comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me uertam: quod iter incipiam ingredi: domum paternam:
an ne ad peliae filias: Et illa. o pater. o patria. o priami domus
et quae sequuntur. haec omnia uidi inflamari priamo ui uitam
euitari. Aliud metus demissum et haesitans. et abiectum: mul¬
tis sum modis cucumuentus. morbo. exilio atq inopia: tum pa¬
uor sapientiam omnem mihi ex animato expectorarat. alter tͥ¬
ribilem minatur uitae cruciatum. et necem: qua nemo est tami
firmo ingenio. et tanta confidentia quin refugiat timido sanguine
atq ex asbescat metu. Aliud uis contentumꝰ. uaehemens. immĩẽs
quadam incitatione grauitatis. Iterum thyestes atreum attractum
adeuenit. Iterum iamꝰ aggreditur me. et quietum exsucitat. Maiõ
moles. maius miscendum est malum. qui illius acerbum corcõtũ¬
dam et comprimam. Aliud uoluptas effusum lene et tenerum.
hilatum. ac remissum. Sed mihi cum detulit coronam ob colocan¬

Expanded text:
me vortam? quod iter incipiam ingredi? domum paternamne? me vortam? quod iter incipiam ingredi? domum paternamne? anne ad Peliae filias? et illa o pater, o patria, o Priami domus! et quae sequuntur haec omnia videi inflammarei, Priamo vi vitam evitarei. aliud metus, demissum et haesitans et abiectum: multis sum modis circumventus, morbo, exsilio atque inopia: tum pavor sapientiam omnem mi exanimato expectorat; mater terribilem minatur vitae cruciatum et necem, quae nemo est tam firmo ingenio et tanta confidentia, quin refugiat timido sanguen atque exalbescat metu. aliud vis, contentum, vehemens, imminens quadam incitatione gravitatis: iterum Thyestes Atreum adtractatum advenit, iterum iam adgreditur me et quietum exsuscitat. maior mihi moles, maius miscendumst malum, qui illius acerbum cor contudam et comprimam. aliud voluptas, effusum, lene, tenerum, hilaratum ac remissum: sed sibi cum tetulit coronam ob coligan
Abbreviated transcription (Latin):
pta sumendda. Emnis enim motus animi. suum quendam a
natura hẽt uultum. sonum et gestum. corpusq totum hominis
uultus omnesq: uoces ut nerui in fidibus: ita sonant. ut motu ani¬
mi quoq sunt pulsae. Nam uoces ut chordae sunt intentae: quae
acd quenq tactum respondeant: acuta. graus. cita tarda. magna:
parua: quas tamen inter om̃s est quaeqͦ suo in gne̾ mediocris. At¬
q: etiam illa sunt ab his delapsa plura genera. leue. asperum. contra¬
ctum. diffusum continenti sp̃u intermisso. fractum scissum. fexo
sono. attenuatum. inslatum. nullum est enim horum similium ge¬
nerum: quod non arte. ac moderatione tractetur. hi sunt actori ut
pictori expositi. ad uariandum colores. Aliud enim uocis genꝰ
iracundia sibi sumat. acutum incitatum. crebro incidens. Impius
hortatur me frater ut meos malis miser manderem natos. Et ea q̃
maeror. fiexibile. planum interruptum. fiaebili uoce. Quo nc̃

Expanded text:
pta, sumenda. Omnis enim motus animi suum quendam a pta, sumenda. Omnis enim motus animi suum quendam a natura habet vultum et sonum et gestum; corpusque totum hominis et eius omnis vultus omnesque voces, ut nervi in fidibus, ita sonant, ut a motu animi quoque sunt pulsae. Nam voces ut chordae sunt intentae, quae ad quemque tactum respondeant, acuta gravis, cita tarda, magna parva; quas tamen inter omnis est suo quoque in genere mediocris, atque etiam illa sunt ab his delapsa plura genera, leve asperum, contractum diffusum, continenti spiritu intermisso, fractum scissum, fsono attenuatum, inflatum. Nullum est enim horum similium generum, quod non arte ac moderatiopictori, expositi ad variandum colores. Aliud enim vocis genus iracundia sibi sumat, acutum, incitatum, crebro incidens: ipsus hortatur me frater, ut meos malis miser mandarem natos et ea, quae maeror, flexibile, plenum, interruptum, flebili voce: quo nunc
Abbreviated transcription (Latin):
quantum eẽt inactione qui orõnem eandem aliam esse putauĩ
actore mutato. Quid fuit in graccho quem tu melius Catule.
meministi. ꝙ me puero tantope ferretur: Quo me miser confe¬
ram: quo me uertam: incapitolium ne. At frĩs sanguine ma¬
det. domum: matrem miseram ut lam̃tantem uideam et ab¬
iectam: Quae sic ab illo eẽ acta constabat oculis. uoce. gestu.i
inimici ut lachrymas tenere non possent. Hec eo dico pliũ¬
bus ꝙ genus hoc totum oratores. qui sunt ueritatis ipius a¬
actores reliqueruint. lmitatores aũt ueritatis histriones occupauert᷑
Ac sine dubio in omni re uincit imitationem uentas. Sed ea si sa¬
tis in actione efficeret ip̃a per sese. arte profecto non egeremus. Ueu
quia animi ꝑmotio. quae maxime aut declaranda: aut imitanda ẽ
actione: perturbata sxpe ita est ut obscuretur ac pene obruatur. Dis¬
cutienda sunt ea qua obscurant: et ea quae sunt eminentia. et prõ¬

Expanded text:
quantum esset in actione, qui orationem eandem aliam fore putarit quantum esset in actione, qui orationem eandem aliam fore putarit actore mutato. Quid fuit in Graccho, quem tu melius, Catule, meministi, quod me puero tanto opere ferretur? "Quo me miser conferam? Quo vertam? In Capitoliumne? At fratris sanguine madet. An domum? Matremne ut miseram lamentantem videam et abiectam?" Quae sic ab illo esse acta constabat oculis, voce, gestu, inimici ut lacrimas tenere non possent. Haec ideo dico pluribus, quod genus hoc totum oratores, qui sunt veritatis ipsius actores, reliquerunt; imitatores autem veritatis, histriones, occupaverunt. Ac sine dubio in omni re vincit imitationem veritas, sed ea si satis in actione efficeret ipsa per sese, arte profecto non egeremus; verum quia animi permotio, quae maxime aut declaranda aut imitanda est actione, perturbata saepe ita est, ut obscuretur ac paene obruatur, discutienda sunt ea, quae obscurant, et ea, quae sunt eminentia et prom
Abbreviated transcription (Latin):
q: in re posse qđ deceat facere artis et naturae est scire quid quã¬
doq id deceat prudentiae
Ed haec omnia perinde sunt ut aguntur. Actio inꝗͣ in
dicendo una dominat᷑. Sine hac sũmus orator ẽẽ ĩ nuo
nlło pͥ mediocris hac instructus sũmos sxpe superare.
Huic piimas dedisse demosthes dicitur cum rogaretur quid ini
dicendo eẽt primum huic secundas huic tertias. Quo mihi me¬
lius. etiam illud ab Eschine dictum uideri solet: qui cum pꝑignꝰ¬
miniam iudicii excessisset athenis. et se rhodum contuliss: ro¬
gatus ab rhodus legisse fertur orͣonem illam egregiam quam in
ctesiphontem editam contra demosthienem dixerat. Qua plecta
petitum ab eo est postridie ut legeret illam etiam quae erat contͤ
a demosthene pro ctesiphonte edita: Quam cum suauissima. et
maxima uoce legisset: admirantib omnib quanto inquit ma¬
gis admiraremini si audissetis ip̃m: Ex quo satis significauit

Expanded text:
que in re posse quod deceat facere artis et naturae est, scire quid quanque in re posse quod deceat facere artis et naturae est, scire quid quandoque deceat prudentiae. Sed haec omnia perinde sunt, ut aguntur. Actio, inquam, in dicendo una dominatur; sine hac summus orator esse in numero nullo potest, mediocris hac instructus summos saepe superare. Huic primas dedisse Demosthenes dicitur, cum rogaretur, quid in dicendo esset primum; huic secundas, huic tertias; quo mihi melius etiam illud ab Aeschine dictum videri solet; qui cum propter ignominiam iudicii cessisset Athenis et se Rhodum contulisset, rogatus a Rhodiis legisse fertur orationem illam egregiam, quam in Ctesiphontem contra Demosthenem dixerat; qua perlecta petitum ab eo est postridie, ut legeret illam etiam, quae erat contra ab Demosthene pro Ctesiphonte dicta: quam cum suavissima et maxima voce legisset, admirantibus omnibus "quanto" inquit "magis miraremini, si audissetis ipsum!" ex quo satis significavit,
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ꝑspicuum est non omni causae nec auditori neq per¬
sone. neq tempori congiuẽ orõnis idem genus. Nam et cause¬
capitis alium quendam uerborum sonum requirunt. alium rerum pͥ¬
uatarum atq paruarum. et aliud dicendi genus deliberationes.
aliud laucdationes. aliud iudicia atq aliud sermo. aliud consola¬
tio aliud obuirgatio. aliud disputatio aliud historia desiderat.
Refert etiam qui audiant. Senatus an ppłs. an iudices. frequẽtes
an pauci. an singuli et quales ip̃i quoq oratores qua sint xtate.
honore. auctoritate: debent uideri tempus pacis. an belli. festina¬
tionis an ocii. Itaq hoc loco nihil sane est quod p̃cipi posse uide¬
atur: nisi ut figuram oronis plaenioris et tenuioris: item illius me¬
cdiocris ad id quod agemus accominodatam deligamus. Ornam̃¬
tis uisdem uti fere licebit. alias intensius. alias summissius. omni¬

Expanded text:
quidem perspicuum est, non omni causae nec auditori neque perquidem perspicuum est, non omni causae nec auditori neque personae neque tempori congruere orationis unum genus; nam et causcapitis alium quendam verborum sonum requirunt, alium rerum privatarum atque parvarum; et aliud dicendi genus deliberationes, aliud laudationes, aliud iudicia, aliud sermones, aliud consolatio, aliud obiurgatio, aliud disputatio, aliud historia desiderat. Refert etiam qui audiant, senatus an populus an iudices: frequentes an pauci an singuli, et quales: ipsique oratores qua sint aetate, honore, auctoritate, debet videri; tempus, pacis an belli, festinationis an oti. Itaque hoc loco nihil sane est quod praecipi posse videatur, nisi ut figuram orationis plenioris et tenuioris et item illius mediocris ad id, quod agemus, accommodatam deligamus. Ornamentis eisdem uti fere licebit alias contentius, alias summissius; omni
Abbreviated transcription (Latin):
mutatio et disiunctio et ordo et translatio. et diꝯressio. et circũ¬
scriptio. H xc enim sunt fere atq et borum similia uel plura
etiam ẽẽ possunt. qua sententiis orationem. uerborumq con¬
formationib illuminẽt. Quae quidem te crasse uideo inꝗt
Coita q nota ẽẽ nobis putes sine diffinitionib et sine exemplis
effudisse. Ego uero inquit Crassus ne illa quidem quae supͣ
dixi noua uobis eẽ arbitrabar: sed uoluntati ur̃m omnium pa¬
rui. His aut̃ de rebus solus me ille admonuit. ut breuior ẽẽm:
qui ip̃e iam p̃cipitans. me quoq: haec p̃cipitem pene euoluere
coegit. Sed tamen huius gnĩs demonstrano est doctrina ip̃a uul¬
garis usus aut̃ grauissimus. et in hoc toto dicendi studio difficil¬
limus.
Uamobrem qm̃ de ornatu omni orõnis sunt om̃s si non
patefacti. at certe cõmonstrati loci: nunc quid aptum sit
hoc est quid maxime deceat in orõne uideamus. Quanꝗͣ idi

Expanded text:
mutatio et diiunctio et ordo et relatio et digressio et circummutatio et diiunctio et ordo et relatio et digressio et circumscriptio. Haec enim sunt fere atque horum similia vel plura etiam esse possunt, quae sententiis orationem verborumque conformationibus inluminent.' 'Quae quidem te, Crasse, video,' inquit Cotta 'quod nota esse nobis putes, sine definitionibus et sine exemplis effudisse.' 'Ego vero' inquit Crassus 'ne illa quidem, quae supra dixi, nova vobis esse arbitrabar, sed voluntati vestrum omnium parui. His autem de rebus sol me ille admonuit, ut brevior essem, qui ipse iam praecipitans me quoque haec praecipitem paene evolvere coegit. Sed tamen huius generis demonstratio est et doctrina ipsa vulgaris; usus autem gravissimus et in hoc toto dicendi studio difficillimus. Quam ob rem quoniam de ornatu omni orationis sunt omnes, si non patefacti, at certe commonstrati loci, nunc quid aptum sit, hoc est, quid maxime deceat in oratione, videamus. Quamquam id
Abbreviated transcription (Latin):
tum uerbum. atq deflexum. et eiusdem uerbi crebra. tum a pͥmo
repentio tum in extremum conuersio: et in eadem uerba impetus et
concursio et adiunctio et progressio et eiusdem uerbi crebrius po¬
sita quadam distinctio et reuocatio uerbi. et illa quae similiter de¬
sinunt: aut quae cacdunt similiter: aut quae paribus paria refert᷑
aut quae sunt inter se similia. Est etiam gradatio quaeclam. et ꝯ¬
uersio uerborum concinna transgres sio et contrarium et disso¬
lutum. et declinatio et rep̃hensio et exclamatio et ĩmutatio q̃
in multis casibus ponit᷑ et qđ de singulis rebus propositis refert
ad singula. et ad propositum subiecta ratio. et item in distributiᷤ
supposita ratio et ꝑmissio: et rursum alia dubitatio et improui¬
sum quiddam. et dinumeratio. et alia correptio et disputatio. ⁊
continuatum et interruptum et imago. et sibi ip̃i responsio et ĩ¬

Expanded text:
tum verbum atque deflexum et eiusdem verbi crebra tum a primo tum verbum atque deflexum et eiusdem verbi crebra tum a primo repetitio, tum in extremum conversio et in eadem verba impetus et concursio et adiunctio et progressio et eiusdem verbi crebrius positi quaedam distinctio et revocatio verbi et illa, quae similiter desinunt aut quae cadunt similiter aut quae paribus paria referuntur aut quae sunt inter se similia. Est etiam gradatio quaedam et conversio et verborum concinna transgressio et contrarium et dissolutum et declinatio et reprehensio et exclamatio et imminutio et quod in multis casibus ponitur et quod de singulis rebus propositis ductum refertur ad singula et ad propositum subiecta ratio et item in distributis supposita ratio et permissio et rursum alia dubitatio et improvisum quiddam et dinumeratio et alia correctio et dissipatio et continuatum et interruptum et imago et sibi ipsi responsio et im
Abbreviated transcription (Latin):
sonis. uel sine illis magnum quocddam ornam̃tum oronis. et aptum
ad animos conciliandos uel maxime. Saepe autem etiam ad cõmo¬
uendos ꝑsonaꝵ ficta inductio uel grauissimum lumen augendi o
cdiscretio erroris inductio ad hilaritatem impulsio: aut occupatio:
tum duo illa quae maxime mouent. similitudo et exemplum dige¬
stio. interpellatio. contentio. reticentia. cõmendatio. uox quaed am
libera atq etiam effraenatior augendi causa. iracundia obiurga¬
tio ꝑmissio. deprecatio. obsecratio. declinatio breuis a proposito:
non ut supior illa digressio. purgatio. conciliatio. laesio. optatio.
atq execratio. his fere luminib illustrant orͣonem sententiae. Ora¬
tionis aut̃ ip̃ius tanꝗͣ armoꝵ est uel ad usum cõminatio et quasi
petitio uel ad uenustatem ip̃a tractatio. Nam et geminatio uer¬
borum hẽt interdum uim. leporemq alias et paulum ĩmuta¬

Expanded text:
sonis vel sine illis, magnum quoddam ornamentum orationis et aptum sonis vel sine illis, magnum quoddam ornamentum orationis et aptum ad animos conciliandos vel maxime, saepe autem etiam ad commovendos; personarum ficta inductio vel gravissimum lumen augendi; descriptio, erroris inductio, ad hilaritatem impulsio, anteoccupatio; tum duo illa, quae maxime movent, similitudo et exemplum; digestio, interpellatio, contentio, reticentia, commendatio; vox quaedam libera atque etiam effrenatio augendi causa; iracundia, obiurgatio, promissio, deprecatio, obsecratio, declinatio brevis a proposito, non ut superior illa digressio, purgatio, conciliatio, laesio, optatio atque exsecratio. His fere luminibus inlustrant orationem sententiae. Orationis autem ipsius tamquam armorum est vel ad usum comminatio et quasi petitio vel ad venustatem ipsam tractatio. Nam et geminatio verborum habet interdum vim, leporem alias, et paulum immuta
Abbreviated transcription (Latin):
uisio a p̃ceptis caesaris non abhorrens. et ab re non longa digressio.
In qua cum fuerit delectio tum reditus ad rem aptus. et continens
ẽẽ debebit propositioq quid sis dicturus. Et ab eo quod est dictum
seiunctio. et reditus ad propositum et iteratio et orationis apta cõ¬
clusio. tum augendi. minuendi ue causa u̾itatis suplatio atq traie¬
ctio et rogatio. atq huic sinnima quasi ꝑcontatio. expositioq sentẽ¬
tiae suae.Tum illa quae maxime quasi irrepit in hominum mentes
alia dicentis. ac significantis dissimulatio: quae est piocunda cum
in oratione. non contentione sed sermone tractatur. deinde dubi
tatio: tum distributio: tum correctio. uel ante: uel postꝗͣ dixeris: uł
cum aliquid ate ip̃o reiicias p̃munitio. Etiam est ad id quod ag¬
grediare: et traiectio in alium cõmunicatio quae est quasi cum hiᷤ
ipĩs apud quos dicas deliberatio. morum ac uitae imnitatio. uel in per¬

Expanded text:
lusio; a praeceptis Caesaris non abhorrens, et ab re digressio, lusio; a praeceptis Caesaris non abhorrens, et ab re digressio, in qua cum fuerit delectatio, tum reditas ad rem aptus et concinnus esse debebit; propositioque, quid sis dicturus, et ab eo quod est dictum seiunctio, et reditus ad propositum et iteratio et rationis apta conclusio; tum augendi minuendive causa veritatis superlatio atque traiectio, et rogatio atque huic finitima quasi percontatio expositioque sententiae suae; tum illa, quae maxime quasi irrepit in hominum mentes, alia dicentis ac significantis dissimulatio, quae est periucunda, cum in oratione non contentione sed sermone trtatio, tum distributio, tum correctio vel ante vel postquam dixeris vel cum aliquid a te ipso reicias; praemunitio etiam est ad id, quod adgrediare, et traiectio in alium; communicatio, quae est quasi cum eis ipsis, apud quos dicas, deliberatio; morum ac vitae imitatio vel in per
Abbreviated transcription (Latin):
uos et si facitis: tam̃ admonendos puto: ne quid eẽ aliulora¬
toris putens. qđ magis quidem sit egregium atq mirabile in si
uerbis. qͥ illa ma tenere: ut transsatis utamur frequenter: interdũq
factis. raro aut̃ etiam ꝑuetustis. In ꝑpetua aũt oratione: cum et
coniunctionis lenitatem et numeroꝵ quam dixi rationem tenue
rimus tum est quasi luminib distinguenda. et frequentanda
omnis oro sententiar atq uerborum. Nam et cõmemoratio u¬
na in re ꝑmultum mouet. et illustris explanatio rerum. quasi
gerantur sub aspectum pene subiectio: quae et in exequenda re
plurimum ualet. ad illustrandum id qđ exponit᷑ et ad amplifi¬
candum: ut iis qui audient illud qđ augebimus. quantum effi¬
cere oratio poterit. tantum ẽẽ uideaturꝰ Et huic contraria saepe
percussio est. et plus ad intelligendum ꝗͣ dixeris significatio ⁊
distinctio. et concisa breuitas et extenuatio. et huic adiuncta di¬

Expanded text:
vos etsi facitis, tamen admonendos puto, ne quid esse aliud oravos etsi facitis, tamen admonendos puto, ne quid esse aliud oratoris putetis, quod quidem sit egregium atque mirabile, nisi verbis illa tria tenere, ut translatis utamur frequenter, interdum factis, raro autem etiam pervetustis. In perpetua autem oratione, cum et coniurimus, tum est quasi luminibus distinguenda et frequentanda omnis oratio sententiarum atque verborum. nam et commoratio una in re permultum movet et illustris explanation rerumque, quasi gerantur, sub aspectum paene subiectio, quae et in exponenda re plurimum valet et ad illustrandum id quod exponitur et ad amplificandum, ut iis qui audient illud quod augebimus, quantum efficere oratio poterit, tantum esse videatur; et huic contraria saepe percursio est et plus ad intelligendum quam dixeris significatio et distincte concisa brevitas et extenuatio, et huic adiuncta il
Abbreviated transcription (Latin):
dixi de coniunctione corum dixi de numero atq de forma. S
etiam si hĩtum oronis et quasi colorem aliquem requintis. est et
plaena quaedam: sed tamen teres: est et tenuis. non sine neruis
ac uiribus. et ea quæe particeps utiusq generis quadam medi¬
ocritate laudatur. His tribus figuris in sidere quidam uenustati
non fuco illitus: sed sanguine diffusus debet color. Tum deniq
hic nobis orator ita conformandus est et uerbis et sententiis: ut
quemadmõm qui utunt̾ armis. aut palestra non solum sibi uitã¬
di: aut feriendi rationem ẽẽ hñdam putant: sed etiam ut cum ue¬
nustate moueant᷑: ut uͥ qui in armori tractatione uersant᷑: sic.
uerbis quidem ad aptam compositionem et condecentiam. sen¬
tentus uero ad grauitatem orͣonis utatur. Formant᷑ aut et u̾ba
et sententiae pene innumerabiles: qđ satis scio notum ẽẽ uobis¬
tentiarum ꝑmanet quibuscunq uerbis uti uelis. Quod quib̾

Expanded text:
dixi de coniunctione eorum, dixi de numero atque forma; sed sdixi de coniunctione eorum, dixi de numero atque forma; sed si habitum etiam orationis et quasi colorem aliquem requiritis, est et plena quaedam, sed tamen teres, et tenuis, non sine nervis ac viribus, et ea, quae particeps utriusque generis quadam mediocritate laudatur. His tribus figuris insidere quidam venustatis non fuco inlitus, sed sanguine diffusus debet color. Tum denique hic nobis orator ita conformandus est et verbis et sententiis, ut, quem ad modum qui utuntur armis aut palaestra, non solum sibi vitandi aut feriendi rationem esse habendam putet, sed etiam, ut cum venustate moveatur, ut ei qui in armorum tractatione versantur, sic verbis quidem ad aptam compositionem et decentiam, sententiis vero ad gravitatem orationis utatur. Formantur autem et verba et sententiae paene innumerabiliter, quod satis scio notum esse vobistentiarum permanet, quibuscumque verbis uti velis. Quod quidem
Abbreviated transcription (Latin):
indicant. Maxime aũt in gracia uetere celebrata. quibus utĩa
similibusq de rebus disputari ꝗͣ de puenlibus his uerborum:
translationibus maluissetis. Uerum ut in uersu uulgus si est poc¬
catum uidet: sic si quid in nr̃a orõne claudicat sentit: Sed poete
non ignoscit: nobis concedit tacite: tamen om̃s non ẽẽ illud qđ
dixim̾us: aptum ꝑfectumq cernunt. Itaq illi uet̾es. sicut ho¬
die etiam nonnullos uidemus: cum circuitum et quasi orbem u̾¬
borum conficere non possent nam id quidem nuper. uel posse ul
audere coepimus terna aut bina. aut nonnulli singula etiam u̾¬
ba dicebant. qui in illa infantia naturali. illud quod aures hoĩu
flagitabant. tenebant tamen: ut et illa ẽẽnt paria quae dicerent
et equalibus interspirationib uterent᷑.
Nposui fere ut potui quae maxime ad ornatum orõnis ꝑ¬
tinere arbitrabar. Dixi enim de singuloꝵ laude uerboꝵ

Expanded text:
indicant; maxime autem a Graecia vetere celebrata. Quibus utinam indicant; maxime autem a Graecia vetere celebrata. Quibus utinam similibusque de rebus disputari quam de puerilibus his verborum translationibus maluissetis! Verum ut in versu vulgus, si est peccatum, videt, sic, si quid in nostra oratione claudicat, sentit; sed poetae non ignoscit, nobis concedit: taciti tamen omnes non esse illud, quod diximus, aptum perfectumque cernunt. Itaque illi veteres, sicut hodie etiam non nullos videmus, cum circuitum et quasi orbem verborum conficere non possent, nam id quidem nuper vel posse vel audere coepimus, terna aut bina aut non nulli singula etiam verba dicebant; qui in illa infantia naturale illud, quod aures hominum flagitabant, tenebant tamen, ut et illa essent paria, quae dicerent, et aequalibus interspirationibus uterentur. Exposui fere, ut potui, quae maxime ad ornatum orationis pertinere arbitrabar. Dixi enim de singulorum laude verborum,
Abbreviated transcription (Latin):
At in his si paulummõ offensum est ut aut contractione breuius
finiret: aut productione longius.: theatra tota reclamant. Quid hoc
non idem fit in uocibus: ut a multitudine ac ppło non mõ cater¬
uae atq conuentus: sed etiam ip̃i sibi singuli discrepantes euciã¬
tur. M irabile est cum plurimum in faciendo inteisit inter doctũ
et rudem ꝗͣ non multum differat in iudicando. Ars enun cumi
a natura profecta sit nisi natura moueat: ac delectet nihil sane
eoisse uideatur. Uilul est autem tam cognatum mentib nostris
qͣ numeri atq uoces: quibus et excitamur et incendimur. et leniz¬
mur. et languescimus. et ad hilantatem et ad tristiciam saepe de¬
ducimur. Quoium illa sũma uis carminib est aptior. et cantibus
non neglesta ut miba uidetur a Numma rege doenissimo maionbũ
q: m̃is . ut epularum sollennium fides ac tibiae saliorumq uers

Expanded text:
At in eis si paulum modo offensum est, ut aut contractione brevius At in eis si paulum modo offensum est, ut aut contractione brevius fieret aut productione longius, theatra tota reclamant. Quid, hoc non idem fit in vocibus, ut a multitudine et populo non modo catervae atque concentus, sed etiam ipsi sibi singuli discrepantes eiciantur? Mirabile est, cum plurimum in faciendo intersit inter doctum et rudem, quam non multum differat in iudicando. Ars enim cum a natura profecta sit, nisi natura moveat ac delectet, nihil sane egisse videatur; nihil est autem tam cognatum mentibus nostris quam numeri atque voces; quibus et excitamur et incendimur et lenimur et languescimus et ad hilaritatem et ad tristitiam saepe deducimur; quorum illa summa vis carminibus est aptior et cantibus, non neglecta, ut mihi videtur, a Numa rege doctissimo maioribusque nostris, ut epularum sollemnium fides ac tibiae Saliorumque versus
Abbreviated transcription (Latin):
uersus exametros aliosq uariis modis atq numeris fundere ex
tempore. tantumq hominis ingeniosi ac memoris ualuit excitati
ut cum se mente et uoluntate errexisset in uersum: uerba sequẽnt.
quanto id facilius in or̃one: exercitatione et consuetudine adhbita.
consequem:llud aũt ne quis admiret᷑ quonaminõ haec uul¬
gus impitorum in audiendo notet: cum in omni gneͤ: tum in hoc
ipõ magna quaedam est uis incredibilisq naturae. omnes enimi
tacito quodam sensu sine ulla arte: aut rõne quae sunt in artibus.
ac rõnibus recta ac praua diiudicant. ldq cum faciunt in pictuis
et in signis et in aliis opibus ad quorum intelligentiam a natura m
q̃ sunditus natura ẽẽ uoluit exꝑtem. Itaq non solum uerbis
arte positis mouentur omnes: uerumetiam numeris acuocibus
Quotus enim quisq est qui teneat artem numerorum ac modoꝵ

Expanded text:
versus hexametros aliosque variis modis atque numeris fundere ex versus hexametros aliosque variis modis atque numeris fundere ex tempore tantumque hominis ingeniosi ac memoris valuit exercitatio, ut, cum se mente ac voluntate coniecisset in versum, verba sequerentur; quanto id facilius in oratione, exercitatione et consuetudine adhibita, consequemur! Illud autem ne quis admiretur, quonam modo haec vulgus imperitorum in audiendo notet, cum in omni genere tum in hoc ipso magna quaedam est vis incredibilisque naturae. Omnes enim tacito quodam sensu sine ulla arte aut ratione quae sint in artibus ac rationibus recta ac prava diiudicant; idque cum faciunt in picturis et in signis et in aliis operibus, ad quorum intellegentiam a natura mimquam funditus natura esse voluit expertem. Itaque non solum verbis arte positis moventur omnes, verum etiam numeris ac vocibus. Quotus enim quisque est qui teneat artem numerorum ac modorum?
Abbreviated transcription (Latin):
tem diligentius etiam seruandas ẽẽ arbitror ꝗͣ suꝑiora ꝙ in iis ma
xime absolutio atq ꝑfectio iudicatur. Nam uensus &que p̾ma et
media et extrema pars attenditur: qui debilitatur in quacunque
parte titubatum. In orͣone aũt pauci prua cernunt. postrema plȩ¬
riq. Quae quoniam apparent. et intelliguntur uatianda sunt ne au¬
animoꝵ uidicus repudientur: aut aurium sacietate. Duo enim a¬
ut tres fere sunt extremi seruandi. & notandi pedes. si mõ non
breuiora. et praecisa eiunt suꝑiora. quos aut creticos. aut coriam¬
bos: aut herdos: aut alteros ẽẽ oportebit: aut in peane illo posti¬
ore quem austoteles probat: aut et par cretico. Hoium uicissitudi¬
nes efficient: ut neq ei sacient᷑ qui audient fastidio similitudinis
nec nos id quod faciemus opera dedita facere uideamur. Ꝙ si an¬
tipater ille sidonius: quem tu probe catule meministi solitus est

Expanded text:
tem diligentius etiam servandas esse arbitror quam superiora, quod in eis tem diligentius etiam servandas esse arbitror quam superiora, quod in eis maxime perfectio atque absolutio iudicatur. Nam versus aeque prima et media et extrema pars attenditur, qui debilitatur, in quacumque est parte titubatum; in oratione autem pauci prima cernunt, postrema plerique: quae quoniam apparent et intelleguntur, varianda sunt, ne auiudiciis repudientur aut aurium satietate. Duo enim aut tres fere sunt extremi servandi et notandi pedes, si modo non breviora et praecisa erunt superiora; quos aut chorios aut heroos aut alternos esse oportebit aut in paeane illo posteriore, quem Aristoteles probat, aut ei pari cretico. Horum vicissitudines efficient, ut neque ei satientur, qui audient, fastidio similitudinis, nec nos id, quod faciemus, opera dedita facere videamur. Quod si Antipater ille Sidonius, quem tu probe, Catule, meministi, solitus est
Abbreviated transcription (Latin):
oratio ne uagetur. ne insidat intenius ne excurrat longius: ut m̃¬
bris distinguatur.: ut conueisiones hẽat absolutas. Neq semper
utendum est ꝑpetuitate et quasi conueisione uerborum: sed sape
capienda membs minutionb oratio est: qua tam̃ ip̃a membra sunt
numeris uincienda. Neq uos pean aut herous ille conturbet. ip̃i
occurrent oroni. ip̃i inquam se offerent et respondebunt non uoci¬
ti. Consuetudo mõ illa sit senbendi. atq dicendi ut sententia uerb̾
finiantur: eoiumq uerbonum iunctio nascatur: ac proceris numeis
ac liberis maxime heroo aut peane pnore aut cretico: sed uarie.: dis¬
stincteq considat. Notatur ennii maxime similitudo in conquiescẽ¬
do. et si primi et postremi illi pedes sunt hac ratione seruati. medui
possunt latere mõ ne circuitus ip̃e uerborum sit aut breuior ꝗͣ auẽs
expectent: aut longior qͣ uires aut anima patiatur. Clausulas au¬

Expanded text:
oratio, ne vagetur, ne insistat interius, ne excurrat longius, ut meoratio, ne vagetur, ne insistat interius, ne excurrat longius, ut membris distinguatur, ut conversiones habeat absolutas. Neque semper utendum est perpetuitate et quasi conversione verborum, sed saepe carpenda membris minutioribus oratio est, quae tamen ipsa membra sunt numeris vincienda. Neque vos paean aut herous ille conturbet: ipsi occurrent orationi; ipsi, inquam, se offerent et respondebunt non vocati. Consuetudo modo illa sit scribendi atque dicendi, ut sententiae verbis finiantur eorumque verborum iunctio nascatur ab proceris numeris ac liberis, maxime heroo aut paeane priore aut cretico, sed varie distincteque considat. Notatur enim maxime similitudo in conquiescendo. Et, si primi et postremi illi pedes sunt hac ratione servati, medii possunt latere, modo ne circuitus ipse verborum sit aut brevior, quam aures exspectent, aut longior, quam vires atque anima patiatur. Clausulas au
Abbreviated transcription (Latin):
ista afferri põt elegantius: aut omnino dici subtilius: Etenim uereo
inquit Crassus ne haec aut difficiliora istis ad sequendum ẽẽ uideant᷑
aut quia non tradunt inuulgari ista discipliria non ea maiora aci
difficiliora uideri uelle uideamur. Tum catulus. etras inquit cras¬
se si ant a me: aut horum quenꝗͣ putas ate haec opera quotidiana
neq tibiꝰ haec pro me solum: sed pro his omnib sine ulla dubitatione
respondeo. Ego uero inquit antonius inueni tandem quem ne¬
garam inco quem scripsi libello me inuenisse eloquentem: sed eo te ne
laudandi quidem causa interpellaui. ne quid de hoc tam exiguo sẽmo¬
nis tui tempore uerbo uno meo diminueretur. Nanc igitur ad
aclunat formanda nobis oratio est. Neq tamen hoc tanti laboris
est quanti uidetur: neq sunt haec rithimicoꝵ aut musicorum acer¬
runa norma dirigenda. Efficiendum est illud mõ nobis ut fluat

Expanded text:
ista adferri potest elegantius aut omnino dici subtilius?' 'At enim vereor,' ista adferri potest elegantius aut omnino dici subtilius?' 'At enim vereor,' inquit Crassus 'ne haec aut difficiliora istis ad persequendum esse videantur aut, quia non traduntur in vulgari ista disciplina, nos ea maiora ac difficiliora videri velle videamur.' Tum Catulus 'erras,' inquit 'Crasse, si aut me aut horum quemquam putas a te haec opera cotidiana neque tibi hoc pro me solum, sed pro his omnibus sine ulla dubitatione respondeo.' 'Ego vero' inquit Antonius 'inveni iam, quem negaram in eo, quem scripsi, libello me invenisse eloquentem. Sed eo te ne laudandi quidem causa interpellavi, ne quid de hoc tam exiguo sermonis tui tempore verbo uno meo deminueretur.' 'Hanc igitur' ac limat, formanda nobis oratio est. Neque tamen hoc tanti laboris est, quanti videtur, nec sunt haec rhythmicorum aut musicorum acerrima norma dirigenda; efficiendum est illud modo nobis, ne fluat
Abbreviated transcription (Latin):
põt. Numerus aut̃ incontinuatione nullus est. distinctio et aqua¬
lium: aut sape uariorum interualloꝵ ꝑcussio numerum conficit
quod in cadentibus guitis. qua interuallis distingunt᷑ notare possu¬
mus: in amni p̃cipitante non possumus. Ꝙ si continuatio uerboꝵ
haec soluta multo est aptior. ac iocundior. si est articulis. membrisq
distincta q̃si continuata. ac producta: membra illa modificata ẽe
debebunt. Qux si extremo breuiora sint. infringitur ille quasi u̾bo¬
rum ambitus. Sic enim has orationes. conuersiones greci noĩant.
Quare aut paria ẽẽ debent posteriora suꝑioribus. et extrema pͥmis.
aut qđetiam est melius et iocundius longiora. Atq haec quiđd
ab us pħis quos tu maxime diligis catuse dicta sunt: quod ego sȩ¬
pius testificor: ut auctoribus lau̾dandis ineptiarum crimen essu¬
giam. Quanim re tandem in quit catulus aut quid disputatione

Expanded text:
potest. Numerus autem in continuatione nullus est; distinctio et aequapotest. Numerus autem in continuatione nullus est; distinctio et aequalium aut saepe variorum intervallorum percussio numerum conficit, quem in cadentibus guttis, quod intervallis distinguuntur, notare possumus, in amni praecipitante non possumus. Quod si continuatio verborum haec soluta multo est aptior atque iucundior, si est articulis membrisque distincta, quam si continuata ac producta, membra illa modificata esse debebunt; quae si in extremo breviora sunt, infringitur ille quasi verborum ambitus; sic enim has orationis conversiones Graeci nominant. Qua re aut paria esse debent posteriora superioribus, et extrema primis aut, quod etiam est melius et iucundius, longiora. Atque haec quidem ab eis philosophis, quos tu maxime diligis, Catule, dicta sunt; quod eo saepius testificor, ut auctoribus laudandis ineptiarum crimen effugiam.' 'Quarum tandem?' inquit Catulus 'aut quid disputatione
Abbreviated transcription (Latin):
bi ipã moderetur. Nam neq ego illud assentior Theophrasto: qui
putat orõnem: quae quidem sit polita atq fracta quodammõ non as¬
stricte: sed remissius numerosam ẽẽ oportere: Etenim sicut ille sus¬
picatur. ex illis modis quibus hic usitatus uersus efficitur. post ana¬
pestus procerior quidem numerus effloruit. Inde ille licentior. eti
diuitior fuxit dithyrabus: cuius membra et pedes ut ait idem sunt
in omni locupleti orõne diffusa. et si numerosum est in omnib soĩs
atq: uocibus quod hẽt quasdam imp̃ssiones. et ꝙ metiri possumꝰ
interuallis aqualibus recte genus hoc numeroꝵ dummõ non cõ¬
tinui sint. in orõnis laude ponitur. Nam si iudis et impolita putã¬
da est illa sine interuallis loquacitas perennis. et prostuens: ꝗd
est aliud causae cur repudietur: nisi ꝙ hominum aures uocem÷
natura modulantur ip̃ȩ: quod sieri nisi in est numerus in uoce nõ

Expanded text:
bi ipsa moderetur. Namque ego illud adsentior Theophrasto, qui bi ipsa moderetur. Namque ego illud adsentior Theophrasto, qui putat orationem, quae quidem sit polita atque facta quodam modo, non astricte, sed remissius numerosam esse oportere. Etenim, sicut ille suspicatur, et ex istis modis, quibus hic usitatus versus efficitur, post anapaestus, procerior quidam numerus, effloruit, inde ille licentior et divitior fluxit dithyrambus, cuius membra et pedes, ut ait idem, sunt in omni locupleti oratione diffusa; et, si numerosum est in omnibus sonis atque vocibus, quod habet quasdam impressiones et quod metiri possumus intervallis aequalibus, recte genus hoc numerorum, dum modo ne continui sint, in orationis laude ponitur. Nam si rudis et impolita putanda est illa sine intervallis loquacitas perennis et profluens, quid est aliud causae cur repudietur, nisi quod hominum auribus vocem natura modulatur ipsa? Quod fieri, nisi inest numerus in voce, non
Abbreviated transcription (Latin):
te. comprimite: aut abreuib deinceps tribus extrema productai
atq longa. sicut illa sunt. Domuerant sonipedes. atq illi phõ
ordin placet a suꝑiore peane. posteriore finiri. Est autem peani
hic posterior. non syllabarum numero: sel aurium mensura qõ
est acrius uidicium et certius. par fere cretico qui est ex longa et bre¬
ui et longa: ut quid petam p̃sidia: aut exequar: quo ue nunc. a qͦ
numero exorsus est Ennius: si quitites minas illuis. hunc ille cdau¬
sulis aptiorem putat: quas uult longa plaerunq syllaba terminari.
Neq uero haec tam acrem curam. diligentiamq desiderant: ꝗͣ est
illa poetanuim: quos necessitas cogit. et ip̃i numeri ac mõi. sic uer¬
ba uersu includere: ut nihil sit ne sp̃u quidem minimo breuius i¬
aut longius ꝗ̃ necẽe est. liberior est oratio. et plane ut dicitur. sic¬
et est uere soluta: non ut sugiat: aut teneat: sed ut sine uinculis si¬

Expanded text:
te, comprimite, aut a breuibus deinceps tribus, extrema producta te, comprimite, aut a breuibus deinceps tribus, extrema producta atque longa, sicut illa sunt: domuerant, sonipedes. atque illi philosopho ordiri placet a superiore paeane, posteriore finire. est autem paean hic posterior non syllabarum numero, sed aurium mensura, est acrius iudicium et certius, par fere cretico, qui est ex longa et brevi et longa: ut Quid petam praesidi, aut exsequar? quove nunc A quo numero exorsus est Fannius: "si, Quirites, minas illius." Hunc ille clausulis aptiorem putat, quas vult longa plerumque syllaba terminari. Neque vero haec tam acrem curam diligentiamque desiderant, quam est illa poetarum; quos necessitas cogit et ipsi numeri ac modi sic verba versu includere, ut nihil sit ne spiritu quidem minimo brevius aut longius, quam necesse est. Liberior est oratio et plane, ut dicitur, sic est vere soluta, non ut fugiat tamen aut erret, sed ut sine vinculis si
Abbreviated transcription (Latin):
nim aunbus nĩs gratum est inuentum: quod hominum laterib
non tolerabile solum: sed etia facile ẽẽ posset. Longissima est igitur
complexio uerborum: quae uolui uno sp̃u põt. sed hic naturae i¬
modus est artis. Nam cum sint numeri plures. iambum. et
trocheum frequenter segregat ab oratore. Anistoteles catule ne¬
ster. qui naturam tamen incurrunt ip̃i in orͣonem sermonemq
nr̃m. sed sunt insignes ꝑcussiones eorum numeroꝵ et minuti pe¬
des: quare pͥmum ad heroum nos dactyli et anapesti et spondei.
pedem inuitat in quo impune progredi licet duos dumtarxat pe¬
des: aut paulo plus ne plane in uersum: aut in similitudinem
uersuum inciclamus. Aliae sunt geminȩ: quibus hi tres heroi pedes
principia continuandoꝵ uerborum satis decore cadunt. Probat᷑
aut̃ ab codem illo maxime pean: qui est duplex. nam aut aloga
oritur: quam tres breues consecunt᷑: ut haec uerba desinite incipi¬

Expanded text:
nim auribus nostris gratum est inventum, quod hominum lateribus nim auribus nostris gratum est inventum, quod hominum lateribus non tolerabile solum, sed etiam facile esse posset. Locomplexio uerborum quae uolui uno spiritu potest, sed hic naturae modus est, artis alius: nam, cum sint numeri plures, iambum et trochaeum frequentem segregat ab oratore Aristoteles, Catule, uester, qui natura tamen incurrunt ipsi in orationem sermonemque nostrum; sed sunt insignes percussiones eorum numerorum et minuti pedes. quare primum ad heroum nos, dactylici et anapaesti et spondei pedem, inuitat, in quo impune progredi licet duo dumtaxat pedes aut paulo plus, ne{c} plane in uersum aut in similitudinem uersus incidimus: altae sunt geminae quibus. hi tres heroi pedes in principia continuandorum uerborum satis decore cadunt. probatur autem ab eodem illo maxime paean, qui est duplex: nam aut a longa oritur, quam tres breues consequuntur, ut haec uerba, desinite, incipi
Abbreviated transcription (Latin):
Qua tamen banc hñt inspecie uenustatem: ut non solum salutis: sed
etiam uoluptits cansa inuenta ẽẽ uideant᷑. Columnae et templa et
porticus sustinent: tamen hñt non plus utilitatis. ꝗͣ dignitatis. Capi¬
tolu fastigium illud et caxteraium aedium non uenustas: sed neces¬
sitas ip̃a eͦst fabricata. Nam cum est hĩta ratio. quemadmodum
ex utraq tecti parte aqua delaberetur. utilitatem templi fastigũ
dignitas consecuta est. ut etiam si in caelo capitolium statueretur u¬
bi umber ẽẽ non posset: nullam sine fastigio diguitatem hĩturum
fuisse uideatur. Hoc omnib item partibus oronis euenit: ut uti¬
litatem ac prope necessitatem suauitas quaeda et lepos consequat᷑.
Clausulas enim atq interpuncta uerboꝵ animae interdusio. atque
angustia spiritus attulerunt. Id inuentum est ita suaue: ut si cuii
sit infinitus sp̃s datus: tamen eum perpetuare uerba nolimus. Id e¬

Expanded text:
quae tamen hanc habent in specie venustatem, ut non solum salutis, sed quae tamen hanc habent in specie venustatem, ut non solum salutis, sed etiam voluptatis causa inventa esse videantur. Columnae templa et porticus sustinent; tamen habent non plus utilitatis quam dignitatis: Capitoli fastigium illud et ceterarum aedium non venustas, sed necessitas ipsa fabricata est; nam, cum esset habita ratio, quem ad modum ex utraque tecti parte aqua delaberetur, utilitatem templi fastigi dignitas consecuta est; ut, etiam si in caelo Capitolium statueretur, ubi imber esse non posset, nullam sine fastigio dignitatem habiturum fuisse videatur. Hoc in omnibus item partibus orationis evenit, ut utilitatem ac prope necessitatem suavitas quaedam et lepos consequatur; clausulas enim atque interpuncta verborum animae interclusio atque angustiae spiritus attulerunt: id inventum ita est suave, ut, si cui sit infinitus spiritus datus, tamen eum perpetuare verba nolimus; id e
Abbreviated transcription (Latin):
natura rotundum: ut calum. terraq ut media sit: eaq sua ui. nutu¬
q: teneatur. sol ad eam circunferat᷑: ut accedat ad brumale signum. et
inde sensim ascendat indiucisam partem: ut luna accessu. et recessu suͦ
solis lumen accipiat: ut eadem spacia quinq stellae dispari motu euͣ¬
suq conficiant. haec tantam hñt uim paulum ut ĩminuta colierere
non possint: tantam pulchiitudinem: ut nulla sp̃es ne cogitari qd
possit ornatior. Referte nunc animum ad hominum uel etiam ce¬
terorum animantium formam et figuram: nullam partem corpois
sine aliqua necessitate affectam: totamq formam quasi ꝑfectam repi¬
etis arte non casu. Quid in his arboribus in quib non truncus nõ
rami. non folia sunt deniq nisi adl suam retinendam consuãdã¬
q naturam. nusꝗ tamen est ulla paro nisi uenusta. linquamus nãz
artesq uideamus. Quidtam in nauigio tam necessarium ꝗͣ latera

Expanded text:
naturae, rotundum ut caelum terraque ut media sit eaque sua vi nutunaturae, rotundum ut caelum terraque ut media sit eaque sua vi nutuque teneatur, sol ut eam circum feratur, ut accedat ad brumale signum et inde sensim ascendat in diversam partem; ut luna accessu et recessu suo solis lumen accipiat; ut eadem spatia quinque stellae dispari motu cursuque conficiant. Haec tantam habent vim, paulum ut immutata cohaerere non possint, tantam pulchritudinem, ut nulla species ne cogitari quidem possit ornatior. Referte nunc animum ad hominum vel etiam ceterarum animantium formam et figuram. Nullam partem corporis sine aliqua necessitate adfictam totamque formam quasi perfectam reperietis arte, non casu. Quid in eis arboribus? in quibus non truncus, non rami, non folia sunt denique nisi ad suam retinendam conservandamque naturam, nusquam tamen est ulla pars nisi venusta. Linquamus naturam artisque videamus. Quid tam in navigio necessarium quam latera,
Abbreviated transcription (Latin):
cunq ducas. ꝗͣ oratio. Ex hac uersus. ex eadem dispares numeri con¬
ficiuntur. Ex hac etiam soluta uariis modis multoꝵq generum oro.
Non enu sunt alia sermonis. alia contentionis uerba. Neq ex alio
genere: ad usum quotilianum alio ad scȩnam pompamq sumuntur.
Sed ea nos cum iacentia sustulimus e medio sicut mollissimam caera:
ad nr̃m arbitrium formamus et fingimus. Itaq tum graues sumus
tum subtiles: tum medium quiddam tenemus: sic institutam nr̃am
sententiam sequit᷑ orõnis genus. Itaq ad omnem et aurium uoluptͥ¬
tem. et animoꝵ motum mutatur et uertitur. Sed ut in plaerisq re¬
bus incredibiliter hoc natura est ip̃a fabricata: sic in oratione: ut ea q̃
maximam utilitatem in se continerent. plurimum eadem hẽrent uł
dignitatis: uel sepe etiam uenustatis. Incolumitatis etiam ac saluti
omnium causa uidemus hunc statum ẽẽ huius totius mundi atq

Expanded text:
cumque ducas quam oratio. Ex hac versus, ex hac eadem dispares numeri concumque ducas quam oratio. Ex hac versus, ex hac eadem dispares numeri conficiuntur; ex hac haec etiam soluta variis modis multorumque generum oratio; non enim sunt alia sermonis, alia contentionis verba, neque ex alio genere ad usum cotidianum, alio ad scaenam pompamque sumuntur; sed ea nos cum iacentia sustulimus e medio, sicut mollissimam ceram ad nostrum arbitrium formamus et fingimus. Itaque ut tum graves sumus, tum subtiles, tum medium quiddam tenemus: sic institutam nostram sententiam sequitur orationis genus idque ad omnem aurium voluptatem et animorum motum mutatur et vertitur. Sed ut in plerisque rebus incredibiliter hoc natura est ipsa fabricata, sic in oratione, ut ea, quae maximam utilitatem in se continerent, plurimum eadem haberent vel dignitatis vel saepe etiam venustatis. Incolumitatis ac salutis omnium causa videmus hunc statum esse huius totius mundi atque
Abbreviated transcription (Latin):
est uel maximum: ꝙ ueisus in orõne si efficitur coniunctione uerboꝵ
uicium est. et tamen etiam coniundtionem sicut uersum numerose¬
cadere: et quadrare: et ꝑfici uolumus. Neq ex multis res est ulla. quae
magis oratorem ab impito dicendi ignaroq distinguat ꝗͣq ille rudlis
incondite sundit quantum põt. et id quod dicit spiritu non arte deter¬
minat. Orator aũt̃ sic illigat sententiam uerbis: ut eam numero quo¬
dam complectatur. et astucto et soluto. Nam cum iunxit modis et
forma. relaxat: et liberat ĩmutationem ordinis: ut uerba neq alligata sĩt
quasi certa aliqua lege ueisus. neq ita solutaut uagent̾. Quonam igit᷑
mõ tantum munus insistemus: ut arbitremur nos hanc uim numerose
dicendi consequi posse: Non est res tam difficilis. ꝗ̃ necẽia. nihil est
enim tam tenerum: neq: tam flexibile: neq: quod tam facile sequat quͦ¬

Expanded text:
est uel maximum, quod uersus in oratione si efficitur coniunctione uerborum, est uel maximum, quod uersus in oratione si efficitur coniunctione uerborum, uitium est, et tamen eam coniunctionem sicuti uersum numeroscadere et quadrare et perfici uolumus. neque est ex multis rebus, quae magis oratorem ab impincondite fundit quantum potest et id, quod dicit, spiritu, non arte determinat, orator autem sic inligat sententiam verbis, ut eam numero quodam complectatur et astricto et soluto. Nam cum vinxit forma et modis, relaxat et liberat immutatione ordinis, ut verba neque adligata sint quasi certa aliqua lege versus neque ita soluta, ut vagentur. Quonam igitur modo tantum munus insistemus ut arbitremur nos hanc vim numerose dicendi consequi posse? Non est res tam difficilis quam necessaria; nihil est enim tam tenerum neque tam flexibile neque quod tam facile sequatur quo
Abbreviated transcription (Latin):
Anc diligentiam subsequitur modus etiam et forma uerboru
quod iam uereor ne huic Catulo uideatur ẽẽ puerile. Ueisus
enim ueteres illi in hac soluta or̃one propemodum. hoc est numẽos
quosdam nobis ẽẽ adhibendos putauerunt: inter spirationis. non
defatigationis nr̃e causa. neq librariorum notis: sed uerborum et sen¬
lsocrates constituisse fertur: ut inconditam antiquoꝵ dicendi consu¬
etudinem delectationis. atq aurium c̾ausa. quem ad mõm senbit di¬
scipulus eius naucrates numers astringeret. Nanq hae duo musi
ci: qui eram quondam udem poetae machinati ad uoluptatem sũt
uersum atq cantum: ut et uerboꝵ numero et uocum mõ. delectati¬
one uincerent aurium sacietatem. haec igitur duo uocis dico mode¬
rationem et uerborum conclusionem: quo ad orõnis seueritas pati õ¬
posset. a poetica ad eloquentiam traducenda dixerunt. In quo illud

Expanded text:
Hanc diligentiam subsequitur modus etiam et forma verborum, Hanc diligentiam subsequitur modus etiam et forma verborum, quod iam vereor ne huic Catulo videatur esse puerile; versus enim veteres illi in hac soluta oratione propemodum, hoc est, numeros quosdam nobis esse adhibendos putaverunt: interspirationis enim, non defetigationis nostrae neque librariorum notis, sed verborum et sen idque princeps Isocrates instituisse fertur, ut inconditam antiquorum dicendi consuetudinem delectationis atque aurium causa, quem ad modum scribit discipulus eius Naucrates, numeris astci, qui erant quondam item poetae, machinati ad uoluptatem sunt, uersum atque cantum, ut et uerborum numero et uocum modo et delectatione uincerent aurium satietatem. haec igitur duo uocis dico moderationem et uerborum conclusionem quoad orationis seueritas pati possit, {et} a poetica ad eloquentiam traducenda duxerunt. in quo illud