comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cili possit ascendere et cui si fortuã
assit natura uou defuit. Iuuenis
tamen ad huc in quo nundum est
ris En au me auior fallit iitelli¬
ges uale. Ad Impatorem karolum
gr̃aꝵ accio ꝓ tenismisso crate̾ aurco
Et ad se uocantẽ aliqua spes eundi.
Uamores multo qui pro
utriusq nr̃m fortuna lrãs
tuas cesar aliquot mẽsib
peruenisse sumilq cratera precio¬
sissimum queni auro mͥ solidu
atq asperum siguis ut uirgilu
u̾bis utar non mee quidem sed tue
sortis muus eximm destiuasti.
o non homunum m̃o s rerum om¬
num sors stupenda. uasculum ĩ¬
signe materia. insigne artificis ĩ¬
genio. s super omina ore cesareo
consecratum a tius in meos trans¬
latum usus ꝙͣuis ego iłlo quide
non tam utar hoc cõmumi usu ꝙͣ
libabo. dicerem ad aras si nobis qͥ
ueteribus mos esset. Nunc uero
mensis laucioribus raruum ad sp̃¬
taculum adhibito dies festos ex¬
oruabo. habebo illum in delicus.

Expanded text:
cili possit ascendere, et cui, si fortuna cili possit ascendere, et cui, si fortuna assit, natura non defuit; iuvenis tamen adhuc, in quo nondum est ris, et an me amor fallat, intelliges. Vale. 8 Ad imperatorem Carolum, gratiarum actio pro transmisso cratere aureo, et ad se vocantem aliqua spes eundi. 1 Suaviores multo quam pro utriusque nostrum fortuna, literas tuas, Cesar, aliquot mensibus pervenisse simulque cratera preciosissimum, quem michi “auro solidum” atque “asperum signis”, ut Virgilii verbis utar, non mee quidem sed tue sortis munus eximium destinasti. 2 O non hominum modo sed rerum omnium sors stupenda! Vasculum insigne materia, insigne artificis ingenio, sed super omnia ore cesareo consecratum, a tuis in meos translatum usus! quamvis ego illo quidem non tam utar hoc comuni usu, quam libabo, dicerem ad aras, si nobis qui veteribus mos esset; nunc vero, mensis lautioribus rarum ad spectaculum adhibito, dies festos exornabo; habebo illum in delitiis,
Abbreviated transcription (Latin):
faiuorib tuis egent meo itidem eg̾ẽ
se ertiment interuentu. In pñs ge¬
nerosum hunc et sua michi uir¬
tute carissimum ardentis ĩgenii
uuenem agilisq facundie qui
nussus a patruo ad cesareos pedes
uenit tͥ et per te principi comen¬
datum cupio in hiis que iuste op¬
taũnt. Cesar quidem amare insi
fallor totam prosapiam illam
solet tu bonorum ominu adiu¬
tor paterq et susceptor semꝑ fu¬
sti. et hic uil mag̾ qmͣͣ tuorum u¬
nus esse ac dici expedit. Non pos¬
sunt homines crenudo simules dõ
fieri. s amando adiuuando sub¬
leuando sustentaudo miserãdo
prououendo. pclare. Cicero homnẽs
inquit ad dees uulla re proprius ac¬
cedunt qmͣ salutem hominib dau¬
do. Quis u̾o mortalium propior dõ
pe qui humane nature u̾titem te¬
net cousequens est. ut prormus
sit diume. te sane prorumor nul¬
lus est cesari hic autem pro quo ro¬
go uir industrius est. quiq ope fa¬

Expanded text:
favoribus tuis egent, meo itidem egere favoribus tuis egent, meo itidem egere se extiment interventu. In presens generosum hunc et sua michi virtute carissimum, ardentis ingenii iuvenem agilisque facundie, qui missus a patruo ad cesareos pedes venit, tibi et per te principi commendatum cupio in his que iuste optaverit. 2 Cesar quidem amare, nisi fallor, totam prosapiam illam solet; tu bonorum omnium adiutor paterque et susceptor semper fuisti, et hic nil magis quam tuorum unus esse ac dici expetit. Non possunt homines creando similes Deo fieri, sed amando adiuvando sublevando sustentando miserendo promovendo. Preclare Cicero: «Homines» inquit, «ad deos nulla re propius accedunt quam salutem hominibus dando». 3 Quis vero mortalium propior Deo pe qui humane nature verticem tenet, consequens est ut proximus sit divine; te sane proximior nullus est Cesari. Hic autem, pro quo rogo, vir industrius est quique ope fa
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Multa munc cogito s occupacio
ingens. tempus breue est. Et pre¬
terea multis sepe et magnnis ad ce¬
sarem eplis abunde oculos tuos
occupaturus udeor ac linguam q̃
illas ut auguror saccis auribus
inuectũa hunc talamo ardenti et
plurima satagenti si pauio liberꝰ
trenum momiordent ut ignoscat.
queso. Accedit et bucolicum carmẽ
quod integrum ante te nilli per¬
miseram habere uidere autẽ mul¬
tis. cius exposicionem uel pocius
expositorem ut simul habeas ue¬
lim. quod non prius sperate incipi¬
am qmͣ cesarem nr̃m meis tot mũ¬
diq clamoribus exprectum audie
to. Neliqua ex eo qui has tibi lite¬
rulas dabit percontabere ominũ
q in pͥmis mearum rerum guar
ad te uenit. de quo nichil aliud
Nam nosti omina uisi quod inter
precones tui nominis quos mul¬
tos habes non facile cuiusꝙͣ alci¬
or tuba est uale felicit̾ nrm decus
atteris intelligere potinsti
nulgatus. hic adeo erga me
tuus est amor ut omnes quicũqz

Expanded text:
4 Multa nunc cogito sed occupatio 4 Multa nunc cogito sed occupatio ingens, tempus breve est, et preterea multis sepe et magnis ad Cesarem epoccupaturus videor ac linguam, que illas, ut auguror, sacris auribus invectura, huic calamo ardenti et plurima satagenti, si paulo liberius frena momorderit, ut ignoscat queso. 5 Accedit et Bucolicum carmen, quod integrum ante te nulli permiseram habere, videre autem multis, cuius expositionem, vel potius expositorem, ut simul habeas velim, quod non prius sperare incipiam, quam Cesarem nostrum meis tot mundique clamoribus experrectum audiero. 6 Reliqua ex eo qui has tibi literulas dabit, percontabere; omnium atque in primis mearum rerum gnarus ad te venit. De quo nichil aliud; nam nosti omnia, nisi quod inter precones tui nominis, quos multos habes, non facile cuiusquam altior tuba est. Vale feliciter, nostrum decus.teris intelligere potuisti, vulgatus hic adeo erga me tuus est amor, ut omnes quicunque
Abbreviated transcription (Latin):
meus me magistrum et
domnium suum uocet nsi quia
magnus amor sui oblunosus in¬
chil menut insi quem diligit.
Illum sibi qualem uult fingit.
fllum attollere intitur. Id si neq̃at
ipse descendit. demq moĩs omni¬
bus illum sibi equare contendit.
Tibi uni insi tuos e puluere entos
supra u̾ticem tuum loces nichil
est actum. Ego u̾o quo me alcius
extuleris humilior fiam. Neq me
iuiꝙͣ tanti uiri fauor mee condici¬
oms ĩ memorem faciet. olimi te ĩ
dominum p̾elegi. magistrum enĩ
te non mea fecit electio sed iuge¬
mi tui uigor et industria. ¶ Deni¬
ceps igitur quenicumq me facito
rem tuaui in alto uł in muo po¬
nere tuum fuerit. meum esse nos¬
se me ipsum et res meas neq cui¬
qmͣ facile de me ipso plusꝙͣ imi¬
chi credere eoq nimus fidei hab̾e
meis laudibus quo plus me lau¬
dator amauerit. graciaui tibi tũ
t̃ã pn affectus tamiq urlmie digͣ¬
cionis hẽo teq felicem tali amino.
me tali indicio fortunatum reor.

Expanded text:
meus me magistrum et dominum suum vocet, nisi quia magnus amor sui obliviosus nichil meminit nisi quem diligit, illum sibi qualem vult fingit, illum attollere nititur, id si nequeat, ipse descendit, denique modis omnibus illum sibi equare contendit? 2 Tibi uni, nisi tuos e pulvere erutos supra verticem tuum loces, nichil est actum; ego vero quo me altius extuleris, humilior fiam, neque me unquam tanti viri favor mee conditionis immemorem faciet. Olim te in dominum prelegi; magistrum enim te non mea fecit electio sed ingenii tui vigor et industria. 3 Deinceps igitur quemcunque me facito; rem tuam in alto vel in imo ponere tuum fuerit, meum est nosse me ipsum et res meas, neque cuiquam facile de me ipso plusquam michi credere, eoque minus fidei habere meis laudibus quo plus me laudator amaverit. Gratiam tamen tibi tam pii affectus tamque urbane dignationis habeo, teque felicem tali animo, me tali iudicio fortunatum reor.
Abbreviated transcription (Latin):
chil omĩno preter lardum ac bu¬
cellatum et arcetum in expedicio¬
uem portare. Si quid preterea lu¬
xutie reperisiet non leui puniens
supplicio. ut de illo quidem merito
prefectus cui princeps suum de cas¬
sio indicium scribens curam cõme¬
atium ĩnureerat in hec uta resꝙ̃s¬

Expanded text:
ichil omnino «preter lardum ac buichil omnino «preter lardum ac bucellatum et acetum in expeditionem portare»; siquid preterea “luxurie repperisset non levi” puniens “supplicio”; 33 ut de illo quidem merito prefectus, cui princeps suum de Cassio iudicium scribens curam commeatuum iniunxerat, in hec verba res
Abbreviated transcription (Latin):
prouissum ab aguppa genere suo
diceus productis plurimis aquis
ue hommes sitirent. Nigrum ip¬
sum quoq menuuerant tam in¬
fracti uoluptate amiui ut non at¬
gentum mͦ detraxerit ex usu mili¬
cie ne forte mlitatibus sartiuncul
ni manus hostium delatis nrĩs spo¬
liis suꝑbirent barbari. l pistores
sequi castra uetuerit. uunq potũ
prorsus interdixerit iubens om̃s
aceto ac biscocto pane contentos ẽẽ.
de quo ita sccibit elius sparcianus.
Nunqm̃ sub eo nules prouinciali
lignum operaui extorssit. ipse a
milite nichil accepit. cum tribuna¬
tus ageret nichil accipi passus est
Nam et imperator tridunos duos
quos constitit stellaturas accepis¬
se lapidibus obrui ad auxiliaribꝰ
torem odliti erant cassium auidiũ
qui ut ulcatius gallicanus ait
i historiis arma militum septĩa
die semp resperit. uestimenta etiã
et caltiamenta et ccreas. delicias
onmes de castris subinouit. Iussitqz
eos hyemem sub peltibus agere. in¬

Expanded text:
provisum ab Agrippa genero suo» provisum ab Agrippa genero suo» dicens, «perductis plurimis aquis ne homines sitirent»? 30 Nigrum ipsum quoque meminerant tam infracti a voluptate animi, ut non argentum modo detraxerit ex usu militie, ne forte militaribus sarcinulis in manus hostium delatis, nostris spoliis superbirent barbari, sed pistores sequi castra vetuerit, vinique potum prorsus interdixerit, iubens omnes aceto ac biscocto pane contentos esse. 31 De quo ita scribit Elius Spartianus: «Nunquam sub eo miles provinciali lignum oleum operam extorsit: ipse a milite nichil accepit cum tribunatus ageret, nichil accipi passus est; nam et imperator tribunos duos, quos constitit stellaturas accepisse, lapidibus obrui ab auxiliaribustorem obliti erant, Cassium Avidium, qui, ut Vulcatius Gallicanus ait in historiis, «arma militum septima die semper respexit, vestimenta etiam et calciamenta et ocreas; delitias omnes de castris submovit, iussitque eos hiemem sub pellibus agere», n
Abbreviated transcription (Latin):
tus ad ueniam qui uł nichil uenie
egens agit uel si quid errauerit in¬
chil ipse sibi parcere soleati Semp
igitur et hostuumi spolus et meritꝰ
terga supliciis si ita res tulisset. sẽ¬
per aures et honestis laudidus sic
iustis repreheusionibus prepara¬
tas habebant. ⁊ Iouerant pescenin
betis et uinum queritis. Eundemq
ue quo puguare nou posse se dice
bunt. Manum nempe pescenmꝰ an¬
nõ uinum sed aquam petenti exer¬
citui respondisset. uni estis. En illic
habetis. castra hostium ostendens
qui ripam fluunius obtinebant
Quo responso mardesceus uirtus eo
militem propulit ubi neq uinu
certe neqz puram aquai sicieus ĩ¬
ueniret. quomaii ut ait florus tã¬
to ardore pugnatum est. ut uictor
romanus de cruento fluniue. non
plus aque biberit qmͣ sangunus.
¶Quid autem durissimi duces
aliuid militibus suis in acie respon
rentem de mopia et caritate uiui
populum seuerissima oratione cõ¬
pescuit ut tranquillus ait. Satis

Expanded text:
rus ad veniam qui vel nichil venie rus ad veniam qui vel nichil venie egens agit vel siquid erraverit, nichil ipse sibi parcere soleat; semper igitur et hostium spoliis et meritis terga suppliciis, si ita res tulisset; semper aures ut honestis laudibus sic iustis reprehensionibus preparatas habebant. 27 Noverant Pescenniubetis et vinum queritis?», eundemqne quo pugnare non posse se dicerbunt». non vinum sed aquam petenti exercitui respondisset: «Viri estis; en illic habetis», castra hostium ostendens, qui ripam fluminis obtinebant. Quo responso inardescens virtus eo militem perpulit, ubi neque vinum certe neque puram aquam sitiens inveniret, quoniam, ut ait Florus, «tanto ardore pugnatum est, ut victor romanus de cruento flumine “non plus aque biberit quam sanguinis”». 29 Quid autem durissimi duces aliud militibus suis in acie respondrentem de inopia et caritate vini populum, severissima oratione compescuit» ut Tranquillus ait, «satis
Abbreviated transcription (Latin):
uon puderet tuepnuim dominorũ
qule ac uentas esse mancipnin. dũ
audiret aut cerueret tantos impera¬
tores ita inuere. Assueuerant pret̾ea
mlites pro qualitate faciuoris pe¬
nam aut prentum sperare. Neq eĩ
aut occultum aliquid aut ueglec¬
tum iudicium sub extunacione trui¬
torum fingi poterati Ceruebant sta¬
tuas insigium bellatorum. inde¬
bant coronas en̾utas murales ob¬
sidionales. Audiebant cesum. Sce¬
nam obmauditam et stupendam
pugnam qua totum britanici exet¬
titus impetum uno pectore unoq
uctorum uone propulerat ab illo
matcie uirtutis extimnatore p̾cipuo
cinus gesta sub oculis res erat ten¬
tutionatus insignibus exornatum
lucium deutatum ob ĩnumeras in¬
credibilesq uictorias non unius
nulitis sed integre legionis exuuiis
homistum. ¶ Ex diuerso autem
proptꝰ ignauiam uotatas infamia
legiones adeptos equos arma pat̾e
conspectum pugne copiau. Si qui¬
dem et promptus ad premia est
qui premio digna meditatur. et du¬

Expanded text:
non puderet turpium dominorum, non puderet turpium dominorum, gule ac ventris, esse mancipium, dum audiret aut cerneret tantos imperatores ita vivere? 24 Assueverant preterea milites pro qualitate facinoris penam aut premium sperare; neque enim aut occultum aliquid aut neglectum iudicium sub extimatione tantorum fingi poterat. 25 Cernebant statuas insignium bellatorum; videbant coronas civicas murales obsidionales; audiebant Cesium Scevam ob inauditam et stupendam pugnam, qua totum britannici exercitus impetum uno pectore unoque victor umbone propulerat, ab illo martie virtutis extimatore precipuo, cuius gesta sub oculis res erat, centurionatus insignibus exornatum; Lucium Dentatum ob innumeras incredibilesque victorias, non unius militis, sed integre legionis exuviis honustum; 26 ex diverso autem propter ignaviam notatas infamia legiones, ademptos equos, arma, patrie conspectum, pugne copiam; siquidem et promptus ad premia est qui premio digna meditatur, et du
Abbreviated transcription (Latin):
multa arte confectum s p̾durũ
audire soliti a ducibus suis si¬
quando sub fasce uimis lentius
incederent. Miles cum te gladio
uallare scieris uallum ferre de¬
siuito. Et ingentem clipenui fe¬
renti egre exprobatum ita. Am
plius iusto scutum fers. neq id
reprehendo quando melius scuto
uteris qmͣ gladio. ⁊ Iulla ibi epu¬
lariun. milla uim mencio. riuus
omnus licet turbidus sicientidus
uectareos potus dabat. Nullus
usqmͣ uoluptati locus. omma uͥ¬
tus occupauerat. et glorie studiũ.
et pudoris metus. Militabant sõ
seueris ducibus qui molliciem ne¬
qz un se ueqz in alio ferre possent.
habebant illos non luxurie ma¬
gistros. sed sobrieratis exemplar.
lium celarem hostam quoq con¬
fessioue didicerant et adeo uic¬
mamienos quidem et insulsos cibos
secundum panem et pisciculos m
libent̾ uti solitum hoc est lardo ca
sui traiaui. hec enm de lus uo mi¬
uores stileam a predaris autori¬
bus scaipta sunt. ¶ Quem uero

Expanded text:
multa arte confectum, sed predurmulta arte confectum, sed preduraudire soliti a ducibus suis, siquando sub fasce nimio lentius incederent: «Miles, “cum te gladio vallare scieris, vallum ferre desinito”», et ingentem clipeum ferenti egre exprobplius iusto scutum fers, neque id reprehendo, quando melius scuto uteris quam gladio”»? 21 Nulla ibi epularum, nulla vini mentio; rivus omnis, licet turbidus, sitientibus nectareos potus dabat; nullus usquam voluptati locus, omnia virtus occupaverat et glorie studium et pudoris metus. Militabant sub severis ducibus, qui mollitiem neque in se neque in alio ferre possent; habebant illos non luxurie magistros sed sobrietatis exemplar, lium Cesarem hostium quoque confessione didicerant, et adeo “vicinamenos quidem et insulsos cibos «secundum panem et pisciculos milibenter» uti solitum, «hoc est lardo cassui Traiani». 23 Hec enim de his, ut minores sileam, a preclaris auctoribus scripta sunt. Quem vero
Abbreviated transcription (Latin):
uentibus nobis Italia hec quam
et si non uideris plane nosti. dic¬
tu unrum. et uel bostibus miserã¬
dim in trunculẽtam barbariem
trausformetur. Cuius monstri ꝓ¬
digiosa licet delectacio sit ĩsanis
quam tanien patribus racionez
reddituri sumus. ⁊ion intelligo.
¶Sed de hoc sepe mulma. nec
unqmͣ satis multa disserui. Nunc
peragam quod incepi. Quid est
igitur quod nuremur si apd̾ ues
et sepultum iꝑium et libertas
oppressa est aut si nr̃o nunc in
re ualeamus. neq hus unꝙͣ sti¬
peudis debellare. Quando enim
oro uncerent qui uicisse iam nol
enim italie saporem oderunt q
et metuunt fiuem belli. qui ebri¬
etati ac licencie modum ponat
ꝙͣuis nec si ualde cupiant hoste
uuitere iam possint suis ip̃i ni¬
tiis ac moribus uicti capti opp̾s¬
si exarmati. serui degeueres uo¬
luptatum. ¶ Quid ꝟo ninc di¬
ceres prisca illa romana mili¬
cia mastulorum militum quibꝰ
pieter ariua cibum quoꝵ dieñ
plurimorum non hunc mollez

Expanded text:
ventibus nobis, Italia hec, quam ventibus nobis, Italia hec, quam etsi non videris plane nosti, dictu mirum et vel hostibus miserandum, in truculentam barbariem transformetur; cuius monstri, prodigiosa licet delectatio sit insanis, quam tamen patribus rationem reddituri simus non intelligo. Sed de hoc sepe multa nec unquam satis multa disserui. Nunc peragam quod incepi. 18 Quid est igitur quod miremur si apud nos et sepultum imperium et libertas oppressa est aut si nostro nunc ire valeamus neque his unquam stipendiis debellare? 19 Quando enim, oro, vincerent qui vicisse iam nollenim Italie saporem oderuntque et metuunt belli finem, qui ebrietati ac licentie modum ponat; quamvis nec si valde cupiant hostem vincere, iam possint, suis ipsi vitiis ac moribus victi capti oppressi exarmati, servi degeneres voluptatum. 20 Quid vero nunc diceret prisca illa romana militia masculorum militum, quibus preter arma cibum quoque dierum plurimorum — non hunc mollem
Abbreviated transcription (Latin):
sed qualit̾ potent atq mebrient᷑
est questio. qua cum hostibus fede¬
rat totos dies noctesq cum cõmil¬
litonibus decertant sus et ille
uictor famosiorq qui uini capati¬
or profusiorq est uules uenio in
hoc genere hominiri solo utinar
quod uentucum uaticinatus est
seneca. Habebitur inquit aliqnͣdo
ebrietati honor et plutinũ meri
cepisse uirtus erite hiis tu aliquid
nistitutis et hiis studiis magnũ
speres. Iure tales exitus rerum st̃
quales ebriorum decet. ¶ Quã
num acies non ad prelum si ad
predam atq ad potum urĩs dega
infinibus. uetus malum. legimꝰ
gentem illam frugum et precipua
uini dulcedine primum olim in
italiam transcendisse. qd utinam
hodieq non tam cupide facerent.
ues qz prohibitores in luuine et
non mag̾ mutatores insame repe¬
tirent. Quo fit ut paulatun cunc¬
ta degenerent. mos patrius. ẜmo.
habitus. uite modus domi milicie¬
q quodq nequicqmͣ queri soleo fa¬

Expanded text:
sed qualiter potent atque inebrientur sed qualiter potent atque inebrientur est questio; qua cum hostibus federatlitonibus decertant suis, et ille victor famosiorque qui vini capacior profusiorque est miles. Venit in hoc genere hominum — solo utinam! — quod venturum vaticinatus est Seneca: «Habebitur» inquit, «aliquando ebrietati honor, et plurimum meri cepisse virtus erit». His tu aliquid institutis et his studiis magnum speres? Iure tales exitus rerum sunt quales ebriorum decet. 16 Qunum acies non ad prelium sed ad predam atque ad potum nostris degat in finibus: vetus malum. Legimus “gentem illam frugum” et precipue “vini dulcedine” primum olim in Italiam transcendisse, quod utinam hodieque non tam cupide facerent nosque prohibitores in limine et non magis imitatores insanie reperirent! 17 quo fit ut paulatim cunta degenerent, mos patrius, sermo, habitus, vite modus domi militieque, quodque nequicquam queri soleo, fa
Abbreviated transcription (Latin):
mimanciam edixit. et cdarissimu
enim et notissimum est edictum.
quo scorta scilicet institores q et
lixe castas eiecti. sine ut breniter qd
est dicam milla uoluptas in exili¬
um accitaq uirtus in auxilium ac
pirtutis comes accersita uictona
est. Quem mutatus in mnimdia
aetellus pari consilio pari fine uo¬
luptate itidem relegata neruisq
milicie restitutis ad romana signa
insuctam tam diu exulanti ucco¬
tie mam fecit. Nrẽ autem milicie
disciplina que nam sit non expec¬
tas ut loquar. Qui mores. Que ca¬
strorum speties. ducum prouiden¬
cia. Qui militum uigor. Que mo
tabemasq ganeonum. ac popinas
Neq hercle alit̾ est. Neq u̾o equa¬
munt unio quolibet brbarica ma¬
det ebretas nsi peregniius poculis
estuet inopiam ac defectum et si¬
tim uocat intosletabilem que fugã
queq dedicionem sufficient̾ excus
set. Hic profectus rei publice. sic
ab acuus adciatos militaris auibi¬
cio processit. non qualit̾ pugnent

Expanded text:
Numantiam edixit; et clarissimum Numantiam edixit; et clarissimum enim et notissimum est edictum, quo scorta scilicet institoresque et lixe castris eiecti, sive, ut breviter quod est dicam, missa voluptas in exilium accitaque virtus in auxilium ac, virtutis comes, accersita victoria est. 13 Quem imitatus in Numidia Metellus, pari consilio pari fine voluptate itidem relegata nervisque militie restitutis, ad romana signa insuetam tandiu exulanti victorie viam fecit. 14 Nostre autem militie disciplina quenam sit, non exspectas ut loquar, qui mores, que castrorum species, que ducum providentia, qui militum vigor, que modtabernasque ganeonum ac popinas. Neque hercle aliter est, neque vero equanimiter vino quolibet barbarica madet ebrietas; nisi peregrinis poculis estuet, inopiam ac defectum et sitim vocat intolerabilem, que fugam queque deditionem sufficienter excuset. 15 Hic profectus rei bellice; sic ab armis ad ciatos militaris ambitio processit, non qualiter pugnent,
Abbreviated transcription (Latin):
est. ¶ Harum u̾o uanetatum q̃¬
nam causa nisi unus gentis ĩher¬
na de posperitate oriens et ex cõ¬
scientia parti nominis prisce indo¬
n lurus obrepens alterius ingil in¬
dustria et int̾ difficultates rerum
sese ammus erigens paciens labo¬
nim. glorie appetens. contemptor¬
q libidinum: qui ubi se uncerit fa¬
ale ouniũ uictor efficitur. Idem
ipse lentesçens uerius q destiti
icipiens mor uuncendus ab om¬
nibus in luxum secordiamq resol¬
uitur. Quod in hiis tribus quas
proxime memoram inq illis qua¬
nor quarum primo meminera
aliisq qm̃ plurunis regius ac gen¬
tibus promptum esser ostendere.
nisi quia et longum et notũ adeo
est ut ml niter bomimes sit notius
queniq imperii quam dicebam Sa¬
lustiana translacio. fortuneq mu¬
tatio cum moribus. Prima quide
la mutus inuicta est. Qui hac arma¬
tus illi restitit nulli hostium cessu¬
tus imortales titulos celso firerit
tropheo. ¶ Scis quid scipio apd̾

Expanded text:
est. 9 Harum vero varietatum queest. 9 Harum vero varietatum quenam causa nisi unius gentis inertia de prosperitate oriens et ex conscientia parti nominis prisce indoli luxus obrepens, alterius vigil industria et inter difficultates rerum se se animus erigens, patiens laborum, glorie appetens contemptorque libidinum, qui ubi se vicerit, facile omnium victor efficitur; idem ipse lentescens veriusque destitui incipiens, mox vincendus ab omnibus, in luxum secordiamque resolvitur? 10 Quod in his tribus quas proxime memoravi, inque illis quattuor quarum primo memineram, aliisque quam plurimis regnis ac gentibus promptum esset ostendere, nisi quia et longum et notum adeo est ut nil inter homines sit notius.quemque imperii quam dicebam salustiana translatio Fortuneque mutatio cum moribus. Prima quidem la virtus invicta est; qui hac armatus illi restitit, nulli hostium cessurus immortales titulos celso fixerit tropheo. 12 Scis quid Scipio apud
Abbreviated transcription (Latin):
gitnti. ¶ Ceterum hec fortime cõ¬
rancia est. Sic eunt res mortaliũ.
nl cnis qm̃ proprium atq perpe¬
tumi. Quus rei si doctrina bremor
qut antiquior desideratur. auctori¬
ns caspum audi. fortuna inquit
qul cum moribus mutatur. et
muperium semper ad optunum
queniq a munus bono transfertꝰ
qto est haud dubie. Et quicquid h
iacius dici potest. breuitas ipsa cõ¬
plectitur. Tmisferuntur ut opes
pouium sic et uires et ingena
et untutes et nomina. Que ne
umus fuerant alterius siunt Nẽ¬
pe cum ponderosissima res auruz
st instabile qmͣ putas fama ip¬
sa uolatilis ac uaga est. Aura illa
sibi retuiet uittutem sequitur. igna¬
mam fugit. hunc effectum quod
nistinus aic ut inter uicia grecoꝵ
sordidum et obscurum antea ma¬
cedomin nomen emergeret. hinc
curthago ab exilio et angustis se¬
dibus precio quesitis late omnbꝰ
tremenda littorbus. huic urbs ro¬
na e pastorali tulmo mudi cul¬
men et regnattix gencium facta

Expanded text:
gittarii»? 6 Ceterum hec Fortune congittarii»? 6 Ceterum hec Fortune constantia est, sic eunt res mortalium: nil cuiusquam proprium atque perpetuum. Cuius rei si doctrina brevior aut antiquior desideratur autoritas, Crispum audi: «Fortuna» inquit, «simul cum moribus mutatur, et imperium semper ad optimum quemque a minus bono transfertur». Ita est hauddubie, et quicquid hic latius dici potest, brevitas ista complectitur. 7 Transferuntur ut opes hominum sic et vires et ingenia et virtutes et nomina; que ve unius fuerant, alterius fiunt. Nempe cum ponderosissima res, aurum, sit instabile, quam, putas, fama ipsa volatilis ac vaga est? Aura illa sibi retinet: virtutem sequitur, ignaviam fugit. 8 Hinc effectum, quod Iustinus ait, ut «inter vitia Grecorum sordidum et obscurum antea, Macedonum nomen emergeret»; hinc Carthago, ab exilio et angustis sedibus precio quesitis, late omnibus tremenda litoribus; hinc urbs Roma e pastorali “culmo” mundi culmen et regnatrix gentium facta
Abbreviated transcription (Latin):
nimisse non possum sic regnum
omne igni ferroq contriuerut ut
mchi nuper illac uter ex negocio
agenti ure ꝑsuadeni posset reguu
illud esse quod uideram. Sic ubiq
solitudo infelre. et meror. et uasti¬
tas. Sic ubiq borrida et niculta ar¬
ua. sic dirute deserteq domus. insi
que cuicte arcumi menibus aut
urbiu euasissent. Sic demum lo¬
tis omnibus anglorum mesta ue¬
stigia. et recentes fedeq cicatrices
cadium ertabant. Quid tibi ius.
Ipsci pariseos regui capud usq sub
ipsum porte lunen deformata rui¬
is et incendus trenere extremos¬
q casus borrescere. quin et ipse qͥ
muros interlabitur secana nõ siue
sensu quodam quasi miserie sue
urbis euentum flere michi simł
stare audeant. et tercori esse illis
incipinnt. experunentoq dep̾hen¬
ditur non tam uerum ẽẽ qd̾ luca¬
nus ait. Ensis habet uires. et gẽs
quecumq uirorum bella gerit gla
ꝙ scilicet nulla res mag̾ contra
gerianos uallet qm̃ expedi sa¬

Expanded text:
minisse non possum, sic regnum minisse non possum, sic regnum omne igni ferroque contriverint, ut michi nuper illac iter ex negotio agenti, vix persuaderi posset regnum illud esse quod videram; 3 sic ubique solitudo infelix et meror et vastitas, sic ubique horrida et inculta arva, sic dirute deserteque domus nisi que, cincte arcium menibus aut urbium, evasissent, sic demum locis omnibus Anglorum mesta vestigia et recentes fedeque cicatrices cladium extabant. 4 Quid tibi vis? Ipsa Parisius regni caput usque sub ipsum porte limen deformata ruinis et incendiis tremere extremosque casus horrescere, quin et ipse qui muros interlabitur Secana, non sine sensu quodam quasi miserie sue, urbis eventum flere michi simulstare audeant et terrori esse illis incipiant, experimentoque deprehenditur non tam verum esse quod Lucanus ait: Ensis habet vires, et gens quecunque virorum Bella gerit gladnus, quod scilicet «nulla res magis contra Germanos valet quam expediti sa
Abbreviated transcription (Latin):
tissimo eam ipsam iam sepositã
ac neglectam non sine labore trã¬
scripsi in qua quidem de fortuna
nichil. s de causis quibus ut reor
sed u̾a tibiq qui uugellas meas
diligis forsitan placituma. uale in
memor. pataui .uiiiͦ. Idꝰ septemib̃
propere Ad eundem de imitacione
Pruiracio mexperientie ar¬
gumentum est. Mirau᷑
isolita coĩm stupor nul¬
lus. Pone igitur iam stuporem. tr¬
ta sunt et cõmunia que miraris.
Mutantur assidue res humane.
Et ut reliquarum sic milicie glia
preterfuit. ac de gente in gentez
sedes transfert. demq uua est ho¬
tum que uidemus omiu stabi¬
litas. ⁊on stare. una fides. falle¬
re. una requies circũnolui. Non
te leges longe culos reflectere
nbeo. s tuaui patriam tiumi tem¬
pus aspicere. Adolescentule me bn¬
tan ques auglos sine anglices no
sui habebantur. ⁊ Innc beslico¬
libus scotis iupares fuerant pret
unserabilem et indignum sũm re¬
gis casum quem sine suspirio me¬

Expanded text:
tissimo, eam ipsam iam sepositam tissimo, eam ipsam iam sepositam ac neglectam non sine labore transcripsi, in qua quidem de Fortuna nichil sed de causis quibus, ut reor, sed vera, tibique qui nugellas meas diligis, forsitan placitura. Vale, mei memor. Patavi, VIII Idus Septembris, propere. 14 Ad eundem, de mutatione Admiratio inexperientie argumentum est: miramur insolita, comunium stupor nullus; pone igitur iam stuporem: trita sunt et comunia que miraris. Mutantur assidue res humane et ut reliquarum sic militie gloria preterfluit ac de gente in gentem sedes transfert; denique una est horum que videmus omnium stabilitas, non stare; una fides, fallere; una requies, circumvolvi. Non te longe oculos reflectere beo, sed tuam patriam tuum tempus aspicere. 2 Adolescentulo me, Britanni, quos Anglos sive Anglicos voi habebantur; nunc, bellicolibus Scotis impares fuerant, preter miserabilem et indignum summi regis casum, quem sine suspirio me
Abbreviated transcription (Latin):
tum in mĩs sen uerius sins honori¬
bus occupato duce ꝙͣuis in id unũ
quod oꝑtabat intento. Regem ꝙ
nunc u̾bo nunc mitibus admonẽ¬
te bora illi nostro destinata colloqͥo
in aliis est assimupta et ego respon¬
didi onere liberatus cbii. ut letus
ꝙ contra publicam sentenciam ĩ
sem. paratior enim multo eram
discere qm̃ docere qmͣ ꝙͣ il lius diei
ipsius quod reliquum fuit ab ho¬
m illa sexta ad nesperam tecum⁊
cum eisdem magistris tribus ĩ tha¬
lamo meo quo uos urbanitas urã
contrarit hoc ipso et alio quidem
uario serinone traductum sit. S
postqm inde atq ex ula regia urbe
discessi per alpes et glaciem hye¬
me horada de te tiisq de rebus sepe
mecum feruide cegitans. dictami t̾
per hospitum thalamos inanienos
atq incõmodos eplam longam
ualde quam idcuto non misi quia
fidelis uuncui copia non fuit. Nũc
tandem oblato hoc religioso ⁊ in¬
sigui uuro utriisq nostrum amã¬

Expanded text:
tum in nostris seu verius suis honoritum in nostris seu verius suis honoribus occupato, duce quamvis in id unum quod optabat intento regemque nunc verbo nunc nutibus admonente, hora illi nostro destinata colloquio in aliis est absumpta, et ego respondendi honere liberatus abii, 9 ut letus quod contra publicam sententiam in sem — paratior enim multo eram discere quam docere —, quanquam illius diei ipsius quod reliquum fuit ab hora illa sexta ad vesperam, tecum et cum eisdem magistris tribus in thalamo meo, quo vos urbanitas vestra contraxit, hoc ipso et alio quidem vario sermone traductum sit. 10 Sed postquam inde atque ex illa regia urbe discessi, per Alpes et glaciem hieme horrida de te tuisque de rebus sepe mecum fervide cogitans, dictavi tibi per hospitum thalamos inamenos atque incommodos epystolam longam valde, quam idcirco non misi quia fidelis nuntii copia non fuit. 11 Nunc tandem, oblato hoc religioso et insigni viro utriusque nostrum aman
Abbreviated transcription (Latin):
alius fuisset regui largitor licituz
sibi non tantum quod dedisset at¬
terere sed auferte. hñdam tamen
spem in illo per quen reges regnãt.
qui suos non interiuit s castigat.
et pro qualitate urãtum egritu¬
dinum sepe fortassis amarius nũ¬
quami n̾o insi pie ac salubrit̾ nos
exercet. ¶ Ceterum orta hinc oc¬
casio regio erat adolescenti ut die
festo quo cum collegis meis mii
fortuna dicerem quid sentirem. qd̃
improuisa et subita re turbarer re¬
collegi auimum quantum cũ tot
curis siue ullis libris potui. ut qui
uno u̾bo expedire sententiam me¬
am possem. credere me scilicet et
semper credidisse dicentibus uil
ounino aliud qmͣ midum et ma¬
ue nomen esse fortunam tam et si
in cõmum sermone populum seqͥ
et sepe fortunam nominare solitꝰ
coloratius aliquid dicens eos qui
illam deam seu rerum humanaꝵ
donunam oppinantur atq asserũt
non uuus offenderem. ¶Seir̃ti
autem die ut idisti regem mul¬

Expanded text:
alius fuisset regni largitor, licitum alius fuisset regni largitor, licitum sibi non tantum quod dedisset atterere, sed auferre; habendam tamen spem in Illo “per quem reges regnant”, qui suos non interimit sed castigat et pro qualitate nostrarum egritudinum sepe fortassis amarius, nunquam vero nisi pie ac salubriter nos exercet. 5 Ceterum, orta hinc occasio regio erat adolescenti ut die festo, quo cum collegis meis inviFortuna dicerem quid sentirem. 6 improvisa et subita re turbarer, recollegi animum quantum cum tot curis sine ullis libris potui, 7 ut qui uno verbo expedire sententiam meam possem — credere me scilicet et semper credidisse dicentibus nil omnino aliud quam nudum et inane nomen esse Fortunam, tametsi in comuni sermone populum sequi et sepe Fortunam nominare solitus — coloratius aliquid dicens eos, qui illam deam seu «rerum humanarum dominam» opinantur atque asserunt, non nimis offenderem. 8 Sequenti autem die, ut vidisti, rege mul
Abbreviated transcription (Latin):
uno altero dumi ad serens¬
sumum ominũq nitissumũ
fraucorum regem legacio¬
ne fungerer tauto licet impar mu¬
meri colloquioq tuo cuius in saci¬
abilis sum cotidie recrearer eo aui¬
dius quo dituruiorem ens penu¬
nam passus erau ex te didici regẽ
epm̃ primogenitum q eius illustrẽ
normannorum ducem ardentissi¬
mi spiritus adolescentem ex u̾bis
que coram eis habuerau super eo
maxue ꝙ de fortuna michi men¬
cio itidisset fuisse piuotos qd̾ ego
ipse diuu loquerer ex uehementi
illorum intencione uotaueraui. sic̃
erectos et in me oculis auimusqz de¬
firos ad fortune nouien uidi ¶ Mi¬
rautur emin ut intelligo et quasi
quibusdam magnis monstris acto¬
inti sunt super hac tauta uarieta¬
te fortune. Que cum sepe parua et
magna Nunc maxima rerum sic̃
afflirerit ut regno felicissimo et
multa olim mindia laborãti mine
misercio deberetur Suꝑ quo tunc
tibi respondi debere. Neminem ad¬
nurari quomiaui seu fortuna seu

Expanded text:
Anno altero, dum ad serenisAnno altero, dum ad serenissimum omniumque mitissimum Francorum regem legatione fungerer, tanto licet impar muneri, colloquioque tuo, cuius insatiabilis sum, quotidie recrearer eo avidius quo diuturniorem eius penuriam passus eram, 2 ex te didici regem ipsum primogenitumque eius, illustrem Normannorum ducem, ardentissimi spiritus adolescentem, in verbis que coram eis habueram, super eo maxime quod de Fortuna michi mentio incidisset, fuisse permotos, quod ego ipse dum loquerer ex vehementi illorum intentione notaveram: sic erectos et in me oculis animisque defixos ad Fortune nomen vidi. 3 Mirantur enim, ut intelligo, et quasi quibusdam magnis monstris attoniti sunt super hac tanta varietate Fortune, que cum sepe parva et magna, nunc maxima rerum sic afflixerit, ut regno felicissimo et multa olim invidia laboranti nunc miseratio deberetur. 4 Super quo tunc tibi respondi debere neminem admirari, quoniam seu Fortuna seu
Abbreviated transcription (Latin):
qua et quatriduanum fetentem ab
inferis suscitaret et humanim ge-¬
nus ab eterua morte seruaret. ar¬
¶ Aunciciam sane iugens uite
mortisq solacunu non nego. Atq
illud ab sens pũs q nou respuo.
sed amplector et licet undiq pla¬
cens aliquanto tarnen dulcius te
ut amico fruor quͣi ut medico. Pro¬
inde nõ salm periculo meo qmͣ de¬
siderio tuo consuleus neq tam me¬
dicimi cogitans ꝙͣ amicum cupidis¬
sime nunc uocanti obsequeter. insi
et corporeo et aliis impedimentis
mille retraherer et uenirem te ui¬
surus. tuanq solitudinem michi
semper optatum laudatumq por¬
tum uite Non mortem fugiturus
memior ut nuper et olim quod est
apud poetam aerias alpes ⁊ nori¬
ta castella pestis seua corripuit. alli¬
cquin si morti ĩpiue alpes essent
crede michi ut est uite cupiditas ĩ¬
nata mortalib multo et tu angu¬
stius habitares et nos latius. ua le
ad petrũ pictauẽsem pͥorem stĩ
fligii parisiensis.

Expanded text:
qua et “quatriduanum fetentem” ab qua et “quatriduanum fetentem” ab inferis suscitaret et humanum genus ab eterna morte servaret. 28 Amicitiam sane ingens vite mortisque solatium non nego, atque illud absens presensque non respuo sed amplector; et licet undique placeas, aliquanto tamen dulcius te ut amico fruor quam ut medico. 29 Proinde non tam periculo meo quam desiderio tuo consulens neque tam medicum cogitans quam amicum, cupidissime nunc vocanti obsequerer nisi et corporeo et aliis impedimentis mille retraherer, et venirem te visurus tuamque solitudinem, michi semper optatum laudatumque portum vite, non mortem fugiturus, memor ut et nuper et olim, quod est apud poetam, “aerias Alpes et norica castella” pestis seva corripuit. Alioquin si morti impervie Alpes essent, crede michi, ut est vite cupiditas innata mortalibus, multo et tu angustius habitares et nos latius. Vale. Ad Petrum Pictavensem, priorem Sancti Eligii Parisiensis. 1
Abbreviated transcription (Latin):
nis tue scilicet amititieq nr̃e. ue¬
rum hercle medicine ars et si salu¬
ti p̾seruande morbisq minonb
aliquid conferat tumen ubi ad ex¬
trema peruentum est illico uicta
substitit. hiuc illa medicorum fu¬
ga desperacio q de rebus egrotã¬
tium. humane uel istitie uel i¬
becillitatis indicium. quo mouem᷑
medico illi soli fidere qui egros su¬
os non dessent in extremis de quo
scriptum est. Et si ambulauero ĩ
medio umbre mortis nou tuuebo
mala quoniam tu mecũ es .o. po¬
tentem medicum qui mortis um¬
bram discutit solo aspectu sacre p̾¬
sentie eumq cum quo fuerit ti¬
mere aliquid non sunt qui u̾bis
curat et non herbis. Neq curat mͦ
sed suscitat. Non est enim illori
unus de quibus scribitur. Nuuquid
mortius facies mirabilia. aut me¬
dici suscitabunt. Sedille ẽ unus
altissimus qui creauit de t̾ra me¬
ditinam. Hanc in usus hominum.
Sibi aliam reserucant uicreatm
et diem sue substantie coeternam.

Expanded text:
nis tue scilicet amicitieque nostre. Venis tue scilicet amicitieque nostre. Verum hercle medicine ars, etsi saluti preservande morbisque minoribus aliquid conferat, tamen ubi ad extrema perventum est, illico victa subsistit. 26 Hinc illa medicorum fuga desperatioque de rebus egrotantium, humane vel inscitie vel imbecillitatis indicium, quo monemur medico illi soli fidere qui egros suos non deserit in extremis, de quo scriptum est: «Et si ambulavero in medio umbre mortis, non timebo mala, quoniam tu mecum es». 27 O potentem medicum qui mortis umbram discutit solo sacre sole presentie eumque cum quo fuerit, timere aliquid non sinit; qui verbis curat et non herbis, neque curat modo, sed suscitat! Non est enim illorum unus de quibus scribitur: «Nunquid mortuis facies mirabilia aut medici suscitabunt?»; sed Ille est unus altissimus, qui creavit de terra medicinam hanc in usus hominum, sibique aliam reservavit increatam et divine sue substantie coeternam,
Abbreviated transcription (Latin):
cuutate hac morietur gladio ⁊ fa-¬
ne et peste. Qui autem profug̾it
ad caldeos uniet et erit amuia eiꝰ¬
sꝑ sospes. non dubitarem ad calde¬
si moyses deo nibente loqueretur
diceret. Cauete ne asceudatis ĩ mon¬
tem. nec tangatis fines illius. omĩs
qui tetigenit moutem morte mori¬
etur. auderem te hortari ut qmͣ pri¬
uium e moute descenderes. Nñc ueu¬
trum audio. s mulierem illam t̾he¬
cuitem dicentem dauid regi. omnes
morimur. et quasi a que dilabuu᷑
in terram. Quod cum ita sit. Nec
excepcio fit ulla Quid insi laborez
irtitum et peiorem morte mortis¬
cior est fortuna. houestius inuenim᷑
stautes qmͣ profugi preueminur.
Expectemus ergo equis mentibus
interea quid de nobis celum statuit.
ne uelud auicule iusco seu laqueo
implicite uolitando iitendoq am¬
plius implicemur. ¶ Iam ꝙ te p¬
petuum comitem lateri meo spõ¬
des et hoc rusus amantissune fa¬
tis ac gemno iure tuo. professio¬

Expanded text:
civitate hac, morietur gladio et famcivitate hac, morietur gladio et fame et peste; qui autem profugerit ad Chaldeos, vivet et erit anima eius sospes», non dubitarem ad Chaldesi Moyses Deo iubente loqueretur et diceret: «Cavete ne ascendatis in montem nec tangatis fines illius; omnis qui tetigerit montem, morte morietur», auderem te hortari ut quamprimum e monte descenderes. Nunc neutrum audio, sed mulierem illam Thecuitem dicentem David regi: «Omnes morimur et quasi aque dilabimur in terram». 24 Quod cum ita sit, nec exceptio fiat ulla, quid nisi laborem irritum et peiorem morte mortiscior est fortuna; honestius invenimur stantes quam profugi prevenimur. Expectemus ergo equis mentibus in terra quid de nobis celum statuit, ne velut avicule visco seu laqueo implicite, volitando nitendoque amplius implicemur. 25 Iam quod te perpetuum comitem lateri meo spondes, et hoc rursus amantissime facis ac gemino iure tuo, professio
Abbreviated transcription (Latin):
au uenenum. Non dico itidem. an
fcunes. au crapula. au honestus
labor. au turpis inh̾cia. quoniam
inter hec prelargiter refert. Sed
dum cesset culpe uirus consciencie
uulnus febris. affectuum insoleu¬
cie tuuior. liior. infauue. per se ip¬
sau ounus mors una atq eadeu
est. Illa quidem ein tabilis nulli.
Equaliterq omnibus impendens
et opulento regi et mopi agricole.
et defecto semi et preualido niueni
et florido adoloscenti et tenere pu¬
encie. et lactee cõnumis infancie
moriendum omnibus. atq omĩa
in hoc uno paria. cum in reliquis
tam multa suit uaria. Nullum pri¬
uilegium etatis. ⁊ Iullum loci nul¬
lum diguitatis aut glorie. aprtez
ipsam intueauum: Quid iuetius.
aduenticia moriturum ac morta¬
le aunnał. Quid trepidas: Quid ex
ad rem. Ries nudi. si uerum rei pre¬
cium queritur extimanda est. ¶ Si
miors igitur una est. si statutus lo¬
tus prefixus qz nascentibus mor
tum. Si audirem dicentem nobis
Ierennam. Quicumq mauserit in

Expanded text:
an venenum? non dico itidem an an venenum? non dico itidem an fames an crapula an honestus labor an turpis inertia, quoniam inter hec prelargiter refert. 20 Sed dum cesset culpe virus, conscientie vulnus, febris affectuum, insolentie tumor, livor infamie, per se ipsam omnis mors una atque eadem est; illa quidem evitabilis nulli equaliterque omnibus impendens, et opulento regi et inopi agricole et defecto seni et prevalido iuveni et florido adolescenti et tenere pueritie et lactee comunis infantie. 21 Moriendum omnibus atque omnia in hoc uno paria, cum in reliquis tam multa sint varia; nullum privilegium etatis, nullum loci, nullum dignitatis aut glorie. Mortem ipsam intueamur: quid metiris adventitia, moriturum ac mortale animal, quid trepidas, quid extad rem; res nuda, si verum rei precium queritur, extimanda est. 22 Si mors igitur una est, si statutus locus prefixusque nascentibus morttum. Si audirem dicentem nobis Ieremiam: «Quicunque manserit in
Abbreviated transcription (Latin):
ia acies nuillus uostis infregerat.
Non numancia. non carthago mor¬
tem repperit in conugali cubiculo.
Quod magno illi grecorum regi tro¬
ie q uictori atq euersori tanto pri¬
us acciderat. ¶ Sed quo pergo:
Quid imp̾meditate morientium
exempla coat̾uo: cum pocius in cõ¬
trario laborandum sit et exemplo¬
nuum non copia sed raritas acer¬
uanda: Quotus enim quisq mor¬
talium ut oppinatus est moritur.
Et ut dictum est tempore aut loco
aut ipso mortis in genere fallitut.
et interdum falsi fugn ĩ uerum
impulit discamen. unius fuga ꝑ¬
iculi fuga alterius causa est. mł¬
tos mali metus in iuicilum trusit.
Iueta illud propleticun p̃sarie. Q
fugerit inquit a uoce formmiduns
cadet in foueam. et qui se expli¬
cuerit de fouea tenebitur a laq̃o
ut certissima quidem rerum om
non fieri non posse non ambigit᷑.
tis. Ansit igius. an laqueus. au
febris. an gladius. an sudes. an la¬
pides. an sitis. an equor. au flumꝰ

Expanded text:
la acies nullus hostis infregerat, la acies nullus hostis infregerat, non Numantia non Carthago, mortem repperit in coniugali cubiculo, quod magno illi Grecorum regi Troieque victori atque eversori tanto prius acciderat. Sed quo pergo? Quid impremeditate morientium exempla coacervo, cum potius in contrario laborandum sit et exemplorum non copia sed raritas acervanda? 18 Quotus enim quisque mortalium ut opinatus est moritur, et non, ut dictum est, tempore aut loco aut ipso mortis in genere fallitur, et interdum falsi fuga in verum impulit discrimen? Unius fuga periculi alterius causa est; multos mali metus in malum trusit, uxta illud propheticum Isaie: «Qui fugerit» inquit, «a voce formidinis cadet in foveam, et qui se explicuerit de fovea, tenebitur a laqueo». Ut certissima quidem rerum omnnon fieri non posse non ambigitur. tis, an sit ignis an laqueus an febris an gladius an sudes an lapides an sitis an equor an fluvius
Abbreviated transcription (Latin):
sumitur. Et uerissime ait flaccus
ꝙ inprouisa leti us rapuit iapiet¬
q gentes. Ut ergo pestem fugiam
que hactenus urbem hanc terauit
pocius qm inuasit quot sunt alia ꝙͣ
diuersa mortis spitula quib assequi¬
tur fugientes et quorum forte plu¬
rums subductum uni capud obicio
hic fertum metueus uanfragio ꝑi¬
it. Ille procellam duui uitat equo¬
ream bosti ugilum dedit in litore.
illum prelio fugientem eque lap¬
sus allisiti hunc parcentem labori¬
bus sopor et requies oppressere: ui¬
des ut alexander macedo pugnãdo
inuictus bibendo uincitur. magnꝰ
pompeius thesalie supstes a se datã
in egiptum incidit. tucior q illi ho¬
stilis acies fuit qm clientis domus.
Iulius cesar erteruorum uictor a
domesticis circũuentus est. Augu¬
stum fuliuma metuentem morbꝰ
ac sennm resoluit. Et domicianũ
fongis abstinentem inuenerunt
glcdii. et cessantem a gladiis clau¬
dium boletus sed medicatus extin¬
rit Affricanus iuuior quemi mil¬

Expanded text:
sumitur, et verissime ait Flaccus sumitur, et verissime ait Flaccus quod improvisa lethi Vis rapuit rapietque gentes. 15 Ut ergo pestem fugiam, que hactenus “urbem” hanc “terruit” potiusquam invasit, quot sunt alia, quam diversa mortis spicula, quibus assequitur fugientes et quorum forte plurimis subductum uni caput obicio! Hic ferrum metuens naufragio periit; ille procellam dum vitat equoream, hosti iugulum dedit in litore; illum prelio fugientem equi lapsus allisit; hunc parcentem laboribus sopor et requies oppressere. 16 Vides ut Alexander Macedo pugnando invictus, bibendo vincitur; Magnus Pompeius Thesalie superstes, a se datam in Egiptum incidit tutiorque illi hostilis acies fuit quam clientis domus; Iulius Cesar externorum victor hostium, a domesticis circumventus est; Augustum fulmina metuentem morbus ac senium resolvit, et Domitianum fungis abstinentem invenerunt gladii, et cessantem a gladiis Claudium boletus sed medicatus extinxit; 17 Africanus iunior, quem nul
Abbreviated transcription (Latin):
quit certe est. et id incertum au hoc
ipso die. Nec est cliquis tam stultꝰ
ꝙuis sir adolesceus cui sit explora¬
tum se usqmͣ ad uesperam esse uic¬
turum. Alter art stat sua cuiqz dies.
breue et irceparabile tempꝰ omnibꝰ
est uite. ¶ Possem multos ueri hu¬
ius auctores in medium adducere.
sed nota res est. neq egens testuiz.
adhec non inimerus sed auctoritas
testibus fidem querit. Quid hec igi¬
tur sciens agan. insi ut expectem
seu progrediar uel letus certe uel in¬
trepidus. Letum mori eumi niinis
tertibilia que uidentur stare. ĩiuo¬
tisi mortem eculis spectare. Id me¬
dium quidem. et profecto uerum
um opus. fuga auten mortis cũ
in nuene stulta sit. In sene ridicu
aliis insum est fieri potest crebroq
fit ut in illam dum fuganus inci¬
damus. Propterea ꝙ nou semper s
perraro uel que uel ubi creditur mors
est quando sepe alia sepe alibi. ma¬
iorq pars hominum et alio loco et
alio quĩ timebat genere mortis as¬

Expanded text:
quit, «certe est, et id incertum an hoc quit, «certe est, et id incertum an hoc ipso die», «nec est aliquis tam stultus, quamvis sit adolescens, cui sit exploratum se usque ad vesperum esse victurum»; alter ait: Stat sua cuique dies; breve et irreparabile tempus Omnibus est vite. Possem multos veri huius auctores in medium adducere; sed nota res est neque egens testium; ad hec non numerus sed autoritas testibus fidem querit. 13 Quid, hec igitur sciens, agam nisi ut expectem seu progrediar vel letus certe vel intrepidus? Letum mori enim nimis aterribilia que videntur stare immotisque mortem oculis spectare, id medium quidem et profecto verum viri opus. Fuga autem mortis cum in iuvene stulta sit, in sene ridicualiis visum est, fieri potest crebroque fit ut in illam dum fugimus incidamus, propterea quod non semper sed perraro vel que vel ubi creditur mors est, quin sepe alia, sepe alibi, maiorque pars hominum et alio loco et alio quam timebat genere mortis ab