comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ip̃m amortuis surrexert̃. Will̃o nãq regnã¬
te. inuentꝰ ẽ in Regno eiꝰ ⁊ in curia eiꝰ calamist᷑¬
toꝵ ille cͥniũ fluxꝰ. uanissimꝰ ille uestiũ luxꝰ.
illa lat̾ũ denudatõ. m̾etͥcia illa laciniaꝵ astͥctõ.
illa capilloꝵ intͥcatio. illa uestim̃toꝵ incisio.
pauni foliati. calcei aculeis arcuati. Mollicie
corpis ẽtare ẽ feminis. gressũ frang̾e. gestu so¬
luto ⁊ lat̾e nudo inced̾e. ad olescñtiũ specimen
erat. Comatuli iuuenes ⁊ ĩb̾bes. emolliti ⁊
enerues qd̾ nati fuerãt. in uiti manebãt. pͦ cor¬
rupti ab aliis. pꝰ alios corrũpentes:. aliene pudici¬
tie ꝓditores. ꝓdigi sue. Seq̃bant᷑ curiã Regis exũ¬
letoꝵ greges. ꝓstibła ganeaꝵ. In palatio eiꝰ ⁊ incu¬
bicuł cũ cubitũ issent. luc̾nas om̃s extinguere ex
loqͦr cantuariensẽ archimandritã cũ corrig̾e attẽp¬
tar&. Regie ferocitati scutũ fidi ꝯstant̃ opponens.

Expanded text:
namque regnante inuentus est in regno eius et in curia eius calamistratorum ille crinium fluxus, uanissimus ille uestium luxus, illa laterum denudatio, meretricia illa laciniarum astrictio, illa capillorum intricatio, illa uestimentorum incisio, panni foliati, calcei aculeis arcuati; mollicie corporis certare cum feminis, gressum frangere gestu soluto et latere nudo incedere, adolescentium specimen erat. Comatuli iuuenes et imberbes, emolliti et enerues, quod nati fuerant, inuiti manebant, prius corrupti ab aliis, post alios corrumpentes, aliene pudicitie proditores, prodigi sue. Sequebantur curiam regis exoletorum greges, prostibula ganearum. In palatio eius et in cubiculis, cum cubitum issent, lucernas omnes extinguere ex loquor, Cantuariensem archimandritam, cum corrigere attemptaret regie ferocitati scutum fidei constanter opponens,
Abbreviated transcription (Latin):
uenis spectate ꝓbitatis ⁊ cesare dignꝰ. si ñ ẽẽt ciui¬
lis belli amator ⁊ parricidali impietate cͬentꝰ
duos nanq fr̃s auuncłos suos ut dictum ẽ alt̾m
uita pͥuauit. alt̾m in carcere colligauit. ꝑemp¬
tis duob filiis eiꝰ. ut se part̾iret in regnum. De
quo tñ ñ in longum gauisus: sequenti anno
reb excessit humanis. Cui successit uortiporiꝰ.
in quẽ illico insurrexerunt saxones ꝯducenteᷤ
ex germania ociues suos iuros ualidos ⁊ ad bellaꝓs¬
ptissimos. Q cum ad uenissent cum ingenti nar¬
gio. comiser̃ cum uortiporio .s supan tͥga deð̾ un
Uortiporiꝰ oͦ monarcha totiregñ effect᷑. cũ .i
annis regnum cum diligentia multa ⁊ pace tra¬
tass mortẽ obũt uiã uniu̾sȩ carnis ingressus
Gui successu malgo uir robustꝰ armis. largior
cetis an̾ce ssoribꝰ suis. multoꝵ malleꝰ ualidissimꝰ
rannoꝵ atq depulior. Totã nanq insulã ip̃e obi¬

Expanded text:
uenis spectate probitatis et cesare dignus, si non esset ciuiuenis spectate probitatis et cesare dignus, si non esset ciuilis belli amator et parricidali impietate cruentus. Duos nanque fratres, auunculos suos, ut dictum est, alterum uita priuauit, alterum in carcere colligauit, peremptis duobus filiis eius, ut se parturiret in regnum, de quo tamen non in longum gauisus, sequenti anno rebus excessit humanis. 35. Cui successit Vortiporius, in quem illico insurrexerunt Saxones conducentes ex Germania conciues suos, uiros ualidos et ad bella promptissimos. Qui cum aduenissent cum ingenti nauigio, commiserunt cum Vortiporio commiserunt cum Vortiporio annis regnum cum diligentia multa et pace tractasset, mortem obiit, uiam uniuersȩ carnis ingressus. 36. Cui successit Malgo, uir robustus armis, largior ceteris antecessoribus suis, multorum malleus ualidissimus tyrannorum atque depulsor. Totam nanque insulam ipse ob
Abbreviated transcription (Latin):
regem erecto. statĩ insurrexerũt in eum saxones
pꝰ płima bella diffugiendo alter londoniã. alt̃ uͦ
guintoniã ingressi. Has duas nobilissimas ciui¬
tates obtin̾e ceꝑunt. S ñ in longũ. Constanti¬
nꝰ ir illoꝵ fugam ilico insecutꝰ ⁊ saxones qͥ illis
auxilio erant. p̃dictas ciuitates obsedit ⁊ cepit.
saxones suȩ potestati sũ misit. Porro uuenes illos
frs altm Uintonie in eccłam scĩ amphibali fugien¬
tẽ añ altare x tidauit. Alt̾m lundonus in qͥr umdã
frm̃ cenobio absconditum tandẽ ꝙ uixta altare in¬
uentum c̾deli morte affecit. Ꝙ t̾cio p̾tea anno m¬
i fectus i aconano aurelio nepote suo ⁊ iuxta ut¬
pendragon infra coream gygantum in monte
ambrii sepultus ẽ. Cui successit fr̾ eius in regã
qͣm ⁊ p̃fatus conanꝰ inqͥetare ñ destitit. donec ca¬
ptum carceri mancipauit. duob q filiis eiꝰ inter¬
fectis regium diadema capitistio imposuit. Iu¬

Expanded text:
VH. erecto, statim insurrexerunt in eum Saxones plurima bella diffugiendo, alter Londoniam, alter uero Guintoniam ingressi, has duas nobilissimas ciuitates obtinere ceperunt. Sed non in longum. 33. Constantinus enim illorum fugam ilico insecutus et Saxones, qui illis auxilio erant, predictas ciuitates obsedit et cepit, Saxones suȩ potestati summisit. Porro iuuenes illos fratres, alterum Wintonie in ecclesiam sancti Amphibali fugientem ante altare trucidauit, alterum Lundoniis in quorundam fratrum cenobio absconditum, tandemque iuxta altare inuentum, crudeli morte affecit. Qui tercio postea anno interfectus est a Conano Aurelio, nepote suo, et iuxta Vterpendragon infra coream gygantum in monte Ambrii sepultus est. 34. Cui successit frater eius in regnum, quem et prefatus Conanus inquietare non destitit, donec captum carceri mancipauit, duobusque filiis eius interfectis, regium diadema capiti suo imposuit. Iu
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnceps humiliab̾r caduallonis incliti regis
successores. Tminꝰ illi positꝰ ẽ. qͦm tͣnsuolare ne¬
quibit. Centũ namq ⁊ .l. annis in inqͥetudine
caduallonis ꝑ .c. ferme .⁊ .l. annos lic⁊ in nemo¬
ribꝰ. ualiaꝵ delitescentes. saxonibq subiec¬
ti. diras tñ in eos freqñter irruptõẽs faciebãt.
Qd̃ aũ adiunxit. ⁊ cc c. annis insidebit. ñ st̃
gens insedit. ħ ẽ sub iugo angloꝵ humiliata
⁊ sub̃ta in confusione ⁊ tͥsticia sedit. Sed̾e ix

Expanded text:
t VHf; om. P. Caduallonis, incliti regis, successores. 8. Terminus illi positus est, quem transuolare nequibit. Centum nanque et.l. annis in inquietudine Caduallonis per.c. ferme et.l. annos licet in nemoribus Gwaliarum delitescentes Saxonibusque subiecti diras tamen in eos frequenter irruptiones faciebant. Quod autem adiunxit, et .ccc.tis annis insidebit, non sunt gens, insedit, hoc est sub iugo Anglorum humiliata et subdita in confusionȩ et tristicia sedit. ‘Sedere’ enim
Abbreviated transcription (Latin):
cta manu ñ modica ꝓtinꝰ aduolauit. s neqͥda
in fractꝰ cecinit receptu cingł̃m soluens. sicq
retortis habenis in dulcẽ fraciã ẽ reu̾sꝰ. Itaq
bello intestino diu laboraũ normãnia in c̾cis
fortune iactibꝰ. mͦ his. mͦ ilł suꝑiorẽ mañ refe-¬
rentibꝰ. ꝓc̾es utͥusq furorẽ acͥter incitabant. Hoĩeᷤ
leuissimi in neut᷑ parte fidẽ hñtes. Pauci qͥbꝰ sa¬
niꝰ ꝯsiliũ in erat suis ꝯmodis ꝯsulentes. eo qd̾
in utͥusq t̾ra possessiones haberent mediatores
pacis int̃ frẽs fuere tali uidł ꝯdicione. ut co-¬
miti Rex cinomannensẽ comitatũ cũ ip̃a ciui¬
tate cinomannis adqͥreret. comes uͦ Regi castel¬
la q̃ ceꝑat ⁊ fiscannũ ꝯced̾et. Iuratũ ẽ itaq

Expanded text:
cta manu non modica protinus aduolauit, sed nequiqcta manu non modica protinus aduolauit, sed nequiqinfractus cecinit receptui cingulum soluens, sicque retortis habenis in dulcem Franciam est reuersus. Itaque bello intestino diu laborauit Normannia incertis Fortune iactibus, modo his, modo illis superiorem manum referentibus. Proceres utriusque furorem acriter incitabant, homines leuissimi in neutra parte fidem habentes. Pauci, quibus sanius consilium inerat – suis commodis consulentes, eo quod in utriusque terra possessiones haberent – mediatores pacis inter fratres fuere tali uidelicet condicione, ut comiti rex Cinomannensem comitatum cum ipsa ciuitate Cinomannis adquireret, comes uero regi castella, que ceperat, et Fiscannum concederet. Iuratum est itaque
Abbreviated transcription (Latin):
cest̾m. q̃ sui iuris erat om̃is pene ex anglia. ⁊ nor¬
mannia. electe iuuentutis nobłitas: ⁊ eustachiꝰ
cõportantes. Rex int̾ea nͦ uͥtutis indigͦ. n ꝯsilii mops.
pͥmo qͥdẽ ꝓceres defectores multis suppliconib ac pro¬
missis ingentib ad se reuocauit.⁊ pꝰtea odonẽ pa-¬
t᷑um suũ obsessum ⁊ captum angliã ꝑpetuo abiu¬
rare coegit. Anno seq̃nti recedescente ira regiȩ idi¬
gnationis ex inuiriaꝵ retͣctatione ut assolet. ma¬
gno sc̾tinio rexagere cȩpit. qͣmͦ illatas ħ iniurias
ultum iret. uicariamq frĩ ꝯtumeliã recipca in¬
festatione referr&. Tnsito itaq mari cũ ingnti na¬
uiu̾ apparatu. ⁊ młtitudĩe hoĩu copiosa. castr̃ secĩ
atq corrũpens. Itaq comes tantis ac talibꝰ infoi¬
tuniis cͥꝯuentꝰ. ñcios misit ad dñm suũ philip¬
pũ uidł francoꝵ Regẽ suppetias orans. Qi colle¬

Expanded text:
cestram, que sui iuris erat, omnis pene ex Anglia et Norcestram, que sui iuris erat, omnis pene ex Anglia et Normannia electe iuuentutis nobilitas et Eustachiucomportantes. Rex interea nec uirtutis indignus, nec consilii inops, primo quidem proceres defectores multis supplicationibus ac promissis ingentibus ad se reuocauit et postea Odonem patruum suum obsessum et captum Angliam perpetuo abiurare coegit. 42. Anno sequenti recrudescente ira regiȩ indignationis ex iniuriarum retractatione, ut assolet, magno scrutinio rex agere cȩpit, quomodo illatas sibi iniurias ultum iret uicariamque fratri contumeliam reciproca infestatione referret. Transito itaque mari cum ingenti nauium apparatu et matque corrumpens. Itaque comes tantis ac talibus infortuniis circumuentus nuncios misit ad dominum suum Philippum uidelicet Francorum regem suppetias orans. Qui colle
Abbreviated transcription (Latin):
nare cepiss pͥmꝰ ei conflictꝰ contͣ odonẽ patru¬
ñ siũ ep̃m baiocenbẽ. eund̾eq cantiȩ comite
fuit. Qui cũ rob̾tũ nepotẽ regno exhereda¬
tũ gͣuissime ferret. pͥmꝰ deseiuit a rege. maul¬
tosq ad rob̾tũ pͥmo clandestinis susurriis. pꝰ
manifestis allegationibꝰ inelimnauit. Dicebat
i illi regñ pͥmogeniti iure ꝯpet̾e. ⁊ moꝵ parit̃ p̃ro¬
gatiua cũ eẽt hõ modestꝰ. ⁊ qͥ iuueniles stulticias
mltis iã laboribꝰ decoxiss. Contͣ wilłm attͦcitate
animi quã nec uultu dissimłare poss p̃tumid̾ ac
suꝑbũ. omĩa ꝯtͣ fas ⁊ ius ĩpetu iuuenili. ⁊ licentia
potestatis ausur̃. His ⁊ hꝰmͦi suasiõib a wilło qͦs
pot̾at absthebat. ⁊ ad Rob̃tũ attͣhebat. magnos
a secretis habuerat. ⁊ idõ eiꝰ defectionẽ gͣuit̃ ni¬
mis ferebat. Cũ his qĩ factiõis ꝯiurate signifis.
ca regios fiscos p̃dis in cñdiisq uastabant. Er̃at aũ¬

Expanded text:
 contra Odonem patruum suum episcopum Baiocensem eundemque Cantiȩ comitem fuit. Qui cum Robertum nepotem regno exheredatum grauissime ferret, primus desciuit a rege multosque ad Robertum primo clandestinis susurris post manifestis allegationibus inclinauit. Dicebat enim illi regnum primogeniti iure conpetere et morum pariter prerogatiua, cum esset homo modestus et qui iuueniles stulticias multis iam laboribus decoxisset; contra Willelmum atrocitate animi, quam nec uultu dissimulare posset, pretumidum ac superbum omnia contra fas et ius impetu iuuenili et licentia potestatis ausurum. His et huius modi suasionibus a Willelmo, quos poterat, abstrahebat et ad Robertum attrahebat, magnos a secretis habuerat et ideo eius defectionem grauiter nimis ferebat. Cum his quasi factionis coniurate signiferis ca regios fiscos predis incendiisque uastabant. Erat au
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝯdita mortua uiuis. corꝑa corꝑibꝰ Uo¬
lebat i caduallo omẽ angłoꝵ iutaꝵ ⁊
saxoñ genꝰ. tres is iste genteᷤ agͥmania
aduen̾ant ext̾minare penitꝰ ac dełe. ⁊idõ
nulli aut sexui aut etati parcebat. ⁊ut
ait p̃dictꝰ poeta nulli sua ꝓfu̾it etas. His ꝑ
anticipationẽ p̃missis ad maiorẽ euidentiã
eoꝵ q̃ secunt᷑ ad lit̾e seriem redeamꝰ. bre¬
uit̾ decursuri ea qͦꝵ explanationẽ p̾oc¬
cupando p̃misimꝰ. Pluet sangͥnẽ imb̾
⁊ dira fames mortales afficiet. hio
suꝑuenientibꝰ dolebrt ruheꝰ s ĩmense
labore uigebit. Seqͥtur. Tc̃ infortuniũ
albi .i. saxoñ festinabit. nͥ edificiõ orue¬

Expanded text:
a uiuis, corpora corporibus. Volebat enim Caduallo omne Anglorum, Iutarum et Saxonum genus – tres enim iste gentes a Germania aduenerant – exterminare penitus ac delere et ideo nulli aut sexui aut etati parcebat. Et ut ait predictus poeta: nulli sua profuit etas. His per anticipationem premissis ad maiorem euidentiam eorum, que secuntur, ad litere seriem redeamus, breuiter decursuri ea, quorum explanationem preoccupando premisimus: Pluet sanguineus imber et dira fames mortales afficiet. His superuenientibus dolebit rubeus, sed immenso labore uigebit. Sequitur: 54. Tunc infortunium albi, id est Saxonum, festinabit et edificia ortu
Abbreviated transcription (Latin):
m̾abit᷑. Cadualadrũ Regem. caduallonis filium
dicit: qͥ in p̾faita disꝑsionȩ suoꝵ ip̃e qͦ alanũ mi¬
noris britannie regem adiuit. ut cessante tam
ferali luȩ. illiꝰ qͣxilio pr̃io regno cũ suis bͥtonib
ꝑ diu̾sas ꝓuincias disꝑsis. restitueret᷑. Cũ itaꝙ di¬
ra fames atꝙ mortalitas qͥeuiss ⁊ Rex cũ ingenti
nauigio in pr̃iam reu̾ti parass anglica admoni¬
tione iubet᷑ ceptis desift̾e ⁊ ad sergiũ pontificẽ
romanũ ire. qͣtinꝰ penitentia ab eo suscepta p̾gat᷑.
celeste regnũ ingredi m̾eret᷑. Sciret aũ m̾itis
ip̃iꝰ. brt tones itm̃ regnat᷑os. cũ uidł adueni¬
ret tempꝰ p̃finitũ a dõ. s tñ corꝑe eiꝰ pꝰ abeis ã po¬
ma in b̾ͥtanniã reportato. Paruit aex bñdictus
celesti oracło. ⁊ ꝑgens Romã a sergio ppͣ. honcifi¬
ce est susceptꝰ. Nec mora inopino languore correptꝰ
diem ultimũ clausit. anno ab incarnatiõe dm̃.

Expanded text:
. Cadualadrum regem Caduallonis filium dicit, qui in prefata dispersionȩ suorum ipse quoque Alanum, Minoris Britannie regem, adiuit, ut cessante tam ferali luȩ illius auxilio patrio regno cum suis Britonibus, per diuersas prouincias dispersis, restitueretur. Cum itaque dira fames atque mortalitas quieuisset et rex cum ingenti nauigio in patriam reuerti parasset, angelica admonitione iubetur ceptis desistere et ad Sergium, pontificem Romanum, iceleste regnum ingredi mereretur. Sciret autem meritis ipsius Britones iterum regnaturos, cum uidelicet adueniret tempus prefinitum a Deo, sed tamen corpore eius prius ab eis a Roma in Britanniam reportato. Paruit rex benedictus celesti oraculo et pergens Romam a Sergio Papa honorifice est susceptus. Nec mora inopino languore correptus diem ultimum clausit, anno ab incarnatione domini
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendar&. Tandẽ ⁊ ip̃e int̾ẽptꝰ ad celestia
regna migͣuit ꝓpͥo sangͥne laureatꝰ. ħ de ui¬
ta ⁊ fine beati oswaldi. cełi ⁊ in elaborato
.ẜmone conuoluy breu ꝯples¬
tens epilogo. q̃ angloꝵ lit̾ati luculenta oratiõe.
tͣctatu ꝓsecunt᷑ hẏstorico. Et qr iã planũ ẽ ⁊ aꝑ¬

Expanded text:
commendaret, tandem et ipse interemptus ad cȩlestia commendaret, tandem et ipse interemptus ad cȩlestia regna migrauit prota VH. beati Oswaldi celeri et inelaborato sermone conuolui, breui conplectens epilogo, que Anglorum literati luculenta oratione tractatu prosecuntur hystorico. Et quia iam planum est
Abbreviated transcription (Latin):
signũ dnĩcȩ crucis erexit. indicens ꝯmilitonibꝰ
suis ut sup̾ma uoce
in ħ u̾ba clamarent flectamꝰ genua om̃s. ⁊ dm̃
omĩpotentẽ uiũu ac uerũ in ꝯmune dep̃cem᷑.
ut nos ab ex̾citu suꝑbo bͥtannici regis. ⁊ eidẽ
ducis nefandi peande defendat. Seit i ip̃e qi
iusta ꝓsalute gñtis nr̃e bella suiscipimꝰ. fẽcer
ut iusserat. omẽs. ⁊ sic incipiente dilucł̃o hostie
adorti. młtis eoꝵ int̾ẽptis. cet̾os campũ tͤpiter
deserere ꝯpulert̃. Qd̾ cũ cadualloni ñciatũ fu¬
iss: acri ira ignescens. cũ omĩ ꝯmilitio suo.
ualida manu. scm̃ osw. aldũ insecutꝰ. ꝯmisit p̃¬
liũ in loco qͥburne uocat᷑. Ubi beatꝰ oswaldꝰ
fusis stipatoribꝰ suis. c̃ ⁊ ip̃e ferratã teloꝵ siluã
in pectore geret. nec acerbitate uulnerũ. nec
mortis ꝯfinio potuit reuocari qͦminꝰ fideliũ
suoꝵ aiãs pia supplicatiõe dño cui omĩa uiuñt

Expanded text:
signum dominicȩ crucis ȩrexit indicens conmilitonibus signum dominicȩ crucis ȩrexit indicens conmilitonibus suis, ut sumpma uoce in hec uerba clamarent: “Flectamus genua omnes et Deum omnipotentem uiuum ac uerum in conmune deprecemur, ut nos ab exercitu superbo Britannici regis et eiusdem ducis, nefandi Peande, defendat. Scit enim ipse, quia iusta pro salute gentis nostrȩ bella suscipimus”. Fecerunt, ut iusserat, omnes et sic incipiente diluculo hostes adorti multis eorum interemptis, ceteros campum turpiter deserere conpulerunt. Quod cum Cadualloni nunciatum fuisset, acri ira ignescens cum omni conmilitio suo et ualida manu, sanctum Oswaldum insecutus, conmisit prelium in loco, qui Burne uocatur, ubi beatus Oswaldus fusis stipatoribus suis, cum et ipse ferratam telorum siluam in pectore gereret, nec acerbitate uulnerum, nec mortis confinio potuit reuocari, quominus fidelium suorum animas pia supplicatione Domino, cui omnia uiuunt,
Abbreviated transcription (Latin):
obsonĩs plenũ atq ꝯfertũ eis mit̾et. p̃ cipieidu
cibos qͥdẽ insum̾ent. discũ uͦ disthent p̃ciũi li
t̃ se eqͣlance diuident: uiuat ait ep̃c. uiuat dex¬
t̾a illa nulli ũꝙͣ corruptioi obnoxia. Respondit
rerũ u̾itas celesti macło scĩ pontificis ore ꝓlato.
sic̃ usq in hodiernũ diem c̾nere ẽ. Totũ uͦ re¬
liquũ corpꝰ in cin̾es resolutũ ꝯmunionẽ morta¬
⁊ unꝰ eoꝵ sc̃ificabit᷑. uit̃ absoluend̃. Sex regibꝰ
int̾ẽptis ã caduallone bͥtonũ rege ⁊ peanda so-¬
cero eiꝰ. ⁊ duce militie. nouissime ceꝑunt inqͥeta¬
re sc̃m oswaldũ. ã ꝓuintia in ꝓuintiã eum fu-¬
gantes. usq ad murũ ꝙͣ seuerꝰ Romanoꝵ ĩꝑator
int̾ britanniã ⁊ scotiam olim ꝯstrux̾at. Pe̾a mi¬
sit illuc peandã cũ ex̾citu ut hellũ cũ oswaldo
ꝯsereret . at oswaldꝰ dũ ab̃ ilł obsid̾et᷑ in loco qͥ
uocat᷑ hedfled .i. cȩlestis campꝰ. qͣdam nocte ibid̾

Expanded text:
fertum eis mitteret, precipiens, ut cibos quidem insumerent, discum uero distraherent, preciumque ter se equa lance diuiderent. “Viuat”, ait episcopus, “uiuat dextera illa, nulli umquam corruptioni obnoxia”. Respondit rerum ueritas cȩlesti oraculo sancti pontificis ore prolato, sicut usque in hodiernum diem cernere est. Totum uero reliquum corpus in cineres resolutum conmunionem mortaet unus eorum sanctificabitur, breuiter absoluendum. Sex regibus interemptis a Caduallone, Britonum rege et Peanda, socero eius et duce milicie, nouissime ceperunt inquietare sanctum Oswaldum a prouintia in prouintiam eum fugantes usque ad murum, quem Seuerus, Romanorum imperator, inter Britanniam et Scotiam olim construxerat. Postea misit illuc Peandam cum exercitu, ut bellum cum Oswaldo consereret. At Oswaldus, dum ab illis obsideretur in loco, qui uocatur Hedfled, id est cȩlestis campus, quadam nocte ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
Nam qͣntꝰ in eiꝰ pectore fid̾i feruor coaluerit. uł ex
ħ facile aĩ adu̾tes qd̾ siqͣn antistes aldanꝰ scotica
clamidẽ. uł auro rigentẽ. uł sẏdoniis ebriã succis
⁊ tyrios mices estuantẽ. id munꝰ dignant᷑ coni¬
piens. barbari sermonis in uolucr̃ pat̾a lingua
popłõ expediret: ad eo aũ sobriꝰ sͥ erat. ⁊ largꝰ in
pauꝑes. ut sepe ãppositis obsonuis cũ in cibas. nuu¬
ue dentes acuerent. ⁊ mͣtes intend̾ent. ip̃e uolup¬
tatẽ srenaret. de penuria sua pauꝑum uentres
implendo. ⁊ de ꝓͥa sui corpis defraudatione cou
gaudia ñdinando. Uñ arbitͦr ⁊̃ tꝑalit̃ absolis

Expanded text:
Nam quantus in eius pectore fidei feruor coaluerit, uel ex hoc facile animaduertes, quod, siquando antistes Aldanus, Scotica clamidem uel auro rigentem, uel sydoniis ebriam succis et tyrios murices estuantem, id munus dignanter corripiens, barbari sermonis inuolucrum patria lingua populo expediret. Adeo autem sobrius sibi erat et largus in pauperes, ut sepe appositis obsoniis, cum in cibos conuiue dentes acuerent et mentes intenderent, ipse uoluptatem frenaret, de penuria sua pauperum uentres implendo, et de propria sui corporis defraudatione eorum gaudia nondinando. Vnde arbitror eti
Abbreviated transcription (Latin):
sũ tc̃ tꝑĩs dimitcebant. barbã uͦ cũ inferiori la¬
bro radebant. Qd̃ ⁊̃ gñtiliciũ antiqͥs fuisse bͥto¬
nibꝰ refert iuliꝰ cefur in lib̾ ꝗͣ de gallico bel¬
lo ip̃e ꝯposuit. Subrisit haroldꝰ lepido inse¬
cutꝰ cachĩno. qd̾ ñ eẽnt p̃sbit̾i. s milites armiˢ
ualidi. ⁊ inuicti. Rapuit hoc responsũ ex ore

Expanded text:
sum tunc temporis dimittebant, barbam uero cum inferiori lasum tunc temporis dimittebant, barbam uero cum inferiori labro radebant. Quod etiam gentilicium antiquis fuisse Britonibus refert Iulius Cesar in libro, quem de gallico bello ipse conposuit. Subrisit Haroldus lepido insecutus cachinno, quod non essent presbiteri, sed milites armis ualidi et inuicti. Rapuit hoc responsum ex ore
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsiture eẽnt. usq ad eo se qͥete agñs. ut ni¬
chil minꝰ ꝙͣ bellũ cogitare uidet᷑. Int̾ea harol¬
̾ deuictis noricis uictor reu̾tebat᷑ aplio. Sc̃
ñciũ aduentꝰ normannici exͥcitꝰ accepisset. sic̃
erat trucdentꝰ in armis. hastingas. paucissimo
stipatꝰ milite cełiter ꝓpauit. ita recñtis uicto¬
riȩ tũpho elatꝰ. ut nec resociare milites suos ã
bello reu̾sos. atq huc illucq dilapsos dignaret᷑.
sperans facili negocio aduenticios hostes sine
ulla ꝯꝑendinatione delendos. ꝑ misit tñ explo¬
ratores qͥ uires hostiũ specłarent᷑ ⁊ num̾ũ. Qͦs
infra castra normannica dep̾hensos. Wills circũ
tentoria sua duci fecit. ⁊ pꝰ largissimis epłis pastoᷤ.
⁊ incolumes haroldo remisit. Int̾rogati a Rege
omẽs p̃sbit̾is similes ẽe. eo qđ totã faciẽ cũ utͦq
labio rasam hab̃ent. Angli ix suꝑiꝰ labiũ inton¬

Expanded text:
transiture essent, usque adeo se quiete agens, ut nitransiture essent, usque adeo se quiete agens, ut nichil minus quam bellum cogitare uideretur. 35. Interea Haroldus deuictis Noricis uictor reuertebatur a prelio. Qui cum nuncium aduentus Normannici exercitus accepisset, sicut erat truculentus in armis Hastingas paucissimo stipatus milite celeriter properauit, ita recentis uictoriȩ triumpho elatus, ut nec resociare milites suos a bello reuersos atque huc illucque dilapsos dignaretur, sperans facili negocio aduenticios hostes sine ulla conperendinatione delendos. Premisit tamen exploratores, qui uires hostium specularentur et numerum. Quos infra castra Normannica deprehensos, Willelmus circum tentoria sua duci fecit et post largissimis epulis pastos et incolumes Haroldo remisit. Interrogati a rege, omnes presbiteris similes esse, eo quod totam faciem cum utroque labio rasam haberent. Angli enim superius labrum inton
Abbreviated transcription (Latin):
Wilłmꝰ ne iustã cãm inconsulta tem̃itas decolora¬
ret. ad alexandrũ romanũ papã misit. iꝰticiam
belli qͣnts pot̾at eloquentie neruis alleganf.
Haroldꝰ id fac̃ẽ suꝑsedit. ł qd̾ nat᷑a turgidꝰ ẽẽt.
ł qd̾ cause diffidet. Quare ppensis apd̾ le umͥ¬
q partibꝰ rap.a. uexillũ in omen regni Wilb̃
apd̃ lillebonã ꝯg̃gauit. suꝑ tanti pond̾is
negocio singłoꝵ aĩos exploraturꝰ sũq õs
eiꝰ uoluntatẽ plausibili gaudio ex. cpissent.
magnificisq pollien atioĩbꝰ aĩassẽt̃: appara¬
tũ nauiũ õibꝰ ꝓ qͣntitate possessionũ in¬
dixit. Cong̃gatis itaq nauibꝰ ⁊ ꝯscensis pla¬
cido spiramine hastingas appulere. Et cũ pͣ
auspiciũ in meliꝰ ꝯmutauit: acclamante sli
milite qͦdã qͥ sͥ ꝓximꝰ erat atq dicente. Tene
angliam ex comite sine dubio fastigand in
regẽ. Qndecĩ dieb omnẽ ex̾citũ ap̃da ꝯtina¬
it. allegans reb iure parcendũ q̃ in ius suĩ

Expanded text:
 ne iustam causam inconsulta temeritas decoloraret, ad Alexandrum, Romanum papam, misit, iusticiam belli quantis poterat ȩloquenciȩ neruis allegans. Haroldus id facere supersedit, uel quod natura turgidus esset, uel quod cause diffideret. Quare perpensis apud se utrinque partibus, papa uexillum in omen regni Willelapud Lillebonam congregauit, super tanti ponderis negocio singulorum animos exploraturus. Cumque omnes eius uoluntatem plausibili gaudio excepissent, magnificisque pollicitationibus animassent, apparatum nauium omnibus pro quantitate possessionum indixit. Congregatis itaque nauibus et conscensis, placido spiramine Hastingas appulerunt. Et cum pauspicium in melius conmutauit, acclamante sibi milite quodam, qui sibi proximus erat, atque dicente: “Tenes Angliam ex comite sine dubio fastigandus in regem”. Quindecim diebus omnem exercitum a preda continuit, allegans rebus iure parcendum, que in ius suum
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ẽ qd̾ dic̃. Mortuo caduallone. fecert̃ ei statu¬
am ęneam ad m̾suram eiꝰ fasam. suꝑ eneũ equũ.
⁊ in ea corpꝰ eiꝰ balsamo ꝯditũ. mira arte misert̃.
uiat du imago mitȩ pulchrit idinis armata ÷
signũ uictorie eiꝰ. ꝗͣ sr̃ portã lundoniȩ statuert̃
eccłam subtꝰ in honore bi martini fecert inqͥ
ꝑ ip̃o cetisq fidelibꝰ defunctis diuina celebra
Mortuo caduallone. inquieta gens bri¬
tonũ ⁊ pacis inpatiens ad intestina bella re¬
dic̃. qͥd mali passa sit effrenata temeritas.
ppłm. cunctasq nationes euacuabit. Nesiden mas¬
tale sołũ deserent. Britonibꝰ int̾ se ciui di seditiue
nngi atibꝰ suꝑueniet uindicta celestis. ex qua
alienigene reu̾tent᷑ in urbes eoꝵ ⁊ opida. duł¬
uemet ⁊ fames atq mortalitas qͥb eoꝵ reliquis
att̃ant᷑. d. aũ tantis mał suꝑfuĩnt. ad ext̾as far¬
gient naiones. ⁊ hẽ qd̾ dic̃ Residui natale souss

Expanded text:
 quod dicit: Mortuo Caduallone fecerunt ei statuam ȩneam ad mensuram eius fusam super ȩneum ȩquum et in ea corpus eius balsamo conditum mira arte miserunt. Erat autem imago mirȩ pulchritudinis armata in signum uictorie eius, quam super portam Lundoniȩ statuerunt et ȩcclesiam subtus in honore beati Martini fecerunt, in qua pro ipso ceterisque fidelibus defunctis diuina celebrarMortuo Caduallone inquieta gens Britonum et pacis inpatiens ad intestina bella reenim et dicit, quid mali passa sit effrenata temeritas: populum cunctasque nationes euacuabit. Residui natale solum deserent. Britonibus inter se ciuili seditione pugnantibus superueniet uindicta celestis, ex qua alienigene reuertentur in urbes eorum et opida. Superueniet et fames atque mortalitas, quibus eorum reliquiȩ atterantur. Qui autem tantis malis superfuerint, ad exteras fugient natione
Abbreviated transcription (Latin):
tentur. Seqͥtur. Septẽ seeptͥgi ꝑiment᷑.
⁊ unꝰ eorum scĩficabit᷑. Septẽ sceptͥgeri
qͦs ꝑemert̃ caduallo ⁊ peanda socer el
fuert̃ eduuinꝰ. offrieꝰ. atq ofue aldꝰ. nor¬
thanĩb̾e Reges. Segeb̾tꝰ. Egricꝰ ⁊ anna
qui suꝑ orientales anglos diuisis regnoꝵ finb
regnabant. Cadamꝰ qͦ rex scotia pari erumna
occupatꝰ occubuit. E quib om̃ib unũ singłarit᷑
dicit sc̃ĩficandũ beatũ sig̾cans osixaldum. homi¬
nem magne fidĩ in dm̃. magne lenitatis gͥ ppłm su¬
ũ iuxta iłłd. In fide ⁊ lenitate ip̃iꝰ scm̃ fecit illum.
Nam sic̃ sine fide impossibile ẽ plac̾e do̾ ut ait apłs.
sic nec absq lenitate hominibꝰ. In qͦ aũ duo ista ꝯs¬
pirant parit̾ ⁊ conqͣdrãt. hoc est recta fides in
dm̃. ⁊ animi mansuetudo ad ꝓximũ. ille sine du¬
bio sc̃s ẽ. dilectꝰ d̾o ⁊ hominibꝰ cuiꝰ memoria in
bñdictõne ẽ. simił factꝰ ingła scõꝵ. Talem fuisse

Expanded text:
. Septem sceptrigeri perimentur et unus eorum sanctificabitur. Septem sceptrigeri, quos peremerunt Caduallo et Peanda, socer eius, fuerunt Eduuinus, Offricus atque Oswaldus, Northanimbrie reges, Segebertus, Egricus et Anna, qui super orientales Anglos diuisis regnorum finibus regnabant, Cadamus quoque, rex Scotiae, pari erumna occupatus occubuit. E quibus omnibus unum singulariter dicit sanctificandum, beatum significans Oswaldum, hominem magne fidei in Deum, magne lenitatis erga populum suum, iuxta illud: In fide et lenitate ipsius sanctum fecit illum. Nam sicut sine fide impossibile est placere Deo, ut ait Apostolus, sic nec absque lenitate hominibus. In quo autem duo ista conspirant pariter et conquadrant, hoc est, recta fides in Deum et animi mansuetudo ad proximum. Ille sine dubio sanctus est, dilectus Deo et hominibus, cuius memoria in benedictione est, si
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ dira fames mortales afficiens sic̃ in gel
in deut̾onom io ꝑ moysẽ p̃uaricatori p̃pło
ꝯminat᷑. dicens. Dabit dñs imbrẽ terrȩ tuȩ
pulu̾em. ⁊ de cęlo descend& suꝑ te puluis.
donec ꝯteraris. Erit cęlũ qͥ supͣte ẽ eneũ.
⁊ t̾ra ꝙͣ calcas ferrea: I paulopꝰ. Sem̃tem
multam iacies in t̾ram ⁊ modicũ ꝯgͣgab.
qͥa locuste omĩa deuorabt̃. Uineam plan¬
tab̾ ⁊ fodies. ⁊ uinũ ñ bibes. nec collige
ea qͥppiam. qm uastabit᷑ ã u̾milꝰ. Oliuas

Expanded text:
a est dira fames mortales afficiens, sicut in Gea est dira fames mortales afficiens, sicut in Gein Deuteronomio per Moysem preuaricatori populo conminatur dicens: Dabit Dominus imbrem terrȩ tuȩ puluerem, et de cȩlo descendet super te puluis, donec conteraris. Erit cȩlum, quod supra te est, eneum, et terra, quam calcas, ferrea. Et paulo post: Sementem multam iacies in terram, et modicum congregabis, quia locuste omnia deuorabunt. Vineam plantabis, et fodies, et uinum non bibes, nec colliges ex ea quippiam, quoniam uastabitur a
Abbreviated transcription (Latin):
freq̃ntabit᷑. Londoniã dorob̃niam ad ornabit.
⁊ meneuia pallio urb̃ legionũ induet᷑. Sic ip̃
suit. Delebit᷑ itm̃ religio ⁊ tͣnsmutatio pͥma¬
rũ sediũ erit. Dignitas londonie dorob̃niã
adouiabit. ⁊ posto ehc. uensis septimꝰ in ar
bis legioñ induet̃. ⁊ pdicator hyb̃nie ꝓpter
infantẽ in ut̾o crescentẽ. uł .t qͥdã codices ha¬
bent. in ut̾o habentẽ. obmutescet. Sequit᷑.
Pluet sangͥneꝰ imber. ⁊ dira fames moitales
afficiet. Legit᷑ in hystoria bͥtoñ in diebꝰ riual¬
lonis eoꝵ reg̃ qͥ ã bruto t̃ciꝰ decimꝰ fuit. tͥbꝰ di¬
ebꝰ cecidisse pluuiam sangͥneã ⁊ muscaꝵ af¬
fluentia młtos hoĩum int̾isse. S nec añ
nec pꝰ tale aliqͥd accidisse p̾sertĩ in insula illa
gͥneum ꝓiñ imbrẽ dic̃ humani sangͥi.is effu¬
sionem. nẽ ꝑ hostilia bella. nẽ ꝑ ciuiles discor¬
dias factam. qͣi pluuiam sangͥnis de celo ca¬
dentẽ .i. de celesti uindicta stillantẽ. quã secu

Expanded text:
nitas Londonie P. Doroberniam adornabit et Meneuia pallio Vrbis Legionum induetur”. Sic enim suit: Delebitur iterum religio et transmutatio primarum sedium erit. Dignitas Londonie Doroberniam adornabit et pastbis Legionum induetur et predicator Hybernie propter infantem in utero crescentem, uel ut quidam codices habent, in utero habentem, obmutescet. Sequitur: 48. Pluet sanguineus imber et dira fames mortales afficiet. Legitur in Hystoria Britonum in diebus Riuallonis, eorum regis, qui a Bruto tercius decimus fuit, tribus diebus cecidisse pluuiam sanguineam et muscarum affluentia multos hominum interisse. Sed nec ante nec post tale aliquid accidisse, presertguineum proinde imbrem dicit humani sanguinis effusionem, nunc per hostilia bella, nunc per ciuiles discordias factam, quasi pluuiam sanguinis de cȩlo cadentem, id est, de cȩlesti uindicta stillantem, quam secut
Abbreviated transcription (Latin):
lict au hyrlandiã. gothlandiã atq orcadiã. ne¬
Segiã. dauã.dirissimi pliis suȩ potestat subica
rat autẽ oĩum fere bitonum pulc̾rimꝰ. s sp̃e
sua ⁊ dono nat᷑ȩ t̃piter nmis abutens illicitt libidũ
uoluptatib corpꝰ suum mancipium faciebat. uir
femina ⁊ uir pariter ꝓstitutꝰ. ꝓditor alienȩ pudi¬
citiȩ. ꝓdigus suȩ. Cui successit caterius in uisi
deo ⁊ hominibus. ut pote ciuilis belli ama¬
tor atque incentor. ext̾minator nobilium.
ciuium int̾emptor. diuitum expi la tor.
Qͦ regnante. Gormundꝰ affricanoꝵ Rex cũ ingenti
classe .⁊ .clx. milibꝰ bellatoꝵ hibne portũ int᷑uit.
genᷤᷤ pagana ac barbara trucidar&. diuulgato
eoꝵ rumore: saxones angli qͥ bͥtanniã inuaserãt.
⁊ b̾tone ĩpugnabat. in hib̾niã nauigauer̃. Gor¬
mundi auxiliũ adũsꝰ hostes suos .i. bͣtonicũ ppłm

Expanded text:
hlandiam atque Orcadiam, Norwegiam, Datiam, dirissimis preliis suȩ potestati subiecit. Erat autem omnium fere Britonum pulcerrimus, sed specie sua et dono naturȩ turpiter nimis abutens, illicitis libidinum uoluptatibus corpus suum mancipium faciebat uirorum femina et uir pariter prostitutus, proditor alienȩ pudicitiȩ, prodigus suȩ. 37. Cui successit Caterius, inuisus Deo et hominibus, utpote ciuilis belli amator atque incentor, exterminator nobilium, ciuium interemptor, diuitum expilator. Quo regnante Gormundus, Affricanorum rex, cum ingenti classe et .c.lx. milibus bellatorum Hibernie portum intrauit, gens pagana ac barbara trucidaret, diuulgato eorum rumore, Saxones Angli, qui Britanniam inuaserant et Britones inpugnabant, in Hiberniam nauigauerunt, Gormundi auxilium aduersus hos
Abbreviated transcription (Latin):
sum cũ parua manu uenire. Nc̃ aũ ꝯꝑta eiꝰ
ut qͦs uell& retin̾et. cet̾os in gͥmaniã sñ mo¬
ra remitt̾&. Qd̾ cũ Regi ⁊ pͥncipibꝰ placuissec.
ꝯstitutꝰ ẽ dies. ⁊ locꝰ u̾ ħ firmaret᷑ Te̾ hengiftꝰ¬

Expanded text:
sum cum parua manu uenire. Nunc autem conpersum cum parua manu uenire. Nunc autem conperut quos uellet retineret, ceteros in Germaniam sine mora remitteret. 16. Quod cum regi et principibus placuisset, constitutus est dies et locus, ubi hoc firmaretur. Tunc Hengist
Abbreviated transcription (Latin):
candam. Nec mora ad ft̃ octa ⁊ cosa. cũ
.ccc. nauibꝰ armata manu repletis. Te
uortimeriꝰ filiꝰ wortĩgͥni uidñs eos cotidit
augeri. ⁊ ꝑ insulam paulatĩ extendi: ñ uł
S dissimłand̾ ratꝰ collecta omĩ bͥtonũ forti¬
tudine illos bello agͥdit᷑. Nec ante qͥeuit
ꝙͣ hengistũ cũ suis in g̾maniã redire coes
Uñ Ronixes muliebri insania furens ꝑ
qͥndam familiarẽ ip̃sꝰ ꝙ̃ pecunia corruꝑat
eum ueneno necauit. Tt Wortegirnꝰ p̃¬
cibꝰ ꝯsugis sue misit ad hengistũ ut cũ pa¬
cis redir& At ille. ccͦe milia sͥ associans ar¬
matoꝵ in bͥtanniã renauigauit. Eaudi¬
to regni pͥncipes indignati arma cor¬
ripiunt. ruu̾t obuĩã ꝓhibñtes ingressũ.
Te̾ hengistꝰ multis machinatiõibꝰ ꝑ agͣtis
unũ elegit mitt̾e ad regẽ qͥ dic̃et se ñ ido
tantã adduxisse multitudinẽ. ut in insula
reman̾ent. s se timuisse uortim̾iũ. ⁊ idõ ñ au¬

Expanded text:
candam. Nec mora adsunt Octa et Cosa cum candam. Nec mora adsunt Octa et Cosa cum .ccc. nauibus armata manu repletis. 14. Tunc Vortimerius, filius Wortigerni, uidens eos cotidie augeri et per insulam paulatim extendi, non ultra sibi dissimulandum ratus, collecta omni Britonum fortitudine, illos bello agreditur. Nec ante quieuit, quam Hengistum cum suis in Germaniam redire coegit. Vnde Ronixes muliebri insania furens per quendam familiarem ipsius, quem pecunia corruperat, eum ueneno necauit. 15. Tunc Wortegirnus precibus coniugis suȩ misit ad Hengistum, ut cum paucis rediret. At ille ccc.ta milia sibi associans armatorum in Britanniam renauigauit. Quo audito regni principes indignati arma corripiunt, ruunt obuiam, prohibentes ingressum. Tunc Hengistus multis machinationibus peragratis unum elegit mittere ad regem, qui diceret se non ideo tantam adduxisse multitudinem, ut in insula remanerent, sed se timuisse Vortimerium et ideo non au
Abbreviated transcription (Latin):
suũ qͥd dix̾it puella. ⁊ qͥd ip̃e debeat res¬
ponde. Cui ille. Uocauit te dñm Reg̃t̃ ac
salutauit. Tuaũ responde debes drinchail.
Respondñs itaq Rex drinchail. iussit eam
bibe. cepitq ciphũ de manu eiꝰ ⁊ oscłatꝰ ẽ
eam acbibit. Ab illo die usq in hodiernũ.
mansit ibi ꝯsuetudo ħ in ꝯuiuiis ut qͥbibit
dicat wesseil. Qͥ uͦ pꝰ illũ recip̃ podm resp̃¬
det. drinchail. Qͥd multis: Hengistꝰ postu¬
latꝰ ã Rege dat ei filiam suam in ꝯitigem.
accepto ꝓremun̾atiõe tociꝰ cantie comitatu.
nũcios in g̾maniã ut adduc̾ent octam fi¬
liũ suũ cũ fratruele suo cosa. Anxiabat᷑ it
Rex hĩc infestatione pictoꝵ atq scotoꝵ ex
alia parte qd̾ cotidianꝰ rumor ꝑ insulã uo¬
litabat aureliũ ambͦsiũ ⁊ frẽm eiꝰ qͥ in armo¬
ricũ regnũ timore eiꝰ diffug̾ant iam adultoᷤ
⁊ in omi ꝓbitate famosos magnũ parare na
ꝯstantini. frĩs q constantis in ip̃m uindi¬

Expanded text:
suum, quid dixerit puella, et quid ipse debeat respondere. Cui ille: “Vocauit te dominum regem ac 9r salutauit. Tu autem respondere debes ‘drinchail’”. Respondens itaque rex “drinchail” iussit eam bibere cepitque ciphum de manu eius et osculatus est eam ac bibit. Ab illo die usque in hodiernum mansit ibi consuetudo hec in conuiuiis, ut, qui bibit, dicat “wesseil”, qui uero post illum recipit poculum, respondet “drinchail”. 13. Quid multis? Hengistus postulatus a rege dat ei filiam suam in coniugem, accepto pro remuneratione tocius Cantie comitatu. nuncios in Germaniam, ut adducerent Octam, filium suum, cum fratruele suo, Cosa. Anxiabatur enim rex hinc infestatione Pictorum atque Scotorum ex alia parte, quod cotidianus rumor per insulam uolitabat Aurelium Ambrosium et fratrem eius, qui in Armoricum regnum timore eius diffugerant, iam adultos et in omni probitate famosos, magnum parare naui, 9v Constantini fratrisque Constantis, in ipsum uindi
Abbreviated transcription (Latin):
mola frangant᷑. ⁊ pꝰea igne coqͣntur. Tale
ẽ ⁊ ilłd in psalmo. fundam̃ta eiꝰ in montibꝰ
scĩs: dilig̃ dñs portas syon suꝑ om̃ia tab̃na¬
diligit dñs portas eiꝰ suꝑ omĩa tab̃nacła ia¬
cob. Itẽ. Diuiser̃ sͥ uestim̃ta mea ⁊ suꝑ ues¬
tem meam misert̃ sortẽ: ꝓ diuidñt ⁊ mitcẽt
Sic ⁊ in genesi cũ ꝑ anticipationẽ dixisset
moyses. faciamꝰ hoĩem ad imaginẽ ⁊ simi¬
litudinẽ nrãm ex ꝑsona patͥs. addens. ut
p̃sit piscibꝰ maris ⁊ uolatilibꝰ cęli ⁊ bestiis t̃¬
re uniu̾seq creat᷑e. omĩq reptili qd̃ mouetur

Expanded text:
mola, frangantur et postea igne coquantur. Tale est et illud in psalmo: Fundamenta eius in montibus sanctis, diligit Dominus portas Syon super omnia tabernadiligit Dominus portas eius super omnia tabernacula Iacob”. Item: Diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestem meam miserunt sortem, pro ‘diuident’ et ‘mittent’. Sic et in Genesi, cum per anticipationem dixisset Moyses: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram ex persona patris addens, ut presit piscibus maris et uolatilibus cȩli et bestiis terrȩ uniuerseque creature, omnique reptili, quod mou
Abbreviated transcription (Latin):
gite miseri fugite. ecce Rex ur̃ hoc ense ꝑemptꝰ ẽ.
fugissent ꝯtinuo qͣi oues sine pastore ocupate
a lupis. nͥrex cognito dolo ꝓditoris. in editũ q̃ndã
collem ascendens ablata galea caỹ suũ suis ꝯmili¬
tonib ostñtass. Tcꝰ qͣnto potuit conatu in edric̃
lanceã misit. Eͤ ab illo p̃uisa. ⁊ facili corꝑis deci¬
natione uitata. in militẽ ꝓpt̃ astantẽ delicuit. a
ut alt̾m qͦ affig̾et. Intẽpto aũ edmũdo. enuto mo¬
narchiam regni ad eptꝰ ẽ. anno. dnic̃e incarnois
Mͦ.xUII. Nlie regnũ in iuste fu̾..ngͣssus mag¬
na tñ ciuilitate ⁊ uͥtute uitam ꝯposuit. Et pͥo
qͥdẽ defectores .⁊ ꝓditores edmũdi cep̃ horrere.
hab̾e despectui. Uñ edricꝰ qͤm digne infamare i
possũ arte qͣ multos cͥꝯuen̾at. ip̃e qͦ cͥꝯuenꝰ s¬
tidũ sp̃m tͣnsmisit ad inferos. Nam orta qͣdamn

Expanded text:
gite, miseri, fugite. Ecce rex uester hoc ense peremptus est.” gite, miseri, fugite. Ecce rex uester hoc ense peremptus est.” Fugissent continuo quasi oues sine pastore ocupate a lupis, nisi rex cognito dolo proditoris, in editum quendam collem ascendens ablata galea caput suum suis commilitonibus ostentasset. Tunc quanto potuit conatu in Edricum lanceam misit. Que ab illo preuisa et facili corporis declinatione uitata, in militem propter astantem delituit, adeo ut alterum quoque affigeret. 23. Interempto autem Edmundo Cnuto monarchiam regni adeptus est anno dominice incarnationis mo.xvii. Qui licet regnum iniuste regna tamen ciuilitate et uirtute uitam conposuit. Et primo quidem defectores et proditores Edmundi cepit horrere et habere despectui. Vnde Edricus, quem digne infamare non possum, arte, qua multos circonuenerat, ipse quoque ros. Nam orta quadam
Abbreviated transcription (Latin):
idd̾ int̃ se induas porciones t̾ram diuið̾ent:
pace fed̾ata ⁊ sacm̃to firmata: ad qͥeuerũt ut̃q
Nec młto pꝰ infesto scĩ andree. ambiguũ qͦ aucto¬
re edmundo ap̃ glastomã ad reqͥsita nat᷑e. sedñti
ferreꝰ uncꝰ in post̾iorib ad actꝰ morti tͣdidit. Pea
tñ u̾itas ꝑ edricũ cantię comitẽ patefacta ẽ ip̃o
ꝯfitente. dicente. qd̾ ip̃e fauore cnutoĩs ꝑ cubi¬
cłarios ip̃iꝰ edmũdi magnis pollicitatiõib illectõ
id fec̾it. Hic it ꝓditor execrandꝰ ingͤsso enutone
in angliã d̾elicto nat᷑ali ac legitimo dño suo ed¬
mũdo. pͥmꝰ ad cnutonẽ cũ .xl. nauibꝰ plenis ar¬
matis hõib  eis rebꝰ q̃ necessariȩ uidebant᷑ ad
bella defecit. Qͥ qͣdam die ꝯgressis ad pugnã
cnutõis ⁊ edmũdi ex̾citibꝰ cũ ip̃e q̃ndã de acie
Angloꝵ gladio ꝑemisset. cep̃ ostñd̾e gladiũ san-¬
gͥne cruentatũ ꝯciuib suis atq clamare. fũ¬

Expanded text:
ideo inter se in duas porciones terram diuiderent, pace federata et sacramento firmata adquieuerunt uterque. Nec multo post in festo sancti Andree, ambiguum, quo auctore, Edmundo apud Glastoniam ad requisita nature sedenti ferreus uncus in posterioribus adactus morti tradidit. Postea tamen ueritas per Edricum, Cantiȩ comitem, patefacta est ipso confitente et dicente, quod ipse fauore Cnutonis per cubicularios ipsius Edmundi magnis pollicitationibus illectos id fecerit. 22. Hic enim proditor execrandus, ingresso Cnutone in Angliam, derelicto naturali ac legitimo domino suo Edmundo, primus ad Cnutonem cum.xl. nauibus plenis armatis hominibus et eis rebus, que necessariȩ uidebantur ad bella defecit. Qui quadam die congressis ad pugnam Cnutonis et Edmundi exercitibus, cum ipse quendam de acie Anglorum gladio peremisset, cepit ostendere gladium sanguine cruentatum conciuibus suis atque clamare: “Fu
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥfanniam mut̾et᷑. ut barbarȩ genti angloꝵ
dei filium p̾dicaret: Unde ⁊ pꝰtea cum ueniss
idẽ augustinꝰ a sede apłica destinatus inuenut
adhuc in partib bͥttonum.uii. ep̃atus ⁊ unum
archiep̃atum. abbatiasq quã plures. Inter oe
erat i urbe bangor nobilissima q̃dam ȩccła
tantum hñs numerum monachoꝵ. ut cum in
q̃dngentis monachis hab̃et. abbas eoꝵ in libe¬
ralibꝰ disciplinis ita institutus erat. ut inferio¬
res suo ingenio uid̾ent᷑. Qͥ augustino petenttab
ep̃is bͥttonum subiectionẽ ⁊ cõmunẽ ad p̾dicandũ
anglis laborẽ. ualida argum̃tatione monstrauit
ipsos ei nullam subiectionẽ debe. nec p̾dicationẽ
suam hostib sitis impẽndẽ. cum ⁊ archiep̃m suum
habent: ⁊ angli ac saxones patͥum solũ eis auferrẽ
psist̾ent. Uñ indignat angloꝵ reges. iuncteᷤ uiribꝰ
ciuitatẽ bangor obsed̾unt. eamq licet ñsn̾ ingenti

Expanded text:
in Britanniam mitteretur, ut barbarȩ genti Anglorum in Britanniam mitteretur, ut barbarȩ genti Anglorum Dei Filium predicaret. 44. Vnde et postea, cum uenisset idem Augustinus a sede apostolica destinatus, inuenit adhuc in partibus Britonum.vii. episcopatus et unum archiepiscopatum abbatiasque quam plures, inter quas erat in urbe Bangor nobilissima quedam ȩcclesia tantum habens numerum monachorum, ut cum cquadringentis monachis haberet. Abbas eorum in liberalibus disciplinis ita institutus erat, ut inferiores suo ingenio uiderentur. Qui, Augustino petenti ab episcopis Britonum subiectionem et communem ad predicandum Anglis laborem, ualida argumentatione monstrauit ipsos ei nullam subiectionem debere nec predicationem suam hostibus suis impendere, cum et archiepiscopum suum haberent et Angli ac Saxones patrium solum eis auferre persisterent. Vnde indignati Anglorum reges, iunctis uiribus ciuitatem Bangor obsederunt eamque, licet non sine ingenti
Abbreviated transcription (Latin):
accepit eos quasi loco filioꝵ. xp̃iq babtisma¬
te consecrauit. accersitisq nutͥcib tradidit
educaudos. Cũ aut̃ ad idoneã uenissent etatẽ:
litt̾arũ scoł traditi. ⁊ nichilominꝰ in omi disci¬
plina dium timoris imbuti. ad sũmũ sc̃ta¬
tis ⁊ scientie ꝑuenere fastigiũ. Hȩc de beato
samsone eboracensi archiep̃o ⁊ sex fr̃ibus ci
a nobis dicta ꝑ eo quod dictum ẽ pastor ebo¬
racensis septimꝰ in armorico regno fre
quentabit᷑. Sequit᷑. Meneuia pallio ur¬
bis legionum induet᷑.⁊ p̾dicator hiber¬
nie ꝓpter infantẽ in ut̾o crescentẽ obmu¬
tescet. Meneuia ut supradixisse me me¬
mini ciuitas ẽ Waliaꝵ suꝑ mare deme¬
ticum sita. Ad qͣm pallium urbis legio¬
num. id ẽ archiep̾̃atus sub ꝑsecutone qor¬
mundi cum saxonib quibꝰ auxiliatum
uenerat tͣnsmigrauit cum clero ⁊ sc̃oꝵo
reliquiis paulo anqͣm augustinꝰ abeato gregorio

Expanded text:
accepit eos quasi loco filiorum, christianique babtismaaccepit eos quasi loco filiorum, christianique babtismate consecrauit accersitisque nutricibus tradidit educandos. Cum autem ad idoneam uenissent etatem, litterarum scolis traditi et nichilominus in omni disciplina diuini timoris imbuti, ad summum sanctitatis et scientie peruenere fastigium. Hȩc de beato Samsone, Eboracensi archiepiscopo, et sex fratribus eius a nobis dicta pro eo, quod dictum est, pastor Eboracensis septimus in Armo. Meneuia pallio Vrbis Legionum induetur et predicator Hibernie propter infantem in utero crescentem obmutescet. Meneuia, ut supra dixisse me memini, ciuitas est Waliarum, supramare Demeticum sita, ad quam pallium Vrbis Legionum, id est archiepiscopatus, sub persecutione Gormundi cum Saxonibus, quibus auxiliatum uenerat, transmigrauit cum clero et sanctorum reliquiis, paulo antequam Augustinus a beato Gregorio
Abbreviated transcription (Latin):
quib eas iniusta infamatione notau̾st. in ꝓpri¬
um ipsis cap̃ scđm iustã d̃i retͥbutionẽ recip¬
care uolutione redirent. p̃cepit uni de ancilluł
cui maiorẽ quã aliis fidẽ habebat. ut pueros fñ
mora in ftuuiũ occulte ꝓiceret ⁊ necaret. Illa
licet parricidale facinꝰ exhorreret. dñe tn con-¬
fusioni cõpatiens. ⁊ iussiom obtẽꝑans. obuolu-¬
tos simul infantes accipiens. ꝑgebat cũ festina¬
tione ad flumen. ut uissa factis impleret.Sed
mitu d̃i qui ab ȩt̾no ꝓuid̾ãt ⁊ sciebat qͥd de
pueris istis facturus ẽẽt accidit ut ancillula
stare p̃cep̃. qͥd baiularet ꝑcunctans. Nec fuit
tͥgiu̾sandi locꝰ. au m̃tiendi facultas. ep̃o ꝑur¬
gente. ut ĩcunctant̃ o nẽ deposito inuolucrũ
aꝑiret.⁊ qͥd int̾rꝰ inuolutũ hab̾et᷑ ostend̾e̾t.
ep̃c pueros elegantes.⁊ in pͥmo limine uite
morti destinatos agnoscens: miscdia motꝰ.

Expanded text:
quibus eas iniusta infamatione notauerat nquibus eas iniusta infamatione notauerat num ipsius caput secundum iustam Dei retributionem reciproca reuolutione redirent, precepit uni de ancillulis, cui maiorem quam aliis fidem habebat, ut pueros sine mora in fluuium occulte proiceret et necaret. Illa licet parricidale facinus exhorreret, domine tamen confusioni compatiens et iussioni obtemperans, obuolutos simul infantes accipiens, pergebat cum festinatione ad flumen, ut iussa factis impleret. Sed nutu Dei, qui ab ȩterno prouiderat et sciebat, quid de pueris istis facturus esset, accidit, ut ancillula stare precepit, quid baiularet percunctans. Nec fuit tergiuersandi locus aut mentiendi facultas episcopo perurgente, ut incunctanter onere deposito inuolucrum aperiret et, quid interius inuolutum haberetur, ostenderet. sanctus episcopus pueros elegantes, et in primo limine uite morti destinatos agnoscens, misericordia motus
Abbreviated transcription (Latin):
habuisset. qͦt lib̾os ei uno partu edere ꝯtigisset.
uñ ⁊ de multis mulierib quib tale aliquid ut
sepe accidit euenisset. male sentiebat. ⁊ sicut
erat ipsa falsa ꝑsuasione decepta. sic eas falsis
suspicionib. falfisq criminib infamabat. Prop¬
tea d̾s nature creator. innocentie testis. cordium
⁊ secretoꝵ inspector. ut ⁊ ipsã a tã ꝑnicioso er̃o¬
re absolu̾et. ⁊ pudicarũ innocentiã feminarũ.
ab uiusta lib̾aret infamia. fecit ut p̃fata nu-¬
lier. licet. in hac parte erronea. pudica t̃n ⁊
casta. uno umꝰ uiri sui concubitu. uno semi
lulas discreta diuisione diffuso atq infuso
septẽ supͣdictos g̃manos conciꝑet. atq imo
die de abstruso carcere mat̾m ut̾i ꝓferret
in lucẽ. Quo uiso mulier: tante nouitatisꝓ
digio stupefacta. ⁊ quasi monstruoso partu
sue pudorẽ ñ ferens ⁊ metuens ne suspiciões
quas de aliis mulierib habuerat. ⁊ cͥminatiões

Expanded text:
habuisset, quot liberos ei uno partu edere contigisset. habuisset, quot liberos ei uno partu edere contigisset. Vnde et de multis mulieribus, quibus tale aliquid, ut sepe accidit, euenisset, male sentiebat, et sicut erat ipsa falsa persuasione decepta, sic eas falsis suspicionibus falsisque criminibus infamabat. Propterea Deus, nature creator, innocentie testis, cordium et secretorum inspector, ut et ipsam a tam pernicioso errore absolueret, et pudicarum innocentiam feminarum ab iniusta liberaret infamia, fecit ut prefata mulier – licet in hac parte erronea, pudica tamen et casta – uno unius uiri sui concubitu, uno seminlulas discreta diuisione diffuso atque infuso –, septem supradictos germanos conciperet atque uno die de abstruso carcere materni uteri proferret in lucem. 42. Quo uiso mulier, tante nouitatis prodigio stupefacta, et quasi monstruoso partu sue pudorem non ferens et metuens, ne suspiciones, quas de aliis mulieribus habuerat, et criminationes,