comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundi Impleta gͦ. huiꝰ temporis plenitu¬
dine. instante iampassione: ad ppinquare
uoluit loco suȩ passionis. ubi inueniri possit
abhis ꝑ quos eadẽ passic celebranda erat. ne
quasi refugiens aut retractans mortẽ estima¬
ret᷑. Non enĩ metuebat mortẽ. sed potesta¬
te imperabat morti. Ait ergo euangłta qr
uniuersa ciuitas dic̃s. Quis : hic  Ad
ingressũ saluatoris cõmota est ciuitas.
admirata populi frequentia. ignorans dñi
intrantis uirtutẽ Atq potentiã: Simile
quid & inei ascensione de angłis legimus
qui cũ dnm triumphali pomꝑa ascenden¬
tẽ cernerent. & carnẽ iam glorificatã cȩ¬
lis uehentẽ. admirantes dicebant Quis est

Expanded text:
hominum. Impleta ergo hujus temporis plenitudine, instante jam passione, appropinquare voluit loco suae passionis, ubi inveniri posset ab his per quos eadem passio erat celebranda, ne quasi refugiens mortem aestimaretur. Non enim metuebat mortem, sed potestate imperabat morti. Ait ergo evangelista: Quia universa civitas, dicens: Quis est hic? Ad ingressum Salvatoris commota est civitas, admirata est populi frequentia, ignorans Domini intrantis virtutem atque potentiam. Simile quid et in ejus ascensione de angelis legimus, qui dum triumphali pompa ascendentem cernerent, et carnem jam glorificatam ad coelos vehentem, admirantes dicebant: Quis est
Abbreviated transcription (Latin):
atuenda. multũq ꝑtimescenda ÷ ista sen¬
tntia. Non enũ dic̃ aliena rapuistis. sed
ndedistis mihi manducare . Si gͦ. ita tena¬
ciađa nat̾ia rapacitas quid meret᷑ : aut quid
si tale udiciũ ÷ ei qͥ ñ fec̃mi scđam. qualeerit¬

Expanded text:
tuenda multumque pertimescenda est ista sententia. Non enim dicit, aliena rapuistis, sed, non dedistis mihi manducare. Si ergo ita tenacitas damnatur, rapacitas quid meretur? Aut quid Si tale judicium est ei qui non fecerit miseri
Abbreviated transcription (Latin):
toris pia dignatio. qͥ deuotionẽ iustoꝵ ili
mercede cõpensat. ut se in pauperib pi
suscepisse c̃firmat: Sane qđ dicit quãde
fecistis uni exminimis meis mih feastis
pot ÷ quide generalit̃ de omĩ paupere ais¬

Expanded text:
toris pia dignatio, qui devotionem justorum tali mercede compensat, ut se in pauperibus pastum suscepisse confirmet. Sane quod dicit: Quandiu fecistis uni ex minimis meis, mihi fecistis, potest quide
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus primũ hominẽ in para dr̃so ꝓstre¬
uerat: temptatur dnm̃ ad c̃suta arma¬
siturrit hisđe iaculis putans eũ se posse uul¬
nerart. quib primũ hominẽ peremerat: Gula
quippe eum temptauit cũ dixit. Si filiusdies
dic ut lapides isti panes fiant. Uana gła cum
uit Si filius dies : mitte te deorsũ. Auaricia

Expanded text:
in paradiso prostraverat, tentaturus Dominum, ad consueta armacurrit, iisdem jaculis putans eum se posse vulnerare, quibus primum hominem peremerat. Gula quippe eum tentavit, cum dixit: « Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant. » Vana gloria, cum ait: « Si Filius Dei
Abbreviated transcription (Latin):
opera exprimunt pietatis. & beniuolentiȩ
magnificentiã. quȩ corporeã tolerantibus
indigentiã necessaria :. Verũ sihȩc spũalit̃
acceperimus: gratius aliquid in impletione
tẽ auia ueritatis. sacra ad monitione rruoa
& ꝑpoenitentiã indomũ sc̃ȩ ecdȩ recipit: pe¬
tatis opera ueracit᷑ agit: Qui uͦ infirmũ insit
ciȩ carcere clauso. solatiũ compassionis. acser¬
monẽ consolationis impendit: hic utiq uero
dilectionis ura adimplet. atq ideo pictatis
mercede remunerandus est. Et sciendu qua
ñ uirtutes maximas. sed sola dilectionis opta
quȩ actiue uitȩ necessaria s̃ : dñs iniudicio
cõmemorat. ut liquido ostendat. qr canita¬
tis p̃cepta seruantib debeant᷑ regna cdorũ
sine qua nulla uirt̾. nullũ opusbonũ dopi

Expanded text:
perte exprimunt opera pietatis, et benevolentiae munificentiam, quae corpoream tolerantibus indigentiam necessaria est. Verum si haec spiritualiter acceperimus, gratius aliquid impletione chantem a via veritatis sacra admonitione revocat, et per poenitentiam in domum sanctae Ecclesiae recipit, pietatis opera veraciter agit. Qui vero infirtitiae carcere clauso, solatium compassionis ac sermonem consolationis impendit, hic utique verae dilectionis jura adimplet, et ideo pietatis mercede remunerandus est. Et nota quod non virtutes maximas, sed sola dilectionis opera, quae activae vitae necessaria sunt, Dominus in judicio commemorat, ut liquide ostendat quia charitatis praecepta servantibus debeantur regna coelorum, sine qua nulla virtus, nul
Abbreviated transcription (Latin):
ditabit: & dicethis qͥ ad extriseiꝰ erunt. hoc ÷
scis qͥ ad sortẽ suꝑnȩ beatitudinis ꝑtinebunt.
bilis. exoptabilis. & om̃a grã suscipienda.
qua scĩ adbona ꝑpetua. & ad regnũ uocant᷑.
sine fine mansurũ. Et merito benedicti di

Expanded text:
dictabit. Et dicet his qui a dextris ejus erunt, hoc est sanctis qui ad sortem supernae beatitudinis pertinebunt. bilis, exoptabilis, et omni gratia suscipienda, qua sancti ad bona perpetua et ad regnum vocantur sine fine mansurum.
Abbreviated transcription (Latin):
Sicerit & generationihiuc pessimȩ. Quib nerb̵
aꝑte ostendit̾ hȩc similitudo specialit̃ adude¬
os ꝑtinere. Quodinquit specialit̃ in uno¬
quolibet generi solere narraui. generalit̃
in hac generatione iuideoꝵ fieri ñ desinit
Inmundus nãq sp̃s exit auideis. quando¬

Expanded text:
. Sic erit et generationi huic pessimae. Quibus verbis aperte ostenditur, haec similitudo specialiter ad Judaeos pertinere. Quod, inquit, specialiter in unoquolibet geri solere narravi, generaliter in generatione Judaeorum fieri non desinit. Immundus namque sp
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ sedebit suꝑ sedẽ maiestatissuȩ. Sedẽ suꝑ quã
dñs sessur̃ ÷ iniudicto: quidđa iuxtaliterã nubẽ
illã accipiunt. in qua dñs ascendit incelũ. inqͣ
etiã uenturus adiudiciũ : Sed cõpetentius st¬
desdĩ scã intellegit᷑ ȩccłã: in quadñs sedebit.
ꝙ in ȩcđa sua gloriosus ipse eã glorificans appa¬
rebit. Tunc c̃gregabunt᷑ ante cũ om̃s gentes
Om̃s uddicit homines. aprimo ada. usq ad eũ
qui infine mundi nascitur ÷ : qͥq ab exordio
mundi iam defunctis. uel tã uiui inuendi s̃¬

Expanded text:
sedem majestatis suae. Sedem super quam Dominus sessurus est in judicio, quidam juxta litteram nubem illam accipiunt, in qua Dominus ascendit in coelum, in qua etiam venturus est ad judicium. Sed competentius sedes Dei sancta intelligitur Ecclesia, in qua Dominus sedebit, quia in Ecclesia sua gloriosus ipse eam glorificans apparebit. Et congregabuntur ad eum omnes gentes. Omnes videlicet homines a primo Adam usque ad eum qui in fine mundi nasciturus est, quique ab exordio mundi jam defuncti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ soꝵ. indecore suo uidebt̃ oculimim¬
di scõꝵ. Cũ ergo inquit uenerit filius ho¬
impiis & peccatorib digna rependet sup̃¬
plicia scđm quã ut dictũ ÷ nũꝗeũ reꝓbi¬
uidere potuer̃. Ilc .gͥ. qͥ quonda in assump
pat̃ mysterio angłoꝵ. qͥcũ eo adiudicium
ueniet̃ ut ineoꝵ p̃sentia iudicent᷑ qͥ sub
eoꝵ custodia uixer̃. Angłi enĩ s̃ ad ministrato¬

Expanded text:
saeculorum in decore suo videbunt oculi mundi sanctorum. Cum ergo, inquit, venerit Filius hoimpiis, et peccatoribus digna rependens supplicia, secundum quam ut dictum est nunquam essumptpatus ministerio angelorum, qui cum eo ad judicium venient, ut in eorum praesentia judicentur qui sub eorum custodia
Abbreviated transcription (Latin):
minatꝰ .ẽ. ut timore ꝑcelleret. ita hoc falso
ꝓmisit. ut uana spẽ deciptret. Adhȩc forte
peccati delectatione quis aeterna ꝑsoluat sup¬
plicia: Sed sciendũ illos aternis subigi torm̃¬
tis. qͥ obstinata uoluntate in malo ꝑseuerare
ibt̃ ansuppliciũ aettinũ Pinde oranda mi
mala nra decoquat. quatenus iniudicio tre
liberatos. indextera cũ scis omnib mistricor¬
dit̃ collocare. & inuitã aternã cũ sc̃is angłis
c̃numerare dignet᷑ FR .III. SCDM̃ MAtTT̃

Expanded text:
minatus est ut timore percelleret, ita hoc falso minatus est ut timore percelleret, ita hoc falso promisit, ut vacua spe deciperet. Adea delectatione quis aeternam solvat poenam. Sed sciendum illos aeternis subigi tormentis qui obstinata voluntate in malo perseveraribunt in supplicium aeternum. Proinde oranda estmala nostra decoquat, quatenus in tremendi exne liberatos, in dextera cum omnibus sanctis misericorditer collocare, et in vitam aeternam cum sanctis angelis connumerare dignetur, i
Abbreviated transcription (Latin):
uidet. dm̃ quẽ ñuidet qͦmꝰ pot : diligere: Ad¬
tendendũ .uͦ. qđ & hic sicut superius unitatis
accepta ÷. qui hanc simpli cordis intentione
unitati catholicȩ fidei studet exhibere Cȩte¬
rũ quise ł ab unitate fidei heretica prauitate
digna: Et ibt̃ hi insuppliciũ aeternũ. iusti aut̃
inuitã aeternã. Origene s dogmatizat om̃s¬
rȩpbos. ipsũ etiã diabolũ & angłoscĩ p̾multa
scła posse indulgentiã peccatoꝵ ꝓmereri & a
supplicusliberari. asserens diuinȩ pietati aptis¬
sime c̃uenire ut si c̃ hominẽ redemit: ita quoq
p̃uaricatorẽ angłm saluet. Cuitam̃ aptissime
hacsententia repugnat᷑ quađr̃ Ibt̃ insuppliciũ
at̃nũ. Sedillo exopposito dic̃ hocdñm dixisse
ad incutiendu timorẽ quibq ꝑuersis. quatenus
Cui contra respondendu qr si hoc uerũ non ÷: nec
illuduerũ ÷ qđ ueritas subdidit Iustiaut̃ inuitam
aternã. Sed qddictũ nefas est. sic̃ illud falsono

Expanded text:
videt, Deum, quem non videt, quomodo potest diligere ? Attendendum vero quod et hic, sicut et superius, unitatis accepta est Deo, qui hanc simplici cordis intentione in unitate fidei catholicae studet exhibere. Caeterum qui se ab unitate fidei haeretica pravitate digna. Et ibunt hi in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam. Origenes dogmatizat omreprobos, ipsum etiam diabolum et angelos ejus post multa saecula posse indulgentiam peccatorum promereri et a suppliciis liberari, asserens divinae pietati aptissime convenire, ut sicut hominem redemit, ita quoque praevaricatorem angelum salvet. Cui tamen apertissime hac sententia repugnatur: Ibunt hi in supplicium aeternum. Sed ille ex opposito dicit, hoc Dominum dixisse ad incutiendum timorem quibusque perversis, quatenus Cui contra respondendum quia si hoc verum non est, nec illud verum est, quod Veritas subdit: Justi autem in vitam aeternam. Sed quod dictu nefas est sicut illud falso
Abbreviated transcription (Latin):
adni uoluntate retrahat᷑ illa parabola
euangłii indicat. ubi qͥ ad cȩnã inuitati
uenire recusauerunt. tres excusationes
beo exire. & uidereillã Alt̃ dixit. Iugaboum
emiquinq & eoplure illa. Tercius qͦq ait
studeamꝰ: Tunc ait illi iħc uade satanas:
Nonnulli putant eande sententiã audisse dra¬
bolũ quã & petrus audiuit. Sed multũ in t̃se
diuersa s̃. setro enĩ ignorant̃ mysitriũ passi¬
onis c̃tra dicenti dictũ ÷ Uade retrome sa¬
tanas Qd ÷ dicere. Sequereme. iđ imitare me
qͥ contrarius es uosuntati meae. Diabolo autẽ
ñ đr uade retrome. sed absolute uade satanas
ut subaudiat᷑ in infernũ. Scriptũ ÷ enĩ. Dñm
đm tuũ ablorabis. &illi soliseruies. Ethoc testi

Expanded text:
a Domini voluntate retrahatur, illa parabola Evangelii indicat , ubi, qui ad coenam invitati venire recusaverunt, tres excusationes illam. Alter dixit: Juga boum emi quinque, et eo probare illa. Tertius quoque ait: studeamus. « Tunc ait illi Jesus: Vade, Satana. » Nonnulli putant eamdem sententiam audisse diabolum quam et Petrus audivit, sed multum inter se diversae sunt. Petro enim ignoranter mysterium passionis contradicenti dictum est: Vade retro me, Satana, quod est dicere: Sequere, id est imitare me, qui contrarius es voluntati meae. Diabolo autem non dicitur, vade retro me, sed absolute, vade, Satana, ut subaudiatur in infernum. « Scriptum est enim: Dominum Deum tuum adorabis, et illi so
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit filius hominis in maiestate suas
nlectione quȩ hanc p̃cedit ꝓposuit dis
similitudinẽ hominis peregrę ꝓficisund
rantes ꝓ ad portatis lucris remuneras¬
tĩdamnauit. Qua finita parabola.: hoc qͣm̃
exponendu suscipiamus : c̃sequent̃ adiunxit
xpxime uenturo pascha cõp̃hendendus exala¬
pandus c̃spuendus. flagellandus. spinis coro¬
nandus. & adultimũ crucifigendus. a cocto
potandus. & morti tradendus erat: ꝓuide se
imaiestate adiudiciũ uenturũ prȩnunciauit.
quatinus secutura scandala passionis: cõpen¬
sarit p̃missa pollicitatio magnȩ glorificatio¬

Expanded text:
enerit Filius hominis in majestate sua, etc. . In lectione quae hanc praecedit, proposuit Dominus similitudinem hominis peregre proficiscenerantes pro apportatis lucris remuneratem, damnavit. Qua finita parabola, hoc quod modo exponendum suscepimus, consequenter adjunxit, at, et proxime venturo Pascha comprehendendus et alapizandus, conspuendus, flagellandus, spinis coronandus, et ad ultimum crucifigendus, aceto potandus, et morti tradendus erat, proinde se in majestate ad judicium venturum praenuntiat, quatenus secutura scandala passionis compensaret pollicitatio magnae glorificatio
Abbreviated transcription (Latin):
nitate. om̃a subiecta s̃ sub pedib eiꝰ perdi¬
Quantũ ad literã ꝑtinet fert᷑hi qͥ transma¬
rinis partib s̃. qđ nullus mons tã excelsus sit
quomodo olẏmpus. cuiꝰ cacum̃ ut asserunt
suꝑ nubes est. & nec ibi pluuia. nec imber
tangit. Tradit .i. pat̃ augustinus qr fueriN¬
uiri fortissimi atq robustissimi. qͥ estatis
tempore ascender̃ in cũ spongiã secũ ad por¬
tantes ad nares. nec non farinã uelcinerem.
& fecert̃. caracterẽ aliquẽ infarina ł cincre
Reuertentesq anno sequenti. iterũ ascen¬
dentes illuc. &ita inuener̃ sic̃ reliquerunt
Et in hoc manifestat᷑qr suꝑ nubes est. & nec
ibi ymber. nec pluuia. neq uentus flat
de celo luciser qͥmane oriebaris : qͥman
quidẽ ꝑmontẽ diabolus designat᷑ q on
suos seiqsiaces ad altiora ꝓuocat. scilitd
uidet. & ipse ÷ rex suꝑ om̃s filios suꝑbit¬

Expanded text:
edibus ejus per diautem ad litteram pertinet, ferunt hi qui in transmarinis partibus sunt, quod nullus mons tam excelsus sit quam Olympus, cujus cacumen ut asserunt super nubes est, et nec ibi pluvia nec imber tangit. Tradit autem beatus Augustinus, qui fuerant fortissimi atque robustissimi, qui aestatis tempore ascenderunt in eum, spongiam secum ad nares ferentes, necnon farinam vel cinerem, et fecerunt characterem aliquem in farina vel cinere, revertentesque anno sequenti iterum ascenderunt illuc et ita invenerunt, sicut reliquerunt. Et in hoc manifestatur quia super nubes est, et nec ibi imber, nec pluvia, neque ventus flat.de coelo, Lucifer, qui mane oriebaris, qui in corde quidem per montem diabolus designatur, quia omnes suos sequaces ad altiora provocat, scilicet ad videt, et ipse est rex super omnes fili
Abbreviated transcription (Latin):
recesserit: tẽpore passionis ad tũ uenit. sic̃t
ipse dicit: Uenit ad me princeps mundihuiꝰ.
& in me ñ habet quicꝗ. Vnde cognoscimus
qr antiquus hostis superari pot ÷. sed quies¬
cere nescit. Et eo a temptatione receden¬
te: ecce angłi accesser̃. & ministrabant ei
Pulcherrime aut̃ in conclusione hui lectionis
utras tdni natura nob̵ declarat᷑. diuina scili¬
cet & humana. sitam̃ hanc cũ euangelio¬
lucȩ lectionẽ conferamꝰ Legimꝰ enĩ in
luca. qr instante passionis tẽpr̃ dñs plixi¬
us oraret. descendit angłs đni dȩcelo &
confortabat eũ. Inducum̃to g̃. utriusq
nature hunc & angłs confortabat᷑. & huic¬

Expanded text:
icut ipse dicit: « Venit ad me princeps hujus mundi, et in me non habet quidquam . » Unde cognoscimus, quia antiquus hostis superari potest, sed quiescere nescit. Et eo a tentatione recedente: « Ecce angeli accesserunt, et ministrabant ei. » Pulcherrime autem in conclusione hujus lectionis utraque Domini natura nobis declaratur, divina scilicet et humana, si tamen hanc cum Lucae Evangelii lectione conferamus. Legimus enim in Luca , quia cum instante passionis tempore Dominus prolixius oraret, descendens angelus Domini de coelo, confortabat eum. In documento ergo utriusque naturae hunc et angelus confortabat
Abbreviated transcription (Latin):
oraueris me Sed dñs qui genus humanum
deti potestate liberare uenerat. eođe ad itutemp
tationes excludit. qͦ primũ hominẽ se tenere
ncessat maxime istis diebus quadragesimȩ
quis nram religionẽ studiosius erga amorẽđi
feruere uidet. Gulaigit᷑ nos temptat. cum
uehorã constitutã antecedere ꝑsuadet. uel
adhorã constitutã sup̃ mensurã edendi. & de¬
lcosa uel suꝑflua c̃uiuia suggerit exhibere
edsi in hac parte noscautos inuenerit: temptat
ꝑauariciã. ut scilicet qđ corpori subtrahimus
ƿabstinentiã non pauperib erogemꝰ ꝑ lar¬
gitatt̃. sed nob inposterũ reseruemꝰ ꝑ cupi¬
ditatẽ. Si . ũ. nec in hoc consensũ ei p̃butrimꝰ:
temptat ꝑuanã głam . ut in eo qđ ieiunam
uellargiores elemosinas tribuimus laudem
hominũ magis quã di quȩ ramꝰ. Sed nos dñi
exemplo instructi : uincamꝰ gulȩ appetitũ
ꝑabstinentiã auariciȩ ꝑlargitatẽ. uanã

Expanded text:
genus humanum de ejus potestate liberare venerat, eodem aditu ejus tentationes exclusit, quo primum hominem se tenere non cessat, maxime istis diebus quadragesimae, quo nostram religionem studiosius erga amorem Dei fervere videt. Gula igitur nos tentat, cum vel horam constitutam antecedere persuadet, vel ad horam constitutam super mensuram edendum, et deliciosa vel superflua convivia suggerit exhibere. Sed si in hac parte nos cautos invenerit, tentat per avaritiam, ut scilicet quod corpori subtrahimus per abstinentiam, non pauperibus erogemus per largitatem, sed nobis in posterum reservemus per cupiditatem. Si vero nec in hoc consensum ei praebuerimus, tentat per vanam gloriam, ut in eo quod jejunamus, vel largiores eleemosynas tribuimus, laudem hominum magis quam Dei quaeramus. Sed nos Domini exemplo instructi, vincamus gulae appetitum per abstinentiam; avaritiae per largitatem; vanae
Abbreviated transcription (Latin):
Alii dicunt eum fuisse tabor. qui ual de
excelsus fuisse narrat᷑ Sed quicumque
mons fuerit : dñs tamen sponte ut diximꝰ
intellegi. qr eos qͦs decipit insuꝑbiãmentis erige¬
Initiũ omnis peccati. suꝑbia ÷. Quia sic̃ diabo¬
lus ꝑsuꝑbiã de cęlocecidit: sic quoscũq deci¬
pit ꝑsũꝑbiã peccare facit Głam mundi dicit.
aurũ. argentũ. lapides p̃tiosos. & cȩtera a ma¬
bilia mundi. in quib maxime amatores mun¬
digloriant᷑. Np̃tandũ ÷ aut̃ omã regna mun¬
di & głam eoꝵ simul dno ostendere paituis se

Expanded text:
Alii vero dicunt eum fuisse Thabor, qui valde Alii vero dicunt eum fuisse Thabor, qui valde excelsus fuisse narratur. Sed quicunque mons fuerit, Dominus tamen sponte ut diximus intelligi, quia eos quos decipit, in superbiam mentis erigeInitium omnis peccati superbia est : » quia sicut diabolus per superbiam de coelo cecidit, sic quoscunque decipit, per superbiam peccare facit. Gloriam mundi dicit aurum, argentum, lapides pretiosos, et caetera amabilia mundi, in quibus maxime mundi amatores gloriantur. Non putandum est autem omnia regna mundi et gloriam eorum simul Domino ost
Abbreviated transcription (Latin):
ergo cum philisteo quinq limpidissimos
lapides elegit. sed uno infronte philisteũ
ꝑcutiens in t̾rã ꝓstrauit. qr dñs ad c̃uincen¬
dã diaboliuersutiã : quinq libros morsi
assumpsit. quoꝵ uno philisteũ infronte
ꝑcussit. qr exdeutronomi libro triatesti¬
monia aduersus trinam ei temptationẽ
opposuit. Sicq uictoriam de antiqͣ
hoste obtinens. magnã lȩticiã inse cre¬
dentibus reportauitꝰTterum
Iterum
assumpsit eum diabolus in montẽ excelsũ ualde.
costendit ciomã regnamundi. &głam cor
Sicut depinnaculo: ita & demonte sentiendũ:
Necputandum ÷ qd̵ diabolus nolentẽ dnm̃ in
montẽ excelsũ assumere potuerit: sed eius
mała uoluntatem euangłta ꝓfecto posuit
Nã ipse ꝓpͥa uoluntate in montẽ ascendit ut
triumphandi. qm̃ nisi esset locus tẽptandi.
ñ esset triumphus uincendi: Nonnulli aut̃
iuxta literam hunc montẽ olimpũ fuisse
asserunt. qui tanto altior p̃cteris tẽ. fert᷑
ut etiam intrasẽ nubes habere uideatur.

Expanded text:
ergo cum Philisthaeo, quinque limpidissimos lapides elegit, sed uno in fronte Philisthaeum percutiens, in terram prostravit, quia Dominus ad convincendam diaboli versutiam quinque libros Moysi assumpsit, quorum uno Philisthaeum in frontem percussit: quia ex Deuteronomii libro tria testimonia adversus trinam ejus tentationem opposuit, sicque victoriam de antiquo hoste obtinens, magnam laetitiam in se credentibus reportavit. « Iterum assumpsit eum diabolus in montem excelsum valde, et ostendit ei omnia regna mundSicut de pinnaculo, ita de monte sentiendum est. Nec putandum est, quod diabolus nolentem Dominum in montem excelsum assumere potuerit, sed ejus malam voluntatem Evangelista pro facto posuit. Nam ipse propria voluntate in montem ascendit, ut triumphandi: quoniam nisi esset locus tentandi, non esset triumphus vincendi. Nonnulli autem juxta litteram hunc montem Olympum fuisse asserunt, qui tanto altior prae caeteris esse fertur, ut etiam intra se nubes habere videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
spondeb̵t ista iusti. stupentes ad inmensan
& ineffabiłe maiestatẽ regis xp̃i. Et qr om̃e
bonũ qđ cũq fecerint. quãuis fuerit maxi¬
mũ: tc̃ illisminimũ & breuissimũ uidebũ
ꝓmagnitudine terroris qͥ tunc erit. siueꝓ
abundantia in estimabilis retributionis
tunc angłos sub quorũ custodia uixerus
meriti habuerint ut tali gła taliq digo

Expanded text:
spondebunt, stupentes ad immensam et ineffabilem majestatem regis Christi, et quia omne bonum quodcunque fecerunt, quamvis fuerit maximum, tunc illis minimum et brevissimum videbitur, prae magnitudine terroris qui tunc erit, sive prae abundantia inaestimabilis retributionis.tunc angelos, sub quorum custodia vixerunt, m boni egerunt, ut tali gloria talique dig
Abbreviated transcription (Latin):
manũ tiuã & tange cuncta que posidet ns
argeretu p̃ diuites fuisse legimus Qbom
no nessent. si inpotestite diaboli ommoran
mundiessent. Quia ũ omnis qͥdaboliu¬
dĩ cadit uoce diaboli dr si cadens a doraets
uibi c̃siderandũ.ꝙ prius dixit cadere. apoib
rare. Cadit .ii. homo. qđo peccare coner
Quasi. ũ post casũ diabolũ ad orat. quandom
peccata ore ꝑpetrat. sic̃ de auaris ꝑapłm qt¬

Expanded text:
manum tuam, et tange cuncta quae possidet, nisi argenti et auri praedivites fuisse legimus, quod omnino non essent, si in potestate diaboli omnia regna mundi fuissent. Quia vero omnis, qui diaboludicitur diaboli, « si cadens adoraveris me. » Ubi considerandum, quia prius dixit cadere, et post adorare. Cadit enim homo, quando peccare consentit. Quasi vero post casum diabolum adorat, quando ipsa peccata opere perpetrat, sicut de avaris per
Abbreviated transcription (Latin):
matheus posuit scđam : lucas terciã st
quã lucas terciã : matheus scđam Ad qb
respondendũ qr uterq ueritatẽ scripsi
qm̃ lucas ordinẽ sicut adliterã factȩ sin
seruauit . qr prima in deserto. scđa in mor¬
te. t̃cia inciuitate facta ÷. Matheus subtlis
ordinẽ temptationũ. qͦ diabolus primun

Expanded text:
Lucas tertiam, et quam Lucas tertiam, Matthaeus secundam. Ad quod respondendum, quia uterque veritatem scripsit, quoniam Lucas ordinem sicut ad litteram factae sunt servavit: quia prima in deserto secunda in monte, tertia in civitate facta est. Matthaeus vero subtilius ordinem tentationum, quo diabolus pri
Abbreviated transcription (Latin):
tationes sentiunt: quundo ali qđ bonũ ꝓpositũ
inchoare uolunt Qđ in oxemplo ifrabelita¬
rũ didicimꝰ quitunc aphara one durius afflic¬
tilegunt᷑ quundo ꝑmorsen & a aron ad t̃rã
reꝓmissionis sunt uocati. Contra cuĩ iaculu
tep̃tationũ nos spũ alia arma sumere mona
quidũ sapias dicers. Fili acceders ad scrui¬

Expanded text:
tiunt, quando aliquod bonum propositum inchoare volunt. Quod in exemplo Israelitarum didicimus, qui tunc a Pharaone durius afflicti leguntur, quando per Moysen et Aaron ad terram repromissionis sunt vocati. Contra cujus jacula tentationum, nos spritualia arma sumere movet quidam sapiens, dicens: « Fili, accedens ad servi
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃ : ipse omã iuxta qđ uoluit simuluidit ꝑhu
manitatẽ. siue totũ itaut ÷ siue insperã collectũ
ut scilicet sicut supͣiã diximus diabolo daretur
in munere p̃stitit ut eũ inspera collectũ uidere
possent In eo .uͦ. qđ ait Hlȩc oma tibi dabo sica¬

Expanded text:
e omnia, juxta quod voluit, simul vidit per humanitatem: sive totum, ita ut est, sive in sphaeram collectum, ut scilicet sicut supra jam diximus diabolo daretur in munere praestitit, ut eum in sphaeram collectum videre possent. In eo vero quod ait: « Haec omnia tibi dabo, si proci
Abbreviated transcription (Latin):
nus eas desuper faciunt ad seden dum uł
de ambulandum Per arcuitum quoq
tecti murum ac difficat : ut securius
super incedere possint Unde morses
populo p̃cepit dicers. Cum aelifica¬
ueris domum nouam. facies per cir cuitũ
tectimurum: nesis reus labente ꝓximo. &
in p̃ceps ruonte Ad hunc ergo su¬
dineni domos otie regis aedisicqus
se creditur : dequo scriptum est
userat : dequo p̃cipitatus legitur aa
pinna culo assumpsisse diabolus dm̃o
luntate Ascendit : ut occasionem terro¬
di adiabolo daret¬
Votandũ aut̃ qđ precipuum ꝑsuadens diabo¬
lus uit. Si filiusdi es. mitte te deorsum Non
eni qđ decipit sursũ ascendere monet. sed de¬
ofsumruere suadet. Unde pulchre frmachus
duali nomen deorsũ fluens interp̃tatusẽ. ut
qđ agit in uoluntate. hoc etiã sonaret
nomine. Nec solũ p̃cipiuum diabolus
psuasit. sed etiam ut facilius ei crederet᷑.
uuctoritatẽ scripturȩ adhibuit dicens.

Expanded text:
nas eas desuper faciunt ad sedendum, vel nas eas desuper faciunt ad sedendum, vel ad deambulandum. Per circuitum quoque tecti murum aedificant, ut securius super eas incedere possint. Unde Moyses populo praecepit, dicens: « Cum aedificaveris domum novam, facies per circuitum tecti murum, ne sis reus labente proximo et in praeceps ruente . » Ad hanc ergo similitudinem domus Oziae regis aedificata fuisse creditur, de quo scriptum est:altius erat, de quo praecipitatus legitur Jacpinnaculo assumpsisse diabolus Dominvoluntate ascendit, ut occasionem tentandi diabolo daretNotandum autem, quod praecipitium persuadens diabolus ait: « Si Filius Dei es, mitte te deorsum. » Non enim quos decipit sursum ascendere monet, sed deorsum ruere suadet. Unde pulchre Symmachus diaboli nomen deorsum fluens interpretatus est, ut quod ait in voluntate, hoc etiam sonaret in nomine. Nec solum praecipitium diabolus persuasit, sed etiam ut facilius ei crederetur, auctoritatem Scripturae adhibuit, dicens: «
Abbreviated transcription (Latin):
dit deoredĩ: ostendit eẽ. Aliam uitam
corporis. aliam animae : Vita enim
corporis anima ẽ : uita animȩ. ds̃
Et sicut moritus corpus si non pascatur or¬
bo carnali : ita moritur anima. nsirefici¬
atus uerbo dĩ Nut nsit: sed utmale
sit Quia non insolo pane uunt homo:
sed in omni uerbo quod ꝓcędit deore dĩ
Scãm ciuitatem in hocloco: cuangelista
ierusalen appellat. Non quod tunc
scã ess& : sed quia pristinum nomen reser¬
uauit. Diue certe scãm eam dicit : ad cõ¬
parationem aliarum ciuitatum inquib
colebantur idola. Et statuit cum supͣ
pinnu culum templi Pinnu culum tem¬
pli. sedes erat sacerdotalis. que om nem
altitudinem tem pli super eminebat: ubi
sacer dotes uerbum facturi ad populum as¬
cendere solitierant. ut facilius possent audi¬
ri. & uideri Nonenim more nr̃o in pales¬
tinu scilic& terra reꝓmissionis. quȩ ideo
palestinu dicitur. eoquod palestin ibniꝰ
habitauenint domos aedifficint. sed plu¬

Expanded text:
dit de ore Dei, » ostendit esse aliam vitam dit de ore Dei, » ostendit esse aliam vitam corporis, aliam animae. Vita enim corporis anima est, vita animae Deus. Et sicut corpus moritur, si non pascitur cibo carnali, ita moritur anima, nisi reficiatur verbo Dei: non ut non sit, sed ut mala sit. Quia « non in solo pane vivit homo, sed im civitatem in hoc loco Evangelista Jerusalem appellat: non quod tunc sancta esset, sed quia pristinum nomen reservavit. Sive certe sanctam eam dicit, ad comparationem aliarum civitatum, in quibus colebantur idola. « Et statuit eum supra pinnaculum templi. » Pinnaculum autem templi, sedes erat sacerdotalis, quae omnem altitudinem templi supereminebat, ubi sacerdotes verbum facturi ad populum, ascendere soliti erant, ut facilius possint audiri et videri. Non enim more nostro in Palaestina scilicet terra repromissionis, quae ideo Palaestina dicitur, eo quod Palaestini ibi habitaverunt domos aedificant, sed pla
Abbreviated transcription (Latin):
tentiadĩ : sed minor eiꝰ declurut᷑ patientia
Qui enĩ solo uerbo temptatorẽ suũ. aut in lapidẽ
conuertere. aut in abyssũ poterat mergere.
eiꝰ temptationes sustinuit. ostenders nob̵ ñ cẽ
tim̃dũ cũ tep̃tam᷑ sed cauendũ nedemptationi¬
b consentiamus Bcatus ẽ uir enim qui suf¬
fert temptationẽ. qm̃ cũ ꝓbatus fuerit acci¬
pia coronã uite : quã reꝓmisitds̃ diligentib
se Nec potestate sed auctoritate diabolũ
dñs uoluit supctare. ostenders noł quoti¬
es cumq: ad iabolo tomptamur : ad auc¬
tontatem scripturarum semꝑ esse recurren¬
dum Et hoc faciendum quod scriptura
mon& : non quod di abolus suggerit. sed
qđ dñs dicit Noninsolo pane uiuit
homo: iuxta litteram ita est. Qm̃ uita
hominis ñ in solo pancest constituta sedua¬
rios crbos ad illius usus ds̃ condidit. scili¬
c& pecorum carnes. Auium. & piscium.
atq diuersa genera fructuum. Qđ uͦ.
sub iungit. sed inomni uerbo quod ꝓce¬

Expanded text:
tentia, sed non minor ejus declaratur patientia. Qui enim solo verbo tentatorem suum, aut in lapidem convertere, aut in abyssum poterat mergere, ejus tentationes sustinuit, ostendens nobis non esse timendum cum tentamur, sed cavendum ne tentationibus consentiamus. « Beatus enim vir qui suffert tentationem, quoniam cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se . » Nec potestate, sed auctoritate diabolum Dominus voluit superare, ostendens nobis quotiescunque a diabolo tentamur, ad auctoritatem Scripturarum semper esse recurrendum. Et hoc faciendum quod Scriptura monet, non quod diabolus suggerit. Sed quod Dominus dicit: « Non in solo pane vivit homo, » juxta litteram ita est, quoniam vita hominis non in solo pane est constituta, sed varios cibos ad illius usus Deus condidit, scilicet pecorum carnes, avium et piscium, atque diversa genera fructuum. Quod vero subjungit: « Sed in omni verbo quod proce
Abbreviated transcription (Latin):
Nam siuerũ diabolus dicere uoluisset: illudde¬
buerat dicere qd in eodẽ psalmo sequit᷑. Suꝑ
aspidẽ xba siliscũ ambulabis. & conculcabis
leonẽ & draconem Ipse : .ii. aspis. queneno
temptationũ animas hominũ necat. Ipse
basiliscus. qui flatu iniquȩ ꝑsuasionis. animas
interimere conatur Ipse ÷ leo qͥ cireuiens
quęrit quẽ deuoret. Ipse ÷ & draco. qui
homines quos decipit. inuoraginibus
poenarum abserbendo ꝑtrahit. Dñs autẽ
suꝑ aspidẽ & basiliscũ ambulauit. & concul¬
cauit leonẽ & draconẽ. quia antiqͥ hostis
insidias ꝓpria uirtute confregit. ita ut
nulli xp̃iano nocere possit. nisi nos sponte¬
ei subiciamur. Sed hunc uersicułu quem
diabolus dese scriptũ nouerat : quasi cal¬
lidus tergiuersator tacuit. et qđ in ꝑsona
ni opposuit dicens. Scriptum: qr angłis
suis mandauit dett. & inmanib: tollentte irđ q
In quo loco & illud cognoscimus q ad custodi

Expanded text:
Nam si verum diabolus dicere voluisset, illud debuerat dicere quod in eodem psalmo sequitur: « Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem . » Ipse est enim aspis, qui veneno tentationum animas hominum necat. Ipse basiliscus, qui flatu iniquae persuasionis animas interimere conatur. Ipse est leo, qui circuiens quaerit quem devoret. Ipse est et draco, qui homines quos decipit in voraginibus poenarum absorbendo pertrahit. Dominus autem super aspidem et basiliscum ambulavit, et conculcavit leonem et draconem, qui antiqui hostis insidias propria virtute confregit: ita ut nulli Christiano nocere possit, nisi nos ei sponte subjiciamur. Sed hunc versiculum, quem diabolus de se scriptum noverat, quasi callidus tergiversator tacuit. Et quod in persni opposuit, dicens: « Scriptum est quia angelis suis mandavit de te, et in manibus tollent te, » etc. In quo loco et illud cogn
Abbreviated transcription (Latin):
Ad qđ respondendũ: qr forte audint dĩpa¬
tris uocẽ intonitẽ Hicẽ filius is̃dilectꝰ
in quo mihi cõplucui Etideo quẽ testante
patre dm̃ audiuit: hominẽ credere distulit.
nisienĩ dm̃ illũ aestimara : nequaquã ꝑ obsessũ
homi nẽ diccret Quidtibi a nob filidi: uenisti
ante tempus tor quȩ renos: Sed quia quȩ ho¬
minis sunt in eo uidit : utrũ d̃ eã usq: ad mor¬
tẽ ignorauit Ita enĩ dns ihĩ xp̃s sua operatem¬

Expanded text:
respondendum, quia forte audivit Dei Patris vocem intonantem: « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . » Et ideo quem testante Patre Deum audivit, hominem credere distulit. Nisi enim Deum illum aestimaret, nequaquam per obsessum hominem diceret: « Quid tibi et nobis, Fili Dei? venisti ante tempus torquere nos ? » Sed quia quae hominis sunt in eo vidit, utrum Deus esset usque ad mortem ignoravit Ita enim Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
tia. et in opia. angustia uocant In plagis incon¬
saũ donũ dĩ p̃dicare c̃tẽpta sua salute Ant
aut̃ cũ multa patientia si necessitas fuent ali
nuit . usq ad decollationr̃. Inseditiorib b
in multa patientia. Seditiones ꝓpͥȩ adcurhi¬
nent et sunt tumultus etcont᷑bationes sur a¬
In labore scilie& sceno factoriȩ artis negnibes
sus auditorib si abris aliꝗd acciperet. ceras
hoc sibi ꝓficere apud dm̃ Inuigiliis. sub aidiꝰ¬
simꝰ dediti. Ipse ñsolũ dit ñcessabat alilo
nec reqͥeseebat. si&iã tantũ erat sollicitulan
officiũ sibi delrgatũ ut nec nocti cossua

Expanded text:
tia et inopia, angustia vocatur. In plagis, incessavit donum Dei praedicare, contempta sua salute. Admonet autem cum multa patientia, si necessitas fuerit talia stinuit usque ad decollationem. In seditionibus simus in multa patientia. Seditiones proprie ad cives pertinent, et sunt tumultus et conturbationes sive cin labore scilicet scenofactoriae artis, ne gravis esset suis auditoribus, si ab eis aliquid acciperet, certus hoc sibi proficere apud Deum. In vigiliis simus dediti. Ipse non solum die non cessabat a labore nec requiescebat, sed etiam tantum erat sollicitus circa officium sibi deliga
Abbreviated transcription (Latin):
As. O tamuos. neinua cuũ gram di recipud
Exhortatio species ẽ doctrinȩ. dũ quilib& uerdo
aut exemplo consolationẽ prestat alicu
Uerbigrã. Uidet aliquis nr̃m frtirẽ suĩ inne¬
rore et tristitia positũ ꝓpt̃ amissionẽ filioꝵ¬
uel uxoris. et ꝓpt̃ dampnũ tẽporaliũ terũ
dũ ei reducit ad memoriã et in exemplõ

Expanded text:
cuum gratiam Dei recipiatis. Exhortatio species est doctrinae, dum quilibet verbo aut exemplo consolationem praestat alicui; verbi gratia: videt aliquis nostrum fratrem suum in moerore et tristitia positum propter amissionem filiorum et uxoris, aut propter damnum temporalium rerum, dum ei reducit ad memoriam e
Abbreviated transcription (Latin):
amens. dettio cenaculo cecidit. eo qđ negb¬
gens eẽc instudio audiendi uerbũ di Inieut¬
is simꝰ patientos. aliquando uoluntane. alo¬
et corporis : Castitas corporis ẽ inmaali
etinpollutȩ custodire abom̃i libidinis dis¬
tationẽ. Castitas m̃tis. integritaso fius

Expanded text:
amens, de tertio coenaculo cecidit, eo quod negligens esset in studio audiendi verbum Dei. In jejuniis simus patientes. Aliquando voluntarie, aliet corporis. Castitas corporis est, immaculate et impollute custodiri ab omni libidinis delectatione. Castitas mentis, integritas es
Abbreviated transcription (Latin):
uũ. ad tres: ut ad ꝑfectũ numerũ ꝑ ueniamꝰ
idẽ toto dilectionis affectu creatorinrõ in¬
hereamꝰ. Et qr in dignȩ uiuendo p̃cepta deca¬
logi trans gressisum : ipsã carnẽ ꝑ poententi¬
am affligamꝰ ut ad quadragenariũ ꝑfectũ
numerũ ꝑ uenire possimꝰ Nec deb& honerosũ
uideri : side hoc quad ragenario numero ꝓ cõ¬
b: quindo minicis eueniunt : ñ amplius quã .xue.
ui. in abstinentia remanent. Cũ aut̃ annior¬
culus ꝑ tre centos secaginta quinq diesuoluit᷑
sirecte consideremꝰ hoc tempꝰ quadra gesimȩ. de¬

Expanded text:
septem ad tres, ut ad perfectum numerum perveniamus, septem ad tres, ut ad perfectum numerum perveniamus, id est toto dilectionis affectu, creatori nostro inhaereamus. Et quia indigne vivendo praecepta Decalogi transgressi sumus, ipsam carnem per poenitentiam affligamus, ut ad quadragenarium perfectum numerum pervenire possimus. Nec debet onerosum videri, si de hoc quadragenario numero, pro combus qui in Dominicis eveniunt, non amplius quam triginta sex in abstinentia remanent. Cum autem anni circulus per trecentos sexaginta quinque dies volvitur, si recte consideremus, hoc temp
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ : quando legẽ spũ alit̃ intellegen¬
dolatius ꝑ gram̃ nouitestam̃tio pli¬
camꝰ. Auget᷑ eonĩ loc cũ spũ alit̃ int̾p̃¬
tatur : qr p̃cepta tanto magis gescunt. quan¬
tosubtilius fuerint excussa. Estaiã aliud in
hoc quadra genario numero : qđ curiosius lec¬
tor adicere potest Decẽ nãq: morsi p̃cepta
data sunt induas tabulis scripta: in unuqui¬
dẽ .iii. in alia uii. Ettriã quidẽ addilec¬
tionẽ dĩ ꝑtinent. qr ds̃ in sepa rabilis ẽ. trini¬
tas quẽ iubemꝰ diligere : totocorde totam̃¬
te. tota anima. Septẽ aut̃ ad dilectionẽ
ꝑtinent ꝓximi : quẽ &iã sicut nos diligere
p̃cipim᷑. Et pulchre : qr totus homo nr̃ in¬
terior & exterior .uii. qualitatib: constat
Interior : intellectũ . memoria & uolunta¬
te. Exterior : terra aqua ignȩ. aere: Iđ
calida & frigidu sicca &humida. Septẽ
ergo a .iii.: .x. fiunt. Et nos igit᷑ iungamꝰ

Expanded text:
nimus, quando legem spiritualiter intelligennimus, quando legem spiritualiter intelligendo, latius per gratiam Novi Testamenti explicamus. Augetur enim lex, cum spiritualiter interpretatur: quia praecepta tanto magis crescunt, quanto subtilius fuerint excussa. Est etiam aliud in hoc quadragenario numero, quod curiosus lector adjicere potest. Decem namque Moysi praecepta data sunt in duabus tabulis scripta, in una quidem tria, in alia septem. Et tria quidem ad dilectionem Dei pertinent: quia Deus inseparabilis Trinitas est, quem jubemur diligere toto corde, tota mente, tota anima. Septem autem ad dilectionem pertinent proximi, quem etiam sicut nos diligere praecipimur: et pulchre, quia totus homo noster, interior et exterior, septem qualitatibus constat. Interior, intellectu, memoria, et voluntate: exterior, terra, aqua, igne et aere, id est callida et frigida, sicca et humida. Septem ergo et tria decem fiunt. Et nos igitur jungamus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicentes eiꝰdẽ passionis ex cessũ in ierłm
sd certe cũ ieuniuit cunctis dieb uitȩ
p̃sentis electos in afflictione futuros eẽ.
ostendit. Est & aliud In hoc quadra¬
genurio numero : qđ considerare oportas
fumerꝰ enĩ iste ab uno incipit. sed cres¬
cendo multiplicat᷑ Ita utsi adunũ ad¬
das duo fiunt tres. Adde .iii. fiunt .vi. ad¬
faciunt. & de narius quidẽ numerꝰ adue¬
tus ꝑ tin& testam̃tũ ꝓpt̃ de calogũ legis
quadra genarius uero ad gram̃ nouites¬
iam̃ti. quia .iiiiͦ. sunt libri scĩ euangłi
dẽ aut̃ numerꝰ p̃sentis ꝓ uitȩ cursũ signifi¬
ut : qr mundus in quattuor species diui¬
dit᷑ Orientẽ. occidentẽ. septẽ trionẽ.
a meridiem. Et ex his mundi partib fi¬
deles colligit : sicut scriptũ ẽ. Quosre¬
demit demanu inimi ci: deregionib
congregauit eos Asolis ortu &r oc¬
casu: ab aquilone ormari. Qua sut
de nariũ multi plicando quat̃ ducen¬
tes ad quadragenuriũ numerũ ꝑue¬

Expanded text:
dicantes ejusdem passionis excessum in Jerusalem. Vel certe, cum jejunavit, cunctis diebus vitae praesentis electos in afflictione futuros esse ostendit. Est et aliud in hoc quadragenario numero, quod considerare oportet. Numerus enim iste ab uno incipit, sed crescendo multiplicatur, ita ut si ad unum addas duos, fiunt tres: adde tres, fiunt sex: adfiunt. Et denarius quidem numerus ad Vetus pertinet Testamentum, propter decalogum legis: quadragenarius vero, ad gratti, quia quatuor sunt libri sancti Evangelii. Idem autem numerus praesentis vitae cursum significat, quia mundus in quatuor species dividitur, orientem, occidentem, septentrionem et meridiem. Et ex his mundi partibus fideles colligit, sicut scriptum est: « Quos redemit de manu inimici, de regionibus congregavit eos: a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari . » Quasi enim denarium multiplicando quater ducentes, ad quadragenarium numerum perve
Abbreviated transcription (Latin):
Pugnuturꝰ aut̃ dñs cũ diabolo indesertũ sta
ut ostonderet nob̵ qr siciꝰ tep̃tationes uolimꝰ
fecte superare : ñ solũ t̾bas demonũ sedaio
concordiã malꝙ hominũ debemꝰ uitare S¬
cut enĩ bonq hominũ concordia iuua: s

Expanded text:
Pugnaturus autem Dominus diabolo, in desertum secessit: ut ostenderet nobis quia, si ejus tentationes volumus perfecte superare, non solum turbas daemonum, sed etiam concordiam malorum hominum debemus vitare. Sicut enim bonorum hominum con
Abbreviated transcription (Latin):
meas humana creatorẽ suũ a redep̃torẽ qui
nullũ omnino peccatũ habuit. Adiabolo audit
tẽp̃tatũ. metu fragilitatissuȩ ex pauescit. Sael
qr ex humanũ fru gilitate terret᷑: ex condi¬
toris sui cõpassione siduciã resumere deb&
Quiaenĩ ꝓpt̃ nos homoficri dignat̾ ẽ. in humu¬
nanatura se tep̃tari ꝓ nob̾ ꝑmisit: ut suatẽp¬
tatione nrum̃ ex duder&: Necsolũ inpug¬
nundi contra diabolũ audutiã tribueret.
sedaiam uincendi fiduciã restauraret:. For¬
tasse aiã iuidet᷑ a quib: dã in credibile dnm̃
adiabolo fiusse tẽp̃tatũ. Sednihil inciꝰtep̃¬
tatione tim̃dũ eẽ. cognoscm̃ : nec incre dibi¬
le sicius alia facta pensemꝰ. ꝓcerto enĩ scimꝰ¬

Expanded text:
mens humana creatorem suum et redemptorem, qui nullum omnino peccatum habuit, a diabolo audit tentatum, metu fragilitatis suae expavescit. Sed qui ex humana fragilitate terretur, ex conditoris sui compassione fiduciam resumere debet. Qui enim propter nos homo fieri dignatus est, in humana natura se tentari pro nobis permisit, ut sua tentatione nostram excluderet: nec solum impugnandi contra diabolum audaciam tribueret, sed etiam vincendi fiduciam restauraret. Fortasse etiam videtur a quibusdam incredibile Dominum a diabolo fuisse tentatum. Sed nihil in ejus tentatione timendum esse cognoscimus, nec incredibile, si ejus alia facta pensemus. Pro certo enim scim
Abbreviated transcription (Latin):
missi. ꝓpt̾ eos qͥ hȩreditatẽ capiunt salutis
Et đns in euangło de paruulis. Quia angłieoꝵ
Cũ oraretis: ego optuli orationesurãs ante dm¬
Aitilli iħc rursum. Scriptum est: ñ temptabis
đnm đm tuũ. Notandũ qđ utilia testimo¬
nia dñs aduersus diabołu. de deutronomii
libro assumpsit. scđm legis faciens mentionẽ
ut eã scam̃ & iustam . eẽ. demonstraret. atq
ueris dypeis falsa in imici iacula c̃fringer&
Cuiꝰ uictoriȩ trpũ quonđa dd tenuit. qđo
singulari certamine cũ philisteo pugnatur.
arma regalia deposuit. & quinq limpidis¬
simos lapides detorrent assumpsit. quos
in perã pastoralẽ posuit. Equib in funda¬
unũ misit & philesteũ infronte ꝑcutiens
fortis in terp̃tat᷑ melius quã dñm iħm xp̃m¬

Expanded text:
 eos qui haereditatem capiunt salutis . » Et Dominus in Evangelio de parvulis: « Angeli eorum Cum oraretis, ego obtuli orationes vestras ante DAit illi Jesus rursum: Scriptum est: Non tentabis Dominum Deum. » Notandum quod utilia testimonia Dominus adversus diabolum ex Deuteronomii libro assumpsit, secundae legis faciens mentionem, ut eam sanctam et justam esse demonstraret, atque veris clypeis falsa inimici jacula confringeret, cujus victoriae typum quondam David tenuit, quando singulari certamine cum Philisthaeo pugnavit, arma regalia deposuit, et quinque limpidssimos lapides de torrente assumpsit, quos in peram pastoralem posuit: e quibus unum in fundam misit, et Philisthaeum in frontem percutiens fortis interpretatur, melius quam Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ appa&it ea quȩ inmundo sunt. cognoscens ꝓcul
dubio qui amundus transibit etconcupiscentia
ci Etinhoc quod ñ appatt nec querit habere
nisi quod hab& : quasioma possid&. Nemoeni
plus hab&. quã qͥ nullo indig&. Et tamen cũ
diues multa habeant. niultis indigent : quia plus
desiderant habere. quã habent Ille autẽ nul¬
lo indig& qui p̃ter necessaria uretꝰ. uestim̃ti
bonos patres ut inter aduersa & ꝓspera pa¬
uent̃ icedamꝰ. exhibentes nos sicut dĩ minis¬
p̃miorum

Expanded text:
unt, cognoscens procul dubio quia mundus transibit et concupiscentia ejus, et in hoc quod non appetit nec quaerit habere nisi quod habet, quasi omnia possidet. Nemo enim plus habet quam qui nullo indiget; et tamen cum divites multa habeant, multis indigent quia plus desiderant habere quam habent. Ille autem nullo indiget, qui praeter necessaria victus, vestimenti bonos patres, ut inter adversa et prospera patienter incedamus, exhibentes nos sicut Dei minispraemiorum
Abbreviated transcription (Latin):
bicũ spĩ scs̃ diẽ ubi occasionẽ tẽp̃tindi malignꝰ
sp̃s inuenira : Dundus enĩ erat diabolo locus
tẽptundi ut fieret xp̃o occusio superundi
ꝑmisit enĩ se amu ligno spũ tẽptari : ut nob̾ exem¬
plũ pugnundi ostenderet. Qđ apłs paulus in

Expanded text:
itus sanctus duxit, ubi occasionem tentandi malignus spiritus inveniret. Dandus enim erat diabolo locus tentandi, ut fieret Christo occasio superandi. Permisit enim se a maligno spiritu tentari, ut nobis exemplum pugnandi ostend
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩi ꝑ sequentes. & milites crucifigentes
Vtiq Cũ ergo muiussit occidi quã tep̃ta¬
qui se ꝑ misit am̃bris crucifigi: necẽ in credi
m᷑ quundo ab eiꝰ seruitute uł dominio reccde¬
re cȩperimꝰ. iuste pięq uiuere cũ xpõ uolentes
Qđ alibi ineugło declurut᷑ Quando recessurꝰ
apuero elisit eũ : & multũ discerpens aclu¬
muns exiuit abeo. Sicut enĩ rox ñ contra sub¬
ditas. sed contra rebelles nutiones bellũ mouit.:
ita diabolus ualidius cosquos asua seruitute
rece dere uiderit & ad leue iugũ xpi festinure¬

Expanded text:
udaei persequentes, et milites crucifigentes? Utique. Cum ergo majus sit occidi quam tentaqui se permisit a membris ejus crucifigi? Nec est incredibmur, quando ab ejus servitute vel dominio recedere coeperimus, juste pieque vivere cum Christo volentes. Quod alibi in Evangelio declaratur, quando recessurus a puero elisit eum, et multum discerpens et clamans, exivit ab eo . Sicut enim rex non contra subditas, sed contra rebelles nationes bellum movet: ita diabolus validius eos, quos a sua servitute recedere viderit, et ad leve jugum Christi festin
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ꝑp̃dicationis arma. eturtutẽs miraculo subiuga¬
uetant. in possessorib etenĩ om̃a possidebant. pos¬
fesbru Sic enĩ quidã dux romanoꝵ tarquinius
nomine respondit legatis cuiusdã gentis. aurũ
uolentib dire ꝓpace. ac libertate : respondit ro¬
mas potuis uelle aurũ possidentib imperare. quã
aurũ habere aut possidere. Ita scĩ apłi magis
desiderabant posses sores diuitiarũ ꝑfidẽ etdoc¬
trinã xp̃i possidere. quã aliꝗd ꝓpriũ habere
Possumus xiã dicere. quia ir hoc scło apłi quasi

Expanded text:
um subjugaverant. In possessoribus etenim omnia possidebant possessorum. Sicut enim quidam dux Romanorum Tarquinius nomine respondit legatis cujusdam gentis, aurum volentibus dare pro pace ac libertate, Romanos potius velle aurum possidentibus imperare, quam aurum habere aut possidere, ita sancti apostoli magis desiderabant possessores divitiarum per fidem et doctrinam Christi possidere, quam aliquid proprium habere. Possumus etiam dice
Abbreviated transcription (Latin):
Qui recessit inquit amalo. prede patut Itos
ditabant te locu pletalant apłi. quia eronb
locis ubicũq p̃dicabant. ministrabant eis q
habebanti Onĩa aut̃ possidebant. quia erant ll
om̃a cõmunia. Sic debent etmonachi et. a¬
nnilul habentes ꝓpriũ. etemĩa possidentes cor¬
nit̾ Cel tãquã mbil habebant. quia n labeds
p̃diã ñ aurũ ñ argentũ. ñ seruos. autancillis

Expanded text:
e et malo, praedae patuit . Istos ergo ditabant et locupletabant apostoli, quia ex omnibus locis ubicunque praedicabant, ministrabant eis quahabebant. Omnia autem possidebant, quia erant illis omnia communia . Sic debent et monachi esse tanquam nihil habentes proprium, et omnia possidentes communiter. Vel tanquam nihil habebant, quia non habebant praedia, non aurum, nec argentum, non servos, aut ancillas
Abbreviated transcription (Latin):
nib suis Transibit ergo istor quasi uerĩ. sb
suppliciũ Sicut egentes simus: multos ut
locuple tantes. Quasi egentes uidebanter
diuitiis istius scłi. sed habundabant duitis
spualib in p̃dicationt etmiraculis exquib latib¬
tabant alios. Vel reuera egentes iuideluntir
substantiã tẽporali. si multos locuplites itdb¬
bant. si c̃ scos quierant ie fosolimias quipx podã

Expanded text:
nibus suis . Transibit ergo istorum quasi verum, sed non supplicium. Sicut egentes simus, multos autem locupletantes. Quasi egentes videbantur divitiis hujus saeculi, sed abundabant divitiis spiritalibus in praedicatione et miraculis, ex quibus locupletabant alios. Vel revera egentes videbantur substantia temporali, sed multos locupletes reddebant, sicut sanctos qui era