comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nequeunt deserantur greges. quoᷤᷤ
suo sanguine comparauit:Num¬
quid hoc fecit ip̃e quando portanti¬
b parentib in egyptum paruulꝰ
fugit qui mõdum eccłias congre¬
gauerat quas ab eo desertas fuisse
dicamus : Numquid quando apłs
paulus ne illum com p̃henderet ini¬
micus ꝑfenestram insporta siuu¬
missus est. et effugit manus eius
deserta est q̃ ibi erat eccł̃ia necessario
ministio. et ñ abaliis frĩb ibidem
constitutis quod oportebat imple¬
tumẽ: Ethis quippeuolentib hoc
apłs fecerat: ut se ipsum seruaret et¬
clesie quem proprie ꝑ secutorille q̃¬
rebat. faciant ergo serui xͥ ministri
ũb et sacramenti euis qd precepit
liue prilit.tugiant omnins deci¬
uitate inciuitatem: quando eorũ
quis quam specialit᷑ aꝑsecutorib
q̃ritur utabaliis qui nonita requi¬
riuitur ñ deseratur eccłia: s p̃beat
cibaria conseruis suis. quos aliter
uiuere ñ posse nouerunt. Cum au¬

Expanded text:
nequeunt, desererentur greges, quos nequeunt, desererentur greges, quos suo sanguine comparauit? numquid hoc fecit ipse, quando portantibus parentibus in Aegyptum paruulus fugit, qui nondum ecclesias congregauerat, quas ab eo desertas fuisse dicamus? numquid, quando apostolus Paulus, ne illum comprehenderet inimicus, per fenestram in sporta submissus est et effugit manus eius, deserta est, quae ibi erat, ecclesia necessario ministerio et non ab aliis fratribus ibidem constitutis, quod oportebat, impletum est? eis quippe uolentibus hoc apostolus fecerat, ut se ipsum seruaret ecclesiae, quem proprie persecutor ille quaerebat. faciant ergo serui Christi, ministri uerbi et sacramenti eius. quod praecepit permisit. fugiant omnino de ciuitate in ciuitatem, quando eorum quisquam specialiter a persecutoribus quaeritur, ut ab aliis, qui non ita requiruntur. non deseratur ecclesia, sed praebeant cibaria conseruis suis, quos aliter uiuere non posse nouerunt. cum au
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ pret̾ misisse arbitror quod
respondenti dicere.⁊ q̃renti audire
sufficeret. Quando quidem aixi nͣ
eosesse prohibendos qui ad loca si
possunt migrare munita desiderant
et ministii ar̃i uincula quib nos
xp̃i caritas alligauit ne deseramus
eccłias quib nosseriure debemus
ñ esse rumpeñda. Ista quiꝑpe ũba
sunt: q̃ in illa epła posui. Restat ergo
inquam: ut nos quorum ministe¬
rium quantulecumq plebidei u̾
sumus manentiita necessariũ est:
ut sine hoc eam ñ oporteat remane¬
redicamus domino. esto nob̃indm̃
protectorem. ⁊ in locum munitum.
S hoc consilium tͥ propterea ñ suf¬
ficit ut scribis. necontra domini p̃¬
ceptum uł exemplum facere nita¬
mur. ubi fugiendum esse deciuita¬
de inciuitatem monet. Recolimuᷤᷤ
enim ũba dicentis. cum autem ꝑ¬
sequentur uos inciuitate ista. fu¬
gite in aliam. Quis autem credat
ita hoc ddñm fieri uoluisse. ut neceᷤᷤ¬
sario ministerio sine quouiuere

Expanded text:
tamen praetermisisse arbitror, quod et tamen praetermisisse arbitror, quod et respondenti dicere et quaerenti audire sufficeret, quando quidem dixi nec eos esse prohibendos, qui ad loca, si possunt, munita migrare desiderant, et ministerii nostri uincula, quibus nos Christi caritas alligauit, ne deseramus ecclesias, quibus seruire debemus, non esse rumpenda. ista quippe uerba sunt, quae in illa epistula posui: \'Restat ergo\', inquam, ut nos, quorum ministerium quantulaecumque plebi dei, ubi sumus, manenti ita necessarium est, ut sine hoc eam non oporteat remanere, dicamus domino: Esto nobis in deum protectorem et in locum munitum\'. Sed hoc consilium tibi propterea non sufficit, ut scribis, ne contra domini praeceptum uel exemplum facere nitamur, ubi fugiendum esse de ciuitate in ciuitatem monet; recolimus enim uerba dicentis: Cum autem persequentur uos in ciuitate ista, fugite in aliam. quis autem credat ita hoc dominum fieri uoluisse, ut necessario ministerio, sine quo uiuere
Abbreviated transcription (Latin):
nam et sibi e t eidem ciuitati quõd
lacrimosis depoposcerat precib ĩ
tempore impetranit. Noui quoq
tgatum: eumq inoratione lacri¬
mas fund antem dm̃ rogasse ẽt de¬
mones ab hominib recessisse. Itẽq
ad egrotantem et lecto uacantem
quendam cum suo egroto uenisse:
et rogauisse uteĩdem manum in¬
disse si aliqͥ inhis posset sibi hoc
Quõddum comꝑisset facere si distu¬
lit. et illum infirmum continuo
dominus sanum abeodem discede
ẽ. cum memoratu mpenderent ho¬
eccłie honorato litteris fuisse consul¬
tum utrum nam illis ad uentanti
esset. nec neeiq rescriptis in sinuas¬
se. quod magis ab illis mauritane
eũsorib esset intuendum quam
eius epłam hiuuic scripture in seriuo¬
lui. Est enim sacerdotum deiet mi¬
nistrorum morib ualde utilis et
salutem. Caritatitue misso exem
nere caruisse quõd mͥ im posiustic̃¬
debeatis. Quamuis enim epłam
illam breuit̾ scripserim. nichil me

Expanded text:
Nam et sibi ipsi et eidem civitati, quod Nam et sibi ipsi et eidem civitati, quod lacrymosis depoposcit precibus, in tempore impetravit. Novi quoque rogatum, eumque in oratione lacrymas fundentem Deum rogasse, et daemones ab hominibus recessisse. Itemque ad aegrotantem et lecto vacantem quemdam cum suo aegroto venisse, et rogavisse ut eidem manum idisse, si aliquid in his posset, sibi hoc Quod dum comperisset, facere non distulit, et illum infirmum continuo Dominus sanum ab eodem discederest, cum memorati impenderent hoEcclesiae Honorato, litteris fuisse consultum, utrumnam illis adventantibuesset, necne: eique rescriptis insinuasse quid magis ab illis Romaniae eversoribus esset metuendum. Quam ejus epistolam huic scripturae inserere volui: est enim sacerdotum Dei et ministrorum moribus valde utilis et salutem. Charitati tuae misso exempnere caruisse, quod mihi inposuisti quaedebeatis. quamuis enim epistulam illam breuiter scripserim, nihil me
Abbreviated transcription (Latin):
confugeramus. in eademq omni
eus obsidionis tempore fuimus.
Unde nobis cum sepissime colloqͥ¬
bamur. et cłi tremenda iudicia p̃
õdis nr̃is posita considerabamusdi¬
centes iustus es domine: et rectum
iudicium tuum. Parit̃q dolentes.
gementes et fientes. orabamus mi¬
serationum patrem et dm̃ omius
consolationis ut in eadem nos tri
admensam constitutił. et inde fabu¬
lantib nobis diceret. Noueritis me
hoc tempore nr̃e calamitatis iddm̃
rogare. ut aut hanc ciuitatem ab
hostib circumdatam liberare dig¬
netur. aut si aliũd eiuidetur suos
seruos ad ferendam suam uolunta¬
tem fortes faciat: aut certe uł se se de
hoc seculo adseaccipiat. Que illo di¬
cente nosq instruente de incepscum
eodem et nos et nr̃i om̃s et ip̃i qui in
d̾osimilit̾ petebamus. Et ecce fcio
illuis obsidionis mense decubuit
febrib: et illa ultima exerrebatur
egritudine nec suum sane dñs fa¬
mulum fruc̃tu sue p̃cis fraũdauit.

Expanded text:
confugeramus, in eademque omni confugeramus, in eademque omni ejus obsidionis tempore fuimus. Unde nobiscum saepissime colloquebamur, et Dei tremenda judicia prae oculis nostris posita considerabamus, dicentes: Justus es, Domine, et rectum judicium tuum . Pariterque dolentes, gementes et flentes orabamus miserationum Patrem et Deum omnis consolationis , ut in eadem nos tribad mensam constitutis, et inde confabulantibus nobis diceret: Noveritis me hoc tempore nostrae calamitatis id Deum rogare, ut aut hanc civitatem ab hostibus circumdatam liberare dignetur, aut si aliud ei videtur, suos servos ad perferendam suam voluntatem fortes faciat, aut certe ut me de hoc saeculo ad se accipiat. Quae ille dicens, nosque instruens, deinceps cum eodem et nos, et nostri omnes, et ipsi qui in Deo similiter petebamus. Et ecce tertio illius obsidionis mense decubuit febribus fatigatus, et illa ultima exercebatur aegritudine. Nec suum sane Dominus famulum fructu suae precis fraudavit.
Abbreviated transcription (Latin):
cłias hoc ẽ cartaginiensem. ipponi¬
ensem. et cirtensem. que c̃i benefi¬
cio excise ñ sunt: et earum ꝑ manẽt
ciuitates et duuino ethumano fui¬
te presidio. licet p̃ eius obitum urbꝰ
ipponiensis incolis restituta ab hos¬
tib fuerit contremata. Et si ergo ĩ¬
ter hec mala cuiusdam sapientis
sentencia consolabatur dicentis.
ñerit magnus magnum putanᷤ
quõd cãdunt ligna et lapides et
moriuntur mortales. hec tamen.
omnia ille ut erat alte sapiens co¬
tidie ubtim plangebat accreuit¬
q merorib et lamentationib euiᷤ
utetiam ad huc in suo statu consi¬
stentem ad eandem ipponiensiũ¬
regionum ciuuitatem ab eisdem
hostib ueniretur obsideñdã. qm̃
stitutus comes quondam honefa¬
cius. cum gothoium federatorum
epercitu. Quam urbem ferme qua¬
tuordecim mensib conclusam ob¬
sederunt. Nañ littus illi marinum
int̾ clusione abstulerunt. quo etiã
ip̃i nos deuicino cum aliis nr̃is coep̃iꝰ

Expanded text:
clesias, hoc est, Carthaginensem, Hipponclesias, hoc est, Carthaginensem, Hipponensem, et Cirtensem, quae Dei beneficio excisae non sunt, et earum permanent civitates, et divino et humano fultae praesidio; licet post ejus obitum urbs Hipponensis incolis destituta ab hostibus fuerit concremata. Et se inter haec mala cujusdam sapientis sententia consolabatur, dicentis: Non erit magnus magnum putans, quod cadunt ligna et lapides, et moriuntur mortales. Haec ergo omnia ille, ut erat alte sapiens, quotidie ubertim plangebat. Accrevitque moeroribus et lamentationibus ejus, ut etiam adhuc in suo statu consistentem ad eamdem Hipponensium-Regiorum civitatem ab iisdem hostibus veniretur obsidendam: quoniconstitutus comes quondam Bonifacius cum Gothorum foederatorum exercitu, quam urbem ferme quatuordecim mensibus conclusam obsederunt: nam et littus illi marinum interclusione abstulerunt. Quo etiam ipsi nos de vicino cum aliis nostris coepiscopis
Abbreviated transcription (Latin):
dio int̾emptos esse: alios incapti¬
utate ꝑdita anime et corporis ĩ¬
tegritate ac fide. malo more et du¬
ro hostib deseruire. ymnos deiet
laudes eccłuis deꝑisse edificia eccle¬
siarum quam plurimis locis ig¬
nib cũ cremata. sollennia q̃ deo
debentur de propriis locil desisse sa¬
crificiasa cramenta diuina uł non
queri uł querenti qui tradat non
facile repperiri. In ip̃is montium
silius cauernisq petrarum et spe¬
luncił confugientes uł ad quos qd̾
munitiones. alios expugnatos fuis¬
se et in t̾ceptos. alios ita necessariis
sustentaculis euolutos atq priua¬
dol. ut fame contabescerent. Ipsos¬
quoq eccłiarum p̃positos et clericos
qui forte dei beneficio uł eos non in¬
currerunt. uł incurrentes euaserc̃.
reb omnib expoliatos atq iudatoᷤ
egentissimosmendicare. nec eis om¬
nib mendicare ad omnia quib ful¬
ciendi essent subueniri posse. Uix
dres suꝑstites ex innumerabilib et¬

Expanded text:
dio interemptos esse, alios in captidio interemptos esse, alios in captivitate, perdita animi et corporis integritate ac fidei, malo more ac duro hostibus deservire; hymnos Dei et laudes de ecclesiis deperisse, aedificia ecclesiarum quam plurimis locis ignibus concremata, solemnia quae Deo debentur de propriis locis desiisse sacrificia, sacramenta divina vel non quaeri, vel quaerenti qui tradat non facile reperiri; in ipsas montium silvas et cavernas petrarum et speluncas confugientes, vel ad quasque munitiones, alios fuisse expugnatos et interfectos, alios ita necessariis sustentaculis evolutos atque privatos, ut fame contabescerent; ipsosque Ecclesiarum praepositos et clericos, qui forte Dei beneficio vel eos non incurrerant, vel incurrentes evaserant, rebus omnibus exspoliatos atque nudatos egentissimos mendicare, nec eis omnibus ad omnia quibus fulciendi essent subveniri posse: vix tres superstites ex innumerabilibus Ec
Abbreviated transcription (Latin):
depopulata ẽ. nulli sexui. nulli
parcens etati. nec ip̃is dei sacerdoti¬
b uł ministris: net ip̃is eccłiarum
ornamentis siue instrumentis uł
edificus. Et hanc ferotissimam ho¬
stium crassationem et uastationẽ
ille homo di et factam fuisse ⁊ fieri
ñ ut ceteri hominũ senciebat et co¬
gitabat. s altuis ac profundius
ea considerans. et in his animarũ
solito amplius qm̃ sicut scriptũ ẽ
qui apponit scientiam apponit do¬
lorem. et corm telligens tinea ossi¬
b. fuerunt ei lacrime panes die
acnocte. Amarissimamq et lu¬
gubrem p̃ceteris sue senectutis iã
pene extremam ducebat ac tolera¬
batuitam. Uidebat enim ille hõ
dei ciuitates excidio ꝑditas. parit᷑¬
q cum edificus uillarum habita¬
tores alios hostili nece extinctos:
alios effugatos atq disꝑsos eccł̃ias
sacerlotib ac ministris destitutas
uininesq sacras. ⁊ quoscumq cõ¬
tinentes ubiq dissipatos. Et in hiᷤᷤ
alios tormentis defecisse alios gla¬

Expanded text:
depopulata est; nulli sexui, nulli parcens aetati, nec ipsis Dei sacerdotibus vel ministris, nec ipsis ecclesiarum ornamentis seu instrumentis vel aedificiis. Et hanc ferocissimam hostium grassationem et vastationem, ille Dei homo, et factam fuisse et fieri, non ut caeteri hominum sentiebat et cogitabat: sed altius et profundius ea considerans, et in his animarum solito amplius quoniam, ut scriptum est, Qui apponit scientiam, apponit dolorem ; et, Cor intelligens, tinea ossibus  fuerunt ei lacrymae panes die ac nocte , amarissimamque et lugubrem prae caeteris suae senectutis jam pene extremam ducebat ac tolerabat vitam. Videbat enim ille homo Dei civitates excidio perditas, pariterque cum aedificiis villarum habitatores, alios hostili nece exstinctos, alios effugatos atque dispersos; Ecclesias sacerdotibus ac ministris destitutas, virginesque sacras et quosque continentes ubique dissipatos; et in his alios tormentis defecisse, alios gla
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis omnia plenuis uoluerit
scire. chronica marcelli principis
legat: et ibi repperiat duos mona¬
chos aboriente inierusalem uenis¬
se causa orationis in temꝑe martia¬
ni imꝑatoris. Uni istorum mona
chorum p̃cursor aduentus domi¬
nici et baptista regis et̃ni sanctus
iohannes adsistens ait. Ite ad pala
diligent̃ ubi fumum et̃ra ascendẽ¬
tem uideritis. et ibi fodientes in t̾ra¬
meum. Cumq mane fuisset ex¬
ortum uisionem monachus qmͣ
uiderat retulit fratri. Quidelu
rem neglectui tradidissent postero
die preco ueritatis ad stitit utrisq¬
sequestratim. et similit̾ apparens¬
eis ita locutus ẽ. Omnem dubita¬
tionem infidelitatemq deuestris
cordib effugandesueritate uisio¬
nis cogitatio ur̃a ñ claudicet. Dũ¬
alteri retulisset. gemina uisione
firmati. et in obedientie supplici¬
um formidantes. sine mora quõd
sigulꝰ diutinã iminentẽq s
fugiens pauptatẽ: sese exi¬
buit comitem: Qͥ dum nes¬
ciens peram sibi creditam

Expanded text:
Si quis omnia plenius voluerit scire, Chronicam Marcellini principis legat; et ibi reperiet duos monachos ab Oriente in Hierusalem venisse causa orationis in tempore Marciani imperatoris. Quibus monapraecursor adventus dominici et baptista Regis aeterni, sanctus Joannes assistens, aidiligenter, et ubi fumum e terra ascendentem videritis, fodientes ibi, cam. » Cumque mane fuisset exortum, visionem monachus quam viderat retulit fratri, qui delu nihil esse. Cumque rem neglectui tradidissent, postero die praeco veritatis astitit utrisque separatim, et similiter eis apparens, ita locutus est: « Omnem dubitationem infidelitatis ex vestris cordibus effugantes, ad veritatem visionis cogitatio vestra non claudicet. » Dumalteri retulisset, gemina visione firmati, et inobedientiae supplicium formidantes, sine mora quod s diutinam imminentemque sibi fugiens paupertatem sese his exhibuit comitem: quique dum nescius peram sibi creditam
Abbreviated transcription (Latin):
lianus autem bellum ad ũsus par¬
thos parans cum romanos uires
contractans undiq ad destinatam
secum traheret ꝑditionẽ. xp̃iano¬
rum sanguinem diissuis uouit.
palam ꝑsecuturus eccłias si uicto¬
riam potuisset adipisci. Nam et
anphiteatrum ierosolunis ext̾i
uissit in quo reũsus a parchis ep̃oᷤᷤ
bestiis etiam arte seiuorib obice¬
ret. spectaretq laniandos. huiuꝰ¬
a postate uenenata lingua paga¬
ni apud sebasten palestine urbẽ
sepulchrum iohannis baptiste
inuadunt ossa disꝑgunt eadẽ
rursus collecta et cremata latius
disꝑgunt. S d̃i prouidentia ad¬
fuere quidam exierosolimis mo¬
nachi. qui muxti colligentib q̃q
ip̃i poterant ablata ad patrem su¬
ꝑtulerunt. Ille confestim ad hec q¬
supra se enim ducebat tantũ the¬
tis maximum tunc a uastasium
ꝑulianum diaconum suum misit¬
ttit. Que ille suscepta paucis arbi¬
tris subcauato sacrarii pariete in¬
clusa ꝓphetico sp̃u profutura ge¬
nerationi postere conseruauit.

Expanded text:
lianus autem bellum adversus Parthos parans, cum Romanas vires contractas undique ad destinatam secum traheret perditionem, Christianorum sanguinem diis suis vovit, palam persecuturus Ecclesias, si victoriam potuisset adipisci. Nam et amphitheatrum Hierosolymis exstrui jussit, in quo reversus a Parthis, episcopos, bestiis etiam arte saevioribus objiceret, spectaretque laniandos. Itaque postquam aanus autem bellum adversus Parni apud Sebasten Palaestinae urbem sepulcrum Joannis Baptistae invadunt, ossa dispergunt, eadem rursum collecta et cremata latius dispergunt. Sed Dei providentia affuere quidam ex Hierosolymis monachi qui, mixti colligentibus, quaecunque ipsi poterant ablata ad patrem sutulere. Ille confestim haec bestiis etiam arte saevioribus objice maximum, tunc Athanasium, per Julianum diaconum suum mittit. Quae ille, suscepta paucis arbitris, sub cavato sacrarii pariete inclusa, prophetico spiritu profutura generationi posterae conservavit;
Abbreviated transcription (Latin):
tate .i. Degenesi ad litteram lib̾.xii.
Contra litceras pricilliani lib̃.ii.
Ad cresconium grammaticũ par¬
tis donati. libri.iiiͦi. Probatio testi¬
moniorum contra donatistas. lib.
i. Contra aliquos donatistas .i. De
nitio donatistarum demaximia
contra paganos nmero.ui. In
catorum meritis et remissione
Deunico baptismo contra peti¬
lianum constãtinensem epm:¬
lib̾.i. De maximianistis contra
donatistas lib.i. degr̃a noui tes¬
tamenti ad honoratum. lib̃.i.
De spn et littera ad marcellinũ.¬

Expanded text:
tate librum I, de Genesi ad literam libros XII, contra literas Petiliani libros III, ad Crestonium grammaticum partis Donati libros IV, probationes testimoniorum contra Donatistas librum I, contra nescio quem Donatistam librum nitio Donatistarum de Maximiancontra paganos librum I, expcatorum meritis et remissione de unico baptismo contra Petilianum ad Constantinum librum I, de Maximianistis contra Donatistas libros II, de gratia novi testamenti ad Honoratum librum I, de spiritu et litera ad Marcellinu
Abbreviated transcription (Latin):
ro religioso sacerdoti nomine
marcello qui ineõdem specu mo¬
rabatur ut heremita reuelauit
dicens. Accipe caput meum quõd
ris mei requiescunt. Sequenti
cyriaco et uiliano monacho: ue¬
baptista reuelatus ẽ. Ipseuero
stupe factus ait. Nullus hoc no¬
uerit et nequis ur̃m audeat con
ris et diaconib ep̃s uenit et in¬
trantes locum procidentes in fa
Ait. Unde certum ẽ quod caput
precursoris exsistat: Nuttens uo
manum ut contingeret ỹdriam¬
festim exaruit. Adhesit manus
eius ad os ydrie. nec eam abstra¬
here ualuit. In stanter autem
ab omnib oratione facta cunc̃ti
glorificantes deum. atq precã¬
tes pro eouix tandem manum
quidem potuit abstrahere sed
ꝑ mansit inualida. Ep̃s autem
cum unuĩsis qui secum uene¬
raut. accipiens ỹdriam cum
scõ thesauro ibi reposito collo¬
cauit interim indiaconio idẽ

Expanded text:
iro religioso nomine Marcello, sacerdoti, qui in eodem specu morabatur ut eremita, revelavit, dicens: « Accipe caput meum, quod iris mei requiescunt. » EtCyriaco et Juliano monacho veBaptista revelatus est. Ipse vero stupefactus ait: « Nullus hoc novit, et quis vestrum audeat contris et diaconis episcopus venit, et intrantes ad locum, procidentes in facait: « Unde hoc certum est, quod caput Praecursoris existat? » Mittensque manum ut contingeret hydriamfestim exaruit, adhaesitque manus ejus hydriae, nec eam extrahere valuit. Instanter autem ab omnibus oratione facta, cunctisque glorificantibus Deum, atque precantibus pro eo, vix tandem quidem manum potuit abstrahere, sed ita permansit invalida. Episcopus autem, cum universis qui secum erant, accipiens hydriam cum sancto thesauro ibi reposito, interim in diaconio, id est
Abbreviated transcription (Latin):
Qui fecerit et docuerit sic homi¬
nes. hic magnus uocabitur in re¬
gno celorum. Peto autem ĩpendio
uram caritatem qui hec scripta
legitis: ut mecum omnipotenti
d̾o gr̃as agatis: dñiq benedicatis
qui tribuit mͥ intellectum: ut
hec innoticiam et p̃sentium et
absentium p̃sentis temporis et
futuri hominũ et uellem defer¬
re et ualuissem. Et mecum acꝑ
me oretisut illi quondam uiri cũ
quo ferme annis. xl. dei dono abs¬
q amara ulla dissensione fami¬
liatit᷑ acdulcit̃ uixi. et in hoc scł̃o
emulator et imitator existam:⁊
infuturo ommipotentis di ꝓmis¬
sił cum eõdem ꝑfruar. Libros uo̾¬

Expanded text:
Qui fecerit et docuerit sic homiQui fecerit et docuerit sic homines, hic magnus vocabitur in regno coelorum . Peto autem impendio vestram charitatem, qui haec scripta legitis, ut mecum omnipotenti Deo gratias agatis, Dominumque benedicatis, qui tribuit mihi intellectum, ut haec in notitiam et praesentium et absentium praesentis temporis et futuri hominum, et vellem deferre, et valuissem; et mecum ac pro me oretis, ut illius quondam viri, cum quo ferme annis quadraginta Dei dono absque amara ulla dissensione familiariter ac dulciter vixi, et in hoc saeculo aemulator et imitator existam, et in futuro omnipotentis Dei promissis cum eodem perfruar.
Abbreviated transcription (Latin):
othecis libros et tractatus uł suoł
uel aliorum scõrum habentib. In
quib dono di qualis quantulg
in ecl̃i a suerit nostitur. et in his sẽ
iiuerẽ a fidelib inuenitur. iuxta
quodetiam seculariũ quidã ł suis
iubens quo sibi tumulum mortuo
in aggerem publico collocarent:
ꝑgranmate fixie dicens. Uiuere
post obitum no̾ ate: usnosse uia¬
tor: Quod legis ecce sequor: uoxtua
nempe mea est. Et in suis quidem
scriptis ille do acceptus. et carussa¬
ceulos quantum lucente ueritate
uideri conceditur. recte asane fi¬
dei spei et caritatis. catholice eccłiẽ
uixisse manifestatur. qd̾ agnos¬
cunt quicum dediuinis scriben¬
dem legentes proficiunt.S ego
arbitror plus illos ex eo proficere
potuisse. qui eum et loquentẽ in
eccłia p̃sentes audire et uidere po¬
tuerunt: et p̃sentem int̾ homine̾
conũsationem ñ ignorauerunt.
Erat enim ñ solum eruditus scri¬
ba in regno celoꝵ: dethesauro suo
proferens nona et uetera. et unus

Expanded text:
tatus vel suos vel aliorum sanctorum habentibus, in quibus dono Dei qualis quantusque in Ecclesia fuerit noscitur, et in his semper vivere a fidelibus invenitur. Juxta quod etiam saecularium quidam poetarum, suis jubens quo sibi tumulum mortuo in aggere publico collocarent, programmate finxit, dicens, Vivere post obitum vatem vis nosse viator, Quod legis ecce loquor, vox tua nempe mea est. Et in suis quidem scriptis ille Deo acceptus et charus sacerdos, quantum lucente veritate videre conceditur, recte ac sane, fidei, spei, et charitatis catholicae Ecclesiae vixisse manifestatur: quod agnoscunt qui eum de divinis scribentem legentes proficiunt. Sed ego arbitror plus ex eo proficere potuisse, qui eum et loquentem in ecclesia praesentem audire et videre potuerunt, et ejus praesertim inter homines conversationem non ignoraverunt. Erat enim non solum eruditus scriba in regno coelorum, de thesauro suo proferens nova et vetera, et unus
Abbreviated transcription (Latin):
uit igitur scđm seli̾
fastum clarissimis
ditiones a magdalo castello maria
maglalena nuncupata ẽ. quam
ñ solum sui germins cignitas
uerum etiam patrimonii uira.
parentum suocessus. splendidam
reddiderant: ad eo ut duplicatus
honor nominis excellentiã curũ¬
quaq diffunderet. Solent enim
apud homines plus diuitum ꝙ̃
pauꝑum nomina sciri.S quia
rerum affluentiam int̾dum uo¬
luptas comes sequitur. adolescen¬
tioris uite temꝑa lubric sub posu¬
it regenda discursib. soluto pu¬
dicicie freno. Hec est illa mulier
dequa lucas scribit enuangelista
quia erat quedam mulier in ciui¬
tate peccatrix s quia dilexit mł¬
tum dimissa sunt ei peccata mł¬
ta et dequa marcus ait. Sugens
autem i h̃c mane una sabbati: ap¬
paruit primo marie maglalene
de qua eiecerat septem demonia.
ga peccatores extiterit: istuis cõ¬
probatur ꝑfectione. que ñ solum¬
sui cruminis promeruit abluti¬
onem s apłorum consors effecta
ilł destinata est dominice resurret¬

Expanded text:
uit igitur secundum seculi fastum clarissimis aditiones, a Magdalo castello Maria Magdalenæ nuncupata est. Quam non solum germinis dignitas, verum etiam patrimonij iura parentum excreddiderunt: adeo ut duplicatus honor nominis excellentiam circumquaque diffunderet. Solent enim apud homines, plus divitum quam pauperum nomina sciri. Sed quia rerum affluentiam, interdum voluptas comes sequitur, adolescentioris vitae tempora, lubricis supposuit discursibus, solutis pudicitiae frenis. Haec est enim mulier de qua scribit Lucas evangelista: Quia erat quaedam mulier in civitate peccatrix, quae quia dilexit multum, dimissa sunt ei peccata multa . Et de qua Marcus ait: Surgens autem Jesus mane prima Sabbati, apparuit primo Mariae Magdalenae, de qua ejecerat septem daemoniasos peccatores extiterit Deus, istius comprobat perfectio, quæ non solum criminis promeruit ablutionem, sed Apostolorum consors effecta, illis donata est Dominicæ Resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
litudinem di factus s signacu¬
lum similitudinis dicit᷑ in quoin
osubtilior ẽnatura eo in eo imago
disimilius in sinuetur exp̃ssa. Quo
in loco mox subditur. Omnis lapis
p̃ciosis oꝑimentum tuũ. Sardius
toparius. et iaspis crisolitus onix.
et berillus. saphirus. carbunculu.
ex smnaragdus.
cce nouem dixit nomina la¬
pidum: quia profecto nouẽ
sunt ordines angłorum. Quib
nimirum ordinib ille primus
angelus i deo ornatus et oꝑtus exti¬
tit: quia dum cunctis agminib
angłorum pͣlatus ẽ: ex eorum com¬
paratione clarior fuit. S cur istos
ꝑsistentium angłorum choros
enumerañ dos ꝑstriximus. si ñ
eorum quoq ministia subtiliter
exprimamus.

Expanded text:
udinem Dei factus, sed signaculum similitudinis dicitur, ut quo subtilior est natura, eo in illo imago similius insinuetur expressa. Quo in loco mox subditur: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum, sardius, topazius, et jaspis, chrysolitus, onix, et berillus, saphirus, carbunculus, et smaragdus. Ecce novem dixit nomina lapidum, quia profecto novem sunt ordines angelorum. Quibus nimirum ordinibus ilangelus ideo ornatus et opertus extitit, quia, dum cunctis agminibus angelorum prelatus est, ex eorum conparatione clarior fuit. Sed cur istos persistentium angelorum choros enumerando perstrinximus, si non eorum quoque ministeria subtiliter exprimamus
Abbreviated transcription (Latin):
Suem ẽe angelorum ordines ad dei uidi¬
cia ac m̃ist̾ia complenda testante sacro
aoquio cognoscimꝰ. eruorum pͥncipatus ac
potestates tubcilit᷑ ac inirabiliter dei omni
nos in mundum mułi fict̾ura p̃dicendo ꝑ¬
ueniunt. Alii ad hoc sunt constituti: ut
per eos signa et miracula frequentius fi¬
ant. Alu subiectis angelorum spiritibus
p̾sunt. et eis ad explenda diuina misfia dis¬
pouendo principantur:
patus ac potestates. iam ad ephesioᷤᷤ
loquens descripserat: s ea quoq co¬
losensib dicturus p̃misit thro¬
nos dequib nec dum quicquam
um ergo illis quatuor que ad
ephesios dixitid ẽ principati
u potestatib uirtutib. atq domi¬
nationib conuinguntur throni:
quinq sunt ordines qui specialit̃
exprimuntur. Quib dum angłi
et archangeli cherubin atq sera¬
phin aduincta sunt: proculdubio
nouem esse angeloꝵ ordines inueni¬
untur. Uñde et ip̃i angelo qui pumꝰ¬

Expanded text:
em esse angelorum ordines, ad Dei judicia ac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omninos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; us ac potestates jam ad Ephesios loquens descripserat, sed ea quoque Colossensibus dicturus praemisit thronos, de quibus nec dum quidquam Dum ergo illis quatuor, quae ad Ephesios dixit, id est, principatibus et potestatibus, virtutibus atque dominationibus, conjunguntur throni, quinque sunt ordines, qui specialiter exprimuntur; quibus dum angeli et archangeli, cherubim atque seraphim adjuncta sunt, procul dubio novem esse angelorum ordines inveniuntur. Unde et ipsi angelo, qui prim
Abbreviated transcription (Latin):
accipiemus: nͥ  quod poposci¬
mus prius uisseris fieri:. ⁊ dem¬
bis olei mensuram in hoc: esseda¬
turos. Sicq constrictus beatus
cum camelis accepta: exultan¬
tes gratulantes ad propria reme¬
arunt. Hec autem bethleem ac¬
ta: et abincolis locuillius hacteniᷤ

Expanded text:
accipiemus: nisi quod poposcimus, prius jusseris fieri. nno olei mensuram hin esse daturos. Sicque constrictus beatus cum camelis accepta, exultantes, gratulantesque ad propria remearunt. Haec autem Bethleem acta, et ab incolis loci illius hactenus
Abbreviated transcription (Latin):
tib nr̃is id est camelis uł asino
auferentes b̾nera leuigate: pedeᷤ¬
q ab liute escas p̃bete: expectan¬
des quid in facto suo nobis uolu¬
cepit leo ut dũdum huc atq il¬
luc: gratulabundus ꝑ clanstra
monast̾ii singulorum se fratrũ
uestigis steruere. et quasi de per¬
petrata quam ñ fecerat culpa as¬
lũdens ueniam postulare. Qlus
uiso fratres: penitentiam agebãt:
quod ei crudelitatis intulissent cͥ

Expanded text:
tibus nostris, id est camelis et asino, auferentes sarcinas eos levate, pedesque abluite, escas praebete, expectantes quid in hoc facto suis volucoepit leo, ut dudum huc atque illuc gratulabundus per claustra monasterii ire, singulorum se fratrum vestigiis sternens, et quasi de perpetrata, quam non fecerat culpa, alludens cauda, veniam postulabat. Quo viso, fratres, poenitentiam agentes, quod ei crudelitatis intulisse
Abbreviated transcription (Latin):
beato ieronimo: euis se prostraue¬
re uestigiis. ꝑroculpa ueniam po¬
stulantes. Quos ille clement̃ ele¬
tur. receptisq camelis abirent.
Tunc illi una uoce parit dixert̃.
Ob secramus tepat̾: ut ad eccł̃ie
lumen necessitatemq fratrum:
dimidium liquoris olei quõdat¬
tulerunt cameli suscipi iubeas.

Expanded text:
nymo, ejus se prostravere vestigiis, pro culpa veniam postulantes. Quos ipse clementer eletur, receptisque camelis, abirent. Tunc illi una voce pariter dixerunt: Obsecramus, pater, ut ad Ecclesiae luminaria, necessitatemque fratrum, dimidium liquoris olei, quod attulerunt cameli, suscipi jubeas:
Abbreviated transcription (Latin):
asino rugiens cum in genti stre¬
pitu irruit in eos. neminem ta¬
nib relictis. dementesq ut dig¬
ni fuerant effecti in fugam conũ¬
sisunt. Quib uidelicet fugien¬
tib t̾ribilit rugiens leo ꝑcũciebat

Expanded text:
asino, saevum rugiens, cum ingenti strepitu irruit in eos, neminem  relictis, dementesque, ut dignum fuerat, effecti, in fugam conversi sunt. Quibus videlicet fugientibus, terribiliter rugiens leo percutiebat
Abbreviated transcription (Latin):
nimus fidem ãd eptus. Litterisq
grecis ac latinis atq hebraicis do¬
atus cuncta hebreorum uolumi
na q̃ canonice continentur exue¬
teri testamento. uera editione ĩ
latinam linguam uertit:ea qͣue
omunia commentatus ẽ. Danielẽ
quoq chaldaico sermone locutũ:
romano stilo descripsit. Suosli¬

Expanded text:
nymus fidem adeptus, litterisque Graecis ac Latinis atque Hebraicis doctus, cuncta Hebraeorum volumina, quae in Canone continentur, ex veteri Testamento, vera Editione in linguam Latinam vertit, eaque omnia commentatus est. Danielem quoque Chaldaico sermone locutum Romano stylo descripsit. Ps
Abbreviated transcription (Latin):
carestuduit. Quadrienno ita¬
q dedicate penitentie exacto: ad
bethleem oppidum ieronimus
remeauit: ubi prudens animal
ad p̃sepe dñi se se obtulit ꝑ man¬
surum: bibliothecam suam ite
rum relegens: diem ieuinans
ducebat ad uesꝑam. Plures ad
cellulam sibi obdiscipulorum su¬
orum copiam: et ꝓpt̾ frequentiã
aduentantium ad bethleemiti¬

Expanded text:
currimus. Quadriennio itaque dedicatae poenitentiae exacto, ad Bethleem oppidum Hieronymus remeavit, ubi prudens animal ad praesepe Domini sese obtulit permansurum. Bibliothecam suam rum relegens, diem jejuniis ducebat ad vesperam. Plures ad cellulas ibi ob discipulorum suorum copiam et propter frequentiam adventantium ad Bethleemiti
Abbreviated transcription (Latin):
gressus ẽ. claudicans quarto sus
conũsi. Sanc̾tus uero ieronimꝰ
uiauit. Qui iuidelicet dum si¬
bi parit̃ propinquassent: et
quia loqui leo ut sue nature
est minime poterat ut cumq
ualuit predicto patri lesi quam
habebat pedis obtulit planctam.
uocatis tunc fr̃ĩb p̃cepit ut diligẽ¬
ter lesum abluerent pedem: inqͥ¬
rentes curita claudicaret. Quod
dum factum stũdiose fuisset uul¬
neratam asentib inuenerunt
plantam leonis. Qui igitur cum
alimento diligent᷑ ad hibita cu¬
ra. delesionis ictu conualuit ilico.
Omni ergo beluine feritatis depo¬
sita rabie: cepit in t̾eos ultro citro¬
q quasi domesticum tranquille¬
q animnal parit commnorari. Hoc
uicem rogo ꝑpendite quid huic le¬
oni oꝑis congrui nr̃e utilitati ad¬
damus. quatinus abeo lenit̃ ꝑfi¬
ci et ne effuget fieri posse. quia cer¬
do credo ñ tantum prosui pedis sa¬
lute huc illum miserit dominus
qui ei mederi sine nobis potuerit:
quanto ut nob̃ sue uisitationis

Expanded text:
tribus claudicans, quarto suspsi. Sanctus vero Hieronymus, viavit. Qui videlicet dum sibi pariter propinquassent, et quia loqui leo, ut suae naturae est, minime poterat, utcumque valuit, praedicto patri, laesi quem habebat pedis obtulit plantam: vocatis tunc fratribus, praecepit ut diligenter laesum abluerent pedem, inquirentes cur ita leo claudicans iret. Quod dum factum studiose fuissent intuiti, vulneratam a sentibus invenerunt plantam leonis. Ei igitur cum alimento diligenter adhibita cura de laesionis ictu, illico convaluit. Omni ergo belluinae feritatis deposita rabie, coepit inter eos ultro citroque quasi domesticum et tranquillum animal pariter commorari. Hoc vicem rogo perpendite: quid huic leoni operis congrui, nostrae utilitatis addamus, quatenus ab eo leviter perfici, et efficaciter fieri possit: quia certe credo quod non tantum pro sui pedis salute, huc illum miserit Deus, qui ei mederi sine nobis potuerat: quantum ut nobis suae visitationis
Abbreviated transcription (Latin):
sortiuntur. ne eorum ꝑsone sine no¬
minib sciri ñ possint. S cum ad
nos aliquid ad ministraturi ue¬
niunt: apud nos etiam nomina
aministus trahunt. Michael nãq:
quisut ds. Gabriel autem: fortitu¬
do dĩ. Raphael uero: dicitur medi¬
leromimus noster
moppido stridonis¬
bio natus ẽ: uestẽ
xp̃i puerrome suscepit. abiq licte¬
ris grecis ac latinis aprimeuo eru¬
ditus est. In arte quidem gramina¬
tica donatum habuit p̃ceptorem:
in rethorica autem uictorinũ ora¬
torem. Postquam uero omne mun¬
danarum studiũ litterarum ad¬
eptus ẽ: ꝓbatissimoꝵ quoq mona¬
chorum habitum factumq imita¬
tus ẽ. Cupiditatem siquidem ani¬
me iugi sinceritate caleans uolup¬
tatemq corporis ꝑhenni frangenᷤ
osorum meliores fore suo docuit in¬

Expanded text:
sortiuntur, ne eorum personae sine nominibus sciri non possint; sed cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt. 9. Michael namque, quis ut Deus; Gabriel autem, fortitudo Dei; Raphael vero dicitur medieronymus noster in oppido Stridonisbio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte quidem Grammatica Donatum habuit praeceptorem, in Rhetorica autem Victorinum oratorem. Postquam vero omnem mundanorum studiorum litteraturam adeptus est, probatissimorum quoque Monachorum habitum factumque imitatus est. Cupiditatem siquidem animae jugi sinceritate calcans voluptatemque corporis perenni frangens osorum meliores fore suo docuit in
Abbreviated transcription (Latin):
neminem adesse ui dissent custo¬
dem iniqua subripiente cupidi¬
tate: rapientes secum duxerunt.
Exꝑgescens itaq leo ñ inuenit so¬
cium: et anxius rugiendo aliqua
pperiendi asini spes fuiss ablata:
bat. Quem beatus ieronimus una
cum fratrib absq a sino uidens
ad celle fores mori. et quia ñ soli¬
ta hora fuerat reu̾sus instigande
fame necessitateq compulsum pu¬
tauerunt eum occidisse animal
suum: nolentesq ei annonam tͥ¬
buere consuetam dicebant. uade
et reliquum asini quod tͥ reman¬
sit mande tuamq ingliuuem

Expanded text:
neminem vidissent adesse custodem, iniqua surrepente cupiditate, rapientes secum duxerunt. Expergiscens itaque leo quid stitia anxius, rugiendo aliqua  omnis reperiendi asini spes fuisset ablata, bat. Quem beatus Hieronymus, una cum fratribus, absque asino videns ad cellae fores morari, et quia non solita hora fuerat reversus, instigante famis necessitate compulsum, putaverunt cum occidisse animal suum: nolentesque ei tribuere annonam consuetam, dicebant: Vade, et reliquum aselli quod tibi remansit, mande, tuamque ingluviem
Abbreviated transcription (Latin):
de pasta sunt ut iuxossib hererẽt.
Interim parabantur exequie:⁊ ip̃e
subito raptus in spũ adtribunal
iũdicis ꝑtrahitur: ibi tantum lo¬
minis. et tantum erat excurun¬
stantiũ claritate fulgoris ut pro¬
iectus int̾ram sursum aspicere

Expanded text:
depasta sunt, ut ossibus vix haererent. Interim parabantur exequiae, esubito raptus in spiritu ad tribunal iudicis pertrahor, ubi tantum luminis et tantum erat ex circumstantium claritate fulgoris, ut proiectus in terram sursum aspicere
Abbreviated transcription (Latin):
reticis peꝑcit: s omni egit stu¬
dio ut hostes eccłie. sui quoq ho¬
dine fatigatus est: ut etiam instra¬
tu suo iacens. funiculo trabe suspẽ
scilicet officium monast̾ii prout
poterat exhiberet. Transierunt in
squalore corporis. uocisq tenuita¬
tedies plurimi. Ad beatum qͦ¬
scripsit. Nr̃a habiumus temꝑa.¬
et cucurrimus quantũ potuimuᷤ
otium. Igiturꝰ ieronimus ꝑ quin
ocio apũd bechleemiticos degens
totum repleuit orbem spiritali
oꝑe: in reprehensibilit̾ consum¬
matis libris. octauo et octogesi¬
mo etatis sue anno indomino re¬

Expanded text:
et asserit: sed omni egit studio, ut hostes Ecclesiae, ejus quoque hodine fatigatus est, ut etiam in stratu suo jacens, funiculo trabe suspensscilicet officium Monasterii prout poterat exhiberet, transeuntes in squalore corporis, vocisque tenuitate dies plurimi. Dehinc scripsit: Nostra habuimus tempora, cucurrimus quantum potuimus: otium. Igitur Hieronymus, quam otio apud Bethleemiticos, totum implevit orbem, spiritali opere irreprehensibiliter consummatis, octavo et octogesimo aetatis suae anno in Domino re
Abbreviated transcription (Latin):
heliudium contraq pelagium.
ta acumine laxauit. Namq
defrugi et luxorioso filio: ele¬
gant̃ exposuit. Enuangłu hysro¬
riam ita consolariis dissertioni¬
b declarauit: ut unica fore ar¬

Expanded text:
Helvidium, contraque Pelagium, ta acumine laxavit: juris de frugi et luxurioso filio eleganter exposuit Evangelii historiam, ita consolatoriis dissertionibus declaravit, ut unicam fore ar
Abbreviated transcription (Latin):
um.Non nos ad ũsum te imꝑator
armauit ip̃a q̃. fortissima ẽ inꝑicu¬
lis desꝑatio. Tenemus arma et nõ
resistimus quia mori magis quam
occidere uolumus. et innocentes in¬
terire. quam noxii uiuere p̃opta¬
mus ͤd si quid innos ultra statu

Expanded text:
non nos aduersum te, imperator, armauit ipsa saltim quae fortissima est in periculis desperatio. tenemus ecce arma et non resistimus, quia mori quam occidere satis malumus et innocentes interire quam noxii uiuere praeoptamus. si quid in nos ultra statue
Abbreviated transcription (Latin):
tur poposcit. Quod cum ꝑuenis¬
set scõrum martẏrum basilica.
famulantiũ manib illata pedui¬
b ad diũsorum redut ac sanitate
mortuis restituta m̃bris miracu¬
lum suũ ip̃a cucũtulit. hecduo
in serenda credidi. Ceterꝙͥm satis
multa sunt: q̃ uł in purgatione
demonum uł in reliquis curati
domini uirtus oꝑatur. Neq eñi
hoc omittendum ẽ: quõd ꝑlon¬
gum temꝑis tractum beati in no¬
centii menbra inr̃is rodanus re¬
uelauit. Iugi enim illuuie ui
cinum in se cespitem uergens.
religiosa quadam soliꝑ nicie ad
sepulturam martyris famula¬
trix unda ꝑuenit. Prolatas nã
reliquias senit̾ lambens nõ ĩdõ
a sinu t̾re protulit ut ĩgurgitis
sui ꝓcellam demergeret s obgła¬
sam deuotionẽ intra ambitum
basilice ceteris martyrib sepul¬
ture p̃ciperet sociari. Nec ñ ut cͥ¬

Expanded text:
tur poposcit . quo cum peruenistur poposcit . quo cum peruenisset sanctorum| martyrum basilica famolantium manibus inla| ta pedibus ad diuersorium rediit. Ac sanitate de| praemortuis restituta membris miraculum suum| ipsa circumtulit. Haec duo orum inserenda credidi Ceterum satis multa sunt.| Que uel in purgatione daemonum . uel in reliquis| curatidomini uir| tus operatur. Neque enim hoc omitendu est quod per| longum temporis tractum beati innocenti membra| martyres rhodanus reuelauit. Iugi enim eluuii ui| cinum in se cispitem uergens relegiosa quadam soli| perniciae ad sepultura martyris famulatrix un| da peruenit prolatas namque reliquias . leniter| lambens non ideo a sino terrae protulit. Vt in gur| gitis sui procella dimergerit. Sed ob gloriosa deuotione| intra ambitum basilice ceteris martyribus se| pulturae praeceperit sociari. Cuius
Abbreviated transcription (Latin):
raculi tunc apparuerit nequa¬
quam tacendum putaui. Acci¬
dit ut int̾ reliquos artifices qui
inuitati conuenisse ad hoc opus
uidebantur. quidam ad eẽt faber.
quem ad huc gentilem esse con¬
staret. Hic cum dominico die quo
ceteri ad expectanda huius diei
festa abscesserant infabrica so¬
lus sustitisset: et in illo secreto se
subito clara luce manifestanti¬
b scĩs hic idẽ faber rapitur atq
ad penam uł ad supplicia disten¬
ditur: et uisibilit̃ turbam mar¬
tyrum cernens ũberatus etiam
increꝑatur: quod uł die domini¬
ca eccłie solus deeẽt uł illũd fabri¬
ce opus sanctum suscipere genti¬
lis auderet. Quõd idõ misericor¬
dit̃ a sanctis factum esse constitit.
ut faber ille consternatus et t̾ri
q omnib notum ẽ. Pat fami¬
lias quinti eg̃gii atq honorati
uiri cum ita paralysi fuiss ob¬
stricta ut etiam pẽdum usus ne¬
garetur. a uiro suo ut istud ꝑ ml̃¬
torum itinerum ipaciũ deferre¬

Expanded text:
raculi tunc apparuerit| Nequaraculi tunc apparuerit| Nequaquam tacendum putaui. Accedit ut inter| reliquos artefices qui inuitati conuenisse ad hoc opus| uidebantur . quidam adesset faber . quem adhuc gen| tilem esse constaret . hic cum domineco die . quo ceteri| dexpectanda die eius festa abscesserant in fabrica| solus substetisset . in illo secreto se subito clara luce| manifestantibus sanctis hic idem faber rapetur.| Atque ad poenam uel ad supplicia distenditur . et uisi| biliter turba marthyrum cernens uerberatus. Etiam| increpatur . quod uel die domineco eclesiae solus| deesset. Vel illud fabrice opus sanctum suscipere gen| tiles . audiret quod adeo misericorditer a sanctis fac| tum constetit . ut faber ille consternatus et ter| que omnibus notum est. Mater familias .| quinti igregii . atque honorati uiri . cum ita para| litica fuisset obstricta. Vt etiam pedu usus nega| retur . a uiro suo ut istic per multorum itineris spati| um deferere
Abbreviated transcription (Latin):
promeruit: cet̾isq martyrib in
eo loco sicut morteita ẽ honore cõ¬
iunctus. Hec u̾o̾ nobistantum de
numero istorum martyrum com¬
ꝑta sunt nomina id ẽ beatissimi
mauricii. exuꝑii candidi. in nocẽ¬
cii. uictoris: atq uitalis. Cetera
uero nob̃ quidem in cognita. sed
in libro uide sunt scripta. Nam
exeadem legione fuisse dicunt᷑
etiam illi martyres ursus et ui¬
c̃tor quos salodoro passos fama
longe areno positum. Oꝑe pre¬
tium ẽ enam illũd indicare: qͥs
S̾in de maximianum trucẽ tyrã
num exitus consecutus sit. Cũ
dispositis insidiis generi suo cõ¬
stantino tunc regnum tenen¬
ti. mortem moliretur.: de p̃hen¬
so dolo illiuii. apũd massiliam cap¬
tus: nec multo post strangulatus
tet̾rimoq hoc supplicio affectus s̃¬
piam uitam digna morte finiuit.
At uero beatissimoꝵ martyrum
corꝑa. post multos passionis ã noᷤ
ta traduntur. In quoꝵ honore
cum strueretur basilica q̃ uaste

Expanded text:
erfectus; caeterisque martyribus in erfectus; caeterisque martyribus in eodem loco, sicut morte, ita etiam honore conjunctus est. Haec nobis tantum de numero illo martyrum comta| sunt nomina. Id est beatissimorum. Mauricii .| exsuperii. Candedi innocenti. Victoris atque uita| lis. Cetera uero nobis quidem incognita. Sed in libro| uitae sunt scripta. Ex hac eadem legione fuis| se dicuntur . etiam illi martyres. Vrsus et uic| tor. Quos salodoro passus fama Neque lon| ge a reno positum opere praetium est etiam illud in| degare . qui deinde maximianum trucem tyran| num exitus consecutus sit. Cum dispositis insidiis| genero suo constantino tunc regnum tenenti mortem| moliretur . deprehenso dolo illius aput massilia| captus. Nec multo post strangulatus teterri| moque hoc supplicio affectus impiam uitam dig| na morte finiuit. At uero beatissimorum martyrum cor| pora post multos passiones annos ta traduntur . in quorum honore .| cum strueretur basilica quae usas
Abbreviated transcription (Latin):
pueniet in hac legione militare
non merui. Quam bene iit tales
ibse mortis honore donatus finẽ
uit inuenire potuissem. Saltem
s commilito indignus eram. uł
meante acte hore iuandi necessitaᷤ
detulisset: ut senilis pectoris cruor
tantoꝵ uirorum uictimis miscere¬
tur. Optuleram corpus hoc neti:
dum mõdo tante laudis consorcio¬
ñ carerem. Talia dicentem ꝓpha¬
norum statim turba uallauit. q̃
nacit̃ iubet. At ille paululum ad¬
uueñdi usus ad hanc quam iu¬
detis ꝑduxit etatem. Quecumq
in hoc mundo aguntur. aut stu¬
dium repperit aut rerum uolu¬
bilitas agit. aut uariui semꝑ ca¬
sus infestat. Quodcumq uolumꝰ
optamus: scimus aut cupimus.
Cotus mundus caligine sũmersꝰ
tenebris circum fiuentib latet.
rit. Quõd ego sideli mente ꝑ pen¬
dens. utinam ultimo contester
affectu: quod sime ad tempus
post professionem meã transire
ter subita ꝑcussoris obtruncatͦ
insania. Ita uir sanctus. consor¬

Expanded text:
uini| et in hac legione militare uini| et in hac legione militare non merui . quam| bene inter tales gloriose mortis honore donatis| finem uitae inuenire potuissem saltim si com| milito indignus eram uel me ante actas . oras| uiandi necessitas detullisset. Vt senilis| pectores cruor tantorum uirorum uictimis mis| ceretur. Obtuleram corpus hoc neci . dum modo| tante laudes consorcio non carerem. Talia| dicentem profanorum statim turba uallauit .| qnaciter| iubet. At ille paulolum ouiuendi usus . ad hanc quam uiditis perduxit| aetatem quecumque in hoc mundo aguntur .| aut studium repperet . aut rerum uolubilitas| agit. Aut uarius semper casus infestat quodcum| que uolumus optamus scimus aut cupimus totum| mundum caliginem submersum tenebres circum| fluentebus latet rit . quod ego fideli| mente perpendens utinam ultimo contester| affectu . quod si me ad tempus post| professionem meam transire tem subita| percussoris obtruncat insania. Ita uir sanctus .| consor
Abbreviated transcription (Latin):
rem p̃sentium obspem futuroꝵ
Sic int̾fecta est illa plane angeli¬
ca legio q̃ ut crẽdimus cum illis a¬
gelorum legionib iam collau¬
dant dm̃ incelis. Pacta tandem¬
da diuiditur. Namq maximianꝰ
facultatem dederat. ut quisq le¬
gionis illius militem uigulass
int̾empti spolus uteretur. Diuisa
igitur om̃ium p̃da ad uescẽsoũ
epulandumq uic̾trix turba cõ¬
scedit. In terea ueteranus quidã
ultimne etatis senio fatigatus no¬
mine uictor. ad contaminatum
eductus ẽ. Et dum ad epulas pro
iatis ueneratione ab om̃ib roga¬
utur requirere cepit: que nã eẽt
calisa leticie. quõd int̾ tot corpora
pemptoꝵ gaudentes exultantes¬
qi possent milites epulari. Dic̾tũ¬
legisstũdio. cerimonias roma¬
nas cultumq deorum parit̾ cũ
imꝑatoriis iussionib contemp¬
nere uoluissent. dataq neci eẽt.
ut discipline militaris traditus
ordo seuerius teneretur. Tunc ui¬
stor alte gemitum trahens grauit
liciam ad hanc in felicem etatẽ

Expanded text:
rem praesentium ob spem futurorum. Sic interfecta est illa plane angelica legio, quae, ut credimus, cum illis angelorum legionibus iam conlaudat semper in caelis da deuiditur. namque maxi| mianus facultatem dederat ut quisque legio| nes illius militem iugulasset . interempti spoliis| uteretur. Diuisa . igitur omnium praeda . ad| uescendum . aepulandumque uictrix turba| consedit. Cum interea ueteranus quidam| ultimę aetatis . senex fatigatus. nomine uictor| ad contaminatum deductus est. Dum ad epulas pro| aetatis ueneratione ab omnibus rogaretur| requerire coepit . que nam esset causa leticiae| quod inter tot corpora peremptorum gauden“tes”| exultantesquae possint milites epolare. Dictulegis studio| caeremonias romanas cultumque nominum pa| riter cum imperatoriis iussionibus contemnere| uoluisset. Dataque neci essit ut disciplinae| militaris traditus ordo seuerius teneretur. Tunc| uictor . alte gemitum trahens grauiterque| liciam ad hanc infelicem aetatem