comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim passus fuerit amorte plus ñest quã etiã ꝓpec¬
catissuis ante a merebatur: Nunc autẽ & pec cata donas¬
cura tunc uita aeterna prȩstabitur conportiũ ange¬
lonũ splendore polis e cetera quȩ pc̃islegimusne ꝓmiria
Ad futuram cloriocm quae reuel abitur in nobis¬
.9
modo enim ab sconditaest̃ cum xp̃o in dm̃ : a nondum ap¬
paruit quideramus : quod dns re ꝓmipit sc̃is: Nocmn expae¬
tactio creaturae reuelationem filiorum ch̃ ex pec¬
tat : diuerri hunc locum diuersis modis ex ponunt pue
omnis ereatura re sur rectionis tempus ex spectat
quiatunc in melius commutabitur siue angelica nati¬
onabilis creatura : petrusenim dicit : etiam angelirlo¬
niam deriderare sc̃orul : quida etiã ricdicunt ada Eeudl
ee eneatuna quor olim rerpens abrpe diuinitatipuam
tati pub iectus corruptione eppice net derer uine non
expemet ipris ƿeccantes, red serpentis initigatione con¬

Expanded text:
enim passus fuerit a morte, plus non est, quam etiam pro pecenim passus fuerit a morte, plus non est, quam etiam pro peccatis suis antea merebatur. Nunc autem et peccata donantur: et tunc vita aeterna praestabitur, consortium angelorum, splendor solis, et caetera, quae sanctis legimus repromissa. Ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Modo enim abscondita est cum Christo in Deo: et nondum apparuit quid erimus: quod Dominus repromisit sanctis. Nam exspectatio creaturae revelationem filiorum Dei exspectat. Diversi hunc locum diversis modis exponunt. Sive omnis creatura resurrectionis tempus exspectat: quia tunc in melius commutabitur, sive angelica, sive rationalis creatura. Petrus enim dicit, Etiam angelos gloriam desiderare sanctorum. Quidam etiam sic dicunt: Adam et Evam esse creaturam, quos olim seritati subjectos, corruptioni effecerit deservire: non ex semetipsis peccantes, sed serpentis instigatione et con
Abbreviated transcription (Latin):
qui uocat patrem filiũ re erse ꝓfitetur: debet ergo patri
in morib: similis inuenire : ne ꝓ nomine quoq: inuacuũ
usur pato maiori paenȩ subiaceat: Ipsienim sp̃s tes¬
timonium reilet sp̃ui nrro. qł sumus filinci: Tes¬
timoniũ adoptionis ẽ : qđ habemus rp̃m ꝑ quẽ ita oramus
filii . et heredes: herecles quiclem li quo heredes
aute xp̃i : qui merecur eẽ filius meretur efpicihenes
patrus a ueripilii quo heres: sitam̃ conpatimur:n
talia patimur cuo necesge fue rit ꝓ nomineeiur qua¬
lia ꝑtulit ille ꝓ nobis: Vt et conglorificemur: gicit¬
iohannes ait. Scionus qm̃ cum apƿa rue rat sionlis
et erimus / Ex istiqo enim qđ ñ sunt conclic ne
passiones huius tem poris: hinc uult futura glonia
commendare ut p̃rentis pressuras facilius tolleremir
a reuera nihil posrit homo condignũ patigloriȩ cȩleti
etiam ritalis esset illa qualis modo ert uita : quic qud

Expanded text:
Qui vocat patrem, filium se esse profitetur. Debet ergo patri Qui vocat patrem, filium se esse profitetur. Debet ergo patri in moribus similis inveniri: ne, nomine quoque in vacuum usurpato, majori poenae subjaceat. Ipse enim spiritus testimonium reddit spiritui notro, quod sumus filii Dei. Testimoniufilii, et haeredes: haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi. Qui meretur esse filius, meretur effici haeres patris, et veri filii cohaeres. Si tamen compatimur. Si talia patimur, cum necesse fuerit, pro nomine ejus: qualia pertulit ille pro nobis. Ut glorificemur. SicutJoannes ait: Scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus. Existimo enim, quod non sunt condignae passiones hujus temporis. Hic vult futuram gloriam commendare, ut praesentes pressuras facilius toleremus. Et revera nihil posset homo condignum pati gloria coelesti: etiamsi talis esset illa qualis modo est vita. Quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
pentur sc̃o ppu gubernare ricut econtrario qui pec¬
capt rp̃u diabuli aguntur ab initio peccatores: Item: qui¬
cumq fecundũ doctrana sỹs sc̃i uiuunt . iprist̃ qui sp̃u
dĩaguntur, ponemm accepistis sp̃m seruitutis ite
suo intimore : sedacccepistis sp̃m acloptionis filiorũ
Notandum ẽ qui iuda ei & sipilii erant tamencũ essent
rublege uel ut rubpe dagogo a gentes pp̃m timoris habe¬
bant : Item iudaei accepe r̃ sp̃m qui illos adreruitute coge¬
nit ꝑtimorem : timere enim reruorũ ẽ dilggere piliorũ:
picut scruptum ẽ : peruus dñm suũ timebit at pilius dili¬
git patrem suum: illiergo qui operari caritatis uolun Nõ¬
tatem nolebant timoris nece ssitate cogantur: hos uero
omnia uolunta niae operemur : ut filios nos ẽẽ ꝓbemur
ñ serui timoris: item uos romani in adortione filiorum
uocatiertis ñ ricut iudaei qui subditilegis imperio inper¬
uitute tenebantur: in quo clamanus abba ƿater:

Expanded text:
rentur sancto Spiritu gubernari. Sicut econtrario, qui peccant, spiritu diaboli aguntur, ab initio peccatore. Item quicumque secundum doctrinam Spiritus sancti vivunt: ipsi sunt, qui spiritu Dei aguntur. Non enim accepistis spirirum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum Dei. Notandum est, quia Judaei, etsi filii Dei erant, tamen cum essent sub Lege velut sub paedagogo agentes, spiritum timoris habebant. Item Judaei acceperunt spiritum, qui illos ad servitutem cogeret per timorem. Timere enim servorum est: diligere, filiorum, sicut scriptum est: Servus dominum suum timebit, et filius diliget patrem suum: Illi ergo, qui operari charitatis voluntate nolebant, timoris necessitate cogantur. Nos vero omnia voluntarie operemur, ut filios nos omnes probemus, non servos timoris. Item vos, Romani, in adoptionem filiorum vocati estis, non sicut Judaei, qui, subditi Legis imperio, in servitute tenebantur. In quo clamamus, Abba pater.
Abbreviated transcription (Latin):
cipixũ iudȩ is ycandalũ gentib: stultitiã : ipƿis uero uo¬
catisxp̃m dĩ uirtutem e dĩ rapientia. unde a hic se¬
quitur. qui credit in eo ñ confunde tur: petrus quoq
dicit qđ credentib: lapis electus it angula ris incre¬
dulis uero offensionis: Et omnis qui credide fit
in eo non confundetur: Non iudaeis solus redom¬
nis credentes ineo non confundentur deƿristinis
ñ solis labus sed & corde ꝓ inimicis orare : Tegtionon¬
um enim ƿer hibeo illis qcł emulationem li habet

Expanded text:
candalum, gentibus stultitiam: ipsis vero vocatis, Christum Dei virtutem et Dei sapientiam. Unde et hic sequitur: Qui credit in eo, non confundetur. Petrus quoque dicit, quod credentibus lapis electus sit angularis: incredulis vero offensionis. Et omnis qui credit in eum, non confundetur. Non Judaeus solus, sed omnes credentes in eo, non confundentur de pristinis non solis labiis, sed et corde pro inimicis orare. Testimonum enim perhibeo illis quod aemulationem quidem
Abbreviated transcription (Latin):
lr addere neminem dõ respondere. Nuidam uero
dicunt iam hinc apostolum respondere: quod etiam
silta essent utilli calumniantur non debere eos suo ses¬
pondere factori. Eo quod talessimus adconparationemd̃
quale adsuum est luti artificem figmentum. Ingreco

Expanded text:
et addere neminem Deo respondere. Quidam vero et addere neminem Deo respondere. Quidam vero dicunt jam hinc Apostolum respondere, quod etiam si ita esset, ut illi calumniantur, non debere eos suo respondere factori: eo quod tales simul ad comparationem Dei, quale ad suum est luti artificem figmentum. In Graeco
Abbreviated transcription (Latin):
natura iurtitiȩ di. dicis itocque onhi quid ad huc
quȩ ritur uoluntati emm eius quis resistit:
A postolus contra aduersarios dicit: dicis itaq mihi
quid adhuc quȩ ritur & iterũ in fret confirmans hoc qđ
dicero homo tanto magis uere quȩ ritur đ iustȩ ex
ueribis tuis nemo enim ꝓpriã ñ habens uoluntate
dicere potest de dõ. quid adhuc quȩritur : unde
recte arguens eius in prudentiã dicit: Tuquis es
quire sƿondeas do: qui enim ado induratus e. sicut
tudius contradicere ruo creatori non po rest quari
non habens ꝓpriam uoluntatem picut & litum in¬
penribilis materia fictori suo ƿesƿondere non potest¬
quia in potestate figuli positumẽ: Ohomo tuquis
es quife spondeas do num quid dicit fic men¬
tum ei quise finxit quid mnt fecisti Sic: quib¬
dam uidetur & hoc adhuc ex ipsorũ ꝑ rona dicene
quia ipsum est dicere neminem popse contra dice¬
re uoluntatidĩ alterius miserentis alterum indurahs

Expanded text:
natura justitiae Dei. Dicis itaque mihi: Quid adhuc natura justitiae Dei. Dicis itaque mihi: Quid adhuc queritur? Voluntati enim ejus quis resistit? Apostolus contra adversarios dicit: Dicis itaque mihi: Quid adhuc queritur? Et iterum infert, confirmans hoc quod dixerat: homo, tanto magis vere queritur, et juste, ex verbis tuis. Nemo enim propriam non habens voluntatem, dicere potest de Deo: quid adhuc queritur? Unde recte arguens ejus imprudentiam, dicit: Tu quis es, qui respondeas Deo? Qui enim a Deo induratus est, sicut tu dicis, contradicere suo creatori non potest, quasi non habens propriam voluntatem, sicut et lutum, insensibilis materia, fictori suo respondere non potestquia in potestate figuli positum est. O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei, qui se finxit, Quid me fecisti sic? Quibusdam videtur, et hoc adhuc ex ipsorum persona dicere, quia ipsum est dicere, neminem posse contradicere voluntati Dei alterius miserentis, alterum indurantis,
Abbreviated transcription (Latin):
ne peccatorił suorũ implet ut puniatur sicut ut sodoms¬
te đ amorrei hicergo ia modul ȩxcerserat &t idcinio¬
uolu it ds̃ qua side iam perituro alus ꝓuidere ut popu¬
lus eius ag nosce ret iustitiam ipsius atquȩ uirtutem
ut nec peccarent nec suos aduersarios uererentur :
caleert hoc qđ in paraone gestũ ert quale simedicus
decrutiato iam damnati rei multis inueniat ranitatẽ
cauras in quirendo morborum uel riiudex cum porsit
criminosum statim punire ad omnium timorem di¬
uenris poenis ad piciat siue dĩpatientia induratuse t
cerrante enim  plaga dĩ durior fiebat & quã uis ƿes¬
nec tum non conuerti tamen etiam in ipro sua lemen¬
tiam uoluit de monytrare Ie rco cuiuult oige recur
e quem uult inclurat: ergosihoc sic intellegitur
cui uult mise recur a quem uult indurat qđ ratis iniquũ
est atita ꝓporitio uestra concluditur ut dicatis mali¬
tiȩ uertrȩ ñ uos ẽe causã sed dñi uoluntatẽ cui con¬
tradici non pospit sed resisti hicrationi urȩ ipsa

Expanded text:
tur, sicut Sodomitae et Amorrhaei. Hic ergo jam modum excesserat, et idcivoluit Deus, quasi de jam perituro aliis providere, ut populus ejus agnosceret justitiam ipsius, atque virtutem: ut nec peccarent, nec suos adversarios vererentur. Tale est hoc quod in Pharaone gestum est, quale si medicus de cruciatu jam damnati rei, multis inveniat sanitatem, causas inquirendo morborum. Vel si judex, cum possit criminosum statim punire, ad omnium timorem diversis poenis afficiat. Sive Dei patientia induratus est. Cessante enim plaga Dei, durior fiebat, et quamvis sciret eum non converti: tamen etiam in ipso suam clementiam voluit demonstrare. Ergo cujus vult, miseretur, et quem vult, indurat. Ergo si hoc sic intelligitur: Cujus vult miseretur, et quem vult, indurat: quod satis iniquum est, et ita propositio vestra concluditur, ut dicatis malitiae vestrae non vos esse causam, sed Domini voluntatem, cui contradici non possit: sed resistit hic rationi vestrae ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
hirtorua: appellatur: quidergo qđ quȩ rebat isrł hoc nonẽ cor¬
recutus Ideo irrahel totus ñ ert conrecutus iurtitiã qua
ea non expide quȩ rebat sed ex olis operib: legis re iurti¬
ficare putabat : cum maxime legis mandata contene¬
ret Vnde asaluatore arguuntur culicem liquau¬
tes : & camellũ glutientes. Item ꝓpter ea hoc dicit
quia iudaeorum erant ꝓmissiones ꝑ quas uentu¬
rus erat xp̃s saluare eos asuis peccatis red quia
uenit & non crediderunt ideo dicit : isrł nert con¬
secutus: Electio autem consecuta est: qui ꝑ fide ele¬
tirunt: cete riuero ex cecatisunt: ceteri ꝑ infideli

Expanded text:
us appellatur. Quid ergo? Quod quaerebat Israel, hoc non est conus appellatur. Quid ergo? Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus. Ideo Israel totus non est consecutus justitiam, quia eam non ex fide quaerebat, sed ex solis operibus legis se justificari putabat: cum maxime legis mandata contemneret. Unde a Salvatore arguuntur culicem liquantes, et camelum glutientes. Item propterea hoc dicit, quia Judaeorum erant promissiones, per quas venturus erat Christus salvare eos a suis peccatis, sed quia venit, et non crediderunt: ideo dicit, Israel non est consecutus. Electio autem consecuta est. Qui per fidem electi sunt. Caeteri vero excaecati sun
Abbreviated transcription (Latin):
eu rermo dm̃i haberecur sed a heliseus dicit : quo¬
modo haec dñs abscondit ame: ita engo & helias hoc
loco ee p̃terse esre alius quidm̃ colerent ignorauit:
seclquid dicit illi regpongum diuinũ : reliquimihi
septem milia uiporum: siprophetam tantilatu¬
enunt quanto magis uosnescitis quam multi iudȩorũ
a saluatirunt a saluandi: qui non cur uaue rt̃ ge
nua ba al: non solum immolandum idolis peruitur
red etiam delinquendo: Si enim ds factis negatur utiq:
& de mones honorantur. Sic ergo & in hoc tempore: sicũ
ergo tunc non omnes perierunt ita a nunc aliquan
uolegis ceterum quȩ electio ubi nulla diuerritas
meritonum: si aute cratia ia n ecoperibus: Ne
dicerent illi de quib: heliȩ dicitur: iustierant isti
uero peccatores: quo modo electisunt rubiecit quia
a iprigratis ƿaluatisunt ricut a gentos: Alio quis
cratia iocm ñ eot cratia quia gratuitum munene¬

Expanded text:
eum sermo Domini haberetur. Sed et Elisaeus dicit: quoeum sermo Domini haberetur. Sed et Elisaeus dicit: quomodo haec Dominus abscondit a me? Ita ergo et Elias hoc loco praeter se esse alios, qui Deum colerent, ignoravit. Sed quid dicit illi divinum responsum? Reliqui mihi septem millia virorum. Si Prophetam tanti latuerunt, quanto magis vos nescitis, quam multi Judaeorum, et salvati sunt, et salvandi. Qui non curvaverunt genua ante Baal. Non solum immolando idolis servitur, sed etiam delinquendo. Si enim Deus factis negatur, utique et daemones honorantur. Sic ergo et in hoc tempore. Sicut ergo tunc non omnes perierunt, ita et nunc aliquatio legis. Caeterum, quae electio, ubi nulla diversitas meritorum? Si autem gratia, jam non ex operibus. Ne dicerent illi, de quibus Eliae dicitur: Justi erant, isti vero peccatores: quomodo electi sunt? subjecit: quia et ipsi gratis salvati sunt sicut et gentes. Alioquin gratia jam non est gratia. Quia gratuitum mun
Abbreviated transcription (Latin):
dere uoluerunt: manus meas aclpopulũ ñ cue¬
cleute et contra clcenitem onhi: Extenpio manũ
humilia uerat modo qua ribonus doctor conpolatur
eos ne illos nimium ex a cerbane uidenetur : non
omnes dit re pulit nec remꝑ nisi quã diuñ credunt
pam Et eco israhelitasum : siomnes repulis¬
pet: me non susce pisset ex semine habraham
de tribubeniamin: uon ex remine ꝓrilitonũ¬
non re suilit cłs plebemsua qua p̃sciuit: illa
ƿlebe ñ repulit : quã puerciuit eẽ creditura : ap
nescitis in helia quid dicit scriptura inregum
librũ ubi scriptũ ert de helia : quem ad modũ intesu¬
pellatdm aduersus isrł: gentib: suꝑbiam tollit
nezlorientur qđ ex iudȩis paucissimi crediderunt:
sum solus et que runt anima mea: Omnes y¬
phetȩ illa tant modo sciebant quȩ illis fuisrent
a dño reuelata: unde e rex hie remiã dubie intei¬
nogat riinea hora quacum illo loquebatur : a pud

Expanded text:
dere voluerunt. Manus meas ad populum non credere voluerunt. Manus meas ad populum non credentem, sed contradicentem mihi. Extensio manuum humiliaverat; modo quasi bonus doctor consolatur eos, ne illos nimium exacerbare videretur. Non omnes, ait, repulit, nec semper, nisi quamdiu non credunt. Nam et ego Israelita sum. Si omnes repulisset, me non suscepisset. Ex semine Abraham, de tribu Benjamin. Non ex semine proselytoruNon repulit Deus plebem suam, quam praescivit. Illam plebem non repulit, quam praescivit esse credituram. An nescitis in Elia, quid dicit Scriptura? In Regum libro, ubi scriptum est de Elia. Quemadmodum interpellat Deum adversum Israel. Gentibus superbiam tollit, ne glorientur quod ex Judaeis paucissimi crediderunt, sum solus: et quaerunt animam meam. Omnes Prophetae illa tantummodo sciebant, quae illis fuissent a Domino revelata. Unde et rex Jeremiam dubie interrogat: si in ea hora, qua cum illo loquebatur, apud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetȩ postea degentiũ salute dixert̃ Incantico
deutero nomii: Ezo ad demulationem uos adducam
dicat eos quiñ sunt gens mea uocabo acredent mi¬
hi aduestuã inritationẽ ut quib: maiores debuis¬
tis ẽe zaudeatis ae quare sicut siquis habeat filiũ
in ob oediente & ad corrigendũ eũ dimidio patui¬
monii pui det reruoruo ut tandem ille conuer rur tau¬
deat uel ritantum accipere mereatur siue ñena¬
musgens quia mortui eramus inpeccatis: esa sas
aute audet et dic: inuentussũ ñ quȩ rentib: me
gentibus quȩ ñdm inlege : sed in idolo ignonantiune¬
quirebant: palam apƿarui eis quimne non in¬
terro cabant: non dm̃ sed dȩmonia internotabant
per augures a aruspices idolorũ atque artre¬
logus adisrł a utẽ quid dicit: ipse quitalia gentibi
ire ꝓmipit iudaeis : ecce qualia comminatur it
sciatis utrumq: p̃dictũ totadie ex pand̃ toto tem¬
pore mirabilia uel plagas optendit & nec ric cre¬

Expanded text:
Prophetae postea de gentium salute dixerunt. Prophetae postea de gentium salute dixerunt. Ego ad aemulationem vos adducam dicat, eos qui non sunt gens mea, vocabo: et credent mihi ad vestram irritationem, ut quibus majores debuistis esse, gaudeatis aequari: sicut si quis habeat filium inobedientem, et ad corrigendum eum dimidium patrimonii sui det servo suo, ut tandem ille conversus gaudeat, vel si tantum accipere mereatur. Sive non eramus gens: quia mortui eramus in peccatis. Isaias autem audit, et dicit: Inventus sum a non quaerentibus me. Gentibus quae non Deum in lege, sed in idolo ignoranti requirebant. Palam apparui his qui me non interrogabant. Non Deum, sed daemonia interrogabant, per augures, et aruspices idolorum, atque astrologos. Ad Isarel autem dicit. Ipse quia talia gentibus irae promisit, Judaeis ecce qualia comminatur, ut sciatis utrumque praedictum. Tota die expandi. Toto tempore mirabilia vel plagas ostendit: et nec sic cre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphȩtȩ runt missi: ineraia sicut seriptum esi
quam specioripedes euangeliz antiũ pacem euan¬
gelizantiumbona is torum ƿedes pulchrisunt quia
pacem adnuntiant: il lorum autẽ qui adnuntian¬
tes seculi currunt turpes sunt atque deformes
Sed non omnes oboecdiunt euancelio : Ergo pi
nec illi omnes obaudierunt atquo ƿistist̃ mipri quan¬
tominus istiadquos ne moest distinatus: Esaias
enim dicit: Dñe quis credidit auditui nr̃o: quiscre¬
dit quod auditia nobis uel quod nos ate ut aliis adnun¬
taremus dudiuimus. Ergo fides exauditu auditus
autem ꝑ uerbum xp̃i hic re sponrio apoptoli: sed
dico numquid ñ aucherunt. Et quiclẽ Etiam an¬
te illos audisse confirmat inomnem terram
exiuit sonus eorum et infanes orbis trae uer¬
ba eorum: Vult hoc testimonium ꝑ alligoriã uocib:
intellegi ꝓphetarum: sedclico: num quid isnł
ñ cognouit: gentes ee uocandas adfide. primus mo¬
yses dicit: Ideo primus morses quia omnes paene

Expanded text:
 sunt missi. Sicut scriptum est: Quam speciosi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona! Istorum pedes pulchri sunt, qui pacem annuntiant: illorum autem qui annuntiant saeculi cursum, turpes sunt atque deformes. Sed non omnes obediunt Evangelio. Ergo si nec illi omnes obaudierunt, ad quos isti sunt missi: quanto minus isti, ad quos nemo est destinatus? Isaias enim dicit: Domine, quis credidit auditui nostro? Quis credit, quod auditum a nobis, vel quod nos a te, ut aliis annuntiaremus, audivimus? Ergo fides ex auditu: auditus autem per verbum Christi. Hic responsio Apostoli. Sed dico: Numquid non audierunt? Et quidem. Etiam ante illos audisse confirmat. In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Vult hoc testimonium per allegoriam, vocibus intelligi Prophetarum. Sed dico: Numquid Israel non cognovit? Gentes esse vocandas ad fidem. Primus Moyses dicit. Ideo primus Moyses, quia omnes pene
Abbreviated transcription (Latin):
Mebat Eolta inquã surdus ñ audiebam a sicut mutus
ñ aperiens ossuum. & cetera: sp̃s autẽ uita propt̃
iustificationem Nunc sp̃m nr̃m significat quisrop¬
ter iustitiam suam uita appellatur qua ƿiuiuificans
corpus beata illa aet̃na uita: Item sp̃s uiuit ut iurtitiã
operetur ñ enim hoc rolum quȩ ritur ut acarnalib: ces¬
remus red etia ut rp̃ipitalia paciamus: qđ si sp̃seius

Expanded text:
uam surdus non audiebam, et sicut mutus non aperiens os suum, etc. Spiritus vero vivit propter justificationem. Nunc spiritum nostrum significat: qui propter justitiam suam vita appellatur, quasi justificans corpus, beata illa aeterna vita. Item spiritus vivit, ut justitiam operetur. Non enim hoc solum quaeritur, ut a carnalibus cessem
Abbreviated transcription (Latin):
ne dubites credere mandato qđ futurũ est ad nunti¬
are xñm quiuenturusest daret ibi iustitia exfide:
quifecerit homo uiuit in ea: Ne mo ergo illorũ uiuit
quia in hoc tempr̃ nemoꝑ ficit legem ƿine xp̃o : quia
ł hoc legis ẽ aut ipsi credatur. quicla Maellicpria ex hoclo¬
coputant iud eos p̃sentem tantum uita ex lecisope¬
ribus me Ruisse qđ uerum ponee dñi uerba de¬
cla rapt̃: quide uita interrogatus aeterna manda¬
talegis opponit dicens: siuis in uitam uenire serua
mandata. unde incellegimus qđ qui sui tempore
legem peruauit uitã habuit aeternã Quȩ autem
exficde ẽ iustitia sic licit. nedixeris in cordetuo:
illi quidẽ ƿecundũ historia delege hoc dixit sedapos¬
tolus illud adxp̃m aptat qui alex nec in cȩlo fuit nec
in abnrso siue ideo illud remꝑ iubet lege meditari
Ut ibix s̃m ualeant in uenire: quis ascendit in celũ¬

Expanded text:
ne dubites credere mandato, quod futurum est annuntine dubites credere mandato, quod futurum est annuntiare Christum, qui venturus est dare tibi justitiam ex fide. Qui fecerit homo vivet in ea. Nemo enim illorum vivit, quia in hoc tempore nemo perfecit legem sine Christo: quia et hoc legis est, ut ipsi credatur. Quidam ex hoc loco putant Judaeos, praesentem tantum vitam ex legis operibus meruisse, quod verum non esse Domini verba declarant: qui, de vita interrogatus aeterna, mandata legis opponit dicens: Si vis in vitam venire, serva mandata. Unde intelligimus, quod qui suo tempore legem servavit, vitam habuit aeternam. Quae autem ex fide est justitia, sic dicit: Ne dixeris in corde tuo. Ille quidem secundum historiam de lege hoc dixit; sed Apostolus illud ad Christum aptat: quia lex nec in coelo fuit, nec in abysso. Sive ideo illud semper jubet lex meditari, ut ibi Christum valeant invenire. Quis ascendet in coelu
Abbreviated transcription (Latin):
Subiecti: ignorantes qđ ds ex pola fide iurtificat
a iurtus re ex logis operib: quã ñ curto diert̃ ẽe pu¬
tantes noluerunt sere missioni subiacere peccato¬
rum nec peccatores fuisse uiderentur ƿicut reur¬
tũest pharisei ls sƿernentes consilium dĩ in re¬
met ipris nolue rt̃ baptizaribaptismũ iohannis
Item quia racripicia legis & cetera quȩ umbra e
a postolus iustitia suã quia iam non dĩ est sedip¬
sorũ: finis enimnlecis xp̃s adiustitia oornicre¬
denti : c̃ alisest ille qui xp̃m credidit die qua cre¬
didit qualis illi quiuni uer pã legẽ impleuit : mor¬
Ses emio scripsit qm iustitia quȩ exlece esh¬
ipse monses distinxit in leuitico inter utrãq: ius¬
titia fide iscilicet atq factorũ qđ altera oƿeribi
altera pola pidei credulitate accidente: Item a pł
testem uocant morsen. item docentem deiustitia le¬
gis quifecerit homo uiuit in ea : De iurtitia aute pidei
nedicas inquid in cordetuo : quis ascendit incȩlũ hoc ẽ

Expanded text:
 Ignorantes quod Deus ex sola fide justificat: et justos se ex legis operibus, quam non custodierunt, esse putantes: noluerunt se remissioni subjicere peccatorum, ne peccatores fuisse viderentur, sicut scriptum est: Pharisaei autem spernentes consilium Dei in semetipsis, noluerunt baptizari baptismo Joannis. Item quia sacrificia legis, et caetera, quae umbra erApostolus, justitiam suam, quia jam non Dei est, sed ipsorum. Finis enim legis Christus, ad justitiam omni credenti. Talis est ille, qui Christum credidit, die qua credidit, qualis ille, qui universam legem implevit. Moyses enim scripsit: quoniam justitiam, quae ex lege est. Moyses distinxit in Levitico inter utramque justitiam, fidei scilicet, atque factorum, quod altera operibus, altera sola fidei credulitate accedente fiat. Item testem vocat Moysen. Item docentem de justitia legis: Qui fecerit homo, vivet in ea. De justitia autem fidei: Ne dicas, inquit, in corde tuo: Quis ascendet in coelum: hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
test: Uideo autem aliam leceminmembrs meis
desideria consuetauel ꝑ suasionẽ in imici Re puc nan¬
tem lecem mentis mae ÷ Conscientiae scilicet natu¬
pali uel legi diuinȩ q̃ inmente conristit : Et captiuap¬
tẽ me in lece peccati quae ẽ in membris meis: In
consuetudinem delictorũ: infelix ecohomo quis me
liberauit de corpore mortis huius: Ego quisic dece¬
neor quisme liberauit de consuetudine mortifera cor
Vndebeatusa postolus hoc docet dicens: quiautemxp̃i
st carnem suam crucifixerunt cð̃nuitus et concu¬
pigcentus. item quem lex non potuit liberare: Num quid
nam paulus nondum erat digratia liberatus. Unde ꝓ¬
batur quia ex alterius ꝑsona haec loquitur: IctuNeco
ipse mente geruio lecicli : Ne capitulat ut concludas.
& rursum in ꝑrona eius q̃ sublege erat haec loquitur
carne autem lece peccati: homo carnalis duplex
ẽ quoda modo & inpemet ipro diuirus: Nihil ercio nune¬

Expanded text:
s. Video autem aliam legem in membris meis. Desideria consueta, vel persuasionem inimici. Repugnantem legi mentis meae. Conscientiae scilicet naturali, vel legi divinae, quae in mente consistit. Et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. In consuetudinem delictorum. Infelix ego homo: quis me liberabit de corpore mortis hujus? Ego qui sic detineor, quis me liberabit de consuetudine mortifera corpUnde beatus Apostolus hoc docet, dicens: Qui autem Christi sunt, carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis. Item, quem lex non potuit liberare: numquid non Paulus nondum erat Dei gratia liberatus? Unde probatur, quia ex alterius persona haec loquitur. Igitur ego ipse mente servio legi Dei. Recapitulat, ut concludat, et rursum in persona ejus, qui sub lege erat, haec loquitur. Carne autem legi peccati. Homo carnalis duplex est quodammodo, et in semetipso divisus. CAPUT VIII. N
Abbreviated transcription (Latin):
proporito peccatꝰ ut siconsilium eius accipero: ipsius
seruus efficiar. sponte memetipsum subiciens
etiã quariine bridtus consue tudine peccatorũ ignoro
quid facio: Qđ enim operor ñ intellego riueita ꝓ¬
nuntiandũ ergo ñ intellego malum eẽ qđ inuitur
admitto cum malum nolo facere qđ committo utiq
cumlege pentio quȩ mala e ñ uult & ꝑhibet : Potest
autẽ a ric intellegi: ripecco legispe ueritate me iprũ
subitio Itemuenitur peccatum quiuoluntate carnis
inseruit: Si ocutem qł nolo illud facio. consentio
leci qũo bona egt: siea quȩ lex p̃cepit contraria¬

Expanded text:
Proposito peccato, ut si consilium ejus accepero, ipsius Proposito peccato, ut si consilium ejus accepero, ipsius servus efficiar, sponte memetipsum subjiciens, etiam quasi inebriatus consuetudine peccatorum, ignoro, quid facio. Quod enim operor, non intelligo. Sive ita pronuntiandum: ego non intelligo malum esse, quod invitus admitto, cum malum nolo facere, quod committo: utique cum lege sentio, quae mala et non vult, et prohibet. Potest autem et intelligi: Si pecco, legis severitati meipsum subjicio. Item invenitur peccare, qui voluntati carnis inservit. Si autem quod nolo, illud facio: consentio legi, quoniam bona est. Si
Abbreviated transcription (Latin):
tie rt ultra modum eẽ peccatum : Peccatum ꝑondi¬
datum: Nunc ex ꝑrona eius quiaetatem leitaimã
habet rermo ꝓfertur : qui enim dicit quialex poi¬
talisert̃ re iprum condemnat ꝓpria uoluntate pe¬
cante : Vnde adiecit : ego autẽ carnaliprum uenuns¬
tus pub peccato ut ortendat quicum esret libe papse
se uenundauit peccato : quid enim iterũ dicit qđ enin
openor ñ intel leto hoc ert nolo discer nene noceni¬
nolens noceo aliena deridero meis fraudare non ob¬
tans. hoc enim ostendit dicens: Non enini quod uolo ago.
hoc eit mihibonũ penis ed qđ odi illud facio: similiter intel¬
legitur mihi malum fieri: sienim qđ nolo mihi malũ
pieri hoc facio consentio legi quia bona est precipi¬
ens quod tibi fieri ñ uis alio non feceris: ecimus enĩ
quol lex spiritalis est̃ : quae spiritalia mandat:
e coautem carnoclissum: Ego quã cumque legẽ
accipio & carnaliter uiuere conpueui: Venunda

Expanded text:
factum est ultra modum peccatum. Peccatum per manfactum est ultra modum peccatum. Peccatum per mandatum. Nunc ex persona ejus, qui aetatem legitimam habet, sermo profertur. Qui enim dicit: Quia lex spiritualis est, seipsum condemnat propria voluntate peccante. Unde adjecit: Ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato: ut ostendat, quia cum esset liber, ipse se venundedit peccato. Quid enim iterum dicit? Quod enim operor non intelligo: hoc est nolens discernere nocevolens noceo. Aliena desidero, in eis fraudare non optans: hoc enim ostendit dicens: Non enim quod volo ago: hoc est mihi bonum fieri; sed quod odi illud facio: similiter intelligitur, mihi malum fieri. Si enim, quod nolo mihi malum fieri, hoc facio: consentio legi, quia bona est, praecipiens, quod tibi fieri non vis, alii non feceris. Scimus enim, quia lex spiritualis est. Quae spiritualia mandat. Ego autem carnalis sum. Ego quamcumque legem accipio, et carnaliter vivere consuevi. Venundat
Abbreviated transcription (Latin):
inputnatores legis a contria eos qui iustitia a bonita¬
te secernunt: Lex a sc̃a a bona dicitur & iusta nisi
morsabsit non mihi ipra causa mortis extitit
sed ego qui peccando inuenio mortem : Sed peccat
tt apƿareat peccatum ꝑbonum mihiopesati
est mortem: perbonum legis reuelatur pecatu
a ab ipra punitup: item uult ostendere qualiten
infantem qui ante sinelege erat cum coepent
adolescere a aƿanentib: nihilo nimis ꝓhibeneno
catum incipiat apparere: apƿarec autẽ cũ illa
uitare didicerit: ipsum enim peccatũ ƿimprope¬
ente aetate ñ solum non abscidetur red aige tin
pupna modum peccans efficitur dum iam uenian
meretur: ut ficet supra modum pec cans: dnt
logem modum habebat ꝑ ignorantia fupra modiet̃
cum scienter ad mittitur : Item hocdicit quõ peccli
cum ꝑaetatem ꝑ obnoxiũ ñerat adoliscentide tde
dominante ribilege commisri neputatur inculpepi

Expanded text:
impugnatores legis et contra eos qui justitiam a bonitaimpugnatores legis et contra eos qui justitiam a bonitate secernunt: lex et sancta et bona dicitur et justa. Nisimors? Absit. Non mihi ipsa causa mortis exstitit, sed ego qui peccando invenio mortem. Sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum operatum est mihi mortem. Per bonum legis revelatur peccatum, et ab ipsa punitur. Item vult ostendere qualiter infantis, qui ante sine lege erat, cum coeperit adolescere, et a parentibus nihilominus prohiberi, peccatum incipiat apparere. Apparet autem, cum illud vitare didicerit. Ipsum enim peccatum si in proficiente aetate, non solum non abscinditur, sed augetur, supra modum peccans efficitur, dum jam veniam non meretur. Ut fiat supra modum peccans. Ante legem modum habebat per ignorantiam: super modum est, cum scienter admittitur. Item hoc dicit, quoniam peccatum, cum per aetatem obnoxium non erat adolescenti aetati, dominante sibi lege, commissi reputatur in culpam:
Abbreviated transcription (Latin):
ł delictum qđ cum essem puer ꝑignorantiã epat
inme mortuum reuixit in me lege dominante :
Ita ergo inquid mandatũ qđ erat aduitam datũ
hoc mihi inmorte inuentum est pueritiȩ consu¬
etudinem de more peccandi : Item : quia uixe rat pꝑ
naturalem scientia e mortuum fuerat ꝑ obliui¬
onem. ideo dicitur reuixisse ꝑlegem: eco autem
mortuussum: quia sciens p̃uaricaui: Et inuen¬
tum est mihi mandatum qđ erat aduitam
hoc ee ad mortem: qđ custoditum ꝓficiebati
aduitam. nec glectum duxit ad mortem: Itempaena
mortem dic̃ quam nobis peccatum ꝑdeceptioneo
suam adquisiuit ostendens temporalia a teruena
que putantur esse bona a legem p̃uaricare sua¬
densq: uitam ae terna facientibus re ꝓmittit : Uã
peccatum occanzione accepta ꝑ mandatum ge¬
duxit me. Et ꝑ illud occidit. Itaque lex quidem sc̃a.
st mandatum sc̃m. Et iugtum sebonum: Contra

Expanded text:
et delictum, quod cum essem puer, per ignorantiam erat et delictum, quod cum essem puer, per ignorantiam erat in me mortuum, revixit in me lege dominante. Ita ergo, inquit, mandatum, quod erat ad vitam datum, hoc mihi in mortem inventum est, pueritiae consuetudine, et more peccandi. Item, quia vixerat per naturalem scientiam, et mortuum fuerat per oblivionem, ideo dicitur revixisse per legem. Ego autem mortuus sum. Quia sciens praevaricavi. Et inventum est mihi mandatum, quod erat ad vitam, hoc esse ad mortem. Quod custoditum proficiebat ad vitam, neglectum duxit ad mortem. Item poenam mortem dicit, quam nobis peccatum per deceptionem suam acquisivit, ostendens temporalia et terrena, quae putantur esse bona: et legem praevaricare suadens, quae vitam aeternam facientibus repromittit. Nam peccatum, occasione accepta, per mandatum seduxit me: et per illud occidit. Itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Contra
Abbreviated transcription (Latin):
paene lex in obliuionem erat naturalis quȩ puggere¬
bat quidrit peccatum : Iacircolex litterȩ suꝑductaer
ut comine moraret oblitos: item: sicum lex ñesset pec¬
catum mortuum est inraniunt quide ada pertra¬
ducem adrerunt ad nosuenire peccatum: propterta
ħy dicit peccatum mortuum est quia infantibus quipi¬
ne lege sunt ñ uiuit idest inpune conmittitur: Nã
male dicente infante panentibus uidetur eẽ pecca¬
tum :non tam̃ uiuum sedmortuum : peccatum mor¬
tuum est: Puer licet peccet mortuum est in eo pec¬
catum : quia ñ est lege subiectus : Eco auteminue¬
bam sine lece aliquando : quapiiurtus a liber
uiuere me putabam ƿiue uel in p̃renti ui uebam:
item: cum autẽ puer essem legi ob noxusñera :¬
seelcum uenisset mandatum: infine obliuionis
re cognitume yt peccatum. adueniente mandatum
ut omnis qui illum fecerit mortuũ se eẽ cognoycat:
peccatum reuicit: uibi adoleui at coepi ẽe rublege.

Expanded text:
Pene lex in oblivione erat naturalis, quae suggerePene lex in oblivione erat naturalis, quae suggerebat, quid sit peccatum: idcirco lex litterae superducta est: ut commoneret oblitos. Item, si cum lex non esset, peccatum mortuum est: Insaniunt qui de Adam per traducem asserunt ad nos venire peccatum. Propterea hic dicit, peccatum mortuum est: quia in infantibus, qui sine lege sunt, non vivit, id est, impune committitur. Nam maledicente infante parentibus, videtur esse peccatum, non tamen vivum, sed mortuum. Peccatum mortuum erat. Puer licet peccet, mortuum est in eo peccatum: quia non est legi subjectus. Ego autem vivebam sine lege aliquando. Quasi justum et liberum vivere me putabam: sive in praesenti vivebam. Item, cum autem puer essem, legi obnoxius non eraSed cum venisset mandatum. In fine oblivionis recognitum est peccatum, adveniente mandato: ut omnis qui illud fecerit, mortuum se esse cognoscat. Peccatum revixit. Ubi adolevi, et coepi esse sub lege:
Abbreviated transcription (Latin):
cornoscit ÷ cum consuetudinem habeat delinquendi
¶uam concupis centiam nes ciebam nigilex dice¬
ret non concupisces: Nondixit non habeam. aut
ñ paciebam sed nescieba shoc et nesciebam con¬
cupiscentiã ee peccatum : Item : sicut lumen in
tenebris uel offendiculum uel fouea ortendit : iimutu¬
pimili t̃udo a lex p̃dicandum obreruandum epre
Apeccatis facit notitiam peccatorum: Nae ꝑ hoc
legem scãm a bona eẽ dicimus ¶oc cansionea autẽ
accepta . peccatum ꝑ manDatum operatum
eot inone: hic peccatum diabulum appellat :p¬
cut in a pocalipsin nominatur : ꝓcilicet auctor pecca¬
ti dicit ergo occansionem mandatiqđ ex cusatione
gnorantiae abstulit g̃rauius eum fecerit quam an¬
te peccare: sicut omnis inuidus tunc magis occanpo¬
nem nocendi amƿlectitur: quando aliquid commit¬
titur eicui illimolitur inpidias : Omnem concupiscen¬
tiam quifuerat lege ꝓhibita sine leqe enim:

Expanded text:
cognoscit: cum consuetudinem habet delinquendi. cognoscit: cum consuetudinem habet delinquendi. Nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret: Non concupisces. Non dixit; non habebam, aut, non faciebam: sed, nesciebam: hoc est, nesciebam concupiscentiam esse peccatum. Item sicut lumen in tenebris, vel offendiculum, vel foveam ostendit: similiter, et lex praecavendum, et observandum esse a peccatis facit notitiam peccatorum: et per hoc legem sanctam et bonam esse dicimus. Occasione autem accepta, peccatum per mandatum operatum est in me. Hic peccatum diabolum appellat, sicut in Apocalypsi nominatur: scilicet auctor peccati. Dicit ergo occasionem mandati: quod excusationem ignorantiae abstulit. Gravius enim facit, quam ante peccare: sicut omnis invidus tunc magis occasionem nocendi amplectitur, quando aliquid committitur ei, cui ille molitur insidias. Omnem concupiscentiam. Quae fuerat lege prohibita. Sine lege enim.
Abbreviated transcription (Latin):
ostendere uolenrlquia quam diu sumus infante som¬
nino quidsit concupiscentia gg̃ noramus cum enim
crescere coeperimus :initium accepit concupiscen¬
tia quȩ alege ꝓhibita ert in nostrã ꝑuenine noti¬
tiam Cum iam porrimus discernere bonum at malũ :
¶quid ercio dicinus: lex peccatum egt .I quia abea
remꝑ mortem dixerat esse solutum Iltem ex hinc
uult ortendere÷ qm̃ noncustodiendo legem ñ fuit legis
in firmitass sed humanȩ uoluntatissdicendo autẽ
peccatũ ñ cognoui nisiꝑlegem per sonam pueri
ad rumit quiꝑ aetatis in firmitatem Lege ob noxi¬
us ñ estised ubi adoleuerit rub lege eẽ incipit & man¬
data cognoscenseOSiT : contra manicheos qđ ri
dicerint timuit scandalum : ƿem ꝑ ergotimuit
ł num quam contra legem locutusert : Vnde ergo
uos audistis. qđ ille ñ fecit ¶s el peccatum non coc¬
noui nisi ꝑ lecems hie in ꝑsona eius hominis loqui¬
tur, quilegem accepit : idert qui primũdĩ mandata

Expanded text:
ostendere volens, quia quamdiu sumus infantes, omostendere volens, quia quamdiu sumus infantes, omnino quid sit concupiscentia ignoramus. Cum autem crescere coeperimus, initium accipit concupiscentia quae a lege prohibita est in nostram pervenire notitiam, cum jam possimus discernere bonum et malum. Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Quia ab ea semper mortem dixerat esse solutam. Item ex hinc vult ostendere: quoniam non custodiendo legem, non fuit legis infirmitas, sed humanae voluntatis. Dicendo autem: Peccatum non cognovi, nisi per legem: personam pueri assumit, qui per aetatis infirmitatem legi obnoxius non est: sed ubi adoleverit, sub lege esse incipit, et mandata cognoscere. Absit. Contra Manichaeos. Quod si dixerint, timuit scandalum: semper ergo timuit, et numquam contra legem locutus est. Unde ergo vos audistis, quod ille non fecit? Sed peccatum non cognovi, nisi per legem. Hic in persona ejus hominis loquitur, qui legem accepit, id est, qui primum Dei mandata
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibetur  quia ñ potert duobus dominis serure
Vunc autem gratia sc̃i sp̃s docti ƿassiones uicent
incarine ñ rumurł quia mortui rumus legi quȩ
doctrinam gratiȩ ñ continetsut fRuetificaren
mortis Vt nos legis seueritas interfice rec¬
¶ Nunc autem solutisumus alege mortis inqua
detenebamur : Morientes peccato in quo de tene¬
bamur alege ¶ito seruiamus in nouitate r
spiritalisgratiȩ p̃ceptis e non litterae legip
item seruitus noua est ñ dilegere mundu neq
eaquȩ pt̃ inmundo  e carnis curã non facere
in concupiscentiaͥsilex enim bona terrae pro¬
mittens nutrire nouit amatorũ carnis depi¬
deria siurte is discipuli ihũ legi mortui st quõ
mundo abrenuntia uerunt ¶Et non in uetus¬
toctemlitte rae Nunc scripte at naturalis
legis pacitmentione squia scripta lex a nacupdle¬
continet in pent aute dicenr nam concupipcentiam
nesciebam nisiper legem : per sonam iuuenis rumet

Expanded text:
prohibetur: quia non potest duobus dominis servire. prohibetur: quia non potest duobus dominis servire. Nunc autem gratia Spiritus sancti, docti passiones vincere, in carne non sumus, quia mortui sumus legi, quae doctrinam gratiae non continet. Ut fructificarent morti. Ut nos legis severitas interficeret. Nunc autem soluti sumus a lege mortis, in qua detinebamur. Morientes peccato, in quo detinebamur a lege. Ita ut serviamus in novitate spiritus. Spiritualis gratiae praeceptis, et non litterae legis. Item servitus nova est, non diligere mundum, neque ea quae sunt in mundo: et carnis curam non facere in concupiscentiis. Lex enim bona terrae promittens, nutrire novit amatorum carnis desideria. Juste hic discipuli Jesu legi mortui sunt, quoniam mundo abrenuntiaverunt. Et non in vetustate litterae. Nunc scriptae et naturalis legis facit mentionem: quia scripta lex et naturalecontinet. Infert autem dicens: Nam concupiscentiam nesciebam nisi per legem. Personam juvenis sumit,
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus fuerit uireius. libe rata egc alece uipi:
ut nonsit occiultera sisuerit cum alio uiro quã¬
diu uiuit uirtam diuilli fecundum eiussolius ne¬
cespeest uiuere nio luntatem cum autẽ illo mor¬
cuo alio uipo mulier fuerit copulata iam non illi
pecundum prioris uiri consue tudinem estu uendũ
Ita quȩ fr̃s mrei sixas mortificactiestis lecl
Noluit iurtam comparationem legem illis dicere
mortua red qđ interius eos dicere non audebat:
intellectui dereliquitese rcorpus xp̃iut sitis
alterius uiri quiex mortuis Resur Rexit¬
but fructifica remus dõ: Conmoriendo xp̃o quida¬
unauit peccatum incarne ecumenim essemus in
carne passiones peccatorum que per lecem
erant operabantur in membris npis : cumes¬
remus incarnali conuersatione passio concu¬
piscentiae operabatur in oculisa incete ris
membris ceterȩ passionis sque tam̃ ꝑlegem
ostendebantur ee peccata Item : incarne ert
qui uoluntate carnis ducitur & legemn dĩ oboediie

Expanded text:
erit vir ejus, liberata est a lege viri, ut non sit adultera, si fuerit cum alio viro. Quamdiu vivit vir, tamdiu illi secundum ejus solius necesse est vivere voluntatem: cum autem, illo mortuo, alio viro mulier fuerit copulata, jam non illi secundum prioris viri consuetudinem est vivendum. Itaque, fratres mei, et vos mortificati estis legi. Noluit juxta comparationem, legem illis dicere mortuam; sed quod verbis eis dicere non audebat, intellectui dereliquit. Per corpus Christi, ut sitis alterius viri: qui ex mortuis resurrexitut fructificetis Deo. Commoriendo Christo, qui damnavit peccatum in carne. Cum enim essemus in carne, passiones peccatorum, quae per legem erant, operabantur in membris nostris. Cum essemus in carnali conversatione, passio concupiscentiae operabatur in oculis: et in caeteris membris caeterae passiones: quae tamen per legem ostendebantur esse peccata. Item in carne est: qui voluntate carnis ducitur: et legi Dei obedire
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittat : nec sipe angelũ dicat adño dirtinatil nec
pire angelorum principe mentiatur nec siip̃ren¬
tẽ honore conferat ne que sipolliceatur gloriã
puturorũ neq: riuirtutes oƿeretur nec ricaelũ ꝓmit¬
tac d in perno decerreati uel ꝓfunditatem scientia
suadere conetur: umquã nos poterit axp̃i se cernaie
caritate : neque creatura alio poteRit nos se¬
parare a caritate dĩ : omnẽ ƿene creatura
nominauit ae non fuit his contentur nipiadderit ut eta¬
sipit alia creatura nec ipra ualeat separare : quȩ
tio consistit incustodia mandatorũ sicut ipre ait yidi¬
ligitisme manlata mea reruate : Nec ñ imitationem
amoris sui infraterna caritate constitust dicens:
In hoc cognoscent homines quia mei discipuli estispi
dilexeritis inuicem: Et io hannes ait: sifratre quẽ
uides ñ diligisdm̃ quem ñ uides quo modo poterdilgene

Expanded text:
promittat, nec si se angelum dicat a Domino destinatum, nec promittat, nec si se angelum dicat a Domino destinatum, nec si se angelorum principem mentiatur, nec si in praesenti honorem conferat, neque si polliceatur gloriam futurorum, neque si virtutes operetur, nec si coelum promittat, et inferno deterreat, vel profunditatem scientiae suadere conetur, umquam nos poterit a Christi secernere charitate. Neque creatura alia poterit nos separare a charitate Dei. Omnem pene creaturam nominavit: et non fuit his contentus, nisi addiderit, ut etiamsi sit alia creatura, nec ipsa valeat separare. Quae eujus dilectio consistit in custodia mandatorum, sicut et ipse ait: Si diligitis me, mandata mea servate. Nec non imitationem amoris sui in fraterna charitate constituit, dicens: In hoc cognoscent homines, quia mei discipuli estis, si dilexeritis invicem. Et Joannes ait: Si fratrem, quem vides, non diligis: Deum quem non vides, quomodo potes diligere
Abbreviated transcription (Latin):
pressura quȩ nos abeius caritate deuellat & nos
dicendo omnes docet tales erse debere quia xp̃o nec
peniculis debeant repenani : Tunc uero iudȩi uolebans¬
illos a xp̃o ita repanare ut ad legis eoscustodiam re¬
uocarent: Quia propterte mortificamurto tadis
Npropt̃ aliquod crimen sed ƿropterte qui dixisti bea¬
tiertiscum ꝑsequent uos & reliqua : Restimatisu¬
mus ut oues occisionis: hoc in nobis xp̃ianis maxime
impletur quił nobis non licet nos m et ipros defendere
red ex emplo dñi &t magistri qui sicut ouis aduictimam
ducturẽ omnia in lata patientissime tollenare : Sed in
hig ooinib: guperacmus ꝓpt̃ eum qui dilexit nos: hay
omnes tribulationes ꝓmhilo ducimus. propt̃ eũ qui
nostantũ dilexit ut etiã moriretur ꝓnobis : & quan¬
do ꝓ eius nomine morimur. tunc maxime triũ phamus.
neque instantia: neque futura: neq fostitu¬
clo: neq: altitulo : neque ꝓfundũ ꝓcerto conpido
quia nec simihi quis morte minetur nec siuitam

Expanded text:
pressura, quae nos ab ejus charitate divellat: et dicendo omnes docet, tales esse debere, qui a Christo nec periculis debeant separari. Tunc vero Judaei volebanillos a Christo ita separare, ut ad legis eos custodiam revocarent. Quia propter te mortificamur tota die. Non propter aliquod crimen, sed propter te, qui dixisti: Beati eritis cum persequentur vos, et caetera. Aestimati sumus sicut oves occisionis. Hoc in nobis Christianis maxime impletur, quibus non licet nosmetipsos defendere: sed exemplo Domini et magistri, qui sicut ovis ad victimam ductus est, omnia illata patientissime tolerare. Sed in his omnibus superamus, propter eum, qui dilexit nos. Has omnes tribulationes pro nihilo ducimus, propter eum, qui nos tantum dilexit, ut etiam moreretur pro nobis. Et quando pro ejus nomine morimur, tunc maxime triumphamus: neque instantia, neque futura, neque fortitudo, neque altitudo, neque profundum. Pro certo confido, quia nec si mihi quis mortem minetur, nec si vitam
Abbreviated transcription (Latin):
potest nec ꝓmissio abolire : non est exlege heredi¬
tassedex fide : lex enim nondonat peccata yed damp¬
nat : E ideo non potest omnesgentes filiosfacere
abra hae : quia recundum qđ omnes sub peccato
inuentisunt. omnes erant utique puniendi fides
autem dimissis ꝑgratiam peccatis: omnescre¬
dentes filios efficit abrahae siue nonest qđ prȩ¬
ua ricetur ubilex non est siue nonert qđ uindicetur
uificat mortuos: hic mortuos adgenerandum
dic̃ ut presenti conuensat caurae: Et uocat ea
q̃: nonsunt. tamqua ea quȩ sunt: quamuis d in
principio uocauerit quȩ non erant a statim esse
pora generandi: qui contra sƿem in sƿe credidit:
contra sƿem naturae est ut centũ annorũ homo
ex muliere de quȩ iam fersa quȩ etiam in iuuentute
sterilis puisset : re mensuum sicut stellas cȩli

Expanded text:
potest, nec promissio aboleri: non est ex lege haeredipotest, nec promissio aboleri: non est ex lege haereditas, sed ex fide. Lex enim non donat peccata, sed damnat: et ideo non potest omnes gentes filios facere Abrahae: quia secundum quod omnes sub peccato inventi sunt, omnes erant utique puniendi. Fides autem, dimissis per gratiam peccatis, omnes credentes filios efficit Abrahae: sive quia non est quod praevaricetur, ubi lex non est: sive non est, quod vindicetur, vificat mortuos. Hic mortuos ad generandum dicit, ut praesenti conveniat causae. Et vocat ea, quae non sunt, tamquam ea, quae sunt. Quamvis et in principio vocaverit, quae non erant, et statim esse pora generandi. Qui contra spem in spe credidit. Contra spem naturae est: ut centum annorum homo ex muliere aeque jam fessa, quae etiam in juventute sterilis fuisset, semen suum sicut stellas coeli