comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uel mangustis fretis uel in planis forte litorib. ex ipsis
occeam sinib quos occeanũ nunc uocamꝰ eueniũt : quia
nr̃m mare ex illis influit. Cęterũ uerior ut ita dicã enis
alueus ten& zonã ꝑustã. & tã ipse qͥ eqͥnoctiale̾ quam sinꝰ
exeo nati qͥ brizontẽ circulũ ambitu suę flexionis initãt᷑.
om̃em t̾rã quadrifidã diuidunt. ut singulas ut supͣ diximꝰ
habitationes insulas faciant. Nam int̾ nos & int̾ australes
homines means ille ꝑ calidã totãq cingens. & rursꝰ utriqͥ
regionis extrema sinib suis ambiens binas in suꝑiore. atq
inferiore t̾rȩ suꝑficie insulas facit. Unde tulliꝰ ħ intelligi
uoleas. non dixit om̃is t̾ra parua quedã insula est. s oũs
t̾ra que colitur a uob̾ parua quedã insula ẽ. quia & sin

Expanded text:
uel in angustis fretis uel in planis forte litoribus, ex ipsis uel in angustis fretis uel in planis forte litoribus, ex ipsis Oceani sinibus quos Oceanum nunc uocamus, eueniunt, quia nostrum mare ex illis influit. Ceterum uerior, ut ita dicam, eius alueus tenet zonam perustam, et tam ipse, qui aequinoctialem, quam sinus ex eo nati, qui horizontem circulum ambitu suae flexionis imitantur, omnem terram quadrifidam diuidunt et singulas, ut supra diximus, habitationis insulas faciunt. Nam inter nos et australes homines means ille per calidam totamque cingens et rursus utriusque regionis extrema sinibus suis ambiens, binas in superiore atque inferiore terrae superficie insulas facit. Vnde Tullius, hoc intellegi uolens, non dixit «omnis terra parua quaedam est insula», sed «omnis terra qu
Abbreviated transcription (Latin):
qud̃ ꝓmisimꝰ astruamꝰ.. Non uno s yxmino eiꝰ ambitu t̾rȩ
corpꝰ om̃e circũfluit. cuiꝰ uerꝰ & pͥmꝰ meatꝰ est qͥ ab indoc to
hominũ genere nescitur. Isenĩ quẽ solũ occeanũ plureᷤᷤ opiãt᷑
de sinib ab illo originali refusis. scđ̾m ex necessitate ãbnũ
fecit. Cȩterũ pͥor eiꝰ corona ꝑ zonã t̾rȩ calidã meat. suꝑiora
t̾rarũ & inferiora cingens. flexũ circi eqͥnoctialis imitata
Ab oriente uͦ duos sinus refundit. unũ ad extremitatem
septentͥonis. ad austrał alterũ. Rursqͦ ab occidente duo
parit᷑ enascuntur sinus. qͥ usq ad ambas quas supͣ diximus
extremitates refusi : occuir᷑ ab oriente demissis. & dum in
suma & impaeu immaniore miscentur mincẽq sese feruit᷑.
ex ipsa aquarũ collisione nascit᷑. illa famosi occeam accessio.
parit᷑ &. recessio. & ubicumq in nr̃o mari contingit. idest

Expanded text:
quod promisimus adstruamus: non uno, sed gemino eius ambitu terrae quod promisimus adstruamus: non uno, sed gemino eius ambitu terrae corpus omne circumflui. Cuius uerus et primus meatus est qui ab indocto hominum genere•nescitur. Is enim, quem solum Oceanum plures opinantur, de sinibus ab illo originali refusis secundum ex necessitate ambitum fecit. Ceterum prior eius corona per zonam terrae calidam meat, superiora terrarum et inferiora cingens, flexum circi aequinoctialis imitata. Ab oriente uero duos sinus refundit, unum ad extremitatem septentrionis, ad australis alterum, rursusque ab occidente duo pariter enascuntur sinus, qui, usque ad ambas quas supra diximus extremitates refusi, occurrunt ab oriente demissis. Et dum ui summa et impetu immaniore miscentur in uicemque se feriunt, ex ipsa aquarum collisione nascitur illa famosa Oceani accessio pariter et recessio, et ubicumque in nostro mari contingit idem,
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ eiꝰ. maronẽ sepe tales mutasse particulas. An qđ
Sodiacus enĩ int̾ ambas temꝑatas uoluitur non ꝑ ambas.
ł amiliarit᷑ aut̃ ꝑ pro interponere sol& sicut alibi qͦq
circũ ꝑq duas inmorẽ fluminis ac tos. Neq enim
inguis sydereus arctos secat. s& dũ amplectitur. & int̾uenit.
circũ eas & int̾eas uoluitꝰ nõ ꝑ eas. Ergo potest constare nob̾
intellec tꝰ. si ꝑ ambas ꝓ int̾ ambas more ipsiꝰ poetȩ dic tum
existimemꝰ. Nob̾ aliud ad defensionẽ. ultra hȩc quȩ drcimꝰ
non occuirit. Uerũ qm̃ in medio posumꝰ quos fineᷤᷤ nũꝗͣ
uia solis excedat. manifestũ autͣ est om̃ib quid maro dicerit
quẽ constat eiroris ignarũ. erit ingenii singuloꝵ inuenire
ͥd possit ampliꝰ ꝓ absoluenda hac questiõe confiteri. His qͦq
ut arbitror nõ ociosa inspectione tractatis: nunc de ocean

Expanded text:
torem eius Maronem saepe tales mutasse particulas. An, qutorem eius Maronem saepe tales mutasse particulas. An, quZodiacus enim inter ambas temperatas uoluitur, non per ambas. Familiariter autem «per» pro «inter» ponere solet, sicut alibi quoque: Circum perque duas in morem fluminis Arctos. Neque enim Anguis sidereus Arctos secat, sed dum et amplectitur et interuenit, circum eas et inter eas uoluitur, non per eas. Ergo potest constare nobis intellectus si «per ambas» pro «inter ambas», more ipsius poetae, dictum existimemus. Nobis aliud ad defensionem ultra haec quae diximus non occurrit. Verum quoniam in medio posuimus quos fines numquam uia solis excedat, manifestum est autem omnibus quid Maro dixerit, quem constat erroris ignarum, erit ingenii singulorum inuenire quid possit amplius pro absoluenda hac quaestione conferri. His quoque, ut arbitror, non otiosa inspectione tractatis, nunc de Oceano
Abbreviated transcription (Latin):
solis excedit. Nũ gͥ illud attendit quđ diximꝰ. & intͣ
tropicũ in ea ꝑustȩ parte quȩ uicina est temꝑatȩ. habita¬
tores eẽ. Nam sene sub ipso tropico est. Meroe autẽ
trib milib oc tingents stadiis in ꝑustam a Ryene intror¬
sũ recedit. & ab illa usq ad t̾rã cinamomi feracẽ sunt
uita fruunt᷑ habitantes. ultra uͦ iam inexcessum ẽ. ꝓpt̃
niniũ solis ardorẽ. Cũ gͦ tantũ spacii ex ꝑusta uitã miniꝰ¬
negetur. paria enĩ inutͣq parte sunt om̃ia. Ideo credẽdũ
est ꝑ poeticã tubã quę om̃ĩa semꝑ in marus extollit. dixise
eo sunt. similes tẽꝑatis: quđ se paciuntur habitari. An for¬
te paceica licencia particulã ꝓsimili pene particula posuit.¬
⁊ pro sub ambas dicere maluit ꝑ ambas. Nã reuera ductꝰ
⁊odiaci sub ambas temꝑatas ultro citroq ꝑuenit. non tam̃
ꝑ ambas. Scimꝰ autẽ ⁊ homerũ ipsũ. & in om̃ib imita¬

Expanded text:
solis excedit. Num igitur illud attendit quod diximus: et intra solis excedit. Num igitur illud attendit quod diximus: et intra tropicum in ea perustae parte quae uicina est temperatae habitatores esse? Nam Syene sub ipso tropico est, Meroe autem tribus milibus octingentis stadiis in perustam a Syene introrsum recedit, et ab illa usque ad terram cinnamomi feracem sunt uita fruuntur habitantes, ultra uero iam inaccessum est propter nimium solis ardorem. Cum ergo tantum spatii ex perusta uitam minisnegetur paria enim in utraque parte sunt omnia, ideo credendum est per poeticam tubam, quae omnia semper in maius extollit, dixisse eo sunt similes temperatis, quod se patiuntur habitari? An forte poetica licentia particulam pro simili paene particula posuit et pro «sub ambas» dicere maluit «per ambas»? Nam re uera ductus zodiaci «sub ambas» temperatas ultro citroque peruenit, non tamen «per ambas»; scimus autem et Homerum ipsum et in omnibus imita
Abbreviated transcription (Latin):
quasi origiiẽ boreȩ introrsũ recedendo transissent.
adeo eterna pene p̾muntur pruina. ut non facile explicetꝰ
quanta sit illic frigidę nimietatis inuiria. Loca uͦ quȩ in
dunt. uerã tenent salutarẽq temꝑiẽ. Locus nos ãmon&
ut qm̃ dicimꝰ re̾ quȩ a nullo possit refelli. utrumq tropi¬
cum circũ zodiaco terminos facere. nec uinquã solẽ alt̾utrũ
tropicũ excedere posse. uel sursũ uel deorsũ meando: trãs
zodiacũ uͦ circũ iđ trans ustã quȩ tropicis dauditur exut᷑q
parte inciꝑe temꝑatas : queramꝰ quid sit quđ ait uirgłiꝰ
quẽ nuinquã ullꝰ disciplinȩ eiror inuoluit. Duȩ mortali¬
bus egris. munere concessȩ diuũ. & uia sec ta ꝑ ambas.
obliquus qua se signoꝵ uerterit ordo. idetur enĩ dicere
his uerb zodiacũ ꝑ temꝑatas ductũ. & solis cursũ ꝑ ipsas
fieri quđ nec opinari fas est. qr neutrũ tropicũ cursus

Expanded text:
quasi originem boreae introrsum recedendo transissent, quasi originem boreae introrsum recedendo transissent, adeo aeterna paene premuntur pruina ut non facile explicetur quanta sit illis frigidae nimietatis iniuria. Loca uero quae idunt, ueram tenent salutaremque temperiem. Locus nos admonet ut - quoniam diximus rem quae a nullo possit refelli, utrumque tropicum circum zodiaco terminos facere, nec umquam solem alterutrum tropicum excedere posse uel sursum uel deorsum meando, trans zodiacum uero circum, id est trans ustam quae tropicis clauditur ex utraque parte, incipere temperatas — quaeramus quid sit quod ait Vergilius, quem nullius umquam disciplinae error inuoluit: duae mortalibus aegris munere concessae diuum, et uia secta per ambas obliquus qua se signorum uerteret ordo. Videtur enim dicere his uersibus zodiacum per temperatas ductum, et solis cursum per ipsas fieri; quod nec opinari fas est, quia neutrum tropicum cursus
Abbreviated transcription (Latin):
zona flaniᷤᷤ sit semꝑ obnoxia. quippe quã sol totiꝰ ȩthe¬
riȩ flãmȩ. & fons. & ãministrator. numquã relinquat.
Gambȩ parte ᷤᷤ ulinnȩ.i. septentrionalis & australis ad qͣs
nunquã calor solis accedit. necessario ꝑpetua p̾muntꝰ
pruma. Duas uͦ ut diximꝰ temꝑat. hinc atq illinc
icina caloris. frigoris. demq in hac ipia zona quã
incolimꝰ quȩ tota dicit᷑ temꝑara. parteᷤᷤ tm̃ quȩ ꝑusto
cingulo uicine s̃. coeis calidiores sunt. ut ẽ etinopia.
arabia. egiptꝰ. & libia. in quib calor ita circũfusi acriꝰ
corpꝰ extenuat. ut aut nũquã aut raro cogatur in nu¬
bes. & ideo nullꝰ pene apud illos usꝰ est ynbriũ. Rurs
quȩ ad frigidȩ fines p̃ssius accedunt. ut est palꝰ meotis.
ut regiones quas p̃ter fluit thanais. ⁊ hister. om̃aꝰ suꝑ
scithiam loca. quoꝵ incolas uetustas heꝑboreos uocaũ.

Expanded text:
zona flammis sit semper obnoxia, quippe quam sol totius aethezona flammis sit semper obnoxia, quippe quam sol totius aetheriae flammae et fons et administrator numquam relinquat. Ergo ambae partes ultimae, id est septentrionalis et australis, ad quas numquam calor solis accedit, necessario perpetua premuntur pruina; duas uero, ut diximus, temperat hinc atque illinc uicinia caloris et frigoris. Denique in hac ipsa zona quam incolimus, quae tota dicitur temperata, partes tamen quae perusto cingulo uicinae sunt ceteris calidiores sunt, ut est Aethiopia, Arabia, Aegyptus et Libya, in quibus calor ita circumfusi aeris corpus extenuat, ut aut numquam aut raro cogatur in nubes, et ideo nullus paene apud illos usus est imbrium. Rursus quae ad frigidae fines pressius accedunt, ut est palus Maeotis, ut regiones quas praeterfluunt Tanais et Hister omniaque super Scythiam loca, quorum incolas uetustas Hyperboreos uocauit,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ fit eis sol septentrionalis cũ tropicũ ten&. quđ ab
illis ad septentrionẽ recedit. Ciuitas aut̃ siyenę q̃ ꝓuinciȩ
thebaidos pꝰ suꝑioꝵ monciũ deserta pͥncipiũ est : subipso
estiuo tͦpico constituta ẽ. & eo die quo sol certã partẽ
ingreditur templi cancri. hora diei . qm̃ sol tunc suꝑ
illũ inuenitur uertice ciuitatis. nulla illic potest in
inisꝑii monstrantis horas quẽ gnomona uocant. tũc
de se potest umbrã creare. & hoc est quđ̃ lucanꝰ dicere
uoluit. non tñ plene ut habetur ab soluit. Dicends enĩ
atq umbͣs numꝗͣ flectente siene. rem quidẽ attingit
suerũ turbauit. Non eiĩ numꝗͣ flectit. s uno tẽpr̃e
quđ cũ sua ratione retulimꝰ His relatis constat solẽ
numquã egredi fineᷤᷤ ꝑustȩ. qr de iropico in tropicũ
zodiacꝰ obliquatus est. Mantfesta est gͥ causa. cur hȩc

Expanded text:
enim fit eis sol septentrionalis cum tropicum tenet, quod ab enim fit eis sol septentrionalis cum tropicum tenet, quod ab illis ad septentrionem recedit. Ciuitas autem Syene, quae prouinciae Thebaidos post superiorum montium deserta principium est, sub ipso aestiuo tropico constituta est; et eo die quo sol certam partem ingreditur Cancri, hora diei sexta, quoniam sol tunc super ipsum inuenitur uerticem ciuitatis, nulla illic potest in misphaerii monstrantis horas, quem gnomona uocant, tunc de se potest umbram creare. Et hoc est quod Lucanus dicere uoluit, nec tamen plene ut habetur absoluit. Dicendo enim atque umbras numquam flectente Syene, rem quidem attigit, sed turbauit uerum. Non enim numquam flectit, sed uno tempore, quod cum sua ratione rettulimus. His relatis constat solem numquam egredi fines perustae, quia de tropico in tropicum zodiacus obliquatus est. Manifesta est igitur causa cur haec
Abbreviated transcription (Latin):
iter solis in nr̃o meridie est. ut instruit uisũ ante lata
numꝗ̃ a .p. signo. ad .o. sol accedit. s a .p. semꝑ retro¬
cedendo. numꝗͣ fines poli septentrionalis attingit. &
ido numꝗͣ ꝑ hunc cardine᷑ radius iolis infundit᷑. Qusdẽ
rei ꝓbationẽ. tmbra quoq cuiꝰ lib&e corporis suffici&e
astruere. Nã & in occasũ cadit oriente sole. & mortũ
cũ fit occiduus. Medio autẽ die qr sol meridie̾ ten&e.
in septentrionalẽ umbra depellit᷑. In austrũ uͦ circa
nr̃am habitationẽ impossibile est umbrã cuius liboe
corporis cadere. q̾ semꝑ in aduersã soli parte umbra
iactatur. Aduers aut̃ austro apud nos sol eẽ nõ pot̾it.
cũ numꝗͣ. fines septentrionales atungat. Sane qͣm parᷤ
illa ꝑustȩ quȩ temꝑatȩ uicina est. admiit habitanteᷤᷤ:
illic iđ trãs tropicũ quȩcuq habitantur spacia umbrã
mutunt in austrũ. eo tempr̃e quo sol cancrũ ten&. Ec̃

Expanded text:
iter solis in nostro meridie est, ut instruit uisum antelata iter solis in nostro meridie est, ut instruit uisum antelata numquam a P signo ad O sol accedit, sed a P semper retrocedendo numquam fines poli septentrionalis attingit, et ideo numquam per hunc cardinem radius solis infunditur. Eiusdem rei probationem umbra quoque cuiuslibet corporis sufficiet adstruere. Nam et in occasum cadit oriente sole, et in ortum cum fit occiduus; medio autem die, quia sol meridiem tenet, in septentrionem umbra depellitur. In austrum uero circa nostram habitationem impossibile est umbram cuiuslibet corporis cadere, quia semper in aduersam soli partem umbra iactatur. Aduersus autem austro apud nos sol esse non poterit, cum numquam fines septentrionalis attingat. Sane quoniam pars illa perustae quae temperatae uicina est admittit habitantes, illic, id est trans tropicum, quaecumque habitantur spatia umbram mittunt in austrum eo tempore quo sol Cancrum tenet. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
tropicis clauditur. ił a .s. in .p. estiuo. ⁊ ab.t. in.&. hientali.
ab .F. aut̃ in .p. zodiacũ describendo ꝑduximꝰ. Sͦ signũ.p.
tropicꝰ ille cancer habeatꝰ. & signũ .F. capͥcornꝰ. Constat aut̃
solẽ neq sursũ ultra cancrũ. neq ult̾ capͥcornũ deorsum
meare. s. cũ ad tropicoꝵ signa ꝑuenerit. mox reuerti.
Unde & solsticia uocant᷑. Et quia estiuus tropicꝰ temꝑatȩ
nr̃ȩ t̾minꝰ est. ideo cũ sol ad ipsũ finẽ uenerit. facit nob̾
estiuos calores de uicino urens sensu maiore subiecta.
Illo deniq temporali australi guri reuerti hiemẽ non
potest ambigi. quia tunc sol ab illis om̃i iie suę spacio
recedit. Rurs cũ ad .E. signũ .i. ad capricornũ uenerit.
facit nob hyemẽ suo recessu. ⁊ illis ucinitatẽ reducit
estatẽ Hic notandũ est de trib tantũ cardinib in quã¬
cumq edẽ ingredi solẽ. de quarto numꝗͣ. Nã ⁊ abortu

Expanded text:
tropicis clauditur: id est a G in P, aestiuo, et ab F in Q, hiemali. tropicis clauditur: id est a G in P, aestiuo, et ab F in Q, hiemali. Ab F autem in P zodiacum describendo perduximus; ergo signum P tropicus ille Cancer habeatur, et signum F Capricornus. Constat autem solem neque sursum ultra Cancrum neque ultra Capricornum deorsum meare, sed cum ad tropicorum confinia peruenerit, mox reuerti: unde et solstitia uocantur. Et quia aestiuus tropicus temperatae nostrae terminus est, ideo, cum sol ad ipsum finem uenerit, facit nobis aestiuos calores, de uicino urens sensu maiore subiecta. Illo denique tempore australi generi reuerti hiemem non potest ambigi, quia tunc ab illis sol omni uiae suae spatio recedit. Rursus cum ad F signum, id est ad Capricornum, uenerit, facit nobis hiemem recessu suo et illis uicinitate reducit aestatem. Hic notandum est de tribus tantum cardinibus in quamcumque aedem ingredi solem, de quarto numquam. Nam et ab ortu
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad .M. idem feruor est. Itẽ sunt in celo temꝑieᷤᷤ ab .o.
usq b. ductus est mediã secat ꝑustã. Et ipsũ aut̃ scisse
ciceronẽ quđ t̾reni cinguli celestib inficiantur : ex uerbis
eiꝰ ostenditur. Ait enĩ. eqͥb duos maxime inter se diu̾sos.
& celi uerticib ipsis exutraq parte subnixos. obriguisse
pruina uides. Ecce testat᷑ finale frigꝰ eẽ de celo. Idẽ qͦq
de feruore medio dicit. Aediũ aut̃ illũ & macimum
solis ardore toireri. Cũ gͦ manifeste & rigorẽ de celi uer¬
ticib ⁊ feruorẽ de sole in t̾rȩ cingulos uenire signauit.
ostendit pͥus in celo cosdẽ cingulos constitisse. Nunc qm
constitit easdẽ in celo ⁊ in t̾ra zonas eẽ uel cingulos. hȩc
enĩ uniꝰ rei duo s̃ nomina. iam dicendũ est quę causa in
ethere hanc diuersitatẽ qualitatis efficiat. Eusta duob

Expanded text:
usque ad M idem feruor est. Item sunt in caelo temperies, ab Ousque ad M idem feruor est. Item sunt in caelo temperies, ab Ousque ad B ductus est, mediam secat perustam. Et ipsum autem scisse Ciceronem quod terreni cinguli caelestibus inficiantur, ex uerbis eius ostenditur. Ait enim: «e quibus duos maxime inter se diuersos et caeli uerticibus ipsis ex utraque parte subnixos obriguisse pruina uides». Ecce testatur finale frigus esse de caelo. Idem quoque de feruore medio dicit: «medium autem illum et maximum solis ardore torreri». Cum ergo manifeste et rigorem de caeli uerticibus et feruorem de sole in terrae cingulos uenire signauerit, ostendit prius in caelo hos eosdem cingulos constitisse. Nunc quoniam constitit easdem in caelo et in terra zonas esse uel cingulos - haec enim unius rei duo sunt nomina - iam dicendum est quae causa in aethere hanc diuersitatem qualitatis efficiat. Perusta duobus
Abbreviated transcription (Latin):
rodiacꝰ ducatur ab.F. in .p.
Rursꝰ in sꝑa t̾rȩ ducantꝰ
idem limites cingłoꝵ
quos supͣ descripsimus. in.
N. in .Mi. in .l. in .ke. His¬
ita depictis sine difficulta¬
te constabit singłas t̾rȩ par¬
tes a singulis celi partib suꝑͤaꝓ ͤ¬
uertice̾ suũ positis. qualitatem
cirta inmietatẽ uel temꝑiẽ mutuari. Nã quđ̃ est fusum
a .d. usq ad.R. ħ despicit t̾rã. ab.s. usq ad. ki. & quđ est
in celo ab .R. usq ad.q. ħ inficit t̾rã a .k. usq l. & qđ
in celo est a.q. usq p.tale facit in t̾ra ab.l. usq m. Quale¬
q est desuꝑ a .p. usq ad .o. tale in t̃̾ra ab .m. usq ad .ii.
Et quale illic ab .o. usq ad .c. tale est hic alin. usq ad .t.
Sunt aut᷑ in ȩthere extremitatis ambe.⁊. a p. usq R. &
est ab. s. usq ad .k. ⁊ a .t. usq ad.n. Rursꝰ in celo a.q.
usq in .p.nimio calore feru&. Ideo in t̾ra quoq ab.L

Expanded text:
et zodiacus ducatur ab F in P; et zodiacus ducatur ab F in P; rursus, in sphaera terrae, ducantur idem limites cingulorum quos supra descripsimus, in N, in M, in L, in K. His depictis, sine difficultate constabit singulas terrae partes a singulis caeli partibus super uerticem suum positis qualitatem circa nimietatem uel temperiem mutuari. Nam quod est susum a D usque ad R, hoc despicit terrae ab S usque ad K: et quod est in caelo ab R usque ad Q, hoc inficit terrae a K usque ad L: et quod in caelo est a Q usque in P, tale facit in terra ab L usque ad M; qualeque est desuper a P usque ad O, tale in terra ab M usque ad N: et quale illic ab O usque ad C, tale hic est ab N usque ad T. Sunt autem in aethere extremitates ambae, id est a D usqueest ab S usque ad K et a T usque ad N. Rursus in caelo a Q usque ad P nimio calore feruet: ideo in terra quoque ab L
Abbreviated transcription (Latin):
cicerone᷑. ⁊ utrũq nõ discrepantia s consona eadẽq
dixisse. Natura eĩ celi hanc in diuersis t̾rȩ partib
temꝑiẽ nimietatemq distaait. & qualitas uł frigoris
uel caloris. quę cuilib& etheris parti semel inhesit.
eandem inficit parte t̾rȩ. quã despicit ambiendo. Et qr̾
has diuersitates quȩ certis finib tminantur cinguloᷤᷤ in
celo uocauer̃: necesse est totidẽ cingulo & hic intelligi.
sicut in breuissimo speculo cũ facieᷤ monstratur ingens.
tenent in angusto m̃bra uel luuamenta hordinem.
que᷑ sita in uero digesserat amplitudo. S hic quoq
asserendi quđ dicitur. minuemꝰ laborẽ. oculis subici
se claudat sꝑam t̾rȩ cui ascripta sunt .S. x. ⁊. &
ducatur in cęli sꝑa circulꝰ septentrionalis. ab.l.usq
in .o. Tropicꝰ estiuus a .s. in .p.
⁊ equinoctialis a .B. in .a.⁊
tropicꝰ hyemalis ab .x. in .q.
⁊ austrał ab .x̃. in .R. sed

Expanded text:
Ciceronem, et utrumque non discrepantia, sed consona eadem Ciceronem, et utrumque non discrepantia, sed consona eadem dixisse. Natura enim caeli hanc in diuersis terrae partibus temperiem nimietatemque distinxit, et qualitas uel frigoris uel caloris, quae cuilibet aetheris parti semel inhaesit, eadem inficit partem terrae quam despicit ambiendo. Et quia has diuersitates, quae certis finibus terminantur, cingulos in caelo uocauerunt, necesse est totidem cingulos etiam hic intellegi, sicut in breuissimo speculo cum facies monstratur ingens, tenent in angusto membra uel liniamenta ordinem quem sua in uero digesserat amplitudo. Sed hic quoque adserendi quod dicitur minuemus laborem oculis subiciese claudat sphaeram terrae, cui adscripta sunt S X T V; et ducatur in caeli sphaera circulus septentrionalis ab I usque in O, tropicus aestiuus a G in P, et aequinoctialis a B in A, et tropicus hiemalis ab F in Q, et australis ab E in R; sed
Abbreviated transcription (Latin):
frigidȩ. ab.i.usq ad .c. ħt seragesimas .U. quȩ tenent
cuiꝰ mensurã eudenter exp̃ssimꝰ. alteriꝰ quartę mag.
nitudinẽ ab. a. usq ad .O. pari dimensionũ distinctione
cognosceᷤᷤ. Cũ gͦ quantũ teneat sꝑȩ suꝑficieᷤᷤ quȩ ad noᷤꝰ ẽ
in om̃i sira medietate cognoueris: de mensura quoq infe¬
riorĩ medietatis. idest. a.o. ꝑ.b. usq ad .c. similit᷑ iustru¬
eris. Modo enĩ qr orbẽ t̃rȩ in plano purximꝰ : in plano
aut̃ mediũ expͥmere nõ possumꝰ sꝑȩ tumorẽ : mutuati
sumꝰ altitudinis intellectũ a circulo qͥ magis orizon
quã meridianꝰ uidetur. Cȩterũ uolo hoc mente ꝑcipias
ita nos hanc ꝓtulisse m̃surã. tamꝗͣ. a.1. ꝑ.a. usq ad .c.
c. parᷤ t̾rȩ habeatur inferior. ħ quoq tractatu ꝓpriũ
sortito finẽ. nunc illud quđ ꝓbandũ ꝓmisimꝰ asseramꝰ.
hos cangulos. & bene maronẽ celo. ⁊ bene t᷑rȩ assignasse

Expanded text:
frigidae, ab I usque ad C, habet sexagesimas sex, quae tenent cuius mensuram euidenter expressimus, alterius quartae partis magnitudinem, ab A usque ad D, pari cognosces. Cum ergo quantum teneat sphaerae superficies quae ad nos est in omni sua medietate cognoueris, de mensura quoque inferioris medietatis, id est a D per B usque ad C, similiter instrueris. Modo enim quia orbem terrae in plano pinximus, in plano autem medium exprimere non possumus sphaeralem tumorem, mutuati sumus latitudinis intellectum a circulo qui magis horizon quam meridianus uidetur. Ceterum uolo hoc mente percipias ita nos hanc protulisse mensuram tamquam a D per A usque ad C ad C pars terrae habeatur inferior. Hoc quoque tractatu proprium sortito finem, nunc illud quod probandum promisimus adseramus: hos cingulos et bene Maronem caelo et bene terrae adsignasse
Abbreviated transcription (Latin):
cui asscripta sunt . a.b.c.d. ab his qui ascripta s̃ eũ rauõe
dimensi sunt. in .Lx. diuisꝰ est parteᷤᷤ. Hab& aut̃ totus
dubio medietas eius quȩ est a .d. ꝑ oriente᷑ .i. ꝑ a. usq¬

Expanded text:
cui adscripta sunt A B C D, ab his qui eum ratione cui adscripta sunt A B C D, ab his qui eum ratione dimensi sunt in sexaginta diuisus est partes. Habet autem totus dubio medietas eius, quae est a D per orientem, id es
Abbreviated transcription (Latin):
meatũ has trȩ parteᷤᷤ quȩ a quatuor hominũ gñib
incoluntur. maculas habiationũ uocauit. Iuẽ ad modũ
aut̃ cȩteri om̃s uestigia sua figere ad nr̃a credantur
stare nołi dicendo. quoꝵ australiᷤ ille in qͦ qͥ insistũt
aduersa uoħ urgent uestigia. ⁊ ideo aduersi nob̾ sũt
qł ii parte sꝑȩ quȩ contͣ nos est. morant. Restat inqͥ¬
rere quõ transuersos. ⁊ quoᷤ obliqͦs nob̾ stare memori¬
uerit. s. nec de ipsis potest eẽ dubitatio. qͥn tͣns ũsos
nob stare dicerit. inferiorẽ zonȩ nr̃ȩ partẽ tenenteᷤᷤ
obliqͦs uͦ eos qͥ austrał cinguli deuera sortui s. Suꝑẽ
ut de t̾rȩ ipsiꝰ spaciis quanta habitationi cesserint.
quanta inculta sint referamꝰ idest quȩ sit singuloꝵ
dimensio cinguloꝵ. Quđd ut facile dinoscas. redeũdũ
ascriptarũ linearũ notas ratio dimensionũ explicorira.

Expanded text:
meatum, has terrae partes quae a quattuor hominum generibus meatum, has terrae partes quae a quattuor hominum generibus incoluntur 'maculas habitationum' uocauit. Quemadmodum autem ceteri omnes uestigia sua figere ad nostra credantur, stare nobis, dicendo «quorum australis ille, in quo qui insistunt aduersa uobis urguent uestigia»: et ideo aduersi nobis sunt quia in parte sphaerae quae contra nos est morantur. Restat inquirere quos transuersos et quos obliquos nobis stare memorauit, sed nec de ipsis potest esse dubitatio quin transuersos nobis stare dixerit inferiorem zonae nostrae partem tenentes, obliquos uero eos qui australis cinguli deuexa sortiti sunt. Superest ut de terrae ipsius spatiis, quanta habitationi cesserint, quanta sint inculta referamus, id est quae sit singulorum dimensio cingulorum. Quod ut facile dinoscas, redeundum adscriptarum litterarum notas ratio dimensionum lucidius expl
Abbreviated transcription (Latin):
ruptoᷤᷤ ut ichil ab illis ad uos munare possit . s dicẽ¬
do ita int̾ruptos ut nichil int̾ ipsoᷤᷤ ab aliis ad alios
nianare possit. qualit̾ int̾ se sola hominũ gen̾ra sint
refertur. adiecit dicendo de illis qͥ ⁊ a nob̶ & a se i̾u̾i¬
cem diuisi s̃. partĩ obliqͦs. partĩ transuersoᷤᷤ. partim
& aduersos stare nob̃. Int̾ruptio gͦ ñ uniꝰ gñis a nob̾.
ẜ om̃iũ generũ a se diuersoꝵ refertur. quȩ ita distin¬
guenda est. i quos separat a nob̃ ꝑusta quoᷤ greti
antoecos uocant. similit̃ ab illiᷤᷤ qͥ inferiorẽ zonȩ suę
incolunt parte. int̾iecta gelida australi separant᷑.
Rursꝰ illos ab antaecis suis. idest ꝑ nr̃i circuli inferiora
septenir ionaliᷤᷤ extremitatis rigore remouentꝰ. ⁊ qr̾
non ẽ una om̃iu affinis continiatio. ẜ int̾ iectę sunt
solitudineᷤᷤ ex calore uel frigore mutinũ negantil cõ.¬

Expanded text:
rruptos ut nihil ab illis ad uos manare possit»; sed dicenrruptos ut nihil ab illis ad uos manare possit»; sed dicendo: ita «interruptos ... ut nihil inter ipsos ab aliis ad alios manare possit»>, qualiter inter se illa hominum genera sint em referretur, adiecit, dicendo de illis qui et a nobis et a se in uicem diuisi sunt: «partim obliquos, partim transuersos, partim etiam aduersos ssed omnium generum a se diuisorum refertur, quae ita distinguenda est. Hi quos separat a nobis perusta, quos Graeci ἀντοίκους uocant, similiter ab illis qui inferiorem zonae suae incolunt partem, interiecta australi gelida separantur; rursus illos ab antoecis suis, id est per nostri cinguli inferiora septentrionalis extremitatis rigore remouentur. Et quia non est una omnium adfinis continuatio, sed interiectae sunt solitudines ex calore uel frigore mutuum negantibus com
Abbreviated transcription (Latin):
locis int̃positis incoluntur nõ enĩ adicer& in ipsis mra
culs̃ uastas solitudines int̾ iectas si ipsas solitudines
dicer&. int̃ qͣs certe parteᷤᷤ macularũ instar haberen¬
tur. s qr maculas dic̃ has.iiii. quas in duob teirȩ
hemisꝑiis binas cẽ ratio monstrauit. bene adiecit.
interiectas solitudineᷤᷤ. Nã sicut par ᷤᷤ quȩ habitat᷑
a nob̾ multa solitudinũ int̾iectione distinguitur.
credendũ est in illis quoq trib aliis habitationib
similes eẽ int̾ deserta & culta distino tiones. S &
iiii habitationũ in colas. & ratione sit. ⁊ ipsa quoq
standi qualitate depincit. Primũ enĩ ait alios p̾ter noᷤᷤ
ua incolere t̾rã. ut a se int̾rupti nullã meandi ad se
habeant facuiltatẽ. & uerba ipsa declarant. ñ eũ de
uno hominũ genere loqui in hac suꝑficie a nob̾ soltus
toiride int̾iectione diuiso. Sic enĩ magiᷤᷤ dicer& ita int̾¬

Expanded text:
locis interpositis incoluntur. Non enim adiceret «in ipsis ... locis interpositis incoluntur. Non enim adiceret «in ipsis ... maculis ... uastas solitudines interiectas», si ipsas solitudines diceret, inter quas certae partes macularum instar haberentur, sed quia maculas dicit has quattuor quas in duobus terrae hemisphaeriis binas esse ratio monstrauit, bene adiecit «interiectas solitudines». Nam sicut pars quae habitatur a nobis multa solitudinum interiectione distinguitur, credendum est in illis quoque tribus aliis habitationibus similes esse inter deserta et culta distinctiones. Sed et quattuor habitationum incolas et relatione situs et ipsa quoque standi qualitate depinxit. Primum enim ait alios praeter nos ita incolere terram ut a se interrupti nullam meandi ad se habeant facultatem, et uerba ipsa declarant non eum de uno hominum genere loqui in hac superficie a nobis solius torridae interiectione diuiso. Sic enim magis diceret: «ita inte
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ sumꝰ loco degere. s opinati si quis sub pedib coꝵ
tẽptar& stare casurũ. numiꝗͣ.tam̃ aput nos qͣsꝙͣ ti¬
muit. ne cader& in celũ. G nec aput illos qͥspiaᷤ m
suꝑiora casurꝰ ẽ. sicut om̃ta nutu suo ponda in t̾rã
ferri suꝑiꝰ relata docuerunt. Postremo quis ambigat
in sꝑa t̾rȩ ita que inferiora dicuntur. suꝑiorib suis
eẽ cõtraria. ut ẽ oriens occidenti. Nã in utq parte
diametroᷤᷤ habet᷑. Cũ gͦ ⁊ orientẽ occidentẽ similuer
constoe habitari. quid ẽ qud̃ fidẽ huiꝰ quoq diuersȩ
sibi h abitationiᷤᷤ excludat: I ec oĩa ñ ocios lector
in tã paucis uerb̾ ciceroniᷤᷤ inueni&. Nã cũ dicit t̾rã
cinguliᷤ suis redimitã atq aircũdatã : ostendit ꝑ om̃e
& cũ ait in t̾ra maculas habitationũ uideri. nõ eas
dicit quȩ in parte nr̃ȩ habitationis nõnullis desertu

Expanded text:
quo sumus loco degere, sed opinari, si quis sub pedibus eorum quo sumus loco degere, sed opinari, si quis sub pedibus eorum temptaret stare, casurum. Numquam tamen apud nos quisquam timuit ne caderet in caelum, ergo nec apud illos quisquam in superiora casurus est, sicut «omnia nutu suo pondera» in terram ferri superius relata docuerunt. Postremo quis ambigat in sphaera terrae ea quae inferiora dicuntur superioribus suis esse contraria, ut est oriens occidenti? Nam in utraque parte par diametros habetur. Cum ergo et orientem et occidentem similiter constet habitari, quid est quod fidem huius quoque diuersae sibi habitationis excludat? Haec omnia non otiosus lector in tam atam», ostendit per omne et cum ait in terra maculas habitationum uideri, non eas dicit quae in parte nostrae habitationis non nullis desertis
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ãbitꝰ quȩ hic tẽꝑatȩ sunt. eodẽ ductu tẽꝑ̾atꝰ habeat᷑.
atq ideo illic quoq ȩedẽ duȩ zonȩ a se distantes simi-¬
liter incolantur. Aut dicat quisquis huic fidei obuiare
mauult. quid sit qđ ab hac eũ diffinitione detetreat.
Iam si nob̃ uiuendi facultas in hac t̾rarũ parte quã
credamꝰ. ubi eadẽ semꝑ in ꝓmptu s: Nã qui ibi
morari dicuntꝰ eandẽ credendi sunt spirare aurã qͥa
eadẽ est in eiusdẽ zonalis ambitꝰ continiiatione teꝑies.
Idẽ sol illis & obire dicetur nr̃o ortu. ⁊ ortetur cũ
nob occidae. Calcabunt eque ut nos humũ. & suꝑ
celũ decidant. cũ nihil umꝗͣ. possit ruere sur sum.
t̾ra. ⁊ sursũ ubi habet᷑ celũ. illud qqͣ susũ est quod
de inferiore suspicient. nec aliquando in suꝑna
casuri s̃. Affirmari quoq & aput illoᷤᷤ minꝰ rerũ
ꝑitos. ħ existimare de nob̾. nec credere posse nos in

Expanded text:
rum ambitus quae hic temperatae sunt eodem ductu temperatus habeatur, rum ambitus quae hic temperatae sunt eodem ductu temperatus habeatur, atque ideo illic quoque eaedem duae zonae a se distantes similiter incolantur. Aut dicat quisquis huic fidei obuiare mauult quid sit quod ab hac eum definitione deterreat. Nam si nobis uiuendi facultas est in hac terrarum parte quam credamus ubi eadem semper in promptu sunt? Nam qui ibi dicuntur morari eandem credendi sunt spirare auram, quia eadem est in eiusdem zonalis ambitus continuatione temperies; idem sol illis et obire dicetur nostro ortu et orietur cum nobis occidet; calcabunt aeque ut nos humum, et supcaelum decidant, cum nihil umquam possit ruere sursum. Sterra et susum ubi caelum, illis quoque susum erit quod de inferiore suspicient, nec aliquando in superna casuri sunt. Adfirmauerim quoque et apud illos minus rerum peritos hoc aestimare de nobis, nec credere posse nos in
Abbreviated transcription (Latin):
est. n hunc moridiẽ iure uocari facit locꝰ de quo inai.¬
pit. nob̾. Nam qͥa sentiri incipit a medio t̾rę in qua ẽ
usus diei. iđo tamꝗͣ quidã medidies una mutata
qͥ ꝑ hunc ad nos cardinẽ ꝑuenit. id auster. ita in origine
sita gelidꝰ est. ut apđ cõmendabił ẽ blando rigore sep¬
tentrio. S quia ꝑflãmã toiridȩ zonȩ ad nos cõmeat.
adintetꝰ igni calescit. ⁊ qͥ incipit frigidꝰ calens ꝑuenit.
Neq enĩ uel ratio uel natura pateretur. ut ex duob equo
p̃ssis rigore cardenib dissimili tactu flatꝰ emiterent᷑.
Nec dubiũ est nr̃m quoq septentrionẽ ad illoᷤᷤ qͥ australi
adiacent ꝓpter eandẽ rationẽ calidũ ꝑuenire : ⁊ austrũ
corporib eoꝵ genuino aurȩ suȩ rigore blandiri. Eade
racio nos nõ ꝑmittit ambigere. quin ꝑ illã quoq suꝑ¬
ficiẽ teirȩ quȩ ad nos habetur inferior: integer zona-¬

Expanded text:
est, et hunc meridiem iure uocitari facit locus de quo inciest, et hunc meridiem iure uocitari facit locus de quo incipit nobis: nam quia sentiri incipit a medio terrae in qua est usus diei, ideo tamquam quidam medidies, una mutata entus qui per hunc ad nos cardinem peruenit, id est auster, ita in origine sua gelidus est ut apud nos commendabilis est blando rigore septentrio; sed quia per flammam torridae zonae ad nos commeat, admixtus igni calescit et qui incipit frigidus, calens peruenit. Neque enim uel ratio uel natura pateretur ut ex duobus aequo pressis rigore cardinibus dissimili tactu flatus emitterentur. Nec dubium est nostrum quoque septentrionem ad illos qui australi adiacent propter eandem rationem calidum peruenire, et austrum corporibus eorum genuino aurae suae rigore blandiri. Eadem ratio nos non permittit ambigere quin per illam quoque superficiem terrae, quae ad nos habetur inferior, integer zona
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ temꝑatas. non
tam̃ ambȩ zonȩ hominib ur̃i generiᷤᷤ indultȩ sunt. s
sola suꝑior quȩ ẽ ab .i. usq ad.n. incolitur ab om̃i quale
scire posumꝰ hominũ genere. romani. greciue sint uel
barbari eiuusq nationis. Illa uͦ ab.L. usq E. sola ratiõe
intelliguur: quđ ꝓpt̾ similẽ temꝑiẽ similiter incolatꝰ.
s a quib neq licuit quemꝗͣ. a nob̾ nec licebit agnoᷤcer
Interiec ta enĩ toirida utriq hominũ generi cõm̃tiũ
ad se denegat cõmeandi.¶Deniq de .iiiiͦ. habitationiᷤᷤ nr̃e
cardinib oriens. occidens. ⁊ septentrio suis uocabulis
nuncupant. qr ab ipsis suis exordiis sciuntur a nob̾.
Nã si septentrionalis extremitas inhabitabilis est: non
multo tamen a nob̵ est remota. Quarto uͦ nr̃ȩ habi-¬
tationis cardini causa hȩc alterũ nomen dedit. ut
meridies non australiᷤ uocaretur. qi ille ꝓpͥe est austrał
qͥ de altera extremitate ꝓcedens aduers septentrionali

Expanded text:
s, non tamen ambae zonae hominibus nostri generis indultae sunt, sed sola superior, quae est ab I usque ad N, incolitur ab omni quale scire possumus hominum genere, Romani Graeciue sint uel barbari cuiusque nationis. Illa uero ab L usque ad F sola ratione intellegitur quod propter similem temperiem similiter incolatur; sed a quibus, neque licuit umquam nobis nec licebit agnoscere: interiecta enim torrida utrique hominum generi commercium ad se denegat commeandi. Denique de quattuor habitationis nostrae cardinibus oriens, occidens et septentrio suis uocabulis nuncupantur, quia ab ipsis exordiis suis sciuntur a nobis nam etsi septentrionalis extremitas inhabitabilis est, non multo tamen est a nobis remota. Quarto uero nostrae habitationis cardini causa haec alterum nomen dedit, ut meridies, non australis uocaretur, quia et ille est proprie australis qui de altera extremitate procedens aduersus septentrionali
Abbreviated transcription (Latin):
res. exutriusq uicinitatis temꝑie. temꝑantur. In hisq
tantũ uitales auras natura dedit in colis carꝑe. Etq¬
facilius animo illabitur. concepta ratio descriptione
quã sermone. esto orbis t̾rȩ cui ascripta s. a.u. e. 8.
& circa. a. ascribunt.N. &.l. circa .B. aut̃. M.⁊ .ke. &
cirta.e. 6. ⁊ .i. & circa. D. 6.F. & ducant᷑ rectȩ lineȩ
a signis ad signa. quȩ dicimꝰ. idest. a.s. ĩ.i. ab.m.mmi.
a .R. in .L. ab.s. in .E. Spacra gͥ duo aduersa sibi : i.
unũ a .c. usq ad lineã quę in.i. ducta est. alterũ a .o
usq ad lineã quȩ in .F. ducta est. intelligant᷑. pruma
obriguisse ꝑp&ua. Est enĩ suꝑior septentrionalis. infe-¬
sit toirida. Restat ut cingulꝰ ab.i. usq ad .n. de sub¬
iecto calore. & suꝑiore frigore temꝑatur. Rursꝰ ut
i subdito rigore temꝑiẽ. nec excogitatas a nob̾ lineas
quas dtͣcimꝰ estimetur. Circi enĩ sunt de quib supͣ retu¬

Expanded text:
res, ex utriusque uicinitatis intemperie temperantur, in hisque res, ex utriusque uicinitatis intemperie temperantur, in hisque tantum uitales auras natura dedit incolis carpere. Et quia animo facilius inlabitur concepta ratio descriptione quam sermone, esto orbis terrae cui adscripta sunt A B C D; et circa A, adscribantur N et L; circa B autem M et K; et circa C, G et I; et circa D, E et F; et ducantur rectae lineae a signis ad signa quae dicimus, id est a G in I, ab M in N, a K in L, ab E in F. Spatia igitur duo aduersa sibi, id est unum a C usque ad lineam quae in I ducta est, alterum a D usque ad lineam quae in F ducta est, intellegantur pruina obriguisse perpetua: est enim superior septentrionalis, infe, zona sit torrida. Restat ut cingulus ab I usque ad N de subiecto calore et superiore frigore temperetur, rursus ut et subdito rigore temperiem. Nec excogitatas a nobis lineas quas duximus aestimetur: circi sunt enim de quibus supra rettu
Abbreviated transcription (Latin):
loca quȩ ad nos uidentur inferiora descendit. In
medio enĩ locata ex om̃i sui parte celũ suspicit:
huiꝰ gͥ ad celũ breuitas quȩ punctũ est ad nos uͦ
inmensa globositas distinguit᷑ locis inter se uicistĩ
presss. namietate uel frigoris. uel caloris. gemurã nacta
inter diuersa temꝑiẽ. Nam & septentrionalis & australis
extremitas. ꝑpetua obriguer̃ pruia. ⁊ hii uelut duo
sunt cinguli. quib t̾ra rediitur. s ambitu breueᷤ quasi
extrema cangenteᷤ. Hoꝵ uterq habitationis impaciẽs ẽ.
qr torpor ille glacialis. nec animali nec frugi uitam
ministrat. Illo enĩ aere corpꝰ alitur. quo herba nutritira.¬
¶ Medius cingulꝰ & ideo maximꝰ eterno afflatu continu
caloris. ustꝰ. spaciũ quđ & lato & ambitu ꝓlirius occupa¬
uit. nimietate feruoriᷤᷤ facit in habitabile uicturis. Int̾
extremos uͦ & mediũ duo maioreᷤᷤ ultimis. medio mino¬

Expanded text:
loca quae ad nos uidentur inferiora descendit: in loca quae ad nos uidentur inferiora descendit: in medio enim locata ex omni sui parte caelum suspicit. Huius igitur ad caelum breuitas, cui punctum est, ad nos uero immensa globositas, distinguitur locis inter se uicissim pressis nimietate uel frigoris uel caloris, geminam nacta inter diuersa temperiem. Nam et septentrionalis et australis extremitas perpetua obriguerunt pruina, et hi uelut duo sunt cinguli quibus terra redimitur, sed ambitu breues quasi extrema cingentes. Horum uterque habitationis impatiens est, quia torpor ille glacialis nec animali nec frugi uitam ministrat: illo enim aere corpus alitur quo herba nutritur. Medius cingulus, et ideo maximus, aeterno adflatu continui caloris ustus, spatium quod et lato et ambitu prolixius occupauit nimietate feruoris facit inhabitabile uicturis. Inter extremos uero et medium, duo maiores ultimis, medio mino
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ colitur a uob̃. uerã eiꝰ diuisionẽ de qͦ paulopꝰ
disseremꝰ. nosse cupientib intelligendã reliquit:
De .u. aut̃ cingulis ne queso estimes duoꝵ romanȩ
facundiȩ parentũ. maronis ⁊ tulli dissentire doc tri¬
nã. cũ hic ipsis cingulis t̾rã redimitã dicat. ille
hisdẽ quas greco nomine zonas uocat. asserat celũ
teneri. Utrumq enĩ incoiruptã uerãq nec alti
contrariã retulisse rationẽ: ꝓcedente ratione cõsta¬
bit. S ut omia quȩ ħ loco explananda recepimꝰ
liquere possint. habendꝰ est pͥmũ sermo de cinguliᷤᷤ.
ql situ eoꝵ ante occłos locato cętera intellec tui
er̃ ꝓmora. Prius aut̃ qualit̾ t̾rã coronent. deinde
quẽ admodũ celũ teneant. explicandũ est. Meira
nona & ultima sꝑa est. Hanc diuidit orizon. idest
finalis circulꝰ. de quo ante retulimꝰ. Gͦ medietas cuiꝰ
& reliqua medietas sub illo quđ dũ uoluitur ad ea

Expanded text:
«quae colitur a uobis...», ueram eius diuisionem, de qua paulo post «quae colitur a uobis...», ueram eius diuisionem, de qua paulo post disseremus, nosse cupientibus intellegendam reliquit. De quinque autem cingulis ne quaeso aestimes duorum Romanae facundiae parentum, Maronis et Tullii, dissentire doctrinam, cum hic ipsis cingulis terram redimitam dicat, ille isdem quas Graeco nomine zonas uocat adserat caelum teneri. Vtrumque enim incorruptam ueramque nec alteri contrariam rettulisse rationem procedente disputatione constabit. Sed ut omnia quae hoc loco explananda recepimus liquere possint, habendus est primum sermo de cingulis, quia, situ eorum ante oculos locato, cetera erunt intellectui proniora. Prius autem qualiter terram coronent, deinde quemadmodum caelum teneant explicandum est. Terra nona et ultima sphaera est. Hanc diuidit horizon, id est finalis circulus de quo ante rettulimus. Ergo medietas cuiuserram, et reliqua medietas sub illo quod, dum uoluitur, ad ea
Abbreviated transcription (Latin):
quđ oceanũ appellatis in t̾ris. qui tanto etiã nomine
quã sit paruus uides. Postquã celũ quo om̃ta cõtinẽt᷑.
& subiectarũ sꝑarũ ordinẽ motũq ac de motu
sonũ celestis musicȩ modos & nũos explicantẽ. & aerẽ
subditũ lunȩ. tullianꝰ sermo ꝑ necessaria & p̃senti oꝑi
apta duc tꝰ ad t̾rã usq descripsit. ipsius iam t̾rȩ de-¬
scriptionẽ uerboꝵ parcus rerũ fecundꝰ absoluit. & enĩ
maculas habitationũ. ac de ipsis habitatorib alios
int̾ruptos. aduersosq obliquos &iã n transuersos
alios nominando. t̾renę sꝑȩ globositatẽ tantũ nõ
colorib pirxit. Illud quoq non sine ꝑfectione doc¬
trinȩ est quđ̃ cũ aliis nos nõ ꝑmittit eirare. qui
t̾ram semel cingi oceano credider᷑. Nã si diciss&
om̃is t̾ra parua quedã est insula circũfusa illo mari.
unũ oceam ambitũ dediss& intellegi s adhiciẽdo

Expanded text:
quem Oceanum appellatis in terris; qui tamen tanto nomine quem Oceanum appellatis in terris; qui tamen tanto nomine quam sit paruus uides.» Postquam caelum quo omnia continentur, et subiectarum sphaerarum ordinem motumque, ac de motu sonum caelestis musicsubditum lunae, Tullianus sermo, per necessaria et praesenti operi apta ductus, ad terram usque descripsit, ipsius iam terrae descriptionem uerborum parcus, rerum fecundus absoluit. Et enim maculas habitationum ac de ipsis habitatoribus alios interruptos aduersosque, obliquos etiam et transuersos alios nominando, terrenae sphaerae globositatem tantum non coloribus pinxit. Illud quoque non sine perfectione doctrinae est, quod cum aliis nos non patitur errare qui terram semel cingi Oceano crediderunt. Nam si dixisset «omnis terra... parua quaedam est insula circumfusa illo mari...», unum Oceani ambitum dedisset intellegi; sed adiciendo
Abbreviated transcription (Latin):
habitari in t̾ra raris & ãgustis locis. & in ipsis quasi
maculis ubi habitatur uastas solitudines int̾ iectas. eosq
qͥ incolunt t̃̾rã nõ mͦ int̾ruptos itã eẽ ut nichil int̾ ipsos
ab aliis ad alios mantre possit. s partĩ obliquos. partĩ
trans uersos. partĩ etiã aduersos stare uob̾. a quib
expectare głam certe nullã poteris. Cernis aut̃ eaudẽ
t̾rã quasi quibusdã redimitã & circunidatã cingulis.
e quib duos maxime inter se diuersos & celi uerticib
ipsis exutraq parte subnixos. obriguisse priuna uides.
mediũ autꝰ illũ & maximũ solis ardore toireri. Duo
habitabiles quoꝵ australis ille. in quo qͥ insistunt adu̾sa
uob̾ urgent uestigia. nichil ad urm genꝰ. Hic aut̃ alt̾̃
subiectꝰ aquilomi que incolitis. cerne quã tenui uos
parte contingat. Om̃is enĩ t̾ra q̃ colitur a uob angusta
uerticib. laterib latior. purua quedã est insula.
circumfusa illo mari qud̃ atblanticũ. quđ magnũ.

Expanded text:
habitari in terra raris et angustis in locis et in ipsis quasi maculis, ubi habitatur, vastas solitudines interiectas, eosque, qui incolunt terram, non modo interruptos ita esse, ut nihil inter ipsos ab aliis ad alios manare possit, sed partim obliquos, partim transversos, partim etiam adversos stare vobis; a quibus expectare gloriam certe nullam potestis. Cernis autem eandem terram quasi quibusdam redimitam et circumdatam cingulis, e quibus duos maxime inter se diversos et caeli verticibus ipsis ex utraque parte subnixos obriguisse pruina uides, medium autem illum et maximum solis ardore torreri. Duo sunt habitabiles, quorum australis ille, in quo qui insistunt aduersa uobis urguent uestigia, nihil ad uestrum genus; hic autem alter subiectus aquiloni quem incolitis cerne quam tenui uos parte contingat. Omnis enim terra quae colitur a uobis, angusta uerticibus, lateribus latior, parua quaedam est insula, circumfusa illo mari quod Atlanticum , quod Magnum,
Abbreviated transcription (Latin):
arculũ quasi centron puncti obun& locũ.: necessamo
de oceano adiecit. qͥ tam̃ tanto nomine quã sit paruꝰ
udes. Nam lic& apud nos athlanticũ mare lic& mag¬
nũ uocenur: de celo tamen despicientib non potest mag¬
nũ uidi: cũ ad celũ t̾ra signũ sit quđ diuidi nõ possit
in partes. Ideo aut̃ breuitas tr̃ȩ tam diligent̃. asseritur.

Expanded text:
circulum quasi centron puncti obtinet locum, necessario circulum quasi centron puncti obtinet locum, necessario de Oceano adiecit: «qui tamen tanto nomine quam sit paruus uides». Nam licet apud nos Atlanticum mare, licet Magnum uocetur, de caelo tamen despicientibus non potest magnum uideri, cum ad caelum terra signum sit, quod diuidi non possit in partes. Ideo autem terrae breuitas tam diligenter adseritur
Abbreviated transcription (Latin):
occeano ut diximꝰ bis eas ambiente. Omĩa hȩc ante ocło
locare potest descriptio substituta . ex qua & nr̃i maris
unde oriatur
inuemies: lic&
non ignorẽ eẽ
ñnullos qͥ ei de
oceano ingres¬
sũ negent.
Nec dubiũ ẽ
in illã quoq
australis gn̾is.
temꝑatã. mare
deocceano simi¬
lit̾ influere.s
describi hȩc nr̃a
attestatione nõ
debuit. cuiꝰ situs
nob̃ in eognitus
ꝑseuerat. Qud aut̃ nr̃am habitationẽ dixit angullam
uerticib laterib laciorẽ. in eadẽ descriptione posterius
aduertere. Nam quanto longior est tropicꝰ circus sep¬
tentrionali circo. tanto uerticib zona quã laterib angꝰ¬
tior est. qł sumitas eius in artũ extremi cinguli breui¬
tate contrahitur. deductio aut̃ laterũ cũ longitudine
tropici ab utraq parte distendit᷑. Demiq ueteres om̃e
habitabilẽ nr̃am extentę clamidi similẽ eẽ dixer. Itẽ
quita om̃is t̾ra in qua & occeanꝰ est : ad quẽius cęlestẽ

Expanded text:
eas, ut diximus, ambiente. Omnia haec ante oculos locare potest descriptio substituta, ex qua et nostri mariunde oriatur inuenies, licet non ignorem esse nonnullos qui ei de Oceano ingressum negent. Nec dubium est in illam quoque australis generis temperatam mare de Oceano similiter influere, sed describi hoc nostra attestatione non debuit, cuius situs nobis incognitus perseuerat. Quod autem nostram habitabilem dixit angustam uerticibus, lateribus latiorem, in eadem descriptione poterimus aduertere. Nam quanto longior est tropicus circus septentrionali circo, tanto zona uerticibus quam lateribus angustior est, quia summitas eius in artum extremi cinguli breuitate contrahitur, deductio autem laterum cum longitudine tropici ab utraque parte distenditur. Denique ueteres omnem habitabilem nostram extentae chlamydi similem esse dixerunt. Item quia omnis terra, in qua et Oceanus est, ad quemuis caelestem