comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
culis habebunt. quas comp̃hendere ardent̃
cupientes nequibunt quoniam nicħ s. cupi¬
entes consolationem habere de his quȩ despe¬
rationem ingerunt. ⁊ in quietudinẽ. I ine
orit᷑ sera pęnitentia. in utilisq ꝯsolationis pos¬
tulatio. quod ꝑlinguam diuitis guitulam
aquȩ desummodigito pauꝑis lazari pȩten¬
tis. & dicentis quia crucior in hac flamma sig¬
nificatur. lingua quippe postulationis aux¬
ilii flammã tarde dedelictis pęnitentiȩ. aqͣ
refrigerii digitꝰ distributionis meritoꝵ qua
credunt᷑ scĩ pꝰ hanc uit᷑a posse p̃stare auxili¬
um his qui inpęnis sunt typũ gerit. Ex hoc
enĩ loco dat᷑ intelligi ñ solum uiuentes in
carne. uerũ ñ spoliatas carne animas auxili¬
um sc̃oꝵ pet̾e posse siue ut penitꝰ liberent᷑
apenis. siue ut mitius crucient᷑ in eis in cassũ
tam̃ pet̾e suĩ hac uita ĩꝓfunđu maliciȩ ceci-¬

Expanded text:
oculis habebunt, quas comprehendere ardenter oculis habebunt, quas comprehendere ardenter cupientes nequibunt, quoniam nihil sunt, cupientes consolationem habere in his, quae desperationem ingerunt et inquietudinem. Hinc oritur sera poenitentia, inutilisque consolationis postulatio, quod per linguam divitis guttulam aquae de summo digito pauperis Lazari petentis et dicentis, quia crucior in hac flamma, significatur. Lingua quippe postulationis auxilii flamma tardae de delictis poenitentiae, aqua refrigerii, digitus, distributionis meritorum, qua creduntur sancti post hanc vitam posse praestare auxilium his, qui in poenis sunt, typum gerit. Ex hoc enim loco datur intelligi, non solum viventes adhuc in carne, verum etiam spoliatas carne animas auxilium sanctorum petere posse, sive ut penitus liberentur a poenis, sive ut minus crucientur in eis; incassum tamen petere, si in hac vita in profundum malitiae ceci
Abbreviated transcription (Latin):
bulosa deliramenta exnaturalibus cau¬
sis. s ex libidinosis cupiditatibus uanarũ
cogitationum profluxere. ideoq ĩnullo
eorum natura punietur: s eorum libido.
Omnia quippe uitia quȩ uirtutibus con¬
traria sunt. naturamq corrumpere ap¬
petunt. generali libidinis uocabulo so¬
lent appellari. Turpissima itaq libido
impiorum infalsorum deorum cultu.
ꝑfidorum iudeorum innegatione ueri¬
tatis. aliarumq gentium infalsaꝵ libi¬
dinum deliramentis inuanissimis phan¬
tasus eorum quȩ sibi futura fingunt.
dum nichil in eis inuenient p̃ter in¬
comp̃hensibiles umbras supplicuis relinqͥt᷑ tor¬
qñda uniũ siuersitate naturaliũ bonoꝵ totiꝰq
naturȩ ađo c̾ate integ plenissima inpunitaq
ꝑmanente. Cet̾m generalis omniũ impioꝵ pe¬
na erit ut sepe diximus luctꝰ ⁊ t̾sticia de ab¬
sentia. ⁊ ꝑditione rerũ quibꝰ in hac uita delec¬
tabant᷑ quarum phantasias semꝑ ueluti p̃o

Expanded text:
bulosa deliramenta ex naturalibus caubulosa deliramenta ex naturalibus causis, sed ex libidinosis cupiditatibus vanarum cogitationum profluxere, ideoque in nullo eorum natura punietur, sed libido. Omnia quippe vitia, quae virtutibus contraria sunt, naturamque corrumpere appetunt, generali libidinis vocabulo solent appellari. Turpissima itaque libido impiorum in falsorum Deorum cultu, perfidorumque Judaeorum in negatione veritatis, aliarumque gentium in fabularum ludibrium deliramentis, in vanissimis phantasiis eorum, quae sibi futura fingunt, dum nihil in eis invenient praeter incomprehensibiles umbras, suppliciis relinquitur torquenda, universitate naturarum bonorum totiusque naturae a Deo creatae integra, plenissima, impunitaque permanente. Ceterum generalis omnium impiorum poena erit, ut saepe diximus, luctus et tristitia de absentia et perditione rerum, quibus in hac vita delectabantur, quarum phantasias semper veluti prae
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ab eo factũ ñ ẽ. N inc mͥ uidet᷑ rectiꝰ
rerũ ꝓpͥetates ⁊iderare. qͥdic̃t libidi¬
nosũ appetitũ.ñ aũ mała uoluntatem
suppliciorũ causã eẽ. neqͥs ex istimet
duas uoluntates ĩuna eadeq nat᷑a ꝯp̃hendi.
unã quiđde bonã alterã yͦ mała. du una uo-¬
luntas humanitati inẽ. quamuis sepe in bono
sepe inmalo accipiatur libido autem non
solum naturalibus bonis omĩno non includi¬
turꝰ uerum etiam aut uix. aut numquam
insignificatione boni induuna seriptura
reperitur: Nam & primus homo in quo¬
in quo omnes peccauerunt libidine domi¬
nandi ac suꝑ omnia exaltandi deceptus
est. atq peccatum suadente diabolo. ac
dicente. In quocumq die comederitis exeo
ꝓhibito uidelicet ligno aꝑiuntur oculi
uestri. ⁊ eritis sicut dii scientes bonum
et malum. Oquanta libido suꝑbiȩ in illo
erat. qui sua uirtute deus ẽẽ cupiebat.
Non ergo paganorum impietas. ł uide¬
orum ꝑfidia. uel aliarum nationum fa.¬

Expanded text:
. Hinc mihi videntur rectius rerum proprietates considerare, qui dicunt, libidinosum appetitum, non autem malam voluntatem suppliciorum causam esse, ne quis existimet duas voluntates in una eademque natura comprehendi, una quidem bona, altera vero mala, dum una voluntas humanitati inest, quamvis saepe in bono, saepe in malo accipiatur: libido autem non solum naturalibus bonis omnino excluditur, verum etiam aut vix aut nunquam in significatione boni in divina Scriptura reperitur. Nam et primus homo, in quo omnes peccaverunt, libidine dominandi et super omnia exaltandi deceptus est, atque peccavit suadente diabolo ac dicente: In quocunque die comederitis ex eo, prohibito videlicet ligno, aperientur oculi vestri, et eritis sicut dii, scientes bonum et malum. O quanta libido superbiae in illo erat, qui sua virtute Deus esse cupiebat! Non ergo paganorum impietas, vel Judaeorum perfidia, vel aliarum nationum fa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidisse.acdemn causas pecc̃i ĩse suscepis¬
se. Qsqͥs enĩ ħ dixerit. coget᷑ q̃rere qͦ pec̾co
nat᷑a imagine ⁊ similitudine c̾atoris
siu ꝑdiderit. Si qͥđe ñ eã ꝑderet. si ĩ aliqͦ
re oĩũ bonoꝵ facta st̃ nullom auferunt᷑. ĩ
nullo minuunt᷑. ł augent᷑. qͥs nͥamens dixe¬
rit nat᷑alia bona causarũ peccandi accep¬
tiua ẽẽ posse. ł ab eis pec̃ca oriri . Si enĩ ac¬
ceptiua nat᷑alis in eis pulchritudo corrũ.¬
pit᷑ dignitas minuit᷑. inmutabilitas uacil¬
lat. ordo titubat. Hinc ꝯficit᷑ nulła ratio¬
nałe nat᷑am causarũ culpȩ capace ẽẽ. ne crea¬
cur ñ qͥs dixerit eade ratioẽ. neq ĩ liberũ
arbitum peccandi occasio referenda est
ne ĩeũ qͥ illud nat᷑e ꝯcessit. culpaꝵ causa re¬
ferat᷑. Q enĩ nat᷑am dedit. ipse ⁊ lib̾ũ arbi¬
tͥum ĩ ea c̾aũ.⁊ queadmođu nat᷑a bonũ ẽ. ⁊
incorruptibile bonũ. ita ⁊ libũ uoluntatis

Expanded text:
scepisse. Quisquis enim hoc dixerit, cogetur quaerere, quo peccato natura imaginem et similitudinem Creatoris sui perdiderit, siquidem non eam perderet, si in aliquo re omnium bonorum facta sunt, nullo modo auferuntur, in nullo minuuntur vel augentur: quis nisi amens dixerit, naturalia bona causarum peccandi acceptiva esse posse, vel ab eis peccatum oriri? Si enim acceptiva sunt, naturalis in eis pulchritudo corrumpitur, dignitas minuitur, immutabilitas vacillat, ordo titubat. Hinc conficitur, nullam rationabilem naturam causarum culpae capacem esse, ne Creacur non quis dixerit, eadem ratione neque in liberum arbitrium peccandi occasio referenda est, ne in eum, qui illud naturae concessit, culparum causa referatur. Qui enim naturam dedit, ipse et liberum arbitrium in ea creavit; et quemadmodum natura bonum est et incorrup
Abbreviated transcription (Latin):
crisostomꝰ om̃s quide ĩmutabim᷑. s ñ õs dor¬
miemꝰ. quarũ int̃p̃tationes ad p̾sentis oꝑis
negotium ñ ꝑtinet ut opinor. D. Cur non
ꝑtinuerit ignoro. Qui eñ de c̾at᷑e sensi-¬
bił reditu disputat. numqͥd deresurrec¬
redire. Nã ex mortius resurrectio qͥd ali¬
ud ẽ quam instatũ naturałe recursio.: Ex¬
pone itaq breuit cursimq qͥd uelint p̾dic¬
tȩ int̃p̾tationes. qͥs penitꝰ intactas p̃t̾ire

Expanded text:
ormiemus. Quorum interpretationes ad praesentis operis negotium non pertinent, ut opinor. DISC. Cur non pertinuerint ignoro. Qui enim de creaturae sensibilis reditu disputat, nunquid non de resurrecredire. Nam ex mortuis resurrectio quid aliud est, quam in statum naturalem recursio? Expone itaque breviter cursimque, quid volunt praedictae interpretationes, quas penitus intactas praeterire
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ hȩc ĩ illa una et amplissima domo ordi-¬
nari et cõp̾hendi. in qua respublica uniũ¬
ticia.ornat gr̃a. continet ęt̾nitate. ĩplet
sapientia. ꝑficit dificatione.qm ex ipso
et ꝑ ipsũ ⁊ĩ ipso ⁊ ad ipsũ st̃ oĩa .8. Quȩ ate¬

Expanded text:
tem haec in illa una et amplissima domo orditem haec in illa una et amplissima domo ordinari et comprehendi, in qua respublica universtitia, ornat gratia, continet aeternitate, implet sapientia, perficit deificatione, quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ xp̃o intingebat manũ in parapsidẽ.
humanitatis aͥ erat traditorꝰ. alt̾ qͥ non legi¬
tur intinxisse manũ cũ xp̃o ĩparapsidẽ.
diuinitatis xp̃i erat ꝯtẽplator. Inꝰ auarꝰ
uendidit hominẽ đm. alt̾ theologꝰ cogno¬
uit đm hominẽ. Unꝰ o scło corꝑis corpus tͣ¬
didit. alt̾ oscło m̃tis diuinã m̃tẽ dilexit.
Hoc autͣ dico ut cognoscas qr ñ locoxint᷑.¬
ualla. s meritoꝵ qualitates faciunt homi¬
nẽ apꝓpinqͣre xp̃o.aut ab eo elongari. hĩc
dat᷑ intelligi om̃s hoĩes uniꝰ eiꝰdeq naturȩ
quȩ in xp̃o redepta ẽ. om̃iq seruitute sub
qua adhuc ĩgemiscit et dolet lib̾ata. par¬
ticipes ẽẽ. & in una unũ om̃s subsistere. me¬
ritoꝵ uͦ qualitates et qͣntitates. hoc ẽ bonoꝵ
actuũ maloxq differentias. qͥbꝰ unꝰqͥsq in
hac uita bene uixit aduitꝰ do ꝑ grãm. seuma-¬
le desertꝰ do ꝑ iusticiã longe a se ĩ̾uicẽ et
multiplicit᷑ et inĩfinitũ disparari. omĩa au-¬

Expanded text:
qui cum Christo intingebat manum in paropsidem, humanitatis Christi erat traditor, alter qui non legitur intinxisse manum cum Christo in paropsidem, divinitatis Christi erat contemplator: unus avarus vendidit hominem Deum, alter Theologus cognovit Deum hominem: unus osculo corporis corpus tradidit, alter osculo mentis divinam mentem dilexit. Hoc autem dico, ut cognoscas, quod non locorum intervalla, sed meritorum qualitates faciunt hominem appropinquare Christo, aut ab eo elongari. Hinc datur intelligi, omnes homines unius ejusdemque naturae, quae in Christo redempta est, omnique servitute, sub qua adhuc congemiscit et dolet, liberata, participes esse, et in ea unum omnes subsistere: meritorum vero qualitates et quantitates, hoc est bonorum actuum malorumque differentias, quibus unusquisque in hac vita bene vixit, adjutus Deo per gratiam, seu male, desertus Deo per justitiam, longe a se invicem et multipliciter et in infinitum disparari: omnia au
Abbreviated transcription (Latin):
de parte iudicant. s de toto. qm̃ neq ĩtͣ par¬
tes tociꝰ neq intͣ ipsũ totũ cõp̾hendunt᷑. s
supͣ totũ. eiꝰq partes altitudine ꝯtẽplatio¬
nis ascendunt. Nam si ĩnu̾o partũ̃i totiꝰ seu
ĩipso toto ꝯcluderent᷑:. ꝓfecto neq de par¬
tibꝰ. neq de toto recte possent iudicare.
lđoq ei qͥ de partibꝰ ac de toto recte uidicat.
necesse ẽ pͥusom̃s partes. omẽq totũ unuisi¬
tatis ꝯditȩ m̃tis uigore ⁊ puritate suꝑare

Expanded text:
 sed de toto, quoniam neque intra partes totius, neque intra ipsum totum comprehenduntur, sed supra totum ejusque partes altitudine contemplationis ascendunt. Nam si in numero partium totius, seu in ipso toto concluderentur, profecto neque de partibus, neque de toto recte possent judicare, ideoque ei, qui de partibus ac de toto recte judicat, necesse est, prius omnes partes omneque totum universitatis conditae mentis vigore et puritate
Abbreviated transcription (Latin):
et ĩseꝑ abilit̾ iungit eẽntia. s ñ simul erãt ꝑdif¬
ferentiã sp̃ualiũ qͣlitatũ. Cha̾m magnũ erat
int̾ eos. Abrahã qͥppe in ȩt̾na qͥete gaudebat.
diues in fłama in extinguibili lugebat ełpt̾ea
uidit diues delonge abrahã. Quis ubis potest
ciã etiã in hac uita.qͣntomag̾ in alt᷑a.ĩ qua¬
nulla tͥsticia seqͣt᷑ iustoꝵ lȩticiã. neq ulla lȩti-¬
cia sequet᷑ impioꝵ tͥsticiã. diuina sententia dig.¬
nis singłis incomutabilit᷑ attͥbuente retͥbutio¬
nes : Et hoc ẽ chasma magnũ et ĩꝑmeabiliᷤᷤ hi¬
atꝰ. diuidens int̾ p̾mia et supplicia. Diues tam̃
si qͥde ẽentia uingit. qͦs meritũ dissimile diui.¬
dit. Paulo priꝰꝗͣ dñs pateret᷑ simulĩ uno cenacło
iudas scariothis et si mon petrꝰ cũ xp̃o cena.¬

Expanded text:
mul erant per differentiam spiritualium qualitatum. Chasma magnum inter eos erat; Abraham quippe in aeterna quiete gaudebat, dives in flamma inextinguibili lugebat; propterea vidit dives de longe Abraham. Quis verbis potest tiam etiam in hac vitanulla tristitia sequetur justorum laetitiam, neque ulla laetitia sequetur impiorum tristitiam, divina sententia dignas singulis incommutabiliter attribuente retributiones! Et hoc est chasma magnum et impermeabilis hiatus, dividens inter praemia et supplicia. Dives tamen siquidem essentia jungit, quos meritum dissimile dividit. Paulo priusquam Dominus pateretur, simul in uno coenaculo Judas Iscariotes et Simon Petrus cum Christo coena
Abbreviated transcription (Latin):
gatis pedibꝰ difficultas indiuinis legibꝰ am¬
bulandi. ligatis manibꝰ difficultas bonoꝵ
milia quȩ enumerare. ⁊ longũ ẽ. ⁊ ĩpossibi¬
le. Meritoꝵ uͦ effectꝰ s̃ gaudium. lȩticia. pax
beatitudo. felicitas. gͦła. beatissimis angłis
dit. Ubi aũ causarũ effectꝰ int̾ se ĩuc̃e con¬
trarũ s̃. ibi necesse est. upsas causas dispa-¬
rari. uł siquis dixerit quomͦ ase ĩuic̃e lon¬
ge distantia simul ⁊ ĩuno coadunari pos
usisq ornatibꝰ constructa sanum ⁊ꝰ ĩbecilłe
orbũ ⁊ uidentẽ. lȩtũ ⁊ tͥstẽ. securũ. ⁊ cu¬
riosũ. diuitẽ. ⁊ egenũ. uerbibꝰ cesũ ut

Expanded text:
gatis quippe pedibus difficultas in divinis legibus amgatis quippe pedibus difficultas in divinis legibus ambulandi, ligatis manibus difficultas bonorum milia, quae enumerare et longum est et impossibile. Meritorum vero effectus sunt gaudium, laetitia, pax, beatitudo, felicitas, gloria, beatissimis angelis dit. Ubi autem causarum effectus inter se invicem contrarii sunt, ibi necesse est, et ipsas causas disparari. Et si quis dixerit, quomodo a se invicem longe distantia simul et in uno coadunari possversisque ornatibus constructa sanum et imbecillem, orbum et videntem, laetum et tristem, securum et curiosum, divitem et egenum, verberibus c
Abbreviated transcription (Latin):
d̾m ĩ quo oĩa subsistunt reu̾sur̾a. ⁊ iustissi¬
mas pȩnas irracionabiliũ cupiditatũ eqͥs.¬
simi iudicis sententiis illatas seu inferri
ꝑmissas ĩ ꝯcusseq diffinitas. intͣ ipsam ple¬
nitudinẽ ꝑ petuo ꝑmansuras. qm̃ ñ solum
ĩaliqͦ ñ noceb̾t uerũ ⁊̃ laudis ipsiꝰ. ⁊ pulchrĩ¬
tudinis in effabilis administrabunt occa-
siones. ac ꝑ hoc ñ tem̾e qͥs dixerit pęnas. ⁊
p̾mia ñ localibꝰ spaciis. s diu̾sitatibꝰ qͣlita¬
tũ disgregari. ita ut simul sint. qm̃ exipsis
duob res publica totiꝰ creat᷑ȩ ordinat᷑. ⁊ simul
ñ sint ꝓpt̾ diu̾sos eoꝵ affectꝰ. Pecc̃oꝵ qͥppe ef¬
fectꝰ sunt luctꝰ gemitꝰ. tͥsticia. sera pęnitentia.
ardor insaci abilis cupiditatis. q̃ ĩ aliqͦ nul¬
ła ĩueniet qͥetẽ. scatens delictoꝵ putredo.
ac umiculatio. ꝓfundȩ ignorantiȩ densis¬
sima obscuritas. ĩ qͣ nulla ueroꝵ. ł ipsiꝰ ueri¬
tatis cognitio. idẽ ea fruendi beatitudo. li¬

Expanded text:
omnia subsistunt, reversuram, et justissimas poenas irrationabilium cupiditatum aequissimi judicis sententiis illatas seu inferri permissas inconcusseque definitas intra ipsam plenitudinem perpetuo permansuras, quoniam non solum in aliquo non nocebunt, verum etiam laudis ipsius et pulchritudinisnes. Ac per hoc non temere quis dixerit, poenas ac praemia non localibus spatiis, sed diversitatibus qualitatum disgregari, ita ut et simul sint, quoniam ex ipsis duobus respublica totius creaturae ordinatur, et simul non sint propter diversos eorum effectus. Peccatorum quippe effectus sunt luctus, gemitus, tristitia, sera poenitentia, ardor insatiabilis cupiditatis, quae in aliquo nullam inveniet quietem, scatens delictorum putredo ac vermiculatio, profundae ignorantiae densissima obscuritas, in qua nulla verorum vel ipsius veritatis cognitio, id est, ea veritate fruendi beatitudo. Li
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa ueris similia ꝓbabilibꝰq argum̃tatioĩbꝰ
cõꝑata uident᷑. S ocourr̃ nob̃̾ ĩ hoc loco qͥcar¬
nalit̃ spũalia tractant dicentes. Qͥd gͦ ob-¬
erit paganis sua inpietas qͣ idola colunt.
uerũ deũ ignorantes. qͥd uideis sua ꝑfidia

Expanded text:
isimilia, probabilibusque argumentationibus comparata videntur. Sed occurrunt nobis in hoc loco qui carnaliter spiritualia tractant, dicentes: Quid ergo oberit paganis sua impietas, qua idola colunt, verum Deum ignorantes? Quid Judaeis sua perfidia,
Abbreviated transcription (Latin):
datũ adeorꝑał lucis receptionẽ. ut ꝑeã ⁊ ĩ ea
rationał anima formas ac species. numerosq
sensibiliũ rerũ discerneret. atq licitos suos
usꝰ exeis acciꝑet. Uerũ ⁊ ipso male abutunt᷑.
qͥlibidinoso appetitu uisibiliũ formarũ pul¬
chritudinẽ appetunt. sic̃ ait dns ĩ eugłio qͥ
uiderit mulierẽ ad ꝯcupiscendu eam iam
mechatꝰ ẽ eam ĩcorde suo. mulierẽ uidelic&
appellans generalit᷑ totiꝰ sensilis creat᷑e for¬
mositatẽ. Qͥd dic̃a de extͥmis bonis sensibi¬
libꝰ: Nonne luce clariꝰ ẽ qͦd eis boni bene. ma¬
li uͦ male utunt᷑ boni qͥđe ad lauđe ⁊ serui¬
tutẽ bonoꝵ om̃iũ largitoris. mali uͦ ad ꝑfi¬
ciendos impetꝰ suȩ ꝑuersȩ cupiditatis. Cau¬
icunctant̃ ꝑspiciens. qͦd nemo eas pot̾ re¬
ꝑire. Ut eñi mału in causale ẽ. ⁊ nullomͦ in¬
uenit᷑ uñ ẽ. ita nat᷑alibꝰ bonis illicita ab u¬

Expanded text:
datum ad corporalis lucis receptionem, ut per eam et in ea datum ad corporalis lucis receptionem, ut per eam et in ea rationalis anima formas et species numerosque sensibilium rerum discerneret, inque licitos suos usus ex eis acciperet verum: et ipso male abutuntur, qui libidinoso appetitu visibilium formarum pulchritudinem appetunt, sicut ait Dominus in Evangelio: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est in corde suo, mulierem videlicet appellans generaliter totius sensibilis creaturae formositatem. Quid dicam de extremis bonis sensibilibus? Nonne luce clarius est, quod eis boni bene, mali vero male utuntur? Boni quidem ad laudem et servitutem bonorum omnium largitoris, mali vero ad perficiendos impetus suae perversae cupiditatis. Cauincunctanter perspiciens, quod nemo eas potest reperire. Ut enim malum incausale est, et nullo modo invenitur, unde est, ita et naturalibus bonis illicita abu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibit̃a. qͦđ ꝓpͥum ẽ ꝑũsȩ ⁊ illicitȩ cupiditatis
uniꝰ cuiꝰq liberi arbitrũ bonomale utentis. Cuiꝰ
abusionis exẽpla t̾a late patent. ut nullꝰ ferme
sit qͥñ ipsa ĩse ipso uberrime ꝓbare possit. S no¬
tandu neminẽ sũmis nat᷑e nr̃ȩ bonis male uti
ualere. Naturał siqͥde uirtꝰ essentia uirtute ⁊
igeniũ. ⁊ sensꝰ corꝑis ⁊ ipso corꝑe extremisq be¬
nis ut s̃ea q̃ extͣ nos s̃ ĩrerũ sensibiliũ orduubꝰ
ꝯstituta. & b̃n uti.⁊ male potestas dat᷑. Inge¬
niũ qͥppe nat᷑ale bonũ ẽ. hominibꝰq ađo da-¬
tũ ad cogitanda. ⁊ ĩuenienda utilia ⁊ ho¬
nesta. eo tñ ꝑu̾sa uoluntas ab utit᷑. querens
nociuas. ⁊ ꝑnitios as occasiones. qͥbꝰ decipiat
⁊ ꝑdat quos deciꝑe ac ꝑdere cup̃. Ocłoꝵ
sensꝰ ut de cȩ̃t̾is taceã naturale bonũ ẽ. ⁊ ado

Expanded text:
 illicitae cupiditatis  illicitae cupiditatis uniuscujusque liberi arbitrii, bono male utentis. Cujus abusionis exempla tam late patent, ut nullus ferme sit, qui non ipsa in seipso uberrime probare possit. Sed notandum, neminem summis naturae nostrae bonis male uti valere. Naturalis siquidem virtus essentia, virtute et ingenium et sensus corporis, et ipso corpore extremisque bonis, ut sunt ea, quae extra nos sunt in rerum sensibilium ordinibus constituta, et bene uti et male potestas datur. Ingenium quippe naturale bonum est, hominibusque a Deo datum ad cogitanda et invenienda utilia et honesta. Et tamen perversa voluntas eo abutitur, quaerens nocivas et perniciosas occasiones, quibus decipiat et perdat quos decipere et perdere cupit. Oculorum sensus, ut de ceteris taceam, naturale bonum est, et a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
rationalis nat᷑ȩ abusioneq libi arbitrũ bo¬
no. ꝯtinuo uidebit᷑ irrationalis motꝰ occasionẽ. ĩ
nat᷑a rationali ꝯstituere. Relatiuo siquide mͦ esti¬
mabit᷑ ꝓnuntiare irrationałe motũ. rationalis
nat᷑ȩ ẽẽ. iđoq exipsa occasione duce̾. Qͦd si ita ẽ
coget᷑ ⁊̃ fateri irrationaliũ motuũ causas ado
ꝓcessisse. Nã si oĩs nat᷑ał causa rationał nat᷑ȩ ĩdo
substituta ẽ. necessario qͥcqͥd ad eã refert᷑ ad cau¬
sam eiꝰ refert᷑. Sinaũ uera ratio irrationałe mo¬
tum ñ relatiuo mͦ adrationałe nat᷑am referri.
s oĩao eꝯtrario opponi ꝯtendit. que admođu
irrationale rationali relinqͥt᷑ ad inqͥsitionẽ.
Uñ gͥ ille irrationał motꝰ inqͦ causa pecẽi eon¬
stituit᷑ originẽ duẽ: Quo ĩ loco nicħ aliud ue¬
risimiliꝰ occurrit ĩ qͦ causa irrationał motꝰ ĩtel¬
ligat᷑ p̃t̃ nat᷑alibꝰ bonis abusionẽ diuinis legibꝰ¬

Expanded text:
abusioneque liberi arbitrii bono, continuo videbitur irrationabilis motus occasionem in natura rationabili constituere. Relativo siquidem modo aestimabitur pronunciare, irrationabilem motum rationabilis naturae esse, ideoque ex ipsa occasionem ducere. Quod si ita est, cogetur etiam fateri, irrationabilium motuum causas in Deo praecessisse. Nam si omnis naturalis causa rationabilis naturae in Deo substituta est, necessario, quicquid ad eam refertur, ad causam ejus referetur. Sin autem vera ratio irrationabilem motum non relativo modo ad rationabilem naturam referri, sed omnino e contrario opponi protendit, quemadmodum irrationabile rationali, relinquitur ad inquisitionem, unde igitur ille irrationabilis motus, in quo causa peccati constituitur, originem ducit? Quo in loco nihil aliud verisimilius occurit, in quo causa irrationabilis motus intelligatur, praeter naturalibus bonis abusionem divinis legib
Abbreviated transcription (Latin):
tet᷑. Nã ⁊ ipsa loca ⁊ tẽꝑa cũ õibꝰ q̃ ĩeis adhuc
ĩ hac uita ordinant᷑. ⁊ mouent᷑. ⁊ cͥcuscͥbunt᷑.
ĩ suas ȩt̾nas rationes redire necesse ẽ. qͣs rati¬
ones teꝑa ȩt̾na diuina uocat hystoria.
Quomꝰ enĩ remanebt tp̃ra scłaria. qn nic ħ
erit tẽꝑale: Quomꝰ loca. uͥnicħ locale. Et

Expanded text:
a cum omnibus, quae in eis adhuc in hac vita ordinantur et moventur et circumscribuntur, in suas aeternas rationes redire necesse est, quas rationes tempora aeterna divina vocat historia. Quomodo enim remanebunt tempora secularia, quando nihil erit temporale? Quomodo loca, ubi nihil locale? Et
Abbreviated transcription (Latin):
rarũ ĩgremio fallacibꝰ sius cogitationibꝰ
tura. Si aũ t̃ra ꝑibit. ꝓfecto nicħ sub ipsa
⁊ ĩ ipsa qͦd ĩferni uocabulo dignũ sit. re¬
linquet᷑. ac ꝑ hoc nullꝰ locꝰ intͣ sensiłe. coꝑa¬
łeq creat᷑am inferno dat᷑. neq ȩt̃no igni ĩ qͦ
inpii ardeb̾t. neq u̾mibꝰ nuqua morit᷑is.
hȩc enĩ oĩa torm̃toꝵ nomina figurate ĩ
scã scͥpt᷑a posita s̃ scõ ambrosio at testante g̃¬
cisq uocabulis. q̃ ut p̃diximꝰ exp̃ssiꝰ informãt
quid diuina seͥpt᷑a ĩferni noĩe insinuat.
insuauitas. Itẽ a yr i uocat᷑ cuiꝰ int̾p̃ta¬
rerum qͣs in hac uita ĩtẽꝑant᷑ ꝯcupiuerãt
afflictas. uelitti ĩ ꝓfundissimã qͣnđa uoragi

Expanded text:
a terram fallacibus suis cogitationibus tura. Si autem terra peribit, profecto nihil sub ipsa et in ipsa, quod inferni vocabulo dignum sit, relinquetur, ac per hoc nullus locus intra sensibilem corporalemque creaturam inferno datur, neque aeterno igni, in quo impii ardebunt, neque vermibus nunquam morituris. Haec enim omnia tormentorum nomina figurate in sacra Scriptura posita sunt, sancto Ambrosio attestante, graecisque vocabulis, quae, ut praediximus, expressius informant, quid divina Scriptura inferni nomine insinuat. insuavitas. Item λύπη vocatur, cujus interpretarerum, quas in hac vita intemperanter concupiverant, afflictas veluti in profundissimam quandam vorag
Abbreviated transcription (Latin):
is morib corruptis. lucẽq uer̾a odientib ⁊
fugientibꝰ ipsa ueritas ꝑ oĩa fulgeb̾ infuturo.
Omnes enĩ uidebt głam đi. Nec obstat qͦd
scptũ ẽ. tolleret᷑ inpiꝰ ne uideat głam dei.
Uideat namq eloqͥũ di posuit ꝓfruat᷑. acsi¬

Expanded text:
is moribus corruptis, lucemque veram odientibus et is moribus corruptis, lucemque veram odientibus et fugientibus ipsa veritas per omnia fulgebit in futuro. Omnes enim videbunt gloriam Dei. Nec obstat, quod scriptum est: Tolletur impius, ne videat gloriam Dei. Videat namque
Abbreviated transcription (Latin):
um.ĩ homine alienum. Et similia. qͦ dum
ĩ bestiis ꝯsiderantur naturalia bona s. in
homine. ł angło uitia ꝯtͣ nat᷑am pugnantia
ĩnullo tam̃ mala. Qd enim ut diximꝰ ĩtoto
malum ñ ẽ. mału fieri ĩ parte ñ pot̃. quauis
uideat᷑ eẽ illicitũ. atq purgandum seu re¬
frenandum. Nichil ergo relinqͥt᷑ qͦd pleni¬
tudinẽ. ⁊ pulchritudinẽ totiꝰ uniuersitatis
minuat. seu de honester. sue hie đu ad hue
sensilis mundꝰ cursum suũ ꝑ ag̃ siue illie đu
ĩ causas suas reũsurꝰ sit. ĩq eis quietꝰ ꝑmaneb.¬
M S ista theoria paucis recte sapientibꝰ nẽ
ꝑspicua. infit᷑o yͦ omĩbꝰ erit patefacta. du ue¬
ritas ꝑ oĩa in õĩbꝰ elucet. q̃ naturarũ omniũ
secreta incunctant᷑ absq ulla caligine aꝑiet.
Nenĩ solis iuste ĩhac uita iuiuentibꝰ. uerita¬
tẽq rite querentibꝰ. uerũ ⁊̃ in iustis pͥiuisq su-¬

Expanded text:
um, in homine alienum: et similia, quae dum um, in homine alienum: et similia, quae dum in bestiis considerantur, naturalia bona sunt, in homiin nullo tamen mala. Quod enim, ut diximus, in toto malum non est, malum fieri in parte non potest, quamvis videatur esse illicitum, atque purgandum seu refraenandum. Nihil ergo relinquitur, quod plenitudinem et pulchritudinem totius universitatis minuat seu dehonestet, sive hic, dum adhuc sensibilis mundus cursum suum peragit, sive illic, dum in causas suas reversurus sit, inque eis quietus permanebit. Sed ista theoria paucis recte sapientibus nunc perspicua, in futuro vero omnibus erit patefacta, dum veritas per omnia in omnibus elucescet, quae naturarum omnium secreta incunctanter absque ulla caligine aperiet. Non enim solis justis in hac vita viventibus, veritatemque rite quaerentibus, verum etiam injustis, pravisque su
Abbreviated transcription (Latin):
luntatis suppliciũ. hoc ẽ ab illicitis sus mo¬
tibꝰ ꝓhiberi. ne ad finem suȩ cupiditatis pos¬
sit ꝑuenire. I oc aute dieo ne beatissimi dy-¬
onisii ariopagite auctoritate resistere ui-¬
dear qͥ non solum ĩ aliqua natura seu sub¬
stantia. uerũ ⁊̃ ĩnullis irrationabilibꝰ ra¬
tionalis nat᷑e affectibꝰ mału sinit ĩueniri.
seu aliqua ratione concedi. Nulłu enim
rationaliscreaturȩ uitiũ ẽ: qđ non ĩ aliqͣ
irrationabili bonum sit. Ideoq qͦd ubiq
tet. Et ut de hac ratione pauca introdu¬
camꝰ exempla suꝑerͣ ut ait beatꝰ dyonisiꝰ
ggoriꝰq theologus in equo bonũ ẽ. ĩ hoĩe
uͦ illicitũ atq inꝯueniens. Fẽrocitas ĩ leo¬
ne bonũ ẽ. ⁊ sine qua leo dici ñ pot̃. mitis
enĩ leo. leo ñ ẽ ꝑdita qualitate naturali.
isa aũ ferocitas innatura rationali uiti¬
um ẽ. ⁊ in cessum sꝑurcitia porcoꝵ ẽ ꝓpͥ-¬

Expanded text:
voluntatis supplicium, hoc est, ab illicitis suis movoluntatis supplicium, hoc est, ab illicitis suis motibus prohiberi, ne ad finem suae cupiditatis possit pervenire. Hoc autem dico, ne beatissimi Dionysii Areopagitae auctoritati resistere videar, qui non solum in aliqua natura seu substantia, verum etiam in nullis irrationabilibus rationabilis naturae affectibus malum sinit inveniri, seu aliqua ratione concedi. Nullum enim rationabilis creaturae vitium est, quod non in aliqua irrationabili bonum sit, ideoque quod ubiqtet. Et ut de hac ratione pauca introducamus exempla, superbia, ut ait B. Dionysius Gregoriusque Theologus, in equo bonum est, in homine vero illicitum atque inconveniens. Ferocitas in leone bonum est, et sine qua leo dici non potest; mitis enim leo leo non est, perdita qualitate naturali: ipsa autem ferocitas in natura rationabili vitium est et inconcessum. Spurcitia porcorum est propri
Abbreviated transcription (Latin):
los ñ eẽ. s ulicitos. Qd enĩ ex libro rationa¬
lis creaturȩ arbitrio ꝓcessit. qͥs mału esse
dixerit : Si enim lib̾tas naturȩ rationali
ad imaginẽ di ꝯdite ađo data ẽ. ñ enĩ una¬
go di ullis legibꝰ detineri debuit coacta.
necessario omne qͦd ex ipsa lib̾tate euenit
mału seu malitia recte dici ñ pot̃. ne ĩa¬
liqͦ mału ⁊ malicia ꝯcludat᷑. Et cũ libera
uoluntas rãonali. ⁊ intelligibili c̾aturȩ
ñ iđo ꝯcessasit ut ꝑ eam peccaret. s ut
ꝑeã pulchre. ⁊ rationabilit̃ ꝯditori suo
rationabilibꝰ motibꝰ ad illicita ad tracta sit.
correctionibꝰ sus. &. em̃dationibꝰ libere uo¬
luntatis arbitriũ fuerit obȩdiens. sin uͦ ꝯtu¬
max. suꝑbiaq inflatum ĩsuis ꝑu̾sis motibꝰ ꝑ¬
seuerare uoluerit. impetꝰ eiꝰ libinosꝰ retine¬
bitur ne quod illicite appetit app̃hendat.
⁊ hocẽ totum qͦd dicitur libere ac ꝑũsȩ uo-

Expanded text:
los non esse, sed illicitos. Quod enim ex libero rationalos non esse, sed illicitos. Quod enim ex libero rationabilis creaturae arbitrio processit, quis malum esse dixerit? Si enim libertas naturae rationabilis ad imaginem Dei conditae a Deo data est; non enim imago Dei ullis legibus detineri debuit coacta: necessario omne, quod ex ipsa libertate evenit, malum seu malitia recte dici non potest, ne in aliquo malum et malitia concludatur. Et si libera voluntas rationabili et intelligibili creaturae non ideo concessa sit, ut per eam peccaret, sed ut per eam pulchre et rationabiliter Conditori suo rationabilibus motibus ad illicita attracta sit, correctionibus suis et emendationibus liberae voluntatis arbitrium fuerit obediens; sin vero contumax superbiaque inflatum in suis perversis motibus perseverare voluerit, impetus ejus libidinosus retinebitur, ne, quod illicite appetit, apprehendat. Et hoc est totum, quod dicitur liberae ac perversae
Abbreviated transcription (Latin):
iusta. ⁊ p̃mia dum sũt plus gratuita. qũa
bonis meritif retͥbuta. quando uideo gra¬
ues. acutosq sonos eorumq medios quan¬
da simphoniã int̃ se inuicẽ in ꝓporcionibꝰ.
⁊ ꝓportionalitatibꝰ suis efficere. Et siquis
ad hȩc obiecerit ꝑu̾sas uoluntates maloꝵ
hominũ. ⁊ angłoꝵ quib debentur suppli¬
cia. malas ẽẽ ac ꝑ hoc ĩ restauratione. ac re¬
ditu naturarum malum semꝑ ẽẽ reman¬
surum. supplicia passurum. ⁊si ita ẽ se¬
quit᷑ non omĩno pulchritudine naturarũ
turpitudine malitiȩ ñ infectam ẽe futu¬
ram. hiuic respondebo duce đdo ac uera ra¬
tione. pͥmum quide intra rerũ naturã. ł
extra eam nullum mału inueniri sic̃ dyo¬
nisiꝰ ario pagita ĩ libro de duinis nominibꝰ
multiplicib astruit rationib. quas nunc
introducere ⁊ longũ ⁊ suꝑfluum uidet᷑.¬
dein ꝑũsos ꝑusarum uoluntatũ motꝰ ma¬

Expanded text:
justa, et praemia, dum sint plus gratuita, quam justa, et praemia, dum sint plus gratuita, quam bonis meritis retributa, quando video graves acutosque sonos, eorumque medios quandam symphoniam inter se invicem in proportionibus et proportionalitatibus suis efficere. Et si quis ad haec objecerit, perversas voluntates malorum hominum et angelorum, quibus debentur supplicia, malas esse, ac per hoc in restauratione ac reditu naturarum malum semper esse remansurum, suppliciaque passurum; et si ita est, sequitur, non omnino pulchritudinem naturarum turpitudine malitiae non infectam esse futuram: huic respondebo duce Deo ac vera ratione, primum quidem intra rerum naturam vel extra eam nullum malum inveniri, sicut Dionysius Areopagita in libro de divinis Nominibus multiplicibus astruit rationibus, quas nunc introducere et longum et superfluum videtma
Abbreviated transcription (Latin):
dinem efficiat. siue intelligat. inẽ tamen
omnibꝰ interior sensꝰ quem rata rerum
collatio conueniensq adunatio non latet:
Quis enim senarũ numeri iirtutẽ qͥ totiꝰ
armoniȩ intelligitur fundam̃tũ. quis
collationes ipsius cum sus sesqualter is. ses¬
qui tercus duplisquoq intra naturas rerũ
pot̃ cognosc̾e. dum rerũ omniũ uisibiliũ
⁊ inusibilium uni̾sitas in eo ueluti in quo¬
dam pͥncipali exemplo ꝯstituta sit : Quid
ꝙͦ mirum si exhis quȩ sunt substantialit.
inaturalibꝰ accidentibꝰ. ⁊ ex his quȩ ñ sunt
siue ꝑexcellentiã siue ꝑ defectum. ⁊ pͥua¬
tionem totiꝰ creaturȩ armonia compona¬
tur dum ĩ omnibꝰ quȩ sunt. ⁊ quȩ ñ sunt
nulla malitia. ł malum qͦd bonitati omni¬
um nulla turpitudo. uel deformitas
quȩ pulchritudini. ⁊ formositati ĩ causas
dio ex suppliciis malarũ uoluntatũ. ⁊ pre¬
mus bonarum pulcherrimã armoniã futu¬
rã ẽe. quoniam supplicia bona sunt đu sũnt

Expanded text:
dinem efficiat, sive non intelligat, inest tamen omnibus interior sensus, quem rata rerum collatio conveniensque adunatio non latet. Quis enim senarii numeri virtutem, qui totius harmoniae intelligitur fundamentum; quis collationes ipsius cum suis sesquialteris, sesquitertiis, duplis quoque intra naturas rerum potest cognoscere, dum rerum omnium visibilium et invisibilium universitas in eo veluti in quodam principali exemplo constituta sit? Quid ergo mirum, si ex his, quae sunt substantialiter, et naturalibus accidentibus, et ex his, quae non sunt, sive per excellentiam, sive per defectum et privationem, totius creaturae harmonia componatur, dum in omnibus, quae sunt et quae non sunt, nulla malitia vel malum, quod bonitati omnium, nulla turpitudo vel deformitas, quae pulchritudini et formositati in causas dio, ex suppliciis malarum voluntatum et praemiis bonarum pulcherrimam harmoniam futuram esse, quoniam supplicia bona sunt, dum sint
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ si credamꝰ ⁊ intelligamꝰ ĩ una ar¬
monia uniu̾sitatis restauratȩ. inq causas suas
reũ surȩ totã rationałe c̾at᷑am gr̃a redeptoris
sui qͥ eã totã accep̃ sanã futuram. languida uͦ
nenda ꝯdignasq suis oꝑibꝰ retͥbutiones pas¬
sura  Qͥd si ipsa nat᷑a ñ sołu sanata. s ⁊̃ illu¬
cecitas uͦ malarũ uoluntatũ ꝑpetus absen

Expanded text:
una harmonia universitatis restauratae inque causas suas reversurae totam rationabilem creaturam gratia Redemptoris sui, qui eam totam accepit, sanam futuram, languidam venendam, condignasque suis operibus retributiones passuram? Quid si ipsa natura non solum sanata, verum etiam illuas malarum voluntat
Abbreviated transcription (Latin):
lu sanata ⁊ illuminata. uerũ ⁊̃ ĩ paradysũ
que sp̃ualiũ deliciarũ locũ sapientes int̃¬
p̃tant᷑ reducta lepsitas q̃ merito pec̃ci eã
deformauerat. omĩbꝰ deliciis pͥuata ȩt̾nis
pruritibꝰ exardeat. ⁊ cȩt̾a qͥb disc̾nit᷑ nat᷑a
⁊ culpa. pͥmiũ. & pena. đu mirabili. ⁊ ĩeffa¬
bili modo nat᷑a oĩno lib̾a phantasias sustine

Expanded text:
lum sanata et illuminata, verum etiam in paradisum, quem spiritualium deliciarum locum sapientes interpretantur, reducta, leprositas, quae merito peccati eam deformaverat, omnibus deliciis privata, aeternis pruritibus exardeat, et cetera, quibus discernitur natura et culpa, praemium et poena, dum mirabili et ineffabili modo
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ ꝑseueratur ĩ trucibꝰ horribilibꝰq ueliti
ferotiũ bestiarũ speciebꝰ adcumułu torm̃¬
toꝵ administrat. ut qͦhic delectabilia ĩpie
uiuentibꝰ arrident. illic t̾ribilit appareant ius¬
tissimo puniendi mͦ. Qͥd enĩ eqͥus ẽ diuinȩq ordi¬
nationi ꝯgruentiꝰ ꝗͣ ut ea qͦ in hae uita illicito
amore ardentes sequunt᷑ iniusti. ĩ alia uita
q̃rectiꝰ ȩt̃ nȩ mortis uocabulo significat᷑ ĩgen¬
ti pauore t̾riti fugiant puniti. nec tñ euađe
ualituri Hȩ aũ om̃s cȩt̾ȩq ineffabiles: ⁊ ĩnu¬
merabiles uarietates inphantasiis rerũ sensibi¬
liũ futurȩ s̃. Phantasiȩ aũ ĩ latissimis memoriȩ
cãpis sue hic siue illic ordinatissime disponun

Expanded text:
perseveratur, in trucibus horribilibusque veluti ferocium bestiarum speciebus ad cumulum tormentorum administrat, ut, quae hic delectabiliter impie viventibus arrident, illic terribiliter appareant justissimo puniendi modo. Quid enim aequius est divinaeque ordinationi congruentius, quam ut ea, quae in hac vita illicito amore ardentes sequuntur injusti, in alia vita, quae rectius aeternae mortis vocabulo significatur, ingenti pavore territi fugiant puniti, nec tamen evadere valituri? Haec autem omnes ceteraeque ineffabiles et innumerabiles poenarum varietates in phantasiis rerum sensibilium futurae sunt. Phantasiae autem in latissimis memoriae campis sive hic sive illic ordinatissime disponun
Abbreviated transcription (Latin):
fallit᷑ qr ẽ qđ ipsa ẽ oĩa uidet. Uirtute siqͥ¬
de intime speculationis sp̃ualis ħo ĩ causas
rerũ deqͥbꝰ uidicat intrat. Non enĩ uixta ex¬
t̃iores sensibiliũ rerũ species disc̾nit oĩa. uerũ
ixta intiores earũ rationes. ⁊ ĩcõmutabiles
occasiones pͥncipaliaq exẽpla: ĩ qͥbꝰ oĩa simul

Expanded text:
 ipsa est, omnia videt. Virtute siquidem intimae speculationis spiritualis homo in causas rerum, de quibus judicat, intrat. Non enim juxta exteriores sensibilium rerum species discernit omnia, verum juxta interiores earum rationes, et incommutabiles occasiones, principaliaque exempla, in quibus omnia simul
Abbreviated transcription (Latin):
da exaltans. qͦsda spernens. alios pauꝑes re¬
linquens. alios aũ diuites magnificans. alios
stulticiȩ caligine obcecans. alios sapientiȩ
lumine illustrans. qͦsda dnos. qͦsda seruos faci¬
ens. ⁊ cet̃a. in qbꝰ humanȩ ꝯditionis diu̾sa ⁊
infinita uarietas in hac ad huc mortali uita

Expanded text:
dam exaltans, quosdam spernens, alios pauperes relinquens, alios autem divites magnificans, alios stultitiae caligine occaecans, alios sapientiae lumine illustrans, quosdam dominos, quosdam servos faciens, et cetera, in quibus humanae conditionis diversa et infinita varietas in
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ manifestandȩ occasiones. pulchre
qͥđe honesteq iuxta diuinas leges iuuen¬
tibꝰ p̾mia transg̾ssoribꝰ uͦ tͣpitudinisq ⁊ ĩ¬
honestatis sordib ꝯtaminatis supplicia red
nis p̃destinationibꝰ ad scͥbit᷑. ñ ualentes ob¬
cecato. ⁊ insipienti corde intueri summ̾a
bonitat̃e.⁊ pulchritudinẽ. ⁊ ut expressiꝰ di¬
c̃a tociꝰ bonitatis. ⁊ pulchritudinis. ⁊ ho-¬
nestatis in ex haustum. ⁊ ñ deficiente fontẽ
sic̃ nulliꝰ mali. ł malitiȩ ita nulliꝰ t᷑pitudi¬
us. ł t̃pis. nulliꝰ in honesti. ł in honestatis au¬
tor ẽ. uł p̃destinator. Hȩc eni oĩa irrationa¬
biliũ cupiditatũ inuenta s̃. Nã si exdiui¬
na p̃destinatione ꝓfluerent. necessario
ĩ natura rerũ sempsmanerent. Oẽ qͥppe
qͦd diuina p̾destinatiõe ẽ dispositũ. quis du¬
bitarit ẽẽ semꝑ mansurũ. Hȩc aũ in ȩtnũ ꝑ

Expanded text:
pulchre quidem honesteque juxta divinas leges viventibus praemia, transgressoribus vero turpitudinisque et inhonestatis sordibus contaminatis supplicia reddnis praedestinationibus ascribunt, non valentes occaecato et insipienti corde intueri summam bonitatem et pulchritudinem, et, ut expressius dicam, totius bonitatis et pulchritudinis et honestl malitiae, ita nullius turpitudinis vel turpis, nullius inhonesti vel inhonestatis auctor est vel praedestinator. Haec enim omnia irrationabilium cupiditatum inventa sunt. Nam si ex divina praedestinatione profluerent, necessario in natura rerum semper permanerent. Omne quippe, quod divina praedestinatione est dispositum, quis dub
Abbreviated transcription (Latin):
falsissimaq machinam̃ta noceb̾t. si ĩ fut᷑a
uita tota eoꝵ nat᷑a saluabit᷑. ita ut neq
corpꝰ. neq aĩa. neq ulla pars naturalis ȩt̃
nis torq̃nda relinquatur: Quibꝰ suaderi
aut difficillimũ ẽ aut inpossibile. ad iusti¬
ciã đi nullomꝰ ꝑtin̾e. s omĩno abea alienũ ẽe
punire ĩ hominibꝰ p̃t̃ easab ipso redarguun¬

Expanded text:
machinamenta nocebunt, si in futura vita tota eorum natura salvabitur, ita ut neque corpus, neque anima, neque ulla pars naturalis aeternis poenis torquenda relinquatur? Quibus suaderi aut difficillimum est aut impossibile, ad justitiam Dei nullo modo pertinere, sed omnino ab ea alienum esse, punire i
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝯsiderant quoni am iustissimꝰ õiũ ꝯditor. sa¬
pientissimꝰ ordinator uniciq scđm puiden¬
tiȩ suȩ leges inꝑtit᷑ largissime suȩ bonitatis
dationes. ⁊ donationes. ⁊ ĩnullo fallit᷑. mor¬
taliũ uͦ falsa s iudicia de diuina puidentia
⁊ administratiõe. đu qͥd ĩ hac re publica
unusitatis uisibiliũ. ⁊ inuisibiliũ agatur
nescint. in suꝑ ⁊̃ insipientissimos eoꝵ aĩos
fug̃ qͦd eqͥssimus bonoꝵ om̃iũ largitor na¬
turalia bona eqͣlit̾ omnibꝰ partitur Nat᷑a.¬
lia enĩ bona eode mͦ ⁊ bonis. ⁊ malis tͥbuunt᷑.
qͥ in his sensibilibꝰ. tnsitoriisq rebꝰ nullomͦ
posst᷑ apparere. inintimis aũ naturȩ finibꝰ ad¬
huc occultant᷑. donec ĩ restauratione uniu̾sȩ
nat᷑ȩ ĩ manifestũ ꝓcedant. qñ ueritas in om̃ibꝰ

Expanded text:
non considerant, quomodo justissimus omnium conditor, sapientissimus ordinator, unicuique secundum providentiae suae leges impertitur largissimae suae bonitatis dationes et donationes, et in nullo fallitur; mortalium vero falsa sunt judicia de divina providentia et administratione, dum, quid in hac republica universitatis visibilium et invisibilium agatur, nesciunt. Insuper etiam insipientissimos eorum animos fugit, quod aequissimus bonorum omnium largitor naturalia bona aequaliter omnibus partitur; naturalia enim bona eodem modo et bonis et malis tribuuntur, quae in his sensibilibus transitoriisque rebus nullo modo possunt apparere, in intimis autem naturae sinibus adhuc occultantur, donec in restauratione universae creaturae in manifestum procedant, q
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus. uerum ⁊̃ fugere uolentes. inq
tenebͥs se absconde appetentes. ñ qͥd sit
lux. ⁊ qͣntũ utilis ualentibꝰ eã ꝑspicere igno¬
antes. s in infirmitate oculoꝵ suoꝵ causã
fugiendi alumine ꝯstituentes. Code mͦ &
impii insuppliciis detenti causam odien¬
dȩ ueritatis impietati suȩ reputabunt.
sera inutilit ꝯpuncti pęnitentia. Et hoc da¬
tur intelligi ex ipso diuite pęnas patiente
qͥ eleuans oculos suos đu eẽt intormentis.
uidit abraham alonge. ⁊ lazarum ĩsinu eiꝰ.
ꝯtemplationis. s ipsius głȩ delectationibꝰ
pͥuatꝰ ẽ. seraq pęnitentia ꝯpunctꝰ petit
abraham ut mitteret ad suos fr̃s quos in
hac uita reliquerat ne sic̃ ipse uiuerent.⁊¬

Expanded text:
ugere volentes, inque tenebris se abscondere appetentes, non quid sit lux, et quantum utilis sit, valentes eam perspicere ignorantes, sed in infirmitate oculorum suorum causam fugiendi a lumine constituentes. Eodem modo et impii in suppliciis detenti causam odiendae veritatis impietati suae reputabunt, sera inutiliter compuncti poenitentia. Et hoc datur intelligi ex ipso divite in inferno poenas patiente, qui elevans oculos suos, dum esset in tormentis, vidit Abraham a longe, et Lazarum in sinibus ejus. contemplationis, sed ipsius gloriae delectationibus privatus est, seraque poenitentia compunctus petit Abraham, ut mitteret ad suos fratres, quos in hac vita reliquerat, ne, sicut ipse vixerat
Abbreviated transcription (Latin):
tociꝰ mundani corꝑis int̾ duas extremita.¬
tes sibi in uicẽ e contrario oppositas eqͣli
lance librauit. int᷑ grauitatẽ dico ⁊ leui¬
tatẽ. intͣquas omĩs medietas iusibilium
corpoꝵ ponderata ẽłinde omĩa corꝑa
in quantũ grauitatẽ participãt. in tantũ
terrenarũ qualitatũ capacia sunt. hoc ẽ
soliditatis. ⁊ stabilitatis. in quantũ uͦ ex
leuitate capiunt. in tm̃ qualitates cęles¬
iss participant inanitatẽ dico y mutabili¬
tatẽ. M edia autẽ quȩ simili libramine: ex.¬
tremitates attingunt. equali participatioẽ
illarũ qualitates possidẽt. In omĩbꝰ autẽ.

Expanded text:
totius mundani corporis inter duas extremitatotius mundani corporis inter duas extremitates sibi invicem e contrario oppositas aequali lance libravit, inter gravitatem dico et levitatem, inter quas omnis constitutio visibilium corporum ponderata est. Proinde omnia corpora, in quantum gravitatem participant, in tantum terrenarum qualitatum capacia sunt, hoc est, soliditatis, et stabilitatis; in quantum vero ex levitate attrahunt, in tantum qualitates caelestes participant, inanitatem dico et mutabilitatem; media autem, quae simili libramine extremitates attingunt, aequali participatione illarum qualitates possident. In omnibus autem
Abbreviated transcription (Latin):
illa .iiiiͬ. ubiq in omĩa corꝑa. siue etheria.
siue aeria. siue aquatica. siue terrena diffun¬
dunt᷑ connexa ita ut nullũ corpꝰ sensile pos.
sit repꝑiri. qđ illorũ omĩum careat concur¬
su. an quedã ex quibꝰdã. ñ autẽ omĩa exom¬
lis longitudinis. latitudinis. altitudinis.
dim̃sũ posse fieri. in quo.iiiͦͬ. elem̾torũ na¬
tura qmͣuis inuisibilit̾ ñ ualeat in telligi.
tingit. ñ aliuñ. nͥ ex qualitatũ .iuiiͬ. elemͣtoꝵ
confluau in se inuicẽ cͣonstitutionis mat̾i¬
em recipͣ. ita omne qđ in eisdẽ in quantũ
corꝑa sunt. racionalis inuestigacio inuenit.
nil aliud constat pͣter ipsorũ simpliciũ. &
in seꝑabiliũ elem̾toꝵ uni formẽ conuentũ.
Quãuis itaq qualitatũ quedã quidẽ ĩ qͥbus¬
dã corꝑibꝰ plus. quedã uͦ minus sensibꝰ appa¬
reant. si nodus tam̃ ipsoꝵ catholicoꝵ elem̃toꝵ
una eadẽq uniformiter cõm̃surabilis in om.¬
nibꝰ ẽ.Mens siquidẽ diuina examinatione

Expanded text:
illa quattuor ubique in omnia corpora, sive aetherea, sive aerea, sive aquatica, sive terrena diffunduntur connexa, ita ut nullum sensibile corpus possit reperiri, quod illorum omnium careat concursu? An quaedam ex quibusdam, non autem omnia ex omlis longitudinis, latitudinis, altitudinis dimensum posse fieri, in quo quattuor elementorum natura, quamvis invisibiliter, non valeat intelligi. tingit, non aliunde nisi ex qualitatum quattuor elementorum confluxu in se invicem suae constitutionis materiem recipit; ita omne, quod in eisdem, in quantum corpora sunt, rationabilis investigatio invenit, nil aliud est praeter ipsorum simplicium et inseparabilium elementorum uniformiter conventum.Quamvis itaque qualitatum quaedam quidem in quibusdam corporibus plus, quaedam vero minus sensibus appareant, synodus tamen ipsorum catholicorum elementorum una eademque uniformiter commensurabilis in omnibus est. Mens siquidem divina examinationem
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑa mat̾ialia adiectis formis cõponi phi¬
sica ꝑhibet theoria. Quarũ quidẽ actiuas
eẽ duas philosophi dicunt. caliditatẽ. fri¬
ciditatẽ. passiuasq duas. humiditatẽ. ⁊ a¬
riditatẽ. Dũ enĩ caliditas humiditati.⁊ fri¬
giditas ariditan naturaliquodã coini mis-
retur frigiditatẽ dũ sit ꝓpͥe aquarũ de
suꝑioribꝰ huiꝰ aeris partibus. ueluti in gͥ¬
miũ terrenȩ ariditatis descenderei cog.¬
noscat aquas in nubibus suspensas frigi.¬
diores eẽ marinis fluuialibꝰ fluentis. Si autẽ¬

Expanded text:
corpora materialia adjectis formis componi, phycorpora materialia adjectis formis componi, physica perhibet theoria. Quarum quidem activas esse duas philosophi dicunt, caliditatem et frigiditatem; passivasque duas, humiditatem et ariditatem. Dum enim caliditas humiditati, et frigiditas ariditati naturali quodam coitu miretur, frigiditatem, dum sit proprie aquarum, de superioribus hujus aeris partibus veluti in gremium terrenae ariditatis descendere, cognoscat, aquas in nubibus suspensas frigidiores esse marinis fluvialibusque fluentis. Si aute
Abbreviated transcription (Latin):
cordor sane: nͥ me fallit memoria. conuene:¬
rat siqͥde̾ int̾nosi nil ꝓbabilius eo nomine
lia omni corꝑeo sensui. et ubiq uniu̾salit᷑
diffusa in uisibili suo meatu. ꝓportionaliq
coitu in se inuicẽ omĩa corꝑa sensibilia ꝑfi.¬
ciunt. siue celestia sint siue aeria. siue aqua¬
tica. suie t̾rena. siue maxima sint. siue mini.¬
ma. siue media. Et ut uniu̾salit᷑ dicã. tota
celestis spera ⁊ omĩã quȩ in ea ⁊ intra eã asũ.¬
mousq deorsũ continentur. eoꝵ concur¬
su facta st̃. & quicqͥd in ordine scłoꝵ uicis-¬
situdine rerũ corruptibiliu nascitur: ab
ipsis ꝓcedit. & in ipsis resoluit᷑. He aut̃ uo¬
aer. aqua.t̾ra. ex nominibꝰ maoimoꝵ corpoꝵ
quȩ ex eis componunt᷑ denominata. Ubi no
in corruptibilia. ⁊ in solubilia s ex eoꝵ qͣli¬
tatibꝰ sibi inuicẽ ꝓporcionalit᷑ copulatis
corꝑa sensibilia conficiuntur. Qualitates
miditas. frigiditas. siccitas. ex quibꝰ omĩa

Expanded text:
cordor sane. Si non me fallit memoria, convenerat quidem inter nos, nil probabilius eo nomine lia omni corporeo sensu, et ubique universaliter diffusa, invisibili suo meatu, proportionabilique coitu in se invicem, omnia corpora sensibilia perficiunt, sive caelestia sint, sive aerea, sive aquatica, sive terrena, sive maxima sint, sive minima, sive media, et, ut universaliter dicam, tota caelestis sphaera, et omnia, quae in ea, et extra eam a summo usque deorsum continentur, eorum concursu nata sunt, et quicquid in ordine seculorum vicissitudine rerum corruptibilium nascitur, ab ipsis procedit, et in ipsa resolvitur. Haec autem voaer, aqua, terra, ex nominibus maximorum corporum, quae ex eis componuntur, denominata. Ubi notincorruptibilia et insolubilia, sed ex eorum qualitatibus sibi invicem proportionaliter copulatis corpora sensibilia conficiuntur. Qualitatesmiditas, frigiditas, siccitas, ex quibus omnia