comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
crestere subiide paciani . unã materiam semxti¬
ad catumen arboris drrigentes/ Ded
qui fructum uolunt maximũ materias
sarm̃ta in cacumen extendũt/ Forcioribus
ramis arboꝵ plures materit/ Debiliorib
Impo  sñt panciores. Putandi autẽ tat
pexendit onnia rescindant᷑ Et Noua cirtũ¬
ac religari. qr iefrigerat᷑ Ita formandi st̃
rami ar̃boꝵ uitiferaꝵ. ne alter sub alterus
liuea dirigatur/ S in t̾ra pi̾gni uluꝰ at̾ra
qͥn solo rostido ⁊ nebłoso rami arboris uitifere
Im oriente ⁊ occideñ putacõe dirigant᷑. ut la¬
tera uacua solis radiis mẽbra tõciꝰ uitis ondam¬

Expanded text:
crescere subinde patiamur, unam materiam semad cacumen arboris dirigentes; sed qui fructum volunt maximum, materiassarmenta in cacumine extendunt; fortioribus ramis arborum plures materie, debilioribus imponende sunt pauciores. Putandi autem ratio pependit, omnia rescidantur et nova circunac religari, quia refrigeratur. Ita reformandi sunt rami arborum vitiferarum ne alter sub alterius linea dirigatur; sed loco pingui, ulmus a terra In solo roscido et nebuloso, rami arboris vitifere in orientem et occidentem putatione dirigantur, ut latera vacua, solis radiis, membra totius vitis o
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dui ãte bacta ⁊ stercorita. Si sectuiĩ uetis
spissiꝰ Si caxitatũ uariꝰ seris. Sarculo freq̃n¬
tandus ẽ ⁊ her̃s liberandus/ Cũ digiti goos¬
situdinẽ huerit. A media parce precisis̃
foliis ⁊ trũcatis radicib trãfferet᷑ oblitꝰ
funo liquido/ Quat̾ius ul quins digitis
dendus ⁊ aleiuandus sarcło ut suspẽ fus
caxitis uastitate cogat᷑ implere Itẽ plura
semimũ in unũ ligata a dexosueris grandis
semeni rade iumnbietas sine ferbo ⁊ pangas

Expanded text:
 diu subacta et stercorata. Si sectivum velis, spissius; si capitatum, rarius seres, sarculo frequentandus est et herbis liberandus; cum digiti crassitudinem habuerit, a media parte precisis foliis, truncatis radicibus, transferatur; oblitus fimo liquido, quaternis vel quinis digitis dendus et alleviandus est sarculo, ut suspensus capitis vastitate cogatur implere, item plura semina in unum ligata si deposueris, grandis rape semen immittas sine ferro et pangas,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fulgurs tangatur arescit Reluq̃nda sũt
sarm̃ta nt circa durlĩ ne in sumo qr ħ ueluti
cauxinaria inuiꝰ afserũt. Illi uitẽ inmietate
fetus ontrant, et longius ducũt Quart
liqͣnro suxeriꝰ fiat plaga/ et au̾tat᷑ a gc̃ma
propter lacrimã defluontem Tlitis q̃ in arbore

Expanded text:
nda sunt sarmenta neque circa durum, neque in summo; quia hec velut pampinaria minus afferunt. Illa autem nimietate fetus onerant et longius ducunt; quareliquanto superius fiat et avertatur a gemma propter lachryman defluentem. DE A
Abbreviated transcription (Latin):
facies inter ordines tricenos pedes iclinques
latas statues radicatas ꝯd̾ ⁊̃ ineliꝰ Deruabis
ne caciuã aux manufratta ant erosa nõ cocscat
Unũquẽ q ordiũt suo generi dgoutabis nt infrrmt
Aualenciorib opprnnant᷑. Nantas sili notabine
Ut ip̃is ꝗb steterant cardĩb oponaniꝰ. De tluo
succo exili in planũ piugnẽ huidũ trãfferanus
Si triuicos ponere uoluoris suxͣ terra proxt ..
edib crigant᷑ Ubi duas in una scrobe platas

Expanded text:
facies; inter ordines tricenos pedes relinques: plantas statues radicatas, quod est melius servabis, ne cacumina aut manufracta aut erosa non crescant, unumquemque ordinem suo generi deputabis, ne infime a valentioribus opprimantur: plantas similiter notabimus, ut ipsis quibus steterant cardinalibus opponamus. De clivo sicco exili, in planum pinguem humidum transferemus. Si truncos ponere volveris, supra terram prope tribus pedibus erigantur, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
uilus qui et geon apellat᷑ de secrecio¬
ribus promitur/ Sed in exordio m
Etinoxia uidetur/ et facit lacum ma
milia ie. Et exiens de eo laci pere¬
nir ad catharactas ueteriores Ex cone¬
ficit anlta xax. Esuuiꝰ ⁊Bagrada

Expanded text:
ilus, qui et Geon, de secretis promitur, sed in exordio in Aethiopia uidetur; et facit lacum maguum CLIII; exiens ab eo loco peruenit ad cataractas ulteriores. Conficit
Abbreviated transcription (Latin):
ue locis frigidis pãxinat᷑ lods uero artõtib
tstat/ Si autẽ uniee breuitas aut facustas x¬
oc etiã menst siccs locis
dictũ ess ħo m̃se ultĩo locis sicciorib radiets
runt᷑ que hieme usũ sui mĩstrent: Amaut
terrã pignẽ solutã diu subactã qualt rax
Tofũ ⁊ glartã reformidant / Gaudẽt celi statu
nebuloso. derende suur sraciis grandib et
alte fossis melius ꝓueniũt in arens. Qt¬

Expanded text:
inatur; locis vero ardentibus rescat, si aut vinee brevitas, aut facultas pHoc etiam mense ultimo, siccis locis, sunt. Hoc mense ultimo locis siccioribus radices seruntur, que hyeme sui usum ministrent, amant terram pinguem, solutam, diu subactam, qualem rapa, tofum et glaream reformidant; gaudent celesti statu nebuloso. Serende sunt spatiis grandibus et altis fossis meliores proveniunt. Si in arenis se
Abbreviated transcription (Latin):
ause iuilio agri qui aprili proscissi fuerãt cuta lrł
more quo dictũ est dtluestres agri exdirxabunt
radicib at cõbustis. Hoc mense arbores que in
messe steterant sectis messib obruantur agestio¬
ne terraꝵ propter mimos solis ardores/ Optra¬
mane ⁊ respere iã calore dexosigo esfodi debent

Expanded text:
se iulio, agri qui aprili proscissi fuerant, circa camore quo dictum est. Silvestres agri utiliter extradicibus atque combustis. Hoc mense arbores que in messe steterant, sectis messibus obruantur aggestione terrarum, propter nimios solis ardores. Nmane et vespere i
Abbreviated transcription (Latin):
Netamen non est eis Iugerendũ sed pocurs
palees quia inde fũgosẽ fũit Buauiorts
smit si eas aqua sola freꝯuente aspergas
adices femĩ generio putant᷑ que nmiꝰ aces
cunt et habent foliu laciora leuioras et cũ
sorudite uirencia. Eohigiꝰ oiã colie. Ine fieu¬

Expanded text:
letamen non est ingerendum, sed potius palee, quia inde fungose suavioresque sunt; si eas aqua falsa frequenter aspergas. Radices feminini generis putantur, que minus acres sunt et habentes folia latiora, lenia et cum iucunditate virentia. E
Abbreviated transcription (Latin):
et extren ͭ ͤ ᷤᷤ q̃ pulos hñt. et ubi signũ
nastituri regis erit cũ sobole sua recides
et in id aluearũ muctes. Est autt̃ hoc regis
future siguũ.Inter cecera foraiã que pu¬
los cõtintur. unũ maius ac lõguis uelut
coꝑcłis ad nascendũ mature capita intũt᷑
exerere. Nã si inmaturos crãs tuleris Inte¬
abunt Si aut̃t se fubditũ leuabit exa¬
men. sointu eris terbeat᷑ aut tĩtinelle ¶Enẽ
ad aluearium rediet. aut in ꝓroĩa ruxe pe¬
debit. et inde in nouũ uas. herbis cõruetis

Expanded text:
et extremitates que pullos habent et ubi signum et extremitates que pullos habent et ubi signum nascituri regis inveneris, cum sobole sua recides et in id alvearium pones. Est autem hoc regis futuris signum, inter cetera foramina que pullos continent, unum maius ac longius velut cooperculis ad nascendum maturi, capita nituntur exerere; nam si immaturos transtuleris, interibunt. Si autem se subitum levabit examen, strepitu eris terreatur, aut testule; tunc ad alvearium rediet, aut in proxima frode pendebit. Et inde in novum vas, herbis consueris
Abbreviated transcription (Latin):
bure nloris alitẽ unũ reg̃e esse uniu̾sis aui
pecontilcatis omdb mauere concordia R
recondua uel xsura ubera sufpendens se pele
Inmitatuo et discordes ẽẽ et tot reges esse
quor tasur ucera uideus ꝯfitent : ubi glo¬
dos axid sueq̃nciores uider uncta matiu
sacco itllio u aon reges exꝯiune/ Sut
autem paulo maioies et oblongi nuigis
ꝙͣ cetere apes. rectiorib crurib ne gian¬
dib pẽnis. pulcri coloris et intide. lenes
sine pillo. insi forte plemores, quasta
pillũ gerũt in uentie. quo tñ nõ utunt᷑
ad uulũꝰ. Sũt alii fusti at hirsutu qͦs
oz extigui. et pulcriores relĩqu. Qui si
freq̃uter uagantur cũ examib erextis alis
reseruantur. Hee enĩ manente nulladis¬
cedit/ S a nulla naso examĩa duor
uel .i. mulcitudine uascu e in unũ cõferre
possumꝰ. Dulci tñ liquore cõspersas axes
atq Inclusas per triduũ tenebinus lipõ
considerabis in al habũdãtib ceras fauoꝵ

Expanded text:
 noris aut unum regem esse universis, aut reconciliatis omnibus manere concordiam. Si vero duo vel plura ubera suspendens se populus imitatur et discordes sunt et tot reges esse quot velut ubera videris, confitentur, ubi globos apum frequentiores videris, uncta manu succo mellautem paulo maiores et oblonge magis quam cetere apes, rectioribus cruribus; neque grandibus pennis, pulchri coloris et nitidi: lenes fine pilo, nisi forte pe; quo tamen non utuntur ad vulnus: sunt alii fusci atque hirsuti, quos oportet extingui et pulchriorem relinqui: qui si frequenter vagatur cum examinibus, exceptis alis reservetur; hoc enim manente nulla discedet, sed si nulla nascantur examina, duorum vel trium multitudinem vasculorum in unum conferre possumus, dulci tamen liquore conspersas apes atque inclusas per triduum tenebimus, apposconsiderabis in aliis abundantibus ceras favorum
Abbreviated transcription (Latin):
Dreci asseruut egixcios hoc more pro¬
uentum futuri cũq semis expeuiri. Aita
hreuẽ lem subacto ⁊ hũĩdo excolunt et in eã diuisis
exurat que illesa custodiat, his abstment
ula ꝓcurant / qr indiciũ noxe aut beneficii per
ãuitin futurũ genere unituiq sidꝰ aridũ pñti ex¬
ctio. uel salute premisit/ de m ͦ indurãdi gͣna¬

Expanded text:
reci asserunt Egyptios hoc more proventum cuiusque seminis experiri. Aream brevem loco subacto et humido nunc excolunt et in ea diversis exurat, que illesa custodiat: his abstinent illa procurant; quia indicium noxe aut beneficii per annum futurum generi unicuique, sydus aridum, presenti exitio vel salute premittit. DE HIS QUE TUN
Abbreviated transcription (Latin):
Noc iñse aretes caudidissumm eligend ⁊ adims¬
rendi sũt mollib lanis in quib nõ sollt coreõ
candor cõsiderãdus ẽ Scdeciã liugnaᵃ Q
se maculis fuscabit᷑ uarietatẽ redoit in sobole
gemus arietẽ altũ ꝓcerũ uentos ꝓmisso
Pais candidis tecto. cauda longissima uel¬
ioris dẽsi. fronte lata. magius testib. etate

Expanded text:
nse arietes candidissimi eligendi et admittendi sunt, mollibus lanis; in quibus non solum corporis candor considerandus est, sed etiam lingua, que si maculis fuscabitur, varietatem reddit in sobole.gemus arietem altum, procerum ventre promisso et lanis candidissimis tecto, cauda longissima, velleris densi, fronte lata, magnis testibus, etatis
Abbreviated transcription (Latin):
re cũ murmuris sonus magnꝰ et raucus ano¬
cimus non esse ydoncas ad metendas tinteu
fauoꝵ. Itẽ cũ fucos a suis sedib que sunt
apes maiores grandi intencõe deturbant ma¬
cura mella testant Castrabunt⁊ autem
aluearia matutĩs horis: cũ toipent apes ni
calorib excitantuo. fuinus admouetur
ex galbauo ⁊ arido fiio bubulo / que in pulta¬

Expanded text:
magnus et raucus est, agnoscimus non esse idoneas ad metendum crates favorum. Item cum fucos a sedibus suis, que sunt apes maiores, grandi intentione deturbant, matura mella testantur. Castrabuntur autem alvearia matutinis horis, cum torpent aves, nec caloribus asperantur, fumus admovetur ex galbano et arido simo bubulo, quem in pulta
Abbreviated transcription (Latin):
prostindeuius. herbosis ⁊ gelidis locis uiieta
ad pablin ħ mĩ ie locis frĩt pagenda ẽ legu¬
minũ messis/ Ita lenticulam nuxtã cineri
collecta bent seruabimꝰ uel uasis oleariis aut
sarm̃tariis reoletis statĩ gixsatis Nuc et faba
sima minuente uelletur ante lude pano et ãteꝙ̃
luna procedar. excussa et Refageratca xo¬
ualuo Ita gurguliones nõ pacictur msestos¬

Expanded text:
proscindemus, herbosis et gelidis partibus vineta ad pabulum. Hoc mense locis frigidis peragenda est leguminum messis. Itaque lenticulam collectam cineri mixtam bene servabimus, vel vasis oleariis aut salsamentariis repletis, statimque gipsatis. Nunc et faba luna minuente velletur ante lucem; sane et antequam luna procedat excussa et refrigerata ponatur; ita gurguliones non patietur. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
copendio utitur ad metendũ / Et precti hominiũ
fert huiꝰ quadrata suxficies tabulis inunitur.
congiora¶ Ab eius fronte canpenti brĩor est altido
tabulaꝵ ibi denticuli xłim ac rari ad ẜpicaꝵ mẽ¬
siã constitiudt᷑ in ordĩe ad suxeriorẽ part̾em

Expanded text:
compendio utitur ad metendum et preter hominum compendio utitur ad metendum et preter hominum fertur; huius quadrata superficies tabulis munitur, tia largiora. Ab eius fronte carpenti brevior est altitudo tabularum: ibi denticuli plurimi ac rari ad spicarum mensuram constituuntur in or
Abbreviated transcription (Latin):
ense sumi arta paranda est ad tritum̃ Cuius xͦ
torra Radatur / deinde effossa leuiter nxtis a¬
leie ⁊ amurca equat᷑ insulsa. Que st̃o d mirib
et formicis frum̃ta defendit Tñc premenda ẽ
Rotundo laxide uel quoyqz colĩxne fraginento
Cuius uolitacio possit enis spatia solidare.
t hĩc sole siccet᷑. Aliqui nndatis areis aquã
spergũr et niita ibi corpora diu spaciari
ac ꝓculcare compellunt Et cũ terra unglie
striota fuerit fpectant solidã siccitatẽ
Qũe poͦ ordet messit incixitur / qus ꝯsum¬
manda est anted̃ grana refraccis spicis laxsa
decurraut / quia mullis sicut triticũ foliculis ues¬
tiuntur. . modios recidere potest plem agri
oxera una messoris eoxerti. medioctis uero.3.
ustims eciã inuꝰ. Ded ordei culinos Iacert in agris
Nũs eciã mense postre ͦ locis maritio calidiorib
⁊ siccis tritici messis abgadit᷑ Quã paratã esse
cognostis / si equaliter spicarum xoxulus matu¬
rato rubore flauestat/ Pars galliaꝵ xlamor hoc

Expanded text:
ense area preparanda est ad trituram, cuius primo terra radatur, deinde effosa leniter, mixtis paleis et amurca equatur insulsa: que res a muribus et formicis frumenta defendit: tunc premenda est rotundo lapide, vel quocumque fragmento, cuius volutatio possit eius spatia solidare; dehinc sole siccetur. Aliqui mundatis areis, aquam spargunt et inimica ibi pecora diu spatiari ac proculcare compellunt et cum terra ungulis stricta fuerit, spectant solidam siccitatem. Nunc primo hordei messis incipitur; que consumenda est antequam refractis spicis lapsa decurrant, quia nullis sicut triticum folliculis vestiuntur. Quinque modios recidere potest pleni agri opera una messoris experti, mediocris vero tres, ultimi etiam minus. Sed hordei culmos iacere in agris Nunc etiam mense postremo, locis maritimis et calidioribus ac siccis, triticis messis abscinditur, quam paratam esse cognoscis, si equaliter spicarum populus, maturato rubore flavescat. Pars Galliarum planior, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ sc̃dãm uelut sponte proflux erit
cecca mense ceram cõficiius. que in ua-¬
oe erco reruenti aqua xleno. minute con¬
sci sis fauoꝵ reliquiis mollietur et deinde
n aliis uastulis sine aqua resoluta dicget¬

Expanded text:
sionem secundam, velut sponte profluxerit. Hoc etiam mense ceram conficimus, que in vase eneb, ferventi aqua pleno, minute concisis favorum reliquiis mollietur et deinde in aliis vasculis aqua resoluta, dige
Abbreviated transcription (Latin):
maluas lactutas ⁊ porros ⁊ Rigamiꝰ. hoc nĩst
loco Irriguo naxos erimꝰ et caxas polo putu
et soluto nec spisso iocis quĩdis letantur cãxpisq
Eco naxus in sicco et prope tenui et deuoxo et
sabuloso mellus nastitur / boai proprietas
utrũq semen in alterũ nutat/ Alã raxa in alio
solo per biemuũ sata mutatur i napos.
Aelio uero naxus trãsit in rapa Eubctũ
solũ stercoratũ uersatũq conquirũr quod ip̃is

Expanded text:
 lactucas et porros rigandos. Hoc mense loco riguo napos seremus et rapas soluto putri et solo nec spisso: locis humidis letantur et campis. Sed napus in sicco et prope tenui ac devexo et sabuloso melior nascitur. Loci proprietas utrumque semen in alterum mutat. Nam rape in alio solo per biennium sate, mutantes in napos: Alio vero napus transit in rapam. Subactum solum stercoratum versatumque c
Abbreviated transcription (Latin):
macedonie, influit in mare Egeum
nastitur in cãxis Epiri Influit in ma¬
re ionicum, currit milia nou. Alphe2
fluuiꝰ nascitur in campis Achaye in¬
fait in mare Tirrenum currit anlia eso.¬

Expanded text:
ae. Influit in mare Aegaeum. nascitur in campis Epiri. Infunditur in mare Ionium. Currit milia DCCXC. Fluuius Alpheus nascitur in campis Achaiae. Influit in mare Tyrrenum. Currit milia C
Abbreviated transcription (Latin):
m̃si. q̃s noᵇ2ͥ disponis aliq̃ttnus pole siccabis
ut exsacet᷑ noxiũ uirus hũoris/ Quas uero iñ se
Iauiãr uel febli positurus es aqͣ implici maceras¬
carma figat᷑ in terra/ Caciunt ixm cũ pomiuus
nuct̃ iħ aqlonis partẽ dirigem Laxis subter ul
testa ponenea s̃ xr radicẽ nõ simplicetꝰ sod reꝑ¬
cussa resgat ¶ Qcior fiet a sexius trã fferatuuo
non debes fio bubulo yma plãta tingenda ẽ
S melus cnus sparget in seobib nẽ calore
strobibus delectar᷑ ꝓ arboris magni ⁿᵉͤ/ ⁊̃ desiderat
Interuala maiora / qr stilitidỹs felioꝵ suorum
ꝓpoĩa uel sui gñis nocebit arborid ¶ Debet a¬
Niquando circũfod ne uatua fiat᷑ uitio senẽt tis
analis longus a sũmo trunco ad ymũ d suspẽ
que in putredinẽ trãsiesant / Si dura nux
erit nux uel nodosa cortex circuncidendt
T.ut uitiũ mali deducat hũoris Al rdici¬

Expanded text:
sed quas novembre deponis, aliquatenus in sole siccabis, ut exiccetur noxium virus humoris. Quas vero mense ianuario vel februario positurus es, aqua simplici pridie maccarina ipsa figatur in terra. Cacumen ipsum cum ponimus, nucem in aquilonis partem dirigemus, lapis subter, vel testa ponenda est, ut radicem non simpliciter, sed repercussa dispergat. Letior fiet si sepius transferatur. non debes. Fimo bubulo ima planta tingenda, sed melius cinis spargetur in scrobibus, ne calore em. Altis scrobibus delectatur, pro arboris magnitudine: et desiderat intervalla maiora, quia stillicidiis foliorum suorum, proximis, vel sui generis, nocet arboribus, debet aliquando circumfodi, ne cava fiat vitio senectutis. Canalis longus a summo trunco ad imum debet que in putredinem transibant. Si dura nux erit, vel nodosa cortex, circundanda est, ut vitium mali dec
Abbreviated transcription (Latin):
Adutisꝰ mures agrestes apultiꝰ asserit cenna
bubulo seele maceranda auyͣ sꝑgas Nonulli
dũ in exitũ intunt᷑ int̾tunt/ Cahboas gocti hat
gene̾ pse quus :  nuce ꝑforari Iubtur Utl aliquod
pomi gꝰ solidi ᷝ ͥᷤ eiusd Ibi paltas ⁊ cerã cũ sulxhu
sfite includi/ Tũs om̃s puulos aditus ⁊eliqua

Expanded text:
adversus mures agrestes. Apuleius asserit semina bubulo felle maceranda, antequam spargas. Nonnulli dum in exitum nituntur, intereunt. Talpas greci hoc genere persequuntur: Nucem perforari iubent, vel aliquod pomi genus soliditatis eiusdem; ibi paleas et cedria cum sulphure sufficienter includi; tunc omnes parvos aditus et reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
Bist nititas coegent prilis mmultio fracionibus
eoteat᷑/ ut abolitis radicib prior uiiee ⁊ om̃i
eaꝵ carie, ⁊ squalore depulso, noueila uieis
tucius possit iuduci Tofus ⁊ alia duriora
ubi gelu relapantur ⁊ solib. pulcherrimias
unitas fermit/ Refrigeratis estate radicib et
hũore detecto/ S et soluta glarea  ⁊ calculos
ager ⁊ mobiles laxides si tam̃ hoc omĩa gle¬
bis se pniguib miscuerut / Et silex circcteor
terra uoritus/ qr frigidus ⁊ hũoris tenax
radices estate sitire non patitur/ It̃e boca
ad que de caciũb terra decurrit uel ualles
quas flummnũ saturabit aggestio/ Agil

Expanded text:
s cogerit, prius multis arationibus exerceatur, ut abolitis radicibus prioris vinee et omnium earum carie et squalore depulso, novella vitis tutius possit induci, tophus et alia duriora, ubi gelu relaxantur et solibus, pulcherrimas vineas ferunt, refrigeratis radicibus et humore retento, sed et soluta glarea et calculosus ager et mobiles lapides: si tamen hec omnia glebis se pinguibus miscuerunt: et si lex cui terra supposita est, qui frigidus est et humoris tenax, radices estate sitire non patitur. Item loca ad que de cacuminibus terra decurrit, vel valles quas fluminum saturabit aggestio: Sed h
Abbreviated transcription (Latin):
ontra nebulas ⁊ Rubiginẽ paltas ortis inresta s
et purgam̃ta pllrĩs lõcis per ortũ disposita sa
oniiã cũ nebulas uideris instare cõbures/ Contra
culices ⁊ lunaces/ uel amiurcã iecontẽ uel utameris
fuliginẽ spargimꝰ. Contra formicas si in orto hũr
foram̃. cor noctue ãmoneamꝰ Di foris uenĩt ome
orte fraciũ ciere aut crete candore signemus Cont

Expanded text:
ontra nebulas et rubiginem, paleas et purgamenta pluribus locis per hortum disposita simul omnia cum nebulas videris instare, combures. culices et limaces, vel amurcam recentem, vel camini fuliginem spargimus. Contra formicas, si in hortum habent foramen, cor noctue admovemus. Si foris veniunt, omne horti spatium cinere, aut crete candore signabimus. Contra
Abbreviated transcription (Latin):
parata. Amant agrũ dirũ sictũ calculostĩ
celũ calidissimũ qr mature᷑ flortie cõsutuerũt
sta statuende sũt arbores ut ad meridit spectent
Cũ in semĩario adoleuerĩt relictis ibi quo spa ͦ sufs
ad xoᵈ/ et noua legamꝰ E grãdia Qut ãctꝙ xo
nauius. pridie mulsa aq̃ta. nmis mac̾enuis
ne germen extiugat ex multo mellẽ morda

Expanded text:
eparato, amant agrum durum, siccum, calculosum, celum calidissimum, quia mature florere consueverunt. Ita statuende sunt arbores ut ad meridiem spectent. Cum in seminario adoleverint, relictis ibi que spatio sufficiant dum et nova legamus et grandia, que antequam ponimus, pridie mulsa aquata nimis maceremus, ne germen extinguat ex multo melle morda
Abbreviated transcription (Latin):
posse tractari. Qut autẽ leuiter supͣ infrisa ẽ
et subter sicca sitũc aret᷑. Asseritur per triẽ¬
niui sterilis fieꝵ. Eo adõ mtdiocriter infusus
ager ut nec datosus nec aridus sit ꝓscuida d
Si collis est trãsuersus xer latera ulcetur
QQue forma tunt seruande ẽ cũ som̃ accixit de
i clemens fuerit hiemps orteo galatico .i. milio¬

Expanded text:
posse tractari. Que autem supra leviter infusa est posse tractari. Que autem supra leviter infusa est et subter sicca, si tunc aretur, asseritur per triennium sterilis fieri et ideo mediocriter infusus ager, ut nec lutosus nec aridus sit proscindi debet. Si collis est transversus, per latera sulcetur; que forma et tunc servanda est cum semen accipiet. DE i clemens fuerit hyems, hordeum galaticum, q
Abbreviated transcription (Latin):
anuario meuse locis temperatis de ablaqueãdis¬
ablaq̃ande sut uites/ quod ytali excodicare umieie¬
apellant / i circa uitis codicẽ dolabra terrã diligente
aperire / et purgatis omib uelut lacus eficeit
ut solis cecaxorib et ybrib puocet᷑. De pratis
Singues et sicci agri proscindi et axtari ia possũt
S boues melius collo ꝙͣ capite iungũtur/. Quos
ubi ad uersurã uenerĩt arator retineat/ et uigũ
proxellat / ut eoꝵ colla itfrige̾nt᷑/ Dulcus aut̃¬
in aracionib lougior ꝙͣ iro pedũ cẽ non d sdtr
uandũ est no inte̾r sulcos inculta terra relĩquat᷑
Clebe om̃s dolabris dislexinde smit/ ded equalr̾
terrã mota esse rognostis . s trãsuerso per salcos
ꝑticã mictas. Que res sexius facta bubulcos
ab hac negliã sb̃mouebit Dbseruandũ nõe
ne lutosus ager arec᷑ aur qd̾ sexe fit post lõ/¬
egas siccitates leui ymbre ꝑfusus Nã terra
q lutosa tractat᷑ in pͥnciͦ fertur toto anuo nõ

Expanded text:
anuario locis temperatis oblaqueande sunt vites, quod Itali excodicare appellant, id est circa viris codicem dolabra terram diligenter aperire et purgatis omnibus, velut lacus efficere, ut a solis teporibus et imbribus provocetur. PasPingues et sicci agri proscindi et aperiri iam possunt, sed boves melius collo quam capite inguntur, quos ubi ad versuram venerint arator retineat et iugum propellat, ut eorum colla refrigerentur. Sulcus in arationibus longior quam 120, pedum esse non debet. Servandum est ne inter sulcos non remota terra relinquatur; glebe omnes dolabris dissipande sunt, sed equaliter terram motam esse cognosces, si transversam per sulcos perticam mittas. Que res sepius facta, bubulcos ab hac negligentia summovebit. Observandum est ne lutosus ager aretur, aut quod sepe fit, post longas siccitates levi imbre perfusus. Nam terra que lutosa tractatur in primordio, fertur toto anno non
Abbreviated transcription (Latin):
austres ut euros Regio ñ hear iurcos Quoe¬
si hoc ẽ uiciũ melius in aglonẽ uel fauoniũ
umeta dirigiuꝰ S locus qui pasimandas ẽ
post calcatu assiduo fossa solidetur
cãpous est duob senus prdib pastinecur/ Si
cauus .℥. Collis preruxt .S. S ager¬

Expanded text:
austros vel euros regio non habeat inimicos, tunc melius in aquilonem vel favonium vineta dirigimus. Sed locus qui pastinandus est, ur arboribus, ne post calcatu assiduo terra fossa solidetur. Si campus est, duobus semis pedibus pastinetur, si clivus tribus. Collis preruptus qua
Abbreviated transcription (Latin):
Et sux ħ podia aluearia tolocẽt᷑ ita ut ñ possint
ỹore penetrar fyaͦ uel inter se patentib sthlgata
Angustus tauĩt aditꝰ admitat examina p̃o całoris
⁊ frigoris imuriã / Eant uentis frgididrib altus
paries resistat / qui locũ possit defcusis adib apri¬
care / Aditus om̃s soli ogoonant᷑ hibtruo: qui

Expanded text:
et supra hec alvearia collocentur, ita ut non possint imbre penetrari, spatiolis inter se patentibus segregata. Angustus tamen aditus admittat examina, propter frigoris et caloris iniuriam. Sane ventis frigidioribus altus paries resistat, qui locum possit defensis sedibus apricare. Aditus omnes soli opponantur hyberno, qui
Abbreviated transcription (Latin):
diti rosmarm Esatureia/ Cetera ut arburꝰ Pltra
saxorẽ rustici melł eficiũt Dint auis arbores¬
a atrio ͤ ͥ parte disposite / fructues at uirgulta
ordines suos sõ maceriss excq̃nt᷑ Sẽilas deude
plano post frutices cõsercuus ¶ frons utl Ruꝰ

Expanded text:
saturegia. Cetera, ut arbutus et olera, saporem rustici mellis efficiunt. Sint autem a septentrionali parte disposite fructices, atque virgulta ordines suos sub maceriis exequantur: herbas deinde plano, post frutices conseremus. Fons vel rivus
Abbreviated transcription (Latin):
titialus eleboꝵ absinchiũ cucum agrestis ⁊r
om̃io amariᵈͦ cõficrͦ ͭ adu̾ra dulcodĩm. A lutaria
meliora sũr que cortex formauit/ raptus ex
suberes qr nõ trãsinictũt uimi frigoris aur cã¬
loris ꝯpossunt tanĩ ⁊ serulis fieri di hec desum
salicib uninib fabrioent᷑ /uel ligno cauate arbor

Expanded text:
tapsia, absinthium, cucumis agrestis et omnis amaritudo conficiende adversa dulcedini. Alvearia meliora sunt que cortex formabit raptus ex subere, quia non transmittunt vim frigoris aut caloris; possunt tamen ex ferulis fieri. Si hec desint, sal
Abbreviated transcription (Latin):
uictate suspecta/ Sit autẽ uel strata silue uel
saxo montis excisa  uel sub ix̃o triture hõe. unglis
xecor Daqut adimxnone colidata/ Clausa deide
et robustis nunita cancellis ꝑp̃ armenta q̃ cum
terit᷑ inducimꝰ/ Dit circa hãt locus alt̾ planus
etiourus in quem frumenta trãffusa refugent᷑
et horreis in ferant᷑ Que Res in eoꝵ durabili
raptĩ uel munda uel semitrita ponantur.
Sit autẽ loco sublimi et unde cũq ꝑfeabili
Longe tam̃ ab ortis: unitis at xometis
Uã sicur radicib ungultor ꝓsnr letam̃ et
palee ita insidentes frondibus ꝑforant at
pib stacionẽ non longe a dnĩcalibus
eł in orti secreta parte Eaprica/ et a
uentis iemota. ⁊ calidiore locart debenus.
Que in quadratã cõstituta mensurã/ fures
et accessus hõnm pecudũ q submonẽat Rit
habmndans fcorib quos in hers uel in fructib
utl in arborib ꝓcuret industria. Herbas ntriat
respondet floris uel succi. Silicrĩa uo grãdifera

Expanded text:
itate suspecta. Sit autem vel strata silice, vel saxo montis excisa, vel sub ipso triture tempore, ungulis pecorum et aqua admixtione solidata: clausa deinde et robustis muta cancellis, propter armenta, que cum teruntur inducimus. Sit circa hanc locus altus planus et purus, in quem frumenta transfusa refrigerentur et horreis inferantur; que res in eorum durabilitate raptim, vel munda, vel semitrita ponantur. Sit enim loco sublimi et undecumque perflabil; longe tamen ab hortis, vineis, atque pometis. Nam sicut radicibus virgultorum prosunt letamen et pApibus stationem non longe a domini edibus, vel in horti parte secreta et aprica et a ventis remota et calidiore locare debemus, que in quadratam constituta mensuram, fures et accessus hominum pecudumque submoveat: sit abundans floribus, quos vel in herbis, vel in fructibus, vel in arboribus procuret industria. Herbas nutriatrespondet flori de succo. Sylvestria vero glandifera,
Abbreviated transcription (Latin):
eris ig᷑ salubritatem declaranr loca ab
ing̾mnis uallib libera. et nebulaꝵ noctibus
as soluta/ et habitatorũ considerata cor¬
puscula. Si eis color sanus / capitis
firma sniceritas Inoffensu lumen dcłor
xurus auditus. Si fauces cõmeatum
siquide uocis exercent. Hoc genere beiig
aeris cõpbatur /. his autẽ cõtraria nopiũ
‸ que uero salubritas sic agnoscitur / pͣͫ
it a lacums aut palude deducatur lec de
qnetalis originẽ suat sed sit ꝓspiciui coloris
areq ullo aũt sapore aut odore uicietur nullꝰ
Ib̃iꝰ simus insidat/ frigus tepore suo mulcear/
Estatis incendia fugore suo moderetur ¶St
qr solet his om̃ib ad spẽm custoditis / occultiorẽ
nocã rectior seruare nat᷑a/ Ix̃am quo ex incolar
Saludu   nostanus Si fauoes bibenciũ pure

Expanded text:
eris salubritatem declarant loca ab infimis vallibus libera et nebularum noctibus absoluta et habitatorum considerata corpuscula, si eis color sanus, capitis firma sinceritas, inoffensum lumen oculorum, purus auditus, fauces commeatus liquide vocis exercent; hoc genere benignitas aeris approbatur. His autem contraria noxium Aque vero salubritas sic agnoscitur, primum ne a lacunis aut palude ducatur, ne de metallis originem sumat, sed si perspicui coloris, neque ullo, aut sapore, aut odore vitietur; nullus illi limus insideat, frigus tepore suo mulceat, estatis incendia moderetur. Sed quia solet, his omnibus ad speciem custoditis, occultiorem noxam tectior servare natura, ipsam quoque ex incolarum salubritate noscamus, si fauces bibentium
Abbreviated transcription (Latin):
tercoꝵ congestio locũ suũ senere debebit qui habundei
hũore et poopter odoris horrenda a preeorii
conuertatur aspectu/ Humor habundans hoci
prestabit scercors aut si qua insiuir spmetre
semiã putrefiant. Stercus asini primũ ẽ maxĩe
uero pessimũ/ Cnĩtres opti. S rolũbi ͫ serui¬
dissimũ ceteraꝵ q auiũ sacis ut̾ile /ex ᷝ ͦ palustrũ.
Stercus quod ãno reatuerit satis ẽ utile/ nec her¬
bas coeat/ Si uetustiꝰ ẽ minus ꝓderit/ Pritis u̾o
maris purgaͭᵃ It aquis dulcib eluantur /mmixta

Expanded text:
congestio locum summ teneri debebit, qui abundet humore. Et propter odoris horrenda, a pretorii convertatur aspectu. Humor enim abundans hoc prestat stercori, ut si qua insunt spicarum semina, putrefiant. Stercus asinorum primum est, maxime vero pessimum. Cineres optimi, sed columbinum fervidissimum; ceterarumque avium satis utile, excepto palustrium. Stercus quod anno requieverit, segetibus utile est, nec herbas creat; si vetustius sit, minus proderit. Pratis vero m
Abbreviated transcription (Latin):
alii luto inter formas clauso. parietes figuratos
ex partib Innitant : quib suxetit macerias es luto
⁊ lax̃ excitant// pleriq sine luto cõgesta in ordiuem
saxa cõxonũt Nonilligfossis fpacia colenda p̾cingũt
Qd uitandũ ẽ qr orto sb̃ducir hũores uisi forte locꝰ
palustris rolat᷑/ Aln spiaꝵ płatas ⁊ senuã in nuu

Expanded text:
Alii luto inter formas clauso, parietes figuratos ex partibus imitantur. Quibus suppetit, maceries luto et lapide excitant; plerique sine luto, congesta in ordinem saxa componunt; nonnulli fossis spatia colenda precingunt; quod vitandum est, quia horto subducit humores; nisi forte locus palustris colatur. Alii spinarum planta
Abbreviated transcription (Latin):
germinare debeant/ iteꝵ laxides sũmonentur.
⁊ crcũsosso scioite .3. digitis a radice fiat ca-
nta ꝰ t̾rucus terebret᷑ Et cuneis ligus melle
uolitus ĩxrimat᷑ uel si circa radices suillũ sterc
mi cura homis seruant᷑ in longũ/ Di dificilit
coriũ dnnictũt/ paleis cbrũtã continuo relaxabũt
ht decoriata si aqͣ marma lauenius aut salsa /⁊
caudida funt ⁊ plurimũ durant/ ¶tuse decc̃b
ut sauuar circa Idus amigͥdalꝰ in serit: locis fre

Expanded text:
germinare, effossi iterum lapides submoventur. si circumfosso stipite tribus digitis a radice fiat cavedius truncus terebretur et cuneus ligni melle oblitus imprimatur, vel circa radices suillum stercusine cura hominis servantur in locum. Si difficulter corium dimittent, paleis obruta continuo relaxabunt. Item decoriata, si aqua marina lavemus, aut salsa: et candida fient et plurimum durant. Mense decembri vel ianuario circa idus, amygdalus inseritur. Locis ve
Abbreviated transcription (Latin):
Plus parient si gallis oua suxxonas. Ep tremũ
partũ mr̃ib i bacaturis educarẽ ꝑmictimus
Sariture ad areã ꝑducant᷑:/ Cũ semel hoc feceri
consuetudinẽ sponte retinebunt. Galliuis sicut
Incubat/ Postea sereno eos poterimꝰ educere/ ub
urtita ñ fuerit cuiꝰ aculeos formidant sa ⁊ mens
bent sagmaut᷑ Nã meliꝰ in tepera etate pnigiescu
Polcut᷑a dabit᷑ in dis ter  Large uaganta lidete

Expanded text:
Prius parient, si gallinis ova supponas. Extremum Prius parient, si gallinis ova supponas. Extremum partum matribus iam vacaturis educare permittimus, pariture ad haram perducantur: cum semel hoc feceris, consuetudinem sponte retinebunt, gallinis, sicut unt: Postea sereno eos poterimus educere, ubi urtica non fuerit, cuius aculeos formidant. Quatuor mensium bene saginantur, nam melius in tenera etate pinguescunt. Polenta dabitur i
Abbreviated transcription (Latin):
his nasti solet ꝯ̃ alba pellicula liugniã nescit extre¬
nã / hec leuiter unguib ueilit᷑ et locus cinere tã¬
ntur et allio trito plaga mũdata consꝑgit tem
ilii mica trita cũ oleo faucb infert᷑: Etafisagria
eciu ꝓdest si cibis misteat᷑ assidue Si amarũ luxc
cordũlit s̃ ocuł iõis gͣna ix̃a ꝓcedũt/ Que nsi acu
ceuiter aptis pelliclis auferant᷑/ extingũt/ Oculos
uortu ͭ ͤ suco forĩsecus ⁊ mulieris lacte cinemꝰ uer
In per sane nec sine aqua nec sine herba facile
utmet᷑ / locis consitis Inunt ẽ qr sata et
morsu ledit ⁊ stercore poluit/ Prestat pullos
⁊plumas quas antĩcxno uellauuo Soete ¶um
masculo .3. semine sufficiũt e Si disit fluuus
hacuna formet: Si herba nõ sugoetit trisliũ
senugretũ agrestia intida lactuta sereuiꝰ alito
Albi fecundiores sunt Uarni uel fusti mius
Ir de agresti genere ad domssticũ transierunt
Incubant aħł marcii usq ad estuiũ solsticium

Expanded text:
his nasci solet, que alba pellicula linguam vestit extremam: hec leviter unguibus vellitur et locus cinere tangitur et allio trito plaga mundata conspergitur. Item alii, mica trita cum oleo, faucibus inserunt. Staphisagria etiam prodest, si cibis misceatur assidue. Si amarumm pinum comedant, sub oculis illis grana procedunt, que nisi acu leviter, apertis pelliculis auferantur, extinguunt oculos portulace succo forinsecus et mulieris lacte curemus; vel nser sane nec sine aqua, nec sine herba facile sustinetur, locis consitis inimicus est, quia sata et morsu ledit et stecore pullos prestat et plumas quas autumno vellamus et vere. Uni masculo tres femine sufficiunt. Si desit fluvius lacuna formetur. Si herba non suppetat, trifolium, fenum grecum, agrestia intyba, lactuculas, seramus alimento. Albi fecundiores sunt, varii vel fusci minus, quia de agresti genere ad domesticum transierunt. Incubant a calendiis martii usque ad estivum solstitium:
Abbreviated transcription (Latin):
melioresq sistatim cũ effosse sunt in isceant᷑ Ula
diutmo sole aut priuna/ aut ymbre uanescñt ¶fsu¬
uales tectoriis magis poterunt cõuenire/ Des
si nct̃e sit uti maris harena / erit cõmodĩ prũs
sacima hũoris dulcis ĩmergi ut uitiũ salis aquis
suauib eluta dexonat Calcẽ quo albo saxo dur
uel tburtino aut colũbino sluali cõqnius aut
ex spisso et diuo sapo scructuris contiur/ Ep fistu¬
loso uero aut moliori laxide / cectoriis adhibetur utili
In duab harene partib calcis una mistenda est
In fluuali uero harena/ I terciã parte testet coete
addideris. opeꝵe sobiditas nurahorestabit᷑: de parie¬
uod si latencios parietes in p̾toriis face uolutrio¬
semare debẽs. ut perfectis parietib in sũmitate
que trabib sb̃iacesit structura testacea scũ coroms
yminentib frat/. que pedali sit altitudine ut st
corrupte tegule. ant ybrices fuerunt/ pariete nõ pos
eos detebis obducert ut cectoriĩ sine corruxciont sus¬

Expanded text:
melioresque si statim cum effosse sint misceantur. Nam diutino sole, aut pruina, aut imbre vanescunt. Fluviales tectoriis magis poterunt convenire. Sed, si uti necesse sit, maris arena, erit commodum prius eam lacuna humoris dulcis immergi, ut vitium salis, aquis suavibus eluta, deponat. Calcem quoque albo saxo, duro, vel tiburtino, aut columbino fluviali coquemus; aut ex spisso et duro saxo, structuris convenit. Ex fistuloso vero aut molliori lapide, tectoriis adhibetur. Utilius in duabus partibus calcis, una arene miscenda est. In fluviali vero arena, si tertiam partem teste crete addideris, operum soliditas mira prestabitur. DE SIuod si latericios parietes in pretorio facere volueris perfectis parietibus in summitate, que trabibus subiacebit, structura testacea coronis prominentibus fiat sesquipedali altitudine; ut si corrupte tegule, aut imbrices fuerint, parietem non posertio eos prius debebis obducere, ut tectorium sine corruptione sus
Abbreviated transcription (Latin):
donec munda sine ruderũ suspitione occurrat argilla
Que a ommino desit/. quartã mersisse sugficiet
Studendum preterta ut ortis et pomiariis ciigi
possit / aut pratis/ S totus fabrice tractus uniꝰ
lateris longitudine in ꝯͦ frous erit/ meridianã
partẽ respiciat / in primo angulo excixiens.s. ncipies¬
ortũ solis hiberm/ et paululũ ab occidente auertat
hiemali Ita puemet ut per hiemẽ sole illustret
et calores eius estate nõ senciat/ de diuersi ᷤ arc ⁊E¬

Expanded text:
donec munda, sine ruderum suspicione occurrat argilla: que si omnino desit: quartam mersisse sufficiet. Studendum preterea, ut hortis et pomariis cingi possit, aut pratis. Sed totus fabrice tractus, unius lateris longitudine in quo frons erit, meridianam partem respiciat. In primo angulo excipiens ortum solis hyberni et paululum ab occidente averratur hiemali. Ita proveniet, ut per hyemem sole illustretur et calores eius estate non sentiat forma tame
Abbreviated transcription (Latin):
inferant ¶ Negat columela uentulanda esse
fru ͭ ͣ qr magis miscentur aĩalia totis acerius
cetera illesa duxabunt/ Asserit idtm noxia aĩa
ultra predictã i̾surã non posse gn̾ari. ¶hẽrba ce¬
ina sicca ut gͣti assstr̃t subtracta fuᵗ . addit
etates s horieio cñ auster d eẽ au̾sus
obiecta partib/ et cõsa frigꝰ obmunita/ ut illi
x fpẽcularia debeat lumen admicti/ Ita ⁊ oꝑas q̃
hieme futiue sũt nullus algor g̃oediet/ et blmĩ cã
uriue iutũ tẽporib. frigort nõ ualebit astringi

Expanded text:
inferantur. Negat columella ventilanda esse frumenta, quia miscentur magis animalia totis acerviscetera illesa durabunt. Asserit idem, noxia animalia ultra predictam mensuram non posse generari. Herba consa sicca ut Greci asserunt substrata frumentis, addit etaobiecta partibus et contra frigus munita, ut illi per specularia debeat lumen admitti, ita et operas que hyeme sunt, nullus algor impediet et oleum cum premetur adiutum temporibus, frigore non valebit astringi
Abbreviated transcription (Latin):
s fons desit, aut putens /cisternas construere cõut¬
met quib oñu conduci pssit aqua tecto ꝵe fũt
alto rudere solidatũ relicto fossoriis loco testacei xaniͭ
suꝑfusione lenĩget / hoc pauimentũ omi ouraterendũ
est ad intorẽ/ et lardo puigni decocto assidue ꝓfucãdu
⁊uod ubi deducto hũore siccatũ ẽ. ne Rume in aliq̃
uurte findatur/ Etia parieres sui cara uelent: obduct
Anguillas sant piscesqz fluiuales miti in has pasci¬
q cõnueniet ut horũ natatu aqua stans agilitatẽ

Expanded text:
 fons desit ac puteus, cisternas construere conveniat, quibus omnium conduci possit aqua tectorum. alto rudere solidatum, relicto fusoriis loco, testacei pavimenti superfusione levigetur. Hoc pavimentum omni cura terendum est ad nitores et lardo pingui decocto assidue perfricandum. Quod ubi deducto humore siccatum est; ne rimis in aliqua parte findatur, etiam parietes simili modo velentur obducti hospitium. Anguillas sane, piscesque fluviales mitti in his, pascique convenit, ut horum natatu, aqua stans agilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tori situs sit loco aliquanto erectiore et sictiore
leto fruatur aspectu. funda ͭ ͥ autẽ hoc mͦ p̃oᵈ ͣ
sunt ntlaciora sinit ex utraq parte semxedis
toffus incurrat facilis cã est colocandi. in. quo scul¬
pere tantũ fundamenti formã debebis uiius pedis
altĩtudine utl duoꝵ/ Si solida uel constricta inuer

Expanded text:
torii situs, loco aliquatenus erectiore et sicciore leto fruatur aspectu. Fundamenta autem hoc modo ponenda sunt, ut latiora sint ex utraque parte semipedis occurrat, facilis causa est collocandi, in quo sculpi tantum fundamenti forma debebit, unius pedis altitudine, vel duorum. Si solida et constricta inveni
Abbreviated transcription (Latin):
Quãns temperatis agris serendũ sit tamẽ¬
si siccitas longua ẽ seminna occata pocius
in agris ꝙͣ in horreis seruabunt : Malicia¬
Qui arando crudũ solum inter sulcos reli¬
qͣuit suis fructib derogat/ terre feciuiditͭe
in famat Iecundior est culta exigni¬
tas ꝙͣ magnitudo neglecta łligras ui¬

Expanded text:
Quamvis temperatis agris serendum sit, tamen siccitas longa est, semina occata potius in agris quam in horreis servabuntur. SeminaQui arando crudum solum inter sulcos relinquit, suis fructibus derogat, terre uber infamat. Fecundior est culta exiguitas, quam magnitudo neglecta. Terre
Abbreviated transcription (Latin):
quata/ modiocris ¶ dulcedo aucẽ rognoscit᷑: se
ex eaparte agri que magis displicet glebã frctili
quo utilem per hec signa roguosces Si coloris
et corporis rau aliq̃teuus at ie soluti est Si uir¬
gulta que ꝑteilir lemia / initida / ꝓcera / secunda
exilitate languencia. ¶ Ditus n̾a terraꝵ neq
planus ut stagnet/ ne preruxtus ut deflũatꝰ
neq obrutus u̾t in ymu. deiecta ualle subsidat
neq arduus ut tẽpestates in se senciat et ca¬
lores/ Sed ex ħ omĩb utilis fẽper/ et equata
mediocritas  et uel cãxus axtior/ et hũorem
pliuut cliuo fallente subducens . uel
colis molliter per latera nicliuata deductꝰ
utl uallis cũ quadã moderacione et aeris
laxitate submissa. uel mons alt̾ius. culmĩs
deffensus obiecti Oa molestiorib uentis
aliqͦ liber auxilio uel sublimis asper-
sed nemorosus et herbious ¶ Sed cũ suitr¬

Expanded text:
quata mediocris. Dulcedo autem cognoscitur, si quata mediocris. Dulcedo autem cognoscitur, si ex ea parte agri que magis displicet, glebam fictiliquoque utilia per hec signa cognosces si coloris nigri et corporis rari aliquatenus atque resoluti est, si virgulta que protulit levia, nitida, procera fecunda exilitate languentia. Situs vero terrarum neque planus, ut stagnet, neque perruptus, ut defluat; neque obrutus, ut in uno deiecta valle subsideat; neque arduus ut tempestates immodice sentiat et calores sed et ex omnibus his utilis semper et equate mediocritas et vel campus apertior et humorem pluvium clivo fallente subducens, vel collis molliter per latera inclinata deductus, vel vallis cum quadam moderatione et aeris laxitate summisa, vel mons alterius culminis defensus obiectu et a molestioribus ventis aliquo liber auxilio, vel sublimis, asper, sed nemorosus et herbidus. DE RUST
Abbreviated transcription (Latin):
nuda sit gleba Ne mger sabulo sine ad-¬
lmuxtiont terrem ne creta pola Ne harent
qualentes / Ne ieuina glarei ne aurost
pulueris lapidosa macies / Ne falsa uel
amara/ Ale uligͣmõsa terra/ Ne tophus
arenosus at ieũius Nle uallis inmis oxaca
et solita / se gleba putris et firax igra/ et
ad cegtndũ se granũs sui cr̃ate sufficieus/
aur nuipti colõns. Que et si rara sit tamen
pnigius soli adiũctione glutinetur/ Quie
protulerit nec sc̃abra suit / nec retorrida /
uet succi naturat᷑ egencia/ quod frumcutis
dandis utile signũ est/ Ebulũ uinicũ ⁊ calamũ¬
gramen/ Trifoliũ nõ matrũ Rbos pigues
pruna siluestria. Color tam̃t nõ mãguope
querendus est sed pmgnt do atq dulcede
Iniguẽ sic agnostis glelũ/ parũ dulti aqua
consperges. et subiges/ Si glutmosa est et
adhertats coustat illi Inesse puiguediuem/
Itẽ scrobe effossa et repleta. si superauerit / terra
ungus est di defuerit/ exilis Si cõuenerir e¬

Expanded text:
nuda sit gleba, ne macer sabulo sine admixtione terreni; creta sola, ne arene squalentes, ne ieiuna glarea, ne aurosi pulveris lapidosa macies, ne falsa vel amara, ne uliginosa terra, ne tophus arenosus atque ieiunus, ne vallis nimis opaca et solida. Sit gleba putris et fere nigra et ad tegendam se graminis sui crate sufficiens aut mixti coloris, que etsi rara sit, tamen pinguis soli adiunctione glutinetur. Que protulerit, nec scabra sint, nec torrida, nec succi naturalis egentia ferat quod frumentis dandis utile signum est ebulum, iuneum, calamum, trifolium non macrum, rubos pingues, pruna sylvestria. Color tamen non magnopere querendus est, sed pinguedo atque dulcedo. Pinguem sic agnosces, glebam parvulam dulci aqua consperge et subige si glutinosa est et adheret, constat illi inesse pinguedinem. Item scrobe effossa et repleta si superaverit terra, pinguis est; si defuerit exilis; si convenerit e
Abbreviated transcription (Latin):
cui precepturus es estimare per¬
sonam. Neqz enĩ formator agͣtole¬
grcultare debet artib et eidquen¬
cia rethores emulari. Quod a płe¬
risq factũ est / qui dũ diserte soquũ¬
tur rustitis/ assequutisũt ut eorꝵ

Expanded text:
cui precepturus es, estimare personam. Neque enim formator agricole debet artibus et eloquentia rhetores imitari: quod a plerisque factum est, qui dum diserte loquuntur rustici
Abbreviated transcription (Latin):
Primo igitur eligendi et colendi a¬
gri rac̾io.x. rebus constat / aere aq̃
terra. Industria. Eo his tria naturalia
unũ facultatis et noluxtatis est ¶ Nat᷑a
ẽ quod in primis speccare o. ut eis locis
que colere destinabis aersir salucaris ⁊

Expanded text:
riculture Eligendi et bene colendi agri ratio, quatuor rebus constat. Aere, aqua, terra, industria. Ex his tria naturalia, unum facultatis et voluntatis est. Nature est, quod in primis expectare oportet, ut eis locis que c
Abbreviated transcription (Latin):
tpe debemus effodere. Ita utraq pastinacio deco¬
quatur benefi ͦ algoris aut solis Aree faciẽnde
sunt angustiores ⁊ longe id ess ir xedũ longiti
et / o. lat̾icudint / sic po spacia utrĩq purganda diuise
argines uero eaꝵ locis huidis uel irrigius duob
xedib erigent Siccis uno eotulisse fficiet ¶ orte
arcab si hunor cõsueuit effluere spacia alccora-
pois arcis esse debebuut ut faciliꝰ ingrediãt᷑ in arc̃a
de suxe ͥ parte hũor adiissus / et ubi sc̃tientem satura¬
uerit/ in alia xossit exclusus auerte. Strendi g̃cor
licer ꝑ menses / crr̃ca signcunis tñ s soci reclinatura

Expanded text:
pore debemus effodere: ita utraque pastinatio decoquetur beneficio algoris, vel solis. Aree faciende sunt angustiores et longe, id est duodecim pedum longitudine et sex latitudine, sic propter spatia utrinque purganda divise. Margines vero earum, locis humidis vel irriguis, duobus pedibus erigantur, siccis uno extulisse sufficiet. Inter areas si humor consuevit effluere, spatia altiora ipsis areis esse debebunt, ut facilius ingrediatur aream de superiori parte humor admissus et ubi sitientem saturaverit, in alias possit exclusus converti. Serendi tempora, licet per menses certa s
Abbreviated transcription (Latin):
Au area longe situs  nã puluers̃ paleare patit᷑ imicũ
stlix põ est. cui leuiter nclinata plaiicies cursus aq̃
fluẽtis ꝑ fpacia distreta diruat Si fons desit ant
Imprimendus ẽ puceꝰ aut si ħ neq̃as. pistiã suxiꝰ ꝯstru¬
ut illiꝰ aquas xlumas cõgregata/ ortus per estuos ruxi
ardores/ Si hac om̃i facultate carueris sꝑ alciꝰ scł .x.¬

Expanded text:
ab area longe situs. Nam pulverem palearum patitur inimicum. Felix positio est, cui leviter inclinata planicies, cursus aque fluentis per spatia discreta diluat. Si fons desit, aut imprimendus est puteus, aut si hoc nequeas, piscina superius construut illi aquas pluvia conferente, hortus per estivos rigetur ardores. Si hac omni facultate carveris, semper altius