comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inbente tendat in publicũ Concdulio.
Cce tandem chemẽtissime Rex
dia pietate p̃bente in fmẽ longi
õpis uentum est In quo ea quͥa potiũ
solertia mx̃ beteꝵ traditiones deonĩ
gentilmũ gemiis eoꝵq posteritates
multis undiq exquisitas uigiliis quo
datum est ordine dest̃psi et m̃x manda¬
tum tue se̾ntatis ꝑ uiribus ingenii mei
post fabulas fitionũ sensus seu aban¬
tiquis sumptos sen a tenui ancelleccu
meo enmctos a pposu oñdiq insuper
quod officiosissimũ ratus sum noulłis
poetas aduersus opiõnes taliũ nondi¬
cum nistos om̃s ẜi net rddiculos aut
simplicitꝰ fabulosos esse qu̾ymo se¬
culari scientia ingenio ⁊ moribus ac
etiam insigni clãncate conspitues lig¬
nũ preterea in litore ancoris ⁊ ꝓre¬
siis ingeniose firmani magis semꝑ
de bonitate diuina confidens ꝙͣ de roboe
uinculoꝵ Sit et a nauta quas magis
notuas credidi sagictas ãmoni. esto ar¬

Expanded text:
iubente, tendat in publicum. Conclusio iubente, tendat in publicum. Conclusio Ecce tandem, O clementissime rex, divina pietate prebente, in finem longi operis ventum est. In quo ea, qua potui solertia iuxta veterum traditiones deorum gentilium genus et eorum posteritates, multis undique exquisitas vigiliis, quo datum est ordine, descripsi, et iuxta mandatum tue serenitatis pro viribus ingenii mei post fabulas fictionum sensus, seu ab antiquis sumptos, seu a tenui intellectum meo emunctos, apposui. Ostendi insuper, quod officiosissimum ratus sum non nullis, poetas adversus opiniones talium non dicam iustos omnes, sed nec ridiculos aut simpliciter fabulosos esse, quin imo seculari scientia, ingenio, et moribus, ac etiam insigni claritate conspicuos. Lignum preterea in litore ancoris et proresiis ingeniose firmavi, magis semper de bonitate divina confidens quam de robore vinculorum. Sic et a nauta, quas magis nocuas credidi, sagittas amovi, esto ar
Abbreviated transcription (Latin):
st ꝑtio illa fetisse ꝓbabile aut notã
antori mi̾tam abstergẽ decus igit᷑
⁊ glia agenti aꝓpbatio uiroꝵ illust̃¬
u affert non regii nõĩs asscꝰptio
Ego antem ut itero dixerim adeo
snperbe obstinatus sum ut insi deo
glie cnius asst benda fut omia uing
carmus tin decus etiã cesari dutatoi
resurgenti aut scipiom affricano
insi rõgatus aut si amieus esset as¬
st̃ berem dicca sint het mi Rex bona
cum tua bonia queso ⁊ postremo p̃cor
si contngat te unꝙͣ aliquos talia obi¬
cientes audire tumꝙͣ uoritat᷑ cõscius
imꝑa regia cum indignatione sibentiũ
⁊ quod tuo noĩ te petente dicatũ est
ymo compoĩtimi te mandante regia
uirtute defende smpererant mũlta.
s qm̃ mithi satis dc̃m esse uidetur
omittenda reliqua censun ⁊ deomuner
largitori tibiq operis fortimã ꝯmittẽ
qd postqnã in tuas deuenerit manus
dnm libuerit tuo sultum p̃sidio et te

Expanded text:
scriptio illa fecisse probabile, aut notam scriptio illa fecisse probabile, aut notam autori iniectam abstergere ? Decus igitur et gloriam agenti approbatio virorum illustrium affert, non regii nominis ascriptio! Ego autem, ut iterum dixerim, adeo superbe obstinatus sum, ut nisi Deo glorie, cuius ascribenda sunt omnia, unius carminis tantum decus, etiam Cesari dictatori resurgenti aut Scipioni Affricano, nisi rogatus, aut si amicus esset ascriberem. Dicta sint hec, mi rex, bona cum tua venia, queso, et postremo precor, si contingat te unquam aliquos talia obicientes audire, tanquam veritatis conscius, impera regia cum indignatione silentium, et quod tuo nomini, te petente, dicatum est, imo compositum te mandante, regia virtute defende. Supererant multa, sed quoniam michi satis dictum esse videtur, omittenda reliqua censui, et Deo, munerum largitori, tibique operis fortunam conmittere, quod, postquam in tuas devenerit manus, dum libuerit, tuo fultum presidio et te
Abbreviated transcription (Latin):
ex quibus nulbũ est ullo lmõi titulo
ansignntũ p̃t̾ buitolitũ carmẽ quod
ut sibi intitularẽ petiit donatus ap¬
pennini gena panper sz honestus
homo ⁊ p̃crpuus amitus mens quid
nõ om̃ibius noĩa p̃pono Regum P̃¬
terea est ne hoc sub sole nouũ reges
defiderare st̃ pta quedam ⁊ amicis
nĩge̾ non equidem diebus nrĩs me¬
mini Robertũ Ierłm ⁊ Sicilie spło¬
didum Regem ⁊⁊ multis ornatũ titłis
posculasse ab insigui biro frantisto
petrarta in alterĩ t̾ ẜniss ut sibi as¬
st̾ beret affrice a se noitꝰ edite titbm
quam queso aucturus głiam francis¬
ci an suam suam ꝓfecto Quidmlta
Non equidem magnoꝵ ducũ noĩa
claros scriptores faciũt ymo poti
rp̃i Reges sc̾ꝓtoꝵ oꝑe cugnostunt᷑
a posteris In suꝑ si ꝙꝓpbandi sit
opus quid illi ad iectũ regis nomẽ
pt auctoritatis afferre aut bene mĩ¬
to antori glorie suꝑaddẽ Et simi¬
ꝓbandum sit quo Iure poterit pre¬

Expanded text:
ex quibus nullum est ullo huius modi titulo ex quibus nullum est ullo huius modi titulo insignitum preter Buccolicum carmen, quod, ut sibi intitularem, petiit Donatus Appenninigena, pauper, sed honestus homo et precipuus amicus meus. Quid non omnibus nomina prepono regum? Preterea, est ne hoc sub sole novum, reges desiderare scripta quedam, et amicis iniungere? Non equidem. Diebus nostris memini Robertum, Ierusalem et Sycilie splendidum regem et multis ornatum titulis, postulasse ab insigni viro. Francisco Petrarca, ni alteri tribuisset, ut sibi ascriberet Affrice, a se noviter edite, titulum! Quam, queso, aucturus gloriam, Francisci an suam? Suam profecto! Quid multa? Non equidem magnorum ducum nomina claros scriptores faciunt, imo potius ipsi reges scriptorum opere cognoscuntur a posteris. Insuper si approbandum sit opus, quid illi adiectum regis nomen potest autoritatis afferre, aut bene merito autori glorie superaddere? Et, si improbandum sit, quo iure poterit pre
Abbreviated transcription (Latin):
na militũ manu ingenti aĩõ orbem
totũ aggredi ausus estim persas/
uadens multos hmõi st̾ ꝓtores qui
sua gesta dest̾bent̃ secũ traxit et ĩ
srgenm uemiẽs quo bustũ uidit achil¬
lis tacuisse nõ ppotuit quꝰ oñderit
uerbis ꝙp̃ grandis uide̾tur sibi głia
quã consequebant᷑ a sc̾ptorib reges
eum forcuatum dicens ꝙ illi homeꝵ
contigisset hrc̃ p̃conem, hant pom¬
penis magnus qui equam fetit
cum uirtute fortimã theophanẽ mi
in contione militũ cuutati donanit
huit scipiones titus fuliuꝰ cato tẽ¬
sormus/ Emetellus puis Ganaruꝰ
Cicero ⁊ alii plures illustres biri se
se ꝑtoribus fatiles atq liberales ex¬
hubnere ut eos in hoc trahen̾t ut de
se st̾bent᷑ Qut̃o ergo meis lrũlis
Regem inclitũ mendatio inseram
qi mito gloriam largitura sum et
meam offuscatura ignomiosa labe
Sn adeo auidus essem mendatiis meã
extollẽ gloriam stant ⁊ alia opustula

Expanded text:
va militum manu ingenti animo orbem va militum manu ingenti animo orbem totum aggredi ausus est, in Persas vadens multos huius modi scriptores, qui sua gesta describerent, secum traxit, et in Sigeum veniens, quo bustum vidit Achillis, tacuisse non potuit, quin ostenderet verbis, quam grandis videretur sibi gloria, quam consequebantur a scriptoribus reges, eum fortunatum dicens, quod illi Homerum contigisset habere preconem. Hinc Pompeius Magnus, qui equam fecit cum virtute fortunam, Theophanem Mitturum, in contione militum civitati donavit. Hinc Scipiones, Titus Fulvius, Cato Censorinus, Q. Metellus Pius, G. Marius, Cicero, et alii plures illustres viri se scriptoribus faciles atque liberales exhibuere, ut eos in hoc traherent, ut de se scriberent. Quid ergo meis licterulis regem inclitum mendacio inseram, quasi invito gloriam largiturus sim, et meam offuscaturus ignominiosa labe. Si adeo avidus essem mendaciis meam extollere gloriam, stant et alia opuscula,
Abbreviated transcription (Latin):
cum illis moco tnũ hũe si nccitasꝭ̃
exigat laborem esse oportinũ est
oppugnacõi scilicet hunt obsist̾e et
nomen meũ a tam illecebri nota be¬
ritatis affirmatione purgare S
ut te rex inclite paululũ omisso ad
obiectores deueniam eorq obiectõi
aliquã ꝑ iure meo rñdeam assero
si ꝑ rostris sedente preside agend
litigiũ esset me inuos hrẽ tẽstes
net ex fete plebeia s illustres hõĩes
qr muime oportimũ mn erat ut usq
ciprũ ꝓ tam inepto mendatio euola¬
rem si opus meũ insignire regio
noĩs enpiebam ꝓpe erat imo torã
net berebor dice rex qui si credidis¬
set obtimusse postquã ceperã qd
asst̾ berẽ maiestati estomiꝰancelli¬
gens pn̾ceps esset existimãs non
mithi suo noĩe gtoriau inferre qu̾
ymo meis lrĩs et nñ suis titulis de¬
cus adde̾ ⁊ Lec miro suffragiis eĩ
st̾ ꝓtors stant insignia ⁊ nõia regũ
Hut alexander ille macedo qui par¬

Expanded text:
cum illis invoco, tuum hunc, si necessitas cum illis invoco, tuum hunc, si necessitas exigat, laborem esse oportunum est, oppugnationi scilicet huic obsistere, et nomen meum a tam illecebri nota veritatis affirmatione purgare. Sed ut, te, rex inclite, paululum omisso, ad obiectores deveniam, eorumque obiectioni aliquid pro iure meo respondeam, assero, si pro rostris, sedente preside, agendum litigium esset, me vivos habere testes, nec ex fece plebeia, sed illustres homines, quia minime oportunum michi erat, ut usque Cyprum pro tam inepto mendacio evolarem, si opus meum insignire regio nomine cupiebam; prope erat imo coram nec verebor dicere rex, qui, si credidisset Obtinuisse, postquam ceperam, quod ascriberem maiestati, esto minus intelligens princeps esset, existimans non michi suo nomine gloriam inferre, quin imo meis licteris eternum suis titulis decus addere. Nec mirum; suffragiis enim scriptorum stant insignia et nomina regum. Hinc Alexander ille Macedo, qui par
Abbreviated transcription (Latin):
giniũ meñ irritauit Equo mõ dilettis¬
simus tibi paulus geometra nõ mũ¬
quã oñsis lr̃is sigilło maiestatis tue
signatis in quibus ad me iussa insere¬
baant᷑ tua sollictũ reddidit Nouit deꝰ
⁊ tu scis quia net umꝙͣ p̃minẽtiam
tuam uidi nec tu me uidisse potiusti
hiis mandatis credidi ⁊ onis meis hu¬
meris p̃grande subiui Si te ignaro
het acca sunt per iam deõs deceptus
sum Et sit hos fateor esse ueriditos qͥ
asserũt nõ tuo iussu compoĩtum de¬
rum nõ came meo insi me in hoc-
peccasse quis dicet̃ quia nõ dixerim
me fõirum si tius lris ad me dircis
susciperem Si lioc in superbũ insũ
est quasi dnm̃ insignẽ militẽ minꝰ
ueriditũ arbitrarer dñs aut̃ ut au¬
dum eo fere anno in quo me pmo cõ¬
uenerat diem chansit ⁊ ob io non
ens fidem motare possum uinnit
becchinnis ⁊ paulus geometra uinͭ
hos ergo ⁊ regiam fidem tuã beritatꝰ
huia restes in t̾ris habeo Te igitur

Expanded text:
genium meum irritavit. Equo modo dilectisgenium meum irritavit. Equo modo dilectissimus tibi Paulus Geometra non nunquam, ostensis licteris sigillo maiestatis tue signatis, in quibus ad me iussa inserebantur tua, sollicitum reddidit. Novit Deus, et tu scis, quia nec unquam preminentiam tuam vidi, nec tu me vidisse potuisti. His mandatis credidi, et honus meis humeris pregrande subivi. Si te ignaro hec acta sunt, per iam dictos deceptus sum, et sic hos fateor esse veridicos, qui asserunt non tuo iussu compositum; verum non crimine meo, nisi me in hoc peccasse quis diceret, quia non dixerim me facturum, si tuis licteris ad me directis susciperem. Sed hoc michi superbum visum est, quasi Domninum, insignem militem, minus veridicum arbitrarer. Domninus autem, ut audivi, eo fere anno, in quo me primo convenerat, diem clausit, et ob id non eius fidem invocare possum. Vivit Becchinus, et Paulus Geometra vivit, hos ego et regiam fidem tuam veritatis huius testes in terris habeo. Te igitur
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc al Ego aũt ut ad be me beni¬
am no inficiar me głie auidum sed
effrens sum nam adeo lioc accensus
desiderio non adeo hostis honesti. ut
in tam turpe mendaciũ rubore nõ
dicam frontis si mẽtis abiecco meip̃
ꝓ ripuissem in hoc me suꝑbũ confi¬
teor si superbia dicenda het est in
trilibus insi deo celi honorẽ seu titłin
irrequisitus inferrem ⁊ hot eciã nõ
omĩbus requirẽtibus exhiberem Tu
nosa Rex optime quĩ me renitente at¬
q terginersante domnini militis tui
suasionibus p̃cibus ꝙ in uotum tuu
deductus sum ut scilicet laborẽ hunc
subirem Necnon labentibus annis fac¬
tum est ut becchimis bellintionus fa¬
miliaris tuus ⁊ cõciis meus ecrp ͦ
uemes apud rauernã brbem me dõ¬
nemiret Et posequã placidis berbis
clementiã atq gram celsitudiuis tue
erga me mieritũ monstrauit miris
exhortatiombus ut aiebat te sic mi¬
perante semisopitũ circa hoc opus q̃¬

Expanded text:
de hoc alias. Ego autem, ut ad me venide hoc alias. Ego autem, ut ad me veniam, non inficiar me glorie avidum, sed effrenis sum, non adeo hoc accensus desiderio, non adeo hostis honesti, ut in tam turpe mendacium, rubore non dicam frontis, sed mentis abiecto, me ipsum proripuissem. In hoc me superbum confiteor, si superbia dicenda hec est; in talibus nisi Deo celi honorem seu titulum irrequisitus inferrem, et hoc etiam non omnibus requirentibus exhiberem. Tu nosti, rex optime, quoniam, me renitente atque tergiversante, Domnini, militis tui, suasionibus precibusque in votum tuum deductus sum, ut scilicet laborem hunc subirem. Nec non labentibus annis factum est, ut Becchinus Bellincionus, familiaris tuus et concivis meus, e Cypro veniens, apud Ravennam urbem me conveniret, et postquam placidis verbis clementiam atque gratiam celsitudinis tue erga me inmeritum monstravit, miris exhortationibus, ut aiebat, te sic imperante, semisopitum circa hoc opus in
Abbreviated transcription (Latin):
sim̃ presticit calaniũ S quid uti
brena hũt intelligentiũ excere in¬
gona sit ⁊ ampłiora minus intel¬
ligentiũ ꝓnocauere Et ucirto qui
plura nouerñt sint memores qm̃
⁊ rp̃i aliquando fuere rudes Et ob
id absꝙ indignatione paciãtur si ã¬
plinscule Iumorib laboratum sit
mꝙ de aliis quibusdam etiam
claris biris dcm̃ est me scilicet in
gliam mei noĩs singẽ ꝙ tuo iussir
Rex nnclite hoc opus elaborauerim
cum mĩme uernun sit Carda hiis
fides est seu ueruis añnꝰ nequam
qd de se nouerũt urentes ñudia ĩ
alios coniecturã faciũt Certissiͫ
est ut tullii uerbis btar Trahim̃
omes studis landis et optinui quiscp
maxime głia dicit᷑ ducit᷑ Et ob id cñ
głiõsum sit paruo hõĩ maximo atq
optimo regi obsequũ prestat̾ posse
non fidem cum difficultate compiet
dixisse nõ nillos eld extollendam
limlitatem suam mendatiũ fuxisse
huiõi s scriptores niꝙͣ credum sod

Expanded text:
simum prestitit calamum. Sed quid? Uti simum prestitit calamum. Sed quid? Uti brevia habent intelligentium exercere ingenia, sic et ampliora minus intelligentium provocare; et id circo, qui plura noverunt, sint memores, quoniam et ipsi aliquando fuere rudes, et ob id absque indignatione patiantur, si ampliuscule iunioribus laboratum sit.nunquam de aliis quibusdam etiam claris viris dictum est, me scilicet in gloriam mei nominis fingere, quod tuo iussu, rex inclite, hoc opus elaboraverim, cum minime verum sit. Tarda his fides est, seu verius animus nequam! Quod de se noverunt, urentes invidia in alios coniecturam faciunt. Certissimum est, ut Tullii verbis utar: Trahimur omnes studio laudis, et optimus quisque maxime gloria ducitur. Et ob id, cum gloriosum sit parvo homini maximo atque optimo regi obsequium prestare posse, non fidem cum difficultate comperiet dixisse non nullos ad extollendam humilitatem suam mendacium finxisse huius modi, sed scriptores nunquam credam; sed
Abbreviated transcription (Latin):
tenis tetigisse. Non eni puero ant
dictum est doccissimo regi ⁊ ꝓuectꝰ
homĩbus si aliqñ ex manib tuis
se̾nissime pnceps ad alios uentur¬
opus hoc est pterea ut ex̾ceant᷑
ingemia non adeo plone st̃ benda
sunt omĩa Nain que labore alique
quesita sunt place̾ mag̃ ꝯsueuerũt
⁊ cum maiori diligentiã conẜuari
quã que sponte sua intellem̃ legẽtis
accedut Est et posteris linquẽdꝰ
dicendi son st bendi locus ne nudisse
suturoꝵ bideam᷑ ingeniis ⁊ arrogã¬
tia quadam ad quã om̃s aspiraniũs
iudicami᷑ poccupasse sequentiũ glo¬
riam miti igitur aiõ fendum est
qd honestis agẽtibus cansis aut bre¬
int̾ dcm̃ ẽ aut cansa breuitatis o¬
missũ lins añt qui me si qui erunt
dicent longiorẽ debito qũq fore
non aliud dicã insi quia sic oportu¬
nũ esse ratus sum. Ant qr me ut fit
aliqũ mtllcus delcãtio impellebat Ñ
prudentiorib nõ inĩqnã liberalis¬

Expanded text:
tenus tetigisse; non enim puero aut tenus tetigisse; non enim puero aut dictum est, doctissimo regi et provectis hominibus, si aliquando ex manibus tuis, serenissime princeps, ad alios venturum hoc opus est. Preterea, ut exerceantur ingenia, non adeo plene scribenda sunt omnia, nam, que labore aliquo quesita sunt, placere magis consueverunt, et cum maiori diligentia conservari, quam que sponte sua in intellectum legentis accedunt. Est et posteris linquendus dicendi seu scribendi locus, ne invidisse futurorum videamur ingeniis, et arrogantia quadam ad quam omnes aspiramus videamur preoccupasse sequentium gloriam. Miti igitur animo ferendum est, quod, honestis agentibus causis, aut breviter dictum est, aut causa brevitatis omissum. His autem, qui me, si qui erunt, dicent longiorem debito quandoque fore, non aliud dicam, nisi quia sic oportunum esse ratus sum, aut quia me, ut fit, aliquando intellectus delectatio impellebat, que prudentioribus non nunquam liberalis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ longa serie recitando fabulas atiꝑ
historias aut illas emcleando ꝑt̾nse¬
am Et sic nõ dubito quꝰ sit qui dicãt
me ꝙͣ oportimũ sit sepissime longio¬
rem Pmis ut sic esse facear netẽ ẽ
Fuere eñ huiꝰ facioris rõnes ꝓlime
Quedam aũt̃ iõ paucis sub uerbis
relata funt quia non erat unde pos¬
sem ampliora dest̃ be̾ in ex meo bolu¬
issem fabulas aut lustorias ꝓtelare
nel fingẽ qd oĩo fugiendi est sanohõi
Quedam uoꝰ eciam ad plenũ scripfisse
paucis indigebat lrũlis ex quibus
si satis intentio simit᷑ iutiosum fuiss
in longuis ꝑtendisse Sunt tamẽ ⁊
multa que ꝓculdubio longiorẽ uer¬
boꝵ copiam collerassent Sz quosd
si cũcta sinanu que dici potuissent
aut forsan exquisisset materia S
yolationes ⁊ huiõi scripsisse uoluissẽ
qñ me furẽ oꝑi huit fecisse existi¬
isset quoscumq lcõres ⁊ ob id sat̾
ratus sum ea que dc̃a sunt sic sũmo

Expanded text:
quam longa serie recitando fabulas atque quam longa serie recitando fabulas atque hystorias, aut illas enucleando, pertranseam. Et sic non dubito, quin sint, qui dicant me, quam oportunum sit, sepissime longiorem. Primis ut sic esse fatear necesse est. Fuere enim huius facinoris rationes plurime. Quedam autem ideo paucis sub verbis relata sunt, quia non erat, unde possem ampliora describere, ni ex meo voluissem fabulas aut hystorias protelare vel fingere, quod omnino fugiendum est sano homini. Quedam vero etiam ad plenum scripsisse paucis indigebat licterulis, ex quibus si satis intentio sumitur, viciosum fuisset in longius protendisse. Sunt tamen et multa, que procul dubio longiorem verborum copiam tolerassent! Sed queso, si cuncta sinamus, que dici potuissent, aut forsan exquisisset materia, serelationes, et huius modi scripsisse voluissem, quando me finem operi huic fecisse existiisset quoscunque lectores, et ob id satis ratus sum ea, que dicta sunt, sic summo
Abbreviated transcription (Latin):
audientes dedecora O ꝙͣ parno tales
existimiãt nobilitatẽ mercari q̃ egre¬
giis moribus insticia sc̃itate atq sa¬
entia adipiscit᷑ Scirent isti si nobi¬
les essent qr non solum su ꝑuacaneñ
sit s dampnosum nõ solum gẽtilib
s male meritis quibuscr̃ cõpati-
Et ideo si sapĩt ẜuent hant pie¬
tatẽ in melius Turpia ant deorũ
gontum dedecora nec dormint nec
sopita sunt qm̃ymo a satra xpĩdoc¬
tͦria in ꝑpetuũ non surrectura sepl¬
ta ⁊ ingenti dampnaciois mole cõ¬
tecca ⁊ oppressa sunt hmꝰ ego mo¬
lis omis ⁊ si non satis ꝑ biribus tñ¬
tamꝙͣ xͥ amis homo augẽ conatus fũ
laudes inde ⁊ dignas consequi non
redargutiones expͨtans uerũ ego
hos ꝑifacio morsus cum nulło pos¬
sint dentis a ciume quemquã lede̾ hui
ulla fuit compãssio cum int̾ alia cri¬
men hoc mĩme deceat xpĩanum..¬
Reuilaquũ forte me ditent alii¬
eo ꝙ aliquando mag̃ ꝑfittorie

Expanded text:
audientes dedecora. O quam parvo tales audientes dedecora. O quam parvo tales existimant nobilitatem mercari, que egregiis moribus, iustitia, sanctitate, atque scientia adipiscitur! Scirent isti, si nobiles essent, quia non solum supervacaneum sit, sed damnosum non solum gentilibus, sed malemeritis quibuscunque compati; et ideo, si sapiunt, servent hunc pietatem in melius. Turpia autem deorum gentilium dedecora nec dormiunt, nec sopita sunt, quin imo a sacra Christi doctrina in perpetuum non surrectura sepulta, et ingenti damnationis mole contecta et oppressa sunt. Huius ego molis honus, et si non satis, pro viribus ttianus homo augere conatus sum, laudes indi et dignas consequi, non redargutiones expectans. Verum hos ego parvifacio morsus, cum nullo possint dentis acumine quenquam ledere. Hiulla fuit compassio, cum inter alia crimen hoc minime deceat Christianum.Breviloquum forte me dicent aliieo quod aliquando magis perfunctorie
Abbreviated transcription (Latin):
regibus fatuis sic egisse ut miiꝰ de eis
⁊eferri posset p̃ter honestũ Ego añt
de his non ordinato nec in hõc dispoĩ¬
to stilo sc̾ ꝑsi s sumotenus ⁊ p̃sime¬
tore uti nõ nudesͣ ordo assumpti oꝑis
exigobat recitaui si qua inserui S
estõ feterĩ non nonuĩ aut imusitatũ
facimis feci stant tam autaqͣ ꝙͣ ing¬
na illustm sc ptoꝵ uoliã in qm̃b
⁊ stlo celebri ⁊ ordine integro regũ
retitant᷑ acca a quibus si quid huit
opi appoitum est nonissinꝰ sum ꝓsi
Si ergo hec querela facienda est de
illis amplioribus ⁊ antiquis querãt᷑
historiographis quoꝵ st̾pta teleber¬
runa cum faima iam dui uniu̾so pa¬
tuere orbi/ ex hiis si quod odiũ gene¬
rari p̃t̃ in cineres iam quietos exor¬
dim suptum est S queso q̃ pietas
hec ex quo caritatis fomite oritur q̃
lyna pietatis causa Credo gn̾osi animi
uideri cupiãt tales in hoc ꝙ honores
regios curent dñdantq quia t̾bent᷑

Expanded text:
regibus satius sic egisse, ut nil de eis regibus satius sic egisse, ut nil de eis referri posset preter honestum. Ego autem de his non ordinato, nec in hoc disposito stilo scripsi, sed summo tenus et perfunctorie, uti non nunquam ordo assumpti operis exigebat, recitavi, si qua inserui. Sed, esto fecerim, non novum aut inusitatum facinus feci; stant tam antiqua quam magna illustrium scriptorum volumina, in quibus et stilo celebri, et ordine integro regum recitantur acta, a quibus, si quid huic operi appositum est, novissimus sumpsi. Si ergo hec querela facienda est, de illis amplioribus et antiquis querantur hystoriographis, quorum scripta celeberrima cum fama iam diu universo patuere orbi; ex his, si quod odium generari potest in cineres iam quietos, exordium sumptum est. Sed queso, que pietas hec? Ex quo caritatis fomite oritur ? Que huius pietatis causa? Credo generosi animi videri cupiant tales in hoc quod honores regios curent, ostendantque, quia turbentur
Abbreviated transcription (Latin):
dores Necnõ ⁊ deoꝵ semisopita scelã
audiẽtibus cuctis in minus oportiniã
uigiliam excitare/ ⁊ subtitulo honeraᷝ
scilicet genealogie de or coppdem re¬
citare latrocima ⁊ incestus longa ẽ
querela hec ⁊ pluriũ mebroꝵumpli¬
cita ⁊ ea mõstrante aduerto quĩ sen¬
seruit isti quid st ꝓpserim ⁊ potissiẽ
dum querunt᷑ qd deoꝵ gentilui faci¬
nora retitari uerũ gentiliũ amiu
redolet ista conquestio ⁊ si sic sapmĩt
mente ut berba sonant queruiã uig
adhut in nõmillis error ille infanũs
quem queso anferat deus ⁊ resoluat ĩ
inchilũ Obiectis autẽ rũdisse facilli¬
niũ est Agit eni tomerarie qui ninu ͫ
termuos excedit audatie sic menũ in
libro echitoꝵ aristotilem arbitrari hos
ego excessisse non reor Anderequidem
qd ab om̃i nccĩtate concessum est nõ ẽ
temerarie agẽ Nemĩ ꝓhibitũ begi
sen honesta fint sen eciam minꝰ ħoes¬
ta regum gesta desc̾ be̾ Erat taniẽ

Expanded text:
dores, nec non et deorum semisopita scelera, dores, nec non et deorum semisopita scelera, audientibus cunctis, in minus oportunam vigiliam excitare, et sub titulo honorabili, scilicet Genealogie deorum, eorundem recitare latrocinia et incestus. Longa est querela hec et plurium membrorum implicita, et ea monstrante, adverto, quoniam senserint isti, quid scripserim, et potissime dum queruntur, quod deorum gentilium facinora recitarim. Verum gentilium animum redolet ista conquestio, et, si sic sapiunt mente, ut verba sonant querula viget adhuc in non nullis error ille infamis, quem queso auferat Deus et resolvat in nichilum. Obiectis autem respondisse facillimum est. Agit enim temerarie, qui in nimium terminos excedit audacie; sic memini in libro Ethycorum Aristotilem arbitrari. Hos ego excessisse non reor; audere quidem, quod ab omni necessitate concessum est, non est temerarie agere. Nemini prohibitum legi, seu honesta sint, seu etiam minus honesta, regum gesta describere; erat tamen
Abbreviated transcription (Latin):
dia ⁊ si placen̾t qm̃ nõ sit impellerẽt
mĩme secutus sum uidi tamẽ sacra
uoliã a quibus qmĩ annosa etas et te¬
mutas ngomi dissuase̾ destiti turpis¬
simũ ratus senem ut ita loquar elemẽ¬
tarmũ nona inchoare scudia ⁊ cuc̃tis
in decẽtissimũ esse id actentasse quod
nĩme arbitreris posse ꝑfice̾ Et ideo
cum existimẽ dei bñ placito me inhat
uocatione uocatũ in eadem consistẽ m̃ẽs
est ⁊ quod egerim hactenus hiis mõstu¬
tibus scudiis landare quelant alii qd
uidetur Qii ergo patiut᷑ cerdonem¬
sibula cetis ꝙ uãtare lamstam petori
stulptorẽ statius me etiam queso ua¬
Runt qui adurato iam caltibus¬
. ti muite exorbitent ⁊ ex tusuerso
psiliant clanutet̃ꝙ qui temerairius hõ
sm eo ꝙ p̃simã seteꝵ regũ terebrae̾
bnsta ⁊ quietos iam longã pate cines
in nonũĩ odmũ suscitare aut eoꝵ reten¬
Noribus nebulis ueteres offustal̾ pplo¬

Expanded text:
dia, et si placerent, quoniam non sic impellerent, dia, et si placerent, quoniam non sic impellerent, minime secutus sum. Vidi tamen sacra volumina, a quibus, quoniam annosa etas et tenuitas ingenii dissuasere, destiti, turpissimum ratus senem, ut ita loquar, elementarium nova inchoare studia, et cunctis indecentissimum esse, id attentasse, quod minime arbitreris posse perficere. Et ideo, cum existimem Dei beneplacito me in hac vocatione vocatum, in eadem consistere mens est, et, quod egerim hactenus, his monstrantibus studiis, laudare. Querant alii, quod videtur! Qui ergo patiuntur cerdonensubulesetisque vacare, lanistam pecori, sculptorem statuis, me etiam queso, varunt qui a durato iam calcibus tramite exorbitent, et ex transverso prosiliant clamitentque, quoniam temerarius homo sim, eo quod presumam veterum regum terebrare busta, et quietos iam longa pace cineres in novum odium suscitare, aut eorum recentioribus nebulis veteres offuscare splen
Abbreviated transcription (Latin):
essent momẽti tamẽ aliquas fuciũ¬
culas edidi Non eni suppetebant te¬
nelle etati offitio tanto uires ingeui
Actanrẽ iam fere maturus etatẽ ⁊ mei
mris stus neie impellente nemmne
docẽte ymo obfistente prẽ ⁊ studiũ
tale dampnante qd modicũ nom po¬
etice sua sponte sumpsit ingeniũ
eãlp sña auiditate fecutũs sum
et pcipna cum dertatione antoꝵ emsd̃
libros bidi legiq et uti potui intellige̾
conatus sum Et mirabile dcũ cũ nondi
nouissem quibus sen quot pedibz car¬
men incedet me eciã ꝓ uirib remtẽte
qd nõdum sum poeta fere a notis õr¬
bns bocatus fin Nec dubito dum etas
in hoc aptior erat si equo genitor tu¬
lisset aĩõ quin int̾ celebres poetas unꝰ
enasissem uerun dum in lucrosas ar¬
tes pͥmo inde in lucrosam facultatẽ
ingeniũ flecte̾ conat᷑ menm stm̃ est
ut nec negotiator sim net enaderem
amonista ⁊ perderem poetã esse con¬
spicim̃ Cetera p̃terea facultatũ stui¬

Expanded text:
essent momenti, tamen aliquas fictiunessent momenti, tamen aliquas fictiunculas edidi, non enim suppetebant tenelle etati officio tanto viris ingenii. Attamen iam fere maturus etate et mei iuris factus, nemine impellente, nemine docente, imo obsistente patre et studium tale damnante, quod modicum novi poetice, sua sponte sumpsit ingenium, eamque summa aviditate secutus sum, et precipua cum delectatione autorum eiusdem libros vidi legique, et, uti potui, intelligere conatus sum. Et mirabile dictu, cum nondum novissem, quibus seu quot pedibus carmen incederet, me etiam pro viribus renitente, quod non dum sum, poeta fere a notis omnibus vocatus fui. Nec dubito, dum etas in hoc aptior erat, si equo genitor tulisset animo, quin inter celebres poetas unus avasissem, verum dum in lucrosas artes primo, inde in lucrosam facultatem ingenium flectere conatur meum, factum est, ut nec negociator sim, nec evaderem canonista, et perderem poetam esse conspicuum. Cetera preterea facultatem stu
Abbreviated transcription (Latin):
discipulũ quem penes sex annis inl
aliud egi ꝙͥ non recupabile tempus
in batuũ terere Auit qũĩ uisum est
aliqnibus ondentibus indiciis me ap¬
tiorem fore lr̃aꝵ studiis inssit gem¬
tor idem ut pontificũ sanctionẽs di¬
ues exinde uenturus auditurus intͣ¬
rem ⁊ sub p̃ceptore ctarissimo fe
tantũdem epis incassum eciã labora¬
in fascidiebat hec auĩs adeo nt in
nentrum hoꝵ officioꝵ aut p̾ceptoĩs
docc̾na aut genicoris auctoritate
qua noms mandatis anrebar ꝯtinue
aut amicoꝵ p̃cilius sen oburgatoĩb
nclinari posset in tantũ illum ad po
sumpto consilio in poesim aiũs totis
tendebat pedibus qu̾ymo a betustissia
dippositione ibat impulsus Nam sa¬
tis menior sum nondum ai seꝑtiniũ
etatis ãnũ deuenerã nec dum fictoes
bideram nondi doctores aliquos audi¬
ueram uix pͥma łraꝵ elemẽta cog¬
nouerã et ecce ipã impellente nã
fingendi desideriũ affuit Et si nullu

Expanded text:
discipulum, quem penes sex annis nil discipulum, quem penes sex annis nil aliud egi, quam non recuperabile tempus in vacuum terere. Hinc quoniam visum est, aliquibus ostendentibus indiciis, me aptiorem fore licterarum studiis, iussit genitor idem, ut pontificum sanctiones, dives exinde futurus, auditurus intrarem, et sub preceptore clarissimo fere tantundem temporis in cassum etiam laboravi. Fastidiebat hec animus adeo, ut in neutrum horum officiorum, aut preceptoris doctrina, aut genitoris autoritate, qua novis mandatis angebar continue, aut amicorum precibus seu obiurgationibus inclinari posset, in tantum illum ad poesumpto consilio in poesim animus totis tendebat pedibus, quin imo a vetustissima dispositione ibat impulsus. Nam satis memor sum, non dum ad septimum etatis annum deveneram, nec dum fictiones videram, non dum doctores aliquos audiveram, vix prima licterarum elementa cognoveram, et ecce, ipsa impellente natura, fingendi desiderium affuit, et si nullius
Abbreviated transcription (Latin):
agitatione disposint agente deo ut nõ¬
millo labore suo ad officia ꝑduccos ua¬
ria nos uidenꝰ Quis queso felicitꝭ au¬
debit ab eo ad quod natus est in aliud
tnsitum actentrẽ Non quidem adeorg¬
narus sum quͥ nouerĩ lberi arbicrii
quo om̃s ualenꝰ potenͣ possimꝰ natẽ
supare uires quod egisse nõnillos le¬
crimi opus ꝓfco int̾ raro ꝯtingentia
nuĩandũ tam grandi ⁊ fe̾ p̾mitibili no¬
cessitate cralinũ in quod nastimur
Et si ad diuersa gigiimur masciuim
alim̃ ꝙ si ea płene pagarius in que tli¬
mur equidem satis est nedum in aliud
Derũ ad quostũq actus nã ꝓduxerit
alios me quid expienͣ ceste ad poetitus
meditationes dispoĩtimi ex utõ mris
eduxit ⁊ meo indicio in hoc nati sũ
Satis emi memini apposuisse premme¬
mii a pueritia mea conatus omes
ut negatiator efficerer meq adolestẽ¬
ciam nondum int̾ntem arismetrica
instructũ maximo mercatori dedit

Expanded text:
agitatione disposuit, agente Deo, ut nagitatione disposuit, agente Deo, ut nullo labore suo ad officia productos varia nos videmus, quis, queso, feliciter audebit ab eo, ad quod natus est, in aliud transitum attentare? Non quidem adeo ignarus sum, quin noverim liberi arbitrii, quo omnes valemus, potentia possimus nature superare vires; quod egisse non nullos legimus. Opus profecto inter raro contingentia numerandum, tam grandi et fere invincibili necessitate trahimur, in quod nascimur! Et si ad diversa gignimur, nascimur alimurque, si ea plene peragamus in que trahimur, equidem satis est, nedum in aliud Verum ad quoscunque actus natura produxerit alios, me quidem experientia teste ad poeticas meditationes dispositum ex utero matris eduxit et meo iudicio in hoc natus sum. Satis enim memini apposuisse patrem meum a pueritia mea conatus omnes, ut negociator efficerer, meque, adolescentiam non dum intrantem, arismetrica instructum maximo mercatori dedit
Abbreviated transcription (Latin):
nascatur faber ille nauta mercator aliq
⁊ quidam sacerdotio apti aut regniũ et
scudiis uariis tam ingẽtis multitudĩs
hoñ consernatio resultet nete est Nã
si om̃s qui ad uniũquẽq spectat si pos¬
sit ad scudia sublumiora conscendẽ in
cheologiam uigilantes iremii et agꝭ̾¬
cultor absit ex quibus queso fructibns
tam nobile sequẽtes studiũ nutrirem᷑
Si cemẽtarius si lignarus desit qbus
in cabernaculis ab ymbribus a nẽtie
a frigoribus ac solis estu ⁊ aliis intõ¬
modis assidue suꝑ imiinentib tutabim᷑
Si non sit lainfex non cerdo unde uestes
⁊ caltiamẽta sumemiꝰ Quid emumerẽ
multa ut incomodum huaĩ corꝑis ĩt
se diffeñtia qualitate ⁊ officio mẽbra
a nã rero apposita sunt ut ex hac dñ¬
sicate consistat uti melodia ex diuer¬
sitate touoꝵ sit ⁊ ut humanũ genus
persenet̾ nccẽ fuit ad studia int̾ se dr̃a
sic ascroꝵ orbes/ ⁊ cursus uaria etiã

Expanded text:
nascatur faber lignarius, ille nauta, mercator alius, nascatur faber lignarius, ille nauta, mercator alius, et quidam sacerdotio apti aut regimini, et studiis variis tam ingentis multitudinis hominum conservatio resultet necesse est! Nam si omnes, quoniam ad unumquemque spectat, si possit, ad studia sublimiora conscendere, in theologiam vigilantes iremus, et agricultor absit, ex quibus, queso, fructibus, tam nobile sequentes studium, nutriremur? Si cementarius, si lignarius desit, quibus in tabernaculis ab ymbribus, a ventis, a frigoribus ac solis estu, et aliis incommodis assidue superimminentibus, tutabimur? Si non sit lanifex, non cerdo, unde vestes et calciamenta sumemus? Quid enumerem multa ? Uti incommodum humani corporis inter se differentia qualitate et officio membra a natura rerum apposita sunt, ut ex hac diversitate consistat, uti melodia ex diversitate tonorum, sic et, ut humanum genus perseveret, necesse fuit ad studia inter se diffsic astrorum orbes et cursus varia etiam
Abbreviated transcription (Latin):
S ane si quod debemꝰ agẽmus om̃s begũ
mĩster rostra frustra conscendet̃ Actũ
non adeo facile est ut existimãt aliqui
uelle omnã que debema ⁊ longe acrius c̃õ¬
sequi si beluuꝰ Nami nt cicharista uariis
ex fidibus aliis lentius aliis bero ꝓtẽfiꝯ
trattis hiis granẽ acutũ illis tuuitũ
reddentibus docta manu plectroq ex
tam discordantib tonis reddit suauis¬
suna armoniã sit ⁊ nã pareo cu in¬
ex hauste uires et perstiñ ingeniñ est
ꝓducit hec peritura diuersis officiis ap¬
ta ut ex hac officioꝵ in queientia re¬
sultet hunam gn̾is cirta quod pliniũ
intenta est confiuatio acq ubi in longã
conpnationem iri non possit noua ꝓduc᷑
aduertens qm̃ si uniformes ꝓducent᷑
oms nt de reliquis sinam honnes mil¬
la possent ꝓduci aret eciam ꝑ tempus¬
culim racione consistẽ Ergo hine fit
ut discreto ne᷑ ordine luc ex mortalib

Expanded text:
Sane si, quod debemus, ageremus omnes, legum Sane si, quod debemus, ageremus omnes, legum minister rostra frustra conscenderet! Attamen non adeo facile est, ut existimant aliqui, velle omnia, que debemus, et longe acrius consequi, si velimus. Nam, ut cytharista variis ex fidibus, aliis lentius, aliis vero protensius tractis, his gravem, acutum illis tinnitum reddentibus, docta manu plectroque ex tam discordantibus tonis reddit suavissimam armoniam, sic et natura parens, cui inexhauste vires et perfectum ingenium est, producit hec peritura diversis officiis apta, ut ex hac officiorum inconvenientia resultet humani generis, circa quod plurimum intenta est, conservatio; atque ubi in longam conservationem iri non possit nova productio, advertens, quoniam, si uniformes producerentur omnes, ut de reliquis sinam, homines nulla possent producti, nec etiam per tempusculum, ratione consistere. Ergo hinc fit, ut discreto nature ordine hic ex mortalibus
Abbreviated transcription (Latin):
se confidisse qũq sit bitiũ uerum ego de
quidem enm non passurũ ut qui tã diu
rco tramite eius uestigia Iuuanis secuta
simi senex exorbitẽ ⁊ si in lapsñ beni¬
am manũ pretate sua debili porriget
et fessũ placida quiete fouebit S ut
in fiẽ ueniam satis ex p̃missis colligi
pt̃ uti nõ om̃s decet tractare gentilla
sic nec om̃ibus indecens est ut plima
reor quio arbitror dicẽt longe meliq
fuisse scudiis santnioribus triuisse tp̃s
ꝙͣ taliadidicisse Quod siquis neget nõ
ꝑsepe auro auidi mortales ditentur
ropcanse ⁊ a falsis disgregai bera nos¬
cunt᷑ gnõsis quibuscũ ingeniis appe¬
tenda Eant ⁊ satra uoluĩa aquib et
ꝑmpendẽ pitura docem᷑ ⁊dei magͣlia
declarant᷑ acq quo tramuite celestẽ reg̃
petania oñditur qd scudiũ ꝓ fc̃o ceteris
p̃ponendum est Ex huis quodtũq sũpsisse
forte sanctiuis egisse me aicent̾ obitores

Expanded text:
se confidisse quandoque sit vicium, verum ego de se confidisse quandoque sit vicium, verum ego de quidem eum non passurum, ut, qui tam diu recto tramite eius vestigia iuvenis secutus sum, senex exorbitem, et, si in lapsum veniam, manum pietate sua debili porriget, et fessum placida quiete fovebit. Sed, ut in finem veniam, satis ex premissis colligi potest, uti non omnes decet tractare gentilia, sic nec omnibus indecens esse. CAP. X reor, quin imo arbitror dicent longe melius fuisse studiis sanctioribus trivisse tempus, quam talia didicisse. Quod si quis neget, non persepe auro avidi mortales ditentur. rerum cause et a falsis disgregari vera noscuntur, generosis quibuscunque ingeniis appetenda. Erant et sacra volumina, a quibus et parvipendere peritura docemur, et Dei magnalia declarantur, atque, quo tramite celeste regnum petamus, ostenditur. Quod studium profecto ceteris preponendum est. Ex his quodcunque sumpsissem, forte sanctius egisse me dicerent obiectores.
Abbreviated transcription (Latin):
hec quid negari nõ pñt bera sunt
a naiẽ aliuo belli genus inͥ cũ erro¬
ribus genciliciis ẽst ꝙͣ Salomoni fuit
cmii egiptiaca quige Que astu frres
aduertens qui infelicis uiri aiam for¬
mositare sua laqueasset ⁊ deos suos ex¬
tollẽ auida nũt amplexu benereo
nũt mellitis suaniis nũc blandiciis
mliebribus nũt petulca lascimis
nũc p̃cibus nũt lat̾mis quas obseqͥo¬
sissimas hũt femine nñt indignatõe
compoĩta absq int̾iuissione nõdieb
omibus tĩ s noctibus amãtis uiri
añii impugnabat Oꝙͣ grauia et in¬
tollerabilia sunt dilcã omulieꝵ et
potissime noct᷑na c̾tam̃a hic tandẽ
gebat gram amitte cerga dedit et in¬
ribus armate fennẽ młmis succubint
anchi añt non tale aduersus deoꝵ gen¬
tiliũ mugas bellum est mille iam ber̃is ra¬
tiombus a me ꝯgnitis imꝓbatas et iõ
cuineis exhaustis uiribus acieq pulsis
leuis est pugna Scio tamẽ miniũ de

Expanded text:
Hec quidem negari non possunt, vera sunt! Hec quidem negari non possunt, vera sunt! Attamen aliud belli genus michi cum erroribus gentilitiis est, quam Salomoni fuerit cum Egyptiaca coniuge, que, astu femineo advertens, quoniam infelicis viri animam formositate sua laqueasset, et suos deos extollere avida, nunc amplexu venereo, nunc mellitis saviis, nunc blanditiis muliebribus, nunc petulca lasciviis, nunc precibus, nunc lacrimis, quas obsequiosissimas habent femine, nunc indignatione composita absque intermissione non diebus omnibus tantum, sed noctibus amantis viri animum impugnabat! O quam gravia et intolerabilia sunt dilectarum mulierum, et potissime nocturna, certamina! Hic tandem, gebat, amittere, terga dedit, et viribus armate femine inermis succubuit. Michi autem non tale adversus deorum gentilium nugas bellum est, mille iam veris rationibus a me cognitis improbatas, et ideo cum eis, exhaustis viribus acieque pulsis, levis est pugna. Scio tamen nimium de
Abbreviated transcription (Latin):
cue facinora ffateor tamẽ religione eo¬
rũ sepoĩta quordam poecap mores et
scepta placuisse ⁊ ob do non solũ eos lau¬
dasse ẜ ꝓ uiribus ⁊ ab obiectionibus ac¬
cusantiũ defendisse ut apparet in p̃ce¬
dencib liquido Et hoc iõ feci ut ab ig¬
naris nõ uemant lacerandi qui si xp̃m
p̃uminisse eñ se aduersus hostes semꝑ
landabile fuit Sane picẽ tractãtes coĩ¬
quinãtur a pice Iam płim dumi se for¬
tissimos extimarẽt impulsi ab hoste ecia
debili cecide̾ Et si desuit cet̾i quoꝵ gͣndis
est mũs Salomon tñ adest testis certis
grande suma cũ iusticia ꝓopulos sub¬
dicos tenuit deo templũ edificauit m¬
rabile multa bona composuit Et tandẽ
iam etate maturus tot honoꝵlargitoe
postpor̃to conscenso offensionis mõte
maloch egiptioꝵ reulum flexis genib
adorauit Qr md ergo Tn ne eris forcior
salomone aut cirodepertione plemor
Fallim᷑ de nobis nimũ confidentes

Expanded text:
cuere facinora. Fateor tamen, religione eocuere facinora. Fateor tamen, religione eorum seposita, quorundam poetarum mores et scripta placuisse, et ob id non solum eos laudasse, sed pro viribus ab obiectionibus accusantium defendisse, ut apparet in precedentibus liquido; et hoc ideo feci, ut ab ignaris non veniant lacerandi, qui, si Christum premunisse enim se adversus hostes semper laudabile fuit, sane picem tractantes coinquinantur a pice; iam plurimi, dum se fortissimos extimarent, impulsi ab hoste etiam debili, cecidere. Et, si desint ceteri, quorum grandis est numerus, Salomon tamen adest, testis certissgrande, summa cum iustitia populos subditos tenuit, Deo templum edificavit mirabile, multa bona composuit, et tandem, iam etate maturus, tot honorum largitore postposito, conscenso offensionis monte, Maloch, Egyptiorum ydolum, flexis genibus adoravit. Quid ergo? Tune eris fortior Salomone aut circumspectione plenior? Fallimur de nobis nimium confidentes!
Abbreviated transcription (Latin):
in gremiũ daiis cadentem Iouem in ta¬
bula pitcũ intne̾tur mecramͥ optatũ a se
facinꝰ aiãtus est Abiit cũ añis ñõrib
leuitas illa si fuisset aliqũ cirta iã dcã
qd mĩme menior sum / Pterra aditẽs
quia cõtimus decipulis ⁊ explicatis uliq
recibus antiquus hostis tamq̃ leo rugi¬
ens ut ĩueniat quem deuoret ambiãt
in mortaliũ semitas eosq in p̃cipiciũ
conet᷑ impellẽ uti mitridates senex ille
Rex ponti qui magnanimo ausu sũptu
morabile traxit a Innẽtutẽ sua adũs
letale benenũ farmatis pecois arma¬
uit sic et ego meũ ebbangelita br̃tate
Si eñ xͣanus homo gentiliũ craccam
stultitias Inssu tuo rex inclite ⁊ in de¬
testationẽ erronee credulitatis eorũ
lande nõnulli sc̃issumm fecẽ uni ut
Angustum Ioniius ⁊ cũ nõnullis abiis
dem a teneris ans notissimũ ẽ psal¬
mista monstrante qui om̃s dii gentiũ
demoires ⁊ hunic eoꝵ semꝑ mep̃ta dippli¬

Expanded text:
in gremium Danis cadentem Iovem, in tain gremium Danis cadentem Iovem, in tabula pictum, intueretur, in optatum a se facinus animatus est. Abiit cum annis iunioribus levitas illa, si fuisset aliquando circa iam dicta, quod, minime memor sum! preterea advertens, quia continuis decipulis et explicatis ubique retibus antiquus hostis, tanquam leo rugiens, ut inveniat, quem devoret, ambiat inmortalium semitas, eosque in precipitium conetur impellere, uti Mytridates, senex ille rex Ponti, qui magnanimo ausu sumptuqmorabile traxit, a iuventute sua adversus letale venenum pharmacis pectus armavit, sic et ego meum evangelica veritate, Si enim Christianus homo gentilium tractavi stultitias iussu tuo, rex inclite, et in detestationem erronee credulitatis eorum laude non nulli sanctissimi fecere viri, ut Augustinus, Ieronimus, et cum non nullis aliis dem a teneris annis notissimum est, Psalmista monstrante, quia omnes dii gentium demones, et hinc eorum semper inepta displi
Abbreviated transcription (Latin):
num saugꝰnem efẜundẽtes ut efferati
plures iam foce grntilũ aut hnrtos
nel cauros more ben̾ mblantes Net
a me fuit umꝙͣ ueritas hec ãmota qu
crederẽ testĩo prinu diem uenturã exͤ¬
mani in qua resoluent᷑ oiña pitura
magnoq dei oꝑe ex cineribus ꝓp̾is omũs
qui ante suerauiꝰ mortales eum nrĩs cor¬
poribus resurgenuꝰ et̾mn ⁊ in p̃sinitũ
beniẽtes locũ in quo xpñs ip̃e index p̃¬
toni in maiestate ꝓpͥa residebit ⁊ appen¬
tibus cuctis sue passionis insiguibus
merito sed miseratione dia spero bidere
denni redemptorẽ mer̃ in carne mear
cum beatis letari in t̾ra uiuẽtm̃ Hec iͣ
ne plura dixerĩ fiicera fides hͨ eterna
ueritas adeo peccoĩ̾ meo infixa est ut
nod umi euelli ab aliquo gentilitatis ĩpul¬
su s nec concuti mõ aliquo aut labefac¬
tari queat Nam et si peccator hõ suni
nõ tamẽ grã ihũ xp̃i cherea terrenti¬
amis adolescẽs sum qui dim a tegulis a¬

Expanded text:
num sanguinem effundentes, ut efferati num sanguinem effundentes, ut efferati plures iam fecere gentilium, aut hyrcos vel tauros more veteri inmolantes. Nec a me fuit unquam veritas hec amota, quin crederem testimonio patrum diem venturam extremam, in qua resolventur omnia peritura, magnoque Dei opere ex cineribus propriis omnes, qui ante fueramus mortales cum nostris corporibus resurgemus eterni, et in prefinitum venientes locum, in quo Christus ipse, iudex pretorii, in maiestate propria residebit, et apparentibus cunctis sue passionis insignibus, merito, sed miseratione divina spero videre Deum, redemptorem meum, in carne mea, et cum beatis letari in terra viventium. Hec igitur, ne plura dixerim, sincera fides, hec eterna veritas adeo pectori meo infixa est, ut nedum evelli ab aliquo gentilitatis impulsu, sed nec concuti modo aliquo aut labefactari queat. Nam, et si peccator homo sim, non tamen gratia Ihesu Christi Cherea, Terrentianus adulescens, sum, qui, dum a tegulis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rediuiũ domos inferas infitasse et
confracus beccibus ferreis remulsisq pos¬
tibus antiqui carceris subatco plucone
in libertatem p̃dam omem̃ beterẽ edux¬
omedio eoꝵ eis cernẽtibus nulla cor¬
porea impeditũ mole cum bero corpe
erm qui miserat euolasse Et inde celistẽ
illum ignem ex se prẽq optimo ꝑitͦ
ꝓdemĩtem uini ficantẽ omna ⁊ uera ent¬
ta docentẽ in cõmilitones egregios in¬
misisse Quo illustrati bellimi aduersꝙ
sangdirem ⁊ bluera multa sato ubiq
ueritatis somñe ⁊ obtenta bictoria ducẽ
suũ taiphantes in priam secua st̃
Sic et institucã ab̾ eodem dei bingenito
piam instoꝵ congregationẽ ⁊ fatrũ ilᵈ
regnãtionis lauacrũ quo mala facino¬
ra abolent᷑ mortalibus cum ceris eiusd
quentionibus fanstis ꝓbandisq sacris
quibus deo obsequẽtes ꝓficim̃ efficim̃
atq lapsi nra nubecillitate resurgnioꝰ
eq uolentes consiliam᷑ net ob ĩd huã¬

Expanded text:
 anima domos inferas visitasse, et,  anima domos inferas visitasse, et, confractis vectibus ferreis revulsisque postibus antiqui carceris, subacto Plutone, in libertatem predam omnem veterem eduxe medio eorum, eis cernentibus, nulla corporea impeditum mole, cum vero corpore, eum, qui miserat, evolasse; et inde celestem illum ignem, ex se patreque optimo pariter prodeuntem, vivificantem omnia et vera cuncta docentem, in commilitones egregios inmisisse. Quo illustrati, bellum adversus sanguinem et vulnera multa sato ubique veritatis semine et obtenta victoria, ducem suum triunphantes in patriam secuti sunt. Sic et institutam ab eodem Dei unigenito piam iustorum congregationem, et sacrum illud regenerationis lavacrum, quo mala facinora abolentur mortalibus cum ceteris eiusdem conventionis faustis probandisque sacris, quibus Deo obsequentes efficimur, atque, lapsi nostra imbecillitate, resurgimus, eique volentes conciliamur, nec ob id huma