comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
us puer cuiꝰ ꝓcurationẽ regni rege¬
bant : expletis om̃ib & eoc fide traditis.
multũ lic& detinentib & rogantib
ut manerent cũ regina uel filio. ad
orbẽ tam̃ nr̃m denuo reuertuntur :¬
& edisio festinante tẏrũ. parentes
ꝓpinquosq reuisere. frum̃tius ale¬
crandriã ꝑgit. dicens ęquũ ñe̾e̾ opus

Expanded text:
ui procurationem regni gerebant, expletis omnibus et ex fide traditis, multum licet detinentibus et rogantibus, ut manerent, regina vel filio, ad orbem tamen nostrum revertuntur. Et Edesio festinante Tyrum, parentes propinquosque revisere, Frumentius Alexandriam pergit, dicens, aequum non es
Abbreviated transcription (Latin):
tia popło suo audaciã tribuente. fu¬
rorẽ dȩ monis qͥ in illis prius diubac¬
chatus fuerat effugatum
De situ tẽpli serapis. & subuersione eiꝰ

Expanded text:
i populo audaciam tribuente, furorem daemonis qui in illis prius debacchatus fuerat, effugatum. De situ templi Serapis, et subversione e
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & alius fidẽ purã. & sobriã men¬
haber& inmanib đo mentẽ eiꝰ & ani¬
mos instigante. requirere sollicitius
cepit si qui inter negotiatore sroma¬
nos dep̃iani e̾e̾nt. & ipsis potestatẽ
maximã dare ac monere. ut conuen¬
ticula ꝑ loca singula facerent: adquȩ.
romano ritu orationis causa conflu¬
erent. Sed & ipse multomagis eadẽ
facere & ita cȩteros cohortari. fauore
& beneficiis inuitare. p̃stare quicꝗ t
oportunũ fuiss&. loca edificiis. aliaq
necessaria p̃bere. & om̃i modo gestire.
ut axp̃ianoꝵ inibi semen ex surger&¬

Expanded text:
Nam alius fidem puram, et sobriam menNam alius fidem puram, et sobriam menhaberet in manibus, Deo mentem ejus et animos instigante 232 requirere sollicitius coepit, si qui inter negociatores Romanos Christiani essent, et ipsis potestatem maximam dare, ac monere, ut conventicula per loca singula facerent, ad quae Romano ritu orationis caussa confluerent. Sed et ipse multo magis eadem facere, et ita caeteros cohortari, favore et beneficiis invitare, praestare quicquid opportunum fuisset, loca aedificiis, aliaque necessaria praebere, et omnimodo gestire, ut Christianorum inibi semen exsurger
Abbreviated transcription (Latin):
dus sibi cũ romanis turbatũ nuntiane¬
rint uicinȩ gentes. om̃s qui apud cosea
romanis inuenti fuerint iugulentur
nuadit᷑ nauis phẏlosophi: cuncti cũ
ipso parit̃ perimunt᷑. Pueruli reꝑti
sub arbort meditantes. & lectiones
suas parantes : barbaroꝵ miseratione
seruati. ducunt᷑ ad regẽ. Horum
ille alterũ id ẽ edesiũ sibi pincernã
fecit: frum̃tio uͦ quẽ quasi ꝑspicacẽ
dep̃henderat & prudentẽ. rationes
suas seriniaq cõmisit: ex qͦ & in hono¬
re magno apud regẽ habiti sunt &.¬
in amore. At uͦ moriens rea uacorẽ
cũ paruulo filio regni reliquit here¬
dem : ad olescentib aut̃ quid uellent
agendi dedit liberã facultatẽ. Quos
tam̃ regina supplicit̃ exxorat. tanqͣm
quȩ nihil haberae in toto regno fide¬
lius: ut secũ usq qͦ ad olescer&e filius
regendi regni sollicitudinẽ parti¬
rent᷑. & p̃cipue frum̃tius cuiꝰ pruden¬
tia ad moderandũ sufficer& regnũ

Expanded text:
dus sibi cum Romanis turbatum vicindus sibi cum Romanis turbatum vicinrunt gentes, omnes qui apud eos ex Romanis inventi fuerint jugulentur. Invaditur navis philosophi: cuncti cum ipso pariter perimuntur. Pueruli reperti sub arbore meditantes, et lectiones suas parantes, Barbarorum miseratione servati, ducuntur ad regem. Horum ille alterum, id est, Edesium sibi pincernam fecit. Frumentio vero, quem quasi perspicacem deprehenderat et prudentem, rationes suas scriniaque commisit. Ex quo et in honore magno apud regem habiti, et in amore. At vero moriens rex, uxorem cum parvulo filio regni dereliquit haeredem: adolescentibus autem quid vellent, agendi dedit liberam facultatem. Quos tamen regina suppliciter exorat, tanquam quae nihil haberet in toto regno fidelius, ut secum, usquequo adolesceret filius, regendi regni sollicitudinem partirentur: et praecipue Frumentium, cujus prudentia ad moderandum sufficeret regnum.
Abbreviated transcription (Latin):
orb terrȩ quȩ ad p̃dicandũ uerbũ
dĩ sorte ꝑ apłos celebrata ẽ. cũ aliȩ
aliis ꝓuintiȩ obuenissent. thomȩ par¬
thia & matheo ethyopia. eiq. adhereas
citerior india bartholomeo dicit᷑ sor¬
te decreta : int̃ quã parthiã que me¬
terior iacet. multis uarusq linguis &
gentib habitata. quã uelut longe re¬
mot̾a nullus apłicȩ p̃dicationis uomer
imp̃sserat : quȩ tam̃ tẽporib constanti¬
ni tali quađa ex causa semina fidei
pͥma suscepit: Metrodorus quiđa phy¬
losophus inspiciendoꝵ locorũ & orbis
ꝑscrutandi gr̃a. ulteriorẽ dicit᷑ indiã
penetrasse: Cuiꝰ exemplo inuitatus etiã¬
meropius qͥđa tẏrius phylosophus simi¬
li ex causa adire indiã uoluit. habenᷤᷤ
secũ duos puerulos quos liberalib litte¬
ris ut pote ꝓpinqͦs instituebat. quoꝵ
unus qͥ erat iurͣuor edesius. alt̃ frum̃ti¬
us uocabat᷑. Igitur ꝑuisis & in noticiã
captis his qͥb animꝰ pascebat᷑. cũ phylo

Expanded text:
orbis terrae, quae ad praedicandum verbum Dei sorte per Apostolos celebrata est, cum aliae aliis provinciae obvenissent, Thomae Parthia, et Matthaeo Aethiopia, eique adhaerens citerior India Bartholomaeo dicitur sorte decreta. Inter quam Parthiamque meterior jacet, multis variisque linguis et gentibus habitata, quam velut longe remotam, nullus Apostolicae praedicationis vomer 231 impresserat, quae tamen temporibus Constantini tali quadam ex caussa semina fidei prima suscepit. Metrodorus quidam philosophus, inspiciendorum locorum, et orbis perscrutandi gratia, ulteriorem dicitur Indiam penetrasse. Cujus exemplo etiam invitatus Meropius quidam Tyrius philosophus simili ex caussa adire Indiam voluit, liabens secum duos puerulos, quos liberalibus litteris utpote propinquos instituebat. Quorum unus qui erat junior Edesius, alter Frumentius vocabatur. Igitur pervisis, et in notitiam captis his quibus animus pascebatur, cum philos
Abbreviated transcription (Latin):
e D eusebius cũ rediss& antiochiã.
& inuenissce ibi alucifero contra
pollicitationẽ ordinatũ ep̃m. pudo¬
re simul & indignatione cõpulsus
abscessit. neutre parti cõmunionẽ
suã reladans: quia digrediens inde
ꝓmiserat se acturũ inconcilio ut is eis
ordinaretꝰ᷑ ep̃s. a qͦ pars neutra discisce¬
melitiũ dudũ de eccła pulsũ quasi ꝓ
fide recta fuerat secutus. ñ se iuntce¬
rat ad pͥores catholicos: id ẽ qͥ cũ eu
paulinus erat . sed suũ principatũ
suũq conuenticulũ tenuit. Hos gͦ
cũ inunũ reuocare uoluiss&e eusebi s.
nec tam̃ p̃uentꝰ alucifero potuisset.
abscessit. Tunc regressus melitius
de eocilio. ũ quia cũ eo mimerosior
popłs erat ęccłas tenuit: & exx eo iã
ꝓpriũ sinodũ cũ cȩteris orientalibus
ep̃is habuit. nec tam̃ athanasio uinc¬
tus est: Interim lucifer inuiriã dolens.
qđ ep̃m a se ordinatũ apud antiochiã
ñ recepiss& eusebuis. neo ipse recipere
cogitat aleaandrini decreta concilii:

Expanded text:
ed Eusebius cum redisset Antiochiam, et invenisset ibi a Lucifero contra pollicitationem ordinatum Episcopum, pudore simul et indignatione compulsus abscessit, neutri parti communionem suam relaxans, quia digrediens inde promiserat se acturum in Concilio, ut is eis ordinaretur Episcopus, a quo pars neutra descisceMeletium dudum de Ecclesia pulsum, quasi pro fide recta fuerat secutus, non junxerat se ad priores catholicos, id est, qui cum Paulinus erat sed suum principatum, suumque conventiculum tenuit. Hos ergo cum in unum revocare voluisset Eusebius, nec tamen praeventus a Lucifero potuisset, abscessit. Tunc regressus Meletius de exilio, quia cum eo numerosior populus erat, Ecclesias tenuit: et ex eo jam propriam synodum cum caeteris Orientalibus Episcopis habuit, nec tamen Athanasio junctus est. Interim Lucifer injuriam dolens, quod Episcopum a se ordinatum apud Antiochiam non recepisset Eusebius, nec ipse recipere cogitat Alexandrini decreta concilii,
Abbreviated transcription (Latin):
gestum. nisi hoc solũ qđ ante lucanos ym¬
nos cxp̃o cuidã canerent dõ. Adulteria
uͦ uel cȩtera huiusmodi crimina: apud
eos& inlicita haberi & penitus arceri
Cȩtera uͦ scdm̃ leges eos agere cõmunes:

Expanded text:
gestum, nisi hoc solum, quod antelucanos hymgestum, nisi hoc solum, quod antelucanos hymnos Christo cuidam canerent Deo: adulteria vero, vel caetera hujusmodi crimina apud eos ut illicita haberi, et penitus arceri; caetera vero secundum leges eos agere communes.
Abbreviated transcription (Latin):
& in maculata ꝑ manserit eccła: corrup¬
torib ueritatis & diuini uerbi temera¬
torib aut nusquã omĩno exctantib : aut
etiam siqui forte fuerant in occultis &¬
in abditis hiatib terrȩ delitescentibus
adño susceperat uiuȩ uocis auditũ de
hac luce discessit : tũ uelut inuacuam
domũ falsȩ doctrine impius se error
immersit. & tanqͣm ubi nullus iã di¬
uini census defensor exister&: nudato
ut aiunt capite. corripientes arma men¬
dacii. obpugnare apłicã ueritatẽ ni¬
tunt᷑. Sed & istud bellũ intrinsecus ge¬
rebat᷑. ꝑ secutionũ uͦ ex trinsecus pon
dus urgebat ȩccłam : & tã inmense ca¬
teruȩ marty̧rũ cottidie iugulabantur
ut plinius sedđs quitunc presidatũ adminis¬
trabat. multitudine interemptoꝵ ꝑmotus.
referr&e adimꝑatorẽ qđ innumera homi¬
nũ milia cottidie obtruncarent᷑. in quib
nihil om̃ino sceleris dep̃henderet᷑ admis¬
sum. aut aliꝗͥd contrariũ romanis legib

Expanded text:
et immaculata permansit Ecclesia, corruptoribus veritatis et divini verbi temeratoribus, aut nusquam omnino extantibus, aut etiam, si qui forte fuerant, in occultis et ab ditis hiatibus terrae delitescentibus. no susceperat vivae vocis auditum, de hac luce discessit, tum velut in vacuam domum falsae doctrinae impius se error immersit, et tanquam ubi nullus jam divini census defensor existeret, nudato, ut aiunt, capite, corripientes arma mendacii, oppugnare apostolicam veritatem nituntur. Sed istud bellum intrinsecus gerebatur, persecutionum vero extrdus urgebat Ecclesiam, et tam immensae catervae martyrum quotidie jugulabantur, ut Plinius secundus, qui tunc provinciam administrabat, multitudine interemptorum permotus, referret ad imperatorem, quod innumera hominum millia quotidie obtruncarentur, in quibus nihil omnino sceleris deprehenderetur admissum, aut aliquid contrarium humanis legibus
Abbreviated transcription (Latin):
Quo intẽpr̃: etiã sẏmeon cleopę filius
quẽ scđm ierosolimis ordinatũ ep̃m supͣ
ed ociumus. ꝑ martrriũ. carnis uinculis
resolutus est. Horum ad stipulator ipse
ille est egesippus: quẽ inplurib iã ꝓdu¬
ximus testẽ. Is gͦ refert qđ aquib dã
hereticis accusatus sit sup̃dictus uir tan¬
quã cep̃ianus: & multis suppliciis afflicta¬
tus ꝑmultos dies. ita ut etiam uidea ipse
cũ amicis suis de eius pacientia miraretur :¬
& ad ultimũ iuberae simili eũ quã dñs ꝑ¬
tulit passione uitã finire. Sed & ipsa

Expanded text:
leophae filius, quem secundum Hierosolymis ordinatum episcopum supra docuimus, per martyrium carnis vinculis resolutus est. Horum astipulator ipse ille est Egesippus, quem jam produximus testem. Is ergo refert quod a quibusdam haereticis accusatus sit supradictus vir tanquam Christianus, et multis suppliciis afflictatus per multos dies, ita ut etiam judex ipse cum amicis suis de ejus patientia miraretur, et ad ultimum juberet simili eum quam Dominus pertulit passione vitam finire
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iani colunt expellitis & ꝑturbatis usq
ad mortẽ : cultores illius obseruantiȩ
ꝑsequentes. Suꝑ quib plurimi ex ꝓuin¬
ciis uidices: etiã uenerabili patri nr̃o
scripserant. Quib: rescriptum ẽ ab eo:
ut nihil omĩno molestiȩ huiuscȩmodi
hominib generarent. nisi si forte ar¬
guerentur aliquid aduersũ romani
regni statũ moliri. Sed & mibi ipsi de

Expanded text:
Christiani colunt, expellitis et deturbatis, usque Christiani colunt, expellitis et deturbatis, usque ad mortem cultores illius observantiae persequentes: super quibus plurimi ex provinciis judices etiam venerabili patri nostro scripserant. Quibus rescriptum ab eo, ut nihil molestiae hujuscemodi hominibus generarent, nisi forte arguerentur, aliquid adversum Romani regni statum moliri. Sed et mihi ipsi de
Abbreviated transcription (Latin):
MEERATΟR cesar marcus aurelius.
antoninus augustus. armenuis ponti¬
fex maximus. tribunicie potestatis
quindecies. consul tertio : uniuersis
simul plebib asiȩ salutẽ. Ego quidẽ
non ambigo etiã ipsis diis curȩ esse :
nequis noxxius lateat. Multo enĩ ma
gis ipsis conuenit punire eos. qui sibi
immolare nolunt : quã uobis. Seduos
confirmatis eorũ quos ꝑ sequimini
sententiam quã deuobis habent: di¬
centes uos impios & sine do e̾e̾. Unde
& optabilius habent animã ponere ꝓ
dõ suo. & mortẽ libenter amplecti.
religionis uira concedere. De motib
aut̃ terrȩ qui uel facti sunt. uel etiã
nunc fiunt : ab surdũ nonerit mero¬
rem ur̃m iusta cõmonitione . solari.
qm̃quidẽ cõperi qđ in huiuscemodi
rebus ad illorũ inuidiã cõmunes ca¬
sus transfertis In quo illi quidem
maiorẽ fiduciã accipiunt apud dm̃:
uos aut̃ in omĩ tempr̃ quo de talibus
ignoratis cȩterosquidem deos negli¬
gitis. cultũ uͦ immortalis đi quem

Expanded text:
mperator cesar Marcus Aurelius Antoninus augustus, Armenicus, pontifex maximus, tribunitiae potestatis quindecies, consul tercio, universis simul plebibus Asiae salutem. Ego quidem non ambigo etiam ipsis diis curae esse, ne quis noxgis ipsis convenit punire eos, qui sibi immolare nolunt, quam vobis. Sed vos confirmatis eorum quos persequimini sententiam, quam de vobis habent dicentes vos impios, et sine deo esse. Unde et optabilius habent animam ponere pro Deo suo, et mortem libenter amplecti, religionis jura concedere. De motibus autem terrae, qui vel facti sunt, vel etiam nunc fiunt, absurdum non erit moerorem vestrum justa commonitione solari. Quoniam quidem comperi, quod in hujuscemodi rebus ad illorum invidiam communes casus transfertis. In quo illi quidem majorem fiduciam accipiunt apud Deum. Vos autem in omni tempore, quo de talibus ignoratis, caeteros quidem deos negligitis, cultum vero immortalis Dei, quem
Abbreviated transcription (Latin):
plicia. ita ante lucẽ missi qͥ rogarent
basdiũ ut p̃cib suis int̾̃cederet ꝓeis.
ne etiã ipsi & quidẽ multo iustuis si¬
milit̃ interirent. Sic accidit : ut cum
lius usq aduite eacitũ intemerato cõ¬
munionis sacram̃to in ȩccła ꝑduraret
Gregorius uͦ apud nazanzi oppidũ in
locũ patris ep̃s subrogatꝰ hereticorũ
turbint̃ fidelit̃ tulit. Reddita uero
pace. constantino polĩ ad eccłam do¬
cendã uenire exoratꝰ ñ abnuit: ubi
breui tẽpr̃ tantũ adem̃dandũ popłm
uetustis hereticoꝵ infectũ uenenis ꝓ¬
fecit. ut tunc pͥmũ xxp̃iani ibi fieri
uiderent᷑ : & nouellã lucẽ ueritatis
aspicere. cũ religionis doctor mul
ta qͥđe uerbis. plura tam̃ doceret
excẽplis: nec uiderent ab eo discipłi
Sed ubi głam subsecuta inuidia ẽ: obnati
quidã &e ꝓscriptionib: minus sanis uticȩ¬
pere .: ut ipso ad ꝓpͥa remeante. alius ordi¬
naret᷑ ep̃s. Qđ ille susurrari tantũ &
subdente sentiens ruminari : ipse ꝓfere

Expanded text:
plicia. Ita ante lucem missi, qui rogarent Basilium, ut precibus suis intercederet pro eis, ne etiam ipsi, et quidem multo justius similiter interirent. Sic accidit, ut cum lius usque ad vitae exitum intemerato communionis sacramento in Ecclesia perduraret. Gregorius vero apud Nazianzon oppidum in locum patris Episcopus subrogatus haereticorum turbinem fideliter tulit. Reddita vero pace, Constantinopolim ad Ecclesiam docendam venire exoratus, non abnuit. Ubi brevi tempore tantum ad emendandum populum vetustis haereticorum infectum venenis proficit, ut tunc primum Christiani sibi fieri viderentur, et novellam lucem veritatis aspicere, cum religionis doctor multa 282 quidem verbis, plura tamen doceret exemplis: nec viderent ab eo discipuliSed ubi gloriam subsecuta invidia est, obniti quidam, et proscriptionibus minus sanis uti coepere, ut ipso ad propria remeante, alius ordinaretur Episcopus. Quod ille susurrari tantum, et sub dente sentiens ruminari, ipse profert,
Abbreviated transcription (Latin):
plere : ita ut primo domorũ nobis ꝓ¬
hiberet᷑ habitatio. tum deinde usus
balnearũ. post etiã ꝓcessus ad publicũ.
adultimũ ne omino in quolib& loco.
domi. forisq publico. priuatoq uide¬

Expanded text:
est: ita ut primo domorum illis prohiberetur habitatio; tum deinde usus balnearum: post etiam processus ad publicum: ad ultimum, ne omnino in quolibet loco, domi forisque, publico privatoque, vide
Abbreviated transcription (Latin):
ab apłis succedit eleitherus.
septimo decimo anno imperii
antonini ueri. Quo intempr̃ :¬
ꝑ multas romani orbis ꝓiuntias¬
ex acclamatione & seditione
uulgi ꝑsecutiones aduersum nr̃os
dirissimȩ concitatȩ sunt : ita ut multa
milia martyrũ ꝑloca singula fierent

Expanded text:
ab apostolis, succedit Eleutherius, vigesimo secundo anno imperii M. Antonini Veri. Quo tempore per multas romani orbis ex acclamatione et seditione vulgi, persecutiones adversus Christianos dirissime concitatae sunt, ita ut multa millia martyrum per loca singula fierent
Abbreviated transcription (Latin):
astante tribuno & primorib: ciuitatis:
ꝓsolis acclamationib: popłi correpti
& incarcerẽ trusi sunt fr̃s usq ad pre¬
sentiam presidis : cuiq aduenienti of¬
ferunt: In quos ille tanta crudelita¬
te usus ẽ : ut seuitiȩ euis species sin¬
gulas nemo possit ea ponere
¶ectius igit᷑ epagatus unus ex fr̃ibus

Expanded text:
astante tribuno et primoribus civitatis pro solis acclamationibus populi correpti, et in carcerem trusi sunt Christiani, usque ad praesentiam praesidis: cuique advenienti offeruntur. In quos ille tanta crudelitate usus est, ut saevitiae ejus species singulas nemo possit exponere. Vectus igitur Epagatus, unus e fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
uino osferuore sp̃c plenus tã crude¬
lia seruis dĩ supplicia uider& inferri.
& contraius. fasq tot penas humanis
uiscerib exccogitari: indignitatẽ rei
ultra ñ ferens poposcit se audiri.¬
Erat enĩ inter suos nobilissimus & eru¬
ditissimus. Uerũ cũ defensionẽ eius
non reciper& obstinatio uidicis: inqui¬
rit tamen ab eo si& ipse txp̃ianus ẽet

Expanded text:
vino et fervore spiritus plenus, cum crudelia servis Dei supplicia videret inferri, et contra jus fasque tot poenas humanis visceribus excogitari indignitatem rei ultra non ferens, poposcit se audiri.Erat enim inter suos nobilissimus et eruditissimus. Verum cum defensionem ejus non reciperet obstinatio judicis, inquirit tantum ab eo si et ipse Christianus esset
Abbreviated transcription (Latin):
muluio castra posuiss&. ecce subito ue¬
agitur in occursum. & ꝓruens urbis romȩ¬
portis. sequi se reliquũ exercitũ iubet
Prior ipse obuius p̃currit armatus. lusse¬
rat autẽ nauib ad decipulã cõpositis
fluuiũ sterni. & suꝑ positis pontib exrȩ¬

Expanded text:
Milvio castra posuisset, subitoagitur in occursum, et proruens urbis Romae sequi se reliquum exercitum jubet, prior ipse praecurrit armatus. Jusserat autem navibus ad decipulam compositis fluvium sterni, et superpositis pontibus exae
Abbreviated transcription (Latin):
rent senes. Igit᷑ cũ duob solis pedis¬
sequis noctu ad insulã deducuntur.
in qua erat tẽplũ qđdã summa uene¬
ratione a loci incolis obseruatũ. Cũq
primũ nauicula senũ orã soli illius
contigiss&: ecce subito sacerdotis tẽ¬
pli illius uirgo filia correpta spũ.
cũ ingenti uociferatione & clamorib
usq ad celũ datis. ꝑ medios agi popłos
cepit. & crebros ducens rotatus stri¬
dens huc atq illuc rabida ora iubrare
Cũq ad spectaculũ tã ingentis monstri.
maxime qđ eẽt sacerdotis filia qui
in honore p̃ciput᷑ apud illos erat po¬
płi conuenissent. ꝑ auras eã raptã se¬
quentes : ꝑueniunt usq ad naui culã
strata: clamare cepit. Quid uenis¬
tis huc oserui dĩ sũmi : antiqͥs nos
& ueternosis euoluere domiciliis :
In hoc loco depulsi undiq latitabamꝰ:
quomͦ uos nequaqm latere potui¬
mus : Cȩdimꝰ antiqͥs sedibus. popłos

Expanded text:
rent. Senes igitur cum duobus solis pedisrent. Senes igitur cum duobus solis pedissequis noctu ad insulam deducuntur, in qua erat templum quoddam summa veneratione a loci incolis observatum. Cumque, primum navicula senum oram soli illius contigisset, ecce subito sacerdotis templi illius virgo filia correpta spiritu, cum ingenti vociferatione et clamoribus usque ad caelum datis, agi per medios populos coepit, et crebros ducens rotatus, stridens huc atque illuc rabida ora vibrare. Cumque ad spectaculum tam ingentis monstri, maxime quod esset sacerdotis filia qui in honore praecipuo apud illos erat populi convenissent, per auras eam raptam sequentes, perveniunt usque ad naviculam prostrata clamare coepit: Quid venistis huc, o servi Dei summi, antiquis nos et veternosis evolvere domiciliis? In hoc loco depulsi undique latebamus, quomodo vos nequaquam latere potuimus? Cedimus antiquis sedibus, populos
Abbreviated transcription (Latin):
habuit: cellule sue uicinã: Et qua¬
dã die catulos suos cȩcos ad eũ belua
ꝓducit: atq ante pedes eiꝰ ponit.
A tille cũ intellexiss& ꝓcecitate catuloꝵ
bestiã supplicare : rogauit dm̃ ut eis
redder& uisũ. Quo recepto : matrẽ
sequentes redeunt ad speluncã. &
paulo post ipsa cũ catulis egrediens.
pelles ouiũ lanatas plurimas uelut
munus ꝓsuscepta grã ad senẽ defert.
morsu oris aduectas. & ante fores eiꝰ
depositis abscedit. Uerũ si singulorũ
mirabiliũ gesta ꝓsequi uelimus. ex clu¬
dem᷑ aꝓͥposito breuitatis : maxime cũ
hȩc narrationẽ ꝓpͥi operis habere me
reant᷑. Sed in his om̃ĩb lucius ñ erubu¬
it : nec aliquid reuerentiȩ uirtutũ
mirabilib: detulit. quinimmo iubet
patres ipsos ab latos agrege suo. immo
clã raptos ininsulã quandã egypti pa¬
ludiũ deportari : inqua cõpererat ne¬
solatiis. uł absq consuetis actib iuue¬

Expanded text:
habuit cellulae vicinam. Et quahabuit cellulae vicinam. Et quadam die catulos suos caecos ad eum bellua producit, et ante pedes ejus ponit. At ille cum intellexisset pro caecitate catulorum bestiam supplicare, rogavit Dominum ut eis redderet visum. Quo recepto, matrem sequentes redeunt ad speluncam. Et paulo post ipsam cum catulis suis regrediens, pelles ovium lanatas plurimas, velut munus pro suscepta gratia ad senem defert, morsu oris evectas, et ante fores ejus depositis, abscedit. Verum si singulorum mirabilium gesta prosequi velimus, excludimur a proposita brevitate, maxime cum haec narrationem proprii habere operis mereantur. Sed in his omnibus Lucius non erubuit, nec aliquid reverentiae virtutum mirabilibus detulit; quinimo jubet patres ipsos ablatos a grege suo 273 imo clam raptos, in insulam quandam Aegypti paludium deportari, in qua compererat nesolatiis, vel absque consuetis actibus vive
Abbreviated transcription (Latin):
domũ tuã: continuo eocsurgens &
exiliens benedicebat dm̃. ostendens
quia uere erat ineisds̃. Ante ali¬
quantulũ uͦ tẽporis. cȩcus qͥdã roga¬
uit deduci se adcellã macharii. quȩ
erat indeserto itinere dierũ trium.
Quo postea quã cecꝰ multo ductantiũ
labore ꝑuenit : machariũ ñ reppe¬
rit domi. Contristatꝰ ualde: nulla¬
tenus mitigare mȩstitiã poterat.
sanitatis solatio carens: Tum uͦ fer
quit ad eos qͥ deduxcerant. applicate
me adillã partẽ parietis ubi cubare
senior solo. Et cũ fuiss&e ad motus:
parũ luti aridi unde paries oblitus
teo ex qͦbibere solebat haurirent
Quo humore resoluens glebulã. eodẽq
luto oculos suos suꝑ ungens & lauans
deaqͣ quȩ hausta fuerat repente
recepit uisũ: ita ut nullo indigens
adminiculo redir& ad sua. Sed ne
scdm leꝓsos illos ager& quos a se cura¬
ferens. rẽ ut gesta fuerat indicauit
Den ipse macharius leene speluncã

Expanded text:
domum tuam, continuo exsurgens et domum tuam, continuo exsurgens et exiliens, benedicebat Deum, ostendens quia vere erat in eis Deus. Ante aliquantulum vero temporis caecus quidam rogabat deduci se ad cellulam Macarii, quae 272 erat in deserto, itinere trium dierum. Quo posteaquam caecus multo ductantium labore pervenit, Macarium non reperit domi. Contristatus valde, nullatenus mitigare moestitiam poterat, sanitatis solatio carens. Tum  Al. Cquit ad eos qui deduxerant, applicate me ad illam partem parietis, ubi cubare senior solet. Et cum fuisset admotus, parum luti aridi, unde paries oblitus teo, ex quo bibere solebat, haurirent. Quo humore resolvens glebulam, eodemque luto oculos suos superungens, et lavans de aqua, quae hausta fuerat, repente recepit visum, ita ut nullo indigens adminiculo rediret ad sua. Sed ne secundum leprosos illos ageret, quos a se curaferens, rem ut gesta fuerat indicavit. Idem ipse Macarius leenae speluncam
Abbreviated transcription (Latin):
ER IDE M tempus patres mo¬
nachoꝵ uita &. antiqͥtatis merito.
macharius & ysidorus. aliusq ma¬
charius atq heraclẏdes. & pambo
antonii discipłi ꝑegyptũ. & maxci¬
me innitriȩ deserti partib: habe¬
bant᷑ uiri : qͥ consortiũ uitȩ & ac̃¬
tuũ ñ cũ cȩteris mortalib sedcũ
suꝑnis angelis habere credebant᷑
Quȩͥ p̃sens uidi loquor : & eoꝵ gesta
refero. quoꝵ passionib socius esse.
ꝓmerui. Hi ducebant exercitũ
dñi. ñ mortalib telis sed fide reli¬
gionis armatũ: ecercitũ morien¬
do uincentẽ. & qͥ sanguinis su ꝓfu¬
sione iuictor. xxpm̃ sequeret᷑ adce¬
lũ. Quiq dũ intabnaculis positi.
& orantes excpectarent int̾fectores
suos: delatus ẽ ad eos homo olim
m̃bris om̃ib & p̃cipue pedib ari¬
dus. Sed cũ ab eis innomine dñi oleo
fuissoe ꝑunctꝰ : statĩ confirmatȩ st̃
plante eiꝰ: Et dicentib eis in nomi¬
ne ihũ xxp̃i. quẽ lucius ꝑsequitur
surge & sta inpedib tuis & redi ad

Expanded text:
er idem tempus patres monachorum vitae et antiquitatis merito, Macarius et Isidorus, aliusque Macarius, atque Heraclides, et Pambus Antonii discipuli per Aegyptum, et maxime in Nitriae deserti partibus habebantur viri, qui consortium vitae et actuum, non cum caeteris mortalibus, sed cum supernis angelis habere credebantur. Quae praesens vidi loquor: et eorum gesta refero, quorum in passionibus socius esse promerui. Hi ducebant exercitum Domini, non mortalibus telis, sed fide religionis armatum, exercitum moriendo vincentem, et qui sanguinis sui profusione victor Christum sequeretur ad caelum. et orantes expectarent interfectores suos, delatus est ad eos homo olim membris omnibus, et praecipue pedibus, aridus. Sed cum ab eis in nomine Domini oleo fuisset petunctus, statim confirmatae sunt plantae ejus. Et dicentibus eis, in nomine Jesu Christi, quem Lucius persequitur, surge, et sta in pedibus tuis, et redi in
Abbreviated transcription (Latin):
& eccłam edificarent. Nec ad delibe¬
randũ spacio tẽporis eguerunt: quib:
fidẽ rerũ fecerant ñ uerba sed uirtus.
Sed hoc cũ fuisset alexxandrię nuntia¬
tũ. ueritus lucius neforte etiã suoꝵ
ineũ odia iuista consurgerent. quia
aꝑte iã bellũ ñ hominib sed dõ indi¬
cer&: occulte eos reuocari & inhere¬
mũ remitti iubet. Dũ hȩc inegyp¬
to gerunt᷑ : nec in aliis quidẽ locis ꝑse¬
cutionis flãma cessabat
cutione quȩ fuit apud ȩdessam.

Expanded text:
 aedificarent. Nec ad deliberandum spatio temporis eguerunt, quibus fidem rerum fecerant, non verba, sed virtus. Sed hoc cum fuisset Alexandriae nunciatum, veritus Lucius, ne forte etiam suorum in eum odia justa consurgerent, 274 qui aperte jam bellum non hominibus, sed Deo indiceret, occulte eos revocari, et in eremum remitti jubet. Dum haec in Aegypto geruntur, ne in aliis quidem locis persecutionis flamma cessabat. cutione quae fuit apud Edessam.
Abbreviated transcription (Latin):
in effabili di patris substantia uel natu¬
ra filiũ conabat᷑. Quȩ res: plurimos
in eocła conturbabat. Sed cũ alexcan¬
der ep̃s natura lenis & quietus assidu¬
is cõmonitionib arrium cuperet a
prauo incepto & assertionib impiis
reuocare. nec tam̃ res excsententia
ꝓceder& qͣđ plerosq iã contagio pes¬
tifere assertionis infecerat. non solũ
apud aleacandriã uerũ & ꝑ alias urbes
ꝓiuntiasq disꝑsa : ꝑniciosum fore cre¬
dens si dissimular& a talibus. plurimis
consacerdotib suis rem indicat: ques¬
tio latius in notescit. sermo usq ad
aures religiosi principis quippe qui
om̃i studio & diligentia curarte quȩ̨
nr̃a sunt ꝑuenit. Tum ille eacsenten¬
tia sacerdotũ apud urbẽ niceam epis¬
um trecentis decẽ & octo ep̃is residen¬
tib adse iub& adduci. ac de eius
ꝓpositionib & questionib uidicari¬

Expanded text:
ineffabili Dei Patris substantia, vel natura Filium conabatur. Quae res plurimos in Ecclesia conturbabat. Sed cum Alexander Episcopus natura lenis et quietus, assiduis commonitionibus Arium cuperet a pravo incepto et assertionibus impiis revocare, nec tamen res ex sententia procederet, quod plerosque jam contagio pestiferae assertionis infecerat, non solum apud Alexandriam, verum et per alias urbes provinciasque dispersa: perniciosum fore credens; si dissimularet a talibus, plurimis consacerdotibus suis rem indicat. Quaestio latius innotescit. Sermo usque ad aures religiosi principis, quippe qui omni studio et diligentia curaret, quae nostra sunt, pervenit. Tum ille ex sacerdotum sententia apud urbem Nicaeam Episum trecentis decem et octo Episcopis residentibus adesse jubet, ac de ejus propositionibus, et quaestionibus judicari
Abbreviated transcription (Latin):
minus feroces erant : Ex qͦ frequenter
nr̃oꝵ plurimis uulneratis. aliqͣntis etiã
int̾fectis. ad tẽplũ quasi ad arcẽ quan¬
dã refugiebant : quo ñ nullos ea xxp̃ia¬
nis captos secũ abducentes. accensis aris
immolare cogebant: renitentes. nouis
& eaqͥsitis suppliciis excruciatos neca¬
bant: alios patibulis affigentes. alios
confractis crurib inspeluncas p̃cipitan¬
tes. qͣs obsacrificioꝵ sanguinẽ cȩterasq
impuritates delubri recipiendas. ue¬
tustas curiosa construocerat. Uerũ
hec ꝑdies fingulos pͥmo cũ metu. dein¬
de cũ fidutia & desperatione gerere:
atq intra tẽplũ clausi. rapto & p̃da
uiuere: ad postremũ grassantes in sangui¬
nẽ ciuiũ. duc̃e sceleris & audaciȩ sue
deleͥgunt olympũ quendã nomine &
habitis phylosophũ: quo ante sign ano

Expanded text:
minus feroces erant. Ex quo frequenter minus feroces erant. Ex quo frequenter nostrorum plurimis vulneratis, aliquantis etiam interfectis, ad templum quasi ad arcem quandam refugiebant. Quo nonnullos ex Christianis captos secum abducentes  Al. adducentes, accensis aris immolare cogebant: renitentes novis et exquisitis suppliciis excruciatos necabant, alios patibulis affigentes, alios confractis cruribus in speluncas praecipitantes, quas ob sacrificiorum sanguinem, caeterasque impuritates delubri recipiendas, vetustas curiosa construxerat. Verum haec per dies singulos primo cum metu, deinde cum fiducia et desperatione gerere, atque intra templum clausi rapto et praeda vivere. Ad postremum grassantes in sanguinem civium, ducem sceleris et audaciae suae deligunt Olympium quendam, nomine et habitu philosophu
Abbreviated transcription (Latin):
NTE RIA apud alexrandriã noui
motus & contra tẽpoꝵ fidẽ. ad uersũ
ȩccłam concitant᷑. ex occasione huius¬
cemodi ob orti. Basilica quȩdã publi¬
ei operis uetusta. & ad modũ neglecta
fuit : quã constantius imꝑator donasse
ep̃is ꝑfidiã suã p̃dicantib ferebatur.
quȩ longa incuria nihil ualidũ. p̃ter
parietes habebat. Uisum ẽ ep̃o qui ꝑ
idem tẽpus gubernabat ȩccłam. hanc
ab imꝑatore deposcere : ut crescentib
fideliũ popłis. orationũ qͦq crescerent
domus. Quãq cũ acceptã uell& exco¬
lere : reꝑta in loco sunt antra quȩdam
latentia & terrę defossa. latrociniis &
scelerib magis quã cȩrimoni is apta:
git᷑ gentiles qui retegi criminũ suoꝵ
la. & tenebris obtecta reserari: uelut¬
araconũ calice potato. insanire om̃s ac
nituntur. crebros conflictus agere in
plateis. belloq aꝑto uterq popłs inter
se coire. At nr̃i numero &e potentia
multo plures. sed modestia religionis

Expanded text:
apud Alexandriam novi motus et contra temporum fidem adversum Ecclesiam concitantur: ex occasione hujuscemodi oborti. Basilica quaedam publici operis, vetusta et admodum neglecta fuit, quam Constantius Imperator donasse Episcopis perfidiam suam praedicantibus ferebatur. Quae longa incuria nihil validum praeter parietes habebat. Visum est Episcopo qui per idem tempus gubernabat Ecclesiam, hanc ab Imperatore deposcere, 292 ut crescentibus fidelium populis, orationum quoque crescerent domus. Quamque cum acceptam vellet excolere, reperta sunt in loco antra quaedam latentia et terrae defossa, latrociniis et sceleribus magis quam caeremoniis apta. Igitur Gentiles, qui retegi criminum suorula et tenebris obtecta reserari, veludraconum calice potato, insanire omnes acnituntur. Crebros conflictus agere in plateis, belloque aperto uterque populus inter se coire. At nostri numero et potentia multo plures, sed modestia religionis
Abbreviated transcription (Latin):
tuti. nullus in ipsoꝵ uelgente uel dis¬
cipłis. aut sectatorib ex suo uocabulo
nomen dare potuit. &. appellare dis¬
cipłos xp̃ianos: nisi hic solus qui ue¬
rus est dep̃c. & non oleo humano. sed
suoꝵ popłos & uniuersam ꝑ totũ mun¬
dũ sui nominis gentẽ. eox ueri xp̃i uo
cabulo appellari fȩcit ꝑenni nomine

Expanded text:
tuti, nullus tamen ipsorum vel genti, vel distuti, nullus tamen ipsorum vel genti, vel discipulis aut sectatoribus ex suo vocabulo nomen dare potuit, et appellare discipulos Christianos, nisi hic solus, qui verus est Christus et non oleo humano, sed suorum populos, et universam per totum mundum sui nominis gentem, ex veri Christi vocabulo appellari fecit perenni nomine
Abbreviated transcription (Latin):
pes sui id ẽ illi qui in rmagine p̃cesserant.
sed preparticipib tius. Olcum uͦletitiȩ
in sacris uduminib: intellectu mistico
sp̃ẽ sc̃s de signatur. Sed & de pontifica¬
tu euis. idem dauid alio in loco tale ali¬
quid archanis signat eloquiis: tanquã
ex ꝑsona patris defilio ꝓnuntiantis.
Deuentre inquit ante luciferũ genuite
Iurauit dñs & ñ penitebit eũ. tues sacer¬
dos mȩternũ. scđm ordinẽ melchise¬
dech: Hic aut̃ melchi sedech indiumnis
uoluminib: sacerdos fuisse di summi
refertur : sed qui non oleo cõmuni ꝑ¬
unctus sit : neq qui e& successione ge¬
neris susceperit sacerdotiũ. sicut apud
hebreos fieri mos erat. Et iđo scđm
ordinẽ ipsuis sacerdos futurus dicitur
xxp̃c. qui non olei liquore sed uirtute
cȩlestis sp̃c consecretur. Id circo deniq
cũ multi ante apud hebreos oleo in hoc
ipsum sollempniter consecrato. uncti
siue etiã pontifices ꝑhoc fuerint insti¬

Expanded text:
pes sui, id est, illi qui in imagine praecesserunt, pes sui, id est, illi qui in imagine praecesserunt, sed prae participibus suis. Oleo vero laetitiae in sacris voluminibus intellectu mystico Spiritus sanctus designatur. Sed et de pontificatu ejus idem David alio in loco tale aliquid arcanis signat eloquiis, tanquam ex persona Patris de Filio pronuntiantis: De ventre, inquit, ante Luciferum genui te. Juravit Dominus, et non poenitebit eum, tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Hic autem Melchisedech in divinis voluminibus sacerdos fuisse Dei summi refertur , sed qui non oleo communi perunctus sit, neque qui ex successione generis susceperit sacerdotium, sicut apud Hebraeos fieri mos erat; et ideo secundum ordinem ipsius sacerdos futurus dicitur Christus, qui non olei liquore, sed virtute coelestis Spiritus consecretur. Idcirco denique cum multi ante, apud Hebraeos oleo in hoc ipsum solemniter consecrato uncti sive etiam pontifices, per hoc fuerint insti
Abbreviated transcription (Latin):
breue tempus uttȩ huius xxp̃i appellaban¬
tur. ad solam uerã xp̃i imaginẽ conser¬
uandam. quãuis cõpositione quadã mys¬
tica consecrato oleoͥ. tamen huius quȩ
uenerat : & cui omĩa quȩ p̃cedebant ges¬
ta fuerant xp̃c non humanis opib que¬
sita sumpsit unguenta : sed nouo ac singu¬
lari modo paterno spũ infusus & unctus
xxp̃c efficitur. sicut multis ante scłis uates¬
euuangelrarr pauperib misit me : p̃di¬
care captiuuis remissionẽ. & cȩcis uisum
Nec solus isaras diuinis hȩc p̃diaxit oraculis:
sed & dauid similit̃ inspiratus. testatur
de cep̃o dicens adipsũ xepm̃. Sedes tua
ni tui. Dilexcisti iustitiã. & odisti iniqui¬
lȩtitiȩ pre participib tuis. In quib uer¬
bis primo quidẽ eũ euidenter dm̃ de
in eo regale cõmemorat. Post uͦ etiam
qualiter xp̃c effectus sit : indicat di¬
cens qđ unctus sit dđs ado. non oleo cõ¬
muni. sed oleo lȩtitiȩ : nec sicut partici¬

Expanded text:
isti appellabantur, ad solam veri Christi imaginem conservandam, quamvis compositione quadam mystica consecrati olei, tamen hujus quae venerat, et cui omnia quae praecedebant gesta fuerunt, Christus non humanis opibus quaesita sumit unguenta, sed novo ac singulari modo paterno Spiritu infusus, et unctus Christus efficitur, sicut multis ante saeevangelizare pauperibus misit me, praedicare captivis remissionem et caecis visum . Nec solus Isaias haec divinis praedixit oraculis, sed et David similiter inspiratus, testatur de Christo, dicens ad ipsum Christum: Sedes tua, odisti iniquilaetitiae prae participibus tuis . In quibus verbis primo quidem eum evidenter Deum de sceptrum in eo regale commemorat; post vero etiam qualiter Christus effectus sit indicat dicens quod unctus sit Deus a Deo, non oleo communi, sed oleo laetitiae, nec sicut partici
Abbreviated transcription (Latin):
fulgera: postea quã frequent̾ passio¬
nib sus & cruciatib glorificauerat
dñm. dũ deuinculis ad tribunal & atri¬
bunalib reuocat᷑ ad uincula: inter ipsa
uicissim sibi succȩdentia tormenta de

Expanded text:
geret, postquam frequenter passionibus suis glorificaverat cum de vinculis ad tribunalia, et a tribunalibus revocaretur ad vincula, inter ipsa vicissim sibi succendentia tormenta bono
Abbreviated transcription (Latin):
biles alii non inferiori gła. tam
iiri qm femine. sed & pueri acsenes.
tudinẽ quesiuere. Quidã ex ipsis
post uerbera. post ungulas. post¬
flagella. aliosq diuersi generis hor¬
ribiles cruciatus flammis traditi
sunt : alii in mare p̃cipitati. nõnul
uices suas securib darent: non nulli¬

Expanded text:
biles alii non inferiori gloria tam viri quam feminae, sed et pueri ac senes,tudinem quaesivere: quidam ex ipsis post flagella, aliosque diversi generis horribiles cruciatus, flammis traditi sunt, alii in mare praecipitati, nonnullvices suas securibus darent; ali
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i & deascensione eius adcelum fęliae
fama loqueretur : ac ꝑ omium aures
beati huius rumoris uolueretur opinio.
& qm̃ antiqui moris erat apud roma¬
nos. ut ꝓuinciarũ iudices siquid forte
noui inhis quas regebant ꝓuinci is ac¬
cidiss& uel principi uel senatui nun¬
tiarent : utine ex his quȩ gerebant᷑
ignorare aliquid uidere tur: dere¬
surrectione amortius dñi & saluato¬

Expanded text:
i et de ascensione ejus ad coelum felix fama loqueretur, ac per omnium aures beati hujus rumoris volveretur opinio, et quoniam antiqui moris erat apud Romanos ut provinciarum judices si quid forte novi in his quas gerebant provinciis accidisset, id vel principi vel senatui nuntiarent, quo nihil ex his quae gerebantur ignorare aliquid viderentur, de resurrectione a mortuis Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Ut de origine inquit aliquid retracte¬
mus. eius modi : legum uotus erat decre¬
tum nequis ds ab imperatore consecra¬
retur. nisi a senatu ꝓbatuost Sic mar
cus ȩmilius de dõ suo alburnofacit Facit¬
& hoc ad causam nr̃am qđ apud uos hu
mano arbitratu diuinitas pensitatur.¬
& nisi homini ds̃ placuerit. ds̃ non
ta sibi ex fyria palestina quȩ illic
ueritatẽ istius diuinitatis reuelaue¬
rant. detulit ad senatum: Tum pre¬
rogatiua suffragii sui senatus quia
non ipse ꝓbauerat. respuit. Cȩsar
insententia sua mansit: cõminatus
periculũ accusatoribus xp̃ianorũ.

Expanded text:
Ut de origine aliquid retractemus eiusmodi legum, vetus erat decretum, ne qui deus ab imperatore consecraretur nisi a senatu probatus. Scit M. Aemilius de deo suo Alburno. Facit et hoc ad causam nostram, quod apud vos de humano arbitratu divinitas pensitatur. Nisi homini deus placuerit, deus non ta sibi ex Syria Palaestina, quae illic veritatem ipsius divinitatis revelaverant, detulit ad senatum cum praerogativa suffragii sui. Senatus, quia non ipse probaverat, respuit, Caesar in sententia mansit, comminatus periculum accusaforibus Christianorum.
Abbreviated transcription (Latin):
principi refert. sed & decęteris mira¬
bilibus eus. & ut post mortẽ cũ resur¬
redcissox aquamplurimis iam ds̃ esse
crederetur Tyberius quȩ compere¬
rat. retulit ad senatum. Senatus
aut̃ spreuisse dicitur ꝓeo qđ non
sibi prius huius rei iuidiciũ fuerit de¬
latum : sed auctoritatẽ suã preue¬
nerit uulgi sententia. Lea & enim
erat antiquitus designata: nequis
apud romanos d̾s haberet᷑. nisi sena¬
tus decreto & sententia confirmatus
Porro aut̃ ꝓuero hoc erat qđ agebatur.
ne diuina uirtus humanis putaretur
assertoribus indigere. Cũq sedm̃ ea
quȩ sup̃diccimus renuissoe senatus.
tyberius tamen tenuit sententiam
suã nequid aduersum doctrinã xp̃i
contrariũ moliretur. Hȩc tertul¬

Expanded text:
ed et de caeteris mirabilibus ejus, et ut post mortem, cum resurrexisset, a quamplurimis jam Deus esse crederetur. Tyberius quae compererat retulit ad senatum. Senatus autem sprevisse dicitur pro eo quod non prius sibi hujus rei indicium fuerit delatum, sed auctoritatem suam praevenerit vulgi sententia. Lex etenim erat antiquitus designata, ne quis apud Romanos deus haberetur, nisi senatus decreto et sententia confirmatus. Porro autem pro vero hoc erat quod agebatur, ne divina virtus humanis putaretur assertoribus indigere. Cumque secundum ea quae supra diximus renuisset senatus, Tyberius tamen tenuit sententiam suam, ne quid adversum doctrinam Christi contrarium moliretur, comminatu
Abbreviated transcription (Latin):
formatã tradebant : quȩ ꝑmansit ad
nr̃a usq tẽpora. sicut ipsi oculis nr̃is
inspeocimus. Et nibil mirũ : si hi qui
exgentib crediderant: ꝓbeneficiis
quȩ asaluatore fuerant consecuti
huismodi uelut munus uidebant.
offerre. cũ uideamꝰ etiã nunc & apłoꝵ
petri uel pauli. & ipsius saluatoris¬
imagines de signari. tabulasq de pingi
ed & antiquas ipsoꝵ imagines aqui¬
busdã conseruatas nos uidimus: qđ
mihi uidet᷑ exgentili consuetudine
indifferent̃ obseruatũ. qđ ita soleant
honorare quos honore dignos ducerint
Insignia & enĩ ueterũ reseruari ad pos¬
terorũ memoriã : illoꝵ honoris. horũ
uͦ amoris indicium est

Expanded text:
formatam tradebant, quae permansit ad formatam tradebant, quae permansit ad nostra usque tempora, sicuti ipsi oculis nostris inspeximus, et nihil mirum si hi, qui ex gentibus crediderunt, pro beneficiis quae a Salvatore fuerant consecuti, hujusmodi velut munus videbantur offerre. Cum videamus etiam nunc et apostolorum Petri et Pauliimagines designari, tabulasque depingi; sed et antiquas ipsorum imagines a quibusdam conservatas nos vidimus. Quod mihi videtur ex gentili consuetudine indifferenter observatum, quod ita soleant honorare quos honore dignos duxerint: insignia etenim veterum reservari ad posterorum memoriam, illorum honoris, horum vero amoris indicium est
Abbreviated transcription (Latin):
huius fecimꝰ mentionẽ : uistũ ui¬
detur commemorare etiam illud
YLIC RE aa quam sanguinis ꝓfluuio
laborantẽ. a saluatore curatã. eũ głia
tradiderunt. huiꝰ urb ciuẽ constat fu¬
in loco editiore collocata monstratur:
inqua mulieris ipsius uelut genib ꝓ¬
uolute. palmasq. supplicit̾ tendentis.
imago udetꝰ ere ex pressa. Ad stat
uͦ alia ere nihilominus fusa statua. ha¬
bitu uiri stola cõpte circũdati. & dex¬
terã mulieri porrigentis. Huiꝰ ad pe¬
dẽ statut: ebasi. erba quedã noua spe¬
cie nascit᷑. Que cũ exorta fuerit.
ex crescere usq ad stolȩ illius erei in¬
dumenti fimbriã sol&. Quã cũ sum¬
mo uertice crescens erba contigerit :
uires inde. ad depellendos om̃s morbos
languoresq conquirit : ita ut quecũq.
illa fuerit infirmitas corporis. haustu
edciguo madefacti salutaris graminis
si anteqͣm ereȩ fimbrie summitatẽ
crescendo contigerit decerpat᷑. Hanc
statuã ad similitudinẽ uultus iħu

Expanded text:
hujus fecimus mentionem, justum videtur commemorare etiam illud mulierem quam sanguinis profluvio laborantem a Salvatore curatam Evangelia tradiderunt, hujus urbis civem constat fuin loco editiore collocata monstratur, in qua mulieris ipsius velut genibus provolutae palmasque simpliciter tendentis imago aere videtur expressa. Astat vero alia aere nihilominus fusa statua habitu virili, stola compta circumdata, et dexteram mulieri porrigens; hujus ad pedem statuae, e basi herba quaedam nova specie nascitur, quae cum exorta fuerit, excrescere usque ad stolae illius aerei indumenti fimbriam solet, quam cum summo vertice crescere herba contigerit, vires inde ad depellendos omnes morbos languoresque conquirit, ita ut quaecunque illa fuerit infirmitas corporis, haustu exiguo madefacti salutaris graminis si antequam aereae fimbriae summitatem crescendo contigerit decerpatur. Hanc statuam ad similitudinem vultus Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
apud eos saturni: tẏrannꝰ nomine
intẽplo nobilib quibusq & pͥmariis uiris.
quoꝵ sibi matronȩ adlibidinẽ placuis¬
sent. dicebat saturnũ p̃cepisse sibi ut
ueor sua ꝓ noctarae intẽplo: Tumiis
qui audierat gaudens qđ utxor sua dig¬
natione numinis uocaret᷑ : eocornatã
comptius. insuꝑ & donariis onustã. ne
uacua scilicoe repudiaret᷑.: coniugem suã¬
mittebat ad tẽplũ. In conspectu om̃iũ
conclusa: matrona intrinsecus : tyrannꝰ
clausis i anius or traditis clauib discede¬
bat. Deinde facto silentio: ꝑ occultos
& subterraneos aditus intra ipsũ satur¬
ni simulachrũ patulis erũpebat cauer¬
nis. Erat aut̃ simulacbrũ illud a tergo
eacesũ: & parieti diligent̃ adneccũ
Ardentibq. intra ȩdẽ luminibus. intentȩ
supplicantiq mulieri uocẽ subito ꝑ
simulachrũ ęris concaui ꝓferebat : tta
ut pauore & gaudio infelia mulier
trepidar&: qđ dignã se tanti numinis
tũ fuerat uel ad consternationẽ maiorẽ

Expanded text:
apud eos Saturni, Tyrannus nomine.in templo nobilibus quibusque et primariis viris, quorum sibi matronae ad libidinem placuissent, dicebat, Saturnum sibi praecepisse, ut uxor sua pernoctaret in templo. Tum is qui audierat, gaudens quod uxor sua digncomptius, insuper et donariis onustam – ne vacua scilicet repudiaretur – coniugem mittebat ad templum. In conspectu omnium conclusa intrinsecus matrona, Tyrannus clausis ianuis et tradi-tis clavibus discedebat. Deinde facto silentio per occultos et subterraneos aditus intra ipsum Saturni simulachrum patulis erepebat cavernis. Erat autem simulachrum illud a tergo exesum et parieti diligenter annexum Ardentibusque intra aedem luminibus, intentae supplicantique mulieri vocem subito per simulachrum aeris concavi proferebat, ita ut pavore et gaudio infelix mulier trepidaret, quod dignam se tanti numinis bitum fuerat vel ad consternationem maiorem
Abbreviated transcription (Latin):
secretiorib ab didiss&. ut ubi nã de¬
ger& nullus agnoscer&: necessariũ
aliũ ꝓipso ordinarent cui nom̃ erat
dius. Quiq cũ paruo tẽpr̃ p̃fuissoꝵ
ȩccłȩ̃ succedit germanio : & germa-¬
Anioni gorelius. Cũ ecce subito uelut
rediuiuus cȩloq redditꝰ ex in ꝓuisu
apparuit narcissus : & rursus afr̃ib
ad p̃sidendũ rogat᷑ eccłe. Multo
enĩ uehem̃tius erga eũ amor om̃iũ
fuerat incitatꝰ : uel peo qđ crimino¬
sis in nocens cessit. uel qđ secretã &
phylosophicã uitã dileacit: & qđ in
eo cõpleuit dñs dicens. mͥ uindictã¬

Expanded text:
 ut ubinam degeret nullus agnosceret, necessarium alium pro ipso ordinarent, cui nomen erat Dius. Qui cum parvo tempore praefuisset Ecclesiae, succedit Germanus, et Germano Nigordius, cum ecce subito velut redivivus, coeloque redditus ex improviso apparuit Narcissus, et rursus a fratribus ad praesidendum rogatur Ecclesiae. Multo enim vehementius erga eum amor omnium fuerat incitatus, vel pro eo quod criminosis innocens cessit, vel quod secretam et philosophicam vitam dilexit, et quod in eo complevit Dominus dicens: M
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. Oportebat namq ꝑfecti huius
boni participem fieri omẽm greciam.
om̃embarbariam : in egypto tamen
maior est copia ꝑsingula queque ter¬
ritoria. p̃cipue aut̃ circa aleacandriã
Nam optimus quisq. ex om̃ib locis uelut
ad uberis patrie glebam. festinus ac¬

Expanded text:
um. --Oportebat, inquit, profecto hujus boni participem fieri omnem Graeciam, omnemque Barbariam. In Aegypto tamen major est copia per singula quaeque territoria, praecipue in Alexandria. Nam optimus quisque ex omnibus locis, velut ad uberis patriae glebam, festinus ac
Abbreviated transcription (Latin):
nis suis quib inter ẽ. cedant. Tum de¬
inde qđ om̃s etiam uitę sollicitudines
ꝓcul abiciant. & exctra urbẽ egressi
in hortulis uel exiguis quibusq agel¬
lulis degant. refugientes imparis pro¬
positi consortia & uite dissimilis con¬
tubernia: scientes impedimento e̾t̾

Expanded text:
uibus intersunt, cedunt. Tum deinde quod omnes etiam vitae sollicitudines procul abjiciant, et extra urbem egressi in hortulis, vel exiguis quibusque agellulis degant, refugientes imparis propositi consortia, et vitae dissimilis contubernia: scientes impedimento esse