comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liis subiugati sunt ac pene deleti
iherosolimis xu episcoporum suc¬
cessiones tradunt esse decursas eo
tate perrepti sacerdotio singuli q̃q¬
sunt perfunchi Quos omes auint
ebreos antique originis extitisse it
scientiam xp̃i fideliter recepisse. et
ideo incunctanter ab his qui pote¬
rant de fidei merito iudicare sa¬
cerdotio quoq uisos ẽẽ dignissiõs
Quippe cum omĩs tunc eccła ex he¬
breis sidelibus coaceruata firmata
uiderentur incipientibus ab apłis
cessatum est. necessarium uidetur
om̃s a primo usq ad id tempus e¬
numerare sacerdotes Ftimus uaq
iacobus qui dnĩ frater ẽ nominatꝰ
posi hunc symeon est electus tercius
iustus. zecheus quartus. deinde to¬
bias quintus et beniamin sextus ac
septimus ioannes Tunc mathias quẽ
philippus excepit. cui decimus se¬
neca subrogatus est iustus exinde
ac duodecimus leui Fost hunc effr̃e
nis omniũ iudas Isti sunt fere om̃es

Expanded text:
eliis subjugati sunt, ac pene deleti, eliis subjugati sunt, ac pene deleti, Hierosolymis quindecim episcoporum successiones tradunt esse decursas, eotate praerepti, sacerdotio singuli quoque perfuncti. Quos omnes aiunt Hebraeos antiquae originis exstitisse, et scientiam fideliter recepisse, et ideo incunctanter ab his qui poterant de fidei merito judicare sacerdotio quoque visos esse dignissimos, quippe cum omnis tunc Ecclesia ex Hebraeis fidelibus coacervata firmataque videretur, incipientibus ab apostolis, cessatum est, necessarium videtur omnes a primo usque ad id tempus enumerare pariter sacerdotes. Primus itaque Jacobus, qui Domini frater est nominatus; post hunc Simeon electus est; tertius Justus; Zachaeus quartus; deinde Tobias quintus; et Benjamin sextus; ac septimus Joannes; tum Matthias, quem Philippus excepit; cui decimus Seneca subrogatus est; Justus exinde; ac duodecimus Levi; post hunc Ephrem; timus omnium Judas. Isti sunt fere omnes
Abbreviated transcription (Latin):
contra sauromatas gessit et uicit Iu¬
deos sane perturbatione scelerum
suorum exagitatos et palestinam
prouinciam quondam suam depo¬
pulantes ultima cede perolomunt
ultusq esi xp̃ianos Cochebas nãq
dux iudaice factionis nolentes sĩ
bi xp̃ianos aduersum romanuz
militem ferre subsidium oĩmo¬
dis cruciatibus necat Bellũ iu¬
daicum quod in palestina gere¬
batur sinem accepit rebus iudaorũ
penitus oppressis Ex quo tempore
etiam introeundi eis iherosolimã
licentia ablata est. primum regaum¬
dei nutu sicut prophete uaticinati
sunt Deinde comanis interdicenu¬
bus xpĩanis tantum ciuitate per¬
missa Quam ipse in optimũ slatũ
murorum extructione reparauit et
Eliã adriani uocari de pronomine
suo praecepit in fronte eius porte
qua belleem egreditur subsculptꝰ
in marmore significans romane
potestati subiacere indeos
IGITURusq ad hoc tempus
excidii quo iudeiꝰ iterum deficien¬
tes a romanis magnis rursum pra¬

Expanded text:
contra Sauromatas gessit et vicit. Jucontra Sauromatas gessit et vicit. Judaeos sane perturbatione scelerum suorum exagitatos, et Palaestinam provinciam quondam suam depopulantes, ultima caede perdomuit, ultusque est Christianos. Cochebas namque dux Judaicae factionis nolentes sibi Christianos adversum Romanum militem ferre subsidium, omnimodis cruciatibus necat. Bellum Judaicum quod in Palaestina gerebatur, finem accepit rebus Judaeorum penitus oppressis. Ex quo tempore etiam introeundi eis Hierosolymam licentia ablata est, primum Dei nutu, sicut prophetae vaticinati sunt, deinde Romanis interdicentibus, Christianis tantum civitate permissa, quam ipse in optimum statum murorum exstructione reparavit et Heliam Hadrianus vocari de praenomine suo praecepit; et in fronte ejus portae qua Bethlehem egreditur sus sculptus in marmore, significans Romanae potestati subjacere Judaeos. Igitur usque ad hoc tempus excidii, quo Judaei iterum deficientes, a Romanis magnis rursum pra
Abbreviated transcription (Latin):
theniensem uitum side sapientiaq
plenum, et per serenum granium le¬
gatum libris de xp̃iana relligione
compositis instructus atq eruditus
praecepit per epistolam ad minutiũ
sundanum proconsulem asie datã
ut nemini liceret xpĩa nos sine obiec¬
tu criminis aut probatione dap̃nare
Idemq continuo pater patriae in se¬
natu Ultra morem maiorũ apellat᷑
et uxor eius augusta Is tamẽ tante
eruditionis imperator nec caruit ui¬
tiis quia in amore puerorum cõtmõ
minime fuit Unde et antinoum
puerum exitie pulchritudinis in¬
tantum dilexit ut ei templa et sacer¬
dotes constitueret. et urbem ex eius
nomine uocitaret traian quoq in¬
uidens glorie de assiria. mesopota¬
mia armenia. quas ille prouincias
fecerat reuocauit exercitus Etenim
cum insignes et plutimas edes aihe¬
nis secisset agonem edidit biblio¬
thecamq miri operis extruxit
drianus enim rempublicam iustis¬
simis legibus ordinauit bellum

Expanded text:
theniensem, virum fide et sapientia theniensem, virum fide et sapientia plenum, et per Serenum Granium legatum, libris de Christiana religione compositis instructus atque eruditus praecepit per epistolam ad Minutium Fundanum proconsulem Asiae datam, ut nemini liceret Christianos, sine objectu criminis aut probatione damnare. Idemque continuo pater patriae in senatu ultra morem majorum appellatur, et uxor ejus Augusta. Is tamen tantae eruditionis imperator, nec caruit vitiis, qui in amore puerorum continens minime fuit. Unde et Antinoum puerum eximiae pulchritudinis intantum dilexit, ut ei templa et sacerdotes constitueret, et urbem ex ejus homine vocitaret. Trajani quoque invidens gloriae, de Assyria, Mesopotamia, Armenia, quas ille provincias fecerat, revocavit exercitus. Etenim cum insignes et plurimas aedes Athenis fecisset, agonem edidit, biblithecamque miri operis exstruxit. Hadrianus enim rempublicam justissimis legibus ordinavit, bellum
Abbreviated transcription (Latin):
EINS ADRIANUS
consobrine traiam filius duo¬
decimus ab augusto principatum A¬
deptus imperauit annis uigiun duo¬
bus Hic grecis litteris impensius e¬
cuditus atheniensium studia mo¬
resꝗ hausit qui in omnibus discipli¬
nis instructus est ita ut canendi psa¬
llendi medendi pingendi sciẽtiã
haberet et omĩa que uellet ex me¬
tallo et marmore fingendi Qui
dum essei musicus arithineticus.
ꝗcometricus acer nimis ad lacessen¬
dum pariter et respondendum oẽs
prouincias peragrans. subuersama
romanis aelexandriam publicis re¬
sautauit expensis Tributa urbium
plurima relaxauit. chartis publice
incensis a tributis liberos fcecit plu¬
rimos Atheniensibus leges petenti¬
bus ex draconis et solonis reliquorĩ
libris iura composunt Eo tempore
udaei in arma uersi palestinam de-¬
populati sunt tenente prouinciam
tito rufo cui ad opprimendos rebel¬
les adrianus misit exercitum Hie
adrianus per quadratum discipur¬
lum apostolorum et atisthidem a¬

Expanded text:
ius Hadrianus consobrinae Trajani filius, duodecimus ab Augusto principatum adeptus, imperavit annis 22. Hic Graecis litteris impensius eruditus, Atheniensium studia moresque hausit. Qui in omnibus disciplinis instructus, ita ut canendi, psallendi, medendi, pingendi, scientiam haberet, et omnia quae vellet ex metallo et marmore fingendi. Qui dum esset musicus, arithmeticus, geometricus, acer nimis ad lacessendum pariter et respondendum, omnes provincias peragrans, subversam a Romanis Alexandriam publicis restauravit impensis. Tributa urbium plurima relaxavit, chartis publice incensis, a tributis liberos fecit plurimos. Atheniensibus leges petentibus, ex Draconis et Solonis reliquorumque libris jura composuit. Eo tempore Judaei in arma versi, Palaestinam depopulati sunt, tenente provinciam Timo Rufo, cui ad opprimendos rebelles Hadrianus misit exercitum. Hic Hadrianus per Quadratum discipulum apostolorum et Aristidem A
Abbreviated transcription (Latin):
is subiiceret morus Quas est
expertus dum uetitũ contigit
lignum, de quo inhibitus fue¬
rat ne illud tangeret. Sic ergo
primus parens a paradisiaca
amenitate depulsus ẽ cũ sua
coniuge quam Apostolus
diabolica fraule deceptã dit̃
tp̃m uero adam nõ deceptum
sed causa sua sotia fuisse tra¬
nsgressum ¶U

Expanded text:
is subjaceret mortis: quas est is subjaceret mortis: quas est expertus, dum vetitum contigit lignum, de quo inhibitus fuerat ne illud tangeret. Sic ergo primus parens a paradisiaca amoenitate depulsus est, cum sua conjuge, quam Apostolus diabolica fraude deceptam dicit, ipsum vero Adam non deceptum, sed causa suae sociae fuisse transgressum
Abbreviated transcription (Latin):
alibi Exuentes uos inquit uete¬
rem hominẽ induite nouum qͥ
renouatur in agnitione dei scd̃s
imaginem eius qui creauit cũ
Quamuis si ipm̃ corpus nrm̃
ita sit fabricatum. ut ostendat
nos meliores esse ꝙ̃ reliqua aĩã¬
lia. illa enim omnia inclina¬
ta sunt ad terram. homĩs at̃
corpus erectum est. ut maĩfestee
animã nostram in supernis ad
spiritualia debere semper essee¬
rectam Igitur inter imaginẽ
& similitudinem hoc distat qͦd
quod imago dei in immortali¬
tate anime est Unde etiã anima
peccatrix imago dei esse non
desistit Si militudo ĩ morib
constat Quamobrẽ non nisi
anima sancta similitudinem
dei habet In eo enim suo creato¬
ci similis est in quo angelis
sanctis erit equalis
constituitur. ut in eo fceliciter
si praceptum mandati obediẽ¬
do seruaret. absq ullis calami¬
tatibus aut metu mortis eter¬
nis fruendo gaudiis uiueret.
si autẽ inobediens existeret p̾¬
uatus aeterna fcelicitate miseri¬

Expanded text:
alibi: Exuentes vos, inquit, vetealibi: Exuentes vos, inquit, veterem hominem, induite novum, qui renovatur in agnitione Dei, secundum imaginem ejus qui creavit eum. Quamvis et ipsum corpus nostrum ita sit fabricatum, ut ostendat nos meliores esse quam reliqua animalia. Illa enim omnia inclinata sunt ad terram; hominis autem corpus erectum est, ut manifestet animam nostram in supernis ad spiritalia debere semper esse erectam. Igitur inter imaginem et similitudinem hoc distat, quod imago Dei in immortalitate animae est. Unde etiam anima peccatrix imago Dei esse non desistit: similitudo in moribus constat. Quam ob rem non nisi anima sancta similitudinem Dei habet, in eo enim suo creatori similis est, in quo angelis sanctis erit aequalisconstituitur, ut in eo feliciter, si praeceptum mandati obediendo servaret, absque ullis calamitatibus, aut metu mortis, aeternis fruendo gaudiis viveret; sin autem inobediens existeret, privatus aeterna felicitate, miseri
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate diuine scripture fre¬
tus ab ip̃o prothoplausto exor¬
olium mee narrationis sumere
curaui, qui primus parens au¬
ctorq mortalium ultimus in
fabrica dei conditus est sexta
scilicet die Post cuius namq
conditionem dum cessasse a no¬
ua operatione nõ a gubernaõe
creaturarum haud dubium est
Qua de. re scriptura cõmemorat
deũ requiuisse die septimo ab
omnibus operibus suis
UERI TADIEN ROIESI
cur homo in conditiõe
ultimus creatus est sexto scilie&
die: dum constat p̃p intelligẽ¬
tiam nobiliorem esse hominẽ
ceteris creaturis quae ĩ pñtib
facte commemorantur diebus
nisi ut prius conderetur mun¬
dus quasi domus. et sic demũ
introduceretur dñs id ẽ habita¬
tor domus¬
nem & similitudinem
rationabilis anime incellectu
non in corporis forma esse noui¬
mus iuxta quod ait Apostolus
Renouamini spiritu mentis
ur̃e & induite nouum hominẽ
qui sclm̃ deum creatus est Et

Expanded text:
auctoritate divinae Scripturae freauctoritate divinae Scripturae fretus, ab ipso protoplasto exordium meae narrationis sumere curavi: qui primus parens auctorque mortalium hominum ultimus in fabrica Dei conditus est, sexta scilicet die. Post ejus namque conditionem Dominum cessasse a nova operatione, non autem a gubernatione creaturarum haud dubium est. Qua de re Scriptura commemorat Dominum requievisse die septimo ab omnibus operibus suisuaeri tamen potest cur homo in conditione ultimus creatus sit, sexto scilicet die, cum constet propter intelligentiam nobiliorem esse hominem caeteris creaturis, quae in praecedentibus factae commemorantur diebus, nisi ut prius conderetur mundus quasi domus, et sic demum introduceretur dominus, id est, habitator domusnem atque similitudinem in rationalis animae intellectu, non in corporis forma esse novimus, juxta quod ait Apostolus: Renovamini spiritu mentis vestrae, et induite novum hominem, qui secundum Deum creatus est. Et
Abbreviated transcription (Latin):
UIA ALIQUATE PORU
seriem commentico sermone ex
nobilium studiis tam diuina¬
rum scriptorum hystoriarum
quamq secularium & ex plurib
corum paucos libando flosculos
libris seu ex diuersorum uernã¬
tium pratorum floribus perstũ¬
gere curarem, ut Lector animad¬
uertere facile ualeret, quid ex
celebrioribus factis in singulis
tam regum ꝙ̃q regnorum sit
gestum temporibus. offendit
mee imbecillitatis paruitas oẽs
pene hystoriographos maxime
autem gracorum atq Latinorũ
scilicet primo suas gestorum
inchoasse narrationes pracipue
uidelicet bellorum casus regum
regionumq destitutiones atq
hominum miserias: et ut eorum
instriumur assertionibus nichil
aliud esse bella nisi m alterutrũ
uergentia mala quae studiossiẽ
descripserunt transacta autem
retro secula ac uelut sine initio
forent ut quibusdam illorum
placuit. et homines ritu pecorũ
irrationabilium prius uixisse
intacta reliquerunt Igitur auxi¬
lio omnipotentis dei fultus atq

Expanded text:
um aliquam temporum seriem commutatico sermone ex nobilium studiis, tam divinarum scriptorum historiarum, quam saecularium, et ex pluribus eorum paucos libando flosculos libris, seu ex diversorum vernantium pratorum floribus perstringere curarem, ut lector animadvertere facile valeret quid ex celebrioribus factis in singulis tam regum quam regnorum sit gestum temporibus, offendit meae imbecillitatis parvitas, omnes pene historiographos, maxime autem Graecorum, atque Latinorum, multarum, scilicet, primo suas gestorum inchoasse narrationes, praecipue videlicet bellorum casus, regum regionumque destitutiones, atque hominum miserias, et ut eorum instruimur assertionibus, nihil aliud esse bella, nisi ad alterutrum vergentia mala, quae studiosissime descripserunt. Transacta autem retro saecula, ac si sine vitio forent ut quibusdam illorum placuit et homines ritu pecorum irrationabilium prius vixissent, intacta reliquerunt. Igitur auxilio omnipotentis Dei fultus, atque
Abbreviated transcription (Latin):
massiliam rediens obsidione do¬
mitam uita tantum et libertate
concessa ceteris rebus abrasit
At uero dolobella partium ca¬
saris in illirico per octauium et
Libionem uictus copiisq exutꝰ
ad antonium fugit Dasillus es
Salustius singulas legiones q̃bo
preerant similiter et Antonius
hortensius quoq ab infimoma¬
ri cum classe concurrens. om̃sq
pariter aduersus Octauium &
Sibulonem profecti& uicti sũt
Antonius cum octauio cum xu
cohortibus dedisset omẽs ad põ¬
peium a libione deducti sunt
Curio ex sicilia in affricam cũ
exercitu transgressus est. quez
iuba rex continuo exceptum
cum omĩbo copiis truciolauit
Octouius solonas oppugnare¬
conatus omẽs pene copras quas
duxit amisit Caelius desciuit a
caesare ac se milont exuli ũreit
Cumq ambo seruorum manu
capuam oppugnare molirẽfur
occisi sunt

Expanded text:
Massiliam rediens, obsidione doMassiliam rediens, obsidione domitam uita tantum et libertate concessa ceteris rebus abrasit. At uero Dolabella partium Caesaris in Illyrico per Octauium et Libonem uictus copiisque exutus ad Antonium fugit. Basilus et Sallustius cum singulis legionibus, quibus praeerant, similiter et Antonius, Hortensius quoque ab infimo mari cum classe concurrens, omnesque pariter aduersus Octauium et Libonem profecti et uicti sunt. Antonius cum se Octauio cum quindecim cohortibus dedisset, omnes ad Pompeium a Libone deducti sunt. Curio ex Sicilia in Africam cum exercitu transgressus est: quem Iuba rex continuo exceptum cum omnibus copiis trucidauit. Octauius Salonas oppugnconatus, omnes paene copias quas duxit amisit. Caelius desciuit a Caesare ac se Miloni exuli iunxit; cumque ambo seruorum manu Capuam oppugnare molirentur, occisi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
apud sulmonẽ morabantur a lu¬
cretio recepit tres legiones que cũ
domitio apud cornificium mora¬
bantur ad suas partes transduxit
Rompeius atq omĩs senatus crescẽ¬
nbus caesaris uiribus trepidi tamꝙͣ
italta pulsi in graetiam trãsuecti
dirratium gerendi belli sedem de'¬
legerunt Caesar romam uenit. ne¬
oatamq sibi ex erario pecuniam
fractis foribus inuasit protulitq
digressus ariminũ ad legiones mox
alpes transuectus massiliam uenit
Ad quam oppignandã curreceptꝰ
non esset.trebonium cum tribus
legionibus relinquens ad hispa¬
nias contendit quas Lucius affra'¬
nius & marcus petreis et marcꝰ
uarro pompeiant duces cũ legiõib
obtinebant Ibi multis prceliis pe¬
tretum afraniumq superatos
composita pactione dimisit In
ulteriore uero hispania duas le¬
giones a marco uarrone suscepit
Similiter et duces eius hoc est cu¬
rio catonem sicilia expulit. Ua¬
lerius cottam sardinia. tubero¬
nem affrica uarus eiecit Cresar

Expanded text:
apud Sulmonem morabantur, a Luapud Sulmonem morabantur, a Lucretio recepit, tres legiones quae cum Domitio apud Corfinium morabantur, ad suas partes traduxit. Pompeius atque omnis senatus, crescentibus Caesaris uiribus trepidi, tamquam Italia pulsi in Graeciam transuecti, Dyrrachium gerendi belli sedem delegerunt. Caesar Romam uenit negatamque sibi ex aerario pecuniam. fractis foribus inuasit protulitquea. inde digressus Ariminum ad legiones, mox Alpes transuectus Massiliam uenit, ad quam oppugnandam, cur receptus non esset, Trebonium cum tribus legionibus relinquens, ad Hispanias contendit, quas L. Afranius et M. Petreius et M. Varro Pompeiani duces cum legionibus obtinebant. ibi multis proeliis Petreium Afraniumque superatos conposita pactione dimisit. in ulteriore uero Hispania duas legiones a M. Varrone suscepit. similiter et duces eius, hoc est Curio Catonem Sicilia expulit, Valerius Cottam Sardinia, Tuberonem Africa Varus eiecit. Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
IN IAME BELIUME
uile committitur quod
magnis iamdudum dissentiõibo
ac molitionibus parabatur Nã
rediens caesar uictor ex gallia de¬
cerni sibi absenti iterum cõsulatũ
poposcit Condictum esta marcello
consule annitente pompeio deinde
decretum est a senatu ut in urbem
caesar non nisi dimisso exercitu ue¬
niret. et ex marcelli consulis aucto¬
ritate ad legiones que apud lice¬
riam erant pompeius cũ imperio
missus est Caesar rauennam se se
contulit Marcus antonius et pu¬
blius crassus tribuni plebis pro
casare intercedentes lentulo con¬
sule curia foroq prohibrti ad cae¬
sarem profecti sunt curiõe simul
celioq cõmitantibus Caesar rubi¬
cone flumine transmeato. mor
ut arminum uenit quinq cohor¬
tis quas tunc solas habebat cũ q̃b
Ut ait Liuius orbem terrarum ad¬
ortus est quid facto opus esset e¬
docuit Deplorans iniurtas suas
causam belli ciuilis pro restituẽdis
in patriam tribunis ẽẽ testatus est
lnde pontoniũ uni cohortes que

Expanded text:
inc jam bellum civile committitur, quod magnis jam dudum dissensionibus ac molitionibus parabatur. Nam rediens Caesar victor ex Gallia, decerni sibi absenti iterum consulatum poposcit. Contradictum est a Marcello consule, annitente Pompeio. Deinde decretum est a senatu ut in Urbem Caesar non nisi dimisso exercitu veniret, et ex Marcelli consulis auctoritate ad legiones, quae apud Luceriam erant, Pompeius cum imperio missus est. Caesar Ravennam sese contulit. Marcus Antonius et P. Cassius tribuni plebis pro Caesare intercedentes, interdicente Lentulo consule curia foroque prohibiti, ad Caesarem profecti sunt Curione simul Caelioque comitantibus. Caesar Rubicone flumine transmeato, mox ut Ariminum uenit, quinque cohortes, quas tunc solas habebat, cum quibus, ut ait Liuius, orbem terrarum adortus est, quid facto opus esset, edocuit. deplorans iniurias suas, causam belli ciuilis, pro restituendis in patriam tribunis, esse testatus est inde per Antonium septem cohortes, quae
Abbreviated transcription (Latin):
non habuit pro emencdatione
sed ad incrementum & ad libi¬
dinem suo potius nutriuit in
corpore. Licet cum inuiria secũ
commorãtium hanc haberet.
augens domum multitudine
poccuniarum ex rapinis es uiolẽ¬
tia ꝯgestarum ad luxuriã quoq
et latrocinia suos familiares
inuitans quorum doctor in sce'¬
lestiis studiis erat Et simplicita¬
tem quidem cum qua prius uiue¬
bant homines ad inuentionẽ
mensurarum ponderum permu¬
tauit, integramq eorum uitam
ex iarum terum ignorantia ad
calliditatem corruptionemq
perduxit. Terminos terre primꝰ
posuit, ciuitatesq constituit.
murisq muniũ illicq suos coe¬
git conuenire domesticos Hãc
uero ciuitatẽ ab Enoch seniore
filio suo Enocham apellauit. ut
pradiximus

Expanded text:
non habuit pro emendatione, non habuit pro emendatione, sed ad incrementum et ad libidinem suo potius nutrivit in corpore, licet cum injuria secum commorantium hanc haberet, augens donum multitudine pecuniarum, ex rapinis et violentia congestarum, ad luxuriam quoque et latrocinia suos invitans familiares, quorum doctor in scelestis studiis erat. Et simplicitatem quidem cum qua prius vivebant homines, ad inventionem mensurarum et ponderum permutavit, integramque earum vitam ex earum rerum ignorantia ad calliditatem corruptionemque perduxit. Terminos terrae primus posuit, civitatesque constituit, murisque munivit, illicque suos coegit convenire domesticos. Hanc vero civitatem ab Enoch seniore filio suo Enocham appellavit, ut praediximus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃uis usq ad septimã progeniẽ
in filiis Seth multiplicaretur ci
uitas dei tamen in paucis adifi¬
cata est ad comparationem iniqͦ¬
rum quoad usq dominus xp̃c
deiq filius deus ante secula hõ
in nr̃o tempore ex utero u̾ginis
tiis & una persona. nouũ lumen
mundo resplenduit. ac deinceps
per untuersum orbem in mẽbris
eius hec ciuitas sancta fecũdius
aedificatur: & ad cuies suos angę¬
los scilicet dei quotidie colligi¬
tur, quorum praesidiis in hac
peregrinatione iugiter suffraga¬
tur In Cain uero atq eus cogna¬
tione Latissime impiorũ ciuitas
retur a quibuscumq inueniretur
bestiis. sed sine formidine ꝑ om¬
nem terram signo eo imposito qͦ
notus fieret. Uagus & profugus
abirets ab ea quippe deiectus
regione in qua fratrem ceciderat
et in qua cum patre habitaue'¬
rat multam peragrans terram
in loco qui Naida nuncupaui
ibiq moratus est: quo ettam ei
filii nati sunt At uero poenã illã

Expanded text:
quamvis usque ad septimam progeniem quamvis usque ad septimam progeniem in filiis Seth multipliciter fecundaretur civitas Dei, tamen in paucis aedificata est ad comparationem iniquorum, quoadusque Dominus Christus, Deique Filius Deus ante saecula, homo in nostro tempore ex utero virginistiis et una persona, novum lumen mundo resplenduit, ac deinceps per universum orbem in membris ejus haec civitas sancta fecundius aedificatur, et ad cives suos, angelos scilicet Dei, quotidie colligitur, quorum praesidiis in hac peregrinatione jugiter suffragatur. In Cain vero atque ejus cognatione latissime impiorum civitas retur a quibuscunque inveniretur bestiis, sed sine formidine per omnem terram, signo ei imposito quo notus fieret, vagus et profugus abiret, ab ea dejectus regione, in qua fratrem occiderat, et in qua cum patre habitaverat, multam peragrans terram in locum, qui Naida nuncupatur, ibique moratus est, in quo ei etiam filii nati sunt. At vero poenam illam
Abbreviated transcription (Latin):
septigentos quinquaginta reppe
solummodo habuisse filios
quos scriptura commemorat. ũ
subditur genuit filios & filias
unde eis fecundissimam prolẽ
fuisse datur intelligi. ex quo
conici potest ꝙ si a nepote abra¬
ham iacob uidelicet tanta mul¬
titudo hominũ multiplicari
potuit in aegipto infra annos
trecentos ut sexcenta milia fu¬
issent quando ascenderunt ex
egipto. quid mirum si homiẽs
multã potuisse condere familiã
per spatium octingẽtorũ annonĩ
aut eo amplius qui ciuitates
adificarent plurimas. Sed hãc
ciuitatem Cam propter terrenã
ciuitatem commemoratã fuisse
creolibile est que ab ip̃o consti¬
tutionis conditore initiũ sup̃sit
Hinc iam ciuitates due exorte
sunt impiorũ scilicet atq iusto¬
rum Iustorum quidẽ fũdamẽ¬
tum peregrinationis suscepit
in Abel, ac deinde in Sech et
in posteritate eius zac si laborã¬
o peregrinatur usq ad prasẽs
tempus Ergo in prioribus scłis

Expanded text:
septingentos quinquaginta vixisse septingentos quinquaginta vixisse solummodo habuisse filios quos Scriptura commemorat, cum subditur, genuit filios et filias, unde eis fecundissimam prolem fuisse datur intelligi. Ex quo conjici potest, quod si a nepote Abraham, Jacob videlicet, tanta multitudo hominum multiplicari potuit in Aegypto intra annos trecentos, ut sexcenta millia fuissent, quando ascenderunt ex Aegypto, quid mirum homines, multam potuisse condere familiam, per spatium nongentorum annorum aut eo amplius, qui civitates aedificarent plurimas? Sed hanc civitatem Cain propter terrenam civitatem commemoratam fuisse, credibile est, quae ab ipso constitutionis conditore initium sumpsit. Hinc jam civitates duae exortae sunt, impiorum scilicet atque justorum. Justorum quidem fundamentum peregrinationis suscepit in Abel, ac deinde in Seth, et in posteritate ejus, ac sic laborando, peregrinatur usque ad praesens tempus. Ergo in prioribus saeculis,
Abbreviated transcription (Latin):
suam: quasi primitus tunc ei
commiscuisset Nam de ip̃o adã
hoc dictum ẽ non solũ quando
conceptus est cain primogenitꝰ
uerumetiã posterius Cognouit
inquit Adam euam uxorẽ suã
quae concepit & peperit filuim
et nominauit eum Sechi Unde
intelligitur ita solere illam scri¬
pturam Ioqui ꝙ̃ius nõ semper
Dotuit enĩ fieri licet alios habe¬
plus ceteris hunc dilexisse Non
enim uidas primogenitus iacob
ex quo iuolea dicta &s iudei sũt
nuncupati Ergo si cam p̾mogȩ¬
nitus Enoch non ideo putãdũ
est confestim filio nato ex eus
noĩe ciuitati nomen dedisse.
quia nec constitut tunc ab uno
poterat. Aluid enim cuutas ñ
est ꝙ̃ hominũ multitudo sotie¬
tasq sed cum illius hominis
tanta cresceret numerositate fa¬
milia ut quantitatem popult
iam haberet. tunc potuit fieri
ut ꝯciuitas conderetur: & ex
nomine primogeniti nuncu¬
paretur Ergo si attendunt tc̃
temporis tam longeuos fuisse.
homines ut qui minime uixerãt

Expanded text:
suam, quasi tunc primitus ei suam, quasi tunc primitus ei commiscuisset. Nam de ipso Adam hoc dictum est, non solum quando conceptus est Cain primogenitus, verum etiam posterius: Cognovit, inquit, Adam Evam uxorem suam, quae concepit et peperit filium, et nominavit eum Seth. Unde intelligitur ita solere illam Scripturam loqui, quamvis non semper. Potuit enim fieri ut licet alios habeplus caeteris dilexerit. Non enim Judas primogenitus Jacob, ex quo Judaea dicta, et Judaei sunt nuncupati. Ergo si Cain primogenitus Enoch, non ideo putandus est confestim filio nato ex ejus nomine civitati nomen dedisse, quia nec constitui tunc ab uno poterat. Aliud enim civitas non est quam hominum multitudo societasque. Sed cum illius hominis tanta cresceret numerositate familia, ut quantitatem populi jam haberet, tunc potuit fieri ut et civitas conderetur, et ex nomine primogeniti nuncuparetur. Ergo si attendat tunc temporis tam longaevos fuisse homines, ut qui minime vixerant
Abbreviated transcription (Latin):
congrua At ubi ait Ad te enĩ cõ¬
uersio eius nõ subaudiatur eiꝰt
sed sit, pracipientis uidelicet
non pradicentis modo Tunc
enĩ dominabitur quisq pẽcto
si id sibi non defendendo pro¬
posuerit sed poenitẽdo subieceĩt
nouit Cain uxorẽ suaz
quae concepit & peperit Enoch et
adificauit cuntatem & ucauit
nomen eius Enocha ex nomĩẽ
filii sui enoch Unde queri potest
dum nõ plus eo cempore ꝙ̃ uiri
quatuor uel potius tres posteaꝙ̃
fratrem frater occidit. fuisse ui¬
derentur interra. quomodo caĩ
solus ciuitatem adificasse dicit᷑
Sed quos hoc mouet parum cõ¬
siderant non omnes horẽs qͥ tũc
esse potuerunt, scriptorem sacre
huius hystorice necesse habuisse
nominare. sed eos solos quos
operis suscept ratio postulabat:
illos udelicet per quos ad Noe
ac deinde ad abralã genealog¬
ia texendo perducetur Hecn.
consequens est ut istum primũ
filium genuisse credatur cain
quia dictũ est. cognouit uxotẽ

Expanded text:
congrua. At ubi ait, ad te enim concongrua. At ubi ait, ad te enim conversio ejus, non subaudiatur erit, sed sit praecipientis videlicet, non praedicentis modo. Tunc enim dominabitur quisque peccato, si id sibi non defendendo praeposuerit, sed poenitendo subjeceritnovit Cain uxorem suam, quae concepit et peperit Enoch, et aedificavit civitatem, et vocavit nomen ejus Enocha, ex nomine filii sui Enoch. Unde quaeri potest, dum non plures eo tempore quam viri quatuor, vel potius tres postea, quia fratrem frater occidit, fuisse viderentur in terra, quomodo Cain solus civitatem aedificasse dicitur. Sed quos hoc movet parum considerant, non omnes homines, qui tunc esse potuerunt scriptorem sacrae hujus historiae necesse habuisse nominare, sed eos solos quos operis suscepti ratio postulabat: illos videlicet per quos ad Noe, ac deinde ad Abraham, genealogia texendo perduceretur. Nec enim consequens est ut istum primum filium genuisse credatur Cain, quia dictum est, cognovit uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
cum eius rei que oblata est
fit particeps prophanus aut
quilibet quod pħas non ẽ fieri
In quo autem horum deo dis¬
plicuerit cain facile nõ potest
Ex maligno erat & ex iniuolẽ¬
tia occidit fratrem suum Fra¬
tris autem illius bona opera
erant. datur intelligi pp̃terea
deum non respexisse ĩ munera
eius, quia hoc ip̃e male diuide¬
bat dans deo aliquid de suo.
sibi autem seipsum Quod oẽs
factunt qui nõ dei sed suam
sectantur uoluntatem Seq̃tur
non recte diuidendo hoc est
non recte uiuendo Dñs ent̃
dans ei mandatum ustum
et bonum dixit quiesce. Adte
enim conuersio eius et tu do¬
minaberis illius Numquid
frĩs Absit Cuius ig̃r nisi pc̾tĩ
Dixerat ent̃ peccasti cũ deĩde
addidit quiesce Adte enim
conuersio eius & tu dominaberis
illius Potest quidem ita ĩtelligi
ad ipsum hominẽ conuersionẽ
esse debere peccati, ut nulli alii
ꝙ sibi sciat tribuere debere qͦd
peccat Nec enim salubris poeni¬
tentiae medicina. & uente petitio

Expanded text:
 eius rei. quae oblata est,  eius rei. quae oblata est, fit particeps profanus aut quilibet quem fas non est fieri. In quo autem horum Deo dispex maligno erat, et ex invidentia occidit fratrem suum, fratris autem illius opera bona erant, datur intelligi, propterea Dominum non respexisse in munera ejus, quia hoc ipse male dividebat, dans Deo aliquid de suo, sibi autem seipsum. Quod omnes faciunt qui non Dei, sed suam sectantur voluntatem, non recte dividendo, hoc est, non recte vivendo. Dominus enim dans ei mandatum justum et bonum, dixit: Quiesce, ad te enim conversio ejus, et tu dominaberis illius. Nunquid fratris? Absit. Cujus igitur, nisi peccati? Dixerat enim, Peccasti. Tum deinde addidit, Quiesce: ad te enim conversio ejus, et tu dominaberis illius. Potest quidem sic intelligi, ad ipsum hominem conversionem esse debere peccati, ut nulli alii quam sibi sciat tribuere quod peccat. Haec enim est salubris poenitentiae medicina, et veniae petitio
Abbreviated transcription (Latin):
uis primis homĩbus
loqueretur quert solet Scili¬
cet per creaturam subiectam
Uel ut eorum sotius forma cõ¬
grua loquebatur cum ets Sed
quid profuit cain Nonne con¬
ceptum scelus in necãdo fr̃e
etiam post uerbum diuinu¬
dictum ẽ nonne si recte offer¬
as recte quidem nõ diuidas
peccasti. quia non lucet cur
uel unde sit dictum multos
sensus peperit eius obscuritas
cum diuinarum scripturarũ
quisq tractator. scdm̃ fidei
regulam id conatur exponeꝰ
Recte quidẽ offertur sacrificiũ
cum offertur cum deo uero cui
Uni tantum modo sacrifican¬
olum est Non autem recte
diuiditur: dum nõ discer¬
nuntur recte uel loca uel tẽ¬
pora. Uel res ipe quae offerun¬
tur ÷ uel qui offert : et cui
offertur uel su quibus ad
uescendum distribitur qͦd
oblatum est. ut diuisionem
hic discretionem intelligamꝯ
siue cum offertur ubi nõ opor¬
tet aut quod non ibi sed a
debuit, siue cum electiora sibi
euisdem generis retinet homo
ꝙ̃ sunt ea quae offert deo. siue¬

Expanded text:
us primis hominibus loqueretur quaeri solet, scilicet per creaturam subjectam velut eorum socius forma congrua loquebatur cum eis. Sed quid profuit Cainceptum scelus in necando fratre etiam post uerbum diuindictum est: Nonne si recte offeras, recte autem non diuidas, peccasti? quia non elucet quur uel unde sit dictum, multos sensus peperit eius obscuritas, cum diuinarum scripturarum quisque tractator secundum fidei regulam id conatur exponere. Recte quippe offertur sacrificium, cum offertur Deo uero, cui uni tantummodo sacrificandum est. Non autem recte diuiditur, dum non discernuntur recte uel loca uel tempora uel res ipsae quae offeruntur uel qui offert et cui offertur uel hi, quibus ad uescendum distribuitur quod oblatum est, ut diuisionem hic discretionem intellegamus; siue cum offertur ubi non oportet, aut quod non ibi sed aldebuit, siue cum electiora sibi eiusdem generis rerum tenet homo, quam sunt ea, quae offert Deo, siue
Abbreviated transcription (Latin):
Matusalam centum
octoginta septem annos Rige
Nic namq queri potest si hoiẽs
tunc temporis per tot curricula
annorũ uxoribus uacabant: ãt
si cas prius lucebant. quenam
causa erat ut absq liberis tam¬
dui manerent Hec namq q̃stiͦ
duplici soluitur modo Aut
enim homines qui tante pro¬
lixitatis habebant atatem
duitius a Uinculo conugis
yacabant: aut quo uerissĩz
est hi tantum assumuntur
a ueridico moyse hystoriogra¬
plio ex quibus Noc cũ filiis
ducebat originem per quem
et mundus post ceterorũ hor̃m
perditionem in diluutum erat
repatandus Sic namq Mathis
non primogenitos tantum
assumens in cathalogo gene¬
rationis xp̃i: sed eos ex ꝗbus
natiuttas domĩ scdm carnem
ducebatur Non enim Abrahe
primogenitus fuit ysaac sed
ysmaliel. nec uidas priõger̃tꝰ¬
fuit iacob sed ruben neq dd

Expanded text:
Mathusalam centum octoginta septem annos et geic namque quaeri potest si homines tunc temporis per tot curricula annorum uxoribus vacabant, aut si eas prius ducebant, quaenam causa erat ut absque liberis tandiu manerent? Haec autem quaestio duplici solvitur modo. Aut enim homines qui tantae prolixitatis habebant aetatem, diutius a vinculo conjugii vacabant, aut quod verissimum est, hi tantum assumuntur a veridico Mose historiographo, ex quibus Noe cum filiis ducebat originem, per quem et mundus post caeterorum hominum perditionem in diluvio, erat restaurandus. Sic namque Matthaeus non primogenitos tantum assumens in catalogo generationis Christi, sed eos ex quibus nativitas Domini secundum carnem ducebatur, non enim Abrahae primogenitus fuit Isaac, sed Ismael. Nec Judas primogenitus Jacob, sed Ruben, neque D
Abbreviated transcription (Latin):
randi et dei cultores existere cũ
alexander ad cos legationem
muteret sic respondissent Dario
uiuente contra eum arma neq̃ꝙͣ
sumere: unde post darii expug¬
nationem multos ad castella
deputauit. et pares cum mace¬
donibus alexandrie cuus sta¬
tuit. fidemq ab ipsis recepit
ut nepotibus siuis societatem
custodirent cum et alii nõ pau¬
ci iudei sponte ad agiptum per¬
uenissent: opulentia Locorum
pthiolomeiq munificentia inui¬
tati Quorum nepotes seditioes
contra samaritas dum sue gen¬
tis patriam oblationem serua¬
re festinarent excitabant Nã¬
iherosolimite defendebant di¬
centes suum templum sactũ
existere et immolationes illuc
transmitti oportere. sichymite
Uero ad garizim montẽ destiã¬
ri iubebant Princeps uero sacer¬
dotum in iherosolimis Onias
iaddi filius erat cuius ftlius
eo mortuo symon successor ex¬
titit

Expanded text:
randi et Dei cultores existere, cum randi et Dei cultores existere, cum Alexander ad eos legationem mitteret, sic respondissent, Dario vivente contra eum arma nequaquam sumere. Unde post Darii expugnationem multos ad castella deputavit, et partes cum Macedonibus Alexandriae cives statuit fidemque ab ipsis recepit, ut nepotibus suis societatem custodirent; cum et alii non pauci Judaei sponte ad Aegyptum pervenissent, opulentia locorum Ptholomaeique munificentia invitati. Quorum nepotes seditiones contra Samaritas, dum suae gentis patriam oblationem servare festinarent, excitabant. Naerosolymitae defendebant, dicentes suum templum sanctum existere, et immolationes illuc transmitti oportere. Sychimitae vero, ad Garizin montem destinari jubebant. Princeps vero sacerdotum in Hierosolymis Jonias, Joaddi filius, erat; cujus filius eo mortuo, Simeon successor exstitit
Abbreviated transcription (Latin):
hic etiam therosolimam expug¬
nauit fraudibus et dolis ciui¬
tatem die sabbatorũ ingressus
sub spetie sacrificii nequaq̃m
iudeis resistentibus. qͣm nichil
hostile existimauerunt. et idco
ociosi et insuspecti segnes erãt
Qui cum sine labore ciuitatẽ
apprehendisser crudeliter eis
dominabatur Testis ẽ oraoĩs
mee Ouidius sabatarcides
qui successorum alexandri fac¬
ta conscribens superstitione
iudeorum pro qua libertatem
amisifeuidebantur exprobra¬
uit cum hec diceret Est gens
que iuidea dicitur ciuitatem
munitam et magnam ihero¬
solimam detinens. q̃ contra
ptholomeum regem arma sumẽ¬
re deuitauit. et propter super¬
uam superstitionem seuissim̃
dominum pertulit habere. Saba¬
tarcides quidem. hec de gente
iudeorum conscripsit. Et holo¬
meus uero multos captiuos a
montana iudee uel a uicinis
locis iherosolimorum id est a sa¬
maria uel agaririn trahens ad
egiptum commigrauit. Sed cũ
cognouisset eos quos ab ⁊heroso¬
limis abstraxerat. firmos iurisiu¬

Expanded text:
hic etiam Hierosolymam expugnavit fraudibus et dolis civitatem, die sabbatorum ingressus sub specie sacrificii, nequaquam Judaeis resistentibus, quoniam nihil hostile existimaverunt et ideo otiosi et insuspecti segnes erant. Qui cum sine labore civitatem apprehendisset crudeliter eis dominabatur Testis est orationis meae Ovidius Sabatarcides, qui successorum Alexandri facta conscribens, superstitionem Judaeorum, pro qua libertatem amisissent, exprobravit, cum haec diceret: Est gens, quae Judaea dicitur, civitatem munitam et magnam Hierosolymam detinens, quae contra Ptholomaeum regem arma sumere tentavit et propter superfluam superstitionem saevissimum dominium pertulit habere. Sabatarcides quidem haec de gente Judaeorum conscripsit. Ptholomaeus vero multos captivos a montanis Judaeae vel a vicinis locis Hierosolymorum, id est, a Samaria vel Agarizin trahens, ad Aegyptum commigravit: sed cum cognovisset eos quos ab Hierosolymis abstraxerat, firmos jurisju
Abbreviated transcription (Latin):
atq in insulam dissoluta est sc¬
exiam Athenien sium quoq mi¬
serabiles reliquias pestis inuaste
duuq populata est Nã eo tẽpõe
romant repentinis sepe hostium
eruptionibus cõminuti. prete¬
rea in hibernis bella sortiri. hi¬
emare sub pellibus postremo
samem ac frigus in conspectu
hostium perpeti coacti sunt Ur¬
bem nouissime sine ullo dig¬
no romane uirtutis testimoĩo
cunicłis et clandestina obrep¬
tione coeperunt Hanc utilẽ
magisꝙͣ nobilem uictoriam
primo dictatoris camilli in¬
dustria peregerunt romani De¬
hinc irruptio gallorum et in¬
cendium urbis insequitur Cui
cladi audeat quisqͣm si porest
aliquos motus huius temporis
comparare, ꝙ̃uis non eque tẽ¬
dat preteriti mali fabulam p̃¬
sentis inuirie¬

Expanded text:
atque in insulam dissoluta estatque in insulam dissoluta est. Atheniensium quoque miserabiles reliquias pestis invasit diuque populata est. Nam eo tempore Romani, repentinis saepe hostium eruptionibus comminuti, praeterea in hibernis bella sortiti, hiemare sub pellibus. Postremo famem ac frigus in conspectu hostium perpeti coacti sunt, urbem novissime sine ullo digno Romanae virtutis testimonio cuniculis et clandestina obreptione ceperunt. Hanc utilem magis quam nobilem victoriam primo dictatoris Camilli industria peregerunt de Veintibus. Dehinc irruptio Gallorum et incendium urbis insequitur. Cui cladi audeat quisquam, si potest, aliquos motus hujus temporis comparare, quamvis non aeque pendeant praeteriti mali fabulam praesenti injuri
Abbreviated transcription (Latin):
RARXERXES M
et Nennon cognomina¬
tus est Darii et Parasitidis fili
annis xl. A restauratione uero
Ipse est qui ab hebreis Assuerus
dicitur sub quo liber hester con¬
fectus est. Nisdem d iebus bell¬
ciuile uix parricidio terminatũ
est apud persas Nortuo enim
rege Dario cum artarxerxes
et cyrus filii eius de regno ã¬
bigerent, tandem magnis appa¬
ratibus magnis prouinciatũ
ac populorum ruinis utrimq
certatum est In quo conflictu
cum ediuerso concurrentes sibi
ambos fratres mutuo casus ob¬
dect auisset. prior artarxerxes
uulneratus a fratre: equi ueloci¬
tate morti exemptus euasit Cyrꝰ
autem mox a cohorte regia opp̃s¬
sus finem certamini dedit Ar¬
tarxerxes ergo et praeda fraterne
expeditionis et exercitu potitus
porestatem regni patricidio fir¬
mauit Hidem de temporibus
grauissimo terre moti concussa
siciłia. insuper estuantibus ethe¬
ne montis ignibus fauillisq ca¬
lidis cum detrimento plurimo
agrorum uillarumq uastata ẽ
Tunc etiam Athlante ciuitas

Expanded text:
axerxes, qui et Mennon cognominatus est, Darii et Parisitidis filius, annis 40, a restauratione vero Ipse est qui ab Hebraeis Assuerus dicitur, sub quo liber Hester confectus est. Iisdem diebus bellcivile vix parricidio terminatum est apud Persas. Mortuo enim rege Dario, cum Artaxerxes et Cyrus filii ejus de regno ambigerent, tandem magnis apparatibus magnisque provinciarum ac populorum ruinis utrinque certatum est. In hoc conflictu cum e diverso concurrentes sibi ambos fratres mutuo casus objectavisset, prior Artaxerxes vulneratus a fratre equi velocitate morti exemptus evasit. Cyrus autem mox a cohorte regia oppressus, finem certamini dedit. Artaxerxes ergo, et praeda fraternae expeditionis et exercitu potitus, potestatem regni fratricidio firmavit. His deinde temporibus gravissimo terraemotu concussa Sicilia, insuper exaestuantibus Aethnae montis ignibus, favillisque calidis, cum detrimento plurimo agrorum villarumque, vastata est. Tunc etiam Athlante civitas,
Abbreviated transcription (Latin):
dee atq humilis syrie seu fi¬
nitimarum regionum consti¬
samarie dispensatuit, qui
populum iudaeorum a pauꝑ¬
tate et debilitate ad clarissi¬
mas rerum causas usq per¬
duxit. Defuncto autẽ iosepho
populum contigit iud̃ deoru
seditionem pari p̃p filios erꝰ
Nam maiores natii Iuiore ex¬
citati inuidie aduersus hyr¬
canum ultimũ iosephi filio¬
rum pp̃ sagacitatem atq a¬
nimi agilitatem seu gratiam
quam apud ptholomeum re¬
gem adeptus fuerat bellum
gerentibus dissensit ab inuicẽ
multitudo Plures quidem ma¬
ioribus auxilium ferebant cũ
principe sacerdotum symone
qui cognatus affinis erat Hlic
enim symon principatum saces¬
dotii defuncto eius patre Oma
susceperat Igitur hyrcanus di¬
scedens ab iherosolima trans
iordanem ibi turrẽ edificauit
fortissimam ex lapide albo cõ¬
struens eam et totam usq ad
terram sculpsit animalibus
diuersis & reliquis mirabili¬
bus edificiis locum muniuit
quem Tyrum nuncupauit

Expanded text:
daeae atque humilis Syriae seu fidaeae atque humilis Syriae seu finitimarum regionum constiSamariae dispensavit. Qui populum Judaeorum a paupertate et debilitate ad clarissimas rerum causas usque perduxit. Defuncto autem Josepho, populum contigit Judaeorum seditionem pati propter filios ejus. Nam majores natu, livore excitati invidiae adversus Hircanum, ultimum Josephi filiorum propter sagacitatem atque animi agilitatem, seu gratiam quam apud Ptholomaeum regem adeptus fuerat, bellum gerentibus dissensit ab invicem multitudo. Plures quidem majoribus auxilium ferebant cum principe sacerdotum Simone, qui cognatus eorum et affinis erat. Hic enim Simon principatum sacerdotii, defuncto ejus patre Onia, susceperat. Igitur Hircanus descendens ab Hierosolyma trans Jordanem, ubi turrim aedificavit fortissimam, ex lapide albo construens eam, et totam usque ad terram sculpsit, animalibus diversis et reliquis mirabilibus aedificiis locum munivit, quem Tyrum nuncupavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ixtiii sub quo Hiesus filius
syrach sapientie librum compo¬
suit Principatum uero sacerdo¬
tui defuncto eleazaro patruus
eius manasses suscepit. cuius
post uite finem onias successit
filius existens symonis cognoĩe
iusti. qui symon frater eleazart
sicut prediximus erat Qui oni.¬
as paruulus mente et pecuniis
auarus existens pro populo regi¬
bus uectigal quod patres inuis
ex proprip dabant expensis idẽ¬
xx talenta pecuniarum nõ red¬
dens ad iram regem ꝑtholomeũ
cõmouit qui per legatum oĩa
culpans non reddentem tributa
inter minabatur ad iugera ter¬
ram iudaorum metiti et militos
illuc ad habitandum mittere
si non ilico eius consueta red̃¬
derentur tributa Sed dum hec
nouisset Utro se legatum ad
ꝑtholomeum pro populi neces¬
sitate obtulit. uit sagacissimꝰ
et inter suos nobilis qui apud
ptholomeum tanta promeruit
ob tantam familiarriatem ob¬
sequia ut non solum populum
suum ab eminenti liberaret
periculo sed ut etiam dux iu¬

Expanded text:
 sub quo Jesus filius Sirach Sapientiae librum composuit. Principatum vero sacerdotii, defuncto Eleazaro, patruus ejus Manasses suscepit. Cujus post vitae finem, Onias successit, filius existens Simonis, cognomine Justi. Qui Simon frater Eleazari, sicut praediximus, erat. Qui Onias, parvulus mente et pecuniis avarus existens, pro populo regium vectigal, quod patres ejus ex propriis dabant expensis, id esti talenta pecuniarum non reddens, ad iram regem Ptholomaeum commovit. Qui per legatum Oniam culpans non reddentem tributa, interminabatur ad jugera terram Judaeorum metiri, et milites illuc ad habitandum mittere velle, si non illico ejus consueta redderentur tributa. Quae novisset, ultro se legatum ad Ptholomaeum populi necessitate obtulit, vir sagacissimus et inter suos nobiles. Qui apud Ptholomaeum tantam promeruit ob plurima familiaritatem obsequia, ut non solum populum suum ab imminenti liberaret periculo, sed etiam dux Ju
Abbreviated transcription (Latin):
CIT UR DESCR¬
ipuone facta rome sub
uocabauir claudia Hic uero prin¬
ceps uenteri uino foede libidini o¬
bediens libertorum et coniugis ĩ¬
periis subiectus fuit Uocabatur enĩ
Uxor eius messalina Que primum
passim utebatur adulteris: dehinc
atrotius accensa nobiliores quasq
nuptas et uirgines scortorum mõ
secum habere proposuerat Ita liber¬
ti eius potestatem sũmã sũt adepti
Ex quibus fcelicem legionibus iu¬
dee praefecit apud quem apostolus
accuisatus in defensionem sui ꝑorat
I uaꝗ claudius deiacepr agrippinã¬
germanici fratris sui filiam uxorem du¬
xit Que filio imperium procurans
primo praeuignos insidiis mlt̾i formi¬
bus dehinc ip̃m coniugẽ ueneno in¬
teremit Uixit antuis lxiiii Quius fu¬
nus ut quondam intarquinio p̃sco
diu occultatum fuit dum arte mu¬
liełri corrupti custodes egrum sinu

Expanded text:
itur descrptione facta Romae sub vocabatur Claudia. Hic vero princeps ventri, vino, foedae libidini obediens, libertorum et conjugis imperiis subjectus fuit. Vocabatur enim uxor ejus Messalina, quae primum passim utebatur adulteris. Dehinc atrocius accensa nobiliores quasque nuptas et virgines scortorum more secum habere proposuerat: ita liberti ejus potestatem summam adepti. Ex quibus Felicem legionibus Judaeae praefecit, apud quem Paulus apostolus accusatus, in defensionem sui perorat. Is itaque Claudius deinceps AgrippinaGermanici fratris sui filiam uxorem duxit. Quae filio imperium procurans, primo privignos insidiis multiformibus, dehinc ipsum conjugem veneno interemit. Vixit annis 64, cujus funus ut quondam in Tarquino Prisco diu occultatum fuit, dum arte muliebri corrupti custodes aegrum simu
Abbreviated transcription (Latin):
nem pellexerat Itaq die dato ut
in unium undiq ad nouum impera¬
torem cum ueniretur, ne aquile.
ornari neq conuelli quoquomodo
signa moueri potuerunt Exercitus
tanta et tam inusitata miraculi fide
motus et conuersus in poenitentiã
scribonianũ quinta statm die de¬
stitutum interforcit seseq sacramẽ¬
to prioris militie continuit Tristiꝰ
ac pernitiosius ubi rome nichil un'¬
ꝙ fuisse ꝙͣ bella ciuilia satis notũ
est Itaq propter aduentum apłi
petri et tenera xpĩanorum germĩa
uix dum adhuc pauca ad sãcte
fidei professionem erumpentia
hanc exorientem tyrannidem et
consurgens istud ciuile bellum di

Expanded text:
nem pellexerat. Itaque die dicto, ut nem pellexerat. Itaque die dicto, ut in unum 468 undique ad novum imperatorem conveniretur, neque aquilae ornari, neque convelli quoquomodo signa, moverive potuerunt. Exercitus tanta et tam inusitata miraculi fide motus, et conversus in poenitentiam, Scribonianum quinto statim die destitutum interfecit, seseque sacramento prioris militiae continuit. Tristius ac perniciosius urbi Romae nihil umquam fuisse, quam bella civilia, satis notum est. Itaque propter adventum apostoli Petri, et tenera Christianorum germina vixdum adhuc pauca ad sanctae fidei professionem erumpentia, hanc exorientem tyrannidem, et consurgens istud civile bellum neg