comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arbores quas natur ȩ debeamus tribus modis nascunti
spontȩ aut semine aut abradice cura numerosior
dequa suo dicemus uolum ine. Nuncenimiotus seri
tura est multis modis mirisque memorabilinamq: no
aliaque fastidio alias contumatia sepius in becillitat
que trans ferantur cuenit alias glo inuidentȩ aliuis obo
nante fastidit. Balsamum alibi nasci natira nisi insyt¬
lus a libi ferre nec nom & palmaubique nasci aut natis
ta pepererit non hub& uires. Frutexcinnam inss
uicina ꝑueneniendi nonferunt a mominardique
uors orari ut uiuant atque trans inigrent aliquando
ꝓmrionli plaga uixit inlidiaturis sedunde scorben
nec nirum mutarinaturam inisdem locis atque in ꝓ¬
uere u drum aestuosis partibus dederat & in lycusfri
ienontibus nascitur frigus inimicum lauro fecerat
dmn pocopiosior nulla est circabos phorum cimme

Expanded text:
Arbores quas naturae debemus tribus modis nascuntur, Arbores quas naturae debemus tribus modis nascuntur, sponte ant semine aut ab radice. cura numerosior extitit, de qua suo dicemus volumine. nunc enim totus sermo de natura est multis modis mirisque memorabili . namquehoc alias fastidio, alias contumacia, saepius inbecillitate eorum quae transferantur evenit, alias caelo invidente, alias solo repugnante. Fastidit balsamum alibi nasci, nata Assyria malus alibi ferre, nec non et palma ubique nasci aut nata pinvita pepererit. non habet vires frutex cinnami in Syriae vicina perveniendi. non ferunt amomi nardique deliciae,arbores exorari, ut vivant atque tramigrent , aliquandrionali plaga, vixit in Lydia turis, sed unde sorbentes llud proxime mirum, mutari naturam in iisdem atque ere. cedrum aestuosis partibus dederat, set in Lyciis Phrygiisque montibus nascitur. frigus inimicum lauro fecerat, sed in Olympo copiosior nulla est. circa Bosporum Cimmerium
Abbreviated transcription (Latin):
uiuescereuulgare est famila rissimum. hoc platoniqu
rimum uentorum concipiunt propter densitatem rs
quibus amputatis leuato onere insua scrobe repomim
factum queiam est hoc & in iuglandibus oleisque aomu
aliisest in exemplis & sine tempestate ullauecausa alags
prodigiicecidisse multas ac sua sponte resurrexisse fia
hoc populi romani quiritibus ostentum cimbricis bdlis
nucȩriȩ in luco iunonis ulmo post quam &iamca cimen a¬
tamentatumerat quõ in aram ipsam ꝓcumbebat resta
sponte ita ut protinus florer& a quodeinde tempore i¬
tas pyresurrexit quȩ anteuastita cladibus fuerat . Nc¬
tur hoc idem factum & inphilippis silice procidur atquea
cita & stagiris inmusaeo ropulo alboomni faustios
Sed maximemirum antandriplatanus &iam circus¬
tis lateribus restibulis sponte facta uitȩque reddta le¬
tudine xy. cubitorum crassitudine quattuor ulnar

Expanded text:
vivescere volgare est. familiarissimum hoc platanis , quae vivescere volgare est. familiarissimum hoc platanis , quae plurimum ventorum concipiunt propter densitatem ramorum, quibus amputatis levato onere in suo scrobe reponuntur; factumque iam est hoc et in iuglandibus oleisque ac multis aliis. est in exemplis et sine tempestate ullave causa alia quam prodigi cecidisse multas ac sua sponte resurrexisse. factum hoc populi Romani Quiritibus ostentum Cimbricis bellis Nuceriae in luco lunonis ulmo, postquam etiam cacumen amputatum erat, quoniam in aram ipsam procumbebat, restituta sponte ita ut protinus floreret, a quo deinde tempore maiestas p. R. resurrexit, quae ante vastata cladibus fuerat. memoratur hoc idem factum et in Philippis salice procidua atque detruncata et Stagiris in museo populo alba, omnia fausti ominis. sed maxime mirum, Antandri platanus etiam circumdolatis lateribus restibilis sponte facta vitaeque reddita longitudine xv cubitorum, crassitudine quattuor ulnar
Abbreviated transcription (Latin):
hirsuta & abies multȩque siluestrium equibus
montani prȩtenui ac filu decer pentes spectabi¬
les lago enas & aliu uasa nec tunt. Quidam non
altius descendere radices quam solis calor tepefa¬
ciat aidq natura loci tenui ores grauissime dixe¬
re quod falsum arbitror apud auctores certein¬
uenitur abi&is planta cumtrans ferr& octo
cubitorum in altitudine nectotã refossam sed
abruptam. Maxima spatio atqueplenitudine
&citriest ab ea platani roboris & glandiferarũ
Quarundam radix uiuatior suꝑficie ut lau¬
rus. Itaque cum trunco in aruit recisa &iam
la&ius fruticat. Quidam breuitatte radicum
celerius senescere arbores putant quodco ar¬
guunt ficiquarum radices longissimȩ & se¬
nectus ocissima falsum arbitror & quod ali¬
qui ut prodidere radices arborum u&xus tatem indies
estannosa quercus euersa tempestatis ut iugerum bli
a Prostratas restitiu plerum que & quad amttrie cias

Expanded text:
hirsuta et abies multaeque silvestrium, e quibus hirsuta et abies multaeque silvestrium, e quibus montani praetenuia fila decerpentes spectabiles lagoenas et alia vasa nectunt. quidam non altius descendere radices, quam solis calor tepefaciat, idque natura loci tenuioris crassive dixere, quod falsum arbitror. apud auctores certe invenitur, abietis planta cum transferretur, octo cubitorum in altitudinem nec totam refossam, sed abruptam. maxima spatio atque plenitudine citri est, ab ea platani, roboris et glandiferarum. quarundam radix vivacior superficie, ut laurus. itaque cum trunco inaruit, recisa etiam laetius fruticat. quidam brevitate radicum celerius senescere arbores putant, quod coarguunt fici, quarum radices longissimae et senectus ocissima. falsum arbitror et quod aliqui prodidere, radices arborum vetustate minui. est annosa quercus eversa tempestatis vi, iugerum soli amplexa. Prostratas restitui plerumque et quadam terrae cicatrice
Abbreviated transcription (Latin):
dem sed cerasorum pene natura loton appellant
prȩcipue domibus exp&itur ramorum p&ulantia
breui caudice latissima exspaciantium umbra
& inuicinas domos sȩpe transilientium nullaopa¬
citas breuior nec auferunt solẽ hieme deciden¬
tibus foliis nullus cortex uicundior. aut oculos
excipiens blandius nullisramis longiores ualidi¬
oresque aut plures ut dixisse totidem arborelice¬
at cortice pelles tingunt radice lanas malis ꝓ¬
prium genus ferarum enimrostra reddunt
adherentibus unimaximo minorib: ramoꝵ
aliquiceti qui non germinant quod natura fit
si none ualuere aut poena cum deputa toscica¬
trix hebe tauit quȩ diuidius in romanatura est
haccuiti in oculo harundini ingeniculo omniũ
terrȩ proxima crassiora in longitudinem ex¬
crescunt. abies. larix palma cu pressus ulmis
& siqua unistirpia ramosarum cerasus & iã
in .xl. cubitorum trabes aequabi ꝑtotam duũ
cubitorum crassitudine reperitur. Quȩdum

Expanded text:
dem, sed cerasorum paene natura, loton appellant. dem, sed cerasorum paene natura, loton appellant. praecipue domibus expetitur ramorum petulantia brevi caudice latissima expatiantium umbra et in vicinas domos saepe transilientium . nulla opacitas brevior, nec auferunt rami solem hieme decidentibus foliis. nullis cortex iucundior aut oculos excipiens blandius, nullis rami longiores validioresque aut plures, ut dixisse totidem arbores liceat. cortice pelles tingunt, radice lanas. malis proprium genus. ferarum enim rostra reddunt adhaerentibus uni maximo minoribus . Ramorum aliqui caeci, qui non germinant, quod natura fit, si non evaluere, aut poena, cum deputatos cicatrix hebetavit. quae dividuis in ramo natura est, haec viti in oculo, harundini in geniculo. omnium terrae proxima crassiora. in longitudinem excrescunt abies, larix, palma, cupressus, ulmus et si qua unistirpia. ramosarum cerasus etiam in XL cubitorum trabes aequali per totam duum cubitorum crassitudine reperitur. quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
red&ur siminus xxx. diebus continuis data sit narrant
usabie penitere materia cedente tempus hoc dedimus
a pra nocturna maxime uigilia constent cum sint
stinto ampliores qualos crates fiscinas texere faces inci
indicas prȩparare interdiu xxx. palas. Ex. & in lucubra
usptina ridicas .v. palos .x. totidem antelucanum abru
t lonium cȩsari nobilia sidera significant .iii. Eł ia nr̃ ma¬
o canis occidens quodie atticȩ & finitimis regionibus aqui
eri accidere traditur prid noñ iañ cȩsari delphinus
mo exoritur & postero die fidicula quo aegypto sigita
pioccidit Itemad ui. iđ iañr eiusdem delphnni uesperti
isu continui dies hiemant italiȩ & cum sol in aquarium
tur transire quod fere .XUI.łł sebr euenit uiii hđ stel¬
ue uenitappellata tuberoni in pectore leonis occidit ma

Expanded text:
tempore detur, si minus xxx diebus continuis data sit, narrant tempore detur, si minus xxx diebus continuis data sit, narrant verna scabie poenitere. materiae caedendae tempus hoc dedimus. reliqua opera nocturna maxime vigilia constent, cum sint noctes tanto ampliores, qualos, crates, fiscinas texere, faces incidere, ridicas praeparare interdiu XXX, palos LX et in lucubratione vespertina ridicas v, palos x, totidem antelucana. A bruma in favonium Caesari nobilia sidera significant, III kal. Ian. matutino canis occidens, quo die Atticae et finitimis regionibus aquila vesperi occidere traditur . pridie nonas Ian. Caesari delphinus matutino exoritur et postero die fidicula, quo Aegypto sagitta vesperi occidit. item ad VI idus Ian. eiusdem delphini vespertino occasu continui dies hiemant Italiae, et cum sol in aquarium sentiatur transire, quod fere XVI kal. Feb. evenit. VIII kal. stella regia appellata Tuberoni in pectore leonis occidit mat
Abbreviated transcription (Latin):
is sumpta conuexitate circuli ꝑtinentis ad quasquis
qure & terras ad earum siderum exortus ꝑ omnium
ulorum pares umbras indicandum &illud tempestates
elores suos habere quudrinis annis & casdem non
magna differentiarcuertiratione dis octonis uero
augeri easdem centess ma reuoluentẽ scluna Omnis
autem aratio obseriuta est tribus modis exortusiderũ
occa suque &ipsorum temporum cardinibus exortus
occasus que binis modis intelle guntur autenim ad¬
uentu solis occultantur stellȩ & sconspicide sinunt
aut eiusdem abscessu ꝓferunt se in hemer sum. hoc
melius quam exortum consu&udo dixiss& & illud
occultationem potius quamoccasum ullomodo quo
die incipiunt apparere uel desinunt oriente soleaut
oceidente matiitini uespertiniue cognominati ꝓ¬
ut alterutri eorum mane uelcrepusculo contigit
dodrantes horarum cumminimum interualla

Expanded text:
vimus, sumpta convexitate circuli pertinentis ad quas quisque vimus, sumpta convexitate circuli pertinentis ad quas quisque quaeret terras, iidem erunt siderum exortus per omnium circulorum pares umbras. indicandum et illud, tempestates ipsas cardines suos habere quadrinis annis, et easdem non magna diflerentia reverti ratione solis, octonis vero augeri easdem, centesima revolvente se luna. Omnis autem ratio observata est tribus modis, exortu siderum occasuque et ipsorum temporum cardinibus . exortus occasusque binis modis intelleguntur. aut enim adventu solis occultantur stellae et conspici desinunt aut eiusdem abscessu proferunt se, ut emersum hoc melius quam exortum consuetudo dixisset et illud occultationem potius quam occasum.alio modo, quo die incipiunt apparere vel desinunt oriente sole aut occidente, matutini vespertinive cognominati, prout alteruter eorum mane vel crepusculo contingit. dodrantes horarum, cum minimum, intervalla
Abbreviated transcription (Latin):
num uergiliarum hesiodus nam huius quoq nomine
t astrologia tradidit fiericum aequi noctium autum
ensicer&ur Thales xxV. die abaequi noctio anaximan
quõ non inunius terrȩ sed totius naturȩ inter pr&es
is nonauctorib positis idenim uerbosum est sedlegioni
nominata fuerit simul intellegere cycladas insulas
macedonia magnesiam thraciam. cum aegẏptus foe¬
ntinentia usq athomontem: cumionia asiam &insu
si cum pelo ponensis achagiam & aduesperam iacen
trris chalducas siriam & babilonium de monstrabuNT
cm hispanias gallicas sileri non erit mirum ne moenĩ
rubit in his qui proder & siderum exortus non tamen
cliratione denoscentur. in illis quoqueterris degesti
urculorum quia insexto uolumine secimus qua cog
oeli nongentium modo uerum urbium quoque
ularum intellegitur ergo exhis terrisquas nomina¬

Expanded text:
tutinum vergiliarum Hesiodus — nam huius quoque nomine tutinum vergiliarum Hesiodus — nam huius quoque nomine exstat astrologia — tradidit fieri, cum aequinoctium autumni conficeretur, Thales XXV die ab aequinoctio, Anaximan non unius terrae, sed totius naturae interpretes sumus, non auctoribus positis—id enim verbosum est —, sed reginominata fuerit, simul intellegere Cycladas insulas; cum Macedonia, Magnesiam, Threciam; cum Aegyptus, Phoeet continentia usque Atho montem; cum Ionia, Asiam et insulas Asiae; cum Peloponnesus, Achaiam et ad vesperam iacentes terras. Chaldaei Assyriam et Babyloniam demonstrabunt. Africam, Hispanias, Gallias sileri non erit mirum; nemo enim observavit in iis, qui proderet siderum exortus. non tamen difficili ratione dinoscentur in illis quoque terris digestione circulorum , quam in sexto volumine fecimus, qua cognatio caeli non gentium modo, verum urbium quoque singularum intellegitur. ergo ex iis terris, quas nomina
Abbreviated transcription (Latin):
tempus. Quaedamuero & suas habent notas sicuti
ficus cumfoliũ pauca in cacu mine ac&abu¬
li modo germinent. Tunc maxime seren¬
ꝑagiuid&ur ab eo aduergiliarum exortum
matutinum aesari significant. Eł a prł ui noñ
a prł inattica uer giliarum uesperi occultantur
eadem post pridie in bo&iea cesari autem &calde¬
isnonis acgypto orion & gladius eius incipiut̃.
abscondi cesari ui iđ signisicit imber libreoccusu xiii E ng̃
auxypto sucule occidunt uesperi sidus uehemens & terra nus

Expanded text:
tempus. quaedam vero et suas habent notas, sicuti tempus. quaedam vero et suas habent notas, sicuti ficus. cum folia pauca in cacumine acetabuli modo germinent, tunc maxime serenagi videtur. ab eo ad vergiliarum exortum matutinum Caesari significant kal. April. III non. April. in Attica vergiliae vesperi occultantur, eaedem postridie in Boeotia, Caesari autem et Chaldaeis nonis, Aegypto Orion et gladius eius incipiunt abscondi. Caesari VI idus significatur imber librae occasu. XIIII kal. Mai. Aegypto suculae occidunt vesp
Abbreviated transcription (Latin):
berbe gracili in secuti estus exit centum nam que
sucum uenturis seminibus auferant taliu autum¬
nimelius arari certumest. Cato uernatem opera
sic definit scrobes fieri seminariu ꝓpagiri in locis
crassis &umidis ulma ficos poma oleas prata ster¬
corari luna sitiente quȩ rigua nonerant afflatu
ra sarciri haec antequam uinea florere incipiat¬
idemque piro florente arare incipiat macra
arenos aque postea utique grauissima &a quo sis¬
sima ita postremo arato. Ergohacc aratio has habe¬
bit notas lentisci primum fructum ostendentis ac
piri florentis erit & tertia inbulborum satuscille:
ittemincorona mentorum narcissinamq: & hȩc
ter florent primoque flore primam arationem
ostendunt mediosecunda tertionouissimam
quando inter sese alia aliis notas prebent. Ao ñ
in nouis simisci &ur ne fabis florentibus attin¬
gatur edera idenim noxiũ & exitiale eiest

Expanded text:
herbae, gracili insecuti aestus exsiccent omnemque herbae, gracili insecuti aestus exsiccent omnemque sucum venturis seminibus auferant. talia autumno melius arari certum est. <3> Cato verna opera sic definit: scrobes fieri, seminaria.... propagari, in locis crassis et umidis ulmos, ficos, poma, oleas seri, prata stercorari luna sitiente; quae rigua non erunt, a flatra sarciri: haec antequam vineam fodere incipiaidemque: piro florente arare incipito macra harenosaque. postea uti quaeque gravissima et aquosissima, ita postremo arato. 244 ergo haec aratio has habebit notas: lentisci primum fructum ostendentis ac piri florentis. erit et tertia in bulborum satu scillae, item in coronamentorum narcissi, namque et haec ter florent primoque flore primam arationem ostendunt, medio secundam, tertio novissimam, quando inter sese alia aliis notas praebent. 245 ac non in novissimis cavetur, ne fabis florentibus attingatur hedera; id enim noxium et exitiale ei est
Abbreviated transcription (Latin):
us colieffectu adterram deciduo uilgo serenitat : llt
fectum sidus audimus pr&erea cum omni hace statas
ribus celoque ad fixis constent interuenunit motistalu
que conceptȩ spei ordinem id que nobis tantum putemisd
dere & reliqua fallit animalia sagaciora cir cahos ut quos
eorum const& aestiuasque alites prȩposttre aut propor
res nec antehibernas aestus. Ideo uirgilius errantium qu
siderum rationem mediscendam p̃cipit ad monens oberi¬
dum frigide saturnistellȩ transitum. Sunt quictrasis
ueris indicium arbitrentur obinfirmitatem animads¬
sionis papilionis. Ideo ipso annocum cam mentareimur h
notatum est ꝓuentum quorumterrȩ patio frigore e¬

Expanded text:
lias tardius caeli effectu ad terram deciduo: vulgo serenitate reddita confectum sidus audimus. 208 praeterea cum omnia haec statis sideribus caeloque adfixis constent, interveniunt motus stellarum, us, turbantque conceptae spei ordinem. idque, ne nobis tantum putemus accidere, et reliqua fallit animalia sagaciora circa hoc, ut quo vita eorum constet, aestivasque alites praeposteri aut praeproperi rigores necant, hibernas aestus. 209 ideo Vergilius errantium quoque siderum rationem ediscendam praecipit, admonens observandum frigidae Saturni stellae transitum. sunt qui certissimum veris indicium arbitrentur ob infirmitatem animalis papiliones. sed eo ipso anno, cum commentaremur haec, notatum est, proventum eorum ter repetito frigore e
Abbreviated transcription (Latin):
tione tanto opere ab eo reformidari ut pene uesti¬
gus quoque interdicat. Redigamus ad lignicariem
& inueniemus illa quȩ in tantum ab ominantur
uitia aridȩ fistulosȩ scabrȩ canentientes ex sepumi¬
cosȩ plusdixit una significationem quam possit ul¬
licopia sermonis enarrari. Estenim interpr&a¬
tione uitiorum quȩ damnona&att quȩ nulla mer
intellegi potest sed natura sua anus terra & ideo
infecunda ad omnia atque inbecilla. idemagrũ
optimum iudicat ad radicem montium planitiae
in meridem excurrente qui est potius italiȩ si¬
tus terram uero teneram quȩ uoc&ur pullaerit
igitur haecoptima & operisatia. Intellageremo¬
do libeat dictamira significatione teneram & quic¬
quid optari deb& in eo uocabulo inueni&ur illa
temperate ubertatis illamollis facilis que culturȩ
ne oriaia uxstiens ilipostuomerem nntesens qales¬

Expanded text:
tione ab eo tantopere reformidari, ut paene vestitione ab eo tantopere reformidari, ut paene vestigiis quoque interdicat? redigamus ad ligni cariem, et inveniemus illa, quae in tantum abominatur, vitia aridae, fistulosae, scabrae, canescentis, exesae, pumicosae. plus dixit una significatione quam possit ulla copia sermonis enarrari. est enim interpretatione vitiorum quaedam non aetate quae nulla in ea intellegi potest, sed natura sua anus terra, et ideo infecunda ad omnia atque inbecilla. idem agrum optimum iudicat ab radice montium planitie in meridiem excurrente, qui est totius Italiae situs, terram vero teneram, quae vocetur pulla. erit igitur haec optima et operi et satis. intellegere modo libeat dictam mira significatione teneram , et quidquid optari debet, in eo vocabulo invenietur. illa temperatae ubertatis, illa mollis facilisque culturae, nec madida nec sitiens. illa post vomerem nitescens, quale
Abbreviated transcription (Latin):
tinis paludibus madent tanta est argumentorũ
acsoliuariaas ac differentia. Cȩsar uopiscus
cum causam apud censores ager& campos rossȩ dixit ita¬
liȩ sumens esse in quib ꝑticas pridie relictas gramen
operir& sed non nisi ad pabulum prabantur nonta¬
men in dociles natura nos esse uoluit & uita confessa
fecit &iam ubibona certa non fecerat. Qua mobrem
primum crimina dicimus Terram amaram proba¬
uerim demonstrant eas atrae de generesq herbȩ
frigidam autm r&orride nata łtemuligino samtris¬
tia rubricam oculis argillamque operi difficillimas
quȩ que rastros aut uomeres ingentibus glebis one¬
r& quamquam non quod operihoc & fructui aduer¬
sum. Iteme contrario cinericiam & sabulum album
namsterilis densa callo facile deprehenditur uel
uno ictu cuspidis. ca to breuiter atque ex suo more
uitiad &erminat terram cariota caue neue plaus¬
tro neue pecore inpellis. quid putamus hac appella¬

Expanded text:
tinis paludibus madent. tanta est argumentorum tinis paludibus madent. tanta est argumentorum ac soli varietas ac differentia . Caesar Vopiscus, cum causam apud censores ageret, campos Rosiae dixit Italiae sumen esse, in quibus perticas pridie relictas gramen operiret, sed non nisi ad pabulum probantur. non tamen indociles natura nos esse voluit, et vitia confessa fecit etiam ubi bona certa non fecerat. quamobrem primum crimina dicemusverim demonstrant eius atrae degeneresque herbae, frigidam autem retorride nata, item uliginosam tristia, rubricam oculi aquaeque rastros aut vomeres ingentibus glaebis onerent, quamquam non quod operi, hoc et fructui adversum ; item e contrario cineraceam et sabulum album. nam sterilis denso callo facile deprehenditur vel uno ictu cuspidis. Cato breviter atque ex suo more vitia determinat : Terram cariosam cave, neve plaustro neve pecore inpellas. quid putamus hac appella
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuidenda quid quod mutantur sȩpe iudicata quoq
& diu compressa intessalia circa larissam emis¬
so lacufrigidior facta ea regio est olcȩ que desierunt
quȩ prius suerant . Item uites aduri quod non antea¬
enos sensitad moto hebro & circaphilipposcultura
siccata regio mutauit celi abitum. At in sira cus a no
agro aduena cultore lapidato soleꝑdidit fruges
luto donec regessit lupides insyriale uem tenui
sulco in primunt uomerem quia sub est saxum ex¬
urens aestate semina. lam in quibusdam locis si¬
milis aestus in modici & frigorum effectus. Est fer¬
tilis thracia frugum rigore aestibus a frica & ae¬
gyptus incaldna rodiorum in sula locus quidã est
intantum fecundus ut suo tempore satum dem& ant
hordeum sublatumque protinus ferant & cum
aliis frugibus m&ant. Glarcosum oleis solum aptis¬
simum inuenefrano pinguissimum inba&ica
punica uina in saxo coquuntur cȩcube uites in pom¬

Expanded text:
pervidenda. quid quod mutantur saepe iudicata quoque pervidenda. quid quod mutantur saepe iudicata quoque et diu comperta? in Thessalia circa Larisam emisso lacu frigidior facta ea regio est, oleaeque desierunt, quae prius fuerant, item vites aduri, quod non antea,.... Aenos sensit admoto Hebro, et circasiccata regio mutavit caeli habitum. at in Syracusano agro advena cultor elapidato solo perdidit fruges luto, donec regessit lapides. in Syria levem tenui sulco inprimunt vomerem, quia subest saxum exurens aestate semina. 31 iam in quibusdam locis similes aestus inmodici et frigorum effectus. est fertilis Thracia frugum rigore, aestibus Africa et Aegyptus. in Chalcia Rhodiorum insula locus quidam est in tantum fecundus, ut suo tempore satum demetant hordeum sublatumque protinus serant et cum aliis frugibus metant. glareosum oleis solum aptissimum in Venafrano, pinguissimum in Baetica. Pucina vina in saxo cocuntur, Caecubae vites in Pom
Abbreviated transcription (Latin):
nobducit nec grauis aut leuior iusto dep̃henditur
t quodenim pondus terrȩ iustum intellegi potest.¬
fumnib: ad gestasem ꝑ laud abilis quando senescant
slicis utilis sentitur interargumenta stipulȩ cras
oi tinta alio qui in leborino campaniȩ nobilicã po
ut ligniuice utontur sedis solum ubicumque arduum
opere difficili cultubonissiuis acrius paene quã uitus
possit Ad fligit agricolam & carbunculus quȩ terra
ita uocantur emendari uitȩ macra ut&ur. Nam
tofussatura acfricabilis expetitur quoq: ab actorib:
Virgilius & quȩ felicem ferat nonimprebat uitibus
salsequȩ terrȩ multamlius creduntur tutiora uitis
innascentium animalium nec colles operenudantur
siquis perit effodiat c neccampiomnes minus solis
atque ꝑflatus quamopussit accipiunt & quasdam
pruinis ac nebulis pascidiximus uites. omnium re¬
rum sunt quedam inalto secr&a & suocuiq: corde

Expanded text:
ginem obducit. nec gravis aut levior iusto deprehenditur ginem obducit. nec gravis aut levior iusto deprehenditur pondere. quod enim pondus terrae iustum intellegi potestuminibus adgesta semper laudabilis, quando senescant salici utilis sentitur. inter argumenta stipulae crassitudo est, tanta alioqui in Leborino Campaniae nobili campo, ut ligni vice utantur. sed id solum ubicumque arduum opere, difficili cultu, bonis suis acrius paene, quam vitiis posset, adfligit agricolam. 29 et carbunculus, quae terra ita vocatur, emendari intenta cura videtur. nam tofus naturae friabilis expetitur quoque ab auctoribus. Vergilius et quae felicem ferat non inprobat vitibus. salsaeque terrae multa melius creduntur, tutioraa vitiis innascentium animalium . nec colles opere nudantur, si quis perite fodiat, nec campi omnes minus solis atque perflatus, quam opus sit, accipiunt, et quasdam pruinis ac nebulis pasci diximus vites. omnium rerum sunt quaedam in alto secreta et suo cuique corde
Abbreviated transcription (Latin):
otima uitibus aut quȩ tenues ex halat nebulas nec lu
multis laudata cr&am in albensium pompeianoꝵ
ro & argillam cunctis aduineas generib: ante ponun
quã prȩpingues quod excipitur in eogenere inuicẽ
um album inticiniensi multisque in locis nigrum.
ue rubrum &um pinguiterrȩ ꝑmixtum infecun
st. Argimenta quoq: iudicantium sepefallunt non uti
lidum uliumest in quo proceras arbores nitent pr&er
ilis arboribus. Quidenim abiste proceries aut quȩ uixis¬
sit alia in loco codem Nec luxorios pabula pinguissolł
titim subest harena tenuissimo cespitum corio. nec sen
osiest terra ciu ꝓceritas herbarum nonhercules ma
ampingus adherens digitis quod in argillis arguitur
s quidem regesta in eos nulla compl& ut densa atq
adiuncmodũ rep̃hendi possit ferroque ominis rubi¬

Expanded text:
optima vitibus, aut quae tenues exhalat nebulas, nec rubrica optima vitibus, aut quae tenues exhalat nebulas, nec rubrica multis laudata. cretam in Albensium Pompeianorum agro et argillam cunctis ad vineas generibus anteponunt, quamquam praepingues, quod excipitur in eo genere. invicem sabulum album in Ticiniensi multisque in locis nigrum itemque rubrum, etiam pingui terrae permixtum, infecundum est. argumenta quoque iudicantium saepe fallunt. non utique laetum solum est, in quo procerae arbores nitent, praeterquam illis arboribus . quid enim abiete procerius? at quae vixisse possit alia in loco eodem? nec luxuriosa pabula pinguis solilis? at statim subest harena tenuissimo caespitum corio. nec semper aquosa est terra, cui proceritas herbarum , non, Hercules, magis quam pinguis, adhaerens digitis, quod in argillis arguitur. scrobes quidem regesta in eos nulla conplet, ut densa atque rara ad hunc modum deprehendi possit, ferroque omnis rubi
Abbreviated transcription (Latin):
lum terrȩ parere cogunt ut quȩ in siccis serantur orie
acseptentriones spectent quȩ in umidis meridiem n
ex ipsis uitibus causas mutuantur infrigidis prococes e¬
do ut maturitas acedat algorem. Quȩ poma untiques
oderint contraortus ut statim auferant sol. Queano
occasus uel &iam ad septentriones ut diutius eun frius
c&erifere rationem naturȩ secuti in aquilonemebierius
tum democritus putat. Aquilonis situm uentorumques
quorum diximus sccundo uolumine dicemus que prai
tmariaiicindum propius ad moueri salis halitum
bi utestiantia refrigerant opacitate atque &iam.
e gudent quȩ diximus quartexperimentis optime
ur aglo proximumest terrȩ dixisse rationem haud
re tractatu quippe non eadem arboribus conuenit &
bus plorumque nec plura qualem hab& campanit ubi

Expanded text:
caelum terrae parere cogunt, ut, quae in siccis serantur, orientem caelum terrae parere cogunt, ut, quae in siccis serantur, orientem ac septentriones spectent, quae in umidis, meridiem. nec non ex ipsis vitibus causas mutuantur in frigidis praecoces serendo, ut maturitas antecedat algorem, quae poma vitesque rorem oderint, contra ortus, ut statim auferat sol, quae ament, ad occasus vel etiam ad septentriones, ut diutius eo fruantur. ceteri fere rationem naturae secuti in aquilonem obversas eri talem fructum Democritus putat. aquilonis situm ventorumque reliquorum diximus secundo volumine dicemusque proximo  aspicere maria iucundum, propius admoveri salis halitum adurunt aut aestuantia refrigerant. opacitate atque etiam rigore gaudent quae diximus. quare experimentis optime creditur. A caelo proximum est terrae dixisse rationem, haud faciliore tractatu, quippe non eadem arboribus convenit et frugibus plerumque, nec pulla, qualem habet Campania, ubique
Abbreviated transcription (Latin):
quas in hora debeant spettare. Virgilius ado casis feriba¬
uit aliquisic maluere quã in exortii apluribus meridiea
bari aduerto nec arbitror ꝑp&uum quic quam in boe p¬
pipossẽ acsolinaturam ad lociinge nium adelicunisques
res dirigenda sollertiaest . In a frica meridiem cints se¬
&uiti in utile colonosni salu breest. quo ipsameriduane sibua
pluge qua propter ibi qui in ocecsum aut septentrionse
r& optimimiscebit solumģ locumuir gilius occasus inpe
nec de septentrione reliqua dubitatio uid&ur. at quin
alpina italici magna exparte uineis ita positis compto¬
nulla sesse fertiliores. Multum rationis optinent &ut
in arboniensi prouincia atque liguria & parte drin
contracircium serere imperitia existimatur eunden
oblicum accipere ꝓuidentia is namque aefatem sibita
sed tanta plerumque iuolentia ut auferat tecta Qud

Expanded text:
est, quas in horas debeant spectare. Vergilius ad occasus seri daest, quas in horas debeant spectare. Vergilius ad occasus seri damnavit, aliqui sic maluere quam in exortus. a pluribus meridiem probari adverto, nec arbitror perpetuum quicquam in hoc praecipi posse. ad soli naturam, ad loci ingenium, ad caeli cuiusque mores dirigenda sollertia est. in Africa meridiem vineas siti inutile et colono insalubre est, quoniam ipsa meridianae subiacet plagae, quapropter ibi, qui in occasum aut septentriones conseret, optime miscebit solum caelo. cum Vergilius occasus improbet, nec de septentrione relinqui dubitatio videtur. atqui in cisalpina Italia magna ex parte vineis ita positis compnullas esse fertiliores. multum rationis optinent et venti. in Narbonensi provincia atque Liguria et parte Etruriae contra circium serere imperitia existimatur , eundemque oblicum accipere providentia. is namque aestates ibi temperat, sed tanta plerumque violentia, ut auferat tecta. quidam
Abbreviated transcription (Latin):
tinȩ hiemes noxiȩ siluis tribus quoque quȩ ma¬
gis &iam dolent urgenteumbra sua nec adiu¬
uante medicina quandouestit teneras intor¬
tostramento insiluestribus non est ergo tempes¬
tiuȩ aquȩ hibernis primumin imbribus dein
germminatione & antecedentibus. tertium tem pꝰ
est cumeducant poma nec protimis sediam ua¬
lido f&cu quȩ fructus suos diutius continent lon¬
gioresque desiderant cibos his & serotinȩ aquȩ
utiles & uitio oleȩ punicis hac iam pluuiȩ ge¬
neribus cuiusque arboribus diuerso modo de¬
sid erantur aluis alio tempore maturantibus qua¬
propter eisdem imbribus aliqua ledi uideas
aliqua iuuari &iam in eodem generesicut in
piris alio die hiberna quȩrunt pluuias uero
orem facit ratio eademimnediterranea mariimis pretra
enim plerum que frigidior & montuosa plins a no ur
im bres diur nis mnagis fruitura qũis sita nons tauin arse
cas solae conexa &situs umcarum arbus torumqe raq

Expanded text:
tinae hiemes noxiae, silvestribus quoque, quae matinae hiemes noxiae, silvestribus quoque, quae magis etiam dolent urguente umbra sua nec adiuvante medicina, quando vestire teneras intorto stramento in silvestribus non est. ergo tempestivae aquae hibernis primum imbribus, dein germinationem antecedentibus; tertium tempus est, cum educant poma, nec protinus, sed iam valido fetu. quae fructus suos diutius continent longioresque desiderant cibos, his et serotinae aquae utiles, ut viti, oleae, punicis. hae tam en pluviae generis cuiusque arboribus diverso modo desiderantur , aliis alio tempore maturantibus. quapropter eisdem imbribus aliqua laedi videas, aliqua iuvari, etiam in eodem genere, sicut in piris alio die hiberna quaerunt pluvias, alioutiliorem facit ratio, eadem mediterranea maritimis praefert—sunt enim plerumque frigidiora — et montuosa planis et nocturnes imbres diurnis. magis fruuntur aquis sata non statim auferente eas sole. Conexa et situs vinearum arbustorumque ratio
Abbreviated transcription (Latin):
te dictum est. Alioquin uota arborum frugumq:
communia sunt Niues diutinas sedere causa non
solum quia animam terrae euanescentem exalatione
includunt & conprimunt r&roque agunt in uires
frugum ad que radicesuerum quod &liquor emsen¬
simprebent purum pr&erea leuissimumque
quandonix aquarum cȩlestium pruma est. Ergo
umor ex his nonuniuersus in gurgitans diluensq
sed quomodo sintur destillans uelut exubere alit
omnia quȩ non mundat. tellus quoque ullo modo
fermentescit & sui plena a lactescentibus satis ñ
eff&a cum tempus aperit tepidis ad rid& horis.
itamaxime frumenta pinguescunt pr&erquam
ubi calidus semꝑ aer est ut in egypto. continuatio
enim & i psa consu& udo idem quod modus aliubi ef¬
fecti plurimumque prodest ubicumque nonesse
quod noceat inmaiore parte orbis cum p̃coces ex¬
curre germinationes euocate indulgentiam eeli
secutis frigoribus exuruntur. quadecausa sero¬

Expanded text:
ate dictum est. alioqui vota arborum frugumque ate dictum est. alioqui vota arborum frugumque communia sunt nives diutinas sedere. causa non solum quia animam terrae evanescentem exhalatione includunt et conprimunt retroque agunt in vires frugum atque radices, verum quod et liquorem sensim praebent, purum praeterea levissimumque, quando nix aquarum caelestium spuma est. ergo umor ex his non universus ingurgitans diluensque, sed quomodo sititur destillans velut ex ubere, alit omnia, quia non inundat. tellus quoque illo modo fermentescit, et sui plena, a lactescentibus satis non effeta, cum tempus aperit, tepidis adridet horis. ita maxime frumenta pinguescunt, praeterquam ubi calidus semper aër est, ut in Aegypto. continuatio enim et ipsa consuetudo idem quod modus aliubi efficit, plurimumque prodest ubicumque non esse quod noceat. in maiore parte orbis, cum praecoces excurrere germinationes evocatae indulgentia caeli, secutis frigoribus exuruntur. qua de causa sero
Abbreviated transcription (Latin):
decr&orium hcarticulis austrinus nubilis purci quod
diximus fruges quoque peuis maturescuNł austrinis
diebus sed celerius illa sunt noxia frigora que septen¬
trionibus aut preposteris fiunt horis. Hie mes qui¬
dem aquiloniam esseomnibus satis utilissimum im¬
bres uero tum ex paendi euidens causa est qũõ arbo¬
res f&u exinanitas & foliorum quoque emissione
languidas naturaleest auide esurire cibus autem
earum imber quare tepidam esse hicmem ut ab sup̃¬
to partuarborum sequatur ꝓtinus conceptus id est
germinatio ac de inde alia florescendi exinanitio
inutilissimum experimentis creditur. Quin immo
si plures ita continuentur anni&iam ipsemoriant᷑
arbores quando nemini dubia poena est in fame labo¬
rantium. Orgo qui dixit hic umes serencis optan¬
das non proamhoribus uota fecit nec ꝑsolticia im¬
bres uitibus conducunt. Niberno quidem puluere
la&iores ficri messes luxuriantes in genii fertilit¬

Expanded text:
decretorium , hic articulus austrinus nubili spurci, quod decretorium , hic articulus austrinus nubili spurci, quod diximus. fruges quoque peius maturescunt austrinis diebus, sed celerius. illa sunt noxia frigora, quae septentrionibus aut praeposteris fiunt horis. hiemem quidem aquiloniam esse omnibus satis utilissimum. imbres vero tum expetendi evidens causa est, quoniam arbores fetu exinanitas et foliorum quoque amissione languidas naturale est avide esurire, cibus autem earum imber. quare tepidam esse hiemem, ut absumpto partu arborum sequatur protinus conceptus, id est germinatio, ac deinde alia florescendi exinanitio, inutilissimum experimentis creditur. quin immo si plures ita continuentur anni, etiam ipsae moriuntur arbores, quando nemini dubia poena est in fame laborantium. ergo qui dixit hiemes serenas optandas , non pro arboribus vota fecit; nec per solstitia imbres vitibus conducunt; hiberno quidem pulvere laetiores fieri messes luxuriantis ingenii fertilit
Abbreviated transcription (Latin):
imis sed incerta at quedubia in quibus maxime fallitur
undiligentiam suꝑuaciris ad fectare non nostrum
ntomnia autem in uniuersum &quȩ adcuncta ar
genera ꝑtinent in communȩ decȩloterraq dicimus
A quilone maxime gauident densiores abad flatucius l&i¬
oresque & materiȩ firmiores qua in rẽpleriq fallunt᷑
cum in uineis pedamenta non sint ãuento ea opponen¬
da & id tantum a septentrione seruandum quin im¬
motempestiua frigora plurimum arborum firmi¬
tati conserunt & sic optime germinant alia qua siblandi¬
antur austride fatiscentes ac magis &um inflorem nã
sicum defloruere protinus sequantur imbres in totum
poma depereunt adeo ut amygdalȩ & pyri&iam siomni¬
no nubiluim fuit austrinus ueflatus amittant f&us
Virca uergilias quidem puluere inimicis simumuit & oleȩ
quõ tum coitus est earum. Hocestilluit quadriduumoleis

Expanded text:
vertimus, sed incerta atque dubia, in quibus maxime fallitur vertimus, sed incerta atque dubia, in quibus maxime fallitur vita. nam diligentiam supervacuis adfectare non nostrum est. ante omnia autem in universum et quae ad cuncta arborum genera pertinent in commune de caelo terraque dicemus. Aquilone maxime gaudent, densiores ab adflatu eius laetioresque et materie firmiores. qua in re plerique falluntur, cum in vineis pedamenta non sint a vento eo opponenda et id tantum a septentrione servandum. quin immo tempestiva frigora plurimum arborum firmitati conferunt, et sic optime germinant, alioqui, si blandiantur austri, defetiscentes, ac magis etiam in flore. nam si, cum defloruere, protinus sequantur imbres, in totum poma depereunt , adeo ut amygdalae et piri, etiam si omnino nubilum fuit austrinusve flatus, amittant fetus. circa vergilias quidem pluvere inimicissimum viti et oleae, quoniam tum coitus est earum. hoc est illud quadriduum oleis
Abbreviated transcription (Latin):
antiquis fronditio militiilli qui prȩclara facinora uoltur
rans natans  frondeimposita aduersus annibalem edi
olonum liciniȩ gentiita appellatur in ipsis arborib: fru¬
o in utilis inde & pampinatio inuenta primostolomi
nomen. fuit & arborum cura legibus priscis cautumq
ui. tabulis ut qui in iuriaececidiss& alienas luer& in
das aeris XXxi. quid existimamus futuras neeas credi
aduip̃ dictam ȩstimationem illos qui uel frugiferama tan
uexauerant. Nec minus miraculum in pͥomo est multa
crca suburbani fructu annuo ad dicto binis milibuis
num muores singularum reditu quamȩrat apud
quos prediorum obhoc insita & arborum quo que adul
acogitata sunt ut nec poma pauperibus nascerentur :
ergodicimus quõ maxime modotantum ex his ucctigal
nonulilgata tractauimus nec quȩ constarȩ animo ad¬

Expanded text:
antiquis: Frondicio militi illi, qui praeclara facinora Volturnum antiquis: Frondicio militi illi, qui praeclara facinora Volturnum transnatans fronde inposita adversus Hannibalem edidit, Stolonum Liciniae genti. ita appellatur in ipsis arboribus fruticatio inutilis, unde et pampinatio inventa primo Stoloni dedit nomen. fuit et arborum cura legibus priscis, cautumque est XII tabulis ut, qui iniuria cecidisset alienas, lueret in singulas aeris xxv. quid existimamus? venturasne eas credidisse ad supra dictam aestimationem illos, qui vel frugiferas tanti taxaverant? nec minus miraculum in porno est multarum circa suburbana fructu annuo addicto binis milibus nummum, maiore singularum reditu quam erat apud antiquos praediorum. ob hoc insita et arborum quoque adulteria excogitata sunt, ut nec poma pauperibus nascerentur . nunc ergo dicemus, quonam maxime modo tantum ex his vectigal i, et ideo non volgata tractabimus nec quae constare animo ad
Abbreviated transcription (Latin):
ra praderta accensus odio quod exemulatione auds sius
est grauiter increpiut tanticensorem habitar& is pra
eius identidem promittens & crassus ut presens ingeno
ut fac&o lepore sollers adicere serespondeħnis exceptis le
boribus acneuno quidem denario siadimerentur empta
uolente domitio crassus utrum neigitur ego suminquto
sodomiti exemplograuis & ab ipsa mea censura notinads
qui domo quȩ mihi hereditatiobuenit cum iter habiten
tuqui sex arbores aestimes lace fuere lotoepitile nis¬
ud rierecum arborum martem Acnequis uilem dec&e
tasidenum nibilqinea iurgantedomitio siuis sedicen
pratrarbores udic& iam columnas quattuor hymei
noris adilitatis gratia adscenamornandam aducctas
e moreȩ lamretens est opulentia tantoque tunc plus
tis arbores domibus ad serebant ut sine illis neinimiciti
quidem pra&ium seruauerit domitius. quereabhis & cogno

Expanded text:
ra, praeterea accensus odio, quod ex aemulatione avidissimum ra, praeterea accensus odio, quod ex aemulatione avidissimum est, graviter increpuit tanti censorem habitare, |LX| HSpro domo eius identidem promittens , et Crassus, ut praesens ingenio semper, ut faceto lepore sollers, aarboribus . ac ne uno quidem denario, si adimerentur, emptam volente Domitio, Crassus: Utrumne igitur ego sum, inquit, quaeso, Domiti, exemplo gravis et ipsa mea censura notandus, qui domo, quae mihi hereditate obvenit, comiter habitem, an tu, qui sex arbores |LX| aestimes? hae etiam arborum mortem. ac ne quis vilem de cetero Crassi domum nihilque in ea iurganti Domitio fuisse licendum praeter arbores iudicet, iam columnas VI Hymetti marmoris, aedilitatis gratia ad scenam ornandam advectas,marmoreae. tam recens est opulentia, tantoque tunc plus honoris arbores domibus adferebant, ut sine illis ne inimicitiarum quidem pretium servaverit Domitius. Fuere ab his et cognomina
Abbreviated transcription (Latin):
medio tanta gentium irebus friuolis plerumout rala¬
atura arborum terra marique spon tesiuprtae¬
tium dictaest restat earum quc artẽ & hununs ingenisi
uerius quam nascuntur. sed prius arari succurrit quirtad¬
mus penuria proindiuso possessa sastris depugnant ae
homine circa ca ducos fructus circapendentesucro & an
bus intanta deliciarum pr&ia uenis seclarissi mo ut equas
arbitror exemplo lucu crassi atque osa. domiti he nais
cras susorator fuit in primis nominis r&mani domus ein¬
fica sed aliquando. prestantior in eodem palatio quȩctilia
cimbros cum .c. marino fudit multo uero pulcherrima
sensu omnium a&ate ea in colleuiminali c. aquili equts
mani clarioris illa &iam quam iuris ciuilis scientia cont
obiecta crasso sua est nobilissima rumgentium ambocris¬
atquedomitius censuram post consulatus simulgessere an
ditȩ n urbis. de lxIi. frequentm iurgiis propteroissu¬
tudinem morum. Tum. oña. domitius ut erat uehemensu¬

Expanded text:
 omnia remedio . tanta gentium in rebus frivolis plerumque rNatura arborum terra marique sponte sua provenientium dicta est; restat earum, quae arte et humanis ingeniis fiunt verius quam nascuntur. sed prius mirari succurrit, quae retulimus paenuria pro indiviso possessa feris, depugnante cum his homine circa caducos fructus, circa pendentes vero et cum alitibus, in tanta deliciarum pretia venisse, clarissimo, ut equidem arbitror, exemplo L. Crassi atque Cn. Domiti Ahenobarbi. Crassus orator fuit in primis nominis Romani. domus ei magnifica, sed aliquanto praestantior in eodem Palatio Q. Catuli, qui Cimbros cum C. Mario fudit, multo vero pulcherrima consensu omnium aetate ea in colle Viminali C. Aquili, equitis Romani clarioris illa etiam quam iuris civilis scientia, cum tamen obiecta Crasso sua est. nobilissimarum gentium ambo censuram post consulatus simul gessere anno conditae urbis DCLXII frequentem iurgiis propter dissimilitudinem morum. tum Cn. Domitius, ut erat vehemens natu
Abbreviated transcription (Latin):
cri exhisdem malleos maiores quȩ epinu & ilice
& ins autem maior ad firmitatem causa tem pesti¬
uȩ cesurȩ quam innature quippeeum exolea du¬
rissimo ligno cardines inforibus diutius immoti
plantȩ modo germinauerint. Cato uectes aqui fo¬
lios laurgos ulmeos fieri iub&. Hyginus manu¬
bria rusticis carpinea ligna cerrea quȩ in la¬
minas secantur quorumque operimento uesti¬
atur. Alia materie precipua sunt citrumte¬
rebintus aceris generabuxum palma aqui fo¬
lium ilex sabuciradix populus. Dit & alnus ut
dictum est suber sectile sicut citrum acerque
nec aliarum tubera in pr&io mediapars arbo¬
rum crispior & quo proprior radiciminori¬
bus magis que flexilis maculis haec prima
origo luxuriam arborum alia in tegi & uili¬
ores ligni p̃tiosiore cortice fieri ut una arbor
sȩpius uenir & ex cogitate sunt ex ligni brat¬
teȩ. nec satis coepere tingui animalium cor¬
nua dentes secari lignumque ebore distin

Expanded text:
eri, ex iisdem malleos , maioresque e pinu et ilice. eri, ex iisdem malleos , maioresque e pinu et ilice. et his autem maior ad firmitatem causa tempestivae caesurae quam inmaturae, quippe cum ex olea, durissimo ligno, cardines in foribus diutius immoti plantae modo germinaverint. Cato vectes aquifolios, laureos, ulmeos fieri iubet, Hyginus manubria rusticis carpinea, iligna, cerrea. Quae in lamnas secentur quorumque operimento vestiatur alia materies, praecipua sunt citrum, terebinthus, aceris genera, buxum, palma, aquifolium, ilex, sabuci radix , populus. dat et alnus, ut dictum est, tuber sectile, sicut citrum acerque. nec aliarum tuber iam in pretio. media pars arborum crispior et, quo propior radici, minoribus magisque flexilibus maculis. haec prima origo luxuriae arborum, alia integi et vilioris ligni e pretiosiore corticem fieri. ut una arbor saepius veniret, excogitatae sunt et ligni bratteae. nec satis, coepere tingui animalium cornua, dentes secari lignumque ebore disting
Abbreviated transcription (Latin):
operi facilia flexilia omnia quȩlenta diximus p̃¬
ter quȩ morus & ca prificus furabilia ac sectique mo¬
dice umida. arida enim latius quam terascedunt
uiridia pr&er robur &buxum ꝑtinatius resistunt
serrarum que dentes replent equalitate inertiqua
decausu alterna inclinatione egerunt scrobem
oboedientissima quocum que in opere fraxinus
eidem que hastis corylomdior cornuleuior sorbo
antior Gallicauero &iam adcurrus flexibiliuita
fagus quamquam fragilis & tenero eadem fictili¬
bus laminis intenui flexilis capsisque ac scrinus
solautilis secatur in laminas prõtenenues. &ilexcolo¬
re quoque non ingrate sed maxime fiditis quc teran¬
tur ut rotarum axibus ad quoslento se fraxinꝰ
sicut duritia ilex exutroque legitur ulmus.
Suntuero & parui usus fabrilium minis teriore¬
rum insignes ideoq praditum terebras uaginas
exoleastrobuxo ilice ulmo fraxino utilissimasfi¬

Expanded text:
operi facilia flexilia omnia, quae lenta diximus, praeoperi facilia flexilia omnia, quae lenta diximus, praeterque morus et caprificus. forabilia ac sectilia, quae modice umida. arida enim latius quam teras cedunt, viridia praeter robur et buxum pertinacius resistunt serrarumque dentes replent aequalitate inerti. qua de causa alterna inclinatione egerunt scobem. 228 Oboedientissima quocumque in opere fraxinus, eademque hastis corylo melior, cornu levior, sorbo lentior, Gallica vero etiam ad currus flexili levitate.  229 facilis et fagus, quamquam fragilis et tenera. eadem sectilibus lamnis in tenui flexilis capsisque ac scrineis sola utilis. secatur in lamnas praetenues et ilex, colore quoque non ingrata, sed maxime fida iis, quae terantur, ut rotarum axibus, ad quos lentore fraxinus sicut duritia ilex et utroque legitur ulmus. sunt vero et parvi usus fabriliium ministeriorum insignes, ideoque proditum, terebris vaginas ex oleastro, buxo, ilice, ulmo, fraxino utilissimas fi