comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seriiussit m̃sura ⁊̃ p̃finita sccłm reliqͣm diligentiam
sua cornicis scalpro excicli q̃tuor digitoꝵ longitudine
⁊ tum latitudine. atq ita coaugm̃tati ⁊ illa sua intͥta
obliai. Cadẽ ratione ⁊ in malo ꝗdã huie gn̾i miscuere
fissura iuitib erempta cortici tessella alat̾e plauo
adigendo. lot modis insitã arborẽ uidimꝰ iurta ti¬
burtes thulias õi gn̾e pomoꝵ onustã. alio raio nu¬
cib. alio bacis. aliunde uite. piris. ficis. punicis. maloꝵ¬
q gñibi. s huic breuis fuit uita. Nec tñ oĩa erꝑm̃tis¬
osequi nat᷑am possumꝰ. Quedã enĩnasci nͥsponte mil¬
lo mͦ queunt: eaq imnitib tm̃ ⁊ desertis locis ꝓueni¬
unt. Capacissima insitoꝵ oniniũ d̾r platanꝰ. postea ro¬
bur. uerũ itt̃q sapores corrũpunt. Quedã omini gn̾e in¬
serunt᷑. ut ficus. ut piunce. uitis ñ recipit emplastra.

Expanded text:
seri iussit, mensura etiam praefinita secundum reliquam diligentiam seri iussit, mensura etiam praefinita secundum reliquam diligentiam suam: cortices scalpro excidi quattuor digitorum longitudine et trium latitudine atque ita coagmentari et illa sua intrita oblini, eadem ratione ut in malo. quidam huic generi miscuere fissuram in vitibus, exempta cortici tessella latere plano adigendo. 120 tot modis insitam arborem vidimus iuxta Tiburtes tullios omni genere pomorum onustam, alio ramo nucibus, alio bacis, aliunde vite, piris, ficis, punicis malorumque generibus. sed huic brevis fuit vita. nec tamen omni natura possumus. quaedam enim nasci nisi sponte nullo modo queunt, eaque inmitibus tantum et desertis locis proveniunt. capacissima insitorum omnium ducitur platanus, postea robur, verum utraque sapores corrumpit. quaedam omni genere inseruntur, ut ficus, ut punicae. vitis non recipit emplastra,
Abbreviated transcription (Latin):
inserunt᷑. nat᷑a sicciorib sisatiue siluestrib inserantur.
degñant inferitate. reliqua celo constant. aptissima in¬
sitis aiccitas. hui enĩ remediũ s appositis fictilib uasis mo¬
dicus humor ꝑ cinerẽ distillat. Inoculatio rores amat
r i ipsa moculatione uata uicł potest. Crasso aut̃
marime cortice conuenit sic̃ ẽ. ficis gͦ amputatis oibus
ramis ne suctũ auocent nitidissima in parte quaq p̃ci¬
pua certat᷑ hilaritas erempta scutula ita ne descendat
ułt᷑ corticẽ fertũ impͥmitur. ex alia cortex par cũ fui ger¬
minis mãmias sic cõpage densata ut cicatricilocus ñsit.
⁊stat̃ fiat unitas. hec humorẽ ñ afflatũ recipiens. Ni¬
chilominꝰ tñ ⁊ luto munire ⁊ uincło melius. hoc genꝰ ñ
pͥoem reꝑtũ uolt̃ quinouis morib fauent. s ⁊̃ apud
uet̾es grecos imienit᷑ ⁊ ap̃ catonẽ. qui oleã ficũq sic in

Expanded text:
inseruntur natura siccioribus; si sativae silvestribus inserantur, inseruntur natura siccioribus; si sativae silvestribus inserantur, degenerant in feritatem. reliqua caelo constant. aptissima insitis siccitas; huius enim remedium: adpositis fictilibus vasis modicus umor per cinerem destillat. inoculatio rores amat t ipsa inoculatione nata videri potest, crasso autem maxime cortici convenit, sicut est ficis. ergo amputatis omnibus ramis, ne sucum avocent, nitidissima in parte quaque praecipua cernatur hilaritas, exempta scutula ita, ne descendat ulta corticem ferrum, inprimitur ex alia cortex par cum sui germinis mamma, sic conpage densata, ut cicatrici locus non sit et statim fiat unitas, nec umorem nec adflatum recipiens; nihilominus tamen et luto munire et vinculo melius. hoc genus non pridem repertum volunt qui novis moribus favent, sed iam et apud veteres Graecos invenitur et apud Catonem,
Abbreviated transcription (Latin):
ato uitẽ trib modis inserit. te inserenda.¬
Dresectã findi iubet ꝑ mecdullã. inea surculos exa¬
cutos ut dictũ ẽ addi medullas iunci. Alt̾o int̾ se uites
contingant utͥusꝙ in obliquũ lat̾e contͣrio adrasa rũc¬
tis in edullis colligari. Terciũ genus ẽ terebrare uitem
in obliquũ ad mecullã. calamosq add̾e longos pecdes bimõ
atq ita ligatũ insitũ intritaq llitũ oꝑire t̾ra calamis sub
rectis. Nra etas correx̃ ut gallica uteretur. terebraq ex ca¬
uaret. slec urit. qm̃ adustio oĩs hebetat atq ut gemas¬
cere incipiens ligat᷑ calamꝰ. nec plusquã binis ab insito
maxiie uites infestat. deinde cũ eualuissent flagelli
pedies binos. i incłm insiti incid̾etur ub̾tate crassitudine
ꝑmissa. uitib inserenclis tempꝰ ded̾e ab eqͥnoctio autãno
ao germinationis mitia. Satiue plante siluestrtũ radicibꝰ

Expanded text:
Cato vitem tribus modis inserit: praCato vitem tribus modis inserit: prapraesectam findi iubet per medullam, in eam surculos exacutos, ut dictum est, addi, medullas iungi. altero, si inter se vites contingant , utriusque in obliquum latere contrario adraso iunctis medullis colligari. tertium genus est terebrare vitem in obliquum ad medullam calamosque addere longos pedes binos atque ita ligatum insitum intritaque inlitum opeectis. 116 nostra aetas correxit, ut Gallica uteretur terebra, quae excavat nec urit — quoniam adustio omnis hebetat —, atque ut gemmascere incipiens eligeretur calamus, nec plus quam binis ab insito maxime vites infestat; dein cum evaluissent flagella pedes binos, vinculum insiti incideretur, ubertati crassitudine permissa. 117 vitibus inserendis temad germinationis initia. sativae plantae silvestrium radicibus
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ qđ ñ contentus insitũ munisse ut dictũ ẽ. ut
cespite ab imbre frigorib ꝙ ꝓtexisse ac mollib bifidoꝵ
uiminũ fasces lingua bubula. herbe io gemisẽ. insuꝑ
obregi nibet eãq iligari oꝑtã stramentis. Nc̃ habunde
arbitutur paleato luto farcire libro duos digitos insi¬
tos extante uerno inserentes tempꝰ urget incitannib
se gẽmis p̃ter q̃m inolea. cuiꝰ diutissime ocłi parfiut̃.
minimũ ꝙ succiht̃ sub cortice. qͥnimius insitis nocet.
Dunica uͦ ⁊ ficũ quãq alia sicca sint. recrastinare minis¬
me utle. Pirũ uł florentẽ inserere licet. ⁊ in mauĩ
qͦ mensẽ ꝓtencłe insitionẽ. Qd silongius adferant᷑. po¬
moꝵ calami rapo infiro optime custodire succũ arbit᷑n¬
tur seruariint̃ cduos imbrices. iurta riuosuł piscinas
utinq t̾ra obstructos. uiti uͦ inscrobib siccis stram̃to oꝑ¬
tos acdemde tra obrutos ut cacumine existent. De ir

Expanded text:
mirum quod non contentus insitum munisse, ut dictum est, et mirum quod non contentus insitum munisse, ut dictum est, et caespite ab imbre frigoribusque protexisse ac mollibus bifidorum viminum fasciis, lingua bubula — herbae id genus est — insuper optegi iubet eamque inligari opertam stramentis. nunc abunde arbitrantur paleato luto sarcire et libro II digitos insito exstante. 113 verno inserentes tempus urguet, incitantibus se gemmis praeterquam in olea, cuius diutissime oculi parturiunt, minimumque suci habet sub cortice, qui nimius insitis nocet. punica vero et ficum quaeque alia sicca sunt recrastinare minime utile. 114 pirum vel florentem inserere licet et in Maium quoque mensem protendere insitiones. quod si longius adferantur pomorum calami, rapo infixos optime custodire sucum arbitrantur, servari inter duos imbrices iuxta rivos vel piscinas utrimque terra obstructos, vitium vero in scrobibus siccis stramento opertos ac deinde terra obrutos, ut cacumine exstent. xxv 115
Abbreviated transcription (Latin):
cortice rũpatur larato. Cerasi libro demptofindunt᷑.
H ec sole ⁊ pͥbruiã inserunt᷑. Dempto libro. hñt ueluti
lamiginẽ. Que si comp̃hendit insitũ. putrefacto in co¬
lume cuneo ad actũ utilissime adstringit᷑. Inserere ap¬
tissimũ quã ꝓrimũ terre patiat᷑ nuidoꝵ truntiq rõ
eminere calamis e digitoꝵ longitudine ñ amplus de¬
bem:Cato. argille uł crete harenã fimũq bubulũ ad¬
miscet. atq ita usq ad lentorẽ subigi uibet. ioq int̾po¬
nI icirculim. Ex his que cõmentatus ẽ facile apparet il
la etate inter lignĩ ⁊ corticẽ. nec aliomͦ inserere solitoᷤ
aut ult᷑ laritudinẽ duũ digitoꝵ calamos dimittere.
Inseri aut̃ precipit pira ac mala ꝑuer: ⁊ pꝰ solstictũ dieb̾
.i. post uindemiã. oleas aut̃ ⁊ ficos ꝑ uer tm̃ luna sitien¬
te hoc ẽ sicca. Prer̃ea post m̃idiẽ ac sine uento austro.

Expanded text:
cortexne rumpatur, laxato. cerasi libro dempto finduntur. cortexne rumpatur, laxato. cerasi libro dempto finduntur. hae solae et post brumam inseruntur. dempto libro habent veluti lanuginem , quae si conprehendit insitum, putrefacit. vinculun cuneo adacto utilissime adstringitur. inserere aptissimum, quam proxime terrae patiatur nodorum truncique ratio. eminere calami VI digitorum longitudine non amplius debent. Cato argillae vel cretae harenam fimumque bubulum admiscet atque ita usque ad lentorem subigi iubet idque interponi et circumlini. ex iis, quae commentatus est, facile ala aetate inter lignum et corticem nec alio modo inserere solitos aut ultra latitudinem II digitorum calamos demittere. inseri autem praecipit pira ac mala per ver et post solstitium diebus L et post vindemiam, 112 oleas autem et ficos per ver tantum, luna sitiente, hoc est sicca praeterea post meridiem ac sine vento austro.
Abbreviated transcription (Latin):
me contingit tinctũ aqua racdentib. nec exaquat᷑ in
uento. ne corter aligno decioat alt̾utri calamꝰ ad cor¬
tice usꝙ siũ depͥmat᷑ neluxet᷑ dũ repmit᷑. neue cor¬
res replicet᷑ in rugas. Ideo lacmantes calamos inseri
n oportet. ñ hertule magis qͣm arrioos. q illomͦ labat
humore nimio corter floc uitali defectu ñ humescit.
U alidius demissi tardiꝰ fert̃. fortius durant ccria ex di¬
u̾so nehiscat nimiũ pͥma laxeq capiat aut ne parũ
⁊ erpͥmat. aut comp̃ssũ necet. hoc maxime p̾cauen¬
dũ inp̃ualide accipientis trunco ĩ media fissura belin¬
qͣt quidẽ uestigio fissure falcẽ in truncis facto salice
pligant marginẽ ip̃m. pꝰ ea cuneos findunt continẽ¬
te uincislo lictatẽ dehiscendi. Quedã in plantario in¬
sita eocdem die tͣnsferunt᷑. si crassior truncus inseratur
rit corticẽ ⁊ ligiũ inserimelius cuneo optime osseo

Expanded text:
me contingit tinctum aqua radentibus. ne exacuatur in me contingit tinctum aqua radentibus. ne exacuatur in vento, ne cortex a ligno decedat alterutri. calamus ad corticem usque suum deprimatur. ne luxetur, dum deprimitur, neve cortex replicetur in rugas. ideo lacrimantes calamos inseri non oportet, non, Hercules, magis quam aridos, quia illo modo labat umore nimio cortex, hoc vitali defectu non umescit n. validius demissi tardius ferunt, fortius durant, contraria ex diverso. ne hiscat nimium rima laxeque capiat , aut ne parum et exprimat aut conpressum necet; hoc maxime cavendum in praevalide accipientis trunco.ut media fissura relinquatur, quidam vestigio fissurae falce in truncis facto salice praeligant marginem ipsum, postea cuneo findunt continente vinculo libertatem dehiscendi.— quaedam in plantario insita eodem die transferuntur.— si crassior truncus inseratur, inter corticem et lignum inseri melius, cuneo optime osseo,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ eoꝵ in argilloso aut duro solo tͥum cubitoꝵ eẽ in
qͣmc partẽ pruinis palmo ampliꝰ ⁊ uq caminata fos
qͣdratis angulis. Eadẽ mensura greci auctores consenti¬
unt ñ altiores qͥno semipede eẽ debe. nec latiore duob
pedib. nusqͣm uͦ semis quipedẽ miniis altos. qr̃ inhu¬
mido solo ad uicina queq ꝑueniat. Cato. Si locus agͦsus
sit latus t̾nos pecles infancib imisꝙ palmũ ⁊ pedẽ al¬
titudine qͣtuor pectũ eos lapide consterni. aut fiñ sit.
ꝑtics salignis uiridib. Si neq hee sint sarm̃tis. itaut
I altitudine semipede trahatur. Nob̾ ad inuendũ uid̾ie
ex p̃dicta arboꝵ natura ut altius denuttant᷑ aque sũ¬
matellure gaudent tamqͣm fraxinꝰ. olea. hec ⁊ similia
q̃ternos pedes oporteat dimitti. cen̾s altitudinis pedes
imꝑatoris. ad t̾rorem p̃nestinoꝵ p̃tores destringi secu
testas. aliqui lapides rotundos subici malunt. qͥ ⁊ conti¬

Expanded text:
nem eorum in argilloso aut duro solo trium cubitorum esse in nem eorum in argilloso aut duro solo trium cubitorum esse in quamque partem, in pronis palmo amplius, iubetque caminata fosst palmum quadratis angulis eadem mensura. Graeci auctores consentiunt non altiores quino semipede esse debere nec latiores II pedibus, nusquam vero semisquipede minus altos. quoniam in umido solo ad vicina aquae perveniatur, Cato, si locus aquosus sit, latos pedes ternos in faucibus imosque palmum et pedem, altitudine IIII pedum, eos lapide consterni aut, si non sit, perticis salignis viridibus, si neque hae sint, sarmentis, ita ut in altitudinem semipes detrahatur . nobis adiciendum videtur ex praedicta arborum natura, ut altius demittantur ea, quae summa tellure gaudent , tamquam fraxinus, olea. haec et similia quaternos pedes oporteat demitti. ceteris altitudinis pedes imperator , ad terrorem Praenestinorum praetoris destringi secutestas, aliqui lapides rotundos subici malunt , qui et conti
Abbreviated transcription (Latin):
quinqnnes sub urbe tͣnsferunt᷑. aut ut quibidã placet
sitas pecles sterni undiq e solido ad aggerant᷑. Arulas
ia uocant in campania int̾uaalas ex locinat᷑a sumun¬
tur Aridiores serendas in campestrib ꝯuenit. Popłs
ĩftraximis q festinatiꝰ germinant disponi ꝙͦ mat̾uis
conuenit. Noc ẽ ab idib febioarũs plantis ⁊ ip̃as nas¬
centis in disponendis arborib arbustisq ac uineis qs¬
uncalis ordinũ ratio uulgata ⁊ necessaria ñ ꝑflatũ
mutilis. uerũ ⁊ aspectu grataq quomͦ intueare in
ordiẽ se porrigente uersu popłs eadẽ ro semina
Q allmos serendai tͣnsferendi q̃ꝑ e seminariis. eadẽ ⁊ ul
sit tanto pͥus. donec pingui cespite obducantur.
M ago añ annũ fieri iubet. ut solem pluuias ꝙ cõbi¬
bant. Aut si conditio largita ñ sit ignes in medios fieri
añ menses duos. nec nͥ post ymbres inhis seri. altitudi¬

Expanded text:
quinquennes sub urbe transferunt aut, ut quibusdam placet, quinquennes sub urbe transferunt aut, ut quibusdam placet, sitas pedes terni undique e solido adaggerantur. arulas id vocant in Campania. intervalla ex loci natura sumuntur . rariores serendas in campestribus convenit. populos et fraxinos, quia festinantius germinant, disponi quoque maturius convenit, hoc est ab idibus Februariis, plantis et ipsas nascentes. in disponendis arboribus arbustisque ac vineis quincuncialis ordinum ratio vulgata et necessaria, non perflatu modo utilis, verum et aspectu grata, quoquo modo intueare, in ordinem squae ulmos serendi, transferendi quoque e seminariis eadem et silsit, tanto, donec pingui caespite obducantur. Mago ante annum iubet, ut solem pluviasque conbibant, aut, si id condicio largita non sit, ignes in mediis fieri ante menses duos, nec nisi post imbres in his seri, altitudi
Abbreviated transcription (Latin):
filo custotita temꝑie ut uiridi celo serant᷑ ac sine au¬
ta. Mirũ ꝙ dictu ꝑiculũ eo tm̃ adie ẽ si roram̾t qͣntulũ¬
cũq umbrẽ. auit si afflau̾it. De reliquo tute st ꝑpetua
securitate. aquasq odere. & zizifa grano seruntur
aprili m̃se tuberes meluus inseruntur in pruno sil¬
uestri ⁊malo cotones. In calabria ea spina est siluestru
quacũq optime. ⁊ mixtas recipit utiliter ⁊ soruois.
tͣnsferre aluio pͥusquã suoloco ponant᷑ oꝑose
precipi arbitror. licet tͣnslatione folia latiora fieri
spondeant. Nimoꝵ pͥusquã foliis uestiant᷑ samara
colligenda ẽ. circa martias kalendas. cũ flauescere
iaipit. Dembiduo inumbra siccata serena densa in
refacto terra suꝑ minutatĩ cribrata crassitudine q̃ in
cupssis ꝑliniue si ñ adiuuent rigandũ deferende ex
arearũ uenis. postannũ in ulmaria int̾uallo pedali
inqͣmq partẽ. Maritas ulmos autĩno serere utilius.
Qr carentes semine ñ ut e plantis serunt᷑. Inarbustũ

Expanded text:
aura. mirumque dictu, periculum eo tantum die est, si roravit quantulumcumque imbris, aut si adflavit. de reliquo tutae sunt perpetua securitate aquasque postea odere. et zizipha grano seruntur Aprili mense. tubures melius inseruntur in pruno silvestri et malo cotoneo et in calabrice. ea est spina silvestris; quaecumque optime et myxas recipit; utiliter et sorbos. n aliud, priusquam suo loco ponantur, operose praecipi arbitror, licet translatione folia latiora fieri spondeant. Ulmorum, priusquam foliis vestiantur, samara colligenda est circa Martias kalendas, cum flavescere incipit. dein, biduo in umbra siccata, serenda densa in refracto, terra super minuta incribrata crassitudine, qua in cupressis. pluviae si non adiuvent, rigandum. differendae ex arearum venis post annum in ulmaria intervallo pedali in quamque partem. Atinias ulmos autumno serere utilius, quia carentes semine plantis seruntur. in arbustum
Abbreviated transcription (Latin):
singłe ꝙ singłis mat̾ie emuitunt᷑. acdeinde e ꝓximis
pͥoresq amputant᷑. Semꝑ custodẽ relinqͥ mielius. s his
ꝑrumis uitieẽ debet. nec longior qͣm dictũ ẽ. Et siluru¬
riau̾int palmites intor queri. ut quatuor mat̾ias uł
duas si uni iung̾it uinea emittat. Si ꝑ se uitis ordina¬
bit᷑ sine peclam̃to qualecũq ininitio adminicłm de¬
sicłabit dũ stare condiscat ⁊ recta surg̾e. Cet̾a ad pͥmor¬
diũ eadẽ. Diuidi aut̃ putatione pollicis in equali exa¬
mine undiq ne p̃cauet fructus parte Aliqͣ obiter toẽ
ddepͥmens ꝑhibebit in excelsũ emitt̾e. huic uinee triũ
pedũ altitudo excelsior nutat. Cet̾is a quinto. dũ ne ei¬
cedat hominis longitudinẽ iustã. his qͦ que spargun¬
tur int̾ra breui adimita dũ caueas circũdant scrobi¬
b ꝑ ambitũ factis. ne uagi palmites int se pugnent
gur santes. maior q pars̃ tetrarũ ita supnrã aicellurẽ

Expanded text:
singulaeque singulis materiae emittuntur ac deinde proximis, singulaeque singulis materiae emittuntur ac deinde proximis, prioresque amputantur. semper custodem relinqui melius, sed is proximus viti esse debet, nec longior quam dictum est, et, si luxuriaverint palmites, intorqueri, ut IV materias vel II, si uniiuga erit vinea, emittat. <15> Si per se vitis ordinabitur sine pedamento, qualecumque initio adminiculum desiderabit, dum stare condiscat et recta surgere, cetera a primordio eadem, dividi autem putatione pollices in aequali examine undique , ne praegravet fructus parte aliqua. obiter idem deprimens prohibebit in excelsum emicare. huic vineae trium pedum altitudo excelsior nutat, ceteris a quinto, dum ne excedat hominis longitudinem iustam. iis quoque, quae sparguntur in terra, breves ad limitandum caveas circumdant, scrobibus per ambitum factis, ne vagi palmites inter se pugnent occursantes, maiorque pars terrarum ita supinam in tellure
Abbreviated transcription (Latin):
do spũ ⁊ illa qͣm diximꝰ medulla que ita emicũit mat̾ia
fructũ dabit anno sequente sic duo gña palmitũ qđ e
duro erit. materiãq in ꝑrimũ annũ ꝓmittit pãpi¬
narũ uocat᷑ aut utisupra cicatricẽ est fructuarium.
Alt̾m ex annitulo palmitee semꝑ fructuariũ relinꝗt᷑
sub iugo. ⁊ qͥ uocatur custos. hic est nouellus palmes n
longior tͥb gẽmis ꝑximo anno materiã dat᷑us siuitis
lururiose consũpserit ⁊ alius uixta eũ uerruce magni¬
tudine qͥ ferunculꝰ appellat᷑. Si forte custos fallat uites
añ quã septinũ annũ asurculo cõpleat euocata ad
fructũ eiuncescit ac morit᷑. nec uet̾em placat palmitẽ
in longũ ⁊ ad qͣrtum usq pedamentũ enutti. qđ alii
dracones alii iuniculos uocant. ut faciant que mas¬
culeta appellant cũ induruit uitis. Pessimũ in uinca
tͣnsducere qͥnto anno. ⁊ ipsi palmites intorquentur.

Expanded text:
do, spiritu et illa quam diximus medulla. quae ita emicuerit materia do, spiritu et illa quam diximus medulla. quae ita emicuerit materia fructum dabit anno sequente. sic duo genera palduro exit materiamque in proximum annum promittit, pampinarium vocatur aut, ubi supra cicatricem est, fructuarium; alterum ex anniculo palmite semper fructuarium. relinquitur sub iugo et qui vocatur custos — hic est novellus palmes, non longior tribus gemmis — proximo anno materiam daturus, si vitis luxuria se consumpserit, et alius iuxta eum, verrucae magnitudine, qui furunculus appellatur, si forte custos fallat. <14> Vitis, antequam septumum annum a surculo conpleat , evocata ad fructum eiuncescit ac moritur. nec veterem placet palmitem in longum et ad quartum usque pedamentum emitti, quod alii dracones, alii funiculos vocant, ut faciant quae masculeta appellant. cum induruit vitis, pessimum in vinea traducere. quinto anno et ipsi palmites intorquentur
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ inhibenda fecunditas. In ea ẽ natura ut parere
malit qͣm uiu̾e. Quicꝗd mat̾ie adimit᷑. fructui accedit.
Illa semina uult. qͣm fructũ gigni. qm fructus caduca
res ẽ si ꝑnitiose luxuriat. nec ampliat se s egerit. abit
consiliũ ⁊ soli nat᷑a in macro ⁊̃ siuires habebit recisa in¬
tra iugũ morit᷑ ut oĩs fetura subito exeat. Minimũ id eẽ
debebit int̾uallũ ut attingat iugũ suꝑ ⁊ que ñ teneat
adeo ñ recũbat. in eo nec delicate se spargat. Ita temꝑet᷑
hic modus. ut crescere ⁊ iannũ malit qͣm parere pal¬
mes. Duas tresue gẽmas hr̃e sub iugo debet ex mnateriis
quib mat̾ia nascat᷑. lunc ꝑ iugũ mergi alligariq ut
sustineat᷑ iugo ñ pendeat. Uinculo mox adstrictiꝰ a ter
citra pãpini exultent cacumen religari uetant. slat᷑a
hec ẽ. deiecta pars aut p̃ligata fructũ dat. plurimũq
ipsa curuat᷑a. Qđ citra ẽ mat̾ie mittit offensante cre¬

Expanded text:
semper inhibenda fecunditas est. ea est natura, ut parere semper inhibenda fecunditas est. ea est natura, ut parere malit quam vivere. quidquid materiae adimitur, fructui accedit. illa semina mavult quam fructum gigni, quoniam fructus caduca res est. sic perniciose luxuriat, nec ampliat se, sed egerit. <12> Dabit consilium et soli natura. in macro, etiamsi vires habebit, recisa intra iugum moretur, ut omnis fetura sub eo exeat. minimum id esse debebit intervallum, ut attingat iugum speretque, non teneat, adeo non recumbat in eo nec delicate se spargat. ita temperetur hic modus, ut crescere etiamnum malit quam parere. <13> Palmes duas tresve gemmas habere sub iugo debet, ex quibus materia nascatur, tunc per iugum mergi alligarique, ut sustineatur iugo, non pendeat, vinculo mox adstrictius a tercitra pampini exultant. cacumen religari vetant. natura haec est: deiecta pars aut praeligata fructum dat, plurimumque ipsa curvatura. quod citra est, materiem emittit, offensante, cre
Abbreviated transcription (Latin):
adiugũ. Id irtͥmq fructũ tardũ. p̃terea retorridũ ⁊ no¬
dosũ pumilioꝵ increm̃to. Optimũ aut̃ matrẽ ẽẽ firmã.
p̾ea fetũ audacẽ. Nec tutũ est qd cicatricosũ magno ĩꝑi¬
cie errore quicqdẽ tale plagis nascit᷑ ñe matre totas hãt
illa uires dũ roborat᷑ ⁊ annuosaccipit tota fetus cũ ꝑmiᷤ¬
sũ fũit nasci nichil nat᷑a portionib parit. Que ẽ excreu̾it
satis firma. ꝓtimis in ugo collocari debebit. Sic ⁊ iamnũ
infirmior erit subipso uigo hospitari. Recisa. uirib ñ
etate decernit᷑. lemerariũ ẽ autt crassitudinẽ poplica¬
rẽ uiti imꝑare. Sequenti annopalmites salutent᷑ ꝓuiri¬
b matͥs singłi augemini. Idem ⁊ secuto si cogit infirinitaᷤᷤ
nuitͥant᷑. Tercioq demũ duo aditiant᷑. Nec sunt plures
q̃ternis umqͣm ꝑmittendi. breuit̃ q ñ indulgendũ.

Expanded text:
ad iugum. id utrimque fructu tardum, praeterea retorridum et noad iugum. id utrimque fructu tardum, praeterea retorridum et nodosum pumilionum incremento. optimum autem matrem esse firmam, postea fetum audacem . nec tutum est quod cicatricosum, magno imperitiae errore; quidquid est tale, plagis nascitur, non e matre. totas habeat illa vires, dum roboratur, et annuos accipiet tota fetus, cum permissum fuerit nasci. nihil natura portionibus parit. quae excreverit satis firma, protinus in iugo collocari debebit; si etiamnum infirmior erit, sub ipso iugo hospitari recisa. viribus, non aetate, decernitur. temerarium est ante crassitudinem pollicarem viti imperare . sequente anno palmites educentur pro viribus matris singuli aut gemini. iidem et secuto, si coget infirmitas, nutriantur, tertioque demum II adiciantur. nec sunt plures quaternis umquam permittendi, breviterque non indulgendum et
Abbreviated transcription (Latin):
optima que diximꝰ. aut radice robore oleaq siñ sint pa¬
lie. lumpo. cup̃sso alburno. sabuco. Reliquoꝵ generũ su¬
des omnib annis recidunt᷑. Salubruma in igo harundo
conera fasciculus durat aunis qͥnis. cũ breuiores palmites
sarmento iungunt᷑ inter se funiũ mͦ. ex hoc arcus fune¬
ta dicunt᷑. Terciꝰ uinee annꝰ palmitẽ uelocẽ robustũ q
imutit. ⁊ quẽ faciat etas uitẽ hic in iugũ insilita qui tũ
excecant eũ supina falce auferendo ocłosut longꝰ euocent
sloria inuiria. Utilior enĩ ꝯsuetudo parienti. satrusq pãpi¬
nos adiudicate det̾gere. usq qͦ placeat roborari eã. Sunt
qͥ uetant tingi ꝑximo anno quo tͣnslata sit. neq ante sex¬
agesimũ amensẽ falce curari: t̃c aut̃ ad tres gẽmas recidi
Alii ⁊ ꝑrimo quidẽ auno recidunt s ut ternos quat̾nos¬
ue singłis annis adiciat articulos. quarto demũ ꝑducãt

Expanded text:
optuma, quae diximus, aut ridicaee robore oleaque, si non sint, paoptuma, quae diximus, aut ridicaee robore oleaque, si non sint, pali e iunipero, cupresso, laburno, sabuco. reliquorum generum sudes omnibus annis reciduntur. saluberrima in iugo harundo conexa fasciculis durat annis quinis. cum breviores palmites sarmento iunguntur inter se funium modo, ex hoc arcus funeta dicuntur. <11> Tertius vineae annus palmitem velocem robustumque emittit et quem faciat aetas vitem. hic in iugum insilit . aliqui tum excaecant eum supina falce auferendo oculos, ut longius evocent, noxia iniuria. utilior enim consuetudo pariendi satiusque pampinos adiugatae detergere usque quo placeat roborari eam. sunt qui vetant tangi proximo anno, quam tralata sit, neque ante LX mensem falce curari, tune autem ad III gemmas recidi. alii et proximo quidem anno recidunt, sed ut ternos quaternosve singulis annis adiciant articulos, quarto demum perducant
Abbreviated transcription (Latin):
arõnis gr̃a. in his que uocant ꝓcul⁊ a pluuio ⁊ caliginoso
tractu rariores poni. sicco densiores. Subtilitas parsimo¬
me cõpendia inuenit cũ uinea inpastinato seratur
obiter seminariũ faciendi ut ⁊ uiue radix loco fuo. ⁊¬
in alleolus qͥ tͣnsferat᷑ inter uites eo ordine serat᷑. Que
ratio in nigero cutit̾.xui. uiua radicũ cdonat. Inter est
aut̃ bienniũ fructus quo tardius insato ꝓuenit. quã
in tͣnslato. uiue radix posita inuinea pꝰ annũ resecat᷑
usq ad terrã. ut unus tm̃ emineat ocłs adminiculo
uirta adfiro ⁊ fimo addito. Simili mͦ ⁊ scło anno reci¬
dit᷑. iuresq concipit ⁊ intͣ se pascit suffect᷑as oneri alias
festinatione pariendi gracilis atq ei uncidani cohibeat᷑
castigatione tali infetũ ereat tota. Nichil aindius nascit᷑.
ac nͥ ad pariendũ uires seruent᷑. tota fit fetus. Pedam̃ta

Expanded text:
arationis gratia in his, quae vocant porculeta —, pluvio et caliginoso arationis gratia in his, quae vocant porculeta —, pluvio et caliginoso tractu rariores poni, sicco densiores. subtilitas parsimoniae conpendia invenit, cum vinea in pastinato seratur, obiter seminarium faciendi, ut et viveradix loco suo et malleolus, qui transferatur, inter vites et ordines seratur, quae ratio in iugero circiter XVI viveradicum donat. interest autem biennium fructus , quo tardius in sato provenit quam in tralato. Viveradix posita in vinea post annum resecatur usque ad terram, ut unus tantum emineat oculus, adminiculo iuxta adfixo et fimo addito. simili modo et secundo anno reciditur viresque concipit et intra se pascit suffecturas oneri. alias festinatione pariendi gracilis atque eiuncida, ni cohibeatur castigatione tali, in fetum exeat tota. nihil avidius nascitur ac, nisi ad pariendum vires serventur, tota fit fetus. <10> Pedamenta
Abbreviated transcription (Latin):
totidẽ pedũ cardine. qđ decumano limitari. semꝑ uͦ qu¬
qͣnis semitari. Nł oc ẽ in qͥnto ꝙͦ palo. singłe iugo pagine
includant᷑ solo spisso ñ nisi repastinato. nec nͥ uiue ra¬
dicẽ seri tenero ⁊ soluto uł malleolũ sulco uł scrobe in
colles sulcos ag̾ẽ tͣnsuersos meliꝰ quã pastinare. ut deflu
olus autũno. nͥ si tractus ratio mutau̾it. Siccus enĩ ⁊ cali¬
dus autũnũ poscit. humidꝰ frigidusq ⁊̃ ueris exitu. In
arido solo uiue radix qͦ frustra serit᷑. male ⁊ ĩ siccis mal¬
leolus nͥ pꝰ ymbrẽ. at in riguis uł frondens uins ⁊usq ad
solsticiũ recte usq ut in bispania. Qͥ escere uentos satio¬
nis die utilissimũ pleriq austros optant. cato abdicat.
Intereẽ medio temꝑam̃to interbinas uites oportet pedes
qͥnos. minimũ aut̃ leto solo pedes quat̾nos. tenui plu¬
rimũ octonos. Unibri ⁊ marsi ad uicenos int̾mittunt

Expanded text:
totidem pedum cardine, quot decumano, limitari, semper vero qutotidem pedum cardine, quot decumano, limitari, semper vero quintanis semitari, hoc est ut quinto quoque palo singulae iugo paginincludantur; solo spisso non nisi repastinato nec nisi vive radicem seri, tenero et soluto vel malleolum sulco vel scrobe. 170 in colles sulcos agere traversos melius quam pastinare, ut defluvia serere autumno, nisi si tractus ratio mutabit. siccus enim et calidus autumno poscet, umidus frigidusque etiam veris exitu. in arido solo viveradix quoque frustra seritur, male et in siccis malleolus, nisi post imbrem, at in riguis vel frondens vitis et usque ad solstitium recte, ut in Hispania . quiescere ventos sationis die utilissimum. plerique austros optant, Cato abdicat. <9> Interesse medio temperamento inter binas vites oportet pedes quinos, minimum autem laeto solo pedes quaternos, tenui plurimum octonos—Umbri et Marsi ad vicenos intermittunt
Abbreviated transcription (Latin):
qͣternas partes. totidẽ iugis. huiꝰ serendi ratio dicet᷑. Eadẽ ua
Optinie in pastinato. ꝑxime insulco. nouissime inscrobe.
ulcolatitudo pale satis ẽ scrobib tͣnoꝵ pedũ in quãq
partẽ altitado inquocũq gn̾e t̾pedalis. Id̾o nec uitis
minor tnsserri debet ex statura ⁊̃ nc̃ duab gẽmis emolli¬
ri terrã minutis in scrobe uno sulcisq fimo misceri ne¬
cessariũ. Cliuosa altiores scrobes poscunt. Pret̾ea pului¬
natis a deueritate labris quiex his longiores fient ut uites
binas accipiant e diu̾so alei uocabunt᷑. Esse uitis radicẽ
in mecdio scrobe oportet. s ipsã innixã solido in orientem
etͥnoctialẽ spectare adminicła pͥme calamo caccipere.
U ineas limitari decumano. xuiii. pedũ latitudinis ad con¬
t̃rios uehiculoꝵ tͣnsitus aliisq tͣnsuersis limitib denum
pedũ distingui ꝑ media iugera. aut si maior mod̾ sit.

Expanded text:
quaternas partes totidem iugis. huius serendi ratio dicetur , eadem valquaternas partes totidem iugis. huius serendi ratio dicetur , eadem valseritur modis: optime in pastinato , proxime in sulco, novissime in scrobe. ulco latitudo palae satis est, scrobibus ternorum pedum in quamque partem. altitudo in quocumque genere tripedalis, ideo nec vitis minor transferri debet, exstatura etiamnum duabus gemmis . emolliri terram minutis in scrobe imo sulcis fimoque misceri necessarium. clivosa altiores scrobes poscunt, praeterea pulvinatis a devexitate labris. qui ex his longiores fient, ut vites binas accipiant e diverso, alvei vocabuntur . esse vitis radicem in medio scrobe oportet, sed ipsam innixam solido in orientem aequinoctialem spectare, adminicula prima e calamo accipere; vineas limitari decumano XVIII pedum latitudinis ad contrarios vehiculorum transitus, aliisque traversis limitibus denum pedum distingui per media iugera aut, si maior modus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm mirũ sit mectulla adempta nasci. Surtulis ⁊̃ quib
nã sit articulatio. arboris ñ omittendũ uidet᷑. Namq
buxi teninssimis qͥnis senisq colligatis depacti ꝓueni¬
unt. Quonoã in obseruatione erat ut defigerent᷑: ex im¬
putata buxo. aliter uiuiere ñe crediti detrare. hec erpi¬
te subrecta uł cũ amminiculo. sine ugo aut pedate. sini¬
pliciiugo aut cõpluuiate. qͣdruplici. qͣ pedataerat. Eadem
fit nͥ peclam̃ti in opia. Simplici iugo constat. porrecto ordi¬
ne quẽ cantheriũ appellant. Melior ea uino. qm̃ sibi ipsa ñ
obumbrat. assiduoq sole coquit᷑. ⁊ afflatũ magis sentit. ce¬
leriꝰ rorẽ dimittit. pampinationi qͦ ⁊ occationi oĩq oꝑi faci¬
lior. suꝑ cet̾a deflorescit. Utiliꝰ ugũ. fit ꝑtica aũ harundine
au crine funicłoue. ut inhispaniabrundisioq. Cõpluui¬
ata copiosior uino ẽ: dicta a cauis ediũ cõpluuiis. Dundit᷑ in

Expanded text:
rquam mirun sit medulla adempta. Nasci surculis etiam, quibus rquam mirun sit medulla adempta. Nasci surculis etiam, quibus non sit articulatio, arbores non omittendum videtur. namque buxi tenuissimis quinis senisve colligatis depacti proveniunt. quondam in observatione erat, ut defringerentur ex inputata buxo, aliter vivere non crediti. detraxere hoc expete subrecta vel cum amminiculo sine iugo aut pedatae simplici iugo aut conpluviatae quadriplici. quae pedatae ratio, eadfit nisi pedamenti inopia. simplici iugo constat porrecto ordine quem canterium appellant. melior ea vino, quoniam sibi ipsa non obumbrat adsiduoque sole coquitur et adflatum magis sentit, celerius rorem dimittit, pampinationi quoque et occationi omnique operi facilior. super cetera deflorescit utilius. iugum fit pertica aut harundine aut crine funiculove , ut in Hispania Brundisique. conpluviata copiosior vino est, dicta a cavis aedium conpluviis. dividitur in
Abbreviated transcription (Latin):
eod ẽ parillo depͥmi ⁊ spissari. Intereẽ inplantanario
senquipedes int̾ bina semina latitudinẽ. in longitudi¬
Nẽ semisses. lta satos malleolos. xxͦ. iiii. mense retidere
⁊luxuriosaratio uites sexendi. ut qͣtuor mallesli uehe¬
menti uincło colligent᷑ in parte luxuriose. atq itaꝑ os
sa bnbuli cruris uł ꝑcolla fictilia traiecti obruant᷑ binis
eminentib gẽmis łłumescunt hoc mͦ. recisiq palmitẽ
emittunt. sostea fistula fracta. radix libere capit uireᷤ.
uuaq fert omniũ corpoꝵ suoꝵ acinos. In alio gn̾e ĩuen¬
tu nouitio findit᷑ malleolus. medullaq crassa inse col¬
ligant᷑ ipsi cantales ita. ut gẽmis parcat᷑ omĩ mͥ. Tum
inalleslo in t̾ra fixo mixta serit᷑. ⁊ cũ spargere caules ce¬
ꝑit detichit᷑. fodit᷑ ꝙ sepius talis uue ꝯcinꝰ nicħ inse lig¬
ni habit᷑us columella ꝓmittit. cũ inu̾e semina ipia: ꝑ¬

Expanded text:
eodem paxillo deprimi et spissari, interesse in plantario eodem paxillo deprimi et spissari, interesse in plantario sesquipedes inter bina semina in latitudinem, in longitudinem semisses; ita satos malleolos XXIIII mense recidere 1 Est et luxuriosa ratio vites serendi, ut quattuor malleoli vehementi vinculo colligentur ima parte luxuriosa atque ita vel per ossa bubuli cruris vel per colla fictilia traiecti obruantur binis eminentibus gemmis. uniscunt hoc modo recisisque palmitem emittunt. postea fistula fracta radix libere capit vires, uvaque fert omnium corporum suorum acinos. in alio genere invento novicio finditur malleolus, medullaque erasa in se colligantur ipsi caules ita, ut gemmis parcatur omni modo. tum malleolus in terra fimo mixta seritur et, cum spargere caules coepit, deciditur foditurque saepius. talis uvae acinos nihil intus ligni habituros Columella promittit, cum vivere semina ipsa pe
Abbreviated transcription (Latin):
dine. qͥnq serue nodoꝵ. pauciores tͥb gẽmis in hac men¬
sura eẽ ñ poterunt. In seri eodẽ die qͦ deputant᷑ utilissi¬
mũ Si multo pͥea neceẽ sit serere. custoditosuti p̃cipimꝰ.
cauieri utiq ne extͣ terrã positi sole marescant. uento
aut frigore hebetent᷑. Q diuitius in sicco fiu̾nt. pͥusquã
serant᷑. in aqͣ plurib dieb reuirescant. Solũ apricũ
q̃m amplissimũ inseminario siue inuinea bidente pas¬
miaari debet. ternos pedes bipalio alto. marrareici qͣter¬
nũ pedũ ferm̃to. ita ut pedes binos fossa ꝓcedat. fossũ
purgari ⁊ extendi ne cridũ relinquat᷑. uerũ exigi mẽ¬
fura male pastinatũ cdepͥndunt scamna inequalia.
Metienda ẽ ⁊ ea parsque int̾iacet pissu̾̃i. Surculi serunt᷑
⁊ inscrobe ⁊ in sulco longiore se. suꝑ qͣm tenertima in
gerit᷑ terra. S ingracili solo frustra nͥ substrato pin

Expanded text:
dine, quinque sexve nodorum. pauciores tribus gemmis in hac mendine, quinque sexve nodorum. pauciores tribus gemmis in hac mensura esse non poterunt. inseri eodem die, quo deputentur, utilissimum; si multo postea necesse sit serere custoditos, uti praecepimus, caveri utique, ne extra terram positi sole inarescant, vento aut frigore hebetentur. qui diutius in sicco fuerint, priusquam serantur, in aqua pluribus diebus revirescant. <4> Solum apricum et quam amplissimum in seminario sive in vinea bidente pastinari debet, ternos pedes bipalio alto, marra reici quaternum pedum fermento , ita utin pedes binos fossa procedat, fossum purgari et extendi , ne crudum relinquatur, verum exigi mensura. male pastinatum deprendunt scamna inaequalia. metienda est et ea pars, quae interiacet, pulvini. surculi seruntur et in scrobe geritur terra, sed in gracili solo frustra nisi substrato ping
Abbreviated transcription (Latin):
attbutũ huic arbori ut citissime ꝓueniat. Uinũ nũo¬
sior satusẽ. Primũ omniũ uicħ serit᷑ exhis nͥ mutile
ideputatũ in sarm̃ta. Opputat᷑ aut̃ quicq ꝓrimo tu¬
lit fructũ. Solebat capitulatꝰ irtmq e duro surcułꝰ seri.
eoq argum̃to malleslus uocat᷑ ⁊̃ nc̃. Postea auellic̃ sua
calce ceptusẽ ut infico. neq ẽ aliud uiuatiꝰ. Tertiũ genꝰ
toiectũ ⁊̃ nc̃ expeditius fine calce qd̾ sagitte uocantur.
c̃ in torti pangunt᷑. Idenĩ cũ recisi nec intorti tͥgẽmes.
plures aut̃ ex eodẽ surculo hoc mͦ fiunt. Serere epam¬
pinariis sterile ẽ. nec nͥ fecundo oportet. Que raros ht̃
nodos infecunda udicat᷑. densitas gẽmarũ fertilitatis
mdiciũ ẽ. Quidã seri uerant nͥ eos qͥ florũint surculos.
Sagittas serere minꝰ utile. qm̃ in tͣnsferendo facile rũ¬
pit qd̃ intortũ fuit. Serunt᷑ pedali ñ breuiores longitii¬

Expanded text:
adtributum huic arbori, ut citissime proveniat. <3> Vitium numeroadtributum huic arbori, ut citissime proveniat. <3> Vitium numerosior satus est. primum omnium nihil seritur ex his nisi inutile et deputatum in sarmenta. opputatur autem quidquid proximo tulit fructum. solebat capitulatus utrimque e duro surculus seri, eoque argumento malleolus vocatur etiamnunc. postea avelli cum sua calce coeptus est, ut in fico, neque est aliud vivacius. tertium genus adiectum etiamnum expeditius sine calce, quod sagittae vocantur, cum intorti panguntur, iidem cum recisi nec intorti, trigemmes. plures autem ex eodem surculo hoc modo fiunt. serere e pampinariis sterile est, nec nisi fecundo oportet. quae raros habet nodos, infecunda iudicatur; densitas gemmarum fertilitatis indicium est. quidam seri vetant nisi eos qui floruerint surculos. sagittas serere.minus utile, quoniam in transferendo facile rumpitur quod intortum fuit. seruntur pedali, non breviores , longitu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est in harundine ac ferula. quoꝵ dextro abimo intelli¬
git᷑ articulo. leuũ in ꝓrimo. atq ita ꝑ uices hoc uocatur
inuite gẽma cũ ibi cespitẽ facit. Ante uͦ qͣm faciat ĩ con¬
cauo ocłos ⁊ in eacumine ipso gerinen. sic palmites nepo¬
tes uue folia pampini gignunt᷑. mirũꝙ firmiora esse
indext̾a parte genita. hos gͦ insurtulis nodos cũ serunt᷑
medios secare oportet. ita ne ꝓfluat medulla. Et in fico
quidẽ dodntales tarilli solo pͥate facto serunt sic ut des¬
cendant que ꝓrima arbori fu̾int. duo ocłi extͣ terrã emi¬
neant. dculiꝰ aut̃ in arboꝵ surculis ꝓbͥe uocant᷑ unde ger¬
minant᷑. hac ddecausa ⁊ inplantariis aliqͣndo eodẽ anno
fert᷑ aquas fluere laturi fructꝰ in arbore cũ tempestiue
sati pregnatas inchoatos conceptꝰ aliubi pariunt. ta sataᷤ
ficos tertio anno tͣnsferre. fãcile hoc ꝓse nascendi celitate

Expanded text:
tum est in harundine ac ferula, quorum dexterum ab imo intelletum est in harundine ac ferula, quorum dexterum ab imo intellegitur articulo, laevum in proximo, atque ita per vices. hoc vocatur in vite gemma, cum ibi caespitem fecit; ante vero quam faciat, in concavo oculus et in cacumine ipso germen. sic palmites, nepotes, uvae, folia, pampini gignuntur, mirumque firmiora esse in dextera parte genita. <2> Hos ergo in surculis nodos, cum seruntur, medios secare oportet ita, ne profluat medulla. et in fico quidem dodrantales, paxillis solo patefacto, seruntur sic, ut descendant quae proxima arbori fuerint, II oculi extra terram emineant. oculi autem in arborum surculis proprie vocantur, unde germinantur. hac de causa et in plantariis aliquando eodem anno ferunt, quo fuere laturi fructus in arbore, cum tempestive sati praegnates inchoatos conceptus aliubi pariunt. ita satas ficos tertio anno transferre facile. hoc pro senescendi celeritate
Abbreviated transcription (Latin):
cedit᷑. Intra septimũ annũ sufficiunt pedam̃ta uigeri
uncẽ sui uinearũ iugerib. qñ ⁊̃ bifida ea stirpe fiunt.
durant ꝙ ułt᷑ alt̾am silue sue cesurã. Aesculus similit̃
ꝓuenit. cesura tennio senior minꝰ morosa nasci. Inqͣ¬
cũq terra serit᷑ uere balano. s ñ nͥ esculi scrobe dodran¬
tali int̾ualtis duoꝵ pedũ serit᷑. leuiter qͣter anno. hoc
lerant. ñ mͥ humorẽ. Sambucus contͣ firmissima ad
lis ⁊ quarũdã arboꝵ quib fungofior intus nata geni cłatiᷤ
caporũ nodi int̃sepuint mecullã. ferile ipse breues ⁊
adsuma breuiores. articulis utiq duo int̾nodia includũt
medila. siue alla uitalis aĩa est ante se tendit longitu¬
dinẽ impellens. qͣm diu nodi ꝑuia patet fistula. Cũ u̾o
concreti adimere tͣnsitũ. reꝑcusa erumpit abima sui par¬
te urta pͥorem nodũ alt̾nis laterũ semꝑ inguinibꝰ ut cdie¬

Expanded text:
caeditur intra septimum annum. sufficiunt pedamenta iugeri caeditur intra septimum annum. sufficiunt pedamenta iugeri vicenis vinearum iugeribus, quando etiam bifida ex stirpe fiunt, durantque ultra alteram silvae suae caesuram. Aesculus similiter provenit, caesura triennio serior, minus morosa nasci in quacumque terra seritur vere balano, sed non nisi aesculi, scrobe dodrantali, intervallis II pedum . saritur leviter quater anno. hoc lerant, non modo umorem. sabucus contra firmissima ad lis et quarundam arborum, quibus fungosior intus natura, geniculati scaporum nodi intersaepiunt medullam . ferulae ipsae breves, et ad summa breviores articuli utrimque sua internodia includunt. medulla, sive ilia vitalis anima est, ante se tendit longitudinem inplens, quamdiu nodi pervia patent fistula. cum vero concreti ademere transitum, repercussa erumpit ab ima sui parte iuxta priorem nodum alternis laterum semper inguinibus, ut dic
Abbreviated transcription (Latin):
ui recusat. Eadẽ galleã rubricã cretã omnẽ ꝙ t̾re fecun¬
ditatẽ seri nce diximꝰ s nͥ ⁊ maximis ñ ꝓuenit. nec
nͥ quinis aceruatĩ satis. ꝑfringi solũ debet supra ex
nouẽbri nĩse in febroariũ. quo solute sponte cadunt
ex arbore atq subnascunt᷑. Int̾ualla suit pedalia undi¬
ꝙ succo dodrantali. Ex hoc seminario tͣnsferunt᷑ in ali¬
udbipedali int̾uallo plus bienmũ. St̃ ⁊ ꝓpagnes nulli
qutos faciliores. ssud ata enĩ radice tota in suico ꝓsternit᷑.
tuexcacumine supͣ terrã relicto renascit᷑ ⁊ alia ab radi¬
ce. Si tͣnslata nescit hospitari. pauetq nouitas tãbien¬
nio fere. postea ꝓsilit. Ideo micib pocus qͣm uice raddi¬
cib plantaria cedua implent᷑. cultura ñ alia qͣm supͣ
dictis fodiendo supplantandisq ꝑbienniũ sequens. De
cet̾o ipsa se colit. umbra stolone suꝑuacuose. nec ante

Expanded text:
vi. recusat eadem glaream, rubricam, cretam omnemque terrae fecunvi. recusat eadem glaream, rubricam, cretam omnemque terrae fecunditatem. seri nuce diximus, sed nisi ex maximis non provenit, nec nisi quinis acervatim satis. refringi solum debet subea ex Novembri mense in Februarium, quo solutae sponte cadunt ex arbore atque subnascuntur. intervalla sint pedalia, undique sulco dodrantali. ex hoc seminario transferuntur in aliud bipedali intervallo post biennium. sunt et propagines , nulli quidem faciliores. nudata enim radice tota in sulco prosternitur; tur ex cacumine supra terram relicto renascitur et alia ab radice. sed tralata nescit hospitari pavetque novitatem biennio fere; postea prosilit. ideo nucibus potius quam viveradicibus plantaria caedua implentur . cultura non alia quam supra dictis, fodiendo supputandisque per biennium sequens. de cetero ipsa se colit umbra stolones supervacuos enecante.
Abbreviated transcription (Latin):
su necant᷑. lempꝰ conserenddi pͥiis qͣm ocłi harundimũ
unamescant. añ Rł. martias crescit. adbrumã usq
desinit. Que cũ durescere incipit hoc signũ tempesti¬
uã habet cesurã. & hanc aut̃ quociens ⁊ uineã fodien¬
dã putant. Serit᷑ ⁊ tͣasuersa. ñ alt̾a condita: erũputs¬
qQ ex singłis ocłis totioẽ plante. Serit᷑ ⁊ deplantata pela¬
usiusico binis obrutis gẽmis ut tercius nodus tertã attin¬
gat ꝓ no cacumine ne rores concipiat. Cedit decresce¬
te luna uineis anno siccata utilior qͣm uiridis. Casta¬
nea ped am̃tis omnib p̃fert᷑. faclitate tractatus. ꝑdy¬
randi puicatia. regerminatione cedua uł salice le¬
tioi. Querit solũ facile nec tñ harenosũ. maxime ꝙ sa¬
bidũ humidũ aut carbunculũ uł tofi ⁊̃ farmã quã¬
liber opaco septẽtrionaliq ⁊ p̃frigido situ uł ⁊̃ decli¬

Expanded text:
su necantur. tempus conserendi , priusquam oculi harundinum su necantur. tempus conserendi , priusquam oculi harundinum intumescant, ante kal. Martias. crescit ad brumam usque desinitque, cum durescere incipit. hoc signum tempestivam habet caesuram . et hanc autem, quotiens et vineam, fodiendam putant . seritur et traversa, non alte terra condita, erumpuntque e singulis oculis totidem plantae. seritur et deplantata pedali sulco, binis obrutis gemmis, ut tertius nodus terram attingat, prono cacumine, ne rores concipiat . caeditur decrescente luna. vineis anno siccata utilior quam viridis. Castanea pedamentis omnibus praefertur facilitate tractatus, perdurandi pervicacia; regerminatione caedua vel salice laetior. quaerit solum facile nec tamen harenosum , maximeque sabulum umidum aut carbunculum vel tofi etiam farinam, quamlibet opaco septentrionalique et praefrigido situ, vel etiam decli
Abbreviated transcription (Latin):
marime ceduo ligno. Principatũ inhis optinent
salices. quarũ loco m adido tam̃ refosso pedes duosise¬
mipedẽ. talea sexqͥpedali uł ꝑtica. que utilior q plenior.
ntiu alls &̃ debent pedes semi tͥme pedib biuis ãterra.
utatione coher cent᷑. ut se in latitudinẽ fundant. ac
pie scalis tondeant᷑. Salix enĩ fecundior ẽ quo t̾re ꝓpior.
ende. ꝑticas ex ea cedi iustũ ẽ. quarto fere auno. &e hoe
Aicis uuminalis iugera singła sufficiunt .xxu. uinee
uigerib. Eiusoẽ rei causa popłs aba serit᷑ bipedanes
pastinato talea sexquiped ali biduo siccata. palmpedi
patiuialio t̾ra suꝑ mniecta duoꝵ cubitoꝵ crassinidine.
Harindo ⁊ iam nũ dibutiore qͣm hee solo gaudet. sertar
biabo radicis qd atũ ocłm uocant dodrantali scrobe in¬
rurallo duũ pedũ ⁊ semipedis. reficit᷑ q ex sese. Ut̾e ha¬
rundine exstirpato. qdđ utilius reptu qͣm caftrare sic̃
antea Namq int̾ se radices serpunt. mutuo ꝙ decur¬

Expanded text:
eduo ligno. Principatum in his optinent salices, quas serunt loco madido, tamen refosso pedes II et semipedem, talea sesquipedali vel pertica, quae utilior, quo plenior. intervallo esse debent pedes seni. trimae pedibus binis a terra putatione coercentur, ut se in latitudinem fundant ac sine scalis tondeantur. salix enim fecundior, quo terrae propior . eadem. perticas ex ea caedi iustum est quarto fere anno. et hae num. salicis viminalis iugera singula sufficiunt XXV vineae iugeribus. eiusdem rei causa populus alba seritur bipedaneo pastinato, talea sesquipedali, biduo siccata, palmipedi intervallo, terra superiniecta II cubitorum crassitudine. Harundo etiamnum dilutiore quam hae solo gaudet . seritur bulbo radicis, quod alii oculum vocant, dodrantali scrobe, intervallo II pedum et semipedis, reficiturque ex sese vetere harundineto exstirpato, quod utilius repertum quam castrare, sicut antea. namque inter se radices serpunt mutuoque discur
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑint ponia. Plurime aut̃ amputari sibi uolt̃ onerosa
ac suꝑuacua. sic̃ nos ungues ⁊ capillũ. Recidunt᷑ uet̾es
tote. rursus a stolone aliquo resurgt̃. S ñ om̃s: nec nͥ

Expanded text:
coeperint poma. plurimae autem amputari sibi volunt onerosa coeperint poma. plurimae autem amputari sibi volunt onerosa ac supervacua, sicut nos ungues et capillum. reciduntur veteres totae ac rursus a stolone aliquo resurgunt, sed non omnes nec n