comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gemime cõsistunt. id ẽ tres
uires anime naturales. Sis
rationabilis. uis irascibilis.
et uis cõcupiscibił. prima
discernit inter bonũ ⁊ malũ.
scd̃a abicit malum. t̾tia eli¬
git bonum. fides autẽ illu
irascibilitatẽ corroborat. ca¬
ritas concupiscibilitatẽ in¬
fõmat.S ⁊ cirra gẽmas
huiꝰmodi septẽ mãgaͬ̾i̾te re¬
fulgẽt id ẽ septẽ petitoẽs q̃
ꝯtinẽt᷑ in oratõe dñica. tres
ietes aduitam futurã. media uõ
ꝑtinens ad utrãq. Porro
corona salutis. multo preti¬
osior est ⁊ digniõ. quatuõ
hñs in giro lapides prin¬
apales. ⁊ tres in summo p̃¬
aipuos. principales lapides
tates corꝑis głificati. clari¬
tas et subtilitas. agilitas
et impassibilitas. De quibꝰ
iu̾tas ait. Mensurã bonam
et cõfertam ⁊ coagitatam.
et suꝑ effluentẽ. reddent ĩ

Expanded text:
sistunt, id est vires animae naturales, vis rationalis, vis irrascibilis et vis concupiscibilis. Prima discernit inter bonum et malum, secunda abjicit malum, tertia eligit bonum. Fides autem ratioirascibilitatem corroborat, charitas concupiscibilitatem informat. Sed et circa gemmas hujusmodi septem margaritae refulgent, id est, septem petitiones, quae continentur in oratione Dominica, tres tres ad vitam futuram: media vero pertinens ad utramque. Porro corona salutis multo pretiosior est et dignior, quatuor habens in gyro lapides principales, et tres in summo praecipuos. Principales in gyro lapides tates corporis glorificati, claritas et subtilitas, agilitas et impassibilitas, de quibus Veritas ait: « Mensuram bonam et confertam et coagitatam et supereffluentem reddent in
Abbreviated transcription (Latin):
beniamin ꝓuxore leuite. se¬
cundo succubucrunt in pre¬
lio donec in dicto ieiurio.
et humilit̾ celebrato. tribũ
illam pene penitus deleuer̃.
ab negare se ip̃m. ⁊ tollere
crucẽ suam. nisi xp̃m seq̃t᷑.
fuerunt enim quidam phy¬
losophi. sunt ⁊ quidam he¬
retici. qui ab negauere se¬
ip̃os. ⁊ graues substinent cru¬
ciatus. S cis nec ꝓfuit. nec

Expanded text:
Benjamin pro uvore Levitae, seBenjamin pro uvore Levitae, secundo succubuerunt in praelio, donec indicto jejunio et humiliter celebrato, tribum illam pene penitus deleveruntabnegare seipsum, et tollere crucem suam, nisi Christum sequatur. Fuerunt enim quidam philosophi, sunt quidam haeretici, qui abnegaverunt seipsos, et graves sustinent cruciatus, sed eis non profuit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
due manus. duo genera o¬
perum. opus uidelicet uolũ¬
tatis. ⁊ opus necessitatis. Qd̃¬
libet enim opus est uolun¬
tariumi. uł necessarium. Ma¬
nus oꝑis uoluntarii. cõfigi
deb clauo prudentie. ne
curua faciat opera tenebra¬
rum. Cum enim in saulo
clauo prudentie confixa ñ
fuit. saulus ꝑ sequebat᷑ ecc¬
lesiam. cum autẽ in paulo
clauo prudentie confixai
fuit. paulus passus est pro
eccłia. Manus oꝑis necessa¬
rii configi debet clauo tẽ¬
perantie. ne lapsa nimis
ad suꝑflua ex tendatur. o¬
pera necessaria sunt. dormi¬
re. comedere. ⁊ similia. q̃
cum modestia temꝑare de¬
bemus. At sompnum tẽ¬
peremus orationib. ⁊ ui¬
gilus. cibum tẽperemus ele¬
mosinis. ⁊ iciuniis. hiis
enim quasi fortib armis.
expugnare p̃ualebimus
inimicos. legimus enim
qd̃ cum pugnaret isrł ad¬
uẽsus amalech in deserto.
moyse orante. uincebat.
quo desistente isrł uĩcebat᷑.¬
legimus etiam ꝙ cum cet̾e
trib pugnarent adu̾sus

Expanded text:
duae manus, duo genera operum: opus videlicet voluntatis, et opus necessitatis; quodlibet enim opus est voluntarium vel necessarium. Manus operis voluntarii configi debet clavo prudentiae, ne curva faciat opera tenebrarum; cum enim in Saulo clavo prudentiae confixa non fuit, Saulus persequebatur Ecclesiam; cum autem in Paulo clavo prudentiae confixa fuit, Paulus passus est pro Ecclesia. Manus operis necessarii configi debet clavo temperantiae, ne laxa nimis ae superflua extendatur. Opera necessaria sunt, dormire, comedere, et similia, quae cum modestia temperare debemus ut somnum temperemus orationibus et vigiliis; cibum temperemus eleemosynis et jejuniis. His enim quasi fortibus armis expugnare praevalebimus inimicos. Legimus enim quod, cum pugnaret Israel adversus Amalec in deserto, Moyse orante vincebat, quo desistente, Israel vincebatLegimus etiam quod cum caeterae tribus pugnarent adversus
Abbreviated transcription (Latin):
sibilitatẽ. qñ corpus et sã¬
guinẽ suum in cena disci¬
De quib cum sapiẽs p̃mi¬
telligent uĩtatem. ⁊ fideles
in dilectione acquiescẽt illi.
qm̃ donum ⁊ pax ẽ electis

Expanded text:
ssibilitatem, quando corpus et sanguinem suum in coena discide quibus cum sapiens praetelligent veritatem, et fideles in dilectione acquiescent illi: quoniam donum et pax est electis
Abbreviated transcription (Latin):
etiam qd cum ioseph ap¬
plicuisset manasen ⁊ effraĩ
ad iacob. statuens ad ma¬
iorem ad dexteram. ⁊ mi¬
norẽ ad sinistrã. ut cis se¬
cundum ordinem bñdicẽt.
iacob manus cõmutans.
id ẽ in modũ crucis cance¬
llans. dextram posuit suꝑ
caput effraim minoris.⁊
sinistrã suꝑ caput mana¬
sse maioris. Et dieit ange¬
lus qui eruit me de cũctis
malis benedicat pueris
bentem atram̃tariũ scripto¬
ris ad renes. Transi ꝑme
diam ciuitatem. ⁊ signa
thau in frontib uirorum
dolẽtium ⁊ gem̃tium. Pos
hec dixit sex uiris. Transi
te ꝑmediam ciuitatẽ. et
ꝑcutite om̃em suꝑ quẽ ñ
uideritis thau. Nemini par¬

Expanded text:
etiam, quod cum Joseph applicuisset Manassen et Ephraim ad Jacob, statuens majorem ad dexteram, et minorem ad sinistram, ut eis secundum ordinem benediceret, Jacob manus commutans, id est in modum crucis cancellans, dextram posuit super caput Ephraim minoris, et sinistram super caput Manasse majoris, et dixit: « Angelus, qui eruit me de cunctis malis, benedicat pueris bentem atramentarium scriptoris ad renes: « Transi per mediam civitatem, et signa Thau in frontibus virorum dolentium et gementium . Post hoc dicit septem viris: Transite per mediam civitatem, et percutite omnem super quem non videritis Tau. Nemini par
Abbreviated transcription (Latin):
Ecterum in summo corone.
tres p̃cipui lapides sunt dis¬
positi. id est tres uirtutes
catholice. fides. spes. caritas.
suꝑ quas timor dñi consti¬
tuitur. scriptura dicẽte. Q

Expanded text:
eterum in summo coronae, tres praecipui lapides sunt dispositi, id est tres virtutes theologicae: spes, fides, charitas, super quas timor Domini constituitur, Scriptura d
Abbreviated transcription (Latin):
spontaneã non inuitam.
ꝑ patiẽtie uĩtutem. non ꝑ
angarie ẜuitutẽ. quia nõ
placent d̾o coacta ẜuitia.
qui potius cxigit cor quã
manum. uoluntatẽ quã
accũ. Spontancus cnĩ tu¬
lit crucem iłx. de quo le¬
gitur. Et baiulãs sibi cru¬
cem exiuit in eum qui
dicitur caluarie locũ. In¬

Expanded text:
pontaneam, non invitam; per patientiae virtutem, non per angariae servitutem; quia non placent ei coacta servitia, qui potius exigit cor, quam manum; voluntatem, quam actionem. Spontaneus enim tulit crucem Jesus, de quo legitur: « Et bajulans sibi crucem, exivit in eum, qui dicitur Calvariae locus
Abbreviated transcription (Latin):
igitur duo pedes duo mẽ¬
tis affectus. metus. ⁊ appe¬
titus. Precipuus enim mẽ¬
tis affectus. aut est infu¬
giendo qd̃ metuit. aut ĩ
cligendo ꝙ appetit. Pes ti¬
moris clauo fortitudinis
debet configi. ne timidus
ꝓpter ad u̾sa succũbat. Me¬
tus enim dum in petro cla¬
uo fortitudinis confixus
clauo fortitudinis confixꝰ
extitit. ante reges et presi¬
des nom̃ dñi predicauit.
clauus. de quo dicit psal¬
cum timor fortitudine ro¬
boratur. Pes appetitus cla¬
uo iustitie debet configi.
ne cupidus euagetur ad
illicita desideria. appetitꝰ
debet affigere cruci. ne uł
timidus succũbat. uł cu¬
pidus euagetur. lancea
uõ qua latus est uulnãnd̾.
est caritas. de qua sponsa
dicit in canticis. Uulnera
ẽ cordi contiguũ. beneficio
cuius diligimus. Qd̃ ideo
uulnerandum est. ut affect
exeat non solum ad ami¬
cos. s ad inimicos. iuxta
ꝙ dñs p̃cipit. Diligite ĩ¬
nimicos ur̃os. bñfacite his
qui oderunt uos. ⁊ orate

Expanded text:
igitur duo pedes, duo mentis affectus, metus et appetitus. Praecipuus enim mentis affectus aut est in fugiendo quod metuit, aut in eligendo quod appetit. Pes timoris, clavo fortitudinis debet configi, ne timidus propter adversa succumbat; metus enim dum in Petro clavo fortitudinis confixus clavo fortitudinis confixus exstitit, ante reges et praesides nomen Domini praedicavit. clavus est, de quo dicit Psalcum timor fortitudine roboratur; pes appetitus clavo justitiae debet configi, ne cupidus evagetur ad illicita desideria; appetitusdebet affigere cruci, ne vel timidus succumbat, vel cupidus evagetur. Lancea vero qua latus est vulnerandum, est charitas, de qua sponsa dicit in Canticis: « Vulners enim est cordi contiguum, beneficio cujus diligimus: quod ideo vulnerandum est, ut effectus exeat, non solum ad amicos, sed ad inimicos; juxta quod Dominus praecipit: « Diligite inimicos vestros, benefacite his qui
Abbreviated transcription (Latin):
tie. id est p̾mium ꝙ reddet᷑.
ꝓmeritis. unde subiungit.
des. ⁊ pulcherimi flores.
cum margaritis ⁊ gemmnis.
mira uanetate dispositi. Sĩ¬
guli lapides collateralesi
hñt geminos flores. inter
quos minores gemme cõ¬
sistunt. que margaritis op¬
timis cĩcumdant̃. h̃t̃ enim
corona uirtutis ingiro qͣt¬
tuor principales lapides. idẽ
quattũo iuĩtutes politicas.
Iustitiam. fortitudinẽ. pru¬
dentiam. temꝑantiam ab in¬
terion parte iustitiã. aposte¬
riori parte prudentiã. tem¬
ꝑantiam adextris. fortitudi¬
nem ac sinistris. Congrũt
bene loca lapidib. sam q̃
sunt ante sunt cẽta. Que
sunt retro. sunt dubia. Q
sunt a dextris sunt ꝑspera.
que sunt asinistris ad ũsa.
Incẽtis autẽ est exertenda
iustitia. in dubiis est ad hi¬
benda prudentia. In ꝓsꝑis.
opus est tempantia. in ad¬
u̾sis est necessaria fortitudo.
Isti sunt digiti quattuor.
de quib iubetur in erodo.
facies coronam int̾rasilem.
altã quattũo digittis. et sr̃

Expanded text:
» id est, praemium, quod reddetur pro meritis; unde subjungit: iosi et pulcherrimi flores cum margaritis et gemmis mira varietate dispositi. Singuli lapides collaterales habent geminos flores, inter quos minores gemmae consistant, quae margaritis optimis circumdantur. Habet enim corona virtutis in gyro quatuor principales lapides, id est quatuor virtutesjustitiam, fortitudinem, prudentiam, temperantiam; ab anteriori parte justitiam, a posteriori parte prudentiam, temperantiam a dextris, fortitudinem a sinistris. Congruunt bene loca lapidibus, nam quae sunt ante, sunt certa; quae sunt retro, sunt dubia: quae sunt a dextris, sunt prospera; quae sunt a sinistris, sunt adversa. In certis autem est exercenda justitia, in dubiis est adhibenda prudentia; in prosperis opus est temperantia, in adversis est necessaria fortitudo. Isti sunt digiti quatuor, de quibus jubetur in Exodo: « Facies coronam interrasilem altam quatuor digitis, et super
Abbreviated transcription (Latin):
supposite ꝑgunt. ⁊ gemũt.
dant abintimis mugitus.
et tñ de itinere non deflec¬
tunt gressus. Sic nimirũ
p̃dicatores dei. sic fideles
quiq ẽẽ intra sc̃am eccłiã
debent. ut cõpatiantur pro¬
ximis ꝑ caritatem. ⁊ tñ a uia
dei non ex orbitent. ꝑ com¬
passionem. Hoc ip̃m uero
aĩe odium qualiter ex hib̾i
deb̾at. ueritas subdendo
manifestat dicens. Qui nõ
baiulat crucẽ suã ⁊ uenit
post me. non põt meꝰ ẽẽ di¬
scipulus. Orux quippe acru¬
ciatu dicitur. Et duobus
modis crucem dñi baiula¬
mus. cum aut ꝑabstinen¬
tiam cãnem affugimus.
aut ꝑ compassionem animi
necessitatem illius nr̃am
putamus. Qui enim dolo¬
rem ex hibet in aliena ne¬
cessitate. crucem portat in
pleriq qui cõpassionem
ꝓrimo. non spiritalit̃ s
cãnaliter impendũt. ut ei
non ad ui̾tutem s qͣi mi¬
serando ad culpas faueãt.
hũ itaq crucem quidem
uidentur ferre. s dñm nõ
secuntur. Unde recte hec

Expanded text:
suppositae pergunt et gemunt: suppositae pergunt et gemunt: dant ab intimis mugitus, et tamen ab itinere non deflectunt gressus. Sic nimirum praedicatores Dei, sic fideles quique esse intra sanctam Ecclesiam debent, ut compatiantur proximis per charitatem, et tamen de via Dei non exorbitent per compassionem. 5. Hoc ipsum vero animae odium qualiter exhiberi debeat, Veritas subdendo manifestat, dicens: Qui non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. ciatu dicitur. Et duobus modis crucem Domini bajulamus, cum aut per abstinentiam carnem afficimus, aut per compassionem proximi necessitatem illius nostram putamus. Qui enim dolorem exhibet in aliena necessitate, crucem portat in plerique qui compassionem proximo non spiritaliter, sed carnaliter impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserando ad culpas faveant. Hi itaque crucem quidem videntur ferre, sed Dominum non sequuntur. Unde et recte haec
Abbreviated transcription (Latin):
sunt que fete fuisse me¬
morantur. quarũ filios
domi clauserunt. Et scrip¬
tum ẽ. Ibant in directũ
uacce. ꝑ uiam que ducit
betsamis. uno itinere gradie¬
bantur. ꝑgentes et mugien¬
tes. ⁊ non declinabant neq
ad dext̾am. neq ad sinistrã.
Quid igitur uacce nisi fide¬
les quosq in eccłia designã.
Qui dum sacri eloquii pre¬
cepta considerãt quasi suꝑ¬
impositã dñi artam portãt.
Nequib hoc est etiam no¬
tandum. ꝙ fuisse fete me¬
morantur. quia plerumq
qui in uia dei incrinsecas
positi sunt. foris cãnalib
affectib ligantur. s non
declinant arecto itinere: qͥ
arcam dei portant in mete.
fece enim uacce betsamis ꝑ¬
gunt. B etsamis quippe dici¬
tur domus solis. Et ꝓph̾a
ait. Nobis autẽ qui cime¬
tis dũm. orietur sol usti¬
tie. Si igitur ad eteni soł
habitationem tendimus.
dignum ꝓfecto est. ut de
dei itinere ꝓ cãnalib affec¬
tib non de clinemus. Tota
enim uĩtute pensandum
est q uacce dei plaustro

Expanded text:
unt. Quae fetae fuisse memorantur, quare vitulos domi recluserunt. Scriptum est enim: Ibant in directum vaccae per viam quae ducit Bethsamis. Uno itinere gradiebantur, pergentes et mugientes, et non declinabant neque ad dexteram, neque ad sinistram. « Quid igitur vaccae, nisi fideles quosque in Ecclesia significant, qui dum sacri eloquii praecepta considerant, quasi superimpositam Domini arcam portant? de quibus hoc est etiam notandum, quod fuisse fetae memorantur: quia sunt plerique, qui in via Dei intrinsecus positi, foris carnalibus affectibus ligantur: sed non declinant a recto itinere qui arcam Dei portant in mente. Ecce enim vaccae Bethsamis pergunt. Bethsamis quippe dicitur Domus solis. Et propheta ait: Vobis autem qui timetis Dominum orietur sol justitiae . Si ergo ad aeterni solis habitationem tendimus, dignum profecto est ut de Dei itinere pro carnalibus affectibus non declinemus. Tota enim virtute pensandum est quod vaccae Dei plaustro
Abbreviated transcription (Latin):
tib uos. Corona spinea.
ip̃a quidem ẽ penitentia.
circũponenda capiti. id est
menti. de qua dicit psalmi
complectitur. scilicet con¬
tritione. confessione. satis¬
factiõe. Prima pungit cõ.
ꝓpter uanam cogitationẽ.
secunda pungit os ꝓpter
prauam locutioem. tertia
pungit manum. ꝓpt̾ ini¬
quam oꝑationẽ. Prima
pungit ꝑ dolorem. scd̃a
ꝑpudorem. tt̾ia ꝑ laborẽ.
Manus autẽ sunt oꝑa. de

Expanded text:
th. V. » Corona spinea ipsa quidem est poenitentia, circumponenda capiti, id est menti, de qua dicit Psalmiscomplectitur, scilicet contritione, confessione, satisfactione. Prima pungit cor, propter vanam cogitationem; secunda pungit os, propter vanam locutionem; tertia pungit manum, propter iniquam operationem. Prima pungit per dolorem, secunda per pudorem, tertia per laborem. Manus autem sun
Abbreviated transcription (Latin):
Duplex est corona sanctoꝵ.
Una qua coronant᷑ inuia.¬
et altera qua coronant in
patria. Una que datur ad
mĩtum. ⁊ alt̾a que datur
in p̾mium. una uirtutis
et gr̃e. altera salutis ⁊ głe.
Una militantiũ alt̾a triũ¬
phantiũ. Corona uĩtutis
argentea. quam in nocẽtie
candor illustrat. Corona sa¬
dicit psalmigraphus. Bene¬
dices coronam anni benig̾¬

Expanded text:
Duplex est corona sanctorum, una, qua coronantur in via; altera, qua coronantur in patria; una, quae datur ad meritum; et altera, quae datur ad praemium; una virtutis et gratiae, altera salutis et gloriae; una militantium, et altera triumphantium. Corona virtutis est argentea, quam gratiae candor illustrat; corona sadicit Psalmographus: « Benedices coronae anni benign
Abbreviated transcription (Latin):
est igitur qd̾ cum dñs egy¬
ptioꝵ ꝑcuteret pͥmogenita.
domos hebreorum absq le¬
sione transcendit co ꝙ san¬
nebut extensas. isrł pug¬
aquas dulcorauit amaras.
Et ad lignũ missum in ior¬
danem. ferrum ꝙ in cide
quo sapiens ꝓtestatur. Be¬
nedictũ lignũ ꝑꝙ fit iu¬
stitia. qm̃ regnauit a ligno

Expanded text:
est igitur quod, cum Dominus Aegyptiorum percuteret primogenita, domos Hebraeorum absque laesione transcendit, eo quod sannebat extensas, Israel pugaquas dulcoravit amaras Et ad lignum missum in Jordanem, ferrum quod inciderquo Sapiens protestatur: Benedictum lignum per quod fit justitia, quoniam regnavit a ligno
Abbreviated transcription (Latin):
llos ergo frẽs. ab negantes
impietatẽ. ⁊ scłaria desidei̾a.
crucifigamus m̃bra nr̃a cũ
uiciis ⁊ ꝯcupiscẽtus. ut se¬
niamus et̾nam. ip̃o prãnte.
qui ẽ suꝑ omĩa deus bñdict᷑

Expanded text:
» Nos ergo, fratres, abnegantes impietatem et saecularia desideria, crucifigamus membra nostra cum vitiis et concupiscentiis, ut seniamus aeternam, ipso praestante, qui est super omnia Deus benedictus
Abbreviated transcription (Latin):
minãc. que urcẽ ruminã
mũda sunt. ⁊ quecũq hñt
ungulam fissam ꝑtinẽt ad
dis cẽnendum uiꝵ ⁊ falsum
fissa ungula ꝑtinet ad discẽ¬
nendũ quid dextrum qͥd
sinistrũ. Ruminatio enim
ꝑtinet ad cos qui cogitãt
postea. qd̾ audierĩt ⁊ tenue¬
rint. Nam uerũ manduca¬
mus. ⁊ in memoriã tanqͣm
in uentre mittitur. S quid
facit pecus qñ ruminat: I¬
lud ꝙ inp̾sepe iactatum.
erat. ⁊ in uentre repositum.
reuocat ad os. ⁊ in ip̃a dul¬
cedine conqͥescit. Hoc dixi
ut cõmendarẽ uob̾. ne siti¬
accepit illud in uentre. pos¬
tea non ruminat. ⁊ transit
ex p̃sse. ⁊ aꝑte dictũ. alia
sententia ꝙ obscure ⁊ mis¬
tice de ruminantib aĩalib
dictũ alio loco aꝑte ex posi¬
tum ẽ. ut intelliganus
quid sit. Thesaurus deside¬
rabilis requiescit in ore sa¬
piẽtis. stultus aut̃ glurut

Expanded text:
minant; quae autem ruminant, minant; quae autem ruminant, munda sunt; et quaecumque habent ungulam fissam, pertinent ad discernendum verum et falsum. Fissa ungula pertinet ad discernendum quid dextrum, quid sinistrum. Ruminatio enim pertinet ad eos qui cogitant postea quod audierint et tenuerint. Nam modo manducamus, et in memoriam tanquam in ventrem mittitur. Sed quid facit pecus quando ruminat? Illud quod in praesepe jactatum erat et in ventre repositum, revocat ad os, et in ipsa dulcedine conquiescit. Hoc dixi, ut commendarem vobis, ne sitAccipit illud in ventre, postea non ruminat, et transit expresse et aperte dictum alia sententia; quod obscure et mystice de ruminantibus animalibus dictum, alio loco aperte expositum est, ut intelligamus quid sit, Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis, stultus autem glutit
Abbreviated transcription (Latin):
dat. ⁊ qͣmuis sibi recta pu¬
tet. tam̃ timet. ne ex eat
iustitie regła de thesauro
illius ⁊ inueniatur tortum
nus curare debemus aliena
damur. nec contristari qñ
ip̃is nos ip̃i iudicare non
possumus. Non dico q cras
erimus. s qd̾ hodie simus.
Quãtominus debemus mo¬
ueri iudiciis alienis quã
de cõscientia nr̃a que nob̾
ꝑhibet testimoriũ. Nam
nr̃a. Itaq fres paululum
ad u̾tãt caritas ur̃a. ut di¬
cam qd̃ uolo. ⁊ si non sic̃
uolo. Sicut dñs decłit et
uoluĩt. Qd̃ maxime nece¬
ssarium est cottidianis tẽp¬
tationib ⁊ eccłie catholice.
que intẽptationes uiuit.
et intẽptationes ꝑuenit. s¬
labori. recedit tẽptatio. ma¬
net bñdictio. S rogo fr̃es
ne sine cã audiatis. ista
tenete. ruminate. pasci¬
mini inde. non recedat de
cõmendatur. Memoria ho¬
minis sic est quomõ uen¬
ter peccor.s. Nostis quia ĩ
lege in mũda sunt dicta
sant aĩalia que non ru¬

Expanded text:
dat, et quamvis sibi recta vidat, et quamvis sibi recta videatur, timet ne exeat justitiae regula de thesauro illius, et inveniatur tortum nus curare debemus aliena damur; nec contristari, quando ipsis nos ipsi judicare non possumus, non dico quid cras erimus, sed quid hodie simus: quanto minus debemus moveri judiciis alienis, quam de conscientia nostra quae nobis perhibet testimonium? Nam r. Itaque, fratres, paululum advertat Charitas vestra, ut dicam quod volo etsi non sicut volo, sicut Dominus dederit et voluerit, quod maxime necessarium est quotidianis tentationibus Ecclesiae catholicae; quia inter tentationes vivit, et inter tentationes crescit, labori; recedit tentatio, manet benedictio. Sed rogo vos, fratres, ne sine causa audiatis: ista tenete, ruminate, pascimini inde; non recedat de commendatur. Memoria hominis sic est, quomodo venter pecoris. Nostis quia in Lege immunda dicta sunt animalia quae non ru
Abbreviated transcription (Latin):
fenestras nr̃as. ꝑ hos enim
quinq sensus. quasi ꝑ qͣs¬
te dño de illis quinq uir¬
ginib sapientib. que sic̃
in euangłio legimus por¬
tauerunt oleum in lampa¬
dib suis. ⁊ quãtum pos¬
sumus obẜuenus. ne int̾
istas stultas in ueniamur.
que sibi de sola corporis ĩ¬
tegritate plaudẽtes uirgini¬
tatẽ aĩe ꝑ corruptionem.
qͥnq sensuum ꝑdiderunt
que non portauerunt oleũ
secum quib dictũ ẽ. Ite
emite uob̾ auendentib ole¬
um. Olcum enuim hoc loco
adulatio ẽ. ⁊ laus huma¬
na. uendunt oleum om̃s
adulatores. frgo stulte ille
dicte sunt. que forĩsecus
querebãt laudẽ non intus
in conscientia habebant. Iõ
non portabant oleum secũ.¬
id est qui laudẽ in aliena
lingua non in cõscientia
sua uolebãt hr̃e. Tam̃ qͥd
responderunt illis stultis.
Ne forte non sufficiat nb̾.
Quo mõ apłs dixit. Set
neq me ip̃m iuidico. Si
ergo conscientia nr̃a sub
ex amine iudicii dei trepi¬

Expanded text:
fenestras vestras . Per hos enim fenestras vestras . Per hos enim quinque sensus quasi per quaste Domino, de illis quinque virginibus sapientibus, quae, sicut in Evangelio legimus, portaverunt oleum in lampadibus suis: et quantum possumus, observemus, ne inter illas stultas inveniamur, quae sibi de sola corporis integritate plaudentes, virginitatem animae per corruptionem quinque sensuum perdiderunt, quae non portaverunt oleum secum; quibus dictum est, Ite, emite vobis a vendentibus oleum. Oleum enim hoc loco adulatio est et laus humana: vendunt oleum omnes adulatores. Ergo stultae illae dictae sunt, quae forinsecus quaerebant laudem, non intus in conscientia habebant. Ideo non portabant oleum secum; quia laudem in aliena lingua, non in conscientia sua volebant habere. Tamen quid responderunt illis stultis? Ne forte non sufficiat nobis : quomodo Apostolus dixit, Sed neque ego me ipsum dijudico . Si ergo conscientia nostra sub examine judicii Dei trepi
Abbreviated transcription (Latin):
uiro uirginẽ castã ex hibe¬
xp̃o. S timeo ne sic̃ ẜpẽs
seduxit euam astutia sua.
ita ⁊ sensus ur̃i corrũpant̃
a sĩplicitate que ẽ in xp̃o
iłiu. Quãdo ergo tibi aliq̃
publica tribłatio nota fue¬
rit. rabiem. ac scuitiam leo¬
nis incellige. qñ te male cõ¬
cupiscẽtie ad auaritiã uł lu¬
xuriam callida seductõe sol¬
licitant. draconis blandim̃¬
ta cognosce. Si ergo fidem
rectã cupis fidelit̾ custodire.
in adu̾sis fortis esto contra
leonis scuitiã. Si ergo uir¬
ginitatẽ aĩe integrã ẜ uare
desiteras. q̃ntum potes obsẽ¬
ua blandim̃ta dracõis. ne
forte si in cautus fuĩs. qͥnq
sensus qui inte sunt qͣi qͥn¬
corrũpi. Quicꝗd enim pul
nocinatur odoratu quicqͥd
mollescit attactu. In his
om̃ib si in cauti fuerimuᷤ.
surrepentib ꝯcupiscentiis
malis. aĩe iuĩginitatẽ cor¬
rũpi ꝑmittimus. ⁊ implet
in nob̾ illud qd ꝑ ꝓpħam.
dictũ ẽ. Intrauit mors ꝑ

Expanded text:
viro viro ens seduxit Evam astutia sua, ita et sensus vestri corrumpantur a simplicitate, quae est in Christo Jesu . Quando ergo tibi aliqua publica tribulatio nata fuerit, rabiem ac saevitiam leonis intellige: quando te malae concupiscentiae ad avaritiam vel luxuriam callida seductione sollicitant, draconis blandimenta cognosce. Si ergo fidem rectam cupis fideliter custodire, in adversis fortis esto contra leonis saevitiam: si vero virginitatem animae integram servare desideras, quantum potes observa blandimenta draconis; ne forte si incautus fueris, quinque sensus, qui in te sunt quasi quincorrumpi. Quidquid enim pulcnocinatur odoratu, quidquid mollescit attactu; in his omnibus, si incauti fuerimus, subrepentibus concupiscentiis malis, animae virginitatem corrumpi permittimus: et impletur in nobis illud quod per prophetam dictum est, Intravit mors per
Abbreviated transcription (Latin):
illo apłs. Scimus quia x
non moritur. ⁊ mors ei
ultra non dñabitur. Qͥa
aut̃ dñata ẽ primo mors.
uolenti dñata est. In fla-¬
uit se ad u̾sus cum satelles
leonis. Tunc iudex a quo
iudicabatur. erexit cẽuicẽ
et ait . Non michi respon¬
des. Rugitus seuit leonis.¬
tumẽt colla ẜ pentis. sedant̾
ad responsionẽ agni qui
nouit occidere leonem. Au¬
di quia uolẽti. dñata est
mors. Tum enim hec ab
illo audiuit. respondit. Nõ
hr̃es in me pot̾atem. nisi
data tibi c̾ẽt decelo. Quis
dedit desuꝑ hanc pot̾atem.
D̃s. Quis ẽ ds̃. Pat̃ ⁊ filiꝰ
et sp̃t sc̃s. Ut ergo eẽt hõĩ
potestas in deum ab ip̃o d̾o
accepit pot̾atem homo. ut
iudicaret deum. Dm̃ occł¬
tum hominẽ manifestum.
Ut ergo leonẽ ⁊ draconẽ
de quo supͣ dictum est. pos¬
simus cum d̾i ad iutorio
uĩcere. cum grandi timore
ac tremore añ oculos habe
illud ꝙ de dracone nos a
płs ãmonet. ut eũ omi
sollicitudine caueamus.
aptaui uos inquit uni

Expanded text:
 Scimus quia Christus non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Quia autem dominata est primo mors, volenti dominata est. Inflavit se adversus eum satelles leonis: tunc judex a quo judicabatur erexit cervicem, et ait, Non mihi respondes ? Rugitus saevit leonis,tument colla serpentis; sed audi responsionem Agni, qui novit occidere leonem; audi quia volenti dominata est mors. Cum enim haec ab illo audivit, respondit, Non haberes in me potestatem, nisi data tibi esset de coelo . Quis dedit hanc desuper potestatem? Deus. Quis est Deus? Pater et Filius et Spiritus sanctus. Ut ergo esset homini potestas in Deum, ab ipso Deo accepit potestatem homo ut judicaret Deum; Deum occultum, hominem manifestum. Ut ergo leonem et draconem, de quo supra dictum est, possimus cum Dei adjutorio vincere, cum grandi timore ac tremore ante oculos habeaillud quod de dracone Apostolus nos admonet, ut eum omni sollicitudine caveamus, Aptavi vos, inquit, uni
Abbreviated transcription (Latin):
tis dñm diligite illum. et
tiguos. fides. sinceritatẽ. et
ueritatẽ epes. pacientiam.
et ꝑ seuerantĩa. Caritas. be¬
nignitatẽ. ⁊ largitatẽ. Timõ¬

Expanded text:
tis Deum, diligite illum et icontiguos: fides, sinceritatem et veritatem; spes, patientiam et perseverantiam; charitas, benignitatem et largitatem; timo
Abbreviated transcription (Latin):
losus fit sobrius. luxuriosꝰ
fit castus. auarus fit largꝰ
suꝑb fit humilis. iracundꝰ
fit mansuetus. ⁊ ut genera¬
lit̾ dicã cum criminosus
fit untuosus. tũc abnegat
semetip̃m. ut dicẽ ualeat
non ego. uiuit autẽ in me
ĩpietate conu̾titur. ꝓfecto
dicere pot̃. Non sum qui
fuerã. quia uidelicet non ẽ
talis in culpa. licet idem
post xp̃m. ab neget semctip̃.
Porro si iuxta testimoniũ
iũtatis. in hõis uolũtate
cõsistit. ut ab negando se¬
ip̃m possit ire post xp̃m.
Quid est qd dicit apłs. qͥa
non est uolentis neq cur¬
rentis. sed dei miserentis.
opus pnĩcipalius spectat ad
sequitur ⁊ ꝓsequit᷑ uolun¬
tatẽ humanã. p̃uenit in¬
spirando. sub sequit̃ ad iu¬
uando. p̾parat ut incipiat.
ꝓsequitur ut ꝓficiat. De
p̃ueniente ꝓpħa dicit inpsa¬

Expanded text:
losus fit sobrius, luxuriosus fit castus, avarus fit largus, superbus fit humilis, iracundus fit mansuetus, et, ut generaliter dicam, cum criminosus fit virtuosus, tunc abnegat seipsum, ut dicere valeat non ego, vivit autem in me impietate convertitur, profecto dicere potest: Non sum, qui fueram, quia videlicet non est talis in culpa. licet idem post Christum, abneget seipsum. Porro, si juxta testimonium Veritatis in hominis voluntate consistit, ut abnegando seipsum, possit ire post Christum, quid est quod dicit Apostolus: « Non est volentis, neque currentis, sed Dei miserentis? opus principalius spectat ad sequitur, et prosequitur voluntatem humanam. Praevenit inspirando, subsequitur adjuvando. Praeparat ut incipiat, prosequitur ut perficiat. De praeveniente Propheta dicit in Psa
Abbreviated transcription (Latin):
lantiam. ⁊ cautelã. Tempe¬
rantia. continentiam. ⁊ ab¬
stinentiã. fortitudo. constã¬
tiam. ⁊ magnanimitatẽ. In¬
ter hos flores. quattũo mi¬
nores gemme consistunt.
id ẽ quattũo naturales af¬
fectus. dolor. ⁊ gaudiũ. ti¬
mor. ⁊ spes. de quib legit᷑.
hinc metuunt. cupiũt. gau¬
dentq dolentq. Iustitia nã
q dirigit spem. Prudẽtia
mitigat dolorem. temꝑantua
format gaudium. fortitudo
confortat timorem. sita gẽ¬
mas ingiro. septem marga¬
rite resplendent. id ẽ septẽ
dona gre septiformis. Que
ysaias enumerat dicens. Re¬
quiescet suꝑ cum sp̃c sapĩe

Expanded text:
lam; temperantia, continentiam et abstinentiam; fortitudo, constantiam et magnanimitatem. Inter hos flores, quatuor minores gemmae consistunt, id est quatuor naturales affectus, dolor et gaudium, timor et spes; de quibus legitur: Hinc metuunt, cupiunt, gaudentque dolenque dirigit spem, prudentia mitigat dolorem, temperantia format gaudium, fortitudo confortat timorem. Circa gemmas in gyro, septem margaritae resplendent, id est septem dona gratiae septiformis, quae Isaias enumerat, dicens: « Requiescet s
Abbreviated transcription (Latin):
duo pͥncipalit̾ indicuntur.
uidelicet abnegare se ip̃os.
et tollere crucem post xp̃m.
illuc ⁊ corporis humilitas
subsequatur. Ab negatiõis
autẽ quĩq sunt gradus.
quia deb xp̃ianus ab nega¬
re non tm̃ aliena s sua.
nec sua tantũ s se. nec tã¬
tum se s se ip̃m . nec se ip̃z
tantũ. s semetip̃m. ab ne¬
gat aliena. qui nec abla¬
ta retinet. nec concupiscit
auferre. Uñ zacheus. Si
gat sua. ꝗ nͨ acqͥsitis in¬
heret. nec in hiat acquirẽ¬
ꝯcupiscẽtias cãnis castigat.
piditates mentis euacuat.
exaltatũ cor incũ. neq ela¬
ti sunt occuli mei. Ab ne¬

Expanded text:
duo principaliter dicuntur, videlicet abnegare seipsum, et tollere crucem post Christilluc et corporis humilitas subsequatur. Abnegationis autem hujus quinque sunt gradus; quia debet Christianus abnegare non tantum aliena, sed sua; nec sua tantum, sed se; nec se tantum, sed seipsum; nec seipsum tantum, sed semetipsum. Abnegat aliena, qui nec oblata retinet, nec concupiscit auferre, unde Zachaeus: « Sgat sua, qui neque acquisitis adhaeret, neque inhiat acquirenconcupiscentias carnis castigat, piditates mentis evacuat, exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei
Abbreviated transcription (Latin):
nis prauitatib tuent̃. Qa
enim alios talia fecisse cõ¬
siderant. se hoc facere licen¬
ter putãt. hii ꝗd aliud
faciunt. nisi pedes suos.
ex mortuorũ aĩalium mu¬
nire pellib conant᷑. Oĩs
uero qui salutat in uia. ex
occ̃one salutat itinĩs. nõ
cestudio optãde ciusdem
salutis. Qui igitur non
amore et̾ne patrie. s pre¬
mioꝵ ambitu salutẽ au¬
dic̃tib p̃dicat. qͣi initinẽ
salutat. quia ex occ̃one ⁊
non ex intẽtione salutẽ
audientib ex optat. In nat¬

Expanded text:
nis pravitatibus tuentur. Quia nis pravitatibus tuentur. Quia enim alios talia fecisse considerant, se haec facere licenter putant. Hi quid aliud faciunt, nisi pedes suos ex mortuorum animalium munire pellibus conantur? Omnis vero qui salutat in via, ex occasione salutat itineris, non ex studio optandae ejusdem salutis. Qui igitur non amore aeternae patriae, sed praemiorum ambitu salutem audientibus praedicat, quasi in itinere salutat, quia ex occasione, et non ex intentione, salutem audientibus exoptat. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
occupatur ad tẽꝑalia. minꝰ
alus ꝓuid̾at eterna. Cui q̃
ꝑuiam neminẽ salutare
conceditur. ut sub quãta
festinatõe in iter p̾dicatõis
ꝑ gere debeat ostendatur.
Que si quis u̾ba etiam ꝑ
allegoriam uelit intelliga.
insacculo peccunia clausa
est. Peccuma uõ clausa ẽ.
sapientia occulta. Qui igͥ
sapientie ũbum ht. si hec
errogare ꝓrimo negligit.
quasi peccuniã in sacculo
ligatã tenet. Et scriptũ ẽ.
sapientia abscondita. et
thesaurus occultus. que uti¬
litas in utrisq: Quid uõ
ꝑ peram nisi onera scłi:
et quid lax loco ꝑ calciam̃¬
ta nisi mortuorũ oꝑum
ex empla signantur. Qui uͦ
officium predicatõis suso¬
pit. dignum non ẽ ut onꝰ
scłarium negocioꝵ portet.
ne dum lac eius colla de pͥ¬
mit. ad p̾dicanda celestia
non assurgat. Mec deb stul¬
torum oꝑum ex ẽpla con¬
spicere ne sua oꝑa quasi
ex mortuis pellib credat
muniri . Sunt ⁊ enĩ mul¬
ti qui prauitatẽ suam alie¬

Expanded text:
occupatur ad temporalia, minus occupatur ad temporalia, minus aliis praevideat aeterna. Cui etiam per viam neminem salutare conceditur, ut sub quanta festinatione iter praedicationis pergere debeat, ostendatur. Quae si quis verba etiam per allegoriam velit intelligi, in sacculo pecunia clausa est; pecunia vero clausa est sapientia occulta. Qui igitur sapientiae verbum habet, sed hoc erogare proximo negligit, quasi pecuniam in sacculo ligatam tenet. Et scriptum est: Sapientia abscondita, et thesaurus occultus, quae utilitas in utrisque? Quid vero per peram, nisi onera saeculi; et quid hoc loco per calceamenta, nisi mortuorum operum exempla signantur? Qui ergo officium praedicationis suscipit, dignum non est ut onus saecularium negotiorum portet, ne dum hoc ejus colla deprimit, ad praedicanda coelestia non assurgat. Nec debet stultorum operum exempla conspicere, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat munire. Sunt etenim multi qui pravitatem suam ex alie
Abbreviated transcription (Latin):
timur. ut sensum ẜuantes
in nocentie. morsum mali¬
tie non habamus. Qui gͥ
locum p̾dicationis suscipit.
mala inferre non deb. s
tolerare. ut ex ip̃a sua mã¬
suctudine iram scuientiũ
mitiget ⁊ pocc̃oꝵ uulnera
in alioꝵ ip̃e afflictionib
uulneratus sanet. Quẽ ⁊
si qñ zelus rectitudinis
ex igit. ut erga subiectos
furoꝵ ip̃e de amore sit. nõ
de crudelitate. Quatenus
et iura discipline ex hib̾at.
et intus pat̾na pietate di¬
ligat. quos foras q̃i in se¬
quendo castigat. Qd̃ tunc
bene reccõ ex hib. cum se¬
iie diligere ꝑ amorẽ pͥua¬
tum nescit. cum nulla q̃
mundi sũt appetit. cum tẽ¬
rene cupiditatis onerib
nequa quã m̃tis colla sup¬
ponant. Nñ ⁊ sub ditur.
Nolite portare sacculum
neq peram neq calciamẽ¬
ta. ⁊ neminẽ ꝑuam salu¬
taĩtis. p̃dicatori autem
tanta deb in deo ẽẽ fidutia.
ut p̾sentis uite sumptus.
sibi hos non de ẽẽ certissic
sciat. ne dum mens eius

Expanded text:
timur, ut, sensum servantes timur, ut, sensum servantes innocentiae, morsum malitiae non habeamus. Qui enim locum praedicationis suscipit, mala inferre non debet, sed tolerare, ut ex ipsa sua mansuetudine iram saevientium mitiget, et peccatorum vulnera in aliis ipse afflictionibus vulneratus sanet. Quem et si quando zelus rectitudinis exigit ut erga subjectos saeviat, furor ipse de amore sit, non de crudelitate, quatenus et jura disciplinae foris exhibeat, et intus paterna pietate diligat, quos foris quasi insequendo castigat. Quod tunc bene Rector exhibet, cum seipsum diligere per amorem privatum nescit, cum nulla quae mundi sunt appetit, cum terrenae cupiditatis oneribus nequaquam mentis colla supponit. 5. Unde et subditur: Nolite portare sacculum, neque peram, neque calceamenta, et neminem per viam salutaveritis. Praedicatori etenim tanta dut praesentis vitae sumptus sibi hos non deesse certissime sciat, ne dum mens ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tus nec quasi uir obiurgãs
quia domus ex asperãs est.
ac si aꝑte dicat. Id curo tͥ
p̾dicationis ẜmo tollitur.
quia dum me in suis acci¬
b plebs ex asperat. non ẽ
digna cui exortatio uĩta¬
tis fut. Ex cuius ergo ui¬
tio p̃dicatoris sẽmo sub¬
trahatur non facile agno¬
scimus. Quia uõ pastoris
tacitũitas aliqñ sibi. sẽ¬
per aũt subicctis noceat.
certissime scitur. S utinã
si ad p̃dicationis uĩtutem
non sufficimus. loci nr̃i
officium. in innocẽtia uite
teneamus. Nam sub dit᷑.
fcce ego mitto uos sicut
agnos int̾ lupos. Multi
aut̃ cum regimĩs curam
suscipiũt ad lacerãdos sub¬
ditos in ardescũt. t̾rorẽ po¬
testatis exhibẽt. et quib
ꝓ dẽe debuerãt nocẽt. Et
quia caritatis uiscera nõ
patres se ẽẽ minime reco¬
gnoscũt. humilitatis locũ
in clatiõe dñatioĩs. ĩmu¬
tant. ⁊ si qñ ex trinsecus blãdiũt᷑ intͥn
rapaces. Contra que omĩa
considerandũ nob̾ est. qͥa
sicut agni int̾ lupos mit¬

Expanded text:
i vir objurgans, quia domus exasperans est . Ac si aperte dicat: Idcirco tibi praedicationis sermo tollitur, quia dum me in suis actibus plebs exasperat, non est digna cui exhortatio veritatis fiat. Ex cujus ergo vitio praedicatori sermo subtrahatur, non facile cognoscitur. Quia vero Pastoris taciturnitas aliquando sibi, semper autem subjectis noceat, certissime scitur. 4. Sed utinam si ad praedicationis virtutem non sufficimus, loci nostri officium in innocentia vitae teneamus. Nam subditur: Ecce ego mitto vos sicut agnos inter lupos. Multi autem cum regiminis jura suscipiunt, ad lacerandos subditos inardescunt, terrorem potestatis exhibent, et quibus prodesse debuerant, nocent. Et quia charitatis viscera non patres se esse minime recognoscunt, humilitatis locum in elationem dominationis immutant, et si quando extrinsecus blandiuntur, intrrapaces . Contra quae, omnia considerandum nobis est quia sicut agni 1498 inter lupos mit
Abbreviated transcription (Latin):
firmatur ⁊ ego non infir¬
cruciatur in corpore affligẽ¬
do se ip̃m. tunc etiã cumi
apło crucẽ tollit. qui ait.
Castigo corpus meum ⁊ in
suitutem redigo. ne forte
cum aliis p̃dicauerĩ ip̃e re¬
ꝓbus efficiar. Mat̾ialiter¬
quoq duob modis crux
collitur. insignum religi¬
onis. ⁊ insuplicium passio¬
nis. In signum enim qui
ad obsequium crucifixi. In
supplicium ⁊ boni quidã
et mali. qui ꝓ iustitia uł
offensa suspendunt᷑ in cru¬
ces. quẽ admodũ iuxta cru¬
cem iħu. duo latrones cru¬
cifixi fuerunt. unus a dex
lignum trãsuẽsum. trunc̃
suppositus. ⁊ titulus super¬
positus. fuerũt et claui q̃t¬
tuor. quib manus cõ fixe
sunt. ⁊ pedes affixi. fuit
et lancea qua latus aꝑtũ
ẽ. fuit ⁊ corona spinea ca¬
piti cĩcũposita. Hec omĩa

Expanded text:
izatur, et ego non urcruciatur in corpore, affligendo seipsum, tum etiam cum Apostolo crucem tollit, qui ait: « Castigo corpus meum, et in servitutem redigo: ne forte cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar Iquoque duobus modis crux tollitur, in signum religionis, et in supplicium passionis. In signum enim reliad obsequium crucifixi: in supplicium, et boni quidam, et mali qui pro justitia vel offensa suspenduntur in cruces: quemadmodum juxta crucem Jesu duo latrones crucifixi fuerunt, unus a dextlignum transversum, truncus suppositus, et titulus superpositus. Fuerunt et clavi quatuor, quibus manus confixae sunt, et pedes affixi sunt, et lancea, qua latus apertum est. Fuit et corona spinea capiti circumposita. Haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ta. oꝑarii aut̃ pauci. Ro¬
gate ergo dñm messis ut
mittat oꝑarios in messem
suam. Iam messis multa.
s oꝑariĩ pauci sũt. qd̾ sĩ
graui merore loqui non
possumus. quia ⁊ si sunt
qui bona audiant. desunt
qui dicant. Ecce mundus
in messe dei rarus ualde ĩ¬
uenitur oꝑarius. quia offi¬
cium quidem sacerdotale
accipimus. s opus officii
non implemus. S pensate
fr̃es km̃i pensate ꝙ dicitũ.
Rogate dñm messis. ut
mittat oꝑarios in messem
suam. Nos ꝑ nob petite
ut digna in uob̾ oꝑari
mereamur. ne ab ȩe borta¬
tione lingua torpeat ne
post quã predicatiõis locũ
suscipimus. aput iustum
iudicẽ nr̃a nos tacitũnitas
ad dicat. Sepe enim ꝓ sua
nequitia p̃dicantiũ restrĩ¬
gitur lingua. sepe uero ex
subiectoꝵ culpa agit᷑. ut
eis qui p̾sunt p̃dicationis
ẜmo subtrahatur. Ex sua
qppe nequitia p̃dicantis
lingua restrĩgitur. sicut psa¬
lmista ait. Pect̾ori aũt dix̃
deus. quare tu enarras ius¬
titias meas. Et rursum ex

Expanded text:
arii autem pauci. Rogate ergo dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Ad messem multam operarii pauci sunt, quod sine gravi moerore loqui non possumus, quia etsi sunt qui bona audiant, desunt qui dicant. Ecce mundus in messe Dei rarus valde invenitur operator, quia officium quidem sacerdotale suscepimus, sed opus officii non implemus. Sed pensaterissimi, pensate quod dicitur: Rogate dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Vos pro nobis petite, ut digna vobis operari valeamus, ne ab exhortatione lingua torpeat, ne postquam praedicationis locum suscepimus apud justum judicem nostra nos taciturnitas addicat. Saepe enimua restringitur: saepe vero ex subjectorum culpa agitur ut eis qui praesunt, praedicationis sermo subtrahatur. Ex sua quippe nequitia praedicantium lingua restringitur, sicut Psalmista ait: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas? Et rursum ex
Abbreviated transcription (Latin):
nis p̾currũt. atq ꝑ hec ue¬
ritas in mente suscipitur.
Hinc namq cisdẽ predi¬
catorib ysaias dicit. Pa¬
rate uiam dñi. rectas faci¬
te semitas dei nr̃i. hinc
illis psalmista ait. Iter
facite ei qui ascendit sr̃
occasum. Suꝑ occasum
namq dñs ascendit. qͥa
uñ in passicẽ occubuit. iñ
maiorem suã głam resur¬
gendo manifestauit. Sr̃¬

Expanded text:
nis praecurrunt, atque per haec veritas in mente suscipitur. Hinc namque eisdem praedicatoribus Isaias dicit: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Hinc illis Psalmista ait: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum namque Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo manifestavit. S
Abbreviated transcription (Latin):
euangłia sunt recepta. tũ
quia diligẽtius ⁊ aꝑtius
ystoriam euangłicam de¬
scripserũt. tum quia licet
aliqñ uaria. nũquam tñ
contraria. licet int̾dum di¬
scripẜunt. Et̃ qm̃ isti qͣt¬
tuor ꝑ figuras quattuor
runt. Matheus ꝑ hõiem.
eo qd̾ eius intentio preci¬
pue circa scribendã humi¬
nitatẽ xp̃i u̾satur. Uñ ab
humana xp̃i natiuitate.
liber eius sumit ex ordiũ.
lib̃ in quit genãtionis ihu
xp̃i filii dauid. filii abra
circa describendã xp̃i resur¬
rectioem consistit. uñ cius
euangłm in die resurrectio¬
nis antonomasice legitur.
Micitur enim ꝙ leo rugitu
maximo. t̾tia die suos exci¬
cat catulos. Ita d̃s pater
in mensa potẽtia filiũ suũ
die t̾tia suscitauit. un et
marcus ab ex clamatioe in
llius pauebit occũsum. qͥ¬
quãte scĩtatis extit̾it. ip̃uis
colobium ꝙ in hac sua ꝯ¬
suatur eccłia patent̃ osten
obtulit hostiam deo patͥ.
idẽ ip̃e sacerdos et hostia.

Expanded text:
Evangelio sunt recepta; tum Evangelio sunt recepta; tum quia diligentius et apertius historiam evangelicam descripserunt, tum quia, licet aliquando varia, nunquam tamen contraria; licet interdum discripserunt. Et quoniam isti quatuor per figuras quatuor arunt, Matthaeus per hominem; eo quod ejus intentio praecipue circa scribendam humanitatem Christi versatur. Unde ab humana Christi nativitate liber ejus sumit exordium: « Liber, inquit, generationis Jesu Christi, filii David, filii Abrahcirca describendam Christi resurrectionem consistit. Unde ejus Evangelium in die resurrectionis antonomastice legitur. Dicitur enim quod leo rugitu maximo tertia die suos excitat catulos. Ita Deus Pater immensa potentia Filium suum tertia die suscitavit. « Unde et Marcus ab exclamatione incllius pavescit occursum quantae sanctitatis exstiterit, ipsius collobium, quod in hac sua conservatur ecclesia, patenter ostendobtulit hostiam Deo Patri: idem ipse sacerdos et hostia.
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt quattuõ euangłiste.
Ppt̾ hanc quadrigã spon¬
sa. id est eccłia salubri do¬
lore turbat᷑ ad penitentiã.
Tertio ad significãdam li¬
Batiõem humani generis
amorte quadrifida. id est
atͣns gressione q̃druplici. pͥ¬
ma nãq fuit tnͣsgressio
mandati in ꝑadiso. Scd̃a
tͣnͣs gressio legis naturał.
Tertio tnsgressio legis scͥp¬
te. Quãta tͣnͣs gressio euã¬
głii. uł pocius pecẽm fragi¬
litatis ꝑ in potentiã. pecca¬
cũ sĩplicitatis ꝑ ignorantiã.
peccatũ securitatis ꝑ negli¬
gentiã. ⁊ peccatũ maligni¬
tatis ꝑ inuidẽtiã. His enĩ
quattuõ mois peccãdi. aĩa
moritur. idẽ separatur ad̾o.
drate. Sicut enim inter
ceteras formas qͣdratũ. sic
int̾ cet̾as doctrinas euange¬
lium solidius ⁊ stabilius
ꝑ seuerat . Nam illud un¬
diq stat. et istud ꝓpter
stabilitatẽ applłatur eter¬
num. ꝑ cuius gr̃am hõ
quadrat᷑ in morib. id ẽ¬
in uirtutib solidatur. Is¬
toꝵ aut̃ pocius quã alioꝵ

Expanded text:
tuor Evangelistae. Propter hanc quadrigam sponsa, id est ecclesia, salubri dolore turbatur ad poenitentiam. Tertio, ad significandam liberationem humani generis a morte quadrifida, id est, a transgressione quadruplici. Prima namque fuit transgressio mandati in paradiso, secunda transgressio legis naturalis, tertia transgressio legis scriptae, quarta transgressio Evangelii. Vel potius, peccatum fragilitatis, per impotentiam; peccatum siitatis, per negligentiam; peccatum malignitatis, per invidentiam. His enim quatuor modis peccati anima moritur, id est separatur a Deo, adrati. Sicut enim inter caeteras formas, quadrum, sic inter caeteras doctrinas Evangelium solidius et stabilius perseverat. Nam illud undique stat, et istud propter stabilitatem appellatur aeternum, per cujus gratiam homo quadratur in moribus, id est virtutibus solidatur. Istorum autem potius quam aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
capite meo. ⁊ dextera illius
amplerabitur me. ꝓpter
hanc cãm inpicturis eccłia¬
rum paulus ad dext̾am.⁊
petrus ad sinistrã saluatorr̃
statuitur. Moralit̾ aut fu¬
uius qui deloco uolupta¬
tis egreditur. est in fusio
filii. amor ⁊ cõnerio ut¬
usq. De quo dicit psal¬
mista. Torrente uo lupta¬
tis tue potabis cos. Hec ir¬
ꝙ in ꝑsalmo p̾mittitur.
In ebriabunt̃ ab ub̾tate
domus tue. Diuiditur aut̃
in quattũo capita. Id est ĩ
quattuõ pͥncipales uirtu¬
tes. iustitiã. fortitudinẽ. pru¬
cẽtiam. tẽꝑantiam. Hec s̃t¬

Expanded text:
capite meo et dextera ejus capite meo et dextera ejus ahanc causam in picturis ecclesiarum Paulus ad dexteram, et Petrus ad sinistram Salvatoris statuitur. Moraliter autem fluvius, qui de loco voluptatis egreditur, est infusio gFilii, amor et connexio utriusque. De quo dicit Psalmista: « Torrente voluptatis tuae potabis eos  in Psalmo praemittitur: « Inebriabuntur ab ubertate domus tuae ibid.. » Dividitur autem in quatuor capita, id est in quatuor principales virttes, justitiam, fortitudinem, prudentiam, temperantiam. Haec s
Abbreviated transcription (Latin):
rum uentris benedictum de¬
scribit. Hii quattũo signi¬
ficati sunt etiã ꝑ quattuõ
anulos arte qui rotundi
ritas. in rotundo designat᷑
ct̾nitas. quia rotundum.⁊
initio caret ⁊ fine. Elegant̃
enim ꝑ anulos aurcos desi¬
gnantur. qui et̾nam xp̃i
claritatẽ. ⁊ claram et̾nita¬
tem describunt. ꝑ duos an¬
nu los. a sinistris significã¬
tur duo euangłiste. qui doc¬
trinam euangłii non acce¬
perunt axp̃o. s unus a pe¬
tro. uidelicet marcus. ⁊ aliꝰ
a paulo. uidelicet lucas. ꝑ
duos a textris. duo illi ꝗ
ab ip̃o xp̃o fuerunt edacti.
uidelicet matheus ⁊ iołdes.
Quidam tñ ꝑ duos anulo
asinistris. Matheum. et
Iołxm accipiunt. qui ad¬
heserunt dño ad huc passi¬
bili ⁊ mortali. ꝑ duos a
textris marcũ ⁊ lucã. qui
post ascensionẽ ad heser̃t
xP̃o iam facto in mortali
et in passibili. ꝑ sinistram
enim mortalitas. ꝑ text̾am
in mortalitas designatur
scd̃m illud. leua cus sub

Expanded text:
tum ventris benedictum detum ventris benedictum describit. Hi quatuor significati sunt etiam per quatuor annulos arcae, qui rotundi ritas, in rotundo designatur aeternitas; quia rotundum et initio caret et fine. Eleganter enim per annulos aureos designantur, qui aeternam Christi claritatem, et claram aeternitatem describunt. Per duos annulos a sinistris, significantur duo evangelistae, qui doctrinam Evangelii non acceperunt a Christo; sed unus a Petro, videlicet Marcus, et alter a Paulo, scilicet Lucas. Per duos a dextris, duo illi, qui ab ipso Christo fuerunt edocti, scilicet Matthaeus et Joannes. Quidam tamen per duos annulos a sinistris Matthaeum et Joannem accipiunt, qui adhaeserunt Domino adhuc passibili et mortali. Per duos a dextris Marcum et Lucam, qui post ascensionem adhaeserunt Christo, jam facto immortali et impassibili. Per sinistram enim mortalitas, per dexteram vero immortalitas designatur, secundum illud: « Laeva ejus, sub