comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
secunda mus caem Tercue gcom&rictam quisetirs trononua¬
supem gressi uisibiba dediuinis celiquid ex ouelastib contem¬
plramnurlaque ẽ mente solum modo inspiimus qm̃ corporeu
supergraliuntur obtutum. Naturcalis dicitur abiumn¬
cuiusq nemeturee discucitur quiani hil genentunuints
sedunum quod ii susibus deputacturluquib acretitoria
diffinitume Nis ferte cuma o luntatedi aliquod

Expanded text:
secunda Musicam, tertia Geometriam, quarta Astronomiasecunda Musicam, tertia Geometriam, quarta Astronomiasupergressi uisibilia de diuinis aliquid et caelestibus contemplamur, eaque mente solummodo contuemur, quoniam corporeum supergrediuntur obtutum. Naturalis dicitur, ubi uniuscuiusque rei natura discutitur, quia nihil generatur in vita: sed unumquodque his usibus deputatur, in quibus a creatore definitum est, nisi forte cum volunta
Abbreviated transcription (Latin):
turce disputarisolent ut ingenesi et inec desicsten aut demorib
ut in pnouerbus et inomnibus sparsim libris aut delogioae pro
quans theo logiccm sibi uindicaent ut inccenticcecanticorum &
eucengeluis. It̃ celiquidoctorum philo sophicem in nomine &
partibussuis lt definerunt. filo sophia ẽ diuincrum
humanarumq rerum inquantum hominipos sibilee ꝓbabilis
scientia. Aliter filo sophia E ars crtium et disciplinadis¬
ciplinarum rursusfilo sophiacẽ meditatiomostis quod mac¬
gis conuenit xpĩ anis qui scł ambitione calcacta conuersati¬
one disciplinabili simili tudina futurca patriceuiuunt
filo sophia duuditur Itiduces pecstem primains pectiucem
secundalnccetudem  ludefinerunt ffiloso ꝑhieratione¬
Induceb consis cese pasdib: quarum pnimains pectiucces ⁊
secunda cectuadis : Iris pectiuae diuiditur In tribus modiside
Scutinaelis diuiditur inquat itior idẽ primcc incent meacc

Expanded text:
tura disputare solent, ut in Genesi et in Ecclesiaste: aut de moribus, tura disputare solent, ut in Genesi et in Ecclesiaste: aut de moribus, ut in Proverbiis et in omnibus sparsim libris: aut de Logica, pro qua nostri Theoreticam sibi vindicant, ut in Cantico canticorum, et Evangeliis. Item aliqui doctorum Philosophiam in nomine et partibus suis ita definierunt: Philosophia est divinarum humanarumque rerum, in quantum homini possibile est, probabilis scientia. Aliter: Philosophia est ars artium et disciplina disciplinarum. Rursus: Philosophia est meditatio mortis, quod magis convenit Christianis qui, saeculi ambitione calcata, conversatione disciplinabili, similitudine futurae patriae vivunt. Philosophia dividitur in duas partes: prima inspectiva; secunda acin duabus consistere partibus, quarum prima inspectiva est, secunda actualis. Inspectiva dividitur in tribus modis, id Doctrinalis dividitur in quattuor, id est, prima in Arithmeticam,
Abbreviated transcription (Latin):
inquct tuor de ffinitiones distribuit ide arithmetricaa geo¬
metricam musicam astronomicom. Ethica msocrathes pri¬
mus ad corrigendos componendosq mores ins titut. atmire
sctudiumdus: adbeneuiiendidisputationem perdixit diuuideris¬
cam luquart tuor uirtutibus animece Idẽ prudentiaem lustitia
fortiudinemdem percntiam. Prudenticce in rebus quediscer¬
nuntur abanis meela fortitudo qua aduersa ces quaemuenreni
tolenintũ pon Tem percantice que dibidio concupis editudo reuis
frenatur Iustitie que rectace Iudiecendo succcuiq distribuitꝰ
logicam qua eration sclis uocatur plecto subiunxit perqueio
discus sis rerum inorumq aausis uimetemum sation aebibceuoie¬
sarutstis serun iuidems etrm itadiedes ticam & ret horicam
Dicca autem logica idẽ rationadis logosenim apud graecos et ser¬
monem significat & racionem In his quippe tribus generibus
filo sophice &icm eloquia diuina consistunt Nam cut denco¬

Expanded text:
in quattuor definitiones distribuit, id est Arithmeticam, Geoin quattuor definitiones distribuit, id est Arithmeticam, Geometricam, Musicam, Astronomiam. Ethicam Socrates primus ad corrigendos conponendosque mores instituit, atque omne studium eius ad bene vivendi disputationem perduxit, divirtutibus animae, id est prudentiam, iustitiam, fortitudinem, temperantiam. Prudentia est in rebus, qua discernuntur a bonis mala. Fortitudo, qua adversa aequanimiter tolerantur. Temperantia, qua libido concupiscentiaque rerum frenatur. Iustitia, qua recte iudicando sua cuique distribuunt. Logicam, quae rationalis vocatur, Plato subiunxit, per quam, discussis rerum morumque causis, vim earum rationabiliter perscrutatus est, dividens eam in Dialecticam et Rhetoricam. Dicta autem Logica, id est rationalis. Λόγος enim apud Graecos et sermonem significat et rationem. In his quippe tribus generibus Philosophiae etiam eloquia divina consistunt. Nam aut de na
Abbreviated transcription (Latin):
Itemluna globosisit inconcaua. Et scellae utrumi ne ad haereant cuelo iu
peraerem libero cursuferantur. Caelumi psum qua magnitudine quama¬
teria consea᷑ utrum quitumisit & imimobile. Anmeredibili iele nitute
uoluatur quantere sit cersire crassicudo ait quibus fundamentis li
brata et suspensa permaneat. Ipsum autem nomenlatine interprae¬
titum amorem sapientiae proficelur Namgreciphilo amorem
sophicamsa pientiamdicunt F ilosophiae species cripertieues÷
inquisitione disseritur. Altera mordolis quaegreceethica
dictur In quademoribus agitur Tertiarationalis qua egreco
uocabulo loiaa ppellatur Iniqua disputatur que mad modum
inrerum causis ueluitaemoribus ueritas ipsaqueratur
Irifisicaigitur causaquerendi Ina ethicaor doui ue di
tilogiat̃ ratio intelligendiuer satur fisicama pud grecos pri¬
mus preescrucatus et ales milesius unus exseptemillis sapien¬
tbuss hic enim antecclios caeli causcis atq uimrerum natura¬
lium contemplata ratione suspexit quam post modum plesto

Expanded text:
item luna globosa sit an concaua et stellae utrumne adhaereant caelo an per aerem libero cursu ferantur, caelum ipsum qua magnitudine, qua materia constet, utrum quietum sit et immobile an incredibili celeritate uoluatur, quanta sit terrae crassitudo aut quibus fubrata, et suspensa permaneat. 3. Ipsum autem nomen Latine interpretatum, amorem sapientiae profitetur. Nam Graeci φίλον amorem, σοφίαν sapientiam dicunt. Philinquisitio ddicitur, in qua de moribus agitur: tertia rationalis, quae Graeco vocabulo Logica appellatur, in qua disputatur quemadmodum in rerum causis vel vitae moribus veritas ipsa quaeratur. In Physica igitur causa quaerendi, in Ethica ordo vivendi, in Logica ratio intellegendi versatur. Physicam apud Graecos primus perscrutatus est Thales Milesius, unus ex septem illis sapientibus. Hic enim ante alios caeli causas atque vim rerum naturalium contemplata ratione suspexit, quam postmodum Plato
Abbreviated transcription (Latin):
conducit & uniuersali ab dicatiua et particulari ded
catiuq dedicatiuum particulare perreflexionem
ut nullumtur pe hones tum quoddam hones tum ius¬
tum quod dam igitur iustum non est turpe For mi¬
lae secundae modisunt quattuor. Primus mods
est qui conducit ex uniuersalibus dedicatiua et ab¬
dicatiua abdicatiuum uniuersale directim ut
om ne iustum honestum nullumturpe hones tum
nullum igiturtur peiustum. Secundus modusẽ
qui conducit ex uniuers alibus. ab dicatiua et de¬
dicatiua ab dicatiuumuniuersale directimũ nul

Expanded text:
conducit ex universali abdconducit ex universali abdicatiua abdicatiuum particulare per reflexionem, uelut 'Nullum turpe honestum: quoddam honestum iustum: quoddam igitur iustum non est turpe'. Formulae secundae modi sunt quattuor: Primus modus est, qui conducit ex universalibus dedicativa et abdicativa abdicativum universale directim, ut: 'Omne iustum honestum: nullum turpe honestum: nullum igitur turpe iustum'. Secundus modus est, qui conducit ex universalibus abdicativa et dedicativa abdicativum universale dire
Abbreviated transcription (Latin):
ex particulari dedicatiua & uniuersali abdicatiua
dedi catiuum particulare directim ut quod damius¬
tum honestum. nullum honestum tur pe. quondam
igitur lustum non. est turpe. Quintus modus est qui
conducit ex uniuersalibus dedicatiuis particulare
dedicatiuum perreflexionem ut omnelus tum ho¬
nestum omne hones tum bonum. quod damigitur
bonum lustum. Sextus modus est qui conducit ex u¬
muersali dedicatiua & uniuersali. abdicatiua ab¬
di catiuum uni uersaleperre flexionem ut om¬
nelustum honestum. nullum hones tum turpe.nul¬
lumigitur tur pelustum. Septimus modus est qui
conducit ex particulari & aduniuersali de di¬
catiuo dedicatiuum particulare. per reflexio¬
nem ut quoddamlus tum hones tum omne hones¬
tum utile quoddam igitur uti lelus tum
Dctauis modus ẽ qui conducit exuni uersalibus ab dicatiua
et dedicatiua particulare abdicatiuum perreflexionem
ut nullumtur pe honestum omne hones tum iustum quo¬
dam igiturturpe non est ius tum. Nouus modus est qu

Expanded text:
a et uniuersali abdicatiua abdicatiuum particulare directim, ut 'Quoddam iustum honestum: nullum honestum turpe: quoddam igitur iustum non est turpe.' Quintus modus est qui conducit ex uniuersalibus dedicatiuis particulare dedicatiuum per reflexionem, ut 'Omne iustum honestum: omne honestum bonum: quoddam igitur bonum iustum.' Sextus modus est qui conducit ex uniuersali dedicatiua et uniuersali abdicatiua abdicatiuum uniuersale per reflexionem, ut 'Omne iustum honestum: nullum honestum turpe: nullum igitur turpe iustum.' Septimus modus est qui conducit ex particulari et universali dedicativo dedicativum particulare per reflexionem, ut: 'Quoddam iustum honestum: omne honestum utile: quoddam igitur utile iustum'. Octavus modus est, qui conducit ex universalibus abdicativa et dedicativa particulare abdicativum per reflexionem, ut: 'Nullum turpe honestum: omne honestum iustum: quoddam igitur turpe non est iustum'. Nonus modus est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
persofis mata falsa rum conclusionum For mol
cathegoricorum id est praedicatiuorum sillogis morum sunt
tres. Primae formulae modi sunt nouem primusmodus
est qui conducit. id est qui colligit ex uniuersalibus de di¬
catiuis. Dedicatiuum uni uersalem directusut omneius¬
tum honestum omne hones tum bonum omneigitur iustũ
bonum Secundusmodus est qui conducit ex uniuersa¬
libus dedicatiuis et ab dicatiuis. Ab dicatiuum uniuer¬
sale directim ut omneius tum honestum nullum hones¬
tum turpe nullumigitur iustum tur pe. Tertius mo¬
dus est qui conducit ex dedicatiuis particulari et umi¬
uersali dedicatiuum particulare directim ut quod¬

Expanded text:
per sophismata falsarum conclusionum. Formulae per sophismata falsarum conclusionum. Formulae categoricorum, id est praedicativorum syllogismorum, sunt tres. Primae formulae modi sunt novem. Primus modus est, qui conducit, id est, qui colligit ex universalibus dedicativis dedicativum universale directim, ut: 'Omne iustum honestum: omne honestum bonum: omne igitur iustum bonum'. Secundus modus est, qui conducit ex universalibus dedicativis et abdicativis abdicativum universale directim, ut: 'Omne iustum honestum: nullum honestum turpe: nullum igitur iustum turpe.' Tertius modus est, qui conducit ex dedicativis particulari et universali dedicativum particulare directim
Abbreviated transcription (Latin):
cuius nulla pars. ẽ significatiua separata ut socra¬
tes uerbum est quod significat tempus cinus pars
nihilectra significat sed sempereorum quaede
altero dicuntur notat ut cogitat disputat. Oratio ẽ
uox significatiua cuius partium aliquid separatum
significatiuum est ut socrates disputat. E nuntiatiua orati¬
oest uox significatiua deeo quodest aliquiduel non est ut
socrates est socrates non est. Ad firmatio est enuntiati¬
o alicuius dealiquo ut socrates est. Negatio est alicuius
deali quo ut socrates est. Contra dictio est ad firmatio¬
nis et negationis oppositio ut socrates disputat socr¬
quodex his inter praetamentis sillogis simi fiunt ut
de&analetica pertractantur
UII DESIPLOGISAVS Dialecticis secuntur de¬
hinc diclectio sillogismm ubi totius eius artis utilita
et uirtus ostendicur quorum conclusio plurimum
lectorem ad iubat ad ueritatem inuestigandam
tantum ut absit ille error decipiendi aduersariu

Expanded text:
cuius nulla pars est significativa separata, ut Socracuius nulla pars est significativa separata, ut Socrates. Verbum est, quod significat tempus, cuius pars nihil extra significat, sed semper eorum, quae de altero dicuntur, notat, ut cogitat, disputat. Oratio est vox significativa, cuius partium aliquid separatum significativum est, ut Socrates disputat. Enuntiativa oratio est vox significativa de eo quod est aliquid vel non est, ut Socrates est, Socrates non est. Adfirmatio est enuntiatio alicuius de aliquo, ut Socrates est. Negatio est alicuius ab aliquo, ut Socrates non est. Contradictio est adfirmationis et negationis oppositio, ut Socrates disputat, Socrquod ex his interpretamentis syllogismi fiunt. Unde et analytica pertractantur. § 28 De syllogismis dialecticis. Sequuntur dehinc Dialectici syllogismi, ubi totius eius artis utilitas et virtus ostenditur; quorum conclusio plurimum lectorem adiuvat ad veritatem investigandam tantum, ut absit ille error decipiendi adversarium
Abbreviated transcription (Latin):
mamas scriptitabat calamum inmente tinguebat
PRAE FATIO PERIERMENI ARUM
Imnis quipperes quaeuna est et uno significa¬
tursermone aut per nomen significatur aut
peruerbum quae duae partes orationis inter¬
praetantur totum quid quid conciperit mens
adeloquendum omnis enime quutio concepte
reimentis inter pres est hancares totelis uir
inrerum ex pressione & faciendis sermonibus
peritissimus per iermeni an nomgnat quam
inter praetationem nos appellamus scilicet quod res mente
conceptas prolatis sermonibus inter precetur percata¬
fasin & apofasin id ẽ adfirmationem et negationem ꝑ
ad firmationem ut homocurrit pernegationem ut
homonon currit. In hisitaque perierminiis supradic¬
tus filosofus deseptem speciebus tractat id est deno¬
mine de uerbo deoratione deenunciatione dead fir¬
matione denegatione de contra dictione Nomen ẽ
uox significatiuti secundum plactum sine tempore

Expanded text:
menias scriptitabat, calamum in mente tinguebat. menias scriptitabat, calamum in mente tinguebat. Praefatio Perihermeniarum. Omnis quippe res, quae una est et uno significatur sermone, aut per nomen significatur, aut per verbum: quae duae partes orationis interpretantur totum, quidquid conceperit mens ad loquendum. Omnis enim elocutio conceptae rei mentis interpres est. Hanc Aristoteles, vir in rerum expressione et faciendis sermonibus peritissimus, Perihermeniam nominat, quam interpretationem nos appellamus; scilicet quod res mente conceptas prolatis sermonibus interpretetur per cataphasin et apophasin, id est adfirmationem et negationem. Per adfirmationem, ut homo currit; per negationem, ut homo non currit. In his itaque Perihermeniis supra dictus philosophus de septem speciebus tractat, id est de nomine, de verbo, de oratione, de enuntiatione, de adfirmatione, de negatione, de contradictione. Nomen est vox significativa secundum placitum, sine tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur in subiecto accedentia sunt id ẽ que accedunt in
substantia ut quantitas qualitas uel figura. De sub¬
iecto igitur genera et species in subiecto accedera¬
a sunt ex his nouem accedentibus tria intrausiam
sunt quantitas & qua litas et situs haecenimsine
usi a esse nompos sunt extrausiam uero sunt locus
tempus a habitus intra ex trausiam relatio facere
et pati. Appellatas autem categorias constat quia
non possunt nisi ex subiectas agnos ei quis enim quid
sit homo possit agnos ceremsi aliquem hominem sibi
ponat ante oculos quasi subiectum nomine hocopus
aris totelis intelligendum est quando sicut dictũ
est quidquid homolo quitur inter decem ista praedica
menta habentur profici& &tiamad libros intelli¬
gendos qui siue rethoribus siue dea lecticis apponuntꝰ
SEPER IER MENIIS
Sequitur de hinc liberperier menias subtilissimꝰ
nimis et peruarias formas iterationis que cautis¬
simus dequo dicitur arestoteles quando perier¬

Expanded text:
dicitur in subiecto, accidentia sunt, id est, quae accidunt in substantia; ut quantitas, qualitas, vel figura. De subiecto igitur genera et species, in subiecto accidentia sunt. Ex his novem accidentibus tria intra usiam sunt, quantitas et, qualitas et situs. Haec enim sine usia esse non possunt. Extra usiam vero sunt locus, tempus et habitus; intra et extra usiam sunt relatio, facere et pati. Appellatas autem categorias constat, quia non possunt nisi ex subiectis agnosci. Quis enim quid sit homo possit agnoscere, nisi aliquem hominem sibi ponat ante oculos, quasi subiectum nominAristotelis intente legendum est, quando, sicut dictum est, quidquid homo loquitur, inter decem ista Praementa habentur. Proficiet etiam ad libros intellegendos, qui sive Rhetoribus sive Dialecticis adplicantur. De perihermeniis . Sequitur dehinc liber Perihermenias subtilissimus nimis, et per varias formas iterationesque cautissimus, de quo dicitur: Aristoteles, quando Periher
Abbreviated transcription (Latin):
mortule hisenim duobus differaihomo a c&eris cumernman
ropeium utrisibile homo ẽ eum quo drida st hoa prueter
onominem nullius cemimadis e. A ccidens utco sorincor¬
pore doctrint ianimo hae cenimtemporum utro lenitncor
et eeci dunc & mutantur & ẽ ex omnibus his quinquepantib
oratio ꝓlenas sententiue Itachomoe animrationale
mortale risibile bonim cliq acpux sicetiam in omnioratioris
sibnbncicli dẽ diu int̃ ponere debem̃species et differentiasquuiehuse dus¬
ugneus autem exgreo icilatinum transculit uictorinus ora tor conmen¬
umqitius quinque libris bo &ius edidit

Expanded text:
mortale. His enim duobus differt homo a ceteris. Cum enimmortale. His enim duobus differt homo a ceteris. Cum enimProprium, ut risibile. Homo est enim quod ridet, et hoc praeter hominem nullius animalis est. Accidens, ut color in corpore, doctrina in animo. Haec enim temporum varietate et accidunt et mutantur: et est ex omnibus his quinque partibus oratio plenae sententiae, ita: Homo est animal rationale, mortale, risibile, boni malique capax. Sic etiam in omni oratione substantiali tamdiu interponere debemus species et differentias, quam dIsagogas autem ex Graeco in Latinum transtulit Victorinus orator, commentumque eius quinque libris Boetius edidit.
Abbreviated transcription (Latin):
susicuim on strutionem orimacrum rictionirmn dequadibet xenu
tusesto onquaecorta Cacsustentiali definitionet de derelnr
batadieticẽ species terrenum lam exclusume id quod auchetherũ
aut humidum. Differentia uerdꝰ utbipes quae propter animadia
positae qua emultis peib: innituntur . Itemsactionule ꝓpter
illa queration eegeunt mortale autem propter id quod non at
parte definitio ad hominem declasirnidum Ciuius disciplinaa
definitionem plencm existima uerunt aris totelis & tullius
ex genere et differentus consisterequidam postett pleniore
inidocendo eius perfectom substantialem definitionem
Inquinque partibus uelud in membris suis diui derunt quccrum
prima ẽ degenere. secunda despecica tercic de differentia
quartadeꝓ prio quinta decaccedenti Caenus ut animad
est enim uocabulam generule & commune ominium amco
haebentiamSpecies ut homo eenim sꝑcoialitus quasepi¬
ramucotris animantibus mo Uifferentia utration

Expanded text:
se demonstrationem primarum rationum de qualibet re quid sit, suaque certa ac substantiali definitione declaretur. bat, adjecta est species, terrenum, et jam exclusum est id quod aut aethereum, aut humidum. Differentia vero, ut bipes, quae propter animalia posita est quae multis pedibus innituntur. Item rationale, propter illa quae ratione egeant: mortale autem propter id quod angelus parte definitio ad hominem declarandum. Cuius disciplinae definitionem plenam existimaverunt Aristoteles et Tullius ex genere et differentiis consistere. Quidam postea pleniores in docendo eius perfectam substantialem definitionem in quinque partibus, veluti membris suis, dividerunt. Quarum prima est de genere, secunda de specie, tertia de differentia, quarta de proprio, quinta de accidenti. Genus, ut animal. Est enim vocabulum generale et commune omnium animam habentium. Species, ut homo. Est enim specialitas, qua sepaanimantibus. Differentia, ut rationale,
Abbreviated transcription (Latin):
crencuras er aliqua paste profundis sunce queditacedis sermus
Dootrinclis dicitur scientia que cbs tractiin considera q uantigote
abs ruacta enimi qucentitas dicitur Qucem Iintellectua in banus
Ieparintes uel ab alus accedentibus utẽ parinpare uel abhuius¬
cimodi in seluaridienatione trcetamus cuiis specias sant qua¬
discipli na quanititatis numertbilis secundum sea Seum& ria e
disciplina qucantitads magnitudinis in mobilis & formaerum
Musiare disci plina quedenumeris loquitur queteł aliquid sunt
his quimuemiunture łtisonis Astronomiae disciplina cursus celes¬
ilim sileruir quefiguraos contemplatur omnes & habitudines
stcilsirum circuse etcirca terram Irida gabiliraetione pereurrit

Expanded text:
disserimus. Doctrinalis dicitur scientia, quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta enim quantitas dicitur, quam intellectu a materia separantes, vel ab aliis accidentibus, ut est par, inpar, vel ab huiuscemodi, in sola ratiocinatione tractamus. Cuius species sunt quadisciplina quantitatis numerabilis secundum se. Geometrica est disciplina magnitudinis inmobilis et formarum. Musica est disciplina quae de numeris loquitur qui ad aliquid sunt, his qui inveniuntur in sonis. Astronomia est disciplina, quae cursus caelestium siderumque figuras contstellarum circa se et circa terram indagabili ratione percurrit
Abbreviated transcription (Latin):
Eñ unorte sunt asca n demultarum rerum nomenunum e sealror
i dimdefisncio de ler ꝑͥ amnquantum adnomen pestim egaeras
tpccus streles cis lexdicitur quantum adde fintionem ꝑtina¬
uter uerus defintur aaliter piccus ad itercelestis. ilimiuoe esuut
quando ducrum aut plurimetrum rerum unumn uono ens s es tuln¬

Expanded text:
Aequivoca sunt, quando multarum rerum nomen unum est, sed non eadem definitio, ut leo. Nam quantum ad nomen pertinet, et verus et pictus et caelestis leo dicitur; quantum ad definitionem pertinter uerus definitur, aliter pictus, aliter caelestis. Vniuocum est quando duarum aut plurium rerum unum nomen est
Abbreviated transcription (Latin):
do dibigences ex intelligendo incellgentes Rationator dictus
uir incignus quia deomnib rebus quas esse mira biles constat possu
ed dereratione. Retractator reprticor nã retractare estscepeane
quo domiseras Resi piscens io quod mentem quasi postan scinseos̃¬
apit eut quic resapit quis apere desiderat castigat enĩse osa
dem̃tiae it confirmat animũ suũ adrectius uiuendũ eauensne
Iterũ corruat Repentinus arepente repensaute mudindnob¬
biue nom̃ pote esse. Nobuscus fortis uclidus a fortica dinerobo¬
ns asbois cppellatus Repidus ueloxpe dibr artoc obne¬
corrupto in aret apta eo qđ cor ruptat Rleus are dequn ome
dudus quicdur suseempublicã aliquidegis set aiudquicũ hore¬
busco sens slit dctũ aute reus malestatis quo melas e idelere¬
insinutiles  ei publicat ditulerant uel atiles abro gic pndugu
Rl posis urne dico ninodiccus semꝑenim ed conera diee nduprratu

Expanded text:
do diligentes, ex intellegendo intellegentes. Rationator dictus do diligentes, ex intellegendo intellegentes. Rationator dictus vir magnus; quia de omnibus rebus, quas esse mirabiles constat, possunt reddere rationem. Retractator, repetitor; nam retractare est repetere quod omiseras. Resipiscens, eo quod mentem quasi post insaniam recipit, aut quia resapit qui sapere desierat. Castigat enim se ipsum dementiae, et confirmat animum suum ad rectius vivendum, cavens ne iterum corruat. Repentinus, a repente. Repens autem et adverbium et nomen potest esse. Robustus, fortis, validus; a fortitudine roboreae arboris appellatus. Rapidus, velox pedibus. corruptor. Inde et rapta eo quod corrupta. Reus a re, de qua odictus qui adversus rempublicam aliquid egisset, aut quicumque hostibus consensisset. Dictuges inutiles reipublicae detulerant, vel utiles abrogaverant. Rixosus a rictu canino dictus. Semper enim ad contradicendum paratu
Abbreviated transcription (Latin):
minatus est peccator apelice id ẽ meretrice uocatus qua sipe¬
liator quod nomenapudantiquos tantũflagiciosũ significa ban
postea transiit hoc uocabulum in appellatione omniũ iniquoru
Prostitutae meretrices apor rosedendo in mericoriis uel forniol
Pollex a pud grecos ꝓpriȩdicitur a latins concuba dicta autẽ
afullicia id ẽ uersutia subdolosi tate uelmendacio. Procur uus
quass ꝑlongum curuus Pauidus ẽ quẽ uexat trepidatiomen¬
tis habetcor dispulsationẽ cordismetũ nã pauere. ferire est
undeit pauimentũ Petra autẽ it rupes aduritia saxorumno¬
minantur Pusillanimis pusillo animo. Petulcus dictus ab ad petin
Ques tuosus querimoniosus querulus qui a querelã infert
uunetus quod sit ipsesibi amimo securus neminem cangenis
quiretractat et tã qua relegit ea qucie ad cultũ dumũ ꝑtineant. lius
diiredigiosi ex relegendo tãquã exeligendo eligentes ex diligen¬

Expanded text:
minati sunt. Peccator a pelice, id est meretrice vocatus, quasi peminati sunt. Peccator a pelice, id est meretrice vocatus, quasi pelicator; quod nomen apud antiquos tantum flagitiosum significabat, postea transiit hoc vocabulum in appellationem omnium iniquorum. Prostitutae, meretrices a prosedendo in meritoriis vel fornicibus. Pelex apud Graecos proprie dicitur, a Latinis concuba. Dicta autem a fallacia, id est versutia, subdolositate vel mendacio. Procurvus, quasi per longum curvus. Pavidus est quem vexat trepidatio mentis. Habet cordis pulsationem, cordis motum. Nam pavere ferire est, unde et pavimentum. Petro autem et rupex a duritia saxorum nominantur. Pusillanimis, pusillo animo. Petulcus dictus ab adpetendo; Quaestuosus. Querimoniosus. Querulus, quia querellam infert. Quietus, quod sit ipse sibi animo securus, neminem tangens.qui retractat et tamquam relegit ea quae ad cultum divinum pertineant. Hi sunt dicti religiosi ex relegendo, tamquam ex elegendo elegentes, ex diligen
Abbreviated transcription (Latin):
prodimur Perfidus quia fraudolentus e et sinefide quasi ꝑdens fidem
Perurus qui aper perelurat Id ẽ malelurat. perlurus aucẽ in uerbo
r non habet ric̃ perero et deiero dicimus. Prae uaricator male fidei
a duo catus et quiue in accusando nocitura uel in defendendeꝓfucu
raptereat Aut muciliter dubieq ponat mer cede gratia licitcor¬
ruptis ucero qui dem̃ tã praeuarũ id ẽ uel deucrũ. pellax dolo¬
sus it fallax apelleidẽ auultuforis enĩ ut ftillat arridẽt sedli
ne quitiam incusgeret Prosanus quasiporro a fano sacriseñ iluu
nonluicat interesiẽ Parricida propriedr̃ interfercor parentis quã¬
us quid c̃ ueteres hunc parentici dã dixerint : quõ parricidũ
it homici diũ in quo cũq intellegi possit cũ sint homines hominib
pures persecutor ñ semꝑ ꝓmalo intelligitur. Vnde e ꝓsecu¬
tos ꝑfeltes ecutus publicanus ẽ qui uectigalia publica exigit
ues qui ꝑ publica negotia sae culi lucra sec tatur. Vnde et cogno¬

Expanded text:
prodimur. Perfidus, quia fraudulentus est et sine fide, quasi perdens fidem. Periurus, quia perpere iurat, id est male iurat. Periurus autem in verbo R non habet. Nam peiuro et deiero dicimus. Praevaricator, malae fidei advocatus, et qui vel in accusando nocitura, vel in defendendo profutura praetereat aut inutiliter dubieque ponat mercedis gratia licet corruptus. Cicero: 'Quid enim tam praevarum?' id est valde varum. Pellax, dolosus et fallax, a pelle, id est vultu. Foris enim, ut fallat, arridet, sed nequitiam intus gerit. Profanus, quasi porro a fano. Sacris enim illi non licet interesse. Parricida proprie dicitur interfector parentis, quamvis quidam veteres hunc parenticidam dixerunt, quoniam parricidium et homicidium quocumque intellpares. Persecutor non semper pro malo intellegitur; unde et persecutus, perfecte secutus. Publicanus est qui vectigalia publica exigit. Vel qui per publica negotia saeculi lucra sectantur, unde et cogno
Abbreviated transcription (Latin):
Ingmonri concubinarũ filuquos solanatura etnuni pen bones¬
as conlagius .sdimet pueri apube. Ad optiuus fluese onantipa¬
er ebiscos aut auo aut pro auo culus potes ttuti ꝑense sant per¬
tiones traditus Incliena potes catem quitrt usen duo anto

Expanded text:
ingenuarum concubinarum filii, quos sola natura genuit, non honesingenuarum concubinarum filii, quos sola natura genuit, non honestas coniugii. Idem et pueri a pube. Adoptivus filius est, qui aut patre iusto, aut avo, aut proavo, cuius potestate per mancipationem est tradit
Abbreviated transcription (Latin):
Dicente euangelio potens ẽ d̃. delcipidibistis sus cita rEfilios
abrittueut sicuic tosdem ludaeos dñs filios esse dicit diaboli
a quonon nati sedquem fuerant imittiti adoptione quoq
quod humana consue tudine nullilicet nescire. uelsi cut nos
dõ nonncitura seda doptione dicimus pater nos terques
incaeuis doctrina sicut a postolus filios suos appellat eos
quib euangelium praedicauit fili autem. Ideo in legib
liberia ppellantur. Vt is touo cabulo seternantur astruis
qui c sicut seruus. In poces tate ẽ dñi si filius in potestate
ꝓ pctris. Indectiã filiofit emancipatio ut sit liber a pibere
si cut fitseruomanumissio ut sit liberatus adño Itẽ libero
diuti quiciex liberosunt matrimomo orti. Nam fili exlibe¬
toet cancilla ser uilis conditions sunt sempereñ quinuscitus
deteriorem parentis satumsumit Na taralesconu t. inon bione

Expanded text:
dicente Evangelio: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios dicente Evangelio: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae, vel sicut eosdem Judaeos Dominus filios esse dicit diaboli, a quo non nati, sed quem fuerant imitati. 16. Adoptione quoque, quod humana consuetudine nulli licet nescire, vel sicut nos Deo non natura, sed adoptione dicimus; Pater noster, qui es in Coelis. Doctrina, sicut Apostolus filios suos appellat eos quibus Evangelium praedicavit. 17. Filii autem ideo in legibliberi appellantur, ut isto vocabulo secernantur a servis; quia sicut servus in potestate est domini, sic filius in potestate est patris. Inde etiam filio fit emancipatio, ut sit liber a patre, sicut fit servo manumissio, ut sit liberatus a domino. Item liberi dicti, quia ex libero sunt matrimonio orti. Nam filii ex libero et ancilla servilis condicionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem parentis statum sumit. Naturales autem dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
natur. Intricauo filius et filiti a familia dicta sunt ipsienĩ primi
in ordinenascentium ex istunt. Vndeet cornilia familia stirpis
ipsc omnis a cornilio orta. familia autem a femore femus em̃ genis
et stirps oscenditur nc̃ familia proseruis abusiue ñꝓ priedicitur
Scirps exlonga generis significatione uocatur. Enatus dictus quia
generatus undeet ꝑ os cribitur. Suboles eo quod substitutiosit ge¬
neris. Qua dripertitus ẽ autem or dofiliorũ ita uni genitus
primogenitus medius nouissimus primogenitus ante quã nullus
ulnigenitus post quã nullus medius inter omnes nouis simus post¬
omnes Idemet minimus a mona denouissimus cuitẽ propt̃ quodno¬
uus quic ceteri praece dendo cintiquiores exiscunt : Qucit tuor
en c̃ modis fili cippellantur nacura imitatione ad optione
doc trinci Nacura ueluticum dicuntus fili a bra bae iudtiei
Imitatione ut hosius cibra hce fidem imitantes ex gentibus

Expanded text:
natur in tritavo. Filius et filia a familia dicti sunt; ipsi enim primi natur in tritavo. Filius et filia a familia dicti sunt; ipsi enim primi in ordine nascentium existunt. Unde et Cornelia familia stirps ipsa omnis a Cornelio orta. Familia autem a femore. Femore enim genus et stirps ostenditur. Nam familia pro servis abusive, non proprie dicitur. Stirps ex longa generis significatione vocatur. Gnatus dictus quia generatus. Unde et per G scribitur. Suboles eo quod substitutio sit generis. Quadripertitus est autem ordo filiorum, ita: unigenitus, primogenitus, medius, novissimus. Primogenitus, ante quem nullus. Unigenitus, post quem nullus. Medius, inter omnes. Novisomnes. Idem et minimus a monade. NOVISSIMUS autem propter quod novus, quia caeteri praecedendo antiquiores existunt. 15. Quatuor etiam modis filii appellantur, natura, imitatione, adoptione, doctrina 441 Natura, veluti cum dicuntur filii Abrahae Judaei. Imitatione, ut ipsius Abrahae fidem imitantes ex gentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tis grolhibebatur neuel murberoma uel infraseptimum ebus bemili¬
arium conmanerent
heredis omen in posuit census aeris soluet enim tributuaeusors
patratione peracca filĩ procret patratioeñ et nauiene¬
autmente eni & st men mas culi unde a nimalium et homiucot¬
oera tencipiuntir. hinc erea cores parentes dicunturematec đr
quodexinde et ficatur abiquid. mater enĩ qua sinu dermbus
quuso patiere ftipater. familias autem dictas quo doririddis
inser uis hoc se nomine ne qua quã reputent appelldo
meriuf uorilinom indens quri quiaper quenda lurs solieor¬
atem in familiã transit marici Tabu lue etim ice meros¬
niales instrumenta emtionis suciesunt alias sicut intt¬
ns estimato prim pueri Id ẽ quasi mater natia duo ous¬
tam pater quasi terrauus Id ẽ quartus supra abauum. Sed triauus
ultimum cognationis nomen ẽ. familia enĩ moritur apa tretermi¬

Expanded text:
tis prohibebatur ne vel in urbe Roma, vel infra septimum ab urbe militis prohibebatur ne vel in urbe Roma, vel infra septimum ab urbe miliarium commanerent. Heredis nomen inposuit census aeris. Solvet enim tributum auctoris. patratione peracta filium procreet. Patratio enim est rei veneCrementum enim est semen masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc creatores parentes dicuntur. Mater dicitur, quod exinde efficiatur aliquid. Mater enim quasi materia; nam causa pater est. Pater familias autem dictus, quod omnibus minantur in servis, hoc se nomine nequaquam reputent appellari. Matremfamilias inde vocari, quia per quandam iuris sollemnitatem in familiam transit mariti. Tabulae enim matrimoniales instrumenta emptionis suae sunt. Alias sicut matrona est mater primi pueri, id est quasi mater nati, ita matatavi pater, quasi tetravus, id est quartus super avum. Sed tritavus ultimum cognationis nomen est. Familia enim oritur a patre, termi
Abbreviated transcription (Latin):
et liberos confir mabant: Vndeet manumissi dicti eo quod manu
micterentur. De ditiui primuma deditionesunt nuncupati
deditioenĩ dicitur quando seuicti aut uincendi boscesiuic corub
tradunt quibus hacex origo nominis fuit dũ quondam ad uea¬
sus populũ remanũ seruiarmis sumptis dimicassent uicti sede¬
derunt conp̃ haensiq uaria turpitudine affectisunt Exhis
qui dam poste a dominis manu missi propter suboliciorũ notas
quas mum feste per pessi sunt ad dignita tẽciuium romanoꝵ
non peruenerunt . Latim ante romam conditam apudlati¬
tatem sumentes in de quia percestamentũ non frebant
nec ex tescamento aliquid ecapere nec suos heredes fauiire
poterant Ciues romani poscea sub consulibus ꝑtesta meqũ
snur beroma na effecti sunt. Dic ciautem ciues romanicrunt
tos tamento liberiefferci In numerũ omanorũciuiũ redguntir
his primum a ditus erat in urberoma conmorari ceteris aute hr iues¬

Expanded text:
et liberos confirmabant; unde et manumissi dicti, eo quod manu et liberos confirmabant; unde et manumissi dicti, eo quod manu mitterentur. Dediticii primum a deditione sunt nuncupati. Deditio enim dicitur quando se victi aut vincendi hostes victoribus tradunt: quibus haec origo nominis fuit. Dum quondam adversus populum Romanum servi armis sumptis dimicassent, victi se dederunt, conprehensique varia turpitudine affecti sunt. Ex his quidam postea a dominis manumissi, propter suppliciorum notas, quas manifeste perpessi sunt, ad dignitatem civium Romanorum non pervenerunt. Latini ante Romam conditam apud Latitatem sumentes. Inde quia per testamentum non fiebant, nec ex testamento aliquid capere, nec suos heredes facere poterant, cives Romani postea sub consulibus per testamenta in urbe Romana effecti sunt. Dicti autem cives Romani, quia testamento liberi effecti in numerum Romanorum civium rediguntur. His primum aditus erat in urbe Roma commorari; ceteris autem liber
Abbreviated transcription (Latin):
occidia uic coribus conseruabantur et serui fiebant a seruandos cilice
seruia ppellati. ancllae a sustenta culo uocatae anconenim gre¬
cecubitus dicitus. andeetancone dicimus. Mancipiumẽ quait quid
manucapi subdiq potest ut homo equus ouis haecenĩ animalia
statim ut naca sunt mancipium esseputantur Nã et ea quaȩ
inbestiarũ numero sunt Tunc uidentur mancipiũ essequando
capi siue domar coeperint. Ingenu dicti quia ingenere habent
ubertatem non in facto sicut liberti. Vndeet eos greci eugenes
uocant quod sint bonigeneris. Libertus autẽ uocatus quasi
uberatus erat enĩ prius iugo seruicutis ad dictus Libercoruau¬
tem filn apudantiquos libertini appellabantur qua si deliber¬
tis nati nunc uero libertinus autab berto factus aut possessis
manumissus dicitur quasimanuemissus apud ueteres enim
quo tiens manu mittebant Alapa percussos urcũa gebant

Expanded text:
occidi a victoribus, cum servabantur, servi fiebant, a servando scilicet occidi a victoribus, cum servabantur, servi fiebant, a servando scilicet servi appellati. Ancillae a sustentaculo vocatae. Ἀγκὼν enim Graece cubitus dicitur. Unde et anconem dicimus. Mancipium est quidquid manu capi subdique potest, ut homo, equus, ovis. Haec enim animalia statim ut nata sunt, mancipium esse putantur. Nam et ea, quae in bestiarum numero sunt, tunc videntur mancipium esse, quando capi sive domari coeperint. Ingenui dicti, quia in genere habent libertatem, non in facto sicut liberti. Unde et eos Graeci εὐγενεῖς vocant, quod sint boni generis. Libertus autem vocatus quasi liberatus. Erat enim prius iugo servitutis addictus. Libertorum autem filii apud antiquos libertini appellabantur, quasi de libertis nati. Nunc vero libertinus aut a liberto factus, aut possessus. Manumissus dicitur quasi manu emissus. Apud veteres enim quotiens manu mittebant, alapa percussos circumagebant,
Abbreviated transcription (Latin):
Nã colani aut roma nisunt. aut coloni. latin. aut colom ausi¬
lares aut coloni ruris priuati: In quiliniuocati: quasuinco¬
lentes aliena non enim babent propriam sedemiseuint ec¬
a aliena in habitant defert autem inter inquilmum eo
aduenam : In qui linienimsunt quiȩ migrant et nomꝑ pioo
permament aduene autẽ uel in colae aduenticu perhiber¬
tur sedoermanentes et inde in colue quia lam habinieo¬
tes sunt abincolendo Indigenae sunt inde genitiat hueo¬
demloconciti ubin habitant. In cola autẽ non indigenati
seda duemã indicat. peregrini dicti eo quod ignonaenti
corũ parentes a quibus orti ex is cunt . suntenim delongti¬
quũ pegione. Vrbani uocabantur quiromae habitabanit
qui uero ineeteris locis oppidam nãsolaur bs ramo cetes
oppida famulisunt ex propria setuorum sumliedicos
s pin autt̃ uocabulum in detraxer qđ ini qui lure bellipossint

Expanded text:
Nam coloni aut Romani sunt, aut coloni Latini, aut coloni auxiNam coloni aut Romani sunt, aut coloni Latini, aut coloni auxiliares, aut coloni ruris privati. Inquilini vocati quasi incolentes aliena. Non enim habent propriam sedem, sed in terra aliena inhabitant. Differt autem inter inquilinum et advenam. Inquilini enim sunt qui emigrant, et non perpetuo permanent. Advenae autem vel incolae adventicii perhibentur, sed permanentes; et inde incolae, quia iam habitatores sunt, ab incolendo. Indigenae sunt inde geniti, et in eodem loco nati, ubi inhabitant. Incola autem non indigenam, sed advenam indicat. Peregrini dicti eo quod ignorantur eorum parentes, a quibus orti existunt. Sunt enim de longinqua regione. Urbani vocabantur, qui Romae habitabant. Qui vero in ceteris locis, oppidani. Nam sola urbs Roma, cetera oppida. Famuli sunt ex propria servorum familia orti. Servi autem vocabulum inde traxerunt, quod hi, qui iure belli possint
Abbreviated transcription (Latin):
riae absoluti Mercennarii sunt qui seruiunt acceptamer¬
iede Idem etbarones greconomine quod sint fortesinlabo¬
ribus bariaemĩ dicitur grauis qđ ẽ fortis cui contrarius leuis¬
id ẽ infirmus publicani appellantur conduc cores uedtiga lu
uibcus pro prie uillat gubernator ẽ unde et auilla uilicus nom̃
accopis Interdã autem uilicus nonguber nationem uilgaefeca
dispensationem uniuer sce domus tullio Inter ptaptesce posccat
qocte unuer scirũ posses sonum et uillarũ dispensti trero
autere s idemeccura tores ab agendo et curando uocatuen
curatores uero eoqđ uicecuratoris funguntur qua si pros t
uiratores. Sicut proconsul ꝓ consule Colonisunt cultor es qud¬
uenat dictiacul tura agri. sunt em̃ aliun deuenieates ecqirae
alitnũ agrũ locci tũ colentes a debentes conditionem gerias
sole propter agriculturam sub dominio possessoris proeoqđ
his locatus ẽ fundus coloniautem quattuor modis dicuntus

Expanded text:
riae absoluti. Mercennarii sunt qui serviunt accepta merriae absoluti. Mercennarii sunt qui serviunt accepta mercede. Idem et barones Graeco nomine, quod sint fortes in laboribus. βαρὺς enim dicitur gravis, quod est fortis. Cui contrarius est levisid est infirmus. Putem proprie uillae gubernator est, unde et a uilla \'uilicus\' nomen accepit. Interdum autem vilicus non gubernationem villae, sed dispensationem universae domus Tullio interpretante significat, quod est universarum possessionum et villarum dispensatorem. Actores idem et curatores ab agendo et curando vocati. Procuratores vero, eo quod vice curatoris fungantur, quasi propter curatores, sicut proconsul pro consule. Coloni sunt cultores advenae, dicti a cultura agri. Sunt enim aliunde venientes atque alienum agrum locatum colentes, ac debentes conditionem genitali solo propter agri culturam sub dominio possessoris, pro eo quod his locatus est fundus. Coloni autem quattuor modis dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
munera procurant et ex sequuntur. principales magis trati
et duumuirales curialiũ officiorũ or dinessunt principalesdio¬
a quod primm sint magiscratibus. Magis tratiuero qđ malores
sunt rebi quis officiis : Duumuirales tabelliouocatus eo qđ
sit portitor tabellarum. Idem sceptor idemet scriba publi¬
us quicea tantum quae gestis publicantur scribit Burcarii
ab urgis dicti quia crebra perlimites habita cula constituta
burgos uulgo uocant: undeet burgundionũ gentis nomen in¬
hesit quos quondã subacta germania romani percas tra
disposuerunt atq ita nomen ex locis sumpserunt collegi¬
ati dicuntur quod exeorum collegio cus todes deputentur
quif acinus ali quod conmiserunt ẽ. enim sordidissimum
genus hominũ patre incerto progenitũ priuatisunt
extranei ab officiis publicis ẽ enim nomen magistra cum
habenti contrarium. et dictipriuati quod sint ab officus cia¬

Expanded text:
munera procurant et exequuntur. Principales, magistrati munera procurant et exequuntur. Principales, magistrati et duumvirales curialium officiorum ordines sunt. Principales dicti, quod primi sint magistratibus. Magistrati vero, quod maiores sunt reliquis officiis. Duumvirales  . Tabellio vocatus eo quod sit portitor tabellarum. Idem exceptor, idem et scriba publicus, quia ea tantum, quae gestis publicantur, scribit. Burgarii a burgis dicti, quia crebra per limites habitacula constituta burgos vulgo vocant. Unde et Burgundionum gentis nomen inhaesit, quos quondam subacta Germania Romani per castra disposuerunt, atque ita nomen ex locis sumpserunt. Collegiati dicuntur, quod ex eorum collegio custodiisque deputentur, qui facinus aliquod commiserunt. Est enim sordidissimum genus hominum patre incerto progenitum. Privati sunt extranei ab officiis publicis. Est enim nomen magistratum habenti contrarium, et dicti privati quod sint ab officiis cu
Abbreviated transcription (Latin):
ces et defenscres crea uit qui eorũ libertatem cuerene
et eos cduersus iniuri ã nobilitatis defenderent unde
et defensores dicti eo qđ plebemsibi cõnmssẽ contra in soleo¬
nam in proborum defendant : at contra nunc quidã euersores non defenso¬
res exiscunt. Numerarii uocatisunt quia publicũ nũmum aera ruis
inferunt func tiabeo quod fungantur officio et honore ali quo dicti
hinc et defunc tos mortuos dicimus qui conpleuerunt uita eofficia
nibil enĩ lamfaciunt. municipes sunt in eo dem municipiona ti
ab officio numerum dicti eo quod publica munia accipiant munia
enim officia sunt. Vndeet in munes dicuntur qui nullũ gerunt
officium Municipales originales ciues et in locumoffieuin
gerentes: Decuriones dicti qđ sint deor dine curiae a dministrat
Vndeñẽ decurio qui summã non intulit uel curiã participauit
Curiales cutẽ idem et decuriones. Et dic ticuriales quia ciuilia

Expanded text:
ces et defensores creavit, qui eorum libertatem tuerentur, ces et defensores creavit, qui eorum libertatem tuerentur, et eos adversus iniuriam nobilitatis defenderent. Unde et defensores dicti, eo quod plebem sibi commissam contra insolentiam inproborum defendant. At contra nunc quidam eversores, non defensores existunt. Numerarii vocati sunt, quia publicum nummum aerariis inferunt. Functi, ab eo quod fungantur officio et honore aliquo dicti. Hinc et defunctos mortuos dicimus, qui conpleverunt vitae officia; nihil enim iam faciunt. Municipes sunt in eodem municipio nati, ab officio munerum dicti, eo quod publica munia accipiunt. Munia enim officia sunt. Unde et inmunes dicuntur, qui nullum gerunt officium. Municipales originales cives et in loco officium gerentes. Decuriones dicti, quod sint de ordine curiae. Officium enim curiae administrant. Unde non est decurio, qui summam non intulit vel curiam participavit. Curiales autem idem et decuriones. Et dicti curiales, quia civilia
Abbreviated transcription (Latin):
reenõ iudica reẽ. Itemcensores sunt patrimoniorũ ludi¬
ies acensuderis appellati Iudices dicti quasilus dicentespo¬
pulosiue quod lure disceptent Iureautẽ disputaret̃ iste
ludicare non ẽ autẽ iudex si non ẽ in eo iustitia Pro ndesri¬
tores proumtiae sunt dicti quod praesint: prartores autẽ
qua si p̃ceptores ciuitatis et principes idem et questor esqur¬
si quesitores eo quod questionibus praesunt. Consilũt escun
et causa apud eosẽ proceres sunt principesciuitetes gia¬
si procedes qđ ante omnes honor ep̃cedant aindeetun pit
trabium quae eminent extraparietes proceres dieuutuo
eo qđ primoꝓcedant hinc cad primores ftrctatranslatis
quod ua recera inultitudine prominent Tribuni dicti qđ
plebi ueliura uel opem tribuunt constituti sunt autẽ stuto
ainno post reges ex cictos dũ enimplebs a senatu et consulib
orae meretur tunc ipsa sibi tribunos quasi proprios ud¬

Expanded text:
re enim iudicare est. Item censores sunt patrimoniorum iudire enim iudicare est. Item censores sunt patrimoniorum iudices, a censu aeris appellati. Iudices dicti quasi ius dicentes populo, sive quod iure disceptent. Iure autem disputare est iuste iudicare. Non est autem iudex, si non est in eo iustitia. Praesides rectores provinciae sunt, dicti quod praesunt. Praetores autem quasi praeceptores civitatis et principes. Idem et quaestores quasi quaesitores, eo quod quaestionibus praesunt. Consilium enim et causa apud eos est. Proceres sunt principes civitatis, quasi procedes, quod ante omnes honore praecedant. Unde et capita trabium, quae eminent extra parietes, proceres dicuntur, eo quod primo procedant. Hinc ad primores facta translatio, quod a cetera multitudine prominent. Tribuni dicti quod plebi vel iura vel opem tribuunt. Constituti sunt autem sexto anno post reges exactos. Dum enim plebs a senatu et consulibus premeretur, tunc ipsa sibi tribunos quasi proprios iudi