comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
piscicłos. aut cadauer. qd̾ ab aqua iam putͥdum
⁊ madidum eiectum fu̾it foras. nam in aqua in¬
gredi timet. qͥa natare nescit. nͨ dat oꝑam ut
discat. dum mortuis eadau̾sb delectatur.Ideo
ñ potest in altitudinẽ aquam ingredi. uͥ mundi pis¬
cicłi demorant᷑: ut inde sibicapiat cibũ. s semꝑ de
foris oberrans circũit. refugiens puriores ꝙ. altissi¬
mas aqͣs. unde possit mundꝰ uiu̾e. Ibiais nili flu¬
minis. que semerip̃am purgat rostͦ manũ aꝗͣ fun¬
dens. ħ serpentium oua uesc̾itur. gͣtissimã ex eises¬
cam nidis suis deportans. Ibiscus herba mollis. Ibis

Expanded text:
pisciculos aut aliquod cadauer, quod ab aqua iam putridum uel marcidum eiectum fuerit foras. Nam in aquam ingredi timet, quia natare nescit; nec dat operam ut discat, dum mortuis cadaueribus delectatur. Ideo non potest in altitudinem aquae ingredi, ubi mundi pisciculi demorantur, ut inde sibi capiat cibum; sed semper foris oberrans circuit, refugiens puriores et altissimas aquas, unde possit mundus uiuere. minis, quae semetipsam purgat, rostro in anum aquam fundens. Haec serpentium ova vescitur, gratissimam ex eis escam nidis suis deportans. Meropes eos
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Grando appellata. qd̾ forma eius granoꝵ
similitudinẽ hãt. hec autẽ uentoꝵ rigore du¬
ratur in nube. ac solidatur in niue. ruptoq a-¬
gulatur. Aque enim nubuim. rigore uentoꝵ¬
glaties ip̃a partim frigore uentoꝵ ꝯminita
infragmime partim solis uapore solłta frustͣ¬
tim ad t̾ras delabitur. Qd̃ autẽ rotunda uide¬
tur hoc solis calor facit.⁊mora refrenantis ae¬
ris. dum ꝑ longum spacium a nubib usq ad
t̾ras decurrit: Granomastix. arboris lentisci
or autem inchio nascitur. odoris boni. candoris
cere punice. uñ ⁊ splendorẽ cutis pulcͥficat. ad¬
ult̾atur int̾dum resina uł thure. Grassaban¬

Expanded text:
. Grando appellata quod forma eius granorum similitudinem habeat. Haec autem ventorum rigore durantur in nube, ac solidantur in nivem, ruptoque agulatio fit. Aquae enim nubium rigore ventoglacies ipsa partim fragore ventorum comminuta in fragmina, partim solis vapore resoluta, frustatim ad terras elabitur. Quod autem rotunda videtur, hoc solis calor efficit, et mora refrenantis aeris, dum per longum spatium a nubibus usque ad t gustum. 7. Mastix arboris lentisci or autem in Chio insula gignitur, odoris boni, candoris cerae Punicae. Unde et splendorem cutis pulchrificat. Adulteratur autem interdum resina, vel thure.
Abbreviated transcription (Latin):
ianuariũ de noĩe iam sic̃ iam dc̃m est nũcupa¬
uert. utiq ut ei hoĩes cui diuinos honores con¬
ferre cupiebant. ⁊ finem uniꝰ anni. ⁊ alt̾ius initiũ
deputarent. Et quia aput illos kłe ianuarie unũ¬
annũ implere. alt̾m inciꝑe cred̾etur. ⁊ hinc est. qd̾¬
antiqͥ sdooloꝵ cultores ipi iano duas facies figͣarũ.
unam ante ip̃m. aliam pꝰ ip̃m. unã que p̃c̾itum
amiuni uid̾etur aspicẽ. aliã que fut᷑m. Ac siboĩes
insipientes duas ei facies deputando. dumeum
dm̃ face cupiunt. monstrũ eẽ fecer̃t. Ianuariũ¬

Expanded text:
narum de nomine Jani, sicut jam dictum est, nuncuparunt: atque ut ei homini divinos honores conferre cupiebant, et finem unius anni et alterius initium deputarunt. Et quia apud illos januariae annum implere, alterum incipere diceretur. Et hinc est, quod Idolorum cultores ipsi Jano duas facies figurarunt; unam ante ipsum, alteram post ipsum; unam quae praeteritum annum videretur aspicere, alteram quae futurum: ac sic homines insipientes duas ei facies deputando, dum eum deum facere cupiunt, monstrum esse fecerunt. Volueru
Abbreviated transcription (Latin):
forme puer fuisse. ab apolline dilectus. ab eodẽ
imprudenti ludicro disco ꝑemptus ẽ. Cuiꝰ ho¬
ctus herba ẽ. hñs florẽ purpureum. Traxit
autẽ nom̃ apuero qͦdam nobili qͥ in saltib int̾
purpureos flores reꝑtus ẽ int̾fectus. Deditq
bilbi similis. pueros a pub̾tate retinens. Iacit.¬

Expanded text:
formae fuisse traditur; ab Apolline dilectus et ab eodem inprudenti ludicro disco peremptus est, de cuius cius herba est habens florem purpureum. Traxit autem nomen a puero quodam nobili qui in saltibus inter purpureos flores repertus est interfectus; deditquebulbi similis, pueros a pubertate retinens. Narci
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ⁊ erectos ad sid̾a tollere uultꝰ. Qui ideo rectꝰ ce¬
lum aspicit. ut dnĩ querat. ñ ut t̾ram intendat.
ueluti pecora. q̃ nat᷑a ꝓna.⁊ uentͥ obedientia finx̃.
Duplex ẽ aut̃ hõ. int̾ior. ⁊ ext̾ior. Int̾ior hõ aĩa.Ex¬
causa fcã sunt. ut uiscera. quedam ⁊ utilitatis. ⁊ de¬
coris. ut sensius in facie. ⁊ in corꝑe. manꝰ ac pedes. qͦꝵ
m̃broꝵ ⁊ utilitas magna ẽ. ⁊ pecies decentissima. Q
dam tm̃ decoris. ut mamille in uiris. ⁊ in utͦq sexu
umbilicꝰ. Quedã discretioĩs ut in uiris genitalia.
barba ꝓlixa. pectꝰ amplũ. In mulierib lenes gene.
⁊ angustũ pectus. Ad ꝯcipiendos autẽ. ⁊ portandos
fetus renes. ⁊ lat̾a dilatata. hõ eo teleuton ẽ cum¬
uno mͦ u̾ba płima finiuntur. Ut abiit. abscessit
euasit. erupit eoptoton ẽ cum płima nonnia ꝑ
xũq immane mouentẽ. hõ eopteton est.dum sñ¬

Expanded text:
sit, et erectos ad sidera tollere vultus. Qui ideo erectus coesit, et erectos ad sidera tollere vultus. Qui ideo erectus coelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat, veluti pecora, quae natura prona et ventri obedientia finxit. 6. Duplex est autem homo, interior et exterior. Interior homo, anima; excausa facta sunt, ut viscera; quaedam, et utilitatis, et decoris, ut sensus in facie, et in corpore manus, ac pedes, quorum membrorum et utilitas magna est, et species decentissima. 147. Quaedam tantum decoris, ut mamillae in viris, et in utroque sexu umbilicus. Quaedam discretionis, ut in viris genitalia, barba promissa, pectus amplum; in mulieribus leves genae, et angustum pectus, ad concipiendos autem et portandos fetus renes, et latera dilatata. Quod uno modo verba plurima finiuntur: ut abiit, abscessit, ebat. Homoeoptoton est, quum plurima nomina per xumque inmane moventem. Homoeon teleuton est, quum un
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ in .uiͭ. elem̃tis. ht̃ enim in sealiqͥd ignis. aeris. aq̃
in sp̃u. ignis incalore uitali. Siqͥdem ⁊ qͣdriꝑtita
qͣi duo luminaria solis. ⁊ lune. Pectus aeri coniũ¬
gitur. qͥa sic inde emittit᷑ spiraminis flatus. sic̃
exaere uentoꝵ sp̃c. uent̾ aut̃ mari assimilat᷑ ꝓpt̾
ultima m̃broꝵ arida siue sicca sicut t̾ra. Iam uͦ in
capitis arce mens collocata ẽ. tanꝗͣ incelo ds̃. ut ab
inhumum ꝓna atq u̾gñtia. In cuiꝰ sũmitate ca-¬
pud est collocatum. datũq illi hoc nom̃ qd̃ hic
capiant initiũ sensus & nerui. homo dc̃s. qͥa ex¬
hominẽ de limo terre. Abusuie aut̃ ꝓnuntiatur
ex utͣq sub̃a totus homo. i ex societate aĩe ⁊ corꝑi.
Nam ꝓͥe homo abhumo. Greci autẽ hominẽ autͦ¬
pũ appellauer̃t. eoqd̃ sursum spectet subleuat᷑ꝰ
ab humo. ad ꝯtẽplationẽ artificis sui. Qd̾ ouidiꝰ
lia cet̾a t̾ram. os hõĩ sullime dedit. celũq uidẽ uis¬

Expanded text:
 quatuor elementa. 48. Habet enim in se aliquid ignis, aeris, aquain spiritu, ignis in calore vitali. Siquidem quadripartita quasi duo luminaria solis et lunae. 49. Pectus aeri conjungitur, quia sic inde emittitur spiraminis flatus, sicut ex aere ventorum spiritus. Venter autem mari assimilatur, proultima membrorum arida, sive sicca, sicut et terra. Jam vero in capitis arce mens collocata est, tanquam in coelo Deus, ut ab in humum prona, atque vergentia; in cujus summitate caput est collocatum, datumque illi hoc nomen, quod hinc capiant initium sensus et nervi. Capilli ahominem de humo terrae.' Abusive autem pronuntiatur ex utraque substantia totus homo, id est ex societate animae et corporis. Nam proprie homo ab humo. Graeci autem hominem ἄνθρωπον appellaverunt, eo quod sursum spectet sublevatus ab humo ad contemplationem artificis sui. Quod Ovidius s homini sublime dedit, coelumque videre Jus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpositum. subsistens r̃one lib̾i arbiti uoluntate.
uitioꝵ capax atq uͥtutum. At contͣ pecus ẽ aĩal
irrõnale. mortale. motu sanguinis ⁊ carnis aĩa¬
tum. Uñ ꝙ aĩa eoꝵ. pꝰ mortem simł cũ carne dis¬
soluit᷑. adde ⁊ aluid ꝑ qd̃ ab eis distingnit᷑. Illa
ꝓna sc̃. ⁊ ad t̾ram u̾gentia. nob̾ nat᷑alit̾ uultꝰ in
celumerectus ẽ. Illis otium. ⁊ opulentia. nob̃ rõ
ꝙ sermo ꝯcessus ẽ. ꝑ qd̾ intelligẽ. uł confit̾i dm̃
possumꝰ. hoẽs st̃ ratione capaces. intellectii sapien¬
tes. ore loqͣces. nat᷑aͣ mag̾ ꝗͣ doctͥna ualentes. statu
rigidi. uultu erecti. fig᷑a similes. uniu̾si ꝙ int̾
giles. mente leues. diu̾sis moribꝰ. pares erroribꝰ
ad studia inertes. ꝓm ad uoluntates. cassi labore.
diuitiis caduci. sollicitudine anxii. delictis obno¬
.xii. singulatim mortales. ꝓle mutabiles. uitaq¬
soli. tempore sceleres. tardi ad sapĩam. ueloces ad mor¬

Expanded text:
formatum, subsistens ratione liberique arbitrii uoluntate, uitiorum capax atque uirtutum; at contra pecus est animal inrationale, mortale, motu sanguinis et carnis animatum; unde et anima eorum post mortem simul cum carne dissoluitur. Adde et aliud, per quod ab eis distinguimur. Illa prona sunt, et ad terram uergentia; nobis naturaliter uultus in caelum erectus est; illis otium et opulentia; nobis ratio et sermo concessus est, per quod intellegere uel confiteri Deum omines sunt ratione capaces, intellectu sapientes, ore loquaces, natura magis quam doctrina ualentes, statu rigidi, uultu erecti, figura similes uniuersi, et inter giles, mente leues, diuersi moribus, pares erroribus, ad studia inertes, proni ad uoluptates, cassi labore, diuitiis caduci, sollicitudine anxii, singillatim mortales, prole mutabiles, uita queruli, tempore celeres, tardi ad sapientiam, ueloces ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
lus serpens uolans. De quo lucanus. Iaculiq
uolticres. Exiliunt enim in arborib ꝙ dum ali¬
qd̾ aĩal obuium fu̾it. iactant se suꝑeum. ⁊ ꝑi¬
latitudo. ex eo enim popłs gñtium nascitur
Et quia lata est ex gentib młtitudo credñtiũ
ab eadem latitudine iafech dictꝰ ẽ. Iairꝰ int̾pretatur¬

Expanded text:
lus serpens volans. De quo Lucanus 9, 720: Iaculique volucres. Exiliunt enim in arboribus, et dum aliquod animal obvium fuerit, iactant se super eum et perilatitudo. Ex eo enim populus gentium nascitur; et quia lata est ex gentibus multitudo credentium, ab eadem latitudine Iapheth dictus est. Cana
Abbreviated transcription (Latin):
deorsũ. ⁊ humida tellꝰ. Uñ ⁊ humati. sepulti. Ge¬
ñalit̾ autẽ uͥq t̾ra est. non nͥq humus. ⁊ in patͥa¬
tͥ t̾ra est. ⁊ hoc est in lat̾ib ⁊ ñ est humꝰ. humꝰ aut̃
t̾ra humida est. humꝰ aut̃ ab humore uocata. sic̃
t̾ra ẽ q̾ nat᷑ali siccitate torreat. hunc cͦsum. hꝰ¬

Expanded text:
deorsum et humida tellus est. Vnde et humati sepulti. Generaliter autem ubique terra est, non ubique humus, et in parietibus terra est, hoc est in lateribus, et non est humus. Humus autem terra humida est, et ab humore uocata, sicut et terra quod naturali siccitate torreat, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
lidus. asꝑ. hispalim. cesar tuliꝰ ꝯdidit. qmͣ ex suo
et rome urbis uocabło uiliam romulam nũcu¬
pauit. hispalia autem asitu cognominata est.
eo qd̾ in solo palustͥ suffixi ꝓfundo palis locata
sit. ne lubͥco atq instabili fundam̃to cedet his¬

Expanded text:
is. Hispalim Caesar Iulius condidit, quam ex suo et Romae urbis vocabulo Iuliam Romulam nuncupavit. Hispalis autem a situ cognominata est, eo quod in solo palustri suffixis in profundo palis locata sit, ne lubrico atque instabili fundamento cede
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ pentecosten alio die inchoatur. scd̃m qd̾ ⁊ mo¬
ꝯses ait. Initio mensis ordearii facietis uobis ẽb¬
domades.uii. Tercium ieiuniũ ẽ qd̵ auideis age¬
batur pꝰ tab̾nacłoꝵ sollempnitatẽ.. qd̾ decimo
die septembͥs mensis eccł̃ia celebrat. hoc enimpͥ
mo adño in lege constitutũ ẽ dicente ad moysen.
Loquere filiis urł dicens. Decimo die mensis sꝙp¬
timi dies expiationis uocabitur. sc̃s erit uob̃ ⁊¬

Expanded text:
post Pentecosten alia die inchoatur, secundum quod et Moyses ait: Initium mensis ordearii facietis vobis hebs. 1. Tertium jejunium est quod a Judaeis agebatur post Tabernaculorum solemnitatem, quod decimo die septembris mensis ecclesia celebrat. Hoc enim primum in lege a Domino institutum est, dicente ad Moysen: « Loquere filiis Israel, dicens: Decimo die mensis septimi dies exorationis vocabitur. Sanctus erit vob
Abbreviated transcription (Latin):
cabis nom̃ eius saluatorẽ. qr ip̃e saluũ faciet po¬
płm suum. Sic̃ enim xp̃c significat regem. itaih̾c
significat saluatorem. Non itaq nos saluos fac̃
quic̃ꝙ rex.srex saluator Qd̾ u̾bum latina lingua
antea ñ habebat. s hr̃e poterat. sic̃ potuit qñ
tit. subiecta uͥgula u̾si cͥcũflexa fit ita.: Isi¬

Expanded text:
cabis nomen eius Salvator, quia ipse salvum faciet populum suum.' Sicut enim Christus significat regem, ita Iesus significat salvatorem. Non itaque nos salvos facit quicumque rex, sed rex Salvator. Quod verbum Latina lingua antea non habebat, sed habere poterat, sicut potuit, quando tit, subiecta virgula versui circumflexa, fit ita:
Abbreviated transcription (Latin):
ostium in qͣmlib& locum domus. Similit̾ aut̃
tuntur. ualue que intus aꝑuintur. & dupli¬
ces. młtiplices. cõplicabilesq sunt. Porte uͦ mu
roꝵ ꝓͥe dicuntur. atq inde dicte eo qd̃ antiqͥtꝰ
portato aratro designabant᷑. qñ cͥcũ ducebatur
girus. atq urbs signabatur. Iamia a iano qͦdã
appellatur. cui gentiles omnẽ introitum ⁊ exi
cat limina iam. Est autẽ pͥmus domꝰ ing̃lsꝰ.
Cet̾a intra ianuã ostia uocant᷑ gn̾ałr. Ianuariũ¬

Expanded text:
ostium in quemlibet locum domus. Similiter verortuntur, valvae, quae intus aperiuntur, et duplices, multiplices, complicabilesque srorum dicuntur atque inde dictae eo quod antiquitus portato aratro designabantur quando circumducebatur girus, atque urbis signabatur. Inter sedes appellatur, cui gentiles omne introitum vel exitcat limina Iani. Est autem primus domus ingressus; cetera intra ianuam ostia vocantur gener
Abbreviated transcription (Latin):
qui muliebri indum̃to gesta impudicarum fe¬
minar̃ feminarum expͥmebant. hii autẽ saltã¬
do etiam historias. res gestas demonstrabant. Dic¬
ti autem histriones siue qd̾ ab histͥa id genꝰ sit
adductum. siue qd̾ ꝑ plexis historiis fabulas ex¬
pͥmerent. qiͣ historiones. histriam hister. am¬
nis uocauit. qui hanc t̾ram influit. ip̃e est da¬
nubiꝰ.ht̃ autẽ histria a septemtͥone pannoniã.
missi ad argonautas ꝑsequendos. ut a ponto
intrauerunt histrum fluuiũ a uocabło amniᷤᷤ
quo amari ꝯcesserant appellati sunt. hystͥr qua¬

Expanded text:
qui muliebri indumento gestus inpudicarum feminarum exprimebant; hi autem saltando etiam historias et res gestas demonstrabant. Dicti autem histriones sive quod ab Histria id genus sit adductum, sive quod perplexas historiis fabulas exprimerent, quasi historiones. De mimnis vocavit, qui eius terram influit. Ipse est Danubius. Habet autem Istria a septentrione Pannoniam. missi ad Argonautas persequendos; ut a Ponto intraverunt Istrum fluvium, a vocabulo amnis, quo a mari concesserant, appellati sunt. 411
Abbreviated transcription (Latin):
amne uocata. ħ t̾rarum situ tͥgona. ⁊ cͥcũfusiõe
oceam tyrremq pelagi pene insula efficitur.
huiꝰ angulus ꝓͥor spectans ad orientẽ. adextͥł
aqͥtanica ꝓuincia. a sim stdͥbalearico mari coar¬
tatꝰ narbonensium finibꝰ inserit᷑ Scd̃s angulꝰ
circiũ intũdit. uͥ bͥgantia gallie ciuitas sitaest
altissimũ farũ ⁊ int̾pauca memorandi oꝑis ad spe¬
cłam bͥtannie erig̃. Tertiꝰ angulꝰ eiꝰ est. qͣ gades in¬
sile intñte affric̃ athlantem montẽ int̾iecto sim
oceani ꝓspiciunt. Terrar̃ plaga ꝯꝑanda optimis nł¬
li possunt habenda fruges. ⁊ solicopia sine uinea¬
rum ꝓuentꝰ ꝓspicẽ. siue arborarios utił. Ommi ma¬
t̾ia fluit quec̃q aut p̾cio ambitiosa est. aut ufu ne¬
cessaria. argentum uł aur̃ requiẽs. ht̃. ferrariis
ñꝗͣ deficit. non cedit uitib olea. diuidua ẽ ꝓum
sum. nichil sterile. Quicqͥd cuiꝰcq modi negat ⁊̃¬

Expanded text:
uniuersa terrarum situ trigona est et circumfusione oceani Tyrrhenique pelagi paene insula efficitur. huius angulus prior, spectans ad orientem, a dextris Aquitanica prouincia, a sinistris Balearico mari coartatus, Narbonensium finibus inseritur. secundus angulus circium intendit; ubi Brigantia Gallaeciae ciuitas sita altissimam pharum et inter pauca memorandi operis ad speculam Britanniae erigit. tertius angulus eius est, qua Gades insulae, intentae in Africum, Athlantem mes uocant. Terrarum plaga conparanda optimis, nulli posthabenda frugis et soli copia, siue uinearum prouentus respicere siue arborarios uelis. Omni materia affluit, quaecumque aut pretio ambitiosa est aut usu necessaria. argentum uel aurum requiras, habet; ferrariis numquam defecit; non cedit uitibus, uincit olea. Diuidua est prosum, nihil sterile: quicquid cuiuscumque modi negat
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. Quidam etiam heretici. qui de eccłia¬
recessert̃ ex nomine suoꝵ anctoꝵ nũcupan¬
tur. Quidam uͦ ex causis qͣs eligentes insti¬
b ex quib alie tͥformem putant ẽẽ dñ. aliȩ xp̃ĩ
diuinitatẽ passibilem dnt̃. aliȩ xp̃i d patͤ nati¬
uitati initium dant temꝑis alie lib̾atiõem hoĩũ
apd̃ inferos factam. xp̃i descensione ñ credunt.
alie aĩam imaginẽ dĩ negant. alie aĩas ꝯu̾tim
demones. uł inq̃cũq aĩalia existimant. alie de
mundi statu dissentiunt. alie innum̾abiles
mundos opinantur. alie aquã deo coet̾nam fa-¬
ciunt. alie nudis pedib ambulant. alie cum
hominib non manducant. hee st̃ hereses ad¬
u̾sus catholicam fidem exorte. ⁊ ab apłis ⁊ sc̃is
multis errorib diuise inuicem sͥ dissentiant.¬

Expanded text:
bitur. bitur. recesserunt, ex nomine suorum auctorum nuncupantur; quidam vero ex causis quas elegentes instiibus. Ex quibus alie triformem putant esse deum, alie Christi divinitatem passibilem dicunt, alie Christi de patre nativitati initium temporis dant, alie liberationem hominum apud inferos factam Christi descensione non credunt, alie animam imaginem dei negantes, alie animas converti in demones et in quecunque animalia existimant, alie de mundi statu dissentiunt, alie innumerabiles mundos opinantur, alie aquam deo coeternam faciunt, alie nudis pedibus ambulant, alie cum hominibus non manducant. He sunt hereses adversus catholicam fidem exorte et ab apostolis et smultis erroribus divise invicem dissentiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ma ẽ eadem opinantem. atq eodem cultu colen¬
teni qͦ cet̾i. solo ꝯggatioi̾s delectat᷑ discidio. he¬
resem autẽ ẽẽ longe alia opinantẽ quam cet̾i
aliamq sͥ. ac longe dissimilem ꝑu̾si doginatis
instituentẽ culturam. ħesis autẽ grece ab elec¬
tione dr. qd̾ scilicet unꝰqͥsq id sibi eligat. qd̃
meliꝰ illi eẽ uidetur. Secta autẽ a diuisione dic¬
losophi. ꝑipatetici. achademici. ⁊ epicurei. ⁊
stoici. uł sic̃ alii. qͥ ꝑu̾sum dogina cogitantes
arbitͥo suo de eccłia sua recessert̃. Iñ gͦ heresis
dicta g̾ca uoce. ex int̾pretatiõe electionis qͥa
qͥsq arbitͥo suo ad instituenda siue ad suscipi¬
enda quelibet ipse sibi eligit. Nichil ex nr̃o
arbitͥo suo indux̾it. Apłos dni habemꝰ aucco¬
res. qͥ nͨ ip̃i qͥcqͣm suo arbitͥo qd̾ induc̾ent
elegert̃. s acceptam axp̃o disciplinam fidełr
nationib assignauer̃t. Itaq etiam si angłs
de celis alit̾ euangłirauerit anathema uoca¬

Expanded text:
ma esse eadem opinantem atque eodem ritu colentem quo ceteri, solo congregationis delectari discidio; heresim autem esse longe alia opinantem quam ceteri aliamque sibi ac longe dissimilem peruersi dogmatis instituentem culturam. Heresis autem Graece ab electione dicitur, quod scilicet unusquisque id sibi eligat quod melius esse uideatur. Secta autem a diuisione diclosophi Peripatetici, Academici, Epicurei, et Stoici, vel sicut alii, qui, perversum dogma cogitantes, arbitrio suo de Ecclesia recesserunt. 2. Inde ergo haeresis dicta Graeca voce, ex interpretatione electionis, qua quisque arbitrio suo ad instituenda, sive ad suscipienda quaelibet ipse sibi eligit. Nobis vero nihiarbitrio suo induxerit. 3. Apostolos Dei habemus auctores, qui nec ipsi quicquam ex suo arbitrio, quod inducerent, elegerunt, sed acceptam a Christo disciplinam fideliter nationibus adsignaverunt. Itaque etiamsi angelus de caelis aliter evangelizaverit, anathema voca
Abbreviated transcription (Latin):
digeriuitur. Annales sunt res singłoꝵ annoꝵ.
Queq enĩ digna memorie domi militieq mari
ac t̾ra ꝑ annos in ꝯm̃tariis acta st̃. ab anmu̾sa¬
riis gestis annales nominauer̃t. historia autẽ
młtoꝵ annoꝵ uł tempoꝵ ẽ. Cuiꝰ diligñtia. annui
cõm̃tarii in libris delati st̃. Int̾ historiam autẽ
ꝙ annalẽ hoc int̾est. qd̾ hystoria ẽ eoꝵ tꝑ̃m q̃ uidimꝰ¬

Expanded text:
digeruntur. Annales sunt res singulorum annorum. digeruntur. Annales sunt res singulorum annorum. Quaequae enim digna memoriae domi militiaeque, mari ac terrae per annos in commentariis acta sunt, ab anniversariis gestis annales nominaverunt. Historia autem multorum annorum vel temporum est, cuius diligentia annui commentarii in libris delati sunt. Inter historiam autem et annales hoc interest, quod historia est eorum tem
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝯscͥbenda eẽnt uidiss. Meliꝰ enim ocłis que
fiunt dep̾hendimꝰ. quãq auditione colligimꝰ.
Que enim uidentur sine m̃datio ꝓferuntur.
ħ disciplina ad grãmaticã ꝑtin&. qͥa qͥcqd dignũ
memoria ẽ. litt̾is ꝯm̃datur. historie autẽ ideo mo¬
nimenta dicunt᷑. eo qd memoriam tͥbuant rerũ
gestar̃. Series autẽ dicta ꝑ tͣnslationẽ asertis flo¬
uͦ pͥmus dares frigius de grecis &. troianis ysto¬
riam edidit. qͣm in foliis palmarum ab eo ꝯscͤp¬
tam eẽ ferunt. Post daretem autẽ in grecia hero¬
dotus historiografus pͥmus habitus ẽ. pꝰ quẽ
tib in his que utilia dix̾unt. Multi enĩ sapien¬
tes p̃tereͥa hominũ gesta ad institutionẽ p̾sen¬
tium historiis indiderunt. Siqͥdem ⁊ ꝑ historiã
sũma retͦ tempoꝵ annoꝵq supputatio ꝯp̾hen¬
diarium uocat᷑. slã qd̾ latini diurmĩ g̾ci effemeri
dadnt᷑. kalendaria appellantur. q̃ in m̃ses singłoᷤᷤ

Expanded text:
enda essent vidisset. Melius enim oculis quae fiunt deprehendimus, quam quae auditione colligimus. Quae enim videntur, sine mendacio proferuntur. Haec disciplina ad Grammaticam pertinet, quia quidquid dignum memoria est litteris mandatur. Historiae autem ideo monumenta dicuntur, eo quod memoriam tribuant rerum gestarum. Series autem dicta per translationem a sertis flovero primus Dares Phrygius de Graecis et Troianis historiam edidit, quam in foliis palmarum ab eo conscriptam esse ferunt. Post Daretem autem in Graecia Herodotus historiam primus habitus est. Post quem tibus in his quae utilia dixerunt. Multi enim sapientes praeterita hominum gesta ad institutionem praesentium historiis indiderunt, siquidem et per historiam summa retro temporum annorumque supputatio conprehendiarium vocatur. Nam quod Latini diurnum, Graeci ephemerida dicunt. Kalendaria appellantur, quae in menses singulos
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Guua que a latinis a similitudine cucur¬
bita a suspirio uentosa uocatur. Deniq ani
estuat. siue humorẽ siue sanguinẽ euocat
que aspirationis litt̾a ẽ in latino
tm̃ uocalib adiugitur. ut honor.
homo. humus Aspiratur autẽ
⁊ ꝯsonantibꝰ. s ingrecis. ⁊ hebreis
ẽ. Unde ⁊ aplerisq aspiratio putatur eẽ ñ
ta dr. quia uocem eleuat. Aspiratio enĩ ẽ.
sonus ub̾us elatus. cuiꝰ contrariꝰ est ꝓ so¬
d̾a sonts equalit̾ flexus. Omnia autẽ ꝓ no¬

Expanded text:
tur. Guna que a latinis a similitudine cucurbite, a suspirio ventosa vocatur: denique aniestuat sive humorem sive sanguinem, evocat que est aspirationis nota, in latino tantum vocalibus adiungitur, ut honor, humus, homo, aspiratur et consonantibus, sed in grecis et hebreis . Unde et a plerisque aspiratio putatur esse, non ta dicitur, quia vocem elevat. Aspiratio enim est sonus uberius elatus, cuius contraria est prosodia, sonus aequaliter flexus. K litteram
Abbreviated transcription (Latin):
lium noe quem dicunt melchisedech pͥmũ post
diluuium insyria condidisse urbem salem in
qͣ regnũ fuit eiꝰdem melchisedech. hanc pꝰea te¬
nuert̃ iebusei e qͥbꝰ ⁊ sortita uocabłm est iebus.
Sicq ex duob nominib coplatis iebus ⁊ salem uo¬

Expanded text:
lium Noe, quem dicunt Melchisedech, primum post diluvium in Syria condidisse urbem Salem, in qua regnum fuit eiusdem Melchisedech. Hanc postea tenuerunt Iebusaei, ex quibus et sortita vocabulum est Iebus; sicque duobus nominibus copulatis Iebus et Salem vo
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ad instar auium ardua ⁊ excelsa teneant. ⁊ ĩ
sublime habitent. ita ut de sullimitate ux¬
humanis obtutib pateant. Uñ ⁊ meridiana parᷤ
ibices aues uocant. que nili fluenta inhabitãt.
hec itaq animalia ut diximꝰ in pet̾s altissimis
ꝯmorant᷑. Et si qñ ferarum uł hominum adu̾si¬
tatem ꝑsenserint de altissimis saxoꝵ cacuminibꝰ
se p̃cipitantes in suis cornib illesa suscipiunt᷑.

Expanded text:
quod ad instar avium ardua et excelsa teneant et in sublime inhabitent, ita ut de sublimitate humanis obtutibus pareant. Unde et meridiana pars ibices aves vocat, qui Nili fluenta inhabitant. Haec itaque animalia ut diximus in petris altissimis commorantur, et si quando ferarum vel hominum adversitatem persenserint, de altissimis saxorum cacuminibus sese praecipitantes, in suis cornibus illaesa suscipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretat᷑ luct̾am̃. Iacob. supplantator int̃pre¬
tatur. siue qd̾ mortui plantam nascentis fr̾is
apprehendit. siue qd̾ postea fr̃ẽm arte deceꝑit.
tur popłs uetustꝰ. Iacobꝰ ⁊ebedei a patre cogno¬
minatus. quem relinquens cum ioħe uer̃ pr̃em
secuti st̃. hii funt filũ tonitrui. qͥ etiam boa¬
nerges. ex firmitate ⁊ magnitudine fidei no¬
Iacobꝰ alphei. obdistaĩctionẽ pͥoris cognominatꝰ¬
gͥ ambo a patre sumpserunt. Iste est iacobꝰ mi¬
nor. qͥ in euangłio fr̃ dm̃ nominat᷑. qͥa maria
uxor alphei. soror fuit matͥs dni. quã mariã
cleope ioħ̃s euangłista cognominat a patre
siue agñtilitate: familie. aut quacũq alia cau¬

Expanded text:
ipturas. Iacob subplantator interpretatur, sive quod in ortu plantam nascentis fratris adprehenderit, sive quod postea fratrem arte deceperit. dilexit Iesus. Iacobus Zebedaei a patre cognominatur, quem relinquens cum Iohanne verum patrem secuti sunt. Hi sunt filii tonitrui, qui etiam Boanerges ex firmitate et magnitudine fidei noIacob ambo a patre sumpserunt. Iste est Iacobus minor, qui in Evangelio frater Domini nominatur, quia Maria uxor Alphaei soror fuit matris Domini, quam Mariam Cleophae Iohannes evangelista cognominat, a patre, sive a gentilitate familiae, aut quacumque alia cau
Abbreviated transcription (Latin):
tur .I.⁊ u. litt̾e uarias habent potestates. Nã st̃
aliqñ uocales. aliqñ ꝯsonantes. aliqñ medie. ali¬
qñ nicħ. aliqñ digamine. aliqñ uͦ dupplices. Uo¬
cales st̃ qñ aut singule posite silłam faciunt.
aut aliis ꝯsonantib sotiantur ut uir unus.¬

Expanded text:
rosa. i et u uarias habent potestates: nam sunt aliquando uocales, aliquando consonantes, aliquando mediae, aliquando nihil, aliquando digammae, aliquando duplices. uocales sunt, quando aut singulae positae syllabam faciunt aut aliis consonantibus sociantur, ut Iris
Abbreviated transcription (Latin):
mare habitare p̾cepit. qͦs ibi usq in hodiernũ
diem amplissimis gñis sui increm̃tis ꝯsist̾e̾ atq
erinde aliqũ erupturos opinio ẽ hẏrrana dc̃a
a silua hyrcana. que scithie subiacet. hñs ab o¬
riente mare caspium. a meridie: armeniam. a
septẽtͥone albaniam. ab ocasu hibmam. Est aut̃
silius asꝑa. copiosa inmanib feris tigͥb panthe¬
a monte himauo. hoc est ab imo caucaso.⁊ dext̾a ori¬
entis parte qͣ oceanus sericus tenditur usq ad
ꝓmuntorium boreum ⁊ flum̃ boreum inde tenꝰ
scithico mari. qd̾ est a septemtͥone usq ad mare
caspium. qd̃ est ab ocasu ⁊ usq ad extentum cau¬
casi uigum qd̾ est ad meridiem. hyrmos est sen
tentia continuate orationis tenorem suum us-¬
q adultimum seruans. Ut est in secessu longo
locus. insula portum. ⁊ kł. hic enĩ in longum
uadit sensus usq ad illud. Terrentiq atrum ne¬
nem diu̾sum qͣm dicit intelligi cupit. fit aut̃
cũ laudamꝰ eũ qͣm uituꝑare uolumꝰ. aut uitu¬

Expanded text:
mare habitare praecepit; quos usque in hodiernum diem amplissimis generis sui incrementis consistere atque exinde quandoque erupturos opinio est. Et maa silva Hyrcana, quae Scythiae subiacet, habens ab oriente mare Caspium, a meridie Armeniam, a septentrione Albaniam, ab occasu Iberiam. Est autem silvis aspera, copiosa inmanibus feris, tigribus panthea monte Imauo hoc est ab imo Caucaso et dextra orientis parte qua oceanus Sericus tenditur, usque ad promunturium Boreum et flumen Boreum, inde tenus Scythico mari quod est a septentrione, usque ad mare Caspium quod est ab occasu, et usque ad extentum Caucasi iugum quod est ad meridiem, Hytentia continuatae orationis tenorem suum, usque ad ultimum servans, ut: Est in secessu longo locus, insula portum, et reliqua. Hinc enim in longum vadit sensus usque ad illud: Horrentique atrum nenem diversum quam dicit intellegi cupit. Fit autem aut cum laudamus eum quem vituperare volumus, aut vitu
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoĩem declarandum. Quiꝰ discipline diffiniti¬
onem plenam ȩxistimauer̃t aristotiles & tulliꝰ
ex gen̾e & differentiis consistere. Quidã postea
pleniores in docendo eiꝰ ꝑfectam sub̃alem diffim¬
tionem in .u ͦͫ. partib uelut in m̃bris suis diuise¬
runt. Quarum pͥma est de gn̾e. Scd̃a de sp̃e. t̾cia
de diffc̃a. qrͣta de ꝓͥo. qͥnta de accidenti. Genus
ut aĩal. Est enĩ uocabłm gn̾ale. ⁊ ꝯmune omĩum
tale. his enim duob differt h̃õ acet̾is. Cum enĩ
dr rõnale. disc̾itur ab irrẽnalib mutis. qͥ non
hñt rõnem. Cũ mortale: discernitur ab angłis
qͥ nesciunt mortẽ. Propͥum ut risibile. homo
ẽ enĩ qd̾ ridet. ⁊ hoc preter hoĩem nulliꝰ aĩalis
Sic etiam inomĩ oratione sub̾ali tamdiu int̾pon̾e
debemꝰ spẽs ꝙ differentias. ꝗͣ dui seclusis oĩb que
hoc idemeẽ possunt ad id ꝑueniatur ut ꝓͥetas iã

Expanded text:
ad hominem declarandum. Cujus disciplinae definitiad hominem declarandum. Cujus disciplinae definitionem plenam existimarunt Aristoteles et Tullius ex genere et differentiis consistere. 5. Quidam postea pleniores in docendo ejus perfectam substantialem definitionem in quinque partibus, velut in membris suis diviserunt. Quaentia, quarta de proprio, quinta de accidenti. Genus, ut animal. Est enim vocabulum generale et commune omnium tale. His enim duobus differt homo a ceteris. Cum enim dicitur rationale, discernitur ab inrationalibus mutis, quae nontur mortale, discernitur ab angelis, qui nesciunt mortem. Proprium, ut risibile. Homo est enim quod ridet, et hoc praeter hominem nullius animalis Sic etiam in omni oratione substantiali tamdiu interponere debemus species et differentias, quam diu seclusis omnibus, quae hoc idem esse possunt, ad id perveniatur, ut proprietas iam
Abbreviated transcription (Latin):
philosophiam incipiunt. continens inse demon¬
strationem pͥmar̃ rõmini. de qͣlib&. re qͥd sit. sua¬
q certa ac substantiali diffinitiõe declaratur. Nã
sunt subiungimꝰ. ac discretis cõmunionib seꝑa¬
mꝰ tam dui int̾ponentes diffrãs. quousq ad ꝓͥũ
eiꝰ de quo querimꝰ signata eiꝰ exp̃ssione ꝑueniamꝰ.
Ut puta. homo est aĩal. rõnale. mortale t̾remim.
bipes. risus. capax. Genꝰ cum dcm est aĩal sub̾a ho¬
minis declarata est. Est enim ad hoĩem genus aĩal.
d qͥa late patebat: adiecta est spẽs t̾renum. Iam
exclusum est. id qd̾ aut ethereum. aut humidũ.
Diffr̃a uͦ: ut bipes. q̃ ꝓpt̾ animalia posita ẽ. que
młtis pedib innituntur. Item rõnale ꝓpt̃ illa.
que ratione egent. Mortale antẽ ꝓpt̾ id qd̾ angłs
non ẽ Postea discretis aut sedusis differentiis
adiectum ẽ ꝓͥum in parte postrema. Est enĩ solũ
hõĩs qd̾ rid&. Sic ꝑfecta est omĩ ex parte diffinitio

Expanded text:
sophiam incipiunt, continens in se demonstrationem primarum rationum de qualibet re, qui sit, suaque certa atque substantiali diffinitione declarans. Nam sunt subiungimus ac discretis communibus separamus; tamdiu interponentes differentias, quousque ad proprium eius de quo querimus, signata eius expressione perveniamus: ut puta, homo est animal rabipes, risus capax. Animal cum dictum est substantia hominis declarata est. sed quia late patebat, adjecta est species, terrenum, et jam exclusum est id quod aut aethereum, aut humidum. Differentia vero, ut bipes, quae propter animalia posita est quae multis pedibus innituntur. Item rationale, propter illa quae ratione egent; mortale autem propter id quod angelus non est. 4. Postea discretis atque seclusis communionibus adjectum est proprium in parte postrema, est enim solum hominis quod ridet; sic perfecta est omnis ex parte definitio
Abbreviated transcription (Latin):
tĩor hispamã cit̾iorẽ ab oriente incipientẽ. prrinei
saltꝰ aparte septemtͥonis usq ad cantabros astureᷤᷤ¬
occasu ht̃ posita in nr̃i maris littore kartagode¬
t̾minat. hispania uͦ ult̾ior ht̃ ab orientacceos.
celtib̾os. ⁊ oretanoᷤᷤ. a septemtͥone. ⁊ occasu. eanũ¬

Expanded text:
t. Hispaniam citeriorem ab oriente incipientem, Pyrenaei saltus a parte septentrionis usque ad Cantabros Asturesqoccasu habet, posita in Nostri maris littore Carthago determinat. Hispania ulterior habet ab oriente Vaccaeos, Celtiberos, et Oretanos: a septent
Abbreviated transcription (Latin):
corrupte a poetis solima nũcupata ẽ. ⁊ pꝰmodũ
ab helio adriano helia uocitata ẽ. Ip̃a est & syon
q̃ hebraice int̾pretatur speculatio. eo qd̾ insul¬
limi ꝯstructa sit.⁊ de longe uementia ꝯtemplet᷑.
hierłm autẽ pacifica in nr̃o sermone tnͣsfertur.

Expanded text:
cupata est, et postmodum ab Aelio Hadriano Aelia vocitata est. In Ipsa est et Sion, quae Hebraice interpretatur speculatio, eo quod in sublimi constructa sit, et de longe venientia contempletur. Hierusalem autem pacifica in nostro sermone transfertur.
Abbreviated transcription (Latin):
Grecia. agreto rege uocata. qͥ cunctam hanc
regionẽ regno incoluit. Sunt autẽ ꝓuin¬
cie grecie.uii. quarum pͥma ab occidente dal¬
matia. inde epygrus. inde elladas. indethessa¬
lia. inde macedonia. inde achaia.⁊ due in
mari. creta ⁊ ciclades. Illiricꝰ aut̃ gn̾ałr om̃is

Expanded text:
Graecia a Graeco rege vocata, qui cunctam eam regionem regno incoluit. Sunt autem provinciae Graeciae septem: quarum prima ab occidente Dalmatia, inde Epirus, inde Hellas, inde Thessalia, inde Macedonia, inde Achaia, et duae in mari, Creta et Cyclades. Illyricus autem generaliter omnis
Abbreviated transcription (Latin):
auiditas hiatu. ⁊. oris aꝑtio. translata a ferif
qͣntum auiditas hiatu .i. oris aꝑtione mons¬
tratur. Inde dicitur. ꝙ inhiare .i. alicui rei a¬
crit̾. ⁊ uehem̃ter incõbere. Est ⁊ inhiare intente
aliqͥd ⁊ caute ꝓspice̾. ut sidicamꝰ aruspicem in

Expanded text:
t omnis oris apertio, translata a feris, quarum auiditas hiatu, id est oris apertione, monstratur. Inde dicitur inhiare, id est alicui rei acriter et uehementer incumbere. Est et inhiare intendere aliquid et caute perspicere, ut si dicamus aruspicem in
Abbreviated transcription (Latin):
retici uocant᷑. qͥ ded̾o uł de creatura siue de xp̃o
uł eccłia parua sentiunt. ac denide conceptam
noui erroris ꝑfidiam ꝑtinatie pͣuitate defen¬
dunt. hereticum aut̃ facit. aut dum scͥpture¬
sacre figata minus intelliguntur misti̾a. at
hystoriee u̾itatis ⁊ sp̃ãlis sensus non cõsid̾atur
diffrã. Aut dum ꝑ curiositatẽ aĩus cupidus de¬

Expanded text:
illi uocantur qui de Deo uel de creatura siue de Christo uel aecclesia praua sentiunt ac dein detecti conceptam noui erroris perfidiam pertinaci prauitate defendunt. sacre figurata minus intelleguntur misteria, aut dum sthorice ueritatis et spiritalis sensus non consideratur differentiam, aut dum per curiositatem animus cupidus de
Abbreviated transcription (Latin):
Gripes uocatur. qd̾ sit aĩal pennatum. ⁊ qua¬
drupes. hoc genus ferarum in yꝑboreis nas¬
citur montib. Omi parte corꝑis leones st̃. alis
⁊ facie aqͥlis. similes. eqͥs uehem̃ter infesti. nã
ꝙ homines uisos uisos discerpunt. Gripus.¬

Expanded text:
Grypes vocatur, quod sit animal pinnatum et quadrupes. Hoc genus ferarum in Hyperboreis nascitur montibus. Omni parte corporis leones sunt; alis et facie aquilis similes; equis vehementer infesti. Nam et homines visos discerpunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Sxtant qͦ ⁊ quoꝵdam herbarum nomina q̃
ex aliqͣ sui causa resonant. habentes noĩum
explanationem nontñ oĩum noĩum herbar̃
ethimologiam inuenies. Nam ꝓ locis mutant᷑
ethiã nominibꝰ herbam dedit. herbidus. her¬

Expanded text:
xtant et quarundam herbarum nomina, quae ex aliqua sui causa resonant, habentes nominum explanationem. Non tamen omnium herbarum etymologiam invenies. Nam pro locis mutantur etia
Abbreviated transcription (Latin):
que stat stilla: que cadit. hinc stillicidiũ
qͣi stilla cadens. stiria enim grecum est .i. gut¬
ta inde fit diminutiuũ. ut dicamꝰ stilla. Dũ
antem stat aut pendet de tectis. uł arboribꝰ
qͣiͣ glutinosa guita est. Dũ stat. stilla est.

Expanded text:
quae stat, stilla, quae cadit. Hinc stillicidium, quasi stilla cadens. Stiria enim Graecum est, id est gutta: inde fit diminutivum, ut dicamus stilla: dum autem stat, aut pendet de tectis vel arboribus, quasi glutinosa gutta est; dum ceciderit, stilla est.
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ trahit. cuiꝰ meatus ad os& nares ꝑten¬
dit. hñs uiam. qͣuox ad linguam tnͣsmit¬
aitur. ut possit u̾ba collid̾e. unde ⁊ garrire
diñs. Gurgulio ex ossib ꝯpacta flexuosis atꝙ
coherentib. hec a naribꝰ adpulmonem patẽs
guium dr. qiͣ parua lingua que foramen
euis recludit ⁊ oꝑit. ne ꝑ pate facta fistula
in petu ueniens uiolentus. aer int̾na corrum¬

Expanded text:
nomen accepit, cujus meatus ad os et nares pertendit, habens viam, qua vox ad linguam transmittitur, ut possit verba collidere: unde et garrire  gurgulio ex ossibus conpacta et flexuosis atque cohaerentibus; haec a naribus ad pulmonem patens guium dicitur, quasi parua lingua, quae foramen eius recludit et aperit, ne patefacta fistula impetu ueniens, uiolenter aer interna corrum
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ato. De quib lucanꝰ. Exturbata ꝑit disꝑsis
litt̾a pennis. Excelsum aritẽ petunt. quo faciliꝰ
uideant. qͣs petant t̾ras. Castigat autẽ uoce
q̃ cogit agnen. At uͥ rauescit. succedit alia. Noc¬
t̾e autẽ excubias diuidunt. ⁊ ordinẽ uigiliat̃
ꝑ uices faciunt. tenentes lapillos suspensis
Digitis. quib sompnos arguant. Qd̃ cauendũ
erit: clamor indicat. Etatem illis color ꝓdit.
Nam senect̾ute ingrescunt. Grues aues. alta¬
enĩ sollicitã exercent custodiam. ita ut dis¬
positas uigiles cernas. ⁊ cet̾is ꝯsortibꝰ gn̾s qͥes
centib alie cͥcumeunt. ⁊ explorant ne qͣ par¬
te temptentur insidiis. atq omẽm defec̾t
inpigro sui uigore tutelam. Post uͥ uigilua¬
rum fu̾it tempus expletum ꝑfuncta munere
tet dormientem cui iuicemuneris traditura
ẽ. hunc etiã uacantes ordinem seruant. ⁊ hac
moderatione omnẽ laborẽ alleuant ut ꝑ uices
fingantur ducatus sui munere. Precedit enim

Expanded text:
terato. De quibus Lucanus: Et turbata perit dispersis littera pennis. Excelsa autem petunt, quo facilius videant quas petant terras. 15. Castigat autem voce quae cogit agmen. At ubi raucescit, succedit alia; nocte autem excubias dividunt, et ordinem vigiliarum per vices faciunt, tenentes lapillos suspensis digitis, quibus somnos arguant, quod cavendum erit clamor indicat. Aetatem in illis color prodit, nam senectute nigrescunt. 16. e sollicitam exercent custodiam! dispositos uigiles cernas, et ceteris consortibus generis historia aliae circumeunt et explorant, ne qua ex parte temptentur insidiae, atque nisi deferunt inpigro sui uigore tutelam. post ubi uigiliarum fuerit tempus impletum, perfuncta. munere tet dormientem cui uicem muneris traditura . Hunc etiam volantes ordinem servant, et hac moderatione omnem laborem allevant; ut per vices fungantur ductus sui munere. Praecedit enim
Abbreviated transcription (Latin):
tis pigm̃tis hñtes simulat᷑ oris linthea gipsata
& uario colore distincta. Nonnũꝗͣ ⁊ colla ⁊ manuᷤᷤ
creta ꝑungentes. ut ad ꝑsone colorem ꝑuenirẽt.
⁊ popłm dum in ludis agerent. ⁊ fallerent mͦ in
sp̃e uiri. mͦ infeimne. modo tonsi. mͦ cͥniti. ani¬
li ⁊ uͥginali. cet̾aq sp̃e etate. sexuq diu̾so ut fal¬
lant popłm dum in ludis agunt. Que spẽs argu¬
m̃ti translata ẽ in his qͥ falso uultu incedunt.⁊ si¬
mulant qd̾ ñ st̃. Nam ypocͥte dici non posst̃. ex qͦ

Expanded text:
teris pigmentis, habentes simulacra oris lintea gypsata, teris pigmentis, habentes simulacra oris lintea gypsata, et vario colore dicreta perungentes, ut ad personae colorem pervenirent et populum, dum in ludis agerent, fallerent; modo in specie viri, modo in feminae, modo tonsi, modo criniti, anuli et virginali ceteraque specie, aetate sexuque diverso, ut fallant populum, dum in ludis agunt. Quae species argumenti translata est in his qui falso vultu incedunt et simulant quod non sunt. Nam hypocritae dici non possunt, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
imuilatores. tanꝗͣ ꝓmntiatores ꝑsonar̃ alienar̃. sic̃
intheatͥtis fabłis. Non enĩ qͥ agit partes agam̃nonis
intragedia. u̾bi gr̃a. siue alicuiꝰ alt̾ius ad historiã
uł fabłam que agit᷑ ꝑtinentis. uere ip̃e est. s simi¬
litudinẽ ex ypoc̾ta ducit. sic & meccłia et moĩ¬
uita humana. qͥs qͥs se uult uidi. qd̾ non ẽ. hypocͥ¬
ta ẽ. Simulat enĩ iustum. non exhibet. qͥa totum
fructum in laude hoĩum ponit. qm possunt ⁊̃
simulant̾ ꝑciꝑe dum fallunt eos. quibꝰ uident᷑
boni ab eis laudantur. S tales ab inspectore cordis
d̾o mercedem ñ accipiunt. nͥ fallatie supplicium.¬
hypocͥta greco sermone in latinum simulator in¬
terp̃tatur. Qui dum intꝰ malus sit bonum se pa¬
lam ostũdit. hypo enĩ falsum. cͥsin iuditium int̾¬
p̾tatur. Nom̃ autẽ ipocͥte tractum ẽ a sp̾e eoꝵ
qui inspectaculis contecta facie incedunt. dis¬
tinguentes uultum ceruleo niueoq colore. ⁊ ce¬

Expanded text:
imulatores, tanquam praenuntiatores personarum alienarum, sicut in theatricis fabulis. Non enim qui agit partes Agamemnonis in tragoedia verbi gratia, sive alicujus alterius ad historiam vel fabulam quae agitur pertinentis, vere ipse est, sed simulat eum, et hypocrita dicitur. Sic in Eccvita humana, quisquis se vult videri quod non est, hypocrita est. Simulat enim justum, non exhibet; quia totum fructum in laude hominum ponit, quam possunt etiam simulantes percipere, dum fallunt eos quibus videntur boni, ab eisque laudantur. Sed tales ab inspectore cordis Deo mercedem non accipiunt, nisi fallaciae suppliciumHypocrita, e Graeco sermone in Latinum simulator interpretatur. Qui dum intus malus sit, bonum se palam ostendit; ὑπὸ enim falsum, κρίσις judicium interpretatur. 120. Nomen autem hypocritae tractum est a specie eorum qui in spectaculis contecta facie incedunt, distinguentes vultum ceruleo minioque colore, et cae
Abbreviated transcription (Latin):
pet ec.i. a uͥtute. quam scientiã uocauer̃t.
orõ dicta ẽ. qiͣ oris ratio. Nam orare est loqͥ ⁊
dicere. Est enĩ orõ ꝯtextus u̾boꝵ cũ sensu. sõ¬
textꝰ autẽ sine sensu non est rõ. qͥa non est
oris ratio. Oratio aut̃ plena est sensu. uoce. ⁊
litt̾a. Diuisiones autem gramatice artis a

Expanded text:
 est a virtute, quam scientiam vocaverunt. Oratio dicta quasi oris ratio. Nam orare est loqui et dicere. Est autem oratio contextus verborum cum sensu. Contextus autem sine sensu non est oratio, quia non est oris ratio. Oratio autem plena est sensu, voce et littera. Divisiones autem grammaticae artis a
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa cedib incendũs rapinisq fudunt. Itaq¬
.xuͦ. imꝑii sui anno lacͥmabile illud bellum
intraͣ cum gothis iam tunc exercitatione ui¬
rium rer̃q habundantia instructissimis ges¬
sit. Uͥ pͥmo statim impetu gochoꝵ ꝑtirbate
romanoꝵ. equitum turme nuda peditum
deseruere p̾sidia. Mox legiones peditum un¬
diq equitatu hostium cincte. pͥmum nudibꝰ
sagittarum obrute. Deinde cũ amentes me¬
tu sparsim ꝑ deuia sparg̾entur. funditus
cese gladiis inseqñtium contisq ꝑier̃t. Ip̃e
imꝑator. cum sagiita sauciatus. uersusq
in fugam eger incuiꝰdam uillele casa depor¬
tatus lateret. ab inseqñtibꝰ hostibꝰ dep̾hen¬
sus. subiecto igne ꝯsumptus est. Itaq pꝰ ħ
sent. hos in pͥmis inuiolacos securosq si

Expanded text:
omnia caedibus, incendiis, rapinisque foedarunt. Vaomnia caedibus, incendiis, rapinisque foedarunt. Va imperii sui anno lacrimabile illud bellum in Thracia cum Gothis iam tunc exercitatione uirium rerumque abundantia instructissimis gessit. ubi primo statim impetu Gothorum perturbatae Romanorum equitum turmae nuda peditum deseruere praesidia. mox legiones peditum undique equitatu hostium cinctae ac primum nubibus sagittarum obrutae, deinde, cum amentes metu sparsim per deuia cogerentur, funditus caesae gladiis insequentum contisque perierunt. ipse imperator cum sagitta sauoius uersusque in fugam aegre in cuiusdam uillulae casam deportatus lateret, ab insequentibus hostibus deprehensus, subiecto igne consumptus est et, quo sent, hos in primis inviolatos securosque esse
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs alexander euitandos ꝓnuntiauit. pẏrtus exhor¬
ruit. cesar etiam declinauit. hii gͥ relict̃is uacue¬
factisq sedib. ac totis uiribꝰ moti romanas ing̃s¬
si ꝓuincias simulq ad t̾rorem diu ostentati. soti¬
etatem romani fedis p̾cibꝰ sꝑant. qmarmis. uin¬
dicare potuissent exigue habitationis sedem
non ex sua elect̃ione. s ex romanoꝵ iuditio
rogant. qͥbꝰ subiecta.⁊ patente uniu̾sa t̾ra.
p̃sumere. qͣ cẽt libitum. lib̾um fuit. semet ip¬
sos ad tuitionẽ romani regni offert̃. qd̾ soli
inuicti regna tenuer̃t. Siquidem gens hu¬
eosq parsim ꝯturbatos ab antiquis sedibꝰ
expulit. Gothi tͣnsito danubio fugientes. a
ualente imꝑatore. sñ ulla fed̾is pactione fus¬
cepti. ne arma quidem. quotutiꝰ barbaris
credetur trade romanis. Demnde ꝓpt̾ intoła¬
bilem auaritiam maximã ducis. fame ⁊ in¬
iuruis ad acti in arma surgentes uicto ualen¬
tis exertitu ꝑtrachiam sẽse miscentes. simul

Expanded text:
s Alexander euitandos pronuntiauit, Pyrrhus exhorruit, Caesar etiam declinauit, relictis uacuefactisque sedibus suis ac totis uiribus toti Romanas ingressi prouincias simulque ad terrorem diu ostentati societatem Romani foederis precibus sperant, quam armis uindicare potuissent; exiguae habitationis sedem non ex sua electione sed ex nostro iudicio rogant, quibus subiecta et patente uniuersa terra praesumere, quam esset libitum, liberum fuit; semet ipsos ad tuitionem Romani regni offerunt, quos solos inuicta regna timuerunt. eosque sparsim conturbatos ab antiquis sedibus expulit. Gothi transito Danubio fugientes, a Valente sine ulla foederis pactione suscepti, ne arma quidem, quo tutius barbaris crederetur, tradidere Romanis. Deinde propter intolerabilem 553 avaritiam Maximi ducis, fame et injuriis adacti, in arma surgentes, victo Valentis exercitu, per Thraciam sese miscentes, simul
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnuntiationẽ ꝯtrarium hñs intellectum. hoc
tat in aula: eolus ⁊ clauso uentoꝵ carce regnꝙ.
Et quomͦ aula si carcer ẽ: Soluitur enĩ ꝓnun¬
tiatione. nam carcer ꝓnuntiatio est. Iacet in
aula hẏronia est. Et totum ꝑ contͣriã ꝓnuntia¬
tionem annuntiat᷑ ꝑ ironie sp̃em q̃ laudando
tat. qd̾ hyronia ꝓnuntiatione sola indicat qd̾
intelligi uult. Ut cum dicimꝰ homim agñti
malum bonũ est qd facis. Antifrasis uͦ ñ uoce
ꝓnuntiãtiᷤᷤ significat contͣrium. s sius tm̃ u̾b̾¬

Expanded text:
pronuntiationem contrarium habens intellectum. Hoc tet in aula Aeolus, et clauso ventorum carcere regnet. Et quomodo aula, si carcer est? Solvitur enim pronuntiatione. Nam carcer pronuntiatio est: iactet et aula ironia est; et totun per contrariam pronuntiationem adnuntiatur per ironiae speciem, quae laudando tat, quod ironia pronuntiatione sola indicat quod intellegi vult, sicut cum dicimus omnia agenti male: 'Bonum est, quod facis'; antiphrasis vero non voce pronuntiantis significat contrarium, sed suis tantu
Abbreviated transcription (Latin):
Genechliaci appellati. ꝓpt̾ nataliun ꝯsid̾atioẽs
actꝰ. euentꝰ predicere conantur .i. qͥs quali signo
fu̾it natus. aut quem effectum habeat uite qͥ
nascitur. hii sunt. qui uulgo mathematici uo¬
cantur. Cuiꝰ suꝑsticionis. genus. ꝯstellationes.
latim uocant .i. notationes syderum. qͦmͦ se hat᷑
cum qͥsq nascitur. Primũ aut̃ idem stellarum
int̾pretes magi nũcupantur. sic̃ de his legitur.
qͥ ineuangło natum xp̃m annuntiauer̃t. Post¬
ea hoc noĩe solimathematici. Ciiꝰ artis scĩa usq
ad euangłm fuit ꝯcessa. ut xp̃o edito. nemo ex

Expanded text:
Genethliaci appellati propter natalium considerationes actus, eventa praedicare conantur, id est, quis quale signo fuerit natus, aut quem effectum habeat vitae qui nascitur. Hi sunt qui vulgo Mathematici vocantur; cuius superstitionis genus Constellationes Latini vocant, id est notationes siderum, quomodo se habeant cum quisque nascitur. Primum autem idem stellarum interpretes magi nuncupabantur, sicut de his legitur qui in Evangelio natum Christum adnuntiaverunt; postea hoc nomine soli Mathematici. Cuius artis scientia usque a