comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt m̃datum totũ: certe nõ eredis. Iinie¬
iii. Uideamus. Humero gn̾atioẽs. Illi eñi ꝑ
calũnias suas ad id nos iuitant ⁊ adclu¬
cunt. Si pre uiuamꝰ. si xp̃m credamꝰ. si nõ
de nido ante tempꝰ cupiamus uolare : ad id
nos adtueunt ut mistia cognoscamꝰ. Inten¬
dat itaq sc̃itas ur̃a utihtatẽ hereticoꝵ: et
utilitatẽ quidẽ scd̾m dm̃. ȩtiã malis bñ
utentẽ. Sed̾m ipsos uͦ hoc redchtur quod
uoluerũt: nõ hoc qd̾ de ipsis ds̃ bñfaeit.
Sieut de iuda quantũ boni fecit: Passio¬
ne dñi salue facte s̃ gentes. S ut pat̾et᷑
dñs. nidas eum tradicdit. Ns̃ gͦ ⁊ gentes
liberat passo filio: ⁊ iudã punit ꝓ celere
suo. Sacram̃ta eñi que illic latent nemo
diseutet simpliciore ꝯtentꝰ fide. ⁊ ideo ne¬
mo mueniret: quia nemo diseut̾et nisi
pulsantibꝰ calĩmiatoribꝰ. Cũ eñ heretiei
calũniant᷑: pariuli ꝑturbant᷑. Cũ tur¬
bantur ĩquirũt. Inquisitio eoꝵ qͣsi ꝑcus

Expanded text:
inquit, mendacium, totum certe non credis. Inveni, videamus. Numero generationes. Illi enim per calumnias suas ad id nos invitant, et adducunt. Si pie vivamus, si Christum credamus, si non de nido ante tempus cupiamus volare, ad id nos adducunt, ut mysteria cognoscamus. Intendat itaque Sanctitas vestra utilitatem haereticorum; et utilitatem qdum ipsos vero hoc redditur, quod voluerunt; non hoc quod de ipsis Deus bene facit. Sicut de Juda quantum boni fecit? Passione Domini salvae factae sunt gentes. Sed ut pateretur Dominus, Judas eum tradidit. Deus ergo et gentes liberat passo Filio, et Judam punit pro scelere suo. Sacramenta enim quae illic latent, nemo discuteret, simpliciore contentus fide; et ideo nemo inveniret, quia nemo discuteret, nisi pulsantibus calumniatoribus. Cum enim haeretici calumniantur, parvuli perturbantur: cum perturbantur, inquirunt: inqui
Abbreviated transcription (Latin):
nos dep̾hendimꝰ ubi legitis natũ xp̃m dis¬
sonare int̾ se eu̾głia: ⁊ ñõ posse utrũq
eẽ uerũ qd̾ dissonat. Cũ eñĩ ostend̾o inqͥt
dissonãtiam: recte imꝓbo fidẽ. At tuqͥ
accipis fidẽ: ostende ꝯcordiã. Quã queso
dissonantiã demõstrab̾ : Aꝑtã inqͥt. cui ne¬
mo potest ꝯtradice. Quã securi auditis:
phiei ⁊ certa fide in illo firut᷑ ꝑman̾e de¬
beniꝰ. ut ipse aꝑiat fidelib̾ qd̾ in se abscon
absiditis exeitet desiderium. hec est utili¬
tas secreti. Honora in eo qd̃ nõdum intel¬
ligis. ⁊ tanto magis honora: quanto plu¬
rauela ceruis. Quanto enĩ qͥsq honoia¬
tior ẽ: tanto plura uela pendẽt in domo
esꝰ. uela faenint honorẽ secreti: s hono¬

Expanded text:
nos deprehendimus ubi legitis natum Christum, dissonare inter se Evangelia, et non posse utrumque verum esse quod dissonat. Cum enim ostendero, inquit, dissonantiam, recte improbo fidem, aut tu qui accipis fidem, ostende concordiam. Quam quaeso dissonantiam demonstrabis? Apertam, inquit, cui nemo potest contradicere. Quam securi auditis, plici et certa fide, in illo firmiter permanere debemus, ut ipse aperiat fidelibus quod in se abscondabsconditis excitet desiderium. Haec est utilitas secreti. Honora in eo quod nondum intelligis; et tanto magis honora, quanto plura vela cernis. Quanto enim quisque honoratior est, tanto plura vela pendent in domo ejus. Vela fa
Abbreviated transcription (Latin):
tores homimũ: intra recia sua om̃e genꝰ
auctoritatis inclusit. Si multitudini ere
Si pauꝑibus credendũ est: attendant
paupeꝵ: milia. Si nobilibꝰ: intꝰ est iam
pene tota nobihitas. Si regibꝰ: uideant
om̃is subditos xͦ. Sieloqñtioribꝰ. doctiori¬
bus. prudentioribꝰ. intueantur quanti o¬
ratores. quanti ꝑiti. quanti philosophi.
huius mũdi ab illis piscatoribꝰ irretiti s̃.
ut ad salutẽ de ꝓfundo attraherentur:
cogitantes eũ qui magnũ malũ animȩ
humane idest suꝑbiam. suȩ hũilitatis
eremplo sanare descendẽs infirma mũdi
elegit ut ꝯfundat fortia. ⁊ stulta huius
mũdi elegit ut ꝯfund̾et sapientes: non

Expanded text:
tores hominum, intra retia sua omne genus tores hominum, intra retia sua omne genus auctoritatis inclusit. Si multitudini credsi pauperibus credendum est, attendant pauperum millia: si nobilibus; intus est jam pene tota nobilitas: si regibus; videant omnes subditos Christo: si eloquentioribus, doctioribus, prudentioribus; intueantur quanti oratores; quanti periti, quanti philosophi hujus mundi ab illis piscatoribus irretiti sint, ut ad salutem de profundo attraherentur; cogitantes eum qui magnum malum animae humanae, id est, superbiam, suae humilitatis exemplo sanare descendens, infirma mundi elegit, ut confunderet fortia; et stulta hujus mundi elegit, ut confunderet sapientes; non
Abbreviated transcription (Latin):
affectantes. ⁊ nõ uidentes qd uidend̃
ẽ. dum ꝯuellere conantur qd̾ ereden¬
dũ est. Respondẽt eñi ⁊ dicũt. Holi
nos auctoritate orb t̾raꝵ p̾mere: ipsa
septuram ꝯsid̾emus. Holi ppłarit᷑ age¬
re: multitudo tibi seducta fauet. Sri¬
mo hie repondeo. Multitudo mͥ sedu¬
cta fauet: Hec multitudo pauertas
fuit. Unde creuit hec multitudo. q̃
in istis merem̃ttis tanto ante nuntia¬
taẽ hon eñi oe̾sc̾e uisa est: que nõ ẽ
pͥusa. Hon dico paucitas erat. Ilnus
erat abraham. Consid̾ate fr̃s. imnus e¬
rat abraham. ꝑ totũ mũd̾ in illo tp̃r.
ꝑ totũ orbem t̾raꝵ int̾ om̃s homines.
int̾ os̃ gentes. cui homini dictũ ẽ: in
semine tuo bñdicent᷑ om̃s gentes. Qd̃
credit unus de sua singłaritate: exhi¬
bitũ est multis de seniins multitudi¬
ne. t̃ uẽ non uidebatus ⁊ credebatur:
dicebat᷑. ⁊ ab uno credebatur: nũc op¬
pugnatur a paueis. qm̃ exhibetur in
multis. Ille qui discipłos suͦs fecit pisca¬

Expanded text:
non videntes quod videndum est, dum convellere conantur quod credendum est. Respondent enim, et dicunt: Noli nos auctoritate orbis terrarum premere; ipsam Scripturam consideremus. Noli populariter agere: multitudo tibi seducta favet. Primo hic respondeo: Multitudo seducta mihi favet? Haec multitudo, paucitas fuit. Unde crevit haec multitudo quae in istis incrementis tanto ante nuntiata est? Non enim crescere visa est, quae non est praevisa. Non dico, Paucitas erat: unus erat Abraham. Considerate, fratres, unus erat Abraham per totum mundum illo tempore, per totum orbem terrarum inter omnes homines, inter omnes gentes, cui homini dictum est, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Quod credidit unus de sua singularitate, exhibitum est multis de seminis multitudine. Tunc non videbatur, et credebatur; dicebatur et ab uno credebatur; nunc oppugnatur a paucis, quando exhibetur in multis. Ille qui discipulos suos fecit pisca
Abbreviated transcription (Latin):
uideat honorẽ suum. ⁊ ut̾q ꝯfiteatur
iiquitatẽ suã: ⁊ ut̾q ẜet salutem.
Becipiendo homiini ꝓpmatũ est ue¬
nenũ ꝑ feminã: reꝑando homini re¬
ꝓpinetur salus ꝑ feminã. Coͦnpenset
femina decepti ꝑ se hoĩs peccatũ. ge¬
nerando xp̃m. Inde ⁊ resurgentẽ dm̃.
pͥores femine apłis nuntiarũt. Nun¬
trauit uiro suo mortẽ femina in ꝑadi¬
so : nuntiauert̃ ⁊ femine. salutẽ
uiris in eccła. Ressurrectionẽ xͥ apłi
erãt gentibꝰ nũtiaturi : apłis femine
nũtiauerũt. Hemo gͦ calũmetur xp̃o
nato ex fengna. de quo sexu lib̾ator
maculari nõ posset. ⁊ quẽ sexum cre¬
ator cõm̃dare deb̾et. S inquiunt. Dͦ¬

Expanded text:
videat honorem suum, et uterque confiteatur videat honorem suum, et uterque confiteatur iniquitatem suam, et uterque speret salutem. Decipiendo homini propinatum est venenum per feminam: reparando homini propinetur salus per feminam. Compenset femina decepti per se hominis peccatum, generando Christum. Inde et resurgentem Deum priores feminae Apostolis nuntiarunt. Nuntiavit viro suo mortem femina in paradiso: nuntiaverunt et feminae salutem viris in Ecclesia. Resurrectionem Chrierant gentibus nuntiaturi: Apostolis feminae nuntiarunt. Nemo ergo calumnietur Christo nato ex femina, de quo sexu Liberator maculari non posset, et quem sexum Creator commendare deberet. CAPUT III.
Abbreviated transcription (Latin):
ceretur: erat utiq facile maiestati.
Quomͦ enĩ potuit ex femina nasei¬
sñ uiro: sic posset nec ꝑ feminã nas¬
C. S hoc nob̾ ostendit: ut scł in mil¬
lo seru de se desparet hũana creatura.
Sexus enĩ hũanꝰ. mariũ ẽ ⁊ feminaꝵ.
Si gͦ uir existens qd̾ utiq eẽ deb̾et
nõ nasc̾etur ex femina: deẜarent de
se femine. menores pͥmi peccati sui.
qͥa ꝑ feminã deceptꝰ est pͥmꝰ hõ: et
onnino nullã se spem hab̾e inxͦ ar¬
bitrarentur. uenit gͦ uir sexũ p̾eli¬
gere uixilẽ. ⁊ natꝰ ex femina sexum
ꝯsolari femineũ: tanquã alloquens
⁊ dicens. ut nou̾itis qd̾ dei creatura nõ¬
mala ẽ. s uoluptas praua ꝑu̾tit eã:
in pͥncrpio cũ feci hominẽ masculũ
⁊ feniinã feci. Non creaturã danino
quã feci. Ecce natꝰ sum uir: ȩecce natꝰ
ex femina. Hon gͦ creaturã dãno quã
feci. s pec̃ca que nõ feci. Ut̾q sexus

Expanded text:
ceretur, erat utique facile Majestati. ceretur, erat utique facile Majestati. Quomodo enim potuit ex femina sine viro; sic posset nec per feminam nasci. Sed hoc nobis ostendit, ut scilicet in nullo sexu de se desperaret humana creatura. Sexus enim humanus marium est et feminarum. Si ergo vir existens, quod utique esse deberet, non nasceretur ex femina; desperarent de se feminae, memores primi peccati sui, quia per feminam deceptus est primus homo; et omnino nullam se spem habere in Christo arbitrarentur. Venit ergo vir sexum praeeligere virilem, et natus ex femina sexum consolari femineum, tanquam alloquens et dicens: Ut noveritis quod non Dei creatura mala est, sed voluptas prava pervertit eam, in principio cum feci hominem, masculum et feminam feci. Non creaturam damno, quam fecex femina. Non ergo creaturam damno, quam feci; sed peccata, quae non feci. Uterque sexus
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nr̃ iħe xꝰ : utiq nascendo de femi¬
na filiꝰ hoĩs factus ẽ. At eñi si nõ nas¬
c̃ẽtur de maria uirgine. quid eẽt niinꝰ:
Bic̃ aliquis. hõ eẽ uoluit. Esset hõ. nõ
tñ de femina nasc̾et᷑. Hon eñ ⁊ pͥmum
hominẽ quẽ femina fec̃: ex feminia feẽ.
Ad hoc uide qͥd respondeatur. ⁊̃ n dicis ad
nascendũ ut qͥd elegerit femgnã. Respõ¬
detur tͥ. Immo ad nascend̾ cur fugeret
femmã : Suta me nõ posse ostende: qͥd
elegerit ut de femina nasc̾et᷑. Tu osten¬
de qͥd fugere ĩ femina debuit. s aliqñ
iam dicta s̃: quia utiq si fugeret femi¬
ne uterũ. uelut significaret se ex illa cõ¬
tammari potuisse. Quanto aũt erat ꝑ
substantiã suã imimaculabihor. tanto ñ
debuit formidare uterũ caris: quasi po¬
sset inde maculari: s natꝰ de femina os¬
tend̾e nob̾ debuit magni aliqͥd sacram̃ti.
Ham reu̾a fr̃s ⁊ nos fatemur. quod si uel¬
let dñs sic fieri hõ. ut nõ ex femina nas¬

Expanded text:
sus Christus, utique nascendo de femina, filius hominis factus est. At enim si non nasceretur de Maria virgine, quid esset minus? Dicit aliquis: Homo esse voluit: esset homo, non tamen de femina nasceretur: non enim et primum hominem quem fecit, ex femina fecit. Ad hoc vide quid respondeatur. Tu dicis, ad nascendum utquid elegerit feminam. Respondetur tibi: Imo ad nascendum cur fugeret feminam? Puta me non posse ostendere quid elegerit, ut de femina nasceretur: tu ostende quid fugere in femina debuit. Sed aliquando jam dicta sunt, quia utique si fugeret feminae uterum, velut significaret se ex illa contaminari potuisse. Quanto autem erat per substantiam suam immaculabilior, tanto non debuit formidare uterum carnis, quasi posset inde maculari: sed natus de femina, ostendere nobis debuit magni aliquid sacramenti. Nam revera, fratres, et nos fatemur, quod si vellet Dominus sic fieri homo, ut non ex femina nas
Abbreviated transcription (Latin):
abrahã. Cui rei fideht̾ enarrate: istam
calũnam pͥmã mouent: quia seqͥtur i¬
dem matheus ⁊ dieit. Om̃s gn̾atioẽs ab
abraham usq ad dd̾ : gn̾atioẽs quatuordecĩ.
Et a dd̾ usq ad tnsinigrationẽ babilonis:

Expanded text:
. Cui rei fideliter enarratae, istam calumniam primam movent, quia sequitur idem Matthaeus, et dicit: Omnes generationes ab Abraham usque ad David, generationes quatuordecim: et
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ patrem. Beniq natꝰ est xꝰ ⁊ de¬
tre. De patre d̃s̃. ⁊ de matre hõ: sñ matre
dẽ ds̃. sñ patre hõ. Gen̾ationẽ gͥ eiꝰ quis
ennarrabit: Siue illã sñ tp̃re. siue istam
sñ semine: Illam sñ initio. istã sñ exẽplo:
Illam que nunquã non fuit. istam que nec
ante nec pꝰea fuit: Illã que nõ ħt finem.
istã que micrum illic ħt ubi finẽ : Merito¬

Expanded text:
hominem patrem. Denique natus est Chrishominem patrem. Denique natus est Chrisre Deus, sine patre homo. Generationem ergo ejus quis enarrabit : sive illam sine tempore, sive istam sine semine; illam sine initio, istam sine exemplo; illam quae nunquam non fuit, istam quae nec antea nec postea fuit; illam quae non habet finem, istam quae initium illic habet, ubi finem? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
erat ante daninatꝰ. Mortẽ nob̾ ꝑsuaserat fe¬
inina: uitã nob̾ peꝑit femina. Hata ẽ smi¬
htudo carnis peccati: qua mũdaretur caro pe¬
ceati. Hon itaq caro culpetur. s ut natura
iiuat. culpa moriatur: quia sine culpa natꝰ
ẽ. in quo is qui in eulpa fuerat renaseatur.
elegistis: qui comugia nõ quesistis. Non ad
perpue uocauit ad nuptias. Eigo unde
nati estis non quesistis: quia eͤum qui
non ita natꝰ est. plus quam cȩt̾i dilexistis.
Exultate ungines scẽ. uirgo uob̾ peꝑit
eui sine corruptione nubatis: que nec
ꝯeipiendo nec pariendo potestis potestis¬
ꝑd̾e qd̾ amatis. Exultate iͦti. natał est
nistificatoris: exultate debiles ⁊ egroti:
natał ẽ saluatoris. Exultate captiui: na¬
tał ẽ redẽptoris. Exultate oẽs xͥani: na
matre natꝰ istum diem scłis cõm̃dauit:
qui de patre natꝰ scła cuncta ereauit.
Nec illa natiuitas ullam habere
potuit matrẽ: nec ista quesiuit

Expanded text:
erat ante damnatus. Mortem nobis persuaserat feerat ante damnatus. Mortem nobis persuaserat femina: vitam nobis peperit femina. Nata est similitudo carnis peccati , qua mundaretur caro peccati. Non itaque caro culpetur, sed ut natura vivat, culpa moriatur: quia sine culpa natus est, in quo is qui in culpa fuerat, renascatur. elegistis, qui conjugia non quaesistis. Non ad praecipue vocavit ad nuptias. Ergo unde nati estis, non quaesistis; quia eum qui non ita natus est, plus quam caeteri dilexistis. Exsultate, virgines sanctae: Virgo vobis peperit, cui sine corruptione nubatis; quae nec concipiendo, nec pariendo potestis perdere quod amatis. Exsultate, justi: Natalis est Justificatoris. Exsultate, debiles et aegroti: Natalis est Salvatoris. Exsultate, captivi: Natalis est Redemptoris. Exsultent servi: Namatre natus istum diem saeculis commendavit, qui de Patre natus saecula cuncta creavit. Nec illa nativitas ullam habere potuit matrem, nec ista quaesivit
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. Et corpori infantil potentiã eẽ inditã:
⁊ mũdane moli. non eẽ subtractã. Cuius opꝰ
ẽ apud patrẽ manentis mundꝰ unu̾sus: cunis
opus ẽ apud nos uenientis urrginis partꝰ. Be¬
dit qͥppe indicium maiestatis eius uirgo mat̾:
quã uirgo ante cõceptum. tã uͥgo pꝰt partũ.
N uiro p̾gnãs inuẽta: non facta. Grauida ma¬
sculo: sine mascło. Fehcior atq mirabilior
fecunditate edita: integritate nõn
ꝑdita. Hoc tam grande mixa¬
culũ : malunt illi  fictũ putare quã factũ.
nere diuma. non credit̃t. Hob̾ aũt quanto ħ¬
hoc illis abiectius: tanto sit gracrus. In humi
tanto sit diuiior in hoĩs diui natiuitate
uͥgniis partiis. Proinde natalẽ dñi freque
ntia ⁊ festiuitate debita celebremꝰ. Exultent
uiri : exultent femine. Xp̃e uir ẽ natꝰ. ex fe¬
iina ẽ natꝰ. ⁊ ut̾q sexus ẽ honoratꝰ. Iam gͦ
ad scd̾m hominẽ transeat: qui in primo fu-¬

Expanded text:
sumus; et corpori infantili potentiam esse inditam, sumus; et corpori infantili potentiam esse inditam, et mundanae moli non esse subtractam. Cujus opus est apud Patrem manentis mundus universus, hujus opus est ad nos venientis Virginis partus. Dedit quippe indicium majestatis ejus Virgo mater, quam virgo ante conceptum, tam virgo post partum; a viro praegnans inventa, non facta: gravida masculo, sine masculo: felicior atque mirabilior fecunditate addita, integritate non perdita. Hoc tam grande miraculum malunt illi fictum putare, quam factum. nere divina, non credunt. Nobis autem quanto illis abjectius, tanto sit gratius in humilitanto sit divinior in hominis nativitate virginis partus. ntia et festivitate debita celebremus. Exsultent viri, exsultent feminae: Christus vir est natus, ex femina est natus; et uterque sexus est honoratus. Jam ergo ad secundum hominem transeat, qui in primo fu
Abbreviated transcription (Latin):
quo u̾itas de t̾ra orta ẽ. ⁊ dies ex
die m nr̃m natꝰ ẽ diem: anin-¬
u̾sario reditu nob̾ hodie celebra¬
ndꝰ illuxit. Eͥxultemꝰ ⁊ iocunde¬
mur in eo. Quid eñ nob̾ p̾stit̾it tante subli¬
ant gͦ humiles humilitatẽ dei : ut in hoc tanto
ad ium̃to. tanquã in infirmitatis suȩ ium̃to ꝑ¬
ueniant ad altitudinẽ dei. Sapientes aũt illi
⁊ prudentes. dum alta dei querũt. ⁊ humilia
illa ꝑuenientes: manes ⁊ leues. inflati ⁊ elati:
tanquã int̾ celum ⁊ t̾ram muentoso medio pe¬
penderunt. Sunt enĩ sapientes ⁊ pruden¬
tes. s hunis mundi : nõ illiꝰ a quo factꝰ est
mundꝰ. Nam si eẽt in eis u̾a sapientia que
dei ⁊ ds̃ est: intelligerent carnem a deo
potuisse suscpi: nec eũ in carnem potu¬
ise mutari. Intelligerent eum assumpsisse
qd̾ nõ erat: ⁊ ꝑmansisse qd̾ erat. Et in homi¬
ne ad nos uenisse: ⁊ a patre nõ recessisse. Et
id eũ ꝑseuerasse qd̾ ẽ: ⁊ nob̾ apparuisse quod

Expanded text:
quo Veritas de terra orta est, et dies ex die in nostrum natus est diem, anniversario reditu nobis hodie celebrandus illuxit: exsultemus et jucundemur in eo. Quid enim nobis praestiterit tantae subliant ergo humiles humilitatem Dei: ut in hoc tanto adjumento, tanquam in infirmitatis suae jumento, perveniant ad altitudinem Dei. Sapientes autem illi et prudentes, dum alta Dei quaerunt, et humilia illa pervenientes; inanes et leves, inflati et elati, et tanquam inter coelum et terram in ventoso medio pependerunt. Sunt enim sapientes et prudentes, sed hujus mundi, non illius a quo factus est mundus. Nam si esset in eis vera sapientia, quae Dei est et Deus est, intelligerent a Deo carnem potuisse suscipi, nec eum in carnem potuisse mutari: intelligerent eum assumpsisse quod non erat, et permansisse quod erat; et in homine ad nos venisse, et a Patre non recessisse; et id eum perseverasse quod est, et nobis apparuisse quod
Abbreviated transcription (Latin):
mũdum. ⁊ infans erat ⁊ u̾bũ. Quẽ celiñ
capiũt: umiꝰ femine sinꝰ ferebat. Illa regẽ
manifesta infirmitas. ⁊ mira humilitas : in
qua sic latuit tota diumitas. Matrẽ cui su¬
biacebat infantia: regebat infantia. Et
cunis ub̾a suggebat: eam u̾itate pascebat.
ꝑficiat in nob̾ sua mun̾a. qui sumere non
abhorruit ȩtiã nr̃a pͥmordia: ⁊ ipse faciat
nos dei filios. qui ꝓpter nos fieri uoluit hoĩs¬

Expanded text:
mundum: et infans erat et Verbum. Quem coeli non capiunt, unius feminae sinus ferebat. Illa regem manifesta infirmitas, et mira humilitas, in qua sic latuit tota divinitas! Matrem cui subjacebat infantia, regebat potentia; et cujus ubera sugebat, eam veritate pascebat. Perficiat in nobis sua munera, qui sumere non abhorruit etiam nostra primordia: et ipse faciat nos Dei filios, qui propter nos fieri voluit ho
Abbreviated transcription (Latin):
tang̾e mnc̾patõnis u̾bum ẽ: hoc ẽ noli mẽ tang̾e man̾¬
Nõ potesme corpͤreis tenere coplex̾bus. qm̃ fidi ꝑfectio¬
ne no tangis ꝓhibet᷑ a tactu: qͣ amisit auditũ. Nloli i
qͥt me tang̾e. qi nõdũ ascẽdi ad patrẽ: uideamꝰ qͦmodo¬
i ad patrẽ ascẽterit x̾. cũ ip̃e dicat  ego ĩ patre ⁊ pat̾ ĩ¬

Expanded text:
s.  Hoc est Noli me tangere maniNon potes me corporeis tenere amplexibus ; quoniam prohibetur tactu, quae amisit auditum; Noli me, inquit, tangere, quia nondum ascendi ad Patrem . Videamus quomodo ad Patrem nondum ascenderit C
Abbreviated transcription (Latin):
qͥt qͣris uiuẽtem cũ mortuis. nc̃ addat᷑ noli me tang̾e.
qi nõdũ ascẽdi ad patrẽ: Hoc ẽ qͥd me tang̾e cupis. que
dũ int̾ me tumulos queris. adhuc ad patrẽ ascẽdisse
nõ cͥdis: Que dũ me int̾ inferna scrutaris. ad celestia
redisse diffidis: Dũ int̾ mortuoᷤ qͤris. uiu̾e cũ do patre
nõ sꝑas:: Nondũ inqͥt ascẽti ad patrẽ: Hoc ẽ tͥ nõdũ¬

Expanded text:
Noli me tangere, quia nondum ascendi ad Patrem; hoc est, quid me contingere cupis, quae me, dum inter tumulos quaeris, adhuc ad Patrem ascendisse non credis; quae dum me inter inferna scrutaris ad coelestia rediisse diffidis; dum inter mortuos quaeris, vivere cum Deo Patre meo non speras. Nondum, inquit, ascendi ad Patrem: hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
antiq nr̃is a ceruicibꝰ soluẽs: merorẽ mũdi
et̾na lib̾tate letificet: Adest ille rex mãsuetꝰ
qui ꝑ spatia totiꝰ orbis celestis iusticie g̃ssibꝰ ĩce¬
dens. suꝑbiẽtẽ furẽtis furẽtis inimici cõte¬
rat tirãnidem: Hodie nãq parturiẽte mͣria
natꝰ ẽ nob̃ dĩ filiꝰ: ut g̾mane carns nr̃e con¬
ceptione ꝓductꝰ. c̾ato a se hõi ⁊ pietatẽ pat̾nã
⁊ frat̾nũ largiret᷑ affectũ: Et natꝰ sane ab ĩ¬
tacta ẽ femina. ut eũ parit̾ ⁊ hoĩem testaret᷑
partꝰ hũanus: ⁊ dm̃ ꝓbaret et̾na uͥginitas: Hã
sicut nõ pot̾at nͥ caro de carne nasci: ita nõ pot᷑¬
rat di caro de femineo nasci ut̾o nͥ sine gen̾ante
ꝓdire: ꝓpt̾ qd̾ ait angelus bãtissime marie:

Expanded text:
ris cervicibus solvens, moerorem mundi aeterna libertate laetificat. Abest rex ille mansuetus, qui per spatia totius orbis coelestis justitiae gressibus incedens, superbientem furentis inimici contrivit tyrannidem. Hodie namque, parturiente Maria, natus est nobis Dei Filius, ut germana carnis nostrae conceptione productus, creato a se homini et pietatem paternam, et fraternum largiretur affectum. Et natus sane ab intacta est femina, ut eum pariter et hominem testaretur partus humanus, et Deum probaret aeterna virginitas. Nam sicut non poterat nisi caro de carne nasci, ita non poterat Dei caro de femineo utero nisi sine generante prodire. Propter quod ait angelus beatissimae Mariae:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a: ⁊ resurreexit ꝓpt̾ iꝰtificatõnẽ nos¬
trã: Hoc semel factũ ẽẽ. obtime nostis
Et tai. men sollep̃mtas tãqua sepiꝰ fiat.
reuolutis tẽporibꝰ iterat. qd̾ u̾itas sem¬
el factũ. tot scͥpͥturarũ uocibꝰ clamat.
Nec tam̃ ꝯtraria sũt u̾itas ⁊ sollẽpni¬
tas. ut ista m̃tiat᷑ : ill i u̾um dicat. Es

Expanded text:
nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Hoc semel factum esse, optime nostis. Et tamen solemnitas tanquam saepius fiat, revolutis temporibus iterat, quod veritas semel factum tot Scripturarum vocibus clamat. Nec tamen contraria sunt veritas et solemnitas, ut ista mentiatur, illa verum dicat. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
qã a nob̾ scł auferre. impedim̃ta auri ar-¬
gentiq depon̾e: ut nude ⁊ soli ãe ꝯgruen¬
tius spĩtalis medicina ꝓuenzat: Qͥsq enĩ
rebus mũdi ⁊ diuiciis scłi obuolutꝰ ẽ. huix fi¬
dei mehcina nõ ꝓderit: Ergo qd̾ suceꝰ sina

Expanded text:
tiam a nobis saeculi auferre, impedimenta auri artiam a nobis saeculi auferre, impedimenta auri argentique deponere, ut nudae et soli animae congruentius spiritualis medicina proveniat. Quisquis enim rebus mundi et divitiis saeculi obvolutus est, huic fidei medicina n
Abbreviated transcription (Latin):
xͥana que regnũ est eundẽ uigorem obtine¬
at. qũe nat᷑a sinapis nat᷑a deꝓmiit: Nam sic̃
scũ sinapis succ um sumimꝰ uultũ ꝯt̾stam᷑.
fronte ꝯtrahim. ad lacͥmas ꝑmouem᷑᷑. ⁊ ipsã
salubritatẽ corꝑis nr̃i cũ qͦdam fleni aust̾ita
tis accipimus : illic̃ enĩ nos amaritudo exasꝑ¬
at. acrimonia penetrat. hinc calor ignei sapo¬
ris accẽoit. ⁊ toto ꝑturbati corꝑe tũc magis
sani esficim᷑ cũ ampliꝰ deploram᷑. Ita ⁊ cũ fidi¬
xͥ anã mãdata ꝑcipimꝰ. ꝯtristam᷑ aĩo. affligi¬
Inde enĩ ieiunia nos exasꝑant : illic̃ pͣccatoꝵ
ꝯseentia mãcerat. hinc patͥmonii iactura cõ¬
turbat. ⁊ toto cõtristati habitu. ma¬
gis salutẽ ꝯseqͥmur. si ampliꝰ defleamꝰ: scd̾m¬
qd̾ at dñs: uos plorabitis ⁊ plangetis. seł̃or
aũt gaudebt Sicut autẽ cũ sinãpi cap̃ for¬
te eurandũ ẽ. iubem᷑ abrasos capillos dem̾e.
ita ⁊ cũ ãa ꝑ fidẽ curanda ẽ : p̾cipim᷑ substã¬

Expanded text:
 quae regnum Dei est, eumdem vigorem obtinet, quem sinapis natura depromit. Nam sicut cum sinapis succum sumimus, vultu contristamur, fronte contrahimur, ad lacrymas permovemur, et ipsam salubritatem corporis nostri cum quodamtis accipimus. Illinc enim nos amaritudo exasperat, acrimonia penetrat, hinc calor ignei saporis accendit, et toto perturbati corpore tum magis sani efficimur, cum amplius deploramus. Ita ergo christianae mandata percipimus, contristamur animo, affligiInde enim jejunia nos exasperant, illinc peccatorum conscientia macerat; hinc patrimonii jactura perturbat: et toto contristati habitu magis salutem conseqquod ait Dominus: Vos plorabitis et plangetis, saeculum autem gaudebit . Sicut autem cum sinapi caput forte curandum est, jubemur abrasos capillos demere,ita et cum anima per fidem curanda est, praecipimur substan
Abbreviated transcription (Latin):
snapis in suo orto seminauit ÷ Ego illum
eẽ arbitror. de quo eugłista refert: Ecce
aũt ioseph quierat decurio ab arimathia
accessit ad pilatũ : petens ut depositũ cor¬
pus dñi sepeliret: Qd̾ acceptũ tradidit sepul¬
ture : que ĩ orto fuerat p̾parata: Atq ideo
ait scpͥtura Qd̾̃ acceptũ homͦ misit ĩ ortũ
suũ: Ergo ioseph ortus. flosculoꝵ erat di¬
u̾sis odoribꝰ plenꝰ: s nec̃dũ meo tale germ̃
inseuerat: Fraglabat qͥdem sp̃italis M̃e
ens ortꝰ uaria suauitate uͥtutũ. s necduoi¬
xp̃m cũ aromatibꝰ in cordis sui sec̾to posu¬
erat: Ita dũ saluatorẽ ĩ ortul su monum̃¬
to sepehuit. magis illũ in aĩe sue inamis
collocauit: Ramos aũt arboris si reqͥras m huiꝰ¬
uenies. qr ramꝰ ẽ petrꝰ. ramꝰ ẽ paulus: ra
tenere uoluerit: fluctibꝰ scłi minime subin¬
getur Qum potius sub u̾bra illoꝵ lantãs.
gehẽne nõ paciet᷑ ardorẽ : securꝰ ⁊ de chabo¬

Expanded text:
num in suo hortulo seminavit? Ego illum esse arbitror de quo evangelista refert: Ecce autem Joseph, qui erat decurio ab Arimathea, accessit ad Pilatum, petens ut depositum corpus Domini sepeliret : quod acceptum tradidit sepulturae, quae in horto fuerat praeparata, atque ideo ait Scriptura: Quod acceptum homo misit in hortum suum. Ergo Joseph hortus flosculorum erat diversis floribus plenus, sed necdum in eo tale germen inseverat. Fragrabat quidem specialis animae ejus hortus varia suavitate virtutum, sed nec dum Christum cum aromatibus in cordis sui secreto posuerat. Ita dum Salvatorem in hortuli sui sepelit monumento, magis illum in animae suae intimis collocavit. Ramos autvenies, quia ramus est Petrus, ramus est Paulus, ramtenere voluerit, fluctibus saeculi minime submergetur; quin potius sub umbra illorum latitans gehennae non patietur ardorem, securus a diabo
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃rus qͦq moysi mãdata penitꝰ ignorãtes.
qui p̾cipiẽs illis spetialit̾ hãc amaritudinẽ
comedendã. cũ pasche illis celebrãde sacra¬
menta dispon̾et : at: Manducabitiᷤᷤ illud cũ
amaritudine : Pascha en̃ dñi ẽ Nõ enĩ sic̃
illi putãt iussit herbaꝵ uihũ acerrimos su¬
cos cũ assis agni carmbꝰ mãducari. s man

Expanded text:
si mandata penitus ignorantes, qui praecepit illis hanc amaritudinem comedendam: cum Paschae illis celebrandae sacramenta disponeret, ait: Manducabitis illud cum amaritudine; Pascha enim Domini est . Non enim sicut illi putant jussit herbarum vilium acerrimos succos cum assis agni carnibus manducari, sed man
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uolucres celi reqͥeuert̃ in ramis eiꝰ. diligen¬
qus reqͥramꝰ qͥs iste sit cu hec cũcta ꝯueniãt:
Dixͥmus suꝑius scĩs mr̃ibꝰ qr diu̾sis attriti st̃
passionibꝰ nat᷑am sinapis posse ꝯgruere: Sed
celi reqͥeu̾unt ĩ raimis eiꝰ. arbitroꝵ hoc ip̃i xͦ
dño rectius cõꝑari. qͥ nascẽdo ĩ hor̃e hũihatꝰ
ut gͣnum ẽ: ascẽdendo ad celũ. exaltatus ut
arbor est Eranũ plane xꝰ ẽ dũ patit᷑.: arbor
ẽ cũ resurgit Granũ inqũa ẽ. cũ famẽ e¬
digione patit᷑. hic sacie̾tatẽ ꝓpͥa diuiitate¬
largitur: Granũ aũt dix̾im dñm cũ ceditur.
cõtepninit᷑. ⁊̃ crepat᷑: Arbor ẽ aũ cũ cecos il¬
luminat. mortuos resuscitat: pecc̃a ꝯdonaͣ
Qd̾ aũ grinũ sit: ip̃e dicẽs ĩ eugło ait: Nis
grañ frum̃ti cadens ̃ t̾ra mortuũ fu̾it: hu

Expanded text:
t volucres requieverunt in ramis ejus; diligentius requiramus quis iste sit, cui haec cuncta conveniant. Diximus superius sanctis martyribus, qui diversis attriti sunt passionibus, naturam sinapis posse congruere. Sed requieverunt in ramis ejus: arbitror hocno rectius comparari, qui nascendo in homine humiliatus ut granum est; ascendendo ad coelum exaltatus ut arbor est. Granum plane Christus est, dum patitur; arbor est, cum resurgit. Granum, inquam, est, cum famem editione patitur, hic satietatem propria divinitatelargitur. Granum autem dixerim Dominum, cum caeditur, contemnitur, increpatur; arborem autem cum caecos illuminat, mortuos resuscitat, peccata condonat. Quod autem granum sit, ipse dicens in Evangelio ait: Nisi granum tritici cadens in terram mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ qua ait: Cui simile ẽ reg¬
nũ celoꝵ. ⁊ cui simile illud
estimabo : Simile ẽ grano sinapis. et¬
cet̾a: Multa ꝑstrinxͥmꝰ qͥbus ꝓbaremꝰ
regnũ dĩ grano sinapis nõ imim̾ito cõ¬

Expanded text:
in qua ait: Cui simile est regnum coelorum, et cui simile illud aestimabo? Simile est grano sinapis, etc., multa perstrinximus quibus probaremus regnum Dei grano sinapis non immerito com
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ aulo diutiũ uigilando ꝯcinimꝰ: p̾stabit ut
cũ illo sine fine iiuẽdo regnemꝰ S & si for¬
te his horis qͥbus nos digmꝰ istã uigiliã ilhꝰ
adhiic corpꝰ in sepłcro erat. nõdumq resur¬
rex̾at. nec sic ugilando sumꝰ ĩ congrui. qͥa

Expanded text:
aulo diutius uigilando concinimus, praestabit, ut aulo diutius uigilando concinimus, praestabit, ut cum illo sine fine uiuendo regnemus. sed etsi forte his horis, quibus nos ducimus istam uigiliam, illius adhuc corpus in sepulchro erat nondumque resurrexerat, nec sic u
Abbreviated transcription (Latin):
rasceuen. qm iudi etã cenã purã uͦcant. ab
eiꝰ noctiꝰᷤ exordio ĩcipiẽtes salbĩ obseruatõnẽ
Deinde salb̃i dies a sua nocte ĩciprẽs. sinitus
ẽ uesꝑe incipiẽtis noctis que ꝑtinoe ad miti¬
secriniit: Ilhus itaq noctis ad iniqũ diei
dominzci ꝑtinentis nc̃ ista sollep̃nitate me¬
morzã celebramꝰ. illã noctẽ agimꝰ uigilãdo
qua dñs resurrex̃. ⁊ illã uitã de quã paulo
ante dicebamus meditam᷑. uͥ nec mors ulla
nec sõpnus ẽ: qm in sua carne nb̾ incoauit.
qm sic excitauit a mortuis. ut iam nõ mo¬
riat᷑: ⁊ mors ei ultra nõ dñetur Nã qm̃ ue¬
nientes ad sepłcrũ eiꝰ aqͥbus diligñtibꝰ que¬
rebat᷑. dilucłõ corpꝰ nõ inuen̾ũt. responsũq
acceꝑũt ab angłis qd̾ iam resurrex̾at. ma¬
iifestũ ẽ qd̾ ea nocte resurrex̃. cuiꝰ extremitaᷤ
illud dilucłm fuit: Deinde cui resingñti p¬

Expanded text:
rasceuen, quam Iudaei etiam cenam puram uocant, ab rasceuen, quam Iudaei etiam cenam puram uocant, ab eius noctis exordio incipiente sabbati obseruatione. deinde sabbati dies a sua nocte incipiens finitus est uespere incipientis noctis, quae pertinet ad initisecrauit. illius itaque noctis ad initium diei dominici pertinentis nunc ista sollemnitate memoriam celebramus. illam noctem agimus uigilando, qua dominus resurrexit, et illam uitam, de qua paulo ante dicebamus, meditamur, ubi nec mors ulla nec somnus est, quam in sua carne nobis inchoauit, quam sic excitauit a mortuis, ut iam non moriatur nec mors ei ultra dominetur. nam quoniam uenientes ad sepulchrum eius, a quibus diligentibus quaerebatur, diluculo corpus non inuenerunt responsumque acceperunt ab angelis, quod iam resurrexerat, manifestum est quod ea nocte resurrexerit, cuius extremitas illud diluculum fuit. deinde cui resurgenti p
Abbreviated transcription (Latin):
cur tãta celebrztate hodierna
potissimũ nocte uigilemꝰ: Qd̾
est: nõ scd̾m cherũ orchnẽ qͥ cõmemorat᷑¬
in genesi. quanꝗͣ ⁊ ilhc̃ tenebre p̾cessert̃:
Nam tenebre erãt suꝑ abyssũ cũ dixit ds̃
fiat lux : ⁊ facta ẽ lux: S qr ille tenebre
nõdum erãt nox : nõdũ enĩ p̾cesserat dies:
diuisit qͥppe d̾s int̾ lucẽ ⁊ tenebras. ⁊ pͥus lu¬
cem uocauit diẽ. deinde tenebras noctẽ: et
facta luce usq ad alt̾um mane cõmemoratꝰ
ẽ dies imus: manifestũ ẽ illos dies aluce ce¬
pisse. ⁊ nãsacta luce usq ad mane singłos
t̾minatos: S pꝰa qua c̾anuis hõ a luoe isti¬
cie. a pͥeccĩ tenebras dechnauit: a qͥbꝰ gr̃a xͥ eũ¬
lib̾at. factũ ẽ ut nũc dies a noctibꝰ cõpute¬
mus: qr nõ aluce ad tenebras. s a tenebris
⁊ induamꝰ nos armalucis: Dies gͥ dñice pas¬
sionis qͦ crucifixꝰ ẽ iã transactã noctẽ ꝓpͥam
seqͦbatur. idõq clausꝰ ⁊ t̾minatꝰ ẽ usq ad pa¬

Expanded text:
cur tanta celebritate hodierna potissimum nocte uigilemus. quoest, non secundum dierum ordinem, qui commemorantuin Genesi — quamquam et illic tenebrae praecesserunt; nam tenebrae erant super abyssum, cum dixit deus: fiat lux, et facta est lux — sed quia illae tenebrae nondum erant nox; nondum enim praecesserat dies. diuisit quippe dies inter lucem et tenebras, et prius lucem uocauit diem, deinde tenebras noctem; et facta luce usque alterum mane commemoratus est dies unus. manifestum est illos dies a luce coepisse et transacta luce usque ad mane singulos terminatos. sed posteaquam creatus homo a luce iustitiae ad peccati tenebras declinauit, a quibus liberat, factum est, ut nunc dies a noctibus computemus, quia non a luce ad tenebras, sed a tenebris et induamus nos arma lucis. Dies igitur dominicae passionis, quo crucifixus est, iam transactam noctem propriam sequebatur: ideoque clausus et terminatus est usque ad pa
Abbreviated transcription (Latin):
patͥs stare uidisset. cur se filiũ hõis uidere testatꝰ ẽ
⁊ nõ pocuis filiũ dei: cũ utiq plus honoris delatu
dere dixisset: S certa ratõ postulabat: ut hoc ita ⁊
erat filius hoĩs: ẽẽ eriam dei filius dic̾etur. Ideo gͦ
pulere scͥptura cdliuina filiũ hõis ad clext̾am dĩ patͥs
stare memorauit. ut ad cõfutãdam iudeoꝵ ĩcredulita¬
tem ille martiri ostend̾etur ĩ celo: qui ã ꝑfidis nega¬
batur in mũdo: Et illi testimoniũ celestis ueritas da¬
ret: cui fidẽ t̾rena impietas derogaret:. Unce licet
iuxta psalmũ qui lectus est p̾ciosa sit in conspectu dñs

Expanded text:
patris stare uidisset, cur se filium hominis uidere testatus est et non potius filium dei, et cum utique plus delaturdere dixisset? sed certa ratio postulabat, ut hoc ita et erat filius hominis, esse etiam dei filius diceretur. ideo ergo pulchre diuina scriptura filium hominis ad dexteram dei patris stare memorauit, ut ad confundendam Iudaeorum incredulitatem ille martyri ostenderetur in caelo, qui a perfidis negabatur in mundo, et illi testimonium caelestis ueritas daret, cui fidem terrena impietas derogaret, unde, licet iuxta psalmum, qui lectus est, pretiosa sit in conspectu domin
Abbreviated transcription (Latin):
cepit ad suos ꝑsecutores loqͥ:
qͣsi timiet eos Uiri fr̃s et
patres audite: Quid lenius.
quid elemẽtiꝰ: Conciiabat auditorẽ: ut cõmẽ.¬
daret saluiatorẽ: Blande cep: ut liu andretͦ
Et ꝙ hĩc fuerat acc̾a̾tus qs u̾ba dix̾it eonta
am̃ ⁊ legẽ. ip̃am legẽ exposuit: ut eiꝰ legis
eẽt pͥdicator. cuiꝰ accabatur uastãtor: Et alt

Expanded text:
coepit ad suos persecutores loqui, quasi timeret eos: Viri fratres et patres, audite. Quid lenius? quid clementius? Conciliabat auditorem, ut commendaret Salvatorem. Blande coepit, ut diu audiretur. Et quia hinc fuerat accusatus, quod verba dixerat contra Deum et legem, ipsam legem illis exposuit, ut ejus legis esset praedicator, cujus a
Abbreviated transcription (Latin):
te dno xͦ de seipso: Nisi granũ trine cadẽs ĩ
t̾ra mortuũ fuit. ip̃m solũ manet S autẽ
mortuũ fuerit. młtũ fructũ affert: Ergo si¬
triticũ dñs. ⁊ dñs est ferm̃tũ: qr ferm̃tũ nõ¬
nͥ de tͥtico fieri solet: Recte gͦ ferm̃to dñs cõ¬
parat᷑. qui cũ eẽt sp̃e hõ. hũilitate paruus.
imbelcillitate deiectꝰ : tanta intͥnsecꝰ sapĩe uͥr¬
tute pollebat. ut doctͥnam ip̃ius mũdus ipse
uix caꝑet: Q cũ se ceꝑit ꝑ totũ orbẽ chum¬
tatis uigore diffundere. stañ õe hoĩnũ gemus
ĩ substannã sui potestate ꝑtraxit. ut ⁊ iugũ

Expanded text:
granum tritici cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Ergo sitriticum Dominus, et Dominus est fermentum, quia fermentum nonnisi de tritico fieri solet, recte ergo fermento Christus comparatur, qui cum esset specie homo, humilitate parvus, imbecillitate dejectus, tanta intrinsecus sapientiae virtute pollebat, ut doctrina ipsius mundus ipse vix caperet, qui cum se coepit per totum orbem divinitatis vigore diffundere, statim omne hominum genus in substantiam suam sui potestate protraxit, ut et jugum
Abbreviated transcription (Latin):
ferm̃to adheserit. effict᷑ ⁊ ip̃e ferm̃tũ : tmqͣm
sͥ utilis qua idoneꝰ unu̾sis. ⁊ de sua certus salu¬
te: ⁊ de alioꝵ adqͥsitõne securꝰ: Sic̃ gͦ ferm̃tũ
cũ ĩ cumulũ asꝑgendũ consꝑgendũ est farina¬
rũ. confringit᷑. cõminuit᷑. dissipat᷑. ⁊ ip̃m õe
dissoluit᷑. ut disꝑsã illã farine mlatudinẽ ĩu¬
nũ uigorẽ ꝯstringat. atq ĩ solidũ opꝰ redigat.
qd̾ in pulu̾s modũ ip̃a diminutõne langue¬
bat: fatatq ꝯũctione su utilẽ massam. qd̾
ꝓpͥa dissolutõne uidebat᷑ mirile. sic ⁊ dns ihc¬
lute nr̃a qui ẽ p̾ciosus sanguis esfusus est. ut
admixtione sui õe genꝰ hũanũ solidaret. qd̾
ꝑ diu̾sa antea resolitũ i acebat: Sic enĩ uelut
fermentũ qͦddã. nos qͥ farina ex gñtibꝰ uideba¬
mur ẽẽ adhesimꝰ: Nos inqͣm qͥ ꝑ totũ orbẽ dis

Expanded text:
risti adhaeserit, efficitur et ipse fermentum tam sibi utilis quam idoneus universis; et de sua certus salute, et de aliorum acquisitione securus. Sicut igitur fermentum, cum in cumulum conspergendum est farinarum, confringitur, comminuitur, dissipatur, et ipsum omne dissolvitur; ut dispersam illam farinae multitudinem in unum vigorem constringat, atque in solidum corpus redigat, quod in pulveris modum ipsa deminutione languebat; faciatque conjunctione sui utilem massam, quod propria dissolutione videbatur inutile. Sic ergo lute nostra, qui est pretiosus sanguis, effusus est; ut admixtione sui omne genus humanum solidaret; quod per diversa antea resolutum jacebat; sic enim velut fermentum quoddam nos, qui farina ex gentibus videbamur esse, adhaesimus. Nos, inquam, qui per totum orbem dis
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. qd̾ ex qua die uob̃cũ
ẽẽ cepi. nõ cessau oĩbus uos do¬
rim: nõ nullis aũt durꝰ magist᷑ extig̾m  Patrẽ
eñ me eͣ gratulatꝰ ẽ: qͥsq ẜmonẽ hibent̾ am m̃eã¬
plexus ẽ. Durũ aũt magr̃m sensit. qui ꝯscien¬
nã suã p̾dicatõne mã ꝑcussã eẽ ꝯdoluit: Sed
nichil mã int̾est. dũ modo sue pretate sue
sura sit pietas: Que id̾o cͥcͥa negligñtiores s¬
lios adhibetur: ut tmore discant. qd̾ amore
neglex̾ant: Nõ qd̾ om̃s filios nõ equałr diligͣt
pater. set qd̾ indulgñtia patͥs sit. ꝓ diu̾sitate
moꝵ exhibere pietatis affectũ. ut blandũ fil¬
ũ exhortatõne ꝓuocz. ꝯtumacẽ u̾o aust̾itate
hũc amore uerb̾at. illũ seu̾itate castigat:
sic̃ at batus apłs: Sĩs qͥdem disciphna ĩ pre

Expanded text:
res, quod ex qua die vobiscum esse coepi, non cessavi omnibus vos dorim, nonnullis autem durus magister exstiterim. Patrem enim me sibi gratulatus est quisqplexus est: durum autem magistrum sensit, qui conscientiam suam praedicatione mea percussam esse condoluit. Sed nihil mea interest, dummodo sive pietate, sive sura sit pietas, quae ideo circa negligentiores filios adhibetur, ut timore discant, quod amore neglexerant. Nam quod omnes filios non aequaliter diligat pater, sed quod indulgentia patris sit pro diversitate morum exhibere pietatis affectum; ut blandum filium exhortatione provocet, contumacem vero austeritate hunc amore verberat, illum severitate castigat, sicut ait beatus Apos
Abbreviated transcription (Latin):
farina. donec ferm̃tatũ ẽ totũ ferm̃ti uim
atq uͥtutem. oĩbus notã eẽ nõ dubũ est. Nã
cũ sit magnitudine parũu. spetie simplex.
natura cõmine. tantã fortitudinẽ intͥnsecuᷤᷤ
gerit: ut cũ reꝯditũ fuerit ĩ farina. sucꝰ erus
hoc totã massam facat ẽẽ qd̾ ip̃e ẽ: Et i ta
se ꝑ uiu̾sũ cumulũ asꝑsionis sue uigore dif¬
fundit. ut omnẽ ip̃am magnitudinẽ polli¬
nis faciat ferm̃tũ: Ac sic res ip̃a fortitudine
sua. molem sͥ ꝓprii uigoris adqͥrit: h oc aũt
faciũt młieres. ut uiris suis salubriorẽ panẽ
⁊ cibũ utilem diligent̾ exhibeant: S qm̃

Expanded text:
otum . Fermenti vim atque virtutem omnibus notam esse non dubium est. Nam cum sit magnitudine parvum, specie simplex, natura commune; tantam fortitudinem intrinsecus gerit, ut cum reconditum fuerit in farina, succus ejus hoc totam massam faciat esse, quod ipsum est; et ita se per universum cumulum aspersionis suae vigore diffundit, ut omnem ipsam magnitudinem pollinis faciat fermentum: ac sic res ipsa fortitudine sua molem sibi proprii vigoris acquirit. Hoc autem faciunt mulieres, ut viris suis salubriorem panem, et cibum utilem diligenter exhibeant. Sed quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
honibus ĩ płueris modũ a t̾re facie zactaba¬
mur. asꝑsione sanguinis dmi. ĩ massã solidi¬
tatis eris ag̾gamur: Mulier aũt illa qͣ dicit᷑
abscond̾e̾ ⁊ Ip̃a inqͣm ẽ mulier. qͣ m alio loco
etiã molere dr᷑ sicut ait dñs Erũt due mo¬
lentes. una assumet᷑. ⁊ ã ima relinqͣtur Mo¬
teciiminos facit: ⁊ asꝑitatẽ gñtihtatis dis¬
sipat atq cõminuit. ut emolitos eos infarme
modũ. aptos faciat ferm̃to dnĩci sangũis ad¬
herere: ferm̃tũ enĩ dix̾im. torã dm̃i passio¬
nẽ : ferm̃tũ eñĩ salutis nr̃e ẽ. simbolũ ip̃m

Expanded text:
tionibus in pulveris modum e facie jactabamur, aspersione sanguinis Domini in massam soliditatis ejus aggregamur. Mulier autem illa, quae dicitur abscondere? Ipsa, inquam, est mulier, quae in alio loco etiam molere dicitur, sicut ait Dominus: Erunt duae molentes, una assumetur, et una relinquetur . Motechumenos facit, et asperitatem gentilitatis disipat atque comminuit; ut emollitos eos in farinae modum aptos faciat fermento Dominici sanguinis adhaerere. Fermentum enim dixerim totam Domini passionem; fermentum enim salu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sos mrẽs redim̾et ꝯfitẽtes. uł ab inferis re¬
surgẽtẽ. aut ĩ celo ascẽdentẽ : s recẽs natũ. ĩ
cinis iacẽtem. ubibꝰ inhiantẽ: nullo ornatr
corꝑis. nullis mẽbroꝵ uiribꝰ. nullis parẽtũ
opibꝰ. nõ sua etate. nõ suoꝵ potestate pres¬
tantẽ: Et q̃rũt regẽ uideoꝵ: a rege uideoꝵ.¬
rege hoĩne: regẽ celoꝵ qͥ ꝯdid̾at hoĩen A
grãdi paruulũ. a claro latentẽ. ab excelso.
hũilem. a loq̃ñte ĩfãtem. ab opulẽto ĩ opẽ:
a forti ĩfirmũ: Et tam̃ qũauis ab hode ꝑse
adorãdũ. ꝓfecto ĩ qͦ nulla põpa regia uideba¬
tur: s uera cdĩ magestas ad orabatur: Denq¬
torem Illi cupiũt inuenire regnũ: metuit
ille finire regnũ: Utriq pꝰtremo q̃runt:
Magi ꝑ qũe possint uiu̾e : hõdes ille quem
cupit occidere: Ille ĩ que p᷑catũ grande com¬
mittat: illi qͥ om̃ĩa eoꝵ pͤcata dimittat: He¬
cat qͥppe hõcdes paruulos multos: dũ ad uniꝰ¬

Expanded text:
nferis resurgentem, aut in coelos ascendentem; sed recens natum, in cunis jacentem, uberibus inhiantem, nullo ornatu corporis, nullis membrorum viribus, nullis parentum opibus, non sua aetate, non suorum potestate praestantem. Et quaerunt regem Judaeorum, a rege Judaeorege homine, regem coelorum qui condiderat hominem: a grandi parvulum, a claro latentem, ab excelso humilem, a loquente infantem, ab opulento inopem, a forti infirmum; et tamen quamvis ab Herode peadorandum: profecto in quo nulla pompa regia videbatur, sed vera majestas adorabatur. Regem illi cupiunt invenire, regnum metuit ille finire. Utrique postremo quaerunt: illi, per quem possint vivere; ille, quem vellet occidere: ille, in quem peccatum grande committat; illi, qui omnia sibi peccata dimittat. Necat quippe Herodes parvulos multos, dum vult ad uni
Abbreviated transcription (Latin):
ollep̃nitas quã hoche
celebramꝰ ꝓpt̾ manifestati¬
onẽ clñi epihanie grecũ
nom̃ accep̃: Hodierno qͥp¬
pe die magis ad orãtibꝰ tã¬
quã pͥmitiis gñtiũ com.¬
mẽdat᷑ manifestatꝰ: qͥ an¬
te paucos dies tradit᷑ etiam natꝰ. lapis ille
angularis. qͥ uelut parietes duos circ̃cisio
uit: ⁊ fact᷑ ẽ pax nr̃a. qͥ fec̃ utraq unũ: Ut
pastoribꝰ iudõꝵ nũciaret᷑. angłi uen̾unt de

Expanded text:
lemnitas quam hodie celebramus, propter manifestationem Domini Epiphaniae graecum nomen accepit. Hodierno quippe die Magis adorantibus tanquam primitiis Gentium, commendatur manifestatus, qui ante paucos dies traditur etiam natus. Lapis ille angularis, qui velut parietes duos, circumcisivit, et factus est pax nostra, qui fecit utraque unum ; ut pastoribus Judaeorum nuntiaretur, Angeli venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
apd̃ cognatã suã tͥbus mensibꝰ. Et enĩ
que ꝓpt̾ officiũ uen̾at: inħebat officio
Mansit tͥbus m̃sibus. nõ qd̾ domꝰ eam
delectaret alienã: s qr freqñtius uide¬
ri ĩ publico displicebat: Didicistis uͥgi¬
nes pudorẽ marie: discite hũilitatẽ:
uen it ꝓpinqͣ ad ꝓximã. iunior ad se¬
niorẽ. nec solũ uenit. s⁊ etiã pͥor saluta¬
uit: Dec⁊ enĩ ut qnͣto castior uͥgo. tanto
hũhor sit: Nou̾it defferre senioribꝰ. six
magistra hũilitatis : ĩ qͣ ẽ ꝓfessio castita¬
tis: Est ⁊ causa pietatis: ẽ etiã norme
doctͥne: Contuẽdũ ẽ enĩ. qr suꝑior uenit
ad ĩferiorẽ: ut inferior adiuuet᷑. Nars
uenit ad baptĩmũ: Cito qͦ aduẽtus mͣrie
⁊ p̾sencie dñice beneficia declarant᷑: Si¬
mul aũt ut audiuit s alutatõnẽ marie
elisabeth: exultauit ĩfans ĩ ut̾o eiꝰ. ⁊ re¬
audiuit. s ioħ̾s pͥor grãm sensit Illa nꝰ¬

Expanded text:
aput cognatam suam tribus mensibus; etenim aput cognatam suam tribus mensibus; etenim quae propter officium uenerat inhaerebat officio. mansit tribus mensibus, non quod domus eam delectaret aliena, sed quia frequentius uideri in publico displicebat. didicistis, uirgines, pudorem Mariae: discite humilitatem. uenit propinqua ad proximam, iunior ad seniorem nec solum uenit, sed etiam prior salutauit; decet enim ut quanto castior uirgo tanto humilior sit. nouerit deferre senioribus, sit magistra humilitatis, in qua est professio castitatis. est et causa pietatis, est etiam norma doctrinae. contuendum est enim quia superior uenit ad inferiorem, ut inferior adiuuetur, Mariuenit ad baptismum. cito quoque aduentus Mariae et praesentiae dominicae beneficia declarantur; simul enim ut audiuit salutationem Mariae Elisabet, exsultauit infans in utero eius, et reaudiuit, sed Iohannes prior gratiam sensit: illa na
Abbreviated transcription (Latin):
exigũt: fidẽ astruãt Et
ideo angłs cũ abscõdita nũ¬
ciaret ut fides astrueretur
exemplo. senioris femine ⁊ st̾ilis cõcep¬
tũ uͥgini nũciauit. ut possibile dõ om̃e
qd̾ ei placuerit assereret uͥ audiuit hoc
maria. nõ quasi inc̾dula de oraculo. nec
quasi incerta de nũcio. nec qͣsi dubitãs
de exẽplo. s qͣsi leta ꝓuoto. religiosa ꝓ
officio. festina pro gaudio: ĩ mõtana ꝑ¬
rexit: Quo enĩ iã dõ plena. nͥ ad suꝑora
cũ festinatione ꝯscẽderet: Nescit tarda
ans ex hib̾e cognatis: Mariã que ante
sola ĩ intimis penetralibꝰ u̾sabat᷑. nõ a
publico uͥginitatis pudor. nõ a studio as¬
peritas mõtiũ: nõ ab officio ꝓlixitas iti¬
neris retardauit: In mõtana uͥgo cũ fes¬
tuuigente nõ sexu: relicta ꝑrexit domͦ¬
uͥgies nõ cͥcũ cursare ꝑ alie¬
nas edes. nõ demorari ĩ platẽis: nõ aliqͦs
ĩ publico miscere ẜmones: O aria in
domo seria. festinͣo in publico: mãsit

Expanded text:
exigunt fidem adstruant. et ideo angelus cum abscondita nuntiaret, ut fides adstrueretur exemplo, senioris feminae sterilisque conceptum uirgini Mariae nuntiauit, ut possibile deo omne quod ei placuerit adsereret. ubi audiuit hoc Maria, non quasi incredula de oraculo nec quasi incerta de nuntio nec quasi dubitans de exemplo, sed quasi laeta pro uoto, religiosa pro officio, festina pro gaudio in montana perrexit. quo enim iam deo plena nisi ad superiora cum festinatione contenderet? nescit tarda atis exhibere cognatis. Mariam, quae ante sola in intimis penetralibus uersabatur, non a publico uirginitatis pudor, non ab studio asperitas montium, non ab officio prolixitas itineris retardauit in montana uirgo cum festu uigente, non sexu relicta perrexit domgines, non circumcursare per alienas aedes, non demorari in plateis, non aliquos in publico miscere sermones. Maria in domo seria, festina in publico, mansit