comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sulci eius deflent: si fructus eius co¬
medi absq peccunia. Terra & enim con¬
tra possessorem suum clamat: quando
contra pastorem suum iusta eccłia mur¬
murat. Ciuius etiam sulci deflent. si
corda audientium quȩ a prȩcedentib
sunt patrib predicationis uoce & ui¬
gore inuectionis ex arata uident aliqͥd
quod lugeant de uita pastoris. Cuius
uidelicet terrȩ fructus possessor bonꝰ
sine peccunia non manducat: quia
discretus pastor prerogat talentum uer¬
bi. ne ad dampnationem suam de eccl̃a
stipendium sumat alimenti. Tunc en̾i
de terra nr̃a cum peccunia fructus co-¬
medimus: quando sumentes ȩccl̃as¬
tica subsidia in p̃dicatione laboram᷑.
Precones namq uenturi iudicis sumus.
Quis gͦ uenturum iudicem nunciet:
si preco tacet : Proinde considerandum
nobis est. ut inquantum ualet quisq in
quantum sufficit: & terrorem uenturi
iudicii. & dulcedinem regni suscepte
eccłiȩ insinuare contendat. Et quia una

Expanded text:
sulci ejus deflent, si fructus ejus cosulci ejus deflent, si fructus ejus comedi absque pecunia . 1500 Terra enim contra possessorem suum clamat quando contra pastorem suum juste Ecclesia murmurat. Cujus etiam sulci deflent, si corda audientium, quae a praecedentibus sunt patribus praedicationis voce et vigore invectionis exarata, vident aliquid quod lugeant de vita pastoris. Cujus videlicet terrae fructus possessor bonus sine pecunia non manducat, quia discretus pastor praerogat talentum verbi, ne ad damnationem suam de Ecclesia stipendium sumat alimenti. Tunc enim de terra nostra cum pecunia fructus comedimus, quando sumentes ecclesiastica subsidia in praedicatione laboramus. Praecones namque venturi judicis sumus. Quis ergo venturum judicem nuntiet, si praeco tacet? 9. Proinde considerandum nobis est ut, in quantum valet quisque, in quantum sufficit, et terrorem venturi judicii, et dulcedinem regni, susceptae Ecclesiae insinuare contendat. Et qui una
Abbreviated transcription (Latin):
redimendis peccatis suis fideles obtu¬
lerunt : nec tamen contra peccata
tionis ut dignum est insudamus. Uix
ꝓculpa sua quempiam aꝑta uoce rep̃¬
hendimus:. & adhuc quod est grauius
aliquando si ꝑsona in hoc mundo po¬
tens sit eius forsitan & errata laudant᷑.
ne si aduersetur ꝑ iracundiam. munꝰ
subtrahat quod impendebat. Sed de¬
bemus sine cessatione meminisse quod
de quib dam in oseȩ scriptum est. Pec¬
cata popłi mei comedent. Cur autem
peccata popłi commedere dicuntur. nͥ
quia peccata delinquentium fouent:
ne temporalia stipendia amittant
Sed & nos qui exoblationib fidelium
uiuimus quas illi ꝓsuis peccatis obtu¬
lerunt. si comedimus & tacemus. eoꝵ
proculdubio peccata manducamus.
Pensemus gͦ cuius sit apud dm̃ criminis
peccatoꝵ p̾tium manducare & nichil con¬
tra peccata predicando agere. Audiamꝰ
quid beati iob uoce dicitur. Si aduer¬
sum me terra mea clamat. & cum ipsa

Expanded text:
redimendis peccatis suis fideles obturedimendis peccatis suis fideles obtulerunt, nec tamen contra peccata tionis, ut dignum est, insudamus. Vix pro culpa sua quempiam aperta voce reprehendimus. Et adhuc quod est gravius aliquando si persona in hoc mundo potens sit, ejus forsitan errata laudantur, ne, si adversetur, per iracundiam munus subtrahat quod impendebat. Sed debemus sine cessatione meminisse quod de quibusdam scriptum est: Peccata Populi mei comedent . Cur autem peccata populi comedere dicuntur, nisi quia peccata delinquentium fovent, ne temporalia stipendia amittant? Sed et nos qui ex oblationibus fidelium vivimus, quas illi pro peccatis suis obtulerunt, si comedimus et tacemus, eorum procul dubio peccata manducamus. Pensemus ergo cujus sit apud Deum criminis peccatorum pretium manducare, et nihil contra peccata praedicando agere. Audiamus quid beati Job voce dicitur: Si adversum me terra mea clamat, et cum ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
hic uel laudis uel muneris mercedem
recipiat: ȩterna ꝓculdubio mercede.
se priuat. Quis quis uero uel ea quȩ
dicit ido placere hominib appetit:
ut dum placet quod dicitur ꝑ eadẽ
dicta non ipse sed dñs ametur: uel
idcirco terrena stipendia in p̃dicatio¬
ne consequitur ne a p̃dicationis uoce
ꝑ udigentiam lassetur. huic ꝓculdu¬
bio ad recipiendã m̃cedẽ nichil obstat
in patͥa. quia sumptus sumpsit in
uia. Sed quid nos quod tamen dice-
re sine dolore non possum. quid nos
o pastores agimꝰ qͥ & mercedem con¬
sequimur. & tamen oꝑarii nequaquã
sumus  Fructus quippe sc̃ȩ eccłe in
stipendio cotidiano ꝑcipimus. sed ta¬
men ꝓ eterna eccłia minime in p̃dica¬
tione laboramus. Pensemus cuius
dampnationis sit. sine labore hic ꝑci¬
pere mercedem laboris. Ecce ex oblati¬
one fidelium uiuimus. sed numquid
ꝓ animab fidelium laboramus: Illa
in nr̃m stipendium sumimus. quȩ ꝓ

Expanded text:
hic vel laudis vel muneris mercedem hic vel laudis vel muneris mercedem recipiat, aeterna procul dubio mercede se privat. Quisquis vero vel ea quae dicit, ideo placere hominibus appetit, ut, dum placet quod dicitur, per eadem dicta non ipse, sed Dominus ametur, vel idcirco terrena stipendia in praedicatione consequitur, ne a praedicationis voce per indigentiam lassetur, huic procul dubio ad recipiendam mercedem nil obstat in patria, quia sumptus sumpsit in via. 8. Sed quid nos quod tamen sine dolore dicere non possum quid nos, o Pastores, agimus, qui et mercedem consequimur, et tamen operarii nequaquam sumus? Fructus quippe sanctae Ecclesiae in stipendio quotidiano percipimus, sed tamen pro aeterna Ecclesia minime in praedicatione laboramus. Pensemus cujus damnationis sit sine labore hic percipere mercedem laboris. Ecce ex oblatione fidelium vivimus, sed quid pro animabus fidelium laboramus? Illa in stipendium nostrum sumimus quae pro
Abbreviated transcription (Latin):
ut ab eis terrena stipendia consequam᷑.
quib premia patriȩ cęlestis offerimꝰ.
Unde etiam paulus hȩc ipsa ꝓ mini-¬
mo suscipiens dicit. Si nos uobis sp̃ua¬
lia seminauimus: magnum est si ur̃a
carnalia metamus : Et notandum
quod subditur. dignus est oꝑarius mer¬
cede sua: quia iam de mercede oꝑis st̃
ipsa alimenta sustentationis. ut hic
merces de labore p̃dicationis inchoet᷑
quȩ illic de ueritatis uisione ꝑficitur.
Qua in re considerandum est quod uni
nr̃o oꝑi. duȩ mercedes debentur. Una
in uia. altera in patria. Una quȩ nos
in labore sustentat. alia quȩ nos in re¬
surrectione remunerat. Merces itaq
quȩ in p̃senti recipitur. hoc in nobis de¬
bet agere. ut ad sequentem mercedem
robustius tendatur. Uerus gͦ quisq p̃¬
dicator non ido p̾dicare debet ut in
hoc tempore mercedem recipiat: sed
iło mercedem reciꝑe ut p̾̃dicare subsi¬
stat. Quisquis namq id̾o p̾dicat. ut

Expanded text:
ut ab eis terrena stipendia consequamur, ut ab eis terrena stipendia consequamur, quibus praemia patriae coelestis offerimus. Unde etiam Paulus haec ipsa pro minimo suscipiens, dicit: Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus? Et notandum quod subditur: Dignus est operarius mercede sua, quia jam de mercede sunt operis ipsa alimenta sustentationis, ut hic merces de labore praedicationis inchoetur, quae illic de veritatis visione perficitur. Qua in re considerandum est quod uni nostro operi duae mercedes debentur, una in via, altera in patria; una quae nos in labore sustentat, alia quae nos in resurrectione remunerat. Merces itaque quae in praesenti accipitur: hoc in nobis debet agere, ut ad sequentem mercedem robustius tendatur. Vetus ergo quisque praedicator non ideo praedicare debet, ut in hoc tempore mercedem recipiat, sed ideo mercedem recipere, ut praedicare subsstat. Quisquis namque ideo praedicat ut
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicat. quasi initinere salutat: quia
ex occasione & non ex intentione salu¬
tem audientib exoptat. Sequitur.
Inquacumq domum intraueritis.
primum dicite pax huic domui. Et
si ibi fuerit filius pacis. requiescet suꝑ
illam pax ur̃a. Sin autem ad uos re¬
uertetur. Pax quȩ ab ore p̃dicatoris of¬
fertur aut requiescit in domo. si in ea
filius pacis fuerit: aut ad eundem p̃di¬
catorem reuertitur: quia aut erit qͥsq
p̾destinatus ad uitam. & cęleste uerbũ
sequitur quod audit. aut si nullus au¬
dire uoluerit ipse p̃dicator sine fructu
non erit: quia ad eum pax reuertetur.
compensabit᷑. Ecce enim qui peram &
sacculum portare ꝓhibuit. sumptus &¬
alimenta ex eadem p̃dicatione concedit.
Nam sequitur. In eadem autem domo
manete. edentes & bibentes quȩ apud
illos sunt. Dignus est enim oꝑarius¬
I mercede sua. Si pax nr̃a recipitur. dig¬
num ẽ ut in eadem domo maneamꝰ.
edentes & bibentes quȩ apud illos sunt

Expanded text:
praedicat, quasi in itinere salutat, quia praedicat, quasi in itinere salutat, quia ex occasione, et non ex intentione, salutem audientibus exoptat. 6. Sequitur: In quamcunque domum intraveritis, primum dicite: Pax huic domui. Et si ibic fuerit filius pacis, requiescet super illum pax vestra; sin autem, ad vos revertetur. Pax quae ab ore praedicatoris offertur, aut requiescit in domo, si in ea filius pacis fuerit, aut ad eumdem praedicatorem revertitur; quia aut erit quisque praedestinatus ad vitam, et coeleste verbum sequitur quod audit; aut si nullus audire voluerit, ipse praedicator sine fructu non erit, quia ad eum pax revertitur, compensatur. 7. Ecce autem qui peram et sacculum portare alimenta ex eadem praedicatione concedit. Nam sequitur: In eadem autem domo manete, edentes et bibentes quae apud illos sunt. Dignus est enim operarius mercede sua. Si pax nostra recipitur, dignum est ut in eadem domo maneamus edentes et bibentes quae apud illos sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximo negligit: quasi pecuniam in
sacculo ligatam tenet. Unde scriptũ
est. Sapientia abscondita & thesaurꝰ
occultus: quȩ utilitas in utrisq:
Quid uero ꝑ peram: nisi onera scłi:
Et quid hoc loco ꝑcalciamenta nisi
mortuoꝵ oꝑum exempla signantur:
Qui gͦ officium p̃dicationis suscipit
dignum non est ut onus scłarium
negotioꝵ portet: ne dum hoc eius colla
deprimit ad p̾dicanda cȩlestia nor
assurgat. Nec debet stultoꝵ oꝑum ex¬
empla conspicere. ne sua oꝑa quasi ex
mortius pellib credat muniri. Sunt
et enim multi qui prauitatem suam
ex alienis prauitatib tuentur: quia
enim alios talia fecisse considerant:
se hȩc facere licenter putant. Hi quid
aliud faciunt: nisi pedes suos ex mor¬
tuoꝵ animalium munire pellibus
conantur . Omnis uero qui salutat in
uia. ex occasione salutat itineris: nor
ex studio optandȩ eiusdem salutis. Q
igitur non amore ȩternȩ patriȩ sed
premioꝵ ambitu salutem audientib

Expanded text:
proximo negligit, quasi pecuniam in proximo negligit, quasi pecuniam in sacculo ligatam tenet. Unde scriptum est: Sapientia abscondita, et thesaurus occultus, quae utilitas in utrisque? Quid vero per peram, nisi onera saeculi; et quid hoc loco per calceamenta, nisi mortuorum operum exempla signantur? Qui ergo officium praedicationis suscipit, dignum non est ut onus saecularium negotiorum portet, ne dum hoc ejus colla deprimit, ad praedicanda coelestia non assurgat. Nec debet stultorum operum exempla conspicere, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat munire. Sunt etenim multi qui pravitatem suam ex alienis pravitatibus tuentur. Quia enim alios talia fecisse considerant, se haec facere licenter putant. Hi quid aliud faciunt, nisi pedes suos ex mortuorum animalium munire pellibus conantur? Omnis vero qui salutat in via, ex occasione salutat itineris, non ex studio optandae ejusdem salutis. Qui igitur non amore aeternae patriae, sed praemiorum ambitu salutem audientibus
Abbreviated transcription (Latin):
amore sit. non de crudelitate: quatinꝰ
paterna pietate diligat. quos foris qͣsi
in sequendo castigat. Quod tunc rector¬
bene ex hibet. cum se ipse diligere ꝑ¬
amorem priuatum nescit: cum nulla
quȩ mundi sunt appetit. cum terrene
cupiditatis oneribus nequaquam men-¬
tis colla subponit. Unde & subditur.
Nolite portare sacculum neq peram.
neq calciamenta: & neminem ꝑ uiam
salutaueritis. Predicatori enim tanta
debet ẽẽ in deo fiducia: ut presentis
uitȩ sumptus quamius non ꝓuideat
tamen sibi hos non deeẽ certissime sci¬
at. ne dum mens eius occcupatur ad
temporalia. minus aliis ꝓuideat ȩter¬
na. Cui etiam ꝑ uiam neminem sa¬
lutare conceditur. ut sub quanta festi¬
natione iter p̾dicationis ꝑ agere debeat
ostendatur. Que si quis uerba etiam ꝑ
allegoriam uelit intelligi: in sacculo
pecunia clausa est. Pecunia uero clau¬
sa est: sapientia occulta. Qui gͥ sapi¬
entiȩ uerbum habet. sed hoc erogare

Expanded text:
amore sit, non de crudelitate, quatenusamore sit, non de crudelitate, quatenuspaterna pietate diligat, quos foris quasi insequendo castigat. Quod tunc bene Rector exhibet, cum seipsum diligere amorem privatum nescit, cum nulla quae mundi sunt appetit, cum terrenae cupiditatis oneribus nequaquam mentis colla supponit. 5. Unde et subditur: Nolite portare sacculum, neque peram, neque calceamenta, et neminem per viam salutaveritis. Praedicatori etenim tanta debet in Deo esse fiducia, ut praesentis vitae sumptus quamvis non provideat, tamen sibi hos non deesse certissime sciat, ne dum mens ejus occupatur ad temporalia, minus aliis provideat aeterna. Cui etiam per viam neminem salutare conceditur, ut sub quanta festinatione iter praedicationis pergere debeat ostendatur. Quae si quis verba etiam per allegoriam velit intelligi, in sacculo pecunia clausa est; pecunia vero clausa est sapientia occulta. Qui igitur sapientiae verbum habet, sed hoc erogare
Abbreviated transcription (Latin):
sicut agnos inter lupos. Multi autem cũ
regiminis: iura suscipiunt: ad lacerandos
subditos in ardescunt: terrorem potestatis
exhibent: & quib ꝓdesse debuerant no¬
cent. Et quia caritatis uiscera non habeit.
dm̃i uideri appetunt. patres se ẽẽ minime
recognoscunt. humilitatis locum in elati¬
one dominationis immutant: & si qͣndo
extrinsecus blandiuntur intrinsecus se¬
uiunt. De quib alias ueritas dicit.
Ueniunt ad uos in uestimentis ouium.
intrinsecus autem sunt lupi rapaces. Con¬
tra quȩ omnia considerandum nobis ẽ.
quia sicut agni inter lupos mittimur.
& sensum seruantes innocentiȩ. mor¬
sum maliciȩ non habemus. Qui enim
locum p̃dicationis suscipit mala infer-¬
re non debet sed tolerare: ut ex ipsa sua
mansuetudine. iram seuientium miti-¬
get. & peccatoꝵ uulnera in aliis ipse
afflictionib uulneratus sanet. Quem
& si quando zelus rectitudinis exigit.
ut erga subiectos seuiat furor ipse de

Expanded text:
sicut agnos inter lupos. Multi autem cum sicut agnos inter lupos. Multi autem cum regiminis jura suscipiunt, ad lacerandos subditos inardescunt, terrorem potestatis exhibent, et quibus prodesse debuerant, nocent. Et quia charitatis viscera non habent, domini videri appetunt, patres se esse minime recognoscunt, humilitatis locum in elationem dominationis immutant, et si quando extrinsecus blandiuntur, intrinsecus saeviunt. De quibus alias Veritas dicit: Veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces . Contra quae, omnia considerandum nobis est quia sicut agni 1498 inter lupos mittimur, ut, sensum servantes innocentiae, morsum malitiae non habeamus. Qui enim locum praedicationis suscipit, mala inferre non debet, sed tolerare, ut ex ipsa sua mansuetudine iram saevientium mitiget, et peccatorum vulnera in aliis ipse afflictionibus vulneratus sanet. Quem et si quando zelus rectitudinis exigit ut erga subjectos saeviat, furor ipse de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sua nequitia p̃dicantium restringit᷑¬
lingua. sepe uero ex subiectoꝵ culpa
agitur. ut eis qui presunt p̾dicationis
sermo subtrahatur. Ex sua quippe ne¬
quitia p̃dicantis lingua restringitur. sic̃
psalmista ait. Peccatori autem dixit ds:
quare tu enarras iusticias meas. Et
rursum ex uitio subiectoꝵ uox p̾dican¬
tium ꝓhibetur sicut ad ierechielem dicit᷑.
Linguam tuam adherescere faciam pa¬
lato tuo: & eris mutus nec quasi ob
iurgans. quia domus ex asꝑans est. Ae
si aꝑte dicat. Iocirco tibi p̾dicationis ser¬
mo tollitur: quia dum me in suis actib
plebs exasꝑat. non est digna cui exhortatio
ueritatis fiat. Ex cuius gͦ uitio predica¬
tori sermo subtrahatur. non facile ag¬
noscitur. Quia uero pastoris taciturnitas
aliquando sibi semꝑ autem subiectis no¬
noceat certissime scitur. Sed utinam si
ad predicationis uirtutem non sufficimꝰ.
loci nr̃i officium ꝑ innocentiam uitȩ tene-¬
amus. Nam subditur. Ecce ego mitto uos:

Expanded text:
 sua nequitia praedicantium lingua restringitur: saepe vero ex subjectorum culpa agitur ut eis qui praesunt, praedicationis sermo subtrahatur. Ex sua quippe nequitia praedicantium lingua restringitur, sicut Psalmista ait: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas? Et rursum ex vitio subjectorum, vox praedicantium prohibetur sicut ad Ezechielem Dominus dicit: Linguam tuam adhaerescere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est . Ac si aperte dicat: Idcirco tibi praedicationis sermo tollitur, quia dum me in suis actibus plebs exasperat, non est digna cui exhortatio veritatis fiat. Ex cujus ergo vitio praedicatori sermo subtrahatur, non facile cognoscitur. Quia vero Pastoris taciturnitas aliquando sibi, semper autem subjectis noceat, certissime scitur. 4. Sed utinam si ad praedicationis virtutem non sufficimus, loci nostri officium in innocentia vitae teneamus. Nam subditur: Ecce ego mitto vos
Abbreviated transcription (Latin):
messem suam. Iam messis multa. sed¬
oꝑarii pauci. Quod sine graui loqui¬
merore non possumus. quia & si sunt
qui bona audiunt. desunt qui di-¬
cant. Ecce mundus sacerdotibus
plenus est. sed tamen in messe di rarꝰ
ualde inuenitur oꝑator: quia officiũ
quidem sacerdotale suscipimus. sed opꝰ
officii non implemus. Sed pensate fr̃s
mei. pensate quod dicitur rogate dñm
messis ut mittat oꝑarios in messem suã.
Uos ꝓ nobis petite ut digna uobis oꝑa¬
nos taciturnitas addicat. Sepe enim

Expanded text:
em suam. Ad messem multam operarii pauci sunt, quod sine gravi moerore loqui non possumus, quia etsi sunt qui bona audiant, desunt qui dicant. Ecce mundus sacerdotibus plenus est, 1497 sed tamen in messe Dei rarus valde invenitur operator, quia officium quidem sacerdotale suscepimus, sed opus officii non implemus. Sed pensate, fratres charissimi, pensate quod dicitur: Rogate dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Vos pro nobis petite, ut digna vobis operanos taciturnitas addicat. Saepe enim
Abbreviated transcription (Latin):
eisdem p̃dicatorib ysaias dicit. Parate
uiam dñi. rectas facite semitas dinr̃i.
Hinc illis psalmista ait. Iter facite ei
qui ascendit suꝑ occasum. Suꝑ occasum
namq dñs ascendit. quia unde in passi¬
one occubuit. inde maiorem suam głam
resurgendo manifestauit. Suꝑ occasũ
ui delicet ascendit: quia mort̾e ꝗͣ. ꝑtulit
resurgendo calcauit. Ei gͦ qui ascendit
suꝑ occasum iter facimus. cum nos eiꝰ
głam ur̃is mentib p̾dicamus. ut eas
& ipse post ueniens. ꝑ amoris sui p̾sen¬
tiam illustret. Missis autem p̾dicatorib

Expanded text:
eisdem praedicatoribus Isaias dicit: Parate eisdem praedicatoribus Isaias dicit: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Hinc illis Psalmista ait: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum namque Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo manifestavit. Super occasum videlicet ascendit, quia mortem quam pertulit resurgendo calcavit. Ei ergo qui ascendit super occasum iter facimus cum nos ejus gloriam vestris mentibus praedicamus, ut eas et ipse post veniens per amoris sui praesentiam
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando nos sermo¬
nibus aliquando
oꝑib ammonet. Ipsa & enim facta eiꝰ
p̃cepta sunt: quia dum aliquid tacitꝰ
facit. quod agere debem᷑ innotescit. Ecce
enim binos inp̾dicationem discipłos mit¬
tit: quia duo sunt p̾cepta caritatis. di
uidelic& amor & ꝓximi. Et minus ꝗͣ
inter duos. caritas haberi non potest.
Nemo enim ꝓpriȩ ex semet ipso ad seump¬
sũ hab̾e caritatem dicit᷑: sed dilectione¬
se in alterum tendit: ut ẽẽ caritas
possit. Binos ad p̾dicandum discipłos
dñs mittit. quatinus nobis tacitus¬
hoc innuat. quia qui caritatem erga
alterum non habet. p̾dicationis offici¬
um suscipere nullatenus debet. Bene
autem dicitur. quia misit eos ante fa¬
ciem suam. in omnem ciuitatem &
locũ quo erat ipse uenturus. Predicato¬
res enim suos dñs sequitur. quia p̾di¬
catio p̾uenit. Et tunc ad mentis nr̃e
habitaculum dñs uenit. quando uer¬
ba exhortationis p̾currunt. atq ꝑ hȩc
ueritas in mente suscipit᷑. Hinc namq

Expanded text:
aliquando nos sermonibus, aliquando vero operibus admonet. Ipsa etenim facta ejus praecepta sunt, quia dum aliquid tacitus facit, quid agere debeamus innotescit. Ecce enim binos in praedicationem discipulos mittit, quia duo sunt praecepta charitatis, Dei videlicet amor, et proximi, et minus quam inter duos charitas haberi non potest. Nemo enim proprie ad semetipsum habere charitatem dicitur, sed dilectio in alterum tendit, ut charitas esse possit. Binos ad praedicandum discipulos Dominus mittit, quatenus hoc nobis tacitus innuat, quia qui charitatem erga alterum non habet, praedicationis officium suscipere nullatenus debet. 2. Bene autem dicitur quia misit eos ante faciem suam in omnem civitatem et locum quo erat ipse venturus. Praedicatores enim suos Dominus sequitur, quia praedicatio praevenit, et tunc ad mentis nostrae habitaculum Dominus venit, quando verba exhortationis praecurrunt, atque per haec veritas in mente suscipitur. Hinc namque
Abbreviated transcription (Latin):
quod colimus. Ostendat nr̃ȩ obsequiũ
deuotionis: immutate sollempnitas
mentis. Despiciamus quȩ terrena sunt:
relictis temporalib mercemur ȩterna.
Si autem necdum possumꝰ relinquere
ꝓpria. saltem non concupiscamus alie¬
na. Si necdum mens nr̃a accenditur
igne caritatis. in ambitione sua habeat
frenum timoris: ut ꝓfectus sui passi¬
bus uegetata. dum ab alienoꝵ appe¬
titu compescitur: quandoq ad ꝓpͥa
contempnenda ꝑducatur

Expanded text:
ebemus imitari quod colimus. Ostendat nostrae obsequium ebemus imitari quod colimus. Ostendat nostrae obsequium devotionis immutatae solemnitas mentis; despiciamus quae terrena sunt, relictis temporalibus, mercemur aeterna. Si autem necdum possumus relinquere propria, saltem non concupiscamus aliena. Si necdum mens nostra accenditur igne charitatis, in ambitione sua habeat frenum timoris, ut profectus sui passibus vegetata, dum ab alienorum appetitu compescitur, quandoque ad propria contemnenda perducatur
Abbreviated transcription (Latin):
mox ut hec mentem ceꝑit. illa discedit.
Unde p̾dicatores scĩ ut possent ꝓximos
ꝑfecte diligere: studuerunt in hoc scło
nil amare nil uinquam appetere: nil uel
sine appetitu possidere. Quos bene ysaias
intuens ait. Qui sunt isti qui ut nubes
uolant: & sicut columbȩ ad fenestras
suas : Uidit quippe eos terrena despi-¬
cere. mente cȩlestib ꝓpinquare: uerbis
pluere. miraculis choruscare. Et quos
a terrenis contagiis scã p̾dicatio. & sub¬
limis uita suspenderat: hos uolantes pa
riter & nubes appellat. Fenestrȩ autem
nr̃e sunt oculi: quia ꝑ ipsos anima re-¬
spicit quod exterius concupiscit. Colũ¬
ba uero simplex est animal: atq amali¬
cia fellis alienum. Quasi columbȩ gͦ
ad fenestras suas sunt. qui nichil in
hoc mundo concupiscunt. qui omnia
simpliciter aspiciunt: & in hȩc quȩ
uident rapacitatis studio non trabunt᷑
At contra miliius & non columba ad
fenestras suas est: qui ad ea quȩ oculis
considerat. rapͥine desiderio anhelat.

Expanded text:
mox ut haec mentem ceperit, illa discedit. Unde praedicatores sancti ut possent proximos perfecte diligere studuerunt in hoc saeculo nihil amare, nihil unquam appetere, nihil vel sine appetitu possidere. Quos bene Isaias intuens, ait: Qui sunt isti, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas ? Vidit quippe terrena eos despicere, mente coelestibus propinquare, verbis pluere, miraculis coruscare. Et quos a terrenis contagiis sancta praedicatio et sublimis vita suspenderat, hos volantes 1453 pariter et nubes appellat. Fenestrae autem nostri sunt oculi, quia per ipsos anima respicit quod exterius concupiscit. Columba vero simplex est animal, atque a malitia fellis alienum. Quasi columbae ergo ad fenestras suas sunt, qui nihil in hoc mundo concupiscunt, qui omnia simpliciter aspiciunt, et in his quae vident rapacitatis studio non trahuntur. At contra milvus et non columba ad fenestras suas est, qui ad ea quae oculis considerat rapinae desiderio anhelat.
Abbreviated transcription (Latin):
de sacramentis. dñicis non solum audi¬
ta loquit᷑. sed & uisa testat᷑: Quanta
cęlestib in apłatum uocatꝰ est. apłatus
eius cosecraretur in celo Et post omĩa
hic est paulus: qui ceruices suas quas
xp̃i honore sũmisit. Nec piguit eum ꝓ
illo mori: quem sepe ꝓbauerat uiuere.
& regnare post mortem. Atq ita facꝰtum
est: ut głiosissimum paulum qui in di¬
uersis gentib ꝓfide xp̃i multo certami¬
ne dimicando innumera bella ꝑegerat:
uelut uictorem mundi roma susciꝑet ad
triumphum. Hi gͦ sunt beatissimi petrꝰ
& paulus: qui sacramentũ celestis regni.
uno sp̃u p̃dicantes. sub unius passione
diei doctrinam suam pio sanguine
& morte fortissima consecrarunt. iui en¬
am tanquam eccłarum omĩum pͥncipeᷤ
facti dispensatione celesti romam peten-¬
tes. sacratissima sua corpora in illius ur-¬
bis arce reconderent. quȩ totius orbis
obtinuerat pͥncipatum: quatinus po¬

Expanded text:
de sacramentis dominicis non solum audide sacramentis dominicis non solum audita loquitur, sed et visa testatur? Quanta coelestibus in apostolatum vocatus est, apostolatus ejus consecraretur in coelo. Et post omnia, hic est Paulus, qui cervices suas, quasChristi honore submisit; nec piguit 221 eum pro illo mori quem saepe probaverat vivere et regnare post mortem. Atque ita factum est ut gloriosissimum Paulum, qui in diversis gentibus pro fide Christi multo certamine dimicando innumera bella peregerat, velut victorem mundi Roma susciperet ad triumphum. Hi ergo sunt beatissimi Petrus et Paulus, qui sacramentum coelestis regni uno spiritu praedicantes, sub unius passione diei doctrinam suam pio sanguine, 222 et morte fortissima consecrarunt; qui etiam tanquam Ecclesiarum omnium principes facti, dispensatione coelesti, Romam petentes, et sacratissima sua corpora in illius urbis arce reconderent, quae totius orbis obtinuerat principatum; quatenus po
Abbreviated transcription (Latin):
Sed si prestare me posse dubitas quȩ ꝓ¬
mitto: aspice si tamen potes unde te uel
qualis apello. Sed quare me ꝑsequeris sau¬
le: aut quid me ꝑsequendo ꝓficies Nuqͥd
aduersus regnantem incęlo: ullum tua
ꝑsecutio habebit effect᷑um. Numqͥd nocẽ¬
re mͥ quicquã poteris: quẽ non potes in¬
tueri: Ego enim sum iħe nazarenus ꝗͣ
tu ꝑsequeris: qui terras cȩlo crucem reg¬
no. mortem ꝑpetuitate mutaui. De quib
om̃ib non te debere cunctari: & ereptꝰ
tibi nunc. & post paululũ redditus suade¬
bit aspectus. At beatissimus paulus re¬
pentina quidem cecitate coercitꝰ. intelle¬
cta tamen maiestate loquentis ẽ cȩlo. con¬
paulus qͥ ꝓsuarũ remun̾atione uirtutũ ultra
humana merita tercium raptus ad cȩ¬
lum. celestia secreta cognouit: ut eccła¬
rum futurus doctor inter angłos disce¬
ret. quod inter homines p̃dicaret. Aut
quis ei impiine ultra non credat: qui

Expanded text:
Sed si praestare me posse dubitas quae proSed si praestare me posse dubitas quae promitto, aspice, si tamen potes, unde te vel qualem appello? Sed quare me persequeris, Saule? Aut quid, me persequendo, proficies? Nunquid adversus regnantem in coelo ullum tua persecutio habebit effectum? Nunquid nocere mihi quidquam poteris, quem non potes intueri? Ego enim sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris, qui terras coelo, crucem regno, mortem perpetuitate mutavi. De quibus omnibus non te debere cunctari, et ereptus tibi nunc, et post paululum redditus suadebit aspectus. At beatissimus Paulus repentina quidem caecitate coercitus, intellecta tamen majestate loquentis e coelo, conPaulus, qui pro suarum remuneratione virtutum ultra humana merita tertium raptus ad coelum, coelestia secreta cognovit ; ut Ecclesiarum futurus doctor inter angelos disceret quod inter homines praedicaret. Aut quis ei impune ultra non credat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Dumq demporalia capit ad supplicia xp̃i¬
anos: ipse ꝑpetuam captus ad grãm. fa-¬
ctus est subido pastor ex lupo. ex p̃done
custos. ex hoste defensor. Unde patuit. nec
paulum maligne mentis ꝓposito plebẽ
dñicam ꝑsecutum: nec xp̃m latuisse quẽ
eligeret in paulo. Hic est paulus: qui xp̃i
uocib inclamatꝰ ẽ cęlo. oculis in se uidai¬
ce infidelitatis obtusis uidendi aciem ñ
ꝑdidit sed mutauit. Amisit ocłos & rece¬
pit: ut uno eodemq tempore & in ꝑse¬
quentem cęcitatis uindicta ꝓcederet: ꝙ
uocantis di gr̃a illuminaret electũ. dit
me ꝑsequeris: Id est cur me ꝑsequeris
saule :. Quȩ mea odium erga me tuum
excitauit iniquitas: Numqͥd quia illu¬
minaui cȩcos. quia sanaui egros. quia
fugaui demones: quia esurientes popłos
quinq panib paui: An quia de tumu¬
lis mortuos suscitaui: An forte magis
qui a fidelib meis. regnum cȩleste ꝓmisr:

Expanded text:
dumque temporalia capit ad supplicia Chridumque temporalia capit ad supplicia Christianos, ipse perpetuam captus ad gratiam, factus est subito pastor ex lupo, ex praedone custos, ex hoste defensor; unde patuit nec Paulum malignae mentis proposito plebem dominicam persecutum, nec Christum latuisse quem eligeret in Paulo. 220 Hic est Paulus, qui, Christi vocibus inclamatus e coelo, oculis in se Judaicae infidelitatis obtusis, videndi aciem non perdidit, sed mutavit; amisit oculos, et recepit: ut uno eodemque tempore et in persequentem caecitatis vindicta procederet, et vocantis Dei gratia illuminaret electum; ait  quid me persequeris ? Id est, cur me persequeris, Saule? Quae mea odium erga me tuum excitavit iniquitas? Nunquid quia illuminavi caecos, quia sanavi aegrotos, quia fugavi daemones, quia esurientes populos quinque panibus pavi? An quia de tumulis mortuos suscitavi? An forte magis quia fidelibus meis regnum coeleste promisi?
Abbreviated transcription (Latin):
ascensurus ad patrẽ pascendas suas ouicu
las agnosq cominendat: ut qͦs ille pieta¬
tis miseratione redemerat: hic fidi sue uir¬
tute seruaret. Et recte ei sane arbiter occul¬
torum dĩ filius pascendas oues suas tuen¬
dasq commisit̾: cui nouerat in nutriendo
grege dñico. nec studium de esse nec fidem.
Hic est petrꝰ. qui dum ad crucem tanquam
crucifixi discipłs duceret᷑. uerso se poscens
corpore crucifigi. passionem non renuit.
sed ȩqualitatem crucis dñicȩ declinauit: ut
ostenderet uniu̾sis ammirandȩ se humili¬
tatis uirtutẽ nouiq mysterii disciplinam.
& inder cormenta seruasse. Qũa securus
timore mortis moriendi ordinẽ tam acer¬
ba in passione quesiuit. Qd etiam de glo¬
riosissimo referam paulo: in quo dñs fidẽ
nominis sui dum ipsam fidem ꝑsequeret᷑
elegit : Qui dum uelut acerrimus ꝑsecutor
xp̃iaña uastat eccl̃am : inimico adhuc eiꝰ
in pectore amicum sibi cor xp̃c inuenit.

Expanded text:
ascensurus ad Patrem, pascendas oviculas ascensurus ad Patrem, pascendas oviculas suas agnosque commendat: ut quos ille pietatis miseratione redemerat, hic fidei suae virtute servaret. Et recte sane ei arbiter occultorum Dei Filius pascendas oves suas tuendasque commisit, cui noverat in nutriendo grege dominico nec studium deesse nec fidem. Hic est Petrus, qui dum ad crucem tanquam crucifixi discipulus duceretur, verso se poscens corpore csed aequalitatem crucis dominicae declinavit, ut ostenderet universis admirandae se humilitatis virtutem novique mysterii disciplinam et inter tormenta servasse. Quam securus,timore mortis, moriendi ordinem tam acerba in passione quaesivit! Quid etiam de gloriosissimo referam Paulo, in quo Dominus fidem nominis sui, dum ipsam fidem persequebatur, elegit? Qui dum velut acerrimus persecutor Christianam vastat Ecclesiam, inimico adhuc ejus in pectore amicum sibi cor Christus invenit;
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidem: Ut enim credidit petrꝰ imꝑio
dñi sui posse se afluctib sustentari: ita
nichilominus dum mergit᷑ credidit ipsiꝰ
dni sui se uirtute saluandum. Uere beati
petͥ & dũ trepidat mirabilis fides: quam
nec ꝑurgentis ꝑiculi potuit turbare for¬
mido. Clamando enĩ dũ mergit᷑ dñe libera
me: de se diffi.sus est non de dño dubita¬
uit. Ne qͥs gͦ timorem hunc głosissimi pe¬
tri ducat inuitium: qm̃ timor iste qͣuis
pͥmam eiꝰ turbauerit fidem: confidentiã
tamen in eo reparate credulitatis ornauit.
Hic est petrꝰ: cui xp̃c dñs communionẽ
sui nominis libenter indulsit. Ut enim
sicut apłs paulus edocuit. petra erat
dicente ei dño. Tu es petrꝰ: & suꝑ hanc pe¬
tram ȩdificabo ecclam meam. Nam sicut
indeserto. dñico sitienti popło aqua flu¬
xit e petra: ita uniũso mundo ꝑfidie ari¬
ditate lassanti de ore petͥ fons salutifere
confessionis emersit. Hic est petrꝰ. cui xp̃c

Expanded text:
ad fidem? Ut enim credidit Petrus imperio ad fidem? Ut enim credidit Petrus imperio Domini sui posse se a fluctibus sustentari, ita nihilominus dum mergitur, credidit ipsius Domini sui se virtute salvandum. Vere beati Petri et dum trepidat mirabilis fides, quam nec urgentis periculi potuit turbare formido: clamando enim dum mergitur, Domine, libera me , de se diffisus est, non de Domino dubitavit. Ne quis ergo timorem hunc gloriosissimi Petri ducat in vitium: quoniam timor iste quamvis primam ejus turbaverit fidem, confidentiam tamen in eo reparatae credulitatis ornavit. Hic est Petrus, cui Christus communionem sui nominis libenter indulsit. Ut enim, sicut apostolus Paulus edocuit, petra erat dicente ei Domino: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Nam sicut in deserto, dominico sitienti populo, aqua fluxit e petra, ita universo mundo perfidiae ariditate lassanti, de ore Petri fons salutiferae confessionis emersit. Hic est Petrus, cui Christus
Abbreviated transcription (Latin):
ueat: clauis enĩ cęli lingua est petͥ: qͥa
singłoꝵ merita censendo apłs uniciiq
regnum cęli aut claudit aut aꝑit. Non ẽ
g᷑ clauis ista mortalis artificis aptata ma¬
nu: sed data a xp̃o potestas ẽ iudicandi.
Deniq ait ei. Qoꝵ remiseritis peccata
remissa erunt: & quoꝵ detinueritis de¬
tenta erunt. Hic ẽ petrꝰ: quẽ xp̃i esse
confidentissimum subiecta uestigiis eius
maria ꝓbauerunt. Nlam a dño suo nouos
sibi dari influctib gressus. ut fidelis po¬
poscit & ut dilectus emeruit. Qui ob hoc so¬
lum trepidasse uisus est: ut fragilitas hu¬
mana cognosceret quanta esset inter dñm
seruumq distantia: dum agrauata pecca¬
tis caro mergit᷑. & immaculata nescit płã¬
ta diffidere. Simul & illud. ne dum suꝑ aqͣs
ambulans petrꝰ pede intrepido ꝑuenissẽt
ad xp̃m: dñi forte sui uirtutib equaret᷑.
Sed quid illũ tandoꝑe dicimꝰ trepidasse:
cum pia trepidatio sua maiorem ꝓfecit

Expanded text:
veat, claves coeli lingua est Petri; quia veat, claves coeli lingua est Petri; quia singulorum merita censenda apostolus unicuique regnum coeli aut claudit aut aperit. Non est ergo clavis ista mortalis artificis aptata manu, sed data est a Christo potestas judicandi. Denique ait ei: Quorum remiseritis peccata, remissa erunt; et quorum detinueritis, detenta erunt . Hic est Petrus, quem Christi esse confidentissimum subjecta vestigiis ejus maria probaverunt. Nam a Domino suo novos sibi dari in fluctibus gressus, ut fidelis poposcit, et ut dilectus emeruit: qui ob hoc solum trepidasse visus est, ut fragilitas humana cognosceret quanta esset inter Dominum et servum distantia, dum aggravata peccatis caro mergitur, et immaculati nescit planta desidere: simul et illud, ne, dum super aquas ambulans Petrus pede intrepido pervenisset ad Christum, Domini forte sui virtutibus aequaretur. Sed quid illum tantopere dicimus trepidasse, cum pia trepidatio sua majorem profecit
Abbreviated transcription (Latin):
patrem. Qs igit᷑ unquam intantum hoc
in comp̃hense ditatis archanum huma¬
ni sensus attollere potiusset obtutũ: nisi
ab ore petͥ salutaris huius fidi ueritas
radiasset. Quis meritoꝵ eiꝰ głam quã¬
uis magno equiꝑare possit eloquio: a qͦ
nobis adorande diuinitatis fides. & cepit
& ꝑmanet  Ed tanto głosius uiro qui
fidem secreti inscrutabilis loquendo edi¬
dit: uiuendo docuit. patiendo firma¬
uit  Ut autẽ confessionis huiꝰ quanta
esset magnitudo saluator ostenderet:
ait ei. Beatꝰ es symon bariona: qui a
caro & sanguis non reuelauit tͥ. sed pa¬
der ms qui ẽ in cęlis: & tͥ dabo claues¬
carne natum omnipotentis patͥs esse
filium sentire potuisset: nisi ꝓpitius
hoc ipse pater ꝑ petrũ nobis reuelasset
e cȩlo Hȩc illi confessio dedit. ut ande
claues regni cęlestis acciꝑet: quam
cęli ianuas introiret. Sed ne qua uos
fr̃s de creditis petro clauib regni more
nr̃arum clauiũ cogitatio terrena ꝑmo¬

Expanded text:
Patrem. Quis igitur unquam in tantum hoc Patrem. Quis igitur unquam in tantum hoc incomprehensae Deitatis arcanum humani sensus attollere potuisset obtutum, nisi ab ore Petri salutaris hujus fidei veritas radiasset? Quis meritorum ejus gloriam quamvis magno aequiparare possit eloquio, a quo nobis adorandae Divinitatis fides et coepit et permanet? Quid tanto gloriosius viro, qui fidem secreti inscrutabilis loquendo edidit, vivendo docuit, patiendo firmavit? Ut autem confessionis hujus quanta esset magnitudo Salvator ostenderet, ait ei: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui est in coelis; Etcarne natum, omnipotentis Patris esse Filium sentire potuisset, nisi propitius hoc ipse Pater per Petrum nobis revelasset e coelo? Haec illi confessio dedit, ut ante claves regni coelestis acciperet quam coeli januas introiret. Sed ne qua vos, fratres, de creditis Petro clavibus regni more nostrarum clavium cogitatio promo
Abbreviated transcription (Latin):
lucrum. Erat utiq eis xp̃c uiuere: qͥb
uita non erat sine xp̃o. Erat eis xp̃c ui
uere: quia totũ xp̃i ꝓficiebat eccłiis qͦd
uiuebant. Erat e is & mori lucrum: qͥa
tali hac morte uitam sibi mercabantur
ȩternam. Erat eis mori lucrum: quoꝵ
corruptioni incorruptio succẽdebat. &
damna p̾sentium tempoꝵ lucra ꝑpetua
tas patit᷑. immo ut misericors ds annu¬
it ꝓloquamur. Hic itaq ille est petrus:
qui confitendo xp̃m dñm uiui dei esse
filium ualidissima inuictaq nobis cre¬
dendi fundamenta constituit. Nam
ꝑcunctanti dño quis eẽ abhominibus
diceret᷑: respondit. Tu es xxp̃c filius dĩ ui¬
ui. Id est tu dñe de carne uirginis factus
es xp̃c: qui uiui dĩ filiꝰ es sempiternus.
Tu dñe hominib natꝰ es homo: qui in co¬
gitabili maiestate ds es apud dm̃. Tu
es xp̃c qui ꝓ redemptione nr̃a ad passio¬
nem ueniens: impassibilis ꝑmanes apud

Expanded text:
lucrum. Erat utique eis Christus vivere, quibus lucrum. Erat utique eis Christus vivere, quibus vita non erat sine Christo; erat eis Christus vivere, quia totum Christi proficiebat Ecclesiis quod vivebant, Erat eis et mori lucrum, quia tali hac morte vitam sibi merebantur aeternam; erat eis mori lucrum, quorum corruptioni incorruptio succedebat, et damna praesentium temporum lucra perpetua tas patitur, imo ut misericors Deus annuit, proloquamur. 2. Hic itaque ille est Petrus qui confitendo Christum Dominum vivi Dei esse Filium, validissima invictaque nobis credendi fundamenta constituit. Nam percunctanti Domino quis esse ab hominibus diceretur, respondit: Tu es Christus Filius Dei vivi ; id est, tu, Domine, de carne Virginis factus es Christus, qui vivi Dei Filius es sempiternus; tu, Domine, hominibus natus es homo, qui incogitabili majestate Deus es apud Deum. Tu es Christus, qui pro redemptione nostra ad passionem veniens, impassibilis permanes apud
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iane fidei pͥncipes an¬
nius sollempnitatibus
honorantes frr̃s kiñi: ip¬
uI
qui huius auctor est fidi debita religi¬
one ueneramur. Apłi namq latino elo¬
quio dicunt᷑ missi. Qui gͦ honorant
missos. manifestum est eos honorare mit¬
tentem: qm̃ dignitas quȩ defertur mi¬
nistris illi sine dubio cuiꝰ ministri sunt
exhibet᷑: ut ait ipse saluator ad discipu¬
los suos. Qui uos audit me audit: & qui
uos recipit me recipit. Uere beata apłoꝵ
merita: in quib se xp̃c & recipi p̃dicat¬
& audiri. Beati nichilominus & illi:
quoꝵ deuotio delata apłis recurrit in
xp̃m. Tenentes itaq fr̃s tante huius prõ¬
missionis fidem. de suppliciis patrum
morte lȩtatur martyres non dubitat cũ
xp̃o regnare post mortem. Nos uͦ eccłarũ
om̃ĩum reuerendissimos patres. petrum
dico & paulum piissimis studiis honore¬
mus. quib xp̃i prestante gr̃a factus est
hodie de morte natalis: quib finis uitȩ
uiuendi initium dedit: quib ut ait

Expanded text:
s annuis solemnitatibus honorantes, fratres carissimi, ipum qui hujus auctor est fidei, debita religione veneramur. Apostoli namque Latino sermone dicuntur missi; qui ergo honorant missos, manifestum est eos honorare mittentem; cum dignitas quae defertur ministris, illi sine dubio cujus ministri sunt exhibetur, ut ait ipse Salvator ad discipulos suos: Qui vos audit me audit, et qui vos recipit me recipit . Vere beata apostolorum merita, in quibus se Christus et recipi praedicat et audiri; beati nihilominus et illi quorum devotio delata apostolis recurrit in Christum. Tenentes itaque, fratres, tantae hujus promissionis fidem, de suppliciis patrum morte laetatur, martyres non dubitat cum Christo regnare post mortem. Nos vero Ecclesiarum omnium reverendissimos patres, Petrum dico et Paulum, piissimis studiis honoremus, quibus, Christi praestante gratia, factus est hodie de morte natalis; quibus finis vitae vivendi initium dedit; quibus, ut ai
Abbreviated transcription (Latin):
nerint. Nam sequitur. Lucerna corporis
tui: est oculus tuus. Corpus quippe
dicit oꝑa. quȩ palam cunctis apparent:
oculum uero ipsam mentis intentionẽ
quȩ oꝑatur. & de cuius merito. eadem
oꝑa. lucis an tenebrarum sint oꝑa dis¬
cernuntur: sicut ipse consequenter ex¬
posuit dicens. Si oculus tuus fuerit
simplex: totum corpus tuum lucidũ
erit. Si autem nequam fuerit: etiam
corpus tuũ tenebrosum erit. Si in qͥt
pura rectaq intentione quȩ potes agere
bona studueris. lucis ꝓfecto sunt oꝑa¬
quȩ facis: etiam si coram hominib
imꝑfectionis aliquid habere uideant᷑:
num. his qui scđm ꝓpositum uocati

Expanded text:
nerint; nam senerint; nam setui est oculus tuus. Corpus quippe dicit opera quae palam cunctis apparent; saeculum vero ipsam mentis intentionem, qua operatur, et de cujus merito eadem opera lucis an tenebrarum sint opera, discernuntur, sicut ipse consequenter exposuit, dicens: Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit; si autem nequam fuerit, etiam corpus tuum tenebrosum erit. Si, inquit, pura rectaque intentione quae potes agere, bona studueris, lucis profecto sunt ope facis, etiam si coram hominibus imperfectionis aliquid habere videantur. num, his qu
Abbreviated transcription (Latin):
e se ipso dñs hȩc loquit᷑.
ostendens & si supra di¬
xerit nullum generati¬
oni nequam nisi signu
ionȩ dandum: nequaquam tamen lu¬
cis suȩ claritatem fidelib occultandã.
Ipse quippe lucernam accendit: qui te¬
stam humanȩ naturȩ. flamma suȩ di-¬
uinitatis impleuit. Quam ꝓfecto lu¬
cernam nec credentib abscondere nec¬
sub modio ponere. hoc est sub mensura
legis includere uel intra unius iudeȩ
gentis terminos uoluit cohibere: sed
supra candelabrum inquit. ut qui in¬
UIII grediunt᷑ lumen uideant. Candelabr̃u
eccł̃am dicit. cui lucernam suꝑ posuit:
quia nr̃is infrontib fidem suę incarna¬
tionis affixit: ut qui ȩcclam fideliter
ingredi uoluerint: lumen ueritatis
palam queant intueri. Qua sententia
udeoꝵ quoq ꝓceres condempnat:.
qui signa querentes exterius. aꝑtam
lucis ianuam noluerunt intrare cre¬
dendo. Deniq precepit: ne oꝑa tantumͦ:
sed̃ & cogitationes & ipsas etiam cordis
intentiones mundare & castigare memi¬

Expanded text:
e seipso Dominus haec loquitur, ostendens etsi supra dixerit nullum generationi nequam nisi signum Jonae dandum, nequaquam tamen lucis suae claritatem fidelibus occultandam. Ipse quippe lucernam accendit, qui testam humanae naturae flamma suae divinitatis implevit. Quam profecto lucernam nec credentibus abscondere, nec modio supponere, hoc est sub mensura legis includere, vel intra unius Judaeae gentis terminos voluit cohibere. Sed supra candelabrum, inquit, ut qui ingrediuntur, lumen videant. Candelabrum Ecclesiam dicit, cui lucernam superposuit, quia nostris in frontibus fidem suae incarnationis affixit, ut qui Ecclesiam fideliter ingredi voluerint, lumen veritatis palam queant intueri. Qua sententia Judaeorum quoque proceres condemnat, qui signa quaerentes exterius, apertam lucis januam noluerint intrare credendo. Denique praecipit ne opera tantummodo, sed et cogitationes et ipsas etiam cordis intentiones mundare et castigare memi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ membra ur̃a quȩ sunt suꝑ terram:
fornicationem immundiciam. libidi-¬
nem. & cętera talia. Si gͥ ipse bonum
bona intentione patraueris. non ha¬
bens in tua conscientia aliqu̾ã partẽ
tenebrose cogitationis: etiaisi contige¬
rit aliquem ꝓximoꝵ tua bona actio¬
ne noceri. uerbi gr̃a aut de pecuni a
quam ate indigens & petens acce¬
perat facere uel pati aliquid mali. aut
de uerbo exhortationis quo errantem
corrigere uolebas forte ꝑnitiosius er¬
rare : tu tamen ꝓ tuo simplici & luci¬
do corde hic & infuturo lucis gr̃a do¬
naberis. Hȩc contra hypocrisim pha-¬
risȩoꝵ subdole signa querentium spe-¬
cialiter dicta. nos iuxta sensum mo¬
ralem generaliter instituant.

Expanded text:
go membra vestra, quae sunt super terram, fornicationem, immunditiam, libidinem , et caetera talia. Si igitur ipse bonum bona intentione patraveris, non habens in tua conscientia aliquam partem tenebrosae cogitationis, etiamsi contigerit aliquem proximorum tua bona actione noceri, verbi gratia, aut de pecunia quam a te indigens et petens acceperat, facere vel pati aliquid mali, aut de verbo exhortationis quo errantem corrigere volebas, forte perniciosius errare, tu tamen pro tuo simplici et lucido corde et hic et in futuro, lucis gratia donaberis. Haec contra hypocrisin Pharisaeorum subdole signa quaerentium specialiter dicta, nos juxta sensum moralem generaliter instituant
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ p̾cedit : prauum ẽ omne opus qđ
sequit᷑: quamius rectum ẽẽ uideatur.
Uide gͦ ne lumen quod inte est tene¬
brȩ sint: hoc est ne ipsa cordis intentio
quȩ lumen ẽ animȩ. uitioꝵ caligine
fuscetur. sedula discretione ꝑpende:
iuxta quod alibi precipitur. Omni
custodia serua cor tuum: q̃m exipsoui¬
ta ꝓcedit. Si gͦ corpus tuum lucidũ
fuerit. non habens aliquam partem

Expanded text:
pravum est omne opus quod sequitur, quamvis rectum esse videatur. Vide ergo ne lumen quod in te est tenebrae sint. Hoc est, ne ipsa cordis intentio quae lumen est animae, vitiorum caligine fuscetur, sedula discretione perpende. Juxta quod alibi praecipitur: Omni custodia serva cor tuum, quoniam ex ipso vita procedit . Si ergo corpus tuum totum lucidum fuerit, non habens aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
exequentes ad euangłistarum ꝑsonas in
expositione redeamus. Sequit᷑. Et hic a¬
distincta imaginib describant᷑: ut aliud
homini. aliud leoni. aliud uitulo. aliud
nis in eis ÷ Sed quis hic homo descͥbit᷑:
nisi ille de quo scͥptũ est. qui cum infor¬
ma d̃i esset non rapinam arbitratꝰ est ẽẽ
se equalem d̃o: sed semae ipsum ex inani-
uit formam serui accipiens: insimilitu¬
dine hominum factus. & habitu inuentꝰ
ut homo: Hȩc itaq animalia ut surge¬
re ad scĩtatis uirtutem ualeant: ad huiꝰ
hominis similitudinem tendunt. Sc̃a eñi
non essent: si huiꝰ hominis similitudinẽ
non haberent. Quicqͥd in eis de uiscerib
pietatis: quicqͥd de mansuetudine sp̃c.
qͥcqͥd de relo rectitudinis. quicqͥd de cu¬
stodia humilitatis. qͥcqͥd de feruore carita¬
tis est: hoc ab ipso fonte miscłiȩ ab ipsa
radice mansuetudinis. ab ipsa uirtute
iusticiȩ. id est a mediatore d̃ĩ & hominũ

Expanded text:
exsequentes, ad Evangelistarum personas in exsequentes, ad Evangelistarum personas in expositione redeamus. Sequitur: distincta imaginibus describantur, ut aliud homini, aliud leoni, aliud vitulo, aliud nis in eis? Sed quis hic homo describitur, nisi ille, de quo scriptum est: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se it, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo ? Haec itaque animalia ut surgere ad sanctitatis virtutem valeant, ad hujus hominis similitudinem tendunt. Sancta enim non essent, si hujus hominis similitudinem non haberent, quia quidquid in eis de visceribus pietatis, quidquid de mansuetudine spiritus, quidquid de zelo rectitudinis, quidquid de custodia humilitatis, quidquid de fervore charitatis est, hoc ab ipso fonte misericordiae, ab ipsa radice mansuetudinis, ab ipsa virtute justitiae, id est a Mediatore Dei et hominum