comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
supuacius eloquentiã menelao dedit. que sunt uirtute
generis illius primi. Et ex ore nestoris dixit dulciorem
melle profluere sermonẽ. qua certe delectatione nihil
fingi maius pot: sed summa regressus est ut ĩ ulixe fa
tribuit. Cum hoc igitur nemo mortalium contendet hũc
ut deum homines intuebunt᷑. hanc uim et celeritatẽ in peri¬
ele miratur Eupolis hanc fulminibus aristophanes compe¬
rat hec est uere dicendi facultas. Sed neq his tribus quasi
formis inelusa eloquentia est Nam ut inter gracile ualidũq
inter hȩc ip̃a mistum quiddam ex duobus mediũ est. quorũ
et suptili plenius aliquid atq suptilius et uehem̃ti remissius
acq uehementius inuenitur. ut illud lene aut ascendit ad
fortiora aut tenuiora summittit᷑ ac sic prope ĩnumerabiles
speties reꝑiunt᷑. quę utiq aliquo momento interse differãt
sicut quatuor uentos generaliter totidem mundi cardinibus

Expanded text:
supervacuis eloquentiam Menelao dedit, quae sunt virtutes supervacuis eloquentiam Menelao dedit, quae sunt virtutes generis illius primi, et ex ore Nestoris dixit dulciorem melle profluere sermonem, qua certe delectatione nihil fingi maius potest; sed summam expressurus in Ulixe factribuit. cum hoc igitur nemo mortalium contendet; hunc ut deum homines intuebuntur. hanc vim et celeritatem in Pericle miratur Eupolis, hanc fulminibus Aristophanes comparat, haec est vere dicendi facultas. sed neque his tribus quasi formis inclusa eloquentia est. nam ut inter gracile validumque inter haec ipsa mixture quiddam ex duobus medium est eorum. nam et subtili plenius aliquid atque subtilius et vehementi remissius atque vehementius invenitur, ut illud lene aut ascendit ad fortiora aut ad tenuiora summittitur. ac sic prope innumerabiles species reperiuntur, quae utique aliquo momento inter se differant: sicut quattuor ventos generaliter a totidem mundi cardinibus
Abbreviated transcription (Latin):
tem contra feret cogetq ire qua rapit. hic orator et de¬
tilinam in senatu alloquet᷑ hc et amplificationibus extoll&̧
orationem et ui suꝑlationũ quoq eriget. quȩ carybdis
tam uorax: et occeanus medius fidius ip̃e. nota sunt
enim iam studiosis hȩc limina hic deos ipõs in congressũ
prope suum sermonemq deducet. uos enim albani cumuli
tumuli atq luci. uos inqͣ albanorũ obructe are sacroꝵ
ppłi romani socie et equales. hnc iram hic misericordiã
inspirabit hic dicet te uidet appellauit fleuit et ꝑ om̃s
affectus tractatur hic itaq illuc sequetur nec doceri de¬
siderabit. Quare si ex tribus his qñibus necessario sit
eligendũ unũ quis dubitet huc preferre oĩbus et ualidis¬
simum alioquin et maximis quibus q causis accõmoda¬
tissimũ: Nam et homerus breuẽ quiđ cum iocunditate
et propriam id enim est non errare uerbis et carentẽ

Expanded text:
tem contra feret cogetqtem contra feret cogetqtilinam in senatu alloquetur. Hic et amplisicationibus extollet orationem, et visuperlationum quoque eriget. Quae charyb dis tam vorax etc. Ocennus medius fidius ipse etc. Philip. 2. Nota sunt enim iam studiosis haec lumina. Hic Deos ipsos in congressum prope suum sermonemque deducet. Vos enim Albani tumuli atque luci: vos, inquam, Albanorum obrutae arae, sacrorum popli Romani sociae et aequales. Hic iram, hic misericordiam inspirabit, hoc dicente iudex deos appellabit et flebit et per omnes adfectus tractatus huc atque illuc sequetur nec doceri desiderabit. quare si ex tribus his generibus necessario sit eligendum unum, quis dubitet hoc praeferre omnibus et validissimum alioqui et maximis quibusque causis accommodatissimum? nam et Homerus brevem quidem cum iucunditate et propriam, id enim est non deerrare uerbis, et carentem
Abbreviated transcription (Latin):
et ille eum sic optime norat. huiusmodi casus effici
unt aligñ ut dicatur aliter ꝙͣ̃ scribĩtur cum dicere
quomodo scribendum est non licet. Alcera est diuisio
quȩ in tres partes et ip̃a descendit. qua discerni posse
etiam recte dicendi genera inter se Videntur. Nanq
unum suptile quod¬
tium alii medium ex duobus. alii floridum nanq id
ratio est. ut primũ dotendi. secundũ mouendi tertiũ
illud utrocunq nomine delectandi siue aliud inter
conciliandi prestare uideat᷑ officium In docendo aũt
consistet. sed quod et̃ detractis ceteris uirtutibus
suo genere plenum. medius hic medius et transsatio¬
nibus crebrior et figuris crit iocundior egressionibus
amenis compositione aptus: sententiis dulcis lenior tñ
ut amnis lucidus quidam et urentibus utrinq silius
ĩ umbratus. At ille ꝗ saxa deuoluat et pontem indignet᷑
et ripas sibi faciat multus et torrens iudicem uel nitẽ¬

Expanded text:
et ille eum sic optime norat. huiusmodi casus efficient, et ille eum sic optime norat. huiusmodi casus efficient, ut aliquando dicatur liter quam scribitur, cum dicere, quomodo scribendum est, non licet. altera est divisio, quae in tres partes et ipsa discedit, qua discerni posse etiam recte dicendi genera inter se videntur. namque unum subtile, quodtium alii, medium ex duobus, alii floridum namque iratio est, ut primum docendi, secundum movendi, tertium illud, utrocumque est nomine, delectandi sire, ut alii dicunt, conciliandi praestare videatur officium; in docendo autem consistet, sed saepe id etiam detractis ceteris virtutibus suo genere plenum. medius hic modus et translationibus crebrior et figuris erit iucundior, egressionibus amoenus, compositione aptus, sententiis dulcis, lenior tamen ut amnis lucidus quidem sed uirentibus utrinque ripis inumbratus. at ille, qui saxa devolvat et pontem indignetur et ripas sibi faciat, multus et torrens iudicem vel niten
Abbreviated transcription (Latin):
interim rustici omnia quȩ ad optinendũ qđ intendimus
prodesse credimus adhibenda sunt ea q etiã cum dici¬
oporteat. An demosthenes male sic egisset ut scripsit:
aut ciceronem aut eos prestantissimos oratores alia q̃
scriptis cognoscimus : Melius egerunt igitur an peius:
tate tempora & iudice data multũ ex eo quod potuit
dici recidetur. editio habebit omnia. quȩ aũt secundũ
naturam iudicantiũ dicta sunt non ita posteris tradẽt᷑
ne uideantur propositi fuisse non temporis. nã id quoq
plurimum refert quo modo audire iũdex uelit atq ei uul¬
tus sepe ip̃e rectus est dicentis ut cicero precipit ideo q
instandum iis quȩ placere intellexeris resiliendum
abiis quȩ non recipientur: sermo ipẽ ꝗ facile iudicem
doceat optãdus. nec id mirũ sit cum et̃ testiũ ꝑsonis
a liqua mutentur. Prudent̃ enim ꝗ cum interrogasset

Expanded text:
epius atque interim rustici, omnia quae ad obtinendum, quod intendimus, epius atque interim rustici, omnia quae ad obtinendum, quod intendimus, prodesse credemus adhibenda sunt; eaque et cum diciporteat. An Demosthenes male sic egisset, ut scripsit, aut Cicero? aut eos praestantissimos oratores alia re quam scriptis cognoscimus? melius egerunt igitur an peius? tate tempora a iudice data, multum ex eo, quod oportuit dici, recidetur; editio habebit omnia. quae tamen secundum naturam iudicantium dicta sunt, non ita posteris tradentur, ne videantur propositi fuisse, non temporis. nam id quoque plurimum refert, quomodo audire iudex velit, atque eius vultus saepe ipse rector est dicentis, ut Cicero praecipit. ideoque instandum iis quae placere intellexeris, resiliendum ab iis quae non recipientur. sermo ipse, qui facillime iudicem doceat, aptandus. nec id mirum sit, cum etiam testium personis aliqua mutentur. prudenter enim, qui cum interrogasset
Abbreviated transcription (Latin):
uel paulo licentius uoluptates. Commouendos cĩm ẽẽ docẽ¬
dosq animos imperitorũ. At ꝙ libris dedicatus et in
exemplum editur tersum ac limatũ et ad legem ac regulã
compoĩtum eẽ oportet. quia ueniat ĩ manus doctorum et
uidices artis habeat artifices quin alli suptiles et similes
uidetur bene dicere ac bene scribere: nequȩ aliud ẽẽ orõ
scripta. ꝗͣ monimentũ actionis habite itaq nullas nõ ut
cere aliqñ quȩ uiciosa sunt scio Quo different igitua :¬
si mihi des consilium iudicum sapientũ ꝑ ꝗ̃ multa recidam
ex orationibus non cicerois modo sed eius ꝗ est strictior młto
demosthenis. Neque enim affectus omnino mouendi erunt
nec aures delectatione mulcende cum et̃ proemia suꝑua¬
cua eẽ apud tales aristoteles existimet non enim trahent᷑
iis illi sapientes proprie et significant᷑ rem indicare pro¬
batione colligire satis est. Cum uero udex detur aut po¬

Expanded text:
vel paulo licentius voluptates, commovendos enim esse ducenvel paulo licentius voluptates, commovendos enim esse ducendosque animos imperitorum; at quod libris dedicatum in exemplum edatur, id tersum ac limatum et ad legem ac regulam conpositum esse oportere, quia veniat in manus doctorum et iudices artis habeat artifices. quin illi subtiles ut sibimet videtur bene dicere ac bene scribere, neque aliud esse oratio scripta quam monumentum actionis habitae. itaque nullas non, ut cere aliquando quae vitiosa sint, scio. quo different igitur? quodsi mihi des consilium iudicum sapientium, perquam multa recidam ex orationibus non Ciceronis modo, sed etiam eius, qui est strictior multo, Demosthenis. neque enim adfectus omnino movendi erunt, nec aures delectatione mulcendae, cum etiam prooemia supervacua esse apud tales Aristoteles existimet; non enim trahentur his illi sapientes; proprie et significanter rem indicare, probationes colligere satis est. cum vero iudex detur aut po
Abbreviated transcription (Latin):
lux uriam ac libidinẽ referas. eadem speciosiora quoq sint
quȩ honestiora. ceterum hoc quod uulgo sententias uocamus
ueteribus precipueq gretis in usu nõ fuit apud aiceronem
enim iuuenio dum rem contineãt et copia nõ redundẽt
et ad uictoriam spectent quis utile neget: feriunt aiũm
et uno ictu freq̃nt᷑ impellunt. et ip̃a breuitate magis he¬
rent et deiectione ꝑsuadent. At sunt qui hec excitatiora
lumina et̃ si dicere ꝑmittant: a componendis tñ oratioib 
ex cludenda arburentur. Q uo circa mili ne hie ꝗđ
locus intactus est omitendus ꝙ plures eruditorum aliam
et̃ dicendi rationẽ aliam senbendi putauerũt ideoq in
agendo clarissimos quosdam nihil posteritati mansuris q mox
litteris reliquisse ut periclem ut demadem rursus alios aq
componendum optimos actioibus idoneos non fuisse uti so¬
cratem preterea in agendo plus impetum plerunq et petitas

Expanded text:
luxuriam ac libidinem releras, eadem speciosiora quoque sint, luxuriam ac libidinem releras, eadem speciosiora quoque sint, quae honestiora. ceterum hoc, quod vulgo sententias vocamus, quod veteribus praecipueque Graecis in usu non fuit apud Ciceronem enim invenio, dum rem contineant et copia non redundent et ad victoriam spectent, quis utile neget? feriunt animum et uno ictu frequenter impellunt et ipsa brevitate magis haerent et delectatione persuadent. at sunt qui haec excitatiora lumina, etiamsi dicere permittant, a componendis tamen orationibus excludenda arbitrentur. quocirca mihi ne Hic quidem locus intactus est omittendus; nam plurimi eruditorum aliam esse dicendi rationem, aliam scribendi putaverunt; ideoque in agendo clarissimos quosdam nihil posteritati mansurisque mox litteris reliquisse, ut Periclem, ut Demaden; rursus alios ad componendum optimos actionibus idoneos non fuisse, ut Isocraten; praeterea in agendo plus impetus plerumque et petitas
Abbreviated transcription (Latin):
eloquentię dicit. Qua ꝑꝑ ne illis quiđ nimiũ repugno
qui dandum putant non nibil eẽ temporibus atq aurib
nitidius aliquid atq effectius postulantibus. itaq non
sblum ad priores catonem gracchosq sed ne ad hos quidem
oratorem alligandum puto. Atq id fecisse M. tulliũ uideo
ut cum oiũm utilitati tum partem quandam delectationi
daret cum et ip̃am se rem agere diceret. A gebat aũt
rem litigatoris nam hoc ip̃o proderat ꝙ placebat. ad
cuius uoluptates nihil equidem quod adcli posset ĩ uenio
nisi ut sensus nos quid̃ dicamus plures. neq enim fieri pot̃
salua tractatione cause et dicendi auctoritate si nõ crebra
hȩc lumina et continua fuerint et ĩuicem effecerint
Sed me hactenus cedentem nemo insequatur ultra dotempon
ne crassa toga sit ut non serica ne intonsum caput ne ĩ
gradus atq anulos totum comptum. Cum eo ꝙ si non ad

Expanded text:
eloquentiae dicit. quapropter ne illis quidem nimiunn repugno, eloquentiae dicit. quapropter ne illis quidem nimiunn repugno, qui dandum putant nonnihil etiam temporibus atque auribus nitidius aliquid atque adfectius postulantibus. itaque non solum ad priores Catone Gracchisque, sed ne ad hos quidem ipsos oratorem adligandum puto. atque id fecisse M. Tullium video, ut cum plurimum utilitati, tum partem quandam delectationi daret; cum et suam se rem agere diceret, ageret autem maxime litigatoris. nam hoc ipso proderat, quod placet. ad cuius voluptates nihil equidem quod addi possit invenio, nisi ut sensus nos quidem dicamus plures. neque enim non fieri potest salva tractatione causae et dicendi auctoritate, si non crebra hac lumina et continua fuerint et invicem offecerint. sed me hactenus cedentem nemo insequatur ultra. do tempori, ne hirta toga sit, non ut serica; ne intonsum caput, non ut in gradus atque anulos comptum, cum eo quod, si non ad
Abbreviated transcription (Latin):
a quibusdam recedendũ a propriis atq cõibus. Siquis
tñ ut in loco dixi compositionis ad necessaria quibus ni¬
hil minus est aliquid melius adiecerit non erit hac ca¬
lũ na reprehendendus. nam mihi aliam quandã uidet᷑
hr̃e naturam sermo uulgaris: aliam uiri eloquentis
oratio. cui si res indicare modo satis eẽt nihil ultra uer¬
borum proprietatem elaboraret: sed cum debeat delec¬
tare meuere in plurimas aiũm audientis spẽs impellẽ
utetur is quoq adiutoris quȩ sunt ab eadem nobis cõcesa¬
natura. Nam et lacertos exercitatione constringere et
augere uires et colorem trahere naturale est .Ideoq ĩ oĩbus
gentibus alius alio facundior hẽtua: et loquendo dulcis
magis. Quod si non eueniret om̃s pares ẽẽnt. et idem om̃s¬
deceret at loquunt᷑ et saluant ꝑsonarũ discrimen ita
quo quisque plus efficit dicendo. hoc magis secundum nam

Expanded text:
a quibusdam, recedendum a propriis atque communibus. si quis a quibusdam, recedendum a propriis atque communibus. si quis tamen, ut in loco dixi compositionis, ad necessaria, quibus nihil minus est, aliquid melius adiecerit, non erit hac calumnia reprehendendus. nam mihi aliam quandam videtur habere naturam sermo vulgaris, aliam viri eloquentis oratio; cui si res modo indicare satis esset, nihil ultra verborum proprietatem elaboraret; sed cum debeat delectare, movere, in plurimas animum audientis species impellere, utetur his quoque adiutoriis, quae sunt ab eadem nobis concessnatura. nam et lacertos exercitatione constringere et augere vires et colorem trahere naturale est. ideoque in omnibus gentibus alius alio facundior habetur et eloquendo dulcis magis quod si non eveniret, omnes pares essent; at idem homde re alia loquuntur et servant personarum discrimina. ita , quo quisque plus efficit dicendo, hoc magis secundum naturam
Abbreviated transcription (Latin):
eloquentiã nisi quȩ sit quotidiano sermonĩ simillima quo
cum amicis coniugibus liberis seruis loquimur contento
promere animi uoluntatem. nihlq arcessiti et elaborati reꝗ¬
rente quicꝗd huc sit adiectũ id ẽẽ affectationis et ambiꝰ¬
tiose in loquendo iactantiȩ remotũ a ueritate fictũ ꝙ
ipõꝵ gratia uerborum. quibus sblum naturo sit officiũ
aitribucum seriure sensibus sicut athletarũ corpora et̃ si
ualidiore. fiant exercitatione et lege quadam ciborũ
non tñ eẽ naturalia atq ab illa specie quȩ sit concessa ho¬
minibus abhorrere. Quid enim inquit actinet circuitu
res oñdere. et translatiorabus id est aut pluribus aut
alienis uerbis cum sua cuiq sint assignata noĩa: deniq
antiquissimũ quenq maxime secundũ naturã dixisse
contendunt. mox poetis similiores extitisse et̃ si partius
disputatione nõ nihil ueri est ideoq nõ tam procul ꝗͣ fit

Expanded text:
eloquentiam, nisi quae sit cotidiano sermoni simillima, quo eloquentiam, nisi quae sit cotidiano sermoni simillima, quo cum amicis, coniugibus, liberis, servis loquamur, contento promere animi voluntatem nihilque arcessiti et elaborati requirente; quidquid huc sit adiectum, id esse adfectationis et ambitiosae in loquendo iactantiae, remotum a veritate fictumnque ipsorum gratia verborum, quibus solum natura sit officium attributum, servire sensibus: sicut athletarum corpora, etiamsi validiora fiant exercitatione et lege quadam ciborum, non tamen esse naturalia atque ab illa specie, quae sit concessa hominibus, abhorrere. quid enim, inquiunt, attinet circuitu res ostendere et translationibus, id est aut pluribus aut alienis verbis, cum sua cuique sint adsignata nomina? denique antiquissimum quemque maxime secundum naturam dixisse contendunt: mox poetis similiores exstitisse, etiamsi parcidisputatione nonnihil veri est, ideoque non tam procul, quam fit
Abbreviated transcription (Latin):
ingenia grecorum i et̃ minora suos portus hñt. nos ple¬
runq maioribus uelis moueamur. ual idior spiritus si¬
nus nrõs tendat non tñ alto semper feremur. nam et
litora interim sequenda sunt. illis facilis ꝑ quelibet
uada accessus. Ego aliꝗd non multo tñ altius ĩ quo mea
cimba non sideat inueniã neque enim si tenuiora hec
ac p̃ssiora greci melius in eo quo uintimur solo. et ideo
de cõmediis non contendimus prorsus tñ omittenda pars
hec orationis sed exigenda ut optime possumus. possumus
autem rerum et modo et iudicio eẽ similes uerborum gr̃a
quam in ip̃is non habemus exer insecus condienda est. An
non in priuatis et acutus et nõ asper et nõ indistinctus
et non sup̃ modum clatus. M. tullius: nõ in.M. calidio
insignis hȩc uirtus: non scipio lelius cato i loquendo uelut
actici romanorũ fuerint: cui porro non satis est quonihil
esse melius potest. Adhuc quidã nullam eẽ naturalem putãt

Expanded text:
ingenia Graecorum etiam minora suos portus habent: nos pleingenia Graecorum etiam minora suos portus habent: nos plerumque maioribus velis mouemur, validior spiritus nostros sinus tendat; non tamen alto semper feremur, nam et litora interim sequenda sunt. illis facilis per quaelibet vada accessus; ego aliquid, non multo tamen, altius, in quo mea cumba non sidat, inveniam. neque enim, si tenuiora haec ac pressiora Graeci melius, in eoque vincimur solo et ideo in comoediis non contendimus, prorsus tamen omittenda pars haec orationis, sed exigenda ut optime possumus; possumus autem rerum et modo et iudicio esse similes, verborum gratia, quam in ipsis non habemus, extrinsecus condienda est. An non in privatis et acutus et indistinctus et non super modum elatus M. Tullius? non in M. Calidio insignis haec virtus? non Scipio, Laelius, Cato in eloquendo uelut Attici Romanorum fuerunt? cui porro non satis est, quo nihil esse melius potest? adhuc quidam nullam esse naturalem putant
Abbreviated transcription (Latin):
his illa potentiora ꝙ res plurime carent appellationibus
ut eas necesse sic transferre aut arcuire etiam et̃ in iis
quę denominata sunt summa pauꝑtas ĩ eadem nos fre¬
quentissime reuduit. At illis non uerborũ modo sed lin¬
quarum et interse differentiũ copia est. Q uare qui la¬
tinis exigit illam grãm sermonis actici det mihi in loq̃n¬
do eandem iocunditatẽ et parem copiam. Q uod sinegatũ
est sentẽtias aptabimus his uocibus quas habemus nec rer
nimiam tenuitatem ut non dicam pinguioribus fortio¬
ribus certe uerbis miscebimus. ne uirtus utraq pereat
ipa confusione. Nam quo minus adiuuat sermo. rerum
inuentione pugnandum est. Sensus sublimes uarii q
eruantur. ꝑ mouendi om̃s affectus erũt. oratio transla¬
tionum nitore illuminãda. non possumus tẽ tam graciles:
simus fortiores. suptilitate uincimur: ualcamus pon¬
dere. proprieta penes illos est: certiore copia uincamus

Expanded text:
His illa potentiora ducant, quod res plurimae carent appellationibus, His illa potentiora ducant, quod res plurimae carent appellationibus, ut eas necesse sit transferie, aur circumire. etiam in iis, quae denominata sunt. summa paupertas in eadem nos frequentissime revoluit. At illis non verborum modo, sed et linguarum inter se differentium copia est. Quare qui a Latinis exiget illam gratiam sermonis Attici, det mihi in loqdo eandem iucunditatem et parem copiam. quod si negatum est, sententias aptabimus iis vocibus quas habemus, nec rerum nimiam tenuitatem, ut non dicam pinguioribus, fortioribus certe verbis miscebimus, ne virtus utraque pereat ipsa confusione. nam quo minus adiuvat sermo, rerum inventione pugnandum est. sensus sublimes variique eruantur. permovendi omnes adfectus erunt, oratio translationum nitore illuminanda. non possumus esse tam graciles: simus fortiores. subtilitate vincimur: valeamus pondere. proprietas penes illos est certior: copia vincamus.
Abbreviated transcription (Latin):
aequę et ae cur scribimus cum et ip̃e he uocales duȩ effi¬
ciant sonum qualis apud grecos nullus est. ideo ꝓ siribi illoꝵ
luteris non potest. Q uid ꝙ pleraq nos illa quasi mugiente
lutera cludimus in qua nullum gręce uerbũ cadit. at
illi enim iocundam et infine precipue quasi finentem illius
loco ponunt quȩ est apud nos rarissima in clausulis. Quid
pleriq non antiquissimoꝵ quid sed tñ ueterũ mollire tems¬
tauerint non solum auersa pro abuersis dicendo: sed ĩ
propositioneb. lutere absonam et ip̃am .f. subiiciendo.
sed accentus quoq cum rigore quodam. tum similitudi¬
nem ipa minus suaues habemus quia ultima syllaba
nec acuta unqͣ excitatus nec flexa circundatur sed
in grauem uel duas graues cadit semꝑ. Itaq tanto est
sermo grecus latino iocundion ut nr̃i poete quotiens dul¬
ce carmen et̃ uoluerunt. illorum id nominibus exornẽt¬

Expanded text:
et aequum scribimus; cum etiam ipsae hae vocales duae effiet aequum scribimus; cum etiam ipsae hae vocales duae efficiant sonum, qualis apud Graecos nullus est, ideoque scribi illorum litteris non potest. quid ? quod pleraque nos illa quasi mugiente M littera cludimus in quam nullum Graece verbum cadit: at illi ny iucundam et in fine praecipue quasi tinnientem illius loco ponunt, quae est apud nos rarissima in clausulis. quid plerique non antiquissimorum quidem, sed tamen veterum mollire temptaverint non solum aversa pro abversis dicendo, sed et in praepositione B litterae absonam et ipsam S subiiciendo. sed accentus quoque, cum rigore quodam, tum similitudine ipsa, minus suaves habemus, quia ultima syllaba nec acuta unquam excitatur nec flexa circumducitur, sed in gravem vel duas graves cadit semper. itaque tanto est sermo Graecus Latino iucundior, ut nostri poetae, quotiens dulce carmen esse voluerint, illorum id nominibus exorne
Abbreviated transcription (Latin):
alierã alteram consonantẽ quibus nullȩ apud eos dulciꝰ
spirant quas mutuari solemus quotiens illorũ nomini¬
bus utimur quod cum contingit nescio quomodo hilanor
protinus renidet oratio ut in zephuris ⁊ opharisq quȩ
si nr̃is luteris soribantua surdum quiddã et barbarum effici¬
ent sonum. Sed uelut in locum earum succedunt tristes et
orride quibus grecia caret Nam illa quȩ est sexta nr̃aꝵ
pene non humana uoce uel omnino nõ uoce potius inter
discrimina dentium efflanda est̃.quȩ ẽt̃ cum nõ uocalẽ
proximã accipit quassa quodammodo utiq quotiens ali¬
quam consonantium frangit ut in hoc ipo frangit. multo
sit orridior. Folice quoq lutere qua seruũ ceruumq dicimus
et si forma a nobis repudiata est. Uis tñ nos ip̃a perseꝗt᷑
duras et illa syllabas facit: que ad conungendas demũ
subiedtas sibi uocales est utilis. alias suꝑuacua equos hec &¬

Expanded text:
alteram, alteram consonantem, quibus nullae apud eos dulcius alteram, alteram consonantem, quibus nullae apud eos dulcius spirant; quas mutuari solemus, quotiens illorum nominibus utimur. quod cum contingit, nescio quomodo hilarior protinus renidet oratio, ut in Zephyris et zopyris . quae si nostris litteris scribantur, surdum quiddam et barbarum efficient, et velut in locum earum succedunt tristes et horridae, quibus Graecia caret. nam et illa, quae est sexta nostrarum, paene non humana voce vel omnino non voce potius inter discrimina dentium efflanda est; quae, etiam cum vocalem proxima accipit, quassa quodammodo, utique quotiens aliquam consonantium frangit, it in hoc ipso frangit, multo fit horridior. aeolicae quoque litterae, qua servum ceruumque dicimus, etiamsi forma a nobis repudiata est, vis tamen nos ipsa persequitur. duras et illa syllabus facit, quae ad coniungendas demum subiectas sibi uocalis est utilis, alias supervacua, ut equos hac
Abbreviated transcription (Latin):
redolere dicant : quos ego ecistimo siquod in qs finibus ube¬
rius inuenerint solum fertiliorem ue segetem negaturos
eius terre fidem menander eludit. Itaq siquis nunc ad eas
demosthenis uirtutes quas ille summus orator habuit
tam̃ quȩ defuisse ei siue ipius natura siue lege ciuitatis
uidentur adiecerĩt ut affectus concitatius moueat audi¬
am dicentem: non fecit hoc demosthenes: et siquid mune¬
ris exierit aptius fortasse non possit sed tñ siquid exierit
nõ erit acticum: Melius de hoc nomine sentiant credãtq
actice dicere eẽ optime dicere. atq in hac tñ opimone
ꝑ seuerantes grecos magis tulerim. latina mihi facundia
ut inuentione dispositione consilio ceteris huius gnĩs
artibus similis grece ac prorsus ac potius discipula eius
uidetus ita circa rationem eloquendi uix habere imi¬
tacionis locum. Nanq ip̃is est statim sonus durior qñ
et iocundissimas ex grecis litteras non habemus uocale

Expanded text:
redolere dicant? quos ego existimo, si quod in iis finibus uberedolere dicant? quos ego existimo, si quod in iis finibus uberius invenerint solum fertilioremve segetem, negaturos eius terrae fidem Menander eludit. ita nunc, si quis ad eas Demosthenis virtutes, quas ille summus orator habuit, tamen quae defuisse ei sive ipsius natura seu lege civitatis videntur, adiecerit, ut adfectus concitatius moveat, audiam dicentem, non fecit hoc Demosthenes? et si quid numeris exierit aptius fortasse non possit, sed tamen si quid exierit non erit Atticum? melius de hoc nomine sentiant credantque Attice dicere esse optime dicere. atque in hac tamen opinione perseverantes Graecos magis tulerim. Latina mihi facundia, ut inventione, dispositione, consilio, ceteris huius generis artibus similis Graecae ac prorsus discipula eius videtur, ita circa rationem eloquendi vix habere imitationis locum. namque est ipsis statim sonis durior, quando et iucundissimas ex Graecis litteras non habemus, vocalem
Abbreviated transcription (Latin):
quos ut homines interse genere similes differentes dixeris
specie. Quid ille cuius modo fecimus mentionem es hines:
N onne his latior et audentior et excelsior : Quid denio
demosthenes non cunctos illos tenues et circums pectos
sublimitate ui impetu cultu compositione suꝑauit: non
insurgit locis: non figuris gaudet: non translationibus
nitet : non oratione fidta dat tacentibus uocem ÷ non illud
ius iurandum ꝑ cesos in marathone ac salamine propugna¬
tores rei p. satis manifesto docet preceptorẽ eius platonẽ
fuisse. Quem ipm̃ num asianũ appellabimus: plerunque
instinctis liuino spiritu uatibus comperandũ. Q uid peri¬
cled similem ne credimus bẏsiate gracilitati quem fulmi¬
nibus et celesci fragori comꝑant comici dum illi cõuicĩat᷑
Quid est igitur cur in iis demum qui tenu uenula ꝑcalcu¬
los fluunt acticum soporem putent ibi demum chimum

Expanded text:
quos ut homines inter se genere similes, differentes dixeris quos ut homines inter se genere similes, differentes dixeris specie. quid ille, cuius modo fecimus mentionem, Aeschines? nonne his latior et audentior et excelsior? quid denique Demosthenes? non cunctos illos tenues et circumspectos vi, sublimitate, impetu, cultu, conpositione superavit? non insurgit locis? non figuris gaudet? non translationibus nitet? non oratione ficta dat tacentibus vocem? non illud iusiurandum per caesos in Marathone ac Salamine propugnatores rei publicae satis manifesto docet praeceptorem eius Platonem fuisse? quem ipsum num Asianum appellabimus plerumque instinctis divino spiritu vatibus comparandum? quid Periclea? similemne credemus Lysiacae gracilitati, quem fulminibus et caelesti fragori comparant comici, dum illi conviciantur? quid est igitur, cur in iis demum, qui tenui venula per calculos fluunt, Atticum saporem putent, ibi demum thymum
Abbreviated transcription (Latin):
puris neq torrentibus turbidis. sed lenibus st agnis similes
habentua. Nemo igitus dubitauerit longe ẽe optimã
genus acticoꝵ. inquo ut est aliꝗd intͣ ĩpõs cõmune id est
iudiciũ acre tersumq: ita ingenioꝵ plurime farmȩ
Qua ꝑꝑ mihi falli multũ uident᷑ quai solos eẽ acticos cre¬
dunt tenues et lucidos et significances et quada doquẽ¬
tiȩ frugalitate contentos ac semꝑ manũ intra pallium cõ¬
tinentes. Nam quis erit hic acticus: sit lysias hũc enim
amplectunt᷑ amatores istius noĩs modum. Non ĩgitus iã
usque ad coccũ et antocidem remitt̾entur. interrogare
tñ uelim an Ioscrates actice dixerit nihil enim tam est
lysie diuersum. negabunt : at eius schola principes
oratorum dedit. Queratur similius aliquid hperides
acticus : certe plus indulsit uoluptati. transeo plurimos
lycurgũ Aristogitona: et his priores is eum anciphontẽ

Expanded text:
puris neque torrentibus turbidis, sed lenibus stagnis similes puris neque torrentibus turbidis, sed lenibus stagnis similes habentur. nemo igitur dubitaverit, longe esse optimum genus Atticorum. in quo ut est aliquid inter ipsos commune, id est indicium acre tersumque, ita ingeniorum plurimae formae. quapropter milii falli multum videntur, qui solos esse Atticos credunt tenues et lucidos et significantes sed quadam eloquentiae frugalitate contentos ac semper manum intra pallium continentes. nam quis erit hic Atticus? sit Lysias; hunc enim amplectuntur amatores istius nominis modum. non igitur iam usque ad Coccum et Andocidem remittemur. interrogare tamen velim, an Isocrates Attice dixerit. nihil enim tam est Lysiae diversum. negabunt . At eius schola principes oratorum dedit. quaeratur similius aliquid. Hyperides Atticus? certe , at plus indulsit voluptati. transeo plurimos, Lycurgum, Aristogitona et his priores Isaeum, Antiphonta;
Abbreviated transcription (Latin):
pcoeximas asie ciuitates influente. non dum satis periti
loquendi facundiam concupierint. id eoq ea quȩ proprie
signari poterant circuitu ceperĩt enũtiare. ac demde in
eo perscutrarint. Mihi autem oratioĩs differentiã fecisse
et dicentiũ et audientiũ nature udentur q actici limat
quidam et emundti nihil inane aut redundans ferebãt
A siana gens tumidior alioqui atq iactantior uaniore ẽt
dicendi gloria inflata est. Tertiũ mox ꝗ hec diuudebãt
adiecerunt genus rhodiũ qđ uelut medium eẽ atq ex utͥ q
mistũ uolunt noq enim actice pressi atq asiane sunt abun¬
dantes ut aliꝗd habere iudeantuꝵ gentis: aliquid aucto¬
ris. Esthines enim ꝗ hũc exilio delegerat locũ intulit eo
studia athenaꝵ. quȩ uelut sata quedã celo terraq dege¬
nerant. saporem illum acticũ peregrino miscuerunt. lenti
ergo quidam ac remissi non sine pondere tñ. neq fontibus

Expanded text:
proximas Asiae civitates influente, nondum satis periti proximas Asiae civitates influente, nondum satis periti loquendi facundiam concupierint, ideoque ea, quae proprie signari poterant, circuitu coeperint enuntiare ac deinde in eo perseverarint. mihi autem orationis differentiam fecisse et dicentium et audientium naturae videntur, quod Attici limati quidam et emuncti nihil inane aut redundans ferebant, Asiana gens tumidior alioqui atque iactantior vaniore etiam dicendi gloria inflate est. tertium mox, qui haec dividebant, adiecerunt genus Rhodium, quod velut medium esse atque ex utroque mixtum volunt; neque enim Attice pressi neque Asiane sunt abundantes, ut aliquid habere videantur gentis, aliquid auctoris. Aeschines enim, qui hunc exilio delegerat locum, intulit eo studia Athenarum, quae, velut sata quaedam caelo terraque degenerant, saporem illum Atticum peregrino miscuerunt. lenti ergo quidam ac remissi, non sine pondere tamen neque fontibus
Abbreviated transcription (Latin):
affluentia potuit falsum cutrũq. sed tñ illa mentiendi
proprior occasio. precipue uero presserunt eum qui uideri
acticoꝵ imitatores concupierant: hec manus quasi ꝗbus¬
dam sacris initiata ut alienigenã et uirum suꝑstitiosu
deuictũq illis legibus insequebatuꝵ. unde nũc quoq aridi
et exucti et exangues ii sunt enim qui sue imbeccillitati
sanitatis appellationemequȩ est maxime contraria optendãt.
qui quia clariorem uim eloquentis̨ uelut solem ferre non
possunt umbra magni nominis delitescũt. ꝗbus ꝗa multa
& pluribus locis cicero ipẽ rñdit. tatior mihi de hoc disserẽdi
breuitas erit. Et antiqua quid illa diuisio intͣ acticos atq
asianos fuit. cum hi pressi et integri contra inflati illi et
in anes haberentur.in his nihil suꝑflueret illis udicium
maxime ac modus de esset. Quod quidam quorũ et Santra
est hoc putant accidisse ꝙ paulatim sermone greco in

Expanded text:
affluentia potuit. falsum utrumque, sed tamen ilia mentiendi affluentia potuit. falsum utrumque, sed tamen ilia mentiendi propior occasio. praecipue vero presserunt eum, qui videri Atticorum imitatores concupierant. haec manus quasi quibusdam sacris initiata ut alienigenam et parum superstitiosum devinctumque illis legibus insequebatur; unde nunc quoque aridi et exsuci et exangues. hi sunt enim, qui suae imbecillitati sanitatis appellationem, quae est maxime contraria, obtendant; qui, quia clariorem vim eloquentiae velut solem ferre non possunt, umbra magni nominis delitescunt. quibus quia multa et pluribus locis Cicero ipse respondit, tutior mihi de hoc disserendi brevitas erit. et antiqua quidem illa divisio inter Atticos atque Asianos fuit, cum hi pressi et integri, contra inflati illi et inanes haberentur, in his nihil superflueret, illis iudicium maxime ac modus deesset. quod quidam, quorum et Santra est, hoc putant accidisse, quod, paulatim sermone Graeco in
Abbreviated transcription (Latin):
salt. sanctitatem calui graui tatem bruti Acumẽ Sulpiti
a cerbitatem cassii reꝑiemus. In is et̃ quos ipĩ uidimus
copiam senece.uires africani maturitatem afri: iocundi¬
tatem crispi. Sonum trachali: elegantiã secundi. At
M. tulliũ non illum hẽmus Eufranorem circa plurium ar¬
tium speties prestantem. Sed in omnibus quȩ ĩ quoque
laudantur eminentissimum. Quem tñ et suoꝵ homines
temporum incessere audebãt ut tumidiorem et asianum et
re dundantem et in repetitionibus nimiũ: et in salibus ali¬
quando frigidũ et ĩ compositione. fractum. ex ultantem.
ac pene quod procul absit Uiro molliorem. postea uero ꝗͣ
trium iurali proscriptione consumptus est passim qui
oderant qui inuidebãt. qui emulabantur adulatores
etiam pñtis potentie non responsurũ inuaserũt. Ille tñ
qui ieiunus a quibusdam atq aridus hẽtur non aliter
ab ipis inimicis male audire ꝗͣ nimiis floribus et ingenii

Expanded text:
salae, sanctitatem Calvi, gravitatem Bruti, acumen Sulpicii, salae, sanctitatem Calvi, gravitatem Bruti, acumen Sulpicii, acerbitatem Cassii reperiemus; in iis etiam, quos ipsi vidimus, copiam Senecae, vires Africani, maturitatem Afri, iucunditatem Crispi, sonum Trachali, elegantiam Secundi. at M. Tullium non illum habemus Euphranorem circa plures artium species praestantem, sed in omnibus, quae in quoque laudantur, eminentissimum. quem tamen et suorum homines temporum incessere audebant ut tumidiorem et Asianum et redundantem et in repetitionibus nimium et in salibus aliquando frigidum et in compositione fractum, exultantem ac paene, quod procul absit, viro molliorem; postea vero quam triumuirali proscriptione consumptus est, passim qui oderant, qui invidebant qui aemulabantur, adulatores etiam praesentis potentiae non responsurum inuaserunt. ille tamen, qui ieiunus a quibusdam et aridus habetur, non aliter ab ipsis inimicis male audire quam nimiis floribus et ingenii
Abbreviated transcription (Latin):
athenis aut olympium in elide iouem fecisset. Cuius pul¬
critudo adiecisse aliꝗd etiam rerepte religioni uidetue.
adeo maiestas operis deum equauit. Ad ueritatt̃ hẏsip¬
pum ac praxitelem accessisse op̃time affirmant nam de¬
metrius tanꝗͣ nimius in ea reprehenditur et fuit simili¬
tudinis ꝗͣ pulchritudinis amantior. In oratione uero si spe¬
cies intueri uelis totidem pene reperias ingen.orũ quot
corporũ formas. Sed fuere quellam gnã dicendi conditio¬
ne tempoꝵ orridiora. alioquin magnã iam uim ingenii
pre se ferentia. hinc sint lelii. Africani. catones etiam
Gracchiq quos tu licit polygnotos uel calonas appelles
mediam illam formam teneant .L. crassus. E. Nlortẽsius
Tum deinde efflorescat nõ multum inter se distantiũ tõr
oratorum ingens prouentus hinc uim cesaris. indolem celii
Suptilitatem calidii. diligentiã polionis dignitatem mes¬

Expanded text:
Athenis aut Olympium in Elide Iovem fecisset, cuius pulAthenis aut Olympium in Elide Iovem fecisset, cuius pulchritudo adiecisse aliquid etiam receptae religioni videtur; adeo maiestas operis deum aequavit. ad veritatem Lysippum ac Praxitelen accessisse optime adfirmant. nam Demetrius tanquam nimius in ea reprehenditur et fuit similitudinis quam pulchritudinis amantior. in oratione vero si species intueri velis, totidem paene reperias ingeniorum quot corporum formas. sed fuere quaedam genera dicendi condicione temporum horridiora, alioqui magnam iam ingenii vim prae se ferentia. hinc sint Laelii, Africani, Catones etiam Gracchique, quos tu licet Polygnotos vel Callonas appelles. mediam illam formam teneant L. Crassus, Q. Hortensius. tum deinde efflorescat non multum inter se distantium tempore oratorum ingens proventus. Hic vim Caesaris, indolem Caelii, subtilitatem Calidii, diligentiam Pollionis, dignitatem Mes
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hicon samnius ingenio et gratia quam ip̃e inse maxime
iasdat Apelles est prestantissimus Euphra norem admi¬
randum facit quod et ceteris optimis studis inter preci¬
puos pingendi fingendi idem mirus artisey fuit Simi¬
lis in stacius difserentia. nam duriora et tuscaniris proxima
Calon atq egesias :em minus frigida calinus molliora adhuc
supradictis Miron fecit. diligentia ac decor ĩ polydeto
supra ceteros. cui ꝗꝗ̃ a pleris que tribuit᷑ palma: tñ ne
nihil detrahatur de esse pondus putant nam ut humane
forme decorem addiderit. supra uerũ ita non expleuisse
deorum auctoritatẽ iudetur quin etatem quoꝗ grauiorẽ
dicitur refugisse nihil ausus ultra leues genas at quȩ poly¬
deto defuerunt phidie atq aleameni dantur Phidias iñ
deis ꝗ̃ hominibus efficiendas melior artifex creditur. in
ebore uero longe citra emulum uel sinihil nisi mineruam

Expanded text:
ίας vocant, Theon Samius, ingenio et gratia, quam in se ipse maxime ίας vocant, Theon Samius, ingenio et gratia, quam in se ipse maxime iactat, Apelles est praestantissimus. Euphranorem admirandum facit, quod et ceteris optimis studiis inter praecipuos et pingendi fingendique idem mirus artifex fuit. similis in statuariis differentia Nam duriora et Tuscanicis proxima Callon atque Hegesias, iam minus rigida Calamis, molliora adhuc supra dictis Myron fecit. diligentia ac decor in Polyclito supra ceteros, cui quamquam a plerisque tribuitur palma, tamen, ne nihil detrahatur, deesse pondus putant. nam ut humane formae decorem addiderit supra verum, ita non explevisse deorum auctoritatem videtur. quin aetatem quoque graviorem dicitur refugisse nihil ausus ultra lecleto defuerunt Phidiae atque Alemeni dantur. Phidas tamen Diss quam hominibus efficiendis melior artifex traditur: in ebore vero longe citra aemulum, vel si nihil nisi Mineru
Abbreviated transcription (Latin):
mordia maximis qui post eum extiterũt auctoribus preferãt
proprio quodã intelligendi ut mea opinio fert ambitu. post
⁊ eusis atq parrasius non mulgum ętate distantes circa pelo¬
ponesia ambo tempora nam cum parrasio sermo socratis ap̃
xenophontem inuenitur plurimum arti addiderũt q uoꝵ
prior luminum umbraꝵq in uenisse rationẽ secundus exa¬
nimasse suptilius lineas traditur Nam zeuxis plus mẽbris
corporis dedit id amplius atq augustius ratus atq ut exi¬
stimant homerũ secutus cui ualidissima queq forma et̃
infeminis placet Ille uero ita circumscripsit omnia ut eũ
legum latorem uocent ꝗa deoꝵ atq heroum effigies quales
ab eo traditȩ ceteri tanꝗ̃ ita necesse sit sequuntuꝵ. floruit
aũt circa philippũ et usque ad successores alexandri pictura
p̃cipue. sed ex diuersis uirtutibus nam cura protogenes
ratione pamphilus ac melantius. facilitate Antiphilus

Expanded text:
mordia maximis, qui post eos exstiterunt, auctoribus praeferant, mordia maximis, qui post eos exstiterunt, auctoribus praeferant, proprio quodam intelligendi, ut mea opinio est, ambitu. post Zeuxis atque Parrhasius non multum aetate distantes, circa Peloponnesia ambo tempora Nam cum Parrhasio sermo Socratis apud Xenophontem invenitur plurimum arti addiderunt. quorum prior luminum umbrarumque inuenisse rationem, secundus examinasse subtilius lineas traditur. nam Zeuxis plus membris corporis dedit, id amplius atque augustius ratus atque, ut existimant, Homerum secutus, cui validissima quaeque forma etiam in feminis placet. ille vero ita circumscripsit omnia, ut eum legum latorem vocent, quia deorum atque heroum effigies, quales ab eo sunt traditae, ceteri, tanquam ita necesse sit, sequuntur. floruit autem circa Philippum et usque ad successores Alexandri pictura praecipue, sed diversis virtutibus. nam cura Protogenes, ratione Pamphilus ac Melanthius, facilitate Antiphilus,
Abbreviated transcription (Latin):
N am ita promiseram me de arte: de artifice de opere dic¬
turum. cum sit autem rhetoris atq oratoris opus ratio
pluresq eius forme sicut ostendam in omnibus et ars est
et artifex Plurimum tamen inuicem differũt. nec solum
specie ut signum signo et tabula tabula et actione actio
sed gnẽ ip̃o: ut grecis tuscanice statue et asianus eloquens
actico. Suos autem hec oꝑum genera que dico ut auctores
sic etiam amatores hñt. atq ĩdeo non dum est ꝑfectus orator
ac nescio an ars ulla. non solum ꝗa aliud in alio magis
eminet. sed quod nõ una omnibus forma placuit partĩ
conditione ues temporũ uel locorũ partim iudicio cuiusq
atq proposito. ꝓrimi quorũ quiđ opera nõ uetustatis modo
gratia uisenda sint clari pictores fuisse dicuntur polignotus
atque aglaophon quorum simplex color tam sui studiosos
ad huc ht̃ ut illa prope rudia ac uelut futurȩ mox artis pri¬

Expanded text:
nam ita promiseram me de arte, de artifice, de opere dicnam ita promiseram me de arte, de artifice, de opere dicturum. cum sit autem rhetorices atque oratoris opus oratio pluresque eius formae, sicut ostendam, in omnibus his et ars est et artifex. plurimum tamen invicem differunt; nec solum specie, ut signum signo et tabula tabulae et actio actioni, sed genere ipso, ut Graecis Tuscanicae statuae, ut Asianus eloquens Attico. suos autem haec operum genera, quae dico, ut auctores, sic etiam amatores habent; atque ideo nondum est perfectus orator ac nescio an ars ulla, non solum quia aliud in alio magis eminet, sed quod non una omnibus forma placuit, partim condicione vel temporum vel locorum, partim iudicio cuiusque atque proposito. primi , quorum quidem opera non vetustatis modo gratia visenda sunt, clari pictores fuisse dicuntur Polygnotus atque Aglaophon, quorum simplex color tam sui studiosos adhuc habet, ut illa prope rudia ac velut futurae mox artis pri
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ possunt. quȩ et responsurum aduersarium certum est
est enim aliqñ certum pari cura refelluntur. Ad alia
unum paratum afferre possumus ut causam bene noue¬
rimus. alterum ibi sumere ut dicentẽ aduersariũ dili¬
genter audiamus. licet tñ pre cogitare plura: et aium
ad om̃s casus componere. id ꝙ est tutius stilo: quo facilius
et omittit᷑ cogitatio et tranfertur. Sed siue in respon¬
dendo fuerit subito dicendũ siue quȩ alia ita exegerit
ratio non pressum se ac depressum credet orator. cui
disciplina et studiũ et exercitatio dederit Uires et faci¬
litatis: quemq armatum semꝑoac uelut in proc inctu stã¬
tem non magis unquã in causis oratio ꝗͣ in rebus quotidi¬
anis ac domesticis sermo deficiet. nec se unꝗͣ propter hoc
oneri suptrahet modo sit cause discende fempus: nam ce¬
UPER ESTut dicam de genere orationis hic erat
propositus a nobis indiuisione prima locus tertius

Expanded text:
esse possunt, quae etiam responsurum adversarium certum est esse possunt, quae etiam responsurum adversarium certum est est enim aliquando certum pari cura refelluntur. ad alia unum paratum adferre possumus, ut causam bene noverimus, alterum ibi sumere, ut dicentem adversarium diligenter audiamus. licet tamen praecogitare plura et animum ad omnes casus componere, idque est tutius stilo, quo facilius et omittitur cogitatio et transfertur. sed sive in respondendo fuerit subito dicendum, sive quae alia ita exegerit ratio, non oppressum se ac deprehensum credet orator, cui disciplina et studium et exercitatio dederit vires etiam facilitatis; quem armatum semper ac velut in procinctu stantem non magis unquam in causis oratio quam in rebus cotidianis ac domesticis sermo deficiet, nec se unquam propter hoc oneri subtrahet, modo sit causae discendae tempus; nam ceuperest ut dicam de genere orationis. Hic erat propositus a nobis in division prima locus tertius;
Abbreviated transcription (Latin):
scripta ꝗͣ res patiatur plurima. et ut demosthenes ait
si continget sculpta. Sed hoc aut prime actiones aut quȩ
in publicis iudiciis post inter iedtos dies dantur ꝑmiserĩt.
Ae cum protinus respondendum est. oiã parari non possũt
adeo ut pulo minus promptis et̃ noctat scripsise si alia
ex diuerso ꝗ̃ opinati fuerint accurrerint. Inuiti enim rece¬
dunt a preparatis et nota actione respiciunt requirũt q
nũ aliquid ex illis interuelli atq ex tempore dicendis in¬
seri possit. Quod si fiat nõ coheret nec cõmissuris modo ut
in opere male uincto hiantibus sedipã coloris ine qualitate
detegitur. ita nec liber est impetus nec cura contexta
et uirunq alteri obstat. illa enim quȩ scripta sunt retinẽt
aium non sequunt᷑. Itaq in his actionibus omni ut agri¬
cole dicunt pede standum est. Nam cum in propositiõe
ac refutatione causa consistat. q̃ nr̃ȩ partis sunt scripta.

Expanded text:
scripta quam res patietur plurima et, ut Demosthenes ait, scripta quam res patietur plurima et, ut Demosthenes ait, si continget, et sculpta. sed hoc aut primae actiones aut quae in publicis iudiciis post interiectos dies dantur permiserint; at cum protinus respondendum est, omnia parari non possunt, adeo ut paulo minus promptis etiam noceat scripsisse, si alia ex diverso, quam opinati fuerint, ocem'rerint. inviti enim recedunt a praeparatis et tota actione respiciunt requiruntque, num aliquid ex illis intervelli atque ex tempore dicendis inseri possit; quod si fiat, non cohaeret nec commissuris modo, ut in opere male iuncto, hiantibus sed ipsa coloris inaequalitate detegitur. ita nec liber est impetus nec cura contexta, et utrumque alteri obstat; illa enim quae scripta sunt reticent animum, non sequuntur. itaque in his actionibus omni, ut agricolae dicunt, pede standum est. nam cum in propositione ac refutatione causa consistat, quae nostrae partis sunt scripta
Abbreviated transcription (Latin):
iudicis: sed ad stõmachũ litigatoris. frequenter et̃ spẽs
libertatis deducere ad temeritatem solet nõ causis modo
sed ip̃is quoq qui dixerũt periculosam. nec ĩmerito peri¬
cles solebat optare ne quod sibi uerbum in mentem uenin&
quo populus offenderetur. ged quod ille de populo id ego
de omnibus sentio qui tantumdem possũt nocere. nam
quȩ fortia dum dicuntur uidebantur stulta cum leserũt
uocantur. Nunc quia uarium fere propositum agentium
fuit et quorundam cura tarditatis quorundam facilitas
temeritatis crimine laborauit. quem credam fore in hoc
oratoris modum traderanon alienũ uidetur. affert ad
dicendum curȩ semꝑ quãtus plurimũ poterit. neque enim
solum negligentis. sed mali et in suscepta causa perfidi ac
proditoris est peius agere ꝗͣ possit. Ideoq ne suscipiende
quid̃ sunt cause plures ꝗͣ quibus suffecturũ se sciat. dicet

Expanded text:
iudicis sed ad stomachum litigatoris. frequenter etiam species iudicis sed ad stomachum litigatoris. frequenter etiam species libertatis deducere ad temeritatem solet non causis modo, sed ipsis quoque, qui dixerunt, periculosam. Nec immerito Pericles solebat optare, ne quod sibi verbum in mentem veniret, quo populus offenderetur. sed quod ille de populo, id ego de omnibus sentio, qui tantundem possunt nocere. nam quae fortia dum dicuntur videbantur, stulta cum laeserunt vocantur. nunc , quia varium fere propositum agentium fuit, et quorundam cura tarditatis, quorundam facilitas temeritatis crimine laboravit, quem credam fore in hoc oratoris modunn, tradere non alienum videtur. adferet ad dicendum curae semper quantum plurimum poterit. neque enim hoc solum negligentis, sed mali et in suscepta causa perfidi ac proditoris est, peius agere quam possit. ideoque ne suscipiendae quidem sunt causae plures quam quibus suffecturum se sciat. dicet