comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ui edonii olim populi quȩq mỹgdonia
erat terra. aut pierium solum uł emathuum.:
nunc ome uniformi uocabulo macedonica
resest. & particiones quȩ specialiter antea
se uigabantur. macedonum nomini contri¬
butȩ. factȩ sunt corpus unum sIgitur ma¬
chedoniam precingit thracius limes. Me¬
ridianam. thesaliȩ epirote tenent: A uespe¬
rali plaga sunt. dardani & illirit. Qua sep¬
tentrione tunditur poeonia ac pelagonia
ꝓtegitur a triballis montanis. excessibus.
aquilonio frigori obiecta Inter ipsam & thra¬
ciam strimon amnis facit terminũ. qui
ab hemi iugis irrigats Uerum ut sileam aut rodopen mic¬
donum montem. aut athon classibus per sic is nauigatũ.
continentiq ab scisum mille quingentorum passuum
longitudine. simul de auri uenis & argenti. quȩ opti¬
me in agris macedonum & plurime eruuntur Ores¬
tidem dicam: Populi sunt. qui ut oreste dicerentur
inde ceptum. amicenis ꝓfugus matricida cũ abscessus
longiuis destinasset. natum sibi mematha paruulum

Expanded text:
ui Edonii olim populi quaeque Mygdonia erat terra aut Pierium solum uel Emathium, nunc omne uniformi uocabulo Macedonica res est, et partitiones quae specialiter antea seiugabantur, Macedonum nomini contributae factae sunt corpus unum. Igitur Macedoniam praecingit Thracius limes; meridiana Thessaliae Epirotae tenent; a uesperali plaga Dardani sunt et Illyrii; qua septemtrione tunditur Paeonia ac Pelagonia protegitur a Triballis. Montanis excessibus aquilonio frigori obiecta. Inter ipsam et Thraciam Strymon amnis facit terminum, qui ab Haemi iugis inrigat. Verum ut sileam aut Rhodopen Mygdonum montem aut Athon classibus Persicis nauigatum continentique abscissum mille quingentorum passuum longitudine, simul de auri uenis et argenti, quae optimae in agris Macedonum et plurimae eruuntur, Orestidem dicam. Populi sunt qui ut Orestae dicerentur inde coeptum. Mycenis profugus matricida cum abscessus longius destinasset, natum sibi in Emathia paruulum
Abbreviated transcription (Latin):
neis prouenit iusto largius Ea si edulio fuerit nes¬
cientibus neruos contrahit. diducit rictu ora. ut qͥ
mortem oppetunt intereant facie ridentium: Con¬
tra quicquid aquarum est. uarie cominodis seruit.
stagna piscolentissima. hibernȩ pluuiȩ. in estiuam
penuri am reseruantur. Nam homo sardus: opẽ
plurimam de imbrido cęlo habet. Hoc collee t aneũ
depascitur. ut sufficiat usui ubi defecerint scatur¬
rigines. Fontes calidi & salubres aliquot locis effer¬
uescunt. qui mede las afferunt. ut solident ossa frac¬
ta. aut etiam abole̾nt asolifugis insertum uenenũ.
aut etiam ocularias dissipent egritudines. Sedqui
oculis medentur. & coarguendis ualent eflribus
Nam quisquis sacramento raptum negat. lumina
aquis attrectat. ubi ꝑ iuriũ non est. cernit clarius
Si ꝑfidia abnuit. decegitur facinus cęcitate. & cap¬
tus oculis admissum fatetur Sicilia. in ta oie

Expanded text:
neis prouenit iusto largius. Ea si edulio fuerit nesneis prouenit iusto largius. Ea si edulio fuerit nescientibus, neruos contrahit, diducit rictu ora, ut qui mortem oppetunt intereant facie ridentium. Contra quidquid aquarum est uarie commodis seruit. Stagna pisculentissima. Hibernae pluuiae in aestiuam penuriam reseruantur, nam homo Sardus opem plurimam de imbrido caelo habet: hoc collectaneum depascitur, ut sufficiat usui ubi defecerint scaturrigines. Fontes calidi et salubres aliquot locis efferuescunt, qui medelas afferunt aut solidant ossa fracta aut abolent a solifugis insertum uenenum aut etiam ocularias dissipant aegritudines. Sed qui oculis medentur, et coarguendis ualent furibus; nam quisquis sacramento raptum negat, lumina aquis adtrectat; ubi periurium non est, cernit clarius, si perfidia abnuit, detegitur facinus caecitate, et captus oculis admissum fatetur. V Si re
Abbreviated transcription (Latin):
satis celebre est. Nic hil ergo attinet dicere
ut sardus hercule norax mercurio ꝓcreati. cũ
altera libia alterabusq tarcesso hispaniȩ in hos¬
ce fines ꝑ meauissent: asardo terrȩ. a nora cenore
oppido nomen datum. mox aristeum regnando
hiis ꝓximum in urbe caralis quam condiderat
ipse conuincto populo utriusq sanguinis. seui¬
ges usq ad se gentes adunum morem coniuigasse
imperium ex insolentia nichil aspernatas. Sed
ut hȩc et iolaum qui ad id locorum agros ibi
insedit preteream. & ilienses & locrenses tran¬
seam :Sardinia est quidẽ absq serpentib s qđ
aliis locis serpens. hoc solifuga sardis agris. animal ꝑexi¬
guum quã arancȩ forma Solifuga dicta. quod diem fu¬
grat. In metallis argentariis plurima est. Nam solũ
illud argento diues est. occultim reptat. & ꝑ inpru¬
dentiam suꝑsedentibus pestẽ facit Huic in cõmodo
accedit et herba sardonia. quȩ in defluis flonta¬

Expanded text:
satis celebre dictum est. Nihil ergo attinet dicere satis celebre dictum est. Nihil ergo attinet dicere ut Sardus Hercule, Norax Mercurio procreati, cum alter a Lybia, alter ab usque Tartesso Hispanie in hosce fines oppido nomen datum, mox Aristaeum regnando his proximum in urbe Caralis, quam condiderat ipse coniuncto populo utriusque sanguinis, seiuges usque ad se gentes ad unum morem coniugasse, imperium ex insolentia nihil aspernatas. Sed ut haec et Iolaum, qui ad id locorum agros ibi insedit, praeterea et Ilienses et Locrenses transeamus, Sardinia est quidem absque serpentibus. Sed quod aliis locis serpens, hoc solifuga Sardis agris, animal perexiguum aranei forma, solifuga dicta quod diem fugiat. In metallis argentariis plurima est, nam solum illud argenti diues est; occultim reptat et per inprudentiam supersedentibus pestem facit. Huic incommodo accedit et herba Sardonia, quae in defluuiis fonta
Abbreviated transcription (Latin):
ti plenissima narrandi ab soluerunt diligen¬
tia. Nichilq omissum quod retractanti non
sut. suꝑuacuũ ut exordium in colis ligures
dederint. ut oppida structa sint. ut colonias
ibi deduxerint marius & serlla. ut ipsũ ligustici
sinus equor adluat. Sed hec facescant Nerũ
ager corsicanus quod in eo agro unicũ est. solus
edit quem KatoxEITEt uocant lapidem fatu
dignissimum. Maior est ceteris qui ad ornatũ
destinant᷑: nec tam gemma quam cautes idem in¬
positas manus detinao. ita se iunctis corporibus
adnecꝰtens ut cũ ipso hereant quib tangitur:
Sed ei in est uellus uelut de glutino lentiore. nes¬
cio quid pare uegũmi. Accipimus democritum
ab deriten. ostentatione scrupuli huius frequent᷑
usum. ad probandam occultam naturę potenci
incertaminibus. quȩ contra magos habuit: Df
ardinia quoq: quã apud thimeum. cAHMIUIIIN
legimus . ix NOΥcam apud crispum. in quo
marisita sit. quos incolarum auctores habeat.

Expanded text:
ti plenissima narrandi absoluerunt diligenti plenissima narrandi absoluerunt diligentia, nihilque omissum quod retractanti non sit superuacuum: ut exordium incolis Ligures dederint, ut oppida extructa sint, ut colonias ibi deduxerint Marius et Sulla, ut ipsam Ligustici sinus aequor adluat. Sed haec facessant. Verum ager Corsicanus, quod in eo agro unicum est, solus edit quem catochiten uocant lapidem fatu dignissimum. Maior est ceteris qui ad ornatum destinantur nec tam gemma quam cautes. Idem inpositas manus detinet, ita se iunctis corporibus adnectens ut cum ipso haereant quibus tangitur; sic ei inest uelut de glutino lentiore nescio quid par atque gummi. Accipimus Democritum Abderiten ostentatione scrupuli huius frequenter usum ad probandam occultam naturae potentiam in certaminibus quae contra magos habuit. IV ardinia quoque, quam apud Timeum Sandaliotem legimus, hic Vurnivam apud Crispum, in quo mari sita sit, quos incolarum auctores habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
calor olim acrior exalatus ꝑteporem uapora¬
uit. nec iam parest famȩ prioris. sigrecosco¬
gitemus. prestat respicere litus tarentinũ.
unde apromuntorio quod acrani apigian uo¬
cant achaiam destinantibus citissima nauiga¬
lectendus hinc stilus est. terra lae ioe.¬
rum uocant aliȩ. & longum est ut mora¬
tim insularum omium oras legamus quascũq
ꝓmunctoria italica ꝓspectant. quamuis
sparsȩ recessibus amoenissimis & quodam
naturȩ quasi spectaculo expositȩ non erant
omittendȩ. s quantũ resitendum est dilatis
quȩ precipua sunt ꝑquandam desidiam.
aut pandatoriam aut prochitam dicamus.
aut iluam feracem. aut caprariam quangre¬
ci iticon dicunt. aut planasiam de faciesu¬
pinati sic uocatam uel columbariam auium
huius nominis matrem. uł ithacesian. ulixis
speculam. uel enaream in arimen homero
nominatam. aliasq letas non secus Interquas
corsicam. plurimi indicendo latius circũuec¬

Expanded text:
calor olim acrior exhalatus per tempora euaporacalor olim acrior exhalatus per tempora euaporauit nec iam par est famae prioris. Si Graecias cogitemus, praestat respicere litus Tarentinum; unde a promunturio, quod Acran Iapygiam uocant, Achaiam destinantibus citissima nauigalectendus hinc stilus est: terrarum uocant aliae, et longum est, ut moratim insularum omnium oras legamus, quascumque promunturia Italica prospectant; quamuis sparsae recessibus amoenissimis et quodam naturae quasi spectaculo expositae non erant omittendae; sed quantum residendum est, si dilatis quae praecipua sunt per quandam desidiam, aut Pandateriam aut Prochytam dicamus, aut ferri Iluam feracem, aut Caprariam quam Graeci Aegilon dicunt, aut Planasiam de facie supinati sic uocatam, uel Columbariam auium hoc nominis matrem, uel Ithacesiam Vlixis speculam, uel Aenariam, Inarimen Homero nominatam, aliasque laetas non secus. Inter quas Corsicam plurimi in dicendo latius circumuec
Abbreviated transcription (Latin):
Sane ante aduentum aetoli ducis nomen diome¬
dȩ non habebant. Inde sic dictȩ sunt. Italicus
excursus ꝑ liburnos quȩ gens asiatica est proce¬
dit indalmatiȩ pedem. Dalmatia inlimitẽ
illiricum. in quo sinu dardani sedes habent.
homines ex troiana ꝓsapia in mores barbaros
efferati:. At ex altera parte ꝑligurũ orã. in nar¬
bonensem prouintiam ꝑgit. inqua focenses
quondam fugati ꝑsarum aduentu. massilia m
rius bello cimbrico factis manufossis inuitauit
mare. ꝑnitiosãq feruentis rhodani nauigatio¬
nem temperauit. Qui amnis p̃cipitatus alpi¬
bais primo ꝑeluetios ruit. occursantiũ aqua¬
rum agmina secũ trahens. auctuq magno
ipso quod inuadit freco turbulentior. nisi quod
fretum uentis excitatur. Rodanus seuit. & cũ
serenũ est. atq ideo inter tres europȩ maximos
fluuios et hunc computant. Aquȩ quoq sex¬
tiliȩi eo loco claruerunt. quondam iberna
consulis postea excultȩ moenibus. quarum

Expanded text:
Sane ante aduentum Aetoli ducis nomen DiomeSane ante aduentum Aetoli ducis nomen Diomedeae non habebant, inde sic dictae. Italicus excursus per Liburnos, quae gens Asiatica est, procedit in Dalmatiae pedem, Dalmatia in limitem Illyricum, in quo sinu Dardani sedes habent, homines ex Troiana prosapia in mores barbaros efferati. At ex altera parte per Ligurum oram in Narbonensem prouinciam pergit, in qua Phocaenses quondam fugati Persarum aduentu Massiliam urius bello Cimbrico factis manu fossis inuitauit mare, perniciosamque feruentis Rodani nauigationem temperauit; qui amnis praecipitatus Alpibus primo per Heluetios ruit, occursantium aquarum agmina secum trahens, auctuque magno ipso quod inuadit freto turbulentior, nisi quod fretum uentis excitatur, Rodanus saeuit et cum serenum est, atque ideo inter tres Europae maximos fluuios et hunc computant. Aquae quoque Sextiae illic obclaruerunt, quondam hiberna consulis, postea excultae moenibus; quarum
Abbreviated transcription (Latin):
desint. si forte lignorũ casam uenti auferunt.
hanc struem conprimunt terra quam egesse¬
rant̾ cum puteos excitassent. Sic nidos moliunt᷑:
bifori accessu nec fortuitu. ad eo ut ad plagascȩ¬
li metentur exitus uł ingressus Aditus qui le¬
mittit ad pastus. in ortũ destinatur. qui excipit
reuertentes uersus occasui est. ut lux & moran¬
tes excitet. et receptuinon denegetur. Leuaturȩ
aliium aduersis flatibus sub uolant. quibus ꝓlu¬
uies longuis auferatur. ludicant inter aduenas
Qui grecus est. propius accedit. & quantũ intel¬
ligi datur ut ciuem. blandius adulantur. Siqͥs
erit gentis alteruis. inuolant & impugnant:
Edem sacram omni die celebrant studio eius mo¬
di. Aquis imbuunt plumas. alisq inpendio ma¬
defactis confluunt rorulentȩ. Ita eodem ex¬
cusso humore purificant. Tunc pennulis suꝑ¬
plaudunt. inde disceditur quasi ꝑ acta religio¬
ne. Obhoc credunt dio medis socios aues factos.

Expanded text:
desint, forte lignorum cassa uenti auferant, desint, forte lignorum cassa uenti auferant, hanc struicem premunt terra quam egesserant cum puteos excitarent. Sic nidos moliuntur bifori accessu, nec fortuitu, adeo ut ad plagas caeli metentur exitus uel ingressus; aditus qui dimittit, ad pastus in ortum destinatur, qui excipit reuertentes uersus occasui est, ut lux et morantes excitet et receptui non denegetur. Leuaturae aluum aduersis flatibus subuolant, quibus proluuies longius auferatur. Iudicant inter aduenas: qui Graecus est propius accedunt et quantum intellegi datur ut ciuem blandius adulantur, si quis erit gentis alterius, inuolant et inpugnant. Aedem sacram omni die celebrant studio eiusmodi: aquis imbuunt plumas alisque inpendio madefactis confluunt rorulentae; ita aedem excusso umore purificant; tunc pinnulis superplaudunt, inde disceditur quasi peracta religione. Ob hoc ferunt Diomedis socios aues factos.
Abbreviated transcription (Latin):
inuenta primo est. sircitis uocatur. Est & ue¬
ientana a loco dicta cui nigricolor facies propria
quam ad grãm uarietatis limites albi intersecant.
notis candicantibus. Insula quȩ apuliȩ oram ui¬
det. tumulo ac delubro diomedis insignis est. &¬
dio medeas aues sola nutrit. Nam hoc genus ali¬
tis preter quam ibi nusquam genitũ est. Idq solũ
poterat memorabile uidicari. nisi accederent
non omittenda. forma illis penȩ quȩ fulicis color
candidus. ignei oculi. ora dentata. congreges uo¬
litant. nec sine ratione ꝑgendi. Duces duo sunt
qui regunt cursum. Alter agmen anteit. alter
insequitur . Ille ut ductu certũ iter dirigat. hic
ut instantia urgeat tarditatem. Hȩx in mean¬
tibus disciplina est Cum fetificum ad est cem¬
pus. rostro scrobes. ex cauant. deinde sirculis in un¬
uersum suꝑpositis imitantur texta cratium.
sic contegunt subtercauata. Q̾ ne operimenta

Expanded text:
rtium inuenta primum est, Syrtitis uocatur. Est et Vertium inuenta primum est, Syrtitis uocatur. Est et Veientana a loco dicta, cui nigricolor facies propria, quam ad gratiam uarietatis limites albi intersecant notis candicantibus. Insula quae Apuliae oram uidet tumulo ac delubro Diomedis insignis est et Diomedeas aues sola nutrit; nam hoc genus alitis praeterquam ibi nusquam gentium est, idque solum poterat memorabile iudicari, nisi accederent non omittenda. Forma illis paene quae fulicis, color candidus, ignei oculi, ora dentata; congreges uolitant nec sine ratione pergendi; duces duo sunt, qui regunt cursum: alter agmen anteit alter insequitur; ille ut ductu certum iter dirigat, hic ut instantia urgeat tarditatem. Haec in meantibus disciplina est. Cum fetificum adest tempus, rostro scrobes excauant, deinde surculis inuersum superpositis imitantur texta cratium; sic contegunt subtercauata et ne operimenta si
Abbreviated transcription (Latin):
sonent: Causas granius trabit. Cũ ob murmu¬
rarent. illic hercule quiescente deũ uississe ne
streperent. Itaq & ex eo ceptũ silentium ꝑmane¬
re sLigustricũ mare. frutices ꝓcreat. Qui quat¬
tis ꝑfuerint in aquarum ꝓ funꝰ dis. fluxi sunt
tac tu prope carnulento Deinde ubi in supera
attolluntur. naturalibus saxis derogati lapides
fiunt. nec solũ qualitas illis. sed & color uercitur.
Nam puniceo ꝓtinus erubescunt. Ramuli sunt
quales arbores uisimus ad semipedẽ frequentius
longi.¶ R arum est pedaneos deprehendi. exclu¬
duntur ex illis multa gestamina. Habet enim ut
zoro astres ait materia hȩc quandam potestatẽ.
ac propterea quicquid indefit. ducitur in ter
salutaria. cur alium alias dicunt. Nam metrodo¬
rus gurgia nominat. Idem quod resistat tifonib:
& fulminib affirmant. Eruitur gemina in
parte lucaniȩ facie ad eo iocunda. ut languen¬
tes intrinsecus stellas & sub nubilo renitentes

Expanded text:
sonent. Causas Granius tradit, cum obmurmusonent. Causas Granius tradit, cum obmurmurarent illic Herculi quiescenti, deum iussisse ne streperent; itaque ex eo coeptum silentium permanere. Ligusticum mare frutices procreat, qui quantisper fuerint in aquarum profundis, fluxi sunt tactu prope carnulento; deinde ubi in supera tolluntur natalibus derogati saxis lapides fiunt; nec solum qualitas illis sed et color uertitur; nam puniceo protinus erubescunt. Ramuli sunt, quales arboris uisimus, ad semipedem frequentius longi; rarum est pedaneos deprehendi. Excluduntur ex illis multa gestamina. Habet enim, ut Zoroastres ait, materia haec quandam potestatem, ac propterea quidquid inde sit, ducitur inter salutaria. Curallium alias dicunt: nam Metrodorus gorgiam nominat. Idem quod resistat typhonibus et fulminibus adfirmat. Eruitur gemma in parte Lucaniae facie adeo iucunda, ut languentes intrinsecus stellas et sub nubilo renidentes
Abbreviated transcription (Latin):
amplius dies xii. Uescuntur infame terram. At
hii quos ceruarios dicimus. quamuis post longa
ieiunia reꝑtas egre carnes mandere coeperint. ubi
quid casu respiciant obliuiscuntur. & immemores
presentis copiȩ. eunt quesitum quam reliquerant
satietatem / In hoc animalium genere nominant᷑
et linces. quarũ urinas coire in duriciem preciosi
calculi fatentur. qui naturas lapidum exquisiti¬
us sunt persecuti. Istud etiam ipsas linces persen¬
tiscere hoc docuinento ꝓbatur. quod egestũ liquo¬
rem ilico aren arum cumulis quantũ ualent con¬
tegunt. inuide scilicet ne talis egeries transeat in
nr̃m usum. Et heo frastus ꝑhibet. lapidi isti ad su¬
cinum color est.spiritu pariter attrahit propin¬
quantia. dolores renũ placat. medetur regio mor¬
bo ligurius grece dicitur. Cicade apud regi¬
tȩ. Quod silentium. miraculo est Nec in merito
cum uicinȩ quȩ sunt locrensium. ultra ceteras

Expanded text:
amplius dies duodecim. Vescuntur in fame terram. At amplius dies duodecim. Vescuntur in fame terram. At hi quos ceruarios dicimus, quamuis post longa ieiunia repertas aegre carnes mandere coeperint, ubi quid casu respiciant obliuiscuntur, et inmemores praesentis copiae eunt quaesitum quam reliquerint satietatem. In hoc animalium genere numerantur et lynces, quarum urinas coire in duritiem pretiosi calculi fatentur qui naturas lapidum exquisitius sunt persecuti. Istud etiam ipsas lynces persentiscere hoc documento probatur, quod egestum liquorem ilico harenarum tumulis quantum ualent contegunt, inuidia scilicet ne talis egeries transeat in nostrum usum. Vt Theophrastus perhibet. lapidi isti ad sucinum color est, pariter spiritu adtrahit propinquantia, dolores renum placat, medetur regio morbo, lyncurium Graece dicitur. Cicadae apud Regid silentium miraculo est, nec inmerito, cum uicinae quae sunt Locrensium ultra ceteras
Abbreviated transcription (Latin):
cet. Calabria chely dris frequentissima. & bo¬
am gignit. quem anguem ad inmensam molẽ
ferunt conualescere. Captat primos greges bu¬
bulos & quȩ plurimo lacte rigua bos est eius
se uberibus innectit. suxuq conͦtinuo saginata
longo insȩculo ita fellebri sacietate ultimo ex¬
tuberatur. ut obsistere magnitudini cius nulla
uis queat Et postremo depopulatis animantib
regiones quas obsederit. cogit ad uastitatem :
Duioꝰ claudio principe ubi uaticanus ager est. in alico
occisȩ boȩ spectatus est solidus infans. Italia.
lupos habet. Quod cȩteris cũ simile nonsit: ho¬
mo quem prius uiderit conticescit. & anticipatus
di habeat non habet uocis ministerium Sciens
de lupis. multa pretereo. Spectatissimum est il
lud. caude animalis huius uillus amatorius inẽ
ꝑexiguis. quẽ spontiuo dampno amitdit:
cum capimetuit. Non habet potentiam. nisi
uiuenti detrahatur. Coeunt lupi. toto anno. non

Expanded text:
cet. Calabria chersydris frequentissima et bocet. Calabria chersydris frequentissima et boas gignit, quem anguem ad inmensam molem ferunt conualescere. Captat primo greges bubulos et quae plurimo lacte rigua bos est, eius se uberibus innectit, suctuque continuo saginata longo in saeculo ita fellebri satietate ultimo extuberatur, ut obsistere magnitudini eius nulla uis queat, postremo depopulatis animantibus regiones quas obsederit cogit ad uastitatem. Diuo Claudio principe, ubi Vaticanus ager est, in aluo occisae boae spectatus est solidus infans. Italia lupos habet quod cum ceteris simile non sit, homo quem prius uiderit conticescit, et anticipatus um habeat, non habet uocis ministerium. Sciens de lupis praetereo multa: spectatissimum illud est. Caudae animalis huius uillus amatorius inest perexiguus, quem spontiuo damno abicit, cum capi metuit; nec habet potentiam, nisi uiuenti detrahatur. Coeunt lupi toto anno non
Abbreviated transcription (Latin):
natus honorata: Frrpis ꝑpetuo consulto omĩũ
inunerum uacationem dedit. Gentem mar¬
sorum serpentibus illesam. eẽ. nichil mirum.
Acrreȩ filio hii genus ducunt. & de auita poten¬
cia deberi sibi sciunt seruitium uenenorum idõ
uenena contempnunt.¶ Cecilius aetate tres
filias didit. anguitiam. medeam. circen. Crrcen
circelios insedisse montes Carminum male¬
ficiis uariasimaginũ facies mentientem. Angui¬
tiam uicina fucino occupauisse. ibiq salubri
scientia aduersus morbos resistentem cum de¬
sissa hominem uiuere deam habitam. MMedeã.
ab iasone buthroni sepultam. filiumq eius mar¬
sis imperasse. Sed quamuis italia habeat hoc
presidium familiare. a serpentibus non peni¬
tus libera est. Deniq amunclas quas amyclas
ante greci condiderant. serpentes fugauere.
Illic frequens uipera insanabili morsu. breuior
hec ceteris quas in ali is aduertimus orbis par¬
tibus. ac propterea dum despectui ͤ facilius no¬

Expanded text:
natus honorata Hirpis perpetuo consulto omnium natus honorata Hirpis perpetuo consulto omnium munerum uacationem dedit. Gentem Marsorum serpentibus inlaesam esse nihil mirum; a Circae filio genus ducunt et de auita potentia deberi sibi sciunt seruitium uenenorum; ideo uenena contemnunt. C. Coelius Aeetae tres filias dicit Angitiam Medeam Circen; Circen Circeios insedisse montes, carminum maleficiis uarias imaginum facies mentientem; Angitiam uicina Fucino occupauisse ibique salubri scientia aduersus morbos resistentem, cum dedisset homines uiuere, deam habitam; Medeam ab Iasone Buthroti sepultam filiumque eius Marsis imperasse. Sed quamuis Italia habeat hoc praesidium familiare, a serpentibus non penitus libera est. Denique Amunclas, quas Amyclas ante Graeci condiderant, serpentes fugauere. Illic frequens uipera insanabili morsu; breuior haec ceteris quas in aliis aduertimus orbis partibus ac propterea, dum despectui est, facilius no
Abbreviated transcription (Latin):
europȩ sinus primus Nam sec undus. a lauinio auspi¬
catus in agro ceraunio metas habet. AAdhȩc italia
pado clara est. quem mons uesulus superantissimus
inter uiga alpium gremio suo fundit. Uisenno fon¬
te inligurium finibus unde se primum padus pro¬
rupit. sub mersusq cuniculo. rursus in agro uino¬
nensi extollitur. nulli amnium inferior claritate.
agrecis dictus heridatius. Intumescit exortuca¬
nis. tabefactis niuibus & liquentibus brumȩ pru¬
inis. auctusq aquarum accessione triginta flumi¬
na in adriaticum defert mares E memorabilib
inclitum & insigniter ꝑ omnium uulgatum ora.
quod̾ ꝑpaucȩ familiȩ sunt in agro faliscorũ quos
hyrpos uocant. hii sacrificium annuum ad mon¬
tem socratis apollini fatiunt. ad operantes gesticu¬
lationibus religiosis. inpune insultant ardentib:
lignorum struibus. in honorem diumnȩ rei flammis
parentibus Cuius deuotionis munificentia se¬

Expanded text:
Europae sinus primus; nam secundus a Lacinio auspiEuropae sinus primus; nam secundus a Lacinio auspicatus in Acroceraunio metas habet. Ad haec Italia Pado clara est, quem mons Vesulus superantissimus inter iuga Alpium gremio suo fundit, uisendo fonte in Ligurum finibus, unde se primum Padus proruit summersusque cuniculo rursus in agro Vibonensi extollitur, nulli amnium inferior claritate, a Graecis dictus Eridanus. Intumescit ex ortu canis tabefactis niuibus et liquentibus brumae pruinis auctusque aquarum accessione triginta flumina in Adriaticum defert mare. Memorabilibus inclutum et insigniter per omnium uulgatum ora, quod perpaucae familiae sunt in agro Faliscorum quos Hirpos uocant. Hi sacrificium annuum ad Soractis montem Apollini faciunt; ad operantes gesticulationibus religiosis impune exultant ardentibus lignorum struibus, in honorem diuinae rei flammis parentibus. Cuius deuotionis mysterium munificentia se
Abbreviated transcription (Latin):
est¶ R egini saltus. pestanȩ ualles. sirenũ saxa. amę¬
nissimus campaniȩ tractus. flegrei campi. crrce domꝰ.
tar racina insula. ante circũ flua in menso mari. nũc
ȩuo nectente addita continenti. diuersamq for¬
tunam areginis expertam. quos fretum medium
a siculis ui abscidit Formiȩ etiam lestrigonibus
habitatȩ. Multa preterea pollentissimis ingeniis
edisserta. quȩ preterire quam inferius exequi tu¬
tius d̃cimus. Uerum it aliȩ longitudo quȩ ab augus¬
ta pretoria ꝑ urbẽ capuamq porrigitur usq adop¬
pidum regium. decies centena & xxmił passuum
colligitur. Latitudo ubi plurimũ quadr ingenta
decem. ubi minimum . cxxx.ui. artissima est ad por¬
tum. quem hannibalis castra dicunt. Neq enim ex¬
cedit cecc milia. umbilicũ ut uarro tradit in agrorea¬
tino habet. at insolidum spatium circuitus uniuersi
bitu aduersa locrensiũ fronte. ortus agadibus finit᷑

Expanded text:
est, Regini saltus, Paestanae ualles, Sirenum saxa, amoeest, Regini saltus, Paestanae ualles, Sirenum saxa, amoenissimus Campaniae tractus, Phlegraei campi, Circae domus Tarracina insula ante circumflua inmenso mari, nunc aeuo nectente addita continenti diuersamque fortunam a Reginis experta, quos fretum medium a Siculis ui abscidit, Formiae etiam Laestrygonibus habitatae, multa praeterea pollentissimis ingeniis edissertata, quae praeterire quam inferius exequi tutius duximus. Verum Italiae longitudo, quae ab Augusta Praetoria per urbem Capuamque porrigitur usque ad oppidum Regium, decies centena et uiginti milia passuum colligit, latitudo ubi plurimum quadringenta decem, ubi minimum centum triginta sex; artissima est ad portum quem Hannibalis castra dicunt, neque enim excedit quadraginta milia; umbilicum, ut Varro tradit, in agro Reatino habet. At in solidum spatium circuitus uniuersi bitu aduersa Locrensium fronte ortus a Gadibus finitur
Abbreviated transcription (Latin):
accideret. Item cumanam tercio fuisse: posthas loco.
ipsa ȩui series probat. rgo italia in qua latium an¬
tiquum antea a tyberinis hostiis. adusq lirim amnẽ
ꝑtinebat. uniuersa consurgit auigis alpium porrec¬
ta ad reginum uerticem & littora brutiorum. quo
in maria meridiem uersus ꝓtenditur. Inde proce¬
dens paulatim se apennini montis dorso at tollit.
extensa inter tuscum et adriaticum. id est inter suꝑ¬
num mare et inferum similis querneo folio. scilica
ꝓceritate amplior quam latitudine. Ubi longius abit.
incornua duo scinditur. quorũ alterũ ioniũ respec¬
tat equor. alterum siculum. Inter quas ꝓminentias
non uno margine accessum insinuati freti recipit. s
lingius proiectis sepius. ac ꝓcurrentibus distinctũ
promontoriis pelagus accipit. Ibi ut sparsim notẽ
arces tarentinȩ. sc illea regio cum scilleo oppido & cra¬
teidȩ flumine scylle matre. ut uetustas fabulata.

Expanded text:
accideret. Ita Cumanam tertio fuisse post has loco accideret. Ita Cumanam tertio fuisse post has loco ipsa aeui series probat. Ergo Italia, in qua Latium antiquum antea a Tiberis ostiis ad usque Lirim amnem pertinebat, uniuersa consurgit a iugis Alpium, porrecta ad Reginum uerticem et litora Bruttiorum, quo in maria meridiem uersus protenditur. Inde procedens paulatim se Appennini montis dorso attollit, extenta inter Tuscum et Adriaticum, id est inter supernum mare et inferum, similis querneo folio, scilicet proceritate amplior quam latitudine. Vbi longius abiit, in cornua duo scinditur, quorum alterum Ionium spectat aequor, alterum Siculum; inter quas prominentias non uno margine accessum insinuati freti recipit, sed linguis proiectis saepius ac procurrentibus distinctum promunturiis pelagus accipit, ibi, ut obuia sparsim notemus, arces Tarentinae, Scylacea regio cum Scyllaeo oppido et Crateide flumine Scyllae matre, ut uetustas fabulata
Abbreviated transcription (Latin):
acceptis: Quo defuncto summam biennuo adeptus.
apud numicum parere desiit anno uii. patrisqin¬
digetis ei nomen datum. Deinde constituta ab asca¬
nio longa alba. fidene aritia. nola atrris. ab euboen¬
sibus cumȩ. ibidem sybillȩ sacellum est. Sed eiusquȩ
rebus romanis quinquagesima olimpiade inter¬
fuit es uuisq: librum ad corneliũ usq syllam pon¬
tifices nr̃i consulebant. Tunc enĩ una cũ capitolio
igos absumptus est: Nam priores duos. tarqui¬
io supbopartius pretiũ offerente quam postula¬
batur. tosa exusserat. Nuuis sepulchrũ insicisia ad¬
huc manei Delficam autẽ srbillam ante troiana
bella uaticinatam bocchus autumat. cuius pluri¬
mosuersus operi suo homerũ inseruisse manifestat
Hanc herifilen herrthrea annis aliquot int̾cidentib
insecuta est. srbillaq appellata est descientiȩ pari¬
litate. Quȩ inter alia magnifica. les bios amissuros
imperium maris. longe ante premonuit. quam id

Expanded text:
acceptis; quo defuncto summam biennio adeptus acceptis; quo defuncto summam biennio adeptus apud Numicium parere desiit anno septimo. Patris Indigetis ei nomen datum. Deinde constituta ab Ascanio longa Alba, Fidenae, Aricia; Nola a Tyriis, ab Euboensibus Cumae. Ibidem Sibyllae sacellum est, sed eius quae rebus Romanis quinquagesima olympiade interfuit cuiusque librum ad Cornelium usque Sullam pontifices nostri consulebant; tunc enim una cum Capitolio igni absumptus est; nam priores duo, Tarquinio Superbo parcius pretium offerente quam postulabatur, ipsa exusserat. Huius sepulcrum in Sicilia adhuc manet. Delphicam autem Sibyllam ante Troiana bella uaticinatam Bocchus autumat, cuius plurimos uersus operi suo Homerum inseruisse manifestat. Hanc Herophilen Erythraea annis aliquot intercedentibus insecuta est Sibyllaque appellata est de scientiae parilitate, quae inter alia magnifica Lesbios amissuros imperium maris multo ante praemonuit quam id
Abbreviated transcription (Latin):
Socchus ab soluit gallorum ueterum propaginẽ
umbros esse. M. antonius resert. hos cosdem. qđ
tempore aquoss cladis imbribus suꝑfuerint:
umbrios grece nominatosꝰ. Hiciniano placet
a messapo greco. messapiȩ datam originem. uersam post¬
inodum innomen calabriȩ. quam in exordio oenoti
fr̃ peucetius. peucetiam nomin auerat. Aguberna¬
tore eneȩ appellatum palinurum. atubicine. mi¬
senum. a con sobrina leo continam insulam Inter
uxore lauinium quod post troie excidium sicuti
cosconius phibet quarto anno extructum est¶ Nec
omissum sit enean estate ab ilio capto secunda. itali¬
cis litto ribus ad pulsum. ut hemina tradit. sociis ñ
am plius sexcentis in agro laurenti posuisset castra.
ubi dũ simulachrum qͦuod secum excilitia aduexerat
dedicat ueneri matri quȩ frutis dicitur. adiomede
palladium suscepit: Tribus mox annis. cũ latino
regnat socia potestate. quingentis uigeribus ab eo

Expanded text:
Bocchus absoluit. Gallorum ueterum propaginem Bocchus absoluit. Gallorum ueterum propaginem Vmbros esse M. Antonius refert; hos eosdem, quod tempore aquosae cladis imbribus superfuerint, Vmbrios Graece nominatos. Liciniano placet a Messapo Graeco Messapiae datam originem, uersam postmodum in nomen Calabriae, quam in exordio Oenotri frater Peucetius Peucetiam nominauerat. A gubernatore Aeneae appellatum Palinurum, a tubicine Misenum, a consobrina Leucosiam insulam inter ouxore Lauinium, quod post Troiae excidium, sicuti Cosconius perhibet, quarto anno extructum est. Nec omissum sit Aenean aestate ab Ilio capto secunda Italicis litoribus adpulsum, ut Hemina tradit, sociis non amplius sescentis, in agro Laurenti posuisse castra; ubi dum simulacrum, quod secum ex Sicilia aduexerat, dedicat Veneri matri quae Frutis dicitur, a Diomede Palladium suscepit, tribusque mox annis cum Latino regnat socia potestate, quingentis iugeribus ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
ut prenestini sonant libri. acȩculo quem uixta
ignes fortuitos inuenerunt ut fama est. digidioꝵ
sorores. Notum est aphiloclete petiliam con¬
situtam. arpos && beneuentum. adio mede Patauiũ
ab antenore. metapontum a prliis. Sillaceum ab
atheniensibus. Sub arim atrizeniis. & a sagari aiacis
locri filio. Sallentinos. sallectus. Anconam. asicu¬
lis. Gabios agalatio & bro siculis frĩbus. Ab hera¬
clidiis tarentum. insulamdensam. ab ionibus
łestum adorensibus. A miscello acheo. crotonam
regium. Ab calcidensibus cauioneam. &e cerinam
acrotoniensibus. A naricibus locros. Perecium
agrecis in honore herȩ. sic enim uinonem gceci
uõcant. ꝯriciam ab archuloco siculo. undeᷤ. et ts¬
men ut emine placet tractum. Hoc in loco orestes
oraculo monitus simula chirum scithicȩ dianȩ. qđ
de taurica extulerat prius quam argos petarit
consecrauit. Ar anclensibus metaurum locatun
A lorrensibus meta pontum. quod nunc uibo dicit᷑

Expanded text:
ut Praenestini sonant libri, a Caeculo, quem iuxta ut Praenestini sonant libri, a Caeculo, quem iuxta ignes fortuitos inuenerunt, ut fama est, Digoidiorum sorores. Notum est a Philoctete Petiliam constitutam, Arpos et Beneuentum a Diomede, Patauium ab Antenore, Metapontum a Pyliis, Scylaceum ab Atheniensibus, Sybarim a Troezeniis et a Sagari Aiacis Locrii filio, Sallentinos a Lyctiis, Anconam a Siculis, Gabios a Galatio et Bio Siculis fratribus, ab Heraclidis Tarentum, insulam Tempsam ab Ionibus, Paestum a Dorensibus, a Myscello Achaeo Crotonam, Regium ab Chalcidensibus, Cauloniam et Terinam a Crotoniensibus, a Nariciis Locros, Heretum a Graecis in honorem Herae sic enim Iunonem Graeci uocant, Ariciam ab Archilocho Siculo, unde et nomen, ut Heminae placet, tractum. Hoc in loco Orestes oraculo monitus simulacrum Scythicae Dianae, quod de Taurica extulerat, prius quam Argos peteret consecrauit. A Zanclensibus Metaurum locatum, a Locrensibus Metapontum quod nunc Vibo dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
a dardanis: Agillam a pelasgis. quiꝰ primi in la¬
tium litteras intulerunt. Ab haleso argiuo pha¬
liscam. aphaslerio arguio falerios. fesaenniũ quoq
ab argiuis. porcũ parthenium. apho censibus. ti¬
bur sicut cato facit testimonium a catillo archa¬
de prefecto. classis euandri. sicut sextius. ab ar¬
guia iuuentute E atillus enim amphiarai fili¬
uis. post prodigialem patris aput thebas in teri¬
tum. oeclei aui uissu cum omĩ fetuuersacrum
missus tres liberos in italia ꝓcreauit. tiburtũ. chora¬
catillum. Qui depulsis ex oppido siciliȩ ueterib
sicanis. a nomine tiburti fratris natu maximi
urbem uocauerunt. Mox inbrutiis ab ulixe
extructum templum mineruȩ. insula lincea ap¬
pellata. abiecto ibi corpore strenis ita nominata. ẽ
Sarthenopes a parthenope sirenis sepulclro quã
augustus postea neapolim esse maliut. Preneste
ut ⁊ enodotus a preneste ulyxis nepote latiui filio.

Expanded text:
a Dardano; Agyllam a Pelasgis, qui primi in Laa Dardano; Agyllam a Pelasgis, qui primi in Latium litteras intulerunt; ab Haleso Argiuo Faliscam; a Falerio Argiuo Falerios; Fescenninum quoque ab Argiuis; portum Parthenium a Phocaensibus; Tibur, sicut Cato facit testimonium, a Catillo Arcade praefecto classis Euandri; sicut Sextius, ab Argiua iuuentute. Catillus enim Amphiarai filius, post prodigialem patris apud Thebas interitum, Oeclei aui iussu cum omni fetu uer sacrum missus tres liberos in Italia procreauit, Tiburtum CoraCatillum, qui depulsis ex oppido Siciliae ueteribus Sicanis a nomine Tiburti fratris natu maximi urbem uocauerunt. Mox in Bruttiis ab Vlixe. extructum templum Mineruae. Insula Ligea appellata ab eiecto ibi corpore Sirenis ita nominatae; Parthenope a Parthenopae Sirenis sepulcro, quam Augustus postea Neapolim esse maluit; Praeneste, ut Zenodotus, a Praeneste Vlixis nepote Latini filio;
Abbreviated transcription (Latin):
portuosa. orasq patentibus gremiis. commertio or¬
bis accommodatas. Uerumne prorsus intacta ui¬
deatur in ea quȩ minus trita sunt animum inten¬
dere haut absurdum uidetur. & parcius depasta
leuibus uestigiis inui are. Nam quis ignorat.
uł dictam. uł conditã. uel dictum a iano ianiculũ.
a saturno latium. atq saturniam ad ane ardeam.
a comitibus herculis polrden. ab ipso incampania
pompeios. quia uictor ex hispania ponpam bou̾
duxerat. inliguria quoq lapidarios campos qđ
ioue eo dimicante creduntur pluisse saxaꝰ Pe¬
gionem ionicam ab ione. au lochi filia. quam ꝓca¬
citer insidentem uias herc̾ulis ut ferunt int̾emit
archippen. amarsia regelidorũ. quod hiatu terrę
haustũ. dissolutum est inlacũ fucinum Abiasone
templum uinonis argiuȩ: apelopi dispisas. aceo¬
lao minois filio daunios. lapigas. ab iapige dedali
filio. Trrrenos atrrreno lidre rege. choram

Expanded text:
portuosa, orasque patentibus gremiis commercio orportuosa, orasque patentibus gremiis commercio orbis adcommodatas. Verum ne prorsus intacta uideatur, in ea quae minus trita sunt animum intendere haud absurdum uidetur et parcius depasta leuibus uestigiis inuiare. Nam quis ignorat uel dicta uel condita a Iano Ianiculum, a Saturno Latium atque Saturniam, a Danae Ardeam, a comitibus Herculis Polyclen, ab ipso in Campania Pompeios, qua uictor ex Hispania pompam boum duxerat? In Liguria quoque lapidarios campos, quod ibi eo dimicante creduntur pluuisse saxa; regionem Ionicam ab Ione Aulochi filia, quam procaciter insidentem uias Hercules ut ferunt interemit; Archippen a Marsya rege Lydorum, quod hiatu terrae haustum dissolutum est in lacum Fucinum; ab Iasone templum Iunonis Argiuae; a Pelopidis Pisas; a Cleolao Minois filio Daunios; Iapygas ab Iapyge Daedali filio; Tyrrhenos a Tyrrheno Lydiae rege; Coram
Abbreviated transcription (Latin):
e homine satis dictum habeo: Nunc ut addesti¬
hatum reueraamur. ad locorum commemorationẽ
stilus dirigendus est Atq ideo principaliter italiã
cuuis decus iam in urbe contigimus. Sed italia tan¬
ta cura cura ab omnibus dicta. precipue am̃. catone
ut iam inueniri non possit quod non ueterum auc¬
torum presumpserit diligentia largiter in laudẽ
excellentis terrȩ materia suppetente. Dum scrip¬
tores prestantissimi reputant locorum salubrita¬
tem. celi temperiem. ubertatem soli. aprica colliũ.
opaca nemorum. innoxios saltus. uitium olcarũq
prouentus. noualia. pecuaria. tot amnes. lacus tantos.
bifera iuolaria. Inter hȩc uesubiũ flangrantis ani¬
mȩ spiritu uaporantem. tepentes fluctibus baias.
colonias tam frequentes. tam assiduam nouarum
urbium gram. Tam clarum decus ueterũ oppidorũ
quȩ primum. ab origine aurunci. pelasgi archa¬
des: siculi. tocius postremo greciȩ aduenȩ: & in sum¬
ma uictores romani condiderunt. Adhec litorũ

Expanded text:
e homine satis dictum habeo. Nunc, ut ad destinatum reuertamur, ad locorum commemorationem stilus dirigendus est atque adeo principaliter in Italiam, cuius decus iam in urbe contigimus. Sed Italia tanta cura ab omnibus dicta, praecipue M. Catone, ut iam inueniri non sit, quod non ueterum auctorum praesumpserit diligentia, largiter in laudem excellentis terrae materia suppetente, dum scriptores praestantissimi reputant locorum salubritatem, caeli temperiem, ubertatem soli, aprica collium, opaca nemorum, innoxios saltus, uitium olearumque prouentus, nobilia pecuaria, tot amnes, lacus tantos, bifera uiolaria; inter haec Vesubium flagrantis animae spiritu uaporatum, tepentes fontibus Baias, colonias tam frequentes, tam assiduam nouarum urbium gratiam, tam clarum decus ueterum oppidorum, quae primum Aborigines Aurunci Pelasgi Arcades Siculi, totius postremo Graeciae aduenae et in summa uictores Romani condiderunt; ad haec laterum
Abbreviated transcription (Latin):
accendium. Ibi epulantes adludit flamina.
quȩ flexuosis excessibus uagabunda quem con¬
tigerit non adurit. nec aliud est quam imago
nuntia ꝑfecti rite uoti. Idem ager agrigentinꝰ
eructat limosas scatir rigines. & ut uenefon¬
cium sufficiant rius sumministrandis: ita in
hac siciliȩ parte solonunquam deficiente et̃¬
na reiectione terram terra euomit Dẜ acta

Expanded text:
accendium. Ibi epulantes adludit flamma, accendium. Ibi epulantes adludit flamma, quae flexuosis excessibus uagabunda quem contigerit non adurit nec aliud est quam imago nuntia perfecti rite uoti. Idem ager Agrigentinus eructat limosas scaturrigines et ut uenae fontium sufficiunt riuis subministrandis, ita in hac Siciliae parte solo numquam deficiente aeterna reiectatione terram terra euomit. Acha
Abbreviated transcription (Latin):
diuersas officiorum & nominum species separa¬
tas: In alisina regione. fons alias quietus & tran¬
quillus cum siletur. si insonent tibiȩ exultabun¬
dus ad cantus eleuatur. & quasi miretur uocis
dulcedinem ultra margines intumescit Geloniũ
stagnum. tetro odore abigit ꝓximantes. inibi du¬
lis sumpserit fecunda fiet. alterũ quȩmsi fecunda
hauserit. uertitur insterilitatem. ¶S tagnum
petresium serpentib noxium est. homini salu¬
tare: In lacu agrigentino. oleũ suꝑnatat. hoc
pingue heret arun dinum comis. de assiduo
uolutabro. equarũ capilla mentis legitur. un¬
guentum medicũ contra armentarios morbos
Nec longe indetollis uulcanius. in quo qui diuinȩ
reioperantur ligna uitea superaras struunt.
nec ignis ad ponitur. In hanc congeriem. cũ
prosita intulerint. si ad est deus sisacrũ probat᷑.
sarmenta licet uirida sponte concipiunt. &¬
nullo inflagrante hialitu. ab ipso numine fit

Expanded text:
diuersas officiorum et nominum species separadiuersas officiorum et nominum species separatas. In Halesina regione fons alias quietus et tranquillus cum siletur, si insonent tibiae, exultabundus ad cantus eleuatur, et quasi miretur uocis dulcedinem, ultra margines intumescit. Gelonium stagnum taetro odore abigit proximantes. Ibi lis sumpserit fecundatur, alter quem si fecunda hauserit uertitur in sterilitatem. Stagnum Petrensium serpentibus noxium est, homini salutare. In lacu Agrigentino oleum supernatat; hoc pingue haeret harundinum comis de assiduo uolutabro, e quarum capillamentis legitur unguentum medicum contra armentarios morbos. Nec longe inde collis Vulcanius, in quo qui diuinae rei operantur ligna uitea super aras struunt nec ignis adponitur in hanc congeriem; cum prosicias intulerint, si adest deus, si sacrum probetur, sarmenta licet uiridia sponte concipiunt et nullo inflagrante halitu ab ipso numine fit
Abbreviated transcription (Latin):
flectitur. Quanta in aquis. tanta nouitas
insalinis. Salem agri gentiniũ. si igni iunxeris.
dissoluitur ustione. Cui si liquor aquȩ ꝓximaũit
crepitat ueluti torreatur. Pur pureũ ethna
mittit. In pachino trans lucidus inuenitur.
¶ͥ etera salinarũ metalla quȩ sunt agrigento
aut centuripiis ꝓximantia. fugiuntur cautiũ
ministerio Namꝰ illinc excuduntur signa ad
facies hominum uł deorum.) Termitanis locis
insula est harundinũ ferax. quȩ accom modatis¬
sime sunt inomẽm sonum tibiarũ. seu precentorias
facias. quarum locus est adpulunaria precinen¬
di siue uascas quȩ foraminum numeris precen¬
torias antecedunt. seu puellatorias quibus asono
clariore uocamen datur. siue gingrinas quȩ
breuiores licet subtilioribus tamen modis in¬
sonant. aut miluinas quȩ in accentus exeunt
acutissimos. aut lrdias quas& turarias uocant.
uel corinthi as. uel aegiptias. aliasue amusicis ꝑ

Expanded text:
flectitur. Quanta in aquis, tanta nouitas flectitur. Quanta in aquis, tanta nouitas in salinis. Salem Agrigentinum si igni iunxeris, dissoluitur ustione; cui si liquor aquae proximauerit, crepitat ueluti torreatur. Purpureum Aetna mittit, in Pachyno translucidus inuenitur. Cetera salinarum metalla, quae sunt aut Agrigento aut Centuripis proximantia, funguntur cautium ministerio; nam illinc excuduntur signa ad facies hominum uel deorum. Thermitanis locis insula est harundinum ferax: hae accommodatissimae sunt in omnem sonum tibiarum, seu praecentorias facias, quarum locus est ad puluinaria praecinendi, siue uascas quae foraminum numeris praecentorias antecedunt, seu puellatorias quibus a sono clariore uocamen datur, siue gingrinas quae breuiores licet subtilioribus tamen modis insonant, aut miluinas quae in accentus exeunt acutissimos, aut Lydias quas et turarias dicunt, uel Corinthias uel Aegyptias aliasue a musicis per
Abbreviated transcription (Latin):
men est de illustriũ frm̃ memoria. quoꝵ nomi¬
na sibi diuersȩ partes adoptant Sicatinienses
audiamus. Anaphius fuit. & amphinomus. siqđ
malunt siracusȩ emantiam putabimus. & cre¬
tonem. Catinenses tm̃ regio causam dederunt fac¬
to. Inquam se cũ ethnȩ incendia ꝓtulissent ui¬
uenes duo sublatos parentes euexerunt. inter
flammas illesi ignibus Horum memoriam ita
posteritas numerata est: ut sepulchri locus no¬
minaretur campus piorum. De arethusa
& alpheo uerũ ẽ hactenus quod conueniunt
fons& amnis. Fluminũ miracula. ab unde ua¬
ria sunt. ¶Dianam qui ad camerinam fluit.
si habitus inpudice hauserit. non coibunt in
corpus unum latex uineus & latex aquȩ Apud
segestanos hel besus in medio flumine subita
exestuatione ferua. Ac idem quamuis dimissũ
etlina nullus frigore anteuertit.¶ Hemereũ.
cȩlestes mutant pbagȩ. Amarus deniq est dũ
inaquilonem fluit. dulcis ubi ad meridiem

Expanded text:
men est de inlustrium fratrum memoria, quorum nomimen est de inlustrium fratrum memoria, quorum nomina sibi diuersae partes adoptant: si Catinenses audiamus, Anapius fuit et Amphinomus; si quod malunt Syracusae, Emantiam putabimus et Critonem; Catinensis tamen regio causam dedit facto. In quam se cum Aetnae incendia protulissent, iuuenes duo sublatos parentes euexerunt inter flammas inlaesi ignibus. Horum memoriam ita posteritas munerata est, ut sepulcri locus nominaretur campus piorum. De Arethusa et Alpheo uerum est hactenus, quod conueniunt fons et amnis. Fluminum miracula abunde uaria sunt. Dianam qui ad Camerinam fluit si habitus inpudice hauserit, non coibunt in corpus unum latex uineus et latex aquae. Apud Segestanos Helbesus in medio flumine subita exaestuatione feruet. Acidem, quamuis dimissum Aetna nullus frigore anteuertit. Himeraeum caelestes mutant plagae; amarus denique est, dum in aquilonem fluit, dulcis ubi ad meridiem
Abbreviated transcription (Latin):
uiolentia nec calor frigore mitigatur nec frigus
calore dissoluitur. Laudant alios montes duos.
necbroden & neptunium. Et neptunio specula. ẽ
inpelagus tuscum. & adriaticum. Nebrodei. dam-¬
me. & inulai gregatim ꝑuagantur. inde nebro¬
des.¶ Quicquid sicilia gignit᷑ siue soli siue homi¬
nis ingenio. ꝓximum est hiis quȩ optima iudican¬
tur. nisi quod faetus terrȩ centuripino croco
uincitar. Hic primum inuenta comedia. Hic
& cauillatio mimica domo archimedes qui iuxta
syderum disciplinam machinarius cõ mentator
fuit. h inc lais illa. quȩ eligere patriam maluit
quam fateri.¶ Gentem cyclopũ testantur uasti spe¬
cus. lestrigonum sedes ad huc sic uocantur. ceres
inde magistra sationis fructuariȩ. hic ibidem.
campus hennensis in floribus semꝑ & in om̃i uernus
die. Quem propter est. demersum foramen quodi¬
tem patrem adraptus libere ex euntem fama ẽ
lucem ausum. Inter catinas & siracusas certa¬

Expanded text:
uiolentia nec calor frigore mitigatur nec frigus uiolentia nec calor frigore mitigatur nec frigus calore dissoluitur. Laudant alios montes duos Nebroden et Neptunium. E Neptunio specula est in pelagus Tuscum et Adriaticum. Nebroden dammae et hinnulei gregatim peruagantur: inde Nebrodes. Quidquid Sicilia gignit siue soli siue hominis ingenio, proximum est his quae optima iudicantur, nisi quod fetu terrae Centuripino croco uincitur. Hic primum inuenta comoedia; hic et cauillatio mimica in scaena stetit; hinc domo Archimedes qui iuxta siderum disciplinam machinarius commentor fuit; hinc Lais illa quae eligere patriam maluit quam fateri. Gentem Cyclopum testantur uasti specus; Laestrygonum sedes adhuc sic uocantur. Ceres inde magistra sationis fructuariae. Hic ibidem campus Hennensis in floribus semper et omni uernus die; quem propter est demersum foramen, qua Ditem patrem ad raptus Liberae exeuntem fama est lucem hausum. Inter Catinam et Syracusas certa