comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
principis non prandia sȩpe. sed fercula. sextertũ
milies estimata patrimonioꝵ equestriũ pretia t̾xis¬
se. Tuȩ imp epulȩ mensis comunibus partiores
locorum ac temporũ fructibus instruuntur. Nĩ
tertatim in om̃es luxuriȩ pudor. parsimoniȩ gul¬
tus moleuit. et qui estentibus legũ minis subist qũẽ¬
ꝙ priuatim sui penitentia. Sic est enĩ sic est. ix¬
asperat homines imperata cõroctio. blandissime ũi¬
betur exemplo. Sed cũ hȩc et ad hunc modũ cete:¬
ra mores hominum et instĩtuta formarint tũ
nihil abdicandis uitiis adopt andisq uirtutibus
qui ꝗ̃ faciles tibi fuissent sequacis discĩpuli. tã
ceteris expetendi essent magistri. Ut de is sileã
quos tibi primus ille nastentis imperq̃ dies obtu¬
lit tantis uirtutibus preditos ut nõ pro topia sump¬
ti. sed ex topia uiderentur optati. Quot tu postea
qualesq legisti. quibus prouintiarũ custodiam

Expanded text:
principis non prandia saepe sed fercula sestertium principis non prandia saepe sed fercula sestertium milies aestimata patrimoniorum equestrium pretia traxisse? Tuae, imperator, epulae mensis communibus parciores locorum ac temporum fructibus instruuntur. Hinc certatim in omnes luxuriae pudor, parsimoniae cultus inolevit, et quiescentibus legum minis subiit quemque privatim sui poenitentia. Sic est enim, sic est: exasperat homines imperata correctio, blandissime iubetur exemplo. Sed cum haec et ad hunc modum cetera mores hominum et instituta formarint, tum nihil abdicandis vitiis, adoptandisque virtutibus qui, quam facile tibi fuissent sequacesque discipuli, tam caeteris expetendi essent magistri. Ut de his sileam, quod tibi primus ille nascentis imperii dies obtulit, tantis virtutibus praeditos, ut non pro copia sumpti, sed ex copia viderentur optati, quot tu postea qualesque legisti, quibus provinciarum custodiam,
Abbreviated transcription (Latin):
strensi cibo soluentẽ. Ad hoc aulam om̃em spartanis
gymnasis duriorẽ. laboris patientiȩ frugalitatis
exemplis habundantem. Neminẽ unũ audiui. ꝗ
auderet ad plenũ regiam flagitare. remotorum
luttorum piscem: peregrini aeris uolucit̃. aliens
temporis florem. Nam delicati illi ac fluentes: et
quales tulit sȩpe.r.p. parũ se lautos putabant. ni¬
si luxuria uertisset anũ. nisi hyberne pocuł rosȩ
inatassent. nisi estiuam in gẽmis capatibus gla:¬
tiẽm falerna fregissent. Norum gulȩ angustus
erat nostir orbis. nanq appositas dapes metieban.¬
scebant quos extremus oriens. aut positus oxtra
Romtanũ Colchus imꝑium. aut famosa nautra.¬
guis maria misissent. quos inuite quod a modo
relustantiq naturȩ homi nũ peritula rapuissent
Ut taceam infami sept dilectu scrĩptos in ꝓuntiis
aucupes. distasq subsignis uenatorũ cohortes mi¬
utasse conuiuiis. nõne cognouimus cuiusdam retro

Expanded text:
strensi cibo ieiunia longa solantem; ad hoc aulam omnem Spartanis strensi cibo ieiunia longa solantem; ad hoc aulam omnem Spartanis gymnasiis duriorem, laboris patientiae frugalitatis exemplis abundantem; neminem unum inveniri qui auderet ad penum regiam flagitare remotorum litorum piscem, peregrini aeris volucrem, alieni temporis florem? Nam delicati illi ac fluentes, et quales tulit saepe res publica, parum se lautos putabant nisi luxuria vertisset annum, nisi hibernae poculis rosae natassent, nisi aestivam in gemmis capacibus glaciem Falerna fregissent. Horum gulae angustus erat noster orbis; namque appositas dapes n cibis adquiescebant, quos extremus Oriens aut positus extra Romanum Colchus imperium aut famosa naufragiis maria misissent, quos invitae quodammodo reluctantique Naturae hominum pericla rapuissent. Vt taceam infami saepe dilectu scriptos in provinciis aucipes ductasque sub signis venatorum cohortes militasse conviviis, nonne cognovimus cuiusdam retro
Abbreviated transcription (Latin):
qui nihil fatit libenter cũ potest. nunꝗͣ uoluit.
Quin udi primũ te imperio prestitisti. nõ conten¬
tus ipse ultra uĩcia recessisse alienis uitiis tõrigen¬
dis curam abiecisti. Idq moderate. ut suadere poti¬
us honesta ꝗͣ cogere uidereris. Et quia uel longo
orientis usu: uel multoꝵ retro principũ remillioñ
tantus quosdam luxus infecerat ut adulta cõsue¬
tudo lasciuię haud ꝗͣ facile uideretur obtemꝑatu¬
ra medicine. ne quis se pati iniuriam putaret
a te uoluisti incipere censuram impendia palati¬
na minuendo nec solũ habundantẽ reiiciendo sũp¬
tum. sed uix netessario usurpando dimensum. qđ
natura difficilimũ est emendasti nolentes. An ꝗs
ferret moleste ad principis semet modũ coherteri
aut subtractũ sibi doleret priuata luxuria. cũ uide¬
ret impatorẽ rerũ potentẽ. terrarũ hominũq do¬
minum. parce. contenteq uiuentẽ. modico et ca-¬

Expanded text:
qui nihil facit licenter cum potest, numquam voluit. qui nihil facit licenter cum potest, numquam voluit. Quin ubi primum te imperio praestitisti, non contentus ipse ultra vitia recessisse, aliorum vitiis corrigendis curam adiecisti, idque moderate, ut suadere potius honesta quam cogere videreris. Et quia vel longo Orientis usu vel multorum retro principum remissione tantus quosdam luxus infecerat ut adulta consuetudo lasciviae haudquaquam facile videretur obtemperatura medicinae, ne quis se pati iniuriam putaret, a te voluisti incipere censuram, et impendia palatina minuendo, nec solum abundantem reiciendo sumptum sed vix necessarium usurpando dimensum, quod natura difficillimum est, emendasti volentes. An quis ferret moleste ad principis semet modum coerceri? Aut subtractum sibi doleret privata luxuria, cum videret imperatorem rerum potentem, terrarum hominumque dominum, parce contenteque viventem, modico et ca
Abbreviated transcription (Latin):
tis infra supraq temporibus nec inuenerit emulã
nec habuerit exemplum. Sed qui uite cuȩ sectã
rationesq cognouerit fidei incunctanter accedet
nec abnuisse dubitadit imperiũ sic̃ imperaturũ
Illi enĩ. illi auide regna desiderent. quos soluta
legibus uita delectat᷑: quoꝵ crudelitas in damna¬
tds necandi. Cupiditas priuata rapiendi. lidido
honesta fedandi. Ius atq impunitatẽ requirunt
Quid tua intererat te principem fieri: qui futuras
eras iñ imꝑatore priuatus. nisi forte inte hodiẽ
aut pudicitiȩ remissior cultus. aut minor sangui¬
nis humani metus. aut alieni rei maior est appetitꝰ
Idem es qui fuisti.& tantũ tibi per telicet. ꝗͣtũ
per leges licebat. Ius sũmum facultate et copia
cõmodiandi. non securitate pectandi exꝑiris. Unũ
tibi prestĩtĩt principatus. ut certũ habeamus om̃es
et sub imꝑatoribus aliis uixisse te legidus tuis. Nã

Expanded text:
tis infra supraque temporibus nec invenerit aemulum tis infra supraque temporibus nec invenerit aemulum nec habuerit exemplum? Sed qui vitae tuae sectam rationesque cognoverit, fidei incunctanter accedet, nec abnuisse dubitabit imperium sic imperaturum. Illi enim, illi avide regna desiderent, quos soluta legibus vita delectat, quorum crudelitas indemnatos necandi, cupiditas privata rapiendi, libido honesta foedandi ius atque impunitatem requirunt. Quid tua intererat te principem fieri, qui futurus eras in imperatore privatus? — nisi forte in te hodie aut pudicitiae remissior cultus aut minor sanguinis human metus aut alienae rei maior est appetitus. Idem es qui fuisti, et tantum tibi per te licet quantum per leges licebat. Ius summum facultate et copia commodandi, non securitate peccandi experiris. Vnum tibi praestitit principatus, ut certum habeamus omnes etiam sub imperatoribus aliis vixisse te legibus tuis; nam
Abbreviated transcription (Latin):
huc tuus: & qui posset cogere mauult impetrare
imperĩ quod ab imꝑatore defertur. Tam tibi nol¬
le iam non licet. ꝗ uelle non licuit Solus igitur.
Auguste. solus inꝗͣ oĩm qui adhuc imꝑaue̾runt
ut princeps esses prestitisti: alios empta legionum
suffragia: alios uocans aula: alios affinitas regia
imposuere r .p. Te nec ambĩtus nec octasio : uec
propinquitas principem creauerunt: nam et eras
a familia imꝑatoris alienus. et adiicebaris rectius et
cogebaris inuitus. Inuitus inꝙͣ audite hoc publici pã¬
ricidȩ qui oblita cede dominorũ scepera cȩpistĩs
et periculo non minore ꝗͣ scelert imꝑiũ uita pati¬
scentes sanguinis pretio. regũ nomen inustis. reprl¬
sam patitur principatus et unus est ambitus candida¬
tĩ ne dederetur Credet ne hoc olim uentura po¬
steritas: et prestabit nobis tam gratiõsam fidem
ut nostro demũ seculo annuat tactum. quod tan¬

Expanded text:
huc tuus, et qui posset cogere mavult impetrare. huc tuus, et qui posset cogere mavult impetrare. Imperium, quod ab imperatore defertur, tam tibi nolle iam non licet quam velle non licuit». Solus igitur, Auguste, solus inquam omnium qui adhuc imperaverunt ut princeps esses praestitisti. Alios empta legionum suffragia, alios vacans aula, alios adfinitas regia imposuere rei publicae; te nec ambitus nec occasio nec propinquitas principem creaverunt: nam et eras a familia imperatoris alienus et adsciscebaris tertius et cogebaris invitus. Invitus, inquam; audite hoc, publici parricidae, qui oblita caede dominorum sceptra cepistis et periculo non minore quam scelere imperium vita paciscentes sanguinis pretio regni nomen emistis: repulsam patitur principatus, et unus est ambitus candidati ne declaretur. Credetne hoc olim ventura posteritas, et praestabit nobis tam gratiosam fidem ut nostro demum saeculo adnuat factum, quod tan
Abbreviated transcription (Latin):
ne me Theodosi hactenus distulere facta: ut tu
insuꝑ temptes moras augere fatoꝵ. an ne scis rẽ
tuam per momenta consumi: nescis me tibi tuisq
decrescere: quic quid atterit gothus: quicquid ra¬
pit hunus: quitꝗd aufert alanus: id olim deside¬
rauit Arcadius. Perdidi inforeunata pannonias
Lugeo funus Illyrici: specto excidiũ galliarũ. Prin¬
cipum senior in tanta bella non sufficit: alter et¬
si futurus sit aliquando fortissimus. adhuc tamẽ
paruus est: tu dubitas exciꝑe collapsam: et ut ni¬
hil dĩfferas sero reꝑandam. hanc mihi gratiã refer
quod ẽt felix desideraui: ꝙ cũ Nerua tranquillꝰ
Amor gencris humani Titus. pietate memorabilis
Antoninus teneret: cũ męnibus augustus ornaret
Legibus Hadrianus imbueret. finibus Traianus
augeret: parũ mihi uidebar beata. quia non eram
tua. Quid tu mihi faceres si iuris tui esses. Orat¬
ecte te dominus meus: orat ecte te domiinus ad¬

Expanded text:
ne me, Theodosi, hactenus distulere Fata ut tu ne me, Theodosi, hactenus distulere Fata ut tu insuper temptes moras augere Fatorum? An nescis rem tuam per momenta consumi? Nescis me tibi tuisque decrescere? Quidquid atterit Gothus, quidquid rapit Chunus, quidquid aufert Alanus, id olim desiderabit Arcadius. Perdidi infortunata Pannonias, lugeo funus Illyrici, specto excidium Galliarum. Principum senior in tanta bella non sufficit; alter, etsi futurus sit aliquando fortissimus, adhuc tamen parvus est. Tu dubitas excipere conlapsam et, ut nihil differas, sero reparandam? Hanc mihi gratiam refers quod te etiam felix desideravi? quod cum me Nerva tranquillus, amor generis humani Titus, pietate memorabilis Antoninus teneret, cum moribus Augustus ornaret, legibus Hadrianus imbueret, finibus Traianus augeret, parum mihi videbar beata quia non eram tua? Quid tu mihi faceres si iuris tui esses? Oratecce te dominus meus, orat ecce te dominus ad
Abbreviated transcription (Latin):
nuis ire. prelio postremus excedere. dux esse con¬
silio. miles exemplo. ut iam tũ posset intaligi
ailios ũmꝑatori pugnare. Ne tibi allud tamẽ pre ce¬
tens mipũ ꝙ cũ omĩ a fateres uti imꝑare deberes
nihil tamẽ fatubas ut imꝑares. Argumento est
dies ille comunis boni auctor. quo tu tũ ad suscipi¬
endam .⁊ p: uocabaris. oblatũ imperiũ dep̃tatus
est nec id ad spetimen. tantũq ut cogi uidereris
sed obnixe diũ et uelut imꝑaturus egisti: quip¬
pe aberat causa fingendi. Non enĩ te princeps solus
et domi et tanꝗͣ t̾emptaret ambibat: sed publice
et in comitio: et ut aliud iam fatere non posset
prorsus ut nisi imperiũ affectu simplici noluisses
potueris uelle securus. Ex postulare hoc locote cũ
r.p. uerbis necesse est: quȩ in sũma tua tũctatio¬
ne tormidine a media spe rilassa tali aliqua te
profecto: sed ꝗͣ solus occurres uoce conuenit. Parũ¬

Expanded text:
primus ire, proelio postremus excedere, dux esse conprimus ire, proelio postremus excedere, dux esse consilio miles exemplo, — ut iam tum posset intellegi alios imperatori pugnare te tibi. Illud tamen prae ceteris mirum quod, cum omnia faceres uti imperare deberes, nihil tamen faciebas ut imperares. Argumento est dies ille communis boni auctor quo tu, cum ad suscipiendam rem publicam vocabaris, oblatum imperium deprecatus es, nec id ad speciem tantumque ut cogi videreris, sed obnixe et diu et velut impetraturus egisti. Quippe aberat causa fingendi: non enim te princeps solus et domi et tamquam temptaret ambibat, sed publice et in comitio et ut aliud iam facere non posset, prorsus ut nisi imperium adfectu simplici noluisses, potueris velle securus. Expostulari hoc loco tecum rei publicae verbis necesse est, quae in summam tua cunctatione formidinem a media spe relapsa tali aliqua te profecto, sed quam solus audires, voce convenit: «Parum
Abbreviated transcription (Latin):
ris er empli est labor sine necessitate. Sauddentib¬
tecto diuna perpetuo motu. et uigi agitatione
uegetat eteruitas. et quitquid homines uocinus
laborem. nostra natura est. ut indetessa uertigo
celũ rotat. ut maria estibus inquieta sunt. ut
stare sol nescĩt. Ita tu imp. continuatũs negotiis
et in se quodam orbe redeuntibus stmꝑ exeritus
espert̃ testa hyspana suctesseras. iam sarmaticis
tabernatulis regebaris. Uix emerita arma suspen.¬
deras iãm hosti armatus in stabas. Ux Niberum
tuũ uideras. iam histro aties pretendebas. Ne tũ.¬
um quidem cũ in altiorem prouectus pradã iũbe.¬
re tantũ et diuidere cũ negotiis otiũ et parta gdo.¬
ria uelut reposito frui possei honore operam remnsi¬
sti. Quñ omniũ castrensiũ muncrũ primus nu¬
meros aut cum primis obires. Stare pro signis: ex¬
cubias sorte agere : uallũ ferire : Iocũ bello ante¬
capere. speculatim epredi: castra nictar. in pre

Expanded text:
ris exempli est labor sine necessitate. X. Gaudent pris exempli est labor sine necessitate. X. Gaudent profecto divina perpetuo motu, et jugi agitatione se vegetat aeternitas, et quidquid homines vocamus laborem, vestra natura est. Ut indefessa vertigo coelum rotat, ut maria aestibus stare sol nescit, ita tu, imperator, continuatis negotiis et in se quodam orbe redeuntibus semper exercitus es. Vix tecta Hispana successeras: iam Sarmaticis tabernaculis tegebaris. Vix emerita arma suspenderas: iam hosti armatus instabas. Vix Hiberum tuum videras: iam Histro praetendebas. Ne tum quidem, cum in altiorem provectus gradum iubere tantum et dividere cum negotiis otium et parta gloria velut reposito frui posses, honori operam remisisti, quin omnium castrensium munerum numeros primus aut cum primis obires — stare pro signis, excubias sorte agere, vallum ferre, locum bello antecapere, speculatum egredi, castra metari, in proelium
Abbreviated transcription (Latin):
sȩpe aliqua te laborũ tibi ĩpsi iniunxisse: et
ne contraheres corporis ueternũ eiustemodi
semꝑ opere insidiantis otii tersisse rubiginem
Sis agrestes curii: sic ueteres coruntaniꝰ sic no¬
mina reuerenda fabritii. cũ indutiȩ bella
suspenderant inter aratra uiuebant. Et ne uir¬
tus quiete languesceret. depositis in gremio ca¬
pitolini Iouis laureis triumphifales uiri rustĩ¬
cabantur. Inde quod accepimus datos serentĩ¬
bus fasces. et missas cum curulibus suis ꝑ rura
puliatas. quod agricolas coniulares: pastores q¬
trabiatos. et dictatores inter armenta uestitos
Sed illos quidem angusta res tamiliaris acdice¬
bat labori: ut quibus ipsi suburbani orti: p̃cepsq
iaricolum et iugera artacta pomerio uomest
ussent aut ligone uersanda. Nec t̃iuria opus re¬
uente retur ad dominos : cũ deerant quibus uibe¬
rent. Detrabit laudem patientiȩ in opiã. Muio¬

Expanded text:
t credo, saepe aliqua te laborum tibi ipsi iniunxisse et, t credo, saepe aliqua te laborum tibi ipsi iniunxisse et, ne contraheres torporis veternum, cuiuscemodi semper opere insidiantis otii tersisse rubiginem. Sic agrestes Curii, sic veteres Coruncanii, sic nomina reverenda Fabricii, cum indutiae bella suspenderant, inter aratra vivebant, et ne virtus quiete languesceret, depositis in gremio Capitolini Iovis laureis triumphales viri rusticabantur. Inde est quod accepimus datos serentibus fasces et missas cum curulibus sellis per rura palmatas, quod agricolas contrabeatos, et dictatores inter armenta vestitos. Sed illos quidem angusta res familiaris addicebat labori, ut quibus ipsi suburbani horti, praecepsque Janiculum, et jugera arctata pomoerio vomere essent aut ligone versanda, nec injuria opus reverteretur ad dominos, cum deerant quibus juberent. Detrahit laudem patientiae inopia: majo
Abbreviated transcription (Latin):
Nãnibal uidere dũ discerent: sed ꝑentes atq insti¬
tutores corũ optassent fatere dũ docerent. Q
ticta sunt semper consilia fortunȩ: Quis quȩ so
tũ publicis rebus optasset inimicũ tuũ illum a
statiõne castrensi ad quictẽ receptũ. Enĩuero il¬
la futurũ principem comens itirco paulisper uo¬
luit esse priuatũ: ut quia ĩam ad plenũ bellicis
artibus abundabas: usus tiuilis exꝑiens sub otq̃i tẽ¬
pore reddereris. Quod ego tuũ otiũ aliorũ nego¬
tĩis anteuerto. non enĩ amȩna litora. nec dupo¬
sitiꝰ add temporũ uices habuere suctessus. Sed siue
tu agris. siue opidus tempus dabas: rem et famã
pariter augebas: et in urbibus quid oĩm etatũ
ordinũꝙ homines iis aut alis benefitiis appre¬
hendebas: amicoꝵ tomoda absentiũ negotia assi¬
duitate. consilio re uiuabas. Iam si plac̾uisse opi¬
da iure mutare: ut tu uitȩ oblitus hurbane

Expanded text:
Hannibal videre dum discerent, sed parentes atque instiHannibal videre dum discerent, sed parentes atque institutores eorum optassent facere dum docerent. Quam tecta sunt semper consilia Fortunae! Quis quaeso tum publicis rebus non putasset inimicum tuum illum a statione castrensi ad quietem receptum? Enimvero illa futurum principem comens idcirco paulisper voluit esse privatum, ut quia iam ad plenum bellicis artibus abundabas, usus civilis experiens sub otii tempore reddereris. Quod ego tuum otium aliorum negotiis anteverto; non enim te amoena litora nec dispositi ad temporum vices habuere secessus, sed sive tu agris sive oppidis tempus dabas, rem et famam pariter augebas. Et in urbibus quidem omnium aetatum ordinumque homines his aut illis beneficiis adprehendebas, amicorum commoda, absentium negotia adsiduitate consilio re iuvabas. Iam si placuisset oppida rure mutare, ut tu vitae oblitus urbanae
Abbreviated transcription (Latin):
ita illa te plurimis bellis: et difficilimis reĩ .p: tẽ¬
poribus exercuit. dũ aptat imperio ut prius ꝗdẽ
ꝗͣ ad illa ueniam quȩ xui maturus xgisti. sũma
tim illud attingam: cũ patre diuino tuũ castren¬
se collegiũ. actas sub pellibus hyemes. xstates in¬
cer bella sudatas: dies. noctesq preliando aut ui¬
gilando consumptas. grauissimas pugnas tẽra ma¬
riq pugnatas. Non tamꝰ patiens africanus prima
rudimenta militiȩ sub paulo patre tollerauit. Nec
pari indole Nãnibal puer tentoria hyspana sut¬
cessit. nit futurarũ spe certiore uircutũ philip¬
pea castra Alexander nõ dum magnus impleiit
Quos et si plurima laude dotauerit amplificatrix̃
ueri uetustas: nihil tamen blandita plus prestĩtit
ꝗͣ ut eos in q̃s anis secutos regsĩ aut ducũ castra
uulgaret. In quibus tu ita fortiter multa gessisti
ut ea non tantũ Alexander aut africanusꝰ aut

Expanded text:
ita illa te plurimis bellis et difficillimis rei publicae temita illa te plurimis bellis et difficillimis rei publicae temporibus exercuit, dum aptat imperio. Et prius quidem quam ad illa venio quae aevi maturus egisti, summatim tuum illud attingam cum patre divino castrense collegium, actas sub pellibus hiemes, aestates inter bella sudatas, dies noctesque proeliando aut vigilando consumptas, gravissimas pugnas terra marique pugnatas. Non tam patiens Africanus prima rudimenta militiae sub Paulo patre toleravit, nec pari indole Hannibal puer tentoria Hispana successit, nec futurarum spe certiore virtutum Philippea castra Alexander nondum Magnus implevit. Quos etsi plurima laude dotaverit amplificatrix veri vetustas, nihil tamen blandita plus praestitit quam ut eos in his annis secutos regum aut ducum castra ulgaret, in quibus tu ita fortiter multa gessisti, ut ea non tantum Alexander aut Africanus aut
Abbreviated transcription (Latin):
iactauit. et naufragos atq fluitantes ab illis
quibus mersabantur erroribus egre xtas
Bonȩ igitur cuncta quadrarũt: et exteris q̃
ĩnumera congruebant ani quoq siũ ĩunxere suf¬
fragiũ. Qui soli in homine ꝑfecti bono duarũ potiũ¬
tur etatũ uirtute uiuenũ et maturitate senioꝵ
Prius tortisse imꝑium inire debueris. ut cduitius
unparis. sed sine exempli ꝑiculo prouidebitur
ne quid a miseris uita longiore pensandũ quod
ex ꝑterito perdidisti. Parum est quoniã ceperit
quod terminũ non habebit. Hactenus in te pre¬
dicata sint imp. dona fatorũ: nũc ad ea profera.¬
mus gradũ quȩ tibi debes. Neq enĩ tua illa p̃teri¬
ta bellite rei gloria: quã per tot laborũ exꝑimenta
quesisti ascribenda fortunȩ est: cui hoc nomine
et̃ suctenseri pocest. ꝙ quem sceptro et solio desti¬
nauerat unꝗ̃ indulgenter habuit. Sed ut seueri
patres is quos plus diligune filiis tristiores sunt

Expanded text:
jactavit, et naufragos atque fluctuantes, ab illis jactavit, et naufragos atque fluctuantes, ab illis quibus mersabantur erroribus aegre aetas recepit. Bene igitur cuncta quadrarunt, et caeteris, quae innumera congruebant, anni quoque suum junxere suffragium, qui soli in homine perfecti bono duarum potiuntur aetatum, virtute juvenum, et maturitate seniorum. Prius forfasse imperium inire debueris, ut diutius imperares: sed sine exempli periculo providebitur ne quid amiseris. Vita longiore pensandum quod ex praeterito perdidisti. Parum interest quando coeperit quod terminum non habebit. VIII. Hactenus in te praedicata sint, Imperator, dona fatorum; nunc ad ea proferamus gradum quae tibi debes. Neque enim tua illa praeterita bellicae rei gloria, quam per tot laborum experimenta quaesisti, adscribenda fortunetiam succenseri potest, quod quem sceptro et solio destinaverat numquam indulgenter habuit, sed ut severi patres his quos plus diligunt filiis tristiores sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sed uirtuti addidit forma suffragiũ. Illa pre¬
stitit ut oporteret te princĩpẽ fieri. hȩc ut de¬
ceret. An uero quitꝗͣ putamus imperq̃ tui de¬
claratione p̃teritũ. cũ ductam esse rationem
ipsor etiam uidemus annorũ. Cuius quidem
re ita fuit turȩ maioribus: ut nõ solũ in ãplis¬
simis magistratibus adipiscendis: sed in p̃tu¬
ris quoq ac edilitatibus capessendis etas specͤ¬
tata sit petitor. nec quisꝗ̃ tantũ ualuerit no¬
bilitate uel gratia uł pecunia: qui ãnos comi¬
tiali lege p̃scriptos festinatis honoribus occupa¬
rit. Net inuiria id quidẽ: nã qui uenturi st
in uirtutis adoptionẽ illo tñ adolescentiȩ lu¬
brico non cadant. titubant. An non clarissimos
nominis Romani uiros. Syllas. Catulos scĩpio¬
nes loquor aliquãtisper sibi luxuria uindi¬
cauit : quos et si ad portũ mutati in meliul¬
flatus reuexerint. diu tamen uitior turbo ⁊¬

Expanded text:
sed virtuti addidit forma suffragium. Illa praesed virtuti addidit forma suffragium. Illa praestitit ut oporteret te principem fieri, haec ut deceret. An vero quidquam putamus in imperii tui declaratione praeteritum, cum ductam esse rationem ipsorum etiam videamus annorum? Cujus quidem rei tanta fuit cura majoribus, ut non solum in amplissimis magistratibus adipiscendis, sed in praeturis quoque, aut aedilitatibus capessendis aetas spectata sit petitorum, nec quisquam tantum valuerit nobilitate, vel gratia, vel pecunia, qui annos comitiali lege praescriptos festinatis honoribus occuparit. Nec injuria id quidem. Nam et qui venturi sunt in virtutis adoptionem, illo tamen adolescentiae lubrico, ut non cadant, titubant. An non clarissimos nominis Romani viros Sullas, Catulos, Scipiones loquor, aliquantisper sibi luxuria vindicavit? Quos etsi ad portum mutati in melius revexerint flatus, diu tamen vitiorum turbo
Abbreviated transcription (Latin):
planẽ opinione sapientũ qui naturaliũ mo¬
menta causarũ subtilius scissitatĩ archanis
celestibus nobiles curas intulerũt. Auguisti¬
sima queq spẽs płimũ creditur trahere de ce¬
lo. Siue enĩ diuinus ille animus uenturus tͣ
corpus dignũ prius metatur hospitũ. siue tũ
uenerit fingit habitaculũ prohabitu suo si¬
ue aliud ex altero crescit. et cũ se paria iuxe¬
runt utraq maiora sunt. Parcã arcanũ cele.¬
ste rimari. tibi istud soli patet imꝑ. cũ deo
consorte secretũ. Illud dicã quod intellexis¬
se hominẽ dixisse fas est: talem esse dedere
qui gentibus adoratur. cui toto orbe teͬrarus
priuata uel publica uota reddũtur: a quo pe¬
tit nauigaturus serenũ: peregrinaturus re-¬
ditũ. pugnaturus auspitiũ. Dudũ ut uideo
dedignaris hanc gloriam: sed patere eam in
laudum tuarũ parte constitui. quȩ solebant
in alĩs sola laudari. Uirtus tua meruit impiũ

Expanded text:
plane opinione sapientium qui naturalium moplane opinione sapientium qui naturalium momenta causarum subtilius sciscitati, arcanis coelestibus nobiles curas intulerunt, augustissima quaeque species plurimum creditur trahere de coelo. Sive enim divinus ille animus venturus in corpus dignum prius metatur hospitium; sive, cum venerit, fingit habitaculum pro habitu suo; sive aliud ex altero crescit, et, cum se paria junxerunt, utraque majora sunt, parcam arcanum coeleste rimari. Tibi istud soli pateat, imperator, cum deo consorte secretum. Illud dicam quod intellexisse hominem, et dixisse fas est: talem esse debere qui a gentibus adoratur; cui toto orbe terrarum privata, vel publica vota redduntur; a quo petit navigaturus serenum, peregrinaturus reditum, pugnaturus auspicium. VII. Dudum, ut video, dedignaris hanc gloriam; sed patere ea a me in laudum tuarum parte constitui, quae solebant in aliis sola laudari. Virtus tua meruit imperium,
Abbreviated transcription (Latin):
donici. cretici. numantini. de uocabulis gen¬
tium subactarũ adoptiuũ insigne sumebant
Nonne is pautiora in annaliũ scriniis ꝙͣ in
uestrȩ domus tĩtulis tognonienta legerent᷑
cũ ipse saxonitus. ipse sarmaticus. ipe ala¬
mã nicus diceretur: et quantũ toto res p:
habet hostiũ. tantũ una familia ostenderet
triũphorũ. Sed quid necesse est ĩniti ptum
menus. nec difficilis cõiectatĩo est. Nam cũ
duo sunt quȩ claros duces faciant sũma uir
rit felicitate preditus qui te genuit.Od
qui princeps esse il ebuerit: qui hũc Romani
fastigũ apitẽ nõ solũ fortitudĩe atq sapũtĩa
sed decore corporis et dignitate potuerit
equare: uel ut tua hȩc forma uenerabilis
quia formȩ suȩ par est: qui longe lateq con-¬
spicua cõmendat imperiũ: ut plane iñ am.¬
biguo sit. utrũ ne te magis nostris mentibus
a̾ut obtutibus uultus insinuet. Non trustra

Expanded text:
donici, Cretici, Numantini de vocabulis gendonici, Cretici, Numantini de vocabulis gentium subactarum adoptivum insigne sumebant: hodie pauciora in annalium scriniis quam in vestrae domus titulis cognomenta legerentur; cum ipse Saxonicus, ipse Sarmaticus, ipse Alamannicus diceretur, et quantum tota respublica habet hostium, tantum una familia ostenderet et triumphorum? VI. Sed quid necesse est mitti in prauum de te aestimemus. Nec difficilis conjectatio est. Nam cum duo sint quae claros duces faciant: summa virrit felicitate praeditus qui te genuit. O qui princeps esse debuerit, qui hunc Romani fastigii apicem non solum fortitudine atque sapientia, sed decore etiam corporis et dignitate potuerit aequare! Velut tua haec forma venerabilis, quam fortunae suae par est! quam longe lateque conspicua commendat imperium! Ut plane in ambiguo sit utrumne te magis nostris mentibus virtus, an obtutibus vultus insinuet. Non frustra
Abbreviated transcription (Latin):
nibui et alumno Hercule nobiles Thebe: fidẽ
constare nescimus auditis. deũ dedit Hys¬
pania quẽ uidetis. Erat iustȩ compensatiõis
occasio. ut qui de patriȩ tuȩ laudibus pauca
cdixissem patris saltẽ uirtutibus p̃dĩcandĩs ꝓ¬
lixius ĩmorarer. Sed quid faciam. quȩ Rhenꝰ¬
aut achalĩs uidĩt aggrediar. Iam se mihi sar¬
matita cȩde sanguincus hyster obĩciẽt. Attri¬
tam pedestribus prelĩs Britãniam referamꝰ
Saxo consumptus belli naualibus offertur.
Redactũ ad paludes suas schotũ loquar. Com¬
pulsus in solitudines auias omis alemãnus
et uterq maurus occũrent. Cũ igĩtur impedi¬
at turba dilectum. ad hoc tantiꝰ uiri prestet
gesta in sũmã refẽre. quã enũando tenuar̃
Dixisse suffitiat unũ illud diuinitus extitis¬
se in quo uirtutes simul omes uigerent quȩ
singulȩ in om̃ibus p̃dicantur. Ansi eius sȩcu¬
lo mos ille uixisset. quo Romani duces mace¬

Expanded text:
nibus, et alumno Hercule nobiles Thebae. Fidem nibus, et alumno Hercule nobiles Thebae. Fidem constare nescimus auditis, deum dedit Hispania, quem videmus. V. Erat justae compensationis occasio, ut qui de patriae tuae laudibus pauca dixissem, patris saltem virtutibus praedicandis prolixius immorarer; sed quid faciam? Naut Vahalis vidit aggrediar? Jam se mihi Sarmatica caede sanguineus Ister objiciet. Attritam pedestribus praeliis Bataviam referam? Saxo consumptus bellis navalibus offeretur. Redactum ad paludes suas Scotum loquar? Compulsus in solitudines avias omnis Alamannus, et uterque Maurus occurrent. Cum igitur impediat turba dilectum; ad hoc viri tanti praestet gesta in summam referre, quam enumerando tenuare. Dixisse sufficiat unum illum divinitus exstitisse in quo virtutes simul omnes vigerent quae singulae in omnibus praedicantur. Au si ejus saeculo mos ille vixisset quo Romani duces Mace
Abbreviated transcription (Latin):
oceani estibus. inde tyrrheni maris lutoribus
coronata naturȩ soliertis ingenĩo uelut alter
orbis includitur. Adde tot egregias cuutates
adide culta. incultaq om̃ia uel fluctibus ple¬
na fr uctidus uel gregibus Adde aurifero ꝑ
opes fluminũ adde radiantiũ mecalla pẽ¬
niarũ. Scio fabulas poetarũ auribus muđ¬
cendis repertas. aliqua nõ nullis gentibus
attribuisse miracula: quȩ ut sint uera sint
singula. nec iam excutio ueritate: sint ut sere¬
ditur. gargara prouentła et atrititeo melta¬
nia mẽmoretur armento. Campania censet
monte Gaurano. Lydia predicetur amne
assurgat. hec clurissimas milites: hȩc exper¬
tissimos duces: hȩc facũdissimos oratores.
hec cdarissimos uates parit: hec uidicũ mater
hec principũ est. hȩc Traianũ illũ. hȩc deiñ¬
ceps Hadrianũ mĩsit imꝑio. huic te debee
imperiũ. Cedat q̃s terris terra cretensis ꝑui
Iouis gloriata cunabulis. Delos reperta numi¬

Expanded text:
Oceani aestibus, inde Tyrrheni maris littoribus Oceani aestibus, inde Tyrrheni maris littoribus coronata naturae solertis ingeni ovelut alter orbis includitur. Adde tot egregias civitates, adde culta, incultaque omnia vel fructibus plena, vel gregibus; adde auriferorum opes fluminum, adde radiantium metalla gemmarum. Scio fabulas poetarum, auribus mulcendis repertas, aliqua nonnullis gentibus attribuisse miracula; quae ut sint vera, sunt singula. Nec jam excutio veritatem. Sint, ut scribitur, Gargara proventu laeta triticeo, Mevania memoretur armento, Campania censeatur monte Gaurano, Lydia praedicetur amne assurgat. Haec durissimos milites, haec experientissimos duces, haec facundissimos oratores, haec clarissimos vates parit: haec judicum mater, haec principum est. Haec Trajanum illum, haec deinceps Adrianum misit imperio; huic te debet imperium. Cedat his terris terra Cretensis parvi Jovis gloriata cunabulis, et geminis Delos reptata numi
Abbreviated transcription (Latin):
rimus huius modi principẽ uel optare integro
Itaq rem totam esse faciamus. Et in quodã
orbis terranĩ comitiõ queri putemus quis nã
sit ille qui debeat tantam molem subire. et
nutantia Romanȩ rei facta susciꝑe. nonit
is omniũ suffragiis hominũ tributim centu¬
riatimq legerctur cui tilix patria: cui domꝰ
dara. cui forma diuina cui xtas integradon
militariũ cũuliũq rerũ usus contigisseo. Cũt¬
ta igitur a capite proposito ordine ꝓseq̃mũt
Iami profecto constabit eum printipemne¬
daratũ. qui et ab omibus legi debuerit. et er
omibus. Nam tibi primũ mater Rspanta
est. terris om̃ibus terra felitior cui extolende
atq adeo ditandȩ impensius ꝗͣ exteris genti¬
bus sup̃mus illis rerit̃ fabritator indulst . quȩ
ne austritis obnoxia astibus nec artois sub¬
iesta frigoribus media fouetur axis utrusq
temperie. quȩ hinc pyreneis montibus. illinc

Expanded text:
rimus hujusmodi principem vel optare. In integro rimus hujusmodi principem vel optare. In integro itaque rem totam esse faciamus, et in quodam orbis terrarum comitio quaeri putemus quisnam sit ille qui debeat tantam molem subire, et nutantia Romanae rei fata suscipere. Nonne is omnium suffragiis hominum tributim centuriatimque legeretur, cui felix patria, cui domus clara, cui forma divina, cui aetas integra, cui militarium civiliumque rerum usus contigisset? IV. Cuncta igitur a capite proposito ordine prosequamur, jam profecto constabit eum principem declaratum qui et ab omnibus legi debuerit, et ex omnibus. Nam primum tibi mater Hispania est, terris omnibus terra felicior, cui excolendae, atque adeo ditandae impensius quam caeteris gentibus supremus ille rerum fabricator indulsit. Quae nec Austrinis obnoxia aestibus, nec Arctois subjecta frigoribus, media fovetur axis utriusque temperie. Quae hinc Pyrenaeis montibus, illinc
Abbreviated transcription (Latin):
a qua lucis exordiũ est᷑. Sic ergo uota uerbo¬
rum quȩ olim nuncupaueram soluturus id
oratione mea tempus affitiam. quo Romana
lux cxpit. Iacebat ĩnũabilibus malis xgra. uł
potius dixerim exanimata res.p: barbaris
nationibus Romano nomini uelut quodã
diliuuo suꝑfusis. Sed parcam replicare cau¬
sas et placatũ uulgus offendere. Nam cũ per
se uiuax sit recordatio calamitatũ tũ mihi
metus. hanc gaudiorũ p̃sentiũ lutẽ tristiũ
cõmemoratione fuscare. faciam ergo quod
facere prestantes srientia meditos sȩpe iũdi
altorũ uulnerũ tĩcatrites. postꝗͣ cutẽ sanita¬
te duxerunt. manu pendente tractabo ꝑ sen-¬
tias isse et singulos uniuersosq rogitasse cõ¬
tentus. An cũ inter om̃es liqueret fessis re¬
bus medendũ tali aliquo uiro publicis guber.¬
naculis ad mouendo qui imꝑatoris unius tue¬
retur xtatẽ. alterius uiuaret laborem. potue¬

Expanded text:
a qua lucis exordium est, sic ego vota verboa qua lucis exordium est, sic ego vota verborum quae olim nuncupaveram soluturus, id oratione mea tempus arripiam quo Romana lux coepit. Jacebat innumerabilibus malis aegra, vel potius dixerim, exanimata respublica, barbaris nationibus Romano nomini velut quodam diluvio superfusis. Sed parcam replicare causas, et placatum vulgus offendere. Nam cum per se vivax sit recordatio calamitatum, tum mihi metus hanc gaudiorum praesentium lucem tristium commemoratione fuscare. Faciam ergo quod facere praestantes scientia medicos saepe vidi; altorum vulnerum cicatrices, postquam eutem sanitate duxerunt, manu pendente tractabo, praesensisse, et singulos universosque rogitasse contentus, an cum inter omnes liqueret fessis rebus medendum, tali aliquo viro publicis gubernaculis admovendo, qui imperatoris unius tueretur aetatem, alterius juvaret laborem, potue
Abbreviated transcription (Latin):
Qiun et illud me impulit ad dicendũ ꝙ ut
dicerem nullus adigebat non enĩ iam coacta
laudatĩo. et expresse metu uoces peritulum st¬
lentũ redimunt fuerit abieritq tristus iia
facundie ancillantis necessitas sũ trucem
dominũ auras omnes plausit publicoꝵ uen¬
tosa popularitate captantẽ menidax assenta.¬
tio tiillabat. cũ gratias agebant dolentes et
trrãnum nõ predicasse txrãnidis accusatio
uocabatun. Nunc par ditendi tatendiq li¬
bertas: et quȩ promptũ laudant principem. tam
tutũ siluisse de principe. libet igitur reddditã
postliminio securitatẽ loquendo exꝑiri. lidet
inꝗͣ quia neminẽ magis laudare Imꝑatorẽ
decet. ꝗͣ quẽ minus necesse est. De te igit᷑
nuhi sermonis huius auspitiũ erit. illẽ teli¬
citatis publicȩ auspex dies: qui te primus in¬
augurauit imperio. Nam ut diuinis rebus
oꝑantes in eam cȩli plagam ora cõuertimus

Expanded text:
Quin et illud me impulit ad dicendum, quod ut Quin et illud me impulit ad dicendum, quod ut dicerem nullus adigebat. Non enim jam coacta laudatio, et expressae metu voces periculum silentii redimunt. Fuerit, abieritque tristis illa facundiae ancillantis necessitas, cum trucem dominum auras omnes plausuum publicorum ventosa popularitate captantem mendax assentatio titillabat, cum gratias agebant dolentes, et tyrannum non praedicasse tyrannidis accusatio vocabatur. Nunc par dicendi tacendique libertas; et quam promptum laudare principem, tam tutum siluisse de principe. Libet igitur redditam postliminio securitatem loquendo experiri: libet inquam, quia neminem magis laudari imperatorem decet quam quem minus necesse est. III. De te igitur mihi sermonis hujus auspicium erit ille felicitatis publicae auspex dies, qui te primus inauguravit imperio. Nam ut divinis rebus operantes in eam coeli plagam ora convertimus
Abbreviated transcription (Latin):
tantu hedie arbitrer interesse quos cerno
sed assistere obseruariq dicturo Catones ip¬
sos a Tullios & Ortensios. om̃esq illos oratoes
putem qui me iñ posteris suis audiũt . Ita
multiplic circũuentus metu quasi parum
habeam timere uideo quod timeam. Quiđ er¬
go. nouus ne me pauor et inopina trepidatio
ii ipso dicendi tempore deprehendit. Mihi ue¬
ro qͥ om̃es quibus altrinsecus iactor estus diũ
ante meditati longeq prospecti sunt. Sed tũ ad¬
miratione uirturũ tuarũ ab ultimo galliarum
recessu. quo litus occani cadentẽ excipit solem
et defircientibus tẽris sociale miscetut edementũ
id contuendũ te adorandumq properassem ut
bona que auribus ceperam ẽt uisu usurparem
inui fateor pũ laboris offitiũ impa tatĩtur¬
nitate cõrumpere. Itadũ obsequio interp̃tor
impudentiam: dũ in eundem hominẽ non pu¬
to conuenire gaudiũ et silentiũ. Duas res
diuerfissimas iunxi metũ et temeritatem

Expanded text:
tantum hodie arbitrer interesse quos cerno, tantum hodie arbitrer interesse quos cerno, sed assistere obversarique dicturo Catones ipsos, et Tullios, et Hortensios, omnesque illos oratores putem, qui me in posteris suis audiunt. Ita multiplici circumventus metu, quasi parum habeam timere quod video, video quod timeam. II. Quid ergo? novusne me pavor et inopina trepidatio in ipso dicendi tempore deprehendit? Mihi vero ii omnes quibus altrinsecus jactor aestus diu ante meditati, longeque prospecti sunt. Sed cum admiratione virtutum tuarum ab ultimo Galliarum recessu, qua littus Oceani cadentem excipit solem, et deficientibus terris sociale miscetur elementum, ad contuendum te, adorandumque properassem, ut bona quae auribus ceperam etiam visu usurparem: timui, fateor, laboris officium ipsa taciturnitate corrumpere. Ita dum obsequio interpretor impudentiam, dum in eumdem hominem non puto convenire gaudium et silentium, duas res diversissimas junxi: metum et temeritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
presente dicturus trepulauerit. eum
profecto me esse et ipse sentio. et iis qui cõsiliũ
tuũ ꝑticipant uideri posse uideo. Nam cũ semꝑ¬
te ultra ones principes laudare oportuerĩt.
nũc porro ultra q̃ alias predĩcatus es in ea ur¬
be conueniat dicendo celebrari: cuius et liber¬
tatem armatus asseruisti et auxisti dignitatẽ
Quo tandem modo consequi maiẽstatẽ utrũisq
uestrum oratione mea potero. hoc p̃cipue tp̃e
ris adhuc maior nec illa fęlitior: Huc atcedit
auditor Senatus. cui tũ difficile sit pro amore
quo in te preditus est. de te satisfieri: tũ diffi¬
cilius pro ingenita atq hereditaria orandi fa¬
cultate nonꝰ esse fastidio rudem hũc et incul.¬
tũ transalpini sermonis horrorẽ. p̃sertim cum
absurde sinistreq iactantiȩ possit uideri hiis ostẽ¬
tare fatundiam: quam de deorũ fonte manan¬
tem in nostros usq usus deriuatio seua tͣeluxit¬
Quibus equiđ cogitatis adeo sollicitor. ut nõ

Expanded text:
praesente dicturus ante trepidaverit, eum profecto me esse et ipse sentio, et his qui consilium tuum participant videri posse video. Nam cum te semper ultra omnes retro principes laudari oportuerit, nunc porro ultra quam alias praedicatus es, in ea urbe conveniat dicendo celebrari, cujus et libertatem armatus asseruisti, et auxisti dignitatem togatus, quo tandem modo consequi majestatem utriusque vestrum oratione mea potero, hoc praecipue in ris adhuc major, nec illa felicior? Huc accedit auditor senatus, cui cum difficile sit pro amore quo in te praeditus est de te satis fieri, tum difficilius, pro ingenita atque haereditaria orandi facultate, non esse fastidio rudem hunc et incultum transalpini sermonis horrorem, praesertim cum absurdae sinistraeque jactantiae possit videri, his ostentare facundiam, quam de eorum fonte manantem in nostros usque usus derivatio sera traduxitQuibus equidem cogitatis adeo sollicitor, ut non eos
Abbreviated transcription (Latin):
tergo bella trans portat. Cum fege gẽtes nõ telis mags
suo cęlo suo suere armãt: Subi ĩ ꝓxin tu nõ setus ac
si mutatȩ tpr̃s uices essẽ. illi qđ̃ litibulis suis clausi tcacbãt:¬
nr̃a agm̃ia ꝑcursare ripos e alieaa occasiõe si ꝑmittẽs uti
ultroꝵ hyeneꝰ scĩa barbaris inferie gauebãt. Hec tibi ap hostes
ueneratio. Qd ãp milites : Quã abmiratiõe quẽ abm̃o ꝯꝑasti:

Expanded text:
tergo bella transportat, cum ferae gentes non telis magis, quam suo caelo, suo sidere armantur. Sed ubi in proximo tu, non secus ac si mutatae temporum vices effent, illi quidem latibulis suis clausi tenebantra agmina percursare ripas, et aliena occasione si permitteres, uti, ultroque hiemem suam barbaris inferre gaudebaut. Haec tibi apud hostes veneratio. 2. Quid apud milites? quam adm
Abbreviated transcription (Latin):
xgisi. S tati magis p̃dicãla c̃ mudetatio tua. ꝓ ĩnutrit dellias
liudib pat̃ amas. Nec ꝑa ił p̃t tibr ⁊cũ phalis uł ad optiõis tuȩ die
dicata capitoliuo ioni luutꝰ idctͦ ex octesiõe õĩ g̃ris tumphos
nõ times bella ñ ꝓuocas. magnũ ẽ i ꝑator auguste magnũ ẽ sba¬
re ĩ danubii tipa : si trasens cectum tͥuuphũ: noc de ce̾tare cuꝑe

Expanded text:
deratio tua, quod innutritus bellicis laudibus, pacem amas: nec quia vel pater tibi triumphalis, vel adoptionis tuae die dicata capitolino Iovi laurus, idcirco ex occasione omni quaeris triumphos. Non times bella, nec provocas. Magnum est, Imperator Auguste, magnum est, stare in Danubii ripa, si transeas certum triumphi, nec decertare cupere
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ceptũ mare: illatasq sibi nõ classes ñass sed terras ip̃as
arbitet: uideor iã ceoẽ nõ spoliis ꝓuĩciaꝵ a ectoto socis
auro ħ hostilib armis captorꝙ regũ catenis triũpbu
graue. Uideer ingẽta ducũ noĩa ñ indecora nõib corpora
noscitare. uideot intueri ĩ mainib ausis barbaroꝵ onu:¬
sta fercula. E sua quõꝑ facta iũctis mãth seq̃ntez: more
ip̃m te sẜlimẽ instantẽq curru domitaꝵ gẽtiũ tego.
Ante cũru at cly peos : quos ip̃e ꝑfoderis. Nec tibi opimna
e fuerũt si ꝗs regũ uenire ĩ manꝰ audeat. Nec mo teloꝵ
opposit ꝑ horrescat. axriuissi ꝓocĩ mabratĩẽ ut qͣncũ ꝓ te

Expanded text:
as, sed terras ipsas arbittetur. Videor iam cernere non spoliis provinciarum, et extorto sociis auro: sed hostilibus armis, captorumque Regum catenis triumphum gravem. Videdeor ingentia Ducum nomina, nec indecora nominibus corpora vocitare. Videor intueri immanibus ausis barborum onusta fercula, et sua quemque facta vinctis manibus sequentem, mox ipsum te sublimem, instantemque curru domitarum gentium, tergo, ante currum autem clypeos, quos ipse perfoderis: nec tibi optima defuerint, siquis Regum venire in manus audeat: nec modo teloopposito perhorrescat. Meruisti proxima moderatione, ut quandocumque te
Abbreviated transcription (Latin):
niã ꝓfudisti: nõ ut fligiti tͥ cõstius ab ĩ sectatore ei auͦ¬
teres famũ : ns ut tristes hũm moestosꝑ ẜmones lȩfiore materia
atinẽs. Nullã ꝯgiario culpã nlł̃i alim̃tis cruelitatẽ redemisti
Nec tͥ bñ faciẽdi fut cã: ut s̃ male feceras ĩpune fecisse. Anõ
ĩpẽdio isto nõ uenia q̃sita ẽ: popusq ro. obligaꝵ a tbupli tuo
aĩs obiestadãt : id ta iã ĩ nocẽtiꝰ ppło dedistiꝰ ꝙͣ pp̃łus accẽp̃. piu

Expanded text:
niam profudisti, non ut flagitii tibi conscius ab insectatione eius averterees samam, nec ut tristes hominum maestosque sermones laetiore materia detineres, nullam congiario culpam, nullam alimentis crudelitatem redemisti: nec tibi benefaciendi fuit causa, ut quae male faceres, impune fecisses: amor impendio isto, non venia quaesita est: popolusque Romanus obligatus a tribunali tuo, animis obiectabant, id tu tam innocens populo dedisti, quam populus a
Abbreviated transcription (Latin):
cominus tela librares nc̃ librata susciꝑes Macer uirtutt
ĩ tuene liudabis quipe ferientis . hortabansq ut auere
ẜ audebãt iã cũ spectator ħ̃ in gãtiu certaia iuroꝵ arma
ꝯpones Qd cũ solatiũ fessisꝰ egris ope ferres : Nõ tibimos
tua inut temptona : nisi cõmilitonũ añ lustrasses. Nec
Tũt .n. idũ imitatiõis andor: semꝑg melior aliꝗs aiẽdre posꝗ̃¬
uo studiũ armoꝵ a manib ad ocłos ad nolurtatẽ aͥ labore
magaũ ẽ unũ ea õih pattio more prĩa uirtute letari.
ꝓ sñ emulo sñ etͦ secũ certare secũ ꝯtende᷑ : ac sicut ĩ¬
petare solus: solũ ita c̃t̃: ꝗ debeat ĩ ꝑare. Nõ incunabula
her tibi egsar e rudim̃ta : cũ puer adm̃o parthica lar¬
ro głim p̃ris augeres: nomenq Germanici iã tũ meretẽ
Cũ ferociã suꝑbiãq parttoꝵ ex proximo auditi igno
terore cohiberes rhenũqe euphratẽ admirationis

Expanded text:
cominus tela vibrares: nunc vibrata susciperes, alacer virtincideret, laudabas quippe ferientes, hortabarisque ut auderent: et audebant iam, cum spectatores. Quid cum solatium fessis, aegris opemferres? Non tibi moris tua inire tentoria, nisi comilitonum ante lustrasses: nec tunc enim illum imitationis ardor, semperque melior accenderet: poso studium armorum a manibus ad oculos, ad voluptatem a labore tmagnum est unum ex omnibus patrio more, patria virtute laetari  exemplo secum certare, secum contendere, ac sicuti imperat solus, solum ita esse, qui debeat imperare. Nonne incunabula haec tibi Caesar, et rudimenta, cum puer admodum Parthica lauro gloriam patris augens, nomenque Germanici iam tum mererere? cum ferociam, superbiamque Parthorum ex proximo auditus, magno terrore cohiberes? Rhenumque, et Euphratem admirationis
Abbreviated transcription (Latin):
dr dect̃ mores gc̾tiũ regionũ ꝙ situs: opo̾tetutatt̃ locoꝵ ⁊ s diũsã
aquaꝵ celiq tẽꝑici: ut pr̃ios fontes: pr̃iu sidus ferre nsuesti
Quotẽs equos q̃ns emerita arma mutati. Veniq gͦ tpͦs: quo
posti uiseit iuisendñq tradere minorib sus gestit̃ : ꝗs sudores
tuos hausent cãpꝰ quȩ refestiões mas arborti q̃ sominũ sara
ptex̾int. qđ eniq tectam magnus hospes impleueris : ut tuc
tibͥi ingẽtiũ ducũ uestigia iisdem ĩ locis mõstrałat᷑. Ueꝵ hec olii

Expanded text:
 regionum situs, opportunitates locorum, et diversam aquarum caelique temperiem, ut patrios fontes, patriumque sidus ferre consuesti. Quoties equos, quoties emerita arma mutasti! veniet ergo tempus, quo posteri visere, visendumque tradere minoribus suis gestient: quis sudores tuos hauserit campus, quae refectiones tuas arbores, quae somnum saxa praetexerint, quod denique tectum magnus hospes impleveris: ut tunc ipsi ingentium ducum sacra vestigia iisdem in locis monstrabantur. Verum haec
Abbreviated transcription (Latin):
se tm̃ pollicẽt᷑. Solũ gͦ te cõmẽdit: augae q tp̃ris spaciũ. Iũxistin.
ac mis ciusti res diu̾sissimas securitat̃ olĩ roꝑantis q ĩci piẽtis pudrẽ
Nõ tuciuũ ãplerus ad pedes tuos epͥmis: nec osadũ manuredds. Ma¬
ue ĩꝑatori q̃ por oris hunanitas Incedebas pedib iacedis letaba¬
ris libort letans Eaẽq oĩa illa ecc̃te Nihil ip̃o te fortura mu¬

Expanded text:
m pollicentur. Solum ergo te commendat, augetque temporis spatium. Iunxisti enim, ac miscuisti res diversi ssimas securitatem olim imperantis, et incipientis pudorem. Non tu civium amplexus ad pedes tuos deprimis, nec osculum manu reddis. Manet Imperatori, quae prioris humanitas. Incedebas pedibus, incedis: Iaerabaris, laborelaetaris: eademque omnia illa circa te, nihil ipsum te fortuna mu
Abbreviated transcription (Latin):
staet̃ oꝑib absunit eꝰcitatiẽb arma moema uiros iptãt. Ept
nõ is pͥnceps ꝗ sibi ĩminẽ sibi ĩtendi pute q̃d ĩ hostes paretur
Qus ꝑluasio fuut illoꝵ: ꝗ hostiia cũ facee timebãt Ił ego
torpen militaria stubia in aĩos mo. ẜ q corpora ip̃a liguesẽ
glidios ẽ incuria hedetars retundiq gauiedãt. Duces poro nñ

Expanded text:
ercitationibus, arma, moenia, viros aptant: Quippe non is princeps,qui sibi imminere, sibi intendi putet, quod in hostes paretur: quae persuasio fuit illorum, qui hostilia cum facerent, timebant. Eodem ergo tempore militaria studia, nec amicos modo, sed et corpora ipsa languescere, gladios etiam incuria hebetari, retundique gaudebant. Duces