comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gnati dicti. co qd̃ acceclant ꝓ natis. dum de¬
sunt filii. qͥ ideo pͥꝰ ingente agnoscunt᷑. qr
ueniunt ꝑ uirił sexus ꝑsonas. ł uti fr̃ co
dem patre natꝰ ł fr̃ĩs filiꝰ. nepos ł ex eo item paruulꝰ.
Cognati dicti q st̃ ⁊ ip̃i ꝓpinqͥtate cognationis con¬
iuncti. qͥ in de pꝰ agnatos habent᷑. qͥ ꝑ feminini
sexis ꝑsonas ueniunt. nͨ st̃ agnati. s alias nat᷑ali
pellatꝰ. Consanguinei uocati: eo qd̃ ex uno sangui
consanguinitatis sociati uident᷑. s etiã illi qͦs cog¬
natio spĩtał in fide ⁊ bonis oꝑibꝰ conuingit: qd̾
ibi monstrat᷑. uͥ fideles de gentibꝰ sem̃ abrahe nun¬
cupant᷑. Unde apłs dic̃. Non om̃s qͥ ex abraham
nati st̃ filii dũr abrahã:. s qͥ ex fide abrahe st̃. illi
estimant᷑ in semine. qr qͥ ex fide sunt. illi filii sc̃
abrahe. Pximi aut̃ mistice fide ꝓpinqͥ intelligunt᷑.
ut est illud in salomone. Uenite ⁊ manducate ⁊
bibite. ⁊ inebnamini ꝓximi. Uicini ꝓpiqͥ ut m¬

Expanded text:
gnati dicti, eo quod accedant pro natis, dum desunt filii. Qui ideo prius in gente agnoscuntur quia veniunt per virilis sexus personas, veluti frater eodem patre natus, vel fratris filius, neposve ex eo, item patruus. 2. Cognati dicti, quia sunt et ipsi propinquitate cognationis conjuncti. Qui inde post agnatos habentur, quia per feminini sexus personas veniunt, nec sunt agnati, sed alias naturali pellatus. Consanguinei eo quod ex uno sanguine, consanguinitatis sociati videntur: sed etiam illi, quos cognatio spiritalis in fide et bonis operibus conjungit. Quod ibi monstratur, ubi fideles de gentibus semen Abrahae nuncupantur. Unde Apostolus dicit: Non omnes qui ex Abraham nati sunt, filii dicuntur Abraham: sed qui ex fide Abrahae sunt, illi aestimantur in semine: quoniam qui ex fide sunt, illi filii sunt Abrahae . Proximi autem mystice fide propinqui intelliguntur: ut est illud in Salomone: Venite et manducate et bibite et inebriamini, proximi . Vicini, propinqui, ut
Abbreviated transcription (Latin):
oremq ioue fuisse afserunt. plurima iacet cã¬
pis recipiens ab occiduo liciam. a meridie mare
sriticũ. At ergo montis tauri iuga hanc cignꝰ¬
amnis int̃ secat. matrem urbiũ habet tharsitI.
In ea ⁊ coriscos oppidũ est. unde crocũ plurimũ
⁊ optimũ uenit spiramine flagrantior ⁊ colore
plus auro. Interpretat᷑ aut̃ oilicia cetus aut lu¬
itus. uel assũptio. uł m̾omitꝰ eiꝰ. hec typice ꝑ¬
sonam penitentiũ gerit. qui peccato suo coti¬
die in ieuinio ⁊ oratrone de plorant ⁊ adño
ueniam deprecant᷑. De licia.Licia nun¬
cupata qd̃ aboriente ad iuncta celicie sit. Nam¬
habet ab ortu ciliciã. ab occafu ⁊ meridie mare. a sep¬
tentrione cariam. Ibi est mous chrimera qͥue
nocturnis estib ignem exalat sicut in sicibia ech¬
na. ⁊ uesuiuꝰ incampania. Interpretat᷑ aut̃ licta

Expanded text:
ioremque Jove fuisse asserunt. Plurima jacet camioremque Jove fuisse asserunt. Plurima jacet campis, recipiens ab occiduo Lyciam, a meridie mare Issicum, a tergo montis Tauri juga. Hanc Cydnus intersecat, matrem urbium habet Tharsum. In ea et Corycus oppidum est, unde crocum plurimum et optimum venit spiramine flagrantior fragrantius, et colore plus aureo. Interpretatur autem Cilicia coetus aut luctus, vel assumptio, vel sonitus ejus. Haec typice personam poenitentium gerit, qui peccata sua quotidie in jejunio et oratione deplorant, et veniam deprecantur. Lycia nuncupata, quod abhabet ab ortu Ciliciam, ab occasu et meridie mare, a septentrione Cariam. Ibi est mons Chimaera, qui nocturnis aestibus ignem exhalat, sicut in Sicilia Aetna, et Vesuvius in Campania. Interpretatur autem Lycia,
Abbreviated transcription (Latin):
Irigia. dicta afrigia europis filia. hec ⁊ dardania.
adardanio uͦus filio dicta. de quo homerꝰ ait:
fectus de corintho ciuitate primꝰ uenit infrigiam.
Est aut̃ regio troadi suꝑtecta ab aquilonis parte
galatie. a meridiana uicina est lich᷑onie. ab orien¬
te lidie adheret. ab occidente ellesponto marit̾ mi¬
maior ⁊ minor: mator frigia scmirnã ht̃. minor
pectoꝵ. Licona uero interp̃tat᷑ ad suscitandũ.
idia autẽ alido regis fr̃e De lidia.
qui in ꝓiuncia remanserat. cognominata est.
Conuingit᷑ autẽ ab occidente minoris frigie. ab ortci
semrrnam urbem ht̃. qmͣ elles fluuiꝰ cĩngit. cuiꝰ
cãpos pactulus ⁊ thermus cͥcunfluenta renis au¬
reis ditissimi. Lidia autem interp̃tat᷑ defecata.
saurta exsitu loci ꝑhibet᷑ De ysauria.
cognominata: qd̃ undiq aꝑta aurarum fla¬
tib pateat. Metropolim urbem seleuciã habet.
ilicia acilice quodam nomen
traxit. quẽ ortum feni ce dicunt antiqͥ¬

Expanded text:
rygia dicta a Phrygia Europis filia. Haec et Dardania a Dardano Iovis filio dicta. De quo Homerus aitcrofectus de Corytho civitate primus venit in Phrygiam. Est autem regio Troadi superiecta ab Aquilonis parte Galatiae; a meridiana vicina est Lycaoniae; ab oriente Lydiae adhaeret; ab occidente Hellesponto mari termimaior et minor: maior Frigia Smirnam habet, minorpectorum; Lycaonia vero interpretatur ad suscitandum. Lydia autem a Lydo regis fratre, qui in provincia remanserat, cognominata est. Conjungitur autem ab occidente minori Phrygiae, ab ortu Smyrnam urbem habet, quam Meles fluvius cingit, cujus campos Pactolus et Hermus circumfluunt, arenis aureis ditissimi. Lydia autem interpretatur, defecata. Isauria ex situ loci perhibetur cognominata, quod undique aperta aurarum flatibus pateat. Metropolim urbem Seleuciam habet. Cilicia a cilice quodam nomen traxit, quem ortum Phoenice dicunt, antiqu
Abbreviated transcription (Latin):
ma durescit in gemimã. Prima est resina t̃re bin¬
thina omniũ p̾stantior. affertur aut̃ exarabie patͥa¬
atq udea ⁊ syria. ciꝑ. ⁊ affrica exinsulis quoq ci¬
cladib scd̃a est linthiscinaq̃ mirtrix uocat᷑. hec ex
cͥisio insula de portat᷑. tercia pinalis.

Expanded text:
ma durescit in gemmam. Prima est resine, terebinma durescit in gemmam. Prima est resine, terebinthina, omnium patque Judaea, et Syria, Cypro, et Africa, ex insulis quoque Cycladibus. Secunda est lentiscina, quae mastix vocatur: haec ex Chio insula deportatur. Tertia pinalis.
Abbreviated transcription (Latin):
de unguento. Inguentum nomen saluatoris. in sa¬
lomone. unguentum effusum nomen tuũ. Ungnẽ
mones ext̃minant unguentũ suauitatis. Inguen¬
tum crismatis unctio. in psalt̾io ut quidam uo¬
lunt: a temꝑe frumentr: uini ⁊ olei multiplicati ft̃¬
⁊ in exodo plurima de hoc narrant᷑. Oleũ fomen¬
tum blandicte in p̃dicatione diuma in euangłio
⁊ ad ꝓpians alligauit uulnera eiꝰ ⁊ in fundens ui¬
a quosa abemergendo dicta .i. qd̃ ab oleo se emergat.
& fex eiꝰ. hanc greci amͣcen auocant ex latina
lingua trahentes. bũmen grecum est nomen. hoc
enĩ ill gome dicunt. Resinam greci retinam uo¬
cant. rei enĩ grece dici t quicqͥd manat: est enim
lacͥma sudore exalata lignoꝵ. ut cerasis. lentisci. bal¬
sami. uel reliquiarũ arboꝵ siue uirgultũ. que su¬
dare ꝓduntur. sicut ⁊ odorata orientis ligna sicut
guita balsami hac ferularũ uel succinoꝵ cuiꝰ lacͥ¬

Expanded text:
 Unguentum nomen Salvatoris. In Sa Unguentum nomen Salvatoris. In Salomone: Unguentum effusum nomen tuum . Unguendaemones, exterminant unguentum suavitatis . Unguentum chrismatis unctio. In Psalterio, ut quidam volunt: A fructu frumenti et olei multiplicati sunt ; et in Exodo plurima de hoc narrantur. Oleum fomentum blanditiae in praedicatione divina, in Evangelio: Et appropians alligavit vulnera ejus: infundens viaquosa ab emergendo dicta, id est, quod ab oleo se emergat, et faex sit ejus: hanc Graeci amorgen vocant, ex Latina lingua trahentes. Gumen Graecum nomen est: hoc enim illi commi dicunt. Resinam Graeci retinen vocant: reon enim Graece dicitur, quidquid manat. Est enim lacsami, vel reliquarum arborum sive virgultorum, quae sudare produntur, sicut et odorata Orientis ligna, sicut gutta balsami ac ferularum, vel succinorum cujus lacry
Abbreviated transcription (Latin):
nem ht̃ uͥ psalmista ait. Oleum aũ peccatoris
tem cã splendoris pulcri lumrnus p̃stans nitore
parit ⁊ salutem. In malã uͦ partẽ sicut hic po¬
nit᷑ olsũ peccatoris est. dilectõ simulata. u̾boꝵq
adolationibꝰ ⁊ blandimentis nrãs ments uel ut
olei pinguedo lenit̃ ingrediens. rigorẽ u̾itatis e¬
mollit.⁊ ad noxͥas cogitatoẽs amoris ficti pociꝰ oste¬
co legitur: sic̃ oliuã speciosam fructiferã uocauit
dñs nom̃ tuũ. ⁊ post pauca exarsit tgnis inea.
petra ⁊ oleũ defirmissima petra. & in tob petra
nrichi fundebat riuos olen & alibi computrescet
um.⁊ in psalt̾io: ut exhilaret faciem eius in oleũ.
sermo deceptoris in psał. oleũ aut̃ peccatoris ñ in pĩ-¬
guet caput meũ. Dleũ hereticoꝵ subtilis ⁊ blanda
deceptõ ficut in salomone. de cadem pͣua doct̾na doc¬
trina dr̃. nitidiꝰ oleo guit᷑ eius ⁊ in osees ⁊ oleũ in egip¬
to ferebant hoc est ad scłariũ mentes decipiendas.¬

Expanded text:
nem habet, ubi Psalmista ait: Oleum autem peccatoris tem causa splendoris, pabulum luminis, praestans nitorem pariter et salutem. In malam vero partem, sicut hic ponitur: oleum peccatoris est dilectio simulata verborum, quae adulationibus et blandimentis nostras mentes velut olei pinguedo leniter ingrediens, rigorem veritatis emollit, et ad noxias cogitatin Ecclesiastico legitur: Sicut olivam speciosam fructiferam vocavit Dominus nomen tuum . Et post pauca: Exarsit ignis in ea.petra, et oleum de firmissima petra ; et in Job: Petra mihi fundebat rivos olei ; et alibi: Computrescet um . Et in Psalterio: Ut exhilaret faciem ejus in oleo . sermo deceptoris, in psalmo: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum . Oleum, haereticorum subtilis et blanda deceptio: sicut in Salomone de eadem prava doctrina dicitur: Nitidus oleo guttur ejus . Et in Osee: Et oleum in Aegypto ferebant , hoc est, ad saecularium mentes decipiendas.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitute. Item ros sig̃cat p̃dicatoꝵ doctrinã. ut est illd̾.
in libro iob. Quis est pliuue pater.: uel quis genuit
stillam roris: Ac si diceret. Risi ego qui siccam t̃ram
humani cordis guttis scientie gratuito asꝑgo rore. Stil¬
le autẽ roris ipsi scĩ predicatõres st̃. qui arua pecto¬
ris nr̃i inter mala uite p̃sentis quasi int tenebras
sicce noctis arentia gra suꝑne largitatis infundunt.
De nebula. xxi.

Expanded text:
constitutae. Item ros praedicatorum doctrinam, ut est illud constitutae. Item ros praedicatorum doctrinam, ut est illud in libro Job: Quis est pluviae pater? vel quis genuit stillas roris? ac si diceret: nisi ego, qui siccam terram humani cordis guttis scientiae gratuito aspergo rore. Stillae autem roris Christi sancti praedicatores sunt, qui arva pectoris nostri inter mala vitae praesentis, quasi inter tenebras siccae noctis arentia, gratia supernae largitatis perfundunt. De nebula.
Abbreviated transcription (Latin):
os. gregũ est. quod illi drosor dicũt. Alii putãt rogͤ
dictũ. quia rarꝰ est. & ñ spissus ut pluuia. Ros sig¬
nificat uerbũ dñt. Ideo qd̾ madida faciat corda
hoĩm t̃renorꝑ. ad ꝓferendũ fructũ. ut est illd̾ in psal¬
mo. Sicut ros hermon qd̾ descendit in montẽ syon. Pos
est tenuis ac leuis pluuia. ñ ꝑguitas ueniens. s ꝑ qͣsdã
minutissimas partes. duriciã t̃rene ariditatis in fun
dens ꝑ hunc cuncta germinantia calesct̃. ⁊ in uarioᷤ
fetus temꝑationis mun̾e̾ ꝑducunt᷑. Hermon. hebreũ
nom̃ est montis ultͣ iordanem fluuiũ ꝯstituti. Cuiꝰ
int̾pretatõ sicut a patrib traditũ est. sig̾cat anathe¬
ma. Ros ergo montis istiꝰ nutriens peccatores. qui sub
anathematis execratione iacuerunt. descendit in mon¬
tem syon. quando ad ou̾sationis remediũ dño largi¬
ente ꝑuenerĩt. Syon enĩ sig̃cat eccl̃iam catholicam:
que recepit gentes que erant sub anathematis ꝑicło

Expanded text:
os Graecum est, quod illi drosos dicunt: alii putant ros dictum quia rarus est et non spissus, ut pluvia. Ros significat verbum Domini: ideo quod madida faciat corda hominum terrenorum ad proferendum fructum, ut est illud in Psalmo: Sicut ros Hermon, quod descendit in montem Sion . Ros est tenuis ac levis pluvia non per guttas veniens, sed per quasdam minutissimas partes duritiam terrendens. Per hunc cuncta germinantia coalescunt, et in varios fetus temperationis munere perducuntur. Hermon Hebraeum nomen est montis ultra Jordanem fluvium constituti, cujus interpretatio sicut a Patribus traditum est significat anathema. Ros ergo montis istius nutriens peccatores, qui sub anathematis exsecratione jacuerunt, descendit in montem Sion, quando ad conversionis remedium Domino largiente pervenerint. Sion enim significat Ecclesiam catholicam, quae recip
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Interp̃tat᷑ autẽ elath At solum. uel solaritarius
ascalon ⁊ circa eam regionẽ palestine: philistim aũ¬
noĩe geratinea uocat᷑ regio transdoroman ꝓcul
autem olim t̃minus chananeoꝵ ad australem par¬
tem. ⁊ ciuitas metropolis palestine scriptura cõme¬
morat fuisse eam intercades ⁊ sur. hoc est int̾ du¬
as solitudines. quarum una egypto iungit᷑. ad qm
popłs transfretum rubri maris ꝑuenit. Altera uͦ
cades usq ad sarracenoꝵ heremum extendit᷑. Int̾¬
p̃tatur autem gerara. ruminationem uidit. siue
macherias. Gesera. Gesera. fegio egypti inqͣ
habitauit iacob cũ liberis suis. besem. interpretatur
ad ꝓpinquans ad palpatioͣ siue uicinitas. ydumea.¬
dumea. regio esau que ex eo qd̃ ille edom uocabat᷑
nom̃ accepit. Et autem circa urbem petoram que
nc̃ dicit᷑ gebalene. Lotheth Lotheth regio prin¬
cipũ edom in eadem de qua ⁊ supͣ diximꝰ gebalene.

Expanded text:
tem. Interpretatur enim Elath ad solum, vel solitarius, tem. Interpretatur enim Elath ad solum, vel solitarius, Ascalon, et circa eam regio est Palaestinae. Philistim nomine nunc Geraritica vocatur regio trans Daroma, procul autem olim terminus Chananaeorum ad australem plagam, et civitas metropolis Palaestinae. Scriptura commemorat fuisse eam inter Cades et Sur, hoc est inter duas solitupopulus trans fretum Rubri maris pervenit. Altera vero Cades usque ad Sarracenorum eremum extenditur. Interpretatur autem Gerara ruminationem vidit, sive macherias. Gesse regio Aegypti, in qua habitavit Jacob cum liberis suis. Gesse interpretatur, appropinquans adpalpationi eorum, sive vicinitas. Idumaea regio Esau, quae ex eo, quod ille Edom vocabatur, nomen accepit. Est autem circa urbem Petram, quae nunc dicitur Gabalene. Jotheth regio principum Edom in cadem, de qua et supra diximus, Gabalene.
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ⁊aab. & gemine p̃ciosissime. carbunculus:
Scmaragdusq nascunt᷑. Est autem regio adori¬
entem uergens quam de paradiso phison egre¬
diens quẽ nr̃i nrutato noĩe gangen uocant.
S & unus deminorib noĩe eiulã dictus est q̃
iosephtis refert cũ fratrib suis a flumine cefne
⁊ regione iiedie usq ad eum locũ qͥ appellat᷑
Iheira possedisse. S ⁊ hismahel in solitudine eiu-¬
la habitasse scribit᷑. Quani scã scripta ait esse
in deserto sur contͣ faciem egipti. ⁊ tendere usq
bethleẽ ciuitatis dauid in qua natus est xp̃c. Est
autẽ intribu iuda. licet pleri᷑male estiment in tri-¬
bu beniamin iuxta uiam ubi sepulta est rachel
quinto miliario ab ierłm in eo loco. qͥa Ixx uoca¬
tur hippodromus. sic̃ legiꝰ in libro paralĩmenon.
Interpretat᷑ aut̃ effrata ub̾tas. siue puluerulenta.
lath. regio principũ edon. ⁊ ciui Elath.¬
tas esau in decimo a petra mibiario contͣ orien¬

Expanded text:
citur Zaab, et gemmae pretiosissimae, carbunculus citur Zaab, et gemmae pretiosissimae, carbunculus smaragdusque nascuntur. Est autem regio ad orientem vergens, quam circuit de Paradiso Phison egrediens, quem nostri mutato nomine Gangen vocant. Sed et unus de minoribus Noe Evila dictus est, quem Josephus refert cum fratribus suis a flumine Cofene et regione Indiae usque ad eum locum, qui appellatur Hicira, possedisse. Sed et Ismael in solitudine Evila habitasse scribitur, quam sancta Scriptura ait esse in deserto Sur contra faciem Aegypti, et tendere usque Bethlehem, civitas David, in qua natus est Christus. Est autem in tribu Juda, licet plerique male aestiment in tribu Benjamin juxta viam, ubi sepulta est Rachel, quinto milliario ab Hierusalem, in eo loco, qui a LXX vocatur Hippodromus, sicut legimus in libro Paralipomenon. Interpretatur autem Ephratha, ubertas, sive pulverulenta. Elath regio principum Edom, et civitas Esau in decimo a Petra milliario contra orien
Abbreviated transcription (Latin):
malechites. regio in deserto ad meridiem uidee
tnͣsurbem petram euntib ailam. cuiꝰ ⁊ scripta᷑
recordatur dicens. Amalech habitat in t̃ra ad aus¬
trum.S ⁊ iuxta eũ alius chananeus habitabat.
qui ⁊ dimicauit contͣ filios isrł in deserto. de qͥb¬
tta scribit᷑: amalech autẽ ⁊ chananeus habit᷑ant᷑
inualle. argob. ARgob. regio maris ba¬
san supͣ iordanem in sorte dimidie trib manasse.
⁊ est usq hodie uicus circa ierasa urbem arabie .xu.
ab ea milib distans contͣ occidentẽ. qui arga ap¬
pellat᷑. qd̾ interpretat᷑ simmachus menfitram. In
terpretat᷑ anathema tristicie. regio hebreoꝵ est.
quam obtiuuit iħc. hebreus uero quo p̃legente
scripturas didici. affirmat montem hermon pa¬
ne ade inmrnere quẽ quondam tenuer̃t̃. euei.
⁊ amorrei. de quo nunc estiue niues tirum ob de¬
licias deferunt᷑ Gene. Gene regio prin¬
cipum y dumeoꝵ interpretatur possessio.
iula ubi aurũ purissinũ quod hebraice Ei¬

Expanded text:
Amalecites, regio in deserto ad meridiem Judaeae trans urbem Petram, euntibus Ailam: cujus et Scriptura recordatur, dicens: Amalec habitat in terra ad Austrum . Sed et juxta eum alius Chananaeus habitabat, qui et dimicavit contra filios Israel in deserto: de quibus scribitur: Amalec autem et Chananaeus habitant in valle . Arabsan supra Jordanen in sorte dimidiae tribus Manasse, et est usque hodie vicus circa Gerasa urbem Arabiae XV ab ea millibus distans contra occidentem, qui Arga appellatur, quod interpretatur Symmachus, mensuram. Interpretatur anathema tristitiae? Ermon regio Hebraeorum est, quam obtinuit Jesus. Hebraeus vero, quo praelegente Scripturas didici, affirmat montem Hermon Paneade imminere, quam quondam tenuerunt Evaei et Amorraei, de quo nunc aestivae nives Tyrum ob delicias deferuntur. Cene regio principum Idumaeorum interpretatur, possessio: Evila, ubi aurum purissimum, quod Hebraice di
Abbreviated transcription (Latin):
fabule ex lapidibus reparatũ ferunt ab eo ꝓpt̃ hoĩm
insitam cordis duriciam sed flumina cũ solitis aucta
imbrib ultra consuetudinem. uel duit᷑ͣnitatẽ. uł mag¬
nitudinem redundant. multaq ꝓsternunt. & ipse di¬
luuiũ dñr. Sciendũ autẽ flumina cũ supͣmodum
crescunt. ñ tantum ad presens in ferre dampna .s
etiam ⁊ aliqͣ signifitare futura. Mistice diluuium
quando in bonam partem acctpr̃. baptismũ sigc̃at.
qñ uero in contrariam. errorem hereticoꝵ Nam in il¬
la sententia psalmiste. qua dicit. Dñs diluuiũ in ha¬
bitat. ⁊ sedebit dñs rex in et̃num. Ibi det᷑ sis uurtu¬

Expanded text:
fabulae ex lapidibus reparatum ferunt ab eo propter hominum fabulae ex lapidibus reparatum ferunt ab eo propter hominum insitam cordis duritiam. Sed et flumina cum insolitis aucta imbribus ultra consuetudinem, vel diuturnitatem vel magnitudinem, redundant multaque prosternunt, et ipsa diluvium dicuntur. Sciendum autem, flumina cum supra modum crescunt, etiam et aliqua significare futura. Mystice diluvium, quando in bonam partem accipitur, Baptismum significat: quando vero in contrariam, errorem haereticorum. Nam in illa sententia Psalmistae, qua dicit: Dominus diluvium inhabitat, et sedebit Dominus rex in aeternum : primus venit virtu
Abbreviated transcription (Latin):
iluuiũ dictũ. qd̾ aquarũ clade omĩa que in unda¬
uerit. deleat. Primũ diluiuũ extitit sub noe: qñ
hoĩm scelerib offensus omp̃s. toto orbe contentus.
⁊delecis cunc tis unũ spaciũ celi fuit ac pelagi. cuiꝰ indici¬
um actenꝰ uidemꝰ in lapidib. quos in remotis montibꝰ
cont̾iset ostreis concretos. sepe etiam cabatos aquis ui¬
dere solemꝰ. Scd̃m diliuium fuit inꝰchaia. iacob patri¬
arche ⁊ oggi ꝰ temporib. qͥ elusine conditor ⁊ rex fuit. no¬
men a loco ⁊ temꝑi dedit. Terciũ diluitiũ in thessalia.
moysi uel aifictione  temꝑib fuit. qui terciꝰ post Ey¬
tropem regnauit. cuiꝰ temꝑibus aquarum illuuies ma¬
iorem partem popłoꝵ thessalie ad sumpsit paucis ꝑ re¬
fugia montium lib̾atis maxime in monte parnaso.
in cuiꝰ circiutu deucalion tunc regno pociebat᷑ qui tc̃
Ad se ratib confugientes susceptos ꝑgemina parnasi
luga fouit ⁊ aluit aquo ꝓpt̾ea geniis hominũ. grecoꝵ

Expanded text:
iluvium dictum quod aquarum clade omnia quae inundaverit deleat. Primum diluvium extitit sub Noe, quando hominum sceleribus offensus Omnipotens, toto orbe contecto, deletis cunctis, unum spatium caeli fuit ac pelagi. Cuius indicium hactenus videmus in lapidibus quos in remotis montibus conchis et ostreis concretos, saepe etiam cavatos aquis visere solemus. Secundum diluvium fuit in Achaia Iacob patriarchae et Ogygi temporibus, qui Eleusinae conditor et rex fuit, nomenque loco et tempori dedit. Tertium diluvium in Thessalia Moysi vel Amphictyonis temporibus fuit, qui tertius post Cecropem regnavit. Cuius temporibus aquarum inluvies maiorem partem populorum Thessaliae absumpsit paucis per refugia montium liberatis, maxime in monte Parnaso; in cuius circuitu Deucalion tunc regno potiebatur, qui tunc ad se ratibus confugientes susceptos per gemina Parnasi iuga fovit et aluit. A quo propterea genus hominum Graecorum
Abbreviated transcription (Latin):
est herror hoĩm pessimoꝵ. qui uariis pͣuitatib fluc¬
tuantes multiplices sibi doctrinas constitrunt: qͣs
auero magistro nullatenꝰ accepert̃. Que sententia
maxime hereticos arguit. qui in diluiio ꝑuersitatis
sue tempestuosas ⁊ naufragis excitant questiones.

Expanded text:
est error hominum pessimorum, qui variis pravitatibus flucest error hominum pessimorum, qui variis pravitatibus fluctuantes, multiplices sibi doctrinas constituunt, quas a vero magistro nullatenus acceperunt. Quae sententia maxime haereticos arguit, qui in diluvio perversitatis suae tempestuosas et naufragas excitant quaestiones.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsacris fontib positũ est. Merito qũ illd̾ qd̾ factũ est
sub noe. baptismatis sacri gerebat ymaginẽ. Nam sit̃
istud purgat animas peccatoꝵ sordib. ita & illud dilu¬
uium mundi ꝓbosa crimina deleuit. Merito gͦ ꝓbap¬
tismate diluuiũ positum est. ad cuiꝰ similitudinẽ cõ¬
stat effectum. Nam qd̃ t̾cio dñs repeciit sine distic¬
tione ꝑsonarirm licet intelligi primũ dictum de
dñs rex in et̃num. Hoc autẽ de filio recte intellegimꝰ.
Dñs uirtutem popło suo dabit. de patre cõpetenter
aduertimus: popło suo sigc̾at xp̃ĩano. quem de sacri
baptismatis munere conquisiuit. Suburuxit etiam.
⁊ benedicet popłm suũ in pace. Non dixit benedicẽt᷑:
illud eungłii. pacem neam do uobis. pacem meam
relinquo uobis. una est enĩ pax patris ⁊ filii ⁊ sp̃s
sc̃i. Item incontriam partem ponr᷑ diliuuũ in illo
u̾su quo ꝓpha ait. in diluiuo aquaꝵ multaꝵ ad eũ
nlapproxiinabunt. Diliunũ enĩ aquarũ multarum

Expanded text:
pro sacris fontibus positum est? Merito; quoniam illud quod factum est sub Noe, baptismatis sacri gerebat imaginem. Nam sicut istud purgat animas peccatorum sordibus, ita et illud diluvium mundi crimina probrosa delevit. Merito ergo pro baptismate diluvium positum est, ad cujus similitudinem constat effectum. Nam quod tertio, Dominus repetiit sine distinctione personarum licet intelligi primum dictum de Dominus rex in aeternum . Hoc autem de filio recte intelligimus. Dominus virtutem populo suo dabit: de Patre competenter advertimus. Populo suo significat Christiano, quem de sacri baptismatis munere conquisivit. Subjunxit etiam: Et benedicet populum suum in pace. Non dixit, benedicent, illud Evangelium: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquam vobis . Una est enim pax Patris et Filii, et Spiritus sancti. Item in contrariam partem ponitur diluvium in illo versu, quo Propheta ait: In diluvio aquarum multarum ad eum non approximabunt . Diluvium enim aquarum multarum
Abbreviated transcription (Latin):
noĩant᷑ qr ibi regi. om̃ium dõ. cultꝰ ⁊ sacrificia offerũ¬
in memoria mr̃is sit constructum. uel qd̃ sepulchra
scõꝵ ibi siit mr̃m. Aram quidam uocatã dixerunt.
qd̃ ibi incense uictune ardeant. aliiaras dicunt ã
p̃cationib. ⁊ dest quas greci aras dicunt. Pulpitũ
qd̾ in eo lector uł psalmista in publico conspici a
popło possit. qd̃ liberiꝰ audiatur. Analogiũ dictũ.
qd̾ sermo inde p̃dicet᷑. Nam logos grece. sermo dr̃.
qd̾ ip̃ind altiꝰ sitũ est. Tribunal eo qd̃ inde a sac̾¬
dote tribuant᷑ p̾cepta inuendi. Est enĩ locus in sub¬
limi constitutus. Unde uniũs exaudire possĩt.
Alias tribunal a tͥb̾ de noĩatrim. qd̾ ad illũ trib
cõuocet᷑. Tribunal aliqñ inscͥptis sacͥs potenti¬
am maiestatis diuiner quo iudicat᷑us est mũ¬
dũ sig̃cat. ut est illud in eungłio. Dum uen̾it

Expanded text:
nominantur, quia ibi regi omnium deo cultus et sacrificia offerunnominantur, quia ibi regi omnium deo cultus et sacrificia offerunin memoriam martyris sit constructum, vel quod sepulcra sanctorum ibi sint martyrum. Aram quidam vocatam dixerunt, quod ibi incensae victimae ardeant; alii aras dicunt a precationibus, quas Graeci aras dicunt. Pulpitum, quod in eo lector vel psalmista in publico positus conspici a populo possit, quo liberius audiatur. Analogium dictum, quod sermo inde praedicetur, nam logos Graece sermo dicitur, quod ipsum altius situm est. Tribunal, eo quod inde a sacerdote tribuantur praecepta vivendi. Est enim locus in sublimi constitutus, unde universi eum audire possint. Alias tribunal a tribu denominatum, quod ad illum tribus convocetur. Tribunal aliquando in Scripturis sanctis potentiam majestatis divinae, quia judicaturus est mundum, ut est illud i
Abbreviated transcription (Latin):
a tũnis qͥb templa error gentiliũ construebat
Unde consulentes demonũ responsa audierant. De-¬
lubra ueteres dicebant templa. fontes habentia. qͥbꝰ
ante ingressum diluebant᷑. & appellari de lubra. adi¬
luendo. Ipse sunt nẽ edes cũ sacͥs fontib in quibꝰ fide¬
les regenerati purificant᷑. Et bene quodã p̃sagio de¬
lubra sc̃ appellata. Sunt eiũ in ablutione peccatoꝵ. fõs
aut̃ in delubris locꝰ regeneratoꝵ est in qͦ uii. gradꝰ in
sp̃c sci mist̾i̾o formant᷑. tres in descensu ⁊ tres in ascen-¬
su. Septimũ uͦ is est qͥ ⁊ qrtus. i dest similis filio hoĩs
extinguens fornacẽ ignis stabilimentũ pedũ fundam̃¬
tum aque in quo plenitudo diuinitatis habitat cor
ꝑalr̾. B asilice priꝰ uocabant᷑ regum habitacda uñ ⁊
nom̃ habent. Nam bafileus. rex. ⁊ basilite regie ha-¬
bitationes. Nunc aũt id̾o diuina templa basilice

Expanded text:
a funibus, quibus templa error gentilium construebat: a funibus, quibus templa error gentilium construebat: unde consules daemonum responsa audirent. Delubra veteres dicebant templa fontes habentia, quibus ante ingressum diluebantur, et appellantur delubra a diluendo. Ipsa sunt nunc aedes cum sacris fontibus; in quibus fideles regenerati purificantur, et bene quodam praesagio delubra sunt appellata; sunt enim in ablutionem peccatorum. Fons autem in delubris locus regeneratorum est, in quo septem gradus in Spiritus sancti mysterio formantur, tres in descensu, et tres in ascensu: septimus vero is est, qui et quartus, id est, similis filio hominis exstinguens fornacem ignis, stabilimentum pedum, fundamentum aquae, in quo plenitudo divinitatis habitat cor. Basilice prius vocabantur regum habitacula, unde et nomen habent. Nam basileos rex et basilice regie habitationes: nunc autem ideo divina templa basilice
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pegrinoꝵ. Unde & uocabłm sumpsit. Ham eegre¬
co in latinum. xenodochiũ ꝑegrinoꝵ susceptio
nunicupat᷑. NIoi Autem egrotantes de plateis colligũ¬
tar. misso cõmion dr̃ grece in quo cõsitp̃ta saniguo¬
rib atꝙq in edus miseroꝵ membra fouent᷑. Decdo
temph in quo sacra reponunt᷑. sicut donarũ
est in quo colbcant᷑ oblata sicut lect st̾ria di
cuntur. ubi hoĩes sedere confueuerit ab inferen¬
pas igtur ⁊ de porandis sacͥ sacͣriũ nũcupat᷑. do¬
nariũ tͦ eo qd̾ ibi dona reponantur que ia tem¬
Et adsecratumin quo nemo aliqͥd agere debet. nsi
Ad qd̃ et factũ unde ⁊ nomen acepit. Peuetrala
secreta sunt oracłoꝵ. ⁊ penetralia dicta funt abs
monachi habitatõ est. Stĩo stacio ⁊id est solitarii
habitatõ. Cenobiũ. exgreco ⁊ latino uidet᷑ ẽẽ com¬
posttum. Est enim habitacłm płimoꝵ in cõmune
uiuentium. Ceno eñi grece cõmine dt̃ fana dicta

Expanded text:
et peregrinorum: unde et vocabulum sumpsit. Nam ex Graeet peregrinorum: unde et vocabulum sumpsit. Nam ex Graeco in Latinum xenodocheion, peregrinorum susceptio, nuncupatur. Ubi autem aegrotantes de plateis colliguntur, nosocomeion dicitur Graece, in quo consumpta languoribus atque inediis miserorum membra foventur. templi, in quo sacra reponuntur, sicut donarium est in quo collocantur oblata, sicut lectisternia dicuntur ubi homines sedere consueverunt. Ab inferendis igitur et deportandis sacris sacrarium nuncupatur. Donaria vero, eo quod ibi dona reponantur quae in temest consecratum, in quo nemo aliquid agere debet, nisi ad quod est factum: unde et nomen accepit. Penetralia secreta sunt oraculorum; et penetralia dicta sunt ab eo monachi habitatio est. Sterium statio, id est, solitarii habitatio. Coenobium ex Graeco et Latino videtur esse compositum: est enim habitaculum plurimorum in commune viventium. Coinon enim Graece commune dicitur. Fana dicta
Abbreviated transcription (Latin):
u̾soriũ potest significare p̃sentem eccł̃iam. ad qm̃
aindiq gentes conuenientes habitacłm q̃runt⁊
ꝑne patrie. Apogeum est constructũ sub t̃rio
edificiũ. qd̾ nos antrũ uel speluncã dicimꝰ. Sola¬
riũi. qd sob ⁊ auri pateat. qualis fuit locus in qͣ
Daiud beriabee lauantem aspexit ⁊ ad aimauit
Quiꝰ iuist̾ium patet. qͥa xp̃s uidens eccliam de gẽ¬
tib se apeccatis ꝑpenitentie lacͥmas. atq bapea¬
ais sacramentum purificantẽ. eiꝰ peciem cõcmpiuit:
&e sibi sponsam assotiare desid̾auit ⁊ enodochiũ
Tero est habttadm factum. ad suscipiendos pegrino ᷤ.
Itaq cũ iherosolimã antiochus obsid̾et. i. eħ as no¬
princeps udeoꝵ reserato dauid sepulchro. tͥa milia
Quri talenta inde abstrarit. ex quib trecenta antio¬
cho dedit. ut obsidionẽ relinquetet.: atq ut faeti ĩ¬
indiam demeret. fertꝰ ex reliqua pecunia instituis¬
le pͥmꝰ renodochia quibꝰ ad dentum suisciperet paupm

Expanded text:
versorium potest significare praesentem Ecclesiam, ad quam undique gentes convenientes habitaculum quaerupernae patriae. Hypogaeum est constructum sub terris aedificium, quod nos antrum vel speluncam dicimus. Solarium, quod soli et aurae pateat: qualis fuit locus, in quo David Bethsabee lavantem aspexit et adamavit. Cujus mysterium patet: quia Christus videns Ecclesiam de gentibus, se a peccatis per poenitentiae lacrymas atque baptismi sacramentum purificantem, ejus speciem concupivit, et sibi sponsam associare desideravit. Xenodochium vero est habitaculum factum ad suscipiendos peregrinos. Itaque cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hircanus princeps Judaeorum, reserato David sepulcro, tria millia auri talenta inde abstraxit, ex quibus trecenta Antiocho dedit, ut obsidionem relinqueret. Atque ut facti invidiam demeret, fertur ex reliqua pecunia instituisse primus xenodochia, quibus adventum susciperet pauperum
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ. Cuncta hec que dñs sibi apriore popło ad
faciendũ scuarium mat̾iałr offerri p̃cepit.
Nos quoq qui spiritales filii isrł. i dest mitatores
dnĩ uidentis popłi eẽ desideramꝰ. spirital intel¬
ligentia debemꝰ offerre. Cui uidesicet aurũ of¬
ferimꝰ. cũ claritate uere sapientie. que ẽ in fide
recta resplendemꝰ. Argentum: cũ ⁊ ore nr̃o con¬
fessio fit in salutẽ. Aes. cum eandem fidem pub¬
lica p̃dicatione diuulgare gaudemꝰ. Iachincrũ.
cũ sursum corda leuamꝰ pirr purã. cum corpus
passioni subicimꝰ. Coccum bis tinctũ. cũ gemi
na idest dĩ ⁊ ꝓximi dilectione flagramus. Sis¬
sum: cũ carnis castitatem sentimus. Pilos cap᷑¬
rum: cũ habitũ penitentie ac luotus indiamꝰ.
Pelles arietũ rubricatas: cũ ip̃os dñiq gregis doo¬
tores suo sanguine baptitatos uidemꝰ. Pelles
iacinthinas: cũ nos post mortẽ spiritalia in cel
corꝑa habituros ẽẽ speramꝰ. Ligna sechiuiẽ expͣ¬

Expanded text:
c. Cuncta haec quae Dominus sibi a priore populo, ad faciendum sanctuarium materialiter offerri praecipit; nos quoque qui spirituales filii Israel, id est, imitatores Deum videntis populi esse desideramus, spirituali intelligentia debemus offerre, quatenus per hujusmoferimus, cum claritate verae sapientiae, quae est in fide recta, resplendemus. Argentum, cum et ex ore nostro confessio fit in salutem. Aes, cum eamdem fidem publica praedicatione divulgare gaudemus. Hyacinthum, cum sursum corda levamus. Purpuram, cum corpus passioni subjicimus. Coccum bis tinctum, cum na, id est, Dei et proximi dilectione flagramus; byssum, cum carnis castitatem sentimus; pilos caprarum, cum habitum poenitentiae ac luctus induimus; pelles arietum rubricatas, cum ipsos dominici gregis ductores suo sanguine baptizatos videmus; pelles hyacinthinas, cum nos post mortem spiritalia in coelis corpora habituros esse speramus; ligna sethim, cum, expur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mores sc̃ĩ ẽẽ dicunt᷑. ꝓpiciatoriũ. qiͣ ꝓpiciatiois
oratoriũ. ꝓpictatõ enĩ placatio ẽ. Oracła dicta.
eo qd̾ inde responsa reddunt᷑. ⁊ oracła ab ore. Qmͣ aũ
mat̃iam ad instructionẽ tab̾nacłi dñs quesierit.
ipse in exodo manifestat. dicens. ad moysen. loq̃¬
re filiis isrł. ut tollãt mͥ primicias ab om̃i ho-¬
mine qͥ offeret ultroneꝰ accipietis primicias mͥ.
do siquid bona aginꝰ totũ hoc diume gr̃e tri¬
bum᷑. hec sunt aut̃ que acciꝑe debetis aurum¬
⁊ argentum. ⁊ aes. iacinctũ. ac purpurã. coccũq
bis tinctum ⁊ bẏssum. pilos caprarum. ⁊ pelles
arietum rubricatas. pelles iacincthinas. ⁊ ligna
sechun. oleum ad luminaria ꝯtinnanda. aroma
ta in unguentũ. ⁊ thrmiama boni odoris. lapideᷤᷤ
onichinos. ⁊ geminas ad ornandum ephoth. acra-¬

Expanded text:
e dicuntur. Propitiatorum, quasi propitiationis oratorium. Propitiatio enim placatio est. Oracula dicta eo quod inde responsa redduntur, et oracula ab ore. Quam autem materiam ad instructionem tabernaculi Dominus quaesierit, ipse in Exodo manifestat, dicens ad Moysen: Loquere filiis Israel, ut tollant mihi primitias: ab omni homine, qui offeret ultroneus, accipietis primitias mihido si quid boni agimus, totum hoc divinae gratiae tribuimus. Haec sunt autem, quae accipere debetis: aurum, ainthum, byssum, pilos caprarum et pelles arietum rubricatas, pellesque hyacinthinas, ligna Sethim, oleum ad luminaria concinnanda, arota in unguentum, et thymiamata boni odoris, lapides onychinos, et gemmas ad ornandum ephod et ra
Abbreviated transcription (Latin):
conseruanda sepsit. adolescentulas inquit ita
uinum debere fugere ut uenenũ: ne ꝓ etatis
calore feruenti. bibant ⁊ ꝑeant. Inde ẽ. qd̃ apd̃
uet̾es romanos femine ñ utebant᷑ uino. nͥ sacro¬
rum causa: certis diebꝰ. Merum dicimꝰ: cum ui¬
num purum significamꝰ. Nam merum dicimꝰ
qͥcqͣd purum atq sincerum ẽ: sic̃ ⁊ aqͣm merã.
nlłi utiq rei mixtam. Hinc ⁊ merenda qd anti¬
quitꝰ id temporis pueris ⁊ oꝑariis quibꝰq panis
merus dabat᷑. aut qd meridie. hoc ẽ. eo tẽpore. id
soli ac separatim cibum sumebant: ñ utiq in pran¬
dio. aut in cena. ad unã mensam. Inde credimꝰ etiã
illud tempꝰ qd̾ pꝰ mediũ diem e̾̃. meridiẽ appellari:
qd̾ purũ est. Uinũ enĩ plures significationes ha

Expanded text:
conservanda scripsit, adolescentulas inquit ita vinum debere fugere, ut venenum: ne pro aetatis calore ferventi bibant et pereant. Inde est, quod apud veteres Romanos feminae non utebantur vino, nisi sacrorum causa certis diebus. Merum dicimus, cum vinum purum significamus. Nam merum dicimus, quidquid purum atque sincerum est, sicut et aquam meram nulli rei mistam. Hinc et merenda, quod antiquitus id temporis pueris et operariis quibusque panis merus dabatur; aut quod meridient eo tempore, id est soli ac separatim cibum sumebant, non utique sicut in prandio, aut in coena, ad unam mensam. Inde credimus etiam illud tempus, quod post medium diem est, meridiem appellari, quod purum est. Vinum enim plures si
Abbreviated transcription (Latin):
Baccea pͥmum a baceo qd̵ ẽ. uinũ nominata: p̾ea
in usibꝰ aqͣriis transiit. Calices ⁊ calati. ⁊ cale. po¬
culoꝵ gen̾a. antea ex ligno facta: inde ⁊ uocata.
Greci enĩ om̃e lignũ: cala dicebant. Calix sig̃at
sacram scͥpt᷑am .i. duo testam̃ta. ut qͥdam uolunt
sic̃ in euͣngłio scd̃m lucam. duo calices. unũ
ante cenã. ⁊ aliũ pꝰ cenã: in pascha dñs apłis tra¬
didisse legit᷑. Item calix figalit̾. expͥmit supplicia
pars calicis eoꝵ. Rursum calix. tͥbulatio ẽ. uite
p̾sentis: ⁊ iundicta inom̃s gentes. In ieremia. Ac¬
cipe calicẽ istum: ⁊ dabis ex eo bibere ad om̃s gen¬
tes. Ampulla: qͣsi ampla bulla. Simile ẽ. enĩ
rotunditate bullis. que ex spumis aqͣrũ fiunt:
atq ita inslat᷑ uento. Diximꝰ aũt suꝑiꝰ de nuistica na¬
soꝵ significatione. nͦ necesse ẽ denuo id repetere. qd̃

Expanded text:
Bachea primum a Baccho, quod est vinum, nominata: postea in usibus aquariis transiit. Calices et calathi et schalae, poculorum genera ante ex ligno facta, et inde vocata. Graeci enim omne lignum calon dicebant. Calix significat sacram Scripturam, id est, duo testamenta, ut quidam volunt; sicut in Evangelio secundum Lucam duos calices, unum ante coenam, et alium post coenam in Pascha Dominus apostolis tradidisse legitur . Item calix figuraliter exprimit supplicia pars calicis eorum . Rursum calix tribulatio est vitae praesentis, et vindicta in omnes gentes in Jeremia: Accipe calicem istum, et dabis ex eo bibere ad omnes gentes . Ampulla est quasi ampla bulla; similis est enim rotunditate bullis, quae ex spumis aquarum fiunt atque ita inflantur vento. Diximus autem superius de mystica vasorum significatione: nec necess
Abbreviated transcription (Latin):
ne habitationis sordidat᷑: Unde ⁊ necesse habet
ĩtum lauaeri ꝑ gr̃am diuine pietatis. licet priꝰ
eadem gr̃a eẽt totꝰ mund atꝰ: apło ioħe attestante.
habere ut pedes lariemꝰ. In ipsa or̃one dominica
confitem᷑ cum dicimꝰ: dimite nob̾ debita nr̃a. sic̃
⁊ nos dimittimꝰ debitoribꝰ nr̃is.¬

Expanded text:
nae habitationis sordidatur. Unde et necesse habet nae habitationis sordidatur. Unde et necesse habet iterum lavari per gratiam divinae pietatis, licet prius eadem gratia esset totus mundatus, apostolo Joanne attestante: habere, ut pedes lavemus, in ipsa oratione Dominica confitemur, cum dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nos
Abbreviated transcription (Latin):
qđd mulgit᷑ lac. Mulganitim qͦ uas est pastorale.
in quo lac infusumẽ: ⁊ sigc̃at uet̾em legem.
in quo continebat᷑ lac. facilis doctͥne inꝑitis con¬
ueniens: Labrum uocatũ eo qd̵ in eo lauationẽ
fieri. solitũ est infantiũ: cuiꝰ diminutiuũ label¬
lum. idẽ ⁊ albeum. qd̾ in eo albationẽ fieri soli¬
tum ẽ. Labrum enĩ in exodo positũ legit᷑ anͥ adi
nis lacmarũ emundationẽ. Duobꝰ namq modis
lacͥmarũ ⁊ compunctionũ statꝰ distinguit᷑ : qr
pͥmo necesse est. qͥsq ad dñm conu̾sus. ꝑ his que
cõmisit peccatis. ueniam fusis lac̾mis p̾cet᷑. Qd̃
uenia effectꝰ. iam desid̾iis inhiantibꝰ: optet uenire
tempꝰ. q mereat᷑ int̾ beatissimos angłoꝵ choros.
faciem uidere creatoris. Pelues uocata: qd pedes ibi
sordibꝰ t̾renis. Unde ip̃e dñs in eringłio ait. Qui
lotus est ñ habet opus nͥ pedes lauare: s est¬
lauatro scĩ baptismatis. s it̾um puluere t̾re¬

Expanded text:
 mulgetur lac. Mulgarium quoque vas est pastorale, in quo lac infusum est, et significat veterem legem, in qua continebatur lac facilis doctrinae imperitis conveniens. Labrum vocatum eo quod in eo lavationem fieri solitum est infantium, cujus diminutivum, labellum. Idem et alveum, quod in eo ablutionem fieri solitum est. Labrum enim in Exodo positum legitur ante aditnis lacrymarum emundationem. Duobus namque modis lacrymarum et compunctionum status distinguitur; quia primo necesse est, quisquis ad Dominum conversus pro his, quae commisit, peccatis, veniam fusis lacrymis precetur; qvenia effectus jam desideriis inhiantibus optet venire tempus, quo mereatur inter beatissimos angelorum choros faciem videre Creatoris. Pelvis vocata, quod pedes ibi sordibus terrenis: unde ipse Dominus in Evangelio ait: Qui lotus estlavacro sancti baptismatis, sed iterum pulvere terre
Abbreviated transcription (Latin):
it explanatũ eẽ. De uasis uinariis¬
uas ferens uinũ. Eno enĩ. uinũ ẽ: de quo
est illud. Uertit᷑ enofori fundꝰ. sententia nob̾.
flasce ex greco uocabulo dicte. hec ꝓuebendis ac
recondendis fialis pͥmũ facte st̃: unde ⁊ nuincupate.
Postea in ustim uini tͣnsierant. manente greco uoca¬
bulo.: unde sumpser̃t untiũ. Lagena ⁊ situla gre¬
ca nomina sunt. iiflexa ex parte ut fierent lati¬
na. Illi enĩ lagenos. nos lagena. illi scilice. nos situ¬
lam dicimꝰ. lagene corda hominũ sapĩe uinũ reti¬
nentes sigc̃at: ut in ꝓpħa. Om̃is laguncula im¬
plebit᷑ uino. Pria genꝰ uasis aqͣtilis : ꝑ diritiati¬
onẽ uocata. Ydros enuĩ greci. aqͣm dicunt. Ydria
carnem hominũ sigcat: ut in libro uidicum.
Et dedit in manibꝰ ydrias uacuas. Et in salomo¬
ne. Conterat᷑ inqͥt ydria suꝑ lacum: hoc ẽ carnalis
cupiditas. De qͣuo in eu̾ngłio legit᷑. Reliqͥd g̃ mu¬
lier ydriam suã: ⁊ abiit inciuitatẽ. Sex gͦ ydrie in

Expanded text:
APUT V. De vasis vinariisvas ferens vinum. Oinos enim vinum est. De quo est illud: Vertitur oenophoris fundus, sententia nobis. Phlascae ex Graeco vocabulo dictae. Hae provehendis ac recondendis phyalis primum factae sunt, unde et nuncupatae. Postea in usum vini transierunt, manente Graeco vocabulo, unde sumpserunt initium. Lagena et situla Graeca nomina sunt, inflexa ex parte, ut Latina fierent. Illi enim lagenos, nos lagenas, illi sicile, nos situlam dicimus. Lagenae, corda hominum, sapientiae vinum retinentia, ut in propheta: Omnis laguncula implebitur vino . Hydria genus vasis aquatilis per derivationem vocata: udor enim Graeci aquam dicunt. Hydria carnem hominum significat, ut in libro Judicum: Et dedit in manus eorum hydrias vacuas . Et in Salomone: Conteratur, inquit, hydria super lacum , hoc est, carnalis cupiditas, de qua in Evangelio legitur: Reliquit ergo hydriam suam, et abiit in civitatem . Sex ergo hydriae in
Abbreviated transcription (Latin):
tentie contͣhat᷑. Cantũ enĩ crelcit calor fidei: qͣnto
de flãma subtractũ fu̾it corporali. De utribꝰ qͥ
in euͣngłio mentio fit: uͥ dñs de p̃dicatione fidei
locuturꝰ alt̃. Nemo mittit uinũ inutres uet̾es. Au¬
oquin. rumpunt᷑ utres ⁊ uinum effundit᷑. ⁊ utres
⁊ ambo conseruabunt᷑. In utribꝰ uẽtibꝰ carnales
homines designans. ⁊ in utribꝰ nouis sp̃itales: qͥ ap¬
ti sunt ad capiendũ uinũ gr̾e celestis. Mulgariũ
uas in qͦ nulgunt᷑ peccora: idem ẽ. ⁊ mulcrum. ab eo

Expanded text:
tentiae contrahatur. Tantum enim crescit calor fidei, quantum tentiae contrahatur. Tantum enim crescit calor fidei, quantum de flamma subtractum fuerit corporali. De utribus quoque in Evangelio mentio fit, ubi Dominus de praedicatione fidei locuturus ait: Nemo mittit vinum novum in utres veteres, alioquin rumpuntur utres, et vinum effunditur: sed ambo conservabuntur ; in utribus veteribus carnales homines designans et in utribus novis spiritales, qui apti sunt ad capiendum vinum gratiae coelestis. Mulgarium, vas, in quo mulgentur pecora, idem est et mulctrum ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
Scifus in quo manꝰ lauamꝰ. seniola ẽ. orcarũ ordo
directꝰ. ł uas fictile uini. apd̃ siriam pͥmũ excogi¬
tatum. sic̃ cilicises acilia nuncupate. unde pͥmũ¬
aduecte sunt. Safus gͦ sigr̃at scientiam legis.
Unde in sacco beniamii iuentꝰ ẽ. scifus ioseph:
qr in corpore pauli doctͥna celestis p̾fulgebat eloqͥi.
Orca ẽ. anfors sp̃es: cuiꝰ minore uocabło urciꝰ.
diminutiuo urciolꝰ est. Dolium. tupos. ⁊ capas. a
capiendo .i. accipiendo aqͣm ł uinu̾ uocatas: unde
⁊ caupones. Uter:ab utero uotatusiest. Deutre uͦ:
psalmista ait. Factus sum sic̾ uter in priuna:
ĩtificationes tuas ñ sum oblitꝰ. Uter enũ in priuna
natiuo calore uacuatũ. beneficio conu̾sionis at¬
trahit᷑: ⁊ cum sic fuerit felici sorte maceratũ.
ꝓuenit qd̃ seqͥt᷑. ut iꝰtificationes dñi possint
nullaten᷑ oblitisci. Uter enĩ corpꝰ mortale sigr̃at.
Priuna bñficium conu̾sionis ostendit: ꝑ qͣm
euenit. ut caro nr̃a lasciuiens. afflictione peni¬

Expanded text:
Scyphus in quo manus lavamus. 6. Seriola est orcarum ordo directus, vel vas fictile vini, apud Syriam primum excogitatum, sicadvectae sunt. Scyphus significat scientiam legis: unde in sacco Benjamin inventus est scyphus Joseph ; quia in corpore Pauli doctrina coelestis praefulgebat eloquii. Orca est amphorae species, cujus minore vocabulo urceus, diminutivo urceolus est. Dolium . . . Cupos et cupas a capiendo, id est, accipiendo aquam vel vinum, vocatas volunt: unde et caupones. Uter ab utero vocatus est. De utre vero psalmus ait: Et factus sum sicut uter in pruina, justificationes tuas non sum oblitus . Uter enim in pruina nativo calore vacuatum beneficio conversionis attrahitur, et cum sic fuerit felici sorte maceratum, provenit, quod sequitur, ut justificationes Domini nullatenus possit oblivisci. Uter enim corpus mortale significat: pruina beneficium conversionis ostendit: per quam evenit, ut caro nostra laciviens afflictione poeni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ facta uideoꝵ amaritudo d potionis ipsiꝰ auste¬
ritas indicaret᷑. Ille enĩ dixit sitio. qr fidem in ip̃is
desid̾atam ñ pot̾at inuenire: isti obtuler̃t mores¬
suos amarissimos. qui nlła cõpunctione conu̾si
sunt. Item aceti asꝑitas. mentis corruptio intel¬
ligit᷑: unde in libro num̃oꝵ narareis qͥ se scĩfi¬
cabant dũo. uinũ simł ⁊ acetum. sumere ꝓhibi¬
tum ẽ. Sicera ẽ om̃is potio: que extra uinũ me¬
bnare potest. Cuiꝰ licet nom̃ ebreum sit. tam̃ lati¬
num sonat. ꝓ eo qd̾ ex suctu frum̃ti ł pomoꝵ con¬
ficiat᷑. aut palmaꝵ fructꝰ in liquorẽ expͥmant᷑:
coctisq frugib. aqua pingiuor qͣsi succus colat᷑.
⁊ ip̃a potio sicera nuncupat᷑. Sicera aũt ebrietatẽ
sigc̃at: a qua oñis scͥpt᷑a sacra nos phibet. unde
in lege dñs cdix̃ ad aaron. uinũ ⁊ om̃e qd̾ inebri¬
ari potest non bibes tu ⁊ filii tui. qͣndo intratis

Expanded text:
perfidiam Judaeorum amaritudo potionis ipsius et austeperfidiam Judaeorum amaritudo potionis ipsius et austeritas indicaret. Ille enim enim dixit, Sitio: quia fidem in ipsis desideratam non poterat invenire: isti obtulerunt amarissimos mores suos, qui nulla compunctione conversi sunt. Item aceti asperitas mentis corruptio intelligitur: unde in libro Numerorum Nazaraeis, qui se sanctificabant Domino, vinum simul et acetum sumere prohibitum est. Sicera est omnis potio, quae extra vinum inebriare potest. Cujus licet nomen Hebraicum sitti vel pomorum conficiatur, aut palmarum fructus in liquorem exprimantur, coctisque frugibus aqua pinguior, quasi succus, colatur, et ipsa potio sicera nuncupatur. Sicera autem ebrietatem significat, a qua omnis Scriptura sacra nos prohibet. Unde in lege Dominus dixit ad Aaron: Vinum, et omne quod inebriare potest, non bibes tu et filii tui, quando intrabis
Abbreviated transcription (Latin):
sigc̃at testam̃tum: que utraq ꝑmixta. animaꝵ
natum. Unde in cantico canticoꝵ legit᷑. Et dabo
tͥ pocłm ex uino condito. ⁊ mustũ maloꝵ grana¬
toꝵ meoꝵ. Mustum ẽ. uinũ. e lacu statim subla¬
tum. Dictum aut̃ credit᷑ mustũ: qd̵ in se limũ.
⁊ t̾ram habeat mixtam. Nam us t̾ra. Unde ⁊ hu¬
mꝰ. Scuiꝰ tant uis feruoris ẽ. ut uasa qͣmnis
gran.dia ex eo plena. absq spiramine reple
licet illi prauo sensu int̾pretati sint: u̾act̾ tñ ip̃i
diuina gr̃a sunt repleti. ex qua młtos salubri
ebrietate potauertͥ. Acetum ł q acutũ. ł qr aqͣ¬
tum uinũ .i. aqͣ mixtum. ato in hunc saporem
redigit᷑. unde ⁊ acidum. qͣsi aqͥdum. Wistice aũt
acetum asꝑgitatẽ corruptã mentis sig̃cat: un¬
de in psalmo scͥptũ ẽ. Et in sitimea potauer̃t
me aceto. Matħs enĩ refert cum dñs dixisset
sitio. ⁊ oblatum illi fel cum aceto ꝑmixtũ. ut reuera

Expanded text:
significat Testamentum, quae utraque permista animarum significat Testamentum, quae utraque permista animarum natum. Unde in Cantico canticorum legitur: Et dabo tibi poculum ex vino condito, et mustum malorum granatorum meorum . Mustum est vinum e lacu statim sublatum: dictum autem creditur mustum, quod in se limum terram habeat mistam. Nam mus terra, unde et humus, cujus tanta vis fervoris est, ut vasa, quamvis grandia, ex eo plena absque spiramine relictlicet illi pravo sensu interpretati sunt, veraciter tamen ipsi divina gratia sunt repleti, ex qua multos salubri ebrietate potaverunt. Acetum, vel quia acutum, vel quia aquatum; vinum enim aqua mistum, cito in hunc saporem redigitur. Unde et acidum, quasi aquidum. Mystice autem acetum puritatem corruptam mentis significat, unde in psalmo scriptum est: Et in siti potaverunt me aceto . Matthaeus enim refert, cum Dominus dixisset, Sitio , oblatum illi fel cum aceto permistum: ut revera