comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cer&. Si tam primã respicias conexionẽ. quasideturi
uidet᷑ dicere qđ ñ ꝓcedit . Apex conialtitudo hoc loco
homeri & locus & cõparatio. Hoc aũ iste uiolentius posu
qđ illestelle tantũ fac̃ cõparationẽ. Hic etiã stelle pestiferi
piciens quas dadesrutulissit in laturus aneas. COMETESA¬
NEI LUGUBRE RUBꝰ Plugubrit̃. Cometeaũ. latine crini
appellant᷑ & stoiadicunt hasstellas ẽẽ ultra xXXII. quarũ ro¬
na & affectꝰ auienus qui iãbis scripsit uirgilii fabulas men¬
rat. s linius etiã secundus dic̃. Cometas stellas ẽẽ naturi
que ap̃parent certis temporib Itẽ hoc qq̃ cõmemorat comi
fieri deplanetis quinq Vndeint̃dũ bonũ int̃dũ pessim
pmarte aut satur nodeceriora. Namercurialis semꝑta
ardor. Sirius stella est morecanis quae ut int̃ tio diximus quano

Expanded text:
piceret. Si tamen primam respicias conexionem, quasi de Turno piceret. Si tamen primam respicias conexionem, quasi de Turno videtur dicere: quod non procedit. ‘Apex’ coni altitudo hoc locoHomeri et locus et comparatio. Hoc autem iste violentius posuit, quod ille stellae tantum facit comparationem, hic etiam stellae pestiferae, respiciens quas clades Rutulis sit inlaturus Aeneas. COMETAE SANGVINEI LVGVBRE RVBENT pro ‘lugubriter’. Cometae autem latine crinitae appellantur. Et stoici dicunt has stellas esse ultra XXXII. quarum nomina et effectus Avienus, qui iambis scripsit Vergilii fabulas, memorat. Plinius etiam Secundus dicit, cometas stellas esse naturales, quae apparent certis temporibus. Item hoc quoque commemorat, cometas fieri de planetis quinque, unde interdum bonum, interdum pessima iant; si de Marte aut Saturno, deteriora: nam Mercurialis semper ARDOR Sirius stella est in ore canis, quae, ut in tertio diximus, quant
Abbreviated transcription (Latin):
il torib: tuis TANTUEFAt̃. Breuit̃. ut sup̃ait ꝓpẽlucẽ iammaturã id est
iã Nãñ crepusculũ sed iux matura describitur. REVOLUTA. Aꝑta. sic̃
tra inuolutũ dicimꝰ eẽ quod clausuẽ. Ruebat autẽ oriebat᷑. ut &̾ruit
ano nox. Etẽ insensuistero ꝓteron. Priusenim Nox fugat᷑ sic dies orit᷑
ł signamilitaria. QUAL. SOBNUBIB ATRIS AbN
do. ST RI moniȩ uͦ grues a fluui o traciȩ strimonȩ in
sed ad troianorũ damorẽ. FOGIUNTQ NOTHOS AI
suis uentos frigidos. Nã etiã grues significant tempesto
futurã ut ingeoricis legimus. autillũ surgentẽ uallib
Aeriȩ fugere grues Aut reuera nothos. Horũ enimca¬
rẽ fugiunt cũ reuertunt᷑ intraciã ALLABI CLASSIB
QVOR. Cũ dassib labi ARDETMEX CAITI. Ex sequena
in tellegim aeneae armorũ fieridescriptionẽ. Nã dicturi
at ñ audaciturno fiducia cessit quam uistalia arma cons¬

Expanded text:
oribus tuis. TANTVM EFFATVS breviter, ut supra ait, propter lucem iam maturam, id est plenam; nam non crepusculum, sed lux matura describitur. REVOLVTA aperta, sicut contra involutum dicimus esse quod clausum est. RVEBAT autem oriebatur, ut «et ruit Oceano nox». Et est in sensu hysteroproteron: prius enim nox fugatur, sic dies oritur. vel signa militaria. QVALIS SVB NVBIBVS ATRIS altis modo. STRYMONIAE vero GRVES a fluvio Thraciae Strymone, iuxta  iacum, sed ad Troianorum clamorem. FVGIVNTQVE NOTOS aut quosvis ventos frigidos: nam etiam grues significant tempestatem futuram, ut in georgicis legimus «aut illum surgentem vallibus imis aeriae fugere grues»: aut re vera ‘notos’; horum enim calorem fugiunt cum revertuntur in Thraciam. ADLABI CLASSIBVS AEQVOR cum classibus labi. ARDET APEX CAPITI ex sequentibus intellegimus Aeneae armorum fieri descriptionem; nam dicturus est ‘at non audaci Turno fiducia cessit’, quamvis talia arma cons
Abbreviated transcription (Latin):
era lectio : E tordo ẽ simeadicta irritanĩputaris. crastinalux ingentes
ntes aceruos cȩdis uidebis: HAVDICNARAMIODI. MOderationis quippe
fuerat nauis: INDE ALIECELEN ANTE. Indealienymnphena unũ cursus
tiores efficiunt. sic̃ fecerat cymodocea. INSCIUIS RERŨ. quas audierat
lachrũe cũ claui pingit᷑. Namterra aperit᷑ uerno hie maliclauditur

Expanded text:
era lectio, et ordo est ‘si mea dicta inrita non putaris, crastina lux ingentes ingentes caedis acervos videbis. HAVD IGNARA MODI moderationis: quippe quae fuerat navis. INDE ALIAE CELERANT inde aliae nymphae navium cursus celeriores efficiunt, sicsimulacrum eius cum clavi pingitur; nam terra aperitur verno, hiemali clauditur
Abbreviated transcription (Latin):
matiuus fut nubes. Nã nubs nondicimꝰ qđ art liquius
dromois qui pͥm edidit fabula latina a pudoros
oode pt qquina cauddã quȩ eẽsolebat e aleos ut
meru nefer udcorũ  INAMI A. Nec amebris noc am̃to
Dementia  OBTTA. sumpta suscepta oscor pla iisũ

Expanded text:
ativus 'haec nubes'; nam 'nubs' non dicimus, quod ait Livius Andronicus, qui primus edidit fabulam Latinam apud nosopter equinam caudam, quae esse solebat in galeis, ut merum referetur deorum. INANIA nec a membris, nec a mente venientia. OBITA sumpta, susce
Abbreviated transcription (Latin):
legimus iouem Non nulli &iã nimpham non deam
uolunt sed grecesponsam dictã ne in credibilesit. exdu
Numinibus ꝓcreatũ eẽ mortalem. Quanꝗ haec nũni
secundũ aristotilem aliquandomoriant᷑. ILEREDVCO
idẽ longa. ut interea uidit aenĩ inualle reducta. dinr¬
legimus ꝓtenta hasta tarcrti arma eẽ impedita Al
educta r&ro actadicunt quod non procedit IST INC
NVNC Sarca sm̃ ẽ iđ hostilis irrisio PATRIOSTPVL¬
CΗRO &iã hic appar& faunũ homiñẽ fuisse INpVI
lta auidi ut semꝑcredant᷑ in pasti. Sicut dearpyis di
& pallida semꝑ ora famȩ. quasi famȩ. AVSΟΝIDI
feminino uenit ut haec ausonis hui ausonidis : Auson¬
darũ uero ueñ ab eo qđ ẽ hic ausonida huius ausonid
TACIT̃ REGNAU AMICLIS. Int̃ caietã & terracinã
oppidũ constititũ ẽ a la conibus qui comites castoris &
pollucis fuer̃ & ab amiclis ꝓuintiȩ la conicȩ ciuitat

Expanded text:
legimus Iovem. Nonnulli etiam nympham non deam legimus Iovem. Nonnulli etiam nympham non deam volunt, sed graece sponsam dictam, ne incredibile sit ex duobus numinibus procreatum esse mortalem: quamquam haec numina secundum Aristotelem aliquando moriantur. ILLE REDVCTA id est longa, ut «interea videt Aeneas in valle reducta». Et intellegimus protenta hasta Tarquiti arma esse inpedita. Alii ‘reducta’ retro acta dicunt, quod non procedit. ISTIC NVNC sarcasmos est, id est hostilis inrisio. PATRIO SEPVLCHRO etiam hinc apparet, Faunum hominem fuisse. INPASTI ita avidi, ut semper credantur inpasti, sicut de harpyiis dixit «et pallida semper ora fame», quasi fame. AVSONIDVM feminino venit ut ‘haec Ausonis’, ‘hae Ausonides’. ‘Ausonidarum’ vero venit ab eo quod est ‘hic Ausonida huius Ausonidae’. TACITIS REGNAVIT AMYCLIS inter Caietam et Terracinam oppidum constitutum est a Laconibus, qui comites Castoris et Pollucis fuerunt et ab Amyclis, provinciae Laconicae civitate,
Abbreviated transcription (Latin):
um brates secundũ usũ accipiendumẽ iđ in sultatione
ioprimit dadumbrat. St REST. Serestos duos
nellegamus unũ in castris & unũ cũ aenea. Namtio
nindum erupere decastris ut intellegamus eũ quẽ
ipradixit E rgoduosunt Nec mirũ cũ & ipse dixerit
oxamploeẽ possit assaraciq duo LECTARTRERTI
popriȩdix : Nã spolia quae aptant᷑ tropheis legi dicuntur
reci nec aliquid inde mutilamꝰ eritinante penultima
ietemtos sicut apud grecos IN STAURANTACIES RA
aΠoCΙunΟ ΜΓΝΟΝ Ante fusos accipimus exeoqđ dix̃
pistaumnt UULCANISTIRPECREATVS. Notandũ stirpẽ
epatredictã cum sem ꝑ delonga generis significatione
icat᷑. DARDANIS̃. Patro nomicona maioribus
IXTR ILLI ALIQVID pro uerbialit̃ dictũẽ. Acsi dicer&
Nonmirũ sic occisum eẽ eũ qui sibi plurimũ arrogabu
CELOQ ANIMUFORTAS SEFEREBAT. Forte exȩquau¬
quidã rusticus intellegenđẽ ñ deas sic̃ supra anxxr. quis

Expanded text:
umbra tegit’ secundum usum accipiendum, id est insultatione eum opprimit et adumbrat. SERESTVS Serestos duos intellegamus, unum in castris et unum cum Aenea: nam Troiani nondum erupere de castris, ut intellegamus eum quem supra dixit. Ergo duo sunt; nec mirum, cum et ipse dixerit, quod exemplo esse possit «Assaracique duo». LECTA REFERT proprie dixit: nam spolia quae aptantur tropaeis, legi dicunturGraeci, nec aliquid inde mutilamus, erit in antepaenultima accentus, sicut apud Graecos. INSTAVRANT ACIES κατὰ τὸ σιωπώμενον ante fusas accipimus ex eo quod dixit ‘instaurant’. VVLCANI STIRPE CREATVS notandum stirpem de patre dictam, cum semper de longi generis significatione dicatur. DARDANIDES patronymicon a maioribus. DIXERAT ILLE ALIQVID proverbialiter dictum est, ac si diceret, non mirum sic occisum esse eum qui sibi plurimum adrogabat. CAELOQVE ANIMVM FORTASSE FEREBAT forte exaequavquidam rusticus intellegendus est, non deus, sicut supra Anxyr, quem
Abbreviated transcription (Latin):
uoliteputare fixã eẽ& stabilẽ felicitatẽ. magnaẽenĩ rerũuari&as. i¬
cẽ accipidas auxilia: ADMONET INMISCTTO. PCES. Pastim rogat
tim admon& hoc solaciũ eẽ uitehumanȩ tutissimũ. siuel mutua an
auxilia uelinꝑsperis positi &iam subtecta considerent. & est superis
uersus expressio. Nam edoc& quȩp&erent & qđd eũ sollicitabat. Adi¬
n& uero uel causa mezentii . ł quia instabilisẽ & uaga fortuna. Taddd
Hoc nom̃ ubiq greceponit. excepto uno in loco. Vt haud ꝓculh inctan
ũpoterant. ꝓpt̃ illud externos optateduces. PRIMATN moreuirifortis
prougo. rostrũnauis fuisse. Leones autẽ singulos in singulis nauis pas
fuissedepictos. Sanenotat᷑ acr&icis uirgł hodoco. que ad modũ sicctoe
potuisse naues aeneȩfieri. Qdexcusat quãsolãmutatã debemꝰ accipt¬

Expanded text:
olite putare fixam esse et stabilem felicitatem, magna est enim rerum varietas: invicem accipietis auxilia. ADMONET INMISCETQVE PRECES partim rogat, partim admonet hoc solacium esse vitae humanae tutissimum, si vel mutua dentur auxilia, vel in prosperis positi etiam subiecta considerent. Et est superioris versus expressio: nam edocet, quae peterent et quod eum sollicitabat. ‘Admonet’ vero vel causa Mezentii, vel quia instabilis est et vaga fortuna. TARCHON hoc nomen ubique graece ponit, excepto uno in loco, ut «haud procul hinc non poterant propter illud «externos optate duces». PRIMA TENET more viri fortis pro iugo rostrum navis fuisse, leones autem singulos in singulis navis partibus fuisse depictos. sane notatur a criticis Vergilius hoc loco, quemadmodum sic cito dixit potuisse naves Aeneae fieri: quod excusat pictura
Abbreviated transcription (Latin):
NINC NOAI. cÕURSI. Ffaequidedic̃ acapiditã campaniã. Sedliuius
alocis campestrib dictã in quib: sitaẽ. Sed constat eã atuscis conditã uiso
ab euandro ad p&enda auxilia. dũ inc̃suos &turnũ bella gerebant.
s̃ c̃. in icit latent̃ timorẽ. Neforte possit collectis auxiliis in regnam¬
are aquib. fuerat antedepulsus. MIOLENTA pt̃ suꝑba. utquos¬

Expanded text:
VRBI iste quidem dicit a Capy dictam Campaniam. Sed Livius vult a locis campestribus dictam, in quibus sita est. Sed constat eam a Tuscis conditam viso ab Euandro ad petenda auxilia, dum inter suos et Turnum bella gerebantur: NTIVS ARMA QVAE SIBI CONCILIET inicit latenter timorem, ne forte possit collectis auxiliis in regna remeare, a quibus fuerat ante depulsus. VIOLENTAQVE PECTO
Abbreviated transcription (Latin):
dent̾ sedagnoscũnt᷑ audite. Nec parent. obtẽperant ꝓcedit. nãquomas
quib locis uener̃ quipisas in italia condider̃ dictas acuuitate prisima

Expanded text:
videntur, sed agnoscuntur auditae. nec 'parent' obtemperant procedit. nam quomodo videntur, sed agnoscuntur auditae. nec 'parent' obtemperant procedit. nam quomodo quibus locis venerunt qui Pisas in Italia condiderunt, dictas a civitate pristina
Abbreviated transcription (Latin):
ne. AsIM. exerciui. POΡULOΝIł. ciuitas tusciae. Matrẽ autẽ corũ quuos¬
ex hausta fuerit tanto generosior. Ergo in exhaustis ñ est una pars orations
Nãq plinius secunddiõ. cũ inaliis regionib: effossis m&allis terrȩ uacus¬
apudiluã hoceẽ mirũ qđ sublata renasciunt᷑. & rursũ dehisdem locis efri¬
unt᷑. uarro & aliuddicit Nasci quidẽillic ferrũ sed instrietuitatẽ. INTPAISI¬
MINṼDICΩΘ Int̃pres mediuẽ Nã& deorũ intp̃tator & hominũ quibra
nas indicat m̃tes int̾pres uocat᷑. Etotandũ qđ ait nigridius figulus hase
ita int̃sese ẽẽconiunctas ut alterũ sinealtero ẽẽnĩpossit. Vndehis quos ꝑnt
ẽ postuarrionẽ. Lic& uarro p̃cellat intheologia. hic in cõmunib: litieris. p
cunt᷑ qđ ad omĩa referenduẽ. fibras. sidera. uoces auiũ. & fulmina. Nars
dent᷑ tantũ accipias. cuiuis poss uideri. nectam̃ intellegi. Ite uoces auiũ pi

Expanded text:
olline, armis exercitus. POPVLONIA est civitas Tusciae. Matrem autem eorum qui vMETALLIS quanto exhausta fuerit, tanto generosior. Ergo ‘in exhaustis’ non est una pars orationis: namque Plinius Secundus dicit, cum in aliis regionibus effossis metallis terraapud Ilvam hoc esse mirum quod sublata renascuntur et rursum de isdem locis effodiuntur. Varro et aliud dicit, nasci quidem illic ferrum, sed in stricturam non posMQVE ‘interpres’ medium est: nam et deorum interpretator, et hominum, quibus divinas indicat mentes, interpres vocatur. Et notandum quod ait Nigidius Figulus, has artes ita inter sese esse coniunctas, ut alterum sine altero esse non possit: unde his quos perest post Varronem, licet Varro praecellat in theologia, hic in communibus litteris: ncuntur': quod ad omnia referendum est, fibras, sidera, voces avium et fulmina: nam si 'videntur' tantum accipias, cuiuis possunt videri, nec tamen intellegi. item voces avium non
Abbreviated transcription (Latin):
NAṼ Hocdehistoriaẽ ut diximꝰ. Nã sollicitata helena cũpar insequi
ꝓsero. ORab̃. loquebat᷑. Vnde&oratores dicimꝰ. nã rogabat sidrx
tatis futurȩ. Quadã enĩ arcana rationefit. ut sit murmur insilus
ante uentorũ aduentũ: Vndeait cȩcamurmura quorũ ratiop̃is¬

Expanded text:
navit hoc de historia est, ut diximus: nam cum sollicitata Helena Parin sequi navit hoc de historia est, ut diximus: nam cum sollicitata Helena Parin sequi s. ORABAT loquebatur: unde et oratores dicimus. nam ‘rogabat’ si dimpestatis futurae: quadam enim arcana ratione fit ut sit murmur in silvis ante ventorum adventum: unde ait ‘caeca murmura’, quorum ratio
Abbreviated transcription (Latin):
magis troianis causa fuisse perculerũ. Fluxas molles. que possent
tia si nomimicis perire. RESFLUXIS. fluxarep foros faa¬
SOLVIRI PITIO Legit̃ in historiis qđ troiani cũgrecis foedus ha¬
buerint : Tunc &iam parisẽ susceptus hospitio: etsic cõmistad¬
ulteriũ. Ergo foedera soluere fusto. amictias adulterio dissipare
causa. Nã foedera que int̃grecos &troianos fuer̃ ita solutas. Heru
cũ expugnato ilio. filiã laomedontis. hesionã priami sororẽ telam¬
nidediss&. ꝓfectis̃ legaticũ priamo. & eã minime rep&ere pocuer̃ :
dicentib seeã habereiure bellorũ. Vndecõmotus priamꝰ. misit pandea
exercitu. ut aliquid tale abducer& aut ux orẽregis aut filiã. Quiexpis¬
taspasta helenarapuit. Hinc ergo uirgł utrũq tangit. &istã histora
quã modo diximꝰ. ex ꝓpt̃ iudiciũ paridis. quãuis fabulasit illares & a pos
tedubiũ nom elegit qđ contumeliã cõmunicar& aeneȩ. SARTA EX PI¬

Expanded text:
magis Troianis causam fuisse periculorum. FLVXAS molles, quae possent etiam sine inimicis perire. ‘Res fluxas’ fluxam rsolvere furto legitur in historiis quod Troiani cum Graecis foedus habuerunt. tunc etiam Paris est susceptus hospitio et sic commisit adulterium. ergo 'foedera solvere furto' amicitias adulterio dissipare:causa: nam foedera quae inter Graecos et Troianos fuerunt, ita soluta sunt. Hercules cum expugnato Ilio filiam Laomedontis Hesionam, Priami sororem, Telamoni dedisset, profecti sunt legati cum Priamo et eam minime repetere potuerunt, illis dicentibus se eam habere iure bellorum. unde commotus Priamus misit Paridem cum exercitu, ut aliquid tale abduceret, aut uxorem regis, aut filiam. qui expugnata Sparta Helenam rapuit. hinc ergo Vergilius utrumque tangit, et istam historiam quam modo diximus, et propter iudicium Paridis: quamvis fabula sit illa res et a poetis ium nomen elegit, quod contumeliam communicaret Aeneae. spartam expug
Abbreviated transcription (Latin):
u inmuro agit᷑. GERMANISUAΡEDOÑ. aut int̃segermani filisar pedonis
na syllabã si neresin. ꝓpt̃ rectã scansionẽ. HIIACVILIS. Nutulis cilie&
ciꝰ. Sinegalea. quasi non pugnaturus. Nia audierat. c&eraparcepuerbel
rat aut̃ int̃duxes quasidux. HOXTC̃. pulchrũ. Treñ. Itamedibenea
honestusẽ. MICAT. Scilic& ascanius fulg& qualit̃ gemma. Act
.o. Autcapiti. figurate. Nacolli uelcapitis erat cõmune. Conitiatrat¬
IO. Corycos ciuita sest epiri iuxta quanascit᷑ terebinthus puigrũlignũ
ns. foliambuxis poiẽ. A&ulit aute cõparationẽ ad candidũ uultũ qui

Expanded text:
quia res in muro agitur. germani sarpedonis aut inter se germani filii Sarpedonis, a syllaba esse synaeresin propter rectam scansionem. HI IACVLIS Rutuli scilicet CAPVT DETECTVS sine galea, quasi non pugnaturus; nam audierat «cetera parce puer bello». Erat autem inter duces quasi dux. HONESTVM pulchrum: Terentius «ita me di bene ament, honestus est». MICAT scilicet Ascanius fulget qualiter gemma. AVT COLLO AVT CAPITI figurate: nam ‘colli vel capitis’ erat commune. ORICIA TEREBINTHO Oricos civitas est Epiri, iuxta quam nascitur terebinthus, nigrum lignum habens, folia in buxi speciem. Retulit autem comparationem ad ca
Abbreviated transcription (Latin):
sublegitacitus tibi carmina nuꝑ CREMIIS AB DUCERE PACTAS. Ide
sponsas. nã anteusut abularũ matrimonii cautiones sibiinuicẽ emt¬
tebant. inquib spondebant sec̃ sentire iniuramatrimonii. & fide¬
urt̃ fluuio picq innarecariñ. Sclic& quando ad poenda iuxilia
paiuigai saceauteorare ꝓ pt̃centũ oratores: august a admoeni a rtis

Expanded text:
sublegi tacitus tibi carmina nuper" . gremiis abducere pactas id est sublegi tacitus tibi carmina nuper" . gremiis abducere pactas id est sponsas: nam ante usum tabularum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se consentire in iura matrimonii, et fidevirum fluvio pictasque innare carinas», scilicet quando ad petenda navigavit auxilia. Pacem autem orare propter «centum oratores augusta ad moenia regis
Abbreviated transcription (Latin):
NApUERO SŨNÃBELII. EXAggeratiõẽ abetate TIRAENAO
Fiot. Iniresoci&atẽ cũinimicis gentib turno. autcestedisrũ peie
foedera. quȩcͥnus cũturrenis inierat. Sciendũsane tͥnũ auxiliorũ caus
admexentiũ confugisse: CEÑSet̃. Nam lic& uellent in bellapr¬
pere. tam̃ erant qui&e ꝓpt̃ illud oraculũ ext̃nos optateduces
QUISDRUS INPRAUDE. Inpericulũ. haenĩ iniure lectũẽ Fraudierit
illares idẽpericulo. DURΑΡΟTENTIANRΑ̃. Adillud respiẽ sinullaẽ
regioteucris quãd&tua coniunx dura. NUBIB: IRIS. ꝓp̃ illud. autatã
possumꝰ soluere. paria opponimꝰ. qđ nunc iunofac̃. Nã negareñ potest
nec soluere. qr obsident᷑ troiani. Vndedic̃ hoc indignũẽ troianos obsider
aliena eos matrimonia p̃ripere dignũẽ. Sic inbucolicis. Dic quib inti¬
inscriptinomina regũ. PIlVN AuTS. Cõparat genus turni cũ eneae. d¬
illi quastus pat̃. ATRAFACE. Seuobello. & estbelli definicio. peñifa

Expanded text:
PVERO SVMMAM BELLI exaggeratio est ab aetate. TYRRHENAMQVE FIDEM inire societatem cum inimicis gentibus Turno: aut certe disrumpere foedera, quae Turnus cum Tyrrhenis inierat. Sciendum sane Turnum auxi- liorum causa ad Mezentium confugisse. GENTES QVIETAS nam licet vellent in bella prorumpere, tamen erant quietae propter illud oraculum «externos optate duces». QVIS DEVS IN FRAVDEM in periculum: ita enim in iure lectum est «fraudi erit illa res», id est periculo. DVRA POTENTIA NOSTRA ad illud respicit «si nulla est regio Teucris quam det tua coniunx dura». NVBIBVS IRIS propter illud «aut actam possumus solvere, paria opponimus. quod nunc Iuno facit: nam negare non potest nec solvere quia obsidentur Troiani: unde dicit, hoc indignum est, Troianos obsideri, aliena eos matrimonia praeripere dignum est. sic ininscripti nomina regum». PILVMNVS AVVS comparat genus Turni cum Aeneae, dilli quartus pater». ATRA FACE saevo bello. Et est belli definitio: non enim
Abbreviated transcription (Latin):
SEUFATITALŨ C̃C̃ F̃. Siue malo fato it alorũ obsident᷑ castratroiana. si
troianimalo errore. & sinistris monitis aditaliã uener̃. neminẽ absal
Vndȩꝓpt̃ amphiboliã distingue. Italũ. &infer castraobsidione teneris
scilic& troianorũ. Ipsienĩ obsident᷑ uitali. SOLVo. Absoluo. Nãas
in ꝑtulit. MONIT SINISTRIS. ꝓpt̃ casandrȩ impulsus furias. EXOR
ad uerbiũ lociest. VAllis. intrauallos. Id fustes fossarũ qui ualliuaas
Nãmunitio ipsa uallũdr̃ Neutralit̃. Ethoedicit tenebant᷑ troiani inta
uallos quos ipsi posuerant Neeorũ castra facile inrũperent rutuli ¶¬
lũ enĩ modo Nobsidentiũ sed obsessorũ debemus accipere. NECSESI
FVCE. fugamiserrimũ &ultimũ p̃sidiuẽ. Tam̃ &iam hoccarebant. I¬
VS IMBUASIDES. Imbrasifilius ICITΛΟΝIVS. Ic&aonis filius exu¬
ri& atesyllabarũ quȩ siuit ornatũ. Nã patronomica. aut indes. aus

Expanded text:
SIDIONE TENENTVR sive malo fato Italorum obsidentur castra Troiana, sive Troiani malo errore et sinistris monitis ad Italiam venerunt, neminem absolvo: unde propter amphiboliam distingue ‘Italum’ et infer ‘castra obsidione tenentur’, scilicet Troianorum; ipsi enim obsidentur, non Itali. SOLVO absolvo: nam aphaeresin pertulit. MONITIS SINISTRIS propter «Cassandrae inpulsus furiis». EXORSA adverbium loci est. VALLIS intra vallos, id est fustes fossarum, qui valli vocantur: nam munitio ipsa vallum dicitur neutraliter. Et hoc dicit: tenebantur Troiani intra vallos quos ipsi posuerant, ne eorum castra facile inrumperent Rutuli. Vallum enim modo non obsidentium, sed obsessorum debemus accipere. NEC SPES VLLA FVGAE fuga miserrimum et ultimum praesidium est, tamen etiam hoc carebant. IMBRASIDES Imbrasi filius. HICETAONIVS Hicetaonis filius. Erietate syllabarum quaesivit ornatum: nam patronymica aut in 'des' aut in
Abbreviated transcription (Latin):
adẽnũ missa intellegerẽ. Nec nos moueat ordo conuersus. Solent eñigra¬
uona inprincipus &in fine. secundũ astẽr& horicã poni Nudis: ꝓnub̵.¬
Quae iun o p̃tinferos introunorũ ꝑniciẽ mouerat: SEERINIMSA. AC
torũ liberipatris matres egerat infurorẽ. Suꝑ iIptAIO. Deimperio.
u multa suꝑprumo rogitans. ẽ aut̃ ueretunda p&itio & obliquaꝑquã
magna ioui inuidia cõmouet᷑. SPERAUIN ISTA. Absolutedix̃ CIUNX¬

Expanded text:
ad Turnum missam Irim intellegere: nec nos moveat ordo conversus, solent enim graviora in principiis et in fine secundum artem rhetoricam poni. nubquae Iuno praeter inferos in Troianorum perniciem moverat. SVPERIS INMISSA ac ationem sacrorum Liberi patris matres egerat in furorem. SVPER IMPERIO de imperio, ut «multa super Priamo rogitans». Est autem verecunda petitio et obliqua, per quam magna Iovi invidia commovetur. SPERAVIMVS ISTA absolute dix
Abbreviated transcription (Latin):
beniuolentiatua. ut orantes pacẽ ueniãq p̃cantes. Itẽ. exorat pes
duiui. Ergo pacebeni uolentia suffragio. Dicendo autt̃. si aditaliã sinci
rũ uoluntatẽ uener̃. dent poenas. ostend statũ eẽ ab solutũ. Idui
NUMINE TNOES. Silepsis ꝑgenusest. IuANT Precata. luant iđ abs
netenet᷑ obnoxius. poenaeũ apristina liberat obligatione. Ctraluo poeu
si dixeris. p̃ ꝓcead quarepoena soluat᷑. Tam̃ auccantas licent ista confunu
uolumus fieri. Nãidagit uenus hocloco ut iuppit̃ magis prestelas¬

Expanded text:
benevolentia, ut «orantes pacem», «veniamque precantes», item «exorat pacem benevolentia, ut «orantes pacem», «veniamque precantes», item «exorat pacem divum»: ergo ‘pace’ benevolentia, suffragio. Dicendo autem, si ad Italiam sine deorum voluntate venerunt, dent poenas, ostendit statum esse absolutum. INVITO NVMINE TROES syllepsis per genus est. LVANT PECCATA ‘luant’ id estcrimine tenetur obnoxius, poena eum a pristina liberat obligatione. Contra ‘luo poenam’ si dixeris, non procedit qua re poena solvatur: tamen auctoritas licenter ista confundit nolumus fieri: nam id agit
Abbreviated transcription (Latin):
ibusiue& muros & munim̃ta omĩa aggerẽdicimꝰ. sic̃ modo aggerib
iuerorũ ꝓmunim̃tis. MOLAORU. ꝓmurorũ antiquẽ. Nãueteres
Nincẽ& punica regnauides. Cũ poenos ubiq legerim. Hoc autẽfacit
eatographia quȩcanã quanos .u. habemus. illidyptongon habent .ox.
etideoputar̃ possȩꝓhaclittera lic& non eundẽ drptongomponi. INUIS¬
uint. implent & inundare faciunt. IEUARIOBSIDIONESINES LI¬
uap̃. atquinonẽ uenturus. Vnd eaccipiamus uenerẽ nonquasi deã
loqui sed quasiunã detroianis ut in primo unius obirã ꝓdimur. Itẽ.
celiquib annuis arcẽ. pecfutura ignorareuideitur: AtToł autẽ arpis
sic dix̃ ut cumas cuboicas. Nãdeaetholia diomedes uenit qͥar pos
iapulia collocaurt. MEAVVLNERA AESTASNT. UtpOssIMIterÃ
uulnerari. DESOROR. expecto sustineo SISINE PACETVA Siu

Expanded text:
abusive et muros et munimenta omnia aggerem dicimus, sicut modo ‘aggeribus abusive et muros et munimenta omnia aggerem dicimus, sicut modo ‘aggeribus moerorum’ pro munimentis. MOERORVM pro ‘murorum’ antique: nam veteres hinc est et «Punica regna vides», cum Poenos ubique legerimus. Hoc autem facit orthographia Graeca: nam quam nos ‘u’ habemus, illi diphthongon habent ‘ου’: et ideo putarunt posse pro hac littera, licet non eandem, diphthongon poni. INVNDANT implent et inundare faciunt. LEARPIS atqui non est venturus: unde accipiamus Venerem non quasi deam loqui, sed quasi unam de Troianis - ut in primo «unius ob iram prodimur», item «caeli quibus adnuis arcem» -, ne futura ignorare videatur. ‘Aetolis’ autem ‘Arpis’ sic dixit, ut Cumas Euboicas: nam de Aetolia Diomedes venit, qui Arpos in Apulia collocavit. MEA VVLNERA RESTANT ut possim iterum vulnerari. DEMOROR expecto, sustineo. SI SINE PACE TVA si sine tua
Abbreviated transcription (Latin):
plorore addiem festũ non proceđ. CANs. ad augendã inuidiã ac
cernis: Acsidicer&. Nonest opus rationecũ troianorũ miserias cons¬
picias : INSULTENT RUTULI: ꝓpt̃ illud. interea rutuli portis circã
QuIS. ꝓpt̃ illud. Vigintilectis equitũ comitatus. Nãcastra pĩeques
rruperat. SE c̃oΟΜΑatE ad illud respic̃. Hicmars omnp̃s animũ
uiresq latinis addidit. RVAT inruat. CAVSAIΟEΝIΑ magnainui¬
sia. Scimus enĩ ultimũ eẽp̃sidiũ in castracon fugere & hostilẽ imp&cũ
plerũq differre. sic̃ factũe inbello troiano: Modo ergodic̃ ad aptã ẽe
diã hanc pastẽ miseri cordiae. Si qͥdẽintramuros hostis insultat. QuIN.
quin &iam. IysIs. in ipsis aggerib aut inmunitionib sedabusiue
inmuris. Ideoquia sup̃dix̃ ignaros. deindemmuris mastemq cientes.
AoGTRIB. agger ꝓpriedr̃ terrailla queuallo facto ꝓpius ponit᷑. Sed

Expanded text:
ploro te ad diem festum’ non procedit. CERNIS ad augendam invidiam ait ploro te ad diem festum’ non procedit. CERNIS ad augendam invidiam ait ‘cernis’, ac si diceret, non est opus narratione, cum Troianorum miserias ipse conspicias. INSVLTENT RVTVLI propter illud «interea Rutuli portis circum EQVIS propter illud «viginti lectis equitum comitatus»: nam castra non eques irruperat. SECVNDO MARTE ad illud respicit «hic Mars armipotens animum viresque Latinis addidit». RVAT inruat. CLAVSA MOENIA magna invidia: scimus enim ultimum esse praesidium in castra confugere et hostilem impetum plerumque differre, sicut factum est in bello Troiano. Modo ergo dicit ademptam esse etiam hanc aram misericordiae, siquidem intra muros hostis insultat. QVIN quinetiam. IPSIS in ipsis. ‘Aggeribus’ autem munitionibus, sed abusive. Et in muris ideo, quia supra dixit «ignaros deinde in muris Martemque cientes». AGGERIBVS agger proprie dicitur terra illa quae vallo facto propius ponitur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tes uenerẽ agere. statuabsolutiuo. cũ dic̃ iunoni. causa fuisti perieau¬
lorũ his quib: italiã fata concesserant: lunonẽ uero nitistatu relat
uo ꝑqueostend troianos Nisuacausa laborare sedueneris. o aĩ.
hrex. Etbene in principiis fauorẽsibi arce conciliat: HOMINUDI
phisicos. alterã secundũ mathematicos. Namdiuũ pocestas ẽ. quia
ipseẽ aether. quielementorũ possid& principatũ. Hominũ uͦ idoo
quiabonaiouis inradiatio honores hominib tribuit: Aeternaautẽ
porestatis adiecit ꝓpt̃ aliorũ numinũ discrouionẽ. Namlegimus
fuisse: NaO. aliuo ouiosit. Ac sidicer&. cũ peneom̃s dii in fauorer
iunonis concesserint. Naenim coniunctio. ostenđ ea hanc habuisse o¬
gitationẽ. IUPLORAAE. Implorareẽ auxiliũ cũ miseratione deposos
Quarationebenedicimꝰ implorote ut miseroferas auxiliũ. Etra: in¬

Expanded text:
tes Venerem agere statu absolutivo, cum dicit Iunoni ‘causa fuisti pericutes Venerem agere statu absolutivo, cum dicit Iunoni ‘causa fuisti periculorum his quibus Italiam fata concesserant’; Iunonem vero niti statu relativo, per quem ostendit Troianos non sua causa laborare, sed Veneris. O PATER tque hominum rex'. et bene in principiis favorem sibi arte conciliat. hominum d unam rem secundum physicos, alteram secundum mathematicos. nam divum potestas est, quia ipse est aether, qui elementorum possidet principatum; hominum vero ideo, quia bona Iovis inradiatio honores hominibus tribuit. 'aeterna' autem 'potestas' adiecit propter aliorum numinum discretionem: nam legimus fuisse. NAMQVE ALIVD QVID SIT ac si diceret, cum paene omnes dii in favorem Iunonis concesserint: ‘namque’ enim coniunctio ostendit eam hanc habuisse cogitationem. IM- PLORARE implorare est auxilium cum miseratione deposcere, qua ratione bene dicimus ‘imploro te ut misero feras auxilium’; contra ‘im
Abbreviated transcription (Latin):
Raccep̃ iura fecialia ꝑquȩ bellũ indicebat᷑ hocmodo. Sicut &iam
lealbanis retulit liuius. Nãsiquando homines uel animalia
abaliqua gente rapta ẽent populo romano cũ fecialib: iđ sacer¬
btib qui faciendis p̃s̃ focderib ꝓficiscebat᷑ etiã pater patratus.
cantefines stans clarauoce dicebat᷑. bellicausa. Et nolentib res
ir pater patratus. aut kaepo hocest sorte: pãꝑbellicã sortẽ
nuadebant agros hostiũ. unde&clero nomoe dicunt᷑ grecequii ure
ꝓrtiunt᷑ bona defuncti. Flacitũ. Mihiscilic&. IuPΡIT̃ HECAuC̃
labet ꝑsonarũ considerationẽ ut superiorib ꝑsonis d&breuilo¬
quiũ. &econtra inferiorii potestati. ꝓlixã orationẽ. Vndeait de
enere. ATNVEN AUREACTRA PAUCARIF. It̃ dido quasi regina
diusũ in exemplo ẽtrauersiarũ hasduas posuer̃ allocutiones. dicen¬

Expanded text:
accepit iura fetialia, per quae bellum indicebatur hoc modo, sicut etiam accepit iura fetialia, per quae bellum indicebatur hoc modo, sicut etiam de Albanis retulit Livius. Nam siquando homines vel animalia ab aliqua gente rapta essent populo Romano, cum fetialibus, id est sacerdotibus qui faciendis praesunt foederibus, proficiscebatur etiam pater patratus et ante fines stans clara voce dicebat belli causam, et nolentibus res tur pater patratus, aut a κλήρῳ, hoc est sorte: nam per bellicam sortem invadebant agros hostium: unde et κληρονόμοι dicuntur Graece qui iure sortiuntur bona defuncti. PLACITVM mihi scilicet. IVPPITER HAEC PAVCIS habet personarum considerationem, ut superioribus personis det breviloquium, e contra inferiori potestati prolixam orationem, unde ait de Venere ‘at non Venus aurea contra pauca refert’. Item Dido quasi regina ndi usum, in exemplo controversiarum has duas posuerunt adlocutiones, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
odia insequebant᷑ bello troianos qđ &iã sequentes iouis al¬
tiones manifestius indicant. FERRŨO LACESSERE. ꝓfem
lacessere NEACESsITETẼP. Nolitebellorũ tẽprã preoccupas
Etbenesatis fac̃ uxori. cũmꝑhibitione. Signific̃ aut̃ bellũ
cũ secundũ qđ hannibal ingressus italiã apud cannasui ci
omnẽ populi . r̃. deleũ exercitũ. olĩ. quandoq alsius¬
alpes quas patefecit ñsibitantũ sedomnib gentib quae secundũ
catonẽ ediuiũ muriuice tuebant᷑ italiã. Quas hannibal post
bellũ hispaniae quȩ xui anñ c̃fec̃ acetorup̃. Iuuenał. &montẽ
rup̃ accto. Deniq locaipsaq̃rup peninȩ alpes uocantur AES
RIUISSELICEBIT. Clargationẽ exercere hocẽ ꝑfeciales bellũ
indicere: Nam ancus mancus. cũ uider& populũ . r̃. ardentẽ a more
pellurũ. Et plerũq inferre bella gentib pulla iusta extante
tatione. et exinde pericula recreari misit ad gentẽ aequiculanã.

Expanded text:
oc etiam bello Troianos: quod etiam sequentes Iovis allocutiones manifestius indicant. FERRVMQVE LACESSERE pro ‘ferro se lacessere’. NE ARCESSITE, TEMPVS nolite bellorum tempora praeoccupare. Et bene satis facit uxori cum prohibitione. Significat autem bellum Punicum secundum, quo Hannibal ingressus Italiam apud Cannas, viomnem populi Romani delevit exercitum. OLIM quandoquAlpes’, quas patefecit non sibi tantum sed omnibus gentibus, quae secundum Catonem et Livium muri vice tuebantur Italiam: quas Hannibal post bella Hispaniae, quae XVII annis confecit, aceto rupit: Iuvenalis «et montem rupit aceto». Denique loca ipsa quae rupit, Poeninae Alpes vocantur. RES RAPVISSE LICEBIT clarigationem exercere, hoc est per fetiales bellum indicere: nam Ancus Marcius cum videret populum Romanum, ardentem amore bellorum, et plerumque inferre bella gentibus nulla iusta extante ratione, et exinde pericula procreari, misit ad gentem Aequiculanam et
Abbreviated transcription (Latin):
naliã. Ct. iđ phibuerã italiã contra troiañ bella suscipere:
ait in primo. Tnaq transierint rutulis hibna subactis. Il
omĩs italia in bella cõmota iunonis inftnctu qđ & allecto pri¬
sit. ut finitim̃ bella ferã rumorib urb. Et iuno pollicitae
significat: QUECONTRAUTTITŨ DISCORDIA. In prohbition
et sic dix̃ uetitũ. ut ȩquũ. undeẽ & seruantissimꝰ aequi. Sant¬

Expanded text:
id est prohibueram Italiam contra Troianos bella suscipere. Atqui  aut certe quia ait in primo «ternaque transierint Rutulis hiberna subactis». Ilnc autem omnis est Italia in bella commota Iunonis instinctu, quod et Allecto promisit, ut «finitimas in bella feram rumoribus urbes», et Iuno pollicita est se significat. QVAE CONTRA VETITVM DISCORDIA prohibitionem meam. Et sic dixit ‘vetitum’, ut
Abbreviated transcription (Latin):
canius. Hoclinius dic̃ & cato mnoriginib Ttbõ Hoclo corelũ gla¬
diũ dix̃ c longien dine unde&s mustel& dr̃ quafimus longus. Ielum
cutẽ posuisse y gladio illud signific̃ qđ infert paulop c̃ surgi
Sello gtqlio ⁊ieN duo diẽ & bellũ finiripotunt omnib
nt emptis Agens pentris tuiss& extinetie octiso ascans sa pant¬

Expanded text:
ius dicit et Cato in originibus. TELVM hoc loco ‘telum’ gladium dixit a longitudine: unde et mustela dicitur, quasi mus longus. Telum autem posuisse pro gladio illud significat, quod infert paulo post «consBELLO GENTIQVE FVISSET duo dicit: et bellum finiri potuit omnibus interemptis, et gens penitus fuisset extincta occiso Ascanio, a
Abbreviated transcription (Latin):
ttulo u uicuii Otend alibi et dictus cornistab sacerhit c̃ acd aram
Looties enin iuctima reluclabatur ostendebar st im pbari. lucanus
discussa fugabara taur luuencum autẽ setundum roma nes derimo¬
nies didt̃ qut iou detauro nonim molabatur Ttocia intcerto diximus
nisicumtrium phs notuite suo oecaurium fiebat Qod tamen ideo ad¬
missumest quia nontantum ioui seda: alusdus quibello prȩsunt
sacri si cabatir ad uali saoile ltaenimuictimȩ ornan consucuerant

Expanded text:
turum victimam ostendit; alibi «et ductus cornu stabit sacer hircus ad aram»: quotiens enim victima reluctabatur, ostendebat se inprobari; Lucanus «discussa fugit ab ara taurus». ‘Iuvencum’ autem secundum Romanas caerimonias dixit: nam Iovi de tauro non immolabatur, ut etiam in tertio diximus, nisi cum triumphi nomine suovetaurium fiebat, quod tamen ideo admissum est, quia non tantum Iovi, sed et aliis diis, qui bello praesunt, sacrificabatur. AVRATA FRONTE ita enim vict
Abbreviated transcription (Latin):
dineleẽ sema prepdsitionẽ ut scꝗuit᷑ pulcherrimus astur asture¬
uat TOTIOTION pepresentib ducib turnus tot stroeges fecisse
qđ deinde scilic& decastris quo fugi&sis ulterius & hocest melius
unde & sequitur epocalios u Et sicẽ dictũ post cogitationẽ
qđ de inde sicut t̃rent̃ dix̃ Quidigit᷑ faciã tnhono ae sidicer&
moriaelis & bene tentatio cum supra dixerit rutulũ in medio ũ
titudinẽ posse sed hoc iuppit̃ uasuit HATO UOLLIA IUSCAFEI¬
Tt Melius quã homerus hunt locũ executus e Saluo enĩ sensu
uita. uit& fabulosa. & uilia nam ille ipsas minas exequitur
Ergo quia numinis est desertus auxilio telis obruit᷑ lucanus

Expanded text:
ema per repetitionem, ut «sequitur pulcherrimus Astur, Astur evat τὸ πρέπον, ne praesentibus ducibus Turnus tot strages fecisse ‘quo deinde?’. Scilicet, de castris quo fugietis ulterius? Et hoc est melius. Vnde et sequitur «quos alios muros». Et sic est dictum post cogitationem «quo deinde?». Sicut Terentius dixit «quid igitur faciam?». VNVS HOMO ac si diceret ‘mortalis’. Et bona attenuatio, cum supra dixerit «Rutulum in medio non titudinem posse, sed hoc Iuppiter vetuit. HAVD MOLLIA IVSSA FERENTEM melius quam Homerus hunc locum exsecutus est: salvo enim sensu vitavit et fabulosa et vilia; nam ille ipsas minas exsequitur. ERGO quia numinis est desertus auxilio. TELIS OBRVITVR Lucanus
Abbreviated transcription (Latin):
udes ubere mactris ducere quiuexat uts enti cobon corni
Utenim &iã supre dixinius que sinistra nob uidentur intuemnabu
elum illi dextra sunt n qđ sinistrabona sunt sed qđ dextra caelinob
si nistra sunt Soũo ua  A. Simulatq cognouit augurium e ttg melius
non sine raetione ponter podȩ Nammodo hunc ideo in capite dict
eẽ ꝓcossum qr cum̃ supͣua ni loquũ intro duxerat & supbu qđ uitio cap¬
tiscuenit Norãt attollens uacuum plus nimio glorice ueruoem. Sichomes̃
ua quia cum stuitum induxerat lt̃ deachilledic noaaccoberaxiaaere.¬

Expanded text:
 cornu». ut enim etiam supra diximus, quae sinistra nobis videntur, intuentibus caelum, illic dextra sunt; non quod sinistra bona sunt, sed quod dextra caeli nobis sinistra sunt. SONAT VNA F. A. simul ut cognovit augurium. ET FVGIT melius non sine ratione ponunt poetae: nam modo hunc ideo in capite dicit esse percussum, quia eum supra vaniloquum introduxerat et superbum, quod vitio capitis evenit, Horatius «attollens vacuum plus nimio gloria verticem». Sic Homerus α, quia eum stultum induxerat. Item de Achille dici
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ qđ hic ad hominũ transtulit. ille enĩ ait. Iti¬
Ne fas ñ ẽ. Nec egosio ut uincerẽ ueni. Hoc ẽ ñ cũla
pacto atelausus recessit utuitã requirã. Foedera autꝰ
pepigit ꝑtrans lationẽ dix̃ iđ ñ sic pugnauit lausis
ut illũ uitȩ relinquer& desideriũ. VTNIA. Benefo
ut or antes ueniã. HUNCORO DEFENDE FURORT
Inimicorũ irã post fata sȩui re cupientẽ. Defende
autẽ ẽ phibe uidũ teneras defendo a frigore mistos
& bene p&it abȩnea. qđ scit eũ ultro concedere ut pn¬
bauit infilio poitautẽ non deeius pieiate dubrtans
sedtimens irã suorũ. HAVDINSCIVS Litotes figus
Ñ enĩ dic̃ p̃ignarus. sedex peotans omnib uotis
t munera nec sꝑno. iđ libent accipio Inhac aũ figuro¬

Expanded text:
dictum, quod hic ad hominem transtulit: ille enim ait πικρnefas non est, nec ego sic ut vincerem veni, hoc est cum pacto a te Lausus recessit, ut vitam requiram. ‘Foedera’ autem ‘pepigit’ per translationem dixit, id est non sic pugnavit Lausus, ut ullum mihi vitae relinqueret desiderium. VENIA beneficium, ut «orantes veniam». HVNC ORO DEFENDE FVROREM inimicorum iram et post fata saevire cupientem. ‘Defende’ autem est prohibe, ut «dum teneras defendo a frigore myrtos». Et bene petit ab Aenea, quod scit eum ultro concedere, ut pbavit in filio: petit autem non de eius pietate dubitans, sed timens iram suorum. HAVD INSCIVS litotes figura: non enim dicit ‘non ignarus’, sed expectans omnibus votis, ut «munera nec sperno», id est libenter accipio. In hac autem figur
Abbreviated transcription (Latin):
lis ꝑ dux glcdiũ multo cruore purpureũ Alu multa morte recepit
ut sit edux̃ gladiũ cũ multo cruore Etsic infer pur pureã uomit ille
animã secundũ eos qui animẽc sanguinẽ dicunt atctꝑ edux̃ Uthastãq
receptat ossib. herentẽ UINA HT FER ꝓ priȩ que paulo ante pota¬
uerat hic ꝑUNTo ꝑERUID Scilic& curialus qui scuiebat latenter ut sit
surto nocturno ꝓelio. Nam fures ideo dietisunt qđ furuo idem
nigro tem pore furta committunt Aut reuera furto feruđ qr
me sapigaleã sustulit. ram netis faleras aelicalos Non solutos
ne optimeligatos Loxi Ninica ꝓ uiltix. poftã Ex hauS¬
TŨ SALISt Bene ex haustũ ut ostendit. eos auidos cedis fuisse
cruoris hostilis dia facła ꝓ horł Uthecego uasta dabe & latote

Expanded text:
lis: ‘eduxit gladium multo cruore purpureum’. Alii «multa morte recepit», lis: ‘eduxit gladium multo cruore purpureum’. Alii «multa morte recepit», ut sit: ‘eduxit gladium cum multo cruore’, et sic inferunt «purpuream vomit ille animam» secundum eos qui animam sanguinem dicunt. RECEPIT eduxit, ut «hastamque receptat ossibus haerentem». VINA REFERT proprie, quae paulo ante potaverat. HIC FVRTO FERVIDVS I. scilicet Euryalus, qui saeviebat latenter, ut sit ‘furto’ nocturno proelio: nam fures ideo dicti sunt, quod furvo, id est nigro tempore furta committunt. Aut re vera ‘furto fervidus’, quia Messapi galeam sustulit, Rhamnetis phaleras. RELIGATOS non solutos,ne optime ligatos. LVX INIMICA proditrix. POENARVM EXHAVSTVM SATIS EST bene ‘exhaustum’, ut ostendat eos avidos caedis fuisse et cruoris hostilis. VIA FACTA PER HOSTES ut «haec ego vasta dabo et la
Abbreviated transcription (Latin):
lene peslt ostendit ꝑ traensitũ fecti pecessitatẽ nulla peritiec posse
de pelli. Caut̃ homeri uersus. It utat P assim fortuitu neglegent᷑
PbuT opprimit SOBIΡSISTOIS. Circa ipsos. ꝓENDENTIA
Quasi ebriorũ SiNCULLans łt Cũ singulta animã efflcentẽ ploti¬
ualo st n Pro plurimũ DtO. gino. somno. Pogilia EB ꝑturbars
ccccipiunt. mutũ fremit deleone Qđsidixeris uacat metu. liictis¬
sus tlipst ꝑfua Exemplo nisi SINE NOUINE PLEST Bene ex pressit
& bellatoris. periuam & tironis in consideratã auiditatẽ Nam
nisus reges int̃emit. Euri alus sȩuit inblebẽ Salustius. Ftinsolen¬
tia auidius male fecciendi Sine nomine aũ dix sineglorice
quorũ ꝑhumilitatẽ p̃s̃ omnib: nota nomina MOETHU TICILAUIT
hoc lo coñtantũ ro ethitimor sed nisi audatia cõ ꝓbatur EXUULIa¬
NONłE RECEPPONPORETS. Multi hic distinguunt ut sit sensusta¬

Expanded text:
. ostendit per transitum fati necessitatem nulla peritia posse . ostendit per transitum fati necessitatem nulla peritia posse depelli. Est autem Homericus versus. TEMERE passim, fortuito, neglegenter. PREMIT opprimit. SVB IPSIS EQVIS circa ipsos. PENDENTIA quasi ebriorum. SINGVLTANTEM cum singultu animam efflantem. PLVRIMA LVSERAT pro ‘plurimum’. DEO vino, vel somno. PER OVILIA TVRBANSaccipiunt «mutum fremit» de leone, quod si dixeris, vacat ‘metu’. INCENSVS ET IPSE P. exemplo Nisi. SINE NOMINE PLEBEM bene expressit et bellatoris peritiam et tironis inconsideratam aviditatem: nam Nisus reges interimit, Euryalus saevit in plebem; Sallustius «ex insolentia avidus male faciendi». ‘Sine nomine’ autem dixit sine gloria, quorum per humilitatem non sunt omnibus nota nomina. RHOETVM VIGILANTEM hoc locoMORTE RECEPIT PVRPVREVM multi hic distinguunt, ut sit sensus ta
Abbreviated transcription (Latin):
boũ stratisq iuuencis laome dontiade galta pio ꝑubł altł altaenim
sunt explorantũ sicut &iã homerus ostendit pͥuor̃ Gȩnetiuus hic ue
n ab eoqđ ÷ hic primores. sic̃ hiꝓceres quorũ nominũ nominatiuus sin¬
gularis p̃ in uenitur lice dicam huius primoris. huius ꝓceris uoł
Aut cũ uotis aut ꝓreditu facientes FENUBISUS IRBI LADON Ut Ipse
partẽ uolucres dis ꝑsit in auras castrac inimica. nontantũ hosti¬
lia sed et ꝑniciosec Nam cum dolore dictuẽ ininuea unde scilic&
redituri non erant qđ ex sequentib comꝓbectur Dicendo enim.
multis tecmen aente futuri exitio ostenđ ꝑnitio sec c̃ẽ Ecestrec quȩ
ipsis mortẽ fucrant cellactura INΑSΙNtL Ua sccuini scilic& inqui¬
explorctores qđ uolunt plerũq nutu. plerũq sibilo significant
AUDENDŨ DEXTuA Quia audemus &cursu & animo hacit᷑
tl ꝑhostium cedẽ & audaciã nram hECEGO UASLA DABO
Dequib dixit corpora fusec uident SEDN ATGU NIO POLEIT DE PEL¬

Expanded text:
boum stratisque iuvencis, Laomedontiadae». GALEAM FIDVS P. A. aliae enim sunt explorantum, sicut etiam Homerus ostendit. PRIMORVM genetivus hic ve est ‘hi primores’, sicut ‘hi proceres’: quorum nominum nominativus singularis non invenitur, licet dicamus ‘huius primoris, huius proceris’. VOTIS aut cum votis, aut pro reditu vota facientes. ET NVBIBVS INRITA D. Vt ipse «partem volucres dispersit in auras». CASTRA INIMICA non tantum hostilia, sed et perniciosa; nam cum dolore dictum est ‘inimica’, unde scilicet redituri non erant, quod ex sequentibus comprobatur: dicendo enim «multis tamen ante futuri exitio» ostendit perniciosa esse castra quae ipsis mortem fuerant adlatura. VINA SIMVL vasa vini, scilicet in quiexploratores quae volunt, plerunque nutu plerumque sibilo significant. AVDENDVM DEXTRA quia audemus et cursu et animo. HAC ITER EST per hostium caedem et audaciam nostram. HAEC EGO VASTA DABO de quibus dixit «corpora fusa vident». SED NON AVGVRIO POTVIT D. P
Abbreviated transcription (Latin):
I  Ne ciade aususc ita ponert ablatuum. quit sua p̃ dx mus adiunt
tos. qec dũ agnitionis a missen notas Excis ioiuunio. adoi
uto uilulalo. impatienti ufemineo prȩde & sploliorum
ali plent artis rahorite cũ pene om̃s pasdes habia demise cordia
iuistilinquere. cumpius esses aFꝑAui x atNUAVchies. sico
raiiuant apud miciores funeras dicebant cas ad quas funus
ptine ut sororẽ maetraen nam p̃fice te ut sup dxeuin nter
panctus principes. pondoloris Fune ras autem diceba nt qua
nsunercas ad quas ꝑtin& funtus ECN LACER DiLaMatum
stlnuero nã fumus ꝓ ca dauere posuit Sig ł pit lindiqua
qͥ enĩ in ꝓpͥesalucis despẽrectione ereduniuer sagcia
ericordie genus ẽ simc &ĩã iratus interimas. Qundo a¬
iti u cauita łlinc tran xillum colorem iuue nalis quo d fa¬
cimus dignum tam longo admniserat aeuo. lon peor uis pitis¬
it antẽ ea in fracte pune ca ꝑmen tor pent Ut tur nus ut in¬

Expanded text:
 sed ideo ausus est ita ponere ablativum, quia, ut supra diximus, apud tus necdum agnitionis amisissent notas. EXCVSSI MANIBVS RADII NEO VLVLATV ‘inpatienti’, ut «femineo praedae et spoliorum ali plena artis rhetoricae: nam paene omnes partes habet de misericordia tuisti linquere solam, cum pius esses. ADFARI EXTREMIS Anchises «sic o am apud maiores funeras dicebant eas ad quas funus pertinet, ut sororem, matrem; nam praeficae, ut et supra diximus, sunt planctus principes, non doloris. Funeras autem dicebant quasi funereas, ad quas pertinet funus. FVNVS LACERVM dilaniatum cadaver: nam ‘funus’ pro cadavere posuque enim in propriae salutis desperatione credit universa etiam sericordiae genus est, si me etiam iratus interimas. QVANDO ALITER N. C. A. VITAM hinc traxit illum colorem Iuvenalis «quod facinus dignum tam longo admiserit aevo?». TORPENT INFRACTAE antea infractae, nunc tamen torpent, ut «Turnus ut in
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si tara ꝓraro accipiendũ ut sit rara lucebat. herb seilies in ai¬
quib locis inter uenientib Siducebat intellegimus intercalles
petorũ ra rã fuisse semitã hocẽ hominum uiam. ⁊t nialũia¬
ptoiouł impedioce dicimꝰ ꝑcc cusatiuum & casus mutari nonpo¬
test pisi decrahas uerbum ut dicas im pedimentom̃ẽ Sciendũsa¬
ne multas conferri incurialũ excusctiones. NIS NABIT

Expanded text:
 pro ‘raro’ accipiendum, ut sit ‘raro lucebat’, herbis scilicet in aliquibus locis intervenientibus. Si ‘ducebat’, intellegimus inter calles pecorum raram fuisse semitam, hoc est hominum viam. EVRYALVM INPEDIVNT ‘inpedio te’ dicimus per accusativum, et casus mutari non potest, nisi deseras verbum, ut dicas ‘inpedimento mihi es’. Sciendum sane multas conferri in Euryalum excusationes. NISVS ABIT
Abbreviated transcription (Latin):
ma fortunce labori: orat uolui lt gelli. pcerrat eñi nontan¬
tisminimiticias sed &iã xtrema bellorum. pẽt ore suntex¬
tremitates Taista. Turres huius modicẽ ad munitinem
ciuutatum & in secuncolegimus Sedhe plerumq mobi¬
fauia apia affectate debuitenim dicere cefstre aut feecem
Aut malleolum non flammã goe ꝑloaiua. t oliscens ai
seđ quos exeđ cedherendo. MAloRũ uIELlt Fergã Honestis

Expanded text:
rimo Fortuna labori». ORAS EVOLVITE BELLI narrate non tantum initia, sed etiam extrema bellorum: nam orae sunt extremitates. TVRRIS ERAT turris huius modi esse ad munitionem civitatum et in secundo legimus; sed hae plerumque mobiFLAMMAM ADFIXIT adfectate: debuit enim dicere ‘adfixit’ aut facem aut malleolum, non flammam. QVAE PLVRIMA V. gliscens et sed quos exedit adhaer