comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tens prout ad uxorẽ par
erat uerbis paulo lasciui¬
oribus. in ꝗbus illua erat
additũ se eam multimo¬
de cognituꝵ seu ut uer¬
orẽ uero mercatoris erro¬
re ductus litteras ĩscripsit.
Accepta uxor epistula mi¬
rata est admodũ nihil sibi
respõderi ad ea quae scrip¬
serat. Genuẽsis uero ꝑlec¬
tis ad se litteris cũ res ioco¬
sas atq uxorias cõtineret :
um se reuersuꝵ et cũ ea
scaepius coituꝵ atq alia pau¬
lo obsceniora: existimans
se uerbis deludi ad regem
ꝓfectus est et ostẽtans lit¬
teras ac cõquerẽs sibi ꝓ nũ¬
mis debitis coitũ ꝓmitti :¬
seq satis fututũ eo die es
se clamitans quo illi pecu¬
nias credidisset. oĩbiis ad
nõĩe: cuius uxor fereba¬
tur paꝵ impudica: cũ sce¬
pissime esset admonitus
a sotiis ut ꝓhiberet turpitu¬
dinẽ domus: uxorẽ acrius¬
ter increpabat. Illa multis
lacrimis iuramẽtisq hone¬
statẽ suã tuebatur. asserẽs
ea a maleuolis cõfingi: ꝗ

Expanded text:
tens prout ad uxorem par tens prout ad uxorem par erat verbis paulo lascivioribus, in quibus et illud erat adiectum se eam multimode cogniturum, seu ut verorem vero mercatoris litteras inscripsit. Accepta uxor epistola, mirata est admodum nihil sibi responderi ad ea quae scripserat. Ianuensis vero, perlectis ad se litteris, cum res iocosas atque uxorias continerent, um se reversurum et cum ea saepius coiturum, atque alia paulo obsceniora, existimans se verbis deludi, ad regem profectus est ostentans litteras ac conquerens sibi pro nummis debitis coitum promitti, seseque satis fututum fuisse eo die clamitans, quo illi pecunias credidisset. Omnibus ad nomine, cuius uxor ferebatur parum pudica, cum saepissime admonitus esset a sociis ut prohiberet turpitudinem domus, uxorem acrius increpabat. Illa multis lacrimis iuramentisque honestatem suam tuebatur, asserens ea a malevolis confingi, qu
Abbreviated transcription (Latin):
cutis abrasae euocata foris
a uicina obrẽ necessariam
ĩmemor prae festinatione
caput tegere domo egres¬
sa est. Eam cõspecta altera
foemina increpat ꝙ nudo
capite atq inuenusto in
publicũ prodisset.Tũ illa
ut caput tegeret per uestas
retrorsus a natibis subla¬
tas cũ caput coopire uellet:
culũ detexit. Ridere qua
aderant cepere mulieris
factũ. quae ut leuis prido¬
ris culpã uitaret: maiorẽ
cõtraxit. Haec eos res respi¬
cit qui ꝑuũ delictũ gran¬
diori scelere occultare que
neapolitano quẽ Ladisla¬
us rex praefecerat ciuita¬
ti ꝑrisinae: littene et ab ux¬
ore. et a genuẽsi mercato¬
re ceai nut io creditas pe¬
carĩas debebat: simulred¬
data fuerũt. Altene ab ux¬
ore eũ rogabant: ut domũ
recduxt: cõiugalis officii&
fidei datae redditus admo¬
nẽtes. altere ut creditã
bant. Mercatori ut aequũ
ditiis et pollicitatioĩbus
leniebat: se illuc accessu
rũ ꝑ quae resarciret amis¬

Expanded text:
cutis abraso, evocata foras cutis abraso, evocata foras a vicina ob rem necessariam, immemor prae festinatione caput tegere domo egressa est. Eam conspicata altera femina increpat quod nudo capite atque invenusto in publicum prodisset. Tum illa, ut caput tegeret, veste retrorsus a natibus sublata, cum caput cooperire vellet, culum detexit. Ridere qui aderant coepere mulieris factum, quae, ut levis pudoris culpam vitaret, maiorem contraxit. Hoc eos respicit qui parvum delictum graviori scelere occultare quaeNeapolitano, quem Ladislaus rex praefecerat civitati Perusinae, litterae et ab uxore, et ab Ianuensi mercatore, cui mutuo creditas pecunias debebat, simul redditae fuerunt. Alterae ab uxore eum rogabant ut domum rediret, coniugalis officii et fidei datae ac citi reditus admonentes; alterae ut creditam bant. Mercatori, ut aequumum multis blanditiis et pollicitationibus leniebat, se illuc e vestigrum per quae resarciret amis
Abbreviated transcription (Latin):
ad mẽsam estus eĩ erat
ac poscens ut sibi uẽtus fla¬
bello fieret. Cũ ministri
abessent diuersis rebus oc¬
cupati iussit quẽdã eue¬
rardũ lupi scriptorẽ apo¬
stolicũ sibi uẽtũ facere.
Stille nescio id uestro mo¬
re cũ rescẽdisset ut scis
ait et tuo mede cardina¬
lisfacito. Tum ille lubẽs
me hercle et suspẽso a ex¬
tro crure ꝑgrandẽ uen¬
tris crepitũ edidit: eo pa¬
cto se uẽtulũ facere soli¬
tũ dicens. Excitati omes
multi eñt iam aderãt. ad
Odẽ instrumẽto Cardina¬
lis tricaricẽsis alto de co-¬
mitibus se monẽti respõ¬
dit. nã cũ Cardinalis esset
uitae dissolutioris Altus
uero illũ in uenatioe ⁊
aamancirt multis uer¬
bis an meliores uitae mo¬
res audicis alti uarbis
in eũ gauiulũ respexit.
et euestigio equi caput re¬
flectens uẽtris crepitu
edidit ingẽtẽ inꝗens ad
barbã tua. quo solo respõ¬
so abiit: ostendens quãti
faceret suas monitiones.

Expanded text:
ad mensam aestas enim erat ad mensam aestas enim erat ac poscens ut ventus flabello sibi fieret, cum ministri abessent diversis rebus occupati, iussit quemdam Eberhardum Lupi, scriptorem Apostolicum, sibi ventum facere. At ille “Nescio id vestro more” cum respondisset, “Ut scis” ait “et tuo modo” cardinalis “facito”. Tum ille: “Libens me hercule” et, suspenso dextro crure, pergrandem ventris crepitum edidit, eo pacto se ventulum facere solitum dicens. Quo excitati omnes multi enim iam aderant ad odem instrumento cardinalis Tricaricensis Alto de Comitibus se monenti respondit. Nam cum cardinalis esset vitae dissolutioris, Altus vero illum in venatione admoneret multis verbis ad melioris vitae mores, auditis Alti verbis, in eum paululum respexit et e vestigio se in equi caput reflectens ventris crepitum edidit ingentem, inquiens: “Ad barbam tuam!”. Quo solo responso abiit, ostendens quanti faceret suas monitiones.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ut quae uigilãtes uer¬
samus aĩo: in somniis sae¬
pius occurrant: uisus
est daemon ꝗdã uxoris se¬
curitatẽ pollicerĩ: si qua
ad moneret: uellet fa¬
cere. et cũ in sonio an¬
nuisset: idq sibi ꝑgratũ
fore diceret simul pre¬
miũ pollicitus. Cape hĩ
ille inquit anulũ: et di¬
ligẽter in digito serua.
nã dũ in eo gestaueris: nũ
ꝗͣ uxor te inscio cũ alio cõ¬
cũbet. prae gaudio excita¬
sit se digitũ habere in ux¬
oris cũno. optimũ ꝗdẽ
eius anuli zelotipus reme¬
gnorãtibus uiris possint
esse incõtinẽte.
us incidit in febrẽ: ex qua
multo maiorẽ solito sitim
cõtraxit. Accersiti medi¬
ci cũ de remouẽda febre
ac siti quoq maĩuscula a¬
gitarent: febris inquit
tãtũ egrotus remouẽdae
officiũ et bonũ sanitatis
dam mihi relĩquite.
crassus et corrulẽtus cũ
aliqñ uenatũ isset. esuri¬
ens cirta meridiẽ ad prã¬
diũ descẽdebat sudans

Expanded text:
enim, ut quae vigilantes verenim, ut quae vigilantes versamus animo, in somniis saepius occurrant visus est daemon quidam uxoris securitatem polliceri, si quae admoneret vellet facere. Et cum per somnium annuisset idque sibi pergratum fore diceret, simul praemium pollicitus: “Cape hunc” ille inquit “annulum et diligenter in digito serva. Nam dum in eo gestaveris hunc, nunquam uxor, te inscio, cum alio concumbet”. Prae gaudio excitasit se digitum habere in uxoris cunno. Optimum quidem eius annuli zelotypis remegnorantibus viris, possint esse incontinentes.us incidit in febrem, ex qua multo maiorem solito sitim contraxit. Accersiti medici cum de removenda febri et siti quoque maiuscula agitarent: “Febris tantum” inquit aegrotus “removendae officium et onus sumatis dam relinquite”. crassus et corpulentus, cum aliquando venatum isset, esuriens circa meridiem ad prandium descendit, sudans
Abbreviated transcription (Latin):
phibitũ esset: minutatim
cõcisum in ꝑuo dolio posu¬
it. ad mixtis diuorsis aro¬
matibris et melle: ita ut
miꝵ in modũ suauis odor¬
ex dolio ꝓdiret. hoc lene¬
tias ituro iudaeo alteri cõ¬
mẽdauit. qui cũ nauicu¬
la secũ ꝑ cãnale ferraria
deferret. accidit plures
eĩz iina nauicula cõsede¬
rant ut florẽtinus ꝗdã
ꝓpe doliũ cõsideret. Et
cũ nox supuenisset mo¬
to coepit qđ intus erat de¬
gustare. Et cũ sibi cibus
sapidissimus uideretur.
totu fere doliũ edẽdo ea
nocte paulatĩ cõsũtsit.
existimans se rẽ eptima
comedisse. Egressurus
ferrariae nauẽ iudaeus
cũ doliũ afferret: sensit
ex eius laeuiitate uacuĩ
esse. Ium iudei cadauer
cũ se fraudatũ uocifera¬
ret. tandẽ cognouit flo¬
rẽtinus se uidaei sepulchꝵ
fuisse.
sũma cura torquebatur.
ne cũ altero rẽ haberet.
semꝑ dies ac noctes ad eiꝰ
custodiã intẽtus. huic
dormienti ꝑ soniũFit

Expanded text:
prohibitum esset, minutatim prohibitum esset, minutatim concisum in parvo dolio posuit, admixtis diversis aromatibus et melle ita ut mirum in modum suavis ex dolio prodiret odor. Hoc Venetias ituro Iudaeo alteri commendavit. Qui cum navicula secum per canale Ferrariam dolium deferret, accidit plures enim unam naviculam conscenderant ut Florentinus quidam prope dolium consideret, et cum nox supervenisset, moto coepit quod intus erat degustare. Et cum sibi cibus sapidissimus videretur totum fere dolium edendo ea nocte paulatim consumpsit, existimans rem optimam comedisse. Egressurus Ferrariae navem Iudaeus, cum dolium auferret, sensit ex eius levitate vacuum esse: tum Iudaei cadavere cum se fraudatum vociferaretur, tandem cognovit Florentinus se Iudaei sepulchrum esse. summa cura torquebatur ne cum altero rem haberet, semper dies ac noctes ad eius custodiam intentus. Huic dormienti, per somnium fit
Abbreviated transcription (Latin):
tusuinique ei egerat. ad¬
sciuit eũ in secretius cõsili¬
um suũ. Cũ imꝑator an¬
suluit petrus uires ecc̃ĩae
siusmet opibus cõterẽdas :
capienda et conterẽcla esse
ad usũ belli is tũ pisis erat
ecciãꝵ oia ornamẽta aurea
atq argẽtea. inter quae zo¬
na illa quae cingebat tem¬
plũ memorabilĩs erat. Pla¬
cuit cõsiliũ frederico: et spo¬
liis eccĩaꝵ excitũ parauit.
lum petrus imꝑatori ĩquit
ĩiuriã abs te iniuste mihi
illatã ultus sũ. tu mihie
ego tibi deũ ex sacrilegio
reddidi inimicũ. om̃nia
deinceps tibi in deterius
cacdent. Ita postea fuit i¬
ctor tandẽ alexander su¬
ꝑbiã fregit imꝑatoris. Hoc
dicto monuit res sacras
ad ꝓfanũ usum trãsferri
nõ oportere. ꝙ qui secus
faceret a deo pimiri.
ubi habitabant se Bononi¬
am cõculissent: accidit ut¬
alter morbo correptus in¬
teriret. Cupiens suꝑstes
defuncti cadauer ueneti¬
as deferri: cũ pala id fieri.

Expanded text:
tus inique enim egerat, adtus inique enim egerat, adscivit eum in secretius consilium suum. Cum Imperator ansuluit Petrus vires Ecclesiae suismet opibus conterendas, capienda et conflanda esse ad usum belli is tum Pisis erat ecclesiarum omnia ornamenta, aurea atque argentea, inter quae zona illa quae cingebat templum memorabilis erat. Placuit consilium Friderico et spoliis ecclesiarum exercitum paravit. Tum Petrus: “Imperator” inquit “iniuriam abs te iniuste mihi illatam ultus sum. Tu tibi ego tibi Deum ex sacrilegio reddidi inimicum. Omnia tibi deinceps in deterius cadent”. Ita postea fuit victor: tandem Alexander superbiam fregit Imperatoris. Hoc dicto monuit res sacras ad profanum usum transferri non oportere: qui secus facerent, a Deo puniri. ubi habitabant, se Bononiam contulissent, accidit utalter morbo correptus interiret. Cupiens superstes defuncti cadaver Venetias deferri, cum palam id fieri
Abbreviated transcription (Latin):
Nicus ꝗdã noster auꝵ a se
reptũ noctu ꝑ somnũ refe¬
rebat in ceri. tũ ꝗdã uide
ne tibi accidat ait qđ̃ meo
uicino: cui auꝵ in stercus
cecidit. Cũ somniũ nar¬
rari posceremus: uicinus
inꝗt noster soniauit se du¬
ctũ a demone in agrum
adauꝵi effodiẽdũ. et cum
cet inꝗi damõ mĩc aufer¬
re: sed signa locũ ut re¬
cognosci a te solo queat. Cũ
li resnota eritarniut uir.
et statĩ exꝑgefaccul sensit
se in lecto uẽtrẽ ad modũ
laxasse. inter fetorẽ et
stercus cũ surrexisset do¬
mũ exiturus capiti capu¬
teum ultimo ĩposuit. in
quo muscipula ea nocte
stercus fecerat. quo feto¬
re ꝑmotus ingnatũ caput
et caesariẽ lauit. Ita au¬
reũ sornniũ in merdam
rediit¬
tort icatoris secretarius
fuit qui cũ esset ⁊ leran¬
qͥri tertii põtificis hostis¬
et bellũ terris ecc̃ĩae infer¬
ret : petrũ Cis italus ex in¬
uidia aduersus eũ cũ bar¬
baris orta lumine priua¬
uit. deinde poenitẽtia duc¬

Expanded text:
icus quidam noster aurum a se repertum noctu per somnium referebat in coetu. Tum quidam: “Vide ne tibi accidat” ait “quod meo vicino, cui aurum in stercus cecidit”. Cum somnium narrari posceremus: “Vicinus” inquit “noster somniavit ductum se a daemone in agrum ad aurum effodiendum, et cum cet” inquit daemon “nunc auferre, sed signa locum, ut cognosci a te solo queat”. Cumli res nota erit”. Annuit vir, et statim expergefactus sensit se in lecto ventrem admodum laxasse. Inter foetorem et stercus cum surrexisset, domum exiturus, capiti capputium ultimo imposuit, in quo cattus ea nocte stercus fecerat. Iniquo foetore permotus, inquinatum caput et caesariem lavit. Ita aureum somnium in merdam rediitImperatoris secretarius fuit, qui, cum esset hostis Alexandri tertii Pontificis ac bellum terris Ecclesiae inferret, Petrum is Italicus erat, ex invidia adversus eum a Barbaris orsa, lumine privavit. Deinde poenitentia duc
Abbreviated transcription (Latin):
re oculos asꝑgerẽtur. at
ille existimans id nimio
potu et crapula contigis¬
se. assup̃to calice  ita eiz
fieri uiderat astãtes resꝑ¬
sit dicens lingua itala be¬
ueti meno che siati morti
qđ intelligẽs rex idẽq ĩꝑ¬
ator risũ cõtinere non
potuit. postridie uero io
sacerdotis referẽs: lippiẽ¬
tes ad iracũdiã: caeteros
õnes ad risũ cõmouit.
Usticus ꝗdã e nostris rogã¬
Ati patrono fũdi quo tũpo¬
re pluribus laboribus im¬
plicarẽtur mẽse maio
respõdit. sciscitãti causã
id ei miri uidebatur. cũ
oꝑe rusticano esse uideatur

Expanded text:
re oculos conspergerentur. At re oculos conspergerentur. At ille existimans id nimio potu et crapula contigisse assumpto calice ita enim fieri viderat astantes respersit, dicens lingua Itala: “Beete meno, che siate morti intelligens rex idemque imperator risum continere non potuit. Postridie vero in sacerdotis referens, lippientes ad iracundiam, caeteros omnes ad risum commovit.usticus quidam e nostris roganti patrono fundi quo maxime tempore pluribus laboribus implicarentur “Maio” respondit. Sciscitanti causam, id enim mirum videbatur, cum ere rustico vacatio esse videatur
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersũ diẽ cõsũpsissent
nulla certa sña pictore
dubiũ ꝗdnã ageret relin¬
quẽtes dormitũ iere. Fi¬
ctor ĩspecta fratrũ insul¬
sitate cũ se delusũ puta¬
ret: figurã eam depinxit
fistulã sonãtẽ alii laqueo
suspẽsam dicunt. statĩq
abiit. figura inspectaꝰ¬
cũ fratres pictorẽ ut ma¬
le multaretur. quesissẽt
ille uero pedibis sibi cõ¬
suluisset: existimãtes sũ¬
mã religioni cõtumeliã
illatã. pictorẽ ad poenã
querebant.
riae mnes: ut tiose missa
celebratã omnes ⁊ adsut
oculis lippiẽtibus accedẽ¬
tes ꝓpius altare a sacerdo¬
te aqua in calicẽ effusa o¬
culos asꝑgantur. dicit
ba quadã ex sacris litte¬
ris bonã ualitudinẽ pre¬
cantia Accessit ad hun¬
gariã olim sacerdos ꝗdã
florẽtinus philippis ꝗ
hispanus cognoĩabatur.
hnc cũ astante Sigismũ¬
do rege missam aixisset.
accessẽrũt plures ad eu
lippiẽtes: ut aqua de mo¬

Expanded text:
universum diem consumpsissent, universum diem consumpsissent, nulla certa sententia, pictorem dubium quidnam ageret relinquentes, dormitum iere. Pictor, inspecta Fratrum insulsitate, cum se delusum putaret figuram eam pinxit fistula sonantem alii laqueo suspenso dicunt, statimque abiit. Figura inspecta, Fratres, cum pictorem ut male mulctaretur quaesissent, ille vero pedibus sibi consuluisset, existimantes summam religioni, contumeliam illatam, pictorem ad poenam quaerebant. riae moris ut post Missam celebratam omnes qui adsunt oculis lippientibus accedentes propius altare a sacerdote aqua in calicem effusa oculos conspergantur. Dicit ba quaedam ex Sacris Litteris bonam valetudinem precantia. Accessit ad Hungariam olim sacerdos quidam Florentinus cum Philippo, qui Hispanus cognominabatur. Hic cum astante Sigismundo rege Missam dixisset, accesserunt plures ad eum lippientes, ut aqua de mo
Abbreviated transcription (Latin):
tateq ꝑ motus clamãdo ob¬
iurgare acriter filiũ cepit.
Ille tergiuersando peccatũ
excusabat. Cũ diutius ela¬
tioribus uerbis ambo cõcer¬
tassent: clamore excitus
suꝑuenit uicinus ꝗdã ad iur¬
gia cõponẽda ignarus rei cũ
peteret cõtẽtionis causam.
illis ob domesticã turpitudi.¬
nẽ silẽtibus: instabat uicinͦ
uehemẽtius: ut causa dice¬
rent.Tandẽ cũ pater infi¬
liũ culpã reiiceret. tũ filius
prior hic pater meus admo¬
dũ indiscretus inꝗt: milies
matrẽ meã futiuit me eri¬
am tacẽte: nũc ꝗa semel ux¬
orẽ suã cognoui: ut rudis
atq insulsus caelũ clamori¬
biis ueluti insanus replet.
Risit ille facetũ filii respon¬
sũ: et patrẽ quoad potuit
solatus est.¬
pictore ut imaginẽ beati
francisci pingeret : sed in
forma picturae dissidebat.
cũ alter scigmaticũ alter
ad gopulũ praedicãtẽ alius
aliomodo pingẽdũ cẽseret.
In ea discrepatioe cui

Expanded text:
tateque permotus, clamando obtateque permotus, clamando obiurgare acriter filium coepit: ille tergiversando peccatum excusabat. Cum diutius elatioribus verbis ambo concertarent, clamore excitus supervenit vicinus quidam ad iurgia componenda ignarus rei. Cum peteret contentionis causam, illis ob domesticam turpitudinem silentibus, instabat vicinus vehementius ut causam nosceret. Tandem, cum pater in filium culpam reiiceret, tum filius prior: “Hic pater meus admodum indiscretus” inquit “milies matrem meam futuit, me etiam tacente: nunc, quia semel uxorem suam cognovi, ut rudis atque inconsultus, coelum clamoribus, veluti insanus, replet”. Risit ille facetum filii responsum et patrem, quoad potuit, solatus, discepictore, ut imaginem Beati Francisci pingeret; sed in forma picturae dissidebant, cum alter stigmaticum, alter ad populum praedicantem, alius alio modo pingendum censeret. In ea disceptatione cum
Abbreviated transcription (Latin):
ma: captus a praetore cum
multa cõfessus esset: ad frã¬
ciscũ deducitur. ss accito
se cretario ex sius quod ã
ioci causa sciscitabatur an
lieꝵ quas cognouisset. ꝗ
cũ multas etiã ex domesti¬
cis familiaribus uxores
ꝓtulisset: seribebat noĩa
secretarius: ut ex inde cau¬
sam risus daret. Cũ tan¬
dem noĩandis fecisse finẽ
uideretur: peteretq ⁊ux
an plures suꝑessent. ille
cõstanter negaret. aste¬
rius arguebãt homine¬
et iũ minabatur secretari¬
us: nisi õnes reculisset. Tũ
ille suspirans scribas et tuã
quoq ait: atq eam addas
numero aliaꝵ. quo dicto
et calamus prae dolore e
manibus secretarii exci¬
dit: et dux in maximũri¬
sũ est cõuersus. recte fac¬
tũ esse dicens: ut ꝗ tanta
uoluptate reliquoꝵ ma¬
culas audiebat: et ipse in
seoꝵ cetu adderetur.
Lorẽtiae iuuenis ꝗdã cum
nouercã subigeret: ac su¬
ꝑueniens pater filiũ in
stupro uxoris deprehẽdis¬
set: rei nouitate indigni¬

Expanded text:
ma, captus a praetore, cum multa confessus esset, ad Franciscum deducitur. Is, accito secretario ex suis, quaedam ioci causa sciscitabatur ab lierum quas cognovisset. Quas cum multas, etiam ex domesticis familiaribus, uxores protulisset, scribebat nomina secretarius, ut exinde causam risus eliceret. Cum tandem nominandis finem fecisse videretur peteretque dux an plures superessent, ille vero constanter negaret, asperius hominem arguebat et vim minabatur secretarius, nisi omnes retulisset. Tum ille suspirans: “Scribas et tuam quoque” ait “atque eam addas numero aliarum”. Quo dicto, et calamus prae dolore e manibus secretarii excidit, et dux in maximum est risum conversus, recte factum esse dicens ut, qui tanta voluptate reliquorum maculas audiebat, et ipse in eorum coetum adderetur.lorentiae, iuvenis quidam cum novercam subigeret ac superveniens pater filium in stupro uxoris deprehendisset, rei novitate indigni
Abbreviated transcription (Latin):
clamare cepisse se eius crus
uehemẽter dolire luxor
quom oleo rosaceo crus per¬
unxisset: stupa et lana ad
mens medicũ postularet.
aduenit ille et paulũ le¬
niterq magnũ enĩ dolo¬
re praferebat. de tecto cru¬
re cũ palpitans nihil in
illo morbi esse diceret. Tũ
rusticus haereo hoc alterũ
crus porrigens qđ doleo
est inquit. stultitia est ho¬
minis ꝑiucũda: qui qđ do¬
leret: a medico esset admo

Expanded text:
clamare coepisse se crus clamare coepisse se crus vehementer dolere. Uxor, cum oleo rosaceo crus perunxisset, stuppa et lana addmens medicum postularet, advenit ille, et paulatim leniterque magnum enim dolorem prae se ferebat detecto crure, cum palpitans nihil in illo morbi esse diceret, tum rusticus: “Ergo hoc” aliud crus porrigens “quod doleo est” inquit. Stultitia hominis periocunda, qui, quod doleret, a medico admo
Abbreviated transcription (Latin):
serens ꝙ ii essent quos cre
ad facetias et ioca promp¬
tus semel inuitatus Riome¬
ad potũ mane.et enĩ aestas
erat a berriholomeo de ⁊¬
bardis. Cũ plures una con¬
uenissemus cũ potandi tu
ornãdi hoĩs causa. atq esset
unicuiq ut moris est adt
potũ particula panis oblata.
sumptũ panẽ cũ alii come¬
derent. solus partẽ suam
seruabat in manu roga¬
tus cur et ipse nõ ecderet
ridens berptholomee in¬
quit hic tuus panis ultra
õnes quos iuderĩ reuerẽs
est ac modestus. nã cũ sae¬
pius ad os admouerĩ: nul¬
lo tamẽ pacro poteris sum
ut uelit uinũ praeire. Ri¬
simus omnes facete dictũ
eius: qui existimabat cibũ
nõ semꝑ in magna praeser¬
tim siti praeire oportere.
usum qn amplius aureo
nũmo cõputari posset. Cui
uxor hoc ꝗdẽ inꝗt tua ac¬
cidit culpa. cur enĩ non
totiens cõcubitu uteris :
degalẽsis quẽdã cõtribulẽ
suũ cũ sero domũ redisset

Expanded text:
serens quod hi essent quos credserens quod hi essent quos credad facetias et iocos promptus, semel Romae invitatus ad potum mane enim et aestas erat a Bartholomaeo de Bardis; cum plures una convenissemus, tum potandi, tum vexandi hominis causa, atque esset unicuique, ut moris est, ante potum particula pants oblata, sumptum panem cum alli comederent, solus partem suam servabat in manu. Rogatus cur et ipse non ederet, ridens: “Bartholomaee”, inquit “hic tuus panis, ultra omnes quos viderim, reverens est ac modestus: nam, cum saepius hunc ad os admoverim, nullo tamen pacto potis sum ut velit vinum praeire”. Risimus omnes facete dictum eius, qui existimabat cibum non semper in magna praesertim siti praeire oportere. usum, quin amplius aureo nummo computari posset. Cui uxor: “Hoc quidem” inquit “tua accidit culpa: cur enim non totiens concubitu uteris, udegalensis quemdam contribulem suum, cum sero domum redisset,
Abbreviated transcription (Latin):
primo cõgressu quinã es¬
sent bonoĩensiũ et ciues
et legati. si uobis placet
qui mos est loquẽdi respõ¬
dent. comiter ab eo accep¬
ti dimissiq. Cũ iã Uercel¬
las deuenissent: recẽsetes
quae hactenus egissent.
uenit in mẽtẽ uerboru
ꝗbus ad Bernabouẽ usi e¬
rant. et cũ unus male ab
eis dictũ diceret si uobis ⁊¬
etiã si displiceret: tamẽ bo¬
nonienses et ciues oratores
approbarunt. id ꝑperã ꝓla¬
tũ neq ex eoꝵ dignitat᷑e
asseuerãtes. Coĩ igitur cõ¬
silio ad retractanda e a uer¬
ba Nediolanũ reuersi prin¬
cipẽ adierunt. Tũ senior
qr uet doctior uidebatur :
princops inꝗt cũ uersellis
essemusuenit in mẽtẽ
dixisse nos tibi. nos bono¬
nienses oratores et ciues
esse si tibi placeret insulse
atq inscite dictũ: nã pla¬
ceat an displiceat sumus
bonoĩenses et ciues et ora¬
tores. Risit princeps ad
caetera serierus hominũ
stultã curã sibi placere as¬

Expanded text:
primo congressu quinam esprimo congressu quinam essent: “Florentinorum et cives et legati, si vobis placet” qui mos est loquendi, responderunt. Comiter ab eo accepti dimissique, cum iam Vercellas devenissent, recensentes quae hactenus egissent, venit in mentem verborum, quibus ad Bernabovem usi erant; et cum unus male ab eis dictum diceret, “si vobis tiamsi displiceret, tamen Florentini, et cive et oratores approbarunt, id perperam prolatum neque ex eorum dignitate asseverantes. Communi igitur consilio ad retractanda ea verba Mediolanum reversi principem adierunt. Tum senior qui et doctior videbatur: “Princeps” inquit “cum Vercellis essemus, venit in mentem dixisse nos tibi, nos Florentinos oratores et cives esse, si tibi placeret: insulse ac inscite dictum. Nam placeat, an displaceat, sumus Florentini, et cives, et oratores”. Risit princeps, ad caetera severus, hominum stultam curam, sibi placere as
Abbreviated transcription (Latin):
DUrbanũ quoq quĩtũ pon¬
sini oratores nũo tres cũ
accessissent: põtifex autẽ
graui morbo teneretur ta¬
mẽ hoĩes ne diutius sus¬
pẽsos teneret. ad se uocari
iussit ad monitos antea
ut paucis loquerẽtur
Unus doctor qui orationẽ
lõgam in uia quã habitu¬
rus erat ad põtificẽ mẽti
cõmẽdauerat: nulla ra¬
tione morbi habita aut
ꝙ in lectulo iaceret: mul¬
tis uerbis usus est ita ut
põtifex saepius molestiam
audiendi prre se ferret. Cũ
tandẽ in doctus ille ꝑoras¬
set: quesiuit pro sua hu¬
manitate põtifeꝵ nũquid
aliud uellent: tũ alter ex
oratoribus qui et dicentis
scultitiã et põtificis mole¬
stiam ꝑcepisset. pãter iꝗt
sanctissime habemus hoc
in mãdatis nostris: ut ni¬
si nobis euestigio ꝓ hisquae
petimus feceritis satis: so¬
recedamus: uobis iteꝵ ser
tifex. oratores euestigio
expediri iussit.
liã missi cũ Mediolanũ
ꝑuenissent. Bernabouẽ
priincipẽ honoris gratia
uisitarunt rogati ab co

Expanded text:
Urbanum quoque quintum Ponsini oratores numero tres cum accessissent, Pontifex autem gravi morbo teneretur: tamen homines ne diutius suspensos teneret ad se vocari iussit, admonitos antea ut paucis loquerentur. Unus doctor, qui orationem longam in via, quam habiturus esset ad Pontificem, menti commendarat, nulla ratione habita morbi, aut quod in lecto iaceret, multis verbis usus est ita ut Pontifex saepe molestiam audiendi prae se ferret. Cum tandem indoctus ille perorasset, quaesivit pro sua humanitate Pontifex numquid aliud vellent. Tum alter ex oratoribus, qui et dicentis stultitiam et Pontificis molestiam percepisset: “Pater” inquit “Sanctissime, habemus hoc in mandatis nostris, ut nisi nobis e vestigio, pro his quae petimus, feceritis satis, sorecedamus, Vobis iterum retifex, oratores e vestigio expediri iussit. liam missi, cum Mediolanum pervenissent, Bernabovem principem honoris gratia visitarunt. Rogati ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
Atra portã ꝑusinã est eccĩa
sancti. Marci: in ea sacerdos
Cicero in die solemni quo
plebs õnis cõuenerat: cum
sermonẽ de more haberet.
postremo inter caetera fratres
inꝗt magno ꝗdẽ errore libe¬
rari a uobis cupio. hac qua¬
dragesima cũ audirẽ cõfes¬
siones uxoꝵ uestraꝵ: nullã
reꝑi quiae nõ ꝓfiteretur se ui¬
ro fidẽ iniuolata seruasse.
estis alioꝵ uxores cognouisse:
ne ergo in hac dubitatione
diutius uerser: scire a uobis¬
cupio quae aut ubinam
sint istae mulieres fututae :
fice Gregorio bellũ gerebãt :
oratores ꝑusinor qui a põ¬
tifice defecerant: florẽtiã
pro subsidio uenerũt. hoꝵ
unus doctor cũ longam
orõnẽ exorsus primis uer¬
bis tanꝗͣ prohemii loco da¬
te nobis de oleo uestro dix¬
isset. alter festiuus homo
cui ambages uerboꝵ odio
erant: ꝗđ est hoc oleũ in¬
quit : oleũ tu postulas. cũ
milite egeamus. an obli¬
tus es nos arma nõ oleum
postulaturos uenisse: Cur
ille uerba haec sacrae scrip¬

Expanded text:
tra portam Perusinam est ecclesia Sancti Marci. In ea Cicero sacerdos, in die solemni quo plebs omnis convenerat, cum sermonem de more haberet, postremo inter caetera: “Fratres” inquit “magno quidem errore liberari a vobis cupio. Hac quadragesima, cum audirem confessiones uxorum vestrarum, nullam repperi quae non profiteretur se fidem viro inviolatam servasse: estis aliorum uxores cognovisse. Ne ergo hac in dubitatione diutius verser, scire a vobiscupio, quae aut ubinam sint istae mulieres fututae”. fice Gregorio bellum gerebant, oratores Perusinorum, qui a Pontifice desciverant, Florentiam pro subsidio venerunt. Horum unus doctor, cum longam orationem exorsus, primis verbis, tanquam proemii loco: “Date nobis de oleo vestro” dixisset, alter, festivus homo, cui ambages verborum odio erant: “Quid hoc est oleum?” inquit. “Oleum tu postulas, cum milite egeamus? An oblitus es nos arma, non oleum postulaturos venisse?”. Cum ille verba haec Sacrae Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩs gratia rogauit: quãti
ansere faceret:at ille qđ
facillime inꝗt ꝑsoluas. ꝗd¬
est hoc inꝗt mulier: sed do¬
mũ ingredere: et de pre¬
tio cõueĩemus. Ingressus
domũ cũ ꝑstaret in sentẽ¬
tia mulier p̃tio anuit. Ie¬
rũ cũ suꝑioris ꝑtes egisset :
petito ansere rusticus se
negat daturi. nõ enĩ se mu¬
lierẽ subagitasse: sed se ab
er cõprehẽsu dixit. Igitur
redinte grata pugna nu¬
nere sessoris fungitur ade¬
lescens. Iteri ex cõuãto mu¬
lier cũ anserẽ postulasset :
rẽnuit adolescẽs pari rati¬
one se cũ illa esse asserẽs nõ
enĩse pretiũ petitũ accepis¬
se sed repulisse miuriã illa¬
tã: nã se prius a muliere
subactũ. Cũ longior ꝓgre¬
deretur cõtẽtio suꝑueni¬
ens uir sciscitatur: quaenã
haec sit cõtrouersia. Cupie¬
bam inꝗt uxor tibi coenã
opipare parare: nisi hic ma¬
ledictus ĩpediret. cõuene¬
rat eñ mecũ in uiginti

Expanded text:
hominis gratia rogavit quanti hominis gratia rogavit quanti anserem faceret. At ille, “Quod facillime” inquit “persolvas”. espondit mulier “sed domum ingredere et de pretio conveniemus”. Ingressus domum, cum perstaret in sententia, mulier pretio annuit. Verum cum superiores partes egisset, petito ansere, rusticus se negat daturum: non enim se mulierem subagitasse, sed se ab ea compressum dixit. Igitur, reintegrata pugna, munere sessoris fungitur adolescens. Iterum ex conventu mulier cum anserem postulasset, renuit adolescens, pari ratione se cum illa esse asserens: non enim se pretium accepisse, sed repulisse iniuriam illatam; nam se prius a muliere subactum. Cum longior progrederetur contentio superveniens vir sciscitatur quaenam haec sit controversia: “Cupiebam” inquit uxor “tibi coenam opiparem parare, nisi hic maledictus impediret: convenerat enim mecum in viginti
Abbreviated transcription (Latin):
modo ambulaueris: nũꝗͣ
istosce calceos cõsumes:
er seruulos suos nõ bene se
habere fascinatos uerbis cu¬
iusdã uicinae: quae cũ illos
collaudasset: nequaꝗͣ post¬
ea addidisset: deus uos be¬
nedicat ꝓ ut uulgo diciso¬
let. Haecͦ cũ adolescens au¬
disset : nũc causa uideo ĩꝗt
cur mihi mẽtula aegrius
habuit se his diebus ad mo¬
dũ debilitata. nã cũ eam
ꝗspiã laudasset: nequaꝗͣ ad¬
didit eiusmodi benedicti¬
onẽ. quofactũ est ut fas¬
cinatã putẽ: cũ post modũ
nũꝗ̃ erexerit caput. bene¬
dic ergo ea te rogo ait quo
cognoscebat mulierẽ uiro
ĩsulso ac balbutiẽti nuptã
semel cũ noctu ad eã acce¬
deret credens uiꝵ abesse.
hostiũ palã pulsauit: simu¬
lans uiri uocẽ ac sibi aꝑiri
hostiũ. Uir autẽ stolidus do¬
mi existens audita illius uo¬
ce ioanna aꝑi soanna ĩtro¬
duc illũ inꝗt. nã uidetur
le cõspicata mulier quae si¬
bi faceta dicebatur ridẽdi

Expanded text:
modo ambulaveris, nunquamodo ambulaveris, nunquam istos calceos consumes”.er anserulos suos non se bene habere, fascinatos verbis cuiusdam vicinae, quae, cum illos collaudasset, nequaquam postea addidisset: “Deus eos benedicat”, prout vulgo dici solet. Haec cum adolescens audisset, “Nunc causam video” inquit “cur mihi mentula aegrius habuit se his diebus admodum debilitata. Nam cum eam quispiam laudasset, nequaquam addidit eiusmodi benedictionem, quo factum est ut fascinatam putem, cum postmodum nunquam erexit caput. Benedic ergo eam, te rogo” ait “quo cognoscebat mulierem viro insulso ac balbutienti nuptam. Semel cum noctu ad eam accederet, credens virum abesse ostium palam pulsavit, simulans petiit. Vir autem stolidus, domi existens, audita illius voce, “Ioanna, aperi, Ioanna, introduc illum” inquit “nam videtur lem, conspicata mulier, quae sibi faceta videbatur, ridendi
Abbreviated transcription (Latin):
Erusini habẽtur uiri faceti
ac ꝑurbani. Rogauit ma¬
ritũ uxor fetrutia noĩe ad
diẽ festũ postridie ꝓfectu¬
ra ut sibi calceos nouos eme¬
ret. annuit uir eius: et
simul iussit anteꝗͣ domo ab¬
iret mane gallinã in pran¬
dio coqui. Uxor cũ cibũ pa¬
rasset domus hostiũ egres¬
sa cõspectoq simul quem
sũme adamabat iuuene
domũ regreditur: dato si¬
gno ut se intus cũ uir ab¬
esset: seqi eretur. et ne lõ¬
gior mora esset: ascẽsis sca¬
lis se ad terrã ꝓstrauit: ita
ut ex hostio posset cõspici.
Suꝑposito autẽ iuuene clu¬
nes eius cruribus ac pedibus
amplexata cõcupito operi
intẽdebat. Uir interĩ exis¬
timans uxorẽ ad festiuitatẽ
iam ꝓfectã et simul tardi¬
us rediturã: sotiũ rogauit
ad prandiũ dicens uxorem
prandio esse fallẽdã. Cum
domũ ꝑgerent: uir prius
ingreditur: uisaq apud
scalas uxore supra iuuenẽ
pedes cõmouẽte hohe pe¬
trutia inquit ꝑ culũ dei ut
mos est illis ĩurandi. si hoc

Expanded text:
erusini habentur viri faceti ac perurbani. Rogavit maritum uxor, Petrucia nomine, ad diem festum postridie profectura, ut sibi calceos novos emeret. Annuit vir eius et simul iussit, antequam domo abiret, mane gallinam in prandium coqui. Uxor, cum cibum parasset, domus ostium egressa conspectoque simul quem summe adamabat iuvene, domum regreditur, dato signo ut se intus, cum vir abesset, sequeretur; et, ne longior mora esset, ascensis scalis se ad terram prostravit, ita ut ex ostio posset conspici. Superimposito autem iuvene, clunes eius cruribus ac pedibus amplexa, concupito operi intendebat. Vir interim existimans uxorem ad festivitatem iam profectam et simul tardius redituram, socium rogavit ad prandium, dicens uxorem prandio esse fallendam. Cum domum pergerent, vir prius ingreditur visaque apud scalas uxore supra iuvenem pedes commovente, “Ohe! Petrucia” inquit “per culum asini!” ut mos est illis iurandi “si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Ic ipse ciidã camarinẽsi ꝗ
tusendi causa orbẽ ꝑagrare
cupiebat: iussit usq Ma¬
ceratã opidũ ꝓficisci. qđ
ille cũ effecisset: orbẽ inꝗt
terraꝵ uniuersũ cõspexisti.
nihil esse aliud asserẽs mũ¬
dũ hũc ꝗͣ colles cõualles
mõtes planitiẽ culta atq
inculta loca nemora et
siluas. quae õnia eo loci spa¬
tio cõtinerẽtur.

Expanded text:
ic ipse cuidam Cameriensi, qui ic ipse cuidam Cameriensi, qui visendi causa orbem peragrare cupiebat, iussit usque Maceratam oppidum proficisci. Quod ille cum effecisset, “Orbem” inquit “terrarum universum conspexisti” nihil esse aliud asserens mundum hunc quam colles, convalles, montes, planitiem, culta atque inculta loca, nemora et sylvas, quae omnia eo loci spatio continerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
anẽ eoꝵ curã. qui multũ
studii oꝑaeq in querẽdis emẽ¬
disq pretiosis lapidibus po¬
nunt. Nic ꝗdã recte inꝗt:
Rodulfus ex Camerino du¬
cis andegauẽsis. cũ ad regnũ
neapolitanũ ꝓficisceretur
stultitiã mõstrauit. Cum
eĩ Rodulfus ad eũ uisendũ
in castra uenisset. ostẽdit
ei dux p̃tiosam admodũ su¬
pellectilẽ interq caetera ⁊¬
margaritas ȩ aphiros car¬
bũcũlos & caet̾eros lapides ꝗ
magno in pretio habẽtur.
His cõspectis quesiuit Rodul¬
fus: quãto lapides illi esti¬
marẽtur : et ꝗd utilitatis af¬
ferrent: Magnũ ꝗd aesti¬
mari dux respõdit: sed ni¬
hil afferre lucri: Tum Ro¬
os lapides decẽ florenoꝵ: ꝗ
mihi ãnuatĩ ducẽtos reddũt.
ac deinde cũ ducẽ haec ad¬
mirãtẽ ad molẽdinũ qđ
ipse cõstrui fecerat: duxisset.
duos molares lapides ei ostẽ¬
dit dicens illos esse qui suo¬
rũ p̃tiosoꝵ lapidũ utilitatẽ
uuirtutẽq suꝑarent.¬

Expanded text:
anem eorum curam, qui multum studii operaeque in quaerendis emendisque pretiosis lapidibus ponunt. Hic quidam: “Recte” inquit “Redolphus ex Camerino ducis Andegavensis, cum ad Regnum Neapolitanum proficisceretur, stultitiam monstravit. Cum enim Redolphus ad eum visendum in castra venisset, ostendit ei dux pretiosam admodum suppellectilem, interque caetera margaritas, saphiros, carbunculos et caeteros lapides, magno qui in pretio habentur. His conspectis, quaesivit Redolphus quanto lapides illi existimarentur et quid utilitatis afferrent. Magnum quid aestimari dux respondit, sed nihil afferre lucri. Tum Reos lapides decem florenorum qui mihi annuatim ducentos reddunt” ac deinde cum ducem haec admirantem ad molendinum quod ipse construi fecerat duxisset, duos molares lapides ei ostendit, dicens illos esse, qui suorum pretiosorum utilitatem virtutemque superarent
Abbreviated transcription (Latin):
uiso ebrio rogo pater ĩquit
ubi est id uinũ: quo iste ebri¬
us factus est: ut et ego etiã
eius uini dulcedinẽ degu¬
stem. nõ ebrii turpitudĩne
absterritus sed uini cupidi
dissolutũ cũ obprobrio caete¬
ris ex ea familia esset: seuo¬
cauit semel Simõ caeculus
cognatus eius senex magna
auctoritatis atq ad modũ
prudens. et cũ rõĩbus mnul¬
tis adolescẽtẽ ad meliorẽ
uitam hortatus esset: de te¬
stans uitia uirtutes uerot
collaudans: postꝗͣ tãdẽ pora¬
uit. Simon inꝗt ille. cõpo¬
site atq ornate ad modũ si¬
cuti uiꝵ eloquẽtẽ decet: uer¬
chriores orõnes in hanc sen¬
tẽtiã audiui: et tamẽ nihil
eoꝵ quae dicebãtur: unꝗͣ fa¬
cere uolui. nihil amplius
suꝑior exẽplo: ꝗͣ hic uerbis
pfuit.

Expanded text:
viso ebrio: “Rogo, pater” inquit viso ebrio: “Rogo, pater” inquit “ubi est id vinum, quo iste ebrius factus est, ut ego etiam eius vini dulcedinem degustem?” non ebrii turpitudine absterritus, sed vini cupiditdissolutum, cum opprobrio caeteris ex ea familia esset, ad se vocavit semel Simon Caeculus, cognatus eius, senex magnae auctoritatis atque admodum prudens; et cum rationibus multis adolescentem ad meliorem vitam hortatus esset, detestans vitia, virtutes vero collaudans, postquam tandem peroravit: “Simon” inquit ille “composite atque ornate admodum, sicuti virum eloquentem decet, fecchriores orationes in hanc sententiam audivi, et tamen nihil eorum quae dicebantur unquam facere volui”. Nihil amplius superior exemplo quam hic verbis profuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Urialis unus e nostris notae
auaritiae saepius ad mẽ¬
sam familiae accedebat:
dũ cõmederent: degus¬
tans uinũ an satis aquatũ
esset. simulabat autẽ se
id agere: ut bono uino
uterẽtur. Hoc cũ aĩaduer¬
tissent nõ nulli tãdem
cõĩcato cõsilio recẽtem
qñq urinam pro uino ĩ
mensa supposuere. qua
hora uẽtuꝵ hoĩe suspica¬
bantur. Accessit ille mo¬
re suo: et cũ urinã bibis¬
set nauseans ac semierue¬
tuans magno clamore ab¬
cessit: minatus multa il¬
lis qui haec cõmenti essẽt
illi uero risu coenã finierũt.
Hoc eius rei machinator
mihi postinodũ retulit
multo cũ risu.
Ater cũ filii ebrietatẽ saepi¬
us neꝗcꝗͣ redarguisset
cõspecto semel in uia ebrio
retectis uerẽdis turpiter
iacẽte: pueris quoq ꝑmul¬
tis qui qui circũstabant ri¬
dẽtibus atq illudẽtibus : fi¬
liũ ad tam uerẽdũ specta¬
culũ uocauit: existimatus
hoc exẽplo ab ebrietate de¬
terreri eũ posse. Ille autẽ

Expanded text:
urialis unus e nostris notae avaritiae saepe mensam familiae accedebat dum comederet, degustans vinum an satis aquatum esset: simulabat autem se id agere ut bono vino uterentur. Hoc cum animadvertissent nonnulli, tandem communicato consilio recentem quandoque urinam pro vino in mensa supposuere, qua hora venturum hominem suspicabantur. Accessit ille more suo et cum urinam bibisset, nauseans ac semieructans, magno clamore abscessit, minatus multa illis qui haec conati essent. Illi vero risu coenam finierunt. Hoc eius rei machinator mihi postmodum retulit multo cum risu.ater, cum filii ebrietatem saepius nequicquam redarguisset, conspecto semel in via ebrio, erectis verendis turpiter iacente, pueris quoque permultis qui circumstabant ridentibus atque illudentibus, filium ad tam verecundum spectaculum vocavit, existimans hoc exemplo ab ebrietate deterreri eum posse. Ille autem,
Abbreviated transcription (Latin):
paleis furcula uulpẽ texit.
Aduenit unus et itẽ alter
ex uenatoribus uulpẽ que¬
rẽtes. rogitabant autẽ rus
le uerbis uulpẽ ꝑ certã ui¬
am fugisse: nutu uero et
oculis latere sub paleis in¬
nuebat. Illi potius ad uer¬
ba ꝗ̃ ad nutũ respiciẽtes
abiere . Iunc rusticus de¬
tecta uulpe serua in ꝗt
modo ꝓmissa: nã uerbis
meis euasisti: cũ dicerem
te abiisse. At illa quae sibi
timẽs ꝑ rimã inter paleas
rusticũ cõtẽplaretur dili¬
gẽter: uerba tua bona in
quit fuerũt: sed actus sa¬
tis mali. dictũ in eosqui
unũ uerbis aliud re agut.
mae ep̃turus necessario e¬
quũ: pactus est cũ uẽdi¬
tore qui trigĩta aureos pre¬
tiũ carius equo postulabat.¬
tiaꝵ reliquoꝵ uero se dde¬
bitorẽ ei. is esse uelle. an¬
nuit uẽditor postridie
cũ residiiũ peteret soluti¬
onẽ recusans: serua cõue¬
ta emptor inꝗt: pepigimꝰ
ꝗdẽ ut debitõr tuiis futu¬
rus sim. si autẽ satisfecis¬

Expanded text:
paleis furcula vulpem texit. paleis furcula vulpem texit. Advenit unus et item alter ex venatoribus vulpem quaerens: rogitabant autem rustle verbis vulpem per certam viam diffugisse, nutu vero et oculis latere sub paleis innuebat. Illi, potius ad verba quam nutum respicientes, abierunt. Tum rusticus, detecta vulpe: “Serva” inquit “modo promissa, nam meis verbis evasisti, cum dicerem te abiisse”. At illa, quae sibi timens per rimam inter paleas rusticum contemplabatur diligenter: “Verba tua” inquit “bona fuerunt, sed actus satis mali”. Dictum in eos qui unum verbis, aliud re agunt.mae empturus necessario equum pactus est cum venditore, qui 25 aureos pretium carius equo postulabat,tia, reliquorum vero se debitorem eius esse velle. Annuit venditor. Postridie cum residuum peteret, solutionem recusans: “Serva conventa” emptor inquit: “Pepigimus quidem ut debitor tuus sim futurus: si autem tibi satisfecis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illi in gignẽdo milite
essent intẽti: prosilit fa¬
tuus. et culũ sessoris ma¬
nibus uehemẽter premẽs
ut quartae quoq partis be¬
neficio uteretur: ꝑ sanc̾ta
dei euãgelia hic erit pa¬
pa inquit putansse sotiũ
fraudasse.
Enetus lriuisiũ ꝓfecturꝰ
equo conclucto uehebat᷑
seruo pedibus iter faciẽte.
inter eũdũ cũ equus ser¬
uicrus calce ꝑcussisser: il¬
le dolore motus abrepto
saxo equũ ulcisci cupiens
casu in renes patroni ꝓie¬
cit. Credidit stultus equũ
id egisse:. cũ seruus qui
tardius ex uulnere ĩcede.¬
bat. increparetur a dnõ
neq citius ꝓficisci inquit
ex equi calce qui me afflix¬
it Tu ille ne cures inꝗt.
est ut uideo ad modũ cal¬
citiosus. nã et mihi quoq
modo calcẽ magnũ in reᷤ¬
mes dedit.
rogans ut se a canibus tue¬
retur. et simul pollicita
est nũꝗͣ se eius pullos gal¬
linasq esurã. Annuit rus¬
ticus cõditioni et sũp̃tis

Expanded text:
cum illi gignendo milite cum illi gignendo milite intenti essent, prosiliit fatuus et culum sessoris vehementer premens ut quartae quoque partis beneficio uteretur: “Per Sancta Dei Evangelia, hic erit papa” inquit putans se socium defraudasse.enetus Tervisium profecturus equo conducto vehebatur, servo pedibus iter faciente. Inter eundum, cum equus servi calce percussisset crus, ille dolore motus abrepto saxo equum ulcisci cupiens casu in renes patroni proiecit. Credidit stultus equum id egisse; cum servus, qui tardius ex vulnere incedebat, increparetur a domino: “Nequeo citius proficisci” inquit “ex equi calce, qua me afflixit”. Tum ille: “Ne cures”, inquit “est video admodum calcitrosus: nam et mihi quoque modo calcem magnam in renes dedit”. rogans ut a canibus tueretur et simul pollicita est nunquam se eius pullos gallinaceos laesuram. Annuit rusticus conditioni, et sumptis
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ires: nedũ cõtineres
minas: sed timerestibi.
fit iam mihi crede fit:
ti haud ĩparẽ stultitia:
qui cũ equũ ascẽdissit
rus iturus calcaria ĩ sinu
deferebat. Equus piger
tardeq cũ ambularet.
ille calcantis armos saepi¬
us ꝑcuciẽdo tu nõ moue¬
ris en inot si seures quid¬
in sinu habeam: mutares
ait farmacopolã circũfo¬
raneũ Uenetias uenisse:
cuius in uexillo pictus
erat priapus pluribus li¬
gaculis distinctus Acces¬
sit ꝗdã uenetus ꝗd illa dis¬
tinctio significaret que¬
rens: Ille ꝑ iocũ ait mẽ¬
brũ suũ esse eius naturae
ut quã mulierẽ prima
tãtũ parte cognosceret:
mercatores faceret. se¬
cũda milites. tertia du¬
ces. quarta põtifices. et
petebat᷑. I credẽs stultꝰ
coĩcata re cũ uxore domũ
uoc auit h oĩe pacto p̃tio
ut sibi filiũ militẽ face¬
ret. Cũ ad coitũ cũ uxo¬
re uẽtũ esset: maritus
simulans se abire clancu¬
lũ post lectũ secessit. Et

Expanded text:
scires, nedum contineres scires, nedum contineres minas sed timeres tibi fit iam, mihi crede, fit ti haud imparem stultitiam, qui cum equum ascendisset rus iturus calcaria in sinu ferebat. Equus cum pigre tardeque ambularet, ille calcaneis armos saepius percutiendo: “Tu non moveris?” inquit, “en, si scires quidin sinu habeam, mutares armacopola circumforaneucuius in vexillo pictus erat priapus pluribus ligaculis distinctus. Accessit quidam Venetus, quid illa distinctio significaret quaerens. Ille per iocum ait membrum suum illius esse naturae ut cum mulierem prima tantum parte cognosceret, mercatores faceret; secunda milites; tertia duces; quarta pontifices: et petebat. Id credens stultus, communicata re cum uxore, domum vocavit hominem, facto pretio ut sibi filium militem faceret. Cum ad coitum cum uxore ventum esset, maritus simulans se abire clanculum post lectum secessit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudo uellet: Tu
ille ita multi sunt inꝗt
hoc in loco qui artẽ usu¬
rariã exercent: ut cum
pauci ad modũ ad me ac¬
cedant: nihil faciã lucri
sed si corteris foenus dissua¬
sũ erit. cessãbunt ipsi : et
ꝑuenient ad me õniuz
reliquoꝵ emolumẽta. hoc
mihi postea religiosus ri¬
dens retulit.
pistoriẽsis qui senetiis co¬
ꝗnaria excuerat: in con¬
iuiuuio secretarioꝵ retulit
ad modũ iucũdã. Uenetus
inquit insulsus fuit : ꝗ
per miuriam uapulauit.
cũ filios habere cuperet.
qui acceptã iniuriã ulcis¬
cerẽtur. uxor autẽ ste
rilis rogauit amicũ: qui
sibi hoc munus impẽde¬
ret filii ꝓcreandi. ille ope¬
ram studiũq pollicitus
mariti uice fungebatur.
Interĩ cũ relicto ad serẽ¬
dũ agrũ uiro. ne ꝗd ei
operi ĩpedimẽti afferret
ꝑ urbẽ uagaretur. obiuo
ac maiora minitanti ini¬
mico. hoho quassans ca¬
put tace stulte inquit
nescis bene ꝗd te contra
agatur domi. siꝗdẽ id

Expanded text:
sollicitudo vellet. Tum sollicitudo vellet. Tum ille: “Ita multi sunt” inquit “in hoc loco, qui artem usurariam exercent, ut, cum pauci admodum ad me accedant, nihil faciam lucri. Sed si caeteris foenus dissuasum erit, cessabunt ipsi et pervenient ad me omnium reliquorum emolumenta”. Hoc mihi postea religiosus ridens retulit. Pistoriensis, qui Venetiis coquinariam exercuerat, in convivio secretariorum retulit admodum iocundam. “Venetus” inquit “insulsus fuit qui per iniuriam vapulavit. Cum filios habere cuperet, qui acceptam iniuriam ulciscerentur, uxor autem esset sterilis, rogavit amicum, qui sibi hoc munus impenderet procreandi. Ille operam studiumque pollicitus, mariti vice fungebatur. Interim, cum semel, relicto ad serendum agrum viro, ne quid ei operi impedimenti afferret per urbem vagaretur, obvio ac maiora minanti inimico: “Ho ho” quassans caput “tace, stulte” inquit: “Nescis bene quid te contra agatur domi. Si quidem id
Abbreviated transcription (Latin):
sensit illa et matrimoni¬
um disseluit : Tandẽ illa
uiꝵ ille uucrẽ alterã dux¬
it incius nustus prior
spõsa affuit. et cũ ambot
praeteritoꝵ memoria inui¬
cem subridere cepissent.
uidens hoc noua uxor et
aliꝗd suspicans mali: noctu
uoluisset risiis: tergiuer¬
santẽ obtũdẽdo cõpulit ut
fabulã referret: et simul
illius stultitia accusaret.
Iunc uxor cõtristetur in¬
ꝗt illã leus. quae tum fuit
amens. ut id notũ fecisset
matri. ꝗd enĩ opus erat
ut matri cõcubitũ referret
stulta: me ꝗdẽ noster fa¬
muliis amplius cẽnes cogno¬
uit: nec ullũ unqͣ uerbũ
a me innotuit matri. ta¬
cuit uirsẽtiens sibi debitã
mercedẽ repẽsam.
giosũ magnae auctorita¬
tis uiꝵ cõtinuo ser monẽ
de more ad populũ ha¬
bẽtẽ hortatur saepius: ut
acriter inueheretur cõ¬
tra usurarios: detestare¬
praecipue in ea urbe ui
rei castigatione: cuius quae¬
stum ipse faceret. quesi¬
uit ꝗd sibi tam frequens

Expanded text:
sensit illa, et matrimonisensit illa, et matrimonium dissolvit. Tandem illa virum, ille uxorem alteram duxit. In eius nuptiis prior sponsa affuit, et cum ambo praeteritorum memoria invicem subridere coepissent, videns haec nova uxor et aliquid suspicans mali, noctu sibi voluisset risus. Tergiversantem detundendo compulit ut fabulam referret et simul illius stultitiam accusaret. Tum uxor: “Contristetur” inquit “illam Deus quae tam fuit amens ut id notum fecisset matri! Quid enim opus erat ut matri vestrum concubitum referret stulta? Me quidem noster famulus amplius centies cognovit, neque ullum unquam verbum a me innotuit matri”. Tacuit vir, sentiens sibi debitam mercedem impensam. giosum, magnae auctoritatis virum, continuos sermones de more ad populum habentem, hortabatur saepius ut acriter inveheretur contra usurarios detestarepraecipue in ea urbe vigrei castigatione, cuius quaestum ipse faceret, quaesivit quid sibi tam frequens