comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
doctus/ actamen in dicendo exercitatus. Hac ipsa
exercitatione comiuni istos quidem nostros uerbe¬
rabit neq se ab his contempni ac despici smet Sir
aliquuis extiterit aliquando qui Aristetolio more
de omnibus rebus in utramq sententiam possit
dicere & in omni causa duas contrarias oratiories
preceptis illius cognitis explicare. aut hoc arcelile mõ
&e carneadi contra omne quod propositum sit disserat
hunc rhetoricum osum moremq exercitationem¬
q dicenchi. as sit uerus is perfectus is solus orator
Nam neq sme forensibus uerius satis uehemens &
grauis nec sine uarietate doctrine satis politus & sa¬
piens esse orator potest quare Coracem istum ues¬
rum patiamur nos quidem pullos suos exclubere in
nido qui euellent clamatores odiosi ac molesti pam¬
philum q nescio quem sinamus in insulis tantam
rem tamquam puerilis delitias aliquas depingrie
Ios q ipĩ hac tam exigua disputatione hesterni &

Expanded text:
doctus, at tamen in dicendo exercitatus, hac ipsa doctus, at tamen in dicendo exercitatus, hac ipsa exercitatione communi istos quidem nostros verberabit neque se ab eis contemni ac despici sinet; sin aliquis exstiterit aliquando, qui Aristotelio more de omnibus rebus in utramque partem possit dicere et in omni causa duas contrarias orationes, praeceptis illius cognitis, explicare aut hoc Arcesilae modo et Carneadi contra omne, quod propositum sit, disserat, hunc rhetoricum usum moremque exercitationemque dicendi, is sit verus, is perfectus, is solus orator. Nam neque sine forensibus nervis satis vehemens et gravis nec sine varietate doctrinae satis politus et sapiens esse orator potest. Qua re Coracem istum veterem patiamur nos quidem pullos suos excludere in nido, qui evolent clamatores odiosi ac molesti, Pamphilumque nescio quem sinamus in infulis tantam rem tamquam puerilis delicias aliquas depingere; nosque ipsi hac tam exigua disputatione hesterni et
Abbreviated transcription (Latin):
in disputa tione concedimus Quid enim meus fa¬
miliaris gallus uelleuis afferre potest. Quamobrem
uoluptas sit sum mum bonum. quod ego non copio¬
sius possim uel tutari si uelim uel refellere ex illis le¬
cis quos exposuit Antonius dicendi hac exercitati¬
one in qua uelleius est rudis unus quisq nostrum
uersatus: Quid est quod aut sex̃ pompeius. aut
auo balbi aut meus amnicus qui cum pannetio uix¬
it . M. ingellus de iurtute hominum Stoyci possint
dicere qua in disputatione ego his debeam aut urmn
quisq concedere: Non est enim phylosophya similil
artium reliquarum. Nam quid fatiet in grome¬
tria qui non didicerit: Quid in musicis: aut ta¬
eat oportebit. aut ne sanus quidem iudicetur. Nec
uero que sunt in philosophya ingeniis eruuntur
ad id quod in quoq uerisimile est elitiendum acu¬
tis atq acribus ea que exercitata oratione poliun¬
tur. hic hic noster iuilgaris orator si minus est

Expanded text:
in disputatione concedimus. Quid enim meus fain disputatione concedimus. Quid enim meus familiaris C. Velleius adferre potest, quam ob rem voluptas sit summum bonum, quod ego non copiosius possim vel tutari, si velim, vel refellere ex illis locis, quos exposuit Antonius, hac dicendi exercitatione, in qua Velleius est rudis, unus quisque nostrum versatus? Quid est, quod aut Sex. Pompeius aut duo Balbi aut meus amicus, qui cum Panaetio vixit, M. Vigellius de virtute hominum Stoici possint dicere, qua in disputatione ego his debeam aut vestrum quisquam concedere? Non est enim philosophia similis artium reliquarum: nam quid faciet in geometria qui non didicerit? quid in musicis? Aut taceat oportebit aut ne sanus quidem iudicetur. Haec vero, quae sunt in philosophia, ingeniis eruuntur ad id, quod in quoque veri simile est, eliciendum acutis atque acribus eaque exercitata oratione poliuntur. Hic noster vulgaris orator, si minus erit
Abbreviated transcription (Latin):
diutius essem moratus nisi atheniensibris quod
misteria non referent ad quo biduo serius uene¬
ram succensussem Quare hoc quod complec¬
tor tanitam scientiam uim q doctrine non modo
non prome. sed contra me est potuis. Non e¬
nim quid ego. sed quid orator possit disputo.¬
Atq hos omines qui artes rhetoricas exponunt
perridiculos scribunt onim de litium genere &
de principiis & de narrationibus. Illa ius au¬
tem cloquentie tanta est ut omuium rerum uir¬
tutum offinorum oninisq nature que mores
hominum que ammoi que uitam continent. ori¬
ginem uim mutationes q teneat Eadem mores
leges ira describat rem p̾ub regat omina que ad
quancumq rem pertineant ornare copiose q di¬
cat In quo genere nos quidem uersamur itan¬
tum quan tum possumus quantum ingenio quan¬
tum mediocri doctrina quantũ usu ualemusa
Neq tamen in istis qui in una phylosophia quali
tabernaculum uite sue collocauerunt multum sane

Expanded text:
diutius essem moratus, nisi Atheniensibus, quod diutius essem moratus, nisi Atheniensibus, quod mysteria non referrent, ad quae biduo serius veneram, suscensuissem; qua re hoc, quod complector tantam scientiam vimque doctrinae, non modo non pro me, sed contra me est potius—non enim quid ego, sed quid orator possit disputo—atque hos omnis, qui artis rhetoricas exponunt, perridiculos; scribunt enim de litium genere et de principiis et de narrationibus; illa vis autem eloquentiae tanta est, ut omnium rerum, virtutum, officiorum omnisque naturae, quae mores hominum, quae animos, quae vitam continet, originem, vim mutationesque teneat, eadem mores, leges, iura describat, rem publicam regat, omniaque, ad quamcumque rem pertineant, ornate copioseque dicat. In quo genere nos quidem versamur tantum quantum possumus, quantum ingenio, quantum mediocri doctrina, quantum usu valemus; neque tamen istis, qui in una philosophia quasi tabernaculum vitae suae conlocarunt, multum sane
Abbreviated transcription (Latin):
philosophie nomine seperauerunt.cum ueteres di¬
cendi & intelligendi mnirificam sotietatem esse uo¬
luissent. Que cum ita sint paululum equidem de
me deprecabor & petam a uobis ut ca que dicam
non de me metipso sed de oratore dicere putetis.
Ego enim suni is qui cum simnimo patris in pu¬
eritia doctus essem & inforum iugenii tantum ⁊
quantum ipse sentio. non tantum quantum ip̃e
forsitan uobis uidear detulisse. non possum icere
nie hec que nunc complector perinde ut dicam
dicenda esse. didicisse quippe qui omnium matur¬
rnne add publicas causas accesserim annos ꝙ
natos unum & uiginti nobilissimum homncm
& eloquentĩssimum in uiditium uocarim cui dis¬
plina disciplina fuerit forum. magister usus &
lum sitiens istarum artium de quibus loquor
gustaui. questor in asya cum essem equalem fere
meum ex achadenua rhetorem nactus metro¬
dorum allum de ciuus menioria commemora¬
uit. Antonius ce inde decedens athenis ubi ego

Expanded text:
philosophiae nomine separaverunt, cum veteres diphilosophiae nomine separaverunt, cum veteres dicendi et intellegendi mirificam societatem esse voluissent. Quae cum ita sint, paululum equidem de me deprecabor et petam a vobis, ut ea, quae dicam, non de memet ipso, sed de oratore dicere putetis. Ego enim sum is, qui cum summo studio patris in pueritia doctus essem et in forum ingeni tantum, quantum ipse sentio, non tantum, quantum ipse forsitan vobis videar, detulissem, non possim dicere me haec, quae nunc complector, perinde, ut dicam discenda esse, didicisse; quippe qui omnium maturrime ad publicas causas accesserim annosque natus unum et viginti nobilissimum hominem et eloquentissimum in iudicium vocarim; cui disciplina fuerit forum, magister usus etlum sitiens istarum artium, de quibus loquor, gustavi, quaestor in Asia cum essem, aequalem fere meum ex Academia rhetorem nactus, Metrodorum illum, de cuius memoria commemoravit Antonius; et inde decedens Athenis, ubi ego
Abbreviated transcription (Latin):
tis a si illam preclaram & ex himĩa spetiem orato¬
ris perfecti & pulchritudinem adamastis aut no¬
bis hec carncadea aut illa aristotelia uis compre¬
hendenda est. Namq ut ante dixi. ueteres illi
usq ad s i socratem omnem omnium rerum q̃
ad mores hominum que ad uitam que ad uirtu¬
tem que ad rem pub. pertinebant cognitionem
& scientiam cum dicendi ratione iungebant. Pos¬
tea dissonati ex posui a Socrate deserte a doctis. &
demceps a socraticis. Item ominbus philosophi e¬
loquentiam despexerunt oratores sapientiam ne¬
q quit qua ex alterius parte tetigerunt nisi ꝙ
illi ab his aut ab illis hi miutuarentur ox quo pro.¬
miscue haurirent. si manere in pristina conuinion
uoluissent. Sed ut pontifices ueteres propter sacri¬
fitiorum multitudinem tris uiros epylones esse
noluerunt cum essent ipĩ a Nũma ut etiam illud
ludorum epulare sacrifituim facerent instituti. Sic
Ocratici a se causarum actores & a comuni

Expanded text:
tis et si illam praeclaram et eximiam speciem oratotis et si illam praeclaram et eximiam speciem oratoris perfecti et pulcritudinem adamastis, aut vobis haec Carneadia aut illa Aristotelia vis comprehendenda est. Namque, ut ante dixi, veteres illi usque ad Socratem omnem omnium rerum, quae ad mores hominum, quae ad vitam, quae ad virtutem, quae ad rem publicam pertinebant, cognitionem et scientiam cum dicendi ratione iungebant; postea dissociati, ut exposui, a Socrate diserti a doctis et deinceps a Socraticis item omnibus philosophi eloquentiam despexerunt, oratores sapientiam, neque quicquam ex alterius parte tetigerunt, nisi quod illi ab his aut ab illis hi mutuarentur; ex quo promisce haurirent, si manere in pristina communione voluissent. Sed ut pontifices veteres propter sacrificiorum multitudinem tris viros epulones esse voluerunt, cum essent ipsi a Numa, ut etiam illud ludorum epulare sacrificium facerent, instituti, sic ocratici a se causarum actores et a communi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tuschum & barbarum scopulosum atq infes¬
tum laberentur In quo etiam ipẽ ulixes errasset
Quare hi si hac eloquentia atq hoc oratorꝰ con¬
contenti sinnus qui sciat aut negare oportere.
quod arguare. aut si id non possis tum ostendexe
quod is fecerit qui insimuletur. aut recte factum
aut alterius culpa aut in iuria. aut ex lege aut non
contra legem/ aut imprudentia aut ne cessario aut
in co nomine usurꝑandum quo arguatur. aut non
ita agi ut debuerit ac licuerit Et si satis esse putatis
ea que isti scriptores artis docent discere. quo mul¬
to tamen ornatius ꝙͣ ab illis dicuntur & uberius
ex plicauit Antonius. Sed si istis contenti estis at¬
q his etiam que lici uoliustis a me ex ingenti quo¬
dam oratore immensoq compo in exiguum sane
girum compellitis Sin ueterem illum peniden. aut
hunc etiam qui familiariorum nobis propter scrip¬
torum multitudinem est de mosthenem seqrii uul¬

Expanded text:
hoc, Tuscum et barbarum, scopulosum atque infeshoc, Tuscum et barbarum, scopulosum atque infestum laberentur, in quo etiam ipse Ulixes errasset. Qua re, si hac eloquentia atque hoc oratore contenti sumus, qui sciat aut negare oportere, quod arguare, aut, si id non possis, tum ostendere, quod is fecerit, qui insimuletur, aut recte factum aut alterius culpa aut iniuria aut ex lege aut non contra legem aut imprudentia aut necessario, aut non eo nomine usurpandum, quo arguatur, aut non ita agi, ut debuerit ac licuerit; et, si satis esse putatis ea, quae isti scriptores artis docent, discere, quae multo tamen ornatius, quam ab illis dicuntur, et uberius explicavit Antonius—sed, si his contenti estis atque eis etiam, quae dici voluistis a me, ex ingenti quodam oratorem immensoque campo in exiguum sane gyrum compellitis. Sin veterem illum Periclem aut hunc etiam, qui familiarior nobis propter scriptorum multitudinem est, Demosthenem sequi vul
Abbreviated transcription (Latin):
il esse certi. quod aut sensibus aut animo percipi
possit. quem ferunt ex nimio quodam usir.lepore
dicendi aspernatum esse omne animi sensus q iu¬
ditium priminq instituisse quamꝙͣ id fuit so¬
craticum maxime. non quid ipẽ sentiret ostendere
sed contra id quod quisq se sentire dixisset putare
hiuc hec recentior Achadenua manauit in qua
extitit diuina quadam celeritate ingenii diceni¬
q copia. Carneades cuius ego & si multos audi¬
tores cognoru athenis tamen auctores certissimos
laudare possim & Socerum meum Sceuollam
qui enim Rome audiuit adulescens & quintum.
metollum .L.f. familiarem meun Clarissimum
uirum qru illiu a se adulescente athenis iam
affectum senectute multos dies auditum esse di¬
cebant. Hec autem ut ex appenuiuo fluminum
Sic ex comiuni saprentium uigo sunt doctrina¬
rum facta diuortia ut philosophi tamquam in
superum mare Ionium defluerent gratum quod¬
dam & portuosum Oratores autem in inferum

Expanded text:
il esse certi quod aut sensibus aut animo percipi il esse certi quod aut sensibus aut animo percipi possit; quem ferunt eximio quodam usum lepore dicendi aspernatum esse omne animi sensusque iudicium primumque instituisse—quamquam id fuit Socraticum maxime—non quid ipse sentiret ostendere, sed contra id, quod quisque se sentire dixisset, disputare. Hinc haec recentior Academia manavit, in qua exstitit divina quadam celeritate ingeni dicendique copia Carneades; cuius ego etsi multos auditores cognovi Athenis, tamen auctores certissimos laudare possum et socerum meum Scaevolam, qui eum Romae audivit adulescens, et Q. Metellum L. F. familiarem meum, clarissimum virum, qui illum a se adulescente Athenis iam adfectum senectute multos dies auditum esse dicebat. Haec autem, ut ex Appennino fluminum, sic ex communi sapientiae iugo sunt doctrinarum facta divortia, ut philosophi tamquam in superum mare Ionium defluerent Graecum quoddam et portuosum, oratores autem in inferum
Abbreviated transcription (Latin):
nemo ciius nemo liber esse uidcatur Accechit quod
orationis etiam genus habent fortasse subnle &
certe acutum. Sod ut in oratore exile inusitatum.
abhorrens ab auribus uulgi obscurum mãne ⁊e¬
uimum.ac tamen ciusmodi quo uti ad iilgus nul¬
lo modo possit. Alia enim & bona & niala uidentur
Stoycis & ceteris cimibus uel potius gentibus
alia uis honoris ignominie premii supplicii uere
an secus nihil ad hoc tempus Sed ea si sequamur
ullam unquam rem dicendo expedire possumus. Re¬
liqui sunt peripatetici & achademic quamquam a¬
cha demicorum nomen est unum sententie due. Nã
Crisippus platonis sororis filius & zenochrates
qui platonem audierat & qui Tenochratem polemo
& crãtor. Nihil ab aristotile qui una auerat pla¬
tonem magnopere dissensit. copia fortasse & uarie¬
tate dicendi pares non fuerunt. Arcesilas primum
qui polomonem audierat ex uariis platonis libris
sermonibus q socraticis hoc maxime arriput nih¬

Expanded text:
nemo civis, nemo liber esse videatur. Accedit quod nemo civis, nemo liber esse videatur. Accedit quod orationis etiam genus habent fortasse subtile et certe acutum, sed, ut in oratore, exile, inusitatum, abhorrens ab auribus vulgi, obscurum, inane, ieiunum, ac tamen eius modi, quo uti ad vulgus nullo modo possit: alia enim et bona et mala videntur Stoicis et ceteris civibus vel potius gentibus; alia vis honoris, ignominiae, praemi, supplici; vere an secus nihil ad hoc tempus; sed ea si sequamur, nullam umquam rem dicendo expedire possimus. Reliqui sunt Peripatetici et Academici; quamquam Academicorum nomen est unum, sententiae duae; nam Speusippus Platonis sororis filius et Xenocrates, qui Platonem audierat, et qui Xenocratem Polemo et Crantor, nihil ab Aristotele, qui una audierat Platonem, magno opere dissensit; copia fortasse et varietate dicendi pares non fuerunt: Arcesilas primum, qui Polemonem audierat, ex variis Platonis libris sermonibusque Socraticis hoc maxime adripuit, nih
Abbreviated transcription (Latin):
Uerissima. sed que oratori coniuncta maxime. Qua
re istos sine ulla contumelia dimittamus Sunt
enim & boni uiri Et quoniam sibi ita uidentur be¬
ati tantumq eos ammoneamus ut illud etiam si est
Merissimum tacitum tamen taniquam misterium
tencant quod negant uersari in re pub. esse sapi¬
entis Nam si hoc nobis atq optimo cuiq persua¬
serunt non poterunt ipĩ esse id quod maxime cu¬
piunt otiosi. Stoycos autem quos minime impro¬
bo dimitto. tamen nec cos iratos uereor quoniam
ommino arasci nesciunt Atq hanc ab eis habeo gra¬
tiam ꝙ soli ex omnibus eloquentiam uirtutem ac
sapientiam esse dixerunt. Sea utrumq ex in his
ꝙ ab hoc quem anstruinius oratore ualde ab orre¬
at. uel quod omnes qui sapientes non sint seruos
latrones hostes insanos esse licunt neq tamen sa¬
pientem esse quemquam ualde autem est absurdũ
er contionem dut senatum aut rillum cetum honii.¬
num committere cui nemo illorum qui assint sanus

Expanded text:
verissima, sed quae oratori coniuncta maxime; qua verissima, sed quae oratori coniuncta maxime; qua re istos sine ulla contumelia dimittamus; sunt enim et boni viri et, quoniam sibi ita videntur, beati; tantumque eos admoneamus, ut illud, etiam si est verissimum, tacitum tamen tamquam mysterium teneant, quod negant versari in re publica esse sapientis; nam si hoc nobis atque optimo cuique persuaserint, non poterunt ipsi esse, id quod maxime cupiunt, otiosi. Stoicos autem, quos minime improbo, dimitto tamen nec eos iratos vereor, quoniam omnino irasci nesciunt; atque hanc eis habeo gratiam, quod soli ex omnibus eloquentiam virtutem ac sapientiam esse dixerunt. Sed nimirum est in his, quod ab hoc, quem instruimus oratore, valde abhorreat; vel quod omnis, qui sapientes non sint, servos, latrones, hostis, insanos esse dicunt, neque tamen quemquam esse sapientem: valde autem est absurdum ei contionem aut senatum aut ullum coetum hominum committere, cui nemo illorum, qui adsint, sanus,
Abbreviated transcription (Latin):
unt quam non aspernantur. nec uoluptatem tuen¬
tur quam amplexari uolunt fuerunt etiam alia ge¬
nera philosophorum. qui se onmes fere socraticos
esse olicebant. Hereticorum. Crilliorum Megarito¬
rum. phyrroncorum Sed ca horum ui ae disputa¬
tionibus sunt iam diu fracta & extincta Ex illis au¬
tem que remanent ca philosophia que suscepit. pa¬
trocinium uoluptatis Et si cui uera uideatur pro¬
cul. abest tamen ad eo uiro quem querimus & que
auctorem publici consilii & regende ciuitatis duce
et sententie atq eloquentie principem in senatu in
populo in causis publicis esse uolumus. Nec ul¬
la tauien or philosophie fiet an uiria a nobis.¬
Bon enu repelletur inde quo aggredi cupiet
sed in ortulis quiescet suis ub uult. ubi ẽtiam recir¬
bans molliter & delicate nos auocat a iuditiis. aros¬
tris. a curia fortasse sapienter ac presertu a re.p.
.Uerum ego non quero nunc que sit philosophia

Expanded text:
unt, quam non aspernantur, nec voluptatem tuenunt, quam non aspernantur, nec voluptatem tuentur, quam amplexari volunt. Fuerunt etiam alia genera philosophorum, qui se omnes fere Socraticos esse dicebant, Eretricorum, Erilliorum, Megaricorum, Pyrrhoneorum; sed ea horum vi et disputationibus sunt iam diu fracta et exstincta. Ex illis autem quae remanent, ea philosophia, quae suscepit patrocinium voluptatis, etsi cui vera videatur, procul abest tamen ab eo viro, quem quaerimus et quem auctorem publici consili et regendae civitatis ducem et sententiae atque eloquentiae principem in senatu, in populo, in causis publicis esse volumus. Nec ulla tamen ei philosophiae fiet iniuria a nobisnon enim repelletur inde, quo adgredi cupiet, sed in hortulis quiescet suis, ubi vult, ubi etiam recubans molliter et delicate nos avocat a Rostris, a iudiciis, a curia, fortasse sapienter, hac praesertim re publica. Verum ego non quaero nunc, quae sit philosophia
Abbreviated transcription (Latin):
lnngue atq cordis absurdum sane & in utile & re¬
prehendendum ut alii nos sapere alii dicere docerent
Nam cum essent plures orti fere a socrate quod ex
illius uariis ae diuersis & in omnem partem diffu¬
sis disputationibus alius aliua apprehenderat ꝓ¬
seminate sunt quasi familie dissentientes inter se
& multum disumcte & dispares cum tamen om¬
nes se philosophi socraticos &s dici uellent et esse ar¬
bitrarentur. Ae primo ab ipõ platone Aristotilles
&. Zenocrates quorum alter peripatiticorum alter
achadenie nomen obtinuit Deinde ab antischene
qui patientiam & durinam in socratico sermone
maxime adamarat. Cynici primum. Deinde Stoꝵ¬
ci. tum ab Antistippo quem ille magis poluptarie
disputationes delectarant Syrrenayca philosophia
manauit quam ille & eius posteri sympliciter de¬
fenderant hi qui nunc uoluptate omma metiuntꝰ.
dum uerecundius id agunt nec ignitati satisfati¬

Expanded text:
linguae atque cordis, absurdum sane et inutile et relinguae atque cordis, absurdum sane et inutile et reprehendendum, ut alii nos sapere, alii dicere docerent. Nam cum essent plures orti fere a Socrate, quod ex illius variis et diversis et in omnem partem diffusis disputationibus alius aliud apprehenderat, proseminatae sunt quasi familiae dissentientes inter se et multum disiunctae et dispares, cum tamen omnes se philosophi Socraticos et dici vellent et esse arbitrarentur. Ac primo ab ipso Platone Aristoteles et Xenocrates, quorum alter Peripateticorum, alter Academiae nomen obtinuit, deinde ab Antisthene, qui patientiam et duritiam in Socratico sermone maxime adamarat, Cynici primum, deinde Stoici, tum ab Aristippo, quem illae magis voluptariae disputationes delectarant, Cyrenaica philosophia manavit, quam ille et eius posteri simpliciter defenderunt, hi, qui nunc voluptate omnia metiuntur, dum verecundius id agunt, nec dignitati satis faci
Abbreviated transcription (Latin):
doctores essent ut Gorgias thrasimachus socrates
anuenti sunt. Qui cum ipi doctrina &e ingeniis ha¬
bundarent are autem cĩuili & a negotiis anum qͦ¬
dam uiditio abhorrerent hanc dicendi exercitatio
ceps socrates fuit is qui omnium eruditorum tes¬
timonio tocius q iuditio grecie cum prudentia &e a¬
cumine & uenustate & subtilitate tum uero eloquen¬
tia uarietate copia quam se cumq n partem de¬
disset ominium fuit facile princeps is qui hec que
nunc nos querimus tractarent agerent docerent
tum nomine appellarentur yuno. quod omnis reru
optimarum cognitio atq in his exercitatio philoso¬
phia nominaretur Hoc comune nomeneripuit.sa¬
pienter q sentiendi & ornate dicendi scientiam co
herentes disputationibus sius seperauit cuius mr¬
genium uarios q sermones im morta litati scriptil
sius plato tradidit cum ipse litteram Socrates nul¬
lam reliquisset hiuic discidium illud extitit quasi

Expanded text:
doctores essent, ut Gorgias, Thrasymachus, Isocrates, doctores essent, ut Gorgias, Thrasymachus, Isocrates, inventi sunt, qui, cum ipsi doctrina et ingeniis abundarent, a re autem civili et a negotiis animi quodam iudicio abhorrerent, hanc ceps Socrates fuit. Is, qui, omnium eruditorum testimonio totiusque iudicio Grecie, cum prudentia et acumine, venustate ac subtilitate, tum vero eloquentia, varietate, copia, quam se cunqdisset omnium fuit facile princeps, eisque, qui haec, quae nunc nos quaerimus, tractarent, agerent, docerent, cum nomine appellarentur uno, quod omnis rerum optimarum cognitio atque in eis exercitatio philosophia nominaretur, hoc commune nomen eripuit sapienterque sentiendi et ornate dicendi scientiam re cohaerentis disputationibus suis separavit; cuius ingenium variosque sermones immortalitati scriptis suis Plato tradidit, cum ipse litteram Socrates nullam reliquisset. Hinc discidium illud exstitit quasi
Abbreviated transcription (Latin):
rem uerborum actorem q rerum Sed ut honiine
labore assiduo & quotidiani assueti cum temipestate¬
causa opere prohibentur ad pilam se aut ad tallos
aut ad tesseras conferunt. aut etiam nouum sibi
api aliquem excogitant in otio ludum. sic illi a ne¬
gotiis publicis taniquam ab opere aut tenipori/¬
bus exclusi aut uoluntate sua feriati totos se alii ad
poetas alii ad grometras alii ad musicos contule¬
runt/ alii etiam ut dialetiti nouum si ipsi studium/
ludum q pepererunt Atq in his artibus que re¬
perte sunt ut puerorum mentes ad humamtatem
fingerentur atq uirtutem omne tempus atq eta¬
tes suas consumpserunt Sed quod erant quidam
hiq multi qui aut in re publica propter aucipitem
que non potest esse iuincta fatiendi dicendiq sapi¬
entiam florerent ut themistodes ut ph perides
Ut theramenes. aut quiuis qui minus ipĩ in re pub.
uersarentur. sed ut huius tamen eussent saprentie

Expanded text:
rem verborum actoremque rerum. Sed ut homines rem verborum actoremque rerum. Sed ut homines labore adsiduo et cotidiano adsueti, cum tempestatcausa opere prohibentur, ad pilam se aut ad talos aut ad tesseras conferunt aut etiam novum sibi ipsi aliquem excogitant in otio ludum, sic illi a negotiis publicis tamquam ab opere aut temporibus exclusi aut voluntate sua feriati totos se alii ad poetas, alii ad geometras, alii ad musicos contulerunt, alii etiam, ut dialectici, novum sibi ipsi studium ludumque pepererunt atque in eis artibus, quae repertae sunt, ut puerorum mentes ad humanitatem fingerentur atque virtutem, omne tempus atque aetates suas consumpserunt. Sed quod erant quidam eique multi, qui aut in re publica propter ancipitem, quae non potest esse seiuncta, faciendi dicendique sapientiam florerent, ut Themistocles, ut Pericles, ut Theramenes, aut, qui minus ipsi in re publica versarentur, sed huius tamen eiusdem sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
dem autem alii prudentia Sed consilio ad uite studia
dispari quietem atq otium secuti.Ut pictagoras.
democritus. Anasagoras a regendis ciuitatibus
totos se ad cognitionem rerum transtulerunt
Que uita propter tranquillitatem & propter i¬
tius scientie suauitatem qua nihil est hominibus
rocundius pluris ꝙͣ utile fuit rebus publicis delec¬
tauit  Itaq ut ei studio excellentissimis ingeniis
honines dediderunt ex ea summa facultate uacui
ac liberi temporis. multo plura ꝙͣ erat necesse doc¬
tissimi homines otio uinuo & ingeniis uberrimis
affluentes curanda sibi esse ac querenda & inuesti¬
ganda dixerunt. Nam uetus quidem illa doctrana
cadem uidetur & recte fatiendi ⁊ bene dicendi ma¬
gistra neq diiuncti doctores Sed idem erant uiuen¬
di preceptores atq dicendi Ut ille apud homerum
pheinx qui se a peleo patre achilli uuieni comitem
esse datum dicit add bellum ut illum efficeret orato¬

Expanded text:
dem autem alii prudentia, sed consilio ad vitae studia dem autem alii prudentia, sed consilio ad vitae studia dispari quietem atque otium secuti, ut Pythagoras, Democritus, Anaxagoras, a regendis civitatibus totos se ad cognitionem rerum transtulerunt; quae vita propter tranquillitatem et propter ipsius scientiae suavitatem, qua nihil est hominibus iucundius, pluris, quam utile fuit rebus publicis, delectavit. Itaque, ut ei studio se excellentissimis ingeniis homines dediderunt, ex ea summa facultate vacui ac liberi temporis multo plura, quam erat necesse, doctissimi homines otio nimio et ingeniis uberrimis adfluentes curanda sibi esse ac quaerenda et investiganda duxerunt. Nam vetus quidem illa doctrina eadem videtur et recte faciendi et bene dicendi magistra; neque disiuncti doctores, sed eidem erant vivendi praeceptores atque dicendi, ut ille apud Homerum Phoenix, qui se a Peleo patre Achilli iuveni comitem esse datum dicit ad bellum, ut efficeret orato
Abbreviated transcription (Latin):
sita audita lecta disputata tractata agitata esse debent
Est enim eloquentia una quedam de summis uirtu¬
tibus ꝙ̃ꝙ sunt onines uirtutes equales & pares.
Sed tamen est speties alia magis alia formosa &
illustris. sicut hec ius que scientiam complexa rerum
sensa mentis & consilia sic uerbis explicat ut eos qui
audiant quocunq in cumbuerit possit impellere
Que quo maior est ius hoc est magis probitate iun¬
genda summaq prudentia. quarum uirtutiun ex¬
pertibus si dicendi copiam tradiderimus non cos
quidem oratores effecenimus sed furentibus queda
arma dederimus. hanc quam cogitandi pronunti¬
andi q rationem uiniq dicendi ueteres greci sapi¬
entiam nominabant hiic illi licurgi. hiuc pictaci.
huic solones atq ab hac similitudine Cornircanii nos¬
tri fabritii Cathones scipiones fuerunt. non tam for¬
tasse docti sed impetu mentis simili & uoluntate Ea¬

Expanded text:
sita, audita, lecta, disputata, tractata, agitata esse debent. sita, audita, lecta, disputata, tractata, agitata esse debent. Est enim eloquentia una quaedam de summis virtutibus; quamquam sunt omnes virtutes aequales et pares, sed tamen est specie alia magis alia formosa et inlustris, sicut haec vis, quae scientiam complexa rerum sensa mentis et consilia sic verbis explicat, ut eos, qui audiant, quocumque incubuerit, possit impellere; quae quo maior est vis, hoc est magis probitate iungenda summaque prudentia; quarum virtutum expertibus si dicendi copiam tradiderimus, non eos quidem oratores effecerimus, sed furentibus quaedam arma dederimus. Hanc, inquam, cogitandi pronuntiandique rationem vimque dicendi veteres Graeci sapientiam nominabant; hinc illi Lycurgi, hinc Pittaci, hinc Solones atque ab hac similitudine Coruncanii nostri, Fabricii, Catones, Scipiones fuerunt, non tam fortasse docti, sed impetu mentis simili et voluntate. Ea
Abbreviated transcription (Latin):
homines exhorrescunt quem stupefacti dicentem m¬
tuentur in quo exclamant. quem deum ut ita dicam
inter honuines putant qui distnicte qui exsplicate
qui habundanter qui illuminate & rebus & uerbis
dicunt & in ipã oratione quasi quendam numeru
uersumq confitiunt id est quod dico ornate quiclas
ita mederantur ut rerum ut personarum ignitates
ferunt hi sunt in eo generi laũdandi lauolis. quod ego
aptum & congruens nomine qui ita dicerent cos
negauit adhuc se uidisse Antonius & his hoc nomẽ
dixit eloquentiẽ solis esse tribuendum. Quare oninel
istos me autore deridete atq contempnite qui se
horum qui nuncita appellantur rhetorum preceptis
oinnem oratorum uiin complexos arbitrantur ne¬
q adhuc quam personam teneant aut quid profite¬
nuir intelligere potuerunt .Uerum enim oratori
que sunt in hominum iuta quandoquidem in ca uer¬
satur orator At ca ese er subiecta materies. omnia que¬

Expanded text:
homines exhorrescunt? Quem stupefacti dicentem inhomines exhorrescunt? Quem stupefacti dicentem intuentur? In quo exclamant? Quem deum, ut ita dicam, inter homines putant? Qui distincte, qui explicate, qui abundanter, qui inluminate et rebus et verbis dicunt et in ipsa oratione quasi quendam numerum versumque conficiunt, id est, quod dico, ornate. Qui idem ita moderantur, ut rerum, ut personarum dignitates ferunt, ei sunt in eo genere laudandi laudis, quod ego aptum et congruens nomino. Qui ita dicerent, eos negavit adhuc se vidisse Antonius et eis hoc nomen dixit eloquentiae solis esse tribuendum. Qua re omnis istos me auctore deridete atque contemnite, qui se horum, qui nunc ita appellantur, rhetorum praeceptis omnem oratoriam vim complexos esse arbitrantur neque adhuc quam personam teneant aut quid profiteantur intellegere potuerunt. Vero enim oratori, quae sunt in hominum vita, quandoquidem in ea versatur orator atque ea est ei subiecta materies, omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
ipi sibi indlicendo obstrepere uideantrr Uerum si
placet quoniam hec satis spero uobrs quidem certe
maioribus molesta & putida urderi Ad reliqua ali¬
quanto odiosiora pergamus It qui uides inquit
ad duci possimus. de me enun couitio relictis ut om¬
nibus rebus te sectemur te audiamus ata de hor¬
ridis rebus nitida de reuiniis plena. de peruulgatis
noua quedam est oratio tua.
Acilis enim inquit Atoni partes hee fue¬
runt due quas modo percurri uel potius
pene preterii latine loquendi planeq dicẽ
Relique sunt magne implicate uarie graues qui¬
bus omnis adnuratio ingenii omins laus eloquentie
continetur. Nemo enim unquam est oratorem ꝙp
latine loqueretur. ammiratus si est aliter arrident ne¬
q eum oratorem tantum modo sed hominem non
putant. Nemo extulit eum uerbis qui ita dixisset ut
qui adessent intelligerent qui diceret Sed contemp¬
sit cum qui minus id facere potusset In quo igitur

Expanded text:
ipsi sibi in dicendo obstrepere videantur. Verum, si ipsi sibi in dicendo obstrepere videantur. Verum, si placet, quoniam haec satis spero vobis quidem certe maioribus molesta et putida videri, ad reliqua aliquanto odiosiora pergamus.' 'Atqui vides' inquit adduci possimus— de me enim conicio—relictis ut rebus omnibus te sectemur; te audiamus ita de horridis rebus nitida, de ieiunis plena, de pervulgatis nova quaedam est oratio tua.' 'Faciles enim,' inquit 'Antoni, partes eae fuerunt duae, quas modo percucurri vel potius paene praeterii, Latine loquendi planeque dicendi; reliquae sunt magnae, implicatae, variae, graves, quibus omnis admiratio ingeni, omnis laus eloquentiae continetur; nemo enim umquam est oratorem, quod Latine loqueretur, admiratus; si est aliter, inrident, neque eum oratorem tantum modo, sed hominem non putant; nemo extulit eum verbis, qui ita dixisset, ut, qui adessent, intellegerent quid diceret, sed contempsit eum, qui minus id facere potuisset. In quo igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ea que significari ac declarari uolemus sme ambiguo
perbo aut sermone non nimis longa continuatione uer¬
borum non ualde productis his que similitudims cau¬
sa ex aliis rebus transferuntur non discerptis senten¬
ciis non preposteris temporibus non confussis per¬
sonis non perturbato orome. Quid multa: tam fa¬¬
cilis est tota res ut mihi permirum sepe uideatur
cum difficilius intelligatur quia patronus uellit
dicere. ꝙͣ si ipẽ ille qui patronum adhibet de re sua
diceret. isti enim qui add nos causas deferunt atanos
pierumꝙ̃ api docent ut non desideres planius dici
Easdem res autem simul ac fufius aut noster equa¬
lis pomponius agere copit non eque quid dicant
nis ãmodum attendi intelligi.ata confusa est ora¬
tionta perturbata nihil ut sit primum nihil ut sccun¬
dum tanta ꝙ insolentia ac turba uerborum ut
oratio que lumen adhibere rebus debet ea obscuri.¬
tatem & tenebras afferat atq ut quodaminodo

Expanded text:
ea, quae significari ac declarari volemus, sine ambiguo ea, quae significari ac declarari volemus, sine ambiguo verbo aut sermone, non nimis longa continuatione verborum, non valde productis eis, quae similitudinis causa ex aliis rebus transferuntur, non discerptis sententiis, non praeposteris temporibus, non confusis personis, non perturbato ordine. Quid multa? Tam facilis est tota res, ut mihi permirum saepe videatur, cum difficilius intellegatur, quid patronus velit dicere, quam si ipse ille, qui patronum adhibet, de re sua diceret. Isti enim, qui ad nos causas deferunt, ita nos plerumque ipsi docent, ut non desideres planius dici; easdem res autem simul ac Fufius aut vester aequalis Pomponius agere coepit, non aeque quid dicant, nisi admodum attendi, intellego; ita confusa est oratio, ita perturbata, nihil ut sit primum, nihil ut secundum, tantaque insolentia ac turba verborum, ut oratio, quae lumen adhibere rebus debet, ea obscuritatem et tenebras adferat atque ut quodam modo
Abbreviated transcription (Latin):
mihi te similimum dixit sibi uideri Tum ille tum
quod monuit idem ut ca que in quoq maxima essent
ymitareniur. Ex quo uereor ne nihil sim tui nisi sup¬
plosyonem pedis ymitatus & pauca quedam uerba &
aliquim si forte motum Ergo ista inquit Crassus q̃
habes a me non reprehendo. ne me ipsum irridram¬
Sunt autem mea smulto & plura & marora ꝙ di¬
cis Que autem sunt ut tua plane aut ymitatione
ex aliquo expressa de his te si qui me forte locus am¬
monuerit commouebo. Pretereamus igitur precep¬
ta latine loquendi que pueruis doctrina tradit & sub¬
tilior cognitio ac ratio litterarum alit. aut consue¬
tudo sermonis cortidiani ac domestici libri con¬
confirmant e lectio ueterum oratorum & poeta¬
Eq uero in illo altero diutius commoremur
or disputimus quibus rebris assequi possimꝰ
Ut ca que dicamus intelligatur.latine scilicet
dicendoᷤ uerbis usitatis ac proprie demonstrantibus

Expanded text:
mihi te simillimum dixit sibi videri.' Tum ille 'tu vero, mihi te simillimum dixit sibi videri.' Tum ille 'tu vero, quod monuit idem, ut ea, quae in quoque maxima essent, imitaremur; ex quo vereor ne nihil sim tui nisi supplosionem pedis imitatus et pauca quaedam verba et aliquem, si forte, motum.' 'Ergo ista,' inquit Crassus 'quae habes a me, non reprehendo, ne me ipsum inrideam—sunt autem ea multo et plura et maiora, quam dicis—quae autem sunt tua plane aut imitatione ex aliquo expressa, de his te, si qui me forte locus admonuerit, commonebo. Praetereamus igitur praecepta Latine loquendi quae puerilis doctrina tradit et subtilior cognitio ac ratio litterarum alit aut consuetudo sermonis cotidiani ac domestici, libri confirmant et lectio veterum oratorum et poetaneque vero in illo altero diutius commoremur, ut disputemus, quibus rebus adsequi possimus, ut ea, quae dicamus, intellegantur: Latine scilicet dicendo, verbis usitatis ac proprie demonstrantibus
Abbreviated transcription (Latin):
sermonis expertes ea tenent semper que pria didi¬
cerunt. Sed eam sic audio ut plautum mihi.Aut
Naenum iudear auolire sono ipõ uocis ita recto at
simplici est ut nihil ostentationis aut ymitationis
afferre uideatur. Ex quo sic locutum esse eius patrem
uidico sic maiores non aspere ut ille quem lixi non uas¬
te non rustice nõ huilce se presse & equabiliter & lenter
Quare cocta noster cuius tu ille latera sulpitii non un¬
quam inutaris ut totam litteram tollas & eplenissi¬
mum ditas non mihi oratores an ti quos seol messores
iuderis ymitari. Hic cum arrisisset ipẽ sulpitius: sic
agam uobiscum inquit Crassus. Ut quomam me
loqui uoliustis aliquid de uestris uitiis auohiatis. Uti¬
nam quidem inquid ille id enim ipsum uolumus id¬
q si feceris nuilta ut arbitror hic hodie uitia pone¬
mus At enim non sine meo periculo Crassus inquit
Possum sulpitii te reprehendere quoniam anthonius

Expanded text:
sermonis expertes ea tenent semper, quae prima didisermonis expertes ea tenent semper, quae prima didicerunt—sed eam sic audio, ut Plautum mihi aut Naevium videar audire, sono ipso vocis ita recto et simplici est, ut nihil ostentationis aut imitationis adferre videatur; ex quo sic locutum esse eius patrem iudico, sic maiores; non aspere ut ille, quem dixi, non vaste, non rustice, non hiulce, sed presse et aequabiliter et leniter. Qua re Cotta noster, cuius tu illa lata, Sulpici, non numquam imitaris, ut Iota litteram tollas et E plenissimum dicas, non mihi oratores antiquos, sed messores videtur imitari.' Hic cum adrisisset ipse Sulpicius, 'sic agam vobiscum' inquit Crassus 'ut quoniam me loqui voluistis, aliquid de vestris vitiis audiatis.' 'Utinam quidem!' inquit ille 'id enim ipsum volumus, idque si feceris, multa, ut arbitror, hic hodie vitia ponemus.' 'At enim non sine meo periculo' Crassus inquit 'possum, Sulpici, te reprehendere, quoniam Antonius
Abbreviated transcription (Latin):
tudo & legendi & loquendi Sed hane l dico suauita¬
tem que erit ex ore que quidem ut apud grecos at¬
ticorum sic in latino sernone hius est urbis max¬
ame propria athenis iam diu doctrina ipsorum athe¬
niensium interiit domicilium tantum in illa urbe
remanet studiorum quibus uacant ciues peregrini
fruuntur capti quodam modo nomine urbis & auc¬
toritate tamen eruditissimos homines asiaticos qui¬
uis atheniensis indoctus non uerbis sea sono uocis
& tam bene ꝙͣ suauiter loquendo facile superabit.
Nostri minis student litteris ꝙͣ latine Tamen ex il¬
us quos nostis urbanis in quibus minimum est
leutate uocis atq ipõ oris pressir & sono facile uincat
Quare cum sit quedam certa uox romani geniris
urbis q propria in qua nihil offendi nihil displice̾
grinam in solentiam fugere discamus Equidem cum
audio socrum meam lelyam. Facilius enim mulieres
an corruptam antiquitatem conseruant. qͣ multoru

Expanded text:
tudo et legendi et loquendi; sed hanc dico suavitatudo et legendi et loquendi; sed hanc dico suavitatem, quae exit ex ore; quae quidem ut apud Graecos Atticorum, sic in Latino sermone huius est urbis maxime propria. Athenis iam diu doctrina ipsorum Atheniensium interiit, domicilium tantum in illa urbe remanet studiorum, quibus vacant cives, peregrini fruuntur capti quodam modo nomine urbis et auctoritate; tamen eruditissimos homines Asiaticos quivis Atheniensis indoctus non verbis, sed sono vocis nec tam bene quam suaviter loquendo facile superabit. Nostri minus student litteris quam Latini; tamen ex istis, quos nostis, urbanis, in quibus minimum est lenitate vocis atque ipso oris pressu et sono facile vincat. Qua re cum sit quaedam certa vox Romani generis urbisque propria, in qua nihil offendi, nihil displicere, grinam insolentiam fugere discamus. Equidem cum audio socrum meam Laeliam—facilius enim mulieres incorruptam antiquitatem conservant, quod multorum
Abbreviated transcription (Latin):
rum sit sea etiam lingua & spiritus & uocis sonus
est ip̃e moderandus. Nolo exprimi litteras putidius
nolo obscurari neggligentius. nolo uerba exiliter exami¬
nata exire nolo inflara & quasi anhelata grauius.
Nam de uoce nondum ea dico que sumt actionis Sed
hoc quod mihi cum sermone quasi conuinctum ui¬
detur Sunt enim certa uitia que nemo est qui effugeͣ
cupiat mollis uox aut muliebris aut quasi extra
modum absona atq absurda Est autem uitium
quod non nulli de industria consectantur. Rustica
uox & agrestis quosdam delectat quo magis anti¬
quitatem si ita son et eorum sermo retinere uideat᷑.
Ut tuus. catule sodalis. L. Cocta gaudere mihi uide¬
tur grauitate lingue sono quoq uocis agresti Et illu
quod loquitur priscum uisum iri putat. Si plane
fuerit rusticanum. Me autem tuus sonus & subtilitas
ista delectat Omitto uerborum quanqua est caput.
Uerum id affert ratio. docent littere confirmat consue¬

Expanded text:
rum sit, sed etiam lingua et spiritus et vocis sonus rum sit, sed etiam lingua et spiritus et vocis sonus est ipse moderandus. Nolo exprimi litteras putidius, nolo obscurari neglegentius; nolo verba exiliter exanimata exire, nolo inflata et quasi anhelata gravius. Nam de voce nondum ea dico, quae sunt actionis, sed hoc, quod mihi cum sermone quasi coniunctum videtur: sunt enim certa vitia, quae nemo est quin effugere cupiat; mollis vox aut muliebris aut quasi extra modum absona atque absurda. Est autem vitium, quod non nulli de industria consectantur: rustica vox et agrestis quosdam delectat, quo magis antiquitatem, si ita sonet, eorum sermo retinere videatur; ut tuus, Catule, sodalis, L. Cotta, gaudere mihi videtur gravitate linguae sonoque vocis agresti et illud, quod loquitur, priscum visum iri putat, si plane fuerit rusticanum. Me autem tuus sonus et subtilitas ista delectat, omitto verborum, quamquam est caput; verum id adfert ratio, docent litterae, confirmat consue
Abbreviated transcription (Latin):
hibetur ob eam causam ut intelligatur quia quisq di¬
cat quod uidemius ita esse necessarium ut tamen eomi¬
nus nihil esse possir Sed oninis loquenoli elegantia
ꝙͣ ꝙͣ expolitur scientia litterarum tamen augẽtur legen¬
dis oratoribus ce poetis. Sunt enim illi yeteres qui
ornare nondum poterant ea que dicebant. Omnes
prope preclare locuti quorum sermone assuefacti
qui erunt ne cupientes quidem poterunt loqui nisi
latine. Neq tamen erit utendum uerbis his quuib
iam consuetudo nostra non utitur nisi quando oinan¬
di causa parte quod ostendam Sed usitatis ⁊ta poteĩt
uti letissimis ut utatur as qui in ueteribuis erit scrip¬
tis studiose & multum uoluptatus. Atq ut latine
loquamur non solum uidendumr est. ut & uerba effera¬
mus ca que nenio uire reprebendet & ea sit & casibuis
& temporibus & genere & niiero conseruenius
ut ne quid perturbatum ac discrepans aut preposte¬

Expanded text:
hibetur ob eam causam, ut intellegatur quid quisque dihibetur ob eam causam, ut intellegatur quid quisque dicat, quod videmus ita esse necessarium, ut tamen eo minus nihil esse possit. Sed omnis loquendi elegantia, quamquam expolitur scientia litterarum, tamen augetur legendis oratoribus et poetis; sunt enim illi veteres, qui ornare nondum poterant ea, quae dicebant, omnes prope praeclare locuti; quorum sermone adsuefacti qui erunt, ne cupientes quidem poterunt loqui nisi Latine. Neque tamen erit utendum verbis eis, quibus iam consuetudo nostra non utitur, nisi quando ornandi causa parce, quod ostendam; sed usitatis ita poterit uti, lectissimis ut utatur, is, qui in veteribus erit scriptis studiose et multum volutatus. Atque, ut Latine loquamur, non solum videndum est, ut et verba efferamus ea, quae nemo iure reprehendat, et ea sic et casibus et temporibus et genere et numero conservemus, ut ne quid perturbatum ac discrepans aut praeposte
Abbreviated transcription (Latin):
Hec eo mibi predicenda fuerunt Ut si non oninia
que proponerentur a me ad omnium uestriin stu¬
dium &t ad genus ia quod quisq nostrim molicen¬
do probaret adherescent id a me genus ex primi sen¬
tiretis quod maxime mihi ipsi probarctiur. Ergo
Hec et agenda sunt aboratore que explicauit antoniꝰ
& dicenda quodammodo.
Dinam igitur dicenoli est modus niclior
Nam de actione uidero ꝙͦ ut latine yt pla¬
Ne ut ornate ut ad iol quodcunq agetur
apte congruenter q dicamus Ato eorum quidem
que duo prima dixi rationem non arbitror exspecta¬
ri ame puri ludiq sermonis. Neq enim conamͣ
docere eum docere qui loqui nesciat nec sperare qui
latine non possit hunc oiate esse dicturum. Neq ue¬
ro qui non dicat quod intelligamus hunc posse quod
ammiremur dicere linquanius igitur hec que cognĩ¬
tionem habent facilem usum necessarium. Nam alte¬
rum traditur litteris doctrina q puerili alterum ad¬

Expanded text:
Haec eo mihi praedicenda fuerunt, ut, si non omnia, Haec eo mihi praedicenda fuerunt, ut, si non omnia, quae proponerentur a me, ad omnium vestrum studium et ad genus id, quod quisque vestrum in dicendo probaret, adhaerescerent, id a me genus exprimi sentiretis, quod maxime mihi ipsi probaretur. Ergo ec et agenda sunt ab oratore, quae explicavit Antonius, et dicenda quodam modo. Quinam igitur dicendi est modus melior, nam de actione post videro, quam ut Latine, ut plane, ut ornate, ut ad id, quodcumque agetur, apte congruenterque dicamus? Atque eorum quidem, quae duo prima dixi, rationem non arbitror exspectari a me puri dilucidique sermonis, neque enim conamur docere eum dicere, qui loqui nesciat; nec sperare, qui Latine non possit, hunc ornate esse dicturum; neque vero, qui non dicat quod intellegamus, hunc posse quod admiremur dicere. Linquamus igitur haec, quae cognitionem habent facilem, usum necessarium. Nam alterum traditur litteris doctrinaque puerili, alterum ad
Abbreviated transcription (Latin):
genere laudabiles non posse ea que inter se discrepant
iisdem preceptis atq in una inscitutione formari.
Quod non est ita diligentissimeq hoc est eis qui
instituunt aliquos atq erudiunt iudendum quo sua
quemq natura maxime ferre uideatur. Etinim uide¬
mus ex codem quasi ludo summorum in suo cuusq
genere artifitium & magistrorum exisse discipulos
dissimiles inter se attamen laudandos cum ad cu¬
iusq naturam institutio doctoris accomo daretur/.
cuius est uel maxime in signe illud exemplum.ut
ceteras artes omittanius quod dicebat Isocrates
doctor singularis se calcaribus iu ephoro contra
autem in theopompo frenis uti solere Alterum e¬
nim exiultantem uerborum audatia reprimebat
alterum contantem & quasi uerecondantem in¬
citabat. Neq eos similes effecit inter se. Sed tan¬
tum alteri affinxit. de altero limauit ut id confir¬
maret in utroq quod utriusq natura pateretur

Expanded text:
genere laudabiles, non posse ea, quae inter se discrepant, genere laudabiles, non posse ea, quae inter se discrepant, eisdem praeceptis atque una institutione formari. Quod non est ita, diligentissimeque hoc est eis, qui instituunt aliquos atque erudiunt, videndum, quo sua quemque natura maxime ferre videatur. Etenim videmus ex eodem quasi ludo summorum in suo cuiusque genere artificum et magistrorum exisse discipulos dissimilis inter se ac tamen laudandos, cum ad cuiusque naturam institutio doctoris accommodaretur. Cuius est vel maxime insigne illud exemplum, ut ceteras artis omittamus, quod dicebat Isocrates doctor singularis se calcaribus in Ephoro, contra autem in Theopompo frenis uti solere: alterum enim exsultantem verborum audacia reprimebat alterum cunctantem et quasi verecundantem incitabat. Neque eos similis effecit inter se, sed tantum alteri adfinxit, de altero limavit, ut id conformaret in utroque, quod utriusque natura pateretur.