comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et cum spargere caules cepit decidit᷑
foditurq scpius. talis uuȩ acinos ni¬
chil intus ligni habituros columel
Nasci surculis etiam quib ñ sit arti¬
culatio arbores ñ omittendu uidet᷑.
Namq buxi tenuissimis quinis semiꝰq
colligatis depacti ꝓueniunt. Quon¬
dam in obseruatione erat ut defrin¬
gerentur ex in putata buxo alit̾ uiu̾e
nͨ crediti. Detraxere hoc exꝑimenta.
cum anniculo sine iugo aut petlatȩ
simplici uigo aut compluuiate qua¬
druplici quȩ pedata erat cadem in¬
telligetur eius quoq in qua sine am¬
miniculo uitis ꝑ se stabit. I enĩ ñ fit
niũ pedamenti inopia simplici iugo
constat porrecto ordine qua cantheri¬
um appellant meliore a umno qm̃ sibi
ipsa non obumbrat assiduoq sole co¬
quitur et afflatum magis sentit et
celernis rore dimittit. Pampinatio¬
ni quoq et occationi omnniq oꝑi
facilior suꝑ cet̾a deflorescit utiluis.
Iugum fit ꝑtica aut haruntine aut

Expanded text:
et, cum spargere caules coepit, deciditur et, cum spargere caules coepit, deciditur foditurque saepius. talis uvae acinos nihil intus ligni habituros ColumellNasci surculis etiam, quibus non sit articulatio, arbores non omittendum videtur. namque buxi tenuissimis quinis senisve colligatis depacti proveniunt. quondam in observatione erat, ut defringerentur ex inputata buxo, aliter vivere non crediti. detraxere hoc experimenta. <6> cum amminiculo sine iugo aut pedatae simplici iugo aut conpluviatae quadriplici. quae pedatae ratio, eadem intellegetur eius quoque, in qua sine amminiculo vitis per se stabit. id enim non fit nisi pedamenti inopia. simplici iugo constat porrecto ordine quem canterium appellant. melior ea vino, quoniam sibi ipsa non obumbrat adsiduoque sole coquitur et adflatum magis sentit, celerius rorem dimittit, pampinationi quoque et occationi omnique operi facilior. super cetera deflorescit utilius. iugum fit pertica aut harundine aut
Abbreviated transcription (Latin):
tio siue in uinea bidente pastinari
dibet ternos pecles bipalio altomar¬
ra reici quat̾num petum fermento
ita ut pedes binos fossa ꝓcelat fossũ
purgari et extendi ne crudum relin¬
quatur uerum exigi mensura male.
t in scrobe et in sulco longiores hee¬
siꝑ quam tenerria ingerit᷑ terra.
in gracili solo frustra nͥ substrato
et ꝓximam attingi terram eocłe paxil¬
lo depͥmi et spissari interce in plan¬
tario sesquipedes inter bina semi
mense recidere ad inum articułu
nisi ipsi parcatur. oculoꝵ inde mate¬
ria micat cum qua .xxxui. m̾se
uiue radix transfertur. Est et luxi¬
riosa ratio uites serendi ut quatu¬
or malleoli uehementi uinculo colli¬
gent᷑ in parte luxuriose atq ita
uł ꝑ ossa bubuli cruris uł ꝑ colla
fictilia traiecti obruantur binis emi¬
nentib genimis humescunt hoc mͦ
recisiq palmitẽ emittunt. Postea
finditur malleolus medullaq cras¬
sa. in se colligantur ipsi candales ita

Expanded text:
rio sive in vinea bidente pastinari rio sive in vinea bidente pastinari debet, ternos pedes bipalio alto, marra reici quaternum pedum fermento , ita utin pedes binos fossa procedat, fossum purgari et extendi , ne crudum relinquatur, verum exigi mensura. male et in scrobe et in sulco longiore; super quam tenerrima ingeritur terra, sed in gracili solo frustra nisi substratet proximam attingi, terram eodem paxillo deprimi et spissari, interesse in plantario sesquipedes inter bina seminmense recidere ad imum articulunisi ipsi parcatur. oculorum inde materia emicat, cum qua XXXVI mense viveradix transfertur. 161 Est et luxuriosa ratio vites serendi, ut quattuor malleoli vehementi vinculo colligentur ima parte luxuriosa atque ita vel per ossa bubuli cruris vel per colla fictilia traiecti obruantur binis eminentibus gemmis. uniscunt hoc modo recisisque palmitem emittunt. postea finditur malleolus, medullaque erasa in se colligantur ipsi caules ita, u
Abbreviated transcription (Latin):
sua calce ceptus ⁊ ut infico neq
÷ aliud uiuatius. Tertiu̾ genus ad¬
iectum etiamnũ expeditius sine
calce quod sagitȩ uocantur cum
intorti panguntur. id enim cũ re¬
cisi ne intorti trigemines. plures.
fiunt. Serere e pampinariis sterile
÷ nec nͥ fecunda oportet. Quȩ ra¬
ros habet nodos infecunda iudica¬
tur. Bensitas geminaꝵ fertilitatis
indicium ÷. Quitdam seri uetant nͥ
eos qui floruerint surculos. Sagit¬
tas serere minus utile. qm̃ in trans¬
ferendo facile. rumpit᷑ qd̃ in tortũ
fuit. Seruntur pedali ñ breuiores
longitudine quinq sexue donoꝵ
pauciores trib geminis in hac m̃¬
sura et non poterint. In seri eode
die quo deputentur utilissimũ si
multo p̾tea necesse sit serere. custodito
ttram positi sole mnarescant uento
aut figore hebetentur qui diutius in
siaed fuerint pͥusquam serantur in a-¬
qua plurib dieb reuirescant. solum
apcum et qmͣ amplissimũ in semina¬

Expanded text:
sua calce coeptus est, ut in fico, neque sua calce coeptus est, ut in fico, neque est aliud vivacius. tertium genus adiectum etiamnum expeditius sine calce, quod sagittae vocantur, cum intorti panguntur, iidem cum recisi nec intorti, trigemmes. plures fiunt. serere e pampinariis sterile est, nec nisi fecundo oportet. quae raros habet nodos, infecunda iudicatur; densitas gemmarum fertilitatis indicium est. quidam seri vetant nisi eos qui floruerint surculos. sagittas serere.minus utile, quoniam in transferendo facile rumpitur quod intortum fuit. seruntur pedali, non breviores , longitudine, quinque sexve nodorum. pauciores tribus gemmis in hac mensura esse non poterunt. inseri eodem die, quo deputentur, utilissimum; si multo postea necesse sit serere custoditoram positi sole inarescant, vento aut frigore hebetentur. qui diutius in sicco fuerint, priusquam serantur, in aqua pluribus diebus revirescant. <4> Solum apricum et quam amplissimum in semina
Abbreviated transcription (Latin):
ligitur articulo. leuum in ꝑximo.
atq ita ꝑ uices hoc uocat᷑ in uite
gemina cum ibi cesptte̾ facit. ante
uͦ quam faciat in concauo oculus
et in cacumine ipso germen. Nle pel¬
mires nepotos uuȩ folia pampini
gignuntur. mirumq firmiora et il
clextera parte genita. hos gͦ in sur¬
culis nodos cum seruntur meilio
secari oportet ita ne ꝓ luat mnedili
Et in ficu quidem᷑ drantales ta il
solo patefacto seruntur sie ut edde¬
dant quȩ ꝓxima arbori fuerut as
oculi extra t̾ram emineant. Ecul
autem in arboꝵ sureulis ꝓprc us¬
tus in arbore cum tempestiue sati
pgnantes incohatus conceptus ali
nescendi celeritate attributũ huie
arbori ut citissime ꝓueniat. Uiti¬
um numerosior satus ⁊ pͥmo omiu̾
ni.um chil sentur ex his nisi¬
muꝰ alit lͥile. et deputatum in
sarm̃ta. Spputat᷑ autem qũiequid
pximo tulit fructum solebat capi¬
culatus utrimq eduro surculus se.¬
n coq argumento malleolus uo¬
catur etiam nunc pꝰcea auellicũ

Expanded text:
culo, laevum in proximo, atque ita per vices. hoc vocatur in vite gemma, cum ibi caespitem fecit; ante vero quam faciat, in concavo oculus et in cacumine ipso germen. sic palmites, nepotes, uvae, folia, pampini gignuntur, mirumque firmiora esse in dextera parte genita. 154 Hos ergo in surculis nodos, cum seruntur, medios secare oportet ita, ne profluat medulla. et in fico quidem dodrantales, paxillis solo patefacto, seruntur sic, ut descendant quae proxima arbori fuerint, II oculi extra terram emineant. oculi autem in arborum surculis proprie votus in arbore, cum tempestive sati praegnates inchoatos conceptus aliunescendi celeritate adtributum huic arbori, ut citissime proveniat. 156 Vitium numerosior satus est. primum omnium nihil seritur ex his nisi inutile et deputatum in sarmenta. opputatur autem quidquid proximo tulit fructum. solebat capitulatus utrimque e duro surculus seri, eoque argumento malleolus vocatur etiamnunc. postea avelli cum
Abbreviated transcription (Latin):
ignauia malitiaq cum ꝑnicie ueroꝵ
ficoꝵ. Contra quas remedia in eacłe
sanbe defodere. italiã lentisci inu̾sa
pate quȩ fuerit a cacumine. Urb̾rimas
audem ficus lubrica a murca diluta et
ei fimo inf̾usa radicib fronde reci¬
pientu̾ facit. Caprificoꝵ maxime lau
cantur nigre. et in petrosis qm̃ frum̃¬
da plirina habeant. caprificatio ipsa
ius utia fiant. qd euenit nimia aut
uitemnpestiua medicina. interlucatio ar¬
dendi ꝓdest s om̃ium annoꝵ trucida¬
dos inutilissima. Uitis tantũ tonsura
unnuan querit. alt̾nam uͦ myrtus

Expanded text:
ignavia malitiaque cum pernicie verorum ignavia malitiaque cum pernicie verorum ficorum, contra quas remedium in eodem scrobe defodere taleam lentisci inversa parte, quae fuerit a cacumine. uberrimas autem ficus rubrica amurca diluta et cum fimo infusa radicibus frondere incipientium facit. caprificorum laudantur maxime nigrae et in petrosis, quoniam frumenta plurima habeant. caprificatio ipsa diis vitia fiant, quod evenit nimia aut intempestiva medicina. interlucatio arboribus prodest, sed omnium annorum trucidatio inutilissima. vitis tantum tonsuram annuam quaerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dulocs fiunt si circumfosso scipite et
abima parte circumfurato defluens
pituta ab stergatur. Et ulmis detra¬
hitur sucus inutilis supra t̾ram fo¬
ratis usq ad medullam. in senectã
aut̾e cum alimento nimio habundare.
sentiunt᷑. Idem et ficoꝵ turgido corti¬
ce incisuris in obliquum leuib emittit᷑
ita fit ne decidant fructus. Pomiferis
quȩ germinant nec ferunt fructum
scissa radice inditur lapis fertilesq fi¬
unt. hoc idem in amiglalis e robore
cuneo adacto. In piris soruisq et eda
ac cinere cooꝑto. Etiam radices circũ¬
cidisẽ ꝓdest uitium luxuriantiũ
sicorumq et circumcisis cin̾em acddi
si cum fabȩ magnitudinẽ excesse¬
rint detrahantur subnascunt᷑ enim
quȩ serius maturescunt. Eetlem fron¬
dere incipiunt si cacumina rami cu
ices nasci grossis manifestum. qm̃
cum euolauere ñ inueniunt᷑ intus
aut pede relicto aut piͣne parte erũ¬
pant. Est et aliud genus culicum quo ᷤᷤ
uorant centrinas fucis apium similes

Expanded text:
dulces fiunt, si circumfosso stipite et ab ima parte circumforato defluens pituita abstergeatur . et ulmis detrahitur sucus inutilis, supra terram foratis usque ad medullam, in senecta aut cum alimento nimio abundare sentiuntur. idem et ficorum turgido cortice incisuris in oblicum levibus emittitur. ita fit, ne decidant fructus. pomiferis, quae germinant nec ferunt fructum, fissa radice inditur lapis fertilesque fiunt, hoc idem in amygdalis e robore cuneo adacto, in piris sorbisque e taeda ac cinere et terra cooperto. etiam radices circumcidisse prodest vitium luxuriantium ficorumque et circumcisis cinerem addi cum fabae magnitudinem excessere, detrahantur . subnascuntur enim quae serius maturescunt. eaedem , cum frondere incipiunt, si cacumina rami cuilices nasci e grossis manifestum, quoniam , cum evolavere, non inveniuntur intus aut pede relicto aut pinnae parte erumpant. est et aliud genus culicum, quos vocant centrinas, fucis apium similes
Abbreviated transcription (Latin):
ximus. Quid gͦ non et uites algore
int̾eunt: hoc quidem ÷ qd̃ dephenda¬
tur soli uitium. qm̃ ñ euenit nͥ infi¬
gido. Itaq ꝑ hyemes cȩli rigorẽ ꝓba¬
mus ñ soli. nec infirmissimȩ arbores
gelu ꝑiclitantur s maxime uȩratis

Expanded text:
ximus. 217 quid ergo? non et vites algore ximus. 217 quid ergo? non et vites algore intereunt? hoc quidem est, quo deprehendatur soli vitium, quoniam non evenit nisi in frigido. itaque per hiemes caeli rigorem probamus, non soli. nec infirmissimae arbores gelu periclitantur, sed maximae, vexatis
Abbreviated transcription (Latin):
parit̾ inter locata densitate ramoꝵ
qui sut suꝑuacui et absumant ali¬
menta plagas ad septentrionoes ue
ad meridiem spectare uetumius
melius si neq in occasus solis du
dolent. talia quoq ulcera et ciffici¬
le sanescunt algendo minus estuo¬
doue. Non eacdem in uite lib̾tas qu̾
creta latera s facilius absconderet
detorquere quo uelis plagas. In ar¬
borum tonsura supiniore uelut eli¬
app̾hensas si maiora sint. Uitiñ gena
crescente. luna tradunt. Quȩ uͦ urtes¬
limio sint putatȩ nullis animaliu
obnorias ẽe. Alia ratione plena luna
cum serendas quȩ plena ut crescente
ut quȩ censent sufficiunt. In italia
cultores deni in centena iugera uine.
grinis arborib affatim diximus neqͥde
Quid enĩ genitum caret his malis :
Et siluestrũ quidem ꝑniciosos negr
ẽe uexariq tantũ grandine in gerni¬
natione aut flore aduri quoq feruo¬
re aut flatu fragiliore p̾postero die
quam suo. frigora etian ꝓsunt ut di¬

Expanded text:
pariter interlucata densitate ramorum, pariter interlucata densitate ramorum, qui sint supervacui et absumant alimenta. plagas ad septentriones aut ad meridiem spectare vetuimus; melius, si neque in occasus solis. diu dolent talia quoque ulcera et difficile sanescunt algendo nimis aestuandove. non eadem ut in vite libertas, quoniam certa latera, sed facilius abscondere et detorquere, quo velis, plagas. in arborum tonsura supiniore velut caliadprehensa, si maiora sint. vitium genercrescente luna tradunt; quae vero interlunio sint putatae, nullis animalium obnoxias esse. alia ratione plena luna tum serendas plena aut crescente utique censent. sufficiunt in Italia cultores deni in centena iugera vinearregrinis arboribus adfatim diximus, ne quid desit,  quid enim genitum caret his malis? et silvestrium quidem perniciosos negant esse vexarique tantum grandine in germinatione aut flore, aduri quoque fervore aut flatu frigidiore, praepostero die, nam suo frigora etiam prosunt, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
uii miscentur alliganturq una con-¬
ciliati uirgultoꝵ comitatu ob it ri¬
gorati qua deficiant. Aut si breuitas
onerat enĩ uetustate melius donare.
tempus ut transilem faciant ni lar.¬
giatur crassitudo alias utile toros fu
tas supplantandi in t̾rã uites cuneisq
findendi et in sulcos plures simul ex
una ꝓpagandi gracilitate singulaꝵ
firmata circumligatis hastilib nec re¬
cisis qui alat̾ib excurrant pampinis.
Nouariensis agricola traducum turba
ñ contentus nec copia ramoꝵ impositis
etiamnũ patibulis palmites circum uol¬
uit. Itaq p̾ter soli uitia. cultura quoq
torua fiunt uina. alia culpa upta ur
Medium temꝑamentũ in carsulano se¬
cuntur cariosasq tantum uitis partes
incipientisq in arescere. deputando
cet̾is ad uuam relictis detracto onere
suꝑuacuro. ꝓ nitͥmento omni ÷ rari¬
tas uulneris s nͥ pingui solo talis
cultura clegen̾at in labruscam Arbu¬
sta arari quam altissime desiderant

Expanded text:
vii miscentur alliganturque una convii miscentur alliganturque una conciliati, virgultorum comitatu obiter rigorati, qua deficiant, aut, si brevitasonerat enim vetustate—; melius donare tempus, ut rasilem faciant, si largiatur crassitudo. alias utile toros futtas supplantandi in terram vites cuneisque findendi et in sulcos plures simul ex una propagandi, gracilitate singularum firmata circumligatis hastilibus nec recisis , qui a lateribus excurrant, pampinis. Novariensis agricola , traducum turba non contentus nec copia ramorum, inpositis etiamnum patibulis palmites circumvolvit; itaque praeter soli vitia cultura quoque torva fiunt vina. alia culpa iuxta urmedium temperamentum in Carsulano secuntur cariosasque tantum vitis partes incipientesque inarescere deputando, ceteris ad uvam relictis. detracto onere supervacuo pro nutrimento omni est raritas volneris; sed nisi pingui solo talis cultura degenerat in labruscam. <28> Arbusta arari quam altissime desiderant
Abbreviated transcription (Latin):
gulos annos ati suꝑiora scadant relicto
semꝑ duram̃to in singulis tabulatis
cirtumcisis undiq capreolis spargunt᷑
in tabulatis. Uernacula putatio deiedtis
timaꝵ ambitu frondem eaꝵ fugiens.
Est quoꝵdam imꝑitia sub ramo uitem
uinculo suspendendi suffocante iniuria
continen debet uimine ñ artari. quin
cdesmon. Gretia uͦ uniuersa iunco &y¬
pero ulua liberata quoq uinculo
ꝑ aliquot dies uagari atq incondi¬
ta spargi. atq in terra ꝑ totum an¬
num ĩpectauerit recumbere. namq
ueterina a uigo et canes a cursu uo¬
loͣtatio inuacitatum et uitiũ porri¬
exemplo dierum noctiumq aliquas
uices feriaꝵ uelit. Ob id ꝓtinus a
uindemia putari et lassas etiamnũ
fructu edito imꝓbatur. putate rurs
alligent᷑ alio loco namq orbitas um¬
tulis sentiunt uexatione ñ dubia.
Traduces gollicȩ cultura bini utͥmq
laterib si pars quadrageno distet
spatio quaterni si uiceno interse ob¬

Expanded text:
gulos annos ad superiora scandant, relicto gulos annos ad superiora scandant, relicto semper duramento in singulis tabulatis circumcisis undique capreolis spargantur in tabulatis. vernacula putatio deiectis tiniarum ambitu, frondem earum fugiens. <26> Est quorundam inperitia sub ramo vitem vinculo suspendendi, suffocante iniuria. contineri debet vimine , non artari; quin desmon, Graecia vero universa iunco, cypero, ulva. liberata quoque vinculo per aliquot dies vagari et incondita spargi atque in terra, quam per totum annum spectaverit, recumbere; namque ut veterina a iugo et canes a cursu volutatio iuvat, ita tum et vitium porriexemplo dierum noctiumque aliquas vices feriarum velit. ob id protinus a vindemia putari et lassas etiamnum fructu edito inprobatur. putatae rursus alligentur alio loco, namque orbitas vinculi sentiunt vexatione non dubia. Traduces Gallicae culturae bini utrimque e lateribus, si par quadrageno distet spatio, quaterni , si viceno, inter se ob
Abbreviated transcription (Latin):
reciditur. tertio totus mergus abscidit᷑.
repetiturq altius in t̾ram ne ex reciso
frondeat tolli uiueradix a uindemia
ꝓtinus debet. Nuꝑ repꝑtũ draconem
serere iuta arborem ita appellamꝰ pal¬
mit̾e emeritum pluribq induratum
annis. hunc p̾cisum qmͣ maxima am¬
plitudine trib partib longitutinis
deraso cortice quatenus obruat᷑. unde
et rasilem uocant depͥmere sulco reli¬
qua parte ad arborem erecta ocissimũ
in uite. Si gracilis sit uitis aut terra
usitatum ÷ quam ꝓxime solum deci¬
di. donec firmetur radix. sicuti neq ro¬
scidam seri. neq a septentͥonis flatu.
uites aquilonem ispectare debent ipse
palmites autẽ eaꝵ meridiem. Non ÷¬
festinandum ad putatione nouellȩ.
quam iugata. Sunt qui omnino pu¬
tari uetant pͥusquam arbore longitu¬
dine equau̾it. Prima falce sex pecles
a terra recidatur. flagello infra relicto
et nasci coacto incuruatione materiȩ.

Expanded text:
reciditur; tertio totus mergus absciditur reciditur; tertio totus mergus absciditur repetiturque altius in terram, ne ex reciso frondeat. tolli viveradix a vindemia protinus debet. <24> Nuper repertum draconem serere iuxta arborem; ita appellamus palmitem emeritum pluribusque induratum annis. hunc praecisum quam maxima amplitudine, tribus partibus longitudinis deraso cortice, quatenus obruatur — unde et rasilem vocant—, deprimere sulco, reliqua parte ad arborem erecta, ocissimum in vite. si gracilis sit vitis aut terra, usitatum est quam proxime solum decidi, donec firmetur radix, sicuti neque roscidam seri neque a septentrionis flatu. vites aquilonem spectare debent ipsae, palmites autem earum meridiem. festinandum ad putationem novellae, quam iugata. sunt qui omnino putari vetent, priusquam arborem longitudine aequaverit. prima falce VI pedes a terra recidatur, flagello infra relicto et nasci coacto incurvatione materiae.
Abbreviated transcription (Latin):
Tenuium quoq uirgultoꝵ barba ne
obumbret interuallo iustũ arboꝵ si aret᷑
solum quadrageni pedes in terga fron
adnutͥunt uites dampnato agricola
minus ternis maritare nͥ ualidas mi¬
micũ enerante ueloci uitiũ in crem̾to¬
pedib. nichil ibi malleoli atq pastina¬
tioni nulla fodiendi impendia ut pote.
cum arbusti ratio hec peculiari dote pre¬
stet. quod ab eodem solo seri fruges et
uitib ꝓdest suꝑq qd̃ uindicans s
altitudo non ut inuinea ad arcendas
animaliũ in iurias pariete uł sepe uł
fossaꝵ utiq impendio muniri se co¬
git in arbusto et p̾dictis sola uiuera¬
dicum ratio. itẽ ꝓpaginum et hec ge¬
mina ut diximus qualoꝵ in ipso tabu¬
lato maxime ꝓbata. qm̃ a pecore tutis
e matre radi iubetur ne fruticet in
terra non pauciores quatuor gemime
obruuntur ad radic̾e capiendam extͣ
stat omnis sulco tres lato. alto duos cũ
sempede. Post annum ꝓpago incidit᷑

Expanded text:
tenuium quoque virgultorum barba, ne tenuium quoque virgultorum barba, ne obumbrent. Intervallum iustum arborum, si aretur solum, quadrageni pedes in terga frontadnutriunt vites, damnato agricola minus ternis. maritare nisi validas inimicum , enecante veloci vitium incrementopedibus. nihil ibi malleoli atque pastinationis , nulla fodiendi inpendia, utpote cum arbusti ratio hac peculiari dote praestet, quod ab eodem solo ferri fruges et vitibus prodest, superque quodvindicans se altitudo non, ut in vinea, ad arcendas animalium iniurias pariete vel saepe vel fossarum utique inpendio muniri se cogit. <23> In arbusto e praedictis sola viveradicum ratio, item propaginum, et haec gemina, ut diximus: qualorum ex ipso tabulato maxime probata, quoniam a pecore tutisse matre, radi iubetur, ne fruticet. in terra non pauciores IV gemmae obruuntur ad radicem capiendam, extrstat omnis sulco, tres lato, alto duos cum semipede. post annum propago inciditur
Abbreviated transcription (Latin):
iudicetur euo nobilia uina ñ nͥ in ar¬
bustis gigni et in his quoq laudatiora
summis. sicut uberiora imis. adeo ex¬
celsitate ꝓficitur. hac ratione et arbo¬
res religantur. Prima om̃ium ulmus
excepta ꝓpt̾ nimiã frondem atina. de¬
in populus ingra. Eade causa minus
densa folio ñ sꝑnunt pleriq et fraxi
de tractatus ÷ ante .xxxui. m̾sem
attingi falce uetantur. alt̾na seruans
brachia. alt̾nis putant᷑ annis. sexto an¬
no maritantur. Transpadana italia
p̾ter supradictas cornu populo tilia ace¬
re ornu carpino quercu arbustat agros.
Uenetia falce ꝓpt̾ uliginẽ soli et uulnꝰ
detruncata mecdia intra ramoꝵ scam¬
na digeritur. nulla fere. xx. pedum
altiore arbore. Tabulata eaꝵ ab octauo
pede altitudinis dilatantur. In collib
sicrisq agris a duodecimo. In campe¬
strib et humidis meridianũ solem
spectare palme debent rami a ꝓiectu
digitoꝵ modo subrigi consilii in his.

Expanded text:
iudicetur aevo nobilia vina non nisi in ariudicetur aevo nobilia vina non nisi in arbustis gigni et in his quoque laudatiora summis sicut uberiora imis. adeo excelsitate proficitur. hac ratione et arbores eliguntur. prima omnium ulmus, excepta propter nimiam frondem Atinia. dein populus nigra, eadem de causa, minus densa folio. non spernunt plerique et fraxide tractatus est. ante XXXVI mensem attingi falce vetantur. alterna servantur bracchia, alternis putantur annis, sexto anno maritantur. Transpadana Italia praeter supra dictas cornu, opulo , tilia, acere, orno , carpino , quercu arbustat agros, Venetia salice propter uliginem soli. et ulmus detruncata media in tria ramorum scamna digeritur, nulla fere XX pedum altiore arbore. tabulata earum ab octavo pede altitudinis dilatantur in collibus siccisque agris, a duodecumo in campestribus et umidis . meridianum solem spectare palmae debent, rami a proiectu digitorum modo subrigi, tonsili in his
Abbreviated transcription (Latin):
rit sulcos interponito ibiq uiuã ra¬
dicem serito. umbram a sulcis remo¬
ueto crebroq fodito. In uinea uet̾e
serito ocinum si macra erit qd̃ granũ
runce ubi uinea frondere ceꝑit pã¬
pinatio. uineas nouellas alligato cre¬
recte stent. ubi uua uallaria fieri ce¬
ꝑit uites subligato. Uitis in sitio u¬
na ⁊ ꝑuer altera cum uua floret. ea
optima est. Uineã uet̾em si in aliũ lo¬
cum transferre uolueris dum taxat
brachium crassã licebit. Primũ de
putato binas geminas ne amplius
relinquito ex radicib bene effodito
et caue ne radices saucies ita uti fue¬
rit ponito in scrobe aut in sulco oꝑi¬
toq et bene occultato Fodemq mo¬
do uineam statuito alligato flora
bant pabulum umbre patiens qd̾ celer
mirũ in modum dampnata sasserna
patre filioq celebrato scrobe uetustissi¬
mis pꝰt catonẽ ꝑitissimus eneas. scrofa
quidem nͥ italie concessa cum tã longo

Expanded text:
rit, sulcos interponito ibique vivam rarit, sulcos interponito ibique vivam radicem serito. umbram a sulcis removeto, crebroque fodito. in vinea vetere serito ocinum, si macra erit—quod granumrumce. ubi vinea frondere coeperit, pampinato. vineas novellas alligato crerecte stent. ubi uva varia fieri coeperit, vites subligato.... <21> Vitis insitio una est per ver, altera cum uva floret; ea optima est.—Vineam vetcum transferre voles, dumtaxat brachium crassam licebit. Primum putato; binas gemmas ne amplius relinquito. ex radicibus bene exfodito et cave, ne radices saucies. ita uti fuerit, ponito in scrobe aut in sulco operitoque et bene occulcato, eodemque modo vineam statuito, alligato flexatbant pabulum umbrae patiens, quod celermodum damnata Sasernae patri filioque, celebrata Scrofae, vetustissimis post Catonem peritissimisque, ac ne a Scrofa quidem nisi Italiae concessa, cum tam longo
Abbreviated transcription (Latin):
so mat̾ia utilis ñ exeat. Si macra ui¬
tis idoneos palmites ñ habeat ad ter
re pampinos qui cum uua sint. id em̃
et uuas supplantat p̾terquam in no¬
uella uinea. mutiles iudicant᷑ in la¬
tere. nati ñ ab oculo. Euippe etiam u¬
ua quȩ nascit᷑ e duro rigescente ut
nisi ferro detrabi ñ possit. Pedamen.¬
tũ quidam inter duas uites utilius
putant statui et facilius ablaqueant᷑
ita. Meliusq ⁊ uniiuge uinee si
tam̾ et ipsi iugo sint uires nec fla¬
tui infesta regio. In quadriꝑtita qmͣ
laqueatio cubito abe̾e ñ amplius.
ablaqueari aut̾e pͥus quam putari iu¬
bentur. Cato de omni cultura uitiũ
ita p̾cipit. Quam altissima uineam fa¬
cito alligatoq recte dum ne nimiu̾
constringas hoc modo eam curato
to arare incipito ultro citroq sulcos
ꝑpetuos ducito. uites teneras quam
mum castrato. potius si opus erit de¬
icito biennioq pꝰt p̾cidito. Uitẽ no¬
uellam resecari tutum erit tempꝰ uͥ
ualebit. Si uinea ab uite caluata e¬

Expanded text:
so materia utilis non exeat. si macra vitis idoneos palmites non habeat, ad terre pampinos, qui cum uva sint; id enim et uvas supplantat praeterquam in novella vinea. inutiles iudicantur in latere nati, non ab oculo, quippe etiam uva, quae nascatur e duro, rigescente, ut nisi ferro detrahi non possit. pedamentum quidam inter II vites utilius putant statui, et facilius ablaqueantur ita, meliusque est uniiugae vineae, si tamen et ipsi iugo sint vires nec flatu infesta regio. in quadripertita qulaqueatio, cubito abesse non amplius, ablaqueari autem prius quam putari iubent. <20> Cato de omni cultura vitium ita praecipit: Quam altissimam vineam facito alligatoque recte, dum ne nimium constringas. hoc modo eam curato:to, arare incipito, ultro citroque sulcos perpetuos ducito. vites teneras quam mum castrato; potius, si opus erit, deicito biennioque post praecidito. vitem novellam resecari tum erit tempus, ubi valebit. si vinea ab vite calvata e
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ pedum seritur leuit᷑ quat᷑ anis
hoc pedamentũ minime putreset
lesumq maxime fruticat. Pret᷑ hex
us nascuntur t̾ramq defira uix
tolerant ñ modo humorem. Sambi¬
cus contra firmissima ad palum ta.¬
leis seritur ut populus. Nam dle my¬
presso satis diximus.X x xuiii
t p̾dictis uelut armam̾tis uineaꝵ
restat ipsarum natura p̾cipua tra¬
denda cura uitium surculis et quil
summam breuioris articuli. utiq dus
int̾nodia includunt. medulla siue
illa uitalis anima ⁊ ante se tendit
longitudinem impellens quamdu
nodi ꝑ ina patet fistula. Cum uͦ cn¬
creti ademere transitum reꝑcussa
erumpit ab ima sui parte iuta pͥart
nodum alternis laterum semꝑ ingu

Expanded text:
I pedum. saritur leviter quater anno. I pedum. saritur leviter quater anno. hoc pedamentum minime putrescit caesumque maxime fruticat. Praeter us nascuntur terramque defixa vix tolerant, non modo umorem. sabucus contra firmissima ad palum taleis seritur, ut populus. nam de cupresso satis diximus. xxxv 152 Et praedictis velut armamentis vinearum restat ipsarum natura praecipua tradenda cura. vitium surculis et quarusumma breviores articuli utrimque sua internodia includunt. 153 medulla, sive illa vitalis anima est, ante se tendit longitudinem inplens, quamdiu nodi pervia patent situla. cum vero concreti ademere transitum, repercussa erumpit ab ima sui parte iuxta priorem nodum alternis laterum semper ingu
Abbreviated transcription (Latin):
ex nouembri mense in februariũ quo
solute sponte cadunt ex arbore atq
subnascuntur. Interualla sint peda¬
ha undiq sulco dodrantali ex hoc
semmario tranferuntur in aliud bi¬
pedali interuallo plus bienmo sunt
ꝓpagines nulli quidem faciliores.
Nudata enim radice tota in sulco pro¬
sternitur. tum ex cacumine supra
terram relicto renascitur et alia ab
radice. s tramlata nescit hospitari
pauetq nouitat̾e biennio fore pꝰtea
ꝓsilit ideo micib potius quã uice¬
radicib plantaria cedua implent᷑
cultura ñ alia quam supra dictis fo
bra stolone suꝑuacuo se necante
ceditur. nitra seꝑtimum annũ dust¬
ciunt pedamenta iugeri uicem sui
uineaꝵ iugerib quando etiam bi¬
fida ea stuꝑe fiunt durantq ulm
alt̾am silue sue cesuram. Esculis
similiter. ꝓuenit cesura trienmo se¬
nior minus morosa nasci in quacis
t̾ra seritur uere balano s. nͥ nͥ esi¬
li scrobe. docdrantali interuallis ai¬

Expanded text:
ex Novembri mense in Februarium, quo ex Novembri mense in Februarium, quo solutae sponte cadunt ex arbore atque subnascuntur. intervalla sint pedalia, undique sulco dodrantali. ex hoc seminario transferuntur in aliud bipedali intervallo post biennium. 149 sunt et propagines, nulli quidem faciliores. nudata enim radice tota in sulco prosternitur; tum ex cacumine supra terram relicto renascitur et alia ab radice. sed tralata nescit hospitari pavetque novitatem biennio fere; postea prosilit. ideo nucibus potius quam viveradicibus plantaria caedua implentur. 150 cultura non alia quam supra dictis, fobra stolones supervacuos enecante. caeditur intra septimum annum. sufficiunt pedamenta iugeri vicenis vinearum iugeribus, quando etiam bifida ex stirpe fiunt, durantque ultra alteram silvae suae caesuram. 151 Aesculus similiter provenit, caesura triennio serior, minus morosa nasci in quacumque terra seritur vere balano, sed non nisi aesculi, scrobe dodrantali, intervallis I
Abbreviated transcription (Latin):
Sdilutiore quam hee solo gaudet se¬
ex sese uetere harundineto extyr¬
pato quod utilius repꝑtum quam
castrare sicut antea. Namq inter
di pͥusquam oculi harundinũ intu¬
mescant. ante kł martias crescit ad
brumam usq desinitq cum duresce¬
re incipit. hoc signũ tempestiua ce
suram ht̃ et hanc quotiens et uie¬
am fodiendam putant. seritur et
transuerse ñ alte t̾ra condita erum¬
puntq e singulis oculis totidẽ plan
tesram attingat ꝓno cacumine ne
rores concipiat. Ceditur decrescente
luna uineis anno siccata utilior
astanea pedamentis omnib pre¬
fertur facilitate tractus ꝑdurandi
ꝑ uicatia regerminatione cedua uł
salice letior querit solum facile nec
tiam farinã quamlibet opacco sep¬
tentrionaliq et p̾frigido situ ueleti¬
am decliui recusat eadem galeã ru¬
bricam cretã om̃emq t̾re fecundita¬
tem. Seri mice diximus s ni fiet ma¬
ximis ñ ꝓuenit. nec nͥ quinis acerbͥa¬
tim satis refringi solum debet supra

Expanded text:
dilutiore quam hae solo gaudet . seex sese vetere harundineto exstirpato, quod utilius repertum quam castrare, sicut antea. namque interdi , priusquam oculi harundinum intumescant, ante kal. Martias. crescit ad brumam usque desinitque, cum durescere incipit. hoc signum tempestivam habet caesuram . et hanc autem, quam, fodiendam putant. seritur et traversa, non alte terra condita, erumpuntque e singulis oculis totidem plantterram attingat, prono cacumine, ne rores concipiat. caeditur decrescente luna. vineis anno siccata utilior astanea pedamentis omnibus praefertur facilitate tractatus, perdurandi pervicacia; regerminatione caedua vel salice laetior. quaerit solum facile nec tiam farinam, quamlibet opaco septentrionalique et praefrigido situ, vel etiam declivi. recusat eadem glaream, rubricam, cretam omnemque terrae fecunditatem. 148 seri nuce diximus, sed nisi ex maximis non provenit, nec nisi quinis acervatim satis. refringi solum debet sub ea
Abbreviated transcription (Latin):
nacea utuntur si alia ñ sit. in uligino¬
sis uͦ et si alia sit. U. hos gentium so¬
los nouimus qui fertilissimũ agrũ co
letificent. s ea ñ diutius annis dece¬
ꝓdest. Edui et pictones calce uberri¬
tum rapiat᷑. et fimi desid̾at quantu¬
lum quȩ pͥmo plus asꝑa et que in her
bas ñ effunditur alioquin nouitate.
quȩtumq fuerit solũ leclet. nec sic
quidem pͥmo anno fertilis. Int̾ ÷ et
quali solo queratur. sicca enĩ humido
melior. arido pinguis. temꝑate alteru
quasclam ad fruges ut dicemꝰ. Sunt
qui pulu̾e quoq uuas ali iudicent.
pubescentesq puluerent. et uitiũ ar

Expanded text:
nacea utuntur, si alia non sit; in uliginonacea utuntur, si alia non sit; in uliginosis vero, et si alia sit. Ubios gentium solos novimus, qui fertilissimum agrum collaetificent. sed ea non diutius annis x prodest. Aedui et Pictones calce uberrintum rapiatur, et fimi desiderat quantulumcumque, primo plus aspera et qubas non effunditur; alioquin novitate quaecumque fuerit solum laedet, ne sic quidem primo anno fertilis. interest et quali solo quaeratur. sicca enim umido melior, arido pinguis. temperato alterquasdam ad fruges, ut dicemus. sunt qui pulvere quoque uvas ali iudicent pubescentesque pulverent et vitium ar
Abbreviated transcription (Latin):
a mniecta ÷ exurit solum. ꝓxima ÷ rufa
quȩ uocat᷑ a cauno marga int̾muto la¬
pide t̾re minutȩ harenose. Lapis con¬
tondit᷑ in ipso campo. pͥmisq annis sti¬
pula difficult̾ ceditur ꝓpt̾ lapides. im¬
pendio tam̃ nimia leuitate. dimidio
minoris quã cet̾a mnuehit᷑ insꝑgit᷑ rara.
sale eam misceri putant. Utrũq hoc ge
alba. plura eus gen̾a mortlacissimum¬
qd̾ supra diximus alt̾m genus albȩ cre¬
tȩ argumentaria ⁊ Petitur ex alto in
spatiante uena. Hac maxime britan¬
nia utitur. Durant anis. lxxx.
Neq ÷ exemplum ullius quib in ui¬
ta hunc eidem iniecerit. Tertiũ genus
pabuli quam frugum fertilior ita ut
messe sublata ante sementem alt̾am
letissimum secet᷑. dum in fruge ÷ nul¬
lum aliud gram̾ emittit. Durat .xxx.
annis. Densior iusto signini modo stͣn¬
gulat solum. Columbinã galliȩ suo
nomine glecopalam appellant. Gle¬
teas faciat. hec ex ȩquo fertilis. Hare.¬

Expanded text:
a iniecta est, exurit solum. proxima est rufa, a iniecta est, exurit solum. proxima est rufa, quae vocatur acaunumarga, intermixto lapide terrae minutae, harenosae. lapis contunditur in ipso campo, primisque annis stipula difficulter caeditur propter lapides; inpendio tamen minima levitate dimidio minoris, quam ceterae, invehitur. inspergitur rara; sale eam misceri putant. utrumque hoc genalba. plura eius genera: morquod supra diximus . alterum genus albae creta argentaria est. petitur ex alto, in spatiante vena. hac maxime Britannia utitur. durat annis LXXX, neque est exemplum ullius, qui bis in vita hanc eidem iniecerit. tertium genus pabuli quam frugum fertilior, ita ut messe sublata ante sementem alteram laetissimum secetur. dum fruges, nullum aliud gramen emittit. durat XXX annis. densior iusto Signini modo strangulat solum. columbinam Galliae suo nomine eglecopalam appellant. glaeteas faciat. haec ex aequo fertilis. hare
Abbreviated transcription (Latin):
Contra in birantio africe illum centena
qui quagena fruge fertilem campũ nul¬
lis cum siccũ ÷ arabilem tauris. pꝰt ym¬
bres uili asello et a parte altera iungi
anum uomerẽ trahent̾e uidimꝰ scindi
erram enĩ t̾ra em̾cdari ut
Aliqui p̾cipiunt suꝑ tenuem pingui in¬
lecta aut gracili bibulaq suꝑ humitła
ipsa genusq quod uocant margam.
spissior in ea ub̃tas intelligitur. Et qͥd̾ã
terrȩ adipes ac uelut glandia in corꝑibꝰ
ibi densantes e pinguitudinis nudeo.
Non omisere et hoc greci qͥd enĩ intemp¬
tatum illis. leugargilion uocant can¬
didã argillam quã in megarico agro
utunt᷑. s tantum in humida frigidaq
terra illas gallias brintanniasq iocuple¬
tantem cum cura dici conuenit. Duo
gen̾a fuerant. plura nuꝑ exerceri cepta
cea natura duplex asꝑȩ aut pinguis.
Exꝑimenta utͥusq in manus useq ge¬
minus ut fruges tantum alant aut
heedem et pabułu. fruges alit tofacea

Expanded text:
contra in Byzacio Africae illum centena contra in Byzacio Africae illum centena quinquagena fruge fertilem campum nullis, cum siccum est, arabilem tauris, post imbres vili asello et a parte altera iugi anu vomerem trahente vidimus scindi. terram enim terra emendandi , ut aliqui praecipiunt, super tenuem pingui iniecta aut gracili bibulaque super umidam ipsa, genusque, quod vocant margam. spissior ubertas in ea intellegitur et quidam terrae adipes ac velut glandia in corporibus, ibi densante se pinguitudinis nucleo. non omisere et hoc Graeci—quid enim intemptatum illis?—leucargillon vocant candidam autuntur, sed tantum in umida frigidaque terra. 43 illam Gallias Britanniasque locupletantem cum cura dici convenit. Duo genera fuerant, plura nuper exerceri coepta cea. natura duplex, aspera aut pinguis; experimenta utriusque in manu. usus aeque geminus, ut fruges tantum alant aut eaedem et pabulum.
Abbreviated transcription (Latin):
genta sunt quȩ t̾ram quam quȩ crocũ
sapiunt. Hoc enĩ maluit duisse qmͣ redo¬
lent. Ita ÷ ꝓfecto illa erit optima quȩ un¬
guenta sapiet. Qs si ammonendi sumꝰ
qualis sit terre odor ille qui querit᷑. con¬
tingit etiam sepe quiescente ea sub
occasnm solis in quo loco arcus celestes
deiecere capita sua et cum a siccitate. con
ptum cui comꝑari suauitas nulla possit.
his e̾e commota debebit repꝑtusq nemi¬
nem fallet ac de terra odor optime iudi¬
cabit. Talis fert ÷ in noualib cȩsa ue¬
tere silua quȩ consensu laudat᷑. Et in
frugib quidem ferendis eadem t̾ra uti¬
lior intelligit᷑ quotiens int̾missa cultu¬
ra quieuit. qd̾ in uineis ñ fit eoq ÷ di¬
ligentius eligenda ne uera existat opi¬
nio eorum qui iam italiȩ t̾ram existima¬
uere lassam. Oꝑis quide facultas in aliis
gen̾ib constat e celo nec pot̾ arari post
ẏmbres aliqua ub̾tatis uitio lentescens.

Expanded text:
guenta sunt quae terram, quam quae crocum guenta sunt quae terram, quam quae crocum sapiunt. hoc enim maluit dixisse quam redolent. ita est profecto, illa erit optima quae unguenta sapiet. quod si admonendi sumus, qualis sit terrae odor ille qui quaeritur, contingit saepe etiam quiescente ea sub occasum solis, in quo loco arcus caelestes deiecere capita sua, et cum a siccitate contiptum, cui conparari suavitas nulla possit. is esse e commota debebit repertusque neminem fallet, ac de terra odor optime iudicabit. talis fere est in novalibus caesa vetere silva, quae consensu laudatur. et in frugibus quidem ferendis eadem terra utilior intellegitur, quotiens intermissa cultura quievit, quod in vineis non fit, eoque est diligentius eligenda, ne vera existat opinio eorum, qui iam Italiae terram existimavere lassam. operis quidem facilitas in aliis generibus constat et caelo, nec potest arari post imbres aliqua, ubertatis vitio lentescens.
Abbreviated transcription (Latin):
cose. pͥlus dixit una significatione qm
possit ulla copia sermonis enarrari. Est
enim int̾pretatione uitioꝵ quȩdã ñ eta¬
te quȩ nulla in ea intelligi pot̾. s na¬
tura sua anus terra et ideo infecunda
aclomnia atq imbetilla. Iclem agrũ opti¬
mũ iudicat ab radice montiũ planitie
in meridiem excurrente qui ÷ potiꝰ ita¬
liȩ situs. T erra uͦ teneram quȩ nocetur
pulla erit gͥ hec optima et oꝑiet sata.
Intelligere mͦ libeat dicta mira signifi¬
catione ten̾am: et quicqͥd optari debet
madida nec sitiens. Illa pꝰt uomerem
nitescens qualem fons ingenioꝵ home¬
rus in armis ab eo colatam dixit addi¬
ditq miraculum increscentis quã ius
fieret in auro. Illam quã recente exqui¬
runt imꝓbe alites uomerem comitantes
coruiq aratoris uestigia ipsa rodentes.
Reddatur hoc in loco luxuriȩ quoq sen¬
tentia et aliqua in p̾positũ. Certe cice¬
ro lux loctͥnaꝵ alt̾a meliora inquit in¬

Expanded text:
cosae. plus dixit una significatione quam cosae. plus dixit una significatione quam possit ulla copia sermonis enarrari. est enim interpretatione vitiorum quaedam non aetate quae nulla in ea intellegi potest, sed natura sua anus terra, et ideo infecunda ad omnia atque inbecilla. idem agrum optimum iudicat ab radice montium planitie in meridiem excurrente, qui est totius Italiae situs, terram vero teneram, quae vocetur pulla. erit igitur haec optima et operi et satis. intellegere modo libeat dictam mira significatione teneram , et quidquid optari debet,madida nec sitiens. illa post vomerem nitescens, qualem fons ingeniorum Homerus in armis a deo caelatam dixit addiditque miraculum nigrescentis, quamvis fieret ex auro. illa quam recentem exquirunt inprobae alites vomerem comitantes corvique aratoris vestigia ipsa rodentes. reddatur hoc in loco luxuriae quoque sententia et aliqua in propositum certe. Cicero, lux doctrinarum altera, Meliora, inquit, un
Abbreviated transcription (Latin):
campos roslȩ italiȩ ssum e̾e in quib
ꝑticas pͥdie relictas gramen oꝑiret s
ñ nisi ad pabulum ꝓbantur. Non tam̾
ñ fec̾at. quamobrem pͥmum cͥmina
dicemꝰ. Terram amarã ꝓ bau̾im demon¬
stranteas atre degenrresq herbȩ. frigi¬
dam aute̾ retorride nata. Item uligmo¬
sam tristia rubricam oculis argilłãq
oꝑi difficillimas quęq rastros aut uo¬
meres ingentib glebis oneret. quãqmͣ
ñ quod oꝑi hoc aut fructui adu̾sum:
Item e contrario cineraceam et sabulũ
album nam sterilis densa callo facile
dep̾henditur uł uno ictu cuspidis.
Cato breuit᷑ atq ex suo more uitia de¬
t̾minat t̾ram cariotã neue palustro
neue petores impellas. Quid putamꝰ hac
appellatione tanto oꝑe ab eo reformida¬
n ut pene uestigiis qͦ int̾licat. Rediga¬
mus ad ligni cariem et inueniemꝰ illa
quȩ in tantum ab hominant᷑ uitia aridȩ
fistulose scabre canentientes ex se puni¬

Expanded text:
campos Rosiae dixit Italiae sumen esse, in quibus campos Rosiae dixit Italiae sumen esse, in quibus perticas pridie relictas gramen operiret, sed non nisi ad pabulum probantur. non tamennon fecerat. quamobrem primum crimina dicemus. Terram amaram probaverim demonstrant eius atrae degeneresque herbae, frigidam autem retorride nata, item uliginosam tristia, rubricam oculi argillamque, operi difficillimas quaeque rastros aut vomeres ingentibus glaebis onerent, quamquam non quod operi, hoc et fructui adversum ; item e contrario cineraceam et sabulum album. nam sterilis denso callo facile deprehenditur vel uno ictu cuspidis. Cato breviter atque ex suo more vitia determinat : Terram cariosam cave, neve plaustro neve pecore inpellas. quid putamus hac appellatione ab eo tantopere reformidari, ut paene vestigiis quoque interdicat? redigamus ad ligni cariem, et inveniemus illa, quae in tantum abominatur, vitia aridae, fistulosae, scabrae, canescentis, exesae, pumi
Abbreviated transcription (Latin):
ta qͦ et diu comp̾ssa. In tessalia circa
larisam emisso lacu frigidior facta
ea regio ⁊ oleeq desierunt quȩ pͥus
enos sensit admoto hebro. Et cirra
phylippos cultura siccata regio mu¬
tauit cȩli habitum. At in syracusano
pides. In sẏria leuem tenui sulco im¬
pͥmunt uomerem quia sub ÷ saxum
exurens estate semina. Iam in quib d̃a
locis similis ȩstus. immodici et frigoꝵ
effectus ÷ fertilis trachia frugũ rigo¬
re. Estib affrica et egyptus. In calchia
rodioꝵ insula locus quidã ⁊ in tan¬
tũ fecondus ut suo temꝑe satũ deme¬
tant hordeu̾ sublatũq ꝓtinus serant
et cum aliis frugib metant. Glareo¬
sum oleis solũ aptissimũ in uenesta¬
no. pinguissimũ in betica. Pimica
uina in saxo coquunt᷑ cecube uites
in pomtinis paludib madent tan¬
ta ⁊ argum̾toꝵ ac soli uarietas ac¬
uarietaf differentia. Cesar uopi¬
scus cũ causam apud censores aget

Expanded text:
ta quoque et diu comperta? in Thessalia circa ta quoque et diu comperta? in Thessalia circa Larisam emisso lacu frigidior facta ea regio est, oleaeque desierunt, quae prius enos sensit admoto Hebro, et circa Philippos cultura siccata regio mutavit caeli habitum. at in Syracusano pides. in Syria levem tenui sulco inprimunt vomerem, quia subest saxum exurens aestate semina. 31 iam in quibusdam locis similes aestus inmodici et frigorum effectus. est fertilis Thracia frugum rigore, aestibus Africa et Aegyptus. in Chalcia Rhodiorum insula locus quidam est in tantum fecundus, ut suo tempore satum demetant hordeum sublatumque protinus serant et cum aliis frugibus metant. glareosum oleis solum aptissimum in Venafrano, pinguissimum in Baetica. Pucina vina in saxo cocuntur, Caecubae vites in Pomtinis paludibus madent. tanta est argumentorum ac soli varietas ac differentia . Caesar Vopiscus, cum causam apud censores ageret,
Abbreviated transcription (Latin):
tis agras. Q in argilis arguitur
scrobes quidem regesta in eos nulla
complet ut densa atq rara ad hunc
modum dep̾hendi possit ferroq om
leuior iusto tlep̾hendit᷑ pondire. Qd̾
enim pondus t̾re iustũ intelligi pot̾:
Neq fluminib adgesta semꝑ lauda¬
bilis. quando senescant sata q̃da aquȩ
salicis utilis sentit᷑ int̾ argum̾ta stipu¬
lȩ crassitudo tanta ÷ alioqui in lebo¬
rno campaniȩ nobili campo ut lig¬
ni uice utant᷑ s id solum ubicũq
arduum oꝑe difficili cultu bonis suis
acrius pęne quam uitiis posset affli¬
git agricolam. Et carbunculus quȩ
bilis expetitur qͦ ab auctorib. Uirgi¬
lius et quȩ fęlic̾e ferat ñ imꝓbat uitibꝰ.
salseq t̾re. multa melus credunt᷑ tuti
Nec colles oꝑe nuidantur siquis peritꝰ¬
effodiat. Nec campi omnes minꝰ solis
atq ꝑflatus qmͣ opus sit accipiunt
Et quasdam prumis ac nebulis pasci
diximus uites. Omĩum rerũ sunt quȩ¬
dam in alto secreta et suo cuiq corde

Expanded text:
tis, quod in argillis arguitur. scrobes quidem regesta in eos nulla conplet, ut densa atque rara ad hunc modum deprehendi possit, ferroque omlevior iusto deprehenditur pondere. quod enim pondus terrae iustum intellegi potest? neque fluminibus adgesta semper laudabilis, quando senescant sata quaedam aqusalici utilis sentitur. inter argumenta stipulae crassitudo est, tanta alioqui in Leborino Campaniae nobili campo, ut ligni vice utantur. sed id solum ubicumque arduum opere, difficili cultu, bonis suis acrius paene, quam vitiis posset, adfligit agricolam. et carbunculus, quae bilis expetitur quoque ab auctoribus. Vergilius et quae felicem ferat non inprobat vitibus. salsaeque terrae multa melius creduntur, tutinec colles opere nudantur, si quis perite fodiat, nec campi omnes minus solis atque perflatus, quam opus sit, accipiunt, et quasdam pruinis ac nebulis pasci diximus vites. omnium rerum sunt quaedam in alto secreta et suo cuique corde
Abbreviated transcription (Latin):
defloruerit et uariante se uua.
tes horas diei fodiendas conuenit
sicuti lutum neq arare neq fodere.
fossione puluem excitatum contra
uerna in confesso ⁊ ab ilib maiis
intra dies. decem utiq anteqm᷑ flo¬
rere incipiat. et ea infra iugũ deb̾e
fien. De sequente uariant sententiȩ
s: de his catonis p̾cepta decernent.
llamq et putationum tradenda ra-
li tepor indulget. adoriuntur. s in
hoc fieri numqmͣ debet ratione. nat᷑e.
ante exortum aquilȩ ut in syderum
causis docebimus ꝓximo uolumine.
Immouere fauonio qm̃ anceps culpa
ruminatio certum ⁊ geminas eaꝵ fri¬
gore hebetari plagasq findi et cȩli ui¬
tio exim oculos lacrima clestillante.
llam gelu fragiles fieri quis nesciat:
ꝓfundis ñ legitima natiure. festinatio
quo maturius putant᷑ aptis dieb eo
plus mat̾iam fundunit. quo serius eo
fiuctũ ubiorem. Quare macras prius
conueniãt putare: ualidas nonissime.
latã om̃em obliquam fieri ut faci¬

Expanded text:
defloruerit et variante se uva. defloruerit et variante se uva. tes horas diei fodiendas convenit, sicuti lutum neque arare neque fodere, fossione pulverem excitatum contra ampinatio verna in confesso est ab idibus Maiis, intra dies X, utique antequam florere incipiat, et eam infra iugum debere fieri. de sequente variant sententiae.sed de his Catonis praecepta decernent. namque et putationum tradenda ratili tepor indulget, adoriuntur. sed et in hoc fieri numquam debet ratione naturae ante exortum aquilae, ut in siderum causis docebimus proximo volumine, immo vero favonio, quoniam anceps culpa ruminatio, certum est gemmas earum frigore hebetari plagasque findi et caeli vitio exuri oculos lacrima destillante. nam gelu fragiles fieri quis nescit? fundis, non legitima naturae festinatio. quo maturius putantur aptis diebus, eo plus materiae fundunt; quo serius, eo fructum uberiorem. quare macras prius conveniet putare, validas novissime, plagam omnem obliquam fieri, ut faci