comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alpheum uarriu: & coruellium gallum celebrard indi
stributione agrorum. qui post philiopensem uictoriam ue¬
terauis nilitibus trium uirorum iussu traspadum diui¬
debantur indemnem se conseruassent. De inde georgita in
nt arii centurionis uiolentiam a quo in altercatione litis
agraria parum abfuit quin occideretur. No uissime aũt¬
aeneidem agressus est Arginuentum uarium E multiplex
est. & quasi amborui homeri carminum instar. prae.¬
terea nonunibus ac rebus graecis latinisq com̃une: pin
quo quod maxime studebat ꝑ omanae simul gl urbis Eau
egusti origo contineretur. cuin georgica scriberet tradit᷑
quottidie meditatos mane plurimos uersus dictitare solitũ
ac per totum diem retractando ad pauassimos redigeres
Non absurde carnien se ursae moro facors parere dicẽs
ꝗ lambendo denuuin offiugere: Pneida prius prosaica
oratione formatam digestamq in libros .⁊ ii. paulatim

Expanded text:
Alfenum Varum et Cornelium Gallum celebraret, quia in Alfenum Varum et Cornelium Gallum celebraret, quia in distributione agrorum, qui post Philippensem uictoriam ueteranis triumuirorum iussu trans Padum diuidebantur, indemnem se praestitissent. Deinde Georgica in ni cuiusdam violentiam, a quo in altercatione litis agrariae paulum afuit quin occideretur. Novissime "Aeneidem" inchoavit, argumentum varium ac multiplex et quasi amborum Homeri carminum instar, praeterea nominibus ac rebus Graecis Latinisque commune, et in quo, quod maxime studebat, Romanae simul urbis et Augusti origo contineretur. Cum "Georgica" scriberet, traditur cotidie meditatos mane plurimos versus dictare solitus ac per totum diem retractando ad paucissimos redigere, non absurde carmen se more ursae parere dicens et lambendo demum effingere. "Aeneida" prosa prius oratione formatam digestamque in XII libros particulatim
Abbreviated transcription (Latin):
iau graudis amisit: ex quibus patrem oculis captiun ꝓ duos
fratres germanos siloriem impuberem: flaccum iam adu¬
ltum :cuius exitum sub nomine daphuidis defiet: P. intor
imilẽ docto fuisse melisuis tradidit. Doeticau adhuc puerartẽ auspicatus
inbalistam ludi magistruin obinfaniaui latro anorum
coopertum lapidibils hoc distichon fecit
Monte sub hoc lapidum tegitude. Sista sepultus
Noctediea tuum carpe uiator iter
diras ꝑ culicem cum esset annorum . xi. cuius materia talis
ost. pastor fatigatus aestu cum sus arbore obdormiuissot. O ser¬
pens ad illum proreper& ẽ palude culer prouolauit atq in¬
ter duo tempora aculeum pastoris fixit: At ille continuoeo
culicem contriuit: ꝗ uisameserpentem occidit. ac sepulerum
culici statuit: E distichon fec it
Parue culer pecudum custos tibi tale merenti
F uneris officium uitae pro munere reddit
Soripsit gͦ de qua ambigitur aetnam. E mox cum resro.¬
at ad bucolica transiit: maxime ut asinium pollioner:

Expanded text:
iam grandis amisit, ex quibus patrem captum oculis, et duos fratres germanos, Silonem inpuberem, Flaccum iam adultum, cuius exitum sub nomine Daphnidis deflet. Inter octo similem fuisse Melissus tradidit. § 17 Poeticam puer adhuc auspicatus in Ballistam ludi magistrum ob infamiam latrociniorum coopertum lapidibus distichon fecitMonte sub hoc lapidum tegitur Ballista sepultus: nocte die tutum carpe uiator iter. Cirim, Culicem, cum essest: pastor fatigatus aestu, cum sub arbore condormisset et serpens ad eum proreperet e palude, culex prouolauit atque inter duo tempora aculeum fixit pastori. At ille continuo culicem contriuit et serpentem interemit ac sepulcrum culici statuit et distichon fecit: Parue culex, pecudum custos, tibi tale merenti funeris officium uitae pro munere reddit. Scripsit etiam, de qua ambigitur, Aetnam. Mox cum res Rod Bucolica transiit, maxime ut Asinium Pollionem,
Abbreviated transcription (Latin):
BLIUS lurgilius maro parontibus mo¬
dicis fuit  praecipue patre matoue quẽ
quidem opificem figulum multi: plures au¬
tem magi cuiusdam uiatoris nutio mer¬
cenarium moꝵ obindustriamꝰ generum
dis ꝙ apibus curandis regulam auxit. Natus est
EN. pompeioi Marco licinio crasso primum con¬
sulibus iduum octabrium die in pago qui andes
dicitur. qui abest a mantua non procus pracen¬
ans mater maia quom somniass& enixam se lau¬
reum ramum quem compactum terrae coalui¬
sse d excreuisse ilico in specien maturae ardoris refertas
uariis pomis e floribus. Seepenti lucẽ cum marito rus pe¬
tens pcopinquune ex itinere diuertifse atq insubiecta fosa
partu leuata est. Ferunt infantem ut fuit editus neq eiua¬
gisse: & adeo miti uultu fuisse: ut haud dubiam spem pro¬
speris geniturae iam tum indicare. Accessit q aliua prat:¬
Iagium. Si quidem uirga populea more regionis in puer¬
peris eodem statim loco de patta ita breui coaluit. ut multo

Expanded text:
 Vergilius Maro Mantuanus parentibus modicis fuit ac praecipue patre, quem quidam opificem figulum, plures Magi cuiusdam uiatoris initio mercennarium, mox ob industriam generum dis et apibus curandis auxisse reculam. Natus est Cn. Pompeio Magno M. Licinio Crasso primum conss. Iduum Octobrium die in pago, qui Andes dicitur et abest a Mantua non procul. Praegnans eum mater somniauit enixam se laureum ramum, quem contactu terrae coaluisse et excreuisse ilico in speciem maturae arboris refertaeque uariis pomis et floribus. Ac sequenti luce cum marito rus propinquum petens ex itinere deuertit atque in subiecta fossa partu leuata est. Ferunt infantem, ut sit editus, neque uagisse et adeo miti uultu fuisse, ut haud dubiam spem prosperioris geniturae iam tum daret. Et accessit aliud praesagium, siquidem uirga populea more regionis in puerperiis eodem statim loco depacta ita breui eualuit tempore, ut multo
Abbreviated transcription (Latin):
Lityre si toga tibi calda est quo tegmine fagi
Dic inthi dameta cuiũs pecus: au ne latimun:
Nonsuerum aegoriis nostri sit rure loquumtur. Alius reci¬
tante eo ex grorgicis. Nudus ara serensubiecit habelifat
habebis frigora febrem. Est aduersus asneida liber carbilii pi¬
coris titulo aenidomastix. M uipranius eum moeconate

Expanded text:
Tityre, si toga calda tibi est, quo tegmine fagiDic mihi Damoeta: cuium pecus anne Latinum? non. Verum Aegonis nostri sic rure loquuntur. Alius recitante eo ex Georgicis: ‘Nudus ara, sere nudus’, subiecit: ‘habebis frigore febrem’. Est aduersus Aeneida liber Caruili Pictoris, titulo ‘Aeneidomastix’. M. Vipsanius a Maecenate eum
Abbreviated transcription (Latin):
q. solo de ceaoͬ. scit eos fataliter ad italiam uenisse. nam audiit a fu¬
no. exterui uenient gni & ab ilionco. sed nos fita deũ uestras
erquirere terras imperiis egere suis tum ꝑꝑ turnĩ simulat g
norantiam. ut se &̃ circa cum equũ praestare uideat. multñ
de gente. & ex nũo s ex nobilitate legatorũ intelligit negotiĩ ma¬
curru dictam: ꝙ hi ea tantum utebant: qui triumphali curu
uecti fuissent. sicut & palinata dicit᷑ toga. quam merebant

Expanded text:
QVE SOLO DECEDERE NOSTRO scit eos fataliter ad Italiam venisse: nam audiit et a FauQVE SOLO DECEDERE NOSTRO scit eos fataliter ad Italiam venisse: nam audiit et a Fauno «externi venient generi» et ab Ilioneo «sed nos fata deum vestras exquirere terras imperiis egere suis». Tamen propter Turnum simulat ignorantiam, ut se etiam circa eum aequum praestare videatur. Multum DE GENTE et ex numero et ex nobilitate legatorum intellegitur negotii macurru dictam, quod hi tantum ea utebantur qui triumphali curru invecti fuissent: sicut etiam palmata dicitur toga quam merebantur
Abbreviated transcription (Latin):
q sicanos: usq adfines. quos sic uli aliquando tenuerunt .÷ usq
adea loca inquibus roma ẽ. haec enim siculi habitauerunt¬
audi a suꝑioͬri mizi oribus. nam ꝙ supra ait est aneiquus
ager mibi. ergo suum pollicet agrum: aut quem tanꝗ̃ sti pen¬
diarium habesnt urituli & arunci: aut ad quom colendum
quasi regi operas dabant. unde suꝑfluũ ẽ quod ait donacus nõ
potuise fieri. ut pñte turno ager rutulorã a latino donaret ae¬
neae. duros exercent colles extenuat agri meritũ: quo uile ui¬
hino gͦ est: atq. horo asperrima pascunt. ut supra arunci ruculi¬
q serunt i. nec oꝑis sis ex colit᷑: caedat amicitie: in protium con¬
cedãt amcitia: nequas dicanius leges: ut pari inter nos sotie tate
uersemuei ut sit neuter insorior: sotiosq in regna uocenius.
non stipendiarios. ut in quarto cuiq. loci leges dedimus: possint¬

Expanded text:
VSQVE SICANOS usque ad fines, quos Siculi aliquando tenuerunt, id est usque VSQVE SICANOS usque ad fines, quos Siculi aliquando tenuerunt, id est usque ad ea loca in quibus nunc Roma est: haec enim Siculi habitaveruntaudis a superioribus 'mihi': nam et supra ait 'est mihi antiquus ager'. ergo suum agrum pollicetur, aut quem tamquam stipendiarium habebant Rutuli et Aurunci, aut ad quem colendum quasi regi operas dabant: unde superfluum est quod ait Donatus, non potuisse fieri ut praesente Turno ager Rutulorum a Latino donaretur Aeneae. llud est ‘atque horum asperrima pascunt’, et supra ‘Aurunci Rutulique serunt’, id est nec operis suis excolitur. CEDAT AMICITIAE in pretium concedat amicitiarum. AEQVAS DICAMVS LEGES ut pari inter nos societate versemur, id est ut sit neuter inferior. SOCIOSQVE IN REGNA VOCEMVS non stipendiarios, ut in quarto «cuique loci leges dedimus». POSSVNT
Abbreviated transcription (Latin):
ut patem pemnius: Ante oculos inter ꝙ manus sunt omnia
uestras. ac si dicerot non egone narratione : in manus rilo¬
xsrx. necquemĩ incuso. exensatio hace ostendit obliquam ee
in turnu orationem latini: fuit: ex hausta: ꝙ consumpta est:
toto certatũ est corpore regni. imperii omnibus uiribus. dubię
menti meae s. cogitanti. est aũt antiquius ager thusco mibi
proximus amni. hoc loco donatus errauit dicens agrum quem
inde dictum sit thusco nichi proxinus ainni. agit g hoc argui¬
mento ꝙ illit ẽ locus qui hodieq pinetũ uocat: sed constatoĩa
loca ee campestria. nec procedit illus quod dicit celsi pla¬
ga pinea montis unde sequenda ẽ potius liuii sisennae ꝙ cato¬
nis auctoritas nam pene omnes antiquae historiae scriptores
ĩ hoc consentiune. cato enim in originibus dicit troianos a la¬
tino accepisse agrum: qui est inter laurentũ qz castra troiana
occasum: ea parte qua in occidentem tendit longior. finos suꝑꝰ

Expanded text:
ut pacem petamus? ANTE OCVLOS INTERQVE MANVS SVNT OMNIA VESTRAS ac si diceret, non egent narratione ‘inter manus’. NEC QVEMQVAM INCVSO excusatio haec ostendit obliquam esse in Turnum orationem Latini. FVIT exhausta et consumpta est. TOTO CERTATVM EST CORPORE REGNI imperii omnibus viribus. DVBIAE MENTI meae, scilicet cogitanti. EST ANTIQVVS AGER TVSCO MIHI proximus amni hoc loco Donatus erravit dicens, agrum quem inde dictum sit 'Tusco mihi proximus amni'. agit etiam hoc argumento, quod illic est locus qui hodieque pinetum vocatur. sed constat omnia illa loca esse campestria, nec procedit quod dicitur 'celsi plaga pinea montis'. unde sequenda est potius Livii, Sisennae et Catonis auctin hoc consentiunt. Cato enim in originibus dicit Troianos a Latino accepisse agrum, qui est inter Laurentum et castra Troiana. OCCASVM ea parte, qua in occidentem tenditur, longior. FINES SVPER
Abbreviated transcription (Latin):
aut maritos. aut fratres: aut fratres: iubent: uolunt. ex poscunt
ingeauat: maiorom inuidiam concitat: testat. tostificat ꝙ legatorũ
fiddom qui cum eo fuerunt. obumbrat: subaudis curnũ tuetue
defendit: & ẽ translatio ab arboribus. hoc aũt dicit. amor regi¬
noe ad fauorẽ populars̃ pluriiũ proderat tueno. meuitis susten¬
tat phama trophaeis. quia multosocciderat. ut S ipe dicturus
ẽ. ecce suꝑer: insuꝑ adcuiulationẽ maloꝵs: moesti: hos ẜmone
cos nihil egisse signisicat: magna dioniedis ab urbe: legit᷑ & ma¬
gni: nildona nez aurũ: ordino legationis exequit dicens ꝑfo¬

Expanded text:
aut maritos aut fratres’. IVBENT volunt, exposcunt. INGRAVAT maiorem invidiam concitat. TESTATVR testificatur etiam legatorum fidem, qui cum eo fuerunt. OBVMBRAT subaudis ‘Turnum’: tuetur, defendit. Translatio ab arboribus. Hoc autem dicit: amor reginae ad favorem popularem plurimum proderat Turno. MERITIS SVSTENTAT FAMA TROPAEIS quia multos occiderat, ut etiam ipse dicturus est. ECCE SVPER insuper, ad cumulationem malorum. MAESTI hoc sermone eos nihil egisse significat. MAGNA DIOMEDIS AB VRBE legitur et ‘magni’. NIL DONA NEQVE AVRVM ordinem legationis exequitur dicens,
Abbreviated transcription (Latin):
pece oitia publica aedificia. ut diundi muros & moenia pa¬
iuta s ariuentalis oqua᷑ ndo muta unde sequit᷑ : lacto ferino
ne stigia planris insiterat. signa podum priiis plantis exp̃serati
nihaet suut uestigia iningines pedum ut semot enesant
penedam Q uestigpia foedo relinquunt. pal mas oner auit acuto
ornedeam quliquid toneris imponit᷑ manibus prolonge
crpn iut pallae palla proprie est muliesris uestis dedue usq
rigontoro seymoniamq gruem. thraciam a fluuio strymo¬

Expanded text:
dici omnia publica aedificia, ut "dividimus muros et moenia padici omnia publica aedificia, ut "dividimus muros et moenia pavita. ARMENTALIS EQVAE indomitae, unde sequitur ‘et lacte ferino’. VESTIGIA PLANTIS INSTITERAT signa pedum primis plantis expresserat: nam haec sunt vestigia, imagines pedum, ut «semesam praedam et vestigia foeda relinquunt». PALMAS ONERAVIT onus enim est quicquid teneris inponitur manibus. PRO LONGAE TEGMINE PALLAE palla proprie est muliebris vestis deducta usqrigentem». STRYMONIAMQVE GRVEM Thraciam, a fluvio Strymo
Abbreviated transcription (Latin):
llas in sacris uocabant: Unde ꝙ mercurius heteusca lirgua
canullus dicit᷑. quasi minister deorum: sonuore undae:¬
hio disinguendum ẽ. infelix canulta: non eo tẽporesquo eua¬
sit. sed niuuc infelix: plerunq N epitheta pñtis temporis st
licet es ꝑactis negotiis ut in secundo. infelix qua se dũrogna
mauebant. saepius androniache foro comieata solesat. sonuo
uudȩ ÷ aeris auri᷑ et iactu teli: non illũ tectis ullae non uice.¬
nibus urbes accepero: non mirum & nulla hime ciuitate
suscoptum. namlicet priuernans ece : cninen quia inchuscoꝵ
iure pone ouiuis italia fuerat: gnale ĩ mecabum omnium
odia serebant. Nam pulsus fuerat a gente chuscoꝵi iuilscor
quae q ipsa hetenscorum potestite regebat auod tico ꝓlene¬
ssime ereccutus est. hinc est multe illam fentra ty rrhena poppida
roe us q lei bes ni tepe onon teetis non moemibus hoc ẽ necinciuis
perauut ut indedomosonasusciendui aũt moenia abusiue

Expanded text:
llas in sacris vocabant, unde et Mercurius Etrusca lingua llas in sacris vocabant, unde et Mercurius Etrusca lingua Camillus dicitur, quasi minister deorum. SONVERE VNDAE distinguendum. INFELIX CAMILLA non eo tempore quo evasit, sed nunc infelix: plerumque enim epitheta praesentis temporis sunt, licet in peractis negotiis, ut in secundo «infelix qua se, dum regna manebant, saepius Andromache ferre incomitata solebat». NO 567 Non illum tectis vllae non moenibus urbes accepere non mirum a nulla hunc civitate susceptum: nam licet Privernas esset, tamen quia in Tuscorum iure paene omnis Italia fuerat, generaliter in Metabum omnium odia ferebantur. nam pulsus fuerat a gente Volscorum, quae etiam ipsa Etruscorum potestate regebatur: quod Cato plenssime exsecutus est. hinc est "multae illam frustra Tyrrhena per oppidmoenibus urbes accepere non tectis, non moenibus, hoc est nec in civitatem paravit "urbe domo socias" . sciendum autem 'moenia' abusive
Abbreviated transcription (Latin):
inter fugam: Nam sipuratũ est : caroq. onori criuot a nacreon
uix quia naturale est. ut quotiens sinuil multa copitonius uix
aliquid compraonius: Uñ uera distenctro õ. omnia socum uer¬
santi subito: & robore cocto: aut autiquarn hastarn fusho figni¬
ficat: nam uiulti temporis aliquia coetum uocanius or at̃
plerimeq recoctus scriba ex quicimnq uiro coruum deludet
hiantem. ita ꝑsius ut ramale uetus praegenudi suseto de¬
tum: aut renera costo robore: hastae onimi pleriuq igni di¬
haeret in ulino: Unde liber dẽ in quo scribit᷑. quia ante
usum chartae uel membranȩ de libris arborũ uolumina
compaginabant: ipõ pater famulam uoueo: bene ipse pati
quia auttorandi potestantom autiqui nisi patros non habe¬
bant: uoueo aũt consecro in tuũ ministoriũ. Unde gca¬
sed illud poetice dictũ est: nam cauuilla qi ministra dicta
est muinistros enim & ministeas impubores camillos q cami¬

Expanded text:
inter fugam: nam figuratum est. CAROQVE ONinter fugam: nam figuratum est. CAROQVE ON'vix', quia naturale est, ut, quotiens simul multa cogitamus, vix aliquid conprobemus: unde vera distinctio est 'omnia secum versanti subito'. Ad v. 553 Et robore cocto aut antiquam hastam fuisse significat: nam multi temporis aliquid coctum vocatur: Horatius "plerumque recoctus scriba ex quinqueviro corvum deludet hiantem" , item Persius "ut ramale vetus vegrandi subere coctum" : aut re vera 'cocto robore': hastae enim igni plerumque duaret in ulmo». Vnde et liber dicitur in quo scribimus, quia ante usum chartae vel membranae de libris arborum volumina conpaginabantur. IPSE PATER FAMVLAM VOVEO bene ‘ipse pater’, quia auctoramenti potestatem nisi patres non habent. ‘Voveo’ autem consecro in tuum ministerium: unde et CaSed illud poetice dictum est: nam ‘Camilla’ quasi ministra dicta est: ministros enim et ministras inpuberes camillos et cami
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ops terra est uxor saturni. quam gracci rhec uocant.
tristes uoces habitum futuras oracionis ostendit. ore dabat
ple ogͣcis mos est bellum ad crudele comilla uno uerbo exitũ
rei docuit. nostris necgeꝗ̃ armis. nostris quibus utraq gaude
nouus iste diauę ueuit anor. firnuores enim sunt anti¬
quioeos mnicitiȩ. Terentius ꝑ anncitiã qua cepta apar¬
nulis cum aetate accreuit simul inue nalis. illo or cludat¬
anucus iam senior: ouius barbam tua ia nua uidit. pussus ot in¬
sidiam .s. crudelitatis. nam sequitur. neq ipss manus feritate de¬
disset: antiqua: nobili urbe nam hoc priienũ dicit tuga longo
potebant: longe posita tediotiora salusttus  nictouo pocuia¬
gente longa spes auxiliorũ i longe posita. solorum nomorũ de¬
sertorum. Terentius. uonit meditatus aluunde ox solo loco iten
ipse non ne huue adici oportet insola terras: fuge nedio. dum figit.

Expanded text:
nam ‘Ops’ Terra est, uxor Saturni, quam Graeci Rheam vocant. nam ‘Ops’ Terra est, uxor Saturni, quam Graeci Rheam vocant. TRISTES VOCES habitum futurae orationis ostendit. ORE DABAT pleonasmos. BELLVM AD CRVDELE CAMILLA uno verbo exitum rei docuit. NOSTRIS NEQVIQVAM CONGITVR ARMIS ‘nostris’ quibus utraque gaudeNOVVS ISTE DIANAE VENIT AMOR firmiores enim sunt antiquiores amicitiae: Terentius «per amicitiam, quae coepta a parvulis cum aetate adcrevit simul», Iuvenalis «ille excludatcus iam senior, cuius barbam tua ianua vidit». PVLSVS OB INVIDIAM scilicet crudelitatis; nam sequitur «neque ipse manus feritate dedisset». ANTIQVA nobili urbe; nam ‘hoc Privernum’ dicitur. IVGA LONGA longe posita, remotiora: Sallustius «et Metello procul agente, longa spes auxiliorum», id est longe posita. SOLORVM NEMORVM desertorum: Terentius «venit meditatus aliunde ex solo loco», item ipse «nonne hunc abici oportet in solas terras?». FVGAE MEDIO dum fugit,
Abbreviated transcription (Latin):
res uulpecula : oratius moueat uulpecula risum. ergo ines
uel in isi qñ usurpatiue. qñ naturało exennt nomina. sola
di minutio indicat: ea aũt qua in es exerit.: longa sunt noĩa¬
breuia sunt. ut nuiles militis. Quo semita ducit: legit & qua
aditusq maligni: propris obscuri: ut sus luce maligna: ignota.
.s. aeueas nam de turno dicturus est. huc uuenis nota fert
regione uiarum : Tutiq. recesus male quidam receptus legunt
ceptui canẽ dicunt: sen dextra leuaq uelisocourrẽ pugnae:
siue ꝑ ualles. siue ꝑ montis raddices incertum ẽ onim qua
sit uenturus agneas aripuit ꝙ locũ. raptim tenuit insedit
proprie. nam insidere ẽ dolose aliquem expectare: uñ & insi¬
diẜ deuoninaꝵ sunt: uelocem interea: licet interea parti¬
cula negotia somꝑ p̃teritis futura coniungat cñ uel apruptus ab¬
qñ dicinius nymupham significamus: si aũt dicinius opem
auxilium intelliginus. Terentiꝰ Iuno lucina fer opem: ser¬

Expanded text:
es' 'vulpecula' facit: Horatius "moveat vulpecula risum" . ergo in 'es' vel in 'is' quando usurpative, quando naturaliter exeant nomina, sola diminutio indicat. ea autem quae in 'es' exebrevia sunt, ut ‘miles militis’. QVO SEMITA DVCIT legitur et ‘qua’. ADITVSQVE MALIGNI proprie ‘obscuri’, ut «sub luce maligna». IGNOTA scilicet Aeneae: nam de Turno dicturus est ‘huc iuvenis nota fertur regione viarum’. TVTIQVE RECEPTVS male quidam ‘recessus’ legunt: ceptui canere’ dicuntur. SEV DEXTRA LAEVAQVE VELIS OCCVRRERE PVGNAE sive per valles, sive per montis radices: incertum est enim qua sit venturus Aeneas. ARRIPVITQVE LOCVM raptim tenuit. INSEDIT proprie: nam ‘insidere’ est dolose aliquem exspectare: unde et insidiae nominatae sunt. VELOCEM INTEREA licet ‘interea’ particula negotia semper praeteritis futura coniungat, tamen abruptus quando dicimus, nympham significamus; si autem dicamus ‘opem’, auxilium intellegimus: Terentius «Iuno Lucina fer opem; ser
Abbreviated transcription (Latin):
Q uod& iuuenalis tangiti dicens: quippe ille deis auctoribus
ultor patris erat caesi media intor pocula. alii aũe dicunt quod
in ipso ingressu ÷ prima die qua donius sua limen in gresus
e. consilias aegisthi ab uxoro uestem accepito oecluso capite: q̃
implicatus adulteri manibus interiit: inuidise deos. Sthenali
filius cylabarus agialiam digniedis uxorom cognouit adulte.¬
rio: quo comꝑto dio nedes rouerti noluit. sed in appulut par¬
nous sibi sedem condidit quod ueneris dolo di etͬ ꝑfectum:
quam in bello teoiano uulnerauerat: unde ait: inuidisse

Expanded text:
quod et Iuvenalis tangit dicens «quippe ille deis auctoribus ultor patris erat caesi media inter pocula». Alii autem dicunt quod in ipso regressu, id est prima die qua domus suae limen ingressus est, consilio Aegisthi ab uxore vestem accepit clauso capite qua inplicatus adulteri manibus interiit. INVIDISSE DEOS Stheneli filius Cyllarabus Aegialiam, Diomedis uxorem, cognovit adulterio: quo comperto Diomedes reverti noluit et in Apuliae partibus sibi condidit sedes. Quod Veneris dolo dicitur esse perfectum, quam in bello Troiano vulneraverat: unde ait ‘invidisse
Abbreviated transcription (Latin):
ponens quoni oeopir ost iedto quia gt̃us plur alis q̃ não pli¬
rali minor eẽ non debet: sedaut par. aut maior uua sylaba ꝙ
quia a neutro facit felicia feolicum diceͣ nõ debenius: nec ppr
alia gnã huic praeuidicemus. nanq ab eo quod est folices ut foliciũ¬
dicanius ratio non patit᷑. Una crescit enim syllados. ab eo quogs
est felicia ut felicum dicanius non procedit. ne minor sit gcus nt̃o
cia tollite signa: uiolarit uulne̾ corpus: quia dixerat sacrum:
⁊ros italus ie mihi. si simpliciter accipimus ita intelliganius : s¬
ue eam troianus intere nierit siue aliquis de aeneae auxiliis. Nanq
alii uolunt arontem de turni ee parcibus. gindignatũ femi¬
ueum secũ plus in bello potuisse ꝗ uiros. quam remhic dicint
ꝑstringisse uirgiliũ. & reuera sic ubiq loquit ut incertum sit
armis de cuius partibus fuerit. Unde est illud da pater hoc no.¬
stris aboleri dedecus orbis ariiis. pariter.: similiter inio modo:

Expanded text:
ponens" . quod receptum est ideo, quia genetivus pluralis a nominativo plurali minor esse non debet, sed aut par, aut maior una syllaba. et quia a neutro facit 'felicia', 'felicum' dicere non debemus, ne propter alia genera huic praeiudicemus. namque ab eo quod est 'felices' ut dicamus, ratio patitur: una enim crescit syllaba: ab eo quod est ‘felicia’ ut ‘felicum’ dicamus non procedit, ne minor sit genetivus i non inveniatur. VIOLARIT VVLNERE CORPVS quia dixerat ‘sacrum’. TROS ITALVSQVE MIHI si simpliciter accipiamus, ita intellegamus: sive eam Troianus interemerit, sive aliquis de Aeneae auxiliis: namque alii volunt Arruntem de Turni esse partibus et indignatum, femineum sexum plus in bello potuisse, quam viros. Quam rem hic dicunt praestruxisse Vergilium: et re vera sic ubique loquitur, ut incertum sit Arruns de cuius partibus fuerit: unde est et illud «da, pater, hoc nostris aboleri dedecus armis». PARITER similiter, uno modo.
Abbreviated transcription (Latin):
tea nũis dicimus. Ut nũos memini si uerda tenerom: Saue
ño est gñãlis est gñalis descriptio equesteis cectanuinis paulo
post descendit ad̾ specialem sieut foit in quinto ꝙ do cursorib
E de nauali certamine horret ager ⁊ roribiis eut honice¬
⁊ lucillio dicente ꝑ irrisionẽ debuise enen lutorcot netꝰ nu¬

Expanded text:
tra ‘numeros’ dicimus, ut «numeros memini, si verba tenerem». Sane modo generalis est descriptio equestris certaminis, paulo post descendit ad specialem, sicut fecit in quinto et de cursoribus et de navali certamine. HORRET AGER terribilis est; ea Lucilio dicente
Abbreviated transcription (Latin):
erat: uoluse edite mesape: ergo iossapus aut autiquuss̃ uoco¬
tuuis. ut hesperidum fluuiꝰ regnator aquaꝵ. ito socer armo
gna in coeꝑta. quia de pace cogitabat. quȩ impleri non potuit. nui¬
itaq. se incusat: pro multum. & est graroa figura. geuerus q.
asciuerit urbi. ꝑꝑ uebem. iucanus de catone. urbi pater ẽ: ubiq:
foduant alii portas e ante portas fossas faciunt. quae res uimiam
indicat desperanionẽ bello dat signũ rauca cruentuz buoina:
bene bello dat: nam bucina isouans sollicitadinem ac bella de
aũt tubae indicant: ut. at tuba terribilom sonitum procul aere
ultima necessitas conuocat: nec non ad templũ: secundum
honerum qui indicat ĩ sum̃nam desperatione matres ad tepla
concurere. ut uictoria / quae non pot uiribus possit deorũ fauo.¬

Expanded text:
erat ‘Voluse’ ‘edice’ ‘Messape’. Ergo ‘Messapus’ aut antiquus vocaerat ‘Voluse’ ‘edice’ ‘Messape’. Ergo ‘Messapus’ aut antiquus vocativus est, ut «Hesperidum fluvius regnator aquarum», item «socer arma GNA INCEPTA quia de pace cogitabat, quae inpleri non potuit. MVLTAQVE SE INCVSAT pro ‘multum’. Et est Graeca figura. GENERVMQVE ADSCIVERIT VRBI propter urbem. Lucanus de Catone «urbi pater est, urbiqRAEFODIVNT ALII PORTAS id est ante portas fossas faciunt, quae res nimiam indicat desperationem. BELLO DAT SIGNVM RAVCA CRVENTVM BVCINA bene ‘bello daautem tubae indicant, ut "at tuba terribilem sonitum procul aere ultimis'. Ad v. 477 Nec non ad templum secundum Homerum, qui inducit in summa desperatione matres ad templa concurrere, ut victoria, quae non potest viribus, possit deorum favo
Abbreviated transcription (Latin):
odor bonus ꝙ malus uocat᷑ axepto tempore inuenta oppor¬
tinitato sedeuites piges ut ĩ niunisq sedens aliona ad pabiala
re syllaba ultima fit ĩꝑatiuus : ut amare ama. docere doce
legere lego. audire audi. cum aũt fac uel dic uel due diceᵒ
apocopen uerba patiunt᷑: maniplis ors quidem exigebat: ut ma
haberet accentu i louga quidem est sed es nuta & liquida
quod quotiens fit tertia a fus sortit accentũ: ut latebieete¬
nebrae. tñ in hoc sermone: ut secunda a fiue aecentum habe
at uersus obtrrunt. Namplis signiferis qui secuudum qacie¬
quum niorem in legione erant tripinta. Legio auĩt habebat
decem cohortes. sexaginta conturias licet en tis resus accesu
temporis ducum uacietas somꝑ ninitauerit mnilitiat dserplinã
equites messapus in armis & cum featre coras latis diffundi¬
to campis: oquitem in armis ⁊ armatũ. Nam fignea est

Expanded text:
‘odor’ et bonus et malus vocatur. ARREPTO TEMPORE inventa opor‘odor’ et bonus et malus vocatur. ARREPTO TEMPORE inventa oportunitate. SEDENTES pigri, ut «inmunisque sedens aliena ad pabula ‘re’ ultima sillaba fit imperativus, ut ‘amare ama’, ‘docere doce’, ‘legere lege’, ‘audire audi’. Cum autem ‘fac’ vel ‘dic’ dicimus, apocopen verba patiuntur. MANIPLIS ars quidem exigebat ut ‘ma’ haberet accentum: ‘ni’enim longa quidem est, sed ex muta et liquida: quod quotiens fit, tertia a fine sortitur accentum, ut ‘latebrae’ ‘tenebrae’. Tat usus obtinuit. maniplis signiferis, qui secundum antiquum morem in legione erant triginta: legio autem habebat decem cohortes, sexaginta centurias, licet in his rebus accessu temporis ducum varietas semper mutaverit militiae disciplinam. Ad v. 464 Equitem messapus in armis et cum fratre coras latis diffvndite campis 'equitem in armis', id est armatum; nam figura est.
Abbreviated transcription (Latin):
nec deauaes potius siue hase est ira deorui: mortoluat. siue
lis & qui de usu nunꝗͣ recedat. nam ita trati de inimico dice
consueuimus abeat neo bonis mcis neo malis in corsie robus
tatis com̃unione com̃oueat: Sicue nuue de drance dicit siue
gͥ gloria me comuitabit᷑: nolo ignauus felioitatis alienoe set pore:¬
ticeps si dum icis pugnat auspitiis forte superarit. Castro encas
aciemq mouebat. id est ducebat exercitũ. ut nos castea mouez
Lucanus prundusin decimis iubet hane attiuge casttis deci¬
an arma. orema/ nulitaris uox est. nussant modo quorũt
dissensu uario alii enim turni dicta q alii drancis probat
piscoso ue amue padusat padusa pares est padi nam padus licet
unus sie fluurus habet eñ fluenta plurima ẽ quidus qua funt¬
qua est padusa quibusdam locis ficit palude quae plena est
nami mõ cauoros sigͥnificat alias uocis pessinȩ iuuenals pauci
thescidde codei sicut uenenũ gᵈ de bono & de malo dicitꝰ nt

Expanded text:
nec Drances potius, siue est haec ira deorum, morte luat, siue ilis et qui de usu numquam recedat: nam ita irati de inimico dicere consuevimus ‘abeat tamen, nec bonis meis nec malis rebus tatis communione commoveat’: sicut nunc de Drance dicit ‘sive est et gloria comitabuntur, nolo ignavus felicitatis alienae sit particeps, si, dum meis pugnat auspiciis, forte superarit. CASTRA AENEAS aciemque movebat id est ducebat exercitum, ut "nos castra movemus" : Lucanus "Brundisium decimis iubet hanc attingere castris" , dec‘arma arma’. Et militaris vox est. MVSSANT modo ‘queruntur’. DISSENSV VARIO alii enim Turni dicta, alii Drancis probabant. PISCOSOVE AMNE PADVSAE Padusa pars est Padi: nam Padus licet unus sit fluvius, habet tamen fluenta plurima, e quibus est Padusa, quae quibusdam locis facit paludem, quae plena est nam modo canoros significat, alias vocis pessimae: Iuvenalis et «rauci Theseide Cordi»: sicut ‘venenum’ et de bono et de malo dicitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
proprie: manonoe .n. pilentis uehebant᷑ ad tompla ꝑgentes:
ut pillentis matres in mollibris: Natrone: mĩ fomine: qui¬
dam sane aebitrabãtur inter maerona & matrẽ fmilias hoc
intereeᷤ. ꝙ marrona dicat᷑ prima puri mater: MMater familias
quae plures peperit: Alii hoc putant rocius marconã dici : quae¬
par in matrimonio cum uiro conuenerit. & in eo matrimo.¬
nio manserit: & siliberi nondum fuerint. dictam macris no¬
mine: spo atq omiue: Unde g maecimoniũ dictũ : Matcemuo
haeredes ue nisset: alii mateonas uirgines nobiles die mit mi¬
tros famuilias uõ quȩ in matei monium ꝑoeento nẽopat ern

Expanded text:
proprie: matronae enim pilentis vehebantur ad templa pergentes, ut "pilentis matres in mollibus" . magna matrum trantur inter matronam et matremfamilias hoc interesse, quod matrona dicatur primi pueri mater, materfamilias quae plures peperit. alii hoc putant rectius, matronam dici quae in matrimonium cum viro convenerit et in eo matrimonio manserit, etiam si liberi nondum fuerint: dictam matris nomine, spe atque omine, unde et matrimonium dictum. matrem vero heredis locum venisset. alii matronas virgines nobiles dicunt, matresfamilias vero illas quae in matrimonium per coemption
Abbreviated transcription (Latin):
ii. tantũq bonis cõmunibus obsto: gtantũ obsum cõmodis
pnblicis ut nisi solus dimicauoro concidat imiuersa rosp. nõ
adeo: noit multũ. nam uerecimds dicit assuetam manibus
ibo animis contra. ac si diceret desunt uires corporis. uel ma¬
guum p̃stet achillem: & presto illu .i melior illo sum: & p̃sto
illi dicimius Cicero incaesarianis. Tauto ille supiores gloria
uicerat: Eto tu omnibus praestiristi:. Uulcani manibus paria in¬
quat arma: beue addidic paria. namg̃ gnens habuit arma uul¬
cania lieg possimius dicẽ quod hoc turnus non ignoraret : quod¬

Expanded text:
ni». TANTVMQVE BONIS COMMVNIBVS OBSTO et in tantum obsum commodis ni». TANTVMQVE BONIS COMMVNIBVS OBSTO et in tantum obsum commodis publicis, ut nisi solus dimicavero, concidat universa res publica. NON ADEO non multum: nam verecunde dicit adsuetam manibus ublicam. IBO ANIMIS CONTRA ac si diceret, si desunt corporis gnum praestet achillem et 'praesto illum', id est melior illo sum, et 'praesto illi' dicimus: Cicero in Caesarianis "tanto ille superiores vicerat gloria, quanto tu omnibus praestitisti" . Ad v. 439 Vulcani manibus paria indvat arma bene addidit 'paria', nam etiam Aeneas habuit arma Vulcania: licet possimus dicere quod hoc Turnus ignoret; quod
Abbreviated transcription (Latin):
graetie comenioratione debilitat.: At messapus erit felixq
colũnius: bene duo iunxit quae qugrinit inbello: fortitudinõ
& felicitatẽ. naui do uiessapo iam leginius. quem noq. fas igni cuii¬
ꝗ̃ nec uiucere ferro: utennq aũt contra diouiedem dicit: quẽ
dicendo graccum inertom significat. infelicitato uõ eius supp
dicta legatorum uerba testarit: nec parua soquet gloria. l.¬
ptotes sigura minus onim dixit qͣ uoluit. nam hoc significat.
latiua pubes celerrinio uittoriam adipiscee  ꝗ uix grȩci post
decennium sint adopti. est ꝗ uolscorũ egregia de gente cami
effecit. & qm̃ a sexu non pot. laudat er gente. quod si nit
solum toueri incortamina poscunt: quia audiuit. illum aspi-¬
ce contra qui uocat. g utitur ductu. nam obliq pronuteit.
se singulari certanitne di nuicaro uelle. quũ nolit: similiei
& in duodecimo ait dicens ironice sedeant spectent q: lu i¬

Expanded text:
Graecae gentis commemoratione debilitat. AT MESSAPVS ERIT FELIXQVE Graecae gentis commemoratione debilitat. AT MESSAPVS ERIT FELIXQVE TOLVMNIVS bene duo iunxit quae quaeruntur in bello, fortitudinem et felicitatem: nam de Messapo iam legimus «quem neque fas igni cuiquam, nec sternere ferro». Vtrumque autem contra Diomedem dixit, quem dicendo Graecum, inertem significavit. Infelicitatem vero eius supra dicta legatorum verba testantur. NEC TARDA SEQVETVR GLORIA litotes figura: minus enim dixit quam voluit. Nam hoc significat: Latina pubes celerrime victoriam adipiscetur, quam vix Graeci post decennium sunt adepti. EST ET VOLSCORVM EGREGIA DE GENTE CAMILe: et quoniam a sexu non potest, laudat ex gente. QVOD SI ME SOLVM TEVCRI IN CERTAMINA POSCVNT quia audivit «illum aspice contra qui vocat». Etiam utitur ductu: nam oblique promittit se singulari certamine dimicare velle, cum nolit. Similiter etiam in duodecimo agit, dicens inrisorie «sedeant spectentque Lati
Abbreviated transcription (Latin):
uirgiliũ. Nam indecores nt̃us est pluxalis a miaseulino ab
eo quod est indecor. nam non põt hic indecus faceͫ. nentoum
enim inius terminatũ masculinũ ex se non ficit autce:¬
non inuenit: in limine primo. quasi in ip̃o inino & aditu¬
folicitatis ꝙ uiud respexit. quod supra dixerat. se mel agmine
uerso fimditus occidimus. multa dies. ilius rei uehementer
inclmbit. quam dixerat. nec ht̃ fortuna regresiom dicens
fortunam tuam tam labores gͣ felicitatem pro remporis quali¬
tare nntare. dies: tempus lufit. de cepit : ut quid natũ tociens
ctudelis in qᵒ. falsis ludisimaginibus q in solido rursus fortuna
locauit. subaudi & multos. ꝙ est sonsus nam in solidum rouocauit
oppressos & paulo ante derelictos. iusit nõ 4 decopit felites nõ
erit auxilio nobis aetolusq arpi. redit ad rem. quia ocouere¬
bat. sea negant᷑ auxilia. actolum aũt dicendo eius uires es

Expanded text:
Vergilium. nam 'indecores' nominativus est pluralis a masculino, ab Vergilium. nam 'indecores' nominativus est pluralis a masculino, ab eo quod est 'indecor': nam non potest 'hic indecus' facere: neutrum enim 'us' terminatum, masculinum ex se non facit. aut cenon invenitur. IN LIMINE PRIMO quasi in ipso initio et adituet ad illud respexit quod supra dixerat «et semel agmine verso funditus occidimus». MVLTA DIES illi rei vehementer incumbit, quia dixerat «neque habet Fortuna regressum», dicens Fortunam tam labores, quam felicitates pro temporum qualitate mutare. ‘Dies’ tempus. LVSIT decepit, ut «quid natum totiens, crudelis tu quoque, falsis ludis imaginibus?» ET IN SOLIDO RVRSVS FORTVNA LOCAVIT subaudis ‘multos’. Et est sensus: in solidum revocavit oppressos paulo ante derelictos, lusit vero et decepit felices. NON ERIT AVXILIO NOBIS AETOLVS ET ARPI redit ad rem, quia occurrebat: sed negantur auxilia. Aetolum autem dicendo eius vires ex
Abbreviated transcription (Latin):
sumptus est. Uulneratiaũt solent uel terram uel arma no¬
edere ne dolorem eorum indicet gemitus Lucanus de pom¬
peio tiniuit ne quas effirde uoces uellet q aocernã fletu cor¬
aꝯ rcũqu uibesitaliȩ quia dioniedes ꝑegrinus fuerat nam
hoc dicit haberus robur italum. non graecum militem inertõ
troianorũ uires imininuens. Quid enim proderat dixile
ꝙ suꝑessont latinis auxilia. si 4 teoianorum integrae nires ee
probarent. cum multo gloria uenitsangnine.. ae sidiceret nõ
est indicanda uictoria. que ꝑ im̃ensa detrinienta contingit
& est unde laudat salustius duces qui uictoriam incruen¬
pro illic. ut in secundo patet isti ianua leto: pro itie: parq
anctoris decus decoris siout pecus petoris. si militer facit in
compositioue indecor indecoris. ergo in neutrosco. breuis
est in mrasculino prgducit: Inde apparot systolon focide

Expanded text:
sumptus est. Vulnerati autem solent vel terram vel arma mosumptus est. Vulnerati autem solent vel terram vel arma mordere, ne dolorem eorum indicet gemitus: Lucanus de Pompeio «timuit, ne quas effundere voces vellet et aeternam fletu corAd v. 420 Urbes italae quia Diomedes peregrinus fuerat. nam hoc dicit: habemus robur Italum, non Graecum militem, inertem Troianorum integras vires inminuens. quid enim proderat dixisse, quod superessent Latinis auxilia, si etiam Troianorum integrae vires esse probarentur? cum multo gloria venit sanguine ac si diceret: non est iudicanda victoria quae per inmensa detrimenta contingit. et hoc est unde laudat Sallustius duces, qui victoriam "incruenpro 'illic', ut in secundo "patet isti ianua leto" pro 'istic'. paauctoris: 'decus' decoris, sicut 'pecus' pecoris. similiter facit in compositione 'indecor' indecoris, 'indecus' indecoris. ergo in neutro 'co' brevis est, in masculino producitur: unde apparet systolen fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
ne utitur .i callido & subtili auditu ad ꝑsuadendum: uult enim
dicẽ melius e̾e interire. ꝙ̃ patem rogare: quod quia aperto
non auolet: latenter & paulatim ad hoc serpit. Hanq. inter pri¬
ncipium ꝙ insinuationem hoc interest: ꝙ principiũ est aperta
rei uarratio insinuatio aũt diximus. est callida e subtilisoratio:
sea cum solutionibus suis. & fortuna nan est imutabilis & qui
sunt destituti. & in ip̃orum exercitu est adhuc plurimũ spei
tia arguit: sed quaritur de uirtute omissa per negligentiam.
dolentis autem est exclamatio. q intelliginius im̃oratam ee illic
ouis orationem nam exarsit dolore. quia aperte non potuit di¬
ceres moriendum potius ee ꝗ̃ hoses rogandos. quod tauien dixit
conferens se ad alias ꝑsonas. & laudaus eos. quibus contigit perite
ne ista conspicerent: Ante alios. melior omnibus praeferendus:
latenter insinuat tradi alteri sibi ante desponsatam. senel

Expanded text:
ne utitur, id est callido et subtili aditu ad persuadendum: vult enim ne utitur, id est callido et subtili aditu ad persuadendum: vult enim dicere melius esse interire, quam pacem rogare. quod quia aperte non audet, latenter et paulatim ad hoc serpit. namque inter principium et insinuationem hoc interest, quod principium est aperta rei enuntiatio, insinuatio autem, ut diximus, est callida et subtilis oratio. sed cum solutionibus suis; nam et fortuna non est inmutabilis, et qui itus destituti, et in ipsorum exercitu est adhuc plurimum spei.tiae arguit, sed queritur de virtute omissa per neglegentiam. ‘O’ autem dolentis est exclamatio, et intellegimus inmoratam esse illic eius orationem: nam exarsit dolore, quia aperte non potuit dicere moriendum potius esse, quam hostes rogandos: quod tamen dicit, conferens se ad alias personas et laudans eos quibus contigit perire, ne ista conspicerent. latenter insinuat, tradi alteri sibi ante desponsatam. ideo
Abbreviated transcription (Latin):
missus ab ipso.: Retro fugit aufidus undas. appulia fliuius ca¬
dens in adriaticum pelagus uel oum se pauigum contra miea
urrgia fengit. contra illud quod ait. det libertatẽ fandi flatus¬
q: tenuirtae: Nam hoc dicie timorem suum nalem inuidiose
in meam cauiam retorquet: ue meae pñciae. non illi na-¬
turae quod timet eeᷤ uideat: hoc est enim quoe planiusite¬
rat. diceuis ꝙ formidine crimen acerbat: artificis scelus
nam sceleratorum est sinulars formidine. habitet tocũ
et sit pectore in isto: pessima ꝙ uilis anima habitet tecũ in
membris congruis: nam talem uilem & pessimam accipimus
quam uefas est perire ea dextra. quę tautũ uiros fortes consue¬
uit occids: consulta reuertor. consultor õ qui consulit. con¬
sultus. qui consulitur: consultum nõ resip̃a. de qua quis con-¬
sulitur si nullam nr̃is ultra spem pouis in armis.. insenatio¬

Expanded text:
missus ab ipso». RETRO FVGIT AVFIDVS VNDAS Apuliae fluvius est, camissus ab ipso». RETRO FVGIT AVFIDVS VNDAS Apuliae fluvius est, cadens in Adriaticum pelagus. VEL CVM SE PAVIDVM CONTRA MEA IVRGIA FINGIT contra illud quod ait «det libertatem fandi flatusque remittat». Nam hoc dicit: timorem suum naturalem invidiose in meam causam retorquet, ut meae praesentiae, non illius naturae, quod timet esse videatur. Hoc est enim quod planius infert, dicens ‘et formidine crimen acerbat’. ARTIFICIS SCELVS nam sceleratorum est simulare formidinem. HABITET TECVM ET SIT PECTORE IN ISTO pessima et vilis anima habitet in membris congruis: nam ‘talem’ vilem et pessimam accipimus, quam nefas est perire ea dextera, quae viros fortes tantum consuevit occidere. CONSVLTA REVERTOR ‘consultor’ est qui consulit, ‘consultus’ qui consulitur, ‘consultum’ vero res ipsa de qua quis consulitur. SI NVLLAM NOSTRIS VLTRA SPEM PONIS IN ARMIS insinuatio
Abbreviated transcription (Latin):
extant trophaea: cum stirꝑe. occso .n. pallante interiit eius cun¬
cta posteritas bitias sub audi ingensa consequenebus. mille fi¬
nitus nũs pro infinito.: aꝑgere septus ut uestris o ciues undiq
septus aggeribus nulla salus bello. capiti caue calia de mens dar¬
danio. quotiers arguruontũ non possurnius soluere: aut con¬
traria obiectione. uut risu aut maledicto ut in hoc loco adue¬
esario respondemus: caue: pro diuina: proinde atq.. et est
ordo milla salus bello pinde omnia mragno ne cesa turbars mem.
actera ꝑ parenthim dicta sunt: extollere disuires gentis bis uie
contea premere ae ma latini: arma aũt latini inuidiose dixit.
Myriidonũ procores. eorum principes dicit aũt patrocluum
⁊achillem. nam licet ipsi aliunde fuerint: tamen myriui¬
donibus imperauerunt. hoc aũt ponit inter impossibilia &
ẽ miõ dictum ut in quarto: nunc lycice sortes nunc gioue

Expanded text:
extant tropaea? CVM STIRPE occiso enim Pallante interiit eius cunextant tropaea? CVM STIRPE occiso enim Pallante interiit eius cuncta posteritas. BITIAS subaudis ‘ingens’ a consequentibus. MILLE finitus numerus pro infinito. AGGERE SAEPTVS supra et «vestris, o cives, undique saeptus aggeribus». NVLLA SALVS BELLO CAPITI CANE TALIA DEMENS DARDANIO quotiens argumentum non possumus solvere, aut contraria obiectione aut risu aut maledicto, ut hoc loco, adversario respondemus. ‘Cane’ pro ‘divina’. PROINDE itaque. Et est ordo ‘nulla salus bello; proinde omnia magno ne cessa turbare metu’: cetera per parenthesin dicta sunt. EXTOLLERE VIRES GENTIS BIS VICTAE CONTRAMYRMIDONVM PROCERES Graecorum principes. Dicit autem Patroclum et Achillem: nam licet ipsi aliunde fuerint, tamen Myrmidonibus imperarunt. Haec autem ponit inter inpossibilia. Eest modo dictum, ut in quarto «nunc Lyciae sortes, nunc et Iove
Abbreviated transcription (Latin):
ga quidem dranze semꝑ tidi copia fandi ium quũ bella ma¬
nusposerint: sunt multa sua ui optima : qu&e quoniam ꝑ¬
se non possunt uituꝑari. ab accidentibus uituꝑant᷑ ut hoc locos
qũi eloquentia ꝑ se optima ẽ: ea culpat er tempore dicens
tunt incuinbis eloquentie: cum manuis bella deposcrne. patͥ¬
bus uocatis prinius ades bella penitus ignoras. atq formidas
primus es inter senes ad danda consilia: magna uolant. hor¬
ba destinet. aecet dopellit. proprio oxtea tenet. Ham dis so:
dis insidiarũ. & est de graeto. nam ita dicñt encpto ͦ ꝑͥoee¬
ñ xaorno. Quando si quidem ⁊ per ixrisionem in illum confert
& dicit ex auctorari eius debere sententiam. ꝙ de bello uidicat uir¬
tutis ignarus istis D Eĩnõs: pulsus ego quia ille dixerat pons
animos e pullis abi. s agit coniectura. nam bos uult intelliginõ
posse diei merito pulsum eum: qui sequendo et̃ bella desoruit
aperte aũt hoo dic̃ potest merito credi ꝙ pulsus sit is. cuiustot

Expanded text:
ga quidem, Drance, semper tibi copia fandi tum, cum bella manus posse non possunt vituperari, ab accidentibus vituperantur, ut hoc loco quoniam eloquentia per se est optima, eam culpat ex temptunc incumbis eloquentiae, cum manus bella deposcunt. PATRIBVSQVE VOCATIS PRIMVS ADES bella penitus ignorans atque formidans, primus es inter senes ad danda consilia. MAGNA VOLANT HoDISTINET arcet, repellit, proprie extra tenet. Nam ‘dis’ sedis, insidiarum’. Et est de Graeco: nam ita dicunt κατηγορῶ σε φόνου. QVANDO siquidem. et per inrisionem in illum suas confert nio insignis’. Et dicit exauctorari eius debere sententiam, quod de bello iudicat virtutis ignarus. ISTIS δεικτικῶς. PVLSVS EGO quia ille dixerat «pone animos et pulsus abi». Et agit coniectura: nam hoc vult intellegi, non posse dici merito pulsum eum, qui insequendo bella deseruit. Aperte autem hoc dicit: potest merito credi quod pulsus sit is, cuius tot
Abbreviated transcription (Latin):
salus bello: plus est ꝗ̃ si spes diceret: pacem ce poscinius omnes. to
poscimus. qui solus es causa bellorũ: nam aeneas iam pacem
promisit: solum ĩuolubile pignus: idest lauiniam. hoc ẽ quod
ait supra patem hanc aeterno foedere iuugas: in uisum quem
tn tibi fiugis& se bene quem tn fingis. ne ei tauꝗͣi nimico nu¬
ninie credat. hoc dicit. non sum quidem inimicus: sed si ue:¬
lis eeͬ. non recuso nam hoc ẽ & esse nihil moror: fusi: fugaci.
desolauinus agros. uel dum occidunt: uel dum cogint ad mi.¬
litiam. Nam leginius & latos uastant enltoribus agros. dotalis regia
cordi est hoc est regnũ latini sic alibi non haec dotalis regia a matoe:
.s. ut turno contiugat regia coniuux. haec cum quadam irrisio¬
ne dicune: inhumata infletaq: turba: atꝗ sepulti sunt omnes :ꝗ
inbello perisrant: ut leginius sup̃. sedo hoc factum ẽ uenede be¬

Expanded text:
SALVS BELLO plus est, quam si ‘spes’ diceret. PACEM TE POSCIMVS OMNES ‘te SALVS BELLO plus est, quam si ‘spes’ diceret. PACEM TE POSCIMVS OMNES ‘te poscimus’, qui solus es causa bellorum: nam Aeneas iam pacem promisit. SOLVM INVIOLABILE PIGNVS id est Laviniam. Et hoc est quod ait supra ‘pacem hanc aeterno foedere firmes’. INVISVM QVEM TV TIBI FINGIS bene ‘quem tu tibi fingis’, ne ei tamquam inimico minime credatur. Et hoc dicit: non sum quidem inimicus, sed si velis esse, non recuso: nam hoc est ‘et esse nil moror’. FVSI fugati. DESOLAVIMVS AGROS vel dum occiduntur, vel dum coguntur ad militiam: nam legimus «et latos vastant cultoribus agros». DOTALIS REGIA CORDI EST hoc est regnum Latini: sic alibi «non haec dotalis regia Amatae». SCILICET VT TVRNO CONTINGAT REGIA CONIVNX haec cum quadam inrisione dicuntur. INHVMATA INFLETAQVE TVRBA atqui sepulti sunt omnes qui in bello perierant, ut legimus supra. Sed hoc factum est Aeneae be