comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
familiȩ. qͥa iam ꝑ quandã uiris sollemnitatẽ
ui familiã mariti transiert̃. Monogamus
dictus. qͥa umi tantũ nupsit. Mono enĩ apd̃
Digamus aũ ⁊ trigamus. a numero uxoiũ
uocatus. qͣi duab ułtrib maritus. Uidna
uocata ꝗd cũ uirõ duo fuerĩt. nec circa con¬
sortiũ alterius uiri pꝰ mortẽ coniugis pͥmi
adhȩserit. Nam que alteri pꝰ mortẽ pͥoris
uiri nupseruit: uidue ñ dicunt᷑. Item ui¬
dua dicta qd sola sit. nec circa consortiũ
uiri conuigalia uira custodiat. fratris
uyor. frissa uocat᷑. Mariti fr̃. leuir dicitͦ
Duoꝵ int̾ se frm uxores. iauetrices uocant᷑.
qͣi eandẽ ianuam tereutes. uł ꝑ eaudem
ianiam tter habentes. Uiri soror golos
appellat᷑. Sororis uir speciale nom̃ ũ ht̃.¬
nec uxoris fr̃. Matrimoniũ est nobilium
uista conuentio ⁊ conditio. Comugitun ẽ.
legnimarũ personarũ uiter se cõeundi ⁊
cõpulancti nuptie. Coniugium dictum.

Expanded text:
familias, quia per quandam iuris sollemnitatem familias, quia per quandam iuris sollemnitatem in familiam mariti transierunt. Monogamus dictus, quia uni tantum nupsit. Μόνον enim apud Digamus autem vocatus, quasi duarum vel trium maritus. Vidua vocata, quod cum viro duo fuerint, nec circa consortium alterius viri post mortem conjugis primi adhaeserit. Nam quae alteri post mortem prioris viri nupserit, viduae non dicuntur. Item vidua quod sola sit, nec circa consortium alterius viri conjugalia jura custodiat. Fratris uxor fratrissa vocatur: mariti frater levir dicitur. Duorum inter se fratrum uxores ianetrices vocantur, quasi eandem ianuam terentes, vel per eandem ianuam iter habentes. Viri soror galos appellatur. Sororis vir speciale nomen nec uxoris frater. 19. Matrimonium est nobilium justa conventio et conditio. 20. Conjugium est legitimarum personarum inter se coeundi et copulandi nuptiae. Conjugium dictum,
Abbreviated transcription (Latin):
solent. ꝓpter futurã concordiam ne separen¬
tur. Coniuges aũ uerius appellant᷑. a pͥma
desponsationis fide. qmͣius inter eos achus¬
ignoret᷑ coniugalis concubitus. sic̃ mara
ioseph conunix uocat᷑. it̾ quos nec fuerat
uec futura erat carnis ulla cõmixtis. Nin¬
te dicte qd uultus suos uelent. translatũ
nomen a nubib qͥb tegit᷑ celum. Unde ⁊
nuptie dicunt᷑. qd ibi pͥmũ nubentitm
capita uelant᷑. Obnubere enĩ cooperire t̃
Cuius contraria innuba. hoc ẽ. innupta.
que adhuc uultum suũ ñ uelat. Uxores
uocate. qͣiͣ unxiones. Moris enĩ erat anti¬
qͥtus ut nubentes puelle simul uenirent ad
tur lumina caltare. qđ illic iauue ⁊ coeant ⁊
separent᷑. Matrona est. que iam nupsit.W.
dicta matrona qiͣ mater nati. uł qͥa iã mat̾
fieri potest. llude ⁊ matͥmoniũ dictum. Di
familias. Nam matrone. qͥa iam in matͥmono
conuenert̃. Matres. qͥa genuerunt. Matres¬

Expanded text:
solent, propter futuram concordiam, ne separensolent, propter futuram concordiam, ne separentur. Coniuges autem verius appellantur a prima desponsationis fide, quamvis adhuc inter eos ignoretur coniugalis concubitus; sicut Maria Ioseph coniux vocatur, inter quos nec fuerat nec futura erat carnis ulla commixtio. Nuptae dictae, quod vultus suos velent. Translatum nomen a nubibus, quibus tegitur caelum. Unde et nuptiae dicuntur, quod ibi primum nubentium capita velantur. Obnubere enim cooperire est. Cuius contraria innuba, hoc est innupta, quae adhuc vultum suum non velat. Uxores vocatae, quasi unxiores. Moris enim erat antiquitus ut tur limina calcare, quod illic ianuae et coeant et separentur. Matrona est quae iam nupsit, et dicta matrona, quasi mater nati, vel quia iam mater fieri potest, unde et matrimonium dictum. Disem et matremfamilias. Nam matronae, quia iam in matrimonium convenerunt: matres, quia genuerunt: matres
Abbreviated transcription (Latin):
uira inatͥmonii. ⁊ fideussores dabant. Unde
adinissũ est ut sponsũ dicamus uirũ ab spon¬
dendo. ⁊ sponsam similit̃. Ceterum ꝓpͥe sponde¬
re uelle est. Ergo sponsus ñ qͥa ꝓmittit. sed
qͥa spondet ⁊ sponsores dat. Arrabo dicta.
qͣi arra bona. Quod enĩ dat᷑ ꝓ comugio be¬
ne dat᷑. qͥa coniugium bonũ ẽ. Quod uero
causa fornicationis aut adulterii malũ ẽ.
Lecirco arrabo ñ est. Dicta aũ arra. a re
ꝓ qua tradit᷑. Est aũ arra ñ solum sponsio
coniugalis. s etiã ⁊ ꝓ qualibet ꝓmissa redata
ut compleat᷑. Proci. nuptiarũ petitores. apre¬
cando ⁊ petendo dicti. Pronuba dicta eo qł
nubentib preest. queq nubentẽ uiro conuun¬
git. ip̃a est ⁊ paranimpha. Nam numpha spon¬
sa in nuptiis. & nimpha ꝓ lauationis officio
qd ad nom̃ nubentis alludit᷑. Comiuges
appellati. ꝓpter iugũ qđ imponit᷑ matͥmonio.
comungendis. Iugo enĩ nubentes subici

Expanded text:
iura matrimonii, et fideiussores dabant. Unde iura matrimonii, et fideiussores dabant. Unde admissum est ut sponsum dicamus virum, ab spondendo, et sponsam similiter. Ceterum proprie spondere velle est. Ergo sponsus non quia promittitur, sed quia spondet et sponsores dat. quasi arrha bona. Quod enim datur pro conjugio, bene datur: quia conjugium bonum est. Quod vero causa fornicationis aut adulterii, malum est: idcirco arrabo non est. Dicta autem arrha a re, pro qua traditur. Est autem arrha non solum sponsio conjugalis, sed etiam pro qualibet promissa re data, ut compleatur. Proci, nuptiarum petitores, a precando et petendo dicti. Pronuba dicta eoque nubentibus praeest, quaeque nubentem viro conjungit, ipsa est et paranympha. Nam nympha sponsa in nuptiis, et nympha prolabationis officio, quod et ad nomen nubentis alludit. Conjuges appellati propter iugum, quod inponitur matrimonio coniungendis. Iugo enim nubentes subici
Abbreviated transcription (Latin):
De materteris.
tere mee soror. mͥ matertera magna est:
ego illi sororis filiꝰ aut filia. Mater
soror. mͥ abmatertera ẽ: ego illi sororis¬
mͥ ꝓmatertera ẽ: ego illi neptis filius
aut filia.
cemata dicunt᷑ ramusculi quos¬
aduocati faciunt in genere: cum
latim ꝓpaginũ ordinib dirimens
usq ad ultimũ gradum subtraxerit. ⁊ ꝓ¬
pinqͥtas eẽ desierit: eam rursus lex mat̾ri¬
monii uinculo repetit. ⁊ quodammͦ reuo¬
cat fugientem. Ideo aui usq ad sextũ gene¬
ris gradum consangͥnitas constituta est:
ut sicut sex ętatib mundi generatio ⁊ ho¬
minis status finitur: ita ꝓpingͥtas generis
nisi adieceris uir eiꝰ. Maritus uͦ
etiam sine adiectione coniugem sonat. ⁊ a
mare maritus qi mas. Est enĩ nom̃ pͥme
positionis qd facit in diminitione masculus.
in diriuatione maritus. Sponsus a spon¬
dendo uocatus. Nam ãte usum tabellarum
matͥmonii cautiones sibi inuicẽ emitteban.
in ꝯuib spondebant se inuicẽ consentire in

Expanded text:
De materteris. Matris meae soror mihi matertera est, ego illi sororis filius, aut filia. Matertsoror mihi abmatertera est, ego illi proilli neptis filius, aut filia. Stemmata dicuntur ramusculi, quoadvocati faciunt in genere, cum latim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex matrimonii vinculo repetit, et quodam modo revocat fugientem. Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est, ut sicut sex aetatibus mundi generatio et hominis status finitur, ita propinquitas generis nisi adieceris vir eius. Maritus vero etiam sine adiectione coniugem sonat; et a mare maritus, quasi mas. Est enim nomen primae positionis, quod facit in diminutione masculus, in derivatione maritus. Sponsus ab spondendo vocatus. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se invicem consentire in
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo qͦd est ueho. uecto. uero. ut uexasse sit
portasse. Uenefictis eo qͦd uenenũ mortis cau¬
sa parauit aut prestitit. aut uendidit. Uector.
qͣi uehitor. Est aũ uector. ⁊ qͥ uehit ⁊ qͥ uehit᷑.
Uenator. qiͣ uenabulator. a uenatione scilicet
qͦd bestias premat. Quatuor aũ sc̃ uenatoꝵ
officia. Uestigatores. incdagatores. alatores.

Expanded text:
ab eo quod est veho, vecto, vexo, ut vexasse sit ab eo quod est veho, vecto, vexo, ut vexasse sit portasse. Veneficus, eo quod venenum mortis causa paravit, aut praestitit, aut vendidit. Vector, quasi vehitor. Est autem vector et qui vehit et qui vehitur. Venator, quasi venabulator, a venatione scilicet, quo bestias premit. Quattuor autem sunt venatorum officia: vestigatores, indagatores, alatores,
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Ueridicus. qͥa uerũ dicit. ⁊ ueritatis as¬
sertor est. Uerecunctus. qͥa uerũ factũ erubes¬
cit. Uenustus. pulcher. a uenis .i. sangͥne.
Uiridis. iii. ⁊ suco plenus. qi uisidis. Uiuens
uiuus. Uarius. qiͣ ñ unus uie. s ineerte
mixte q sententis. Uersutus. eo qͦd eiꝰ mens
in qͦlibet actu. uł ad qualibet fraudem facile
uertit᷑. Unde ⁊ uersucia dr̃. contorta senten¬
tia. Plautus. Uersutior est. qm rota figuralis.
Uilis. a uilla. nulliꝰ enĩ urbanitatis est. Uer¬
sipellis. eo qͦd in diuersa uultũ ⁊ mentem
uertat. Unde ⁊ uersutꝰ ⁊ callidus. Uiolentꝰ.
qͥa ium infert. Uecors. mali corctis ⁊ male
conscientie. Uagus. qͥa sine uia erta. Uanus
a uenere echimologiã tralit. Item uanus. in¬
anis ⁊ falsus. eo qͦd sine memoria euauescat.
Uesanus. ñ ꝑpe sanus. Uinolentus. qͥ ⁊ satis
bibit. ⁊ difficile mebriat᷑. Uexatus .i. portatus

Expanded text:
. Veridicus, quia verum dicit et veritatis ad. Veridicus, quia verum dicit et veritatis adsertor est. Verecundus, quia verum factum erubescit. Venustus, pulcher, a venis, id est sanguine. Viridis, vi et suco plenus, quasi vi rudis. Vivens, vivus. Varius, quasi non unius viae, sed incertae mixtaeque sententiae. Versutus, eo quod eius mens in quolibet actu ad quamlibet fraudem facile vertitur; unde et versutia dicitur contorta sententia. Plautus Epid. 371: Versutior est quam rota figularis. Vilis, a villa; nullius enim urbanitatis est. Versipellis, eo quod in diversa vultum et mentem vertat. Inde et versutus et callidus. Violentus, quia vim infert. Vecors, mali cordis et malae conscientiae. Vagus, quia sine via. Vanus a Venere etymologiam trahit. Item vanus inanis, falsus, eo quod memoria evanescat. Vesanus, non probe sanus. Vinolentus, qui et satis bibit et difficile inebriatur. Vexatus, id est portatus;
Abbreviated transcription (Latin):
Tetricus. mons in sabuns asꝑrimus. Uncle ⁊
tristes hoĩes detricos dicimus. Taciturnus. in
tacendo dutt᷑mus est. Trutinator. graminator
ex iudicii libra ꝑpendens. recta tranlatione
a trutina que est gemina ponderũ lances.
Tristis.
Tenax. nũmi cupidioi. qͦd tentat. Int̾dum ⁊
ꝑtinax. Truculentus.
Toruus. terribilis eo qͦd sit toruo
Turbidus. teribilis. Teter. ab obscura tene¬
brosa qr uita. Teterrimus. ꝓ fero nimium.
tunet᷑. Tergiuersator. qͦd animũ ꝙͣi tergum
uertat huc ⁊ illue. rrec facile qualis sit initelli
git᷑. Temulentus. a temeto .i. uino dictus.
Tunilus. qͦd tueat diu .i. a sangͥne. Nlam ti¬
mor sangͥnem gelat. qͥ wactus gignit timo¬
rem. Turpis. qͦd sic informis ⁊ torpeat.
Utilis. ab utendo beie sua.
uł qͦd bene qͥd uti possit.
sicut docibilis. qͦd doceri possit. Uerus. a ue¬
ritate. hinc ⁊ uerax. Maior est ueritas qmͣ uerꝰ.
qͥa ũ ueritas a uero: s uerus a ueritate descen

Expanded text:
Tetricus, mons in Sabinis asperrimus. Unde et Tetricus, mons in Sabinis asperrimus. Unde et tristes homines tetricos dicimus. Taciturnus, in tacendo diuturnus. Trutinator, examinator, ex iudicii libra perpendens recta; translatione a trutina, quae est gemina ponderum lances. Tristis. Tenax, nummi cupidior, quod teneat. Interdum et pertinax. Truculentus. Torvus, terribilis, eo quod sit torto Turbidus, terribilis. Teter, ob obscura tenebrosaque vita. Teterrimus, pro fero nimium. timetur. Tergiversator, quod animum quasi tergum vertat huc et illuc, negitur. Temulentus a temeto, id est vino, dictus. Timidus, quod timeat diu, id est sanguine; nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit timorem. Turpis, quod sit informis et torpeat. Utilis, ab utendo bene sua, vel quod bene quid utere possit; sicut docilis, quod doceri possit. Verus, a veritate; hinc et verax. Maior est veritas quam verus, quia non veritas a vero, sed verus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ etiã stipulũ firmũ appellauet̃t. Saulis
a sangiune. qͥa sine pallor est. Sospes.
Salus a sale nom̃
ascepise putatur. Subtilis ab extenuatione
dictus. Si quester dr᷑ qui ertantib medius
a obsequendo factum est: qͦd eiꝰ qͥ electus sit
utraq pars ficdem sequat᷑. Sessilis. qͦd ñ uide¬
tur stare s sedere. Surclus. a sordib humo¬
ris aure conceptis. ⁊ qmͣus multis casib ac¬
cidat. nom̃ tam̃ eger ex predicto uitio retinet.
Siccus. qͦd sit exsuccatus. siue ꝑ antifrasin
qͦd sit sine suco. Sepultus dictus est qͦd sit
sine palpatione. uł sine pulsu .i. sine motui.
Saio ab exigendo dictus. Sittor. a suendis
pellib nominatus. Subulcus. porcoꝵ pastor.
sicut bulbugus a cura boum.
UTOR. qͥa pupillum tuet᷑.
hoc est intuetur. De quo in
consuetudine uulgari dr̃. Qd
me mones: Et tutorem ⁊ peclagogum olim
obrui. Testes dicti qͦd testam̃to adhiberi so¬
lent. sicut signatores qͦd testamentũ signent.

Expanded text:
 etiam stipulum firmum appellaverunt. 259. Sanus, a sanguine, quia sine pallore est. Sospes . . . Salus, a sale nomen accepisse putatur. Subtilis, ab extenuatione dictus. 260. Sequester dicitur, qui certantibus medius vocabulum ob sequendo factum est, quod eius, qui electus sit, utraque pars fidem sequatur. Sessilis, quod non videtur stare, sed sedere. Surdus, a sordibus humoris aure conceptis; et quamvis multis casibus accidat, nomen tamen aeger ex praedicto vitio retinet. Siccus, quod sit exsucatus; sive per antiphrasin, quod sit sine suco. Sepultus dictus est eo quod sit sine palpatione, vel sine pulsu, id est sine motu. Saio ab exigendo dictus. Sutor a suendis pellibus nominatus. Subulcus, porcorum pastor; sicut bubulcus, a cura boum. Tutor, qui pupillum tuetur, hoc est intuetur; de quo in consuetudine vulgari dicitur: 'Quid me mones? Et tutorem et paedagogum olim obrui.' Testes dici quod testamento adhiberi solent; sicut signatores, quod testamentum signent.
Abbreviated transcription (Latin):
sta canebat. Eenere. Credo eqͥdem nec uana
fides genus ẽẽ deoꝵ. Item in eligencla uxore¬
quatuor res impellunt hominẽ ad amorẽ.
aut forma. ñ quas ꝓbitas morũ cõmendat.¬
Ideo aũ femine sub uiri potestate consistunt.
qͥa leuitate animi plerũq decipiunt᷑. Unde
⁊ equũ erat. eas uiri auctoritate repͥmi. Pro¬
inde ⁊ ueteres uoluerunt feminas innuptas.
qͣmuis ꝑfecte etatis eẽnt. ꝓpt̾ ipãm animi
leuitatẽ in tutela consistere Explicit liber¬

Expanded text:
sta canebat! genere: Credo equidem nec vana sta canebat! genere: Credo equidem nec vana fides genus esse deorum. Item in eligenquatuor res impellunt hominem ad amorem: aut forma, non quas probitas morum coIdeo autem feminae sub viri potestate consistunt, quia levitate animi plerumque decipiuntur. Unde et aequum erat eas viri auctoritate reprimi. Proinde et veteres voluerunt feminas innuptas, quamvis perfectae aetatis essent, propter ipsam animi levitatem in tutela consistere. Mystice aute
Abbreviated transcription (Latin):
branum uͥginitatis ẽ claustrum. Contuber¬
nium ẽ ad tempus coeundi conuentio. Un¬
de ⁊ tabernaculum qd mͦ huc mͦ illuc pre¬
figit᷑. Repudium ẽ. qđ sub testimonio
testiũ. uł presenti uł absenti mittit᷑. Diuor¬
tium ẽ quotiens dissoluto matͥmonio.
alter eoꝵ alteras nuptias seqͥt᷑. Diuortiũ
aũ dictum a flexii uiarum. hoc ẽ. iuas in
diuersa tendentes. fribolum ẽ cum eo an¬
mo separant᷑. ut rursũ ad se inuic̾e reuer¬
tent᷑. Nam fribolum ẽ. uelut casse mentis
⁊ effluxe nec stabilis. Propͥe aũ fribola uo¬
caut᷑ fictilia uasa ⁊ inutilia. Trib au̾ ꝓ cau¬
sis dr̃ uxor. Pruna ẽ causa prolis. de qua
adiutorii. de qua ibi in genesi dr᷑. ñ ẽ. bo
bat. In eligendo marito. quatuor expecta¬
ti solent. Uirtus. genus. pulchritudo. sapi
entia. Ẽx his sapientia potentior c̃ ad amoris
ẽffectum. Refert hec quatuor uirgilius
de enea qd̃ his dido impulsa est u amorẽ
eiꝰ. Pulchritudine. quã sese ore ferens. Uir

Expanded text:
brana virginitatis est claustrum. Contubernium est ad tempus coeundi conventio; unde et tabernaculum, quod modo huc, modo illuc praefigitur. Repudium est quod sub testimonio testium vel praesenti vel absenti mittitur. Divortium est quotienscumque dissoluto matrimonio alter eorum alteras nuptias sequitur. Divortium autem dictum a flexu viarum, hoc est, viae in diversa tendentes. Frivolum est cum eo animo separantur, ut rursum ad se invicem revertantur. Nam frivolus est velut quassae mentis et fluxae, nec stabilis. Proprie autem frivola vocantur fictilia vasa inutilia. Tribus autem ob causis ducitur uxor: prima est causa prolis, de qua adiutorii, de qua ibi in Genesi dicitur 2, 18bat.' In eligendo marito quattuor spectari solent: virtus, genus, pulchritudo, saentia. Ex his sapientia potentior est. Ad amoris effectum refert haec quatuor Virgilius de Aenea, quod his Dido impulsa est in amorem ejus: pulchritudine: Quem sese ore ferens!. . .
Abbreviated transcription (Latin):
particulari abdicatiuũ particulare directĩ.
ut om̃e iustũ honestũ. qd̾dã iustũ ñ ẽ malũ.
qd̾dã gͥ honestũ ñ ẽ malũ. Has formulas ca¬
therigoꝵ sillogisinoꝵ qͥ plene nosse desiderat.
librũ legat. qui inscribit᷑ periermenias apu¬
leii.⁊ que subtilius st̃ tractiata cognoscet.
Distincta enĩ atq considerata ad magnas in¬
telligentie uias lectorẽ p̃stante dño utiliter
introducunt. Nunc ad ypoteticos sillogismoᷤᷤ
ordine sequenti ueniamus. Modi syllogis¬
moꝵ ypotheticoꝵ qͥ sunt cũ aliqͣ conelu¬

Expanded text:
ulare directim, ut: 'Omne iustum honestum: quoddam iustum non est malum: quoddam igitur honestum non est malum'. Has formulas categoricorum syllogismorum qui plene nosse desiderat, librum legat qui inscribitur Perihermenias Apulei, et quae subtilius sunt tractata cognoscet. Distincta enim atque considerata ad magnas intellegentiae vias lectorem, praestante Domino, utiliter introducunt. Nunc ad Hypotheticos syllogismos ordine sequenti veniamus. Modi syllogismorum Hypotheticorum, qui fiunt cum aliqua concl
Abbreviated transcription (Latin):
ccentꝰ qͥ grece prosodia dr̃. ex greco nomen
accepit. Nam grece pros. latme ad. Oden
grece. latine cantꝰ est. Hoc enĩ nom̃ de uerbo ad
uerbũ expressũ ẽ. Latini aũ hũt ⁊ alia nõia. Nã
accentꝰ ⁊ tonos. ⁊ tenores dicunt. qr ibi sonꝰ crescit¬

Expanded text:
Accentus, qui Graece prosodia dicitur ex Graeco nomen Accentus, qui Graece prosodia dicitur ex Graeco nomen accepit. Nam Graece πρός, Latine 'ad' ᾠδή Graece, Latine 'cantus' est. Hoc enim nomen de verbo ad verbum expressum est. Latini autem habent et alia nomina. Nam accentus
Abbreviated transcription (Latin):
uecem. Dupli uͦ sex. Triplus unus. sescupli
septẽ. ẜpuritiquactuor. Numertis aũ silla¬
barũ inpedib a duob usq ad sex protendit᷑.
ulierius enim non ꝓcedit. qr usq ad sex silla¬
bas tendunt᷑ pedes. Tempora m pedib sunt.
ut quanta unsqͥsq pes habeat. Resolutio est
pedum: quando ꝓ una longa due breues po
nunt᷑. aut ꝑ duab longis quattuor breues. ut
solutio est. spondei in proceleumatico. in qua reso¬
lucione semꝑ sinaliphã sequit᷑ uirgilius. Ex una
aũ longa. due breues fiunt: ex duab aũ breuib
longa nunquã fit. fincti enĩ solicla possunt. soli¬
dari scissa ñ possunt. figura est. cuiꝰ nota sillabe¬
agnoscunt᷑. Ubi enĩ cirtuli partẽ inftriorẽ bis
positam aspicis. pyrrichius est.cc. ubi .i. gemina
inferior semi circulus est. Nota longa .i. lacens est.
Metra in pedib accidunt. ut a trocheo trochaicũ.
Adactilo. dactilicũ. A iambo. iambicũ. de quib
paulopost dicendũ est: De accentib

Expanded text:
ecem, dupli vero sex, triplus unus, sescupli septem, epitriti quatuor. 28. Numerus syllabarum in pedibus a duabus usque ad sex protenditur: ulterius enim non procedit, quia usque ad sex syllabas tenduntur pedes. Tempora in pedibus sunt, ut quanta unusquisque pes habeat. Resolutio est pedum, quando nuntur, aut pro duabus longis quattuor breves, utVsolutio est spondei in proceleumatico, in qua resolutione semper synaloepham sequitur Vergilius. Ex una autem longa duae breves fiunt: ex duabus autem brevibus longa numquam fit. Findi enim solida possunt, solidari scissa nagnoscuntur. Ubi enim circuli partem inferiorem bis positam aspicis, Pyrrichius est, inferior semicirculus est; nota longa I iacens est. Metra in pedibus accidunt, ut a trochaeo trochaicum, a dactylo dactylicum, a iambo iambicum, de quibus paulo post dicendum est. De accentibus .
Abbreviated transcription (Latin):
tinũ transtulit uictorinꝰ orator. cõmentũ q eiꝰ
quinq libris boetius edidit: De cathego¬
equinti Riis ARistotelis. xxui.
aristotelis cathegorie. que latine p̃dicam̃ta
dnͣr. quib ꝑ uarias sig̾cationes om̃is sermo
conclusus ẽ. Instrumenta cathegoriaꝵ st̃ tria.
id ẽ pͥma equiuoca. sccła. uniuoca. t̃cia. denomi¬
nom̃ ꝑtinet. ⁊ uerus ⁊ pictꝰ ⁊ celestis leo dr᷑. qͣn¬
tum ad diffinitionẽ ꝑtinet alit̾ uerus defim¬
tur. alit̾ pictꝰ. alit̾ celestis. Uniuoca st̃ qñ auaꝵ
aut pluriũ rerũ unũ nom̃ ẽ ⁊ diffinitio: ut
ẽ diriuatiua dnͣr quec̃q ab aliqͦ solo differen¬
tie casu scd̾m nom̃ hñt appellationẽ. ut a bo¬

Expanded text:
tinum transtulit Victorinus orator, commentumque eius tinum transtulit Victorinus orator, commentumque eius quinque libris Boetius edidit. § 26 De categoriis aristotelis. Sequuntur Aristotelis categoriae, quae Latine praedicamenta dicuntur: quibus per varias significationes omnis sermo conclusus est. Instrumenta categoriarum sunt tria, id est prima aequivoca; secunda univoca; tertia denominomen pertinet, uerus et pictus et caelestis leo dicitur, quantum ad definitionem, aliter uerus definitur, aliter pictus, aliter caelestis. Vniuocum est quando duarum aut plurium rerum unum nomen est et definitio ut  dicuntur quaecumque ab aliquo solo differentiae casu secundum nomen habent appellationem, ut a bo
Abbreviated transcription (Latin):
Est enim uocabulũ generale ⁊ commune
om̃ium aĩam habentium. Species. ut hõ.
Est enĩ specialitas qua separat᷑ a ceteris
animantib. Differentia. ut rationale. mor¬
tale. his enĩ duob differt hõ a ceteris. cũ
enĩ dr᷑ rationale. discernit᷑ ab irrationalib
mutis. que ñ habent rationẽ. Cũ ẽ mortale
discerint᷑ ab angłis qui nesciunt mortẽ. Pro¬
priũ: ut risibile. Homo ẽ enĩ qd̾ ridet. ⁊ ħ
preter hominẽ nullius animalis ẽ. Accidens.
ut color in corpore. Doctrina. in aĩo. Hec enĩ
tempoꝵ uarietate accidunt ⁊ mutant᷑. ⁊ ẽ ex
om̃ib his quinq partib oratio plene senten¬
tie ita. hõ ẽ animal rationale. Mortale. risi¬
bile. boni maliq capax. sic etiã ui oratione om̃¬
substantiali. tamdiu int̃ponere debemius
sp̃es ⁊ differentias. qͣmdi seclusis om̃ib que
tas iã certa teneat᷑. Ysagogas aũ et greco in la¬

Expanded text:
Est enim vocabulum generale et commune Est enim vocabulum generale et commune omnium animam habentium. Species, ut homo. Est enim specialitas, qua separatur a ceteris animantibus. Differentia, ut rationale, mortale. His enim duobus differt homo a ceteris. Cum enim dicitur rationale, discernitur ab inrationalibus mutis, quae non habent rationem. Cum dicitur mortale, discernitur ab angelis, qui nesciunt mortem. Proprium, ut risibile. Homo est enim quod ridet, et hoc praeter hominem nullius animalis est. Accidens, ut color in corpore, doctrina in animo. Haec enim temporum varietate et accidunt et mutantur: et est ex omnibus his quinque partibus oratio plenae sententiae, ita: Homo est animal rationale, mortale, risibile, boni malique capax. Sic etiam in omni oratione substantiali tamdiu interponere debemus species et differentias, quam diu seclusis omnibus, quae  proprietas iam certa teneatur. Isagogas autem ex Graeco in La
Abbreviated transcription (Latin):
tes differentias quousq ad ꝓpͥa eiꝰ de quo q̃ri¬
mus signata eiꝰ expressione perueniamꝰ. ut
puta. homo ẽ animal ratinale. mortale.
t̃renũ. bipes. risu capax. Eenus cũ dictũ est¬
animal substantia hoĩs declarata ẽ. Est enĩ
ad hoĩem genꝰ aĩal. s qr late patebat. adiecta ẽ
sp̃es terrenũ. iam exclusum ẽ. iel qd̾ aut ethe
tunt᷑. Itẽ rationale ꝓpt̾ illa que ratione egeañ.
Mortale aũ. ꝓpt̾ icd qd̾ angelus ñ ẽ. Postea
discretis atq seclusis. adiectũ ẽ ꝓpͥũ in parte
dum. cuiꝰ discipline diffinitionẽ plenã existi¬
mauerunt. aristotiles ⁊ tulluis ex genere et
differentiis consistere. Quidã postea plemo¬
res in docendo eiꝰ ꝑfectam suibstantialem dit¬
finitionem in quinq partib uelut in mem¬
bris suis diuiserunt. quarũ pͥma ⁊̃ de gen̾e.
scda de specie. t̾tia de differentia. qͥrta
de ꝓpͥo. Quinta de accidenti. fiemis. ut aĩal.

Expanded text:
tes differentias, quousque ad proprium eius de quo quaerites differentias, quousque ad proprium eius de quo quaerimus signata eius expressione perveniamus, ut puta: Homo est animal rationale, mortale, terrenum, bipes, risu capax. Genus animal cum dictum est, substantia hominis declarata est. Est enim ad hominem genus animal, sed quia late patebat, adiecta est species, terrenum: iam exclusum est id quod aut aetheituntur. Item rationale, propter illa quae ratione egeant: mortale autem propter id quod angelus non est. Postea discretis atque seclusis adiectum est proprium in parte dum. Cuius disciplinae definitionem plenam existimaverunt Aristoteles et Tullius ex genere et differentiis consistere. Quidam postea pleniores in docendo eius perfectam substantialem definitionem in quinque partibus, veluti membris suis, dividerunt. Quarum prima est de genere, secunda de specie, tertia de differentia, quarta de proprio, quinta de accidenti. Genus, ut animal.
Abbreviated transcription (Latin):
Tercia in ciuilem. Porro actualis dr que
reͤs ꝓpositas oꝑationib suis explicare con¬
tendit. cuiꝰ partes st̃ tres. moralis. dispensa¬
tiua. ciuilis. Moralis dr᷑. per quã mos ui¬
uendi honestꝰ appetit᷑. ⁊ instituta ad uirtutẽ
tendentia p̃parant᷑. Dispensatiua dr᷑. cum
domesticarum rerũ sapient̃ ordo disponit᷑.
sinilis dr᷑ per gtiã totius ciuitatis utilitas
administratur:. De ysagogis porphirui.
ost phylosophic diffmitiones .xxu.
in guib generalit̃ om̃ia continentur.
nunc ysagogas porphirii expediamꝰ. Isago¬
ga quippe grece. latine introductio dicitur.
eorũ scilicet qut phylosophiã incipiunt. con¬
tinens in se demonstrationẽ pͥmarũ ratio¬
num de qualibet re. quid sit. sua q certa
ac substantiali diffinitione declarat᷑. Nam
posito pͥmo genere. deinde sp̃es. ⁊ alia que
uicina esse possunt subiungimꝰ. ac discre
tis cõmunionib separamꝰ. tamdu int̾ponen¬

Expanded text:
ercurrit. Porro actualis dicitur, quae ercurrit. Porro actualis dicitur, quae res propositas operationibus suis explicat. Cuius partes sunt tres, moralis, dispensativa et civilis. Moralis dicitur, per quam mos vivendi honestus adpetitur, et instituta ad virtutem tendentia praeparantur. Dispensativa dicitur, cum domesticarum rerum sapienter ordo disponitur. Civilis dicitur, per quam totius civitatis utilitas administratur. De isagogis porphyrii . Post Philosophiae definitiones, in quibus generaliter omnia continentur, nunc Isagogas Porphyrii expediamus. Isagoga quippe Graece, Latine introductio dicitur, eorum scilicet qui Philosophiam incipiunt: continens in se demonstrationem primarum rationum de qualibet re quid sit, suaque certa ac substantiali definitione declaretur. Nam posito primo genere, deinde species et alia, quae vicina esse potis communionibus separamus, tamdiu interponen
Abbreviated transcription (Latin):
obtutũ. Naturalis dr᷑ ubi uniuscuiusq rei
natura discutit᷑. qr nichil generat᷑ in uita
s unũqd̾q his usib deputatur. in guib a
creatore definitũ ẽ. nisi forte ꝑ uoluntatem
dei aliqd̾ miraculũ ꝓuenire monstrat᷑. Do¬
ctrmalis drͣ scientia que abstractã considerat
quantitatẽ. Abstracta cnĩ quantitas dr᷑. quã
intellectu a materia separantes uł ab alus
accidentib. ut ẽ par. impar. uł alia huiꝰcemͦi
in sola ratiocinatione tractamꝰ. cꝰ sp̃es it̃ .iiii.¬
Buunalis dr̃ qͣndo aut ineffabilem naturã
ũi. aut sp̃uales creaturas. ex aliqua parte ꝓ¬
fundissima qualitate disserimꝰ. Doctrinalis¬
Quarta. in astronomiam. Arithinetica est
disciplina quantitatis numerabilis scd̾m se.
Cicometria ẽ. disciplina magnitudinis imn¬
his qͥ inueniunt᷑ in sonis. Astronomia est
disciplina. que cursus celestiũ. syderum q¬
figuras contemplat᷑ om̃s. ⁊ habitudines stel¬
larũ circa se. ⁊ circa terrã indagabili ratio¬

Expanded text:
aspectum. Naturalis dicitur, ubi uniuscuiusque rei natura discutitur, qua nihil generatur inuita, sed unumquodque his usibus deputatur, in quibus a Creatore definitum est, nisi forte cum uoluntate Dei aliquod miraculum prouenire monstretur. Doctrinalis dicitur scientia ququantitatem. « Abstracta » enim « quantitas dicitur, quam intellectu a materia separantes, vel ab aliis accidentibus, ut est, par, impar, et hujusmodi, in sola ratiocinatione tractamus, quod doctridicitur, quando aut ineffabilem naturam divinam, aut spirituales creaturas ex aliqua parte, profundissima qualitate disserimus. Ari astronomiam. Arithmetica est disciplina quantitatis numeralis secundum se. Geometria est disciplina magnitudinis imt qui inveniuntur in sonis. Astronomia est disciplina que celestium siderum figuras contemplatur omnes, et habitudines stellarum circa se et circa terram indagabili ratio
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit querit᷑. Statꝰ gͦ tam rationales qm
legales. a quibdã certiꝰ decẽ ⁊ octo connu¬
merati sunt. Ceterũ scdm rethoricos tul¬
lii decẽ ⁊ nouem reperiunt᷑. ꝓpt̃ea qr tranᷤ¬
lationẽ int̃ rationales pͥncipalit affixit
statꝰ. inde se ipse etiã cicero rep̃hendens
translationẽ legalib statib applicauit :.
De triꝑtita controuersia .xi.¬
ripertita controuersia uixta cicero¬
nem. aut simplex ẽ. aut iuncta. Et si iun¬
cta erit: considerandum ẽ. utrũ ex plurib
questionib iuncta sit. an ex aliqua cõꝑati¬
one. Controuersia simplex ẽ. que absolutã
continet unã questionẽ hoc mͦ. Corichiis
bellũ indicamꝰ an non: Iuncta ẽ ex pluri
pacto. Utrũ cartago diruat᷑. an cartaginien¬
sib recddat᷑. an eo colonia deducat᷑. Ex com¬

Expanded text:
ta sit, quaeritur. Status ergo tam rationales quam ta sit, quaeritur. Status ergo tam rationales quam legales a quibusdam certius decem et octo connumerati sunt. Ceterum secundum Rhetoricos Tullii decem et novem reperiuntur propterea, quia translationem inter rationales principaliter adfixit status. Inde se ipse etiam Cicero reprehendens translationem legalibus statubus adplicavit. De tripertita controversia . Tripertita controversia iuxta Ciceronem aut simplex est, aut iuncta. Et si iuncta erit, considerandum est utrum ex pluribus quaestionibus iuncta sit, an ex aliqua conparatione. Controversia simplex est, quae absolutam continet unam quaestionem hoc modo: Corinthiis bellum indicamus, an non? Iunctpacto: Utrum Carthago diruatur, an Carthaginensibus reddatur, an eo colonia deducatur?
Abbreviated transcription (Latin):
commissũ. Purgatio ẽ. cũ factũ quidẽ con¬
cedit᷑. s culpa remouet᷑. hec partes ht̃ tres.
imprudentiã. casum. necessitatẽ. Dep̃catio ẽ.
cũ ⁊ pecasse. ⁊ consultu petcasse rens confi¬
tet᷑. ⁊ tñ ut ignoscat᷑ postulat. qd̾ gnus
ꝑraro potest accidere. Itẽ ex legali statu hec
oruntur. id ẽ scriptũ. ⁊ uoluntas. leges con¬
trarie. ambiguitas. collectio. sine ratiotina¬
tio ⁊ diffinitio legalis. Scͥptũ ⁊ uoluntas est.
qͣndo uerba ipsa uident᷑ cum sententia scͥ¬
ptoris dissidere. Leges contrarie status ẽ. qͣn¬
do int̃ se due leges aut plures discrepare
noscunt᷑. Ambiguitas est. cũ id qd̃ scrip¬
tum ẽ. duas aut plures res significare iu¬
det᷑. Collectio uł ratiocinatio ẽ. qnͣdo ex eo
qd̾ scͥptum ẽ. aliud quoq qd ñ scriptũ ẽ
inuenit᷑. Diffinitio legalis ẽ. cũ uis quasi
indefunitiua constitutione in qua posi¬

Expanded text:
commissum. Purgatio est, cum factum quidem concommissum. Purgatio est, cum factum quidem conceditur, sed culpa removetur. Haec partes habet tres, imprudentiam, cum et peccasse et consultu peccasse reus confitetur, et tamen ut ignoscatur postulat. Quod genus perraro potest accidere. Item oriuntur, id est scriptum et voluntas, legis contrarie ambiguitas, collectio sive ratiocinatio et diffinitquando verba ipsa videntur cum sententia scriptoris dissidere. Legis contrariae status est, quando inter se duae leges aut plures discrepare noscuntur. Ambiguitas est, cum id, quod scriptum est, duas aut plures res significare videtur. Collectio vel ratiocinatio est, quando ex eo, quod scriptum est, aliud quoque, quod non scriptum est, invenitur. Definitio legalis est, cum vis quasi in definitiva constitutione, in quo posi
Abbreviated transcription (Latin):
nere negocii controuersia agit᷑ constirutio
generalis appellat᷑. Translatio ẽ. cũ catua ex
eo pendet. qd̃ ñ aut his agere uicict᷑ quem
oportet. aut ñ apud quos. quo tp̃e. qua lege.
quo crimine. qua pena oporteat. Translati¬
commutationis indigere uidet᷑. Iudicialis
est. in qua ȩqui ⁊ recti natura. ⁊ p̃mii aut
pene ratio querit᷑. Negotialis ẽ in qua qͥd
iris ex ciuili more ⁊ equitate sit consi
dat firmi ad recusationẽ. foris aũ aliqͥd
defensionis assumit. Concessio ẽ. cũ rtus ñ
ĩ qd̃ fc̃m ẽ defendit. s ut ignoscat᷑ postu¬
lat. qd̾ nos ad penitentes ꝓbauimꝰ ꝑtinere.
Remotio criminis ẽ. cũ id crñi qd̾ infert᷑.
a se ⁊ a sua culpa. ui ⁊ potestate in alium
reus demouere conat᷑. Relatio criminis est.
lacessitꝰ sit. Compensatio ẽ. cũ aliud aliquid
alterius factũ honestũ aut utile contendi¬
tur. qd̃ ut fieret. illud qd̾̃ arguit᷑ dr᷑ esse

Expanded text:
nere negotii controversia agitur, constitutio nere negotii controversia agitur, constitutio generalis appellatur. 4. Translatio est, cum causa ex eo pendet, quod aut non is agere videtur quem oportet, aut non apud quos, quo tempore, qua lege, quo crimine, qua poena oporteat. Translaticommutationis indigere uidetur. Iuridicialis est in qua aequi et recti natura et praemii aut poenae ratio quaeritur. Negotialis est in qua quid iuris ex ciuili more et aequitate sit considdat firmi ad recusationem, foris autem aliquid defensionis assumit. Concessio est cum reus non id quod factum est defendit, sed ut ignoscatur postulat; quod nos ad paenitentes probauimus pertinere. Remotio criminis est cum id crimen, quod infertur, ab se et ab sua culpa, ui et potestate in alium reus demouere conatur. Relatio criminis est lacessierit. Comparatio est, cum aliud aliquod alterius factum honestum aut utile contenditur, quod, ut fieret illud quod arguitur, dicitur esse
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ locus generalit̾ in facti crimen p̃ponit᷑ un¬
hoĩem quã in ipsũ crimen exponit᷑. Oñe enĩ
uitiũ ñ in uno tm̃. s etiã cõmune in plurib
tatus causarũ apud rethores dr ea res
in qua causa consistit. id ẽ constitutio.
sireti aũ statũ a contentione stasm dñt. Lati¬
ni aũ ñ solũ a pugna ꝑ quã expugnent ꝓpo
sitionem aduersarii. s qd̾ in eo pars utraq
consistat. fit aũ ex intentione ⁊ depulsione.
Statꝰ aũ causarũ: sunt duo. Rationał. ⁊ legał.
De rationali oriunt᷑ comectura. finis. qualitas.
translatio. De fine. iudicialis. ⁊ negotialis. De
iicliciali. absoluta. ⁊ assumptiua. De assũptiua.
concessio. remotio criminis. Relatio criminis.
compensatio. De concessione. purgatio. ⁊ dcp̃¬
id qd̃ obicit᷑ ñ hoc esse contendit᷑ s quid illd̾
fit adhibitis diffinitionib approbat᷑. Qualitaᷤᷤ
ẽ. dũ qualis res sit querit᷑ Et qr de ui ⁊ ge

Expanded text:
vero locus generaliter in facti crimen praeponitur. Unvero locus generaliter in facti crimen praeponitur. Unhominem quam in ipsum crimen exponitur. Omne enim vitium non in uno tantum, sed etiam commune in plurimiscausarum. 1. Status causarum apud rhetores dicitur ea res in qua causa consistit, id est, constitutio. Graeci autem statum, a contentione, στάσιν, dicunt. Latini autem non solum a positionem adversarii, sed quod in eo pars utraque consistat. Fit autem ex intentione et depulsione. Status autem causarum sunt duo: rationalis et legalis. De rationali oriuntur coniectura, finis, qualitas, translatio. De fine iudicialis et negotialis. De iudiciali absoluta et adsumptiva. De adsumptiva concessio, remotio criminis, relatio criminis, conpensatio. De concessione purgatio et deprid, quod obicitur, non hoc esse contendimus, sed quid illud sit adhibitis definitionibus approbamus. Qualitas est cum qualis res sit quaeritur; et quia de ui
Abbreviated transcription (Latin):
aũ. in trib locis diuidit᷑ honesto. utili. ⁊ pos¬
sibili. Hec differt aliquid a deleberatiua. sa
suasoria eget altera ꝑsona. Deliberatiua inter¬
dum ⁊ apud se agit. In suasoria aũ duo sunt.
que plus ualent spes ⁊ metꝰ. Demonstratiuum
dictum. qd̃ unamquamq rem. aut laudan¬
do aut iutuꝑando demonstrat. qđ genꝰ duas
ht̃ species. laudem ⁊ uituꝑationem. laudis or¬
do trib temporib distinguit᷑. Ante ipsum.
in ipsum. post ipsum. Ante ipsũ. ut. Que te
infandos troie miserata labores. Post ip̃m.
tuũ laudesq manebunt. Pari ordine e contra¬
rio ⁊ in uituꝑatione hõis hec forma seruan¬
da est. Ante hoiẽm. in hoĩe. post hoĩem. Locus
cominuis ad demonstratiuũ uituꝑationis
genꝰ ꝑtinet. Qd̃ tñ ab eo in aliquo aiffert. Nã
uituꝑatio qũe contraria ẽ laudi. specialiter
incertam facientis ꝑsonã adhibet᷑. Cõmunis

Expanded text:
autem in tribus locis dividitur: honesto, utili et posautem in tribus locis dividitur: honesto, utili et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget altera persona, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et metus. 5. Demonstrativum dictum, quod unamquamqdo aut vituperando demonstrat. Quod genus duas habet species: laudem et vituperationem. Laudis ordo tribus temporibus distinguitur: ante ipsum, in ipsum, post ipsum. Ante ipsum, utVirg. Aeninfandos Troiae miserata labores. Post ipsum,tuum laudesque manebunt. Pari ordine e contrario et in vituperatione hominis haec forma servanda est, ante hominem, in hominem, post hominem. Locus communis ad demonstrativum vituperationis genus pertinet. Quod tamen ab eo in aliquo differt. Nam vituperatio, quae contraria est laudis, specialiter in certam facientis personam adhibetur. Communis
Abbreviated transcription (Latin):
in trib reb consistit. natura. doctrina. usu.
llatura: ingenio. Doctrina: scientia. Usu: assi¬
duitate. Hec st̃ enĩ que ñ solũ in oratore. s in
unoquoq hoĩe artifice spectant᷑. ut aliqͥd effi
uum. Demonstratitiũ. Iudiciale. Delibe¬
ratniũ genꝰ ẽ. in guo de quiblibet utilitatib
uitȩ. qͥd aut debeat. aut ñ debeat fieri tracta¬
tur Demonstratiuũ in quo lauclabis ꝑsona
aut rep̃hensibilis ostendit᷑. Iudiciale. in quo
de ip̃iꝰ ꝑsone fc̃o aut pene aut p̃mii sententia
dat᷑. Dictũ aũ iudiciale. eoqd̃ iudicet hoĩem. ⁊
sententia sua ostendat. utrũ laudabilis p̃mio
dignꝰ sit. aut certe reus condemnari. liberariq
supplicio. Beliberatiuũ genꝰ uocat᷑. eoqd̃ de u¬
naquaq re in eo deliberat᷑. Huiꝰ genꝰ duplex
est. Suasio. ⁊ dissuasio. id est de expetendo ⁊
fugiendo. de faciendo ⁊ñ faciendo. guasoria

Expanded text:
in tribus rebus consistit, natura, doctrina, usu; in tribus rebus consistit, natura, doctrina, usu; natura, ingenio; doctrina, scientia; usus, assiduitate. Haec sunt enim quae non solum in oratore, sed in unoquoque homine artifice spectantur ut aliquid effivum, demonstrativum, judiciale: deliberativum genus est in quo de quibuslibet utilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur; demonstrativum in quo laudabilis persona aut reprehensibilis ostenditur. 2. Judiciale in quo de ipsius personae facto, aut poenae, aut praemii sententia datur. Dictum autem judiciale, eo quod judicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio. 78 3. Deliberativum genus vocatur, eo quod de unaquaque re in eo deliberatur. Hujus genus duplex est, suasio et dissuasio, id est, de expetendo et fugiendo, de faciendo et non faciendo. 4. Suasoria
Abbreviated transcription (Latin):
ethoraca est bene dicendi scientia
⁊bona. in rerũ ꝑsonarũq negotio
causa. Dicta aũ rethorica greca appellatione¬
eiũ apud grecos. locutio dr. Rethor. orator. Con¬
nncta ẽ aũ graminatice arti rethorica. In gͣm¬
matica cnĩ. scientiam recte loguendi discimꝰ.
in rethorica uͦ. ꝑcipimꝰ qͣlit̃ ea que didicimꝰ
ꝓferamꝰ᷑. De inuentorib rethorice artis. ii.
ec aũ disciplina a grecis inuenta ẽ a gor¬
gia. aristotele. er magora. ⁊ translata in la¬
tinũ a tullio uidelicet ⁊ quintiliano. s ita co¬
grecoꝵ. ut eã lectori admirari in promptu sit.
comp̃hendere impossibile. Nlam membra¬
nis retentis quasi adherescit memorie scries
dictionis. ac mox repositis retordatio om̃is
elabit᷑. Huiꝰ discipline ꝑfecta cognitio oratorẽ
sistit artificiosa eloguentia. que constat
partib qͥnq. inuentione. dispositione. elocu¬
tione. memoria. ꝓnuntiatione. ⁊ fine officii
qd̃ ẽ aliqͥd persuadere. Ipsa aũ ꝑitia dicendi

Expanded text:
etorica est bene dicendi scientia, et bona, in rerum, personarumque negotii causa. Dicta est autem rhetorica grece, a copienim apud Graecos locutio dicitur, ῥήτωρ orator. Coniuncta est autem Grammaticae arti Rhetorica. In Grammatica enim scientiam recte loquendi discimus; in Rhetorica vero percipimus qualiter ea, quae didicimus, . De inventoribus rhetoricae artis. 1. Haec autem disciplina a Graecis inventa est a Gorgia, Aristotele, Hermagora, et translata in latinum a Tullio, videlicet, et Quintiliano, sed ita coe, ut eam lectori admirari in promptu sit, comprehendere impossibile. 2. Nam membranis retentis, quasi adhaerescit memoriae series dictionis; ac mox repositis, recordatio omnis elabitur. Hujus disciplinae perfecta cognitio oratorem sistit artificiosa eloquentia, quae constat partibus quinque: inventione, dispositione, elocutione, memoria, pronuntiatione, et fine officii, quod est aliquid persuadere. 2. Ipsa autem peritia dicendi
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ⁊ negationis oppositio. ut socrates dis¬
putat. socrates ñ disputat. Periermeniarũ¬
utilitas hec ẽ. qd̾̃ ex his interp̃tam̃tis sillogis¬
mi fiunt. unde ⁊ analitica ꝑtractatur.
De sillogisiis dialecticis. xxuiii.¬
equunt᷑ dehinc dialectici sillogismi. ubi
totiꝰ eiꝰ artis utilitas ⁊ uirtꝰ ostendit᷑. Quoꝵ
conclusio plurimũ lectorẽ adiuuat ad ueri.¬
tatẽ inuestigandam. tm̃ ut absit ille error
decipiendi aduersariũ. ꝑ sofismata falsaꝵ
conclusionũ. formule cathegoricorũ. i est
p̃dicatiuoꝵ sillogismorum sunt tres.
Prͥime formule. modi st̃ nouem. Primus
modus ẽ. qͥ condlucit. id ẽ qͥ colligit ex unu̾¬
salib declicatinis. dedicatiuum uniuersale
directim. Ut om̃e iustũ honestũ. om̃e hone¬
stum bonũ. om̃e gͥ ustũ bonum. Scds mo

Expanded text:
tionis et negationis oppositio, ut Socrates distionis et negationis oppositio, ut Socrates disputat, Socrates non disputat. Haec omniahaec est, quod ex his interpretamentis syllogismi fiunt. Unde et analytica pertractantur. § 28 De syllogismis dialecticis. Sequuntur dehinc Dialectici syllogismi, ubi totius eius artis utilitas et virtus ostenditur; quorum conclusio plurimum lectorem adiuvat ad veritatem investigandam tantum, ut absit ille error decipiendi adversarium per sophismata falsarum conclusionum. Formulae categoricorum, id est praedicativorum syllogismorum, sunt tres. Primae formulae modi sunt novem. Primus modus est, qui conducit, id est, qui colligit ex universalibus dedicativis dedicativum universale directim, ut: 'Omne iustum honestum: omne honestum b
Abbreviated transcription (Latin):
sin. aid ẽ affirmationẽ. ⁊ negationẽ. ꝑ affirmã¬
tionẽ ut hõ currit ꝑ negationẽ. ut hõ ñ cur¬
rit. In his itaq periermeniis iupͣdictꝰ phylo¬
sophus de septẽ spccieb tractat. Id ẽ de nõĩe.
de uerbo. de oratione. de enuntiatione de affir¬
matione. de negatione. de contradictione.
Iomen ĩ uex significatiua scdm placitum
sine tꝑ̃e. cuiꝰ nulla pars est significatiua se¬
parata. ut socrates. Uerbũ ẽ qd̾ significat
tempꝰ. Cuiꝰ pars nicħ extra sig̾cat. s semꝑ eoꝵ¬
q̃ de alt̾o dicunt᷑ notat. ut cogitat. disputat.
Otatio ẽ uox significatiua. cuiꝰ partium ili¬
quid separatũ significatiuum ẽ. ut socrates
disputat. Enuntiatiua oratio ẽ. uox significa¬
tiua de eo qd̾ ẽ aliqͥd. uł ñ ẽ. ut socrates est.
socrates ñ ẽ. Affirmatio ẽ enuntiatio alicuiꝰ
de aliquo. ut socrates ẽ negatio ẽ alicꝰ ab ali¬
quo. ut socrates ñ ẽ. Contradictio ẽ. affirma¬

Expanded text:
sin, id est adfirmationem et negationem. Per adfirmationem, ut homo currit; per negationem, ut homo non currit. In his itaque Perihermeniis supra dictus philosophus de septem speciebus tractat, id est de nomine, de verbo, de oratione, de enuntiatione, de adfirmatione, de negatione, de contradictione. Nomen est vox significativa secundum placitum, sine tempore, cuius nulla pars est significativa separata, ut Socrates. Verbum est, quod significat tempus, cuius pars nihil extra significat, sed sempe de altero dicuntur nota, ut cogitat, disputat. Oratio est uox significatiua, cuius partium aliquid separatum significatiuum est, ut Socrates disputat. Enuntiatiua oratio est uox significatiua de eo quod est aliquid uel non est, ut Socrates est, Socrates non est. Affirmatio est enuntiatio alicuius de aliquo, ut Socrates est, negatio est alicuius ab aliquo, ut Socrates non est. Contradictio est affirma
Abbreviated transcription (Latin):
tiuũ particulare directĩ. ut om̃e iustũ ho¬
nestũ. ulłm iustũ malũ. qd̾dã gͥ honestũ
ñ ẽ malum. Quintꝰ modꝰ ẽ. qͥ conducit
ex declicatiua particulari ⁊ abdicatiua uni¬
uersali abdicatiuũ particulare directĩ. ut
qd̾dã iustũ honestum. nullũ iustũ malum.

Expanded text:
tiuum particulare directim, ut 'Omne iustum honestum: nullum iustum malum: quoddam igitur honestum non est malum.' Quintus modus est qui conducit ex dedicatiua particulari et abdicatiua uniuersali abdicatiuum particulare directim, ut 'Quoddam iustum honestum: nullum iustum malum:
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ⁊ ea q̃ intellectu capimꝰ icd ad alt̾m hoꝵ
decẽ p̃dicam̃toꝵ sermone uulgamꝰ. Plena enĩ
sententia de hi ita ẽ. Augustiꝰ magnꝰ orator.
filiꝰ illiꝰ stans in tẽplo. hodie infulatus dispu
tia st̃. Substantia aũ drͣ. ab eo qd̾ om̃ĩs res ad
se ipsã subsistit. Corpus cnĩ subsistit. ⁊ ideo
atq subiecto st̃. substantie ñ st̃. qr ñ subsistunł.
s mutant᷑. sic̃ color uł forma. De subiecto aũ
⁊ insubiecto qi de ipso ⁊ in ipso. Ubi enĩ dr᷑
de subiecto sub̾a ẽ. qͣsi dicat᷑ de subͥa. Ubi aũ¬

Expanded text:
 ad alterum horum decem praedicamentorum sermone vulgamus. 11. Plena enim sententia de his ita est: Augustinus magnus orator, filius illius, stans in templo, hodie infulatus, disputtia sunt. Substantia autem dicitur ab eo quod omnis res ad seipsam subsistit. Corpus enim subsistit, et ideoatque subjecto sunt, substantiae non sunt, quia non subsistunt, sed mutantur, ut color, vel forma. De subjecto autem, et in subjecto quasi de ipso et in ipso. Ubi enim dicitur de subjecto, substantia est, quasi dicatur de substantia. Ubi au
Abbreviated transcription (Latin):
tis sig̃catione consistunt. slam scribo uocis actũ
ht̃. qm̃ facientis rem indicat. Scribor patientiᷤᷤ
ẽ. qm̃ pati se ostendit. In his enĩ nouẽ gen̾ib
quoꝵ etc̃pli gra quecdã posita st̃ uł in ip̃o sub̾e¬

Expanded text:
tis significatione consistunt. Nam scribo vocis actum tis significatione consistunt. Nam scribo vocis actum habet, quoniam facientis rem indicat. Scribor patientis est, quoniam pati se ostendit. In his enim novem generibus, quorum exempli gratia quaedam posita sunt, vel in ipso sub
Abbreviated transcription (Latin):
dunt᷑ ut in hoĩe cicero. Quantitas ẽ m̃sura ꝑ
quã aliqͥd uł magnũ uł minꝰ ostendr᷑ ut longꝰ.
breuis. Qualitas ĩ. ut qͣł nt orator. an rusticus.
niger. ⁊ candidus. Relatiõ ⁊̃ q̃ refert᷑ ad aliqͥd:
Cũ enĩ dr̃ filius. demonstrat᷑ ⁊ pat̃. Hec relati¬
ua simł incipiunt. nanq seruus ac dñs uno
tp̃e grordiũ nõis sumunt. nͨ aliguando inuemi¬
tur dñs pͥor scruo. nͨ seruus dño. Ait̃m enim
alt̾i p̃cise ñ potest. Locus c̃ ubi sit. in foro. in
platta. Loci aũ motꝰ. partes sex ht̃. dextrã ⁊ si¬
nistrã. ante ⁊ retro. sursũ ⁊ corsũ. Partes qͦq
iste sex: duo hñt longe ⁊ ꝓpe. Tempꝰ. ut hodie.
stet. aut secdeat. aut iaccat. Habitꝰ ab habendo
aliquid dictꝰ ut habere scientiã in m̃te. uirtutẽ
in corpore. cirta corpꝰ uestimentũ. ⁊ cctͥa q̃ ad ha¬
bencdi modũ designato a doctorib numero cõp̃¬
hendunt᷑. lã uł agere ⁊ pati ab agentis ⁊ patien¬

Expanded text:
Quantitas est mensura, per quam aliquid vel magnum vel minus ostenditur, ut longus, brevis. Qualitas est, ut qualis sit, orator an rusticus, niger aut candidus. Relatio est, quae refertur ad aliquid. Cum enim dicitur filius, demonstratur et pater. Haec relativa simul incipiunt. Namque servus ac dominus uno tempore exordium nominis sumunt, nec aliquando invenitur dominus prior servo, nec seraut jaceat. Locus est ubi sit, in foro, in platea. Loci autem motus habet sex partes, dexteram et sinistram, ante et retro, sursum atque deorsum. Partes quoque istae sex duo habent, longe et prope. Tempus, ut, hodie, stet, aut sedeat, aut iaceat. Habitus ab habendo aliquid dictus, ut habere scientiam in mente, virtutem in corpore, circa corpus vestimentum, et cetera, quae ad habendi modum, designato a doctoribus numero, conprehenditur. Iam vero agere et pati ab agentis et patien