comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ radices subt̾ frugib comedit qd̃
g̾ci a fallaca uocant. Glires dicti
sunt quia pingues eos efficit sõp¬
nus. Nlam gliscere dicimꝰ cresc̾e. hie¬
me enĩ tota dormiũt. ⁊ ĩmobiles
quasi mortui iacent temꝑe estiuo re¬
uiuiscũt. Hericius animal spinis
ccoꝑtum qd̾ exinde dr̃ nominatũ
eo qd̾ subrigit se qñ spinis suis
cdauditur quib undiq ꝓtectus
est contra insidias. Nam statim ut
aliqͥd p̾senserit. pͥmũ se subrigit
atꝙ inglobũ conu̾sus insua sear¬
ma recolligit. Huiꝰ prudentia q̃dã
est. Nlam dum abscid̾it uuã de uite
supinꝰ sese uolutat suꝑ eam. ⁊ sic
eam exhib natis sius. Guillus
nom̃ hab a sono uocis. hic tet am¬
bulat t̾ram t̾rebrat stridet ocentib.
Uenatur eum formicat circũligata ca¬
pillo in oau̾nam eiꝰ coniecta afflato pͥ
pulu̾e ne se abscondat ita formice cõ¬
plexib trahit᷑. formica dicta eo quod
ferat micas. farrus cuiꝰ sollercia mł¬

Expanded text:
atque radices subter frugibus comedit, quam atque radices subter frugibus comedit, quam Graeci ἀσφάλακα vocant. 6. Glires dicti sunt, quia pingues eos efficit somnus. Nam gliscere dicimus crescere. Hieme enim tota dormiunt, et immobiles, quasi mortui jacent, tempore aestivo reviviscunt. 7. Hericius animal spinis coopertum, quod exinde dicitur nominatum, eo quod subrigit se, quando spinis suis clauditur, quibus undique protectus est contra insidias. Nam statim ut aliquid praesenserit, primum se subrigit atque in globum conversus in sua se arma recolligit. Hujus prudentia quaedam est. Nam dum absciderit uvam de vite, supinus sese volutat super eam, et sic eam exhibet natis suis. 8. Grillus nomen a sono vocis habet. Hic retro ambulat, terram terebrat, stridet noctibus; venatur eum formica circumligata capillo in cavernam ejus conjecta, afflato prius pulvere, ne se abscondat, ita formicae complexibus trahitur. 9. Formica dicta, eo quod ferat micas farris, cujus solertia mu
Abbreviated transcription (Latin):
us pusillum animal mãtib¬
g̾cum illi nom̃ est. Quicquid
enuim ex eo ait trahit latinũ fit.
alii dñt mures qdꝰ ex humore
t̾re nascant᷑. siam mus t̾ra. Unde
shumus. Unde ui pleni lunio ie
cur crescit sicut q̃dam maritima
augentur que rirosus innuente
luna deficiunt. Sorex latinũ. est
eo qd̃ rodat ⁊ inmodũ serre pre¬
cidat. antiqui aut̃ sorioẽ sauri¬
cem dicebant. sicut ⁊ clodũ. clau¬
dum. Mustella dicta quasi mus
longus. Nam telum a longitudi¬
ne dictum. hec ingenio subdola in
domib ubi nutrit catulos suos
geu̾a mustellaꝵ alt̾m enim silue¬
stre est. distans magnitudine qmͣ
oberranis. falso autẽ opinantur.
qui dñt mustellam ore conciꝑe.
dinia animal ꝑ exiguũ arance
forma que soli fuga dr̃ qd̾ diẽ fu¬
giat. In metalł argentariis pluri¬
ma est occulto reptans ⁊ ꝑ inpruden
pa dicta qd̃ sit dampnata oecitate ꝑ¬
petua tenebris. Est enim absq ocit¬
lis. semꝑt̾ram fodit. ⁊ humũ eg̾it

Expanded text:
us pusillum animal. Graecum illi nomen est; quidquid vero ex eo trahit Latinum fit. Alii dicunt mures quod ex humore terrae nascantur; nam mus terra, unde et humus. His in plenilunio icur crescit, sicut quaedam maritima augentur, quae rursus minuente luna deficiunt. 2. Sorex, Latinum est, eo quod rodat, et in modum serrae praecidat. Antiqui autem SORICEN sauricen dicebant, sicut et CLODUM claudum. 3. Mustella dicta, quasi mus longus; nam telum a longitudine dictum. Haec ingenio subdola, in domibus, ubi nutrit catulos suos, genera mustellarum. Alterum enim silvestre, est distans magnitudine, quod oberrans. Falso autem opinantur qui dicunt mustellam ore concipere, dinia animal perexiguum, araneae forma, quae solifuga dicitur, quod diem fugiat. In metallis argentariis plurima est, occulto reptans, et per imprupa dicta, quod sit damnata caecitate perpetua tenebris. Est enim absque oculis, semper terram fodit, et humum egerit,
Abbreviated transcription (Latin):
defertur ad aures. Qd̃ mirari qͥs
emittat. Cum donitruo autẽ simł
⁊ fulgur expͥmitur. S illud ccłiꝰ
uidetur. qr darum ẽ. hoc autẽ ad
aures terdius ꝑuenit. lux autẽ
que apparet ante tonitruũ ful¬
gura uocantur. que ut diximus
ideo ante uidetur. quia clarũ est
lumẽ tonitouũ autẽ ad aures iai¬

Expanded text:
defertur ad aures. Quod mirari quis defertur ad aures. Quod mirari quis emittat. Cum tonitruo autem simul et fulgura exprimit, sed illud celerius videtur, quia clarum est, hoc autem ad aures tardius pervenit. Lux autem quae apparet ante tonitruum, fulgetra vocatur. Quae, ut diximus, ideo ante videtur, 114 quia clarum est lumen, tonitruum autem ad aures tar
Abbreviated transcription (Latin):
mũ habens ad mixtũ raritatis.
qmͣ cet̾a elementa. de qͦ uirgilius. lõ¬
gum ꝑ mane secutꝰ. Aer dictꝰ atius
ualicra ab eo qd̾ ferat t̾ram uel eo
qd feratur. Hic autẽ ꝑtumn ad t̾re¬
n. Nam ille subtił ubi uentosi ac ꝓ¬
cellosi motꝰ nõ possunt exist̾e ad ce¬
lescem ꝑtinz ꝑtem. Iste uͦ turbulen¬
tior qui exalationib humidis cor¬
porescit terre deputatur. quiq ex
se multas spẽs reddit. Nã omotus
uentos facit uehementius conci¬
tatus. ignes ⁊tontirua. contͣctꝰ.
nubila. conspissatus pluuiam.
eẽ. nubem rare factam ⁊ solutam
aerẽ. subos dicte ab obnũbendo
idest oꝑiendo celum. Unde ⁊ nup¬
te qd̃ uultus suos uelent. Unde ⁊
tegat. Nubes arctem aeris densi¬
tas facit. uenti enim aerem cõglo
discidisse uideat᷑. quia tum ꝓcella
uehemẽtissimi uenti nubib se re¬
pente ĩmi serit turbine iualescẽ¬
te exitum ꝙ querente nubem ꝙͣ
excauauit impetu magno p̾scin¬
dit. ac sic cum horrendo fragore

Expanded text:
mum habens admistum raritatis, quam caetera elementa. De quo Virgilius: Longum per inane secutus. Aer dictus ἀπὸ τοῦ αἵρειν, ab eo quod ferat terram, vel ab eo quod feratur. Hic autem partim ad coelenet; nam ille subtilis, ubi ventosi ac procellosi motus non possunt existere, ad coelestem pertinet partem; iste vero turbulentior, qui exhalationibus humidis corporescit, terrae deputatur, quique ex se multas species reddit: nam commotus ventos facit; vehementius concitatus, ignes et tonitrua; contractus, nubila; conspissatus, pluviam;  esse constat, nubem rarefactam et solutam aerem. 2. Nubes dictae ab obnubendo, id est, operiendo coelum, unde, et nuptae, quod vultus suos velent, unde et tegat. Nubes autem aeris densitas facit. Venti enim aerem conglobdiscidisse videatur, quia cum procella vehementissimi venti nubibus se repente immiserit, turbine invalescente exitumque quaerente, nubem quam excavavit, impetu magno praescindit, ac sic cum horrendo fragore
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ figura huiꝰ artis. punctꝰ ẽ. cuiꝰ ꝑs
nulla est. Scd̾a liuea p̾ter latitudinem
longitudo recta linea est. que ex equo
in sius punctis iacet: suꝑficies uͦ fineᷤ¬
linee sunt qd̾ longitudines ⁊ latitu¬
dines solas habet. Suꝑficies uͦ fines
linee sunt. quoꝵ forme id̾o in suꝑiori¬
b decem figuris posite ñ sunt. qr intͣ
eas inueniunt᷑. de nũis grometricoꝵ.

Expanded text:
autem figura huius artis punctus est, cuius pars autem figura huius artis punctus est, cuius pars nulla est. Secunda linea, praeter latitudinem longitudo. Recta linea est, quae ex aequo in suis punctis iacet. Superficies vero, quod longitudines et latitudines solas habet. Superficiei vero fines lineae sunt, quorum formae ideo in superioribus decem figuris positae non sunt, quia inter eas inveniuntur. De numeris geometriae .
Abbreviated transcription (Latin):
est plano pede figura plana ita. OQ̾
uocatur circũducta. cuius inmedio pũctꝰ
est. quo cuncta conu̾gunt. qd̾ centrũ
geometͥce uocant. latini punctũ circuli nũ¬
quadrata que sub .iiiiͬ. rectis lineis iacet¬
ita. qrã De anateron gramaton figura
plena ita. Orthogoniũ soest recti¬
angłm figura plena in plano pede. Est
Isoplerus. figura plana recta. ⁊ sũbt̾ con¬
stituta in solidũ ita. Spera ẽ figura in
rotundũ formata. ꝑtib cunctis eqͣlib
in solidũ ita. Cub est figura ꝓpͥa¬
solida. que longitudine ⁊ latitudine ⁊ al¬
lindrius est figura quadrata habens su¬
ꝑius semicirculũ in solidũ ioa.¬
non figura. que ab amplo in angustũ
finit. sicut orthogoniũ ita.
mis est figura que in mod̾ ignis ab am¬
plo in acumen cõ sgit ita. Ignis¬
enim apd̃ g̾cos. pirin appellatur. Sic̃
enĩ intra decem omtus est numerus.
ita intra hunc circulũ omniũ fiuib¬
guraꝵ condudr᷑ ambitus. Pma

Expanded text:
est, plano pede, figura plana, que vocatur circunducta, cuius in medio punctus est quo cuncta convergunt, quod centum geometre vocant; Latini punctum circuliquadrata, que sub quatuor rectis lineis iacet. Dianathetron grammaton, figura est plana. Orthogonium, id est rectangulum, figura est plana in plano pede: est Isopleuros, figura est plana, recta et subtiliter constituta. Sphera est figura in rotundum formata, partibus cunctis equalis in solidum. Cubus est figura solida, que longitudine latitudine et allindrus est figura quadrata, habens superius semicirculum in solidum. Conon, figura est que ab amplo in angustum finit, sicut orthogonium.mis est figura, quae in modum ignis ab amplo in acumen consurgit; ignienim apud Graecos πῦρ appellatur.o Sicut autem infra X omnis est numerus, ita intra hunc circulum omnium figurarum concluditur ambitus.o Prima
Abbreviated transcription (Latin):
qd undante iulo ⁊ omnib possionub eiꝰ
limo obductis mitiũ t̾re diuidende ꝑ li¬
neas ⁊ m̃suras. nom̃ arti de̾it. Quẽ deĩ¬
de longius acumine sapientiũ ꝓfecti ⁊
mare ⁊ celi. ⁊ aeris spatia metut᷑. Nã
puocati studio sio ceꝑunt post t̾re dim̾si¬
onẽ. ⁊ celi spacia querere. qͣnto int̾uallo
luna a t̾ris. a luna sol ip̃e distaret. ⁊ us¬
ꝙ ad u̾ticem celi quanta se mensura dis¬
tend̾et. sioq int̾ualla ip̃a celi orbisq ã¬
bitũ ꝑ numerũ stadioꝵ. ratione ꝓbabi¬
li distinxerũt. S qr ex t̾re dim̾sione hec¬
⁊ disciplina cepit: exinitio sui ⁊ nomen¬
qͥ ͣ seruauit. Nam grometea de t̾ra ⁊ de mẽ¬
sura nuncupata est. t̾ra eñi g̾ce: ge uo¬
catur. metra mensura. huiꝰ discipline
ars continz in se liniam̃ta. int̾ualla. ma¬
gnitudines ⁊ in figuras. ⁊ in figuris di¬
m̃siones ⁊ numeros. de qͣdriprita diui¬
tͥce in planũ. in magnituditiẽ nume¬

Expanded text:
undante Nilo et omnium possessionibus limo obductis, initium terrae dividendae per lineas et mensuras nomen arti dedit. Quae deinde longius acumine sapientium profecta et maris et caeli et aeris spatia metiuntur. Nam provocati studio sic coeperunt post terrae dimensionem et caeli spatia quaerere: quanto intervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret, et usque ad verticem caeli quanta se mensura distenderet, sicque intervalla ipsa caeli orbisque ambitum per numerum stadiorum ratione probabili distinxerunt. Sed quia ex terrae dimensione haec disciplina coepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et de mensura nuncupata est. Terra enim Graece γῆ vocatur, μήτρα mensura. Huius disciplinae ars continet in se lineamenta, intervalla, magnitudines et figuras, et in figuris dimensiones et numeros. De quadripertt, in planum, in magnitudinem nume
Abbreviated transcription (Latin):
nat. sue inp̾cantationib siue in
caract̾ib uel in quibcũq reb
suspendendis adq ligãdiᷤ ĩqͥb õi¬
b ars demonũ est ex quadam pe¬
stifera societate hominũ ⁊ angłoꝵ
maloꝵ exorta. unde cuncta sunt
pnanda. Auguria autẽ auiũ fri¬
ges pͥmi inuenerunt. p̾stigiũ uͦ
mñcurius pͥmus dr̃. inuenisse. dic¬
tum autẽ p̾stigiũ qd̃ ꝑstruigat
aciem oculoꝵ aruspicine ardem
pͥmꝰ etruscis tradidisse dr̃ quidã
tages. Hic ex horis aruspicinam
dictauit. ⁊ postea nor apparuit. sã
dr̃ fabulose arante qͦdam rustico
subito hunc ex glebis exiluisse. ⁊
aruspicinã dictasse qua die ⁊ mortu¬
us est quos libͦs romani extrusca

Expanded text:
nat, sive in praecantationibus, sive in nat, sive in praecantationibus, sive in characteribus, vel in quibuscumque rebus suspendendis atque ligandis. In quibus omnibus ars daemonum est ex quadam pestifera societate hominum et angelorum malorum exorta. Unde cuncta vitanque damnanda. Auguria autem avium Phryges primi invenerunt. Praestigium vero Mercurius primus dicitur invenisse. Dictum autem praestigium, quod praestringat aciem oculorum. Aruspicinae artem primus Etruscis tradidisse dicitur quidam Tages. Hic ex †oris† aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico, subito hunc ex glebis exiluisse et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Tusca
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uulgo mathematici uocant᷑ cuiꝰ
suꝑstitionis genꝰ constellationes
latim uocant idest notationes si¬
derum ͦ qm se hab̾at cum qͥsq na¬
scitur. pͥmũ autẽ idest spellarũ
int̾p̾tes magi nũcupanͣt. sicut
de hiis legitur qui ĩ euuangłio
hoo nomine soli mathematici. cuiꝰ
artis scientia usq ad euuãgłiũ
fuit conoessa ut xp̃o edito nemo
exinde natiuitatẽ alicuiꝰ de celo
int̾pretaretur. horoscopi dicti ꝙ
horas natiuitatis hominũ specu¬
lantur dissimili ⁊ diu̾so facto.
Sortilogi sunt qui sub noĩe fic¬
te religionis ꝑ qͣsdam quas scõꝵ
sortes uocant diuinatõnis sciẽ¬
tram ꝓfitentur. aut quarũcũꝙ
scͥpturarũ inspectione fictura ꝓmit¬
tiuit. Salisatores uocati sũt. qr dũ
eis m̃broꝵ quecũq ꝑtes salierint.
aliqͥd sibi ex inde prosperum seu tͥ¬
ire significare p̾dicunt. Qd hec om̃ta
ꝑtinent. iligature excͤrabeliũ re¬
medioꝵ que ars medicoꝵ condẽp¬

Expanded text:
qui vulgo Mathematici vocantur; cuius qui vulgo Mathematici vocantur; cuius superstitionis genus Constellationes Latini vocant, id est notationes siderum, quomodo se habeant cum quisque nascitur. Primum autem idem stellarum interpretes magi nuncupabantur, sicut dhoc nomine soli Mathematici. Cuius artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicuius de caelo interpretaretur. Horoscopi dicti, quod horas nativitatis hominum speculantur dissimili et diverso fato. Sortilegi sunt qui sub nomine fictae religionis per quasdam, quas sanctorum sortes vocant, divinationis scientiam profitentur, aut quarumcumque scripturarum inspectione futura promittunt. Salisatores vocati sunt, quia dum eis membrorum quaecumque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste significare praedicunt. Ad haec omnia pertinent et ligaturae execrabilium remediorum, quae ars medicorum condem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ singła temꝑa obseruare debeat
homo uitendunt. Hii etiã extra
pecudũ inspicũt ⁊ ex eis fict᷑a
p̾dicunt. augures sũt qui uolatꝰ
auiũ ⁊ uoces intendũt. aliaq sig¬
na ueꝵ. uel obseruationes ĩpro¬
uisas hominib occurrentes. Idẽ
⁊ auspices. Nam auspicia sũt que
garria. hoc est uoces ⁊ linguas. It̃
auguriũ quasi aiugeriũ. qd̃ aues
gerunt. Ouo st̃ autẽ gen̾a auspi¬
cioꝵ. unũ ad ooulos. alt̾um ad
aures ꝑtinens: Ad oculos selliez
uolatus ad aures uox auiũ. phi¬
torude a phicio appolline dicte.
qd̃ is auctor fu̾it diuinandi. Astͤ¬
logi dicti eo qd̾ mastͥs auguriã¬
tur. Geneleatici appellati. ꝓpt̾ na¬
talium consid̾ationẽ dierum. bẽ¬
nesis enĩ dieꝵ ominiũ ꝑ duodecĩ ce¬
li segna descͥbunt siderũq cursũ
nascentiũ mores actus ⁊ euenta
p̾dicare conant᷑ idẽ quis quali
signo fu̾it natus. aut quẽ effec¬
tum hãt uite qui nascit. hii sũt

Expanded text:
 singula tempora observare debeat  singula tempora observare debeat homo, intendunt. Hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. Augures sunt, qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes inprovisas hominibus occurrentes. Idem et auspices. Nam auspicia sunt quaegarria, hoc est avium voces et linguae. Item augurium, quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum: unum ad oculos, alterum ad aures pertinens. Ad oculos scilicet volatus; ad aures vox avium. Pythonissae a Pythio Apolline dictae, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti, eo quod in astris auguriantur. Genethliaci appellati propter natalium considerationes dierum. Geneses enim hominum per duodecim caeli signa describunt, siderumque cursu nascentium mores, actus, eventa praedicare conantur, id est, quis quale signo fuerit natus, aut quem effectum habeat vitae qui nascitur. Hi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
miscetur. ut colore sanguinis faci¬
lius ꝓuocentur. Idrornantii ab aqͣ
dicti. Est enim idromantia in aq̃
inspectione. umbras demonũ euoca¬
re. ⁊ ymagines uel ludificariones eoꝵ
uid̾e. ibiq ab eis auqͣ audire. ubi
adhibito sanguine etiam infenos
ꝑhibentur sciscitari. qd̃ genus di¬
uinationis a ꝑses fertur allatũ.
Uarro dicit diuinationis .iiiiͣ. esse
gen̾a. t̾ram. aquã. aerem. ig
nem. huic geromantiã. idroman¬
tiã. eromantiã. piromantiã dictã.
diuini dicti quasi do plerii. Diuini¬
astutia quadam fraudulentia hoĩb
futura coniectant. Duo sunt autẽ
geña diuinationis ars ⁊ furor. In¬
candatores dicti sunt. qui artem u̾¬
bis ꝑagunt. Arioli uocati ꝓpt̾ quod¬
emtitunt. ⁊ funesta sacrificia offe¬
runt. hiisq celebritatib demoriũ
responia accipiunt. auruspioes
nuncupati. quasi horaꝵ inspecto¬
res. dies enim ⁊horas in agendis
negociis oꝑib ꝙs custodiunt. ⁊ qͥd¬

Expanded text:
miscetur, et colore sanguinis facimiscetur, et colore sanguinis facilius provocantur. Hydromantia, ab aqua dicta. Est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines ludificantes eorum videre, ibique ab eis aliqua audire: ubi adhibito sanguine, etiam inferos perhibentur suscitari. Quod genus divinationis a Persis fertur allatum. Varro dicit divinationis quatuor esse genera, terram, aquam, aerem, et ignem. Hinc geomantiam, hydromantiam aeromantiam, pyromantiam dictam autumat. Divini dicti, quasi Deo pleni. Diviniastuta quadam fraudulentia, hominibus futura coniectant. Duo sunt autem genera divinationis: ars et furor. Incantatores dicti sunt, qui artem verbis emittunt, et funesta sacrificia offerunt: hisque celebritatibus, daemonum responsa accipiunt. Aruspices nuncupati, quasi horarum inspectores. Dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiunt: et qui
Abbreviated transcription (Latin):
ne fariatia factam. prudentiꝰ qͦ de
mercurio sic ait. Traditur hic ex¬
tinctas. sumpto mod̾amine uirge
in lucem reuooasse animas. Ast ali
lum adiecit. Murmure iam magi¬
co. tenuas exire figuras. Atq sepul¬
erales. scite incantare fauillas.ui¬
ta itidem spoliare alios. Ars noxia no¬
uit. Magi lunt qui uulgo malefici. ob
facinoꝵ magnitudinẽ nuncupantur.
Hi ⁊elementa concutiũt. turbant mẽ¬
unde ⁊ lucanus. Mens hausti nulla. sa¬
nie polluta uenent Incantata ꝑit. de¬
morub enim accitis. Audent uentila¬
re. ut quisq suos ꝑimat. malis arti¬
b mimicos. hii etiam sanguine u¬
tunt᷑ i iuctimis. ⁊ sepe contingũt cor¬
pora mortuoꝵ. sigromãtii sĩ quoꝵ p̾¬
candationib uidentur resuscitati. mor¬
tui diuinare.⁊ ad iut̾rogata gendere.
uinatio nuncupat᷑. ad qs suscitandos
oadaueri sangius adicit᷑. Nam amare
demones sanguinẽ dñt.Ideoq qͦci¬
ens iugromantia fit. cruor aqua

Expanded text:
nae fallacia factam. Prudentius quoque de nae fallacia factam. Prudentius quoque de Mercurio sic ait: Traditur hinc exstinctas assumpto moderamine virgae In lucem revocasse animas . . . . .lum adiecit: Murmure nam magico tenues excire figuras, atque sepulchrales scite incantare favillas. Vita itidem spoliare alios ars noxia novit. Magi sunt, qui vulgo malefici ob facinorum magnitudinem nuncupantur. Hi et elementa concutiunt, turbant mennde et Lucanus 6, 457: Mens hausti nulla sanie polluta veneni incantata perit. Daemonibus enim adcitis audent ventilare, ut quisque suos perimat malis artibus inimicos. Hi etiam sanguine utuntur et victimis, et saepe contingunt corpora mortuorum. Necromantii sunt, quorum praecantationibtui: divinare, et ad interrogata respondere, vinatio nuncupatur: ad quos suscitandos, cadaveri sanguis adjicitur. Nam amare daemones sanguinem dicuntur: ideoque quoties necromantia fit, cruor aquae
Abbreviated transcription (Latin):
nus scłis ualuit. ꝑ qnͣdam scientiã
inuenta sunt aruspitia auguratio¬
nies.⁊ ipsa que dñtur oracula ⁊ nu¬
grornantia. Nec mirũ de magoꝵ p̾¬
stigiis quoꝵ tanto ꝓdiere malefici¬
orum artes. ut etiam moysi similli
socios ulixis mutauit ĩ bestias. Le
gitur ⁊ de sacͥficio qd̾ archades dõ su¬
o liceo ĩmolabat. ex qͦ quicũq su¬
m̾ent. in bestiaꝵ formas conu̾tebãt᷑¬
qd̃ nobilis ille poeta scͥpsit de qͣdam
femina. que magicis artib excelle¬
bat. Hec se inqͥt carminib ꝓmittit
solu̾e mentes quas uelit. Ast aliis
duras ĩmutt̾e curas sist̾e aqm fluui¬
is ⁊ u̾tere syd̾a ret. Nocturnos qua
tiet manes manes mugire uidebis
sub pedib t̾ram ⁊ descende mõtib
hornos. Quid plura: si c̾d̾e fas est¬
mã de inferni abditis reuocaret.:¬
⁊ uiuoꝵ p̾sentaret aspectib. si ta¬
men animã ꝓpħe fuisse odamus. ⁊
ñ auqmͣ fantasticã illusionẽ. sacha¬

Expanded text:
mis saeculis valuit, per quamdam scientiam mis saeculis valuit, per quamdam scientiam inventa sunt aruspicia, augurationes, et ipsa quae dicuntur oracula, et necromantia: nec mirum, de magorum praestigiis: quorum intantum prodiere maleficiorum artes, ut etiam Moysi simillimsocigitur et de sacrificio, quod Arcades deo suo Liceo immolabant, ex quo quicunque sumerent, in bestiarum formas convertquod nobilis ille poeta scribit de quadam femina, quae magicis artibus excellebat. Haec, inquit, se carminibus promittit solvere mentes, Quas velit: ast aliis duras immittere curas: Sistere aquam fluviis, et vertere sidera retro: Nocturnosque ciet Manes. Mugire videbis Sub pedibus terram, et descendere montibus ornos. « Quid plura? si credere fas estmam de inferni abditis evocare, et vivorum praesentare conspectibus, si tamen animam prophetae fuisse credamus, et non aliquam phantasmaticam illusionem, Sata
Abbreviated transcription (Latin):
sepulcrum in sicilia ad huc ma¬
net. Octaua ellespontia in agͦ troi¬
ano nata que scͥbitur solonis. et
cir fuisse temꝑib. Nona frigia q̃
uatictnata est. anchire. decima ti¬
burtim nomine albunea. Quaꝵ
omniũ carmina efferunt᷑. in quib
de deo ⁊ de xp̃o. ⁊̃ de gentib multa scͥp¬
sisse manifestisse comꝓbãtur. Ce¬
lebrior autẽ int̾oet᷑as ac nobilior
rex bactrianoꝵ quẽ ninꝰ rex as¬
sirioꝵ p̾lio unt̾fecit. de qͦ aristotiles
scͥbit. qd uicies centũ milia u̾suũ
ab ipso condita indiciis uolumiñ
eius declarentur. Hanc artẽ mł¬
ta post scła democritus ampliail
quando ⁊ ypocrates medicine discipli¬
na effloruit. Apud assirios autẽ ma¬
gioe artes copiose sũt. testante luca¬
no. Quis nosce fibra facta queat. qͥs
ꝓdat aues. quis fulgusa celi seruet.
⁊ assiria scrutet᷑ sidera cura. Itaq hec
uanitas magicaꝵ arctium extraditõe
angłoꝵ maloꝵ in toto t̾raꝵ orbe płi¬

Expanded text:
sepulcrum in Sicilia adhuc masepulcrum in Sicilia adhuc manet. 6. Octava Hellespontia in agro Trojano nata, quae scribitur Solonis, et Cyri fuisse temporibus. Nona gria, quae vaticinata est Ancyrae. Decima Tyburtina Phynomine Albunea. 7. Quarum omnium carmina efferuntur, in quibus de Deo et de Christo, et gentibus multa scripsisse manifestissime comprobantur, celebrior autem inter caeteras ac nobilior rex Bactrianorum, quem Ninus rex Assyriorum praelio interfecit, de quo Aristoteles scribit quod vicies centum millia versuum ab ipso condita indiciis voluminum ejus declarentur. 2. Hanc artem multa post saecula Democritus ampliavit, quando et Hippocrates medicinae disciplina effloruit. Apud Assyrios autem magicae artes copiosae sunt, testante Lucano: . . . . quis noscere fibra Fata queat, quis prodat aves, quis fulgura coeli Servet et Assyria scrutetur sidera cura. 3. Itaque haec vanitas magicarum artium ex traditione angelorum malorum in toto terrarum orbe pluri
Abbreviated transcription (Latin):
pretari solebant. sibille noĩate
sunt. Sicut enim omnis uir ꝓphe¬
iius femina ꝓpħans scbilla uocat᷑.
qd̃ nomen ex officio. non ex ꝓpͥeta¬
te uooabuli est. Decem autẽ sibille a
doctissimis auctorib fuisse tradũ¬
tur. Quarum pͥma de ꝑses fuit.
plo delfici a polluus genita que
ante trorana bella uaticinata est.
cuiꝰ plurimos u̾sus oꝑi suo home¬
rus inseruit. Quarta cimeria ini¬
talia. Quinda erctrea nomine ero¬
fila in babilone orta que g̾cis i¬
liũ peteritib uaticinata est ꝑitu¬
ram eẽ troiam. ⁊homerũ mendacia
scͥpturũ. dicta autem exctrea qͥa
in eadem insula eiꝰ inuenta sũt car¬
mina. Sexta sanna que femorio¬
te dicta est. a samo insula. undefu¬
it cognominata. Septima cuma¬
na nomine emaltea que nouẽ li
bros attulit tarqͥnio pͥsco in qͥb
erant decta romaria conscͥpta. Ip¬
ca est ⁊cumea. de qua u̾gilius.
Ultima cumei uenit iam carmi
nis. Dicta autẽ cumana a ciuitate
cumas que est in campania cuiꝰ

Expanded text:
us interpretari solebant, Sibyllae nominatae sunt; sicut enim omnis vir prophemnis femina prophetans Sibylla vocatur. Quod nomen ex officio, non ex proprietate vocabuli est. Decem autem Sibyllae a doctissimis auctoribus fuisse traduntur. Quarum prima de Persis fuit; plo Delphici Apollinis genita, quae ante Troiana bella vaticinata est, cuius plurimos versus operi suo Homerus inseruit. Quarta Cimmeria in Italia. Quinta Erythraea, nomine Herophila, in Babylone orta, quae de Graecis Ilium petentibus vaticinata estram esse Troiam, et Homerum mendacia scripturum. Dicta autem Erythraea, quia in eadem insula eius inventa sunt carmina. Sexta Samia, quae Phemonoe dicta est, a Samo insula, unde fuit cognominata. Septima Cumana, nomine Amalthea, quae novem bros attulit Tarquinio Prisco, in quibus erant decreta Romana conscripta. Ipsa est et Cumaea, de qua Virgilius: Ultima Cumaei veaetas. Dicta autem Cumana a civitate Cumas, qu
Abbreviated transcription (Latin):
de concauis t̾re erumpentib uentis.
circuli dictus. quia sicut rota ẽ.
Unde breuis etiam uotella orbiculu
appellatur. Undiq enĩ occeanꝰ cͥcum¬
fluens eiusin circuitu ambit fines.
Diuisus autem est tfarie. ex quib
una ꝑs alia alt̾a europa. t̾cia affur¬
ca que libia nuncupatur. quas tres
ꝑtes orbis uet̾es non equalit̾ diui¬
serunt. Nam asia a nu̾die ꝑ orientẽ
usq ad septenttͥonẽ ꝑuenit. Euro¬
pa uͦ a septenitͥone usq ad occidentẽ
atq inde affrica ab eccidente usq ad
metidiẽ. Unde euident̾ orbem dimi¬
diũ due ꝑtes tenent. europa ⁊ af¬
frica. aliũ mediũ sola asia tenz. S¬
id̾o iste due ꝑtes facde sunt. qr int̃
litͣmq ꝓtẽab ccccano mare magnũ

Expanded text:
de concavis terrae erumpentibus ventis.de concavis terrae erumpentibus ventis.circuli dictus, quia sicut rota est; unde brevis etiam rotella orbiculus appellatur. Undique enim Oceanus circumfluens eius in circulo ambit fines. Divisus est autem trifarie: e quibus una pars Asia, altera Europa, tertia Africa nuncupatur. Quas tres partes orbis veteres non aequaliter diviserunt. Nam Asia a meridie per orientem usque ad septentrionem pervenit; Europa vero a septentrione usque ad occidentem; atque inde Africa ab occidente usque ad meridiem. Unde evidenter orbem dimidium duae tenent, Europa et Africa, alium vero dimidium sola Asia; sed ideo istae duae partes factae sunt, quia inter utramque ab Oceano mare Magnu
Abbreviated transcription (Latin):
eͣtraᷤ in media mũ¬
di regione posita
omnib ꝑtibus
celi in modũ cen¬
tri equali inter¬
uallo consistens.
Que singłari nu¬
mõ totum orbe
significat. plurali uͦ singłas ꝑtes. Cuuiꝰ
nomina diu̾la dat ratio. sam terra
dicta a suꝑiore ꝑte qua teritur. humꝰ
ab inferiori uł humida t̾ra ut sub ma¬
ti. Tellus autẽ qr fructus eiꝰ tollimꝰ
hec iops dicta. eo qd opem fert fru¬
gib. Eadem ⁊ arua ab arando ⁊̃ tolẽ¬
do uocata. ꝓpͥe autẽ t̾ra ad distuctio¬
nẽ aque arula nuncupatur. sicut
t̾ram. Naturał enĩ ꝓpͥetas siocitatis
ẽ t̾ris. siam ut humida sit. Hoc aqͣꝵ
affinitate sortitur. Cuiꝰ motũ alis
dñt uentũ eẽ in concauis eiꝰ qui mo
tumuliq sed̾unt. Alii aquã dñt ge¬
u̾alem in t̾ris mou̾i l eas simul cõcut̾e
sicut uas. ut dicit lucretiꝰ. Alii fungo
tes ruine suꝑposita cuncta concuti¬
unt. Tre qͦi hiatus. aut motu aq̃ ĩ¬
ferioris Aut crebris tonitrius aut

Expanded text:
est in media mundi regione posita, omnibus partibus aeli in modum centri aequali intervallo consistens; quae singulari numero totum orbem significat, plurali vero singulas partes. Cuius nomina diversa dat ratio; nam terra dicta a superiori parte, qua teritur; humus ab inferiori vel humida terra, ut sub mari; tellus autem, quia fructus eius tollimus; haec et Ops dicta, eo quod opem fert frugibus; eadem et arva, ab arando et colendo vocata. Proprie autem terra ad distinctionem aquae arida nuncupatam.' Naturalis enim proprietas siccitas est terris; nam ut humida sit, hoc aquarum affinitate sortitur. Cuius motum alii dicunt ventum esse in concavis eius, qui mottumulique sedere.' Alii aquam dicunt genetalem in terris moveri, et eas simul concutere, sicut vas, ut dicit Lucretius 6, 555. Ates ruinae superposita cuncta concutiunt. Terrae quoque hiatus aut motu aquae inferioris fit, aut crebris tonitruis, aut
Abbreviated transcription (Latin):
uł magnitudinẽ redunnidant. mltaq
ꝓst̾nunt. ⁊ ipsa diliuuũ dñr. Sciend̾
autẽ flumina cũ supͣmod̾ crescunt
non tantũ ad p̾sens inferre dampna.
l etiam ⁊ aliqua significare futura.

Expanded text:
gnitudinem, redundant multaque prosternunt, et ipsa diluvium dicuntur. Sciendum autem, flumina cum supra modum crescunt, non tantum ad praesens inferre damna, sed etiam et aliqua significare futura.
Abbreviated transcription (Latin):
gallicus europe. affricus libie. Hiis
ut queo ꝓxime sunt uenerunt
in ꝑtes. Pelagus autẽ est latitu¬
do maris sinelutore ⁊ portu g̾oo no¬
ris ut in magno mari ionius in
occeano. carpatius. indicus. ꝑsicus.
arabicus. qui ⁊ mare rubrũ quti ooce¬
ano asscribit᷑. Rubrum autẽ mare uo¬
catũ. eo qd̃ sit roseis undis infectrim.
non tam̃ talem naturam hab qualẽ
uidetur ostend̾e. s uicinis lutorib uici¬
atur gurges atq inficitur. qr omnis t̾¬
ra que circunista pelago rubra ẽ ⁊ san¬
guineo colori ꝓxima. id̾oq inde miniũ
acutissimũ cernit᷑ ⁊ ali colores quib
pictura uariatur. Ergo cum t̾ra hanc
hãt naturã fluctib subusde diluitur.
⁊ quicqͥd ad hesum incolorẽ cadit. Ob ħ
etiam in hus littorib gẽme rubre inue¬
nuĩtur. lapillus eñi huiꝰmodi humo
inuolutꝰ. cum int̾ arenas attritus ẽ
⁊ t̾re colorem habet ⁊ maris. hoc mare ĩ

Expanded text:
Gallicus Europae, Africus Libyae: his Gallicus Europae, Africus Libyae: his ut quaeque proxima sunt, venerunt in partes. Pelagus autem est latitudo maris sine litore et portu, Graeco noris, ut in mari Magno Ionius, in Oceano Caspius, Indicus, Persicus, Arabicus, qui et mare Rubrum, qui Oceano adscribitur. Rubrum autem mare vocatum eo quod sit roseis undis infectum; non tamen talem naturam habet qualem videtur ostendere, sed vicinis litoribus vitiatur gurges atque inficitur; quia omnis terra, quae circumstat pelago, rubra est et sanguineo colori proxima. Ideoque inde minium acutissimum excernitur, et alii colores quibus pictura variatur. Ergo cum terra hanc habeat naturam, fluctibus subinde diluitur, et quidquid adesum est, in colorem cadit. Ob hoc etiam in his litoribus gemmae rubrae inveniuntur. Lapillus enim eiusmodi humo involutus cum inter arenas attritus est, et terrae colorem habet et maris. Hoc mare in
Abbreviated transcription (Latin):
re p̾cipiteu̾unt. ⁊ sciendũ ioniũ sinũ
ẽẽ ĩmensũ. ab iomia usq siciliam.
⁊ huiꝰ ꝑtes esse adriaticũ achaicum
⁊ epirodicũ. Amorib aocolarũ eu¬
sinus. ascenus antea appellatus
est a casib homiñ qui cecid̾unt in
mari. ut helles pontũ hicariũ mir¬
teũ. Nam mirteuĩ mare dictũ a mir¬
tili lapsu qd̃ illic ab enomaco p̾ci¬
pitat᷑ sit. hicarꝰ uͦ cretensis ut fa¬
bule ferunt altiora petens pen¬
nis solis oalore solutis mari in qͦ
cecidit nom̃ imposuit. frixꝰ qͦ cum
helles sorore sua fugiens insidias
nou̾cales conscendit naiũ sigrium
arietis habentẽ qua lib̾atus ẽ. Elleᷤᷤ
autem soror eius ꝑ pessa naufragi¬
um decidit in mari ⁊ mortua helle ᷤᷤ
poriti nom̃ dedit. Ab ordine fluẽti
ꝓpontidis. Nam dictũ ꝓpontũ. qͥa
pontũ p̾uenit. Idem ⁊ a transitu
uł angustis meatib boũ bofforos.
Egiptius autẽ pelagus alie datur.

Expanded text:
re praecipitaverunt. Et sciendum Ionium sinum re praecipitaverunt. Et sciendum Ionium sinum esse immensum, ab Ionia usque ad Siciliam, et hujus partes esse Adriaticum, Achaicum et Epiroticum. A moribus accolarum Euxinus, AXENOS antea appellatus. 8. A casibus hominum qui ceciderunt in mare, ut Hellesponticum, Icarium, Myrtoum: nam Myrtoum mare dictum a Myrtili lapsu, quod illic ab Oenomao praecipitatus sit. Icarus vero Cretensis, ut fabulae ferunt, altiora petens, pennis solis calore solutis, mari, in quo cecidit, nomen imposuit. Phrixus quoque cum Helle sorore sua fugiens insidias novercales, conscendit navem signum arietis habentem, qua liberatus est. Helles autem soror ejus perpessa naufragium decidit in mari, mari nomen dedit. Ab ordine fluenti Propontis. Nam dictum Propontum quia Pontum praevenit. Item et a transitu vel angustis meatibus boum Bosphorus. Aegyptius autem pelagus Asiae datur,
Abbreviated transcription (Latin):
ita ⁊ ꝓ regionib. ħ mare magnũ
diu̾sis nominib nũcupatur. Nã
hib̾icũ ⁊ asia cũ a ꝓuinciis dictũ
ab insulis baleaticũ. siculũ cretiõ.
cipriũ. egeum. carpatiũ. Nam ĩ¬
ter tened̾ ⁊ cieum saxũ est in ma¬
ri pocius qmͣ insula qd̃ usentib
ꝓculcapre simile c̾ditur qm greci¬
ega nuncupant. Unde ⁊ egeũ ma¬
re est dictum. sic ⁊ carpatiũ mare
int̃ egiptũ ⁊ ropum. ab insula car¬
pato islic posita agentib gallicuĩ
ausoniũ dalmatiũ. ligisticũ ab op¬
pidis argolicum coruithiũ. ti rri¬
um adriaticum. siam adria q̃dã
ciuitas illirico mari ꝓxima fuit
que adriatico mari nom̃ dedit. A
positione celi ut suꝑum ⁊ inferũ
qd̃ sit oriens suꝑior ⁊ occidens in¬
ferior. Est autẽ cuscũ ⁊ adriaticum
a memoria regis ut ioniũ. Io. qͥppe
rex fuit g̾cie. unde ionas atheniẽ¬
ses. Hoc mare ⁊ turrenũ dictũ suie
qd̃ tusciam alluit. idẽ ti rrenam
siue a tirrems nautis qui se in hoc ma¬

Expanded text:
ita et pro regionibus hoc mare magnum diversis nominibus nuncupatur: nam Ibericum et Asiaticum a provinciis dictum: ab insulis, Balearicum, Siculum, Creticum, Cyprium, Aegeum, Carpathium: 126 nam inter Tenedum, et Chium, saxum est in mari potius quam insula, quod visentibus procul caprae simile creditur, quam αἷγα nuncupant, unde, et Aegeum mare est dictum, sic et Carpathium mare inter Aegyptum, et Rhodum ab insula Carpatho illic posita. 6. A gentibus, Gallicum, Ausonium, Dalmaticum, Ligusticum. Ab oppidis, Argolicum, Corinthium, Tyrium, Adriaticum. Nam Adria quaedam civitas Illyrico mari proxima fuit, quae Adriatico mari nomen dedit. 7. A positione coeli, ut Superum, et Inferum, quod sit Oriens superior, Occidens inferior, est autem Thuscum, et Adriaticum. A memoria regis, ut Ionium. Ion quippe rex fuit Graeciae, unde iones Athenienses. Hoc mare, et Tyrrhenum dictum; sive quod Thusciam alluit, id est Tyrrheniam, sive a Tyrrhenis nautis, qui se in hoc ma
Abbreviated transcription (Latin):
succinctam canins qr collisi cbi fluc¬
tus. latratus uidentur expͥme. Kansb¬
dis dicta qd̃ gurgitib oocultis naues
absorbeat. Est enim mare u̾ticosũ.
⁊ inde ibi laniata naufragia ꝓfundo
em̾gũt. Ter autem in die erigit fluctꝰ
⁊ terꝰ absorbet. Nam accipie aquas ut
euomat. uomit ut rursus accipiat.
Sirtes sunt arenosa in mati loca. Sir¬
tes autem salustius a tractu uocari
dicit. qd̾ omĩa ad se trahant. ⁊ aꝓpin¬
qnͣti uadoso mari hereant. Hee autem
ad mare egiptiũ uicine sunt ⁊ ꝑit̾ ad¬
miscentur. Uada uͦ sũt ꝑ que in mari
uł in flumĩb homines uł animalia

Expanded text:
succinctam caninis, quia collisi ibi flucsuccinctam caninis, quia collisi ibi fluctus latratus videntur exprimere. 5. Charybdis dicta quod gurgitibus occultis naves absorbeat. Est enim mare verticosum, et inde ibi laniata naufragia profundo emergunt. 129 Ter autem in die erigit fluctus, et ter absorbet; nam accipit aquas, ut vomat; vomit, ut rursus accipiat. 6. Syrtes autem sunt arenosa in mari loca. Syrtes autem Sallustius a tractu vocari dicit, quod omnia ad se trahant, et appropinquanti vadoso mari haereant. Hae autem ad mare Aegyptium vicinae sunt, et pariter admiscentur. Vada vero sunt, per quae in mari, vel in fluminibus homines, vel an
Abbreviated transcription (Latin):
stus ad coceanũ ꝑtinz. fretum ad
utrumq mare. Namestus ẽ ma¬
ris accessus uł recessus .i. iquietudo.
Unde estiua maria ꝑ que mare uicissĩ
tam accedit. qmͣ recedit. fretum autẽ
appellatum. qd̾ ibi semꝑ mare ferueat.
Nam fretum est angustũ ⁊ qͣi feruẽs¬
mare. mare abundaꝵ fecuore noĩa¬
tum. ut gaditanũ uł siculũ. Nam freta
tia ⁊ motũ feruoris habentia. fretũ si¬
ri scͥbit dioens italie olim siciliã con¬
iunctam fuisse. ⁊ dum ess una tellꝰ
mediũ spaciũ aut ꝑ humilitatẽ ob¬
rutum est aquis. Aut ꝑangustiam
scissũ. ⁊ iñ regiũ noĩatum. qr gͥce ab-¬
ruptũ hoc nomĩe nuncupatir. Est
autem ẜ artissimũ tͥum iniliũ spaci
um siciliam ab italia diuidens fabulo¬
sis infame monstͥs. cuiꝰ hinc inde leilla
⁊ karibdis ostendit᷑. Scillam accole sa¬
xum mari ĩminens appellant. simile
celebrate forme ꝓcul uisentib. Unde
⁊ monstruosã speriem fabule illi de¬
derunt quasi formã homĩs capitib

Expanded text:
stus ad Oceanum pertinet, Fretum ad utrumque mare; nam Aestus est maris accessus, vel recessus, id est, inquietudo, unde et aestuaria, per quae mare vicissim tam accedit quam recedit. 2. Fretum autem appellatum, quod ibi semper mare ferveat; nam fretum est angustum, et quasi fervens mare, ab undarum fervore nominatum, ut Gaditanum, vel Siculum; nam freta tia, et motum fervoris habentia. ri scripsit, dicens Italie olim Siciliam coniunctam fuisse, et dum esset una tellus, medium spatium aut per humilitatem obrutum est aquis aut per angustiam scissum, et inde Regium nominatum, quia grece abrutum hoc nomine nuncupatur. Est autem artissimum IIo Siciliam ab Italia dividens, fabulosis infame monstris, quibus hinc inde Scylla et Charybdis ostenditur. 4. Scyllam, accolae saxum mari imminens appellant simile celebratae formae procul visentibus. Unde et monstrosam speciem fabulae illi dederunt, quasi formam hominis capitibus
Abbreviated transcription (Latin):
licus qui narboriensẽ ꝓuinciã allu¬
it. mox ligusticꝰ qui iuxta genuam
urbem est ꝓximus. post hec tͣrenꝰ
qui italiam attingit quẽ g̾ci ioniũ
itali inferũ uocant. deinde sicułꝰ
qui a sicilia usꝙ ad cretam uadit.
deinde creticus qui in pamphiliam
⁊ egiptum ꝑtendit. Inde hellespont᷑
qui in septenttͥonẽ retorquens an f¬
ractib magnis iuxta gͥcias ⁊ illiri¬
cum in angustias septem stadioꝵ
stringaur quo xerxes ponte naui¬
b facto in g̾ciam comirieauit. Ibi
est abidos. Inde diffulus ab equore
padende rurstis stringitur ⁊ facit
ꝓpontidem qui mox in quĩquentos
passus coartatur. fitq bosforꝰ ⁊ tra¬
tius. quodarius copias transpor¬
tauit. Inde pontiꝰ sinis amplissimꝰ
a t̾go ineotidis paludib qd̃ mare
ex multitudine fluminũ dulcꝰ qmͣ

Expanded text:
licus, qui Narbonensem provinciam allulicus, qui Narbonensem provinciam alluit. Mox Ligusticus, qui juxta Genuam urbem est proximus. Post haec Tyrrhenus, qui Italiam attingit, quem Graeci Ionium, Itali Inferum vocant. Inde Siculus, qui a Sicilia usque ad Cretam vadit. Deinde Creticus, qui in Pamphyliam et Aegyptum pertendit. 3. Inde Hellespontus, qui in Septentrionem retorquens, anfractibus magnis juxta Graecias, et Illyricum in angustias septem stadiorum stringitur, quo Xerxes, ponte navibus facto, in Graeciam commeavit, ibi est Abydos. Inde diffusus aequore patente, rursus stringitur, et facit Propontidem, qui mox in quingentos passus coarctatur, fitque Bosphorus Thracius, quo Darius copias transportavit. 4. Inde Ponticus sinus amplissimus a tergo Maeotidis paludis, quod mare ex multitudine fluminum dulcius quam
Abbreviated transcription (Latin):
cceanũ ⁊ g̾ci ⁊ latini id̾o noĩant
eo qdꝰ in circuli mͦ ambiat orbem.
nitet. Occeanꝰ qͣi craneus. Iste est
qui horas t̾raꝵ amplectitur. alt̾nis¬
q estib accedit atq recedit. Res¬
pirantib enĩ in ꝓfimd̾ uentis aur¬
remouet ł reuonut. maria aut resor¬
bet quiq a ꝓximis regionib diu̾sa
uocabła sumpsit. ut gallicꝰ g̾manieꝰ.
sciticus. caspiꝰ. huranus. athl̃ancꝰ.
gaditanꝰ. slam gaditañ fretũ a ga¬
dib dictum ubi pͥmo ab occeano ma¬
ris magni limen aꝑitur nde ⁊ ħ¬
cules cum gadib ꝑueniss colũ p¬
nas ibi posuit sperans illic esse
ex occeano fluit ⁊ in mendiẽ uer¬
git. inde ad sẽptͥonẽ tendit. Qd̾
inde magñ appellatur. qr cetera
maria ĩ comꝑatione eiꝰ minora st̃¬
Iste est ⁊ medit̾raneus. quia ꝑ me¬
diam t̾ram usꝙ fldorientẽ ꝑfum¬
ditur europam ⁊ affricã asiamq
in hispaniis ꝑfunditur. hib̾icus
⁊ balearicus appellatur. deinde gal¬

Expanded text:
ceanum Graeci et Latini ideo nominant eo quod in circuli modum ambiat orbem. nitet: oceanus quasi κυάνεος. Iste est qui oras terrarum amplectitur, alternisque aestibus accedit atque recedit; respirantibus enim in profundum ventis aut revomit maria, aut resorbet. Quique a proximis regionibus diversa vocabula sumpsit: ut Gallicus, Germanicus, Scythicus, Caspius, Hyrcanus, Athlanticus, Gaditanus. Nam Gaditanum fretum a Gadibus dictum, ubi primum ab Oceano maris Magni limen aperitur; unde et Hercules cum Gadibus pervenisset, columnas ibi posuit, sperans illic esse ex Oceano fluit et in meridiem vergit, deinde ad septentrionem tendit; quod inde magnum appellatur quia cetera maria in conparatione eius minora sunIste est et Mediterraneus, quia per mediam terram usque ad orientem perfunditur, Europam et Africam Asiamque in Hispaniis perfunditur, Ibericus, et Balearicus appellatur. Deinde Gal
Abbreviated transcription (Latin):
anib crestus in libro quem de
deorum hymnis scripsit. ait mi
at maritale ⁊ uirtus nũqm sit iu¬
o p̾mentis subieta. Qͥd sirit se
eniores dici uoluerunt mores¬
ob meriti pauꝑtadẽ sicut sũt pͥa¬
pus epona uertũmis. nec t̾ͥren os
eos deputareuellent. ꝓ gr̃e uet̾iatõe
sic̃ larro ĩ mistigatoꝵ libio ait. Se¬
moneq inferimus delicto d̃m de

Expanded text:
ius Crestus in libro quem de deorum himnis scribit ait Mineat maritale et uirtus numquam sit iugo prementi subiecta. Quid sint semones. Semones dici uoluerunt ob meriti paupertatem, sicut sunt Priapus, Epona, Vertumnus, nec terrenos eos deputare uellent pro gratiae ueneratione, sicut Varro in mistagogorum libro ait: ‘Semoneque inferius derelicto deum de
Abbreviated transcription (Latin):
in cantu: succentor autẽ qui sub¬
sequent̾ canendo respondet. Con¬
centor autẽ dr̃ qui consonat. Qͥ aũ¬
tor nec concentor erit. Accoliti g̾oe.
latine ceroferarii dnr̃ a deportan¬
dis cereis quando legend̾ est euuã¬
geliũ aut sacficiũ offerend̾. Tũc
enim accendunt᷑. luminaria ab eis
⁊ deportantur nõ ad effugandas te¬
nebras. dum sol codem tp̃e rutslet.
s ad signũ leticie demonstrandũ
ut sub tipo luminis corporał illa
lux ostendat᷑. de qua in euuangelio

Expanded text:
in cantu. Succentor autem, qui subin cantu. Succentor autem, qui subsequenter canendo respondet. Concentor autem dicitur, quia consonat; qui aut, nec concentor erit. Acolythi Graece, Latine ceroferarii dicuntur, a deportandis cereis, quando legendum est Evangelium, aut sacrificium offerendum. Tunc enim accenduntur luminaria ab eis et deportantur, non ad effugandas tenebras, dum sol eodem tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum, ut sub typo luminis corporalis illa lux ost
Abbreviated transcription (Latin):
diacones g̾ce quos nos subdiacone̾ꝰ
dicimus. qui ideo sic appellantur.
qr subiacent p̾ceptis ⁊ officiis le¬
uitaꝵ. Oblationes eñi in templo
dei. a fidelib ip̃i suscipiunt. ⁊ le¬
uitis suꝑponenddas altarib defe¬
runt. hii ap̃ hebreos natinei uocã¬
tur. lectores a legendo. psalmiste
aps almis canendis uocati. Illi
erum p̾dicant ppłis qd̃ sequantur.
isti canunt ut excitent ad compũc¬
tionẽ animos audientiũ. lic et
qͥdam lectores ita miserant̾ pro¬
nuncient. ut qͦsdam ad luctũ la¬
mentationẽq compellant. Idẽ ⁊̃
et ꝓnunciatores uocant᷑. qd̾ porro
annundiant. Tanta enim ⁊ tam cla¬
ra erit eoꝵ uox. ut qmuis longe po¬
sitoꝵ aures adimpleat. Cantor aũ
uocatus. quia uoce modulat᷑ in can¬
tu. Huiꝰ duo gen̾a dño in arte mu¬
sica. sicut ea docti homines lati ne
dic̾e potuerũt. p̾oentor ⁊ succentor.
p̾centor scilic qui uocem p̾mituit

Expanded text:
diacones Graece, quos nos subdiaconos diacones Graece, quos nos subdiaconos diquia subjacent praeceptis et officiis Levitarum. Oblationes enim in templo Dei a fidelibus ipsi suscipiunt, et Levitis superponendas altaribus deferunt. Hii apud Haebraeos Nathinnei vocantur. Lectorea psalmis canendis vocati: illi enim praedicant populis quid sequantur; isti canunt, ut excitent ad compunctionem animos audientium; licet et quidam lectores ita miserabiliter pronuncient, ut qmentationemque conpellant. Idem etiam et pronuntiatores vocantur, quod porro adnuntiant. Tanta enim et tam clara erit eorum vox, ut quamvis longe positorum aures adinpleant. Cantor autem vocatus quia voce modulatur in cantu. Huius duo genera dicuntur in arte musica, sicut ea docti homines Latine dicere potuerunt, praecentor et succentor. Praecentor scilicet, qui vocem praemittit
Abbreviated transcription (Latin):
lo tantum capita religare oeꝑũt.
nam ruidis eos penitus capitib
incede nefas erat. Unde a filo quo
utebantur flamines diti sunt.
quasi filamines. uerum festis die¬
b filo deposito. pilleum imponebãt.
ꝓ sac̾dotii eminentia. pbr̃ grece. la¬
tine senior int̾preratur. non de eta¬
te uel decrepita senectude. s ꝓpt̾ ho¬
norem ⁊ dignitatẽ qmͣ acceꝑunt. p̾s¬
bit̾i nominantur. Id̾o autem ⁊ pbr̃i
sac̾dotes uocantur. quia sacrum
dant. sicut ⁊ ep̃i. qui licz sint sac̾¬
dotes. tamen pontificatꝰ apioem ñ
hñt. qr nec cͥsmate frontẽ signãt.
nec ꝑaclitum sp̃m dant. qd̃ solis
nomen dignitatis est. hoc etatis.
leuite ex nomine auctoris uocati.
De leui erum leuite exorti sunt. a
quib in templo dei mistici saͣcm̃ti
mi rust̾ia explebantur. Hii g̾ce dia¬
cones. latine ministri dur̃. qr sicut
in sac̾dote consẽcͣtio. ita in diacono
minist̾ii dispensatio. Habetur. Ipo¬

Expanded text:
lo tantum capita religare coeperunt. lo tantum capita religare coeperunt. Nam nudis penitus eos capitibus incedere nefas erat. Unde a filo, quo utebantur, flamines dicti sunt, quasi filamines. Verum festis diebus filo deposito pilleum inponebant pro sacerdotii eminentia. Presbyter Graece, Latine senior interpretatur, non pro aetate, vel decrepita senectute; sed propter honorem et dignitatem, quam acceperunt, presbyteri nominantur. Ideo autem et presbyteri sacerdotes vocantur, quia sacrum dant, sicut episcopi, qui licet sint sacerdotes, tamen pontificatus apicem non habent; quia nec chrismate frontem signant, nec Paracletum Spiritum dant, quod solis nomen dignitatis est, hoc aetatis. Levitae ex nomine auctoris vocati. De Levi enim levitae exorti sunt, a quibus in templo Dei mystici sacramenti ministeria explebantur. Hi Graece diacones, Latine ministri dicuntur, quia sicut in sacerdote consecratio, ita in diacono ministerii dispensatio habetur. Hypo
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dos ip̃e ⁊ pontifex magnus nũ¬
cupatur. Ip̃e eruĩ efficit sac̾dotes
atꝙ leuitas. ip̃e omẽs ordines eo¬
clesiasticos disponit. ip̃e qͥd unusqͥs¬
ꝙ fac̾e debeat ostendit. Ante autẽ
pontifices ⁊ reges erant. Nam ma¬
ioꝵ hec erat consuetudo. ut rexes¬
set etiam sac̾dos uel pontifex. uñ
et romani imꝑatores pontifices
dicebantur. uates aium̃tis appel¬
latus cuĩ signtficatio multiplex
est. Nam modo sac̃dotem. mͦ pphe¬
tam significat. modo poetam. Ã
tistes cac̾dos dictus ab eo qd an¬
te stat. pͥmus etũ est in ordine
eocłie ⁊ supͣ se nullum habet. Sa¬
cerdos autem nomĩ compositũ ht̃.¬
ex g̾oo ⁊ latino quasi sacrũ dans.
Sicito enim rex a regendo. ita sacͥ¬
dos a santificando uecatus est.
Consecrat enim ⁊ sanctificat. Sa¬
c̃dotes autẽ gentiliũ flamines
dicebantur. Hii in capite habebant
pilleum in quo erat breuis uir¬
ga desiper habens lane aliqͥd qd̃
cum ꝑ estum ferre non pot̾ant fi¬

Expanded text:
tifex maximus nuncupatur: ipse enim efficit sacerdotes atque Levitas: ipse omnes ordines ecclesiasticos disponit: ipse, quid unusquisque facere debeat, ostendit. Antea autem pontifices et reges erant. Nam majorum erat haec consuetudo, ut rex esset etiam sacerdos vel pontifex. Unde et romani imperatores pontifices dicebantur. Vates a vi mentis appellati. Cujus significatio multiplex est. Nam modo sacerdotem, modo prophetam signitistes sacerdos dictus ab eo quod ante stat. Primus est enim in ordine Ecclesiae, et supra se nullum habet. Sacerdos autem nomen habet conpositum ex Graeco et Latino, quasi sacrum dans; sicut enim rex a regendo, ita sacerdos a sacrificando vocatus est. Consecrat enim et sanctificat. Sacerdotes autem gentilium flamines dicebantur. Hi in capite habebant pilleum, in quo erat brevis virga desuper habens lanae aliquid. Quod cum per aestum ferre non possent, fi
Abbreviated transcription (Latin):
cabulũ inde dictũ. qd ille qui suꝑ¬
efficit᷑ suꝑintendit. curã scilicet
subditoꝵ gerens. Scopin enĩ g̾oe.
dictus eo qd speculet᷑ atq p̃spiciat
ppłoꝵ iufra se positoꝵ mores. ⁊u
tam. pontifex pͥnoeps sac̾dotũ ẽ.¬

Expanded text:
cabulum inde dictum, quod ille qui supcabulum inde dictum, quod ille qui superefficitur, superintendat, curam scilicet subditorum gerens. Scopin enim Latinedictus: eo quod speculetur atque praespiciat populorum infra se positorum mores et vitam. Pontifex princeps sacerdotum e