comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Capidibue ⁊nni tibusq̃. manoutione post assgnationer
pos Roioros ducar facti sunt. quibusdam autem ⁊̃uintib
euititutis alii capidos sunt poseti. etiam ero maue̾tib
quos gracchaut aut splam posmouns. Dde qua re
diligentis Intuendum cois ut don capides co sq̃.
ntos comprohendamua. qui postremo poo augoros
dius cõma poseti sinr. Trotiea cnm auctorea
assignationie diuisiomsq̃. non iufficientibus agris
colomarum quos co uicina fibritoriis sumpsisiem
⁊ assignanount quidem futuris enubu co lomarum
sed moñdictio eie agors qui assignati sunit portoe
remanset do quorumi taritorio simmpti coaut quod

Expanded text:
itibusque manentibus post adsignationes posteriores, duces facti sunt. Quibusdam autem, limitibus institutis, alii lapides sunt positi, etiam eis manentibus quos Gracchani aut Syllani posuerunt. De qua re diligenter intuendum erit ut eos lapides eosque limites comprehendadiuisionis positi sunt. Praeterea cum auctores adsignationis diuisionisque, non sufficientibus agris coloniarum, aliquos ex uicinis territoriis sumpsissent, eos adsignauerunt quidem futuris ciuibus coloniarum, sed iuris dictio eis agris qui adsignati sunt penes eos remansit ex quorum ter
Abbreviated transcription (Latin):
applitant quõ btiesissunim tro populo sãmere deceat
Sa tuo antom uia apossa Ioribus u smnait occupent
hac ⁊amoy conditionez ut se Ellae y dimi tibus posi te
sut id ost dmntso Ryi quis sncodinir danit par agros
nõs itis populo, dum non detioins quam peo elas dauieãur
dd quedaun ita pos tar sunt ut quantruneuuque de
Luuite dfortio= ueruir icõmodum ino patiantue ita
non prto quemquam ccrupare debare clondo ut par
dedmude dotorquentur muctomaiorom occũpant
modum. Centuroie autem non poo omner rogiones
qnĩ at Runitum non aquabe spatium ntio capidos
Et / Oppostet s amplina quam ducontona Iugioa
conturiae haboul. ut puta se habet centuria Augdoa
ecxl si t eppostõt pa dacimanum aut cardinem ab
Capide ad capidem actnar xxiiii ⁊ pi al tibum Sum tem
actus x y aut tot oiuy actue quirum nui moimm pis

Expanded text:
ri debeat. Datur autem uia a possessoribus, ut limites occurrent; hac tamen condicione, ut si uillae in limitibus positae sint, id est limites in quibus incidunt, reddant per agros suos iter populo, dum non deterius quam per uillas transeant. Sed quaedam ita positae sunt ut quantumcumque de limite deflectere uelint, incommodum iter patiantur: ita mquam occupare debere colendo, ut per de limite detorquentur multo maiorem occupant modum. Centuriae autem non per omnes regiones quoniam et limitum non aequale spatium inter lapides sit oportet, si amplius quam ducentena iugera centuriae habent. Vt puta si habet centuria iugera CCXL, sint oportet per decimanum aut cardinem ab lapide ad lapidem actus XXIIII, et per alterum limitem actus XX: tot enim actus quorum num
Abbreviated transcription (Latin):
uarietato dirsim̃lituomo ꝙ culturarunm e suibue ne
ros piçitur id ost qpu qn accaptus dopandant quibusq̃.
porioms rodditum aut comutatum sit pro suo. Sopo
otram uniu̾a eisd̃omqui hominiee duo dominis accoptam
bi dopendiur. Iuce res quaniino. set ontus a ramon
modus minor in possos sĩone maiorom modum eguitur
Daquando antom monmenta corum quibus asegna ti sunt
agoi ant nocabula uillarum a grorumq. quamius in sta
indeqintire ⁊amen ut supra ⁊ sepa cõmemorauimns
potindunt aliquando aliqui a liquom munonm a ast
aliquantas pasticulait romissesse aur uendidis se
Dueuir aliquando ut ux ler nolano cmpoinus idemq
dimiio non ab uno puncto concos ser sod ⁊ dinoo sie luintio
qui ulligᵉ inter se concuoenur. Seso indendum ast
qua segin ficantia quarum rogio diuo sẽr possit intelligi

Expanded text:
t dissimilitudines culturarum; ex quibus, ut respicitur, id est quas quique acceptas defendant, quibusque personis redditum aut commutatum sit pro suo. Saepe etiam unius eiusdemque nominis duo domini acceptam sibi defendunt. Quae res quamuis sit confusa, tamen modus minor in possessione maiorem modum sequitur. Aliquando autem monumenta eorum quibus adsignati sunt agri aut uocabula uillarum agrorumque quamuis iusta uidentur, tamen, ut supra et saepe commemorauimus, potuerunt aliquando aliqui aliquem numerum, id est aliquantas particulas, emisse aut uendidisse. Euenit aliquando, ut in Nolano comperimus, idem, quom diuisio non ab uno puncto concessit, sed ex diuersis limitibus qui oblique inter se concurrunt. Ergo uidendum est qua significanti
Abbreviated transcription (Latin):
quaequndam id ost euiom scbi donatu uendidonnr aliqui
metigatious prexmus quibusqua ad scoĩp /crmuir / alii pao
singula lustoa locare soliti pro maucipor roditos
pocipiunt alii in plures anños. quae eo monuuontis
publicis cogno ser possunt. Collogia sacredotum
tom quos urogunet habonr agros. ⁊ trori toria quedam
otram de trominata ⁊ quedam aliquibus sacris dedicata
in dts otiani lucos iii quibuidam etram dodes tompiaq
quos agros quas uetoitorroyum formas aliquotiõns
umpobimus ꝙ domis finibuir. ompregendans sinc
ulla mensurali ainea modum tamen in cẽ scoiptum
l rotobea cum do aliis tioritoriis agre sunmptus q̃t¬
⁊ sub seciua ⁊eagian conturne quae iii asse guatronem

Expanded text:
est coloni, sibi donata uendiderunt, aliqui uectigalibus proximis quibusque adscripserunt, alii per singula lustra locare soliti per mancipes reditus percipiunt, alii in plures annos. Quae ex monumentis publicis cognosci possunt. Collegia sacerdotum itemque Virgines habent agros et territoria quaedam etiam determinata et quaedam aliquibus sacris dedicata, in eis etiam lucos, in quibusdam etiam aedes templaque. Quos agros quasue territoriorum formas aliquotiens comperimus extremis finibus comprehensas sine ulla mensurali linea, modum tamen inesse scriptum. Praeterea cum ex aliis territoriis ager sumptus est, et subseciua et uacuae centuriae quae in adsignationem
Abbreviated transcription (Latin):
dicinitine ⁊ aes miscodum ita enouinur. ut qui admro
Iulio de ducti daur temporibus angusti militiuam
ropotissenr consumptisq̃ bollis uitoros faoras suãs
repetuonur. In locum tameñ defunctoꝵ alii agror
uccepdonnr coquo fit ut his aneuriis inũeniantur
⁊ urum nouuna qui deducti doaur. ⁊ corum qui post ca
in locum succesIdonur⁊ qued damen hac suspitione

Expanded text:
dicitur et "aes miscellum". Ita euenit ut qui a diuo Iulio deducti erant temporibus Augusti militiam repetissent; consumptisque bellis uictores terras suas repetierunt; in locum tamen defunctorum alii agros acceperunt. Ex quo fit ut his centuriis inueniantur et eorum nomina qui deducti erant, et eorum qui postea in locum successerunt. Quod tamen hac suspicione
Abbreviated transcription (French):
cõturiaos cadit: qui trn l sugradixmus sempe Ro
Itincridus
Reouerlule mensmis agendis peruu opposta ut sur
spatrum atom Intra quõd sors uersaoi doboar quase
dignatirnea dat. dmnta uio ⁊ gardim maximis
maxmiuo la titudius modua prs arei debez deuide
quin tam esuamq. aturiam Iuccudens pe decimauia

Expanded text:
centuriae cadit. Qui tamen, ut supra diximus, semper itineribus et mensuris agendis peruii oportet ut sint. Spatium autem intra quod sortis solum uersari debeat quasi dignationes dat: decimano uero et cardini maximis maximus latitudinis modus praescribi debet, deinde quintam quamque centuriam includenti per decimanos
Abbreviated transcription (Latin):
pus les utili tatis cau sa quod biny compos trtum rim
fat opmno ant ut alua uetone funes sũos quisq obtiuen
Rn aliquisur Rogiomona ita finos inteo posses/ grot
aidmnati sunt. It rigores duognt per longnmy toactum
Aredontsq̃ in uiis aur Einis aur Ius tonctionibus
aut rigoribus alu q̃. funtionum gmioue definout
supraduti Rigoros duie In quo Incodcouit gonee

Expanded text:
statum riui fert opinio, erit ut aluei ueteris fines suos quisque obtineat. In aliquibus regionibus ita fines inter possessores ordinati sunt, ut rigores durent per longum tractum; incidentesque in uiis aut riuis aut in substructionibus aut rigoribus aliisque finitionum generibus deficient supra dicti rigores: inde in quo inciderint genere
Abbreviated transcription (Latin):
uo ass⁊guati ut otiam in aliquib. regiombne compdenin
quioue ut sũpra dixmine redoite sunt agor Iͥusse profri sune
quantum quoq. loco possediont. Aliquibue bero ita cõtryt
Ut iñ sye aestuatione facta profitidontire quibus
ocundum cestnnationen quõ data est. pulsiq agois
uaio quid sepͥa ros picimũa quod suñritudinos cucturarum¬

Expanded text:
tiam in aliquibus regionibus comperimus; quibus, ut supra diximus, redditi sunt agri iussi professi sunt quantum quoque loco possiderent. Aliquibus uero ita contigit, ut iussi aestimatione facta profiterentur; quibus secundum aestimationem pecunia data est pulsique agris uero quod saepe respicimus, quod s
Abbreviated transcription (Latin):
Machcone quoq. et que co congestiont capidum fiut
A quae maini ustrmintur Don sempoo aut teet arum
do cipiendarum causa ant ropnogauidi agor aut finom
pres tansr fuint. daliquando omm pio magnnlii / patiu
aut uiaria aut pompͣria: aut uinens aur o ciota aur
arbui ta maccon s Iupradictis ducendint /e ab
Iucursiomeus sustiarum depondun ta Siligente¬

Expanded text:
e quoque, et quae ex congestione lapidum fiunt et quae manu instruuntur, non semper aut terrarum excipiendarum causa aut repurgandi agri aut finem praestandi fiunt. Aliquando enim per magnum spatium aut uiuaria aut pomaria aut uineas aut oliueta aut arbusta maceriis supra dictis includunt et ab incursionibus bestiarum defendun
Abbreviated transcription (Latin):
sid qt Rodditum com̃utatim pro iuo. Ins conptionos
eo go diligonti cura Entuendie conut ut scrauent quantũ
Sati ass guati sunit quantum redditi ⁊ quan tnm
om̃uitati qua computatiour fucta quantominus fuort
quau renturice nũdue cẽ ab&. sus secinim uoratur
hris emuorin uero gemra suñt duo ⁊ uiuny ost̃ quod¬

Expanded text:
pro suo". Inscriptiones ergo diligenti cura intuendae erunt, ut sciamus quantum dati adsignati sit, quantum redditi et quantum commutati, qua computatione facta quanto minus fuerit quam centuriae modus esse debet subseciuum uocatur. Subseciuorum uero genera sunt duo. Vnum
Abbreviated transcription (Latin):
quosdam emes co lome dara uelit ag̃ros der assegnara
uolmntate snce dictio cõmontariis aut in formnie co tra
untationoini: monte illo pago illo. illi Rngioa Roz aur
li aoun illum qui fuit illms. Ioc dogo gonue funr
as iignationis suit dunsione quo . ut supra dictum osi
aioi diudũtur ⁊untibus conctis pos centurias¬

Expanded text:
quosdam ciues coloniis dare uelit et agros eis adsignare, uoluntatem suam edicit commentariis aut in formis extra limitationem: "monte illo, pago illo, illi iugera tot", aut "illi agrum illum, qui fuit illius". Hoc ergo genus fuit adsignationis sine diuisione; quoniam, ut supra dictum est, agri diuiduntur
Abbreviated transcription (Latin):
dirooñs pluribus q̃ po ome ost modue nullus
ddoscoptua quod nõa soy t opino quod datum ass hnatũ
ompntatum sit. rodiquo hominumm quicquid cont a
genturia omscorunue coit quorum nomina sine mido
Ruñoni u t̾ue A liquando Iͥntogas pornasq̃. ce turius
binas pluresũe eo truas onimonuni redditus Runduismus

Expanded text:
duobus pluribusue personis, et modus nullus adscriptus; quod, ut nostra fert opinio, quod datum adsignatum computatum sit: reliquum quidquid erit ex centuria, eius eorumue erit quorum nomina sine modo inueniuntur. Aliquando integras plenasque centurias binas pluresue continuas uni nomini redd
Abbreviated transcription (Latin):
cogx agoisimitions Iustitutie per ronturiaelas siguantur
uirituy. Nominona cogo agrorum dnii Iooum qui dus titutis
Linitibus Dmost sun formę uarias appollationet¬
aeñdicunt ꝓopticam alii centuria tronom alii metationom
alii anuitationom ani cancellatronem. alii typon. quod uot
inpoadionine una ros os t form̃a. Quidã formas quaꝵ
me tro habita ost Sñ aboa sc̃a ipseruunt. id ot in atios aerero
tabuliar seuipsiount ⁊ hi damon quit quid Iustĩtiuount

Expanded text:
ergo agri limitibus institutis per centurias, adsignantur uiritim nominibus. Ergo agrorum diuisorum qui institutis limitibus diuisi sunt formae uarias appellatiodicunt perticam, alii centuriationem, alii metationem, alii limitationem, alii cancellationem, alii typon, quod, ut supra diximus, una res est, forma. Quidam formas quarum mentio habita est in aere scalpserunt, id est in aereis tabulis scripseru
Abbreviated transcription (Latin):
formar finioiut si ambigatur de carum fide, ad sangtuaoiũ
principie rouos tõudim ert. Can sam̃ antom ounidendorum
agrorum bella foribunt crptus emini agio & ho st bigtori
cequalio in modo manpuli datus ost Uloc tamoy oib̃s
pasomo uictis abiati suñt agor Nuns quorundam dignatus
auz grã aur anucrtia uictorom ducom mouir ht ei concedaot
agros suõs : Aeaq. ⁊untibua actis cnm ce turia cxmuoe tur
doriuy quorum nomina cõtinour agri notabantur quantum
eñ quaq ceturia habdoent. Iuscriptionos taq. in cẽ turiis
sunt tates: daodoa aut snnstõa dacimanum totim uiaoa
e⁊ tonq cordinem totum as sepuatum tla tantum. Inde suscuptũ
q ⁊ nomon ci concossum ost gns cõnptieme tali redditũ
Rli tantum . pretiora sariptum qt ꝓredditũ ⁊ uñintutũ
pio sũo q̃uod ddo fit l quĩ pas ticulas q̃ueqdan agporius

Expanded text:
formae fuerint, si ambigatur de earum fide, ad sanctuarium principis reuertendum erit. Causam autem diuidendorum agrorum bella fecerunt. Captus enim ager ex hoste uictori aequalis in modo manipuli datus est. Nec tamen omnibus personis uictis ablati sunt agri; nam quorundam dignitas aut gratia aut amicitia uictorem ducem mouit ut eis concederet agros suos. Itaque, limitibus actis, cum centuriae exigerentur, eorum quorum nomina continerent agri notabantur, quantum in quaque centuria haberent. Inscriptiones itaque in centuriis sunt tales: "dextra aut sinistra decimanum totum, ultra citraue cardinem totum adsignatum illi tantum"; inde suscriptum est nomen cui concessum est inscriptione tali: "redditum illi tantum". Praeterea scriptum est et "redditum et commutatum pro suo". Quod ideo fit, quoniam partic
Abbreviated transcription (Latin):
semyoo pbᵘim ess ẽ debebunt ⁊ Itemoiouo ⁊ mnẽ snois
agondicr. Centuriis quarum me tronom mu
facinue. uocusnliỹ datrmi ost co do cum antiqui¬
homanoꝵe ragtiny ao hos te captumi uictori populo peo per
biia Iugrea papstiti sunt rentenis hom mona
Lus Rappellatã ast. Ergo En ques toue agois
ad hue Sni Regionbus qui biidam maue tibus
Capidibuo quibus um tec Iunourai pos⁊unt aliqua
Uos tigia ⁊asconanr sed ut supra dixunus emendo
Uendondoq aeiquus passtitutas i tu coufudes pospricis
Ut̾ ed orrupatoriorum conditionem recedooint. tauien
aiqui Imeiuuntur: et fm̾oe prostam DE DIUISI5

Expanded text:
semper peruii esse debebunt et itineribus et mensuris agendis. Centuriis, quarum mentionem nunc facimus, uocabulum datum est ex eo quod cum antiqui agrum ex hoste captum uictori populo per bina iugera partiti sunt, centenis hominibus iuste appellata est. Ergo in quaestoriis agris alapidibus quibus limites inueniri possunt, aliqua uestigia reseruantur. Sed, ut supra diximus, emendo uendendoque aliquas particulas ita confuderunt possessores, ut ad occupatoriorum condicionem reciderint. Tamen, aliqui inueniuntur et f
Abbreviated transcription (Latin):
cardinauy. alir uero ob rogiomini pose tiouoni q na cura
apporeauoins maritimos ⁊ motanos ⁊os tea uero
cum agor dundcoonture ⁊ assegnare̾tur decinani
quidom uocabulum paomausir ut hi qui oridnton
ocridentoniq. In tuontur docmane Sicientine hi
uaso qui nubidi anumi e⁊ septentrionom qui cardinsm¬

Expanded text:
rionales. Alii uero ob regionum positionem et naturam appellauerunt maritimos et montanos. Postea uero cum agri diuiderentur et adsignarentur, decimani quidem uocabulum permansit, ut hi qui orientem occidentemque intuentur decimani dicerentur; hi uero qui meridianum et septentrionem, qu
Abbreviated transcription (Latin):
agros d saope ad al tioua gublicas pouoniunt Alitis
muimmature pao pages. idost poo magistror pagorum qui
optoas aposs essoubus ad cna tuondar goigia soliti
uut aut ut companune uinemq possosscri por
iugulot agros rosta spatia ass guanture quas
me Empensite tuentur otiam tituuo finitia

Expanded text:
aepe ipsae ad alteras publicas perueniunt, aliter muniuntur, per pagos, id est per magistros pagorum, qui operas a possessoribus ad eas tuendas exigere soliti sunt. Aut, ut comperimus, unicuique possessori per singulos agros certa spatia adsignantur, quae suis impensis tueantur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
agros alionoe Ihuo prostatur quio etram conuonunt
naosse habent tausĩtasa poo uinmi. Mam a¬
In hias ucobiae comprogonditur ita ut optimus maxinuns
et Nam ⁊ aquarum ductus solom por aliours agros
luoo toaus mifliua Itaq. ut Diximiue uiae saẽpe

Expanded text:
s alienos iter praestatur. Quidam etiam conueniunt necesse habent transmittere per suum. Nam et his uerbis comprehenditur: "Ita ut optimus maximusque est". Nam et aquarum ductus solent per alienos agros iure transmittere. Itaque, ut diximus, uiae s
Abbreviated transcription (Latin):
nono posciba fissas quus frope finot cennt finaes
fum auture agxi. uulor quales su bstonctionos ⁊ musoiaõ
quo quuidam congos tronis Capidrm ripis Iuos tontiombus
Rcras ne dilabantur go cipiunt : Ita ⁊ ad iuteream
tibrarum eo truanture uidondum an er funtiouos prostare
dobeaur. Nlam quidam transmo sus oluiquas matiboras

Expanded text:
e fines erunt finales finientur agri, uidere quales substructiones et maceriae, quoniam quidam congestionibus lapidum, ripis, substructionibus terras ne dilabantur excipiunt. Ita, si ad tutelam terrarum extruantur, uidendum an et finitiones praestare debeant. N
Abbreviated transcription (Latin):
Rnus si funs abiaõnabuntie qui non empao singuloꝵ
agrorum cotrountatos ambira posiunt sod po aliquõd
spatum datibibus quibusdam pos ⟦ ĩonum finem
pras farodñtuendiy ait an sit coniũcqeado urtro citroq.
emorum aliquas pa tot agoorum posscabi ab his qui
ran srinum c̃toadios agros habobunt. Rindami enm tnr
as oague idost acapite dond in mari dofenaur finos
posõ yromsns pres taur quĩnum uãos ultro crtroq.
Boans mittunt porias soros quodip sũd Requioendum coit
an quod ñ consnotudia rogronum Et. Compannus
omm quibusdam coris pio sinnom tractum tni finen

Expanded text:
non semper singulorum agrorum extremitates ambire possunt, sed per aliquod spatium lateribus quibusdam possessionum finem praestare, intuendum erit an sit consuetudo ultro citroque riuorum aliquas partes agrorum possideri ab his qui trans riuum contrarios agros habebunt. Quidam enim riui ab origine, id est a capite, donec in mari defluant, fines possessionibus praestant, quidam uero ultro citroque transmittunt possessores. Quod ipsud requirendum erit an in consuetudine regionum sit. Comperimus enim quibusdam locis per omnem tractum
Abbreviated transcription (Latin):
uspiciendum coit ut posiosdros suns funs Roncaunt
non  ouorum dacossuant. Diac autom si finom faciaus
adcondondum cont qua ua uias ⁊ quo modo Nam e
saope Iuridint ⁊̃ finbua er saope tonnfũam aliqui
Iosy ẽseres particulas habent ⁊ quedam cegoorae
la liquando funss xans enut pos ses iontii. quarum
tamon mnimuum una oademq. es t conditro Alann

Expanded text:
s fines teneant, ne alienos lacessiant. Viae autem si finem faciunt, attendendum erit quales uiae et quomodo. Nam et saepe incidunt in finibus, et saepe trans uiam aliquas possessores particulas habent. Quaedam ergo uiae aliquando fines transeunt possessionum. Quarum tamen non omnium una eademque
Abbreviated transcription (Latin):
osi ã uidebuntur. S. I autom ut saope fit
unne possõssor dinosum utrisq̃ pastioua golius
reborim pir oninom fuinum suorinꝰ ambitum posmoit
ua nto alios agros quuque confint Noy olumn
faciant diligonti cura undondum coit ne pdo prias

Expanded text:
utem, ut saepe fit, unus possessor diuersum utrisque partibus genus arborum per omnem finium suorum ambitum posuerit, ut inter alios agros quoque confines sibi, non solum faciat, diligenti cura uidendum erit ne proprias
Abbreviated transcription (Latin):
Conditionor au tom agrorum uariae sunr ac dino sãe
quae aut cascou bollorum. aut utilitatione populz
romani: aut ab duiusticia ur dicunt, marquaa sum
Oecupatorii eim dicuntireᵘ agri quo q̃uidam arce¬
fialar uocanr. hi auten arci finalar dici dotout¬

Expanded text:
Condiciones autem agrorum uariae sunt ac diuersae, quae aut casibus bellorum aut utilitatibus populi Romani aut ab iniustitia, ut dicunt, inaequales sunt. Occupatorii autem dicuntur agri quos quidam arcifinales uocan
Abbreviated transcription (Latin):
multos persõsdros tigoror duuuique funon facuunt
ut aliquando tantiununddo per sungalorum posi eisormo
palia, idost acapite usqut ad capat caput posan
Ameuuntut Iomĩni hor et afiunt aicipiente us q̃r ad
sacipiat os scouata. Ruaidam uero ñ modiie spati e panor¬

Expanded text:
res rigores dumique finem faciunt, ut aliquando tantummodo per singulorum possessorum spatia, id est a capite usque ad caput, positi inueniuntur termini, hoc est a fine incipiente usque ad incipiat obseruari. Quidam uero
Abbreviated transcription (Latin):
propriaq fuciast quis eñ toris sunc ad sus tmondes
sconaudo q̃ui agros /nõs ñ porsa das esse finale
Mam quaddam quae fnnos pros tũtint maiori opoe
ctruete Innemiñtue quam had quae prinate sũnt
nihismiue e In y gante funtonum connotudi
rogiormu Eutuondae conut ios co Ipsormi locoomy

Expanded text:
proprias quis faciat in terris suis ad sustinendos seruandosque agros suos, non posse eos esse finales; nam quaedam, quae fines praestant, maiori opere extructae inueniuntur quam eae quae priuatae sunt. Nihilominus et in hoc genere finitionum consuetudines regio
Abbreviated transcription (Latin):
fum le tor funs do synabintire sed et qm propoias facud̃t
lad copddiendas nquas aliquid õa sun cotra Io ssam
Iolont rolinguie : Aliquando etiam tominos dytra
Iunemuus q̃u et psas fossas de sõli relicti paste¬
siscionant cuie donuni sc̃it. Aindam uero etiam ar boros
sep doduentire quõd rrodatune possãs finom facite deban

Expanded text:
et proprias qui faciunt ad expediendas aquas, aliquid soli sui extra fossam solent relinquere. Aliquando etiam terminos extra nimus qui et ipsas fossas et soli relicti partes decernant cuius domini sint. Quidam uero etiam arbores saepe deducuntur, quod credatur foss
Abbreviated transcription (Latin):
romaui co lonoe nusconuit ut supra Axunia qui ora
Anccuo colonos Saua mnuincipiia uol ad supplendiuy
cinuum niuubum uolut sũpradictum os t rad cohioceũdos
tumultue qui susinde mouobantur ⁊retioee legem
tulit, noquia d Stulia ampliner quam duocenta
ugira possũluot Entolligebat eum co toarum
ey ⁊ nuorom maiorom modum pos i decoc quam f¬
qui ab ipsõ poss edonto coli poss it : ut uero romant
omnium gontinm potiti suñr agroe er hostẽ captos
In uietorom populum patiti ium alios uaro agros
uondrdonn ut sabmorum / gio qui dicitire quostoriuer
quibusque actibus Catis euli / quinquagena Iugia
Inclus ẽrunt / atq̃. ita por qua scorsa populo romano
nondidesunt. Ro stquam cogo mairos Rogiouen co
hosde captae uacaza ceptott. a lios agros de cisomis
sour . ut ost npiceno Rñ Rogrone reatina dii
quibua regiombna motoa Romani appellantur
paotmos. De muincipiia Itaque cactandandim
es. Friuna origo oppideriuy quot cuutuses dictue
siun muncipia co cunia iupoadicta nonunata suñr.

Expanded text:
upra diximus, qui oras Gracchus colonos dare municipiis uel ad supplendum ciuium numerum, uel, ut supra dictum est, ad coercendos tumultus qui subinde mouebantur. Praeterea legem tulit ne quis in Italia amplius quam ducenta iugera possideret: intellegebat enim contrarium esse morem maiorem modum possidere quam qui ab ipso possidente coli possit. Vt uero Romani omnium gentium potiti sunt, agros ex hoste captos in uictorem populum partiti sunt. Alios uero agros uendiderunt, ut Sabinorum ager qui dicitur quaestorius: quibusque actibus laterculis quinquagena iugera incluserunt, atque ita per quaestores populi Romani uendiderunt. Postquam ergo maiores regiones ex hoste captae uacare coeperunt, alios agros diuisessent, ut est in Piceno, in regione Reatina; in quibus regionibus montes Romani appellantur.pertinet. De municipiis itaque tractandum est. Prima origo oppidorum quae ciuitates dictae sunt municipia ex causa supra dicta nominata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Neq. aun coat Iustum uz hie qui te tiẽr aimi sio
poomoro rupara pacrii ar bellum Intulioe romanis
idem prosturi quod fudoliona populia  to bimuii
dicta llii a munficontia . eo quor munificae esseur
ciitate. Colonae autom Iuid dictae sun quod¬
populi lomani Rni ea municipia mistonit colonos¬
p uel adipsos priores nunm cipierum populear mhaocandos
uor ad hos tuun dutuo suẽ. ropollendoe. co lomas autom
omnoa maritinae appellauorum. uel quõd mare
ꝑnhio deducioo tur uel quod pluribua platoꝵ
maritimnaa appollari is tinaur. ꝑdoo quod stalia
ab alpibur y mare porrigatur a coibua la tioibus.
so ttora gontos Intusatire.. A sicilia ui q̃ua ad
galiam omne ditua apoicum os⁊ cõtoariuni.

Expanded text:
neque enim erat iustum ut his qui totiens admisso periurio rupere pacem ac bellum intulere Romanis, idem praestari quod fidelibus populis. Primum dicta; alii a munificentia, eo quod munificae essent ciuitates. Coloniae autem inde dictae sunt, quod Romani in ea municipia miserint colonos, uel ad ipsos priores municipiorum populos coercendos, uel ad hostium incursus repellendos. Colonias autem omnes maritimas appellauerunt, uel quod mari in his deduceretur, uel, quod pluribus placet, maritimas appellari existimant ideo quod Italia ab Alpibus in mare porrigatur ac tribus lateribus exteras gentes intueatur. A Sicilia usque ad Galliam omne litus Africae est
Abbreviated transcription (Latin):
apulun acẽnatun ongos te sunt quos scoe pionds appellant
aut Anos Figie macioraru quae attinae appeliiuture
aut uostires am̃phorarum defixi. aut petre natuaas
notatuo/ a lindur quod loto tiomimi os i couari uuboitue i
aonsuetudiur Aegioma/ et ex uirima ꝙ ompla sumouda
sũt. Supae ciua de qͥs. metionem habuii se tuiom
farient Intusudum coz ⁊n quantum spatium Gincxitus
npscilii ex pondatire ne mou supcocidlum sit : Eutra
paucos emm podos su paocilia uorabula accipunt. quae
tamoy usque ad inplanitiam  supaneri ueogunt ad inpaonoros
posioysoros paotinour. cimuequid enuim dnporor posiq̃ ior
ꝙ õlo sur agit danuo supaoioris fit: sine arot sunre
sodiat. atrahit pendonto eo supaoiorĩ Rbras. ⁊i uero
congaoat aut adiciat quid ad supaniora nyn arãtudit
sta h̃ge cauiã osficit ut suporoubua posser i c̃ubuar usq̃. in.
plantia suptorilia crdentine. Sx arborde finusse os Iconabuntur.

Expanded text:
lapidum aceruatim congestae sint, quos scorpiones appellant, aut in effigiem maceriarum, quae attinae appellantur, aut uertices amphorarum defixi, aut petrae naturales notatae, aliudue quod loco termini obseruari uidebitur, ex consuetudine regionis et ex uicinis exempla sumenda sunt. Supercilia de quibus mentionem habui si finem facient, intuendum erit in quantum spatium deuexitas supercilii extendatur, ne mons supercilium sit; intra paucos enim pedes supercilia uocabula accipiunt. Quae tamen usque in planitiam ex superiori uergunt ad superiores possessores pertinent. Quidquid enim inferior possessor in solo suo agit, damno superioris fit. Siue aret siue fodiat, detrahit pendentes ex superiori terras. Si uero congerat aut adiciat quid, ad superiora non ascendit. Ita haec causa efficit ut superioribus possessoribus usque in planitiam supercilia cedantur. Si arbores finales obseruabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
naturales quad cnuq. arbores cutactas furabe ooslonaut¬
unum dantum gͥeine Eñfinbus rolinquunt quo mauipꝰ tum¬
poniut et ut supra dixinue dino sa arberum genra alicusi
enm piioe Inuoruina. alicubi cypoerõo a libi foaxmoe
ant Remos aut populooe quas que alia ꝓp̃sit posi h oubua
paciuent. et s Iũto cultis funsua aut prope fines

Expanded text:
naturales qualescumque arbores intactas finales obseruunum tantum genus in finibus relinquunt, quo manifestiponunt et, ut supra diximus, diuersa arborum genera: alicubi enim pinos inuenimus, alicubi cypressos, alibi fraxinos aut ulmos aut populos quaeque alia ipsis possessoribus placuerunt. Et si inter culta in finibus aut prope fines,
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur torangulum ost quõd tribus arquis a tiious eluditis
Noscclie uicoo quod duo tantimuimodo la tiea habir de qualia. So¬
noy uero quod tora cattoa inaequalia pos sidosir¬
sum pundem di angulum ost quod habot angulum rectum an blegonium
uaoo quod ost obcusum angulum. in quo obtusũs angulus fiubir. oxygouium
uaro id qs tacutimi angulum in quo tros anguli sum̾r atati.
Quadei la fioarum libo figurarum quadra tim nocatur quid ost a quilatiorm atq̃

Expanded text:
igitur triangulum est quod tribus aequis lateribus clauditur. Isosceles est quod duo tantummodo habet latera aequalia. Scalenum quod tria latera inaequalia possidebium quidem triangulum est, quod habet triangulum rectum. Amblygonium vero, quod habet obtusum angulum, in quo obtusus angulus fuerit. Oxygonium vero, id est acutum angulum, in quo tres anguli sunt acuti. Quadrilaterarum vero figurarum quadratum vocatur, quod est aequilaterum
Abbreviated transcription (Latin):
h ebes acuta
umprchonsũs qui tatine normalis appellatire
angulos paros sotroit ut singuli anguli racti suir et
tant ꝑpendicrlaris eme lmnee supco quam in sestir
es trtuiãs ede si subcendono ciea ꝑpendicularis finoir

Expanded text:
a conprehensus, qui Latine normalis appellatur. angulos pares fecerit, et singuli anguli recti sunt, et stans perpendicularis eius lineae super quam insistit est. Cuius sede si subtendens linea
Abbreviated transcription (Latin):
Si trrmum desiu poequezio intis sa posses soror propteo locr desficultatem totum
sũpaocalium quod angenture ipsã subiacot q infibioribua cessiounr ⁊ atenti fuor
tiominos poo sũmuiũ Iugum disporube mullam secuti Rationem. ħ tamens
occurrunr Non qui se noua Intusi Abomme. Tlurnuis denide locre tiemenoa
sacaficalis noy in fiua poninr. fed ubi illo sucrificii potina oportimitue suadr

Expanded text:
si termini desint. Frequenter inter se possessores propter loci difficultatem totum supercilium, quod angerentur ipso subiacente, inferioribus cesserunt, et contenti fuerunt terminos per summum iugum disponere, nullam secuti rationem. haec tamen si occurrunt, non quasi noua intueri debebimus. Plurimis deinde locis terminos sacrificales no
Abbreviated transcription (Latin):
uir silmo emmnq. tonour crlum zonae quaduu uña corusc̃.
sempa solo rubons ⁊ torrida sempoo ab igni. quã crociuy
cotrome  Dextra. louaq. trahuutur. Cauuloa glacit
cuncrote atq. Iuibrbus atris. hac Iutro modiam quae
Duae mortatibus egors. nnero concosse Smum a
uia sota pao ainbas obliqune qua se ⁊gnorum uaotiooz
ordo. quinq. dogo enentis Iacc nomina assegnaur. famçe summum

Expanded text:
us astra. Quinque tenent caelum zonae; quarum una corusco semper sole rubens et torrida semper ab igni; quam circum extremae dextra laevaque trahuntur caeruleae, glacie concretae atque imbribus atris; has inter mediamque duae mortalibus aegris munere concessae divom, et via secta per ambas, obliquus qua se signorum verteret ordo. Mun
Abbreviated transcription (Latin):
igitur AT roliquis sg mistar aqualis:
dot BF. et quar ost Be aequarõ mous toata
ast. or Bẽ. a quae asłaE coit aequalio:
ad datum igitirr ꝓmntum: id quod ost ã date
raeta d̃moce. Si que ost Bẽ aequa locata õ
sa que ẽ aL.

Expanded text:
istit aequalis. Sed et B F ei quae est B C aequa esse monstrata est. Et B C ei quae est A L erit aequalis. Ad datum igitur punctum id quod est A datae rectae lineae ei quae est B C, aequa locata est ea quae est A L,
Abbreviated transcription (Latin):
Amneam coulocaro Sit quidom datum punctum ã
dati ucoo ratastinea d̃ ẽ. oportor igitur ad punctum
Aratre sinos B C̃ aqnami r octam Cindam
uñlocare. ad iungatur emnuy a  A. pmitto pa B.
pmnctum rocta linsa da qua q̃t ãs a consfitniatur

Expanded text:
is patefacimus. Sit quidem datum punctum A, data vero recta linea B C, oportet igitur ad punctum A rectae, lineae B C aequam rectam lineam collocare; adjungatur enim ab A puncto ad B punctum rect
Abbreviated transcription (Latin):
syllogismis quod adiuersis philosophis latisĩme dictume st̃
septem libris breuiter subtiliter que tractauit. Itaut primo
libro deregula ut ipsedicit collientarum artis dalectice
chisputar& & que a baristotele decategoriis syllogismis
multis libris edictumest ab istosecundo & tertio libro bre¬
uiter expleretur. Quodautem dehypothoticis syllogis¬
mis abistoicis innumeris uoluminibus tractatumest. abifto
quarto & quinto libro colliger&ur. insexto uero demisticis
syllogismis inseptimo autem de conpositis dnsputauit
quem codicm uobis legendum reliqui.
accedamus quetanta dignitate pracellunt ut possint c¬
tionum definitio uero definitionum est oratio brȩuis
unius cuiusquerei naturam a communione diuisam pro¬
pria significatione concludens hecmultis modis prae¬
ceptisque conficitur .

Expanded text:
syllogismis, quod a diversis philosophis latissime dictum est, septem libris breviter subtiliterque tractavit; ita ut primo libro de regula, ut ipse dicit, colligentiarum artis dialecticae disputaret; et quod ab Aristotele de categoricis syllogismis multis libris editum est, ab isto secundo et tertio libro breviter expleretur; quod autem de hypotheticis syllogismis a Stoicis innumeris voluminibus tractatum est, ab isto quarto et quinto libro colligeretur. In sexto vero de mixtis syllogismis, in septimo autem de compositis disputavit; quem codicem vobis legendum reliqui. accedamus, quae tanta dignitate praecellunt, ut possint tionum. Definitio uero definitionum est oratio breuis uniuscuiusque rei naturam a communione diuisam propria significatione concludens. Haec multis modis praeceptisque conficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nonest̃
honestum hones¬
Nas formulas categoricorum
lum
librum legat quiscribitur perier menias apulei &q: subtilius
tracta cognoscit necfaffidium nobis repaita congeminent
distinctaenim atque considerata ad magnas intellegentae mtal¬
uis presfante dño nosutiliter introducunt:
Nunc adhy potheticos sllogismos ordine currente uemamus
modsyllogismorum hypotheticorum quifiunt cumali¬
septimus mo¬

Expanded text:
non est honestum nHas formulas categoricorum rum librum legat qui inscribitur Perihermenias Apuleii, et quae subtilius sunt tractata, cognoscet. Nec fastidium nobis verba repetita congeminent; distincta enim atque considerata ad magnas intelligentiae vias, praestante Domino, nos utiliter introducent. Nunc ad hypotheticos syllogismos, ordine currente, veniamus. Modi syllogismorum hypotheticorum qui fiunt cum alPrimus mo
Abbreviated transcription (Latin):
deret horica.
Mit herica diciri acopix deductae.
Locurionis Flucrae.
Ansautem rethonoe ÷ sicut mmagistritradunt. sccularium
lit terarum benedicendi scienta Incunlbus. questionib:
Grator igiturest urbonus dicendi peritus utdictum est
inciinlibus questionibus.
Oiatoris autem officium est apositae dicere ad persuadentum
sinis persudere dictione quatenus itrum & personarum condi¬
tio uidaur ammit tere incunlibus questiomibus undenunc

Expanded text:
etorica. Rhetorica dicitur a copia deductae locutionis influere. Ars autem rhetorica est, sicut magistri tradunt saecularium litterarum, bene dicendi scientia in civilibus quaestionibus. Orator igitur est vir bonus, dicendi peritus, ut dictum est in civilibus quaestionibus. Oratoris autem officium est apposite dicere ad persuadendum. Finis, persuadere dictione, quatenus rerum et personarum conditio videtur admittere in civilibus quaestionibus: unde nunc
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua breuiter adsumemus. Vt nonnullis partibus indicatis
perae totius artisipiius summaom uir tutem que intellegere
debeamus. Qunles quet onesiunt secundum fortunatum arti¬
grapphum nouellum quȩ in communem animi conceptionem
possunt cadert idest quamus quisquae potest̃ hntellegere cumche
uersiam indicendo postam personarum certarum interposition
questionem auttinrem qua hubeat insecontrouersam indicendo
aut ueri similium que cauiam probabilem reddunt
Bipositio est̃ itrum inuentarum in ordinum pulcha diftributio
¶locutio est̃ idoncorum uerborum ad muentionem acco¬
modata perceptio memoraest̃ sirma anmi rerum acuerboꝵ
adinuentione preceptio¬
e Pronuntiatioest exrerum & uerborum chgnitatt uocis

Expanded text:
aliqua breuiter assumemus, ut nonnullis partibus indicatis paene totius artis ipsius summam uirtutemque intellegere debeamus. Ciuiles quaestiones sunt, secundum Fortunatianum, artigraphum nouellum, 'quae in communem animi conceptionem possunt cadere, id est quas unusquisque potest intellegere, cum de versiam in dicendo positam, personarum certarum interpositione; quaestio autem est pres quae habet in se controversiam in dicendo aut verisimilium, quae causam probabilem reddunt. Dispositio est rerum inventarum in ordinem pulchra distributio. Elocutio est idoneorum verborum ad inventionem accommodata perceptio. Memoria est firma animi rerum ac verborum ad inventionem perceptio. Pronuntiatio est ex rerum et verborum dignitate, vocis
Abbreviated transcription (Latin):
Exconparatione utrum potius anquid potissimum quentur
adhunc modum utrum exercitus contra philippum in mace¬
donum mittatur quisocis sit auxxilio antencatur initala
utquam maximae contia annibalem copiae sut.
cunistatim siueoratione nostra fau& auditons animus
Immitabile a quo eit alienatus animus eorum quiaudituri sunt
Humilecst̃ quod neglegitur abauditore & nom nagnopere
adtendendum ind&ur.
nceps inquo aut iudicatio dubuest autcausa & honestatis
& turpitudminis particeps ut beniuolentiam parat & hosfẽnsionẽ
Ibscurum in quo auttadi auditores sunt aut dificillioribus
ad cognoscendum negotiis causa inplicaita est.

Expanded text:
Ex comparatione, utrum potius, an quod potissimum 565 quaeritur Ex comparatione, utrum potius, an quod potissimum 565 quaeritur ad hunc modum: utrum exercitus contra Philippum in Macedoniam mittatur, qui sociis sit auxilio, an teneatur in Italia, ut quam maximae contra Annibalem copiae sint. cui statim sine oratione nostra fauet auditoris animus. Ammirabile, a quo est alienatus animus eorum qui audituri sunt. Humile est quod neglegitur ab auditore, et non magnopere attendendum uidetur. Anceps est in quo aut iudicatio dubia est, aut causa et honestatis et turpitudinis particeps, ut beniuolentiam pariat et offensionem. Obscurum in quo aut tardi auditores sunt, aut difficilioribus ad cognoscendum negotiis causa ce
Abbreviated transcription (Latin):
enptum÷ uoluntis est̃ quando uerba ipsa uidentur
cum sentencia scnptonis dissidere :
Lggis contiariae statuscst quando interse duae leges autplu¬
res discrepare uidentur.
Colleccio: quaeratio cinationuntupatur quando exco
quod scnptum est inuenitur.
Desinitio legales est cumuis uerbi quasi definitiua conftituti¬
one in qua posita sitqueritur
ꝗtatus eigo tamiationales quam legales a quibus clam decim
& octo communerati sunt.
Qeterum secundum rethoricas tulludocim.
& nouem inueniuntur. propterta quitrans lationem inter
rationales principaliter ad fixit sfatus. ⁊ inde scipse & ron
cicero sicut superius dictumest rt prehendens trans lationẽ
legalibus statibus applicauit.
hoc modo corinthiis bellum indicimus annon.
unctaest̃ expluribus questionibus in quaplura queruntur
hoc pacto cartago chruxtur ancartaginensibus reddatur
aneo colona deducatur.

Expanded text:
Scriptum et uoluntas est, quando uerba ipsa uidentur Scriptum et uoluntas est, quando uerba ipsa uidentur cum sententia scriptoris dissidere. Legis contrariae status est, quando inter se duae leges aut plures discrepare noscuntur.Collectio, quae et ratiocinatio nuncupatur, est quando ex eo quod scriptum est invenitur. Definitio legalis est, cum vis verbi quasi definitiva constitutione, in qua posita sit, quaeritur. Status ergo tam rationales quam legales a quibusdam decem et octo connumerati sunt. Caeterum secundum Rhetoricos Tullii decem et novem inveniuntur, propterea quod translationem inter rationales principaliter affixit status. Unde seipsum etiam Cicero sicut superius dictum est reprehendens, translationem legalibus statibus applicavit. hoc modo: Corinthiis bellum indicemus, an non. uncta est ex pluribus quaestionibus, in qua plura quaeruntur hoc pacto: Carthago diruatur, an Carthaginiensibus reddatur, an eo colonia deducatur.
Abbreviated transcription (Latin):
iurri dieialiseot inqua aequi erRectruxtua.
& premii & poeraeratio queritur.
Negotialisesẽ inqua quo diuns exciuli more & rquitatesit consderit᷑ꝰ
Ab soluti: qur ipia insccontin& iuris & cum iure queftionem¬
adsim Adiumptun est̃ qua ipta ex senibuldit firmm adrecusa¬
tionem foris autaliquid defensionis ad iumit.
Conces s̃oest cumitus nonid quod factumest̃ defendit sedit
cognascitur postulit. quodnos ad paenitentes probabim: ꝑtinere
Pemotio erminisest cumid erimen quod imferturabsẽ & ab
ante inuiram lacessierit :
Conparatio est cumaliud aliquid alterius factum honestum
aut utile contenditur quodut ficr& illud quo dirguitur
dicitur esse commis sum:
Dpurgatioese cum factum quidem concehitur sedeul pa remoue¬
tur. hacc partes hab& tres in prudentiam casum necssitatem
Deprecatio est cum& peccasse & consulto peccasiẽ reus confit&cun
& tamo ut Ignoscatur postulat quod genus peraro potest̃ accedere

Expanded text:
Iuridicialis est in qua aequi et recti natura et praemii aut poenae ratio quaeritur. Negotialis est in qua quid iuris ex ciuili more et aequitate sit consideratur. Absoluta est quae ipsa in se continet iuris et iniuriae quaestionem. Assumptiua est quae ipsa ex se nihil dat firmi ad recusationem, foris autem aliquid defensionis assumit. Concessio est cum reus non id quod factum est defendit, sed ignoscatur postulat; quod nos ad paenitentes probauimus pertinere. Remotio criminis est cum id crimen, quod infertur, ab se et ab ante iniuria lacessitus sit. Comparatio est cum aliud aliquod alterius factum honestum aut utile contenditur, quod ut fieret, illud quod arguitur dicitur esse commissum. Purgatio est cum factum quidem conceditur, sed culpa remouetur; haec partes habet tres, imprudentiam, casum, necessitatem. Deprecatio est cum et peccasse et consulto peccasse reus confitetur, et tamen ut ignoscatur postulat, quod genus perraro potest accidere.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam uel non possunt uel non solent ut siquis hoc modo dicat hoeiustur
deaccedenti ꝓpositio maxim̾a cui noninoninem mali aliquidei
neillud quidem quod eius consequens inẽe potest. Locus a communiter
accedentibus. PRAE DICTIS IGITUR LOCIS HIS QUIABSIS
Terminus in ꝓpesitione postis ad sumuntur. Nunc deillis dicendum est
quist̃ extrinsecus positiquique argum̃ta quaestionib: subministrant

Expanded text:
tum vel non possunt vel non solent, ut si quis hoc modo dicat: Sapientem tum vel non possunt vel non solent, ut si quis hoc modo dicat: Sapientem de accidentibus. Propositio maxima: cui non inest aliquid, ei ne illud quidem, quod ejus est consequens, inesse potest. Locus a communiter accidentibus. Expeditis igitur locis his qui ab ipsis terminis, in propositione positis, assumuntur, nunc de his dicendum est qui licet extrinsecus positi, argumenta tamen quaestionibus subministrant
Abbreviated transcription (Latin):
efficiente causa est ut siquis sapientiamnat uralẽ uelit ostin¬
deredicat consilia hominũ natura lia sunt: Icausas uero bominum¬
urt ipsaquoq sunt natunrla. Locis abefficientibus itemsi quis¬
pos cdamides non babere contendit. id circo eos minime dami¬
rima propositio ubimateria de est quod ex materia efficipotest
q÷ materia uno nomine causa dicuntur utrorum que enim
fiat argumentatio talis. Si sapientem ẽẽ bonum est & sapientia
bonum est. Est enim sapientiae finis ut quis secundum sapientiam
adid quod bonum est debeat peruenire maxima propositio cuius
finis bonus est ipsum quoque bonum est locus a fine. Ab eouero
quae cuiusque forma est. ita. non potuisse bouem sex pedibus¬
nibus quo idemest & corruptionibus & usibus hoc modo sibonumest
tem simalum est destructio ciuitatis bona est ciuitas & si honumest
dum a corruptionb: tertium abusibus. Omniũ autẽ maxtieꝓpos¬
tiones cuius effectio bonaẽ ipsum quoq bonumẽ & cuius corruptiomilãe

Expanded text:
efficiente causa, ut si quis iustitiam naturalem velit ostendere, dicat: congregatio hominum naturalis est, iustitia vero consunt, ipsa quoque sunt naturalia. Locus ab efficientibus; quMauros arma non habere contendat, dicit idcirco eos minime armixima propositio, ubi materia deest, et quod ex materia efficitur, us atque materia, uno nomine a causa dicitur. Aeque enim fiat argumentatio talis: si beatum esse bonum est, et iustitia bona est, hic enim est iustitiae finis, ut si quis secundum iustitiam vivat, ad beatitudinem perducatur. Maxima propositio: cuius finis bonus est, ipsum quoque bonum est. Locus a fine: ab eo quoque quod cuiuslibet forma est, ita non potuisse volare Ded corruptionibus, et usibus hoc modo: nam si bonum est ursus si malum est destructio domus, bona est domus, et si bona est dum a corruptionibus; tertium ab usibus: omnium autem maxima propositio: cujus effectio bona est, ipsum quoque bonum est, e
Abbreviated transcription (Latin):
idest & quae non continentur personis & quae continentur.
Deanimo queri non potest nisiubi persona est & defacto
cum dere agitur aut quid factum sit indubium uenit
AMPHIBOLIAE SPECIESSuNTOIA
INX UUMERABILEGIAEOR
uidam putent nullum esse uerbum quod non
plura signific& genero ammodum pauca
aut enim uocibus singulis accidit perΟΝΩΥMIΑu
aut coniunctis per ambiguam constructionem.
Uitiosa o ratiofit cum inter duo nomina medium uerbum
ponitur. Oppositiones & si contrariae non sint.
sed dissimiles uerum tamen si suam figuram ser¬
uant sunt nihi lominus antith&a. Naturalis
quaestio est quae est temporalis sicut cumque
sunt peror dines temporum acta narrantur. uu¬
EISP̃S SC̃I. NUNC AD ARTIS RETHORI¬
CAS DIUISIONES DIRPIMTIONESQ UENIAMUS
quAESICUT EXTEUSAATQ COΡIOSAEST
ITAMulTIS ETCLARIS SCRIPTORIHUS TRACI¬
tatadilatatur qualitas genenalis

Expanded text:
id est, et quae non continentur personis, et quae continentur. id est, et quae non continentur personis, et quae continentur. De animo quaeri non potest, nisi ubi persona est; et de facto, cum de re agitur, aut quid factum sit in dubium venit, Amphibologiae species sunt innumerabiles, adeo uidam putent nullum esse verbum quod non plura significet genera, aut admodum pauca; aut enim vocibus singulis accidi per ὁμωνυμίαν, aut conjunctis per ambiguam constructionem. Vitiosa oratio fit, cum inter duo nomina medium verbum ponitur. Oppositiones etsi contrariae non sint, sed dissimiles, verumtamen si suam figuram servant, sunt nihilominus antitheta. Naturalis quaestio est, quae est temporalis; sicut cum quae sunt per ordines temporum acta, narrantur. Nu. Nunc ad artis rhetoricae divisiones definitionesque veniamus; quae sicut extensa atque copiosa est, ita a multis et claris scriptoribus tractata dilatatur. Quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
adbeniuolentiam proceualent & est Na guc temporode Nẽ oc
uero ꝑp&ium ut raq ex eadem natura sed illud maius hocmi¬
nus utamor ΠAΟC caritas NΕΟC ΠAΠΟC conritat. NEuC
sedat. In aduersus plus ual& inuidia quia conciuium quia inui¬
dia aduersarios conciuiumnos inuisoffacit Nam sunt quaedam
quae si ab in prudentibus excidant stulta sunt cumsimulamus
uenusta creduntur. Honus alter cato ruitio iroccundiae careat
nullus enim rationi magis obstat affectus & fest extroc causã
plerumq & deformia conuitia facere ac mereri cogit & in
ipsos nonnum quam iudices incitat. Qnm̃ sententias uerba
figuras colores quae sunt occultiores quaestiones ingenio curoc
exercitatione. Conlecturaomnis autdere est aut deani¬
mo utriusq triatemporo sunt proc&eritum procesens
futurum. Dere & generocles questiones sunt & definitae

Expanded text:
ad benevolentiam praevalent. Et est πάθος temporale, ἦθος ad benevolentiam praevalent. Et est πάθος temporale, ἦθος vero perpetuum; utraque ex eadem natura; sed illud majus, hoc minus, ut amor πάθος, charitas ἦθος; πάθος concitat, ἦθος sedat. In adversos plus valet invidia quam convicium, quia invidia adversarios, convicium nos invisos facit. Nam sunt quaedam quae si ab imprudentibus excidant, stulta sunt; cum simulamus, venusta creduntur. Bonus altercator vitio iracundiae careat; nullus enim rationi magis obstat affectus, et fert extra causam plerumque, et deformia convicia facere ac mereri cogit, et nonnunquam in ipsos judices incitatur; quoniam sententiae, verba, figurae, coloresque sunt occultiores quaestiones ingenio, cura, exercitatione. Conjectura omnis, aut de re est, aut de animo. Utriusque tria tempora sunt, praeteritum, praesens, et futurum. De re et generales quaestiones sunt, et definitae;