comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cha saxea corpus scĩclementis po¬
situm ita ut anchora cum qua
missus ẽ: uixta eum eẽt posita.
Reuelatum ẽ. autem discipuliᷤᷤ
sus: ut ñ indetollerent corpus
eius. Quib etiam hocintima¬
tum ẽ: quõdomini anno die pas¬
sionis eius recẽdat mare ꝑ septẽ
dies. aduenientib siccum iter
p̃bens. quõdad laudem nominiᷤ
diernum diem. hoc autem fac
to: omnes gentez ꝑgirum cre¬

Expanded text:
ca saxea corpus sancti Clementis poca saxea corpus sancti Clementis positum, ita ut anchora cum qua missus est, juxta eum esset posita. Revelatum est autem discipulis ejus ut non inde tollerent corpus ejus. Quibus etiam hoc intimatum est quod omni anno die passionis ejus recedat mare per septem dies advenientibus, et siccum iter praebeat. Quod ad laudem nominis diernum diem. Hoc autem ut factum est, omnes gentes per gyrum cre
Abbreviated transcription (Latin):
fectĩinfide xana abscederent. Per
totam autẽ ꝓuinciam intra unũ
annum acredentib septuagin
qi ydola contracta sunt. post ãnoᷤ¬
antepa pres paganis insistentib tã
ambitiosa relatio cucurrit adim¬
ꝑatorem traianum. ut dicerent i
anus nomine. qui multos xp̃iano¬
rum diũsis penis occideret. Et dũ
uderet arfidianus omnes gaudẽ¬
tes ad passionem accedere cesũt
multitudini et solum elementem
ep̃m cogebat ad sacrificandũ. Et
cum uideret eum sic fixum in do¬
mino ut penitus moueri nõ pos¬
se: dixit ad suos. ꝑ ducat᷑ ad ma¬
re et ligetur ei ad collum anchora
et p̃cipitetur in mediũ mare: ut
deo colere. Et cum factum fuisser:
omnis multitudo xͥanorum fle¬
bant. Et flentib illis: dixerunt
cornelius et pheb discipuli euiᷤ.
om̃s unamines oremus. ut ostñ¬
dat nobis dñs martẏris sui excu¬
bias. Orantib autem ppłis reces¬
sit mare in sinu suo ꝑtria fere
milia. Et ingressi ꝑ siccum: in¬
uenerunt in medio mari i ar¬

Expanded text:
fecti in fide Christiana abscederent. Per totam autem provinciam intra unum annum a credentibus que idola confracta. Post annoautem tres, paganis insistentibus, tam ambitiosa relatio cucurrit ad imperatorem Trajanum, ut dicerent ibanus nomine, qui multos Christianorum diversis poenis occiderat. Et dum videret Arsidianus omnes gaudentes ad passionem accedere, cessit multitudini, et solum Clementem episcopum cogebat ad sacrificandum. Et cum videret illum sic fixum in Domino, ut penitus moveri non posset, dixit ad suos: Perducatur ad mare, et ligetur ei ad collum ancora et praecipitetur in medio mari, ut deo colere. Quod cum factum fuisset, omnis multitudo Christianorum flebat. Et flentibus illis, dixerunt Cornelius et Phoebus discipuli ejus: Omnes unanimes oremus, ut ostendat nobis Dominus martyris sui exuvias. Orantibus autem populis, recessit mare in sinu suo, per tria fere millia. Et ingressi per siccum populi invenerunt in medio in ar
Abbreviated transcription (Latin):
to ad uesꝑum apparuit ei inuisu
uir canitie uenerandus dicens.
ꝑte saluus erit sisinnius: utim¬
pleatur hoc quõd dixit frat̃ m̃s
paulus apłs. Sanctificatur uir ĩ¬
fidelis ꝑ mulierem fidelem. Et cũ¬

Expanded text:
ti ad uesperum apparuit sanctus Petrus canitie uenerandus dicens: «Pro te saluus erit Sisinnius ut impleatur quod dixit frater meus Paulus apostolus ‘Sanctificatur uir infidelis per mulierem fidelem’». Et
Abbreviated transcription (Latin):
tu fr̃m positus. apprehensa clem̃¬
tis manu repende consurgens: in
aurib tocuis eccłie hec protulit ũ¬
ba. Audite me frẽs et conserui nũ.
qm̃ sicut edoctus sum ab eo qui¬
me misit domino et magistro ⁊ h̾u
xp̃o. dies mortis mee instat. Clem̃¬
tem hunc ep̃m uob̾ ordino: cui
soli mee p̃dicationis et doctrinẽ
cãthedram credo. qui michi ab
iuitio usq infinem comes iõĩ¬
b fuit et ꝑ hoc ueritatem tocuis
mee p̃dicationis agnouit. qui
in omnib temptatiorib meis
socuis extitit fidelit̃ ꝑ seuerans.
Quem p̃ceteris exꝑtussum dm̃
colentem. homines diligentem
castum. discendi studiis deditum
rias. Propt̃ qd̾ ip̃i trado a dño mͥ
datam potestatem ligandi et
decreuerit in f̾ris. hoc decretum sit
et incelis Ligabit enim quod opor¬
tet ligari: et soluet quõd oportet

Expanded text:
tu fratrum positus, apprehensa manu mea, repente consurgens, in auribus totius ecclesiae haec protulit verba: Audite me, fratres et conservi mei. Quoniam, sicut edoctus sum ab eo qui misit me, Domino et magistro meo Jesu Christo, dies mortis meae instat, Clementem hunc episcopum vobis ordino, cui soli meae praedicationis et doctrinae cathedram trado: qui mihi ab initio usque in finem comes in omnibus fuit, et per hoc veritatem totius meae praedicationis agnovit; qui in omnibus tentationibus meis socius exstitit, fideliter perseverans; quem prae caeteris expertus sum Deum colentem, homines diligentem, castum, discendi studiis deditum, rias. Propter quod ipsi trado a Domino mihi traditam potestatem ligandi et decreverit in terris, hoc decretum sit et in caelis. Ligabit enim quod oportet ligari, et solvet quod expedit
Abbreviated transcription (Latin):
cum multa eis consolationis ⁊
pacientie ũba intimasset: didic̾
ab eis quõda sexto miliario a qm
sibi humeris apportarent. Tunc sc̃s
clemens dixit. Oremus dominũ¬
iħ in xp̃m: ut confessorib suis fon¬
tem inisto loco uenit aꝑiat. Et qͥ
ꝑcussit petram in deserto synai ⁊
fluxerunt a q̃ insacietatem. ipse
nobis laticem effluentem aꝑiat.
Cumq oratione completa hinc ĩ¬
de circum spiceret: uidit agnum
stantem. qui pededextro erecto qͣsi
locum sco clementi ostenderet. Tuc̃¬
piceret. et p̃t̾ ip̃m alius ñ uideret:
ꝑ rexit ad locum et dixit. In noĩe
patris et filii et sp̃c̃ scĩ in isto loco ꝑ¬
cutite. S cum omnes ꝑgirũ rascͥs
effoderent. et ñ ip̃m locum in quo
agnus stabat contingerent. accep¬
to breui sarculo sc̃s clemens. leui
ictu locum sub pede agni ꝑcutiẽs
foritem affluentib uenis ornatũ
aꝑuit. qui subito impetu euom̃e
fluuium fecit. Tunc uniũsis beatꝰ
dixit. fluminis impetus letificat ci¬

Expanded text:
cum multa eis consolationibus et patientiae verba intimasset, didicit ab eis quod a sexto milliario aquam sibi humeris apportarent. Tunc S. Clemens dixit: Oremus Dominum Jesum, ut confessoribus suis fontis in isto loco venas aperiat; et qui percussit petram in monte Sina, et fluxerunt aquae in satietatem, ipse nobis laticem affluentem aperiat. Cumque oratione completa hinc inde circumspiceret, vidit agnum stantem, qui, pede dextro erecto, quasi locum sancto Clementi ostenderet. Tupiceret, et praeter ipsum alius non videret, perrexit ad locum, et dixit: In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, in isto loco percutite. Sed cum omnes per gyrum rastris effoderent, et non ipsum locum, in quo agnus stabat contingerent, accepto brevi surculo S. Clemens levi ictu locum sub pede agni percutiens, fontem affluentibus venis ornatum aperuit. Qui subito impetu evomens fluvium fecit. Tunc universis gaudedixit: Fluminis impetus laetificat ci
Abbreviated transcription (Latin):
Tuncilla ait. Angelum dei ha¬
beo amatorem quinimio ⁊elo cor¬
uit̾ senserit quod tu mepolluto
amore contingas. statim cura te
nuttes florem tue gratissime iu
custodias. ita te quoq diliget si¬
cut me: et ostendet t̾ grãm suam.
Tunc ualerianus nutu dĩ timorẽ
angłm. Et si probauero quod ue
angelussit: faciam quod horta¬
ris. Si autem uirum alterum
diligis et te et ipsum gladio feri¬

Expanded text:
untiat: Angelum Dei habeo amatorem, qui nimio zelo cviter senserit quod tu me polluto amore contingas, statim circa te mittes florem gratissimae tuae custodias, ita te quoque diliget sicut et me, et ostendet tibi gratiam suam». Tunc Valerianus nutu dei timore cipsum angelum et si probauero quod uere angelus sit, faciam quod hortaris. Si autem uirum alium diligis et te et ipsum gladio feri
Abbreviated transcription (Latin):
douiuit uita ẽ. quam humores
humidant dolores extenuane.
ardores ex siccant egritudines morbi¬
dantes inflammandiesunia ma¬
cerant. Poca soluunt. tristicie consu¬
munt. sollicitudo coartat securitaᷤᷤ
hãbetat diuicie iactant pauꝑtas
deicit iuuentus extollit. senectus
incuruat infirmitas frangit me¬
mors furibunda succedit. que ita
imponit. ut cum eẽ desierit. nec fu¬

Expanded text:
umus vitam? quam humores tumidant, dolores extenuant, ardores exsiccant, aera morbidant, escae inflant, jejunia macerant, joci dissolvunt, tristitiae consumunt, sollicitudo coarctat, securitas hebetat, divitiae inflant, paupertas dejicit, juventus extollit, senectus incurvat, infirmitas frangit, moemors furibunda succedit, simulqueimponit, ut cum esse desierint, non fu
Abbreviated transcription (Latin):
us. Certesi unum dm̃ cr̃edendũ
ita insanc̾ta trinitate crẽdimus
dicimus habere ingeni um me¬
moriam intellectum et. Nam ĩ¬
genio ad inuenimus quod nõ di¬
dicimus. Memoria tenemus: qd̾
docemur. In tellectu ad uertimus
uł audire. Quid quomodo faciemꝰ.
Num quid ista tria una sapientia
in homine non possidet nomina:
Si ergo in homineuna sapien¬
tia trinũ possidet nom̃. quomodo
ñ deus om̃ps inuna deitate sua tci¬
uitatis obtinet maiestatem: Tũc¬

Expanded text:
us ita in sancta Trinitate dividimus, dicimus haberi ingenium, memoriam et intellectum. Nam ingenio invenimus quod didicimus, memoria retinemus quod docemur, intellectu advertimus vel audire. Quid modo faciemus? Nunquid non tria ista una sapientia in homine possidet? Si ergo homo in una sapientia trinum possidet nomen, quomodo non Deus omnipotens in una divinitate sua Trinitatis obtinet majestatem? Si i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ rexit et secundũ ea signa que ac¬
ceperat inuenit scm̃ urbanum
int̾ sepulchra martyrũ latita¬
bat. Cui cum dixisset omnia ũba
cecilie gauisus est gaudio mag¬

Expanded text:
perrexit et secundum signa que acceperat inuenit sanctum Vrbanum sepulchra martyrum latitabat. Cui cum dixisset uerba Cecilie gauisus est ua
Abbreviated transcription (Latin):
organis. illa incorde suo soli dño
decantabat dicens: Fiat domine
cor meum et corpusmeum unma¬
culatum. ut ñ confundar: Et bi¬
duanis ac triduanis ieiuniis o¬

Expanded text:
rgo in corde suo soli Domino decantabat, dicens: Fiat, Domine, cor meum, et corpus meum immaculatum, ut non confundar. Vers. Biduanis ac triduanis jejuniis o
Abbreviated transcription (Latin):
b sciens diabolus signum quod
uit se in hominẽ. et dixit uxori euiꝰ.¬
su illa nolensire respondit. Sig¬
num quidem agnosco seͬ ñ possũ
hoc facere: quia scĩs cosme et Dami¬
anome comiñ dauit. S siuis ut ua¬

Expanded text:
 sciens signum quod t se in hominem transformauit et dixit uxori eiAt illa nolens ire respondit: «Signum quidem cognosco, sed ire non possum quia sanctis Cosme et Damiano commendata sum. Sed si uis ut
Abbreviated transcription (Latin):
gelista iħu xp̃i lu¬
cas natione syrus
antiocensis arte ni¬
dicus liscipulus
prout uidit lucido discretoq ser¬
mone ꝓ secutꝰ. in breui libello ad

Expanded text:
gelista Jesu Christi Lucas, natione Syrus Antiochensis, arte medilorum discipulus, prout vidit, lucido disertoque sermone prosecutus, in brevi libello ad
Abbreviated transcription (Latin):
gelistarum numerꝰ monstratur:
quib quatuor ꝑ fecte uirtutes idẽ
urtutes prudentia. temꝑantia for¬
titudo atq uisticia designãtur. Nã
sicut quatuor saluberrimis lũcu¬
lentis q fluminib. dñi irrigat᷑
paradysus. ita et cor nr̃m irrigat᷑
iste uelut eufrates ꝓcedens. de quo
ñ cessat. Et quia eufrates fertili
et iste magne fertilitatis atq ub¬
ta. Badios enim sue claritatis ue¬
lut uibar abethere ueniens diffũ
ditac multoꝵ hominũ pectora il¬
luminans ceca cotidie illumina¬

Expanded text:
gelistarum numerus demonstratur, et quatuor perfectae virtutes, id est prudentia, temperantia, fortitudo, atque justitia designantur. Nam sicut a quatuor saluberrimis luculentisque fluminibus Domini irrigatur paradisus, ita et cor nostrum irrigaiste velut Euphrates procedens, de quo non cessat. Et ut Euphrates fertiliset iste magnae fertilitatis atque ubntum, radio suae claritatis velut jubar ab aethere veniens, ac multorum hominum pectora illustrans, quotidie illumina
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ dicere extitisse quosdã
qui ine spĩi scõ grãm dei conati st̃
coaptari. Uemquid qui proph̃ant
de corde suo et qui ambulant post
sp̃m suum: qui dicunt hec dicit
dominus. et dũs ñ misit eos. Dẽ
meritatis e: in missis obsequium
seruitutis. Eccł̾ia autem xͥ que supͣ
petram dñi ẽ uoce fundata: que qua

Expanded text:
necesse sit dicere, exstitisse quosdam, qui sine spiritu et gratia Dei conati suntcoaptari: Vae qui prophetant de corde suo: qui ambulant post spiritum suum, qui dicunt: haec dicit Dominus; et Dominus non misit eos . De meritatis, in missis obsequium servitutis est. Ecclesia autem quae supra petram Domini est voce fundata, qua
Abbreviated transcription (Latin):
salso ułndicat principatus sapiẽ¬
ritualis. Presertim cum audatiu
utaliquid usurpemus ip̃a fides
nr̃a ip̃m mỹsterium trinitatis
sine hac triplici sapientia intel¬
ligere ñ possit hoc est naturali
morali et rationali. Nisi enim¬
crẽdamus illum generalit̃ patrẽ
qui nobis genuit redemptorem ⁊
illum mortalem qui patri usq
nos redemit et illum rationabilẽ¬
sp̃m qui rationem colende diuini¬
tatis et uite regende humanis pec¬
la ergo oꝑantium distantia nul

Expanded text:
falso vendicat principatum, sapienfalso vendicat principatum, sapienritalis, praesertim cum ut aliquid audacius usurpemus ipsa fides nostra, ipsum mysterium Trinitatis sine hac triplici sapientia esse posuit, hoc est naturali, morali, rationali. Si credamus illum naturaliter Patrem qui nobis genuit redemptorem, et illum moralem qui Patri usqueiens nos redemit, et illum rationalem qui rationem colendae divinitatis et vitae regendae humanis pecla ergo operationum distantia, nul
Abbreviated transcription (Latin):
scĩssimi et luculenti doctoris am¬
ip̃eait. Sc̃issimus lucas uelut q̃m¬
dam historicum denuit ordinem.¬
et plura nob̃ gestoꝵ domini mira¬
cula reuelauit ita tamen ut om̃s
sapientie uirtutes eiuangłii sui
complecteretur hystoria. Quid
enum p̃cellentius ad sapientiam
naturalem. quam quoᷤ sp̃m scm̃
creatorem et it dominice in carna¬
tionis extitisse sicut ille reserauit:
Uñ ⁊ dauid naturalem docens sa¬
pientiam ait. Enuite spm̃ tuum
et creabuntur. Docet moralia in
eodem euuangłu sui libro. cum
millis beatitudinib docet mores.
quem admodũ ñ referire et reꝑcu¬
tere oporteat ũberantem quem ad¬
modum benefacere. et mutuum
darecum desperatione merredis.¬
quia merces faciluis sequitur ñ
expectantem. Docuit etiam hic
qm̃ qui fidelis ẽ inminimo. et ĩ
maiore fidelis ẽ. Quĩdad huc de
naturalib dicamus: Quod do¬
cuit uirtutes celoꝵ moueri. et¬
dominũ solum esse ungenitũ
curata ẽ: sol fugiens radios sue
claritatis subtraxit. Ergo om̃is

Expanded text:
ejusdem luculenti doctoris Am: Sanctissimus vir Lucas velut quemdam historicum tenens ordinem, plura nobis Domini miracula revelavit, ita tamen, ut omnis sapientiae virtutes evangeliorum suorum complecteretur historia. Quid enim praecellentius ad sapientiam naturalem, quam quod ex Spiritu sancto etiam Dominicam incarnationem exstitisse reseravit? Unde et David naturalem docens sapientiam, ait: Emitte spiritum tuum, et creabuntur . Docet moralia in eodem Evangelii sui libro, in illis beatitudinibus docens mores, quemadmodum non ferire, non repercutere verberantem, quemadmodum benefacere, mutuum dare cum desperatione mercedis, merces enim facilius sequitur non exspectantem. Docuit etiam et am qui fidelis est in minimo et in maius fidelis est. quid adhuc de naturalibus dicam, quod docuit uirtutes caelorum moueri, dominum a tremuit, sol refugiens radios suae claritatis abstraxit? Ergo omnem
Abbreviated transcription (Latin):
eximius om̃iumq ore laudabi¬
lis hic domini enuangłistalucaᷤᷤ
meruit atanto apło et doctore gẽ¬
tium collaudari. Laudemus er
consona uoce cordis et oris uene¬
remur. et uerum a dõ missum
medicum animarũ predicemꝰ.
Cuius omnia doc̃trine ũba ni¬
chil aliud resonare uidentur:
nis¬
Preterea ñ inmerito iste tale sortitꝰ
est nomen: lucas quidem eolice in
nr̃a lingua int̾preta tur consur¬
geus siueeleuans. Recte itaq is¬
te consurgens siue eleuans dicit᷑.
qui t̾renis despectis curis: sese ad
celestia consurgendo. eleuans to
to mentis conamine liber et ex¬
pedite dominũ sequutus e̾. Unde

Expanded text:
m omnium ore laudabilis est hic Domini evangelista, qui meruit a tanto apostolo et doctore gentium praedicari. Laudemus ergconsona voce, corde et ore extollamus, et verum a Deo missum medicum animarum praedicemus eum. Cujus omnia doctrinae verba nihil aliud resonare videntur, nisPropterea non immerito iste tale sortitus est nomen. Lucas quidem Aeolice, in nostra autem lingua interpretatur consurgens sive elevans. Recte itaque consurgens sive elevans dicitur, qui terrenis despectis, sese ad coelestia consurgendo elevavit, et toto mentis conamine liber expeditusque est Dominum secutus. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
celi gaudia nos felices ꝑducent. ac
ris in cessabilit̾ exultaturi. Idem
etiam beatissimus lucas examus¬
tus. Inmo extra ea que euuange¬
lice dispositionis ordo exposcit ea
maxime necessitas lab̾oris fuit:
ut primum grecis fidelib in cari¬
ticis fabulis et stultis sollicitati¬
onib seducti excedendo elabora¬
rent. Deinde quidem uelut cele¬
tuleans ad ereatorssui fidem con¬
u̾tit. Duplicatis etiam talentis dñi
sui centesimum secum afferens
fructum ad gemmea celi palatia
ꝑenuit̾ regnaturus: ardentis ani
tionib crebrisq uigiliis semꝑ men¬
bra sua macerabat. Hic enim ab
ip̃o puericie sue tempore castus om¬
nimodo ꝑ seuerans neq uxorem neq
filios ꝑrohibetur habuisse. Ido̾ non
inmerito iste angłorum int̾er agmi¬

Expanded text:
licem perducent, ubi ris, incessabiliter exsultabis. Hic etiam beatus Lucas examustus, cui extra ea quae evangelicae disputationis ordo deposcit, maximae necessitatis labor is fuit, ut primum Graecis fidelibus incarticis fabulis et stultis sollicitationibus seducti, excedendo laberentur. Deinde velut coeleulcans, ad creatoris sui fidem converteret. Duplicatis etenim talentis Domini sui, et centesimum secum afferens fructum ad gemmea coeli palatia perenniter regnaturus, ardentis animtionibus, crebrisque vigiliis membra sua macerans indixit. Hic etenim ab ipso pueritiae suae tempore castus omnimodo perseverans, neque uxorem, neque filios perhibetur habuisse. Ideoque non immerito inter angelorum agmi
Abbreviated transcription (Latin):
q ad tempus fuonimenta decla¬
rant q̃ adiũsis auc̃torib edita di¬
ũsarum heresium fuere prin¬
cipia nt est illũd uixta egyptios
et thomã et mathiam et bartho¬
lomeum duodecim quoq apłos:¬

Expanded text:
a declarant, quae a diversis auctoribus edita, diversarum haereseon fuere principia, ut est illud juxta Aegyptios, et Thomam, et Matthiam, et Bartholomaeum, duodecim quoq
Abbreviated transcription (Latin):
lationes huuis mõdi destimonio
ait. Salutat uos lucas medicus
delis. Et thimotheo illustri iuro
scribens dicit. lucas ẽ mecum so
it deillo: inter reliqua salutati¬
onis ũba eccłie d̾i que erat chorin¬
thi. Misimus etiam et fr̃m nr̃m¬
lucam: cuiuis laus ẽ in euuangłio
ꝑ om̃s eccłias ñ solum autem s
et ordinatus abeccłus comes pere

Expanded text:
lo hujusmodi testimonii ait de eo: Salutat vos Lucas medicus no . Et Timotheo illustri viro scribens ait: Lucas solus mecum est it de illo inter reliqua salutationis, Ecclesiae Dei quae est Corinthi, misimus etiam fratrem nostrum, cujus laus est in evangelio per omnes ecclesias. Non solum autem, sed et ordinat
Abbreviated transcription (Latin):
ergo canam: quos lucas retulit
actus. Historiamq sequens. car¬
mina uera loquar. Alternis rese¬
rabo mõdis. quod littera pandit.
Et ressi qua michi mystica corde
egregium doctorem gentium us¬
qi ad triumphum passionis eius
quen cum coapło suo petro roma
exceperat indiuidiuis comes pere¬
q extans ꝑ mansit. Cuius p̃cipue
ꝑegrinationis et sacre doctrine
gesta eorumdẽ annectens apłoꝵ
libełt. ad laudem nominis et me¬
moriam scõrum et uniũsalis sc̃e¬
eccłie stabilimentum contexuit.
Qui dum eumdem gloriosissimum

Expanded text:
ergo canam, quos Lucas rettulit actus, Historiamque sequens carmina vera loquar. 26 Alternis reserabo modis, quod littera pandit, Et res si qua mihi mystica corde egregium doctorem gentium usque ad triumphum passionis ejus, quem cum apostolo Petro Romae excepit, individuus comes pere eo permansit. Cujus praecipue peregrinationis et sacrae doctrinae gesta, eorumdem annectens apostolorum libello, ad laudem nominis et memoriam ipsorum, et universalis Ecclesiae stabilimentum texuit. Dumque eumdem gloriosissimum
Abbreviated transcription (Latin):
intemplo domini in sacrificio a
sacerdotib offerebatur ĩta ille p̃
ceteris euuangłistis. specialus ea
que dominus intempło uł cura
templũ gessit cominemorare cu¬
rauit. Deinde exordiũ sui enugłii
aracharia sacerdote cepit: qui in

Expanded text:
in templo Domini in sacrificio a sacerdotibus offerebatur, ita ille, prae caeteris evangelistis, specialius ea quae Dominus in templo vel circa templum gessit, commemorare curavit. De quibus exordium sui Evangelii a Zacharia sacerdote coepit, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
crucis suspensus semet ip̃m deo
patri hostiam uiuam exhibuit
Se quo enuangłista pulchre
sedulius prbr in paschalis des¬
criptione carminis sui heroico
ꝑcurrens famine ait. Iura sac̾¬
dotis lucas tenet ore iuuenci.
dicus lucas prius arte deide lo¬
quela. Sis medicus lucas ut qͦn
co eximioq euuangelista. scĩ¬

Expanded text:
crucis suspensus, semetipsum crucis suspensus, semetipsum Patri hostiam vivam exhibuit. De quo evangelista pulchre Sedulius presbyter in paschalis descriptione carminis, heroico percurrens carmine ait: Jura sacerdotis Lucas tenet ore virenti.  Bis medicus Lucas, prius arte, deinde loquela, Bis medicus Lucas, ut quoco eximioque evangelista, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tus et euuangłm scribere sequa
etiam ũbo sue p̃dicationis adiħo
xp̃i domini ꝑduxit fidem. Odm̃
scĩssime. cuius fragor eolicis qͥ¬
dem primum intonat aurib ⁊
rigat penetralia cordis adinstar¬
celestis tonitrui. demũ ut ꝑsal¬
mographus cecinituates. noni
solum ad occiduas ꝑtenditur par¬
tes uoxtua omni Su auitate mel¬
gelice qui aborientalib partib
renitens nobis lumen fidei et ce¬
lubre medicamentũ beatissime
luca qui uelut nardi pistici pre¬
ciosi unguentum redolens in
terioris peccatoris nr̃i archana
ꝑ mulcens ad semꝑ mensura gua¬
dia ubi nullus langnor. nulluᷤ
cessabili inuitare omnimõdo
ditum habuit qui abinitio iu¬
derunt et magistri fuerunt ser¬
monis d̃i. incipiens a sacerdotũ
regumq temporib in hunc ui¬
delicet mõdum. Fuit indieb he¬
rõdis regis uidee sacerdos quidã
tur. uitulus deniq sacerdotalis
est uictima. que redemptoris nr̃i
immolatione completa ẽ: qui
prosalute mundi in patibulo

Expanded text:
equacibus scribere est etiam verbo suae praedicationis ad Jesu Christi Domini perduxit fidem. O Luc, cujus fragor Aeolicis quidem primum intonans auribus, gyrat penetralia coelorum ad instar tonitrui, at demum ut psalmographus ait vales, non solum occiduas usque protenditur partes, vox omni suavitate melgelicae lucifer, ab orientalibus partibus emittens nobis lumen fidei, et coeanimae salubre medicamentum, beatissime Luca, qui velut nardi pisticae pretiosum unguentum redolens, et interiora pectoris nostri arcana permulcens, ad semper mansura gaudia, ubi nullus languor, nullus cessabili nos invitare omnimodo ditum habuit, qui ab initio viderunt, eique magistri fuerunt sermonis Dei. Incipiensque a sacerdotum regumque temporibus, in hunc videlicet modum: Fuit in diebus Herodis regis Judaeae sacerdos quidam . Vitulus denique sacerdotalis est victima, quae in Redemptoris nostri immolatione completa est, qui pro salute totius mundi in patibulo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ minima inuna ede templi
ab oriente quadriga equorum
fusilis et argento exauro in qͣ
radiatus sol atꝙ fusilis consiste¬
bat. In alia autem ede: stabat¬
luna fusilis exargento: habens
quadrigami boum fusilem simi¬

Expanded text:
n una aede templi ab oriente quadriga equorum fusilis ex auro stabat, in qua radietas solis aeque fusilis consistebat. In alia vero aede luna stabat fusilis ex argento, habens bigam boum fusilem simi
Abbreviated transcription (Latin):
tissimo sermone ait. Hic diaconus
uir sanctus et castus e̾: et numqͣm¬
inquinauit carnẽ suam. Insistebãt¬
Nosinnocentes absoluere decet:
nocentes ꝑdere ñ decet. Post ħ con¬

Expanded text:
tissimo sermone ait: « Hic diaconus vir sanctus et castus est, et nunqinquinauit carnem suam». Cumque inst«Nos innocentes absoluere decet, nocentes perdere non decet». C
Abbreviated transcription (Latin):
ti honore ad suam transtulert̃¬
ciuitatem. In qua extruxit ba¬
silicam inoctogonã curtulos octo
angulorum octogenum pedum :¬
xit. Cameram uero: laminis au¬
reis ad ͤfixit. In medio autem oc¬
togoni: sarcophagum exargen¬
to puro instituit. ꝑtres autem
annos fabricam incessant̃ exer¬
cuit: et consummans eam dre
loco beneficia diuina consecunt᷑:¬

Expanded text:
ti honore ad suam civitatem transtulit, in qua exstruxit basilicam in octogono cyclo octo angulorum octogenum pedumxit, cameras vero laminis aureis affixit. In medio autem octogono sarcophagum ex argento puro instituit. Per quatuor annos fabricam incessanter exercuit, et consummans eam die loco beneficia divina credent
Abbreviated transcription (Latin):
ngelorum quippe et ho¬
minũ naturam ad cog¬
noscendum sedñs con¬
didit: quam dum con¬
sistere ad et̾nitatem uoluit. eam
ꝓculdubro adsuã similitudine̾
creauit. Decem uero draginas ha¬
buit mulier.: quia nouem sunt
ordines angłorum:S ut comple¬
retur electorum numerus. horo
decimus ẽcreatus. Qui a conditore
suo nec post culpam periit qͥa hc̃
et̾na sapientia ꝑcarnem miracu¬
lis choruscans ex lumine teste re¬
parauit.
oitem uero angeloꝵ ordines
diximus: quia iudelicet te
stantẽ sacro eloquio scimus angi¬
los archangelos uirtutes potesta¬
des principatus dominationes tho¬
nos cherubin. atq seraphin. Esse
namq angelos et archangelos:
pene omnes sacrieloquii pagine
testantur. Cherubin uero atq se¬
raphu. sepe ut notum ẽ libri pro¬
pħarum loquuntur.
uatuor quoq ordinũ nomi¬
na:. paulus apls ad ephesio
enumerat dicens. Supͣ omne pͥn¬
cipatum et potestatem et uirtu¬
tem et dominationẽ. Qui rursu
ad colosenses scribens ait. Siue

Expanded text:
ngelorum quippe et hominum naturam ad cognoscendum se Dominus condidit, quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Decem vero drachmas habuit mulier, quia novem sunt ordines angelorum. Sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus est creatus, qui a conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. 7. Novem vero angelorum ordines diximus, quia videlicet esse, testante sacro eloquio, scimus angelos, archangelos, virtutes, potestates, principatus, dominationes, thronos, cherubim, atque seraphim. Equidem angelos et archangelos pene omnes sacri eloquii paginae testantur: sed et cherubim atque seraphim saepe, ut notum est, libri prophetarum loquuntur. Quatuor quoque ordinum nomina Paulus apostolus ad Ephesios enumerat, dicens: Supra omnem principatum, et potestatem, et virtutem, et dominationem . Ita ad Colossenses ait: Sive
Abbreviated transcription (Latin):
q m̃ri filiũ hõis fateri non de¬
bere clixerunt.
edsi caro u̾bi deiscd̾m nascẽ
tis carnem a carne uͥginis
matris ꝓuunciatur extͣnea. sine
cã uencer qͥ eum portasset. uba q̃
lactassent beatificant᷑. Qua e nĩ
ꝯseq̃ncia eius lacte credatur muitͥ¬
tus. tuius semine negatur ẽẽ cõ¬
ceptus. cũ ex unius eiꝰdem nq fõtis
origine scd̃m phisicos ut̾q liquor
emanare ꝓbetur. Nisi forte pritã
da÷ uͥgo sementiuã sue carnis ma¬
teriam nutͥendo in carne dei filio
suggͥere potuisse incarnando aut

Expanded text:
debere dixerunt. Sed si caro Verbi Dei secundum carnem nascentis a carne Virginis matris pronuntiatur extranea, sine causa venter qui eam portasset, ubera quae lactassent, beatificantur. Qua enim consequentia ejus lacte credatur nutritus, cujus semine negatur esse conceptus? Cum ex unius ejusdemque fontis origine secundum physicos uterque liquor emanare probetur. Nisi forte putanda est virgo sementivam suae carnis materiam nutriendo in carne Dei Filio suggerere potuisse, incarnando aut
Abbreviated transcription (Latin):
la necessitas angustat molestia¬
nulla in quietat s ꝑ hennis le¬
regnat sempif̾na.Si queris quid
ibi sit ubi tanta et talis beatitu¬
do consistit. alit̾ dici ñ potest: ni¬
si quicquĩd boni ẽ ibi est: et quic¬
quid mali ẽ nusqm ẽ. Quõd ĩ qͥs
bonum: Illud ẽ dico qd̾ oculus ñ

Expanded text:
a molestia inquietat, sed perennis laeregnat. 85. Si quaeris quid ibi sit, ubi tanta et talis beatitudo persistit, aliter dici non potest, nisi quidquid boni est ibi est, et quidquid mali est ibi nusquam est. Quod inquis bon
Abbreviated transcription (Latin):
ter ornnes scelerum suoꝵ artes
nulla dubros ꝑnitiosius appetit.
nec alia a dei cultu subtilius a
uocat. quam ut cum sciamus
nos deo soli dehere  quod formam

Expanded text:
es enim scelerum suorum artes nulla dubios perniciosius appetit, nec alia a Dei cultu subtilius homines avocat, quam ut, cum sciamus omnes Deo nos debere quod formamur
Abbreviated transcription (Latin):
nec pati potuit nec teneri s quendã
dediabolo ꝑassumptũ hominem
egit triumphũ cum in ligno ma¬
teriam carnis imponens eum sine
sui iniuria ꝑ hominẽ suꝑauit qui
hominẽ c̾ dei iniuria egerat in de¬
num fixus in ligno ẽ. hec d̾o fuit as¬
sumendi hominẽ p̃cipue̾ ratio uł
uoluntas: ut peccatum ab homine
contractum ꝑ hominẽ tolleretur.
et abillo fides resurrectionis incipe¬
ret: quem primum resurgere de¬
buisse constaret. Potens equidem

Expanded text:
nec pati potuit, nec teneri: sed quemdam de diabolo per assumptum hominem egit triumphum, cum in ligno victoriam carnis imponens, eum sine sui injuria per hominem superavit, qui hominem cum Dei injuria egerat in derat, fixus in ligno est. Atque haec Deo fuit assumendi hominem praecipua ratio vel voluntas, ut peccatum ab homine contractum per hominem tolleretur, et ab illo fides resurrectionis inciperet, quem primum resurgere debuisse constaret: purus enim
Abbreviated transcription (Latin):
cum in re ornui inestimabiles
sint diuicie der maxime in hono¬
resui nominis approbando. pro¬
uocandis ad fidem hominib ma¬
iestas uera ostenditur. ubi uir¬

Expanded text:
cum in re omni inaestimabiles sint divitiae Dei; maxime in honore sui nominis approbando provocandisque ad fidem hominibus, majestas vera diffunditur. Unde si
Abbreviated transcription (Latin):
adõ ex nichilo facta sunt et in hãc
mundi formam mirabili conspi¬
ratione sociata. Que sic̃ initum
ex d̃i ereatione sumpsert̃ ita ꝑ hẽ¬
nitatem eus beneficio consequen¬
tur. Et id̾o coet̾na dõ ñ sunt quia ĩ¬

Expanded text:
 ex nihilo facta sunt, et in hanc mundi formam mirabili conspiratione sociata; quae sicut initium ex Dei creatione sumpserunt, ita perennitatem ejus beneficio consequentur: et ideo ei coaeterna non sunt a
Abbreviated transcription (Latin):
motib aut sereno quiescit aut
tempestate turbatui t̾ra imbrib
infusa mollitur. eadem aut gele
stringitur aut calore siceatur. Qn
et aspectu dei metuens contremes¬
cit. ac se imꝑio subditam motu¬
ip̃o fatetur. Ip̃m aerem ꝑnitiosi¬
or alitus sep̃e corrumpit: et dum
grauauerit effecit pestilentem:

Expanded text:
odiens aut sereno quiescit, aut tempestate turbatur. Terra imbribus infusa mollitur, eademque rursum aut gelu stringitur, aut calore siccatur: quin et aspectu Dei metuens contremiscit, et se imperio subditam motu fatetur. Ipsum aerem perniciosior halitus saepe corrumpit, et postquam gravaverit, efficit pestilentem
Abbreviated transcription (Latin):
mundorum testimoniis indigeat
confessio ñ leui estimationẽ pensã¬
da ẽ. quia nisi inuisibilib crucia¬
tib agerẽtur libere utiq prose fa¬
cilius dicerent. quam semꝑ contra
se mentirentur. S te miror forma̾¬

Expanded text:
testimoniis credere; confessionem non levi aestimatione pensare: quia nisi invisibilibus cruciatibus agerentur, libere utique pro se facilius dicerent, quam semper contra se mentirentur. Sed cum in re om
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃orum auctoꝵ uolumina testari
eius duunitatẽ et crucem quam
irridetis proferre ẽx quib interun
quem doctissinium acsapientissi¬
mum ꝑhibetis cum de reuelanda
xp̃i maiestate loqueretur: his u¬
bis etiam signum illius ia tuma¬
uit futurum astruens delm cuiuᷤ
signum curum rotundatũ et decu¬
satum ẽ. Sibille ꝑ inde p̃diuina ut
asseritis carmina ꝓprietatem sci
nominis ꝑsonarunt cum digni¬
tate nature hec eadem deum post¬
ea uno ũsu crucemq signauit qͣ
uos erroneis disputationib refu¬
tatis p̃dictum poema ita ponens
felix ille deusligno qui pendet
nem. Ille futurum designat: qͥa
manifestandũ in homine desig¬
uat. Hec felicem uocat: quia di¬
uinam p̃uidet in hominis fragi¬
litate uirtutem et in eiũidem ho¬
minis morte uictoriam. Quos ta¬
men ñ iccuro sequi conuenit. quia

Expanded text:
rorum auctorum volumina testari ejus divinitatem, et crucem quam irridetis proferre; ex quibus interim enim, quem doctissimum ac sapientissimum perhibetis, cum de revelanda Christi majestate loqueretur, his verbis etiam signum illius intimavit, futurum astruens Deum, cujus signum circumrotundatum et decussatum est. Sibyllae perinde praedivina, ut asseritis, carmina proprietatem sancti nominis personarunt cum dignitate naturae: haec eadem Deum postea uno versu crucemque signavit, quam vos multis disputationibus refutatis, praedictum poema ita ponens: Felix ille Deus, ligno qui pendet nem. Ille futurum designat, quia manifestandum in homine sentiebat: haec felicem eum vocat, quia divinam praevidet in hominis fragilitate virtutem, et in ejusdem hominis morte victoriam. Quos tamen non idcirco consequi con
Abbreviated transcription (Latin):
cula ut credi iibes manens in
homine deus p̃stitidnum quid
suscipere et pati crucem debuit:
aut quam obcansam alioserey¬
turus a morte ip̃e etiam morte nõ ca¬

Expanded text:
cula, ut credi studes, manens in homine Deus praestitit, numquid suscipere et pati crucem voluit? aut quam ob causam erepturus a morte alios, morte non ca
Abbreviated transcription (Latin):
qui mortem suam carne suscepit.
et idem xp̃c homo est qui morten
sua diuinitate destruxit. Idem
quippe dei filius qui druinitate
mori non potuit carne mortuus ẽ:
quam mortalem deus immortalis
suscepit. et sdem xp̃c dei filius car¬
ne mortuus ñ amisit surrexit qͥ a
immortalitatẽ sue diuinitatis car¬
ne mortuis ñ amisit. Norsitaq¬

Expanded text:
qui mortem sua carne suscepit, et idem homo Christus est qui mortem sua divinitate destruxit. Idem quippe Christus Dei Filius, qui divinitate mori non potuit, carne mortuus est, quam mortalem Deus immortalis accepit. Et idem Christus Dei Filius carne mortuus resurrexit, quia immortalitatem suae divinitatis carne mortuus non amisit.
Abbreviated transcription (Latin):
nus cum rem publicam strenue¬
milites rome maxentiũ hercu¬
liĩ filium qui priuatus in luca¬
nia morabatur augustum num¬
num et maxentiũ bellum cuu¬
le exortum ẽ. Maxentius si qui¬

Expanded text:
nuissime rempublicam procumilites Romae Maxentium filium Herculii, qui priuatus in Lucania morabatur, Augustum nunnum et Maxentium bellum civile exortum est. Maxentius, s
Abbreviated transcription (Latin):
sub huns nocabuli in uocatione
confritos xp̃m deum et di filium
ñ negare acuelut reos cum torm̃¬
ta senuint q̃stionum ñ qd̾ place¬
at dicere s quod extorquetur fa
tatem derogatis diis salutem
ur̃is credite. aut si ulterius pudor
ñ ẽ negent certe homines quõd
etiam demones confitentur. S¬

Expanded text:
sub hujus vocabuli invocatione conterritos Christum Deum et Dei Filium non negare, ac velut reos cum tormenta saeviunt quaestionum, non quod placeat, dicere; sed quod extorquetur, fafidei derogatis, diis saltem vestris credite; aut si alterius pudor non est, negent homines quod etiam daemones confitentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ce cursum solis. luneq discursus:
et utriq cotidie ꝑuitissitudines
tempoꝵ łortum uł occasum re
petendum. Suꝑuentu noc̃tis sol
diem ꝑdit. quem tamen nec sẽ
de crimentum et plenitudinenz
luminis sub constitutione crea¬
toris aut ꝑdis aut recipit. Uarios
p̃terea siderium lapsufitidem cõ¬

Expanded text:
us solis lunaeque discursus, et utrique quotidie per vicissitudines temporum vel ortum vel occasum esse repetendum. Adventu noctis sol diem perdit, quem tamen nec semp detrimentum, et plenitudinem luminis sub constitutione rectoris aut perdit, aut recipit. Varius praeterea siderum lapsus, et
Abbreviated transcription (Latin):
sathanas tranffigurat se in an¬
gelum lucis. Cum ergo uiderem
eum de ambulantẽ me cogita¬
re cepi corde meo et dicere. Si hic
homo de dõ est: t̃cia me nomine
meo clamabat. Quod si me semel
uocitauĩt: non illi dabo respon

Expanded text:
satanas transfigurat se in angelum lucis . Cum ergo viderem eum deambulantem, cogitare coepi in corde meo, et dicere: Si hic homo de Deo est, tertia vice me nomine meo clamabit: quod si me semel vocitaverit, non illi dabo respon
Abbreviated transcription (Latin):
tuit ioseph. Nam sponsoꝵ more li¬
beruis ad uirginem introiens et
familiarius cum ea loquens gra¬
uidems esse dep̃hendit. Estuare ita¬
q animo et flutuare cepit: quia
ignorabat quid potissimum sibi¬
esset faciendum. Neq enim tra¬
ducere eam uoluit quia uistus e¬
rat: neq fornicationis suspicione
in famare quia piuserat. Itaq co¬
gitabat clam dissoluere conugi¬
um: et occulte dunittere cam. hec
autem eo cogitante: ecce angelus

Expanded text:
tuit Joseph. Nam sponsi more lituit Joseph. Nam sponsi more liberius ad virginem introiens, et familiarius cum ea loquens, gravidam esse deprehendit. Aestuare itaque animo et fluctuare coepit: quia ignorabat quid sibi potissimum esset faciendum. Neque enim eam traducere voluit, quia justus erat . Neque fornicationis suspicione infamare, quia pius. Itaque cogitabat clam dissolvere conjugium, et occulte dimittere eam. Haec autem eo cogitante, ecce angelus
Abbreviated transcription (Latin):
sullimis. Et dabit ei dñs deus se¬
dem dauid patris euis. ⁊ regnabit
indomo iacob in et̃num ⁊ regni
euis ñ erit finis. Ip̃e quippe rex re
uolens: respondit. Quomõdo istd̃
fieri potest: Nam cum ip̃a uirũ
iuxta uotum meũ numqm̃ cog¬
seminis incremento possum pa¬
rere: Ad hec angłs. Neestimes in¬
quit maria: quod humano mo¬
re concipias. Nam sine commix¬
tione uirgo concipies. uirgo pa¬
sine peccato conceptum et natum
uocabitur filus d̾i. Tunc maria
manib expansis. et oculis ad celũ
eleuatis: dixit. Etce ancilla dñi. ne¬
q enim matris nomine digna sũ:
serere uoluerimus: q̃ natiuitatẽ
sub secuta fuisse. Uñ his omissis q̃
inenugł̃io plenius scripta sunt
ad ea que ibi muuis habentur nar¬
satã sibi urginem uxorem ducere
intendebat. Iam namq tres fluxe¬
rant m̃ses: et quartus in stabat ex
eo tempore quo desponsata sibi erat.
Interea paulatim utero puerpere
intumescente: puerperium se ma¬
nifestare cepit. Neq hoc latere po¬

Expanded text:
Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus, et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. Ipse quippe rex regvolens, respondit: Quomodo istud fieri potest? Nam cum ipsa virum juxta votum meum numquam cogseminis incremento parere possum? Ad hoc angelus: Ne existimes, inquit, Maria, quod humano more concipias. Nam sine virili commixtione, virgo concipies, virgo pasine peccato conceptum, et natum, vocabitur Filius Dei. Tunc Maria, manibus expansis, et oculis ad coelum levatis, dixit: Ecce ancilla Domini neque enim dominae nomine digna sum, serere voluerimus, quae nativitatem subsecuta fuisse legimus. Unde his omissis, quae in Evangelio plenius scripta sunt, ad ea quae minus habentur, narsatam sibi virginem, uxorem ducere intendebat: jam namque tres fluxerant menses, et quartus instabat, ex eo tempore quo sibi desponsata fuerat. Interea paulatim utero puerperae intumescente, puerperam se manifestare coepit: neque hoc latere po
Abbreviated transcription (Latin):
tu preomnib mulierib: bene¬
dicta p̃omnib hac̾tenus natis
glicos nouerat uultus: et lum̃ ce¬
leste in suetum ñ habebat neꝙ
ingli usione t̾rita neq luminis
magnitudine obstupe facta. s in
solo sermone eiꝰ turbata ẽ: et cogi¬
tare cepit qualis ista salutatio tã
in soluta esse posset quid p̃texeret.
huic cogitationi eiꝰ angłs diuini¬
tus inspiratus occurrens netimneaᷤᷤ
inquit maria: quasi aliquid tue
puddm̃. Quia castitatem elegisti
Daries filium. hic erit magnus:
quia dominabitur a mari usq
ad mare. et a flumine usq ad tmi¬
nos orbis t̾re. Et filius altissimi uo

Expanded text:
tu prae omnibus mulieribus: benetu prae omnibus mulieribus: benedicta prae omnibus hactenus natis angelicos bene noverat vultus, et lumen coeleste insuetum non habebat: neque angelica visione territa, neque luminis magnitudine stupefacta, sed in solo ejus sermone turbata est: et cogitare coepit qualis ista salutatio, tam insolita esse posset, quidve portenderet, Huic cogitationi, angelus divinitus inspiratus occurrens: Ne timeas, inquit, Maria, quasi aliquid cont apud Dominum: quia castitatem elegisti. et paries filium. Hic erit magnus, qui dominabitur a mari usque ad mare: et a flumine usque ad terminos orbis terrae. Et filius
Abbreviated transcription (Latin):
as uxta oratulum afferentib
solus ip̃e suam subtraxit. Uñde
cum nicħ diuine uoci consonũ
apparuisset: pontifex iterato do¬
minũ consulendum putauit.
Qui respondit solum illũ exͦus
qui signati erant uirgã suam ñ
acculisse qui uirgine desponsare
deberet. Proditus itaq ioseph
consedisset. liquido omnib patu
it ip̃i uirginem desponsandam fo¬
re. Igitur nuptiarũ uire demorẽ
celebrato ip̃e quidem in bethleem
siturus et nuptiis necessaria ꝓcu¬
raturus. Uirgo uero dñi maria
cum aliis septem uirginib coeuis
et collactaneis suis quas asacerdo¬
te acceꝑat ad domum parentũ in
galileam reũsa ẽ. his fere dieb
primo scilicet aduentus sui inga¬
lileam temꝑe: missus ẽ ad eam
angłs gabriel ado̾. qui ⁊ ei concep¬
tum dominicũ naxraret et con
neret. Deniq ing̾ssus ad eam cu¬
biculum quidem ubi manebat
ingenti lumine ꝑ fuditap̃ãm uͦ
gratantissime salutans ait. Aue
maria uirgo dño gratissima: gͣ
cia plena dñs tecum. Benẽdicta

Expanded text:
as juxta ordinem deferentibus; solus ipse suam subtraxit. Unde cum nihil divinae voci consonum apparuisset, pontifex iterato Deum consulendum putavit. Qui respondit, solum illum ex his qui designati erant, virgam suam non attulisse, qui virginem desponsare deberet. Proditus est itaque Josecoit ei virginem desponsandam fore. Igitur nuptiarum jure de more celebrato, ipse quidem in Bethlehem siturus, et nuptiis necessaria procuraturus. Virgo autem Domini Maria, cum aliis septem virginibus coaevis et collactaneis, quas a sacerdote acceperat, ad domum parentum suorum in Galilaeam reversa est. X. His vero diebus, primo scilicet adventus sui in Galilaeam tempore, missus est ad eam angelus Gabriel a Deo: qui ei conceptum Dominicum narraret et concneret. Denique ingressus ad eam cubiculum quidem ubi manebat, ingenti lumine perfudit: ipsa vero gratantissime salutans, dixit: Ave, Maria, virgo Domini gratissima: virgo gratia plena, Dominus tecum, benedicta
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmundo se abstinẽbit. Uirum nũ¬
quam cognoscer. s sola sine exem¬
plo. sine maculatione. sine corru¬
ptione. sine uiri comixtione. uir¬
et nomine ⁊ oꝑe saluatorẽ mun¬
di generabit. Itaq surgenl ascẽ¬
daerłm. Et cum ꝑuenenl ãd portam
q̃aurea pro eo quod deaurata est uo¬
catur: ibi prosigno uirum tuum
ycuius incolumitatis statu solli¬
cita es obuium habebis. Cum hec
enpoita euenerint. scito quod ea q̃
annuncio sine dubro complenda
ceptum ut̾q deloco quo erant pro¬

Expanded text:
immundo se abstinebit. Virum numimmundo se abstinebit. Virum numquam cognoscet: sed sola sine exemplo, sine macula, sine corruptione, sine virili commixtione, viret nomine, et opere, Salvatorem mundi generabit. Itaque surge, ascende Jerusalem: et cum perveneris ad portam, quae Aurea, pro eo quod deaurata est, vocatur: ibi pro signo, virum tuum, pro cujus incolumitatis statu sollicita es, obvium habebis. Cum haec igitur ita venerint, scito quod quae annuntio, sine dubio complenda ceptum, uterque de loco
Abbreviated transcription (Latin):
riet tͥ filiam. et uocabis nom̃ eius
mariam. Hec erit ut uoiusti ab ĩ¬
fantia statim sua dño consecrata¬
matrissue. Omne ĩmundum ne
ꝙ mandueabit neq bibet: neq¬
possit ul dici. Ita etate procedente
sicut ip̃a mirabilit̾ exsterili nas¬
cetur.ita in comꝑabilit̾ uirgo ge¬
nerabit altissimi filiũ. qui iħc
uocatus scdm nom̃ suum salua¬
torerit om̃ium gentiũ. Et hoc tͥ¬
Cum pueneris auream ad in ie¬
rosolimis portam. habebis ibi ob
tue reg̃ssionis retardatione mo¬
do sollicita tunc inconspectu tuo
gaudebit. his dictis: discessit an
gelus abeo. Deinde apparuit An¬
neuxori eiis dicens. Netimeas ã¬
deis. Ego enim sum angłs ille: qͥ
bis nascituram uob̃ filiã q̃ mari¬
statim dñi gra plena trib abla¬
ctationis sue annis in domo pa¬
t̃na ꝑmanebit. Postea domini
seruitio mancipata atẽplo usq
ad intelligibiles annos nõ dis¬
cedet. Ibi ieuiniis et orationib
nocte ac die do seruiens ab omni

Expanded text:
riet tibi filiam et uocabis nomen eius riet tibi filiam et uocabis nomen eius Mariam. Hec erit ut nouisti ab infantia sua statim domino consecratamatris sue que manducabit neque bibet: neqpossit vel dici. Itaque aetate procedente, sicut ipsa mirabiliter ex sterili nascetur: ita incomparabiliter virgo generabit Altissimi Filium, qui Jesus uocatus secundum nomen suum saluator erit omnium gentium. Et hoc tcum ueneris ad auream in Iherosolimis portam Anna uxor tuae regressionis tardatione modo sollicita, tunc in aspectu tuo gaudebit. His dictus angelus discessit ab eo. V. Deinde apparuit Annae uxori ejus dicens: Ne timeas, An. Ego enim sum angelus ille qui are nascituram uobis filiam que Maristatim Domini gratia plena, tribus ablactationis suae annis in domo paterna permanebit. Postea servitio Domini mancipata, a Templo usque ad intelligibiles annos non discedet. Ibi denique jejuniis et orationibus nocte ac die Deo serviens, ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe exauditas. et elemosinas tuas
ascendisse inconspectu euis. uidẽs
quippe uidit pudorem tuũ. ⁊ au¬
recte tͥ obiectum. Peccati quippe ñ
nature ultor ẽ ds. Et ĩo cum alicuiꝰ
uterum cdaudit: ad hoc facitut
mirabiluis denuo aꝑrat et ñ libidi
nis quodnascitur s diuiniꝰ mune¬
ris essecognoscatur. Orima ur̃e gẽ¬
tis mat̾sara. ñ neusq ad octogesi¬
mum annum ĩ fecunda fuit: Et
tam̃ multima senectute genuit
ysaac: cui repromissa erat budictio
om̃ium gentiũ. Rachel quoq tan¬
tum dño grata. tantum a scõ iacob
adamata. dusterilis fuit. Et tam̃
ioseph genuit. ñ solum dñm egyp¬
ti:s et plurimarũ gentiũ fame pe¬
riturarũ liberatorem. Quis ĩduci¬
b uł fortior sansone. ul sancior sa¬
iuele: Et tam̃ hi ambo steriles
matres habuere.Si ratio tͥ ũbis
plis crẽde dilatos dui conceptus ⁊
steriles partus mirabiliores esse
solere. Promde anna uxor tua pa¬

Expanded text:
esse exauditas, et eleemosynas tuas esse exauditas, et eleemosynas tuas ascendisse in conspectum ejus. Videns quippe vidit pudorem tuum, et aurecte obiectum; peccati quippe non nature ultor est deus et ideo cum alicuius uterum claudit ad hoc facit ut mirabilius denuo aperiat et non libidinis esse quod nascitur, sed diuini esse muneris cognoscatur. Prima gentis uestre mater Sara nonne usque ad mum annum infecunda fuit? et tamen in ultima senectutis aetate genuit Isaac, cui repromissa erat benedictio omnium gentium. Rachel quoque tantum Domino grata, tantumque a sancto Jacob adamata, diu sterilis fuit: et tamen Joseph genuit, non solum dominum Aegypti, sed plurimarum gentium fame periturarum liberatorem. Quis in ducibus vel fortior Samsone, vel sanctior Samuele? Et tamen hi ambo steriles matres habuere. Si ergo ratio verbis  crede dilatos diu conceptus et steriles partus mirabilisolere. Proinde Anna uxor tua pa