nu.¬
merus abunitate usq ad qua¬
ternarium disponatur i .i2.
.iII.IIII. Igitur unibinarius
comparatus ꝓportionem dupli¬
cem facit & reddit diapason con
narius compar&ur diapason
ac diapente concordiam ꝑsonabit
Qua ternarius uero unitati com¬

Expanded text:
cemus. Haec enim ponenda est cemus. Haec enim ponenda est maxime esse prima suavisque consonantia, cujus proprietatem sensus apertior comprehendit. Quale enim est unumquodque per semetipsum, tale et deprehenditur sensu. Si igitur cunctis notior est ea consonantia quae in duplicitate consistit, non est dubium primam esse omnium diapason consonantiam, meritoque excellere, quoniam cognitione praecedat. Reliquae vero hunc necessario secundum Pythagoricos ordinem tenent, quem dederint multiplicitatis augmenta et superparticularis habitudinis detrimenta. Monstratum quippe est quod multiplex inaequalitas superparticulares proportiones meriti antiquitate transcendat. Quocirca naturalis numerus ab unitate usque ad quaternarium disponatur, 1, 2, 3, 4. Igitur unibinarius comparatus proportionem duplicem facit, et reddit diapason consnarius comparetur, diapason ac diapente concordiam personabit. Quaternarius vero unitati com
Abbreviated transcription (Latin):
Hano minori termino. id .ẽ. dena¬
rio appono fiunt . XXU
Siigitur hic inter xl. ac x
medius colloc&ur. fit arit¬
m&ica ꝓportionalitas hoc
inter eos dem terminos medi¬
et aitem geom&ricam collo¬
cemus. Extremos ꝓpria
numerositate multiplico
Horum tetragonale latus
assumo. fiunt Xx. Uicies
hos igitur .XX. medios int̃x.
ac. AL. sicollocem. fit geo¬
m&rica medi&as subiesta.
descriptione formata .X .xX.
XL. Si uero armonicam me¬
di&item quȩ ramus. sibi m&¬
ipsis copulamus extremos
łorum differentiam que. est.
XXX. inminorem terminum
multiplictimus scilic& inde
narium ut fiant decies xxX
qui suntccc. Hos secundum
.L.pastimur. fiunt .ur.
Q uos cumminori termino ad¬
Hunc igitur numerum sunt̃ .X.
acXL. medium collocemus.
armonica ꝓpor tionalitas
SEDDENIS NACTENVS NUNC
illud addendum uid&ur:
quẽ admodum pytha gorici
ꝓbent consonantias musi¬
cas. in predistis ꝓportionib
inueniri Inquare scilic& eis
ptholomeus non uid&ur. assea¬
sus de quo paulo posterius di¬

Expanded text:
hanc minori termino, id est decem appono, fiunt 25. Si igitur hic inter 10 et 40 medius collocetur, fit arithmetica proportionalitas hoc inter eosdem terminos medietatem geometricam collocemus. Extremos propria numerositate multiplico, horum tetragonale latus assumo, fiunt viginti. Vicies Hos igitur 20 medios inter 10 ac 40 si collocem, fit geometrica medietas subjecta descriptione formata, 10, 20, 40. Si vero harmonicam medietatem quaeramus, sibimetipsos copulamus extremos, Eorum differentiam quae est 30 in minorem terminum multiplicemus, scilicet in 10, ut fiant decies 30, qui sunt 300; hos si secundum 50 partimur, fiunt 6. Quos cum minori termino adHunc igitur numerum si inter 10 ac 40 medium collocemus, harmonica proportionalitas Sed his hactenus. Nunc illud addendum videtur quemadmodum Pythagorici probant consonantias musicas in praedictis proportionibus inveniri, in qua re scilicet eis Ptolemaeus non videtur assensus, de quo paulo posterius di
Abbreviated transcription (Latin):
inter VIIII .CCXUI. &UIII .cXCII.
contin&ur. Diuisum ÷ igitur hy¬
paton tetrachordũ secundũ tria ge
nera diatonicũ. chromaticũ. enar¬
monion. Quodsi superiorib tetrachor¬
dis hyꝑboleon. die ⁊ eugie non sinem¬
menon. meson adiungatur. fit inte¬
gra ꝑfestiq descriptio diuisi ꝑ omã
mono chordi regularis o
.XII. RATIO SUPERIUS DISPOSI¬
TE DESCRIPTIONIS

Expanded text:
inter VIIII. CC. XVI. et VIII. C. XC. II. inter VIIII. CC. XVI. et VIII. C. XC. II. continetur. Divisum est igitur hypaton tetrachordum secundum trinera diatonicum chromaticum enharmonion. Quod si superioribus tetrachordis hyperboleon diezeugmenon synemmenon meson adjungatur, fit integra perfectaque descriptio divisi per omnia monochordi regularis. CAPUT XI. Ratio superius dispositae descriptionis
Abbreviated transcription (Latin):
mũ genus cuiꝰ ad suꝑius exemplar
duob. tonis distat abea quae .ẽ.
hypate meson. eadem erit inge¬
nere enarmonio lychanos hypa¬
ton en armonios. quae abhypate
meson duob. in tegris differat to¬
nis Restat igitur exdiatesseron
c̃sonantia semitoniũ qđ int̃ lrchañ
hẏpaton en armonion & hypaten
hypaton id÷ inter uiĩ. dcc lxx
uI. & uii cxcii. hoc induas di¬
esis itadiuidimus. Sumo differen¬
tiam eius quae .ẽ. lichanos hypa¬
ton en armonios & hrpates hẏpaton
sunt . ccuiii. hanc adicio uii dec
Lxxui. fient uiĩ. dcccc lxxxiiii.
quaesit .D. ꝑhypate hypaton enar¬
monios. Sunt ͥgitur duo diesis una
quidem quae ÷ int̃ lychanon hypaton
en armonion & inter parhypate hy¬
paton enarmomon id ÷ int̃ uii. dec
Lxxui. & uĩi. dcccclxxxiiii.
Altera uero quae . ẽ. inter parhy¬
paten hypatoN en armonion & hy¬
paten hẏpaton id ÷ int̾ ũi decec
Lxxxiiii. &uiiii.c.xcii.
Tonus uero ultimus inter pros lamba¬
nomenon & hypaten hypaton id est

Expanded text:
nion genus, cujus ad superius exemplar duobus tonis distat ab ea quae est hypate meson, eadem erit in genere enarmonion lychanos hypaton enarmonios, quae ab hypate meson duobus tonis integris differt. Restat igitur ex diatessaron consonantia semitonium, quod est inter lychanos hypaton enarmonios, et hypaten hypaton, id est inter VII. DCC. LXX. VI. et VIII. C. XC. II. hoc in duas dieses ita dividimus. Sumo differentiam ejus, quae est lychanos hypaton enarmonios, et hypates hypaton, sunt. CC. VIII. hanc adjicio VII. DCC. LXX. VI. fient VII. DCCCC. LXXX. IIII. quae sit D. parhypate hypaton enarmonios. Sunt igitur duae dieses, una quidem, quae est inter lychanos hypaton enarmonion, et parhypate hypaton enarmonion, id est inter VII. DCC. LXX. VI. et VII. DCCCC. LXXX. IIII. Altera vero, quae est inter parhypaten hypaton enarmonios, et hypaten hypaton, id est inter VII. DCCCC. LXXX. IIII. et VIII. C. XC. tonus vero ultimus inter proslambanomenon et hypaten hypaton, id est
Abbreviated transcription (Latin):
duas diesis hoc modo diuidimus: Aufero differentiã u. dccc xxxii. ad uĩ cxliiii. ea est cc
hanc dimidiã pastior fiant .Clui. hoc ad ũ dccxxXIi. iungofient ũ. dcccc LXxxxuni Ethecsit k.

Expanded text:
duas dieses hoc mododuas dieses hoc modohanc dimidiam partior, fient C. L. VI. hos ad V. DCCC. XXV. II. jungo, fient V. DCCCC. LXXX. VIII. et
Abbreviated transcription (Latin):
meses atq hypatemeson inchromatico
genere tali ratione pastimur.
Sumo meses differentiam adłychañ
meson diatonon idest. iIII. dc uiii.
ad .ũ. clxxxiiii. ea ẽ dlxxui.
Hanc dimidiam partior. fiunt ce.
LXXXUI eandem adicio numero
maiori idest .ũ. clxxxiiii. fient
ũ.cccclxxii. quaesit . N. licha¬
nos meson chromaticłm. Reliquntur
igitur duo semitonia unum inter lr
chanon meson chromaticen & parhy
meson chromaticen. idest. mter .ũ.¬
Et aliud inter parhs paten mesor
chromaticen & hypaten me soniđ int̃
E narmonium uero genus hoc modo
diuidimus. Qm̃ea quȩ erat par¬
hypate meson. diatonos. uel eaquȩ
erat parhypate mesoꝵ chromatice
duos tonos disttibat a mese. optinens
enarmonio genere erit lychanos
me son en armonios. L. lit tera per¬
nottita. duos ihił ominus ad mesen
optinens tonos. Reliquum igitur
scmitoniũ qđ ẽ inter lychanos meson e narmonion & hypaten meson idest inter .ũ. decc xxxii. & uĩ. cxliiii.¬

Expanded text:
meses, atque hypatemeson in chromatico meses, atque hypatemeson in chromatico genere tali ratione partimur. Sumo meses differentiam ad lychanon meson diatonon, id est, IIII. DC. VIII. ad V. C. LXXX. IIII. ea est D. LXX. VI. hanc dimidiam partior, fiunt CC. LXXX. VIII. eamdem adjicio numero majori, id est V. C. LXXX. IIII. fiunt V. CCCC. LXX. II quae est. N. lychanos meson chromatice. Relinquuntur igitur duo semichanon mesen chromaticen et meson chromaticen, id est inter et aliud inter parhypate meson chromaticen et hypaten meson, id Enharmonium vero genus hoc modo dividimus, quoniam ea quae erat parhypate meson diatonos, vel ea quae erat parhypate meson chromatice, duos tonos distabat a mese obtinens nharmonio genere erit lychanos meson enharmonios, L littera pernotata, duos nihilominus ad mesen obtinens tonos. Reliquum igitur semitonium quod est inter lychanos meson enharmonion et hypaten meson, id est inter 5832 et 6144, in
Abbreviated transcription (Latin):
PERTRIA GENERAPART
IXHIS IGITUR QUAE PRE¬
disiti sunt inc&eris ponar¬
bitror diutius. eẽ. laborandum.
Adhorum enim exemplar &iam re¬
liqua tetrachorda meson atq hy¬
paton texenda sunt. Ac primum
quidem diatonici generis meson
tetrachordon hoc ordine describemꝰ
Meses enim quae.ẽ.o. iiii de uiii.
sumo tertiam pastem ea. ẽ. ĩ. d
XXXUI. hanc eidem copulo. fient
uĩ. cxliiii. easit .H. hy pate
meson diatesseron ad mesen conti¬
nens consonantiam. Haec duobus
tonis ac semitonio ita diuiditur.
Sumo enimmese idest IIII dCUIII.
hanc eidem iungo fient .ũ.clxxxiiii
ea est Lychanos meson diatonos id est
.m. Cuius iterũ parssumatur ostaua.
ea est de XLuiii. Hanc eisdem ad¬
iungo. fient .ũ. dece xXXII
Fasit .i. parhypate mesondiatonos
tonum optinens adycai non mesor
dia tonon duob. autẽ tonis distans
amese. Relinquitur igitur semito¬
mum inter hypate meson diatonon
& par hypate mesors diatonum c̃stitutũ
XXXIII Idem uero tetrachordum

Expanded text:
per tria genera partitio. per tria genera partitio. Ex his igitur quae praedicta sunt, in caeteris non arbitror diutius labad horum enim exemplar etiam reliqua tetrachorda meson atque hypaton extendenda sunt. Ac primum quidem diatonici generis meson tetrachordon hoc ordine describemus. Meses enim, quae est. O. IIII. DC. VIII. sumo tertiam partem, ea est I. D. XXX. VI. hanc eidem copulo, fient VI. C. XL. IIII. ea sit H. hypate meson diatessnens consonantiam, haec duobus tonis ac semitonio ita dividitur: Sumo enim meses, id est 4608, hanc eidem adjungo, fient 5184, ea est lychanos meson diat. M. cujus iterum pars sumatur octava, ea est, DC. XL. XIII. hanc eisdem adjungo, fient V. DCCC. XXXII. ea est. I. parhypatemeson diatonos tonum obtinens ad lychanos meson diatonon, duobus autem tonis distans a mese. Relinquitur igitur semitonium inter hypatemeson diatonum, et parhypatemeson diatono constitutum, XXX. II. Idem vero tetrachordum
Abbreviated transcription (Latin):
posita ẽ: Ab hac igitur idẽm
paran&e sinemmenor chromatica
adtriten sinemmenoꝵ. prius qui¬
dem diatonicã. nunc uero chro¬
maticam. semitonium est:
A qua sinemmenon chromatica usq
ad mesex aliud semi tomum reperit᷑.
quae . ẽ: indiatonico uel chromatico
generibus trite sinem menon dia¬
tonos uel chromatica. eadem in
genere enarmomo paran&edsi¬
nemmenon enarmonios. est. ha¬
& sit R Aqua usq ad meser
sẽmitonium est : Hoc partior in
duas diesis hoc modo: Sumo dif¬
ferentiam paran&e sinemmenon
en armoni & meses idest ĩiiicec¬
Lxxiiii.&. iiĩi dc uiii Eaẽ.
CCXXXIIII. Hanc diuido fient
cxUII. Hanc adicio paranete si¬
nemmenon enarmonio idest iĩii
ccclxxiiii. fient iñi cecexe
eci trite si nemmenon enarmo¬
mos. Eritq semitonium quod con¬
tinetur inter paran&en sinẽ meñ
ea scilic& quȩ .ẽ. iniĩ cccc xci.
Q uocirca huius quoq tetrachordi ex¬
pedita ratio ẽ: Nunc tiut̃ facienda ẽ¬
X. MONO CHORDI MESON

Expanded text:
posita est. Ab hac igitur, id est, posita est. Ab hac igitur, id est, paranete synemmenon chromatica ad triten synemmenon prius quidem diatonicam nunc vero chromaticam semitonium est: a qua trite synemmenon chromatica usque ue mesen aliud semitonium reperitur.quae est in diatonico vel chromatico generibus trite synemmenon diatonos vel chromatica, eadem in genere enharmonio paranete synemmenon enharmonios est, hae sit R, A, qua usque ad meson semitonium est, hoc partior in duas dieses hoc modo: Sumo differentiam paranetes synemmenon enharmonii et meses, id est 4374 eLXX. IIII. et IIII. DC. VIII. ea est CC. XXX. IIII. hanc divido, fient C. XVII. hanc adjicio paranete synemmenon enarmonio, id est, IIII. CCC. LXX. IIII. fient IIII. CCCC. ea trite synemmenon enarmonios, eritque semitonium, quod continetur inter paraneten synemmenoneam scilicet, quae est III. CCCCXCI. Quocirca hujus quoque tetrachordi expedita ratio. Nunc autem facienda X. Monochordi meson
Abbreviated transcription (Latin):
bus generibus constituta . Ũ lit¬
pars auferatur quȩ ẽ.ccce xxxii
eisq abponatur fient ũi dccc lxxxuiii.
quae ẽ. trite synemmenon diato¬
nos idest q̃: Sed qm̃nete sinem¬
menon ad mesenidest ũ cccc lui
ad iIII devIIi sesquiter tiaim ob¬
tin& ꝓportionem quae . ẽ. diates¬
seron. trite autem synemmenon
adnetex synemmenon id est iũi
duorum tonorum obtin& ꝓpor¬
tionem : Relinquitur trite sy¬
nemmenon diatoni ad mesenpro¬
portio semitonii & conuinstum
est hoc tetrachordum cum me se.
Atq ideo synemmenon quasi con¬
tinuum & coniunstum uocatur:
Et diatonici quidem generis hoc
modo est fasta ꝓportio. Chro¬
matici uero ttilis diuisio est:
Sumo n&e synem menon & para¬
n&e sinemmenor diatoni idẽ.
Differentia in ea est ccce xxxii
Hanc diuido ut semitonium fiat.
fiunt ce xUI : Hanc adicio ad
ũ dccclxxxuiii Uttria se¬
mitoria fiant erunt uII cIIII.
quȩ ẽ. paran&e sinemmenonchro¬
matica cui littera s̃ suꝑ ap¬

Expanded text:
bus generibus constituta, V. litbus generibus constituta, V. litpars auferatur, quae est. CCCC. XXX. II iisque apponatur, fient III. DCCC. LXXX. VIII. quae est trite synemmenon diatonos, id est, Q. Sed quoniam nete synemmenon ad mesen, id est, III. CCCC. L. VI. ad IIII. DC. VIII. sesquitertiam obtinet proportionem, quae est diatessaron; trite autem synemmenon ad neten synemmenon. IIII. duorum tonorum obtinet proportionem: relinquitur trites synemmenon diatoni ad mesen proportio semitonii, et conjunctum est hoc tetrachordum cum mese: atque ideo synemmenon quasi continuum et conjunctum vocatur. Et diatonici quidem generis hoc modo est facta proportio. Chromatici vero talis divisio est: sumo netes synemmenon et paranetes synemmenon diatonici, id differentiam, hanc divido, ut semitonium fiat, fiunt CC. XVI. hanc adjicio ad III. DCCC. LXXX. VIII. ut tria semitonia fiant, erunt IIII. C. IIII. quae est paranete synemmenon chromatica, cui littera S. superap
Abbreviated transcription (Latin):
dia tom ad triten die zeugmenon
diatonon. tertius autem para meses
ad mesen. reliquũq semitorum
trites die zeugmenon diatoni ad
para mesen : qm̃q netes die z eug¬
menon & parameses te trachordũ
abea quae . ẽ. mese eo tono disiunc¬
tum .ẽ. quod .ẽ. interpara meser
ac mesen. si ex eopentachordo qđ
est anete die ⁊ eugmenon ad mesen
unum abstulerimus tonum. eum
scilic& qui contin&ur inter n&en
diezeugmenon & paraneten die ze¬
ugmenon diatonon. poterimus
aliud tetrachordoꝵ ad mesenum¬
gere ut fiat sineminenon qđ est con¬
iunstum hoc modo. Qm̃ parane tes
die ⁊ eugmenon diatoni quae . ẽ. cc
numcrus. est . iĩĩ. cccc luI
horum tertia eisdem addita faciet
mesen: hicergo Numerus indie ze¬
ugmenon tetrachordo cc litteris
adnotaitus tono disttibat an&e
die ⁊ eugmenon ingenere diatoni¬
co & parandẽ die zeugmenon di¬
atonos uocabatur. In synẽ menon
autem tetrachordo id est coniunc¬
tarum sit n&e sinemmenon intri¬

Expanded text:
diatonon ad triten diezeugmenon diatonon ad triten diezeugmenon diatonon. Tertius autem parameses ad mesen, reliquumque semitonium trites diezeugmenon diatoni ad paramesen, quoniamque netes diezeugmenon et parameses tetrachordum ab ea quae est mese, eo tono disjunctum est, quod est inter paramesen ac mesen. Si ex eo pentachordo, quod est a nete diezeugmenon ad mesen, unum abstulerimus tonum, eum scilicet qui continetur inter neten diezeugmenon et paraneten diezeugmenon aliud tetrachordon ad mesen adjungere, ut fiat synemmenon, quod est conjunctum, hoc modo. Quoniam paranetes diezeugmenon diatoni, quae est CC. numerus est III. CCCC. L. VI. horum tertia pars addita facient mesen. Hic ergo numerus in diezeugmenon tetrachordo CC. litteris adnotatus tono distabat a nete, diezeugmenon in genere diatonico, et paranete diezeugmenon diatonos vocabatur. In synemmenon autem tetrachordo, id est conjunctarum, sit nete synemmenon in tri
Abbreviated transcription (Latin):
meses idest iII dccc lxxxuiii.
& IIII XCUI. ea est cc uiII. hanc
T littera ꝑ nottita huius igitur te¬
thrachordi ꝑtria genera descriptionem
subter abieci superiusq dispositum
hỹꝑboleon tethrachordon aggregaui
uti. eẽt. utrorumq una descriptio
& paulatim iunstti dispositionis
totius forma consurger&
UIIII. MONOCHORDINE TARŨ
SYNEMMENON PERTRA
GENERA PARTITIO
uo quidem tetrachorda
quae sibim& quidem con¬
iunatti sunt. a mese uero dis¬
uincta trium generum. superior
descriptio quẽ admodum loca¬
rentur ostendit. Nunc ad aliud
tetrachor dei uemendum est qđ
sinemmenon uocatur quodiunc¬
tum . ẽ. ei quaȩ . ẽ. mese. Qm̃enim
intern&en die zeugmenon & mesex:
diapente consonanticm. cẽ. predixi
mus. est autem diapente consonantia
trium tonorum. Ac semi tonii tresuero
tomsunt in hoc pente chordo quorum
unus quidem netes die ⁊ eugmenon
ad pcraneten die zeugmenon diatoñ.
alter uero paranetes die teugmeñ

Expanded text:
meses, id est III. DCCC. LXXX. VIII. meses, id est III. DCCC. LXXX. VIII. et IIII. XC. VI. ea est CC. VIII. hanc  Z. pernotata. Hujus igitur tetrachordi per tria genera descriptionem subter adjeci, superiusque dispositum hyperboleon tetrachordum aggregavi; uti esset utrorumque una descriptio, et paulatim juncta dispositionis totius forma consurgeret. CAPUT VIII. Monochordi netarum synemmenon per tria genera partitio. Duo quidem tetrachorda quae sibimet quidem conjuncta sunt, a mese vero disjuncta, trium generum superior descriptio, quemadmodum locarentur ostendit. Nunc ad aliud tetrachordum veniendum est, quod synemmenon vocatur, quod junctum est ei quae est mese. Quoniam enim inter neten diezeugmenon et mesen diapente consonantiam esse praedmus est autem diapente consonantia trium tonorum ac semitonii, tres vero toni sunt in hoc pentachordo, quorum unus quidem netes diezeugmenon ad paraneten diezeugmenon diatonon, Alter vero paranetes diezeugmenon
Abbreviated transcription (Latin):
est inter paran&en diatonon diez eug¬
menon & tritem diatonon die zeug̃¬
menon & fit aliud reliquũ extetra¬
chrodo semitomum inter triten die¬
zeugmenon chromaticã & para me¬
sen quod scilic& exdiatessaron conso¬
nantia relinquitur. ea quae est in¬
ter n&en die zeugmenon & parame¬
sen subtrastis duobus tonis quos nete
diromatica continebant. quae autẽ
indiatonico genere trite die ⁊ eugmeñ
diatonica est. inchromatico autem
trite die ⁊ eugmenon chromatica. ea
in enarmonio genere paran&e die¬
⁊eugmenon en armonics dicitur. in¬
tegros enim duos tonos distat ab ea
quae .ẽ. n&e die ⁊eugmenon & notat᷑
AX Etinter n&en dieteugmenon
& paran&den en armonio die ⁊ eugme¬
non. nulla inter . ẽ. chorda atq ideo
paran&es uocabulo nuncupatur.
Semitonium uero quod .ẽ. inter para¬
n&en en armoniam diezeugmenon
& paramesen id est inter a. a & x
hacratione pastimur ut fiant duae
diesis. sumo differentiam para n&es

Expanded text:
est inter paraneten diatonon diezeugest inter paraneten diatonon diezeugmenon, et trite diatonon diezeugmenon. Et aliud fit reliquum ex tetrachordo semitonium inter triten diezeugmenon chromaticam et paramesen, quod scilicet ex diatessaron consonantia relinquitur ea quae est inter neten diezeugmenon et paramesen, subtractis duobus tonis quos, netezeugmenon chromatica continebat. Quae autem in diatonico genere trite diezeugmenon diatonica est, in chromatico autem trite diezeugmenon chromatica, ea in enarmonio genere paranete diezeugmenon enarmonios dicitur: integros enim duos tonos distat ab ea quae est nete diezeugmenon, et notatur. AA. Et inter neten diezeugmenon, et paraneten enarmonion diezeugmenon nulla interest chorda, atque ideo paranetes vocabulo nuncupatur. Semitonium vero, quod est inter paraneten enarmonion diezeugmenon et paramesen, id est inter AA. et X. hac ratione partimur, ut fiant duae dieses. Sumo differentiam paranetes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓportionem. trite autem die ⁊ eug¬
menon diatonos an&e dic z eugmeñ
duos tonos ab est. continebitur. in¬
ter trite die teugmenon & parame¬
sen semitonium minus. Dia tonicum
igitur genus in hoc quoq tetrachordo
acpenta chordo ita expletum . ẽ. ut
tetrachordi quidem eius quod est
netes die Zeugmenon ad paramesen
dia tesseron consonantia sit. Penta¬
chordi uero eius quod est netes dieze¬
ugmenon ad mesen. dicipente sit
conso nantia
NARMONIUM VERO ATQ CHRO¬
maticum genus hacratione texemꝰ
Sumo disttintiam. netes & paranetes
differentia ccc lxxX IIII. Hanc
diuido erunt cxcii. hanc si sumã¬
& ei que .ẽ. paran&e die zeugmenon
n&e die zeugmenon chromatica .B.B.
geminatis litteris ad nottita. disttins
an&e die zeugmenon tono & semitonio
idest tribus semitoniis continens ad tri¬
temdie zeugmenon dudum quidem
dia tonicam nunc uero chromaticam
idest uĩ dcc lxxxuiii. Semito¬
nium reliquum abeo tono quod diuisũ

Expanded text:
proportionem, trite autem diezeugproportionem, trite autem diezeugmenon diatonos a nete diezeugmenon duos tonos abest, continebitur inter triten diezeugmenon et paramesen semitonium minus. Diatonicum igitur genus in hoc quoque tetrachordo ac pentachordo ita expletum est, ut tetrachordi quidem ejus, quod est netes diezeugmenon ad paramesen, diatessaron consonantia sit; pentachordi vero ejus, quod est netes diezeugmenon ad mesen, diapente sit consonantia. Enarmonium vero atque chromaticum genus hac ratione texemus. Sumo differentiam netes et paranetes I. est eorum differentia CCC. LXXX. IIII. hanc divido, erunt C. XC II. hanc si sumam, eique quae est paranete diezeugmenon nete diezeugmenon chromatica, B. B. geminatis litteris adnotata, distans a nete diezeugmenon tono et semitonio, id est tribus semitoniis, continens ad triten diezeugmenon dudum quidem diatonicam, nunc vero chromaticam, id est, III. DCCC. LXXX. VIII. semitonium reliquum ab eo tono, quod divisum
Abbreviated transcription (Latin):
ETES IGITUR DIECEUEME¬
Non quae est iuĩ lxxii.
si dimidium sumam. eruñ eñ doexxui.
Quieisdem additi fiunt iuI dcuiii.
namus. Quod si ciusdem n&es die¬
teugntenon id est d. d. scilic&
uĩ lxxii auferam tertiã pastem
erunt. IXXIIII: Qui eisdem con¬
iunsti facient IIII XCUI. quaeuo¬
cabitur paramese & littera subno¬
tata Nete igitur die zeugmenon
idest iĩ lxxii. ad mesen idest
nabit symphomam Eadem uero
n&e die zeugmenon idest iĨ Lxx ii
posita. ẽ. dia tesseron r&in& conso¬
nantiam. Si igitur abea quȩ. est
netedie ⁊ eugmenon ITI LXXII.
ccc lxxx iiIi eisq adiciam fient
iũ ccc lui. eritq haec paran&e
die zeugmenon. diatonos .C .c. lit¬
teras p̃notata at&en die z eug¬
menon optinens tonũ. Ab ac uero¬
si osttiuã auferam pastem id est
de iiĩ ecce lui. Quae est eccc
xXXII. eosq eidem adiungam er̃
iũ decc Laxx uiii. Eritq ea
P trite die ⁊eugmenon diatonos
Sed qm̃ nete die z eugmenon ad pa¬
ra teesen sesquiter tiam optinebat

Expanded text:
etes igitur diezeugmenon, quae est III. LXX. II. si dimidiam sumam, erunt I. D. XXX. VI. eisdem additi, fiunt IIII. DC. VIII. navimus. Quod si ejusdem netes diezeugmenon, id est, DD. scilicet III. LXX. II. auferam tertiam partem, erunt I. XX. IIII. qui eisdem conjuncti facient IIII. XC. VI. quae vocabitur paramese. X. littera subnotata. Nete igitur diezeugmenon, id est, III. LXX. II. ad mesen, id esnabit symphoniam. Eadem vero nete diezeugmenon, id est, III. LXXII.posita est, diatessaron retinet consonantiam. Si igitur ab ea quae est nete diezeugmenon, III. LXX. II. CCC. LXXX. IIII. eisque adjiciam, fient III. CCCC. L. VI. eritque haec paranete diezeugmenon diatonos duobus CC. litteris pernotata, ad neten diezeugmenon obtinens tonum. Ab hac vero octavam auferam si partem, id est, de III. CCCC. L. VI. quae est CCCC. XXX. II. eosdem eidem adjungam, erunt III. DCCC. LXXX. VIII. eritque ea. Y. trite diezeugmenon diatonos. Sed quoniam nete diezeugmenon ad paramesen sesquitertiam obtinebat
Abbreviated transcription (Latin):
de uĩ deccexii pars auferatur
os taua ea est dece lxiiii. haec
sieidẽ copul&ur fient uĩi declxxiiͣ
quaeest .c. parhypate hypaton
diatonos adlychanoss liypaton dia¬
tonon tom. adhypaten meson duorũ
tonorum distantiam seruans. Re¬
linquitur igitur semitonium inter
parhypaten hypaton diatonon &
hẏpaten hẏpaton id ÷ int̃ uĩi. dec
quidem generis hẏpaton. tale te¬
trachordũ est. Cromaticũ uero
tali ratione diuidimꝰ. Sumo enim
differentiam hypates meson & eus
quar ÷ lychanos hypatondicitonos id ÷¬
dcc lxuiii. Hanc dimidiã partior
utduo afficiam semnitonia fient
ccclxxxiiii. hanc adicio uĩ.
dccccxii. ut tria semitoma fiant
erunt UII .CCXCUI. haec erit
lichanos hypatonchromatice abea
quae ÷ hypate meson trib. semitonus
disitins: Relinquuntur ergo semi¬
tonia duo unum quidem inter ly¬
chanon hypaton chromaticen & ꝑ ypatehe p¬

Expanded text:
de VI. DCCCC. XII. pars auferatur de VI. DCCCC. XII. pars auferatur octava, ea est DCCC. LX. IIII. haec si eisdem copuletur fient VII. DCC. LXX. quae est C parhypate hypaton, diatonos ad lychanon hypaton diatonon toni, ad hypaten meson duorum tonorum distantiam servans. Relinquitur igitur semitonium inter parhypaten hypaton diatonon et hypaten hypaton, id est inter quidem generis hypaton tale tetrachordum est, chromaticum vero tali ratione dividimus. Sumo enim differentiam hypaten meson, et ejus quae est lychanos hypaton diatonos, id DCC. LX. VIII. hanc dimidiam partior, ut duo efficiam semitonia, fient CCC. LXXX. IIII. hanc adjicio ad VI. DCCCC. XII. ut tria semitonia fiant, erunt VII. CC. XC. VI. haec erit F. lychanos hypaton chromatica, ab ea quae est hypate meson tribus semitoniis distans. Relinquuntur ergo duo semitonia, unum quidem inter lychanos hypaton chromaticen, id est
Abbreviated transcription (Latin):
Puusũ: igit meson tetrachordũ &dita indescriptione ponat᷑: ut suꝑiuis descrptẽs tetra chordis ad gregetur
XI. MONOCHORDI HYPATONPER
TRIA GENERA PARTITIOET
TO LIUS DISPOSITIO DESCRIP¬
TIONIS
IUNC ER QOHYPATON TETRA¬
Uchordon ꝑtria genera diui¬
dendũ. ẽ. Sumo hypates meson id ÷
uĩ.cxliiii dimidiam pastemn quȩsit
uĩ lxXII Hanc eidem si adiecero
fient uĩiiĩ ccxui. quae : pros lãba¬
nomenos adhypaten meson dicipente
consonanticm serucins. Euisdem
autẽ hẏpates meson idest uĩ. cxl iuir
si auferam testiam pastem quae est
iĩ xluiii. eidemq adiecero fient
uII .cXCII. & haec .ẽ. B hypate
hẏpaton. Igitur hẏpates meson ad
pros lamba nomenon diapente ẽ. con¬
sonantia adhypaten hypaton uero
dia tesseron. Adhãc igitur hẏpate
meson idẽ. ui. cxliiii. pars aufe¬
ratur. oEt tuia erunt dcc lxuiii.
hanc eisdem siquis adiungat fient
Ut dcccc xii. quae ÷ lichanos hy¬
paton diatonos adhẏpaten mesors
tom optinens ꝓportionẽ Rursus

Expanded text:
tetrachordon. Quod ita in descriptione ponatur, ut superius descriptis tetrachordis aggregetur. X. Monochordi hypaton per tria gene a partitio, et totius dispositio descriptionis. Nunc verchordon per tria genera dividendum est. Sumo hypaten meson, id est VI. C. XL. IIII. dimidiam partem, quae fit III. LXX. II. hanc eidem si adjecero, fient VIIII. CC. XVI. quae est proslambanomenos, ad hypaten meson diapente consonantiam servans. Ejusdem autem hypates meson, id est VI. C. XL. IIII. si auferam partem, quae est II. XL. VIII. eidemque adjecero, fient VIII. C. XC. II. et haec est B. hypate hypaton. Igitur hypates meson ad proslambanomenon diapente est consonantia, ad hypaten hypaton vero diatessaron. Ab hac igitur hypate meson, id est. VI. C. XL. IIII. pars auferatur octava, erunt DCC. LX. VIII. hanc eisdem si quis adjungat, fient VI. DCCCC. XII. quae est E. lychanos hypaton diatonos ad hypaten meson toni proportionem obtinens. Rursus
Abbreviated transcription (Latin):
RCHITAS UERO CUNCTA RATI¬
one constituens nonmodo sensum
aurium in primis consonantus ob¬
seruare neglexit. uerum &iam
mnaixume inte trachordorum diui¬
sione rationem secutus est Sed
ita ut neq eam quã quȩrebat effi¬
caciter expedir&. neq sensui pro¬
posita abeoratio consentir&. Ille
enim tria genera. eẽ. arbitratur.
acutissimos uero cñ dXII
Inter hos in tribus generibus
uum grauissimo proximum
cat eum scilic& quisit ĩ dece
ut adeum ĩI XUI sesquiui¬
mam septimam optineant fri¬
tionem: Post hunc uero infia
tum neruum. Testium uero
uissimo eum collocat inenar¬
nio genere quisit ĩ dec. a¬
tricesima quata t roporao¬

Expanded text:
rchitas vero cuncta in ratione constituens non modo sensum aurium in primis consonantiis observare neglexerit, verum etiam maxime in tetrachordorum divisione rationem secutus est. Sed ita, ut neque ea quam quaerebat efficaciter expediret, neque sensui proposita ab eo ratio consentiret. Ille enim tria esse genera arbitratur, acutissimos vero 1512; inter hos in tribus generibus nervum gravissimo proximum collocat, eum scilicet qui sit 1944, ut ad eum 2016, sesquivicesimam septimam obtineant proportionem. Post haec vero infra acutum nervum, tertium vero a gravissimo eum collocat in enharmonio genere, qui sit 1890, atricesima quinta propor
Abbreviated transcription (Latin):
leribus acspissis. Uelut sico¬
num quem turbonem uocant
quis diligenter extorn&. eiq
unam uirgulam coloris rubri
uel alterius ducat. & eũ qua potest
celeritate conuestat. tunc totus
conus rubro colore uidetur infec¬
tus: Non quo totus itasit: sed qđ
pastes puras rubrȩ uirgȩ ueloci¬
tas cõprehendat & apparere non
sinat. Sed dehis posterius. Igit᷑
qm̃ acutae uoces spissioribus & ue¬
locioribus motibus incitantur
Graues uero tardioribus acraris.
liqu& additione quadam motu¬
um ex grauitate acumen intendi.
dotrastione uero motuum laxari
exacumine grauitatem Explu¬
ribus enimmotib: acumen quam
grauitas constat. In quib autẽ
pluralitas differentiam facit.
ea necesse ẽ. in quadam numerosi¬
tate consistere. Omnis uero pau¬
citas ad pluralitatem ita sese ha¬
b& ut numerus ad numerum cõ¬
paratuf Eorum uero qua secundũ
numerum conferuntur pastim
sibi sunt ae qualia pastim in aequa¬
lia. Quocirca soni quoq pastim

Expanded text:
leribus ac spissis, veluti si coleribus ac spissis, veluti si conum, quem turbonem vocant, quis diligenter exornet, eique unam virgulam coloris rubri vel alterius ducat, et eum qua potest celeritate convertat, tunc totus conus rubro colore videtur infectus, non quod totus ita sit, sed quod partes puras rubrae virgae velocitas comprehendat, et apparere non sinat. Sed de his posterius. Igitur quoniam acutae voces spissioribus et velocioribus motibus incitantur, graves vero tardioribus ac raris, liquet additione quadam motuum ex gravitate acumen intendi, detractione vero motuum laxari ex acumine gravitatem. Ex pluribus enim motibus acumen, quam gravitas constat. In quibus autem pluralitas differentiam facit, eam necesse est in quadam numerositate consistere. Omnis vero paucitas ad pluralitatem ita sese habet, ut numerus ad numerum comparatus. Eorum vero quae secundum numerum conferuntur, partim sibi sunt aequalia, partim inaequalia. Quocirca soni quoque partim
Abbreviated transcription (Latin):
Sui uero quis moueat manum.
aut frequenti eam mouebit¬
motu autraro. Et si tardus qui¬
dem fuerit acrarior motus.
graues necesseest sonos efficiipsa
tardittite & raritate pellendi
Cinuero sint motus celeres acspissi
acutos necesse est reddi sonos
Id circo enim idem neruus sunten¬
datur amplius. acutum sonat
Siremittatur. graue. Quando
tensior .ẽ. uel ociorem pulsum
reddit celeriusq reuertitur.
& frequentius acspissius aerem
ferit. Quiuero laxior ẽ solu¬
tos ac tardos pulsus effest ra¬
rosq imbecillitate feriendi nec
diutius tremit. Neq: enim quo¬
tiens corda pellit᷑ unus editaontũ
puttindus ẽ. sonus. aut unã in
his eẽ ꝑ cussionem sed totiens
aerferitur quotiens eum corda
tremebunda ꝑcusserit. Sed qm̃
iun&t tie sunt uel ocitates sonorũ
nulla inter capedo sentitur au¬
ribus Etunus sonus sensum pel¬
lit uel grauis uel acutus. quam¬
uis uterq explurib: const&.
grauis quidem extardioribus
& rarioribus acutus uero exce¬

Expanded text:
Sin vero quis moveat manum, Sin vero quis moveat manum, aut frequenti eam motu movebit aut raro. Et si tardus quidem fuerit ac rarior motus, graves necesse est sonos effici ipsa tarditate et raritate pellendi. Sin vero motus sint celeres ac spissi, acutos reddi necesse est sonos. Idcirco enim idem nervus si intendatur amplius, acutum sonat; si remittatur, grave. Quando enim tensior est, velociorem pulsum reddit, celeriusque revertitur, et frequentius ac spissius aerem ferit. Qui vero laxior est, solutos ac tardos pulsus effert, rarusque ipsa imbecillitate feriendi, nec diutius tremit. Neque enim quotiens chorda pellitur, unus edi tantum putandus est sonus, aut unam in his esse percussionem, sed totiens aer feritur quotiens eum chorda tremebunda percusserit. Sed quoniam junctae sunt velocitates sonorum, nulla intercapedo sentitur auribus. Et unus sonus sensum pellit vel gravis, vel acutus, quamvis uterque ex pluribus constet, gravis quidem ex tardioribus et rarioribus, acutus vero ex ce
Abbreviated transcription (Latin):
dam ut in his que in concauia
quadã aersa feriuntur ꝗtq
inde diuersi efficiuntur som
Dehac igitur instrumentorum
musica primo hoc opere dis¬
puttndum uid&ur Sed pro¬
hemu satis ẽ. Nunc deipsis mu¬
sicȩ elementis est disserendum
ONSONANTIA QUAEOMNT̃
musictie modulationem re¬
git. preter sonum fieri ñ po¬
test. Sonus uero preter quen¬
dam pulsum ꝑcussionemq non
redditur. Pulsus uero atq per¬
cussio nullomodo eẽ. potest ni¬
si precesserit motus. Sienim
cuncta sint immobilia ñ pote¬
rit alterum alteri concurrere
ut alterum impellatur ab al¬
tero Ped cunstis stantib: mo¬
tuq carentibus nullum fieri
necesse ẽ sonum Id circo defi¬
nitur sonus ꝑcussio aeris in dis¬
soluta usq adcuditum. Mo¬
tuum uero aliis sunt uelocio¬
res. alii tardiores : Eorundẽq
motuum alii rarioressunt alii
spissiores. Namsiquis in con¬
tinuum motum respiciat ibi
aut uel ocitatem aut ttirditti¬
tem necesse. ẽ. conprehendat

Expanded text:
dam, ut in his quae in concava dam, ut in his quae in concava quaedam virga aerea feriuntur, atque inde diversi efficiuntur soni. De hac igitur instrumentorum musica primum hoc opere disputandum videtur. Sed prooemii satis est. Nunc de ipsis musicae elementis est disserendum.. Consonantia, quae omnem musicae modulationem regit, praeter sonum fieri non potest. Sonus vero praeter quemdam pulsum percussionemque non redditur. Pulsus vero atque percussio nullo modo esse potest, nisi praecesserit motus. Si enim cuncta sint immobilia, non poterit alterum alteri concurrere, ut alterum impellatur ab altero. Sed cunctis stantibus motuque carentibus, nullum fieri necesse est sonum. Idcirco definitur sonus: Aeris percussio indissoluta usque ad auditum. Motuum vero alii sunt velociores, alii tardiores, eorumdemque motuum alii rariores sunt, alii spissiores. Nam si quis in continuum motum respiciat, ibi aut velocitatem aut tarditatem necesse est comprehendat.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quod constringit hiemps
uer laxat torr& aesttis ma¬
turat autumnus. Temporaq
uicissim uel ipsa suos afferunt
fructus uel aliis ut afferant
subminis trant. Dequib: por¬
terius studiosius disputtindũ
est Hlumanã ueromusicã quis¬
quis in sese ipsum descenditintel¬
legit. Quid .e. enim quod illã
incorpoream rationis uiuacita¬
tem corporimisceat. nisi quȩdã
coaptatio & ueluti grauium le¬
uiumq uocũ quasi unam conso¬
nantiam efficiens temperatio:
quid .ẽ. aliud quod ipsius inter
se pastes animȩ coniungant. quȩ
ut aristo teli plac& exrationa¬
bili irrationabiliq: coniunstt ẽ :
Quiduero quod corporis elem̃ta
ꝑmisc& aut pastes sibi mn& rata
coaptatione contineat: sed de
hac quoq posterius dicam:
Tertia ẽ. musica quȩ in quib dã
consistere dicitur instrumentis
Haec uero administratur. aut
intentione ut neruis. aut spi¬
ritu ut tibiis uelhis quȩ adaquas
mõuentur. aut ꝑcussione qua¬

Expanded text:
Nam quod constringit hiems, Nam quod constringit hiems, ver laxat, torret aestas, maturat autumnus, temporaque vicissim vel ipsa suos afferunt fructus, vel aliis ut afferant subministrant. De quibus posterius studiosius disputandum est. Humanam vero musicam, quisquis in sese ipsum descendit, intelligit. Quid est enim quod illam incorpoream rationis vivacitatem corpori misceat, nisi quaedam coaptatio, et veluti gravium leviumque vocum, quasi unam consonantiam efficiens, temperatio? Quid est autem aliud quod ipsius inter se partes animae conjungat, quae ut Aristoteli placet ex rationabili irrationabilique conjuncta est? Quid vero quod corporis elementa permisceat, aut partes sibimet rata coaptatione contineat? Sed de hac quoque posterius dicam. Tertia est musica, quae in quibusdam consistere dicitur instrumentis. Haec vero administratur, aut intentione, ut nervis, aut spiritu, ut tibiis, vel his quae ad aquam moventur, aut percussione qua
Abbreviated transcription (Latin):
tatione uoluuntur. ut ꝑdispares
in aequalitates ratescursuum or¬
do ducatur. Unde non potest ab
haccȩlesti uestigine ratus ordo mo¬
dulationis absistere: Iam uero
quattuor elementorum diuersi¬
tates contrariasq potentias. nisi
quȩdam armonia coniunger&
qui fieri poss& ut in unũ corpus
ac machinã conuenirent :: Sed
haec omnis diuersitas ita & tẽporũ
uari&atem parit & frustuumait
tamen unum annicorpus efficiat
Vnde si quid horũ qua tantam ua¬
ri&atem reb: ministrant animo
& cogitatione decerpas cunsta
pereant. Nec utita dicam quic¬
quã consonum seruent Etut in
grauib: cordis is uocis ẽ. modus ut
non ad taciturnitatem grauitas
usq̃ descendat. atq in acutis ille
custoditur acuminis modust
nerui nimium tensi uocis tenui¬
tate rumpantur. sed totũ sibi sit
consentaneum atq: conueniens
ita dictim inmundi musica ꝑuose¬
soluat. Uerum quicquidillud
ẽ. aut suos eͥffest frustus aut
alus auxiliatur ut affertont

Expanded text:
tatione volvuntur, ut per dispares tatione volvuntur, ut per dispares inaequalitates ratus cursuum ordo ducatur. Unde non potest ab hac coelesti vertigine ratus ordo modulationis absistere. Jam vero quatuor elementorum diversitates contrariasque potentias, nisi quaedam harmonia conjungeret, qui fieri posset, ut in unum corpus ac machinam convenirent? Sed haec omnis diversitas ita et temporum varietatem parit et fructuum, ut tamen unum anni corpus efficiat. Unde si quid horum, quae tantam varietatem rebus ministrant, animo et cogitatione discerpas, cuncta pereant, nec ut ita dicam quidquam consonum servent. Et ut in gravibus chordis is vocis est modus, ut non ad taciturnitatem gravitas usque descendat, atque in acutis ille custoditur acuminis modus, ne nervi nimium tensi vocis tenuitate rumpantur, sed totum sibi sit consentaneum atque conveniens; ita etiam in mundi musica pervisolvat. Verum quidquid illud est, aut suos affert fructus, aut aliis auxiliatur ut afferant.
Abbreviated transcription (Latin):
RINCIPIO IQITUR DEMUSI¬
ca disserendi illud interim
dicendum uidetur: quot musicȩ
genera. ab eius studiosis compre¬
hensa . eẽ. nouerimus: Sunt au¬
tem tria. Et prima quidẽmun¬
dana est: Secunda uero humã¬
na Tertia quȩ inquibdam
constituta. ẽ instrumentis. ut in
cithara uel tibis c&erisq quaecan¬
tilenȩ famulantur:. Et primum
ea qua est mundana in his maxime
ꝑspicienda . ẽ. quae in ipsocaelo uel
compage elementorum. ueltem poꝵ
uari&ate uisuntur. Quienim fi¬
eri potest ut tam uel ox cȩli machi¬
na tacito silentiq cursu moueatur:
& si ad nrãs aures sonus ille ñꝑuenit.
qđ multis fieri decausis necesse est :
nonpoterie ttimen motus tam ue¬
locissimus ita magnorũ corporum
nullos omnino sonosçiere. cum pre¬
sestim ttnta sint stellarum cur¬
sus coaptatione conunsti ut nihil
aeq conpaginatum nihil ita com¬
mixtum possit intelligi. Namq
alii excelsiores. alii inferiores fe¬
runtur. atq ita om̃s aequali inq¬

Expanded text:
rincipio igitur de musica disserenti, illud interim dicendum videtur, quot musicae genera ab ejus studiosis comprehensa esse noverimus. Sunt autem tria. Et prima quidem mundana est; secunda vero humana; tertia quae in quibusdam constituta est instrumentis, ut in cithara vel in tibiis, caeterisque quae cantilenae famulantur. Et primum ea quae est mundana in his maxime perspicienda est quae in ipso coelo, vel compage elementorum, vel temporum varietate visuntur. Qui enim fieri potest, ut tam velox coeli machina tacito silentique cursu moveatur? Et si ad nostras aures sonus ille non pervenit, quod multis fieri de causis necesse est, non poterit tamen motus tam velocissimus ita magnorum corporum, nullos omnino sonos ciere, cum praesertim tanta sint stellarum cursus coaptatione conjuncti, ut nihil aeque compaginatum, nihil ita commixtum possit intelligi. Namque alii excelsiores, alii inferiores feruntur, atque ita omnes aequali inci
Abbreviated transcription (Latin):
Vndetima n&e Estigitur unũ
tethra cordũ. hypate hypator.
par hypate hypaton. lichanos
hypaton hypate. Alud uerohy pate
chrodum. qđ ẽ hypate hypator
parhypate hypatoro. lichanos
hypator hypate. & inter infimũ
qđ ẽ. para mese. trite. paranete¬
n&e. fit positione medium tetra¬
chordum. quod ẽ. hypate par¬
hypate. lichanos mese totũ hoc
medium tetrachordum mesonuo¬
catũ .ẽ. quasi medicirũ. Vocat᷑q
cũ additam̃to hoc hypate mesors
parhypate mesor. lichanos meson
mese: Qm̃ uero inter hoc meson
tetrachordũ. & inferius qđ ẽ netarũ
disiunstio c̃. mesesscilic& d para¬
meses inferius omne te trachor¬
dum disiunsttirum id ẽ. die zeumeñ
uocatum. ẽ. cũ addittim̃to scilic&

Expanded text:
Undecima nete. Est igitur unum Undecima nete. Est igitur unum tetrachordum hypate hypaton, parhypate hypaton, lichanos hypaton, hypate. Aliud vero hypate,chordum, quod est hypate hypaton, parhypate hypaton, lichanos hypaton, hypate meson, et inter infimum, quod est paramese, trite, paranete, fit positione medium tetrachordum, quod est hypate, parhypate. Lichanos, mese, totum hoc medium tetrachordum meson vocatum est, quasi mediarum, vocaturque cum additamento hoc hypate meson, parhypate meson, lichanos meson, mese. Quoniam vero inter hoc meson tetrachordum, et inferius, quod est netarum, disjunctio est, meses scilicet et parameses, inferius omne tetrachordum disjunctarum, id est diezeugmenon, vocatum est, cum additamento scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ prius quidem dumnouem
cordarum tantum. eet. eỹ¬
thara. hyꝑhipate uocabatur
Nunc autem lichanos hypaton
dicitur. aliis suꝑ additis
Inquo ordine atq instrustio¬
ne qm̃ adindicem digitum
uenit. lichanos appellata est
Sed hoc posterius apparebit
STIAEUS UERO COLOphonios
decimam in grauiorem pastem
coapituut chordam. Timotheuꝰ
uero milesius undecimam: Quȩ
qm̃ suꝑ hipaten atq suꝑꝰ parhipa¬
ten sunt addite . hipate quidem
hypaton uocate sunt quasi maxi¬
me magnarum aut grauissime
grauium autexcellentes excel¬
lentium. Seduocata ẽ. prima
inter undecim hi pate hypatoro
Secunda uero parhypate hypaton
qm̃ iuxtti hi paten hypaton. con¬
locata est Tertia quadudum
inennea chordo hy ꝑhypate uoca¬
batur. lichanos hypaton ẽ nuncu¬
pata. Quasta uero. hipate anti¬
quum tenuit nomen Quinta
parhypate. Sextti lichanos an¬
tiquũ scilic& habens uocabulum
Septima mese. Osttiua paramese
Nona trite. Decima. paranete

Expanded text:
Quae prius quidem dum novem Quae prius quidem dum novem chordarum tantum esset cythara, hyperhypate vocabatur. Nunc autem lichanos hypaton dicitur aliis superadditis. In quo ordine atque instructione, quoniam ad indicem digitum venit, lichanos appellata est. Sed hoc posterius apparebit. tiaeus Colophonius decimam in graviorem partem coaptavit chordam, Timotheus vero Milesius undecimam. Quae quoniam super hypaten atque parhypaten sunt additae, hypate quidem hypaton vocatae sunt quasi maximae magnarum et gravissimae gravium, aut excellentes excellentium. Sed vocata est prima inter undecim hypate hypaton. Secunda vero parhypate hypaton, quoniam juxta hypaten hypaton collocata est. Tertia quae dudum in enneachordo parhypate vocabatur, lichanos hypaton est nuncupata. Quarta vero hypate antiquum tenuit nomen. Quinta parhypate. Sexta lichanos antiquum scilicet habens vocabulum. Septima mese. Octava paramese. Nona trite. Decima paranete.
Abbreviated transcription (Latin):
cordi & octocordi epta cordũ
quidem dicitur sinem menor
quod est : iunstum. Osto cordũ
uero die teugmenon quod est
disiunstum. Inepta cordo enĩ
est unum tetrachordum. hipate.
parhipate. licanos. mese. alud
uero. mese. para mese. paranete.
nete. Dum mesen neruum se¬
cundo numeramus atq ideo
duo tetra corda ꝑmesen cor¬
uinguntur. Inocto cordo uero
qm̃ octosunt corde. superiores
quattuor id est hypate. parhipate.
lichanos mese. unum tetrachor¬
dum explent. Ab hoc uero dis¬
iunstum atq integruminchoat¬
PARΠΥPATT a paramese ꝓgrediturq per
Me se. disiuNt. quae uocatur die zeuxis. to¬
nusq est distantia meses &
parameses hic igitur mese
tantum quidem nomen ob¬
tinuit: Non enim est media
positione quia in osto cordo
duȩ quidem semꝑ medie re¬
periuntur sed una media
non potest inueniri. Pro¬
prhastus autem periotes ad
grauiorem pastem unã ad¬
didit cordam. ut facer& to¬
tum ennea cordum. Quȩ qm̃
suꝑ hypatenest addita. hy¬
perhipate est nuncupata.

Expanded text:
ordi et octochordi. Heptachordum quidem dicitur synemmenon, quod est conjunctum. Octochordum vero diezeugmenon, quod est disjunctum. In heptachordo enim est unum tetrachordum, hypate, parhypate, lichanos, mese. Aliud vero mese, paramese, paranete, nete, dum mesen nervum secundo numeramus, atque ideo duo tetrachorda per mesen conjunguntur. In octochordo vero quoniam octo sunt chordae, superiores quatuor, id est hypate, parhypate, lichanos, mese, unum tetrachordum explent. Ab hoc vero disjunctum atque integrum inchoat a paramese, progrediturque per est disjunctio, quae vocatur diezeuxis. Tonusque est distantia meses et parameses. Hic igitur mese tantum quidem nomen obtinuit. Non enim est media positione, quia in octochordo duae quidem semper mediae reperiuntur, sed una media non potest inveniri. Prophrastus autem periotes ad graviorem partem unam addidit chordam, ut faceret totum enneachordum. Quae quoniam super hypaten est addita, hyperhypate est nuncupata.
Abbreviated transcription (Latin):
a mese ostriua est: resonans
cumea diapasor symphoniam
Eademq ad licͥcinos hypator re¬
sonat diatessaron ad quartã
scilic& Quae lichanos hrpa¬
ton. ad mesenre socͥcit dicipen¬
te sẏmphoniam. & est abea
quinta. Rursus mese a para¬
mese distat tono Quae eadẽ
mese adnete die z eugmenor
quinttm. facit dicipente con¬
die zeugmenon ad neten hrꝑ¬
boleon quartam. facit diates¬
scron consonantiam. Et pros¬
lamba nomenos ad netenby¬
perboleon. reddit bis dicipason
consor antiam
EDQÃT RORSUS MESE NOR
Perat loco media sed magis hy¬
patis accidebat. id circo supbrpa¬
tas hypaton addittiẽ una cor¬
da quaedicitur proslamba¬
nomenos ab aliquib autem
prosmelodos dicitur tons in¬
tegrum disitinf ab eaquȩ est
br̃pate hypaton. Et ips qui¬
dem idẽ pros lamba nomenos¬

Expanded text:
a mese octava est, resonans cum ea diapason symphoniam, eademque ad lichanon hypaton resonat diatessaron ad quartam, scilicton ad mesen resonat diapente symphoniam, quinta. Rursus mese a paramese distat tono, quae eadem mese ad neten diezeugmenon quintam facit diapente conugmenon ad neten hyperboleon quartam, facit diatessaron consonantiam. Et proslambanomenos ad neten hyperboleon reddit bisdiapason consonantiamam rursus mese non erat loco media, sed magis hypatis accedebat, idcirco super hypatas hypaton addita est una chorda, quae dicitur proslambanomenos; ab aliquibus autem prosmelodos dicitur, tono integro distans ab ea quae est hypate hypaton. Et ipsa quidem, id est proslambanomen