comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q notos. aut quosuis uontos frigidos nam gͦ grauem signifi¬
caue tempostatem: ut in georgicis legimus. Aut illum surgen¬
tibus uallibus inus aerix fugere grus grues aut reuera no¬
tos horum enim calorem fugunt cum reuertunt᷑ inchra¬
capitii ex sequentibus intelliginuuis aeneae armorũ feri
descriptionem. Nam dicturus est. At non audaci turno
uidet᷑ dite quod non procedit. aper: coni altitudo hoc loco
ost autem homeri es locus & comparatio

Expanded text:
 notos aut quosvis ventos frigidos: nam etiam grues significant tempestatem futuram, ut in georgicis legimus "aut illum surgentem vallibus imis aeriae fugere grues" : aut re vera 'notos'; horum enim calorem fugiunt cum revertuntur in ThraCAPITI ex sequentibus intellegimus Aeneae armorum fieri descriptionem; nam dicturus est ‘at non audaci Turnovidetur dicere: quod non procedit. 'apex' coni altitudo hoc loco. est autem Homeri et locus et comparatio
Abbreviated transcription (Latin):
ẜmo flecti coeꝑat: omnis intentio ad aeneas ꝑtinet ploriam. Nau
ex eo quͦꝗ hosti cogitat parcere: pius oñdit᷑. E ex eo quod eum into¬
renut. pietatis gestat insione nam euandri intuitu pallantis ut
infelix halgeus sicut lacedaenio nios hy mendos. E sciendum
balteuin habuisse turnum adinsultatiorio ꝙ iactantiã: nõ
adutilitatem. Unde ẽ. atq humoris inimicum insigne gerobat.
Q ad rupti foederis ultiguẽ te tarꝗ̃ hostiã i m̃olat pallas: frigo¬
re: morte. ut corpusq lauant fergontis ẜ uugunt. Uitaq
cui geruitu fugit indignata sub uinbras: indiguata. uel quia
mor preces ueniam non meruerant: uel quia lauiniam
fore sciehat aeneae. uel quia ut supͣ de camilla diximus discede
a corpore inuitam cum quo adhuc habitare uature legibus po¬
terat sic homerus

Expanded text:
mo coeperat omnis intentio ad Aeneae pertinet gloriam: nam et ex eo quod hosti cogitat parcere, pius ostenditur, et ex eo quod eum interimit, pietatis gestat insigne: nam Euandri intuitu Pallantis ulc'infelix balteus', sicut "Lacedaemoniosque hymenaeos" . balteum habuisse Turnum ad insultationem et iactantiam, non ad utilitatem, unde est «atque umeris inimicum insigne gerebat». d suae mortis et ad rupti foederis ultionem, te tamquam hostiam inmolat Pallas. FRIGORE morte, ut «corpusque lavant frigentis et ungunt». VITAQVE cum gemitu fugit indignata sub umbras 'indignata', vel quia post preces veniam non meruerat; vel quia Laviniam fore sciebat Aeneae; vel quia, ut supra de Camilla diximus, discedeba corpore cum quo adhuc habitare naturae legibus poterat: sic Homerus
Abbreviated transcription (Latin):
damorõ ar detas ad audiendũ sollicitas. Terenis. ar̃ige uures pam.¬
phile: auiens consili egens nescius rei gerendae. nam nentem¬
tedes nec pauciores interimis neo iinorte ꝗ̃ acnea d̃mitabit
eloria. nam occisorũ multitudo compensant hoc qui tu fugientes
iterinus.  anẽ sciendum qui in hac orõue iutuenã
ocuͣere questionibus iacitis: prima ꝑ netẽ foodera tuebasti : p
aut incohantia: aut in pͥma. nã post eius oronẽ tolumnius tola
contorsit nã quidago arguientũ a necessario: me uoco uoc¬

Expanded text:
AS AVRES ad audiendum sollicitas: Terentius «arrige aures Pamphile». AMENS consilii egens, nescius rei gerendae. OCCVRRITR. nec pauciores interimis, nec minor te, quam Aenean, comitabitur gloria: nam occisorum multitudo conpensat hoc, quod tu fugientes interimis. Sane sciendum, in hac omni oratione Iuturnam occurrere quaestionibus tacitis. PRIMA PER ARTEM FOEDERA TVRBASTI ‘prima’ aut inchoantia: aut ‘tu prima’: nam post eius orationem Tolumnius tela contorsit. NAM QVID AGO argumentum a necessario. ME VOCE VOC
Abbreviated transcription (Latin):
est: quidam tũ uolunt uiro nũc dici debere cum confirmanues
aliquid. aut pronittiuius: ut iuro me facturum: adiuro uõ cñ
negarnius: ut adiuro uie non posse. me non fecilse Terontiꝰ adui¬
rat se non posse apua uos ꝑs pamphilo absente ꝑdurare: põt tũf
ad ualde significare. una fuꝑstitio. religio: nietus dicta eo quod

Expanded text:
est. Quidam tamen volunt ‘iuro’ tunc dici debere, cum confirmamus aliquid aut promittimus, ut ‘iuro me facturum’, ‘adiuro’ vero, cum negamus, ut ‘adiuro me non posse’, ‘adiuro me non fecisse’: Terentius «adiurat, se non posse apud vos, Pamphilo absente, perdurare». Potest tamen et ‘ad’ valde significare. VNA SVPERSTITIO religio, metus, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
racione diount: uel secimum luc̾tiũ qi nulliꝰ rei exeane : ꝗ nit
nihil indiga curae. uel certe indigetos dis sunt et hominibus
facti: & dicti indigetes qi indiis agentes: mortali doc uit uiolari
uulnere: inter deos diuũ: non letali. sed aut quo mortales lado¬
rãt: autt a mortali illolto : diuum aũt subandi futurum : quid¬

Expanded text:
ratione dicuntur: vel secundum Lucretium, quod nullius rei egeant, qui ait ratione dicuntur: vel secundum Lucretium, quod nullius rei egeant, qui ait «nihil indiga cura»: vel certe indigetes sunt dii ex hominibus facti, et dicti indigetes quasi in diis agentes. MORTALIN DECVIT VIOLARI VVLNERE DIVVM non ‘letali’, sed, aut quo mortales laborant, aut
Abbreviated transcription (Latin):
idȩae itẽ cum de arboribus loqueret ait : & torno rasilo buxũ: ue¬
uerabile lignuz: añg̃ arborem uoluit expriniõ. ubi figẽ solebant
nebat: plonum ẽ: quam radix fixam tenebat: ferum tera tene
pro tellus: elenientũ pro dea posuit: non cassa inuocata: non
adinania uota poposcit. auxilus. iuctans. mor acuisi iutratus &ꝑ
moratus erat incegrum quod auitauit ꝑꝑ oagion Too eurr¬
sus in aurigefaciem niutata metisti: MMIa I olurrerop
intelliginius in numion reuersam postꝗ tuenus currus reliquit
aliquem sine effestu sine effectu audacem dicit: armis animisg
recepti: refecti sicut armis ita & auimis: nanq armorũ ino¬
pia animi añ utriusq torpebant. certamina martis anhelli. alii¬
certamine legnut: ut sit sensus. adsistunt contra se martisan.¬
helli certanuine: fulun de nibe: de aere: eleniento suo. Q uae in
uerba ista qi ram tediaueis funt ad longam iunonis tratundiam
Uñ & paulo post ait. dosine iam tautẽ p̃cibusq inflecte᷑ nr̃is. in:

Expanded text:
e». Item cum de arboribus loqueretur, ait «et torno rasile buxum». VENERABILE LIGNVM antiquam arborem voluit exprimere. VBI FIGERE DONA SOLEBANT NEBAT plenum est: quam radix fixam tenebat. FERRVM TERRA TENE pro ‘Tellus’, elementum pro dea posuit. NON CASSA IN VOTA VOCAVIT non ad inania vota poposcit auxilium. LVCTANS MORATVS ‘luctatus’ et ‘moratus’ erat integrum, quod vitavit proptersus in avrigae faciem mutata metisci κατὰ τὸ σιωπώμενον intellegimus Iuturnam in numen reversam, postquam Turnus currus reliquit.aliquem sine effectu, audacem dicit. que refecti sicut armis, ita et animis: nam armorum inopia animi ante utriusq‘certamine’ legunt, ut sit sensus: adsistunt contra se in Martis anheli certamine. FVLVA DE NVBE de aere, de elemento suo. QVAE IAM uasi iam taediantis sunt ad longam Iunonis iracundiam, unde et paulo post «desine iam tandem precibusque inflectere nostris». INDI
Abbreviated transcription (Latin):
uidet eneam: sane prio ño pẽno signifitat: nam dauni fuerat
oladius: Uñ õ illud: ensem dauno ignipotens deus ipse pareuti
fecerat. alii patrium a pria ee deriuatiuũ: mortalis niucro :¬
loca ꝑ quae euade poterat: cuesumq recusant: retardant .s.¬
genua. quȩ impediebant uuuus illatũs sagita: sane ꝑstefacit
ut gladio nõ utat eneas: sed hasta eminus suꝑare contendat
quia impediente uuluere uec sequi poterat. uec in ictum
cõsurgere. un ẽhio gladio fidens hic acord aeduus otta: incdu¬
sum plumine comparatio apolloriii
puniccę septum formidine pennos. Lucanus. claudit odoratȩ
pro uenaticus insidiis: penarum.s. uibidus imber acerrinius:
thuscus nam umoria pars ẽ thuscie: iamiamq tenet: ita ut
uidet᷑ intuentitus. & hi duo u̾sus uerbum ad u̾bum iunt reans¬
latide apollonio

Expanded text:
e ‘patrio’ modo ‘paterno’ significat: nam Dauni fuerat gladius, ut «ensem quem Dauno ignipotens deus ipse parenti fecerat». Alias ‘patrium’ a patria est derivativum. MORTALIS MVCRO loca, per quae evadere poterat. CVRSVMQVE RECVSANT scilicet genua, quae inpediebat vulnus inlatum. Sane satis perite facit, ut gladio non utatur Aeneas, sed hasta eminus dimicare contendat, quia inpediente vulnere nec sequi poterat nec in ictum consurgere: unde est «hic gladio fidens, hic acer et arduus hasta». INCLVSVM FLVMINE comparatio Apollonii. PVNICEAE SAEPTVM FORMIDINE PENNAE Lucanus «claudit odoratae pro ‘venaticus’. INSIDIIS pennarum. VIVIDVS VMBER acerrimus Tuscus: nam Vmbria pars Tusciae est. IAM IAMQVE TENET ita ut videtur intuentibus: et hi duo versus verbum ad verbum sunt translati de Apollonio
Abbreviated transcription (Latin):
tio a nautis me uerius inũ pro uobis toedus lue uerius ustit
ꝓ sonsus hic ẽ: iustius ẽ nie unũ pro oĩbus uupti foederis poe¬
uas luere uel exoluere quanais athon. hacc õuera lectio:
nam si athos legeris ossore uis ẽ & uersus riõ seit: athon aũt
dies actus indicat: nam huue athona facit: sicut apollon apollona
Quodaũt herodatus huuc athon. & huue apollondicit. aenige dedina¬
olympo. Troes & oñes. graece decdinauit. Un breuis õies sicut
sus troes agunt armaq deposueͬ: uel spoctaturi uel destssi inter
so disse uiros & cerne ferro. uera & antiqua ẽ hace lectio: uam
oñium secutus õ qui ait :olli exnobant magnis do rebiis agontos¬

Expanded text:
, mea est: me verius unum pro vobis foedus lueEt sensus hic est: iustius est, me unum pro omnibus rupti foederis poenas exsolvere. QVANTVS ATHON haec est vera lectio: nam si ‘Athos’ legeris, ‘os’ brevis est et versus non stat. ‘Athon’ autem dici accusativus indicat: nam ‘hunc Athona’ facit, sicut ‘Apollon’ ‘Apollona’. Quod autem Herodotus ‘hunc Athon’ et ‘hunc Apollo’ dicit, Atticae declinaOlympo». TROES ET OMNES graece declinavit, unde brevis est ‘es’, sic supra «Troes agunt». ARMAQVE DEPOSVERE vel spectaturi, vel fessi. INTER se coisse viros et cernere ferro vera et antiqua haec est lectio: nam Ennium secutus est qui ait "olli cernebant magnis de rebus ag
Abbreviated transcription (Latin):
adiouẽ: Saue tantonion. circumflectitnam cũ ꝑ apostropham
apocoyen uerda patit.An is qui integra niento fuerat ꝑseuerat
ensem: ꝑ costas s pectoris crates uos celerius facta complent & hocõ
quod ait sup̃ memorati: ut ñc amyci casum gemit. itẽ & nuc
tertia palma diores. Uñ ad terores populi eoye capita religebant
ẜin regulam nesie maior a nt̃o plurali: moestũ onytem: natu¬
aũt sotiũ supͣ menioratis: Sane onytem donatus dic̃
aut gentile: aut patro nymicon: ut nõm eius propͥuisit eg.¬
ionius: sedhoc non procedit: quia nec patrony micũ in tes exit.
nec onytes aqua gente ueniat nusꝗ lectum ẽ: propriom g ͤ
& sequens uersus erit nomen ochioniũ i thebanam goriam
ꝑ periphrasim: nam echionii sunt thebani a rege ochioue:

Expanded text:
ton’ circumflectitur: nam cum per apostrophum apocopen verba patiuntur, is qui in integra parte fuerat, perseverat ensem per costas, id est pectoris crates, ubi celerius fata complentur. Et hoc est, am supra memorati, ut "nunc Amyci casum gemit" , item "et nunc tertia palma Diores" : unde ad terrorem populi eorum capita religantur secundum regulam, ne sit maior a nominativo plurali. MAESTVM ONITEN natuautem socium supra memoratis. Sane ‘Onyten’ Donatus dicit aut gentile esse, aut patronymicon, ut nomen eius proprium sit ‘Echionius’. Sed hoc non procedit, quia neque patronymicon in ‘tes’ exit, nec ‘Onytes’ a qua gente veniat, usquam lectum est. Proprium ergo est, et sequens versus erit ‘nomen Echionium’, id est Thebana gloria, per periphrasin: nam Echionii sunt Thebani a rege Echione:
Abbreviated transcription (Latin):
quidem occidi mereor: sed ni debes ignose parentis intuita. nec de¬
sorte tua. incerfice hostem tuũ. ficit E tibi talis anchisos: hie distinguen¬
dum. ac si dicat. & hũstĩ pr̃em: E pater es ꝙ nie redde meis. ordo õ
Redde ieis. sed ne exaꝑto rem uiro pudendam pater&: interpo¬
sitione usus ẽ: dicers. seu corpus spoliatus liuuino mauis. tende
palmuas ausonii uidere: ad gloriam aeneae ꝑtru&: quise turnus
cuncts pñtibus uictum facet᷑ : tua lauinia coniunzo: quae fuerat
cansa certainis: ulterius ne tende odiis noli uelle crudelitatẽ tuã
ultra facta protendere : sed redde corpris sepulero ater in armis nontm̃¬

Expanded text:
quidem occidi mereor, sed tu debes ignoscere parentis intuitu. nec desorte tua indum, ut duo dicat: et habuisti patrem, et pater es. ET ME ordo est ‘redde meis’; sed ne ex aperto rem viro forti pudendam peteret, interpositione usus est, dicens ‘seu corpus spoliatum lumine mavis’. TENDERE PALMAS AVSONII VIDERE ad gloriam Aeneae pertinet, quod se Turnus cunctis praesentibus victum fatetur. TVA EST LAVINIA CONIVNX quae fuerat causa certaminis. VLTERIVS NE TENDE ODIIS noli velle crudelitatem tuam ultra fata protendere, sed redde corpus sepulchro. ACER IN ARMIS non
Abbreviated transcription (Latin):
uel prodesse: uel obesse mortalibus inqomen utarneoccutore iu¬
traxit ut dret de disco iatto. nuliso indenti crescit in adisos
impulsa aut̃ proprio. sic supͣ: incertum qua pusa manu : talle¬

Expanded text:
vel prodesse vel obesse mortalibus. INQVE OMEN IVTVRNAE OCCVRRERE IVvel prodesse vel obesse mortalibus. INQVE OMEN IVTVRNAE OCCVRRERE IVtraxit ut diceret de disco iacto «similisque cadenti crescit in adversos». ‘Inpulsa’ autem proprie, sicut supra «incertum qua pulsa manu».
Abbreviated transcription (Latin):
sident: remauebunt : lateout in larinorũ s. nultitudine ut go¬
leaq ina suo sedit acestes ritus q sacrorñodis cis̃ uerum õ nam
sacra uiatris deuin romani phrygio more roluerunt: mentẽ leta¬
ta retorsit: i quidam hoc dicit. sed cõsat bello pimico i exorautõ
iunnouẽ. ternio nõ bello a scipione faceis ꝗbufdam ꝗ formam e e
translatam.: his actis. renioto a turno auxͦ. diiitẽ ad nenus :¬
ꝑ transitũ historie usus ẽ uerbis : nai qui ab etercitu relexant:
as armis dicunt dimitciscicero ad appiũ puschrum: sie intollo
dirae: proprie pestes uocant. ditę nõ rognoniine: & dige dir
quod nõ nisi ante iratũ iouõ uident᷑ ut sac uiq inlimine
ꝓgenitas. ut oñdat d latentor oriri & intollerabilem ee ira
dicit has d sinuilis õe furiis. & cum his ee᷑ procreatas. hoc apite
ut ostendat illam prudentium opinionẽ eõ tam ap̃ suꝑos q̃
ficum: uolunt iouem nõ se mortis austorẽ: s posse mortis gne

Expanded text:
SIDENT remanebunt, latebunt, in Latinorum scilicet multitudine, ut «galeaque ima subsedit Acestes». RITVSQVE SACRORVM ADICIAM verum est: nam sacra matris deum Romani Phrygio more coluerunt. MENTEM LAETATA RETORSIT iste quidem hoc dicit; sed constat bello Punico secundo exoratam Iunonem, tertio vero bello a Scipione sacris quibusdam etiam Romam esse translatam. HIS ACTIS remoto a Turno auxilio. DIMITTERE AB ARMIS per transitum historiae usus est verbis; nam qui ab exercitu relaxantur, ab armidirae proprie 'pestes' vocantur, 'dirae' vero cognomine. et dictae 'dirae', quod non nisi ante iratum Iovem videntur, ut "saevique in limine progenitas, ut ostendat et latenter oriri et intolerabilem esse iram dicit has et similes esse furiis, et cum his esse procreatas, hoc agit, ut ostendat illam prudentium opinionem, esse tam apud superos quam FICVM volunt Iovem non esse mortis auctorem, sed posse mortis genere
Abbreviated transcription (Latin):
examen proprie est filun quo trutina regit damnet labor
liberet: ut damnabis inqͦ uotis: uergat ponde locum. bñ ue¬
rgat: nauis morientes inferos e petunt. rropidi q latiui. atꝗ
laeti oo debuerunt. sed nimia aeneae ostendit uirtus. nanq nale
est ut sotis timori sit inferioris audacia: Uñ nũc latini sinit teriti
ex eo quod suꝑiorem ferire ausus õ turnus: ut capulum ignotũ
dertramq asperit inerniem: locus hic totus ad gloriam aencae
ꝑtiuet. nanq id agit. ne uideat᷑ armorum uilitate suꝑatus:
Uñ ꝙ ei reddit gladius quo & cum diuinis armis ab aenea

Expanded text:
examen proprie est filum, quo trutina regitur. DAMNET LABOR liberet, ut «damnabis tu quoque votis». VERGAT PONDERE LETVM bene ‘vergat’: nam morientes inferos petunt. TREPIDI LATINI atqui laeti esse debuerunt. Sed nimia Aeneae ostenditur virtus: namque naturale est, ut sociis timori sit inferioris audacia: unde nunc Latini sunt territi ex eo quod superiorem ferire ausus est Turnus. VT CAPVLVM IGNOTVM DEXTRAMQVE ASPEXIT INERMEM locus hic totus ad gloriam Aeneae pertinet: namque id agit, ne videatur Turnus armorum vilitate superatus. Vnde ei redditur gladius, quo
Abbreviated transcription (Latin):
sit ẜ decerue̾ ferro fors& uirtus iuiscent in unum : casus in
nirno. uirtus in aenea. nam indello ꝙ casus plurinũ ualot: cicero
in mulo uiana. adde casus adde incertos exinis mortẽq õnuue m
Naburnus nons campame. salustius de fugitiuis in silua sila fue¬
runt. Uñ pessiure quidam silua leginit: qr pͥui appellatiuo nõ
magistei sunt militum: pastores pecorũ: s reciprote surt inter
so iste translationes: nain ductor nilitum pastor uocat: ut di¬
xinius sup̃: E magistros pecorum dicimus : cicero queni magi¬
aut poetice dictumo. & rõno cardi nam iuppiter ignorars
nil poterat. aut certe illued quaerit quid sihde turno Eenea
mortis afferat causa. nam dicunt physici mortem iuiniue

Expanded text:
t decernere ferro’. FORS ET VIRTVS MISCENTVR IN VNVM casus in Turno, virtus in Aenea; nam in bello etiam casus plurimum valet: Cicero in Miloniana "adde casus, adde incertos exitus Martemque communemTaburnus mons Campaniae: Sallustius de fugitivis "in silva Sila fuerunt" : unde pessime quidam 'silva' legunt, quia proprium appellativo non magistri sunt militum, pastores pecorum; sed reciprocae sunt inter se istae translationes: nam et ductor militum pastor vocatur, ut diximus supra, et magistros pecorum dicimus: Cicero "quem magiaut poetice dictum est et ratione caret: nam Iuppiter ignorare nihil poterat: aut certe illud quaerit, quis ibi de Turno et Aenea mortis adferat causam. nam dicunt philosophi, mortem ad e
Abbreviated transcription (Latin):
nia: qr inhostẽ ferebae᷑ : mixeo luctii ꝑꝑ muiaee cognitam nortẽ dsscust
uinore postꝗ mentis caligo discesit. quod sequentia indicant: ꝗ lux
reddita nienti ẽ: tuebidus: plenus ꝑtarbationis quam eduxerat
op̃e quod ei maiorẽ creatat dolorem: fubdiderat q rotasi quopo¬
ser trahi ad ea lora quibus hostis instabat: quicgacerbuno mor¬
te pate. aut qeꝗͥ morte acerbum ũ ptacet pati sic̃ de hectore lo
ginius aut certe positiuus ẽ pro comparatiuo : placet pati si quid
puitutem ẜuit. dolet dolorẽ. S ẽ sensus. sine me furere añ
concipiam: & insructisfurore i n bella prorumpa: Saxuri¬
de uertice p̃ccos cui ruit. comparatio ip̃a futurũ ondit euo¬
tum: Si mul notandum I sicut sup im plio ita 4 nũe in
comparatione p̃fert᷑ neueas. Nam turñ polti comporat uicõtis.

Expanded text:
NIA qua in hostes ferebatur. MIXTO LVCTV propter Amatae cognitam mortem. DISCVSSAE VMBRAE postquam mentis caligo discessit: quod sequentia indicant ‘et lux reddita menti est’. TVRBIDVS plenus perturbationis. QVAM EDVXERAT IPSE quod ei maiorem creabat dolorem. SVBDIDERATQVE ROTAS quo posset trahi ad ea loca, quibus hostis instabat. QVICQVID ACERBVM EST MORTE PATI aut quicquid morte acerbum est placet pati, hoc est gimus: aut certe positivus sit pro comparativo: placet pati si quid 'servitutem servit', 'dolet dolorem'. et est sensus: sine me furorem belconcipiam et instructDE VERTICE PRAECEPS CVM RVIT comparatio ipsa futurum ostendit eventum. Simul notandum quod, sicut supra in proelio, ita nunc etiam in comparatione praefertur Aeneas: nam Turnum parti comparat montis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ ꝑ hoses uulneratus ꝙ nirnũ noĩs appellat nam cõtu melia
e noĩe supiorem nocare. sic in georgicis mater cysene.
mater cum p̃misiss te crudelem noĩo dicit: sicut e rontia
supꝰ Iunuir ua dixerat oratio ĩsa dissoluit fulmiuat aereas arnuis
exaggtrano ẽ sic panlo post horro ndumq intonat acmis. minatur
deiecturum arces. qr dixerat e equa solo fumantia culmina poriã:
unissat: nodo dubitnt: p̃torea regina: qr occurebat a mata prooiuis
partibus niti: soli poo portis. ħ ellua sint alii qui teta monue deftende
possinnt. uacia confususimagine roꝵa multiplici nuntio . & deuta

Expanded text:
 quod vulneratus, quod Turnum nomine appellat; nam contumelia est nomine suo superiorem vocare: sic in georgicis "mater, Cyrene mater" , cum praemisisset "et te crudelem nomine dicit" . Ad v. 653 supra Iuturna dixerat, oratio ista dissolvit. FVLMINAT AENEAS A. exaggeratio est: sic paulo post «horrendumque intonat armis». MINATVR DEIECTVRVM ARCES quia dixerat «et aequa solo fumantia culmina ponam». MVSSAT modo dubitat. PRAETEREA REGINA TVI quia occurrebat, Amatam, pro eius partibus niti. SOLI PRO PORTIS contra illud «sunt alii qui tecta manu defendere possint». VARIA CONFVSVS IMAGINE RERVM multip
Abbreviated transcription (Latin):
his uerbis miulior faciem uł carpito: hine totã de domo regia
ĩfelix fama: rerũ ĩfelicium nũtia: demittune iuentos despo-¬
rant si cotra sperantes aliquid nientes erigunt: cõiigis attoni¬
tus fatis. uerbisq ruina: E puacis : & publicis luctibus immundo
puluẽ. bene im̃undo addidit sic̃ in georgicis ad moninonibus:
ꝓ cinerõ immundũ iactare ꝑ agros: quia & puluis ille quo
utunt puelle cinis uocat᷑: uñ ꝗ ciniflouies dicti sunt: ora.¬
tius. custodes lecticnm ciniflones parasciti: bellaror: epithoton¬

Expanded text:
his verbis «mulier faciem ne carpito». HINC TOTAM de domo regia. his verbis «mulier faciem ne carpito». HINC TOTAM de domo regia. INFELIX FAMA rerum infelicium nuntia. DEMITTVNT MENTES desperant, sicut e contra sperantes aliquid ‘erigunt mentes’. CONIVGIS ATTONITVS FATIS VRBISQVE RVINA et privatis et publicis luctibus. INMVNDO PVLVERE bene ‘inmundo’ addidit: sic in georgicis monitionibus "et cinerem inmundum iactare per agros" , quia etiam pulvis ille quo utuntur puellae, cinis vocatur, unde etiam ciniflones dicti sunt: Horatius "custodes, lectica, ciniflones, parasitae
Abbreviated transcription (Latin):
fumo amaro: qui elicit latͥmas trepidȩ rerũ :¬
nescientes quid agant S ignarę auxilii. atorodorũ: noue: nã
pessimus: ut fumoq impleuit amaro: ꝙ tortuna casus. nam
om̃is casus in põtẽ fortuna ẽ: tectis uenientõ prospicit hostos
dicunt qui inedia se interemit: Sane sciondũ quia cautã pro:¬
rat in poritificalibus librissut quilaqueo finisort uitã inse¬
pultus abiiceret᷑: uñ bñ ait inforuuis leti: qĩ mortis infamisiȩ
flauos lauinia crines: antiqua lestio fores hũĩt .i. floruletos
pulchros. & ẽ ẜmno ennianus. & roseas laniata genas: sane ncos
fuit ut humanus sanguis effunderet᷑ ut captinorũ uilgla-¬
diatorũ : quorũ si forte copia nõ fuisset. lauiantos temiuae genas
suũ efinidebant cruorõ: ut rogis illa inago restituerot᷑: tñ sci-¬
eudum cautũ lege .xii. iabularũ. ne nilieres carperent ficiõ.

Expanded text:
FVMO AMARO quod elicit lacrimas. TREPIDAE RERVM FVMO AMARO quod elicit lacrimas. TREPIDAE RERVM nescientes quid agant, ignarae auxilii. ATER ODOR nove: nam r odor’, id est pessimus, ut ‘fumoque implevit amaro’. ETIAM FORTVNA casus: nam omnis casus in potestate Fortunae est. TECTIS VENIENTEM PROSPICIT HOSTEM dicunt, quod inedia se interemerit. Sane sciendum quia cautum fuerat in pontificalibus libris, ut, qui laqueo vitam finisset, insepultus abiceretur: unde bene ait ‘informis leti’, quasi mortis infamissimae. FLAVOS LAVINIA CRINES antiqua lectio ‘floros’ habuit, id est florulentos, pulchros: et est sermo Ennianus. ET ROSEAS LANIATA GENAS moris fuit ut ante rogos humanus sanguis effunderetur, vel captivorum vel gladiatorum: quorum si forte copia non fuisset, laniantes genas suum effundebant cruorem, ut rogis illa imago restitueretur. Tamen sciendum, cautum lege duodecim tabularum, ne mulieres carperent faciem,
Abbreviated transcription (Latin):
ut simiul facta uideant᷑. quo ueheniens uis bellica poscit agnosci.
inter primos: inter duces: inter principes. & hace altera foedera
rumpi. dsrur disr umoi foedera bis hobis italos fiori bisso in p̃lia
saeua p̃lia compelli. nam uarie cande rem iterat sisaũt focde¬
ra facta suit. se mel ꝑ ilioueũ & paulo ante ꝑ singulare certamon
reserare iubent: i uolunt ut iubeo chremetẽ ferentiꝰ. trahiuit¬
ĩ moeuia regai. trahere uolunt: nam uolintas auimi ẽ non
facti: irabuut uĩt .s. ut possit ĩminens uidere discrimen. Donatus
diit trahunt ĩ moenia pro dilarerant ĩ uoenidus rumoribus
comparationis uerba ad supͣ dictum ꝑtinent belluĩ: nam ita apes
inclusae sunt ut homines qui odsident entra ciuitatẽ timetiũ:
Latebras diciunis : sic ut apun sunt alueneia: Item pastor est
ut rex & reuera pastor est ductor exercitus: ut homerus gorpiua
niur. Licd catullus dicerit gnͬo folminino

Expanded text:
ut simul facta videantur, quo vehemens vis bellica possit agnosci. ut simul facta videantur, quo vehemens vis bellica possit agnosci. INTER PRIMOS inter duces, inter principes. HAEC ALTERA FOEDERA RVMPI bis rumpi foedera, bis hostes Italos fieri, bis se in proelia saeva conpelli: nam varie eandem rem iterat. Bis autem foedera facta sunt, semel per Ilioneum, et paulo ante propter singulare certamen. RESERARE IVBENT id est volunt, ut «iubeo Chremetem». TRAHVNT MOENIA REGEM trahere volunt: nam motus animi est, non t' autem scilicet ut possit inminens videre discrimen. Donatus dicit 'trahunt in moenia' pro 'dilacerant in moenibus rumoribus comparationis istius verba ad supra dictum pertinent bellum: nam ita apes inclusae sunt, ut homines qui obsidentur: ita civitatem timentium latebras dicimus, sicut apum sunt alvearia: item pastor est et re vera pastor et ductor exercitus, ut Homerus ποιμένα mur. Licet Catullus dixerit feminino.
Abbreviated transcription (Latin):
posset aspite: iniinẽ tantiselli: siue officio deniicandi: nai
inunis ẽ qui nihil praestat/qĩ sine poena : impine quietam:
qua spãlr debuit poenas luerere ꝑꝑ foedus abruptum: pugne
accendit maioris imago. Iubaudis .ti. nec senta. aut spicula de¬
nsi deporunt. ex ro quod nõ ẽ factũ. quod perisoleat indicauit
utraq defigunt telleue hattasd e seuta redirrant: esto prosit
iup̾ hac stat .i. pro nobis religio ẽ. quam leserunt ruenirupeis
foederibus nouinius aut iter fuite foederi: ut ddeos nios su &
iouis imaginẽ. sceptei pritia redditã. neu quis os imꝑꝑium subitũ
bellum tant quasi res fuerit auto dispofita: nam hoc dicit re
seale improuiso subitus q apparuit ignis: c ausam belli quia illi
erat lauinia. hoc caput o ciues sicut suꝑius drances crueslatio
hoc dicit flamas foederis urbis ĩ nouenius incendio: nam hic re¬
poscite ost ĩnouate. reuocate. discurunt alii ad potas pͥmosq teu¬
cidant: subaudi improuiso. E haec simul pronuntianda sunt

Expanded text:
occasione. INMVNEM TANTI BELLI sine officio dimicandi. Nam inmunis est qui nihil praestat, quasi sine muniis. INPVNE QVIETAM quae specialiter debuit poenas luere propter foedus abruptum. PVGNAE ACCENDIT MAIORIS IMAGO subaudis ‘eum’. NEC SCVTA AVT SPICVLA DENSI DEPONVNT ex eo quod non est factum, quid fieri soleat indicavit, ut supra «defigunt telluri hastas et scuta reclinant». ESTO sit. IVPPITER HAC STAT pro nobis religio est, quam laeserunt Rufoederi et deos alios, et Iovis imaginem sceptri praesentia redditam. NEV QVIS OB INCEPTVM SVBITVM bellum eant, quasi res fuerit ante disposita. Nam hoc dicit: re«scalae inproviso subitusque apparuit ignis». CAVSAM BELLI quia illic erat Lavinia. HOC CAPVT O CIVES ut «o Latio hoc dicit: flammas foederis urbis innovemus incendio: nam ‘reposcite’ est revocate, innovate. DISCVRRVNT ALII AD PORTAS PRIMOSQVE TRVCIDANT subaudis ‘inproviso’: et haec simul pronuntianda sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mi occuñt supis adõsa uolinitas. quia ut supͣ diximus donec uini-¬
nius eure sintius suꝑis ais post mortõ ad inferos ꝑtinenius qui¬
bus se mo dnendat isi inscia culpae. uelfugos : qr huga igunide
crinien ẽ apua uirũ fortõ. uel ropni soederis: nel laesas religio¬
nis a qua re so od dicit alionĩ ꝑꝑ futura supplicia. indignus
auoꝵs. g̃ca figura ẽ .nos nĩdignus illa redicinuis oñtra gracci

Expanded text:
 647 Superis aversa voluntas quia, ut supra diximus, donec vivimus, curae sumus dis superis, post mortem ad inferos pertinemus, quibus se modo commendat. crimen est apud virum fortem: vel rupti foederis et laesae religionis, a qua re se esse dicit alienum propter futura suAVORVM Graeca figura: nam nos ‘indignus illa re’ dicimus, contra Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
durę ĩ nuti. quo possot fratrem cornere tot laboritus subdieũ no¬
nstro augurio. ex iouis uolimento uenienti obstenȩ uolucres in¬
indioso dixit. nam una õ.: quo uitam dedit aecernam: quia oco¬
urrobat s p̃sitit ĩ mortalitatẽ. dic it hauc aeternã eẽ cansam doloris
arboreũ. non sut duo epieheta : s neneas ingens telum corustat
arboreũ. Breahe: ellige. est aũt hostilis iracundia: aput quassans
concutiens & conquassaus caput: E iipꝰ hosis ordo ẽ ferox holts
sixun cieminspicit honieri totus he locuss aq arga arogloro

Expanded text:
DVRAE inmiti, quae possum fratrem cernere tot laboribus subditum. MONSTRO augurio ex Iovis voluntate venienti. OBSCENAE VOLVCRES invidiose dixit; nam una est. QVO VITAM DEDIT AETERNAM quia occurrebat, sed praestitit inmortalitatem, dicit hanc aeternam esse causam doloris.ARBOREVM non sunt duo epitheta; sed Aeneas ingens telum coruscat arboreum. CONTRAHE collige; est autem hostilis iracundia. CAPVT QVASSANS concutiens ut «tunc quassans caput». ET IVPPITER HOSTIS ordo est ‘ferox hostis’. SAXVM CIRCVMSPICIT Homeri totus hic lo
Abbreviated transcription (Latin):
acgyptios ptolo uiei. apud athenienses ce cropide uñ suꝑfluuĩ est
quod ait donatuis debere nos acciꝑe interemptũ e̾e̾ murranũ: dũ
auos attauos tur ni tm̃ cõmemorat: & effert laudibus maximis
ꝑ regesq actũ gonus oñe latiuos. oracius: oratius & uepotum per
menioros ge nus om̃e fuistos de latͦ.nec dm iemorum ꝑculeat equoꝵs
domini in nie morũ dextra nec tua to graiũ fortissime crochi
liberare nõ potuit. Ei uõ quem occidit gneas ne sua quide
numina prodeͬe potuerunt: saue sciendum cupentũ lingua
centi nitidi in praesepidus altis: euersor achilles.
a graecis: ut relliquias danaum atq im̃icis achilli: mortis orait
metę: ÷ miors quae meta õ & fiuis. nam notam finẽuitae dicis:
non mortis: sciendum tñ hoc de homero Ee trauslani: qui uit
Sauahoio reNor hoc ẽ finis mortis: nam in ipsa morto finisẽ:

Expanded text:
Aegyptios Ptolomaei, apud Athenienses Cecropidae. Vnde superfluum est Aegyptios Ptolomaei, apud Athenienses Cecropidae. Vnde superfluum est quod ait Donatus, debere nos accipere interemptum esse Murranum, dum avos et atavos Turni commemorat et effert laudibus maximis. PER REGESQVE ACTVM GENVS OMNE LATINOS Horatius «et nepotum per memores genus omne fastos» de Lamo. NEC DOMINI MEMORVM PROCVLCAT EQVORVM m. Ad v. 538 Dextera nec tua te graium fortissime crethev liberare non potuit; ei vero quem occidit Aeneas, ne sua quidem numina prodesse potuerunt. Sane sciendum cupencum Sabinorum centum nitidi in praesepibus altis». EVERSOR ACHILLES separat Achillem a Graecis, ut «reliquias Danaum atque inmitis Achilli». MORTIS METAE id est mors, quae meta est et finis: nam metam et fines vitae dicimus, non mortis. Sciendum tamen, ita hoc de Homero esse translatum, qui ait τέλος θανάτοιο, hoc est finis mortis: nam in ipsa morte finis est.
Abbreviated transcription (Latin):
leo. ab hoc latrone. hic E haec latro. abhoc fullone: hie &e hre
fllo as hoc nepoto hic & haec uepes. nam ut nepotis diegnius
ꝑ successionis discretionẽ adiiisũ õ: sciendum tñ hospita. pau¬
ꝑa leena lea. usurpata a poetis potontũ munera obsequia
quao paupes diuinbuis loco nuinerum soluũt: arentẽ infiluã:
pro ar̃idam: dant sonitum sonmosi amnes sellum semꝑ incendio
& fuminius comparat sic in iͦ. in segetẽ ueluti cum purenibus
austeis incidit: uit rapidus montauo gurgite torens nescia uinci
sunt. S reges fuerunt: ut ꝑ regesq actum gemisomne lacinos : scis¬
t plerunq solere fiori ut pͥni regis reliqui nõm de posideant. ut
apud ro augusti uocant apuo albauos siluii: ap̃ ꝑsas nrsacidę: ap̃

Expanded text:
leo’; ‘ab hoc latrone’ ‘hic’ et ‘haec latro’; ‘ab hoc fullone’ ‘hic’ et ‘haec leo’; ‘ab hoc latrone’ ‘hic’ et ‘haec latro’; ‘ab hoc fullone’ ‘hic’ et ‘haec fullo’; ‘ab hoc nepote’ ‘hic’ et ‘haec nepos’: nam ut ‘neptis’ dicamus propter successionis discretionem admissum est. Sciendum tamen ‘hospita’ ‘paupera’ ‘leaena’ ‘lea’ usurpata a poetis. POTENTVM MVNERA obsequia, quae pauperes divitibus loco munerum solvunt. ARENTEM IN SILVAM pro ‘aridam’. DANT SONITVM SPVMOSI AMNES bellum semper incendio et fluminibus comparat: sic in secundo «in segetem veluti cum flamma furentibus austris incidit aut rapidus montano gurgite torrens». NESCIA VINCI dicti et reges fuerunt, ut ‘per regesque actum genus omne La plerumque fieri ut primi regis reliqui nomen etiam possideant, ut apud Romanos Augusti vocantur, apud Albanos Silvii, apud Persas Arsacidae, apud
Abbreviated transcription (Latin):
iipneiobo lycia arua apollireis dixit ut nũc lycię sorros
oxorsum nequicꝗ̃ bella: sic supͣ iniecero manũ par&. nam perre¬
ansitũ oñdit urgontibus fatis eñ adbella deductũ : quae nequies
semꝑ uitare cupiebat. Hunc aũt meuetõ orindo arcader
tuisso intelliginius. sed habitasse circa argos. namlerna palus est
negiuorũ inqua eñ di it solitum fuisse piscari. nam hoc sig pisto¬
se ouiciran ftumina lerud ars fuerat: pauper q domis hic
& haec pauꝑ dicinus. nam pauꝑa usurpatũ ẽ.: sie plautus: paupa
ohaec mulier s hoc hodie non utiniur. ea .n. nomina quae
abłto singulari inses erennt si feminina ex so faciant & n.
heteroclita i altorius dedinatiouis eeᷤ nõ possunt: ut puta. quia
ab hoc hospite facit. hie & haochospes dicanius neco ẽ. Lucanus hos¬
pes in exter nis audiuit curia tectis. ab hoc leone. hie & haec

Expanded text:
in Lyciam arva Apollinis dixit, ut «nunc Lyciae sortes?». EXOSVM NEQVIQVAM BELLA sic supra «iniecere manum parcae»: nam per transitum ostendit, urguentibus fatis eum ad bella deductum, quae nequiquam semper vitare cupiebat. Hunc autem Menoeten oriundo Arcada fuisse intellegimus, sed habitasse circa Argos: nam Lerna palus est Argivorum, in qua eum dicit solitum fuisse piscari: nam hoc signiars fuerat’. PAVPERQVE DOMVS ‘hic’ et ‘haec pauper’ dicimus: nam ‘paupera’ usurpatum est. sic Plautus «paupera est haec mulier». Sed hoc hodie non utimur. Ea enim nomina, quae ablativo singulari in ‘e’ exeunt, si feminina ex se faciunt; neque enim heteroclita, alterius declinationis esse possunt: ut puta, quia ‘ab hoc hospite’ facit, ‘hic’ et ‘haec hospes’ dicamus necesse est: Lucanus «hospes in externis audivit curia tectis»: ‘ab hoc leone’ ‘hic’ et ‘haec
Abbreviated transcription (Latin):
melius ẽ. ut ita ĩrelligamus: soror iouis es ÷ saturui filia: uñ nõ
mirum ẽ tantam te retinere iracundiam sub pettore.: nau sci¬
mus miũ quenq pro gn̾is qualitate in irã moueri. Nobilos .n.

Expanded text:
melius est ut ita intellegamus: soror Iovis es, id est Saturni filia: unde non melius est ut ita intellegamus: soror Iovis es, id est Saturni filia: unde non mirum est tantam te iracundiam retinere sub pectore. Nam scimus
Abbreviated transcription (Latin):
rgurpiarigiõie. reddita dato: nam parenthesis ẽ: nulla ficti:
q lege teuet: onticti: nam uictorie lexõ: ue uicdi cedant in
hitum. nõmq uictorum: pro mniestate tuors. respexit adsa¬
turnũ: qui aligñ in italia reguauerat: uñ ait tuorui : Nam Ela-¬
tinus inde origiue ducit: ut fumo picus patcisq parentem
te turne resert: tu sauguinis ultinius auttor: etto compo uẽt
consentit sed in uita: sit romana potens itala uirture propago.
hoc uidet dr̃e: si fitałi iminꝙ ut ateoiauis origo romana
descendat troiani italorum nomen accipraent: ue romani
de italis nõ de teoianis uideant ee progeniti. es germana
iouis saturniq altera ples locus se obscuris: de quidam ho
sentiunt: petis pene illicitam: sed concedenda sunt qm̃ soror
iouis es ÷ saturni filia quod si uoluerimus ad nitte᷑ : sequens uus¬
erit incongeuus. ut itarum tantos uoluis subpectoro fuictus: uñ

Expanded text:
. REDDITA data: nam prothesis est. NVLLA FATI QVOD LEGE TENETVR bene ‘fati’: nam victoriae lex est, ut victi cedant in habitum nomenque victorum. PRO MAIESTATE TVORVM respexit ad Saturnum, qui in Italia aliquando regnaverat: inde ait ‘tuorum’. Nam et Latinus inde originem ducit, ut «Fauno Picus pater, isque parentem te, Saturne, refert, tu sanguinis ultimus auctor». ESTO COMPONENT consentit, sed invita. SIT ROMANA POTENS ITALA VIRTVTE PROPAGO hoc videtur dicere: si fataliter inminet ut a Troianis origo Romana descendat, Troiani Italorum nomen accipiant, ut Romani de Italis, non de Troianis videantur esse progeniti. ES GERMANA IOVIS SATVRNIQVE ALTERA PROLES locus de obscuris, de quo quidam hoc sentiunt: petis paene inlicita, sed concedenda sunt, quoniam soror Iovis es, id est Saturni filia. Quod si voluerimus admittere, erit sequens versus incongruus, ut ‘irarum tantos volvis sub pectore fluctus’. Vnde
Abbreviated transcription (Latin):
tas artes. Lid alii nuitas artes tactũ uen&e uelint: alii niutas
scientiae. hoc õ medicinam in usu nõ roẽ constantẽ: iglorius.
comparatione sagutarũ & harmoniae diuinitatis. paconi
um morẽ: nicdicinalem: a pacone: nam doricae liuguae est
pacan: nam nale ẽ paeon: nulla uiam fortuna regit: nullus
euentus: rationẽ p̃stat: nihil aucttor apollo: medicine inuo¬
ntor. Nam aesculapius prae est mediciuae: quã apollo inuenit
ut in ouidio inuentã de se ait: inueritũ mredicina meũ est
nascatur melior tñ increta õ: puberius caule foliis. hoc ẽ adultis
sicut in quarto puibentes herbae. & ẽ reciproca iuter herbas & hoĩes
translatio: nam &e pubertatem herbarũ & florẽ iuuentutis
dicinius faciẽ cire undata: a parto .n. tot corpus accipinuis
fusum amuẽ: pro aquam: a toto partõ: sic supͣ fontemq ignõ¬
q ferebant. amorosie succos: ambrosia õ cibus deorũ: nam nectar

Expanded text:
mutas artes': licet alii mutam artem tactum venae velint, alii 'mutas scientiae, hoc est medicinam, in usu, non in ratione constantem. INGLORIVS comparatione sagittarum, harmoniae, divinitatis. PAEONIVM IN MOREM medicinalem, a Paeone: nam Doricae linguae est ‘Paean’, naturale est ‘Paeon’. NVLLA VIAM FORTVNA REGIT nullus eventus rationem praestat. NIHIL AVCTOR APOLLO medicinae inventor: nam Aesculapius praeest medicinae, quam Apollo invenit, qui in Ovidio de se ait «inventum medicina meum est»nascatur, melior in Creta est. PVBERIBVS CAVLEM FOLIIS hoc est adultis: sic in quarto «pubentes herbae». Et est reciproca inter herbas et homines translatio: nam et pubertatem herbarum et florem iuventutis vocamus. FACIEM CIRCVMDATA a parte totum corpus accipimus. FVSVM AMNEM pro ‘aquam’, a toto partem: sic supra «fontemque ignemque ferebant». AMBROSIAE SVCOS ambrosia est cibus deorum: nam nectar
Abbreviated transcription (Latin):
dirigit: se collegit in arma: ita so texit ut nulla parte posset
feriri. apicẽ iñincita suñiu. gale& eniruentiam : quam gracci
conũ uocant: in qua eminent criste: miulta ioueb laesi testat
foederis aras. licet hr̃et iustam causam iracindię quod effugie¬
bat turmis & ip̃e appetetat insidiis: nõ tñ añ prorupie ille in
bellum ꝙ̃ iouis fidem & laesa foedora testaret nullo discrimiue
cȩdẽ suscitat: indiscreto obtruncat uiiuersos: quibus añ pari
pepercerat nõ: irarũ effiindie habenas: põtatõ : facultate ut p̃
mere & laxas sciret dare iussus habenas. & hie moderato locunis
ẽ: Nam omnus effundit irarũ quadrigas dixie. quis in nunc tot
acerba deus. ac si dicer&. nec musa nec apollo Esufticiunt. Statiꝰ.
maioras no niis sienda audatia locis mecñ omnes auderedee

Expanded text:
GIT IN ARMA ita se texit, ut nulla parte posset feriri. APICEM TAMEN INCITA SVMMVM galeae eminentiam, quam Graeci conum vocant, in qua eminent cristae. MVLTA IOVEM ET LAESI TESTATFOEDERIS ARAS licet haberet iustam causam iracundiae, quod et fugiebat Turnus, et ipse adpetebatur insidiis, non tamen ante prorupit in bellum, quam Iovis fidem et laesa foedera testaretur. NVLLO DISCRIMINE CAEDEM SVSCITAT indiscrete obtruncat universos, quibus ante pari pepercerat modo. IRARVM HABENAS potestatem, facultatem, ut «et premere et laxas sciret dare iussus habenas». Et hic moderate locutus est: nam Ennius «effundit irarum quadrigas» dixit. QVIS MIHI NVNC TOT ACERBA DEVS ac si diceret: nec musa nec Apollo sufficiunt. Statius «maior ab Aoniis sumenda dementia lucis: mecum omnes audete de
Abbreviated transcription (Latin):
qti oĩs religio sit timori: stagnis quae flurinibus q sonoris
praesidet: Iutirena fons est in italta saluberremus iuxõ nu¬
micum fluuium : cui nomen a iuuando s̃ inditũ: cum
n. naturałe ouiuis aqua noxia sit extraneorum corpori¬
buschie onuious saluborrimus foris ẽ. De hoc aut fonte
romam addomma sacrifioia aqua afferri con sueuerat

Expanded text:
qui dixerint divos" . stagnis quae fluminibusque sonoris praesidet Iuturna fons est in Italia saluberrimus iuxta Numicum fluvium, cui nomen a iuvando est inditum. cum enim naturaliter omnis aqua noxia sit extraneorum corporibus, hic omnibus saluberrimus fons est. de hoc autem fonte Romam ad omnia sacrificia aqua adferri c
Abbreviated transcription (Latin):
flare instaneõ seģeus. aut sibi aut oĩous ad enr᷑um pro curui so
obiecit citatoꝵ: aphacresis pro conestatoꝵ bilicom. loricam li¬
uirgineumq alce bibit acta cruorẽ : ꝓcursu: impeta: E est
una pars orationis: procursus : saeuit: quia nõ põt .s. in bella pro¬
cedore ense secet lato uulnues. aĩus uiri fortis ex p̃ssit : iappo: aptũ
medicus auguirium citharãq dabat. uera lectio õ dabat: nã
non dedit: sane ꝑ citharam sciontiã indicat harmoniae: ut
depoĩti desperati: uam cõsuetudo erat ut desꝑati añ ianuas
suas collocarent᷑: uelut extreniũ spiritũ redderent terre uel
ut possent a te anse untibus forte curari: qui aliquando simili
laborauerunt morto : cicoro aegrorm eppo dopoitam res .p. partẽ¬

Expanded text:
flare. INSTANTEM PHEGEVS aut sibi, aut omnibus. AD CVRRVM pro ‘currui se flare. INSTANTEM PHEGEVS aut sibi, aut omnibus. AD CVRRVM pro ‘currui se obiecit’. CITATORVM aphaeresis pro ‘concitatorum’. BILICEM LORICAM «virgineumque alte bibit acta cruorem». PROCVRSV impetu. Et est una pars orationis ‘procursus’. SAEVIT scilicet, quia non potest in bella procedere. ENSE SECENT LATO VVLNVS animum viri fortis expressit. IAPIX aptum IVM CITHARAMQVE DABAT vera lectio est ‘dabat’: nam non dedit. Sane per citharam scientiam indicat harmoniae. VT DEPOSITI desperati: nam consuetudo erat ut desperati ante ianuas suas collocarentur, vel ut extremum spiritum redderent terrae, vel ut possent a transeuntibus forte curari, qui aliquando simili laboraverant morbo: Cicero «aegram et prope depositam reipublicae
Abbreviated transcription (Latin):
de intelligainus ut sit sensus dio medes occidat dolore qui squos
achillis ausus ẽ peteͣ. quos uec ille qui cum uicit poposeit deerre
muerons extorquet quasi proceconoruia o. ut nõ eũ suco enteri¬
rat quo facto ꝑiro poterat sequens fracti gladii oecononua. en¬
est nam cõsuetudo erat uictores imꝑatores agros suis militibus do
rent ut in historiis legimus: itẽ in lucano. an melius fionit p¬
ẽ thracie S aue sciendum hoc loco et̃ase donatũ ꝗ dicit edo¬
nuii es̃ lẽgendum ut do breuis sit : secundum uicanũ qui
aedonis ogygio de cur̾it plena leo. nanq certũ est sytolem
fecisse iucanũ: Uñ edorii legendũ ẽ : ut sit hic ȩdonis huiꝰ¬
edoni. Statius d uiregiliũt ꝙ aetẽ socutus ait. Testius aedonas
ebrumq niualem. nõ redonias aegeo mari: s. sicut sequentia
indicant: sequitq aa littora fluctus: ntem male donatus ait:¬
monto eẽ eñ flat boreas. cum certũ sit eũ de hỹꝑboreis montib

Expanded text:
de intellegamus, ut sit sensus: Diomedes occidit Dolonem, qui equos Achillis ausus est petere, quos nec ille qui eum vicit, poposcit. sanemucronem extorquet quasi prooeconomia est ut non eum suo interirat: quo facto perire poterat sequens fracti gladii oeconomia. est. nam consuetudo erat ut victores imperatores agros militibus suis darent, ut in historiis legimus, item in Lucano "an melius fient pest Thraciae. sane sciendum hoc loco errasse Donatum, qui dicit 'Edonii' legendum, ut 'do' brevis sit, secundum Lucanum, qui dicit "Edonis Ogygio decurrit plena Lyaeo" : namque certum est systolen fecisse Lucanum: unde 'Edoni' legendum est, ut sit 'hic Edonus, huiEdoni’. Statius et Vergilium et artem secutus ait «tristius Edonas hyemes Hebrumque nivalem», non ‘Edonias’. AEGAEO mari scilicet, sicut sequentia indicant ‘sequiturque ad litora fluctus’: nam male ait Donatus montem esse, unde flat Boreas, cum certum sit eum de Hyperboreis montibus
Abbreviated transcription (Latin):
faciam : incertum qua pulsa manu: hoc loco ad huc quidem qĩ
uulueraret aeneam. Quoa paulopost iuuo dictura E de ui¬
turna nõ ut tela tantũ: non ut contendeꝵꝙ arcũ miuinie

Expanded text:
faciam. INCERTVM QVA PVLSA MANV hoc loco adhuc quidem quasfaciam. INCERTVM QVA PVLSA MANV hoc loco adhuc quidem quasvulneraret Aenean: quod autem paulo post Iuno dictura est de Iuturna, «non ut tela tamen, non ut conte
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudiuem latenter oñdit: hoc hẽ hoc ẽ letali ꝑcuissus est
uulue. Terentius certe captus ẽ : hg saue saroaismos ẽ: de loi
qualitate iuuientus. nam quia suꝑ aras cecidit ait haec me¬
lior magnis data uictima diuis. Torre: erit utus hic toris. &
ita nũc dicimus nam illud ennii & pacuuii penitus de usu
recessit ut hic tõris huiꝰ torri dicannis nidorẽ: nõ putorem:
non fuerat: ergo aut nudato pro nudo accipiamus: ut sit pro
uouine participiũ: aut dicanius eum habuisse caput cum des¬
cendit ad campũ: nam leginius sidereo flagrans dipeo &
coelestibus armis: fuuos clamore uocabat: utcunq exercitũ
iam suum uocabat: ut talis eius fuerit clamor: quo in uos ru¬
itis mei. repens: aut subito: ut sic aduerbiũ i repetente: ut solere:¬
ceus orto pro recenter: aut repens discordia pro repentina: faxo

Expanded text:
magnitudinem latenter ostendit. HOC HABET id est letali percussus est magnitudinem latenter ostendit. HOC HABET id est letali percussus est vulnere. Terentius «certe captus est, habet». Sane sarcasmos est de loci qualitate inventus: nam quia super aras cecidit, ait ‘haec melior magnis data victima divis’. TORREM erit nominativus ‘hic torris’, et ita nunc dicimus: nam illud Ennii et Pacuvii penitus de usu recessit, ut ‘hic torrus, huius torri’ dicamus. NIDOREM putorem. ectum ante non fuerat. Ergo aut ‘nudato’ pro ‘nudo’ accipiamus, ut sit pro nomine participium: aut dicamus tectum eum habuisse caput, cum descendit ad campum: nam legimus «sidereo flagrans clipeo et caelestibus armis». SVOS CLAMORE VOCABAT utrumque exercitum iam suum vocabat, ut talis fuerit eius clamor ‘cur in vos invicem ruitis mei’? REPENS aut subito, ut sit adverbium, id est repente, ut «sole recens orto»: aut ‘repens discordia’ pro repentina. FAXO
Abbreviated transcription (Latin):
hasta uolans: horũ unũ. ordo est transadigit nuũ costas.
& figneate dicit unũ ꝓ unius: terit qua fucilis aluobalteꝰ
rem physicam dixit: omnia enim quibus utimur. nõ nos torunt/
sed ea nos terimus: ut auulum uestẽ: aĩosaq phalaux: qi phalanx
om̃es ii in bellum coacti sunt. sic salusti. dixipuere aras. deio¬
cerunt.: disipauerunt fereus imber: ꝑ mausit in transsations qr
dixerat. tempestas telorũ: feruut: auferunt: nã apheraesisõ ut
temue procontomuere. pulsatos diuos uioalaos. laesos. fractis foc¬
deribus. infrenant alii curus: i cquos sic alibi neq audit curꝰ
habenas subiciunt in equos suꝑ equos iaciunt. s proprie non
⁊ locutus magisq contrarie. nam subice ẽ sub ter aliquid iacere :
regis pinsigne gerentẽ id est diadenia habentẽ : auidus confunde
foedus: legit & auidum. sed melius auidus quia messapus turno
fauebat qui erat impar ad singulare certauien: altus equo: equi

Expanded text:
amque’. HORVM VNVM ordo est: transadigit costas. Et figurate dixit pro ‘unius’. TERITVR QVA SVTILIS ALVO BALTEVS rem physicam dixit: omnia enim quibus utimur, non nos terunt, sed ea nos terimus, ut anulum, vestem. ANIMOSA PHALANX quasi phalanx, eniunt, omnes in bellum coacti sunt. Sic Sallustius. DIRIPVERE ARAS deiecerunt, dissipaverunt. FERREVS IMBER permansit in translatione, quia dixerat ‘tempestas telorum’. FERVNT auferunt: nam aphaeresis est, ut ‘temnere’ pro ‘contemnere’. PVLSATOS DIVOS violatos, laesos fractis foederibus. INFRENANT ALII CVRRVS id est equos, sic alibi «neque audit currus habenas». SVBICIVNT IN EQVOS super equos iaciunt; sed proprie non est locutus, magisque contrarie: nam ‘subicere’ est subter aliquid iacere. REGISQVE INSIGNE GERENTEM id est diadema habentem. AVIDVS CONFVNDERE FOEDVS legitur et ‘avidum’; sed melius ‘avidus’, quia Messapus Turno favebat, qui erat inpar ad singulare certamen. ALTVS EQVO equi