comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uulgatisima tor qued adoreum ueteres appellauee giligo trititum haec pli.¬
rimis teriis sommunia. Aruita galliarim propria copiosa & italiae ese¬
In aegypto autem ac syria suliciaq & asia ac gnietia perilines rea orira
typhe Aegyptus simullagmem conficit & tritico suo nequaq̃ italiae pare
Qui rea utuntur non habent far Et & haer Italia ꝙ in sampamia ura.¬
xime semenq appellatur. hoc habg nomen. Res praeclara ut mox do¬
tebimus propter quem hometus ridoros auira dixit. non ut aliqui ar¬
bitrantur. quoniam uitam donare. Amglum quoq ex ea fit priore crasins
haec sola diferentia est ex omii genere durisimum far ꝙ contra hyemes
firmissum patitur frigidissimos locos ꝑ minus subatos nel aestinosos
sitientesq primus antaquis latio cibus magno aiguimento adorare
donis sicut diximus. pl puite autem non pane iuxisse longo tempore
Ro ᷤᷤ manifestum quoniam & pulmentaria hodieq dicuntur & frmius

Expanded text:
lentissima far, quod adoreum veteres appellavere, siligo, triticum. haec plurimis terris communia. arinca Galliarum propria, copiosa et Italiae est, Aegypto autem ac Syriae Ciliciaeque et Asiae ac Graeciae peculiares zea, oryza, tiphe. Aegyptus similaginem conficit e tritico suo nequaquam Italicae parem. qui zea utuntur non habent far. est et haec ltaliae, in Campania maxime, semenque appellatur . hoc habet nomen res praeclara, ut mox docebimus, propter quam Homerusζείδωρος ἄρουρα dixit, non, ut aliqui arbitrantur, quoniam vitam donaret. amylum quoque ex ea fit priore crassius; haec sola differentia est. ex omni genere durissimum far et contra hiemes firmissimum . patitur frigidissimos locos et minus subactos vel aestuosos sitientesque. primus antiquis Latii cibus, magno argumento in adoriae donis, sicuti diximus. pulte autem, non pane, vixisse longo tempore Romanos manifestum, quoniam et pulmentaria hodieque dicuntur et Ennius,
Abbreviated transcription (Latin):
go dixere aliena insania frui: Sedita ut uillaꝵ tutela non sit oneri. st
tamen qui bene habit& saepiu uentitare in agrum frontemq domini
plus prodese ꝙͣ occipitium non mentiuntur.

Expanded text:
go dixere, aliena insania frui, sed ita, ut villarum tutela non sit oneri. eum go dixere, aliena insania frui, sed ita, ut villarum tutela non sit oneri. eum tamen, qui bene habitet, saepius ventitare in agrum, frontemque domini plus prodesse quam occipitium non mentiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
edificatus & cultus in quo ttlli pleross uideo Segnitia emum puioris domimi
pro emptore est arbitrantir. Nihil est danmosius deserto agro. Itas sato
debono donmo melu emi. nec temere conteninendam alienam disipli¬
nam agrq ut honiini ꝗͣ uis quaestuosus sit. Si tamen & sumptuosus non
muitum fuperese ie in agco quaetuosiss iam iudicat uitem non frustta
quoniam antea de mpensae ratione cauit. prexie ortos rignos ner id
faiso si sus oppido sint & prata quae antiqui parata dixere. idemsato¬
interogatus quis esꝙ certissimus quaestus respondit. Si bene pascas qui
proximus sit at bene Summa oninium in hoc spectanda fuit ut frutus
is maxime probareture qui ꝙͣ ininimo impendio sonstaturus hoc ex loco¬
tum occasione iliter alibi decernitur eodemq pertins quod agucolam
uendacem ese oportere dixit fiuctum fundum in adiuescentia sonseren¬

Expanded text:
aedificatus et cultus. in quo falli plerosque video; segnitiem enim prioris domini aedificatus et cultus. in quo falli plerosque video; segnitiem enim prioris domini pro emptore esse arbitrantur. nihil est damnosius deserto agro. itaque Cato, de bono domino melius emi, nec temere contemnendam alienam disciplinam, agroque ut homini, quamvis quaestuosus sit, si tamen et sumptuosus, non multum superesse. ille in agro quaestuosissimam iudicat vitem, non frustra, quoniam ante omnia de inpensae ratione cavit; proxime hortos irriguos, nec id falso, si sub oppido sint; et prata ainterrogatus, quis esset certissimus quaestus, respondit: si bene pascas; qui proximus: si sat bene. 30 summa omnium in hoc spectando fuit, ut fructus is maxime probaretur, qui quam minimo inpendio constaturus esset. hoc ex locorum occasione aliter alibi decernitur. eodemque pertinet, quod agricolam vendacem esse oportere dixit, 31 fundum in adulescentia conseren
Abbreviated transcription (Latin):
ortissiani uiri ꝙ milites srenuissimi ex agricolis gignuntur mimmei
male cogitantes praedium ne cupide emas in re iustica opere ne parcas
in agro emendo minime quod male emptum est senper poenita agrus
paraturos ante ommnia intueri oports aquarum urra aut iuicinum
Singula magnas interpraetationes habent nec dubias sato in soncami¬
nis hoc amplius extimari iubq quo pacto uiuant. In bono enim inquit
regione bene incenti detilius regulus ille pͥnrico bello bis sonsul aiebat
Neq foecundissimis locis in salubrem agrum parandum. neq efecis sa¬
luberrimum. Salubatas loci non semper incolarum colors detegitur quo¬
niam assueti etiam in pestilentib dirrant. praecerea sunt quaedam par¬
tih aumi alibuia. Rechal autemi alutiunt edt muesi quad toto amne salibue.¬
Malus et ager cum quo dominus lustaitre. Cato meer prua spestari mos
ut solum sua uirtute ualeat: qua dictum et positione ut operariorum copia
prope sit: oppidumq ualdum ut nauigioꝵ euectus uel itinerum ui bene

Expanded text:
ortissimi viri et milites strenuissimi ex agricolis gignuntur minimeque male cogitantes.—Praedium ne cupide emas. in re rustica operae ne parcas, in agro emendo minime. quod male emptum est, semper paenitet. agrum paraturos ante omnia intueri oportet aquam, viam, vicinum. singula magnas interpretationes habent nec dubias. Cato in conterminis hoc amplius aestimari iubet, quo pacto niteant. in bona enim, inquit, regione bene nitent. Atilius Regulus ille Punico bello bis consul aiebat neque fecundissimis locis insalubrem agrum parandum neque effetis saluberrimum. salubritas loci non semper incolarum colore detegitur, quoniam adsueti etiam in pestilentibus durant. praeterea sunt quaedam partibus anni salubria, nihil autem salutare est, nisi quod toto anno salubre.malus est ager, cum quo dominus luctatur. Cato inter prima spectari iubet, ut solum sua virtute valeat qua dictum est positione, ut operariorum copia prope sit oppidumque validum, ut navigiorum evectus vel itinerum, ut bene
Abbreviated transcription (Latin):
coepta condiciset peritisq linguas punicaȩ dandum negotium: in quo
pragesit onniis uir claussimae familiae. becius sylliis sapientia
ueio onnies quos sequeremur practexiumus hoc in uolunt. Uolumint
uitȩ annum agens de ea re prodendum putauĩt

Expanded text:
cepta condidisset, 23 peritisque Punicae dandum negotium, in quo cepta condidisset, 23 peritisque Punicae dandum negotium, in quo praecessit omnes vir clarissimae familiae D. Silanus. sapientiae uissent, quos sequeremur, praetexuimus hoc in volumine, vitae annum agens de ea re prodendum putavit
Abbreviated transcription (Latin):
do plenas nor a moram uela corpus inguit ait prostoruim s eratus pa¬
puliq Roͣ mandato: Iaues tum etiam iuatores erane quod ipsuim no
men inditum est subinde & ex agus senatum ducesq arcescentib At
nunc eadem illa uincti pedes danmnatas manus infcriptiq. uuitus
exercent non tam sirida tellurre quae parens appellatur coliq dicit᷑
ꝗͣ ipso honore hinc astumpto ut non inuita ea & inclignata credatur
id fieri. Sed nos miraniure ergastulorum non eadem emolumenta
esse quac fueriuit imperatoru. Iritur de cultura agii praecipere pͥn.¬
cipale fuit etiam apud exteros si quidem ꝙ reges fecere hierophilo¬
metor attalus archelaus & duces xenophon & poeis etiam mago cui
quiddem tantum honorem senatus noster attribuit archagine capta a ut
cum regulis aphrycas bibuothetas donare̾ uinus eius duo de .xxx. uolu¬
mina censerg in latinam iinguam transferendo cum iam. M. sito gras¬

Expanded text:
do, plenoque nuntius morarum: Vela corpus, inquit, ut perferam senatus podo, plenoque nuntius morarum: Vela corpus, inquit, ut perferam senatus populique Romanmen inditum est subinde ex agris senatum ducesque arcessentibus. at nunc eadem illa vincti pedes, damnatae manus inscriptique vultus exercent, non tam surda tellure, quae parens appellatur colique dicitur et ipso honore his absumpto, ut non invita ea et indignante credatur id fieri. et nos miramur ergastulorum non eadem emolumenta esse, quae fuerint imperatorum! v 22 Igitur de cultura agri praecipere principale fuit etiam apud exteros, siquidem et reges fecere, Hiero, Philometor, Attalus, Archelaus, et duces, Xenophon et Poenus etiam Mago, cui quidem tantum honorem senatus noster habuit Carthagine capta, ut, cum regulis Africae bibliothecas donaret, unius eius duodetriginta volumina censeret in Latinam linguam transferenda, cum iam M. Cato prae
Abbreviated transcription (Latin):
iugerum & ipse sua lege canmatus cum sultituta filii persona amplius possi¬
derẽ luxuriantis iam rei pu fuit ista mensura. M. quidem sirrii post trium¬
phos inmensumq terraꝵ adiectum imperio nota oncio est pernitiosum in¬
telligi siuem cui septem iugera non essent satis haec autem mensurra ple¬
beui post exactos reges assignata est quaenam ergo tantae ubertatis causa
erat Ipsorum tmic manib imperatorum colebantut agri ut fas esse crede¬
ne gauilente terra Nomere laureato. & trumphali oratore. Sine illi each
sura semina tractabant. qua bella eademq diligentia arua disponebant
qua astra siue honestis manibi omma laetius proueniunt: quoncams
curiosius funt. Serentem inuenerunt dati honores seranum irnde o¬
gnomen aranti quatto sua uigera in uaticimo. quas prata quintia appel¬
lantur. sincnato uiator attulit dictaturam Et quidem ut traditire uo¬

Expanded text:
iugerum , et ipso sua lege damnato, cum substituta filii persona amplius possiiugerum , et ipso sua lege damnato, cum substituta filii persona amplius possideret. luxuriantis iam rei p. fuit ista mensura. Mani quidem Curi post triumphos inmensumque terrarum adiectum imperio nota contio est: perniciosum intellegi civem, cui septem iugera non essent satis. haec autem mensura plebei post exactos reges adsignata est. quaenam ergo tantae ubertatis causa erat? ipsorum tunc manibus imperatorum colebantur agri, ut fas est credere, gaudente terra vomere laureato et triumphali aratore, sive illi eadem cura semina tractabant, qua bella, eademque diligentia arva disponebant, qua castra, sive honestis manibus omnia laetius proveniunt, quoniam et curiosius fiunt. serentem invenerunt dati honores Serranum , unde ei et cognomen. aranti quattuor sua iugera in Vaticano, quae prata Quintia appellantur, Cincinnato viator attulit dictaturam et quidem, ut traditur, nu
Abbreviated transcription (Latin):
nae uiutas incredibilis erat. Mlannius martius aedilis plebis primum
frumento populo modio assib donauit lutius miutius augiriinus qui
Spiruum melium soarguerat farrris practium in tribi nuincmis ad asse
redesit undecimus plebeii tribunus: Qua decnusa statua ei extra portu
trigeminam a popuio stipe colatos statuta est: Trebus in aedilitate assie
popuio frumentum praestitit. Quam obcausam eei statuae in sapitolio
ac palatio dicatat funt. Ipse sugpraemo die populi inimeris portatus in
rogum est. Terum quo anno mater deum aduecta romae est maiore
ctor est cum .l. metellus in triumpho plurimos duxit elephantos assib
singulis farus modios fuise. Item uiii congios ficiq sictae post .xxx
olei post .x. sarms post .xii. Nec elatifundiis singniorum contĩgebat ar¬
centium uitinos. quippe etiam legis stolonis licmii in cluso mado quingentoꝵ

Expanded text:
nae vilitas incredibilis erat. Manius Marcius aedilis plebis primum nae vilitas incredibilis erat. Manius Marcius aedilis plebis primum frumentum populo in modios assibus datavit. L. Minucius Augurinus, qui Spurium Maelium coarguerat, farris pretium in trinis nundinis ad assem redegit undecimus plebei tribunus, qua de causa statua ei extra portam Trigeminam a populo stipe conlata statuta est. 16 Seius in aedilitate assibus populo frumentum praestitit, quam ob causam et ei statuae in Capitolio ac Palatio dicatae sunt, ipse supremo die populi umeris portatus in rogum est. quo vero anno Mater deum advecta Romam est, maiorem tor est, cum L. Metellus in triumpho plurimos duxit elephantos, assibus singulis farris modios fuisse, item vini congios ficique siccae pondo XXX, olei pondo X, carnis pondo XII. nec e latifundiis singulorum contingebat arcentium vicinos, quippe etiam lege Stolonis Licini incluso modo quingentorum
Abbreviated transcription (Latin):
tale erat suspensimq ereri necari iubebant grauius ꝗͣ in homicidio con¬
uinctum in pubem praetoris arbitratu uerberari noxam ue duplionem¬
ue decermi Iam distinctio honosq siitatis ipsius non alunde erat. Rusticas
trio lauilatissime eorum qui rura haberent Urbce uero in quas tr̃as¬
ferii gnominia es& defidie probro Itas quattuor solae erant a partibi
urbis in quas habitabant suburana palatina ollia exquilina. Nundinis
urbem resuscitabant & ideo somitia nundinis habere non licebat ne plege
rustita auotaretur. & uies sominuss instramentis erat. Gloriam demq
ipsam a farus honore adoriam appellabant aequidem etiam uerda pri¬
scat signiticationis admior. Ita enim est in sommentariis pontisicum
augurio sanario agendo dies consituantur prius qͣ fenmenta ix uagnus
ciebant fruges nulla prouinciarum pascente Italiam uerumnetiam anno¬

Expanded text:
tal erat, suspensumque Cereri necari iubebant gravius quam in homicidio contal erat, suspensumque Cereri necari iubebant gravius quam in homicidio convictum, inpubem praetoris arbitratu verberari noxiamve duplionemve decerni. 13 iam distinctio honosque civitatis ipsius non aliunde erat. rusticae tribus laudatissimae eorum, qui rura haberent, urbanae vero, in quas transferri ignominia esset, desidiae probro. itaque quattuor solae erant, a partibus urbis, in quis habitabant, Suburana, Palatina, Collina, Esquilina. nundinis urbem revisitabant et ideo comitia nundinis habere non licebat, ne plebes rustica avocaretur. 14 quies somnusque in stramentis erat. gloriam denique ipsam a farris honore adoriam appellabant. equidem ipsa etiam verba priscae significationis admiror; ita enim est in commentariis pontificum: Augurio canario agendo dies constituantur, priusquam frumenta vaginis ciebant fruges nulla provinciarum pascente Italiam, verum etiam anno
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ aliquod optime genus fererꝙ iuniorum famiuiam bubutom no¬
minarunt sui bubi optims utebature: quin & in sacris nil religiosius
sonfederationis uincuio erat. nouaeq nuptas farreum praeterebant.
agrrem male colere sensorium probrum iudicabant. Atq ut recert
stimantur hĩc & locupletes dicebantire loti: hoc est agri plenos petunia
ipsa a pecore appellabantur etrantnum in tabulis censoriis pastua
dicuntur onnua ex quib populus reditus habs qr diu hoc solum:
uectigai fuerat. Mluictatio quoq non nisi cuium boumq impendio
dicebatur. Non omittenda priscarum legum beniuolentia. sautrm
quppe est ne bouem prius ꝗͣ ouem nommaret qui mdicerꝵ mul¬
tam. ludos boum causa celeorantes bubetios uotabant. Seruius
rex ouium boumq estigie primum gra signauit frigen quide¬
natro quasitam furtim notu pauisst ac secuisse priberi .xi. tabuis sapi¬

Expanded text:
que aliquod optime genus sereret. Iuniorum e familia Bubulcum noque aliquod optime genus sereret. Iuniorum e familia Bubulcum nominarunt, qui bubus optime utebatur. quin et in sacris niconfarreationis vinculo erat, novaeque nuptae farreum praeferebant. 11 agrum male colere censorium probrum iudicabatur, atque, ut refestimabantur. hinc et locupletes dicebant loci, hoc est agri, plenos. pecunia ipsa a pecore appellabatur. etiam nunc in tabulis censoriis pascua dicuntur omnia, ex quibus populus reditus habet, quia diu hoc solum vectigal fuerat. multatio quoque non nisi ovium boumque inpendio dicebatur, non omittenda priscarum legum benivolentia: cautum quippe est, ne bovem prius quam ovem nominaret, qui indiceret multam. 12 ludos boum causa celebrantes Bubetios vocabant. Servius rex ovium boumque effigie primum aes signavit. frugem quideratro quaesitam furtim noctu pavisse ac secuisse puberi XII tabulis capi
Abbreviated transcription (Latin):
cutum statuendo non ese putum adrem diuinam nisi eostum. Is & fornacalia¬
tuna calua nistituit farris torrendi ferias & aeq religiosos termiios
agiorum. hos enim deos tnnc maxime nouerant seramq a ferendo
segestam a segitib appellabant quarum simuacra in crrco udemus. Te¬
tiam ex his nominace sub tecto eo religio ett: ac ne degustabant qui.¬
dem nouas fruges aut uina antegͣ sacerdotes primitias libassent.
I EtRUM uocabatur quad uno iugo houm in die exarari posse ͭ letus
in quo boues agerentirre cum aratro uno impetu iusto. hic erat cxx ps¬
du. duplicatusq: in longitudine iugerim faciebat. Dona amplissi¬
ma inperatoꝵ ac fortium suuum quantum quis uno die plurimumr
sicum arauisset Item quartarii faris aut emimae sonferente populo
cognomina etiam prima. Inde pilumiꝰ qui pilum pistrinis muene¬
rant. pisones ⁊ pisendo. Iam fabiorum lentulorum siceronum ut quis¬

Expanded text:
cutus, statuendo non esse purum ad rem divinam nisi tostum. 8 is et Fornacalicutus, statuendo non esse purum ad rem divinam nisi tostum. 8 is et Fornacalia instituit farris torrendi ferias et aeque religiosas Terminis agrorum. hos enim deos tum maxime noverant, Seiamque a serendo, Segestam a segetibus appellabant, quarum simulacra in circo videmus — tertiam ex his nominare sub tecto religio est —, ac ne degustabant quidem novas fruges aut vina, antequam sacerdotes primitias libassent. ur, quod uno iugo boum in die exarari posset; actus, in quo boves agerentur cum aratro uno impeto iusto. hic erat CXX pedum duplicatusque in longitudinem iugerem faciebat. dona amplissima imperatorum ac fortium civium quantum quis uno die plurimum circumaravisset, item quartarii farris aut heminae, conferente populo. cognomina etiam prima inde: Pilumni, qui pilum pistrinis invenerat, Pisonis a pisendo, iam Fabiorum , Lentulorum, Ciceronum, ut quis
Abbreviated transcription (Latin):
stantus quo opere nod maior q̃ funs grata expotienue quipe sr¬
no sitca rura est agrestiq usus. sed quib uitas sonst& honosq ap̃
priscos maxniis fuerit.
ARUORUAI sacerdoces Romulus soeimnus instituit seqi .xiiᵒ fratrem ap¬
pelauit inter ilos ab larientia nutrice sua genitus picra orona
quae uicta alba collgaretur in sacerdotio ei pro religiosisimo insigni
data. quas prima apud Romanos fuit sorona honosq is non nisiui¬
ta fintur & exules etiam captosq comitatur. Ema tunc iugera po¬
pulo. Roͣ ᵒͦ. satis erant nulliq maiorem modum attribuit quoser¬
uos paulo ante principis Neronis sontento hinis spacĩi uridariis pisci¬
nas iuuat habere maiores gratuq. fi non aliquem suimas Numa in¬
stituit deos fruge colere & mola salsa supplicare. ati. ut auctordor emi
na far torrere. quoniam tostum cibo falubius ese. Ia uno modo conse¬

Expanded text:
stantius, quo operae nobis maior quam famae gratia expetitur . quippe serstantius, quo operae nobis maior quam famae gratia expetitur . quippe sermo circa rura est agrestesque usus, sed quibus vita constet honosque apud priscos maximus fuerit. erdotes Romulus in primis instituit seque duodecimum fratrem appellavit inter illos Acca Larentia nutrice sua genitos, spicea corona, quae vitta alba colligaretur, sacerdotio ei pro religiosissimo insigni data; quae prima apud Romanos fuit corona, honosque is non nisi vita finitur et exules etiam captosque comitatur. bina tunc iugera p. R. satis erant, nullique maiorem modum adtribuit, quo servorum paulo ante principis Neronis contento huius spatii viridiariis? piscinas iuvat maiores habere, gratumque, si non aliquem culinas. Numa instituit deos fruge colere et mola salsa supplicare atque, ut auctor na, far torrere, quoniam tostum cibo salubrius esset, id uno modo conse
Abbreviated transcription (Latin):
praeparauerint sontra serpentium dinitationes quae post practium
ad medendum excogitarent indicauimus. Hec ab ullo praeter hominẽ
ueneno pugnatur alieno. Fateamue ergo culpam ne his quidem quae
nascuntur sontenti. steram quando plira eorum genera humana
manu fiunt qui non & honiuis quaedaͤm q uenena nascuntur atra¬
hominum ceu serpentium higua uibrat: tabesq animi ontracta adn¬
rit culpantium omnia ac dirarum alitum modo tenebris quoq uis &
ipsarum noctium quieti inuidentium gemita quae sola uox eorum est
ut inauspicatarum animantium uice obuii quoq uetent agere aut
prodese uite. nec ullum aliud alominati spiritus prtemium nouere
ꝙͣ odisse omnia. Uerum & in hoc eadem naturue mayestas quanto
plures bonos genuit ut fruges quanto fertilior n his quas iuuant
aiuntq. quoꝵ extimatione & gaudio nos quoq relictis exustionis
suae istis hominum turbis pergemus ex sorde solore uitam. eoq con¬

Expanded text:
praepararent contra serpentium dimicationes, quae post proelium praepararent contra serpentium dimicationes, quae post proelium ad medendum excogitarent, indicavimus. nec ab ullo praeter hominem veneno pugnatur alieno. 4 fateamur ergo culpam ne iis quidem, quae nascuntur, contenti; etenim quanto plura eorum genera humana manu fiunt! quid? non et homines quidem ut venena nascuntur? atra ceu serpentium lingua vibrat tabesque animi contacta adurit culpantium omnia ac dirarum alitum modo tenebris quoque suis et ipsarum noctium quieti invidentium gemitu, quae sola vox eorum est, ut inauspicatarum animantium vice obvii quoque vetent agere aut prodesse vitae. nec ullum aliud abominati spiritus praemium novere quam odisse omnia. verum et in hoc eadem naturae maiestas. quanto plures bonos genuit ut fruges! quanto fertilior in his, quae iuvent alantque! quorum aestimatione et gaudio nos quoque, relictis exustioni suae istis hominum rubis, pergemus excolere vitam eoque con
Abbreviated transcription (Latin):
torumq. Iuc quȩq alia praeter arbores aut
frutices benigna tellure praeueniunt uelper
se tantum herbarum immnensa sontempla¬
tione si quis istimg uarietatem numeꝵ
salutis ac uoliptatis hominum gratia gignit. Qua mn parte primum oũ
patrocmari terrat & adesse omnium parenti uiuat ꝙͣ ꝗͣ inter initia
operis defensae : quoniam tamen ipsa materia intus accedit ad reputa¬
tionem eiusdem parentis ex noxiam nostris eam sriminib urgemus
nostramq culpam illi t̃ preninis genuit denera & quis inuenit illa pre¬
ter homiiem. sauere a c fugere alitib feasq satis est atq cum arbore
apri dentium sictas. stianto ad nocendum praȩparare se minalia qđ¬
tamen eorum excrepto homine taela sua uenuenis suis tingit : s sagittas
tingimus & ferro ipsi noceritius aliquid damus dos & flimia infici¬
mus q rerum naturas eiementa. Ipsum quoq quo uiuitur acrem in
pernitiem uertimus. Neq est ut putemus ignorarui ea ab amimalib quae

Expanded text:
orum quaeque alia praeter arbores aut frutices benigna tellure proveniunt, vel per se tantum herbarum inmensa contemplatione , si quis aestimet varietatem, numerum, salutis aut voluptatis hominum gratia gignit. qua in parte primum omnium patrocinari terrae et adesse cunctorum parenti iuvat, quamquam inter initia operis defensae. quoniam tamen ipsa materia accedimus ad reputationem eiusdem parientis et noxia: nostris eam criminibus urguemus nostramque culpam illi inputamus. genuit venena. set quis invenit illa praeter hominem? cavere ac refugere alitibus ferisque satis est. atque cum arbore apri dentium sicas, sciantque ad nocendum praeparare se animalia, qtamen eorum excepto homine et tela sua venenis tinguit? 3 nos et sagittas tinguimus ac ferro ipsi nocentius aliquid damus, nos et flumina inficimus et rerum naturae elementa, ipsumque quo vivitur in perniciem vertimus. neque est, ut putemus ignorari ea ab animalibus; quae
Abbreviated transcription (Latin):
& inguendo harrimdinum fisurae Idem abores religiosas lucosq fuca¬
di permisit sacrificio prius facto. suius rei rationem notionemq eodem
Uolumme tradidit
CAII PLINIE PATURALIS NISTORIAE IIBER UECIM

Expanded text:
ungenda harundinum fissurae. idem arbores religiosas lucosque succungenda harundinum fissurae. idem arbores religiosas lucosque succidi permisit, sacrificio prius facto, cuius rationem precationemque eodem volumine tradidit. C. PLINI SECUNDI NATURALIS HISTORIAE LIBE
Abbreviated transcription (Latin):
menfurae quoq distributione ad maiorum arborum radices am¬
phoram: ad minorum urnam amurcae & aquae portione aequa
ablaqueatis prius radicib paulatim affundi iubens . In. olea hoc amipli¬
us framentis ante ricampositis. Item fico huiuis praccipue uecs¬
rem teriam aggregari radicib. Itã futurim ut non decidantgros¬
si maiorq fecunditas nec stabra proueniat. Simili mado ne conuol.¬
uolus fiat in uinea amurcae congios duos detoqni in crassitudins
mellis rresusq cubitum in his tertia parte & sulphuris quarta sus.
di usq quo exardestat. sub tetto hoc uites creca capita ac sub brachi¬
is ungui ita non fore Conueluolum. Quidam contenti sunt fimo hu¬
ius mixturas suffire uineas ꝑo flatu continuo triduo pleriq non
minus auxilii & aimenti arbitrautar in criia quam sato dadi¬
ta in amurca mnodo pari aquas portione quoniam per se noce¬
at Alqui uolucre appeliant anmal pie rodens pubescentes uuas

Expanded text:
mensurae quoque distimensurae quoque distiphoram, ad minorum urnam, amurcae et aquae portione aequa, ablaqueatis prius radicibus paulatim, adfundi iubens, in olea hoc amplius stramentis ante circumpositis, item fico; huius praecipue vere terram adaggerari radicibus; ita futurum, ut non decidant grossi maiorque fecunditas nec scabra proveniat. 264 simili modo, ne convolvolus fiat in vinea, amurcae congios duos decoqui in crassitudinem mellis, rursusque cum bituminis tertia parte et sulpuris quarta sub diu coqui, quoniam exardescat sub tecto. hoc vites circa capita ac sub bracchiis ungui; ita non fore convolvolum. quidam contenti sunt fumo huius mixturae suffire vineas secundo flatu continuo triduo. plerique non minus auxilii et alimenti arbitrantur in urina quam Cato in amurca, addita modo pari aquae portione, quoniam per se noceat. aliqui volucre appellant animal praerodens pubescentes uvas.
Abbreviated transcription (Latin):
tasq neminem falit: ac de terra odor optime uidicabit. Talis fere
est in noualib cela uetere siluia. quae consenfu lauddatur & in frugib
quidem fecundis eadem teria utilior intellipitur. quonẽs intermis¬
sa cultura quieuit quod inuenit non fit. Eoq dilgentius est eligenda
ne uera existat opinio eorum qui iam Italiae tetram existimauere
laxam. Opecis quidem facultas in aliis generib constat & caelo nec
potest arari post mbres. Aligna ubertatis uicio lentescens. ontra in
birantio affricae illum contena e quinquagena fruge fertilem campr̃
nullis cum siccus est arabuem tauris post imbres ulli asello & a parte
altera uingi anum Nomerem trahentem uidimus scindiq terram¬
Terram emim terra emendari ut aliqui praecipiunt fupec tenuem pi-¬
gni iniecta aut gracili bibulaq super humidam ac praepinguem de¬
mentias opera est. Iuid potese sperare qui tale olit.¬

Expanded text:
tusque neminem fallet, ac de terra odor optime iudicabit. talis fere tusque neminem fallet, ac de terra odor optime iudicabit. talis fere est in novalibus caesa vetere silva, quae consensu laudatur. et in frugibus quidem ferendis eadem terra utilior intellegitur, quotiens intermissa cultura quievit, quod in vineis non fit, eoque est diligentius eligenda, ne vera existat opinio eorum, qui iam Italiae terram existimavere lassam. operis quidem facilitas in aliis generibus constat et caelo, nec potest arari post imbres aliqua, ubertatis vitio lentescens. contra in Byzacio Africae illum centena quinquagena fruge fertilem campum nullis, cum siccum est, arabilem tauris, post imbres vili asello et a parte altera iugi anu vomerem trahente vidimus scindi. terram enim terra emendandi , ut aliqui praecipiunt, super tenuem pingui iniecta aut gracili bibulaque super umidam ac praepinguem, dementi s operae est. quid potest sperare qui colit
Abbreviated transcription (Latin):
brica multis laudata reta in Abensium pompeianorumq agco &
argillam cunctis ad uineas generib anteponunt qͣ ꝙͣ praepingnes
quod excipitur in eo genere iuicem. Sabuium album in tiemensi
multisq in locis nigrum. Itemq tubrum etiam pnigui terrae permi¬
xtum infecundum eso. Argumenta quoq iudicantium sdepe fallunt.
Non utiq solum laetum est in quo procerae arbores nitent practa¬
q̃ ilis aiborib Quid enim abiete proterius: aut quae uixise posit alia
in loco eodem. nec luxirriosa pͥabula priguis soli sfemper modicum habẽt.
Nam quid laudatius germaniae pabulis. Et tamen statum subest ha¬
rena tenuisimo cespitum corio neq semper aquosa est terra.: cui pro¬
ceritas herbarium non hertuie inagis ꝙͣ pinguis adhaerens digitis. quod
in argillis arguitur. st scrobes quidem ⁊egesta in eos nula complet
ut densatq rara ad huic modã de prachendi possit. ferras. onmi ru¬

Expanded text:
brica multis laudata. cretam in Albensium Pompeianorum agro et brica multis laudata. cretam in Albensium Pompeianorum agro et argillam cunctis ad vineas generibus anteponunt, quamquam praepingues, quod excipitur in eo genere. invicem sabulum album in Ticiniensi multisque in locis nigrum itemque rubrum, etiam pingui terrae permixtum, infecundum est. argumenta quoque iudicantium saepe fallunt. non utique laetum solum est, in quo procerae arbores nitent, praeterquam illis arboribus . quid enim abiete procerius? at quae vixisse possit alia in loco eodem? nec luxuriosa pabula pinguis soli semper indicium habent. nam quid laudatius Germaniae pabulis? at statim subest harena tenuissimo caespitum corio. nec semper aquosa est terra, cui proceritas herbarum , non, Hercules, magis quam pinguis, adhaerens digitis, quod in argillis arguitur. scrobes quidem regesta in eos nulla conplet, ut densa atque rara ad hunc modum deprehendi possit, ferroque omnis ru
Abbreviated transcription (Latin):
tionem naturae setuti in aquilonem obseruantes uites & aibore
poni suasere. odoratiorem etiam fieri talem fructum demorit putat.
A Q UIL ONIS sitim Sentotumq reliquotum diximus setundo uo
iummne dicenusq proximo plura saelestia Interim manifestum
uidetur salubritati argumentnm quoniam inmerihen etiam spe¬
ctatibns eapet ant detieeut folia Simuis g i moriemnis causa¬
quibidam locis afflatus maris noxi in plitimis idem diunt. quibsa.¬
tis e longnquo aspicere maria sucundum propriis ad mouere saus
alitum mutile. Similis & fluminum stagnoꝵq ratio nebulae adiũt
aut aestuantia refrigerant opacitate atq etiam rigore gaudent quȩ
diximus: quare experimentis optime reditur. A caelo proximum
est terrae dixisse rationem aut faciliore tractatu. Ruippe non ea¬
dem arborib conuenit & frugibi plerunq nec pula qualem habet
sampania ubiq optima uitib aut quae tenues exalat nebulas. nerlu¬

Expanded text:
tionem naturae secuti in aquilonem obversas vites et arbores tionem naturae secuti in aquilonem obversas vites et arbores poni suasere. odoratiorem etiam fieri talem fructum Democritus putat. aquilonis situm ventorumque reliquorum diximus secundo voumine dicemusque proximo plura caelestia. interim manifestum videtur salubritatis argumentum, quoniam in meridiem etiam spectantium semper ante decidunt folia. similis et in maritimis causaquibusdam locis adflatus maris noxii, in plurimis iidem alunt. quibusdam satis e longinquo aspicere maria iucundum, propius admoveri salis halitum inutile. similis et fluminum stagnorumque ratio. nebulis adurunt aut aestuantia refrigerant. opacitate atque etiam rigore gaudent quae diximus. quare experimentis optime creditur. A caelo proximum est terrae dixisse rationem, haud faciliore tractatu, quippe non eadem arboribus convenit et frugibus plerumque, nec pulla, qualem habet Campania, ubique optima vitibus, aut quae tenues exhalat nebulas, nec ru
Abbreviated transcription (Latin):
re. pͥalmas duas tresue gemmas habere subiugo debet ex materiis
quib materia nascatur tunc per iugum mergi alligariq ut sustineat᷑
iugo nom pendeat unculo. mex astrictius a tertia gemina alligati. quo¬
niam & sic cohertetur impetus materiae densioresq citra pampini
exultert. sacumen religari uetant. Nam haec est derecta pars aut pre¬
ligata fructum dat plirimumq ipsa suruataro. quod citra est mate¬
nae mittit offensante credo spiritu & ua quam diximus medulia:
quae ita emicuerit materia fructum dabit anno seguentera. Sic duo
genera palmitum quod e duro exit materiamq in proximum annus
promittit pampinarium uocatur. aut uti supra sitatricem est frictu¬
arium. Alterum ex anniculo palinite semper frrictuarium relinguitur
sub iugo & qui uocatur custos. hic est nouellus palnies non longior tribi
gemmis proximo anno materiam daturus ni uitis luxuriose contem¬

Expanded text:
re. <13> Palmes duas tresve gemmas habere sub iugo debet, ex re. <13> Palmes duas tresve gemmas habere sub iugo debet, ex quibus materia nascatur, tunc per iugum mergi alligarique, ut sustineatur iugo, non pendeat, vinculo mox adstrictius a tertia gemma alligari, quoniam et sic coercetexultant. cacumen religari vetant. natura haec est: deiecta pars aut praeligata fructum dat, plurimumque ipsa curvatura. quod citra est, materiem emittit, offensante, credo, spiritu et illa quam diximus medulla. quae ita emicuerit materia fructum dabit anno sequente. 181 sic duo genera palmitum: quod e duro exit materiamque in proximum annum promittit, pampinarium vocatur aut, ubi supra cicatricem est, fructuarium; alterum ex anniculo palmite semper fructuarium. relinquitur sub iugo et qui vocatur custos — hic est novellus palmes, non longior tribus gemmis — proximo anno materiam daturus, si vitis luxuria se consum
Abbreviated transcription (Latin):
I tractus ratio mutauerit. Sictus enim e calidus aucimmo poscit humi¬
aus frigidusq etiam ueinuis exitu. In arido solo uuas radio quoq frustra
seritur. male ꝙ in sicis malieolus msi post ymbrem. aut in riguis uel
frondens uitis & usq ad solsticium irE usq ut in hyspania. huie¬
scere uentos sationis die utilisimum. pleriq austros optant. suto ab¬
dicat. Interese medio temperamento inter binas uites oport& pedes qui¬
nos nmium autem laeto solo pedes quaternos tenui plurimumocto¬
nos. Imbri & maifi ad uicenos intermittunt d rationis gratia in his
quae uotant procul & a pludio & calignoss tractu rariores pom sicto
densiores engruit Subtilitas parsimoniae sompendia muenit cum i mieti
in pastmato seratur obiter semmarium faciendi ut q ⁊uae radix loco suo&
malledus qui tranfertur intec uites eo ordine seratur quae ratio iniuge

Expanded text:
si tractus ratio mutabit. siccus enim et calidus autumno poscet, umisi tractus ratio mutabit. siccus enim et calidus autumno poscet, umidus frigidusque etiam veris exitu. in arido solo viveradix quoque frustra seritur, male et in siccis malleolus, nisi post imbrem, at in riguis vel frondens vitis et usque ad solstitium recte, ut in Hispania . quiescere ventos sationis die utilissimum. plerique austros optant, Cato abdicat. <9> Interesse medio temperamento inter binas vites oportet pedes quinos, minimum autem laeto solo pedes quaternos, tenui plurimum octonos—Umbri et Marsi ad vicenos intermittunt arationis gratia in his, quae vocant porculeta —, pluvio et caliginoso tractu rariores poni, sicco densiores. subtilitas parsimoniae conpendia invenit, cum vinea in pastinato seratur, obiter seminarium faciendi, ut et viveradix loco suo et malleolus, qui transferatur, inter vites et ordines seratur, quae ratio in iuge
Abbreviated transcription (Latin):
UCO latitudo palmae satis est scrobib ternorum pedim in quãtũmq par¬
tem aititudo in quocmq genere tripedalis. Ideo nec uitis inmnor tranfferri
deb extattica et iamnum duab geminis fmoliti terram minutis inscrobe
uno sulcis fimo misceri necenatium. liuosa altiores scrobes poscunt pnaeter¬
ea pnlunaris a deuexitie labuis eni ex dis longores cient utut bmnas
actipiant e diueqo aliae lotabuntut. Fsse nitis radicem in media strobe opoͣ
tet. sed in ipsam solido in ouentem aequinotialem spectare adminiciua pri-¬
distingui pet media iugera. atͣ si maior modus sit totidem pedum sardine
quot decumanum iinitari semper uero quintanis semitari h est in quinto
quar palo singulȩ iugo paginas includuntur solo spisso non nisi repastna¬
to neo nisi uino radicem seri tenero s soluto malleoium fulco uel scrobe.
in colles sulcos agris transuersos melius s pastinare ut deflnuia paus
earum sontineantur aquoso caelo uel suto solo malleolos autimnio s iisi

Expanded text:
co latitudo palae satis est, scrobibus ternorum pedum in quamque partem. altitudo in quocumque genere tripedalis, ideo nec vitis minor transferri debet, exstatura etiamnum duabus gemmis . emolliri terram minutis in scrobe imo sulcis fimoque misceri necessarium. clivosa altiores scrobes poscunt, praeterea pulvinatis a devexitate labris. qui ex his longiores fient, ut vites accipiant e ditet, sed ipsam innixam solido in orientem aequinoctialem spectare, adminicula pridistingui per media iugera aut, si maior modus sit, totidem pedum cardine, quot decumano, limitari, semper vero quintanis semitari, hoc est ut quinto quoque palo singulae iugo paginae includantur; solo spisso non nisi repastinato nec nisi viveradicem seri, tenero et soluto vel malleolum sulco vel scrobe. in colles sulcos agere traversos melius quam pastinare, ut defluvia transtris eorum contineantur; aquoso caelo vel sicco solo malleolos serere autumno, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
quadruplici: quae pedatae ratio eadem intelligitur eius quoq in qua si¬
ne amminiculo uitis pet se stabit. I& enim non fit nisi pedamenti in¬
opia. sumplici iurgo constat perretto ordint: quam santerum appel¬
lant. melior ea uino: quoniam sibi ipsa non obumbrat asiduoq soleto¬
quitut & afflatum magis sentit. elerius rorem dimittit pampnirationi
quoq & octationi ommiq operi facilior. Super caetera de florescit utilius.
Iugum fit pertica autharundine aut sime funiculoue. ut in hyspnnia
brundusioq. ompliuiata copiosior umno est dicta a cauis aedium compluuuis
diuiditur in quaternas partes totidem iugis huius serendi ratio dicrtur
eadem ualitura modi genere in hoc uero numecosior. Tantum uero trib
seritur modis optime in pastmato proxime in fulco noiussine in scrobe.

Expanded text:
quadriplici. quae pedatae ratio, eadem intellegetur eius quoque, in qua siquadriplici. quae pedatae ratio, eadem intellegetur eius quoque, in qua sine amminiculo vitis per se stabit. id enim non fit nisi pedamenti inopia. simplici iugo constat porrecto ordine quem canterium appellant. melior ea vino, quoniam sibi ipsa non obumbrat adsiduoque sole coquitur et adflatum magis sentit, celerius rorem dimittit, pampinationi quoque et occationi omnique operi facilior. super cetera deflorescit utilius. iugum fit pertica aut harundine aut crine funiculove , ut in Hispania Brundisique. conpluviata copiosior vino est, dicta a cavis aedium conpluviis. dividitur in quaternas partes totidem iugis. huius serendi ratio dicetur , eadem valitura in omni genere, in hoc vero numerosior tantum. <7> III vero seritur modis: optime in pastinato , proxime in sulco, novissime in scrobe.
Abbreviated transcription (Latin):
radix libere capit uires utiamq omnium corpotum fert suoum achio
In alio genere iuentu nouitio funditur malleolus meduliaq crassa exi¬
mitur. hinc colligantur & ipsi malleo ita ut gemimis parcatur. omni
modo łunc malleolo in terra fixo mixta seritur. & cum spargere coeperit¬
caule deciditur foditurq sepius lalis uuae acinos in hoc in se ligni ha¬
bituros solumella promictit cum uiuere semima ipsa perꝗ̃ mirum sit
medulla adempta nasti furculis etiam quib non sie articulatio arbo¬
res non omittendum udetur. Namq buxi tenuissimis quinis senisq
colligatis depactisq quae proueniunt. Quendam in obseruatione erat
ut defringerentur ex imputata buxo aliter uiuere non crediti. Decraxe.¬
re haec experimenta. Seminarii curam sequieut uineatum ratio quinq
generum hae spaisis per terram palmitibi aut per se uite subreta ua
cum amminiculo suie iugo aut pedate simplici iurgo. aut complubiare

Expanded text:
radix libere capit vires, uvaque fert omnium corporum suorum acinos. radix libere capit vires, uvaque fert omnium corporum suorum acinos. in alio genere invento novicio finditur malleolus, medullaque erasa in se colligantur ipsi caules ita, ut gemmis parcatur omni modo. tum malleolus in terra fimo mixta seritur et, cum spargere caulebituros Columella promittit, cum vivere semina ipsa perquam mirum sit medulla adempta. 163 Nasci surculis etiam, quibus non sit articulatio, arbores non omittendum videtur. namque buxi tenuissimis quinis senisve colligatis depacti proveniunt. quondam in observatione erat, ut defringerentur ex inputata buxo, aliter vivere non crediti. detraxere hoc experimenta. <6> Seminarii curam sequitur vinearum ratio. quinque generum hae: sparsis per terram palmitibus aut per se vite subrecta vel cum amminiculo sine iugo aut pedatae simplici iugo aut conpluviatae
Abbreviated transcription (Latin):
ieto quaternum pedum fermento ita ut in pedes bmos fossa procedat
fotum puugoi & extendi ne crudim reliquaturr. erum exigi mensi¬
ra male pastinatum de prachendune scamna maequalia metienda est
& ea pris quae inteuiaꝵ pulumis. Surculi seruntie s in sorode &
in suico longiore supe tenemima iigeritut tecca . sed ingracili polo
ximam attingi terram. & eodem paxillo deprimi & spissari. Interesse
in plantario sesquipedes incet bina semina iaticudinem in longitudinem
semisses Ita satos maleolos xxxiiiʳ. mense redire ad unum articulim ni¬
si ipse parcatur: oculorum deinde materia emicat .xxxui. mense uiue¬
radix tranffertur. Et s luxutiosa ratio uites serendi ut .iiiiᵒʳ. maliedli
uehementi uinculo colligentue in parte luxuriosa atq ita per ossa bubuli
criris uel per colla fictilia traiecti obiuantur bimis eninentib gemmnis
huimescant hoc modo recisiq palmitem emittunt: postea est fisiua fratta

Expanded text:
reici quaternum pedum fermento , ita utin pedes binos fossa procedat, reici quaternum pedum fermento , ita utin pedes binos fossa procedat, fossum purgari et extendi , ne crudum relinquatur, verum exigi mensura. male pastinatum deprendunt scamna inaequalia. metienda est et ea pars, quae interiacet, pulvini. in sulco longiore; super quam tenerrima ingeritur terra, sed in gracili solo ximam attingi, terram eodem paxillo deprimi in plantario sesquipedes inter bina semina in latitudinem, in longitudinem semisses; ita satos malleolos XXIIII mense recidere ad imum articulum, nisi ipsi parcatur . oculorum inde materia emicat, cum qua XXXVI mense viveradix transfertur. <5> Est et luxuriosa ratio vites serendi, ut quattuor malleoli vehementi vinculo colligentur ima parte luxuriosa atque ita vel per ossa bubuli cruris vel per colla fictilia traiecti obruantur binis eminentibus gemmis. uniscunt hoc modo recisisque palmitem emittunt. postea fistula fracta
Abbreviated transcription (Latin):
quod sagittae uoctintar com intriti propaguntne. Id emim cum masi nec
nitorti trigemimnes pliries autem ex eidem sirculo hoc modo fuint Serer
& pampmariss fterue est ne non fecundo oporteꝵ quae ratos habq nedos
nfetunda iudicatur defitas gemmnarim fertibitatis indicum est Rui¬
dam seri uetant nifi eos qui floruerint surculos. Sagietas serere minis
ntile quomam in tranferendo facue rumpitur quod intortum fuit. Se¬
rintur patali non breuiere longitudine quiriq sex ue nodoꝵ paucio¬
res trib genmnis in hac mensura esse non poterumnt Inseri eadem die
quo putantur utilisftmum. Si muleo postea necesse sit seiere custoditosie
ant frigors hebentur. Qui diutius in sicco fuerint priusq serantur iꝙ̃
plirub dieb ieuire cͥcnit. Solum apricum & ꝙͣ amplist̃num in semi¬
nario sint in mea bidente pastinau debs teruos pedes bipallio alto re

Expanded text:
quod sagittae vocantur, cum intorti panguntur, iidem cum recisi nec quod sagittae vocantur, cum intorti panguntur, iidem cum recisi nec intorti, trigemmes. plures autem ex eodem surculo hoc modo fiunt. serere e pampinariis sterile est, nec nisi fecundo oportet. quae raros habet nodos, infecunda iudicatur; densitas gemmarum fertilitatis indicium est. quidam seri vetant nisi eos qui floruerint surculos. sagittas serere.minus utile, quoniam in transferendo facile rumpitur quod intortum fuit. seruntur pedali, non breviores , longitudine, quinque sexve nodorum. pauciores tribus gemmis in hac mensura esse non poterunt. inseri eodem die, quo deputentur, utilissimum; si multo postea necesse sit serere custoditos, uaut frigore hebetentur. qui diutius in sicco fuerint, priusquam serantur, in aqua pluribus diebus revirescant. <4> Solum apricum et quam amplissimum in seminario sive in vinea bidente pastinari debet, ternos pedes bipalio alto, marra
Abbreviated transcription (Latin):
dulia. st in fico quidem dodrantali & taxili solo patefacto seruntor sic
ut descendant quiae proxima arbori fuerunt duo oculi extra terram
enimeant. Otuli antem in arborum siriculis proprie uocanturr umn¬
de germimant Hac decausa in plantariis aliquando eodem anmo fe¬
ruuit quos fuere laturi fractus in arbore cum tempestine sati praegnantis
nicoatos coneptus aliubi pariunt. Ita satas ficos uites tertio anno trant¬
re facie est hoc pro senecendi celeritate attributum huuie arbori nt cimssĩ¬
me proueniat. Nitium numerosior satus est piimo enmnium nihil ser¬
tur ex his nisi matile & deputatum in sarmenta opputatur autem
quiqquia proximno tulit fructum aidelie cumn flta catte olebat capitula¬
tus utrino e duro surculus seri eoq argumento malleolus etiam uo
catur nunt postea auelli dum sua calte coeptus est ut in fico. neq aliuid¬
est siuacius Tertum genus adietamm etiam num expedit̾uis pine calce

Expanded text:
dulla. et in fico quidem dodrantales, paxillis solo patefacto, seruntur sic, dulla. et in fico quidem dodrantales, paxillis solo patefacto, seruntur sic, ut descendant quae proxima arbori fuerint, II oculi extra terram emineant. oculi autem in arborum surculis proprie vocantur, unde germinantur. hac de causa et in plantariis aliquando eodem anno ferunt, quo fuere laturi fructus in arbore, cum tempestive sati praegnates inchoatos conceptus aliubi pariunt. ita satas ficos tertio anno transferre facile. hoc pro senescendi celeritate adtributum huic arbori, ut citissime proveniat. <3> Vitium numerosior satus est. primum omnium nihil seritur ex his nisi inutile et deputatum in sarmenta. opputatur autem quidquid proximo tulit fructum. solebat capitulatus utrimque e duro surculus seri, eoque argumento malleolus vocatur etiamnunc. postea avelli cum sua calce coeptus est, ut in fico, neque est aliud vivacius. tertium genus adiectum etiamnum expeditius sine calce,
Abbreviated transcription (Latin):
I praedicas uelut armamentis ⁊meaꝵ restat ipsarum naturaprȩ¬
cipua tradenda causa uitium surculis & quariundam arborum qui¬
ens fungosior intus natura geniculatis capocum nadi intu sgor¬
unit medullam ferulas ipsae bieus & ad ummam bremuores¬
articnlis utiq inter nodia duo inducumnt medulla sine ita bitalis amma
est ante se tendit lrngitudinem inpellens q̃ din nodi peruia pate fnibula
um uero onorti ademere cum transenm reperanssi erumpit ab inasin
pante uixta priorem nodum alternis laterum semper ungiirib ne di¬
ctum est inharundine ac ferula quorum dextrinabimo intelugitur
articulo lenum proximo atꝗ ita pernices. haec uocatnr in uite gemmna
cum ibi cespitem facit ante uero ꝙ̃ faciat in soncauo oculus &e in samn¬
nime ipso gramen sic palmites nepotes uuae folia pampini grgnim¬
tur. Alrrumq firiniora esse in dextra parte genista. tlos ergo in
iriculis nodos cum serunent medios secari oport ita ne proflnat me¬

Expanded text:
s velut armamentis vinearum restat ipsarum natura praecipua tradenda cura. vitium surculis et quarundam arborum, quibus fungosior intus natura, geniculati scaporum nodi intersaepunt medullam . ferulae ipsae breves, et ad summa brevioresarticuli utrimque sua internodia includunt. medulla, sive ilia vitalis anima est, ante se tendit longitudinem inplens, quamdiu nodi pervia patent fistula. cum vero concreti ademere transitum, repercussa erumpit ab ima sui parte iuxta priorem nodum alternis laterum semper inguinibus, ut dictum est in harundine ac ferula, quorum dexterum ab imo intellegitur articulo, laevum in proximo, atque ita per vices. hoc vocatur in vite gemma, cum ibi caespitem fecitne ipso germen. sic palmites, nepotes, uvae, folia, pampini gignuntur, mirumque firmiora esse in dextera parte genita. <2> Hos ergo in surculis nodos, cum seruntur, medios secare oportet ita, ne profluat me
Abbreviated transcription (Latin):
ratio temptͦra ad hunc matum distribuit mora abidib Feb̃r in aequi¬
notium pria autunmum ita ut brumam .xU. ne mimis dieb antetadãt.
Malis aescuus & cotoneis qtem sorbis primis post mediam hyemem in idus
feb̃r. Siliquae graetae & persicis ante brumam pes antumminum nucib iu¬

Expanded text:
ratio tempora ad hunc modum distribuit: moro ab idibus Februariis in aequiratio tempora ad hunc modum distribuit: moro ab idibus Februariis in aequinoctium, piro autumnum, ita ut brumam XV ne minus diebus antecedant, malis aestivis et cotoneis, item sorbis, prunis, post mediam hiemem in idus Februarias, siliquae Graecae et persicis ante brumam per autumnum, nucibus iu