comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cta lapidib in alueis ualidi roboris.: aut si aluei non fint struis conge¬
rie uelut in carbonis usu hoc in uinum additur fariae modo tonsa
nigrior colore. fadem resma si cum aqua lenius decoquatur colatuurq nut¬
fo colore lentescit. ac stillaticia uocature. Sepepe Sepomintur autem ad
id fere uicia resmat. cortexq Alia temperies ad crapulam namq flos
crudus resinȩ cum multa hastula tenui breuq auiusus conciditur
ad cribium minuta. Deinde feruenti aqua donec coquatur perfunditnt
huius ex praessum pingue praecipua resma fit atq rara nec nisi paucis in
locis sub alpine italiae conueniens medicis. Resmae albae congiuar
in duob aquat pluuiae coquunt: ali utilius putant sine aqua coquere
lenco igne toto die. ⁊ triq uase ȩris albi. Item therebyntina in sartagi¬
ne cinere feruenti hanc caeteris praeferentes proxima lentisto

Expanded text:
cta lapidibus in alveis validi roboris aut, si alvei non sint, struis congecta lapidibus in alveis validi roboris aut, si alvei non sint, struis congerie, velut in carbonis usu. 54 haec in vinum additur farinae modo tusa, nigrior colore. eadem resina si cum aqua lenius decoquatur coleturque, rufo colore lentescit ac stillaticia vocatur. seponuntur autem ad id fere vitia resinae cortexque. alia temperies ad crapulam. namque flos crudus resinae cum multa astula tenui brevique avulsus conciditur ad cribrum minuta. dein ferventi aqua, donec coquatur, perfunditur. 55 Huius expressum pingue praecipua resina fit atque rara nec nisi paucis in locis subalpinae Italiae, conveniens medicis. resinae albae congium in II aquae pluviae cocunt. alii utilius putant sine aqua coquere lento igne toto die, utique vase aeris albi, item terebinthinam in sartagine cinere ferventi, hanc ceteris praeferentes. proxima e
Abbreviated transcription (Latin):
mortifera fuisse compertum tomipi est. Hanc sextius smnylacem agrȩ¬
cis uocarii dicit & esse in archadia tam praesentis ueneni ut si qui dor¬
nriant sud ea cibimus capiant moriantur Sirit s̃ oui e tosita ime
appellata dicant Uenena. quae nunc tossica dicinus. quib sagite
tingantur. Repertum innexiam fieri si in ipsa arbore clauus ere¬
us adigatur.¬
iX liquida in inopa teda coquitur nanaid mumiendis multosqͥ
alios ad usus. lignum eius concisumfirnis undiq igni extra cuetrnda¬
to ferrio ut primus fudor aquae modo fiuat canali. hoc in syria ce¬
orum uocatur: cui tanta uis ut in aegypto corpora hominim
fumdit. haet rirsus in cortinas ercts comieta accto spisatur & coa.¬
gulatur britie cognomen actoepit dolis cdruncaxat uasisq e caete¬
ris utilis lentore ab alia pice differensitem colore rutuante. & qual
pinguor est. Reliqua omnia illa fiunt e picea resmna feruentib coa¬

Expanded text:
mortifera fuisse compertum est. 51 hanc Sextius milacem a Graemortifera fuisse compertum est. 51 hanc Sextius milacem a Graecis vocari dicit et esse in Arcadia tam praesentis veneni, ut qui obdormiant sub ea cibumve capiant moriantur. sunt qui et taxica hinc appellata dicant venena — quae nunc toxica dicimus —, quibus sagittae tinguantur. repertum innoxiam fieri, si in ipsam arborem clavus aereus adigatur.ix liquida in Europa e taeda coquitur, navalibus muniendis multosque alios ad usus. lignum eius concisum furnis undique igni extra circumdato fervet. primus sudor aquae modo fluit canali. hoc in Syria cedrium vocatur, cui tanta vis est, ut in Aegypto corpora hominum fundit. haec rursus in cortinas aereas coniecta aceto spissatur ut coagulo et Bruttiae cognomen accepit, doliis dumtaxat vasisque ceteris utilis, lentore ab alia pice differens, item colore rutilante et quod pinguior est reliqua omni. illa fit e piceae resina ferventibus coa
Abbreviated transcription (Latin):
egrius ⁊ euellunture. Ipstq materies ietorrida & nigrior maribyta
dix. sirca idam in troade & alia differentia est montanae maritime¬
q Nam in macedonia & archadia. crecaq helim permutant norni¬
na: nec constat auctorib quod cuiq generi fribuant. nos ista. Rioͦ
discernimus iudicio ¶Abies e cunetis amplistima & foemina etia
prolixior materia mollior utiliorq arbor rotundio folio pimato den¬
sa ut ymbres non transmittat atq hylarior intuitu e ramis ge¬
nerum horum pinniculaꝵ modo nunc amenta squamatm com¬
pacta dependent praeterꝙͣ lauci hae abietes masculat primori parte
nudeos habent non item foenimae. piceae uero totis pinitulis i
appellant. In eadem nunc amenta marib compriessiora sunt ac mi¬
uus resina roscida sSimilis etiam nunc aspectu est nequid praeterea.¬
cipue uenenum mest. Uasa etiam uiatoria ex ea uinis in gallia facta

Expanded text:
aegrius revelluntur. ipsa materies retorrida et nigrior maribus. aegrius revelluntur. ipsa materies retorrida et nigrior maribus. 48 laricis circa Idam in Troade et alia differentia, montanae maritimaeque. nam in Macedonia et Arcadia circaque Elim permutant nomina, nec constat auctoribus, quod cuique generi adtribuant. nos ista Romano discernimus iudicio. abies e cunctis amplissima est et femina etiam prolixior, materie mollior utiliorque, arbore rotundior, folio pinnato densa, ut imbres non tramittat, atque hilarior in totum. 49 e ramis generum horum panicularum modo nucamenta squamatim compacta dependent praeterquam larici. haec abietis masculae primori parte nucleos habent, non item feminae. piceae vero totis paniculis, miropoeon eam appellant. in eadem nucamenta maribus compressiora sunt ac minus resina roscida. cipue venenum inest, vasa etiam viatoria ex ea vinis in Gallia facta
Abbreviated transcription (Latin):
repente expuunt cum eruptione crepituue iaculanturq longe ex¬
coepta larice. quas nec ardet. nec carbonem facit: nec alie rede ignis¬
petuo uirent nec facie disceruuntur in fronde etiam a peritis tom¬
ta natalium mixtuta est: sed picea minus alta ꝙ̃ larix. illa crassior
leniorq cortice folio uillosior pinguior & densior mollus flexu
ac piceae rariora siccioraq folia & tenuiora. ac magis algentia
totaq horridior & perfusa resma lignum abieti similius. lariꝵ
ustis raditib non iepullulat: ut in lesbo accidit nicenso nemore
pyrrheo salia etiam nunc generib ipsis in sexu differentia. mas bre¬
uior & durior. foemina procerior pinguiorib foliis & simplicibus.
atq non rigentib lignum marib dirꝵ & infabrili opere contortu.
Foeminae mollius publico discrimine in secirrib haec in quoque gene¬
re deprachenduntur. quippe marem respiunt. & frũgosius siãbnt

Expanded text:
repente exspuunt cum eruptionis crepitu eiaculanturque longe, exrepente exspuunt cum eruptionis crepitu eiaculanturque longe, excepta larice, quae nec ardet nec carbonem facit nec alio modo ignispetuo virent nec facile discernuntur in fronde etiam a peritis; tanta natalium mixtura est. 46 sed picea minus alta quam larix; illa crassior leviorque cortice, folio villosior, pinguior et densior, mollius flexo; at piceae rariora siccioraque folia et tenuiora ac magis algentia, totaque horridior et perfusa resina, lignum abieti similius. larix ustis radicibus non repullulat, picea re- pullulat, ut in Lesbo accidit incenso nemore Pyrrhaeo. alia etiamnunc generibus ipsis in sexu differentia. mas brevior et durior, femina procerior, pinguioribus foliis et simplicibus atque non rigentibus. lignum maribus durum et in fabrili opere contortum, feminae mollius, publico discrimine in securibus. hae in quocumque genere deprehendunt marem, quippe respuuntur et fragosius sidunt
Abbreviated transcription (Latin):
tus in excaeso montium cen maria fugerit. nec forma alia ma¬
teries uero praecipua trabib & plurimis uitae operib resiae ue
tium Nude fructis piceue exigiumiq sudat aliquando conta¬
ctu sblis ediuerso materies: quae abieti pulcherrima piceae ad fisti:¬
les scandulas cupasq & pauta alia secamenta secamenta Ruimto
generi sseus idem ucest facies lario uocatur mattries praestantior
lenge incorrupta uis hunnori sontumax rubens praeterea ꝗ edo¬
re acrior plusculum huuc erumpit liquoris melleo colore atq lentiore
nurnꝗ durascentis sextum genus est t̾eda proprie dicta abundantiõ¬
slico ꝙͣ religqua partior liguidiorq ꝗ̃ picea flamis atq lumini sacroꝵ
etiam grata. hanc mares dimitaxat ferunt & eam quam graeci
stactem uocant odoris grauisimi laricis morb est ut tͥeda fiat.
Comuia autem haec genera accensa fuligme inmodica carbonem

Expanded text:
tus in excelso montium, ceu maria fugerit, nec forma alia. matus in excelso montium, ceu maria fugerit, nec forma alia. materies vero praecipua est trabibus et plurimis vitae operibus. resina in ea vitium, unde fructus piceae, exiguumque sudat aliquando contactu solis. e diverso materies, quae abieti pulcherrima, piceae ad fissiles scandulas cupasque et pauca alia secamenta. Quinto generi est situs idem, facies eadem. larix vocatur. materies praestantior longe, incorrupta aevis, umori contumax, rubens praeterea et odore acrior. plusculum huic erumpit liquoris melleo colore atque lentore , numquam durescentis. Sextum genus est tsuco quam reliqua, parcior liquidiorque quam picea, flammis ac lumini sacrorum etiam grata. hae, mares dumtaxat, ferunt et eam, quam Graeci sycen vocant, odoris gravissimi. laricis morbus est ut taeda fiat. 45 Omnia autem haec genera accensa fuligine inmodica carbonem
Abbreviated transcription (Latin):
est. Uixq ut ascribatur generi pinaster. nihi est aliud. ꝙ pmmus silue¬
stris mira altitudine. q a medio ramosa: sicut pinus in uertice
copiosiorem dat haec resinam quo diceniis modo. Gignitur ꝙ in
planis. Fasdem arbores alio nomine the per oram italiue: quas stibu¬
las uocant pleriꝙ arbitrantur: sed graciles fuctinctioresq & enodes li¬
burnicaꝵ ad usus pene sine resinapicea montes amat. atq fri¬
gora feralis arbor y funebri indicio ad fores posita. ac rogis ui¬
rens. Iam tamen & in domos recoepta tonsili facilitate. haec pin¬
rimam resinam fundit interueniente candida geonna eam
sirilem turi ut mixta uisu discerni uen queat ꝙ inde frausstor.¬
piisse. Onmibi his generibi folia breui seta & crassiora duraque
ceu cuprtiesis piceę rami penestatim ab radite modici uelut
brachia laterib inhaerent sSimiliter abieti expetitae nauigiis si¬

Expanded text:
est, vixque ut adscribatur generi. Pinaster nihil est aliud quam pinus silveest, vixque ut adscribatur generi. Pinaster nihil est aliud quam pinus silvestris minor altitudine et a medio ramosa, sicut pinus in vertice . copiosiorem dat haec resinam quo dicemus modo. gignitur et in planis. easdem arbores alio nomine esse per oram Italiae quas tibulos vocant,plerique arbitrantur, sed graciles succinctioresque et enodes liburnicarum ad usus, paene sine resina. Picea montes amat atque frigora, feralis arbor et funebri indicio ad fores posita ac rogis virens, iam tamen et in domos recepta tonsili facilitate. haec plurimam fundit interveniente candida gemma, tam simili turis, ut mixta visu discerni non queat; unde fraus Seplasiae. omnibus his generibus folia brevia, sed crassiora duraque ceu cupressis. piceae rami paene statim ab radice modici velut bracchia lateribus inhaerent. Similiter abieti expetitae navigiis si
Abbreviated transcription (Latin):
CADULE e robore aptisimae moꝵ e glandiferips alis ffgos facui¬
me ex ommib quae resinam ferunt sed minime durans prasterq̃
nis. cccchex. sornelius nepos auctor est. Siluarum certe distingue¬
bantur insignibi fagi Icalo ioui: ubi etiam nimc lucus fageus fuit
portaq querculana colle: in quem doimima portabantur totq lucis
quibidam & geminis & hortensis dictator cum plebs discesiiset in
ianiculum legem in esculeto tulit ut quod ea uississ& omnes Rui¬
rites tenerent: peregrinae tunc uidebantire: quoniam non erant
suburbanae pinus atq abies omnesq picem gigmunt : de quibi nuinc
dicemus simul ut tota condiendi ima otigo cognostatur Quaş fe¬
runt in asia aut oriente praedictis picem. In enropa .Ui. genera
cognato᷑ꝵ. arborum ferunt. Ex his pinus ato pinaster folium ha¬
bent capillamenti modo praetenue longumq s mutrone acileatũ
ꝑius fert minimum resinae interdum & nucib ipsis de quib dicdõ

Expanded text:
candula e robore aptissima, mox e glandiferis aliis fagoque, facillima ex omnibus, quae resinam ferunt, sed minime durans praeterquam nnis CCCCLXX Cornelius Nepos auctor est. silvarum certe distinguebatur insignibus, Fagutali love etiam nunc ubi lucus fageus fuit, porta Querquetulana, colle in quem vimina petebantur, totque lucis, quibusdam et geminis. Q. Hortensius dictator, cum plebes secessisset in Ianiculum , legem in aesculeto tulit, ut quod ea iussisset omnes Quirites teneret. Peregrinae tum videbantur, quoniam non erant suburbanae, pinus atque abies omnesque, quae picem gignunt. de quibus nunc dicemus, simnul ut tota condiendi vina origo cognoscatur, quae ferunt in Asia aut oriente praedictis. Picem in Europa sex genera cognatarum arborum ferunt. ex his pinus atque pinaster folium habent capillamenti modo praetenue longumque et mucrone aculeatum. pinus fert minimum resinae, interdum et nucibus ipsis, de quibus dictum
Abbreviated transcription (Latin):
uocantur cum tantum ecoserint ut cricumagant se generante alium
haec nasci prohibent in aliis amaritudo ut cupraesio. in alixs dirritia ut
buxo. Tradunt ꝙ abietem crica germimationes detorticatam. qua dixi¬
mus luna aquis non sorrumgi alexandri magni somites prodido¬
runt in tilo rubri maris pisula arbores esse : ex quib naues fierent. q̃
.cc. annis dirantes iuentas & si megerentur incoriuptas. In eads
esse fruticem ꝑ baculis tantum idoneae crassitudinis uarium tygrium
maculis ponde cosum: & cum inspisiora decidat uitri modo fragilem.

Expanded text:
vocatur. cum tantum erosit, ut circumagat se, generat alium. vocatur. cum tantum erosit, ut circumagat se, generat alium. 221 haec nasci prohibet in aliis amaritudo, ut cupresso, in aliis duritia, ut buxo. tradunt et abietem circa germinationes decorticatam qua diximus luna aquis non corrumpi. Alexandri Magni comites prodiderunt in Tylo Rubri maris insula arbores esse, ex quibus naves fierent; quas ducentis annis durantes inventas, etsi mergerentur, incorruptas. in eadem esse fruticem baculis tantum idoneae crassitudinis, varium tigrium maculis, ponderosum et, cum in spissiora decidat, vitri modo fragilem.
Abbreviated transcription (Latin):
& iuglans hae quidem in his quae defodiuntue uel principales. Item
suniperus eadem & subdialib aptissima Fagus  cedius celeriter¬
marcescunt. Aesculus quoq nimoris impatiens contra adacta in
teriam. in palustrib alnus aeterna eoiesq. quantilib paciens se¬
rasus firina: Ulimus & fiuginus lentas: sed facile pandduntur.
Rexibiles tamen circuanstantesq a cricincisura fucatae fide¬
liores laricem in maritimis nauib obnoxiam teredim tradit¬
& onmna paterqͥ olȩstium ꝙoleam. Quaedam enim in mari. quae¬
dam in teria uicis opertuma¬
IΙESTAT I: genera terredines capite ad portionem grauisino
rodunt dentibi. haeꝰ tantum in mari sentiunturo: nec aliam patant
teredinem proprie dici. Terresres tineas uocant. sulicib uero similis
thiphas. Quartum est ꝙ e uermiculoꝵ genere & eotum alii putreten¬
tt sucͦo ipsa materie: alii pariunt sicut in arborib ex his qui cerastes

Expanded text:
et iuglans, hae quidem in iis quae defodiuntur vel principales, item et iuglans, hae quidem in iis quae defodiuntur vel principales, item iuniperus, eadem et subdialibmarcescunt. aesculus quoque umoris inpatiens. contra adacta in terram in palustribus alnus aeterna onerisque quantilibet patiens. cerasus firma, ulmus et fraxinus lentae, sed facile pandantur, flexiles tamen, stantesque ac circumcisura siccatae fideliores. laricem in maritimis navibus obnoxiam teredini tradunt, omniaque praeterquam oleastrum et oleam. quaedam enim in mari, quaedam in terra vitiis opportuniquattuor genera: terrodunt dentibus. hae tantum in mari sentiuntur, nec aliam putant teredinem proprie dici. terrestres tinias vocant, culicibus vero similes thripas. quartum est et e vermiculorum genere, et eorum alii putrescente suco ipsa materie, alii pariuntur sicut in arboribus ex eo, qui cerastes
Abbreviated transcription (Latin):
trabes durant ita ut posita fuere prima uibis eius origine amus
cclexxuiii. Et in hisparia Saguncti temphim dianae a çachintio ad¬
uectae cum conditorib anno.ccͦ. ante excidium Troiae ut auctor est
bodis infra oppidum ipsum id habens. Aeui pepercit religione in¬
ductus hanniba iuniperi trabio etiam num durantibi. Super omnia
memoratur aedes in aulide ecusdem deae saeculis ante Iroranum
belum ex aedificata: quoniam genera materit scientia oblitterata¬
sunt in plerum ddici non potest ut quaeq etiam odore poraecellant
en acternitate praestare praedictis morus proxime laudatur. quȩ¬
uetustate etiam nigrescit & quaedam tamen in aliis diuturniora
sunt usibi quãt alia. Uliiis in praetata firma robur defossumȩ
in aguis quercus obruta. fadem super terram rimosa facit ope¬
ra torquendo sese larix in humore praecipua & alrus nigra. Ro.¬
bire marma aqua corrumpitur. non improbatur in aqua fugus

Expanded text:
trabes durant ita, ut positae ftrabes durant ita, ut positae fMCLXXVIII, et in Hispania Sagunti templum Dianae a Zacyntho advectae cum conditoribus annis CC ante excidium Troiae, ut auctor est Bocchus; infra ipsum oppidum id habent — pepercit religione inductus Hannibal — iuniperi trabibus etiam nunc durantibus. 217 super omnia memoratur aedis Aulide eiusdem deae saeculis ante Troianum bellum exaedificata, quonam genere materiae, scientia oblitterata. in plenum dici potest utique quae odore praecellant, eas et aeternitate praestarevetustate etiam nigrescit. et quaedam tamen in aliis diuturniora sunt usibus quam alia: ulmus in perflatu firma, robur defossum et in aquis quercus obruta. eadem supra terram rimosa facit opera torquendo sese. larix in umore praecipua et alnus nigra. robur marina aqua conrumpitur. non inprobatur et fagus in aqua
Abbreviated transcription (Latin):
cro deae ambigitur. saeterum x hebeno esse trachint. Alutianus ter consul
ex his qui proxime uiso eo scripsere uitigineum & numꝗͣ mutatum se¬
pties restituto templo hanc materiem elegisse eandem sometiam
nomen artisicis nuincupans: quod aequidem miror tum antiquioren
minerua: nunc quoq modo libero patri uetustatan attribuat. Adiicit
multis foraminib nardi rigari ut medicatus humor alat teneatq
iuncturas quas ꝙ ip̃sas est modicas admodum miror. aluas esse e
cupraesso  iam quadringentis piope annis dureie materiem omnem
nouae similem. Idq notandum ualuas in glitid. giuitinis compage
quadriennio fuisse. supraesus inter eas electa: quoniam praeter cae¬
tera uno genere materie uitor maxime ualeat aeternus. Nor ne si¬
mulatrum iouis in arce ẽ cupraesio durat a condita urbe. dixi. dicatõ.:
Memorabile etiam iticae templum apoliinis ubi ẽ sedro Nuidica

Expanded text:
ipso deae ambigitur. ceteri ex hebeno esse tradunt, Mucianus III cos. ipso deae ambigitur. ceteri ex hebeno esse tradunt, Mucianus III cos. ex iis, qui proxime viso eo scripsere, vitigineum et numquam mutatum septies restituto templo, hanc materiam elegisse Endoeon, etiam nomen artificis nuncupans, quod equidem miror, cum antiquiorem Minerva quoque, non modo Libero patre, vetustatem ei tribuat. adicit multis foraminibus nardo rigari, ut medicatus umor alat teneatque iuncturas—quas et ipsas esse modico admodum miror—, valvas esse e cupresso et iam CCCC prope annis durare materiem omnem novae similem. id quoque notandum, valvas in glutinis compage quadriennio fuisse. cupressus in eas electa, quoniam praeter cetera in uno genere materiae nitor maxime valeat aeternus. non et simulacrum Veiovis in arce e cupresso durat a condita urbe DLXI anno dicatum? memorabile et Uticae templum Apollinis, ubi cedro Numidica
Abbreviated transcription (Latin):
habent & candorem iigoremq & in sculpturis facilitatem. Est lenticia
platano. sed madide sicut alno sictior eadem uimo fraxino moro serego.
sed pondecosior. Figorem fortissime seruat ulmus ob ia caroinidb nis¬
samentisq portarum ntilissima quonam minime torquetu perimi¬
tanda tamen fit ut sacumen ab inferiore sit cardine radix superior
giles & quaetimq crispa in ommib fuuestria & mascula differen¬
tiam caiusq generi auga & infecunda frrmiora fertilioi nisi ꝙ
in genere mares ferunt sicut cupraessus & cornu. sariem uetasta
Iunipeius oleaster xolea ex reliquis tardisimae larix robur subet
castanta iuglans. Rumam scissuramq non capit sponte sedrus
ꝓrae ssum cednumq dato de onmib macriȩ iudicio In templo ephesiue
dianae uc pote cum tota asia extruente cum quadringentis annis
peractum fit sonuenit tetum ecus esse cedrinis trabib de ipso simula

Expanded text:
habent et candorem, rigorem et in sculpturis facilitatem. est len- titia habent et candorem, rigorem et in sculpturis facilitatem. est len- titia platano, sed madida, sicut alno. siccior eadem ulmo, fraxino, moro, ceraso, sed ponderosior. rigorem fortissime servat ulmus, ob id cardinibus coassamentisque portarum utilissima, quoniam minime torquetur, permutanda tantum sic, ut cacumen ab inferiore sit cardine, radix superior.gile, et quaecumque crispa. in omnibus silvestria et mascula differentia m cuiusque generis augent. et infecunda firmiora fertilibus, nisi quo iiuniperus, oleaster, olea, e reliquis tardissime larix, robur, suber, castanea, iuglans. rimam fissuramque non capit sponte cedrus, pressum cedrumque, claro de omnibus materiis iudicio in templo Ephesiae Dianae, utpote cum tota Asia extruente CXX annis peractum sit. convenit tectum eius esse e cedrinis trabibus. de simulacro
Abbreviated transcription (Latin):
me ascias retundant. alide morus laueus hedera & omnes quibus
igniatia funt. Exgleratorum hoc usus in castris pastorumꝙ reperit. quo¬
⁊nam ad excutie nonmignem non semper lapidus occasio est : Teritur ergo
lignum ligno ignemꝙ concipit a teritu excigiente materia arigĩ fo¬
mitis fungi uel foliorum facilime conceptu. Sed nihil hedera praestam¬
tius quae teratur lauro lautumq terat. probatur s uitis & ex suluestrid
alia q̃ labrusta & ipsi hederȩ modo arborem scandens frigidiss ima
quertumq a quatica lentissima autem. & ideo stutis faciendis aptisima
guoꝵ plaga contranit se protinus clanditq suum uulnus. Et ob id contu¬
macius transinittit ferrum: in quo sunt genere fici frucex saux tilia
betula sambutus populus utraeq leuissimae ex hi sicut & salix ideoq
utilissimat. Onmes autem ad cistas quaetim flexili crate constant

Expanded text:
me ascias retundat. calidae et morus, laurus, hederae et omnia, e quibus me ascias retundat. calidae et morus, laurus, hederae et omnia, e quibus igniaria fiunt. Exploratorum hoc usus in castris pastorumque repperit, quoniam ad excudendum ignem non semper lapidis occasio est. teritur ergo lignum ligno ignemque concipit adtritu, excipiente materie aridi fomitis, fungi vel foliorum facillimo conceptu. sed nihil hedera praestantius quae teratur, lauro quae terat. probatur et vitis e silvestribus —alia quam labrusca—, et ipsa hederae modo arborem scandens. frigidissima quaecumque aquatica, lentissima autem et ideo scutis faciendis aptissima quorum plaga contramacius tramittit ferrum, in quo sunt genere vitis, vitex, salix, tilia, betulla, sabucus, populus utraque. levissimae ex his vitex, salix ideoque utilissimae; omnes autem ad cistas quaeque flexili crate constent.
Abbreviated transcription (Latin):
tino solitus facere torno per quam probatur materies omnium hact so¬
la igi uult meliorq fit deue odore mixiae adiutentnt in glande ac
piro suluestri tinctis atq in medicamine detoctis omnib quae dixiinus
pisa frimitas. ab his proxima est ormis quae non potest uideri matari¬
es propter exilitatem: sed lignum non alio pene ꝗ ad radice roterium
utile aut si quid suetundandum sit in ligno lauis ue figende sen ferreis. siee
item & oleaste & olea ato sastanea carpinbis populus haer ommia& cripa
ateris modo siuua materies idonea esse ramis fuepe deputatis astratio ri¬
lis est adimitq uites de caeteris plerisq horum sicut utiq tobori tanta
diricia est ut terebrari nisi madefactum non queat & ne sio quids
ad actus auelli clauus e diuecso clauum non tenq cedrus. mollissima
tilia eadem uidetire s calidissima argumentum afferunt quod citisti

Expanded text:
ntho solitus facere torno; perquam probatur materies. omnium haec sontho solitus facere torno; perquam probatur materies. omnium haec sola ungui vult meliorque fit oleo. colos mire adulteratur iuglande ac piro silvestri tinctis atque in medicamine decoctis. omnibus quae diximus spissa firmitas. ab iis proxima est cornus, quamquam non potest videri mates propter exilitatem, sed lignum non alio paene quam ad radios rotarum utile aut si quid cuneandum sit in ligno clavisve figendum ceu ferreis. ilex item et oleaster et olea atque castanea, carpinus, populus. haec et crispa aceris modo, si ulla materies idonea esset ramis saepe deputatis. castratio illa est adimitque vires. 207 de cetero plerisque horum, sed utique robori, tanta duritia, ut terebrari nisi madefactum non queat et ne sic quidem adactus avelli clavus. e diverso clavum non tenet cedrus. mollissima tilia. eadem videtur et cal
Abbreviated transcription (Latin):
goq auditur . lxxx. numinum & pluris maliȩos aduenundari eos
usus rates uero conuectari . Xl. sestertiis plerasq. At in aegypto
ac syra reges inopia abietis edro ad classes feruntur usi maxi¬
ma ea in Cypro traditur adundeceremem. Demetrii succisa cxex.
pedum longitucdinis latitudinis uero ad trium hominum complexũ.
Sermaniae praedones singulis arberibi cauatis nauigunt quarus
quedam & .xxx. homines ferunt. Spississima ex omni materie:
ideo & grauissima udicatur hebenuis & buxus graciles natura. Ne¬
utra in aguis fluitat nec suber si dematur corter nec larix. Ex reli.¬
quis siccisims lochos quas romas ita appellatur. Deride robur ex.¬
alburnatum& huic nigricans color magisq etiam ꝙtis quem prexi¬
me accedere hebeno uidetut. ꝙͣ ꝙͣ non desint qui syriatas therebyntos
nigriores affriment sdebratur & therides nomine calices ex thereby¬

Expanded text:
goque auditur LXXX nummum et pluris malos venundari ad eos goque auditur LXXX nummum et pluris malos venundari ad eos usus, rates vero conecti XL sestertium plerasque. 203 at in Aegypto ac Syria reges inopia abietis cedro ad classes feruntur usi. maxima ea in Cypro traditur ad undeciremem Demetri succisa CXXX pedum, crassitudinis vero ad trium hominum conplexum. Germaniae praedones singulis arboribus cavatis navigant, quarum quaedam et XXX homines ferunt. 204 spississima ex omni materie, ideo et gravissima iudicatur hebenus et buxus, graciles natura. neutra in aquis fluvitat, nec suber, si dematur cortex, nec larix. ex reliquis spississima lotos, quae Romae ita appellatur, dein robur exalburnatum. et huic nigricans color magisque etiam cytiso, quae proxime accedere hebenum videtur, quamquam non desunt qui Syriacas terebinthos nigriores adfirment. celebravit et Thericles nomine calices ex terebi
Abbreviated transcription (Latin):
crassitudine aequalis quo intelligebatur uix credibuis reliqua altitudo
fastigium ad sacumnen existimantibi fuit ꝙ memoria nostra ut inpor¬
titib sectorum a. M. agrippa aeq relicta mniracudi causa: quae de liba¬
torio superfuerat .xx pedid bienior sesquipedali crossitudine. Abiesad¬
mitationis praecipuae ust est in naui. quae ex aegypto .C. principisius¬
su obeliscum in uaticano crico statutum quattuorq: trucos lapidis eius¬
dem ad sustinendum eum adduxit. qua naue nihil achmrrabilius uisuus
in mari certum est. exx. modistũc lentis pro saburra ei fuere. longitudo
pacium obtinuit. Magna ex parte hostiensis portus latere leno. Ibi nã¬
q demersa est laudio principe cum tribi populi molibi turiium alti¬
tucdine in ea & aedificatis obiter puteolano puluere aduectisq: ardoris
eius crassitudo. ꝙ hominum uinas complectentium implebat. uul

Expanded text:
crassitudine aequalis, quo intellegebatur vix credibilis reliqua altitudo crassitudine aequalis, quo intellegebatur vix credibilis reliqua altitudo fastigium ad cacumen aestimantibus. 201 fuit memoria nostra et in porticibus saeptorum a M. Agrippa relicta aeque miraculi causa, quae diribitorio superfuerat, XX pedibus brevior, sesquipedali crassitudine. abies admirationis praecipuae visa est in nave, quae ex Aegypto Gai principis iussu obeliscum in Vaticano circo statutum quattuorque truncos lapidis eiusdem ad sustinendum eum adduxit. qua nave nihil admirabilius visum in mari certum est. CXX modium lentis pro saburra ei fuere. longitudo spatium obtinuit magna ex parte Ostiensis portus latere laevo. ibi namque demersa est Claudio principe cum tribus molibus turrium altitudine in ea exaedificatis obiter Puteolano pulvere advectisque. arboris eius crassitudo quattuor hominum ulnas conp
Abbreviated transcription (Latin):
Iunipero eadem uirtus quae cedro. Uasta haec in hyspama maximeq
uacteis eis medulla eius ubicimq solidior g̃ ꝗͣ cedris. publitum ominium
uicium uocant spiras udi se conuoluere uenas atq nodi. Inueniunt᷑
quibdam sicut in marmore centra .i. diratia clauo fimilis inimita setis
& quaedam forte accidunt in lapide comprachenso aue reccepto in cor.¬
pus. aut alterius arboris ramo. Megazsis diu stetit oleaster inforo: cui
uiri fortes affixerant arma: quae cortice ambiente aetas longa oculta¬
uerat. Fuitq arbor ila fatalis excidio iribis praemonitis oraculo tumar¬
bor arma peperisses. quod succise accidit ocreis galeisq mneus repertis
Ferunt lapides ita m̃uentos ad continendos partus esse remedio¬
ptec miracalum liberius aesar in eodem ponte naumachiario ex posu¬
eras aduectam cum reliqua materie durauitq ad neronis principis
amphiteatrum. Tuit autem trabs e lauce longa pedes cxx. bipedali

Expanded text:
iunipero eadem virtus quae cedro. vasta haec in Hispania maximeque iunipero eadem virtus quae cedro. vasta haec in Hispania maximeque Vaccaeis. medulla eius ubicumque solidior etiam quam cedris. publicum omnium vitium vocant spiras, ubi convolvere se venae atque nodi. inveniuntur in quibusdam , sicut in marmore, centra, id est duritia clavo similis, inimica serris. et quaedam forte accidunt, ut lapide comprehenso aut recepto in corpus aut alterius arboris ramo. <2> Megaris diu stetit oleaster in foro, cui viri fortes adfixerant arma, quae cortice ambiente aetas longa occultaverat, fuitque arbor illa fatalis excidio urbis praemonitae oraculo, cum arbor arma peperisset, quod succisae accidit ocreis galeisque intus repertis. ferunt lapides ita inventos ad continendos partus esse remediopter miraculum Tiberius Caesar in eodem ponte naumachiario exposuerat advectam cum reliqua materie, duravitque ad Neronis principis amphitheatrum. fuit autem trabs ea e larice, longa pedes CXX, bipedali
Abbreviated transcription (Latin):
sus biffidosue habeant uel omimo simplices fabiorum intestina opera¬
ria medulla sectilis optima quadriparcita materie & mollior gͣ cas¬
terat incellectus in cortice protinus peritis. Abietis quȩ pars altera
fuit e nodis est & hac qua dixiinus ratione fliuuata decortica.¬
tur.: atq ita sapinis uocatur. Superior pars nodosa dutiorq substerna.¬
Et in ipsis autem arborib robustiores aquilonias partes & in totum
deteriores & himidis opacisq spissiores ex apricis ac dinturne 4
ideo Romae haes inferna abies supernati praefertur. Est per genti¬
um quos regiones in his diferentia aipib appeminos laudatissimȩ
in gulua curibi ac monte uestuio in soesita bithina ponto matedonia
detenores Eneatita & archadia pesima parnasid ẽubena quoniam ra¬
mosae ibi & contortae putrescentesiq facile. At ceanus in sreta africa spria¬
laudatissima cedri oleo peructa materies nec rimam nec cauiam fentit

Expanded text:
sus bifidosve habeant vel omnino simplices. fabrorumin intestina opesus bifidosve habeant vel omnino simplices. fabrorumin intestina opera medulla sectilis optima quadripertitis, .... materies et mollior quam ceterae. intellectus in cortice protinus peritis. abietis quae pars a terra fuit, enodis est. haec qua diximus ratione fluviata detoratur atque ita sappinus et in ipsis autem arboribus robustiores aquiloniae partes, deteriores ex umidis opacisque, spissiores ex apricis ac diuturnae. ideo Romae infernas abies supernati praefertur. Est per se gentium quoque in his differentia. Alpibus Appenninoque laudatissimae, in Gallia Iuribus ac mdeterior Aenianica et Arcadica, pessima Parnasia et Euboica, quoniam ramosae ibi et contortae putrescentesqlaudatissima. cedri oleo peruncta materies nec tiniam nec cariem sentit.
Abbreviated transcription (Latin):
lantum tempestiaᵗ ᵃ  inrapida celeritate poliꝙ. sato hominum inumꝰ
in omni usu haec adicit praelbm e sapino atra potissimum facito N¬
meam pineam nuceam hanc atq aliam materiam omnem cum efsidi¬
es luna decrescente eximiito post meridiem sine uento austro. Tum
erit tempestiua cum semen suum matirum erit. saueto ne per rort
trahas aut doles Idemq mos insi in trimestri limaq dimidiata ne tam¬
gas materiem tum ne efodias aut praecidas abs terra. Dieb. ꝙ. pro¬
ximis quib luna plena fuerit optime eximitur. Omimo caueto nigrã
ruentam. Tiberius idem qin apillo tondendo seruauit. Interlinia .N.
Puarro aduersus deflunia praecipit obseruandum io a plenuiis la
rici & magis adieti succisis humor diu defluit. has omnium arborum
altissimae ac rectissimae nauium malis antenisq propter leuitatem
praefertur abies. somniunia his pmoq & quadripartitos uenarum cur¬

Expanded text:
tantum tempestivitas etiam in rapida celeritate pollet. lxxv 193 tantum tempestivitas etiam in rapida celeritate pollet. lxxv 193 iis haec adicit: Prelum ex sappino atra potissimum facito. ulmeam, pineam, nuceam, hanc atque aliam materiem omnem cum ecfodies, luna decrescente eximito post meridiem sine vento austro. tum erit tempestiva, cum semen suum maturum erit. cavetoque per rorem trahas aut doles. idemque mox: Nisi intermestri lunaque dimidiata ne tangas materiem. quam effodias aut praecidas abs terra. diebus VII proximis, quibus luna plena fuerit, optime eximitur. omnino caveto ni quarulentam . —Tiberius item et in capillo tondendo servavit interlunia . M. Varro adversus defluvia praecipit observandum id a pleniluniis.— <1> Larici et magis abieti succisis umor diu defluit . haec omnium arborum altissimae ac rectissimae. navium malis antemnisque propter levitatem praefertur abies. communia his pinoque, ut quadripertitos venarum cur
Abbreviated transcription (Latin):
alii interlunium alii suentis lunae appellant. Sic certe Tiberiusꝰ aesat
cum cremato ponte nauiachiario larices ad restituendum cuedi in re¬
tia praefiniuit. Suidam dicunt ut in soitu & sub terra sit lua. quod
fieri non potest nisi noctu. ac si competant soitus in nouissimum diem
brumae illa fit aeterna materies proxime cum supradictis syderib qui¬
dam & sanis ortum addunt & sic caesas materie in forum augustĩ.
Nec nouellae autem ad materiem. nec ueteres utulissimae. Nrcunci¬
sas quoq ad medullam aliqui non utiliter relinquunt ut onnnis hu.¬
mor stãtib defluat. ꝑ Nirum apud antiguos primo prinito bello cias¬
sem diui iulii imperatoris ab arbore excisa . lx. die nauigasse. sontra¬
I uero hi eronem regem .ccxx. naues efectas dieb .xlu. tradit .l. pio.
Secundo quoq punico belio Scipionis classis. xłͦ die a securri nauigauit.

Expanded text:
alii interlunii, alii silentis lunae appellant. sic certe Tiberius Caesar alii interlunii, alii silentis lunae appellant. sic certe Tiberius Caesar concremato ponte naumachiario larices ad restituendum caedi in Raetia praefinivit. quidam dicunt, ut in coitu et sub terra sit luna, quod fieri non potest nisi noctu. si competant coitus in novissimum diem brumae , illa fit aeterna materies; proxime, cum supra dictis sideribus. quidam et canis ortum addun192 nec novellae autem ad materiem nec veteres utilissimae. circumcisas quoque in medullam aliqui non inutiliter relinquunt, ut omnis umor stantibus defluat. mirum apud antiquos primo Punico bello classem Duilli imperatoris ab arbore LX die navigavisse, contra vero Hieronem regem CCXX naves effectas diebus XLV tradit L. Piso. secundo quoque Punico Scipionis classis XL die a securi navigavit.
Abbreviated transcription (Latin):
quoq durissima quae medullas proxiina ut in corpore ossa. Deraso mo¬
do limo & sambuci interiora mire firma tradinitur. Namq qui us.¬
nabula ex ea faciunt praeferunt onmib. sonstat enim ex cute ꝙ ossi
bus cȩdi tempestiuum quae decorticentur ut teretes ad templa cas¬
terosq usus ⁊ otunda cum germinant. Alias cortice inextricabili ꝗ carie
subnascente ei materias. nigrescente tigna & quib aufert seciris cõ
ticem a brinia ad fauonium. aut si praeuenirs cogamui arcturi casũ
Rante enm fidicolȩ Nouisima ratione soltitio dies syderum horirmi
reddentur suo loco uiulgo satis putant obseruare ne qua dedolanda
tarnantur ante eltes sus puctus. Robut uere egum teredmem¬
sentit Bruma eutem neq uicratue neq finditur. Alias obnoxium etiam
ut torqueat sese findatq quod in subers tempestiue quoq cęso euenit.
Infinitum refert ꝙ limaris ratio nec nisi .xxꝰ. in .xxxͫ. caedi uolt̃
Inter onnes uero conuenit utilissime in coitu eius sterni. quem diem

Expanded text:
quoque durissima quae medullae proxima, ut in corpore ossa, deraso modo limo. et sabuci interiora mire firma traduntur, quidamque venabula ex ea praeferunt omnibus, constat enim ex cute et ossibus. lxxiv 188 Caedi tempestivum quae decorticentur et teretes ad templa ceteraque usus rotundi, cum germinant, alias cortice inextricabili et carie subnascente ei materiaque niticem a bruma ad favonium aut, si praevenire cogamur, arcturi occasu et ante eum fidiculae, novissima ratione solstitio. dies siderum horum reddentur suo loco. vulgo satis putant observare, ne qua dedolanda sternatur ante editos suos fructus. robur vere caesum teredinemsentit, bruma autem neque vitiatur neque pandatur, alias obnoxium etiam, ut torqueat sese findatque, quod in subere tempestive quoque caeso evenit. infinitum refert et lunaris ratio, nec nisi a xx in xxx caedi volunt. inter omnes vero convenit utilissime in coitu eius sterni, quem diem
Abbreviated transcription (Latin):
noxia acri odore & suauitate iucunda praecellunt caeteris mi
sapor generosistima. quib cuca pediciuos tenera folia. Quartum ge¬
nus torminale appellant. remedio tantum probabile asiduumpro¬
uento minimiuq pomo arbore dissimiem tolis pene platam. Nõ
ferunt ante trimatum ex ullo genere sato & fepa sorba conoi sapa tait.

Expanded text:
noxia acori. odore et suavitate rotunda praecellunt, ceteris vini noxia acori. odore et suavitate rotunda praecellunt, ceteris vini sapor. generosisisima quibus circa pediculos tenera folia. quartum genus torminale appellant, remedio tantum probabile, adsiduum proventu minimumque pomo, arbore dissimile, foliis paene platani. non ferunt ante trimatum ex ullo genere. Cato et sorva condi sapa tradit.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aricie quate conscendenti naum aduetsue parebos omen fectie
M. Crasse uenales praedicantis uoce scunģȩ Snmnua haer in arbe senis
cundus msyria intulit .l. Vitelius qui postea censor fuit cum legi¬
tus in ea prouincia essq nouissimis Tiberii uesaris temporibi¬
ALORUM pirorumq generi annuimerantur inre mespila atqsor¬
ba. Mespilis tria genera anthedon sedania: tertium degenenat : An¬
thedoni tamen simillimus. quod gallitum uocant. Seccinie maius
pomium candidiusq acmi molliorẽ ligno caeteris minus pomum:
sed odore praestantius & quod diuituis feruetur. Arbor ipsa de am¬
plissiinis folia anteꝗͣ decidant iubescunt radices muitae atꝗa altat:
ex ideo inextrrpabiles. Non fuit haee arbor in Italia atonis atuo.¬
ORBIs quadruples diferentia. Aliis enim eorum rotunditas mali:
aliis turbinatio piri. alis ouata speties. ceu maloꝵ aliquib haec ob¬

Expanded text:
et caricae quaeque conscendenti navem adversus Parthos omen fecere et caricae quaeque conscendenti navem adversus Parthos omen fecere M. Crasso venales praedicantis voce, Cavneae. omnia haec in Albense rus e Syria intulit L. Vitellius, qui postea censor fuit, cum legtus in ea provincia esset, novissimis Ti. Caesaris temporibuum pirorumque generi adnumerentur iure mespila atque sorva. mespilis tria genera: anthedon, setania; tertium degenerat, anthedoni tamen similius, quod Gallicum vocant. setaniae maius pomum candidiusque, acini molliore ligno; ceteris minus pomum, sed odore praestantius et quod diutius servetur. arbor ipsa de amplissimis folia ante quam decidant rubescunt; radices multae atque altae et ideo inexstirpabiles. non fuit haec arbor in Italia Catonis aevo.orvis quadriplex differentia. aliis enim eorum rotunditas mali, aliis turbinatio piri, aliis ovata species ceu malorum aliquis; haec ob
Abbreviated transcription (Latin):
scunt locis situ rimusq eidem culicum opere causa perticit. nec ubimui¬
tues puluis: quod euenit maxime frequenti uia apposita. Hamq & pulus¬
ri uis sictandi sucumq lactis adsorbendi. quae ratio pulueri ex caiprifica¬
tione hoc quoq praestat ut decidant assumpto humore tenero q cu
quadam fraguitate ponderoso ficis mollis onnub tactus maturis frri¬
menta intus sucus maturescentib lactis percoctis mellis. Senescunt in
arbore auusq disfiliant cum nimium lacheyma siccatur honos lau
datas seruat in capsis. Seboso insula praestantissimas amplus nnasque
mox in marucinis haued ubi copia abundant. Implentur arce in asia
cadiã iuspina africae uube panis simiul & obsbnii eucem sictatue
implent. Ut pote cum sato cibaria uuos operaris iusta ceu lege san¬
ciens minui iubeat pertici maturitate cum recenti fico alis uice ca
sei nper excogitatum est. E hoe genere sunt ut diximus castaues

Expanded text:
scunt loci situ rimisque eadem quae culicum opere causa perficit, nec ubi mulscunt loci situ rimisque eadem quae culicum opere causa perficit, nec ubi multus pulvis, quod evenit maxime frequenti via adposita. namque et pulveri vis siccandi sucumque lactis absorbendi. quae ratio pulvere et caprificatione hoc quoque praestat ne decidant, absumpto umore tenero et cum quadam fragilitate ponderoso. ficis mollis omnibus tactus, maturis frumenta intus, sucus maturescentibus lactis, percoctis mellis. senescunt in arbore anusque destillant cummium lacrima. siccat datas, servat in capsis, Ebuso in insula praestantissimas amplissimasque, mox in Marrucinis; at ubi copia abundat, implentur orcae in Asia, cadi autem in Ruspina Africae urbe, panisque simul et opsonii vicem siccatae implent, utpote cum Cato cibaria ruris operariis iusta ceu lege sanciens minui iubeat per fici maturitatem. cum recenti fico salis vice caseo vesci nuper excogitatum est. ex hoc genere sunt, ut diximus, cottana
Abbreviated transcription (Latin):
re diui iulii qui nouissime pugnauit in foro. Aamirabili est pomi
huusce festinatio unius in cunctis ad maturitatem properantis arte
naturae.¬
ABRITICUS uocatur ẽ siluestri genere ficus numꝙͣ maturestens sf
qued ipsa non habs alis tribuens: quoniam est naturalis causarum
transitus atq ut ẽ putrestentib id generatum aliquid erpo culites par
ui fraudati alimente in mnatre putri eius tabe & cognati aduolant
morsuq ficorum crebro hoc est auidiore pastu a perientes ora eaꝵt¬
atꝗ ita penetratis intus: ut solem primo secum inducunt cerealeq:
auras imitant florib ex apertis mox lacteum humorem : hoc est infan¬
tiam pomi assumunt. quod fit & sponte. ideas caprificis ficetis permit¬
titur ad ratiouem uenti ut flatus euolantes in ficos ferat. Inde reper¬
tum ut illatę quoq aiunde & inter se colligatȩ micerentur fico: qual
in macro solo & aquilonio situ non desideratue. quoniam stonte are¬

Expanded text:
re Divi Iuli, quod novissime pugnavit in foro. xxi 79 Admirabilis est pomi re Divi Iuli, quod novissime pugnavit in foro. xxi 79 Admirabilis est pomi huiusce festinatio, unius in cunctis ad maturitatem properantis arte naturae.aprificus vocatur e silvestri genere ficus numquam maturescens, sed quod ipsa non habet alii tribuens, quoniam est naturalis causarum transitus fitque ut e putrescentibus gignatur aliquid. 80 ergo culices parit; hi fraudati alimento in matre, putri eius tabe, ad cognata evolant morsuque ficorum crebro, hoc est avidiore pastu, aperientes ora earum, ita penetrantes intus solem primo secum inducunt cerialesque auras inmittunt foribus adapertis. mox lacteum umorem, hoc est infantiam pomi, absumunt — quod fit et sponte —, ideoque ficetis titur ad rationem venti, ut flatus evolantes in ficos ferat. inde repertum ut inlatae quoque aliunde et inter se colligatae inicerentur fico, quod in macro solo et aquilonio non desiderant, quoniam sponte are
Abbreviated transcription (Latin):
non trebiae aut transimemis non sainnae busto insigne Romani nommis
reeficere potuere. Non tastra punica ad tertiu lapidem uallatai porţa
colinae adequitans ipse hamubal tanto propuis sarthagine pomo soto
admionuit. dltur ficuz arbor in fero ipso ae comitio Romae nata
sura fulgorib ibi conaitis magisq ob memnoriam euis quat mitrix
ta est lupa infantib praebens rumem ita uocabant mamimam mi¬
raculo exere iux̃ dicato tanꝙͣ in somitum sponte transisset ad
ante Saturm edem urbis anno . ccͦ. sublata sacro a uestalib facto q̃
suuam simulacrum subuerterent. tidem autem fortuito saltu nuut
in medio foro quasidentia imperii findamenta ostento fatalitur¬
tius maximis bonis. hoc est uritute ac pietate ac morte praeclo¬
ra expleuerat. Aeq fertuita eodem loco est uitis atq olea umbrae
gratia. sed utilitate plebera satue ara inde sublata gladiatorio mune¬

Expanded text:
non Trebia aut Trasimenus, non Cannae busto Romani nominis non Trebia aut Trasimenus, non Cannae busto Romani nominis perficere potuere, non castra Punica ad tertium lapidem vallata portaeque Collinae adequitans ipse Hannibal. tanto propius Carthaginem pomo Cato admovit! 77 Colitur ficus arbor in foro ipso ac comitio Romae nata, ra fulguribus ibi conditis magisque ob memoriam eius quae, nutrixta est lupa infantibus praebens rumim, ita vocabant mammam, miraculo ex aere iuxta dicato, tamquam in comitium sponte transisset Attante Saturni aedem, urbis anno . . . sublata sacro a Vestalibus facto, cum Silvani simulacrum subverteret. 78 eadem fortuito satu vivit in medio foro, qua sidentia imperii fundamenta ostento fatali Curtius maximis bonis, hoc est virtute ac pietate ac morte praeclara, expleverat. aeque fortuita eodem loco est vitis atque olea, umbrae gratia sedulitate plebeia satae, ara inde sublata gladiatorio mune
Abbreviated transcription (Latin):
tium fiore maturescinit alias alieno praecoces anno itractu etiam
affricat ad mgens documentum uso eo pomo. Namq perniciali odio car¬
thaginis in fiagrans nepotums setutitatis anxius cnm climars ommi
senatui sarthaginem delendam attulit quodam die in siriam practocẽ
& ea prouincia ficum ostendenss patrioi. Interogo uos inquit quando
hoc pomum demptum putatis ex arbore cum inter onmes recens ese¬
constar& Atqui tertium ante diem scitote decerptum arthagine
tam prope i nniris habemus hostem. Statunq sumptum est tertium
punicum bellum. quo sartyago deleta est ꝙͣ q̃ sutone anno sequente ra¬
pto. Quid primum in eo miremure curam ingenii an occasfionan for¬
tuitam celeritatemq caisus an uehementiam uiri. Super ommnia est
quod nihil equidem dico mirabilius tantam ilam irbem & de terra¬
rum orbe per cxx. annos enulam uiius pemi argimento euersam qued

Expanded text:
tium flore maturescunt, alieno praecoces anno, in tractu veltium flore maturescunt, alieno praecoces anno, in tractu velAfricae ad ingens docimentum usi eo pomo. namque perniciali odio Carthaginis flagrans nepotumque securitatis anxius, cum clamaret omni senatu Carthaginem delendam, adtulit quodam die in curiam praecocem ex ea provincia ficum ostendensque patribus: Interrogo vos, inquit, quando hanc pomum demptam putconstaret: Atqui tertium, inquit, ante diem scitote decerptam Carthagine. tam prope a moeris habemus hostem! statimque sumptum est Punicum tertium bellum, quo Cartpto. quid primum in eo miremur, curam ingeni an occasionem fortuitam, celeritatemque cursus an vehementiam viri? 76 super omnia est, quo nihil equidem duco mirabilius, tantam illam urbem et de terrarum orbe per CXX annos aemulam unius pomi argumento eversam, quod