comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aũt scđm iulianũ ꝓhabimus que sentencia ht̃ rationẽ
ramiarcello ap̃ iulianũ ꝓbatur. Ndẽ libit ii ad edictũ¬
Inoñb. noxalib ac tionib. ubicumq scientia exigitur
dĩl. sic accipienda ẽ. si cũ ꝓhibe posset ñ ꝓhibuit. ali¬
ud ẽ enĩ auc tore eẽ seruo deliquenti qnt̃ puti de

Expanded text:
autem secundum Iulianum probauimus, quae sententia habet rationem et a Marcello apud Iulianum probatur. 3 Idem libro tertio ad edictum.In omnibus noxalibus actionibus, ubicumque scientia exigitur domini, sic accipienda est, si, cum prohibere posset, non prohibuit: aliud est enim auctorem esse seruo delinquenti, aliud pati de
Abbreviated transcription (Latin):
Ulpanus libro xuiii ad edic tun. Siseruus scien¬
te dño acidit. insolidũ dñm obligat ipse enĩ uider᷑
dñs occidisse. Siaut̃ insciente nõrahio . net enĩ debut
ermaleficio serui in plus teñi quã ut nore eũ dedetis
tũ ut celsus puetet si fũt alienaus seruus. intotũ uł ipur
duđ manumuissus. norã cap̃ ñsequi. Nã seruis nichildeli

Expanded text:
Ulpianus libro octauo decimo ad edictum.Si seruus sciente domino occidit, in solidum dominum obligat, ipse enim uidetur dominus occidisse: si autem insciente, noxalis est, nec enim debuit ex maleficio serui in plus teneri, quam ut noxae eum dedat.Is tum, ut Celsus putet, si fuerit alienatus seruus in totum uel in partem uel manumissus, noxam caput non sequi: nam seruum nihil deli
Abbreviated transcription (Latin):
auo libro u. ad edictũ ꝓuinciale. Noxiles acto¬
nes appellant᷑: quȩ ñ ex contrac tu ẜexno̾ra at qana¬
leficioseruqꝵ acdisus nos instituunt᷑ quaꝵ ac tionũ
uis co potestas hec ẽ. ut si dãpnati fuerumus: licent
nob adedicione ipsirs cor̃poris ꝙ deliq̃uert. eiutareli:

Expanded text:
us libro secundo ad edictum prouinciale.Noxales actiones appellantur, quae non ex contractu, sed ex noxa atque maleficio seruorum aduersus nos instituuntur: quarum actionum uis et potestas haec est, ut, si damnati fuerimus, liceat nobis deditione ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
milias cenaculũ conductum habuit. & uide deie¬
tum. ł effusum ꝗd sit. de pecculio in patrẽ nõdat᷑
ꝗañ ex contractu uenit. in ipsum itaq filiũ ħ̃ ac tiõ
competit ¶Cũ seruus habitator ẽ. utrũ noxał actio i¬
danda sit: ꝗa ñ ẽ ex negocio gesto andep̃ecculio. ꝗa ñ au
exdelicto seriũ uenit. neq enĩ rette serui dir̃ nora
cũ seruus nichil nocũt: s ego puto impunitũ seriũ
ẽe nõoportẽ. s ext̾ ordinem officio uidicis corri¬
gendum Mabitare aũ dicimus. uł in suo. uł in con¬
ducto uł gratutos hõpes plane non tenebitur. uet
ꝗañ ibi habitat stantisꝑ ospitatur. s is tenetur
ꝗ ospicium dederit. multũ ant int̾ ẽ int̾ habitarẽ ia
&ꝰ ospitẽ. quantũ int̾ ẽ int̾ domiciliũ habitantẽ.
& ꝑegrinantẽ . Isi plures in eodẽ cenaculo habitent
uñ de iectũ ẽ inquẽ uis ħ actio dabitur:

Expanded text:
ulum conductum habuit et inde deiectum uel effusum quid sit, de peculio in patrem non datur, quia non ex contractu uenit: in ipsum itaque filium haec actio competit.Cum seruus habitator est, utrum noxalis actio danda sit, quia non est ex negotio gesto? an de peculio, quia non ex delicto servi venit? neque enim recte servi dicitur noxa, cum servus nihil nocuerit. sed ego puto impunitum servum esse non oportere, sed extra ordinem officio iudicis corrigendum. Habitare autem dicimus vel in suo vel in conducto vel gratuito. hospes plane non tenebitur, quia non ibi habitat, sed tantisper hospitatur, sed is tenetur, qui hospitium dederit: multum autem interest inter habitatorem et hospitem, quantum interest inter domicilium habentem et peregrinantem. Si plures in eodem cenaculo habitent, unde deiectum est, in quemvis haec actio dabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
rimus fitur usꝰ res emi posse. Net enĩ fase et mo cisoss
tinan eẽ ꝙuenit. aneutra puar obligacio cont᷑hit.
Siemptor solussit non obligabitur uendittr. nec tor
ex uendad quicquã consequit᷑. nis i ultroꝙ conuene¬
it. et in iudiciũ possessioni pocior ẽet Pllia causa
causa ẽ degustandi alia meciendi. Gustus cnan
ad hoc ꝓficit ut iꝓbare liccat. insuraua nõ eo
ꝓsicit ut aut plus aut minus ueneat. s ut appatti¬
at quantum eniatio. ISi emptio ita ficsta fucre
esto nuchi emptus sticbus ut pamphuilus in potese¬
te ẽ uenditoris quẽ. uelit dart sic̃ instipulacior
s. uno mortuo qui suꝑ ẽ dandũ e dido poruͣ picul¬

Expanded text:
rimus futuras res emi posse: nec enim fas est eiusmodi ctiuum esse quod uenit, a neutra parte obligatio contrahitur: si emptor solus scit, non obligabitur uenditor nec tamen ex uendito quicquam consequitur, nisi ultro quod conueneit, et in iudicio possessionis potior esset. Alia causa est degustandi, alia metiendi: gustus enim ad hoc proficit, ut improbare liceat, mensura uero non eo proficit, ut aut plus aut minus ueneat, sed ut appareat, quantum ematur. Si emptio ‹i›ta facta fuerit: 'est mihi emptus Stichus aut Pamphilus', in potestate est uenditoris, quem uelit dare, sicut in stipulationibus, sed uno mortuo qui superest dandus est:
Abbreviated transcription (Latin):
bitoris id ꝙ de finctus pignori dederat qu hnditẽ petiud
consequi posst dubiũ nonẽ Ium pcla urbiuna. ⁊ rasticane¬
glegencia possessoꝵ perora s ficta uł uti quis uincȩ ponur
orti exstra consuetudinẽ patris samilias de functi culta
tasunt lens et stimaciont caꝵ rerũ quanto peiores fct
s̃possessores pati debent. tt quanto peiores tac h

Expanded text:
d defunctus pignori dederat quin hereditatem petendo consequi possit, dubium non est. Cum praedia urbana et rustica neglegentia possessorum peiora sint facta, veluti quia vineae pomaria horti extra consuetudinem patris familias defuncti culta sunt: litis aestimationem earum rerum, quanto peiores sint factae, possessores pati debent. Idem libr
Abbreviated transcription (Latin):
alit mĩ aduersus te candini patrii osquã si legatũ rea¬
deremꝰ. Qudeamꝰ tam̃ ne non alit petor irditris legatum
restieuhere debeat. quã ut er caueatur sicc eũ le hrdete
iudicatu fut reddi ei legatum cũ sit iniquo eo casu
possessorẽ hĩditatis legatũ q solũ itir etinere ⁊ maxine
sinon ꝑcaluĩpniã .s perrorẽ Iditatẽ pecierit adũsarius
idq ⁊elius ꝓbat. Impator ait antoninus reserbit ei ꝗ
legatum ex testam̃to abstullis set cuisa cognita hidits pe¬
ticionẽ negaudam ee scilicet si manifesta cuilũpiuaa sita¬

Expanded text:
 mihi adversus te dandam petitionem, quam si legatum redderem. videamus tamen, ne non aliter petitor hereditatis legatum restituere debeat, quam ut ei caveatur, si contra eum de hereditate iudicatum fuerit, reddi ei legatum: cum sit iniquum eo casu possessorem hereditatis legatum, quod solverit, retinere, et maxime si non per calumniam, sed per errorem hereditatem petiidque et Laelius probat. imperator autem Antoninus rescripsit ei, qui legatum ex testamento abstulisset, causa cognita hereditatis petitionem negandam esse, scilicet si manifesta calumnia sit
Abbreviated transcription (Latin):
ex his uidicatum ẽ queri solet utrum pinde ei brtleitate
restius op porteit itq ut opportẽt si adũsus alutndre¬
ssensa noneet ut siilicet simox ⁊si sccłm alium fũt iidica¬
tum ab soluatur iscum qͦ ac tumȩ quia neq posidebut.
ned dolo malostcit quo minus possideret ꝙ iudicio re uct
restetũ. anq possit ⁊ scđm alul uidicari n alit̃ resttubet¬

Expanded text:
rum perinde ei hereditatem restitui oporteat, atque oporteret, si aduersus alium defensa non esset: ut scilicet si mox et secundum alium fuerit iudicatum, absoluatur is cum quo actum est, quia neque possideat neque dolo malo fecerit, quo minus possideret quod iudicio reuictus restitu
Abbreviated transcription (Latin):
sionãe. Et uidetur mꝰ uilianũ de solo p̃done ut ciueant
easisse n eriam de bonefidi possessore sondicionẽ tam̃¬
pat debeht: S et pertata sacreditorib: conueniatur
rdeptione uti debebres S ⁊si ipsi aliquid p̃doni debe¬
iur hdeducere non debebit. maxime siid fuit debr¬
nĩ ꝙͥ natiua debebat᷑. Quid tam̃ si ex pediebat qret ꝑoiio
id dehtũ eẽ dissolutum ꝓpt̃ penĩ. uł alian causi potẽ
dci psum sibi uł soluisse uł debuisse soluerȩ Iustus
nec fecit culpe huiꝰ reddat racionẽ. nĩ bonefidi possesor
e. Ec enĩ q quasi rẽ suã neglexit. nulli querelȩ subrec¬
us ẽ ante peritã hr̃ditatẽ. Postea uõ ⁊ ipse p̃do ẽ Iillud
planc p̃doni imputari nom potẽ cur passusẽ debitores
llri. ⁊ paupiores fecerit. ⁊ non eos conuenit cũ ac tinẽ
ñ habũit: Qđ aũt possessori solutuni ẽ. an restituhere
debeat uideamus. ⁊ sibonefiđi possessor sut siue ñ dełe

Expanded text:
suo nomine. et uidetur mihi Iulianus de solo praedone ut caueat sensisse, non etiam de bonae fidei possessorepraestare debebit. sed et petitor si a creditoribus conueniatur, exceptione uti debebit. Sed si ipsi aliquid praedoni debebatur, hoc deducere non debebit: maxime si id fuit debitum, quod natura debebatur. quid tamen si expediebat petitori id debitum esse dissolutum propter poenam uel aliam causam? potest dici ipsum sibi uel soluisse uel debuisse soluere. Iustus nec fecit, culpae huius reddat rationem, nisi bonae fidei possessor est: tunc enim, quia quasi suam rem neglexit, nulli querellae subiectus est ante petitam hereditatem: postea uero et ipse praedo est. Illud plane praedoni imputari non potest, cur passus est debitores liberari et pauperiores fieri et non eos conuenit, cum actionem non habuerit. Quod autem possessori solutum est an restituere debeat, uideamus: et si bonae fidei possessor fuit siue non, debere
Abbreviated transcription (Latin):
dolo desierit possiđe. ita condẽpnatur atq si possid et nec ad¬
iec tũ cet siresintierit. i nonẽ dubiũ. q no dełut meliori
ee condicionus quã bonc fiđi possessor.Itaq ÷ si pluri uenaer̃¬
res. elec biodebebit et ac toriꝰ ut p̃ciũ consequatur: alioqr
lucretur aliꝗdđ pdo quotempr lacupletior et̃ debeit bone fidi
possessor dubitatur ẜ magisc̃ rei iudicatȩ tp̃s spectandũ
ẽẽ fructus intelliguntur deduc tis impensis q̃ querendoꝵ

Expanded text:
dolo desierit possidere, ita condemnatur atque si possideret, nec addolo desierit possidere, ita condemnatur atque si possideret, nec adiectum esset, si res interierit. sed non est dubium, quin non debeat melioris esse condicionis quam bonae fidei possessor. itaque et si plurres, electio debebit esse actoris, ut pretium consequatur: alioquin lucretur aliquid praedo. Quo tempore locupletior esse debeat bonae fidei possessor, dubitatur: sed magis est rei iudicatae tempus spectandum esse. Fructus intelleguntur deductis impensis, quae quaerendo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ seruus debior fuit. puidẽ hibi debebit. itꝙ side pet¬
culio igẽt. Ide dicendum maurcianus ut itia n peca¬
niũ expcio receptom ieruus id filius consumpseri. scd
alias expeculio ei solu pote Eposi afilio familias peti hr̃¬
ditatẽ: posse. non e sibiũunu i restituendi facultatem
ht̃. sic ad exhinibũ at odo nagis dicimu̾ posse peti hre¬
occuu̾t id qq inbrdeatis peticione uẽniet. S poponui ait
ac tore debei elqure. utrum uelit sibi eu condempnar ::¬
Eꝑ caueat ie nor a turũ lesaquilia. an malit integrã sib
Sẽẽ. ac tionẽ legis uqulie. tisẜa eiꝰ rei exstimnacione: uiudi¬
ce que electio locum bt siante lñditatẽ aditã ocoisus sit
seruus. Nam si pt̾ ea ipsius ac dioppriã effec taẽ necuẽ¬
niet inhr̃ditatis peticionẽ. si pdo dolo desusset possidere
res aũt in eomo int̾ierit quo eẽt int̾ritura. Et si eadem
causa possessionis mausisset. quantũ aduba sepat cosulti
melior e causa p̃donis: quam bonasidi posfessoras qua pdosi

Expanded text:
 servus debitor fuit, perinde haberi debebit, atque si de peculio ageretur. idem dicendum Mauricianus ait etiam si pecuniam ex pretio perceptam servus vel filius consumpserit, sed alias ex peculio eius solvi potest. Sed et a filio familias peti hereditatem posse non est dubium, quia restituendi facultatem habet, sicut ad exhibendum. multo magis dicimus posse peti hereoque in hereditatis petitione ueniet: sed Pomponius ait actorem debere eligere, utrum uelit sibi eum condemnari non acturum lege Aquilia, an malit integram sibi esse actionem legis Aquiliae omissa eius rei aestimatione a iudi. quae electio locum habet, si ante aditam hereditatem occisus sit seruus: nam si postea, ipsius actio propria effecta est nec ueniet in hereditatis petitionem.Si praedo dolo desisset possidere, res autem eo modo interierit, quo esset interitura et si eadem causa possessionis mansisset: quantum ad uerba senatus consulti melior est causa praedonis quam bonae fidei possessoris, quia praedo, si
Abbreviated transcription (Latin):
unq si probabilẽ matum faciendi monunti sumptus. ut
quartum testator usserit non exeedit EEũ cui aufertur
brdetis impensis ricione doli exceptionis aut retenturũ
uuit ac dionẽ negocioꝵ gestor repeciturũ uł uti hr̃ditro
negocio gesto. Quĩuisen stricto iuire null ꝗ̃enat ac̃

Expanded text:
ue si probabilem modum faciendi monumenti sumptus, vel quantum testator iusserit, non excedat, eum, cui aufertur hereditas, impensas ratione doli exceptione aut retenturum aut actione negotiorum gestorum repetiturum, veluti hereditario negotio gesto: quamvis enim stricto iure
Abbreviated transcription (Latin):
tussit Iiulianũ scribit. Sionis possesor disdarerit si ꝗđ
ñ necessarto Pnrditi peticione in ditati pͣciũ pratur ũ dm¬
putaretur enim ei si non distraxisset. Ad si nece ssariũ
p̃cium ẜ non passurũ uidicẽ sicoͣgnoscit posses sorẽ p̃¬
ciũ luchari scribit ⁊ ueruis ẽ¬

Expanded text:
i hominem possessor distraxerit, si quidem non necessarium hereditati, petitione hereditatis pretium praestaturum: imputaretur enim ei, si non distraxisset: quod si necessariumpretium: sed non passurum iudicem qui cognoscit possessorem pretium lucrari scribit, et verius e
Abbreviated transcription (Latin):
plonis psona ꝓculus rec te existimauit in bonenũ posẽ¬
orib caissius.: Nec enĩ debet posessor aut mortalitauẽ
pr̃ire aut ort̃ metũ hũ prculi temere indefenssũ ius¬
i suũ redinquere Predo fruc tus suo non facit. Sr augene¬
ũ bona fide aut possessores hus tantum ueniunt restituci¬
onẽ. quasi augm̃ta hrdititis ꝑ quos locupletior factus ẽ
Pac tionessiquas possesor nictuse eiucta hrãetate restitu¬
beit debet. eł eti sunt̃ dic tum uñ ui aut ꝙͥ p̃carioẽ cesse.

Expanded text:
onis persona Proculus recte existimat, in bonae fidei possessoribus Cassius. nec enim debet possessor aut mortalitatem praestare, aut propter metum huius periculi temere indefensum ius suum relinquere. Praedo fructus suos non facit, sed augenbonae fidei autem possessore hi tantum ueniunt in restitutione quasi augmenta hereditatis, per quos locupletior factus est. Actiones si quas possessor nanctus est, euicta hereditate restituere debet, ueluti si interdictum unde ui, aut quod precario concess
Abbreviated transcription (Latin):
dedicione relinquere. ꝙ si sciens furem nũ pignori de:¬
derit. ⁊ si paratus sũit ꝓ noxe debito ap̃ me relinquen:
nichilominus habiturum me pigneraticiã actionẽ.
ut indẽpnẽ me p̃stet. eadem seruanda ẽẽ ulianus
ait. etiam cũ depositũm uł cõmodat seruus surtũ faciat.
Mircianus lib̾ iiii. regulaꝵ. Qum debitore qui alierã
rem pignori dedit pote creditor contraria pignoraticia
agere ⁊ si soluendo debitor sit:
Id lib̵ singularia ad formula ypothetarrĩ. Si pecuni¬

Expanded text:
 si sciens furem pignori dederit, etsi paratus fuerit pro noxae dedito apud me relinquere, nihilo minus habiturum me pigneraticiam actionem, ut indemnem me praestet. eadem servanda esse Iulianus ait etiam cum depositus vel commodatus servus furtum faciat. Marcianus libro quarto regularum Cum debitore, qui alienam rem pignori dedit, potest creditor contraria pigneraticia agere, etsi solvendo debitor sit. Idem libro singularum ad formula
Abbreviated transcription (Latin):
dacissite furti tene̾ri. ꝙ si indando aes subiat isset turpit̃
fecisse nõ furẽ ẽẽ. s hic pato pignoraticiãm iudiciũ locũ
habe ⁊ ita põponius scribit. s ȩxstra ordinẽ stellionatũ
nõe plectetur ut ẽ sepissime rescrip̾tum. ẜ n siquis tẽ
alienã michi pignori dederit: scitns prudensq uł siꝗͥ
alii obligatam mͥ obligau̾it. nec me de ħ certi orau̾it.¬

Expanded text:
iecisset, furti teneri: quod si in dando aes subiecisset, turpiter iecisset, furti teneri: quod si in dando aes subiecisset, turpiter fecisse, non furem esse. sed et hic puto pigneraticium iudicium locum habere, et ita Pomponius scribit. sed et extra ordinem stellionatus nomine plectetur, ut est saepissime rescriptum.Sed et si quis rem alienam mihi pignori dederit sciens prudensque uel si quis alii obligatam mihi obligauit nec me de hoc certiorauerit
Abbreviated transcription (Latin):
peccuniã simꝓnio ⁊ obeam piꝰgnus accepisset futũꝙ
eẽt ut distraherit eam creditor qua pecunia ñ sol¬
ueretur petit acreditos ut fundũ certo p̃cio emptum
haberet. i cũ imꝑisset epistolã qua se uendidisse
fundũ creditori significaret enustt. quero hanc uen¬
dicionẽ debito reuocare possit. offerendo sortẽ nu
suras quȩ debentur. marcellus resp. scđm ea quȩ ꝓpo
Uusuraꝵ aliꝗd debatur ab eo qui subpignorib petuniam
debet. qcꝗd ex uendicione pignoꝵ retipiatur. pͥmũ
usuris quas iam̃ it̃ debetori constat. de inde siquid
suꝑẽ sorti accepto ferendũ ẽ. nec audiendus ẽ debi¬
tor si cũ parũ idoneũ se ẽẽ sciat. eligit quonoͬe ex¬
honerari pignus suũ malit spignũ manente ꝓpetate de
bitoris. solã possessionẽ tranferat a creditorẽ potẽ.
aes subiecisset creditori. qualit̃ teneatur q̃ sitũ ẽ ĩ qua ppe¬
cie rettissime sabmus scribit. siquidẽ dato auro aes sub¬

Expanded text:
pecuniam Sempronio et ob eam pignus accepisset futurumque esset, ut distraheret eam creditor, quia pecunia non solueretur, petit a creditore, ut fundum certo pretio emptum habere‹t› et cum impetrasset, epistulam, qua se uendidisse fundum creditori significaret, emisit: quaero, an hanc uenditionem debitor reuocare possit offerendo sortem et usuras quae debentur.Marcellus respondit secundum  aliquid debetur ab eo, qui sub pignoribus pecuniam debet, quidquid ex uenditione pignorum recipiatur, primum usuris, quas iam tunc deberi constat, deinde si quid superest sorti accepto ferendum est: nec audiendus est debitor, si, cum parum idoneum se esse sciat, eligit, quo nomine exonbitoris solam possessionem transfert ad creditorem: potest aes subiecisset creditori, qualiter teneatur, quaesitum est. in qua specie rectissime Sabinus scribit, si quidem dato auro aes sub
Abbreviated transcription (Latin):
lus in suis rebus p̃stare solet. acreditore exiguntur.
dolo dbet debitori rẽꝓmitt̾e. & si p̃diũ fuit pigneratũ.
& de ure eiꝰ reꝓmittendũ ẽ ne forte seruitutes ces¬
sante uti creditore. amissesinto
sidederit rempupilli pignon. tuendusi erit. scilicet
sũrẽ pupilli peccuniã acciprat᷑: idẽ in curatore ad¬
ulescentis. uł furios: Tont̾rariã pigneratioiã credi¬

Expanded text:
lias in suis rebus praestare solet, a creditore exiguntur. dolo debet debitori repromittere: et si praedium fuit pigneratum, et de iure eius repromittendum est, ne forte seruitutes cessante uti creditore amissae sint.si dederit rem pupilli pignori, tuendum erit, scilicet si in rem pupilli pecuniam accipiat. idem est et in curatore adulescentis u
Abbreviated transcription (Latin):
ata suit. ut inquantitate debiti ei satis fut.
sisquintũ eiꝰ int̾ sit. ⁊ compeniacione habe pote
ltor si forte pigneraticra uł exalia causa cũ eo
ur. PQui re ꝓbos nũmos soluit a creditori: an ht̃
posse ꝗua re ꝓba peccunia non lib̾at soluentẽ.
bis uid licet nũmis reddendis : Si uendiderit ꝗdẽ
ltor pignus plur is quã debitũ erat. ñdũ aut̃ p̃
ib omptore exc̃egit. an pignoraticio iudicio c̃¬
Qnuri possit ad suꝑ fluũ reddendum. an uõ uł ex pec
ue deb̾at quo ad emptor soluat uł suscipere actio¬
turguendum ad solucionẽ creditorẽ .ẜ aut ȩxpe¬
tire debitorẽ. aut si non expectat mandas er acti¬
mes adũsus emptorẽ ꝑiculo tam̃ uenditoris. ꝙ si ac¬
tpit iam petunia suꝑfluum reddidit. in pigneraticio
udicũ uenitrsi respignori dataᷤᷤ male tractauit cre¬
lt uł seruos debilitaut plane s ꝓmaleficiis sui¬
abereuit. uł iuncx̃it. uł obtulit p̃fec turȩ uł p̃si¬
didicendum ẽ pigneraticia creditorẽ non teneri

Expanded text:
ata fuerit, ut in quantitatem debiti ei satisfiat vel in quantum eius intersit, et compensationem habere potest creditor, si forte pigneraticia vel ex alia causa cum eo agetur. Qui reprobos nummos solvit creditori, an habeposse, quia reproba pecunia non liberat solventem, reprobis videlicet nummis reddendis. Si vendiderit quidem creditor pignus pluris quam debitum erat, nondum autem pretium ab emptore exegerit, an pigneraticio iudicio conveniri possit ad stare debeat, quoad emptor soluat, uel suscipere actioesse urguendum ad solutionem creditorem, sed aut exspectare debere debitorem aut, si non exspectat, mandandas ei actiones aduersus emptorem periculo tamen uenditoris. quod si accepit iam pecuniam, superfluum reddit.In pigneraticio iudicio uenit et si res pignori datas male tractauit creditor uel seruos debilitauit. plane scoercuit uel uinxit uel optulit praefecturae uel praesidi, dicendum est pigneraticia creditorem non teneri.
Abbreviated transcription (Latin):
luntate eiꝰ uł er cuihr̃s exstit̃t uł ꝓcũradri e uł ser
uo petcuniis exigendis p̃posito. unde si doniũ codu¬
reris. & eiꝰ partem mĩ lociueris. & ego ꝗ locatori tu¬
o pensionem soluero. pigneratiorã adũsus tȩ potero
ex piri. Nam iulianus scribit solui er posse ⁊ furtem
tibi: par ei soluero :tantũ dẽ erit dicendũ: plane in eã
dum taxat sũmam inuetta mea:⁊ iñ lata tenebunt᷑.
in qua cenaculũ conduxi. ñ enĩ credibse ẽ ħ conuenis¬
se uit ad uniũsam pensionẽ in sul& ẽffriuola mea te¬
nebuntur. uidetur aũt tante ⁊ cumdno ediũ hoc
conuenisse ut non pactio cenacularu ꝓficit dño s sui

Expanded text:
luntate eius, uel ei cui heres exstitit, uel procuratori eius, uel seruo pecuniis exigendis praeposito. unde si domum conduxeris et eius partem mihi locaueris egoque locatori tuo pensionem soluero, pigneraticia aduersus te potero experiri nam Iulianus scribit solui ei posse: et si partem tibi, partem ei soluero, tantundem erit dicendum. plane in eam dumtaxat summam inuecta mea et illata tenebuntur, in quam cenaculum conduxi: non enim credibile est hoc conuenisse, ut ad uniuersam pensionem insulae friuola mea tenebuntur. uidetur autem tacite et cum domino aedium hoc conuenisse, ut non pactio cenacularii proficiat domi
Abbreviated transcription (Latin):
deussor ẽuentꝰ fuĩt llou̾ata au debiti obligacio pig¬
nus ꝑimit. nisic̃uenit ut pignꝰ repetatur Isi quasi
daturuᷤ tibi petuniã pignus acceꝑo.net dedero: pig.¬
neraticra actione tenebor &̃ nulla solucione facta:
Idemq ⁊ si accepto lata sit petuniai: uł condicio defe¬
cit: ob quã pignꝰ contͣt tũ ut. uł si pactũ cui standũ ẽ.
d̾ pecunia ñ petenda fac tũ ẽissi in sortẽ dũ tarat uł in
usuras obstrictũ ẽ pignus eo soluto ꝓpt̃ ꝙ obligatũ ẽ
locũ ht̃ pigneraticia siuȩ aũt usurȩ instipulatu sĩt
deduc tȩ. siũ nõ sit. tam̃ pͥignus et in eas obligatũ fuit.¬
quã diu in ꝗd ex his debetur. pignoraticra cessabit.
alia causa ẽ eaꝵ quas quis sup̃ licitun modũ ꝓmisit
Nam heȩ penit̾ illicite sũt I⁊ creditori plũes hr̃des ex

Expanded text:
io pignus peremit, nisi conuenit, ut pignus repetatur.Si quasi daturus tibi pecuniam pignus accepero nec dedero, pigneraticia actione tenebor et nulla solutione facta: idemque et si accepto lata sit pecunia, uel condicio defecit, ob quam pignus contractum est, uel si pactum, cui standum est, de pecunia non petenda factum est. Si in sortem dumtaxat uel in usuras obstrictum est pignus, eo soluto propter quod obligatum est locum habet pigneraticia. siue autem usurae in stipulatum sint deductae siue non, si tamquamdiu quid ex his debetur, pigneraticia cessabit. alia causa est earum, quas quis supra licitum modum promisit: nam hae penitus illicitae sunt.Si creditori plures heredes ex
Abbreviated transcription (Latin):
ditoris dum taxat ꝑ sona fũt comp̃hensa: etiã hr̃es ciꝰ¬
iure uendet. sinichil contrariũ actũ ẽẽt Icũ pignus
tor pignori dedit. aut maliciose inpignore ũsatus
sit dicendũ ẽ locũ hab̾e contrariũ iudiciũ ¶Nõ tantũ
saũt obpecuniã. s obaliam causam pignꝰ dari potẽ. uł¬
uti siquis pignus alicui dederit ut ꝓ se fide iubeat.¬
Propͥe pignus dicimꝰ ꝙ ad creditore transit. hypothetã¬
uceitno transit possessio ad creditorẽ. Ioñiꝰ pec unia
ex soluta ẽẽ debet. aut eo nõe satis fa̾c tũ ẽẽ ut na¬
scatur pigneraticia actio. satis factũ aũt accipi¬
emus quẽ ad modũ u̾oluit creditor. licet ñ sit solu
tũ. siue aliis pĩg̃norib sibi caueri uoluit. ut ab ħ rece¬
dat. sui fideius sorib sue reo dato siue p̃cio aliquo
uł nuda conuencionei nascitur pignoratia actio.
et gñalit̃ dicendum erit. quociens retede uoluit
creditor apignore: uderi ei satis factum. siũ ipse¬

Expanded text:
ditoris dumtaxat persona fuerit comprehensa, etiam heres iure uendet, si nihil in contrarium actum esset.Cum pignus or pignori dedit aut malitiose in pignore uersatus sit, dicendum est locum habere contrarium iudicium.Non tantum autem ob pecuniam, sed et ob aliam causam pignus dari potest, ueluti si quis pignus alicui dederit, ut pro se fideiubeat.Proprie pignus dicimus, quod ad creditorecum non transit nec possessio ad creditorem. Omnis pecunia exsoluta esse debet aut eo nomine satisfactum esse, ut nascatur pigneraticia actio. satisfactum autem accipimus, quemadmodum voluit ctum: siue aliis pignoribus sibi caueri uoluit, ut ab hoc receiue fideiussoribus siue reo dato siue pretio aliquo uel nuda conuentione nascitur pigneraticia actio. et generaliter dicendum erit, quotiens recedere uoluit creditor a pignore, uideri ei satisfactum, si
Abbreviated transcription (Latin):
pignus conuenerit int̃ ipsũ. ⁊ emptor ẽ. ut sisoluerit de¬
bitor petuniã p̃cii emptoris liceret et reciꝑe rẽ suã.
scripsit iulianus. ⁊ ẽ rescriptum obhanc conuencionẽ
pignereticiis ac tionib teneri creditorẽ ut debitori
mandet exuendit᷑o actionẽ adũsus emptorẽ : ãgere:¬

Expanded text:
 si soluerit debitor pecuniam pretii emptori, liceret ei recipere rem suam, scripsit Iulianus et est rescriptum ob hanc conuentionem pigneraticiis actionibus teneri creditorem, ut debitori mandet ex uendito actionem aduersus emptorem. se
Abbreviated transcription (Latin):
idꝙ accepis. erit tibi in pignoris loco Pbi nuda ꝓpͥctas
gnori data sit usus fruc tus qui pt̾ ea ad creuit. pignore
eadẽ causa ẽ alluuonis si fundus pigneratus uenit mi¬
nere causã pignoris. quia cũ sua causa fundus transeg
sicut᷑ in partu ancillȩ qui pt̾ uendicione natus st s
cauerit ut silua sib pignor. cẽt. nauẽ ex ea maten
factã non ee piqnoris asuis ait̃ qui
fac tã noñ ee̾ pignoris casius ait quia aliud  łatiua.
ud nauis. ⁊ uđo nominatĩ indando pignore adcucend
ẽe. ait. quȩq et silua fac tantataue sint Escruus ite
petulure s̃ pignor ͦ dederit tuendus e liłiam petuli
ministracionẽ habuit. nã ⁊ alienãre ea res potẽ:
Martianus bib̵ singular ad formulã hy pothetaria.¬
Hadẽ ⁊ defilio familias dicta intelligamus:
rante eodatũ sit. ⁊ ratum habũit: pignus uilebts Sip¬
rib res simul pignori dẽtur:qualis oñiũ causa ẽ ꝓdi pos¬

Expanded text:
oco.Si nuda proprietas pignori data sit, usus fructus, qui postea adcreuerit, pignori erit: eadem causa est alluuionis.Si fundus pigneratus uenierit, manere causam pignoris, quia cum sua causa fundus transeat, sicut in partu ancillae, qui post uenditionem natus sit.Si quis cauerit, ut silua sibi pignori esset, nauem ex ea materia factam non esse pignor‹i› Cassius ait, quifactam non esse pignor‹i› Cassius ait, quia aliud sit materia, aliud nauis: et ideo nominatim in dando pignore adiciendum esse ait: 'quaeque ex silua facta nataue sint'.Seruus rem peculiarem si pignori dederit, tuendum est, si liberam peculii administrationem habuit: nam et alienare eas res potest. 19 Marcianus libro singulari ad formulam hypothecariam.Eadem et de filio familias dicta intellegemus. rante eo data sit et ratum habuerit, pignus ualebit.Si pluribus res simul pignori detur, aequalis omnium causa e
Abbreviated transcription (Latin):
ad modũ si ipse debitor porcionẽ soluisset PSi annua
bima trima die ixxxstipulatꝰ. acceꝑim pignus. pactͦ¬
ꝙ esim ut nisi sua quãq die pecunia soluta eẽt.
dies ueniret. ñ posse me pignus uendert ꝗa eis ũbis
om̃s pensiones de monstrarentur. nec uerũ ẽ sua qͦq
die ñ solutã pecuniã. ante quam om̃s dies uenirent.
s oñib pensionibs p̃teritis. etiã si una portio soluta nõ
sit. siqua petcunia sua die soluta ñ erit. statim cõpe¬
tit ei pacta conuentio. De uendendo pignore in rẽ¬

Expanded text:
admodum si ipse debitor portionem solvisset. Si annua bima trima die triginta stipulatus acceperim pignus pactusque sim, ut nisi sua quaque die pecunia soluta esset, dies ueniret, non posse me pignus uendere, quia eis uerbis omnes pensiones demonstrarentur: nec uerum est sua quaque die non solutam pecuniam, antequam omnes dies uenirent. s pensionibus praeteritis, etiamsi una portio soluta non sit: 'si qua pecunia sua die soluta non erit', statim competit ei pacti conuentio. De uendendo pignore in re
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi actione pigoraticia conuenient᷑. sed nec mutat ꝙ
constitutũ ẽ ab impatore nr̃o posse ꝑ liłum ꝑ onam
possessionẽ ad quirt. Nã ħ eo ꝑtinebit ut possimꝰ pigi¬
noris nob obligati possessionẽ ꝑ ꝓcuratorẽ uł tuto
derit. ipse agẽ pignoraticra. poterit. ꝙ inꝓcurato¬
re ita ꝓcedit siei mandatũ fuit pignoridare

Expanded text:
ipsi actione pigneraticia conuenientur. sed nec mutat, quod constitutum est ab imperatore nostro posse per liberam personam possessionem adquiri: nam hoc eo pertinebit, ut possimus pignoris nobis obligati possessionem per procuratorem uel tutorderit, ipse agere pigneraticia poterit: quod in procuratore ita procedit, si ei mandatum fuit pignori dare
Abbreviated transcription (Latin):
mdidit: tuq eiꝰ numos credidisti. quos ille solilt eicre¬
Ir cui pignus dederat tibt ꝙ cũ et cuenit ut eares
qũ um uendiderat pignori tibi eẽcinichilte egisse
onste.quia rẽ alienã pignori acceꝑis: ea enĩ ricione
initorẽ pignus libatũ habere cepisse neꝙ ad re¬

Expanded text:
tradidit tuque ei nummos credidisti, quos ille soluit ei creditori, cui pignus dederat tibique cum eo conuenit, ut ea res, quam iam uendiderat, pignori tibi esset, nihil te egisse constat, quia rem alienam pignori acceperis: ea enim ratione emptorem pignus liberatum habere coepisse ne
Abbreviated transcription (Latin):
emptionẽ ꝙ ꝗͥ queri ꝑͥtiñe ait ut si forte pͥus quam
emptio fieret decesserim et cum sires me detessise
ꝓpt̃ mandatũ meũ alii uenđe uolueris an hr̃s ñs et nõe
tibi sit obligatus ⁊ retro si alii uendideris. an hrdi meo te¬
nearis. Nã si ꝗdẽ sub condicione emiptio facta uidetur
potẽ agi. quẽ admodũ siquaus alia condicio pt̃ morte¬

Expanded text:
maxime quaeri pertinere ait, ut, si forte prius quam emptio fieret decesserim et tu, cum scires me decessisse, propter mandatum meum alii uendere nolueris, an heres meus eo nomine tibi sit obligatus, et retro, si alii uendideris, an heredi meo tenearis. nam si quidem sub condicione emptio facta uidetur, potest agi, quemadmodum si qua‹e›uis alia condicio p
Abbreviated transcription (Latin):
sorem steterit quo minus suadie solueret̃. aut ꝓeri
tdeorem quo nunus accipet fienim neutrieoꝵ ftrustra ulasidi¬
turali domũ cõmunẽ ꝑmisit ñ donacionis causa cre¬
ditora filii obligare. pt̾ ea metuo de functo relicta pu¬
pila tutores eis iuilicẽ adũsus ꝑciũ accepunt nticius de
mutuis peticionib. q̃ro andomus pars quam ticius obli¬
gandam filio suo accomodauit arbtratu iudicis libari
debitoris. Itemq exeo qđ int contrahentes ac tũ ẽet
ar temp̃r quores de qua quereretur obligata fiusset

Expanded text:
sorem steterit, quo minus sua die solueret, aut per sorem steterit, quo minus sua die solueret, aut per creditorem, quo minus accipeturali domum communem permisit non donationis causa creditori filii obligare: postea Maevio defuncto relicta pupilla tutores eius iudicem adversus Titium acceperunt et Titius de mutuis petitionibus: quaero, an domus pars, quam Titius obligandam filio suo accommodavit, arbitratu iudicis liberarex persona debitoris itemque ex eo, quod inter contrahentes actum esset, ac tempore, quo res de qua quaereretur obligata fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
cuitale mandatum ẽ piculo suo int̾im partes emat m nisi
trum emerit ingratꝰis eas retineat. Nam ꝓprius ẽ. ut cũ
luĩ mõr incõmodum mandatũ suscipi posset pͥstariq of¬
sicium iinpartib emendis ꝑuide atq intoto debeat ab¬
ti. eo quitale mandatum sua sponte suscepit. Qđ si mandas¬
se tibi ut fundum muemeres non addito eo. n alit̃ man¬
dato tencariquam si totum emeres: ut tu partẽ. uł quas¬
dã partes eiꝰ emeris tũ habebimus sine dubio in uicem
mandati actionẽ quam uis reliquas pars emere nõ
potuisses: o fricanꝰ lib oc tauo qͥstionũ.
Honinẽ certum ꝓ te dari fide iussi n⁊ solui. cũ mandati
agat᷑. exstimacio eiꝰ ad id pociꝰ tempꝰ quo solutꝰ sit. ñ qͦ
agitur refferri debet. Et ido etiã simortuus fũit. iuchilo
tinus utilis ea ato e. Mlit instipulacione seruateo
Nã tẽ id tempꝰ spec tat᷑ quo agitur. nsi forte. aut pͥ ꝓpnus¬

Expanded text:
cui tale mandatum datum est periculo suo interim partes emat et, nisi cui tale mandatum datum est periculo suo interim partes emat et, nisi totum emerit, ingrat‹i›s eas retineat. ‹nam› pro‹p›ius est, ut cum huiusmodi incommodis mandatum suscipi possit praestarique officium et in partibus emendis perinde atque in toto debe‹a›t ab eo, qui tale mandatum sua sponte suscepit. Quod si mandassem tibi, ut fundum mihi emeres, non addito eo, ut non aliter mandato tenear, quam si totum emeres, et tu partem uel quasdam partes eius emeris, tum habebimus sine dubio inuicem mandati actionem, quamuis reliquas partes emere non potuisses. 37 Africanus libro octauo quaestionum. Hominem cerd potius tempus, quo solutus sit, non quo agatur, referri debet, et ideo etiamsi mortuus fuerit, nihilo minus utilis ea actio est. aliter in stipulatione seruatur: nam tunc id tempus spectatur quo agitur, nisi forte aut per promis
Abbreviated transcription (Latin):
mode negocium gessisti ⁊ uilius emeris ꝓtua pãr tantũ
tibi pstatur quanti int̾ ẽ tua dũ mõ intraid p̃ciũ ꝙ man¬
dato continetur. Quid n fiet siexeguo p̃tio hiĩ cũ quib tͥ
cõmunis sundus erat rẽ abicere uł necessitate. rer famili¬
aris. uł alia causa cogerent᷑ ñ etiã tn ad idẽ. dupendium
aedicerisss̃ nec lucrumtibi ex huccausa ad quirere: debͥs
⁊cũ mandatum gratuitũ ẽẽ debet. neq enĩ tibi c̃cedendũ
St̃ ꝓp̃t ħ uendicionẽ impendȩ ꝙ animo siorẽ. eiꝰ rer emp¬
tꝵ ẽẽ: quã tibi mandatũ ẽ cognoueris. Qd si fundum ꝗ
ppartes uenit emendũ tibi mandassẽ. Siita ut non
alit mandato teneadr quã sitotũ sundũ emeres. sitotũ
emere ñ potueris in partib em̃dis tibinegociũ gesseri.
siue habueris in eo fundo partẽ. siue ñ: et eueniet ut is

Expanded text:
mode negotium gessisti et uilius emeris, pro tu‹a› parte tantum mode negotium gessisti et uilius emeris, pro tu‹a› parte tantum tibi praestatur, quanti interes‹t› tua, dummodo intra id pretium, quod mandato continetur. quid enim fiet, si exiguo pretio hi, cum quibus tibi communis fundus erat, rem abicere uel necessitate rei familiaris uel alia causa cogerentur? non etiam tu ad ide‹m› dispendium deduceris. sed nec lucrum tibi ex hac causa adquirere debes, cum mandatum gratuitum esse debet: neque enim tibi concedendum est propter hoc uenditionem imp‹e›dire, quod animosiorem eius rei emptorem esse quam tibi mandatum est cognoueris. Quod si fundum, qui per partes uenit, emendum tibi mandassem, sed ita, ut non aliter mandato tenear, quam si totum fundum emeres: si totum emere non potueri‹s,› in partibus emendis tibi negotium gesseris siue ‹h›a‹b›ueris in eo fundo partem siue non et eueniet, ut is
Abbreviated transcription (Latin):
meo te
astirisict. Sinuo pinde mandari agendũ sit ac si alcrũ
fadũ emi mandassẽ. morte insecuta: id scieris resoluto
ialato nullam tib actionẽ cũ hrde meo fore Srisi
uerimẽ mandatum posse ita consistere ut m̃ cet̾is purtb re¬
ddẽtis etiã tuã partẽ. p̃stare debeas.S si quidẽ certo p̃tio
emendas cas mandauerim quanticũq alioꝵ pars redeme¬
ns sic ntua purs cohartabitur: ut ñ habundẽt mandati qua¬
nitate iiqua tibi em̃dum totum mandaui. Sin aũt nullo
certo prio c̃stituto emere tibi mandauerĩ. tuq exdusis per¬
is pates cet̾oꝵ redemeris ntuam prtẽ uiriboni arbtra¬
tu exstimato ptio darimĩ opportet.
Tudolenus lib̵ septimo excassio. Ita ut om̃s sum mas maiore
yininores coharceret. ⁊ ita portionẽ ei qui mandatum
suscepit p̃stet. ꝙ ⁊ pleriq plunt. simili mõ uͣt illa specie
ibicerto p̃tio tibiemere mandaui. ⁊ ałaꝵ parciũ nõe cõ¬

Expanded text:
mortem exstitisset: sin uero perinde mandati agendum sit, ac si alienum fundum emi mandassem, morte insecuta, cum id scieris, resoluto mandato nullam tibi actionem cum herede meo fore. sed euerum est mandatum posse ita consistere, ut mihi ceteris partibus redemptis etiam tuam partem praestare debeas. sed si quidem certo pretio emendas eas mandauerim, quanticumque aliorum parte‹s› redemeris, sic et tua pars coartabitur, ut non abundet mandati quantitatem, in quam tibi emendum totum mandaui: sin autem nullo certo pretio constituto emere tibi mandauerim tuque ex diuersis pretiis partes ceterorum redemeris, et tuam partem uiri boni arbitratu aestimato pretio dari oportet, 36 Iauolenus libro septimo ex Cassio. ita ut omnes summas maiores et minores coaceruet et ita portionem ei qui mandatum suscepit praestet. quod et plerique probant. Simili modo et in illa specie, ubi certo pretio tibi emere mandaui et aliarum partium nomine com
Abbreviated transcription (Latin):
int̃dũ dãpnosa c̃ Fusuma quicumq contractus tales sunt.
ut quicumq eoꝵ nõe sideiussor obligari possct. et min¬
dati obligacionẽ consistere putoneq enĩ multo restr¬
re p̃sens quis int̾rogatus sideiubeat. an aibsens uł p̃sens
mandit. Pret̾ ca animadũtẽ. lic: mandatͦũ creditoꝵr indĩ¬
si in minoreni sũmã se obligauit recte tenetur
ti ac dionẽ hub quatenus rogatus eẽt quia id fecisset ꝙ
mandatumẽr ẽ. Na usq ad ca sumã inquã rogatus erat
sidẽ eiꝰ spectasse uidetur qui rogauit.:
Africanus lib̾ oc tauo q̃stionũ. Qui negocia lucii tici ꝓ¬
curabat. iscũ adebitorib ciꝰ peccuniã exigisset epłam e
cũ emist.qua significaret certã sumam exãm inistra¬
tone ap se ee eamq creditam sib se debiturũ cũ usuri
semissib quesitũ ẽ anexea causa credita peccunia peci

Expanded text:
t› in summa quicumque contractus tales sunt, ut quicumque eorum nomine fideiussor obligari posset, et mandati obligationem consistere puto: neque enim multo referre, praesens quis interrogatus fideiubeat an absens ‹uel› ‹praesens› mandet. praeterea uolgo animaduertere licet mandatu creditorum heredsi in minorem summam se obligauit, recte teneturti actionem habere, quatenus rogatus esset, quia id fecisset, quod mandatum ei est: nam usque ad eam summam, in quam rogatus erat, fidem eius spectasse uidetur qui rogauit. 34 ‹Africanus› libro octauo quaestionum. Qui negotia Lucii Titii procurabat, is, cum a debitoribus eius pecuniam exegisset, epistulam ad eum emisit, qua significaret certam summam ex administratione apud se esse eamque creditam sibi se debiturum cum usuris semissibus: quaesitum est, an ex ea causa credita pecunia peti
Abbreviated transcription (Latin):
sits p̃tor debeat sentencram dicere quia res fere sine
eritu futira ẽ ꝓpt̾ naturalẽ hõiũ ad dissenciendũ fa¬
ẜcilitatẽ. &m̃ in uri eẽ nũo id circo cãꝓmissũ amteit.
ñ qm̃ consentire om̃s facile ẽ: S quia n dissenciãt tnue¬
utur pars maior cuiꝰ arbitro stabitir. Susitatũ ẽ itiã
induos comꝓmatti .&. debet ptoꝵ cogere arbitros si non
consencrant. tt̃iam certã eligere ꝑsonam cui auctori
bitriũ ñ uałe. quia inplures fuit cõꝓmissũ. & potuit p̃se¬

Expanded text:
eos praetor debeat sententiam dicere, quia res fere sine exitu futura est propter naturalem hominum ad dissentiendum facilitatem. in impari enim numero idcirconiam consentire omnes facile est, sed quia et si dissentiant, inuenitur pars maior, cuius arbitrio stabitur. sed usitatum est etiam in duos compromitti, et debet praetor cogere arbitros, si non consentiant, tertiam certam eligere personam, cuius auctoritbitrium non ualere, quia in plures fuit compromissum et potuit praese
Abbreviated transcription (Latin):
muterer. Si uẽ iđo quia exalt̾a dũ tarut parte stipula¬
cio int̃uenit e racio quaquã si petitor suit quisti p̃ulat
et possitdiqͥ plenũ et̾ comꝓmis sum: ꝗa ꝗ conuenitur
tutus ẽ ueluti etceptione. Isꝗ conucrit si urbirb uon
pareatur hat̃ stipulacione s id uerũ cẽ nputo Requ
sufficit habe exceptionẽ ut arbit̃ sentenciã tlice c̾ogat¬
Qui iudic̃is partes suscepit. finẽq sentenora sua cor¬
trousiis impositurũ policetur. Qd si inquit actenus nrẽ¬
uenit ut expiretur an conscilio suo. uł auctoritate. di¬
scuti litẽ paterent: non uidetur abibit̃ arbitrium
t̾ura sit nec ꝓseit possit. ꝓinde si forte uigue tur
ap̃tore ad sentencrã: equissimũ erit siuiretsibi de
rausa nondũ liquere spaciu ei ad ꝓͥnunciandũ daper

Expanded text:
tere: si vero ideo, quia ex altera dumtaxat parte stipulatio intervenit, est ratio. quamquam si petitor fuit qui stipulatus est, possit dici plenum esse compromissum, quia is qui convenitur tutus est veluti pacti exceptione, is qui convenit, si arbitro non pareatur, habet stipulationem. sed id verum esse non puto: nequsufficit exceptionem habere, ut arbiter sententiam dicere cogatqui iudicis partes suscepit finemque se sua sententia controuersiis impositurum pollicetur. quod si, inquit, hactenus interuenit, ut experiretur, an consilio suo uel auctoritate discuti litem paterentur, non uidetur arbitrium tura sit nec proferri possit.Proinde si forte urgueatur a praetore ad sententiam, aequissimum erit, si iuret sibi de causa nondum liquere, spatium ei ad pronuntiandum dar
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tor districte dicat sentenciã se arbitrum dice car¬
turũ : At iam̃ int̃dum racionẽ eiꝰ habe debr excusaci¬
onẽ accipe causa cognita. ut puta si fũit infamatus
alitigatorib. aut suni miciȩ capitales ut̾ cũ ⁊ ltiga¬
tores. aut alt̾um ex litgatorib int̾ cesserint. aut si
ętas aut ualitudo quȩ pt̾ ea contingit id ermunꝰ remt¬
aut priuatũ ht̃. excusatu̾m eedebet a cõꝓnusso utiq
si dies comꝓnussi ꝓferri non pote. Qđ si potẽ qua re
ñ cogat eumcũ potẽ ꝓferre. Qđ sine ulla distinc bõe
ipsuis ĩt̃ duni futurũ ẽsi tam̃ ut̃q uelit eũ senten¬
ciã dic̃e. anquamuis cautum ñ sit de die ꝓferenda ñ
alias impetret quia uidiciũ hĩt ne contͣ quã si consen¬
tiat dernuo inse compmitoi. ħ scilicet sidies ȩxituta

Expanded text:
aetor destricte edicat sententiam se arbitrum dicere coacturum, attamen interdum rationem eius habere debet et excusationem recipere causa cognita: ut puta si fuerit infamatus a litigatoribus, aut si inimicitiae capitales inter eum et li‹ti›gatores aut alterum ex litigatoribus intercesserint, aut si aetas aut ualetudo quae postea contigit id ei munus remaut privatum habet, excusatus esse debet a compromisso, utique si dies compromissi proferri non ferre? quod sine ulla distinctione ipsius interdum futurum est. si tamen uterque uelit eum sententiam dicere, an, quamuis cautum non sit de die proferenda, non alias impetret, quia iudicium habet, ne cogatur, quam si consentiat denuo in se compromitti? haec scilicet si dies exitura
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. De hi suo quȩ mista alus matus ado nocen¬
Inatiã deponunt ut ex his antidota et alia quedã
ablrii medicam̃ta conficiantur aliud dici potẽ.
Suis amico ꝑegre cunti mandauerit ut fugitiuũ
qui quanit. et sunuenerit uendat. sec ipse c̃trase¬
rc et negacium gertre uitelligitur¶ Sires uendita
sirtum pient prius nnimidi rcendu erit. ꝗd int̾
pris de custodia rer conuenerat. si nichil appareat c̃¬
uenisse talis custodia desideranda ẽ auenditore.
uilt̃ bonus pat familias ss reb adibet. quan si p̃sttit
At tam res ꝑdidit seturus eẽ debet. ut tañ scilic
uendcatione rei n condictionẽ exhibeat empto¬
ni. Unde uidebimus in ꝑsonani erꝰ ꝗ alienã re uen¬
udidit cum is nullam uendicacione. arit condicionẽ
lube possit. ob id ipsum dampnandus ẽ quia si suã
rem uendidisset potiussẽt cas actiones ademptora

Expanded text:
possunt: de his uero quae mixta aliis materiis adeo nocendi naturam deponunt, ut ex his antidoti et alia quaedam salubria medicamenta conficiantur, aliud dici potest.Si quis amico peregre eunti mandauerit, ut fugitiuum suum quaerat et si inuenerit uendat, nec ipse contra serecte negotium gerere intellegitur.Si r‹e›s uendita per furtum perierit, prius animaduertendum erit, quid inter eos de custodia rei conuenerat: si nihil appareat conuenisse, talis custodia desideranda est a uenditor‹e›, qualem bonus pater familias suis rebus adhibet: quam si praestiterit et tamen rem perdidit, securus esse debet, ut tamen scilicet uindicationem rei et condictionem exhibeat emptori. unde uidebimus in personam eius, qui alienam rem uendiderit: cum is nullam uindicationem aut condictionem habere possit, ob id ipsum damnandus est, quia, si suam rem uendid
Abbreviated transcription (Latin):
simim ẽ.ꝙ ⁊ consitare iudetur ante quã ad mecrtur
om̃e prculum aduenditorẽ ꝑtunere. necint e unlum
pͥcã onium centum metratarium insemel dic tusit.
insingulos eosiðiquis inuendendo p̃deo confinẽ celaũit
quẽ Anptor si udisset enipturus non eẽt trñi uendi
iquis peiu pͥonit. doͣattõł causi nm ex ac turus. non ui¬
ditur uendere.
Id lib iii. disputacionũ. Si quis fundum aure inrditarro
sibi delatum aa uendidis set. erit tibi empt̾ tanti qͥnti
restitore emptuse moxinueniatur n emptꝰ. sdonat
eslatere uidetur quasi fne pcio fac ta uendicio. Nđas¬

Expanded text:
antequam admetiatur, omne periculum ad uenditorem pertinere: nec interest, unum pretium omnium centum metretarum in semel dictum sit an in singulos eos.Si quis in uendendo praedio confinem celauerit, quem emptor si audisset, empturus non esset, teneri uendipretium rei ponit donationis causa non exacturus, non videtur vendere. Idem libro tertio disputationum Si quis fundum iure hereditario sibi delatum ita vendidisset: "erit tibi emptus tanti, quanti a testatore emptus testatori, uidetur quasi sine pretio facta uenditio,
Abbreviated transcription (Latin):
tos int uirum enim ⁊utore. denacinis causa uendicio
tore red merit quan suȩ rei empit ac done et iand¬
ro nontenctur. et onĩa ĩn integrum sunt credutri sut¬
simile e eum qui fructum oline pendentis uendidis et.
et stipulatus edecẽ pundo oler ꝗ nitum cet p̃ciũ consti¬
tuisse exetꝙ natum eet usq addetẽ pundo oler. Idc irio
silis ꝗnq collet tis non am plius emptoꝵ pctẽ quã .u. pundo

Expanded text:
os: inter uirum uero et uxorem donationis causa uenditio tore redemerit, quasi suae rei emptor actione ex uendito non tenetur et omnia in integro sunt creditori.Uerisimile est eum, qui fructum oliuae pendentis uendidisset et stipulatus est decem pondo olei quod natum esset, pretium constituisse ex eo quod natum esset usque ad decem pondo olei: idcirco solis quinque collectis non amplius emptor petere po
Abbreviated transcription (Latin):
et de modo renunciaret. et si ante tamdiẽ n renuncrasst
ut uenditoris sides soluta ett empta intra diẽ m̃surȩ qͥ
minore modum eẽ. credidit. renunci auit. et peccuniã ꝓco
accepit pt ca cum fundum uendadit . et cum ipse emptor
suo ad metiretur multo minorẽ modũ agri quã putauerat
inuenit. Querebitur anidꝙ minoris eet consiqui a suo
siita dictuc̃et ut emptor dieb: xxxꝓximis sundu me¬

Expanded text:
m metiretur et de modo renuntiaret, et si ante eam diem non renuntiasset, ut uenditoris fides soluta esset: emptor intra diem mensurae quo minorem modum esse credidit renuntiauit et pecuniam pro eo accepit: postea eum fundum uendidit et cum ipse emptori suo admetiretur, multo minorem modum agri quam putauerat inuenit: quaerebat, an id quod minor is esset consequi a suo si ita dictum esset, ut emptor diebus trigin