comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dũ aggrauata peccatis coro mer-¬
gitur: ⁊ iminaculatũ nescit plan¬
ta subsidere. Simul ⁊ illud. ne
dum suꝑ aquas petrus ambu
lans. pede intrepido ꝑuenis¬
set ad xp̃m: dñi forte sui uir¬
tutibus equaretur. S quid il¬
lum tantoꝑe dicimus trepi¬
dasse: cũ pia trepidatio sua.
maiorẽ ꝓfetisset ad fidẽ Ut
enim credidit petrus imꝑio
dni sui. pꝰse a fluctibus susten¬
tari: ita nichilomiinus dum
m̾gitur credidit. ipsius dñi sui
se uirtute saluandũ. Uere bea¬
ti petri ⁊ dũ trepidat mirabił
fides: quã nec ꝑurgentis ꝑieuli
potuit turbare formido. Cla¬
mando enĩ dũ mergitur. dñe
libera me: de se diffisus ẽ non
de dño dubitauit. Nequis gͦ ti¬
morẽ hunc głosissimi petri du¬
eat in uiciũ: qm̃ timor iste
confideñtiam tam̃ in eo reꝑa¬
te credulitatis ornauit. Hic ẽ
petrus eui xꝰ dñs cõmunionẽ
sui nominis libent̾ indulsit.
Ut enĩ sicut apłs paulus edo¬
petrus factus est petra. dice¬

Expanded text:
dum aggravata peccatis caro mergitur, et immaculati nescit planta desidere: simul et illud, ne, dum super aquas ambulans Petrus pede intrepido pervenisset ad Christum, Domini forte sui virtutibus aequaretur. Sed quid illum tantopere dicimus trepidasse, cum pia trepidatio sua majorem profecit ad fidem? Ut enim credidit Petrus imperio Domini sui posse se a fluctibus sustentari, ita nihilominus dum mergitur, credidit ipsius Domini sui se virtute salvandum. Vere beati Petri et dum trepidat mirabilis fides, quam nec urgentis periculi potuit turbare formido: clamando enim dum mergitur, Domine, libera me , de se diffisus est, non de Domino dubitavit. Ne quis ergo timorem hunc gloriosissimi Petri ducat in vitium: quoniam timor iste , confidentiam tamen in eo reparatae credulitatis ornavit. Hic est Petrus, cui Christus communionem sui nominis libenter indulsit. Ut enim, sicut apostolus Paulus edoPetrus factus est petra, dice
Abbreviated transcription (Latin):
maxime peccati int̾uallũ lon¬
ge nos distinguit atq abicit.
In hac tanta distantia cũ ue¬
nendũ eẽt ad dm̃ qͣ uenturi
eramus: Ipse ds̃. ds manet.
Accedit homo dõ. ⁊ fit una ꝑso¬
na. ut sit ñ semi ds̃. qͣsi parte
di d̃s.⁊ parte hominis homo:
s totus ds & totꝰ homo: ds li¬
berator. hoo mediator: ut ꝑ
illũ ad illũ. ñ ꝑ aliũ ne ñ ad
illũ. s ꝑ id qd̃ in illo nos sumꝰ.
deoꝵ p̾cedentib m̃itis loque¬

Expanded text:
maxime peccati intervallum lonmaxime peccati intervallum longe nos distinguit atque abjicit. In hac tanta distantia cum veniendum esset ad Deum, qua venturi eramus? Ipse Deus, Deus manet: accedit homo Deo, et fit una persona, ut sit non semideus, quasi parte Dei Deus, et parte hominis homo; sed totus Deus et totus homo: Deus liberator, homo mediator; ut per illum ad illum, non per alium, nec non ad illum; sed per id quod in illo nos sumus,aeorum praecedentibus meritis loque
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt dixi uob̃. qͥa ego ñ sum
xp̃c. Qui habet sponsã sponsꝰ ẽ.
Qui de cęlo uenit. suꝑ omnes
tur. tunc iimici confunde¬
bant᷑. qͣndo quodãmodo com¬
pellebatur p̾dicare. qͥ credi
pot̾at inuidẽ. Cogit᷑ enĩ dño
seruus agnoscere: cogit᷑ cre¬
atura creatori testimonium
ꝑhib̾e. Hec cogit᷑. sed libent̃ fa¬
cit. Amicus est enĩ. ñ inuiduᷤᷤ.
ciunt hoc amici sponsi: q ẽ
quedã innuptiis humanis
sollẽntas: ut exceptis aliis
amicis etiã paranĩphus adh¬
ibeat᷑ : amicus int̾ior: concius
secreti cubicularis. Sed hic
int̾est.⁊ plane multũ int̾est.
Quod in nuptiis humanis
homo homini parañphus ẽ.
mediator di ⁊ hominũ. sed in
quantũ homo. Nam in qͣntũ
Quando eẽt ista sublimitas
mediatrix. a qͣ multũ longe
disiuncti iacebamꝰ: Ut mediꝰ
sit aliqͥd assumat᷑ qd̃ non erat:
sed ut ꝑueniat maneat qd̾ erat.
Ecce ds suꝑ nos: ecce nos infra
illũ. Et multa int̾iacent spatia:

Expanded text:
inquit, dixi vobis, quia ego non sum inquit, dixi vobis, quia ego non sum Christus. Qui habet sponsam, sponsus est: qui de coelo venit, super omnes tur, tunc vero inimici confundebantur, quando quodam modo compellebatur praedicare, qui credi poterat invidere. Cogitur enim Dominum servus agnoscere, cogitur creatura Creatori testimonium perhibere: nec cogitur, sed libenter facit. Amicus est enim, non invidus: ciunt hoc amici sponsi; et est quaedam in nuptiis humanis solemnitas, ut exceptis aliis amicis, etiam paranymphus adhibeatur, amicus interior, conscius secreti cubicularis. Sed hic interest, et plane multum interest. Quod in nuptiis humanis homo homini paranymphus est, mediator Dei et hominum; sed in quantum homo. Nam in quantum Quando esset ista sublimitas mediatrix, a qua multum longe disjuncti jacebamus? Ut medius sit, aliquid assumat quod non erat: sed ut perveniamus, maneat quod erat. Ecce enim Deus super nos, ecce nos infra illum, et multa interjacent spatia,
Abbreviated transcription (Latin):
dubio necessariũ p̃cursori
fidei. ab eo xp̃m p̾̃dicari: qui
posset emulus credi: Habebat
inherebat. Ideo in natis muli¬
erũ nemo exurrexit maior
ioħe baptista. Fuerunt ꝓpħe.
habuerunt discipulos: sed ñ
ni apłi. sed qͥa discipuli xp̃i.
non qͥa discipulos potuerũt
hab̾e cũ xp̃o: Habet ille disci¬
pulos. congregat. baptizat.
Quid putamꝰ. foris an intus:
Imo uͦ re ipsa intus : ut tanꝙͣ
homo. a dõ lib̾aret᷑. specie qͣsi
foris ut. testis crederet᷑. Intende
hoc ipsĩ. Peribebant dño testi¬
moniũ. uerbi gr̃a. petrus. an¬
dreas. ioħs. ceteri. cũ diceret᷑
eis. Laudatis quẽ sequimim:
p̾dicatis cui adheretis: ueniat
lucerna confundens inimicoᷤᷤ.
colligat discipulos. Habet xͦ.
moniũ ꝑhibuisti. ecce baptizat:
ꝙ om̃s ueniunt ad eũ. Ut
qͣsi emulus inuidie. de xͦ aliqͥd
mali loqueret᷑. Ibi lucerna a¬
ardet: tucius ibi splendet:
clariꝰ ibi uegetat᷑: quanto
distinctiꝰ tanto securius. Iam

Expanded text:
dubio necessarium praecursori dubio necessarium praecursori fideli, ab eo Christum praedicari qui posset aemulus credi. Habebat inhaerebat. Ideo in natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista. Fuerunt Prophetae, habuerunt discipulos, sed nonni Apostoli, sed quia discipuli Christi, non quia discipulos potuerunt habere cum Christo. Habet ille discipulos, congregat, baptizat: quid putamus? foris, an intus? Imo vero reipsa intus, ut tanquam homo a Deo liberaretur; specie quasi foris, ut testis crederetur. Intende hoc ipsum: perhibebant Domino testimonium, verbi gratia, Petrus, Andreas, Joannes et caeteri; cum diceretur eis, Laudatis quem sequimini, praedicatis cui adhaeretis. Veniat lucerna confundens inimicos, colligat discipulos. Habet Chrimonium perhibuisti, ecce baptizat, et omnes veniunt ad eum: ut quasi aemulus invidiae de Christo aliquid mali loqueretur. Sed ibi lucerna ardet tutius, ibi splendet clarius, ibi vegetatur, quanto distinctius, tanto securius. Jam,
Abbreviated transcription (Latin):
illa fuerit dies sit. In natis
mulierũ nemo exurrex̃ maior
ioħe baptista. O meffabilis dis¬
pensatio. Ego fr̃s cũ hȩc cogi¬
to. multũ miror qd̃ dix̃ ioħs¬
de xͦ. teste eugłio. Non sum
eiꝰ soluere. Quid humilius
dici potest: Quid excelsius
xp̃o. quid humilius crucifixo:
Qui habet sponsã sponsus ẽ.
Amicus aũt sponsi stat ⁊ au¬
dit eũ: & gaudio gauder ꝓpt̾
uocẽ sponsi: ñ ꝓpt̾ suã. Nos¬
inqͥt de plenitudine eiꝰ om̃s
accepimꝰ. Quanta dicit de xͦ:
quã p̾clara: ꝙͣ. excelsa: quã
digna: si tam̃ de illo aliquid
ab aliqͦ digne dicit᷑. Et tamen
non ambulat int̾ discipulo ᷤᷤ dñi.
Non eũ secutus ẽ ut petrus.
ut andreas. ut ioħs. ut ceteri.
sed discipulos sibi ipse etiam
congregauit: ⁊ constituto hic
dño cum discipulis suis. habe¬
bat discipulos & ioħs. Diceban¬
tur discipuli i oħis. Dicebatur
ipsi dño. Quare ioħis discipu¬
li ieninant. discipuli aũt tui
ñ ieumant : Hoc erat ꝓcul

Expanded text:
illa fuerit, dies sit: In natis mulierum non exsurrexit major Joanne Baptista . O ineffabilis dispensatio! Ego, fratres, cum haec cogito, multum miror quod dici teste Evangelio: Non sum ejus solvere . Quid humilius dici potest? Quid excelsius Christo? quid humilius crucifixo? « Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi » it, « de plenitudine ejus omnes accepimus » . Quanta dicit de Christo, quam praeclara! quam excelsa! quam digna! si tamen de illo aliquid ab aliquo digne dicitur. Et tamen non ambulat inter discipulos Domini, non eum secutus est, ut Petrus, ut Andreas, ut Joannes, ut caeteri. Sed discipulos sibi ipse etiam congregavit, et constituto hic licet Domino cum discipulis suis, habebat discipulos et Joannes. Dicebantur discipuli Joannis. Dicebatur ipsi Domino, Quare Joannis discipuli jejunant, discipuli autem tui non jejunant ? Hoc erat procul
Abbreviated transcription (Latin):
dicis. niisi qͥa medico contͣdicis:
baris.cũ peccato natus ẽ. In¬
uenisti plane p̃ter peccatum
natũ : quẽ inueñis pret̾ adã
natũ. Non auellis hanc sen¬
tentiã. de manib fideliũ. ꝑ
unũ hominẽ mors.⁊ ꝑ unũ
resurrectio mortuoꝵ. Sicut
in adã om̃s moriunt᷑: sic et¬

Expanded text:
dicis, nisi quia medico contradicis?dicis, nisi quia medico contradicis?baris, cum peccato natus est? Invenisti plane praeter peccatum natum, quem invenis praeter Adam natum. Non avellis hanc sententiam de manibus fidelium: « Per unum hominem mors, et per unum resurrectio mortuorum. Sicut in Adam om
Abbreviated transcription (Latin):
baptismũ instituimꝰ paruuł.
in qͦ non sit remissio peccatoꝵ:
Plane si iste paruulus ꝓ se loqͥ pos¬
potest. uocẽ contradicentis re¬
felleret & clamaret. Da mͥ uitã
xp̃i. In adã mortuꝰ sum: da mͥ
uitã xp̃i. In cuius conspectu
mundus ñ est. nec infans citꝰ
ẽ unꝰ diei uita suꝑ t̾ram. Istis
gr̃am ñ negaret. nec qͥ de suo
daret. Fiat miscd̾ia cũ miseriᷤ.
Ut qͥd eoꝵ innocentia ultra
modũ laudat᷑ : Inueniant sal¬
uatorẽ : nondũ senciant adu¬
latorẽ. Nos plane in tantum
infanciũ ꝑiculũ. nec disputa¬
re debeinus: ne eoꝵ salutem
uel disputando. differre ui¬
deani. Afferat᷑. abluat᷑. lib̃et᷑.
uiuificet᷑. Sicut in adã om̃s
moriunt᷑ : sic & in xp̃o om̃s
uiuificabunt᷑. Non inuenit
Quid claudis. uncã ianuã:
Unus enĩ ds. unus ⁊ media¬
tor di ⁊ hominũ. homo xp̃e
iħs. Audi. clamat tͥ. Non est
opus sanis medicus: sed male
habentibꝰ. Quare istũ sanum

Expanded text:
baptismum instituimus parvulis, baptismum instituimus parvulis, in quo non fit remissio peccatorum? Plane si iste parvulus pro se loqui posset, vocem contradicentis refelleret, et clamaret: Da mihi vitam Christi; in Adam mortuus sum; da mihi vitam Christi, in cujus conspectu mundus non est, nec infans cujus est unius diei vita super terram . Istis gratiam non negaret, nec qui de suo daret. Fiat misericordia cum miseris. Utquid eorum innocentia ultra modum laudatur? Inveniat salvatorem, nondum sentiant adulatorem. Nos plane in tanto infantium periculo nec disputare debemus, ne eorum salutem vel disputando differre videamur. Afferatur, abluatur, liberetur, vivificetur. Sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur. Non invenit Quid claudis unicam januam? Unus enim Deus, unus et mediator Dei et hominum homo Christus Jesus. Audi, clamat tibi: Non est enim opus sanis medicus, sed male habentibus. Quare istum sanum
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝑsecutione & ddñatione egip¬
cioꝵ. Fecit saluũ ppłm suum
lisq gentiũ. Fẽcerunt saluũ
ppłm iudices. eũ ab allophiliᷤᷤ
liberantes. Fecerunt reges
a dñatu circũquaq oblatran¬
ciũ gentiũ lib̃antes. Non sic
saluator iħs. sed a peccatiᷤᷤ eoꝵ.
uocabunt nom̃ eiꝰ iħs Quare:
Ipse enĩ saluũ faciet ppłm suỹ.
Unde: A peccatis eoꝵ. Nunc
de paruulo int̾rogo. Affertur
ad eccłiam faciendꝰ xͥanus
baptrzandꝰ. Puto. qͥa ideo ut
sit in ppło iħu. suus iħu: Qi
saluũ faciet ppłm suũ a pecca¬
tis eoꝵ. Si ñ habet qd̾ in illo
saluet᷑. auferat᷑ hinc. Quare
ñ dicinꝰ matͥb. auferte hinc
est. Si ñ habent qd̾ in illiᷤᷤ sal¬
uet᷑. auferte hinc eos. Non ẽ
opus sanis medicus: s male
habentibꝰ. Audebit mͥ quisqͣm
mn hoc paruuli discrimine di¬
cere. mͥ est iħs Huic ñ est iħs:
Ergo tͥ est iħs. Huic ñ est iħs:
Non uenit ad iħm. ñ ꝓ illo res¬
pondet᷑ ut credat in iħm. Alt̾ũ

Expanded text:
utione et dominatione Aegyptiorum: fecit salvum populum suum lisque gentium: fecerunt salvum populum Judices, eum ab Allophylis liberantes; fecerunt et Reges, a dominatu circumquaque oblatrantium gentium liberantes. Non sic salvat Jesus: sed a peccatis eorum. Vocabunt nomen ejus Jesum. Quare? Ipse enim salvum faciet populum suum. Unde? A peccatis eorum. Nunc de parvulo interrogo, affertur ad ecclesiam faciendus christianus, baptizandus, puto quia ideo ut sit in populo Jesu. Cujus Jesu? Qui salvum facit populum suum a peccatis eorum. Si non habet quod in illo salvetur, auferatur hinc. Quare non dicimus matribus, Auferte hinc est: si non habent isti quod in illis salvetur, auferte hinc eos. Non est opus sanis medicus, sed male habentibus . Audebit mihi quisquam in hoc parvuli discrimine dicere: Mihi est Jesus, huic non est Jesus. Ergo tibi est Jesus, huic non est Jesus? Non venit ad Jesum? non pondetur ut credat in Jesum? Alterum
Abbreviated transcription (Latin):
manitatis eiꝰ sanauit infir¬
mos: contẽplacio diuinitatiᷤᷤ
eiꝰ querit firmos. Et nondũ
erant homines qͥ dm̃ uident
in homine: nec pot̾ant uid̾e
nisi hominẽ : nec tam̃ spem
suã pon̾e debent in hongne.
Quid gͦ fieret : Homo homi¬
nẽ uidere potest: homo homi¬
nẽ sequi ñ debet. Ds̃ sequendꝰ
mo sequendꝰ ñ erat. qͥ uideri
pot̾at. Ut gͦ exhiberetur homi¬
nii.⁊ qͥ ab homine uideretur:
& quẽ homo sequeret᷑ : deus
magnũ te cred̃ẽ debes: sed¬
descende ut ascendas : quia
ꝙ ds descendendo factus ẽ
homo. Adheresce medicam̃to
tuo: unitare magistrũ tuũ.
agnosce dñm tuũ: ãplect̾e
fr̃em tuũ : intellige dm̃ tuũ.

Expanded text:
manitatis ejus sanavit infirmanitatis ejus sanavit infirmos; contemplatio divinitatis ejus quaerit firmos. Et nondum erant homines qui Deum viderent in homine, nec poterant videre nisi hominem; nec tamen spem suam ponere debent in homine. Quid ergo fieret? Homo hominem videre potest, homo hominem sequi non debet. Deus sequendus us sequendus erat, qui videri non poterat. Ut ergo exhiberetur homini, et qui ab homine videretur, et quem homo sequeretur; Deus magnum creddescende, ut ascendas; quia et Deus descendendo factus est homo. Adhaeresce medicamento tuo, imitare magistrum tuum, agnosce Dominum tuum, amplectere fratrem tuu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum.⁊ u̾bum erat apud dõi.
& d̾̃s erat uerbũ: & qͥa omĩa
ꝑ ipsũ facta sunt. ꝙ sine ip¬
so factũ est nichil. ille tantꝰ.
in forma di equalis patri :
ille sine tp̃re fabricans tp̃ra:
mansit tã magnꝰ. ut a patre
ñ separaret᷑. Et p̾bentes ob
nascendo uenerunt: post ip¬
sum c̾dendo adheserunt.
Oportebat enĩ ut p̾nuntiaret᷑
uent᷑us. miracula facturus:
qͥb miraculis bene intelligen¬
tib indicaret᷑ ds. humano
aũt aspectu uidentib appare¬
ret homo. paruus ad paruos:
sed humilis ad suꝑbos: parui¬
tate sua docens hominẽ ut
se agnosceret paruũ : ne nõ
grandescendo s tumescendo
se credẽt magnũ. Est enĩ su¬
ꝑbia. ñ magnitudo s tumor.
Ut gͦ generis humani istum
tumorẽ sanaret: ipse medicꝰ.
ipse medicina: ñ solũ medi¬
camentũ adhibens. s medica¬
mentũ se faciens: apparuit
int̾ homines homo: offerens
hominẽ uidentibꝰ. dm̃ seruãs
credentibꝰ. Aspectus enĩ hu¬

Expanded text:
bum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil : ille tantus in forma Dei aequalis Patri, ille sine tempore fabricans tempora, mansit tam magnus, ut a Patre non separaretur. Ei praebentes obsnascendo venerunt, post ipsum credendo adhaeserunt. Oportebat enim ut praenuntiaretur venturus, miracula facturus: quibus miraculis, bene intelligentibus indicaretur Deus; humano autem aspectu videntibus appareret homo, parvus ad parvos, sed humilis ad superbos: parvitate sua docens hominem, ut se agnosceret parvum; ne, non grandescendo, sed tumescendo, se crederet magnum. Est enim superbia, non magnitudo, sed tumor. Ut ergo generis humani istum tumorem sanaret ipse medicus, ipse medicina, non solum medicamentum adhibens, sed medicamentum se faciens, apparuit inter homines homo, offerens hominem videntibus, Deum servans credentibus. Aspectus enim hu
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ dñm ioħs. non tanquã ma¬
gister discipulũ : sed tanqũã
p̃cursor iudicẽ: non ut suꝑ¬
imponet potestatẽ: sed ut
p̾beret officiũ. Ipsius autem
testimoniũ ioħis de hac re.
sic se habet. Qui post me ue¬
nit ante me factus ẽ: qui a
pͥor me erat. Post ioħm uenit
dñs nascendo de uirgine ma¬
ria: ñ de patͥs substantia. Du¬
as enĩ natiuitates dñi acce¬
pimꝰ. Unam diuinã: alteram
humanã. Tam̃ utrãq mira¬
bilem. Illã sine matre: istã
sine patre. Illã ȩternãlẽ ut
crearet tẽporales. hanc tp̃ralẽ
ut p̾staret ȩt̾nos. Ille eñ de
qͦ dicit ioħs. ñ baptista. sed¬

Expanded text:
nquam manquam magister discipulum, sed tanquam praecursor judicem; non ut superimponeret potestatem, sed ut praeberet officium. Ipsius autem testimonium Joannis de hac re sic se habet: Qui post me venit, ante me factus est, quia prior me erat. Post Joannem venit Dominus nascendo de virgine Maria, non de Patris substantia. Duas enim Domini nativitates accepimus, unam divinam, alteram humanam; tamen utramque mirabilem: illam sine matre, istam sine Patre: illam aeternam, ut crearet temporalem; hanc temporalem, ut praestaret aeternam . Ille enim de quo dicit Jo
Abbreviated transcription (Latin):
uietis & parua uox
sufficit. Si aũt uul¬
tis fr̃s qͥeti audire.
nolite habe cor in auribꝰ. sed
aures in corde. Hodiernum
diẽ beati ioħis baptiste sollẽ¬
nitati illuxisse. tradit ꝙ c̾dit
eccłia. Oportet aũt hoc de ipso
die cred̃e: qd sine uarietate
totus orb̃ agnoscit. Sed quia
ioh̃is eẽ diem nemo dubitat:
ñ ioħis qui eugłm scripsit.
sed ioħis baptiste p̾cursoris
dñi: qui tantõ magnꝰ apparu¬
it qͣnto se humilem p̾buit :
dicens cũ ipse xp̃c putaret᷑.
ñ se dignũ corrigiã calciam̃ti
soluere. ei quẽ dñm agnosce¬
bat: ut amicus eẽ mereret᷑.
ñnulli aũt putant passionis
eius diẽ hodie celebrari: sciat
pͥus scĩtas ur̃a natiuitatis
eẽ diẽ non passionis. Ex lec¬
tione quippe eugłica inueni
tur natiuitas eius sex m̃sib
p̃cedere dñi natiuitatem. Et
qm̃ diẽ natiuitatis dñi octa¬
uo kalendaꝵ ianuariaꝵ die
consensus tradit eccłiȩ: restat
ut hodiernus dies natiuita¬
tis ioħ̃is intelligat᷑. Precessit¬

Expanded text:
uietis et parva vox sufficit. Si autem vultis, fratres, quieti audire, nolite habere cor in auribus, sed aures in corde. Hodiernum diem beati Joannis Baptistae solemnitati illuxisse tradit et credit Ecclesia. Oportet autem hoc de ipso die credere, quod sine varietate totus orbis agnoscit: sed quia Joannis esse diem nemo dubitat, non Joannis qui Evangelium scripsit, sed Joannis Baptistae praecursoris Domini, qui tanto magnus apparuit, quanto se humilem praebuit, dicens, cum ipse Christus putaretur, non se dignum corrigiam calceamenti solvere ei, quem Dominum agnoscebat , ut amicus esse mereretur. Nonnulli autem putant passionis ejus diem hodie celebrari. Sciat prius Sanctitas vestra, nativitatis esse diem, non passionis. Ex lectione quippe evangelica invenitur ejus nativitas sex mensibus praecedere Domini nativitatem. Et quoniam diem nativitatis Domini octavo calendarum januariarum die consensus tradit Ecclesiae; restat ut hodiernus dies nativitatis Joannis intelligatur. 2. I
Abbreviated transcription (Latin):
ñdum distincta: sed tam̃ iã
facta. Ne aut̃ putares conti¬
nuo t̾ram factã sic fuisse ut
ñ in ea ẽẽt qd̃ ornaret᷑: subse¬
cutus ait. Facta erat quidẽ.
qͥa in pͥncipio fecit ds cęluo
& t̾ram: t̾ra aut̃ quã fecit ds̃.
adhuc inuisibilis erat ꝙ incõ

Expanded text:
nondum distincta, sed tamen jam nondum distincta, sed tamen jam facta. Ne autem putares continuo terram factam sic fuisse, ut non in ea esset quod ornaretur, subsecutus ait: Facta erat quidem, quia in principio fecit Deus coelum et terram; terra autem, quam fecit Deus, adhuc invisibilis erat et inc
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥunt dicis u̾bum factũ ñ
eẽ. quia dictũ est uerbũ erat::
nec t̾ra facta ẽ : qͥa dictum ẽ
t̾ra erat. O ceca ⁊ heretica in¬
sana. Attende si ẽ unde atten¬
das. audi si ẽ uñ audias: ne
cuius cor ueritas ñ illustrat.
uerba eiusdem script᷑e dictus
sum. quȩ ibi inuenisti cũ leg̾es:
ꝙ p̾termisisti cũ litigares ꝯiẽ¬
pe ꝓpt̾ea putas tale. aliqͥd dictũ
de uerbo di÷ cum dictũ effã
pͥncipio erat u̾bum: quale
dictũ est de t̾ra. quia dictũ ẽ
t̾ra erat inuisibilis & incõposi¬
ta. Ego tibi in hoc libro geneseos
suꝑiora u̾ba recitabo: qd̃ ante¬
quã diceret scriptor dĩ famulꝰ
t̾ra erat : ut appareret qͥa facta
erat. Prius dixit in pͥncipio fe¬
cit ds̃ cęlũ ⁊ terrã. Ecce ego pͥ¬
us tibi edidi t̾ram factã: et
factã utiq a dõ sonante scͥptꝰa.
x in aures recusantis irrũpẽte.
In pͥncipio fecit d̾s̃ cęlũ ⁊ t̾ram.
facta erant hec. sed nondum
ornata: ñdum declarata. Terra

Expanded text:
factum non esse, quia dictum est, Verbum erat; nec terra facta est, quia dictum est, Terra erat. O caeca et haeretica insania! Attende, si est unde attendas; audi, si est unde audias: ne cujus cor veritas non illustrat. Verba ejusdem Scripturae dicturus sum, quae ibi invenisti cum legeres, et praetermisisti cum litigares. Nempe propterea putas tale aliquid dictum de Verbo Dei, cum dictum est, In principio erat Verbum; quale dictum est de terra, quia dictum est, Terra erat invisibilis et incomposita. Ego tibi in hoc libro Geneseos superiora verba recitabo, quod antequam diceret scriptor Dei famulus, Terra erat; ut appareret quia facta erat, prius dixit, In principio fecit Deus coelum et terram. Ecce ego prius tibi edidi terram factam; et factam utique a Deo, sonante Scriptura et in aures recusantis irrumpente, In principio fecit Deus coelum et terram. Facta erant haec; sed nondum ornata, nondum declarata: terra
Abbreviated transcription (Latin):
formã d̃i accipiens. De forma
uero dĩ qͥd dixit: Cũ in forma
dĩ eẽt. Respiciens ad illũ qui
uocatus erat ante illũ : in cuiꝰ
eugłio est in pͥncipio erat uer¬
bũ: immo respiciens ad illud
lum̃. unde ꝙ ille hoc dix̃. Neq
enim dixit ioħs in pͥncipio
fecit ds̃ uerbũ : qui posset di¬
cere ita ut dix̃ moyses. quia
de creat᷑a facta a dño do loqͤ¬
bat᷑: in pͥncipio fecit ds cęlũ
ꝙ t̾ram. Cum gͦ ille si hoc sen¬
tiret qd̃ arriani sentiunt: p¬
posset dicere qd̃ in printipio
fecit ds uerbũ: non hoc ait.
sed ait in pͥncipio erat u̾bũ.
Qd̃ in pͥncipio erat: factũ ñ
erat. Neq enĩ p̾cessit aliqͥd de
facto u̾bo. Omnia enĩ quȩ ds̃
fecit. u̾bo fecit. Dixit ꝙ facta
sunt: mandauit ⁊ creata s̃.
Int̾ dicentẽ ut fiat.⁊ qd̾ factũ
est a dicente: plurimũ distat.
Sed si dicens est. u̾bũ habet.
Si uerbũ habet. ꝑ uerbũ fecit.
Si ꝑ uerbũ fecit: uerbũ ñ fec̃.

Expanded text:
Formam Dei accipiens. De forma Formam Dei accipiens. De forma vero Dei quid dixit? Cum in forma Dei esset: respiciens ad illum qui vocatus erat ante illum, in cujus Evangelio est, In principio erat Verbum; imo respiciens ad illud lumen, unde et ille hoc dixit. Neque enim dixit Joannes, In principio fecit Deus Verbum: qui posset dicere ita, ut dixit Moyses, quia de creatura facta a Domino Deo loquebatur, In principio fecit Deus coelum et terram. Cum ergo ille, si hoc sentiret quod Ariani sentiunt, posset dicere, In principio fecit Deus Verbum; non hoc ait: sed ait, In principio erat Verbum. Quod in principio erat, factum non erat. Neque enim praecessit aliquid de facto Verbo. Omnia enim quae Deus fecit, Verbo fecit: Dixit, et facta sunt; mandavit, et creata sunt . Inter dicentem ut fiat, et quod factum est a dicente, plurimum distat: sed si dicens est, Verbum habet; si Verbum habet, per Verbum fecit; si per Verbum fecit, Verbum non fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
de ioħe. Priorẽ audiamꝰ.sed
posteriorẽ intelligamꝰ. Prior
loquat᷑ qui pͥus natus est. s
confirmet᷑ ꝑ eũ a qͦ factus ẽ.
Lost me inquit ueint: & ante
me factus ẽ: Hic iam qͥ cre¬
dunt factũ ante cet̾a ꝑ quẽ
facta sunt omĩa. calũniant᷑
& dicunt. Ecce qͥa factus ẽ:
iohs dicit. Post me uenit:
x ante me factus ẽ. Expone
mͥ. qͥd sit ante me factus est.
Uerba illoꝵ dico: ⁊ ea discu¬
cienda ꝓpono. Soletis inqui¬
unt dicere. qͣndo aliqͥd tale
de xp̃o dicit᷑: ut eũ patre
minorẽ ostendat: qd̃ ad ho¬
minẽ sit referenda sententia :
ut qd̃ in forma di est equał
sit patͥ : qd̃ aut̃ semet ipsuo
exinaniuit. formã serui ac¬
cipiens. in similitudine ho¬
minũ factus.⁊ habitu inuẽ¬
tus ut homo: maior sit pat̾.
Qͥd gͦ dicetis ad hoc qd̃ ioħs
ait. ante me factus est: Au¬
di qͥd dicamꝰ. Sed pͥus illud
uide. qd̃ apłs utrũq distin¬
guens.⁊ unũ tam̃ in utroq
eundẽq cõmendans: ñ dixit

Expanded text:
de Joanne; priorem audiamus, sed posteriorem intelligamus: prior loquatur qui prius natus est, sed confirmetur per eum a quo factus est. Post me, inquit, venit, et ante me factus est. Hic jam, qui credunt factum ante caetera per quem facta sunt omnia, calumniantur et dicunt, Ecce quia factus est: Joannes dicit, Post me venit, et ante me factus est. Expone mihi quid sit, ante me factus est. Verba illorum dico, et ea discutienda propono. Soletis, inquiunt, dicere, quando aliquid tale de Christo dicitur, ut eum Patre minorem ostendat, quod ad hominem sit referenda sententia; ut quod in forma Dei est, aequalis sit Patri, quod autem semetipsum exinanivit formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo, major sit Pater. Quid ergo dicetis ad hoc quod Joannes ait, ante me factus est? Audi quid dicamus: sed prius illud vide, quod Apostolus utrumque distinguens, et unum tamen in utroque eumdemque commendans, non dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
pit cõmendanda medicam̃ta.
ñ uuln̾a. Ille aũt qͣre dic̾et ego
a te debeo baptizari. munduᷤ
ab omi penitus noxa. si ñ in eo
erat qd̃ sanaret᷑. si ñ in eo erat
qd̾ mundaret᷑  Ille se dicit de¬
bitorẽ.⁊ tu eũ purgas ne de¬
bita relaxent᷑ : Ego a te inqͥt
debeo baptizari. Opus est mͥ.
necessariũ est mͥ. Et hoc illi
ibi p̾stitũ est. Quando enim
dñs in aquã. ñ ille p̾ter aqͣm.
Qͥd pluribus: Cesset deinceps
si fieri potest contͣrius dispu¬
tator: qͥã p̃conẽ suũ liberauit

Expanded text:
pit commendanda medicamenta, pit commendanda medicamenta, non vulnera. Ille autem quare liceret, Ego a te debeo baptizari, mundus ab omni penitus noxa, si non in eo erat quod sanaretur, si non in eo erat quod mundaretur? Ille se dicit debitorem, et tu eum purgas, ne debita relaxentur. Ego a te, inquit, debeo baptizari: opus est mihi, necessarium est mihi. Et hoc illi ibi praestitum est. Quando enim Dominus in aquam, non ille praeter aquam. Quid pluribus? Cesset deinceps, si fieri potest, contrarius disputator; quia et praeconem suum liberavit
Abbreviated transcription (Latin):
in mundũ.⁊ ꝑ peccatũ mors:
& ita in om̃s homines ꝑtͣnsiit.
Si u̾ba mea hec eẽnt. possent
a me hȩc sententia dici exp̾ssiꝰ.
posset euidentiꝰ. posset pleniꝰ:
Ita in om̃s homines pertͣnsiit.
in qͦ om̃s peccauerunt. Iã tu
excipe ioħm. Si separaueriᷤᷤ ab
hominib: si separaũis ab illo
tramite humane ꝓpaginis: si
separau̾is a cõplexu masculi
x femine: etiã ab ista sentẽcia
separabis. Nam ille qͥ uoluit
ab ea ẽẽ separatꝰ. ꝑ uirginẽ est
uenire dignatus. Ut qͥd me co¬
gis discut̾e merita ioħis: In
ut̾o dñm salutauit: sed puto
qͥa eũ salutauit a qͦ salutem
desidauit. Non querit tuam
ꝑniciosissimã defensionẽ. Ue¬
nienti dño ad baptismũ suũ.
conscius cõmunis infirmitatiᷤᷤ.
ait. Ego a te debeo baptizari.
ueniebat enĩ dñs ad cõmen¬
dandã etiã in baptismo humi¬
litatẽ: ad ipsius sacram̃ti conse¬
crationẽ: quia sic suscepit
baptisiũ iuuenis: quẽ ad mo¬
dũ infans circũcisionẽ. Susce¬

Expanded text:
 peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit. Si verba mea haec essent, posset a me haec sententia dici expressius? posset evidentius? posset plenius? Ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Jam tu excipe Joannem: si separaveris ab hominibus, si separaveris ab illo tramite humanae propaginis, si separaveris a complexu masculi et feminae, etiam ab ista sententia separabis. Nam ille qui voluit ab ea esse separatus, per virginem est venire dignatus. Utquid me cogis discutere merita Joannis? In utero Dominum salutavit: sed puto quia eum salutavit, a quo salutem desideravit. Non quaerit tuam perniciosissimam defensionem. Venienti Domino ad baptismum suum, conscius communis infirmitatis ait: Ego a te debeo baptizari . Veniebat enim Dominus ad commendandam etiam in baptismo humilitatem, ad ipsius sacramenti consecrationem. Quia sic suscepit baptismum juvenis, quemadmodum infans circumcisionem. Susce
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑. Quid gͦ ait aliqͥs.⁊ infãs
indiget lib̃atore ⁊ Plane indi¬
get. Testis ẽ mat̾. fidelit̾ cur¬
rens cũ paruulo baptizando
ad eccłiam : testis ẽ ipsa mat̾
eccłia. suscipiens paruulum
abluendũ: & aut liberatũ di¬
mittendũ: aut pietate nutri¬
endũ. Quis audeat dicere testi¬
moniũ contra tantã matrẽ:
Dostremo ⁊ in ipso paruulo.
miserie ipsius testis ẽ fletus.
Quantũ potest natura testat᷑
infirma. parũ intelligens. Nõ
incipit a risu. incipit a fletu.
Agnosce miserũ porͣige auxi¬
lium. Om̃s miscd̃ie uiscerib
induam᷑. Quanto minus ꝓ se
ipsi possunt. tanto misericor¬
dius ꝓ paruulis nos loquam᷑.
Auxilium rerũ suaꝵ tuen¬
daꝵ. eccłia solet p̾bere pupilliᷤ.
Om̃s loquam᷑ ꝓ pariuilis: ab
omnib eis p̾beat᷑ auxilium:
ne ꝑdant cęleste patrimoniũ.
lus factus ẽ. Quomodo ad eiꝰ
lib̾ationẽ non ꝑtinuerunt.
qui ꝓ illo pͥmi occidi meruert̃:¬

Expanded text:
re. Quid ergo, ait aliquis, et infans indiget liberatore? Plane indiget: testis est mater fideliter currens cum parvulo baptizando ad ecclesiam. Testis est ipsa mater Ecclesia suscipiens parvulum abluendum, et aut liberatum dimittendum, aut pietate nutriendum. Quis audeat dicere testimonium contra tantam matrem? Postremo et in ipso parvulo miseriae ipsius testis est fletus. Quantum potest, testatur natura infirma, parum intelligens; non incipit a risu, incipit a fletu. Agnosce miserum, porrige auxilium. Omnes misericordiae visceribus induantur. Quanto minus pro se ipsi possunt, tanto misericordius pro parvulis nos loquamur. Auxilium rerum suarum tuendarum Ecclesia solet praebere pupillis: omnes loquamur pro parvulis, ab omnibus eis praebeatur auxilium, ne perdant coeleste patrimonium. lus factus est. Quomodo ad ejus liberationem non pertinuerunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑ hoc utiq suꝑ omĩa. qͥa
ꝑ illũ facta sunt omĩa. uentũ
est ut cõmendaret mediatorẽ:
& ñ dixit dm̃. Non enĩ ꝑ hoc
mediator ẽ. qd̾ d̃s est. s ꝑ hoc
mediator. qͥa homo factus ẽ.
Ipsa est lib̾atio nr̃a. Unus enĩ
ds. Quia utiq catholici au¬
ditis: instructi auditis: uigi¬
lant̃ auditis. unus ds. Quid¬
est unꝰ ds: Numqͥd solus pat̾.
nũqͥd solus filiꝰ. numqͥd solus
unus ds. unꝰ & mediator di

Expanded text:
ac per hoc utique super omnia, quia per illum facta sunt omnia; ventum est ut commendaret mediatorem, et non dixit Deum; non enim per hoc mediator est, quod Deus est; sed per hoc mediator, quia factus est homo. Ipsa est liberatio nostra. Unus enim Deus. Quia utique Catholici auditis, instructi auditis, vigilanter auditis, Unus Deus: numquid solus Pater? numquid solus Filius? numquid solus Unus Deus, unus et mediator Dei
Abbreviated transcription (Latin):
at diuinitas: medietatẽ sus¬
dietate reconciliat᷑ dõ omniᷤᷤ
geñis humani massa. ab illo
alienata. Per adã eñ peccatũ
intͣuit in mundũ.⁊ ꝑ peccatũ
mors: & ita in om̃s homines
ꝑtͣnsiit. in quo om̃s peccauer̃t.
Quis hinc erueret᷑. quis ab hac
massa irȩ ad miscdiam distin¬
gueret᷑: Qͥs enĩ te discernit:
Quid aũt habes qd̃ ñ accepi¬
sti: Non gͦ nos discernunt
ñ est. gr̃a non ẽ: Hoc ipse apłs
dixit. Si aũt gr̃a. iam ñ ex
oꝑibꝰ. Alioquin. gr̃a iam ñ ẽ
gr̃a. Per unũ saluam᷑. maiores.
minores. senes. iuuenes. paruu¬
li. infantes. ꝑ unũ saluamur.
Unus enĩ ds. unꝰ & mediator
Per unũ hominẽ mors.⁊ per
unũ resurrectio mortuorum.

Expanded text:
at divinitas, medietatem susdietate reconciliatur Deo omnis generis humani massa ab illo per Adam alienata. Per Adam enim peccatum in travitin mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Quis hinc crueretur? quis ab hac massa irae ad misericordiam distingueretur? Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti ? Non ergo nos discernunt non est, gratia non est. Hoc ipse Apostolus dixit: Si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin gratia jam non est gratia . Per unum salvamur, majores, minores, senes, juvenes, parvuli, infantes; per unum salvamur. Unus enim Deus, unus et mediator Per unum hominem mors, et per unum resurrectio mo
Abbreviated transcription (Latin):
hii uenerandis̃ a nob̾. quoꝵ reliqͥas poᷤ¬
sidenus. Illi eñ nos oĩombꝰ adiuuant:
isti etiã adiuuant passione. Cũ his aũt
nob̾ familiaritas quedã ẽ. Sẽꝑ enm
nob̾cũ s̃: nob̾cũ morant᷑: hoc ẽ et
in corꝑe uiuentes custodiunt: ⁊ de
corꝑe recedẽtes excipiũt. Hic ne
peccatoꝵ ͤ labes assumat: ibi ne mn¬
ferm horror inuadat. Nã ideo hoc
corꝑa sociemꝰ: ut dũ illos tartarꝰ me¬
tuit. nos pena nõ tangat. Dũ illis xꝰ
illuminat: a nob̾ caligo tenebrarũ
diffugiat. Cũ scĩs gͦ mr̃ibꝰ qͥescẽtes.
euadimꝰ inferi tenebras: suis ꝓpͥiis
m̾itis. at tam̃ ꝯsorcii scĩtate. Sic em̃

Expanded text:
hi venerandi sunt a nobis quorum reliquias poshi venerandi sunt a nobis quorum reliquias possidemus. Illi enim nos orationibus adjuvant, isti etiam adjuvant passione: cum his autem nobis familiaritas quaedam est, semper enim nobiscum sunt, nobiscum morantur, hoc est, et in corpore nos viventes custodiunt, et de corpore recedentes 263 excipiunt; hic ne peccatorum nos labes assumat, ibi ne inferni horror invadat. Nam ideo hoc corpora sociemus; ut dum illos tartarus metuit, nos poena non tangat; dum illos Christus illuminat, nobis tenebrarum caligo diffugiat. Cum sanctis ergo martyribus quiescentes evadamus inferi tenebras, eorum propriis meritis, attamen consocii sanctit
Abbreviated transcription (Latin):
unt. qͥ ⁊ supplicia ꝑtulere ꝓ nob̾. Mar¬
tir enim cũ patitur: nõ sibi tantũ pa¬
titur. s ⁊ eiuibꝰ. Sibi enim patitur ad
pͥmiũ: ciuibꝰ ad exẽplũ. Sibi patitur
mus. in qͦ alt̾ tortꝰ ẽ ut aliꝰ saluaretur:
alt̾ carnificẽ ꝑtulit. ut xp̃m alt̾ꝰ gnoᷤᷤ¬
ceret: alt̾ morti addictꝰ ẽ. ut aliꝰ uita
potiretur ȩt̾na. Et ad postremũ sc̃s oc¬
cisus ẽ: ut peccator euaderet. Beatigͥ
mr̃es nec sibi uixerũt. nec sibis̃ mor¬
tui. Exẽplũ enĩ nob̾ reliq̃r̃t. bñ uniẽdo.
ꝯu̾sationis. tolerãdo fortit̾. passionis.
Nã ideo dñs ꝑ totũ mũdũ diu̾sis ĩ locis
pati mr̃es uoluit: ut tãquã idonei tes¬
tes nos p̾senti qͦdã exẽplo fidei sue ꝯfes¬
sionis urgerent. Ut hũana fragilitas
q̃ p̃dicationi dñice auditu longiore uix
credit: uł p̾senti ocłoꝵ testimonio.
mr̃io erederet beatoꝵ. Cuncti gͥ inr̃ẽs
deuotissime ꝑcolendi s̃: s specialiter

Expanded text:
nt, qui et supplicia pertulere pro nobis. Martyr enim cum patitur, non sibi tantum patitur, sed et civibus; sibi enim patitur ad praemium, civibus ad exemplum; sibi patitur mus: in quo alter tortus est, ut alius salvaretur: alter carnificem pertulit, ut Christum alter agnosceret: alter morti addictus est, ut alius vita potiretur aeterna: et ad postremum sanctus occisus est, ut peccator evaderet. Beati igitur martyres nec sibi vixerunt, nec sibi sunt mortui; exemplum enim nobis reliquerunt bene vivendo, conversationis, tolerando fortiter, passionis. Nam ideo Dominus per totum mundum diversis in locis pati martyres voluit, ut tanquam idonei testes nos praesenti quodam fidei exemplo suae confessionis urgerent; ut humana fragilitas, quae praedicationi dominicae auditu longiore vix credit, vel praesenti oculorum testimonio martyrio crederet beatorum. Cuncti igitur martyres devotissime percolendi sunt, se
Abbreviated transcription (Latin):
apło ⁊ mr̃i petro inferni porta non
p̾ualet: qͥsq sociat᷑ mr̃i. tartaro
nõ tenetur. Martires enĩ inferni
porta ñ possidet : qm̃ eos paradisi
regna suscipiũt. Nã uidemꝰ eos hic
utiq regnare. Cernimꝰ enĩ ab his¬
freq̃nt̾ obsessos immũdissimis de¬
mombꝰ. hoĩes lib̾ari: ita ut cȩlesti
medicma ⁊ captiua aĩa diaboli laq̃iꝰ
eruatur: ⁊ ipse diabolꝰ uincuł igneiᷤᷤ
alligatꝰ. ꝓducat᷑ de sua captiuitate
captiuus : ut qͥ p̾dã paulo ant̃ ceꝑat.
ipse subdat᷑ in p̾dã. Hȩc ⁊ alia pociora
mirabilia ꝑ scõs fieri. oĩbꝰ notũ ẽ. ꝙ
ideo fr̃s ueneram̃ eos in scło: quos
defensores hab̾e possumꝰ infuturo:
⁊ sicut eis ossibꝰ parentũ nr̃oꝵ iun¬
gim̃ : ita ⁊ eis fidei itase ᷤ iungam̃.
In millo eni ab ipsis seꝑari pot̾iꝰ. si so¬

Expanded text:
artyri Petro inferni porta non praevalet, quisquis sociatur martyri tartaro non tenetur. Martyres enim inferni porta non possidet, quoniam eos paradisi regna suscipiunt. 264 Nam videmus eos hic utique jam regnare; cernimus enim ab eis obsessos immundissimis daemonibus homines liberari; ita ut coelesti medicina et captiva anima de diaboli laqueis eruatur, et ipse diabolus vinculis igneis alligatus producatur de sua captivitate captivus; ut qui praedam paulo ante ceperat, ipse subdatur in poenam. Haec et alia potiora mirabilia per sanctos fieri omnibus notum est. Et ideo, fratres, veneremur eos in saeculo quos defensores habere possumus in futuro; et sicut eis ossibus pareatum nostrorum jungimur, ita et eis fidei imitatione jungamur; in nullo enim ab ipsis separari pot
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra: ⁊ ꝓducta s̃ ligna.⁊ cũcta
uirentia. Dixit ꝓducant aqͤ
natantia ⁊ uolatilia: & factũ
est sic. Producat t̾ra animã

Expanded text:
t producta sunt ligna, et cuncta virentia: dixit, Producant aquae natantia et volatilia, et factum est sic: Producat terra anima
Abbreviated transcription (Latin):
ut multi debent p̾ire p̾cones.
Ab ipso ꝓrsus exordio gen̾is
mo: sed qͦ homine nullus ex¬
titit maior. Uent᷑us erat dñs
homo in fine tẽpoꝵ. Ds̃ ante
scła:. homo in fine scłi. Ds̃ qui
hominẽ fecit: ꝓpt̾ hominem
dignatus ẽ homo fieri quem
qui plus est quã homo: ne¬
putaret᷑ tantũ ẽẽ homo. testi¬

Expanded text:
ut multi deberent praeire praecones. Ab ipso prorsus exordio generismo, sed quo homine nullus exstitit major. Venturus erat Dominus homo in fine temporum; Deus ante saecula, homo in fine saeculi. Deus qui hominem fecit, propter hominem dignatus est homo fieri, quemqui plus est quam homo, ne putaretur tantum esse homo, testi
Abbreviated transcription (Latin):
O ioħs magne hoõ. qͦ in natis
mulierũ. maior nemo surre¬
Dic mͥ o magne homo. quis ẽ
iste qͥ putatur solus homõ.
Dis est ⁊ Audi. Cuius ñ sum
dignꝰ inquit calciam̃ta por¬
in homine sed in xͦ. Ecce habes
magnũ hominẽ : quo nemo
maior surrexit: & ipse ẽ ioħs.
Sed uide qͥa iste ioħs. amcus
est sponsi. Sponso zelat nõ
sibi. Dicit enĩ ad se uenentibꝰ.
ego baptizo uos aqͣ. qui aũt
post me uenit maior me est:
cuius ñ sum dignꝰ calciam̃ta

Expanded text:
oannes magne homo, quo in natis mulierum major nemo surrehi, o magne homo, quis est iste qui putatur solus homo? Quis est, audi: Cujus non sum dignus, inquit, calceamenta porin homine, sed in Christo. Ecce habes magnum hominem, quo nemo major surrexit, et ipse est Joannes. Sed vide quia iste Joannes amicus est sponsi; sponso zelat, non sibi. Dicit enim ad se venientibus: Ego baptizo vos aqua; qui autem post me venit, major me est, cujus non sum dignus c
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s Nm̃i cuius hodie.
testimoniũ ꝑhiberet dicens.
Int̾ natos mulierũ ñ surrex̃
maior ioh̃e babtista. Audiuioꝰ¬
cũ eugłm legeret᷑. quã mira¬
bilit̾ fuerit ex desꝑatione con¬
ceptus: x qͣnto sp̃s sci testimo¬
nio ꝓcreatus. Dat̾ eius eo qd̃
ñ credidit. obmutuit. Annun
linguã resoluit. Accipite gͦ in
huius rei misterio magnuo
sacramentũ. Ante dñm iħm¬

Expanded text:
rissimi, cujus hodie ntestimonium perhiberet, dicens: Inter natos mulierum non surrexit major Joanne Baptista . Audivium legeretur, quam mirabiliter fuerit ex desperatione conceptus, et quanto Spiritus sancti testimonio procreatus. Pater ejus eo quod non credidit, obmutuit. Annuntlinguam resolvit . Accipite ergo in hujus rei mysterio magnum sacramentum. Ante Domi
Abbreviated transcription (Latin):
xͦ dixerat. illũ oportet crescere: me
aũt minui. Iste minutꝰ ẽ in capite:
ille creuit in cruce. Odium peꝑit u̾¬
tas. Non potuit equo animo tolerari.
qd̾ homo dei sc̃s monebat: qͥ utiq sa¬
lutẽ eoꝵ querebat. Quos sic monebat:
responderũt mala ꝓ bonis. Quid enĩ
ille diceret. nisi quo plenus erat:
Et qͥd illi responderent. nisi quo ple¬
ni erãt. Ille triticum seminauit. s
ẜmas inuenit. Nicebat regit. Non
tibi licet hab̾e uxorẽ fr̾is tui. Uince¬
bat enĩ regẽ libido: tenebat apud
se ꝓhibitã uxorẽ frĩs sui. Sed eum
tam̃ sic libebat ut nõ seuiret. Hono¬
rabat eũ : a qͦ uerũ audiebat. S muli¬
er de testabilis odium cõcipiebat:
qd̾ aliqñ dato t̃ꝑe pareret. Qñ par-¬
turiebat peꝑit filiã. filiã saltantẽ.
titum ẽ caput iohħis indisco: cõtristatꝰ
bentes. misit spiculatorẽ: ⁊ imple¬
Falsa niratio nõ ẽ leue peccatũ. Im¬
mo tã magnũ peccatũ ẽ falsum iu¬

Expanded text:
 dixerat, Illum oportet crescere, me autem minui . Iste minutus est in capite, ille crevit in cruce. Odium peperit veritas. Non potuit aequo animo tolerari, quod homo Dei sanctus monebat: qui utique salutem eorum quaerebat, quos sic monebat. Responderunt illi mala pro bonis. Quid enim ille diceret, nisi quo plenus erat? Et quid illi responderent, nisi quo pleni erant? Ille triticum seminavit, sed spinas invenit. Dicebat regi, Non licet tibi habere uxorem fratris tui . Vincebat enim regem libido: tenebat apud se prohibitam uxorem fratris sui. Sed eum tamen sic libebat, ut non saeviret. Honorabat eum a quo verum audiebat. Sed mulier detestabilis odium concipiebat, quod aliquando dato tempore pareret. Quando parturiebat, peperit filiam, filiam saltantem. titum est caput Joannis in disco, contristatus bentes, misit spiculatorem, et impleFalsa juratio non est leve peccatum: imo tam magnum peccatum est, falsum ju
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ. ad tuã falsitatẽ. Aliq̃n¬
⁊ nolẽs homo urat: cũ uerũ putat
ẽẽ qd̾ uirat. Non ẽ qͥdẽ tantũ pec¬
catum. quantum eiꝰ qͥ seit falsum
ẽẽ: ⁊ tam̃ urat. Quanto melior. ⁊
a peccato isto graui omĩino longe fit:

Expanded text:
Veritatem ad tuam falsitatem. » QVeritatem ad tuam falsitatem. » Qverum putat esse quod jurat. Non est quidem tantum peccatum, quantum ejus qui scit falsum esse, et tamen jurat. Quanto melior, et a peccato isto gravi omnino longe fit,
Abbreviated transcription (Latin):
benedicẽs bñdicã te: ⁊ implebo sem̃
tuũ sicut stellas cęli. ⁊ sicut arenã
maris. ⁊ bñdicent᷑ in semine tuo.
oẽs gẽtes. Quod uidetis totum orbẽ
rax iuratio dei. Itẽq inpsalmis de
⁊ nõ penitebit eum: tu es sacerdoᷤᷤ
in ȩternum. scd̃m ordinẽ melchise¬
dech. Qui nouerũt scripturas. sci¬
unt qͥd ꝓtulerit melchisedech sacer¬
dos dei excelsi: quando benedixit
abrahã. Hon oportet ut hoc me¬
moremꝰ. ꝓpt̾ cathecuminos. Fide¬
les tam̃ agnoscũt. quẽ ad modũ
impleri. Et unde hoc: Quia iura¬
tebit eum. Noi quomͦ herodem
penituit. qr iurauerat. Cũ gͦ dñs¬
re ꝓhibuit: Dico quare. Nõ ẽ pec¬
catum uerum iurare.S q gran¬
de peccatũ ẽ falsum uirare: lõge
ẽ a peccato falsum urandi. qͥ om̃ino
nõ iurat. Propĩquat false uirationi:
bulare: ne pes tuus in ang̾to labat᷑
moueat qi dñs uirauit: qr forte nõ
ipse se ipsum. S tu homo qͥ in mł¬
tis falleris: plerũq adhibes testẽ

Expanded text:
semen tuum, sicut stellas coeli, et sicut arenam maris; et benedicentur in semine tuo omnes gentes . Quod videtis totum orbem rax juratio Dei. Itemque in Psalmis deet non poenitebit eum: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Qui noverunt Scripturas, sciunt quid protulerit Melchisedech sacerdos Dei excelsi, quando benedixit Abraham . Non oportet ut hoc memoremus, propter catechumenos. Fideles tamen agnoscunt, quemadmodum impleri. Et unde hoc? Quia juratebit eum: non quomodo Herodem poenituit quia juraverat. CAPUT re prohibuit? Dico quare. Non est peccatum, verum jurare. Sed quia grande peccatum est falsum jurare, longe est a peccato falsum jurandi qui omnino non jurat: propinquat falsae jurationi, bulare, ne pes tuus in angusto labatumoveat quia Dominus juravit, quia forte non ipse seipsum; sed homo, quia in multis falleris, plerumque adhibes testem
Abbreviated transcription (Latin):
crudele spectaculum
añ nr̃os oculos cõstitu¬
in disco: feralis missꝰ
crudelitatis. ꝓpt̾ odiũ
ueritatis. fuellaisal¬
tat ⁊ seuit mat̾: ⁊ int̾ delicias ⁊ la¬
sciuias cõuiuantiũ. temere iuratur.¬

Expanded text:
crudele spectaculum ante oculos nostros constituin disco, feralis missus crudelitatis, propter odium veritatis. Puella saltat, et saevit mater: et inter delicias et lascivias co
Abbreviated transcription (Latin):
bat namq ut misticã natiui¬
tatẽ eius mirabilis uita seque¬
retur: & scãm ꝑfectãq uitam
mors deo deuota concludet.
ꝓpter qd̃ fr̃s rectissime toto
hodie orbe xp̃i eccłia primor¬
dia natiuitatis eius letissima
festiuitate concelebrat: qui
ȩt̾na mortalib adesse gaudia
stupente mundo testis fide¬
lissimus reuelauit. Explicit:.

Expanded text:
namque, ut mysticam nativitatem ejus mirabilis vita sequeretur, et sanctam perfectamque vitam 216 mors Deo devota concluderet. Propter quod, fratres, toto hodie orbe Christi Ecclesia primordia nativitatis ejus laetissima festivitate concelebrat, qui aeterna mortalibus adesse gaudia stupenti mundo testis fidelissimus revelavit. HOMILI
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ intemporali deo tempora
lia conatur ascribere: presũ¬
ptionis suȩ furore confusus:
utriusq in xͦ naturȩ saluta¬
re ꝑdidit sacram̃tum. At ue¬
nerandus iste pater qui lege¬
rat dixisse dñm ego in patre.
⁊ pater in me ẽ. sciens in hac
doctrina ꝑsonarum eẽ distic̃¬
tionẽs. non nature distantiam.
patris filiiq qui non unus s
unum s̃ indissociabilem tenu¬
it ⁊ docuit unitatẽ: asserens
pariter in xͦ dño nr̃o. ⁊ passibi¬
lem carnem: ⁊ impassibilem

Expanded text:
et intemporali Deo tempet intemporali Deo templia conatur ascribere, praesumptionis suae furore confusus, utriusque in Christo naturae salutare perdidit sacramentum. At venerandus iste pater, qui legerat dixisse Dominum: Ego in Patre, et Pater in me est : sciens in hac doctrina personarum esse distinctionem, non naturae distantiam, Patris Filiique ejus, qui non unus, sed unum sunt, indissociabilem tenuit, et edocuit unitatem, asserens pariter in Christo Domino et passibilem carnem, et impassibilem
Abbreviated transcription (Latin):
iestatẽ paternam. qͥ aspic̃
xp̃m non impetrantis grã s
iubentis imꝑio. ⁊ paternę
uoluntatis assensu: aut de
lectulis suis mortuos. aut de
tumulis suscitantẽ. Si diuine
ẽ oꝑationis creasse hominem.
eiq dedisse uitam: qͦmͦ non
diuini ẽ oꝑis. salutẽ reddidis¬
se defumcto: Qͥ uidet inquit
me: uidet ⁊ patrem. Qͦ mͦ fr̃s
in patre filioq eiꝰ unus ẽẽ po¬
terat ⁊ indiscretus aspectus:
nisi eẽt eis una ⁊ indiscreta sub
inutroq ꝑfectus: quia ⁊ hu¬
manitatem u̾aciter sumpsit
a matre.⁊ de patre ht̃ natura¬
lit̾ deitatem. Qͥ sic uidet fili¬
um uidet et patrem. quia
gatur unigenitus dei nec a-
paterna maiestate dispar. nec
a mat̾na carne dissimilis. P
hãc fidẽ hm̃i apatribus nr̃is
arriana ẽ confutata ꝑfidia:
qui utiq arriꝰ beati ioħis eu¬
głio contradicens: dũ u̾bum
infidelitatis suȩ cęcatus obscu¬
ro. nec patrem potuit uid̾e
nec filium. Dũq factorẽ oĩ¬
um facturam ẽẽ contendit:

Expanded text:
estatem paternam, qui aspicit Christum non impetrantis gratia, sed jubentis imperio, et paternae voluntatis assensu, aut de lectulis suis mortuos, aut de 248 tumulis suscitantem. Si divinae est operationis creasse hominem eique dedisse vitam, quomodo non divini operis est salutem reddidisse defuncto? Qume, videt et Patrem. Quomodo in Patre, Filioque ejus unus esse poterat, et indiscretus aspectus, nisi esset ei una et indiscreta subsin utroque perfectus est, quia et humanitatem veraciter sumpsit a Matre; et de Patre habet naturaliter deitatem. Qui sic videt Filium, videt et Patrem; quia gatur Unigenitus Dei nec a paterna majestate dispar, nec a materna carne dissimilis. Per hanc fidem a Patribus nostris Ariana est confutata perfidia; qui utique Arius, beati Joannis Evangelio contradicens, dum Verbum infidelitatis suae caecatus obscuritate, nec Patrem potuit videre, nec Filium; dumque factorem omnium facturam esse contendit,