comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tristius haud illis mõstrũ. nec seuior ulla
Pestis et ira deũ stigiis sese extulit undis.
Uirginei uolutrũ uultus. fedissima uentris
Proluuies. unceq manus et pallida semper
Ora fame.
Nuc ubi delati portus intrauimus eite
Leta bou passim campis armẽta uidemus
C. uprigenũq pecus nullo custode ꝑ herbas.
Irruimus ferro. et diuos ip̃mq uocamus
In partẽ predãq iouẽ. tũ litore curuo
Extruimusq thoros dapibusq epulamur opimis.
At subite horrifico lapsu de montibus ad sunt
Arpiȩ et magnis quatiunt clangoribus alas.
Diripiũtq dapes. contactuq om̃ia fedant
Immũdo. uox tũ tetrũ dira inter odorem.
Rursũ ĩ secessu longo sub rupe cauata
Arboribus clausi circũ atq hõrentibus umbris
Instruimus mẽsas. arisq reponimus ignẽ.
Rursum ex diuerso cȩli cȩcisq latebris
Turba sonans predã pedibus cĩcũuolat untis.
Polluit ore dapes. socis tũc arma capessant

Expanded text:
Tristius haud illis monstrum, nec saevior ulla Tristius haud illis monstrum, nec saevior ulla pestis et ira deum Stygiis sese extulit undis. Virginei volucrum voltus, foedissima ventris proluvies, uncaeque manus, et pallida semper ora fame. Huc ubi delati portus intravimus, ecce laeta boum passim campis armenta videmus, caprigenumque pecus nullo custode per herbas. Inruimus ferro, et divos ipsumque vocamus in partem praedamque Iovem; tum litore curvo exstruimusque toros, dapibusque epulamur opimis. At subitae horrifico lapsu de montibus adsunt Harpyiae, et magnis quatiunt clangoribus alas, diripiuntque dapes, contactuque omnia foedant immundo; tum vox taetrum dira inter odorem. Rursum in secessu longo sub rupe cavata, arboribus clausi circum atque horrentibus umbris, instruimus mensas arisque reponimus ignem: rursum ex diverso caeli caecisque latebris turba sonans praedam pedibus circumvolat uncis, polluit ore dapes. Sociis tunc, arma capessant,
Abbreviated transcription (Latin):
Tũ michi cęruleus supra caput astitit imber
Nectẽ hiemẽq ferẽs et ĩ hoͣruit unda tenebris.
Cõtinuo uẽti uoluũt mare. magnaq surgũt
E quora dispersi iactamur gurgite uasto.
Inuoluere diẽ nĩbi. et nox humi̾da celũ
Abstulit. ĩgeminãt abruptis nubibus ignes.
Excutimur cũsu. et cęcis erramus ĩundis.
I pse diẽ noctẽq negat discernere celo
Nec meminisse uie media palinurus ĩ unda.
Tris adeo ĩcertos ceca caligine soles
Frramus pelago totidẽ sine sidere noctes.
Quarto terra die primũ se attollere tandem
Uisa aperire procul montes. ac uoluere fumũ.
U. ela cadunt. remis ĩsurgimus. haud mora naute
Adnixi torquent spumas et cęrula uerrũt.
Seruatũ ex undis strophadũ me litora primũ
Accipiũt strophades graio stant nomine dictȩ
Insulȩ ionio ĩ magno quas dira celeno
Arpiȩq colunt alie. fineia postquam
Clausa domus. mẽsasq metu liquere priores.

Expanded text:
caeruleus supra caput astitit imber, caeruleus supra caput astitit imber, noctem hiememque ferens, et inhorruit unda tenebris. Continuo venti volvunt mare, magnaque surgunt aequora; dispersi iactamur gurgite vasto; involvere diem nimbi, et nox umida caelum abstulit; ingeminant abruptis nubibus ignes. Excutimur cursu, et caecis erramus in undis. Ipse diem noctemque negat discernere caelo, nec meminisse viae media Palinurus in unda. Tris adeo incertos caeca caligine soles erramus pelago, totidem sine sidere noctes. Quarto terra die primum se attollere tandem visa, aperire procul montis, ac volvere fumum. Vela cadunt, remis insurgimus; haud mora nautae adnixi torquent spumas et caerula verrunt. Servatum ex undis Strophadum me litora primum accipiunt; Strophades Graio stant nomine dictae, insulae Ionio in magno, quas dira Celaeno Harpyiaeque colunt aliae, Phineia postquam clausa domus, mensasque metu liquere priores.
Abbreviated transcription (Latin):
U ec sopor illud erat sed corã agnoscere uultus
Uelatasq comas presentiaq or a uidebar.
Tũ gelidus toto manabat corpore sudor.
Coͣripio estratis corpiis tendaq supinas
Ad gelũ cũ uoce manus et munera lico
Intemerata focis. perfecto letus honore
Anchisem facio certũ remq ordine pando.
Agnouit prolẽ ãbiguã geminosq parentes.
Seq nouo ueterũ deceptũ errore locorũ.
Tũ memorat nate iliacis exercite fatis
Sola michi tales casus cassandra canebat.
Nũc repcto hec generi pẽtendere debita nr̃o
Et sepe hesperiã sepe itala regna uocare.
Sed quis ad hesperie uẽturos litora teucros
Crederet : aut quẽ tũ uates cassandra moue rots
Cedamus phebo et moniti meliora sequariuc.
S ic ait et cuncti dicto paremus ouantes.
Hãc quoq deserimus sedẽ. paucisq relictis
Uela damus uastũq caua trabe cũrimus equor.
Postꝙͣ altũ tenuere rates nec iã. ĩplius ulle

Expanded text:
— nec sopor illud erat, sed coram adgnoscere voltus — nec sopor illud erat, sed coram adgnoscere voltus velatasque comas praesentiaque ora videbar; tum gelidus toto manabat corpore sudor corripio e stratis corpus, tendoque supinas ad caelum cum voce manus, et munera libo intemerata focis. Perfecto laetus honore Anchisen facio certum, remque ordine pando. Adgnovit prolem ambiguam geminosque parentes, seque novo veterum deceptum errore locorum. Tum memorat: Nate, Iliacis exercite fatis, sola mihi talis casus Cassandra canebat. Nunc repeto haec generi portendere debita nostro, et saepe Hesperiam, saepe Itala regna vocare. Sed quis ad Hesperiae venturos litora Teucros crederet, aut quem tum vates Cassandra moveret? Cedamus Phoebo, et moniti meliora sequamur. Sic ait, et cuncti dicto paremus ovantes. Hanc quoque deserimus sedem, paucisque relictis vela damus, vastumque cava trabe currimus aequor. Postquam altum tenuere rates, ne
Abbreviated transcription (Latin):
Tũ sic affari et curas his demere dictis.
Q uod tibi delato ortigiã duturus apolls est
Hic tanit. et tua nos en ultro ad limina mittit
Nos te dardania ĩcensa tuaq arma secuti
Nos tumidũ sub te ꝑmensi classibus equor
Iidẽ uenturos tollemus ĩ astra nẽpotes.
Imperiũq urbi duibimus. tu mȩnia magnis
uacna para. lõgũq fugx ne lĩque laborẽ.
uutande sedes. nõ hec tibi litora suasit
Delius aut crete iussit considere apollo.
Est locus hesperiã grai cognomine dicũt
Terra ãtiqua poratis irmis atq ubere glehe
Oenotrii coluere uiri. nũc fama minores
I taliã dixisse ducis de nomine gentẽ.
He nobis propriȩ sedes. hĩc dardanus ortus
Ia siusq pater genus a quo prĩcipe nostrũ.
Surge age et hec letus longeuo dicta parẽti
N aud dubitãda refer. corithũ terasq require¬
Ausonias. dictea negat tibi iupiter arua.
Talibus attenitus uisis et uoce deorum¬

Expanded text:
tum sic adfari et curas his demere dictis: tum sic adfari et curas his demere dictis: Quod tibi delato Ortygiam dicturus Apollo est, hic canit, et tua nos en ultro ad limina mittit. Nos te, Dardania incensa, tuaque arma secuti, nos tumidum sub te permensi classibus aequor, idem venturos tollemus in astra nepotes, imperiumque urbi dabimus: tu moenia magnis magna para, longumque fugae ne linque laborem. Mutandae sedes: non haec tibi litora suasit Delius, aut Cretae iussit considere Apollo. Est locus, Hesperiam Grai cognomine dicunt, Terra antiqua, potens armis atque ubere glebe; Oenocrii coluere viri, nunc fama minores Ytaliam dixisse ducis de nomine gentem.hae nobis propriae sedes; hinc Dardanus ortus, Iasiusque pater, genus a quo principe nostrum. Surge age, et haec laetus longaevo dicta parenti haud dubitanda refer: Corythum terrasque requirAusonias; Dictaea negat tibi Iuppiter arva. Talibus attonitus visis et voce deorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gameãq uoco. et lȩtã cognomine gentẽ
Hortor amare focos arcẽq attollere tectis.
Iamq fere sicto subducte litore puppes.
Conubiis aruisq nouis operata iuuertus.
Iura domosq dabã subito cũ tabida membris
Cõrupto celi tractu miserandaq uęnit
Arboribusq satisq lues et lȩtifer annus.
L ĩ quebũt dulcis ainimas aut egra trahebant
Corpora. tũ steriles exurere sirius agros.
Arebant herbe et uictũ seges egra negabat.
Rursus ad oraclũ ortigie phebũq remenso
Hortatur puater ire mari ueniãq precari
Quã fessis finẽ rebus ferat. unde laborũ
Tentare auxiliũ iubeat. quo uertere cursus.
N ox erat et terris animalia somnus habebat.
Effigies sacre diuũ phrigiq penates
Quos mecũ a troia medusq ex ignib urbis
Extulerã uisi ante oculos astare iacenti
In somnis multo manifesti lumine qua se
Plena ꝑ insertas fundebat luna fenestras.

Expanded text:
Pergameamque voco, et laetam cognomine gentem Pergameamque voco, et laetam cognomine gentem hortor amare focos arcemque attollere tectis. Iamque fere sicco subductae litore puppes; conubiis arvisque novis operata iuventus; iura domosque dabam: subito cum tabida membris, corrupto caeli tractu, miserandaque venit arboribusque satisque lues et letifer annus. Linquebant dulcis animas, aut aegra trahebant corpora; tum sterilis exurere Sirius agros; arebant herbae, et victum seges aegra negabat. Rursus ad oraclum Ortygiae Phoebumque remenso hortatur pater ire mari, veniamque precari: quam fessis finem rebus ferat; unde laborum temptare auxilium iubeat; quo vertere cursus. Nox erat, et terris animalia somnus habebat: effigies sacrae divom Phrygiique Penates, quos mecum a Troia mediisque ex ignibus urbis extuleram, visi ante oculos adstare iacentis in somnis, multo manifesti lumine, qua se plena per insertas fundebat luna fenestras;
Abbreviated transcription (Latin):
Hĩc mater cultrix cybele coribantiaq era
Ideũq nemus hĩc fida sileritia sacris
Et iuncti cũrũ domine subiere leones.
Ergo agite et diuu ducũt qua iussa sequamur
P lacemus uentos et gnosia regnia petamus.
Nec longo dista it cr̃ iuanodo iupiter ad sit
Tertia lux classem cretheis sistet in oris.
Sic fatus meritos aris mactauit honores
Taurũ neptũno taurũ tibi pulter apollo
Nigrã hiemi pecudẽ zephiris felicibus albam.
Fama uolat pulsũ regnis cessisse paternis
I domenea ducẽ desertaq litora crete
Hoste uacare domos sedesq astare relictas.
Linquimus ortigie portus pelagoq uolamus.
Bachatãq iugis naxon uiridrmq donisam
Oelearon niueãq pharon sparsasq ꝑ equor
Cicladas et crebris legimus fretra cc̃cita terris.
Nauticus exoritur uario cr̃tamine clamor
Hortantur socii cretã proauosq petamus.
Prosequitur surgens a puppi uẽtus euntes.
Et tandẽ antiquis curetũ allabimur oris.
Ergo auidus muros optatȩ molior urbis.

Expanded text:
hinc mater cultrix Cybeli Corybantiaque aera Idaeumque nemus; hinc fida silentia sacris, et iuncti currum dominae subiere leones. Ergo agite, et, divom ducunt qua iussa, sequamur; placemus ventos et Gnosia regna petamus. Nec longo distant cursu; modo Iuppiter adsit, tertia lux classem Cretaeis sistet in oris. Sic fatus, meritos aris mactavit honores, taurum Neptuno, taurum tibi, pulcher Apollo nigram Hiemi pecudem, Zephyris felicibus albam. Fama volat pulsum regnis cessisse paternis Idomenea ducem, desertaque litora Cretae hoste vacare domos, sedesque adstare relictas. Linquimus Ortygiae portus, pelagoque volamus, bacchatamque iugis Naxon viridemque Donysam, Olearon, niveamque Paron, sparsasque per aequor Cycladas, et crebris legimus freta consita terris. Nauticus exoritur vario certamine clamor; hortantur socii: Cretam proavosque petamus! Prosequitur surgens a puppi ventus euntis et tandem antiquis Curetum adlabimur oris. Ergo avidus muros optatae molior urbis,
Abbreviated transcription (Latin):
P rofuit. aut nostras humero gessisse sagutas:
Non tamen indecorẽ tua te regina relinquet
Ixtrema iã ĩ morte. neq hoc sine nomine letũ
ꝑgentes erit aut famam patieris inulte.
Nã quicunq tuũ uiolauit uulnere corpuis
Norte luet merita. fuit ingens mõte sub alto

Expanded text:
profuit aut nostras umero gessisse sagittas. profuit aut nostras umero gessisse sagittas. Non tamen indecorem tua te regina reliquit extrema iam in morte, neque hoc sine nomine letum per gentis erit aut famam patieris inultae. Nam quicumque tuum violavit vulnere corpus, morte luet merita. Fuit ingens monte sub alto
Abbreviated transcription (Latin):
Conficit. et tenebris nigrescũt omnia circũ.
E ffuge. et hec turno mãdata nouissima ꝑfer.
Succedat pugne. troianosq arceat urbe.
Ianiq uale simul his dictis lĩquebat habenas
Ad terrã nõ sponte fluens tũ frigidi toto
Paulatim exoluit se corpore. lentaq colla
Et captũ leto posuit caput arma relinquens
Uitaq cũ gemitu fugit indignata sub umbras.
Tũ uero ĩmensus surgens ferit aurea clamor
Sidera. deiecta crudescit pugna camilla.
Cõcurrunt derisi simul om̃is copia teuerũ
Tirreniq duces euandriq arcadis alȩ.
At triuie custos iã dudũ ĩ montibus opis
Alta sedet sũmis. spectatq ĩterrita pugnas.
Utq procul medio iuuenũ ĩ clamore furentũ
Prospexit tristi multatã morte cam illã
Ingemuitq deditq has imo pectore uoces.
Heu nimiũ uirgo nimiũ crudele luisti
Suppliciũ. teucros conata lacessere bello.
Uec tibi deserte ĩ dumis coluisse dianam

Expanded text:
conficit, et tenebris nigrescunt omnia circum. conficit, et tenebris nigrescunt omnia circum. Effuge et haec Turno mandata novissima perfer: succedat pugnae Troianosque arceat urbe. Iamque vale. Simul his dictis linquebat habenas, ad terram non sponte fluens. Tum frigida toto paulatim exsolvit se corpore lentaque colla et captum leto posuit caput, arma relinquunt, vitaque cum gemitu fugit indignata sub umbras. Tum vero immensus surgens ferit aurea clamor sidera: deiecta crudescit pugna Camilla, incurrunt densi simul omnis copia Teucrum Tyrrhenique duces Evandrique Arcades alae. At Triviae custos iamdudum in montibus Opis alta sedet summis spectatque interrita pugnas. Utque procul medio iuvenum in clamore furentum prospexit tristi multatam morte Camillam, ingemuitque deditque has imo pectore voces: Heu nimium, virgo, nimium crudele luisti supplicium, Teucros conata lacessere bello! Nec tibi desertae in dumis coluisse Dianam
Abbreviated transcription (Latin):
Hesit. uirgineũq alte bibit acta cruorem.
Cõcurrũt trepide comites dominãq ruenten
Suscipiũt fugit ante om̃es exterritus aruns
L. eticia mixtoq metu. nec iã amplius haste
Credere. nec telis occurrere uirginis audet.
Ac uelut ille prius ꝙͣ tela inimica sequantur
Cõtinuo ĩ montis se se auiis abdidit altos
Occiso pastore lupus. magnoq iuuenco
Conscius audacis facti caudamq remulcens
Subiecit pauitantẽ utero siluasq petiuit.
Haud secus ex oculis se turbidus abstulit aruns
Contentusq fuga mediis se ĩmiscuit armis.
Illa manu moriens telũ trahit. ossa sed inter
Ferreus ad costas alto stat uulnere mucro.
Labitur exanguis. labuntur frigida leto
Lumina. purpurcus quõdã color ora reliquit.
Tũ sic expirans accã ex equalibus unã
Alloquitur fida ante alias q̃ sola camuillȩ.
Qua cũ partiri curas. atq hec ita fatur.
Hactenus acca soror potui nũc uulnus a cerbũ

Expanded text:
haesit virgineumque alte bibit acta cruorem. haesit virgineumque alte bibit acta cruorem. Concurrunt trepidae comites dominamque ruentem suscipiunt. Fugit ante omnis exterritus Arruns, laetitia mixtoque metu, nec iam amplius hastae credere nec telis occurrere virginis audet. Ac velut ille, prius quam tela inimica sequantur, continuo in montis sese avius abdidit altos occiso pastore lupus magnove iuvenco, conscius audacis facti, caudamque remulcens subiecit pavitantem utero silvasque petivit: haud secus ex oculis se turbidus abstulit Arruns contentusque fuga mediis se immiscuit armis. Illa manu moriens telum trahit, ossa sed inter ferreus ad costas alto stat vulnere mucro: labitur exsanguis, labuntur frigida leto lumina, purpureus quondam color ora reliquit. Tum sic exspirans Accam ex aequalibus unam adloquitur fidam ante alias, quae sola Camillae, quicum partiri curas; atque haec ita fatur: Hactenus, Acca soror, potui: nunc vulnus acerbum
Abbreviated transcription (Latin):
coroncitat et superos aruris sic uoce precatur.
Sũme deũ sancti custos sor actis apollo
Quẽ primi colimus cuipineus ardor aceruo
Pascitur. et mediũ freti pietate ꝑ ignem
Cultores multa premimus uestigia pruna
Da pater hoc nostris aboleri dedecus armis
Omnipotens nõ exuuias pulsȩue tropheũ
U irginis. haud spolia ulla peto michi cetera laudẽ
F acta ferent. hȩc dira meo dũ uulnere pestis
Pulsa cadat patrias remeabo ĩglorius urbes.
Audut. et uon phebus succedere partẽ
u ẽte dedit. partẽ uolucres disꝑsit ĩ auras.
S terneret ut subita turbatam morte camillã
Annuit oranti reducẽ ut patria alta uideret
Nõ dedit. ĩ q nothos uocẽ uertere procelle.
Ergo ut missa manu sonitũ dedit hasta ꝑ auras
Cõuertere animos acris oculosq tulere
Cuncti ad reginã uulsci nichil ip̃a nec aure
Nec sonitus memor aut uenientis ab ethere teli
Hasta sub exertã donce perlata papillã

Expanded text:
concitat et superos Arruns sic voce precatur: concitat et superos Arruns sic voce precatur: Summe deum, sancti custos Soractis Apollo, quem primi colimus, cui pineus ardor acervo pascitur et medium freti pietate per ignem cultores multa premimus vestigia pruna, da, pater, hoc nostris aboleri dedecus armis, omnipotens. Non exuvias pulsaeve tropaeum virginis aut spolia ulla peto mihi cetera laudem facta ferent: haec dira meo dum vulnere pestis pulsa cadat, patrias remeabo inglorius urbes. Audiit et voti Phoebus succedere partem mente dedit, partem volucris dispersit in auras: sterneret ut subita turbatam morte Camillam, adnuit oranti; reducem ut patria alta videret, non dedit, inque Notos vocem vertere procellae. Ergo ut missa manu sonitum dedit hasta per auras, convertere animos acris oculosque tulere cuncti ad reginam Volsci. Nihil ipsa nec aurae nec sonitus memor aut venientis ab aethere teli, hasta sub exsertam donec perlata papillam
Abbreviated transcription (Latin):
Qua uictrix redit illa pedẽq ex hoste reportat
Hac iuuenis furtĩ celeres detorquet habenas:
Hos aditus iãq hos aditus om̃emq perrat
Undiq circuitũ et certã quatit ĩprobus hastã.
Forte sater cybele chioreus olĩq sacerdos
Insignis longe phrigiis fulgebit ĩ armis
S pumãtẽq agitabat equũ quẽ pellis aenis
In plumã squamis auroq inserta tegebat.
Ip̃e peregrina ferrugine clarus et ostro
Spicula torquebat licio cortinia cornu.
Aureus ex humeris sonat arcus. et aurca uati
Cassida tũ croceã clamidẽq sinusq crepantes
Carbaseos fuluo ĩ nodũ collegerat auro.
Pictus acu tunicas et barbara tegmina crurũ.
Hũc uirgo siue ut tẽplis prefigeret arma
T roia captiuo siue ut se ferret in auro
Uenatrix unũ ex om̃i certamine pugnę
Ceca sequebatur. totũq incensa ꝑ agmen
F emineo prede et spoliorũ ardebat amore.
Telũ ex ĩsidis cũ tandem tẽpore capto¬

Expanded text:
qua victrix redit illa pedemque ex hoste reportat, qua victrix redit illa pedemque ex hoste reportat, hac iuvenis furtim celeris detorquet habenas. Hos aditus iamque hos aditus omnemque pererrat undique circuitum et certam quatit improbus hastam. Forte sacer Cybelo Chloreus olimque sacerdos insignis longe Phrygiis fulgebat in armis spumantemque agitabat equum, quem pellis aënis in plumam squamis auro conserta tegebat. Ipse, peregrina ferrugine clarus et ostro, spicula torquebat Lycio Gortynia cornu; aureus ex umeris erat arcus et aurea vati cassida; tum croceam chlamydemque sinusque crepantis carbaseos fulvo in nodum collegerat auro pictus acu tunicas et barbara tegmina crurum. Hunc virgo, sive ut templis praefigeret arma Troïa, captivo sive ut se ferret in auro venatrix, unum ex omni certamine pugnae caeca sequebatur totumque incauta per agmen femineo praedae et spoliorum ardebat amore, telum ex insidiis cum tandem tempore capto
Abbreviated transcription (Latin):
E t gremiũ ante suũ multa ui concitus aufert.
Tollitur ĩ celũ climor multĩq latini
Cõuertere oculos. nolat ignens equore tarchon
Arma uirũq ferens tũ sũma ipsius ab hasta
Defringit ferrũ et partes rimatur apertas
Qua uulnus letale ferat. cõtra ille repugnans
Sustinet a iugulo dextrã et uim uiribus exit.
Utq uolans alte raptũ cũ fulua draconem
Fert aquila ĩpleuitq pedes atq ungnbus hesit.
Saucius at serpens sinuosa uolumina uersit.
Arreptisq horret squamis. et sibilat ore.
Ardiuis insurgens. illa haud minu surget adũco
Luctantẽ rostro simul ethera uerberat alis
Haud aliter predam. thiburtũ ex agmine tarcon
Portat ouans. ducis exẽplũ euentũq secuti
uconide ĩcurrunt tũ fatis debitus aruns
Uelocẽ iaculo et multa prior arte camillã
Circuit. et q̃ sit fortuna facillima tentat.
Qua se cũq furens medio tulit agmine uirgo
Hac aruns subit et tacitus uestigia lustrat.

Expanded text:
et gremium ante suum multa vi concitus aufert. et gremium ante suum multa vi concitus aufert. Tollitur in caelum clamor, cunctique Latini convertere oculos. Volat igneus aequore Tarchon arma virumque ferens; tum summa ipsius ab hasta defringit ferrum et partis rimatur apertas, qua vulnus letale ferat; contra ille repugnans sustinet a iugulo dextram et vim viribus exit. Utque volans alte raptum cum fulva draconem fert aquila implicuitque pedes atque unguibus haesit, saucius at serpens sinuosa volumina versat adrectisque horret squamis et sibilat ore, arduus insurgens; illa haud minus urget obunco luctantem rostro, simul aethera verberat alis: haud aliter praedam Tiburtum ex agmine Tarchon portat ovans. Ducis exemplum eventumque secuti Maeonidae incurrunt. Tum fatis debitus Arruns velocem iaculo et multa prior arte Camillam circuit et quae sit fortuna facillima, temptat. Qua se cumque furens medio tulit agmine virgo, hac Arruns subit et tacitus vestigia lustrat;
Abbreviated transcription (Latin):
At nõ hec nullis hominũ sator atq deorũ
Obseruans oculis sũmo sedet altus olimpo
Tirrenũ genitor tharconẽ ĩ prelia seua
S uscitat et stimulis haud mollibus incitat iras.
E rgo inter cedes cedentia q agmina tarchon
Fertur equo uarusq instigat uocibus alas.
Nomine quenq uocans reficitq ĩ prelia pulsos.
Quis metus o nunꝙͣ dolituri o semꝑ inerines
Tirreni que tanta animis ignauia uenit:
Femina palantes agit. atq hec agmina uertit.
Quo ferrũ quid ue hȩc gerimus tela irrita dextris:
At nõ ĩ uenerẽ segnes nocturnaq bella
Aut ubi curua choros indixit tybia bachi
Expectare dapes et plene pocula merisẽ.
Hic amor hoc studiũ dũ sacra securidus aruspex
Nunciet. ac lucos uocet hostia pĩguis in altos.
H ec effatuis equũ ĩ medios moriturus et ip̃e¬
Concitat. et uenulo aduersu se turbidus infert.
Direptũq ab equo dextra cõplectitur hostem.

Expanded text:
At non haec nullis hominum sator atque deorum At non haec nullis hominum sator atque deorum observans oculis summo sedet altus Olympo: Tyrrhenum genitor Tarchonem in proelia saeva suscitat et stimulis haud mollibus incitat iras. Ergo inter caedes cedentiaque agmina Tarchon fertur equo variisque instigat vocibus alas, nomine quemque vocans, reficitque in proelia pulsos. Quis metus, O numquam dolituri, O semper inertes Tyrrheni, quae tanta animis ignavia venit? Femina palantis agit atque haec agmina vertit! Quo ferrum quidve haec gerimus tela inrita dextris? At non in Venerem segnes nocturnaque bella aut ubi curva choros indixit tibia Bacchi, exspectate dapes et plenae pocula mensae, hic amor, hoc studium, dum sacra secundus haruspex nuntiet ac lucos vocet hostia pinguis in altos! Haec effatus equum in medios, moriturus et ipseconcitat et Venulo adversum se turbidus infert dereptumque ab equo dextra complectitur hostem
Abbreviated transcription (Latin):
F idis equo: dimitte fugã. et te cominus ȩquo
uecũ crȩde solo pugnȩ q accinge pedestri.¬
Iam nosces uentosa ferat cui gloria laudem.
Dixit. at illa furens acriq accensa dolore
Tradit equũ comiti paribusq resistit ĩ armis
Ense pedes nudo puraq interrita parma.
At iuuenis uicisse dolo ratus auolat ip̃e.
ti aud mora cõuersisq fugax aufertur habenis
Quadrupedẽq citũ ferrato calte fatigat.
U anc ligur frustraq armis elate suꝑbis
Nequicꝙͣ patrias tentasti lubricus artes.
Nec fraus te ĩcolumẽ fallaci perferet auno
Nec fatur uirgo et ꝑnicibus ignea plantis
Transit equũ cũsu. frenisq aduersa prehensis
Cõgreditur: penasq inimico ex sãguine sũpsit.
Quã facile accipiter saxo sacer ales ab alto
Cõsequitur pẽnis sublimẽ ĩ nube columbã
Cõprensamq tenet pedibusq eiuscerat uncis
T ũ cruor euulse labuntur ab ethere plume.

Expanded text:
fidis equo? Dimitte fugam et te comminus aequo fidis equo? Dimitte fugam et te comminus aequo mecum crede solo pugnaeque adcinge pedestriam nosces, ventosa ferat cui gloria fraudem. Dixit, at illa furens acrique adcensa dolore tradit equum comiti paribusque resistit in armis, ense pedes nudo puraque interrita parma. At iuvenis, vicisse dolo ratus, avolat ipse, haud mora, conversisque fugax aufertur habenis quadrupedemque citum ferrata calce fatigat. Vane Ligus frustraque animis elate superbis, nequiquam patrias temptasti lubricus artis, nec fraus te incolumem fallaci perferet Auno, haec fatur virgo et pernicibus ignea plantis transit equum cursu frenisque adversa prehensis congreditur poenasque inimico ex sanguine sumit: quam facile accipiter saxo sacer ales ab alto consequitur pennis sublimem in nube columbam comprensamque tenet pedibusque eviscerat uncis; tum cruor et vulsae labuntur ab aethere plumae.
Abbreviated transcription (Latin):
Siluis te tyrene feras agitare putasti:
A duenit qui uestra dies muliebribus armis
U erba redargueret. nomen tamen haud leue patrũ
u anibus hoc referes telo cecidisse camillȩ.
ꝑ rotinus orsilecũ buten duo maxima tenerũ
C orpora. sed buten aduersũ cuspide fixit
Loricam galeamq inter qua colla sedentis
Lucent. et leuo dependet parma la certo.
Orsilocũ fugiens magnũq agitata ꝑ orbem
E ludit giro interior sequiturq sequentẽ
Tũ ualidã ꝑq arma uiro ꝑq ossa securim
Altior insurgens oranti et multa precanti
Cõgeminat. uulnus. calido rigat ora cerebro.
Incidit huic subitoq aspectu territus hesit
a pẽninicole bellator filius auni
Naud ligurũ extremus dũ fallere fata sinebãt.
Isq ubi se nullo iã cursu euadere pugnȩ
P osse. neq instantẽ reginã auertere cernit.
Consilio uersare dolos ingressus et astu
I ncipit hec. ꝗd tã egregiũ si femina forti

Expanded text:
Silvis te, Tyrrhene, feras agitare putasti? Silvis te, Tyrrhene, feras agitare putasti? Advenit qui vestra dies muliebribus armis verba redarguerit. Nomen tamen haud leve patrum manibus hoc referes, telo cecidisse Camillae. Protinus Orsilochum et Buten, duo maxima Teucrum corpora, sed Buten aversum cuspide fixit loricam galeamque inter, qua colla sedentis lucent et laevo dependet parma lacerto, Orsilochum fugiens magnumque agitata per orbem eludit gyro interior sequiturque sequentem, tum validam perque arma viro perque ossa securim altior exsurgens oranti et multa precanti congeminat: vulnus calido rigat ora cerebro. Incidit huic subitoque aspectu territus haesit Appenninicolae bellator filius Auni, haud Ligurum extremus, dum fallere fata sinebant. Isque ubi se nullo iam cursu evadere pugnae posse neque instantem reginam avertere cernit, consilio versare dolos ingressus et astu incipit haec: Quid tam egregium, si femina forti
Abbreviated transcription (Latin):
Funeũ ditio primũ patre: cuius apertũ
Aduersi longa trãsuerberat abiete pectus.
Sanguinis ille uomens riuos cadit atq cruenti
Mandit humũ moriẽsq suo se ĩ uulnere uersat.
Tu horĩ pagasũq suꝑ quorũ alter habenas¬
Suffosso reuolutus equo dũ celligit alter
Dũ subit ac dextram labeniti tendit in ermẽ
Precipites pariterq ruũt. his addit amastrũ
Nypotaden seꝗturq ĩcumbẽs eminus hasta
T creaq arpalicũq et demophoonta chromĩq
Quotq emissa manu cõtor sit spicula uirgo
T ot phrigii cecidere uiri. procul orphitus armis
Ignotis. et equo uenator iapige fertur.
Cui pellis latos humeros erepta iuuenco
Pugnatori operit caput ingens oris hiatus
Et malȩ texere lupi cum dentibus albis
A grestisq manus armat sparus. ip̃e cateruis
Uertitur ĩmediis. et toto uertice supra est.
H ũc illa exceptũ neq enĩ labor agmine uerso
Tracit. et super hec inimico pectore fatur.

Expanded text:
Eunaeum Clitio primum patre, cuius apertum Eunaeum Clitio primum patre, cuius apertum adversi longa transverberat abiete pectus: sanguinis ille vomens rivos cadit atque cruentam mandit humum moriensque suo se in volnere versat. Tum Lirim Pagasumque super; quorum alter habenassuffosso revolutus equo dum colligit, alter dum subit ac dextram labenti tendit inermem, praecipites pariterque ruunt. His addit Amastrum Hippotaden, sequiturque incumbens eminus hasta Tereaque Harpalycumque et Demophoonta Chrominque; quotque emissa manu contorsit spicula virgo, tot Phrygii cecidere viri. Procul Ornytus armis ignotis et equo venator Iapyge fertur, cui pellis latos umeros erepta iuvenco pugnatori operit, caput ingens oris hiatus et malae texere lupi cum dentibus albis, agrestisque manus armat sparus; ipse catervis vertitur in mediis et toto vertice supra est. Hunc illa exceptum, neque enim labor agmine verso, traicit et super haec inimico pectore fatur:
Abbreviated transcription (Latin):
Acta tremit. duplicatq uirũ transfixa dolore.
Funditur ater ubiq cruor. dãt funera ferro
Certantes. pulcrãq petũt ꝑuulnera mortẽ.
At medias inter cedes exultat amazon
U nũ exerta latus pugnę pharetrata camilla.
Et nũc lenta manu spargens hastilia densat.
N ũc ualidam dextra rapit indefessa bipennẽ.
Aureus ex humero sonat arcus et arma dianę.
Spicula conuerso fugientia dirigit arcu.
At circũ lecte comites larinaq uirgo
Tullaq et cratã quatiens tarpeia securim
I talides quas ip̃a decus sibi diua camilla
Delegit patisq bonas belliq ministras.
Q uales threicię cũ flumina termodoontis
Pulsant et pictis bellantur amaçones armis.
S eu tircũ hypoliten. seu cũ se martia curru
P enthesilea refert magnoq ululãte tumultu
Feminea exultant lunatis agmina peltis.
Quẽ telo primũ quẽ postremo aspera uirgo
Deicis: aut quot humi moriẽtia corpora fundis:

Expanded text:
acta tremit duplicatque virum transfixa dolore. acta tremit duplicatque virum transfixa dolore. Funditur ater ubique cruor; dant funera ferro certantes pulchramque petunt per vulnera mortem. At medias inter caedes exsultat Amazon, unum exserta latus pugnae, pharetrata Camilla, et nunc lenta manu spargens hastilia denset, nunc validam dextra rapit indefessa bipennem; aureus ex umero sonat arcus et arma Dianae. spicula converso fugientia dirigit arcu. At circum lectae comites, Larinaque virgo Tullaque et aeratam quatiens Tarpeia securem, Italides, quas ipsa decus sibi dia Camilla delegit pacisque bonas bellique ministras: quales Threiciae cum flumina Thermodontis pulsant et pictis bellantur Amazones armis seu circum Hippolyten, seu cum se Martia curru Penthesilea refert, magnoque ululante tumultu feminea exsultant lunatis agmina peltis. Quem telo primum, quem postremum, aspera virgo, deicis? Aut quot humi morientia corpora fundis?
Abbreviated transcription (Latin):
S pumeus. extreiãq sinu ꝑ fundit hareriã
Nũc rapidus retro atq estu reuoluta resorbens
Saxa fugit litusq uado labente relĩquit.
Bis tusci rutulos egere ad menia uersos
Bis reiecti armis respectãt terga tegentes.
Tertia sed postꝙͣ cõgressi ĩ pręlia totas
Implicuere inter se a cies legitq uirũq uir
Tũ uero et gemitus morientũ et sanguine ĩ alto
Arinaq corporiq et ꝑmixti cede uirorũ
Semianimes uoluuntur equi. pugna aspera surgit.
Orsilocus remuli quando ip̃m hoͬrebat adire
Hastã intorsit equo ferrũq sub aure reliquit.
Quosonipes ictu furit ardiuis. altaq iactat
Uulneris ĩpaciens arrepto pectore crura.
U oluitur ille excussus humi. cathillus iollam
Ingentẽq animis ingentẽ corpore et armis
Deicit herminiũ nudo cui uertice fulua
Cesaries nudiq humeri. nec uulnera tert
Tantus in arma patet. latos hiuc hasta ꝑ armos

Expanded text:
spumeus extremamque sinu perfundit arenam, spumeus extremamque sinu perfundit arenam, nunc rapidus retro atque aestu revoluta resorbens saxa fugit litusque vado labente relinquit: bis Tusci Rutulos egere ad moenia versos, bis reiecti armis respectant terga tegentes. Tertia sed postquam congressi in proelia totas implicuere inter se acies legitque virum vir: tum vero et gemitus morientum et sanguine in alto armaque corporaque et permixti caede virorum semianimes volvuntur equi, pugna aspera surgit. Orsilochus Remuli, quando ipsum horrebat adire, hastam intorsit equo ferrumque sub aure reliquit. Quo sonipes ictu furit arduus altaque iactat vulneris impatiens arrecto pectore crura: volvitur ille excussus humi. Catillus Iollan ingentemque animis, ingentem corpore et armis deicit Herminium, nudo cui vertice fulva caesaries nudique umeri, nec vulnera terrent: tantus in arma patet. Latos huic hasta per armos
Abbreviated transcription (Latin):
Protendũt longe dextris et spicula uibrant.
Aduentusq uirũ fremitusq ardescit equorũ.
Iamq intra iactũ teli progressus uterq
Sustiterat. subito erũpũt clamore furentesq
Exhortantur equos. fundũt simul undiq tela
Crebra niuis ritu. celũq obtexitur umbra.
Continuo aduersis tyͣrenus et acer achontus
Cõnixi ĩcurrũt hastis primiq ruinam
Dant sonitu ingentem ꝑfractaq quadrupedintũ
Fectora pectoribus rũpũt. excussus achontus
Fulminis ĩ morẽ aut tormẽto ponderis acti
Precipitat lõge et uitã dispergit ĩ auras.
Extẽplo turbate acies uersiq latini
Reiciunt parmas et equos ad męnia uertũt.
Trocsagunt. prĩceps turmas ĩducit asilas.
Iamq propĩquabant portis rursusq latini
Clamorẽ tollũt et mollia colla reflectunt.
Ni fugiũt penitusq datis referuntur habenis.
Qualis ubi alterno ꝑcũrens gurgite pontus
Nũc ruit ad terras scopulosq suꝑ iacit undã

Expanded text:
protendunt longe dextris et spicula vibrant, protendunt longe dextris et spicula vibrant, adventusque virum fremitusque ardescit equorum. Iamque intra iactum teli progressus uterque substiterat: subito erumpunt clamore furentisque exhortantur equos; fundunt simul undique tela crebra nivis ritu caelumque obtexitur umbra. Continuo adversis Tyrrhenus et acer Aconteus conixi incurrunt hastis primique ruina dant sonitum ingenti perfractaque quadrupedantum pectora pectoribus rumpunt: excussus Aconteus fulminis in morem aut tormento ponderis acti praecipitat longe et vitam dispergit in auras. Extemplo turbatae acies, versique Latini reiciunt parmas et equos ad moenia vertunt. Troes agunt, princeps turmas inducit Asilas. Iamque propinquabant portis, rursusque Latini clamorem tollunt et mollia colla reflectunt: hi fugiunt penitusque datis referuntur habenis. Qualis ubi alterno procurrens gurgite pontus nunc ruit ad terram scopulusque superiacit unda
Abbreviated transcription (Latin):
Cara michi comitũq foret nũc una sororũ.
Uerũ age quandoꝗdẽ fatis urgetur actrbis
Labere nĩpha polo finisq ĩuise latinos
Tristis ubi ĩfausto cõmittitur omine pugna.
Hec cape et ultricẽ pharetra de prome sagutam.
Hac quicũq sacrũ uiolarit uulnere corpus
Tros italus ue michi pariter det sãguine penas.
Post ego nube caua miserande corpus et arma
Inspoliata ferã tumulo patrięq reponam.
Dixit. at illa leuis celi demissa ꝑ auras
Insonuit: nigro cicũdata turbine corpus.
At manus interea muris troiana propĩquat
E trusciq duces eꝗtũq exercitus om̃is
Cõpositi numero ĩ turmas. fremit equore toto
Insultans sonipes et pressis pugnat habenis.
Huc concursus et huc tũ late ferreus hastis
Hoͣret ager cãpiq armis sublimibus ardent.
Nee nõ messapus contra celeresq latini
Et cũ fratre coras et uirginis ala camille
a duersi campo appairent hastasq reductis

Expanded text:
cara mihi comitumque foret nunc una mearum. cara mihi comitumque foret nunc una mearum. Verum age, quandoquidem fatis urgetur acerbis, abere, nympha, polo finisque invise Latinos, tristis ubi infausto committitur omine pugna. Haec cape et ultricem pharetra deprome sagittam: hac quicumque sacrum violarit volnere corpus, Tros Italusque, mihi pariter det sanguine poenas. Post ego nube cava miserandae corpus et arma inspoliata feram tumulo patriaeque reponam. Dixit; at illa levis caeli delapsa per auras insonuit, nigro circumdata turbine corpus. At manus interea muris Troiana propinquat Etruscique duces equitumque exercitus omnis, compositi numero in turmas. Fremit aequore toto insultans sonipes et pressis pugnat habenis huc conversus et huc; tum late ferreus hastis horret ager campique armis sublimibus ardent. Nec non Messapus contra celeresque Latini et cum fratre Coras et virginis ala Camillae adversi campo apparent hastasque reductis
Abbreviated transcription (Latin):
Dat se se fluuio atqr hastã cũ uirgine uictor
Cramineo donũ triuie de cespite uellit.
Nõ illũ tectis ulle nõ menibus urbes
Excepere. neq ip̃e manus feritate dedisset.
Pastorũ et solis exegit montibus cuũ.
Hic natã in dumis ĩterq hoͣrentia lustra
Armentalis eque mãmis et lacte ferino
Nutribat teneris ĩ mulgens ubera labris.
U tq pedum primis infans uestigia plantis
Institerat iaculo palmas armauit acuto.
S piculaq ex humero parue suspendit. et arcũ
Pro crinali auro pro lõge tegmine pallę/
Tigridis exuuie ꝑ dorsum a uertice pendent.
Tela manu iã tũ tenera puerilia torsit
Et fundã tereti circũ caput egit habena
S trimoniãq gruem aut albũ deiecit olorem.
u ulte illã frustra tirrena ꝑ opida matres
Optauere nurũ. sola est contenta diana.
Eternũ telorum et uirginitatis amorem
Intemerata colit. uellẽ haud cõtenta fuisset
u ilitia tali. conata lacessere teutros

Expanded text:
dat sese fluvio atque hastam cum virgine victor dat sese fluvio atque hastam cum virgine victor gramineo donum Triviae de caespite vellit. Non illum tectis ullae, non moenibus urbes accepere neque ipse manus feritate dedisset: pastorum et solis exegit montibus aevom. Hic natam in dumis interque horrentia lustra armentalis equae mammis et lacte ferino nutribat, teneris immulgens ubera labris. Utque pedum primis infans vestigia plantis institerat, iaculo palmas armavit acuto spiculaque ex umero parvae suspendit et arcum. Pro crinali auro, pro longae tegmine pallae tigridis exuviae per dorsum a vertice pendent. Tela manu iam tum tenera puerilia torsit et fundam tereti circum caput egit habena Strymoniamque gruem aut album deiecit olorem. Multae illam frustra Tyrrhena per oppida matres optavere nurum: sola contenta Diana aeternum telorum et virginitatis amorem intemerata colit. Vellem haud correpta fuisset militia tali, conata lacessere Teucros:
Abbreviated transcription (Latin):
Solorũ nemorũ. tela undiq seua p̃mebarit.
Et circũfuso uolitabãt milite uulsci.
Ecce fuge medio sũmis amasenus abundans
Spumabat ripis tantus se e nubibus imber
Ruperat. ille ĩnare parans ĩfantis amore
Tardatur. caroq oneri timet om̃ia secũ
Uersanti subito uix hec sententia sedit.
Telũ ĩmane manu ualida qd̾ forte gerebat
B ellator solidũ nodis et robore cocto
Nuic natã libro et siluestri subere clausam
Implicat. atq habilẽ medie cĩcũligat hastȩ
Quã dextra ĩgenti librans ita ad ethera fatur.
Alma tibi hãc nemorũ cultrix latonia uirgo
Ipse pater famulã uoueo. tua prima ꝑ auras
Tela tenens suplex hostẽ fugit accipe testor
Diua tuã q̃ nũc dubiis cõmittitur auris.
Dixit. et adducto cõtortũ hostile lacerto
Immittit. sonuere unde rapidũ suꝑ amnẽ
Infelix fugit in iaculo stridente camuilla.
At metabus magna propiꝰ iã urgẽte caterua

Expanded text:
solorum nemorum: tela undique saeva premebant solorum nemorum: tela undique saeva premebant et circumfuso volitabant milite Volsci. Ecce fugae medio summis Amasenus abundans spumabat ripis: tantus se nubibus imber ruperat. Ille, innare parans, infantis amore tardatur caroque oneri timet. Omnia secum versanti subito vix haec sententia sedit. Telum immane manu valida quod forte gerebat bellator, solidum nodis et robore cocto, huic natam, libro et silvestri subere clausam, implicat atque habilem mediae circumligat hastae; quam dextra ingenti librans ita ad aethera fatur: Alma, tibi hanc, nemorum cultrix, Latonia virgo, ipse pater famulam voveo; tua prima per auras tela tenens supplex hostem fugit. Accipe, testor, diva tuam, quae nunc dubiis committitur auris. Dixit et adducto contortum hastile lacerto immittit: sonuere undae, rapidum super amnem infelix fugit in iaculo stridente Camilla. At Metabus, magna propius iam urgente caterva,
Abbreviated transcription (Latin):
Angustęq ferũt fauces aditusq maligni.
Hanc suꝑ ĩspeculis sũmoq ĩ uertice montis
Planicies ĩculta iacet tutiq receptus
Seu dextra leuaq uelis occurrere pugne
Siue instare iugis et grandia uoluere saxa.
Huc ueniens nota fertur regione uiarum
A rripuitq locũ et siluis insẽdit iniquis
Uelocem interea superis ĩ sedibus opim
U nã ex uirginibus socus sacraq caterua
Cõpellabat et has tristis latonia uoces
Ore dabat. graditur bellũ ad crudele camilla.
Ouirgo et nostris ne ꝗcꝙͣ cingitur armis
Cira michi ante alias. neq enĩ nouus iste diane¬
Uenit amor subitaq animũ dulcedine mouit.
Pulsus ob ĩuidiã regno uiresq superbas
Priuerno antiqua metabis cũ excederet urbe
Infantẽ fugiens media inter prelia belli
Sustulit exilio comitẽ. matrisq uocauit
Nomine casmillę mutata parte carullã.
Ip̃e sinu prese portans iuga lõga petebat

Expanded text:
angustaeque ferunt fauces aditusque maligni. angustaeque ferunt fauces aditusque maligni. Hanc super in speculis summoque in vertice montis planities ignota iacet tutique receptus, seu dextra laevaque velis occurrere pugnae, sive instare iugis et grandia volvere saxa. Huc iuvenis nota fertur regione viarum arripuitque locum et silvis insedit iniquis. Velocem interea superis in sedibus Opim, unam ex virginibus sociis sacraque caterva, compellabat et has tristis Latonia voces ore dabat: Graditur bellum ad crudele Camilla, O virgo, et nostris nequiquam cingitur armis, cara mihi ante alias. Neque enim novus iste Dianvenit amor subitaque animum dulcedine movit. Pulsus ob invidiam regno viresque superbas Priverno antiqua Metabus cum excederet urbe, infantem fugiens media inter proelia belli sustulit exsilio comitem matrisque vocavit nomine Casmillae mutata parte Camillam. Ipse sinu prae se portans iuga longa petebat
Abbreviated transcription (Latin):
M esme prima manu tẽtare pericula belli.
Tu pedes ad muros subsiste. et męnia serua.
Turnus adhec oculos hõrenda ĩ uirgine fixit.
O decus iralię uirgo quas ditere grates
Quasue referre parẽ: sednũe est omĩa quando
Iste animus supra mecũ partire laborem.
Encas ut fama quidẽ missiq reportãt
Exploratores equitũ leuia ĩprobus arma
Premisit quaterẽt cãpos. ip̃e ardua montis
ꝑ deserta iugo superãs aduentat ad urbẽ.
Furta paro belli cõuexo ĩ tramite siluę
U t biuias armato obsidã milite fauces.
Tu tirrenũ equitẽ collatis excipe signis.
Tecũ acer messapuserit tuͬmeq latinȩ
Tibiartiq manus ducis et tu cõcipe curam.
Sic ait. et paribiis messapũ ĩ pręlia dictis
Hortatur socies ⁊ duces. et pergit ĩ hostem.
E st carno anfractu ualles accõmoda fraudi
Armorũq dons quã densis frondibus atrũ
Urgetutrinq latis tenuis quo semita ducit

Expanded text:
Me sine prima manu temptare pericula belli Me sine prima manu temptare pericula belli tu pedes ad muros subsiste et moenia serva. Turnus ad haec, oculos horrenda in virgine fixus: O decus Italiae virgo, quas dicere grates quasve referre parem? Sed nunc, est omnia quando iste animus supra, mecum partire laborem. Aeneas, ut fama fidem missique reportant exploratores, equitum levia improbus arma praemisit, quaterent campos; ipse ardua montis per deserta iugo superans adventat ad urbem. Furta paro belli convexo in tramite silvae? ut bivias armato obsidam milite fauces. Tu Tyrrhenum equitem conlatis excipe signis; tecum acer Messapus erit turmaeque Latinae Tiburtique manus, ducis et tu concipe curam. Sic ait, et paribus Messapum in proelia dictis hortatur sociosque duces et pergit in hostem. Est curvo anfractu valles, adcommoda fraudi armorumque dolis, quam densis frondibus atrum urget utrimque latus, tenuis quo semita ducit
Abbreviated transcription (Latin):
Pronũ sterne solo. portisq effunde sub altis.
Cingitur ip̃e furẽs certatĩ ĩ pręlia turnus.
Iamq adco rutulũ thoraca indutas aenis
Norebat squamis surasq ĩcluserat auro.
Tempora nudus adhuc. lateriq actĩxerat ensẽ.
Fulgebatq alta decurrens aureus arce
E xultatq animis et spe iã p̃cipit hostẽ.
Qualis ubi abruptis fugit presepia uinclis
T andẽ liber equus cãpoq potitus aꝑto
Aut ille ĩpastus armeritaq tendit equarũ
Aut assuctus aque ꝑfundi flumine noto
E micat. arreptisq fremit ceruicibus alte
Luxuriãs ludũtq iube ꝑ colla ꝑ armos
Obuia cui uulscorũ acie comitãte camilla
Occuͣrit. portisq ab equo regina sub ip̃is
Dissiluit. quã tota cohors imitata relictis
Ad terrã defluxit equis tũ talia fatur.
Turne sui merito siqua est fiducia forti
A udeo et eneadũ promitto occurrere tuͣme¬
Solaq tirrenos equites ire obuia contra.

Expanded text:
pronum sterne solo portisque effunde sub altis. pronum sterne solo portisque effunde sub altis. Cingitur ipse furens certatim in proelia Turnus. Iamque adeo rutilum thoraca indutus aenis horrebat squamis surasque incluserat auro, tempora nudus adhuc, laterique adcinxerat ensem fulgebatque alta decurrens aureus arce, exsultatque animis et spe iam praecipit hostem: qualis ubi abruptis fugit praesaepia vinclis tandem liber equus campoque potitus aperto aut ille in pastus armentaque tendit equarum aut adsuetus aquae perfundi flumine noto emicat adrectisque fremit cervicibus alte luxurians, luduntque iubae per colla, per armos. Obvia cui Volscorum acie comitante Camilla occurrit portisque ab equo regina sub ipsis desiluit, quam tota cohors imitata relictis ad terram defluxit equis; tum talia fatur: Turne, sui merito siqua est fiducia forti, audeo et Aeneadum promitto occurrere turmasolaque Tyrrhenos equites ire obvia contra.
Abbreviated transcription (Latin):
Quc ait et rutulos cꝗtes messapus ĩ armis
Et cũ fratre coras latis diffundite campis.
Pars aditus urbis firmẽt tuͣresq capessint.
Cetera qua iusso mecũ manus ĩferat arma.
Ilicet ĩ muros tota discũritur urbe
Conciliũ ip̃e pater et magna ĩcepta latinus
Deserit. et tristi turbatus tẽpore differt.
u ultaq se incusat qui nõ acceperit ultro
Dardaniu encã generũq asciuerit urbi.
Prefodiunt alu portas aut saxa sudesq
Subuectant bello. dat signũ rauca cruentũ
Bucina. tũc muros uaria tinxere corona
uatrone pueriq uocat labor ultimus om̃es.
Nec nõ ad tẽplũ sũmasq ad palladis artes
Subuchitur magna matrũ regina caterua
Dona ferens iuxtaq comes lauinia uirgo
Causa mali tantiac oculos orircta decoros.
Succedũt matres. et tẽplã ti uaporant.
Et mestas alto fundũt de limine necei.
Armipotens preses belli tritonia uirgo
Frange manu telũ phrigii predonis. es ip̃m

Expanded text:
duc, ait, et Rutulos. Equitem Messapus in armis duc, ait, et Rutulos. Equitem Messapus in armis et cum fratre Coras latis diffundite campis. Pars aditus urbis firmet turrisque capessat, cetera, qua iusso, mecum manus inferat arma. Ilicet in muros tota discurritur urbe. Consilium ipse pater et magna incepta Latinus deserit ac tristi turbatus tempore differt multaque se incusat, qui non adceperit ultro Dardanium Aenean generumque adsciverit urbi. Praefodiunt alii portas aut saxa sudesque subvectant. Bello dat signum rauca cruentum bucina. Tum muros varia cinxere corona matronae puerique: vocat labor ultimus omnis. Nec non ad templum summasque ad Palladis arces subvehitur magna matrum regina caterva dona ferens, iuxtaque comes Lavinia virgo, causa mali tanti, oculos deiecta decoros. Succedunt matres et templum ture vaporant et maestas alto fundunt de limine voces: Armipotens, praeses belli, Tritonia virgo, frange manu telum Phrygii praedonis et ipsum