comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ritate dicit et uentũ. Contra in .u. libro. ubi nullum periculum est latius de seribit pla
maria neptunum. Itẽ in .ii. libro qm̃ immin&e periculũ : uno uersu ait . Iuo res summa loco panthu. quam pͣdimꝰ
arcẽ. Perlabit᷑ undas figura est. quod cium nos modo dicimus per prepositionem nomini copulatam sequẽte
uerbo: antiqui uerso ordine prepositionem detractam nomini uingebant uerbo. Ita tamen ut ess& pars
orationisa honestam faciebant elocutionem. Nos dicitanus per uudas labit᷑. Illi dicebantper labit᷑¬
undas. Item perforrum curro. & percurro forum. Notandum plane qđ plerumq: sunim regit casum.
rat. Tullius populo tempestatem promilone põsuit. & quidem cȩteras tempestates & procellas in illis
dum tarat fluctibus contionum Id eo autem magno addidit. quia ubi frequens est populus. ibi &

Expanded text:
ritate dicit esse subventum. Contra in quinto libro, ubi nullum periculum est, latius describit placantem ritate dicit esse subventum. Contra in quinto libro, ubi nullum periculum est, latius describit placantem maria Neptunum. Item in secundo libro, quoniam inminet periculum, uno versu ait «quo res summa loco Panthu? Quam prendimus arcem?». PERLABITVR VNDAS figura est. Quod enim nos modo dicimus per praepositionem nomini copulatam sequente verbo, antiqui verso ordine praepositionem detractam nomini iungebant verbo, ita tamen ut esset una pars orationis, et faciebant honestam elocutionem. Nos dicimus ‘per undas labitur’, illi dicebant ‘perlabitundas'. item 'per forum curro' et 'percurro forum'. notandum plane quod plerumque suum regit casum, radumtaxat fluctibus contionum». Ideo autem ‘magno’ addidit, quia ubi frequens est populus, ibi et
Abbreviated transcription (Latin):
aut ante a uentis aolettas sugauit . iđ rescluit. Eymothoe nomina dõꝵ plerũq de cauiis o
fita. ab edementis quȩ numina dici uoluere maiores ut cymothoe iđ cursꝰ fluctuũ atioTOuE
opat olepooas tritondeus marinus. neptuni. & sallatiȩ deȩ marinae. filius ab aqua salsa
dictȩ : Adnixus antiquuim est ut conixus quibus hodie non utimus. dicimꝰ enim adnis. &e conis
Sed &e multa alia usus conti antiquitatem uindicauit. Illi parsi dicebant. nos dicimꝰ peperci
i tem nos dicimus suscepi Ii dicebant succepi. Ut sucepitq ignem foliis. leuat Leues acna¬
uigabiles facit it nostrumq leues quȩtumq laborem: Et scire debemus prudenter poctano
pro causis ł tendere uel corripere orationem : ut hoc loco periclitantibus troianis. tota cele¬

Expanded text:
aut ante a ventis collectas fugavit, id est resolvit. CYMOTHOE nomina deorum plerumque de causis sunt aut ante a ventis collectas fugavit, id est resolvit. CYMOTHOE nomina deorum plerumque de causis sunt ficta ab elementis, quae numina dici voluere maiores, ut ‘Cymothoe’, id est cursus fluctuum, apo tou qeein to kuma. TRITON deus marinus, Neptuni et Salaciae filius, deae marinae ab aqua salsa dictae. ADNIXVS antiquum est, ut ‘conixus’, quibus hodie non utimur; dicimus enim ‘adnisus’ et ‘conisus’. Sed et multa alia usus contra antiquitatem vindicavit. Illi enim ‘parsi’ dicebant, nos dicimus ‘peperci’. Item nos dicimus ‘suscepi’, illi dicebant ‘succepi’, ut «succepitque ignem foliis». LEVAT leves ac navigabiles facit, ut «nostrumque leves quaecumque laborem». Et scire debemus prudenter poetam pro causis vel tendere vel corripere orationem, ut hoc loco, periclitantibus Troianis, tota cele
Abbreviated transcription (Latin):
c̃si maturent fugã. hoc ẽ accelerent. Sȩuũ ł magnũ ut superiꝰ ł uere sauũ in uentos quia minat᷑
Sorte acsi dicerte. Potuisse se caelũ tenere a colũ il beneficio &iã carceris regna meruisse : Im¬
E co te in pristinĩ daue declã. Aut quasi c̃tra pͥncipẽ tẽpestatis isracit᷑. quc̃ pͥmũ constat egrossũ . Qđ aut̃
am̃ regnũ est acoli. haec enĩ ꝓ affectii possidentis intelligenda s̃ : ut alibi cum de rure lequent᷑
Post aliquot moa regna uidens mirabos aristas. Dicto cicius non antequã dicer&e. Six̃ enĩ hac
ait Sed cicius quã dici potest. Placat. Sub poetica licentia. phisicã quoq tangitrationem:
mare enĩ dictt᷑ eẽ neptunꝰ. quem superiꝰ dixit grauit̾ et̃ comotum. quia tempestas extt nc
ait placat : quia iã sedari coeperant maria. collectos. Aut nunc collegit. aut fugauit.

Expanded text:
 Troianis est si maturent fugam, hoc est accelerent. SAEVVMQVE vel magnum, ut superius, vel vere saevum in ventos, quia minatur.  Troianis est si maturent fugam, hoc est accelerent. SAEVVMQVE vel magnum, ut superius, vel vere saevum in ventos, quia minatur. SORTE ac si diceret potuisse se etiam caelum tenere, Aeolum vero beneficio etiam carceris regna meruisse. I"ego te in pistrinum Dave dedam" . aut quasi contra principem tempestatis irascitur, quem primum constat egressum, quia suprtamen regnum est Aeoli; haec enim pro adfectu possidentis intellegenda sunt, ut alibi, cum de rure loqueretur, «post aliquot mea regna videns mirabor aristas». DICTO CITIVS non antequam diceret - dixit enim ‘haec ait’ - sed citius quam dici potest. PLACAT sub poetica licentia physicam quoque tangit rationem. Mare enim dicitur esse Neptunus, quem superius dixit ‘graviter commotum’, quia tempestas erat. Nunc ait ‘placat’, quia iam sedari coeperant maria. COLLECTAS aut nunc colligit et fugat
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ &e ipsa clemĩta. quae retinent phisica int̃ se quadã ratione iuingunt᷑ qđ & ipsoriuĩ numinũ sceptra
significant. Iupit̃ enĩ trifido utit᷑ fulmine : neptunꝰ tridente pluton cerbero : Multi enĩ quer̃ cus
modo neptunꝰ de alienis c̃querat᷑ elemitis. quos ego deffiat hoc loco sermo : & congruȩ quasi irntȩ x
turbate m̃tis. ut alibi. oreme adsũ. Similit̃ Incipit offari mediaq in uoce resistit. Terentiꝰ. Suem
Plus ẽ en ĩ nocentib sustt̃ urere. quã nocentiũ delicta punire Prtstat melĩ ẽ. ut p̃stat gina cru
metas lust rare pachini. & notand sermo. Nã & ꝑse plenꝰ ẽ. & tã actusitiuo uingit᷑ quã septim
đ cũ tranquillitate discedite. Qđ mͦ dicimꝰ matura iracundiã tuã ił mitiga. Pnuciosũ enĩ troianis¬

Expanded text:
sicut et ipsa elementa quae retinent physica inter se quadam ratione iunguntur. Quod et ipsorum numinum sceptra sicut et ipsa elementa quae retinent physica inter se quadam ratione iunguntur. Quod et ipsorum numinum sceptra significant. Iuppiter enim trifido utitur fulmine, Neptunus tridente, Pluto cerbero. Multi enim quaerunt cur modo Neptunus de alienis conqueratur elementis. QVOS EGO deficit hoc loco sermo; et congrue, quasi irati et turbatae mentis, ut alibi «me me adsum», similiter «incipit effari, mediaque in voce resistit». Terentius «quem plus est enim innocentibus succurrere, quam nocentium delicta punire. ‘Praestat’ melius est, ut «praestat Trinacrii metas lustrare Pachyni». Et notandus sermo; nam et per se plenus est, et tam accusativo iungitur quam septimo. id est cum tranquillitate discedite, quo modo dicim
Abbreviated transcription (Latin):
temuestate turbantur:: Ergo stagna & immis uadis refusa. Aliud penda ex alio. quia immobilis aqua in imino
maris tantum modo est. Et alto ꝓspiciens aut e mari erigens caput. aut mari ꝓuidens Placidũ caput Iuerunt
multi quẽ ad modis placidu si grauit commotꝰ quasi ñ possit fieri ut ifascat᷑ uentis ut ꝓ pͥcius set tidianis. Iitio
aut̃ epitheto more suo habitũ future orationis ostendit. ut alibi uno sermone tẽ quassatis caput. Cacliq
runa idẽ tronitrib quorũ sonꝰ similis c̃ ruinis. Nec latuere doli fratre unonis & irae.: aut doli unonis aut frai¬
unonis Gemina gͦ distoictio ẽ. Curũ adse xephirũq uoait ꝑ hos oms intellige. Iti enĩ scardinales. Genens fi¬
ordo est. Ausi estis sine meo numune tantas moles tollere. & cȩlũ terrasq: turbare: aut certe illud ost
quotria haeo numina. lic& diuisa imperia teneant. uident᷑ tam̃ inuicẽ rogni tociꝰ habere potestitẽ :¬

Expanded text:
te turbantur. Ergo ‘stagna’ et ‘imis vadis refusa’. Aliud pendet ex alio, quia inmobilis aqua in imo maris tantummodo est. ET ALTO PROSPICIENS autem mari erigens caput aut mari providens. PLACIDVM CAPVT quaerunt multi quemadmodum ‘placidum’, si ‘graviter commotus’, quasi non possit fieri ut irascatur ventis, propitius sit Troianis. Vno autem epitheto more suo habitum futurae orationis ostendit, ut alibi uno sermone «tum quassans caput». CAELIQVE RVINA id est tonitribus, quorum sonus similis est ruinis. NEC LATVERE DOLI FRATREM IVNONIS ET IRAE aut ‘doli Iunonis’, aut ‘fratrem Iunonis’. Gemina ergo distinctio est. EVRVM AD SE ZEPHYRVMQVE VOCAT per hos omnes intellege. Isti enim sunt cardinales. GENERIS FIordo est 'ausi estis sine meo numine tantas moles tollere et caelum terrasque turbare'? aut certe illud est, quod tria haec numina, licet di
Abbreviated transcription (Latin):
F uumu grneris fenimini ut & gaza lȩtus a gresti. quo exemplo apparae. quoq sũꝑ¬
flus quer ua multis quemaa modum potuerit aurum natare nescientibusgatas
ia est opes dici om̃em qđ possidemus lam ualidam : Tcuma est ab inferioribus Gicit
hiemos quod fit & a superioribus & a medio płerumq at ad utrumq respond&e¬
uniro uigena interpres diuum qui numina foebi qui tripoda clani lauros qui sidtra
Ped ittse cou bec losio sentis n ante dicta & scquentia concludit : Ilionei antiptosise¬
sirguiui tiio enundatuium posuit. Nam constait buius modi greꝑa nomina. datiũ
songndaoem i ei diotongon mittere ut orfai. Nam illa solutio im orfcidicunuis
pari. et dre : forte contingat : non regula mutatur sed antipto sis sit quaplerũq utuna

Expanded text:
est autem generis feminini, ut «et gaza laetus agresti». Quo exemplo apparet quoque supeest autem generis feminini, ut «et gaza laetus agresti». Quo exemplo apparet quoque superfluo quaeri a multis, quemadmodum potuerit aurum natare, nescientibus gazas, id est opes, dici omne quod possidemus. IAM VALIDAM zeugma est ab inferioribus ‘vicit hiems’. Quod fit et a superioribus roiugena interpres diuum qui numina Phoebi, / qui tripodas, Clarii lauros, qui siderae" . ecce hoc loco 'sentis' et ante dicta et sequentia concludit. ilionei antiptosis est, pro genetivo enim dativum posuit; nam constat huiusmodi Graeca nomina dativum singularem in ei diphthongum mittere, ut Orphei; nam illa solutio est cum Orphei sedativus. quod si forte contingat, non regula mutatur, sed antiptosis fit, qua plerumque utuntur
Abbreviated transcription (Latin):
uel clausulac plerumq corrũpant rari. Uel propter maris magnitudinem uel quia im
perierat naus. Mantes. Prima uerbi positio est : no nas nat onde est: nart perdiqui¬
dam acstatem & prima sillaba naturaliter longa est i Iicae natare na breuis sit in ea
tamen uirgilius humilitatem sermonis ꝙit heto subleuat ut hoc loco u̾asto addidit¬
Item cum de ȩquo loqueretur at. cauernas ingentes. Arma uirum. bene addidit uirũ
arma enim dicuntur cunctarum artium instrumenta. ut cerealiaq arma. item col¬
ligere arma uib&. & alio locodicendum. & quȩ sint duris agrestibus arma : Troia dif¬
ferentia in hoc sermone est & in sensu & in sillabis Nam cum prouinciam dicimus &
principale nomen est. & breuis est tro: Quando autem non est principale & deriuatio
fslu longa est tro. ut trouis aeneas gaza. Persicus sermo est & significat diuitias:

Expanded text:
 causa plerumque corrumpant. RARI vel propter maris magnitudinem vel quia una  causa plerumque corrumpant. RARI vel propter maris magnitudinem vel quia una perierat navis. NANTES prima verbi positio est ‘no nas nat’, unde est «nare peratem liquidam" . prima syllaba naturaliter longa est, licet 'natare' 'na' brevis sit in eadtamen Item cum de equo loqueretur ait «cavernas ingentes». ARMA VIRVM bene addidit ‘virum’. ‘Arma’ enim dicuntur cunctarum artium instrumenta, ut «Cerealiaque arma», item «colligere arma iubet» et alio loco «dicendum et quae sint duris agrestibus arma». TROIA differentia in hoc sermone est et in sensu et in syllabis. Nam cum provinciam dicimus et principale est nomen, brevis est ‘Tro’. Quando autem non est principale et derivatio est, longa est ‘Tro.’, ut «Troius Aeneas». GAZA Persicus sermo est et significat divitias;
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est aseptemirione: ut ipse alibi. hic uertex nobis semper sublimis. magist: leucas¬
pis. ut in sexto libro . leucaspin. & frigiȩ ductorem classis orontem ter. Sepuis finitus
numerus. pro infinito: Crebros enim fluctus facit aquilo ut salustius crebritate flu¬
tuum. ut aquilone son& Ibidem. Ibidem & ubinan : multi dubitant : Ubi eq̃ debeat ac¬
centus. quia ibi & ubinaturaliter breues sunt: sed ratione finalitatis: plerumq producunt᷑
inuersu: nescientes hanc eẽ rationem. quia pronuntiationis causa. contra usum latinũ
sillabis ultimis . quibus particulȩ aduinguntur accentus tribuitur. ut musaq illene
est oboedire. ut par&e amor dictis: Apparere autem uideri. ut apparae liquido sublimis
aere nisus & haet obseruatio diligenter custodiri deb&̾ lic& auctoreseam metri causa¬

Expanded text:
hoc est a septentrione, ut ipse alibi «hic vertex nobis semper sublimis». MAGISTER Leucashoc est a septentrione, ut ipse alibi «hic vertex nobis semper sublimis». MAGISTER Leucaspis, ut in sexto libro «Leucaspim et Lyciae ductorem classis Orontem». TER saepius, finitus numerus pro infinito. Crebros enim fluctus facit Aquilo, ut Sallustius «crebritate fluctuum ut Aquilone solet». IBIDEM ‘ibidem’ et ‘ubinam’ multi dubitant ubi esse debeat accentus, quia ‘ibi’ et ‘ubi’ naturaliter breves sunt sed ratione finalitatis plerumque producuntur in versu, nescientes hanc esse rationem, quia pronuntiationis causa contra usum Latinum syllabis ultimis, quibus particulae adiunguntur, accentus tribuitur, ut ‘musaque’, ‘ilest ‘oboedire’, ut «paret amor dictis», ‘apparere’ autem, ‘videri’, ut «apparet liquido sublimis in aëre Nisus». Et haec observatio diligenter custodiri debet, licet eam auctores metri
Abbreviated transcription (Latin):
erunt: Unde & dido Lutora litoribus contraria fluctibus undas imprecor: Iuae arae a si¬
senana propitiae uocantur. Saxa uoant itali mediis quȩ in fluctibus aras. Ordo est. Iuac srca
rum. mari summo uel in summo uel in placido. Inbreua & suter id est in breuia sirtium
quomodo. molemq & monies. Breuia autem uadosa dicit perquae posumus uadere.
a sutes. Sutium sinus duo sunt pares natura impares magnitudine ut salustius dicit. Iy .ci os
hutroie d nuxilium uenerant. qui mortuo rege pandaro aeneam secuti sunt : unde a in sc̃đo
ait. Comitum ad fluxisse nouoru. fidum fidelem utrumq nomen significat ipsuis antt
oculos ad maiorem doloremi Unde & alibi. queq ipse miserrima uidi. item. quinati
coram me cernere Retum fetisti. Ingens pontus conagna parsponti. & est tropus sinc¬
doche. a uerace. aut apupi. quȩ uertex nauis est ab aquilone. quȩ flat. a mundi ueraice

Expanded text:
erunt. Vnde et Dido «litora litoribus contraria, fluctibus undas inprecor». Quae arae a Sierunt. Vnde et Dido «litora litoribus contraria, fluctibus undas inprecor». Quae arae a Sisenna «propitiae» vocantur. SAXA VOrum. MARI SVMMO vel in summo vel in placido. IN BREVIA ET SYRTES id est in brevia syrtium, quo modo «molemque et montes». ‘Brevia’ autem ‘vadosa’ dicit, ‘per quae possumus vadere’. S syrtium «sinus duo sunt pares natura, impares magnitudine», ut Sallustius dicit. LYCIOS hi Troiae ad auxilium venerant, qui mortuo rege Pandaro Aeneam secuti sunt, unde et in secundo ait «comitum adfluxisse novorum». FIDVM fidelem. Vtrumque nomen idem significat. IPSIVS ANTE OCVLOS ad maiorem dolorem; unde alibi «quaeque ipse miserrima vidi», item «qui nati coram me cernere letum fecisti». INGENS PONTVS magna pars ponti. Et est tropus synecdoche. A VERTICE aut a puppi, quae vertex navis est, aut ab Aquilone, qui flat a mundi vertice,
Abbreviated transcription (Latin):
& actiua eẽ possunt & passua. ut est. auerto & auertor. precipito & precipitor
ergo non possumus dicert. quod quidam artigrafus. declinationes actiui uerbi &
passiui. pro se inuicem ponir ł lam&e nentralis uerbi declinatio actiua est : & commu¬
nis deponenti sue passiua. & aliud est eẽ actiuum uerbum. & aliua habere declina¬
ostendit. ut salustius. caput aperire solitus. id est nudare. ostendere arenis & ab arenis . &
cum arenis id est uel ino mouebatur mari. uel cum ipsis arenis. ut intempestate sol&: Tris
latinum est : Genituus enim pluralis quotiens in ium exit. accusatiuum pluralem in hismit¬
iit. ut pupium pupis. Quotiens in um exit. in es mittit ut patrum patres. Saxa latentia
propter tempestatem Haec autem saxa sunt inter africam & sardaniam. Quȩ saxa obhoc
itali aras uocant : quod ibi afri & romani. & foedus nnierunt. & fines imperii sui illic esse uolu

Expanded text:
et activa esse possunt et passiva, ut est ‘averto avertor’, ‘praecipito praecipitor’. et activa esse possunt et passiva, ut est ‘averto avertor’, ‘praecipito praecipitor’. Ergo non possumus dicere, quod quidam artigraphus, declinationes activi verbi et passivi pro se invicem poni. Nam et neutralis verbi declinatio activa est et communis deponentisve passiva, et aliud est esse activum verbum, aliud haberostendit, ut Sallustius «caput aperire solitus», id est nudare, ostendere. HARENIS et ab harenis et cum harenis, id est vel ab imo movebatur mare vel cum ipsis harenis, ut in tempestate solet. TRIS Latinum est. Genetivus enim pluralis quotiens in ‘ium’ exit, accusativum pluralem in ‘is’ mittit, ut ‘puppium puppis’; quotiens in ‘um’ exit, in ‘es’ mittit, ut ‘patrum patres’. SAXA LATENTIA propter tempestatem. Haec autem saxa intItali aras vocant, quod ibi Afri et Romani foedus inierunt et fines im
Abbreviated transcription (Latin):
iactanti inaniter loquenti. ut alibi. atq irita uirgia. iaetat. & uoces dum iactat manes. a qui¬
lorie ab aquilone. aduersa contraria. Quia ad italiam nauigantibus. aquilo contrarius est.
franguntur remi. uel gubernacula. uel quod melius est. reuera remi. anaqui enin remis
uelisq nauigabant. ut ualidisq incumbere remis. obliquatq sinus inuentos: Auerait. pro
auercitur & est sigura creberrima. Potest namq pro actiui significatione uerbi. passiuum
poni. ut est & pictis bellantur amaxones armis: ꝑro bellant᷑. Nec nos deb& mouere. quod
bellor non facit. Natura enim hoc prohibuit: Nam compone hoc uerbum. & inuenitur aca¬
Ut est hoc auertit. pro aueraitur. & insinuat pauor. pro insinuatur: & nox humida caelo
precipitat. pro precipitatur. sed haer uerba tantum modo prose inuicem ponuntus qua

Expanded text:
IACTANTI inaniter loquenti, ut alibi «atque inrita iurgia iactat» et «voces dum iactat inanes». AQVIIACTANTI inaniter loquenti, ut alibi «atque inrita iurgia iactat» et «voces dum iactat inanes». AQVILONE ab Aquilone. ADVERSA contraria, quia ad Italiam navigantibus Aquilo contrarius est. FRANGVNTVR REMI vel gubernacula, vel, quod melius est, re vera remi. Antiqui enim velis remisque navigabant, ut «validis incumbere remis obliquatque sinus in ventos». AVERTIT pro ‘avertitur’. Et est figura creberrima. Potest namque pro activi verbi significatione passivum poni, ut est «et pictis bellantur Amazones armis», pro ‘bellant’. Nec nos debet movere quod ‘bellor’ non facit; natura enim hoc prohibuit. Nam conpone hoc verbum, et invenitur actut est hoc ‘avertit’ pro ‘avertitur’, et «insinuat pavor» pro ‘insinuatur’, et «nox umida caelo praecipitat» pro ‘praecipitatur’. Sed haec verba tantummodo pro se invicem ponuntur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ponere & i penulama sam homerus & sarpedonis declinauit : & sarpedonts. Vnde & uarus
ncentus est p saruedonis cnuim antepenultima hab&e arcentum: sãpedontis penulama Sed sar¬
pedontis usur pauit:. Naturalis enim declinatio est. sarpedon sarpedonis. ut nemnon. memino¬
nis sinon sinonis Si autem genitiuum in dontis miserit : a circum flexouenit. qui est in ultima¬
sillaba nominatiui. ut demosoo. demofoontis. laocoon. laocoontis sic ergo & a sapedons arpe¬
dontis : est autem sarpedon iouis filius : & laodamaȩ occisusa patroclo : simo is. Nomen hoc
integrum ad nos transiit: Unde suo est accentu proferendum. Nam si eẽt latinũ in antepenul¬
tima haberae accentum. quia scđa A sine breuis est. Sub undis & Sub undis legimus &
sub undas. Sed si sub undas. Correpta intellige. si sub undis ut uoluit. uaria ergo distinctio ẽ
fortia corpora hoc est uirorum foraum corpora. Nulla enim est in mortuis foratudo. ła lia

Expanded text:
edontis', unde et varius accentus est: 'Sarpedonis' enim antepaenultima habet accentum, 'Sarpedontis' paenultima. sed 'Sarpedontis' usurpavit; naturalis enim declinatio est 'Sarpedon Sarpedonis', ut 'Memnon Memnonis, Sinon Sinonis'. si autem genetisyllaba nominativi, ut ‘Demophoon Demophoontis’, ‘Laocoon Laocoontis’. Sic ergo et ‘Sarpedon, Sarpedontis’. Est autem Sarpedon Iovis filius et Laodamiae, occisus a Patroclo. SIMOIS nomen hoc integrum ad nos transiit, unde suo est accentu proferendum. Nam si esset Latinum, in antepaenultima haberet accentum, quia secunda a fine brevis est. SVB VNDIS et ‘sub undis’ legimus, et ‘sub undas’. Sed si ‘sub undas’, ‘correpta’ intellege, si ‘sub undis’, ‘volvit’. Varia ergo distinctio est. FORTIA CORPORA hoc est virorum fortium corpora; nulla enim est in mortuis fortitudo. TALIA
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec tantum dulcia. quantum & liquida id est pura. Nam dura mella. constat ẽe me¬
liora. Stipant densent. translatio anauibus in quibus stipula interponitur. uasis
quan stipam dicunt: Pistendunt. implent. ut detiso distendere pingui. Nectare melle
abusus propter suauitatis similitudinem. cellas & hic abusus est ut fauorum cauernas:
cellas uocaret. Traxt autem a reponendi similitudine. uel acelando und& cellã appella¬
uenuint: agmne. nunc impetu. ignauum inutile. non aptum industriae : Nam in¬
dustrios nauos dicimus fucos : scđm plinium. apum multa sunt genera. Propte tamen
apes dicuntus. ortae de bubus fucidȩ equis. crabones de mulis uespȩ de asinis fucas aut̃
mana lingua &e effigie car& : Unde horatius. Om̃e cum protheus pecus egit altussum. Pre

Expanded text:
ut «nec tantum dulcia, quantum et liquida», id est pura; nam pura mella constat esse meut «nec tantum dulcia, quantum et liquida», id est pura; nam pura mella constat esse meliora. STIPANT densent; translatio a navibus in quibus stipula interponitur vasis, quam stipam dicunt. DISTENDVNT implent, ut «denso distendere pingui». NECTARE melle; abusus est propter suavitatis similitudinem. CELLAS et hic abusus est, ut favorum cavernas ‘cellas’ vocaret. Traxit autem a reponendi similitudine, vel a celando, unde cellam appellaverunt. AGMINE nunc ‘impetu’. IGNAVVM inutile, non aptum industriae; nam industrios navos dicimus. FVCOS secundum Plinium apum multa sunt genera. Proprie tamen apes vocantur ortae de bubus, fuci de equis, crabrones de mulis, vespae de asinis. Fucus autem humana lingua et effigie caret, id est a pascendo. unde Horatius "omne cum Proteus pecus egit altos visere
Abbreviated transcription (Latin):
firmamus ut apis. uel apum. uel apium. Aestate noua. Bene noua quia est & adulta &
preceps scđm salustium: florea ꝓflorida : ut nemora interfrondea turbam : Rura
gece a pogpa dicuntur: aferesis ergo se̾monem fecit latinum. Exert&: fatigat. ut nate ili¬
acis. exercete fatis: hoc autem participium. ab exercitu. id est militum multi tudine. de¬
clinatione discernimus. Nam nomen quartȩ declinationis est. participium scđȩ. ut
uisus. huius usi. uel uisus passus passi uel passus auditus audia uel auditus. Subsole
in sole. ut namq sub ingenti lustrat dum singula templo. Gentis. fȩtus. ad laudem apum
hnoc pertin&. qđ in quarto georgicorum. melius intelligitur. liquentia. defecata sine sorde

Expanded text:
firmamus, ut ‘apis’ vel ‘apum’, vel ‘apium’. AESTATE NOVA bene ‘nova’, quia est et adulta et firmamus, ut ‘apis’ vel ‘apum’, vel ‘apium’. AESTATE NOVA bene ‘nova’, quia est et adulta et praeceps, secundum Sallustium. FLOREA pro ‘florida’, ut «nemora inter frondea turbam». RVRA Graece ἄρουρα dicuntur. Aphaeresis ergo sermonem fecit Latinum. EXERCET fatigat, ut «nate, Iliacis exercite fatis». Hoc autem participium ab ‘exercitu’, id est militum multitudine, declinatione discernimus; nam nomen quartae declinationis est, participium secundae, ut ‘visus’, ‘huius visi’ vel ‘visus’, ‘passus’, ‘passi’ vel ‘passus’, ‘auditus’, ‘auditi’ vel ‘auditus’. SVB SOLE ‘in sole’, ut «namque sub ingenti lustrat dum singula templo». GENTIS FETVS ad laudem apum hoc pertinet, quod in quarto Georgicorum melius intellegitur. LIQVENTIA defaecata, sine sordibus,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ agros despectantem. Miratur molem aeneas: hoc ad ipsum refertur. Magalia quondam.
festinantes: alii ingeniosi accipunt. Nam per contrarium segnem. id est sine igni. ingenio
carentem dicimus. unde & a grecouenit catus. id est ingeniosus. AΠΟTΟGΚΘ ΕCTΑΙ ducere
muros. Ex aedificare: Moliriq: arcem. Mollibus factis extollere : Optare. Gligere. ut tuus
o regina quid optes. Tecto ad tectum. nota figura. Suto fossa. Ciuitas enim non domus circum¬
datur sulco : ut alibi. ausim. uel tenui. uitem committere sulco. legunt. eligunt. Portꝰ effodiunt
idest cotthona faciunt. alta theatri fundamenta: Hino futura magnitudo cognoscit᷑.
arbitrio cum nominatiuus singularis n. & s. fuerit terminatus ut amans: amantum
& amantium dicimus. Cum autem nominatius singularis .r. fuerit terminatus tantũ
in um. exit. ut pater patrum murmus. murmurum. reliqua uero nomina auctoritate

Expanded text:
que agros despectantem». MIRATVR MOLEM AENEAS hoc ad ipsum refertur. MAGALIA QVONDAM h‘festinantes’, alii ardentes ‘ingeniosi’ accipiunt; nam per contrarium ‘segnem’, id est sine igni, ingenio carentem dicimus. Vnde et a Graeco venit ‘catus’, id est ingeniosus ἀπὸ τοῦ καίεσθαι. DVCERE MVROS exaedificare. MOLIRIQVE ARCEM molibus factis extollere. OPTARE eligere, ut «tuus, o regina, quid optes». TECTO ad tectum, nota figura. SVLCO fossa; civitas enim, non domus circumdatur sulco: ut alibi «ausim vel tenui vitem committere sulco». LEGVNT eligunt. PORTVS EFFODIVNT id est Cothona faciunt. arbitrio cum nominativus singularis ‘ns’ fuerit terminatus, ut ‘amans’ et ‘amantum’ et ‘amantium’ dicimus; cum autem nominativus singularis ‘r’ fuerit terminatus, tantum in ‘um’ exit, ut ‘pater patrum’, ‘murmur murmurum’. Reliqua vero nomina auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
suiunt ab ħ uiuꝰ nomine. sic hodieq romani imperatoret augusti uoeantur. Egiptii ptolomer.ꝑse arsa end ae
tini murrani ut murranumsi atauos & auoꝵ antiqͣ sonantẽ. Nomina ꝑ reges qͥ aetum genꝰone latinum. Pura iu¬
unis qͥ nititur asta id sine ferro. Namh fuit p̃miũ apud maiores eiꝰ qͥt c̃primũ uiciss&e in p̃lio : sicut ait uarro in lbris
ereatus. ł hoe aut aenean cito ostendẽẽ periturũ & statim in fert consolationem dicens quẽ tibi longeuo

Expanded text:
sunt ab huius nomine, sicut hodieque Romani imperatores Augusti vocantur, Aegyptii Ptolomaei, Persae Arsacidae, sunt ab huius nomine, sicut hodieque Romani imperatores Augusti vocantur, Aegyptii Ptolomaei, Persae Arsacidae, Latini Murrani, ut "Murranum hic atavos et avorum antiqua sonantem nomina per regesque actum genus omne Latinos" . pura ivvenis qui nititur creatus. Per hoc autem Aenean cito ostendit esse periturum, et statim infert consolationem dicens «quem tibi longaevo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnititur hasta deneas ut catodic̃ simulhac uenit italiam. lauiniam accepit ut orem ꝓp
quod turnꝰ iratus. tam in latinum quam in aenean bella suscepit. a merentio in petratis
autilus. quod ipse ostendit dicens sesatis ambobus te ucrisq uenire latinisq Sed ut supra
diximꝰ primobello periit latinꝰ. secundo pariterturnꝰ & aeneas. Postea me tencium inter¬
emit a sc̃anius & lauro lauinium tenuit: Quiu lauiniatimens insidias. grauida confus
ad siluas & latuit incasa pastoris tyrrhi. ad qđ adludens ait tirrusq pater cuir. p
lauro lauinium. si biuꝰ albam consticuit. Qui qm̃ si nelib eris perit siliuo qͥ et ipse asc aniusdlit
ium idiquie imperium. Unde apud liuium ȩ error. qͥ ascanius abbam condiderit. Iortra albaniom̃s reger siluii dic

Expanded text:
qui nititur hasta Aeneas, ut Cato dicit, simul ac venit ad Italiam, Laviniam accepit uxorem. propter qui nititur hasta Aeneas, ut Cato dicit, simul ac venit ad Italiam, Laviniam accepit uxorem. propter quod Turnus iratus, tam in Latinum, quam in Aenean bella suscepit a Mezentio impetratis auxiliis: quod et ipse ostendit dicens "se satis ambobus Teucrisque venire Latinisque" . sed, ut supra diximus, primo bello periit Latinus, secundo pariter Turnus et Aeneas, postea Mezentium interemit Ascanius et Laurolavinium tenuit. cuius Lavinia timens insidias, gravida confugit ad silvas et latuit in casa pastoris Tyrrhi: ad quod adludens ait "Tyrrhusque pater, cui Laurolavinium, sibi vero Albam constituit. qui quoniam sine liberis periit, Silvio, qui et ipse Ascanius dictus est, suum reliquit imperium: unde apud Livium est error, qui Ascanius Albam condiderit. postea Albani omnes reges Silvii dicti
Abbreviated transcription (Latin):
ilu & aenaee errores aduentur. bellum que manifesta sunt : albanos reges romanos & iam consules
missa sunt in aspido poeia comemorat. Vnd&̃ & iam in antiquis inuenimꝰ opl appellatum ese
non eneidem s gesta populir. Quod ideo mutatum ẽ qr nom̃ nõ a parte s a toto deb&dari. u¬
bamq sonantem. aut quae tunc ꝓpt̃ festinationem sonabat. aut turbe ꝑp&euũ ẽ epitheton
Longo ordine non qͦ natisunt s. qͥ apud inferos st abant. non enim eo qͦ regnar̃ dicturꝰ ẽ ordine :
Ad uersos legere considerare relegere. dard aniamplem alb anos reges qͥ tredetim fuerun
de aenra. & lauiniae : Genere unde ait it ala degente. Illustrer h nomen noticiae fuit no
meriti Vnde &iam in mere tricib inuenitur. Name nobiles &e illustres uocantur . In nome
ituras. Ingentẽ ut stacuiꝰ Hom̃ e chionum matrisq genꝰ peridiae : Ille uides pura uiuens

Expanded text:
Ilii et Aeneae errores, adventus bellumque manifesta sunt: Albanos reges, Romanos etiam consulesIlii et Aeneae errores, adventus bellumque manifesta sunt: Albanos reges, Romanos etiam consulesmissa sunt, in aspidopoii? a commemorat. Vnde etiam in antiquis invenimus opus hoc appellatum esse non Aeneidem, sed Gesta populi Romani, quod ideo mutatum est quia nomen non a parte, sed a toto debet dari. TVRBAMQVE SONANTEM aut quae tunc propter festinationem sonabat; aut turbae perpetuum est epitheton. LONGO ORDINE non quo nati sunt, sed quo apud inferos stabant; non enim eo quo regnarunt dicturus est ordine. ADVERSOS LEGERE considerare, relegere. DARDANIAM PROLEM Albanos reges, qui tredecim fuerunt de Aeneae et Laviniae genere; unde ait «Itala de gente». INLVSTRES hoc nomen notitiae fuit, non meriti: unde etiam in meretricibus invenitur; nam et nobiles et inlustres vocantur. IN NOMEN ITVRAS in gentem, ut «nomen Echionium matrisque genus Peridiae». ILLE VIDES PVRA IVVENIS
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt qr simplices s̃ nec recipunt sectionem. has om̃s. acsidicere & iamhas om̃s Nans upͣnon om̃s dini
s anime qͥbus altera fato corpora debentur. Rotam uoluere ꝑ annos. Exer̃ scatutum tempꝰ ꝑ annorum
uolubilitatem. est aut̃ sermo ennii. deus euocat . Non dicit qͥs sicut supͣ dii quibus imperiumẽ animoꝵ
Iam nore dr̃ id senrꝰ. qͦphilo sophiam quaeh aet indicat intelligimꝰ. qr ipse & iam inuenit littrras
gmine magno impau. & diccum ẽ imperatiue aniaticiturc. Non enimb landicus inlucteredeut̃
it erat anchises. antedicta dereuersione animarum ꝓbatio huc cetendit. ut celebr&e romanos & pre¬
cipue augustum. Nam qͥ bene considerant inueniunt omnẽ romanam historiam ab aeneae aduentu
usq ad sua cempora sũmatim celebrasse uirgilium quod ideolatae qr confus ẽ ordo. Nam eusio

Expanded text:
dicunt, quia simplices sunt nec recipiunt sectionem. HAS OMNES ac si diceret ‘etiam has omnes’; nam supra non omnes dixit, dicunt, quia simplices sunt nec recipiunt sectionem. HAS OMNES ac si diceret ‘etiam has omnes’; nam supra non omnes dixit, sed «animae, quibus altera fato corpora debentur». ROTAM VOLVERE PER ANNOS exegerunt statutum tempus per annorum volubilitatem. Est autem sermo Ennii. DEVS EVOCAT non dicit quis, sicut supra «di, quibus imperium est animarum». itur, id est sensus, quo philosophiam, quae haec indicat, intellegimus, quia ipse etiam invenit litteras. agmine magno impetu. et dictum est imperative, ἀπειλητικῶς : non enim blanditiis inductae redeunt, el futurorum. Ad v. 752 Dixerat Anchises ante dicta de reversione animarum probatio huc tetendit, ut celebret Romanos et praecipue Augustum: nam qui bene considerant, inveniunt omnem Romanam historiam ab Aeneae adventu usque ad sua tempora summatim celebrasse Vergi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostenderet᷑ una pars eẽ orationis: nep̃positio uinger&̃ ad uerbio quod uiciosũ eẽ nõ dubiuimẽ. Pauorle
arua tenemꝰ Non om̃s Ouienim minꝰ purgantur. seatim redeunt ad corpora. donec longa dies ꝑfecto tem
poris orbe : Quia &eiam pꝰpurgationemopẽ tempore. ut ꝑseuer& in purgatione & sic recdeat. Et queritur utru
anime ꝑ apoceosin dequibus ut. paucilaeta arua tenemus : possint mereri ꝑpaeuam uacationem quod nõ
poteso fieri. Merentur enim temporis multi. non ꝑp&uitatis : & q̃ male ui terunt statim redeunt quac
meluiꝰ tarduꝰ que optime dutissi motempore s̃ cumnuminibus. Pauce tamen sunt. que & ipse exigenter¬
tione lic& tarde coguntur reuerti ꝑfecto temporis orbe. finito legitimo tempore : Concretam. ad fix am
aura simplicis ignem. nonurentis. Simplicis aũt nr̃i comparatione. qui constat deligno & aere. ille enimper

Expanded text:
ut ostenderetur una pars esse orationis, ne praepositio iungeretur adverbio, quod vitiosum esse non dubium eut ostenderetur una pars esse orationis, ne praepositio iungeretur adverbio, quod vitiosum esse non dubium earva tenemus non omnes: qui enim minus purgantur statim redeunt ad corpora. Ad v. 745 Donec longa dies perfecto temporis orbe quia etiam post purgationem opus est tempore, ut perseveret in purgatione et sic redeat. et quaeritur utrum animae per apotheosin, de quibus ait 'pauci laeta arva tenemus', possint mereri perpetuam vacationem. quod non potest fieri: merentur enim temporis multi, non perpetuitatis, et quae male vixerunt statim redeunt, quae melius, tardius, quae optime, diutissimo tempore sunt cum numinibus. paucae tamen sunt, quae et ipsae exigente ratione, licet tarde, coguntur reverti. perfecto temporis orbe finito legitimo tempore. Ad v. 746 Concretam adfixam et avrai simpl
Abbreviated transcription (Latin):
a legii ubide augurus tractat. Vnde oeiam in sacris om̃ibur tressunt istepurgatione
au ieede purgant c&e sulphure. aut aqua abliunt. autaere. quod erat insacri liberi. hoce
enm cibiq oscillaeralta suspendunt mollia pinu m angon erat purgationis. ac impsis pargat
Lonibus
manes: Suplicia quae runt apud in anes ut siqͥs dicat udicium patimur. & signific&e ea q̃ inudicio cõtinent᷑
st & aliud ueruis : Namcumna scimꝰ duos genios sortimur. unusẽ qͥortatur ad bona. alter qͥ deprauat
ad mala. qͥbus ad sistentibus post mortem aud a serim̃ in meliorem uitam. aut condempnamur indeteri
ꝑ quos aut uacationem meremur. aut reditum in corpora. Ergo manes genios dicit. quoscum uita sortimur
xinde una pars orationis ẽ. & tercia afie aecentum hab&. lic& penultima longa sit. Quod ideo factum ẽ

Expanded text:
tio legimus, ubi de auguriis tractat. unde etiam in sacris omnibus tres sunt istae purgationes: tio legimus, ubi de auguriis tractat. unde etiam in sacris omnibus tres sunt istae purgationes: nam aut taeda purgant et sulphure, aut aqua abluunt, aut aere ventilant, quod erat in sacris Liberi: hoc est enim "tibique oscilla ex alta sionibus manes supplicia quae sunt apud manes, ut si quis dicat 'iudicium patimur' et significet ea quae in iudicio continentur. est et aliud verius. nam cum nascimur, duos genios sortimur: unus est qui hortatur ad bona, alter qui depravat ad mala. quibus adsistentibus post mortem aut adserimur in meliorem vitam, aut condemnamur in deteriorem; per quos aut vacationem meremur, aut reditum in corpora. ergo 'manes' genios dicit, quos cum vita sortimur. exinde una pars orationis est, et tertia a fine accentum habet, licet paenultima longa sit: quod ideo factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
sordes suꝑ sunt . Poenas aut̃ minime ꝑfor̃ anime. s illius coniunctionis reliqͥe que fuit inter animã & corpꝰ:
amli ca istaduo ꝑsepoernas ꝑferre non posint. homo tamen ꝑfero qui dehis duobus ẽ factus᷑. Supli¬
cu et pendunt. Ideo agunt suplicia non ut animas puniant. s ut eas pecoatis eruant pristanis : aliae
e philo sophi dicunt Nam cripleo ẽ om̃is purgatio Aut eniminterra purgantur que nimis op¬
piesiẽ sordibus fuerint deditae scilic& corporalibus blandim̃tis idẽ cranseunt incorporater¬
recaue hiae igni dicuntur purgari. ignis enim &e terraẽ quo exuruntur om̃a. namcelest is
nicihuꝑ urit. aut in aqua id transeunt in corpora marina. Sipaulo melius uterint. aut
cartae inaeuea transeundo scilic& in aeria corpora si satis bene uiterint quod insta¬

Expanded text:
sordes supersunt. Poenas autem non perferunt animae, sed illius coniunctionis reliquiae, quae fuit inter animam et corpus; sordes supersunt. Poenas autem non perferunt animae, sed illius coniunctionis reliquiae, quae fuit inter animam et corpus; nam licet ista duo per se poenas perferre non possint, homo tamen perfert, qui de his duobus est factus. SVPPLICIA EXPENDVNT ideo agunt supplicia, non ut animas puniant, sed ut eas peccatis exuant pristinis. ALIAE Pet philosophi dicunt. nam triplex est omnis purgatio. aut enim in terra purgantur quae nimis oppressae sordibus fuerint, deditae scilicet corporalibus blandimentis, id est transeunt in corpora terrena: et hae igni dicuntur purgari; ignis enim ex terra est quo exuruntur omnia, nam caelestis nihil perurit: aut in aqua, id est transeunt in corpora marina, si paulo melius vixerint: aut certe in aere, transeundo scilicet in aeria corpora, si satis bene vixerint. quod in Sta
Abbreviated transcription (Latin):
aec ergo nascuntur ex ipsa conuinctione. Nam neque animi sunt neq corporisppria. ꝑeunt enim facta segregation
eque auras respiciunt. Namqr coherent corpori. obliuiscuntur naturae suae. Quam auras uoc auit: clause
redire in suumuigorem. & dicit non posse quae enim du conuincta sunt inuicem secenent & trahunt
rediquias sordium antiquarum. Non tamen om̃e malum cedit s non om̃e. Namremanae qđ & purg& netessee :
nde est quod dicit eademsq̃ tellure repostos. Bene aut̃ miseris. Quae & iã post corpus habent corpori sordes
nde ẽ. nec funditꝰ om̃r corporaee excedunt pestes : diu concrcta. Conereta. conuincta & conglutinata.
nolescere concrestere. Vt udoq: docent in olescere libro. ergo exercentur poenis qr deposito corpore

Expanded text:
haec ergo nascuntur ex ipsa coniunctione, nam neque animi sunt neque corporis propria: pereunt enim facta segregationehaec ergo nascuntur ex ipsa coniunctione, nam neque animi sunt neque corporis propria: pereunt enim facta segregatione. Ad v. 734 Neque avras respiciunt nam quia cohaerent corpori, obliviscuntur naturae suae, quam 'auras' vocavit. clavsae redire in suum vigorem. Et dicit non posse; quae enim diu coniuncta sunt invicem se tenent et trahunt reliquias sordium antiquarum. NON TAMEN OMNE MALVM cedit, sed non omne; nam remanet quod ut purgetur necesse est. Inde est quod dicit «eadem sequitur tellure repostos». Bene autem ‘miseris’, quae etiam post corpus habeant corporis sordes; unde est «nec funditus omnes corporeae excedunt pestes». DIV CONCRETA ‘concreta’ coniuncta et conglutinata. INOLESCERE concrescere, ut «udoque docent inolescere libro». ERGO EXERCENTVR POENIS quia deposito corpore
Abbreviated transcription (Latin):
inditit si ꝑ definitionem magno corpore idẽ non cõmuni. Inde hominum pecudumq genus. dequattuor¬
elem̃tis. & deo & celestis origo similnibus. Quantum non noria .c. tardant. Quod supra diximus. Intantũ
inquit in om̃ib: uig& parsdiuinitatis in quantum sinit corporum qualitas. Terreniq: hebetant artus. Inquantũ
nonbebetant. o oribunq: membra. morienti similia hẽ semꝑ morientia. Numꝗ enim in eodem statu sunt s
aut mninuuntur. aut crescunt. Ergo animus id ẽ sed uti uiribus suis non potet ꝓpter corporis coniunctionem
incm&uunt. cupuintq: d.g.q. ex corporis coniunctione & ebitudine. Uarro & om̃s philosophi dicunt
quattuor eẽ passiones. duas abonis opinatis. & duas amalis opinatis rebus. Nam dolere & timere du eopinione
malisunt. una p̃sentis alia futuri. Item gaudere & cupere opinioner boni sunt. Una presentis altora futim.

Expanded text:
in dixit, sed per definitionem ‘magno corpore’, id est non communi. INDE HOMINVM PECVDVMQin dixit, sed per definitionem ‘magno corpore’, id est non communi. INDE HOMINVM PECVDVMQelementis et deo. Ad v. 730 Et caelestis origo seminibus quantum non noxia corpora tardant quod supra diximus, in tantum, inquit, in hominibus viget pars divinitatis, in quantum sinit corporum qualitas. Ad v. 732 Terrenique hebetant artus in quantum non hebetant. moribundaque membra morienti similia, hoc est semper morientia: numquam enim in eodem statu sunt, sed aut minuuntur aut crescunt. ergo animus idem est, sed uti viribus suis non potest propter corporis coniunctionemdolent gavdentque ex corporis coniunctione et hebetudine. Varro et omnes philosophi dicunt quattuor esse passiones, duas a bonis opinatis et duas a malis opinatis rebus: nam dolere et timere duae opiniones malae sunt, una praesentis, alia futuri: item gaudere et cupere opiniones bonae sunt, una praesentis, altera futuri.
Abbreviated transcription (Latin):
reuerti caelum ꝓaere & ethere posuit. utiam caelum terramq: camposq liquentes id maria . Iucentemq globũ
nitatẽ custodit qr mixtꝰ ẽ & nulla pars ẽ elementi sine deo. Per artus ꝑelem̃ta que membra sunt mundi. Corpora
lianamq sunt. quippe que possunt uideri : ozens agitat molem. magnitudinem mundi mens agitat. & sicut
cuero dicit intusculanis: ae ternum ẽ quicquid in aeterno motuẽ. Sine dubio & iam animꝰ aeternus ẽ. Semeꝑ
onim in motu ẽ. adeo ut ne nob̵ quidem quiescentibus conqͥescat. oragno se corpore misc& :  Aut antiptosis ẽ
ꝓcorpor ut her& pedepes densq uiro uir qđ pocius credendum ẽ aut certe scđm eos loqutꝰ ẽ qui dicunt deum
corporalem eẽ & eumua diffiniunt tΥΕΝΟΕΡΟΝ idẽ ignem sensualem : Quod siuerumẽ : corpꝰẽ nec ꝑ antiptos¬

Expanded text:
reverti. caelum pro aere et aethere posuit, ut "iam caelum terramque" . camposque liquentes id est maria. Ad v. 725 Lucenreverti. caelum pro aere et aethere posuit, ut "iam caelum terramque" . camposque liquentes id est maria. Ad v. 725 Lucenrnitatem custodit, quia mixtus est et nulla pars est elementi sine deo. per artus per elementa, quae membra sunt mundi: colia namque sunt, quippe quae possunt videri. MENS AGITAT MOLEM magnitudinem mundi mens agitat. Et si, ut Cicero dicit in Tusculanis, aeternum est quicquid in aeterno motu est, sine dubio etiam animus aeternus est: semper enim in motu est, adeo ut ne nobis quidem quiescentibus conquiescat. MAGNO SE CORPORE MISCET aut antiptosis est pro ‘corpori’, ut «haeret pede pes densusque viro vir»: quod potius credendum est; aut certe secundum eos locutus est qui dicunt deum corporalem esse et eum ita definiunt πῦρ νοερὸν, id est ignem sensualem. Quod si verum est, corpus est, nec per antiptos
Abbreviated transcription (Latin):
ut in iucerna q̃ ꝑse olara ẽ & locum in qͦẽ sine dubio inluminat. Si siqua rececta fuerit & id¬
& inclusa. non ꝑdit splendorem ꝓprium qͥ in eaẽ. Remoto namq imped imento appar&: nec cs
Simul atq̃ deposuerit corpꝰ. recipit suum uigortm & natura ut itur ꝓpria. Siergo recepit naturas
ad suum nitorem reuerti ut s̃i speciem candidam missam in latum polluas & eamstatim austras. nõ id curcosordib
ure s ablutionẽ ieqͥrit ut in pristinum nitorem possit redire. Sic anima ex eo qđ dat᷑ corpori inqͥnata & iams
corp̃ deponat. necesseh ab& purgari. Si ergo purgantur & recipiunt naturam suam cur uolunt reuerti : qr
gotant inquit obliuia. ẽ & iam illud ambiguum. aut in p̃teritarum obliuiscant᷑ penarum. aut certe ignare
huturi habeant redeundi desiderium in corpora. qđ sine passione non fit. Nam animus in quo ẽ passio, mer&

Expanded text:
ut in lucerna, quae per se clara est et locum, in quo est, sine dubio inluminat, sed si qua re tecta fuerit eut in lucerna, quae per se clara est et locum, in quo est, sine dubio inluminat, sed si qua re tecta fuerit et inclusa, non perdit splendorem proprium, qui in ea est — remoto namque inpsimul atque deposuerit corpus, recipit suum vigorem et natura utitur propria. si ergo recipit naturam ad suum nitorem reverti. Vt si speciem candidam missam in lutum polluas et eam statim auferas, non idcirco sordibus caret, sed ablutionem requirit ut in pristinum nitorem possit redire: sic anima ex eo quod datur corpori inquinata, etiam si corpus deponat, necesse habet purgari. Si ergo purgantur et recipiunt naturam suam, cur volunt reverti? Quia potant, inquit, oblivia. Etiam est illud ambiguum: aut ut praeteritarum obliviscantur poenarum, aut certe ut ignarae futuri habeant desiderium redeundi in corpora, quod sine passione non fit: nam animus in quo est passio, meretur
Abbreviated transcription (Latin):
natura climatum facit. sic̃ptolo meus dep̃hendit qͥ dic̃ trans latum ad aliumclima hominẽ naturam
ex parte mutare. de toto enim nõ potest q un principio accepit sortem corporis sui. Ergo anima
ꝓqualitate ẽ corporis. & qͥratione res melior ẽ in potestate de tenoris. atq diuinus animus de¬
buit corpꝰ habere in potestate . nom mortale corpus. naturam animi corrumpere. Sil ideo st
s: exercere nõ potest . Ita animꝰ non transit inuicia corporis. sereius coniuntione impeditur
nec eterc& uimsũam. occurrit illud. omne qđ corrumpit᷑ ae ternum nonẽ. Si animꝰ insant
ira scitur. desiderat tum&e car& ae ternitate. cui sunt ista contraria. nam passio aeter nitu
& aliud ẽ ꝑ suam naturam corrumpi. aliud ꝑ contrarium rei alterus. uidemꝰ enim tale aliquid

Expanded text:
natura climatum facit, sicut Ptolomaeus deprehendit, qui dicit translatum ad aliud clima hominem naturam natura climatum facit, sicut Ptolomaeus deprehendit, qui dicit translatum ad aliud clima hominem naturam ex parte mutare; de toto enim non potest, quia in principio accepit sortem corporis sui. ergo anima pro qualitate est corporis. et qua ratione res melior est in potestate deterioris? atqui divinus animus debuit corpus habere in potestate, non mortale corpus naturam animi corrumpere. sed hoc ideosed exercere non potest, ita animus non transit in vitia corporis, sed eius coniunctione inpeditur nec exercet vim suam. occurrit illud: omne quod corrumpitur aeternum non est. si animus insanit irascitur desiderat timet, caret aeternitate, cui sunt ista contraria: nam passio aeternitatem et aliud est per suam naturam corrumpi, aliud per contrarium rei alterius. videmus enim tale aliquid,
Abbreviated transcription (Latin):
ediud eam quid in nobis ẽ ad eo. & qͥd a quatuor elem̃tis. Quantum dat᷑ intelligi abelem̃tis habenco
net animꝰ perit᷑. qͥ inde originẽ ducit. Nampars̃ semꝑsq̃ genꝰ huc igit᷑ tetendit primam intentionẽ
suam . ut animos in mortales dicerae. s occurrit illud. Si in mortales sunt & unum habentpnn¬
cipum. qͣratione ñ om̃a animalia sentimꝰ similiter & dicit ñ eẽ in animis dissimilitudinẽ : sincor¬
porib quȩ ꝓut fuerint ł uiuatia ł torpentia . ita & anmos facuint. Qđ potest &iam in uno eodemq
animalis corpore ꝓbari. Insa no enim corpore. aliaẽ uiuacit a sm̃tis in aegro pigrior. Insatis inualido
& iamratione carens ut infreneticis cernimꝰ ad eo cumadcorpꝰ uenerit. nõ natura sua utitur. sed
ex eiuꝰ qualitate mutat᷑. Inde asios uersi pelles grecos leues gallos pignioris iudemꝰ ingenii. Quod

Expanded text:
sed videamus, quid in nobis est a deo et quid a quattuor elementis? quantused videamus, quid in nobis est a deo et quid a quattuor elementis? quantunec animus perit, qui inde originem ducit: nam pars semper sequitur genus. huc igitur tetendit primam intentionem suam, ut animos inmortales doceret. sed occurrit illud: si inmortales sunt et unum habent principium, qua ratione non omnia animalia sentimus similiter? et dicit non esse in animis dissimilitudinem, sed in corporibus, quae prout fuerint vel vivacia vel torpentia, ita et animos faciunt. quod potest etiam in uno eodemque animalis corpore probari. in sano enim corpore alia est vivacitas mentis, in aegro pigrior, in satis invalido etiam ratione carens, ut in phreneticis cernimus: adeo cum ad corpus venerit, non natura sua utitur, sed ex eius qualitate mutatur. inde Afros versipelles, Graecos leves, Gallos pigrioris videmus ingenii: quod