comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
senatui consules dicto audientes esse: si aduersus consensum aplissimi
ordinis. ultra tendant: in uincula se duci iussuros. Consules a cribunis
ꝗͣ ab senati uinci maluerunt: proditum a patrib sũmi imperii ius. da¬
tumq sub iugum tribunitiae potestati consulatum memorantes siꝗ
dem cogi aliqnꝰ pro potestate a tribuno consules. & quo quid ulitrius
priuato timendum fora: in uincula & duci possent. Sors ut dictato¬
rem dicera. nam ne id quidẽ inter tollegas conuenerat:T. guinio
euenit. A. Postumiũ Tubtrum socerum suum seuerissimi imperii uir
citur iustitium: neque aliud tota urbe agi: ꝗͣ bellum apparari cogni¬
no uatantium militiae munere post bellum dissertur. Ita dubii quoq
inelinant ad nomina danda. & hernitis latinis que milites impati
Utrinque obnixe obeditum dictatori est. Nac omnia celeritate ingẽt¬

Expanded text:
consules senatui dicto audientes esse; si aduersus consensum amplissimi consules senatui dicto audientes esse; si aduersus consensum amplissimi ordinis ultra tendant, in uincla se duci eos iussuros. consules ab tribunis quam ab senatu uinci maluerunt, proditum a patribus summi imperii ius datumque sub iugum tribuniciae potestati consulatum memorantes, si quidem cogi aliquid pro potestate ab tribuno consules et—quo quid ulterius priuato timendum foret?—in uincla etiam duci possent. sors ut dictatorem diceret—nam ne id quidem inter collegas conuenerat— T. Quinctio euenit. is A. Postumium Tubertum , socerum suum, seuerissimi imperii uirum,  simul edicitur et iustitium, neque aliud tota urbe agi quam bellum apparari. cognitio uacantium militiae munere post bellum differtur; ita dubii quoque inclinant ad nomina danda. et Hernicis Latinisque milites imperati; utrimque enixe oboeditum dictatori est. haec omnia celeritate ingent
Abbreviated transcription (Latin):
populi maiore tñ conatu. ꝗͣ alias unꝗͣ rebellarunt: & aliquantũ iuuen¬
tutis morbo ab sumptum erat. Ante omnia priuata consulũ discordia¬
quae inter ipõs erat. & tertamina in consiliis omnibus terrebant. Sũt
qui male pugnatum ab iis consulib in algido auctores sint: cãque cau¬
sam dictatoris creandi fuisse. Illud satis constat ad alia discordes. in
uno aduersus patrum uoluntatẽ consensisse. ne dicerent dictatorẽ. do¬
nec alia cum aliis terribiliora afferrentur: ne in auctoritate senatiis cõ¬
sules essent. SSeruilius priscus sũmus patrum sũmis honorib egre¬
gie usus. uos inquit tribuni pl. quoniã ad extremũ uentum est sena¬
tus appellat: ut in tanto discrimine rei .p. dictatorem dicere consules po
testate ur̃a togatis. Iua uoce audita occasionem oblatam rati tribu¬
ni augendae potestatis. secedunt. proque collegio pronunnant placere

Expanded text:
populi maiore tamen conatu quam alias unquam rebellarant; et aliquantum Romanae iuuenpopuli maiore tamen conatu quam alias unquam rebellarant; et aliquantum Romanae iuuentutis morbo absumptum erat. ante omnia prauitas consulum discordiaque inter ipsos et certamina in consiliis omnibus terrebant. sunt qui male pugnatum ab his consulibus in Algido auctores sint eamque causam dictatoris creandi fuisse. illud satis constat ad alia discordes in uno aduersus patrum uoluntatem consensisse ne dicerent dictatorem, donec cum alia aliis terribiliora adferrentur nec in auctoritate senatus consules essent, Q. Seruilius Priscus , summis honoribus egregie usus, 'uos' inquit, 'tribuni plebis, quoniam ad extrema uentum est, senatus appellat ut in tanto discrimine rei publicae dictatorem dicere consules pro potestate uestra cogatis.' qua uoce audita occasionem oblatam rati tribuni augendae potestatis secedunt proque collegio pronuntiant placere
Abbreviated transcription (Latin):
nis licer& causa. Parua nunc res & quae uix serio agenda uideri
possit: quae tunc ingenti certamine patres ac plebem actendit. Uicẽ
tñ tribuni ut legem perferrent: apparebatque irritatis animis plebẽ
ad suos studia inclinaturam: quae ne libera essent: senatus cõsultũ
factum est: ut consularia comitia hr̃entur. Tumultus causa fuit
quem ab equis & uolscis latini atque hernici nuntiarant.T.Quĩtiꝰ
Lucii filius cincinatus: eidem & poeno cognomen additur: & EN.
Iulius mento consules facti. Nec ultra terror belli est dilatus. Lege
satrata quae maxima apud eos uis cogendae militiae erat. delecto
habito utrinque exercitus ualidi profecti in algidum conurnere. Ibi¬
que seorsum uolsci castra cõmuniuere. Intentiorque ꝗͣ unꝗͣ ante mu¬
niendi exercendique militem cura ducib erat. Eo plus nuntii terrõis
romam attulere. Senatui dictatorem dici placuit: quia &si saepe uicti

Expanded text:
nis causa liceret. parua nunc res et uix serio agenda uideri nis causa liceret. parua nunc res et uix serio agenda uideri possit, quae tunc ingenti certamine patres ac plebem accendit. uicere tamen tribuni ut legem perferrent; apparebatque inritatis animis plebem ad suos studia inclinaturam. quae ne libera essent, senatus consultum factum est ut consularia comitia haberentur. tumultus causa fuit, quem ab Aequis et Uolscis Latini atque Hernici nuntiarant. T. Quinctius L. f. Cincinnatus —eidem et Poeno cognomen additur—et Cn. Iulius Mento consules facti; nec ultra terror belli est dilatus. lege sacrata, quae maxima apud eos uis cogendae militiae erat, dilectu habito, utrimque ualidi exercitus profecti in Algidum conuenere, ibique seorsum Aequi, seorsum Uolsci castra communiuere, intentiorque quam unquam ante muniendi exercendique militem cura ducibus erat. eo plus nuntii terroris Romam attulere. senatui dictatorem dici placuit, quia etsi saepe uicti
Abbreviated transcription (Latin):
cipes plebis iam du ne quicquã imminentes spei maioris honoris.
dum foris onium ess&. coetus inducere in domos tribunoꝵ pleb.
ibi secreta concilia agitare: quaeri se a plebe adeo spretos: ut cum
per tot annos tribuni militum consulari potestate creentur. nullũ
unꝗͣ plebeio ad eum honorem additus fuerit. Multum prouidisse
suos maiores: qui cauerint: ne eui patritio plebei magr̃atus pater&̃
aut patritos habendos fuisse tribunos plebi: adeo se suis & sordẽ
nec a plebe minus.ꝗͣ a patrib contẽni. Alii purgate plebẽ: tulpam ĩ
patres uertere eoꝵ ambitione artib que fieri: ut obseptum plebi sit
ad honorem iter: si plebi respirare abeor mixtis precib minisque
liceat. memorem eam suor inituram suffragia esse: & patr auxilio
imꝑium quoque adscituram. plac& tollenda ambitionis causa tri¬
bunos legem promulgare: ne cui album uestimentũ addere petitio¬

Expanded text:
cipes plebis, iam diu nequiquam imminentes spei maioris honoris, cipes plebis, iam diu nequiquam imminentes spei maioris honoris, dum foris otium esset, coetus indicere in domos tribunorum plebis; ibi secreta consilia agitare; queri se a plebe adeo spretos, ut cum per tot annos tribuni militum consulari potestate creentur, nulli unquam plebeio ad eum honorem aditus fuerit. multum prouidisse suos maiores qui cauerint ne cui patricio plebeii magistratus paterent; aut patricios habendos fuisse tribunos plebi; adeo se suis etiam sordere nec a plebe minus quam a patribus contemni. alii purgare plebem, culpam in patres uertere: eorum ambitione artibusque fieri ut obsaeptum plebi sit ad honorem iter; si plebi respirare ab eorum mixtis precibus minisque liceat, memorem eam suorum inituram suffragia esse et parto auxilio imperium quoque adscituram. placet tollendae ambitionis causa tribunos legem promulgare ne cui album in uestimentum addere petitio
Abbreviated transcription (Latin):
stilentia eo anno aliaꝵ rerum otium prebuit. Edes apollini pro ua¬
litudine populi uota est. Multa duũuiri ex libris placandis deũ ite a¬
uertendeque a populo pestis causa fecere. Magna tum clades in urbe
agris promiscue hominum pecorũque pernite accepta. Famẽ cultori
in siciliam quoq frumenti causa misere. Consulariũ comitioꝵ nlła
mentio habita est. Tribuni militum consulari potestate omnes prĩtii
creati sunt L. pinarius mamercus . L. furius medulinus. Spu. postu¬
mius albus. Eo anno uis morbi leuata.Neque a penuria frumenti
quia ante prouisum erat periculum fuit. Consilia ad mouenda bel¬
la in uolscoꝵ equorzque conciliis & in etruria ad fanum uolt̾ne
agitata. Ibi prolatae in annum res: decretoque cautum ne qđ ante
concilium fier& nequicquã ueiente populo querente eandẽ qua
fidena deletae sint imminere ueiis fortunam. Incerim romae prin¬

Expanded text:
stilentia eo anno aliarum rerum otium praebuit. aedis Apollini pro uastilentia eo anno aliarum rerum otium praebuit. aedis Apollini pro ualetudine populi uota est. multa duumuiri ex libris placandae deum irae auertendaeque a populo pestis causa fecere; magna tamen clades in urbe agrisque promiscua hominum pecorumque pernicie accepta. famem quoque ein Siciliam quoque frumenti causa misere. consularium comitiorum nulla mentio habita est; tribuni militum consulari potestate omnes patricii creati sunt, L. Pinarius Mamercus L. Furius Medullinus Sp. Postumius Albus . eo anno uis morbi leuata neque a penuria frumenti, quia ante prouisum erat, periculum fuit. consilia ad mouenda bella in Uolscorum Aequorumque conciliis et in Etruria ad fanum Uoltumnae agitata. ibi prolatae in annum res decretoque cautum ne quod ante concilium fieret, nequiquam Ueiente populo querente eandem qua Fidenae deletae sint imminere Ueiis fortunam. interim Romae prin
Abbreviated transcription (Latin):
ensores egre passi Mamercum: quod magr̃atum populi ro. minu¬
iss& tribu mouerunt. octiplicatoque tensu aerarium fecerunt: qͣm
rem ingenti animo tulisse ferunt: causam potius ignominia intu-¬
entem ꝗ ignominiam. Primores patꝵ ꝗͣꝗͣ deminũtum censurae
ius uoluissent exemplo accerbitatis censoriae offens: quippe cum
se quisque diutius ac saepius subiectum censorib fore cerner&: ꝗͣ ten¬
suram gestar& populi certe tanta indignatio coorta dicitur. ut uix
a censorib nullius auctoritate: praeter ꝗͣ ipĩus Mamerci deterreri
quiuerit. Tribum pl. assiduis contionib prohibendo consularia co¬
mitia cum res prope ad interregnum perducta ess&: euicere tandẽ
ut tribuni militum consulari potestate crearentur. Uictoriae prcemiũ
quod petebatur ut plebeius crearetur nullum fuit. omnes patricii
creati sunt M. fabius lubilanus M. folius .L. Sergius fidenas. Pe¬¬

Expanded text:
censores aegre passi Mamercum quod magistratum populi Romani minucensores aegre passi Mamercum quod magistratum populi Romani minuisset tribu mouerunt octiplicatoque censu aerarium fecerunt. quam rem ipsum ingenti animo tulisse ferunt, causam potius ignominiae intuentem quam ignominiam; primores patrum, quamquam deminutum censurae ius noluissent, exemplo acerbitatis censoriae offensos, quippe cum se quisque diutius ac saepius subiectum censoribus fore cerneret quam censuram gesturum: populi certe tanta indignatio coorta dicitur ut uis a censoribus nullius auctoritate praeterquam ipsius Mamerci deterreri quiuerit. tribuni plebi adsiduis contentionibus prohibendo consularia comitia cum res prope ad interregnum perducta esset, euicere tandem ut tribuni militum consulari potestate crearentur. uictoriae praemium quod petebatur ut plebeius crearetur nullum fuit: omnes patricii creati sunt, M. Fabius Uibulanus M. Folius L. Sergius Fidenas . pe
Abbreviated transcription (Latin):
lo głiae adempta: in pace aliquid operis edere: quod monumen¬
tum e̾ẽt dictaturae cupiens: censuram minuere parat: seu nimiã
potestatem ratus: seu non tam magnitudine honoris ꝗͣ diuturni¬
tatis offensus. Concione itaq aduocata rem .p. foris gerendã ait
tutaq omnia praestanda deos ĩmortales suscepisse. Se quod
intra muros agendum ess& libertati populi ro. consultur. Maxi¬
mã aut̃ eius custodiam esse: si magna imꝑia diuturna non essẽt
& tpr̃is modus imponeretur: quib iuris imponi non poss&. an¬¬
nuos alios magr̃atus esse: quĩquennalem censuram grauem esse:
ysclem per tor annos magna parte uitae obnoxios uiuere se legẽ
laturum: ne plus ꝗͣ annua ac semestris censura ess&. Consensu
ingenti populi legem postero die ꝑtulit. & ut re ipã inquit scia¬¬
tis quirites: ꝗͣ mihi diuturna non placeant imꝑia: dictatura me
cum gratulatione ac fauore ingenti a populo domũ est reductus

Expanded text:
lo gloriae adempta, in pace aliquid operis edere quod monumenlo gloriae adempta, in pace aliquid operis edere quod monumentum esset dictaturae cupiens, censuram minuere parat, seu nimiam potestatem ratus seu non tam magnitudine honoris quam diuturnitate offensus. contione itaque aduocata, rem publicam foris gerendam ait tutaque omnia praestanda deos immortales suscepisse: se, quod intra muros agendum esset, libertati populi Romani consulturum. maximam autem eius custodiam esse, si magna imperia diuturna non essent et temporis modus imponeretur, quibus iuris imponi non posset. alios magistratus annuos esse, quinquennalem censuram; graue esse iisdem per tot annos magna parte uitae obnoxios uiuere. se legem laturum ne plus quam annua ac semestris censura esset. consensu ingenti populi legem postero die pertulit et 'ut re ipsa' inquit, 'sciatis, Quirites, quam mihi diuturna non placeant imperia, dictatura me cum gratulatione ac fauore ingenti populi domum est reductus.
Abbreviated transcription (Latin):
lis extidii: sed & faliscis memoria initi primo cum his belli: ꝗͣ ꝗͣ
rebellentibus non adfuerant. Igitur cum dua ciuitates legatis
tirca duodecim populos missis imperassent. ut ad uolturne fanũ
indiceretur omĩs etruriae concilium: uelut magno tumultu im¬
minente: senatus Mamertum Emilium dictatorem uterum dici
iussit. Ab eo A.postumius tuber mag̃r equitũ est dictus. Gellũ¬
que tantũ maiore ꝗͣ proximo conatu apparatum est. quanto
plus erat ab omni etruria periculi: ꝗͣ a duob populis fuerat. Ea res
aliquanto expectatione omĩum tranquillior fuit. Itaque cum re¬
nuntiatũ a mercatorib ess& negata ueientib auxilia: iussisque
suo consilio bellum initum suis uirib exequi: nec aduersaꝵ rer
quaerere sotios: cum quib sꝑem integram cõmunicati non sint:
tum dictator ne nequicquã creatus ess& materia quaerendae bel¬

Expanded text:
lis excidii, sed etiam Faliscis memoria initi primo cum iis belli, quamquam lis excidii, sed etiam Faliscis memoria initi primo cum iis belli, quamquam rebellantibus non adfuerant. igitur cum duae ciuitates legatis circa duodecim populos missis impetrassent ut ad Uoltumnae fanum indiceretur omni Etruriae concilium, uelut magno inde tumultu imminente, senatus Mam. Aemilium dictatorem iterum dici iussit. ab eo A. Postumius Tubertus magister equitum est dictus; bellumque tanto maiore quam proximo conatu apparatum est quanto plus erat ab omni Etruria periculi quam ab duobus populis fuerat. ea res aliquanto exspectatione omnium tranquillior fuit. itaque cum renuntiatum a mercatoribus esset negata Ueientibus auxilia, iussosque suo consilio bellum initum suis uiribus exsequi nec aduersarum rerum quaerere socios, cum quibus spem integram communicati non sint, tum dictator, ne nequiquam creatus esset, materia quaerendae bel
Abbreviated transcription (Latin):
a castris monte arrecta in arcem uia est. Intentisque etruscis ad
nas a certo ꝑiculo minas:clamor super caput hostis captam urbẽ
ostendit. Eo anno e. furius accilius M. Geganius Macerinus
tensores uillam publicam in campo martio probauerunt.Ibi que
primũ census populi est actus. Eosdem consules insequenti anno
refectos: Iulium tertiũ uirginiũ iterum: apud Macrum Liciniũ
inuenio. Ualerius antias & &. Tubero M. Manilium & . Sul¬
pitum consules in eum annum edunt.Eaeter in tam discrepa¬
te editione & tubero & Macer libros linteos auctores profitẽtur
Neuttr tribunos militum eo anno fuisse traditum a striptorib
antiquis dissimulant.Licinio libros haud dubie sequi linteos
placet: & tubero incertus ueri est.Sed inter caetera uetustate in¬
comꝑta hoc quoque in incerto positum. Crepiditum in erruria
est post fidenas captas: non ueientib solum exterritis metu simi¬

Expanded text:
a castris monte erecta in arcem uia est, intentisque Etruscis ad a castris monte erecta in arcem uia est, intentisque Etruscis ad uanas a certo periculo minas clamor supra caput hostilis captam urbem ostendit. eo anno C. Furius Paculus et M. Geganius Macerinus censores uillam publicam in campo Martio probauerunt, ibique primum census populi est actus. eosdem consules insequenti anno refectos, Iulium tertium, Uerginium iterum, apud Macrum Licinium inuenio: Ualerius Antias et Q. Tubero M. Manlium et Q. Sulpicium consules in eum annum edunt. ceterum in tam discrepanti editione et Tubero et Macer libros linteos auctores profitentur; neuter tribunos militum eo anno fuisse traditum a scriptoribus antiquis dissimulat. Licinio libros haud dubie sequi linteos placet: Tubero incertus ueri est. sit inter cetera uetustate cooperta hoc quoque in incerto positum. trepidatum in Etruria est post Fidenas captas, non Ueientibus solum exterritis metu simi
Abbreviated transcription (Latin):
ferenda. Praesto fuere. Signa ex aerario prompta feruntur ad dicta¬
torem. Qua cum aggerentur hostes altes in loca alnora concessere:
Eo dictator agmine infesto subit. Nec procul munimento signis colla¬
tis fudit etruscas legiones. Compulit inde in urbem fidenas:ualloq:
cietumdedit. Sed neque sealis capere poterat urbs alta & munita: ne¬
que in obsidione uis ulla erat: quia frumentũ non necessitati mõsatis
sed copiae quoque habunde ex ante conuecto suffitiebat. Ita expu-¬¬
gnandi ꝑiter cogendique ad deditionem spe amissa: dictator in locis
sꝑ propinquitatem notis ab aduersa parte urbis maxime neglecta
suapte natura tutissima erant: agere in arcem cuniculum institu¬
it. ip̃e diuersissimis locis subeundo ad moenia quadrifariã diui¬
so exertitu: qui alii aliis succederent ad pugnam continenti die
ac nocte proelio ab sensu operis hostes auertebat: donec perfosso

Expanded text:
ferenda praesto fuere. signa ex aerario prompta feruntur ad dictaferenda praesto fuere. signa ex aerario prompta feruntur ad dictatorem. quae cum agerentur, hostes in loca altiora concessere. eo dictator agmine infesto subit; nec procul Nomento signis conlatis fudit Etruscas legiones. compulit inde in urbem Fidenas ualloque circumdedit; sed neque scalis capi poterat urbs alta et munita neque in obsidione uis ulla erat, quia frumentum non necessitati modo satis, sed copiae quoque abunde ex ante conuecto sufficiebat. ita expugnandi pariter cogendique ad deditionem spe amissa, dictator in locis propter propinquitatem notis ab auersa parte urbis, maxime neglecta quia suapte natura tutissima erat, agere in arcem cuniculum instituit. ipse diuersissimis locis subeundo ad moenia quadrifariam diuiso exercitu qui alii aliis succederent ad pugnam, continenti die ac nocte proelio ab sensu operis hostes auertebat, donec perfosso
Abbreviated transcription (Latin):
causa quisquã ex agro romano exiret: belli ue inferendi memoria pa¬¬
tribus ac plebi ess&: sed ultro fidenates: qui se primo aut oppido aut mõ¬
tibus aut muris tenuerant populabundi descenderant in agrũ roma¬¬
num: deinde ueientium exercitu accito: nam falisci perpelli ad instau¬
randum bellum, neque clade romanor: neque sonor: precib potuere.¬
Duo populi transiere anienem: atque haud procul collina porta signa
habuere. Trepidatum itaque non in agris magis: ꝗͣ in urbe est. Iulius
consul in aggere murisque explicat copias. a uirginio senatus in aede
quirini consulitur. Dictatorem dici A Seruilium placet: cui prisco: alii
structo fuisse cognomen tradunt. Uirginius dum collegam consuler&
moratus. ꝑmittente eo nocte dictatorem dixit. Is sibi magr̃um eꝗtum
Postumiũ ebunium rieluium dicit. Dictator omnes luce prima extra
portam collinam adesse iuber quibuscunque uires suppeterent ad arma

Expanded text:
causa quisquam ex agro Romano exiret belliue inferendi memoria pacausa quisquam ex agro Romano exiret belliue inferendi memoria patribus aut plebi esset, sed ultro Fidenates, qui se primo aut montibus aut muris tenuerant, populabundi descenderent in agrum Romanum. deinde Ueientium exercitu accito—nam Falisci perpelli ad instaurandum bellum neque clade Romanorum neque sociorum precibus potuere—duo populi transiere Anienem atque haud procul Collina porta signa habuere. trepidatum itaque non in agris magis quam in urbe est. Iulius consul in aggere murisque explicat copias, a Uerginio senatus in aede Quirini consulitur. dictatorem dici Q. Seruilium placet, cui Prisco alii, alii Structo fuisse cognomen tradunt. Uerginius dum collegam consuleret moratus, permittente eo nocte dictatorem dixit; is sibi magistrum equitum Postumum Aebutium Heluam dicit. dictator omnes luce prima extra portam Collinam adesse iubet. quibuscumque uires suppetebant ad arma
Abbreviated transcription (Latin):
Praedae ab actae hominũ pecorumque. hostis in agris nusꝗͣ inuentus: ne¬
que pugnandi copia facta. Urbes tñ non oppugnare: quia pestilentia po¬
pulum inuasit & seditiones domi quaesitae sunt. nec motae tñ a Spii.
Melio tribuno pl. qui fauore nominis moturz se aliquid ratus: & mi¬
nucio diem dixerat: & rogationẽ de publicandis bonis seruilii halae
tulerat. falsis criminib aMinutio circũuentum Maelium arguens:
Seruilio caedem ciuis indamnati obiitens: quae uaniora ad popłm ipõ
auctore fuere. Taeter magis uis morbi ingrauescens curae erat. Terroes¬
que ac prodigia maxime quod crebris motibus terrae: ruere in agris nũ¬
tiabantur tecta: obsecratio itaque a populo duũuiris praecuntib est
facta. Pestilentior inde annus Pulio iter & L Uirginio consulibus.
tantum metum uastitatis in urbe agrisque fecit: ut non mõ praedandi

Expanded text:
praedae abactae hominum pecorumque; hostis in agris nusquam inuentus nepraedae abactae hominum pecorumque; hostis in agris nusquam inuentus neque pugnandi copia facta; urbes tamen non oppugnatae quia pestilentia populum inuasit. et seditiones domi quaesitae sunt, nec motae tamen, ab Sp. Maelio tribuno plebis, qui fauore nominis moturum se aliquid ratus et Minucio diem dixerat et rogationem de publicandis bonis Seruili Ahalae tulerat, falsis criminibus a Minucio circumuentum Maelium arguens, Seruilio caedem ciuis indemnati obiciens; quae uaniora ad populum ipso auctore fuere. ceterum magis uis morbi ingrauescens curae erat terroresque ac prodigia, maxime quod crebris motibus terrae ruere in agris nuntiabantur tecta. obsecratio itaque a populo duumuiris praeeuntibus est facta. pestilentior inde annus C. Iulio iterum et L. Uerginio consulibus tantum metus <et> uastitatis in urbe agrisque fecit, ut non modo praedandi
Abbreviated transcription (Latin):
Quintio poeno a. Cornelium Cossum consulem hẽant: existimatio cõmũis
omnib est. Nam & illud accedit ne tam clara pugna in eum anũ trans¬
ferri poss&: quod in bello trienniũ ferme pestilentia inopia que frugum
circa .M. Cornelium consulem fuit: adeo ut quidã annales uelut fu nesti
nihil praeter nomina consulum suggerant: tertius ab consulatu Cossi an¬
nus tribunum eum militum consulari potestate hẽt. Eodẽ anno mãgr
equitum. Quo imꝑio alteram insignem edidit pugnam equestre: ea libe¬
ra comectura est.Sed ut ego arbitror uaria uersare in omnes opiniones
lic&: cum auctor pugnae recentib spoliis in sacra sede positis: iouẽ prope
ip̃m cui uota erant romulumq intuens. haud sꝑnendos falsi tituli testes
se a. tornelium tossum consulem scripserit. M. Cornelio Maluginẽse
lutio papirio consulib exercitiis in agrum ueientẽ ac faliscum ducti

Expanded text:
Quinctio Poeno A. Cornelium Cossum consulem habeant, existimatio communis Quinctio Poeno A. Cornelium Cossum consulem habeant, existimatio communis omnibus est. nam etiam illud accedit, ne tam clara pugna in eum annum transferri posset, quod imbelle triennium ferme pestilentia inopiaque frugum circa A. Cornelium consulem fuit, adeo ut quidam annales uelut funesti nihil praeter nomina consulum suggerant. tertius ab consulatu Cossi annus tribunum eum militum consulari potestate habet, eodem anno magistrum equitum; quo in imperio alteram insignem edidit pugnam equestrem. ea libera coniectura est. sed, ut ego arbitror, uana uersare in omnes opiniones licet, cum auctor pugnae, recentibus spoliis in sacra sede positis, Iouem prope ipsum, cui uota erant, Romulumque intuens, haud spernendos falsi tituli testes, se A. Cornelium Cossum consulem scripserit. M. Cornelio Maluginense L. Papirio Crasso consulibus exercitus in agrum Ueientem ac Faliscum ducti.
Abbreviated transcription (Latin):
pitolio ioui dono posuit. Omnes ante me auctores secutus A. Corneli¬¬
um tossum tribunum militum secunda spolia opima iouis feretri tem¬¬
plo intulisse exposui. Eaeter praeter ꝗͣ quod ea rite opima spolia hẽnt᷑
quae dux duci detraxit: nec ducem nouimus: nisi cuius auspitio bellũ
geritur: titulus ipẽ spoliis inscriptus illos meque arquit consulem ea
Cossum cepisse. Hoc ego cum augustum Caesarem templor om̃ium cõ-¬¬
ditorem aut restitutorem ingressum aedem fererri iouis: quam uetustate
delapsam refecit: se ip̃m in thorace lintheo scriptum legisse audissẽ ꝓpe
sacrilegium ratus sum tossum spolioꝵ suoꝵ taesarem ipĩus templi au¬
ctorem subtrahere testem. Qui si ea in re sit error:quod tam ueitres an¬
nales: quod que magr̃atuum libri: quos linteos in aedem repositos moneta:
Mater licinius citat idemtidẽ auctores: septimo post demũ anno: cũ ł.

Expanded text:
pitolio Ioui donum posuit. omnes ante me auctores secutus, A. Cornelipitolio Ioui donum posuit. omnes ante me auctores secutus, A. Cornelium Cossum tribunum militum secunda spolia opima Iouis Feretri templo intulisse exposui; ceterum, praeterquam quod ea rite opima spolia habentur, quae dux duci detraxit nec ducem nouimus nisi cuius auspicio bellum geritur, titulus ipse spoliis inscriptus illos meque arguit consulem ea Cossum cepisse. hoc ego cum Augustum Caesarem, templorum omnium conditorem aut restitutorem, ingressum aedem Feretri Iouis quam uetustate dilapsam refecit, se ipsum in thorace linteo scriptum legisse audissem, prope sacrilegium ratus sum Cosso spoliorum suorum Caesarem, ipsius templi auctorem, subtrahere testem. qui si ea in re sit error quod tam ueteres annales quodque magistratuum libri, quos linteos in aede repositos Monetae Macer Licinius citat identidem auctores, septimo post demum anno cum T.
Abbreviated transcription (Latin):
aduersum ꝑtem copiarz ab tolũnio ut ante dictum est ad castra missam:
fabius iubilanus torona primo uallum defendit. Intentos deinde hostes
in uallum egressus dextra principali cum triariis repente inuadit.Quo
pauore iniecto: caedes minor quia pautiores erant:fuga non minus trepi¬
da ꝗͣ in atie fuit. Omnib locis re bene gesta: dictator senatus consulto:
iussuque populi triumphans in urbem rediit. Longe maximũ triũphi
spectaculum fuit Cossus: spolia opima regis interfecti gerens. In eum mili-¬
tes carmina inconlita aȩquantes eum romulo canere: spolia in aedẽ iouis
feretri prope Nomuli spolia: quae opima appellata sola ea tempestate erãt
cum solemni dedicatione fixit.Auerterat que in se a curru dictatoris
ciuium ora. & celebrati huius diei fructum prope solus tulerat. Dicta¬¬
tor coronam aurtam librae pondo ex publica pecunia populi iussu ĩ ca¬¬

Expanded text:
aduersus partem copiarum ab Tolumnio, ut ante dictum est, ad castra missam. aduersus partem copiarum ab Tolumnio, ut ante dictum est, ad castra missam. Fabius Uibulanus corona primum uallum defendit; intentos deinde hostes in uallum, egressus dextra principali cum triariis, repente inuadit. quo pauore iniecto caedes minor, quia pauciores erant, fuga non minus trepida quam in acie fuit. omnibus locis re bene gesta, dictator senatus consulto iussuque populi triumphans in urbem rediit. longe maximum triumphi spectaculum fuit Cossus, spolia opima regis interfecti gerens; in eum milites carmina incondita aequantes eum Romulo canere. spolia in aede Iouis Feretri prope Romuli spolia quae, prima opima appellata, sola ea tempestate erant, cum sollemni dedicatione dono fixit; auerteratque in se a curru dictatoris ciuium ora et celebritatis eius diei fructum prope solus tulerat. dictator coronam auream, libram pondo, ex publica pecunia populi iussu in Ca
Abbreviated transcription (Latin):
tota atie cognouiss&: hiccine est in quit foederis humani: uiolatorq
gentium iuris: lam ego hanc mactatam uictimam. si mõ sancti ꝗcꝗͣ
in terris esse dii uolunt legator manib dabo. Ealcaribus subdins infe¬
sta cuspide in unum fertur hostem.Quem cum ictum equo deieciss& cõfe¬
stim & ipẽ hasta innixus se in pedes excepit. Assurgentem ibi regemium¬
bone resupinat:repetitũque saepe cuspide ad terram affixit.Tum exan¬¬
qui detracta spolia caput que abscisum uictor spiculo gerens. terrore cae¬
si regis hostes fudit. Ita equitum quoque fusa aties: quae una fecerat an-¬
ceps ertamen. Dictator legionib fugatis instat. & ad castra compulsos
cedit. Plurimi fidenatium lotorum notitia effugere in montes. Cossus
tyberim cum equitatu transuectus ex agro ueientano ingentem detulit
praedam ad urbem. Inter prcelium &x ex castra romana pugnatum est

Expanded text:
tota acie cognosset, 'hicine est' inquit, 'ruptor foederis humani uiolatorque tota acie cognosset, 'hicine est' inquit, 'ruptor foederis humani uiolatorque gentium iuris? iam ego hanc mactatam uictimam, si modo sancti quicquam in terris esse di uolunt, legatorum manibus dabo'. calcaribus subditis infesta cuspide in unum fertur hostem; quem cum ictum equo deiecisset, confestim et ipse hasta innixus se in pedes excepit. adsurgentem ibi regem umbone resupinat, repetitumque saepius cuspide ad terram adfixit. tum exsangui detracta spolia caputque abscisum uictor spiculo gerens terrore caesi regis hostes fundit. ita equitum quoque fusa acies, quae una fecerat anceps certamen. dictator legionibus fugatis instat et ad castra compulsos caedit. Fidenatium plurimi locorum notitia effugere in montes. Cossus Tiberim cum equitatu transuectus ex agro Ueientano ingentem detulit praedam ad urbem. inter proelium et ad castra Romana pugnatum est
Abbreviated transcription (Latin):
silentium & quies fuit: nec etruscis nisi cogerentur pugnam inituris &
dictatore arcem romanã inspectante: ut ex auguribꝰ simulaues rite
admissae essent ex composito tolleretur signum. quod simul tibi cõspe¬
xit. primo equites clamore sublato in hostem emisit: secuta peditũ ati¬¬
es ingenti ui conflixit. Nulla parte legiones etruscae sustinere impe:¬
tum romanoꝵ. Eques maxime resistebat. Equitũque longe fortissimꝰ
ipẽ rex ab omni parte effuse sequentib obequitans romanis trahe¬¬
bat certamen. Erat tum inter equites tribunus militum A. Cornelius.
cossus eximia pulchritudine corporis: animo ac uirib par memorq
generis quod amplissimum acceptum maius auctiusque reliquit po¬
steris. Is cum ad impetum Tolũnii quacunque se intendisset trepidã¬
tes romanas uider& turmas: insignemq eum regio hĩtu uolitantem

Expanded text:
essit. parumper silentium et quies fuit, nec Etruscis nisi cogerentur pugnam inituris et essit. parumper silentium et quies fuit, nec Etruscis nisi cogerentur pugnam inituris et dictatore arcem Romanam respectante, ut ex <ea ab> auguribus, simul aues rite admisissent, ex composito tolleretur signum. quod simul ubi conspexit, primos equites clamore sublato in hostem emisit; secuta peditum acies ingenti ui conflixit. nulla parte legiones Etruscae sustinuere impetum Romanorum; eques maxime resistebat, equitumque longe fortissimus ipse rex ab omni parte effuse sequentibus obequitans Romanis trahebat certamen. erat tum inter equites tribunus militum A. Cornelius Cossus , eximia pulchritudine corporis, animo ac uiribus par memorque generis, quod amplissimum acceptum maius auctiusque reliquit posteris. is cum ad impetum Tolumni, quacumque se intendisset, trepidantes Romanas uideret turmas insignemque eum regio habitu uolitantem
Abbreviated transcription (Latin):
patiens satis que sibi poscere pugnam: ueienti fidenati que plus spei
intrahendo bello esse. Tolũnus ꝗͣꝗͣ suoꝵ magis placebant consilia:
ne longinquã militiam paterentur falisci: postero die se pugnaturum
edicit. Dictatori ac romanis quod detrectassent pugnam hostes ai
accessere. posteroque die iam militib castra urbemq oppugnaturos
frementib ni copia pugnae fiat. Utrinque aties intrabina castra in me-¬
dium campi pon procedunt. Ueiens multitudine abundans qui inter
dimicationem tastra romana aggrederentur post montes circũmisit.
Trium populoꝵ exercitus ita stetit instructus: ut dextrum cornu uei¬
entes: sinistrum falisci tenerent: medii fidenates essent. Dictator de¬
stro cornu aduersus faliscos: sinistro contra ueientem Capitolinus
Quintius intulit signa: ante mediam cum equitatu magr equitũ. Parũꝑ

Expanded text:
patiens satisque fidens sibi, poscere pugnam: Ueienti Fidenatique plus spei patiens satisque fidens sibi, poscere pugnam: Ueienti Fidenatique plus spei in trahendo bello esse. Tolumnius, quamquam suorum magis placebant consilia, ne longinquam militiam non paterentur Falisci, postero die se pugnaturum edicit. dictatori ac Romanis, quod detractasset pugnam hostis, animi accessere; posteroque die iam militibus castra urbemque se oppugnaturos frementibus ni copia pugnae fiat, utrimque acies inter bina castra in medium campi procedunt. Ueiens multitudine abundans, qui inter dimicationem castra Romana adgrederentur post montes circummisit. trium populorum exercitus ita stetit instructus ut dextrum cornu Ueientes, sinistrum Falisci tenerent, medii Fidenates essent. dictator dextro cornu aduersus Faliscos, sinistro contra Ueientem Capitolinus Quinctius intulit signa; ante mediam aciem cum equitatu magister equitum proc
Abbreviated transcription (Latin):
ex collegio prioris anni quo simul tribuni militum consulari potestate fuerãt.
L.Quintiũ tincinatum dignum parente iuuenem dixit. Ad delectũ con¬
sulib hĩtum tenturiones ueteres belli periti adiecti: & numerus amissor
proxima pugna expletur. Legatos Quintiũ tapitolinum & M. fabium
lubilanum sequi se dictator iussit. Tum potestas maior: tum uir quoque
potestati par hostes ex agro romano trans anienẽ submouere.Collesque
inter fidenas & anienem cepere: referentes tastra. Nec ante in campos di¬
gressi sunt: ꝗͣ legiones auxilio faliscoꝵ uenerunt. Tum demũ castra e¬
truscoꝵ pro moenib fidenar posita & dictator romanus haud ꝓcul
inde ad confluentes consedit in utriusq ripis amnis. qua sequi mu¬
nimẽto poterat uallo interposito: postero die in atiem eluxit. Inter
hostes uariae fuere sententiae. faliscus procul a domo militiam egre

Expanded text:
ex collegio prioris anni, quo simul tribuni militum consulari potestate fuerant, ex collegio prioris anni, quo simul tribuni militum consulari potestate fuerant, L. Quinctium Cincinnatum , dignum parente iuuenem, dixit. ad dilectum a consulibus habitum centuriones ueteres belli periti adiecti et numerus amissorum proxima pugna expletus. legatos <T.> Quinctium Capitolinum et M. Fabium Uibulanum sequi se dictator iussit. cum potestas maior tum uir quoque potestati par hostes ex agro Romano trans Anienem submouere; collesque inter Fidenas atque Anienem ceperunt referentes castra, nec ante in campos degressi sunt quam legiones Faliscorum auxilio uenerunt. tum demum castra Etruscorum pro moenibus Fidenarum posita. et dictator Romanus haud procul inde ad confluentes consedit in utriusque ripis amnis, qua sequi munimento poterat uallo interposito. postero die in aciem eduxit. inter hostes uariae fuere sententiae. Faliscus procul ab domo militiam aegre
Abbreviated transcription (Latin):
sum ab intentione animum elusum aiunt. Ac deiñ in errorem euersum
fatinus propͥus est fidem obstringi fidenatium populũ ne respicere spe
ullam ab romanis poss& conscientia tanti sceleris uoluisse.Legator qui
fidenis caesi erant statuae publicae in rostris posita sunt. Cum ueientibus
fidenatibque praeter ꝗͣ finitimis populis ab causa &iã tam nefaria bellũ
exorsis atrox dimicatio instabat. Itaque ad curam sũmae rerz quieta płe¬
be tribunis quoq eius nihil controuersiae fuit: quin consules crearentur:
M.Geganius Macerinus tertium: & L. Sergius fidenas a bello credo qđ
dem̃ gessit appellatus. Nic.i. primus citra anienem tum rege ueientiũ scdo
proelio conflixit. Nec incruentam uictoriam retulit. Maior itaque ex
ciuib amissis dolor: ꝗͣ laetitia fusis hostib fuit. Eo senatus ut intrepidis
rebus dictatorem dici Mamercum aemiliũ ussit. Is magr̃um equitum

Expanded text:
sum ab intentione lusus animum nec deinde in errorem uersum sum ab intentione lusus animum nec deinde in errorem uersum facinus. propius est fidem obstringi Fidenatium populum ne respicere spem ullam ab Romanis posset conscientia tanti sceleris uoluisse. legatorum qui Fidenis caesi erant statuae publice in Rostris positae sunt. cum Ueientibus Fidenatibusque, praeterquam finitimis populis, ab causa etiam tam nefanda bellum exorsis atrox dimicatio instabat. itaque ad curam summae rerum quieta plebe tribunisque eius, nihil controuersiae fuit quin consules crearentur M. Geganius Macerinus tertium et L. Sergius Fidenas . a bello credo quod deinde gessit appellatum; hic enim primus cis Anienem cum rege Ueientium secundo proelio conflixit, nec incruentam uictoriam rettulit. maior itaque ex ciuibus amissis dolor quam laetitia fusis hostibus fuit; et senatus, ut in trepidis rebus, dictatorem dici Mam. Aemilium iussit. is magistrum equitum
Abbreviated transcription (Latin):
creari licebat: quod plebei aliqui profitendo se ultores fore maelianae
caedis crearentur. Plebs ꝗͣꝗͣ agitata multis eo anno & uariis motib erat.
nec plures ꝗͣ tres tribunos consulari potestate treauit. Et in his l. Quĩtiũ
Cincinati filium: ex cuius dictaturae inuidia tumultus quȩrebatur:prae¬
latus suffragiis Quĩtio. Mamertus Aemilius uir sũmae dignitatis Hiu¬
lium tertium creant. In horum magistratu fidenae colonia romana ad
Lartem Tolumnũ ueientium regem ac ueientes defecere. Maius addi¬
legatos ramanos causam noui consilii quaerentes: iussu tolũ nii interfete¬
runt. Leuant quidã regis facinus intesseraꝵ prospero iactu uocem eius
ambiguam ut occidi ussisse uideretur & a fidenatibus exceptam cau¬
sam legatorum fuisse mortis: rem increclibilem interuentu fidenatius
nouor sonorum consulentium de caede ruptura ius gentium non auer¬

Expanded text:
creari licebat—et plebeii aliqui, profitendo se ultores fore Maelianae creari licebat—et plebeii aliqui, profitendo se ultores fore Maelianae caedis, crearentur. plebs quamquam agitata multis eo anno et uariis motibus erat, nec plures quam tres tribunos consulari potestate creauit et in iis L. Quinctium Cincinnati filium , ex cuius dictaturae inuidia tumultus quaerebatur. praelatus suffragiis Quinctio Mamercus Aemilius , uir summae dignitatis; L. Iulium tertium creant. in horum magistratu Fidenae, colonia Romana, ad Lartem Tolumnium Ueientium regem ac Ueientes defecere. maius addi, legatos Romanos, causam noui consilii quaerentes, iussu Tolumni interfecerunt. leuant quidam regis facinus; in tesserarum prospero iactu uocem eius ambiguam, ut occidi iussisse uideretur, a Fidenatibus exceptam causam mortis legatis fuisse,—rem incredibilem, interuentu Fidenatium, nouorum sociorum, consulentium de caede ruptura ius gentium, non auer
Abbreviated transcription (Latin):
mentum Melianum assibo in modios astimatum plebi diuisit. Nũc ui¬
nutium apud quosdã auctores transisse a pairib ad plebem undecimũ¬
que tribunũ pl. cooptatum seditionem motam ex maliana cede se¬
dasse inuenio. Eater uix credibile est numer tribunor patres augei
passos. id que porissimũ exemplum a patritio homĩe introductũ: nec
deinde id plebi concessum. semel obrinuisse aut terte tentasse: sed añ oĩa
refellit falsum imaginis titulum paucis ante annis lege tautũ: ne tribuis
collegam cooptare licera. Ꝙ.ticilius.o. nuuus. Sexticininis soli ex col¬¬
legio rribiorr neque tulerant de honorib minuni legem: & enmĩari
nunc minutium: nunt seriiliũ apud plebem: queri que indignã necẽ
Maelii non destiterant. peruicerat igitur ut tribunor militum potius. ꝗͣ
consulum comitia haberentur haud dubia quidem spe sex locis tot .n.iã

Expanded text:
mentum Maelianum assibus in modios aestimatum plebi diuisit. hunc Mimentum Maelianum assibus in modios aestimatum plebi diuisit. hunc Minucium apud quosdam auctores transisse a patribus ad plebem, undecimumque tribunum plebis cooptatum seditionem motam ex Maeliana caede sedasse inuenio; ceterum uix credibile est numerum tribunorum patres augeri passos, idque potissimum exemplum a patricio homine introductum, nec deinde id plebem concessum semel obtinuisse aut certe temptasse. sed ante omnia refellit falsum imaginis titulum paucis ante annis lege cautum ne tribunis collegam cooptare liceret. Q. Caecilius Q. Iunius Sex. Titinius soli ex collegio tribunorum neque tulerant de honoribus Minuci legem et criminari nunc Minucium, nunc Seruilium apud plebem querique indignam necem Maeli non destiterant. peruicerunt igitur ut tribunorum militum potius quam consulum comitia haberentur, haud dubii quin sex locis—tot enim iam
Abbreviated transcription (Latin):
dere uiam: Sed tñ claudios cassios consulatib detẽuiratib suis
maiorũq honorib splendore familiarum sustulisse animos. Quo
se ciuiũ suoꝵ emisse. Cibo que obiitiendo ratum uictorem finitimoꝵ
om̃ĩum populũ in seruitutem pellici posse: ut quem senatorẽ ferre
ciuitas uix poss&x regem ferr&: Romuli conditoris ab diis orti rece¬
pti ad deos insignia atque impium hẽntem: non pro scelere id magis
ꝗͣ pro monstro habendum: Nec satis esse sangiune eius expiatũ nisi
tecta parieres que intra quae amentia tantum conteptum esfet dissi¬
pentur. bona que contacta pretiis regni mercandi publicarentur.
lubere itaque quaestores uendere ea bona atque in publitum redigẽ
domum deiñ ut monumento area ess& oppressa nephariae spei dirui
extemplo ussit. Id & qui maelum appellatum est. Lanunus boue ara¬
to extra portam trigeminã est donatus: ne plebe quidẽ inuita: quia fni¬

Expanded text:
dere uiam; sed tamen Claudios, Cassios consulatibus, decemuiratibus, suis dere uiam; sed tamen Claudios, Cassios consulatibus, decemuiratibus, suis maiorumque honoribus, splendore familiarum sustulisse animos quo nse ciuium suorum emisse, ciboque obiciendo ratum uictorem finitimorum omnium populum in seruitutem perlici posse, ut quem senatorem concoquere ciuitas uix posset regem ferret, Romuli conditoris, ab dis orti, recepti ad deos, insignia atque imperium habentem. non pro scelere id magis quam pro monstro habendum, nec satis esse sanguine eius expiatum, nisi tecta parietesque intra quae tantum amentiae conceptum esset dissiparentur bonaque contacta pretiis regni mercandi publicarentur. iubere itaque quaestores uendere ea bona atque in publicum redigere. domum deinde, ut monumento area esset oppressae nefariae spei, dirui extemplo iussit. id Aequimaelium appellatum est. L. Minucius †boue aurato† extra portam Trigeminam est donatus, ne plebe quidem inuita, quia fru
Abbreviated transcription (Latin):
equitum ad dictatorem non ueniss&. Se ad causam cognoscendam
consedisse: qua cognita habitur fuisse Mg̨lium simile causae for¬
tunam: uim parantem ne iuditio se cõmitter&: ui toercitum esse.
nec tum eo tanꝗͣ cum ciue agendum fuisse: qui natus in libero ppło
intra uira legesq ex qua urbe exactos scira reges: eodẽq anno
sororis filios. & liberos consulis liberatoris patri& pꝑ pactionẽ indi¬
catam recipiendor in urbem regum ab patre seturi esse percussos.
x qua collatinum Tarꝗnium consulem nominis odio abditare se
a magratu atque exulare iussum. in qua de Sp. Eassio post aliꝗt᷑
annos ꝑꝑ consilia inita de regno sumptum supplitium. in qua nu-¬
per decẽuiros: bonis. exilio. capite multatos ob suꝑbiam regiam. in
ea sp. Maelius spem regni conceperit: Et quis homo: ꝗͣꝗͣ nullam
nobilitatem: nullos honores: nulla merita cuiꝗͣ ad dñationẽ pan¬

Expanded text:
equitum ad dictatorem non uenisset. se ad causam cognoscendam equitum ad dictatorem non uenisset. se ad causam cognoscendam consedisse, qua cognita habiturum fuisse Maelium similem causae fortunam; uim parantem ne iudicio se committeret, ui coercitum esse. nec cum eo tamquam cum ciue agendum fuisse, qui natus in libero populo inter iura legesque, ex qua urbe reges exactos sciret eodemque anno sororis filios regis et liberos consulis, liberatoris patriae, propter pactionem indicatam recipiendorum in urbem regum a patre securi esse percussos, ex qua Collatinum Tarquinium consulem nominis odio abdicare se magistratu atque exsulare iussum, in qua de Sp. Cassio post aliquot annos propter consilia inita de regno supplicium sumptum, in qua nuper decemuiros bonis, exsilio, capite multatos ob superbiam regiam, in ea Sp. Maelius spem regni conceperit. et quis homo? quamquam nullam nobilitatem, nullos honores, nulla merita cuiquam ad dominationem pan
Abbreviated transcription (Latin):
crimẽque a Minutio delatum ad senatum diluendum: tum Maelius
recipere se in cateruam suor: & primũ circũspectans tergiuersari: postͤ¬
mo cum apparitor iussu magr̃i eꝗtum ducer&: ereptus a circũstanti-¬
bus: fugiensq fidem plebis.xo. implorare: & opprimi se consensu patr
dicere: quod plebi benigne fecisses: orabat opem sibi ultĩo in discrimiẽ
ferrent: ne ue ante oculos suos trucidari sinerent. Haec eum uociferã¬
tem assetutus hala seruilius: obtruncat. Resꝑsus que cruore obtrun¬¬
cati: stipatus a caterua patritioꝵ iuuenum: dictatori renuntiat uoca¬
tum ad eum Maelium repulso apparitore, concitantem multitudinẽ
poenã meritam hr̃e. Tunc dictator macte uirtute inꝗt E. Seruili
esto liberata rep. Tumultu antem deinde multitudinẽ incerta existi¬
matione facti ad concionem uocari iussit. & Maelium iure cacsũ pro¬
nuntiauit: & si regni discrimine insons fuerit: qui uocatus a magro

Expanded text:
crimenque a Minucio delatum ad senatum diluendum, tunc Maelius crimenque a Minucio delatum ad senatum diluendum, tunc Maelius recipere se in cateruam suorum, et primum circumspectans tergiuersari, postremo cum apparitor iussu magistri equitum duceret, ereptus a circumstantibus fugiensque fidem plebis Romanae implorare, et opprimi se consensu patrum dicere, quod plebi benigne fecisset; orare ut opem sibi ultimo in discrimine ferrent neue ante oculos suos trucidari sinerent. haec eum uociferantem adsecutus Ahala Seruilius obtruncat; respersusque cruore obtruncati, stipatus caterua patriciorum iuuenum, dictatori renuntiat uocatum ad eum Maelium, repulso apparitore concitantem multitudinem, poenam meritam habere. tum dictator 'macte uirtute' inquit, ' C. Seruili , esto liberata re publica'. tumultuantem deinde multitudinem incerta existimatione facti ad contionem uocari iussit, et Maelium iure caesum pronuntiauit etiamsi regni crimine insons fuerit, qui uocatus a magistro
Abbreviated transcription (Latin):
Dem̃ cum undique plus in illo senili animo: non consilii mõ: sed Mia
uirtutis esse: ꝗͣ in omnib aliis dicerent: laudibusq haud immeritis
honerarent: & consul nihil remitter&: precatus tandem deos ĩmorta¬
les cintinatus: ne senectus sua intam trepidis rebus damno dedecori¬
ue rei .p.ess&: dictator a consule dicitur.Ipse deiñ E. Seruiliũ halã
magr̃um equitum dixit. Postero die dispositis praesidiis: cum ĩ for
descendiss&: conuersaque in eum plebs nouitate rei ac miracło ess&:
& Maeliani atq ipẽ dux eor in se intentam uim tanti imperii terne¬
rent: exꝑtes consilior regni: qui tumultus: quod bellum repens: aut
dictatoriam maiestatem: aut Quintiũ post octogesimum annũ recto¬
rem rei.p.quaesiss& rogitarent: missus a dictatore Seruilius magr
equitum ad Maelium uocat te inquit dictator. Cum pauidus ille
quid uell& quaerer&:Seruiliusq: causam dicendam esse praeponeret:

Expanded text:
dein cum undique plus in illo senili animo non consilii modo sed etiam dein cum undique plus in illo senili animo non consilii modo sed etiam uirtutis esse quam in omnibus aliis dicerent laudibusque haud immeritis onerarent, et consul nihil remitteret, precatus tandem deos immortales Cincinnatus ne senectus sua in tam trepidis rebus damno dedecoriue rei publicae esset, dictator a consule dicitur. ipse deinde C. Seruilium Ahalam magistrum equitum dicit. postero die, dispositis praesidiis cum in forum descendisset conuersaque in eum plebs nouitate rei ac miraculo esset, et Maeliani atque ipse dux eorum in se intentam uim tanti imperii cernerent, expertes consiliorum regni qui tumultus, quod bellum repens aut dictatoriam maiestatem aut Quinctium post octogesimum annum rectorem rei publicae quaesisset rogitarent, missus ab dictatore Seruilius magister equitum ad Maelium 'uocat te' inquit, 'dictator'. cum pauidus ille quid uellet quaereret, Seruiliusque causam dicendam esse proponeret