comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me plagioxippꝰ iste tẽtarit. ñ inornate pot̾imꝰ. ⁊ĩ laudãdo
suo uocabło sit appellata. id aũ ab inuẽto colligr̃. auab
inuntore ꝯficit᷑. ut siqͥs de tarpeio loqn̾s eũ capitolinũ
noĩet. aũ ab inuẽto. ut siqͥs ꝓ lib̾o uiñ. ꝓ cer̾e frugẽ ap¬
pellet. aũ ab instrum̃to dñm. uͥ siꝗs macedones appella¬

Expanded text:
me Plagioxippus iste tractarit». suo vocabulo sit appellata. Id a ut ventorum conficitur, ut si quis, de Tarpeio loquens, eum Capitolinum nominet, aut invento, ut si quis pro Libero vinum, pro Cerere frugem appellet, aut
Abbreviated transcription (Latin):
orõ ꝯficit᷑ ħ pacto. ht̃ assentõ iocda pͥncipia. eadẽ
exitꝰ amarissiõs affert. It. inimicis te placcabilẽ. a¬
micis ĩplacabilẽ p̃bes. It̃ in ocio tumultuaris. in tu¬
multu solꝰ es ocios. inre frigidissima cales. ĩ feruẽtis¬
sima friges. tacito c̃ opꝰ ẽ clamas. uͥ loqͥ ꝯueñ obmutes¬
cis. ades. ab eẽ ius. ab es. reu̾ti cupis. in pace bellũ q̃¬
ritas. in bello pacẽ desid̾as. In ꝯtntiõe de u̾tute loq̃¬
ris. ĩ p̃lio ꝑ ignauiã tube sonitũ ꝑferre ñ podes. h

Expanded text:
 eadem exitus amarissimos adfert.» Item: «Inimicis te placabilem, amicis inexorabilem praebes.» Item: «In otio tumultuaris; in tumultu es otiosus; in re frigidissima cales, in ferventissima friges; tacito cum opus est, clamas; ubi loqui convenit, obmutescis; ades, abesse vis; abes, reverti cupis; in pace bellum quaeritas, in bello pacem desideras; in contione de virtute loqueris, in proelio prae ignavia tubae sonitum perferre non potes.» H
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ eẽ castũ ñ putauer̃. Qͥd in uiris: idẽne obsuabãt
Minime. ꝗͥita: qr uiros ad unũꝙq maleficiũ singłe cu¬
piditates ipellt̾.mulieres ad oĩa maleficia cupiditaᷤᷤ
tuna facultatẽ dediss iniqũ erat ĩ eoꝵ suplicio c̃ su¬
ꝙ uiri fortis ẽ ꝗde uictoria ꝯtñdãt eos hostes putare.
ꝗuicti s̃. eos hoĩes uidicare. ut possit bellũ fortitudo
minu̾e. pacẽ humanitas aug̾e: & ille si uiciss: ñ idẽ

Expanded text:
abant? Minime. Quid ita? Quia viros ad unum quodque maleficium singulae cupiditates inpellunt, mulieris ad omnia maleficia cupiditas utuna facultatem dedisset, inicum erat in eorum supplicium consuQuia viri fortis est, qui de victoria contendant, eos hostes putare; qui victi sunt, eos homines iudicare, ut possit bellum fortitudo minuere, pacem humanitas augere. Et ille, si vicisset, non idem
Abbreviated transcription (Latin):
uidẽt᷑ accõmodatiora. Qr̃ fides & gͣuitas & seu̾itas ora¬
toria minuit᷑. his exornatiõib freq̃nt̃ collocatis. ⁊ ñ
mͦ tollit̾ auctoritas dicñdi. s offñdr̃ qͦ ĩ ei̾mĩĩ orõe.
Ppt̾ea ꝙ in his lepos ⁊ festiuitas. ñ dignitas neq pulcͥ¬
tudo. qr̃ q̃ s̃ ãpla atq pulc᷑. dui place̾ posft̃. q̃ lepida
& ꝯemina cito satietate afficiũt auriũ sensũ fasti¬

Expanded text:
videntur› adcommodatiora. Quare fides et gravitas et severitas oratoria minuitur his exornationibus frequenter conlocatis, et non modo tollitur auctoritas dicendi, sed offenditur quoque it in his lepos et festivitas, non dignitas neque pulcritudo. Quare, quae sunt ampla atque pulcra, diu placere possunt; quae lepida et concinna, cito satietate adficiunt aurium sensum fasti
Abbreviated transcription (Latin):
ab uno atq eod u̾bo in reb similib idiu̾sis pͥn
numãtiã sustulit. scipio kartaginẽ deleũ. scipio
pacẽ peꝑit. scipio ciuitatẽ seruaũ. It̃. tu in foꝵ ꝓdire.
tu lucẽ ꝯspic̾e̾. tu in hoꝵ ꝯspectũ uenire conaris :
ꝯtẽpsisti. ñ amicos ꝓ didisti. ñ parc̃ti manꝰ intulisti:
ñ deniq ĩ õĩ dedecore uolutatꝰ es : ħ exornõ tũ multũ

Expanded text:
ab uno atque eodem verbo in rebus similibus et diversis princNumantiam sustulit, Scipio Kartaginem delevit, Scipio pacem peperit, Scipio civitatem ‹servavit.»› Item: «Tu in forum prodire, tu lucem conspicere, tu in horum conspectum venire conaris? reliquisti? Non amicos prodidisti? Non parenti manus adtulisti? Non denique in omni d
Abbreviated transcription (Latin):
Forme dignitas aũ morbo deflorescit aũ uetꝰtate
aũ postremũ collocamꝰ. pͥmũ ħ pacto. Defloresc̃ forme
dignitas aut morbo aũ uetꝰ tate. pꝰtremo sic. Aumor¬
bo au uetꝰtate forme dignitas deflorescit. Ad festi¬
uitatẽ diũctio ẽ apposita. qr̃ rariꝰ utem̾ ea. ne satie¬
tatẽ ꝑiat. Preuitatẽ parit ꝯiũctio. qr̃ sepiꝰ adibñda :

Expanded text:
t, aut postremum conlocamus. Primum hoc pacto: «Deflorescit formae dignitas aut morbo aut vetustate.» Postremum sic: «Aut morbo aut vetustate formae dignitas deflorescit.» Ad festivitatem diiunctio est adposita: quare rarius utemur, ne satietatem pariat; ad brevitatem coniunctio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiect᷑ales argum̃tõ es. s ñ erit tãꝗͣ in plerisq ut c̃ uelimꝰ
ea possimꝰ uti. Nã fac̾e id ñ pot̾imꝰ nͥ nob̾ ipsa negotuna¬
renti. pare cognatis. obseq̃re amicis. optẽꝑa legib lt̃.
deseñde in integ̃m defensionẽ. noli qͥcꝗͣ recusare daẜuos
inq̃stione. stude uũ inuenire. ħ gͦ ⁊ acͥ moniã ht̃ in se

Expanded text:
erit, tamquam in plerisque, ut, cum velimus, ea possimus uti: nam fere non poterimus, nisi nobis ipsa negotii narenti, pare cognatis, obsequere amicis, obtempera legibus.» Item: «Descende in integram defensionem, noli quicquam recusare; da servos in quaestionem, stude verum invenire.» Hoc genus et acrimoniam habet in se et
Abbreviated transcription (Latin):
diẽc. fragellas eu̾tit. nicħ numãtinis uires corꝑis
iuim̃to fuit. nicħ corĩtis erudita calliditas p̃sidii tulit.
nicħ fragellianis moꝵ ⁊ smonis sotietas opitulataẽ.
It̃. forme dignitas aut morbo deflorescit. aut uetu¬
state extĩguit᷑. Pͥ utr̃q in suꝑiori exẽplo unã ꝗͣq

Expanded text:
inis vires corporis iumento fuit, nihil Corinthis erudita calliditas praesidii tulit, nihil Fregellanis morum et sermonis societas opitulata est.» Item: «Formae dignitas aut morbo deflorescit aut vetustate extinguitur.» Hic utrumque, in superiore exemplo unam quamque
Abbreviated transcription (Latin):
Amicos ꝓferet. at nemo ẽ qͥs ñ t᷑pe putet istiꝰ amic̃
noĩari. lt̃. Credo inimic̃ ꝗ̃ innoeñtẽ putabas in uidi¬
ciũ adduxisti: ñ. nã indẽpnatũ necasti. leges q̃ id
fac̾e phibẽt u̾itꝰ es: at ne scͥptas qͦ uidicasti. c̃ ip̃e te
uet̾is amicitie ꝯmonefac̾e̾t. ꝯmotꝰ es: at nich̃ominꝰ¬

Expanded text:
Amicos proferet. At nemo est, qui sibi non turpe putet istius amicum nominari.» Item: «Credo, inimicum, quem nocentem putabas, in iudicium adduxisti? Non: nam indemnatum necasti. Leges, quae id facere prohibent, veritus? At ne scriptas quidem iudicasti. Cum ipse te veteris amicitiae commoneface
Abbreviated transcription (Latin):
libꝰ. Has res ad te scͥptas luci misimꝰ eli. It̃ fug̾e
oportet longã u̾boꝵ ꝯtinuationẽ. q̃ ⁊ auditoris au¬
res.⁊ oratoris spm ledit. His uiciis in ꝯpõe uitatis
reliquũ orõis ꝯsum̃dũ ÷ ĩ dignitate. Dignitas ẽ q̃ red¬
dit ornatã orõnẽ. ⁊ uarietate distingͥt. ħĩ u̾boꝵ

Expanded text:
libro has res ad te scriptas, Luci, misimus, Aeli. Item fugere oportet longam verborum continuationem, quae et auditoris aures et oratoris spiritum laedit. His vitiis in conpositione vitatis relicum operae consumendum est in dignitate. Dignitas est, quae reddi
Abbreviated transcription (Latin):
se eccidissẽt tbes ad teiram. longiuis repcitã est
quã res postulat. Mala diffinit̾o ẽ. cũ aut cõ¬
inunia describit ħmͦ. Seditiosus est is qui malꝰ
atq inutił cuus est. Nani ħ non magis seditiosi
qͣm ambitiosi. qͣm caluniatoris qͣm alie uiꝰ hõis
ĩ ꝓbi uĩ describit aut falsum quiddã dic̃ ħ pa¬
cto. Sapientia est peccunie adquirende ĩtelli¬
gentia. Aut aliquid nõ gͣue non magnũ cõtinẽs
sic. Stultitia ẽ ĩnĩse głe cupiditas. Est ħ qͥd̾ stul¬
titia s ex parte qͣdam uõ ex oĩ gn̾e deffinita. Cõ¬
trou̾sũ ĩ quo addubium demõstrãdẽ̾ dubia cau
suꝑum. atq inferum. pacẽ ĩt se cõciliat. cofe¬
rũt cõcordiam. Perspicuũ est. de quo nõ ẽ cõt᷑u¬
sia ut siquis cũ horestẽ accus planũ fatiat ab
eomatrẽ suam eẽ occisam. Nõ cõcesfũ est eũ id
quod agit᷑ i cõtrouersia ẽ: ut siquis eũ ulirẽ ac

Expanded text:
 longius enim repetita est, quam res postulabat. mala definitio est, cum aut communia describit, hoc modo: seditiosus est is, qui malus atque inutilis civis— nam hoc non magis seditiosi quam ambitiosi, quam calumniatoris, quam alicuius hominis improbi vim describit—; aut falsum quiddam dicit, hoc pacto: sapientia est pecuniae quaerendae intellegentia; aut aliquid non grave nec magnum continens, sic: stul- titia est inmensa gloriae cupiditas. est haec quidem stultitia, sed ex parte quadam, non ex omni genere definita. controversum est, in quo ad dubium demon- strandum dubia caussuperum atque inferum, Pacem inter sese conciliant, conferunt concordiam. perspicuum est, de quo non est controversia: ut si quis, cum Orestem accuset, planum faciat ab eo matrem esse occisam. non concessum est, cum id, quod au- getur, in controversia est, ut si quis, cum Ulixem ac
Abbreviated transcription (Latin):
do. Si inm̃ten ueniss non ͤ comisiss. aut si per¬
spicue rẽ turpem leui teg̾e uult defensione ħ
mͦ. Cũ te ex petebant os floresitissimo regno re¬
liqui. nũc desertũ ab oibꝰ sũmo ꝑicło solꝰ u̾ re¬
stituam paro. Remotum quod ult̾ ꝗͣuid̃ satiᷤ ͤ̃
petit᷑ huimodi. Quod si nõ.p.cipio corneliã fili¬

Expanded text:
do: si in mentem venisset, non commisisset; aut perspicue tur- pem rem levi tegere vult defensione, hoc modo: Cum te expetebant omnes florentissimo Regno, reliqui: nunc desertum ab omnibus Summo periclo sola ut restituam paro. remotum est, quod ultra quam satis est petitur, huius- modi: quodsi non P. Scipio Corneliam fili
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ munuere ẽ d̾ dignitate. aut ãplituoine. aut
porestatem dedit aliquio de rogire. hoc sicbre
io difinieris. factũ ciꝰ qui accusabit᷑ ad uigere
oporrebit. ⁊ ereo quot ostedis esse ubi causanua¬
iestitẽ nutuere docere adusariũ maiestatẽ mi¬
quẽ tociꝰ facti atrocitas. aut ĩ digiitaᷤ aut oĩo ul¬
pa c̃ intoigiatione augeat᷑. Post erit infiriua
da adusarioꝵ descriptio. Ea aut̃ infirniabitur
si filsa octendet᷑. hoc exopuuone hõiui sunie¬
tur: cum quẽ ad iuodum ⁊ quibꝰ iurebꝰ hõĩes ĩ

Expanded text:
nuere est de dignitate aut amplitudine aut potestatem dedit, aliquid derogare. hoc sic breid, quod definieris, factum eius, qui accusabitur, adiungere oportebit et ex eo, quod ostenderis esse, verbi causa maiestatem minuere, docere adversarium maiestatem miquem ipsius facti atrocitas aut indignitas aut omnino culpa cum indignatione augeatur. post erit infirmanda ad- versariorum descriptio. ea autem infirmabitur, si falsa demonstrabitur. hoc ex opinione hominum sumetur, cum, quemadmodum et quibu
Abbreviated transcription (Latin):
pcepta uitamnꝰ. Utrisq pluribꝰ aut ĩ oibꝰ si ple
ambigẽt uis ex quibꝰ rebꝰ constet cõsid̾andũ ẽ
nitium g̾ eiꝰ a natura ductũ iud̾tur. Que¬
dam aut̃ ex utilitatis rõe aut ꝑspieua nobis
aut obscura in cõsuetudine uenisse. Post autem
ad ꝓbata quedã. aut acõsuetudine anit. aut a¬
uͦ utilia uisa legibꝰ eẽ firmata. Ac nature qͥd
uis est quod nob nõ opinio. s quedã innata
ius afferat. ut religionẽ pietatẽ gr̃am uidica¬
tionẽ. olifuãtiã ueritatẽ. Religionẽ eã que in
nietu ⁊ c̾imoni iͥ dõꝵ sit : appellãt. Pietatẽ quę¬
erga patã aut parẽtes. aut. alios cõuic̃tos sãgiui¬
ne : officiũ cõfuare moneat. Gr̃ãm: quȩ ĩ memo¬
ria ⁊ remunatione offitioꝵ.⁊ onoris. ⁊ amicitia
peccata punimꝰ. Oliẜ uãtiã. ꝑ qͣm etate. aut sa¬
ne quid alit̾ qͣm cõfirmauimꝰ fiat. aut factũ¬
sic. aut fut᷑um sit. Ac nature quid̾ ura mninii

Expanded text:
risque aut etiam omnibus, si plures ambigent, ius ex quibus rebus constet, considerandum est. initium ergo eius ab natura ductum videtur; quaedam autem ex utili- tatis ratione aut perspicua nobis aut obscura in con- suetudinem venisse; post autem adprobata quaedam a consuetudine aut vero utilia visa legibus esse fir- mata; ac naturae quidem ius esse, quod nobis non opinio, sed quaedam innata vis adferat, ut religionem, pietatem, gratiam, vindicationem, observantiam, veri- tatem. religionem eam, quae in metu et caerimonierga patriam aut parentes aut alios sanguine coniunctos officium conservare moneat; gratiam, quae in memoria et re- muneratione officiorum et honoris et amicitiarpeccata punimur; observantiam, per quam aetate aut saoperam, ne quid aliter, quam confirmaverimus, fiat aut factum aut futurum sit. ac naturae quidem iura minus
Abbreviated transcription (Latin):
intestam̃to quisqͣm scriptꝰ erat siquid pupil¬
io accidiss. Es alta patris ⁊̃ nũc mortui uo
iuntas plurimum ualebat quę iam mortuo
pupillo suis ħedibꝰ concet̾bat. Iudicatio ẽ u
na ne peccunia fuerit. Aut si hac usi erũt in¬
firmatione posse plos ee uuiꝰ herezes peccu¬
nie difsimilibꝰ de causis. S deo ipso tał iudi

Expanded text:
testamento quisquam scriptus erat, si quid pupillo accidisset; et de altera patris etiamnunc mortui vo- luntas plurimum valebat, quae iam mortuo pupillo suis heredibus concedebat. iudicatio est: unane pe- cunia fuerit; aut, si hac erunt usi infirmatione: posse plures esse unius heredes pecuniae dissimilibus de cau- sis et de eo ipso esse
Abbreviated transcription (Latin):
leat. ⁊uude utruĩ malicia quid aliud agat᷑ aliud
simuletur aut stultitia. aut necessitudine quod
alio mͦ agi nõ possit. an occasione agenbi. sic
fit iuditium. aut actio constituta aut recte si¬
ne ulla re huiꝰ nuͦ res agat.
Seus aut̃ communis cõtͣ cum qui tnslationẽ
inducet fuge uiditium ac penam qr cause
si non ita res agant᷑. ⁊ iniudicium ueniant. qͥ
pacto oporteat. hoc est si aut c̾ eo agat᷑. c̃ quo nõ
oporteat. aut alia pena. alio eriminę. alio tẽꝑe.
atq hanc rõnem. ad ꝑ turbationẽ iuditioꝵ om¬
nium pertinere.
si es gͥ hec constitutionẽ quę partes non¬

Expanded text:
leat, et videre, utrum malitia quid aliud agatur, aliud leat, et videre, utrum malitia quid aliud agatur, aliud simuletur, an stultitia, an necessitudine, quod alio modo agere non possit, an occasione agendi sic sit iudicium aut actio constituta, an recte sine ulla re eiusmodi res agatur. Locus autem communis contra eum, qui translationem inducet: fu- gere iudicium ac poenam, quia causae ionem, si non ita res agantur et in iudicium veniant, quo pacto oporteat; hoc est, si aut cum eo agatur, quocum non oporteat, aut alia poena, alio crimine, alio tempore; atque hanc rationem ad perturbationem iudiciorum omnium per- tinere. Tres igitur haec constitutione
Abbreviated transcription (Latin):
sit nob̾ eiꝰmodi. Cum adium faciendami qͥ¬
dã armati uenissẽt. armati cotͣ p̃sto fuerũt.
ti gladio manũ p̾cidit. Agt is cui manꝰ p̃cisa
est : In uiriar̾. postulat is qui c̃agit᷑ a p̃tore ex cep¬
tionẽ ext̃qͣ ĩ reũ capitis p̃iuditiũ fiat. hic qui ag̃
udiciũ pur postulat. Ille qui c̃ agit᷑ exceptionẽ¬
addi oportẽ ait. Questio ẽ ercipiend sit ã no:
Ratio non eni oportet in recuꝑtorio uiditio eiꝰ
maleficii de quo int̾ si carios querit᷑ p̃uiditiũ
fieri. Infirmatio rõis. eiusmodi sũt uuurie
ut de his indignũ sit nõ pͥmo qͦ tẽpore uidi¬
cari. Iudicatio est atrocitas in uiriarum sati¬
ro malefitio de quo uiditium cõꝑatũ sit p̃ui¬
dicct᷑. atq exẽplum quid hoc est..
IN oMͣi aut̃ causa ab utq queri oportebit a
uidicari. aut quid statiu. de ea re cõueniat. Id
ex partibꝰ uiris de quibꝰ post dicẽdũ est sũnui
oportebit ⁊ rõnari qui insimilibꝰ rebꝰ fieriso¬

Expanded text:
vim faciendam quidam armati venissent, armati contra praesto fuerunt ti gladio manum praecidit. agit is, cui manus praecisa est, iniuriarum. postulat is, quicum agitur, a praetore exceptionem: extra quam in reum capitis prae- iudicium fiat. hic is, qui agit, iudicium puraddi ait oportere. quaestio est: excipiundum sit an non. ratio: non enim oportet in recuperatorio iudicio eius male- ficii, de quo inter sicarios quaeritur, praeiudicium fieri. infirmatio rationis: eiusmodi sunt iniuriae, ut de iis indignum sit non primo quoque tempore iudicari. iudicatio: atrocitas iniuriarum satio iudicium conparatum sit, praeiudicetur? atque exemplum quidem hoc est. in omni autem causa ab utroque quaeri oportebit, agi aut iudicari aut quid statui de ea re conveniat. id ex partibus iuris, de qui- bus post dicendum est, sumi oportebit et ratiocinari, quid in similibus rebus fieri so
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ siqͥ huiꝰmodi ex ꝓpͥo ałiSñto comunes loci
nascc̃tur. in contrias partes deduc̃tur. Certꝰ
aut locꝰ est accusatoris ꝑ quẽ auget facti atro¬
citatem alter ꝑ queni negat maloꝵs uusereri
oportere. Defensoris ꝑ quen caliua accusato¬
run c̃ indignatione ostenditur.⁊ ꝑ quẽ c̃õqͣstio

Expanded text:
 eiusmodi ex proprio argumento communes loci na- scentur, in contrarias partes diducuntur. certus autem locus est accusatoris, per quem auget facti atrocitatem, et alter, per quem negat malorum misereri oportere: defensoris, per quem calumnia accusatorum cum in- dignatione ostenditur et per quem cum co
Abbreviated transcription (Latin):
cio pͥuatoꝵ iudicioꝵ cõstituit᷑. Iip̾is aut̃ uiti¬
ciis raruis incidũt ⁊ tñ si qͣn incidũt eius mͦi
sut. ut ꝑse minꝰ hañt firmitudinis. Confirat᷑
assupta alia aliꝗͣ constitutione ut inquodam
uiditio. cum uenefici cꝰã nom̃ ẽẽt delatum
⁊ qr pairicioii causa subscripta eet extͣ ordinẽ
cẽt accoptum cum inaccusatione alia qͥdã
crimina testibꝰ ⁊ argumĩtis cõfirmarẽtur.
Parricidii aut̃ r̃tio facta cẽt solũ. Defensor ĩ
hoc ipso mnłtũ oportet ut diu cõsistat. c̃ d̾ nece
parentis demostratũrit sit in digniuᷤ facinꝰ ee
ea pena affice eum qua parricide affitĩt᷑. lo
aut̃ si daninaret᷑ fieri necẽẽ est. qũi ⁊ id cau.¬
se subscriptũ. ⁊ aea re nom̃ extͣ ortinẽ sucep¬

Expanded text:
constituitur. in ipsis autem iudiciis rarius incidunt et tamen, si quando incidunt, eiusmodi sunt, ut per se minus habeant firmitudinis, confirmentur autem assumpta alia aliqua constitutione: ut in quodam iudicio, cum veneficii cuiusdam nomen esset de- latum et, quia parricidii causa subscripta esset, extra ordinem esset acceptum, in accusatione autem alia quaedam crimina testibus et argumentis confirmaren- tur, parricidii autem mentio solum facta esset, defensor in hoc ipso multum oportet et diu consistat: cum de nece parentis nihil demonstratum esset, indignum facinus esse ea poena afficere reum, qua parricidae afficiuntur; id autem, si damnaretur, fieri necesse esse, quoniam et id causae subscriptum et ea re nom
Abbreviated transcription (Latin):
um ⁊ facto ⁊ facti noĩe coneesso. neq ulla ac¬
cionis illata cõtrou̾sia. uis. ⁊ uatura. ⁊ genus
ipsius negotiĩ querit᷑. cõstitutionem gnalẽ
apellamus. huiꝰ ee pͥmas partes duas nob udi
diriniꝰ. negonalem ⁊ iuridicia lẽ.
egotiał est illa que impso negotio iuri ᷤ
ciuił iuso he inplicitã es trouersiam. x̧a
est huiꝰmodi. Quidã pupillum herodẽ fecit.
upillus aut̃ an mortuui est quam insuã cucelã
ueniret: hereditate de ea que pupillo uenit: ĩt
cos qui patis pupilli. heredes sedi sunt ⁊ ĩter
tus non ẽ. Depulsio est. Imo ur̃a. heredes sedi¬
testau̾ito patris simiꝰ. Questio ẽ. Utroꝵ sit. Rõ ẽ.
quisqͣm de filii pupilli re testari an heredes
scdi ipsius pat̾s familias. nõ filii qͦ euis pupil¬
liherede̾ sit̃. Atq halienũ nõ est quod adiułta
ꝑtineat. ne autiunqͣni a uisque qͣq dicat᷑ hic ad

Expanded text:
Cum et facto et facti nomine concesso neque ulla actionis inlata controversia vis et natura et genus ipsius negotii quaeritur, constitutionem generalem ap- pellamus. huius primas esse partes duas nobis videri diximus, negotialem et iuridicialem. Negotialis est, quae in ipso negotio iuris civilis habet implicatam controversiam. ea est huiusmodi: quidam pupillum heredem fecit; pupillus autem ante mortuus est, quam in suam tutelam venit. de hereditate ea, quae pupillo venit, inter eos, qui patris pupilli heredes secundi sunt, et inter tus non est. depulsio est: immo nostra, qui heredes testamento patris sumus. quaestio est: utrorum sit? ratio: quis- quam de filii pupilli re testari; an heredes secundi ipsius patrisfamilias, non filii quoque eius pupilli heredes sint? Atque hoc non alienum est, quod ad multa pertineat,
Abbreviated transcription (Latin):
mutare conari. Nã illi quid cõiuue ᷤᷤ loci qͥaut
calumme accusatoꝵ de mostrãde. aut misedie
captande aut facti indignãdi. aut mised̾ia d̾
tͣendi causa sumunt᷑ ex ꝑicli magnitudine.
nõ ex cause gn̾e ducit᷑. Qỹ nõ in ominẽ cau¬
sam. s inõe genꝰ cause incidunt. Eoꝵ uitio¬
nem incomiecturali cõstitutione feciniꝰ. Indie¬
tione eoꝵ cũ causa postulabit uten . Cum aũ
actio tͣns lationis aut comutatiois indig̾e uidt᷑.
quod nõ aut huis agit quẽ oportet. aut c̃ eo ẽqͥ
oportet aut ap̾ quos. auqͣ lege. qͣ regͣe. qͦ cͥnuine.
quo tempore. oportet. cõstitutio tͣñslaciua apel¬
let᷑ huiꝰ modi nob̾ exẽpla ꝑmulta opꝰ funt si siu¬
gła tͣñs lationium gn̾a querãtur.S qr rõ p̃cepto

Expanded text:
tare conari. nam illi quidem communes loci, aut qui calumniae accu- satorum demonstrandae aut misericordiae captandae aut facti indignandi aut a misericordia deterrendi causa sumuntur, ex periculi magnitudine, non ex cau- sae genere ducuntur. quare non in omnem causam, sed in omne causae genus incidunt. eorum mentionem in coniecturali constitutione fecimus, inductione autem, cum causa postulabit, utemur. Cum autem actio translationis aut commutationis indigere videtur, quod non aut is agit, quem oportet, aut cum eo, quicum oportet, aut apud quos, qua lege, qua poena, quo crimine, quo tempore oportet, con- stitutio translativa appellatur. eius nobis exempla permulta opus sint, si singula translatio
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Fuc pat̾ suus cõcilium plebi habẽtem.
quã habebã potestateni ea usus sum. Rõniᷤ in¬
firmatio est. At eium qui patria potestate hest
pͥuata quadã tͥbunitiã potestatem. hoc ẽ ppłi
potestatẽ infirniat: ninuit is maiestatẽ. Iudi¬
catio est. Muiuat ne is maiestatẽ qͥ intͥbuiinã
potestatẽ patͥa potestite utat᷑. Ad hãce uidieatonẽ
argum̃tationes õs affeir̾i oportebit. Ac neqͥs¬

Expanded text:
. quam habebam potestatem, ea sum usus. rationis infirmatio: at enim, qui patria potestate, hoc est pri- vata quadam, tribuniciam potestatem, hoc est populi potestatem, infirmat, minuit is maiestatem. iudicatio est: minuatne is maiestatem, qui in tribuniciam po- testatem patria potestate utatur? ad hanc iudicationem argumentationes omnes affe
Abbreviated transcription (Latin):
quem premio afficit negarit oport̾e. aut nũ
iam satis ꝓ eo quod fecit honos habitꝰ sit qũt
nũ necesse fuit ei face hoc quod fec̾it: aut nũ
eiꝰ mͦdi sit factũ. ut nõ feciss suplitio dignus
eet nõ qr fecit se dignũ p̃mio: aut nũ ante
tẽpus pͥmium petat ⁊ spẽ incertam c̾to uende̾t

Expanded text:
quem praemio affici negarit opor- tere; aut num iam satis pro eo, quod fecerit, honos habitus sit; aut num necesse fuerit ei facere id, quod fecerit; aut num eiusmodi sit factum, ut, nisi fecisset, supplicio dignus esset, non, quia fecerit, praemio; aut num ante tempus praemium pet
Abbreviated transcription (Latin):
emoria utr̃ hãt ꝗddã artificii. an õĩs ab nat᷑aꝑ
ficiscat᷑. aliud dieñdi t̃pꝰ mag̃ idoneũ dabit᷑. slc̃
piñ atq ꝯstet ĩ hac re multũ uale artẽ ac p̃ceptõnẽ
ita de ea re loq̃m᷑. Placet i nob̾ ẽẽ artificiũ memoriẽ
qr̃ placeat alias ostñdemꝰ. ĩ p̃sentia c̾m̃i sit ea aꝑiemꝰ.¬

Expanded text:
iosi, an omnis ab natura proficiscatur, aliud dicendi tempus ‹magis› idoneum dabitur. Nunc proinde atque constet in hac re multum valere artem et praeceptionem, ita de ea re loquemur. Placet enim nobis esse artificium memoriae; quare placeat, alias ostendemus; in praesentia, cuiusmodi sit ea, ape
Abbreviated transcription (Latin):
deserta ꝗͣ in celebͥ regiõe locos ꝯꝑare. ꝑꝑea ꝙ freqñtia
⁊ obãbulatio hõiũ ꝯtͥbat. ⁊ infirmat imaginũ notas.
Solitudo aseruat integ̃s simulaer̃ fig̾as. p̃tea dissimili
forma atq natura loci ꝯꝑandi st̃. ut distincte int̃¬
luc̃e possit̃. rlã siqͥs multa int̾colũpnia sũpserit. &tͣ¬
babit᷑ similitudine locoꝵ & ignorabit ꝗd & in qͣ loco
collocarit. & magnitudine modica et medioeres lo
obscuros locos hr̃i oportet. ne aut obcecet᷑ tenebs¬
imagies. auit splendore p̃fulgeãt. Int̾ualia locoꝵ me¬
diocͥa placet eẽ fere paulo plꝰ licet aut nunꝰ tͥcenũ
pedũ. Nã ut aspectꝰ it̃ cogit̃o minꝰ ualet. siue nimi

Expanded text:
derelicta, quam in celederelicta, quam in cele obambulatio hominum perturbat et infirmat ymaginum notas, solitudo conseruat integras simulacrorum figuras. Quinto, dissimili forma atque natura loci comparandi sunt, ut distincte interlucere possint. Nam siquis multa intercollumpnia sumpserit, conturbabitur similitudine locorum et ignorabit quid in quo loco collocauit. Sexto, magnitudine modica et mediocri locoobscuros locos himagines aut splendore praefulgeant. Intervalla locorum mediocria placet esse, fere paulo plus aut minus pedum tricenum: nam ut aspectus item cogitatio minus valet, sive nimis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtbõe ordinis ĩꝑediam̃. qͦ setiꝰ qͦto qͦ loco libebit ł a
suꝑiore. ł ab inferiore parte ĩmagines seqͥ. ut ea q̃
mãdata locis er̃. uid̾e ⁊ ꝑferre possimꝰ. Nã ut si in
ordine stantes notos ꝗͣplures uidimꝰ nicħ nr̃a int̾sit.
utr̃ a sũmo an ab uno. an amedio nõia eoꝵ dic̃e incipi¬
amꝰ. It̃ in locis ex ordĩe collocatis eueniet. ut in qͣlibe¬
bit partẽ qͦq loco libebit imag̃ib ꝯmoniti dr̃e possimꝰ.
re. ⁊ locos qͦs sũpserimꝰ. eg̾gie ꝯmeditari oportebit.
ut ꝑpetuo nob̾ ħere possit᷑. tlã unagĩes sicuti litt̾e de¬
lent᷑. uͥ nicb utim̾ loci tã ꝗͣ cera reman̾e debẽt. A ne
forte in nũo locoꝵ falli possimꝰ. qͥntũ ꝗ̃q placet notari.
q. gͦ si in qͥnto loco manũ aurcã collocemꝰ. si ĩ decimo
aliq̃ notũ cui p̃nom̃ sit decumo. Dein facile erit deĩ¬
ceps similes notas qͥnto qͦ loco collocare. It̃ ꝯmodiꝰ ẽ ĩ

Expanded text:
tione ordinis inpediamur, quo setius, quoto quoquo loco libebit, vel ab superiore vel ab inferiore parte imagines sequi et ea, quae mandata locis erunt, edere possimus: nam ut, si in ordine stantes notos quomplures viderimus, nihil nostra intersit, utrum ab summo an ab imo an ab medio nomina eorum dicere incipiamus, item in locis ex ordine conlocatis eveniet, ut in quamlibebit partem quoque loco lubebit imaginibus commoniti dicere possimus rare. Locos, quos sumpserimus, egregie commeditari oportebit, ut perpetuo nobis haerere possint: nam imagines, sicuti litterae delentur, ubi nihil utimur; loci, tamquam cera, remanere debent. Et, ne forte in numero locorum falli possimus, quintum quemque placet notari: quod genus, si in quinto loco manum auream conlocemus, ‹si› in decumo aliquem notum, cui praenomen sit Decumo; deinde facile erit inceps similis notas quinto quoquo loco conlocare. Item commodius est in
Abbreviated transcription (Latin):
ose. Porro ħ artificiosa. nat᷑e ꝯmoda retinet. & ãpli¬
firmãda ÷ ut sit eg̃gia. ⁊ ħ doctͥna dat᷑ indiget ĩgenii
Nec ħ mag̃ aut minꝰ in hac re ꝗͣ in cet̾is artib fit. ut
ingenio. doctͥna. p̃ceptioẽ. nat᷑a nitescat. Qr̃ ⁊ ilł ꝙ
pꝰ pot̾is intellig̾e. & si illi freti ingenio nr̃i ñ indigẽt
tñ i̾ta cã daret᷑ q̃r his ꝗ minꝰ ingenii hñt ad ium̃to
uelimꝰ eẽ. Nc̃ de artificiosa memoria loq̃m᷑.ꝰ stat gͥ
ut eos facile nat᷑ali memoria ꝯp̾h̃nde ⁊ ãplecti q̃ amꝰ sic̃
eds int̃ colũpniũ angłm. fornicẽ. ⁊ alia q̃ his similias.

Expanded text:
osae, porro haec artificiosa naturae commoda retineat et ampli et haec, quae doctrina datur, indiget ingenii. Nec hoc magis aut minus in hac re, quam in ceteris artibus fit, ut ingenio doctrina, praeceptione natura nitescat. Quare et illpost poteris intellegere: et si illei, freti ingenio, nostri non indigerent, tamen iusta causa daretur, quare iis, qui minus ingenii habent, adiumento velimus esse. Nunc de artificiosa memoria loquemur. Constatut eos facile naturali memoria conprehendere et amplecti queamus: ‹ut› aedes, intercolumnium, angulum, fornicem et alia, quae his si
Abbreviated transcription (Latin):
gestꝰ. Sin ꝯtñdemꝰ ꝑ ꝯtinuationẽ brachio cełi mo¬
bili uultu. acͥ aspectu utem᷑. Sin ꝯtñtio fiet ꝑđ¬
rara suplausioẽ. acͥ et defixo aspectu uti oport&.
S in utem̾ ãplificõe ꝑ cohortõnẽ paulo tardiore ⁊ ꝯsi¬
d̾atiore gestu ꝯueniet uti. Similiꝰ cet̾is reb atq in
ꝯtñtiõe ꝑ ꝯtinuationẽ. Sin utem̃ ãplificõe ꝑ ꝯq̃stio¬
¶ ostãti gestu.
mesto & turbato uultu uti oportebit. N sũ nesciꝰ¬
q̃ntũ susceꝑĩ negotii. qͥ motꝰ corꝑis ex pͥme u̾b. & imi¬
tari scͥpt᷑a conatꝰ simuoces. Uer̃ nec ħ ꝯfisꝰ sũ posse
fieri. ut de his reb satis ꝯmode scribi possi nec si id

Expanded text:
s in continuatione, brachio celeri, mobili uultu, acri aspectu utemur. – Si in contentione fiet rara subplusione, acri et defixo aspectu uti oportet. Sin utemur amplificatione per cohortationem, paulo tardiore et consideratiore gestu conveniet uti, similibus ceteris rebus atque in contentione per continuationem. Sin utemur amplificatioconstanti gestu, mesto et conturbato uultu uti oportebit. – Siim negotii, qui motus corporis exprimere verbis et imitari scriptura conatus sim voces. Verum nec hoc confisus sum posse fieri, ut de his rebus satis commode scribi posset, nec, si id
Abbreviated transcription (Latin):
⁊qͣntũ spacii ꝑ singłas exclamões sũpserimꝰ. tm̃ in
singła int̾ualla spacii ꝯsum̾e iubemꝰ Un ãplificõib
c̃ cohortõe utem᷑ uoce attenuatissĩa. clamore leni.
ualł. longis spaciis. magnis ꝯmutõib De figura
M otꝰ ẽ corꝑis gestꝰ ⁊ uultꝰ mod̾atio q̃dã. q̃ ꝓabiliora
niã ineẽ. In gestu nec uenustatẽ inspiciẽdã nect᷑¬
pitudinẽ eẽ. ne aut istͥoẽs aut oꝑarii uidam᷑ eẽ. Ad
easdẽ gͥ partes in qͣ uox ẽ distͥbuta. motꝰ qͦ corꝑis¬
rõ uidet᷑ ẽẽ accõmo danda. Nã si erit sermo ẽ digni¬
tate stantes in uestigio leui ẽ dext̾e motu loqͥ opor¬
tebit. y laritate. tͥsticia. mediocͥtate uultꝰ ad ẜ mo-¬
nis sentñtiã accõmodata. Sin erit ĩ demõstt᷑ioe ser¬
mo. paululũ corpꝰ ac̾uicib dmittemꝰ. Nã ħ a nat᷑a
datũ. ut ꝗͣ ꝓxiẽ tũ uultũ amoueamꝰ ad audito¬
res. si ꝗͣ rem doce eos ⁊ uehem̃t̃ uestigare uelimꝰ.

Expanded text:
ones sumpserimus, tantum in singula interualla spatii consumere iubemus. In amplificationibus, in cohertione utemur uoce attenuatissima, clamore leni, ruallis, longis spatiis, magnis commutationibus. Motus est corporis gestus et vultus moderatio quaedam, quae probabiliora niam esse, in gestu nec venustatem conspiciendam nec turpitudinem esse, ne aut histriones aut operarii videamur esse. Ad easdeo uidetur accomod<and>a esse. Nam si erit sermo cum dignitate, stantes in uestigio leui dextre motu loqui oportebit, hilaritate, tristicia, mediocritate uultus ad sermonis sententias accomodata. – Si erit in demonstratione sermo, paululum corpus a ceruicibus dimittemus; nam hoc est a natura datum ut quam proxime uultum admoveamus ad auditores,
Abbreviated transcription (Latin):
so insuũ loctulũ recepit. Ille aut̃ cꝰ gladio occi¬
illũ inclamauit somol ⁊ sepius Illum autem
somno in peditum. nõ respode ex istimauit.
pse gladium ⁊ cet̾a quę ipse sec̃ attulerat sustu
p̾hendit: gladium ciꝰ euagina edur̃. reꝑit cru¬
entũ. homo in urbẽ abiłł deducit᷑. ac reus fit.
nhac intentio ẽ criminis occidisti. de pulsio nõ
turali quę iudicatio occid̾it ne: Nuẽ ex pone¬
mis locos quoꝵ pars aliqua in oninẽ eoiecta¬
lom incidit cõtrou̾siam Hoc aut̃ ⁊ inoꝵ loco¬

Expanded text:
se in suum lectum recepit. ille autem, cuius gladio occisuum inclamavit semel et saepius. illum somno inpeditum non respondere existimavit; ipse gladium et cetera, quae secum adtulerat, sustulpre- hendit, gladium eius e vagina educit, reperit cruentum. homo in urbem ab illis deducitur ac reus fit. in hac intentio est criminis: occidisti. depulsio: non turali quae iudicatio: occideritne? Nunc exponemus locos, quorum pars aliqua in omnem coniecturalem incidit controversiam. hoc au- tem et in horum loco
Abbreviated transcription (Latin):
causam: nõ oĩs argum̃toꝵ copia si eoꝵ pars
cõiectura capienda est. Causa distribiir᷑
in ipulsione.⁊ rõcinationẽ. Inpulsioũ quȩ
sine cogitatione ꝑ qͣndam affectionem animi
face aliquid ortat᷑. ut amor. iracũdia egͥtudo
iuolentia. ⁊ oĩo oĩa in quib animꝰ ita uid̾r af¬
fectiis fuisse. ut rẽ ꝑspice ẽ cõfilio ⁊ cuta ñ
qͣm cogitatione fec̾it. Rõcinatio est aut̃ dili¬
gens ⁊ cõsid̾ata aliquid fatiendi. aut nõ facien¬
di ex cogitatio. Ea dr̃ unt fuisse tũ. c̃ aliquid fa¬
tiendũ aut nõ fatiedũ ẽta de causa uitasse. aut
secutꝰ esseaius indr. Ut si amicitie quid cau¬
sa factũ dicet᷑. Si imici ulciscẽdiꝰ. augẽdi

Expanded text:
io pars coniectura capienda est. Causa tribuitur in inpulsionem et in ratiocinationem. inpulsio est, quae sine cogitatione per quandam affec- tionem animi facere aliquid hortatur, ut amor, iracun- dia, aegritudo, vinolentia et omnino omnia, in quibus animus ita videtur affecquam cogitatione fecerit. ratiocinatio est autem diligens et considerata faciendi aliquid aut non faciendi excogitatio. ea dicitur inter- fuisse tum, cum aliquid faciendi aut non faciendi certa de causa vitasse aut secutus esse animus vide- bitur: si amicitiae quid causa factum dicetur, si ini- mici ulciscendi, si
Abbreviated transcription (Latin):
det. Aut si res ex hominis uitio uitupabit᷑. ut siqͥs
doctnã ex alicꝰ docti intio rep̾hẽdat. Aut si qͥc̃ aliqͥm
uolet laudare. defelicitate eiꝰ nõ de u̾tute dicat.
Ant siquis rẽ c̃re ita cõꝑabit ut alta se nõ putet lan¬
dare uisi altum uituꝑarit. Aut si altam ita laudet.
ut altius nõ fatiat m̃tionem ut si  c̃ aliqͥ de lib̾ent.¬

Expanded text:
ex hominis vitio vituperabitur, ut, si qui doctrinam ex alicuius docti vitiis reprehendat; aut si qui, cum aliquem volet lau- dare, de felicitate eius, non de virtute dicat; aut si rem cum re ita comparabit, ut alteram se non putet laudare, nisi alteram vituperarit; aut si alteram ita lau- det, ut alterius non faciat mentionem; aut si, cum de cert
Abbreviated transcription (Latin):
cens cõtra aliquẽ urbis expugnatorẽ. dic̃et nicb̾
ẽẽ crudlius qͣm urbes diruere c̃ ipse alexãder he¬
bas diruiss. In cõstans est quod ab eod̾ de eadem
re diuse dr̃. ut siquis cum dixerit qui uirtu¬
tem hãt. eum nulliꝰ rei ad bñurẽdũ indigere
noget postea sine bona ualitudine posse uiu̾e.
ipsi cause aliqͣ ex partae offic̃. ut siquis hostiũ ui.
adhortet᷑. Si nõ ad id quod instituitur accomoda
sicũ totũ debebit ostend̾e̾. de parte aliqͣ loquet᷑

Expanded text:
cens contra aliquem urbis expugnatorem diceret nihil esse crudelius quam urbes diruere, cum ipse Alexander Thebas diruisset. in- constans est, quod ab eodem de eadem re diverse dicitur: ut, si qui, cum dixerit, qui virtutem habeat, eum nullius rei ad bene vivendum indigere, neget postea sine bona valetudine posse bene ipsi causae aliqua ex parte officit, ut si quis hostium vimadhortetur. Si non ad id, quod instituitur, accommodabsi, cum totum debebit ostendere, de parte aliqua lo- qua
Abbreviated transcription (Latin):
maiores nr̃os ob uirtutẽ egregiã. tali honore
n̾atio. ⁊ c̃ eis quo̾ cõt̃dicas cõꝑatio. Eius eut̃ qui
studio repulsũ iri si ipsi p̾nuo nõ sit afectus.
Facultates aut̃ cõsidatur. ẽ aliquod pecuniarun
p̃nuum postulat᷑: inquo utrũ copia ne fit. agri.¬
an uectigalium. an peccunie an penuria cõsida
bitur. Loci aut̃ comunes. facultates auge non
uer icedẽ postulet. Cõtͣ aut de peccunia rocina¬
ri sordidun cẽ: cũ d̾ gr̃a referenda delibetur.
⁊ se p̾ciũ nõ ꝓfacto s honorẽ ita ut facti tatũ
sit ꝓbñfitio postulare. Ac de his consticutionĩ
quid̾ satis dictum est. Nuc de his cõtrousus q̃ ĩ
Inscripto u̾satur controusia c̃ exscriptiois rõe
aliquid dubii nascitur. Id fit exambiguo.
er sẽpto ⁊ sententia. ex cõtrarius legibꝰ. ex rocina
nonibꝰ. ex difinitione. Ex anibi gͦs aut nascit᷑
ꝯtrou̾sia c̃ quod sepserit scriptor obscuru ett

Expanded text:
maiores nostros ob egregiam virtutem tali ho- nore meratio et cum iis, quos contra dicas, com- paratio. eius autem, qui os a virtutis studio repul- sum iri, si ipse praemio non sit affectus. Facultates autem considerantur, cum aliquod pecu- niarium praemium postulatur; in quo, utrum copiane sit agri, vectigalium, pecuniae an penuria, conside- ratur. Loci communes: facultates augere, nonverum mercedem postulet; contra autem de pecunia ratiocinari sordidum esse, cum de gratia referunda deliberetur; et, se pretium non pro facto, sed honorem ita, ut factitatum sit, pro beneficio postu- lare. Ac de constitutionibus quidem satis dictum est: nunc de iis controversiis, quae in In scripto versatur controversia, cum ex scriptio- nis ratione aliquid dubii nascitur. id fit ex ambiguo, ex scripto et sententia, ex contrariis legibus, ex ratio- cinatione, ex definitione. Ex ambiguo autem nascitur controversia, cum, quid senserit scriptor, obscurum est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ oroẽs. quę sũt oĩa ut ĩ cõfirmationis p̃ceptiᷤᷤ
dictũ est int̾a rẽpora distributa. facile erit u¬
d̾e ⁊ quid afferãt. ad cõfirmandã ẽẽ iecturam
suspicions.
cꝑsonis quid res sũt atribute ex qͥbꝰ õĩbus
umnũ in locũ coactis accusatoris erit ĩꝓbatio¬
ne hoĩs uti. Nã causa facti par̃ ht̃ fir nutidiuiᷤᷤ.
nisi aius eiꝰ qui insinulat᷑ ad eani suspinonẽ ad¬
ducat᷑. ut intali culpa nõ uidat᷑ ab horruisse ut
eiũ aniun alicꝰ in ꝓbare nichil ꝑtinet c̃ causa
quit᷑ qr̃ peccauit nõ int̾cesserit sic causã peceati
intc̃ed̾e leue est. si aĩs nulli nõ niuiꝰ honeste rõi
affinis ostendit᷑. Qr̃ uitã eius quiarguit᷑ añ ex

Expanded text:
eptis dic- tum est, in tria tempora distributa, facile erit videre, ecquid afferant ad confirmandam coniecturam suspi- cionis. Ac personis quidem res hae sunt adtributae, ex qui- bus omnibus unum in locum coactis accusatoris erit inprobatione hominis uti. nam causa facti parum fir- mitudinis habet, nisi animus eius, qui insimulatur, in eam suspicionem adducitur, uti a tali culpa non videa- tur abhorruisse. ut enim animum alicuius inprobare nihil attinet, cum causa, quare peccaret, non intercessit, sic causam peccati intercedere leve est, si animus nulli minus honestae rationi affinis ostenditur. quare vitam eius, quem arguit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
tit aliĩ nemini causam fusse fatiendi. Seda ri
do mostruti et aut facultis aut uolũptas.P.¬
se alicui de mostrabuin᷑. uolũptas si aĩus a tali¬
bus factis uacuus ⁊ ⁊ integer esse dicet᷑. Postre¬
mo quas ad defẽsionẽ rõnes reo dabiꝰ: his
accusator ad alios exculpa exuñdos ab utetur:
Uerum id ħui fatiendum est ⁊ munum młta cõ
duceda sut. ut ne altiꝰ defendẽdi causa. hũc ac¬
cusare s hiuꝰ accusandi causa. alt̾in defende ui

Expanded text:
it alii nemini causam fuisse faciendi; secundariumdemonstranda est aut facultas aut voluntas. potinebunt, defuisse alicui demonstrabuntur. volun- tas, si animus a talibus factis vacuus et integer esse dicetur. postremo, quas ad defensionem rationes reo dabimus, iis accusator ad alios ex culpa eximendos abutetur. verum id brevi faciendum est et in unum multa sunt conducenda, ut ne alterius defendendi causa hunc acc
Abbreviated transcription (Latin):
re. quod si cõcedat᷑ hoe : illud uõ cõcessumi iri. He
dubitaue quid hũe quod eiꝰ uiris eẽt. s ⁊id quod
falsũ fuerit sine ulla dubitatioẽ ꝓfalso. ꝓbasse qͥ
dubia spe ĩpulsum: c̾tũ iꝑicłui se cõnutte. Quẽ¬
Fadiuodũ lccusator. ẽab aliis culpã diniouebit.
Ad fensoris locis utet᷑: sic his locis qui accusato¬
tori dati sũt utetꝰ reus. c̃ ĩ aliis uolet adsse cͥ¬

Expanded text:
e. quodsi hoc concedatur, illud non concessum iri: ne dubitasse quidem, quid eius iuris esset, et id, quod falsum fuerit, sine ulla dubitatione pro vero dubia spe inpulsum certum in periculum se committere. quemadmodum autem accusator, cum ab aliis culpam demovebit, defensoris locis utetur, sic iis locis, qui accusatori dati sunt, utetur reus, cum in alios ab se c
Abbreviated transcription (Latin):
efensor aut̃ excont̾rio pͥmuni inpulsio¬
nem aut nullam fuisse dicet. aut si fuis
se cõcedet. ex tenuabit. ⁊ paruulã qͣnda fius¬
se demostrabit aut nõ er ea sole facta huiimn
nasci docebit. quo ⁊erit inloco demostrandum.
quȩ uis ⁊ natura sit ciꝰ affectionis. qͣui inpulsus
iliquis reus conusisse uidat᷑ uel dicat᷑. In qͦ ⁊ex
empla ⁊ similitudines erut ꝓferende. ⁊ ipsa dili¬
gent̾ uaturi ciꝰ affectionis. qͣn leuissime quietis
siniã explicanda. ut ⁊ res ipsa a facto erudeli ⁊t᷑
bulẽto ad quiddã mitius ⁊ tnquilliꝰ traducat᷑: ⁊ or̃o¬
eiꝰ tũ ad animũ eiꝰ qui audiet ⁊ adaĩ quedã ĩ timũ
sensiĩ acomodet᷑. Rocinationis aut̃ suspitiones ĩ¬
mag̾ qͣn comodũ dicet. ut ne ꝗͣqͣni fuerit illiꝰ
cõmiodi quod expetitũ qieat᷑ magnnitudo. aũ cũ
eo ĩ cõmodo quod accidit aut cũ illo ꝑ icło q sub¬
di quoq uitatiõe tcͣ tabunt᷑. Sin acusator dixit

Expanded text:
efensor autem ex contrario. Primum impulsionem aut nullam fuse concedet, extenuabit et parvulam quandam fuisse demonstrabit aut non ex ea solere huiusmodi facta nasci docebit. quo erit in loco demonstrandum, quae vis et natura sit eius affectionis, qua inpulsus aliquid reus commisisse dicetur; iexempla et similitudines erunt proferundae et ipsa diligenter natura eius affectionis quam lenissime quietissima ab parte explicanda, ut et res ipsa a facto crudeli et tur- bulento ad quoddam mitius et tranquillius traducatur et oratio tamen ad animum eius, qui audsci docebit. Ratiocinationis autem suspiciones inmajus quam commodum dicet, ut nequaquam fuerit illius commodi, quod expetitum dicatur, magnitudo; aut cum eo incommodo, quod acciderit, aut cum eo periculo, quod subdi quoque vitatione tractabuntur. sin accusator dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
ut honore pociꝰ aliquo quami suplicio ullo dig¬
nꝰ ee uid̾atur. Deũ cetos ꝓfei̾re quibꝰ maiora
sericordem in potestate ⁊ ꝓpensũ ad ignoscẽdũ
fuisse ostendet. Atq ipsum peccatũ illud erit
extenuendũ qͣm minimũ obfuisse uid̾at᷑ x
aut turpe. aut inutile demonstrandum tali
de homine suplitiũ sume. Deui locis comu
nibꝰ miscd̾iam captare oportebit ex his p̃cep
tis quȩ in libro pͥmo sũt exposita. Ad u̾sariꝰ
autem malefacta au gebaͥt. nichil inprudẽt᷑
s oĩa excrudelitate ⁊ malitia facta eẽ dicet.
psum inmisericordem suꝑbũ fuisse ⁊ s p oc̾it
ostendet sẽꝑ ininiicum fuisse.⁊ anucũ nul

Expanded text:
plicio dignus esse videatur; deinde ceteros proferre, quibus maiora sericordem in potestate, propensum ad igno- scendum fuisse ostendet. atque ipsum illud pecca- tum erit extenuandum, ut quam minimum obfuisse videatur, et aut turpe aut inutile demonstrandum tali de homine supplicium sumere. deinde locis commu- nibus misericordiam captare oportebit ex iis praecep- tis, quae in primo libro sunt exposita. Adversarius autem malefacta augebit: nihil impru- denter, sed omnia ex crudelitate et malitia facta dicet; ipsum inmisericordem, superbum fuisse; et, si poterit, ostendet semper inimicum fuisse et amicum
Abbreviated transcription (Latin):
eprecatio ẽ inqͣnõ defẽsio facti. s igno ee¬
di postulatio cõtinetur. hoc g̾nꝰ uix iudi¬
tio ꝓbari potest ido quod cõcesso peccato difi¬
cile ẽ. ab eo qui peccatoꝵ uĩdex ee debeat. ut
ignoseat impet̾re. Quare peͥtte eiꝰ gnis c̃ causã
ineoꝰ nõ costitueris uti licebit. ut si ꝓ aliqͦ

Expanded text:
Deprecatio est, in qua non de- fensio facti, sed ignoscendi postulatio continetur. hoc genus vix in iudicio probari potest, ideo quod con- cesso peccato difficile est ab eo, qui peccatorum vindex esse debet, ut ignoscat, impetrare. quare parte eius generis, cum causam non in eo constitueri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferre. De iñ ostend̾e non odio noq crud litate fe¬
lici ⁊ cõfirmare se. ⁊ hoc peccato doctum. ⁊ bñ¬
ficio eoꝵ qui sibi ignoce̾t ꝯ firmatũ oĩ tẽpore a
Postea si facultas erit. se aut ꝯsanguineũ iam a
maioribꝰ aut in primis amicum ẽẽ oportebit
demonstrare. & amplitudinem suę uolun¬
tatis. nobilitatẽ gnris & eoꝵ qͥ dignitatẽ se

Expanded text:
ferre; deinde ostendere non odio neque crudelitate feliceri et confirmare se et hoc peccato doctum et beneficio eorum, qui sibi ignoverint, con- firmatum omni tempore a postea, si facultas erit, se aut consanguineum  aut iam a maioribus inprimis amicum esse demonstrabit et amplitudinem suae vo- luntatis, nobilitatem generis, eorum, qui se
Abbreviated transcription (Latin):
est ut eo uictune nullo mͦ tͣduci possẽt̃. Redẽ¬
tor sue uoluntatis causa ostendẽde hostias cõsti¬
tuit os in litore ut qui tnͣs fluuiũ eent uide
posset. Cum õs studio eiꝰ subitã fliuui magni¬
tudinem scirẽt. fuisse impedim̃to: tñ quidã
capitis arcessicrũt. Intẽtio ẽ. Hostie qͣs de¬
biusti ad sacfitium. p̃sto nõ fuerũt. Depul¬
dignꝰ es. Iudicatio est. Cum ineare cõtͣ legen
redemptor aliquid fecit qͣire studio etꝰ subi
ta fluminis obstitit magnitudo suplitio dig¬
nꝰ ne sit. Necessicudo aut̃ infertur c̃ui qͣdã
reus io quod fecit fecisse defendit᷑ hoc mͦ. lex
est ap̃ rodios ut si quadĩportu nauͥrostrata
rodioꝵ portum. nauĩ ire coegit. Questor na¬
tiẽ ppłi uocat. Nauis dñs. negat oportere
publicari. Incentio est. Rostrata nauis de
tio. Nauẽ ex lege. tñ ppłi eẽ oportet. Iudi¬
catio est. Cũ postratã nauĩ inportu publica¬

Expanded text:
 victimae nullo modo possent. redemptor suae voluntatis ostendendae causa hostias constituit omnes in litore, ut, qui trans flumen essent, videre possent. cum omnes studio eius subitam flu- minis magnitudinem scirent fuisse inpedimento, tamen quidam capitis arcesserunt. intentio est: hostiae, quas debuisti ad sacrificium, praesto non fuerunt. depuldignus es. iudicatio est: cum in ea re contra legem rta fluminis magnitudo obstiterit, supplicio dignusne sit? Necessitudo autem infertur, cum vi quadam reus id, quod fecerit, fecisse defenditur, hoc modo: Lex est apud Rhodios, ut si qua rostrataRhodiorum por- tum navem coe+git. quaestor navem populi vocat, na- vis dominus negat oportere publicari. intentio est: rostrata navis in tio est: navem ex lege tamen populi esse oportet. iudicatio est: cum rostratam navem in portu
Abbreviated transcription (Latin):
tatis eiꝰ quę non culpa s inmaiore quadã accid¬
oĩbꝰ c̃ questionẽ suar̃ erũnarum ⁊ crud̾litatis
adu̾sarioꝵ.⁊ in dignationẽ inesse oportebit.
Ac neminẽ mirari cõueniet. si aut inhis aut
inalus exẽplis. scͥpti quoq cõtrou̾siã adiuctã
seꝑatim. ꝓpt̾ea quod quedã gna causarũ ex

Expanded text:
tatis eius, quae non culpa, sed vi maiore quadam accidtatis eius, quae non culpa, sed vi maiore quadam accidomnibus conquestionem suarum aerumnarum et crudelitatis ad- versariorum indignationem inesse oportebit. Ac neminem mirari conveniet, si aut in his aut in aliis exemplis scripti quoque controversiam adiunctam sepa
Abbreviated transcription (Latin):
oibꝰ. seꝑatini cõsid̾are. Atq hoc in loco si fa
cultas erit exẽplis uti oporcebit. quibꝰ isimi¬
li excusatione nõ sit ignotum. ⁊ cõtẽtione.ma¬
gis illud ignoscendũ fuisse. ⁊ delibationis par¬
tibꝰ turpe. aut inutile eẽ. cõcedi eam rẽ quę
abadu̾sario comissa sit ꝑ magnũ ee̾ ⁊ mag¬
no fut᷑u detrũto: si ea res ab eis qui potes¬
ratem hñt uidicandi noglecta sit.
efensor aut̃ cou̾sis partibus oĩbꝰ. his po¬
terit uti. Maxime aut̃ inuoluntate de¬
fededa iniorabitur. ⁊ ineare ad augenda quę
uoluntatis fuerit inpedim̃to.⁊ se plusqͣui fe¬
cit. face nõ potuisse.⁊̃ inoĩbꝰ rebꝰ uolunta¬
ẽẽ indigniꝰ quã eũ qui culpa careat. supli¬
tio nõ carere. Loci ant̃ comunes accusato¬
ris in cõfessionẽ. qͣnta potestas peccadi reliqͣtͣ
si semel institutũ sit. ut non defacto sed de cau¬
sa facti querat᷑. Defensoris cõquestio ẽ calami¬

Expanded text:
omni- bus separatim considerare. atque hoc in loco, si fa- omni- bus separatim considerare. atque hoc in loco, si fa- cultas erit, exemplis uti oportebit, quibus in simili excusatione non sit ignotum, et contentione, magis illis ignoscendum fuisse, et deliberationis partibus, turpe aut inutile esse concedi eam rem, quae ab ad- versario commissa sit: permagnum esse et magno fu- turum detrimento, si ea res ab iis, qui potestatem habent vindicandi, neglecta sit. Defensor autem conversis omnibus his partibus pot- erit uti; maxime autem in voluntate defendenda com- morabitur et in ea re adaugenda, quae voluntati fuerit inpedimento; et se plus, quam fecerit, facere non po- tuisse; et in omnibus rebuesse indignius quam eum, qui culpa careat, supplicio non carere. Loci autem communes: accusatoris in confessionem, et quanta potestas peccandi relinquatur, si semel in- stitutum sit, ut non de facto, sed de facti causa quaera- tur; defensoris conquestio est calami