comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sciens ꝙ cominunio discordias pa¬
tit: ut in pace uuam nequid com¬
mime secum habeam laboro. Iui¬
peria regna. diuicias. honores. ce¬
tera q eismodi sua sunt. et sibi ha¬
beat. nichil est horum quod me mo¬
ueat. Michi luiquat si qua sunt
amun mei bona. hec sui muneris
non fuerunt. et ne sui urris suit fla¬
gito Quid seint: quid imatur. ui¬
ms diu debitor sius sum. Calcu¬
lum pouanius. Aufferat que sua
sunt. Aimis dii depoĩtum eius ẜ̃¬
uo. Quid cogirat: nulla mora est.
aullum luctarien. tollat quicꝙͣ
idest. et munquiͣ reuersurt disce¬
dat. Et certe uin partem nou exi¬
guam tulit. Et id quantulum cũ¬
q qd̾ restat odiosum onus est hu¬
mens ad altiora intentib. Quod
ad corpus attinet: non sum quem
teliq uisti. hospes corporis niei secũ
male concordans nuplacabilem
litem agit. hec nigis sollicitudo
facieni meam mutauit aute ar¬
nos. ita ut iam uix primo ne co¬
guoscas occursu. huius tamen rei

Expanded text:
sciens quod comunio discordias pasciens quod comunio discordias parit, ut in pace vivam, nequid comune secum habeam laboro; imperia regna divitias honores ceteraque eiusmodi sua sunt et sibi habeat. 4 Nichil est horum quod me moveat; michi linquat siqua sunt animi mei bona. Hec sui muneris non fuerunt, et ne sui iuris sint flagito. Quid sevit, quid minatur? nimis diu debitor suus sum; calculum ponamus: auferat que sua sunt, nimis diu depositum eius servo. Quid cogitat? nulla mora est, nullum luctamen, tollat quicquid id est et nunquam reversura discedat. Et certe iam partem non exiguam tulit, et id quantulumcunque quod restat, odiosum honus est humeris ad altiora nitentibus. 5 Quod ad corpus attinet, non sum quem reliquisti. Hospes corporis mei, secum male concordans, implacabilem litem agit. Hec iugis solicitudo faciem meam mutavit ante annos, ita ut iam vix primo me cognoscas occursu. Huius tamen rei
Abbreviated transcription (Latin):
sione generosi habitus insignito.
quomam corporis ac fortume nou
bona sed cõmoda quedam ac leua
ad ninitula dici debent. quia tamẽ
ccedo uelle te de omnib audire ge¬
ram morem uoluntati tue. ¶ eua¬
lis sit anmus meus nec plene scs
nec asserere meum est. Sunt eni
ut ait augustinus et iste plange¬
de tenebre ni quib me latet fau¬
litas men que in me est ut aus
meus de uitib sius ipse se units¬
gnns ait non facile sibi credeudũ
existimet. Quatinus autem effãi
possum. mdiqz me habent angu¬
stie in luto carius et u uinculis mor¬
talitatis mee adhuc aut sedentem
ant iacentem. Uideor tamen insi
forsa boc ipsum uideri idem ego
michi mendaciter fingo libentissi¬
me surcecturus. S ponderib meis
p̾mor. et inualuit in me durum in¬
ueterate consuetuduus ngum. a
cinus seruitute quis liberabit me
miserum. insi donmius ille qui sol¬
int compeditos et illummiuat ceces
fortuna contra me hactenus perpe¬
tum bellum gerit. Ego autem

Expanded text:
sione generosi habitus insignito, sione generosi habitus insignito, quoniam corporis ac fortune non bona sed commoda quedam ac levia adminicula dici debent; quia tamen credo velle te de omnibus audire, geram morem voluntati tue. 2 Qualis sit animus meus, nec plene scio nec asserere meum est. «Sunt enim» ut ait Augustinus, «et iste plangende tenebre, in quibus me latet facultas mea, que in me est, ut animus meus de viribus suis ipse se interrogans non facile sibi credendum existimet». Quatenus autem effari possum, undique me habent angustie in luto carnis et in vinculis mortalitatis mee adhuc aut sedentem aut iacentem; videor tamen — nisi forsan hoc ipsum videri idem ego michi mendaciter fingo — libentissime surrecturus. 3 Sed ponderibus meis premor, et invaluit in me durum inveterate consuetudinis iugum; a cuius servitute quis liberabit me miserum, nisi Dominus ille qui «solvit compeditos et illuminat cecos»? Fortuna contra me hactenus perpetuum bellum gerit; ego autem,
Abbreviated transcription (Latin):
cior unqmͣ fuit uisi ut familianus
fuilleret. Neminem euexit insi ut al¬
tior casus esset. Uerum hic unus
ex humains ercoribz est qui sunt i¬
numerabiles. quosq ut ciceroma¬
no uerbo utar cum mutricis lacte su¬
xisse ridemur. et quos utinam uel
in senio deponanius. Cercius gaudi¬
un er eple tue fine percipio udi et
fortunam nosse et ad omnes casus
paratum michi uideris animum
habere. hoc est quod optaui. hoc est
quod speram. hoc est quod deum ro¬
gaui ut et michi et amicis fortem
auinum et contemptorem rerum
uutabilium prestaret. Ne quid eĩ
in uita sencianus aduersi ne quie¬
qmͣ poscitur. Ut quicquid en euent
feramus pacienter. diguissime pre¬
ces sunt. Equidem insi fallor. Iu u̾¬
bis tius animum tuimi indi. ⁊ dixi
mietum. Iam uir est. humo engitut
sideras breniter sic halx.
Et si inter uere philoscpha¬
tes uinuim sit hominiis bonun et
uon tria. id scilicet quod in animo
est beue celitus iustituto et possel¬

Expanded text:
cior unquam fuit nisi ut familiarius cior unquam fuit nisi ut familiarius falleret, neminem evexit nisi ut altior casus esset. Verum hic unus ex humanis erroribus est, qui sunt innumerabiles, quosque, ut ciceroniano verbo utar, «cum nutricis lacte suxisse videmur», et quos utinam vel in senio deponamus. 14 Certius gaudium ex epystole tue fine percipio, ubi et fortunam nosse et ad omnes casus paratum michi videris animum habere; hoc est quod optavi, hoc est quod speravi, hoc est quod Deum rogavi, ut et michi et amicis fortem animum et contemptorem rerum mutabilium prestaret. Nequid enim in vita sentiamus adversi, nequicquam poscitur; ut quicquid evenerit feramus patienter, dignissime preces sunt; equidem, nisi fallor, in verbis tuis animum tuum vidi, et dixi mecum: ‘Iam vir est, humo erigitur, sideras, breviter sic habe: etsi inter vere philosophantes unum sit hominis bonum et non tria, id scilicet quod in animo est bene celitus instituto et posses
Abbreviated transcription (Latin):
meum totam carte credideram. me¬
morie nichil. Idarcho uunc eam
in memoria requirens non iuue¬
mo nec ullum uestigium abemitis
agnosco. Tantum illud teneo dul¬
cem michi fuisse dum scriderem
dulciorem dum relegerem. ama¬
rissimam dum recordor. N ec aliter
euenisse qmi si cu saporiferi fainis
mellis labiis admotus repente st̃¬
subtraheretur amota q dulcedine.
sola quidem amara dulcedis re¬
cordacio superesset. his ego pertulsus
dui assa scribendo cessam. oderam
emm uigilias meas et uuus eu ẽ¬
tu ceteras meciebar. Tandem per
me met ipsum admonitus non es¬
se consilium ut unius uaufragii
metu nauigacio relinquatum aut
unius anni uenior aratrum dã¬
uet agricola ad calanium redii.
¶ D quuid iterum faciauiꝰ episto¬
la tua eciam uuchi petiit et comite
secuta est. Quantum suppetit meõ
ninum tecum solito benignius ag̾e
fortuuami. qmͣuis nou ignorem fa¬
uolam esse leticiam. que de fortune
telicitate concipitur. que uulli ami¬

Expanded text:
meum, totam charte credideram, memeum, totam charte credideram, memorie nichil; idcirco nunc eam in memoria requirens non invenio, nec ullum vestigium abeuntis agnosco. Tantum illud teneo, dulcem michi fuisse dum scriberem, dulciorem dum legerem, amarissimam dum recordor; nec aliter evenisse quam sicui saporiferi favus mellis labiis admotus repente subtraheretur, amotaque dulcedine, sola quidem amara dulcedinis recordatio superesset. 12 His ego perculsus, diu a scribendo cessavi; oderam enim vigilias meas et unius eventu ceteras metiebar; tandem per memet ipsum admonitus non esse consilium ut unius naufragii metu navigatio relinquatur aut unius anni memor aratrum damnet agricola, ad calamum redii. Sed quid iterum faciam? epystola tua etiam michi periit, et comitem secuta est. 13 Quantum suppetit memorminum, tecum solito benignius agere fortunam, quamvis non ignorem frivolam esse letitiam que de fortune facilitate concipitur, que nulli ami
Abbreviated transcription (Latin):
tire possem sponte rucidi. q̃ eo spectat
ne nureris si michi quoq continge¬
rat ut pulcbram scriderem eplãm.
tiupis ego et si in ea ut gregorii u̾¬
bo utar pulchrum depiuri hominẽ
pictor fedus. Proiide spẽs ea qua
sorores suas illa uincebat et sibi ꝑ¬
eundi et michi dolendi fuit ecrasio
ut intelligerem uon solum in corpo¬
nib sed eciam in sccipturis excellẽ¬
tem formani interdum uocere. et
mediocritatem in rebus omnidus
expetendam. Sic epistole mee quã
ipse michi non adoptaueram sed
genueram pereunti et tunc exequi¬
arum quasi quoddam genus lauiẽ¬
ta persolui. et nunc memorans a¬
amuersatium diem ago. doleus de
medio tam cito subtractami et ut
ita direrui in ipsis cunabulis ex¬
tuictam. Eoq michi hunus rei in¬
consolabilior est querela quo mi¬
nor est spes de illius ossibus quasi
de fenicis ciueribus alteram suscitã¬
di. Nusle eis apud me reliquie
remanserunt. preter morem enim

Expanded text:
rire possem, sponte incidi; que eo spectat, rire possem, sponte incidi; que eo spectat, ne mireris si michi quoque contigerat ut pulcram scriberem epystolam, turpis ego; et si in ea, ut Gregorii verbo utar, «pulcrum depinxi hominem pictor fedus». Proinde species ea qua sorores suas illa vincebat, et sibi pereundi et michi dolendi fuit occasio; ut intelligerem non solum in corporibus sed etiam in scripturis excellentem formam interdum nocere, et mediocritatem in rebus omnibus expetendam. 10 Sic epystole mee, quam ipse michi non adoptaveram sed genueram, pereunti et tunc exequiarum quasi quoddam genus lamenta persolvi et nunc memorans anniversarium diem ago, dolens de medio tam cito subtractam et, ut ita dixerim, in ipsis cunabulis extinctam; eoque michi huius rei inconsolabilior est querela, quo minor est spes de illius ossibus, quasi de phenicis cineribus, alteram suscitandi. 11 Nulle eius apud me reliquie remanserunt; preter morem enim
Abbreviated transcription (Latin):
eis causam quereret: Responderet
puto non ut olim mallius pictor.
qui ab inmitis intertogatus super
ceusun cur tain deformes filios ge¬
nuisset. cum tam pulccas siguras
piugeret. Quia ni luce inquit ꝑu¬
guo. in tenedris fingo. faceta respõ¬
sio illius. horum uerior si dicerent
et formani corporis et ingemum q̃
forma est anime unde opera dec q̃
laudamus ac miranur uelut e fon¬
te procedunt muera dei ouimpotẽ¬
tis esie. non homnum. ⁊ sumenda
esse non trnitum equo s et grato
anuo seu largius prouenennt seu
parcius. cum gratuita sint ⁊ huma¬
num meritum sempet excedant.
Nec ab homine queri rationem opor¬
tere cum et plus minus ue aliquid
ab illo fiat. cunus uoluntas ipsa ta
cio summa et maccessibilis. et ad
quem frustra per se ipsum nit̾itut
humanus labor. quia quanto acce¬
det homo ad cor altum tanto cral¬
tabr deus et mortales iituitꝰ esuii
sui profunditate frustrabitur. In
hanc ego uarracionem cum prete¬

Expanded text:
eis causam quereret, responderent, eis causam quereret, responderent, puto, non ut olim Mallius pictor, qui ab amicis interrogatus super cenam cur tam deformes filios genuisset, cum tam pulcras figuras pingeret, ‘quia “in luce”‘ inquit, “‘pingo, in tenebris fingo’”. 8 Faceta responsio illius; horum verior, si dicerent et forma corporis et ingenium — que forma est anime unde opera hec que laudamus ac miramur, velut e fonte procedunt — munera Dei omnipotentis esse, non hominum, et sumenda esse non tantum equo sed et grato animo, seu largius provenerint seu parcius, cum gratuita sint et humanum meritum semper excedant; nec ab homine queri rationem oportere cur plus minus ve aliquid ab Illo fiat, cuius voluntas ipsa est ratio summa et inaccessibilis et ad quam frustra per se ipsum nititur humanus labor; quia quanto «accedet homo ad cor altum», tanto «exaltabitur Deus», et mortales intuitus consilii sui profunditate frustrabitur. 9 In hanc ego narrationem, cum prete
Abbreviated transcription (Latin):
altius teliquie stauit. alcius uduos¬
tuina petueuit. Itaq tot iuterla¬
bentib seculis. uttiusq artificis
preclarissimum uunt ingemum.
uarie licet pro uarietate misene¬
materie. umacior enin sculptoris
quͣ pictoris est opera. huic est ut ui
libris appellem. phidiam in mar¬
more indeauius. Idem de pãrasio. ⁊
policleto. de zeusi. et praritele. censu¬
erui: ceterisqz quorum corporee for¬
me nulla mentio est. opetum decor
erumus et fama percelebris etq
ut a uetetib ad noua. ab ertius ad
nra trausgrediar. duos ego noui
pictores egregios nec formosos. Io¬
trum florentinum cruemi cuius int̾
modernos fama iugens est. et sy¬
monem seuensem. N om et sculpto¬
res aliquot. s minoris faine. Eo eñ
in gnͣe impat prorsus est nr̃a etas
Ceterum et hos uide. et de quibus for¬
tasse alius plura dicendi locus dabi¬
tur. opera singulorum ad autorib
sius multum differencia lougeq di¬
stancia. Cinus differentie si quis ab

Expanded text:
alterius reliquie stant, alteriusalterius reliquie stant, alteriusfama pervenit. Itaque, tot interlabentibus seculis, utriusque artificis preclarissimum vivit ingenium, varie licet pro varietate materie; vivacior enim sculptoris quam pictoris est opera; hinc est ut in libris Apellem, Phidiam in marmore videamus. Idem de Parrhasio et Policleto, de Zeuxi et Praxitele censuerim, ceterisque quorum corporee forme nulla mentio est, operum decor eximius et fama percelebris. 6 Atque ut a veteribus ad nova, ab externis ad nostra transgrediar, duos ego novi pictores egregios, nec formosos: Iottum, florentinum civem, cuius inter modernos fama ingens est, et Simonem senensem; novi et sculptores aliquot, sed minoris fame — eo enim in genere impar prorsus est nostra etas —; ceterum et hos vidi et, de quibus fortasse alius plura dicendi locus dabitur, opera singulorum ab auctoribus suis multum differentia longeque distantia. 7 Cuius differentie siquis ab
Abbreviated transcription (Latin):
bar qmͣ michi dulcis epłe illius lec¬
tio fuerat flectebar ut omni culpa
desiderium eius ab soluerem. Nec sa¬
tis scio uere ne au falso s ꝑsuadedã
michi multis racionib nullius mee
ram. Tantamq fiduciam dabat n
non ars non iugennui sed uerus il¬
le magister artis ingemi largitor ut
mderem sperare litteras illas tanti
peccatoris digito contertas legenti¬
bus nedum placitutas in quo midũ
nomen uertitur s forte etiam profu¬
turas. Multa ibi contia fortuntim.
multa contra bomi et preẜtim mei ip
suis molliciem uiubectus fueram. uł¬
tis qi ad untuteni ex hortaciomdus noc
putis indignaciomibus in seculinu
ntin et uicia toto nunc orbe regnan¬
tici uelut alt̾ius stumulis utrumq il¬
li latus armaneram. adeo ut eam
rediens mx ingeni mei õpus credetẽ.
et plus ci qui sccptis meis soleo ue¬
netacionis impenderẽ. De phidia ⁊
appelle nusqmͣ lectum est. fuisse for¬
mosos. operum tameu illust

Expanded text:
bar quam michi dulcis epystole illius lecbar quam michi dulcis epystole illius lectio fuerat, flectebar ut omni culpa desiderium eius absolverem. Nec satis scio vere ne an falso, sed persuadebam michi multis rationibus nullius me ram; tantamque fidutiam dabat, non ars non ingenium, sed verus ille magister artis ingeniique largitor, ut auderem sperare literas illas tanti peccatoris digito contextas legentibus nedum placituras — in quo nudum nomen vertitur — sed forte etiam profuturas. 4 Multa ibi contra fortunam, multa contsius mollitiem invectus fueram; multisque ad virtutem exhortationibus, nec paucis indignationibus in seculum nostrum et vitia toto nunc orbe regnantia, velut alternis stimulis, utrunque illi latus armaveram; adeo ut ad eam rediens, vix ingenii mei opus crederem et plus ei quam scriptis meis soleo, venerationis impenderem. 5 De Phidia et Apelle nusquam lectum est fuisse formosos; operum tamen illustrium
Abbreviated transcription (Latin):
Egumentum est ex lateris gloram
sperate. Ex factis non ex dictis oi¬
n uetam gloriarii uere philosoꝵ
non dubitant sectatores. Iulam s
gloriam non quani preditat uulgus
a quo laudari magnis aĩs pene fasti¬
diosimi est sed que ex sobnia et iocun¬
da recordacione untuosorum operiun
in pectore uirorum excellentium ui¬
get atiꝑ allitur. cuius sine thea trico
strepitu sine fauore uulgati. deus et
cousciencia testes sunt. hec est eqm¬
dem illa uerar gloria que in solo sta¬
bili actis alte racid radicib casum
nescit. Illa uero in hominum fundata
sermonculis primum duututua nõ
esti et perfacile proteritur et quib
accollitur fiatib eisdem semper agi¬
tatur ut cortuat. Deinde si esse poss
etenia uulgarib tũ ac minme ge¬
uerosis artib quesita nunqmͣ iuge¬
nues aumos delectaret. Serulis o¬
pere uilis mectes. Idq ego mecum
cogitaus fateor et inirabur me et
unchi non medioeriter indignabar.
Ex diuerso autem dum remmisce¬

Expanded text:
argumentum est, ex literis gloriam argumentum est, ex literis gloriam sperare; ex factis non ex dictis oriri veram gloriam, vere philosophie non dubitant sectatores; illam inquam gloriam, non quam predicat vulgus, a quo laudari magnis animis pene fastidiosum est, sed que ex sobria et iocunda recordatione virtuosorum operum in pectore virorum excellentium viget atque alitur, cuius sine theatrico strepitu, sine favore vulgari Deus et conscientia testes sunt. 2 Hec est equidem illa verax gloria, que in solo stabili actis alte radicibus casum nescit; illa vero in hominum fundata sermunculis, primum diuturna non est et perfacile proteritur et quibus attollitur flatibus eisdem semper agitatur ut corruat; deinde si esse posset eterna, vulgaribus tamen ac minime generosis artibus quesita, nunquam ingenuos animos delectaret, servilis opere vilis merces. 3 Idque ego mecum cogitans, fateor, et mirabar me et michi non mediocriter indignabar; ex diverso autem, dum reminisce
Abbreviated transcription (Latin):
causa. Raro unqmͣ alias fragilita¬
tem meam sic eidenter agnoui.
Torquebar enun. et per multos dies
noctesq perditam querelã sumul ⁊
querebar et minc temerariam soci¬
orum fiduciam. nunc leuitatẽ me¬
am increpabam. Illis exprobaus ꝙ
plus equo stilum hñt mitantes iu¬
portime agerent. michi ꝙ ĩmatutã
gloriam e primuicus studiorum que¬
teus amitis fierem fortassis asꝑior.
Quanta libet sane plaga anum tẽ¬
pore mitigatur. Iam dolete desii. do¬
lorem qz pudor expulit pudet tam
grainiter doluisse. Ninic quomam
nille michi reliquie supersunt pre¬
ter amanten memoriam ut ait
angustinus. perienit quidem illa s
calamo suꝑstite. Incerim ergo dimi
reuertor ad solitum sccidendi morẽ
int̾missionis causam tibi notam a¬
se uolu ue insueto silentio monete¬
tis uale. Ad Eundem posse defor
opera ẽẽ formosa
On sum nescius nutari te
quod ita debiliter fortuma
Drmis epistole ferre insus
sum 2ꝰeq eniuui magne iudolio

Expanded text:
causa. Raro unquam alias fragilitacausa. Raro unquam alias fragilitatem meam sic evidenter agnovi; torquebar enim et per multos dies noctesque perditam querebam simul et querebar, et nunc temerariam sotiorum fidutiam nunc levitatem meam increpabam, illis exprobrans quod plus equo stilum hunc mirantes, importune agerent, michi quod immaturam gloriam e primitiis studiorum querens, amicis fierem fortassis asperior. 4 Quantalibet sane plaga animi tempore mitigatur; iam dolere desii doloremque pudor expulit; pudet tam graviter doluisse. Nunc quoniam illius nulle michi reliquie supersunt preter “amantem memoriam”, ut ait Augustinus, perierit quidem illa, sed calamo superstite. Interim ego, dum revertor ad solitum scribendi morem, intermissionis causam tibi notam esse volui, ne insueto silentio movereris. Vale. 17 Ad eundem, posse deformium opera esse formosa. 1 Non sum nescius mirari te quid ita debiliter fortunam unius epystole ferre visus sim. Neque enim magne indolis
Abbreviated transcription (Latin):
pigolam sub tuo nomĩe
de serptam perdidi. hoc mi¬
chi et muncii longior erpec¬
tatio et sociorum preceps fauor at¬
tulit. qui dum assidue nouarum
reri defiderio et ut solun u̾bo utar
ĩꝑacientius pocius qmͣ studiosius
per bibliothecam incam more soli¬
to uagantes in illan incidissent
legetunt et tuletunt ignor ante me
ueniti ut asserunt ne situt anitis in¬
dignantib et incutiositatem meam
danmuantib michi pletumiq conti¬
gerat illius eciam piret exemplum.
Ego recognita ut michi redderetur
instabam. Illi autem festinabant. ad
te moror. Uerum est quod ait quidam
male cuncta innustrat impetus dũ
enim omines habere cupiunt nulls
habint. dumq omnium consensu
uni scribenda traditur: ille eam om¬
nium cum dolore uel amisit nel a¬
misisse sumulauit. qualitet nescio.
uisi quod ad oculos meos ultra non
rediit. Unum fatebor nec emubescã
testimonium tuum. Nunqmͣ ccedi¬
dissemq res ulla tam parua tam
magne michi foret perturbationis

Expanded text:
olam sub tuo nomine olam sub tuo nomine descriptam perdidi. Hoc michi et nuntii longior expectatio et sotiorum preceps favor attulit; qui dum assiduo novarum rerum desiderio et, ut Solini verbo utar, “impatientibus potius quam studiosius” per bibliothecam meam more solito vagantes in illam incidissent, legerunt et tulerunt ignorante me; veriti, ut asserunt, ne — sicut, amicis indignantibus et incuriositatem meam damnantibus, michi plerunque contigerat — illius etiam periret exemplum. 2 Ego, re cognita, ut michi redderetur instabam, illi autem festinabant. Quid te moror? verum est quod ait quidam: male cunta ministrat Impetus. Dum enim omnes habere cupiunt, nullus habuit; dumque omnium consensu uni scribenda traditur, ille eam omnium cum dolore vel amisit vel amisisse simulavit; qualiter nescio, nisi quod ad oculos meos ultra non rediit. 3 Unum fatebor, nec erubescam testimonium tuum: nunquam credidissem quod res ulla tam parva tam magne michi foret perturbationis
Abbreviated transcription (Latin):
mo et scabie mutilẽ latratuq mo¬
lestissimum non expellam. Ceterũ
quem fugare non licet fugiam. di¬
missa q sibi domo uacua. in alias
oras ibo. de quo quia nondun frea
michi sentencia est secceciore epła
propositum meum leges. Summa
est ad fontem sorgie ut nunc est
añis piscator esse potero. certe ue¬
nator amplius non ero. neq cum
his saltem cambus etatem agam
ad strepitum numerumq complen¬
dum. Quidam uero ut honores et
laborum premna percipiant: quo¬
rum ex aginme ut sumis oꝑtan¬
dum euitendumq nobis est. De
euentu uiderit ille ciuus in manu
nos et nostra consistiuius. Uelle qui¬
dem nr̃i erit arbitrii. Itaq firmare
ꝓpositum et candidates adesse con¬
ueniet ac supremi imperatoris et
amicorum ens nuplorare suffra¬
gia. non enim de consulatu aut p̾¬
tura sed ut plantumis adolescens
ait de capite ur̃o sunt comicia. uale.
et ingila. Ad Guidonem ilrchidi¬
onuni Ianuẽsẽ excusacõ silencu¬

Expanded text:
nio et scabie inutilem latratuque monio et scabie inutilem latratuque molestissimum, non expellam. Ceterum quem fugare non licet, fugiam, dimissaque sibi domo vacua, in alias oras ibo. De quo quia nondum fixa michi sententia est, secretiore epystola propositum meum leges. Summa est: ad fontem Sorgie, ut nunc est animus, piscator esse potero, certe venator amplius non ero, neque cum his saltem canibus etatem agam.ad strepitum numerumque complendum, quidam vero ut honores et laborum premia percipiant. Quorum ex agmine ut simus, optandum enitendumque nobis est; de eventu, viderit Ille cuius in manu nos et nostra consistimus. Velle quidem nostri erit arbitrii. 2 Itaque firmare propositum et candidatos adesse conveniet, ac supremi imperatoris et amicorum eius implorare suffragia; non enim de consulatu aut pretura, sed, ut plautinus adolescens ait, “de capite” nostro “sunt comitia”. Vale et vigila. 16 Ad Guidonem Septem archidyaconum Ianuensem, excusatio silen
Abbreviated transcription (Latin):
Et rem quidem olini exꝑiebar. u̾ba
non aderant. Sciebam me cum ca¬
uib uiuere. uenatorem esse insi
ad monitus uesciebam. Setui uocã¬
tur. caues sunt. mordaces gulosi la¬
tratores. Cuncta preter ultunum
ferre possum. latratus enm trau¬
quillitati quam quetimus nnis
aduertus est. S ex onm canũ gre¬
ge duo michi prorsus iportabiles
sunt. ceteros adhuc ferre propositũ
est. horum alter est quem ad te mł¬
tis cum litteris amcorum hodie ut¬
tebam. unde hanc tibi suꝑadderem
eplãm plantus obtulit. hunc tu gͦ
uel tibi habeto si uenator fieri cu¬
pis uel i nemus uel in macellum
unttito. modo ue uuqmͣ ad me rede¬
at alter est rabidus senex ille quem
nosti optime. illum depellere pudor
prohibet. neq tam eius qmͣ etatis
sue ac longene familiaritatis intui¬
tus. Itaq quando me michi uenato¬
rem plautinus seruus ostendit faci¬
am qd̃ ingenu uenatores solent.
doun niueteratum canem quãus se¬

Expanded text:
et rem quidem olim experiebar, verba et rem quidem olim experiebar, verba non aderant. Sciebam me cum canibus vivere; venatorem esse, nisi admonitus nesciebam. Servi vocantur, canes sunt; mordaces gulosi latratores. Cunta preter ultimum ferre possum; latratus enim tranquillitati quam querimus, nimis adversus est. 6 Sed ex omni canum grege duo michi prorsus importabiles sunt; ceteros adhuc ferre propositum est. Horum alter est quem ad te multis cum literis amicorum hodie mittebam — unde hanc tibi superadderem epystolam, Plautus obtulit —; hunc tu ergo vel tibi habeto, si venator fieri cupis, vel in nemus vel in macellum mittito, modo ne unquam ad me redeat. Alter est rabidus senex ille quem nosti optime; illum depellere pudor prohibet, neque tam eius quam etatis sue ac longeve familiaritatis intuitus. 7 Itaque quando me michi venatorem plautinus servus ostendit, faciam quod ingenui venatores solent: domi inveteratum canem, quamvis se
Abbreviated transcription (Latin):
filii studet amorib. Serm competi¬
tores pertinatissumi certatim ad pu¬
elle comubium aspirant. hie a pa¬
tre subornatus. hic a matre. herilis
ergo concupiscencie munster ut in¬
cepto absisteret precanti domine
mexoradilem se prebens a domi¬
uo qui forte supprema uerba contẽp¬
cionis acceperat interrogatur cum¬
quo litiget. Cum ecidem inquit qͣ
tu semper. Cum urore igitur men
respondet senex quasicittum locucio¬
ue reui intessigens. Eui n̾o ad hec
seruus ueq seruiliter neq illepide
respondet. qd̾ dum hodie legerem
michi quodam modo dictum credidi.
Quani tu michi urorem inquit.
Quasi uenator tu quidem es. dies
atq noctes cum taue etatem exigis.
hec ille seruus. michi uero quod cõ¬
uemencius dici potest. Urorem
nempe uita nr̃a non recipit mul¬
tis licet obiecta temꝑestatib sed
ab hac caribdi libera inuinis. Ue¬
rum aliud molestie genus est. cui
et illius serili uerba conuennunt.

Expanded text:
filii studet amoribus; servi duo, competifilii studet amoribus; servi duo, competitores pertinacissimi, certatim ad puelle connubium aspirant, hic a patre subornatus, hic a matre. 4 Herilis ergo concupiscentie minister, ut incepto absisteret precanti domine inexorabilem se prebens, a domino, qui forte suprema verba contentionis acceperat, interrogatur quocum litiget. Cum eadem inquit qua tu semper. — Cum uxore igitur mea, respondet senex quasi circumlocutione rem intelligens. Enimvero ad hec servus neque serviliter neque illepide respondet quod dum hodie legerem, michi quodammodo dictum credidi. Quam tu michi uxorem? inquit, quasi venator tu quidem es, Dies atque noctes cum cane etatem exigis. 5 Hec ille servus. Michi vero quid convenientius dici potest? Uxorem nempe vita nostra non recipit, multis licet obiecta tempestatibus, sed ab hac Caribdi libera et immunis. Verum aliud molestie genus est, cui et illius servuli verba conveniunt;
Abbreviated transcription (Latin):
dii et relaxandi annui gra¬
ta lepidissimas fabellas
apud plantum legereui curisq
mordacib tantillum corporis uetu¬
stissum uatis auxilio cor furarer:
uirrũ dictum quot ibi iccundas
narcaciones quot elegautes nu¬
gas inuenerun. quas seruiles fal¬
lacias quas auiles inepcias. quas
meritricum blandicias. quam le¬
uonis auariciam. quam partisiti
uoraginem. quam senini solicitu¬
diuem. quos adolescentium auo¬
res. Iam nunuis terrencium nr̃mu
nuror. qui ad illam elegantian¬
⁊ tati usus est duce. S de ceteris
suo tempore. Nam et copiosa et
crio affiuentib si unqm̃ id nobis
forte contingerit. painena res est.
Nunc unimi qd̾ hodiemo die tem¬
pestiue ad modimi se obutit initet¬
serani. Est illius comedia cui no¬
men est casina. Ibi uir et uror de
nupciis aucillule discordant. bellũ
domesticum et plusqmͣ cunle dixe¬
ris. Ita uiter comuunictissimos dis¬
uincta sunt omma. prorsus inichil
conuenit. pat̾fanulias ꝓpriis mt

Expanded text:
dii et relaxandi animi gradii et relaxandi animi gratia lepidissimas fabellas apud Plautum legerem, curisque mordacibus tantillum temporis vetustissimi vatis auxilio cor furarer, mirum dictu quot ibi iocundas narrationes, quot elegantes nugas invenerim, quas serviles fallacias, quas aniles ineptias, quas meretricum blanditias, quam lenonis avaritiam, quam parasiti voraginem, quam senum solicitudinem, quos adolescentium amores. Iam minus Terrentium nostrum miror, qui ad illam elegantiam tali usus est duce. 2 Sed de ceteris suo tempore, nam et copiosa et otio affluentibus — si unquam id nobis forte contigerit — peramena res est; nunc unum, quod hodierno die tempestive admodum se obtulit, interseram. 3 Est illius comedia cui nomen est Casina; ibi vir et uxor de nuptiis ancillule discordant; bellum domesticum et plusquam civile dixeris; ita inter coniunctissimos disiuncta sunt omnia. Prorsus nichil convenit: paterfamilias propriis, mater
Abbreviated transcription (Latin):
Bsecco obtector qz te me
ipsum simul obsecto si qͥs
cus. ut si tu nonduui pectoris tin
curas composiusti. Ego enm inqui¬
etudinis mec insum conscius. pro¬
pellamus iam tandem ciuicta qui¬
bus ãguu. et adhuc fluctuantẽ
quiniorum nr̃õrum statum aliqͣ¬
do compescmis.⁊ Iec noa pigent
quod multum distuliuus uel sero
aggredi. Neq enum matori qmͣ¬
qm̃ uel somimo grauis uel uno
obrutus uel tedio fatigatus tarde
surterent suadebis ut iuso sole ĩ
cubiculum reuertatur sominn
tracturus ad uesperani. Sacius esse
monstrabis accelerare. gressimi n¬
geunnare. et in id uiti ut quod so¬
por eripuit reddat iudustria. Et
nos si recolis ucitores sumius. et
umensum nobis superest iter. et
hora iam tarda est. Nostrum enĩ
mane doriminus. quo ingilau¬
tius exurgendum est: ne cunctã¬
tes forte uox opprimat. Plura
res exigit. tempus autem paucio¬
ia. et certe intesligenti dolentiq
satis est dictum. uale ild Eundem
de Importuna cõner sacõe seruili.
Uper du fugiendi fasti¬

Expanded text:
bsecro obtestorque te, meque ipsum simul obsecro, siquiscus, ut, si tu nondum pectoris tui curas composuisti — ego enim inquietudinis mee michi sum conscius —, propellamus iantandem cunta quibus angimur, et adhuc fluctuantem animorum nostrorum statum aliquando compescamus, nec nos pigeat quod multum distulimus, vel sero aggredi. 2 Neque enim viatori, quanquam vel somno gravis vel vino obrutus vel tedio fatigatus tarde surrexerit, suadebis ut viso sole in cubiculum revertatur, somnum tracturus ad vesperam; multo satius esse monstrabis accelerare, gressum ingeminare et in id niti ut quod sopor eripuit reddat industria. Et nos, si recolis, viatores sumus, et immensum nobis superest iter, et hora iam tarda est, nostrum enim mane dormivimus; quo vigilantius exurgendum est, ne cuntantes forte nox opprimat. Plura res exigit, tempus autem pauciora; et certe intelligenti volentique satis est dictum. Vale. 14 Ad eundem, de importuna conversatione servili. 1 Nuper, dum fugiendi fasti
Abbreviated transcription (Latin):
te patrie solus rideus qmͣ populus
qui lugebat. Sicut ex diuetso si
lucauo credimus non mestior in
morte geneti flens Cesar qui erer¬
titus qui plaudebat. sed ad te reu̾¬
tor. ¶Prima igitur eple̾ tue pars
id egit ut multarum ac prope om¬
num congeriem erumpiaꝵ uni
tibi incubuisse diceres. Sicut mi¬
serabili. sic magnifico quidem stilo.
legens lacrunas uon temu. et
mariu liturris ut direras lacrina¬
rum nouas addidi. Rescio enim q ͦ

Expanded text:
solus ridens, quam populus qui lugebat; sicut ex diverso, si Lucano credimus, non mestior in morte generi flens Cesar, quam exercitus qui plaudebat. 5 Sed ad te revertor. Prima igitur epystole tue pars id egit, ut multarum ac prope omnium congeriem erumnarum uni tibi incubuisse diceres, sicut miserabili sic magnifico quidem stilo. Legens lacrimas non tenui, et tuarum lituris, ut dixeras, lacrimaru
Abbreviated transcription (Latin):
cdausa uallis unde sorgie fons erũ¬
pit nobis omnib abunde riuulos
intentes. et frondosas domos ⁊ her¬
bosa cubilia imistrare. S plus a¬
liquid exigit uatura. Pbos quidẽ ⁊
portas diros ac saxeos uulgus eri¬
stimat. sed in boc fallitur ut in
unltis. Carnei enni sunt huma¬
intatem retinent. a biciunt uolup

Expanded text:
Clausa Vallis, unde Sorgie fons erumpit, nobis omnibus abunde rivulos nitentes et frondosas domos et herbosa cubilia ministrare; sed plus aliquid exigit natura. Philosophos quidem et poetas duros ac saxeos vulgus existimat, sed in hoc fallitur ut in multis; carnei enim sunt, humanitatem retinent, ab
Abbreviated transcription (Latin):
situs populo senex et plenus die¬
niu De tercio. Otuli israel caliga¬
bant p̃ mua senectute et clare
uidere non poterant. Audis ecce
nec senectutem modo sed oculorũ
queq caliginem ac defectum. Moy¬
ses fortasse robustior de quo cum
centum uigniti esset annorum et
moreretur ata legiuius. ⁊ on cali¬
gauit oculus ens nec dentes illi¬
us moti sunt. Nunquid ideo tar̃
non senuerat. quia solidior seuex
esset: Cums successor. Iosue. bella¬
tor uisigius qui tot reges occidit

Expanded text:
t plenus dierum»; de tertio: «Oculi Israel caligabant pre nimia senectute, et clare videre non poterant». Audis, ecce, nec senectutem modo, sed oculorum quoque caliginem ac defectum. 10 Moyses fortasse robustior, de quo cum centum viginti esset annorum et moreretur, ita legimus: «Non caligavit oculus eius, nec dentes illius moti sunt». Nunquid ideo tamen non senuerat, quia solidior senex esset? Cuius successor Iosue, bellator insignis, qui tot reg
Abbreviated transcription (Latin):
sius. Dui eciam massissa mum¬
dar rex. Quorum altet nonagesi¬
mũ amiuum attigit altet excessit.
laudata solonis nec illandata so¬
phodis senectus. Quorum primꝰ
niqm intertuisso studio sempq a¬
liquid addiscens semut. Secundꝰ
morti proruis uobilissimam tra¬
gediam ea quidem scripsit etate
qua ure sui compotes este solent
qui ad illam ueniunt ysocrates ora¬
tor eadem prope etate quarto sci

Expanded text:
sius, diu etiam Masinissa, Numidarum rex; quorum alter nonagesimum annum attigit, alter excessit. 14 Laudata Solonis nec illaudata Sophoclis senectus, quorum primus nunquam intermisso studio semperque aliquid addiscens senuit, secundus morti proximus nobilissimam tragediam ea quidem scripsit etate, qua vix sui compotes esse solent qui ad illam veniunt. 15 Ysocrates orator eadem prope etate, quarto sci
Abbreviated transcription (Latin):
hominm iꝙͣ urxit qui non ui¬
uendo senierit: Prisces illos patres
multis seculis protendisse iite spa¬
cium legimus. Nunquid tandem
et semisse non legnius. Ountto at̾
ilios qui ra mundi primordio me¬
morantur. quos uelut in ipsiuis se¬
culi unienta editos in luceu negol¬
ciores atq unuatiores fuisse ac

Expanded text:
ixit, qui non vivendo senuerit? Priscos illos patres multis seculis protendisse vite spatium legimus: nunquid tandem et senuisse non legimus? Omitto autem illos qui in mundi primordio memorantur, quos, velut in ipsius seculi iuventa editos in lucem, vegetiores atque vivaciores fuisse ac
Abbreviated transcription (Latin):
quãnis longnscula esset epła. Et
ce autem dum cetera humentidus
cculis perlegissem expectans quid
iisolite et tantis querelis eque m¬
sere patereris. Totam malorum sũ¬
mam tribus in fiuem aut quatuor
u̾bis incluseras. Esse te Tybure se

Expanded text:
quamvis longiuscula esset epystola. 6 Ecce autem, dum cetera humentibus oculis perlegissem, expectans quid insolite et tantis querelis eque miserie patereris, totam malorum summam tribus in finem aut quattuor verbis incluseras: esse te Tibur
Abbreviated transcription (Latin):
Et fractus a tergo uiri fortis pons
sublicius. Et oracius natans.
Et tiberis reuehens Eloeliam. hic
erat publicole ne quicꝙͣ suspecta
domus. hic. Quintius arabat dũ
fieri meruit de aratore dictator.
hinc abductus Sertanus ad con¬
suletun uenit. hoc est ianiculũ.
hie auentinus. Ille sacer mons
in quo ter irata patrib plebs se¬
cessit. hic libidiuosum tribunai
apri fuit. Et ferco patris ĩnire
subducta uirgina. Et decẽuri li¬
xutie dignus fiuis. Hnie coriolanꝰ¬

Expanded text:
et fractus a tergo viri fortis Pons et fractus a tergo viri fortis Pons Sublicius, et Horatius natans, et Tyberis revehens Cleliam. Hic erat Publicole nequicquam suspecta domus, hic Quintius arabat dum fieri meruit de aratore dictator, hinc abductus Serranus ad consulatum venit. 9 Hoc est Ianiculum, hic Aventinus, ille Sacer Mons, in quos ter irata patribus plebs secessit; hic libidinosum tribunal Appii fuit, et ferro patris iniurie subducta Virginia, et decemviri luxurie dignus finis. Hinc Coriolan
Abbreviated transcription (Latin):
excitaret hic euandri regia. hic
carmentis edes. Hic ca a spelunca.
hic luꝑa mittix et Ruminalis fi¬
cus ueriori cognomime romulatis.
hic reun transitus. hic ludi caten¬
ses et sabmarum raptus. hic ca¬
pree palus et romulus euanescẽs.
hic nuie cum egeria colloquiũ.
hic tergemiiorum aties. Et hic
fulinine uictus nctor hostium ar¬
tifex q ulicie. Tullus dostilius.
hic rex architector ancus Martius.
hic discretor ordinum priscus. tar¬
quinus hĩtauit. hic sermo caput
arsit. hic carpento insidens atror
tullia transiuit. et scelere suo
uitum fecit infamem. hec autẽ
sacca uia est. he sunt exquilie. hic
uiimiualis. hic quiriualis collis.
hic celius. hic martius campus.
et superbi manib decussa papaue¬
ra. hic unserabilis lucrecia ferio
incumbens. et in mortem fugiens
adulter et lese pudicicie unnder
brutus. hic innar porsẽna et ex¬
truscus exercitus. et infestus et¬
infestus et erranti dextre contius
Et tirami filius cum libertate

Expanded text:
excitaret: hic Evandri regia, hic excitaret: hic Evandri regia, hic Carmentis edes, hic Caci spelunca, hic lupa nutrix et ruminalis ficus, veriori cognomine romularis, hic Remi transitus, hic ludi circenses et Sabinarum raptus, hic Capree palus et Romulus evanescens, hic Nume cum Egeria colloquium, hic tergeminorum acies. 6 Hic fulmine victus victor hostium artifexque militie Tullus Hostilius, hic rex architector Ancus Martius, hic discretor ordinum Priscus Tarquinius habitavit; hic Servio caput arsit, hic carpento insidens atrox Tullia transivit et scelere suo vicum fecit infamem. 7 Hec autem Sacra Via est, he sunt Esquilie, hic Viminalis, hic Quirinalis collis, hic Celius, hic Martius Campus et Superbi manibus decussa papavera. Hic miserabilis Lucretia ferro incumbens, et in mortem fugiens adulter, et lese pudicitie vindex Brutus. 8 Hic minax Porsenna, et etruscus exercitus, et infestus erranti dextre Mutius, et tyranni filius cum libertate
Abbreviated transcription (Latin):
in prinus amandus atq colendꝰ
est. Sic simus omma ꝙ aute om
eticti. sic hystorias legamus ut
sempet ad aurem cordis en ange¬
liummi xpisti sonet. Quo uno satis
deti ac felices. sine quo quaudo
plura diditerimus tanto indocti¬
ores atn unseriores futuri sumꝰ
ad qd̾ uelud ad suimam ueri ar¬
tem refera referenda sunt omnnai.
Cui tanꝙͣ uni littetatum ueraꝵ¬
imobili fundamento tuto super¬
edificat humanus labor. Et cui
doctanas alias non aduersus stu
diose cumlantes unnne re¬
prebendendi erimus. Et si enui
ad sumiam rei modicum fo sau.
ad oblectamentum certe aumi
⁊ tultiorem inte modum pluri¬
mum adiecisse uidebiiur ¶Iẽc
inicidenter quantum locus iste cã¬
pete uisus est dixerun. Prccedo.
Uagnbauiuit patiter in ila urte
tam magna. que cum propter
spacium uacua indeatur: popu¬
lum habet inuensum. Nec in ur¬
be tantum sed cirta urbem uaga¬
bauiur. Aderatq per singulos pas¬
sus quod linguam atq nminĩ

Expanded text:
in primis amandus atque colendus in primis amandus atque colendus est. Sic simus omnia, quod antetica, sic historias legamus, ut semper ad aurem cordis Evangelium Cristi sonet: quo uno satis docti ac felices; sine quo quanto plura didicerimus, tanto indoctiores atque miseriores futuri sumus; ad quod velut ad summam veri arcem referenda sunt omnia; cui, tanquam uni literarum mobili fundamento, tuto superedificat humanus labor, et cui doctrinas alias non adversas sdiose cumulantes, minime reprehendendi erimus; etsi enim ad summam rei modicum forsan, ad oblectamentum certe animi et cultiorem vite modum plurimum adiecisse videbimur. Hec incidenter, quantum locus iste capere visus est, dixerim. Procedo. 5 Vagabamur pariter in illa urbe tam magna, que cum propter spatium vacua videatur, populum habet immensum; nec in urbe tantum sed circa urbem vagabamur, aderatque per singulos passus quod linguam atque animum
Abbreviated transcription (Latin):
tunt. Quod ubi forte temptaueñ
seu ille sit plato sen anistoles.sa
uãro seu cicero. libera contumais
gucia nuilla uerborum leuitas.
nulla nomuinum uos tangat auc¬
toritas. hommes fuerunt quantũ
humana inquisicione fieri potuit
et uotitia rerum docti et eloquio
dari et uaturali ingenio felices.
sed sup̃mi meffabilis obiecti pri¬
uacione nuserabiles. Et ut qui
uirib suis fiderent ueraniq lu¬
cem non requirerent: cecorum in
morẽ sepe lapsi sepe ad lapidem
offendentes. Itaq sic illorum mi¬
remur ingena. ut iugenii uene¬
remur auctorem. sic illorum cõ¬
paciamur ertorib ut nr̃e gracie¬
et gratulemur. et cognoscamꝰ
nos gratuito sine illis meritis
honoratos prelatosq maiorib
ab illo qui archanum suum qd̾
sapientib abscondit pariuilis
reuelare diguatus est. Demq
sic philosophemiur ut quod phi¬
losophie nomen importat sapi¬
entiam amennus. Uera quidem
dei sapiencia xpistus est. Ut
uere philosophenur ille uobis

Expanded text:
tunt; quod ubi forte tentaverint, tunt; quod ubi forte tentaverint, seu ille sit Plato seu Aristotiles seu Varro seu Cicero, libera contumaciagutia, nulla verborum lenitas, nulla nominum nos tangat autoritas: homines fuerunt, quantum humana inquisitione fieri potuit et notitia rerum docti et eloquio clari et naturali ingenio felices, sed supremi et ineffabilis obiecti privatione miserabiles et, ut qui viribus suis fiderent veramque lucem non requirerent, cecorum in morem sepe lapsi, sepe ad lapidem offendentes. 3 Itaque sic illorum miremur ingenia, ut ingenii veneremur auctorem; sic illorum compatiamur erroribus, ut nostre gratie gratulemur, et cognoscamus nos gratuito, sine ullis meritis, honoratos prelatosque maioribus ab Illo qui archanum suum, quod “sapientibus abscondit, parvulis revelare” dignatus est; denique sic philosophemur, ut, quod philosophie nomen importat, sapientiam amemus. 4 Vera quidem Dei sapientia Cristus est; ut vere philosophemur, Ille nobis
Abbreviated transcription (Latin):
propago. Et ne dubium foret qͥd
est hoc suꝑis offerendum. quod ge¬
nere atu opibus superbi reci du¬
tum ceci non possunt subsecutus
expressit. Compositum ius fasqa
num sanctos q recessus mentis ⁊
incoctum generoso pectus honesto
Predarum u̾bum dignum q qd̃
de xp̃o dictum esset. Tu uale et
equam fidelib comnciis autẽ. p̾be
Ad Iohantiẽ de colũpna ordis predi¬
catorum nõ sectas amãdas ẽe sed de
coli. meum quidem obam¬
bulandi pipathetitum
morem nosti. placet. nature mo¬
rib q meis aptissimus. Ex opnu¬
omb quedam placent. aslie autẽ
nimine. Non etenm sectas amo
sed uerum. Itaq ninic pipathen¬
cus. iuc storcus sum. interdum
achademicus. sepe antem inchul
torum: queriens quicqm eccuitit
çipud eos quod uere ac bentifice fi¬
dei aduersum suspectum ne sit
Ita emm philosophorum sectas
amare et approbare ꝑimitimur
si a ueritate non abħorrent sr us̃
a nr̃o pricipali proposito non au¬

Expanded text:
propago? Et ne dubium foret quid propago? Et ne dubium foret quid est hoc superis offerendum, quod genere atque opibus superbi, ceci divitum filii, non possunt, subsecutus expressit: Compositum ius fasque animi sanctosque recessus Mentis et incoctum generoso pectus honesto. Preclarum verbum, dignumque quod de Cristo dictum esset. Tu vale et equam fidelibus convitiis aurem prebe. 2 Ad Iohannem de Columna ordinis predicatorum, non sectas amandas esse sed verum, mus Rome soli. Meum quidem obambulandi perypateticum morem nosti. Placet; nature moribusque meis aptissimus est; ex opinionibus quedam placent, alie autem minime; non etenim sectas amo, sed verum. Itaque nunc perypateticus, nunc stoicus sum, interdum achademicus; sepe autem nichil horum, quotiens quicquam occurrit apud eos, quod vere ac beatifice fidei adversum suspectum ve sit. Ita enim philosophorum sectas amare et approbare permittimur, si a veritate non abhorrent, si nos a nostro principali proposito non aver
Abbreviated transcription (Latin):
humilitet qm̃ caste qmͣ sobrie. Sa¬
crificate quod dirtuptis uniculis
sius literatori suo rex propheta sa¬
ccificcit. bostiam scaitet laudis et
nomen domun inocate. Saccifica¬
te inqm̃ sacrifitium laudis. saccifi¬
cate satrificium iustine et sperate¬
nomen non ni ciuro sed in domino.
Audite psalmstam surdi dieb ac
uoctib clamantem. Sacrifitium
deo spititus contribulatus. Quid
hic opus est auro Spiritus opus
est. Eoq non nnsi contribulato. Opꝰ
est corde sed contricto. hummiliato
hoc est sacrificium deo gratum atq
uõi sine terrarum effossione para¬
bile. subiuisso et minaculato opus
est ammo. Contra nec tersonec n¬
di auro opus est. ⁊ escio quid am¬
plius. et uereor uerba iactare. sed
si post prophetam ipsum quoq ꝑ¬
sium poetam audire non piget.
Didete quid ibidem paganus homo
pontificib suis dicat. Qui damꝰ
id supetis de mngna qd̃ date lance.
Non possit magii messale lippa

Expanded text:
humiliter quam caste quam sobrie; sahumiliter quam caste quam sobrie; sacrificate quod “diruptis vinculis suis” liberatori suo rex propheta sacrificat, “hostiam” scilicet “laudis, et nomen domini invocate”; sacrificate, inquam, sacrificium laudis, “sacrificate sacrificium iustitie et sperate” non in auro sed in “domino”. 30 Audite Psalmistam, surdi, diebus ac noctibus clamantem: «Sacrificium Deo, spiritus contribulatus». Quid hic opus est auro? spiritu opus est, eoque nonnisi contribulato; opus est “corde”, sed “contrito et humiliato”. Hoc est sacrificium Deo gratum, atque homini sine terrarum effossione parabile; submisso et immaculato opus est animo, contra nec terso nec rudi auro opus est. 31 Nescio quid amplius dicam et vereor verba iactare; sed si post prophetam, ipsum quoque Persium poetam audire non piget, videte quid ibidem paganus homo pontificibus suis dicat: Quin damus id superis, de magna quod dare lance Non possit magni Messale lippa
Abbreviated transcription (Latin):
scit oroiam tandem autum teni¬
plis mutile. et in alia templa dei
hoe est in usus hominum egentiũ
conferatur. Sic xpisti caritas que
setuli pompa est. nec sempet sub ob¬
tentu deuocionis ydolatrie ẜuatur
Nescitis quo ꝙ auaricia est est ỹdo¬
lorum seruitus. Nulla ydolis gens
abundat. ⁊ Iusli conuemientius di¬
citur. Cauete a sumilactis Credite
michi pontifices. Aurum potuit
ipũs habere. s noluit Diues esse
potuit dum inter homines agebat
paupertatem maluit. cornithiis ua¬
sis im potnt. fictilib usus est zio¬
lite pontifices extusaciones fiuo¬
las ancupan. aut sud xpi nounue
auaricie pabulum et uris alimẽ¬
ta furorib aggregare. xꝑistus ue¬
ro auro non eget. nec urĩs super¬
sticionibus delectatur. Puri ac mi¬
di cordis est iiipetens. piorum actu¬
um. hur si en egitarionum. et
tec auto locus. Nonte miseri cura¬
re qui superte sucriticets qmͣ orna¬
te quiͣ splendide. sed qmͣ pie qm

Expanded text:
sat, oro, iantandem aurum temsat, oro, iantandem aurum templis inutile, et in alia templa Dei, hoc est in usus hominum egentium, conferatur; sit Cristi caritas, que seculi pompa est; nec semper, sub obtentu devotionis, ydolatrie serviatur. Nescitis “quod avaritia est ydolorum servitus”? nulla tot ydolis gens abundat, nulli convenientius dicitur: ‘cavete a “simulacris”‘. Credite michi, pontifices, aurum potuit Cristus habere sed noluit; dives esse potuit dum inter homines agebat, paupertatem maluit; Chorintiis vasis uti potuit, fictilibus usus est. 28 Nolite, pontifices, excusationes frivolas aucupari, aut sub Cristi nomine avaritie pabulum et vestris alimenta furoribus aggregare: Cristus vestro auro non eget, nec vestris superstitionibus delectatur; puri ac nudi cordis est appetens, piorum actuum, honestarum cogitationum et hec auro locus? nolite, miseri, curare quam superbe sacrificetis, quam ornate, quam splendide, sed quam pie quam