comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e luxurĩa quoq ultra
om̃s homines et ultra
quam mens humana comp̃hend̾e
possit me reum ẽẽ et sceleratũ
confiteor quia postquã ad illã
etatem ꝑueni qua hoc malũ
perpetrare potui aut ꝑpetrare
uolentibus consentire nimis
suadente diabolo turpiter semꝑ
et lururiose ac sodomitice uixi.
et templũ corporis mei de oꝑe
iniquitatis et scelere sodomitico
alios ipse maculando et me com¬
maculare tiolentibus consen¬
tiendo turpissime et dictu ipso
nefandissime ut miserrimis
et flagiciossimus inqui naui:
Et ꝑ hane in ceteris uiens que
ex illa nascuntur id est in ceci¬
tate mentis ea scilicet quȩ un¬
lia et necessaria erant non in¬
telligendo. et ininconsideratio¬
ne leuiter et lasciuiose atque
inconsiderate multa faciendo.
et in iniconstantia stabilitatem
et constantiã in oꝑibꝰ bonis non
habendo et in p̃cipitatione p̾ci¬
pitato angmo et inconsulte
multa oꝑando. et in amore¬
ultra quã debui delectatio¬
nes et desideria carnis mex et

Expanded text:
e luxuria quoque ultra omnes homines, et ultra quam mens humana comprehendere possit, me reum esse et sceleratum confiteor; quia postquam ad illam aetatem perveni qua hoc malum perpetrare potui, aut perpetrare volentibus consentire, nimis suadente diabolo turpiter semper et luxuriose ac sodomitice vixi, et templum corporis mei de opere iniquitatis et scelere sodomitico, alios ipse maculando, et me commaculare volentibus consentiendo, turpissime et dictu ipso nefandissime ut miserrimus et flagitiosissimus inquinavi. Et per hanc in caeteris vitiis quae ex illa nascuntur, id est, in caecitate mentis, ea scilicet quae utilia et necessaria erant non intelligendo, et in inconsideratione, leviter et lasciviose atque inconsiderate multa faciendo, et in inconstantia, stabilitatem et constantiam in operibus bonis non habendo, et in praecipitatione, praecipato animo et inconsulte multa operando, et in amoreultra quam debui delectationes et desideria carnis meae et
Abbreviated transcription (Latin):
ram auri: Erant aut̃ ostia edis
obserata: Ex urgentibꝰ aũt mane
abbate cum monachis ad cele¬
brandum cursum: uiderunt
multitudinẽ auri suꝑ altare:
Et ait abbas custodi edlitui Qui
p̃fectorum hie ingressus est qui hec
iletulit: Respondit: Post egres¬
sum ur̃m nullus hic hominum
nec surgerẽ ad cõmouendũ sig¬
num: Tunc stupens abbas cum
monachis munus celeste intellex̃
tisq uictui necessariis: plebem sibi¬
creditam affluent᷑ refecit: Nec
mirũ si beata uirgo sine labore
sine coitu uiri concipiens uirgo
mansit et post partum:¬
in cruce aurea positas exibebam:
Cumq ꝑuiam graderemur:
conspicio haud ꝓcul a uia hospi¬
ciolum cuiꝰdam pauꝑis incendio
concremari: Erat aũt̃ a foliis
que ignibꝰ maxima p̾stant fom̃¬
ta contectũ Currebat miser
cum liberis et uxore aquam
deportans : sed flamine ñ miti¬
gabantur: Tunc ego extractam
a pectore crucem: eleuo contra
ignem: Mox in aspectu scarũ

Expanded text:
ram auri. Erant enim ostia aedis ram auri. Erant enim ostia aedis obserata. Exsurgente autem mane abbate cum monachis ad celebrandum cursum, viderunt multitudinem auri super altare. Et ait abbas custodi aedis. Quis praefectorum nuc ingressus est, qui haec derunt? Respondit: Post egressum vestrum nullus hic hominum nec surgeres ad commovendum signum. Tunc stupens abbas cum monachis, munus coeleste intellexit: ratisque victui necessariis, plebem creditam affluenter refecit. Nec mirum si beata Virgo sine labore sine coitu viri concipiens, virgo permansit et post partumin cruce aurea positas exhibebam. Cumquconspicio haud procul a via hospiciolum cuiusdam pauperis incendio concremari. Erat autem a foliis, quae ignibus maxima praestant fomta, contectum. Currebat miser cum liberis et uxore aquam deportans, sed flammae non mitigabantur. Tunc extractam a pectore crucem elevo contra ignem: mox in aspectu sanctarum
Abbreviated transcription (Latin):
largire cibos: aut ꝑmitte unũ¬
uitã ꝓtegere possit: Alioqum
nec te consulto abscedemꝰ: ne
pereamus fame: Hec his dicenti¬
bus: ait abbas: Oremus fr̃s
dilectissimi: et dñs ministrabit
nobis cibos Nec enĩ potest fieri
ut deficiat triticũ in eiꝰ monas¬
terio: que frugem uite exute¬
ro ꝑeunti intulit mundo: Qui¬
bus uigilantibꝰ tota nocte ac
psallentibꝰ : mane orto repperi¬
unt cuncta horreorum habita¬
cula ita repleta tritico: ut uir
uel deserrari ostium possit:
Accepto aũt cibo: grãs egerunt
deo: I ost multos uͦ annos iterũ
deficiente cibo: clamauerunt¬
rursum monachi ad abbatem:
Qui ait: Uig llemꝰ. ac dep̃ce¬
mur dñm: et forsitan transint¬
tere dignabitur alim̃ta: Iemq.
ꝓster nuntur ad pauim̃tum tem¬
pli: iugilataq nocte in psalmis et¬
ymnis et cauticis spiritalibꝰ. cum
se post matutinos somno dedis¬
sent. uenit angłs dñi et posuit
suꝑ altare multitudinẽ innume¬

Expanded text:
Largire cibos, aut permitte discLargire cibos, aut permitte discvitam propagare possit, alioqui nec te consulto abscedimus, ne pereamus fame. Haec iis dicentibus ait abbas: Oremus, fratres dilectissimi, et Dominus ministrabit nobis cibos; nec enim potest fieri ut deficiat triticum in ejus monasterio quae frugem vitae ex utero pereunti intulit mundo. Quibus vigilantibus nocte tota, ac psallentibus, mane orto ita reperiunt cuncta horreorum habitacula repleta tritico, ut vix vel reserari ostium posset. Accepto autem cibo, gratias egerunt Deo. Post multos vero annos iterum deficiente cibo, clamaverunt monachi ad abbatem, qui ait: 'Vigilemus ac deprecemur Dominum, et forsitan transmittere dignabitur alimenta'. Denique prosternuntur ad pavimentum templi. Vigilantes itaque noctem in psalmis hymnisque, canticis spiritalibus, cumque se post matutinos somnum dedissent, venit angelus Dsuper altare multitudinem innume
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cessissentẽ accedo ad ostium:
pulso: nec quẽquã inuenio:
Reꝑtumq ostium claue mu¬
nitum: cuncta silentio data
dep̃hendo: Quid plura:
Transinittimus ad custodem
cui tunc erat obseruandi cu¬
ra: ut scilicet ostium claue
exhibita reseraret: Dum aũt
ille uenit: nos ascendimus a
foris cereum: Interea aꝑitur
sponte ostium. Ingressisq no¬
bis credo a caligine peccatoꝵ.
meorũ claritas quã admuri¬
bamur a foris aplirente cereo
nr̃o discessit: Nichil tam̃ p̃ter
uirtutẽ głose uirginis aliud
penitus uidere potuimꝰ: unde
claritas illa fuisset exorta:¬
habens congregationẽ:
In quoloco ñ solum deuotio
populi sepe plurima confert:
uerũ etiã imꝑatoris iussu ibi
ñ minima largiuntur: Acci¬
dit aũt quodam tp̃r ut pre
penuria egestatis ualde eis uictꝰ
necessaria uictus defice̾nt. Con¬
gregatio aũt garrula mona¬
chorum. cum una atq alia die
refectionis alimoniã ñ caꝑet:
uociferant ad abb̃em dicentes.

Expanded text:
praecessissent, accedo ad ostium, praecessissent, accedo ad ostium, pulso nec quemquam invenio, repertumque ostium clave munitum, cuncta silentio data deprehendo. Quid plura? Transmittimus ad custodem, cui tunc erat observandi cura, ut scilicet ostium, clave exhibita, reseraret. Dum autem ille venit, nos accendimus a foris cereum. Interea aperitur sponte et ostium; ingressisque nobis, credo a caligine peccatorum meorum, claritas, quam admirabamur a foris, apparente cereo nostro, discessit; nihil tamen praeter virtutem gloriosae virginis aliud penitus videre potuimus, unde claritas illa fuisset exortahabens congregationem, in quo non solum devotio populi saepe plurima confert, verum etiam imperatoris jussu ibi non minima largiuntur. Accidit autem quodam tempore ut prae penuria egestatis valde eis victus necessaria defecissent. Congregatio enim garrula monachorum, cum una atque 734 alia die refectionis alimoniam non caperent, vociferantur ad abbatem, dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
Quiꝰ basilica abimꝑatore con¬
stantino admirabili oꝑe fabrica¬
ta rentet: Ad quã adducte
columpnȩ cum pͣ magnitudi-¬
ne leuari ñ possent. eo quod
essent cireuitus earum seilece¬
num pedum. atq diebus sin¬
gulis casso labore fatigarent᷑:
he queant eleuari columpne:
Et ostendit ei que aptarent᷑
maginȩ. qualit̾ suspeuderent᷑
trocleȩ atq funes extendent᷑:¬
illud addens:. Comunge tecum
tres pueros de scolis: quorum
hoc adiutorio possis explere:
fuerant coaptasset: uocatis tribꝰ
pueris a scolis. erexit sũma ue¬
locitate columpnas: Prestitumq
est ppłis expectare miraculum
adiirandum: ut quod multi¬
tudo uirorum forcitm leuare
nequiuerant. tres pueri absq
ego ad celebrandas uigilias acces¬
si: Cumq ꝑ obscurã noctem
ꝓꝑarem ad oratorrum suspicio
alonge ꝑfenestras tta immensam
claritatem effulgere: ut puta¬
retur ibi multitudo lignoꝵ
ac cereorum eẽ sncensa: Cre¬
dens gͥ quod aliqui deuotorũ
lam nos ad celebranlas uigilias

Expanded text:
us basilica ab imperatore Constantino admirabili opere fabricata renidet, ad quam adductae colummae, cum prae magnitudine levare non possint, eo quod esset circuitus earum sedecinum pedum, ac diebus singulis casso labore fatigarentur,hae quaeant elevari columnae'. Et ostendit ei, quae aptarentur machinae, qualiter suspenderentur trocleillud addens: 'Coniunge tecum tres pueros de scolis, quoram hoc adiutorium possis explere'. fuerant coaptasset, vocatis tribus pueris ab scolis, erexit summa velocitate columnas. Praestitum est populis expectare miraculum admirandum, ut, quod multitudo virorum fortium levare nequiverant, tres pueruli absqego ad caelebrandas vigilias eum accessi. Cumque per obscuram noctem properarem oratorium, suspicio a longe per fenestras ita inmensam claritatem effulgere, ut putaretur ibi multitudo lignorum ac cereorum esse accensa. Credens igitur, quod aliqui devotorum iam nos ad celebrandas vigilias
Abbreviated transcription (Latin):
ut nos et nr̃i anteci. et nr̃i antipodes.
ut nos et sui: Antipodes nr̃i et sui.
ut nos et anteci. et qͣm de habitationi¬
bus tribus et earum habitatoribꝰ satis
docuimus. de nr̃a dicere incipiamus.
Nr̃a gͥ habitacio ab oriente in occiden¬
tem. a meridie ad septentrionem
extenditur. que quãuis temꝑata ddi¬
catur. ñ equaliter tam̃ in omibꝰ suis
partibus temꝑata est Pars enim tor¬
ridȩ tonȩ ꝓpinquior. ut est libia. eu¬
ropa. calida est et sicca. uicina frigi¬
dȩ.frigida est et humida. occidentalis
asia. affrica. europa. et in¬
cipit asia aboriente. et extenditur
lateralit᷑ a septentrione. usq adtor¬
ridam zonam. terminatarq thanay
et nilo. mediam partem habitabilis
continens: Europa uͦ et affrica. du¬
as alias obtinent: Sunt uͦ t̃mini
affrice. nilus ex parte ouentis. a
meridie torrida zona. a septentriõ¬
ne mediterraneum mare. ab occi
meditraneum mare. ab oceiente

Expanded text:
ut nos et nostri anteeci, et nostri antipodes, ut nos et nostri anteeci, et nostri antipodes, ut nos et sui; antipodes nostri et sui ut nos et anteeci. Et quoniam de habitationibus tribus et earum habitatoribus satis docuimus, de nostra dicere incipiamus. Nostra igitur habitatio ab oriente in occidentem, a meridie ad septentrionem extenditur, quae quamvis temperata dicatur, non aequaliter tamen in omnibus suis partibus temperata est. Pars enim torridae zonae propinquior, ut est Libya, Aethiopia, calida est et sicca; vicina frigidae, frigida est, et humida. Occidentalis,Asia, Africa et Europa, et incipit Asia ab oriente, et extenditur lateraliter a septentrione, usque ad torridam zonam, terminaturque Tanai et Nilo, mediam partem habitabilis continens. Europa vero et Africa duas alias obtinent. Sunt vero termini Africae: Nilus, ex parte orientis: a meridie torrida zona, a septentrione Mediterraneum mare, ab occidMediterraneum mare, ab occidente
Abbreviated transcription (Latin):
illis in occasu. habemusq mane. illi
uesꝑe. ut circa horam pͥmam. ñdum
eis sit nox Similit in occasu. ex qͦ
sol incipit descendere. incipit illis
apparere. et tunc est illis mane. nobis
uesꝑe: Inde est gͦ quod habemus¬
et nos et illi. dies equales et noctes
et si ñ sumles: Similiter hẏemes:
Qualit᷑ hoc sit ingeniis legentium
discuciendum ꝑmittimus: Nos uͦ et
anteci simul habemus diem et noctẽ.
s quando nos estatem. illi hyemem.
et econu̾so: Cum enim in eodem emis¬
ꝑio simtil nos et illi habemus splen¬
dorem. et simul umbram. s quia qͣn
nobis est sol ꝓpinquus. illis est remotꝰ.
quando habemus estatem illi hyemem:
S hic ortur questio similis pͥori. ad
quã si quis pͥoribus instructus. acces¬
serit. illiꝰ solutionem facile inueniet:
Nos uͦ et antipodes antecorum. neq
simul estatem. neq simul hyemem.
neq diem neq noctem habemus: An¬
teci uͦ et sui antipodes. sic se habent

Expanded text:
illis in occasu, habemusque mane, illi illis in occasu, habemusque mane, illi vespere, ut circa horam primam nondum sit eis nox. Similiter in occasu, ex quo sol incipit descendere, incipit illis apparere, et tunc est illis mane, nobis vespere. Inde est ergo, quod habemus nos et illi dies aequales et noctes, etsi non simul. Similiter hiems. Qualiter hoc sit, ingeniis legentium discutiendum permittamus. Nos vero et ἀντίοι similem habemus diem et noctem, sed quando nos aestatem, illi hiemem, et e converso. Cum enim in eodem hemisphaerio simul nos et illi habemus splendorem, et simul umbram: sed quia quando nobis est sol propinquus, illis est remotus: quando habemus aestatem, illi hiemem. Sed hic ortur quaestio, similis priori, ad quam si quis prioribus instructus accesserit, illius solutionem facile inveniet. Nos vero, et antipodes ἀντίων, neque simul aestatem, neque simul hiemem, neque diem, neque noctem habemus, ἀντιδίκοι vero et sui antipodes sic se habent,
Abbreviated transcription (Latin):
seruantia suum naturale locum
obtinentia. in quocumq signo sit
sol. equaliter erit nobis et illis. et
idem efficiet: Merito gͥ habemus
simul diuersitates. ñ tam̃ simul
diem et noctem: Cum enim ex splen¬
dore sit dies. ex umbra terrȩ fit
nox. Umbra uͦ semꝑ est in parte
obposita splendori solis. cum in suꝑi¬
ori parte terre est splendor diei.
ininferiori est umbra noctis. et econ¬
uerso: Nulla gͦ hora in qua inaliqͣ
parte ñ sit dies. et in aliqua ñ sit nox:
S queritur si nos et illi simul habe¬
amus estatem. et hiemem: S quan¬
do nos diem. illi noctem: In estate
uͦ nobis sunt longissim. breues aũt
noctes: habebunt gͦ ipsi in estate sua
dies breues. et noctes longas. quol
ñ est naturale estatis Contra hoc
dicinus. et si quando nos diem. illi
noctem. tam̃ in quodam tempore
dies nobis et illis est communs. s
alteri in uesꝑe. alteri in mane: Cum
enim sol est nobis in ortu. alhuc est

Expanded text:
servantia, et suum naturalem locum servantia, et suum naturalem locum obeuntia, in quocunque signo sit sol, aequaliter erit nobis et illis, et idem efficient. Merito igitur habemus similes diversitates, non tamen simul diem et noctem. Cum enim ex splendore sit dies, ex umbra terrae fit nox. Umbra vero semper est in parte opposita splendori solis, cum in superiori parte terrae est splendor diei, in inferiori est umbra noctis, et e converso. Nulla est ergo hora, in qua in aliqua parte non sit dies, et in aliqua non sit nox. Sed quaeritur: Si nos, et illi, simul habeamus aestatem et hiemem. Sed quando nos diem, illi noctem. In aestate vero nobis sunt longissimi dies, breves autem noctes; habebunt ergo ipsi in aestate sua dies breves, et noctes longas, quod non est naturale aestatis? Contra hoc dicimus: etsi quando nos diem, illi noctem, tamen in quodam tempore dies nobis et illis est communis, sed alteri in vespere, alteri in mane. Cum enim sol est nobis in ortu, adhuc est
Abbreviated transcription (Latin):
habitabilis in qua sumus. in
duo diuiditur: Cum enim
bitabilis S qͥm refluxiones occeam.
latera terre iuxta qualitatẽ oriaon¬
tis eingunt. in duo illam diuidunt
antipodes uͦ nr̃i inferiorem: Nullus
tam̃ nr̃m ad illos. neq illorum add
nos ꝑuenire potest: Ex parte enim
septentrionis. frigus et refluxiones
transitum ꝓhibent: Ex parte uͦ orien¬
tis et occidentis. sol et refluxiones: Si¬
militer alia habitabilis in duo diu¬
ditur. suꝑius quorum anteci nr̃i ob¬
tinent. et inferius antipodes illorum
Sunt gͦ in duabus habitabilibus. qua¬
tuor habitatores. alii cum aliis in quidꝰ¬
dam temporibus. conueniunt. in
quabusdam differunt: Nos gͦ et nr̃i
antipodes similem habemus estatem
et hẏemem et alia anni tempora:S
quando habemus diem illi noctem.
et econuerso: Si enim ex ꝓpinqͥta¬
te solis est estas. et ex remotione hy¬
emps. ex mnedioeri distantia. uer
et autumpnus. signa uͦ nobis et illiꝰ
equaliter distant. quippe t̾ram

Expanded text:
habitabilis, in qua sumus, in duo dividitur. Cum enim bitabilis; sed quoniam refluxiones Oceani latera terrae juxta quantitatem horizontis cingunt, in duo illam dividunt. antipodes nostri inferiorem; nullus tamen nostrum ad illos, neque illorum ad nos pervenire potest. Ex parte enim septentrionis frigus et refluxiones transitum tis et occidentis, sol et refluxiones. Similiter alta habitabilis in duo dividitur: Superius, quorum ἀντίοι nostri obtinent, et inferius ἀντίποδοὶ illorum. Sunt ergo in duabus habitabilibus quatuor habitatores, alii cum aliis in quibusdam temporibus conveniunt, in quibusdam differunt. Nos ergo et nostri antipodes simul habemus aestatem, et hiemem, et alia anni tempora. Sed quando habemus diem, illi noctem, e converso. Si enim ex propinquitate solis est aestas, et ex remotione hiems, ex mediocri distantia ver et autumnus, signa vero nobis et illis aequaliter distant, quippe terram
Abbreviated transcription (Latin):
beufrate usq ad mare
meditraneum. est
syria. aquodam syro
rege dicta. inqua est damascus
a damasco seruo abraeͥ con¬
structa et dicta. ibi et antio¬
est et fenitia a fenice aue. quȩ
sola in hac t̾ra inuenitur. siue
afenice rege filio agenoris dicta:
iordanis fluuiꝰ. est in ea etiã
palestina a ciuitate palestra
que nẽ ascalon uocatur dicta:
Est in ea rudea anuda filio
iacob. de cuiꝰ tribu reges
erant. nuncupata. hec etiã
chananea achanaan filio
cham est dicta. In hac etiã
ierłm quã sem filius noe
construens salem nomina¬
uit. s iebuseus filiꝰ chanaan
inhabitauit: Unde aiebus
et salem. dedit ei nom̃ rex
dauid ierłm. quasi iebusa¬
lem. quã salomon filiꝰ eiꝰ
auro et geminis decorauit.¬
et ierosolimã quasi ierusa¬
lemoniã appellauit. quã

Expanded text:
Euphrate usque ad mare mediterraneum est Syria, a quodam Syro rege dicta, in qua est Damascus, a Damasco Abraae liberto constructa et dicta, olim ReblatEst et Phoenicia, a Phoenice ave, quae sola in hac terra invenitur, sive a Phoenice rege, filio Agenoris, dicta. Jordanis fluvius. Est in ea quoque Palaestina, a civitate Palaestin, quae nunc Ascalon vocatur, dicta. Est in ea Judaea, a Juda filio Jacob, de cujus tribu reges erant, nuncupata. In hac etiam Chananaea a Chanaan filio Cham dicta. In hac est Jerusalem, quam Sem filius Noe construens, Salem nominavit. Sed Jebus, et filius Chanaan inhabitavit, unde Jebus et Salem dedit ei nomen rex David Jerusalem, quasi Jebusalem. Quam Salomon filius ejus auro et gemmis decoravit, Jeroselyniam quasi Jerusalemoniam appellavit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
uit Est etiã in palestina
ma a sichem uocata. In hac
est quoq galilea. in qua est
tem tabor sita: In hac est et
pentapolis regio. aqͥnq ciuita¬
tibus dicta. in qua oli fuit
sodoma et gomorra: In hac
est mare mortuum a quo flo¬
enta iordanis absorbentur:
Inhac quoq sarraceni. a sarra
dicti. qui et agareni ab agar.
idem hismaelite abismael
numcupati: In hac et nabatei.
anabaioth filio hismael dicti.
quorum et gentes sunt duodecim

Expanded text:
i. Est et in Palaestina ma, a Sichem vocata. In hac est quoque Galilaea, in qua est tem Thabor sita. In hac est et Pentapolis regio, a quinque civitatibus dicta. In qua olim fuit Sodoma, et Gomorrha. In hac est mare Mortuum, a quo fluenta Jordanis absorbentur. In hac etiam Sarraceni, a Sara dicti, qui et Agareni, ab Agar. Item Ismaelitae ab Ismael nuncupati. In hac et Nabathaei, a Nabaioth filio Ismael dicti. quorum gentes sunt duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
dicte regiones
ab oriente incipientes.
recta linea ad melitraneum
mare extenduntur. quibus
uersus austrum egyptus conec¬
titur. in qua .Xx. quatuor
gentes ẽẽ feruntur. Hȩc in
oriente a rubro mari surgit.
t̃minũ suum uersus occidentẽ.
in libia figit: Hec pͥus espria
dicta. postea ab egẏpto rege fr̃e
anai egẏptus est uocata: hec
uuio nilo undiq cincta in modũ
illarum melita: Hanc nubes ñ
bscurant. pluuiȩ ñ irrigant. s ny¬
us inundans eam fecundat. In hac
st ꝓuincia thebaida. a ciuitate the¬
e cognominata. quã cathinus
genoris filius in egyptum ueniens
tdificauit et thebas. scdm illam
quã in boetia construxit noiauit.¬
n hac mauriciꝰ pͥncipabatur. et
abhac thebei dicuntur: Huie
olim conuersabatur monachoꝵ.
multitudo: Cambises rex egyp¬
tum suꝑans quitatẽ condidit.
cui nom̃ babilon indidit. quȩ
nc̃ capud illiꝰ regni existit. In
hac etiam uictor alexander ciui¬
tatem edificauit. quã ex suo noĩe
alexandriam nuncupauit

Expanded text:
dictae regiones, ab oriente incipientes, recta linea ad Mediterraneum mare extenduntur. Quibus usque ad Austrum Aegyptus connectitur, in qua viginti quatuor gentes esse feruntur. Haec in oriente a Rubro mari surgit, terminum suum versus occidentem in Libya figit. Haec prius et Bona dicta, postea ab Aegypto rege, fratre Danai, Aegyptus est vocata. Haec fluvio Nilo undique cincta, in modum villarum inclyta. Hanc nubes non obscurant, pluviae non irrigant, sed Nilus inundans eam fecundat. In hac est provincia Thebaida, a civitate Thebe cognominata, quam Cadmus Agenoris filius in Aegyptum veniens aedificavit, Thebas secundum illam quam in Boeotia construxit, non hac Mauritius principabatur, et ab hac Thebaei dicuntur. Huic olim conversabatur monachorum multitudo. Cambyses rex Aegyptum superans, civitatem condidit, cui nomen Babylon indidit, quae nunc caput illius regni existit. In hac et victor Alexander civitatem aedificavit, quam ex suo nomine Alexandriam nuncupavit
Abbreviated transcription (Latin):
splendor. estq panselenos. id est
plenilunium: Postea uͦ incipit appin¬
quare soli. et umbra descendere
splendorq ascendere: Unde defici
endo ex nr̃a parte. splendor fit pͥmũ
omĩa erunt aꝑtiora ante ocłos tali¬

Expanded text:
splendor, estque πανσέλητος, id est splendor, estque πανσέλητος, id est plenilunium. Postea vero incipit appropinquare soli, et umbra descende re, splendorque ascendere. Unde deficit ex nostra parte splendor et fit primum omnia erunt apertiora ante oculos
Abbreviated transcription (Latin):
Inde cum plus remouetur a sole.
maior in ea splendor apparet:
In parte obposita soli prius appa¬
ret splendor Cum enim pͥmum
appareat ex parte solis. falsa uide¬
tur eorum sententia: Nobis uide¬
tur quod omne luminosum sub
posito aliquo obscuro. in obpo¬
sita sui parte iacit umbram. in
parte sui splendorem: Cum gͥ lu¬
na que ut p̃diximus naturalit᷑
est obscura. soli subposita in par¬
te sui. id est supra solem. poit
sui. il est supra solem ponit splen¬
ilorem. in obposita parte. il est
uersus t̾ram iacit umbram. unde
mnobis lua ñ uidetur: S quando
elongatur a sole. incipit splendor
ad modum gracilis cornu apparere.
plus elongatur. plus splendens ides¬
cendit. ita quod in .uii. diȩ dicho¬
tomos dicitur. idest diuisa ꝑ mediũ
Et est uotandum quod splendor
descendit. umbra ascendit. et e con
a sole. quod potest ꝓbari ex hoc. qd
sole occidente. ipsa oritur. iam tota
umbra ascendit. et descendit totꝰ

Expanded text:
Unde cum plus removetur a sole, Unde cum plus removetur a sole, major in ea splendor ain parte opposita soli prius appareret splendor. Cum ergo primum appareat ex parte solis, falsa videtur illorum sententia. Nobis vero videtur quod omne luminosum corpus, supposito aliquo obscuro, in opposita parte sui iacit umbram, in parte sui splendorem. Cum ergo luna, quae ut praediximus naturaliter est obscura, soli est supposita, in parte sui, id est, supra solem ponit sui, id est, supra solem ponit splendorem, in opposita parte, id est versus terram facit umbram, unde a nobis luna non videtur. Sed, quando elongatur a sole, incipit splendor ad modum gracilis cornu apparere, plus elongatur plus splendens descendit, ita quod in septimo die dichotomos dicitur, id est divisa per medium. Et est notandum quod quando splendor descendit umbra ascendit, et e conva sole. Quod potest probari ex hoc quod sole occidente ipsa oritur, jam tota umbra ascendit, et descendit totus
Abbreviated transcription (Latin):
elidi. nec ad t̾ram obiectu linaris
corporis possunt descendẽ: Inde et
quod ñquam nͥ in xxx. luna con¬
tingat. quia alio diȩ ñ est recto mͥ
subposita soli Non tam̃ omi xxx.
luna hoc contingit: S quocienscũq
contingit. in ea contingit: Si enin
in xxx. die luna. ita obposita soli
quod fit aliquantum uersus caneri
alterum uersus capͥcornum ñ potest
luna solis uisum et descensum radis
nobis auferre hoc mͦ.
quia de sole pro mma
terre spissius habet corpus. qũi
cȩterȩ stelle. unde ñ habet ꝓpͥum
splendorem et calorem. s as ole aecendis¬
tur Si enim ꝓpͥum haberet caloren
cum uicina sit terrȩ. ꝑ singulos m̃ses
estum caloris. et frigus hyemis int̾ran
ageret. tamquã continuis in equalita¬
tibus. nichil uiuere posset. Caruit
gͦ splendore et calore. a sole tam̃ suꝑ¬
in eodem signo. p̃nimio splendore
tam obseurari. nec posse apparere.
S quando elongatur a sole in
parte incipit splendor apparere.

Expanded text:
elidi, nec ad terram obtectu lunaris elidi, nec ad terram obtectu lunaris corporis possit descendere. Inde est quod nunquam nisi in triginta luna contingat, quia alio die, non est recto modo supposita soli. Non tamen omni tricesima luna hoc contingit. Sed quotiescunque contingit, in ea contingit. Si enim in tricesima die luna, ita opposita soli, quod sit aliquantum versus cancrum, alterum versus capricornum, non potest luna Solis visum et descensum radiorum nobis auferre. Sed, quia de sole pro possterrae spissius habet corpus, quam caeterae stellae, unde non habet proprium splendorem et calorem, sed a sole accenditur. Si enim proprium haberet calorem, cum vicina sit terrae, per singulos menses, aestum caloris, frigus hiemis in terram ageret, tanquam continuis inaequalitatibus, nihil vivere posset. Caruit ergo splendore et calore, a sole tamen supin eodem signo, prae nimio splendore eam obscurari, nec posse apparere. Sed quando elongatur à Sole in parte incipit splendor apparere.
Abbreviated transcription (Latin):
signis est tumor terre qui est
in medio torridȩ Tonȩ. int nos
et illum positus. aufert nobis ne
illum cito iudeamus. et causa est
quare cito ab ocłis nr̃is auferatur.
inde breuius est splendor eiꝰ apud
nos suꝑ t̾ram. et sic dies umbra ꝓlixa.
et ideo nox S quando est incan¬
ero. et in aliis estualibus signis. quia
citra tumorem t̾rȩ nascitur. eito in
mane uidetur. et tarde ab ocłis aufer¬
tur. inde ꝓlixius est splendor suꝑ trã.
et breuis umbra Eodem uͦ in ariete
uel in libra existentȩ. quia equaliter
distat a nobis. equalit̾ suꝑ t̾ram. et
sub t̃ra est iest equalis splendol. et
solis sit.⁊ quod singulis m̃sibꝰ ñ ꝯtingat
nnumeratis. effectibus solis. Ixxx¬
tam ex naturali. quã ex acci¬
dentali motu. de enclipsi eiꝰ
dicamus unde et quo tempore contin¬
locus enclipticus dicitur: Luna uͦ
sub eodem sic posita est. quo si linea
dirigeretur. iret ꝑ medium solaris
et lune et terreni corporis sies
Tune luna facit radios suos

Expanded text:
signis est, tumor terrae, qui est in medio torridae zonae, inter nos et illum positus, aufert nobis, ne illum cito videamus et causa est, quare ab oculis nostris auferatur, inde brevius est splendor ejus apud nos super terram: et sic dies umbra prolixa, et ideo nox. Sed quando est in cancro, et in aliis aestivalibus signis, quia citra tumorem terrae nascitur, cito in mane videtur, et tarde ab oculis aufertur, inde prolixius est splendor super terram, et brevius umbra. Eodem vero in ariete vel in libra existente, quia aequaliter distata nobis, aequaliter super terram, et sub terra est, inde est aequalis splendor, et solis sit, et quod singulis mensibus non contingat. Enumeratis affectibus solis, tam ex naturali, quam ex accidentali motu, de eclipsi ejus dicamus, unde, et quo tempore continlocus eclipticus dicitur. Luna vero sub eodem sic posita est, quod, si linea dirigeretur, iret per medium solaris et lunae et terreni corporis sic. Tunc luna facit radios suos
Abbreviated transcription (Latin):
qm ñ solum laborem meum.
s et memet ipsum tibi debeã.
p̃sertim cum me ñ mͥ soli. s
toti mundo intelligam geni¬
tum. omittunt inuidos tabes
imꝓbus laboe. Inmo caritas
uincit omnia.
dinstructionem itaq
multorum. quibꝰ deest
copia librorum hic
libellus edatur. nom̃q ei
imago mundi indatur:
eo quod dispositio tocitis
orbis in eo quasi in speculo
conspiciatur: in quo etiam
nr̃e amicitie pignus posteris
relinquatur: Nichil aũt in
eo pono: nͥ quod maiorum
commendat traditio: Incipiunt

Expanded text:
im vero cum non solum laborem meum, im vero cum non solum laborem meum, sed et meipsum tibi debeam praesertim cum me non mihi soli, sed toti mundo genitum intelligam omittens invidos tabescimprobus labor, imo charitas vincit omnia, ad instructionem itaque multorum, quibus deest copia librorum, hic libellus edatur, nomenque ei Imago mundi indatur, eo quod dispositio totius orbis in eo, quasi in speculo conspiciatur: in quo etiam nostrae amicitiae pignus posteris relinquatur. Hic nihil autem in eo pono, nisi quod majorum commendat traditio LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
piano. sapientiȩ
alumpno abdita
diligemer scru¬
tanti inscientie
utriusq hominis
Salute nunc iugere. et post
in syon dm̃ in quo omnes the¬
sauri sapientie et scientie sunt
absconditi. ocło ad ocłm uidere:
Cum igitur lectiomi studiosus
incumbas. ac tocius scripture
medullam sitibundus exsiigas.
poscis a me amicissime. ut
quẽ admodũ uulgo dicitur.
quod ouis a capra lanam¬
pecierit. tocius orbis depin
oculum corporis ualeas refi¬
cere. sicut uisum cordis soles
in machina unquersitatis
depascere: Quod negotium
sudore plenum ipse melius nosti
quam sit laboriosunql quamq
ꝑiculosum: Laboriosum mͥ¬
quidem in aliis occuipato.¬
pregrauato. periculosum aũt
ꝓpter inuidos. qui cuncta quȩ
nequeunt imitari. non cessant
calumpniari. et quȩ assequi
ñ poterunt. uenenoso dente
ut setiger hircus lacerare
ñ omittunt. et ea quȩ pub¬
Ilice arguunt: furtiue inten¬
te legunt. atq cum de labore
nr̃o sibi scientiã usurpant:
quem ut sues margaritas

Expanded text:
. Sapientiae alumno abdita diligenter scrutanti, in scientia utique hominis salute nunc vigere, et post in Sion Dominum, in quo omnes thesauri sapientiae et scientiae sunt absconditi oculo ad oculum videre. Cum jugiter lectioni studiosus incumbas, ac totius Scripturae medullam sitibundus exsugas, poscis a me amicissime, ut, quemadmodum vulgo dicitur, Quod ovis a capra petierit lanam, totius orbis tibi oculum corporis valeas reficere, sicut visum cordis soles in machina universitatis depascere. Quod negotium sudore plenum ipse melius nosti, quam sit laboriosum, quamque periculosum. Laboriosum quidem mihi in aliis occupatooccupato; periculosum autem propter invidos, qui cuncta quae nequeunt imitari, non cessant calumniari, et quae assequi non possunt venenoso dente, ut setiger hircus lacerare non omittunt, et ea quae publice arguunt, furtive intente legunt, atque de labore nostro sibi scientiam usurpant: quem, ut sues margaritas,
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo hoc scuit. ñ fuit. quin
ista sciret: Sic gͦ eternus est qui
sapientia ȩterna est: Sic gͥ part
genuit filium coet̾num sibi con
hominis ꝑpenditur: Aliter enim
spirat lȩtus. aliter iratus. humã
pc iste apatre et filio ꝓcedit.
quia uoluntas diuma et
bonitas inde quod ita potens. et
sapiens deus effectu ostenditur:
entia usq ad creationem et gub̾na¬
tionem rerum extendere: Ie coetͣm
et filio: Non enim fuit potens et sa¬
piens ita quod ñ eẽt bonus et creare
uolens quia idem est cdeo et eẽ. et
bonum ẽẽ. et ante tempora uoluit
quod fecit: Nulla enim est in eo
mutabilitas. coet̾na gͦ est p̃dictis.
uoluntas iliuina et bonitas: S hec
ꝑsonarum trinitas. est essentiȩ
unitas: Una enim est substancia
diuma potentia aliquid agit.
sine sapientia et uoluntate. nec
sapientia sine potentia et uoluntate.
nec uoluntas sine potencia et sapi¬
entia. tam̃ quedam oꝑa referunt᷑
potentiȩ et sic patri. queidam sa¬

Expanded text:
ex quo hoc scivit, non fuit quin ex quo hoc scivit, non fuit quin ista sciret. Sic ergo aeternus est, quia sapientia aeterna est. Sic igitur Pater genuit Filium coaeternum, sibi conshominis perpenditur, aliter enim spirat laetus, aliter iratus, diviniritus iste a Patre et Filio procedit, quia voluntas divina et bonitas inde, quod ita potens, et sapiens Deus effectu ostenditur: entia usque ad creationem et gubernationem rerum extendere. CAP. XI. Det Filio. Non enim fuit potens et sapiens, ita quod non esset bonus et creare volens: quia idem est Deo et esse, et bonum esse, et ante tempora voluit, quod fecit. Nulla enim est in eo mutabilitas, coaeterna est ergo praedictis voluntas divina et bonitas. Sed haec personarum Trinitas, est essentiae unitas. Una enim est substantia,divina potentia aliquid agit sine sapientia et voluntate, nec sapientia sine potentia et voluntate, nec voluntas sine potentia et sapientia, tamen quaedam opera referuntur potentiae, et sic Patri; quae dam sa
Abbreviated transcription (Latin):
dam transferentes. uocantes poten¬
tiam diuinam patrem. sapientiam
filium. uoluntatem sp̃m scm:
otencia dicitur pater. quia
omĩa ereat. et paterno affectu
ante secła genitus. et tamen
illi coeternus. quia ut filiꝰ tempo¬
raliter est a patrȩ. ita sapientia
eternaliter et substantialiter est a
tum apatrȩ. et tam̃ illi
Icoetnum ẽẽ. de illa genitu¬
ra aliquid dicamus. illud ante
orantes. ne si inueniatur illucl
generationẽ eiꝰ quis enarrabit.
putet nobis officere. illud enim
dictum est. ñ quia impossibile est.
s quia difficile est: Pater gͦ geni¬
it filium. id est diuina potentia
genuit sapientiam. quando ꝓuidi
qualiter crearet res. et creatas
disponeret: Et quia ante scla
hoc ꝓuidit. aute secła sapientiã.
id est filium genuit. et hoc ex se
ñ ex alio. quia neq alicuiꝰ doctri¬
na. neq usus exꝑientia. s ꝓpria
natura hoc scire habuit. ex qui
ante fuit. si est fas dicere cle et̃ro

Expanded text:
dam transferentes, vocantes potendam transferentes, vocantes potentiam divinam Patrem, sapientiam Filium, voluntatem Spiritum sPotentia dicitur Pater, quia omnia creat, et paterno affectu ante saecula genitus, et tamen illi coaeternus: quia ut filius temporaliter est a patre, ita sapientia aeternaliter et substantialiter est a itum a Patre, et tamen illi coaeternum esse, de illa genitura aliquid dicamus: illud ante orantes, ne si inveniatur illud: Generationem ejus quis enarrabit? putetur nobis officere. Illud enim dictum est, non quia impossibile est, sed quia difficile est. Pater ergo genuit Filium, id est, divina potentia genuit sapientiam, quando providit qualiter crearet res, et creatas disponeret, et quia ante saecula hic providit, ante saecula sapientiam, id est, Filium genuit: et hic ex se, non ex alio, quia neque alicujus doctrina, neque usus experientia, sed propria natura hoc scire habuit, ex quo ante fuit, si fas est dicere, de aeterno,
Abbreviated transcription (Latin):
animalis oꝑetur. motum illi et
uitam conferrȩ ñ potest Anglica
uͦ sapientia quomͦ anglos ipsos ddis¬
poneret: Diuina gͥ sapientia est
que hoc facit: S omĩs sapientia
alicuiꝰ sapientia est Est gͦ cuius
est illa sapientia. nec idem est
angłs. nec homo: Deus gͦ. Sic ꝑ
cotidianam dispositionem. ꝑue¬
nitur ad diuinam sapientiam.
ꝑ sapientiam achumã substantiã
Unde diuina sapientia dicitur.¬
et signacłm et imago diumitatis:
In hac diuinitate omĩum condi¬
tricȩ. et omĩa gub̃nante. dixert̃
philosophi in eẽ potentiã oꝑandi.
sapientiã. uoluntatẽ Si enim
potuit et uesciuit: quomͦ tam
pulera fecit: Si tterum fecit et
noluit. uel ignorans uel co actus
fecit: S quid ignoraret: qui
etiam nouit cogitationes homi¬
num: Quis cogeret illum qui
omĩa potest: Est gͦ indiriuitate
potentia. sapientia. uoluntas. quas
scĩ tres ꝑsonas uocant. uocabula
illis a uulgari ꝓpt̾ affinitatem quã¬

Expanded text:
animalis operatur, motum illi et animalis operatur, motum illi et vitam conferre non potest. Angelica vero sapientia, quomodo angelos ipsos disponeret? Divina igitur sapientia est, quae hoc fecit. Sed omnis sapientia alicujus sapientia est? Est ergo, cujus est illa sapientia, nec idem est angelus nec homo: Deus ergo. Sic per quotidianam disputationem pervenitur ad divinam sapientiam, per sapientiam ad divinam substantiam. Unde divina sapientia dicitur signaculum, et imago Divini tatis. In hac Divinitate omnium conditrice, et omnia gubernante, dixerunt philosophi inesse potentiam operandi, sapientiam, voluntatem. Si enim potuit et nescivit, quomodo tam pulchra fecit? Si iterum fecit et noluit, vel ignorans, vel coactus fecit. Sed quid ignoraret, qui etiam novit cogitationes hominum? quis cogeret illum qui omnia potest? Est ergo in Divinitate, potentia, sapientia, voluntas: quas sancti tres personas vocant, vocabula illis a vulgari, propter affinitatem quam
Abbreviated transcription (Latin):
et simile appetere: Non gͦ natura
contraria elementa comunxit.
sasu uͦ coniuncta ñ sunt: Si
enm casus mundum oꝑatus eẽt.
quare domũ uel aliquid tale qd̾
leuius est ñ face̾t: Iterum si ca¬
sus mundum oꝑatus fuisset. ali¬
que catisȩ p̃cessissent muncdum.
quarum concursus oꝑaretur
illum: Est enim casus. inopinatꝰ
re euentus. ex causis confluentibꝰ
sum gͦ nichil p̃cessit mundum
pter creatorem. casu ñ est factus
mundus. Igetur aliquo artifice:
Artifex uͦ ille homo ñ fuit: Aute
enim mundus factus est quam¬
homo: Deus gͦ: ꝑ cotidianam uͦ
dispositionem. idem sic ꝓbatur:
Ca que disponuntur. sapienter
disponiuitur: Ergo aliqua sapien¬
tia: Nichil enim sine sapientia
sapienter disponitur: Est gͦ sapi¬
entia. qua omĩa disponuntur.
Sapientia aut̃ illa. uel chuma.
uel angelica. uel humana: huma¬
na uͦ ñ est. que res facit uiuere.
et loqui: Nam si humana sapien¬
tia formã hominis. uel alterius

Expanded text:
et simile appetere: non ergo natura et simile appetere: non ergo natura contraria elementa conjuxit. Casu vero conjuncta non sunt: si enim casus mundum operatus esset, quare domum vel aliquid tale, quod levius est non faceret? Iterum si casus mundum operatus fuisset, aliquae causae praecessissent mundum, quarum concursus operaretur illum. Est enim casus, inopinatus rei eventus, ex causis confluentibus. Cum ergo nihil praecessit mundum praeter Creatorem, casu non est factus mundus, igitur aliquo artifice. Artifex vero ille homo non fuit. Ante enim mundus est homo. Deus ergo. Per cotidianam vero dispositionem idem sic: probatur: ea quae disponuntur, sapienter disponuntur; ergo aliqua sapientia, nihil enim sine sapientia sapienter disponitur. Est igitur sapientia qua omnia disponuntur. Sapientia vero illa, vel humana, vel angelica, na vero non est, quae res facit vivere et loqui. Nam, si humana sapientia formam hominis, vel alterius
Abbreviated transcription (Latin):
implet. angustias nr̃i oꝑis exce¬
dit: Relationi illius explicande.
humana sapientia deficit. qua¬
litates illius ñ comp̃hendit: Aetio¬
nbus eiꝰ enarrandis infinite
lingue ñ sufficiunt: Quid in ip¬
sum agatur. ñ potentia agentis
s ꝑmissione uolentis: Ubi sit
supra omnia. infra omĩa. totus
et integer: Qualiter in loco sit.
qui localis non est: De tempore
uͦ illiꝰ. qui aute omne tempus elt
Quid habeat. qui omĩa palmo
continet. nullus ꝑfecte explicar
potest: Nec gͦ illum omnino
ignoramus quem eẽ scimus. nec
ꝑfecte cognoscimus. de quo
p̃dicta ignoramus
Quibꝰ ixtionibꝰ ꝓbetur qd̾ ds sit.
It qͣm dixrnius in hac uita
Isciri dm̃ eẽ. rationes quibꝰ
Petiam incredulis hoc pos
contiariis sit elementis. calidis et
frigidis. humidis et siccis. uel na¬
tura oꝑante uel casu. uel aliquo
artifice. in compositione mundi.
illa conucta sunt. s ꝓpͥum est
naturȩ semꝑ contrarium fugere.

Expanded text:
implet, angustias nostri pectoris exceimplet, angustias nostri pectoris excedit. Relationi illius explicandae, humana sapientia deficit. Qualitates illius non comprehendimus; actionibus ejus enarrandis infinitae linguae non sufficiunt. Quid in ipsum agatur, non potentia agentis, sed permissio est volentis. Ubi sit, supra omnia, infra omnia totus et integer? Qualiter in loco sit, qui localis non est. De tempore vero illius, qui ante omne tempus est. Quid habet, qui omnia palmo continet, nullus perfecte explicare potest. Nec ergo illum omnino ignoramus, quem esse scimus: nec perfecte cognoscimus, de quo praedicta ignoramus rationibus probetur quod Deus sit. Et quoniam diximus in hac vita sciri Deum esse; rationes quibus etiam incredulis hoc posscontrariis sit elementis calidis et frigidis, humidis et siccis; vel natura operante, vel casu, vel aliquo artifice, in compositione mundi illa conjuncta sunt, sed proprium est naturae semper contrarium fugere,
Abbreviated transcription (Latin):
que sunt et uulentur uera
unt et ñ uidentur incorpo¬
ralia: Sensus enu extra
unt et ẽẽ uidentur corpora¬
lia seu chumum seu cadu¬
cum habent corpus. corpoea namq
subiacent spiũ: Cum gͥ in cogni¬
de utrisq disseramus. inchoan
tes ab eis que sunt et ñ uident᷑:
Sunt aũt hec: Creator. anima
prior est. omia entin ab
ipso habent existere. et ipse
a nullo. ab ipso incipiamus Quia
dicuntur sc̃i in hac uita. ñ posse
dm̃ ꝑfecte cognoscere. quid sit
ꝑfecte aliquid cognosc̾e ostenda¬
mus. ut cognoscatur quare cre¬
ator in hac uita ꝑfecte cognosci
ñ possit. Undecim sunt que
iuquiruntur cirea unamquãq
rem: An sit. quid sit. Quantum
sit. Ad quid sit. Quale sit. AQuid
agat. Quid in ipsum agatur.
Ubi sit. Qualiter in locum
situm sit. Quando sit. Quid
habeat. ꝑfecte gͦ aliquid cognos¬
cere est. ista xi. de illo scire:
S quamiuis sciamus dm̃ eẽ
quid sit. ꝑfecte ñ comp̃hendimꝰ.
Quantitas uͦ eiusdem. qui omĩa

Expanded text:
r vera non videntur incorporalia, sensus enim extraunt et esse videntur corporalia, seu divinum seu caducum habeant corpus. Corpora namque subiacent sensui. Cum igitur in cognide utrisque dtes ab eis quae sunt, et non videntur. Sunt autem haec; Creator anima prior est, omnia enim ab ipso habent existere, et ipse a nullo; ab ipso incipiamus. Sed quia dicunt sancti in hac vita non posse Deum perfecte cognoscere, quid sit perfecte aliquid cognoscere, ostendamus, ut cognoscatur quia Creator in hac vita perfecte cognosci non possit. Undecim sunt quae inquiruntur circa unamquamque rem: An sit, quid sit, quantum sit, ad quid sit, quale sit, quid agat, quid in ipsum agatur, ubi sit, qualiter in locum situm sit, quando sit, quid habeat. Perfecte ergo aliquid cognoscere, est ista undecim de illo scire. Sed, quamvis sciamus Deum esse, quid sit perfecte non comprehendimus. Quantitas vero ejusdem, qui omnia
Abbreviated transcription (Latin):
septimum mensem ñ est tantus motus
in puero quod si nascatur uiuere possit.
Inseptimo uͦ est motus sufficiens uite:
Vnde puer mouens se si debiles neruos
quibus matrici ningitur habeat. fran¬
gens illos nascitur uite idoneus: In
octauo mense. motu septimo debilita¬
tus. uiuere ñ potest. donec rifectus
in illo et parte nomi iterum incipit
moueri. rumpensq neruos idoneus
uitȩ nascitur. et quia in calido et hu¬
mido nutritus est nascens. et ad dis¬
simile ꝓdiens. contrarietatẽ sentit.
uocemq eiulationis emitit. et uleo¬

Expanded text:
septimum mensem, non est tantus motus septimum mensem, non est tantus motus in puero, quod si nascatur, vivere possit. In septimo vero est motus sufficiens vitae, unde puer movens se, debiles nervos, quibus matrici jungitur si habeat frangens illos, nascitur vitae idoneus. In octavo mense, motu septimi debilitatus, vivere non potest, donec refectus in illo, et in parte noni iterum incipit moveri, rumpensque nervos, idoneus vitae nascitur: et quia in calido et humido nutritus est nascens, et ad dissimile prodiens contrarietatem sentit, vocemque aemulationis  Leg. ejul
Abbreviated transcription (Latin):
commiutare. ubi sunt ossa. quod fri¬
gidum et humidum inflegniata.
ut est cerebrum. quod calidum et
siceum in coler ie a. ut est cor quod
calidum et humidum. in sanguinea.
nt epar: Deinde sequitur uirtus
concauatiua. huiꝰ est officium manꝰ
cauare. nares ꝑforare. et cetera: for¬
matis uͦ menbris assimilatis et caua¬
tis. incipit fumus humidus ꝑuenas
et arterias discurrere. motum ui
aconceptu incipit. si puer in septi
uiuunt. cibo aliquo indigent. seqͥt᷑
uirtus pascituia. quȩ usq ad mortẽ
extenditur: Unde puer pascatur
dicimus quod quibusdam
uerius. qui inumbilico sunt matri¬
gume ab epate matris descendente. nu¬
tritur puer et crescit: Unde quia
digestum recipit. ñ indiget egestionẽ
as p̃dictas uirtutes sequitur
septiinus mensis et nontis: Habet aut̃
questionem quare si ante septimum men
sem nascatur. uiuere puer ñ potest.
et cur in septimo natus uiuat. in octauo
non: Nicunt enim phisici quod ante

Expanded text:
m, ut sunt ossa: quod frim, ut sunt ossa: quod frigidum et humidum, in phlegmata, ut est pulmo; quod calidum et siccum, in cholerica, ut est cor; quod calidum et humidum, in sanguinea, ut hepar. Deinde sequitur virtus concavativa. Hujus est officium manus concavare, nares perforare, et caetera. Formatis vero membris, assimilatis et cavatet arterias discurrere motumque a conceptu incipit, si puer septimo mer vivunt, cibo aliquo indigent, sequitur virtus pascitiva, quae usque ad mortem extenditur. XIV QUALITER PUER PASCATUR Dicimus, quod quibusdam nervis, qui in umbilico sunt, matriguine ab hepate matris descendente nutritur puer et crescit; unde, quia digestum recipit, non indiget egestione dictas virtutes sequitur septimus mensis et nonus. Habet autem quaestionem, quare, si ante septimsem nascatur vivere puer non potest, et cur in septimo natus, vivat, in octavo non. Dicunt enim physici: quia ante
Abbreviated transcription (Latin):
plus tam̃ uersus dextram. uir efse¬
imatus: Si insinistra. ita quod
aliquantulum uersus dextram.
mulier uirilis: Cum uͦ in una p̾die¬
tarum quatuor parcium semen
locatum est. incipit uirtus digestus
oꝑari. quȩ calefaciendo calore ma:¬
tris illud spissat: S ex siceitate
folliculum intra se conceptim on¬
tinentem creat. ne aliquȩ suꝑfluiti¬
tes se illi miscentes. illum corrum¬
pant. ihic folliculus cum puero eris¬
cit. et oritur: Septima die conceptisa
ut refert macrobus. gutte sanguniu
insuꝑficie folliculi incipiunt appare¬
re: Tercia septimana ad ipsum con¬
ceptionis humorem se demergunt.
in quadam lilida soliditate. nelut
inter carnem et sanguinẽ eoagulat᷑:
Quinta uͦ si puer in septimo mense
nasci debeat. sin aut in nono: Septi¬
mo incipit uirtus formatuia. cuiꝰet
afficium humanam figuram confer¬
re. hanc sequitur uirtus assumlati¬
ua. cuiꝰ est officium quod frigidum
et siccum est infrigidum et siccum¬

Expanded text:
plus tamen versus dextram, vir effeplus tamen versus dextram, vir effeminatus. Si in sinistra, ita quod aliquantulum versus dextram, mulier virilis. Cum vero in una praedictarum quatuor partium semen locatum est, incipit virtus digestiva operari, quae calefaciendo calore matris illud spissat. Sed ex siccitate folliculum intra se conceptum continentem creat, ne aliquae superfluitates se illi miscentes, illum corrumpant, hic folliculus cum puero crescit, et oritur. Septima die conceptus, ut refert Macrobius , guttae sanguinis in superficie folliculi incipiunt apparere. Tertia septimana ad ipsum conceptionis humorem se demergunt; quarta in quadam liquida soliditate, velut inter carnem et sanguinem coagulatur; quinta vero si puer in septimo mense nasci debeat, sin autem in nono, septima incipit virtus formativa, cujus est officium humanam figuram conferre. Hanc sequitur virtus assimilativa, cujus est officium quod frigidum et siccum est commutare in frigidum et siccu