comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re agaur: dicã qatic̃ad iodũ manente fato aliqͥd sit in hõĩs arbttrio. Nc ũ idde qͥagit᷑. gplicuia
pͣi ns fati certus est ordo: exprationes ꝓcurationesq ꝓdigioꝵ ꝑicula autant: qͥa ñ cũ fato pugiant
siipsa in lege dati sunt. Qͥo gͦ inqͥs aruspex mͥ ꝓdest: Utiq eni eepiare mͥ. &. ci suadente ilo
neccẽ est. Hoc ꝓdest. qͦd fati minister est.Sic cũ sanitas uideat᷑ fato: deber᷑ &e medico. qͥa ad nos
ee qo statꝰ dr̃. Consiliariũ añ rẽ fit.s pꝰ cogitationẽ. cũ aliqͥd in animo ułsantibꝰ aut suadẽt tiul¬
minis ictu. aut disuadetur. Auctoritatis ẽ. uͥ pꝰrẽ factã uenit. ꝗͣ bono futurã maloue signisi¬
cat. Statꝰ ẽ uͥ qͥetis nec agentib qͥcꝗͣ nec cogitantibs qͥdem fuliñ int̾enit & aut minat:. aut pro¬

Expanded text:
re agetur, dicam quemadmodum manente fato aliquid sit in hominis arbitrio; nunc uero id de quo agitur explicui, re agetur, dicam quemadmodum manente fato aliquid sit in hominis arbitrio; nunc uero id de quo agitur explicui, quomodo, si fati certus est ordo expiationes procurationesque prodigiorum pericula auertant, quia non cum fato pugnant, sed et ipsae in lege fati sunt. Quid ergo, inquis, aruspex mihi prodest? Vtique enim expiare mihi etiam non suadente illo necesse est. – Hoc prodest quod fati minister est. Sic cum sanitas debeatur fato, debetur et medico, quia ad nos et quod status dicitur. Consiliarium ante rem fit sed post cogitationem, Oum aliquid in animo uersantibus aut suadetur fulminis ictu aut dissuadetur. Auctoritatis est ubi post rem factam uenit, quam bono futuram maloue significat. Status est ubi quietis nec agentibus quicquam nec cogitantibus quidem fulmen interuenit et aut minatur aut pro
Abbreviated transcription (Latin):
ipsu qͦq in fato est. Aut futurꝰ inqͥt õtaut ñ. Si futur ẽ fiet : & si uota ñ suscipis. smn. sco
fituriu de si suscepis uota: ñ fiet. Falsa c̃ ista intogatio.qͥa illã malia uit ista prceptio nes
uisi Suturũ hoe ẽ s si uota suscepta fuerint. Hoc q̃q inqͥt ipsu necese ẽ fato coghensu scrẽt
aat suscipias uota: aut ñ. Puta met̾ manꝰ dare. & fateri hoc qͦq fato ee cõp̃hensu.ititiq
fiant uota. Ideo fient. Fatũ ẽ ut hic disertus sit. s si lit̾as didicerit. At ed cse fato. on ainct ut
ltas discat. ideo docendꝰ e. Hic diues erit:s. si nauigauit. At in illo fati ordine. q̃ patenorui
dico estugiet ꝑicula: si exp̃iauĩt p̃dictas diumitꝰ minas. At hoc qͦq in fato: ut etpitt. uso cepaet
Ista nob orponi soleut: itt ꝓbet᷑ nicħ uoluntati nr̃ȩ relictũ. & om̃ẽ uis faciendi traaitũ. Lui le pa

Expanded text:
ipsum quoque in fato est. Aut futurum, inquit, est aut non; si est futurum, etiamsi non susceperis uoipsum quoque in fato est. Aut futurum, inquit, est aut non; si est futurum, etiamsi non susceperis uofiet. Falsa est ista interrogato, quia illam mediam inter ista exceptionem praeteris: futurum hoc est, sed si uota suscepta fuerint. Hoc quoque, inquit, ipsum necesse est fato comprehensum sit ut aut susc”pias uota aut non. Puta me tibi manus dare et fateri hoc quoque fato esse comprehensum ut utique fiant uota; ideo fient. Fatum est ut hic disertus sit, sed si litteras didicerit; at eodera fato continetur ut litteras discat; ideo dopendus est. Hic diues erit, sed si nauigauerit; at, in illo fati ordine quo patrimoniudico: effugiet pericula, si expiauerit praedictas diuinitus minas; at hoc: quoque in fato est, ut expiet uoluntati nostrae relictum et omne ius fato traditum. Cum de ista
Abbreviated transcription (Latin):
dũ rapidoꝵs aqua torrentiũ in seo ñ recurrit. nec morat᷑ quidẽ. qͥa pͥorẽ suꝑueniens ꝑꝰ cipitat.
sic orq ineꝰ fãti rer eeia series rotat. cuiꝰ hec pͥma lex ẽ: stare decreto. Ed enim ⁊ tellgis faũ:
Ecistimo necessitate rer᷑ om̃iuĩ accionũq. qͣm nulla uis rũpat. Hanc si sacrificiis aut sde¬
pite nusce agne erorari uidicas: diuina ñ nosti. Sapientis qͦq uiri senterciãi negtais ponle
mutari Quantomag̾ dei. cũ sapiens qͥd sit optimũ in p̾sentia sciat. illsꝰ diuinitad omẽ
pͥsens sit : Agere ne causam eoꝵs uolo. ꝓcurandda qͥ existimant fulmina. & expiationes d̃¬
dubitant. Prodest aliq̃n ad sũmouenda ꝑicula. aliq̃n ad leuanda. aliqn ad differendla
uort pficere salua ui ac potestate fatoꝵ. Quedã enĩ a diis inmortalib ita suspensa relica
sunt :at in bonĩ ĩtant si admote. dis pces fuerint: si uota suscepta. Ita ñ ẽ hoc conit sa tul̃.ica

Expanded text:
dum rapidorum aqua torrentium in se non recurrit, nec moratur quidem, quia priorem superueniens praecipitat, sic ordinem fati rerum aeterna series rotat, cuius haec prima lex est, stare decreto. Quid enim intellogis fatum? Existimo necessitatem rerum omnium actionumque, quam nulla uis rumpat. Hanc si sacrificiis aut capite niueae agnae exorari iudicas, diuina non nosti. Sapientis quoque uiri sententiam negatis posse mutari; quanto magis dei, cum sapiens quid sit optimum in praesentia sciat, illius diuinitati omne praesens sit? Agere nunc causam eorum uolo qui procuranda existimant fulmina, et expiationes dubitant prodesse aliquando ad summouenda pericula, aliquando ad leuanda, aliquando ad differen quoque existimamus uota proficere salua ui ac potestate fatorum. Quaedam enim, a diis immortalibus ita suspensa relicta sunt ut in bonum uertant, si admotae diis preces fuerint, si uota suscepta; ita non est hoc contra fatum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tasinea arai gessat.⁊ lon muri qͥueꝗ̃ ñ turtes tuebunt᷑. ñ pdđ̾unt tẽpla suplicibꝰ. nec urbuũ sũma.
qͣpo sugites unda pͥueniet: ⁊ ex ipsis arcibꝰ deferetꝰ. Alta ab occasi. alia ab oriente concur¬
tear urit hu maii gui condet dies & cqͥd tã longa fortuns indulgentia. excolurt: deqd suep
cetos. setulit: nobilia paritꝰ atq adornata magnarũq gentiũ regna pessumdabi ⁊i dito nniia at
Apmodie muindi cũ in he habtũ ex informi unitate Aisceet. iin megetetes t̃. edor ludes

Expanded text:
quam, non turres tuebuntur. Non proderunt templa supplicibus nec urbium summa, quippe fugientes unda praeueniet et ex ipsis arcibus deferet. Alia ab occasu, alia ab oriente concurrent. Unus humanum genus condet dies; quicquid tam longa fortunae indulgentia excoluit, quicquid supra ceteros extulit, nobilia pariter atque adornata magnarumque gentium regna pessundabit. CAPUT 30 Sunt oa primo die mundi, cum in hunc habitum ex in
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã creduli: quidã negligentes sunt. Quibꝰdam m̃datiũ obrepit: quib̾da placet. Illi
ñ euitant: hii appetunt. Hȩc in cõmune de tota natione quȩ approbare opꝰ suũ. &t fieri popu¬
sepe decipit. Sicut hoc. Cometẽ qͥ omiũ mortaliũ ocuł custodiꝰ ẽ. qͥa ingenais rei trque
euentũ. cũ helicen & burĩ ortu suo merserit: ait illũ discessisse in duas stellas. qͦd prec̾
illũ nemo t̾didit. Qͥs enĩ posset obseruare illud mom̃tũ q cometes solitꝰ. &t iiduas par¬
teisi tlaccus i s Q uomꝰ aũ sĩc. q̃d iudit comete i duas dirimi ÷ nemo udtofieri e: duabꝰ.
Quare aũ ñ adicit in qͣs stellas diuisus sit. cũ aliqͣ se qͥnq stellis ee aebuierie: A pollornus¬

Expanded text:
quidam creduli, quidam neglegentes sunt; quibusdam mendacium obrepit, quibusdam placet; illi quidam creduli, quidam neglegentes sunt; quibusdam mendacium obrepit, quibusdam placet; illi non euitant, hi appetunt. Haec in coc cometen, qui omnium mortalium oculis custoditus est, quia ingentis rei traxit euentum, cum Helicen et Burin ortu suo merserit, ait illum discessisse in duas stellas, quod praeter illum nemo tradidit. Quis enim posset obseruare illud momentum quo cometes solutus et in duas partes redactus est? Quomodo autem, si est qui uiderit cometen in duas dirimi, nemo uidit fieri ex duabus? Quare autem non adiecit in quas stellas diuisus sit, cum aliqua ex quinque stellis esse debuerit? CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
notauit. & posteris tͣdidit : Post mortẽ demetrii siriȩ regis. cuiꝰ demetriꝰ & antio chꝰ libi
fuere: paulo añ achaiũ bellũ cometes effulsit. ñ minor sole. Primo igneᷤ ac rubicund ib̃
fuit: dariiq lum̃ enutens. qͣnto uinceret noctẽ. Dem̃ paulatĩ magnitudo eiꝰ distrida est.
Q euanuit claritas. Nouissime totꝰ int̾adit. Qͥd gͦ coire stellas oportet. ut tantũ corpꝰ esfici¬
ant: Mille ĩ unũ licet congreges: nunꝗͣ hc̃ habctũ soł şqͣbunt. Attalo regnante: inicio come¬
tes modicꝰ apparuit. Demñ sustulit se diffuditq se. & usq ĩȩqͥ noctialẽ circulũ uenit. ita ut
e. slec magia molitione dechenda ẽ auctoutas ephoro. Historicꝰ ẽ. Quidã incredibiliũ re-¬
latu. cõm̃dationẽ parant. & lectorẽ aliud acturũ si ꝑ cotidiana ducet᷑ miraculo excttant.

Expanded text:
notauit et posteris tradidit? Post mortem Demetrii Syriae regis, cuius Demetrius et Antiochus liberi notauit et posteris tradidit? Post mortem Demetrii Syriae regis, cuius Demetrius et Antiochus liberi fuere, paulo ante Achaicum bellum cometes effulsit non minor sole: primo igneus ac rubicundus orbis fuit clarumque lumen emittens, quanto uinceret noctem; deinde paulatim magnitudo eius districta est et euanuit claritas; nouissime totus intercidit. Quoi ergo coire stellas oportet, ut tantum corpus efficiant? Mille in unum licet congreges, numquam hunc habitum solis aequabunt. Attalo regnante initio cometes modicus apparuit, deinde sustulit se diffuditque et usque in aequinoctialem circulum uenit, ita ut est. Nec magna molitione detrahenda est auctoritas Ephoro: historicus est. Quidam incredibilium relatu commendationem parant et lectorem, aliud acturum, si per cotidiana duceretur, miraculo excitant;
Abbreviated transcription (Latin):
innixa sit. Ne illud quidem pot̃ dici: extrinsecꝰ aliqua eẽ retinacula
cade phibeat᷑. nec rursus de medio aliqͥd eẽ oppositi. qͦd ĩminens corpꝰ excipiat: as fulciat.
Illud &̃ nc̃ nemo dicere audebit. mundũ ferri ꝑ imĩsũ: & cadere quid. s ñ apparere an
cadat: qͥa p̃cipitatio eiꝰ et̾na ẽ: nicħ habens nouissimũ. in qͦd incurrat. Hoc qͥdã de terra
qrert᷑: cũ rationẽ nullã ĩuenirent. ꝓpt̾ quã pondꝰ in aere staret. fert᷑ inq̃unt semꝑ.s ni arpa¬
ret an cadat: qͥa infinitũ ẽ ĩ qͦd cadit. Qd ẽ dem̃. qͦ probes. ñ qͥnq tm̃ stellas mouer. ẜ mul¬
tas eẽ. & ĩ multis mundi regionibꝰ e Aut si hoc sine ullo ꝓbabili arguñto licet respondere:
qd ẽ qͣre ñ aliqͥs auc om̃is stellas moueri. aut nullã dicatꝰ : Pret̾ea nich̾te adiuuat ista stel¬
larũ passim euntiũ turba. Nã qͦ plures fuerint: sepiꝰ in aliqͥs incident. Rari aũ comete. &e

Expanded text:
innixa sit. Ne illud quidem potest dici: extrinsecus esse aliqua retinacula quibus cadere prohibeatur, nec rursus de medio aliquid esse oppositi quod imminens corpus excipiat ac fulciat. Illud etiamnunc nemo dicere audebit, mundum ferri per immensum et cadere quidem, sed non apparere an cadat, quia praecipitatio eius aeterna est, nihil habens nouissimum in quod incurrat. Hoc quidam de terra dixerunt, cum rationem nullam inuenirent propter quam pondus in aere staret: Fertur, inquiunt, semper, sed non apparet an cadat, quia infinitum est in quod cadit. Quid est deinde quo probes non quinque tantum stellas moueri sed multas esse et in multis mundi regionibus? Aut si hoc sine ullo probabili argumento licet, respondere: quid est quare non aliquis aut omnes stellas moueri aut nullam dicat? Praeterea nihil te adiuuat ista stellarum passim euntium turba: nam quo plures fuerint, saepius in aliquas incident; rari autem cometae et
Abbreviated transcription (Latin):
Si uentꝰ ẽ fluens aer: & flum̃ ẽ fluens aqua. Satis & multũ illi uiriũ dedi: cum
adiri eleiũtũ est. Intelligis qd ab illo ꝓficiscit᷑. ñ posse deficere. Adiciã ut thales ait: ualen¬
ossinũ elemntũ ẽ. Hoc fuise pͥmũ pictat. ex boc surrȩxisse omĩa. S nos qͣq aut in ea dechan
sententia. tun in ultima ciꝰ sumꝰ. Dicimꝰ enĩ ignẽ eẽ qͥ occupet mundũ & in secine ta coni
hutnore quanid ũ languentẽq conside. ⁊ niħ relinq aluid ĩ rer natura igne restina o ap¬
maria. derẽ marẽ uidicant: qͥa uentꝰ ẽ. feminã: qa nebulosus & iers. Aqͣ n iurũ. uit¬
cant mare. Muliebiẽ: omnẽ aliã. Ignẽ uocant masculũ: ꝗ ardet flamina. Et fanrue qua
lucet in or ẽ tactu. Ierrã fociorẽ: marẽ uocant. saxa. cautesq. fõmine nomꝰ asigura ⁊ unu¬

Expanded text:
si uentus est fluens aer, et flumen est fluens aqua. Satis et multum illi uirium dedi, cum si uentus est fluens aer, et flumen est fluens aqua. Satis et multum illi uirium dedi, cum dixi: "elementum est": intellegis quod ab illo proficiscitur non posse deficere. Adiciam, ut Thales ait, "ualentissimum elementum est." Hoc fuisse primum putat, ex hoc surrexisse omnia. Sed nos quoque aut in eadem sententia aut in uicinia eius sumus: dicimus enim ignem esse qui occupet mundum et in se cuncta conuertat, hunc euanidum languentemque considere et nihil relinqui aliud in rerparia: aera marem iudicant qua uentus est, feminam qua nebulosus et iners; aquam uirilem uocant mare, muliebrem omnem aliam; ignem uocant masculum, qua ardet flamma, et feminam, qua lucet innoxius tactu; terram fortiorem marem uocant, saxa cautesque, feminae nomen assignant hu
Abbreviated transcription (Latin):
stissima flumina a fonte stati magnis acta nauiguis defert. ex hoc intelligas licet: qͦd ꝑ
hieme estatẽq par ẽ a capite deiectꝰ. Pluuia pot̾ facere torrentẽ. ñ pot̾ aũ eqͣli int̾ ripas
suas tenore labentẽ. Quẽ ñ faciunt imbres s incitant. Paulo repetamꝰ hoc altiꝰ. si uidet᷑
ꝙ scias te ñ hab̾e qͦd queras. cũ ad uerã om̃iũ originẽ accesseris. Flum̃ nẽpe fac̃ copia. cur¬
susq aquȩ ꝑhennis. Gͣ queris a me. qͦmͦ aqͣ fiat: int̾rogabo inuicẽ qͦmͦ aer fiefiat aut t̾a.
S si ĩ rerum nat᷑a elem̃ta st̃ qͣtuor: ñ potes int̾rogare un aqͣ sit. Quarta enĩ parsna¬
turȩ est. Qͥs gͦ miraris. si rerũ naturȩ tã magna portio. pot̾ aliqͥd ex se semꝑ effunde
Qͦ mͦ aer & ipsa qͣrta pars mundi. uentos & auras mouet: sic aqua riuos & flumina.

Expanded text:
stissima flumina a fonte statim magnis apta nauigiis defert, ex hoc intellegas licet, quod per stissima flumina a fonte statim magnis apta nauigiis defert, ex hoc intellegas licet, quod per hiemem aestatemque par est a capite deiectus. Pluuia potest facere torrentem, non potest amnem aequali inter ripas suas tenore labentem, quem non faciunt imbres sed incitant. Paulo repetamus hoc altius, si uidetur, et scies te non habere quod quaeras, cum ad ueram amnium originem accesseris. Flumen nempe facit copia cursusque aquae perennis. Ergo quaeris a me quomodo aqua fiat: interrogabo inuicem quomodo aer fiat aut terra. Sed si in rerum natura elementa sunt quattuor, non potes interrogare unde aqua sit: quarta enim pars naturae est. Quid ergo miraris, si rerum naturae tam magna portio potest aliquid ex se semper effundere? Quomodo aer, et ipse quarta pars mundi, uentos et auras mouet, sic aqua riuos et flumina:
Abbreviated transcription (Latin):
in arbusta consumi: suꝑfusus ẽ. Idem ait ⁊ cirra magnesiã accidisse. S pace theophrasti
dixisse liceat. ñ ẽ hoc ueri simile. qͥa fere aqͦsissima st̃: q̃q umbrosissima. Qd ñ eueniret
si aqͣs arbusta siccarent. qͥb alim̃tũ ex ꝓximo ẽ. Fuminũ uͦ uis ex intimo manat: ult᷑q
concipit᷑ ꝗ radicibꝰ euagari licet. Deindȩ succisȩ arbores płꝰ humoris desid̾ant. Non enĩ tin
id qͣ iiuant. s qͥ crescant traht̃. Idem ait circa archadiã q̃ urbs in creta insula fuit: fontes
& uiros substitisse. qͥa desierit coli t̾ra: diruta urbe. Postea uͦ ꝗͣ cultores ꝑceꝑto: aqͣs qͦq rece¬
pisse. Causã siccitatis hanc ponit. qͦd uobduruerit constricta tellus. nec potuerit imbres ina
q̃ ꝓpt̾ aqs coli ceꝑunt. qͣm q̃ aq̃s hab̾e ceꝑint qͥa colebant᷑. Non cẽ enĩ pluuralẽ hanc q̃ ua-¬

Expanded text:
in arbusta consumi, superfusus est. Idem ait et circa Magnesiam accidisse. Sed pace Theophrasti in arbusta consumi, superfusus est. Idem ait et circa Magnesiam accidisse. Sed pace Theophrasti dixisse liceat: non est hoc simile ueri, quia fere aquosissima sunt quaecumque umbrosissima; quod non eueniret, si aquas arbusta siccarent, quibus alimentum ex proximo est fluminum uero uis ex intimo manat ultraque concipitur quam radicibus euagari licet. Deinde succisae arbores plus umoris desiderant: non enim tantum id, quo uiuant, sed quo crescant trahunt. Idem ait circa Arcadiam, quae urbs in Creta insula fuit, fontes et riuos substitisse, quia desierit coli terra diruta urbe, postea uero quam cultores receperit, aquas quoque recepisse. Causam siccitatis hanc ponit, quod obduruerit constricta tellus nec potuerit imbres inagpropter aquas coli coeperunt quam quae aquas habere coeperint, quia colebantur. Non esse enim pluuialem hanc, quae ua
Abbreviated transcription (Latin):
Ht gͦ t̾ra humorẽ. Hc̃ expͥmit. Ht̃ aera: hc̃ umbͣ hibni frigoris densat ut faciat bumorẽ.
oriunt᷑ ac fontes: qr̃ aliqn siccant᷑. aliqñ qͥbꝰ ñ fuert̃ locis exeunt: Sepe motu t̾rar ttinera
turbant᷑. ⁊ ruina int̾scindit cursũ aqͥs. Quȩ retentȩ : nouos exitꝰ quert̃. ⁊ aliqͦ ĩpetũ faci¬
unt. aut ipsiꝰ qͣssatione t̾rȩ : aliuñ alio tͣnferunt᷑. Apud nos solet eueaire. ut amisso canali
suo: flumina pͥmũ refundant᷑. dein qͥa ꝑdia̾unt uiã faciu̾nt. Hoc ait accidisse theopbrastꝰ.
ĩ corico monte. ĩ qͦ pꝰ t̾rar̾ tremorẽ noua uis fontiũ emersit. St̃ qͥ alias qͦq causas intuenire
opinant᷑ q̃ alit̾ uocant aqͣs. aut cursu suo deiciant & au̾tant. fuit aliqñ aqͣrũ inops hemꝰ.
S cũ galloꝵ gens a cassandro obsessa in illũ se contulisset. & siluas cecidisset. ingens aquar̃
copia apparuit. qͣs uidł in alim̃tũ suũ nemora ducebant. Quibꝰ emersis: bumor qͥ desit̃t

Expanded text:
morem: oriuntur ac fontes, quare aliquando siccantur, aliquando quibus non fuerunt locis exeunt? Saepe motu terrarum itinera turbantur et ruina interscindit cursum aquis, quae retentae nouos exitus quaerunt et aliquo impetum faciunt aut ipsius quassatione terrae aliunde alio transferuntur. Apud nos solet euenire, ut amisso canali suo flumina primum refundantur, deinde quia perdiderunt uiam faciant. Hoc ait accidisse Theophrastus in Coryco monte, in quo post terrarum tremorem noua uis fontium emersit. Sicut alias quoque causas interuenire opinatur, quae aliter euocent aquas aut cursu suo deiciant et auertant; fuit aliquando aquarum inops Haemus, sed cum Gallorum gens a Cassandro obsessa in illum se contulisset et suas cecidisset, ingens aquarum copia apparuit, quas uidelicet in alimentum suum nemora ducebant; quibus euersis umor, qui desiit
Abbreviated transcription (Latin):
ansoien. Prina pars ad formuila ꝑtinet. Sec̃a ad diuinationẽ Tecua ad ꝓottiandos dcos.
qo bouo fulgure iogare oportet. malo depcari. Rogare: itt ꝑmisa firment. depcariti net
fulminis tolit. Qeqͥd ab hoc portendit᷑. fixũ ẽ. nec alteriꝰ ostenti significauone mundiatur
ioraleseeta. qͥcqd aues minabunt᷑ : scc̃o fulmine abolebit᷑. Qcg̃o fulmine deruntiatum
aue coparo & fuli : sed duo ueri signa. Quȩ si uerũ osignificant: paria sunt .Isaci que ful¬
minis intuent᷑ sumouet: cecoꝵ uł augurii indicia. male inspecta exta: male seruata s uꝰ¬
guma sumens⁊ on ens refert. iutuis spes rei maior sit: uel natura poteimor i n iteras: es
ueri alituit signa. qͥntũ ad hoc par ẽ. Si dicas flãmȩ maiore iũ de q̃ fumi:l uil lieris seo
hunt. aluid fulmina: fulminũ erit auctoritas maior. fortasse consentiã. Si hocdicunt

Expanded text:
s. Prima pars ad formulam pertinet, secunda ad diuinationem, tertia ad propitiandos deos, quos bono fulmine rogare oportet, malo deprecari; rogare, ut promissa firment; deprecari, ut fulminis tollit; quicquid ab hoc portenditur, fixum est nec alterius ostenti significatione mutatur; quicquid exta, quicquid aues minabuntur, secundo fulmine abolebitur; quicquid fulmine denuntiatum auem comparo et fulmen, sed duo ueri signa, quae, si uerum significant, paria sunt. Itaque, quae fulminis interuentus submouet extorum uel augurii iudicia, male inspecta exta, male seruata auguria sunt. Non enim refert utrius rei species maior sit uel natura potentior; si utraque res ueri attulit signa, quantum ad hoc, par est. Si dicas flammae maiorem uim esse quam fumi, non mentierbunt, aliud fulmina, fulminum. erit auctoritas maior », fortasse consentiam. Si hoc dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
tanta uisexcutit. uel aliuñ uł sibi: Uides enĩ qͣntũ feruorẽ sensura st̃ corꝑa. hoꝵs tͣnsitu tͥta.
Ne hoc tantũ in his deb̾e credi. ac sid̾m. qͦr ingens ĩ confesso potentia est. s fortasse nubes qͦq
in nubẽ eͥxͣcitatȩ frem̃tes uento & leuit̾ urgente ignẽ euocabunt. qͥ exsplendescat. nec exiliat.
Minore enĩ ui ad fulgurandũ opꝰ ẽ: ꝗͣ ad fulminandũ. Suꝑioribꝰ libris collegimꝰ: in quantũ
feruorẽ quȩdã astricta ꝑduc̃entur. Cũ aũ aer mutabił in ignẽ his maximis urribꝰ. id ẽ. siuis.

Expanded text:
tanta uis ignem excutit uel aliunde uel sibi? Vides enim quantum feruorem sensura sint corpora horum transitu trita, tanta uis ignem excutit uel aliunde uel sibi? Vides enim quantum feruorem sensura sint corpora horum transitu trita, nec hoc in his in nubes incitatae fremente uento et leuiter urgente ignem euocabunt qui explendescat nec exiliat; minore enim ni ad fulgurandum opus est quam ad fulminandum. Superioribus collegimus in quantum feruorem quaedam attrita perduce
Abbreviated transcription (Latin):
Et rurs licet dicas: fulm̃ eẽ fulgurationẽ usq in t̾ras ꝑductam. Non ad exercendũ ũba duttiꝰ hoc
idem ꝑtracto: s ut cognata eẽ ista & eiusdem notȩ ac nat̾e ꝓbem. fulguratio ẽ. pene fulm̃. Uer¬
ignis fieri soleat apud nos. Eadem enĩ ratione & supͣ fiet. Duobꝰ modis. Uno si excitat᷑ sic̃ ẽ lapide:
alto si attritu ĩuenit᷑. sic̃ cũ duo ligna int̾ se dutiꝰ stricta sunt. Non om̃is hoc tͥ mati̾a p̾stabit.
s idonea iliciendis ignibꝰ. sic̃ laurꝰ. hederȩ. & alia ĩ hc̃ usũ nota pastoribꝰ. Pot̃ gͦ ficri. ut nubes
qͦq ignẽ eodẽ mͦ. uł ꝑcussȩ redaant uł aitritȩ. Uideamꝰ qͣntis ꝓcellȩ uiribꝰ ruant. qͣnto u̾tant᷑
impetu turbines. In qͦd obuiũ fuit: dissipat᷑ & rapit᷑. & longe a loco suo ꝑicit᷑. Qͥd gͦ mirũ si

Expanded text:
et rursus licet dicas fulmen esse fulgurationem usque in terras perductam. Non ad exercendum uerba diutius hoc et rursus licet dicas fulmen esse fulgurationem usque in terras perductam. Non ad exercendum uerba diutius hoc idem tracto, sed ut cognata esse ista et eiusdem notae ac naturae probem. Fulmeignis fieri soleat apud nos; eadem enim ratione et supra fit. Duobus modis, uno si excitatur sicut e lapide; altero si attritu inuenitur, sicut cum duo ligna inter se diutius trita sunt. Non omnis hoc tibi materia praestabit, sed idonea eliciendis ignibus: sicut laurus, hederae et alia in hunc usum nota pastoribus. Potest ergo fieri ut nubes quoque ignem eodem modo uel percussae reddant uel attritae. Videamus quantis procellae uiribus ruant, quanto uertantur impetu turbines; id quod obuium, fuit, dissipatur et rapitur et longe a loco suo proicitur. Quid ergo mirum, si
Abbreviated transcription (Latin):
ante se: & a t̾go trahat uentũ. cũ tã uasto ictu aera inscid̾it. Itaq om̃ia anteꝗͣ feriant᷑. intre¬
mescunt uibrata uento: quẽ ignis añ se p̾ssit. Dimissis nc̃ p̃ceptorib nr̃is. incipimꝰ ꝑ nos mo¬
ueri. & a confessis tͣnsimꝰ ad dubia. Qͥd ĩ confesso ẽ : fulm̃ ignẽ eẽ. eque fulgurationẽ. q̃ nil ali¬
ud ẽ: ꝗͣ flãma futura. fulm̃: si plus uiriũ habuisset. Non nat᷑a ista: s impetu distant. Esse illũ
men fuit. Silliȩ illo concrematȩ. & urbiũ partes. &̾ quȩ ñ ꝑcussa sunt: tam̃ adusta cernuntur.
Quȩdã uͦ ueluti fuligine colorantur. Eo qͦd omibꝰ fulguratis odor sulphuris ẽ. gͦ & utrãq rem
ignẽ eẽ constat. & utrãq rẽ meando int̾ se distare. Fulguratio enĩ ẽ. ñ ꝑ latũ usq in t̾ras fulm̃.

Expanded text:
ante se, et a tergo trahat uentum, cum tam uasto ictu aera inciderit. Itaque omnia, antequam feriantur, intreante se, et a tergo trahat uentum, cum tam uasto ictu aera inciderit. Itaque omnia, antequam feriantur, intremesculit uibrata uento quem ignis ante se pressit. Dimissis nunc praeceptoribus nostris incipiamus per nos moueri et a confessis transeamus ad dubia. Quid enim confessi eud est quam flamma, futura fulmen, si plus uirium habuisset; non natura ista sed impetu distant. Esse illum men fuit; siluae illo concrematae et urbium partes; etiam quae non percussa sunt, tamen adusta cernuntur; quaedam uero ueluti fuligine colorantur. Quid quod omnibus fulguratis odor sulphuris est? Ergo et utramque rem ignem esse constat et utramque rem inter se meando distare; fulguratio enim est non perlatum usque in terras fulmen,
Abbreviated transcription (Latin):
in inferiora descendiͣt. Ita ignis impactꝰ nubibꝰ frigidis sonat. At cũ illas int̾scindit: fulget. Et¬
crinor uis igniũ fulgurationes facit: maior fulmina. Diogenes apollimates ait. quȩdã tonttrua
igne: quȩdam sp̃u fieri. Illa ignis facit. quȩ ipse antecedit & nuntiat: illa sp̃s. quȩ sine splendo¬
re crepuert᷑. Utrũq sine alt̾o: effrra eẽ aliqñ. Concedo. Ita tam̃: ut ñ discreta sit illis potestas
sit. s utrũq ab utroq effici possit. Q s enĩ negabit sp̃m magno impetu latũ cũ effecerit sonum:
pluriũ aceruo nubiũ cũ paucas ꝑscidisset opp̾ssus ẽ : gͦ & ignis ibit in sp̾m ꝑdetq fulgorẽ: &
sps dum secata infra incendet. Adice nc̃ qͦd necesse est impetꝰ fulminis. & p̃mittat sp̃s agatq

Expanded text:
in inferiora descendat. Ita ignis impactus nubibus frigidis sonat; at, cum illas intin inferiora descendat. Ita ignis impactus nubibus frigidis sonat; at, cum illas intminor uis ignium fulgurationes facit, maior fulmina. Diogenes Apolloniates ait quaedam tonitrua igne, quaedam spiritu fieri; illa ignis facit quae ipse antecedit et nuntiat; illa spiritus quae sine splendore crepuerunt. Vtrumque sine altero esse aliquando concedo, ita tamen ut non discreta illis potestas sit, sed utrumque ab utroque effici possit. Quis enim negabit spiritum magno impetu latum, cum effecerit sonum, plurium aceruo nubium, cum paucas perscidisset, oppressus est? Ergo et ignis ibit in spiritum perdetque fulgorem, et spiritus, dum secta intra incendit. Adice nunc quod necesse est impetus fulminis et praemittat spiritus agatque
Abbreviated transcription (Latin):
lemꝰ duabꝰ manibꝰ int̾ se iunctis aꝗͣ conciꝑe. & cõp̾ssa utrimq palma in modũ siponis expͥmere.
Simile qͥddã & illic fieri puta. Nubium int̾ se cõp̾ssar̃ angustiȩ mediũ sp̃m eiciunt. & hoc
ipso inflãmant ac torm̃ti mͦ emittunt. Nã ballistȩ qͦq scorpionesq tela cũ sono expellunt. Qdã
silentio tingit᷑: s si ĩ aquã feruens massa descendit: cũ multo murmure exanguit᷑. Ut anaxi¬
meies ait. sp̃s incidens nubibꝰ tonitrua edit. & dũ luctat᷑ ꝑ obstantia atq int̾scissa uae.ipsa
ignẽ fuga accendit. Anaximandrus om̃ia ad sp̃m retulit. T onitrua inquit sunt: nubis ictȩ sonꝰ.
At qͣre aliqñ ñ fulgurat & tonat: qͥa sp̾s infirmior ñ ualuit in flãmã: in sonũ ualuit. Quid ẽgͦ
ipsa fuguratio: aeris diducentis se corruentisq iactatio. Languidũ ignẽ nec exiturũ aꝑiens. Qd

Expanded text:
lemus duabus manibus inter se iunctis aquam concipere et compressa utrimque palma in modum siponis exprimere. lemus duabus manibus inter se iunctis aquam concipere et compressa utrimque palma in modum siponis exprimere. Simile quiddam et illic fieri puta: nubium inter se compressarum angustiae medium spiritum eiciunt et hoc ipso inflammant ac tormenti modo emittunt; nam ballistae quoque scorpionesque tela cum sono expellunt. CAPUTsilentio, tinguitur, sed, si in aquam feruens massa descendit, cum multo murmure extinguitur. Ita, ut Anaximenes ait, spiritus incidens nubibus tonitrua edit et, dum luctatur per obstantia atque interscissa uadere, ipsa ignem fuga accendit. CAPUT 18 Anaximandrus omnia ad spiritum rettulit. Tonitrua, inquit, sunt nubis ictae sonus. At quare aliquando non fulgurat et tonat? Quia spiritus infirmior non ualuit in flammam, in sonum ualuit. Quid est ergo ipsa fulguratio? Aeris diducentis se corruentisque iactatio languidum ignem nec exiturum pariens. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
qo aeris ꝑ aotelad sotrahiagne: locis iuꝑioribꝰ ardore s sit accendi. S plimũ ent̃ ẽ. sterĩ albnie
quat is ne er echere decidse: qͥ d natura ñ patit᷑. andicat ex ignea ui calorẽ in ea qͥ subacent
fnsisire islon cm illinc ignis cadit. qͥd ñ pot̾ ficri: s hic nasct᷑. Uidemꝰ certe apud noes il aumii
incandio puagaute qͣs̃lam insulas qͣmdu concaluert̃: ge se concipe flammã. Itaqi uori simu¬
miatobe s̃ts ĩ ddra here aliunde ausas flamarũ nouas. ips eni se mouendo accendit. Et
cum densos cõpactosq nubium sinꝰ dissipat. necessario uastũ in tã magnoꝵs corꝑum diruptione
reddit sonum. Illa porro nubiũ difficult̾ cedentiũ pugna aliqͥd confert ad concitandũ ignẽ. sic
quẽ ad modũ ferro ad seandum aliqͥd manꝰ confert: s secare ferri ẽ. Qͥd g int̾ fulgurationẽ &
fulm̃ int̾ est: dicam. fulguratio ẽ. late ignis explicitꝰ. fulm̃ ẽ coactus ignis. & in impetu iactans. So¬

Expanded text:
accendi. Sed plurimum interest utrum aliquis dicat ignem ex aethere decidere, quod natura non patitur, an dicat ex ignea ui calorem in ea quae subiacent transilire. Non enim illinc ignis cadit, quod non potest fieri, sed hic nascitur. Videmus certe apud nos late incendio peruagante quasdam insulas quae diu concaluerunt ex se concipere flammam; itaque uerisimimutabilis sit, non detrahere aliunde causas flammarum nouas; ipse enim se mouendo accendit et, cum. denses compactosque nubium. sinus dissipat, necessario uastum in tam magnorum corporum diruptione reddit sonum. Illa porro nubium difficulter cedentium pugna aliquid confert ad concitandum ignem sic quemadmodum ferro ad secandum aliquid manus confert, sed secare ferri est. CAPUT 16 Quid ergo inter fulgurationem et fulmen interest? Dicam. Fulguratio est late ignis explicitus, fulmen est coactus ignis et in impetum iactus. So
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq ecciptant e Nunqͥd magis qͣm alpes. qͣm traciȩ iuga. aut caucasus: At qͥ hor montiũ flu¬
mina. uere ⁊ p̾ma ȩstate intumescunt. dem̃ hib̾nis minora sunt. Qiuippe uernis

Expanded text:
quoque excipiant: numquid magis quam Alpes, quam Thraciae iuga aut Caucasus? Atqui horum montium fluquoque excipiant: numquid magis quam Alpes, quam Thraciae iuga aut Caucasus? Atqui horum montium flumina uere et prima aestate intumescunt, deinde hibernis minora sunt: quippe uernis
Abbreviated transcription (Latin):
pluribꝰ patet. Primã ȩchiopiã feruentissimã eẽ : indicat hominũ adustꝰ color. ⁊ trogoditȩ qui-¬
bus sub t̾raneȩ domꝰ sunt. Saxa uelut igni feruescunt. ñ tm̃ medio: s inclinato qͦq die. Ardens
puluis. nec humani uestigii patiens. Argentũ replumbat᷑. signoꝵs coagm̃ta soluunt᷑. nullũ ma-¬
teriȩ suꝑ adornatȩ: manet oꝑim̃tũ. Auster qͦq qͥ ex illo tͣctu uenit: uentoꝵ calidissimꝰ ẽ. Nullũ
ex his animalibꝰ quȩ latent bruma unꝗͣ recondit᷑. &̃ ꝑ hiemes in sũmo ⁊ aꝑto serpens ẽ. Alexan
dria qͦq longe ab ĩmodicis caloribꝰ posita ẽ. niues ñ cadunt. suꝑiora pluuia carent. Quẽ ad modũ
gͦ regio tantis subiecta feruoribꝰ duraturas ꝑ totã estatẽ niues recipit. qͣs sane aliqͥ montes illic

Expanded text:
pluribus patet. Primo Aethiopiam feruentissimam esse indicat hominum adustus color et Trogodytae, quipluribus patet. Primo Aethiopiam feruentissimam esse indicat hominum adustus color et Trogodytae, quibus subterraneae domus sunt. Saxa uelut igni feruescunt non tantum medio sed inclinato quoque die; ardens puluis nec humani uestigii patiens; argentum replumbatur; signorum coagmenta soluuntur; nullum materiae superadornatae manet operimentum. Auster quoque, qui ex illo tractu uenit, uentorum calidissimus est. Nullum ex his animalibus quae latent bruma umquam reconditur, etiam per hiemes in summo et aperto serpens est. Alexandriae quoque, quae longe ab immodicis caloribus posita est, niues non cadunt; superiora pluuia carent. Quemadmodum ergo regio tantis subiecta feruoribus duraturas per totam aestatem niues recipit? Quas sane aliqui montes illic
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ isequuntꝰ. fugientesq iniecto traht̃ laqueo. Pleriq ꝑeunt. qͥbꝰ minꝰ p̾sens animꝰ ad ꝑsequen¬
dum fuit. Nilũ aliqñ marinã aqͣm detulisse: theo phastꝰ ẽ auctor. Biennio continuo regnante
deopat᷑ ñ ascendisse. decimo regni anno ⁊ undecimo: constat. Significatã aiunt duobꝰ rerum
potientibꝰ defectionẽ. antonii enĩ cleopatrȩq defecit imꝑiũ. ꝑnouẽ annos n ascendisse milũ suꝑi¬
oribꝰ seculis: calliniacꝰ ẽ auctor. S nc̃ ad inspiciendas causas ꝑꝑ qͣs estate nilꝰ crescat accedã. ⁊ ab
antiqͥssimis incipiã. Anaxagoras ait. ex ȩchiopiȩ iugis solutas niues: ad nilũ usq decurrẽ. In
eadẽ opinione om̃is uetustas fuit. Hoc eschilꝰ. sophocles. euripides tradt̃. S falsum eẽ argum̃tis

Expanded text:
enim insequuntur fugientesque iniecto trahunt laqueo: plerique pereunt, quibus minus praesens animus ad persequenenim insequuntur fugientesque iniecto trahunt laqueo: plerique pereunt, quibus minus praesens animus ad persequendum fuit. Nilum aliquando marinam aquam detulisse Theophrastus est’ auctor. Biennio continuo regnante Cleopatra non ascendisse, decimo regni anno et undecimo, constat. Significatam aiunt duobus rerum potientibus defectionem: Antonii enim Cleopatraeque defecit imperium. Per nouem annos non ascendisse Nilum superioribus saeculis Callimachus est auctor. Sed nunc ad inspiciendas causas, propter quas aestate Nilus crescat, accedam et ab antiquissimis incipiam. Anaxagoras ait ex Aethiopiae iugis solutas niues ad Nilum usque decurrere. In eadem opinione omnis uetustas fuit: hoc Aeschylus, Sophocles, Euripides tradunt. Sed falsum esse argumentis
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃i literar̃ gn̾e: rarissimi auctor ẽ. Cũ ipse p̃fectus obtineret egiptũ. heracleotico hostio nili.
qͦd est maximũ. ex spectaculo s̃ fuisse: delphinoꝵ a mari occurrentiũ. ⁊ cocodrilloꝵ a flumine
adu̾sũ agm̃ agentiũ. uelut ꝓ partibꝰ p̾liũ. cocodrillos ab aĩalibꝰ placidis morsuq ĩnoxiis uiccos.
His suꝑior pars corꝑis dura ⁊ ĩpenetrabilis est. &̃ maioꝵ aĩaliũ dentibꝰ. at inferior: mollis ac
tenera. Hanc delphini spinis qͣs dorso eminentes ger̃ sũmersi uulnerabant. ⁊ ĩ adu̾sũ enisi di-¬
uidebant. Rescisis hoc mͦ pluribꝰ: cȩã uelut acie u̾sa refuger̾. fugax aĩal audaci: audacissimũ
timido. Nec illos tintiritȩ gen̾i̾s aut sanguinis ꝓpͥetate suꝑant. s contẽptu ⁊ temeritate. Ult᷑

Expanded text:
in omni litterarum genere rarissime, auctor est, cum ipse praefectus obtineret Aegyptum, Heracleotico ostio Nili, in omni litterarum genere rarissime, auctor est, cum ipse praefectus obtineret Aegyptum, Heracleotico ostio Nili, quod est maximum, spectaculo sibi fuisse delphinorum a mari occurrentium et crocodillorum a flumine aduersum agmen agentium uelut pro partibus proelium; crocodillos ab animalibus placidis morsuque innoxiis uictos. His superior pars corporis dura et impenetrabilis est etiam maiorum animalium dentibus, at inferior mollis ac tenera. Hanc delphini spinis, quas dorso eminentes gerunt, submersi uulnerabant et in aduersum enisi diuidebant; rescissis hoc modo pluribus ceteri uelut acie uersa refugerunt: fugax animal audaci, audacissimum timido! Nec illos Tentyritae generis aut sanguinis proprietate superant, sed contemptu et temeritate. Ultro
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ limo: harenas saturat. ac iungit. debetq illi egiptꝰ ñ tm̃ fertilitatẽ t̾rar̃: s ipsas. Illa faci¬
es pulcherrima ẽ: cũ iã se ĩ agros mlꝰ ingessit. Latent cãpi. oꝑteq st̃ ualles. oppida insular mͦ
extant. Nullũ ĩ medit̾raneis: ñ ꝑ nauigia cõmerciũ ẽ. Maiorq ẽ leticia gentibꝰ: qͦ minꝰ t̾rarũ
uĩdent. suar̃. Sic qͦq cũ se ripis continet nilus: ꝑ seꝑtena ostia in mare emittit᷑. Qocũq ex
his elegeris: mare ẽ. Multos nichilominꝰ ignobiles ramos ĩ aliud aquȩ litꝰ porrigit. Cȩt̾m̃ be-¬
luas marinis uł magnitudine uł noxa pares educat. ⁊ ex eo qͣntꝰ sit estimari pot̃. qͦd ĩgentia
animalia ⁊ pabulo sufficienti ⁊ ad uagandũ loco continet. Balbillus uiroꝵ optimꝰ. ꝑfectusq

Expanded text:
enim limo harenas saturat ac iungit, debetque illi Aegyptus non tantum fertilitatem terrarum, sed ipsas. Illa facienim limo harenas saturat ac iungit, debetque illi Aegyptus non tantum fertilitatem terrarum, sed ipsas. Illa facies pulcherrima est cum iam se in agros Nilus ingessit: latent campi opertaeque sunt ualles, oppida insularum modo exstant, nullum mediterraneis nisi per nauigia commercium est maiorque est laetitia gentibus quo minus terrarum suarum uident. Sic quoque, cum se ripis continet Nilus, per septena ostia in mare emittitur: quodcumque ex his elegeris, mare est. Multos nihilominus ignobiles ramos in aliud atque aliud litus porrigit. Ceterum beluas marinis uel magnitudine uel noxa pares educat, et ex eo quantus sit aestimari potest quod ingentia animalia et pabulo sufficienti et ad uagandum loco continet. Balbillus, uirorum optimus perfectusque
Abbreviated transcription (Latin):
regionũ in qͣs extendit᷑ dȩctͣ leuaq totã amplȩxꝰ egiptũ. Qͣntũ creuit nilꝰ: tm̃ spei ĩ annũ ẽ. Nec
cõputatio fallit agricolã. adeo ad m̃surã fluminis respondet. ꝗͣ fertilẽ fac̃ nilꝰ. Is harenoso ac
sitienti solo: ⁊ aqͣm induc̃ ⁊ t̾rã. llã cũ turbulentꝰ fiat: omne ĩ siccis atq hiantibꝰ locis fecẽ re¬
linquit: ⁊ qͥeqͥd pingue secũ tulit: arentib locis allinit. Iuuatq agros duabꝰ ex causis. ⁊ qͦd ĩun-¬
dat. ⁊ qͣd oblinat. Ittq q̃cqd ñ adiuuit: sterile ac squalidũ iacet. Si creuit suꝑ debitũ: nocuit.
Mira itaq natura fluminis. qͦd cũ cȩt̾i amnes abluant t̾ras. ⁊ euiscerent: nił tanto cęt̾is ma¬
ior adeo nicħ exedit nec abradit: ut contͣ adiciat uires. minimũq ĩ eo sit qͦd solũ tẽꝑat. Illato

Expanded text:
regionum in quas extenditur dextra laeuaque totam amplexus Aegyptum. Quantum creuit Nilus, tantum spei in annum est; nec regionum in quas extenditur dextra laeuaque totam amplexus Aegyptum. Quantum creuit Nilus, tantum spei in annum est; nec computatio fallit agricolam, adeo ad mensuram fluminis terra respondet, quam fertilem facit Nilus. Is harenoso ac sitienti solo et aquam inducit et terram: nam cum turbulentus fluat, omnem in siccis atque hiantibus locis faecem relinquit et, quicquid pingue secum tulit, arentibus locis allinit iuuatque agros duabus ex causis, et quod inundat et quod oblimat. Itaque quicquid non adiuit, sterile ac squalidum iacet; si creuit super debitum, nocuit. Mira itaque natura fluminis quod, cum ceteri amnes abluant terras et euiscerent, Nilus, tanto ceteris maior, adeo nihil exedit nec abradit, ut contra adiciat uires minimumque in eo sit, quod solum temperat: illato
Abbreviated transcription (Latin):
nisi antistices alcant. Illa p̾mũ saxa auctũ fluminis sentiunt. Post magnũ dem̃ spaciũ duo ẽ¬
minent scopuli. Nili uenas uocant incolȩ. ex qͥbꝰ magna uis fundit᷑. ñ tam̃ qͣnta oꝑire possit
egiptũ. In hȩc ora: stipẽ sacerdotes. ⁊ aurea dona p̃fecti. cũ sollẽpne uenit sacrũ: iaciunt. Hinc
iã manifestꝰ nouar᷑ uiriũ nilꝰ. alto ac ꝓfundo alueo fert᷑. ne ĩ aliitudinẽ excedat: obiectu mon-¬
tiũ pͥssus. Cirea memphim demũ liber. ⁊ ꝑ campestria uagꝰ. ĩ plura scindit᷑ flumina. manuq
canalib factis. ut sit modꝰ in diriuantiũ potestate: ꝑ totã discurrit egiptũ. Inicio diducit᷑. Dañ
continuatis aqͥs: in faciẽ lati ac turbidi maris stagnat. Cursũ illi uiolentiãq eripit latitudo

Expanded text:
nisi antistites calcant; illa primum saxa auctum fluminis sentiunt. Post magnum deinde spatium duo enisi antistites calcant; illa primum saxa auctum fluminis sentiunt. Post magnum deinde spatium duo eminent scopuli Nili uenas uocant incolae ex quibus magna uis funditur, non tamen quanta operire possit Aegyptum. In haec ora stipem sacerdotes et aurea dona praefecti, cum sollemne uenit sacrum, iaciunt. Hinc iam manifestus nouarum uirium Nilus alto ac profundo alueo fertur, ne in latitudinem excedat, obiectu montium pressus. Circa Memphim demum liber et per campestria uagus in plura scinditur flumina manuque canalibus factis, ut sit modus in deriuantium potestate, per totam discurrit Aegyptum. Initio diducitur, deinde continuatis aquis in faciem lati ac turbidi maris stagnat: cursum illi uiolentiamque eripit latitudo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ferre gens ibi a ꝑsis collocata ñ potuit. obtusis assiduo fragore auribꝰ. ⁊ ob hoc selibꝰ ad qͥetiora
tnsatis. Int̾ miracula filuminis: icredibilẽ ĩcolar᷑ audaciã accepi. Bini paruula nauiga conscen¬
dunt. quoꝵ alt̾ nauẽ regit: alt̃ exhaurit. Dem̃ multũ int̾ rapidã insaniã nili ⁊ recipcos fluctus
uolitati: tandẽ tenuissimos canales tenent. ꝑ qͦs angusta rupiũ effugiunt. ⁊ cũ toto fluminȩ
effusi. nauigiũ ruens manu tẽꝑant. magoq spectantiũ metu ĩ caput missi. cũ iã adplorau̾is
mersosq atq obrutos tanta mole credid̃is: longe ab eo ĩ quẽ cecid̾unt loco nauigant. torm̃ti
m missi. Nec mergit illos cadens unda. s planis aquis tradit. Primũ ĩcrem̃tũ nili curca ĩsulã
ꝗ m̃ retuli philas nascit᷑. Exiguo ab hoc spacio petͣ diuidit᷑: abaton greci uocant. Nec illã ulli

Expanded text:
perferre gens ibi a Persis collocata non potuit obtusis assiduo fragore auribus et ob hoc sedibus ad quietiora perferre gens ibi a Persis collocata non potuit obtusis assiduo fragore auribus et ob hoc sedibus ad quietiora translatis. Inter miracula fluminis incredibilem incolarum audaciam accepi: bini paruula nauigia conscendunt, quorum alter nauem regit, alter exhaurit; deinde multum inter rapidam insaniam Nili et reciprocos fluctus uolutati tandem tenuissimos canales tenent, per quos angusta rupium effugiunt et, cum toto flumine effusi, nauigium ruens manu temperant magnoque spectantium metu in caput missi, cum iam adploraueris mersosque atque obrutos tanta mole credideris, longe ab eo, in quem cediderunt, loco nauigant tormenti modo missi; nec mergit illos cadens unda sed planis aquis tradit. Primum incrementum Nili circa insulam, quam modo rettuli Philas uisitur: exiguo ab hac spatio petra diuiditur Abaton Graeci uocant, nec illam ulli
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Duob̾ in unũ coituris amnibꝰ cingit᷑. qͥ nilo mutant᷑. ⁊ eiꝰ nom̃ fecunt. Urbẽ totã cõplectit᷑.
Abhac nił magniꝰ mag̃ ꝗͣ uiolentꝰ egressus. ȩchiopiã harenasꝙ ꝑ qͣs it̃ ad cõmertia indici maris
e: plabit᷑. Ex cipiunt eũ caracterȩ. nobił insigni spectaculo locꝰ. Ibi ꝑ arduas excsas q plurib
locis cupes. mł insurgit. ⁊ uires suas concitat. frangit᷑ enĩ occurrentib saxis ⁊ ꝑ angusta eluctat᷑
ubicũq iunc̃ aut umcit᷑. fluctuat. ⁊ illic ȩxcitatis pmũ aq̃s: qͣs sine tumultu leui alueo dixc̃t:
iuo senntꝰ ⁊ tortens ꝑ malignos ensitꝰ ꝓsilte. dissimilis s. Seppe ad id latosus ⁊ turbid̾ flut. At ubi
i scopulos cantuũ ubauit. spumat. ⁊ illi ñ ex nat᷑a sua. s ĩniuria loci color ẽ. tandẽq eluctatus
obstantia: in uastã altitudinẽ subito destitutꝰ cadit: cũ ingenti cͥcuiacentiũ rgionũ strepitu Quẽ

Expanded text:
 complectitur. Ab hac Nilus magnus magis quam uiolentus egressus, Aethiopiam harenasque, per quas iter ad commercia Indici maris est, praelabitur. Excipiunt eum Cataractae, nobilis insigni spectaculo locus: ibi per arduas excisasque pluribus locis rupes Nilus insurgit et uires suas concitat. Frangitur enim occurrentibus saxis et per angusta eluctatus, ubicumque uincit aut uincitur, fluctuat et illic excitatis primum aquis, quas sine tumultu leni alueo duxerat, uiolentus et torrens per malignos transitus prosilit dis acuta cautium uerberauit, spumat, et illi non ex natura sua sed ex iniuria loci color est, tandemque eluctatus obstantia in uastam altitudinem subito destitutus cadit cum ingenti circumiacentium regionum strepitu. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
qͣre semꝑ concauȩ nubes solẽ accipiunt. ñ aliqͥn planȩ & tum̃tes: Aristotiles ait. pͦ au¬
tũpnale ȩquinoetiũ qualibet hora dici arc̃ fieri. estate ñ fieri nͥ aut incipiente aut in¬
dinato die. Cuisꝰ rei causa manifestaẽ. ꝑrimũ quia media diei parte sol calidissimus
nubes cuincit: nec pot imagne suã ab hs recipe quias scimate. Aet mandino tp̃i aice uigeñ¬

Expanded text:
quare semper concauae nubes solem accipiunt, non aliquando planae et tumentes? Aristoteles ait post auquare semper concauae nubes solem accipiunt, non aliquando planae et tumentes? Aristoteles ait post autumnale aequinoctium qualibet hora diei arcum fieri, aestate non fieri nisi aut incipiente aut inclinato die. Cuius rei causa manifesta est: primum, quia media diei parte sol calidissimus nubes euincit nec potest imaginem suam ab his recipere quas scindit; at matutino tempore aut uergen
Abbreviated transcription (Latin):
ratenꝰ descendet arcꝰ. Atqͥ usq ĩ humũ dimititur. Pret̾ea nunꝗͣ ñ cont̃ solẽ arcꝰ est. Nicħ aũ
Ad rẽ ꝑtinet. supͣ infrãne sit. qͥa totũ qͥd cont᷑ ẽ latꝰ ułat᷑. Deinde aliqñ arcũ. & occidens fact.
Tũ certeex inferiori parte nubes ferit. t̾ris ꝓpinquus. At qui & tẽ dimidia pars est.
quis solẽ nubes ex humili e sordido accipiant. Nri qͥ sic in nube qͦmͦ in speculo lum̃ uolt
reddi. nubem cauã faciunt. & sectȩ pilȩ partẽ. q̃ ñ potꝰ totũ orbẽ reddẽ. qͥa ipsa pars orb̾ẽ.
Proposico accedo. argum̃to ñ consentio. Ilam si ĩ concauo spetulo tota facies opposta orb̾
exprimit᷑. & ĩ semiorbe nicħ ꝓhibet cotã aspici pilam &. Nc̃ diximꝰ circulos apparere.
soli lunȩq ĩ similitudinẽ arcus circũdatos. Quare ille circulus iungit᷑ ĩ arcu nũꝙ. Dem̃

Expanded text:
ra tenus descendet arcus: atqui usque in humum demittitur. Praeterea numquam non contra solem arcus est; nihil autem ra tenus descendet arcus: atqui usque in humum demittitur. Praeterea numquam non contra solem arcus est; nihil autem ad rem pertinet, suptum certe ex inferiore parte nubes ferit terris propinquus: atqui et tunc dimidia pars est, quamuis solem nubes ex humili et sordido accipiant. Nostri, qui sic in nube, quomodo in speculo, lumen uolunt reddi, nubem cauam faciunt et sectae pilae partem, quae non potest totum orbem reddere, quia ipsa pars orbis est. Proposito accedo, argumento non consentio. Nam si in concauo speculo tota facies oppositi orbis exprimitur, et in semiorbe nihil prohibet totam aspici pilam. Etiamnunc diximus circulos apparere soli lunaeque in similitudinem arcus circumdatos: quare ille circulus iungitur, in arcu numquam? Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
nunt̾ int̾ se. nec satis inuicẽ speculi nitent. inchoant tm̃ imagines. nec expͥmunt. & ob ipsam
uiciniã turbant. & in spẽm coloris uniꝰ abducunt. At quare areꝰ ñ implet orbem. s pars dimi¬
dia eiꝰ uidet᷑. cũ plurimũ porrigit᷑ incuruat᷑q : Quidam ita opinant᷑. Sol cũ sit multo alci¬
or nubib: a supiore illas tm̃ ꝑcutit parte. Seqͥt᷑. ut inferior pars ear̃: ñ tangat᷑ lumine. Gͦ
cũ ab una parte solẽ accipiant: unã eiꝰ partẽ imitant᷑. q̃ nunꝗͣ dimidia maior e. Hoc arguim̃tũ
par potens est. Quare: quia qͣuis ex suꝑiore sol parte sit: tota tam̃ ꝑcutit nubem. Ergo: &
tinguit. Quidni : cũ radios tͣnsmittẽ soleat. & omnẽ densitatẽ ꝑrumꝑe. Dem̃ cont̾riam rem
ꝓpostto suo dicunt. Nlam si suꝑior ẽ sol. & ideo suꝑiori tm̃ parti nubiũ affundit᷑. nunqͣ ter¬

Expanded text:
nuntur inter se nec satis in uicem speculi nitent, incohant tantum imagines nec exprimunt et ob ipsam nuntur inter se nec satis in uicem speculi nitent, incohant tantum imagines nec exprimunt et ob ipsam uiciniam turbant et in speciem coloris unius adducunt. At quare arcus non implet orbem, sed pars dimidia eius uidetur, cum plurimum porrigitur incuruaturque? Quidam ita opinantur: "Sol, cum sit multo altior nubibus, a superiore illas tantum percutit parte; sequitur, ut inferior pars earum non tingatur lumine: ergo cum ab una parte solem accipiant, unam eius partem imitantur, quae numquam dimidia maior est." Hoc argumentum parum potens est. Quare? Quia, quamuis sol ex superiore parte sit, totam tamen percutit nubem, ergo et tingit. Quidni? cum radios transmittere soleat et omnem densitatem perrumpere. Deinde contrariam rem proposito suo dicunt. Nam si superior est sol et ideo superiori tantum parti nubium affunditur, numquam ter