comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiantis pacẽ. Abbacuc amplexans. qͥ uł
ex eoquod amabilis dñi fuit. uocat᷑ amplȩxa¬
tio: uł qͥa in certamine cum dõ congreditur
amplexantis id ẽ luctantis sortitꝰ ÷ nomen.
Nullus enĩ tam audaci uoce ausus ÷ dm̃
ad disceptationẽ iusticiȩ ꝓuocare. cur in rebꝰ
iste. Cõminat᷑ enĩ samariȩ obeausã simula¬

Expanded text:
tiantis pacem . 14. HABACUC amplexans, quia, vel tiantis pacem . 14. HABACUC amplexans, quia, vel ex eo quod amabilis Domini fuit, vocatur amplexatio, vel quod in certamen cum Deo congreditur, amplexantis, id est, luctantis sortitus est nomen. Nullus enim tam audaci voce ausus est Deum ad disceptationem justitiae provocare, cur in rebusiste? Comminatur enim Samariae ob causam simula
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑiũ dñi. Danihel iudiciũ dĩ. siue quia
in prb̃roꝵ iudiciũ sententiã diuine ex ami¬
nationis exhibuit. dũ reꝑta eoꝵ falsitate
mon̾trabant᷑ sagaci m̃te discernens aꝑuit.
Hic & desicłioꝵ uir appellatꝰ ẽ quia panẽ de¬
siderii ñ manducauit. & uinũ concupiscen¬
tiȩ ñ bibit. Osee saluator aut saluans. Dũ
sec. domui iudȩ salutẽ p̾nuntiauit. ꝓpt̃ qͦd
ezechias rex inda sullatis idolis qͣ p̃ceden¬
tes reges consecrauerant. tẽplũ dñi purgaᷤᷤ.¬
se ac purificasse monstrat᷑. Io hel dñs ds̃.
siue incipiens dõ: uł fuit dĩ. Hȩc enĩ eius
uocabulũ resonat. ethimologia incerta.
Amos. popłs auulsus. Prophetia enĩ eiꝰ ad
popłm fuit isrł. quia iam auulsꝰ erat adnõ.
& aureis uitulis seruiebat. siue auulꝰ areg¬
no stirpis dauid. Naum germen siue con¬
solator. Increpat enĩ ciuitatẽ sanguinũ.
& pꝰ eu̾sionẽ uliꝰ consolat᷑ syondicens: ecce
suꝑ montes pedes euanglizantis & annun¬

Expanded text:
ium Dei, sive quod in presbyterorum judicio sententiam divinae examinationis exhibuit, dum reperta eorum falsitate monstrabantur, sagaci mente discernens aperuit . Hic desideriorum vir appellatus est, quia panem desiderii non manducavit, et vinum concupiscentiae non bibit. set, domui Iudae salutem pronuntiavit. Propter quod Ezechias rex Iuda, sublatis idolis, quos praecedentes reges consecraverant, templum Domini purgasse ac purificasse monstratur. Iohel Dominus Deus, sive incipiens Deo, vel fuit Dei. Haec enim eius vocabulum resonat etymologia incerta. Amos populus avulsus. Prophetia enim eius ad populum fuit Israel, quia iam avulsus erat a Domino, et aureis vitulis serviebat, sive avulsus a regno stirpis David. 13. NAHUM, gemens, sive consolator. Increpat enim civitatem sanguinum, et post eversionem illius consolatur Sion dicens: Ecce super montes pedes evangelizantis et annun
Abbreviated transcription (Latin):
Iuerunt eni in adiutoriũ & consolationẽ om̃i
illi popło redeunti ad patriã. Nam & templũ
dñi idẽ reedificauert᷑. & muroꝵ ac curriũ
opus restaurauert̃. A nanias grã dĩ. Idem
& sydrach lingua chaldea. qͦd int̾pretatur
decorus mis. Azarias auxiliũ dñi. Idem &
abdenago: qͦd inlatinũ uertitur seruiens
taceo. Misa hel qͥ popłs dñi. Ipse & misach:
qͦd int̾p̃tat᷑ risus uł gaudiũ. Aria fr̃ ms.
Semeia audiens dnm̃. Asaph congregans.
Ethan tobustꝰ siue accensus. Idithun tran¬
siliens eos. siue saliens eos. Quos dã enĩ in he¬
rentes humo curuatoꝰ int̾rã. & ea quȩ
inimo st̃ cogitantes. & in rebus transeun¬
tib spẽ ponentes: transiliuit canendo iste
benedictus dñs. Olda districtio siue diu̾ti¬
culũ. Iu dith laudans uł confidens. Hester
absconsa. Tacharias memor dñi. Ioh̾es¬

Expanded text:
uerunt enim in adiutorium et consolationem omni illius populo redeunti ad patriam. Nam et templum Domini iidem reaedificaverunt, et murorum ac turrium opus ipsi restauraverunt. Ananias gratia Dei. Idem et Sidrac lingua Chaldaea, quod interpretatur decorus meus. Azarias auxilium Domini. Idem et Abdenago, quod in Latinum vertitur serviens taceo. Misahel, qui populus Domini. Ipse et Misac, quod interpretatur risus vel gaudium. Ahia frater meus. Semeia audiens Dominum. Asaph congregans. Ethan robustus sive ascensus. Idithun transiliens eos, sive saliens eos. Quosdam enim inhaerentes humo, curvatos in terram, et ea quae in imo sunt cogitantes, et in rebus transeuntibus spem ponentes transilivit canendo iste, benedictus Dominus. Olda districtio, sive diverticulum. Iudith laudans, vel confitens. Hester absconsa. Zacharias memoria Do
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Nam oses quidã qui naue filiꝰ nominaba¬
tur. a moyse iħc cognominatur. Hic enĩ pꝰ¬
obitũ moysi dux effectus pͥncipatũ obtinu¬
it. & t̾ram ꝓmisse hereditatis distribuit.
Mutatio nominis quid significabat. nͥ qͥa
defuncto moyse id ÷ͥ defuncta lege & lega

Expanded text:
ta. Nam Auses quidam, qui Nave filius nominabatur, a Moyse Jesus cognominatur . Hic post obitum Moysi dux effectus principatum obtinuit, et terram promissionis haereditate distribuit. Mutatio nominis quid significabat, nisi quia defuncto Moyse, id
Abbreviated transcription (Latin):
medio duum animaliũ cognosceris: dũ appro¬
pinquauerint anni innotesceris. dum adue¬
nerit tempꝰ ostenderis. Itẽ ipse. Uidebunt te
gentes. & dolebt̃ popłi: id ÷ iudei. Siquidem
& p̃dictus isaias de seipso cecinit. Propt̃ syon

Expanded text:
medio duorum animalium cognosceris; dum appropinquaverint anni, innotesceris, dum advenerit tempus, ostenderis . Item ipse: Videbunt te gentes, et dolebunt populi, id est, Judaei. 4. Siquidem et praedictus Isaias de ipso sic cecinit: Propter Sion
Abbreviated transcription (Latin):
ego ipse qui loquebar ecce adsum. Ꝙ dauid.
Aambulabunt inquit de uirtute inuirtutẽ.
& uidebit᷑ ds̃ deoꝵ insyon. Et iterum. Hisi
lum. Tunc enĩ manifestatꝰ ÷ & reuelatꝰ occur¬
sus aduentus eiꝰ: quẽ iudei si cognouissent:¬

Expanded text:
qui loquebar, ecce adsum . Et David: Ambulabunt de virtute in virtutem, et videbitur Deus Deorum in Sion . Et iterum: Visi lum, tunc enim manifestatus est, et revelatus occursus adventus ejus, quem Judaei, si cognovissent
Abbreviated transcription (Latin):
ita uenerunt. dũ quocũq casu ardenteᷤ
siluȩ excoquerent t̾ram. quȩ calefactis
uenis fudit riuos cuiꝰcũq structurȩ.
Siue gͥ es illud fuerat siuie aurum. cum
in loca t̾rȩ dep̃ssiora decurreret. sumpsit
figuram in quã illud uł ꝓfluens riuꝰ
uł excipiens lacuna formauerat. Qua¬
rum rerum splendore capti homines.
cũ ligatas attollerent massas. uiderunt
in eas t̾rȩ uestigia sigurata: indeq ex¬
cogitauerunt liquefactas ad omnẽ for¬
mam posse deduei¬

Expanded text:
ita venerunt: dum enim quacunque causa ardentes ita venerunt: dum enim quacunque causa ardentes silvae excoquerent terram, ex calefactis venis fudit rivos cujuscunque stricturae, sive aes illud fuerat, sive aurum, cum in loca terrae depressiora decurreret, sumpsit figuram, in quam illud vel profluens rivus, vel excipiens lacuna formaverat: quarum rerum splendore capti homines cum legatas attollerent massas, viderunt in eis terrae vestigia figurata, hinc quae excogitaverunt liquefactas ad omnem formam posse deduci
Abbreviated transcription (Latin):
a uehendo dicta. Stipendium. abstipe
pendenda nominatũ. Antiqui enĩ appen¬
dere pecuniam soliti erant. magis ꝗͣ. an¬
numerare. Moneta appellata ẽ: quia mo¬
net nequa fraus in metallo uł in ponde
siat. Nummisma ÷ solidꝰ aureus. uł argen¬
teus. uł ęreus. qui ideo nõmisma dr̃: qͥa
nominib pͥncipũ effigiisq signatur.
Prius numinus argirꝰ nuncupabatur.
quia quã plurimũ ex argento ꝑcutie¬
batur. Nummi auttẽ anuma romanoꝵ¬
rege uocati sunt: qui eos pͥmũ apud lati¬
nos imaginib notauit. & titulo nominis
siri p̾scripsit. folles dicuntur a sacculo qͦ
conduntur. acontinente id qͦsd continet᷑
appellatum. In nomismate tria queruntur.
metallum. figura. & pondꝰ. Si ex his ali¬
natũ. factũ: infectũ. Signatũ ẽ: qͦd in num¬
mis est. Factum: quod inuasis & signis.
Infectũ. qͦd in massis: qͦd & graue dr᷑ id ÷
massa. In notitiã autẽ formarũ metalla

Expanded text:
a vehendo dicta. Stipendium ab stipe a vehendo dicta. Stipendium ab stipe pendenda nominatum; antiqui enim adpendere pecuniam soliti erant magis quam adnumerare. Moneta appellata est quia monet ne qua fraus in metallo vel in pondere fiat. Nomisma est solidus aureus vel argenteus sive aereus, qui ideo nomisma dicitur quia nominibus principum effigiisque signatur. Prius nummus ἄργυρος nuncupabatur, quia quam plurimum ex argento percutiebatur. Nummi autem a Numa Romanorege vocati sunt, qui eos primum apud Latinos imaginibus notavit et titulo nominis sui praescripsit. Folles dicuntur a sacculo quo conduntur, a continente id quod continetur appellatum. In nometallum, figura, et pondus: si ex his alinatum, factum, infectum. Signatum est, quod in nummis est: factum, quod in vasis: infectum, quod in massis, quod et grave dicitur, id est massa. In notitiam autem formarum metalla
Abbreviated transcription (Latin):
dum auro argentoq inuento. exe utebant᷑.
Nam prius exea pecunia inusum fuit.
pꝰea argentea: deinde aurea subseqriuta
de & exarium dictum. quia prius es tantũ
inusu fuit. & ipsum solum recondebatui.
auro argentoq nondũ signato. ex quoꝵ
metallis quanuis postea facta fuisset pe¬
cunia. nom̃ tam̃ ęxarii ꝑ mansit: ab eo
metallo unde initium sumpsit. Chesau¬
a positione. hoc est areposito nominatur.
Nam thesis positio dr̃. & est nom̃ exgreco
latinoq sermone compositũ. Nam thes
greci repositum dicunt. latini aurum.
qͦd iunctum sonat repositum aurum.
Auraria nom̃ habet ab auro. Cributa uͦ.
eo qͦd antea ꝑ tribus singulas exigebant᷑.
sicut nunc ꝑ singula t̾ritoria. Sic autem
intres partes diuisum fuisse romanum
popłm constat. ut hi qui p̾erant insingłis
partibꝰ tribuni dicerentur: unde etiam
sumptus quos dabant popłi tributa
nominarunt. Uectigalia sunt tributa.

Expanded text:
dum auro argentoque invento, aere utebantur; dum auro argentoque invento, aere utebantur; nam prius aerea pecunia in usu fuit, post argentea, deinde aurea subsecuta esde et aerarium dictum, quia prius aes tantum in usu fuit, et ipsum solum recondebatur, auro argentoque nondum signato; ex quorum metallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen erarii permansit, ab eo metallo unde initium sumpsit. Thesaua positione, hoc est a reposito, nominatur. Num θέσις positio dicitur, et est nomen ex Graeco Latinoque sermone conpositum. Nam θεςo Graeci repositum dicunt, Latini aurum, quod iunctum sonat repositum aurum. Auraria nomen habet ab auro. Tributa vero, eo quod antea per tribus singulas exigebantur, sicuti nunc per singula territoria. Sic autem in tres partes divisum fuisse Romanum populum constat, ut etiam qui praeerant in singulis partibus tribuni dicerentur: unde etiam sumptus, quos dabant populi, tributa nominarunt. Vectigalia sunt tributa,
Abbreviated transcription (Latin):
urum abaura dictum. id ÷ absplendore:
eo qͦd reꝑcusso aere plus fulgeat. Unde
refulsit. hoc ÷ splendor auri. Naturale em̃ est
ut metalloꝵ splendor plus fulgeat luce alia
reꝑcussus. Inde & aurarii dicti. quoꝵ fulgor
splendidos reddit. Obrizum aurum dictũ.
qͦd obradiet splendore. Est enĩ coloris optumi.
qͦd hebrei opuz: greci eyrron uocant. Brat¬
tea dr̃ tenuissima lammina. ariotoy et¬
prius de pecudib & ꝓprietatẽ habebat &¬
nomen. Decorio enĩ pecudum nummi
incidebantur. & signabantur. Postea a sa¬
turno exeus numinꝰ inuentꝰ. Ipse enĩ sig¬
nari numinos & scribi constituit. ꝓpt̾ea
& ȩxarium saturno agentilibꝰ consecratũ
ẽ. Alii ut suꝑius pecuniam apecudibus
appellauerunt. sic̃ aiiuando iumenta st̃
dicta. Omẽ eium patrimoniũ apud anti¬
quos peculium dicebatur a pecudibus.
in quib eoꝵ constabat uniu̾sa substantia.
unde & pecuarius uocabatur qui enat
diues. mͦ uͦ pecuniosus. Antiquissimi num

Expanded text:
urum ab aura dictum, id est ab splendore, eo quod repercusso aere plus fulgeat. Unde refulsit, hoc est splendor auri. Naturale enim est ut metallorum splendor plus fulgeat luce alia repercussus. Hinc et aurarii dicti, quorum fulgor splendidos reddit. Obryzum aurum dictum quod obradiet splendore; est enim coloris optimi, quod Hebraei 'ophaz', Graeci κιρρὸν dicunt. Brattea dicitur tenuissima lamina, ἀπὸ τοῦ prius de pecudibus et proprietatem habebat et nomen; de corio enim pecudum nummi incidebantur et signabantur. Postea a Saturno aereus nummus inventus; ipse enim signare nummos et scribi constituit. Propterea et aerarium Saturno a gentilibus consecratum est. Alii, ut superius, pecuniam a pecudibus appellaverunt, sicut a iuvando iumenta sunt dicta. Omne enim patrimonium apud antiquos peculium dicebatur a pecudibus, in quibus eorum constabat universa substantia; unde et pecuarius vocabatur qui erat dives, modo vero pecuniosus. Ant
Abbreviated transcription (Latin):
aut plures discrepare noscunt᷑. Ambigiri¬
tas ẽ: cũ id qͦd scͥptũ ÷ duas aut plures res
significare uidet᷑. Collectio uł ratiocinatio
finitiua constitutione in qͣ posita sit qͤrit᷑.
Statꝰ gͦ tam rationales qͣ legales aqͥb dã
certiꝰ decẽ & octo ꝯnumerati st̃. Ceterũ
scdm rethoricos tullii decẽ & nouẽ reꝑiun¬
tur. ꝓpt̾ea qd̃ trans lationẽ int̾ rationales
pͥncipalit̃ affixit statꝰ. Inde se ipse etiã cice

Expanded text:
aut plures discrepare noscuntur. Ambiguiaut plures discrepare noscuntur. Ambiguitas est, cum id, quod scriptum est, duas aut plures res significare videtur. Collectio vel ratiocinatio finitiua constitutione in qua posita sit quaeritur. Status ergo tam rationales quam legales a quibusdam certius XVIII connumerati sunt. Ceterum secundum Rethoricos Tullii XVIIII reperiuntur, propterea quia translationem inter rationales principaliter affixit status; unde se ipse etiam Cice
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtin̾e. Remotio cͥminis ÷: cũ id cͥm̃ qd̾ infer¬
tur ab se & ab sua culpa ui & potestate in
aliũ reus demouere conat᷑. Relatio cͥminiᷤ
÷: cũ ideo iure factũ dr̃. qd̾ aliqͥs ante iiu¬
riã lacessitꝰ sit. Cõꝑatio ẽ: cũ aliud aliqd̃
alt̾ius factũ honestũ aut utile ꝯtendit᷑ qͦd
ut fieret illud qd̾ arguit᷑ dr̃ eẽ cõmissũ.
Purgatio ẽ: cũ factũ qͥdẽ concedit᷑: s cul¬
pa remouet᷑. Hȩc partes ht̃ tres. impru¬
dentiã. casũ. necessitatẽ. Dep̃catio ẽ: cũ &
peccasse & consultu peccasse se reus confi¬
tet᷑. & tam̃ ut ignoscat᷑ postulat. Qd̃ genꝰ ꝑ¬
raro potest accidẽ. Itẽ ex legali statu hȩc
oriunt᷑. id ÷ scͥptũ & uoluntas. legis contͣriȩ
ãbiguitaᷤᷤ. collectio. siue ratiocinatio: & diffi¬
nitio legalis. S cͥptũ & uoluntas ẽ: qͣndo u̾
ba ipsa uident᷑ cũ sententia scͥptoris dissidẽ.
Legis contͣrie statꝰ ẽ: qͣndo int̾ se duȩ leges

Expanded text:
tinere. Remotio criminis est cum id crimen, quod infertur, ab se et ab sua culpa, ui et potestate in alium reus demouere conatur. Relatio criminis est cum ideo iure factum dicitur, quod aliquis ante iniuria lacessitus sit. Comparatio est cum aliud aliquod alterius factum honestum aut utile contenditur, quod ut fieret, illud quod arguitur dicitur esse commissum. Purgatio est cum factum quidem conceditur, sed culpa remouetur; haec partes habet tres, imprudentiam, casum, necessitatem. Deprecatio est cum et peccasse et consulto peccasse reus confitetur, et tamen ut ignoscatur postulat, quod genus perraro potest accidere. oriuntur, id est scriptum et voluntas, legis contrarie ambiguitas, collectio sive ratiocinatio et diffinitrba ipsa videntur cum sententia scriptoris dissidere. Legis contrariae status est, quando inter se duae leges
Abbreviated transcription (Latin):
artib deditam. pristini usq ad p̾sens tempus
uestigia erroris ostendunt. Caphnis metropo¬
lis egẏpti ubi pharao fuit. & moyses cuncta
signa fecit. quȩ in exodo scribuntur. Hanc
construxisse ꝑhibentur tytanes id ÷ gyganteᷤ.
& ex nomine suo nuncupauerunt. Elyopoliᷤ
urbs egypti quȩ latine int̾pretatur solis ei¬
uitas. sicut septuaginta int̾pretes arbitrant᷑.
Edificata ẽ autẽ a filiis isrł: in qua petefres
sacerdos fuit. cuiꝰ memiit ezechiel. Urbem
alexandriam condidit alexander iagnus.
cuiꝰ nom̃ detinet. Hanc enĩ idem in terminiꝰ
africȩ egypti constituit. & caput eẽ regioniꝰ
egypti iussit. Int̾iacet autẽ int̾ egyptum &
mare. quasi claustrum importuosa. Hec est
uirbs egypti. pꝰea uersa in alexandriam.
Thebas aegyptias condidit cathinus. quȩ
int̃ egyptias urbes numero portarũ nobi¬
liores habentur. ad quas commercia arabes
undiq subuehunt. Hinc regio ȩgypti the¬

Expanded text:
artibus deditam pristini usque ad praesens tempus artibus deditam pristini usque ad praesens tempus vestigia erroris ostendunt. 32. Tanis metropolis Aegypti, ubi Pharao fuit, et Moyses cuncta signa fecit quae in Exodo scribuntur. Hanc construxisse perhibentur Titanes, id est, Gigantes, et ex nomine suo nuncupaverunt. Heliopolis urbs Aegypti, quae Latine interpretatur solis civitas, sicut septuaginta interpretes arbitrantur. Aedificata est autem a filiis Israel, in qua Petephres sacerdos fuit, cuius meminit Ezechiel. Urbem Alexandriam condidit Alexander Magnus, cuius et nomen detinet. Hanc enim idem in terminis Africae et Aegypti constituit, et caput esse regionis Aegypti iussit. Interiacet autem inter Aegyptum et mare, quasi claustrum, inportuosa. Haec est urbs Aegypti Noo, postea versa in Alexandriam. Thebas Aegyptias condidit Cadmus, quae inter Aegyptias urbes numero portarum nobiliores habentur, ad quas conmercia Arabes undique subvehunt. Hinc regio Aegypti The
Abbreviated transcription (Latin):
ma condiderunt. Ipsi thebas in boetiam
duce cathino. ipsi postremum in ultima or¬
bis tendentes urbem in occeano construxe¬
runt: Ieamq lingua sua gades nominaue¬
runt. Nam mos erat antiquris fenicum
gentis multos simul mercandi causa ado¬
mo ꝓficisci. & cum in colarum animos com¬
mercio rerum his ante incognitarum sibi
conciliassent: loca quȩ condendis urbibus
idonea uidebantur capere. Ex his ꝓfecta
& dido in litus africȩ urbem condidit & char
tadam nominauit: qͦd fenicea lingua ex pͥ¬
mit ciuitatẽ nouam. Hec sermone uerso:
carthago ÷ dicta. Hanc scipio deleuit. quȩ
autẽ nunc ẽ: pꝰea a romanis condita ẽ. Rar¬
thago autẽ antea bẏrsa. pꝰea tẏrus dicta ẽ.
deinde carthago. Memphim ciuitatem
egypti ȩdificauit epafus iouis filiꝰ. cũ in
secła egypto regnaret. Hȩc ẽ urbs ubi car¬
ta nascitur. ubi etiam optimi mathemati-¬
ci fuerunt. Nam hanc urbem magicis

Expanded text:
ma condiderunt. 29. Ipsi Thebas in Boeotia, ma condiderunt. 29. Ipsi Thebas in Boeotia, duce Cadmo; ipsi postremo in ultima orbis tendentes, urbem in Oceano construxerunt, eamque lingua sua Gades nominaverunt. Nam mos erat antiquus Phoenicum gentis, multos simul, mercandi causa, a domo proficisci, et cum incolarum animos, commercio rerum iis ante incognitarum, sibi conciliassent, loca, quae condendis urbibus idonea videbantur, capere. 30. Ex iis profecta et Dido in littus Africae urbem condidthadam nominavit, quod Phoenicia lingua exprimit civitatem novam; 200 mox sermone verso Carthago est dicta: hanc Scipio delevit. Quae autem nunc est, postea a Romanis condita est. Carthago autem antea Byrsa, post Tyrus dicta est, deinde Carthago. 31. Memphim civitatem Aegypti aedificavit Epaphus Jovis filius, cum in secunda Aegypto regnaret. Haec est urbs ubi charta nascitur, ubi etiam optimi mathematici fuerunt. Nam hanc urbem magicis
Abbreviated transcription (Latin):
& quartꝰ adam. Ipsa ẽ mambre: uocata ex
uno amico abrahe. Samariã aqua omĩs
regio quȩ circa eam fuit nomen accepit sen¬
nacherib rex assẏrioꝵ construxit. uocauit
q samariam id ÷ custodem. quia quando
isrł transtulit. medos ibi custodes constituit.
Hanc obsione captam antiochus solo coeqͦ¬
uit. quam pꝰea herodes a fundamentis in¬
staurans. in honorem augusti augustam
id÷ sebastiam greco sermone uocauit. Ibi si¬
ti sunt heliseus & abdias ꝓpħȩ .& quo maior
mine tyberii cesaris condidit. Cyrus urbs
fenicum. condita afenicib fuit. Hȩc ÷ cuitaᷤ
rum regi salomoni deferebatur: in qua op¬
tima purpura tinguitur. unde & tyria dr̃
nobilis purpura. Fenices erubro mari ꝓfecti
sydonem urbem opulentissimã condidert̃.
quam apiscium copia sẏdon appellauerunt.
Nam piscem fenices sydon uocant. Ipsi etiã
tẏrum in syria. ipsi uticam in africa yppo¬
nem. leptim. aliasq urbes in ora mariti¬

Expanded text:
et quartus Adam. Ipsa est et Mambre vocata ex et quartus Adam. Ipsa est et Mambre vocata ex uno amico Abrahae. 25. Samariam, a qua omnis regio quae circa eam fuit nomen accepit, Sennacherib rex Assyriorum construxit, vocavitque 199 Samariam, id est, custodiam, quia quando Israel transtulit, Medos ibi custodes constituit. Hanc obsidione captam Antiochus solo coaequavit. Quam postea Herodes a fundamentis instaurans, in honorem Augusti, Augustam, id est, Sebastiam Graeco sermone vocavit. Ibi siti sunt Elisaeus et Abdias prophetae, et quo major mine Tiberii Caesaris condidit. 27. Tyrus urbs Phoenicum condita a Phoenicibus fuit. Haec est rum regi Salomoni deferebatur, in qua optima purpura tingitur. Unde et Tyria dicitur nobilis purpura. 28. Phoenices a Rubro profecti mari, Sidonem urbem opulentissimam condiderunt; quam, a piscium copia, Sidon appellaverunt. Nam piscem Phoenices sidon vocant. Ipsi etiam Tyrum in Syria; ipsi Uticam in Africa, Hipponem, Leptim, aliasque urbes in ora mariti
Abbreviated transcription (Latin):
emor: appellauit q eam nomine sichem filii
sui Ipsa ÷ nunc neapolis: ciuitas samaritanoꝵ
Bethel urbem samariȩ condiderunt iebu seĩ
quȩ prius uocabatur luza S postquam dor¬
miens ibi iacob uidit scalam innitentẽ cȩlo.
ex causa nom̃ locus accepit bethel: id÷ domꝰ
dĩ. Quando autẽ ibi ab hieroboam uituli au¬
rei fabricati sunt. uocata ẽ bethaen id ÷ domꝰ
idoli. quȩ antea uocabatur domꝰ dĩ. Bethleem
uida ciuitas dauid quȩ mundi genuit sal
uatorem a iebuseis condita fertur. & uocata
prius effrẽta. Quando autẽ iacob ibi pecora
sua pauit. eidem loco bethleem nom̃ quodam
uaticinio futuri imposuit. qͦd domꝰ panis int̾¬
pretatur. ꝓpt̾ eum panem qui ibi de cȩlo des¬
cendit. Ebron ciuitas iudeȩ quȩ quondam
uocabatur arbe. condita est agygantibus
ante septem annos quã ab eis thapnis urbs
ȩgypti conderetur. Ipsa ÷ arbe anumeroita
uocata. qͦd ibi tres patriarchȩ sepulta sunt:

Expanded text:
Emor, appellavitque eam nomine Sichem filii Emor, appellavitque eam nomine Sichem filii sui. Ipsa est nunc Neapolis, civitas Samaritanorum. Bethel urbem Samariae condiderunt Iebusaei, quae prius vocabatur Luza; sed postquam dormiens ibi Iacob vidit scalam innitentem caelo eex causa nomen locus accepit Bethel, id est domus Dei. Quando autem ibi Ieroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est domus idoli, quae antea vocabatur domus Dei. Bethleem Iuda, civitas vatorem, a Jebusaeis condita fertur, et vocata primum Ephrata. Quando autem Jacob ibi pecora sua pavit, eidem loco Bethlehem nomen, quodam vaticinio futuri, imposuit, quod domus panis interpretatur, propter eum panem qui ibi de coelo descendit. 24. Chebron civitas Judaeae, quae quondam vocabatur Arbe, condita est a gigantibus ante septem annos quam ab eis Tanis urbs Aegypti conderetur. Ipsa est Arbe a numero ita vocata, quod ibi tres patriarchae sepulti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
im urbem condidert̃ allofili. ipsa ÷ ascalon
de qua suꝑiꝰ memorauimꝰ: nuncupata ex
nomine cesluim qui fuit nepos cham & filiꝰ¬
mesraim. Dor urbs fuit qͦndam potentissi¬
ma. & uersa uice stratonis turris. postea ab
herode rege iudeȩ inhonorem cesaris augusti
cesarea nuncupata: inqua cornelii domus.
palestinȩ maritimum idem palestini ȩdifi¬
cauerunt. ubi saxum ostenditur qͦd uincłoꝵ
andromedȩ uestigia adhuc retinet. cuiꝰ beluȩ
forma eminentior elefantis fuit. Hiericoa ie¬
bus eis condita traditur. a quib & nom̃ traxis¬
se ꝑhibetur. Hanc subu̾tit iħc: ꝓpt̾ quam
instruxit aliam oram de bethel ex tribu effra¬
im. D & hec eo tempore quo hierłm oppugna¬
batur a romanis. ꝓpt̃ ꝑfidiam ciuium capta atq
destructa ẽ : ꝓpt̃ quam t̾cia edificata ẽ urbs. quȩ¬
usq hodie ꝑmanet. Sychem samariȩ urbem.
quȩ latine & grece sicima uocatur edificauit

Expanded text:
Philistim urbem condiderunt Allophyli; ipsa est Ascalon, Philistim urbem condiderunt Allophyli; ipsa est Ascalon, de qua superius memoravimus, nuncupata ex nomine CeslMesraim. Dor urbs fuit quondam potentissima; et versa vice Stratonis turris, postea ab Herode, rege Iudaeae, in honorem Caesaris Augusti Caesarea nuncupata. In qua Corneli domum ChPalaestinae maritimum idem Palaestini aedificaverunt; ubi saxum ostenditur quod vinculorum Andromedae vestigia adhuc retinet; cuius beluae forma eminentior elephantis fuit. Iericho a Iebusaeis condita traditur, a quibus et nomen traxisse perhibetur. Hanc subvertit Iesus. Post quam instruxit aliam, Ozam de Bethel ex tribu Ephraim. Sed et haec eo tempore quo Hierusalem obpugnabatur a Romanis, propter perfidiam civium capta atque destructa est; propter quam tertia aedificata est urbs, quae hodieque permanet. Sichem Samariae urbem, quae Latine et Graece Sichima vocatur, aedificavit
Abbreviated transcription (Latin):
loth. Seleueꝰ unus ex pueris alexandri. post
mortẽ eiusdem alexandri occupato regno
orientis. urbem in sẏria condidit. eamq ex
autiorhie patris sui nomine antiochiam no¬
minauit: & sy riȩ caput instituit. Ipse quoq
laudiciam. & seleuciam. ipse apanã & edis¬
sam urbem construxit. Damascꝰ sẏriȩ condi¬
ta & nuncupata ẽ adamnasco dispensatoris
abrahȩ filio. Hȩc antea inomi sẏria tenuit
pͥncipatum. Necdum enĩ florebant ibi antio¬
chia. laudatia. & apamia: quas urbes post
alexandrum constructas eẽ cognoscimꝰ. Hic ÷
damascꝰ quẽ abraham futurum sibi heredẽ
dixerat: antequam illi eẽt ꝓmissus ysaac.
Gatam oppidum palestinȩ condiderunt ȩtiȩi.
in qua habitauerunt cappadoces. pristinis
cultorib int̾fectis. Uocata autẽ gaza. eo qͦd
ibi cambises rex ꝑsarum thesauros suos po¬
suit. cũ bellũ egyptiis intulisset. Psarum
enĩ lingua. thesaurꝰ gaza nominat᷑. Phylisti

Expanded text:
Loth. 14. Seleucus unus ex pueris Alexandri, post Loth. 14. Seleucus unus ex pueris Alexandri, post mortem ejusdem Alexandri, occupato regno Orientis, urbem in Syria condidit, eamque ex Antiochi patris sui nomine Antiochiam nuncupavit, et Syriae caput instituit. Ipse quoque Laodiciam, et Seleuciam, ipse Apamiam, et Edessam urbes construxit. 15. Damascus Syriae, condita et nuncupata a Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec antea in omni Syria tenuit principatum. Necdum enim florebant ibi Antiochia, Laodicia, et Apamia, quas urbes post Alexandrum constructas esse cognoscimus. Hic est Damascus, quem Abraham futurum sibi haeredem dixerat, antequam esset illi promissus Isaac. 16. Gazam oppidum Palaestinae condiderunt Hevaei, in qua habitaverunt Cappadoces pristinis cultoribus interfectis. Vocata autem Gaza, eo quod ibi Cambyses rex Persarum thesauros suos posuit, cum bellum Aegyptiis intulisset. Persarum enim lingua thesaurus Gaza nominatur. 197 17.
Abbreviated transcription (Latin):
derunt. in emulationẽ babyloniȩ urbis. Su¬
sis oppidum ꝑsidȩ aiunt menuonis patrẽ
constituisse. Dictum autẽ susis qͦd immineat
susȩ fluuio. ubi ÷ regia cyri. lapide candido
& uario. columpnis aureis & lacunaribus.
gẽmisq distincta: continens etiam simula¬
chrum cęli stellis micantib ꝑsignatum. &
cȩt̾a humanis mentibꝰ incredibilia. B actrũ
oppidum bactriani condiderunt. ex ꝓprio
amne eũ cognominantes: qui bactrꝰ uocat᷑.
Carra ciuitas mesopotamiȩ trans edissam
concdita a part̾is. ubi quondam romanus ce
sus ÷ exercitus. & crassus dux captꝰ. E dissam
urbem mesopotamiȩ condidit nembroth filiꝰ
chus postquam de babylone migrauit. in qͦ
& regnauit: quȩ antea iare cognominata ẽ.
Ipse construxit & chalamnȩ. quȩ postea uer¬
so nomine a seleuco rege seleucia dicta ẽ. Phy¬
ladelfiam urbem arabiȩ condidit raphaini¬
gens antiquissima. quam int̾fecerunt filii

Expanded text:
derunt, in aemulationem Babyloniae urbis. 10. Suderunt, in aemulationem Babyloniae urbis. 10. Susis oppidum Persidae aiunt Memnonis patrem constituisse. Dictum autem Susis, quod immineat Susae fluvio. Ibi est regia Cyri lapide candido et vario cum columnis aureis, et lacunaribus gemmisque distincta, continens etiam simulacrum coeli, stellis micantibus praesignatum, et caetera humanis mentibus incredibilia. 11. Bactrum oppidum Bactriani condiderunt, ex proprio amne eum cognominantes, qui Bactrus vocatur. 12. Carra civitas Mesopotamiae trans Edessam condita a Parthis, ubi quondam Romanus est caesus exercitus, et Crassus dux captus. 13. Edessam urbem Mesopotamiae condidit Nembroth, filius Chus, 196 postquam de Babylone migravit, in qua, et regnavit, quae ante Arach cognominata est. Ipse construxit, et Chalannen, quae postea verso nomine a Seleuco rege dicta est Seleucia. Philadelphiam urbem Arabiae condidit Raphaigens antiquissima, quam interfecerunt filii
Abbreviated transcription (Latin):
se urbem salem: in qua regnum fuit eiꝰdẽ
melchisedech. Hanc pꝰea tenuerunt iebusei.
ex quib sortita ẽ uocabulum iebus. Sicq
duobus nominib copulatis iebus & salem
uocata est hierłm: quȩ p̾ea asalomone ie¬
ro solumna quasi hierusalomonia dicta ẽ. Hȩc
& corrupte a poetis solima nuncupata. & post¬
modum ab elio adriano helia uocitata ẽ. Ipsa
÷ & sẏon quȩ hebraicȩ int̾pretatur speculatio.
eoqͦd in sullimi constructa sit: & delonge ueni¬
lia quiq constituerunt. D yonisius qui &
liber pat̾ cum indiam uictor ꝑambulasset.
nisam urbem ex nomine suo iuxta induni
fluuium condidit: & qͥnquagnita milibus
hominũ ad impleuit. Medus autẽ egei filiꝰ
mediam construxit. inde & regio eiꝰ mediȩ no¬
men sortita ẽ. Persipolim urben caput ꝑsici
regni perseus adae filiꝰ condidit. famosissimã¬
confertissimamq opib: a qͦ & ꝑsida dicta est.
Ectesifontẽ qͦ parchi apud parthiam condi¬

Expanded text:
se urbem Salem, in qua regnum fuit eiusdem se urbem Salem, in qua regnum fuit eiusdem Melchisedech. Hanc postea tenuerunt Iebusaei, ex quibus et sortita vocabulum est Iebus; sicque duobus nominibus copulatis Iebus et Salem vocata est Hierusalem, quae postea a Salomone Hierosolyma quasi Hierosolomonia dicta est. Haec et corrupte a poetis Solyma nuncupata est, et postmodum ab Aelio Hadriano Aelia vocitata est. In Ipsa est et Sion, quae Hebraice ieo quod in sublimi constructa sit, et de longe venilia, qui vel quae constituerunt. Dionysius, qui et Liber pater, cum Indiam victor perambulasset, Nysam urbem ex suo nomine iuxta Indum fluvium condidit, et quinquaginta milibus hominum adimplevit. Medus autem Aegei filius Mediam construxit; unde et regio eius Mediae nomen sortita est. Persepolim urbem caput Persici regni Perseus †Adeae† filiconfertissimamque opibus, a quo et Persida dicta est. 9. Ctesiphontem quoque Parthi apud Parthiam condi
Abbreviated transcription (Latin):
montes tres. quirinalem. Uimmalẽ. & esqui¬
linum urbi adiunxit. & fossas circa murum
tio non apparet. ñ mirum si in aliarũ opini¬
one dubitatur. Unde nec hẏstoricos nec cõ¬
mentarios uaria dicentes imꝑite condẽp¬
nare debemꝰ. quia antiquitas ipsacreauit
errorem.Sane quasclam de quib aut scẽ
scripturȩ aut hẏstoriȩ gentium certã origi¬
nem referunt. paucis ad modũ uerbis retexe¬
re oportet. Primꝰ ante diliunum cain ciuri¬
tatẽ enoch ex nomine filii sui in india con¬
didit. quã urbem sola multitudine suȩ
postĩtatis impleuit. Primꝰ pꝰ diluuium nem¬
broth gẏgans babylonẽ urbem mesopota¬
miȩ fundauit. Hanc semiramis regina
assẏrioꝵ ampliauit. murumq urbis bi¬
tumine & cocto latere fecit. Uocabulũ aut̃
sumpsit a confusione. eoqͦd ibi confusȩ sint
atq ꝑmixtȩ linguȩ edificantiũ turrem. Iu¬
dei asserunt sem filium Noe quẽ dicunt mel¬
chisedec .h. pͥmũ pꝰ diluuiũ insyria condidis¬

Expanded text:
montes tres, Quirinalem, Viminalem, Esquilinum, urbi adiunxit, fossas circum murum tio non apparet, non mirum si in aliarum opinione dubitatur. Unde nec historicos nec commentatores varia dicentes imperite condemnare debemus, quia antiquitas ipsa creavit errorem. Sane quasdam, de quibus aut sanctae Scripturae aut historiae gentium certam originem referunt, paucis admodum verbis retexere oportet. Primus ante diluvium Cain civitatem Enoch ex nomine filii sui in Naid condidit, quam urbem sola multitudine suae posteritatis implevit. Primus post diluvium Nembroth gigans Babylonem urbem Mesopotamiae fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit, murumque urbis bitumine et cocto latere fecit. Vocabulum autem sumpsit a confusione, eo quod ibi confusae sint atque permixtae linguae aedificantium turrem. Iudaei asserunt Sem, filium Noe, quem dicunt Melchisedech, primum post diluvium in Syria condidis
Abbreviated transcription (Latin):
eauctorib condita¬
rum urbium ple¬
rumq dissensio in¬
uenitur. ad eo ut nec
urbis quidem Romȩ
oRigo possit diligent̃
agnosci. Nam salustiꝰ
dicit. Urbem romam sicuti ego accepi con
didere atq habitauere in initio troiani. qͥ
enea duce sedib in certis uagabantur. Alii¬
inclita roma. Cutropius quoq inlibro hys¬
toriarum sic loquitur dicens. Romulus
crim int̾ pastores latrocinaretur decee ocło
annis natꝰ. urbem exiguam in palatino

Expanded text:
auctoribus conditarum urbium plerumque dissensio invenitur, adeo ut ne urbis quidem Romae origo possit diligenter agnosci. Nam Sallustius dicit: Urbem didere atque habitavere initio Trojani, qui, Aenea duce, sedibus incertis vagabantur. inclita Roma. toriarum sic loquitur dicens: « Romulus, cum inter pastores latrocinaretur, octo decem annis natus, urbem exiguam in Palatino
Abbreviated transcription (Latin):
& uirginem. paruulum. & mulieres int̾fici¬
te usq ad int̾nitionem. Omnẽ autẽ suꝑ quẽ
uideritis.. P  ne occidatis. Intelligere gͦ nos
oportet hanc sententiã. ł quippe littera spe¬
ciem crucis demonstrat: cuiꝰ signaculo p̾no¬
tati sunt quic̃q ab exitio huiꝰ scłi liberant᷑.
Eiusdem ty pum p̾sigurabat in ȩgy pto
signant᷑ postes corporis nr̃i: ut merito lo¬
quam᷑ dicentes. Signatum ẽ suꝑnos lum̃
uultus tui dñe. De hoc signo dicit isaias
ex ꝑsona dñi. Ecce uenio ut congregẽ cum
om̃ib gentib & linguis. & uenient & uide¬

Expanded text:
ficite usque ad internecionem. Omnem autem super quem videritis Thau, ne occidatis . » 2. Intelligere ergo nos oportet hanc sententiam. Thau quippe littera speciem crucis demonstrat, cujus signaculo praenotati sunt quicunque ab exitu hujus saeculi liberantur; ejusdem typum praefigurabat in Aegypto signantur postes corporis nostri, ut merito loquamur dicentes: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . 3. De hoc signo dicit Isaias ex persona Domini: Ecce venio, ut congregem cum omnibus gentibus, et linguis, et venient, et vide
Abbreviated transcription (Latin):
Nstructuram autem parietum ad normã
fieri. & ad ꝑpendiculum respondere oportet.
Norma dicta greco uocabulo. extra quã ni¬
chil rectum fieri potest. Componitur autẽ
ex trib regulis. ita ut duȩ sint blnm pe¬
dum: t̾cia habeat pedes duos. uncias decem:
quas ȩquali crassitudine politas extremis
cacuminibꝰ sibi iungit ut scenam trigoni
faciant: ideris norma. Regula dicta qͦd¬
sit recta. quasi rectula: & impe dimentũ non
habeat. Perpendiculum est: quod semꝑ appen¬
ditur. Deniq in fabrica nisi omia ad ꝑpendi¬
culum & certam regulam fiant: necesse ẽ cun¬
cta mendosa instruantur. ut aliqua praua
sint: aliqua cubantia. ꝓna non nulla. alia su¬
pina. & ꝓpt̾ hoc uniuersa sint contracta. Linea
agenere suo appellata. quia ex lino fit. Hac ma¬
ciones utuntur siue lignarii. ne tortũ aliqͥd
construant. Trullȩ nom̃ factum eoqͦd trudit
& de trudit. id ⁊ͥ includi calce uł luto lapides.
Martellus macionum. Scalȩ abscandendo

Expanded text:
nstructuram autem parietum ad normam fieri, et ad perpendiculum respondere oportet Norma dicta Graeco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Componitur autem ex tribus regulis, ita ut duae sint binum pedum, tertia habeat pedes duos, uncias decem, quas aequali crassitcacuminibus sibi iungit ut schemam trigoni faciant. Id erit norma. Regula dicta qsit recta, quasi rectula et impedimentum non habeat, perpendiculum est, quod semper appenditur. Denique in fabrica, nisi omnia ad perpendiculum et certam regulam fiant, necesse est cuncta mendosa instruantur, ut aliqua prava sint, aliqua cubantia, prona nonnulla, alia supina et propter hoc universa sint contracta. Linea a genere suo appellata est, quia ex lino fit. Hac muratores utuntur sive lignarii, ne tortum aliquid construant. Trulle nomen factum, eo quod trudi detrudit, id est includit calce vel luto lapides. Martellus. Machina. Scalae ab scandendo,
Abbreviated transcription (Latin):
titudinẽ: apice distinguebat᷑. Sic & ubi lit¬
terȩ consonantes getninabant᷑ sicilicum
suꝑ ponebant: ut cella. serra. asseres. Uet̾es
enĩ ñ duplicabant litt̾as s supͣ sicilicos ap¬
ponebant: qua nota ad monebat᷑ lector. gemi¬
nandam eẽ litt̾am.
De analogia.xu.

Expanded text:
titudinem, apice distinguebatur. Sic et ubi littitudinem, apice distinguebatur. Sic et ubi litterae consonantes geminabantur, sicilicum superponebant, ut 'cella', 'serra', 'asseres'. Veteres enim non duplicabant litteras, sed supra sicilicos adponebant; qua nota admonebatur lector geminandam esse litteram. De analogia .
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑo. solã scͥbendũ ẽ: si ꝑsonã. ħ p̃ponendum :¬
Onusͣ si de onere uenit ꝑ o. solã soͥbendũ ẽ: si
de honore cũ h. aspiratione. Prepositio & pre¬
terea: ꝑ chptongam scͥbendũ. Pene uͦ qd̾ est
tera recte ponit᷑. cũ illi statim .i. litt̾a seqͥt᷑. &.
alia quȩlibet una plꝰ ue uocales iunguntur.
ita ut una sillaba fiat. Cet̾a ꝑ .c. sc̃buntur.
Que ꝑ nom̃ cũ.a. scͥbendũ.q coniunctio si
positione nequeo. neqͥs. neqͥt. Qd̃ quando
R. litt̾ã cõmunionẽ habet: cũ s. litt̃a. Itaq
apd̃ antiqͦs honos. labos. arbos. dicebantrii:
nc̃ aut̃ honor. labor. arbor. Sat ꝑt. scribi
oportet scͥbi. apd̾ antiqͦs enĩ sedum dicebat᷑.
nos finales duas litt̾as abscidimus. Cantus
iectio cũ a. scͥbenda. ue coniunctio sinea.
cũ iusticia sonũ.⁊. ltt̾ȩ ex pͥmat. tam̃ qͥa
aliũ intellectũ correpta aliũ ꝓducta hab̾et:
longe sẏllabȩ apicẽ apponebant. utputa.
popłs arborẽ significaret an hominũ mul¬

Expanded text:
scribendum est; si personam, H praeponenda e'Onus' si de onere venit, O sola scribendum; si de honore, cum H aspiratione. 'Praepositio' et 'praeterea' per dipthonga scribendum. 'Pene' vero, quod est tera tunc recte ponitur, cum illi statim U littera sequitur, et alia quaelibet una pluresve vocales iunguntur, ita ut una syllaba fiat. Cetera per C scribuntur. 'Quae' pronomen cum A scribendum; 'que' coniunctio sinpositione 'nequeo, nequis, nequit'. 'Quod' quando R littera communionem habet cum S littera. Itaque apud anticos 'honos', 'labos', 'arbos' dicebatur, nunc 'honor', 'labor', 'arbor'. 'Sat' per T scribi oportet scribi. Apud anticos enim sed 'sedum' dicebatur; nos finales duas litteras abscidimus. 'Tamtusiectio cum A scribendum; 've' coniunctio sine A.cum 'iustitia' sonum Z littera exprimat, tamen, quia alium intellectum correpta, alium producta haberet, longae syllabae apicem adponebant; utputa 'populus' arborem significaret, an hominum mul
Abbreviated transcription (Latin):
latine recta scͥptura int̃pretat᷑. Orto
enĩ recta. graphia scͥptura dr̃. Hȩc disciplina
ars tractat de partiũ declinatione. ita
ortogͣphia de scͥbendi ꝑitia. ut puta. ad.
cũ ÷ p̃positio: d. lit̾tã. cũ ÷ coniunctio .t. lit¬
t̾am accipit. Haud qñ adu̾biũ ÷ negandi.
d. litt̾a t̃minat᷑ aspirat᷑ in capite: quando
aut̃ coniunctio ÷ ꝑt. litt̾am sine aspiratione
scͥbitur. Apud p̃positio ꝑ d. scͥbit᷑. sic̃ ap̃d pa¬
trẽ: qm̃ uet̾es sepe apud ꝓ ad usi st̃: duab ex¬
litt̾e in loco aliarũ litterarũ ponunt᷑. B& p.
littĩs: quędã cognatio ẽ. Nã ꝓbirro dicimꝰ pir¬
rum. C.&.g. quandã cognationẽ hñt. Nã
dũ dicimꝰ centũ & trecentos: postea dicimꝰ
Ca qͦ similit̃ coniunctionẽ hñt. Nã huiꝰsce

Expanded text:
latine recta scriptura interpretatur. Ortho enim recta, graphia, scriptura dicitur. Hec disciplina aorthographia de scribendi peritia, utputa 'ad', cum est praepositio, D litteram; cum est coniunctio, T literam accipit. Haud quando est adverbium negandi, d litera terminatur et aspiratur in capite; quando autem coniunctio est, per t literam sine aspiratione scribitur. Apud prepositio per d scribitur, sicut apud patrem, quoniam veteres sepe apud pro ad usi sunt, duabus lilitterae in locum aliarum rite ponuntur. B et p litteris quaedem cognatio est; nam pro birro dicimus pirrum. C et g quamdam cognationem habent; nam cum dicimus centum et trecentos, postea dicimus C et q similiter cognatio est; nam hujusce
Abbreviated transcription (Latin):
ad uentum susciꝑet pauꝑum & peregrinoꝵ:
unde & uocabulum sumpsit. Nam ex greco in
latinũ xenodochiũ ꝑ egrinoꝵ susceptio nun¬
cupatur. Ubi autẽ egrotantes de plateis col
sumpta languorib atq mediis miseroꝵ

Expanded text:
adventum susciperet pauperum et peregrinorum: adventum susciperet pauperum et peregrinorum: unde et vocabulum sumpsit. Nam ex Graeco in Latinum xenodocheion, peregrinorum susceptio, nuncupatur. Ubi autem aegrotantes de plateis collsumpta languoribus atque inediis miseroru
Abbreviated transcription (Latin):
legitur. Et castra metati sunt: ꝓmutauert̃.
Non enĩ illic ꝑmanet exercitus : s ꝑtransit.
Męnianꝰ collega crassi in foro ꝓiecit materiaᷤ.
ut eeñt loca in quib expectantes insisterent.
quȩ ex eiꝰ nomine meniana appellata sunt.
Hȩc & solaria. quia patent soli. Post hȩx alii
lapide. alii materia ȩdificare meniana por
ta olim ligneȩ domꝰ fiebant. inde nom̃ ꝑma¬
net cabulatoꝵ Apogeum ÷ constructum
sub t̃ris edificium. qͦd nos antrum uł spelũ¬
cam dicimus. Solarium qͦd soli & auris pa¬
teat. qualis fuit locus in quo dauid bechsa¬
bee lauantẽ aspexit & adamauit. Cũ hieroso¬
limã antiochus obsicdet. hircanꝰ pͥnceps iude¬
oꝵ reserato dauid sepulchro triamilia auri
talenta inde abstraxit. ex quib trecenta anti¬
ocho dedit ut obsidionẽ relinqueret. atq ut
facti inuidiam demeret. Fertur ex reliqua
pecunia pͥmus xeno dochia instituisse. quib

Expanded text:
legitur: 'castra metati sunt,' pro mutaverunt; legitur: 'castra metati sunt,' pro mutaverunt; non enim illic permanet exercitus, sed pertransit. Moenius collega Crassi in foro proiecit materias, ut essent loca in quibus spectantes insisterent, quae ex nomine eius Moeniana appellata sunt. Haec et solaria, quia patent soli. Post haec alii lapide, alii materia aedificavere porticibusta olim ligneae domus fiebant. Inde nomen permanet tabulatorum. Hypogeum est constructum sub terris aedificium, quod nos antrum vel speluncam dicimus. Solarium, quod soli et auris pateat, qualis fuit locus in quo David Bethsabee lavantem aspexit et adamavit. Cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hyrcanus princeps Iudaeorum reserato David sepulcro, tria milia auri talenta inde abstraxit, ex quibocho dedit, ut obsidionem relinqueret. Atque ut facti invidiam demeret, fertur ex reliqua pecunia instituisse primus xenodochia, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Cenaculum dictum a cõ munione uescen¬
di: unde & cenobium congregatio. Anti¬
qui eni publice & in cõmune uescebant᷑.
nec illiꝰ conuiuiũ singłare erat. ne in oc¬
culto deliciȩ luxuriam gignerent. Cri¬
clinium ÷ cenaculum. atrib lectulis
discumbentiũ dictum. Apd̃ ueteres
enum in loco ubi conuuii apparatus ex¬
ponebatur tres lectuli strati erant. inqͥbꝰ
discumbentes epulabãtur. Clinon enĩ
grece lectum uł accubitũ dr̃ ex quo con¬
fectum ẽ. ut triclinium diceretur. Cella
dicta qͦd nos occultat & celat. Cubiculũ
uͦ ẽ. quod eo cubamꝰ. ibiq dormientes requi¬
escimꝰ. Cubile autẽ. cubandi locus ẽ. Deces¬
sus inde uocatus. qͦd sit locus secretus. id ÷
sine accessu. Diuersorium dictum. eoquod¬
ex cliuersis uiis ibi conueniatur. Hospiciũ
sermo grecus ẽ : ubi quis ad tempꝰ hospitali
iure in habitat. & iterum inde transiens mi
grat. Inde & meatũ. quia mutatur. Unde

Expanded text:
Coenaculum dictum a communione vescenCoenaculum dictum a communione vescendi; unde et coenobium congregatio. Antiqui enim publice et in commune vescebant, nec ullius convivium singulare erat, ne in occulto deliciae luxuriam gignerent. Triclinium est coenaculum, a tribus lectulis discumbentium dictum. Apud veteres enim in loco, ubi convivii apparatus exponebatur, tres lectuli strati erant, in quibus discumbentes epulabantur. Κλίνη enim Graece lectus vel adcubitus dicitur, ex quo confectum est ut triclinium diceretur. Cella dicta quod nos occultat et celat. Cubiculum vero, quod eo cubamus ibique dormientes requiescimus. Cubile autem cubandi locus est. Secessus, quod sit locus secretus, id est sine accessu. Diex diversis viis ibi conveniatur. Hospitium sermo Graecus est ubi quis ad tempus hospitali jure inhabitat, et iterum inde trgrat. Inde et metatum, quia mutatur. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
prandium. Hinc & ȩdificium. eo qͦd fuerit
priꝰ ad ȩdendum factum. Aula domus est
regia. siue spatiosum habitaculũ. porticibꝰq
quatuor conclusum. Atriũ magna edes
ẽ: siue amplior & spatiosa domꝰ. & dictum :¬
atriũ. eoqͦd ad daut᷑ ei tres porticꝰ extͥnsecꝰ. Alii atͥũ qͣsi
abigne & ligno atͥum dixert̃. arcũ enĩ sit ex fumo.
Dalatium apalante pͥncipe archadum
dictum. in cuiꝰ honore archades palanteũ
oppidum construxerunt. & regiam in ip¬
sius nomine conditã palatium uocaue¬
runt. Thalanũ hac ex causa uocatũ fert̃.
Cum enim raptȩ fuissent a romanis sabi¬
nȩ. ex quib cum una ante alias speciȩ no¬
bilis eum magna omniũ ad miratione
raꝑetur. thalamoni duci eam oraculo res¬
ponsum ÷ dari. Et qm̃ hȩ nuptiȩ felierter
cesserant. institutun ẽ ut in om̃ib nup¬
tiis thalami nomine uterentur. E gyptii
qͦ lingua sua in quib nubentes siccedunt
& incubant loca: thalamũ nominant.

Expanded text:
prandium. Hinc et aedificium, eo quod fuerit prius ad edendum factum. Aula domus est regia, sive spatiosum habitaculum porticibus quattuor conclusum. Atrium magna aedes est, sive amplior et spatiosa domus; et dictum atrium eo quod addantur ei tres porticus extrinsecus. Alii atrium quasi ab igne et lychno atrum dixerunt; atrum enim fit ex fumo. Palatium a Pallante principe Arcadum dictum, in cuius honore Arcades Pallanteum oppidum construxerunt, et regiam in ipsius nomine conditam Palatium vocaverunt. Thalamum hac ex causa vocatum ferunt. Cum enim raptae fuissent a Romanis Sabinae, ex quibus cum una ante alias specie nobilis cum magna omnium admiratione raperetur, Thalamoni duci eam oraculo responsum est dari; et quoniam hae nuptiae feliciter cesserant, institutum est ut in omnibus nuptiis thalami nomen iteretur. Aegyptii quoque lingua sua loca, in quibus nubentes succedunt et cubant, 'thalamum' nominant.
Abbreviated transcription (Latin):
rauerunt & obtulerunt munera. deinde
uaria aduentꝰ eiꝰ p̾sentauit miracula. Ce¬
cis enim ut dnm̃ cognoscerent ꝓfundȩ no¬
ctis caligo det̃gitur. defunctis reduuue lu¬
cis lucis grã redditur ut animȩ inuificaren¬
tur: surdi ut auditum fidei susciꝑent au¬
dire ceꝑunt. claudi ut ad dĩ eurrent cuirre¬
rent incessu alacri uegetant᷑. muti ut con¬
fiterentur dm̃ claris uocib clamauert̃. leꝓsi
ꝓ abluendis contagiis animȩ lurida membra
deposuerunt. Affectu en̾i maiestatis suȩ mul¬
ta fecit quȩ p̃tereunda sunt: dum cuncta le¬
gantur. Nam excellentiȩ suȩ uirtute pendu¬
lis gressib tumentis ȩquoris fluctus calcauit.
& magni maris ꝓcellas suo imꝑio mitigatut.
Iam uͦ passionis eius obitum etiam elementa
timuerunt. dum sol fugit. cȩlum concutitur.
saxaq sese illidentia dissoluunt᷑. Siquidẽ &
ipsa mors tenere eum ñ potuit. Nam resur¬
gens die t̃cia: ad sedem pat̾nã reuolauit. Plu¬

Expanded text:
et obtulerunt munera. Deinde varia adventus ejus repraesentavit miracula. Caecis, enim, ut Deum cognoscerent, profundae noctis caligo detergitur. Defunctis redivivae lucis gratia redditur, ut animae vivificarentur. 3. Surdi, ut auditum fidei susciperent, audire coeperunt. Claudi, ut ad Deum currerent, incessu alacri vegetantur. Muti, ut Deum confiterentur, claris vocibus clamaverunt. Leprosi pro abolendis contagiis animae lurida membra deposuerunt; effectu enim majestatis suae multa fecit, quae praetereunda sunt, dum cuncta legantur. 4. Nam excellentiae suae virtute pendulis gressibus tumentes aequoris fluctus calcavit, et maris magni procellas suo imperio mitigavit. 33 Jam vero passionis ejus obitum etiam elementa tremuerunt, dum sol fugit, dum tellus concutitur, saxaque sese illidentia dissolvuntur, siquidem et ipsa mors eum tenere non potuit. 5. Nam resurgens die tertia, ad sedem paternam revolavit,
Abbreviated transcription (Latin):
go ÷ uitium rodens ferrum uł segetes. qͥsi
rodigo: mutata una litt̾a. Hȩc & erugo ab ero¬
dendo. Nam erugo uitium ÷ ferri ab erodendo
dicta. ñ ab examento. Scoria uͦ purgamenta
& sordes sunt que igne ex coquuntur. & dicta
scoria. quia deferro excutitur. Rubigine
autẽ caret ferrum. si cerussa & gipsa & liqͥda
pice ꝑungitur. Item rubigo ferramenta
non uitiat. si eadem medulla ceruina uel
cerussa mixta rosatio unguant᷑¬

Expanded text:
go est vitium rodens ferrum ipsum, vel segetes, quasi go est vitium rodens ferrum ipsum, vel segetes, quasi rodigo mutata una littera: haec et aerugo ab erodendo. Nam aerugo vitium est ferri, ab erodendo dicta, non ab aeramento. 6. Scoria vero purgamenta et sordes sunt, quae igne excoquuntur. scoria quia de ferro excutitur. Rubigine autem caret ferrum, si cerussa et gypso et liquida pice perunguitur. Item rubigo ferramenta non vitiat, si eadem medulla cervina vel cerussa mixta rosaceo unguit