comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N ã& abalus audita cauere potuerat. Canentia lumina. Aut ypallage est ꝓipse canens. aut fisicã rẽ dix̃. Dñr enĩ puonillȩ
mortis tẽpore albescere. Iniecere manũ parce. Traxerunt debitũ sibi. Et sermone usus ẽ. iuris. Nãmanꝰ iniectio dicitur
quotiens nulla iudicu auetoritate expectata. rem nobis debitam. uindicamus. Danune tybripat᷑. Qicinũ inuocat numen
duit. & ad effectũ dedux̃. ł aulo post: tantũ auduit. Ut aucdut alcides iuuenẽ. dum tex̃. dũspoliat. Nã tẽpus p̃sens est

Expanded text:
nam et ab aliis audita cavere potuerat. CANENTIA LVMINA aut hypallage est pro ‘ipse canens’: aut physicam rem dixit; dicuntur enim pupillae nam et ab aliis audita cavere potuerat. CANENTIA LVMINA aut hypallage est pro ‘ipse canens’: aut physicam rem dixit; dicuntur enim pupillae mortis tempore albescere. INIECERE MANVM PARCAE traxerunt debitum sibi. Et sermone usus est iuris: nam manus iniectio dicitur quotiens, nulla iudicis auctoritate expectata, rem nobis debitam vindicamus. DA NVNC THYBRI PATER vicinum invocat numen, diit et ad effectum deduxit, paulo post tantum audiit, ut «audiit Alcides iuvenem». DVM TEXIT dum spoliat; nam tempus praesens est
Abbreviated transcription (Latin):
fut tantũ & hȩc sola mora quominis iluis periret: Teutra. abeo qđ est inoteutres hui terthrȩ quo m̃ eneus encat.
iren. Abeo qđ ⁊ lictyres. Optiato .i ex uoto. E ȩstitẽ eni uent srequent᷑ optant᷑ & qsi contingere uidentur ex uoto. Exe ten¬
ditur una. Sicut duces diuersis locis cõmissa p̃ lia continuauerant. A cies uulcania. Ideo abusus ẽ. quia cõparatio adbellũ
ꝑtinet. Nã deigne dicere satis in congruũ ẽ. Ergo acies uulcania. uis ignis quȩ late ꝑcãposeffunditur. Victor cuiuota
ꝓcesserunt. Votis cõpos eΠIΠΥXΩN. Ouantes. Abusio est ñ propͥetas: Coit om̃s in unũ. Vnanimit̃ om̃s fortit᷑ faciu
edbellis acer. Sed mͦ inceptiua particula . ẽ. ut in salustio sepius. sicut at int̾dũ. Nã ñ est cõiunctio ratiocinantis. insua colleg

Expanded text:
fuit tantum, et haec sola mora, quo minus Ilus periret. TEVTHRA ab eo quod est ‘hic Teuthras huius Teuthrae’, quomodo ‘Aeneas Aeneae’. fuit tantum, et haec sola mora, quo minus Ilus periret. TEVTHRA ab eo quod est ‘hic Teuthras huius Teuthrae’, quomodo ‘Aeneas Aeneae’. TYREN ab eo quod est ‘hic Tyres’. OPTATODITVR VNA sicut duces diversis locis commissa praelia continuaverant. ACIES VVLCANIA ideo abusus est, quia comparatio ad bellum pertinet: nam de igne aciem dicere satis incongruum est: ergo ‘acies Vulcania’ vis ignis, quae late per campos effunditur. VICTOR cui vota processerunt, voti compos, ἐπιτυχών. OVANTES abusio est, non proprietas. COIT OMNIS IN VNVM unanimiter omnes fortiter faciunt. SED BELLIS ACER ‘sed’ modo inceptiva particula est, ut in Sallustio saepius, sicut ‘at’ interdum: nam non est coniunctio ratiocinantis. IN SVA COLLIG
Abbreviated transcription (Latin):
memorat dicens grecã eẽ. R ȩthus gͦ mañubriorũ rex fuit in italia. qͥ anchemolo filio caspiam suꝑ ducs̃ nouercã. Hanc
pͥuignꝰ stuprauit. Iuo cognito cum eũ pat̃ ꝑ sequeretur & adpȩnã uocar&. fugiens ille se adturnũ contulitꝰ. Suis. etiã
sus. Lucanus. Et amissum fratrẽ iugentib: offert. Discrimina : differentias Thimbre Prothimb metri causa meta¬
in campis caput aceruice refulsum. Sennanimes que micant oculi. lucẽq requir᷑. Quẽ uersũ ita transtulit ad suum
carnẽ uarro atacinus. Tuentes: M edo uidentes. Alibi defendentes. dolor &pudir. Sic mex enrtio estuat ingens uno
ncorde pudor mextoq in signia luctu. ł ugientẽ rȩche .a .p. Pret fugiente. Fut ilo. Sub audis ad mortẽ ilihoc spatiu

Expanded text:
memorat, dicens Graecam esse. Rhoetus ergo Marrubiorum rex fuerat in Italia, qui Anchemolo filio Casperiam superduxit novercam: hanc memorat, dicens Graecam esse. Rhoetus ergo Marrubiorum rex fuerat in Italia, qui Anchemolo filio Casperiam superduxit novercam: hanc privignus stupravit. Quo cognito cum eum pater persequeretur et ad poenam vocaret, fugiens ille se ad Turnum contulit. SVIS etiam suis: Lucanus «et amissum fratrem lugentibus offert». DISCRIMINA differentias. THYMBRE pro ‘Thymber’, metri causa metain campis caput a cervice revulsum, semianimesque micant oculi lucemque requirunt»: quem versum ita transtulit ad suum carmen Varro Atacinus. TVENTES modo videntes, alibi defendentes. DOLOR ET PVDOR sic Mezentio «aestuat ingens uno in corde pudor mixtoque insania luctu». FVGIENTEM RHOETEA PRAETER praeterfugientem. FVIT ILO subaudis: ad mortem Ili hoc spatium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbat dici & hic ob ex & hȩc obex quod ut diximꝰ hodie deusu recessit: Densosprũpit .i.h. Vt eos hartaretur exemplo. ł atis
iniquis. Ex itũ p̃occupauit futurũ. Magno pondere. Magni ponderis ut aere cauoclipeũ ꝓ aeriscaui. Receptat Ideo
ait desoꝑ quia pallas ad euellandã hastã fuerat incdinatꝰ: Nã pallas anter uentendũ fuert. Ordo est: nã eundẽ pallas ante excipi
iđ dolo interfinit. Ille eni incautus ruebat. furensꝓpt̃ crudelẽ mortẽ sodalis. Vnđ & in cautꝰ fuerat Tumido in palmone¬
t naturalit̃ tumido. et quia furebat. Inpul mone aut̃ recondit. Archais mosẽ ꝓ inpulmonẽ. Mrgi i Rethi de gente
uetusta anche maꝰlũ. Hlaec fabula inlatinis nusquã inuenit᷑ a uetorib. A uienus tm̃ quitotũ liuiũ iambiscripsit hane cõ¬

Expanded text:
probat dici et ‘hic obex’ et ‘haec obex’, quod, ut diximus, hodie de usu recessit. DENSOS PRORVMPIT IN HOSTES ut eos hortaretur exemplo. FATIS probat dici et ‘hic obex’ et ‘haec obex’, quod, ut diximus, hodie de usu recessit. DENSOS PRORVMPIT IN HOSTES ut eos hortaretur exemplo. FATIS INIQVIS exitum praeoccupavit futurum. MAGNO PONDERE magni ponderis, ut «aere cavo clipeum» pro ‘aeris cavi’. RECEPTAT ideoautem 'desuper', quia Pallas ad evellendam hastam fuerat inclinatus. Ad v. 385 Nam pallas ante rventem dum furit ordo est: nam eundem Pallas ante excipit, id est dolo interimit; ille eniet naturaliter tumido, et quia furebat. ‘In pulmone’ autem ‘recondit’ archaismos est pro ‘in pulmonem’. RHOETI DE GENTE VETVSTA ANCHEMOLVM haec fabula in Latinis nusquam invenitur auctoribus. Avienus tamen, qui totum Virgilium iambis scripsit, hanc com
Abbreviated transcription (Latin):
impeditis equos comitib dabant. a ped estri certamine confligebant. Iuo fu gitis hoc amare dictum est ȩtiam p̃cessequuntur
euietaq bella. fmita ex hausta. Nã hostis umcitur nõbellũ. Fidi tene pedib Datiuus ẽ. pedib:. Namfido tibi dicim. tac
on contradeos sed contra mortales bellatractamꝰ: Ecce maris. Nꝗ est ficax in fine posuit. Namdicit eos quo fugiant nõ habere cũ
terra teneatur ab hostib Mare aut̃ pedib transire ñ pesint. castra uͦ in gredit᷑ pessimũ ẽ. Aut certe etiã hoc in posibile si abhos¬
tib obsidentur ut qͥdã uolunt intellegentes. &rapit acerto tã aciem intheueros scilicet suã quã ducebat: eȩceris relictis. mago
qđ ẽ magna obice. Hl inc est qđ non nulli uitant generis dubietatẽ & legunt magniscilic& maris. Caꝑtm̃ in libris dubi generis

Expanded text:
inpeditis equos comitibus dabant et pedestri certamine confligebant. QVO FVGITIS hoc amare dictum est. Et iam preces sequuntur. inpeditis equos comitibus dabant et pedestri certamine confligebant. QVO FVGITIS hoc amare dictum est. Et iam preces sequuntur. DEVICTAQVE BELLA finita, exhausta: nam hostis vincitur, non bellum. FIDITE NE PEDIBVS dativus est ‘pedibus’: nam ‘fido tibi’ dicimus. Hnon contra deos, sed contra mortales bella tractamus. ECCE MARIS quod est efficax, in fine posuit: nam dicit eos quo fugiant non habere, cum terra teneatur ab hostibus, mare autem pedibus transire non possint. Castra vero ingredi turpissimum est: aut certe etiam hoc inpossibile, si ab hostibus obsidentur, ut quidam volunt, intellegentes ‘et rapit acer totam aciem in Teucros’ scilicet suam, quam ducebat, ceteris relictis. MAGNAundum quod est ‘magna obice’. Hinc est quod non nulli vitant generis dubietatem et legunt ‘magni’, scilicet ‘maris’. Caper tamen in libris dubii generis
Abbreviated transcription (Latin):
nđ ÷ origo uentiboreȩ. Ismara. Iraoiȩ ciuitas amonte hismaro: Expellere tendunt. Ho cose inuicẽ mouere contendu
imine : iđ littore . M agno aethere .i. aere inmagno. Nam uenti in ȩthere ñsunt. sed in aere. Sic supͣ. Atq aechera
tranant cũ sonituꝓaerẽ. Obnixa omĩa contra. Mare mari. nubes nubib uenti uentis. Legit᷑ & obnixi : ut referatur
aduentos. Haer& pedepes Propedi Nã antipto sis ẽ. Et ẽ. homeri uersiculus Archadas. accusatiuus ẽ pluralis Cuius
ultima sillaba ideo breuis ẽ. quia nominatiuus pluralis ẽ terminatur: ut hiarehades. ut delfines delfinas. Laciosequaei
platinis. A libi Inuadunt urbẽ somno uinoq sepultã. dimittere quãdo. Si quidẽ. et .ẽ. romanȩ militiȩ. Nã in locis

Expanded text:
unde est origo venti Boreae. ISMARA Thraciae civitas a monte Ismaro. EXPELLERE TENDVNT loco se invicem movere contendunt. unde est origo venti Boreae. ISMARA Thraciae civitas a monte Ismaro. EXPELLERE TENDVNT loco se invicem movere contendunt. LIMINE id est litore. MAGNO AETHERE id est aere in magno; nam venti in aethere non sunt, sed in aere: sic supra «atque aethera tranant cum sonitu» pro ‘aerem’. OBNIXA OMNIA CONTRA mare mari, nubes nubibus, venti ventis. Legitur et ‘obnixi’, ut referatur ad ventos. HAERET PEDE PES pro ‘pedi’; nam antiptosis est. Et est Homeri versiculus. ARCADAS accusativus est pluralis, cuius ultima syllaba ideo brevis est, quia nominativus pluralis ‘es’ terminatur, ut ‘hi Arcades’, ut ‘delphines delphinas’. LATIO SEQVACI pro ‘Latinis’. Alibi «invadunt urbem somno vinoque sepultam». DIMITTERE QVANDO siquidem. Et est Romanae militiae: nam in locis
Abbreviated transcription (Latin):
entiẽ. Vnđ & salustũ dix̃ qͣsiut abundus Fratris decorpore rapto. Si dicers frm de corpore speciosus eẽt. Eđ tdeo amirt hsmo
hasta alcanoris tantũ uulnerauerat manũ. in meonis uͦ hȩserat corpore ꝰ Femͣ. łem᷑ dicimꝰ qr legit᷑ huiꝰ femoris Allius uero
ablatiui ñ inuenit᷑ nominatiuus. lȩcus eripit afemine. Licet caper in libris enucleati sermonis dicat femen. Sed ñponat
exẽplũ. Ergo haut hocfem᷑. aut hoc fem̃. Nã femꝰ ñ dicimꝰ penitus. Hic curib: Hoc .ẽ. tunc. Et est ordo. Tunc fidens pͥ¬
mȩ uo corpore aduenit clausus. Rigida. Tenens eã ñ uibrans & iaciens. Boreȩ degente sup̃ma. A ut originẽ duc ontes
aretho & calai qui filu boreȩ & orithȩ nipbȩ fuer ut degente degenere accipiamꝰ. aut certe iniꝑboreis montib natos:

Expanded text:
ienti est: unde et Sallustius dixit «quasi vitabundus». FRATRIS DE CORPORE RAPTO si diceret ‘fratrum de corpore’, speciosius esset: quod ideo omisit, quia ienti est: unde et Sallustius dixit «quasi vitabundus». FRATRIS DE CORPORE RAPTO si diceret ‘fratrum de corpore’, speciosius esset: quod ideo omisit, quia hasta Alcanoris tantum vulneraverat manum, in Maeonis vero haeserat corpore. FEMVR ‘femur’ dicimus, quia legitur ‘huius femoris’; illius vero ablativi non invenitur nominativus «laetus eripit a femine», licet Caper in libris enucleati sermonis dicat ‘femen’ sed non ponat exemplum. Ergo aut ‘hoc femur’, aut ‘hoc femen’: nam ‘femus’ non dicimus penitus. HIC CVRIBVS hoc est ‘tunc’. Et est ordo: tunc fidens primaevo corpore advenit a Zetho et Calai, qui filii Boreae et Orithyiae nymphae fuerunt, ut ‘de gente’ de genere accipiamus: aut certe in hyperboreis montibus natos,
Abbreviated transcription (Latin):
rans uerberat. Scindit. Traiecto missa ocerto la. Iuȩ fuerat missa retro actolacerto. Pretinꝰ. Iugit᷑. continiȩ enorẽ
currendi modũ. Id eodẽ impetu fertur: Moribunda. MNorientisimilis. qđ ita eẽ ȩtiã salustius cõꝓbans ostendit quiant quas
uitabundus ꝑtramites & saltuosa loca exercitũ ductare. Nã iugurtha nõ uitabat legatũ. sedse eũ uitare simulabat: Namq
nom̃ ẽ. ideo significat similitudinẽ ñ passionẽ. Iđ sipartic ipialit̃ diceretur: a passi uo uenire. Omĩa eni a passiuo participio
indus exeunt: Moribunda similis morienti. Non enĩ participialit᷑ aliquid significat. sedͥ nõis hab significationẽ. Nominisaut᷑
signifieatio similitudinẽ hab̵̃ nõ passionẽ: Inđ dico moriturus ẽ uere mortturus ẽ. hn oribundius qut̃ ñ uere sedsimilis mor¬

Expanded text:
TRANSVERBERAT scindit. TRAIECTO MISSA LACERTO quae fuerat missa retroacto lacerto. PROTINVS iugiter, continue. TENOREM TRANSVERBERAT scindit. TRAIECTO MISSA LACERTO quae fuerat missa retroacto lacerto. PROTINVS iugiter, continue. TENOREM currendi modum. MORIBVNDA morienti similis. Quod ita esse etiam Sallustius comprobat et ostendit, qui ait «quasi vitabundus per tramites et saltuosa loca exercitum ductare»: nam Iugurtha non vitabat legatum, sed se eum vitare simulabat. Nam quia nomen est, ideo significat similitudinem, non passionem. Quod si participialiter diceretur, a passivo veniret: omnia enim a passivo participia in ‘dus’ exeunt. MORIBVNDA similis morienti: non enim participialiter aliquid significat, sed nominis habet significationem. Nominis autem significatio similitudinem habet, non passionem. Quando dico ‘moriturus est’, vere moriturus est; moribundus autem non vere, sed similis mor
Abbreviated transcription (Latin):
in porio corripuit. ut hȩc regiꝓmissa cydonhȩc lamped abamꝰ. Iđ fecit abutens licentia qua utim᷑ in ꝓpͥis nõib : flauentẽ¬
romiserandus. Hã ꝓnominatiuo uocatiuũ posuit. ut contra socer armalatinꝰ habeto. Licet illic possit accipi socer armalaun
aquarũ. Stipata eohors. Qnaniunt ueniens Septenaq tela. More suo ꝓseptẽ. Vt bina peluob deflex̃ parti siei al ma
uenus: M aleat donatus hocloco ante dietorũ oblitũ eẽ uirgibis qđ post ious ꝓhibitionẽ bellis ficit numina int̾ec̃. ñ respiciens
iouẽ magis deos hortatũ eẽ. in foedera quã ab ellis ꝓhibuisse. Nã & paulo post tã iuno quã utur nabellis intererunt: Alchaten.
ingrȩcoꝵ stetere corporib Nullũ enĩ dextera meam rutidlos sine causa iaculabit᷑ telũ : eorũq iã sunt cede hostiũ cõꝓpbata

Expanded text:
in proprio corripuit, ut "haec regi promissa Cydon haec Lampe dabamus" : quod fecit, abutens licentia qua utimur in propriis nominin proprio corripuit, ut "haec regi promissa Cydon haec Lampe dabamus" : quod fecit, abutens licentia qua utimur in propriis nominpro ‘miserandus’; nam pro nominativo vocativum posuit, ut contra «socer arma Latinus habeto»: licet illic possit accipi ‘socer arma Lataquarum». STIPATA COHORS unanimiter veniens. SEPTENAQVE TELA more suo pro ‘septem’, ut ‘bina’ pro duobus. DEFLEXIT PARTIM S. C. ALMA VENVS male ait Donatus, hoc loco ante dictorum oblitum esse Vergilium, quod post Iovis prohibitionem bellis facit numina interesse, non respiciens, Iovem magis deos hortatum esse in foedera, quam a bellis prohibuisse: nam et paulo post tam Iuno, quam Iuturna bellis intererunt. ACHATEN in Graecorum stetere corporibus: nullum enim dextera mea in Rutulos sine causa iaculabitur telum eorum, quae iam sunt caede hostium comprobata.
Abbreviated transcription (Latin):
egit᷑ & faro: utit clamor cȩlo. ut sit datiuus ab eo qđ ÷ hic farus. Si aut̃ faron legeris : figuratũ ẽ. Nã de nominatiuo transin
ad datiuũ dic sclamanti : Infelix nouagaudia cydon. decretensib accipimꝰ. qđ in amores pueroꝵ intẽperantes fuer̃ qđ postea
in laconas. & in totã gretiã trans latũ ÷. Adeo ut & cicerodicat in libris dere publica opprobrio fuisse ad ulescentib si ama¬
tores nõ haberent. Propt̃ qđ poeta cydonẽ inducit amatorẽ. Noiumꝰ aut̃ cydones crecenses dici. Sane cidon qnđ nom̃ ẽ
ꝓpriũ. eynaturalit̃ ꝓducit. A pellatiuũ : corripit .ey. ut partus siue cydon telon in medicabiletorsit. Tam̃stitius ȩtra

Expanded text:
legitur et ‘Pharo’, ut «it clamor caelo», ut sit dativus ab eo, quod est ‘hic Pharus’. Si autem ‘Pharon’ legeris, figuratum est; nam de nominativo transit legitur et ‘Pharo’, ut «it clamor caelo», ut sit dativus ab eo, quod est ‘hic Pharus’. Si autem ‘Pharon’ legeris, figuratum est; nam de nominativo transit ant. Ad v. 325 Infelix nova gavdia cydon de Cretensibus accipimus quod in amores puerorum intemperantes fuerunt: quod postea in Laconas et in totam Graeciam translatum est, adeo ut et Cicero dicat in libris de re publica, obprobrio fuisse adulescentibus si amatores non haberent. propter quod poeta Cydonem inducit amatorem. novimus autem Cydonas Cretenses dici. sane 'Cydon' quando nomen est proprium, 'Cy' naturaliter producit; si appellativum, corripit 'Cy', ut "Parthus sive Cydon, telum inmedicabile torsit" . tamen Statius etiam
Abbreviated transcription (Latin):
amfluctus. Nominatiuus ẽ. singularis Ex ponit inundis. Ideo inundis ñ inundas quia in ipsoloco res agitur: neo ÷ muttitio
menpugnȩ. Salustius. Pugnã illã ꝓ om̃ibello fiturã. Ideo gͦ omen. qe sic̃ nunc sic ubiq uinc& eneais. Inuasit agrestes. I uia dies̃.
& latos uastant cultorib agros Therone. Hoc nom̃ inpindaro lectũ ẽ tantũ. Tunicã squalentẽ. Splendentẽ loricã.
medicinȩ ꝑ quãlucẽ sortunt᷑. Vnđ escula phius eiꝰ fingit᷑ filius. Ita em̃pcreatũ supͣ diximꝰ. Cȩsarũ ȩtiã familia ideo sacera
retinebant apollinis. quia qui pͥmꝰ de eorũ familia funt. ex secto matris uentre natus . ẽ. Vnđ ȩtiã cȩsar dictus ẽ lic&
uaria de ethimologia huiꝰ nõis dicantur. ut diximꝰ sup. Iđ licuit paruo. legit᷑ & cuilicuit:. Vsq tãdiu. dũ donec. Ecce faron

Expanded text:
nam ‘fluctus’ nominativus est singularis. EXPONIT IN VNDIS ideo non ‘in undas’, quia in ipso loco res agitur, nec est mutatio. nam ‘fluctus’ nominativus est singularis. EXPONIT IN VNDIS ideo non ‘in undas’, quia in ipso loco res agitur, nec est mutatio. OMEN PVGNAE Sallustius «pugnam illam pro omine bello futuram». Ideo ergo ‘omen’, quia, sicut nunc, sic ubique vincet Aeneas. INVASIT AGRESTES quia dixit «et latos vastant cultoribus agros». THERONE hoc nomen in Pindaro lectum est tantum. TVNICAM SQVALENTEM splendentem loricam. lucem sortiuntur: unde Aesculapius eius fingitur filius; ita enim eum procreatum supra diximus. Caesarum etiam familia ideo sacra retinebat Apollinis, quia qui primus de eorum familia fuit, exsecto matris ventre natus est, unde etiam Caesar dictus est: licet varia de etymologia huius nominis dicantur, ut diximus supra. QVOD LICVIT PARVO legitur et ‘cui licuit’. VSQVE tamdiu, donec. ECCE PHARON
Abbreviated transcription (Latin):
factoꝵ meminerit. & laudis parentũ. Versat quos ducere contra. Cogitat qͥdẽ s ñ facit. nediuiso exercitu ut ruluque
uincatur. Qdđ sequentia indicant. Nãpaulo post dicturus. ẽ. Et rapit acerto tam aciem intheueros. Concredere. Conuaeatt
andũ uada.eẽ. ñ sperat incidit in ea. Tollite. Ferte. A d cȩleritatẽ nimiã dictũ. ẽ. ł indite rostris. Militari felle dictũ est.
statio siccũ litussignificat. Hoc enĩdicit. Potiar t̾ra & nauẽ frangere ñ recuso. In nocue. In nocuis ẽ cui ñ nocetur. In noxu
qui ñ nouit nocere. Sed haec poete plerũq: confunduntꝰ. dorso in iqͦ dorsũ ÷ durior harena quȩ remeantib fluctib
& euntib densetur & in modũ saxi durescit. qđ anautis puluinꝰ uocat᷑. Iniqͦ Sibi nocenti. Fluctusq fatigat. Sub audis eã

Expanded text:
factorum meminerit, et laudis parentum. VERSAT QVOS DVCERE CONTRA cogitat quidem, sed non facit, ne diviso exercitu utrobique factorum meminerit, et laudis parentum. VERSAT QVOS DVCERE CONTRA cogitat quidem, sed non facit, ne diviso exercitu utrobique vincatur: quod sequentia indicant, nam paulo post dicturus est ‘et rapit acer totam aciem in Teucros’. CONCREDERE ‘con’ vacatt melius est: nam dum vada esse non sperat, incidit in ea. TOLLITE FERTE ad celeritatem nimiam dictum est. FINDITE ROSTRIS militari felle dictum est, statio siccum litus significat: hoc enim dicit: potiar terra, et navem frangere non recuso. INNOCVAE innocuus est cui non nocetur, innoxius qui non novit nocere; sed hoc poetae plerumque confundunt. DORSO INIQVO dorsum est durior harena, quae remeantibus fluctibus et euntibus densetur et in modum saxi durescit, quod a nautis pulvinus vocatur. INIQVO sibi nocenti. FLVCTVSQVE FATIGAT subaudis ‘eam’:
Abbreviated transcription (Latin):
dentib cõparauit. bene ho cstatius adipsa arma transtulit dicens. Armaq in auro tristia. Iđ uoris optastis ad est. Magna aspsua¬
demptis ẽ : ut qđ̃ cupit fien in pre iudiciũ thrahat. sicut hocloco quia uulturnus ut optent pugnã eiusso en hanc eossemꝑ dicit
optasse. Perfringere dextra Fortit̃ facere. Et bene uerbo usus ẽ militari: Inmanib: Noniã in uotis sed in manib res ẽ. Nune con¬
iugis esto. Prosit. Tertia ꝑ sona ẽ. Referto aut̃ ꝓreferat . Referto facta patrũ. Alii hic distingunt ut sit. Referat modo unis¬
quisq facta patrũ & laudes. Et secutus salustiũ hoc dix̃. qui ait hispanorũ fuisse. ut inbella euntib adulescentib parentũ sacta
memorarentur amaiorib a matrib A lii distingunt. nunc magna referto facta. ut dua sres dixerit. Nunc unusquisq & suoꝵ

Expanded text:
dentibus comparavit, bene hoc Statius ad ipsa arma transtulit, dicens «armaque in auro tristia». QVOD VOTIS OPTASTIS ADEST magna ars persuadentibus comparavit, bene hoc Statius ad ipsa arma transtulit, dicens «armaque in auro tristia». QVOD VOTIS OPTASTIS ADEST magna ars persuadentis est, ut quod cupit fieri, in praeiudicium trahat. Sic hoc loco quia vult Turnus, ut optent pugnam eius socii, hanc eos semper dicit optasse. PERFRINGERE DEXTRA fortiter facere. Et bene verbo usus est militari. IN MANIBVS non iam in votis, sed in manibus res est. Esto pro ‘sit’: tertia persona est. ‘Refero’ autem pro ‘referat’. REFERTO FACTA PATRVM alii hic distinguunt, ut sit, referat modo unusquisque facta patrum et laudes. Et secutus Sallustium hoc dixit, qui ait, Hispanorum fuisse, ut in bella euntibus iuvenibus parentum facta memorarentur a matribus. Alii distinguunt ‘nunc magna referto facta’, ut duas res dixerit: nunc unusquisque et suorum
Abbreviated transcription (Latin):
ladesrutulissit ilaturus aeneas . Comete sanguine i lucubrȩ rubent. Prolugubriter. Cometȩ auit latine crinitȩ appellantir
tstoici dicunt hasstellas. cẽ. ultra xe.x .ii. dies. Quarũ nõa & affectꝰ. auienꝰ qui iã bisscripsit uirgili fabulas memorat. Hlinius
ȩtiã scdsdicit cometasstellas. eẽ. naturales quȩ apparent cortis tẽporib. Itẽ hoc ꝗꝗ cõmemorat. cometas fieri deplanetis
quinq unđ int̃dũ bonũ int̃ dũ pessima signisicant. Nã si deuenere aut ioue fiant: optima pͥnuntiant. Sidemarte aut setno:
deteriora. Nã mereurialis seꝑ talis ẽ : qualisille coher&. Vnđd & minist dõũ fingitur. Hlincẽ qđ m cum certo tẽpore sẽꝑ oriatu¬
ñ seꝑ ẽ. noxia. Leuodiincitur aut maiorib utitur uirib Qđ aut̃ ait contristat lumine cũ de stella loqueret᷑ quã armisplen¬

Expanded text:
dictum volunt. Ad v. 272 Cometae sanguinei lugubre rubent pro 'lugubriter'. cometae autem latine crinitae appellantur. dictum volunt. Ad v. 272 Cometae sanguinei lugubre rubent pro 'lugubriter'. cometae autem latine crinitae appellantur. et stoici dicunt has stellas esse ultra XXXII. quarum nomina et effectus Avienus, qui iambis scripsit Vergilii fabulas, memorat. Plinius etiam Secundus dicit, cometas stellas esse naturales, quae apparent certis temporibus. item hoc quoque commemorat, cometas fieri de planetis quinque, unde interdum bonum, interdum pessima significant. nam si de Venere aut Iove fiant, optima praenuntiant; si de Marte aut Saturno, deteriora: nam Mercurialis semper talis est, qualis ille cui cohaeret; unde et minister non semper est noxia. LAEVO noxio quod autem ait ‘contristat lumine’, cum de stella loqueretur, quam armis splen
Abbreviated transcription (Latin):
ł sgno militaria. Suilis innubib aeris. Altis modo. Strimonȩ ũ grues aflumine traci̧ serimoniȩ iuxta quẽ habit
Iaec aut cõparatio nõ adtelorũ ꝑtinet iactũ : sed adtroianorũ clamore. F ugiuntq notos. Aut qͦs iuentos frigidosidlã ealita
grues signisicant tẽpestatẽ sutura: ut ingeorgicis legimꝰ: Aut illũ surgentẽ uallib imiseriae sugere grues. Aut reuera notos
orũ enĩcalorẽ fugiunt : cũ reuertunt᷑ inthraciam. Adlabi classib aequor. Cũ clasib labi. Ardet apex capit. Ex sequentib
intellegimꝰ ȩneȩ armoꝵ fieri descriptionẽ. Nã dicturus ẽ. At nõ au cdacrturno fiducia cefsit: quã iuis talia arma conspicere.
itam̃ pͥmã respicias conexionẽ quasi de turno uidetur dicere : quo dñꝓcedit. Apex. Coni altitudo hoc loco Est aut̃ homeri
& locus. et cõparatio. Hloc aut̃ iste uiolentiũ posuit. qđ ille stellȩ tantũ facit cõparationẽ. hic ȩtiã stellȩ pefifere repiciens quas

Expanded text:
GRVES a fluvio Thraciae Strymone, iuxta quem habitant. Haec autem comparatio non ad telorum pertinet iacum, sed ad Troianorum clamorem. FVGIVNTQVE NOTOS aut quosvis ventos frigidos: nam etiam grues significant tempestatem futuram, ut in georgicis legimus «aut illum surgentem vallibus imis aeriae fugere grues»: aut re vera ‘notos’; horum enim calorem fugiunt cum revertuntur in Thraciam. ADLABI CLASSIBVS AEQVOR cum classibus labi. ARDET APEX CAPITI ex sequentibus intellegimus Aeneae armorum fieri descriptionem; nam dicturus est ‘at non audaci Turno fiducia cessit’, quamvis talia arma conspiceret. Si tamen primam respicias conexionem, quasi de Turno videtur dicere: quod non procedit. ‘Apex’ coni altitudo hoc loco. Est autem Homeri et locus et comparatio. Hoc autem iste violentius posuit, quod ille stellae tantum f
Abbreviated transcription (Latin):
suit. quiadardanus dr̃. Nam perite dubiũ nom̃ elegit. qđ contumeliã cõmunicar& aeneȩ : Spartham expugnauit
oc dehistoriar ut diximꝰ. Nã cum sollicitata helena parinseqͥ noluisset. egressus ille ciuitatẽ obsedit. Iua eu ersa helen
rapuit. Vnđ recipit meruit a marito. Tela dedi. aut amori. aut bello. Decuit metuisse. Optima est elocutio Nam
qr pars ueneri fauebat pars iunoni. Geuflamina pͥma .c.d. f.s. Et ceca uolutant murmura. Nõ tẽ pestatis facit c̃¬
parationẽ. sed signi tẽpestatis futurȩ. Quadã enĩ arcana ratione fit ut sit murm᷑ insiluis ante uentoꝵ aduentũ. Vnd
ait cȩcam᷑ mura. Quoꝵ ratio ñ appar&. ut cȩciq in nubib ignes t̾rificant animos. Sic in georgicis. Continuo uen
surgentib aut freta ponti. incipiunt agitata tumescere & aridus altis. Montib audiri fragor. Tre me facta solo telli

Expanded text:
suit, quia Dardanus dicitur: nam perite dubium nomen elegit, quod contumeliam communicaret Aeneae. spartam expugnavit suit, quia Dardanus dicitur: nam perite dubium nomen elegit, quod contumeliam communicaret Aeneae. spartam expugnavit hoc de historia est, ut diximus: narapuit: unde et recipi meruit a marito. TELA DEDI aut amori aut bello. DECVIT METVISSE optima est elocutio, nam  pars Veneri favebat, pars Iunoni. CEV FLAMINA PRIMA C. D. F. S. ET CAECA VOLVTANT MVRMVRA non tempestatis facit comparationem, sed signi tempestatis futurae: quadam enim arcana ratione fit ut sit murmur in silvis ante ventorum adventum: unde ait 'caeca murmura', quorum ratio non apparet, ut "caecique in nubibus ignes terrificant animos" . sic in georgicis "continuo ventis surgentibus aut freta ponti incipiunt agitata tumescere et aridus altis montibus audiri fragor" . Ad v. 102 Tremefacta solo tellus
Abbreviated transcription (Latin):
furta. Et euersi ilii haec uera ẽ causa. Nã foedera quȩ int̾ grecos & troianos fuer̃ ita solutas. Hercules aut̃ cũ ex pugn
ilio filiam laomedontis hesionã pͥami sororẽ ta lamonidedisset ꝓfectis legati cũ pamo & eã minime repetere potuerunt
illis dicentib se eã habella iure belloꝵ. Vnđ cõmotꝰ pͥamꝰ. misit paridẽ cũ exercitu ut aliqͥd tale abduceret. aut uxore
regis filiã. Qui expugnata sparta helenã rapuit. Hinc gͦ uirgł utrũq tangit. & istã historiã quã mͦ diximꝰ. et ꝓpt̃ iudic
paridis quã uisfabulasit illares & apo etis cõposita: Iui troas achiuis. At qui deuenere loqͥt᷑ Sed qrdii arseno thelos ut d¬
mꝰ supͣ. Ideo sicdix̃. Nã in subauditione ponunt᷑. eaquȩ ñ possumꝰ dicere aꝑte. Dardanius. Nonꝓpt̃ in uiriã aeneȩ hoc po

Expanded text:
furta». Et eversi Ilii haec est vera causa: nam foedera quae inter Graecos et Troianos fuerunt, ita soluta sunt. Hercules cum expugnato furta». Et eversi Ilii haec est vera causa: nam foedera quae inter Graecos et Troianos fuerunt, ita soluta sunt. Hercules cum expugnato Ilio filiam Laomedontis Hesionam, Priami sororem, Telamoni dedisset, profecti sunt legati cum Priamo et eam minime repetere potuerunt, illis dicentibus se eam habere iure bellorum. Vnde commotus Priamus misit Paridem cum exercitu, ut aliquid tale abduceret, aut uxorem regis, aut filiam. Qui expugnata Sparta Helenam rapuit. Hinc ergo Vergilius utrumque tangit, et istam historiam quam modo diximus, et propter iudicium Paridis: quamvis fabula sit illa res et a poetis composita. unt, ut diximus supra, ideo sic dixit: nam in subauditione ponuntur ea quae non possumus dicere aperte.
Abbreviated transcription (Latin):
rem in anẽ oppositã . dic̃ aut̃ quãdo eũ uenꝰ adio mede liberauit ł neptunꝰ ab achille qđ ueneri inputant᷑ quia eius gram factũ
quia eius grã factũ ẽ. ut illo loco quastũ philomela dapes. cũ ꝓnefecerit tm̃ sed ꝓpt̃ philomelã aut certe quia uenerẽ dicunt
eẽ matrẽ dm̃. Aeneas ignarus ab est. Eaquae soluere ñ possumꝰ irridemꝰ. Vt hocloco. Sic inbucolicis p̃misit. diumi o pꝰ alchi¬
medentis. Postea ꝑirrisionẽ ait. Et nob idẽ alcimedon duo pocula . f. Grauidã bellis urbẽ. Alibi. Populosq feroces contuno
causa fuisse gericulorũ. F lux as Molles. qua e possent ȩtiã sine in imicis perire. Resfluxas. Fuxãrẽ publieã siue fluxã lahe¬
cõmisit adulteriũ. Ergo foedera soluere furto amicitias adulterio dissipare : Nã furtũ ẽ. ad ulteriũ. Vnde .ẽ. Et dulca

Expanded text:
rem inanem obpositam. dicit autem quando eum Venus a Diomede liberavit, vel Neptunus ab Achille: quod Veneri inputatur, quia in eius gratiam factum est. rem inanem obpositam. dicit autem quando eum Venus a Diomede liberavit, vel Neptunus ab Achille: quod Veneri inputatur, quia in eius gratiam factum est. quia eius gratia factum est, ut illo loco "quas illi Philomela daesse matrem deum. AENEAS IGNARVS ABEST ea quae solvere non possumus, inridemus, ut hoc loco. Sic in Bucolicis praemisit «divini opus Alcimedontis», postea per inrisionem ait «et nobis idem Alcimedon duo pocula fecit». GRAVIDAM BELLIS VRBEM alibi «populosque feroces contundecausam fuisse periculorum. FLVXAS molles, quae possent etiam sine inimicis perire. ‘Res fluxas’ fluxam rempublicam. QVI TROAS ACHIcommisit adulterium. Ergo ‘foedera solvere furto’ amicitias adulterio dissipare: nam furtum est adulterium, unde est «et dulcia
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtiã auũ eius dm̃ eẽ. Itẽ adueneris obtrectationẽ dicit. cui diua uenilia mat̾. Nã uenilia. nimpha est. Pilumñ
aut̃ auũ turni id eo dic̃ ut auicino nobilis genere. eẽ. uideatur sic ut ẽ ȩneas. Nã paulo post dictura ẽ. ipsa iuno¬
pilũ nusq illi quartus pat̃. A trafaces a euobello & .ẽ. belli definitio. Non enĩfacib: troiani pugnauerant. A ue¬
tere prȩda s. in uidiose. Nã nihil rapuerant. Legere ł urari. Vnde & sacrilegi dicuntur. qui sacra legunt hoc ẽ
furantur Alibi Quae sublegi tacitus tibi carmina nuꝑ: Gremus ab ducere pactas: id sponsas tiã ante usã
tabularũ matrimoni cautionessibi inuicẽ emittebant. In quib spondebant se consentire in ura marrimonu & fide iu

Expanded text:
etiam avum eius deum esse. Item ad Veneris obtrectationem dicit ‘cui diva Venilia mater’: nam Venilia nympha est. Pilumnum etiam avum eius deum esse. Item ad Veneris obtrectationem dicit ‘cui diva Venilia mater’: nam Venilia nympha est. Pilumnum autem avum Turni ideo dicit, ut a vicino nobilis genere esse videatur, sicut est Aeneas: nam paulo post dictura est ipsa «Pilumnusque illi quartus pater». ATRA FACE saevo bello. Et est belli definitio: non enim facibus Troiani pugnaverant. AVERTERE PRAEDAS invidiose: ceterum nihil rapuerant. LEGERE furari: unde et sacrilegi dicuntur, quia sacra legunt, hoc est furantur: alibi «vel quae sublegi tacitus tibi carmina nuper». GREMIIS ABDVCERE PACTAS id est nam ante usum tabularum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se consentire in iura matrimonii, et fideiu
Abbreviated transcription (Latin):
aut certe disrũꝑe foedera quaeturnus cũ tirrenis inierat. Sciendũ sane turnũ auxiliorũ causa ad mezentiũ
confugisse. Gentes quietas. Nam licet uellent inbella ꝓrũpere. tm̃ erant qͥetȩ. propt̃ illud oraculũ. externos
nrã. A dillud respicit. Sinulla .ẽ. regio teueris quã det tua coniunx dura. Nubib iris. P ropt̃ illud aut actã nubibus irm¬
ndigñ ẽ italos .t .c. Rethoricũ ẽ. Nã quotiens aliqua ñ possumꝰ soluere paria opponimꝰ. qđ nuc iuno facit. Namnegare
nõpotest nec soluere. quia obsident᷑ troiani. Vnđ dicit hoc Indgnũ ẽ troianos obsideri. aliena eos matrimonia pri¬
ripere digñ ẽ : sic inbucolicis. Dic qͥb int̾ris inscriptis nõa regũ. Pilũnꝰ auus. comparat genus turm aeneae : dicens¬

Expanded text:
aut certe disrumpere foedera, quae Turnus cum Tyrrhenis inierat. sciendum sane Turnum auxiliorum causa ad Mezentium aut certe disrumpere foedera, quae Turnus cum Tyrrhenis inierat. sciendum sane Turnum auxiliorum causa ad Mezentium confugisse. gentes quietas nam licet vellent in bella prorumpere, tamen erant quietae propter illud oraculum "externos NOSTRA ad illud respicit «si nulla est regio Teucris quam det tua coniunx dura». NVBIBVS IRIS propter illud «aut actam nubibus Irdare flammis rhetoricum est: nam quotiens aliqua non possumus solvere, paria opponimus. quod nunc Iuno facit: nam negare non potest nec solvere quia obsidentur Troiani: unde dicit, hoc indignum est, Troianos obsideri, aliena eos matrimonia praeripere dignum est. sic in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsquã. Cȩlans quae factas: eaquae non sunt facta cõmemorat. Nã ñ aeneas sed tur nꝰ iunonis instinctu bella cõmoeit
titura ut replicatione rerũ obiectarũ. sost enĩsequit᷑ resolutio: Esto. Modo ad ũbiũ ẽ concedentis. Nã grecũ est. Illo
aut̃ loco ũbũ ẽ. Esto nunc sol testis: Cassandrȩ impulsus furiis. b ene furiis plurali numero qđ deuaticinantibus
ñdicit᷑ ut uideant᷑ merito eẽ decepti. qui cassandre insanienti crediderunt. Quod nc̃ falso dr̃ aiunone. sicut ex
uerbis probamus anchise quiait. ut quẽ tũ uates ca sandra mouer&. Vitam cõmittere uentis iđ incertis & in anib:
rebus. Nũpuero sũmã belli. E& aggeratio ẽ ab ȩtate. Tyrre nãq fidẽ. Inire societatẽ cũ inimicis gentibus turno

Expanded text:
VISQVAM DIVVMQVE celans quae facta sunt ea quae non sunt facta, commemorat: nam non Aeneas, sed Turnus Iunonis instinctu bella commovit. VISQVAM DIVVMQVE celans quae facta sunt ea quae non sunt facta, commemorat: nam non Aeneas, sed Turnus Iunonis instinctu bella commovit. Vtitur autem replicatione rerum obiectarum; post enim sequitur resolutio. ESTO modo adverbium est concedentis: nam Graecum est: illo quia hoc sequitur    Ad v. 68 Cassandrae impulsus furiis bene 'furiis' plurali numero, quod de vaticinantibus non dicitur, ut videantur merito esse decepti qui Cassandrae insanienti crediderunt: quod falso dicitur a Iunone, sicut ex verbis probamus Anchisae, qui ait "aut quem tum vates Cassandra moveret?" num linquere castra illa aiecus accipiendum 'invocare' aut 'petere'. Tyrrhenamque fidem inire societatem cum inimicis gentibus Turno:
Abbreviated transcription (Latin):
lynicen obliq induc̃ loquentẽ. Nõme ullius domꝰ anxia culp&. Ex pectent uerruces obli qͦ lumine nati: Ond etiã supͣ
ant poeta se siggnari oculis. deserto remasiae. Ut exulib ne datur ducenda lauiniac. unđ ẽ p̃missa illa excusatio
& tota secundi oe conomia & in quarto ubi dic̃ mesifata meis paterentur ducere uitã. auspiciis. & .s. in .c. c urbẽ¬

Expanded text:
lynicen oblique inducit loquentem «non me ullius domus anxia culpet expectentve truces obliquo lumine matres»: unde etiam supra lynicen oblique inducit loquentem «non me ullius domus anxia culpet expectentve truces obliquo lumine matres»: unde etiam supra ait poeta «se signari oculis». DESERTOREM ASIAE ut «exulibusne datur ducenda Lavinia Teucris?» Vnde est praemissa illa excusatio et in tota secundi oeconomia, et in quarto, ubi dicit «me si fata meis paterentur ducere vitam auspiciis et sponte
Abbreviated transcription (Latin):
tes uocant. Onatam̃ ẽ significatio lic& indiuersa aetimo logia: Plautus inpiscopoli nice. aꝑte ostendit quid sint la¬
trones dicens: Rex seleucus misit aut conducendos latrones. In pauidꝰ frangit telũ. Lucanus ꝑ ferrũ tanti secur uul¬
nerus exit. ꝑremit ore cruento. Premit: lic& os habeat suo cruore ꝑ fusũ : Sane ipsa cõparatio. exitũ oftendit
futurũ. nã etiã turnus ru& in mortẽ ferocitate cõpulsus: Sic in quarto indicat futurũ regine exitũ dices
qualis coniecta cerua sagita: gliscit. crescit. unđ & glires dictis. quospingues efficit somnus: Turbidus. Plenꝰ
terroris & ꝑ turbationis. Sane notandũ afatur atq infit. Nã ite ratio ẽ qua frequent̃ ẽ usus lic& nõ nulli
dicant tẽperare hoc int̃ positã cõ iuinctionẽ. Rerractant. Repetant & re uoluant: Congredior. Statius ubi po¬

Expanded text:
tes vocant: una tamen est significatio, licet in diversa etymologia. Plautus in Pyrgopolinice aperte ostendit quid sint lates vocant: una tamen est significatio, licet in diversa etymologia. Plautus in Pyrgopolinice aperte ostendit quid sint latrones, dicens «rex me Seleucus misit ad conducendos latrones». INPAVIDVS FRANGIT TELVM Lucanus «per ferrum tanti securus vulneris exit». FREMIT ORE CRVENTO fremit, licet os habeat suo cruore perfusum. Sane ipsa comparatio exitum ostendit futurum: nam etiam Turnus ruet in mortem, ferocitate conpulsus: sic in quarto indicat futurum reginae exitum, dicens «qualis coniecta cerva sagitta». GLISCIT crescit: unde et glires dicti sunt, quos pingues efficit somnus. TVRBIDVS plenus terroris et perturbationis. Sane notandum ‘adfatur’ atque ‘infit’: nam iteratio est, qua frequenter est usus: licet non nulli dicant, temperare hoc interpositam coniunctionem. RETRACTENT repetant et revolvant. CONGREDIOR Statius, ubi Po
Abbreviated transcription (Latin):
pectꝰ & sonabat asperrimi. & inperitis poterat solyoe ecismus uideri. Graui uulnere. forti. ut ferit ense grauẽ
thymbreus osirim: Tundemũ. Nouissime idẽ post quã fuerit uulnere lacessitꝰ. hec enĩ leonũ natura ẽ. ut nisi lacessi¬
ti irasci neque ant: Mou& arma. uires suas experitur. Nã armas unius ciuusq rei posibilitas. Und ẽ & quaerere cõ¬
scius arma iđ dolos. Latronis. modo uenatoris & ẽ grecũ : Nã aaEACC RIM dicunt obseqͥ & seruire mercede
nđ latrones uocantur conducn milites. Moris aut̃ erat ut hos impr & circa se haber& & primos mitter& ad õne.
discrim̃. Und nunc dic̃ latronis telofixũ leonẽ quia enã uenatores operassuas locare consuerunt. Garro tam̃ dic̃ hoc
nom̃ posse habere etiã latina aetimo logiã ut latrones dictis quasi laterones. qđ circa latera regũ sut. quos nunc satelli¬

Expanded text:
pectus’ et sonabat asperrime et imperitis poterat soloecismus videri. GRAVI VVLNERE forti, ut «ferit ense gravem pectus’ et sonabat asperrime et imperitis poterat soloecismus videri. GRAVI VVLNERE forti, ut «ferit ense gravem Thymbraeus Osirim». TVM DEMVM novissime, id est postquam fuerit vulnere lacessitus: haec enim leonum natura est, ut nisi lacessiti irasci nequeant. MOVET ARMA vires suas experitur: nam arma sunt uniuscuiusque rei possibilitas, unde est «et quaerere conscius arma», id est dolos. LATRONIS modo venatoris. Et est Graecum: nam λατρεύειν dicunt obsequi et servire mercede, unde latrones vocantur conducti milites. Moris autem erat ut hos imperator et circa se haberet et primos mitteret ad omne discrimen: unde nunc dicit latronis telo fixum leonem, quia etiam venatores operas suas locare consueverunt. Varro tamen dicit, hoc nomen posse habere etiam Latinam etymologiam, ut latrones dicti sint quasi laterones, quod circa latera regum sunt, quos nunc satelli
Abbreviated transcription (Latin):
nuntis : cuus mos ẽ plusquã hab& ueritas nuntiare. ingruere impetũ facere. Ut in gruit eneas italis. Ille surensie
almuros . x tueretur se tur nus ut obsider& aeneas. stimants. ꝑ. cãpos. uelin fumantes caligine pulueris
duo idẽ hispano. hispaniã aut iberiã abibero flumine constat esse nominatã. considunt castris. insua quisq castradi¬
gressi. Moenia uallant. hincꝓbat᷑ quia & qui tuentur & qui obsident. ualla redicuntur:ua quisq custrad¬
urnus ut infractos.a .m.L Post quã turnus bello defeciss& uid& latinos anteaseꝑ in frac tos. Nãque ita maiorẽ sens
Propt̃ illud inte oralatini. inte oculos refer̃. ułtro. aut insuꝑ aut antequã aliquis ex poscat. Sautius ille. catero
chen illeleo idẽ princeps ferarũ. Sautuis aut̃ pectus sauciũ pectus habenf. & bene alia uerba int̃posuit: quia sauctꝰ

Expanded text:
nuntii, cuius mos est plus quam habet veritas nuntiare. INGRVERE impetum facere, ut «ingruit Aeneas Italis». ILLE FVRENS Enuntii, cuius mos est plus quam habet veritas nuntiare. INGRVERE impetum facere, ut «ingruit Aeneas Italis». ILLE FVRENS Eut tueretur Turnus, ut obsideret Aeneas. FVMANTES PVLVERE CAMPOS veluti fumantes caligine pulveris. duo, idest Hispano. Hispaniam autem Hiberiam ab Hibero flumine constat esse nominatam. CONSIDVNT CASTRIS in sua quisque digressi. MOENIA VALLANT hinc probatur quia et qui tuentur, et qui obsident vallare dicuntur. urnus ut infractos postquam Turnus bello defecisse videt Latinos, antea semper infractos: namque ita maior est sensus, propter illud «in te ora Latini, in te oculos referunt». VLTRO aut ‘insuper’, aut ‘antequam aliquis exposcat’. SAVCIVS ILLE κατ ̓ ἐξοχὴν ‘ille leo’, id est princeps ferarum: ‘saucius’ autem ‘pectus’ saucium pectus habens. Et bene alia verba interposuit, quia ‘saucius
Abbreviated transcription (Latin):
nonabilis. que inclusas portas more arictis ruebat idbellici mahina m̃ti. Sũmocertamine: inex tremo discrimine
dicimꝰ nuntius ẽ quinuntiat. Nuntiũ qđ nuntiatur. Scđm qđ nunc nec dfeminanec dere quae nuntiat᷑ ꝓcedit nuntus
nđ mnulti uolunt aliũ nuntiũ intellegi. Accã uero posteauenisse: Sed meliis est ut nuntis de accaditũ intellegamꝰ
ouimꝰ eñponi aliqua insubauditiono que ex apto dicert nãbemꝰ. ut nec dextre erranti deus a fuit. cũ ne cesse sit ut aut
uinonẽ aut allecto intellegamꝰ Itẽ sallustuis. Primaq fortes uenientes exciperent cũ d insidus loquerentur. quas nu¬
meri taintiũ pluralis eẽ plusquã manifestũ est. Deletas uulscoꝵ acies. ł alsu ẽ Tantũ enĩ fugerant Ssed uim exprimnet

Expanded text:
tionabilis, quae in clusas portas more arietis ruebat, id est bellici machinamenti. SVMMO CERTAMINE in extremo discrimine,tionabilis, quae in clusas portas more arietis ruebat, id est bellici machinamenti. SVMMO CERTAMINE in extremo discrimine,diximus, ‘nuntius’ est qui nuntiat, ‘nuntium’ quod nuntiatur, secundum quod nunc nec de femina, nec de re quae nuntiatur, procedit ‘nuntius’: unde multi volunt alium nuntium intellegi, Accam vero postea venisse. Sed melius est, ut ‘nuntius’ de Acca dictum intellegamus. Novimus enim poni aliqua in subauditione quae ex aperto dicere non debemus, ut «nec dextrae erranti deus afuit», cum necesse sit ut aut Iunonem, aut Allecto intellegamus: item Sallustius «prima quae forte venientes exciperet», cum de insidiis loqueretur, quas numeri tantum pluralis esse plus quam manifestum est. DELETAS VVLSCORVM ACIES falsum est, tantum enim fugerant; sed vim exprimit
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dicti sunt signiferi. quia sub romulo pauꝑ adhuc romanꝰ exercitꝰ. hastis feni manipulos in ligabant & hosꝓsignisgere¬
pres ꝑ qđ muliebrẽ clamorẽ poteramꝰ accipere. Misefã mortẽ Quia sequitur limine im ipsomoenib in patriis. scilic&
ubi iã secutos ẽ tredebat. aperireuiã. lãcdare aditũ. & bonolocutꝰ ẽ ambitu. Nacũ portis uia & aperit᷑ & cluditur. Oriti
miserrima cedos. sic in .iI. cibuintulit ar morꝰ facie & graarũ errore uibarũ. defendentũ. Ideo d fententũ & ruentũ
quia ad masculinũ rerulitꝰ: et hi defendentes fac̃ qđ & feminino dicimꝰ. Si aut̃ de neutro loquamͭ. defendentiũ dieamꝰ necesse
quando inienerimꝰ metri ne cessiras fac̃ & incipit iã eẽ ñ dđelinatio ł̃ cipitespossas. Inquas quid potest p̃cipitari caeca in ra¬

Expanded text:
autem dicti sunt signiferi, quia sub Romulo pauper adhuc Romanus exercitus hastis faeni manipulos inligabant, et hos pro signis gereautem dicti sunt signiferi, quia sub Romulo pauper adhuc Romanus exercitus hastis faeni manipulos inligabant, et hos pro signis geretres’, per quod muliebrem clamorem poteramus accipere. MISERAM MORTEM quia sequitur ‘limine in ipso’. MOENIBVS IN PATRIIS scilicet ubi se iam tutos esse credebant. APERIRE VIAM id est dare aditum. Et bono locutus est ambitu; nam cum portis via et aperitur et clauditur. ORITVRQVE MISERRIMA CAEDES sic in secundo, ubi intulit «armorum facie et Graiarum errore iubarum». DEFENDENTVM ideo ‘defendentum’ et ‘ruentum’, quia ad masculinum retulit, et ‘hi defendentes’ facit, quod et de feminino dicimus: si autem de neutro loquamur, ‘defendentium’ dicamus necessetate fit, et incipit iam pathos esse, non declinatio. PRAECIPITES FOSSAS in quas quid potest praecipitari. CAECA inra
Abbreviated transcription (Latin):
nobiles aut sub montib aut in montib sepeliebantur. Tnad natũ est ut suꝑ̧ adauera aut piramides fierent aut ingentes collo¬
carentur columne. Cana tum̃ tẽ. Plenũ ReNO AOZHIA digna camillep̃mia. Sic in .u. Persoluant gares dignas
& p̃mia reddant debita : Itẽ alibi. ẜ t hec tibi portodonaprius. Tune etiã tels moriere. ci ingenti a maritudine dictũ ẽ
singgularis. ac si dcer&. arcũq infensa tetendit. Nã hosꝰ dubioꝵ casus exsimilib ł si nonimis compbantur: Corrent int̾
cã popmp: linquunt. ꝓ aciente numinis iracundia ẽ relictus ut nec sepulturã poss& mereri. turbati fugiunt rutuli. hoc
signifter qd ẽ nimuidis criminis. Nãq hoc ubique dut p̃cipit ut frequentes circase sint milites. sic̃ in sallustio legmꝰ. Manipli

Expanded text:
nobiles aut sub montibus, aut in montibus sepeliebantur; unde natum est ut super cadavera aut pyramides fierent, aut ingentes collonobiles aut sub montibus, aut in montibus sepeliebantur; unde natum est ut super cadavera aut pyramides fierent, aut ingentes collocarentur columnae. VANA TVMENTEM plenum. DIGNA CAMILLAE PRAEMIA sic in secundo «persolvant grates dignas et praemia reddant debita», item alibi «et haec tibi porto dona prius». TVNE ETIAM TELIS MORIERE DIANAE cum ingenti amaritudine dictum est: singularis est, ac si diceret ‘arcumque infensa tetendit’: nam horum dubiorum casus ex similibus vel synonymis conprobantur. COIRENT INTER OTO CAMPORVM IN PVLVERE LINQVVNT faciente numinis iracundia est relictus, ut nec sepulturam posset mereri. TVRBATI FVGIVNT RVTVLI hoc signiferi: quod est nimii discriminis; namque hoc ubique dux praecipit, ut frequentes circa se sint milites, sicut in Sallustio legimus. Manipli
Abbreviated transcription (Latin):
audam paurtantẽ. quactimorẽ indicat ꝓipse pauitans: Turbidus: Modo timidus Supra t̾ribilis ut uenilo ad uersu
se turbia instat .: Mucro hinc appar& microne esse cuius lib & telacum̃: Prigida lacto. ali idolegunt amtellegunt uulner¬
artiricuras Subauds consueuerit. ħ. et utafatur. Cinũ abundit nãsup̾ ait alloquitur: Porui: absolute. ł pugnare
luiuere Sucedat pugne. animꝰ bellatricis ostenditur qua eñ sedol& lucẽ s: bello deserere. Nonspontefluens. nonut sup̃ portisq
a sui. s er uat hoc ubiq ut uuenũ animas a corporib dicat condolore discedere: qđ ad huc esse suꝑ stites poterant qđ etiã diurno
dcturꝰ ̃. lamor sidera Trounorũ scilic&.: qui exultabant: Crudescit. crudelior sit cede multor atri uiae custos minstra

Expanded text:
AVDAM PAVITANTEM quae timorem indicat: pro ‘ipse pavitans’. TVRBIDVS modo timidus, supra terribilis, ut «Venulo adversum AVDAM PAVITANTEM quae timorem indicat: pro ‘ipse pavitans’. TVRBIDVS modo timidus, supra terribilis, ut «Venulo adversum se turbidus infert». MVCRO hinc apparet mucronem esse cuiuslibet teli acumen. FRIGIDA LETO alii ‘telo’ legunt eATVR unum abundat: nam supra ait ‘adloquitur’. POTVI absolute, vel pugnare vel vivere. SVCCEDAT PVGNAE animus bellatricis ostenditur, quae non se dolet lucem, sed bella deserere. NON SPONTE FLVENS non ut supra «portisque AS servat hoc ubique, ut iuvenum animas a corporibus dicat cum dolore discedere, quod adhuc esse superstites poterant: quod etiam de Turno dicturus est. CLAMOR Troianorum scilicet, qui exultabant. CRVDESCIT crudelior fit caede multorum. AT TRIVIAE CVSTOS ministra.