comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conmeaient ⁊ eũ uelud dmñ quondã suũ pͣteure nollent ocũ quad
maxrme delectabat᷑ crebra salutacione int̾umpentes locũ mutare
ꝯpellunt Nã hutiꝰ cemodi fieque nc̃ia cũ suo ꝓposito officeie iudisset
uelicto montẽ insamã ꝑnũciã ad monascenũ scĩ benedicti sicũ in

Expanded text:
commearent et eum velut dominum quondam suum praeterire nollent, otium, quo commearent et eum velut dominum quondam suum praeterire nollent, otium, quo maxime delectabatur, crebra salutatione interrumpentes locum mutare conpellunt: nam huiuscemodi frequentiam cum suo proposito officere vidisset, relicto monte in Samnium provinciam ad monasterium sancti Benedicti situm in
Abbreviated transcription (Latin):
liẽ ocuꝑre temptãtẽd̃ duob magns prelus uno in aquitamã apud
pictauinũ ciuutatĩ altero iuxta narbonã apud burom fecceuũ ita
deuicct ut in hispanã eos redire conpellent eũdem magistratũ a
patre sibi pipmo dimissum egregie admminserauit Qui honor non
allus apepło dari ꝯsuauerat quã his qui ⁊ duitate generio ⁊ opũ ã¬
plitudine ceteris emmebat Aunc cũ pipmꝰ pat̃ baroli regis ab au
et patre sibi ⁊ frĩ baroloninno ialictũ sũma cũ eo ꝯcordia diuiss̃
aliquod annõ uł ut sub rege memorato teniusset ficit̃ eiꝰ karolomiãmꝰ
mcertũ quid decausiõ tamẽ uidetur ꝙ amore contemplatiue conucisa¬
apud eccl̃am st̃i aluesti conscuicto monasteno cũ fiatib secũ ad
hoc uemẽtib ꝑ aliqued̾ annos optata uel quieta pace ꝑfruit᷑ ẜec
cũ ex fiancia multi nobiliũ obuota soluenda iomã solempnter.

Expanded text:
liam occupare temptantes duobus magnis proeliis, uno in Aquitania apud liam occupare temptantes duobus magnis proeliis, uno in Aquitania apud Pictavium civitatem, altero iuxta Narbonam apud Birram fluvium, ita devicit ut in Hispaniam eos redire conpelleret, eundem magistratum a patre Pippino sibi dimissum egregie administravit. Qui honor non aliis a populo dari consueverat quam his qui et claritate generis et opum amplitudine ceteris eminebant. Hunc cum Pippinus pater Karoli regis ab avo et patre sibi et fratri Karlomanno relictum, summa cum eo concordia divisum, aliquot annis velut sub rege memorato tenuisset, frater eius Karlomannus – incertum quibus de causis, tamen videtur quod amore conversationisapud ecclesiam beati Silvestri constructo monasterio cum fratribus secum ad hoc venientibus per aliquot annos optata quiete perfruitur. Sed cum ex Francia multi nobilium ob vota solvenda Romam sollemniter
Abbreviated transcription (Latin):
ret qd ppartẽ amrtis essugenet segetes undecũq uemeaes dredue
uite scipendiũ ꝙ ei ꝓfectꝰ aule ꝓ ut iudebatur exhibebat irchil aliad
ꝓpii possideret quãquã unã ⁊ eã ꝓ ꝑui redditꝰ uillã in qua domũ
qua famulos sibi nesseraria ninistiantes atq obsequium exhibentes
pauce imerositatis habebat᷑ Quodcũꝙ aũdem erat carpendo ibat quod
uub iunctis in bobulĩo rustico more agente ti tihebatur Sit ad pabaciũ
sic ad plubitũ popłi sui conuentũ qui ammati ob regmi utilitatẽ celabia¬
uat᷑ ne sic domũ redire solebat ac regm ad mimistracionẽ ⁊ oĩa que
uel domui uel foris agenda ⁊ disponeñda erant piefectꝰ aule ꝓcurabat
Duc officio tũ cũ chideritꝰ deponebat᷑ prpmꝰ pat̃ baroli regis iã uelud
hereditario iure fungebatur d̃ pat̾ eiꝰ barolꝰ qui tdrannos ꝓ porta
ficnriã dñantet ueł dr̃antũ sibi uindicanteõ oppressit ⁊ saracenos gal¬

Expanded text:
um vitae stipendium, quod ei praefectus aulae prout videbatur exhibebat, nihil aliud proprii possideret quam unam et eam praeparvi reditus villam, in qua domum et ex qua famulos sibi necessaria ministrantes atque obsequium exhibentes paucae numerositatis habebat. Quocumque eundum erat, carpento ibat, quod bubus iunctis et bubulco rustico more agente trahebatur: sic ad palatium, sic ad publicum populi sui conventum, qui annuatim ob regni utilitatem celebrabatur, ire, sic domum redire solebat. At regni administrationem et omnia quae vel domi vel foris agenda ac disponenda erant praefectus aulae procurabat. Quo officio tum, cum Hildricus deponebatur, Pippinus pater Karoli regis iam velut hereditario fungebatur. Nam pater eius Karolus, qui tyrannos per totam Franciam dominatum sibi vindicantes oppressit et Sarracenos Gal
Abbreviated transcription (Latin):
pociꝰ eadein causai tamẽ ⁊ labore sertatũ ⁊ fine costat esse
opletũ pipinꝰ si quidem aisculsũ regem paucoꝵ dierꝭ obiide
apud ticnbũ contulit ⁊ obsides dare ⁊ erepta romuno opida
atq cascella restituere atq ut reddita nõ reddideiẽtur sacia¬
mento fidem facere kuõlꝰ uͦ post mecatũ ad se bellũ non
puꝰ deselcit quẽ ⁊ desiderũ regẽ quẽ longa obsidione fatigaue

Expanded text:
 haud simili tamen et labore certatum et fine constat esse conpletum. Pippinus siquidem Haistulfum regem paucorum dierum obsidione apud Ticenum conpulit et obsides dare et erepta Romanis oppida atque castella restituere atque, ut reddita non repeterentur, sacramento fidem facere; Karolus vero post inchoatum a se bellum non prius destitit quam et Desiderium regem, quem longa obsidione fa
Abbreviated transcription (Latin):
Noficcũ confessĩ ⁊ post aliques̃ anmot Iubente eodẽ comite aldumꝰ filis
bente patre montimacũ castrũ anouo petruxit ¶Nuo tepĩ duo¬
Duo tep̃r duo
monachi sc̃i maitioliõ ex prmmorib uaide religione conspicui sc̃itatẽ
preclari sipiercia fulgidi qui se muicẽ ꝓ oĩb diligebant ⁊ omne
monasterũ que colupne sustmebãt ⁊ uelud duo carde labra iri¬
qiauentĩ ⁊ uita se ad menfi sedebant selogeriꝰ cantoran¬

Expanded text:
Rofiacum concessit. Et post aliquot annos, jubente eodem comite, Alduinus filius nus, jubente patre, Montiniacum castrum a novo extruxit. 61. Quo tempore duo monachi sancti Marcialis ex primoribus, valde religione conspicui, sanctitate praeclari, sapientia fulgidi, qui se invicem prae omnibus diligebant, et omne monasterium duae columpnae sustinebant, et velut duo candelabra irradiabant, et juxta se ad mensam sedebant, Ro
Abbreviated transcription (Latin):
Iacobr̃ gabllicie ieobpensaret at̃ deuotũ ⁊ quocũꝑ it̃ ageiet uł comuẽtio
pubicis epertent poriꝰ rex quã esse dux putabatur honescati ⁊ clau¬
tudine qua affluebat honono Ris solti uͦ om̃em aquitantã suo
subieqit imꝑio ut uemo contra eũ leuare manuĩ audeieiet ueꝵ eti
ege ficintc sibi conplaciit conplacitũ qnumo histnre iegem abe

Expanded text:
lliciae reconpensaret iter devotum. Et quocumque iter ageret, vel conventum publicum exerceret, potius rex quam esse dux putabatur, honestate et claritudine qua affluebat honoris. Non solum vero omnem Aquitaniam suo subjecit imperio, ut nemo contra eum levare manum auderet, verum etiam regem Francorum sibi habuit complacitum. Immo Hispaniae regem Ade
Abbreviated transcription (Latin):
hrenũ ac misulã fliuuos cceanũ ꝙ ac damibiũ pesite Tiga
quidem pene similes morib uͦ atꝙͣ habitu ualde dissimiles
germanũ nrolunt ita ꝑbomuit ut eas tubutarias efficerẽt
int quas precipue st uetalabi Gorabi Abodriti loemam q̃
his nãcꝑ bello conflixit ¶aeras quoꝵ mlte maior̃ ẽ iimem
dedicionẽ suscepit Nupit g̃lam eciã iegni sui quibdam ietil ⁊ re¬

Expanded text:
Rhenum ac Visulam fluvios Oceanumque ac Danubium positae, lingua quidem poene similes, moribus vero atque habitu valde dissimiles, Germaniam incolunt, ita perdomuit ut eas tributarias efficeret; inter quas fere praecipuae sunt Welatabi, Sorabi, Abodriti, Boemani – cum his namque bello conflixit –; ceteras, quarum multo maior est numerus, in deditionem suscepit. Auxit etiam gloriam regni sui quibusdam regibus
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑuet ficinciõ funtẽ aquitanice bello quod contra gap̾fernũ ducem
aquitame ab eo susceptũ ⁊ continuos nouẽ amos gerebatur apud
iclomanno ad quos succesio regni diuimno cabtu ꝑuenerat ffiara
siquidem facto sorempint᷑ genetali ꝯuentu ambos ieges sibi consti¬
tuunt ea condicione ꝑremissa ut totũ regm coipꝰ ex equo ꝑtirentu
⁊ barol eã ꝑtẽ quã pacter eoꝵ ppmꝰ tenueiat᷑ barolomamꝰ eã¬

Expanded text:
et, finito Aquitanico bello, quod contra Waifarium ducem Aquitaniae ab eo susceptum per continuos novem annos gerebatur, apud arlomanno, ad quos successio regni divino nutu pervenerat. Franci siquidem facto sollemniter generali conventu ambos sibi reges constituunt, ea conditione praemissa, ut totum regni corpus ex aequo partirentur, et Karolus eam partem, quam pater eorum Pippinus tenuerat, Karloman
Abbreviated transcription (Latin):
unos susseptũ ẽ Quod ille ⁊ m̃osꝰ quã cetera ⁊ longe maior
opparatũ am̃nustrauit unã tamẽ ꝑ se in pannomã nã hanc ꝓũ¬
cib ea gens tñ incolebat᷑ expedicionẽ fecit Getera in filio suo
pipino ac prefectꝰ ꝑunciaꝵ comitib eciã atꝙ legatis ꝓficiẽ¬
da cõmissit quod qũ ab his strenuisse fuiss admoniseratũ octauo
tandẽ anno cõpletũ ẽ Quot plici in ed gesta quantũ sanguiis
effussũ sic testatur uastua oĩ habitatoie parnoma ⁊ locꝰ in qͦ
regia cagam erat ita desertꝰ ut ne uestigiũ quidẽ ieo human
habitacãis appeeat Cota in hoc bello humeꝵ nobilitas peri
tota gloiia decidit Dnmño pecuma ⁊ comecti longo tempore tesa
duepti st̃ Reque ullũ bell̃ contra francos ꝓortĩ humana
potest memoria iecorderi qͦ idli magio ditati t oꝑuss aucta sn
quippe cõ usꝙ miid temporis pene p̃auꝑes cuderentur abcintĩ
aui ⁊ cugenti regia ieꝑtũ tot spolia precibsa in presuis ublat

Expanded text:
etera et longe maiori apparatu administravit. Unam tamen per se in Pannoniam – nam hanc provinciam ea gens tum incolebat – expeditionem fecit, cetera filio suo Pippino ac praefectis provinciarum, comitibus etiam atque legatis perficienda commisit. Quod cum ab his strenuissime fuisset administratum, octavo tandem anno conpletum est. Quot proelia in eo gesta, quantum sanguinis effusum sit, testatur vacua omni habitatore Pannonia et locus in quo regia kagani erat, ita desertus ut ne vestigium quidem in eo humanae habitationis appareat. Tota in hoc bello Hunorum nobilitas periit, tota gloria decidit, omnis pecunia et congesti ex longo tempore thesauri direpti sunt. Nequepotest memoria recordari, quo illi magis ditati et opibus aucti sint, quippe cum usque in id temporis pene pauperes viderentur. Tantum auri et argenti in regia repertum, tot spolia preciosa in praeliis sublata,
Abbreviated transcription (Latin):
uud sc̃m̃ coriefuõ ꝑt̃ extignendas hereses ꝙ muilgo anruniche¬
io dissimulaltntur Iti ad fuer om̃o aquitama prmci pearero
quibs precẽpit pac̃ẽ fumire ⁊ occ̃lam dei catholica ueneran
agumo e buuaigalensi deffuncto archiepo ⁊ acio post eñ er¬
Emato & ñ songe̾ post uitã priuato dux aquitame guuam¬

Expanded text:
endas haereses, quae vulgo a Manicheis disseminabantur. Ibi adfuerunt omnes Aquitaniae principes, quibus precepit pacem firmare et aecclesiam Dei catholicam venerari. Siguino vero Burdegalensi defuncto archiepiscopo , et Acio post eum ordinato, et non longe post vita privato, dux Aquitania
Abbreviated transcription (Latin):
actꝰ pacti obliu̾iom tenebris obeleri Guberat ⁊ alta nõ irracio¬
nauilis ut opmor cansi que uel sola suficere posset ut me ad hue
stribenda conpelleiet nitrim̃tũ iudelicet᷑ in me iꝑsũ ⁊ ꝑpetua¬
aderi ⁊ iudicare possim sigot benificioꝵ in me collatorẽ in memor
iissim ⁊ iliustrissima hĩs optũ de mei meriti gesta silencia pretente
pat qui uitã eiis quas qui nĩquã inperit sute licetrs ac debita lauda
menere ¶Ii stribere atꝙ explicande nõ meũ ingemolã quod exile ⁊

Expanded text:
ti oblivionis tenebris aboleri. Suberat et alia non inrationabilis, ut opinor, causa, quae vel sola sufficere posset ut me ad haec scribenda conpelleret, nutrimentum videlicet in me inpensuvideri et judicari possem, si tot beneficiorum in me collatorum immemor, clarissima et illustrissima hominis optime de me meriti gesta silentio praeterirem, patererque vitam ejus, quasi qui nunquam vixerit, sine litteris ac debita laude manere. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ambigrã qui ocis ac litdris dediti scatim eui presentis nõ arbre¬
rentut ita necligendũ ut oiã penitꝰ que nunc sunt uelud nulla
memona digna silencio atq obliuom tradantur pociꝰq ueluit
amore diu turntatis in lecti alior preclari facta qualibno cũqu
striptiõ inserere quã si nominis̃ famã posteritatis memorie inchal
stribendo subtraere tamẽ ab hud cemodi discriptione nõ extuuit
temꝑardũ quanto mͥ conciꝯ aram nillꝰ cauera eiꝰ quã me stribere

Expanded text:
statum aevi praesentis non arbitrentur ita neglegendum, ut omnia penitus quae nunc fiunt velut nulla memoria digna silentio atque oblivioni tradantur, potiusque velint amore diuturnitatis inlecti aliorum praeclara facta qualibuscumque scriptis inserere quam sui nominis famam posteritatis memoriae nihil scribendo subtrahere, tamen ab huiuscemodi scriptione non existimavi temperandum, quando mihi conscius eram nullum ea
Abbreviated transcription (Latin):
mĩs implortire Ip̃e uͦygregata mimi ualidai electore mense augusto i¬
munente iã nocte circa latꝰ maus secus eos castra dispesuct p̃aga
uidentes tantã multitudinẽ trore conpulsi tota nocie in muictas
Silabitur Et ruentib equis cũ sessonib aimoꝵ ponderẽ grauoctis
pagam mlt̾ꝰ capunnt ⁊ nouissim etcertitꝰ tarde canentes dolũ
equis̃ dissiluunt Ip̃e dut equo sciobẽ offundens in precept̃ uenit
⁊ aruis honeratꝰ ianuã deciderat in minũ aũsarioꝵ insi deo qui eũ
semꝑ custodit robut ⁊ mentẽ ei ministrante magno inpetu saltu
sarẽt ⁊ uellossimo cursu sese reddeiet suis̃ eꝯox intmissĩ ẽ uellũ
causa captoꝵ ne intimeientur erant eñ od melionbus Qsũ eo
dic ob utrisgi mutaret̃ sequenti nocte plenitũdie mauis niutante cũ capi
contta pagam manib insilluunt ⁊ augilio pedlagi loberantur ñ ampliꝰ¬

Expanded text:
niis implorare. Ipse vero congregata manu valida electorum, mense Augusto, iniis implorare. Ipse vero congregata manu valida electorum, mense Augusto, imminente jam nocte, circa litus maris secus eos castra disposuit. Pagani videntes tantam multitudinem, terrore conpulsi, tota nocte minutas scdilabitur. Et ruentibus equis cum sessoribus armorum pondere gravatis, pagani multos capiunt; et novissimi exercitus, tarde caventes dolum, equis dissiliunt. Ipse dux, equo scrobem offendens, in praeceps venit, et armis oneratus jamjam deciderat in manum adversariorum, nisi, Deo, qui eum semper custodit, robur et mentem ei ministrante, magno impetu saltum daret et velocissimo cursu sese redderet suis. Mox intermissum est bellum causa captorum, ne interimerentur; erant enim ex nobilioribus. Cum eo die ab utrisque nutaretur, sequenti nocte, plenitudine maris invitante, cum captis concite pagani navibus insiliunt, et auxilio pelagi liberantur, nec ampli
Abbreviated transcription (Latin):
auctures ⁊ nareonã capturos Iet xp̃iam quantociꝰ corpꝰ ⁊ sargumnẽ
uei asacerdotib accipientes comuictiuerunt ⁊ pͤꝑantes se ad mortẽ
iuascerunt saratenos a uictonia potctist̃ om̃es ꝙ ut mortẽ aut captiui¬
tate cũ nauib ⁊ m̃btes spolĩo eoꝵ retmuer̃ ⁊ captiuos aut uerdider
t seriure fecer̃ ⁊ sc̃o marciali lemuice xxͣ mauros copptie enorn
tramnsmisel̃ dono mueris Ex quibꝰ abbas goffridꝰ duos retuut ⁊ in
poriuture act̃os diuisit ꝑ principes ꝑegrinos qui de ꝑtib diũsis lemo¬
uicã conueneiant loquela eoꝵ nequaquã saracenisa set more catu¬
loꝵ loquentes glatire iudibantur Eso tepr infunta mltitudo nor¬
mannoro ex claua marchia ⁊ iresca regione cũ classe in numeia
appuler̃ portũ aquitaneũ ⁊ sicut ꝑentes egerant conati sc̃ om̃emꝰ
aquetamã desertare e captiuare cstaq dus fortissimꝰ guilłiꝰ n¬
ubiq ꝑ ep̃os ut suaduent plebent dm̃ aupilũ cũ iemmus ⁊ leta¬

Expanded text:
am capturos. At christiani quantotius corpus et sanguinem Dei a sacerdotibus accipientes communicaverunt, et praeparantes se ad mortem, bello invaserunt Sarracenos, et victoria potiti sunt, omnesque aut morte aut captivitate cum navibus et multis spoliis eorum retinuerunt, et captivos aut vendiderunt aut servire fecerunt, et Sancto Marciali Lemovicae viginti Mauros corpore enormes transmiserunt dono muneris. Ex quibus abbas Gosfridus duos retinuit in servitute, ceteros divisit per principes peregrinos, qui de partibus diversis Lemovicam convenerant. Loquela eorum nequaquam erat Sarracenisca, sed more catulorum loquentes, glatire videbantur. 53. Eo tempore infinita multitudo Normannorum ex Danamarcha et Iresca regione cum classe innumera appulerunt portum Aquitanicum. Et, sicut parentes egerant, conati sunt omnem Aquitaniam desertare et captivare. Itaque dux fortissimus Wient plebem Domini auxilium cum jejuniis et leta
Abbreviated transcription (Latin):
muemient ꝑegrim agrecis sigati contantmo posim du&antiu ⁊ ibi
carceuti affligebantur EItẜ ncintim duae rotgeno ab acciderebs paganos
unãquẽq eor ꝑ dies sirgulos iudentib cerris quasi pcntũ ꝑ frustiti
diuidens in coldarus coctũ eis apponekat ꝓ epulis ⁊ in alia domo sinu¬
cabat se comedere cũ suio reliqͣ medietatꝭ menbra postquã om̃s ita¬
ꝑcurrisset nouissimũ de custodia quasi negligens ꝑmitebat fuge qui ẜe
monstra sarticens nunciaret Qua de causa timore xcamatq̃ ucme
hispame saracem cũ rege suo nuseto pacẽ aconitissa barrelonensi en¬
mensende petuit ⁊ ammum tributũ ꝑ soluere ppondent Erat enõ hec
iudua ⁊ rotgeno suã filiã in matrimoniũ scciaueiet Osit quib pace
atent̾es effendit cũ quid confligens frẽm sul̃ mauerẽ anusit ⁊ te
campũ lustitius ⁊ plꝰ centũ auerfarios extinxit ⁊ cũ sius ꝑpma remisit
nec ausi st̃ saracem ꝑsequi fugientem post hos dies dignato ⁊. dño

Expanded text:
ur peregrini, a Grecis ligati Constantinopolim ducebantur, et ibi carcerati affligebantur. Item Normanni, duce Rotgerio, ad occidendos paganos unumquemque eorum per dies singulos, videntibus ceteris, quasi porcum per frusta dividens, in caldariis coctum eis apponebat pro epulis, et in alia domo simulabat se comedere cum suis reliqua medietatis menbra. Postquam ita omnes percurrisset, novissimum de custodia quasi neglegens permittebat fugae, qui haec monstra Sarracenis nunciaret. Qua de causa timore exanimati, vicinae Hispaniae Sarraceni cum rege suo Museto pacem a comitissa Barzelonensi Ermensende petunt, et annuum tributum persolvere spondent. Erat enim haec vidua, et Rotgerio suam filiam in matrimonium sociaverat. Cum quibus pace latentes offendit, cum quibus confligens, fratrem suum manzerem amisit, et tertio campum lustrans, et plus centum adversarios extinxit, et cum suis propria revisit, nec ausi sunt Sarraceni persequi fugientem. 56. Per hos dies dignatus est Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
iudicassent nõ solũ q petebant᷑ fieri ꝑmisit set eciã sacrũ il
⁊ saliltarẽ illũ ut ãliꝯ potestati ad striberentur consessit E
reuertentib legatis suos qͦs ad iungens mnt̃ uestes ⁊ aromata
⁊ ceteras ouẽtaliũ terraꝵ opes nigencia illi dona direxi cũ e
ante paucos amnbs eũ ꝙ tunc solid habebat ioganti mrtaret
elefantẽ Inperies eciã grecoꝵ in beforꝰ nehael ⁊ leo ultro¬

Expanded text:
indicassent, non solum quae petebantur fieri permisit, sed etiam sacrum illum et salutarem locum ut illius potestati adscriberetur concessit; et revertentibus legatis suos adiungens inter vestes et aromata et ceteras orientalium terrarum opes ingentia illi dona direxit, cum ei ante paucos annos eum quem tunc solum habebat roganti mitteret elefantum. Imperatores etiam Co
Abbreviated transcription (Latin):
pese transfer̃ ⁊ demceps locꝰ amonachis ordmatur Ioffredꝰ uͥ tsfaurau
uolens relinquere stdm̃ tutꝰ astolido ẽp̃o monasderiũ sc̃i iunium ⁊ eclesis
roensem de pͤ̾dacione auue sc̃i martialis disripuit ⁊ hac ocasione duressea
ecit bunt sc̃i martim monachituronenses nemins eogente ante coip e
adegecto monachi scemtie scema ind̾iuuit canomealẽ set moꝵ in eis speo
iruuit ut una nate om̃s morerent ⁊ de reliqͦ acanomcis ip̃e habitatur

Expanded text:
et deinceps idem locus a monachis ordinatur. Josfredus vero thesaurarius nolens relinquere seculum, tutus a Stodilo episcopo, monasterium sancti Juniani et ecclesiam Cairoensem depraedatione a jure sancti Marcialis subripuit, et hac occasione desciscere fecit. Tunc sancti Martini monachi Turonenses, nemine cogente, ante corpus ejusdem abjecto monachi scemate, scema induunt canonicale; sed mox in eis pestis irruit, ut una nocte omnes morerentur, et de relico a ca
Abbreviated transcription (Latin):
comes supdictꝰ uindicate uolenõ paulatim cepit urib corporis̃
destitui ⁊ in urbe engolisiua secus icclam sc̃i andree ꝓpt̃ offi¬
ciũ diunũ iuibet sib̃i domnũ pͥparae in qua egrotans decũbere
cepit ubi incessant̃ e diũsiõ ꝑtib cuncti puncipes ⁊ nobiles
eũ iusitabant᷑ Oũ dicereñt nõ nulli maueficis artib cũ
Le grotaie solebat eni ĩobusto ⁊ sano corpore iungere tunc a¬
nec more senũ nͨ more iuuẽtiuõ coipore fatisseiet etectaẽ quedã
malefita mulier artiõ maleficas contra cũ ꝑiceruisse Quẽ cũ non

Expanded text:
pit viribus corporis destitui, et in urbe Egolisma secus aecclesiam sancti Andreae propter offitium divinum jubet sibi domum preparare, in qua aegrotans decumbere coepit . Ubi incessanter e diversis partibus cuncti principes et nobiles eum visitabant. Cumque dicerent nonnulli, maleficis artibus eum aegrotare--solebat enim robusto et sano corpore vigere--tunc nec more senum nec more juvenum corpore fatesceret, detecta est quaedam malefica mulier artes maleficas contra eu
Abbreviated transcription (Latin):
mortius puerat recũ ferebat de qͦ si quẽ posset comuncare me
moncheu faciebãt adoraibant diadbolũ qui pino eiõ in et̾oo¬
iespuerant ⁊ as hommationes ⁊ crmmuina que diei eciã flagiciũ
⁊ i occulto epercebant ⁊ maꝑto xp̃ianos ueros se fallebant
A chilgomimꝰ apud tolosã inuenti st̃ manchei ⁊ ip̃i aestructi
⁊ ꝑ diusas occidentis partes nũtũ antixp̃i exorti ꝑ latibula
ese occultaie curabant ⁊ quostũꝙ potuerant uiros ⁊ muliere
subuertebant Quidã eciã aurelianis canonrꝰ cantor nomine
theodatꝰ qui mortuꝰ erat ante trieniũ in illa heresi ut

Expanded text:
mortuis pueris secum ferebat, de quo si quem posset communicare, mox Manicheum faciebat, adorabant diabolum, qui primo eis in Aetyorespuerant, et abhominationes et crimina, quae dici etiam flagitium est, in occulto exerceba. Nihilominus apud Tolosam inventi sunt Manichei, et ipsi destructi, et per diversas Occidentis partes nuntii antichristi exorti, per latibula sese occultare curabant, et quoscumque poterant viros et mulieres subvertebant. Quidam etiam Aurelianis canonicus cantor, nomine Theobaldus, qui mortuus erat ante triennium in illa haeresi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ita benedicenis degtera abfidu ad hoscĩt sasllice st̃i scephĩ cũ gła
diductꝰ c̃ Grmoaudd trabidit ei portas ecl̃l amold̃ cordas seg¬
agebat᷑ ꝑ dies rept̃ẽ indictꝰ ꝓcessit tolla sc̃ĩficata cũ indum̃tis ⁊⁊
cappa romana absꝙ casula ⁊ ꝑ etsdem continuos dĩes misa celabitiũ
Tint abba goffiidꝰ Gasilicã regalẽ maori oꝑe cepit ienouare Qua¬

Expanded text:
ita benedicens dextera assidue, ad hostium basilicae sancti Stephani cum gloria deductus est. Grimoardus tradidit ei portas ecclesiae, Arnaldus cordas sigagebatur. Per dies septem indutus processit stola sanctificata cum indumentis et cappa Romana, absque capsula, et per eosdem continuos dies missam celebravit. Tune abbas Gosfridus basilicam regalem majori opere coepit renovare . Qua
Abbreviated transcription (Latin):
gũdimꝰ demꝗi sectoi ferii qu hxci cõgnom̃ idempti ẽ qr conmisso pielio cũ
noimamins ⁊ nentro redenti postea die pacti causa cũ rege cor storm
polito confiliotai deluetan᷑ ense corto duĩssio ꝑ media pectoris socuit sinł
insipient Ecrnalids quid̾m subtraens sc̃o eꝑchto ullam salacensem et
conferes helie duci uillaboensi ab ang̃lo ꝑcussa interut ⁊ hac de re infine

Expanded text:
denique Sectorferri, qui hoc cognomen indeptus est, quia commisso praelio cum Normannis, et neutro cedenti, postera die pacti causa cum rege eorum Storin solito conflictu deluctans, ense corto durissimo per media pectoris secuit simulInsipiens. Arnaldus quidem subtrahens sancto Eparchio villam Salasensem, et conferens Heliae duci villa Boensi, ab angelo percussus interiit, et hac de re in fine
Abbreviated transcription (Latin):
sepusti st̃ yp̃s geculdꝰ ronã abierat ideo ꝑ arnaldũ missid ẽ
ep̃m qui cũ aqua ep̃ałi ecclam reconsiliauit paulo post exorti st
⁊ aquitantĩ mainchei se ducentes plebem Aegabant batisiũ ⁊
ciuoẽ ⁊ quicqud sane doctrine ẽ Reestmentes a codis quasi monachi
apparebant ⁊ cascitatẽ simulabat set int̃ se npos̃ om̃em cuxuriã excecob

Expanded text:
Episcopus Geraldus Romam abierat; ideo per Arnaldum missum est episcopum, qui cum aqua episcopali ecclesiam reconciliavit. Paulo post exorti sunt per Aquitaniam Manichei, seducentes plebem. Negabant baptismum et crucem et quicquid sanae doctrinae est. Abstinentes a cibis, quasi monachi apparebant, et castitatem simulabant, sed inter se ipsos omnem luxuriam exercebant,
Abbreviated transcription (Latin):
beie posse potaueuim atꝙ intantã inpudenciã ꝑrũpermn it ilro
ciceromis pictarẽ ꝯtempne idũ ꝙ in primo atusculanꝵ cũ libro
de latimis trptone Gequeretur ita dipisse legitur mandare quẽ¬
qã inquid literis ogitacioneã suas qui eas̃ nec disponere nec illus¬
pe possit nec delectacione aliqua adlicere lectorẽ homnns̃ ẽ int̾pretã¬
t as utentis ⁊ ocio ⁊ literis poterait quidm hec cicttoriõ egregiisen¬
percis mea stubendi Retererẽ insi anno premeditatũ haberẽ hon

Expanded text:
m ut illud Ciceronis putarem contemnendum quod in primo Tusculanarum libro, cum de Latinis scriptoribus loqueretur, ita dixisse legitur: «Mandare quemquam – inquit – litteris cogitationes suas, qui eas nec disponere nec inlustrare possit nec delectatione aliqua adlicere lectorem, hominis est intemperanter abutentis et otio et litteris». Poterat quidem haec oratoris egregii sententia me a scribendo deterrere, nisi animo praemeditatum haberem hominum
Abbreviated transcription (Latin):
uematut hunc ml̾te circũsedent naciones clauisi quidẽ ac suesto
qͦs normannos uocamꝰ ⁊ septemtriorale litꝰ ⁊ oẽs moias insulas
renent Ad litꝰ australe claui ⁊ aisti ⁊ alie diuse incolunt
naciones int̾ qͦs uelut precipui st̃ quib tunc arege bellũ inf¬
Licione ita contulit ac domuit ut ubteriꝰ inꝑãta facere nim

Expanded text:
nationes. Dani siquidem et Suevi, quos Nordmannos vocamus, et septentrionale littus, et omnes in eo insulas tenent. Ad littus australe Sclavi et Agisti et aliae diversae incolunt nationes. Inter quos vel praecipui sunt, quibus tunc a rege bellum infditione, ita contulit ac domuit, ut ulterius imperata facere m
Abbreviated transcription (Latin):
in mensa emĩs inpleti st̃ ⁊ oĩs infirntos udiꝙ sessauit pactũ ꝙ pacis̃
puuisticia aduce ⁊ principib in sissũ federata ⁊̃ Ałdumꝰ autẽ ep̃s mo¬
dastenũ st̃i stepham agentense q ildigariꝰ orncte disposuetat in mag¬
na catua monacore ꝑ triemiũ anttequã moreretur destruxit ⁊ cano¬
cos ibi restituit Qit de nopa lemouicã intra urbem monaces in ecclo
ca nore noua obsenãsiã constituct silicet eccłas ⁊mono suia sessare a

Expanded text:
inmensa omnes repleti sunt, et omnis infirmitas ubique cessavit, pactumque pacis et justicia a duce et principibus vicissim foederata est. Alduinus autem episcopus monasterium sancti Stephani Agentense, quod Hildegarius ornate disposuerat in magna caterva monachorum, per triennium antequam moreretur destruxit, et canonicos ibi restituit. Hac de noxa Lemovicam intra urbem monachos in ecclecia populi novam observantiam constituit, scilicet ecclesias et monasteria cessare a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dei mctu in sede suceptꝰ ẽ Bot berrarto insidus muliere malefactꝭ
tib corpore fatestenti icte puuacto sanciꝰ fr̃ eiꝰ dito uusconũ extit

Expanded text:
et Dei nutu in sede susceptus est . At Bernardo insidiis muliebribus, maleficis et Dei nutu in sede susceptus est . At Bernardo insidiis muliebribus, maleficis artibus corpore fatescente, vitae privato, Santius,
Abbreviated transcription (Latin):
dicti francoꝵe &e nobio ibi tuml̃tu unastonũ ecis d̃ ⁊ dei sepul̃tꝰ
miracaiõ clauesseie cepit uuga eiꝰ pastoralis̃ iemissa ẽ fianciã
rardi aascome duo necem tanti uiri de int̃ fectorib pumuit alios
suspendio alics flamib̃ tradenõ ⁊ om̃em illã possecionẽ iegulatensem
qe ante uilcte mu̾denriã merat sne lite de huic morachis francis
benedicti parauit iundicandã ulex autẽ rotbertꝰ ꝓ de functo ord̾mauit
abbatẽ gauzlenũ licct iepugrauct monachi nolentes sibi pre esse filũ
dorti Erat em̃ ip̃e nobilissim frarcde principis filius manzet apuero
in monasteuo sc̃i benedicti maritꝰ Quẽ ⁊ciã iex supra scuiptꝰ arcħiepm
bitiuisensid fecit postea post mercẽ dacb̃ti archipĩ Set et ip̃i quinquẽ¬
io sedicionẽ agentes noluer̃ el̃ in cuictatẽ recipere dicentes ura uoce
Nõ acet dñari ecc̃ie filũ scorti postmodũ tom̃ regis̃ uolũtab preualuit

Expanded text:
dicti Francorum coenobii, ibi tumultu Wasconum occisus est; ibi sepultus, miraculis clarescere coepit . Virga ejus pastoralis remissa est Frantiam. Bernardus Wasconiae dux necem tanti viri de interfectoribus ejus punivit, alios suspendio, alios flammis tradens, et omnem illam possessionem Regulatensem, quae ante in lite invadentium erat, sine lite dehinc monachis Francis sancti Benedicti paravit vindicandam. Rex autem Rotbertus pro defuncto ordinavit abbatem Gauzlenum, licet repugnarent monachi, nolentes sibi praeesse filium scorti. Erat enim ipse nobilissimi Francorum principis filius manzer, a puero in monasterio sancti Benedicti nutritus. Quem etiam rex supra scriptus archiepiscopum Bituricensibus fecit postea post mortem Dacberti archiepiscopi. Sed et ipsi quinquennio sedicionem agentes, noluerunt eum in civitatem recipere, dicentes una voce: Non decet dominari Ecclesiae filium scorti. Postmodum tamen regis voluntas praevaluit,
Abbreviated transcription (Latin):
ont᷑ clumacensis monascerũ ap̃t suꝑandĩ hugonẽ conitẽ ꝑ qua re c̃
giuma censsurti ꝑcusit ut millomͦ deneps arẽptꝰ gressũ ageret Et
pautis int̾positis dieb hugo comes subito ip̃m castiũ in cipat ato solo
oeqrut desfureto goffudo ablate hugo en sussett set ep̃s gerallo ei
aũso de lat ꝓhz bens et dare consetracione causa reli r ñ perelie d

Expanded text:
perandum Hugonem comitem. Pro qua re eum divina censura percussit, ut nullo modo deinceps ereptus gressum ageret. Et paucis interpositis diebus, Hugo comes subito ipsum castrum vi cepit atque solo coequavit. Defuncto Gosfrido abbate , Hugo ei successit; sed episcopus Geraldus a
Abbreviated transcription (Latin):
tissimũ in sc̃e pͦposito ⁊ dicipime celesciõ fortisstnũ columptã abbatem a¬
teodeimum Bane młtociens qui ei rebellare concti sc̃ aquitanti primores
õ uł edomiti uł ꝓstraiti st̃ unde cũ obsideret rocameltũ comes bos
uicmũ st̃s catrofo cũ mltitũdĩe forciũ contra eũ aciem strupit ⁊ ꝯmisso
bello dux uctor extait ⁊ repetita obsidione in cascrũ cepit habebat
ce ndebat᷑ Nuu ita se muicẽ dilexerunt semꝑ ut aesset uis anina urra
ulauiã demq castrũ cũ exꝑugnaret comes engolisĩsis ducem ip̃m secũ
hbuit ⁊ magna fortitũdĩe ip̃m casciũ accepit ⁊ aduce ip̃o accepit
in ueneficiõ hec uice comitatũ mediense oenaceuse t rlcacardensẽ¬

Expanded text:
ssimum in sancto proposito et disciplinae celestis fortissimam columpnam abbatem Theodelinum. Sane multoties, qui ei rebellare conati sunt Aquitanici primores, omnes vel edomiti vel prostrati sunt. Unde cum obsideret Rocameltim comes Boso vicinum Sancto Carrofo, cum multitudine fortium contra eum aciem struxit, et, commisso bello, dux victor extitit; et, repetita obsidione, vi castrum cepit. Habebat pendebat. Qui ita se invicem dilexerunt semper, ut esset eis anima una. Blaviam denique castrum cum expugnaret comes Engolismensis, ducem ipsum secum habuit, et magna fortitudine ipsum castrum accepit, et a duce ipso accepit in beneficio haec: vicecomitatum Mellensem e
Abbreviated transcription (Latin):
cas od hantꝰ causã creditur ꝓgomis eurli ixpbata qr iã dui negligens
dei gtlaciã ecclare potiꝰ neglectriy qͣ erectrip iuidebatur beati ergo dioisil
aenobiũ ꝙ iã puserã monascicã coruꝑat romã Rey hugo regulari spneseate
sicut in di cus rectũ erat honestiꝰ restauitunt ꝑ manꝰ uenerabiliõ od
abbatio ⁊ alia sc̃es nõ milla monasteria in decorã pustie discipline reuoca
uct Rodem repi grauissiũ bellũ int̾ guĩlłm ducem ⁊ gofridũ andeganẽsẽ
comitẽ pactũ ẽ s gofridꝰ nessecitatib acto buiłimo duci se subdidit seꝙ
uore ꝓ dene ficio accepit Ea tempestate sotone sc̃bo mortuo hoto filius el
stis actu ⁊ noĩe inꝑio prtitꝰ c̃ Cui philosophie intento ⁊ lucra xp̃i cogitans
ut ante tribinas u̾dici duplicatũ iedeeret tesentũ dei uobentate ropdes
hungrie umna cio iege core oo fiden terã ouetae crersa segrse retxñ forrecae

Expanded text:
itur progenies Caroli reprobata, quia jam diu neglegens Dei gratiam, ecclesiarum potius neglectrix quam erectrix videbatur. Beati ergo Dionisii coenobium, quod jam pristinam monasticam corruperat normam, rex Hugo regulari honestate, sicut in Dei oculis rectum erat, honestius restauravit per manus venerabilis Odilonis abbatis, et alia lum inter Willelmum ducem et Gosfridum Andegavensem comitem peractum est. Sed Gosfridus necessitatibus actus, Willelmo duci se subdidit, seqvorum pro beneficio accepit. 31. Ea tempestate Hotone secundo mortuo, Hoto filius ejus, tercius actu et nomine, imperio potitus est. Qui philosophiae intentus, et lucra Christi cogitans, ut ante tribunal Judicis duplicatum redderet talentum, Dei voluntate populos Hungriae, una cum rege eorum ad fide
Abbreviated transcription (Latin):
pills nome noi diucauat ⁊ iuctor ertitit ẜ mignã ꝑtẽ egectꝰ sul cũ iniuo
Suce amuisit qr sequenti anno lamib̃tꝰ comes nanuetensiũ aganablo ceno¬
Rarmnusfo q comes̃ pictauensis  iamo comes arbatilice nsis osangiuns
ed cõ normanins in buliaco uilla dimitantes fugatisc̃ ⁊ gauiberta com
patre sñ ccuterẽ comecerat Quo mortuo de aiã ed altetacio iusa ẽ int̾ aus̃¬

Expanded text:
filio Nomenoi dimicavit, et victor extitit, sed magnam partem exercitus sui cum Viviano duce amisit. Et sequenti anno Lanbertus comes Nannetensium a Gauzberto CenoRannulfus quoque comes Pictavensis et Raino comes Arbatilicensis, consanguineus ejus, cum Normannis in Briliaco villa dimicantes fugati sunt, et Gauzbertus comes patrem in carcerem conjecerat. Quo mortuo, de anima ejus altercatio visa est inter a
Abbreviated transcription (Latin):
dua  duifo ainati comam ⁊ inde coniuuente papa senedito api¬
diam aggessi cuncta deuastant dontra quos gogenttlũ bo silundo¬
mudit ⁊ congressione bio ⁊ ter facti iutores normanm existũt¬
d uarti congiessu cũ georte ousore iucti ⁊ estiati sẽ ⁊ ad inchiu
redacti ⁊ in mineri duati constant̾no rduim usq ad exctũ iute in cartenib

Expanded text:
duce Rodulfo armati Romam, et inde conivente papa Benedicto Appuliam aggressi, cuncta devastant . Contra quos exercitum Basilius intendit, et congressione bis et ter facta, victores Normanni existunt. Quarto congressu cum gente Russorum victi et prostrati sunt et ad nichilum redacti, et innumeri
Abbreviated transcription (Latin):
rex ꝑfidia ducũ ueneticore matatꝰ ueneciã uello terra mareq iuissit appe¬
tere Gudoiecteq uenecia aducib eũ indedicionẽ acceptib eande clcissem ad
damalae sitora uastanda missit ⁊ cũ paulus sofarane p̾fectꝰ cũ oriẽtali elta
d aupiliũ dalmatis ferẽdũ aduenteret regia classis̃ ad ꝓpua ingreditur
⁊ rotrudis filia imꝑatoris ꝗͣ natu maior erat obiit. Impr uͦ aquis eram ad¬

Expanded text:
rex perfidia ducum Veneticorum incitatus Venetiam bello terraque marique iussit appetere; subiectaque Venetia ac ducibus eius in deditionem acceptis eandem classem ad Dalmatiae litora vastanda misit. Sed cum Paulus Cefalaniae praefectus cum orientali classe ad auxilium Dalmatis ferendum adventaret, regia classis ad propria regreditur. Hruodtrud filia imperatoris, quae natu maior erat, VII. Idus Iun. diem
Abbreviated transcription (Latin):
in re ciuctatꝭ lemouice cuscoditꝰ tandem solutꝰ ẽ accept̾a in comugio seroiẽ
mudonis iuceconitis ex qua filiũ genut bermuirdũ. Eo tepr̃ ad huc iuuẽ¬
ce turpione ep̃o odo ⁊ tectolo caoinsi sc̃i martim illusti ifsum ad inplen
euangelicũ p̾ceptũ decelictis oił pauꝑes pauꝑem xp̃m secictist̃ ⁊ clumaco¬
stõ haboitu ac uita induti st̃ unde postea mictu dĩ odo abbas pͤfuit scĩssiq̃
⁊̃ turonis̃ hic̃ sc̃issimꝰ odo ⁊ literis̃ ad prime liberalib eruditis ⁊ dei amore
plagrantissimꝰ exempło ⁊ doctimẽ ap̃lice regule que ẽ moracore potitit
restaurator stennnũs. Tune roso defuncto filiꝰ el giũl̃l̃mꝰ loco elꝰ prefuit apue
uc̃a bctisatꝰ om̃is ꝙ eore nermannoꝵ qui uxta fitinciã ihabitauerant
mltitudo fidem xp̃i sussepit ⁊ gentilem lingam obuitens latmno seimone asse¬
uocouctis mauta fiancie ⁊ srttanine monastariũ fistanũ scẽ micaelis

Expanded text:
re civitatis Lemovicae custoditus, tandem solutus est, accepta in conjugio sorore Widonis vicecomitis, ex qua filium genuit Bernardum. 26. Eo tempore, adhuc vivente Turpione episcopo, Odo et Teotolo, canonici sancti Martini illustrissimi, adimplentes evangelicum praeceptum, derelictis osancto habitu ac vita induti sunt. Unde postea Dei nutu Odo abbas praefuit sanctissimus, nsecratus est Turonis. Hic sanctissimus Odo et litteris adprime liberalibus eruditus et Dei amore flagrantissimus, exemplo et doctrina apostolicae regulae, quae est monachorum, extitit rricia baptizatus, omnisque eorum Normannorum, qui juxta Frantiam inhabitaverant, multitudo fidem Christi suscepit, et gentilem linguam obmittens, Latino sermone assuvocabatur marcha Franciae et Britanniae, monasterium sancti Michaelis
Abbreviated transcription (Latin):
dna Gertiũ aureũ sperã auitã uescim̃tũ imꝑiole aureũ cororã au¬
cã edilone abeate ciusdem loci crebriꝰ colequũ famoliare exerabat
⁊ m auta paatii siĩ cũ pie oĩb ducebat. ꝑ ẜec tempora em̃gaus
comes igelainsis post copiosis tñũphos de mauris ⁊ sanacemit prelio
mnto ĩlelio inmuneredoilem stragẽ saracenoꝵ ꝑ ficiens dĩ iuctor
greditur aliũ gccencitũ mauroꝵ offendit uementẽ Qacẽ cũ paud

Expanded text:
coronam aucum Odilone abbate ejusdem loci crebrius colloquium familiare exercebat, et in aula palatii sui eum prae omnibus ducebat. 38. Per haec tempora Ermengaudus comes Irgeldensis post copiosos triumphos de Mauris et Sarracenis praelio inito ultimo, innumerabilem stragem Sarracenorum perficiens, dum victor regreditur, al
Abbreviated transcription (Latin):
ordmaueiat sus secor ep̃m benedictũ
Riu post ea capta al holia petra
ussesorẽ Rem helias cũ ipo geraldo uceconite ⁊ filo ein mudone cominisso
prelio uctor extitit ⁊ postea cũ frẽ suo aldeberto in decepcione captꝰ ẽ an
ppne ⁊ in castro montimaco in custodia comectꝰ ẜ cĩ suasu guilłm duci

Expanded text:
ordinaverat sub se corepiscopum Benedictum. Qui postea captus a Helia Petragsuccessorem. Idem Helias, cum Geraldo vicecomite et filio ejus Widone commisso praelio, victor extitit, et postea cum fratre suo Aldeberto in deceptionem captus est a Widone, et in castro Montiniaco in custodia conjectus. Sed cum suasu Willelmi duci
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃e pipmꝰ breuis ꝓpt̾ childericũ regem ciustrasiore afran
occissũ pͣliũ fecit cũ teoderico rege frenere ⁊ deuicit eũ ⁊ cũ ro
postea concerdtns maior domꝰ extitat in ficiria ⁊ bella multa contͥ
sueuos ⁊ ałias gentes fortit᷑ fecit ⁊ ip̃e pamꝰ bixius de urtre
qa caspiode genuit barato mit testũ post teodencũ d regem iegn

Expanded text:
Et ipse Pipinus Brevis, propter Childericum regem Austrasiorum a Francis occisum, proelium fecit cum Theoderico rege Francorum, et devicit eum, et cum eo postea concordans, major domus extitit in Francia, et bella multa contra Suevos et alias gentes fortiter fecit. Et ipse Pipinus Brevis de uxore sua Calpiade genuit Carolum Martellum. Post Theodericum vero rege
Abbreviated transcription (Latin):
hoste fortissimo lemouicinũ appulit ⁊ ꝯgregatĩ st̃ contra eũ muerabiles
hostes normancioꝵ ⁊ ꝯmisso p̾lio in loco qui dt̃ ad destricios usꝙ ad int̃¬
incionẽ uastati sc̃ pagam ⁊ ex inde fugientes nõ ultra fiduciã ꝑrsupserũt
uenre in aguitamã Rodulfmꝰ autẽ grrĩs do ꝙ cuiꝰ amore anormanm iegg¬
terrã uacuã repperientes sedem sibi iuro thomago iescituit cũ pren
suo roso Qui factꝰ xp̃iam captiuos pliues̃ ante decollare fecꝭ in hom¬
re qͥs coluerat deoꝵ ⁊ iem infitũ pondꝰ auri ꝑ eclesias discribuit ꝯͥ¬
anore in honoie ueri dei in cuꝰ noĩe batismũ susceꝑait MRannnulfꝰ quo
comes pittauensis̃ haduit filiũ eblĩ noie Qui iamilfꝰ consangi¬

Expanded text:
hoste fortissimo Lemovicinum appulit, et congregati sunt contra eum innumerabiles hostes Normannorum, et commisso praelio in loco qui dicitur Ad-Destricios, usque ad internitionem devastati sunt pagani, et exinde fugientes, non ultra fiduciam praesumpserunt veniendi in Aquitaniam. Rodulfus autem gratias Deo, pro cujus amore animam terram vacuam repperientes, sedem sibi in Rotomago constituunt cum principe suo Roso. Qui factus Christianus, captivos plures ante se decollare fecit in honore quos coluerat deorum. Et item infinitum pondus auri per ecclesias distribuit Christianorum in honore veri Dei, in cujus nomine baptismum susceperat. 21. Rannulfus quoque comes Pictavensis habuit filium Eblum nomine. Qui Rannulf
Abbreviated transcription (Latin):
castr̃o fronciaco reddiit ad enholismũ ubi postulãte lanro ep̃o fecꝭ
in monasceno sc̃i eparchii aucoritatẽ precepti de tenõ que ibi sine
ꝯtensione erant id ẽ suꝑ pluuũ toluetam macrcũ iustenatum
uasnac̃d monterionẽ iuscicũ roliacũ suꝑ fliuuiũ noirã saudidanẽ
uiltã camson canonnacud uiciacũ ioliacũ iumerẽ toisiacũ fertis thomosos

Expanded text:
ate . . .. . . rediit ad Egolisman, ubi postulante Launo episcopo fecit in monasterio sancti Eparchii auctoritatem praecepti de terris quae ibi sine contentione erant, id est super fluvium Tolveram Magnacum, Vivenacum, Vasnacum, Monterionem, Visacum, Roliacum, super fluvium Notram Baudidanem villam, Camilon, Cavannacum, Ulciacum, Roliacum minore
Abbreviated transcription (Latin):
regnauit clotariꝰ filio eꝰ clotaris iste genuit dagabtũ ⁊ ura
nẽ ista baltildis sorer dugob̃a regis habĩt iurũ in comugio
nobilem mt̃ froncos nõie ausbertũ de qͦ genuit filiũ noĩe
utorẽ noie degã fduiã pĩpimi maoris demꝰ ⁊ genuit ex ea
uartli regis pipus uetulo dut frantore demuct bareli martellu
Barciꝰ murtellꝰ genut pipinũ piã qui de ila linea generaciois

Expanded text:
regnavit Clotarius filius ejus. Clotharius iste genuit Dagobertum et fNam ista Blitildis, soror Dagoberti regis, habuit virum in conjugio nobilem inter Francos nomine Ansbertum, de quo genuit filium nomine uxorem nomine Begam, filiam Pipini majoris domus, et genuit ex ea Karoli regis. Pipinus Vetulus dux Francorum genuit Karolum Martellum. Karolus Martellus genuit Pipinum Pium, qui de illa linea
Abbreviated transcription (Latin):
tornacensẽ urbẽ obtinut Exinde usq camaracũ ciuitatẽ uẽnient
illit iesedit pauco temporis spacis ⁊ romanos gosi ibi muenit int̃¬
fecit &xinde usꝙ ad sonã fluuũ occupauit oĩo Nlodione rege
funto merueus de genere eꝰ regnũ accepit Regnalit ꝙ cledid̃ ani
E alo ip̃o merueo rege utili reges siancore meromelnti sunt

Expanded text:
Turnacinsem urbem obtenuit. Exinde usque Camaracum civitatem veniens, illicque resedit pauco temporis spacio; Romanos quos ibi invenit interficit. Exinde usque Sumnam fluvium occupavit. Chlodione rege defuncto, Merovechus de genere eius regnum eius accepit. Regnavit Chlodio annis 20. Ab ipso Merovecho rege utile reges Francorum Merovingi su
Abbreviated transcription (Latin):
ac gesta ꝓfieraꝵ Est autem in asia opidũ troianore
sibi ẽ cuntas que illãd si eitur uoi regrauit aeneas pens
Llã fortio ⁊ uauda uiri uellatores̃ atꝙ rebelles minis inqueta
certomimna obiurgantes ꝑgirũ fintuna debellantes ẜureger̃ autẽ
eneas rex ⁊ reclusit se in ciuitatẽ ilũ pugnauẽ᷑  ꝙ adũsũs
hant ciuiititã armis dicem dp̃ã em̃ cuutati subacta fugit eneas
tiranꝰ in italiã loquaie gentes ad pugnabũ Plii quoꝵ ex
oricipib puamus uelis ⁊ antenor cũ aliquo excercitu troianoe
hm tminos pannonors iuxta mectidas paludes ⁊ cepẽr edifica¬
ie ciuitatim ob memouale eoꝵ Rpellauer̃ que eã sicimblã¬

Expanded text:
um Troianorum, ubi est civitas quae Illium dicitur, ubi regnavit Aeneas. Gens illa fortis et valida, viri bellatores atque rebelles nimis, inquieta certamina obiurgantes, per gyrum finitima debellantes. Surrexerunt autem Aeneas et reclusit se in civitate Illium, pugnaveruntque adversus hanc civitatem annis decim. Ipsa enim civitate subacta, fugiit Aeneas tyrannus in Italia locare gentes ad pugnandum. Alii quoque ex principibus, Priamus videlicet et Antenor, cum reliquo exercitu Troianorum nt intra terminos Pannoniarum iuxta Meotidas paludes et coeperunt aedificare civitatem ob memoriale eorum appellaveruntque eam Sicamb
Abbreviated transcription (Latin):
uiũ fug̾iẽr ⁊ intrauer̃ in meotidas paludis digit autem imp̃r
uuant concedã eit tubuta donaua aumd dicom qt congregati
treiam ferr̃ insidias sicut erant docti ⁊ coginti ⁊ ingressi st̃¬
in mertidas paludes cũ alio ꝓopło romanoꝵs eieceẽ ꝙͣ nde
alannos ⁊ ꝓcusser̃ eos in ore gladũ bunt apellauat eos ualen

Expanded text:
vium, fugierunt et intraverunt in Meotidas paludes. Dixit autem imperaeicerit, concedam eis tributa donaria annis decim'. Tunc congregati Troiani, fecerunt insidias, sicut erant edocti ac cogniti, et ingressi in Meotidas paludes cum alio populo Romanorum, eieceruntque inde Alanos percusseruntque eos in A. ore gladii. Tunc appellavit eos Valen
Abbreviated transcription (Latin):
nms iratꝰ rex caubtꝰ in gob̃gã reliquid ⁊ merofledem accepi¬
ad uporẽ post hec ⁊ marconestim sororem eiꝰ iterũ ad ꝯugiũd
o tempõre sc̃o gregonꝯ archiẽp̃s turonesis magnis iurtutib
childeberto engolisin ciuctatẽ ꝯsecreunt basilicam scĩ eparchũ
ubi ip̃e unꝑ sepultꝰ fuerat Adfuit cũ eo uenerabilis gregoris
ip̃s turonẽcio ⁊ in ip̃a basilica multa pignera reliquits bĩ
honore demꝙ in altare ipiꝯ ab eode sc̃o germand etꝙ sco gregono
ꝯsecinto sce̾ crucis hactenꝰ appetuit inpressi signatula Itꝭ in
honore sc̃i petri ꝯsecrauerunt ecl̃iam sedis ep̃alis quã clodo
ues supradictꝰ reꝑ anouo uicrari uisserat destructa priori sode
quã gothi anana maculacione fedauerant in honore sc̃i fuar¬
tur scitumin drdinaueruntꝙ in ip̃a cuntate epm̃ noĩe mereriũ
qui in franciã capellamꝰ regiofuercit aptom om̃ nuperrime

Expanded text:
nimis iratus Ingobergam reliquit, et Merofledem accepit uxorem. Post haec quoque Marcouefa sororem ejus ad conjugium o tempore sanctus Gregorius archiepiscopus Turonensis magnis virtutibus Chariberto Egolismam consecravit basilicam sancti Eparchii, ubi ipse nuper sepultus fuerat: adfuit cum eo venerabilis Gregorius episcopus Turonensis, et in ipsa basilica multa pignora reliquiarum beauctore. Denique in altare ipsius ab eodem sancto Germano atque Gregorio consecrato, sanctae crucis hactenus apparent impressa signacula. Item in honore sancti Petri consecraverunt ecclesiam sedis episcopalis quam Chlodorex supradictus a novo incoari jusserat, destructa priori sede, quam Gothi Arriana maculatione foedaverant, in honore sancti Saturnini. Ordinaveruntque in ipsa civitate episcopum nomine Mererium, qui in Francia capellanus regis fuerat. Aptonius enim nuperrime
Abbreviated transcription (Latin):
ddit dicent dña mea ecte dño meꝯ rex uictor reuertit Euomͦ potest
ep̃õ adfusset nõ erat antrona presons que puellã susoperede deberet¬
dominꝰ meꝯ cex dionuret hac nocte qr domina mea regia commate
ẽ tua de filia tua childecinta at ille att si cũ ẽa dromire non
possũ dormã tecũ eũꝙ introisset rex in aułdo suã accunt ei regi
cũ puella ip̃a ⁊ ait rp̃o neffandam rẽ fecisti ꝓpt smplicitatẽ titã
iã ou mea ompłiꝰ osse nõ pcteris Iussit ꝙ eã sacro uelamme

Expanded text:
i, dicens: Domina mea, ecce Dominus rex victor revertitur: quomodo potest pus adfuisset, non erat matrona ad presens, qui puellam suscipere. deberet. Etdominus meus rex dormiet hac nocte, quia domina mea regina conmater tua est de filia tua Childesinda ?' Et ille ait: 'Si cum illa dormire non queo, dormiam tecum'. Cumque introisset rex in aulam suam, occurrit ei regina cum ipsa puella, et ait ei rex: 'Nefanda rem fecisti per simplicitatem tuam; i