comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
formã serui accipiens utcrucifiger& carnẽ
& despolias& principatus & potestates trium¬
phans deeis inligno & conplet᷑ illudapłi. Quodenĩ
mortuus est peccato mortuus est semeb: Igit᷑sicor¬
caroxp̃i est quã crucifigimus. mortificante sper
eã suꝑ terrã fornicationẽ in mundiciã passio¬
nem. desideriũ malũ & auariciã. Qde nobis in
laude nun cponit᷑ : Qui xp̃i iħu carnẽ crucifixe¬
urunt cũuiciis & concupiscentiis. & semꝑ mortis¬
cationẽ iħu circum ferimus incorporenr̃o
ut & uita eius mnanifestetur incarne nr̃a. Non
modici autẽ laboris est sicii prȩsenti sȩculo uiue¬
re : ut lam nunc uita iħũ manifestetur in carne
nr̃a Ita enim uiui ficabuntus & mortaliacor¬
pora nr̃a perin habitantẽ in nobis sp̃m : Ubila¬
tinus hiter presuiti a posuit ingrȩco Naeh¬
MATA Idest passiones leguntur & quiapas¬
sio potest & dolorẽ & ceteras necessitates sig¬

Expanded text:
formam servi accipiens, ut crucifigeret carnem, formam servi accipiens, ut crucifigeret carnem, et despoliaret principatus et potestates, triumphans de eis in ligno , ut compleretur illud Apostoli: Quod enim mortuus est, peccato, mortuus est semel . Igitur si cor Christi est, quam crucifigimus, mortificantes per eam super terram, fornicationem, immunditiam, passionem, desiderium malum, et avaritiam: et de nobis in laude nunc ponitur, qui Christi Jesu carnem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis, et semper mortificationem Jesu circumferimus in corpore nostro, ut et vita ejus manifestetur in carne nostra. Non modici autem laboris est, sic in praesenti saeculo vivere, ut jam nunc vita Jesu manifestetur in carne nostra. Ita enim vivificabuntur et mortalia corpora nostra per inhabitantem in nobis spiritum. Ubi Latinus interpres vitia posuit, in Graeco παθήματα, id est, passiones leguntur. Et quia passio potest et dolorem, et caeteras necessitates sig
Abbreviated transcription (Latin):
dinon est lex qui xp̃i carnẽ crucifixerunt
cumuiciis & concupiscentus : ut non sic ilati¬
no sonat . eos qui xp̃i sunt. carnẽ suã dicat
crucifixisse cum uicus & concupiscentus. sed
xp̃i carnẽ ab hiscũ uitis & concupiscentiis oru¬
cifrxxã & quȩrit quo modo in his qui fructus sp̃r
habent & aduersũ quod lex esse cessauit crucifi¬
xo carnis dominicȩ ponatur in laude. cũ adhe¬
brȩos inuituperatione sit positũ. Rursus cruci¬
figentes semetipsis filiũ dĩ & ostentui habentes
prorursus crucifigentes : Melius unũ uerbũ
quod nos interpretaripossumus recrucifigen¬
tes . Primũ ergo notandũ quod aliud sitcruci¬
figere aliudrecrucifigere. deinde quia non
idipsũ sit recrucifigere filiũđi & crucifige¬
re carnẽ axp̃i cũ uitus & concupiscentiis. caro
quippe xp̃i non principaliter & ꝓpriȩfiliusdĩ
bum dĩ caro factũs est . & se ipsum exinaniuit

Expanded text:
di non est Lex, qui Christi carnem crucifixerunt di non est Lex, qui Christi carnem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis: ut non sicut in Latino sonat, eos qui Christi sunt, carnem suam dicat crucifixisse cum vitiis et concupiscentiis; sed Christi carnem ab his cum vitiis et concupiscentiis crucifixam. Et quaerit quomodo in his qui fructus spiritus habeant, et adversum quos Lex esse cessavit, crucifixio carnis Dominicae ponatur in laude, cum ad Hebraeos in vituperatione sit positum: Rursum crucifigentes in semetipsis Filium Dei, et ostentui 514 habentes . Pro rursus crucifigentes, melius unum verbum quod nos interpretari possumus, recrucifigentes. Primum ergo notandum quod aliud sit crucifigere, aliud recrucifigere. Deinde quia non idipsum sit recrucifigere Filium Dei, et crucifigere carnem Christi cum vitiis et concupiscentiis. Caro quippe Christi non principaliter, et proprie Filius Dei bum Deus caro factus est, et seipsum exinanivit,
Abbreviated transcription (Latin):
&mentis polluunt principale. lic& non supe¬
rent nec ad opus pertrahunt cogitantẽ . Nonso¬
lum autẽ indesideriis & cupiditate continentia
necessaria est : sed etiã intribus reliquis pertur¬
bationibus dolore scilic& lȩtiua & timore :
Aduersus huius modifructus sp̃s non estlex Ius¬
to quippe lex non est posita iiquis autẽ & non
sublectis impiis & peccatoribus: Lex michidicit
non adulterabis non occides non falsum tes¬
timoniũ dices. non fraudabis non desi derabis
aliena nonper iurabis non furaberis. si hȩc om̃a
fructuin me sp̃s caritate regnante non facio :
superflua michi sunt prȩcerta legis deniq &
sapientes mundi dephilo sophia sicopinati sunt
in quodleges publicȩ facere hommes necessitate
conpellant hoc illa persuadeat fieri uoluntate :
Qui autẽ sunt .xp̃i. barnẽ crucifixerunt cum
i uicus & concupiscentiis: Origenes hunc locũ su¬
peripus nec tens ita legit: Aduersus huius mo¬

Expanded text:
et mentis polluunt principale, licet non supeet mentis polluunt principale, licet non superent, nec ad opus pertrahant cogitantem. Non solum autem in desideriis et cupiditate, continentia necessaria est, sed etiam in tribus reliquis perturbationibus, dolore scilicet, laetitia et timore. Adversus hujusmodi fructus spiritus, non est Lex. Justo quippe Lex non est posita: iniquis autem et non subjectis, impiis et peccatoribus . Lex mihi dicit: Non adulterabis: non occides, non falsum testimonium dices: non fraudabis: non desiderabis aliena: non perjurabis: non furaberis : si haec omnia, fructu in me spiritus charitate regnante, non facio, superflua mihi sunt praecepta Legis. Denique et sapientes mundi de philosophia sic opinati sunt, ut quod leges publicae facere homines necessitate compellunt, hoc illa persuadeat fieri voluntate. Qui autem sunt Christi, carnem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis. Origenes hunc locum superioribus nectens, ita legit: Adversus hujusmo
Abbreviated transcription (Latin):
lic& multi dedño nr̃o estiment yꝓhetatum.
mansuetudinis eius : Culus mansuetudo ad¬
uersus saul. absalon & semei uel maximeda¬
ruit cũ alius eũ uell& occidere. alius res noius
molitus fraudare imperioniteretur. alius la¬
pides in eũ laciens & puluerẽ uenti lans dama¬
r& & dicer& egredere egre dere uir iiquede
trema continentia infructibus sp̃s colloctu
quã non solũ incaritate debemus accipere sed
etiã i cibo & potu. In ira quoq & uexatione
mentis. & detrahendilibidine . Inter modes¬
tiam autẽ & continentiã hoc intor est quod
modestia in uiris perfectis est consumnatȩq
ustutis. de quibus saluatorait. Beatimites
qm̃ ipsi possidebunt terrã. & de ipso discite ame
qm̃ mitis sum & humilis & mansuetus corde:
continentia uero inuia quidẽ uirtutis est sed
necdũ peruenit ad calcẽ . quia cupidtates ad¬
huc in eius qui se contine cogitatione nascuntur

Expanded text:
licet multi de Domino nostro aestiment prophetatum, licet multi de Domino nostro aestiment prophetatum, mansuetudinis ejus . Cujus mansuetudo adversus Saul, Absalon, et Semei, vel maxime claruit ? Cum alius eum vellet occidere: alius res novas molitus, fraudare imperio niteretur: 513 alius lapides in eum jaciens, et pulverem ventilans, clamaret et diceret: Egredere, egredere, vir inique . Extrema continentia in fructibus spiritus collocatur. Quam non solum in castitate debemus accipere, sed etiam in cibo et potu, in ira quoque et vexatione mentis, et detrahendi libidine. Inter modestiam autem et continentiam hoc interest, quod modestia in viris perfectis est, consumataeque virtutis, de quibus Salvator ait: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Et de seipso: Discite a me, quoniam mitis sum, et humilis, et mansuetus corde . Continentia vero in via quidem virtutis est, sed necdum pervenit ad calcem: quia cupiditates adhuc in ejus qui se continet, cogitatione nascuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
definiat . Est autẽ fides sperandorũ substancia
serũ argumentũ nor dũ parentiũ : Si qui¬
dem id quod speramus esse uenturũ & necdũ
est inpresenti fide possidemus sperantesno
tenere quod credimus. Quȩritur quoq: quo¬
modo fides incaritate sit posita: qui diligi
num quã se ledi ẽstimat: numquã aliud ñisi
quod diligit & diligitur suspicatur. Cum autẽ
dilectio ꝓcula fuerit. & fides pariter abscedit:
Postfidẽ mansue tudo numeratur quȩ aduer¬
sa est irȩ rixis dissensionibus & numquã ad sui
contraria prouocatur. Uere debona sp̃sar¬
bore bonus fructus egerminans per hanefa¬
mulus dĩ moses testimoniũ scribturȩ meruit
accipere dicentis: Mloses mansuetus eratplus¬
quã om̃s homines suꝑ terrã. suꝑ terrã inquit
suꝑ eosenim qui facie ad faciẽ dm̃ uidebant
esse non poterat qui a multa sȩpe conpellimu
percarnis facere infirmitatẽ. dedauid quoq

Expanded text:
definiat: Est autem fides sperandarum substantia definiat: Est autem fides sperandarum substantia rerum, argumentum necdum apparentium , Siquidem id quod speramus esse venturum, et necdum est in praesenti, fide possidemus, sperantes nos tenere quod credimus. Quaeritur quoque quomodo fides in charitate sit posita. Qui diligit, numquam se laedi aestimat: numquam aliud nisi quod diligit et diligitur, suspicatur. Cum autem dilectio procul abfuerit, et fides pariter abscedit. Post fidem mansuetudo numeratur, quae adversa est irae, rixis, dissensionibus: et numquam ad sui contraria provocatur, vere de bona spiritus arbore, bonos fructus egerminans. Per hanc famulus Dei Moyses, testimonium Scripturae meruit accipere, dicentis: Moyses mansuetus erat, plusquam omnes homines super terram . Super terram, inquit. Super eos enim qui facie ad faciem Deum videbant, esse non poterat: quia multa saepe compellimur per carnis facere infirmitatem. De David quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
apta consortio . inuitans ad familia rit atemi
surdulcis alloquio. moribus temperata. deniq
& hanc stoici it a definiunt. Benignitas est uirts
sponte adbene faciendũ exposita: non multum
bonitas ab enignitate diuersa est. quia & ipsa ad
bene faciendum uidetur exposita sed ineoui de¬
tur eepositao sed ineo differt quia potest boni¬
tas esse tristior. & fronte se ueris moribus in¬
rugata. bene quidẽ facere & prestare quod
ꝓsit non tanis uauis esse consortio . & suacunc¬
tos inuitare dulcedine. Hanc quoq: sectatores
Zenonis ita definiunt. bonitas est uirtus quȩ
ꝓsit. siue uirtus ex qua oritur utilit as aut
uirtus ꝓpter semetipsa. aut affectus : qui fons
sit uti iltatũ : Inter fructus sp̃s septimũ & sacra¬
norẽ locũ fides possid& Quȩ etiã a libi inter
tresponitur spes fides caritas. Nec mirũsi
spes in hoc catalo go non referatur. cũ infidesit
quod speratur. Eita eã apłs ad hebrȩos scribens

Expanded text:
apta consortio, invitans ad familiaritatem apta consortio, invitans ad familiaritatem sui, dulcis alloquio, moribus temperata. Denique et hanc Stoici ita definiunt: Benignitas est virtus sponte ad bene faciendum 512 exposita. Non multum bonitas a benignitate diversa est: quia et ipsa ad benefaciendum videtur exposita. Sed in eo differt, quia potest bonitas esse tristior, et fronte severis moribus irrugata, bene quidem facere et praestare quod poscitur: non tamen suavis esse consortio, et sua cunctos invitare dulcedine. Hanc quoque sectatores Zenonis ita definiunt: Bonitas est virtus quae prodest: sive, virtus ex qua oritur utilitas: aut, virtus propter semetipsam: aut affectus qui fons sit utilitatum. Inter fructus spiritus, septimum et sacratiorem locum fides possidet, quae etiam alibi inter tres ponitur: spes, fides, charitas. Nec mirum si spes in hoc catalogo non referatur: cum in fide sit quod speratur: et ita eam Apostolus ad Hebraeos scribens
Abbreviated transcription (Latin):
typo xp̃i precessig : nomen accepit & de ecle
psalmistacant factus est in pace locus eius & i
ter octo euuange lubene dictiones scribitur: Bea¬
ti pacificiqm̃ filiidĩ uocabuntur . In primoetiã
graduũ psalmodĩ cantatur. Cum his qui o deraũ
pacẽ erã pacificus Nec putemus pacẽ tantumbi
eo esse quȩ renđa sicũ alio non iurgemus sed
tuc paxxp̃i hoc esthereditas nr̃a nobiscũe
si tranquilla mens nullis passionibus perturit¬
tur : Postpacẽ sequitur longanimitas. siueb
cientia qui a ut roq: modo MΑ poGΕ Man
possumus interpretari huic contraria efffisl¬
lanimitas de quascribitur Pusilliani mus ue¬
hementer insipiens. Qui uero paciens est & uni¬
sapiens appellatur ut in ꝑuerbiis quoq: scribtũ
est Longanimus uir multus in prudentia Be¬
nignitas etiã siue suauitas. quia a putigrȩcos
lenis blanda tranquilla & omniũ bonorum

Expanded text:
typo Christi praecessit, nomen accepit. Et de Ecclesia typo Christi praecessit, nomen accepit. Et de Ecclesia Psalmista canit: Factus est in pace locus ejus . Et inter octo Evangelii benedictiones scribitur: Beati pacifici: quoniam filii Dei vocabuntur . In primo etiam graduum psalmo cantatur: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus . Nec putemus pacem tantum in eo esse quaerendam, si cum alio non jurgemur: sed tunc pax Christi, hoc est, haereditas nostra nobiscum est, si tranquilla mens nullis passionibus perturbetur. Post pacem sequitur longanimitas, sive patientia: quia utroque modo μακροθυμίαν possumus interpretari. Huic contraria est pusillanimitas, de qua scribitur: Pusillanimus vehementer insipiens: qui vero patiens est, et uni ἐπιτάσει multum sapiens appellatur, ut in Proverbiis quoque scriptum est: Longanimus vir, multus in prudentia . Benignitas etiam sive suavitas, quia apud Graecos lenis, blanda, tranquilla, et omnium bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
effrenatã animielationẽ que modũ nesciat.
de inhis quoq: quȩ uitio sint mixtalȩtetur
alii eregione gaudisuo luptatẽ ponunt. non
hanc quȩ corpus ad libi dinẽ concitat. titillat sen¬
sus dulciblanditur affectu. sed aliã huic OA¬
VoN quȩ sine moderatione & ullo de core lȩti¬
tiȩ h risu exaltat uocẽ suã: quod siuerũ est
& eorũ inter uerba distinctio non fallit & fali¬
tur : Consideremus neforsitã idcirco sit dictũ
Non est gaudere impiis dicit dñs: Simul autẽ &
illud notandũ quod þost dilectionẽ gaudiũ sent᷑
qui enim diligit quempiã. semꝑ in eius felicitate
lȩtatur & sieu uiderit aliquo errore deceptum
& pec catorũ lubrico concidisse : dolebit quidẽ &
eruere festinabit. sed non poterit gaudiũ mu¬
ta retristitia sciens nullã rationabiliũ creatu¬
rarum a put đm̃ perise perpetuo : Tercius
fructus est sp̃s . pax. aqua salomon quoq: quiin

Expanded text:
effrenatam animi elationem, 511 quae modum nesciat, effrenatam animi elationem, 511 quae modum nesciat, et in his quoque quae vitio sint mixta, laetetur. Alii e regione gaudii voluptatem ponunt: non hanc quae corpus ad libidinem concitat, titillat sensus, dulci blanditur affectu; sed alium huic ὁμώνυμον, quae sine moderatione, et ullo decore laetitiae, in risu exaltat vocem suam. Quod si verum est, et eorum inter verba distinctio non fallit et fallitur, consideremus ne forsitan idcirco sit dictum: Non est gaudere impiis, dicit Dominus . Simul autem et illud notandum, quod post dilectionem, gaudium sequitur. Qui enim diligit quempiam, semper in ejus felicitate laetatur. Et si eum viderit aliquo errore deceptum, et peccatorum lubrico concidisse, dolebit quidem, et eruere festinabit: sed non poterit gaudium mutare tristitia, sciens nullam rationabilium creaturarum apud Deum perire perpetuo. Tertius fructus spiritus, est pax, a qua Salomon quoque qui in
Abbreviated transcription (Latin):
rit multitudinẽ peccatorũ: Illud quoq. quod
asaluatore dicitur. Non potest arborbonasnic¬
tus adferre malos ñ ontã de hominibus quã de
fructu carnis & sp̃s arbitror ꝓnunciatũ quia
nec sp̃sum quã potest ea uitia quȩ in carnis
operibus numerata sunt facere nec caro bis
fructibus qui oriuntur ex sp̃u redundare. potest
autẽ fieriuiperneglegentiã possidentis & sp̃s
quiuer satur in hom̃ine : fruetos non habeat su¬
os. &econtrario caro operibus suis mortifica¬
tis peccare desistat . Non tamen illo usq ꝓcedun
ut & neglecta arbos sp̃s opera carnis adferat¬
& arbor carnis exculta fructus germin& spiri¬
tales : In scđo spiritaliũ fructuũ loco gaudiũ po¬
situmest. quod stoici quoq: qui distingunt hiter
uerba subtilius. aliud quidesse estimant quã lȩti¬
tam. gaudiũ quippe esse auit. elationẽ animi
suꝑ his quȩ digna sunt exultantis lȩtitiã uero

Expanded text:
rit multitudinem peccatorum . Illud quoque quod rit multitudinem peccatorum . Illud quoque quod a Salvatore dicitur: Non potest arbor bona fructus afructibus carnis et spiritus, arbitror pronuntiatum: quia nec spiritus umquam potest ea vitia, quae in carnis operibus numerata sunt, facere; nec caro his fructibus qui oriuntur ex spiritu redundare. Potest autem fieri per negligentiam possidentis, ut spiritus qui versatur in homine, fructus non habeat suos: et econtrario caro operibus suis mortificatis, peccare desistat. Non tamen illo usque procedunt, ut et neglecta arbor spiritus, opera carnis afferat, et arbor carnis exculta, fructus germinet spirituales. In secundo spiritualium fructuum loco, gaudium positum est: quod Stoici quoque qui distinguunt inter verba subtilius, aliud quid esse aestimant quam laetitiam. Gaudium quippe, esse, aiunt elationem animi super his quae digna sunt exsultantis: Laetitiam vero
Abbreviated transcription (Latin):
quin decim carnis opera nommata. de quibus
& disseruimus Fructus autẽ sp̃s est : caritas¬
in gaudiũ .pax. longanimitas. benignitas. boni¬
tas. fides mansuetudo continentia. aduer¬
sus huius modi non est lex: &quȩ alia intersruo¬
tus sp̃s debuit tenere primatũ : nisi carnas
sine qua uirtutes cetere non reputantur
esse uirtutẽs. & ex quanas cuntur uniuersa
quȩ bona sunt si quidẽ & inlege & in euuange¬
lio ipsa optin& principatum: Diligis dñm adm̃
tuum ex toto cosde tuo & ge tota anima tua
& ex tota uirtute tua. & diliges ꝓximũ tam
quam te ipsũ: Quantis bonis referta sit cari¬
tas : & supra breuiter perstrinaximus & nunc
uel parũ dixisse sufficiat. quod dilectionon
que rit quȩ sua sunt sed quȩ aliena : quã uissuo
quis uitio himicus sit diligenti & tranquillita¬
tem eius adodiorũ fluctus concitarenitatur
tamen num quã illeturbatur. num quã creatu¬
ram dĩ odio dignã estimat. Caritas enimoƿe¬

Expanded text:
quindecim carnis opera nominata, de quibus quindecim carnis opera nominata, de quibus et disseruimus. Fructus autem spiritus, est charitas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia, adversus hujusmodi non est Lex. Et quae alia inter fructus spiritus debuit tenere primatum, nisi charitas, sine qua virtutes caeterae non reputantur esse virtutes, et ex qua nascuntur universa quae bona sunt? Siquidem et in Lege, et in Evangelio ipsa obtinet principatum: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua: et diliges proximum tuum sicut teipsum . Quantis bonis referta sit charitas, et supra breviter perstrinximus, et nunc vel parum dixisse sufficiat: quod dilectio non quaerit quae sua sunt, sed quae aliena . Et quamvis suo quis vitio inimicus sit diligenti, et tranquillitatem ejus ad odiorum fluctus concitare nitatur: tamen numquam ille turbatur: numquam creaturam Dei odio dignam aestimat. Charitas enim ope
Abbreviated transcription (Latin):
tis sed spũ i seruientes docueritis uos non esse
sublege : & quia supra secundũ duplicẽ intel¬
ligentiã hunc locum ceperamus exponere : red¬
denda sunt quȩ omisimus. Caro concupiscit
aduersus sp̃m idest historia & scribturȩ carne¬
us intellectus contra allegoriã & spiritalẽ
doc trinã repugnat. sp̃s autẽ aduersus carnẽ
idest sublimiora delectis ȩternabre uibus um¬
brȩ ueritas refragatur. & carneus scribturȩ
nos non hinr̃a positos potestate legis explendȩ
cum etiã siuelimus litterã sequi in possibili¬
in tas non ad mittat: Quod si sp̃u ducimini non
estissub lege. Sp̃m : non eundẽ quo inalio loco
a postolus loquitur : Ipse sp̃s testimoniũ perhib&
sp̃ui nr̃o. quia sumus filii dĩ. Idest non spm̃ homi¬
nis quiin ipso est sed sp̃m sc̃m significat. quem
se quentes efficimur spiritales & sublegeest
desistimus . Notandũ ergo quod hic sp̃s noncũ¬

Expanded text:
tis, sed spiritui servientes, docueritis vos non esse tis, sed spiritui servientes, docueritis vos non esse sub Lege. Et quia supra secundum duplicem intelligentiam hunc locum coeperamus exponere, reddenda sunt quae omisimus. Caro concupiscit adversus spiritum, id est, historia et Scripturae carneus intellectus, contra allegoriam et spiritualem doctrinam repugnat. Spiritus autem adversus carnem, id est, sublimiora dejectis, aeterna brevibus, umbrae veritas refragatur. 503 Et carneus Scripturae nos non in nostra positos potestate Legis explendae, cum etiam si velimus litteram sequi, impossibilitas non admittat. Quod si spiritu ducimini, non estis sub Lege. Spiritum non eum, de quo Apostolus in alio loco loquitur: Ipse Spiritus testimonium perhibet spiritui nostro, quod sumus filii Dei , id est, non spiritum hominis qui in ipso est, sed Spiritum sanctum significat: quem sequentes, efficimur spirituales, et sub Lege esse desistimus. Notandum ergo quod hic spiritus non cu
Abbreviated transcription (Latin):
ria quȩ carnissunt perficiatis. caro enimsri¬
gustim &. aspernatur famẽ ad tenuatur ui¬
giliis. libi dinibus eardescit. mollia queq. &
locundia desiderat. Contra sp̃s eaquȩ carni
contraria sunt. & quȩ illã debilitare queant
expetta fir. ut nonideo qui a sub seruitutele¬
gis esse cessatis putetis esse uos liberos. sed sci¬
atis magis naturȩ uos lege retineri. quia
nonstatim silex non imperat & naturacessa¬
uit ne uoluntatẽ scilic& urãm opera subse¬
quantur. sed frequenter facere conpellemi¬
ina repugnante carne aduersum sp̃m. que
facere non uultis &x quo fr̃s hoc obsecro ut non
detis libertatẽ uram in occasionẽ carnis sed
magis sp̃iuseruiatis. ut incipiatis ea facereque
uultis. &nichil debere legi. idest non esse sub
carne : qui a libertatẽ legis ab olitȩ tuncue¬
re ineuuangelio habereꝰ poteritis: cũ uos ne¬
quaquã caro conpulerit facere quȩ non uul¬

Expanded text:
ria quae carnis sunt, perficiatis. Caro enim friria quae carnis sunt, perficiatis. Caro enim frigus timet, aspernatur famem, attenuatur vigiliis, libidinibus exardescit, mollia quaeque et jucunda desiderat. E contra spiritus, ea quae carni contraria sunt, et quae illam debilitare queant, expetit. Et ita fit, ut non ideo quia sub servitute Legis esse cessastis, putetis esse vos liberos: sed sciatis magis naturae vos lege retineri, quia non statim si lex non imperat, et natura cessavit, ne voluntatem scilicet vestram, opera subsequantur, sed frequenter ea facere compellamini, repugnante carne adversus spiritum, quae facere non vultis. Ex quo, fratres, obsecro, ut non detis libertatem vestram in occasionem carnis, sed magis spiritui serviatis, ut incipiatis ea facere quae vultis, et nihil debere legi, id est, non esse sub carne. Quia libertatem legis abolitae tunc vere in Evangelio habere poteritis, cum vos nequaquam caro compulerit facere quae non vul
Abbreviated transcription (Latin):
quando setradiderit carni: carodicitur
tur Potest locus iste sic melius explanari
& quasi una series corpusq fieri se inuicõ
nectens sibiq non discrepans fr̃s deseru¬
tute legis uocati estis in euuangelu libes¬
tatem uerũ etiã obsecro uos. nelibertate
plicentia ab utamini & putetis uobis cimcta
ec pedire quȩ licent detisq occasionẽ cas
nat q: luxuriȩ. Quinpocius discite quod li¬
bertas hec maiorsit seruitus ut quodante
lec ab iuitis extorquebat obsequiũ nuncper
caritatẽ uobis in inuicẽ seruiatis: si quidem
omne illud legis onus & multiplicia prȩcep¬
ta nontã ex clusa sunt pereuuangelii grãm
quã imo caritatis sermone breuiata ut diliga¬
muspximũ si c̃ nos metipsos. Qui enim diligit
pimũ totã legẽ impl& bona ettribuens
mala non inferens quod sicess& dilectio & non
sit caritas perquã lex uniuersa conplet᷑ ꝓlu¬
bicum quoddã inter homines latrociniũent.

Expanded text:
quando se tradiderit carni, caro dicitur:quando se tradiderit carni, caro dicitur:tur  Al. signabitur. Potest locus iste sic melius explanari, et quasi una series corpusque fieri, se invicem nectens, sibique non discrepans. Fratres, de servitute Legis vocati estis in Evangelii libertatem. Verum obsecro vos, ne libertate pro licentia abutamini, et putetis vobis cuncta expedire quae licent: detisque occasionem 502 carni atque luxuriae. Quin potius discite quod libertas haec major sit servitus, ut quod ante Lex ab invitis extorquebat obsequium, nunc per charitatem vobis invicem serviatis. Siquidem omne illud Legis onus, et multiplicia praecepta, non tam exclusa sunt per Evangelii gratiam, quam uno charitatis sermone breviata, ut diligamus proximum sicut nosmetipsos. Qui enim diligit proximum, totam legem implet , bona ei tribuens, mala non inferens. Quod si cesset dilectio, et non sit charitas, per quam lex universa completur, publicum quoddam inter homines latrocinium erit,
Abbreviated transcription (Latin):
uel spusentiamur sed qui a quod facimus non
est nr̃m ꝓpriȩ sed opus ipsũ uel carniuelspũ
nimiȩ ostensis carnisoperibus & sp̃s media aliqua
repperire. quȩ nec ad carnẽ uideantur pos¬
tinere nec ad sp̃m carnales dicimus quan¬
dototos nos uoluptatibus damus: spiritales
cum ipso sapimus. histruente ipso docemun
auctores animales reor essephilo sophos qui
proprios cogitatus. putant esse sapientiã
de quibus recte dicitur: Animalis autẽ ho¬
sumamus ecem plũ. Caro : terra anima aunũ
sp̃s Ignis uocetur : Quam diu aurũ fuerit in
terra : perdit uocabulũ suũ & a terracui
commixtũ est appellatur. Cum uero separa¬
tum fuerit ab humo auri& speciẽ & nomen
acceperit : aurũ quidẽ dicitur. sed nec dum
ꝓbatũ. si aut̃ per ignẽ ex coctũ fuerit & pur¬
gatum tunc aurisplendorẽ & ornatus sui
accipit dignitatẽ. It a& anima interhum̃
&ignẽ hoc est inter carnẽ spmq: consistens

Expanded text:
vel spiritui assentiamur: sed quia quod facimus, non vel spiritui assentiamur: sed quia quod facimus, non est nostrum proprie, sed opus ipsum vel carni, vel spnimiae, ostensis carnis operibus et spiritus, media aliqua reperire, quae nec ad carnem videantur pertinere, nec ad spiritum. Carnales dicimur, quando totos nos voluptatibus damus. Spirituales,cum ipso sapimus instruente, ipso docemur auctore. Animales reor esse philosophos, qui proprios cogitatus putant esse sapientiam, de quibus recte dicitur: Animalis autem hosumamus exemplum: Caro, terra, anima, aurum, spiritus, ignis vocentur. Quamdiu aurum fuerit in terra, perdit vocabulum suum, et a terra cui commixtum est, appellatur. Cum vero separatum ab humo, auri et speciem et nomen acceperit, aurum quidem dicitur, sed necdum probatum. Si autem per ignem excoctum fuerit et purgatum, tunc auri splendorem, et ornatus sui accipit dignitatem. Ita et anima inter humum et ignem, hoc est, inter carnem spiritumque consistens,
Abbreviated transcription (Latin):
tia quoq inter prȩtatio aquibus đã in hoc loco
dicta est sed quȩ non multũ discrep& a scđa
ut desideriũ carnis in his adserant esse qui par¬
iuli in xp̃o sunt. Iter aut̃ sp̃s inperfectis iuris.
& esse sensũ ingrauitate sp̃s idest initinere
uiri ambulate perfecti . & non facietis desideria
illa faciatis: Caro prȩsentibus delectatur & bre¬
uibus sp̃s perpetuis & futuris. inter hoclurgiũ
media anima consistit. habens quidẽ insua potes¬
tate bonũ &malũ. uelle uel nolle sed non habens
hoc ipsũ uelle ac nolle per petuũ : qui a fieri potest
ut cum carni consenserit. & opera eius fecerit.
rursũ per pȩnitentiã seremordens spui copu¬
letur & opera eius efficiat . Hoc est ergo quod
ait. hȩc enim inuicẽ aduersantur id estcaro &
sp̃s. ut non quȩ cumq: uultis illa faciatis: non quo
ꝓpriũ nobis tulerit arbitriũ. quouel carni

Expanded text:
tia quoque interpretatio a quibusdam in hoc loco tia quoque interpretatio a quibusdam in hoc loco dicta est, sed quae non multum discrepet a secunda, ut desiderium carnis in his asserant esse qui parvuli in Christo sunt: iter autem spiritus in perfectis viris, et esse sensum: In gravitate spiritus, id est, in itinere viri ambulate perfecti, et non facietis desideria mque vultis, illa faciatis. Caro praesentibus delectatur et brevibus: spiritus perpetuis et futuris. Inter hoc jurgium media anima constitit, habens quidem in sua potestate bonum et malum, velle et nolle, sed non habens hoc ipsum velle ac nolle perpetuum: 501 quia fieri potest, ut cum carni consenserit, et opera ejus fecerit, rursum per poenitentiam se remordens, spiritui copuletur, et opera ejus efficiat. Hoc est ergo quod ait: Haec enim sibi invicem adversantur, id est, caro et spiritus: ut non quaecumque vultis, illa faciatis. Non quo proprium nobis tulerit arbitrium, quo vel carni,
Abbreviated transcription (Latin):
superiora duplicites accipiendũ. ut dicamus
eos qui sp̃ũ opera carnis mortificauerit᷑ & sȩ¬
minauerint in sp̃ũ : ut despũ metant uitã
ȩternã. Quociens cumq uoluntatẽ carnis
senserit titillare non perficere desideriũe
quod quidẽ si expletũ fuerit blan diri uidetur
adtempus sed sp̃u refrenare & scđm sententiã
historicianimi imperio corporis seruitioma¬
gis uiuere: nec non &illud. quia lex spiritalis et¬
& non qui inmanifesto iudȩus: sed qui in occulto
& circum cisio cordis insp̃ũ non littera eosam¬
bulare sp̃ũ & carnis desideriũ non perficere
dicemus quispiritaliter egrediuntur ȩgyptũ
& spiritalẽ escã potumq despiritalihaus iunt
petra Qui non iudicantur incibo aut i potu aut
in parte dieifesti. aut neo meniȩ & sabbati sed
ambulant in omnibus spiritaliter non perfici¬
entes carneȩ legis litterȩue desideriũ. sed
fructus metentes intelligentiȩ spiritalis : ter¬

Expanded text:
superiora dupliciter accipiendum, ut dicamus superiora dupliciter accipiendum, ut dicamus eos qui spiritu opera carnis mortificaverint ei seminaverit in spiritu, ut de spiritu metant vitam aeternam, quotiescumque voluptatem carnis senserint titillare, non perficere desiderium ejus quod quidem si expletum fuerit, blandiri videtur ad tempus, sed spiritu refrenare, et secundum sententiam Historici , Animi imperio, corporis servitio magis vivere. Nec non et illud, quia Lex spiritualis est , et non qui in manifesto Judaeus, sed qui in occulto, et circumcisio cordis in spiritu, non littera, eos ambulare spiritu, et carnis desiderium non perficere dicimus, qui spiritualiter egrediuntur Aegyptum, et spiritualem escam potumque de spirituali hauriunt petra, qui non judicantur in cibo, aut in potu, aut in parte diei festi, aut neomeniae et sabbati, sed ambulant in omnibus spiritualiter, non perficientes carneae legis, litteraeve desiderium, sed fructus metentes intelligentiae spiritualis. Ter
Abbreviated transcription (Latin):
ne maledicto nos putemus ulcisci. ne contristati
contrista recupiamus & similes bestiarũ mor¬
dere pariter & remorderi ut post morsus sequat᷑
interitus atq: consumptio. Melius autẽ est ne
contrarationẽ & tonius epłȩ consequentiã sub¬
to inextraordinaria prȩcepta paulus erum pat
hoclta hntelligere ut adcircum cisionẽ obseri¬
tionemq: legis cunctare feramus siuos inqui
conturbantꝰ alii uos autẽ contur bamini sitor
scribturã ueterẽ legentes sic itelligitis ut
scribta est oculũ ꝓoculo dentẽ ꝓdente &ira
desiderat ulcionem ulciouero inponit dolort̃
quod lex non solũ ꝓhib&: uerũ etiã prȩcipitius¬
titiã hitali onere instituens: sequitus. ut&
nudatis nud& & uulneratus seuul ner& &
comesus remordeat . & quȩ uidetur iustitia ese
consumptiosit. non unumuiꝰ dicans. sed ut rumq
consumens: dico autẽ spũ ambulate &deside¬
ii rium carnis non perficietis: & hoc secundum

Expanded text:
ne maledicto nos putemus ulcisci, ne contristati ne maledicto nos putemus ulcisci, ne contristati contristare cupiamus, et similes bestiarum, mordere pariter et remorderi, ut post morsus sequatur interitus atque consumptio. Melius autem est, ne contra rationem et totius Epistolae consequentiam, subito in extraordinaria praecepta, Paulus erumpat, hoc ita intelligere, ut ad circumcisionem observationemque Legis cuncta referamus. Si vos, inquit, conturbant alii, vos autem conturbamini. Si totam Scripturam veterem legentes, sic intelligitis ut scripta est: Oculum pro oculo: dentem pro dente , et ira desiderat ultionem, ultio vero imponit dolorem: quod Lex non solum non prohibet, verum etiam praecipit, justitiam in talione restituens, sequitur, ut et nudatus nudet, et vulneratus revulneret, et comestus remordeat, et quae videtur justitia esse, comsumptio sit, non unum vindicans, sed utrumque consumens. Dico autem: Spiritu ambulate, et desiderium carnis non perficietis. Et hoc 500 secundum
Abbreviated transcription (Latin):
siliũ matris mee pono scandalũ quando alie¬
natorqueor felioitate. & alterius bonũ me¬
um malũ facio: nonne hoc quod sequitur in
meexpletur : si lnuicẽ mordetis & comede¬
tis uidete ne ab inuicẽ consumamini: Carita¬
tis rarapossessio est quis uult ipse anathema
tibus lugens: cũ gaudentibus gaudens: alieno
uulnere uulneratur . quisfr̃is mortẽ peri¬
mitur : Om̃s magis amatores nr̃i quã a mato¬
res dĩ sumus uide quantũ bonũ sit caritatis:
silta martyriũ fecerimus ut nr̃as uelimus ab
hominibus reliquias honorari . siopinionẽ uul¬
gi sectantes intrepidi sanguinẽ fuderimus &
substantiã nr̃am usq admendi citatẽ ꝓpriam
dederimus huic operi non tã prȩmiũ quã pena
debetur & persidiȩ magiftor menta sunt : quã
corona uictoriȩ: Quod sibnuicẽ mordetis & co¬
meditis: uidete ne ab inuicẽ consumamini. Potest
hoc & simpliciter accipi. ne detra hamus inuicẽ.

Expanded text:
filium matris meae pono scandalum , quando aliefilium matris meae pono scandalum , quando aliena torqueor felicitate, et alterius bonum, meum malum facio, nonne hoc quod sequitur, in me expletur: Si invicem mordetis et comeditis, videte ne ab invicem consumamini? Charitatis rara possessio est. Quis vult ipse anathema tibus lugens, cum gaudentibus gaudens, alieno vulnere vulneratur? Quis fratris morte perimitur? Omnes magis amatores nostri, quam amatores Dei sumus. Vide quantum bonum sit charitatis. Si ita martyrium fecerimus, ut nostras velimus ab hominibus reliquias honorari: si opinionem vulgi sectantes, intrepidi sanguinem fuderimus, et substantiam nostram usque ad mendicitatem propriam dederimus, huic  Al. hinc operi non tam praemium quam poena debetur: et perfidiae magis tormenta sunt, quam corona victoriae. Quod si invicem mordetis, et comeditis, videte ne ab invicem consumamini. Potest hoc et simpliciter accipi, ne detrahamus invicem,
Abbreviated transcription (Latin):
suo sanguine nos redemit. omnis illa priscȩ
legis uaric̃tas & difficultas in ipsius suꝑ homit̃
dilectione conpleta est : Intantũ quippe satir
amauit mundũ ut filiũ suũ carissimũ & uni¬
genitũ dar& ꝓmobis. Ei autẽ qui se mel spũui
uens opera carnis mortificauit. & asaluatore
dilectus nequa quã seruus sed amicus uoct
non est ultra lex posita que impiis & peccato¬
ribus & non subiectis & nefariis constituta
est : at nunc cũ om̃a que difficiliora sunt uel
modica ex parte faciamus. hoc solũ non fa¬
cimus quod& factu facilius est & absq quo cis
mosinȩ labore queruntur sanguis in mas¬
tyrio quã uis ardeat fides tamen sine timno¬
re & dolore non funditur :hȩc om̃a sunt quifa¬
cant sola caritassine labore est & quia cari¬
tassola cormundũ efficit : adiabulo ex pugnat᷑
in nobis nedm puramente uidẽ amus : quando
enim sedens loquor contra fr̃m meũ & contra

Expanded text:
suo sanguine nos redemit, omnis illa priscae suo sanguine nos redemit, omnis illa priscae Legis varietas, et difficultas, in ipsius super homines dilectione completa est. Intantum quippe Pater amavit mundum, ut Filium suum charissimum, et unigenitum daret pro nobis. Ei autem qui semel spiritu vivens, opera carnis mortificavit, et a Salvatore dilectus, nequaquam servus, sed amicus vocatur, non est ultra Lex posita, quae impiis et peccatoribus, et non subjectis et nefariis constituta est. At nunc cum omnia quae difficiliora sunt, vel modica ex parte faciamus, hoc solum non facimus, quod et factu facilius est, et absque quo cassemosynae labore quaeruntur: sanguis in Martyrio, quamvis ardeat fides, tamen sine dolore et timore non funditur. Haec omnia sunt qui faciant: sola charitas sine labore est. Et quia sola cor mundum efficit, a diabolo expugnatur in nobis, ne Deum pura mente videamus. Quando enim sedens loquor contra fratrem meum, et contra
Abbreviated transcription (Latin):
meã nolo substantiã diripi nolo me falso oppri¬
mitestimonio & ut cuncta breui sermone con¬
prehenđã indigne fero aliquid michifieri.
quodiniustũ est. hȩc eadẽ si percaritatẽ in me
operantẽ uel fecero alteri uel uoluero : lexom̃is
mnpleta est: nec difficile est docere quo modo
uniuersa prȩcepta. Non occides non adulte¬
rabis non furaberis non falsũ testimoniũ di¬
ces & cetera hissimilia una caritatis obseria¬
tione teneantur hoc ostendere asduũ est
quomodo hostiȩ quoq: quȩ in leuitico sunt pr¬
ceptȩ & ciborũ uel abstinentia uelpermissiocũ
aliamunda alia dicantur inmunda sollem¬
nitatũ quoq: iugis perannos recursus inunoca¬
ritatis prȩcepto recapitulentur . nisi forte quis
illos & transferat ut adfirm& legẽ spiritalẽ
esse & imaginibus & exempla rinos cȩlestium
deferuisse. ante quã uerus pontifex aduenir&
qui postquã semel se ipsum offerens uctimã

Expanded text:
meam, nolo substantiam diripi, nolo me falso opprimeam, nolo substantiam diripi, nolo me falso opprimi testimonio, et ut cuncta brevi sermone comprehendam, indigne fero aliquid mihi fieri quod injustum est. Haec eadem si 498 per charitatem in me operantem, vel fecero alteri, vel voluero, lex omnis impleta est. Nec difficile est docere quomodo universa praecepta, non occides, non adulterabis, non furaberis, non falsum testimonium dices, et caetera his similia, una charitatis observatione teneantur. Hoc ostendere arduum est, quomodo hostiae quoque, quae in Levitico sunt praeceptae, et ciborum vel abstinentia, vel permissio, cum alia munda, alia dicantur immunda, solemnitatum quoque jugis per annos recursus, in uno charitatis praecepto recapitulentur. Nisi forte quis illo se transferat, ut affirmet Legem spiritualem esse, et imaginibus et exemplaribus nos coelestium deservisse, antequam verus Pontifex adveniret: qui postquam semel seipsum offerens victimam,
Abbreviated transcription (Latin):
telnuicẽ. omnis enim lex inuno ser mone im¬
ipletur: diligis ꝓximũ tuũ sic̃ te ipsũ: Quicũ
ess& liber ex omnibus. ommibus seꝓpter carita¬
seruiant quȩ nonquȩrit quod suit est sed quod
pximi. Qui enim uult fieri primus erit omniũ
eruus ut quomodo saluator i formã dĩ consti¬
tutus : non rapinã arbitratus est esse ẽqualem
facere uidebamur : nunc sciamus nobis libe¬
ris magis per caritatẽ essẽ facienda : tantum
autẽ bonum est caritas. ut omnis lex i illare¬
capituletur. Enumerat & inalio loco apłs ca¬
ritas bona dicens: non zelatur . non agitꝰ perpe¬
ram: multisq in medio replicatis. Infine conclu¬
dit. om̃a sperat. om̃a sustin&. caritas num quã
excedit : & saluator in euuangelio . hoc signũ
quidẽ puto non solũ hominibus sed etiã ange¬
lis conuenire. aliis uerbis ad ipsũ dicitur: Quol
uobis fieri non uultis alteri nefeceritis & quȩ

Expanded text:
te invicem, omnis enim lex in uno sermone imte invicem, omnis enim lex in uno sermone impletur. Diliges proximum tuum sicut teipsum. Qui cum esset liber ex omnibus, omnium se propter charitaserviant: quae non quaerit quod suum est, sed quod proximi. Qui enim vult fieri primus, erit omnium servus : ut quomodo Salvator in forma Dei constitutus, non rapinam arbitratus est esse se aequalem facere videbamur, nunc sciamus, nobis liberis, magis per charitatem esse facienda. Tantum autem bonum est charitas, ut omnis lex in illa recapituletur. Enumerat et in alio loco Apostolus charitatis bona, dicens: Non zelatur, non agit perperam . Multisque in medio replicatis, in fine concludit: Omnia sperat, omnia sustinet, charitas numquam excidit. Et Salvator in Evangelio, hoc signum quidem puto non solum hominibus, sed etiam angelis convenire. Aliis verbis idipsum dicitur: Quae vobis fieri non vult
Abbreviated transcription (Latin):
sibi licere. ut hac ipsa libertate uiuendin
occasione carnis utantur. seili c& ut luxta
carnẽ uiuant. iuxta carnẽ ciscum cidant᷑
sed spm̃̃ magis stent. sp̃ũ preputiũ carnis ab¬
scidant & ad sp̃s altioratendentes humilita¬
tem litterȩ derelinquant : Potest auĩ & alit̃
intelligi. dicat quispiã si cessaui o paule esse sub
lege. & deseruit ute i liber tatẽ uocatus sum:
Ergo debeo itauiuere ut conuenit liber tati
nec ali quibus prȩceptifteneri sed quod cumq
placuerit & uoluntas suggesserit hoc facere
Implere sectari. Ad quođ respondebit apłsuo¬
catos quidẽ nos esse hspũs libertatẽ. sedita
ut libertas ipsacarni non seruiat. nec ƿutemꝰ
quia nobis om̃alicent om̃a epedire qui n ƿoci¬
us quia sorui legis esse cessauimus factiliberi
magis per caritatẽ nobis inuicẽ serui amus ut
laciniose legis prȩcepta imodilectionis capi¬
y tulo concluddantus : Sedpercaritatẽ serul¬

Expanded text:
sibi licere, ut hac ipsa libertate vivendi, in sibi licere, ut hac ipsa libertate vivendi, in occasione carnis utantur: scilicet ut juxta carnem vivant, juxta carnem circumcidantur; sed spiritu magis stent, spiritu praeputium carnis abscindant, et ad spiritus altiora tendentes, humilitatem litterae derelinquant. Potest autem et aliter intelligi. Discat quispiam: Si cessavi, o Paule, esse sub Lege, et de servitute 497 libertatem vocatus sum: ergo debeo ita vivere ut convenit libertati, nec aliquibus praeceptis teneri, sed quodcumque placuerit, et voluntas suggesserit, hoc facere implere, sectari. Ad quod respondit Apostolus: Vocatos quidem nos esse in spiritus libertatem: sed ita, ut libertas ipsa carni non serviat. Nec putemus quia nobis omnia licent, omnia expedire: quin potius quia servi Legis esse cessavimus, facti liberi, magis per charitatem nobis invicem serviamus, ut laciniosae Legis praecepta, uno dilectionis capitulo concludantur. Sed per charitatem servi
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃m statim nobis prima caritaspanditio
& ad gaudiũ inde gradientes peruenimus
ad pacẽ per quã consequimur pacientsã:
Quis autẽ non admiserationẽ & bonitatẽ
erudiatur. cũ etiã ea quȩ quibusdã tristitia
putantur inlege supplicia dico & prȩlia & e¬
uersiones genciũ. & comminationes ad popu¬
los perprophetas. magis remedia intellexe¬
rit esse quãpenas. non enim in ȩternũ irasce¬
tur dñs. cum hȩc ergo nobis a perta fuerint:
Rationa biliorẽ habebimus fidẽ & correo¬
tos mores temperantia comitabitur. quã
continentia sequitur & castitas & posthec
om̃a incipi& lex essȩ ꝓnobis. Hucusq orige¬
nis quibus nos possumus addere ut dicamus de
seruitute legali ad euuangelii libertatẽ uocatos
quibus superius dicitur : State & nolite rur¬
sum iugo seruitutis herere : Etiã nunc mo¬
neri ut leue xp̃i iugũ & delectabilia euuan¬
gelii prȩcepta sectantes . nequaquã putẽd

Expanded text:
et spiritum, statim nobis prima charitas panditur, et spiritum, statim nobis prima charitas panditur, et ad gaudium inde gradientes, pervenimus ad pacem, per quam consequimur patientiam. Quis autem non ad miserationem et bonitatem erudiatur, cum etiam ea quae quibusdam tristia putantur in Lege supplicia dico et praelia, et eversiones gentium, et comminationes ad populos per prophetas, magis remedia intellexerit esse, quam poenas? Non enim in aeternum irascetur Dominus . Cum haec ergo nobis aperta fuerint, rationabiliorem habebimus fidem, et correctos mores temperantia comitabitur, quam continentia sequetur et castitas: et post haec omnia incipiet esse Lex pro nobis. » Hucusque Origenes. Quibus nos possumus addere, ut dicamus de servitute legali ad Evangelii libertatem vocatos quibus superius dicitur: State, et nolite rursum jugo servitutis haerere  etiam nunc moneri, ut leve Christi jugum et delectabilia Evangelii praecepta sectantes, nequaquam putent
Abbreviated transcription (Latin):
diuinȩ sermo qui dicitur. caro esus nos pro¬
uoc& nisi eius dem soribturȩ sp̃m̃ transcen¬
damus Puto hoc significare decies dan¬
helum & tres pueros magis incantatoribus
& gazarenis atq chaldeis. sapientiores po¬
pertos. & mosen omni sapientiȩ e doctrina
egyptiorum eruditũ. multorũ ergo malorũ
occasio est si quis in scribturȩ carne porma¬
neat quȩ qui fecerint regnũ di non conse¬
quentur . Quã obrẽ sp̃m scribturȩ fructusq
quȩramus qui non dicuntur esse manifesti
multo quippe labore & sudore. & digno
cultd inscribturis fructus sp̃s inuenitus :
Vnde arbitror paulũ diligenter & cautȩ
describtur nensibus dixcisse carnalibus : ma¬
nifesta autẽ sunt opera carnis. despirita¬
libus uero non ut ibi posuisse manifestus est
fructus sp̃s sedita fructus autẽ sp̃s est : cari¬
tas gaudiũ pax & reliqua. Quodsi relictis
typis adueritatẽ scribturȩ transe amus.

Expanded text:
divinae sermo qui dicitur caro, nos prodivinae sermo qui dicitur caro, nos provocet: nisi ad ejusdem Scripturae spiritum transcendamus. Puto hoc significare, decies Danielem, et tres pueros, magis, incantatoribus, et Gazarenis 496 atque Chaldaeis sapientiores repertos, et Moysen omni sapientia et doctrina Aegyptiorum eruditum. Multorum ergo malorum occasio est, si quis in Scripturae carne permaneat. Quae qui fecerint, regnum Dei non consequenter. Quamobrem spiritum Scripturae fructusque quaeramus, qui non dicuntur esse manifesti. Multo quippe labore et sudore, et digno cultu in Scripturis fructus spiritus invenitur. Unde arbitror, Paulum diligenter et caute de Scripturae sensibus dixisse carnalibus: Manifesta autem sunt opera carnis . De spiritualibus vero non ut ibi posuisse, manifestus est fructus spiritus; sed ita: Fructus autem Spiritus, est charitas, gaudium, pax, et reliqua . Quod si relictis typis, ad veritatem Scripturae transeamus
Abbreviated transcription (Latin):
iapesto positus scribturȩ sermo doceat
& ex hoc loco ꝓbatur. Filia babylonis misera
beatus qui retribu & tibi rẽtributionẽ tuã
quã retribuisti nobis. Beatus qui tenebit &
allid& paruulos tuos ad petrã: exillo. In
matutmno interficiebã om̃s peccatores tere
& cetera hissimili a: de contentionibus uide¬
lic& ȩmulatione ira rixis dissensionibus.
atq: sinon alcius aliquid senti amus. prouo¬
cant nos magis historiȩ exempla quã ꝓ hibea.
hereses quoq: magis de carnali scribtũ rȩ hitel¬
ligentia quã de opere carnis nr̃e ut plurimi
estimant substiterunt. Nec non inuidia&
ebrietates per legis litterã discimus In elri¬
atur noe post diluuiũ. & patriarchȩ apudͥ
fr̃m loseph inegypto sed & comesationes inra¬
norum libro scribtȩ sunt : saltante dauid&
concrepante tympanis corã arca testamon¬
ti dĩ & his similia. Queritur quomodo aduene¬
ficia & ad maleficias artes simplex scribturȩ

Expanded text:
in aperto positus Scripturae sermo doceat, in aperto positus Scripturae sermo doceat, et ex hoc loco probatur: Filia Babylonis misera, beatus qui retribuet tibi retributionem tuam, quam retribuisti nobis. Beatus qui tenebit, et allidet parvulos tuos ad petram . Et ex illo: In matutino interficiebam omnes peccatores terrae , et caetera his similia: de contentionibus videlicet, aemulatione, ira, rixis, dissensionibus. Ad quae si non altius aliquid sentiamus provocant nos magis historiae exempla, quam prohibent. Haereses quoque magis de carnali Scripturae intelligentia, quam de opere carnis nostrae, ut plurimi aestimant, substiterunt. Necnon invidiam et ebrietates per Legis litteram discimus. Inebriatur Noe post diluvium, et patriarchae apud fratrem Joseph in Aegypto . Sed et comessationes in Regnorum libro scriptae sunt; saltante David et concrepante tympanis coram Arca testamenti Dei , et his similia. Quaeritur quomodo ad veneficia, et ad maleficas artes, simplex Scripturae