comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& appellatae.. Caulas munim̃ta ouium. uel sepimenta ouilium. est
aut̃ grecum nomen . .C. d&ractanam greciaulas uocant animalium
receptacula: DeTENTORIS Tabernacula tentoria sunt
militum quibus initinere solisardores tempestates que imbrium
frigori sque iniurias uitant. dicta aut̃ tabernacula quod cortinae
distentae fimibus tabulis interftantibus appender&ur. qua&ento¬
ria suftinerent. tentorium uocatum eo qđ tendatur funibus at que
palis. unde & hodie pra&endere dicuntur. Papiliones uocantur.
a similitudine paruulae animalis uolantis quimaximae abundant
florentib malus. haec sunt auiculae quaelumine accenso conue¬
munt & circauolitantes abigne proxime interire coguntur .
Depulcrum a sepulto dictum prius aut̃ quisque DeSΕΡUL CRIS¬
in domosua sepeliebatur. postea u&itum est legibus nef&ore ipso
corpora uiuentium contacta inficerentur . Iunimentum ideo

Expanded text:
et appellatae. Caulas munimenta ovium vel sepimenta ovilium. Est et appellatae. Caulas munimenta ovium vel sepimenta ovilium. Est autem Graecum nomen C littera detracta; nam Graeci αὐλὰς vocant animalium receptacula. De tentoriis . Tabernacula tentoria sunt militum, quibus in itinere solis ardores tempestatesque imbrium frigorisque iniurias vitant. Dicta autem tabernacula quod cortinae distentae funibus tabulis interstantibus adpenderentur, quae tentoria sustinerent. Tentorium vocatum eo quod tendatur funibus atque palis; unde et hodie praetendere dicuntur. Papiliones vocantur a similitudine parvuli animalis volantis, quae maxime abundant florentibus malvis. Haec sunt aviculae quae lumine accenso conveniunt, et circa volitantes ab igne proxime interire coguntur. De sepulchris . Sepulchrum a sepulto dictum. Prius autem quisque in domo sua sepeliebatur. Postea vetitum est legibus, ne foetore ipso corpora viventium contacta inficerentur. Monum
Abbreviated transcription (Latin):
prohibeat. Uallum ẽ qđ mol &errae ergitur. ut custodia
pra&endatur. dictum aut̃ uallum auallis. Nam ualli fustesst̃
quibus uallum munitur. & uallidicti qđ figantur & uellant᷑.
nter ualla sunt spacia inter capita uallorum. idest stipitum.
quibus uallum fit. unde & e&era quoque spacia dicunt. ab
stipitibus scilic& Ager est cuius lib& rei aceruatio. unde
fos sae autualles possunt repleri: Agger proprie dicitur
terra aggesta. quae uallo facto propius ponitur. s& abusiue
& muros & munimenta omnia aggerem dicimus ⁊ Naceriae
sunt pari&es longi quibus uineae aliquae clauduntur.
longum enim grecimacron dicunt. Formatum si ue for¬
matium in africa & spania pari&es terrae appellant. quo
in forma circum datis duabus utrumq tabulis inferciuntur.
uerius quam instruuntur euis durant incorruptiuentis ignibus
omniq cemente fortiores.: Sepes munimenta satorum sunt. unde

Expanded text:
prohibeat. Vallum est quod mole terrae erigitur, ut custodia prohibeat. Vallum est quod mole terrae erigitur, ut custodia praetendatur. Dictum autem vallum a vallis; nam valli fustes sunt, quibus vallum munitur. Et valli dicti quod figantur et vellantur. Intervalla sunt spatia inter capita vallorum, id est stipitum quibus vallum fit; unde et cetera quoque spatia dicunt, ab stipitibus scilicet. Agger est cuiuslibet rei acervatio, unde fossae aut valles possint repleri. Agger proprie dicitur terra aggesta quae vallo facto propius ponitur; sed abusive et muros et munimenta omnia aggerem dicimus. Maceriae sunt parietes longi quibus vineae aliquae clauduntur; longum enim Graeci μακρὸν dicunt. Formatum, sive formacium, in Africa et Hispania parietes e terra appellant, quoniam in forma circumdatis duabus utrimque tabulis inferciuntur verius quam instruuntur. Aevis durant incorrupti ventis, ignibus omnique caemento fortiores. Sepes munimenta satorum sunt; unde
Abbreviated transcription (Latin):
totius fabricae pondus erigitur. antiquaratio erat columini
altitudinis. tertia pars latitudinum. genera rotundarum. quat tuor
doricae ionicae tus canicae. corinteae. men sura cras situdinis
a altitudmis interse distantes. quintum genus estharum. quae
uo cantur at cicae quaternis angulis. aut amplius paribus
laterum inter uallis: Capitolia dicta quod sint colum narum
capita. sicitt suꝑ collum capitt. E. pistelia sunt quae suꝑ capitell
colum narum ponuntur & est grecum. Tegulae quod tegant¬
quodlati formentur circum actis undiq quat tuor tabulis
genere feminino quammas culino proferimus. Fastulae aquarũ¬
sunt dictae qda quas fundant & emitant. Nam stola grece
mit tere est. formȩ earum promagnitudine aquae. & capacitatis
Uunitum uel munimentum dictũ quia manuẽ factum.. Coors
uocata. uel quod quo art& cuncta quȩ interius sunt. idest con¬
cludat. uelquod coherteat obiectusuo ex traneos. & a dirȩ

Expanded text:
totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotundarum quatuor sunt: Doricae, Ionicae, Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intervallis. Capitella dicta, quod sint columnarum capita, sicut super collum caput. Epistylia sunt, quae super capitella columnarum ponuntur, et est graecum, quod lati formentur circumactis undique quatuor tabulis. genere feminino quam masculino proferimus. sunt dictae, quod aquas fundant et emittant. Nam stellein Graece mittere est, formae earum pro magnitudine aquae, et capacinibus. 1. Munitum, vel munimentum dictum, quia manu est factum. Cors vocata, vel quod coarctet cuncta, quae interius sunt, id est, concludat: vel quod coerceat objectu suo extraneos, et adire
Abbreviated transcription (Latin):
ut caeli imaginem rodder&. quod constat esse conuexum. ali
testudinem uoluntes se locum. in partem atrii aduersum uenient
Arcus dicti quodsint arta conclusione curuati ipsi & fornices
Paumenta originem apud grecos habent. elaborata artepica
uo ostidita paruulis crustis ac tessellis tinctis in uarios colores
Nocauoaut̃ paumenrta eo quod paiuantur. iđcedantur. unde
& pauor quiac edit : Ostratus est pauimentum testatium
eo quod fractis testis calce admecto feriatur: testaenim grece
estra dicunit᷑ : Conpluuium. dictum quia aquae partib quic
circasunt. ed conueniunt: Tessella sunt equib: domicilia
sternuntur. atesseris nominata . iõ. quadratis. lapillis perdi¬
minutionem: Bases. fulturae sunt colum narum quae afindi¬
meitto consurgunt. & super positae fabri cae sustinent pono
Bases aut̃ nomen p&rae est fortis simae sy rosermone :
Columnae pro longitu dine & rotunditate uocatae in quib

Expanded text:
ut coeli imaginem redderet: quod constat esse convexum. Alii ut coeli imaginem redderet: quod constat esse convexum. Alii testudinem volunt esse locum in parte atrii adversa venientibus. Arcus dicti, quod sint arta conclusione curvati, ipsi et fornices. Pavimenta originem apud Graecos habent elture parvulis crustis ac tessellis tinctis in varios coloresnde et pavor, quia caedit cor. Ostracus est pavimentum testaceum, eo quod fractis testis calce admixto feriatur; testa enim Graeci ὄστρα dicunt. Conpluvium dictum quia aquae partibus, quae circa sunt, eo conveniunt. Tessella sunt e quibus dsternuntur, a tesseris nominata, id est, quadratis lapillis per diminutionem. Bases fulturae sunt columnarum, quae a fundamento consurgunt, et superpositae fabricae sustinent pondus. Bases autem nomen petrae est fortissimae Syro sermone. Columnae pro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
aliter enim structura facta deformis est.: Pari&inas dicim.
quasi pari&um runas. sunt enim pari&es stantes sin&ecto
sine habitantibus. Angulus quod duos pari &es inunum coniungus
Culmina dicta sunt: quia apud antiquos tecta culmo tegebantur.
ut nune rustica. hinc teeti summitas culmendicitur:: Cam¬
raesunt uolumina introrsum respicientia. appellatae acuruo
camur eium grece. curuum est: La quearia sunt quae camens
subtegunt & ornant. quae& lacinaria dicuntur: Principalitrr at
lacus dicitur ut lucilius. resultant edes quelacus q cuius diminut
lacunar facit. ut oratius. Neque aureum meare nid& indomo lacuns
indefit alia diminitio lacunarum. & perantisticon laquearium fa
Absida greco sermone. Latine interpr&atur lucida eo quodlum
accepto perarcum resplendeat. s& utrum absidam. an. ab sidem
dicere debeamus. hoc uerbi genus ambiguum. quidam doctorium
exestimant: Testudo est camera templi obliqua. Nam in modun

Expanded text:
Aliter enim structura facta deformis est. 3. Parietinas dicimus, Aliter enim structura facta deformis est. 3. Parietinas dicimus, quasi parietum ruinas. Sunt enim parietes stantes sine tecto, sine habitantibus. 4. Angulus, quod duos parietes in unum conjungat. Culmina dicta sunt quia apud antiquos tecta culmo tegebantur, ut nunc rustica. Hinc tecti summitas culmen dicitur. 5. Camerae sunt volumina introrsum respCampulon enim graece curvum est. Laquearia sunt, quae cameram subtegunt et ornant, quae et lacunaria dicuntur: principaliter autem lacus dicitur, ut Lucilius: resultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium faAbsida Graeco sermone, Latine interpretatur lucida, eo quod 229 lumine accepto per arcum resplendeat. Sed utrum absidam, an absidem dicere debeamus, hoc verbi genus ambiguum quidam doctorum existimant. 8. Testudo est
Abbreviated transcription (Latin):
fos dicitur: uel quia perea intus positus homo uid& alii fenestran
putant dictam eoquod domui lucem ministrat. Conpositum nom̃
ex greco. latino que sermone fos enim grecelux est. Cardo est
locus in quo ostium uestitur. & semper mou&ure dietios poru
cardias. Quod quasi cor hominem totum Ita ille euoneus ianuart
regat ac moueat unde & prouerbiale est incardinet rene esse.
imina ostiorum ddicta eo quod trans uersaesunt ut limes
& perea sicut magro. aut introeatur aut foris eatur
accedimus prius quam domum ingrediamur. postes eoquod post
undamentum dictum quod fundus sit domui. idem & cementum
acedendo dictum quod erasso lapide surgat. Paries nuncupatus
quia semper duo sunt pares uel alatere uel a fronte siueenuim
t& ragonum. siue ex agonum sit qui se conspiciunt ex parieruit

Expanded text:
φῶς dicitur, vel quia per eas intus positus homo foras videt. Alii fenestram φῶς dicitur, vel quia per eas intus positus homo foras videt. Alii fenestram putant dictam eo quod domni lucem ministrat, compositum nomen ex Graeco Latinoque sermone, φῶς enim Graece lux est. 7. Cardo est locus in quo ostium vertitur et semper movetur, dictus ἀπὸ τῆς καρδίας, quod quasi cor hominem totum, ita ille cuneus januam regat, ac moveat. Unde et proverbiale est: In cardine rem esse.Limina ostiorum dicta eo, quod transversa sunt, ut limes: et per ea, sicut in agro, aut introeatur aut foras eatur. stant, vel quia antea ad eas accedimus, priusquam ad domum ingrediamur: postes eo, quod post Fundamentum dictum quod fundus sit domui. Idem et caementum a caedendo dictum, quod caeso crasso lapide surgat. quia semper duo sunt pares, vel a fronte, vel a latere. Sive enim tetragonum, sive hexagonum sit, qui se conspiciunt, ex pari erunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bulum dictum eo quoduestiuntur eofores. aut quod aditum
tecto uestiat aut abstando. Porticus quod transitus sit
magis quam ubi standum st quas posta & postic̃us eoquodst apestus.
lanua: aano quodam appellatur cuigentiles onne int rntum uel
enitum hacra ueruuter uindelucanus ferre abelligeri Compes rat
ostuuo cantur generaliter. O stium est perquod ab aliquoas osteu
in greisu a bostiandio dictum. alii aunt ostum appellari quia ostem
moratur ibienim aduersariis nos obicimus hinc & ostia tiberina
quia ostibus sunt opposita: I. ores & ualuae claustrasunt s&
fores dicuntur: quae foras ualuae quaeintus reuoliuntur. Edu¬
plices conplicabiles quae sunt sc& generalit᷑ usus uocabula iste
cor rupits sl austra abeo quod clau dantur dicta. Fenestrae sunt
quibus pars ex terior angusta. & interior diffusa est. quales in
horreis uidemus: Dicta eo quod lucem fenerent. lux emim grece

Expanded text:
ibulum dictum, eo quod vestiuntur fores, aut quod aditum ibulum dictum, eo quod vestiuntur fores, aut quod aditum tecto vestiat, aut a stando 3. Porticus, quod transitus sit magis quam ubi standum sit, quasi porta, et porticus, eo quod sit aperta. 4. Janua aexitum sacraverunt. Unde Lucanus: Ferrea belligeri compescat ostia vocantur generaliter. Ostium est, per quod ab aliquo arcemur ingressu, ab obstando dictum. Alii aiunt ostium appellari, quia hostem moratur: ibi enim adverquia ostibus sunt opposita. Fores et valvae claustra sunt; sed fores dicuntur quae foras, valvae, quae intus revolvuntur, et duplices conplicabilesque sunt. Sed generaliter usus vocabula ista corrupit. Claustra ab eo quod claudantur dicta. Fenestrae sunt quibus pars exterior angusta et interior diffusa est, quales in horreis videmus, dictae, eo quod lucem fenerent. Lux enim Graece
Abbreviated transcription (Latin):
cupatꝰ Pristinum quasi pilistrinum quia pilo ante atondes
granum: unde & apud u&eres non molitores sed pistores dicti
quasi pinsores a findendis granis frumenti. mo laeenim usus
Furnum perdiriuationem affarre dictum qũo. panis ex eofact
ibi quo quitur. Torcular dictum. eo quod ibi uuae calcentur¬
altaue extorte ex primantur. Iorus est locus ubi uua
cal catur dictus quo dibi feratur uua. uel propter quo dibi pedi
simatuer unde & calcatorium dicitur s& hoc nomen mutta
sanisieat. prima species fori. loeus inciuitate adexercendas
nundinas. relictus: secunda ubi magistratus iudicare sol&
tetia quam supradiximiis. quem calcatorium nominauimus
Quorta spatia planã innaubus De quibus uirgiliuis. lagat
foros. Lacus dictus quia ibi decurrit frugum liquorꝰ.
ingredimur & admittimur Uestibulum est ueladitum
domus pribatae uel spatium adiacens edibus publicis: & uest¬

Expanded text:
cupatur. Pistrinum quasi pilistrinum, quia pilo antea tundebant cupatur. Pistrinum quasi pilistrinum, quia pilo antea tundebant granum. Unde et apud veteres non molitores sed pistores dicti, quasi pinsores, a pinsendis granis frumenti; molae enim usus Furnus per derivationem a farre dictus, quoniam panis ex eo factus ibi coquitur. 7. Torcular dictum, eo quod ibi uatque extortae exprimantur. Forus est locus ubi uva calcatur, dictus quod ibi feratur uva, vel propter quod ibi pedibus feriatur: unde et calcatorium dicitur. Sed hoc nomen multa significat: prima species fori locus in civitate ad exercendas nundinas relictus; secunda, ubi magistratus iudicare solet; tertia, quem supra diximus, quem calcatorium nominavimus. quarta, spatia plana in navibus. De quibus Virgilius: Laxatque foros. Lacus dictus, quia ibi decurrit frugum liquor. Cingredimur et admittimur. 2. Vestibulum est, vel aditus domus privatae, vel spatium adjacens aedibus publicis. Et vest
Abbreviated transcription (Latin):
colligantur ministeria mensatim uelquia necessarioiuetu
super sunt : Inter prom tuarium. aut̃ & cellarium hoc intt̃¬
est quod cellarium est paucorum dierum. prom tuarium
uero temporis longi. Apoteca. aut̃ uel orre a grecouerbũ
euerbo repostoria. uel reconditoria dicipossunt eo quodinhis homines
elabortas fruges reponunt. unde& enticam greconomine reposita
rei copiosam substantiam appellamus : DEOPEIARIIS
Ar gasterium Locus est ubiopus aliquid fit greco enim ser mone
Ergi opera sterio. statio idest operarii statio. Ergastula quoq
& ipsa. a greco uocabulonun cupantur. ubi deputantur noxii
adaliquod opus fa ciendum. ut solent gladiatores & ex sules q
marmora secant & tamen uinculorum custoduis alligati sunt:
enicium grecedictum eo quodibi conuentus feminarum. adop
laneficii ex ercendum conueniat. Mulier enim grecegene nun¬

Expanded text:
colligantur ministeria mensarum, vel quae necessaria victui colligantur ministeria mensarum, vel quae necessaria victui supersunt. Inter promtuarium autem et cellarium hoc interest quod cellarium est paucorum dierum, promtuarium vero temporis longi est. Apotheca autem vel horrea a Graeco, verbum verbo repostoria vel reconditoria dici possunt, eo quod in his homines elaboratas fruges reponunt. Unde et enthecam Graeco nomine repositam rei copiosam substantiam appellamus. De operariis . Ergasterium locus est ubi opus aliquod fit. Graeco enim sermone ἔργα opera, στηριονo statio; id est operarii statio. Ergastula quoque et ipsa a Graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum; ut solent gladiatores et exules, qui marmora secant et tamen vinculorum custodiis alligati sunt. Gynaeceum Graece dictum eo quod ibi conventus feminarum ad opus lanificii exercendum conveniat. Mulier enim Graece γυνὴ nun
Abbreviated transcription (Latin):
oblata sicut lecti sternia dicitur ubi homines sedere consueuerunt
ab inferendis igitur & depostandis sacris sacrarium nuncupatur.
Donaria uero eoquodibi donare ponantur quae in templis offerre
consueuerunt / Erarium uocatum qui aprius es signatun
ibi reconde batur. hoc enim olim inusuerat auro argentoq
non dum signato. & quorum m&allis. quamius postea facda
fuis s& pecunia nomen tamen erarii. per mansit abebi nia caulor
undepecunia. snitium sumsit. Armarium locus est ubi quarũ¬
quaes arqum instrumenta ponuntur. ar meneariunuero
ubitantum tela armorum: unde iuuenalis quid quielha bas
telorum armamentaria. caelidicta aut̃ utraque abariis.
id est bacus quibus exercentur Bibliotheca est lreus
ubreponuntur libri. biblio enim grece. liber teca. repostoriũ
dicitur. rom tuarium dietum eo quod in denecessaria uetui
promuntur: hoc est proferuntur: Cellarium quodineo

Expanded text:
oblata; sicut lectisternia dicuntur ubi homines sedere consueverunt. oblata; sicut lectisternia dicuntur ubi homines sedere consueverunt. Ab inferendis igitur et deportandis sacris sacrarium nuncupatur. Donaria vero, eo quod ibi dona reponantur quae in templis offerre consueverunt. Aerarium vocatum quia prius aes signatum ibi recondebatur. Hoc enim olim in usu erat auro argentoque nondum signato: ex quorum metallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen aerarii permansit ab eo metallo unde pecunia nomen initium sumpsit. Armarium locus est ubi quarumcumque artium instrumenta ponuntur. Armamentarium vero, ubi tantum tela armorum. Unde Iuvenalis 13, 83: Quidquid habet telorum armamentaria caeli. Dicta autem utraque ab armis, id est brachiis, quibus exercentur. Bibliotheca est locus ubi reponuntur libri; βίβλος enim Graece liber, θήκη repostorium dicitur. Promtuarium dictum eo quod inde necessaria victui promuntur, hoc est proferuntur. Cellarium, quod in eo
Abbreviated transcription (Latin):
uocatam. dixerunt. quođibi incensae uictimae ardeant.
alii. aras dicunt. a precationibus. idest. quas greci aras
dicunt. unde contra inprecatio sat ira dicitur. alii uolunt
ab alaitudine aias s& male:. Altare aut̃ ab abtitudine constates se nomi¬
ncion quasi altaara: Pulpitum quodineo. lector uel psalmista
postus in publico conspici a populo possit quod liberius audiatura
Posbun abs coquod inde afacercdote tribuantur praecepta ulue ndi
Et enim locus in sublimi constititus unde umniuersi ex audire possint.
alias tribunal: atribus denomina tum quodadillum tribus con¬
uoc&ur: analogum dictum quod sermo inde prae dicitur. Nam
logos grecesermo dicitur. quodipsuri altius situm est ut in eo pal
musta positus conspici apopulo possit quodliberius audiaturuin
DGRE POS TO RIIS. Sacrarum proprie est locus templi
in quo sacrare ponuntur sicut donarium est inquo conlocantur

Expanded text:
vocatam dixerunt quod ibi incensae victimae ardeant. vocatam dixerunt quod ibi incensae victimae ardeant. Alii aras dicunt a precationibus, id est quas Graeci ἀρὰς dicunt; unde contra inprecatio κατάρα dicitur. Alii volunt ab altitudine aras, sed male. Altare autem ab altitudine constat esse nominatum, quasi alta ara. Pulpitum, quod in eo lector vel psalmista positus in publico conspici a populo possit, quo liberius audiatur. Tribunal, eo quod inde a sacerdote tribuantur praecepta vivendi. Est enim locus in sublimi constitutus, unde universi exaudire possint. Alias tribunal a tribu denominatum, quod ad illud tribus convocetur. Analogium dictum quod sermo inde praedicetur; nam λόγος Graece sermo dicitur; quod et ipsud altius situm est ut in eo lublico conspici a populo possit, quo liberius audiatur. § 5 De repositoriis. Sacrarium proprie est locus templi in quo sacra reponuntur; sicut donarium est in quo conlocantur
Abbreviated transcription (Latin):
templa fontes habentia quibus ante ingressum diluebantur
fontibus in quibus fideles regenerati purificantur. & bene
quodam praesagio delubrasunt appellata. sunt enim in abluti¬
one peccatorum.: Fons aut̃ in de lubris locus regeneratorũ
est in quo septem grãdus in sp̃s scĩ misterio. formantur. tres
indescen su. & tres inascensii. septimus uero est qui & quartus
idest similis filio hominis. extinguens fornacem ignis stabili¬
mentum pedum fundamentum aquae in quo plenitudo diuinitati
habitat corporalit̃: Basilicae prius uocabantur regum habi¬
tacula unde & nomen habent. nam basileus rex & basilicae
regiȩ habitationes. nunc aut̃ ideo diuina templa basilicae
nominantur quiaibi regi omnium do cultus & sacrificia
offeruntur: Martirium locus martirii greca diriuatione
eo quod inmemoria martyrissit constructum uel quod
sepulchra scõrum ibi sint martyrum.: Aram quidam

Expanded text:
templa fontes habentia, ex quibus ante ingressum diluebantur; templa fontes habentia, ex quibus ante ingressum diluebantur; fontibus, in quibus fideles regenerati purificantur: et bene quodam praesagio delubra sunt appellata; sunt enim in ablutionem peccatorum. Fons autem in delubris locus regeneratorum est, in quo septem gradus in Spiritus sancti mysterio formantur; tres in descensu et tres in ascensu: septimus vero is est qui et quartus, id est similis Filio hominis, extinguens fornacem ignis, stabilimentum pedum, fundamentum aquae; in quo plenitudo divinitatis habitat corporaliter. Basilicae prius vocabantur regum habitacula, unde et nomen habent; nam βασιλεὺς rex et basilicae regiae habitationes. Nunc autem ideo divina templa basilicae nominantur, quia ibi regi omnium Deo cultus et sacrificia offeruntur. Martyrium locus martyrum Graeca derivatione, eo quod in memoria martyris sit constructum, vel quod sepulchra sanctorum ibi sint martyrum. Aram quidam
Abbreviated transcription (Latin):
est mono emm apud grecos solus. sterio statio idest solitarii
habitatio : Cenobum ex greco & latino uid&ur esse con¬
positum est enim habitaculum plu rimorum in commune
uiuentium. c eno enim grece commune dicitur :
templinomen generale prolocis enim quibus cum que magnis antiqu
templadicebant. & templa dicta quasitecta ampla sed& locus
designatus adorientem a contemptione templum dicebatur.
Cuius partes quattuor erant antiqua. adortum. portica. a doc¬
casum. sinstra. ad septentrionem dextra admeridiem ex pecta
unde & quando templum construebant orientem expectabant
& qui noctialem ita ut lineae abortua doccidentem missae fierer
partes caeli dextra sinistra. aequales . ut qui consuler& ac de
precar&ur rectum aspicer& orientem .÷ Fanadicta a funis
quibus tem pla error gentilium construebat. unde consulentes
demonum responsa audi rent: De lubra u&eres dicebant

Expanded text:
est. Μόνος enim apud Graecos solus, στηριον statio; id est solitarii est. Μόνος enim apud Graecos solus, στηριον statio; id est solitarii habitatio. Coenobium ex Graeco et Latino videtur esse conpositum. Est enim habitaculum plurimorum in commune viventium; κοινὸν enim Graece commune dicitur. Templi nomen generale; pro locis enim quibuscumque magnis antiqui templa dicebant: et templa dicta quasi tecta ampla. Sed et locus designatus ad orientem a contemplatione templum dicebatur. Cuius partes quattuor erant: antica ad ortum, postica ad occasum, sinistra ad septentrionem, dextra ad meridiem spectans. Unde et quando templum construebant, orientem spectabant aequinoctialem, ita ut lineae ab ortu ad occidentem missae fierent partes caeli dextra sinistra aequales; ut qui consuleret atque precaretur rectum aspiceret orientem. Fana dicta a Fquibus templa error gentilium constituebat; unde consulentes, demonum responsa audirent. Delubra veteres dicebant
Abbreviated transcription (Latin):
consecrantur: Sc̃ã iuxta u&eres ex teriora templisunt. Sc̃a
aut̃ scorum. locus templi secr&ior adquem nullierat accessus.
nisitantum sacer doti. : Dicta aut̃ sc̃ã scõrum qui exteriori. oraculo
scĩora sunt uelquia scõrum conparatione scĩ orasunt. sicut cantica.
canticorum. quia cantica unuersa precellunt. Scm aut̃ a san¬
guine hostiae nuncupatum. Nihil enim scm̃ apudu& eres dicebat̾
nisi quodhostiae sangune ess& consecratum aut consparsum.
t̃ scm̃ quod extat esse sancitum sancire est aut̃ confirmare
& in rogatione pene abin iuria defendere. sic & leges scãe &
inde responsa redduntur & oracula. abore. pen& ralia secr&a
sunt ora culorum & pen&ralia dicta sunt ab eo quod est penitus
hoc est pene intus.Oratorium orationi tantum est consecratũ
inquo nemo aliquid agere deb& nisi ad quod est factum unde
& nomen accepit. Monasterium unius monachi habitatio

Expanded text:
consecrantur. Sancta iuxta veteres exteriora templi sunt. Sancta consecrantur. Sancta iuxta veteres exteriora templi sunt. Sancta autem sanctorum locus templi secretior, ad quem nulli erat accessus nisi tantum sacerdotis. Dicta autem Sancta sanctorum quia exteriori oraculo sanctiora sunt, vel quia sanctorum conparatione sanctiora sunt; sicut Cantica canticorum, quia cantica universa praecellunt. Sanctum autem a sanguine hostiae nuncupatum; nihil enim sanctum apud veteres dicebatur nisi quod hostiae sanguine esset consecratum aut consparsum. Item sanctum, quod extat esse sancitum. Sancire est autem confirmare et inrogatione poenae ab iniuria defendere; sic et leges sanctae et inde responsa redduntur; et oracula ab ore. Penetralia secreta sunt oraculorum; et penetralia dicta sunt ab eo quod est penitus, hoc est pene intus. Oratorium orationi tantum est consecratum, in quo nemo aliquid agere debet nisi ad quod est factum; unde et nomen accepit. Monasterium unius monachi habitatio
Abbreviated transcription (Latin):
est constructum subterris aedificium quod nos antrum uel is¬
spelucam dicimus: Solarium quod soli & auri pateat qua s
fuit locus in quod a uid bersabe labantem aspexit & ad amauit
Cum hiero solimam antiocus obsidr& ircanus princeps iudeorum
reserito dauid sepulero tria milia auritalenta inde abstraxit
exx quibus trecenta antoco dedit. ut obsidionem relin quer& atq
ut facti inuidiam demer&. fertur ex reliqua pecunia institius se
primus ex onodotia quibus aduentum susciper& pauperum.
& peregrinorum. unde & uo cabulum sumsit. Nam ex greco inlatinũ
senodotium. peregrinorum susceptio nuncupatur. ubi aut̃ egro¬
tantes deplateis colliguntur misso comion grecedicitur. In quo
consumpta langoribus atque in edus miserorum membra fouertur
DEAEDIPiis SACRIS Sacra sunt loca diuinis cultibus
instituta ut pute ea in quibus altarialitan tibus demore pontificib:

Expanded text:
est constructum sub terris aedificium, quod nos antrum vel est constructum sub terris aedificium, quod nos antrum vel speluncam dicimus. Solarium, quod soli et auris pateat, qualis fuit locus in quo David Bethsabee lavantem aspexit et adamavit. Cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hyrcanus princeps Iudaeorum reserato David sepulcro, tria milia auri talenta inde abstraxit, ex quibus trecenta Antiocho dedit, ut obsidionem relinqueret; atque ut facti invidiam demeret, fertur ex reliqua pecunia instituisse primus xenodochia, quibus adventum susciperet pauperum et peregrinorum; unde et vocabulum sumpsit. Nam ex Graeco in Latinum ξενοδοχεῖον peregrinorum susceptio nuncupatur. Ubi autem aegrotantes de plateis colliguntur, νοσοκομεῖον Graece dicitur; in quo consumpta languoribus atque inediis miserorum membra foventur. § 4 De aedificiis sacris. Sacra sunt loca divinis cultibus instituta, utpote ea in quibus altaria litantibus de more pontificibus
Abbreviated transcription (Latin):
non enim grece lectum. uel ad cubitum dicitur. ex quo con fectũ
est ut triclinium. dicer&ur.: Cella dicta quod nos o culat
& celat.ẜ cubiculum uero quodeo cubamus ibique dormientes
requies camus. cubileaut̃ cabandi locus est secessus quod sit locus
seer&us idest sineaccessu diuersorium dictum eo quod ex diuersis
uiis ibi conueniatur: Hospitium sermo grecus est ubiquis
ad tempus hospita li urbe in habitat. & iterum ind& ransiens migia
inde & m&atum quia mutatur. undelegitur & castra m&ati sun¬
& promutauerunt non enim illic perman& exercitus s& per¬
transit.: Moeni anus collega crassi inforo proiecit materias
ut essent loca inquibus expectantes insisterent quae ex nomine
eius moenia appellata sunt. haec est solaria quia patent soli
post haec alu. lapide alu materia aedificare porticibus meni¬
ana. & foribus. & domib adiecerunt : Tabulata olm ligneae
domus fiebant indenomen per man& tabulatorum: Apogeui

Expanded text:
ίνη enim Graece lectus, vel accubitus dicitur, ex quo confectum ίνη enim Graece lectus, vel accubitus dicitur, ex quo confectum est ut triclinium diceretur. 9. Cella dicta, quod nos occultet et celet. Cubiculum vero, quod eo cubemus, ibique dormientes requiescamus. Cubile autem cubandi locus est. Secessus, quod sit locus secretus, id est, sine accessu. 10. Diversorium dictum, eo quod ex diversis viis ibi conveniatur. Hospitium sermo Grad tempus hospitali iure inhabitat, et iterum inde transiens migrat. Inde et metatum, quia mutatur. Unde et legitur: 'castra metati sunt,' pro mutaverunt; non enim illic permanet exercitus, sed pertransit. Mout essent loca in quibus spectantes insisterent, que ex nomine eius meniana appellata sunt: hec et solaria dicuntur quia patent soliPost haec alii lapide, alii materia aedificavere porticibus moeniana, et foribus et domibus adiecerunt. Tabulata olim ligneae domus fiebant. Inde nomen permanet tabulatorum. Hypogeum
Abbreviated transcription (Latin):
& regiam in ipsius nomine conditam palatium. uocauerunt.
Talamum hac ex causa uocatum ferunt. Cumenim rapte
fuissent a romanis sabinae. ex quibus cumuna antealias specie
nobilis cum. magna omnium admi ratione. raper&ur. talamoni. duci
eam oraculo responsum est dari. & qnm̃ haenuptiae feliciter
cesserant institutum. est. ut in omnibus nuptus talami. nomen
iter&ur. aegyptii quoque lingua sua loca in quibus nubentes succe¬
dunt & cubant. talamum nominant. Cenaculum dictum acom¬
munione uescendi. unde & cenobium congregatio. antiqui enim
publice & in commune uescebant. nec ullius conuiuium singular
erat. ne moc culto deliciae luxuriam gignererent. triclinium
est cenaculum atribus lectulis discumbentium dictum. apud
u&eres enim in loco ubi conuiuii. apparatus exponebatur. tre
lectulis strati erant in quibus discumbentes aepulabantur. Cli¬

Expanded text:
 regiam in ipsius nomine conditam Palatium vocaverunt. 6.  regiam in ipsius nomine conditam Palatium vocaverunt. 6. Thalamum hac ex causa vocatum ferunt. Cum enim raptae fuissent a Romanis Sabinae, ex quibus cum una ante alias specie nobilis cum magna omnium admiratione raperetur, Talassioni duci eam oraculo responsum est dari, et quoniam hae nuptiae feliciter cesserant, institutum est ut in omnibus nuptiis thalassii nomen iteretur. Aegyptii quoque lingua sua loca in quibus nubentes succedunt et incubant thalamum nominant. 7. Coenaculum dictum a communione vescendi, unde et coenobium congregatio. Antiqui enim publice, et in commune vescebantur, nec ullius convivium singulare erat, ne in occulto deliciae luxuriam gignerent. 8. Triclinium est coenaculum a tribus lectulis discumbentium dictum; apud veteres enim in loco ubi convivii apparatus exponebatur, 218 tres lectuli strati erant, in quibus discumbentes epulabantur; κλ
Abbreviated transcription (Latin):
sed & pra&ium. rebus inpositurus & uoce amercatoribus flagitans:
Carcer est aquo prohibemur exire. & dictus carcer. a cohercendo
DEHABITACU LAS: Habitatio abhabendo uocata ut habitare
grecitecta dicunt. est aut̃ domus uni familie habitatio sicut urbs
unius populi . sicut orbis domicilium totius generis humani.
Omne aedificium antiqui edem appellauerunt. alii edem. abe¬
dendo. quidam sunsisse. nomen ex istimant. Dantes exemplũ
eo quod fuerit prius adaedendum factum: Aula domus est
regia siueispatium habitaculum posticibus quattuor conclusũ.
A trium magna aedes est siue amplior & spatiosa domus. & dictũ¬
est atrium quod addantur eitres posticus.: ex trinsecus. alii.
atrium quasi abigni & ligno. atrum dixerunt. atrum enim.
fit ex fumo: Palatium apalante principearcadum. dictum
in cuius honore arcades e pallanteum oppidum construexerunt¬

Expanded text:
sedet pretium rebus inpositurus, et voce a mercatoribus flagitans. sedet pretium rebus inpositurus, et voce a mercatoribus flagitans. Carcer est a quo prohibemur exire, et dictus carcer a coercendoDe habitaculis. Habitatio ab habendo vocata, ut 'habitare vocata; nam δώματα Graeci tecta dicunt. Est autem domus unius familiae habitatio, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Omne aedificium antiqui aedem appellaverunt. Alii aedem ab edendo quiddam sumpsisse nomen existimant, dantes exemplum eo quod fuerit prius ad edendum factum. Aula domus est regia, sive spatiosum habitaculum porticibus quattuor conclusum. Atrium magna aedes est, sive amplior et spatiosa domus; et dictum atrium eo quod addantur ei tres porticus extriatrium quasi ab igne et lychno atrum dixerunt, atrum enim fit ex fumo 217 5. Palatium a Pallante principe Arcadum dictum, in cujus honore Arcades Pallanteum oppidum construxerunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
uestimenta ponuntur. ab ex uendo scilic& dictum: apode¬
term emim grece. exuere dicitur: Popina grecus sermo
est. quacapud. nos corrupte propinadicitur: est autem locus uxxta
balnea publica ubi post lauacrum a fime & siti reficiuntur. unde
& propina. & propinare dicitur: pina enimgrece. famem significat
eo quodhic locus famem tollat: tabernae. olim uocabantur. aediculi
plebeiorum. paruae & simplices inuicis. axibus & tabulis clusae.
unde & tabernariae quodibi solebant consedere: Dictae aut̃ taberne
quodex tabulis lignis quaeerant constructae. quaenunc & sinon
speciem. nomen tamen pristinum r&inent. Macellum dictum
quo dibi mactentur peccora quaemercantibus uenundantur.:
Percatum aut̃ a conmercio nominatum. ibienim. res uendere uel
emeresolitum est. sicut & toloneum dicitur ubi merces nauiam.
& nautarum emolumenta redduntur: ibienim uectigalis ex actor

Expanded text:
vestimenta ponuntur, ab exuendo scilicet dictum; ἀποδvestimenta ponuntur, ab exuendo scilicet dictum; ἀποδύειν enim Graece exuere dicitur. Propina Graecus sermo est, quae apud nos corrupte popina dicitur: est autem locus iuxta balnea publica, ubi post lavacrum a fame et siti reficiuntur. Unde et propina et propinare dicitur. Πείνα enim Graece famem significat, eo quod hic locus famem tollat. Tabernae olim vocabantur aediculae plebeiorum parvae et simplices in vicis, axibus et tabulis clausae; unde et tabernariae, quod ibi solebant consedere. Dictae autem tabernae quod ex tabulis lignisque erant constructae, quae nunc et si non speciem, nomen tamen pristinum retinent. Macellum dictum quod ibi mactentur pecora quae mercantibus venundantur. Mercatum autem a conmercio nominatum. Ibi enim res vendere vel emere solitum est; sicut et teloneum dicitur ubi merces navium et nautarum emolumenta redduntur. Ibi enim vectigalis exactor
Abbreviated transcription (Latin):
laberinti. primus aegyptius. secundus cr&icus. tertius in lemins
quastus initalia. Omnes ita constructi ut dissoluere eos.
greci aclatim in commune exipsius reiusu. farum appella uer
Eo quod flammarum indicio longe uideatur a nauigantibus
qualem ptholomeus. lux ta alex andriam construexisse. octir¬
gentis talentis. traditur. usus eius est nocturno nauigium.
itus nede cepti tenebris nauigantes in scopulos incidant.¬
fabricatos. faros dicunt. namfos lux est oros uisio dicitur¬
unde & lucifergrece. forforos appellatur : Cocle aesunt
ineis tamquam perciculum orbem. quia con scendatur qualise
romae centum septuaginta qumque pedibus. Termas appela
Bal neis uero nomen inditum alauatione meroris ram greci
balanon dixerunt. quod anxia&atem animitollat.
Haec & gim nasia dicuntur quia ibi at la&ae uncto corpore
& perfricato manibus exercitantur. Nam gimnasium grece
latinae exercitium dicitur: Apol&erium ubilab antiũ

Expanded text:
labyrinthi: primus Aegyptius: secundus Creticus: tertius in Lemno: labyrinthi: primus Aegyptius: secundus Creticus: tertius in Lemno: quartus in Italia: omnes ita constructi, ut dissolvere eos Graeci ac Latini in commune ex ipsius rei usu pharum appellaverunt: eo quod flammarum indicio longe videatur a navigantibus: qualem Ptolomaeus juxta Alexandriam construxisse octingentis talentis traditur. Usus ejus est, noctuens, ne decepti tenebris nautae in scopulos incidantfabricatas pharos dicunt. Unde et lucifer Graece phosphoros appellatur. Cochleae sunt in eis, tanquam per circulum orbemque, conscenda tur: qualis est Romae centum septuaginta quinque pedum. CAPUT Balneis vero nomen inditum a levatione maeroris; nam Graeci βαλανεῖον dixerunt, quod anxietatem animi tollat. Haec et gymnasia dicuntur, quia ibi athletae uncto corpore et perfricato manibus exercitantur; nam γυμνάσιον Graece, Latine exercitium dicitur. Apodyterium, ubi lavantium
Abbreviated transcription (Latin):
sima urbium sunt. abarcendo hostem. arces uocan tur
unde & arcus & arca : Circum: romani dictum putant
acircuitu equorum. eoquod ibi circum m&as. aequi
currant:: teatrum aut̃ abspecta culo nominatum est
atotec teo pite. quodineo populus stans desuper. at que
spectans. ludos scenicos contem plar&ur. Anfice atrum
amfiteatrum rotundum est. teatrum uero ex medio anfi¬
teatro est. semi circuli figuiam habens. Laberintus est per¬
plexis pari&ibus aedificium. qualis est apud cr&am adedalo
factus ubi fuit minotaurus inclusus. in quo siquis introierit
sineglomere lini exitum inuenire nonual&. cuius aedificus talis
situs ut aperientibus fores. tomtruum intus terribile audiatur
Des cenditur centenis ultragradib intus simulaera & monstri¬
ficae effigies in partes di uersas transitus innumeri pertenebras
& c&era aderrorem ingredientium facta. ita ut de tenebris
eius ad lucem uenire inpossibile uideatur.: Quattuor sunt aut̃

Expanded text:
sima urbium sunt, ab arcendo hostem arces vocantur. sima urbium sunt, ab arcendo hostem arces vocantur. Unde et arcus et arca. Circum Romani dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi circum metas equi currant. Theatrum autem ab spectaculo nominatum, quod in eo populus stans desuper atque spectans ludos scenicos contemplaretur. CAPUT XII. DeAmphitheatrum rotundum est: theatrum vero ex medio amphitheatri est, semicirculi figuram habens. Labyrinthus est perplexum parietibus aedificium, qualis est apud Cretam a Daedalo factus, ubi fuit Minotaurus inclusus, in quo si quis introierit, sine glomere lini exitum invenire non valet. Cujus aedificii talis est situs, ut aperientibus fores tonitruum intus terribile audiatur descenditur centenis ultra gradibus. Intus simulacra et monstrificae effigies: in partes divisas transitus innumeri per tenebras, et caetera, ad errorem ingredientium facta, ita ut de tenebris ejus in lucem venire impossibile videatur. Quatuor autem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
gini enisum. rostra : ablata sunt: & in foro romano prefix aeut es soe
huius insigne iuctoriaȩ. Curia dicitur eo quod ibi cura perse¬
natum. decunetis adminis tr&ur: Pr&orium. quodibi
pr&orre sideat addis citiendum: Etimnasium generailis est
ex ertiti orum locus. tamen apud athenas. locus erat ubi
dis cebatur filoso phia & sapi entiae ex ercebatur studuum
uamgim nasium greceuocatur. quodlatine exer citium dicitꝰ
hoc est meditatio. sed & balnea & loca curruum & athle¬
tarum gimnasia sunt. eo quod illic homines. insuae artis studiũ
ex ereitentur Capitolium romae uocatum eo quod fuerit
ro manae urbis & religionis caput summum. alii aiunt
cum tarquinius pris cus capitolii fundamenta romae aperir&.
in loco fundamenti caput hominis litteris tuscis notatum
inuenit. & pro inde capitolium appellauit: Arces sunt partes
urbis excelsae at que munitae Niam quae cumque titis¬

Expanded text:
giniensium rostra ablata sunt, et in foro Romano praefixa ut esset giniensium rostra ablata sunt, et in foro Romano praefixa ut esset huius insigne victoriae. Curia dicitur eo quod ibi cura per senatum de cunctis administretur. Praetorium, quod ibi praetor resideat ad discutiendum. Gymnasium generalis est exercitiorum locus. Tamen apud Athenas locus erat ubi discebatur philosophia et sapientiae exercebatur studium; nam γυμνάσιον Graece vocatur, quod Latine exercitium dicitur, hoc est meditatio. Sed et balnea et loca cursorum et athletarum gymnasia sunt, eo quod illic homines in suae artis studio exercitentur. Capitolium Romae vocatum eo quod fuerit Romanae urbis et religionis caput summum. Alii aiunt, cum Tarquinius Priscus Capitolii fundamenta Romae aperiret, in loco fundamenti caput hominis litteris Tuscis notatum invenit, et proinde Capitolium appellavit. Arces sunt partes urbis excelsae atque munitae. Nam quaecumque tutis
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid. proprle aut̃ posta. auturbis aut castrorum uocatur.
sicut superius dictum est. Uicus aut̃ ut predictum est. Ipse habi¬
tationes urbissunt. unde &iucini dicti. uiae ipsaspatia angusta
quae interuicos sunt. platae e perp&uae aclatiores ciuitatũ
uia esunt. iux tapro pri&atem linguae grecae alatitudine
non cupatae. platos enim greci latum dicunt. quintanae pars
plateae quinta est qua carpentum progredi potest. I Cloacae
dictae quod his per colantur aquae. hasprimum romae fecisse
tarquinium pris cum. ut quotiens pluuiarum in undatio ex sister&
pereas aquae ex traciuitatem emit terentur. nemaxi mis per¬
p&uis que tempestatib planitiem̃. uel fundamenta urbium
strag es aquarum subuertera. Inbuli. uel quia sub uoluminasture
uel quia subhis ambulant sunt enim porticibine indeplatearum
fonisest ex ercendarum litium loeus. a fando dictus hace locd & pro

Expanded text:
aliquid. Proprie autem porta aut urbis aut castrorum vocatur, aliquid. Proprie autem porta aut urbis aut castrorum vocatur, sicut superius dictum est. Vicus, ut praedictum est, ipsae habitationes urbis sunt; unde et vicini dicti. Viae ipsa spatia angusta quae inter vicos sunt. Plateae perpetuae ac latiores civitatum viae sunt, iuxta proprietatem linguae Graecae a latitudine nuncupatae; πλατύς enim Graeci latum dicunt. Quintana pars plateae quinta est, qua carpentum progredi potest. Cloacae dictae quod his percolantur aquae. Has primum Romae fecisse Tarquinium Priscum ut, quotiens pluviarum inundatio existeret, per eas aquae extra civitatem emitterentur, ne maximis perpetuisque tempestatibus planitiem vel fundamenta urbium strages aquarum subverteret. Imboli, vel quia subvolumina sunt, vel quia sub his ambulant. Sunt enim portici hinc inde platearum. Forus est exercendarum litium locus a fando dictus sive a Pho
Abbreviated transcription (Latin):
sub urbe: Moenia sunt muriciuitatis. dicti abeo quod munant
ciuitatem quasimuni menta urbis. idest. tutamenta. munium
aut̃ dictum. quasi manu factum sic & minus. muriamunitione¬
dicti quasi muniti. quod muniant. & tue antur interiora urbis.
moenia aut̃ duplicem habent significationem̃. Nam interdum
muros. & moenia pandimus urbis. propriȩ aut̃ mogna sunt tantũ
muri: nuri aut̃ turribus propugnaculis que ornantur. Turres
uocatae quod tere tes sint. & longe. ter es est enim aliquid rotundũ
cum proceritate ut columna. Nam& quamuis quadratae aut late
construantur. procultamen uidentibus rotundae exestimantur.
Ideo quia omnis cuiusque anguli. simulaerum. perlongum aeris spatiũ
euanisc&. at que consumitur. & rotundum uid&ur. propugnacula
pinnae murorum sunt dicta quia ex his propugnatur: Promurale
uero eoquod sit promunitione muri. est enim murus proximus
antemurum: Posta dicitur. quapotest uel inpostari uel ex portan

Expanded text:
sub urbe. Msub urbe. Mcivitatem, quasi munimenta urbis, id est, tutamenta. Munium autem dictum, quasi manu factum, sic et mdicti, quasi muniri, eo quod muniant et tueantur interiora urbis. Moenia autem duplicem habent significationem; nam interdum muros, et moenia pandimus urbis; proprie autem moenia sunt tantum muri. Murus autem turribus propugnaculisque ornatur. Turres vocatae quod teretes sint et longae; teres est enim aliquid rotundum cum proceritate, ut columna. Nam et quamvis quadratae aut latae construantur, procul tamen videntibus rotundae existimantur; ideo quia omne cuiusque anguli simulacrum per longum aeris spatium evanescit atque consumitur, et rotundum videtur. Propugnacula pinnae murorum sunt, dicta quia ex his propugnatur. Promurale vero, eo quod sit pro munitione muri. Est enim murus proximus ante murum. Porta dicitur qua potest vel inportari vel exportari
Abbreviated transcription (Latin):
idest tributa. debita uel munera reddant. Nam liberales & famo¬
sissimae causae & quae ex principe proficis cuntur. ibi non agurtur
Haec enim addignitatem ciuitatum pertinent. uici& castelli
& pagi hu sunt quaenulla dignitate ciuitatis ornantur. s&
uulgari hominum conuentu incoluntur. & propt̃ paruitatẽ¬
suimaioribus ciuitatib ad tribuuntur: Uicus aut̃ dictus
ipse habitationes urbis. Dictus aut̃ uicus eoquodsit uice ciuitatis.
uel quodiuas habeat tantum sinemuris: Castrum antiqui
dicebant oppidum loco altissimo situm quasi casam altam cuius
pluralis numerus castro diminutiuum cas tellus est: Pagist᷑
apta aedificiis loca inter agros habitantibus. haec & concilia¬
bula dicta aconuentu & soci&ate multorum inunum.
Conpita sunt. ubiusus est. conuentus fieri rusticorum. & dicta conpita.
quod lo camulta magris eodem conp&unt. & quo conueniuntur
arusticis: Sub urbana sunt circumiecta ciuitatis aedificia. quasi

Expanded text:
id est tributa debita vel munera, reddant. Nam liberales et famoid est tributa debita vel munera, reddant. Nam liberales et famosissimae causae, et quae ex principe proficiscuntur, ibi non aguntur. Haec enim ad dignitatem civitatum pertinent. Vici et castella et pagi hi sunt qui nulla dignitate civitatis ornantur, sed vulgari hominum consui, maioribus civitatibus attribuuntur. Vicus autem dictus, ipsae habitationes urbis. Dictus autem vicus eo quod sit vice civitatis, vel quod vias habeat tantum sine muris. Castrum antiqui dicebant oppidum loco altissimo situm, quasi casam altam; cuius pluralis numerus castra, diminutivum castellum est sapta aedificiis loca inter agros habitantibus. Haec et conciliabula dicta, a conventu et societate multorum in unum. Conpita sunt ubi usus est conventus fieri rusticorum; et dicta conpita quod loca multa in agris eodem conpetant; et quo convenitur a rusticis. Suburbana sunt circumiecta civitatis aedificia, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
satis erant tuti. tandem naturali sollertia. speluneis siluestribus¬
qua &egumentis. tuguria sibi & casas uirgultis arundinibus quae
contex erunt quoess& uitatutior nehis quinocere possent aditus¬
ess&. haec est origo oppidorum quae quodo pẽ darent. ideirco oppida
nominata dixerunt.: Oppidum aut̃ magnitudine & moenibus
dis crepare auico. & castello. & pago Ciuitates aut̃ aut coloniae
aut mii cipia. aut uici. aut castella. aut pagi. appellantur:
Ciuitas proprie dicitur quam non aduenae sed eodem innati. solo
condiderunt. ideoq urbes a proprus cuubus. conditae ciuitates
non coloniae nuncupantur : Colonauero est quae defectu indi¬
ginarum nouis cultoribus ad impl&ur. unde & colonia cultu
a griest dicta: Municipium est quo manentestatu ciuitatis.
ius aliquod minoris aut maioris. officii a principe in p&rat: Dictũ
aut̃ municipium amunis. idest officus. quod tantum munia

Expanded text:
satis erant tuti; tandem naturali solertia, speluncis, sylvestribussatis erant tuti; tandem naturali solertia, speluncis, sylvestribusque tegumentis, tuguria sibi et casas, virgultis arundinibusque contexerunt, quo essesset. Haec est origo oppidorum, quae quod opem darent, idcirco oppida nominata dixerunt. Oppidum autem magnitudine et moenibus discrepare a vico et castello et pago. Civitates autem aut coloniae, aut municipia, aut vici, aut castella, aut pagi appellantur. Civitas proprie dicitur, quam non advenae, sed eodem innati solo condiderunt. Ideoque urbes a propriis civibus conditae civitates, non coloniae nuncupantur. Colonia vero est quae defectu indigenarum novis cultoribus adimpletur. Unde et colonia a cultu agri est dicta. Municipium est quo manente statu civitatis ius aliquod minoris aut maioris officii a principe inpetrat. Dictum autem municipium a muniis, id est officiis, quod tantum munia,