comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ candis antiqssima
est.⁊pene añ omnes ma¬
tores habiussequos ip̃iñsua
uoce s ppłi suffragio crearent
refert. s ⁊ sicuti dubium est an
romulo ⁊muria regnantibus
q̃stor fu̾it. et ita. tuslio hostili¬
orege q̃stores fuisse certumest.
et sane crebior apd̾ uet̾es oppi
mo ẽ tullium hostilium primũ
ĩrem .pi. ĩduxisse q̾stores. ⁊ age¬
nere quendi q̃stores ĩmicio dic¬
tella scribunt. ¶ Ex qͥstorib ꝗ¬
dam solebant ꝓuincias sorti
decimo druso ⁊portuma ꝯsuli¬
bo. ¶Sane ñ omes qͥstores ꝓ¬
uincias sorciebantur. ueꝵ ⁊
exceptierant candidati prin¬
cipis.hu ⁊ enum solis libris ⁊¬
principalib ĩsenatu legendis

Expanded text:
ribus creandis antiquissima est et paene ante omnes maestores habuisse, quos ipsi non sua uoce, sed populi suffragio crearent, refert. sed sicuti dubium est, an Romulo et Numa regnantibus quaestor fuerit, ita Tullo Hostilio rege quaestores fuisse certum est: et sane crebrior apud ueteres opio est Tullium Hostilium primum in rem publicam induxisse questores et a genere querendi questores initio dictella scribunt.Ex quaestoribus quidam solebant prouincias sortirDecimo Druso et Porcina consulibus. sane non omnes quaestores prouincias sortiebantur, uerum excepti erant candidati principis: hi etenim solis libris principalibus in senatu legendis
Abbreviated transcription (Latin):
.s. sicum ꝓcuratore agi noñ possit
qr non esset soluendo. ¶Idem ꝑ¬
pompoñ. refert cecilianum pre¬
corem non  declisse de dolo actio

Expanded text:
si cum procuratore agi non possit, quia non esset solvendo. Idem Pomponius refert Caecidianum praetorem non dedisse de dolo actio
Abbreviated transcription (Latin):
Umhu quib alimenta re¬
licta erant facile tra̾sigerẽt
contenti modico presentidi¬
uus marcus oratione ĩsena¬
tu recitata efficit ne aliter ali¬
si actore p̾tore facta est sol
igitur pretor int̾uenire ⁊ in¬
terconsencientes arbitrari
antransactio ualeat uelque
ad mitti debeat. eiusdem pre¬
toris nocio ob transactonez
erit siuehitatio siue uestia¬
rium suie deprelus alime¬
tum legabitur: hec oratio
ꝑtinet ad alimenta que testo
uel codicuł fũint relicta. si¬
ue ad testm̃ fcĩs siuc ab in¬
testato. Idemerit dicendũ
et si mortis causa donati fu¬

Expanded text:
um hi quibus alimenta relicta erant facile transigerent, contenti modico presenti divus Marcus, oratione in senatu recitata, effecit, ut aliter alisi auctore pretore facta esset. Solet igitur pretor intervenire et inter consentientes arbitrari, an transactio valeat anque admitti debeat. Eiusdem praetoris notio ob transactionem erit, siue habitatio siue uestiarium siue de praediis alimentum legabitur. Haec oratio pertinet ad alimenta, quae testamento uel codicillis fuerint relicta siue ad testamentum factis siue ab intestato. idem erit dicendum et si mortis causa donata fu
Abbreviated transcription (Latin):
io et culpa sua sic uendid̾it et ut pat̾
fa. diligens id gessit siuero nullum¬
retro emolumentum uendicatio tal¬
actulit s tanti uend̾et qnͣto uendere

Expanded text:
o et culpa sic uendidit et ut pater familias diligens id gessit: si uero nullum emolumentum talis uenditio attulit, sed tanti uenderet, quanto uendere
Abbreviated transcription (Latin):
suamee uirauit s eius nõ esse.
ꝓinde sicum possidet et deferẽ¬
te petitore rem suam ẽẽ iurau̾it
ꝯsequent̾ dicemus amissaquo
uctus ꝑceptos ex requam me¬
amẽẽ iuraui restitui michi p¬
placuit. s et ꝑtumelitum fet̾¬
ꝙ pecoꝵ restituendos ẽẽ ꝯstat.
post iusiurand̾ delatum. ¶ Item

Expanded text:
suam esse iurauit, sed eius non esse. Proinde si, cum possider‹et›, deferente petitore rem suam iurauit, consequenter dicemus amissa quouctus perceptos ex re, quam meam esse iuraui, restitui mihi placuit: sed et partum editum fetusque pecorum restituendos constat post iusiurandum del
Abbreviated transcription (Latin):
di fruendi ius seꝑatum nõ ht. Nec
enim potest ei suus fundus ẜiure
desuoenim non de alieno nire qmͣ¬
q age oportẽ. qm̃qm emim actiõe
negatiua domino ꝯpetit. adũsus
frũctuarium magis tñdesuo iure
age indetur qmͣ dealieno cum im¬
to se negat ius ẽẽ utendi fruencdii¬
fructuario uel sibi ius ẽẽ ꝓhiben¬
di. ¶Quod si forte ꝗ agit dominus
ꝓprictatis nõ sit qm̃ins fructuariᷤ
is utendi nõ h̾at unicet tñ uire
quo posẜores sunt pociores licet iuᷤ

Expanded text:
di fruendi ius separatum non habet: nec enim potest ei suus fundus seruire: de suo enim, non de alieno iure quemque agere oportet. quamquam enim actio negatiua domino competat aduersus fructuarium, magis tamen de suo iure agere uidetur quam alieno, cum inuito se negat ius esse utendi fructuario uel sibi ius esse prohibendi. quod si forte qui agit dominus proprietatis non sit, quamuis fructuarius ius utendi non habet, uincet tamen iure, quo possessores sunt potiore
Abbreviated transcription (Latin):
eintus debeatur fructuarius nõ
adusus uicimi fundidm̃m. ¶Si ꝑ¬
tis fumcliusus fr̃. ꝯstituatur potest
de eo agi inrem siue uendicet ꝗs
usumtẽ. sũ alii neget. ¶ In hus aũt
actionib que de usufructu agun¬
tur etiam fructus uenire plus qm̃
manifestum est. ¶ Si post litem
de usufr̃. ꝯtestatam fu̾it finitus
usus fr̃. an ultius fructus desm¬
ant deberi. ⁊ pͥuto desm̃e. Nam ⁊
si mortuus fu̾it fructuarius h̃r

Expanded text:
arius non aduersus uicini fundi dominum. Si partis fundi usus fructus constituatur, potest de eo in rem agi, siue uindicet quis usum fructum siue alii neget. In his autem actionibus, quae de usu fructu aguntur, etiam fructus uenire plus quam manifestum est. Si post litem de usu fructu contestatam fuerit finitus usus fructus, an ulterius fructus desinant deberi? et puto desinere: nam et si mortuus fuerit fructuarius, her
Abbreviated transcription (Latin):
uelquis alius cunis nulla opa
Sesse apddominum potint nuna
existiacio fiet. Item uoluptits
ul affectionis existimatio non
hebitur ueluti si dilexiteumto¬
minus aut indelicus habint
cetere detuctis necessarus ipei¬
sis fiet extimacio. Gzlius.

Expanded text:
uel quis alius, cuius nulla opera esse apud dominum potuit, nulla aestimatio fiet. Item uoluptatis uel affectionis aestimatio non habebitur, ueluti si dilexerit eum dominus aut in deliciis habuerit. Ceterum deductis necessariis impensis fiet aestimatio. DE US
Abbreviated transcription (Latin):
Acturus legum Pe origi¬
ab urbis miciis repetend̾ existi¬
maul. ñqr uelimn uerbosos cõ¬
mentarios face̾. s qd̃ momub
reb ad aĩad uerto id ꝑfectum
et certe cuiusq rei potentissima
ꝑs principium est. ¶Deinde si
inforo causas dntib ne fas ut
ita dixerim iꝑdetur ẽẽ nulla pre¬
fatõe fcã iudici rem exponẽ qnͣ¬
to magis int̾pretatonem pro¬
mictentib in ꝯueniens erit o¬
missis inicus atq origine nõ re¬
petita. Atq illotis ut ita dic̾im
manib ꝓtims materiam int̾¬
pretationis tractare. Namq ni¬
si fallor iste p̾fat̾ones ⁊̃ libencius
nos ad lectonem ꝓposite matie
ꝑducunt. ⁊ cum ibi uenimus¬
Huius euidentõrem prestant
intellectum POmp

Expanded text:
acturus legum ab urbis initiis repetendum existimavi, non quia velim verbosos commentarios facere, sed quod in omnibus rebus animadverto id perfectum et certe cuiusque rei potissima pars principium est. deinde si in foro causas dicentibus nefas ut ita dixerim videtur esse nulla praefatione facta iudici rem exponere: quanto magis interpretationem promittentibus inconveniens erit omissis initiis atque origine non repetita atque illotis ut ita dixerim manibus protinus materiam interpretationis tractare? namque nisi fallor istae praefationes et libentius nos ad lectionem propositae materiae producunt et cum ibi venerimus, evidentiorem praestant intellectum. Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
Demest et siego aqͦ ꝑ Aulus.¬
lib alio possidente rem brditari¬
am pete uelim. qr et si petissemi
Ate hrditatem et ꝓbassem mea
nichilominus ab alto ꝑtemb̃r¬
ditatis petendo id ip̃m ꝓbarene¬
cesse h̾rem. ¶ał.

Expanded text:
dem est et si ego a quolibet alio possidente res hereditarias petere velim, quia et si petissem a te hereditatem et probassem meam, nihilo minus ab altero petendo id ipsum probare necesse haberem.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut alium qui uexaturus sit ad
uincie ẽ exꝑiar m illius ꝓuicia
ex piri debeo ⁊ potentiorib pa¬
res ẽẽ non possumus. ¶S et sibo¬
minem quẽ petebamus maũ¬
tores fauent lib̾tatib. Item silo¬
cum in quo opus fec̾is cuius
nomine int̾ dicto ꝙ in. aut clam
uł actõne aque plime arcende
tenebaris  alienaĩns durior nya
ꝯditio facta ĩtelligitur qr site¬
cum ageretur tuis ĩpensis id
opus tollere deberes. Nun uero
cum incipiat michi adu̾sus al¬
um actio ẽẽ quam q̃ fecerit co¬
pellor meis ĩpensis id tollereqr
ꝗ ab alio fcm̃ possidet hac tenꝰ
istis actiomibꝯtenetur. ut paci¬
atur id opus tolli. opus quo
emptor opus fecerit. d̃r de hoc
iuditio teneri qiͣ neq tecum
exopis nomi nũtiatione age̾
possim qr nicbil feceris. neq̃
cum eo cui id alienains qr ei

Expanded text:
ut alium, qui uexaturus sit adurouinciae sit, experiar, in illius prouincia experiri debeo et potentiori pares esse non possumus.Sed et si hominem quem petebamus manutores faueant libertatibus.Item si locum, in quo opus feceris, cuius nomine interdicto quod ui aut clam uel actione aquae pluuiae arcendae tenebaris, alienaueris, durior nostra condicio facta intellegitur, qu‹i›a si tecum ageretur, tuis impensis id opus tollere deberes, nunc uero cum incipiat mihi aduersus alium actio esse quam qui fecerit, compellor meis impensis id tollere, quia qui ab alio factum possidet, hactenus istis actionibus tenetur, ut patiatur id opus tolli.Opus quoquis et emptor opus fecerit, dicitur te hoc iudicio teneri, quasi neque tecum ex operis noui nuntiatione agere possim, quia nihil feceris, neque cum eo cui id alienaueri
Abbreviated transcription (Latin):
filiamipta quẽdotem ꝯferre debuit¬
arbitrum familie H̾rcis sic arbitratu
Repapmi.scribit. ut etiam si ꝯstãte ma¬
trimonio ip̃adiem sinim obierit ꝯfe¬
it Si filiusfa. iussu pr̃is obligatus sit
debebit hoc debitum ꝑciꝑs. S et si m
rem pr̃ĩs u̾tit idem placuit. et si depe¬
hrs institutus sit. dotem uxoris sue
precipiet nec minitoqr ip̃e hoña ma¬
trimoni sustinet. Integrãgͥ docem p̾¬
cipiet et cauebit defensum iri incoh̃r¬
des. ꝗ exstipulatu possunt ꝯueniri.
Item et si alius dotem dedit et stipu¬
latus est nec solum uxoris sue ꝑcipi¬
et dotem. s etiam filui sui uxoris qͣi
hinus quoq mrĩonu honus ad ip¬
sum spectet ei. qr filu hona et nurus

Expanded text:
filia nupta, quae dotem conferre debuitarbitrum familiae erciscundae sic arbitraturum Papinianus scribit, ut, etiamsi constante matrimonio ipsa diem suum obierit, confeit. Si filius familias iussu patris obligatus sit, debebit hoc debitum praecipere: sed et si in rem patris vertit, idem placet, et si de peheres institutus dotem uxoris suae praecipiet, nec immerito, quia ipse onera matrimonii sustinet. integram igitur dotem praecipiet et cauebit defensum iri coheredes, qui ex stipulatu possunt conueniri. idem et si alius dotem dedit et stipulatus est. nec solum uxoris suae dotem, sed etiam filii sui uxoris, quasi hoc quoque matrimonii onus ad ipsum spectet, quia filii onera et nurus
Abbreviated transcription (Latin):
Enditorh̾rditatis emiptori u¬
mandatis actionib cumde¬
bicore u̾rditario ꝗ ignorabati
uenditamẽe h̾rditatem tnͣse¬
git. Si emꝑtor hrditatis ħ debi¬
tum abco exigere uelit. excep¬
tio tnͣsacti negocu debitori ꝑ ig¬
noranciã suar accõmodanda
est idem rendendum ẽ ⁊ meo
q fidei ꝯmissariã recepit u̾rdita¬
temsihrs cum ignorante debi¬
tore transegit. Ex plicit liber. ii.¬

Expanded text:
enditor hereditatis emptori mandatis actionibus cum debitore hereditario, qui ignorabat uenditam esse hereditatem, transegit: si emptor hereditatis hoc debitum ab eo exigere uelit, exceptio transacti negotii debitori propter ignorantiam suam accommodanda est. idem respondendum est et in eo, qui fideicommissam recepit hereditatem, si heres cum ignorante debitore transegit.
Abbreviated transcription (Latin):
narea que nulli suitutemdr
posse dominum ul aliumuo¬
luntate eius edificare. intermi
nmib officiatur et neꝓspec¬
tin offendatur aliud et aliud
rem ꝓspectumet lib̾um.In
minis ĩpecdimentum ꝓhibipo¬
test. ¶ Si ẜuitus debebaturo
pus quoꝙ ei nouimi nũciari
potest. simodo sic faciat ut lu
turet interest int̾lumen et ꝓ¬
pectum. Nam ꝓspectus etiam
exinferioribo locis est. lumẽ
lumini officiat eque dñdum
erit cc̃ impositam ẜuitutem
eum facere. Namet arbor offi¬
cit quominus celum uderi
posit. Sitñ id qd̃ ponitur lu
autem aliteratsiqdem meo
oco quo gratumerat nõ eẽ¬

Expanded text:
area, quae nulli seruitutem debet, posse dominum uel alium uoluntate eius aedificare intermissnibus officiatur et ne prospectui offendatur aliud et aliud rem prospectum et liberum, inminis impedimentum, prohiberi potest, si seruitus debeatur, opusque ei nouum nuntiari potest, si modo sic faciat, ut lumtur, et interest inter lumen et prospectum: nam prospectus etiam ex inferioribus locis est, lumen lumini officiat, aeque dicendum erit contra impositam seruitutem eum facere: nam et arbor efficit, quo minus caeli uideri possit.Si tamen id quod ponitur lumautem auferat, si quidem eo loci, quo gratum erat e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯies qua dere uolo ut cum hy¬
beo loqͣris ne rem illicitam
non pmissam faciat cubulo
scom coem pari. exstruendo.
¶Parietem cominimem nicruus¬
tare licet scd̾m capitionis smĩa
sicut licet michipreciosifsimas
picturas hre ĩꝑiete ꝯmuni. in¬
Cetere si de molitus s it incuiꝰ
eterstipulatuactione dami¬
in infectiagatur ñpłis qmi
uulgariatector ia existimari
debent ꝙ obfuariet incrusta¬

Expanded text:
ies: qua de re uolo cum Hibero loquaris, ne rem illicitam non permissam facit tubulocommunem parietem extruendo. Parietem communem incrustare licet secundum Capitonis senteniam, sicut licet mihi pretiosissimas picturas habere in pariete communi: ceterum si demolitus sit vicinus et ex stipulatu actione damni infecti agatur, non pluris quam vulgaria tectoria aestimari debent: quod observari et in
Abbreviated transcription (Latin):
cia q apud hostes  decessit hec ac¬
tio danda erit. ¶ S et si filu fa.
militis deficti testo facto ne¬
gocia gessit.similit̾ erit dandaac¬
tio. ¶ Sicut autez ĩ negocus ui¬
uoꝵ gestis. sufficit utilit neg̾om
gestu ita et ĩbonis mortuortur
licet diu̾sus exitus sit secutus
hrditatis curatione suscepi. et ĩ¬
pendi.udeinde redacta ex uendo¬
ne reihrditarie centũ marcha re¬
posui hec sine culpa mea pierint
quesitu est an ab ḣrde qquado¬
ꝙ ertitiss uel creditam pecuni a.
Iuł. scribit meo ũti qͥstionem ut
animadũtamus an iustã causã

Expanded text:
sit, haec actio danda erit. Sed si filii familias militis defuncti testamento facto gessi, similiter erit danda actio. Sicut autem in negotiis uiuorum gestis sufficit utiliter negotium gestum, ita et in bonis mortuorum, licet diuersus exitus sit secutus.hereditatis curationem suscepi et impendi decem: deinde reda‹c›ta ex uenditione rei hereditariae centum in arca reposui: haec sine culpa mea perierunt. quaesitum est, an ab herede, qui quandoque extitisset, uel creditam pecuniam qIulianus scribit in eo uerti quaestionem, ut animaduertamus, an iustam causam
Abbreviated transcription (Latin):
ĩẜuitute gestũ est. demq si i¬
tempe ẜuitutis area em̃t. et ĩ
ca ĩ sula: edificau̾it eaq corrue¬
rit deinde manumissus fũd lo¬
cauit sola locatio fundoꝵ ĩ iuide¬

Expanded text:
itute gestum est. denique si tempore servitutis aream emerit et in ea insulam aedificaverit eaque corruerit, deinde manumissus fundum locaverit: sola locatio fundorum in iud
Abbreviated transcription (Latin):
Aut p̾r fam̃. effectus sit. etiame
ego uus ẽẽ didici nisi si abñcie
quasi negogũ gesturus accesse
demde alio animo ad altin acce¬
so eo temꝑe quo iam pubes. uel
liber uł pat̾ fani. effectus sithie
enĩ qiͣ plura negocia gestasunt.
et ꝓqualitate ꝑsonaru et actio for᷑
cia meagerit. ñ mi̾ta negocia sũt
s. unus cctus nisi abinicio adi
unum negõm accessit. ut fini¬
toco discedet. hoc enĩ casu si no¬
uauolũtate alid quoq aggri¬
dicepit. Alius cctus fit.¶ L p̃m̃
Um actum quem ꝗs ĩẜuitute
egit in anumissus ñcogitur rec¬
dere. plane si qd unexum fũit ut
gestũ est ab eo q inlib̾tate geĩ¬
sit ñ possit. ꝯstat uenire ĩ iudiciũ

Expanded text:
ut pater familias effectus sit? hoc et ego uerius esse didici, nisi si ab initio quasi unum negotium gesturus accessero, deinde alio animo ad alterum accessero eo tempore, quo iam pubes uel liber uel pater familias effectus est: hic enim qet pro qualitate personarum et actio formatia mea gerat, non multa negotia sunt, sed unus contractus, nisi si ab initio ad unum negotium accessit, ut finito eo discederet: hoc enim casu si noua uoluntate aliud quoque adgredi coeperit, alius contractus est. 16 um actum, quem quis in servitute egit, manumissus non cogitur reddere. plane si quid conexum fuit, ut gestum est ab eo quod in libertate gessit non possit: constat venire in i
Abbreviated transcription (Latin):
gom ꝙ gessit actione ista utetur
s sufficit si utilit̾ gessit. et si effec¬
tum ñhũnt negocium. et ideo si
ĩsula fulsit uel ẜinm egrume
curauit. etiam si ĩsula exusta fu
erit. uł suus obut aget neg̃ori
ges. Actione idq et labeo ꝓbat
S ut celsus refert ꝓculis Apd
eĩs notat. ñ semꝑ debere ei dari.
qd enĩ si eam ĩsulam fulsit qua
rit. ułqm sibi necessariam ñ puta¬
uit. honerauit in qd dñm. ẜmlabe
nis snian cumimicuiq liceat i
dampnimfecti noĩe rem derelin.¬
queress istam snĩam celsus elega¬
ẽ prem fa. aggreditur. Iuxta
ħre negoꝵ ges. actoem. si utilit hoc
facet licet euentus ñ sit secutus.
Ego quero ꝗd si putauit se ucilit̾
Debet utiliter ẽẽ ceptii. ꝑOmpoñ.¬

Expanded text:
od gessit, actione ista utetur, sed sufficit, si utiliter gessit, etsi effectum non habuit negotium. et ideo si insulam fulsit vel servum aegrum curavit, etiamsi insula exuest uel seruus obit, aget negotiorum gestorum: idque et Labeo probat. sed ut Celsus refert, Proculus apud eum notat non semper debere dari. quid enim si eam insulam fulsit, quam rit, uel quam sibi necessariam non putauit? onerauit, inquit, dominum seonis sententiam, cum unicuique liceat et damni infecti nomine rem derelinquere. sed istam sententiam Celsus elegaest patrem familias adgreditur. iuxta gestorum actionem, si utiliter hoc faceret, licet euentus non sit secutus. ego quaero: quid si putauit se utiliterdebet utiliter esse coeptum. 10 Po
Abbreviated transcription (Latin):
nuda dunita xat solutio ne
debiti incipere. Nec si pignus
accipit aut mandatum com¬
pellendumedere hoc enim ex¬
trarationem esse. S et quocd
solui constitut argentarius
edere debet. Nmet hoc ex argen¬
taria uenit. ¶Ex hoc eclicto in
id quod interfuit actio compe¬
tit. Unde appet ita demum tene¬
ri hocedicto si ad eum ꝑtineat
ꝑtinere autem ratio udetur
ad me si modo eam tractaueris
me mandante. Sr si ꝓcurator ⁊¬
meus absente me mandauerit
An michiedenda sit quasi ad me
ptineat. et magis est ut edatur.
Procuratori quoq: meo eden¬
dam rationem quam mecum
habet non dubito.quas adeũ
ꝑtineat et cauturum derato
simandatum ei non sit. Si mi¬
cium tabularum habet diem¬
tio scripta est. post modum scrip
ta mea sine dieet consule etiam
michiedendus est dies et con¬
sul. Communis enim oninis

Expanded text:
nuda dumtaxat solutione debiti incipere. nec si pignus acceperit aut mandatum, compellendum edere: hoc enim extra rationem esse. sed et quod solui constituit, argentarius edere debet: nam et hoc ex argentaria uenit. Ex hoc edicto in id quod interfuit actio competit: unde apparet ita demum tenere hoc edictum, si ad eum pertineat. pertinere autem uidetur ad me ratio, si modo eam tractaueris me mandante. sed si procurator meus absente me mandauerit, an mihi edenda sit, quasi ad me pertineat? et magis est ut edatur. procuratori quoque meo edendam rationem, quam mecum habet, non dubito, quasi ad eum pertineat: et cauturum de rato, si mandatum ei non sit. Si initium tabularum habet diemratio sc mea sine die et consule, etiam mihi edendus est dies et consul: communis enim omnis
Abbreviated transcription (Latin):
tiqr ĩcorꝑe dissenssimus empcio nlła ẽ.
¶Item ẽ siego mesticum tu pãphilum
absentẽ uẽde putastinãcum ĩ corpe
dissenciatur. apparet nlłam ẽẽ emptio¬
nem: plane si ĩ noĩe dissenciamus. umde
corꝑe ꝯstet.nulla dubitatio ẽ qnu alet
emptio et uenditio nichilenim facit
neat et es ꝓ auro. uł plumbum ꝓ argẽ¬
to. ul qd anũ argẽto siłe. an ẽptio et uẽ¬
ditio sit marcess. scripsit libro. uii. dig̃¬

Expanded text:
rpo‹re› dissensi‹m›us, emptio nulla est. idem est, si ego me Stichum, tu Pamphilum absentem uendere putasti: nam cum in corpore dissentiatur, apparet nullam esse emptio‹nem.Pla›ne si in nomine dissentiamus, uerum de corpore constet, nulla dubitatio est, quin ualeat emptio et uenditio: nihil enim facitneat, aes pro auro uel plumbum pro argento uel quid aliud argento simile, an emptio et uenditio sit.Marcellus scribsit libro sexto dig
Abbreviated transcription (Latin):
Unerisumptus accipitur ꝗcqd corꝑis
causa ueluti unguentoꝵ erogatumẽ
preciuloci in quo defunctus huma¬
tus ẽ. et siqua uestiana sunt uelsarco¬
ci fcm̃sit in quo corpus ĩpositum sit.i
Itaq si amplius qd eclificaritestator

Expanded text:
uneris sumptus accipitur, quidquid corporis causa ueluti unguentorum erogatum est, et pretium loci in quo defunctus humatus est, et si qua uectigalia sunt, uel sarcoci factum sit, in quo corpus impositum sit. itaque si amplum quid aedificari testator
Abbreviated transcription (Latin):
nem doli.ma.nisilitis estimatione
off.it eum submou̾e possum siuc ip̃e
possideat publician a michi datur. et
adu̾sus excipientem si nõ dñs sumei
utilem michi replicationem doli. ma
ꝓfuturam et scdm hoc quoq usume

Expanded text:
ne doli mali, nisi litis aestimationem offerat, eum summouere possum, siue ipse possideat, Publiciana mihi datur, et aduersus excipientem 'si dominus eius sit' utilem mihi replicationem doli mali profuturam et secundum haec u
Abbreviated transcription (Latin):
uelle se filium suum madoptio¬
nem dare ꝑm̃ ꝯfirmatur adop¬
tio ac siuire fcã ẽẽt. Paulꝰ.

Expanded text:
uelle se filium suum in adoptionem dare: perinde confi‹rm›atur adoptio, ac si iure facta esset. 30 Paul
Abbreviated transcription (Latin):
negareoport̾e. ¶Copetit aute
hec actio eicuius nntͥfuit fali
mod̾ renũciatum nõ eẽ. hocet
etiam uelemptori ueluendito¬
ricuirenũciatio obfuit pomip
tñscrib̾ siemptor plus dedit uen¬
ditori. ꝑꝑ renũciationemq co¬
dic̾e potest. ꝙ plus ded̾it agicũ
mensore nõ posse. nichilennne
emptoris inter ẽs cum possit ali¬
ce. nisisoluendo uenditor nõfur¬
rit. tuncenim messor tenebitu
¶S: si uenditor maiorem mods
diderit fraudatus amensorecõ¬
sequent̾ dicit põpõ. nõ ẽe actiõs
adu̾sus meniorem. qr est eruen¬
dito actio adusus emptorem
iisietiam hic emptor soluendo
nonsit.¶Idem pompõ.scribit.
si ꝑꝑ iudicium ad hibitus mensor
rieumsi obhoc iudicium miius
tuli. plane si aiudice adhibitus
messor tra me renũciauit dolo
chi qd magis ad mictit. ¶Haine
actionem hrdis similibq pio¬
nis dandam pompõ.scribie si

Expanded text:
Competit autem haec actio ei, cuius interfuit falsum modum renuntiatum non esse, hoc est vel emptori vel venditori, cui renuntiatio offuit. Pomponius tamen scribit, si emptor plus dederit venditori propter renuntiationem, quia condicere potest quod plus dedit, agi cum mensore non posse: nihil enim emptoris interesse, cum possit condicere: nisi soluendo uenditor non fuit: tunc enim mensor tenebitur. Sed si uenditor maiorem modum tradiderit fraudatus a mensore, consequenter dicit Pomponius non esse actionem aduersus mensorem, quia est ex uendito actio aduersus emptorem, nisi et hic emptor soluendo non sit. Idem Pomponius scribit, si propter iudicium adhibitus mensor ri eum, si ob hoc de iudicio minus tuli: plane si a iudice adhibitus contra me renuntiauerit dolo debeat? quod magis admittit. Hanc actionem heredi similibusque personis dandam Pomponius scribit: s
Abbreviated transcription (Latin):
Duersus messorem agro xit.xͣ¬
rum pretorm factum actione
ꝓposuit aquo falli nos nõ oport.
Nam interest nr̃a ne fallaniur ĩ modire¬
nũciatione fisiforte uel definib ꝯtencio
sit. uel emptor scire uelit ueluenditori
cuius mocli ager ueneat. ¶deoq autẽ
hanc actionem in factum ꝓposuit. qr nõ cre¬
diderunt uetes intales ꝑsonas locationẽ
et dluctionemẽẽ. s magis oꝑam bñficu
loco preberi.S et id qd datur ci ad remu¬
ũandum dariet inde honorarium appel¬
lari. ¶Si autem exlocato et alucto fue¬
rit acctum dicendumerit nõ tener in¬
tentionem. hec actio dolum malumdũ¬
taxat exigit. uisum ẽ et enim satis hunde¬
q  cob̾ceri messorem sidolus malus due¬
matur eius hommis q cuuliter obliga¬
tus est. nõ est ꝓinde si imꝑite uersatus
est sibi ĩputare debet q eum adhibuit.
S et si negligent̾ eque messor securus
erit. lata culpaplanedolo ꝯꝑabitur s
et sim̃cedem accepit nõ omnem culpã

Expanded text:
duersus mensorem agrorum praetor in factum actionem proposuit. a quo falli nos non oportet: nam interest nostra, ne fallamur in modi renuntiatione, si forte uel de finibus contentio sit uel emptor scire uelit uel uenditor, cuius modi ager ueneat. ideo autem hanc actionem proposuit, quia non crediderunt ueteres inter talem personam locationem et conductionem esse, sed magis operam beneficii loco praeberi et id quod datur ei, ad remunerandum dari et inde honorarium appellari: si autem ex locato conducto fuerit actum, dicendum erit nec tenere intentionem. Haec actio dolum malum dumtaxat exigit: uisum est enim satis abundeque coerceri mensorem, si dolus malus conveniatur eius hominis, qui civiliter obligatus non est. proinde si imperite versatus est, sibi imputare debet qui eum adhibuit: sed et si neglegenter, aeque mensor securus erit: lata culpa plane dolo comparabitur. sed et si mercedem accepit, non omnem culpam
Abbreviated transcription (Latin):
tum fuerit lege cautum est ne
hus dieb iudicatun sit. nisiex
uoluntate ꝑcium et quod alit̾
aduersus ea iudicatum erit. ne
quis iudicatum facere neq sol¬
uere de beat ne uequis adquẽ
deea re mius aditumerit iudica

Expanded text:
tum, lege cautum est, ne his diebus iudicium sit nisi ex uoluntate partium, et quod aliter aduersus ea iudicatum erit ne quis iudicatum facere neue soluere debeat, neue quis ad quem de ea re in ius aditum erit iudica
Abbreviated transcription (Latin):
dum. ¶ Sicum falsus modus:
renuciatus ess emptor cumuẽ¬
ditore exempto egiss ag̾e pot̾it
etiamcum messore. s sinichilei
int est ddẽpnari messorem non
oportet qrsi nõ de toto modos
deerat cum uenclitore eg̾it s de
imore ꝯsequenter scribit põpõ
de residuo cum mensore agi po¬
se. ¶ Hoc iiclicium lacius pret¬
or porrexit. Nam et si cuius alti
rei mensuram falsam ei renũc¬
asse dicetur hec actio ꝯpetit. ꝓm̃de
us infrumenti uel iuimi.

Expanded text:
dum. Si cum falsus modus renuntiatus esset, emptor cum uenditore ex empto egisset, agere poterit etiam cum mensore: sed si nihil eius interest, condemnari mensorem non oportet. quod si non de toto modo qui deerat cum uenditore egerit, sed de minore, consequenter scribit Pomponius de residuo cum mensore agi posse. Hoc iudicium latius praetor porrexit: nam et si cuius alterius rei mensuram falsam renuntiauisse dicetur, haec actio competit. proinde uel in frumenti uel
Abbreviated transcription (Latin):
Ui in adoptionem Pulus.¬
datur hus ꝗb agnascitur cogͣ¬
natus fit. ꝗbͥ uo nõ agnascitũ
nec cognatus fit. Adoptio eii
nõ ius sanginnis s ius agnatõ¬
ius affert. uideo si filium adop¬
ꝙ nec cognata enus fit. Item nec
quiextra familiam meam sunt
nõ agnascitur s  filie mee is quẽ

Expanded text:
ui in adoptionem datur, his quibus adgnascitur et cognatus fit, quibus uero non adgnascitur nec cognatus fit: adoptio enim non ius sanguinis, sed ius adgnationis adfert. et ideo si filium adopei, propter quod nec cognata eius fit: item nec qui extra familiam meam sunt, non adgnascitur: sed filiae meae is quem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ eclificuut puta fistule tempis
ꝗdemcã poĩte nõ sunt eclium. uerũ
ptamẽ si ꝑpetuo fu̾ĩt poĩte ediumst¬
¶Castella plombea purea oꝑtulapu¬
teoꝵ opitonea fustulas applumba¬
ta aut que t̾ra ꝯtinetur. quauis no.
sint effixa. ecliũ ẽẽ ꝯstat. Item stit
quarum rostris aqua salire soleti
uille ẽẽ ea quo que exedificio de
fĩ solent itaeclium sunt sistipites
eoꝵ int̾ra defossisunt ꝙ sisuprat¬
ramsunt ruptis et cesis cedint.¬
¶ Legule que nondum edificiis por¬
tesũt qͣmiuis tegendi gr̃a allatest

Expanded text:
t put‹a fistul›ae temporis quidem causa positae non sunt aedium, uerum tamen si perpetuo fuerint positae, aedium sunt.Castella plumbea, putea, opercula puteorum, epitonia fistulis adplumbata aut quae terra continentur quamuis non sint adfixa aedium esse constat.Item constat onas, ex quorum rostris aqua salire so‹l›et, uillae esse.Ea, quae ex aedificio detri solent, ita aedium sunt, si stipites eorum in terra defossi sunt: quod si supra terram sunt, rutis et caesis cedunt.Tegulae, quae nondum aedificiis impositae sunt, quamuis tegendi
Abbreviated transcription (Latin):
P est quo puteus aperitur.T Lp̃.ꝯ
rrant extra edificiũ ediũ sunt idem cau¬
ales pisces aut ꝗ sunt ĩ piscia nonsũt
edium nec fundi. ꝑ Omp̃.
quenifundo sunt. U Ip̃.¬
aut mlta ẽẽ que edib afixa nõ sunt io¬
norare nõ oportet ut puta seras claue̾s
claustra multa etiam defossa ẽẽ nec tñ
fundi aut uille hrrut putauaca sali¬
naria .i. tortularia quonam ũ nstru¬
menta mag̾ suntan siedificio magis co¬
bereant s et umũ et fructus ꝑceptos in¬
ue non eẽ ꝯstat. fundo uendito uł lega
ꝯꝑatum sit emptorẽ sequãtur. si uen¬
dendi uẽditore. insi aliud actũ est. nec
int̾est in stabulo iaceat an ac̾uus sit.i¬
Que tabule picte ꝓtectorio includin¬
tur. item cruste marmore ecliũ sunt. re¬
ticuli carca columpnas circa parietes..
¶Si rupta cesa excipiantur ĩ uenditiõe
ea placuit ẽẽ rupta que eruta sunt ut
arena creta et smmulia cesa ea ẽẽ ut ar¬
bores cesas et carbones et hus  smmilia¬

Expanded text:
 est quo puteum operitur, Vlpianrrant extra aedificium, aedium sunt: item canales: pisces autem qui sunt in piscina non sunt aedium nec fundi, Pomponiuquae in fundo sunt. Vlpautem multa esse, quae aedibus adfixa non sunt, ignorari non oportet, ut puta seras claues claustra: multa etiam defossa esse neque tamen fundi aut uillae haberi, ut puta uasa uinaria torcularia, quoniam haec instrumenti magis sunt, etiamsi aedificio cohaerent.Sed et uinum et fructus perceptos uillae non ecomparatum sit, emptorem sequatur, si uendendi, uenditorem, nisi si aliud actum est: nec interest, in stabulo iaceat an aceruus sit.Quae tabulae pictae pro tectorio includuntur itemque crustae marmoreae aedium sunt.Reticuli circa columnas, plutei circa parietes, i.Si ruta et caesa excipiantur in uenditione, ea placuit esse ruta, quae eruta sunt, ut harena creta et similia: caesa ea esse, ut arbores caesas et carbones et his s
Abbreviated transcription (Latin):
sentencia cũ eo tnͣsactumde
estimatio eius id circo qͥnõ
esset infamis. s si in cã furti
nec manifesti inquadruplii
uidex ꝯdempnau̾it honerat
qder reus pena acta.Namex
furto nõ manifesto indulũ
ducniri debuit. Uer hanc re
estimatonemei nõ uisse.¬

Expanded text:
sententia cum eo transactum de existimatione eius idcircoque non esse infamem. sed si in causa furti nec manifesti in quadruplum iudex condemnauit, oneratum quidem reum poena auct‹a›, nam ex furto non manifesto in duplum conueniri debuit: uerum hanc rem existimationem ei non conse
Abbreviated transcription (Latin):
tum det.Namet si uendiderit rem sua
siue precium acceptum ꝓ alio solu̾et si¬
ueemptorem delegauit creditori alie¬
tione eos usuros nec multum fac̾e ꝙ ꝓ
ne mandantis mnr̃is int̾uenint. plane¬
eo
mqt et sus q accepit eos fideuissores ma¬
cremeius mandasse ignorauit exceptõ¬
nem senatus ꝯsulti replicatione doli
repellendam. ꝑApm̃.

Expanded text:
tum det: nam et si uendiderit rem suam, siue pretium acceptum pro alio soluit siue emptorem delegauit creditori alietione eos usuros: nec multum facere, quod ne mandati matr‹i›s interuenerunt. plane, inquit, si qui accepit eos fideiussores, matrem eis mandasse ignorauit, exceptionem senatus consulti replicatione doli repellendam. 7 P
Abbreviated transcription (Latin):
arbitraturus ñ fu̾it ut ꝗ iustã
ercusatone offerret defe̾dere
cog̾etur S ⁊ si satis ñ declit. s
repmittentiei c̾tlitum ẽ. ioen
statuend̾ est. ¶ Quita de pu¬
blico agunt ut priuatũ ꝯmod
defendãt. cã cognita ꝑmictun¬
tur ꝓcuratorezdare. ⁊ posten a
alius agens exceptione repel¬
licur. ¶Siꝑcuratori opus no¬
uum nũciatũ sit is ꝙ int̾ dc̃o
utatur ne ei ius fiat eclificãti¬
fidefensoris ꝑtes ei sustinere
nec ꝯpelu cauere ratam remd

Expanded text:
raturus non fuerit, ut qui iustam excusationem adferret, defendere cogeretur. sed et si satis non dedit, sed repromittenti ei creditum est, idem statuendum est. Qui ita de publico agunt, ut et privatum commodum defendant, causa cognita permittuntur procuratorem dare, et postea alius agens exceptione repelletur. Si procuratori opus novum nuntiatum sit isque interdicto utatur "ne ei vis fiat aedificanti", defensoris partes eum sustinere nec compelli cavere ratam rem
Abbreviated transcription (Latin):
satis dederit. in me exstipła¬
tuactio nõ datur. S ⁊ si defẽ¬
sor meus satis dederit mme
exstipulatu actio nõ datur. qr
nec iudicati mecum agi potest̃
pocius uenire quam eum ꝗ mrẽ

Expanded text:
stipulatu actio non datur. sed et si defensor meus satisdederit, in me ex stipulatu actio non datur, quia nec iudicati mecum agi potest. potius convenire quam eum
Abbreviated transcription (Latin):
uia ꝑtinet ꝗdem ad Saiuis
rei ꝑsecutionem uidetur an ex
delicto dari. Paułꝰ
bet si arbitratu iudicis pristinã¬
cam iudicli non restituit. ¶ Ait
pretor que uł alienatio niclicu
mutancli causa factaerit.i. si fu
cius ꝙ iam fit. ¶Alienare in¬
telligituretiam ꝗ̃ alienam rẽ
uendiclit. ¶ Si h̾rdem instituẽ¬
do uel legando siꝗs alienet bu¬
ic eclicto locus ñerit. ¶Siꝗs a¬
lienau̾it deinde receꝑit nõ tene¬
bitur hoc edicto. ¶ Qui uenclito¬
ri suo redib nõ uidẽtur iuclicu
mutanclu cã alienare. P auł.¬

Expanded text:
uia pertinet quidem ad rei persecutionem, videtur autem ex delicto dari. Paulusbet, si arbitratu iudicis pristinam iudicii causam non restituit. Ait praetor: "quaeve alienatio iudicii mutandi caueius quod iam sit.Alienare intellegitur etiam qui alienam rem uendidit.Sed heredem instituendo uel legando si quis alienet, huic edicto locus non erit.Si quis alienauerit, deinde receperit, non tenebitur hoc edicto.Qui uenditori suo redhibet, non uidetur iudicii mutandi causa abalienare, 9 Paul
Abbreviated transcription (Latin):
tur ĩpupillum post pubtatemħ
quod dolo tutorem ftm est. ofter¬
ri p̾cium abemptore d cumetes¬
to agitur et ido et si pcu ꝑtemos
ẽ exempto actio. ueditor enimq̃i
pignus retin̾e pot̾ eam remqͣns
uendidit. uude queritursi ps
pcu sit soluta et res tradita post¬
ea eicta sit. utrum reieius noĩe¬
ꝯseq̃tur p̾cium integrum exẽpto
agens. An u̾o ꝙ num̃auit et puto
maturis ager distractus sit etꝰ¬
am fructus emptori debe cede
nisi aliud ꝯuenit. ex ploratum
ẽ. S silocatus agͥ fu̾it pensionẽ¬
et impdus urbanis. nisi siqd no
rum uł uecturis iumentor. uel
nauiũ quesitum ẽ. emptori pͥsta.¬
bitur et si ꝗd de peculio eoꝵ acces

Expanded text:
rtur in pupillum post pubertatem hoc, quod dolo tutorum factum est.Offerri pretium ab emptore debet, cum ex empto agitur, et ideo etsi pretii est ex empto actio: uenditor enim quasi pignus retinere potes‹t› eam rem quam uendidit.Unde quaeritur, si pars sit pretii soluta et res tradita postea euicta sit, utrum eius rei consequetur pretium integrum ex empto agens an vero quod numeravit? et puto maturis ager distractus sit, etiam fructus emptori cedere, nisi aliud convenit, exploratum est. Si in locatis aget in praediis urbanis, nisi si quid rum uel uecturis iumentorum uel nauium quaesitum est, emptori praestabitur, et si quid pe
Abbreviated transcription (Latin):
brditate et instr̃a et mancipia uilli¬
cus ꝗdam sb̾traxiss ꝗb distractis fa¬
cile quasi minimo ualet h̾rdes ut si¬
bica uẽderetur ꝑsuasit anuenditi
iuditio tem possit etait iulius ꝯpe¬
t̾e actonem ex uẽclito ĩtãtum qͥnto
pluris h̾rditas ualet. si hee res sub¬
tracte nõ fuissent. ¶dem iuł dolũ
dit sicũ uenditor sciret fundum płi¬
bo muncipus legata deb̾e ĩ tabulã
ꝗdem ꝯscripẜit uni municipio deħi
uerum postea legem ꝯsignauit. si qͣ
tributoꝵ anfuectigalis indictioni¬
ueꝗdem noĩe. aut ad iue collatiõe
s emptorem. que snĩa uerae̾ ¶S tumm
infc̃o ꝓponetur tutores hoc ꝗdem fe¬
tisse qͥrem pupillarem uendebant.
qõnis ait esse. antutorum dolum pu¬
pillus p̾stare debeat. et siꝗdem uen¬

Expanded text:
hereditate et instrumenta et mancipia Bellihereditate et instrumenta et mancipia Bellicus quidam subtraxisset, quibus subtractis facile, quasi minimo ualeret hereditas, ut sibi ea uenderetur persuasit: an uenditi iudicio teneri possit? et ait Iulianus competere actionem ex uendito in tantum, quanto pluris hereditas ualeret, si hae res subtractae non fuissent.Idem Iulianus dolum dit: si, cum venditor sciret fundum pluribus municipiis legata debere, in tabula quidem conscripserit uni municipio deberi, verum postea legem consignaverit, si qua tributorum aut vectigalis indictionisve quid nomine aut ad viae collationem set emptorem: quae sententia uera est.Sed cum in facto proponeretur tutores hoc idem fecisse, qui rem pupillarem uendebant, quaestionis esse ait, an tutorum dolum pupillus praestare debeat. et si qu
Abbreviated transcription (Latin):
futiuum ꝗdem tenetur quanti mino¬
ris empturus eẽt. sieum fugittunu¬
ẽẽ sciss circa furem nõtenẽturdre
uenditorfurẽ au̾b̾re possuus. q̃
autem diximus qntiemptoris inter¬
fuit nõ decipi multa ꝯtinzet si alios
sollicitauit ut secum fugent ułres
quasdam abstulit. quidtamen sugne¬
rauit ꝗdem furem ẽe asseuauit autẽ
bone frugi et fidiret care uendidit.
uideamus anexempto teneatu ret
puto tem. at ꝗ ignorauit s non debu¬
it facile que ignorabat asseu̾are sint
niam quiscit p̾mone debuit furem
ẽe hic non debut facił ẽe ad tem̾ani¬
am indicationem. ¶Si uẽtlitordo¬
lofecͥit ut re pluris uẽderet. putade
artificio mentitus est. At depeculio
emptieum iuditiotem ut pͥstaret
emptori qͣnti płis ẜuum emss siita
peculatus eẽt. ułeo artificio ĩstruc¬
tus. ¶ Per ꝯtrarium quo idem iul
scribit cũ trencius uictor decessiss re¬
lictoh̾rde fr̃e suoet res quasdam de

Expanded text:
fugitiuum quidem tenetur, quanti minoris empturus esset, si eum esse fugitiuum scisset, circa furem non tenetur: diuenditor, furem autem habere possumus.Quod autem diximus 'quanti emptoris interfuit non decipi', multa continet, et si alios secum sollicitauit ut fugerent, uel res quasdam abstulit.Quid tamen si ignorauit quidem furem esse, adseuerauit autem bonae frugi et fidum et caro uendidit? uideamus, an ex empto teneatur. et putem teneri. atqui ignorauit: sed non debuit facile quae ignorabat adseuerare. inter i scit praemonere debuit furem esse, hic non debuit facilis esse ad temera‹ria›m indicationem.Si uenditor dolo fecerit, ut rem pluris uenderet, puta de artificio mentitus est aut de peculio, empti eum iudicio teneri, ut praestaret emptori, quanto pluris seruum emisset, si ita peculiatus esset uel eo artificio instructus.Per contrarium quoque idem Iulianus scribit, cum Terentius Uictor decessisset relicto herede fratre suo et res quasdam ex
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte ĩuẽditione ꝯp̾hẽdatur nch̾euic¬
tionis nomine ꝓstitum ixi p̾cium quid̾
deb̾i reeuicta utilitatem nõ debi neqrr
enimbone fidei ꝯtractus hac patitur ꝯ ca¬
Suentionẽ. ut emptor rem amitt̾et. et p̾¬
cium uenditor retinet. nisi forte mꝗt si
ꝗs omnes istas supra scripłis ꝯuẽtoes re
non ꝑtineat. ueluti cum futurum iac¬
tum retis apiscatore emimus. Aut d¬
indaginem plagis poĩtis auẽlitos¬
re. uel ꝑantherã ab aucupe. nam⁊
si nichil capit nichilominus empt¬
or p̾cium p̾stare nẽce he̾bit s ĩsppra
scriptis ꝯuentionib ꝯtra erit dice¬
dumausi forte sciens alienum uẽ¬
diclittũc enim sccłm supra a nob̾ re¬

Expanded text:
te in venditione comprehendatur nihil evictionis nomine praestatum iri: pretium quidem deberi re evicta, utilitatem non deberi: neque enim bonae fidei contractus hac patitur conventione, ut emptor rem amitteret et pretium venditor retineret. nisi forte, inquit, sic quis omnes istas supra scriptas conventionesnon pertineat, veluti cum futurum iactum retis a piscatore emimus aut indaginem plagis positis a venatore, vel pantheram ab aucupe: nam etiamsi nihil capit, nihilo minus emptor pretium praestare necesse habebit: sed in supra scriptis conventionibus contra erit dicendum. nisi forte sciens alienum vendit: tunc enim secundum supra a nobis re
Abbreviated transcription (Latin):
sactum retis emo et iactare rete pis¬
Icator noluit. incͥtum hꝰ rei estiman¬
dũ est. S si ꝙ ẽttaxit piscium redde̾
michi uoluit id estimari deb̾eat. qd̾
extraxit. Pl ał imp
ul nut̾ euz ꝗsciẽs qd aut ignorẽs uẽ¬
diclit. dr̃am facit in ꝯdempnatione
exempto ait enim ꝗ pecus morbosũ
aut tignũ inciosum uẽlidit. siqd
ignorans fecit. id tãtum exempto
actione prestaturũ ꝙͣto minoris
eet empturus. si d ita eẽ sciss. si u̾o
esciens retͣicuit et emptorẽ decepit.
omnia detrimenta que ex ea emptõ¬
ne emptor trax̾it p̾statiuꝵ ait siue
igitur edes uitio tigni corruerut.
eclium ẽstimationem. sũ pectora :¬
tagione morbosi peccoris ꝑierint.
ꝙͣ int̾fuit ydonee uenisse erit p̾stã¬
dum. ¶Item ꝗ furem uẽclidit aut
fugitiumisi qd̃ sciens. p̾stare debe¬
bit qnͣti emptoris int̾ fuit nõ decipi
siuo ignorans uẽlidit circa fugiti

Expanded text:
actum retis emero et iactare retem piscator noluit, incertum eius rei aestimandum est: si quod extraxit piscium reddere mihi noluit, id aestimari debet quod extraxit. 13 Ulp eum, qui sciens quid aut ignorans uendidit, differentiam facit in condemnatione ex empto: ait enim, qui pecus morbosum aut tignum uitiosum uendidit, si quidem ignorans fecit, id tantum ex empto actione praestaturum, quanto minoris essem empturus, si id ita esse scissem: si vero sciens reticuit et emptorem decepit, omnia detrimenta, quae ex ea emptione emptor traxerit, praestaturum ei: sive igitur aedes vitio tigni corruerunt, aedium aestimationem, sive pecora contagione morbosi pecoris perierunt, quod interfuit idonea venisse erit praestandum. Item qui furem vendidit aut fugitivum, si quidem sciens, praestare debebit, quanti emptoris interfuit non decipi: si vero ignorans vendiderit, circ
Abbreviated transcription (Latin):
teactio ꝯpetit. ¶In hus autemi
quecũ reempta prestarisolent. ñ
solum dolum s et culpam p̾staria
ubitror. nam et celsus libro .uni.
ystet. nõ solum dolum. s et culpã
scribit fũdi quenicũticio ꝯmnu¬
nem hebas ꝑtemtuã uẽdidistiet
añquantrades coactus ẽ ꝯmu¬
indiuidundo iudiciũ acciꝑe si
socio funcdus sit ad iuclicatus. ꝙͣ¬
tũ obeam rem aticio ꝯsecutus es
idcm̃ emptori p̾stabis ꝙ sitibi fũ¬
dus totus ad iudicatus ẽ totum
iqd eumemptori tradas s ita ut
ile soluat ꝙ ob eam remiticio ꝯdẽ¬
pnatus es s obeam qd̃ ꝑtem qmͣ

Expanded text:
actio competit.In his autem, quae cum re empt‹a› praestari solent, non solum dolum, sed et culpam praestandam arbitror: nam et Celsus libro octauopraestet, non solum dolum, sed et culpam scribit: fundi, quem cum Titio communem habebas, partem tuam uendidisti et antequam traderes, coactus e‹s› communi diuidundo iudicium accipere. si socio fundus sit adiudicatus, quantum ob eam rem a Ti‹ti›o consecutus es, id tantum emptori praestabis. quod si tibi fundus totus adiudicatus est, totum, inquit, eum emptori trades, sed ita, ut ille soluat, quod ob eam rem Titio condemnatus es. sed ob eam quidem partem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ditionememptoris q̃ futura eẽti
sicum ip̃o actum ẽet ꝯmum diui¬
dundo. s sic̾tis regionib fũdum
int̾te et ticium iudex diuisit. siñ
dubio ꝑtemque ad iudicata est.
emptoritrade debes. ¶Siꝗd ser¬
uo distracto uẽditor donauit.i
guendum̃ cuius respectu ista st̃
relicta. Item ꝙ ex opis ẜuus
ystitit uenclitori empcori restitu¬
endum ẽ. nisi ideo dies traditio¬
ms̃ ex pacto ꝓrogatus ẽ. ut adi
dito actio uẽclitori ꝯpetit. ad en

Expanded text:
ris, quae futura esset, si cum ipso actum esset communi diuidundo. sed si certis regionibus fundum inter te et Titium iudex diuisit, sine dubio partem, quae adiudicata est, emptori tradere debes.Si quid seruo distracto uenditor donauit guendum, cuius respectu ista sint relicta. item quod ex operis seruus praestitit uenditori, emptori restituendum est, nisi ideo dies traditionis ex pacto prorogatus est, ut ad dito actio uenditori
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmiidiu. idundo iudicium utiledat᷑
uelutisiactor impensas aliquas mrem
cõemfecit siue socius eius aliꝗd ex eare

Expanded text:
i dividundo iudicium utile datur: veluti si actor impensas aliquas in rem communem fecit, sive socius eius solus aliquid ex ea re
Abbreviated transcription (Latin):
alicinus quereretur et di̾¬
se ꝓfessiones ꝓferuntur ei
potissim̃ stareque nocet s cã
cognita ueritatem excutior
exeo potissimum annos ⁊¬
putari ex quo precipuam

Expanded text:
alicuius quaereretur et diuersae professiones proferuntur, ea potissimum stare, quae nocet: sed causa cognita ueritatem excuti oportet et ex eo potissimum annos computari, ex quo praecipuam
Abbreviated transcription (Latin):
legata sunt. Idc̃ scriptum est
ĩcõclicillis postea scriptis re¬
fert an dupplicare legatum
aiolu̾it. an repet̾e̾. et oblicus se
intest̾o legase id fec̾it. ab utro¬
q ergo ꝓbatio eius reiexigẽ¬
da est. s prima fronte equs ui¬
detur.ut pecitor ꝓbet ꝙ inten¬
dit. S nimirũ ꝓboes quedam
areo eriguntur. Nam si cͣclitũ
petam ille rendeat solutam
ẽe pecumam. ip̃e hoc ꝓbare
cogendus est. et hoc ĩgitur cũ
petitor duas.scripturas esten¬
ditũrs posorem manem ẽẽ

Expanded text:
legata sunt: i‹d›em scribtum est in codicillis postea scriptis: refert, duplicare legatum uoluerit an repetere et oblitus se in testamento legasse id fecerit: ab utro ergo probatio eius rei exigenda est? prima fronte aequius uidetur, ut petitor probet quod intendit: sed nimirum probationes quaedam a reo exiguntur: nam si creditum petam, ille respondeat solutam esse pecuniam, ipse hoc probare cogendus est. et hic igitur cum petitor duas scripturas ostendit, heres posteriorem inanem esse,
Abbreviated transcription (Latin):
Imulier eicui miptura esset.
cum in dotemdare uellet pe¬
cumamq̃ sibi debebatur acc¬
eptam fecit neq nupcie ĩ secu¬
te sunt. recte abeo pecuma ꝯdi¬
ceturqr nichilint est utre exnu¬
meratione pecunie ad eum si

Expanded text:
mulier ei cui nuptura erat cum dotem dare uellet, pecuniam quae sibi debebatur acceptam fecit neque nuptiae insecutae sunt, recte ab eo pecunia condicetur, quia nihil interest, utrum ex numeratione pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
Ongruit et bono ⁊ graui p̾sidi
curare ut paccata atq quieta
ꝓuincia sit qmͣ regit. qd̾ nõ diffici¬
le obtinebit si sollicite agat ut mͣ¬
lis hominib ꝓuincia careat eos¬
ꝙ congrat. Nam⁊ sacrilegos
latrones plagiarios fures ꝯqre¬
re debet. ⁊ ꝓut qsq deliq̃rit ĩ eũꝰ
aiadũtere. Receptatores quoꝙ
eoꝵ cohcere siue qb latro diuci

Expanded text:
ongruit bono et graui praesidi curare, ut pacata atque quieta prouincia sit quam regit. quod non difficile obtinebit, si sollicite agat, ut malis hominibus prouincia careat eosque conquirat: nam et sacrilegos latrones plagiarios fures conquirere debet et prout quisque deliquerit, in eum animaduertere, receptoresque eorum coercere, sine quibus latro diutius
Abbreviated transcription (Latin):
ptum est elyum priscum ineo
furore ec ut ꝯtinua mentis alie¬
natone omni intellectu careat.
nec sub est ulla iuspicio mr̃em

Expanded text:
tum est Aelium Priscum in eo furore esse, ut continua mentis alienatione omni intellectu careat, ne‹c› subest ulla suspicio matrem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtineãtur. et ita diuus pius ixp¬
sit. Sane extuciend̾ diui fr̃es pͥu¬
admiẜat. uti simulato furore
facinꝰ ad misiss anu̾o re u̾adpoᷤᷤ
m̃tis ñeẽt. ut si simłass plecte¬
retur si fureret ĩcarcere ꝯtinet᷑.¬

Expanded text:
contineantur. et ita diuus Pius rescripsit. sane excutiendum diui fratres puadmiserat, utrum simulato furore facinus admississet an uero re uera compos mentis non esset, ut si simulasset, plecte‹re›tur, si fureret, in carcere cont
Abbreviated transcription (Latin):
Lias siex stipulatu uelex test̃o
mn litem non deb̾e iurare. quam
dominimilitis. demiq papm̾.
ait alium nõ posse nirare quã
eumꝗ litem suo nonine ꝯtesta¬
tus est. MEc̃.¬

Expanded text:
lias, si ex stipulatu uel ex testamento an litem non debere iurare quam dominum litis: denique Papinianus ait alium non posse iurare quam eum, qui litem suo nomine contestatus est.