comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrem qmm uecorus saep e apud pro adusi sunt duabus exhis mediis litteris subtratis . Interdũ autem
mus qua d ringepitos g ponentes proc e eq similiter cognatio est nam huiusce perc. duusq:
er q seribimus Cum autem p̃positio per scribenda est si autem ad uerbium fuerit perq: dicim
enim quum lego Deus pare solam. Daemon perdiptongoꝵ est notandus ł quas quod est qumis
ex suldiatur qui extrasolum est Exultat melius sine s. littera scribitur Namcum iprax exc &s couste
uomodo cumb eust rursus ei aliadditurs equor perdiptongũ scribendũ qui a ab aqua pomen ẽ fa¬
Forsitap pern seribendum in fine quia bitegrũ eius facit forte sitandem :łedus quod est deformis
pere solam senbendum Eo edus quod est pactum cum oediptongo scribeudum f ormo sus sine n scri¬
bitur quia iforma uocatur Gnatus quod est filius perg scribendũ quia facit generauu sib quae aspiratio¬

Expanded text:
'ad patrem' quoniam veteres saepe 'apud' pro 'ad' usi sunt duabus ex eis mediis litteris subtractis. Interdum autem 'ad patrem' quoniam veteres saepe 'apud' pro 'ad' usi sunt duabus ex eis mediis litteris subtractis. Interdum autem mus 'quadringentos', G ponentes pro C. C et Q similiter cognatio est. Nam 'huiusce' per C, 'cuiusque' per Q scribimus. 'Cum' autem praepositio per C scribenda est; si autem adverbium fuerit, per Q. Dicimus enim 'quum lego'. 'Deus' per E solam: 'daemon' per AE dipthonga est notandus. 'Equus', quod est animal, ebet scribi, quia exsul dicitur qui extra solum est. 'Exultat' melius sine S littera scribitur. Nam cum ipsa X ex C et S constat, quomodo, cum in ea sit, rursus ei additur alia? 'Aequor' per dipthonga scribendum, quia ab afine, quia integrum eius est 'si forte tandem'. 'Fedus', quod est deformis, per E solam scribendum est: 'foedus' quod est pactum, cum O et E dipthonga scribendum. 'Formosus' sine N scribitur, quia a forma vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
littera scribamis sequentẽ. hoc modo pro ab, prob .c & de inceps eadem ratione ceter
S quibus secum ta cits proculq clistaintes corlo quuntur sicut mos est militaris ut quotiens coꝵisen¬
tit exercitus quia uoce non potest᷑ manu promittat : Alii quia uoce pequeet ponpossunt gladior
facit Aluim tenet alii ad iutut NAlibi marius est occuputa Ali i peruellit pedom. Aludit apulam
ex pectanum a labris ialium hiuocit cum alio cantit. attamen aliis det digito litero
Haee disciplina docet quem admodum seriberedebeamus Nam sicut ars tractat departiũ delou¬
tione Ita orto graphiua describendi peritia: ut puta. ad cum est praepositio cum per&d litterã cum est
conuinetio ꝑit ph aud quando aduerbium est egandi .d. lit tera terminatur & aspiratur incipue
Quando autem coruinctio pert. luterã sineis piratione scribitur Apud p̃positio perd seribitur sicia¬

Expanded text:
littera scribamus sequentem hoc modo, pro a b pro b c et deinceps eadem ratione ceteras; littera scribamus sequentem hoc modo, pro a b pro b c et deinceps eadem ratione ceteras; m, quibus secum taciti proculque distantes conloquuntur. Sicut mos est militaris, ut quotiens consentit exercitus, quia voce non potest, manu promittat. Alii, quia voce non possunt, gladiorum facit. Alium tenet, alii adnutat, alibi manus est occupata, alii pervellit pedem, alii dat anulum exspectandum, a labris aliumdicitur: haec disciplina docet quemadmodum scribere debeamus. Nam sicut ars tractat de partium declinatione, ita orthographia de scribendi peritia, ut puta ad, cum est praepositio, d litteram; cum est conjunctio, t litteram accipit. 2. Haud, quando adverbium est negandi, d littera terminatur, et aspiratur in capite; quando autem conjunctio est, per t litteram sine aspiratione scribitur
Abbreviated transcription (Latin):
imultos perhaec callidi iigenio ignorantes decipiebant : Atq ita iusserunt seribendas in legibi¬
eiuiculis quoq quibus militum nomina continebantur propria potaer ꝓBE NOTIS MILITARIS¬
apud ueteres qua inspiceretur quanti exmilitbus super essent quantiq inbello cecidissent NT taupora
incipite uersiculi posita suꝑstitem designalut esthetauero adupius cuiusq pomen defuncti appondit̃
figere theta Cum autem imperitiã significare uellent A. Lauta littera usisunt : sicut mortem significa¬
bant cum ponebunt theta ad cãput : Pnstipendiorum quoq: largitione propriae erintnotae
Uquid occulte in uicem perscripturas sigrificare uellent: mutuo scriberent testis est bruti
in his litteris ea quac acturus erat potabit ignorantibus aliis quid sibi uellent hue litterie Caesar
que augustus ad filium: qm̃ inquit in rumerabilia incidunt assidue quac seribere alterutr̃
tiu asesposcirtt internos habeamus notas syuss tales ut cumq aliquid noris scribendũ erit. pro unaqua

Expanded text:
multos per haec callidi ingenio ignorantes decipiebant, atque ita iusserunt scribendas in legibeviculis quoque quibus militum nomina continebantur, propria nota erat apud veteres, qua inspiceretur quanti ex militibus superessent, quantique in bello cecidissent. Tau nota in capite versiculi posita, superstitem designabat. Thita vero ad uniusfigere theta. Cum autem inperitiam significare vellent, Labda littera usi sunt, sicut mortem significabant, cum ponebant Theta ad caput. In stipendiorum quoque largitione propriae erant notaedquid occulte invicem per scripturas significare vellent, mutue scriberent. Testis est Brutus, qui in his litteris ea quae acturus erat notabat, ignorantibus aliis quid sibi vellent haec litterae. Caesar quoque Augustus ad fihabeamus inter nos notas si vis tales ut, cum aliquid notis scribendum erit, pro unaquaque
Abbreviated transcription (Latin):
Rursus phulosopia est medititio mortis qđ mugis coruent xp̃i anis. quis aeculi ambitione culean¬
copuersione disciplirabile simila adino fueuite pteriacaiuuunt P Inilo soph ediduiditũ rdñdũ t̃s fustes pr¬

Expanded text:
Rursus, philosophia est meditatio mortis: quod magis conuenit Christianis qui, saeculi ambitione calcaRursus, philosophia est meditatio mortis: quod magis conuenit Christianis qui, saeculi ambitione calcaconuersatione disciplinabili similitudine futurae patriae uiuunt, s
Abbreviated transcription (Latin):
copcupisceptiaq rerũ frenatur ustitii quarecte iudicando suacuiq distribuuntur Logicam
quaerationalis uocatur plato sub iunxit perquã discussis rerũ morũq causis uim carũ ratone¬
biliter perscriutatus est: diuidens eãm indialecticã & rethoricĩ Dicta aute logica id ÷ rationalis l¬
go senim grece apud grecos el sermonẽ significat el rationẽ in his quippe tribus gereribus philoepli
etiã ploquia diuina copsistunt Ram aut depatura disputare solent ut ingenesi e Incedesuast
Nut demoribus ut in prouerbus ei in omnibus sparsim librs Aut delogica proqua pr̃i thecrico
iheologica sibi iuindicant ut in cuntico eaiticorũ e euangeliis Item aliqui doctorũ phalo se pbũ
in nomines đ partibus sus itadefinuerunt: Philosopha est diuinarũ humanarũq rerũ in quaptun
homini possibile est probabilis scientia :. Aliter philosophia est ars artium & disciplina disciplino

Expanded text:
concupiscentiaque rerum frenatur. Iustitia, qua recte iudicando sua cuique distribuunt. Logicam, quae rationalis vocatur, Plato subiunxit, per quam, discussis rerum morumque causis, vim earum rationabiliter perscrutatus est, dividens eam in Dialecticam et Rhetoricam. Dicta autem Logica, id est rationalis. Λόγος enim apud Graecos et sermonem significat et rationem. In his quippe tribus generibus Philosophiae etiam eloquia divina consistunt. Nam aut de natura disputare solent, ut in Genesi et in Ecclesiaste: aut de moribus, ut in Proverbiis et in omnibus sparsim libris: aut de Logica, pro qua nostri Theoreticam sibi vindicant, ut in Cantico canticorum, et Evangeliis. Item aliqui doctorum Philosophiam in nomine et partibus suis ita definierunt: Philosophia ehomini possibile est, probabilis scientia. Aliter, philosophia est ars artium et disciplina disciplinarum.
Abbreviated transcription (Latin):
÷ in eo deliberatur huius genus duplex est suasio & dissuasio de expectando e fugiendo id
defaciendo & nonfaciendo: Suasoria autem intribus locis diuiditur. honesto utili & possibili
aec differt aliquid adeliberatiua quia sua suasoria egit alterã ꝑsonã Deliberatiua interdum
e apud se agit In suasoria autẽ duae sunt quae plus ualent spes & metus Demonstritiuũ dictum
iod unã quãq rem aut laudando aut uituperando demonstrat. Quod genusduas habet spe¬
Paudem e uctuperitionem Qaudis ordo tribus temporibus distinguitur Ante ipsũ haminem

Expanded text:
re in eo deliberatur. Huius genus duplex est, suasio et dissuasio, id est de expetendo et fugiendo, id re in eo deliberatur. Huius genus duplex est, suasio et dissuasio, id est de expetendo et fugiendo, id est de faciendo et non faciendo. Suasoria autem in tribus locis dividitur: honesto, utili, et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget alteram personam, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et metus. Demonstrativum dictum, quod unamquamque rem aut laudando aut vituperando demonstrat. Quod genus duas habet spelaudem et vituperationem. Laudis ordo tribus temporibus distinguitur: ante ipsum, in
Abbreviated transcription (Latin):
ne qm̃emoria spronuntiatione & fine officii. quod est aliquid persuadere Ipsi autẽ peritia dicexdi in
tribus consistit fatura doc trina usu .INatura in genios Doctrina scientia ssu assiduitate. Haecsu
um quae non solũ in oratore sed inuno quoq: homine artifice exspectantur ut aliquid efficiat
uũ demonstratiuũ Iiudiciale  Deliberatiuũ genus est in quo de quibus libet utilitatibus uit e
quid aut debeat aut nondebeat fieri tractatur ¶ Bemonstratiuũ In quolaudabilis ꝑsona aut uitupe¬
bilis ostenditur Iudiciale in quo de ipsius facto ꝑsonae. aut poenae aut premii. sentenia datur
¶Dictũ autẽ iudicule eoquodiudicet hominẽ & sententiã suã ostendat utrũ laudabilis premio dignis
sit aut certereus condem pnari liberariq supplicio Deliberatiuũ genus uocatur eoquod deundqua qu

Expanded text:
cutione, memoria, pronuntiatione, et fine officii, quod est aliquid persuadere. Ipsa autem peritia dicendi in cutione, memoria, pronuntiatione, et fine officii, quod est aliquid persuadere. Ipsa autem peritia dicendi in tribus rebus consistit: natura, doctrina, usu. Natura ingenio, doctrina scientia, usus adsiduitate. Haec sunt enim quae non solum in oratore, sed in unoquoque homine artifice expectantur, ut aliquid efficiatiberativum, demonstrativum, iudiciale. Deliberativum genus est, in quo de quibuslibet utilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur. Demonstrativum, in quo laudabilis persona aut reprehensibilis ostenditur. Iudiciale, in quo de ipsius personae facto aut poenae aut praemii sententia datur. Dictum autem iudiciale eo, quod iudicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio. Deliberativum genus vocatur eo, quod de unaquaque
Abbreviated transcription (Latin):
ethorica est benedicendiscientia in ciuilibus quaestionibus ad persua dendũ iusta &bona birerũ pr¬
sonarũ q negotii ciusa Dic̃ta autẽ greca rethorica greci appellatione a potorhetosin. id estaco¬
arti rechorica In grãmatica enĩ scientiã rectelo quendi discimus Iin rechorici ꝑcipimus qualit̃ ea quae
didicimus proferamus. UD EIN UENTO RIBUS. RETNORICAE ARTIS
aec autẽ disciplina agrecis inuenti est ã gorgia pãristotile sermogona e translata in latinũ a
ctori ad mirari inpromptu sit. conp̃hendere impossibile nã membranis retentis quasi ad heresco
memoriae seriedictionis Ac mox repositis recordatio omnis elabitur. Huius disciplinae cognitio oruerẽ
CENO MINE ORATORIS ET PARTIBUS RETUORICAES
rator est igitur uirbonus dicendi peritus. Nirbonus consistit suatura snoribus uita s artibus. Dicend
eritus consistit. artifitiosa eloquentia quae constit partibus quinque Inuentione sdispositione selo¬

Expanded text:
etorica est bene dicendi scientia, in civilibus questionibus ad persuadendum iusta et bona, in rerum, personarumque negotii causa. Dicta est autem rhetorica grece, a grammaticae arti rhetorica. In grammatica enim scientiam recte loqudidicimus, proferamus. De inventoribus Rhetoricae artis . Haec autem disciplina a Graecis inventa est, a Gorgia, Aristotele, Hermagora, et translata in Latinum a lectori admirari in promptu sit, conprehendere inpossibile. Nam membranis retentis quasi adhaerescit memoriae series dictionis, ac mox repositis recordatio omnis elabitur. Huius disciplinae perfecta cognitio oratorem facit. De nomine oratoris et partibus Rhetoricae . Orator est igitur vir bonus, dicendi peritus. Vir bonus consistit natura, moribus, artibus. Dicendi peritus consistit artificiosa eloquentia, quae constat partibus quinque: inventione, dispositione, elo
Abbreviated transcription (Latin):
in aliquid eorum quae praedicta sunt neçcesse est cadat ingen
OB POSITIS
id est opposita uocats propter quod sibi uelut ex aduerso uidentur
obsitere ut contraria. Nectamen. omnia quae opponuntur sibi contraria
sunt. sed omnia acontrario opposita sunt ¶Primum genus est contrarior
quod iuxta ciceronem diuersum uocatur proeo quodtantum¬

Expanded text:
in aliquid eorum, quae praedicta sunt, necesse est cadat ingenium. De oppositis id est opposita vocat, propter quod sibi velut ex adverso videntur obsistere, ut contraria; nec tamen omnia quae opponuntur sibi contraria sunt, sed omnia a contrario opposita sunt. Primum genus est contrariorum, quod iuxta Ciceronem diversum vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
aetas nr̃a non nout. Vnde salustius ex historialibus : Eusebius & hieronimus ex annalibus & historia constiñ
Item interhistoriã & argumentũ & fabulã hoc inter est. Nam instorue res gestae quae uere facta sunł
gumenta sunt quae & sifacta sunt fieri tamen possunt ł abulae uero sunt quae nec factae sunt ei
fieripossunt quia contra naturã sunt EEX PLICIT ILIBERPRIMUS: DEGRAM¬

Expanded text:
aetas nostra non novit. Unde Sallustius ex historia, Livius, Eusebius et Hieronymus ex annalibus et historia constant. aetas nostra non novit. Unde Sallustius ex historia, Livius, Eusebius et Hieronymus ex annalibus et historia constant. Item inter historiam et argumentum et fabulam iArgumenta sunt quae, etsi facta non sunt, fieri tamen possunt. Fabulae vero sunt quae nec facta sunt, nec fieri possunt, quia contra naturam sunt. LIBER SECUNDUS, DE RHE
Abbreviated transcription (Latin):
ritro temporũ annorũq supputatio cõp̃henditur. & ꝑconsulũ regũ ꝗ successũ multa necessaria ꝑscritaNł¬
¶enus historiae triplex est: Epim eiris namq appellatur unius diei gestio hoc apud .pos diariũ uocat᷑
qđ latini diurnũ greci epimerida dicunt Halendaria appellantur quae lnmenses singulos digi¬
runtur f unales sunt res singulorũ annorũ Quȩq enĩ digna memoriae domi militieq mari acterre¬
rannos in cõmentariis acta sunt. ab anniuersariis gestis annales nomina uerunts historia autẽ mub¬
rũ annorũ uel temporũ est cuius diligentiã annui cõmentaris in libris delati sunt Int̃ historiã autẽ &
nales hoc bit̃ est quod historia est eorũ tẽporũ quae uidimus añn ales uero sunt eorũ annorũ quo

Expanded text:
retro temporum annorumque supputatio conprehenditur, et per consulum regumque successum multa necessaria perscrutanretro temporum annorumque supputatio conprehenditur, et per consulum regumque successum multa necessaria perscrutanenus historiae triplex est. Ephemeris namque appellatur unius diei gestio. Hoc apud nos diarium vocatur. Nam quod Latini diurnum, Graeci ephemerida dicunt. Kalendaria appellantur, quae in menses singulos digeruntur. Annales sunt res singulorum annorum. Quaequae enim digna memoriae domi militiaeque, mari ac terrae per annos in commentariis acta sunt, ab anniversariis gestis annales nominaverunt. Historia autem multorum annorum vel temporum est, cuius diligentia annui commentarii in libris delati sunt. Inter historiam autem et annales hoc interest, quod historia est eorum temporum quae vidimus, annales vero sunt eorum annorum quos
Abbreviated transcription (Latin):
Nistoru est uarratio rei gestie. perquã eaquae i p̃terito fiunt facta sunt dinoscuntur Dieta autẽ grae
oru apo istorin. id est uidere ł cognoscere: Apud ueteresenĩ nemo coꝵscribebant historĩ nusi is qui hnt̃ si¬
isset es eaquae scribenda eent uidisset: Melius enĩ oculis quae fiunt dep̃hendimus quã quae auditione celli¬
gimus Quae enĩ uidentur sine mendaitio proferuntur. haec disciplina ad grãmaticã ꝑtinet. quia quicquid
dignũ memoria est litteris mandatur Ihistoriae autẽ ideo monim̃ta dicuntur eoquod memoruã tribuanT¬
rerũ gestarũ Series autẽ dicta pertranslationẽ a sertis florũ in uicẽ corp̃hensorũ .VI.
degrecis. es troianis historiã edidit quã in foliis palmarũ ab eo conscriptã esseferunti Post daretẽ iutẽ
recia erodotus histori a& graphus primus habitus est. Post quẽ ferecides claruit hnstem poribus quibus hesd
eraeterita hominũ gesta ad institutionẽ p̃sentiũ historiis indiderunt Si quidem & perhistoriã sũm

Expanded text:
Historia est narratio rei gestae, per quam ea, quae in praeterito facta sunt, dinoscuntur. Dicta autem Graee. Apud veteres enim nemo conscribebat historiam, nisi is qui interfuisset, et ea quae conscribenda essent vidisset. Melius enim oculis quae fiunt deprehendimus, quam quae auditione colligimus. Quae enim videntur, sine mendacio proferuntur. Haec disciplina ad Grammaticam pertinet, quia quidquid dignum memoria est litteris mandatur. Historiae autem ideo monumenta dicuntur, eo quod memoriam tribuarerum gestarum. Series autem dicta per translationem a sertis florum invicem conprehensarum. De pde Graecis et Troianis historiam edidit, quam in foliis palmarum ab eo conscriptam esse ferunt. Post Daretem autem in Graecia Herodotus historiam primus habitus est. Post quem Pherecydes claruit his temporibus quibus Esdraraeterita hominum gesta ad institutionem praesentium historiis indiderunt, siquidem et per historiam summa
Abbreviated transcription (Latin):
si umspsa sud ab eo que dĩpirtiosus e orut a excurrat pullo sibi termipio praefiptto Praeterautã pul
gretos qua apudlatinos louge antiquiorẽ cugi fuisse carmipũ quai prosde Orii iaeñ prisiuons. bũ conde¬
bintur Prosae autemistudium sero iugguit Primus apud grecos ferecides srrus solata dnoene sero eeter
Apud rõm ioios autem aꝑiuis caceus aduersus pirrhum solitã oritionẽ primus exercut don exliore duort

Expanded text:
sit profusa, vel ab eo quod spatiosius proruat et excurrat, nullo sibi termino praefinito. 2. Praeterea tam apud sit profusa, vel ab eo quod spatiosius proruat et excurrat, nullo sibi termino praefinito. 2. Praeterea tam apud Graecos quam apud Latinos longe antiquiorem curam fuisse carminum, quam prosae. Omnia enim prius versibus condebantur, prosae autem studium sero viguit. Primus apud Graecos Pherecy des Syrius soluta oratione scripsit, apud Romanos autem Appius Caecus adversus Pyr
Abbreviated transcription (Latin):
lmenbri decora uenta: Corgrua enm est saimiliuido qo snils uuepxso nalor hni oei efoiralales⁊¬
comparatio ex dissimilibus rebus ut qualis in armis est ferae librae uisus leo eõmipus hostẽ copsedet
ubileoni caesars̃ comparauit non ex suo sed exalio genere similitudnem faciens E aradigma est
exem plũ dictiuel facti alicuius Aut simili aut dissimili genere corueniens eius queia p̃porimus rer
ita ut tam fortiter perut apud ipponẽ scipio quã utiq eato Pimulitudo autem tribus medis fi. Apo
re conuigis orpheus. orpheus thrheitia fretus cithara fidibusq ciporis. qua sidueret reparua &¬
breui Idest si ille cithara fretus ẽgopietate xxiiii. CDEPRO SA
De tosa lest pro ducta uratio &l a legemetri soluta. Prosũ enĩ antiqui pro ductũ dicbant elrectã
Vndeait uarro a pud plautum prosis lectis significari rectis Vndectiã quae pione pble cue
pumero sed rectã põsa: oratio dicitur in rectũ producenda Alii prosã aiunt dictam ab eo qus

Expanded text:
membra decora iuventa. Congrua enim est similitudo de specie, cuius persona inducitur. Parabolconparatio ex dissimilibus rebus, ut Lucan. 1, 205: Qualis in arvis aestiferae Libyae visus leo comminus hostem consedit; ubi leoni Caesarem conparavit, non ex suo, sed ex alio genere similitudinem faciens. Paradigma vero est exemplum dicti vel facti alicuius aut ex simili aut ex dissimili genere conveniens eius, quam proponimus, rei, ita: 'Tam fortiter periit apud Hipponem Scipio quam Uticae Cato'. Similitudo autem tribus modis fit: a pere coniugis Orpheus, Threicia fretus cithara fidibusque cbrevi, id est, si ille cithara fretus, ego pietate. CAPUT XXXVIII. De prosa. 1. Prosa est producta oratio, et a lege metri soluta. Prosum enim antiqui productum dicebant, et rectum. Unde ait Varro apud Plautum prosis lectis significare rectis; unde etiam quae non est perflexa numero, sed recta, prosa oratio dicitur, in rectum producendo. Alii prosam aiunt dictam ab eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
sonat quam acutus & circum flexis: Mono syllaba pars orationis si paturaliterbreuis est ut uir. Aut
ꝑositione longa ut ars. Acutum accentum habebit si uero naturaliter lopga ut res circum flexum
isyllilu pars orationis si priorem paturaliter longam habet &ultimã breuem ut romants circum¬
flectitur ut mũsa aliteracuiturs Inisyllaba pars orationis simediam breuem habet ut tibia turc prinã
flectimus Tetra syllaba autem et penta syllaba ratione trisyllabarum retinentur Grauis accentus
cuimus si uero naturaliter longam habet secundam & ultimã breuem ut rominus tunc mediuã¬

Expanded text:
sonat quam acutus et circumflexus. Monosyllaba autem pars orationis si naturaliter brevis est, ut 'vir', aut positione longa, ut 'ars', acutum accentum habebit. Si vero naturaliter longa, ut 'res', circumflexum. Disyllaba pars orationis si priorem naturaliter longam habet et ultimam brevem, circumflectitur, ut 'Musa'; aliter acuitur. Trisyllaba pars orationis si mediam brevem habet, ut 'tibia', tunc primam flectimus. Tetrasyllaba autem pars orationis et pentasyllaba ratione trisyllabarum retinentur. Gravis accentus cuimus; si uero naturaliter longam habet mediam et ultimam breuem, ut Metellus, tunc media
Abbreviated transcription (Latin):
Aco nomen accit: Nam grece pros id latius. ode grece latine cantus est IHoc enim nomen uer¬
bo rd uerbo expressum estꝰ Catini autem &d alia nomina habent Nam accentus estonos &tenores
dicunt quia ibisopius erescit ei desinit Necentus autem dictus quodiuxta cantũ sit sicut aduerbium
dẽponat estenim contrarius acuto Circum flexus quia deacuto & graui conistit Incipiens eñi ab acuto
diuxta uerbum est Acutus accentus dictus quod acuat eerigat syllabã Grauisquia deprimat q¬
similes sunt nam uterq leuat syllabum. Grauis uidetur contrarius ambobus Nam semper deprinit

Expanded text:
enim nomen de verbo ad verbum expressum est. Latini autem habent et alia nomina. Nam accentus et tonos et tenores dicunt, quia ibi sonus crescit et desinit. Accentus autem dictus, quod iuxta cantum sit, sicut adverbiumdeprimat est enim contrarius acuto; circumflexus, quia de acuto et graui constat: incipiens enim ab acuto iuxta verbum est. Acutus accentus dictus, quod acuat et erigat syllabam, gravis, quod deprimat similes sunt; nam uterque leuat syllabam. Grauis contrarius uidetur ambobus; nam semper deprimit
Abbreviated transcription (Latin):
em. quod siuerbum est tertiae personae ꝑt notabitur ab eo quod est eo is it. quia facit itus
uocali per li sunt scribenda Lactus perdiptongon scribitur quia laetita alatitudine uocata est
prodatum & calamitas procadimitas. acadendo enĩ nomen sumpsit calamitas Maxumus anmaxi¬
mus & siqua sunt similia qualiter scribi debeant quae situm est. Carro tradidit cacsarem. per ÷ eiusibem¬
odi uerba enuntiare solitum esse e scribere inde propt̃ auctoritatẽ tanti uiri consuetudine facta

Expanded text:
T notabitur, ab eo quod est 'eo, is, it', quia facit 'itur'. vocali per K sunt scribenda. 'Laetus' per dipthonga scribiturpro 'datum' et 'calamitatem' pro 'cadamitatem'; a cadendo enim nomen sumpsit calamitas. 'Maxumus' an 'maximus', et si qua similia sunt qualiter scribi debeant quaesitum est. Varro tradit Caesarem per I eiusmodi verba enuntiare solitum esse et scribere. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
nomen abieo quod ueluti uenenum quodam modo maledicti aut liuoris in funda  Tribra¬
edis qui dꝰ corius appellatur dictus tribrachis quia fit ex tribus breuibuss Colosus dictus
se usal tatione molosorum quam exer cuerint armati :Anapestus grece dicitur idestit
cans induas desinit breues sic &iste pes iuncturam un am habet longam & duas breues
unde pirinus oppansa palmadicitur &pendentes digitidactib : Amnfibrachis quotiues
uraque parte breuem hubet longam innedio inter iacentem bi achis eni breuis dicitur
Anifinacrus quod duȩ hinc inde longȩ habent inmedio inclusambreuem aXtr
dianbus dicti quod geminis constent iambis spondeis uel troheis ntis pastus quod
quilan senurdeti habent enimbinas longas syllabus pirasque prreptas e poriemi in ae
sillabi &cxas llib quia ulera quinque cesec sillalus non proceduat undenon oyorte¬

Expanded text:
nomen ab eo, quod veluti venenum quodammodo maledicti aut livoris infundat. Tribrachys qui et chorius appellatur, dictus tribrachys, quia sit ex tribus brevibus. Molossus dictus a saltatione Molossorum, quam exercuerunt armati. Anapaestus. Appellatur quia inchoans in duos desinit breves. Sic et iste pes iuncturam unam habet longam et duas breves. Unde et manus oppansa palma dicitur, et pendentes digiti dactili. Amphibrachys, quod in utraque parte brevem habeat, longam in medio interiacentem. Βραχύς enim brevis dicitur. Amphimacrus, quod dudiambus dictus, quod geminis constent iambis, spondeis, vel trochaeis. 15. Antispastus, quod qualem sonum dicti; habent enim binas longas syllabas, binasque correptas. 18. Paeones syllabi, et hexasyllabi, quia ultra quinque, et sex syllabas non procedu
Abbreviated transcription (Latin):
¶C nustr um fissis camus contexit᷑. iiii t. nũcupum. silii d̾tũ asserunt sc̃ iTella. a costi ex costi uł ex liguo qubꝰ giexitat noĩ as
¶ onfurꝰ est uas ex lͥgultis aptũ mũdare. sfco ist frami porture de. quo dic̾ ꝑs ilmiꝰ .ꝑ. isix.¶ Mauꝰ ai i. confino seruerunt¬
¶ Dictus aũt ꝯftins qͣi conus ꝙ̃ cuius s orbes dc̃r qi auruatis nͥdis ꝯtexint eãpoti. uł qd̾ a sꝑacto fieri soler ueł ad eupenet
alicͥoł õporta. ab sparto dc̃a ¶łõ ab sportindo scut qͥ dã uoliuit s priꝰ .i. ab sruito fiebant.: De usisualiu
iro aũt focos ait dictos quod foneat iguis ¶ĩam idins p̃i fłarma est ¶ Qucqund aũt iguem foner focus ugxĩ¬

Expanded text:
Canistrum fiscis cannis contexitur, unde et nuncupatur: alii grecum asserunt. Cistella a costis ex canna vel lignis quibus contexitur nominata. Cophinus est vas ex virgultis aptum mundare stercora et terram portare: de quo dicit propheta pro Israel: manus eius in cophino servierunt. Dialiquid. Sporta ab sparto dicta, non ab exportando sicut quidam volunt: prius enim de sparto fiebant. De vasis luminVarro autem focos ait dictos, quod foveant ignes. Nam ignis ipsa flamma est. Quidquid autem ignem fovet, focus
Abbreviated transcription (Latin):
litudine antonius sc̃s uiditsquĩ etiam interrogatus dĩ seruo respondisse fertur dicens Imortalis ego
sum unus ex ac colis heremisq̃uos uario delusa errore gentilitassfaunos fatirosq colit Dicuntur quidã
et siluestres homines uos nonnulli faunos ficarios uocant Ecino podum gens fertur in aethopia
ent postcruras e octonos digitos in plantis E podes inscithia sunt humanã formã et equinosi
shimontana indiae tenent quibus est uicinus ocenus Perhibent et in eadem india essegentem
abentes¶Est et gensibi statura cubitaliss grecis acubitus pigmeos uocant dequa su pradixim
feminarum quaesquin quennes concipiunt. & octauũ uitae annum non excedunt ¶Bi cuntur
uitem & alia hominum fabulosa portentas quae non sunt. sed ficta in causis rerum inter praetantur

Expanded text:
litudine Antonius sanctus vidit. Qui etiam interrogatus Dei servo respondisse fertur dicensHieron. Vit. Paul. erem. 8: 'Mortalis ego litudine Antonius sanctus vidit. Qui etiam interrogatus Dei servo respondisse fertur dicensHieron. Vit. Paul. erem. 8: 'Mortalis ego sum unus ex accolis heremi, quos vario delusa errore gentilitas Faunos Satyrosque colit.' Dicuntur quidam et silvestres homines, quos nonnulli Faunos ficarios vocant. Sciopodum gens fertur in Aethiopia ent post crura et octonos digitos in plantis. Hippopodes in Scythia sunt, humanam formam et equinos s. Hi montana Indiae tenent, quibus vicinus est Oceanus. Perhibent et in eadem India esse gentem abentes. Est et gens ibi statura cubitalis, quos Graeci a cubito Pygmaeos vocant, de qua supra diximfeminarum quae quinquennes concipiunt, et octavum vitae annum non excedunt. Dicuntur autem et alia hominum fabulosa portenta, quae non sunt, sed ficta in causis rerum interpretantur,
Abbreviated transcription (Latin):
in fronte media perhibenturshñ & agriophagite dicuntur spropter quod solas ferarum canies elunt
emnias hi libia creduntur truncossine capite pasci sẽt os et oculos habere in pectore AAlios sinecer¬
iucibus gignisoculos habentos in humerissb̃ ultimo autem orientis mopstruosae genuum facus¬
tribuuntur Aliac sine naribus aequali totius oris planiti es in formes habentes uultus liae labro¬
creta ora esse smodico tantum foramine calamis aue narum potus haurientes INonnulli sipe lingius esse
subteriore adeo prominenti ut in solis ardoribus totam exeo faciem contegant dormientes Mluis
magnitudine aurium sut omine corpus ex eis contegant Ip an enĩ greco sermone omne Iothea aures dicun
inturł in uicem sermones utentes nutũ siuemotu. Capothias apud scihiiam esse ferunt tam diffic¬
Tatiri homuntiones sunt aduncis naribus cornua infrontibus Rcaprarum pedibus similess qualem inso¬

Expanded text:
in fronte media perhibentur. Hi et agriophagitae dicuntur propter solas ferarum carnes, quas edunt. in fronte media perhibentur. Hi et agriophagitae dicuntur propter solas ferarum carnes, quas edunt. Lemnias in Libya credunt truncos sine capite nasci, et os et oculos habere in pectore. Alios sine cervicibus gigni oculos habentes in humeris. In ultimo autem Orientis moies. Aliae sine naribus, aequali totius oris planitie, informes habent uultus. Aliis concreta ora sunt modicoque tantum foramine calamis auenarum pastus hauriunt. Nonnullae linguis caresubteriore adeo prominente, ut in solis ardoribus totam ex eo faciem contegant dormientes. Aliismagnitudine aurium ut omne corpus ex eis contegant. Πᾶν enim Graeco sermone omne, ὦτα aures dicunntur, in vicem sermonis utentes nutu sive motu. Panotios apud Scythiam esse ferunt, tam diffpergreditur. Satyri homunciones sunt aduncis naribus; cornua in frontibus, et caprarum pedibus similes, qualem in so
Abbreviated transcription (Latin):
na nuncupatur Cidexteram mamillã uirilem ¶sinistrã muliebrem habentes uicissim coeundo e& gignunt
pariunt SSicut autem in singulis gentibus quaedam monstra sunt hominum Ita in uni uerso genere
humano quaedam monstra sunt gentiũ iut gigantes. cenophali ciclopes et cetera Eigantes dictos
iuxta greci sermonis ethimologiã quĩ ẽos gegines existimant sid est terrigenas eoquod eos fabulose
filios uulgus uocat squorum genus incertum est sfalso autem opinantur quidim imperiti descriptu¬
is sc̃ĩs prae uaritores angelos cum filiabus hominum antediluuum concubiusseset exinde natosgigo¬
tes id est nimium grandes et fortes uiros dequibus terra completa est ¶E enophali autẽ appellantur
oquod canina capita habeant squosq ipsela tratus magis bestias quam homines confitetur n in in
pascuntur Erdopes quoq eadem india gignit secdictos cidopes eo quod unum habere oculum

Expanded text:
na nuncupatur. Hi dexteram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes vicissim coeundo et gignunt et na nuncupatur. Hi dexteram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes vicissim coeundo et gignunt et pariunt. Sicut autem in singulis gentibus quaedam monstra sunt hominum, ita in universo genere humano quaedam monstra sunt gentium, ut Gigantes, Cynocephali, Cyclopes, et cetera. Gigantes dictos uxta Graeci sermonis etymologiam, qui eos gegines existimant, id est, terrigenas eo quod eos fabulose filios vulgus vocat: quorum genus incertum est. Falso autem opinantur quidis sacris praevaricatores, angelos cum filiabus hominum ante diluvium concubuisse, et exinde natos gigantes, id est, nimium grandes et fortes viros, de quibus terra completa est. Cynocephali appellantur eo quod canina capita habeant, quosque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur: hi in India nascuntur. Cyclopes quoque eadem India gignit, et dicti cyclopes eo quod unum habere oculum
Abbreviated transcription (Latin):
Iquando solum caput saut crus nascitur. ¶Alia quae in parte trans figuranturssicũt qui leonis habent
iultum suel canis uel taurinum caput aut corpus ut expasiphaȩ nimorant genitum mino taurum
tentum ut exmuliere uitulum dicit historia generatũ . Aliã quȩ sine trans figoratione mut ati
habent locorum sut oculos in pectore suel in fronte flures supra intimporessicut aristotiles tradidit quep¬
dam insinistraparte lecur indextera splenem habiusse ¶ Alia secundũ copnaturationem sut in alia map
digiti plures connaturati e coherentes repperiuntur Iin alia manu minus sueł in pedibus liã secun
dum in maturam et intemperatã creationem ssicut hi quidentati pascuntursiue barbati siue capr
lia complexu plurimarum differentiarum sicut illud quod praediximus In alexandro multfi
nuncupati Teo quod eis utorq sexus appareađ Erma quippe apud grecos masculus lafrondȩ femi¬

Expanded text:
ria, quando solum caput, aut crus nascitur. Alia quae in parte transfigurantur, sicut qui leonis habent ria, quando solum caput, aut crus nascitur. Alia quae in parte transfigurantur, sicut qui leonis habent vultum vel canis, vel taurinum caput, aut corpus, ut ex Pasiphae memorant genitum Minotaurum, tentum, ut ex muliere vitulum dicit historia generatum. Alia, quae sine transfiguratione mutationem habent locorum, ut oculos in pectore, vel in fronte, aures supra tempora, vel sicut Aristoteles tradidit, quemdam in sinistra parte jecur, in dextera splenem habuisse. 10. Alia secundum connaturationem, ut in alia manu digiti plures connaturati et cohaerentes reperiuntur, idum inmaturam et intemperatam creationem, sicut hi qui dentati nascuntur sive barbati vel cani. Alia conplexu plurimarum differentiarum, sicut illud quod praediximus § 5 in Alexandro multifoutem nuncupati eo quod eis uterque sexus appareat. Ἐρμῆς quippe apud Graecos masculus, Ἀφροδίτη femi
Abbreviated transcription (Latin):
T sicut fertur inumbria mulierem peperisse serpentem En delucanus matremq suus conterrut infans Por¬
tentuosa uero lacuem sumunt mutationem exempli causa cum sex digitis nati ¶Portentaigitur uel por¬
entuosa existunt Alia magnitudine totius corporis ultra communem hominum modũ quantus fui
tition in pouem iugeribus ucens hom rotestante Alia paruitate totius corporis ut nan isueł quos gre¬
cipigmeos uocant seo quod sint statura cubitales Qłiã magnitudine partiũ ueluti capite in formđ uit
superfluis membrorũ partibus ut bicipites e trimani suel scinodontes quibus procedunt geminidentes
Mlidefectu partium in quibus altera pars plurimum deficit ab altera sut manus amanũ. uel prsapede
lia discissione ut sine manus aut capite generata quos greci. stere noseos uocant Cliã perpumo¬

Expanded text:
, sicut fertur in Umbria mulierem peperisse serpentem. Unde Lucanus1,563: Matremque suus conterruit infans. Por, sicut fertur in Umbria mulierem peperisse serpentem. Unde Lucanus1,563: Matremque suus conterruit infans. Portentuosa vero levem sumunt mutationem, exempli causa cum sex digitis nati. Portenta igitur vel portentuosa existunt alia magnitudine totius corporis ultra communem hominum modum, quantus fuit Tityon in novem iugeribus iacens, Homero testante: alia parvitate totius corporis, ut nani, vel quos Graeci pygmaeos vocant, eo quod sint statura cubitales. Alii a magnitudine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partibus, ut bicipites et trimani, vel cynodontes, quibus gemini procedunt dentes. Alii a defectu partium, in quiAlii a discissione, ut sine manu aut capite generata, quos Graeci steresios vocant. Alia privime
Abbreviated transcription (Latin):
tamen scriptorum plerumq corrumpitur ¶Qũ aedam autem portentorum creationes in signifi¬
citionibus futuris copsinuta uidenturs uult enim dĩ interdum uentura significare per aliqua puats¬
scentium noxia sicut ꝑsomnos el peroracula quã praemoneat sẽt significet quibusdam uel gextibus
suel hominibus futuram dadem quod plurimis etiam experimenus probatum est Merxenquippe
uulpes sex equa creata soliu regnum portendit Aex andro exmuliere monstrum creatum
quod superiores partes hominis sed moruas habuerit. In feriores diuersarum bestiarũ seduiuentes
significasse repentinã regis interfectionems Sũ peruixerant enim deteriora melioribus sed &
nonstra quae in significationibus dantur pondiu. uiuunt ssed continuo ut nota fuerint occida
EEnter portentũ autẽ &l portentuosum differt. Nam portenta sunt quae trans figurantur¬

Expanded text:
tamen scriptorum plerumque corrumpitur. Quaedam autem portentorum creationes in signifitamen scriptorum plerumque corrumpitur. Quaedam autem portentorum creationes in significationibuso futuris constituta videntur. Vult enim deus interdum ventura significare per aliqua nascentium noxia, sicut et per somnos et per oracula, qua praemoneat et significet quibusdam vel gentibus vel hominibus futuram cladem; quod plurimis etiam experimentis probatum est. Xerxen quippe vulpis ex equa creata solvi regnum portendit. Alexandro ex muliere monstrum creatum, quod superiores corporis partes hominis, sed mortuas habuerit, inferiores diversarum bestiarum, sed viventes, significasse repentinam regis interfectionem: supervixerant enim deteriora melioribus. Sed haec monstra quae in significationibus dantur non diu vivunt, sed continuo ut nata fuerint occidunt. Inter portentum autem et portentuosum differt. Nam portenta sunt quae transfigurantur
Abbreviated transcription (Latin):
autem dictus seo quod iam sinepulsu & palpitatione sid est sine motu. CSepelire autem est coꝵdere
pora snam humare obrueredicimus hoc est humum in iiceresi GE PORTENTIS
ortenta esse uarro ait quae contranaturam nata uidenturs sed ñon sunt quia diuina uolun
naturams modo dm̃ appollant P ortentum ergo fit ston contra naturamssed coretra quod est
pota natura  ortenta autem & ostenta monstras atq prodigia Adeo nuncupantur quod porten¬
dere at q ostendere monstrare ac p̃dicare aliqua futura uidentur  Nam portenta dicta perhibent
aportendendo siđ est p̃ ostendendo COstenta autem quod ostendere quicquid futurum uideatur¬
odigia quod porro dicant sidest futura praedicant ¶Monstra uero a monitu dietasquõd aliquid
significaindum de monstrent ssiue quod statim monstrentiquod appareat s& hoc proprictans est ş abusio

Expanded text:
autem dictus, eo quod iam sine pulsu et palpitatione est, id est sine motu. Sepelire autem est condere autem dictus, eo quod iam sine pulsu et palpitatione est, id est sine motu. Sepelire autem est condere corpus. Nam humare obruere dicimus, hoc est humum inicere. § 3 De portentis. Portenta esse Varro ait quae contra naturam nata videntur: sed non sunt contra naturam, quiNaturam, modo Deum appellant. Portentum ergo fit non contra naturam, sed contra quam est nota natura. Portenta autem et ostenta, monstra atque prodigia ideo nuncupantur, quod portendere atque ostendere, monstrare ac praedicare aliqua futura videntur. Nam portenta dicta perhibent a portendendo, id est praeostendendo. Ostenta autem, quod ostendere quidquam futurum videantur. Prodigia, quod porro dicant, id est futura praedicant. Monstra vero a monitu dicta, quod aliquid significando demonstrent, sive quod statim monstrent quid appareat; et hoc proprietatis est, abusione
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet ui. pomperduo ftam uln geminata est .u. littera nomen est non participiũ sut fatuus irduus
õpuenienter itaq factũ ut quem ad modũ id quod significat iñoñ potest agepdo bta eliꝓsum nom
pon posset loquendo dedinari Om̃nis autem mortuus aut funus est suit cadauerC funus est si sepeli¬
atursa s dictum funus a funibus accensis quos ante feretrums papiris caera circum ditis ferebant
Cadauer autem est ssi in sepultum iacet spam cadauer nominatum acadendo ĩquia iam stare non potest
Quod dum portatur exequias dicimus Erematas reliquias : Conditum iam sepultũ Corpus autem
copsuetudine dicitur sut illud tum corpora luce carentum. Defunctus uocatus quia compleuit uitae
offitium  non dicimus functos officio iquiã officia debita compleuerunt unde & honoribus functus¬
c est ergo defunctus quod abofficio sit uitae depositus siue quod sit diem functus Sepultus

Expanded text:
scilicet, u, non per duo. Nam ubi geminata est littera, nomen est, non participium, ut fatuus, arduusscilicet, u, non per duo. Nam ubi geminata est littera, nomen est, non participium, ut fatuus, arduusonuenienter itaque factum est, ut, quem ad modum id quod significat non potest agendo, ita ipsum uerbum non posset loquendo deatur. Et dictum funus a funibus accensis, quos ante feretrum papyris cera circumdatis ferebant. Cadaver autem est, si insepultum iacet. Nam cadaver nominatum a cadendo, quia iam stare non potest. Quod dum portatur, exsequias dicimus: crematum reliquias: conditum iam sepultum. Corpus autem consuetudine dicitur, ut illudVirg. Georg. 4, 255: Tum corpora luce carentum. Defunctus vocatus, quia conplevit vitae officium. Nam dicimus functos officio, qui officia debita conpleverunt; unde est et honoribus functus. Hinc ergo defunctus, quod ab officio sit vitae depositus, sive quod sit diem functus. Sepultus
Abbreviated transcription (Latin):
florida iuentus Nlactea canities pro ut diceret candida ssenectus autem multa secum bona auferi
et mala s Bona qui apos a potentissimis dominiis liberatł u olũptatibus imponit modũ. Libi¬
dinis frangit im petus: Auget sapientiã. dat maturiora corsilia ¶Mala autem quia senium
miserrimum est debilitate & odio subeunt enim inorbi tristisq senectuss Nam duo sunt quibus
mipu untur corporis uires senectus & morbus ors dicta quod sit amara uel a martesqui est effacte
mor tuorum Eria autem autem genera mortis A cerba iñ maturas naturalis Q cerba in fintũ siñ ma¬
tura iuuepum s̃ merita idest iuturalis senum Mortuus autem ex qua parte orationis dedinetur incertũ ÷
sicut ait caesar ab eo quod est morior in participio p̃teratitem poris intus exiredebuit ̃unu

Expanded text:
Florida juventus, lactea canities, prout diceret, candida. 30. Senectus autem multa secum et bona affert Florida juventus, lactea canities, prout diceret, candida. 30. Senectus autem multa secum et bona affert et mala. Bona, quia nos ab impotentissimis dominis liberat, voluptatibus imponit modum, libidinis frangit impetus, auget sapientiam, dat maturiora consilia. Mala autem, quia senium miserrimum est, debilitate et odio. Subeunt enim morbi, tristisque senectus. Nam duo sunt, quibus minuuntur corporis vires: senectus et morbus. 31. Mors dicta, quod sit amara, vel a Marte, qui est effector mortium. 32. Tria sunt autem genera mortis: acerba, immatura, naturalis. 30 Acerba infantium, immatura juvenum, matura, id est, naturalis senum. 33. Mortuus autem ex qua parte orationis declinetur incertum est. Nam, sicut ait Caesar, ab eo quod est morior in participio praeteriti temporis in tus exire debuit, per unum,
Abbreviated transcription (Latin):
apositiuo Ergosenior non satis sicut iuuenior in traiuuenem sicut pauperior intra pauperem
Senes autem quidam dictos putant a sensus diminutione sẽo quod pro uetustate desipiants Nam
phisici dicunt stultos esse homines frigidioris sanguinisł prudentes calidi ¶ Vnde et senes in quibus
iam frigits & pueri in quibus pecdum calet minus sapiunt inde est quod conuenit sibi. infantiũ
aetas et senum ¶senes enim pernimiam aetatem delirant sp̃ueri ꝑ lasciuiã & infantiam ignorant
quid agant Nsenex autem tantũ masculim generis estssicut anus feminei INam anus dicitur
mulier sAnus autem appellata amultisannis quasi annosasnam si cõmune esset nomen curnon
teret terrentius senem mulierem ¶hinc euetula quasi uetustassicut enim a sene senectussitã
ab anu apilitas nominata est ¶ Capities autem uocata acandore quasi canditiess unde est illud

Expanded text:
positivo. Ergo senior, non satis senex, sicut junior infra juvenem, sicut pauperior infra pauperem. positivo. Ergo senior, non satis senex, sicut junior infra juvenem, sicut pauperior infra pauperem. Senes autem qphysici dicunt stultos esse homines frigidioris sanguinis, prudentes calidi: unde et senes, in quibus iam friget, et pueri, in quibus necdum calet, minus sapiunt. Inde est quod convenit sibi infantum aetas et senum: senes enim per nimiam aetatem delirant; pueri per lasciviam et infantiam ignorant quid agant. Senex autem tantum masculini generis est, sicut anus feminini; nam anus dicitur sola mulier. Anus autem appellata a multis annis, quasi annosa. Nam si commune esset nomen, cur diceret TerentiusEun. 357: 'senem mulierem'? Hinc et vetula, quia vetusta. Sicut autem a sene senectus, ita ab anu anilitas nominata est. Canities autem vocata a candore, quasi candities. Und
Abbreviated transcription (Latin):
Nam eua statim facta delatere uiri sui nondum contacta auiro smulier appellata est. dicente scriptu
Ali as ab incorruptiones sicut uirago quod ignorat femineam passionem  Virago uocata quia uirum
git hoc estopera uirilia facit & masculini uigoris est Iantiqui enim fortes feminas ita uocabant
go autem non recte uirago diciturs sinon uiri officio fungatur Imulier uero si uirilia opera facit¬
seruałã famulo famula Nlta a uiro uira Ihinc & uirgini nomen quidam putant ¶Femina autem a par¬
tibus femorum dicta su: bisecus species auiro distinguitur. IAlii greca aethimologia feminã abignea ui.
lictã putant quia uehementer concupiscit libidinosiores enim uiris feminas esse stam in mulierib
quam in animantibus uinde nimius amor apud antiquos femineus uocabatur Senior est adhuc uiridior
nsecto libro ¶ouidius senior inter iuuenemq: senem qs Terrentius quo iure sumus ad ulescentiores

Expanded text:
Nam Eva statim facta de latere viri sui, nondum contacta a viro, mulier appellata est, dicente ScripturNam Eva statim facta de latere viri sui, nondum contacta a viro, mulier appellata est, dicente ScripturAlias ab incorruptione, quasi virago, quod ignoret femineam passionem. Virago vocata, quia virum agit, hoc est opera virilia facit et masculini vigoris est. Antiqui enim fortes feminas ita vocabant. Virgo autem non recte virago dicitur, si non viri officio fungitur. Mulier vero si virilia facit, rectrvo serva, sicut a famulo famula, ita a viro vira. Hinc et virginis nomen quidam putant. Femina vetibus femorum dicta, ubi sexus species a viro distinguitur. 28 Alii Graeca etymologia feminam ab ignea vi dictam putant, quia vehementer concupiscit. Libidinosiores enim viris feminae sunt, tam in mulieribus quam in animalibus. Unde nimius amor apud antiquos femineus voOvid. in lib. VI: Senior inter juvenemque senemque. Terentius: Quo jure sumus adolescentiores.
Abbreviated transcription (Latin):
tur primopło lepuerpera pato Edictar puerperan uel quod primo partu grauantur :¬
suel quod primum pueros pariunt ¶Ad ules censdictus eo quod sit adgignendũ ad ultus
siue acrescere & augere Quuenis uocatus quodiuuare posse incipit sut in bobus iuuenci cum auitulis discesse
est opus aliquid conferentis ssicut autem trigesimus perfectae aetatis est annus in hominibus sita in pecu¬
de & uirtutis nomen accepitssiue quodui agat feminã Qulier uero amollicies tam quã mollier de¬
aeta littera uelmutata appellata est mulier ¶ utriq enĩ fortitudine e inbecillitate corporũ separd¬
T sedideo uirtus maxima uirilmulieris minor sut patiens uiro esset sscilicet nefeminis repugnantibus
libido cogeret uiros ad aliud appetereaut in alium sexum proruere Dicitur igitur mulier secupdũ
femineum sexum Inon secundum corruptionem in tegritatis set ex hoc exlingua sacrae scripturae

Expanded text:
tur primo prole puerpera nato. Et dictae puerperae vel quod primo partu gravanturtur primo prole puerpera nato. Et dictae puerperae vel quod primo partu gravanturvel quod primum pueros pariunt. Adolescens dictus, eo quod sit ad gignendum adultus, sive a crescere et augeri. Iuvenis vocatus, quod iuvare posse incipit; ut in bubus iuvenci, cum a vitulis discesseest opus aliquod conferentis. Sicut autem triginta perfectae aetatis est annus in hominibus, ita in pecunis; unde et virtutis nomen accepit, sive quod vi agat in feminam. Mulier vero a mollitie, tanquam mollier l littera ntur. Sed ideo virtus maxima viri, mulieris minor, ut patiens viri esset; scilicet, ne feminis repugnantibus libido cogeret viros aliud appetere aut in alium sexum proruere. Dicitur igitur mulier secundum femineum sexum, non secundum corruptionem integritatis: et hoc ex lingua sacrae Scripturae.