comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rationib sit facta ex ponere. Fuerat.n eius basto
Longitudmi pedũ .lx. latitudꝰ xiii. ãrectaria q̃
supra eõ pactionẽ erant qͣtuor collocata exbinis
tignis fuãnt cõpacta ĩ altitudimib sangl̃a praũ
XXXUI. crassitudme palmo pedali latitudine se¬
qui pedali. basis eius huerat rotas octo quib agcbãr
fuerat aũt eax altitudo pedũ sex et s⁊ crassitudo
exe frigido ductis alligate ha ĩ arbusculiz suc a¬
moropodeᷤ dicunt huetant uersationes ĩ sup m̃ stõe
plamicie que supra basim fuerat postes erant erecti
pedefixxix.  latitudinis : crassituame fl.
distomtes inter se.ii. supra eos trabes cnrcũluse ꝯtmerat
totam ed pachionem: late pede .i. crasses ⁊
sup̃ eandm caprioli extollebant altitudine pedũ
xii. supra capriolos tignũ collocatu cdiũgebant
capriolos cõpactiones ltem̃ fixa huẽtant lataria
⁊ trãsuso quibis suꝑ contabulatio arcũdata cõtege¬
bat ĩferiora. habuerat aũt media edtabulatiõe

Expanded text:
 eius baseos longitudo pedum LXIII, latitudo XLII. arrectaria, quae supra compactionem erant quattuor conlocata, ex binis tignis fuerant compacta, in altitudinibus singula pedum XXXVI, crassitudine palmopedali, latitudine sesquipedali. basis eius habuerat rotas VIII, quibus agebatur. fuerat autem earum altitudo pedum VI S÷, crassitudo que ferreis ex frigido ductis alligatae, Eae in arbusculis, sive amaxopodes dicuntur, habuerant versationes. ita supra transtrorum planitiem, quae supra basim fuerat, postes erant erecti pedes XVIII, latitudine S÷, crassitudine FZ, distantes inter se IS÷. supra eos trabes circumclusae continebant totam compactionem latae pede I, crassae S÷. supra eam capreoli extollebantur altitudine pedum XII; supra capreolos tignum conlocatum coniucompactiones. item fixa habuerant lateraria in transverso, quibus insuper contabulatio circumdata contegebat inferiora. Habuerat autem mediam contabulationem
Abbreviated transcription (Latin):
Laterariis orca fixis cõtmeant. Tegant q tabiulis
maxĩe primis. si nd̃ exceta materia quę maxĩr
habe̾ põt inrtutem praeter pmũ ciut almĩ. haec re¬
ne sunt fragilia et faaliter recipuit igne cncũ tabu¬
lata collocent᷑ crates ex temub uigis ccebrime
texta maxĩc q recentib ꝓcrudis coriisq duplicib
cõsutis fltis alga aut paleis ĩ aceto maceratis arca
tegat᷑ machma tota. Itaq ab his reiciet plageballi¬
staꝵ et impetus incendioꝵ Eest aũt aliua genus
tes tuamis qd teliqua or̃a hẽt quẽ atmo que supra
scripta sunt praeter capriolos. S hẽt arca plute u
et puias ex table et suꝑne sub grũdas ꝓelmatas
supraq tabas et coriis firmiter fixis cdtinẽt. Insuꝑ
nõ argilla cum capillo sub acta. ad eã crassitudine
ĩducat ut iginis oĩo no possit ei mathinr nocete. Posst¬
lossunt aũt si opus fuĩt he maxĩe ex uni rotis esse.
S as loci nãm ita opus fuĩt temꝑare. Que aũt te ssu¬

Expanded text:
fixis contineantur teganturque tabulis maxime palmeis, si non, ex cetera materia, quae maxime habere potest virtutem, praeter pinum aut alnum; haec enim sunt fragilia et faciliter recipiunt ignem. circum tabulata conlocentur crates ex tenuibus virgis creberrime textae maximeque recentibus. percrudis coriis duplicibus consutis, fartis alga aut paleis in aceto maceratis, circa tegatur machina tota. ita ab his reicientur plagae ballistarum et impetus incendiorum. Est autem et aliud genus testudinis, quod reliqua omnia habet, quemadmodum quae supra scripta sunt, praeter capreolos, sed habet circa pluteum et pinnas ex tabulis et superne subgrundas proclinatas, supraque tabulis et coriis firmiter fixis continentur. insuper vero argilla cum capillo subacta ad eam crassitudinem inducatur, ut ignis omnino non possit ei machinae nocere. possunt autem, si opus fuerit, eae machinae ex VIII rotis esse, si ad loci naturam ita opus fuerit temperare. quae autem testu
Abbreviated transcription (Latin):
natione caldeoꝵ ꝓ fluxerũt. Primusq beresus in
sula eĩcoo cnũtate edsedit ibiq aperuit disciplna
postea studens intipat᷑. i terũ q atintapolus ꝙ
ẽt nõ e nascẽtia sed ex cõceptione gẽnli logie roe¬
Se plicatas religit. De nãlib aut reb tales mile si
A naxtigoras. glagome. Pithagoras. Snmniꝰ xenorba¬
nes Colophomus. Democritus. abderitos rões quib
e reb nã rey gubnaret quẽ admodũq effectus
hẽat ex cogitatus reliquerunt. Quoꝵ ĩuẽta secuti
sideꝵ ct occasus tempestatũq significat᷑ eudoxus
caeteriq ex astrologia para regiatoꝵ disciplinas
muenerũt et eas postenis explicatas reliquerunt
quoꝵ sciẽtie sunt hoĩb suscipiende q̃đ tanta cura fut¬
runt ut ẽt uideant diuina mẽt tempestatũ sigti¬
catos post futuros ante pronũtiare. Quas obres ħ
eoꝵ nris studiisq sunt cõcedenda ⁊ tobtiũt abhiis

Expanded text:
natione Chaldaeorum profluxerunt. primusque Berosus in natione Chaldaeorum profluxerunt. primusque Berosus in insula et civitate Coo consedit ibique aperuit disciplinam, post ei studens Antipater iterumque Athenodorus, qui etiam non e nascentia sed ex conceptione genethlialogiae rationes explicatas reliquit. De naturalibus autem rebus Thales Milesius, Anaxagoras Clazomenius, Pythagoras Samius, Xenophanes Colophonius, Democritus Abderites rationes, quibus e rebus natura rerum gubernaretur quemadmodum quaeque effectus habeat, excogitatas reliquerunt. quorum inventa secuti siderum ad ortus et occasus tempestatum significatus Eudoxus, ceterique ex astrologia parapegmatorum disciplinis invenerunt et eas posteris explicatas reliquerunt. quorum scientiae sunt hominibus suspiciendae, quod tanta cura fuerunt, ut etiam videantur divina mente tempestatium significatus post futuros ante pronuntiare. quas ob res haec eorum curis studiisque sunt concedenda. Nobis autem ab his
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ clinatione mũdi subiettus terre sicera u sabimda
latentiaq nd hñt egressus oriẽtis supra ferram. Itaq
eoꝵ fignratiões ꝑꝑ obstantiã tecce᷑ nõ sunt note hui
rei cũt ĩdde est splla canopi que his ippemih ost ignote
Renũtiant aũt ingociatores qui ad ex tremas regiões
prox iasq ultmnis finib ferre terminationes fuenũ
demũdi circa larrã ꝓuolitantia duodecĩq signoꝵ
ea septentrionali menidianaq parte sideꝵ dispositiae
ut sit ꝑspectus docui. Namq ex ea mũdi uersatõe
et q̃no sols ꝑ signa cursu gnomonũq equinoctialib
ubris cnalematoꝵ ĩnemũt᷑ descriptiones. Cetera
e astologia ques effectus bñt signa .xii. stelle q̃q
s Scedẽdũ ꝙ proprie est eoꝵ gentililogie fo
un possint antefcicta et fututa ex rocinationib astoe
ex pͥlicare. Foꝵ aut ĩ uentiones relinquerũt inquẽ
solertia aicuminibq fuerunt magnis qui ab ĩp̃a

Expanded text:
inclinationem mundi subiectus terrae, sidera versabunda inclinationem mundi subiectus terrae, sidera versabunda lateeorum figurationes propter obstantiam terrae non sunt notae. huius autem rei index est stella Canopi, quae his regionibus est ignota, renuntiant autem negotiatores, qui ad extremas Aegypti regiones proximasque ultimis finibus terrae terminationes fuerunt. De mundi circa terram pervolitaidianaque parte siderum dispositione, ut sit perspecta, docui. namque ex ea mundi versatione et contrario solis per signa cursu gnomonumque aequinoctialibus umbris analemmatorum inveniuntur descriptiones. Cetera ex astrologia, quos effectus habeant signa XII, stellae V, cedendum, quod propria est eorum genethlialogiae ratio, uti possint ante facta et futura ex ratiocinationibus astrorum explicare. eorum autem inventiones reliquerunt inque ea re sollertia acuminibusque fuerunt magnis, qui ab ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
orion uero transuersus est subiectus pressus migula
nos tollens. Capit uõ eius basins canis paruo ĩ ter¬
uallo ĩ sequens leporẽ arieti et piscib cetus est sorettus
a cuius crista ordmate utrisq piscib disposita est
tenuus fusio stellaꝵ que graete uocitant bermedone
Magnoq . teruallo introrsus pressus serpentũ attigit
sum̃a oeti crrstid̃ ec̃ fuit ꝑ spẽ stellaꝵ flime ꝓfiuit
initiũ fontis capiens aleuo pede orionis. que nõ
ab aquario fundi memorat᷑ agua profluit ĩ ser
piscis austrini caput et caudam ceti. Que figurata
cõformataq sunt sideꝵ ĩ mũdo simlarra natura
dininaq mente designata ut Democrito phico placuit
exposui. S eam tm̃i quoꝵ ortus et occasus possimus
animaonte et ocłis cõtueri. ttamq uti septetriones
circũ axis cardine uersant nd̃ occidũt nec terram
subeunt sie cirta meridianũ cardmẽ qui est ꝓptet

Expanded text:
Orion vero transversus est subiectus, pressus ungula Orion vero transversus est subiectus, pressus ungula nos tollens. Apud eius vero basim canis parvo intervallo insequens leporem. arieti et piscibus cetus est subiectus, a cuius crista ordinate utrisque piscibus disposita est tenuis fusio stellarum, quae graece vocitantur arpedo/nai. magnoque intervallo introrsus pressus nodus serentium attingit summam ceti cristam esse fuit. per speciem stellarum flumen profluit, initium fontis capiens a laevo pede Orionis. quae vero ab aquario fundi memoratur aqua, profluit inter piscis austrini caput et caudam ceti. Quae figurata conformataque sunt siderum in mundo simulacra, natura divinaque mente designata, ut Democrito physico placuit, exposui, sed tantum ea, quorum ortus et occasus possumus animadvertere et oculis contueri. namque uti septentriones circum axis cardinem versantes non occidunt neque sub terram subeunt, sic circa meridianum cardinem, qui est propter
Abbreviated transcription (Latin):
bo que ad sunstrã orientis meridianisq partiab
austrimis caudam prospiciens cephei abeo ad sa¬
giptariũ locus est manis staribulũ sub scõpionis
aculro. Centauui priores partes ꝓxie sunt hbre et
scorbionẽ tenent ĩ manib simulacrũ id qd bestiam
astroꝵ periti noi auerũt ad uirginẽ et leonem et cã¬
erum anguis porrigens agñe fellaꝵ intortus sucti¬
git segionem cancri erigens rostrũ ao leom̃ mecios
corpore substiens craterem ad manũq iurgmis
caudam subiciensĩ qua mest cormus Que sunt aũt
supra sccipulas pereq sunt lucentia add angnisi¬
lecius uentris sub cauda subiectus est cẽtaiurus
lux̃ cratera et leoñe nauis est que noiãt argo eui
pra obscurat. S ĩ alis et que sunt anrta gubernacłi¬
emirẽna uident᷑ Ipsaqo nauicła et puppis ꝑ sum̃a
caudã cami iugit. Ceminosaut mi nusculos canis
sequit᷑. ꝯͥtra aut anguis capͥ maioe itẽ seꝗt mi noie

Expanded text:
bo, quae ad sinistram orientis meridianisque partibubo, quae ad sinistram orientis meridianisque partibuaustrinus caudam prospiciens ceti. ab eo ad sagittarium locus est inanis. turibulum sub scorpionis aculeo. centauri priores partes proximae sunt librae et scorpioni. tenet in manibus simulacrum, id quod bestiam astrorum periti nominaverunt. virginem et leonem et cancrum anguis porrigens agmen stellarum intortus succingit, regione cancri erigens rostrum, ad leonem medioque corpore sustinens craterem ad manumque virginis caudam subiciens. in qua inest corvus; quae sunt autem supra scapulas, peraeque sunt lucentia ad anguis inferius ventris. sub caudam subiectus est centaurus. iuxta cratera et leonem navis est, quae nominatur Argo, cuius prora obscuratur, eminentia videntur, ipsaque navicula et puppis per summam caudam cani iungitur. geminos autem minusculus canis sequitur contra anguis caput. maior item sequitur minorem.
Abbreviated transcription (Latin):
qui septentriones dñt implicat ꝑue ꝓ eos flertia delfinꝰ
contra uolutris rostrũ proposita lira ĩter humeros
custodis et genuiculati corona est ornata. In septetrio¬
nali uero circulo due posite sunt arctoe scaplay dõsis
eminet ĩ sumo ꝑ caudas eoꝵ esseđr̃ Item serpens
est porrecta equa stella que d̃t polus clucet arcũ ta¬
put maioris. Septetrronis nãq que est ꝓxiaoracõr¬
entũ ccaput eius ĩuoluit. Una uero cntũ ꝙ̃ nosure
capus Tredta est flexu porteltaq proxĩe eius pedi
corem enta rostru et capitis tepus dextrum leen
supra caudã minoris pedes sunt cephei ibiq ad
sumũs cacumẽ faciẽt sistelle sumt irigonũ parib
Laderib ĩ suꝑ arietis signũ. Sept̃monis cũt mi notis
tretissiope simulacti copłes sunt stelle cõfust que
sunt ad dexterã oriontis inlen ÷onã siquoꝵ et sept̃¬
hronũ. Sycera c̃celo dispo sita dixiesse tnme gxplica¬

Expanded text:
qui septentriones dicuntur, inplicatur. delphinum qui septentriones dicuntur, inplicatur. delphinum contra volucris rostro est proposita lyra. inter umeros custodis et geniculati corona est ordinata. in septentrionali vero circulo duae positae sunt arctoe scapularum e eminent. In summo per caudas earum esse dicitur item serpens est porrecta, e qua stella quae dicitur polus elucet contra caput maioris septentrionis; namque qua est proum caput eius involvitur. ima vero circum cynosurae caput iniecta est flexu porrectaque proxime eius pedes. iorem, circa rostrum et capitis tempus dextrum item supra caudam minoris pedes sunt Cephei, ibique ad summum cacumen facientes stellae sunt trigonum paribus lateribus. insuper arietis signum septentrionis †autem minoris et Cassiepiae simulacri complures sunt stellae confusae. Quae sunt ad dextram orientis inter zonam signorum et septentrionum sidera in caelo disposita, dixi esse; nunc explica
Abbreviated transcription (Latin):
smistrioris caput arietis et manu dextera ĩnitens
cassiepie simulacco leua supre ciuriga tenet gorgo¬
neñ ad simũs caput. subicensq andromede pcilib
ltem pisces sup̃ Andromeda et eius uentre et equi¬
que sunt supra soma equi cuus uentri luadissima
sella funt uentrem equi et acaput ãd comade. Manꝰ
ind̾romede dextra supra Cassiope simulacrũ est cõsti¬
tata leua lquilonem piscem. hem aguarii supra
cuius pinna dextra cephei manu attingit et sceptrũ
leua supra cassiope ĩ intit. Sue aiuis canda pedes equi
sunt subtelri. Inde sagiptarii Scorpionis libre. In suꝑ
serpens sumo rostro coronã tangit ad eñdẽ mediũ
ophuichos ĩ manib tenet serpẽtem leuo pode calcans
mediam fronte scorpionis. parte ophuchi capitis
nõ longe positũ est caput eius qui dr̃ nessus Inge
scendũ q̃ nõ obscntis stells sunt coformati pedes ĩ ge¬
mailati ad io fulat᷑ capitis tp̃s serpentis eniusaretut

Expanded text:
sinisterioribus caput arietis—et manu dextra innitens sinisterioribus caput arietis—et manu dextra innitens Cassiepiae simulacro, laeva supra tauri tenet gorgoneum, ad summum caput subiciens Andromedae pedibus. Item pisces supra Andromedam ex aequis ventris ex aequisque sunt supra spinam equi, cuius ventris lucidissima stella finit ventrem equi et caput Andromedae. manus Andromedae dextra supra Cassiepiae simulacrum est constituta, laeva supra aquilonalem piscem. item aquarii supra cuius pinna dextra Cephei manum attingit et sceptrum, laeva supra Cassiepiae innititur. sub avis cauda pedes equi sunt subiecti. Inde sagittarii, scorpionis, librae insuper serpens summo rostro coronam tangit. eum medium ophiuchos in manibus tenet serpentem, laevo pede calcans mediam frontem scorpionis. a parte ophiuchi capitis non longe positum est caput eius, qui dicitur nisus in gescendum, quod non obscuris stellis sunt conformati. Pes ingeniculati adit fulcitve capitis tempus serpe
Abbreviated transcription (Latin):
brina ae dies benmnales appellant. ł capricorno
logituchine diei spatiũ. Ab aqͥno cum ĩgressus est ĩ
sisces fauomo flunte scorpiont coparat ae qualẽ cur¬
sum lta sol ta signa arcũ puegando ceras tempetib
auget aut minuit diex et oraꝵ spatia Nnne de cetis
siderib que sunt dextro ac sinstra ronã signoꝵ men¬
hana septetronaliqr parte mũdi stellis lisposita fign¬
rataq dicum ttamq Septetrio quẽ graeci noĩant arcton
uocant. Candens aũt magis spc̃s ei est colorita It̃
alia cõtra est scella mecha grnuoꝵ custodis ardti qui
architus d̃t est ibi collocatios/ e regiõne capitis septẽ¬
trionis trã suersues ad pedes geminoꝵ autiga stat ĩ sũmo
cornu thanri. ltemq ĩ sum̃o cornu leuo et auriga
pedes una tenet parte stella et appellãt aurige manꝰ
hedi. ccip. leuo hnmero thaur quidẽ & arietis : ĩ super
ꝓsens dex teriorib subtercurrens basem uirglitis ad

Expanded text:
bruma ac dies brumales appellantur. e capricorno bruma ac dies brumales appellantur. e capricorno longitudine diei spatium. ab aquario cum ingressus est in pisces favonio flante, scorpionis comparat aequalem cursum. ita sol ea signa circum pervagando certis temporibus auget aut minuit dierum et horarum spatia. Nunc de ceteris sideribus, quae sunt dextra ac sinistra zonam signorum meridiana septentrionalique parte mundi stellis disposita figurataque, dicam. Namque septentrio, quem Graeci nominant a/rkton otrughth/n vocant; candens autem magis spica eius est colorata. item alia contra est stella media genuorum custodis arcti: qui arcturus dicitur est ibi dedicatus. E regione capitis septentrionis transversus ad pedes geminorum auriga stat in summo cornu tauri—ita quae in summo cornu laevo est, aurigae pedis una tenet partem stella—et adplicantur aurigae manui haedi, capra laevo umero. tauri quidem et arietis insuper Perseus—dexterioribus subter currentis basem vergiliis, at
Abbreviated transcription (Latin):
igtđ ̃ grminos exorientib uirgiliis magis crescit
ꝓ agrns pecuemeni ad caput et pestus leonis quod
hae pactes cancro sunt attribute cͥ pertore caũt leona
et finibi cancri solis geatus ꝑantrens reliquas ꝑtesteo¬
ins ĩminuit diei magnituriẽ et circuitiomis reditq
geminoꝵ aqͥlem curium Timo uõ aleone trãsiens
i iurginem progrediensq ad signũ uestis eiꝰ cõtrahit
anrcionem et aequat ad eam quã thaueꝰ hẽt cursus roe
⁊ungine aũt progrediens ꝓ siñe qui sinis libre ꝓtes
hẽt primas i libre ꝓ tes.uiii. perficit ⁊ qui noctiu
ciutupnale qui cursus aequat eam corcionẽ que signo
fuerat ĩ arcetis. Scorpionẽ aũt cũ sol ingassus fuerit
occidentibi uirgiliis minuit ꝓ gredĩs metioranas ꝓtes
Longitudincs dieꝵe. Iscorpione cũ ꝓcurrẽdo unt in
sagiptaniq a semina eiꝰ cõtrachorem diurnũ ꝓnocat
teli ꝑentrit spatĩ. Ex eo abreuitate diurna r¬

Expanded text:
ingreditur in geminos exorientibus vergiliis, magis crescit ingreditur in geminos exorientibus vergiliis, magis crescit peragens pervenit ad caput et pectus leonis, quod eae partes cancro sunt attributae. E pectore autem leonis et finibus cancri solis exitus percurrens reliquas partes leonis inminuit diei magnitudinem et circinationis reditque in geminorum aequalem cursum. tunc vero a leone transiens in virginem progrediensque ad sinum vestis eius contrahit circinationem et aequat ad eam, quam taurus habet, cursus rationem. e virgine autem progrediens per sinum, qui sinus librae partes habet primas, in librae parte VIII perficit aequinoctium autumnale; qui cursus aequat eam circinationem, quae fuerat in arietis signo. Scorpionem autem cum sol ingressus fuerit occidentibus vergiliis, minuit progrediens meridianas partes longitudines dierum. e scorpione cum percurrendo init in sagittarium ad femina eius, contractiorem diurnum pervolat caeli percurrit spatium. ex eo a brevitate diurna
Abbreviated transcription (Latin):
cospectat pa est illimncita. Quarto ciũt decimo die
cumi ĩ oiametro spatio totnis mũdi absit a sole ꝑficu
plena et orit cum sol sit ad ocadẽtos / idce q̃o totimi s patui
mũci distans edsistit cotra et impetu solis totius orbis
ĩ se recipit splẽdorem. Sestimodcio dic ami sol orratur
ea pressa est as occidentem. Uigesio et altero die cũ est
sol exortus luna tenet creli cirater medias regiors
et id q̃đ spectat ad solem id hẽt lucidũ reliꝗs obsai¬
ra. ltem quotidie cursum faciẽdo cirater octauo et
Nune ut ĩsingls mẽsib sol signa ꝑuadens auget
et minuit dieꝵ et horaꝵ spatia dicam. Itamq cũ
sol arietis signũ iniitiet ꝑsom octauã ꝑuagatur per¬
fiçit aequi noctiũ unũ cu ꝓgredi ad ecuidã thauri
sieusq iurgiliaꝵ equib enirnct annidio pats prior
faucti ĩ maius spatiũ mũdi q̃ dimidiũ procurrit
ꝓcedens ad septentrionalem partem e thauco cun

Expanded text:
spectat, ea est inluminata. Quarto autem decumo die, spectat, ea est inluminata. Quarto autem decumo die, cum in diametro spatio totius mundi absit ab sole, perficitur plena et oritur, cum sol sit ad occidentem, ideo quod totum spatium mundi distans consistit contra et impetu solis totius orbis in se recipit splendorem. septumo decumo die cum sol oriatur, ea pressa est ad occidentem. vicensimo et altero die cum sol est exortus, luna tenet circiter caeli medias regiones, et id quod spectat ad solem, id habet lucidum reliquis obscura. item cotidie cursum faciendo circiter octavo etNunc, ut in singulis mensibus sol signa pervadens auget et minuit dierum et horarum spatia, dicam. Namque cum arietis signum iniit et partem octavam pervagatur, perficit aequinoctium vernum. cum progreditur ad caudam tauri sidusque vergiliarum, e quibus eminet dimidia pars prior tauri, in maius spatium mundi quam dimidium procurrit procedens ad septentrionalem partem. e tauro cum
Abbreviated transcription (Latin):
missam ⁊uii. dic plena roto toħius orbis amitere splẽ¬
dorem Relignosq dies de crescentia quolidiana çio / fe¬
stionem lumaris mẽsis uersatiomib et cursu a sole te¬
uocationib subite sub rotam radiosq eius ẽt mestues
cieꝵ efficẽ rones. Uti aũt Iristartus seumꝰ mathematie
iugore magno ranões parrietatẽ dhisciplimis de eadẽ
hẽre : sea essẽ uti spccudũ et ab solis impctu recipe spli¬
dorem. Nennq lima de uii astris arculũ ꝓximũ tre
a carsibus minimũ ꝓ uagcit᷑ ita qd mẽsib sub rota
solis radiosq nna die anteq̃ preterit latero obsenratur
cumest cum sole noua uocat  Portero aũt die q¬
numerat᷑ ẜa preteriẽs a sole insitatione ucit tenuem¬
un ex treme rofũdatiomis. cñ triduũ recessir a sole tresci
et plus illuminat. Quotidie uõ discedens cũ ꝑuenit ad
dem septimũ distansa sole occidente circiti mecias
acxli regiones dumdialice et eius quo ad solem pars

Expanded text:
splendorem, reliquosque dies decrescentia cotidiana ad perfectionem lunaris mensis versationibus et cursu a sole revocationibus subire sub rotam radiosque eius, et ita menstruas dierum efficere rationes. Uti autem Aristarchus Samius mathematicus vigore magno rationes varietatis disciplinis de eadem re en, sed esse uti speculum et ab solis impetu recipere splendorem. namque luna de septem astris circulum proximum terrae in cursibus minimum pervagatur. ita quot mensibus sub rotam solis radiosque uno die, antequam praeterit, latens obscuratur. cum est cum sole, nova vocatur. postero autem die, qnumeratur secunda, praeteriens ab sole visitationem facit tenuem extreet plus inluminatur. cotidie vero discedens cum pervenit ad diem septimum, distans a sole occidente circiter medias caeli regiones, dimidia lucet, et eius quae ad solem pars
Abbreviated transcription (Latin):
aut statutio tigni hane hẽt utilitati qdđ ante qtum
uelit et dextre et simstre a latere peclinando honus
de ponẽ põt. ttaꝵ machintitous oiũz que sunt sufra
scripte rõnes nõ modo ad has res. sed ẽt ad onerãdo¬
naues et ex onerandas sunt parat. Alie erecter
alie plane ĩ canchesis uersatilib collocati nõ minus
sme tignoꝵ erectioib. In plimo c̃t eadem rõe t tem

Expanded text:
autem statutio tigni hanc habet utilitatem, quod ante quantum autem statutio tigni hanc habet utilitatem, quod ante quantum velit et dextra ac sinistra ab latere proclinando onus deponere potest. Harum machinationum omnium, quae supra sunt scriptae, rationes non modo ad has res, sed etiam ad onerandas et exonerandas naves sunt paratae, aliae erectae, aliae planae in carchesiis versatilibus conlocatae. non minus sine tignorum erecti
Abbreviated transcription (Latin):
locomt᷑ Ita tres ducfarii fumes ĩ machma religant᷑.
demũ referunt ad imam trocdeam et trabiciũt ᷑ ex
infiriore ꝑte ꝓ eius orbiculos siim̃os et demũ referũ
adͥ superiorem trocleam et trahicuit ab exteniore ꝓpe¬
ad iiũ exteriore parde et ꝓ secũdos orbicłos tradu¬
cunt ĩ extremũ t referunt᷑ sumũ ab orbiculo ecũ¬
dos trauedti redeunt ad imĩ et primo referimtir
aqͥ cciput trauiecti ꝑ sim̃nos redeũt ad machinã imã
In radice aũt mathme collocat᷑ bertia troclea. Faz
aũt greci epaginita nr̃i artemonẽ appellant. La
troclea religatur ad hrodeȩ radicem hñs orbiculos
tres per quos traiecti funes tradunt hominib ad
ducendum. lta tres ordines hoĩu ducẽtes sin ergata
celeriter honus ad sunũ perducũt. Hoc genus ma¬
chinc polispasion appellat qđ młtis orbiculoꝵ circui¬
tionib et facilitatem sumãs prestat et celeritatem. Una

Expanded text:
locantur. ita tres ductarii funes in summa machina religantur. locantur. ita tres ductarii funes in summa machina religantur. deinde referuntur ad imam trocleam et traiciuntur ex interiore parte per eius orbiculos summos. deinde referuntur ad superiorem trocleam et traiciuntur ab exteriore pad imum, ex interiore parte et per secundos orbiculos traducuntur in extremum et referuntur in summum ad orbiculos secundos; traiecti redeunt ad imum et ab imo referuntur ad caput; traiecti per summos redeunt ad machinam imam. in radice autem machinae conlocatur tertia troclea; eam autem Graeci epa/gonta, nostri artemonem appellant. ea troclea religatur ad trocleae radicem habens orbiculos tres, per quos traiecti funes traduntur hominibus ad ducendum. ita tres ordines hominum ducentes sine ergata celeriter onus ad summum perducunt. Hoc genus machinae polyspaston appellatur, quod multis orbiculorum circumitionibus et facilitatem summam praestat et celeritatem. una
Abbreviated transcription (Latin):
as niũ. cdiciũtq ĩfme trodee ad orbiculos ex
intiriore part t referunt dextra. sinstra ad cap
cnrta orbicłos sum̃os redeunt. Iraiecti aũt ab ex¬
beriori parte fuerunt destra sinstra tmpanuz
ĩ axe ibiq ut hereant colligant᷑. Tum aũt cirta tipa¬
nũ inuolutus alcer funis refert adergatã et is cie.¬
am actus timpanũ t aixem ĩ uoluendo piter extẽ¬
dumt. Et ita le iuter leuant hon era sine peticło. Qđ¬
si maius timpanũ collocatum aut ĩ medio aut ĩ
ima parte extrema fuĩt. siũ ergata calcantes hoĩes
e peditiores here poterit operis effechis. E st aũt
aliud genus mathine satis artificiosum et adusum
celeritalis ex peditũ. Ss ĩ eo dare oꝑam nd possũt
nisi fertti est n. lignũ qđ eng̃r̃ et distenat retinacłio
ontiet pedes duos lata digitos sex. crassa iiii. supponet
troclee ternos ordmes orbicłoꝵ ⁊̃ latitud me hñts col¬

Expanded text:
ad imum coiciunturque infimae trocleae ad orbiculos ex ad imum coiciunturque infimae trocleae ad orbiculos ex interiore parte et referuntur dextra sinistra et ad caput circa orbiculos summos redeunt. Traiecti autem ab exteriore parte feruntur dextra sinistra tympanum in axe ibique, ut haereant, conligantur. tum autergatam, et is circumactus tympanum et axem se involvendo pariter extendunt, et ita leniter levant onera sine periculo. quodsi maius tympanum conlocatum aut in medio aut in una parte extrema fuerit, sine ergata per calcantes homines expeditiores habere poterit operis effectus. Est autem aliud genus machinae satis artificiosum et ad usum celeritatis expeditum, sed in eo dare operam non possunt nisi periti. est enim tignum, quod erigitur et distenditur retinaculis circiter pedes duos, lata digitos sex, crassa quattuor supponitur. trocleae ternos ordines orbiculorum in latitudine habentes con
Abbreviated transcription (Latin):
uersabt̃ eriget ꝑ se machina sine perido. Ita cnrta
dispositis fimib et retinacłis ĩ palis hẽrentib ampi¬
ore modo maihima collocabr̃ froclee. Eductarii
fimes uti supra scriptũ est ex pediũt᷑. Sin aũt colossi¬
coteta amplituamib et ponderib honera ĩoperio
fuerint nõ erit sucule cõmittendũ : S quẽ ailmo
sucula thelonis retinet ita cxis icludat hñis i mediũ
timpanũ amplũ qd nõ nulli rotam appellant gneti
aũt ãphiẽsem. alii per ithesiũ uocant. In his aut
machinis trolee nõ eodẽ sed alio modo cõꝑantur
hñt .n. et ĩimo et ĩsumo duplices orbiłoꝵ ordines
Ita fuis ductarius tralat in ĩferioris troclee fo¬
ramen uti aequalia duo capita sint funscũ erit
extensus ibiqo ẜ. feriorem trocleã resticula ciccũ¬
data et cõtenta utreq partes funis continentur
capita funis referut᷑ ĩ simĩa trodea ab exteriore
parte et deiciũtur circa orbiculos imos et redeut

Expanded text:
 eriget per se machinam sine periculo. ita circa dispositis funibus et retinaculis in palis haerentibus ampliore modo machina conlocabitur. trocleae et ductarii funes, uti supra scriptum est, expediuntur. Sin autem colossicotera amplitudinibus et ponderibus onera in operibus fuerint, non erit suculae committendum, sed quemadmodum sucula cheloniis retinetur, ita axis includatur habens in medio tympanum amplum, quod nonnulli rotam appellant, Graeci autem amfi/esis, alii periqh/kion vocant. In his autem machinis trocleae non eodem sed alio modo comparantur. habent enim et in imo et in summo duplices ordines orbiculorum. ita funis ductarius traicitur in inferioris trocleae foramen, uti aequalia duo capita sint funis, cum erit extensus, ibique secundum inferiorem trocleam resticula circumdata et contenta utraeque partes funis continentur,capita funis referuntur in summa troclea ab exteriore parte et deiciuntur circa orbiculos imos et redeunt
Abbreviated transcription (Latin):
et catapultis et ballistis etq testuamib et cñribus
quę maxĩe min uidebant idonea et a quib essent.
⁊ uenta et quẽadm̃o fieri debent ex plicui. Scalaꝵ
aut et carthesioꝵ et eoꝵ quoꝵ rõnes sunt imbeailli¬
ores nõ necesse hũi scribẽ. ħ et milites ꝑse solent
facere. neq ea ipa omiblocis neq eisdem ronib
possunt utilia esse/ ꝙ differents sunt municões
munitionib nationũq fortitudines. Itamq alia
tõne ad audaces et temeratios alia ad diligentes
aliter adtimides matamnatoes debent cẽparari
Itaq dis presumptionib siqui attendẽ uoluerint ex
Uarietate eoꝵ eligendo ĩ unã ꝯpationẽ ꝯferre nõ
iorigedit duoxilis. S quascunqr res rõmb aut lons¬

Expanded text:
et catapultis et ballistis etiamque testudinibus et turribus, quae maxime mihi videbantur idonea et a quibus essent inventa et quemadmodum fieri deberent, explicui. scalarum autem et carchesiorum et eorum, quorum rationes sunt inbecilliores, non necesse habui scribere. haec etiam milites per se solent facere. neque ea ipsa omnibus locis neque eisdem rationibus possunt utilia esse, quod differentes sunt munitiones munitionibus nationumque fortitudines. namque alia ratione ad audaces et temerarios, alia ad diligentes, aliter ad timidos machinationes debent comparari. Itaque his praescriptionibus si qui attendere voluerit et ex varietate eorum eligendo in unam comparationem conferre, non indigebit auxiliis, sed quascumque res ex ration
Abbreviated transcription (Latin):
ex pedhienoũ. ttis explicats antarii funesante laxi
collocent retinacła suꝑ scapulas machine lõge
disponant et si nõ erit i religent pali resupinati
de focdiant et antũ fistucatiõe solidẽt quo fume alli¬
gent᷑ rroclea ĩ sim̃o capis machine rudensi c̃õti¬
necintꝰ et ex eo fimes perducant adͥ palũ et que este
⁊palo troclea illigata cirta eius orbicnlũ funis ĩdat
referat᷑ ad eam trocleã que erit ad caput machi¬
ne religata / arcũ caũt orbicł a sumo trauectus
fimis descendat et redeat ad sucula que est ĩ na

Expanded text:
expediendum. his explicatis antarii funes ante laxi expediendum. his explicatis antarii funes ante laxi conlocentur, retinacula super scapulas machinae longe disponantur, et si non erit, ubi religetur, pali resupinati defodiantur et circum fistucatione solidentur, quo funes alligentur. Troclea in summo capite machinae rudenti contineatur, et ex eo funis perducatur ad palum et quae est in palo trocleam inligata. circa eius orbiculum funis indatur et referatur ad eam trocleam, quae erit ad caput machinae religata. circum autem orbiculum ab summo traiectus funis descendat et red
Abbreviated transcription (Latin):
Refert̃ aũt ad orbicłm ionũ trolee superiorisetita
Aescendit ao ĩferiorem et ĩ foramine eius religat᷑
Altera pars fums refert intec imas macchine pares
In quadris aũt tignoꝵ posteriorib qui locati sims di¬
uaricata figunt Telonia inque cõiciunt suculaꝵ
capita ut faciłt asses uersent. he sucule ꝓxnmne ca¬
pita bñt foranna bina i ta tẽꝑata ut uectesĩ ea ed¬
uenire possint. Ad rechamũ aũt iũ ferrei forfi¬
ces religant quoꝵ dentes ĩ saxa forata accomodãt:
Cum aũt funis hẽt cap ad sucula religatũ et ue¬
ctes ducentes eam uersomt funis ĩ uoluendo artũ
suculã e tonđi. Et ita subleuat honera ad altitu¬
trs quȩl pen tresorbiculos enecũ uoluit ꝓrispastos appellat
Cũ nõ in ua troclet duo orbicłi ĩ superiori tres
longitudimb  crassituđmib erit utedũ. etidc̃ ioẽ
ĩsimño fibulationib ĩ nnio suculaꝵ uenatioio

Expanded text:
refertur autem ad orbiculum imum trocleae superioris et ita refertur autem ad orbiculum imum trocleae superioris et ita descendit ad inferiorem et in foramine eius religatur. altera pars funis refertur inter imas machinae partes. In quadris autem tignorum posterioribus, quo loci sunt divaricata, figuntur chelonia, in quae coiciuntur sucularum capita, ut faciliter axes versentur. eae suculae proxime capita habent foramina bina ita temperata, ut vectes in ea convenire possint. ad rechamum autem imum ferrei forfices religantur, quorum dentes in saxa forata accommodantur. cum autem funis habet caput ad suculam religatum et vectes ducentes eam versant, funis se involvendo circum suculam extenditur et ita sublevat onera ad altitunis, quod per tres orbiculos circumvolvitur, trispastos appellatur. cum vero in ima troclea duo orbiculi, in superiore tres longitudinibus et crassitudinibus erit utendum et eadem ratione in summo fibulationibus, in imo sucularum versationibus
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ndo hñussemꝰ habũdamtiã insi iuiga et aratra bob
mtorem nec uitiu fructũ here pohuuisstmñ ad iocũ¬
repta undicat ab miquitat uistis morihi uitam
Nton minus quę sunt innumerabiles mõ rõues
fabroꝵ redicisia corm eeteraq que cõesad usum
cõsuetudinib hñt ofporhunitades. ltaq ĩcaipiemus¬
uta de his que raro uenuit admanus ut nota sumt ex¬
ut plicare. Eriiũqi stituemꝰ de hiis que ecibus sa¬
cris ad opeꝵqr publicoꝵ ꝑ fectionem neccitate ch¬
patantᷤ que fiunt ita: Tigna duo adoncꝵ ma¬¬
guitudine rone ex pedĩt a capite a fibula coiũcta
erino diuaricaita erigunt funib ĩ capitib collo¬
cctis t arca dispositis erecta retinent alligamtur
ĩ sumo trocleȩ q̃ et nõ nulli rethamũdicunt in
hrocleom ĩ ducimit orbiculi ꝑ axiculos uerscitiões¬
hũaes ꝓ orbiculũ trabnat ductarius funis deinde di¬
mittit et traducit circa orbiculũ troelee. serioris

Expanded text:
vero non habuissemus abundantiam, nisi iuga et aratra bubusnitorem neque vitium fructum habere potuissemus ad iucunreperta vindicat ab iniquitate iustis moribus vitam. non minusque sunt innumerabili modo rationes fabrorum, raedae, cisia, torni ceteraque, quae communes ad usum consuetudinibus habent opportunitates. Itaque incipiemus de îs, quae raro veniunt ad manus, ut nota sint, explicare. Primumque instituemus de îs, quae aedibus sacris ad operumque publicorum perfectionem necessitate comparantur. quae fiunt ita. tigna duo ad onerum magnitudinem ratione expediuntur. a capite ea fibula coniuncta et in imo divaricata eriguntur, funibus in capitibus conlocatis et circa dispositis erecta retinentur. alligatur in summo troclea, quem etiam nonnulli rechamum dicunt. in trocleam induntur orbiculi um traicitur ductarius funis, deinde demittitur et traducitur circa orbiculum trocleae inferioris.
Abbreviated transcription (Latin):
situdo forainis: Sũ: :latitudo s. tñ suersariis
i caronnibo  longitudo foraminũ : : latitudo i.s.
et crassitudo bracuni longitudo is. foraminũ .uii.
crassitudo ab radice foraminis.f.l. ĩsinno foramis
cel. curuature foramĩs. Uii. ħ hiis ꝓportionib
aut adiechonib aut detrastionib ꝯꝑant. ttã si capła
altiora q̃ erit altitudo facta fiunt que anatona dicũt᷑
de bracchiis demet utquo molior est tonus ꝑ ꝑ altitu¬
omẽ capłi brarhii brentas faciat plagam uebemẽ
est ex duõo eleuatũ eodem molo bracchia quo lõ¬
giora st mollius quo breuora durus ducũtur.
Ca taipultaꝵ rões equib mẽbris ex porcionib cõponãt

Expanded text:
situdo foraminis , latitudo IS. transversariis c um cardinibus longitudo foraminum , latitudo IS et crassitudo. bracchii longitudo IS foraminum VII, crassitudo ab radice foraminis FZ, in summo foraminis ⟨CC⟩Z; curvaturae foraminis VIII. Haec his proportionibus aut adiectionibus aut detractionibus comparantur. nam si capitula altiora, quam erit latitudo, facta fuerint, quae anatona dicuntur, de bracchiis demetur, ut, quo mollior est tonus propter altitudinem capituli, bracchii brevitas faciat plagam vehementest X, duobus elevat, eodem modo bracchia, quo longiora sunt, mollius, quo breviora, durius ducuntur. Catapultarum rationes, e quibus membris ex portionibus componantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis ex pectandam ꝓcubuerunt Diogneto ro¬
gantes ut auxiliaret᷑ prĩe eis Primo negauit
st factur posteaq̃ ĩgenue uirgines et ephebi cũ
sacerdotib uenerũt ad deprecandũ. hinc est polli¬
citus his legib un si eam machina cepisset sua cet.
his ita cõstitutis qua marhina accessura erat ea
regione murũ ꝓculit et uissit om̃es publice et pͥnati
ꝙ quisq hũisset̃ aque stercoris luti ꝓeam fenestra¬

Expanded text:
civitatis expectandam, procubuerunt Diogneto rogantes, ut auxiliaretur patriae. Is primo negavit se facturum. posteaquam ingenuae virgines et ephebi cum sacerdotibus venerunt ad deprecandum, tunc est pollicitus his legibus, uti, si eam machinam cepisset, sua esset. his ita constitutis, qua machina accessura erat, ea regione murum pertudit et iussit omnes publice et privatim quod quisque habuisset aquae, stercoris
Abbreviated transcription (Latin):
udent uerisimilia cum aũt crescere ceperunt dila¬
bunt ut et possimius hic aiaduertere terebatur It¬
rebra foramẽ senndigitale. digitale sexquidigitali
si eaͣ rõne uoluerimꝰ pal mare face̾ nd hẽt explicatioe
Seimpedale aũt inciuis neq cogitandũ qde in mior
oĩo sic ie. nõ nullis exemplarib uident᷑ quẽ admõ

Expanded text:
dentur veri similia, cum autem crescere coeperunt, dilabantur. ut etiam possumus sic animum advertere. terebratur terebra foramen semidigitale, digitale, sesquidigitale. si eadem ratione voluerimus palmare facere, non habet explicationem, semipedale autem aut maius ne cogitandum quidem videtur omnino. Sic item in nonnullis
Abbreviated transcription (Latin):
uersafilis est ĩ clusus ĩq eo axi aenea molis cathena
est inuoluta. Ex qua pendens ȩcima ꝑte phellos sine
timpanũ qui ab agua subleuat altero equo ꝓbdlere ⁊¬
phella acomasa brumali. lta qñtum abaguo phellos
subleuar tñ saburre pondus ⁊̃ ira deducemo u sat axem
xis aũt tumpanũ cuuis timpani uersatio alias efficit
uti maior pars cnrculi signiferi alias minus ĩuatiõib
suis tẽ porib designet hotaꝵ propetates. Namꝙ ĩ singlio
signis suis usꝙ mẽsis dieꝵ nĩt caua sunt ꝑ fecta cuiꝰ
horaꝵ spacia ea translata ex tebratione ĩ terebrationez
mẽẜs uertẽtis ꝑ fiãt cursum suũ. ltaqo quẽ cbmodũ sol
ꝑ sidez spatia uãdens dilatat ꝯ̃ hitq dies et horasi sic bulla

Expanded text:
versatilis est inclusus inque eo axi aenea mollis catena versatilis est inclusus inque eo axi aenea mollis catena est involuta, ex qua pendet ex una parte phellos sive tympanum, qui ab aqua sublevatur, altera aequo pondere phelli sacoma saburrale. Ita quantum ab aqua phellos sublevatur, tantum saburrae pondus infra deducens versat axem, axis autem tympanum. cuius tympani versatio alias efficit, uti maior pars circuli signiferi, alias minor in versationibus suis temporibus designet horarum proprietates. namque in singulis signis sui cuiusque mensis dierum numeri cava sunt perfecta, cuius nificat horarum spatia. ea translata ex terebratione in terebrationem mensis vertentis perficit cursum suum. Itaque quemadmodum sol per siderum spat
Abbreviated transcription (Latin):
aut crescentie ex cimeis nd̃ ꝓbabũt᷑ fieri q̃d cimei scepis¬
simo uitia facuĩt sic erit explicandũ. In colunella hore
ex cmalem̃atos trã suse describant me strucq lince
columella signẽt᷑ eaq colupna uscatlis ꝓficiatui uti
aq sigillũ unrgulaq qua iuigula egrediens sigilũ
oñdit horas colũpna u sando edtiẽt suis cuiusq m̃esis
bremtates et crescẽtias faceret horaꝵ. tĩt et alio
gene horologia hiberna que anaporica dñt Perfi¬
ciũt᷑ qr rõib his hore distonũt᷑. ex urgulis eneit ex
analematos descriptione ab cẽtro disposite ĩ froñte ĩ
ea anrculi sunt arcũdati mẽstrua spatia fientese
ost has unglas timparmũ ĩquo descriptus et de padt est
mũdus si gñiferqo entulus descriptioq ex eradlestiũ
signoꝵ figurata cuius ẽt̃ cẽtro deformatio unũ mar
altes minus : Postenori ciũt parcti si pano medio axis

Expanded text:
aut crescentiae †ex cuneis non probabuntur fieri, quod cunei saepisaut crescentiae †ex cuneis non probabuntur fieri, quod cunei saepissime vitia faciunt, sic erit explicandum. in columella horae ex analemmatos transverse describantur, menstruaeque lineae columella signentur. eaque columna versatilis perficiatur, uti ad sigillum virgulamque, qua virgula egrediens sigillum ostendit horas, columna versando continenter suis cuiusque mensibus brevitates et crescentias faciat horarum. Fiunt etiam alio genere horologia hiberna, quae anaphorica dicuntur perficiunturque rationibus his. horae disponuntur ex virgulis aeneis ex analemmatos descriptione ab centro dispositae in fronte; in ea circuli sunt circumdati menstrua spatia finientes. post has virgulas tympanum, in quo descriptus et depictus est mundus signiferque circulus descriptioque ex XII caelestium signorum fit figurata, cuius ex centro deformatio unum maius, alterum minus. posteriori autem parte tympano medio axis
Abbreviated transcription (Latin):
est regl̃o uersatile tmpanid denticulis ceqtualibus
sunt ꝑ fecta. gui denticłi alius aliũ imgellent suer¬
sationes modicat faciũt et mociones. stem alie reg̃lo
aliqo timpano ad eundẽ modũ cletata una motione
coacta uersando facuit effectus. Uarietatesq moti¬
onĩ ĩ qnib mouent sigilla uertunt᷑ mete calculi
aut oua proiciũt bucine canũt reliqͥq paterga
inhis ct aut ĩ colupna aut parastatica hore de¬
sorbunt: q̃ sigillũ egrediens ab ino uͥgula sighica
ĩdĩẽ totũ. quoꝵ brentates aut crescentias cuneoyũ
sunt cõstitnte. mete fuũt due. una solida una caua
E torno itaq ꝑ ferte ut alia ĩ alia ĩ rre duenireq
possit. Et eadem regła laxatio eaꝵ aut coartatio ef¬
ficiat aut nehemẽte autleuẽ ĩ ea uas aque ĩ fluẽte
cursum. Ita his roib et macrinacoe ex aqua edpom̃t
horologioꝵ ad hibnũ usum collocatões: sin autem
cuneoꝵ adiechionib et detractionib correchonesdieꝵ

Expanded text:
 versatile tympanum. denticulis aequalibus sunt perfecta, qui denticuli alius alium inpellentes versationes modicas faciunt et motiones. item aliae regulae aliaque tympana ad eundem modum dentata una motione coacta versando faciunt effectus varietatesque motionum, quibus moventur sigilla, vertuntur metae, calculi aut ova proiciuntur, bucinae canunt, reliquaque parerga. In his etiam aut in columna aut parastatica horae describuntur, quas sigillum egrediens ab imo virgula significat in diem totum. quarum brevitates aut crescentias cuneorum sunt constitutae. metae fiunt duae, una solida, una cava, ex torno ita perfectae, ut alia in aliam inire convenireque possit et eadem regula laxatio earum aut coartatio efficiat aut vehementem aut lenem in ea vasa aquae influentem cursum. ita his rationibus et machinatione ex aqua componuntur horologiorum ad hibernum usum conlocationes. Sin autem cuneorum adiectionibus et detractionibus correptiones dierum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ alte tollit a guã seo echaurit ex pcditissime młt¬
tumẽ magnã ad tornũ aũt arcmũ. Fabricat ca-
pitib lamina ferratis/ hñs ĩmedio anrta se timpanũ
ex tabulis interse coagmẽtatis collocat᷑ stipitib
hñtib ĩse sub capite axis ferreas laminas in eius
impani cauo interponũt᷑ octo tabule trã suerse tã¬
gentes axem et ex tremã timpam circinatõe ⁊ue
diuidant ae qualia ĩ tampano spatia. Circa frontez
eius figunt᷑ tabule relictis sempedalib aꝑturis
ad aguam ĩt cõcipietia. Iem sz axem colubaria fuit
execiuata isinglis spatiis eximna parte. Is aũt cum
e nauali rõne prcatuz hominib ealcantib usatur et
hauriendo ꝑ a pertuias que sunt ĩ frontib tymrani et¬
aquã redeit ⁊ ꝓ columbaria ẜ axẽ supposito labro¬
iuta ligneo hnfo una secũ cõiunctum cañalem. Ita ortis¬
um tid ir ragandũ uład salinas ad temꝑaindũ prebit᷑ aque

Expanded text:
non alte tollit aquam, sed exhaurit expeditissime multnon alte tollit aquam, sed exhaurit expeditissime multitudinem magnam. ad tornum aut circinum fabricatus axis, capitibus lamna ferratis, habens in medio circa se tympanum ex tabulis inter se coagmentatis, conlocatur in stipitibus habentibus in se sub capita axis ferreas lamminas. in eius tympani cavo interponuntur octo tabulae transversae tangentes axem et extremam tympani circumitionem, quae dividunt aequalia in tympano spatia. Circa frontem eius figuntur tabulae, relictis semipedalibus aperturis ad aquam intra concipiendam. item secundum axem columbaria fiunt excavata in singulis spatiis ex una parte. id autem cum est navali ratione picatum, hominibus calcantibus versatur et hauriendo per aperturas, quae sunt in frontibus tympani, reddit per columbaria secundum axem supposito labro ligneo habente una secum coniunctum canalem. ita hortis ad inrigandum vel salinis ad temperandum praebetur aquae
Abbreviated transcription (Latin):
Cum aũt impares sunt eoꝵ uirtutes ⁊ mniũ plus ua-¬
Lendo premit alteꝵ loro traierto fit una pars iugi
Longior que ĩ beailliori auxiliat uim̃to. lta ĩ phalãgi
et iugis cũ ĩmedio lora nõ sunt collocata sedĩ ima
pars ampliorem breuior minorez agit circincaitiõe
Quẽ ad mo uõ minores rote duriores et difficiliores
hñt motus sic phalange et uiga ĩ quib partib hñt
minora a centro ad capita ĩ terualla premũt duritẽ
colla. Que aũt longiora hñt ab eodẽ centro spatia le
are uant onerib trahentes et ferentes. Qũ hita adcẽtrũ
porrectionib et aintinationib reciꝑent mohuis. Tunc
uõ ẽt plostra rede timpama rote coclee scorpionesba¬
liste pla celereq marhine iisdem rõnib ꝑ portectũ
centrum et rotatiõe arcim uersantiũ faciũt ad ꝓpo¬
situm effectus. Nnnc de organis quȩ ad baurienda
aquam ĩ uenta sunt quẽ admõ uariis generib copa-¬
rentur exponam. Et primũ ddicã de hmpano. loaũt

Expanded text:
cum autem inpares sunt eorum virtutes et unum plus valendo premit alterum, loro traiecto fit una pars iugi longior, quae inbecilliori auxiliatur iumento. ita in phalangis et iugis cum in medio lora non sunt conlocata sed in una pars ampliorem, brevior minorem agit circinationem. Quemadmodum vero minores rotae duriores et difficiliores habent motus, sic phalangae et iuga, in quibus partibus habent minora a centro ad capita intervalla, premunt duriter colla, qua autem longiora habent ab eodem centro spatia, levant oneribus et trahentes et ferentes. cum haec ita ad centrum porrectionibus et circinationibus reciperent motus, tunc vero etiam plostra, raedae, tympana, rotae, cocleae, scorpiones, ballistae, prela ceteraeque machinae eisdem rationibus per porrectum centrum et rotationem circum versantem faciunt ad propositum effectus. Nunc de organis, quae ad hauriendam aquam inventa sunt, quemadmodum variis generibus comparentur, exponam. et primum dicam de tympano. id autem
Abbreviated transcription (Latin):
quibq tõnib oilatent᷑ aut cõtrahani explicabo. La aũ
sunt diuina mẽte cõꝑata hñtq admirationẽ magna
cõsiderantib ꝙ ibra gnomonis oquinoctialis alias
magintudme est athenis. alia Alexandric alia Romi
nõ eade placẽtie ceterisq orbis cerniꝵ locis. Ita lõgo
ałt distant de sarttionib horologioꝵ locoꝵ mutatoib
Imbraꝵ enĩ egui noctialui magntudinib designãt᷑
Analeminatoꝵ forẽ e quib ꝑ ficiũt ad ronem lõgorum

Expanded text:
contrahantur, explicabo. Ea autem contrahantur, explicabo. Ea autem sunt divina mente comparata habentque admirationem magnam considerantibus, quod umbra gnomonis aequinoctialis alia magnitudine est Athenis, alia Alexandriae, alia Romae, non eadem Placentiae ceterisque orbis terrarum locis. itaque longe aliter distant descriptiones horologiorum locorum mutationibus. umbrarum enim aequinoctialium magnitudinibus designantur analemma