comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑiemꝰ. Dociles auditores hr̃e pot̾imꝰ si sũmã
cãe hr̃ exponemꝰ. ⁊ si attñtos eos faciemꝰ. Nã
dociles sunt hii qui attñte uolt̃ audire. At¬
tñtos habebimꝰ sipollicebimur nos de reb ma¬
gnis nouis inusitatis uerba facturos aut de hiᷤ
diunt: aut ad deor̃ immortaliũ religionem. aũ
si rogabimꝰ ut attñte audiant ⁊ si num̃o expone¬
A nr̃a ꝑsona bñiuolentiã ꝯtrahemꝰ. si nr̃m offm
sine arrogantia laudabimꝰ aũ in rem .p. qͣles
fuerimꝰ. aut in parenteᷤᷤ. aut in amicos. aut in
eos ip̃os qui audiunt aliquid referemꝰ. dum ħ
omĩa ad eam ip̃am rem qͣ deagr̃ sint acc̃moda¬
tudinem. calamitatẽ. Et si orabimꝰ. ut nob̾ sia
auxilio h simł ostñdemꝰ nos in aliis spem nolu
tionem adducemꝰ. In odium rapiemꝰ siquid eoꝵ
siuim. si potñtiam. fcĩonem. diuitiaᷤ. in ꝯtinen¬
tiam. nobilitatem. clientelas. hospitium. soda¬
litatem. affinitates. adu̾sarioꝵ ꝓferemꝰ: his¬

Expanded text:
eriemus. Dociles auditores habere poterimus, si summam causae breviter exponemus et si attentos eos faciemus; nam docilis est, qui attente vult audire. Attentos habebimus, si pollicebimur nos de rebus magnis, novis, inusitatis verba facturos aut de iis,dient, aut ad deorum inmortalium religionem; et si rogabimus, ut attente audiant; et si numero exponea persona beniuolenciam contrahemus, si nostrum officium sine arrogancia laudabimus, aut in rem publicam, quales fuerimus, aut in parentes, aut in amicos, aut in eos ipsos qui audiunt aliquid referemus; cum hec omnia ad eam ipsam rem de qua agitur si<nt> accomodatudinem, calamitatem, et si orabimus ut nobis sint auxilio, si simul ostendemus nos in aliis spem habertionem adducemus. In odium rapiemus, si quid eorum si vim, si potentiam, factionem, diuicias, incontinenciam, nobilitatem, clientulos, ospicium, sodalitatem, affinitatem aduersariorum
Abbreviated transcription (Latin):
sit fiidꝙ adusarii int̾p̃tantur scriptor fie¬
ri uoliuss ostñdendũ ÷. Deiñ id ꝙ nos in¬
t̃p̃temur ⁊ fieri posse ⁊ honeste. ⁊ recte. le¬
ge. more.⁊ natura.bono. Sequo fieri posse
ꝙ adu̾sarii int̾p̃tentur ex ꝯtͣrio. nec eẽ am¬
bigue scriptum cum intelligatur utͣ uera
sententia sit. Sunt qui arbientur ad hãc
cãm tͣctandam uehem̃t ꝑtin̾e cognitione¬
amfibologiar eã que adialeticis ꝓfertur.
Nos uͦ arbĩtramur ñ mͦ nullo adiu̾m̃to eẽ
s potiꝰ maximo impedim̃to. Om̃s enim
illi amfibologias aucupantur eas etiam
que res ex parte altã sentntiam nullam
possunt int̾p̃tari. Itaq ⁊ alieni sermonis
molesti int̾pellatorẽ ⁊ scripti. cum odiosi
tum obscuri int̃p̃tessunt. ⁊ dum caute ex
pediteq loqui uolunt. infantissimi reꝑi¬
untur. Ita dum metuunt indicendo ne ꝗͣ
ambiguũ dicant nom̃ suum ꝓnuntiare ñ
possint. Uer̃ hor ꝓueriles opiniones rectis¬
Simis roib cum uoles refellemꝰ. In p̃senti¬

Expanded text:
 quod adversarii interpretantur, scriptor fieri voluisset, ostendendum est; deinde id, quod nos interpretemur, et fieri posse, et honeste recte lege more natura bono et aequo fieri posse; quod adversarii interpretentur, ex contrario; nec esse ambigue scriptum, cum intellegatur, utra sententia vera sit. Sunt, qui arbitrentur ad hanc causam tamphibologiarum, eam quae a dialecticis profertur. Nos uero arbitramur non modo nullo adiumento esse sed potius maximo impedimento. Omnes enim illi amphibologias occupant, eas etiam quae parte ex altera sententiam nullam possunt interpretari. Itaque et alieni sermonis molesti interpellatores et scripti, tum odiosi, tum obscuri interpretes sunt, et dum caute et expedite loqui uolunt, infantissimi reperiuntur. Ita dum metuunt in dicendo ne quid ambiguum dicant, nomen suum pronuntiare non possunt. Verum horum pueriles opiniones rectissimis rationibus, cum uoles, refellemus. Inpraesenti
Abbreviated transcription (Latin):
falso inqõe ꝓnuntiarent᷑ refelli possent.
hm. quo in loco quid positũ sit ⁊ si quid eẽt
simile quo o uidi aũ aliquo simili signo ꝑ
recentior sit indolore ꝙ ingeniosior ad re¬
miniscendum ꝙ deniq sep̃e sepe scire ut
suspicari poss quid quesitor uelit audire
ꝙ cum dix̾it intelligat sͥ finem futm dolo¬

Expanded text:
aestione pronuntiarentur, refelli possent, hoc modo: Quo in loco quid positum sit, et si quid esset simile, quod videri  aut aliquo simili signo perecentior sit in dolore, quod ingeniosior ad eminiscendum, quod denique saepe scire aut suspicari possit, quid quaesitor velit audire; quod cum dix
Abbreviated transcription (Latin):
iudi ñ potuit. Occasio q̃ritur idonea ne fuerit
ad rem oriendã. alia melior que aũ p̃tita sit
aũ ñ expectata. Spes ꝑficiendi que fuerit
nia. ꝯsilium. scientia. apꝑatio uioebitur
fuisse ⁊ ex alta parte indecillitas. inopia.
fuerit q̃citur ex ꝯsciis arbitense aliltque

Expanded text:
one provideri non potuit. Occasio quaeritur, idoneane fuerit one provideri non potuit. Occasio quaeritur, idoneane fuerit ad rem adoriendam an alia melior, quae aut praeterita sit aut non expectata. Spes perficiendi ecqua fuerit, nia, consilium, scientia, apparatio videbitur esse, ex altera parte inbecillitas, inopia, fuerit quaeritur ex consciis, arbitris, adiutoribus,
Abbreviated transcription (Latin):
aut ñ eque ꝯme potuisse. aut eum effugiꝰse
illas rões ꝯmͦiores ꝓpt̾ cupiditatem. ħ loco
defensor demonstret oꝑtet aũ aliis bono
fuisse aut alios qͦ id ꝙ ip̃e insimulat᷑ fac̾e
potuisse. Signum ẽ ꝑ quod ostenditur ido¬
nea ꝑficiendi facultas eẽ quesita. Id diuidr̃
in partes.ui. locum. tempꝰ. spacium. occasi¬
onem. spem ꝑficiendi. spem celandi. Locꝰ
q̃ritur celebris. an desertus. semꝑ desertus.
an tum cũ id fcm sit: fuerit in loco solitudo.
ꝑscrib̾e ñ gͣuarem̃ nisi facile qui uis cã posi¬
ta poss iudicare. Inicia enim inuentioĩs ab
arte debent ꝓficisci cet̾a facile comꝑabr̃ ex̾ci¬
tõ. Tempꝰ ita querit᷑. qua parte anni. quaho¬
ra. noctu an int̾dui. ⁊ qua die. qͣ nocte. fcm̃¬
ẽẽ dicatur ⁊ eiꝰmi tp̃rib. Spacium ita ꝯsida¬
br̾. sacisne longum fuerit ad eam rem tͣnsigẽ¬
dam.⁊ pot̾int ne scire satiꝰ ad id ꝑficiendum
spacii futur. Nam parui refert satis spacii

Expanded text:
aut non aeque commode potuisse aut eum fugisse alias rationes commodiores propter cupiditatem. Hoc loco defensor demonstret oportet aut aliis quoque bono fuisse, aut alios quoque id, quod ipse insimuletur, facere potuisse. Signum est, per quod ostenditur idonea perficiendi facultas esse quaesita. Id dividitur in partes sex: locum, tempus, spatium, occasionem, ‹spem› perficiendi, spem celandi. CAPUT 7 Locus quaeritur, celebris an desertus, semper desertus an tum, cum id factum sit, ‹fuerit› in eo loco solitudo, perscribere non gravaremur, nisi facile quivis causa posita posset iudicare. Initia enim inventionis ab arte debent proficisci, cetera facile conparabit exercitatio. Tempus ita quaeritur: quid anni, qua hora noctu an interdiu, et qua die, qua noctis et cur eiusmodi temporibus. Spatium ita considerabitur: satisne longum fuerit ad eam rem ‹transigendam›, scieritne satis ad id perficiendum spatii futurum: nam parui refert satis spatii
Abbreviated transcription (Latin):
Deiñ oꝑtuerit ne iudicium añ ꝓferri. Deiñ
cum fcm̃ iudicium ñ sit de illo crimine
ꝙ in alium tͣnsferatur oꝑteat ne de ea re
iudicium fieri que res inuidicium ñ uen̾¬
it. Locꝰ communis accusatoris ꝯtͣ eum qui
plꝰ censeat ium qͣm iudicia ualere oꝑtẽ.
et ab adu̾sariis ꝑcunctabitur accusator
ꝗ futurum sit. siidem ceti faciant. ut de
indemnatis supplicia sumant ꝙ eos idẽ
fecisse dicat. Quid si ip̃e accusator idem
facẽ uoluss: Defensor eoꝵ pecc̃i atrocita¬
tem ꝓferet in quos crim̃ transferetur. Rẽ
locum. tp̃s. añ ocłos ponet ut hii quiau¬
fuisse. rem in iudicium uenire. Concesio¬

Expanded text:
de, oportueritne iudicium ante fieri; deinde, cum factum iudicium non sit de illo crimine, quod in alium transferatur, oporteatne de ea re iudicium fieri, quae res in iudicium non devenerit. Locus communis accusatoris contra eum, qui plus censeat vim quam iudicia valere oportere. Et ab adversariis percontabitur accusator, quid futurum sit, si idem ceteri faciant, ut de indemnatis supplicia sumant, quod eos idem fecisse dicant. Quid, si ipse accusator idem facere voluisset? Defensor eorum peccati atrocitatem proferet, in quos crimen transferet; rem, locum, tempus ante oculos ponet, ut ii, qui aufuisse rem in iudicium venire. C
Abbreviated transcription (Latin):
facilius. uenusti ⁊ ꝯducibiliꝰ. Deiñ oꝑtebit
queri ip̃m ne oꝑtuerit udicare utrum
fuerit utiliꝰ. an alior̾ fuerit utiliꝰ statuẽ¬
di potestaᷤ. Deiñ int̾ponetur ab accusato¬
re suspitio ex ꝯstitõne ꝯiecturali qrͣ pute
accusator utetur communi loco. in cum
di ñ hũerit potestatem. Defensor ꝯtͣ eos
qui equũ censeant rem ꝑnitiosam utili
p̃poni. utetur loco ꝯmuni ꝑ ꝯqͧ̃stiõem ⁊ si
mul queret ab accusatorib ⁊ iudicib ip̃is
ꝗ fcũri eẽnt. sin eo loco fuissent: tp̃s. locũ.
rem. delib̾ationẽ suam ponet añ ocłos. Ins¬
lõ criminis ẽ cum ab reo fc̃i cãm in alioꝵ.
peccm̃ tͣnsfertur. In qua primũ q̃ rendum :

Expanded text:
facilius, conducibilius. Deinde oportebit quaeri, ipsumne oportuerit iudicare, utrum fuerit utilius an aliorum fuerit utilius statuendi potestas. Deinde interponetur ab accusatore ‹suspicio ex constitutione› coniecturali, qua re putetaccusator utetur loco communi in eum, di non habuerit potestatem. Defensor contra eos, qui aecum censeant rem perniciosam utili praeponi, utetur loco communi per conquestionem: ‹et› simul quaerat ab accusatoribus, ab iudicibus ipsis, quid facturi essent, si in eo loco fuissent; et tempus, locum, rem, deliberationem suam ponet ante oculos. Translatio criminis est, cum ab reo facti causa in aliorum peccatum transfertur. Primum quae
Abbreviated transcription (Latin):
maior annis. lx. ⁊ tuimorib cã ẽ cognitorẽ
det. Ex eo nouum iꝰ ꝯstitui ꝯueñ ex tp̃r: ex
hominis dignitate. Ex pacto iusẽ siquid ĩ¬
t̾ se pepigerunt siquid int̾ ouos ꝯuenit
in foro anite m̾idiem cam comituto. St̃ itẽ
pacta que sine legib obseruantur ex ꝯuentu
que de uire p̾stare dñr. his gͥ partib iniu¬
riam demonstrͣi. iꝰ ꝯfirmari ꝯuenit. idq in
absoluta iuridiciali fieri ꝯuenit. Cum exꝯ¬

Expanded text:
maior annis LX et cui morbus causa est, cognitorem det. Ex eo vel novum ius constitui convenit ex tempore et ex hominis dignitate. Ex pacto ius est, si quid inter se pepigerunt, si quid inter quos convenit. in foro ante meridiem causam coicito. Sunt item pacta, quae sine legibus observantur ex convento quae iure praestare dicuntur. His igitur partibus iniuriam demonstrari, ius confirmari convenit, id quod in absoluta iuridiciali faciundum
Abbreviated transcription (Latin):
se: ostñdet eum semꝑ auarum fuisse. Si
honoris: ambiciosum. Ita potit animi uiti¬
t̃it auarum demonstrare: demonstret
corruptorem. ꝑfidiosum. siquomͦ potit de¬
niq aliquo. aut qͣm plurib uitiis ꝯtamin:
ꝑsonam. Deiñ qui illud fec̾it tam nequit᷑
eundem ħ tam ꝑꝑam fecisse ñ ẽẽ mirandũ
sariꝰ dicet fcã ñ famam spectari oꝑt̾ẽ. Iulum
añ occultasse sua flagicia se planum fc̃u¬
rum. ab eo maleficium ñ abeẽ. Defensor pͥ¬
mum demonstrabit uitam integͣm si pocu¬
erit. id siñ potuerit ꝯfugiet ad imprudñ

Expanded text:
se, ostendat eum semper avarum fuisse, si se, ostendat eum semper avarum fuisse, si honoris, ambitiosum; ita poterit animi vititerit avarum demonstrare, demonstret conruptorem, perfidiosum, si quo modo poterit denique aliquo aut quam plurimis vitiis contaminare personam; deinde qui illud fecerit tam nequiter, eundem hunc tam perperam fecisse non esse mirandum. rsarius, dicet facta, non famam spectarei oportere; illum ante occultasse sua flagitia; se planum facturum ab eo maleficium non abesse. Defensor primum demonstrabit vitam integram, si poterit: id si non poterit, confugie
Abbreviated transcription (Latin):
g̃ qremꝰ q̃madmodum qͣmq cãm t̃ctari ꝯ¬
cturali narrõ accusatoris suspitioẽs inciec¬
tas⁊ dispsas hr̃e debet. ut nich actum.
nicħ dictum. nusqͣm uentum. aũ ab itum.
nich̾ deniq fcm̃ sine cã putet᷑. Defensoris
narrõ simplicẽ ⁊ dilucidam expõem deb
peccasse ⁊ asimili turpitudine hoĩem ñꝗ¬
petitiõe. aut in cõmodorum uitatiõe. ita
cũ qritur an quod cõmodũ maleficio appe¬
tiu̾it. ñ honorem: ñ pecuniam: ñ dñacionẽ:
ñ aliqͣm cupiditatem: aũ amoris: aũ eiꝰmĩ
libidinis uoluerit explere. aũ ñ quod in¬
tõe in ꝯmi formidinem augebit. Defen¬
sor aut̃ negabit cãm fuisse: si pot̾it. aut
eam uehement᷑ extenuabit. Deiñ iniquũ
ẽẽ dicet: om̃s ad quoᷤ aliquid emolum̃ti ex
spectabitur. In quo pͥmũ consid̾abit accu
bebit ẽẽ occupatꝰ ut ad eam cãm pecc̃ĩ qͣm
paulo añ exposuerit uita hominis possit
accommodari ħmͦ. Sidicet pecunie cã feciꝰ¬

Expanded text:
 quemadmodum quamque causam tractare ccturali narratio accusatoris suspiciones interiectas et dispersas habere debet, ut nihil actum, nihil dictum, nusquam ventum aut abitum, nihil denique factum sine causa putetur. Defensoris narratio simplicem et dilucidam expositionem peccare et ab simili turpitudine hominem num‹spe aut incommodorum› vitatione, cum quaeritur, num quod commodum maleficio appetinum aliquam cupiditatem ‹aut› amoris aut eiusmodi libidinis voluerit explere, aut num quod inatione incommodi formidinem augebit. Defensor autem negabit fuisse causam, si poterit, aut eam vehementer extenuabit; deinde inicum esse dicet omnes, ad quos aliquid emolumenti ex spectabitur. Primum considerabit accusbebit esse occupatus, ut ad eam causam peccati, quam paulo ante exposuerit, vita hominis possit adcommodari, hoc modo: Si dicet pecuniae causa fecis
Abbreviated transcription (Latin):
sulto a nob̾ fcm̃ eẽ dnegamũs. Ea diuidr̃
in necessitudiẽm. fortunam. imprudñti¬
am. De his partib priꝰ ostñdendũ:. Deũ¬
ad dep̃cõem reutendum uidr̃. Prim̃ ꝯsid̾¬
andum ÷ ñ ꝑ culpam uentum sit in ne¬
cessitudiem ñ culpam ueniendi necessi¬
tudo fec̃it. Deiñ querendum ẽ quomͦ uis
illa uitari potuerit ac leuiari. Deiñ is
ne sit quid contra aut excogitare poss
Deiũ num que suspitiones ex ꝯiecturali
ꝯstitõne trahi possunt que sigcant id
tur. Dein si maxime necessitudo quepi¬
am fuerit conueniat ne eam satis idone

Expanded text:
sulto a nobis factum negamus. Ea dividitur in necessitudinem, fortunam, inprudentiam. De his partibus primum ostendendum ead deprecationem revertendum videtur. Primum considerandum est, num culpa ventum sit in necessitudinem num culpa veniendi necessitudinem fecerit. Deinde quaerendum est quo modo vis illa vitari potuerit ac levari. Deinde ‹is,  expertusne sit, quid contra facere aut excogitare posset. Deinde, num quae suspiciones ex coniecturali constitutione trahi possint, quae significent id tur. Deinde, si maxime necessitudo quaepiam fuerit, conveniatne eam satis idone
Abbreviated transcription (Latin):
sit. deiñ utrum leges ita diss entiant ũt al¬
t̾a iubeat alt̾a uetẽt. anita ut alt̾a cogat
alta ꝑmittat. Infirma enim erit eius de¬
fensio qui negabit se fecisse quod coget᷑
cum altã lex ꝑmitteret. Plus enim ualq
sanctio ꝑmissiõe. Item illa defensio tenu¬
is ẽ cum ostñditur id fcm̃ eẽ quod ea lex
sanctiat cui aliquid abrogatũ. aũ deroga¬
tum sit id ꝙ p̾t̾iore lege sancitum sit eẽ
neglectum. Cum ħ erunt ꝯsid̾ata iure sta¬
tim nr̃e legis expõe. recitõe. collaucdatioẽ
utemur. Deiñ ꝯtͣrie legis enodabimꝰ uolũ¬
tatẽ ⁊ eam tͣhemꝰ ao nr̃e cãẽ cõmodũ. deiñ

Expanded text:
utrum leges ita dissentiant, ut altera iubeat, altera vetet, an ita, ut altera cogat, altera permittat. Infirma enim erit eius defensio, qui negabit se fecisse, quod cogeretur, cum altera lex permitteret: plus enim valet sanctio permissione. Item illa defensio tenuis est, cum ostenditur id factum esse, quod ea lex sanciat, cui legi obrogatum aut derogatum sit; id, quod posteriore lege sanctum sit, esse neclectum. Cum haec erunt considerata, statim nostrae legis expositione, recitatione, conlaudatione utemur. Deinde contrariae legis enodabimus voluntatem et eam trahemus ad nostrae causae commodum. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
magist̃tum ꝯsilio pͥuasti. cum pontes di¬
sturbasti. Item ex ꝯtrio maiestatem i smi¬
nuit. qui amplitudiẽm ciuitatis decito
affiit. Ego ñ affeci. s ꝓhibui detĩto. Era¬
rium enĩm seruaui. sibid ini malor̃ resti¬
ꝯt̾rie descriptionis r̃o refelletur. si aut fal¬
saerit. aũ inutił. aũ turpis. aũ iniuriosa.
Ioqͣ ex iuris partib sumet᷑ de iuridiciali
absoluta dȩ qua iam loq̃m᷑. Qrit᷑ intnsla

Expanded text:
magistratum consilio privasti, cum pontes disturbasti.» Item ex contrario: «Maiestatem is minuit, qui amplitudinem civitatis detrimento ‹adficit. Ego non adfeci, sed prohibui detrimento:› aerarium enim conservavi, libidini malorum resticontrariae descriptionis ratio refelletur, si aut falsa erit aut inutilis aut turpis aut iniuriosa: id quod ex iuris partibus sumetur de iuridiciali absoluta, de qua iam loquemur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
aut non posse fieri aut ñ ꝯstare cum suꝑio¬
rib ⁊ inferiorib sentñtuis. aut cum iure com¬
muni. aut cum aliis legib cõmunib aut
cum reb iudicatis dissentire. Dem̃ eremplo¬
rum a uoluntate contͣ scriptum udicatoꝵ.
enumatio fiet. Demñ legum ⁊ stipłatio nõu

Expanded text:
aut non posse fieri, aut ‹non› constare cum superioaut non posse fieri, aut ‹non› constare cum superioribus et inferioribus sententiis; aut cum iure communi aut cum aliis legibus communibus aut cum rebus iudicatis dissentire. Deinde exemplorum a voluntate et contra scriptum iudicatorum enumeratione, deinde legum aut stipulatio
Abbreviated transcription (Latin):
be. Demñ anob̾ sentñtia reꝑietur ⁊ cã ꝓfe¬
retur qr̃ id scriptor senserit quod scripsit
⁊demonstrabitur scriptum illud eẽ dilu¬
cide breuit̃. commode. ꝑfecte. cum rõe c̾ta
dem̃ exempla ꝓferentur que rescum ab
adu̾sariis sententia reddetur ⁊ uoluntas
afferetur a scripto potius udicate sunt de¬
in ostendetur qͣm ꝑicłosum sit ascripto
laudabimꝰ scriptoris commoditatem. atq
buitatem. quod tm̃ scripserit quod necẽe
fuerit. Illud ꝙ sine scripto intelligi potu¬
erit ñ necãrium scribendum putarit. De¬
iñ dicemꝰ calumniatoris eẽ offm u̾ba ⁊ lit¬
t̾as sequi neglig̾e uoluntatem dem̃ quod
script̃ sit añ nõn posse dici. aut ñ lege
aut ñ more. aut ñ natura. ñ equo. ⁊ bono
rectissime fieri nemo dicet. At ea q̃ anob̾
fc̃a sint iustissime fcã. Dem̃n sentñtiam ꝯ¬
t̾riam. aut nullam eẽ. aũ stultam. aũ initã¬

Expanded text:
bi. Deinde a nobis sententia reperietur et causa profebi. Deinde a nobis sententia reperietur et causa proferetur, quare id scriptor senserit, quod scripserit; et demonstrabitur scriptum illud esse dilucide, breviter, commode, perfecte, cum ratione certa. Deinde exempla proferentur, quae res, cum ab adversariis sententia et voluntas adferretur, ab scripto potius iudicatae sint. Deinde ostendetur, quam periculosum sit ab scripto laudabimus scriptoris commoditatem atque brevitatem, quod tantum scripserit, quod necesse fuerit; illud quod sine scripto intellegi potuerit, non necessario scribendum putarit. Deinde dicemus calumniatoris esse officium verba et litteras sequi, neclegere voluntatem. Deinde id, quod scriptum sit, aut non posse fieri, aut non lege non more non natura non aequo et bono m rectissime fieri nemo dicet; at ea, quae a nobis facta sint, iustissime facta. Deinde contrariam sententiam aut nullam esse, aut stultam, aut iniusta
Abbreviated transcription (Latin):
bitur argt̃ando fame fidẽ potimꝰ abrogare
Ꝙ difficillima tͣctatu ẽ ꝯstitõ ꝯiecturał ⁊ĩ¬
ueris caĩs sepissime tcͣtanda ẽ. eo diligñtuis
om̃s eiꝰ partes ꝑscrutati sumꝰ. ut ne paruu¬
la quidẽ titubatiõe. aũ offensiõẽ. impedire¬
m̃. si ad hãc rõem p̃ceptionis assiduitatẽ
excitandi accominodassemꝰ. Nc̃ ad legitime
ptoris cum scripto dissidẽ uidebr̃. si a scͥpto
mum scriptoris collaudatioẽm dein̾ scrip¬
rent ne adu̾sarii io script̾ fuisse in lege.
aũ in testam̃to. aũ instipłatiõe. aũ in quo¬
lib scripto quod ad eam rem ꝑtinebit de¬
iñ collatioẽ quid scriptum sit. quid adu̾¬
sarii se fecisse dicant. quid iudicem sequi
ꝯueniat utr̃ id quod diligñt ꝑscriptum
sit an id ꝙ acute sit excogitatum. deiñ ea
seritñtia que ab adu̾sariis sit excogitata
scripto attributa ꝯtemnetur. in firmabr̃.
id uoluiss ascribere. aut ñ potuerit ꝑscri¬

Expanded text:
bitur, argumentando famae fidem poterimus abrogare. Quod et difficillima tractatu est constitutiest, eo diligentius omnis eius partis perscrutati sumus, ut ne parvula quidem titubatione aut offensatione impediremur, si ad hanc rationem praeceptionis adsiduitatem exercitationis adcommodassemus. Nunc ad legitimae ptoris cum scripto dissidere videbitur, si a scripto mum scriptoris conlaudatione, deinde scriprentne idonee adversarii id scriptum fuisse in lege aut testamento aut stipulatione aut quolibet scripto, quod ad eam rem pertinebit; deinde conlatione, quid scriptum sit, quid adversarii se fecisse dicant, quid iudicem sequi conveniat: utrum id, quod diligenter perscriptum sit, an id, quod acute sit excogitatum; deinde ea sententia, quae ab adversariis sit excogitata et scripto adtributa, contemnetur et infirmabitur. id voluisset adscribere; aut num non potuerit perscri
Abbreviated transcription (Latin):
instanti dr̃ q̃ritur. ñ uisꝰ sit cuia faciebat
Ñ qui strepitꝰ. clamor. c̃pitꝰ exauditꝰ sic. aut
demq nunꝗͣ aliquo sensu ꝑceptum sit as¬
pectu. auditu. tactu. odoratu. gustu. Nam
qui uis hor̃ sensuũ pot̃ ꝯflare suspicionẽ
ln ꝯseq̃nti tpr spectabitur ñꝗ re tnsacta relic
cõp̃hensus. aũ uisus tn̾acto negocio quo ui
loco res gesta dẽ. Consecutio ÷ cum qricur
que signa nocentis ⁊ innocentis ꝯsequi sole¬
ant. accusator dicet si potit adu̾sarium
cum ad illũ uentum sit erubuisse. expallu¬
isse. titubasse. in constant᷑ locutũ ẽẽ ꝯcidiꝰ¬
se. pollicitum eẽ aliqͣ q̃ signa ꝯscientie sunt

Expanded text:
i tempore quaeretur, num visus sit, cum faciebat, num qui strepitus, clamor, crepitus exauditus aut denique num quid aliquo sensu perceptum sit, aspectu, auditu, tactu, odoratu, gustatu; nam quivis horum sensus potest conflare suspicionem. In consequenti tempore spectabitur, num quid re transacta relictconprehensus aut visus transacto negotio, quo in loco res gesta dicitur. Consecutio est, cum quaeritur, quae signa nocentis et innocentis consequi soleant. Accusator dicet, si poterit, adversarium, cum ad eum ventum sit, erubuisse, expalluisse, titubasse, inconstanter locutum esse, concidisse, pollicitum esse aliquid; quae signa conscientiae sint.
Abbreviated transcription (Latin):
a lib̾is ⁊ aparentib liberi coluntur. Lege iꝰ
ꝙ argc̃o tũleris expensum a socio eius re¬
cte repete possis. Iudicatum ẽ id de quo
sententia lata ẽ aut dec̾tum int̾positũ ẽ.
Easepe sunt diuersa ut aliud alii iudici.
aũ p̾tori. aũ ꝯsuli. aũ tribuno pleb pla
iudicium reddidit. Sextꝰ iulius ñ reddi¬
dit. It̃ .o. celius uidex absoluit iniuriar̃
eum qui luciniũ poetam in scena noĩatĩ
leserat. E. mutiꝰ eum qui .l. acciũ poetam
res simili de cã dissimilr̃ uidicare ꝓnuntia¬
ri cum id usu euen̾it iudicẽ cũ iudice. tp̃s

Expanded text:
a liberis, et a parentibus liberi coluntur. Lege ius a liberis, et a parentibus liberi coluntur. Lege ius us id quod argentario tuleris expensum, ab socio eius recte petere possis. Iudicatum est id, de quo sententia lata est aut decretum interpositum. Ea saepe diversa sunt, ut aliud alio iudici aut praetori aut iudicium reddidit, Sex. Iulius non reddidit. Item:‹C.› Caelius iudex absolvit iniuriarum eum, qui Lucilium poetam in scaena nominatim laeserat, P. Mucius eum, qui L. Accium poetam res simili de causa dissimiliter iudicatae proferri, cum id usu venerit, iudicem cum iudice tempus
Abbreviated transcription (Latin):
loco. ñ alia lege. ñ alio q̃ rente. aũ agñte.¬
ħ legib ⁊ morib. equo s bono reꝑiuntur
de quib dicetur in iuridiciali absoluta
In eã roñali p̾mũ q̃ retur quib in reb ma¬
iorib aut minorib aut similib similit̾
scriptum. aũ iudicatum sit. Dein utrũ ea
res simił sit ei rei qͣ de agr̃ an dissimił. De¬
iñ utrum ꝯsulto de ea re nicħ sit scriptũ
quod uoluerit cauere. uł ꝙ satis cautũ
putarit ꝓpt̾ cet̾or̾ scriptoꝵ similitudĩe᷑.
De partib legitime ꝯstitõis satis dictũ ẽ nc̃
ad iuridicialẽ reu̾tamur. Absoluta iuri
diciali ꝯstitoe utemur. cũ ip̃am rẽ ꝗ nos
fecisse ꝯfitemur. uire fcãm dicemꝰ. sine
ulla assumptiõe extͣrie defensiõis. In ea
ꝯuenit queri. iure ne sit fc̃m de ea cã po¬
sita dr̃ẽ pot̾imus si ex quib partib uis ꝯ¬
stat: cognou̾imꝰ. Constat gͥ ex his partib
natura. lege. ꝯsuetudiẽ. uidicato. equo.⁊

Expanded text:
ore, num alia lege, num alio quaerente. Haec legibus et moribus, aequo et bono reperientur; de quibus dicetur in iuridiciali absoluta. In causa ratiocinali primum quaeretur, ecquid in rebus maioribus aut minoribus aut dissimilibus similiter scriptum aut iudicatum sit; deinde, utrum ea res similis sit ei rei, qua de agitur, an dissimilis; deinde, utrum consulto de ea re scriptum non sit, quod noluerit cavere, an quod satis cautum putarit propter ceterorum scriptorum similitudinem. De partibus legitimae constitutionis satis dictum est: nunc adnos fecisse confitemur, iure factum dicemus, sine ulla adsumptione extrariae defensionis. In ea convenit quaeri, iurene sit factum. De eo causa posita dicere poterimus, si, ex quibus partibus ius constet, cognoverimus. Constat igitur ex his partibus: natura, lege, consuetudine, iudicato, aequo et
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Contͣ arg̃. ⁊ signa ⁊ cet̾as suspitiones
dicentur hmͦ. si demonstrabimꝰ nullam rẽ
eẽ qͣm ñ suspitionib qui uis possit crimi¬
nari. Dem̃ unãqͣmq suspitionẽ extenuabi¬
mꝰ ⁊ dabimus oꝑam ut ostñdamꝰ nicħoma¬
g̃ in nos eam quam in alium q̃mpiam ꝯ¬
uenire indignum facuiꝰ ẽẽ sine testib ꝯie¬
cturam ⁊ suspitioem firmam̃ti satis hr̃e

Expanded text:
 signa et ceteras suspiciones dicemus hoc modo: si demonstrabimus nullam rem esse, quam non suspicionibus quivis possit criminari; deinde unam quamque suspicionem extenuabimus et dabimus operam, ut ostendamus nihilo magis in nos eam quam in alium quempiam convenire; indignum facinus esse sine testibus coniecturam et suspicionem firmamenti satis habe
Abbreviated transcription (Latin):
uenire potꝰ. Ex cransłone criminis cã ꝯstat.
cum fecisse ħ mͦ nos ñ negasse s alioꝵ pec¬
catis coactos fecisse dm̃s. Ut horestes cum
se defendit in mrẽm ꝯfert crim̃. Ex remõ¬
ne criminis cã ꝯstat cum a nob̾ ñ crim̃ s
culpam ipãm ammouemꝰ ⁊ ł in hominẽ
tͣnsferimus ł in rem qͣmpiam inferimus
In hominẽ tͣnsferunt ut si accusatur isqͥ
p. sulpicium se fatet̾ occidisse ⁊ idiussu
ꝯsulum fecisse oefendat ut eos dicat ñmͦ
Ex ꝯꝑatioẽ cã ꝯstat cum dm̃s necẽe fuis¬
nit cum hostium ducib in collocutionẽ
ita discessit ut impedim̃ta relinq̃ret ex̾ci
uia tctari ꝯueniat demonstrandum ẽ.
in cã destinari quo rõ omnis totiꝰ oroĩs¬

Expanded text:
enire. CAPUT 25 Ex translatione criminis causa constat, cum fecisse nos non negamus, sed aliorum peccatis coactos fecisse dicimus: ut Orestes, cum se defendit in matrem conferens crimen. Ex remotione criminis causa constat, cum a nobis non crimen, sed culpam ipsam amovemus et vel in hominem transferimus vel in rem quampiam conferimus. In hominem transfertur, ut si accusetur is, qui Publium Sulpicium se fateatur occidisse, et id iussu consulum defendat et eos dicat non me causa constat, cum dicimus necesse fuisnit cum hostium ducibus in conlocutionem; ita discessit, ut inpedimenta relinqueret, exercitvia tractari conveniat demonstrandum est,in causa destinari, quo ratio omnis totius or
Abbreviated transcription (Latin):
tuit̃ ħ mͦ. Intñtio. Occidisti aiacem. inficia
tio. ñ occidi. iudicõ. Occidit ne. Rõ om̃is utriꝰ¬
q orõis ut añdictum ẽ ad hanc iudicõem
ꝯferenda ẽ. Si płes ert̃ ꝯstitõẽs aut partes¬
ꝯstitõnum: iudicoes quoq plures ert̃ in
una cã atq om̃s simili roe reꝑientur. ¶Se
reb ad huc dicendum sit disseremꝰ. Nẽ qñ
satis huiꝰ uoluminis magnitudo creuit ꝯ¬
mͦius: in alto libro decetĩs reb deincepsex
tuum defatigõ retardare. S si quo tardiꝰ
ħ qͣm studes absoluentur. t̃ rer̃ magnitudi¬
ne tum nr̃is qͦq occupatiõib assignare de¬
bebis. Uũtm̃ maturabimꝰ ⁊ quod negotio
diminutum fuerit exeqͣbimꝰ industr̾ie ut
ꝓ tuo in nos offõ ⁊ ꝓ ur̃o in te studio munꝰ
h accumulatissime tue largiamur uolun
officiis artis elaborare ꝯueniret. ⁊ ea of¬
ficia qua rõe facillime ꝯsequi possU̾
um quod neq de om̃ĩb reb simł dici
pot̾at ⁊ de maxĩs reb pͥmũ scribñdũ

Expanded text:
 modo: Intentio: «Occidisti Aiacem.» Infitiatio: «Non occidi.» Iudicatio: «Occideritne?» Ratio omnis utriusque orationis, ut ante dictum est, ad hanc iudicationem conferenda est. Si pconstitutionum, iudicationes quoque plures erunt in una causa, sed et omnes simili ratione reperientur. Sedrebus adhuc dicendum fuit, diceremus. Nunc quoniam satis huius voluminis magnitudo crevit, commodius est in altero libro de ceteris rebus deinceps extuum defatigatio retardare. Si qua tardius haec, quam studes, absolventur, cum rerum magnitudini tum nostris quoque occupationibus adsignare debebis. Verumtamen maturabimus et, quod negotio deminutum fuerit, exaequabimus industria, ut pro tuo in nos officio, nostro in te studio munus hoc adcumulatissume tuae largiamur voluntofficiis artis elaborare conveniret, et ea officia qua ratione facillime consequi posset. Verum, quod neque de omnibus rebus simul dici poterat et de maximis rebus primum scribendum
Abbreviated transcription (Latin):
id crim̃ erunt ñ debeat assignari. Sin uehe¬
m̃t̃ hominis tͣpitudĩẽ impediet᷑ ⁊ infamia.
priꝰ dabit oꝑam ut falsos rumores dissipatoᷤ
eẽ dicat de innocente ⁊ utet᷑ loco ꝯmuni ru¬
morib credi ñ oꝑtẽ. Sinicħ hor̃ fieri pot̃: u¬
tatur ext̾ma defensiõe ⁊dicat ñ se de moribꝰ
eiꝰ ap̃ censores. s de criminibꝰ adu̾sarioꝵ ap̃

Expanded text:
id crimen erunt, non debeat atsignari. Sin vehementer hominis turpitudine inpedietur et infamia, prius dabit operam, ut falsos rumores dissipatos esse dicat de innocente; et utetur loco communi, rumoribus credi non oportere. Sin nihil eorum fieri potest, utatur extrema defensione: dicat non se de moribus eius apud censores, sed de criminibus adversariorum apud
Abbreviated transcription (Latin):
Qsigna ꝯfidũtie ñ innocñtie sunt. Defensor
pitiõe. ea ht̃ locos ꝓpͥos atq ꝯmunes. ꝓpͥi
sunt hii quib nͥ accusator nemo pot̾ uti.
⁊hii quib nͥ defensor. ꝯmunes sunt qui
alia inc̾a ab reo: alia ab accusatore tͣctant᷑.
In cã ꝯiecturali ꝓpͥus locꝰ ẽ accusatoris. c̃ di¬
c̃. maloꝵ misereri ñ oꝑt̾e.⁊ cum auget pec¬
ri criminatur. Cõinunes sunt loci cum ac¬
cusatoris ium defensoriᷤᷤ a testib ꝯtͣ testes.
a rumorib ꝯtͣ rumoreᷤ. A testib dicemus s
auctoritatẽ ⁊ uitam testium ⁊ ꝯstantiam
testimoniorũ. Cont᷑ teste uite tͣpitudinẽ.
testimonior̾ inconstantiã. si aut fieri ñ po¬
tuisse dicemꝰ. aut ñ fcm eẽ quod dicunt.
aut scire illo̾ ñ potiusse. aut cupide dr̃e

Expanded text:
signa confidentiae, non innocentiae sint. Defensor, picione. Ea habet locos proprios atque communes. Proprii sunt ii, quibus nisi accusator nemo potest uti, et ii, quibus nisi defensor. Communes sunt, qui alia in causa ab reo, alia ab accusatore tractantur. In causa coniecturali proprius locus accusatoris est, cum dicit malorum misereri non oportere et cum auget pecri criminatur. Communes loci sunt cum accusatoris tum defensoris, abs testibus contra testes, ab rumoribus contra rumores. A testibus dicemus secundum auctoritatem et vitam testium et constantiam testimoniorum; contra testes: vitae turpitudinem, testimoniorum inconstantiam; si aut fieri non potuisse dicemus aut non factum esse quod dicant aut scire illos non potuisse aut cupide dice
Abbreviated transcription (Latin):
bimur hc̃ eẽ u̾um. Contͣ rumores dicemꝰ
prim̃ si docebimꝰ multos ẽẽ falsos rumoreᷤᷤ
⁊ exemplis utemur de quib falsa fama fu¬
erit. ⁊ aũ inimicos nr̃oᷤ aut homies nat᷑a
maliuolos ⁊ maledicos ꝯfinxisse dicemꝰ ⁊a
qͣm dicamꝰ om̃ib in ore ẽẽ. aũ uer̃ rumorẽ
ꝓferemꝰ qui ilł aliꝗ turpitudinis afferat

Expanded text:
bimur hunc esse verum. Contra rumores dicemus: primum, si docebimus multos esse falsos rumores, et exemplis utemur, de quibus falsa fama fuerit; et aut iniquos nostros aut homines natura malivolos et maledicos confincxisse dicemus; equam dicamus omnibus in ore esse, aut verum rumorem proferemus, qui illis aliquid turpitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
De illo supplicium paulopꝰ sumptum ẽ hii
qui hedes erant testam̃to heditatem ade¬
unt. fr᷑ minor malleoli qui eum oppugna¬
u̾at in eius ꝑicło suam uocat ħeditatem
natio nascitur qr̃ potuerit iure auͦ ñ potu¬
erit iure testam̃tum facere. Constitõ legiti¬
ma ex rõcinatiõe. Cuiꝰmĩ partes eẽnt legiti¬
diciali dicamꝰ. Pluridiciał ꝯstitõ ẽ cũ fcm¬
recte fc̃m eẽ dicemus. Ea ẽ huiꝰmĩ. Aunꝰ qui¬
dam noĩatim actium poetam ꝯpellauit ui
cenacło meo. Cum eo actius iniuriarũ agit
ħ nicħ alud̃ defendit nͥ lice eum noĩarͣi.
cuiꝰ noĩe scripta dentur agñda. Assumpt̾a
pars ẽ cum ꝑse defensio infirma sit .s as¬
sumpta extraria re ꝯpbatur. Assumpte par¬
ꝯsulto negat sẽ reus fecisse. Eadiuiditur in
imprudẽntiam. fortunam. necessitatem.
uo qui dnm̃ occidat supplicium sumpsit.
yse peccasse ⁊ ꝯsulto fecisse fatetur. ⁊ tm̃ pꝰtu¬

Expanded text:
de illo supplicium sumitur. Ii, de illo supplicium sumitur. Ii, qui heredes erant testamento, hereditatem adeunt. Frater minor Malleoli, qui eum obpugnaverat in eius periculo, suam vocat hereditatem natio nascitur, quare potuerit aut non potuerit iure testamentum facere. Constitutio legitima ex ratiocinatione. Cuiusmodi partes essent legitidiciali us quidam nominatim Accium poetam conpellavit in scaena. Cum eo Accius iniuriarum agit. Hic nihil aliud defendit nisi licere nominari eum, cuius nomine scripta dentur agenda. Adsumptiva pars est, cum per se defensio infirma est, adsumpta extraria re conprobatur. Adsumptivae parrgatio est, cum consulto negat se reus fecisse. Ea dividitur in inprudentiam, fortunam, necessitatem: vo, qui dominum occiderat, supplicium sumpsit, et peccasse se et consulto fecisse confitetur, et tamen postu
Abbreviated transcription (Latin):
peculatus accusatur ꝙ uasa argñtea. publi-¬
ca. de loco priuato dicatur sustulisse po̾sit
dr̃e cum diffinitioẽ sit usus ꝗ sit furtum. ꝙ
stionib cauetur legib ut añ. si reo ꝯmodũ
÷ iudicium de accũsatore fiat. utr̃ illi liceat
res sine ꝓͥa lege uenit iniudiciu q̃ tm̃ ab
aliis legͣib similitudine quadam aucupa¬
tur. Eã ẽ huiꝰmĩ. Lex ẽ. Sifuriosus existet
agnatum gñtiliumq in eo pecuniaq eiꝰ po¬
testas esto. ⁊ lex. Qui parentem necasse ui¬
dicatus erit ut is obuolutus ⁊ obligatꝰ co¬
rio deuehatur inꝑfluentem. ⁊ lex. Pr̃famili¬
as uti suꝑ familia pecunia ne sua legaut
ita ius esto.⁊ lex. Si pr̃familias intestatus
moritur familia pecuniaq eiꝰ agnatum
gñtilium ẽ. Malleolus uidicat᷑: mrẽmne¬
casse si damnatio statim folliculo ⁊ obuo
fendebant eum tabulas in carcerẽ affert̃
quos ille iub scribunt. Testes recte affuer̃

Expanded text:
peculatus accusatur, quod vasa argentea publipeculatus accusatur, quod vasa argentea publica de loco privato dicatur sustulisse, possit dicere, cum definitione sit usus quid sit furtum, quid aestionibus cavetur legibus, ut ante, si reo commodum sit, iudicium de accusatore fiat, utrum illi liceat res sine propria lege venit in iudicium, quae tamen ab aliis legibus similitudine quadam aucupatur. Ea est huiusmodi: Lex: si furiosus existet, adgnatum gentiliumque in eo pecuniaque eius potestas esto. Et lex: qui parentem necasse iudicatus erit, ut is obvolutus et obligatus corio devehatur in profluentem. Et lex: paterfamilias uti super familia pecuniave sua legaverit, ita ius esto. Et lex: si paterfamilias ‹intestato moritur, familia› pecuniaque eius agnatum gentilium esto. Malleolus iudicatus est matrem necasse. Ei damnato statim folliculo lupino fendebant eum, tabulas in carcerem adferunt, conscribunt, testes recte adfuerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to uasa argñtea legauit uxori ħ m.¬
Tullꝰ heres meꝰ tẽrentie uxori mee.xxx.põ¬
do uasoꝵ argñteoꝵ dato que uolet. Pꝰmor¬
tem ip̃ius uasa p̃tiosa ⁊ celata magnifice.
Petit mulier. filius se. que ip̃e uelit in xxx.
pondo ei debere dicit. Constitõ ẽ legitima ex
Cum luciniꝰ sat᷑ninꝰ legem frum̃tariam de
seminib ⁊ tͥentib laturꝰ eẽt .. cepio qui
ꝑid tpr̃is questor urbanꝰ erat. docuit sena¬
tum erarium pati non posse largionem
tantam. Senatus decreuit. si eam legẽ ad
petũ facit. pontes disturbat. cistas dei¬
cit. impedimto ẽ. quo secius feratur lex
Accersitur cepio maiestatis. Constitõ le¬
gitima ex diffinitiõe. Uocabłm enim diffi-¬
nitur ip̃m cum queritur quid sit minuere
torem mutandum. aut iudices mutandos
reus dic̃. hac parte ꝯstitõnis greci in uidi-¬
parte nos uiri ciuił scientia iuuabit. in
iudiciis tñ ñ nicħ utimur ut ħ mͦ. Si quiꝰ

Expanded text:
testamento vasa argentea uxori testamento vasa argentea uxori meus Terentiae uxori meae XXX pondo vasorum argenteorum dato, qua volet.» Post mortem eius vasa pretiosa et caelata magnifice petit mulier. Filius se, qua ipse vellet, in XXX pondo ei debere dicit. Constitutio est legitima ex Cum Lucius Saturninus legem frumentariam de semissibus et trientibus laturus esset, ‹Q.› Caepio, qui per id temporis quaestor urbanus erat, docuit senatum aerarium pati non posse largitionem tantam. Senatus decrevit, si eam legem ad petum facit; pontes disturbat, cistas deicit, impedimento est, quo setius feratur: arcessitur Caepio maiestatis. Constitutio legitima ex definitione. Vocabulum enim definitur ipsum cum quaeritur, quid sit minuere torem mutandum aut iudices mutandos reus dicit. Hac parte constitutionis Graeci in iudiparte nos iuris civilis scientia iuvabit: in iudiciis tamen nonnihil utimur ut hoc modo: Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
noĩatur. legitima ẽ ꝯsticõ. cum de scripto. aũ
descriptis aliquid ꝯtrou̾sie nascitur. Cadiui¬
dr̃ in partes.ui. scripcum. ⁊ sentñtiã. ꝯtͣriasle¬
ges. ambiguũ. Diffões. Translõem. Rõcina¬
tiõem. Ex scripto ⁊ sentñtia ꝯtrou̾sia nascit᷑.
cum uidr̃ scriptoris uoluntas cum scripto ip̃o
tempestatem nauim reliq̃rint. omĩa ꝑdẽ eoꝵ
nauim cet̾aq eẽ si nauis ꝯseruata sit queremã¬
sert̃ innaui. Magnitudiẽ tempestatis exãs ꝑͦ¬
t̾riti nauim reliquert̃. in scapham descender̃
tuit. Casũ ⁊ fortuitu nauis inportum incolu¬
mis delata ẽ. Illam egrotꝰ possidet. Nauim
uetat quippiam fieri ħ mͦ. Lex uetat eum
quide pecuniis repetñdis damnatꝰ sit in
ꝯtiõe oroẽm hr̃e. Alt̾a lex iub augurẽ inde¬
mortui locum qͣ̃m petat in ꝯtiõe noiãre.
Augur quidam damnatꝰ de pecuniis repetñd
ab eo multa. Constitõ legitima ex ꝯtͣriis le¬
gib. ex ambiguo ꝯtrouersia nascitur. cũ

Expanded text:
pto aut e scripto aliquid controversiae nascitur. Ea dividitur in partes sex: scriptum et sententiam, contrarias leges, ambiguum, definitionem, translationem, ratiocinationem. Ex scripto et sententia controversia nascitur, cum videtur scriptoris voluntas cum scripto ipso tempestatem navem reliquerint, omnia perdere, eorum navem ceteraque esse, si navis conservata sit, qui remanserunt in navi.» Magnitudine tempestatis omnes perterriti navem reliquerunt - in scapham conscenderutuit. Casu et fortuitu navis in portum incolumis delata est; illam aegrotus possedit. Navem vetat quippiam fieri, hoc modo: Lex vetat eum, qui de pecuniis repetundis damnatus sit, in contione orationem habere: altera lex iubet, augurem in demortui locum qui petat, in contione nominare. Augur quidam damnatus de pecuniis repetundis ab eo multa. Constitutio legitima ex contrariis legibus. Ex ambiguo controversia nascitur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
defensioẽm sine qua nec parua quidẽ dubi¬
tionem que affertur ꝯtͣ rõnem defensioĩs
de qua añdictum ÷ Id ꝯstituetur ħmͦ. Cum
fuerit horestes rõe ħ pacto iure occidi. Illa
enim prẽm meum occidat. utetur accusa
natam penas pende oꝑtuit. Ex r̃oe defen¬
siõis ⁊ ex firmam̃to accusatiõis iudicii qõ
nascatur oꝑtet. qm nos iudicõem gci crimẽ¬
non appellant. Ea ꝯstituetur ex ꝯiunctiõe
firmamĩti ⁊ rõis defensioẽ ħmͦ. cum dicat
horestes se pr̃is ulciscendi cã mrẽm occidiꝰ¬
se rectum ne fuerit sine iudicio a filio di¬
temestͣm occidi. S̃ hac rõe iudicoem repi¬
re conuenit. Reꝑta iudicõne omnẽ rõem tociꝰ
gatur. nec firmam̃tũ exquiritur qñ ñ subẽ¬

Expanded text:
defensionem, sine qua ne parva quidem dubitionem, quod adfertur contra rationem defensionis, de qua ante dictum est. Id constituetur hoc mfuerit Orestes ratione hoc pacto: «Iure occidi: illa enim patrem meum occiderat», utetur accusatnatam poenas pendere oportuit.» Ex ratione defensionis et ex firmamento accusationis iudicii quaestio nascatur oportet: eam nos iudicationem, Graecei crinomenon appellant. Ea constituetur ex coniunctione firmamenti et rationis defensione hoc modo: Cum dicat Orestes se patris ulciscendi matrem occidisse, rectumne fuerit sine iudicio a filio Clytemestram occidi. Ergo hac ratione iudicationem reperire convenit: reperta iudicatione omnem rationem totius gatur: nec firmamentum exquiritur, quoniam non sube
Abbreviated transcription (Latin):
id ꝙ oꝑtuiss simplicit̾ ac singłari mͦ doc̾ul
los distribuisse duplicit̾ ⁊ biꝑtito. Consticõ
ẽ pͥma depc̃o defensoris. cum accusatoris in¬
simłatiõe iuncta. Constitoes itaq ut añdixi¬
mꝰ.iii. sunt. coniecturał. legitima. iuridicia¬
ł. Coniecturał ẽ cum de fc̃o ꝯtrou̾sia ẽ hmͦ.¬
aiax in silua pꝰqͣm rescut que feciss ꝑ insa¬
niam gladio incubuit. Ulixes int̾uenit oc¬
cisum̃ ꝯspicatur corꝑe telum cruentum
educ̃. Teucer int̾uenit. Cum frẽm occisum
inimicum fr̃is cum gladio cruento uideat.
cãpͣitis accersĩt ħ qm̃oiectiur a ñ ut q̃rit̾ de

Expanded text:
 simpliciter ac singulari modo docere, illos distribuisse dupliciter et bipertito. Constitutio est prima deprecatio defensoris cum accusatoris insimulatione coniuncta. Constitutiones itaque, ut ante diximus, tres sunt: coniecturalis, legitima, iuridicialis. Coniecturalis est, cum de facto controversia eAiax in silva, postquam resciit, quae fecisset per insaniam, gladio incubuit. Ulixes intervenit: occisum conspicatur, corpore telum cruentum educit. Teucer intervenit: fratrem occisum, inimicum fratris cum gladio cruento videt. Capitis arcessit. Hic coniectura verum quaeritur; de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtrou̾sia. ltem ẽ ꝯtͣrio. Agam̃nonẽ eẽ acli¬
temestͣ occisum ꝯfitñtur. sũ id itasit: me
ulcisci parentem negat oꝑtiusse. Deiñ cũ
ħ fec̾imus distributione uti debemꝰ. Ea diuidr̃
in .ii. partes. enum̾ationẽ ⁊ expõem. Enum̾a¬
tiõe utemur cum dicemꝰ nũo quot: de reb
dicturi sumꝰ. Eam plusqͣm trium parcium¬
nem tͣnseamꝰ. Tota spes uincendirõq ꝑsua¬
iumꝰ: absolute nimir᷑ munꝰ oratorium ꝯfe¬

Expanded text:
troversia.» Item e contrario: «Agamemnonem esse a Clytemestra occisum confitentur; cum id ita sit, me ulcisci parentem negant oportuisse.» Deinde, cum c fecerimus, distributione uti debemus. Ea dividitur in duas partes: enumerationem et expositionem. Enumeratione utemur, cum dicemus numero, quot de rebus dicturi sumus. Eam plusnem› transeamus. Tota spes vincendi ratioque persuaverimus, absolute nimirum munus oratorium confe
Abbreviated transcription (Latin):
is ornata. tͥumphis ditata c̾cissimis. clarissimiᷤ
locupleta uictoriis. nc̃ ur̃is sedicioĩbꝰ ociues
uexore ꝗͣ doł maliciosa kartago uiribꝰ ꝓbata
numatia. discipliniᷤ erudita corinthꝰ. labefac¬
tare ñ potuit: eam patimini nc̃ ab homũcłiᷤ

Expanded text:
is ornata, triumphis ditata certissimis, clarissimis locupletata victoriis, nunc vestris seditionibus, o cives, vexor; quam dolis malitiosa Kartago, viribus probata Numantia, disciplinis erudita Corinthus labefactare non potuit, eam patimini nunc ab homunculis
Abbreviated transcription (Latin):
sentũtia desist̾et iub aduocari ꝯtionẽ. Iste it̾ea
scełe ⁊ mag̃ cogitõibꝰ redũdãs euolat etẽplo io¬
uiᷤ sudãs ocłis ardẽtibꝰ erecto capillo c̃ corta to¬
ga. c̃ ꝯpłibꝰ aliis ire cełiꝰ cep̃. iuli p̾co faciebat au¬
cͣsim isti ĩpet̾ faciũt. ex aliis aliisq parẽtibꝰ ꝯuo¬
lãt. atq epło unꝰ: fuge fuge inqͥt tibi ñ uides:
Respice inꝗͣ. Deĩ uagã mltitudo subico timore
ꝑc̾rita fugẽ cep̃. Ast ĩste spumã ex ore reiciẽs: ane¬
las ex ĩfimo pectore crudelitatẽ: ꝯtorq̃t b̃chiũ:

Expanded text:
tionem. Iste interea scelere et malis cogitationibus redundans evolat e templo Iovis: sudans, oculis ardentibus, erecto capillo, contorta toga, cum pluribus aliis ire celerius coepit. Illei praeco faciebat aucursim isti impetum faciunt et ex aliis ali partibus convolant atque e populo unus: «Fuge, fuge», inquit, «Tiberi. Non vides? Respice, inquam.» Deinde vaga multitudo, subito timore perterrita, fugere coepit. At iste, spumans ex ore scelus, anhelans ex infimo pectore crudelitatem, contorquet brachium et
Abbreviated transcription (Latin):
u nat᷑am cꝰpiã poñt añ ocłos aũ głosi ũ noᷤ exẽ¬
pu cã ceꝑamꝰ. aũ inuidi. aũ timidi. aũ auari.
aũ abiciosi. amatoris luxuriosi. furis qͣd rupla¬
toris. deniq cꝰuis studiũ ꝓtͣhi pot̾ ĩ mediũ ta¬
militibꝰ urbs redũdar. ⁊ om̃s timore opp̃ssi
tenẽs iacłm . U. ad olescẽteᷤᷤ hoĩẽ simili ornatu
sub sec̃tur. Irrp̃ ĩedeᷤᷤ subito. Deĩn maxiã uoce
urorilliꝰ ifelicissimi c̃maxiõ fletu adistĩ pedẽ

Expanded text:
iam ponunt ante oculos, aut gloriosi, ut nos exempli causa coeperamus, aut invidi aut tumidi aut avari, ambitiosi, amatoris, luxuriosi, furis, quadruplatoris; denique cuiusvis studium protrahi potest in medium tassi tenens iaculum; III adulescentes hominem simili ornatu subsecuntur. Inrupit in aedes subito, deinde magna voceUxor illius infelicissimi cum maximo fletu ad istius pedes
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ argetũ ꝙ erat expositũ. uisit tͥdiniũ. sttͣũ ꝓbat.
Accedit seruulꝰ. dic̃ hõĩ clare dñm iã uẽt᷑ũ siuelit
exire. Ita ne ĩꝗt. Eamꝰ hospites fr̃ m̃s ueñ ex fa¬
tes uẽnite. hospites discedt̃ iste se raptĩ dom̃ suã
oomꝰ cuiã sit ĩdiu̾soriũ derisi ꝯfet᷑ sese. Bidẽt hoĩe¬
pꝰt̾a die. narrãt. expꝰtulãt. accusãt. Aet iste eos
similitudĩe deceptos angiportuł toto errasse
se ꝯtͣ ualitudine suã ad noctẽ młt expectasse
Sãmoni puero negotiũ ded̾at ũuasa. uestim̃ta
pueris corrogarẽ. S̾uulꝰ ñ ĩurbanꝰ sacis strenue
puer arget᷑ repeti ꝑtimuerat. it qͦ ꝯmacat. Apa¬

Expanded text:
 argentum, quod erat expositum, visit triclinium stratum: probat. Accedit servulus; dicit homini clare, dominum iam venturum, si velit exire. «Itane?» inquit. «Eamus hospitis; frater venit ex Fatote.» Hospites discedunt. Iste se raptim domum suam a sit; in diversorium derisi conferunt sese. Vident homineposteri die; narrant, expostulant, accusant. Ait iste eos similitudine loci deceptos angiporto toto deerrasse; contra valetudinem suam ad noctem multam expectasse. Sannioni puero negotium dederat, ut vasa, vestimenta, pueros rogaret: servolus non inurbanus satis strenue puer argentum repeti: pertimuerat enim,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiuncte ⁊ ꝯfuse ꝓñtiate. Añ ocłos ponendi
negocii cã sumetur similitudo c̃ dicet᷑ ꝑ colla¬
tionẽ sic. Uti citharedꝰ c ꝓdierit optime uesti-¬
tꝰ. palla ĩ aurata indutꝰ cũ clamide p̾p̾ea colo-¬
rib uariis intexta ⁊ c̃corona aurea magnis
fulgẽtibꝰ gẽmis illuminata citharã cenẽs exor¬
natissimã auro ⁊ ebore distinctã ip̃e p̃tẽa for¬
ma ⁊ sp̃e sit ⁊ nat᷑a sit apposita ad dignitatẽ

Expanded text:
coniuncte et confuse pronuntiatae. Ante oculos ponendi negotii causa sumetur similitudo - dicetur per conlationem - sic: «Uti citharoedus cum prodierit optime vestitus, palla inaurata inductus, cum clamyde purpurea variis coloribus intexta, et cum corona aurea, magnis fulgentibus gemmis inluminata, citharam tenens exornatissimam auro et ebore distinctam, ipse praeterea forma et specie sit et statura adposita ad dignitatem:
Abbreviated transcription (Latin):
timas artificio. casu. nat᷑a. ꝯꝑataᷤ. usitatas ac¬
q ĩusitatas freq̃t̃ pon̾e añ occłos pot̾it ⁊
ex his aliꝗͣ uenari similitudinẽ q̃ aũ ornare
aũ doc̾e aũ aꝑti orõe rẽ facẽ. aũ pon̾e año
łos possit. Nõ i res coca toti rei necẽe ÷ simi

Expanded text:
timas, artificio, casu, natura conparatas, usitatas atque inusitatas, frequenter ponere ante oculos poterit et ex his aliquam venari similitudinem, quae aut ornare aut docere aut apertiorem rem facere aut ponere ante oculos possit. Non enim res tota totae rei necesse est simi
Abbreviated transcription (Latin):
putẽt eligi de multiᷤ. Eidic̃ ĩ aurẽ ũ aũ domi lecłi
st̾nant᷑ aũt ab auuncło reget᷑ ethiops qͥ adballenaᷤᷤ
ueniat aũ asturconi locꝰ añ ostiũ suũ det᷑ aũ aliꝗ
om̃s audiãt. uidete ut diligñt̃ numẽt᷑ si pot̾ añ
mctas oꝑt in qͥt si ħodie uis tͣnsnuari. Age ĩqͥt
duc tec̃ libañ ⁊ sosiã. Sane demn casu uenuit hos¬
pites hoĩ qͥ istũ dũ splendide ꝑegͥnat᷑ inuitarãt
si ad me dom recta abissetis uia. Id fecissemꝰ ĩqͥut
illi si dom̃ nouissemꝰ. At istd̃ ꝗ facile fuit uñlib

Expanded text:
Ei dicit in aurem, aut ut domi lectuli sternantur, aut ab avunculo rogetur Aethiops qui ad balineas veniat, aut asturconi locus ante ostium suum detur, aut aliquod omnes audiant: «Videto, ut diligenter numeretur, si potest, ante t», inquit, «si hodie vis transnumerari.» «Age» inquit, «duc tecum Libanum et Sosiam.» «Sane.» Deinde casu veniunt hospites homini, quos iste, dum splendide peregrinatur, ‹invitat.›si ad me domum recta abissetis.» «Id fecissemus», inquiunt illi, «si domum novissemus.» «At istud quidem facile fuit undelibet