comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nistrari per illam recusabat necessaria: hic ergo uenerabilis prbt.
cum longam uitae implesset aetitem. annoqua dragesimo ordina¬
tionis suae in ardescentẽ grauiter febre correptus ad extrema de¬
ductus est: Sed cum eum praes bitera sua conspiceret. solutis iam
membris quasi in morte dis tensum: si quod adhuc ei uitale spiram̃
in es set naribus eius. ad posita curauit aure dinos cere. Quod ille
sentiens cui tenuissimus in erat flatus. quanto ad nisu ualuit.
ut loqui potuisset inferuescente spu collegit uocem : atque erupit
dicens Recede ame mulier ad huc igniculus uiuit: paleam tolle.
Illa recedente concrescente uirtute corporis: cum magna coepit
laetitia clamare dicens. Bene ueniunt dominimei: beneueni unt
dominimei: Quid ad tantillum seruulum ur̃m estis dignati con¬
uenire: uenio uenio: gratias ago: gratias ago: Cum que hoc
iterata crebro uoce repeteret: quibus hoc diceret. noti sui quullũ

Expanded text:
 illam ministrari recusabat necessaria. Hic ergo venerabilis presbyter  illam ministrari recusabat necessaria. Hic ergo venerabilis presbyter cum longam vitae implesset aetatem, anno quadragesimo ordinationis suae inardescente graviter febre correptus, ad extrema deductus est. Sed cum eum presbytera sua conspiceret solutis jam membris, quasi in morte distentum, si quod adhuc ei vitale spiramen inesset, naribus ejus apposita curavit aure dignoscere. Quod ille sentiens, cui tenuissimus inerat flatus, quantulo adnisu valuit, ut loqui potuisset, infervescente spiritu collegit vocem atque erupit, dicens: Recede a me, mulier, adhuc igniculus vivit, paleam tolle. Illa igitur recedente, crescente virtute corporis, cum magna coepit laetitia clamare, dicens: Bene veniant domini mei; 389 bene veniant domini mei; quid ad tantillum servulum vestrum estis dignati convenire? venio, venio, gratias ago, gratias ago. Cumque hoc iterata crebro voce repeteret, quibus hoc diceret noti sui, qui illum
Abbreviated transcription (Latin):
penetrauit caelum: cuius ideo animam in columbae specie apparuis se cre¬
dendum est. ut omp̃s ds̃ exhac ipsaspecie ostenderet : ei uirille quam sim¬
plici corde seruis sec¬
ed neque boc sileam. quod uir uenerabilis abbas stephanus. qui non longe
antehoc in hac urbe defunctus est: quem ipse etiam bene nosti in eaidem pro¬
uintia nursiae contigisse referebat: A gebat enim quod illic prbt quida
commissam sibi cum magno timore dni regebat ecdesiam: Qui extempore
ordinis accepti pries bitetam suam ut soro rem diligentes: sed quasi bostem
cauens ad sepropius accedere numquam sinebat: eamq sibi met pro¬
pinquate nulla occasione permittens: ab ea sibi communionem fundat
familiaritatis absciderat. habent quippe sciuiri hoc proprium Nam
ut semper ab inlicius longesint: a sepleruroq: etiam licita abscidunt:
Vnde isdem uir neum quam per eam incurreret culpam: sibi eti ãmi

Expanded text:
penetravit coelum. Cujus idcirco animam in columbae specie apparuisse crepenetravit coelum. Cujus idcirco animam in columbae specie apparuisse credendum est, ut omnipotens Deus ex hac ipsa specie ostenderet quam simplici corde ei ed neque hoc sileam quod vir venerabilis abbas Stephanus, qui non longe ante hoc tempus in hac urbe defunctus est, quem ipse etiam bene nosti, in eadem provincia Nursiae contigisse referebat. Aiebat enim quod illic presbyter quidam commissam sibi cum magno timore Domini regebat Ecclesiam Dist. 32, can. Presbyter. Qui ex tempore ordinationis acceptae presbyteram suam ut sororem diligens, sed quasi hostem cavens, ad se propius accedere nunquam sinebat, eamque sibimet propinquare nulla occasione permittens, ab ea sibi communionem funditus familiaritatis absciderat. Habent quippe sancti viri hoc proprium; nam ut semper ab illicitis longe sint, a se plerumque etiam licita abscindunt. Unde idem vir, ne in aliquam per eam incurreret culpam, sibi etiam per
Abbreviated transcription (Latin):
solationem cordis. Cum uero iam anni quadragesimi fuis set in cuecitate
tempus exemptum eid ñ s lumen reddidit : uicinum suum obitum de¬
nuntiauit: Atque ut monasteriis circum quaque constructis uerbum
uitae praedicaret: ad monuit : Quatinus corporis receptolumine uis¬
tatis in circuitu sratribus cordis lumen aperiret.: Quistitim ius sis obtem pe¬
rans. fratrum cȩnobia cireum iuit: mandata uĩtae quaȩ agendo didicerat
praediciuit: Quinto decimo igitur die ad monasterium suum peractiprae¬
dicitione reuersus est : ibiq: fratribus conuocatis. ad stans in medio sacra¬
mentum dominici corporis et sanguinis sumpsit: Moxq cumeis mes¬
ticos psalmorum cantus exorsus ẽ. Quuillis psallentibus orationi ntentus :¬
animam reddidit: omnes uero frs quiaderant. ex oreeius exisse colubam
uiderunt : Quaqmox aperto tecto oratorii egressa. aspicientibus fratrib

Expanded text:
solationem cordis. Cum vero jam anni quadragesimi 388 fuisset in caecitate solationem cordis. Cum vero jam anni quadragesimi 388 fuisset in caecitate tempus expletum, ei Dominus lumen reddidit, et vicinum suum obitum denuntiavit, atque ut monasteriis circumquaque constructis verbum vitae praedicaret admonuit, quatenus corporis recepto lumine, visitatis in circuitu fratribus, cordis lumen aperiret. Qui statim jussis obtemperans, fratrum coenobia circuivit, mandata vitae quae agendo didicerat praedicavit. Quinto decimo igitur die ad monasterium suum peracta praedicatione reversus est, ibique fratribus convocatis astans in medio, sacramentum dominici corporis et sanguinis sumpsit, moxque cum eis mysticos psalmorum cantus exorsus est. Qui illis psallentibus orationi intentus animam reddidit. Omnes vero fratres qui aderant ex ore ejus exisse columbam viderunt, quae mox, aperto tecto oratorii egressa, aspicientibus fratribus,
Abbreviated transcription (Latin):
seruauit et gratiam: Quantumq. eum prius flagellando diligeret
post modum perfecte sanando monstrauit: Eius namq: oculos
perquadraginta annorum spatium continuae caecitatis tenebris
praes sit. nullum ei lumen uel extremae uisionis aperiens: Sed quia
nemo in uerbere illius gratia sedistituente subsistit. et nisi isdem misericors
pater qui poenam in rogat pacientiam praestet : moxper in pacientiam
peccitum nobis ipsa auget correptio peccitorum: fitq modo miserabili
ut culpa nia unde speraredebuit terminum: inde sumat augmentum:
Id cirto nr̃ ds̃ in firma conspiciens. Flagellis suis custodiam permiscet
atque in percussione sua electis filiis nunc miseri corditer iustus est.
ut sint quibus posteadebeat. iuste misereri Vnde uenerabilem senem
dum exterioribus tenebris premeret : aecerna numquam luce distituit
Quicum fligello fitigaretur corporis. habebat persc̃ĩ sp̃s custodiam con¬

Expanded text:
servavit et gratiam; quantumque eum prius flagellando diligeret, servavit et gratiam; quantumque eum prius flagellando diligeret, postmodum perfecte sanando monstravit. Ejus namque oculos per quadraginta annorum spatium continuae caecitatis tenebris pressit, nullum ei lumen vel extremae visionis aperiens. Sed quia nemo in verbere illius gratia se destituente subsistit, et nisi idem misericors Pater qui poenam irrogat patientiam praestet, mox per impatientiam peccatum nobis ipsa auget correptio peccatorum, fitque modo miserabili ut culpa nostra unde sperare debuit terminum, inde sumat augmentum; idcirco nostra Deus infirma conspiciens, flagellis suis custodiam permiscet, atque in percussione sua electis filiis nunc misericorditer justus est, ut sint quibus postea debeat juste misereri. Unde venerabilem senem dum exterioribus tenebris premeret, interna nunquam luce destituit. Qui cum flagello fatigaretur corporis, habebat per sancti Spiritus custodiam, con
Abbreviated transcription (Latin):
et cucurrit iamq eundem fratrem suum sepultum repperit: Quem
tamen eahora quauiderat: exisse decorpore inuenit:. X.¬
Quidam autem religiosus atque fidelissimus uir. ad buc mihi in mo¬
nasterio posito narrauit . quod aliqui desiciliae partibus nauigio romãs
petentes in mari medio positi: cuiusdam serui dĩ qui insamnio fuerat
inclusus ad caelum ferri animam uiderunt: Qui descendentes ad terrã
causamq: an ita esset acta perscrutantes: illo die inuenerunt obisse
dĩ famulum. quobunc ad regna caelestia ascendisse cognouerunt
dhuc in monasterio meo positus: cuiusdam ualde uenerabilis uiri
relatione cognoui quod dico: a gebat enim quia uenerabilis pater
nomine spes monasteria construxit in loco cuiuocabulum cam pleest:
qui sexti ferme miliarii. inter iacente spatio. auetusta nursiae
urbe disiungitur: Huncomp̃s et miseri corsds̃ ab aeterno uerbere
flagellando protexit eiq: dispensationis suae maximam seueritatẽ

Expanded text:
et cucurrit. Jamque, eumdem fratrem suum sepultum reperit, quem et cucurrit. Jamque, eumdem fratrem suum sepultum reperit, quem tamen ea hora qua viderat exiisse de corpore invenit. Quidam religiosus atque fidelissimus vir adhuc mihi in monasterio posito narravit quod aliqui de Siciliae partibus navigio Romam petentes, in mari medio positi, cujusdam servi Dei qui in Samnio fuerat inclusus, ad coelum ferri animam viderunt. Qui descendentes ad terram, causamque an ita esset acta perscrutantes, illo die invenerunt obiisse Dei famulum, quo eum ad coelestia regna ascendisse cognoveruntdhuc in monasterio meo positus cujusdam valde venerabilis viri relatione cognovi quod dico. Aiebat enim quia venerabilis Pater nomine Spes, monasterium construxit in loco cui vocabulum Cample est, qui sexti ferme milliarii interjacente spatio a vetusta Nursiae urbe disjungitur. Hunc omnipotens et misericors Deus ab aeterno verbere flagellando protexit, eique dispensationis suae maximam severitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Qui eandem quo que ascendentem animam intuens: mentis
laxito sinu : quasi sub uno solis ridio cunctum in suis oculis
mundum collectum uidit. UIIII.
uiri atque exteri oribus studiis eruditi germanifrs: quorũ unus
spetiosus. alter uero gregorius dicebatur: eius se regulae in scã con¬
uersatione tradiderunt: Quos isdem uenerabilis pater : in monas¬
terio quod iuxta terra cenensem urbem construxerat fecit habitare:
Qui multas quidem pecunias in hoc mundo possederant. sed cuncta pauꝰ¬
peribus proanim arum suarum redemptione l argiti sunt : et in eodem
monasterio permanserunt: Quorum unusscilicet spetiosus. dum pro
utilitate monasterii iuxta capuanam urbem missus fuisset: diequadã
frater eius gregorius cum fratribus ad mensam sedens atque conuescens
persp̃m subleuatus aspexit. et uidit spetiosi germani sui animan
tam longease positi de corpore exire: Quodmox fratribus indicauit:

Expanded text:
Qui eamdem quoque asceQui eamdem quoque ascelaxato sinu, quasi sub uno solis radio, cunctum in suis oculis mundum collectum vidit. Eisdem viri atque exterioribus studiis eruditi, germani fratres, quorum unus Speciosus, alter vero Gregorius dicebatur, ejus se regulae in sancta conversatione tradiderunt. Quos isdem venerabilis Pater in monasterio quod juxta Terracinensem urbem construxerat fecit habitare; qui multas quidem pecunias in hoc mundo possederunt, sed cuncta pauperibus pro animarum suarum redemptione largiti sunt, et in eodem monasterio permanserunt. Quorum unus, scilicet Speciosus, dum pro utilitate monasterii juxta Capuanam urbem missus fuisset, die quadam frater ejus Gregorius, cum fratribus ad mensam sedens atque convescens, per spiritum sublevatus aspexit et vidit Speciosi germani sui animam, tam longe a se positi, de corpore exire. Quod mox fratribus indicavit,
Abbreviated transcription (Latin):
uitam animae post corpus etiam perossamortua in uirtute
miraculorum.PETRVS. N ulla ut opĩnor huic alli¬
gationi ratio obsistit: inqua et exrebus uisibilibus cogimur
credere. quod non uidemus. GRIGORIVS¬
aulo superius quaestus es morientis cuiusdam egredientem ani¬
mam nonuidisses sed hoc ipsum iam culpae fuit. quod corporeis
oculis rem uidere inuisibilem quae sisti: Nam multinro rumentis
oculum sidepura. et uberi oratione mundantes : egredientes ecarne
animas frequenter uiderunt : un demihi nunonecesse est uelqua¬
lit egredientes. animae uisae sint : uel quanta ipsȩdumegrederentur
uiderunt enarrare quatinus fluctuanti animo quod plenaratio
non ualit exempla suadeantUIII¬
nsecundo namq: huius operis libro iam fatus sum quoduir
uenerabilis benedictus. sicut a fidelibus eius discipulis agnoui:
longe a capuana urbe positus. germani eiusdem urbis ep̃i anima
noete media in globoigneo ad caclum ferri ab angelis as pexit.

Expanded text:
vitam animae post corpus, etiam per ossa mortua in virtute vitam animae post corpus, etiam per ossa mortua in virtute miraculorum? PETR. Nulla, ut opinor, huic allegationi ratio obsistit, in qua ex rebus visibilibus cogimur credere quod non videmus. Paulo superius questus es, morientis cujusdam egredientem animam te non vidisse; sed hoc ipsum jam culpae fuit, quod corporeis oculis rem videre invisibilem quaesisti. Nam multi nostrorum mentis oculum fide pura et ubere oratione mundantes, egredientes e carne animas frequenter viderunt. Unde nunc mihi necesse est vel qualiter egredientes animae visae sint, vel quanta ipsae dum egrederentur viderint enarrare, quatenus fluctuanti animo, quod plene ratio non valet, exempla suadeant. In secundo namque hujus operis libro jam praefatus sum quod vir venerabilis Benedictus, sicut a fidelibus ejus discipulis agnovi, longe a Capuana urbe positus, Germani ejusdem urbis episcopi animam nocte media in globo igneo ad coelum ferri ab angelis aspexit.
Abbreviated transcription (Latin):
Iac inre si corporatum tuae dilectionis inuenio: in alligatione
minime laboro Numquid nam sci apłi. et martrres xp̃i. praesentẽ
uitam dispicerent. in morte carnis animas ponerent. nisipertiare
animarum uitam subsequi scirent.  tu uero ipse in quies quiauitam
animae incorpore manentis exmotibus corporis agnoscis: Ctecce
hi quianimas inmorte posuerunt. atque animarum uitam post¬
mortem carnis esse crediderunt. cotidianis miraculis coruscant:
adextinctatonamq: eorum corpora uiuentes aegri ueniunt etsa¬
nantur: periuri ueniunt. et dae monio uexantur: daemonia ci
ueniunt: et liberantur. Laeprosi ueniunt : et mundantur.
deferuntur mortui. et suscitintur: pensa itaque eorum animae
qualiter uiuunt illic ubiuiuunt: quorum hic et mortua corpor
in tot mira culis uiuunt: Siigitur uitam animae manentis in cor¬
pore deprehendis exmotu membrorum cur non perpendis

Expanded text:
Hac in re si cor paratum tuae dilectionis invenio, in allegatione Hac in re si cor paratum tuae dilectionis invenio, in allegatione minime laboro. Nunquidnam sancti apostoli et martyres Christi praesentem vitam despicerent, et in mortem carnis animas ponerent, nisi certiorem animarum vitam subsequi scirent? Tu vero ipse inquies quia vitam animae in corpore manentis ex motibus corporis agnoscis; et ecce hi qui animas in mortem posuerunt, atque animarum vitam postmortem carnis esse crediderunt, quotidianis 384 miraculis coruscant. Ad exstincta namque eorum corpora viventes aegri veniunt, et sanantur; perjuri veniunt, et daemonio vexantur, daemoniaci veniunt, et liberantur; leprosi veniunt, et mundantur; deferuntur mortui, et suscitantur. Pensa itaque eorum animae qualiter vivunt illic ubi vivunt, quorum hic mortua corpora in tot miraculis vivunt. Si igitur vitam animae manentis in corpore deprehendis ex motu membrorum, cur non perpendis
Abbreviated transcription (Latin):
trabit. an in uisibilis anima quae uiuificat corpus d tolle ent
quod non uidetur incorpore: et mox immobilia remanent auue
quaemo ueri uidebantur uisibilia corpora metallorum. Quaexi
pensandum est : quia in hoc quoque mundo ui sibili nihil nisi ꝑ
creaturam in uisibilem disponipotest. Namsicut omp̃i ds aspirando
uel implendo ea quae ratione subsistunt et uiuificat et mouet
inuisibilia: ita ipsa quoque inuisibilia implendo mouena t qde¬
sensim uiui ficant carnalia corpora quae uidenturIR
stis fueor alligitionibus libenter uictus. propenullaiem es se
haec uisibilia existimare compellor: quiprius inme infirmantiũ
personam suscipiens: demui sibilibus dubitabam Itaque placent
cuncta quae dicis. Sed tamen sicut uitam animae in corpore ma¬
nentis exmotũ corporis agmoscos itiuitam animae post coapus
apertis quibus dam rebus ad testantibus. agnoscere cupio CRLE

Expanded text:
trahit, an invisibilis anima quae vivificat corpus? Tolle enim trahit, an invisibilis anima quae vivificat corpus? Tolle enim quod non videtur in corpore, et mox immobilia remanent cuncta quae moveri videbantur, visibilia corpora metallorum. Qua ex re pensandum est quia in hoc quoque mundo visibili nihil nisi per creaturam invisibilem disponi potest. Nam sicut omnipotens Deus aspirando vel implendo ea quae ratione subsistunt, et vivificat, et movet invisibilia; ita ipsa quoque invisibilia implendo movent atque vivificant carnalia corpora quae videntur. PETR. Istis, fateor, allegationibus libenter victus, prope nulla jam esse haec visibilia existimare compellor, qui prius in me infirmantium personam suscipiens, de invisibilibus dubitabam. Itaque placent cuncta quae dicis; sed tamen sicut vitam animae in corpore manentis ex motu corporis agnosco, ita vitam animae post corpus, apertis quibusdam rebus attestantibus, cognoscere cupio. GREGOR.
Abbreviated transcription (Latin):
oculis. non ualet uideri:GREGDRIUS:
Cum paulus dicat. est enim fides sperandarum substintia rerum
argumentum non apparentum hoc ueraciter dicitur credi: quo d.
non ualet uideri Nam credi iam non potest : quod uideri porest
Vt tamen tebreuiter reducam adte nulla uisibilia nisiper in¬
uisibilia uidentur: Ecce enim cuncta corporea: oculus tui cor¬
poris aspicit Nec tamen ipse corporeus oculus. aliquid corporeũ
uideret: nisihunc res in corporea aduidendum acueret. nam
tollementem quae nonuidetur: et in cassum patet oculus qui
uidebat: Subtrabe animam corpori: remanent proculdubio
oculi in corpore aperti. Siigitur perse uidebant: quur disce¬
dente anima niluident  hingergo collige quia ipsaquoque
uisibilia non nisiper inui sibilia uidentur: ponamus quoque
ante oculos mentis aedificare domum an mensas moles leuare
pendere magnas in machinis columnas. quis quaesote. hoc
opus operatur. corpus uisibile quod illas moles manibus

Expanded text:
oculis non valet videre. GREGOR. oculis non valet videre. GREGOR. Cum Paulus dicat: Est enim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , hoc veraciter dicitur credi, quod non valet videri. Nam credi jam non potest quod videri potest. Ut tamen te breviter reducam ad te, nulla visibilia nisi per invisibilia videntur. Ecce enim cuncta corporea oculus tui corporis aspicit, nec tamen ipse corporeus oculus aliquid corporeum videret, nisi hunc res incorporea ad videndum acueret. Nam tolle mentem quae non videtur, et incassum patet oculus qui videbat. Subtrahe animam corpori, remanent procul dubio oculi in corpore aperti. Si igitur per se videbant, cur discedente anima nihil vident? Hinc ergo collige quia ipsa quoque visibilia non nisi per invisibilia videntur. Ponamus quoque ante oculos mentis aedificari domum, immensas moles levari, pendere magnas in machinis columnas; quis, quaeso te, hoc opus operatur, corpus visibile quod illas moles manibus
Abbreviated transcription (Latin):
Non quidem similiter. sed dissimiliter dico quia sicut uis animae
muificat et mouet corpus sic uirdiuina implet quac ereauit
omnia ecabia inspiran do uiuificat aliis uero tribuit ut uiuant
aliis hoe solum modo praestat ut sint: Quia uerum esse nondu¬
bitas ercantem et regentem implentem. et circum plectentem
tinscendentem et sus tinentem in circum scriptum atque in ui¬
sibilem dm̃  ita dubitare non debes hunc in uisibilia obsequia
babere debent quippe ea quae ministrant ad eius similitu dinẽ
tendere cui ministrant: Et quae in uisibib seruiunt esse in ut¬
si biba non dubitentur: haic autem quae esse credimus nisi scos
poris uitam animae incorpore manentis perpendis ab inio
ita uitam animae exeuntis acoopore perpendere debes a sumo
qui a potest in uisibiliter uiuere quam oportet. in obsequio in¬
uisibilis conditoris manere:PETRUS.
Rec te totum dicitur sed mens refugit credere : quod corpauet

Expanded text:
Non quidem similiter, sed dissimiliter dico, quia sicut vis animae Non quidem similiter, sed dissimiliter dico, quia sicut vis animae vivificat et movet corpus, sic vis divina implet quae creavit omnia; et alia inspirando vivificat, aliis tribuit ut vivant, aliis vero hoc solummodo praestat ut sint. Quia vero esse non dubitas creantem et regentem, implentem et circumplectentem, transcendentem et sustinentem, incircumscriptum atque invisibilem Deum, ita dubitare non debes hunc invisibilia obsequia habere. Debent quippe ea quae ministrant ad ejus similitudinem tendere cui ministrant, ut quae invisibili serviunt, esse invisibilia non dubitentur. Haec autem quae esse credimus, nisi sancporis, vitam animae in corpore manentis perpendis ab imo, ita vitam animae exeuntis a corpore perpendere debes a summo, quia potest invisibiliter vivere, quam oportet in obsequio invisibilis Conditoris manere. PETR. Recte totum dicitur, sed mens refugit credere, quod corporeis
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse contigit: qui repente dumloque retur. uitalem
emisit flatum: Et quem prius mecum loquentem uidebã.
subito ex tinctum uidi sed eius anima utrum egressasit.
an non egres sa sit nonuidi et ualdedurum uidetur ut credatur res et̃
quam nullus ualeat uidere.GREGORIUS.
uid mirum petre si egredientem animam non uidisti quam et ma¬
nentrm in corpore non uides num quid nam medo cum mnecum lõ¬
qua erinquia uidere inme non uales animam ineam. idcir come esse
exeanimem credis ÷ natura quippe animae in uisibilis est aque¬
rta er corpore in ui sibiliter egreditur: sicut in corpore in uisibileter
manet ΡETRUS Sed uitam animae in corporo manentus
persare possum exipsis motibus corporis. Quia nisi corpori anima
adessit s eiusdem membra corporis moueri nom possent: Vttim
uero animae post carnem in quibus motibus quib ue opcribus uide:
ut eerebus uisis esse colligam quoduidere nom poes uneGnsId

Expanded text:
fuisse contigit. Qui repente dum loqueretur, vitalem fuisse contigit. Qui repente dum loqueretur, vitalem emisit flatum; et quem prius mecum loquentem videbam, subito extinctum vidi. Sed ejus anima utrum egressa sit, an non, non vidi; et valde durum videtur ut credatur res esse, quam nullus valeat videre. GREGOR. Quid mirum, Petre, si egredientem animam non vidisti, quam et manentem in corpore non vides? Nunquidnam modo cum mecum loqueris quia videre in me non vales animam meam, idcirco me esse exita ex corpore invisibiliter egreditur, sicut in corpore invisibiliter manet. PETRUS. -Sed vitam animae in corpore manentis pensare possum ex ipsis motibus corpadesset, ejusdem membra corporis moveri non possent; vitam vero animae post carnem in quibus motibus quibusve operibus video, ut ex rebus visis esse colligam quod videre non possum? GREGOR.
Abbreviated transcription (Latin):
post mortem carnis. ad inferos deducti nec in ipsam̃ orte mori¬
untur sed in utraq: tam disparisententia de monstratur ÷.¬
quia contio nator uerax. et illud ex temptatione carnali
intulit. et hoc post modum exspiritali ueritate de finiuit:
ibet nescisse quod requisiui : dumme intanta PETRUS.
subtilitate contigit discere quod nesciui: Sed quaeso te ut
me aequanimiter feras si ipse quoque apud temore ecclesiastes
nr̃i infirmantium in me personam suscepero: ut eisdem in¬
firmantibus prodesse propinquius quasi per eorum inquisi¬
tionem possim: .G.RE GORIUS:
uur condescendentem te in firmitati proximorum ae¬
quanimiter non feram cum paulus dicat. omnibus or̃afictꝰ
sum ut omnes facerem saluos. quo dipsequoquedum ex
condescensione caritatis egeris. in hacre amplius uene¬
raridebes in quamorem egregii praedi catoris imitaris:¬
uodam fratre moriente praesentem me PETRUS:¬

Expanded text:
post mortem carnis ad inferos deducti, nec in ipsa morte moripost mortem carnis ad inferos deducti, nec in ipsa morte moriuntur? Sed in utraque tam dispari sententia demonstratur quia concionator verax et illud ex tentatione carnali intulit, et hoc postmodum ex spiritali veritate definivit. PETR. Libet nescisse quod requisivi, dum me 380 in tanta subtilitate contigit discere quod nescivi. Sed quaeso te, ut me aequanimiter feras, si ipse quoque apud te more Ecclesiastis nostri, infirmantium in me personam suscepero, ut eisdem infirmantibus prodesse propinquius quasi per eorum inquisitionem possim. GREGOR. Cur condescendentem te infirmitati proximorum aequanimiter non feram, cum Paulus dicat: Omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem salvos ? Quod ipse quoque dum ex condescensione charitatis egeris, in hac re amplius venerari debes, in qua morem egregii praedicatoris imitarisuodam fratre moriente praesentem me
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ut pergat illuc ubi est uita: euiigitur dixit. nihilhabet homo
iumentis amplius. ipserursum definiuit. quia habet aliquid
sapiens non solum amplius aiumento sed etiam ab hominestulto
Videlicet. ut pergat illuc ubi est uita Quibus uerbis primũ indicat.
qui abic hominum uita non est: quam esse alibi testatur: habet
ergo hochomo amplius iumentis. quod illa post mortem non
uiuunt. hic uero tunc uiuere inchoat: cum permortẽ carnis
hanc uisibilem uitam consummat Qui etiam longe inferius
dicit: Quod cum que potest manus tua facere instanter ope¬
rare : quia nec opus. nec ratio. nec scientia nec sapientia erit
apud inferos quotu properas: Quomodo ergo unus interitus ẽ.
hominis et iumenti. et a equa utriusq: conditio: aut quomodo
nihilbabet homo iumentis amplius. cum iumenta post mortẽ
carnis non uiuunt hominum uero sp̃s promalis suis operib:

Expanded text:
nisi ut pergat illuc ubi est vita ? Qui igitur dixit: Nihil habet homo nisi ut pergat illuc ubi est vita ? Qui igitur dixit: Nihil habet homo jumentis amplius, ipse rursum definivit, quia habet aliquid sapiens non solum amplius a jumento, sed etiam ab homine stulto, videlicet ut pergat illuc ubi est vita. Quibus verbis primum indicat quia hic hominum vita non est, quam esse alibi testatur. Habet ergo homo hoc amplius jumentis, quia illa post mortem non vivunt, hic vero tunc vivere inchoat, cum per mortem carnis hanc visibilem vitam consummat. Qui etiam longe inferius dicit: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare, quia nec opus, nec ratio, nec scientia, nec sapientia erit apud inferos, quo tu properas . Quomodo ergo unus interitus est hominis et jumenti, et aequa utriusque conditio? Aut quomodo nihil habet homo jumentis amplius, cum jumenta post mortem carnis non vivunt; hominum vero spiritus pro malis suis operibus
Abbreviated transcription (Latin):
carnali uerba intulit : haec uero exiuditii ueritate subiunxit. sicut
ergo delectationem prius carnalium exprimens curis postpositis
denuntiat. bonum es se manducare etbibere : quod tamen post¬
modum exiudituratione reprehendit : Cumes se melius dicit ire
ad domum luctus quam addomum conuiuii: et sicutlaetari debere
iuuenem in ad olescentia sua . quasi ex deliberatione carnalium ꝓponit
et tamen postmodum per definitionem sententiae ad olescentiam
et uoluptatem uana esse red arguit: ita etiam contionator nr̃t
uelut exmente in firmantium humanae suspitionis sententiam pro¬
ponit dumdicit: Vnus interitus est hominis. et iumentorum. et
aequa. utrisq conditio: sicut moritur homo sic et illa moriuntur.
Similiter spirant omnia : et nihil habet homo iumentis amplius
quitamen ex definitione rationis. suam post modum sententiam
profert dicens. quid hab et amplius sapiens stulto: et quid pauꝑ.

Expanded text:
carnali verba intulit, haec vero ex judicii veritate subjunxit. Sicut carnali verba intulit, haec vero ex judicii veritate subjunxit. Sicut ergo delectationem prius carnalium exprimens, curis postpositis, denuntiat bonum esse manducare et bibere, quod tamen postmodum ex judicii ratione reprehendit, cum esse melius dicit ire ad domum luctus quam ad domum convivii; et sicut laetari debere juvenem in adolescentia sua, quasi ex deliberatione carnalium proponit, et tamen postmodum per definitionem sententiae adolescentiam et voluptatem vana esse redarguit; ita etiam concionator noster, velut ex mente infirmantium humanae suspicionis sententiam proponit, dum dicit: Unus interitus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio. Sicut moritur homo, sic et illa moriuntur; similiter spirant omnia, et nihil habet homo jumentis amplius . Qui tamen ex definitione rationis suam postmodum sententiam profert, dicens: Quid habet amplius sapiens a stulto, et quid pauper,
Abbreviated transcription (Latin):
compeseat  Ibi namq: ait: hoc ita que mihi uisum estbonum. ut comedit
quis etbibat et fruatur laetitia ex laboresuo : et longe inferius subiungit:
Melius est ire ad domum luctus: quam ad domum conuiuii: Sienim
bonum est manducare et bibere : melius fuis se uidebatur ad domũ
conuiuii pergere quam ad domum luctus: ex quarẽ. ostenditur
quia illud ex infirmantium persona intulit: hoc uero exrationis defi¬
nitione subiunxit: Nam ipsas protinus rationis causas ed isserit.
et dedomoluctus quae sit utilitas ostendit dicens In illa enim finis
cunctorum ad monetur hominum : et uiuens cogitat quid futurus
sit: Rursum illic scriptum est: Laetare iuuenis in ad olescentiatua
et paulo post subditur: Ad olescentiaenim et uoluptas. uana sunt:
Quidum hoc post modum uanum esseredarguit. quod prius ad mo¬
nuisse uidebatur: patenter indicat quia illa quasi ex desiderio

Expanded text:
compescat. Ibi namque ait: Hoc itaque mihi visum est bonum, ut comedat compescat. Ibi namque ait: Hoc itaque mihi visum est bonum, ut comedat quis et bibat, et fruatur laetitia ex labore suo . Et longe inferius subjungit: Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii . Si enim bonum est manducare et bibere, melius fuisse videbatur ad domum convivii pergere quam ad domum luctus. Ex qua re ostenditur quia illud ex infirmantium persona intulit, hoc vero ex rationis definitione subjunxit. Nam ipsas protinus rationis causas edisserit, et de domo luctus quae sit utilitas ostendit, dicens: In illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et vivens cogitat quid futurus sit . Rursum illic scriptum est: Laetare, juvenis, in adolescentia tua . Et paulo post subditur: Adolescentia enim et voluptas vana sunt . Qui dum hoc postmodum vanum esse redarguit, quod prius admonuisse videbatur, patenter indicat, quia illa quasi ex desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quot sententias quasi per in quisitionem mouet : quasi
tot insepersonas diuersorum suscepit: sed contionator uerax
uelut extensa manu omnium tumultus sedat . eosq ad unam
sententiam reuocat: cum in eius dem libri termino ait: F inẽ
loquendi: omnes pariter audiamus. Dm̃time et mandata eius
obserua : boc estenim omnis homo: Si enim in libro eodem per
locutionem suam multorum personas non susceperat: quur ad
audiendum loquendifinem secum pariter omnes ad monebat.
Qui igitur in fine libridicit omnes pariter audiamus ipse sibi
testis est : quia inse multorum personas suscipiens quasi solus
locutus non est: Vnde et alia sunt quae in libro eodem per in¬
quisitionem mouentur : atquealia quae perrationem satis fa¬
ciunt : Alia quae extemprati profert animi : atque adhuc
huius mundi delectationibus dediti Aliauero in quibus ea
quaerationis sunt disserat : atque animum adelectatione

Expanded text:
Nam quot sententias quasi per inquisitionem movet, quasi Nam quot sententias quasi per inquisitionem movet, quasi tot in se personas diversorum suscipit. Sed concionator verax velut extensa manu omnium tumultus sedat, eosque ad unam sententiam revocat, cum in ejusdem libri termino ait: Finem loquendi omnes pariter audiamus: Deum time, et mandata ejus observa; hoc est enim omnis homo . Si enim in libro eodem per locutiosceperat, cur ad audiendum loquendi finem secum pariter omnes admonebat? Quia igitur in fine libri dicit: Omnes pariter audiamus, ipse sibi testis est quia, in se multorum personas suscipiens, quasi solus locutus non est: unde et alia sunt quae in libro eodem per inquisitionem moventur, atque alia quae per rationem satisfaciunt; alia quae ex tentati profert animo, atque adhuc hujus mundi delectationibus dediti; alia vero, in quibus ea quae rationis sunt, disserat, atque
Abbreviated transcription (Latin):
interitus est hominis et iumentorum. et aequa utrisq conditio. qui
adhuc eandem sententiam suam sub tiliter exequens ad iungit Sicut
moriturhomo. sic et illa moriuntur. Similiter spirant omnia. et
nihilhabet homo iumentis amplius. Quibus adhuc uerbis generalẽ
definitionem sub in fert dicens. Cuncta sub iacent uanitati : et om̃a
pergunt ad unum locum: De terra facta sunt it interra pariter
alomonis liber in quohaec scripta sunt: propriae ecclesi astes ap¬
pellatus est: ecclesiastes autem propriae : contianator dicitur: In
contione uero sententia ꝓmitur: perquam tumultuosae turbae
seditio comprimatur Et cum multi diuersa sentiunt : percontio¬
nantis rationem ad unam sententiam perducuntur: Hic igit᷑
liber idcirco contionator dicitur: quia salomon in eo quasi tu¬
multuantis turbae suscepit sensum. ut eaper inquisitionem
dicat quae fortasse pertemptationem: inperita mens sentiat:

Expanded text:
interitus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio ? Qui interitus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio ? Qui adhuc eamdem suam sententiam subtiliter exsequens, adjungit: Sicut moritur homo, sic et illa moriuntur, similiter spirant omnia, et nihil habet homo jumentis amplius . Quibus adhuc verbis generalem definitionem subinfert dicens: Cuncta subjacent vanitati, et omnia pergunt ad unum locum; de terra facta sunt, et in terram pariter Salomonis liber in quo haec scripta sunt, Ecclesiastes appellatus est. Ecclesiastes autem proprie concionator dicitur. In concione vero sententia promitur, per quam tumultuosae turbae sedi io comprimatur. Et cum multi diversa sentiunt, per concionantis rationem ad unam sententiam perducuntur. Hic igitur liber idcirco concionator dicitur, quia Salomon in eo quasi tumultuantis turbae suscepit sensum, ut ea per inquisitionem dicat, quae fortasse per tentationem imperita mens sentiat.
Abbreviated transcription (Latin):
nom moritur q̃ hominum sp̃s quicirne tegitur e cum seru mart
iumentorum omniumq brutorum animaliuin: Honouttqt ir seci
inmedio erertus est ut es set inferior angelos supeniomaumont si tra
ali quid babet commune cum suam in o aligula copemu uruente. tta
em inortalet tem scilict sp̃s cum angelo morta som mnune cc̃ in fiumo
cumiumento q uousque et ipsam mortalitatem carnis glona rssur¬
pre tianis aeb sorbeit et in herondo spiui caro seruguis Sope pussit
quia et ipsesp̃s in haerendo carraseruatur in ddm̃. Qutar ꝑpeenur
curo nec inreprobis inter supplicia perfecto deficit : quia semper
deficiendo subsistit Vt quispũ. et cirnepeccauieru tiesesinre
essencialter uiuentes et carne et spũ sine fine mariantur STIN
atione fidelium placent : cuncti quadicis: Sed quaeso te dũ
ses hominum atque iumentorum tanta distmctione disceto as
quid est quod salomonait. dixi in cordemeo defilas hoit ansua
ut probaret eos ds̃ et ostenderet similes es sebestus adcurto utus

Expanded text:
tegitur, et cum carne moritur, jumentorum omniumque brutorum animalium. Homo itaque sicut in medio creatus est, ut esset inferior angelo, superior jumento, ita aliquid habet commune cum summo, aliquid commune cum infimo: immortalitatem scilicet spiritus cum angelo, mortalitatem vero carnis cum jumento; 376 quousque et ipsam mortalitatem carnis gloria resurrectionis absorbeat, et inhaerendo spiritui caro servetur in perpetuum, quia et ipse spiritus inhaerendo carni servatur in Deum. Quae tamen caro nec in reprobis inter supplicia perfecte deficit, quia semper deficiendo subsistit; ut qui spiritu et carne peccaverunt, semper essentialiter viventes, et carne et spiritu sine fine moriantur. PETR. Rationi fidelium placent cuncta quae dicis. Sed quaeso te, dum spiritus hominum atque jumentorum tanta distinctione discernas, quid est quod Salomon ait: Dixi in corde meo de filiis hominum, ut probaret eos Deus, et ostenderet similes esse bestiis; idcirco unus
Abbreviated transcription (Latin):
fatigatur tot nobis cotidie dolores ingeminat : quid nobis aliud qua
nediligatur clamat Multa autem fuerant quae adbuc deelectorũ
factis narrari debuissent : sed haec silentio. supprimo quia ad alia festino
Quam multos intra scae ecclesiae gremium constitutosde BTTRUS :¬
uita animae post mortem carnis perpendo dubitare : quae so ut debeas
uel quae exratione suppetunt ulsiqua animarum exempla animo oc¬
currunt promultorum aedificatione dicere ut bi qui suspicantur
discant. cum carne animam non finiri. GREGORI US¬
aboriosum ualde hoc opus est : et maxime occupato animo. atque ad ilia
tendenti: Sed si sunt quibus prodesseualeat. uoluntatem meim ꝓculdubio
post pono utilitate proximorum et in quantum dõlargiente ualuero
quod anima post carnem uiuat. Sub sequenti hoc quarto uolumine de

Expanded text:
fatigatur, tot nobis quotidie dolores ingeminat, quid nobis aliud quam fatigatur, tot nobis quotidie dolores ingeminat, quid nobis aliud quam ne diligatur clamat? Multa autem fuerant quae adhuc de electorum factis narrari debuissent, sed haec silentio supprimo, quia ad alia festino. PETR. Quia multos intra sanctae Ecclesiae gremium constitutos de vita animae post mortem carnis perpendo dubitare, quaeso ut debeas, vel quae ex ratione suppetunt, vel si qua animarum exempla animo occurrunt, pro multorum aedificatione dicere, ut hi qui suspicantur, discant cum carne animam non fiairi. GREGOR. Laboriosum valde hoc opus est, et maxime occupato animo atque ad alia tendenti. Sed si sunt quibus prodesse valeat, voluntatem meam procul dubio postpono utilitati proximorum, et, in quantum Deo largiente valuero, quod anima post carnem vivat subsequenti hoc quarto volumine de
Abbreviated transcription (Latin):
uagina sua ehabitationis educta innraceruice grassata est: atq huma nũ
genus quod in hac terra prae multitudinenimia quasi spissae segetis
more surrexenit succisum aruit: Nam depopulatae urbes euersa
castra concrematae ecdesiae. destructa sunt monasteriauirorum
atque feminarum . desolata ab hominibus praedia. atque ab omni
cultura destituta. in solitudine uacait terra nullus hanc possessor
in habitat. Occupauerunt bestiaelo ca: quae prius multitudo hominum to¬
nebat. et quid in aliis mundi partibus agatur ignoro. Rsamhac interra
inquanos uiuimus finem suum mundus non nuntiat. sed ostendit.
Tanto ergonos necesse est instantius aeterna quae rere: quanto a nobis
cognoscimus. uel o citer temporalia fugisse: dsspiciendus a nobis hic
mundus fuerat : etiam siblandiretur si rebus prosperis demulceret
animum: At post quam totflagellis premitur. tanta aduersitate

Expanded text:
vagina suae habitationis educta in nos cervice grassata est, atque hominum vagina suae habitationis educta in nos cervice grassata est, atque hominum genus, quod in hac terra prae multitudine nimia quasi spissae segetis more surrexerat, succisum aruit. Nam depopulatae urbes, eversa castra, concrematae ecclesiae, destructa sunt monasteria virorum atque faeminarum, desolata ab hominibus praedia atque ab omni cultore destituta; in solitudine vacat terra, nullus hanc possessor inhabitat; occupaverunt bestiae loca quae prius multitudo hominum tenebat. Et quid in aliis mundi partibus agatur, ignoro. Nam hac in terra, in qua nos vivimus, finem suum mundus non iam nuntiat, sed ostendit. Tanto ergo nos necesse est instantius aeterna quaerere, quanto a nobis cognoscimus velociter tempomundus fuerat, etiam si blandiretur, si rebus prosperis demulceret animum; at postquam tot flagellis premitur, tanta adversitate
Abbreviated transcription (Latin):
mihi ipse narrabat. Agebat nam̃q: quia quodam diedum parrochias
sus exmore circuiret. peruenit ad ecdesiam beati marteris iutici
Aduesperascente autem die stratum sibi fieri iuxta sepulchrum mar¬
trris uoluit atque ibi post laborem quieuit. cum nocte media ut ad¬
serebat nec dormiebat nec perfecte uigilare poterat. Sed depressus
ut solet somno grauabatur quodampondere uigilans animus: atque
ante eum is dembeatus martrriuticus ad stitit dicens. Redempte
uigilas e cui respondit uigilo. quiait. F inis uenit uniuersae carni:
finis uenit uniuersae carni: finis uenit uniuers ae carni. post quam
trinam uocem uisio martyris quae eius mentis oculis apparebat eua¬
nuit : Tunc uirdñi surrexit seq in orationis lamentum dedit: Moxenĩ.
illa terribilia in caelo signa secuta sunt: ut hastae atque acies igneacab
aquilonis parte uiderentur. Moxeffera langobardorum gens de

Expanded text:
mihi ipse narrabat. Aiebat namque, quia quodam die, cum parrochias mihi ipse narrabat. Aiebat namque, quia quodam die, cum parrochias suas ex more circuiret, pervenit ad ecclesiam beati martyris Iutici. Advesperescente autem die stratum sibi fieri iuxta sepulchrum martyris voluit atque ibi post laborem quievit, cum nocte media, ut adserebat, nec dormiebat nec perfecte vigilare poterat, sed depressus, ut solet, gravabatur quodam pondere vigilans animus, atque ante eum isdem beatus martyr Iuticus adstitit, dicens: 'Redempte, vigilas?' Cui respondit: 'Vigilo'. Qui ait: 'Finis venit universae carni, finis venit universae carni, finis venit universae carni'. Post quam trinam" vocem visio martyris, quae eius mentis oculis apparebat, evanuit. Tunc vir Domini surrexit seque in orationis lamentum dedit. Mox enim illa terribilia in caelum signa secuta sunt, ut hastae atque acies igneae ab aquilonis parte viderentur. Mox effera Langobardorum gens de
Abbreviated transcription (Latin):
conculcent eam. tollite deuia lapides: Hinc salomon ait: tempus
mittendilapides. et tempus colligendi quo igitur mundi finis urguet
eo neces seest ut uiuilapides aedificium cad este colligantur quatemi
hiertis alem nr̃a in mensura suae constructionis excrescat: Nec tamen
ita elactos omnes sub trahi credimus. ut soli inmundo peruersi rema¬
neant: Quianum quam peccatores ad lamentum paenitentiae redirem
sinulla es sent bonorum exempla quae eorũ mentem traberent:
IΛRVS Incassum subtrahibonos quaeror qui cateruatim perire
Nam redemptum ferentinae ep̃m uitauenerabilem uirum qui
ante hos ferȩ annos septem ex hoc mundo migrauit : tua dilectio cognitu
habuit: hic sicut mihi ad huc inmonasterio posito ualde familta riter
iungebatur. hoc quod iohannis iunioris prodecessoris mei tempore
demundi fine cognouerat. sicut longelateq: claruerat ame requisitus

Expanded text:
conculcent eam, tollite de via lapides . Hinc Salomon ait: Tempus conculcent eam, tollite de via lapides . Hinc Salomon ait: Tempus mittendi lapides, et tempus colligendi . Quo igitur 368 finis mundi urget, eo necesse est ut vivi lapides ad aedificium coeleste colligantur, quatenus Jerusalem nostra in mensuram suae constructionis excrescat. Nec tamen ita omnes electos subtrahi credimus, ut soli in mundo perversi remaneant, quia nunquam peccatores ad lamentum poenitentiae redirent, si nulla essent bonorum exempla, quae eorum mentem traherent. PETR. Incassum subtrahi bonos queror, qui perire38. Redemptum Ferentinae episcopum, vitae venerabilis virum, qui ante hos fere annos septem ex hoc mundo migravit, tua dilectio cognitum habuit. Hic, sicut mihi adhuc in monasterio posito valde familiariter iungebatur, hoc quod Iohannis iunioris, praedecessoris mei, tempore de mundi fine cognoverat, sicut longe lateque claruerat, a me requisitus
Abbreviated transcription (Latin):
endo magis quam sciendo nouerat. Comparemus siplacet cum hac nra
in docta scientia illius. doctam igno rantiam: ubihaeo nr̃a iacet : ubi illius
disciplina eminet: Nos uirtutibus uacui loquimur. et quasi int̃ fructiferi
arbusta positi odoramur poma nec manducamus. ille uirtutum fructus
capere nouerat : quam uis hos in uerbis odorari nesciebat: RITRUS
Quid nam quae sote esse existimas quod boni quiq sub trahuntur et qui
uiuere ad aedificationem multorum poterant aut penitus in ueniri nequnt
aut certe omnimodo rarescunt.c GREGORIUS:
Ialitia remanentium meretur. ut hi qui prodesse porerant festine
Isub trahantur: et cum mundi finis ad propinquat: electi tolluntut
ne deteri ora uideant: Hinc et etum propheta ait. Iustus perit et n est
qui recogitet in corde suo: et uirimiseri cordiae colliguntur quia non ẽ.
qui in tellegat: hinc rursum scriptum est. Aperite ut exeant qui

Expanded text:
endo magis quam sciendo noverat. Comparemus, si placet, cum hac nostra endo magis quam sciendo noverat. Comparemus, si placet, cum hac nostra indocta scientia illius doctam ignorantiam. Ubi haec nostra jacet, ibi illius disciplina eminet. Nos de virtutibus vacui loquimur, et quasi inter fructifera arbusta positi, odoramus poma, nec manducamus; ille virtutum fructus carpere noverat, quamvis hos in verbis odorare nesciebat. PETR. Quidnam, quaeso te, esse existimas, quod boni quique subtrahuntur; et qui vivere ad aedificationem multorum poterant, aut penitus inveniri nequeunt, aut certe jam omnimodo rarescunt? GREGOR. Malitia remanentium meretur, ut hi qui prodesse poterant festine subtrahantur: et cum mundi finis appropinquat, electi tolluntur, ne deteriora videant. Hinc enim proheta ait: Justus perit, et nemo est qui recogitet in corde suo; et viri misericordiae colliguntur, quia non est qui intelligat . Hinc rursus scriptum est: Aperite, ut exeant qui
Abbreviated transcription (Latin):
PETΙRVS Mira res et quamuis hancꝰ ab aliis i pse cognou.
uerum tamen fateor quia mihi quotiẽs narratur innouatur. GRT GORIUS¬
ihilin hacre in scolo mireris: sed pensa si potes quis ille sp̃s fuerit qui
eius tam simplicem mentem tenuit. atque intanto uir tutis culmine
erexit: ubi enim eius animus fuit. quando moripro proximotam
constanter decreuit: et pro tem porali uita fratris unius. dis pexit suã
atque sub gladio ceruicem tetendit. ÷ quae ergo uis amoris illud cor
tenuit quod mortem suam pro unius salute proximi non expauit:
Scimus certe quia isdem uenerandus uir scolus ipsa quo que elementa
lit terarum bene non nouerat : legis praecepta nesciebat: Sed quia
plenitudo legis est caritas. legem totam indi acpro ximi dilectione
seruauit : et quod foris in cognitione non nouerat: ei ntus uiuebat in
amore: Et quinum quam fortas selegerat quod deredem ptorenro iobns

Expanded text:
PETR. Mira res, et quamvis hanc ab aliis et ipse cognoverim, PETR. Mira res, et quamvis hanc ab aliis et ipse cognoverim, vere tamen fateor quia mihi quoties narratur innovatur. GREGOR. Nihil in hac re in Sanctulo mireris, sed pensa, si potes, quis ille spiritus fuerit, qui ejus tam simplicem mentem tenuit, atque in tanto virtutis culmine erexit. Ubi enim ejus animus fuit, quando mori pro proximo tam constanter decrevit, et pro temporali vita fratris unius suam despexit, atque sub gladio cervicem tetendit? Quae ergo vis amoris illud cor tenuit, quod mortem suam pro unius salute proximi non expavit? Scimus certe quia idem venerabilis vir Sanctulus ipsa quoque elementa litterarum bene non noverat. Legis praecepta nesciebat; sed quia plenitudo legis est charitas , legem totam in Dei ac proximi dilectione servavit; et quod foris in cognitione non noverat, intus vivebat in amore. Et qui nunquam fortasse legerat quod de Redemptore Joannes A
Abbreviated transcription (Latin):
proeo nullo modo orabo: nisi mihi ante iuramentum. dederit.
quia cum manuista xp̃ianum hominem non occidat: Sed langobarđ
isdem qui ut ita dican brachium: contrã dm̃ tendendo ꝑdiderat:
poena sua exigente canpulsus est. iurare. se xp̃i anũ hominem
numquam occidere: Tunc uir dñi praecepit dicens: deponemanũ
deorsum qui statim deposuit: Atqueilico adiunxit Reninte
gladium inuaginam: et statim remisit Omnes agit᷑ tantae
uirtutis hominem cognoscentes. boues et iumenta quae dep̃dati
fuerant. certatimei offerre inmunere uolebant: Soed uir dñi
talemunus suscipere rennuit: Munus autembimae mercedis
quae siuit dicens Si mihi aliquid uultis concedere: omnes cap¬
tiuos quos babetis mihi tribunta÷ ut habeam unde prouobis
debeam oppare pactumq est. et omnes captiui tum eo
dimissi surit. atque superna gratia disponente. cũ se unus
uprouno monti obtulit: multos amorte liberauit:

Expanded text:
pro eo nullo modo orabo, nisi mihi ante iuramentum dederit, pro eo nullo modo orabo, nisi mihi ante iuramentum dederit, quia cum manu ista christianum hominem non occidat'. Sed Langobardus isdem, qui, ut ita dicam, brachium contra Deum tenendo perdederat, poena sua exigente conpulsus est iurare, se christianum hominem numquam occidere. Tunc vir Domini praecepit, dicens: 'Depone manum deorsum'. Qui statim depogladium in vaginam. Et statim remisit. Omnes ergo tantae virtutis hominem cognoscentes, boves et jumenta quae depraedati fuerant, certatim ei offerre in munere volebant; sed vir Domini tale munus suscipere renuit, munus autem bonae mercedis quaesivit, dicens: Si mihi aliquid vultis concedere, omnes captivos quos habetis mihi tribuite, ut habeam unde pro vobis debeam orare. Factumque est; et omnes captivi cum eo dimissi sunt, atque, superna gratia disponente, cum se unus pro uno morti obtulit, multos a morte liberavit.