comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo. & quii diages modic ex aleat᷑ adcae¬
lestia. Quid ÷ ergo sedet ad dexteroẽ maiestatis¬
in excelsis. nisiutdicat᷑. habitat in plenitudine
paterne maiestatis: & cum dicit in excelsis:
ostendit illum hominẽ suꝑ omnẽ creaturam
angelicam & humanam ex altatũ eẽ. Vnde
& sequit᷑
Tanto melior angłis effectꝰ: quanto differen¬
tius p̃illis nomen hereditauit.
Faccum hic uel effectum. ꝓsusceptũ debemꝰ acci¬
pere. Tamquam dicer&. Tanto melius atq
honorabilius p̃ angłis adõ patre susceptus est
ingła maiestatis: quanto p̃illis differentius
atq ex cellentius nomen filiationis hereditaũ.
Nam quanta distantia int̃nom̃ filii & serui:
tanto ille maioris dignitatis ẽ. p̃ angłis. Qm̃
ille creator scđm diuinitatem dico: illicreatu¬
ra. Ipse quoq homo in hoc ÷ maior omnibus
angłis omniq creaturae. quia potestusquȩ
erat inuerbo ante omnia scłu requieuit in illo¬
homine assumpto a uerbo extempore concep¬

Expanded text:
a verbo, et quadragesimo die exaltatus ad coelestia. Quid est ergo, sedet ad dexteram majestatis, nisi ut dicatur, habitat in plenitudine paternae majestatis? Et cum dixit, in excelsis, ostendit illum hominem super omnem creaturam angelicam et humanam exaltatum esse; unde et sequitur. Tanto melior angelis effectus, quanto differentius prae illis nomen haereditaviFactum autem vel effectum, pro susceptum debemus hic accipere, tanquam diceret: Tanto melius atque honorabilius prae angelis a Deo Patre susceptus est in gloria majestatis, quanto prae illis differentius atque excnam quanta distantia est inter nomen filii et servi, tanto ille majoris dignitatis est prae angelis: quoniam ille creator secundum divinitatem dico illi creatura. Ipse quoque homo in hoc est major omnibus angelis omnique creatura: quia potestas, quae erat inhomine assumpto a Verbo ex tempore concep
Abbreviated transcription (Latin):
do cingit: gubernando p̃sidet. p̃sido
gubernat. Et quia in mundo erit. ubi
nẽ assumpsit. & tamẽ in hac cessibile en
nr̃ĩs aspectib qr non uidebat᷑. ipsã asse¬
tionẽ carnis appellat. alterum in troita
Dumenĩ inuisibilis erat humanis aspectib
sumptũ carne uisibilem sep̃buit: qua
iterũ introductꝰ ẽ. Notandũq quia q
uocat incarnationissuȩ assumptionẽ.
nifestationẽq quia nosforis cramꝰ a dõ
pulsi extra aula paradisi & palatiũn
eterni. positi in cartere huius mundi .a
ilio religati. Verbi grã. Sicut exclus¬
tur ab aulu regis eius offensã incurit¬
& destinant᷑ in exiliũ : atq in carter
dunt᷑ Sed sicut bonꝰ mediator uolen
ueniam impetrare . non primũ cos ints¬
cit in aula regis. sed ipse foras egredi
correctos & castigatos introducit eos i

Expanded text:
do cingit, gubernando praesidet, praesidendo gubernat. Et quia in mundo erat, ubi carnem assumpsit, et tamen inaccessibile erat nostris aspectibus, quia non videbatur: ipsam assumptionem carnis appellat alterum introitum; dum enim qui invisibilis erat humanis aspectibus, assumpta carne visibilem se praebuit quasi iterum introductus est. Notandumque quia quod vocat incarnationis suae assumptionem manifestationemque, quia nos foris eramus, a Deo expulsi extra aulam paradisi, palatium Regis aeterni: positi in carcere hujus mundi et exsilio relegati. Verbi gratia, sicut excluduntur ab aula regia rei, ejus offensam incurrentes, et destinantur in exsilium, atque in carcere clauduntur; sed sicut bonus mediator volens eis veniam impetrare, non primum eos introducit in aulam regis, sed ipse foras egreditcorrectos et castigatos introducit eos in
Abbreviated transcription (Latin):
endo: & conlocutus: nob cũ p̃ceptã regis
teri. Sicq nossuis p̃dicationib & miracu¬
scorrectos & castigatos. atq sua fide confir¬
iatos. suaq passione a peccatis mundatos.
itrodux̃ nos in aulum & in conspectu pater¬
le malestatis quando ascendendo ad celos:
ate fecit nob̾ ad itũ regnicȩlestis. Dicendo
utem introducit eũ in orbem terrȩ : hoc sig¬
ificat. cũ ei committit orbemorbẽ terrae.
cũ manifestut illũ eẽ dnm̃ totius mundi.
nc enim possedit orbem. cũ ab uniuersis
agnitus dñs totius orbis. Hoc aut̃ non
e substantia uerbi. sed e essentia hominis
ccipe dictum. Quodq sequitur.
orent eum omnes angłi dĩ.
acsidicer&. Oms angłi mei
cillius: qr ꝑ illum sunt facti. Tuncergo
donuerunt eum. quando natiuitatẽ
lius ad nuntiauerint. & quando esurien¬
e. accesserunt & ministrauert̃ ei : siue
uando sepulchrumeius. custodierunt.
tidie quoq. ad orant eum : qr iussioni il¬
ius obtemperant. Sed numquid solis angłis

Expanded text:
endo, et collocutus est nobiscum praecepta regis aeterni, sicque nos suis praedicationibus et miraculis correctos et castigatos, atque sua fide confirmatos, suaque passione a peccatis emundatos, introduxit in aulam et in conspectum paternae majestatis, quando ascendendo ad coelos patefecit nobis aditum regni coelestis. Dicendo autem introducit eum in orbem terrae, hoc significat, cum ei committit orbem terrae, et eum manifestat illum Dominum esse totius mundi. Tunc enim possedit orbem, cum ab universis est agnitus Dominus totius orbis. Hoc autem non de substantia Verbi, sed de essentia hominis accipe dictum. Quodque sequitur, et adorent eum omnes angeli Dei, ac si diceret: Omnes angeli mei, et illius: quia per illum sunt facti. Tunc ergo adoraverunt eum, quando nativitatem illius annuntiaverunt, et quando illo esuriente accesserunt et ministrabant ei: sive quando sepulcrum ejus custodierunt: quotidie quo que adorant eum, quia visioni illius obtemperant. Sed nunquid solis angelis
Abbreviated transcription (Latin):
litute essentia posuit. Et quod hic dis
gurã : alius dix̃ formũ inquiens.
Quicum in formu dĩ ect. non rapinu a¬
trat̾ ÷ esse se & quulẽ dõ. sed semetipsũo
naniuit formam serui accipiens.
Horma enĩ illic & figura hic. unũ deo
& quulitatẽ essentiae. Xp̃s ergo splendo
trisẽ. & figura sub stantiae eus. qr ꝑ ili¬

Expanded text:
litate essentiae posuit, et quod hic dixit figuram, alias dixit formam, inquiens: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . Forma enim illic, et figura hic, unam declarant aequalitatem essentiae, Christus ergo splendor Patris est, et figura substantiae ejus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nare & caelestib scripturarũ pascuis nutrire.
acuigili solercia contra inmundoꝵ spĩtuũ
insidia seruare contendit.
Maria autẽ cõseruabat omnia uerba haec
conferens incorde suo.
Mania uirginalis pudicitiȩ iura custodiens.
li tam̃ corde sedulu scrutubat᷑. Et hoc:
qđ ait. conferens in corde suo. Conferebat
quippe ea quȩ acta uidebat: hisq agenda
legerat. Uidebat namq destirppe dauid
ortam : in narureth despũ scõ. filiumdĩ cõ¬
cepisse. Legerat in ꝓpheta. Exiet uirga
gerat. et tubethleem effratu paruulu es
inmilib uda. Ex te enĩ egrediet᷑. qui sit
dominator in isrł: & egressus eius ab initio.
adieb aternitutis. Videbat se in bethleem
peperisse dominatorem isrł : qr aternus
ex patre ds̃. ante scłu nat̾ est. Uidebat se
uirginem concoepisse & peperisse filium:
& uocasse nomen eiuis ihm̃. Legerat in ꝓp¬
tis. Ecce uirgo concipiet & pariet filium¬

Expanded text:
nare coelestibus Scripturarum pascuis nutrire, et nare coelestibus Scripturarum pascuis nutrire, et pervigili solertia contra immundorum spirituum insidias servare contendit. Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo. Maria virginalis pudicitiae jura custodiens, li tamen corde sedula scrutabatur. Et hoc est quod ait, Conferens in corde suo. Conferebat quippe ea quae acta videbat his quae agenda legerat. Videbat namque se de stirpe David ortam in Nazareth de Spiritu sancto Filium Dei concepisse. Legerat in propheta: Egredietur virga gerat et: Tu, Bethleem Ephrata, parvula es in millibus Juda, ex te enim egredietur qui sit dominator in Israel, et egressus ejus ab initio a diebus aeternitatis. Videbat se in Bethleem peperisse dominatorem Israel, qui aeternus ex Patre Deus ante saecula natus est; videbat se virginem concepisse et peperisse Filium, et vocasse nomen ejus Jesum. Legerat in prophetis: Ecce virgo concipiet,
Abbreviated transcription (Latin):
Et omnes quiaudiert̃ miratist̃ & dehis quę
dicta erant a pastorib: ad illos.
Noncelauere silentio pastores archana quȩ
diuinit̾ agnouerant : sed quib cumq potu¬
ere dicebant: qr & spitules ecłȩ pastores
in hoc maxime sunt ordinati ut uerbidĩ
mysteria p̃dicent. & mira quȩ inscripturis
didicerint. miranda sius auditorib ostendant.
Non solum pastores. epĩ. prbi. & diaconi. ł &iã¬
sed & om̃s fideles qui uel paruule suȩ domus
custodiã gerunt : pastoresrecte uocantur.
inquantũm eidem suȩ domi sollicitu uigi¬
lantia prȩsunt. Et quicumq urm̃ saltim
uni. aut duob fr̃ib cotidiano regimine¬
pie ẽ : pastoris eisdem debet officium. qr
inquantũ sufficit. pascere hos uerbi dapib
priuatus uiuere credit᷑. pastoris officium
tenet & spĩtule pascit gregem: iugiliasq
noctis custodit suꝑ illũ. sibonoꝵ̃ actuum
cogitationumq mundarum sibi ad gregans
multitudinẽ & iusto modenxmine guber¬

Expanded text:
Et omnes qui audierunt, mirati sunt, et de his quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. Non celavere silentio pastores arcana quae divinitus agnoverant, sed quibuscunque potuere dicebant; quia et spirituales Ecclesiae pastores in hoc maxime sunt ordinati, ut Verbi Dei mysteria praedicent, et mira quae in Scripturis didicerint miranda suis auditoribus ostendant. Non solum sedet omnes fideles, qui vel parvulae sucustodiam gerunt, pastores recte vocantur, in quantum eidem suae domui sollicita vigilantia praesunt. Et quicunque vestrum saltem uni aut duobus frpraeest, pastoris eisdem debet officium, quia in quantum sufficit, pascere eos verbi dapibusprivatus vivere creditur, pastoris offtenet, et spiritualem pascit gregem, vigiliasque noctis custodit super illum, si bonorum actuum cogitationumque mundarum sibi aggregans multitudinem, haec justo moderamine guber
Abbreviated transcription (Latin):
nunc de substantia humanitatis loqui. nunc
uero de substantia dĩtatis. Nam qđ dix̃ con¬
stitu tum illũ eẽ adõ patre heredẽ omniũ crea¬
tunxrũ: ad humanitatem illius retulit.
U olens autẽ discretionem facere. int̃ diuinitatis
eiꝰ naturã & humanitatis. & ostendere quid

Expanded text:
nunc de substantia humanitatis loqui, nunc nunc de substantia humanitatis loqui, nunc vero de substantia deitatis: nam quod dixit constitutum illum esse a Deo Patre haeredem omnium creaturarum, ad humanitatem illius retulit: volens autem discretionem facere inter divinitatis ejus naturam, et humanitatis, et ostendere q
Abbreviated transcription (Latin):
ministros & auditores legis. qui serui ad ser¬
uos missi sunt. & int̾ ꝓmissionem & gram̃
quȩ ꝑfiliũ data ÷ filuis. hac p̃modum ꝑfi
lios filiis amministrata. Sequitur
Quem constituit heredem uniuersorum.
Heresdicit᷑. abhero. id ÷ a dño. eo quod libera
potestate inhereditate pat̾na dominetur:
Constituit ergo ds̃ pater filium suum heredẽ
uniuersoꝵẽ : hoc ÷ totius mundi seuom¬
nium creaturarum. Non tam̃ scđm diui¬
nitatẽ qua quo aternꝰ ÷ patri. ex quo a qualis
illi in omni potentia dĩtatis. & in qua ae t̃nalit̃
ipse possidet omnia cum patre. sed potius scđm
humanitatem assumptã a uerbo constitutus
est ille dñs& heres: suꝑ omnẽ creatunx̃. sicut
illi dĩpat᷑ ꝓmisit dicens. Postula a me & da
resurgens a mortius. sic loquit᷑ ex ꝑsona hu¬
manitatis. Data ÷ in quiens mihi omnis potes¬
tas inclo & interra. Non ergo diuidim ꝑsonã
sed distinguimus natuns. Vnde & animad
uertendum : sollerti indagine apłm in hac epła¬

Expanded text:
servi ad servos missi sunt, et inter promissionem et gratiam, quae per Filium data est filiis, ac postmodum per filios filiis administrata. Sequitur: quem constituit haeredem universorum. Haeres dicitur ab hero, id est domino, eo quod libera potestate in haereditate paterna dominetur. Constituit ergo Deus Pater Filium suum haeredem universorum, hoc est totius mundi, seu omnium creaturarum, non tantum secundum divinitatem, qua coaeternus est Patri et coaequalis est illi in omnipotentia deitatis, et in qua aeternaliter ipse possidet omnia cum Patre; sed potius secundum humanitatem a verbo assumptam constitutus est ille Dominus et haeres super omnem creaturam: sicut illi Deus Pater promisit, dicens: Postula a me, et dresurgens a mortuis sic loquitur, ex persona humanitatis: Data est inquiens mihi omnis potestas in coelo et in terra. Non ergo dividamus personas, sed distvertendum est solerti indagine: Apostolum in hac Ep
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ modo apłs. unã substantiam dĩtatis
patris & filios tendit: ut duas ꝑsonus apo
unitatẽ declarcuit essentiae cũ dõ patre
In nomine aut̃ głȩ : ꝑsonã dĩ patris exp¬
sit. In splendore aut̃ : ꝑ sonam filii. E
filius splendor desplendore. sicut lux
luce. ds̃ dedõ. lumen delumine prind
de principio. Sequitur
Et figura substantia eius.
Quantum ad homines ꝑtinet. aliud ÷ fig
aliud substantia. qr dumpingit᷑ imago

Expanded text:
igitur modo Apostolus unam substantiam deitatis Patris et Filii ostendit, ut duas personas apunitatem declaravit essentiae cum Deo Patre: in nomine autem gloriae, personam Dei Patris expressit: in splendore autem, personam Filii. Et sic est Filius splendor de splendore, sicut lux de luce, Deus de Deo, lumen de lumine, principium de principio. Sequitur: et figura substantiae ejus. Quantum ad homines pertinet, aliud est figura, aliud est substantia, quia dum pingitur imago
Abbreviated transcription (Latin):
itis nr̃is insanguinesuo
let ad dexterã maiestatis in ex celsis.
nsiderandus ordo uerboꝵ̃. Primũ siquidẽ
þibuit purgationẽ peccatoꝵ dnm̃ sua passio¬
e nob ꝓ curasse: ac deinde dix̃ sedere illum
ddex terã maiestatis in ex celsis. Namx p̃s
rimum nos redemit sanguine passionis suae : ut
e post modum altitudinẽ cęloꝵ penetrauit.
binunc ad dexterã patrissedet. Sedere aut̃
luisꝑhabitare ut eẽponit᷑ isto in loco sicut
dextera ꝓ honore & dignitate summa
ram habeat sicut nos habemꝰ. aut qđ ita sedeat
dex tera illius filiusei sicut solent filii regum
ere uixta patrẽ aposito sibi solio : sid sicut

Expanded text:
s in sanguine suo . Sedet ad dexteram majestatis in excelsis. Considerandus est ordo verborum. Primum siquidem perhibuit purgationem peccatorum Dominum sua passione nobis procurasse, ac deinde dixit illum sedere ad dexteram majestatis in excelsis. Nam Christus primum nos redemit sanguine passionis suae, et sic postmodum altitudinem coelorum penetravit, ubi nunc ad dexteram Patris sedet. Sedere autem illius pro habitare et esse ponitur isto in loco, sicut et dextera pro honore et dignitate summa.ram habeat, sicut nos habemus: aut quod ita sedeat in dextera illius Filius ejus, sicut solent filii regum sedere juxta Patrem, apposito sibi solio; sed sicut
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝑsomniũ. sicut daniel qđ genꝰ ꝓphetiȩ ẽ.
Nouissime aut̃. id ẽ in fine temporum. locutus
nob̾: id÷ apłissuis. cęterisq credentibus.
Derfilium suum. Et est sensus. Patrib nrãde
pote seruis locut̾ : olim ꝑ seruos angłos: & ꝑ¬

Expanded text:
do per somnium, sicut Daniel, quod genus prophetiae est: do per somnium, sicut Daniel, quod genus prophetiae est: Novissime autem, id est in fine temporum locutus est nobis apostolis suis, caeterisque credentibus per Filium suum, et est sensus: Patribus nostris, utpote servis, locutus est olim per servos suos
Abbreviated transcription (Latin):
łꝓphetas & filiũ qr in p̃posicio ꝓalia
p̃positione ꝑ acciper&. sicut multis in locis
i epłu cius inuenit᷑: hisp̃positionibus indif¬
ferent̃ uti Consideremꝰ ergo quomodo
multis locutionib multisq qualitatib lo¬
cutus sit dĩ pat̃. patrib ueteris testamenti.
Multis lacitionib: multisq qualitatib: locut̃¬
÷ in eis: quia non semꝑ uni formit̃ secreta sua
eis reuclauit. Aliquando enim ãꝑte. & per
angłm locut̾ ẽ eis: ut habrahȩ. cindixit.
Secdm̃ hoctẽpꝰ ueniã : gitq sarȩ filius. Morsi
quoq p̃cepta legalia dando. Non occides
Non adulteriũ facies ceteraq huius modi. Loth
quoq desodomis eum educendo. aliisq quam
plurib. Aliquando uero obscurȩ. & ꝑ enig¬
mata ut morsi. cuidix̃. Ego sum. quisum.
haecdices filiis isrł. Qui est misit me aduos.
Aliquandom habitu militis ut iosuȩ. Aliquan¬
do incorde : ut dauid qui dicebat. Audiam qiđ
loquat᷑ in me dñs ds̃. ceterisq ꝓphetis. Aliquan¬

Expanded text:
in praepositio pro alia praepositione per accipitur: sicut multis in locis Epistolae ejus invenitur his praepositionibus indifferenter uti. Consideremus ergo, quomodo multis locutionibus, multisque qualitatibus locutus sit Deus Pater patribus Veteris Testamenti, multis vero locutionibus, multisque qualitatibus locutus est eis, quia non semper uniformiter secreta sua eis revelavit. Aliquando enim aperte et per angelum locutus est eis ut Abrahae cui dixit: Secundum hoc tempus veniam, eritque Sarae filius. Moysi quoque praecepta legalia dando: Non occides; Non adulterabis, caeteraque hujusmodi. Loth quoque de Sodomis eum educendo, aliisque quam plurimis. Aliquando vero obscure, et per aenigmata, ut Moysi, cui dixit: Ego sum qui sum: Haec dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos; aliquando do in corde, ut David, quod dicebat: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus , caeterisque prophetis. Aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
modis. olimds̃ loquens patrib in ꝓphe¬
s. nouissime dieb istis locut̾ ÷ nob infili¬
quo assumpti sunt : alege moysi transi
facitit ad grãm eugłii. ab obseruatio
carnuli. ad sp̃italem. Simulq emi¬
ntiam grãẽ quȩ filiũ data ÷ fidelib
scernit alegalib umbris. quȩ angelicis
inistracionib ex ibite fucrt̃. Unde &
imũ ponit ꝓphetas. diuersis modis. ua¬
sq locutionib patrib fuisse locutos dicens.
tifariȩ. id ÷ multis locutionib multisq
dis. hoc : multis qualitatib olim. in p̃¬

Expanded text:
modis olim Deus loquens patribus in prophetis, novissime diebus istis locutus est nobis in Fili appellantur, in quo assumpti sunt a lege Moysi transire faciat ad gratiam Evangelii, ab observatione carnali ad spiritalem: simulque eminentiam gratiae quae per Filium data est fidelibus, discernit a legalibus umbris, quae angelicis ministrationibus exhibitae fuerunt. Unde et primum ponit prophetas diversis modis variisque locutionibus patribus fuisse locutos dicens: Multifariam, id est multis locutionibus: multisque modis, hoc est, multis qualitatibus: olim, id
Abbreviated transcription (Latin):
sse. Namingrcando: ex nichilo substantiae
erum creatȩsunt. Ingubernundo uero : ea
uȩ facta sunt neadnichilum redeant continen¬
ur. Ergo dum haec om̃a regunt᷑. & ad inuicẽ
bi repunnantia coaptant᷑s: magnum & ad¬
urabilẽ uirtutis dĩ iudicid̃ dedurat᷑. Post tan¬
a diuine maiestatis infilio claritatẽ. ad humi¬
a incarnutionis descendit: pariterq. discernit
aturã diuinitatis. atq humanitatis. dicens.
urgationum peccatorum faciens.

Expanded text:
asse; nam in creando ex nihilo substantiae rerum productae sunt: in gubernando vero ea quae facta sunt, ne ad nihilum redeant, continentur. Ergo dum haec omnia reguntur, et ad invicem sibi pugnantia coaptantur, magnum et admirabile virtutis Dei judicium declaratur. Post tantam divinae majestatis in Filio claritatem ad humilia incarnationis ejus descendit: pariterque discernit naturam divinitatis atque humanitatis, dicens: Purgationem peccatorum faciens.
Abbreviated transcription (Latin):
pore. Ot ergo ostenderet apłs eundem no¬
uissimis dieb uenisse inmundũ. actemporalit̃
hereditatem ꝑ cepisse qui ante scła omnia
erat cũ patre. dix̃. ꝑquem fecit ds̃pater
omnia quȩ intẽpore sunt facta. Nam quod
euangelista ioħ dicit. Omnia ꝑ ipsum facta
sunt. & sine ipso factum ÷ nihil. Hoc apłs
significauit dicendo. ꝑ quem fecit & scła.
referens hoc ad diuinitatem cius. Demn de uero
quibusdã gradib ascensionũ eligant̃ utens
ꝑuenit adid qđ omnib: his mauis ÷ & in sonu¬
it dicens.
Qui est splendor głȩ & figura substantiȩ etꝰ.
Dĩpat̃ lux ẽ. sicut idẽ apłsait. lo quens defilio
Qui habitat in quit lucem. in accessibilẽ. Et fili¬
quomodo lue. nascat᷑ exluce. & splendor
paedat ex splendore. non crescente nume
in possibile definire. Idcirco aut̃ appella
filius splendor patris : qr sicut inigne tru
inseparabiliu. Ignis uidelicet. calor a
dor. & tamẽ splendore ostendit᷑ nob ig
& calor. lic& humanu non sint conpar¬

Expanded text:
. Ut ergo ostenderet Apostolus eumdem novissimis diebus venisse in mundum, ac temporaliter haereditatem percepisse, qui ante omnia saecula erat cum Patre, dixit: Per quem fecit Deus Pater omnia quae in tempore facta sunt: nam quod evangelista Joannes dixit: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso fasignificavit, dicendo: Per quem fecit et saecula, referens hoc ad divinitatem ejus. Deinde vero quibusdam gradibus ascensionum eleganter utens, pervenit ad id qit, dicens: Qui cum sit splendor gloriae, et figura substantiae ejus. Deus Pater lux est, sicut idem Apostolus ait, loquens de Filio: Qui habet, inquit, lucem inaccessibilem, et Filiquomodo lux nascitur ex luce, et splendor procedat de splendore, non crescente numero, impossibile est definire. Idcirco autem appellatur Filius splendor Patris, quia sicut in igne tria sunt inseparabilia, ignis videlicet, calor, et splendor, et tamen splendore ostenditur nobis ignis et calor, licet humana non sint compar
Abbreviated transcription (Latin):
p̃misit. Ego aut̃ cum iusticia apparebo :¬
in conspectutuo. Vidente sergo pastores.
cognouert̃ de uerbo qđ dictum erat illis de.
xp̃o: quia uisiodĩ cognitio eius ẽ. & haec ÷
sola beatu hominis uita. homini ipso attes¬

Expanded text:
praemisit: Ego autem cum justitia apparebo praemisit: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo. Videntes ergo pastores cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de Christo, quia visio Dei cognitio ejus est, et haec est sola beat
Abbreviated transcription (Latin):
gressib sequam᷑ ut mercamur consequi.
p̃cantes. ut gressus nros dirigat scđm eloqui¬
ũ suum. & non dominet᷑ nr̃ĩ omnis iniusticia
Didentes autẽ : cognouerunt de uerbo quod
dictum erat illis depuero hoc.
Et nos frs̃ dilectissimi quȩ dicta st̃ nob desal¬
uatore nr̃o dõ uero & homine. interim piafi¬
de ꝑcipere. plena dilectione festinemꝰ am¬
plecti. ut hȩc in futuro ꝑfecte cognitionis uisu.
conp̃hendere ualeamꝰ. Hac & enĩsolu ac
uera ẽ. beatoꝵ̃. non solum hominum sed &
angeloꝵ uita. faciem ꝑ p&uo suicernere crea¬
toris. Quam desiderabat ardent̃ psalmista
qui dicebat. Sitiuit anima mea ad dm̃ uiuũ.
quando ueniam & apparebo ante faciem dĩ :
Cuiuꝰ solus uisione non aut̃ ulla terrenarum
rerum affluentia : desiderium suum saciare
posse signauit. cumait. Satiabor dũma¬
nifestubit᷑ głatua. Uerũ quianon ocibsi
acdesides sed qui uirtutũ operib: insudan
diuina contem platione sunt digni. sollicite

Expanded text:
gressibus sequamur, ut mereamur consequi. precantes, ut gressus nostros dirigat secundum eloquium suum, et non dominetur nostri omnis injustitia. Videntes autem cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Et nos, fratres dilectisimi, quae dicta sunt nobis de Salvatore nostro Deo vero et homine, interim pia fide percipere, et plena dilectione festinemus amplecti, ut haec in futuro perfectae cognitionis visu comprehendere valeamus. Haec etenim sola ac vera est beatorum non solum hominum, sed et angelorum vita, faciem perpetuo sui cernere Creatoris, quam desiderabat ardenter Psalmista, qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Cujus solius visione non autem ulla terrenarum rerum affluentia desiderium suum satiari posse signavit, cum ait: Satiabor dum manifestabitur gloria tua Verum, quia non otiosi ac desides, sed qui virtutum operibus insudant, divina contemplatione sunt digni, sollicite
Abbreviated transcription (Latin):
uerb. sed &iam fas
qđ ideo dĩ homonatusẽ : ut nos ad imagi¬
nem & similitudine sue diuinitatis renas¬
enta fecundaret aquarũ. Ideo temptatꝰ
nheremꝰ. ut uindicendo temptatorem nob
uoq uincendi peritiã uirtutẽq tribueret.
leo mortuus. ut mortis destrueret impe¬
ium. Ideo surrẽx. & ascendit incelum:
t nob̵ resurgendi a mortuis. atq inceles¬
bus ꝑpetuo regnandi spem exemplum
prebert. Pid quib singulis reuersi ad
tuitũ puissime dispensationis. glorifice¬
.s. & laudemꝰ ipsũ dm̃ acdnm̃ nrm̃ ihm̃

Expanded text:
erbo, sed etiam factis od ideo Deus homo natus est, ut nos ad imaginem et similitudinem suae divinitatis renasenta fecundaret aquarum; ideo tentatus in eremo, ut vincendo tentatorem nobis quoque vincendi peritiam virtutemque tribueret; ideo mortuus, ut mortis destrueret imperium; ideo resurrexit et ascendit in coelum, ut nobis resurgendi a mortuis, atque in coelestibus perpetuo regnandi spem exemplumque praeberet. Pro quibus singulis reversi ad intuitum piissimae dispensationis ejus, glorificemus et laudemus ip
Abbreviated transcription (Latin):
d incarnalĩ fecit dns. & ꝑ hoc uisibile nob
chibuit. Et uenert̃ festinantes & inuenert̃
ariam & ioseph. & in fantem positũ in p̃se¬
o. Uenerunt pastores festinantes. & inue¬
it̃ dm̃ hominẽ natum : simul& eiusdem
unenxtos. Festinemus uidere illũ : indiui
patris acsua maiestate fulgentẽ. Festine
inquã . qr non est tanta beatitudo cũ desi¬
a actorpore querenda : sed alacrit̃ sc̃ xp̃i
datu manu iuua re desidenat. Delect᷑ a nob

Expanded text:
le nobis le nobis exhibuit. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Venerunt pastores festinantes, et invenerunt Deum hominem natum, simul et ejusdem muneratis; festinemus videre illum in divina Patris ac sua majestate fulgentem. Festinemus, inquam, nam non est tanta beatitudo cum desidia ac torpore quaerenda, sed alacriter sunt Chrdata manu juvare desiderat, delectaturque
Abbreviated transcription (Latin):
mando atq eius in carnationem dignis cele¬
em̃ honoribus. Transeamꝰ. ab iectis concupis¬
incus carnalibus cotomentis desiderio usq
thleem supernã. id ÷ domum panis uiui :¬
on manu factã. sed xternũ incelis. & retola¬
us amando qr uerbũ qđ caro factum ÷
uc carne ascendit ibi indextera dĩ patris
let. Illo eum tanta uirtutis instantia sequa¬
ur & sollicita cordis accorporis castiga¬
pne ꝓcuremus. ut quem illiin p̃sepio uide
uagientẽ : nosin patris solio meream᷑ uide
regnantem. Et uideamꝰ inquiunt. hoc
erbum qđ factum est. Quã recta & pura
dei scaẽ confessio. In principio erat uerbũ.
uerbũ erat apud dm̃ : & ds̃ erat uerbum.
c uerbum natũ ex patre non factum est. quia
catura dsnonest. Inquanatiuitate diuina
dere ab hominib: non potuit. sed ut uideri
osset. uerbũ caro factum ÷. & habitauit in
obis. Videamꝰ ergo inquiunt hoc uerbum.
đ factũ ẽ : qr antequã factũ eet̃ hoc uidere
quiuimꝰ. Qđ fecit dñs & ostendit nobis.¬

Expanded text:
 atque ejus incarnationem dignis celebremus honoribus. Transeamus, abjectis concupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando quia Verbum caro factum est. Illuc carne ascendit, ibi in dextra Dei Patris sedet. Illo eum tota virtutum instantia sequamur, et sollicita cordis et corporis castigatione procuremus, ut quem illi in praesepio videre vagientem, nos in Patris solio mereamur videre regnantem. Et videamus, inquiunt, hoc verbum quod factum est. Quam recta et pura fidei sanctae confessio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum! Hoc verbum natum ex Patre, non factum est, quia creatura Deus non est. In qua nativitate divina videri ab hominibus non potuit; sed ut videri posset, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Videamus ergo, inquiunt, hoc Verbum quod factum est, quia antequam factum esset, hoc videre nequivimus. Quod fecit D
Abbreviated transcription (Latin):
xgenses que eos secutȩ s: pari & ȩquali fide
a concordi dm̃ omnipotentẽ collaudant
Nide n fides quȩ fuit inpatriarchis & ꝓphe¬
is ante aduentũ saluatoris: eađẽ ÷ in om̃ib
gentib. post resurrectionẽ illius. Osanna
flio dauid Osanna compositũ est. ex duob.
srmonib hebreis. Osi enĩ apud illos saluifi¬
a. uel siluufac sonat. Anna int̾iectio obse¬
gantis est. Sed cõposito nomine fit osanna
nĩ ptatꝰ auit̃ salua. siue saluifica. ut subau¬
alii uolunt int̾ p̃tat̾ salus. ut sit sensus. O
quiuenit in nomine dñĩ. Quod dic̃ bene¬
dictus qui uenit in nomine dnĩ. intellegi᷑
quia filius a patre uenit inmundũ. qr quic¬
quid scđm carnẽ in hoc mundo egit. totũ
adgł̃am & nom̃ patris sui retulit dicens
at inme manens ipse fac̃ opera. Qd is addt̃
osanna in excelsis: est sensus qđ incarnatio
acpassio dnĩ saluatoris. ñ solũ hominib salus
suit. sed etiã salus & gaudiũ angłoꝵ incȩlo

Expanded text:
et gentes quae eos secutae sunt, pari et aequali fide et concordi Deum omnipotentem collaudant. Eadem enim fides quae fuit in patriarchis et prophetis ante adventum Salvatoris, eadem est in omnibus gentibus post resurrectionem illius. « Osanna filio David. » Osanna compositum est ex duobus sermonibus Hebraeis. Osia enim apud illos salvifica vel salvum fac sonat, et na interjectio obsecrantis est, sed composito nomine fit osanna nterpretatur autem salva, sive salvifica, ut subaualii volunt interpretatur salus, ut sit sensus: « qui venit in nomine Domini. » Quod dicit, benedictus qui venit in nomine Domini, « intelligitur, quia Filius a Patre venit in mundum. Quia quidquid secundum carnem in hoc mundo egit, totum ad gloriam et nomen Patris sui retulit, dicens: « Pater in me manens, ipse facit opera . » Quod addunt: « Osanna in excelsis, » est sensus quod incarnatio et passio Domini Salvatoris non solum hominibus salus fuit, sed etiam salus et gaudiu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ incarnationis mysteriũ ad ppłmius
orũ saluandũ. misit duos discipulos ue¬
rusalẽ. hoc ÷ in hunc mundũ. ut suipd¬
catione rebelliũ corda gentilũ fidop
suȩ subicerent. Et bene đr̃ qđ : c̃mea¬

Expanded text:
sterium ad populum Judaeorum salvandum, misit duos discipulos Jerusalem, hoc est in hunc mundum, ut sua praedicatione rebellium corda gentilium fideisuae subjicerent. Et bene dic
Abbreviated transcription (Latin):
uĩ dñi adnunciatũ ÷ sacramentũ. Quas ꝓphe¬
is unũ canentes . & unũ ꝑ omã nunciantes
ietdie in illo tamꝗ milites manus impias inger̃.
hoc ꝓsua sibi diuidunt uoluntate . & uni cor¬
pons uestim̃ta ꝑuaria membra distribuunt.
it spoliantes dnm̃. sua falsa dogmata uesti¬
iint. Uestimtũ aut̃ eiꝰ qđ ñerat c̃sutũ. sapi¬
intuã ei celestẽ possumꝰ ad ꝓbare. qr erat de su
pmore c̃textũ. Nrã enĩ sapientia. hoc ÷ hu¬
mina : csuit̃. Ad suit᷑ enĩ. cũ liberos damus
iestudia grammaticis. cũ tradimꝰ philosophis
ustim̃to. uel quib: omnib uestim̃tis ȩcdesia
abolica semꝑamicta ÷. Sicut ꝓphetaait Ad

Expanded text:
ini annuntiatum est sacramentum: quas prophetias unum canentes, et unum per omnia nuntiantes etici, qui quotidie in illo tanquam milites manus impias ingerunt, hoc pro sua sibi dividunt voluntate, et unius corporis vestimenta per varia membra distribuunt, atque spoliantes Dominum, sua falsa dogmata vestierunt. Vestimentum autem ejus, quod non erat consutum, sapientiam ejus coelestem possumus aperiore contextum. Nostra autem sapientia, hoc est humana consuitur; assuitur enim cum liberos damus ad studia grammaticis, tradimus philosophis, vestimento, vel quibus omnibus vestimentis Ecclesia catholica semper amicta est, sicut prophet
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in hac ratione seruatũ ÷. Et pulchre dñs
ñ exprimit nom̃ illis apudquẽ celebraturus
sit pascha: ostendens quia nemo excipitur
acelebritate paschali. quicũq cũ dño uoluerit
eã celebrare. Et dicite ei. Magist᷑ dicit

Expanded text:
quod in hac ratione servatum est. Et pulchre Dominus quod in hac ratione servatum est. Et pulchre Dominus non exprimit nomen illius, apud quem celebraturus it Pascha, ostendens quia nemo excipitur a celebritate paschali, quicunque cum Domino voluerit ea celebrare. « Et dicite ei: Magister dicit
Abbreviated transcription (Latin):
locũ qͦ cũ tradere possee quȩrebat. Quã
oportunitatẽ gͦ aderet: alius euangłta
manifestat. uidelicet ut traderet eũ sine
turbis .i. sine suffragio popłi. ꝙr timebad
eũ demanib suis adiutorio ppłi liberari
decimã dĩẽ primim̃sis. quando ad uesperã
immolabat᷑. Azima aut̃ dicebant᷑ reliqui
dies .uii. sequentes. eo qđ sine atima. id:
sine ferm̃to eẽn. Nonenĩ licebat in illis
dichiferm̃tatũ aliquid comedere: sonit̾
sic̃ hic ubi ipiã festiuitatẽ paschalẽ atima
appellat. Vbiuis parem tibi comedert
aliis discipulis accesserit adcũ: Pauper
in quiuntes. & pauperẽte nos pauperes
sumus secuti causa tui amoris queł quid
babere potuimꝰ dereliquimꝰ. Ubiergo uis
parem tibi comedere pascha: At iħc dixit
Ite inciuitatẽ ad quenda &dicite ei Magist
dic̃ Temp̃ meũ prope ÷. apudte facio pascha
cũ discipulis meis. Idioma hebraicȩ linguȩ ÷
sine denominatione certarũ ꝑsonarũ loqui.

Expanded text:
locum, quo eum tradere posset, quaerebat. Quam opportunitatem quaerebat, alius evangelista manifestat, videlicet, ut traderet eum sine turbis, id est sine suffragio populi: quia timebat eum de manibus suis adjutorio populi liberari.decimam diem primi mensis, quando ad vesperam agnus immolabatur. Azyma autem dicebantur reliqui dies septem sequentes, eo quod sine zyma, id est sine fermento essent. Non enim licebat in illis diebus fermentatum aliquid comedere. Ponitur sicut hic, ubi ipsam festivitatem paschalem Azyma appellat. « Ubi vis paremus tibi comedere aliis discipulis accesserit ad eum. Pauper, inquiunt, es, et pauperem te nos pauperes sumus secuti, causa tui amoris, quidquid habere potuimus, dereliquimus. « Ubi vis ergo paremus tibi comedere pascha? » « At Ite in civitatem ad quemdam, et dicite ei: Magister dicit, Tempus meum prope est, apud te facio Pascha cum discipulis meis. » Idioma Hebraicae linguae est, sine denominatione certarum personarum loqui,
Abbreviated transcription (Latin):
de .xii. qui dđr iudis scarioth ad principes sicer¬
dotũ. Dicendo tẽ abut: ostendit hunc ñ in¬
uitũ dnm̃ saluatorẽ ꝓdidisse. sed sponte ad
ꝑditionẽ accessisse. & cupiditate ductum.
& ego uob eũ trađa: Non c̃stituit eis p̃tiũ
sedimilloꝵ arbitrio posuit qđ ei dare uellent
ut ñ dnm sed quasi uile mancipiũ uendere
putaret᷑. Atilli c̃stituer̃ ei .xxx. argenteos

Expanded text:
decim, qui dicitur Judas Scarioth, ad principes sacerdotum. » Dicendo « tunc abiit, » ostendit hunc non invitum Dominum Salvatorem prodidisse, sed sponte ad perditionem accessisse, et, cupiditate ductum, et ego vobis eum tradam? » Non constituit eis pretium, sed in illorum arbitrio posuit quid ei dare vellent, ut non Dominum, sed quasi vile mancipium vendere putaretur. « At illi constituerunt ei triginta argenteos.
Abbreviated transcription (Latin):
num̃to cũ aliis scĩs mulierib emit a romta
calu unguenta p̃ciosa ut uenientes ungue¬
rent corp̃dni. Qđ tam̃ minime implere
potut. quia p̃uenta fuit resurrectio dni
uuo mihi exhibere studuit
ñdico uob̾ ubicũq p̃dicatũ fuerit hoc

Expanded text:
romata et alia unguenta pretiosa, ut venientes ungerent corpus Domini. Quod tamen minime implere potuit, quia praeventa fuit resurrectione Domini. ivo mihi exhiberi studuit. « Amen dico vobis, ubicunque praedicatum fuerit hoc
Abbreviated transcription (Latin):
erbẽ tẽ. pdicandũ ẜ̃dicat᷑ ergo int̃ alia
niracula saluatoris etiã mariȩ beniuo¬
enta . & eius deuotio ab omnib laudit̃
silicet qđ dnĩ caput unxerit. qd pedes illi
arinis fuderit qđ capillis terserit: Et ñ
d deuotio mariȩ p̃dicat᷑. quã fides & de

Expanded text:
e praedicandum. Praedicatur ergo inter alia miracula Salvatoris etiam Mariae benevolentia, et ejus devotio ab omnibus laudatur, scilicet quod caput Domini unxerit, quod pedes illius lacrymis infuderit, quod capillis terserit. Et non tam devotio Mariae praedicatur quam fides et de
Abbreviated transcription (Latin):
Ui semꝑ pauperes habetis uobiscũ. me autẽ
ñ seꝑ habebitis. Et hoc c̃trariũ. eẽ. uidet᷑ illi
sermoni quẽ dic̃ dñs. Ecce ego uobiscũ sũ
omnib dieb usq ad c̃sũmationẽ scłi. Sedillud
de diuinitate accipiendũ ÷. istudũ. dehu¬
manitate. Nã scđm humanitatẽ ñ sẽꝑcũ cis:
moraturus. Nã inquit seꝑ habebitis pauperes
& misericordiã eis poteritis impendere. mels
Et est sensus istoꝵ uerborũ. Unguentũ qđ
uos putatis. eẽ. causa ꝑditionis: officiũ est
mee sepulturȩ Mittens enĩ hȩc unguen¬
tũ hoc incorpus meũ ad sepeliendũ me fec̃.
id corpꝰ meũ p̃uenit unguere dũ adhuc

Expanded text:
 semper pauperes habebitis vobiscum, me autem  semper pauperes habebitis vobiscum, me autem semper non habebitis. » Et hoc contrarium esse videtur illi sermoni quo dicit Dominus: « Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . » Sed illud de divinitate accipiendum est, illud vero de humanitate: nam secundum humanitatem non semper cum eis est moraturus. « Nam, inquit, semper habebitis pauperes, » et misericordiam eis poteritis impendere, « me » Et est sensus istorum verborum: Unguentum quod vos putatis esse causam perditionis, officium est meae sepulturae. « Mittens enim haec unguentum hoc in corpus meum, ad sepeliendum me fecit. » Id est, corpus meum praevenit ungere dum a
Abbreviated transcription (Latin):
Vt quid ꝑditio hȩc . Hic uident᷑ dissonin
matheus & ioħs. cũ ioħs solũ modo hincti¬
dignationẽ uidȩ assignauerit. reddens
causã quare indignat᷑ sit in effusione un¬
guenti. scilicet qr fuꝑ erat. & loculos lu¬
bens ea quȩ mittebant̾ portabat. Sedios
quidẽ ÷ quȩ appellat᷑ sinedoche. plerũq
singularẽ ꝓplurali. frequent̃ uͦ. pluralea
psingulari numero ponens. Hlocergoe¬
nere locutionis. possumꝰ dicere hicamadhea
positũ eẽ. pluralẽ ꝓsingulari. discipulos
uidelicet dic̃s indignatos fuisse: Dicnd
aut̃ qr si alii discipuli indignatis. causulo¬
pauperũ. sed causa inuidiȩ. dolens sicculls
suis subtrahi. qđ in dñi capite fun deba
Potuit enĩ istud uenundari multo sub¬
Quid molesti estis huic mulieri: Dpbouꝰ
operata: inme. Mitis & benignus mig
non arguit discipulos demulieris indig¬
nitione. ñ addidit adultimũ ipsũ suum
ꝓditorẽ & traditorẽ inuidia ergase labo¬
fintẽ sed dix̃ op̃ bonũ operata : in me

Expanded text:
o haec? » Hic videntur dissonare Matthaeus et Joannes, cum Joannes solummodo hanc indignationem Judae designaverit, reddens causam quare indignatus sit in effusione unguenti, scilicet quia fur erat, et loculos habens ea quae mittebantur portabat. Sed tropus quidam est, qui appellatur synecdoche, plerumque singularem pro plurali, frequenter vero pluralem pro singulari numero ponens. Hoc ergo genere locutionis possumus dicere hic a Matthaeo positum esse plurale pro singulari, discipulos videlicet dicens indignatos fuisse. Dicendum est autem quia si alii discipuli indignati spauperum, sed causa invidiae, dolens sacculis suis subtrahi quod in Domini capite fundebatur. « Potuit enim istud venundari multo, » subQuid molesti estis huic mulieri? Opus bonum operata est in me. » Mitis et benignus magister non arguit discipulos de mulieris indignatione, non addit ad ultimum ipsum suum proditorem et traditorem invidia erga se laborantem, sed dixit: « Opus bonum operata est in me
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciosi uarus colorib int̾tincti. qđ fert̃
medici optimũ eẽ ad unguenta in cor¬
rupta seruanda. Pretiosi: Alius cianor¬
listadic̃. quomodo hoc unguentũ fuento
p̃tiosũ. nirrans illud exnardo pisticai facũ
Nardus aut̃ frutex est aromatica pingui &
tenui radice. principatũ tenens int̾omspe¬
cies de quib c̃ficiunt᷑ unguenta pistica id
fidelis ñ corrupta. sic̃ solent medici qͥbai
herbis ueritatẽ unguentoꝵ corrum pere
Alius euangelista ut ostenderet hocungio¬
tũ p̃ciosissimũ fuisse. narrat qr exspicis
nardi fuerit c̃fectũ. Fit quidẽ exradice
optimũ sed p̃tiosius : qđ fit exspicis Ae¬
ce .ũ. deuotio mariȩ. fidẽ eccłȩ significat
quȩ dñi quidẽ caput unguit. cũ potentũ
diuinaͥtatis illius p̃dicat. dic̃s cũ iohanne

Expanded text:
pretiosi, variis coloribus intertincti, quod ferunt pretiosi, variis coloribus intertincti, quod ferunt medici optimum esse ad unguenta incorrupta servanda. « Pretiosi. » Alius evangelista dicit quomodo hoc unguentum fuerit pretiosum, narrans illud ex nardo pistica factum. Nardus autem frutex est aromatica, pingui et tenui radice, principatum tenens inter omnes species, de quibus conficiuntur unguenta. Pistica, id est fidelis, non corrupta, sicut solent medici quibusdam herbis veritatem unguentorum corrumpere. Alius evangelista ut ostenderet hoc unguentum pretiosissimum fuisse, narrat quia ex spicis nardi fuerit confectum. Fit quidem ex radice optimum, sed pretiosius est quod fit ex spicis. Mystice, devotio Mariae fidem Ecclesiae significat, quae Domini quidem caput ungit cum potentiam di
Abbreviated transcription (Latin):
dñs egerit inbethania ante sex dies pas¬
chȩ. pridie quã iret inuerłm sedens asino
Quod aut̃ dicit indomosimonis lepsi: si¬
monẽ hunc ñ debemꝰ putare eo tẽpore
fuisse leꝓsũ: sed qui pridẽ lepsus fuerat
& mirabilit̃ adño curatus pristino scilic&
nomine ꝑmanente ad memoriã curatoris
illius. Sic̃ matheus publicanus đr. ñ qui
adhuc pubdicanus e&. sed qui olĩ publicanꝰ
extiterat. Et pulchre dñs ante passionẽ
inbethania fuisse legitur. Bethania quip¬
pe int̾p̃tat᷑ domus oboedientiȩ. ut aperte
ostenderet. quia ꝑsummã oboedientiã
Hȩc mulier ipsa ÷ maria magdalenȩ. de
qua dñs .uii. demonia eiecit. Quȩ pͥmũ
quidẽ ad dnm accedens indomo pharisei:
lacrimis pedes ei abluit. & capillis tersit
Postinodu ũ. familiaris dño effecta: ad
ipsũ caput unguendũ accessit. Et quia
multũ dilex̃ : multorũ peccatoꝵ ueniã
ꝓmeruit. Alabastrũ. genꝰ÷ marmoris

Expanded text:
Dominus egerit in Bethania ante sex dies Paschae, pridie antequam iret Jerusalem sedens asino. Quod autem dicit, « in domo Simonis leprosi, » Simonem hunc non debemus putare eo tempore fuisse leprosum, sed quidem leprosus fuerat, et mirabiliter a Domino curatus, pristino scilicet nomine permanente, ad memoriam curationis illius: sicut Matthaeus publicanus dicitur, non quia adhuc publicanus esset, sed quia olim publicanus exstiterit. Et pulchre Dominus ante passionem in Bethania fuisse legitur. Bethania quippe interpretatur domus obedientiae, ut aperte ostenderet quia per summam obedientiam ti pretiosi. » Haec mulier ipsa est Maria Magdalena, de qua Dominus septem daemonia ejecit. Quae primum quidem ad Dominum accedens in domo Pharisaei, lacrymis pedes ejus abluit et capillis tersit. Postomodum vero familiaris Domino effecta, ad ipsum caput ungendum accessit. Et quia multum dilexit, multorum peccatorum veniam promeruit. Alabastrum genus est marmoris
Abbreviated transcription (Latin):
do duc eos inierusalẽ. hoc ÷ aduisionẽ patriȩ¬
clestis. Iuntes discpuli. &cęt̃. Accepto p̃¬
dicandi p̃cepto apłi. uniuersu orbẽ ꝑ agra¬
uerunt. & seminariũ diuinȩ fidei ubiq
disꝑser. Et imposuer̃ suꝑ eos uestim̃ta sua
lium imposuer. significant doctrinam
& p̃cepta eoꝵ. quib corda gentiũ calefe¬
cerunt. ut dnm potuissent habere sessorẽ
Nisi enĩ illi qui inxpo crediderunt uestim̃tis
aplor adornati fuissent. nequaquã dnm
sessorem habere potuissent. Plurima auĩ
turba. xcȩt̃. Plurima turba quȩ uestim̃ta

Expanded text:
do ducit eos Jerusalem, hoc est ad visido ducit eos Jerusalem, hoc est ad visidiscipuli. » Accepto praedicandi praecepto, apostoli universum orbem peragraverunt, et seminarium divinae fidei ubique disperserunt. « Et imposuerunt super eos vestimenta sua.lium imposuerunt, significant doctrinam et praecepta eorum, quibus corda gentium calefecerunt, ut Dominum potuissent habere sessorem. Nisi enim illi qui in Christo crediderunt, vestimentis apostolorum adornati fuissent, nequaquam Dominum sessorem habere meruissent. « Plurima autem turba. » Plurima turba quae vesti
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑ in terra. Quȩ merito filia suꝑnȩ ciuita¬
tis dr̃. quia illi qͥ nos ad cȩlestẽ patriã p̃cesser̃¬
infide. & bona opera nos docuer̃: illi etiam
sacro baptismate regenerauer̃. Est igit᷑ uox
ꝓphetȩ ad p̃dicatores dicentis. Dicite uosscĩ
p̃dicatores qͥ ad huc peregrinamini int̾ris axpõ
inprinio aduentu uenit mansuet̾ ut eam
redimeret. in scđo etiã aduentu ueniet man¬
suetus. ut eã ab hoc scło subtrahat. & innume¬
rũ cę̧lestiũ ciuiũ transferat. Iuxta literam
ñ : facile credendũ. ut dñs intã paruoitͥ nere
utriq animali insederit. Fer̃ enĩ doctores a
monte oliueti usq ierłm mille tantũ spacio
pedu intereẽ. Sed aut asinȩ insedit. & pul¬
lus li incessit. aut qđ potius credendũ ÷
pullo in sedit. &asina absq sessore fuit
rendu. Nã & si dns utriq animali insidere
n potuit: iuxta mysteriũ utriq populo
iudeor uidelicet &gentiũ p̃sidet. & p̃siden¬

Expanded text:
e merito filia supernae civitatis dicitur, quia illi qui nos ad coelestem patriam praecesserunt, fidem et bona opera nos docuerunt, illi etiam sacro baptismate nos regeneraverunt. Est igitur vox prophetae ad praedicatores dicentis: Dicite, vos sancti praedicatores, qui adhuc peregrinamini in terris a Chin primo adventu venit mansuetus, ut eam redimeret: in secundo etiam adventu veniet mansuetus, ut eam ab hoc saeculo subtrahat, et in numerum coelestium civium transferat. Juxta litteram non facile est credendum, ut Dominus in tam parvo itinere utrique animali insederit. Ferunt enim doctores a monte Oliveti usque Jerusalem mille tantum spatium pedum interesse, sed aut asinae insedit, et pullus liber incessit: aut, quod potius credendum est, pullo insedit, et asina absque sessore fuit.rendum. Nam et si Dominus utrique animali insidere non potuit, juxta mysterium tamen utrique populo, Judaeorum videlicet et gentium, praesidet, et praesiden
Abbreviated transcription (Latin):
suntellexeris aduentũ eiꝰ. & eũ deuote
receperis uenit tibi. id÷ ut saluette. Siaut̃
ñ intellexeris. & aduentũ eiꝰ repuleris:
Ista s̃ indicia tui regis. Mansuet̾ ñferox.
ñ crudelis. sic̃ alii reges qͥ antea domina¬
bant᷑ tui. sedmitis sic̃ipse ait. Discite ame
litis & discordiş. sed sedens suꝑ asinã. pacis
& tranquillitatis amicã. Allegorice sion
illã partẽ scẽ ecdẽ debemꝰ intellegere. quȩ ÷
ihillisscis quiͥ iã cũ xpõ regnant. & claritatẽ

Expanded text:
si intellexeris adventum ejus, et eum devote si intellexeris adventum ejus, et eum devote receperis, « venit tibi, » id est ut salvet te. Si autem non intellexeris adventum illius, repelleris, Ista sunt indicia regis tui. Mansuetus, non ferox, non crudelis, sicut alii reges, qui antea dominabantur tui, sed mitis, sicut ipse dixit: « Discite a me litis et discordiae, sed sedens super asinam, pacis et tranquillitatis amicam. Allegorice Sion illam partem sanctae Ecclesiae debemus intelligere quae est in illis sanctis qui jam cum Christo regnant et clari
Abbreviated transcription (Latin):
uitatẽ mitteret. ut uilib animalib inci¬
uitatẽ regiã portaret᷑. Csuetudo beati
testimonis ꝓpheticis antea fuisse p̃dic ta
Dicite filiȩ sion. Hoc exemplũ de zacharia
dño in iersłm. essent eũ contradicturi. &
blasphemus & c̃tumeliis affecturi. p̃sump¬
tionẽ cordis eoꝵ antecurauit reprimere
& aduentũ redemptoris studuit p̃dicere.
quib indiciis possent eũ agnoscere. Et est
uox ꝓphetȩ c̃uersa ad apłos. & cȩteros qui
dnm̃ comitabant᷑ alloquentis. Dicite fi¬
liȩ sion. Uos apłi & cęteri qui dnm co¬
mitamini in ierłm tendentẽ: dicite filiȩ
sion. id÷ ppło iudeoꝵ inierusalẽ ad festi¬
uitatẽ c̃gregato. Historialit̃ filiam sion
appellat ierusalẽ. Sionenĩ arxerat
eminens in medio ciuitatis. & principatũ
tenens suꝑ omã edificia ciuitatis. Icce
rex tuus. Non alienigena. ñ extraneus.
ut hȩrodes dete carnis originẽ sumens
Uenit tibi. Nonuacat qđ dix̃tibi. hoc est

Expanded text:
tatem mitteret, ut vilibus animalibus in civitatem regiam portaretur. Consuetudo est beati testimoniis propheticis ante fuisse praedicta. « Dicite filiae Sion. » Hoc exemplum de Zacharia domo Jerusalem, essent eum contradicturi, et blasphemiis et contumeliis affecturi, praesumptionem cordis eorum antea curavit reprimere, et adventum Redemptoris studuit praedicere, quibus indiciis possent eum agnoscere. Et est vox prophetae conversa ad apostolos et caeteros qui Dominum comitabantur, alloquentis: « Dicite filiae Sion. » Vos apostoli et caeteri qui Dominum comitamini Jerusalem tendentem, « dicite filiae Sion, » id est populo Jerusalem ad festivitatem congregato. Historialiter filiam Sion appellat Jerusalem. Sion enim arx erat eminens in medio civitatis, et principatum tenens super aedificia civitatis. « Ecce rex tuus, » non alienigena, non extraneus ut Herodes, de te carnis originem sumens. « Venit tibi. » Non vacat quod dixit « tibi » Hoc est,