comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N modico seruus est fidelis. qui non
adulterat uerbum dei: s sicut ex do
coram deo in xp̃o loquitur. Quicqͥd
enim in presenti ꝑcipimus donoꝵ.
in comparatione futuroꝵ ꝑpaucũ
mus: & ex parte ꝓpħ̾amus. Cum autẽ
uenerit quod ꝑfectum est: euacuabit᷑
quod ex parte est. Ciuitates aũ decem
sunt anime ꝑ legis uerbum ad gr̃am
euuangelii uenientes: quib tunc
iure glificandus ille preponitur. qͥ
eis pecumam uerbi digne deo cõmo¬
dauerit. Unde quidam negotiator e¬
gregius ciuitates quib preerat. hoc ẽ
animas quas regendas acceperat al¬
loquens. que est an nr̃a spes aut gau¬
dium. aut corona głe: Nonne uos
ante dominum iħm:
t alter ueniens dicit. Dñe mira
tua. fecit quinq mnas. Seruus iste
cetus est eoꝵ. qui preputio euuangłi¬
zare missi sunt: cui dñs ad predican¬
dum eunti unam mnam. hoc est
unam candemq fidem. que & circun¬
cisiom credita est prestiterat. Sed hec
quinq mnas fecit: quia gentes corpo¬

Expanded text:
n modico servus est fidelis, qui non adulterat verbum Dei: sed sicut ex Deo, coram Deo, in Christo loquitur, quidquid enim in praesenti percipimus donorum, in comparatione futurorum, per paucum mus, et ex parte prophetamus: cum autem venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est . Civitates autem decem sunt animae per legis verbum ad gratiam Evangelii venientes, quibus jure tunc glorificandus ille praeponitur qui eis pecuniam verbi digne Deo commodaverit. Unde quidam negotiator egregius, civitates quibus praeerat, hoc est, animas quas regendas acceperat, alloquens: Quae est, ait, spes nostra aut gaudium, aut corona gloriae? Nonne vos ante Dominum Jesum ? Et alter venit, dicens: Domine, mina tua fecit quinque minas. Servus iste coetus est eorum qui praeputio evangelizare missi sunt, cui Dominus ad praedicandum eunti unam minam, hoc est, unam eamdemque fidem, quae et circumcisioni credita est, praestiterat, sed haec quinque minas fecit, quia gentes corpo
Abbreviated transcription (Latin):
paratos nos inuenire desiderans.se nes¬
centem mundum que mala sequan¬
tur denunciat: ut nos ab eius amore
compescat. Appropinquantem eius
terminum quante ꝑcussiones p̃ueni¬
ant. innotescit: ut si deum metuere in
tranquillitate nolumꝰ uicinum etꝰ
iudicium uel ꝑcussionib attriti timea¬
mus. Huic etenim lectioni sancti euuan¬
głii quam modo ur̃a fraternitas au¬
diuit: paulo suꝑius dominus p̃misit
dicens. Exurget gens contra gentem. &
regnum aduersus regnum: &erunt¬

Expanded text:
paratos nos invenire desiderans, senescentem mundum quae mala sequantur denuntiat, ut nos ab ejus amore compescat. Appropinquantem ejus terminum quantae percussiones praeveniant innotescit, ut si Deum metuere in tranquillitate non volumus, vicinum ejus judicium vel percussionibus attriti timeamus. Huic etenim lectioni sancti Evangelii, quam modo vestra fraternitas audivit, paulo superius Dominus praemisit, dicens: Exsurget gens contra gentem, et regnum adversus regnum;
Abbreviated transcription (Latin):
quod modo audistis adiuncit. Et er̃t
signa in sole &r luna &e stellis: or in t̾ris
pressura gentium pre confusione sonitꝰ
maris ce fluctuum. Ex quib ꝓfecto
omnib alia iam facta cernimus: alia
in ꝓximo uentura formidamus. Nam
gentem suꝑ gentem exurgere. earũq
pressuram terris insistere. plus iam
in nostris tribulationib cernimus:
quam in codicib legimus.

Expanded text:
erunt signa in sole et luna et stellis, et in terris pressura gentium prae confusione sonitus maris et fluctuum. Ex quibus profecto omnibus alia jam facta cernimus, alia in proximo ventura formidamus. Nam gentem contra gentem exsurgere, earumque pressuram terris insistere, plus jam in nostris tribulationibus cernimus quam in codicibus legimus.
Abbreviated transcription (Latin):
dam principib. Tollite portas principẽ
ur̃as. & eleuamini porte eternales: et¬
est: anguste estis. non capitis: eleuami¬
i. Ut quid hoc. Ut introeat rex glorie.
sed & homo: non solum homo est.sed
& deus & homo. Patitur certe deus est:
resurgit certe homo est. An o deus et
homo est. Uere enim natus. uere ꝑas¬
sus: uere & resurrexit. Hoc aũ uno eo¬
demq psalmo bis dicitur: tollite por¬
tas principes ur̃as. q eleuamini porte
eternales: & introibit rex głe. Repeti-¬
tur hocipsum eodem uerbo tanquam
putetur suꝑfluum. & non necessariũ:
sed in repetitione eoꝵdem uerboꝵ fines
enĩ semel resurgenti & semel ascenden
noua. celis homo assumptus. Utroq
tempore. utroq loco. expauescunt prin¬
cipes. Quis est iste rex gle. Unde hoc
discernimus: Audi quid utrisq res¬
pondetur. Illis interrogantib dicitur.
Dñs fortis & potens: dominus potens
in prelio.

Expanded text:
principibus, Tollite portas, principes, vestras; et elevamini, portae aeternaest: angustae estis, non capitis, elevamini. Utquid hoc? Ut introeat rex gloriae.sed et homo: non solum homo est, sed et Deus. Patitur, certe Deus est? resurgit, certe homo est? An et Deus et homo est? Vere enim patitur, et vere resurgit. Hoc autem in uno eodemque psalmo bis dicitur, Tollite portas, principes, vestras; et elevamini, portae aeternae, et introibit rex gloriae. Et repetitur hoc ipsum post eadem verba, tanquam putetur superfluum et non necessarium. Sed in repetitione eorumdem verborum fines enim semel resurgenti, et semel ascendentnova, coelis homo assumptus. Utroque tempore, utroque loco, expavescunt principes. Quis est iste rex gloriae? Unde hoc discernimus? Audi quid utrisque respondeatur. Illis interrogantibus dicitur, Dominus fortis et potens, Dominus potens in bello.
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs. de uerbo eterno. quis ep̃i.¬
temporali digne ꝓferat uerbo: Magnis
infima quomͦ sufficiant: Laudant ce¬
li. laudant uirtutes. laudant & ꝑpetue
potestates: laudant luminaria. laudãt
sydera:ut potest laudat & terra. non
ut digne laudet. sed ne segregata damp¬
netur. Quis explicat. quis loquitur.
qualiter sapit eum: qui attingit a fine
usq ad finem fortiter: & disponit omĩa
ad currendam uiam: & a summno celo
egressio eius. & occursus eius usq ad
summũ eius: Si ubiq attingit: unde
ditur nec temporib uariatur: neq ha-¬
bet accessus uel recessus: in se uero ma-¬
nens ubiq circuit omnia totus. Que
sunt spacia que non habent omimpo
diximus Sed ut de se humilis doceret
aliquid dicere: humiliauit semetip̃m
formam serui accipiens. In hac forma¬
pientia ex studio ꝓfecit. in hac patiens
diit: qui de celo nunquã recessit.i
enedictus ergo in celi firmamento.¬
est maledictum: ut in gentib benedit¬

Expanded text:
res, de Verbo aeterno quis temporale digne proferat verbum? Magnis infima quomodo sufficiant? Laudant coeli, laudant virtutes, laudant aetheriae potestates, laudant coeli luminaria, laudant sidera, ut potest laudat et terra: non ut digne laudet, sed ne se ingrata condemnet. Quis explicat, quis loquitur, quis vel sapit eum qui attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia ad currendam viam, ut esset a summo coelo egressio ejus, et recursus ejus usque ad summum coeli ? Si ubique attingit, unde ditur, neque temporibus variatur, neque habet accessus et recessus: in se manens, ubique circuit totus. Quae sunt spatia quae non habent omnipotdiximus. Sed ut de se humiles doceret aliquid dicere, humiliavit semetipsum formam servi accipiens . In hac formapientiae studio profecit , in hac forma patiens diit, qui de coelo nunquam recessit. Benedictus ergo est in solidamentoest
Abbreviated transcription (Latin):
re facto media nocte. quo clamabit᷑:
ecce sponsus uenit: quid sequitur:
dñs quando omnes qui sunt in mo¬
numentis audient uocem eiꝰ. q ꝓce¬
dent. Ergo ad nouissimã tubamsur¬
rexerunt omnes. Prudentes aũ ille
tuler̃t oleum secum In uasis suis:
stutte uero ille ñ tulerunt oleum
secum. Quid est non tulerunt ole¬
um secum in uasis suis: Quid est
in uasis suis: In cordib suis. Unde
q homines oleum mittere intro
possunt:oliuam creare ñ possunt.
est porta tecum: Intus habe: ibi deo
te que non portauerunt oleũ secũ:
abstinentia sua qua uirgines appel¬
W. si hominib uolunt placere: & id̾o
ista omĩa laudabilia faciunt. oleũ
secum non portant. Tu ergo tecum
porta: intus porta. ubi uidet ds̾: ibi
porta testimoniũ conscientie tue. Qͣͥ
aũ ambulat ad testimoniũ alie¬
num: oleum non portat secum.
Si id̾o abstines ab illicitis & facis
opera bona. ut ab hommib laude¬
is. non est ultus oleum. Deniq cũ

Expanded text:
re facto media nocte, quo clamabitur, re facto media nocte, quo clamabitur, Ecce sponsus venit, quid sequitur? Dominus, quando omnes qui sunt in monumentis, audient vocem ejus, et procedent . Ergo ad novissimam tubam surrexerunt omnes. Prudentes autem illae tulerunt oleum secum in vasis suis: stultae vero illae non tulerunt oleum secum. Quid est, non tulerunt oleum secum in vasis suis? Quid est, in vasis suis? in cordibus suis. Unde um. Denique homines oleum mittere intro possunt, olivam creare non possunt. est, porta tecum. Intus habe, ibi plactae, quae non portaverunt oleum secum, abstinentia sua qua virgines appelEt si hominibus volunt placere, et ideo omnia ista laudabilia faciunt, oleum secum non portant. Tu ergo tecum porta, intus porta, ubi videt Deus: ibi porta testimonium conscientiae tuae. Qui autem ambulat ad testimonium alienum, oleum non portat secum. Si ideo abstines ab illicitis, et facis bona opera, ut ab hominibus lauderis; non est intus oleum. Denique cum
Abbreviated transcription (Latin):
ecdia nocte clamor factus est
Quid est media nocte: Quando non
sꝑatur: quando omĩno non credit᷑.
Noctem posuit ꝓ ignorantia. Aliqͥs
quasi computet sibi. ecce ab adam
tot anni transierunt. & ecce com¬
quidam tractatores computauerũt,
continuo ueniet dies iudicii & ueni¬
unt & transeunt computationes &
adhuc remoratur sponsi aduentus:
& dormiunt uirgines: que obuiã
t ecce dũ non speratur: dũ dicit᷑
sex milia annoꝵ expectabantur. ꝙ ec¬
ce transierunt unde scĩmus iam qͣn¬
do ueniet: Media nocte ueniet. Quid
est media nocte ueniet: Dum nescis
ueniet. Quare dum nescis ueniet:
Ipsum dñm audi. Non est ur̃m nosse
tempora: que pater posuit in sua po¬
fur in nocte: ita ueniet. Ergo iugila
nocte: ne furem patiaris. Nã somp¬
nus mortis. uelis nolis ueniet: sed¬
cũ factus fuerit clamor: media no
nisi de quo apłs dixit: in ictu oculi
in nouissima tuba: Canet enĩ tuba
& mortui resurgent incorrupti: ꝙ&
nos immutabimur. Deniq clamo¬

Expanded text:
edia nocte clamor factus est. Quid est, media nocte? Quando non speratur, quando omnino non creditur. Noctem posuit pro ignorantia. Aliquis quasi computat sibi: Ecce ab Adam tot anni transierunt, et ecce comntinuo, quomodo quidam tractatores computaverunt, continuo veniet dies judicii: et veniunt, et transeunt computationes, et adhuc remoratur sponsi adventus, et dormiunt virgines quae obviam t ecce dum non speratur, dum dicitur, Sex millia annorum exspectabantur, et ecce transierunt, unde scimus jam quando veniet? media nocte veniet. Quid est, Media nocte veniet? Dum nescis, veniet. Quare dum nescis, veniet? Ipsum Dominum audi: Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua pofur in nocte, ita veniet . Ergo vigila nocte, ne furem patiaris. Nam somnus mortis, velis nolis, veniet. cum factus fuerit clamor media nocte. nisi de quo Apostolus dicit, In ictu oculi, in novissima tuba? Canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur . Denique clamo
Abbreviated transcription (Latin):
Quod quidam factum: iam tunt pre¬
figurabat aduentum dñi saluatoris.
Nam botriis in falang suspensus: in
cruce xp̃c appensus ostenditur. Duo aũ
in falanga portantes uuam. duo ppłi
demonstrantur. xp̃ianus itiq uel
uideus. . sicut mos est portantium
unus procedens. alter subsequens: ita
quadam uorsi auarsione contempnit.
qui aũ sequitur. semꝑ id oculis ꝑspicit.
semꝑ custodit obuitib. semꝑ corporis
Xp̃m in lege portat ꝙ nescit: & retror¬
sum eum ponens. quadam dorsi auer¬
sione contempnit unde ait ꝓpb̃a. Obs¬
curentur oculi eoꝵ ne uideant: & dor¬
sum eoꝵ semꝑ incurua. Xp̃ianus u̾o
sequens ppłs. xp̃m semꝑ oculis aspicit.¬
semꝑ custodit obtutib. &. quadam gra¬
duum suoꝵ ui cinitate complectitur.
E quanto eum ille ppłs prauo itine¬
re post se relĩquit: tanto eum iste dire¬
cto cursu festinat attingere

Expanded text:
; quod quidem factum jam tunc praefigurabat adventum Domini Salvatoris. Nam botrus in phalanga suspensus in cruce Christus appensus ostenditur; duo autem in phalanga portantes uvam, duo populi demonstrabantur: Christianus utique, et Judaeus; et sicut mos est portantium, unus praecedens, alter subsequens; ita uadam dorsi aversione contemnit; qui autem sequitur semper id oculis perspicit, semper custodit obtutibus, semper corporis Christum in lege portat, et nescit, et retrorsum eum ponens quadam dorsi aversione contemnit; unde ait propheta: Obscurentur oculi eorum, ne videant: et dorsum eorum semper incurva . Christianus vero sequens psemper custodit obtutibus, et quadam graduum vicinitate complectitur; et quanto eum ille populus pravo itinere post se relinquit, tantum eum iste directo cursu festinat attingere
Abbreviated transcription (Latin):
sit qui reseret doctor: diuina spiritualis
gr̃e uirtus inuenitur. Qd̃ aũ cum lecto
deponitur: significat ab homine in ista
carne constituto . xp̃m debere cognosci.
Quoꝵ fidem ut uidit: dixit. Homo. re¬
mittuntur tibi peccata tua. Homirẽ
dominus a paralisi curaturus. primo
peccatoꝵ uincula dissoluit. ut ostende¬
ret eum ob nexus culparũ. artuũ disso¬
lutione dampnari. nec nisi hiis relaxa¬
tis. membroꝵ posse recuperatione sa¬
nari. Sit & illi paralitico. qui iuxta
ꝓbaticam piscinam diu motum aque
frustra prestolabatur: sanato a dño di¬
citur. Ecce sanus factus es. iam noli pec¬
care. ne deterius tibi aliquid contin¬
gat. Et bene is cui peccara dimittun¬
tur homouocatur: quo hoc ipso quod
homo erat non posset dicere. non pecca¬
ui: simul etiam. ut ille qui homini dunit¬
tebat. intelligeretur ds̃. Intuendum sa¬
ne quant ꝓpria cuiusq fides ualeat
apud deum. uhi tanti ualuit aliena.

Expanded text:
sit qui reseret doctor, divina spiritalis sit qui reseret doctor, divina spiritalis gratiae virtus invenietur; quod autem cum lecto deponitur, significat ab homine in ista carne adhuc constituto Christum debere cognosci. Quorum fidem ut vidit, dixit: Homo, remittuntur tibi peccata tua. Hominem Dominus a paralysi curaturus primo peccatorum vincula dissolvit, ut ostenderet eum ob nexus culparum, artuum dissolutione damnari, nec nisi his relaxatis membrorum posse recuperatione sanari. Sic et illi paralytico qui juxta probaticam piscinam diu motum aquae frustra praestolabatur, sanato a Domino dicitur: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat . Et bene is cui peccata dimittebantur, homo vocatur, qui hoc ipso quod homo erat, non posset dicere, Non peccavi, simul etiam ut ille qui homini dimittebat, intelligeretur Deus. Intuendum sane quanti propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena,
Abbreviated transcription (Latin):
sipiscens. suꝑneq gr̃e remedio cupi¬
ens innouari: prisce consuetudinis
obstaculo retardatur. Sepe inter ipsas
orationis secrete dulcedines. & quasi
suaue cũ domino colloquiũ. turba co¬
gitationũ interueniens. aciem men¬
tis. ne xp̃c uideatur intercludit. Et
quid inter hec agendum: Non utiq
in infimis exterius. qua turbe tumul¬
tuantur remanendum: sed tectum
domus in qua xp̃c docet ascendendum
idest sacre scripture sublimitas est ap¬
petenda. lexq domini cũ psalmista die
noctuq meditanda. In quo enim corri¬
git iunior uiam suam: In custodien¬
do inquit sermones tuos.
t submiserunt illũ cum lecto in
medium. ante ihm. Patefacto tecto. e¬
ger ante iħm submittitur: quia reseratis
scripturarũ mysteriis ad notitiam xp̃i
ꝑuenitur. hoc est ad eius humilitatẽ
fideipietate descenditur. Et bene domus
iħu tegulis tecta describitur: quia sub
contemptibili litterarũ uelamine si ad¬

Expanded text:
sipiscens, supernaeque gratiae remedio cupisipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens innovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur, saepe inter ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens aciem mentis ne Christus videatur intercludit. Et quid inter haec agendum, non utique in infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domus, in qua Christus docet, ascendendum, id est, sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda: In quo enim corrigit junior viam suam, in custodiendo, inquit, sermones tuos. Et submiserunt illum cum lecto in medium ante Jesum. Patefacto tecto aeger ante Jesum summittitur, quia reseratis Scripturarum mysteriis ad notitiam Christi pervenitur. Hoc est, ad ejus humilitatem fidei pietate descenditur; et bene domus Jesu regulis contecta describitur, quia sub contemptibili litterarum velamine, si ad
Abbreviated transcription (Latin):
diuiturnã illecebre carnis mertiam.
ad xp̃m suspirantis indicat saluatio
nem. que primo omniũ ministris qui
eam subleuent. & xp̃o afferant. idest
bonis doctorib qui spem sanationis.
oꝑemq intercessionis suggerant indi
Di bene marco
narrante. quatuor fuisse reperuntur.
siue quia quatuor euuangelii libris.
omnis predicantiũ uirtus. om̃is ser-¬
mo firmatur. seu quia quatuor sunt
uirtutes. quib ad ꝓmerendam sospita-¬
tem fidutia mentis erigitur. De qui¬
b in eterne sapientie laude dicitur.
Sobrietatem enim & sapientiam do¬
cet: & iusticiam & uirtutem. quibus
utilius nichil est in uita hominib.
Quas non nulli uersis nominib. pru¬
dentiam. fortitudin em. temperantiã.
& iusticiam appellant. E ñ inueni-¬
entes qua parte illum inferrent pre
turba: ascender̃t suꝑ tectum ꝑ tegu-¬
las. Desiderant paraliticũ xp̃o offerre.
sed turba interposita ab om̃i parte re-¬
duduntur: quia sepe anima post in¬
fimi torporis desidiam ad deum re¬

Expanded text:
iuturnam illecebrae carnalis inertiam ad Christum suspirantis salvationem indicat; quae primo omnium ministris qui eam sublevent, et Christo afferant, id est, bonis doctoribus, qui spem sanationis, opemque intercessionis suggerant in ui bene Marco narrante quatuor fuisse reperiuntur, sive quia quatuor Evangelii libris omnis praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes, quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur, de quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: sobrietatem enim et sapientiam docet et justitiam et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominibus; quas nonnulli versis nominibus prudentiam, fortitudinem, temperantiaustitiam appellant. Et non invenientes qua parte illum inferrent prae turba, ascenderunt supra tectum per tegulas. Desiderant paralyticum Christo offerre, sed turba interposita ab omni parte recluduntur, quia saepe anima post infirmi corporis desidiam ad Deum re
Abbreviated transcription (Latin):
bi dominus sedens docuerit. qͣn¬
do scribis & phariseis consedenti¬
b paraliticũ curauit. lucas breuiandi
gr̃a preteriit. sed matheus & marcus qͥ
quoniamquidẽ matheus in ciuitate
sua. marcus in capharnaũ. hoc eũ fe¬
uero uel ipsa galilea in qua erat naza¬
reth intelligenda est dicta ciuitas xp̃i.
ad diftinctionem uidelicet regionis
transmarine gerasenoꝵ. de qua trans¬
fretando sicut matheus scribit uenerat
galileam. uel certe ipsa capharnaũ ci¬
uitas xp̃i dicta est. quam non nascen¬
do. sed uirtutib illustrando suam ip̃e
fecerat. Et ecce uiri portantes in lecto
hominem qui erat paraliticus: & que¬
rebant eum inferre. & ponere ante eũ.

Expanded text:
bi Dominus sedens docuerit, quando Scribis et Pharisaeis consedentibus paralyticum curavit, Lucas breviandi gratia praeteriit, sed Matthaeus et Marcus qui quoniam quidem Matthaeus in civitate sua, Marcus in Capharnaum, hoc eum feet. Nunc vero vel ipsa Galilaea in qua erat Nazareth, intelligenda est dicta civitas Christi, ad distinctionem videlicet regionis transmarinae Gerasenorum, de qua transfretando, sicut Matthaeus scribit, venerat Galilaeam. Vel certe ipsa Capharnaum civitas Christi est dicta, quam non nascendo, sed virtutibus illustrando, suam ipse fecerat. Et ecce viri portantes in lecto hominem qui erat paralyticus, et quaerebant eum inferre
Abbreviated transcription (Latin):
carii sui in glandem porcos deducereit.
& ab iniquis hominib idem porci fur¬
to subducti fuissent. diuina mox uir¬
tute soli de longa regione nullohomi¬
ne sequente ad sc̃m iurũ reducti sunt.
Nec hoc inter reliqua eiꝰ miranda signa
preteream. Quidam thosio nomine.
demonis grauiter oppressus infestatio¬
ne: curari meruit. expresso uiri dei si¬
timodis fulgeret uirtutib. famaq eiꝰ
ꝑ diuersa orbis spatia gr̃a trescente pre¬
celleret. defuncto uiromandensium ur¬
tyrium confessor impleuit. Sustinuit
iugiter diabolo preliante molestiam:
sed ꝑuenit uictorie meritis ad coronam.
q conuexa celi athleta triumphalis
soris corpusculũ. fere ꝑ tres horas di¬
uina luminaria cunctis uidentib
a stiterunt. Moxq in terra grande
fluxit diluuium: ita ut plueret mul¬
tum calida aqi ⁊ de nubib.
nore precellentissimi clotarii franco
heret. surdus quidam occurrens at pre
ciosi uelaminis peplum osculans psal¬
lentium ilico modulos stupens audi¬

Expanded text:
carii sui in glandem porcos deducerent, et ab iniquis hominibus furto subducti fuissent, divina mox virtute soli, de longa regione, nullo homine sequente, ad sanctum virum reducti sunt. Nec hoc inter reliqua miranda signa praetereat. Quidam, Tosio nomine, daemonis graviter oppressus infestatione, curari meruit expresso viri Dei situtum fulgeret studiis famaque eius per diversa orbis spacia gratia crescente praecelleret, | defuncto Veromandensium urmartyrium confessor inplevit. Sustenuit iugiter diabulo praeleante calumniam, sed pervenit victor meritis ad coronam. et convexa caeli adleta triumphalis cti corpusculum fere per tres horas divina luminaria cunctis videntibus astiterunt; moxque in terra grande fluxit diluvium, ita ut plueret multum calida aqua de nubilo. nus, praecellentissimi Clotarii principheret, tiosi velaminis peplum osculans, psallentium illico stupens melos audi
Abbreviated transcription (Latin):
nocte uineamipsius cupiditate frau¬
dis impulsus latro capiendus expeti¬
it/ tenendus irrupit. Cumq uuas
gladio secante corriperet. ipse magis
predatus intra patentia septa constri-
scius uinee dñator occurreret: furem
reperit quẽ sua preda deuinxerat.q
predonem preda mutato iure serua¬

Expanded text:
t, vineam suam, cupiditate fraudis impulsus, latro capiendus expetiit, tenendus irrupit. Tunc praedam gladio secante corripiens, ipse magis praedatus, intra patentia septa constringscius vineae dominatur occurreret, furem repperet, quem sua iam praeda praevinxerat, et uterque alio mutato iure serva
Abbreviated transcription (Latin):
rem peccato moriente uiuificat. Eoce
homo fonte dimergitur: & sola secreto
munere hominis culpa dampnatur.
Crimiosus tingi tur: ꝙ solũ crimen
extinguitur. Quo genere ꝓpħicum
illud impletur oraculum: & operuit
inquit aqua tribulantes eos:Munus
ex eis non remansit. Unus ex illis. id¬
est unicũ ac primũ illud originale
debitum sacri fontis unda uacuauit:
illud singłare delictum primi paren¬
tis interiit. Ostendit hoc loco. magni¬
ficentia tanti muneris: beate presen-¬
tiam trinitatis.

Expanded text:
rem peccato moriente vivificat. Ecce homo fonte demergitur, et sola secreto munere hominis culpa damnatur. Criminosus tingitur, et solum crimen exstinguitur. Quo genere propheticum illud impletur oraculum: Et operuit, inquit, aqua tribulantes eos; et unus ex eis non remansit . Unus ex illis id unicum ac primum illud originale debitum sacri fontis unda vacuavit. Illud singulare delictum primi parentis interemit. Ostendit hoc in loco magnificentia tanti muneris beatam praesentiam Trinitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
lerate uinunt in ecclesia. et cõmunica¬
re nõ desinunt. putantes se tali cõmu¬
mione mũdari: discant nichil ad emũ¬
dationẽ ꝓficere sibi dicente ꝓpheta. Qͥd
est quod dilectus meus fecit in domo
mea scelera multa: Nuniquid carnes
sancte auferũt a te malicias tuas:
Et apostolus. Probet inquit se homo:
et sic de pane illo edat. et de calice bibat.¬

Expanded text:
lerate vivunt in Ecclesia, et communicare non desinunt, putantes se tali communione mundari, discant nihil ad emundationem proficere sibi, dicente propheta: Quid est quod dilectus meus in domo mea fecit scelera multa? Nunquid carnes sanctae auferent a te malitias tuas ? Et Apostolus: Probet, inquit, se homo, et sic de pane illo edat et de calice bibat
Abbreviated transcription (Latin):
et bibit calicem domini indigne: iudiciũ
sibi manducat ⁊ bibit. Sed quomodo
manducandus est rp̃c: quomodo. ipse
manet et ego in eo. Et si indigne acci¬
pit sacramentum: acquirit magnum
tormentum. En autem.¬

Expanded text:
et bibit calicem Domini indigne, judicium sibi manducat et bibit. Sed quomodo manducandus est Christus? Quomodo ipse manet nec ego in eo, et si accipit sacramentum, acquirit magnum tormentum. » Qu
Abbreviated transcription (Latin):
brachia sua. ꝙ dixit. Nunc dimittis do¬
mine: seruum tuum in pace. Dimittis
in pace: qͥa uideo pacem. Quare ergo
dimittis in pace: Quia uiderunt ocli
mei salutare tuũ. Salutare dei: dñm¬
ergo pueri puerũ xp̃m: scĩ senes senem
symeonem. Si autem queritis ut de
coniugatis aliquis testimoniũ dño
ꝑhibeat: zachariam considerate. Ui¬
emo ergo querat aliud fres mei xp̃i¬
ani fideles: aut uirgo.aur uidua.
Quisqͥs plus esse uoluerit: ñ inueni¬
et quod ad xp̃m ꝑtineat. Sed nunqͥd
iuuentutem ꝑuenit: sed in senectutẽ
non declinauit. Crescat gͦ fides tua.
robur inueniat: ad senectutem ꝑue¬
nisse nesciat: sic ꝑtinebis ad xp̃m fi¬
lium. in principio uerbum. uerbũ
apud deum:uerbum deum. sed uer¬
bum caro factum est.ut habitaret
in nobis. Maiestas ibi latebat: ubi
infirmitas apparebat. Symeon in
manus infirmitatem accepit:sed ma¬
iestatem intus agnouit. Nemo enim¬
contempnat xp̃m natum: & infan¬

Expanded text:
brachia sua, et dixit: Nunc dimittis, Dobrachia sua, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace. Dimittis in pace, quia video pacem. Quare ergo dimittis in pace? Quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Salutare Dei, Domergo, pueri, puerum Jesum; sancti senes, senem Simeonem. Si autem quconjugatis aliquis vir testimonium Domini perhibeat, Zachariam considerate. Nemo ergo quaerat aliud fratres mei Christiani fideles, aut virgo, aut vidua, quidquid plus esse quisque voluerit, non inveniet quod ad Christum pertineat. Sed nunquidjuventutem pervenit, sed in senectutem non declinavit. Crescat ergo fides tua, robur inveniat, ad senectutem pervenisse nesciat. Sic pertinebis ad Christum Filium Dei in principio Verbum, Verbum apud Deum, Verbum Deum, sed Verbum caro factum, ut habitaret in nobis. Majestas ibi latebat, ubi infirmitas apparebat. Simeon in manus suas infirmitatem accepit, sed majestatem intus agnovit. Nemo contemnat Christum natum, et infan
Abbreviated transcription (Latin):
& dicenti cotidie in orationib suis.
Quando ueniet & quando nascetur:
Quando uidebo: Putas durabo: Pu¬
tas hic me inueniet illa natiuitas:
Putas isti oculi uidebunt: per quẽ
cordis oculi reuelantur: Dicebat ista
in orationib suis: & ꝓ desiderio suo
accepit responsum quod non gustaret
bat eum maria mater eius infantẽ:
uidit ille agnouit. Ubi nouerat quod
agnouit: Intus est reuelatus: qui fo¬
ris est agnitus.
idit & agnouit. Agnouit syme¬
on infantem tacentem: & occide¬
cula facientem. Cum gͦ cognouisset
accepit eum in ulnas suas. hoc est in
brachia sua: amplexatus est eum. por
tabat. a quo portabatur. Ipse enim ẽ
xp̃c sapientia dei: attingens a fine
usq ad finem fortiter. & disponens
omnia suauiter. Quantus ibi erat
quam magnus: quam paruus factus
erat. Paruus factus: paruos querebat.
Quid est paruos querebat: Non super
dignatus est poni: ut esset pioꝵ cibaria
iumentoꝵ. Accepit gͦ eum symeon. in

Expanded text:
et dicenti quotidie in orationibus suis: et dicenti quotidie in orationibus suis: Quando veniet? Quando nascetur? Putas videbo? Putas durabo? Putas me hic inveniat illa nativitas? Putas isti oculi videbunt, per quem cordis oculi revelabuntur? Dicebat ista in orationibus suis, et pro desiderio suo accepit responsum, quod non gustaret bat eum Maria mater ejus infantem, vidit ille et agnovit. Ubi noverat quod agnovit? Intus est revelatus, qui foris est natus, vidit et agnovit. Agnovit Simeon infantem jacentem, et occidecula facientem. Cum ergo cognovisset, accepit eum in ulnas suas, hoc est, in brtabat a quo portabatur. Ipse enim est Christus sapientia Dei, attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Quantus ibi erat, et quam magnus, quam parvus factus erat? Parvus factus, parvos quaerebat. Quid est, parvos quaerebat? Non superbdignatus est poni, ut esset piorum cibaria jumentorum. Accepit ergo eum Simeon in
Abbreviated transcription (Latin):
deum. Sciebant illum esse uenturũ.
o omnes qui cupiebant dicebant. O si
me inuenerit hic illa natiuitas: o si
quod credo in scripturis dei uideam ocu¬
lis meis. Et ut noueritis quantũ de¬
siderium habebant scĩ. qui nouerant
de scripturis uirginem parituram.
sirut audistis cum ysaias ꝓpħa legere¬
tur: ecce uirgo in utero concipiet &. pa¬
riet filium: & uocabitur nomen cius
emmanuel. Emmanuel quid sit. euui¬
gelium aperuit nobis dicens: quod
interpretatur nobiscũ deus. Non tibi
ergo sit uile quecũq infidelis anima
non tibi uideatur impossibile ut uir¬
go pareret. uirgo pariens ꝑmaneret.
Intellige natum deum: & non mi¬
raberis uirginis partum.
t ergo noueritis antiquos sc̃os.
ꝙ iustos desiderasse uidere quod
concessum est huic symeoni: ip̃e dñs
Multum senex iste fuit ad audiendum
serus: sed ad uidendum maturus. Nõ
expectauit ut xp̃m audiret loquentẽ:
Et illi tantũ concessum erat iam decre¬
pito. quasi desideranti ꝙ suspiranti.

Expanded text:
um. Sciebant illum esse venturum, et omnes qui pie vivebant, dicebant, O si hic me inveniat illa nativitas! o si quod credo in Scripturis Dei, videam oculis meis! Et ut noveritis quantum desiderium habebant sancti, qui noverant de Scripturis sanctis virginem parituram, sicut audistis cum Isaias legeretur, Ecce virgo in utero concipiet, et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Emmanuel quid sit, Evangelium nobis aperuit dicens, quod interpretatur, Nobiscum Deus . Non tibi ergo sit mirum, quaecumque infidelis anima, non tibi videatur impossibile ut virgo pareret, virgo pariens permaneret. Intellige natum Deum, et non miraberis virginis partum. t ergo noveritis antiquos sanctos et justos optasse videre, quod concessum est huic seni Simeoni; DominMultum senex iste Simeon fuit ad audiendum serus, sed ad videndum maturus. Non exspectavit ut Christum audiret loquentem, Et hoc illi tantum concessum erat jam decrepito, quasi desideranti et suspiranti,
Abbreviated transcription (Latin):
ultent ergo uirgines: quia uirgo ma¬
uouit putent exterminatũ: mansit
filium. Exultent uidue: infantem
elisabeth maritata ꝓħauit. Nullꝰ
gradus pretermissus est: de quo non
haberet testimoniũ salus ornnium.
Nunqͥd enim sole uirines ad regnũ
celoꝵ ꝑueniunt: ꝑueniunt & uidue.
uum agnosceret anicula: intrantẽ
in mundo saluatorem uideret itura.
Et in masculino sexu tria ipsa gene¬
ra commendata sunt. Ipse dñs natus
puer in templo est presentatus. Exul¬
tent pueri: continentiam uouentes
puero. Ipse uero integritatẽ pueritie.
consecrauit. qui sue matri fecundita¬
tem attulit: uirginitatem ñ abstulit.
Symeon ille senex diu uixerat. cuius
etas comparata est anne: & audierat
responsum quod non esset uisurus

Expanded text:
ultent ergo virgines; virgo verunt putent exterminatum: mansit ultent viduae; infantem Elisabeth maritata prophetavit. Nullus gradus praetermissus est, de quo non haberet testimonium salus omnium. Numquid enim solae virgines ad regnum coelorum perveniunt? Perveniunt et viduae. vum cognosceret anicula, intrantem in mundum Salvatorem videret itura. Et in masculino sexu tria ipsa genera commendata sunt. Ipse Dominus Christus natus puer est in templo praesentatus, exsultent pueri, continentiam voventes puero. Ipse vero integritatem pueritiae consecravit, qui suae matri fecunditatem attulit, virginitatem non abstulit. Simeon ille senex diu vixerat, cujus aetas comparata est Annae, et audierat responsum quod non esset visurus
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ refert qd̃ non conuenissent:
hic ipsa maria fatetur. cum dicit an¬
gelo. quomodo fiet istud qm̃ uirum ñ
cognosco. Sed & ipse sc̃s lucas uirginem
declarauit dicens. & nomen uirgiiis ma¬
go in utero accipiet: & ioseph designauit
qui qm̃ pregnantem uidebat quam non
cognouerat. dimittere gestiebat. & dñs
ipse in cruce positus manifestauit eum
dicit matri. mulier ecce filius tuus. dem¬
de discipło ait. ecce mater tua. FRe uͣ in¬

Expanded text:
testimonium ferret quod non conuenissent, testimonium ferret quod non conuenissent, hic ipsa Maria fateretur, cum dicit angelo: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognoui? sed et ipse sanctus Lucas uirginem declarauit dicens: et nomen uirginis Mago in utero accipiet, et Ioseph designauit, qui quoniam praegnatem uidebat quam non cognouerat dimittere gestiebat, et dominus ipse in cruce positus manifestauit, cum dicit matri: mulier, ecce filius tuus, deinde discipulo: ecce mater tua. eti
Abbreviated transcription (Latin):
efelui ergo ꝓ nobis. fefellit ut iun¬
ceret. fefellit diabolum. cum tempta¬
retur. cum rogaretur. cum dei filius
diceretur. ut nusquam diuinitatem
ꝓpriam fateretur. Sed tamen magis
fefellit principes scłi. Diabolus enim &¬
si aliquando dubitauit cum diceret.
si filius dei es mitce te deorsum: tam̃
uel sero cognouit. & discessit ab eo. Co¬
gnouerunt & demones qui dicebant.
nouimus quisis filius dei. quid uenisti
ante tempus torquere nos: o ideo uenis¬
se cognouer̃t. quia precognitum habebãt
esse uenturum. Principes aũ scłi non co¬
gnouisse: quo maiore possumꝰ quã apłice
sententie prõbare documento: Si enu
cognouissent: nunquã dñm maiestatis
crucifixissent. Demonũ enim malina fa¬
cile etiam occulta deprehendit: at uero
qui scłarib uanitatib occupantur. sci¬
re diuina non possunt. Bene aũ sibi diui¬
serunt euuangeliste. ut sc̃s matheus. io¬
seph ab angło moneri indicaret:. ne di¬
mitteret mariam. Lucas illic euũgłista

Expanded text:
efellit ergo pro nobis, fefellit ut uinceret, fefellit diabolum, cum temtaretur, cum rogaretur, cum dei filius diceretur, ut nusquam diuinitatem propriam fateretur. sed tamen magis fefellit principem saeculi; diabolus enim etsi aliquando dubitauit, cum diceret: si filius dei es, mitte te deorsum, tamen uel sero cognouit et discessit ab eo. cognouerunt et daemones, qui dicebant: \'nouimus qui sis, Iesus, filius dei. quid uenisti ante tempus torquere nos?\' et ideo uenisse cognouerunt, quia praecognitum habebant esse uenturum. principes autem saeculi non cognouisse, quo maiore possumus quam apostolicae sententiae probare documento: si enim cognouissent, numquam dominum maiestatis crucifixissent? daemonum enim malitia facile etiam occulta deprehendit, at uero qui saecularibus uanitatibus occupantur scire diuina non possunt. Bene autem sibi diuiserunt euangelistae, ut sanctus Matthaeus Ioseph ab angelo moneri induceret ne dimitteret Mariam, Lucas illic euangelista
Abbreviated transcription (Latin):
dei cultũ prior est synagoga quam
eccła gentiũ: ad usum tamen scł̃i pri¬
or est multitudo gentiũ quã synagoga.
paulo attestante qui ait: quia ñ prius
qd̾ sp̃uale est. sed quod animale. Per
seniorem gͦ petrum significatur eccl̃a
ab ortus sui tempore usq ad occasum
pari & cõmuni uia. & si ñ pari q com¬
muni sensu gentilitas cũ synagoga
decucurrit. Uenit synagoga prior ad
monumentũ:s minime intrauit: qͥa
legis quidem mandata ꝑcepit. ꝓpħias
de incarnatione ac passione dñica au¬
diuit. sed credere in mortuum noluit.
idit enim iohannes posita
linteamina non tamen introiuit. qͥa
uidelicet synagoga & scripture sacre
sacramenta cognouit: & tamenad fi¬
dem passionis dñice credendo intrare
spexit. deum carne mortalem factũ
credere noluit. Quid gͦ est nisi quia ci¬
tius cucurrit. ꝙ tamen ante monu¬
mentũ uacua stetit: Uenit gͦ symon
petrus sequens eum. & introuut in

Expanded text:
Dei cultum prior est Synagoga quam Dei cultum prior est Synagoga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synagoga, Paulo attestante, qui ait: Quia non prius quod spiritale est, sed quod animale . Per seniorem ergo Petrum significatur Ecclesiab ortus sui tempore usque ad occasum, pari et communi via, etsi non pari et communi sensu, gentilitas cum Synagoga cucurrit. 3. Venit Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit, quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga sacramenta cognovit, et tamen ad fidem passionis Dominicae credendo intrare spexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ante monumentum vacua stetit? Venit autem Simon Petrus subsequens eum, et introivit in
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentia. Tu autem d̃.¬
aria enim auctorem omniũ quẽ¬
in carne uiderat: mortuũ querebat
in monumento. Et quia hunc mini¬
me inuenit: furatum credidit. Aohuc
ergo tenebre erant cum uenit ad mo¬
numentũ. Cucurrit citius: discipłis
nuntiauit. Sed illi pre ceteris cucurre¬
runt. qui pre ceteris amauer̃t. uideli¬
cet petrus & iohes. Currebant aũ duo
simul: sed iohannes precucurrit citi¬
us petrõ. Uenit prior ad monumentũ.
sed ingredi non presumpsit. uenit uͦ
posterior petrus: & introiuit. Quid
fr̃es. quid cursus iste significat: Nun¬
quidnam hec tam subtilis euugłiste
descriptio.a mysterio uacare credenda
est: Minime. Neq enum se iohannes &
preisse & ñ intrasse diceret. si in ipsa
sua trepidatione mysteriũ defuisse
credidisset. Quid ergo ꝑ iohannẽ nisi
synagoga: Quid ꝑ petrũ nisi eccl̃ia de¬
signatur: Nec mirũ esse uideatur qd̃
ꝑ uniorem synagoga. ꝑseniorem uͦ
eccłia signari ꝑhibetur. quia &. si ad

Expanded text:
intelligentia. Maria intelligentia. Maria aria enim auctorem omnium, quem carne viderat mortuum, quaerebat in monumento, et quia hunc minime invenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae, cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulis nuntiavit. Sed illi prae caeteris cucurrerunt, qui prae caeteris amaverunt, videlicet Petrus et Joannes. Currebant autem duo simul, sed Joannes praecucurrit citius Petro, et venit prior ad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior Petrus, Et intravit. Quid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua trepidatione mysterium defuisse credidisset. Quid ergo 1531 per Joannem nisi Synagoga, quid per Petrum nisi Ecclesia designatur? Nec mirum esse videatur quod per juniorem Synagoga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia etsi ad
Abbreviated transcription (Latin):
Ractus longa molestia stomachꝰ.
dui me caritati ur̃e de lectionis
it. Uox namq ipsa a clamoris uirtu¬
te succumbit. Et quia a multis audi¬
ri ñ ualeo. loqui fateor inter multos
erubesco: sed hanc in me uerecundiã
& ipse reprehendo. Quid enim: Nun¬
quid si multis prodesse nequeo: nec
paucis curabo: Et si ex messe portare
manipulos multos non possum. nũ¬
quidnã debeo ad aream uacuus redi¬
re: Quamius enim quantos debeo
ferre non ualeo: certe ut paucos.certe
uel duos. certe uel unum feram. Habet
namq ipsa infirmitatis intentiomer¬
cedis sue certitudinem: quia suꝑnus
arbiter nr & si pondus considerat in
retributione:tamen uires pensat in
pondere. Lectio sc̃i euuangłii quã mͦ
frẽs audistis. ualde in suꝑficie histo¬
rica est aperta: sed eius nobis sunt my¬
steria sub breuitate reqͥrenda. Mlaria
magdalene cum adhuc tenebre essent
uenit ad monumentũ. Iuxta hysto¬
riam notatur hora: uxta intellectum
uero mysticum requirentis signatur

Expanded text:
lestia stomachus diu me charitati vestrae de lectionis it. Vox namque ipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire? Quamvis enim quantos debeo ferre non valeo, certe vel paucos, certe vel duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae certitudinem, quia supernus arbiter noster, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. 2. Lectio sancti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, sed ejus nobis sunt mysteria sub brevitate requirenda. Maria Magdalene, cum adhuc tenebrae essent, venit ad monumentum. Juxta historiam notatur hora, juxta intellectum vero mysticum requirentis signatur
Abbreviated transcription (Latin):
deum̃. Uidit linteamina posita & suda¬
rium qd̃ fuerat suꝑ caput eius. ñ cum
linteaminib positum. sed separatim
inuolutũ in unũlocum. Quid esse
credimus fr̃es quod sudariũ capitis
dñi cũ linteaminib ñ inuenitur in
comprehensibilia satramenta ab in¬
firmitatis nr̃e cognitione disuincta
sunt: eiusq potentia creature transcẽ¬
dit naturam: E notandum quod ñ
solum separatim sed etiam inuolutum
inueniri dicitur in unum locũ. Lin¬
teum quippe quod in uoluitur. eius
nec mnitium nec finis aspicitur. Recte
gͦ sudarium capitis inuolutũ inuen¬
tiun est. quia celsitudo diuinitatis nec
cepit esse nec desinit. nec ꝑ initium na¬
scitur. nec termino coangustatur. Be
ne aũ additur in unũ locum. quia ĩ
scissura mentium deus non est. Deus
quippe in unitate est.ꝙ. illi enis grãm
habere merentur. qui se abinuicemꝑ
sectarũ scandala non diuidunt. Sed
quia solet ꝑ sudarium laborantiũ su-¬
dor detergi:potest etiam sudarii no¬

Expanded text:
 sudarium quod fuerat super caput ejus, non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum locum. Quid esse, fratres, credimus, quod sudarium capitis Domini cum linteaminibus non invenitur in comprehensibilia sacramenta ab infirmitatis nostrae cognitione disjuncta sunt, ejusque potentia creaturae transcendit naturam? Et notandum quod non solum separatim, sed etiam involutum inveniri dicitur in unum locum. Linteum quippe quod involvitur, ejus nec initium nec finis aspicitur. Recte ergo sudarium capitis involutum inventum est, quia celsitudo divinitatis nec coepit esse, nec desinit; nec per initium nascitur, nec termino coangustatur. 4. Bene autem additur: In unum locum, quia in scissura mentium Deus non est. Deus quippe in unitate est, et illi ejus habere gratiam merentur, qui se ab invicem per sectarum scandala non dividunt. Sed quia solet per sudarium laborantium sudor detergi, potest etiam sudarii no
Abbreviated transcription (Latin):
de manib uris: ut ambillaretis inatri
meis: Ne afferatis ultra sacrificium fru¬
stra: incensum abhominatio est michi.
Neomeniam oe salbatum & festiuitateᷤ
alias non feram. Iniqui sunt cetus ur̃i.
Ralendas ur̃as. & sollempnitates ur̃as
odiuit anima mea. facta sunt michi
molesta. Laboraui sustinens. Et cum
extenderitis manus urãs: auertam ocu¬
los meos a uobis. Et cum multiplicaue¬
ritis orationem: non exaudiam. Manuᷤᷤ
enmi ur̃e ianguine ꝑlene sunt: lc .iiii.¬

Expanded text:
ris, ut ambularetis in atriis meis? Ne offeratis ultra sacrificium frustra, incensum abhominacio est michi, neomenia et sabbatum et festivitates alias non feram, iniqui sunt cetus vestri. Kalendas vestras et sollempnitates vestras odivit anima mea, facta sunt michi molestia, laboravi sustextenderitis manus vestras, avertam oculos meos a vobis; et cum multiplicaveritis orationem, non audiam: manus enim vestrae sanguine plenae sunt. Lavamini
Abbreviated transcription (Latin):
in prioribz.quia non quisq eoꝵ ad se¬
ipsum sed adinuitem atq alterutrum
ista dicunitur. neq scd̃m accidens. quia
& quod dicitur pater. & quod dicitur fi¬
lius. eternum atq incõmutabile ẽ eis.
filius. non est tam̃ diuersa substantia
patris & filii. quia hoc non scłm sub
quia non est mutabile. Cũ itaq tantus.
solus est pater. uel solus filius. uel solus.
ds. quia non est quo crescat illa ꝑfectio
summe trinitatis. ꝑfectus aũ siue pater
dubitanter siquidem credere debemus
ipsam sc̃am trinitatem c̾e inseparabilis
substantie atq essentie inseparabilit̾q
oꝑari. qͥcquid a singulis ꝑsonis legimꝰ
operatum esse

Expanded text:
in prioribus, quia non quisque eorum ad sein prioribus, quia non quisque eorum ad seipsum, sed ad invicem, atque alterutrum ista dicuntur; neque secundum accidens, quia et quod dicitur Pater, et quod dicitur Filius, aeternum atque incommutabile est eis. Filius, non est tamen diversa substantia Patris, et Filii. Quia hoc non secundum quia non est mutabile. Cum itaque tantus solus est Pater, vel solus Filius, vel solus Deus, quia non est quo crescat illa perfectio summae Trinitatis. Perfectus autem sive Pater, dubitanter siquidem credere debemus ipsam sanctam Trinitatem esse inseparabilis substantiae atque essentiae, inseparabiliterque operari quidquid a singulis personis legimus operatum esse
Abbreviated transcription (Latin):
uamius dicatur pater ad filium
& filius ad patrem scd̾m ad aliqͥd.
non est tamen attidens patri patrem ẽẽ.
ut filio filium esse. quia & ille semꝑ pa-¬
ter. & ille semꝑ filius. quia eternitas &
in c̃omutabilitas negat accidentis alicu¬
ius in deo instabilitatem. quia omne
acridens scdm tempus uel esse ut non
esse potest. uel non potuit ut etiam po¬
terit: quia pater nunquã non pater.&
filius nunquã non filius. Nec cepit un¬
quam pater esse pater necfilius esse filiꝰ.
uod si aliquando cepisset pater.ii.
pater esse ut filius. filius esse. uł desi¬
neret esse quod erat. scd̃m accidens dice¬
retur. pater uel filius. Si uero qͦd dicit᷑
pater ad seipsum diceretur. ñ ad filium.
& quod dicitur filius ad seipsum dicere¬
tur ñ ad patrem. scd̃m substantiam di¬
ceretur. Sed pater. non dicitur pater. ni¬
si ex eo qd̃ est ei filius. & filius non dici¬
tur filius. nisi ex eo quod habet patrem.
non scdm substantiam ut dictum est

Expanded text:
m dicatur Pater ad Filium, et Filius ad Patrem secundum ad aliquid, non est tamen accidens Patri Patrem esse, vel Filio Filium esse, quia et ille semper Pater, et ille semper Filius; quia aeternitas et incommutabilitas negat accidentis alicujus in Deo instabilitatem; quia omne accidens secundum tempus vel esse, vel non esse potest, vel potuit, vel etiam poterit; quia Pater nunquam non Pater, et Filius nunquam non Filius; nec coepit unquam Pater esse Pater, nec Filius esse Filius. Quod si aliquando coepisset Pater Pater esse, vel Filius Filius esse, vel desineret esse quod erat, secundum accidens diceretur Pater, vel Filius. Si vero quod dicitur Pater ad seipsum diceretur, non ad Filium, et quod dicitur Filius ad seipsum diceretur, non ad Patrem, secundum 711 substantiam diceretur: sed Pater non dicitur Pater, nisi ex eo quod est ei Filius; et Filius non dicitur Filius, nisi ex eo quod habet Patrem; non secundum substantiam, ut dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
Si ꝑsecutores sc̃oꝵ occisis corporib ñ
habent amplius quid contra illos a¬
gant: ergo suꝑuacua furiunt insania.
qui mortua martyrũ membra. feris
auibq discerpenda proitiunt. uel in
auras extenuari. uel in undas solui.
uel ꝑ flammnas in cinerem faciunt
redigi. cum nequaquã om̃ipotentie
dei quin ea resustitando uiuificet ob¬
sistere possint

Expanded text:
secutores sanctorum occisis corporibus non habent amplius quid contra illos agant, ergo supervacua furiunt insania, qui mortua martyrum membra feris avibusque discerpenda projiciunt, vel in auras extenuari, vel in undas solvi, vel per flammas in cinerem faciunt redigi: cum nequaquam omnipotentiae Dei, quin ea resuscitando vivificet, obsistere possint