comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
raciꝯ dixiss semꝑ ferue contigisse constabat ut nnꝙͣ¬
dixisse meliꝯ putaretur tñ omniũ consensu sic ẽẽ iudica¬
die ip̃m ecĩa ase superatũ ¶ Deplorauit eĩ casum at¬
q orbitatẽ senatus. ciuꝯ ordĩs a consule qui quasi pa¬
rens bonus aut tutor fidelis ẽẽ deberet tanꝙͣ ab aligͦ
nephario p̃done dirriperet᷑ patrimoniũ dignitat᷑.
.p. repudiaret. hic cũ hõi et uehemẽti et diserto
et inprimis forti ad uesistendũ philipo quasi quasdã
sit. pignorib q ablatis crassum ĩstituit cohexce̾ qd̾
quidẽ in ip̃o loco multa acrasso diuinitꝰ dc̃a efferebãt᷑
cũ sibi illũ consulẽ ẽẽ negaret cui senator ip̃e nõ esset.
¶ An tu cũ oẽs auctoritatẽ uniu̾si ordĩs pro pignore
putaris eamq ĩ conspectu p .R. concideris me his ex¬
istimas pignorib teruexi nõ tibi illa sunt cedenda si

Expanded text:
ratius dixisset, semper fere contigisset, ut numqratius dixisset, semper fere contigisset, ut numqdixisse melius putaretur, tamen omnium consensu sic esse tum iudicadie etiam ipsum a se superatum. Deploravit enim casum atque orbitatem senatus, cuius ordinis a consule, qui quasi parens bonus aut tutor fidelis esse deberet, tamquam ab aliquo nefario praedone diriperetur patrimonium dignitatis;  repudiaret. Hic cum homini et vehementi et diserto et in primis forti ad resistendum Philippo quasi quasdam sit pigneribusque ablatis Crassum instituit coercere. Quo quidem ipso in loco multa a Crasso divinitus dicta esse ferebantur, cum sibi illum consulem esse negaret, cui senator ipse non esset. 'An tu, cum omnem auctoritatem universi ordinis pro pignere putaris eamque in conspectu populi Romani concideris, me his existimas pigneribus terreri? Non tibi illa sunt caedenda, si
Abbreviated transcription (Latin):
Astituenti mͥ quinte fratꝰ eum sexmonẽ re-¬
ferre et mandare huic tercio libro quem
post antoni disputacionẽ erassꝰ habiuss
aterba sane recordacõ ueterẽ aĩ cuxam :¬
molestiamq ueuoctuut. Nam illud inmortalitate dignũ
ingeniu illa hũantas illa uirtus .ł exassi moxte extinta sub¬
ita ẽ uixit dieb decem post eum diem qui hõc et supi¬
ore libro continetur. Ut eĩ romam rediit extcemo lu¬
dort scenicoꝵ die uehement᷑ comotꝰ oracione ea que
fexebatur habita ẽe in concione aphilipo que dirisse con¬
stabat uidendũ sibi ẽẽ aliud consilũ illo senatu se remp.
gerere niõ posse mane idib septembris et ille et senatꝰ
feequens uocatũ drusi in curiam uenit ibi cũ drussis¬
dousus multa de philippo questus essetixetulit ad sena¬
tum de illo np̃o ꝙ mn eum ordinẽ consultũ grauit ñ con¬
tioue esset inuentus. hunc ut sepe int̾ honines saipien¬
tissimos constre uidi quã ꝙͣ hoc trasso cũ aliquid actu¬

Expanded text:
stituenti mihi, Quinte frater, eum sermonem referre et mandare huic tertio libro, quem post Antoni disputationem Crassus habuisset, acerba sane recordatio veterem animi curam molestiamque renovavit. Nam illud immortalitate dignum ingenium, illa humanitas, illa virtus L. Crassi morte exstincta subita est vix diebus decem post eum diem, qui hoc et superiore libro continetur. Ut enim Romam rediit extremo ludorum scaenicorum die, vehementer commotus oratione ea, quae ferebatur habita esse in contione a Philippo, quem dixisse constabat videndum sibi esse aliud consilium; illo senatu se rem publicam gerere non posse, mane Idibus Septembribus et ille et senatus frequens vocatu Drusi in curiam venit; ibi cum Drusus multa de Philippo questus esset, rettulit ad senatum de illo ipso, quod in eum ordinem consul tam graviter in contione esset invectus. Hic, ut saepe inter homines sapientissimos constare vidi, quamquam hoc Crasso, cum aliquid accu
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ utxoq tanꝙͣ in literis in cera sic se aiebat rm¬
agmib in hus locis quos habere que meminisse uellẽt
prescribere. quare hac exertitacõe non eruenda me¬
moria ẽ si est ulla nat̾olis s certe si latet euocãda est¬

Expanded text:
quorum uterque tamquam litteris in cera, sic se aiebat imquorum uterque tamquam litteris in cera, sic se aiebat imaginibus in eis locis, quos haberet, quae meminisse vellet, perscribere. Qua re hac exercitatione non eruenda memoria est, si est nulla naturalis; sed certe, si latet, evocanda est
Abbreviated transcription (Latin):
citacio Dabit ex qua consuetudo gignut᷑ smuliũ uerboꝵ
notacio et uniꝯ uerbi rinaginẽ tociꝰ sentencie ĩ for¬
macõ pectoris ciuꝯdã sũma rõne et modo formaꝵ
uarietate locos distĩguentis ¶Sed uerboꝵ memo¬
ria que minꝯ ẽ nobis ꝓecessaria magnaꝵ ⁊magniũ
uarietate distĩgiutur¶Mlulta sunc eĩ uerba q̃ quasi
axticuli cõnectunt uerba or̃onis que formarisi¬
militudine eoꝵ nulla possunt fingende sunt nob̾ una¬
gines quib semꝑ utamur. ¶ Reꝵ memoria propia
ẽoxatoris ut eam singulis personis bene põitis notaĩ
possimꝰ ut sentencias rinaginb ordinẽ locis conp̾¬
hendamꝰ. ¶Neq uerũ ẽ ꝙ ab in ertib dr̃ opprimi
memoriã rmaginũ pond̾e et obscurari eciam id ꝙ
ꝑ se natura tenere potuiss. uidi eĩ ego summos hom¬
mes et duuna prope memoria athenis carneade
in asra ꝙ̃ iuuere hodie aiunt sceptrum metodoru

Expanded text:
citatio dabit, ex qua consuetudo gignitur, et similium vcitatio dabit, ex qua consuetudo gignitur, et similium vnotatio et unius verbi imagine totius sententiae informatio pictoris cuiusdam summi ratione et modo formarum varietate locos distinguentis. Sed verborum memoria, quae minus est nobis necessaria, maiore imaginum varietate distinguitur; multa enim sunt verba, quae quasi articuli conectunt membra orationis, quae formari similitudine nulla possunt; eorum fingendae sunt nobis imagines, quibus semper utamur; rerum memoria propria est oratoris; eam singulis personis bene positis notare possumus, ut sententias imaginibus, ordinem locis comprehendamus. Neque verum est, quod ab inertibus dicitur, opprimi memoriam imaginum pondere et obscurari etiam id, quod per se natura tenere potuisset: vidi enim ego summos homines et divina prope memoria, Athenis Charmadam, in Asia, quem vivere hodie aiunt, Scepsium Metrodorum,
Abbreviated transcription (Latin):
aut sentenciaꝵ conplectatur neq uero tam hebetiut
nil acõsuetudĩẽ et exercitacõe adinuetur uidit eĩ hoc
prudent̾ siue simoindes siue aliꝯ quis inuemit ea max ͤ
dũs effigi nostris que essent ab sensu tradita ac imp̃ssa
acexrinun aut ex oĩb nostris sensib ẽẽ sensum uidẽdi
Quare facillime aĩo teneriposse si ea q̃ perciperẽt᷑ au¬
rib aut cogitacione et comendaciõe oculoꝵ maĩb
traderentur ut non res cequas s aspecta et iudicio
remotas conformacõ quedã et ꝑmago et figura ita
notaret ut ea que cogitando conplecti uix possemus
intuendo quasi teneremꝰ ¶Hus autẽ formis atq cor¬
et peruulgata multus et insolens sim locis est ucendũ
multis illustrib explicatis modicis in t̾uallis unagini¬
bus auit agentib acrib in signitis que octirerere
celexit̾ percut̾e aĩu possint quã facultatẽ et exex¬

Expanded text:
aut sententiarum complectatur: neque vero tam haberi, ut aut sententiarum complectatur: neque vero tam haberi, ut nihil hac consuetudine, et exercitatione adiuvetur. Vidit enim hoc prudenter sive Simonides sive alius quis invenit, ea maxime animis effingi nostris, quae essent a sensu tradita atque impressa; acerrimum autem ex omnibus nostris sensibus esse sensum videndi; qua re facillime animo teneri posse ea, quae perciperentur auribus aut cogitatione, si etiam commendatione oculorum animis traderentur; ut res caecas et ab aspectus iudicio remotas conformatio quaedam et imago et figura ita notaret, ut ea, quae cogitando complecti vix possemus, intuendo quasi teneremus. His autem formis atque coret pervulgata multus et insolens sim, locis est utendum multis, inlustribus, explicatis, modicis intervallis; imaginibus autem agentibus, acribus, insignitis, quae occurrere celeriterque percutere animum possint; quam facultatem et exer
Abbreviated transcription (Latin):
litas quanta ius quid me attinet dicere ¶Tenere
que diceris in accipienda cã que ip̃e cogitaxis omnes fixais
eẽ in aĩo sentencias omnem scriptum uerboꝵ apparatum
ita ciudire uelle eum unde discas uel eũ cui excontrario
respondendũ sit uł ut illi non infundẽ in aures tuas oro¬
oratoris uidetur itaq soli qui memoria iugent sciũt
quid et quatenꝰ et quomõ dicturi sunt ꝗd respondit
ꝗd̾ supexsit cidem que multa ex alus causis aliquando
use acta multa ab aliis audita meminerunt. quare cõ¬
fiteor equidẽ hiuꝯ boni naturã ẽẽ pricipẽ sicut eaꝵ¬
reꝵ de ꝗb ante locutꝰ sum omniũ. Sed hec axs tota dicẽ¬
di siue queda ymago artis ẽ et silitudo. haber hant
reat et proc̾et et gignatur uexum ut ea que sunt orta
iam in nobis et procreata educet atq confirmet.
uexũtũ neq tam acri memoria fere quisqũa ẽ ut non
dispositis notatis q reb ordinẽ uerboꝵ aut hominũ

Expanded text:
litas, quanta vis, quid me attiner dicere? tenere litas, quanta vis, quid me attiner dicere? tenere quae didiceris in accipienda causa, quaeipse cogitaris, omnes fixas esse in animo sencentias, omnem descriptum verborum apparatum: ita audire vel eum unde dicas, vel eum, cui respondendum sit, ut illi non infundere in aures tuas oratioere. Itaque soli, qui memoria vigent, sciunt quid, et quatenus, et quomodo dicturi sint, cui responderint, qui supersit, idemque multa ex aliis causis aliquando a se acta, multa ab aliis audita meminerunt. Quare confiteor equidem huius boni naturam esse principem, sicut eae quibus ante locutus sum omnium, sed haec ars tota dicendi, sive artis quaedam imago est, et similitudo, habet hanc riat,et procreet: verum ut ea, quae iam orta suntin nobis, et procreata, educet atque confirmet. Veruntamen neque tam acri memoria fere quisquam est, ut non dispositis notatisque rebus ord nem verborum,
Abbreviated transcription (Latin):
si ei iuidexetur. paulopost ẽẽ ferunt nunciatũ simo¬
nidi ut prodiret iuenes stare ad ianuam duos
quosdam qui eũ magnoꝑe uocarent sirexisse illũ
prodesse uidisse neminem. hoc intexim spacio cu¬
conclaue illud ubi epularentur scopas condidisse
terusse quos cũ humare uellent sui neq possent ob¬
tritos int̾ nostere ullo modo simomdes dicitur ex
eo ꝙ meminiss quo eoꝵ loco quisq cubiiss demon¬
st xator. Unuis cuiꝯq sepelliendi fuisse hac tñ re ad¬
monitꝰ inuenisse fertur ordinẽ ẽẽ maxime qui me¬
morie lumen afferet ¶Itaq is qui hanc partẽ n¬
genii exercerẽt locos ẽẽ capiendos et ea q̃ memoua
tenere uellent effingenda aĩo atq in hiis locis co¬
llocandoa sic fore ut ordinẽ reꝵ locoꝵ ordo con¬
sexuaxet ues aũt ipas rerũ effigie uocaret atq ut¬
locis pro cera pro simulacris pro litexis utereniur
Qui si aut̃e oratori memorie fructus quanta uti¬

Expanded text:
si ei videretur. Paulo post esse ferunt nuntiatum Simosi ei videretur. Paulo post esse ferunt nuntiatum Simonidi, ut prodiret; iuvenis stare ad ianuam duo quosdam, qui eum magno opere evocarent; surrexisse illum, prodisse, vidisse neminem: hoc interim spatio conclave illud, ubi epularetur Scopas, concidisse; ea terisse: quos cum humare vellent sui neque possent obtritos internoscere ullo modo, Simonides dicitur ex eo, quod meminisset quo eorum loco quisque cubuisset, demonstrator unius cuiusque sepeliendi fuisse; hac tum re admonitus invenisse fertur ordinem esse maxime, qui memoriae lumen adferret. Itaque eis, qui hanc partem ingeni exercerent, locos esse capiendos et ea, quae memoria tenere vellent effingenda animo atque in eis locis conlocanda; sic fore, ut ordinem rerum locorum ordo conservaret, res autem ipsas rerum effigies notaret atqlocis pro cera, simulachris pro literis uteremur. 2. Qui sit autem memoriae Oratori fructus, quanta uti
Abbreviated transcription (Latin):
abetis de inuemendis uebus disponendisq
quid sentiam adiungam eciã demenoria
ut labore crassum leuem neq ei ꝗt ꝙͣ ali¬
ud de quo diserat uelinquã insi ea quib hoc exornẽt᷑¬
¶ Perge ergo inquit crassꝰ libent̾ eĩ te cognitum
iam artificem aliquando euelatũ illis integunietis dissi¬
mulacronis tue ac nudatũ ꝑspicio et ꝙ mͥ nichil cuit
non mnultum relinꝗs percõmode factis est q mͥ gratũ
niꝯ exit intua potestate. si eĩ uere agere uolueris
quam recordationis malim graciamq habeo simomidi
illi thio ꝙ̃ primũ ferunt artem memorie pretulisse
Dicunt ẽĩ cũ cenaret gramione in thesalia simondes.
apud scopam fortunatũ hominẽ et nobilem cecinisset¬
q̃ id carmen ꝙ priniũ sceipsĩss in quo multa ornandi
causa poetaꝵ more in castorẽ scripta et pollucem
fuisse ninis illum sordide simonidi dixisse se dimi¬
dium eiꝯ ei ꝙ pactus eẽt pro illo carmine dat᷑u
reliqũm asius tindaridis quos eque laudass pet̾et

Expanded text:
abetis de inveniendis rebus disponendisque quid sentiam; adiungam etiam de memoria, ut labore Crassum levem neque ei quicquam aliud, de quo disserat, relinquam nisi ea, quibus haec exornentur.' 'Perge vero,' inquit Crassus 'libenter enim te cognitum iam artificem aliquandoque evolutum illis integumentis dissimulationis tuae nudatumque perspicio; et quod mihi nihil aut quod non multum relinquis, percommode facis estque mihi gratum.' nius 'erit in tua potestate; si enim vere agere volueris, quam memoriae malim; gratiamque habeo Simonidi illi Cio, quem primum ferunt artem memoriae protulisse. Dicunt enim, cum cenaret Crannone in Thessalia Simonides apud Scopam fortunatum hominem et nobilem cecinissetque id carmen, quod in eum scripsisset, in quo multa ornandi causa poetarum more in Castorem scripta et Pollucem fuissent, nimis illum sordide Simonidi dixisse se dimidium eius ei, quod pactus esset, pro illo carmine daturum; reliquum a suis Tyndaridis, quos aeque laudasset, peteret,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi s ꝯr̃onis cũ expłixib ut exposiu tremslaciõib
connexa sunt. hec eĩ que aut mutata eẽ dixi aut ałr¬
ea nitelligenda ac dicexentur sunt trapislata quodam
inodo. ita fit ut omnis singuloꝵ uerboꝵ uirtus atq
laus trib existat ex reb si aut uestutũ uerbũ sit qd
tũ consuetudo ferre possit ant denouo factũ uel con

Expanded text:
xposui, translationibus conexa sunt? haec autem, quae aut immutata esse dixi aut aliter intellegenda ac dicerentur, sunt translata quodam modo. Ita fit, ut omnis singulorum verborum virtus atque laus tribus exsistat ex rebus: si aut vetustum verbum sit, quod tamen consuetudo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ tibi faciliꝯ cã nõ ẽ cur recuses ¶ Et catulla ꝗd quod
ridens cocta possem tibi inquit trasse concede s uide ne
quid catullꝰ attulexit religionis hoc opus censoriũ ẽ idãt
ut uultis Sed nunc quidẽ quomã ẽ id temporis sũgendũ
centeseo et requiescendũ. post mexidiẽ si ita uob̾ ẽ como¬
dum loquemur aliquit insi forte in crastinũ differre ma¬
iultis. Omnns se uel statĩ uel post mexidien si ip̃e pocius

Expanded text:
 tibi causa non est, cur recuses.' Et Catulus 'quid, quod Cotta ridens 'possem tibi,' inquit 'Crasse, concedere: sed vide ne quid Catulus attulerit religionis: opus hoc censorium est, id autem o' ille inquit 'ut vultis. Sed nunc quidem, quoniam est id temporis, surgendum censeo et requiescendum; post meridiem, si ita vobis est commodum, loquemur aliquid, nisi forte in crastinum differre mavultis.' Omnes se vel statim vel si ipse pos
Abbreviated transcription (Latin):
cꝯmuncta sunt ¶ Omnia autẽ concludẽda plexũq
rebus augendis uł inflamando uidices uelmitigã¬
do oĩa q cũ superiorib or̃ois locis tum maxi ͤ ꝑmon¬

Expanded text:
coniuncta sunt. Omnia autem concludenda sunt plerumque coniuncta sunt. Omnia autem concludenda sunt plerumque rebus augendis vel inflammando iudice vel mitigando; omniaque cum superioribus orationis locis tum maxim
Abbreviated transcription (Latin):
si aduexsariꝯ sic narrauerit nisi refellemꝰ. ac si quõ exit na¬
rrandũ ne illa que suspicoe et crimẽ efficient cõtraq
nos exunt acriter prosequamur et quicꝙͥ potuerit de¬
trahamꝯ ne illud quod crassus si qno fiat perfidia nõ
stulticia fieri putat cause ut noceamꝰ accidat. Ham
ad sũmam tociꝰ cãe pertinet caute an contra demon¬
strares si quod oĩs or̃onis relique fons est narracio
sequitur aut cã ponitur ¶ In quo uidendũ ẽ quid in
cõtrouersiam uenieat tum suggerenda sunt firmanẽ¬
ta cause coniuncte et infrrmandis ꝯͣxus et argumẽ¬
tis tnis confirmãdis. Lam neq una in cãĩs rõ q̃dam
autẽ et cõfirmacõer et rep̾hensioẽz queret ¶Sed
qr neq rep̾hendi que contra dicuntur possunt ins
tu ea confirmes neq hec confirmari insi illa rep̾hẽ¬
das id c̾co hec et natura et utilitate et tractacione

Expanded text:
si adversarius narravit, nisi si refellemus; ac si quando erit nasi adversarius narravit, nisi si refellemus; ac si quando erit narrandum, nec illa, quae suspicionem et crimen efficient contraque nos erunt, acriter persequemur et, quicquid potuerit, detrahemus; ne illud, quod Crassus, si quando fiat, perfidia, non stultitia fieri putat, ut causae noceamus, accidat. Nam ad summam totius causae pertinet, caute an contra demonstrata res sit, quod omnis orationis reliquae fons est narratio. Sequitur, ut causa ponatur, in quo videndum est, quid in controversiam veniat; tum suggerenda sunt firmamenta causae coniuncte et infirmandis contrariis et tuis confirmandis. Namque una in causis ratio quaedam confirmationem et reprehensionem quaerit; sed quia neque reprehendi, quae contra dicuntur, possunt, nisi tua confirmes, neque haec confirmari, nisi illa reprehendas, idcirco haec et natura et utilitate et tractatione
Abbreviated transcription (Latin):
Et multo apertiꝯ ad intelligendũ et si constitultur ali¬
quando ac non ista breuitate percurritur ¶apertã
eĩ narratione tam ẽe oportet quã ceteras s magis
in hoc elaborandũ ẽ quod et difficiliꝰ ẽ non eẽ obscu¬
rum in re naranda quã ut inprincipio aut in arrgu¬
mento. aut purgando aut perorando et maiore et
riditulo hec pars or̃omis obscura ẽ quã cet̾a ul qr si quo
alio in loco dcm̃ ẽ ꝗd obscuriꝯ tantũ pexit ꝙ ita dc̃m
ẽ. Nam narraco obstura totam obtectat or̃one uel qd̾
alia possis semel si obscuriꝯ dixeris dicere alio loco
planiꝰ. narraciois unꝯ ẽ in cã locus. Erit autẽ pers¬
picua narracõ si uerbis usitatis si ordine temporu
conseruato si non interumpte narabit᷑ s quo utẽdu
sit aut non sit narracione. id ẽ consilii. Neq eĩ si nota
res ẽ nec dubium quid gestũ sit narrare optet nec

Expanded text:
et multo apertius ad intellegendum est, si †constituitur aliet multo apertius ad intellegendum est, si †constituitur aliquando ac non ista brevitate percurritur. Apertam enim narrationem tam esse oportet quam cetera; sed hoc magis in hac elaborandum est, quod et difficilius est non esse obscurum in re narranda quam aut in principio aut in argumentando aut in perorando; et maiore etiam periculo haec pars orationis obscura est quam ceterae, vel quia, si quo alio in loco est dictum quid obscurius, tantum id perit, quod ita dictum est, narratio obscura totam occaecat orationem; vel quod alia possis, semel si obscurius dixeris, dicere alio loco planius, narrationis unus est in causa locus. Erit autem perspicua narratio, si verbis usitatis, si ordine temporum servato, si non interrupte narrabitur. Sed quando utendum sit aut non sit narratione, id est consili; neque enim si nota res est nec dubium quid gestum sit, narrare oportet, nec
Abbreviated transcription (Latin):
arrare uero rem quidẽ bremit iubent si bre¬
iutas apelsanda ẽ tum uerbũ nullu redundat
Preiis .L. trassi or̃o si cũ ẽ brenitas cum tanti¬
uerboꝵ ẽ quantũ nct̃e est. alñ id opus est s sepe obest uł
maxime in narrando nõ solum ꝙ obscuritatẽ affert sed
eciam ꝙ eam uirtutẽ q̃ narrationis ẽ maxima aut iocu¬
uda et ad persuadendũ occupata sit tollit uideant illam
nam ip̃a ẽ que extellit postꝙͣ excessit exephebis quã lon
cio sororis reliqua peruarie iocundeq narrantur Quod
si han breuitate̾ quesisset. effertur imus ad sepultrũ. uẽ¬
miꝯ in ignẽ poita est decẽ uersiculis totũ confic̾e po¬
tuisset quã ꝙͣ hoc ip̃m effert᷑ imꝰ concisum ẽ. Ita ut nõ
breuitati sexitũ sit s uenustati magis. Quod si nichil fu¬
¶Sed et festuutatẽ habet narraco distincta personis et
inter puncta sermonib et ẽ probabiliꝯ si quod gestum
ẽẽ dicas eciam quã quemad modũ actum sit exponas

Expanded text:
arrare vero rem quod breviter iubent, si brevitas appellanda est, cum verbum nullum redundat, brevis est L. Crassi oratio; sin tum est brevitas, cum tantuverborum est quantum necesse est, aliquando id opus est; sed saepe obest vel maxime in narrando, non solum quod obscuritatem adfert, sed etiam quod eam virtutem, quae narrationis est maxima, ut iucunda et ad persuadendum accommodata sit, tollit. Videant illa nam is postquam excessit ex ephebis quam longtio sororis, reliqua pervarie iucundeque narrantur. Quod si hanc brevitatem quaesisset: effertur, imus, ad sepulcrum venimus, in ignem imposita est, fere decem versiculis totum conficere potuisset; quamquam hoc ipsum "effertur, imus," concisum est ita, ut non brevitati servitum sit, sSed et festivitatem habet narratio distincta personis et interpuncta sermonibus, et est et probabilius, quod gestum esse dicas, cum quem ad modum actum sit exponas,
Abbreviated transcription (Latin):
diligençiam adiuiror et simul gaudeo uidiciũ aĩ mei
si cognosceremꝰ que te cã insermone ĩpulisset q̃ ẽ
eĩ alia cã nisi ꝙ nobis et hoꝵ adolescentiũ studio ꝗte
attentissime audixent morẽ gerere uoluisti. Tum
ille adimere niquit omnẽ excusaconẽ crasso uolui
ꝙ̃ ego paulo ante sciebam uel prudenciꝰ uel inuitius.
nolo eĩ dic̾e̾ de tam suaui homine fastidiosiꝯ ad hoc
genꝯ sermoins acced̾e quid eĩ potuerit dic̾e cõsula¬
rem se hominẽ ẽẽ ac tensoriũ eadẽ nr̃a cã ẽ aneta¬
tem affert quadriennio minor ẽ an se hec nescire
que ego sexo q̃ cursum axxipiu q̃ subscitui opexis ut
⁊ uint iste apuero sumo studio sũmis doctorib nchi
dicam de ingemo cui par nemo fuit et eĩte dicẽte
aud neeti nemo unꝙͣ tam despicies fuit qui speraret
aut meliꝯ aut eodẽ m̃o se dic̾e posse crasto dicente.

Expanded text:
diligentiam admiror et simul gaudeo iudicium animi mei diligentiam admiror et simul gaudeo iudicium animi mei si cognossemus, quae te causa in sermonem impulisset? Quae est enim alia causa, nisi quod nobis et horum adulescentium studio, qui te attentissime audierunt, morem gerere voluisti?' Tum ille 'adimere' inquit 'omnem recusationem Crasso volui, quem ego paulo ante sciebam vel pudentius vel invitius, nolo enim dicere de tam suavi homine fastidiosius, ad hoc genus sermonis accedere. Quid enim poterit dicere? Consularem se esse hominem et censorium? Eadem nostra causa est. An aetatem adferet? Quadriennio minor est. An se haec nescire? Quae ego sero, quae cursim arripui, quae subsicivis operis, ut aiunt, iste a puero, summo studio, summis doctoribus. Nihil dicam de ingenio, cui par nemo fuit: etenim me dicentem qui audiret, nemo umquam tam sui despiciens fuit quin speraret aut melius aut eodem modo se posse dicere; Crasso dicente
Abbreviated transcription (Latin):
dibetis sermonẽ bene longum hominis uti¬
nam nõ ĩprudẽtis illud quidẽ cexte non
non nimis uerecundi qui quidẽ tum te catulle tũ ecĩa
.I. crasso audiente de dicendi racione tam multa dixerĩ
uani istoꝵ etas minꝯ me fortasse mouere debiit sed
michi loquacitatẽ ĩ pulerit acceperitis ¶ Yosueroĩ
inquit catullꝰ et eĩ pͥro me et pro meo fratre spondeo.
non mõ tibi ignoscimꝰ s te diligimꝰ magnãq tibi habe¬
mus graciam et cũ huantate facilitatẽ agnoscimus
tuam tuni ad mixamur istã sciãm et copiam. equidem
et hoc me assequtum puto ꝙ magno sum leuatus erxor̃
et illam admiracione liberatus qd̾ multis cũ aliis semꝑ
admirari solebam unde eẽt illa tanta tua in causis
duumtas nec eĩ teista attigisse arbitrabar q̃ diligẽ¬
tissime cognosc̾e et undiq collegisse. usuq doctu
partẽ corexisse uideo partẽ comprobasse. neq eo
minus eloquentiã tũa et multo magis uirtutẽ et

Expanded text:
betis sermonem bene longum hominis, utinam non impudentis! Illud quidem certe, non nimis verecundi; qui quidem, cum te, Catule, tum etiam L. Crasso audiente, de dicendi ratione tam multa dixerim; nam istorum aetas minus me fortasse movere debuit. Sed c insolitam mihi loquacitatem impulerit, acceperitis.' 'Nos vero,' inquit Catulus 'etenim pro me hoc et pro meo fratre respondeo, non modo tibi ignoscimus, sed te diligimus magnamque tibi habemus gratiam; et cum humanitatem et facilitatem agnoscimus tuam, tum admiramur istam scientiam et copiam. Equidem etiam hoc me adsecutum puto, quod magno sum levatus errore et illa admiratione liberatus, quod multis cum aliis semper admirari solebam, unde esset illa tanta tua in causis divinitas; nec enim te ista attigisse arbitrabar, quae diligentissime cognosse et undique conlegisse usuque doctum partim correxisse video, partim comprobasse; neque eo minus eloquentiam tuam et multo magis virtutem et
Abbreviated transcription (Latin):
udicem et docilem que sunt utilia s non principii ma¬
gis propia ꝙͣ reliquaꝵ paoccium faciliora ẽt inprinci
q̃ inprintipiis ꝙͣ que inmediis causis dituntur aut ar¬
guendo ant refellendo. Alaxiam autẽ copiam princi
ad imotꝰ c̃oꝵ confitiendos merunt ĩ cã quos tamẽ
totos explicare in printipio non oportebit. s tantu
impelli uiditẽ primoleuiter ut iam inclinato reliqua
ncumbat or̃o ¶Connexum autem ita sit principlu
consequenti oroni ut non tanꝙͣ ci taredi proximum
afftum aliquod sed coherens cum omni corpore men¬
broꝵ ẽẽ uideatur. nam non nulli cum illud meditati
edidexunt sic ad reliqua transeunt ut audienciam
sibi fiexi uelle uideantur ¶atq eiꝯ moi illa prolusio de¬
bet ẽẽ nõ ut santium qui hastas uibrant ante pugnã
quib inpugnando nichil utuntur s ut ip̃is sentencus
quib prolusexint uł pugnare possint Qualẽ oportet¬

Expanded text:
iudicem et docilem; quae sunt utilia, sed non principi maiudicem et docilem; quae sunt utilia, sed non principi magis propria quam reliquarum partium; faciliora etiam in prinquae in principiis quam quae in mediis causis dicuntur aut arguendo aut refellendo. Maximam autem copiam principad motus animorum conficiendos inerunt in causa, quos tamen totos explicare in principio non oportebit, sed tantum impelli iudicem primo leviter, ut iam inclinato reliqua incumbat oratio. Conexum autem ita sit principium consequenti orationi, ut non tamquam citharoedi prooemium adfictum aliquid, sed cohaerens cum omni corpore membrum esse videatur. Nam non nulli, cum illud meditati ediderunt, sic ad reliqua transeunt, ut audientiam fieri sibi non velle videantur. Atque eius modi illa prolusio debet esse, non ut Samnitium, qui vibrant hastas ante pugnam, quibus in pugnando nihil utuntur, sed ut ipsis sententiis, quibus proluserint, vel pugnare possint. Narrare
Abbreviated transcription (Latin):
ponere. Itaq in parius atq in frequẽtib causis al
ip̃a re ẽ exordiri sepe comodiꝰ. Sed cũ erit utẽ¬
dum prnitipio ꝙ plexũq erit aut ex reo aut ex ad¬
uexsario aut ex re aut ex eis apud quos agitur sen¬
tencias ducilicebit ¶ex reo Reos appopulo quoxu
res est que sigmificent bouũ uirũ que liberale
que calamitosu que misericordia dignũ que ua
leant contra terminatõe falsamn ex aduersario
isoẽ ex locis fexe contraria. ¶ Exxe si c̾dulis¬
si nephanda si preter opĩonẽ sinumerito si misera si ingrata
sĩ idigna. si noua. si que restitui sanariq non possĩr ¶ Et
hiis autẽ apud quos agetur ut bemuolos beneq extimã¬
tes efficiamꝯ quod agendo efficitur meliꝯ ꝙͣ rogando.
Est id quidẽ intotã or̃one confundẽdũ nec minime in¬
in extremam s tamen multa principia ex eo genere gigna¬
ntur. Nam attentũ mouent greci ut principio facianꝯ

Expanded text:
praeponere; itaque in parvis atque infrequentibus causis ab praeponere; itaque in parvis atque infrequentibus causis ab ipsa re est exordiri saepe commodius; sed cum erit utendum principio, quod plerumque erit, aut ex reo aut ex adversario aut ex re aut ex eis, apud quos agetur, sententias duci licebit. Ex reo reos appello, quorum res est, quae significent bonum virum, quae liberalem, quae calamitosum, quae misericordia dix adversario eisdem ex locis fere contraria; ex re, si crudelissi nefanda, si praeter opinionem, si immerito, si misera, si ingrata, si indigna, si nova, si quae restitui sanarique non possit; ex eis autem, apud quos agetur, ut benevolos beneque existimantis efficiamus, quod agendo efficitur melius quam rogando. Est id quidem in totam orationem confundendum nec minime in extremam; sed tamen multa principia ex eo genere gignuntur. Nam et attentum monent Graeci ut principio faciamus
Abbreviated transcription (Latin):
queq aguntux acerrime leniorib prmtipiis uatura
ip̃a pretexuit ¶Eec ancẽ indicendo non extrinseca¬
s aliunde querenda s̃ ex ip̃is uicerib cause sũmẽda sũt
Id circo tota cã ꝑtentata atq pspecta lotis õibus ĩuẽtis
atq instructis. consid̾andũ ẽ quo principio sit utẽdu
uic et facile reperietur ¶Sumetur eĩ ex hiis reb q̃ exũt
uberrime uel margumentis uel ĩ hus partib ad quas
dixi digcedi sepe oportere. Itaq et mometi aliquid
afferent cum exunt pene exintima defensione deꝑp¬
nnta et appaxebit eas non mõ nõ ẽẽ conumes nec in
sie et floruisse ¶ Omne autẽ principiũ aũt uei tociꝰ
q̃ agetur significatõe habere debebit. aut aditu
ad cãm aut conunicacoe aut quoddã ornamẽcũ et
dignitatẽ ¶ Sed oportet ut edib ac templis uesti¬
bula et aditꝰ sic causis pricipia proporcõe uerũ

Expanded text:
quaeque aguntur acerrime, lenioribus principiis natura quaeque aguntur acerrime, lenioribus principiis natura ipsa praetexuit. Haec autem in dicendo non extrinsecus alicunde quaerenda, sed ex ipsis visceribus causae sumenda sunt; idcirco tota causa pertemptata atque perspecta, locis omnibus inventis atque instructis considerandum est quo principio sit utendum. Sic et facile reperientur; sumentur enim ex eis rebus, quae erunt uberrimae vel in argumentis vel in eis partibus, ad quas dixi digredi saepe oportere; ita et momenti aliquid adferent, cum erunt paene ex intima defensione deprompta, et apparebit ea non modo non esse communia nec in quae tum agatur, effloruisse. Omne autem principium aut rei totius, quae agetur, significationem habere debebit aut aditum ad causam et communitionem aut quoddam ornamentum et dignitatem; sed oportet, ut aedibus ac templis vestibula et aditus, sic causis principia pro portione rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dicendũ postremũ soleo cogitare quo utar
exordio Nam si qño id primũ inuenire uolui nullũ
michi octurerit msĩ aut exile aut nugatoriũ aut Uulgare
atq cõe: printipia autẽ dicendi semp cum accurata et acu¬
debet in quo admixari soleo non quidẽ istos qui nulla
huit rei operã darent s hominem in prinus disertum
atq exuditũ philipũ qui ita solet surg̾e ad dicendũ ut ꝙ
primũ uerbum hĩturꝰ sit neciat et ait idẽ ꝙ hi quos ba¬
chus cũ calefec̾it tum se aiunt opt̃ie pugnare neq attẽ¬
dit eos ip̃os unde hoc simile dicat primas illas hastas
ita iactare leuit̾ ut uenustati uel maxime sermãt et
reliquis uirib suis consulant ¶Nec ẽ dubium quin ex¬
ordiũ dicendi uehemens et pugnax nõ sepe ẽẽ debeat
acione ex ꝑectandũ in qua nonius pociꝯ quã delectio pos-¬
tulatur ¶ Nichil ẽ deniq in natura reꝵ omniũ ꝙ se uni¬
uersum fundat ꝙ totum repente euoluat. Sic oĩa q̃ fuĩt

Expanded text:
 dicendum, postremum soleo cogitare, quo utar exordio. Nam si quando id primum invenire volui, nullum mihi occurrit nisi aut exile aut nugatorium aut vulgare aut commune. Principia autem dicendi semper cum accurata et acudebet; in quo admirari soleo non equidem istos, qui nullam huic rei operam dederunt, sed hominem in primis disertum atque eruditum, Philippum, qui ita solet surgere ad dicendum, ut quod primum verbum habiturus sit, nesciat; et ait idem, cum bracchium concalfecerit, tum se solere pugnare; neque attendit eos ipsos, unde hoc simile ducat, primas illas hastas ita iactare leniter, ut et venustati vel maxime serviant et reliquis viribus suis consulant. Nec est dubium, quin exordium dicendi vehemens et pugnax non saepe esse debeatatione est spectandum, in qua non vis potius quam delectatio postulatur! Nihil est denique in natura rerum omnium, quod se universum profundat et quod totum repente evolvat; sic omnia, quae fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
dimessuõt reuotasti ¶ Sed qm̃ hec iami neq ĩ iitrega nb
eẽ possunt et sĩm labores mi magna cõpenisati gloria
mtigant pergama ad ea solaci q̃ non modo sedatis mole¬
stus uocunda s Et herentib salutaria nobis c̃c postins mon¬
neniqs. erassi reliquũ ac pene postreniũ memorie pmo¬

Expanded text:
e animi revocasti. Sed quoniam haec iam neque in integro nobis esse possunt et summi labores nostri magna compensati gloria mitigantur, pergamus ad ea solacia, quae non modo sedatis molestiis iucunda, sed etiam haerentibus salutaria nobis esse possint, sermonemque L. Crassi reliquum ac paene postremum memoriae pro
Abbreviated transcription (Latin):
uel argumentis nostris confirmatis uel contrariis refuta¬
tis uel utroq loco uel oibus si habet ea reseam causam
lotis uti licebat ꝗb aĩoꝵ impetꝰ eoꝵ qui audiunt aut
impellant᷑ aut reflectantur atq ecicon in illo rep̾hendo
ios qui que minime firma sunt ea prima collocãt in qͦ
illos quoq exrare arbitror qui si quando id quod in¬
nunꝙͣ placuit coplures adhibent pr̃onos uti ꝙ̃q eoꝵ mi¬
ninũ putant ẽẽ ita eum priniu Uolunt dicere res eĩ
hoc postulat ut eoꝵ expectationi qui audiunt ꝙͣ cele¬
rime sucturratur cui si micio satisfactũ non sit multo plo
sit in reliqua cã laborandũ. Alale eĩ seres habet q̃ nõ
statim ut dici cepta ẽ meliorfieri uidetur. Ergo ut ĩ
oratore optimꝯ quisq sit in or̃one firmissimũ ꝙ q sit pͥuũ
dum illud tamen inutroq teneatur ut ea q̃ excellant
sexuentur ecĩa ad ꝑorandũ si qua erunt mediotra nam

Expanded text:
vel argumentis nostris confirmatis vel contrariis refutavel argumentis nostris confirmatis vel contrariis refutatis vel utroque loco vel omnibus, si habet eam causa locis uti liceat, quibus animorum impetus eorum, qui audiant, aut impellantur aut reflectantur. Atque etiam in illo reprehendo eos, qui, quae minime firma sunt, ea prima conlocant; in quo illos quoque errare arbitror, qui, si quando—id quod minumquam placuit—pluris adhibent patronos, ut in quoque eorum minimum putant esse, ita eum primum volunt dicere: res enim hoc postulat, ut eorum exspectationi, qui audiunt, quam celerrime succurratur; cui si initio satis factum non sit; multo plus sit in reliqua causa laborandum; male enim se res habet, quae non statim, ut dici coepta est, melior fieri videtur. Ergo ut in oratore optimus quisque, sic in oratione firmissimum quodque sit primum; dum illud tamen in utroque teneatur, ut ea, quae excellent, serventur etiam ad perorandum; si quae erunt mediocria, nam
Abbreviated transcription (Latin):
secerni arbitror oꝑtere atq ex oracione remoueri.
E quidẽ cum colligo argrumeta causaꝵ nontam ea ͨ nu¬
mexare soles ꝙͣ expend̾e ¶Et quomã ut sepe iamdixi
trib reb omnes ad nostiã sentencĩa perdutmiꝯaut do¬
cendo. aut conciliando. aut promouendo una ex hus tͥbi
reb res p̾nobis ẽ ferenda ut nchil aliud nisi doc̾e uelle
uideamur relique due sicut sanguis in corporib sicille
inperpetius oronb fuse ẽẽ debebunt. ¶Nam et pͥncipia
et cetere partes oromis deꝗb paulopost pauca dicemus
habere. hanc uim magno o pere debet ut ad eoꝵ mẽtes
apud quos agitur mouendas promouere possint. Sed his
partib oronis que si nichil docent argumecando ꝑ sua¬
dendo tũ et comouendo profitiunt pluxiniũ quã ꝙͣ ma¬
xime lotis est propiꝯ et mexordiendo et inperorado
posita sepe datur ad comouendos aĩos digrediendi locꝯ

Expanded text:
secerni arbitror oportere atque ex oratione removeri: secerni arbitror oportere atque ex oratione removeri: equidem cum conligo argumenta causarum, non tam ea numerare soleo quam expendere. Et quoniam, quod saepe iam dixi, tribus rebus homines ad nostram sententiam perducimus, aut docendo aut conciliando aut permovendo, una ex tribus his rebus res prae nobis est ferenda, ut nihil aliud nisi docere velle videamur; reliquae duae, sicuti sanguis in corporibus, sic illae in perpetuis orationibus fusae esse debebunt; nam et principia et ceterae partes orationis, de quibus paulo post pauca dicemus, habere hanc vim magno opere debent, ut ad eorum mentis, apud quos agetur, movendas pertinere possint. Sed his partibus orationis quae, etsi nihil docent argumentando, persuadendo tamen et commovendo perficiunt plurimum, quamquam maxime proprius est locus et in exordiendo et in perorando, posita saepe datur ad commovendos animos digrediendi locus,
Abbreviated transcription (Latin):
paulo ante laudabas ad ordinẽ collocecõnem¬
q reꝵ at locor cuiꝯ rõ ẽ duplex altera qua
affert natura cãꝵ altera que oratoꝵ udicio et prudẽ¬
cia conprobat᷑ ¶Iam ut aliquid ante rẽ dicamꝰ demde
ut uem exponaamꝰ post ut eam probemꝰ nostris presidus
confirmadis cõtrariis refutandis demũ ut cõcludama
atq ita per oremꝰ hoc dicendi natura ip̃a prestabit.
uti uero statuamꝯ ea que de probandi ac docendi causa
dicenda sunt que admouent cũ pondonꝰ id uł magxrne
propiũ oratoris prudentie. Illulta ẽi occirorut argu¬
menta multaq indicendo profutura uideant᷑ s eoru
partini ita leiua sunt ut cõtempneda sint partĩ etiam
si quid habent adiumenti sunt non nunꝙͣ eiꝯ modi ut
msĩt in hus aliquid uicu neq tanti sit illud quod prodesse
uideatur ut cũ aliquo malo ꝯiungatur. que autẽ u tilia
sunt aiq firma. si ea tamen ut sepe fit ualde multa sunt
eaq ex his aut leuissima sunt aut aluis graiuorib cõsilia

Expanded text:
paulo ante laudabas, ad ordinem conlocationemque rerum ac locorum; cuius ratio est duplex; altera, quam adfert natura causarum, altera, quae oratorum iudicio et prudentia comparatur: nam ut aliquid ante rem dicamus, deinde ut rem exponamus, post ut eam probemus nostris praesidiis confirmandis, contrariis refutandis, deinde ut concludamus atque ita peroremus, hoc dicendi natura ipsa praescribit; ut vero statuamus ea, quae probandi et docendi causa dicenda sunt, quem ad modum componamus, id est vel maxime proprium oratoris prudentiae. Multa enim occurrunt argumenta; multa, quae in dicendo profutura videantur; sed eorum partim ita levia sunt, ut contemnenda sint; partim, etiam si quid habent adiumenti, sunt non numquam eius modi, ut insit in eis aliquid viti neque tanti sit illud, quod prodesse videatur, ut cum aliquo malo coniungatur; quae autem utilia sunt atque firma, si ea tamen, ut saepe fit, valde multa sunt, ea, quae ex eis aut levissima sunt aut aliis gravioribus consimilia,
Abbreviated transcription (Latin):
Quem nece crudeli mactanit ciuis et hostis
Nil agis antomi scripta diserta iacent
Uulnere nempe tuo ciceronem pitersicis ac te.
Tulius eteris uulneribus lacerat
Orpus in hoc tumulo mnagni cicexonis humatum
C

Expanded text:
Quem nece crudeli mactauit ciuis et hostis. Nil agis, Antoni: scripta diserta manent. Vulnere nempe uno Ciceronem conficis, at te Tullius aeternis uulneribus lacerat. 110 = 604 R IVLIANVS Corpus in hoc tumulo magni Ciceronis humatum C
Abbreviated transcription (Latin):
speciẽ pingere neq ẽẽ peritulũ ꝗleonem aut ta
uruni pnigat egregie ne iidem in multis aliis qu¬
adrupedibꝮ façere nõ possit ¶Neq eĩ ẽ oĩo does
ulla inqua oĩa q̃ in illa arte effici possint adoctore

Expanded text:
speciem speciem urum pingat egregie, ne idem in multis aliis quadrupedibus facere non possit—neque est omnino ars ulla, in qua omnia, quae illa arte effici possint, a doctore
Abbreviated transcription (Latin):
tinencia de prudencia de magnitudine animi de liber¬
litate. de pietate de amicicia de officio defide de cet¬
eris uirtutibꝰ contrariis q uiciis dicendũ oratoxipu¬
temo . Itemq de re .p. de iperio de remilitari dedi¬
sciplina ciuitatis de hominũ morib ¶ Assumaniꝯ eam
qͦ paxtẽ s ita ut sit circunscripta modicis regionibo
E quidem oĩa que pertinent ad usumi ciuium mor
in natura in moribꝰ conprchendã ẽẽ oratori puto si
autem ip̃is dereb ut ita loquatur uti ea qui iura qui
leges qui ciuitates constituerũt locuti sunt smpłr
et splendide sie ieiuna concertacõe uerboꝵ. ho
loco ne qua sit admiracio sitat tantaꝵ q uerꝑ mi¬
lla ame precepta putentur sic statuo ut in certis¬
axtibꝯ cum tradita st̃ cuiꝯ cunq rei difficiluua
relinquam qr tñ aut faciliora aut siłiã sunt cuiꝯ¬
q tradi non ncc̃e ẽ ut in pictura qui hominu

Expanded text:
tinentia, de prudentia, de magnitudine animi, de liberatinentia, de prudentia, de magnitudine animi, de liberalitate, de pietate, de amicitia, de officio, de fide, de ceteris virtutibus contrariisque vitiis dicendum oratori putemus; itemque de re publica, de imperio, de re militari, de disciplina civitatis, de hominum moribus, adsumamus eam quoque partem, sed ita, ut sit circumscripta modicis regionibus. Equidem omnia, quae pertinent ad usum civium, morein natura, in moribus, comprehendenda esse oratori puto; siautem ipsis de rebus ut ita loquatur, uti ei, qui iura, qui leges, qui civitates constituerunt, locuti sunt, simpliciter et splendide, siloco ne qua sit admiratio, si tot tantarumque rerum nulla a me praecepta ponentur, sic statuo: ut in ceterartibus, cum tradita sint cuiusque artis difficillima, reliqua, quia aut faciliora aut similia sint, tradi non necesse esse; ut in pictura, qui hominum unam
Abbreviated transcription (Latin):
les sunt que in litib que in deliberacõib uersantur.
¶addat si quis uolet etiam laudacioĩs alterũ ꝙ app¬
ellant omines fere scriptores explicat nemo nifinicã
tur. si enim est oratoris quecunq res infinite poĩtade
ea posse dicere dicendũ exit et quanta sic solis plenit¬
udo que forma terre. de mathematicis de musicis reb
non poterit ꝙͥ dicat hoc genere suscepto recusare.
Deniq ei qui profitetur ẽẽ suũ non solum de eis contre¬
uexsiis. que temporibꝰ et personis note sunt hoc ẽ de
omnibꝰ forensibꝯ s ecĩa de genexũ infinitis questionib
dicexe nllum põt ẽẽ genꝰ or̃onis ꝙ sic exceptũ ¶S.
si illam quoq partẽ q̃stionũ oratori uolunꝰ adiunga¬
mꝯ uagam et liberã et late patentẽ ut de rebꝯ bonis aut
malis expetendis aut fugiendis honestatis aut tur¬
pibꝰ utilibꝰ an inutilib de uixtute de iusticia de con¬

Expanded text:
les sunt, quae in litibus, quae in deliberationibus versantur, les sunt, quae in litibus, quae in deliberationibus versantur, addat, si quis volet, etiam laudationes; alterum, quod appellant omnes fere scriptores, explicat nemo, infinitam ihi non videntur: si enim est oratoris, quaecumque res infinite posita sit, de ea posse dicere, dicendum erit ei, quanta sit solis magnitudo, quae forma terrae; de mathematicis, de musicis rebus non poterit quin dicat hoc onere suscepto recusare; denique ei, qui profitetur esse suum non solum de eis controversiis, quae temporibus et personis notatae sunt, hoc est, de omnibus forensibus, sed etiam de generum infinitis quaestionibus dicere, nullum potest esse genus orationis, quod sit exceptum. Sed si illam quoque partem quaestionum oratori volumus adiungere vagam et liberam et late patentem, ut de rebus bonis aut malis, expetendis aut fugiendis, honestis aut turpibus, utilibus aut inutilibus, de virtute, de iustitia, de con
Abbreviated transcription (Latin):
bet et in reb gestis delctari non solum quid actu
aut dictum sit sed eciam quo et cur de euentu dicat᷑
ut cause explicentur ommnes uel casus uel sap̃ĩe uł
teneritatis hominũq ip̃oꝵ non solum resgeste. sed
ecĩa qui fama at nomine excellant. de cuiꝯq uita atq
natura ¶Uerboꝵ autẽ xacio et genꝯ oronis susum
atq tractũ et tum leuitate quadã equabilit̾ profluẽs
q roꝵ uidetis ne nulla ẽẽ precepta que in artib ret¬
hoꝵ reperiantur.¶In eodem silencio multa alia ora¬
toꝵ officia iacuerunt. coartaciones precepta consu¬
ltaciones ad monimẽta que tractãdã sunt oĩa diẜtissi¬
me s locũ suum in huis artibꝰ que tradite sunt habent
nullum. ¶ Atq in hoc genere illa qͦ est infinita silua
ꝙͣ oratores plexiq ut ecĩa crassꝰ ondit douo genera
ad dicendũ dederũt unũ de certa finicaq cã qua¬

Expanded text:
bet et in rebus gestis declarari non solum quid actum bet et in rebus gestis declarari non solum quid actum aut dictum sit, sed etiam quo modo, et cum de eventu dicatur, ut causae explicentur omnes vel casus vel sapientiae vel temeritatis hominumque ipsorum non solum res gestae, sed etiam, qui fama ac nomine excellant, de cuiusque vita atque natura; verborum autem ratio et genus orationis fusum atque tractum et cum lenitate quadam aequabiliter profluens rerum videtisne nulla esse praecepta, quae in artibus rhetorum reperiantur? In eodem silentio multa alia oratorum officia iacuerunt, cohortationes, praecepta, consolationes, admonita, quae tractanda sunt omnia disertissime, sed locum suum in his artibus, quae traditae sunt, habent nullum. Atque in hoc genere illa quoque est infinita silva, quod oratori plerique, ut etiam Crassus ostendit, duo genera ad dicendum dederunt: unum de certa definitaque causa, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Setas oĩo quasi alia quadã lingua locutos
non cogor atting̾e cuni iis me ut dixi ob¬
lecto qui res gestas aut oraciones scripse¬
runt suas. aut qui ita lo quantur ut uideantur uo¬
luisse ẽẽ nobis. qui non suma prudentissimi familiar¬
xes. Sed illuc redeo uidetis ne quantũ munꝯ sit hr
storia. haud scio aut flumĩe oracionis eti uarictate
maxiniũ neq eam reperio unꝙͣ separatĩ instructã
rethoꝵ preceptis. Ita sunt enim ante occulos ¶Nã¬
quis nescit primã ẽẽ. hystorie legeni nequid falsi di¬
tere audeat. demũ nequid ueri tacere audeat ut ne
q suspicio gr̃e sit inscribendo neq sumultatis.:
silicet fundamẽta nota st̃ õibꝯ ip̃a autẽ ex hedifi¬
tatio posita ẽ in reb et uerbis et uerbisrer rõ
ordinem temporũ desiderat regionẽ descripcio¬
ueni uult ẽt̃ ꝙ tam in rebꝰ magnis memoria dig¬
na consilia ꝑrimũ demum acta postea euentus expe¬
ctentur ¶ Et deconsilus significari quid scriptor pro¬

Expanded text:
etas omnino quasi alia quadam lingua locutos non conor attingere. Cum eis me, ut dixi, oblecto, qui res gestas aut orationes scripserunt suas aut qui ita loquuntur, ut videantur voluisse esse nobis, qui non sumus eruditissimi, familiares. Sed illuc redeo: videtisne, quantum munus sit oratoris historia? Haud scio an flumine orationis et varietate maximum; neque eam reperio usquam separatim instructam rhetorum praeceptis; sita sunt enim ante oculos. Naquis nescit primam esse historiae legem, ne quid falsi dicere audeat? Deinde ne quid veri non audeat? Ne quae suspicio gratiae sit in scribendo? Ne quae simultatis? Haec scilicet fundamenta nota sunt omnibus, ipsa autem exaedificatio posita est in rebus et verbis: rerum ratio ordinem temporum desiderat, regionum descriptionem; vult etiam, quoniam in rebus magnis memoriaque dignis consilia primum, deinde acta, postea eventus exspectentur, et de consiliis significari quid scriptor pro
Abbreviated transcription (Latin):
ndaca sunt exponenda: aut in senatu aut ab impe¬
ratore aut ad imperatorẽ aut ad regẽ aut ad po¬
pulũ aliquem asenatu. num qr hoc genere or̃onis
in huiꝯ mõi causis ab acusatore est utendũ id creco
eciam pars hes causaꝵ numeranda uidetur aut ꝓ¬
piis preceptis instruenda ¶ Minime uero inquit catu
sepe diserte agenda sunt et que ego pulo ante cũ eloa¬
uencĩa laudarẽ dixi oratoris ẽẽ neq habent suum locu
ullum in diuisione parcium neq certũ preceptoꝵ genꝰ
et agenda sunt non minus diserte ꝙͣ que in lite dicu¬
ntur oburegatõ cohortacõ consolacio mediotris ars¬

Expanded text:
ndata sint exponenda aut in senatu ab impendata sint exponenda aut in senatu ab imperatore aut ad imperatorem aut ad regem aut ad populum aliquem a senatu, num quia genere orationis in eius modi causis accuratiore est utendum, idcirco pars etiam haec causarum numeranda videtur aut propriis praeceptis instruenda?' 'Minime vero,' inquit Catulsaepe diserte agenda sunt et quae ego paulo ante, cum eloquentiam laudarem, dixi oratoris esse, neque habent suum locum ullum in divisione partium neque certum praeceptorum genus et agenda sunt non minus diserte, quam quae in lite dicuntur, obiurgatio, cohortatio, consolatio, quorum