comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
norum paulisꝑ arma cessassent : aut hia¬
tu terre. & aquȩ diluuio. aut sodomita¬
nis ignib & fulminib celitus tortis. sup¬
plicium ciuitas depeiliss&: quȩ multo
infaustiorẽ illis qui hȩc ꝑpessi sunt. &
nequiorẽ uirorũ presentẽ hanc ꝓtulis¬
s&e ȩtatẽ. ꝓquib & om̃is gens pariter
mereretur eactingui. Sed & inseacto li¬
bro: de eisdem talia dicit. Et eorum in¬
quit qui ꝑ totã ciuitatẽ famis in edia
corrumpebantur multitudo innume¬
rabilis erat : quorũ nec explicari mise¬
ria potest. Persingulas nãq domos
sicubi fuiss& aliquid cibi refertũ. bella
continuo & cȩdes inter caros. ipsosq
parentes ac liberos nascebant᷑ : dũ non
solũ emanibus. sed exx ipsis etiam faucib
inuicẽ cẏbum rapere certabant. lides
aut̃. nec mortuis erat. Sed & ipsi cũ ĩa
sp̃m excalarent : ꝑscrutabant᷑ a predo¬
nibus. necui forte intra gremiũ eybi

Expanded text:
norum paulisper arma cessassent, aut hianorum paulisper arma cessassent, aut hiatu terrae, aut aquae diluvio, aut Sodomitanis ignibus, et fulminibus coelitus tortis, supplicium civitas dependisset, quae multo infaustiorem illis, qui haec perpessi sunt, et nequiorem virorum praesentem hanc protulisset aetatem: pro quibus omnis gens pariter mereretur exstingai. Sed in libro VI de iisdem talia scribit: Et eorum, inquit, qui per totam civitatem famis inedia corrumpebantur multitudo innumerabilis erat, quorum nec explicari miseria potest. Per singulas namque domos sicubi fuisset aliquid cibi repertum, bella continuo et caedes inter charos ipsosque parentes ac liberos nascebantur; dum non solum e manibus, sed ex ipsis etiam faucibus invicem cibum rapere certabant. Fides autem nec mortuis erat; sed et ipsi cum jam spiritum exhalarent, perscrutabantur a praedonibus, ne cui forte intra gremium cibi
Abbreviated transcription (Latin):
los adhuc spirantes: mucro examinan¬
dus agebat᷑. Qđ alii semineces cum
uiderent : supplices dexteras ꝓtende¬
bant. ut inse quoq beneficii loco con¬
uerterent scelus: quo scilic& crucia¬
tibus famis uelocius ab soluerentur.
Sed nouo crudelitatis genere : necẽ quã
sponte inferebant. si rogarent᷑ nega¬
bant: cũ tamen unusquisq deficien¬
ad templũ : non demorte ꝓpria do¬
lens. sed de impunitate prȩdonũ
quos suꝑstites relinquebat. E primo
quidem sumptu publico sepeliri
mortuos uisserant : fetoris intole¬
rantia. Ut uͦ om̃em sumptũ cepit
iuncere multitudo morientiũ de
muro cadauera p̃cipitabant. At
cũ titus circũiens ꝑ uidissoe repletos
mortuorũ cadauerib uallos : & bu¬
mani corporis tabo patriã terrã
rigari : cũ ingenti gemitu eleuatis
ad celũ manib dm̃ inuocat testem.
sequitur. Non cunctabor inquit
ꝓferre qđ sentio. Arbitror cium
qđ etiam si aduersum impios ciues roma¬

Expanded text:
los adhuc spirantes, mucro examinanlos adhuc spirantes, mucro examinandus agebatur, quod alii semineces cum viderent, supplices dextras praetendebant, ut in se quoque beneficii loco, converterent scelus, quo scilicet cruciatibus famis velocius absolverentur; sed novo crudelitatis genere, necem quam sponte inferebant, si rogarentur, negabant. Cum tamen unusquisque deficienad templum, non de morte propria dolens, sed de impunitate praedonum, quos superstites relinquebant. Et primo quidem sumptu publico, sepelire mortuos jusserant, fetoris intolerantia. Ut vero omnem sumptum coepit vincere multitudo morientium, de muro cadavera praecipitabant. At cum Titus circumiens pervidisset repletas mortuorum cadaveribus valles, et humani corporis tabo patriam terram rigari, cum ingenti gemitu, elevatis ad coelum manibus: « Deum invocat testem, sequitur: « Non cunctabor, inquit, proferre quod sentio. Arbitror enim quod etiam, si adversus impios cives, Roma
Abbreviated transcription (Latin):
lorũq cadauera. ꝑ plateas. infeliciũ
senũ corpora. fame magis quã ȩtate
consumpta. Iuuenes uͦ atq om̃ĩs e¬
tas robustior. uelut simulacra quȩ¬
dam inuiis & egressib oberrabant
corruentes : quocũq loci gressũ sub¬
riuss& inedia. Sepelire aut̃ cada
quos sepeliebant : animas emisere
Multi etiã dũ ꝓsecuntur funera: pri¬
usquã ad sepulchrũ ueniretur ef¬
flabant. Sed nec planctus eamore
de functis ea hibebatur aut luctus:
quia hoc sibi totũ uindicauerat
fames. Sed nec ariditas inȩdiȩ. humorem
cuiquã reliquerat lacrimarũ. Obsederant
ciuitatẽ ꝓfunda silentia: & note plena
mortis cuncta conteacerat. Quib: malis
om̃ibus. grauiores soli uigebant p̃dones :
qui ne sepulchra quidem diripere & spo¬
liare cadauera inlicitũ non ducebant.
non tam p̃dam petentes quã scelus
inrisione cumulantes. & aciem gladioꝵ
suoꝵ incadauerũ obtrumcatione ꝓ¬
bantes. Interdum etiam. in nonnul¬

Expanded text:
lorumque cadavera, per plateas vero infelicium lorumque cadavera, per plateas vero infelicium senum corpora, fame magis quam aetate consumpta. Juvenes vero atque omnis aetas robustior, velut simulacra quaedam in viis et egressibus oberrabant, corruentes, quocunque loci gressum subripuisset inedia. Sepelire autem cadaquos sepeliebant, animas emisere; multi etiam dum prosequuntur funera, priusquam ad sepulcrum veniretur, efflabant. Et, ut nec planctus ex more defunctis exhibebatur, aut luctus, quia hoc sibi totum vindicaverat fames; sic nec ariditas inediae humorem aliquem cuiquam reliquerat lacrymarum. Obsederant civitatem profunda silentia, et nox plena mortis cuncta contexerat. Quibus malis omnibus graviores soli vigebant praedones, qui ne sepulcra quidem diripere et spoliare cadavera illicitum ducebant, non tam praedam petentes, quam scelus irrisione cumulantes, et aciem gladiorum suorum in cadaverum obtruncatione probantes. Interdum etiam in nonnul
Abbreviated transcription (Latin):
miseros ꝑ urgebant. Nam ipsi tor¬
tores : nec paciebant famẽ. Esso
enĩ quodammodo tolerabilius: si
hec compulsi inedia facere uiderentur
Sed ut uel p̃pararent sibi in posterũ cybos:
uelut crudelitas exercitio conualesce¬
r&e. In his etiam siqͥd forte furtim
ꝑstationes hostiũ ꝓcolligendis erbis¬
qͣsi erepsissent : occurrentes eis. qui se hos
tium manus effugisse gauderent.
diripiebant quicꝗd attuberant. Sup¬
plicantib autẽ & terribile qđdam
sibi nomen di inuocantib ut uel par¬
tem aliquã exchis quȩ cũ mortis peri¬
culo quesierant indulgerent: nihil
prsus p̃bebant: Sed & hoc beneficii
loco cesserat : si cõp̃hensũ uiuu licuis¬
soc euadere. His aut̃ post aliquan¬
ta ad iungit dicens ludeis uͦ cũ e¬
gressu urbis omĩs pariter spes exclu¬
debat᷑ salutis: & inualescens a cerbitas
famis. domas simul & familias gen¬
temq uastabat : ita ut inpenetra¬
bilib strata iacerent mulierũ paruu¬

Expanded text:
miseros perurgebant. Nam ipsi tormiseros perurgebant. Nam ipsi tortores nec patiebantur famem. Esset enim quodammodo tolerabilius, si haec compulsi inedia facere viderentur, sed ut vel praepararent sibi in posterum cibos, vel ut crudelitas exercitio convalesceret. In his etiam si qui forte furtim per stationes hostium pro colligendis herbis erepsissent, occurtium manus effugisse gauderent, diripiebant quidquid attulerant. Supplicantibus autem et terribile quoddam sibi nomen Dei invocantibus ut vel partem aliquam ex his quae secum mortis periculo quaesiverant, indulgerent, nihil prorsus praebebant; sed hoc beneficii loco cesserat, si comprehensum vivum licuisset evadere. His autem post aliquanta adjungit, dicens: « Judaeis vero cum egressu urbis omnis pariter spes excludebatur salutis, et invalescens acerbitas famis, domos simul et familias gentemque vastabat; ita ut in penetralibus strata jacerent mulierum parvu
Abbreviated transcription (Latin):
ut clausas cuiuspiam conspexcisso
fores: inditiũ credebat hoc esse. qđ
intrinsecus positi ederent. & repen¬
te despͥicatis foribus p̃cipites in ru¬
ebant. atq ab ipsis ut ita dicam fau¬
cibus eoprimentes. siꝗͥd forte insũp¬
tum iam fuerat reuocabant Uerbe¬
rabantur senes : si cẏbum uindicare
temptassent. Sparsis etiã crinib:
mulieres trahebant᷑ : occultare ni¬
tentes siꝗd forte dep̃hensum fuisso
inmanibus. Mulla senibus ꝓcanitie
reuerentia. nulla erga paruulos mi¬
seratio : sed inexciguo panis fragmen¬
to paruulos inherentes. & exipso
cui inheserant suspensos elidebant
interram. In eũ uͦ qui raptores cybo
p̃uenissoc absumpto. crudelius sȩuie¬
bant : & excogitabant dira supplicia. ł iuu¬
obturantes infelicib naturales diges¬
tionũ meatus. aliis uͦ preacutas sudes
ꝑeadẽ uerenda adicientes. Horresco
quȩ gesta sunt referens: ad confeͥssio¬
nẽ ꝑ hȩc: unius panis aut cyati farinȩ

Expanded text:
im ut clausas cujuspiam conspexisset im ut clausas cujuspiam conspexisset fores, indicium credebat hoc esse quod intrinsecus positi ederent; et repente, despicatis foribus, praecipites irruebant, atque ab ipsis ut ita dicam faucibus exprimentes, si quid forte sumptum jam fuerat, revocabant. Verberabantur senes, si cibos vindicare tentassent; sparsis etiam crinibus mulieres trahebantur, occultare nitentes si quid forte deprehensum fuisset in manibus. Nulla senibus pro canitie reverentia, nulla erga parvulos miseratio, sed in exiguo panis fragmento parvulos inhaerentes, ex ipso cui inhaeserant, suspensos elidebant in terram. In eum vero qui raptores cibo praevenisset absumpto crudelius saeviebant, et excogitabant dira supplicia, obturantes infelicibus naturales digestionum meatus, aliis praeacutas sudes per eadem verenda adigentes. Horresco quae gesta sunt referens. Ad confessionem per haec unius panis aut cyathi farinae
Abbreviated transcription (Latin):
non nulli nec in panes confectas fruges
edebant. alii uͦ inquantũ uel necessi¬
tas uel metus ꝑmitter&. ex coque¬
bant. & mensam quidem nullus eac¬
pectabat apponi : sed eac ipso semi usta
igni rapientes. ꝓpria uelut furtiua
deuorabant. Et erat infȩlicis ipsuis
cybi spectaculũ miserabile : cũ uali¬
diores quiq inuenta diriperent.
inbecilliorib uͦ nihil preter luctũ
suꝑerat & lacrimas. Et om̃ium
lic& acerbitates rerũ super& famis:
nihil tamen ita subruit aesubuer
salius rebus pudore dignũ est: id¬
in hac nec essitate contempnitur. Deniq
& uaores deuirorũ manibus. & filui
deparentũ. & qđ est infelicius matres
cybos deparuuloꝵ suoꝵ manibus atq
ore rapiebant. Et cũ dulcissimi liberi
in manib atq ante ora positi tabesce¬
rent : exigua uitȩ subsidia dentib
ipsis eocimere nemo parcebat Uerũ
nec ipsos quidem infęlices & ꝑeacigu¬
os sumentes latebant cybos: sed con¬

Expanded text:
nonnulli nec in panibus confectas fruges nonnulli nec in panibus confectas fruges edebant. Alii vero, in quantum vel necessitas vel metus permitteret, excoquebant; et mensam quidem nullus expetebat apponi, sed ex ipso semiusta igne rapientes, propria velut furtiva devorabant. Erat infelicis ipsius sibi spectaculum miserabile, cum validiores quique inventa diriperent, imbecillioribus vero nihil praeter luctum supererat et lacrymas. Etenim licet omnium acerbitates rerum superet fames, nihil tamen ita subruit et subveruid enim salvis rebus pudore dignum est, in hac necessitate contemnitur. Denique et uxores de virorum manibus, et filii de parentum, et, quod est infelicius, matres cibos de parvulorum suorum manibus atque ore rapiebant. Et cum dulcissimi liberi in manibus atque ante ora positi tabescerent, exigua vitae subsidia dentibus ipsis eximere nemo parcebat. Verum ne ipsi quidem infelices et perexiguos sumentes latebant cibos, sed con
Abbreviated transcription (Latin):
cessitas uero famis. factiosorũ eactol¬
lebat arrogantiam : & utrumq simul in¬
ȩdia cũ temeritate crescebat. Publice
quidem frumentũ nusquam om̃ino e¬
rat : sed inruentes urbis predones ꝑ¬
scrutabantur domos. & siquid: in ut¬
nissent. tanqͣm dehis qui fefellerant
pęnas sumebant : si uͦ non inuenissent.
nihi lominus tanqm cos qui occultius
& diligentius absconderint cruciabant
ndicium uͦ haberi abeis pabula capie¬
bant. hoc ipso qđ ad huc iuiuere &
subsistere corporib: uidebantur :
tanqͣm qui ꝓfecto iam interissent.
nisi : uspiam : absconditos tegerent
crbos Si quos sane tabescentes ma¬
cie uidissent : hos cum uenia prete¬
ribant. suꝑ fluũ putantes perimere.
quos paulo post absumerae fames.
Multi tamen inoccultis : om̃i censu
suo mercati sunt unũ metrũ: Si diui¬
tes. frumenti: hordei si inferiores
fuerunt. Et concludentes se in interi¬
orib: quibusq penetra lib: domus:

Expanded text:
cessitas vero famis factiosos opum extolcessitas vero famis factiosos opum extollebat per arrogantiam, et utrinque simul inedia cum temeritate crescebat. Publice quidem frumentum nusquam omnino erat; sed irruentes urbis praedones perscrutabantur domos, et siquidem invenissent, tanquam de his qui fefellerant, poenas sumebant; si vero non invenissent, nihilominus, tanquam eos qui occultius et diligentius absconderent, cruciabant. Indicium vero haberi ab eis pabula capiebant, hoc ipso quod adhuc vivere et subsistere corporibus videbantur, tanquam qui profecto jam interissent, nisi absconditos uspiam tegerent cibos. Si quos sane tabescentes macie vidissent, hos cum venia praeteribant, superfluum putantes perimere quos paulo post absumeret fames. Multi tamen in occultis omni censu suo mercati sunt unum metrum, si divites, frumenti, hordei, si inferiores fuerant, et, concludentes se in interioribus quibusque penetralibus domus,
Abbreviated transcription (Latin):
electo : ut qui in dieb paschȩ saluato¬
rem suũ & salutarẽ xepm dñi cruen¬
tis manib & sacrilegis uocib iuolarant:
in ipsis diebus uelut inunũ carcerẽ id. ẽ¬
megarem om̃ĩs multitudo conelusa.
feralis pene exitiũ qđ merebat᷑ exci¬
per&. Preteribo quȩ in eis uel gladii
cȩde. uel aliis belli machinis collata
sint eoc plicare: ea tantũ modo quȩ di¬
rȩ famis eacitio ꝑtulerunt. sup̃dicti
historiographi sermonibus ꝓferam:
qđ legentes hȩc intellegant quantũ
piaculi sit audere aliquid inxp̃m. &e
quã grauib ausa suppliciis expientur¬
Age itaq quintus iosephi hystoriarũ
liber ponatur inmediũ : eaquo om̃is
eoꝵ luctuosa tragedia ꝑ noscatur.
Diuitib aut̃ ꝑmanere inquit aut peri¬
re: unũ atq idem erat. Sienĩ in urbe
ꝑmansissent : facultatũ suarũ causa.
erimine obiecto quasi qui de tranfugi¬
endo cogitarent. ꝑimebantur. Ne¬

Expanded text:
electo, ut qui in diebus Paschae Salvatoelecto, ut qui in diebus Paschae Salvatorem suum et salutare Christi Domini, cruentis manibus et sacrilegis vocibus violaverant, in ipsis diebus velut in unum carcerem omnis multitudo conclusa feralis poenae exitium quod merebatur exciperet. Praeteribo quae in eos vel gladii caede, vel aliis belli machinis collata sunt, explicare; ea tantummodo quae dirae famis exitio pertulerunt supradicti historiographi sermonibus proferam, quo legentes haec intelligant quantum piaculi sit audere aliquid in Christum, et quam gravibus ausa suppliciis expietur. Itaque quintus Josephi Historiarum liber ponatur in medio, ex quo omnis eorum luctuosa tragoedia pernoscatur. Divitibus autem permanere, inquit, aut perire, unum atque idem erat. Si enim in urbe permansissent, facultatum suarum causa crimine objecto, quasi qui de transfugiendo cogitarent, perimebantur. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
UATTIS gͦ malis tune gens
uniuersa multata sit : utq
ipsa uideȩ terra. bello. fame. igni.
cedibusq uastata sit: quantaq popłoꝵ
milia. patres simul cũ conuigib ac
pariuilis & liberis absq numero. &
absq discretione trucidatis int : quȩ
etiam diuersarũ urbiũ obsidiones. sed
&e ipsius magnificȩ & famosissimȩ ci¬
uitatis uerłm quanta uastitas. & quan¬
te fuerint diuersarũ mortiũ strages¬
qui sue ꝑhȩc singula belloꝵ extiterit mo¬
abominatio desolationis. in ipso quondã
dĩ famosissimo collocata sit templo: utq
adultimũ cuncta ignis populatus sit &¬
flamma consumpserit : siquisplenius
nosse uult hystorias iosephi relegat
onem suscepti operis sufficiunt. assu¬
mimus : in quib: refert qđ ex om̃i ui¬
dea popłi indie sollempni pasche iero¬
solimã uelut excitiali quadã manuco¬
gente conuenerant. Quos tricies cen¬
tena milia hominũ dicit fuisse. iusto
scilic& dĩ iudicio tempr̃ hoc ultionis

Expanded text:
uantis ergo malis gens tunc universa multata sit, utque ipsa Iudae terra bello, fame, igni caedibusque vastata sit; quanta populorum milia, patres simul cum coniugibus ac parvulis, liberis absque numero et absque discretione trucidati sint, quae etiam diversarum urbium obsidiones, sed et ipsius magnificae et famosissimae civitatis Hierusalem quanta vastitas et quanta fuerit diversoruquis per haec singula bellorum exstiterit moabominatio desolationis in ipso quondam. Dei famosissimo collata sit templo, utque ad ultimum cuncta ignis populatus sit, et flamma consumpserit, si quis plenius nosse vult, historiam Josephi relegat. onem suscepti operis sufficiunt assumemus: in quibus refert quod ex omni Judaea populi, in die solemni Paschae, Hierosolymam, velut exitiali quadam manu cogente, convenerant, quos tricies centena millia hominum dicit fuisse, justo scilicet Dei judicio tempore hoc ultionis
Abbreviated transcription (Latin):
to dispositionũ libro cȩfe mentionẽ
facit. de quo paulus dixit. Cum aut̃
ueniss& coephas anthiochiam: infaciẽ
ei restiti. Et dicit eum unũ esse ex sep¬
tuaginta discipłis. cognomine petri

Expanded text:
to Dispositionum libro Cephae mentionem facit, de quo Paulus dicit: Cum autem venisset Cephas Antiochiam, ei restiti in faciem . Et dicit unum esse ex septuaginta, cognomine Petri
Abbreviated transcription (Latin):
dosuis ꝓpt̃ regni fidẽ. bonitatisq ac
beneficioꝵ gratiani memor.: & inuin¬
dictã totis uirib orientis insurgens.
ultus ẽ sanguinẽ iustũ: ualentinianoq
impia int̾ hȩc matre defuncta. fidem
catholicã quã ipsa uiolauerat. & regnũ
trannide depulsa restituit: atq. ipse
postea quã romã in lustri triũpho in¬
uectus ẽ. ad ꝓpͥa rursũ regna reme¬
auit
.xUIII. De thecdosi i commisso
inthessalonicenses. & penitentia eiꝰ

Expanded text:
opter regni fidem, bonitatisque ac beneficiorum Gratiani memor, et in vindictam, totis viribus Orientis insurgens, ultus est sanguinem justum. Valentiniani quoque impia inter haec mater defuncta, fidem catholicam, quam ipsa violaverat, et regnum tyrannide depulsa, restituit. Atque ipse posteaquam Romam illustri triumpho invectus est, ad propria rursus regna remeavit. CAPUT XVIII. De Theodosii commisso in Thessalonicenses, et poenitentia e
Abbreviated transcription (Latin):
impiũ ꝓtestat᷑ inceptũ. fidẽ di impugna¬
mi& instituta catholicȩ ȩccłe subriui
Ftint̃ hec apppinqre italiã cȩpit. Nuo
uistina cõꝑto hoste simul atq impieta¬
tis conscientia ꝑurgente. infugã uersa
cũ filio: excilia quȩ dĩ sacerdotib para¬
bat prima sortitur x¬

Expanded text:
impium protestatur incoeptum, fidem Dei impugnaimpium protestatur incoeptum, fidem Dei impugnari, et statuta catholicae Ecclesiae subrui, et inter haec appropinquare Italiae coepit. Quo Justina comperto, hoste simul atque impietatis conscientia perurgente, in fugam versa cum filio, exilia quae Dei sacerdotibus praeparabat, prima sortitur
Abbreviated transcription (Latin):
uersũ fidẽ patrũ imperialia decreta
mandant᷑ : beniuolo tunc memoriȩ
scriniis p̃sidenti. Sed ille cui acu¬
nabulis sacra fides & uenerabilis fuit.
abnegat se impia uerba posse ꝓferre.
& contra dm̃ loqui. Tũ uͦ ne inceptũ
reginȩ frustrari uideret᷑ : celsior ei
honor ꝓmittit᷑. si impler& inuincta
Ille qͥ nobilior infide ẽt̾ quã in honorib
cuperet : qͥd mͥ ait ꝓimpietatis mer¬
cede auctiorẽ ꝓmittitis gradũ : Hunc
ipsũ quẽ babeo tollite : tantũ mͥ con¬
scientia fidi dur& in lȩsa. Hȩc dicens.
ante pedes impia p̃cipientiũ cingulũ
iecit. Ambrosius uͦ aduersus reginȩ
furorẽ ñ se manu defensabat aut
telo: sed ieuiniis continuatisq uigili is
sub altari positus. ꝑ obsetrationes de¬
fensorẽ sibi atq. excłȩ dm̃ parabat
ũq hȩc in longũ diuersis machinis
& obpugnationib nequiqͣm iustina
molitur : maccimus qui se eacuere
ty̧ranii infamia & legitimũ prin¬
cipem gestirte ostendere : ditis litteris

Expanded text:
versum fidem patrum Imperialia decreta mandantur Benevolo, tunc memoriae scriniis praesidenti. Sed ille cui ab incunabulis sacra fides, et venerabilis fuit, abnegat se impia verba posse proferre, et contra Deum loqui. Tum vero ne incoeptum reginae frustrari videretur, celsior ei honor promittitur, si impleret injuncta. Illo qui nobilior in fide esse quam in honoribus cuperet: Quid mihi, ait, pro impietatis mercede altiorem promittitis gradum? Hunc ipsum, quem habeo tollite: tantum mihi conscientia fidei duret illaesa. Haec dicens, ante pedes impia praecipientium cingulum jecit. Ambrosius vero adversum Reginae furorem, non se manu defensabat, aut telo, sed jejuniis continuatisque vigiliis sub altari positus: per obsecrationes defensorem sibi atque Ecclesiae Deum parabat. Dumque haec in longum diversis machinis et oppugnationibus nequam Justina moliretur, Maximus, qui se exuere tyranni infamia, et legitimum principem gestiret ostendere, datis litteris
Abbreviated transcription (Latin):
mediolanũ auacentio hereticoꝵ ep̃o.
utriusq partis popłi diuersis studus fe¬
rebant᷑. Dissensio grauis & periculosa
seditio. urbi ꝓpͥe maturũ parabat eoci¬
tiũ : si pars utraq cũ diuersũ uell&. ne.¬
quaq̃m qđ ꝓposuerat obtineret. Ambro¬
suis tunc consularis: euisdẽ ꝓiuntiȩ fas¬
ces regebat. Is cũ ꝑniciem ciuitatis u¬
deret impendere: ꝓloco atq officio suo.
confestĩ eccłam seditionẽ popłi mitiga¬
turꝰ ingredit᷑. Cũq inibi multa scđm
leges & publicã disciplidsã ꝓquiete &
tranquillitate ꝑ orasset: pugnantis in¬
terse & dissidentis popłi subito clamor
& uox una consurgit. ambrosiũ ep̃m
postulant s. &Baptizari hunc ꝓtinꝰ cla¬
mant erat enĩ cathecuminꝰ. & sibi epm
dari: nec alit̃ unũ popłm fore atq unã care
fidẽ. nisi ambrosius sibi daret᷑ sacerdos

Expanded text:
Mediolanum Auxentio haereticorum Episcopo, utriusque partis populi diversis studiis ferebantur. Dissensio gravis et periculosa seditio urbi propriae maturum parabat exitium, si pars utraque cum diversum vellet, nequaquam quod proposuerat, obtineret. Ambrosius tunc Consularis ejusdem provinciae fasces gerebat. Is cum perniciem civitati videret impendere, pro loco atque officio suo, confestim Ecclesiam, seditionem populi mitigaturus, ingreditur. Cumque inibi multa secundum leges et publicam disciplinam pro quiete et tranquillitate perorasset, pugnantis inter se et dissidentis populi subito clamor et vox una consurgit, Ambrosium Episcopum postulantes, baptizari hunc 284 protinus clamant erat enim catechumenus et sibi Episcopum dari: nec aliter unum populum fore atque unam fidem, nisi Ambrosius sibi daretur sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
UAN APUS
ABEMANDRIÃ
post achilam
qui petro mar¬
tẏri successerat
alexander sacer¬
dotiũ suscepiss&.
quia pade nr̃is &
requies aꝑsecutionibus de¬
suterat. atq eccłarũ gła. confessorũ
meritis gaudebat : ꝓsperitas rerum
nr̃arũ domestica contentione turbat᷑.
Et enim prbr quidã apud alex andriã
arrius nomine. uir specie & forma ma¬
gis quã uirtute religiosus. sed głȩ. laudisq
& nouitatis imꝓbe cupidus. praua quę¬
dam defide xxp̃i ꝓferre. & quȩ antea
inquestionẽ numqmͣ uenerantacepit:
abscidere. ac separare ab illa ȩterna &

Expanded text:
um apud Alexandriam post Achilam, qui Petro martyri successerat, Alexander sacerdotium suscepisset; quia pax nostris et t quies a persecutionibus erat, atque Ecclesiarum gloria Confessorum meritis gaudebat: prosperitas rerum nostrarum domestica contentione turbatur. Etenim presbyter quidam apud Alexandriam, Arius nomine, vir specie et forma magis, quam virtute religiosus, sed gloriae laudisque et novitatis improbe cupidus, prava quaedam de fide Christi proferre, et quae antea in quaestionem nunquam venerant, coepit: abscidere ac separare ab illa aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
tentes star&. nec ullomodo copiã sibi
mysterioꝵ futurã : nisi prius ꝑpęni¬
tentiã culpas quȩ de eo ferebant᷑ pluri¬
mȩ. deleuiss&. Ferunt igit᷑ libenter
eũ qđ a sacerdote fuerat imperatum
fidẽ religionis plenissimȩ rebus atq

Expanded text:
tentes staremysteriorum futuram, nisi prius per poenitentiam culpas, quae de eo ferebantur plurimae, diluisset. Fertur igitur libenter eum quod a safidem religionis plenissimam rebus et
Abbreviated transcription (Latin):
& magis ad hȩc quã ad id ꝓpt̃ qđ uen¬
tũ fuerat animos dabant. Atille
uidens qđ ꝑ eiuscemodi uirgia causa sum¬
mi negotii frustraret᷑. diẽ certã statuit
qͣ unusqͥq ep̃orũ si ꝗͥd querimoniȩ habȩ¬
re uideretur deferret. Et cũ reseidis¬
s&e suscepit a singulis libellos. qͦs simul
om̃s in sinu suo continens. nec in eis ꝗͥd
contineretur aperiens. ait ad ep̃as.
D̃ uos constituit sacerdotes. & potesta¬
tẽ dedit uobis dedit de nobis qͦq iudi¬
candi. & tõo nos a uobis recte iudicam᷑.
V os autẽ ñ potestis ab hominib iudica¬
ri. ꝓpt̃ qđ dĩ solius int̾ uos expectate
iudicir̃. & ur̃a iurgia quȩcũq sunt ad
enĩ nobis a dõ dati estis dii. & conueni¬
ens non ẽ ut homo iudic& deos. sed. ille¬
solus de qͦ scriptũ ẽ. Ds̃ stetit in congre

Expanded text:
 magis ad haec quam ad id pro quo ventum fuerat, animos dabant. At ille videns quod per hujusmodi jurgia causa summi negotii frustraretur, diem certam statuit, qua unusquisque episcoporum si quid querimoniae habere videretur, deferret. Et cum resedisset, suscepit a singulis libellos, quos simul omnes in sinu suo continens, nec in eis quid contineretur aperiens, ait ad episcopos: Deus vos constituit sacerdotes, et potestatem vobis dedit de nobis quoque judicandi, et ideo nos a vobis recte iudicamur; vos autem non potestis ab hominibus iudicari, propter quod Dei solius inter vos expectate iuditium, ut vestra iurgia quaecumque sunt, ad tenim, nobis a Deo dati, estis Dei, et conveniens non est ut homo iudicsolus de quo scriptum est: Deus stetit in congre
Abbreviated transcription (Latin):
debere : in castrũ qđđa deserti qđ
cefro appellat᷑ in exciliũ trudit᷑ ob hoc
p̃cipue electũ. qđ loci in colȩ gentiles
erant : & idoloꝵ suꝑstitionib satis de¬
diti. Quiq. exculẽ dyonisiũ primũ
hostili animo & satis auersa mente
suscipiunt : post uͦ cũ paulatĩ ꝑdñi gra¬
tiã uerbũ dĩ his seminare cepissoe.
pars madcima trucis: popłi: & barbari
relictis idolis conuersa ẽ ad dm̃ ue¬
rũ. xxp̃oq subiecta Quo cõꝑto : rur¬
sus eũ ad aliũ locũ uicmũ quidẽ ale¬
xandriȩ. sed in colis desertũ. ac pene
habitatorib: uacuũ transtulerunt
Sed & ibi cũ ꝓ urbis uicinitate nr̃oꝵ¬
re pastoris recepto grea lȩtior &
constantior agonib: redderet᷑ : rur¬
sum missis cũ centurione militarib
uiris. ipsũ dionisiũ & cũ eo garum
& petrum catenis constrictos &
diuersis eruciatib afflictos: inde¬
sertũ qđda lybiȩ ꝑtratcerunt ibiq
eos in loco squali dissimo & om̃i usu

Expanded text:
debere; in castrum quoddam deserti, quod Cefro appellatur, in exsilium truditur, ob hoc praecipue electum quod loci incolae gentiles erant, et idolorum superstitionibus satis dediti. Qui exsulem Dionysium primo hostili animo et satis adversa mente suscipiunt; post vero cum paulatim per Domini gratiam verbum Dei his seminare coepisset, pars maxima trucis et barbari populi, relictis idolis, conversa est ad Deum verum, Christoque subjecta. Quo comperto, rursus eum ad alium locum, vicinum quidem Alexandriae, sed incolis desertum, ac pene habitatoribus vacuum transtulerunt. Sed et ibi cum pro urbis vicinitate noam pastore recepto grex laetior et constantior agonibus redderetur, rursum missis cum centurione militaribus viris, ipsum Dionysium, et cum eo Gaium et Petrum catenis constrictos, et diversis cruciatibus afflictos, in desertum quoddam Libyae pertraxerunt, ibique eos in loco squallidissimo, et omni usu
Abbreviated transcription (Latin):
nenter & reuiserent . & necessaria
ministrarent. Et cũ ꝑdies singulos
p̃sidis furor crescera. ugulando
alios. alios suppliciis & diuersis cruci¬
atuũ generib affligendo. squalore
carceris & catenarũ ponderib ene¬
cando. & suꝑ omĩa p̃cipiendo nequis
ad eos ꝓrsus acceder& : ut & inedia
quasi aliud torm̃ti genus ad hibere¬
tur: concessit tam̃ ds̃ supͣdictis dia¬
ut inuitis om̃ib istis tam̃ ñ negaret᷑¬

Expanded text:
nenter et reviseret, et necessaria ministraret. Et cum per dies singulos praesidis furor cresceret, jugulando alios, alios suppliciis et diversis cruciatuum generibus affligendo, squalore carceris et catenarum ponderibus enecando, et super omnia praecipiendo ne quis ad eos prorsus accederet, ut et inedia quasi aliud tormenti genus adhiberetur; concessit tamen Deus huic diaut invitis omnibus, eis
Abbreviated transcription (Latin):
usq cũ bestiis. terra. mariq. depug¬
no die ac nocte. conexus & colligatus.
decẽ leo pardis militib dico ad custodiã
datis : qui ea beneficiis nr̃is seuiores
fuint. Sed & ego eoꝵ nequitus magis
erudior : nec tamen in hoc ustificatus sũ
O salutares bestias quȩ p̃parant᷑ mihi: quan¬
do uenient: quando emittentur
Quando eis frui licebit carnib meis: quas¬
& ego opto acriores parari. & inuitabo
ad deuorationẽ mei. & dep̃cabor ne
forte ut in non nullis fȩcerunt timeant
contingere corpus meũ : quin immo &¬
si cunctabunt᷑ ego uim faciã. ego me
ingeram. Date queso ueniã. Ego
noui: ꝗd exxpediat mihi. Nunc incipio
humani affectus. uel nequitia sp̃italis.
cruces. bestiȩ. disꝑfiones ossuum. dis¬
cerptionesq membrorũ. ac totus cor¬
poris pȩne. & omĩa in me unũ suppli

Expanded text:
m cum bestiis terra marique depugno die ac nocte, connexus et colligatus decem leopardis, militibus dico ad custodiam datis, qui et beneficiis nostris saeviores fiunt. Sed ego eorum nequitiis magis erudior, nec tamen in hoc justificatus sum. O salutares bestias quae praeparantur mihi, quando venient? quando emittentur? quando eis frui licebit carnibus meis? quas ego exopto acriores parari, et invitabo ad devorationem mei, et deprecabor ne forte ut in nonnullis fecerunt timeant attingere corpus meum; quinimo, etsi cunctabuntur, ego vim faciam, ego me ingeram. Date, quaeso, veniam: ego novi quid expediat mihi. Nunc incipio humani affectus, vel nequitiae spiritualicruces, bestias, dispersiones ossium, discerptionesque membrorum, ac totius corporis poenae, et omnia in me unum suppli
Abbreviated transcription (Latin):
mi supͣdicti uicesi libri antiquitatũ.
uistũ quendam ea tyberiade qui
conatus sit hoc idẽ opꝰ qđ ipse
ex plicauerat. aggredi : arguit fal¬
sitatis ꝑhȩc uerba. Sed non ego te
imitatus sum : in his quȩ conscrip¬
seram. Ipsis & enĩ imperatorib
optuli libros meos: cũ adhuc ipsa
quȩ gesta sunt pene inoculis habe¬
rentur. Quippe. qui conscius mͥ
essem seruatȩ inom̃ib ueritatis.
nec me de eorũ testimonio fefel¬
lit opinio. Sed & aliis plurib op¬
tuli. quoꝵ multi etiã ipsis inter¬
fuere bellis : sicut agrippa re&.
& ñ nulli eius ꝓpinqui. Et imꝑator
quidẽ titus intantũ ꝓbauit excistis de¬
bere libris ad om̃s homines rerũ gesta¬
rũ notitiã ꝑuenire : ut manu sua sub¬
scriberae publice ab om̃ib eos legi de¬
bere. Rex uͦ agrippa. seacaginta &e du¬
abiis epłis deoperis nr̃i ueritate tes¬
tatus ẽ: ex quib: & duas inserui.
Sed de his satis dictũ: nunc ad narrati¬

Expanded text:
m supradicti vicesimi Antiquitatum libri, m supradicti vicesimi Antiquitatum libri, Justum quemdam ex Tiberiade, qui conatus sit hoc idem opus, quod ipse explicuerat, aggredi, arguit falsitatis per haec verba: Sed non ego te imitatus in his, quae conscripseram. Ipsis enim imperatoribus obtuli libros meos, cum adhuc ipsa, quae gesta sunt, pene in oculis haberentur; quippe qui conscius mihi essem, servare in omnibus veritatem, nec me dictorum testimonio fefellit opinio. Sed et aliis pluribus obtuli, quorum multi etiam ipsis interfuere bellis, sicut Agrippa rex, et nonnulli ejus propinqui. Imperator quidem Titus in tantum probavit, ex istis debere libris ad omnes homines rerum gestarum notitiam pervenire, ut manu subscriberet publice ab omnibus eos legi debere. Rex vero Agrippa sexaginta duabus epistolis de Operis nostri veritate testatus est, ex quibus et duas inserui. Sed de his satis. Nunc ad narrati
Abbreviated transcription (Latin):
quis usquam. neq auferre aut ꝑ¬
mutare quid ausus est : sed omnĩbus
gentis nr̃e hominib insita hȩc quodã¬
modo atq ingenita fides est credere
hȩc dĩ esse consulta. & in his iugiter
inherere. ac ꝓipsis si ita res popos
libent̃¬
cerit. animã ponere. Sit etiã hȩc pars
hẏstoriografi. his in locis a nobis ut¬
e arbitror ñ in cõpetenter inserta
Est adhuc & aliud eius elegans satis
uolumen. qđ animus sit qui impe¬
riũ teneat in nobis. Quẽ libellũ
quidã machabeoꝵ adtitulauerunt:
peo qđ certamina inibi & agones
ꝓpietate amachabeis fr̃ib desuda¬
ta contineat. Sed & infinẽ uicesi¬
mi antiquitatũ libri : significat
idem ipse ꝓposuisse se quattuor
uoluminib cõp̃hensurũ scđm fide
religionẽ patriã dedõ. & de sub¬
stantia euis. ac legibus : & cur quȩdã
apud eos licrant. quedã uͦ ñ lice¬
ant. Sed & alia ñ nulla opuscula.
a se dicit e̾e̾ cõposita. Infine etiã¬

Expanded text:
quis umquam neque auferre aut pquis umquam neque auferre aut permutare quid ausus est; sed omnibus gentis nostre hominibus insita hec quodamodo atque ingenita fides est credere hec Dei esse consulta et his iugiter inherere ac pro ipsis, si ita res poposcerit, libenter et animam ponere. Sit etiam hec pars hystoriagraphi his in locis a nobis, ut arbitror, non inconpetenter inserta. Est adhuc eius aliud eligens satis volumen, quod animus sit, qui imperium teneat in nobis. Quem libellum quidam Machabeorum attitulaverant, pro eo quod certamina inibi et agones pro pietate a Machabeis fratribus desudata contineat. Sed et in fine vicissimi Antiquitatum libri significat idem ipse proposuisse quatuor volumina comprehensura secundum fidem et religionem patriam De Deo, et de substantia ejus, ac legibus, et cur quaedam apud eos liceant, quaedam non liceant. Sed et alia nonnulla opuscula a se dicit esse composita. In fine etia
Abbreviated transcription (Latin):
AQII IOITUR inumera inquit
apud nos habent᷑ uolumina inter se
inuicem discordantia: sed duo tantũ¬
& iuginti sunt libri qui om̃iũ tẽpoꝵ
seriem continent. qui & iuste credun¬
tur diuinitus inspirati. E& quibus
quinq sunt moysi. continentes leges
uite & successionis humanȩ ꝓsapiã.
usq ad ipsius moysi terminũ ꝑtenden
tem : qui paulominus adtria milia
annorũ continentiã gerunt. Amor¬
te uͦ moysi usq ad artarxersin qui¬
post sersen regnauit apud ꝑsas quȩ
gesta sunt. ꝓpħȩ quiq ꝑ ea tempora
tredecim uoluminib: conscripserunt
Reliqui uͦ quattuor libri. ymnos in
dm̃. & uite instituta. ac monita mor¬
talib: tradunt. Ab artarxerse uͦ
usq ad nr̃m tempus. scripta sunt
quidẽ omĩa. fide tamen non eadem
quȩ pri habet᷑ digna ducuntur.
ꝓeo qđ nonita e&titerit ꝓphetarũ
iugis & explorata successio. Rebus
igit᷑ ipsis constat. quã nos uenerabi¬
liter utam᷑ scripturis nr̃is. Nã cum
tot scła intercesserint. neq ad dere

Expanded text:
que igitur innumera, inquit, apud nos habentur volumina intra se invicem discordia, sed duo tantuviginti sunt libri qui omnium temporum seriem continent, qui et juste creduntur divinitus inspirati. Ex quibus quinque sunt libri Moysi, continentes leges, vitae et successionis humanae prosapiam usque ad ipsius Moysi terminum protentem, qui paulo minus a tria milia annorum continenciam gerunt. A morte vero Mosey usque ad Artasensen, qui regnavit apud Persas, que gesta sunt prophete quinque per ea tempora tredecim voluminibus conscripserunt. Reliqui vero quatuor libri hymnos in Deum et vite et instituta ac monita mortalibus tradunt. Ab Artaxensemn vero usque ad nostrum tempus scripta quidem omnia fidem, tamen non eadem, que primis habetur; digna ducuntur, pro eo quod non ita extiterit prophetarum iugis et expiata successio. Rebus ergo ipsis constat, quam nos venerabiliter utamur in scripturis nostris. Nam cum tot secula intercesserunt, neque addere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtestat᷑ acturũ. Sea gͥsoli cũ arrio
se patiuntꝰ excpelli : reliqui uͦ undecĩ
consilio inter se habito ad quiescunt
ad subseribendũ manu sola ñmente.
Cuiꝰ simulationis auctor. p̃cipue eacti¬
tit nichomediȩ ep̃c eusebius Interĩ
qͦ quomͦ aliis ueritate. aliis simulati¬
onẽ. ficut post excitus docuit subseri¬
bentib & de singulis quibq ȩccłasticis
obseruationib certa statuta figenti¬
bus: conciliũ dirẽptũ ẽ. Eaxẽ plum

Expanded text:
protestatur acturum. Sex igitur soli cum Ario protestatur acturum. Sex igitur soli cum Ario se patiuntur expelli: reliqui vero undecim, consilio inter se habito, adquiescunt ad subscribendum manu sola, non mente. Cujus simulationis auctor praecipue extitit Nicomediae Episcopus Eusebius. Interim quoquo modo aliis veritate, aliis simulatione sicut post exitus docuit subscribentibus, et de singulis quibusque Ecclesiasticis observationibus certa statuta figentibus, Concilium diremptum est. Exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
dri diaconꝰ alexandrini ep̃i aderat.
consiliis senẽ qmplurimis uiuans
nterea ꝑdies singulos agitabat᷑ con¬
uentus : nec facile aut temere de re
tanta statuere audebant. Euocabatꝰ
frequent̃ arrius in conciliũ: & assiduo
tractatu assertiones eius discutieban¬
tur. & quid ad uersũ hec geri deber&
aut statui. sũma cũ deliberatione que¬
rebat᷑. Uerũ post dutinũ multũq.
tractatũ : placo om̃ĩb ac uelut uno
cunctoꝵ ore & corde discernit᷑ om̃o¬
ũSioN seribi debere : id est eiusdem
cũ patre substantiȩ filiũ confiteri.
idq firmissima om̃iũ sententia ꝓnun¬
tiat᷑ Decẽ & septẽ tunc soli fuisse
cer& : e& trinsecus creatũ dĩ filium
ex nullis eocstantib & ñ excipsa patris
ditate ꝓgenitũ confirmantes. Defert᷑
ad constantinũ sacerdotalis concilii sen¬
tentia: ille tanqͣm ado ꝓlatã uenerat᷑:
cui siquis tẽptassoe obniti. uelut conta
diuina statuta uenientẽ. in eociliũ se

Expanded text:
dri diaconus Alexandrini Episcopi, aderat dri diaconus Alexandrini Episcopi, aderat consiliis senem quamplurimis juvans. Interea per dies singulos agitabatur conventus, nec facile aut temere de re tanta statuere audebant. Evocabatur frequenter Arius in Concilium, et assiduo tractatu assertiones ejus discutiebantur, et quid adversum haec teneri deberet, aut statui, summa cum libratione quaerebatur. Verum post diutinum multumque tractatum placet omnibus, ac velut uno cunctorum ore et corde decernitur ὁμοούσιον scribi debere, idest, ejusdem cum Patre substantiae Filium confiteri, idque firmissima omnium sententia pronuntiatur. Decem et septem soli tunc fuisse ceret, extrinsecus creatum Dei Filium ex nullis substantibus, et non ex ipsa Patris deitate progenitum confirmantes. Defertur ad Constantinum sacerdotalis Concilii sententia. Ille tanquam a Deo prolatam veneratur. Cui si quis tentasset obniti, velut contra divina statuta venientem, in exilium se
Abbreviated transcription (Latin):
bent ministrassee. uirgo defuncta ẽ
Post tiꝰ obitũ. uenit quidã dicensei se
qđdã depositũ cõmendasse. Rem
gestã. ignorauerat. pat̃. Perquisitũ
in tota domo: nusqm̃ qđ poscebatur
inuentũ ẽ Persistebat ille qui com¬
mendauerat: & fletu ac lacrimis ꝑur¬
gebat. uitȩ suȩ qͦq. in laturũ se esse exci¬
tiũ : nisi cõmendatũ reciper& testaba¬
tur. Permotiis lacrimis euis senea: ad
sepulchrũ filię ꝓperat. atq. eã nomi¬
ne clamitat. Tum illa desepulchro.
Quid uisait pat̾: Cõmendatũ inquit
illius ubi posuisti: Atilla locũ desig¬
nans: illic ait inuenies defossũ. Re¬
gressus addomũ : rem sicut filia dese¬
pulchro responderat reꝑtã. tradi¬
dit reposcenti. Sed & multa alia eiꝰ¬
referunt᷑ gesta mirabilia. quȩ etiam
nunc ore om̃iũ celebrant᷑. Tales gͥ
in ecclesiis dñi refulgebant : eaxquib:
plurimi in illo concilio fuerunt
Sed & athanasius eodẽ tẽpr̃ alexan¬

Expanded text:
bene ministrasset, virgo defuncta est. bene ministrasset, virgo defuncta est. Post ejus obitum venit quidam dicens se ei quoddam depositum commendasse, rem gestam ignoraverat pater: perquisitum in tota domo, nusquam quod poscebatur inventum est. Persistebat tamen ille, qui commendaverat, et fletu ac lacrymis perurgebat: vitae suae quoque illaturum se esse exitium, nisi commendata reciperet, testabatur. Permotus lacrymis ejus senex, ad sepulcrum filiae properat, atque eam ex nomine clamitat. Tum illa de sepulcro Quid vis, ait, pater? Commendatum, inquit, illius ubi posuisti? At illa locum designans, illic, ait, invenies defossum. Regressus ad domum, rem sicut filia de sepulcro responderat, repertam tradidit reposcenti. Sed et multa alia ejus feruntur 223 gesta mirabilia, quae etiam nunc ore omnium celebrantur. Tales igin Ecclesiis Domini refulgebant, ex quibus plurimi in illo Concilio fuerunt. Sed et Athanasius eodem tempore Alexan
Abbreviated transcription (Latin):
Ex eorũ numero & siquid adhuc
eminentius fuisse dicit᷑. etiã spi¬
ridion cyprius ep̃c uir unus exor¬
dine ꝓphetarũ. quantũ etiã nos eoꝵ
qui eum uiderant narratione cõperi¬
mus. Hic pastor ouiũ etiã inepis¬
copatu positus ꝑmansit. Quadã uͦ
nocte cũ ad caulas fures uenissent.
& manus impbas quo aditũ educen¬
dis ouib facerent eoctendissent: in¬
uisibilib quibusdã uinculis restric¬
ti. usq ad luct̃ uelut. traditi torto¬
rib ꝑmanserunt. Cũ uͦ oues ductu¬
rus ad pascua matutinus se ager&
senior: uidit uiuenes absq humanis
iunculis caulis pendere districtos
Cũq. causam nodeȩ cõperissoe: absoluit
sermone quos meritis uintcerat. &.¬
ne eis inanis nocturna ceder& occu
patio : tollite inquit o uiuenes unũ uob
arietẽ. ne sine causa uenisse uidea¬
mini : quẽ melius p̃ce quã furto que¬
sisse conuenerat. Tradunt etiam
dehoc. illud factũ mirabile. Filiã
habut hẏrenen nomine: quȩ ei cũ

Expanded text:
Ex eorum numero, et si quid adhuc eminentius, fuisse dicitur etiam Spiridion Cyprius Episcopus, vir unus ex ordine prophetarum, quantum etiam nos eorum, qui eum viderant narratione comperimus. Hic pastor ovium etiam in Epicopatu positus permansit. Quadam vero nocte cum ad caulas fures venissent, et manus improbas, quo aditum educendis ovibus facerent, extendissent, invisibilibus quibusdam vinculis restricti, usque ad lucem velut traditi tortoribus permanserunt. Cum vero oves ducturus ad pascua matutinus se ageret senior, videt juvenes absque humanis vinculis in caulis pendere districtos. Cumque causam noxae comperisset, absolvit sermone, quos meritis vinxerat: et ne eis inanis nocturna cederet opatio: Tollite, inquit, o juvenes, unum vobis arietem, ne sine causa venisse videamini: quem melius prece quam furto quaesisse convenerat. Tradunt de eo etiam illud factum mirabile: Filiam habuit Hyrenem nomine, quae ei cum
Abbreviated transcription (Latin):
UICUe uidens utilẽ uirũ annis matu¬
rũ. intantis regni curis habere partici¬
p̃ẽ. & quia sermo diuinus monet meluis
duo quã unus. consortẽ a seiscit theodo¬
siũ : eiq orientis ꝓcuratione ꝑmissa. par¬
tes sibi ac fr̃i occiduas reseruauit. Uerũ
is pastqm multa religiose ac fortit̃ ges¬
sit : amatcimo tyranno apud brittan¬
nias eccorto. ꝑ andragatiũ ducẽ iugduni.
suoꝵ magis ꝓditionẽ quã ui hostiũ per¬
emptus est

Expanded text:
uique videns utile, virum annis maturum in tantis regni curis habere participem, et quia, ut sermo divinus monet: Melius duo, quam unus , consortem adsciscit Theodosium, eique Orientis procuratione permissa, partes sibi ac fratri Occiduas reservavit. Verum is postquam multa religiose ac fortiter gessit, a Maximo tyranno apud Britannias exorto, per Andragathium ducem, Lugduni, suorum magis proditione, quam vi hostium, peremptus
Abbreviated transcription (Latin):
tradit᷑ apłos cȩterosq dñi discipłos
qui ad illud tempus reli erant
inunũ elocis om̃ib conuenisse : simul
cũ his qui ꝓpinqui scdm̃ carnẽ dñi
dicebantur. Plurimi nãq & ex his
ꝑ illud tempus suꝑ erant : & habuisse¬
in cõmune consiliũ quẽ oporteroe
dignũ successione iacobi iudicari:
symeonẽ cleope filiũ decreuisse.
cuius mentio in cũgłiis facta est: ut
episcopatus sedem suscipero: Conso¬

Expanded text:
Traditur apostolos, caeterosque Domini discipulos, qui ad illud tempus reliqui erant, in unum e locis omnibus convenisse, simul cum his qui propinqui secundum carnem Domini dicebantur, plurimi namque ex his per illud tempus supererant, et habuisse commune consilium, quem oporteret dignum successione Jacobi judicari; Simonem Cleophae filium decrevisse, cujus mentio in Evangeliis facta est, ut episcopatus sedem susciperet. Is
Abbreviated transcription (Latin):
ED NON in longũ ꝑmanoe fraude
quesita diuinitas. Continuo namq
in ipsis claudii temporib clementi&
diuinȩ ꝓuidentia ꝓbatissimũ omĩũ¬
apłoꝵ & matcimũ fiđi magnificenti&
& uirtutis merito. primoꝵ principẽ
petrũ ad urbẽ romã uelut aduersũ
humani generis cõmunẽ ꝑniciem
repugnaturũ  diducit ducẽ quendã
& magistrũ miliciȩ suȩ scientẽ diui¬
na prelia gerere: & uirtutũ castra
ductare. Iste adueniens ex orientis
partib . cȩlestis quidã negociator
mercimonia diuini luminis siquis sit
cõparare paratus aduearit: & saluta¬
ris p̃dicationis uerbo primus inurbe
roma euuangłii sui clauib ianuam

Expanded text:
ed non in longum permanet fraude quaesita divinitas. Continuo namque in ipsis Claudii temporibus, clementia divinae providentiae probatissimum omniuorum maximum, fidei magnificentia et virtutis merito, primorum principem Petrum ad urbem Romam, velut adversum humani generis communem perniciem repugnaturum, deducit ducem quemdam et magistrum militiae suae, scientem divina praelia gerere et virtutum castra ductare. Iste adveniens ex Orientis partibus, ut coelestis quidam negotiator, mercimoniam divini luminis, si quis sit comparare paratus, adduxit, et salutaribus praedicationis verbis primus in urbe Roma Evangelii clavibus januam
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ etiã priusquã incipiat aliquid dicere
rodes suꝑ omĩa mala quȩ gesserat.: &
conclusit iohem in carcerẽ. Quia inquã
ab his hȩc uidebantꝰ omissa : rogatus
priores ante traditiont̃ ioħis salua¬
toris gesta conscriber&e. & iđo dicit
in eũgłio suo. Hoc fecit initiũ signoꝵ
suorũ iħe. Et iterũ in alio loco indicat
dicens. Nondum enĩ ioħs missus erat in
carcerẽ. Eocquib constat : qđ ea quȩ
antequã ioħs traderet᷑ ab iħu fuerant¬
gesta describit. Et ideo siqui hȩc dili¬
gentius considera: eudentius inueni&
non sibi eũgłia dissonare. sed alterius tẽ¬
poris gesta e̾t̾ quȩ scribit ioħs : alterius
uͦ quȩ cȩteri. Unde quia natiuitatẽ
scdm̃ carnẽ saluatoris uel matheus uł
lucas descripserant. reticuit hec ioħs:
& atheologia atq ab ipsa eus diunitate
sumit exordiũ. quȩ pars sine dubio

Expanded text:
re rodes super omnia 463 mala, quae gesserat, et conclusit Joannem in carcere . Quia, inquam, ab his haec videbantur omissa, rogatus priores, ante traditionem Joannis Salvatoris gesta describeret. Et ideo dicit in Evangelio suo: Hoc fecit initium signorum suorum Jesus . Et iterum in alio loco indicat dicens: Nondum enim Joannes erat missus in carcerem . Ex quibus constat quod ea quae antequam Joannes traderetur, ab gesta describit; et ideo si quis diligentius haec consideret, evidenter inveniet non sibi Evangelia dissonare, sed alterius temporis gesta esse quae scribit Joannes, alterius vero quae caeteri. Unde quia nativitatem secundum carnem Salvatoris, vel Matthaeus, vel Lucas descripserant, reticuit haec Joannes et a theologia atque ab ipsa ejus divinitate sumpsit exordium: quae pars sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
uero tradunt usq adultimũ pęne uitȩ
suȩ tempus absq ullius scripture indi¬
s&e ꝓbasse quidẽ dicit᷑ fidẽ & ueritatẽ
dictorũ. deesse tamen uidit aliqua
& ea macime quȩ primo p̃dicationis
suȩ tempr̃ dñs gesserat. Certũ est
enĩ qđ insuperiorib trib eũgeli is hȩc
uident᷑ sola contineri. quȩ in eo ges¬
ta sunt anno. quo ioħs baptista uel in¬
clusus ẽ in carcerẽ. uł pinitus. Deniq
si ob serues sonũ ininitiis narrationis.:
postea quã refert matheus de quadra¬
ginta dierũ iriunio. & detẽptatione
eiuis : continuo subicit dicens. Audi¬
ens aut̃ quia ioħs traditus ẽ: discessit¬

Expanded text:
apostolum, usque ad ultimum pene vitae suae tempus, absque ullius Scripturae indiset, probasse quidem dicitur fidem et veritatem dictorum, deesse tamen vidit aliqua, et ea maxime quae, primo praedicationis suae tempore, Dominus gesserat. Certum est enim quod in superioribus tribus Evangelistis haec videntur sola contineri, quae in eo gesta sunt anno quo Joannes Baptista vel inclusus est in carcerem, vel punitus. Denique si observes, statim in initiis narrationum, posteaquam refert Matthaeus de quadraginta dierum jejunio, et de tentatione ejus, continuo subjecit, dicens: Audiens autem quia Jo