comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maiores nr̃os ob egregiã uirtucẽ tali honore i
les hoĩes affici uideãt. deliberari pucẽt. & corũ
enum̾acio & cũ eis quos cõtra dicãt comperacio.
Eiuis aut̾ qͥ p̃miũ petẽt facti sui amplificacio¬
et eorũ qui pͥmio sunt affec ti cũ sius factis con¬
tencio. Deuide ecios auirtutis studio repulsũ iri
si ip̃e p̃mio nõ sic affectus. Fãcultates auc̃ cõ¬
sidantur cũ aliqđ pecuniarũ p̃miñ postulatur.
In qͦ utrũ copia sit agri uet ligaliũ pecunie: an
penuria considerantur. Loci cõmunes facultates
auoere nõ minuere oportere: & impudentẽ ee qͥ
ꝓ bñficio nõ gr̃am uum mercedẽ postulet. Cont̾
au de pecunã raciocinari. sordidũ ẽẽ cũ de gra
referenda delibetur. & se p̃cium nõ ꝓfacto. sed
honorẽ ita ui facticatũ sit ꝓbñficio postulare.
Ac de cõstitucionibus quiđ satis dic tũ ẽ sRunc
de hiis cõtiou̾siis q̃ inscripto uersant᷑ dicẽdũ ui¬

Expanded text:
maiores nostros ob egregiam virtutem tali ho- nore maiores nostros ob egregiam virtutem tali ho- nore les homines affici videant, delibari putent? et eorum enumeratio et cum iis, quos contra dicas, com- paratio. eius autem, qui praemium petet, facti sui amplificatio, eorum, qui praemio affecti sunt, cum suis factis contentio. deinde ceteros a virtutis studio repul- sum iri, si ipse praemio non sit affectus. Facultates autem considerantur, cum aliquod pecu- niarium praemium postulatur; in quo, utrum copiane sit agri, vectigalium, pecuniae an penuria, conside- ratur. Loci communes: facultates augere, non minu- ere oportere; et, inpudentem esse, qui pro beneficio non gratiam, verum mercedem postulet; contra autem de pecunia ratiocinari sordidum esse, cum de gratia referunda deliberetur; et, se pretium non pro facto, sed honorem ita, ut factitatum sit, pro beneficio postu- lare. Ac de constitutionibus quidem satis dictum est: nunc de iis controversiis, quae in scripto versantur, dicen-
Abbreviated transcription (Latin):
ris insũpserit.&. qđ̃ aliqñ tale fecerit. nũ alieni
laboris. aut deorũ bonitatis p̃mium sibi postu¬
let. Nũ aliqũ ip̃e talẽ obcausam. aliquẽ p̃mio
negarit affici oportere: aut nõ iã satis pro eo qđ
factum: ut uisi fecissec supplicio dignus cͣci. non
qr fecerit p̃mio dignꝰ aut nõ. añ tempus p̃mium
petat. ꝙ spem incertã. certo uendicet p̃cio. Aut mĩ
qđ suppliciũ aliqđ uitei eo p̃miũ postulet. uti
De inde apł maiores: quibus de causis & quibus
hominibus talis honos habitus sic. q̃ret̃. De iide
ne is honos nimiũ peruagei᷑. atq hic eiꝰ qͥ contra
aliquẽ p̃miũ postulantẽ dicet. locus erit ꝯnuũs.
p̃mia iurturis q officii scã ꝙ casta oparters c̃ẽ
neq ea aut cũ improbis ꝯmuncare. aut ĩ medio¬
cribus hõibus puulgari. Et alt̾ minꝰ hõines uir
cunda hõibus uderi. Et t̾cius. si existãt qͥ apđ

Expanded text:
ris insumpserit; ecquid aliquando tale fecerit; num alieni ris insumpserit; ecquid aliquando tale fecerit; num alieni laboris aut deorum bonitatis praemium sibi postulet; num aliquando ipse talem ob causam aliquem praemio affici negarit opor- tere; aut num iam satis pro eo, quod factum, ut, nisi fecisset, supplicio dignus esset, non, quia fecerit, praemio; aut num ante tempus praemium petat et spem incertam certo venditet pretio; aut num, quod supplicium ali- quod vitet, eo praemium postulet, uti deinde, apud maiores quibus hominibus et quibus de causis talis honos habi- tus sit, quaeretur; deinde, ne is honos nimium pervul- getur. atque hic eius, qui contra aliquem praemium postulantem dicet, locus erit communis: praemia vir- tutis et officii sancta et casta esse oportere neque ea aut cum inprobis communicari aut in mediocribus hominibus pervulgari; et alter: minus homines vir- cunda hominibus videri; et tertius: si exsistant, qui apud
Abbreviated transcription (Latin):
iũ etiã forma intelliget cas dissiđe. Ceteris au
partibus aptas int̾ se om̃s & aliã in alia impli
catam uidebits Nũc de p̃miis considemꝰ. Lucimiꝰ
neq certo duce neq eo noĩe neq num̾o p̃di¬
tos ut digni essent. qui hostes popłi .r. dicerẽt̃.
rediit. triumphũ ab senatu postulat. ⁊ic ut¬
x indep̃cacione nihil ad nos amiuet rõnibꝰ. et
aut pars cõstitucionis simplex erit iudicacio. ꝙ
in p̃mii genus. in facultates. Bũficia ex sua
iii.ex tp̃e. ex aĩo eiꝰ qui fecit ex casu cõsid̾ant᷑.
ex sua u querencur hoc mͦ. magna an parua.
facilia andifficilia. singłaria sint an uulgaria.
uera. an falsa. qͣdam ex orõne honestent᷑. Ex cp̃e
aut̃ si cũ cũ indigeremꝰ cũ ceteri nõ possent aui
nollent opitulari. si tũ cũ spes deseruisset. opitu¬
latus sit. Ex aĩo si nõ sui cõmodi. sed ex eo ꝯsilio
fecit om̃ia. ut hec cõficere posset. Ex casu. si non
forcuna. sed industria ee̾ factũ udebitur. aut

Expanded text:
 eas intelleget dissidere, ceteris autem partibus aptas inter se omnes et aliam in alia impli- catam videbit. Nunc de praemiis consideremus. L. Lineque certo duce neque eo nomine neque numero praeditos, uti digni essent, qui hostes populi Romani esse diredit: triumphum ab senatu postulat. hic et in deprecatione nihil ad nos attinet rationibus et aut pars constitutionis, simplex erit iudi- catio et in n hominem, in praemii genus, in facultates. Beneficia ex sua vi, ex tempore, ex animo eius, qui fecit, ex casu considerantur. ex sua vi quaerentur hoc modo: magna an parva, facilia an difficilia, singu- laria sint an vulgaria, vera an falsa quadam exornatione honestentur; ex tempore autem, si tum, cum indigeremus, cum ceteri non possent aut nollent opi- tulari, si tum, cum spes deseruisset; ex animo, si non sui commodi causa, si eo consilio fecit omnia, ut hoc conficere posset; ex casu, si non fortuna, sed indu- stria factum videbitur aut s
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptis que in libro sunc exposita. Aduersa¬
rius auͣ malefacta augebit niħ inprudenter
sed oĩa excrudelitate E maleficio facta cͬe di¬
cec. Ipsum in misericordẽ supbũ fuisse. E si po¬
cerie ostendet semꝑ iuimicũ fuisse ꝙ. amicum
fieri nlło mͦ posse. si bñficia proferet. aut aliqua de
causa facta. nõ ꝓpt̾ bñuolenciã demõstrabit. auc
pꝰ ea odiũ esse acre susceptũ aut illa oĩa maleficiis
ẽẽ deleta. aut lemora bñficia ꝗͣ maleficia: aut cũ
pro bñficiis lpuos habitus sit promaleficio pen as
sium oportere. Cemq turpe e̾e aut inutile ignosci
Deinde de quo ut pocestas eet sepe optarĩt. In eũ
pocestate nõ uti sũmã stulticiã esse & cogitare
oportere. quẽ aĩm in eũ uł odiũ habuerĩt. Locꝰ

Expanded text:
e in primo libro sunt exposita. Adversarius autem malefacta augebit: nihil impru- denter, sed omnia ex crudelitate et malitia facta dicet; ipsum inmisericordem, superbum fuisse; et, si poterit, ostendet semper inimicum fuisse et amicum fieri nullo modo posse. si beneficia proferet, aut aliqua de causa facta, non propter benivolentiam demonstrabit, aut postea odium esse acre susceptum, aut illa omnia maleficiis esse deleta, aut leviora beneficia quam male- ficia, aut, cum beneficiis honos habitus sit, pro male- ficio poenam sumi oportere. deinde turpe esse aut inutile ignosci. deinde, de quo ut potestas esset saepe optarint, in eum  ob potestatem non uti summam esse stultitiam; cogitare oportere, q
Abbreviated transcription (Latin):
Eas cãs in quibus de equo & iniquo q̃ritur ex¬
posumꝰ. Restat nũc ut dep̃mio E de pena expli¬
cemꝰ. Sunt enĩ młte cause que ex p̃mii alicuiꝰ
peticione cõstant. Nã E apđ uidices de prenuo
aliqđ p̃mium sepe pecitur. Ac neminẽ ꝯueuiet
arbitrari. nos cũ aliqđ exemplũ ponamus. qđ
inseriatu agatur abudiciali gn̾e/ exemplorũ
recedere: Auicqͥd enĩ de hõine probãdo aut in¬
probando dicitur. cũ ad eã dictionẽ sencẽtiarũ
qͦ rõ a cõmodetur. id nõ si ꝑsentẽcie dictionẽ
agitur delib̾atiuũ est. sed qr de homne statuit᷑.
iudiciale ẽ habendũ. Om̃o aũ qui diligent̾ om

Expanded text:
eas causas, in quibus de aequo et iniquo quae- ritur, exposuimus. restat nunc, ut de praemio et de poena explicemus. sunt enim multae causae, quae ex praemii alicuius petitione constant. nam et apud iudi- ces de praemio aliquod praemium saepe petitur. ac neminem conveniet arbitrari nos, cum aliquod exemplum ponamus, quod in senatu agatur, ab iudi- ciali genere exemplorum recedere. quicquid enim de homine probando aut inprobando dicitur, cum ad eam dictionem sententiarum quoque ratio accommodetur, id non, si per sententiae dictionem agitur, delibera- tivum est; sed, quia de homine statuitur, iudiciale est habendu
Abbreviated transcription (Latin):
oportec egit. Iuare iniure plerũq u̾santur. Ibi enĩ
& exceptiones postulant᷑. ⁊ qͦnã mͦ agẽdi potestas
datur. et oĩs cõcepcio pͥnacorũ iudicioꝵ ꝯsticuit᷑.
In ip̃is aut̃ iudicuis rarius incidũt. et tñ si qñ ĩci¬
dunt. huiꝰ modi suut: ut per se minꝰ habeãt firmi¬
tudinis. Confirmant᷑ aut̃ assumpta alia aliqua
consticucione ut inquodã iudicio. Cũ uenesici
cuiꝰdã nomẽ esse delatũ.E.qr paricdii cã subs¬
cripta eͬet. exͣ ordinẽ fuisset acceptũ. Cũ ĩ accusa¬
ssione alia qͣdã crimina testibꝰ. & argum̃tis con¬
firmarent᷑. paricidii aũ mẽcio solũ facta esset.
Deffensor in hoc ip̃o młtũ opcet. ut diu cõstat.
cũ de nece parẽtis nħ demõstratũ sit. indignum
facinu ẽe ea pena affic̾e eũ: qua paricide affici¬
untur. Ed aut̃ si dãnarctur ficri nece̾e esse: qm̃ &

Expanded text:
oportet egerit. quare in iure plerumque ver- santur. ibi enim oportet egerit. quare in iure plerumque ver- santur. ibi enim et exceptiones postulantur et agendi potestas datur et omnis conceptio privatorum iudi- ciorum constituitur. in ipsis autem iudiciis rarius incidunt et tamen, si quando incidunt, eiusmodi sunt, ut per se minus habeant firmitudinis, confirmentur autem assumpta alia aliqua constitutione: ut in quodam iudicio, cum veneficii cuiusdam nomen esset de- latum et, quia parricidii causa subscripta esset, extra ordinem esset acceptum, in accusatione autem alia quaedam crimina testibus et argumentis confirmaren- tur, parricidii autem mentio solum facta esset, defensor in hoc ipso multum oportet et diu consistat: cum de nece parentis nihil demonstratum esset, indignum facinus esse ea poena afficere reum, qua parricidae afficiuntur; id autem, si damnaretur, fieri necesse esse
Abbreviated transcription (Latin):
nõ res solũ conuertere. uerũ eciã u̾ba ꝯmitare
conari. Nã illi quidẽ cõmunes loci: aut qͥ calũ
de: aut facti indignandi: aut amia detrahẽ di
genus inaidunt. Eorũ mencionẽ ĩ cõiec turali
cõstitucione facimꝰ. Inducione aũ eoꝵ cũ cã
postulabit. utemur.
lacionis indig̾e iudet᷑: qđ nõ aut is.
agit. quẽ oportet: aut nõ cũ eo qͥ cũ optet: aut
apđ quos. qua lege. ꝙͣ pena: quo crimine: qͦ
tp̃e oportet. Constitucio trãs latiua appellatur.
Eius nob exempla pinulta opꝰ sunt: si siugła tr¬
anslacionũ gn̾a queramꝰ. sed qͥa rõ p̃ceptoꝵ sum¬
ilis ẽ exemploꝵ młtitudine suꝑ sedendũ ẽ. Atq
ĩ nr̃a quid cõsuetudine młtis decausis fit: ut
rariꝰ mnadãt translaciones. Nã & p̃tons excertionibꝰ
młte excludinit᷑ acciones. E ita ius cuule habemus
cõstitutũ. ut a causa cadai is. qͥ nõ quẽ adinodum

Expanded text:
non res solum convertere, verum etiam verba commutare non res solum convertere, verum etiam verba commutare conari. nam illi quidem communes loci, aut qui calumdiae captandae aut facti indignandi aut a misericordigenus incidunt. eorum mentionem in coniecturali constitutione fecimus, inductione autem, cum causa postulabit, utemur. utationis indigere videtur, quod non aut is agit, quem oportet, aut cum eo, quicum oportet, aut apud quos, qua lege, qua poena, quo crimine, quo tempore oportet, con- stitutio translativa appellatur. eius nobis exempla permulta opus sint, si singula translationum genera quaeramus; sed quia ratio praeceptorum similis e ut rarius incidant translationes. nam et praetoris excep- tionibus multae excluduntur actiones et ita ius civile habemus constitutum, ut causa cadat is, qui non quem- admodum
Abbreviated transcription (Latin):
inde simili rõne causa tractãda. Locus autẽ
cõmunis in eiꝰ maliciã. qui nõ mͦ rerũ. u̾in eciã
uerborũ potestatẽ sibi arrogare conetur. Ut ẜ¬
faciat qđ uelit. E id qđ fecerit. quo uelit noĩe
appellet. De inde deffensoris locus pͥmus est.
item nõis b̾uis & aperta ex opinione hx̃un de¬
scripto. lxx iiͦ. Maiestatẽ minuere ẽ aliquid
de re publica cũ potestatẽ nõ habeat ad miui¬
strare. De inde huiꝰ cõfirmacio ẽ. sinisibꝰ exẽplis
et rõnibus. Postea sui facti ab illa diffinicio¬
ne seperacio. Deinde locus cõmunis ꝑ quem
facti utilicas. aut houestas ad auget᷑. Deinde se¬
quitur aduersariorũ diffinicionis rep̃hentio. q̃
hisdẽ ex locis õibus quo accusatori p̃scripsimꝰ
cõficit᷑. E cet̾a pꝰ eadem p̃t̾ ꝯmunẽ locũ indu¬
centur./ Locus aut̃ cõniunis erit. deffensoris
is ꝑ quẽ indignabitur accusatorẽ sui ꝑiculi cã

Expanded text:
inde simili ratione causa tractanda. Locus autem inde simili ratione causa tractanda. Locus autem communis in eius malitiam, qui non modo rerum, verum etiam verborum potestatem sibi arrogare cona- tus et faciat, quod velit, et id, quod fecerit, quo velit nomine appellet. Deinde defensoris primus locus est item nominis brevis et aperta et ex opinione hominum descriptio, hoc modo: Maiestatem minuere est aliquid de re publica, cum potestatem non habeas, administrare. deinde huius confirmatio similibus et exemplis et ra- tionibus; postea sui facti ab illa definitione separatio. deinde locus communis, per quem facti utilitas aut honestas adaugetur. deinde sequitur adversariorum definitionis reprehensio, quae iisdem ex locis omnibus, quos accusatori praescripsimus, conficitur; et cetera post eadem praeter communem locum inducentur. Lo- cus autem communis erit defensoris is, per quem indi- gnabitur accusatorem sui periculi causa
Abbreviated transcription (Latin):
aũ infirmabit᷑. si falsa demõstrabit᷑. hoc ex opin¬
one hĩm sũmetur. cũ quẽ adinodũ ⁊ qͥbus ĩ rebꝰ
lxiuines ĩ cõsuetudine scribẽdi aut serio auãdi
eo uerbo uti soleãt. cõsiderabitur. Item ĩfirma¬
bitui. si turpis aut inutilis e̾e̾ ostendit᷑. eiꝰ descri¬
pcionis approbacio. E que ĩ cõmoda cõsequtura.
sint eiꝰ concessis osterditur. Id au ex houestatis:
ꝙ ex ucilitatis parcibus sũmetur. de qͥbus ĩ deliba¬
cionis p̃ceptis exponemꝰ. Et si cũ diffinicione nr̃a
aduersariorũ diffinicionẽ cõferemꝰ. E nostram
uerã honestatẽ utilẽ e̾e demõstrabimꝰ. illoꝵ ꝯtra.
Queremꝰ aut̃ res. aue maiori. aut minori: aut
pari iunegoo siłes. ex quibus affirmet̾ nr̃a des¬
cripcio. Iam si res plures crũt diffinẽde u̾si q̃rã¬
tur. fur sit an sacrilegus. qui uasa expͥuato sacra
subripuerit. erit utendũ płibus diffiniciõibꝰ. De¬

Expanded text:
autem infirmabitur, si falsa demonstrabitur. hoc ex opinautem infirmabitur, si falsa demonstrabitur. hoc ex opinione hominum sumetur, cum, quemadmodum et quibus in rebus homines in consuetudine scribendi aut sermocinandi eo verbo uti soleant, considerabitur. item infirmabitur, si turpis aut inutilis esse ostenditur eius descriptionis adprobatio et, quae incommoda consecutura sint eo concesso, ostendetur—id autem ex honestatis et ex utilitatis partibus sumetur, de quibus in deliberationis praecep- tis exponemus—et si cum definitione nostra adver- sariorum definitionem conferemus et nostram veram, honestam, uquaeremus autem res aut maiore aut minore aut pari in negotio similes, ex quibus affirmetur nostra descriptio. iam si res plures erunt definiendae: ut, si quaeratur, fur sit an sacrilegus, qui vasa ex privato sacra subripuerit, erit utendum pluribus definitionibus; de
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ iu hãc causã. eã nos partẽ solã sumimꝰ. ĩ qͣm
p̃cepta nobis dãda sunt. Om̃ibus aut̾ partibꝰ hoc
in libro explicatis. quiuis õis ĩ causa si diligenter
attendat. oñis uidebit cõstituciões & earũ partes.
& cõtrouersias si ꝗͣ forte ĩ eas inciđint. nã de õibꝰ
nominis: ciuus de ui queritur. breuis ꝙ apti ex opi¬
nione hõum diffinicio hoc modo. Maiestatẽ minu¬
ere est dedignitate aut amplitudine. aut pt̃ate
popłi: aut eorũ qͥbus popłs potestatẽ dedit. aliqͥad
derogare. Hoc si breuit̾ expositũ plibus uerbis ẽ
ꝙ rõnibus cõfirmãdũ. & ita e̾e̾ uerũ descripseris
ostendendũ. Fostea ad id qđ diffiueris factũ
eiꝰ qui accusabitur. adiung̾e oportebit. et ex eo
qđ ostendis ẽẽ u̾bi causa maiestatẽ minuere.
aut indignitas. aut oĩno culpa cũ ĩ dignacõe augxat.
Fost ent infirmãda aduersariorũ descriptio. Ca

Expanded text:
in hanc causam, eam nos partem solam sumimus, in quam in hanc causam, eam nos partem solam sumimus, in quam praecepta nobis danda sunt. omnibus autem partibus hoc in libro explicatis quivis omni in causa, si diligenter adtendet, omnes videbit constitutiones et earum partes et contro- versias, si quae forte in eas incnominis, cuius de vi quaeritur, brevis et aperta et ex opinione hominum definitio, hoc modo: Maiestatem minuere est de dignitate aut amplitudine aut potestate populi aut eorum, quibus populus potestatem dedit, aliquid derogare. hoc sic breviter expositum pluribus verbis est et rationibus confirmandum et ita esse, ut descrip- seris, ostendendum. postea ad id, quod definieris, factum eius, qui accusabitur, adiungere oportebit et ex eo, quod ostenderis esse, verbi causa maiestatem minuere, aut indignitas aut omnino culpa cum indignatione augeatur. post erit infirmanda ad- versariorum descriptio. ea
Abbreviated transcription (Latin):
bis posita sit hec cã. G. flãminiꝰ is qui cõsul. rẽ.¬
p. male gessit. bello punico scđo. cũ tribunꝰ pleb
ẽec. in uito senatu. E õino cõtra uoluntatẽ õium.
optimatũ. ꝑ sedicnionẽ ad ppłm legem agͣriam
ferebat. Hunc pater suus conciliũ plebis habẽtẽ
de templo deduxit. Accersitur reus maiestatis.
templo deduxisti. Depulsio ẽ non miniu maie¬
statẽ. Questio ẽ maiestatẽ ne miunuerit. Racio in
filiũ eiũ quã habebã potestatẽ ea usus sũ. Rõnis
infirmacio. At enĩ qͥ patria potestate. hoc ẽ pͥuata
qͣdam tribuniciã potestatẽ. hoc ẽ popłi potestatẽ
infirmat. is minuit maiestatẽ. Iudicatio ẽ. min¬
uat ne is maiestatẽ. qͥ intribuniciã potestatẽ. pa¬
tria pocestate utatur. Ad hãc iudicacionẽ argu¬
mẽtaciones oĩs afferri oportebit. Ac ne qͥs forte
arbitretur. nos nõ incellig̾e̾ aliã qͦ in ađe ꝯstitua¬

Expanded text:
bis posita sit haec causa: C. Flaminius, is qui consul rebis posita sit haec causa: C. Flaminius, is qui consul rem male gessit bello Punico secundo, cum tribunus plebis esset, invito senatu et omnino contra voluntatem omnium opti- matium per seditionem ad populum legem agrariam ferebat. hunc pater suus concilium plebis habentem de templo deduxit; arcessitur maiestatis. intens de templo deduxisti. depulsio est: non minui maiestatem. quaestio est: maiestatemne minuerit? ratio: in filium enim quam habebam potestatem, ea sum usus. rationis infirmatio: at enim, qui patria potestate, hoc est pri- vata quadam, tribuniciam potestatem, hoc est populi potestatem, infirmat, minuit is maiestatem. iudicatio est: minuatne is maiestatem, qui in tribuniciam po- testatem patria potestate utatur? ad hanc iudicationem argumentationes omnes afferre oportebit. Ac ne qui forte arbitretur nos non intellegere aliam quoque i
Abbreviated transcription (Latin):
tari oportere:. & uon oportere. Eiusdẽ esse qui
cõmunes loci ĩnascentur. E incõtrarias partes di¬
ducuntur. Certus aũ locus est accusatoris ꝑ quem
auget facti atrocitatẽ. E alt̾ per quẽ negat maloꝵ
mi sereri oportere. Deffensoris ꝑ quem calũp¬
nia accusatoꝵ cũ indignacione ostendit᷑. E ꝑ q̃m
cũ cõquestione misericordia captatur. Hi & ceteri
loci om̃s cõmunes & ex hisdẽ p̃ceptis sũmũtꝰ quibꝰ
cet̾e argum̃taciones. Sed illi tenuuꝰ & subtiliꝰ et
acuciꝰ tractantur. Hi aũt grauiꝰ & ornaciꝰ E tũ ue¬
rbis. tũ eciã sententiis excellentibꝰ. In illis auͣ fun¬
is est. ut id qđ dicetur. uerũ cͣe uideatur. in his tã¬
Esi hoc qͦ uideri oportet: tñ finis ẽ amplitudo.
Nunc ad aliã cõstitucionẽ trãseamꝰ. Cũ ẽ nõis
controuersia. qr is uocabuli. diffimẽda u̾bis ẽ.
constitucio diffinitiua dr. Eiis gnis exemplo no¬

Expanded text:
ctari oportere et non oportere; eiusdem esse, qui ctari oportere et non oportere; eiusdem esse, qui communes loci na- scentur, in contrarias partes diducuntur. certus autem locus est accusatoris, per quem auget facti atrocitatem, et alter, per quem negat malorum misereri oportere: defensoris, per quem calumnia accusatorum cum in- dignatione ostenditur et per quem cum conquestione misericordia captatur. hi et ceteri loci omnes com- munes ex iisdem praeceptis sumuntur, quibus ceterae argumentationes; sed illae tenuius et subtilius et acu- tius tractantur, hi autem gravius et ornatius et cum verbis tum etiam sententiis excellentibus. in illis enim finis est, ut id, quod dicitur, verum esse videatur, in his, tametsi hoc quoque videri oportet, tamen finis est amplitudo. Nunc ad aliam constitutionem transeamus. Cum est nominis controversia, quia vis vocabuli definienda verbis est, constitutio definitiva dicitur. eius generis exemplo no
Abbreviated transcription (Latin):
Distinguitur aut̃ or̃o atq illustratur maxime. raro
ĩducendis locis ꝯmiibꝰ. & aliqͦ loco iã cercioribꝰ ilł
auditoribꝰ argum̃tis cõfirmatis. Nã ꝙ tũ cõcedit᷑ cõ¬
mune quoddã dicere. cũ diligent̾ aliqͥs ꝓpͥus cause
locus tractatus ẽ. & auditoris animꝰ aut renouat᷑
ad ea q̃ restant aut oĩbus iã dictis exsuscitatur.
Oia auͣ ornam̃ta eloqucionis inqͥbus ⁊ grauitatis ꝗ
locos cõferuntur. Quare nõ ut causarũ sic oratoꝵ
qͦ młtorũ cõmunes loci sunt. Nã nisi ab his qͥ mu¬
lta in exercitacione magnã sibi u̾borũ & sententiaꝵ
copiam cõpauerint.trac tari nõ poterũt ornate ꝙ
grauit̾. quẽ admodũ natura ip̃oꝵ desid̾at. Acq lxc
Nũc exponemꝰ in cõiec turalem cõstitucionẽ qͥ loci
Testibus credi oportere & nõ oportere. Questiõibꝰ
credi oportere ⁊ nõ oportere:. Uitam aũ actã spe¬

Expanded text:
distinguitur autem oratio atque inlustratur maxime raro distinguitur autem oratio atque inlustratur maxime raro inducendis locis communibus et aliquo loco iam certioribus illis auditoribus argumentis confirmato. nam et tum conceditur commune quiddam dicere, cum diligenter aliqui proprius causae locus tractatus est et auditoris animus aut renovatur ad ea, quae restant, aut omnibus iam dictis exsuscitatur. omnia autem ornamenta elocutionis, in quibus et suavitatis et locos conferuntur. quare non, ut causarum, sic oratorum quoque multorum communes loci sunt. nam nisi ab iis, qui multa in exercitatione magnam sibi verborum et sententiarum copiam con- paraverint, tractari non poterunt ornate et graviter, quemadmodum natura ipsorum desiderat. Atque hoc nunc exponemus, in coniecturalem constitutionem qui loci testibus credi oportere et non oportere; quaestionibus credi oportere et non oportere; vitam ante actam spe
Abbreviated transcription (Latin):
adiuncta ei cause. solũ qua đr. et ab ip̃a ita du¬
Cta. ut abea seperatĩ in om̃s eiꝰdẽ gn̾is causas trãs¬
ferri nõ satis cõmode possit. Pars aut̃ ẽ ꝑuagacior.
et aut in om̃s gnͣis eiusdẽ: aut ĩplerasq causas
accõmodata. Hlec gͦ argum̃ta q̃ tnͣsferri ĩ młtas
c̃as possunt. locos ꝯmunes nõiamus. Nã locꝰ cõis
aut certe rei quãdã cõtinet amplificacionẽ. ut
si quis uelit ostende cũ qui parentẽ necarit. ma¬
ximo supplicio eẽ dignũ. Quo loco nͥ per orata
et probata causa nõ est utendũ. aut dubie rei que
ex contrario qͦ habeat probabiles rõnes. argui̾tãdi.
ut suspiciõibus credi nõ oportere. ⁊ cõcra suspicio¬
nibus credi oportere. Ac pars locoꝵ cõmuniũ per
indignacionẽ: aut ꝑcõquestionẽ inducit̃: de qͥbus aute
dictum ẽ. Pars per aliꝗͣ probabilẽ utraq exꝑte rõuẽ.

Expanded text:
ad- iuncta ei causae solum, quae dicitur, et ex ipsa ita duad- iuncta ei causae solum, quae dicitur, et ex ipsa ita ducta, ut ab ea separatim in omnes eiusdem generis causas transferri non satis commode possit; pars au- tem est pervagatior et aut in omnes eiusdem generis aut in plerasque causas adcommodata. haec ergo argumenta, quae transferri in multas caaut certae rei quandam continet amplificationem, ut si quis hoc velit ostendere, eum, qui parentem ne- carit, maximo supplicio esse dignum; quo loco nisi perorata et probata causa non est utendum; aut dubiae, quae ex contrario quoque habeat probabiles rationes argumentandi, ut suspicionibus credi oportere, et contra, suspicionibus credi non oportere. ac pars locorum communium per indignationem aut per con- questionem inducitur, de quibus ante dictum est, pars per aliquam probabilem utraque ex parte rationem.
Abbreviated transcription (Latin):
cõsidabit. cũ illi ip̃i ĩ mediũ cõseruati loci poedẽt.
de quibus añ dictũ est. et tũ exsingulis. tũ ex
comunctis argum̃ta. certa nascentur. Quorũ
argumẽtorũ pars probabili. pars necessario in
gen̾e. uersabitur. Accedũc aũ sepe ad cõiec¬
turã questiones. testimonia. rumores: que oia
cõtra ut̾q simili uia p̃ceptoꝵ torquere. ad suc
cause cõmodũ debebit. Nã et ex qͣstione. sus¬
piciones. E extestimonio. E ex rumore aliquo.
pari rõne. ut ex causa. E ex persona. E ex fac¬
to duci oportebit. Quare nob̾ E hi uident᷑ er¬
rare qui hoc gñs. suspicionũ artificio nõ putãt
indig̾e. et hi qui ali hoc degu̾e ac de oĩ ꝯiec tus¬
ra precipiendũ putãt. Oĩs enĩ hisdẽ ex lois sie¬
ctura sũmẽda est. Nã & eiꝰ qui ĩquestione ali¬
quid dixerit. E eius qui intestimonio & ip̃iꝰ ru¬
moris c̃ã. E ueritas. E hisdẽ attͥbuciõibus repe¬
rietur. Om̃i aut̃ incausa. pars argum̃torũ ẽ.

Expanded text:
illi ipsi in medium coacervati loci procedent, de quibus ante dictum est; et tum ex singulis, tum ex coniunctis argumenta certa nascentur, quorum argumentorum pars probabili, pars necessario in genere versabitur. accedunt autem saepe ad coniecturam quaestiones, testimonia, rumores, quae contra omnia uterque simili via praeceptorum torquere ad suae causae commodum debebit. nam et ex quae- stione suspiciones et ex testimonio et ex rumore aliquo pari ratione ut ex causa et ex persona et ex facto duci oportebit. Quare nobis et ii videntur errare, qui hoc genus suspicionum artificii non putant indigere, et ii, qui aliter hoc de genere ac de omni coniectura prone aliquid dixerit, et eius, qui in testimonio, et ipsius rumoris causa et veritas ex iisdem adtributionibus re- perietur. Omni autem in causa pars argumentorum est
Abbreviated transcription (Latin):
coterarũ qͦ cõstitucionũ rõnẽ: atq p̃cepta. Ac
maxĩe cõiec turis faciẽdis infirmare ulđ qđ cũ
eo qđ cũ crimini dabitur. hi qͥ accusabunt᷑. cõꝑ¬
abunt. Id fiet. si aut id qđ dicẽt deffensores fu¬
turũ fuisse nisi id fac tum e̾et. de qͦ facto iudici¬
umi est. futurũ fuisse negabitur. Aut si alia rõue
⁊ aliã ob causam. ac dicet se reus fecisse: demon¬
strabitur ẽẽ factum. Eius rei cõfirmacio. & item
contraria de parte. infirmacio ex cõiecturali osti¬
tuicione sũmetur. Sin aũ cerco noĩe maleficii uora¬
bitur in iudiciũ. sicut ĩ hac causa. nã maiestatis
accersitur. diffinicione & p̃ceptis. diffinicioĩs uti.⁊
oportebit. Ac hec quiđ plerũq nhet gn̾e accidũt.
ut ꝙͥ cõiectura ⁊ diffinicione: utendum sit. Sin
aliud qͦ aliqđ genꝰ incidit. eiꝰ gñis p̃cepea licebit
huc pari rõne tũsferre. Uel iã accusatori maxĩe

Expanded text:
ceterarum quoque constitutionum rationem atque praecepta; ac ceterarum quoque constitutionum rationem atque praecepta; ac maxime coniecturis faciendis infir- mare illud, quod cum eo, quod crimini dabitur, ii, qui accusabuntur, comparabunt. id fiet, si aut id, quod dicent defensores futurum fuisse, nisi id factum esset, de quo facto iudicium est, futurum fuisse negabi- tur; aut si alia ratione et aliam ob causam, ac dicet se reus fecisse, demonstrabitur esse factum. eius rei con- firmatio et item contraria de parte infirmatio ex con- iecturali constitutione sumetur. sin autem certo nomine maleficii vocabitur in iudicium, sicut in hac causa— nam maiestatis arcessitur—, definitione et praeceptis definitionis uti oportebit. atque haec quidem ple- rumque in hoc genere accidunt, ut et coniectura et definitione utendum sit. sin aliud quoque aliquod genus incidet, eius generis praecepta licebit huc pari ratione transferre. Nam accusatori maxime
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ret. milices educeret. Itaq fecit. armis & impe¬
dimẽtis amissis: pret̾ spẽ milices cõseruauit. Ac¬
cusatur. maiestatis. Incurrit huc diffinicio. sed
nos hũc locũ de qͦ agimiꝰ cõsidđemꝰ. Lutencio ẽ.
nõ oportuit arma & impedim̃ta relinq̃re. Depul¬
sio est oportuit. Questio ẽ oportuerit ne. Rõ
ẽ. milites enuĩ om̃s perissent. Infirmacio ẽ. aut
cõiec turał nõ pissent: aut alt̾a cõiei turalis
nõ ideo feosti. Ex quibus iudicacio ẽ. perissẽt ne
Eideo ue fecerit. Aut hec cõpatiua cuiꝰ nñt indi¬
gemiꝰ.. At enĩ sacis fuit amittere iilices qͣ armad
E unpedim̃ta ita cõcedere hostibꝰ. Ex qͣ iudicatio
nascitur. Cũ om̃s perituri milites eẽnt. ñ ad hãc
pac tionẽ uenissent. utrũ sacius fuerit amittere
ini lites. an ad hanc cõdicionẽ uenire. Hoc ca¬
use gñs ex his locis tractari oportebit. adhibere

Expanded text:
ueret, milites educeret; itaque fecit; armis et in- peueret, milites educeret; itaque fecit; armis et in- pedimentis amissis praeter spem milites conservavit. accusatur maiestatis. incurrit huc definitio. sed nos hunc locum, de quo agimus, consideremus. intentio est: non oportuit arma et inpedimenta relinquere. de- pulsio est: oportuit. quaestio est: oportueritne? ratio est: milites enim omnes perissent. infirmatio est aut coniecturalis: non perissent; aut altera coniecturalis: non ideo fecisti ex quibus iudicatio est: perissentne? et: ideone fecerit?; aut haec comparativa, cuius nunc indigemus: at enim satius fuit amittere milites quam arma et inpedimenta concedere hostibus. ex quo iudi- catio nascitur: cum omnes perituri milites essent, nisi ad hanc pactionem venissent, utrum satius fuerit amit- tere milites, an ad hanc condicionem venire? Hoc causae genus ex suis locis tractari oportebit et adhibere
Abbreviated transcription (Latin):
post loquem. Utrũq aut̃ cause gñs in hãc causã
iuđe perspicuũ est. In hãc argum̃taciões ex his¬
dem locis sũmende st̃. atq ĩ causam nogocialẽ de
qua aũ dictũ est. Locos aũ cõmunes. S ex c̃a
ip̃a si qͥd inerit indignaciõis: aut cõqͣͤstiõis ł ex
licebit & oporcebit. Si cause dignitas udebitur
postulare. Nũc assũptiuã partẽ iuridiciał consi¬
deremꝰ. Assumptiua gͥ cũ dicitur. cũ ip̃m ex se
factũ probari nõ põt aliqͦ au foris adiũcto ar¬
ꝗum̃to deffendit᷑. Enis partes sunt qͣtuor. cõpa¬
cio. racio. crim̃s remocio. criminis concessio. Cõ¬
peracio ẽ. cũ aliqͥd factũ. qđ per se ip̃m nõ sit
probandũ. ex eo cuiꝰ id cã factũ est deffenditur.
Ea est huiꝰ modi. Quidã imꝑator cũ ab hostibꝰ
circũ soderet᷑/ neq effug̾e ullo modo posset. de pa¬
ctus est cũ hostibus ut arma & impedim̃ta relini¬

Expanded text:
post loquemur. utrumque autem causae genus in hanc causam post loquemur. utrumque autem causae genus in hanc causam incidere perspicuum est. in hanc argumentationes ex isdem locis sumendae sunt atque in causam negotialem, qua de ante dictum est. Locos autem communes et ex causa ipsa, si quid inerit indignationis aut conquestionis, et ex licebit et oportebit, si causae dignitas videbitur postulare. Nunc adsumptivam partem iuridicialis considere- mus. Adsumptiva igitur tum dicitur, cum ipsum ex se fac- tum probari non potest, aliquo autem foris adiuncto argumento defenditur. eius partes sunt quattuor: com- paratio, relatio criminis, remotio criminis, concessio. Comparatio est, cum aliquid factum, quod ipsum non sit probandum, ex eo, cuius id causa factum est, defenditur. ea est huiusmodi: quidam imperator, cum ab hostibus circumsederetur neque effugere ullo modo posset, depectus est cum iis, ut arma et inpedimenta relinq
Abbreviated transcription (Latin):
hi qui uicissent tropheũ aliqd̾ in sinibꝰ statue¬
rent. uictorie mͦ inp̃sencia declarande cau¬
sa. nõ ut ĩ ꝑpetuũ belli memoria maneret.
cucũ statuerũt tropheũ. Accusantur apł am¬
phitriones. ⁊dest apud cõmune grecie ꝯalium.
Intẽcio ẽ. nõ oportuit. depulsio est oporcuerit.
Questio ẽ oportuerit ne. Racio ẽ eam euim
ex bello głam uirtute popimꝰ. ut eiꝰ eterna in¬
signia posteris nr̃is relinquere uellemꝰ. Eufir¬
macio est. at tũ eternũ inimiciarũ monimẽ¬
tum. gͣios degrais statuere nõ oporteret. Iudi¬
cacio est: cũ sũme uirtutis cõcelebrãde caus&
grai degͣis eternũ inimiciciaꝵ monumentũ
statuerunt. recte ne anicontra fecerint. Hãc
ideo rõnem subiecimꝰ: ut hic cause gnͣs. ipsum
de quo agunus cognosceret᷑. Nã si eã subposu¬
issemꝰ qua fortasse usi sunt: nõ enĩ iuste nec
pie bellũ gessisti. ĩ relacionẽ crimiuis delab̾em̃. De qͣ

Expanded text:
tropaeum ali- quod in finibus statuerent victoriae modo in praesen- tiam declarandae causa, non ut in perpetuum belli memoria maneret, ae+neum statuerunt tropaeum. accu- santur apud Amphictyonas id est apud commune Graeciae consilium. intentio est: non oportuit. de- pulsio est: oportuit. quaestio est: oportueritne? ratio est: eam enim ex bello gloriam virtute peperimus, ut eius aeterna insignia posteris nostris relinquere velle- mus. infirmatio est: at tamen aeternum inimicitiarum monumentum Graios de Graicatio est: cum summae virtutis concelebrandae causa Graii de Graiis aeternum inimicitiarum monu- mentum statuerunt, rectene an contra fecerint? hanc ideo rationem subiecimus, ut hoc causae genus ipsum, de quo agimus, cognosceretur. nam si eam subpo- suissemus, qua fortasse usi sunt: non enim iuste neque pie bellum gessistis, in relationem criminis de- laberemur, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
uiris cõsultorũ. E contra ac toritatẽ dici oꝑte¬
bit. Attendendũ est aũ ꝙ in hac ꝙ in oñubꝰ.
nũ alios locos cõmunes: p̃t̾ eos: quos exonimꝰ.
ipsa res ostendat. Nũc iurididale genus
et partes eiꝰ cõsideremus. Iuridiiale ẽ. in qua
equi ⁊ iniqͥ nacura. E p̃mii. aut pene raro q̃ri¬
tur. huiꝰ partes sunt due: quarũ alterã abso

Expanded text:
consultorum et contra auctoritatem dici oportebit. adtendendum est autem et in hac et in omnibus, num quos locos communes praeter eos, quos nos exponimus, ipsa res ostendat. Nunc iuridiciale genus et partes consideremus. Iuridicialis est, in qua aequi et iniqui natura et praemii aut poenae ratio quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
ucile aut nõ tantope honestũ: aut nõ tantope
necessariũ fuisse. demõstrabit᷑. Deinde optet ac¬
cusatorẽ illud qđ ip̃e arguat ab eo qđ deffẽsor
cõpat seperare. Id aũ faciet si demõstrabit᷑ non
ita fieri solere. neq oportere: neq esse racionem.
Qͣ hoc ꝓpt̾ hoc fiat: ut ꝓpt̾ salutẽ militũ. ea q̃
salutis causa cõpata sunt. hostibꝰ tradant᷑. Postea
compare oporcebit cũ bñ ficio maleficiũ. E oĩno
id qđ arguitur cũ eo qđ factũ adeffensore la¬
udatur: aut faciendũ fuisse demõstrat᷑ ꝯtẽde.
Et hoc extenuando maleficii magnitudinẽ sinił
ad aug̾e. Id fieri poterit. si demõstrabit᷑ honestiꝰ.
utilius. magis necessariũ fuisse illud qđ uitarit
reus ꝗͣ ulud qđ fecerit. Honesti aui. E utilis. et
necessarii.uis & natura ĩdelibaciõis p̃ceptis coguo¬
scecui. De inde oꝑtebit illã ip̃am cõpatiuã indi¬

Expanded text:
honestum aut non tantopere necessarium fuisse demonstrabitur. deinde oportet accusatorem illud, quod ipse arguat, ab eo, quod defensor conparat, separare. id autem faciet, si demonstrabit non ita fieri solere neque oportere neque esse rationem, quare hoc propter hoc fiat, ut propter salutem militum ea, quae salutis causa comparata sunt, hostibus tradantur. postea com- parare oportet cum beneficio maleficium et omnino id, quod arguitur, cum eo, quod factum ab defensore laudatur aut faciendum fuisse demonstratur, conten- dere et hoc extenuando maleficii magnitudinem simul adaugere. id fieri poterit, si demonstrabitur honestius, utilius, magis necessarium fuisse illud, quod vitarit reus, quam illud, quod fecerit. honesti autem et utilis et necessarii vis et natura in deliberationis praecep- tis cognoscetur. deinde oportebit i
Abbreviated transcription (Latin):
hec iudicacio: quam añ exposiumꝰ. Cũ omnes
perituri milites eent. nͥ ad hãc pac honẽ uenis¬
sent. utrũ sautiꝰ fuerit perire milites. an ad hãc
pac tionẽ uenire. Hoe ex locis delib̾aciouis qͣr ĩ
aliquã cõsultacionẽ res ueniat. tractari optebit.
Desfensor aũ quibus in locis ab accusatore alie
cõstitucioẽs erũt inducte in his ip̃e qͦ ex hisdẽ
coslituciõibus deffensionẽ cõpabit. Ceteros aut̃
locos om̃is qui ad ipam cõpacionẽ ꝓtiiebunt ex
contrario tractabu. Loci ꝯmunes erũt accu¬
sacoris in eũ. qͥ cũ desfacto turpi aliqͦ. aut ĩuti
Uaut ueroq fateitur. querat tm̃ aliquã deffr̃¬
sionẽ ꝙ facti inucilitatẽ aut tuipicudinc̃ cũ ĩ

Expanded text:
quam ante expo- suimus: cum omnes perituri milites essent, nisi ad hanc pactionem venissent, utrum satius fuerit perire milites, an ad hanc pactionem venire? hoc ex locis deliberationis, quasi aliquam in consultationem res veniat, tractari oportebit. Defensor autem, quibus in locis ab accusatore aliae constitutiones erunt inductae, in iis ipse quoque ex isdem constitutionibus defensionem comparabit; ceteros autem omnes locos, qui ad ipsam comparationem pertinebunt, ex contrario tractabit. Loci communes autem erunt: accusatoris in eum, qui, cum de facto turpi aliquo aut inutili aut utroque fateatur, quaerat tamen aliquam defensionem, et facti inutilitatem aut turpi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ neq ad tp̃s fingi. neq ullo mͦ iutari possit fa¬
cere iudicium. Sin aũ in aũ acta uita aliqͣ tur¬
pitudiues erũt aut falso uenisse in eã estimacio¬
nem dicent᷑. E exaliquorũ inuidia. aut obtrec¬
tacione: aut falsa opinione. aut in prudencie
necessitudimni & psuasioni adolescẽ cie: aut alicui
nõ maliciose aĩ affec honi attribuent᷑. aut in
pa remotus eẽ uideatur. ac si nullo mͦ uite curpi¬
tudo aut infamia leuiri poterit. or̃one negare
oportebit. deuita eiꝰ & de moribus queri. sed de
eo crimine de quo arguatur. Ere añ factis omis
ip̃o suspiciones ducentur. si tocius ãministracio ne¬
goci ex ipiꝰ oibus partibus pertẽptabit᷑. Atq he
suspiciones parcĩ ex negocio seꝑatim. parcĩ ꝯmunit̃
expei sonis atq negocio profiascent᷑. Ex negocio
duci poterunt. si eas res q̃ negociis attͥbute sũt
diligent᷑ cõsidabimꝰ. Ex his ergo in hãc ꝯstitucio¬

Expanded text:
quae neque ad tempus fingi neque ullo modo mutari possit, faquae neque ad tempus fingi neque ullo modo mutari possit, facere iudicium. sin autem in ante acta vita aliquae turpitudines erunt: aut falso venisse in eam existimationem dicetur ex aliquorum invidia aut obtrectatione aut falsa opi- nione; aut inprudentiae, necessitudini, persuasioni, adulescentiae aut alicui non malitiosae animi af- fectioni attribuentur; aut dipa remotus esse videatur. at si nullo modo vitae turpitudo aut infamia leniri poterit oratione, negare oportebit de vita eius et de moribus quaeri, sed de eo crimine, quo de arguatur; quare ante factis omissipso suspiciones ducentur, si to- tius administratio negotii ex omnibus partibus per- temptabitur; atque eae suspiciones partim ex negotio separatim, partim communiter ex personis atque ex negotio proficiscentur. ex negotio duci poterunt, si eas res, quae negotiis adtributae sunt, diligenter con- siderabimus. ex iis igitur in hanc constitutio
Abbreviated transcription (Latin):
ssisse. Qđ eo cõfirmaciꝰ erit. si cũ pocestas impune
aliquid faciendi minus honeste fuisse dicet᷑. uolũ¬
tas faciendi de mõstrabitur abfuisse. hoc aũ ipsũ
gnͣs erit eo firmiꝰ si eo ip̃o ingn̾e qͦ arguit᷑. integer
ante fuisse demõstrabitur. Ut si cũ auaricie feci
sse causa arguatur. minime õi inuita pecunie
cupidus fuisse doceatur. Hic illa magna cũ gr¬
auitate inducetur indignacio iuncta cõ qͤstioni
per quã miserũ facinus ẽẽ ⁊ indignũ de mõstra¬
bitur. ut cũ aĩmꝰ inuita fuerit oĩ auiciis remotis¬
simꝰ. eam causã putare q̃ hoĩes audaces ĩfraudẽ
rape. soleat. castissimũ qͦ hominẽ ad peccaudũ
potuisse impełłe. Aut iniquũ ẽẽ E optimo cuiq
puiciosissimũ. nõ uitã honestate actã tali ĩ ip̃e
quã plurinũ prodesse. Sed subita excriminacõe
que cõfingi facile possit. nõ ex aute acta uita.

Expanded text:
ssisse. quod eo confirmatius erit, si, cum potestas inpune ssisse. quod eo confirmatius erit, si, cum potestas inpune aliquid faciendi minus honeste fuisse dicetur, voluntas a faciendo demon- strabitur afuisse. hoc autem ipsum genus erit eo firmius, si eo ipso in genere, quo arguetur, integer ante fuisse demonstrabitur: ut si, cum avaritiae causa fecisse arguatur, minime omni in vita pecuniae cupi- dus fuisse doceatur. hic illa magna cum gravitate inducetur indignatio, iuncta conquestioni, per quam miserum facinus esse et indignum demonstrabitur; ut, cum animus in vita fuerit omni a vitiis remotissimus, eam causam putare, quae homines audaces in fraudem rapere soleat, castissimum quoque hominem ad pec- candum potuisse inpellere; aut: iniquum esse et op- timo cuique perniciosissimum non vitam honeste actam tali in tempore quam plurimum prodesse, sed subita ex criminatione, quae confingi quamvis false possit, non ex ante acta vita,
Abbreviated transcription (Latin):
auit potestatẽ aũ peccandi. nõ fuisse: aut cãm: aut
si hec dici nõ poterũt. dicendũ erit illud extremũ
non eẽ mirũ si nũc pͥmũ deliquerit. Nã uece̾e ẽ
eum qui uelit peccare aliqͥndo pͥmũ deliq̃re. Siu
uica añ acta ignorabitur. hoc loco p̃t̾ito ꝙ cũ pre¬
t̾eatur demõstrato argum̃tis accusacionẽ. statĩ cõ¬
firmare oportebit. Deffensor auͣ pͥmũ si poterie
debebit uitã eiꝰ qui insimilabit᷑. ꝗͣ honestissimam
demonstrare. Id faciet si ostendet aliqͣ eius nota ꝙ
cõmunia officia. Iđ gũs est inparẽtes. cognatos
anucos affines. necessarios. & que magis rara et
eximia sunt si ab eo cũ magno aliquo labore: aut
periculo aut utraq re cũ necesse nõ esset officii
causa: aut in rẽ.p. aut inparẽtes. aut aliqͦs eorũ
qͥ mͦ expositi sunt. factũ ẽẽ dicet. Deinde se nihil
deliqͥsse nulla cupiditate impeditũ ab officio rece¬

Expanded text:
aut potestatem ante peccandi non fuisse aut causam; aut, aut potestatem ante peccandi non fuisse aut causam; aut, si haec dici non poterunt, dicendum erit illud extremum, non esse mirum, si nunc primum deliquerit: nam necesse esse eum, qui velit peccare, aliquando primum delinquere. sin vita ante acta ignorabitur, hoc loco praeterito et, cur praetereatur, demonstrato argu- mentis accusationem statim confirmare oportebit. Defensor autem primum, si poterit, debebit vitam eius, qui insimulabitur, quam honestissimam demon- strare. id faciet, si ostendet aliqua eius nota et com- munia officia; quod genus in parentes, cognatos, ami- cos, affines, necessarios; etiam quae magis rara et eximia sunt, si ab eo cum magno aliquid labore aut periculo aut utraque re, cum necesse non esset, officii causa aut in rem publicam aut in parentes aut in aliquos eorum, qui modo expositi sunt, factum esse dicet; denique si nihil deliquisse, nulla cupiditate in- peditum ab officio rece
Abbreviated transcription (Latin):
aut studiũ: aut fortunã. aut aliqđ eoꝵ q̃ personis
actributa sunt. ad eã causam. q̃ cõmotũ peccasse
dicet. adiungere. Acq ex dispari qͦ gñe culparum.
si ex pari sũmendi facultas nõ erit. improbare aim
aduersarii oportebit. Ut si auaricia inductũ argu¬
as fecisse. & auarũ eͥe eũ quẽ accuses demonstrare
nõ possis. aliis cũ affinẽ uiciis ẽẽ doccas. et ex ea re
nõ esse mirandũ qͥ inu illa turpis. aut cupidꝰ. aut
peculans fuerit. hac qͦ iu re eiu deliqͥsse. Quãtũ
enĩ de honestate & auctoritate eiꝰ qͥ arguit᷑ detra¬
tum ẽ. tantũ defacultate toaius est deffensiouis
strari admisso. Locus inducet᷑ ille: per quẽ hortã¬
di iudices erunt. ut ueterẽ fanã hoĩs niħ ad rem
putẽt pertiu̾e. Nã eũ añ celasse nũc manifesto
teneri. Qre nõ oportere hãc rẽ exsuperiore uita
spectari. sed supiorẽ uitã ex hac re improbari. ꝙ̃

Expanded text:
aut studium aut fortunam aut aliquid eorum, quae personis aut studium aut fortunam aut aliquid eorum, quae personis adtributa sunt, ad eam causam, qua commotum pec- casse dicet, adiungere atque ex dispari quoque genere culparum, si ex pari sumendi facultas non erit, inpro- bare animum adversarii oportebit: si avaritia inductum arguas fecisse et avarum eum, quem accuses, demon- strare non possis, aliis adfinem vitiis esse doceas, et ex ea re non esse mirandum, qui in illa re turpis aut cupidus aut petulans fuerit, hac quoque in re eum deliquisse. quantum enim de honestate et auctoritate eius, qui arguitur, detractum est, tantsso demonstrari, locus inducetur ille, per quem hortandi iudices erunt, ut veterem famam hominis nihil ad rem putent per- tinere. nam eum ante celasse, nunc manifesto teneri; quare non oportere hanc rem ex superiore vita spec- tari, sed superiorem vitam ex hac re inprobari, et
Abbreviated transcription (Latin):
mandã cõiecturã suspicionis. Ac personis heres.
sunt attribute. ex quibꝰ oĩbus unũ ĩ locũ coactis ac¬
cusatoris erit inꝓbacione hõis uti. Nã causa facti.
abhorruisse. Ut enĩ animũ alicuiꝰ improbare uihil
attinet. cũ causa. qͣre peccarit nõ int̾cessit. sic cãm
peccati int̾cedđe leue est. Si aĩmus nulli nuiꝰ houeste
rõni affinis ostenditur. Quare uitã eiꝰ quẽ arguit
ex añ factis accusator improbare debebit. et osten¬
de si ꝗͦ in pari añ peccato. cõninctus sit. Si id nõ po¬
terit. si ꝗͣ insiuulẽ añ suspicionẽ uen̾it. ac maxĩe
si fieri poterit simili aliqͦ in gñe huiꝰ modi ĩ cã aliqͣ
cõmotum peccasse: aut ineque magna re: aut ĩ ma¬
iore. aut inminore. ut si quidẽ pecunia dicat ĩdu¬
tum fecisse. possit demõstrare: aliqͣ in re eiꝰ aliqđ
factum auarũ. Itẽ in oĩ causa naturã. aut uictũ.

Expanded text:
mandam coniecturam suspi- cionis. Ac personis quidem res hae mandam coniecturam suspi- cionis. Ac personis quidem res hae sunt adtributae, ex qui- bus omnibus unum in locum coactis accusatoris erit inprobatione hominis uti. nam causa facti abhorruisse. ut enim animum alicuius inprobare nihil attinet, cum causa, quare peccaret, non intercessit, sic causam peccati intercedere leve est, si animus nulli minus honestae rationi affinis ostenditur. quare vitam eius, quem arguit, ex ante factis accusator inprobare debebit et ostendere, si quo in pari ante peccato con- victus sit; si id non poterit, si quam in similem ante suspicionem venerit, ac maxime, si fieri poterit, simili quo in genere eiusdemmodi causa aliqua commotum peccasse aut in aeque magna re aut in maiore aut in minore, ut si qui, quem pecunia dicat inductum fecisse, possit demonstrare aliqua in re eius aliquod factum avarum. item in omni causa naturam aut victum
Abbreviated transcription (Latin):
Et ex fortuna sepe argum̃tacio nascitur: cũ seruus
an liber. pecuuiosus. an pauper. nobilis au ignobił.
felix an infelix. priuatus. an inpotestate sit auc fu¬
erit. aut futurus cõsidatur. aut deniq aliqđ̃ eoꝵ
q̃ritur q̃ fortune ẽe attributa intelligunit᷑. Habitꝰ
E q̃ contrarie sunt. res ip̃a incausa posita docebit.
et quid hic qͦ locus suspicionis ostendat. Nã
affectionis quid rõ perspicuã solet per se gerere
coniei turã. ut amor. iracũdia. molestia ꝓpterea
rem cõsequant᷑ faciles cognitu sunt. Studiũ anͣ
qm est assidua & uelxiẽs aliquã ad rẽ applicatã
magna cũ uolũtate occupacio. facile ex eo ducet᷑.
consilio sũmetur aliqđ suspicionis. Nã cõsiliũ ̃
Iam facta & casus & orõnes queq sunt oĩa ut
in cõfirmacionis precptis dictum est. intria tẽꝑa
distributa facile erit udere & qͥd afferãt ad cõfur¬

Expanded text:
et ex fortuna saepe argu- mentatio nascitur, cum servus et ex fortuna saepe argu- mentatio nascitur, cum servus an liber, pecuniosus an pauper, nobilis an ignobilis, felix an infelix, privatus an in potestate sit aut fuerit aut futurus sit, conside- ratur; aut denique aliquid eorum quaeritur, quae for- tunae esse adtributa intelleguntur. habituset quae contraria sunt, res ipsa causa posita docebit, ecquid hic quoque locus suspicionis ostendat. nam af- fectionis quidem ratio perspicuam solet prae se gerere coniecturam, ut amor, iracundia, molestia, propterearem consequantur, faciles cognitu sunt. Studium autem, quod est assidua et vehemens aliqua ad rem applicata magna cum voluptate occupatio, facile ex eo ducitur consilio sumitur aliquid suspicionis; nam consilium est iam facta et casus et orationes, quae sunt omnia, ut in confirmationis praeceptis dic- tum est, in tria tempora distributa, facile erit videre, ecquid afferant ad confir