comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
segintiem hominum atq mertiam Nam si esset ista cog¬
nitio iuris magna atq olifficilis: tamen utilitatis magni¬
tudo deberet homines ad suscipiendum discendi laborem
impellere. Sed o dii immortales non dicerem hoc audi¬
ente sceuola nisi ip̃e dicere soleret: nullius artif facilio¬
rem sibi cognitionem uideri. Quodquidem certis de cau¬
sis a plerisq aliter extimatur Primum quia ueteres il
qui hiuc sçientie prefuerunt obtinende atq augende po¬
tentie causa peruulgari artem suam noluerunt. Demde
postea quam est editum expositis a. CN. flauio primum
actiombis nulli fuerunt qui illa artifinose digesta gene¬
ratim componerent Nihil est enim quod ad artem redig
possunt: nisi ille prius qui illa tenet quorum artim insti¬
tuere uult. Habet illam scientiam ut ex his rebus quarum
ars non dum sit. artem efficere possit. hoc uideo dum brei¬
ter uoluerim dicere dictum a me paulo esse obscurius

Expanded text:
segnitatem hominum atque inertiam; nam si esset ista cogsegnitatem hominum atque inertiam; nam si esset ista cognitio iuris magna atque difficilis, tamen utilitatis magnitudo deberet homines ad suscipiendum discendi laborem impellere: sed, o di immortales, non dicerem hoc, audiente Scaevola, nisi ipse dicere soleret nullius artis sibi faciliorem cognitionem videri. Quod quidem certis de causis a plerisque aliter existimatur: primum, quia veteres illi, qui huic scientiae praefuerunt, obtinendae atque augendae potentiae suae causa pervulgari artem suam noluerunt; deinde, postea quam est editum, expositis a Cn. Flavio primum actionibus, nulli fuerunt, qui illa artificiose digesta generatim componerent; nihil est enim, quod ad artem redigi possit, nisi ille prius, qui illa tenet, quorum artem instituere vult, habet illam scientiam, ut ex eis rebus, quarum ars nondum sit, artem efficere possit. Hoc video, dum breviter voluerim dicere, dictum a me esse paulo obscurius;
Abbreviated transcription (Latin):
familias qui ex hispauia romam uenisset: cum uxorem preg¬
nantem in prouintia relinquisset: romeq alteram dui¬
isser: neq nuntium priori remisisset: mortiuisq esset in tes¬
tato: & ex utraq filius natus esset mediocris ne res contra¬
uersiam adducta est: Cumq quereretur de duobus ciuium
capitbus: & de pueri qui ex posteriore natus erat: & de eius
matre quasi iuidicaretur: certus quibusdam uerbis non no¬
uis nuptiis fieĩ cum superiore diuortium in concubine locum
iceretur. Hec igitur & horum similia uira sue ciuitatis
ignorantem. erectum & celsum alacri & prompto Iore at¬
q uiltu huc atq illuc intuentem uagari cum magna cater¬
ua toto foro: presidium clientibus: atq opem amicis & ꝓ¬
pe cunctis ciuibiis lucem ingenii & consilii sui porrigente
atq tendentem: nonne in primis flagitiosum putandum
est: Et quoniam de impudentia dixi.castigenius etiam

Expanded text:
familias, qui ex Hispania Romam venisset, cum uxorem praegfamilias, qui ex Hispania Romam venisset, cum uxorem praegnantem in provincia reliquisset, Romae alteram duxisset neque nuntium priori remisisset, mortuusque esset intestato et ex utraque filius natus esset, mediocrisne res in contentionem adducta est, cum quaereretur de duobus civium capitibus et de puero, qui ex posteriore natus erat, et de eius matre, quae, si iudicaretur certis quibusdam verbis, non novis nuptiis fieri cum superiore divortium, in concubinae locum duceretur? Haec igitur et horum similia iura suae civitatis ignorantem erectum et celsum, alacri et prompto ore atque vultu, huc atque illuc intuentem vagari cum magna caterva toto foro, praesidium clientibus atque opem amicis et prope cunctis civibus lucem ingeni et consili sui porrigentem atque tendentem, nonne in primis flagitiosum putandum est? Et quoniam de impudentia dixi, castigemus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ret esse: quia nicmoria sic esset proditum quem pater
suus: aut populus uendidisset. aut pater patratus dedidis¬
set. ei nullum esse post liminum. Quam possumus reperi¬
re ex onimbis rebus ciuilibus. causam contentionem q
maiorem.qͣ de ordine de ciuitate. de libertate. de capĩte
honiinis consularis. presertim cum hec non crimine aliquo
quod ille possit infitiari sed in cuule uire consisterent. Simili¬
q in genere inferioreq ordie: si quis apud nos seruisset ex po¬
pulo federato sese q liberasset: & postra domum reuenisset.
quesitum est apud maiores nostros: num id ad suos postlu¬
minio reddisset & amisisset hanc ciuitatem. Quid de libertate
quo uiditium grauuis esse nullum potest: non ne ex iure ci¬
uili potest esse contentio: Cum queritur is qui domini po¬
luntate census sit: continuo ne an tribus lustris condi
liber sit. Quid quod usu memoria patrum uenit: ut pater¬

Expanded text:
uod eum civem negaret esse, quia memoria sic esset proditum, quem pater uod eum civem negaret esse, quia memoria sic esset proditum, quem pater suus aut populus vendidisset aut pater patratus dedidisset, ei nullum esse postliminium, quam possumus reperire ex omnibus rebus civilibus causam contentionemque maiorem quam de ordine, de civitate, de libertate, de capite hominis consularis, praesertim cum haec non in crimine aliquo, quod ille posset infitiari, sed in civili iure consisteret? Similique in genere, inferiore ordine, si quis apud nos servisset ex populo foederato seseque liberasset et postea domum revenisset, quaesitum est apud maiores nostros, num is ad suos postliminio redisset et amisisset hanc civitatem. Quid? de libertate, quo iudicium gravius esse nullum potest, nonne ex iure civili potest esse contentio, cum quaeritur, is, qui domini voluntate census sit, continuone, an, ubi lustrum sit conditum, liber sit? Quid? quod usu memoria patrum venit, ut pater
Abbreviated transcription (Latin):
amentorum uira defenderet. negaretq nisi postumiis &
natus. & anteꝙͣ in suam tutelam ueniret. mortuus esset:
Heredem eum esse non posse qui esset secundum postumũ
natum & mortuum heres institutus. Ego licet defende¬
rem eum hac tum mente fuisse qui testamentum fecisset.
ut si filius non esset qui in tutelam ueniret.M. curius eẽt
heres num destitit cuterq nostrum in ea causa in auctori¬
tatibus in exemplis: in testamentorum forniulis: hoc est
in medio iure ciuili uersari: Omitto iam plura exempla
causarum amplissimarum que sunt in numerabilia ca¬
itis nostri Sep̾e potest accidere ut cause uersentur in i¬
re. Et enim si. C mancinum nobilissimum atq optimu
uirum atq consularem cum propter in uidiam numan¬
tini federis pater patratus ex senatu. C. nu mantinu
dedisset Cumq illi non recepisset: postea q mancinus
donum reuenisset: neq in senatum introire dubitasset

Expanded text:
tamentorum iura defenderet negaretque, nisi postumus et tamentorum iura defenderet negaretque, nisi postumus et natus et, ante quam in suam tutelam veniret, mortuus esset, heredem eum esse posse, qui esset secundum postumum et natum et mortuum heres institutus; ego autem defenderem eum hac tum mente fuisse, qui testamentum fecisset, ut, si filius non esset, qui in suam tutelam veniret, M'. Curius esset heres, num destitit uterque nostrum in ea causa in auctoritatibus, in exemplis, in testamentorum formulis, hoc est, in medio iure civili versari? Omitto iam plura exempla causarum amplissimarum, quae sunt innumerabilia: capitis nostri saepe potest accidere ut causae versentur in iure. Etenim si C. Mancinum, nobilissimum atque optimum virum atque consularem, cum eum propter invidiam Numantini foederis pater patratus ex s. c. Numantinis dedidisset eumque illi non recepissent posteaque Mancinus domum revenisset neque in senatum introire dubitasset,
Abbreviated transcription (Latin):
declarasset prestare deberet Quoquidem ingenere fa¬
miliaris noster. M. buculcuis homo neq in eo iuditie
stulnis: & suo ualde sapiens & ab iuris studio non abhor¬
rens simili quodam modo mper errauit. Nam cum e¬
des .l. fusio penderet in mancipio. Lumina ut tum esset
ita recepit fusuis enim simulatq edificari ceptum est in¬
i quadam partem urbis que modo ex illis edibis conspici
possit: egit statim cum buculeio. quod cuicunq particule celi
obficeretur quamuis esset procul mutari lumina putabat.
Quid uero clarissima. M. Curi causa. M. q coponi nup
apud centum uiros: quo concursu hominum: qua exspecta¬
tione defensa est. Cumq sceuola equalis & collega meus ho¬
mo omnium & disciplina iuris ciuilis cruditissinius & in¬
genio prudentiaq acutissimus: & oratione maxime. liun¬
tus atq subtilis: atq ut ego soleo dicere iurisperitorum e¬
loquentissimus: eloquentium iurisperitorum Exscripto tel¬

Expanded text:
declarasset, praestare debere. Quo quidem in genere fadeclarasset, praestare debere. Quo quidem in genere familiaris noster M. Buculeius, homo neque meo iudicio stultus et suo valde sapiens et ab iuris studio non abhorrens, simili in re quodam modo nuper erravit: nam cum aedis L. Fufio venderet, in mancipio lumina, uti tum essent, ita recepit; Fufius autem, simul atque aedificari coeptum est in quadam parte urbis, quae modo ex illis aedibus conspici posset, egit statim cum Buculeio, quod, cuicumque particulae caeli officeretur, quamvis esset procul, mutari lumina putabat. Quid vero? clarissima M'. Curi causa Marcique Coponi nuper apud centumviros quo concursu hominum, qua exspectatione defensa est? Cum Q. Scaevola, aequalis et conlega meus, homo omnium et disciplina iuris civilis eruditissimus et ingenio prudentiaque acutissimus et oratione maxime limatus atque subtilis atque, ut ego soleo dicere, iuris peritorum eloquentissimus, eloquentium iuris peritissimus, ex scripto tes
Abbreviated transcription (Latin):
tritios centum uiri audicarunt: Cum marcelli abliberti fi¬
o stirpe claudi patrici. eiusdem hominis hereditatem
gente ad se dicerent redisse: non in ea causa fuit oratoĩb.
de toto stirpis et gentilitatis iure dicendum: Quid quod
m in centum uirali iuditio certum esse accepimus.
qui romam in exilium uenisset cui roma exulare uis
esset. si se ad aliquem quasi patronum adplicauisset: mn¬
statoq esset mortiuis. non in ea causa iuis applicationi
obscurum sane ce ignotum patefacstum in uiditio atꝙ
illustratum est a patrono. Quid nuper cum ego. C ser¬
gi aurate. contra hunc nostrum auditio prinato causa
Defenderem : non ne omins nostra in iure uersata defen¬
sio est Cum enim. M. marius gaditanus. edes aurate
Uendidisset. neq seruire quanclam carum edium partem
in mancipii lege dixisset: defendebamus qurequid fuis¬
set in commodi in mancipio. id si uenditor scisset. neq

Expanded text:
tricios centumviri iudicarunt, cum Marcelli ab liberti filitricios centumviri iudicarunt, cum Marcelli ab liberti filio stirpe, Claudii patricii eiusdem hominis hereditatem gente ad se redisse dicerent, nonne in ea causa fuit oratoribus de toto stirpis et gentilitatis iure dicendum? Quid? quod item in centumvirali iudicio certatum esse accepimus, cum Romam in exsilium venisset, cui Romae exsulare ius esset, si se ad aliquem quasi patronum applicavisset, intestatoque esset mortuus, nonne in ea causa ius applicationis obscurum sane et ignotum patefactum in iudicio atque inlustratum est a patrono? Quid? nuper, cum ego C. Sergi Oratae contra hunc nostrum Antonium iudicio privato causam defenderem, nonne omnis nostra in iure versata defensio est? Cum enim M. Marius Gratidianus aedis Oratae vendidisset neque servire quandam earum aedium partem in mancipi lege dixisset, defendebamus, quicquid fuisset incommodi in mancipio, id si venditor scisset neque
Abbreviated transcription (Latin):
causam maiorem commutendam putam. Citius herculo
is qui duorum scalinorum nauiculam in portu euerterit.
meux mopoto argonauticarum nauem gubernarit. Quid
e parue quidem cause sunt: sed sepe maxnme in quibus cer¬
tatur de iure ciuili quod tandem mos est euis patroni qui ad
eas causas sine ulla scientia uiris audet accedere Que po¬
tuit igitur esse causa maior quam illius militis de cuuis
morte cum domum falsus ab exercitu nuntius uenisse
& pater eius re credita: testamentum inutasset: & quem
ei iisum esset fecisset heredem: esset q ipe̾ mortuus: res
delata est ad. C.iuros: cum miles domum reuertisset. e¬
gissetq lege in hereditatem paternam testamento ex he¬
res filius nempe in ea causa quesitum est de iure ciuili: pos¬
ser ne paternorum bonorum exheres esse filius: quem pater
testamento: neq heredem neq exheredem scripsisset. non¬
natim. Quid quaq de re inter marcellos & claudios pa¬

Expanded text:
causam maiorem committendam putem? Citius hercule causam maiorem committendam putem? Citius hercule is, qui duorum scalmorum naviculam in portu everterit, in Euxino ponto Argonautarum navem gubernarit. Quid? si ne parvae quidem causae sunt, sed saepe maximae, in quibus certatur de iure civili, quod tandem os est eius patroni, qui ad eas causas sine ulla scientia iuris audet accedere? Quae potuit igitur esse causa maior, quam illius militis? de cuius morte cum domum falsus ab exercitu nuntius venisset et pater eius re credita testamentum mutasset et, quem ei visum esset, fecisset heredem essetque ipse mortuus, res delata est ad centumviros, cum miles domum revenisset egissetque lege in hereditatem paternam testamento exheres filius. Nempe in ea causa quaesitum est de iure civili, possetne paternorum bonorum exheres esse filius, quem pater testamento neque heredem neque exheredem scripsisset nominatim. Quid? qua de re inter Marcellos et Claudios pa
Abbreviated transcription (Latin):
sententia mea. post etiam impudentie. Nam uolitare in fo¬
ro. herere in iure : ac pretorum tribunalibus iuditia pri¬
uata magnarum rerum obire: in quibus sepe de facto¬
ion sed de equitate ac iure certetur. Iactare se in causis
centum iuralibus: in quibus usus capionum tutelarum:
gentilitatum. agnationum adluuionum. nexorum. man¬
tipiorum: parietum fluuium: stillicidiorum: testameni¬
rum ruptorum aut ratorum: ceterarumq cerum in nme¬
rabilium uira uersentur: cum omnino quid suum: quid
ilienum: quare deniq ciuis an peregrinis: seruus an lil
quispiam sit ignoret in signis est impudentiẽ. Illa uero de¬
ridenda ad rogantia est: in minoribus nauigiis xudem es¬
e se confiteiͣ: quin querimus: aut etiam maioris guberi¬
re didicisse: Tum mihi cum in circulo decipiare uersarii sti¬
pulatiuncula & cum ob insignes tabellas clientis tui: quibus
in tabellis id sit scriptum quo ille capiatur: ego tibi ullamr

Expanded text:
sententia mea, post etiam impudentiae; nam volitare in fosententia mea, post etiam impudentiae; nam volitare in foro, haerere in iure ac praetorum tribunalibus, iudicia privata magnarum rerum obire, in quibus saepe non de facto, sed de aequitate ac iure certetur, iactare se in causis centumviralibus, in quibus usucapionum, tutelarum, gentilitatum, agnationum, adluvionum, circumluvionum, nexorum, mancipiorum, parietum, luminum, stillicidiorum, testamentorum ruptorum aut ratorum, ceterarumque rerum innumerabilium iura versentur, cum omnino, quid suum, quid alienum, qua re denique civis aut peregrinus, servus aut liber quispiam sit, ignoret, insignis est impudentiae. Illa vero deridenda adrogantia est, in minoribus navigiis rudem esse se confiteri, quinqueremis autem aut etiam maiores gubernare didicisse. Tu mihi cum in circulo decipiare adversari stipulatiuncula et cum obsignes tabellas clientis tui, quibus in tabellis id sit scriptum, quo ille capiatur, ego tibi ullam
Abbreviated transcription (Latin):
hic qui necum consul fuit filius euis est consequutus. Ne¬
 se ante causas amicorum tractare atq agere cepisse
quam ius ciuile didicisset. Quid uero ille.M. cato. non ne
& eloquentia tanta fuerit quanta illa tempora atq alia etas
m hac ciuitate ferre maximam potuit: & iuris tiuilis on¬
nium peritissinuis: uerecondius hac de re ⁊am dudum lo¬
quor quod est aur indicendo summus: quem ego unum o¬
ratorem maxime admiror: sed tamen idem hoc semper ius
tuule contempsit. Uerum quomam sententie atq opini
mee uolustis esse particeps nihil occultabo & quod potero
uobis exponam quid de qua re sentiam. Antoni in credibi¬
is quedam et prope singularis & diuina uis ingenii iudeti
si hac scientia iurĩs nudata sit: posse se ceteris armis pruden¬
tie tueri atq defendere. Quam obrem hic nobis sit exceptul
Ceteros uero non dubitabo primum mertie condempna

Expanded text:
hic, qui mecum consul fuit, filius eius est consecutus—nequehic, qui mecum consul fuit, filius eius est consecutus—neque se ante causas amicorum tractare atque agere coepisse, quam ius civile didicisset. Quid vero ille M. Cato? Nonne t eloquentia tanta fuit, quantam illa tempora atque illa aetas in hac civitate ferre maximam potuit, et iuris civilis omnium peritissimus? Verecundius hac de re iam dudum loquor, quod adest vir in dicendo summus, quem ego unum oratorem maxime admiror; sed tamen idem hoc semper ius civile contempsit. Verum, quoniam sententiae atque opinionis meae voluistis esse participes, nihil occultabo et, quoad potero, vobis exponam, quid de quaque re sentiam. Antoni incredibilis quaedam et prope singularis et divina vis ingeni videtur, etiam si hac scientia iuris nudata sit, posse se facile ceteris armis prudentiae tueri atque defendere; quam ob rem hic nobis sit exceptus; ceteros vero non dubitabo primum inertiae condemnare
Abbreviated transcription (Latin):
ue dies fuisset: quod petitoris causa comparatum esse noi
intelligebat: ut si ille infitiator probasset iudici autem pe¬
titam pecuniam esse: que esset cepta deberi: petitor gursus
tum peteret ne exceptione exluderttur. quod ea res in iu¬
ditium antia non uenisset. Quid ergo hoc fieri tui pius
aut dici potost: quam eum qui haric personam susceperit.
Ut anuicorum controuersias causasq tueatur: laboranti¬
bus succurrat: egris medeatur. afflictos excitet.hunc nmi¬
ninis tenuisfimisq rebus: ita labi ut aliis miserandus:
aliis irridendus esse iudeatur: Equidem ꝓpniquum nos¬
trum p. Crassum illum diuitem & multis aliis ribus elegan¬
tem hominem & ornatum precipue m hoc ferendum &
laudandum puto Quod cum .p. sceuole frater esset solitus
i per sepes dicere neq illum in iure ciuili satis illi arti fac̃i
posse: nisi dicendi copiam assumpsisset. Quod quidem

Expanded text:
niae dies fvisset? quod petitoris causa comparatum esse non niae dies fvisset? quod petitoris causa comparatum esse non intellegebat, ut, si ille infitiator probasset iudici ante petitam esse pecuniam, quam esset coepta deberi, petitor rursus cum peteret, ne exceptione excluderetur, qvod ea res in ivdicivm ante venisset. Quid ergo hoc fieri turpius aut dici potest, quam eum, qui hanc personam susceperit, ut amicorum controversias causasque tueatur, laborantibus succurrat, aegris medeatur, adflictos excitet, hunc in minimis tenuissimisque rebus ita labi, ut aliis miserandus, aliis inridendus esse videatur? Equidem propinquum nostrum P. Crassum illum Divitem cum multis aliis rebus elegantem hominem et ornatum tum praecipue in hoc efferendum et laudandum puto, quod, cum P. Scaevolae frater esset, solitus est ei persaepe dicere neque illum in iure civili satis illi arti facere posse, nisi dicendi copiam adsumpsisset —quod quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ci quem defendebat. cause cadere liceret.CN. autem Octa¬
ctauius homo consularis non minus longa oratione recusa¬
ret: ne aduersariuis cause caderet. Ac ne is pro quo ipse diceret
Ego uero istos inquit non puto. Memini mihi ego narra¬
remutium: non modo oratoris nomine. sed foro quidem dig¬
os iuix putarem. Atqui non defiut illis patronis inquit cra¬
sus eloquentia: neq aicendi ratio aut copia: sed iuris ciuilis
prudentia: quod alter plus lege agendo petebat ꝙͣ quantum
x in duodecim tabulis permiserat: quod cum impetrasset cai¬
se caderet Alter iniquum putabat plus secum agi quam quod
esset in actione: Neq intelligebat si ita esset actum litem ad¬
ersarium perditurum Quid n his paucis diebus. non ne
uobis i tribunali. & pomper .pr. urb familiaris nostri se¬
dentibus homo ex numero chsertoruni postulabat. ut illi un¬
de peterenr uetus atq usitata exceptio daretur. ciius pecu¬

Expanded text:
ei, quem defendebat, causa cadere liceret, Cn. autem Oei, quem defendebat, causa cadere liceret, Cn. autem Octavius, homo consularis, non minus longa oratione recusaret, ne adversarius causa caderet ac ne is, pro quo ipse diceret,'Ego vero istos,' inquit—'memini enim mihi narrare Mucium—non modo oratoris nomine sed ne foro quidem dignos vix putarim.' 'Atqui non defuit illis patronis' inquit Crassus 'eloquentia neque dicendi ratio aut copia, sed iuris civilis scientia: quod alter plus lege agendo petebat, quam quantum lex in xii tabulis permiserat, quod cum impetrasset, causa caderet; alter iniquum putabat plus secum agi, quam quod erat in actione; neque intellegebat, si ita esset actum, litem adversarium perditurum. Quid? in his paucis diebus nonne nobis in tribunali Q. Pompei praetoris urbani familiaris nostri sedentibus homo ex numero disertorum postulabat, ut illi, unde peteretur, vetus atque usitata exceptio daretur cvivs pecv
Abbreviated transcription (Latin):
tis non queo etiam te hec sceuola desiderare: que neq ego
teneo: uti hi qui docent: neq sunt eius generis: ut si op¬
time tenerem: digna esset ista sapientia ac tius auribr
An tu inquit ille: si de istis comumbus & peruagatis uix
huic etati audiendum putas: etiam ne illa negligere pos¬
sumus: que tu oratori cognoscenda esse dixisti. de natu
hominum. de moribis. de rationibris his quibus homi¬
num mentes & intitarentur & reprimerentur. De his-¬
entiam & copiam rerum in tua prudentia sciebam in
In oratoris uero instrumento tam lautam superlec¬
tilem nunꝙͣ uideram.
Otes inquit igitur Crassus ut alia ommit tam
an numerabilia et in mensa & ad ipsum ciuile¬
uis tuum ueniam: oratores putare eos quos
multas horas exspectaui cum in campum properares
Et ridens & stomachans sceuola cum hipsacus maxĩa
uoce plurimis uerbis. A. N. Crasso .pr. contenderent.

Expanded text:
tis non queo etiam te haec, Scaevola, desiderare, quae neque ego tis non queo etiam te haec, Scaevola, desiderare, quae neque ego ita teneo, uti ei, qui docent, neque sunt eius generis, ut, si optime tenerem, digna essent ista sapientia ac tuis auribus.' 'Ain tu?' inquit ille: 'si de istis communibus et pervagatis vix huic aetati audiendum putas, etiamne illa neglegere possumus, quae tu oratori cognoscenda esse dixisti, de naturis hominum, de moribus, de rationibus eis, quibus hominum mentes et incitarentur et reprimerentur, de hisentiam et copiam rerum in tua prudentia sciebam inesse; in oratoris vero instrumento tam lautam supellectilem numquam videram.' 'Potes igitur,' inquit Crassus 'ut alia omittam innumerabilia et immensa et ad ipsum tuum ius civile veniam, oratores putare eos, quos multas horas exspectavit, cum in campum properaret, et ridens et stomachans P. Scaevola, cum Hypsaeus maxima voce, plurimis verbis a M. Crasso praetore contenderet, ut
Abbreviated transcription (Latin):
structam uno in loco quasi per transennam. pretere¬
untes strictum aspexinuis in lucem proferat: & suo
quitqua in loco collocet
Go uero inquit cocta a te peto sceuola. Me
enim ad huc sulpitium impedit pudor ab ho¬
mine omnium grauissimo: qui genꝰ huiuismoi¬
disputationis semper contempserit. Hec que isti forsitan
puerorum elementa uideantur exquirere. Sed tu hoc nol
te refersit in oratione sua dillatet nobis atq explicet
Gõ me hercule inquit mutius antea uestra magis
hoc causa uolebam ꝙͣ mea Neq enm tantopere
hanc a Crasso disputatione desiderabam: quanto¬
pere eius in causis oratione delector Nunc uero Crasse
mea quoq etiam causa rogo ut quomam tantum ha¬
mus otii quantum iam dui nobis non contigit: ne gra¬
uere ex edificari id opus quod institiusti. Formam enim
tocius negotii opinionem maiorem melioremq uideo
ychementer probo / Enimuero inquit Crassus mirari sa¬

Expanded text:
structam uno in loco quasi per transennam praeterestructam uno in loco quasi per transennam praetereuntes strictim aspeximus, in lucem proferat et suo quidque in loco conlocet.' 'Ego vero' inquit Cotta 'a te peto, Scaevola:—me enim et hunc Sulpicium impedit pudor ab homine omnium gravissimo, qui genus huius modisputationis semper contempserit, haec, quae isti forsitan puerorum elementa videantur, exquirere:—sed tu hanc nobte refersit in oratione sua, dilatet nobis atque explicet.' 'Ego me hercule' inquit Mucius 'antea vestra magis hoc causa volebam, quam mea; neque enim tanto opere hanc a Crasso disputationem desiderabam, quanto opere eius in causis oratione delector; nunc vero, Crasse, mea quoque te iam causa rogo, ut, quoniam tantum habemus oti, quantum iam diu nobis non contigit, ne graveris exaedificare id opus, quod instituisti: formam enim totius negoti opinione meliorem maioremque video, quam vehementer probo.' 'Enimvero' inquit Crassus 'mirari sa
Abbreviated transcription (Latin):
Um sceuola quid est Cocta inquit: quid tace¬
sum attendo. Tantus enim cursus uerborum fuit :¬
Aterea ab crasso requiratis In me hercule ip
xxerii uestigia Ingressumq uix iuderim & tam¬
ꝙ in aliquam locupletam ac refertam domum ue¬
nerim non explicata ueste neq proposito argento.ne
tabulis & signis propalam conlocatis. Sed his om¬
nibus multis magnificisq rebus constructis: sic mo¬
do in oratione crassi diuitias ac ornamenta eius in¬
genii per quedam in uolucra atq in tegnienta pros.¬
pexi. Ded ea cum contemplare cuperem iux aspitien¬
di potestas fuit Ĩta neq hoc possum dicere me omnino
ignorare quid possideat. neq plane nosse atq uidisse
Uin tu igitur facis idem inqrit sceriola: quod
faceres si in aliquam domuin plenam orna
mentorum ullam uenisses: si ea posita ut di
tim si esses familiaris. Similiter nunc potes a Crasso
it cam copiam ornamentorum suorum quam con¬

Expanded text:
Tum Scaevola 'quid est, Cotta?' inquit 'quid taceTum Scaevola 'quid est, Cotta?' inquit 'quid tacesum attendo: tantus enim cursus verborum fuit terea ab Crasso requiratis?' 'Id me hercule'pexerim, vestigia ingressumque vix viderim, et tamquam in aliquam locupletem ac refertam domum venerim, non explicata veste neque proposito argento neque tabulis et signis propalam conlocatis, sed his omnibus multis magnificisque rebus constructis ac reconditis; sic modo in oratione Crassi divitias atque ornamenta eius ingeni per quaedam involucra atque integumenta perspexi, sed ea contemplari cum cuperem, vix aspiciendi potestas fuit; itaque nec hoc possum dicere, me omnino ignorare, quid possideat, neque plane nosse atque vidisse.' 'Quin tu igitur facis idem,' inquit Scaevola 'quod faceres, si in aliquam domum plenam ornammentorum villamve venisses? Si ea seposita, ut tim si esset familiaris: similiter nunc petes a Crasso, ut illam copiam ornamentorum suorum, quam con
Abbreviated transcription (Latin):
peruolutandi: & exerc̾itationis causa laudandi interpre¬
tandi corrigendi uituperandi refellendi: disputandum¬
 de omni re an contrarias partis & quidquid erit
in quaq re quod probabile uideri possit: elitien dum
atq dicendum: per discendum ius ciuile: cognoscende¬
ges percipienda omnns antiquitas. senatoria consue¬
tudo: distiplina rei.p. uira sotiorum: federa pactiones.
causa imperii cognoscenda est. libandus est ex omm ge¬
nere urbanitatis facetiarum quidam lepos: quo tam¬
q sale perspergatur omnis oratio Effudi uobis omma
que sentiebam: que fortasse si quentunq patrem fami¬
lias adripiussetis ex aliquo circulo eadem uobis percon¬
tantibus respondisset. Hec cum Crassus dixisset: lilen¬
tium est consequutum: sed quam ꝙͣ satis his qui ade¬
rant ad id quod erat propositum dictum uidebatur.
amen sentiebant celerius esse multo quam ipsi uellẽ
ab eo per oratum

Expanded text:
pervolutandi et exercitationis causa laudandi, interprepervolutandi et exercitationis causa laudandi, interpretandi, corrigendi, vituperandi refellendi; disputandumque de omni re in contrarias partis et, quicquid erit in quaque re, quod probabile videri possit, eliciendum atque dicendum; perdiscendum ius civile, cognoscendae leges, percipienda omnis antiquitas, senatoria consuetudo, disciplina rei publicae, iura sociorum, foedera, pactiones, causa imperi cognoscenda est; libandus est etiam ex omni genere urbanitatis facetiarum quidam lepos, quo tamquam sale perspergatur omnis oratio. Effudi vobis omnia quae sentiebam, quae fortasse, quemcumque patremfamilias adripuissetis ex aliquo circulo, eadem vobis percontantibus respondisset.' Haec cum Crassus dixisset, silentium est consecutum; sed quamquam satis eis, qui aderant, ad id, quod erat propositum, dictum videbatur, tamen sentiebant celerius esse multo quam ipsi vellent ab eo peroratum.
Abbreviated transcription (Latin):
essent ydonea. lam uocis & spiritus & tocus corporͬs
& ip̃ius lingue motus & exercitationes non tam ar¬
tis indiget quam laboris. quibus in rebris habenda est
ratio diligenter quos imitemuo quorum similes u¬
limus esse. Intuendi nobis sunt non solum oratores:
sed etiam actores ne mala con suetudiize ad alquam
deformitatem praiitatem q ueniamus Exercenda
est ctiam memoria ediscendis ad erbum ꝙͣ plurinul
& nostus scriptis & alienis tq in ca exercitatione nõ
simulachrorumq rationem que in arte trachtur.
Educenda deinde dictio est ex hac domestica exercitati¬
one &e umbratili medium inagnaen: in puluerem: an
clamorem: in castra atq in atiem forensem: subcund¬
usus omnium: & periclitande iures ingenii & illa com¬
mentatio in clusa in ueritatis lucem proferenda est:
Legendi etiam poete: cognoscenda historia ominium
bonarum artium scriptores atq doctores & legendi &

Expanded text:
essent idonea. Iam vocis et spiritus et totius corporis essent idonea. Iam vocis et spiritus et totius corporis et ipsius linguae motus et exercitationes non tam artis indigent quam laboris; quibus in rebus habenda est ratio diligenter, quos imitemur, quorum similes velimus esse. Intuendi nobis sunt non solum oratores, sed etiam actores, ne mala consuetudine ad aliquam deformitatem pravitatemque veniamus. Exercenda est etiam met nostris scriptis et alienis. Atque in ea exercitatione non simulacrorumque rationem, quae in arte traditur. 7. Educenda deinde dictio est ex hac domestica exercitatione, et umbratili, medium in agmen, in pulverem, in clamorem, in castra, atque avisus hominum et periclitandae vires ingeni, et illa commentatio inclusa in veritatis lucem proferenda est. Legendi etiam poetae, cognoscendae historiae, omnium bonarum artium doctores atque scriptores eligendi et
Abbreviated transcription (Latin):
umicum solitum esse sciebam: ut aut uersibus propo¬
sitis qriam maxĩme grauibus aut oranone aliqua lec¬
ta ad eum finem quem memoria possem comprehen¬
ere eam rem ipsam quam legisscm uerbis aliis quam
maxime possem lectis proruntiarem Sed post animad.¬
uerti hoc esse in hoc uitii ꝙ ea uerba que maxime cuius¬
q rei propria queq essent grnatissima atq optima
occupassent Aut Ennius si ad eius uersus me exer¬
cerem. aut gracchiis. si eius orationem mihi forte po¬
siussem ita si isdem uerbis uterer nihil prodesse. si aliis
tiam obesse. cum minus ydoneis uti consuescerem
Postea mihi placuit. eoq sum usus adulescers ut sũ¬
morum oratorum grecas orationes explicarem. qui¬
bus lectis adsequebar. ut cum ea que legeram grece
latine redderem non solum optimis uerbis cyterer
& tamen usitatis: sed etiam exprimerem quedam
Merba imitando: que noua nostris essent. dummodo

Expanded text:
inimicum solitum esse uti sciebam, ut aut versibus propoinimicum solitum esse uti sciebam, ut aut versibus propositis quam maxime gravibus aut oratione aliqua lecta ad eum finem, quem memoria possem comprehendere, eam rem ipsam, quam legissem, verbis aliis quam maxime possem lectis, pronuntiarem; sed post animadverti hoc esse in hoc viti, quod ea verba, quae maxime cuiusque rei propria quaeque essent ornatissima atque optima, occupasset aut Ennius, si ad eius versus me exercerem, aut Gracchus, si eius orationem mihi forte proposuissem: ita, si eisdem verbis uterer, nihil prodesse; si aliis, etiam obesse, cum minus idoneis uti consuescerem. Postea mihi placuit, eoque sum usus adulescens, ut summorum oratorum Graecas orationes explicarem, quibus lectis hoc adsequebar, ut, cum ea, quae legeram Graece, Latine redderem, non solum optimis verbis uterer et tamen usitatis, sed etiam exprimerem quaedam verba imitando, quae nova nostris essent, dum modo
Abbreviated transcription (Latin):
sed quodam oratorio numero & modo hec sunt que
clamores & admirationes in bonis oratoribris effitiut.
neq ea quisꝙͣ insi dui multumq scriptitarit etiam
si yehementissime se in his subitis dictiomibiis exercu̾it
onsequetur. & qui a scribendi consuetudme ad dicen¬
diuun uenit hanc affert facultatem ut etiam subito si di¬
cat tamen illa que dicantur similia scriptorum esse ui¬
deantur atq etiam si quando in dicendo scriptum ac¬
tulerit aliquid. cum ab eo discesserit: reliqua similis
oratio con sequetur. ut concitato nauigio cum remigel
mhibuerunt retinent tamen ipã nauis motum & cu¬
sum suum intermisso impetu pulsuq remorum: Sic¬
in oratione ꝑpetua cum scripta deficiunt: parem tamen
obtinet oratio reliqua cursum scriptorum similitudine
inconcitata In quotidianis autem concitatiombus
equidem adolescentulus proponere solebam illam exer¬
citationem. maxime quã. C carbonem nostrum illu

Expanded text:
sed quodam oratorio numero et modo. Haec sunt, quae sed quodam oratorio numero et modo. Haec sunt, quae clamores et admirationes in bonis oratoribus efficiunt; neque ea quisquam, nisi diu multumque scriptitarit, etiam si vehementissime se in his subitis dictionibus exercuerit, consequetur; et qui a scribendi consuetudine ad dicendum venit, hanc adfert facultatem, ut, etiam subito si dicat, tamen illa, quae dicantur, similia scriptorum esse videantur; atque etiam, si quando in dicendo scriptum attulerit aliquid, cum ab eo discesserit, reliqua similis oratio consinhibuerunt, retinet tamen ipsa navis motum, et cursum suum, intermisso impetu pulsuqin oratione perpetua, cum scripta deficiunt, parem tamen obtinet oratio reliqua cursum scriptorum similitudine et vi concitata. In cotidianis autem commentationibus equidem mihi adulescentulus proponere solebam illam exercitationem maxime, qua C. Carbonem nostrum illum
Abbreviated transcription (Latin):
mines peruerse dicendo facillime consequi: Quamob
rem in istis ipsis exercitatomibus & si utile est etiam
subito sepe dicere tamen illud utiluis sumpto spatio:
cogitandum paratius atq accura tuis dicere. Caput
autem est: quod uere dicam minime facimus. Est enĩ
nagni laboris ꝙ pleriq fugimus: quam plii nium
scribere stilus opimus & prestantissimus dicendi effec¬
tor ac magister. neq in iuria Nam si subitam & for
ipsam profecto adsidua & dilligens scriptura supera¬
bit. Ommes enim siue arteͥs sunt locie siue ingenii cu¬
uisdam ac prudentie: qui modo in sunt in ca re de
qua scribimus.an quirentibus nobis. oram q atie in¬
genii contemplantibus ostendunt se & occurrunt.
omnesq sententie uerbaq omma que sunt cuiusq
generis. maxime que illuseria sub acumen stili sub¬
subeant oe succendant necesse est tu ipã conditio con¬
firmatio uerborum perficitur in scribendo non poetico

Expanded text:
mines perverse dicendo facillime consequi. Quam ob mines perverse dicendo facillime consequi. Quam ob rem in istis ipsis exercitationibus, etsi utile est etiam subito saepe dicere, tamen illud utilius, sumpto spatio ad cogitandum paratius atque accuratius dicere. Caput autem est, quod, ut vere dicam, minime facimus est enim magni laboris, quem plerique fugimus, quam plurimum scribere. Stilus optimus et praestantissimus dicendi effector ac magister; neque iniuria; nam si subitam et foripsam profecto adsidua ac diligens scriptura superabit. Omnes enim, sive artis sunt loci sive ingeni cuiusdam ac prudentiae, qui modo insunt in ea re, de qua scribimus, anquirentibus nobis omnique acie ingeni contemplantibus ostendunt se et occurrunt; omnesque sententiae verbaque omnia, quae sunt cuiusque generis maxime inlustria, sub acumen stili subeant et succedant necesse est; tum ipsa conlocatio conformatioque verborum perficitur in scribendo, non poetico,
Abbreviated transcription (Latin):
pienda uobis est : quamquia nos quidem tam pri¬
dem estis incursu sed his qui ingrediuntur ad studiũ¬
quiq ea que agenda sunt in foro tamq in atie pos¬
sunt etiam nunc exercitatione quasi ludrita prodisce̾
ac meditari.
Anc ipsam inquit Sulpitius nosse uolumus.
attamen ista que abste breuiter de arte decur¬
sa sunt audire cupimus: quamopͣ sunt no
ioq non in audita. uorum illa mox. Nunc de
ipsa exercitatione quid sentias querimus
Quidem probo ista crassus inquit que uos
facere soletis: ut causa aliqua posita: consi¬
mili causarum carum que inforum dofe¬
runturdicatis ꝙͣ maxime ad ueritatem ad comino¬
dare. Sed pleriq in hoc uocem neq eam scienter &
in res exercent suas & lingue celeritatem incitant.
Uerborumq frcquentiam delectantur In quo fallit
cos quod audierunt dicendo homines ut dicant efficeͣ
solere: uere enim etiam illuol dicitur peruerse dĩcere ho¬

Expanded text:
pienda vobis est; quamquam vos quidem iam pripienda vobis est; quamquam vos quidem iam pridem estis in cursu: sed eis, qui ingrediuntur in stadiuquique ea, quae agenda sunt in foro tamquam in acie, possunt etiam nunc exercitatione quasi ludicra praediscere ac meditari.' 'Hanc ipsam' inquit Sulpicius 'nosse volumus; ac tamen ista, quae abs te breviter de arte decursa sunt, audire cupimus, quamquam sunt nobis quoque non inaudita; verum illa mox; nunc de ipsa exercitatione quid sentias quaerimus.' 'Equidem probo ista,' Crassus inquit 'quae vos facere soletis, ut, causa aliqua posita consimili causarum earum, quae in forum deferuntur, dicatis quam maxime ad veritatem accommodate; sed plerique in hoc vocem modo, neque eam scienter, et viris exercent suas et linguae celeritatem incitant verborumque frequentia delectantur; in quo fallit eos, quod audierunt, dicendo homines, ut dicant, efficere solere; vere enim etiam illud dicitur, perverse dicere ho
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatem apte & quasi decore singularum q utuu
precepta cognoram. quin etiam que maxime propͥa
essent nature. tamen hisipsis artem adhiberi uidera
Nam de actione os de memoria: quendam breuia:
sed magna cum exercitatione preceptaq gustaram
In his enim fere rebus omnis istorum artificum doctri¬
na uersatur quam ego si nihil dicam adiuare menti¬
ar Habet enim quedam quasi ad commorendin
oratorem: quo quitq referat: quo intuens ab eo qđ¬
cunq sibi proposuerit minus aberret: Merum ego hãc
uim intelligo esse in preceptis ommbus non ut caso¬
quuti oratores eloquentie laudem suit adepti Sed q̃
sua sponte homines eloquentes facerent: ea quosdam
obseruasse atq id egisse. sic esse non eloquentiam ex
artifitio. sed artifitium ex eloquentia natum: quod
tamen ut ante dixi non citio. Est enim etiam si minus¬
nes necessarium ad benedicendum tamen ad cognos¬
tendum non in liberale. Fa exercitatio quedam susti¬

Expanded text:
dignitatem apte et quasi decore; singularumque rerum dignitatem apte et quasi decore; singularumque rerum praecepta cognoram. Quin etiam, quae maxime propria essent naturae, tamen his ipsis artem adhiberi videram; nam de actione et de memoria quaedam brevia, sed magna cum exercitatione praecepta gustaram. In his enim fere rebus omnis istorum artificum doctrina versatur, quam ego si nihil dicam adiuvare, mentiar; habet enim quaedam quasi ad commonendum oratorem, quo quidque referat et quo intuens ab eo, quodcumque sibi proposuerit, minus aberret. Verum ego hanc vim intellego esse in praeceptis omnibus, non ut ea secuti oratores eloquentiae laudem sint adepti, sed, quae sua sponte homines eloquentes facerent, ea quosdam observasse atque collegisse; sic esse non eloquentiam ex artificio, sed artificium ex eloquentia natum; quod tamen, ut ante dixi, non eicio; est enim, etiam si minus necessarium ad bene dicendum, tamen ad cognoscendum non inliberale; et exercitatio quaedam susci
Abbreviated transcription (Latin):
consilium daremus. Alios item in laudatiombrs
in quibus ad personarum dignitatem omnia refer¬
rentur cumq esset omnis oratoris uis ac facultas ĩ
quinq partos distributa: ut deberet reperire prin
quid diceret: demde inuenta non folum ordnie: sed
etiam meniento quodam atq uiditio dispensare
atq componere tum cadem q uestire atq ornare
oratione post meniouia sepire ad extremum agere
cum digintate & uenustate: etiam illa cognoram
Raccoperam antequam de re: diceremus initio co¬
siliandos corum esse animos qui audirent: deinde rẽ
demonstrandam: postea controuersiam constituen¬
trema autem oratione ea que pro nobrs essent amp¬
ficanda & augenda: queq essent pro aduersariis in¬
firmanda atq frangenda. audieram etiam que de
orationis ipĩus ornamentis traderentur in qua pre¬
cipitur primum ut prire &e latine loquamur demn¬
de ut plane & dillucide. tum ut ornate post ad reru

Expanded text:
consilium daremus; alios item in laudationibus, consilium daremus; alios item in laudationibus, in quibus ad personarum dignitatem omnia referrentur; cumque esset omnis oratoris vis ac facultas in quinque partis distributa, ut deberet reperire primum quid diceret, deinde inventa non solum ordine, sed etiam momento quodam atque iudicio dispensare atque componere; tum ea denique vestire atque ornare oratione; post memoria saepire; ad extremum agere cum dignitate ac venustate. Etiam illa cognoram et acceperam, ante quam de re diceremus, initio conciliandos eorum esse animos, qui audirent; deinde rem demonstrandam; postea controversiam constituentrema autem oratione ea, quae pro nobis essent, amplificanda et augenda, quaeque essent pro adversariis, infirmanda atque frangenda. Audieram etiam quae de orationis ipsius ornamentis traderentur, in qua praecipitur primum, ut pure et Latine loquamur, deinde ut plane et dilucide, tum ut ornate, post ad rerum
Abbreviated transcription (Latin):
omnem orationem: aut de infinite rei questione si¬
ue designatione personarum: aut temporum: aut d
re certis in ꝑsonis ac temporibrs locata. In utraq au¬
tem re quitquid inconti ouersiam uemat. in eo que¬
is solere: aut factum nesit.aut si est factum. quiale
sit. aut etiam quo nomine uocetur: aut quod non
nulli addunt: recte ne factum esse uiteatiu. Existeͣ
autem controrersias etiam ex scripti interpretatione:
in quo aut ambigue quid sit scriptum: aut contrarie:
aut ita: ut a sententia scriptura dissentiat. queritur¬
his autem omnibus partibus subiecta quedam esse ar¬
gumenta propuia sed causarum que sint a comuni
questione se uincta. partim in iuditiis uersari. partim
in deliberatiombiis. Esse etiam genus tercium quod
in laudandis aut in uituperandis homimbus pone¬
tur: ceterosq esse locos quibus in iuditiis uteremur:
in quibiis equitas queritur alios in deliberatiombis.
qui omnes ad utilitatem dirigentur eorum quibrs

Expanded text:
omnem orationem aut de infinitae rei quaestione siomnem orationem aut de infinitae rei quaestione sine designatione personarum et temporum aut de re certis in personis ac temporibus locata; in utraque autem re quicquid in controversiam veniat, in eo quaeri solere aut factumne sit aut, si est factum, quale sit aut etiam quo nomine vocetur aut, quod non nulli addunt, rectene factum esse videatur; exsistere autem controversias etiam ex scripti interpretatione, in quo aut ambigue quid sit scriptum aut contrarie aut ita, ut a sententia scriptura dissentiat; his autem omnibus partibus subiecta quaedam esse argumenta propria. Sed causarum, quae sint a communi quaestione seiunctae, partim in iudiciis versari, partim in deliberationibus; esse etiam genus tertium, quod in laudandis aut vituperandis hominibus poneretur; certosque esse locos, quibus in iudiciis uteremur, in quibus aequitas quaereretur; alios in deliberationibus, quae omnes ad utilitatem dirigerentur eorum quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cum mihi in isto studio uersari aduilescenti licebat.
Um sulpituis . O. diem cocta nobis in quit op¬
tatum quod enim neq precibis unquam ne¬
q insidiando neq spculando adlequi potui.
Ut quit crassus ageret meditandi aut dicendi causa nõ
modo uidere mihi sea ex eius scriptore & lectore diiphi¬
lo suspicari liceret. id spero nos esse adeptos omnia qr
iam ex ipo que diu cupimus cognituros. Tum grassus¬
Uin Crassus atq arbitror sulpitium audieris¬
non tam te hec admiraturum que dixero quam existi¬
manurum: tum cum ea audire cupiebas: causam cur
cuperes non fuisse. Nihil enm dicam reconditumari hil
exspectatione mestra olignum nihil aut mauditura
pobis aut ciuquam norum nam pricipio illud quod
est homni ingenuo liberaliter q educato dignum:
non negabo me ista omnium comuma ar contrita
precepta didicisse: primum oratoris offitium esse
dicere ad persuatondum ad comodate. demnde esse

Expanded text:
cum mihi in isto studio versari adulescenti licebat.' cum mihi in isto studio versari adulescenti licebat.' Tum Sulpicius 'o diem, Cotta, nobis' inquit 'optatum! Quod enim neque precibus umquam nec insidiando nec speculando adsequi potui, ut, quid Crassus ageret meditandi aut dicendi causa, non modo videre mihi, sed ex eius scriptore et lectore Diphilo suspicari liceret, id spero nos esse adeptos omniaque iam ex ipso, quae diu cupimus, cognituros.' Tum Crassus 'atqui arbitror, Sulpici, cum audierisnon tam te haec admiraturum, quae dixero, quam existimaturum tum, cum ea audire cupiebas, causam cur cuperes non fuisse; nihil enim dicam reconditum, nihil exspectatione vestra dignum, nihil aut inauditum vobis aut cuiquam novum. Nam principio, id quod est homine ingenuo liberaliterque educato dignum, non negabo me ista omnium communia et contrita praecepta didicisse: primum oratoris officium esse dicere ad persuadendum accommodate; deinde esse
Abbreviated transcription (Latin):
adsequamur ꝙo quantulum tu in dicendo adseqiutus
s quomam que anatura exepetenda sunt: ea dicis non
nimis de esse nobis. quid preterea esse assumendim
putes¬
b̾m crassus adridens quid censes inquit cocta
nisi studium & ardorem quendam amoris
sme quo cum inuita nihil quitꝙ egregium
um certe hoc quod tu expetis nemo unqͣ adsequetur.
neq uero nol ad eam rem uideo esse ad hortandos. quos
cum mihi quoq sitis molesti: nimis etiam flagrare in¬
lligo cupiditate Sed profectia studia nihil prosu
perueniendi aliquo insi illud quod eo quo intendas
feras. deducatq cognoris. quare quoniam mihi leui¬
us quoddam onus imponitis neq ex me de oratoris
arte sed de hac mea quantulacunq est facultate queri¬
tis. Exponam uobis non quandam aut per reconditar
aut laude difficilem: aut magnificam aut grauem ratio¬
nem consuetudinis meae qua quondam solitus sum x

Expanded text:
nos adsequamur, quam quantulum tu in dicendo adsecutus nos adsequamur, quam quantulum tu in dicendo adsecutus es, quoniam, quae a natura expetenda sunt, ea dicis non nimis deesse nobis, quid praeterea esse adsumendum putesTum Crassus adridens 'quid censes,' inquit 'Cotta, nisi studium et ardorem quendam amoris? sine quo cum in vita nihil quisquam egregium, tum certe hoc, quod tu expetis, nemo umquam adsequetur. Neque vero vos ad eam rem video esse cohortandos, quos, cum mihi quoque sitis molesti, nimis etiam flagrare intellego cupiditate. Sed profecto studia nihil prosunt perveniendi aliquo, nisi illud, quod eo, quo intendas, ferat deducatque, cognoris. Qua re quoniam mihi levius quoddam onus imponitis neque ex me de oratoris arte, sed de hac mea, quantulacumque est, facultate quaeritis, exponam vobis non quandam aut perreconditam aut valde difficilem aut magnificam aut gravem rationem consuetudinis meae, qua quondam solitus sum uti,