comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi solũ uiridãtib herbis ꝯtectũ atq mille
colorũ distinctũ florib. lympidi fontes et
argentei riuuli lepido cũ murmure ex uber¬
tate mõtiũ declinãtes. Ibi picte aues eantu
frondesq lenis aure motu resonãtes. bestio¬
le ludẽtes. Ibi greges et arm̃ta. ibi pastoria
domus aut gurgustiolũ nulla domestiça re
sollicitũ ⁊ omĩa trãquillitate ⁊ silencio ple¬
na. Que nõ solũ saciatis cculis auribus q
deliciis sius animũ mulcẽt. Uerũ m̃tem ĩ
se colligere. ⁊ ĩgeniũ si forte fessũ sit ĩ uires
renocare. atq illud uidẽt᷑ ĩpinge̾ ĩ desideriũ
meditacioĩs sublimiũ. ⁊ auiditatẽ ⁊̃ cõponẽ¬
di. Que mira exhortatione suadẽt libelloꝵ
sarum chori. Que omĩa si rite consideremu̾
Qiuis studiosus homo ciuitatib solitudineᷤᷤ
nõ p̃ponat. Sane nõ poetarũ trim̃ solitudĩs
⁊̃ si crimẽ merito dici possit. hos mouet ĩ so¬

Expanded text:
ibi solum viridantibus herbis contectum atque mille ibi solum viridantibus herbis contectum atque mille colorum distinctum floribus, limpidi fontes et argentei rivuli, lepido cum murmure ex ubertate montium declinantes; ibi picte aves cantu frondesque lenis aure motu resonantes bestiole ludentes; ibi greges et armenta, ibi pastoria domus, aut gurgustiolum, nulla domestica re sollicitum, et omnia tranquillitate et silentio plena. Que non solum, satiatis oculis auribusque deliciis suis, animum mulcent, verum mentem in se colligere evocare, atque illud videntur impingere in desiderium meditationis sublimium et aviditatem etiam componendi; que mira exhortatione suadent placida lsarum chori. Que omnia si rite consideremus, quis studiosus homo civitatibus solitudines non preponat? Sane non poetarum crimen solitudinis, etiam si crimen merito dici possit, hos monet inso
Abbreviated transcription (Latin):
meditare canoros. Quasi dicat nõ poteris
Et demũ sõnectit exquirẽs. Bume ĩter strepi¬
tus nocturnos atq diurnos.uis canere et
contacta sequi uestigia uatũ. Nec multum
post suꝑ addit indignaris.hic ego rerũ. Slu¬
ctib ĩ mediis ⁊ tẽpestatib urbis. Uerbã ly¬
re motura sonũ cõmictere digner. Ex quib
ne plura super ĩponã satis apparet cur petãt
et incolant siluestria loca poete. Qd ⁊̃ pru¬
lũ heremitã. Antoniũ. Macariũ. Arsenui
aliosq plures uenerabiles atq scissimos
hoĩes nõ ob urbanitatis defcum s ut liberi¬
ori cũo deo seruirẽt fecisse legimꝰ. Esto non
adeo detestabile sit ut hi arbitrari uidẽt᷑ ha¬
bitare siluas cũ ĩ eis nil fictũ nil fucatũ nil
m̃ti noxiũ uideat᷑. Simplicia quide̾ omĩa st̃
nature opa. Ibi ĩ celum erecte fagi ⁊ arbores
cete̾ opatitate su a recentes porrigẽtes ũbraᷤᷤ

Expanded text:
meditare canoros! Quasi dicat, non poteris; meditare canoros! Quasi dicat, non poteris; et demum subnectit exquirens: Tume inter strepitus nocturnos atque diurnos Vis canere, et contacta sequi vestigia vatum? Nec multum post superaddit indignans: Hic ego rerum Fluctibus in mediis et tempestatibus urbis verba lyre motura sonum conmictere digner? Ex quibus, ne plura super imponam, satis apparet, cur petant et incolant silvestria loca poete. Quod etiam Paulum heremitam, Antonium, Maccarium, Arsenium aliosque plures venerabiles atque sanctissimos homines non ob urbanitatis defectum, sed ut liberiori animo deo servirent fecisse legimus. Esto non adeo detestabile sit, ut hi arbitrari videntur, habitare silvas, cum in eis nil fictum, nil fucatum, nil menti noxium videatur; simplicia quidem omnia sunt nature opera. Ibi in celum erecte fagi et arbores cetere, opacitate sua recentes porrigentes umbras;
Abbreviated transcription (Latin):
pluriũ dilectissimũ atq familiaissimũ fui¬
sse ⁊ iuuorũ ẽẽ dũ uelit./ ast si nesciũt susur¬
rones hi ob id solitudines ĩcolũt.⁊ coluere po¬
cte quia nõ ĩ foro cupidin ario/ nõ ĩ p̃toriis nõ
ĩ theatris nõ ĩ capitoliis aut plateis publiciᷤᷤ¬
ue locis uersantib seu turbellis ciuicis in¬
mixtis ul mulierculis cirtũdatis sublimiũ
rerũ meditacio p̾stat᷑. absq qua fere assidua
nec pcipi possũt nec ꝑfici pcepta poem ata.
Quid ĩsuper. uix creda̾ ista dixissẽt sisana
m̃te legissẽt que scribit or atius floro. Qui
postquã clegãter more suo enũ auit qued ĩ
urbiũ impedim̃ta dicit ĩterrogãs.Rome ne
poemata censes. Scribere posse ĩter curas
atq labores. ⁊cͣ. Uolens ob hoc ut ĩtelligut᷑
minime posse.Nec his contẽtus suꝑ additis
aliis ĩcõueniẽtiis quib ciuitates agitantuͣ
cõtinue qiͣ cõmotus ait. I nũc ⁊ uersus tecũ

Expanded text:
plurium dilectissimum atque familiarissimum fuiplurium dilectissimum atque familiarissimum fuisse et vivorum esse, dum velit. Ast si nesciunt sussurrones hi, ob id solitudines incolunt et coluere poete, quia non in foro cupidinario, non in pretoriis, non in theatris, non in capitoliis aut plateis, publicisve locis versantibus, seu turbelis civicis inmixtis, vel mulierculis circumdatis sublimium rerum meditatio prestatur, absque qua fere assidua nec percipi possunt, nec perfici percepta poemata. Quid insuper? Vix credam ista dixissent, si sana mente legissent, que scribit Oratius Floro. Qui, postquam eleganter more suo enumeravit quedam urbium impedimenta, dicit interrogans: Rome ne poemata censes Scribere posse inter curas atque labores? Volens ob hoc, ut intelligatur, minime posse. Nec his contentus, superadditis aliis inconvenientiis, quibus civitates agitantur continue, quasi commotus ait: I nunc, et versus tecum
Abbreviated transcription (Latin):
asserũt ꝙ scilic ubanitate nõ ualeãt. cũ eo ᷤ
ualere satis testẽt᷑ poemata. Quib si fide̾ p̾sta
les plegant. nec dubitẽ quĩ crebro cõperi ant
poctais regũ ⁊ nobiliũ amiciciis atq cõuictu
usos dũ libuit. que sordidis aut ĩcptis hõib
nõ p̾stãt᷑. Nec ĩ testimoniũ u̾itatis huiꝰ desũt
octurrẽtia quedã. possem nẽpe si uellẽ oñdere
furipedẽ poctã archelai in acedonũ regis con¬
tubernalez. Emniũ brundusinũ scipionũ do¬
mesticũ. Uirgiliũ octauiani cesaris amicissimũ.
Et si sordent uetera nõ desũt pñcia. Dantes ñr
Frederico a ragonẽsi sycilidũ regi.⁊ cani de¬
la scala magnifici ueronẽsiũ domini grãdi
fuit amicitia uĩctus. Scimꝰ ĩ super ⁊ fere orbi
toto notissimũ ẽ Frãciscum petrarcã haroli
ĩperatoris Iohĩs francorũ regis. ⁊ Roberti eq̃
yerus alẽ ⁊ sycilic regis/ ac sũmorũ põtificum

Expanded text:
asserunt, quod scilicet urbanitate non valeant, cum eos asserunt, quod scilicet urbanitate non valeant, cum eos valere satis testentur poemata. Quibus si fidem prestar annales perlegant, nec dubitem quin crebro comperiant poetas regum et nobilium amicitiis atque convictu usos, dum libuit, que sordidis aut ineptis hominibus non prestantur. Nec in testimonium veritatis huius desunt occurrentia quedam. Possem nempe, si vellem, ostendere Euripidem poetam Archelai, Macedonum regis, contubernalem, Emnium brundusinum Scipionum domesticum, Virgilium Octaviani Cesaris, amicissimum. Et, si sordent vetera, non desunt presentia. Dantes noster Frederico Aragonensi, Sycilidum regi et Cani della Scala, magnifico Veronensium domino, grandi fuit amicitia iunctus. Scimus insuper, et fere orbi toto notissimum est, Franciscum Petrarcam Karoli imperatoris, Iohannis, Francorum regis, et Roberti eque, Ierusalem et Sycilie regis, ac summorum pontificum
Abbreviated transcription (Latin):
phyc uersatos atq sacris duratos studiis ꝓfũ¬
dissimos i suis poem atib sensus apposuisse sẽ¬
per credendũ sit. s ĩ nullã eẽ usquã tã delirã¬
tẽ aniculã cirea foculũ domestici laris una cũ
uigilãtib ybernis nectib fabellas orci seu fa¬
tarũ uel laminiarũ.⁊ huiꝰmoĩ. Ex quib sepi¬
ssime ĩue̾ta cõficuĩt fingẽtẽ atq recitãtẽ que
sb̾ p̾tertu relatorũ nõ senciat aliquẽ uix iureᷤ
oblectare puellas. aut senes ludere. aut saltẽ
⁊ siluas ĩcolere eo ꝙ urbanitate ⁊ morib nõ
ualerẽt. Oignauũ hou̾i genꝰ nõ aduertũt fu¬
rore ꝑciti qui a dũ uolũt ueritatẽ falso appro¬
bare suffragio se m̃daces faciãt. Ego ãt poc¬
tas rura siluas ⁊ mõtes colere nõ solũ confi¬
teor quĩ imo nisi ip̃i dixissẽt ego dcũrus erci
⁊ forte iã dixi. Sanc nõ ob eã causã quã ĩflati

Expanded text:
phylosophie versatos, atque sacris duratos studiis, profunphylosophie versatos, atque sacris duratos studiis, profundissimos in suis poematibus sensus apposuisseper credendum sit, sed etiam nullam esse usquam tam delirantem aniculam, circa foculum domestici laris una cum vigilantibus ybernis noctibus fabellas Orci, seu Fatarum, vel Lammiarum, et huiusmodi, ex quibus sepissime inventa conficiunt, fingentem atque recitantem, que sub pretextu relatorum non sentiat aliquem iuxta vires oblectare puellulas, aut senes ludere, aut saltem t silvas incolere, eo quod urbanitate et moribus non valerent. O ignavum hominum genus, non advertunt furore perciti, quia, dum volunt veritatem falso approbare suffragio, se mendaces faciant! Ego autem poetas rura, silvas, et montes colere non solum confiteor, quin imo, nisi ipsi dixissent, ego dicturus eram et forte iam dixi!, sane non ob eam causam quam inflati
Abbreviated transcription (Latin):
si buccolici sui carmĩs grauitatẽ si ornatũ si
uerborũ exquisitũ decus pẽsemus ut gallum
finge̾t tirreno calamos exposcẽtẽ. Aut iuirgã¬
tes ĩuicẽ pamphilũ. ⁊ Mitionc̃ ⁊ alios delirãte ᷤᷤ
cque pastores. Nemo edepol sui satis cõpos assẽ¬
ciet. ⁊ longe minꝰ qui uiderũt que scripserit solu¬
to stilo ĩ libro solitarie uite.⁊ĩ eo quẽ titul auit
de remediis ad utrãq fortunĩ. ut alios plures
nil maturiꝰ. nil deniq sanctiꝰ ad ĩstructiõe mor.¬
taliũ diciqueat. possem p̾terca ⁊ meũ buccolicũ
cranẽ induce̾ cuius sensus ego sũ cõsciᷤ. s omit¬
tendũ ce̾sui qr nec adhuc tanti sũ ut ĩter p̾stan¬
tes uiros misceri debeã. et quia ꝓprici sũt alieis
linquenda ẜmonib. Baceant ergo blaterato¬
rrs ĩscii. ⁊ omutesca̾t superbi si possũt. cũ nedu
ĩsignes uiros lacte musaũ educatos ⁊ ĩ larib

Expanded text:
si Buccolici sui carminis gravitatem, si ornatum, si si Buccolici sui carminis gravitatem, si ornatum, si verborum exquisitum decus pensemus, ut Gallum fingeret Tyrheno calamos exposcentem, aut iurgantes invicem Pamphylum et Mitionem et alios delirantes eque pastores? Nemo edepol sui satis compos assentiet; et longe minus, qui viderunt, que scripserit soluto stilo in libro Solitarie vite et in eo, quem titulavit De remediis ad utramque fortunam, ut alios plures nil maturius, nil denique sanctius ad instructionem mortalium dici queat. Possem preterea et meum Buccolicum carmen inducere, cuius sensus ego sum conscius, sed omittendum censui, quia nec adhuc tanti sum, ut inter prestantes viros misceri debeam, et quia propria sunt alienis linquenda sermonibus. Taceant ergo blateratores inscii, et omutescant superbi, si possunt, cum ne dum insignes viros, lacte Musarum educatos et in laribus
Abbreviated transcription (Latin):
ad ĩferos absq abscondito sb̾ fabuloso uelami¬
ne ĩtellectu scripsisse. Quis tĩ sui insciꝰ qui adũ¬
tẽs nr̃um dantẽ sacre theologie ĩplicitos psepe
nexus mira demõstratiõe soluc̃te nõ senti at
si hoc existimet qua fultus rõne arbitrabitur
cũ bimẽbrẽ gryphe̾ currũ ĩ culmĩc seueri mõ¬
tis trahe̾te septẽ candelabris ⁊ totidẽ scciatu
nyphis cũ reliqua triũphali pompa ut oñdẽt
quia rithimos fabulasq sciret cõpone̾: Quis
ĩsuper adco insanus erit ut putet p̾cl arissimũ
uirũ atq xpĩanissimũ frãciscũ petracã cuiuᷤ¬
ipi atq p̾stãte deo uiu uidebimꝰ. ⁊ quo neminẽ
magis redim̃te nõ dicã tempus tm̃ s quoscũ¬
q tẽporis labe̾tis athomos noscimꝰ expe̾disse tot
uigilias tot sacras medit aciões.tot horiᷤᷤ dieͤ
et emnos quot uire possum᷑ existimare ĩpe̾sos

Expanded text:
ad Inferos, absque abscondito sub fabuloso velamiad Inferos, absque abscondito sub fabuloso velamine intellectu scripsisse? Quis tam sui inscius, qui, advertens nostrum Dantem sacre theologie implicitos persepe nexus mira demonstratione solventem, non sentiat si hoc existimet, qua fultus ratione arbitrabitur eum bimembrem gryphem, currum in culmine severi montis trahentem, septem candelabris et totidem sociatum nynphis, cum reliqua triunphali pompa, ut ostenderet, quia rithimos fabulasque sciret componere ? Quis insuper adeo insanus erit, ut putet preclarissimum virum atque christianissimum, Franciscum Petrarcam, cuiui, atque, prestante deo, diu videbimus, et quo neminem magis redimentem non dicam tempus, sed quoscunque temporis labentis athomos noscimus, expendisse tot vigilias, tot sacras meditationes, tot horas, dies et annos, quot iure possimus existimare impensos,
Abbreviated transcription (Latin):
ualẽtes cortice ut eloquẽtiã demõstrarẽt. quasi
circa uera uera us elcquẽtie nõ possit ostendi
Male profecto nouerũt Quĩtiliam snia cuiꝰ
maximi oratoris opinio ẽ. circa falsa nullu
eloquẽtie neruũ posse cõsisteͣ. S de hoc al. Quis
enĩ ut ad hos ueniã tã demẽs tãquã uecors e¬
rit qui legẽs ĩ buccolicis uirgilii. Nãq cancba
uti magnũ ꝑin ane coacta. una cũ nõ nullis
ĩhãc sentẽti ĩ seque̾tib crmib. Et ĩ georgicis
Esse apibus ꝑtẽ diuinc m̃tis ⁊ haustus. cũ ap¬
plicitis ad hoc. Et ĩ encida principio celũ ⁊ terraᷤᷤ
cãpos q liquẽtes cũ annexis. ex quib merus
phyc succus exprimit᷑ nõ uideat liquido uirgi
ob oñtandã eloquẽtiã suã qua ꝓfecto plurimu
ualuit. aristeũ pastorẽ ĩ penetralia terre ad cli¬
menẽ mr̃e deduxisse aut eneã ut pr̾e uideret

Expanded text:
valentes cortice, ut eloquentiam demonstrarent, quasi valentes cortice, ut eloquentiam demonstrarent, quasi circa vera vis eloquentie non possit ostendi? Male profecto noverunt Quintiliani sententiam, cuius maximi oratoris opinio est, circa falsa nullum eloquentie nervum posse consistere. Sed de hoc alias. Quis enim, ut ad hos veniam, tam demens tamque vecors erit, qui, legens in Buccolicis Virgilii: Namque canebat uti magnum per inane coacta. Una cum non nullis in hanc sententiam sequentibus carminibus; et in Georgicis: Esse apibus partem divine mentis et haustus cum applicitis ad hoc; et in Eneida: Principio celum et terras camposque liquentes, cum annexis, ex quibus merus phylosophie succus exprimitur, non videat liquido Virgilob ostentandam eloquentiam suam, qua profecto plurimum valuit, Aristeum pastorem in penetralia terre adCyrenemmatrem deduxisse, aut Eneam, ut patrem videret,
Abbreviated transcription (Latin):
ledictorũ nebulis offuscare conẽt᷑. uideãt uideãt
cẽsores hi quib ⁊ ꝙͣ pnitiosis ad excitandũ mu¬
licrcularũ risũ nõ nũquã utãt᷑ scomatib. ⁊dui
se ipõs purgauerit aliorũ purgare conẽt᷑ fabe¬
llas. memores xpm̃ mandasse ex accusatorib
is primus qui ĩ necẽs ẽet primũ sũmeͬt lapide
adulter ã mulierẽ. Stultũ crede poetas nil sensisse
tãte temeritatis ut nulla autoritate suf¬
fulti nõ uereãtur dicere. stolidissimũ arbitrari
cdarissimos poctas sensĩ aliquẽ sus supposu¬
sse fabellis quĩ imo illas fecisse oñsuri ꝙͣ magͥ
possẽt eloquẽtie suc uires ⁊ potissime dum eis
agẽtibus crederẽtur ab ĩsipidis falsa pro ueris.
oiniquitas hominũ. o ridenda stoliditas.o ĩ¬
eptũ facinus dũ alios deprimũt sc putãt igͦ¬
rantos extollerc. Quis preter ignaros dicat.
fecerũt fabulas poete uacuas ⁊ in nes solo

Expanded text:
ledictorum nebulis offuscare conentur. Videant, videant ledictorum nebulis offuscare conentur. Videant, videant censores hi, quibus et quam perniciosis ad excitandum muliercularum risum non nunquam utantur scomatibus, et, dum se ipsos purgaverint, aliorum purgare conentur fabellas, memores Christum mandasse, ex accusatoribus is primus, qui innocens esset, primum summeret lapidem in adulteram mulierem. CAP. X Stultum credere poetas nil sensisse ante temeritatis, ut, nulla autoritate suffulti, non vereantur dicere, stolidissimum arbitrari clarissimos poetas sensum aliquem suis supposuisse fabellis, quin imo illas fecisse ostensuri, quam magna possent eloquentie sue vires, et potissime, dum, eis agentibus, crederentur ab insipidis falsa pro veris. O iniquitas hominum! O ridenda stoliditas! O ineptum facinus! Dum alios deprimunt, se putant ignorantes extollere. Quis preter ignaros dicat, fecerunt fabulas poete vacuas et inanes, solo
Abbreviated transcription (Latin):
ma lr̃arũ clem̃ta popeͬt. et cũ fere de eo ac ĩ parte
amici desper arẽt/ om̃es pedagogi ĩgeniũ cĩ soler¬
ti astucia rimãtis fabellis esopi ĩ tã grande stu¬
dendi sciendiq desideriũ tractus ẽ. ut breui non
tm̃ domesticas has nobis liberales artes didiceͬit
uerũ ad ip̃a usq sacre phẏe penetrali a mira per¬
spicacitate transiret. talẽq de se fetisse rege̾ ut
a salomone citra regũ nullũ doctiorẽ mortales
agnouerit. Quid multa. tãti quidẽ sũt fabule ut
enũ primo cõtextu oblectẽt᷑ in docti. ⁊ circa abscõ¬
dita doctorũ exerceãtur ingenia.⁊ sic un ⁊ ⁊ eadẽ
lectione proficuĩt roelectãt. Nõ ergo tã erecta cer¬
uice tã fastidiosa snĩa nauseãtes hi liuorẽ ⁊ igͦ¬
rãtiã suã euom ãt ĩ poctas. suas si satis sani st̃
primo curẽt illecebras ꝙͣ alienos splendores ma¬

Expanded text:
ima licterarum elementa perciperet, et, cum fere de eo hac in parte ima licterarum elementa perciperet, et, cum fere de eo hac in parte amici desperarent omnes, pedagogi ingenium eius, solerti astutia rimantis fabellis Esopi in tam grande studendi sciendique desiderium tractus est, ut brevi non tantum domesticas has nobis liberales artes didicerit, verum ad ipsa usque sacre phylosophie penetralia mira perspicacitate transiret; talemque de se fecisse regem, ut a Salomone citra regumneminemdoctiorem mortales agnoverint. Quid multa? tanti quidem sunt fabule, ut earum primo contextu oblectentur indocti, et circa abscondita doctorum exerceantur ingenia, et sic una et eadem lectione proficiunt et delectant. Non ergo tam erecta cervice, tam fastidiosa sententia nauseantes hi livorem et ignorantiam suam evomant in poetas; suas, si satis sani sunt, primo curent illecebras, quam alienos splendores ma
Abbreviated transcription (Latin):
mes disposiciones ĩ meliꝰ ut fessas ĩ nernu re¬
uocẽt uires cõuocare qui iocosis cõfabul atioĩb
recreẽt aĩos fatigatos. Eabulis laborãtibus
sb̾ põde̾ aduersãtis fortune nõ nũꝙͣ solamen
ĩpensũ ẽ. quod apud lutiũ apuleiũ cernitur
quẽ penes carithes generos ⁊ uirgo ĩ fortunio
suo apud p̾dones captiua captiuitatẽ suam
deplorãs ab anicula fabule ꝑsycis lepidita¬
te paululũ refocilata ẽ. Sabulis lab inciu
ĩ desidiã mẽtiũ ĩ meliorẽ fiugẽ lapsiꝰ reuccato
iã nouimꝰ. Et ut de minorib ⁊ me ip̃o siñ. audi¬
ui iã dudũ illustrẽ uirũ Iacobũ de scõ scuͣio tri¬
carici ⁊ clarimontis comitẽ dicẽtẽ se ⁊ pr̃e huisse
suo Robertũ haroli regis filiũ postea ĩclitũ ieru¬
salc̃ ⁊ sicilie regẽ tã torpẽtis ĩgenii puerũ fuisse
ut nõ absq maxima demõstrãtis difficultate pͥ¬

Expanded text:
mes dispositiones in melius, ut fessas in nervum remes dispositiones in melius, ut fessas in nervum revocent vires, convocare, qui iocosis confabulationibus recreent animos fatigatos. Fabulis laborantibus sub pondere adversantis fortune non nunquam solamen impensum est, quod apud Lucium Apuleium cernitur. Quem penes Carithes, generosa virgo infortunio suo apud predones captiva, captivitatem suam deplorans, ab anicula fabule Psycis lepiditate paululum refocillata est. Fabulis labantium in desidiam mentium in meliorem frugem impetus revocatos iam vidimus. Et, ut de minoribus et me ipso sinam, audivi iam dudum illustrem virum Iacobum de Sancto Severino, Tricarici et Clarimontis comitem, dicentem se a patre habuisse suo, Robertum, Karoli regis filium, postea inclitum Ierusalem et Sycilie regem, tam torpentis ingenii puerum fuisse, ut non absque maxima demonstrantis difficultate pr
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ĩ aliquo cũ fabulis poetarũ cõuenuit. esto
creda redargutores hos abitrari poeticas ab
illis ĩ nullo differre. Nũc queso nũquid scũm
si sapuĩt. Ego at si libẽt ĩ sermonẽ lõgũ excede̾
optime nou̾i diuersitatẽ nõ obẽe si stili qualita¬
tes cõueniãt demõstrarẽ. s ip̃i uideãt. Sabulis
quippe quas isti ob uocabulũ ita despicũt non
nũquã legimꝰ ĩcitatos ĩsano furore aĩos fuisse
sedrtos. ⁊ ĩ mãsuetudinẽ redactos pristinã ut
puta dũ a Memnio agrippa grauissimo uiro
romana plebs a prib dissidẽs e sacro monte ĩ
prĩam ꝑ fabulã reuocata ẽ. Sabulis fessis illu¬
striũ uirorũ circa maxĩa aĩs iures psepe resti¬
tute st̃. Quod nõ tm̃ exẽplo ueteri s assidius de¬
mõstrat᷑. Cernimꝰ enĩ prĩcipes ⁊ maxĩs cccupatoᷤᷤ
reb qiͣ rerũ nͣ a docẽte post regnorũ suorũ subli¬

Expanded text:
enim in aliquo cum fabulis poetarum conveniunt, esto enim in aliquo cum fabulis poetarum conveniunt, esto credam redargutores hos arbitrari poeticas ab illis in nullo differre. Nunc queso, nunquid Sanctum si sapiunt. Ego autem, si liberet in sermonem longum excedere optime nominum diversitatem non obesse, si stili qualitates conveniant, demonstrarem; sed ipsi videant. Fabulis quippe, quas isti ob vocabulum ita despiciunt, non nunquam legimus incitatos insano fervore animos fuisse sedatos et in mansuetudinem redactos pristinam; ut puta, dum a Memnio Agrippa, gravissimo viro, romana plebs a patribus dissidens a Sacro monte in patriam per fabulam revocata est. Fabulis fessis illustrium virorum circa maxima animis vires persepe restitute sunt, quod non tantum exemplo veteri, sed assiduis demonstratur. Cernimus enim principes, et maximis occupatos rebus, quasi rerum natura docente, post regnorum suorum subli
Abbreviated transcription (Latin):
ueteris testam̃ti uolum̾ ueĩet reprobandũ qd¬
absit cũ codẽ passu ĩ codẽ scripta cũ edicioĩbus
poctarũ uideãt᷑ ĩcede̾. ⁊ hoc quãtũ ad cõponẽdi
modũ. Nã ubi absit hystoria neuter de possibi¬
litate suꝑficiali curat. ⁊ qd̾ pocta fabula aut
fictionẽ nũcupat figurã nostri theologi uoca¬
ueͣ. Quod nũquid ita sit uideãt iudices eqores
eqͦ ponderãtes libr amĩe superficiẽ lr̃aꝵ nisio¬
nũ ysaye. egechielis. danielis. ⁊ aliorũ satroꝵ
hou̾i ⁊ poctnũ postea fictionũ. ⁊ si ĩ ritu cõtegẽ¬
tia qd̾ nequeãt dixerĩt ẽẽ dãn ãdã nil aliud eiͣt
lr̃e quĩ imo uoc auere parabolã nõ nulli exẽplũ
dicũt eo ꝙ rõne dicat᷑ exẽpli.Qd̃ ãt quãt dam¬
net᷑ cũ a nullo satis congruo uideat᷑ prĩcipio mo¬
ueri neq alicuiꝰ artis uallari suffragio aut in
finẽ ordine deduci debitũ nõ magni facio. Non

Expanded text:
Veteris Testamenti Veteris Testamenti in eodem scripta cum editionibus poetarum videantur incedere; et hoc quantum ad componendi modum. Nam, ubi absit hystoria, neuter de possibilitate superficiali curat, et quod poeta fabulam aut fictionem nuncupat, figuram nostri theologi vocavere. Quod nunquid ita sit, videant iudices equiores, equo ponderantes libramine superficiem licterarum visionum Ysaie, Ezechielis, Danielis, et aliorum sacrorum hominum et poetarum postea fictionum, et, si in ritu contegenciam, quod nequeunt, dixerunt esse damnandam, nil aliud erit lictere, quin imo vocavere parabulam; non nulli exemplum dicunt, eo quod ratione dicatur exempli. Quod autem quarta damnetur, cum a nullo satis congruo videatur principio moveri, neque alicuius artis vallari suffragio, aut in finem ordine deduci debitum, non magni facio, non
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. hac aliter ⁊ aliter usi poete celebres st̃.
Na herroici quãtũtũq uideãt᷑ hystoriam
scribere. ut uirgilius dũ encã tẽpestate ma¬
ris agitatũ scribit ⁊ homer alligatũ malo
nauis ulixẽ ne a syrenarũ cantu traherct᷑
longe tñ aliud sub uelamĩc sentiuĩt ꝙͣ mõ¬
stret᷑. Comici ĩsuper honestiores ut pl autꝰ
atq terrentiꝰ. Hac cõfabulandi specie ⁊̃ usi
sũt nil aliud p̾ter qd̾ lr̃a sonat ĩtelligẽteᷤ.¬
tam̃ arte sua diuersorũ hominũ mores
⁊ uerba describere ⁊ ĩterĩ lectores docẽ ⁊ cautos
facere. Et hec si de frõ nõ fuerĩt cũ coĩa sĩt esse
delirãtiũ uetularũ ĩuẽtio. Ex quib si hi re¬
dargutores eximii primq̃ spe̾ dãnẽt.qd in
sacris lr̃is legimꝰ. ligna scilic siluaꝵ de cõsti¬
tuendo sibi rẽge hiusse collo quiũ damnãdũ
⁊ ueniet. Si uͭo repbet᷑ secuda om̃c fere sacru

Expanded text:
est. Hac aliter et aliter usi poete celebres sunt. est. Hac aliter et aliter usi poete celebres sunt. Nam heroyci, quantumcunque videantur hystoriam scribere, ut Virgilius, dum Eneam tempestate maris agitatum scribit, et Omerus alligatum malo navis Ulixem, ne a syrenarum cantu traheretur, longe tamen aliud sub velamine sentiunt quam monstretur. Comici insuper honestiores, ut Plautus atque Terrentius, hac confabulandi specie etiam usi sunt, nil aliud preter quod lictera sonat intelligentetamen arte sua diversorum hominum mores et verba describere, et interim lectores docere et cautos facere. Et hec si de facto non fuerint, cum comunia sint esse delirantium vetularum inventio. Ex quibus si hi redargutores eximii primam speciem damnent, quod in sacris licteris legimus, ligna scilicet silvarum de constituendo sibi rege habuisse colloquium, damnandum etiam veniet. Si vero reprobetur secunda, omne fere sacrum
Abbreviated transcription (Latin):
id cõsueuere nõ nulli sic fabulã diffinire.
Sabula ẽ exemplaris seu demõstratiua sõ
figm̃to loquntio cuiꝰ amoto cortice patet ĩtẽ¬
credo. quarũ prima oĩo ueritate caret ĩ corti¬
ce. ut puta qñ aĩ alia bruta aut ⁊̃ ĩsens ata
ĩterloquẽtia inducimus.⁊ autor haꝵ pma¬
ximus fuit esopus uir grecus ãtiquitate ac
⁊ grauitate uener abilis. Et dato his nõ so¬
lũ cuule uulgus s ⁊ agrestes utãt᷑ ut pliu̾¬
mũ nõ fastidiuit aliqn̾ suis libris ĩserere
si dicamꝰ mine filias nentes spnẽtesq or¬
gia bachi ĩ uespertiliones uersas. Has ãt¬
a primeuo uetustissimi ĩuenere poete ꝗb
cure fuit diuina ⁊humana pariter pallia¬
re figm̾tis ⁊ qui poetarũ sublimiores sequu¬
ti sũt ĩ meliꝰ euexere. poĩto nõ nulli comici
deprauauerĩt eas magis de assensu lasci¬
uic̃tis uulgi ꝙͣ de honestate curaue̾. Spetieᷤᷤ
uõ tercia potius hystorie ꝙͣ fãbule similis

Expanded text:
inc sic non nulli consuevere fabulam diffinire: Fabula est exemplaris seu demonstrativa sub figmento locutio, cuius amoto cortice, patet intencredo; et harum prima omnino veritate caret in cortice, ut puta, quando animalia bruta aut etiam insensata inter se loquentia inducimus. Et autor harum permaximus fuit Esopus, vir Grecus antiquitate ac etiam gravitate venerabilis. Et dato his non solum civile vulgus, sed etiam agrestes utantur, ut plurimum, non fastidivit aliquando suis libris inserere si dicamus Minei filias nentes spernentesque orgia Bachi in vespertiliones versas, et Aa primevo vetustissimi invenere poete, quibus cure fuit divina et humana pariter palliare figmentis; et qui poetarum sublimiores secuti sunt, in melius evexere, posito non nulli comici depravaverint eas, magis de assensu lascivientis vulgi quam de honestate curantes. Species. vero tercia potius hystorie quam fabule similis
Abbreviated transcription (Latin):
romanis ⁊ triũphi quos ex eis romani cõsequu¬
ti sũt. ĩtelligũt᷑ in quib romanũ nom̃ satis exto¬
llitur. Et sic nõ mendax fuit uirgiliꝰ ut minime
ĩtelligẽtes existimãt. tiec alii ⁊̃ siqui st̃ eo modo

Expanded text:
Romanis et triunphi, quos ex eis Romani consecuRomanis et triunphi, quos ex eis Romani consecuti sunt, intelliguntur, in quibus Romanum nomen satis extollitur. Et sic non mendax fuit Virgilius, ut minime intelligentes existimant, nec alii etiam, si qui sint, eo modo
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ reueham᷑ on̾dit. ĩduces mercuriũ de¬
orũ ĩterp̃te. eneã ob illecebra ĩcrepãtẽ atq
ad gloriosa exhortãte. ꝑ quẽ uirgiliᷤꝰ sentit
sen cõscie ꝓprie morsũ seu amici ⁊ eloquentis
hoĩs redarguciõe. a quib dormiẽtes ĩ luto
turpitudinũ excitam᷑. ⁊ ĩ rectũ pulchrũq re¬
uocam̃ iter .i. ad gloriã. Et tũc nexĩ oblectati¬
onis i fauste soliumꝰ qñ aim ati fortitudie blan
dicias lacrimas p̾ces ⁊huimoi ĩ cõtrariũ trabete
cõstati aĩo spnimus ac uilipendẽtes omittimus
Bercio curat uirgilius ĩ laudib enec ad honorẽ
octaui ani cesaris Iuliorũ genus extollere. Quod
pagit dũ illũ lascuuas ⁊ imũdicias camis ⁊ mu¬
liebres delicias robore m̃tis spnẽtẽ atq calcantẽ
oñdit. Qu arto ĩtendit sublim are romani noĩs
gloriai. qd̾ scitis facit dũ execratiões moriture di¬
donis describit. Nã peas bella centaginẽsuuĩ cũ

Expanded text:
irtutem revehamur, ostendit, inducens Mercurium, deorum interpretem, Eneam ab illecebra increpantem atque ad gloriosa exhortantem. Per quem Virgilius sentit seu conscientie proprie morsum, seu amici et eloquentis hominis redargutionem a quibus, dormientes in luto turpitudinum, excitamur, et in rectum pulchrumque revocamur iter, id est ad gloriam. Et tunc nexum oblectationis iditias, lacrimas, preces, et huius modi in contrarium trahentes, constanti animo spernimus, ac vilipendentes omittimus. Tercio curat Virgilius in laudibus Enee ad honorem Octaviani Cesaris Iuliorum genus extollere; quod peragit, dum illum lascivias et inmunditias carnis et muliebres delicias robore mentis spernentem atque calcantem ostendit. Quarto intendit sublimare Romani nominis gloriam, quod satis facit, dum execrationes moriture Dydonis describit. Nam per eas bella Cartaginensium cum
Abbreviated transcription (Latin):
sitate sangius clarã etate iuuenẽ forma spec¬
tabile morib ĩ signẽ diuitiis hundãtẽ castita
rientia ueneris concupiscẽcie aptiorẽ. Que
oi⁊ gnͣosi cuicũq hoĩs hñt au̾i irritare nedũ
exulis atq n aufragi ⁊ ĩ incognitã regione
deiecti atq sb̃sidio indigẽtis.Et sic ĩtendit ꝓ
dydone concupiscibilẽ ⁊ attratiuã potẽtiã opoͣ¬
tunitatib oĩb armatã. Encã at ꝓ quocũqr
ad lubricũ apto ⁊ demũ capto. Gandẽ ostenso

Expanded text:
sitate sanguinis claram, etate iuvenem, forma spectabilem, moribus insignem, divitiis habundantem, castitatrientia Veneris concupiscientie aptiorem. Que omnia generosi cuiuscunque hominis habent animum irritare, nedum exulis atque naufragi, et in incognitam regionem deiecti atque subsidio indigentis. Et sic intendit pro Dydone concupiscibilem et attractivam potentiam, oportunitatibus omnibus armatam. Eneam autem pro quocunque ad lubricum apt
Abbreviated transcription (Latin):
licenti a eorũ officiũ oĩo resoluet᷑ ĩ nichilũ. Quid
plura: Si omĩa que dea sũt ĩ reprobationẽ m̃itã
deiciãt᷑. quod ficri posse nõ arbitror. hoc ĩ reꝓbabile
supest.Nemo suũ uire exercẽs officiũ ĩ not ã potest
ob hoc ĩ famie deueĩre. pretor esto ĩ legẽ male me¬
ritos capitali multet supplicio. Nõ uire tñ dicit᷑
homicida. Sic nec miles agrorũ hostiũ popula¬
tor dr᷑ p̾do. Nec uiris cõsultus ⁊̃ si minus equu
cũq fingendo m̃ciat᷑. m̃dacis ignominiã non ĩ¬
currit. cũ suũ officiũ nõ ut fallat s ut fingat iu¬
stissime exequat / Si tñ uelit ĩ hoc instãciã facere

Expanded text:
chilum. Quid plura? Si omnia, que dicta sunt in reprobationem meritam deiciantur, quod fieri posse non arbitror, hoc inreprobabile superest: Nemo suum iure exercens officium in notam potest ob hoc infamie devenire! Pretor, esto in legem male meritos capitali multet supplicio, non iure tamen dicitur homicida; sic nec miles, agrorum hostium populator, dicitur predo; nec iuris consultus, etiam si minus equum cunque fingendo mentiatur, mendacis ignominiam non incurrit, cum suum officium, non ut fallat, sed ut fingat, iustissime exequatur. Si tamen velint in hoc instantiam facere:
Abbreviated transcription (Latin):
quĩ ignaris exetranda plurimũ talis uideat᷑
obiectio. ast ego floccifacio. nõ ht aliquorum
lingue spurticies illustriũ uirorũ gloriosum
nom̃ ĩficere. Doleo ꝙ uidẽs hos liuore ꝑcitos ĩ
ĩnocuos se se ĩfrenes efferre. Sz quid tãdẽ. Con¬
cedo fabulosos.i. fabularũ cõpoĩtores ẽẽ poc¬
tas. ne hoc ignominiosũ existimo. nisi uti for¬
masse pho silogissimũ. Nã si ondat᷑ quid sit
fabula ⁊ que fabularũ sit species ⁊ quibus hi
fabulones usi sit reor nõ adeo pͥgrãde piacu¬
lũ uidebit᷑ ut hi uolũt fabulas condidisse.
Sabula ig̃ añ alia a for faris honestã sũmit
originẽ.⁊ ab ea ꝯfabulatio que nil aluid ꝙͣ
collocatio sonat. qd̾ satis ꝑ lucã ĩ euãgelio de¬
mo̾strat᷑ dũ dicit de duob discipulis post xpi

Expanded text:
quin ignaris execranda plurimum talis videatur quin ignaris execranda plurimum talis videatur obiectio, ast ego flocci facio. Non habet aliquorum lingue spurcities illustrium virorum gloriosum nomen inficere! Doleo, quod videns hos livore percitos in innocuos sese infrenes efferre. Sed quid tandem? Concedo fabulosos, id est fabularum compositores, esse poetas. Nec hoc ignominiosum existimo, nisi uti formasse phylosopho silogismum; nam si ostendatur, quid sit fabula, et que fabularum sint species, et quibus hi fabulonis usi sint, reor non adeo pregrande piaculum videbitur, ut hi volunt fabulas condidisse. Fabula igitur ante alia a for faris honestam summit originem, et ab ea confabulatio, que nil aliud quam collocutio sonat; quod satis per Lucam in Evangelio demonstratur, dum scribit de duobus discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ deo dicatis ꝓphetis. cũ legamus moysẽ hoc
pcitũ ut reor desidenio pentatheuci ptẽ maxi¬
mã nõ soluto stilo s herroico scripsisse cami¬
ne spũ scõ dictante. Et sic alios nõ nullos
equo mõ magnalia sb̾ metrico nel amĩe lite¬
rali quod poeticũ nũcupamus finxisse. Quoꝵ
ego nec forsã insipide reor poctas gentiles
ĩ cõponendis poematib sequutos uestigia.
uerũ ubi diuini hoĩes scõ pleni spũ eo ĩpellẽ¬
te scripsere. sic ⁊ alii uimẽtis un uates dcĩ hoc
urgẽte feruore sua poemata condidẽ. Bu ãt
rex ĩclite cũ nil aluid circa huiꝰ originẽ ꝗd
dicã habeam tue serenitatis uiditio sũme
qõ libet. Cõposusse fabulas appet utile poci ꝙͣ dãnosũ
Sserunt ĩsuper hi boatores magnifici po¬
etas fabulosos hoĩes eẽ.⁊ ut deiectiõi sen
detestando magis utãtur uocabulo stomacãteᷤᷤ
illos aliqñ nocitãt fabulones. Nec dubitem

Expanded text:
et deodicatis prophetis, cum legamus Moysem, hoc et deodicatis prophetis, cum legamus Moysem, hoc percitum, ut reor, desiderio, Pentatheuci partem maximam non soluto stilo, sed heroyco scripsisse carmine, Spiritu Sancto dictante. Et sic alios non nullos equo modo magnalia dei sub metrico velamine licterali, quod poetico nuncupamus, finxisse. Quorum ego, nec forsan insipide, reor poetas gentiles in componendis poematibus secutos vestigia; verum ubi divini homines Sancto pleni Spiritu, eo impellente, scripsere, sic et alii vi mentis, unde vates dicti, hoc urgente fervore, sua poemata condidere. Tu autem, rex inclite, cum nil aliud circa huius originem, quid dicam, habeam, tue serenitatis iudicio sume, quod libet. CAP. IX Composuisse fabulas apparet utile potius quam damnosum. Asserunt insuper hi boatores magnifici, poetas fabulosos homines esse, et, ut deiectiori seu detestando magis utantur vocabulo, stomacantes illos aliquando vocitant fabulones. Nec dubitem,
Abbreviated transcription (Latin):
sit. nec ullũ satis ualidũ testimoniũ ex an¬
tiquis autorib ad roborandas opĩones suaᷤᷤ
ĩducat nõ satis certũ hẽo tui fides p̃stãda sit.
Apparet tñ ex tpribus destriptis si leoncio cre¬
dendũ sit apud grecos priꝰ ꝙͣ apud hebreos.
Et si uencto apud caldeos primo ꝙ̃ apd̃ gre¬
cos cõparuisse poesim. Si uero paulo fidem
p̃stare uelimꝰ sequet̾ moysẽ primo ꝙͣ babilo¬
nios aut grecos eiꝰdẽ fiusse magr̾um. Ego ãt
quãtũ cũq aristotiles dicat rõe forsã supiori
tractus poetas primoᷤᷤ fuisse theologos existi¬
mãs cos grecos ĩtellexisse qd̾ aliquale admi¬
niculũ opinioni leoncii uidetur afferre non
credã. huiꝰ poesis sublimes efftũs sinamus ĩ
belua illa Rembroth. s nec ĩ musco seu lyno
uł orpheo ꝙͣtũcũq uetustissimis poetis nisi
ut arbitrantur aliqui Museus ⁊ Moyses unꝰ
⁊ idẽ sĩt primo ĩfusos quĩ imo ĩ sacratissimis

Expanded text:
sint, nec ullum satis validum testimonium ex ansint, nec ullum satis validum testimonium ex antiquis autoribus ad roborandas opiniones suas inducant, non satis certum habeo, cui fides prestanda sit. Apparet tamen ex temporibus descriptis, si Leontio credendum sit, apud Grecos prius quam apud Hebreos, et si Veneto, apud Caldeos prius quam apud Grecos comparuisse poesim. Si vero Paolo fidem prestare velimus, sequetur Moysem primo quam Babilonios aut Grecos eiusdem fuisse magistrum. Ego autem quantumcunque Aristotiles dicat, ratione forsan superiori tractus, poetas primos fuisse theologos, existimans eos Grecos intellexisse, quod aliquale adminiculum opinioni Leontii videtur afferre, non credam huius poesis sublimes effectus, sinamus in belua illa Nembroth, sed nec in Museo, seu Lyno, vel Orpheo quantumcunque vetustissimis poetis nisi, ut arbitrantur aliqui, Museus et Moyses unus et idem sint primo infusos, quin imo in sacratissimis
Abbreviated transcription (Latin):
isse magr̾u. Quod ⁊̃ ĩ libro tẽporũ testatꝰ en¬
sebius. ex quo patet ut dcũm ẽ longe iuniorẽ
ꝙͣ diceret᷑ apud grecos eẽ poesim. attñ ad hec
rñdebat leontius arbitrari a doctis grecis plu¬
res fuisse orpheos atq muscos. uerũ illũ ue¬
tere musco ueteri atq lyno cõtemporaneu
grecũ fuisse ubi trax uinior p̾dicat᷑. Sane
qm̃ uinior hic bachi orgia adĩuei̾t ⁊ mo¬
nadũ nocturnos cetus ⁊ mlt̾a circa ueterum
sacra ĩ non auit. ⁊ plurimũ orone ualuit. ex
quib apud coeuos ingẽtis existimationis
fuit a posteris primus creditus ẽ orpheus.
Ciu opinioni forsan adherendũ ẽ. cũ quorũ¬
dã ueterũ testimoĩo cõstet ⁊̃ ante natũ iouẽ
cretensẽ nõ nullos fuisse poetas. cũ post rap¬
tã ⁊ ioue en ropã ꝑ eusebiũ cõstet claruisse
orpheũ trace̾. Cũ ig̾ ĩter se sic discordantes

Expanded text:
isse magistrum; quod etiam in libro Temporum testatur Euisse magistrum; quod etiam in libro Temporum testatur Eusebius. Ex quo patet, ut dictum est, longe iuniorem quam diceretur apud Grecos esse poesim. Attamen ad hoc respondebat Leontius arbitrari a doctis Grecis plures fuisse Orpheos atque Museos, verum illum veterem Museo veteri atque Lyno contemporaneum Grecum fuisse, ubi Trax iunior predicatur. Sane quoniam iunior hic Bachi orgia adinvenit et Menadum nocturnos cetus, et multa circa veterum sacra innovavit, et plurimum oratione valuit, ex quibus apud coevos ingentis extimationis fuit, a posteris primus creditus est Orpheus. Cui opinioni forsan adherendum est, cum quorundam veterum testimonio constet, etiam ante natum Iovem Cretensem non nullos fuisse poetas, cum post raptam a Iove Europam per Eusebium constet claruisse Orpheum Tracem. Cum igitur inter se sic discordantes
Abbreviated transcription (Latin):
creditur ut omittamꝰ additũ carm̃ĩb cantu
⁊ reliqua apud grecos originẽ hũisse poesim.
de tp̃re u̾o ambigit᷑ plurimũ. dicebat enĩ le¬
ontius abarlaam calabro p̾ceptore suo ⁊ ab
aliis eruditis uiris ĩ talib audisse sepiꝰ tpr̃ib
phoronei arguorũ regis qui ãno mũdi.iii.
ccc hexxuͦ. regnare cepit Museũ quẽ ex ĩuẽ¬
torib carminũ unũ diximus ĩsignẽ apud
grecos fuisse uirũ. Et eodẽ fere tpre floruisse ly¬
nũ. de quib adhuc fama satis celebris ẽ que
eos aip̾ nos ÷̃ testat᷑ sacris pͥfuisse ueterũ. et
his ⁊ orpheus addit᷑ trax. ⁊ ob id primi credũt᷑
thrologi. Paulus at pusinus lõge iuniorez
poesim ẽe dicebat nõ mutatis autorib asse¬
rẽs orpheũ qui ex ãtiquis ĩuẽtorib scribitur
unus tpr̾ib laumedõtis troianorũ regis cla¬
pheũ ex argon autis fuisse ⁊ nõ solũ successo¬
re̾ Museo sed eiꝰdẽ musei eiumolphi filii fu¬

Expanded text:
creditur, ut omittamus additum carminibus cantum et reliqua, apud Grecos originem habuisse poesim. De tempore vero ambigitur plurimum. Dicebat enim Leontius a Barlaam, Calabro preceptore suo, et ab aliis eruditis viris in talibus audisse sepius, temporibus Phoronei, Argivorum regis, qui anno mundi III ccc lxxxv regnare cepit, Museum, quem ex inventoribus carminum unum diximus, insignem apud Grecos fuisse virum, et eodem fere tempore floruisse Lynum, de quibus adhuc fama satis celebris est, que eos apud nos etiam testatur sacris prefuisse veterum; et his etiam Orpheus additur Trax, et ob id primi creduntur theologi. Paulus autem Perusinus longe iuniorem poesim esse dicebat, non mutatis autoribus, asserens, Orpheum, qui ex antiquis inventoribus scribitur unus, temporibus Laumedontis, Troianorum regis, clapheum ex Argonautis fuisse, et non solum successorem Museo, sed eiusdem Musei Eiumolphi filii fu
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ hodie. Iñ ut eũ erga se ꝓpitiũ facerẽt
quosdã honores p̃cipnos excõgitauerũt illi
statutis tprib fiendos quos dixere sacra.
Demũ qm̃ quãtũ ceteris p̃u alere diuinitate
rati sunt tãtũ poeteris honorãdã cõstituen¬
das euis ĩ sacris argenteas m̃sas ⁊ aureas
fialas candelabra ⁊ aurea q̃cũq uasa. ⁊ ex
prudentiorib atq nobiliorib populi hoies
quos dixere postea sacer dotes. eosq ĩsacrio
cõficiendis nõ uulgarib quĩ imo p̾ciosissi¬
mis uestib ⁊ thiiris atq litus ĩsignes ẽẽ

Expanded text:
dicimus hodie. Inde, ut eum erga se propitium facerent, dicimus hodie. Inde, ut eum erga se propitium facerent, quosdam honores precipuos excogitaverunt, illi statutis temporibus fiendos, quos dixere sacra. Demum, quoniam quantum ceteris prevalere divinitate rati sunt, tantum pre ceteris honorandam constituendum eius in sacris argenteas mensas et aureas fialas, candelabra et aurea quecunque vasa; et ex prudentioribus atque nobilioribus populi homines, quos dixere postea sacerdotes, eosque in sacris conficiendis non vulgaribus, quin imo preciosissimis vestibus et thyaris atque lituis insign
Abbreviated transcription (Latin):
dedigniori testimoio facile tredã ap̃ barbra¬
ras ⁊ adeo ĩmanes naciones originẽ huisse
artificiũ tã sublime. Greci ĩ sup ap̃ se exortã
poctic̃ autumãt ut totis uirib affirmat le¬
ontiꝰ. In quã credulitatẽ ⁊ ego paululu tra¬
hor memor aliqñ ab ĩclito pͥ̾ceptore meo au¬
disse penes priscos grecos tale huic fuisse
prĩcipiũ. Nam cũ primo ĩter rudes adhuc ho¬
mĩcs nõ nulli celsioris ĩgenii cepissẽt nat̾e
parẽtis opera admirari. et iñ ꝑ meditaciões
sensi ĩtrare credulitatẽ alique unũ ẽe cuiꝰ
ope̾ et ĩpenio gubn̾arẽt᷑ ⁊ ordinarẽt᷑ cũta¬
que cernerẽt.⁊ eũ unũ noc aue̾ deũ. Deinde
existimãtes eũ nõ nũquã terras ĩcolere ar¬
bitrati scũm fore ut diuerticula suo noĩ di¬
cata ueniẽs ĩueniret/ ei sacras edes erexeͣ.
⁊ sũptu pmaximo cõstruxe̾.quas nos tẽpla

Expanded text:
de digniori testimonio facile credam apud barbade digniori testimonio facile credam apud barbaras et adeo inmanes nationes originem habuisse artificium tam sublime. Greci insuper apud se exortam poeticam autumant, ut totis viribus affirmat Leontius. In quam credulitatem et ego paululum trahor, memor aliquando ab inclito preceptore meo audisse penes priscos Grecos tale huic fuisse principium. Nam cum primo inter rudes adhuc homines non nulli celsioris ingenii cepissent nature parentis opera admirari et inde per meditationes sensim intrare credulitatem, aliquem unum esse, cuius opere et imperio gubernarentur et ordinarentur cunctaque cernerent, et eum unum vocavere deum; deinde extimantes eum non nunquam terras incolere, arbitrati sanctum fore, ut diverticula suo nomini dicata veniens inveniret, ei sacras edes erexere et sumptu permaximo construxere, quas nos templa
Abbreviated transcription (Latin):
futuri templi erectũ. ⁊ or̾ones quib placaret᷑
diuinitus ĩuei̾sse. Quib ĩspectio uidebit᷑ nõ
añ morsis ducis israclitaꝵ tẽpus pocsĩ apd̾
hebrcos hũisse pricipiũ. Qui quidẽ circa finc
uite marathii regis sycionioꝵ. qui dic̃ obiit
anno mũdi. iii. dc.lxxx. populũ eduxit ⁊ sa¬
cra cõfecit.¶ Sũt ⁊ alii gloria hãc babiloniis
largiri uolẽtes. Quos ĩter uenetus puteolan᷑
ep̃s hystoriarũ ĩuestigator ꝑmaximꝰ erat
asserẽ cõsuctuo dicacitate ꝓlixa poesĩ morse
longe antiquiorẽ ut puta nembroth tpr̃ib
uariis futura quedã cognoscẽt eũ deũ fore fir¬
mabat. et ob id loco dei nõ solũ coluit caldeis¬
q suasit. uerũ illi templa cõstruxit. sacerdo¬
tes ordinauit ⁊p̾cationes ⁊ adĩueĩt. Quib
ĩ p̾catiõib oñdebat eũ exquisito usũ eloquio
Q uod possibile ẽ. esto uñ sũpserit nõ explica¬

Expanded text:
futuri templi erectum, et orationes, quibus placaretur futuri templi erectum, et orationes, quibus placaretur divinitas, invenisse. Quibus inspectis videbitur non ante Moysis, ducis Israelitarum, tempus poesim apud Hebreos habuisse principium. Qui quidem circa finem vite Marathii, regis Sycionorum, qui diem obiit anno mundi III dc lxxx, populum eduxit et sacra confecit. Sunt et alii gloriam hanc Babiloniis largiri volentes. Quos inter Venetus, Puteolanus episcopus, hystoriarum investigator permaximus, erat asserere consuetus dicacitate prolixa, poesim Moyse longe antiquiorem, ut puta Nembroth temporibus variis futura quedam cognosceret, eum deum fore firmabat, et ob id loco dei non solum coluit Caldeisque suasit, verum illi templa construxit, sacerdotes ordinavit, et precationes etiam adinvenit. Quibus in precationibus ostendebat eum exquisito usum eloquio, quod possibile est, esto, unde sumpserit, non explica
Abbreviated transcription (Latin):
etquiras uix credo satis certũ posse dari re¬
sponsũ. Quidã ãt extimãtes sũt hãc cũ sa¬
cris ⁊ cerimoniis ueterũ originẽ huisse. et
sic apud hebrcos exortã.co ꝙ ab eis primo
deo sacrificiũ oblatũ sacre teste̾tur liteͣ. In
quib legit᷑ caym ⁊ abel fres ⁊ primos natoᷤᷤ¬
orbe homies deo sacrificasse. Sic ⁊ anoc ũdis
cataclismmi cessãtib eo archam exeũte deo
sacrũ fuisse cõfectũ. p̾terea ⁊ ab abraã supa¬
tis hostib dũ meltisedech sacerdoti uinũ ob¬
tulit atq panẽ. Sane cũ ex his qd̾ querit᷑ nõ
sumat᷑ dato uaticina̾tes potiꝰ ꝙͣ probãtos as¬
serãt minime arbitrandũ satra hec absq
ulla uerborũ prolatione cõfecta sb̃nĩgũt a
moyse cũ sicco pede un ⁊ cũ populo israel ru¬
brũ superasset mare ĩ tegre pactũ. cũ legamᷤ
eũ sacra ⁊ sacerdotes ⁊ tabern aculũ ad istar

Expanded text:
exquiras, vix credo satis certum posse dari reexquiras, vix credo satis certum posse dari responsum. Quidam autem extimantes sunt, hanc cum sacris et ceremoniis veterum originem habuisse et sic apud Hebreos exortam, eo quod ab eis primo deo sacrificium oblatum sacre testentur lictere; in quibus legitur Caym et Abel, fratres et primos orbe natos homines, deo sacrificasse; sic et a Noe, undis cataclismi cessantibus, eo arcam exeunte, deo sacrum fuisse confectum; preterea et ab Abraham, superatis hostibus, dum Melcisedech sacerdoti vinum obtulit atque panem. Sane cum ex his quod queritur non summatur, dato vaticinantes potius quam probantes asserant minime arbitrandum sacra hec absque ulla verborum prolatione confecta, subiungunt a Moyse, cum sicco pede una cum populo Israel Rubrum superasset mare integre peractum, cum legamus eum sacra et sacerdotes et tabernaculum, ad instar
Abbreviated transcription (Latin):
satis apparere põt piis hõib poesim facultatẽ
c̃e. ⁊ ex dei gremio originc̃ ducere ⁊ ab effectu
nomẽ assũme̾.⁊ ad eã insignia atq fausta
mlt̾a spectare. quib ip̃i met nega̾tes utũ tur
assidue. Si querat ubi ul qñ ĩ prõptu ẽ. Eatea̾t᷑
ipi quo duce cuiꝰ opere fictiones suas ip̃i cõpo¬
nãt. du scalas gradib distictas ĩ celũ engũt
dii ꝓocras arbores ramorũ fecũdas eque ad
astra producũt. dũ mõtes ĩ excelsũ usq cirtũ¬
itionib abuit. Dice̾t forsã ut huic ase ĩ cogͥte
detrahat quo utũtur rethorice opꝰ eẽ. qd̾ ego
pro ꝑte nõ inficiar. ht enĩ su as ĩuẽtiões re¬
thorica. uerũ apud tegum̾ta fictionũ nulle
sũt rethorice ꝑtes. mer ⁊ poesis ẽ quicquid ss̃
uelam̃to cõponimus. ⁊ exquiritur exquisite.
Qua in parte orbis prius effulserit poesis:¬
Imi rex qua sb̾ celi plaga quib seclis
tuiꝰ opere hec primo cõparuerit ĩ terris

Expanded text:
hominibus poesim facultatem esse, et ex dei gremio originem ducere, et ab effectu nomen assumere, et ad eam insignia atque fausta multa spectare, quibus ipsimet negantes utuntur assidue. Si querant, ubi vel quando, in promptu est; fateantur ipsi quo duce, cuius opere fictiones suas ipsi componant, dum scalas gradibus distinctas in celum erigunt, dum proceras arbores ramorum fecundas eque ad astra producunt, dum montes in excelsum usque circumitionibus ambiunt ? Dicent forsan ut huic a se incognite detrahant, quo utuntur rethorice opus esse, quod ego pro parte non inficiar. Habet enim suas inventiones rethorica, verum apud integumenta fictionum nulle sunt rethorice partes; mera poesis est, quicquid sub velamento componitur et exponitur exquisite. CAP. VIII Qua in parte orbis prius effulserit poesis. Si, mi rex, qua sub celi plaga, quibus seculis, cuius opere hec primo comparuerit in terris,