comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hic primus om̃iũm tradidit: ꝗ̃ ꝗͣ semĩa eius quȩdã ci¬
tra nomen ip̃m apud anstotelem reꝑiuntur. Lega¬
les at̃ qõnes has fecit scripti e uoluntatis. quas
⁊ exceptionẽ. Quoꝵ pͥus ei cũ oĩb cõe ẽ. Exce¬
ptionis nom̃ minus usitatum rõcinatiuũ ambiguita¬
tis legũ ꝯtrariaꝵ. Albutius eadẽ diuisione usus detra-¬
hit traslationem subuciẽs eam iutidiciali. In legalib
Scio pła inuenturos adhuc: qui legere antiquos stu-¬
diosius uolẽ. Sed ne hȩc qͦ excesserĩt moũm uereor
pe me paulũ in alia: quã pͥus hueri opĩoe nc̃ ẽẽ ꝯfi¬
teor: ꝙ fortasse cutissimum erat m̃o fame studentem
nł ex eo mutare: qđ młtis annis non sensissẽ mõ uerũ
⁊̃ ꝓbassem. Sed nõ sustmeo eẽ ꝯscius m dissimulanti in
eo presertim opere: qđ ad bonoꝵ iuuenũ aliquã utli¬
tatẽ cõponimus in ulla ꝑte iudicii mei. Nam a hio¬

Expanded text:
hic primus omnium tradidit, quanquam semina eius quaedam cihic primus omnium tradidit, quanquam semina eius quaedam citra nomen ipsum apud Aristotelen reperiuntur. legales autem quaestiones has fecit, scripti et voluntatis quam et exceptionem, quorum prius ei cum omnibus commune est, exceptionis nomen minus usitatum, ratiocinativum, ambiguitatis, legum contrariarum. Albutius eadem divisione usus detrahit translationem, subiiciens eam iuridiciali. in legalibusscio plura inventuros adhuc, qui legere antiquos studiosius volent, sed ne haec quoque excesserint modum vereor. ipse me paulum in alia, quam prius habuerim, opinione nunc esse confiteor. et fortasse tutissimum erat famae modo studenti nihil ex eo mutare, quod multis annis non sensissem modo, verum etiam approbassem. sed non sustineo esse conscius mihi dissimulati in eo praesertim opere, quod ad bonorum iuvenum aliquam utilitatem componimus in ulla parte iudicii mei. nam et Hip
Abbreviated transcription (Latin):
tpretatione an illi accidat uiro bono eẽ: uł malo
Hãc ita diuidit de appetẽdis: & fugiẽdis: quȩ est
ꝑs deliberatiua de ꝑlona. Ea oñdit laudanua.
liber: ꝗ ẽ in asserctione: andulitiȩ suꝑbiã pariãt.
an iustum ꝗd: an bonũ sit. Iuridicialẽs in qua fere
eadẽ: sed certis: destinatisq ꝑsonis quȩrãt᷑ an ill
iuste hoc fecene: uł bñ. Non me fallitĩ pͥmo Cice¬
ronis thetorico aliã eẽ loci negocialis int̾pretatioe :
cũ ita scriptũ sit. Negocialis ẽ: ĩ qua: ꝗd iuns ex
ciuili more e gꝗtate sit: ꝯsiderat: cui diligẽ¬
tię preẽe ap̃ nos iuriscon existimãt. Sed qđ
ipius de us libris iudiciũ fuent. supra dixi. Sũt
n.uelut res gestȩ in hos cõmentanios : quos adulescẽs
deduterat schola : qt siqua ẽ in iis culpa tradentis ẽ :
siue cum mouit: qđ hermagoras prima in hoc libro
illos de oratore sustituit. Ideoq culpari tanq̃ falsa
prȩcipiat nõ pt̃. Nos ad Hermagoram traslationẽ

Expanded text:
terpretatione, an illi accidat viro bono esse, vel malo. hanc ita dividit, de appetendis et fugiendis, quae est pars deliberativa; de persona, ea ostenditur laudativa; liber qui est in assertione, an divitiae superbiam pariant, an iustum quid, an bonum sit. iuridicialem , in qua fere eadem sed certis destinatisque personis quaerantur: an ille iuste hoc fecerit, vel bene nec me fallit, in primo Ciceronis rhetorico aliam esse loci negotialis interpretationem, cum ita scriptum sit: negotialis est, in qua, quid iris ex civili more et aequitate sit, consideratur; cui diligentiae praeesse apud nos iurisconsulti existimantur. sed quod ipsius de his libris iudicium fuerit, supra dixi. sunt enim velut regestae in hos commentarios, quos adolescens deduxerat, scholae, et si qua est in his culpa, tradentis est, sive eum movit id, quod Hermagoras prima in hoc loco pillos de Oratore substituit, ideoque culpari, tanquam falsa praecipiat, non potest. nos ad Hermagoran. trans lationem
Abbreviated transcription (Latin):
utriq gñi: qđq reꝵ qđq scripti contemplatiõe constat:
cõis est. Hęt oĩa & si in illos tres status ueniũt : tñ ꝗa
ut dixi: hñt aliꝗd uelut ꝓͥum uident᷑ de mõstrãda di¬
scentib: & ꝑmutendum ea dr̃e uł status legales uł
quȩstiones uł capita q̃dã minora: dum sciãt nihil ne
in his ꝗdem pręt̾ tria: quȩ diximus: quęri. At ꝗͣtũ¬

Expanded text:
ue rerum quodque scripti contemplatione constat, communis est. haec omnia, etiamsi in illos tres status veniunt, tamen, quia ut dixi habent aliquid velut proprium, videntur demonstranda discentibus, et permittendum ea dicere vel status legales vel quaestiones vel capita quaedam minora, dum sciant, nihil ne in his quidem praeter tria, quae praediximus, quaeri. at qu
Abbreviated transcription (Latin):
litas. Ne siłt in translatione. Non habes ius abdicãdi : ꝗ
ignominioso nõ est actio. Habeo ius. Quia abdicatio
actio nõ est. Quęritur: ꝗd sit actio finiemus. Nõ lice
abdicare filiũ sylogismo Itẽ cęt̾a ꝑ om̃s &e rõnales e
legales status. Nec ignoro fuisse quosdã : ꝗ tr̃aslatione
in rõnali qͦ gnẽ ponerãi hoc m̃õ. Homine occidisti Ius¬
sus ab Imꝑatore: Dona templi cogenti tyrãno dedi. de¬
n. acho trasfertur sed cã facti: qđ accidit pene in õĩ
definsione. Dem̃ is: qui tali utit patrocinio: non re¬
cedit a forma qualitatis. Dicit .n. se culꝑa uacare :
Ut magis qualitatis duplex rõ facienda sit: alt̾a: qua
& stum defendit : aliera qua tm̃ reus. Creuendũ ẽ igͣ
iis: quoꝵ austatem secutus est cicͦ tria ẽẽ. quȩ ĩ om̃i

Expanded text:
litas. et similiter in translatione, non habes ius abdicandi, quia litas. et similiter in translatione, non habes ius abdicandi, quia ignominioso non est actio. habeo ius, quia abdicatio actio non est. quaeritur , quid sit actio: finiemus non licet abdicare filium syllogismo. item cetera per omnes et rationales et legales status. nec ignoro fuisse quosdam, qui translationem in rationali quoque genere ponerent hoc nodo, hominem occidi, iussus ab imperatore. dona templi cogenti tyranno dedi. deenim actio transfertur sed causa facti, quod accidit paene in omni defensione. deinde is, qui tali utitur patrocinio, non recedit a forma qualitatis, dicit enim, se culpa vacare; ut magis qualitatis duplex ratio facienda sit, altera qua et factum defenditur, altera qua tantum reus. credendum est igitur his, quorum auct
Abbreviated transcription (Latin):
ad id: qđ ꝑꝑ qđ pronũtiat. Hoc illi siłt ẽ. Puniendus es
Non sum. Uidebit iudex an puniendus sit. Sed nõ hic
erit questio: nec hic status. Vbi ergo : Puniendus es
Nominẽ occidisti. Non occidi. An occiderit. Honorãdus
rannum occidi. Non occidisti. Quȩstio ȩ statꝰ : Simłt
Non recte agis. Reste ago. Nõ ħe statũ. Ubi ẽ gͦ. Non
recte agis ignominiosus. Quȩritur an ignominiosussit
Aut an agere ignominioso liceat. Quȩstones & status
Ergo translatiuu genus causȩ: e comparatiuũ : & mutuȩ
accusationis . At n. siłe est illi. Habeo ius non habes Oc¬
cidisti: Resit occidi : non nego. Sed nec hȩģ res statum
facit. Non .n. sunt hȩ propositiones. Alioꝗ cã non ex pli¬
cabit sed cũ suis rõib. Scelus cõmisit toratius. Soro¬
rem .n. occidic. Nõ cõmisit. Debuit .n. occidere eã: quȩ
hostis mortem merebat. Quęstio: anhȩc iusta cã. Ita qua.¬

Expanded text:
id, propter quod pronuntiat. hoc illi simile est, puniendus es id, propter quod pronuntiat. hoc illi simile est, puniendus es , non sum; videbit iudex, an puniendus sit. sed non hic erit quaestio nec hic status. ubi ergo? puniendus es, hominem occidisti ; non occidi: an occiderit. honorandus rannum occidi ; non occidisti; quaestio et status. similiter , non recte agis , recte ago non habet statum. ubi est ergo? non recte agis ignominiosus. quaeritur , an ignominiosus sit; aut, an agere ignominioso liceat; quaestiones et status. ergo translativum genus causae ut comparativum et mutuae accusationis. at enim simile est illi habeo ius , non habes, occidisti , recte occidi. non nego, sed nec haec res status facit. non enim sunt hae propositiones alioqui causa non explicabitur, sed, cum suis rationibus. scelus commisit Horatius, sororem enim occidit. non commisit, debuit enim occidere eam, quae hostis mortem maerebat. quaestio , an haec iusta causa; ita qua
Abbreviated transcription (Latin):
translatione questio: sed in eo: propter qđ trans¬
feruntur. Non debes apud prȩtore petere fidei
cõmissum  sed ap̃ ꝯsules. Maior .n. pretoria cog̾tione
sũma ẽ. Queritur: an maior sũma sit. facti con¬
trouersia est : Non lice tibi agere mecũ. Cognitor
n.fieri non potuisti. iudicatio ẽ: an potuerit. Nõ
debuisti interdicere sed petere. An recte interdi¬
ctum sit ambigit: Quȩ oĩa succedũt legitimis
qõibus: an non prȩscriptiones et̃: in ꝗbus matime
uđr manifesta tras latio: easdem om̃s species hñt
quas ee leges: ꝗbus agitur: ut aut de nõie. a
de qua contendit orator: sed ꝑꝑ quã contendit :
Hoc apertius. Occidisti hoĩem non occidi. Quesho¬
est an occiderit. Status coniectura. Non ẽ tale
Habeo ius actionis: Non habes: ut sit quȩstio an habeat.
ȩ iñ status. Accipiat .n. actionẽ nec ne: ad cuẽtum ꝑti¬
net non ad cam e ad id: qđ pronũtiat iudex : non

Expanded text:
translatione quaestio sed in eo, propter quod transtranslatione quaestio sed in eo, propter quod transferuntur: non debes apud praetorem petere fidei commissum, sed apud consules, maior enim praetoria cognitione summa est. quaeritur , an maior summa sit, facti controversia est. non licet tibi agere mecum, cognitor enim fieri non potuisti: iudicatio, an potuerit. non debuisti interdicere sed petere: an recte interdictum sit, ambigitur. quae omnia succedunt legitimis quaestionibus. an non praescriptiones etiam in quibus maxime videtur manifesta translatio easdem omnes species habent, quas eae leges, quibus agitur, ut aut de nomine aude qua contendit orator, sed propter quam contendit. hoc apertius, occidisti hominem , non occidi; quaestio, an occiderit, status coniectura. non est tale, habeo ius actionis , non habes, ut sit quaestio, an habeat, et inde status. accipiat enim actionem necne, ad eventum pertinet, non ad causam, et ad id, quod pronuntiat iudex, non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuascrim. Secũdũ płimos auctores seruabã tris
tõnales status coniecturã finitionẽ: qualitatẽ: unũ
legalem. Hi mihi status gn̾ales erant. Legalẽ inꝗnq
colletiuũ ambiguitatis translationis. Nũc quartu
ex gn̾alib intelligo posse remoueri. Sufficit .n. pri.¬
ma diuisio : qua diximus alios legales alios rõnales¬
ẽc̃. Ita non exit status sed gõnum genus: Alioqui
ꝓ rõnalis status essȩ. Ex iis ẽ : quos speciales uoca¬
bam remoui translationem. frequenter quidẽ sicut
om̃es: qui me secuti sũt i meminisse possũt: & in ipis
xus uix in ulla ꝯtrouersia translatiõis statũ pos:¬
se reperiri: ut non ꝙ alius in eodẽ recte dici uidẽt.
ideoq a ꝗbusdam eum exclusu. Neq ignoro mlta
formula đr̃: hȩ sit̃ quȩstiones : Anhuic ancũ hoc
an hac lege an apud hũc. an hoc tp̃re liceat age̾ :
e siqua sunt talia. Sed ꝑsonȩ tp̃ra. actiones cete¬
raq propter aliquã cãm transferunt. Ita nõ est ĩ

Expanded text:
suaserim. secundum plurimos auctores servabam tris rationales status, coniecturam, qualitatem, finitionem, unum legalem. hi mihi status generales erant. legalem in quicollectivum, ambiguitatis, translationis. nunc quartum ex generalibus intelligo posse removeri; sufficit enim prima divisio, qua diximus alios rationales, alios legales esse; ita non erit status, sed quaestionum genus; alioqui et rationalis status esset. ex iis etiam, quos speciales vocabam, removi translationem, frequenter quidem sicut omnes qui me secuti sunt meminisse possunt testatus exus, vix in ulla controversia translationis statum posse reperiri, ut non et alius in eadem recte dici videretur, ideoque a quibusdam eum exclusum. ferri, cum formula dicitur, hae sint quaestiones, an huic, an cum hoc, an hac lege, an apud hunc, an hoc tempore liceat agere? et si qua sunt talia. sed personae, tempora, actiones ceteraque propter aliquam causam transferuntur; ita non est in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑea ꝙ młte st̃ leges: & uarias hñt formas. Alia ẽ cuiꝰ
uerbis utimur: alia: cuiꝰ uoluntate. Alias nobis : cũ ip̃i
nullã hemus : adiungimꝰ : Alias inter se comparamus.
Alias in diuersum int̾pretamur. Sic nascunt᷑ het uelut
simulacra ex illis trib int̾im simplicia interi &mi
tatis: quȩ sñ dubio aut qualitate aut coniectura
continent᷑ & syllogismus : ꝗ est marie qualitatis : E le¬
gis conirariȩ : quȩ iisdẽ : ꝗbus scriptũ : e uoluntas ꝯstat¬

Expanded text:
quod multae sunt leges et varias habent formas. alia est cuius verbis nitimur, alia cuius voluntate, alias nobis, cum ipsi nullam habeamus, adiungimus, alias inter se comparamus, alias in diversum interpretamur. sic nascuntur haec velut simulacra ex illis tribus, interim simplicia, interim et tatis, quae sine dubio aut qualitate aut coniectura continentur, et syllogismos, qui est maxime qualitatis, et leges contrariae, qu
Abbreviated transcription (Latin):
rendum putat. Quodã tñ loco finitionis q uim in¬
telligit : qñ dicit. Quȩdã sic defendi sustulii sed nõ¬
furtum feci. percussi: sed nõ iniuriam feci. Posuerat
Ecic in libris rhetoncis stĩ nõis gn̾is actionis ue
in ft̃o ꝯiectura: in noĩe finitio: in gn̾ẽ qualitas: in
actione ius intelligeretur. Iuri subiecerat tr̃as latiõc
Uerũ hic legales quoq q̃oñes alio loco tractat : ut spes
actionis. Fuerũt: ꝗ faceraẽ ꝗnq Cõiecturã finitionẽ
qualitatẽ: ꝗͣtitatem: ad aliꝗđ. Theodorus qͦ ut dixi :
iisdẽ gñalib capitibus utitur: an sit: ꝗd sit : qͣle
sit: ꝗͣtum sit: ad aliꝗd. Hoc ultimũ maxiẽ in cõ¬
ꝑatiuo gñẽ u̾sari putat: qm̃ melius ac peiꝰ : mauis
e minus nisi alio relata  net intelligunt᷑. S ĩ alias
ius agendi sit : uł facere aliꝗd conueniat : an ꝯtra hc̃
an h tprẽ: ansic. Gĩa .n. ista referri ad aliꝗd nẽte

Expanded text:
rendum putat. quodam tamen loco finitionis quoque vim intelligit, quo dicit quaedam sic defendi, sustuli , sed nonfurtum feci; Percussi, sed non iniuriam feci. posuerat et Cicero in libris rhetoricis, facti, nominis, generis, actionis; ut in facto coniectura, in nomine finitio, in genere qualitas, in actione ius intelligeretur. iuri subiecerat translationem. verum hic legales quoque quaestiones alio loco tractat ut species actionis. fuerunt qui facerent quinque, coniecturam, finitionem, qualitatem, quantitatem, ad aliquid. Theodorus quoque, ut dixi, iisdem generalibus capitibus utitur. an sit? quid sit? quale sit? quantum sit? ad aliquid. hoc ultimum maxime in comparativo genere versari putat, quoniam melius ac peius, maius et minus nisi alio relata non intelliguntur. sed in illas ius agendi sit? vel, facere aliquid conveniat? an contra hunc? an hoc tempore? an sic? omnia enim ista referri ad aliquid necesse
Abbreviated transcription (Latin):
dullam uocat. Apud Platonem qͥ Gorgias in liͦ
qui nõie eius inscriptus est: idem fere dicit. S
hac̃ plato illius opĩonem uult accipi. non suam.
Cicͦ p̃łibus locis scripsit : oratoris osfiꝰ ẽẽ dicere ap¬
posite ad ꝑsuadendũ. In rhetoricis ẽ : quos sñ dubio
ip̃e non probat: finem facit ꝑsuadere. Uer e pe¬
cunia ꝑsuade e gratia ꝙ austas dñtis e dignitas
Postremo aspectus ẽ ipse sine uoce: quo uł recor¬
datio meritoꝵ cuiusq uł facies aliqua miserabi¬
lis uł formę pulchritudo sententiã dictat. Nã &¬

Expanded text:
dullam vocat. apud Platonem quoque Gorgias in libro, dullam vocat. apud Platonem quoque Gorgias in libro, qui nomine eius inscriptus est, idem fere dicit; sed hanc Plato illius opinionem vult accipi non suam. Cicero pluribus locis scripsit, officium oratoris esse dicere apposite ad persuadendum. in rhetoricis etiam, quos sine dubio ipse non probat, finem facit persuadere. verum et pecunia persuadet et gratia et auctoritas dicentis et dignitas, postremo aspectus etiam ipse sine voce, quo vel recordatio meritorum cuiusque vel facies aliqua miserabilis vel formae pulchritudo sententiam dictat. nam
Abbreviated transcription (Latin):
Dtima e precipua opionũ cirea hec differentia : ꝙ
alii malos ꝙ᷑. uitos posse oratores diciputãt. Alii qͦr
nos snĩȩ accedimus: nomen hoc artemq de qua loq¬
cultatem a maiore ac magis expetenda uite laude
secernũt: quidam rhetoricen uim tm̃. quidã sciã
psuadendo: aut in dñdo apte ad ꝑsuadendũ põitu
ꝗ uir bonus non sit. Est igitur fequẽtissimus finis
rhetoricen esse uim persuadendi Qđ ego uim
appello pleriq potãtem. non nulli facultatem uo-¬
cãt. Que res nequid afferat ambiguitatis uim
dico diu auip. Hec opio originẽ abssocrate : si tñ
re uera ars: quȩ circũ fertũr: eius ẽ: duxit. Qui
cum longe sit a uoluntate in famantium oratoris offi¬
cia. finem artis temere comprehendit: dicens eẽ
rhetoricen ꝑsuadendi opificem: I nqtoue duui¬
oupcop. Nec .n. mihi persuaserim eadem un de¬
clinatione : qua Ennius. M. Cethegum suadȩ me¬

Expanded text:
prima atque praecipua opinionum circa hoc differentia, quod prima atque praecipua opinionum circa hoc differentia, quod alii malos quoque viros posse oratores dici putant; alii, quorum nos sententiae accedimus, nomen hoc artemque, de qua loquiendi facultatem a maiore ac magis expetenda vitae laude secernunt, quidam rhetoricen vim tantum, quidam scientiam persuadendo aut in dicendo apte ad persuadendum positum quoque, qui vir bonus non sit. est igitur frequentissimus finis, rhetoricen esse vim persuadendi. quod ego vim appello, plerique potestatem, nonnulli facultatem vocant; quae res ne quid adferat ambiguitatis, vim dico δύναμιν. haec opinio originem ab Isocrate si tamen re vera Ars, quae circumfertur, eius est duxit. qui , cum longe sit a voluntate infamantium oratoris officia, finem artis temere comprehendit, dicens esse rhetoricen persuadendi opificem, id est ue enim mihi permiserim eadem uti declinatione, qua Ennius M. Cethegum suadae me
Abbreviated transcription (Latin):
alioqui grecis sit utendũ. Nam certe si p̃hos mu-
sicos e geometras dicam. E uim afferam nominib:
his indecora in latinum sermonẽ mutatio est. De¬
niq cum .M. Tullius ẽ ipsis librorum : quos de
hac re pͫ scripserat: titulis greco noĩe utatur :
prostõ nõ est uerendum: ne temere uideamur
oratori maxĩo de nõĩe artis suȩ credidisse. Ig
rhetorice Ciam .n. sñ metu cauillationis utem
hac appellationeꝰ sic ut opinor optime diuidet᷑.
ut de arte de artifice de opere dicamus. Ars
erit: que disciplina percipi deba. Ea est bñ di¬
cendi scientia. Artifex ẽ: ꝗ preripit hac artẽ .i. ora¬
tor. cuiꝰ ẽ sum̃a bñ dicẽ. Opus: qđ efficitur ab arti¬
fice .÷ bona or̃o. Hȩc oĩa rursus deducũt ĩ spẽs. Seo
illa seq̃ntia suo loco. Nuc que de pͥma ꝑte tractanda st
sed nũonem habe duplicem. Aut .n. de qualitate
ip̃ĩus rei: aut de comprȩhẽsione uerboꝵ dissensio ẽ

Expanded text:
alioqui Graecis sit utendum. nam certe et philosophosalioqui Graecis sit utendum. nam certe et philosophos et musicos et geometras dicam, nec vim adferam nominibus his indecora in Latinum sermonem mutatione. denique cum M. Tullius etiam in ipsis librorum, quos hac de re primum scripserat, titulis Graeco nomine utatur, profecto non est verendum, ne temere videamur oratori maximo de nomine artis suae credidisse. igitur rhetorice iam enim sine metu cavillationis utemur hac appellatione sic, ut opinor, optime dividetur, ut de arte, de artifice, de opere dicamus. Ars erit, quae disciplina percipi debet; ea est bene dicendi scientia. artifex est, qui percepit hanc artem, id est, orator, cuius est summa bene dicere; opus, quod efficitur ab artifice, id est, bona oratio. haec omnia rursus diducuntur in species; sed illa sequentia suo loco, nunc quae de prima parte tractanda sunt, sed quaestionem habet duplicem, aut enim de qualitate ipsius rei aut de comprehensione verborum dissensio est.
Abbreviated transcription (Latin):
oratoria tum oratricẽ noĩauerũt: Quos eꝗđ nõ
fraudauerim debita laude ꝙ copiã romani imõis
augere temptauerit: Sed non oĩa nos et gręco ducẽ¬
tes sequũtur: sicut ne illos ꝗdem quotiẽs suis utiq
uerbis signare nostta uoluerũt. Et hȩc interpre¬
tatio non minus dura ẽ: ꝗͣ illa plauti essentia
atq entia: sed ne ꝓpria ꝗđ. Nam oratoria sic
efferetus: ut e locutoria. oratrix ut elocutrix.
Illa aũt de qua loꝗmur Rhetorice talis est. qualis
eloquentia. Nec dubie ãp̃ gręcos qͦ. duplicem in¬
tellectũ habe. Nanq uno m̃õ fit appositũ ars rhe¬
torica ut nauis piratica. altero nomen rei: que
est phia. amicitia. Nos ip̃am nũc uolumus lignĩ¬
ficare sbam: ut gramatice litteratura est non
litteratrix ⁊ quemadmom oratrix. nec litterato¬
ria quemadmo oratoria. Uerũ in rhetorice nõ
fit: Non pugnemus igͣ: cum pręsertim płimis

Expanded text:
oratoriam, tum oratricem nominaverunt. quos equidem non oratoriam, tum oratricem nominaverunt. quos equidem non fraudaverim debita laude, quod copiam Romani sermonis augere temptarint. sed non omnia nos ducentes ex Graeco sequuntur sicut ne illos quidem, quotiens utique suis verbis signare nostra voluerunt. et haec interpretatio non minus dura est quam illa Plauti essentia atque queentia, sed ne propria quidem; nam oratoria sic effertur ut elocutoria, oratrix ut elocutrix; illa autem de qua loquimur rhetorice talis est qualis eloquentia, nec dubie apud Graecos quoque duplicem intellectum habet. namque uno modo fit appositum ars rhetorica ut navis piratica, altero nomen rei, qualis est philosophia, amicitia. nos ipsam nunc volumus significare substantiam ut grammatice litteratura est, non litteratrix quemadmodum oratrix, nec litteratoria quemadmodum oratoria; verum id in rhetorice non fit. ne pugnemus igitur, cum praesertim plurimis
Abbreviated transcription (Latin):
sans instructos : si quẽ ex iis : qui breues plerũqi circũse¬
rũt. artis libellũ didicent̃ & uelut de cretis technicoꝵ
tutos putẽ : młto labore assiduo studio uaria exͦcitatione
płibus experimtis altissima prudentia prȩsentissiõ ꝯsi¬
lio cõstat ars dñdi. Sed adiuuatꝰ his qͦ. si tã restã uia
nõ unã orbitã mõstre: qua declinare ꝗ didicerit nefas
patiat᷑ netesse ẽ illã ꝑ funes ingrediẽtiu tãditatem. Itap
e stratũ militari labore iter seꝑe destrim cõpendio ducti
si rectum limite rupai torrẽtib potes incidnt circu¬
re cogem. e si ianua tenebitur incẽdio ꝑ parietem
exibimus. Late fusum opus ẽ : e tlt̃iplex e prope
quotidie nouũ : ꝙ de quo nũꝗͣ dicta etũt oĩa. Quȩ sit̃
tñ tradita: quid ex iis optimũ: E si qua muttu. adici
Ne toricen ĩ latinũ trasferentes tum operis.¬

Expanded text:
satis instructos, si quem ex his, qui breves plerumque circumfesatis instructos, si quem ex his, qui breves plerumque circumferuntur, artis libellum edidicerint, et velut decretis technicorum tutos putent. multo labore, assiduo studio, varia exercitatione, plurimis experimentis, altissima prudentia, praesentissimo consilio constat ars dicendi. sed adiuvatur his quoque, si tamen rectam viam, non unam orbitam monstrent; a qua declinare qui crediderit nefas, patiatur necesse est illam per funes ingredientium tarditatem. itaque et stratum militari labore iter saepe deserimus compendio ducti; et, si rectum limitem rupti torrentibus pontes inciderint, circumire cogemur, et, si ianua tenebitur incendio, per parietem exibimus. late fusum opus est et multiplex et prope cotidie novum, et de quo nunquam dicta erunt omnia. quae sint tamen tradita, quid ex his optimum, et si qua mutari, adiici, hetoricen in Latinum transferentes tum
Abbreviated transcription (Latin):
oculi deformitas latere. Qo nõ in orõe oꝑienda st̾
quȩdã ÷ quȩ siue oñdi nõ debẽ : siue ex primi ꝓ dignitare
nõ possũt. ut fecit Timãthes opinor cyrnius in ea tabi¬
la : qua Colotenteiũ uicit. Nã cum ĩ ephigeniȩ ĩmo.¬
latõe pinxisse tristt̃ Calchãtem : tristiorẽ ulyxẽ : addi¬
disse Menelao : quẽ sũmu porerat ars efficẽ moeront̃ :
consumptis affestib nõ reꝑiens ÷ quo digne modo pr̃is uul¬
tũ posse expͥmere: uelauit eiꝰ caput. suo cuiꝰq aĩo de¬
dit estimãdũ. Non ne huic ẽ illud sile̾ salustianũ. Nã de
Chartagine tacere satius puto: ꝙ̃ par dice̾. Propter quę
mihi semꝑ moris fuerit i ꝗͣ minime alligare me ad prę¬
uniu̾salia : uł ꝑpetualia. Raro .n. reꝑitur hoc genꝰ : ut nõ
labe factari parte aliqua: & subrui possit: Seo de iis ple¬
nius suo ꝗcq loco tractabimꝰ. Interim nolo se iuuenes

Expanded text:
oculi deformitas lateret. quid ? non in oratione operienda sunt oculi deformitas lateret. quid ? non in oratione operienda sunt quaedam, sive ostendi non debent sive exprimi pro dignitate non possunt? ut fecit Timanthes, opinor, Cythnius in ea tabula, qua Coloten Teium vicit. nam cum in Iphigeniae immolatione pinxisset tristem Calchantem, tristiorem Vlixem, addidisset Menelao, quem summum poterat ars efficere, maerorem, consumptis adfectibus, non reperiens, quo digne modo patris vultum posset exprimere, velavit eius caput et suo cuique animo dedit aestimandum. nonneCarthagine tacere satius puto quam parum dicere? propter quae mihi semper moris fuit, quam minime alligare me ad praeuniversalia vel perpetualia. raro enim reperitur hoc genus, ut non labefactari parte aliqua et subrui possit. sed de his plenius suo quidque loco tractabimus. interim nolo se iuvenes
Abbreviated transcription (Latin):
cturis uidemus uariari habitus uultus: status
Nam recti ꝗdẽ corporis uł minima gra est.
Nempe .n. diu̾sa sit facies. e de missa brachiaie
iuncti pedes. e a sumis adima rigens opus. fle¬
xus ille e ut sic dixerim motus: dat actũ quẽ dã &
factũ. Ideo ñ ad unũ modũ formatȩ manus E ĩ uul¬
tu mille spẽs. Cũsũ hñt quȩdas & impetu. Sedẽ alia al
in cũbũt. Nuda hec illa uelata & uȩdã mixta ex untq & d
tã e stortũ : ꝙ elaboratũ ꝗ̃ est ille discobolus Myronis
Si ꝗs m̃ ut paꝵ rectũ imꝓbe opus: nõ ne ab ĩtellestu artis
abfuerit: In qua uł pręcipue laudabilis ẽ illa ip̃a nouitas:
ac difficultas : Quã ꝗđ gr̃am : e delestationẽ affert̃ figurȩ
queq ĩ sesib: quȩq ĩ uerbis st. Mutãt aũt aliꝗo a resto:
recesserũt. Habe in pictura spẽm tora facies. Apelles tñ
imaginẽ Antigoni lateri tm̃ altero oñdit: ut amissi

Expanded text:
cturis videmus variari habitus, vultus, status. cturis videmus variari habitus, vultus, status. nam recti quidem corporis vel minima gratia est; nempe enim adversa sit facies et demissa brachia et iuncti pedes et a summis ad ima rigens opus. flexus ille et, ut sic dixerim, motus dat actum quendam et adfectum. ideo nec ad unum modum formatae manus et in vultu mille species. cursum habent quaedam et impetum, sedent alia vel incumbunt; nuda haec, illa velata sunt, quaedam mixta ex utroque. quid tam distortum et elaboratum quam est ille discobolos Myronis? si quis tamen, ut parum rectum, improbet opus, nonne ab intellectu artis abfuerit, in qua vel praecipue laudabilis est ipsa illa novitas ac difficultas? quam quidem gratiam et delectationem adferunt figurae, quaeque in sensibus quaeque in verbis sunt; mutarecesserunt. habet in pictura speciem tota facies; Apelles tamen imaginem Antigoni latere tantum altero ostendit, ut amissi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑuacaneum: breue ã longius. ad iudicem om̃i
sermone directo an aliqñ auerso ꝑ aliquã figu¬
ram dñdum sit: constricta an lanius diffusa nã¬
ratio. continua. an diuilas recta an ordine ꝑ¬
mutato: causȩ docebut. Itemq de q̃onu ordine
cum recte in eadem cõtrou̾sia aliud alii parti
prius queri frequẽter expediat. Neq .n. rogati¬
onib. plebisue saitis sancta st̾ ista pręcepta. Sed
hoc quicꝗd est: utilitas excogitauit. Non nega¬
bo autem sic utile esse plęrũq: alioqui net seri-¬
berem: uerum si eadem illa nobis. aliud suade¬
bit utilitas: hanc relictis magr̃oꝵ auc̃tatibus seque¬
mur. Equidẽ id maxime pręcipiam: ac repetẽs
iteꝵq  iteꝵq monebo res duas in. oĩ actu spe¬
cte orator: quid deceat: quid expediat. Expedit
aut̃ sepe mutare ex illo ꝯstituto. traditoq or¬
dine aliqua: E int̾im dec&e: ut in statuissat pi-¬

Expanded text:
supervacuum, breve an longius, ad iudicem omni supervacuum, breve an longius, ad iudicem omni sermone derecto an aliquando averso per aliquam figuram dicendum sit, constricta an latius fusa narratio, continua an divisa, recta an ordine permutato, causae docebunt. itemque de quaestionum ordine, cum in eadem controversia aliud alii parti prius quaeri frequenter expediat. neque enim rogationibus plebisve scitis sancta sunt ista praecepta, sed hoc quidquid est utilitas excogitavit. non negabo autem sic utile esse plerumque, alioqui nec scriberem; verum, si eadem illa nobis aliud suadebit utilitas, hanc relictis magistrorum auctoritatibus sequemur. equidem id maxime praecipiam ac repetens iterumque iterumque monebo: res duas in omni actu spectet orator, quid deceat et quid expediat. expedit autem saepe mutare ex illo constituto traditoque ordine aliqua et interim decet, ut in statuis atque pi
Abbreviated transcription (Latin):
diosis dñdi feram: utiq prooemiũ: e id quale
proxima huic narratio: quę lex dein narrandi
propõitio post hanc: uł ut quibdã placuit ex cursio
tum certus ordo gonum: cȩteraq: quȩ uelut si ałt
facere fas nõ sit : quidam tñ iussi sequũtur. trat
n. thetorica res prorsus facilis ac ꝑua si uno bre¬
ui prescaipto continẽtur. Sed mutantur pleraq
reꝵ momẽta conuertitur. Quid .n. si picipis
imperatori quotiens aciem iͥnstru&: dirigat frõ¬
tem cornua utrĩq promoueat: equites pro cor¬
nibus loce: Erit heȩ quiđ rectissima fortasse tatio.
quotiẽs licebit. Sed mutabitur natura locisi
mons occurra: si flumen obstabit: collibus sil¬
uis. asperitate alia prohibebitur. Mutabit ho-¬
stium genus: mutabit prȩsentis cõdicio discrimi¬
nis. Nunc acie di recta nũc cuneis. nũc auriliis
nũc legione pugnabr̃. Non nũꝗͣ terga ẽ de disse
simulata fuga proderit. Ita progemiũ neciũm an

Expanded text:
diosis dicendi feram: utique prooemium et id quale, diosis dicendi feram: utique prooemium et id quale, proxima huic narratio, quae lex deinde narrandi, propositio post hanc vel, ut quibusdam placuit, excursio, tum certus ordo quaestionum ceteraque, quae, velut si aliter facere fas non sit, quidam tanquam iussi sequuntur. erat enim rhetorice res prorsus facilis ac parva, si uno et brevi praescripto contineretur; sed mutantur pleraquererum momenta convertitur. quid si enim praecipias imperatori, quotiens aciem instruat, derigat frontem, cornua utrinque promoveat, equites pro cornibus locet? erit haec quidem rectissima fortasse ratio, quotiens licebit; sed mutabitur natura loci, si mons occurret, si flumen obstabit, collibus, silvis, asperitate alia prohibebitur; mutabit hostium genus, mutabit praesentis condicio discriminis; nunc acie directa nunc cuneis, Nunc auxiliis nunc legione pugnabitur, nonnunquam terga etiam dedisse simulata fuga proderit. ita prooemium necessarium an
Abbreviated transcription (Latin):
uatione dignũ. modestus E ee̾ & uideri malit. At illi
hãt uim appellat: quę ẽ potius uiolentia: cum inteñ
nõ actores mõ aliquos inuenias: sed: qđ est turpius: pr
rõe: ut tulit impetus passim tumł tuentur: eosq qui
plus honoris lr̃is mbuerũt: in eptos : e ieiunos e tre¬
pidos :  infirmos: ut qđq uerbum cõtumeliosũ occurit
appellẽ. Ueꝵ illis ꝗdem gratulemur sñ labore sine rõe
sine dsciplina diseitis. Nos qñ & prȩcipiẽdi munꝰ iam
pridem de precan sumus: ꝙ in foro quoq dict̃di : ꝑa ho¬
nestissimum finem purabamus desinere : dũ desuera¬
remur: inꝗrendo ꝯscribendoq talia cõsolemur ocium
nr̃us: quȩ futura usui bone mẽtis iuuenib arbitramur:
nob certe st uoluptati . Quis modus in arte.¬
Emo aũt a me exigat id pręceptoꝵ genus:
qđ est a plerisq scriptorib artiũ traditũ : ut
quasi quasdã leges ĩmutabia necĩtate conscriptas stu¬

Expanded text:
vatione dignum, modestus et esse et videri malit. at illi vatione dignum, modestus et esse et videri malit. at illi hanc vim appellant, quae est potius violentia; cum interim non actores modo aliquos invenias sed, quod est turpius, praratione ut tulit impetus, passim tumultuentur eosque, qui plus honoris litteris tribuerunt, ineptos et ieiunos et trepidos et infirmos, ut quodque verbum contumeliosissimum occurrit, appellent. verum illis quidem gratulemur sine labor, sine ratione, sine disciplina disertis; nos, quando et praecipiendi munus iam pridem deprecati sumus et in foro quoque dicendi, quia honestissimum finem putabamus desinere dum desideraremur, inquirendo scribendoque talia consolemur otium nostrum, quae futura usui bonae mentis iuvenibus arbitramur, nobis certe sunt voluptati. nemo autem a me exigat id praeceptorum genus, quod est a plerisque scriptoribus artium traditum, ut quasi quasdam leges inmutabili necessitate constrictas stu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsȩ: quas solas petũt: magis eminẽ: cum oĩa
circa illas sordida. e abiecta sunt: ut luĩa non
ĩtet umbras quẽ ad mom cicͦ dicit : sed plane inter
bae : dũ tñ ꝯsta ꝯtumeliose sic laudari disertum
Nihilominꝰ cõfitendũ est ẽ detrahere doctrinã aliꝗd: ut
limam rudibus e cotes hebetib & uino uetustatem
sed iutia detrahit : atq eo solo minus est: qđ quidẽ lrẽ
prȩpoliũt : quo melius. Ueꝵ ii ꝓnuntiatione q famã
dñdi fortius quȩrũt. Nã & clamat᷑ ubiq e omnia
leuata ut ip̃i uocat manu emugiũt i młto discursu
anhe litu : iactatione gestus motu capitis furentes. Iam
collidere manus: terrę pedẽ incutere: femur pett:
frontem cedere mire ad pullatum circulũ facit : cum
ille cruditus : ut in oranone młta sũmittẽ uariare dis¬
ponere: ita ẽ in ꝓnunnando suũ cuiq eoꝵ quȩ dice
colori accomodare actum sciat: & siꝗd ꝑpetua obser¬

Expanded text:
ipsae, quas solas petunt, magis eminent, cum omnia ipsae, quas solas petunt, magis eminent, cum omnia circa illas sordida et abiecta sunt; ut lumina non inter umbras, quemadmodum Cicero dicit, sed plane in ibet, dum tamen constet contumeliose sic laudari disertum. nihilominus confitendum est etiam detrahere doctrinam aliquid, ut limam rudibus et cotes hebetibus et vino vetustatem, sed vitia detrahit, atque eo solo minus est, quod litterae perpolierunt, quo melius. verum hi pronuntiatione quoque famam dicendi fortius quaerunt. nam et clamant ubique et omnia levata, ut ipsi vocant, manu emugiunt, multo discursu, anhelitu, iactatione gestus, motu capitis furentes. iam collidere manus, terrae pedem incutere, femur, pectus, frontem caedere, mire ad pullatum circulum facit; cum ille eruditus, ut in oratione multa summittere, variare, disponere, ita etiam in pronuntiando suum cuique eorum, quae dicet, colori accommodare actum sciat, et, si quid sit perpetua obser
Abbreviated transcription (Latin):
iora e sparsa compositis nũosiora credunt᷑. Est pre¬
terea quȩdam uirtutũ uitioꝵq uicinia : qua
maledicus ꝓ libero temerarius pro fortieffusus
pro copioso accipitur. Maledicit at̃ in eruditus
aꝑtius & sepius uł cum periculo suscepti litigato¬
ris frequenter ẽ suo. Affert & ista res opioem
quia libentissime hoĩes audiunt ea: quȩ ipsi dicẽ
noluissẽ. Illud qͦ alteꝵ: qđ est in elocutione ꝑi¬
culum: minus uitat: conaturq ꝑdite. Inde euenir
nõ nũꝗ ut aliquid grande inueniat: qui semꝑ queit
tia non pensat. Propter hoc qͦ interdũ uidentur
in doeti copiam hre maiorẽ ꝙ dicunt oĩa. Doctis ẽ
Felectio a modus. His accedit:q a cura docendi
qđ intenderit: recedũt. Itaq illud quȩstionũ
argum̃toꝵ apud coriupta iudicia frigus euitãt:
nihilq aliud ꝗ̃ quo uł prauis uoluptatib aures
absistentium ꝑmulceant: quȩrũt. Sententiȩ qͦ.

Expanded text:
iora et sparsa compositis numerosiora creduntur. est praeiora et sparsa compositis numerosiora creduntur. est praeterea quaedam virtutum vitiorumque vicinia, qua maledicus pro libero, temerarius pro forti, effusus pro copioso accipitur. maledicit autem ineruditus apertius et saepius vel cum periculo suscepti litigatoris, frequenter etiam suo. adfert et ista res opinionem, quia libentissime homines audiunt ea, quae dicere ipsi noluissent. illud quoque alterum quod est in elocutione ipsa periculum minus vitat conaturque perdite, unde evenit nonnunquam, ut aliquid grande inveniat qui semper quaerit tia non pensat. propter hoc quoque interdum videntur indocti copiam habere maiorem, quod dicunt omnia; doctis est et electio et modus. his accedit, quod a cura docendi quod intenderunt recedunt. itaque illud quaestionum et argumentorum apud corrupta iudicia frigus evitant nihilque aliud, quam quod vel pravis voluptatibus aures assistentium permulceat, quaerunt. sententiae quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ fit : ut dissoluta ⁊ ex huersis congesta or̃o co-¬
hȩ rere nõ possit : siłisq sit cõmẽtariis pueroꝵ ĩ qͦs eaq̃
alis declamãtib laudara st. redigũt Magnas tñ snĩas eres
bonas :ita n. głari solẽ clidũt Nã ebabari & ꝓui: E si hoc
Fhec ꝗdem negauerĩ sequi plerũq hanc op̃ionem
ut fortius dicere uideantur indocti: primũ uitio
male iudicantiũ : qui maiorẽ uim hr̃e credur ea:
quȩ nõ hñt artem ut effringere ꝗͣ aperire: rum¬
pere q̃ soluere trahere ꝗͣ ducere prtat̃ robustius.
Nam e gladiator : qui armoꝵ inscius in rixam ruit :¬
ꝓ luctator : qui totius corporis nixu in id. qđ semł
inuasit incumbit fortior abhis uocatur : cum in¬
terim & hic frequenter suis uiribus ipse prosternit:
E illum uehementis impetus excipit aduersanii mol¬
lis aniculus. Sed sunt in hac parte: quȩ imperitos
in causis spem uirium minuit: erudia politis ma¬

Expanded text:
unde fit, ut dissoluta et ex diversis congesta oratio counde fit, ut dissoluta et ex diversis congesta oratio cohaerere non possit similisque sit commentariis puerorum, in quos ea, quae aliis declamantibus laudata sunt, regerunt. magnas tamen sbari et servi; et si hoc idem negaverim, sequi plerumque hanc opinionem, ut fortius dicere videantur indocti; primum vitio male iudicantium, qui maiorem habere vim credunt ea, quae non habent artem, ut effringere quam aperire, rumpere quam solvere, trahere quam ducere putant robustius. nam et gladiator, qui armorum inscius in rixam ruit, et luctator, qui totius corporis nisu in id, quod semel invasit, incumbit, fortior ab his vocatur; cum interim et hic frequenter suis viribus ipse prosternitur, et illum vehementis impetus excipit adversarii mollis articulus. sed sunt in hac parte, quae imperitos ein causis, speciem virium minuit, et rudia politis ma
Abbreviated transcription (Latin):
bus un gloriantur. Nec .n. opus eẽ probatione aut
dispositione in fictis rebus : sed cuiꝰ rei grã plenũ sit
auditoriu sententiis grandibus : quaꝵ optima quȩq
a periculo petatur.En ẽ in cogitando nulla ra¬
tione adhibita aut rectum intuentes: magnũ aliquid
qđ ultro se offerat: płib sȩpe diebus expectãt: aut
murmure in certo uelut classico instinsti cõcitatissi¬
mũ corporis motũ nõ enũtiandis: sed quȩrendis
uerbis ac comodat̃ Non nlłi certa sibi mitia priusꝗ
sensum inuenerit destinãt. ꝗb aliquio diserti subiun¬
gendu sit: &aq diu secum ipsi clareq modulati:
desperata cõnectendi facultate descrũt: & ad alia
deĩceps atq iñ alia nõ minꝰ cõia ac nota diutũt.
Qͥ płimũ uident᷑ hr̃e rõis Nõ in causas tam̃ laborẽ
suũ s in locos intendũt. atq iniis nõ corpori prospiciũt :¬
sed abrupta quȩdã : ut forte ad manũ uenere iaculãt᷑

Expanded text:
bus uti gloriantur; neque enim opus esse probatione aut bus uti gloriantur; neque enim opus esse probatione aut dispositione in rebus fictis, sed, cuius rei gratia plenum sit auditorium, sententiis grandibus, quarum optima quaeque a periculo petatur. quin etiam in cogitando, nulla ratione adhibita aut tectum intuentes magnum aliquid, quod ultro se offerat, pluribus saepe diebus expectant, aut murmure incerto velut classico instincti concitatissimum corporis motum non enuntiandis sed quaerendis verbis accommodant. nonnulli certa sibi initia, priusquam sensum invenerint, destinant, quibus aliquid diserti subiungendum sit, eaque diu secum ipsi clareque meditati desperata conectendi facultate deserunt et ad alia deinceps atque inde alia non minus communia ac nota devertunt. qui plurimum videntur habere rationis, non in causas tamen laborem suum sed in locos intendunt, atque in iis non corpori prospiciunt sed abrupta quaedam, ut forte ad manum venere, iaculantur.
Abbreviated transcription (Latin):
sitionum uitiis ducimus. Sed hȩȩ suo queqi loco
Qͣuis .n. om̃e propõitũ eꝑis a nobis destinati eo spe¬
cte: ut orator instituatur : tñ ne ꝗd studiosi regrãt :
Am hĩc ergo nobis in cobanda est ea pars artis ex
qua capere ininum solã: qui priora omisert. 4
uideo quosdam in ip̃o stanm limine obstaturos mihi
qu mhil egere erus modi preceptis eloquẽtiam
putꝗe sed nã sua & uulgari mõ e scholaꝵ ex̾cita¬
togatus: quid esse schema & noema: nescire se
quidã: sed si ad rem pertiner&: esse in sua decla¬
matione respondit. Alius percontann Theodoreus
an Apollodoreus esse ego inquit parmularius
sum. Nec sane potuit urbanius ex confessione¬
sue inscitie elabi. Porro hi. quia e bñticio ingenii
prȩstantes sunt habiti: & multa e memoria di¬
gna erlamauerũt płimos hñt similes negligẽtiȩ
suȩ: paucissimos ne. Igit̾ impetu dicere ses & uiri¬

Expanded text:
ex ipsis positionum vitiis ducimus. sed haec suo quaeque loco. ex ipsis positionum vitiis ducimus. sed haec suo quaeque loco. quamvis enim omne propositum operis a nobis destinati eo spectet, ut orator instituatur, tamen, ne quid studiosi requirant,am hinc ergo nobis inchoanda est ea pars artis, ex qua capere initium solent, qui priora omiserunt; quanquam video quosdam in ipso statim limine obstaturos mihi, qui nihil egere huiusmodi praeceptis eloquentiam putent, sed natura sua et vulgari modo et scholarum exercitarogatus, quid esset σχῆμα et νόημα, nescire se quidem sed, si ad rem pertineret, esse in sua declamatione respondit. alius percontanti, Theodoreus an Apollodoreus esset? ego , inquit, parmularius sum. nec sane potuit urbanius ex confessione inscitiae suae elabi. porro hi, quia et beneficio ingenii praestantes sunt habiti et multa etiam memoria digna exclamaverunt, plurimos habent similes negligentiae suae, paucissimos naturae. igitur impetu dicere se et viri
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ comparet declamatio. Iane paululũ aliꝗd
inclinare. ad uoluntatẽ audiẽtium debemus. Nã ꝗ
iniis actionibus : quȩ in aliqua sine dubio ueritate
uersant᷑: sed sunt ad popularẽ aptare delectationem:
quales legimus panegiicos : totũq hoc demonstrati¬
uum genus ꝑmittitur adhibere plus cultus. omemq
artem : quȩ latere plerũq in iudiciis debe nõ consꝰ¬
teri mõ sed õñtare &̃ hõib in hoc aduocatis. Er̃
declamatio : qm̃ ẽ iudicioꝵ consilioꝵ qi imago : simłis
esse debe ueritati. Qm̃ aũt aliquid in se habe ett i
unt actores comici : qui nõ ita prorsus: ut nos uulgo
morem cõis huiꝰ sermonis decore quodã scenico
et ornãt. Sic quoq aliqua nos in cõmoda ex iis:
quas finxerimus: materiis consequentur: eo prę:¬
cipue : ꝙ multa iniis relinquentur incent : quȩ
sumimus ut uidentur etates facultates liberos
parentes: urbium ipsarum uires: iura mores

Expanded text:
tationem comparetur declamatio, sane paulum aliquid tationem comparetur declamatio, sane paulum aliquid inclinare ad voluptatem audientium debemus. nam et in iis actionibus, quae in aliqua sine dubio veritate versantur, sed sunt ad popularem aptatae delectationem, quales legimus panegyricos, totumque hoc demonstrativum genus, permittitur adhibere plus cultus omnemque artem, quae latere plerumque in iudiciis debet, non confiteri modo sed ostentare etiam hominibus in hoc advocatis. quare declamatio, quoniam est iudiciorum consiliorumque imago, similis esse debet veritati; quoniam autem aliquid in se habet ἐπιδεunt actores comici, qui neque ita prorsus, ut nos vulgo morem communis huius sermonis decore quodam scenico exornant. sic quoque aliqua nos incommoda ex iis, quas finxerimus, materiis consequentur, in eo praecipue, quod multa in iis relinquuntur incerta, quae sumimus ut videtur, aetates, facultates, liberi, parentes, urbium ipsarum vires, iura, mores,
Abbreviated transcription (Latin):
dum: si eẽ sanus e robustus uole. Alioꝗ tumor ille
inanis primo cuiꝰq ueti operis conatu de prehendetur.
tatio inuenta sit ꝑuidẽ. Nã si foro nõ prȩparat. aut
scenicȩ oñtationi aut furiose uociferationi si millimum
est Q an. attine iudicem prȩparare : ꝗ nullus est : Hã¬
rare : qđ om̃es sciãt falsum : probationes adhibere g̃ȩ̃:
de qua nemo sit pronuntiaturus.  heȩ ꝗdemociosa
nisi ꝗbusdam pugnę simulacris ad ueꝵ discrimen.
aciemq iustam consuescimus : Nihil gͦ ĩter forẽse geni
dñdiatq hoc declamatoriũ interit : si ꝓstus gtã di-¬
cimus nihil uti. Nãqi addici ad ꝯsuetudinem posse:
ut nõib uteremur : ꝙ ꝑplexe magis  logioris ali-¬
qñ actus ꝯtrouersis finger̃t᷑: & uerba ĩ usu quetidi¬
anopoita minus timeremus: ut iocos inferere
monis essae : que nos ꝗͣlibe ꝑ alia in scholis ex̾cita¬
n sumus: tirones in foro inueniuãt Si uõ in oste:¬

Expanded text:
dum, si esse sanus ac robustus volet. alioqui tumor ille dum, si esse sanus ac robustus volet. alioqui tumor ille inanis primo cuiusque veri operis conatu deprehendetur. tatio inventa sit, pervident. nam si foro non praeparat, aut scenicae ostentationi aut furiosae vociferationi simillimum est. quid enim attinet iudicem praeparare, qui nullus est; narrare, quod omnes sciant falsum; probationes adhibere causae, de qua nemo sit pronuntiaturus? et haec quidem otiosa nisi quibusdam pugnae simulacris ad verum discrimen aciemque iustam consuescimus? nihil ergo inter forense genus dicendi atque hoc declamatorium intererit? si profectus gratia dicimus, nihil. utinamque adiici ad consuetudinem posset, ut nominibus uteremur, et perplexae magis et longioris aliquando actus controversiae fingerentur, et verba in usu cotidiano posita minus timeremus, et iocos inserere moris esset; quae nos, quamlibet per alia in scholis exercitati simus, tirones in foro inveniunt. si vero in osten
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus ulla perpetue duntaxat orationis reperiri p̃t :
quę nõ sit cum hac dicendi meditatione cõis. Eo ꝗd
res ista culpa docentiũ retidit: ut inter pretipuas. quȩ
corrumꝑe eloquentiã causas licẽtia atq inseina
imitet eas actiones: in quarum excitationem reper-¬
ta est. Nam magos & pestilẽtiam. e rñsa. E seuio-¬
res tragicis nouercas: aliaq magis adhuc fabulisa :
rim. themata iuuenibus pertractare permitem
&e spacient᷑. & gaudeat materia: & qĩ in corpus eat:
erit optimu. Sed certe sint grandia : e tumida : nõ
stulta eẽ: & acriorib oculis intuenti ridicula: ut siiã
cedendum est: impleat se declamator ałñ :dum sciat:
ut quad rupedes : cũ uiridi pabulo distenetȩ sunt : sa¬
guinis detractione curãtur: & sic ad cibos uiribus cõ-¬
seruandis idoneos reddũt : ita sibi quoq tenuando
adipes: & ꝗtꝗd humoris corrupti contraxerit emittẽ¬

Expanded text:
virtus ulla perpetuae duntaxat orationis reperiri potest, virtus ulla perpetuae duntaxat orationis reperiri potest, quae non sit cum hac dicendi meditatione communis. eo quidem res ista culpa docentium reccidit, ut inter praecipuas quae corrumperent eloquentiam causas licentia atque inscitia imitetur eas actiones, in quarum exercitationem reperta est. nam magos et pestilentiam et responsa et saeviores tragicis novercas aliaque magis adhuc fabulosa frrim, themata iuvenibus tractare permittamus, ut exspatientur et gaudeant materia et quasi in corpus eant? erit optimum; sed certe sint grandia et tumida, non stulta etiam et acrioribus oculis intuenti ridicula: ut, si iam cedendum est, impleat se declamator aliquando, dum sciat, ut quadrupedes, cum viridi pabulo distentae sunt, sanguinis detractione curantur et sic ad cibos viribus conservandis idoneos redeunt, ita sibi quoque tenuandas adipes, et quidquid humoris corrupti contraxerit, emitten