comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
centum uixit annos qmͣ qui ab
ubere ad sepuldirum rapitur qnͣ¬
do quidem et utriq funs adest et
tempus utrinuq preteriit. Audi¬
uimus sepe mouentes senes dicẽ
uideri sibi uir unum diem integr
uixisse. et profecto inter breuissi¬
mum hibernum diem ac longis¬
sinum nestere ͤ uite tempus trac¬
tu aliquid Exitu nichil int̾fit. ubi
ad mietam et ut̾usq ut sic dicam¬
ad uesperaui uentum est. Atqui
ita esse ut dixi uiteq speu ꝙ̃ rem
ipsam pluris fieri facile de stulto¬
cum ita suit ad sumima sic hẽto.
Nil me lecius auditurũ ꝙͣ hunc
talem cumui tui statum: Cand eĩ
de opibus ĩmensis auctuntan ob¬
sessum et oppressum dicam: Quid
si factum ittilie regem scirem qͣ
breue gaudium qmͣ caducum. Ne¬
gna opes et quicquid omĩno for¬
tua tribuit uouit ecipere. finga¬
tur fortuna liberalior. qd̾q pera¬
prarum est usq ad exitum aunei.
fingatur rota illa uolubilis cuiꝰ¬
piam mauditi fauons obicibus

Expanded text:
centum vixit annos, quam qui ab centum vixit annos, quam qui ab ubere ad sepulcrum rapitur, quandoquidem et utrique finis adest et tempus utrunque preteriit? 13 Audivimus sepe morientes senes dicere videri sibi vix unum diem integrum vixisse; et profecto inter brevissimum hibernum diem ac longissimum Nestoree vite tempus tractu aliquid, exitu nichil intersit, ubi ad metam et utriusque, ut sic dicam, vesperam ventum est. Atqui ita esse ut dixi, viteque spem quam rem ipsam pluris fieri, facile de stultocum ita sint, ad summam sic habeto; nil me letius auditurum quam hunc talem animi tui statum. Quid enim si opibus immensis auctum — an obsessum et oppressum dicam? —, quid si factum Italie regem scirem? Quam breve gaudium, quam caducum! Regna opes et quicquid omnino fortuna tribuit, novit eripere. 15 Fingatur fortuna liberalior, quodque perrarum est, usque ad exitum amica; figatur rota illa volubilis cuiuspiam inauditi favoris obicibus:
Abbreviated transcription (Latin):
unum finem petunt. ab egressu
materm ueten ouines ad hoc iter
destinati sumus. Hes ipsos uel eta¬
te tuiuldos uł regno qui condicionis
obliti iumortalitatis spem uento¬
sis ercoribus conceperunt uł seqͥ
et illic culti prouisiq iniuus est
exploratiq quicꝙͣ sic. Sic iustitu¬
endus est auimus ut hoc ipõ die
tranquillus expectet et hac ipsa
hora quicquid ominiuz annorum
seres unmatur. Niam quid oro te
refert hodie ue an cras au u̾o nunc
fict an trrduscule quod utiq cito
fieri oportet usq adeo ut inpossibi¬
le sic differri. Hec subterfugia ⁊ has
morulas humana ne quicꝙͣ cap¬
tat ignama que unuendi auida in¬
xisse contempnt ingrator more
qui qd̃ importune ambiunt fastidi¬
unt consecuti. ¶ Sic est lougitu¬
do uite concupiscitur. et si nichil
in hac breuitate lougun sit Esto
auteui utcuiqz contigent erop¬
tata uiacitas postquͣ puctus
ille nouissimus ingrunt et soluta
longemim uiuculum manus moi¬
tis. Quero quid ht amplius qui

Expanded text:
unum finem petunt. 10 Ab egressu unum finem petunt. 10 Ab egressu materni uteri omnes ad hoc iter destinati sumus; hos ipsos vel etate tumidos vel regno, qui conditionis obliti, immortalitatis spem ventosis erroribus conceperunt, vel seqet illic culti provisique minus est.exploratique quicquam sit, sic instituendus est animus, ut hoc ipso die tranquillus expectet et hac ipsa hora quicquid omnium annorum series minatur. 11 Nam quid, oro te, refert hodie ne an cras, an vero nunc fiat an tardiuscule quod utique cito fieri oportet, usqueadeo ut impossibile sit differri? Hec subterfugia et has morulas humana nequicquam captat ignavia, que vivendi avida vixisse contemnit, ingratorum more, qui quod importune ambiunt, fastidiunt consecuti. 12 Sic est: longitudo vite concupiscitur, etsi nichil in hac brevitate longum sit. Esto autem: utcunque contigerit exoptata vivacitas, postquam punctus ille novissimus ingruit et solutura longevum vinculum manus mortis, quero, quid habet amplius qui
Abbreviated transcription (Latin):
propinquat ⁊ Iam cum nuilia etas
de uite longitudine certa sit hec de
uiciuitate mortis incerta esse nou
potest. Somini uigens s ignotinu
uulgo tibi nunc obinam uenit.
Imple feliciter tuum nomen. et bo¬
nuni contra nou modo intrepidus
s erultans uade repertum qz non
mestus ut magna pars mortaliũ
quibus mori hoc est nature obseqͥ
pena est. s letus ut pauti quasi
magnum aliquod dei mimus am¬
plectere te qr de multis uite tempe¬
statibus uotuns auris in portum
non in scopulumi uehi credas. Neq
quod et si malum esset declinan
nequit erhorteas. Ibunus quidez
ommes. Ibiuius. Ire omnbus est
uecesse. Sed ibimus ĩpanidi. Paue¬
re eium non uatura rei sed opimio
est amini. Non cõmuiis a cerbitas
s unbecillitas singulorum Alioquͥ
omies pauidi morerentur. Nec in¬
comitati ibiuius e cunctis terris
ac seculis. ante retro circum ĩmim̾a¬
bilis cuiba est. Et qui uati sunt ⁊
qui nascentur diuersis gradibus

Expanded text:
propinquat; nam cum nulla etas propinquat; nam cum nulla etas de vite longitudine certa sit, hec de vicinitate mortis incerta esse non potest. 8 Bonum ingens sed ignotum vulgo tibi nunc obviam venit; imple feliciter tuum nomen, et bonum contra non modo intrepidus sed exultans vade, repertumque non mestus, ut magna pars mortalium quibus mori, hoc est nature obsequi, pena est, sed letus, ut pauci, quasi magnum aliquod Dei munus amplectere, teque de multis vite tempestatibus votivis auris in portum non in scopulum vehi credas, neque quod etsi malum esset declinari nequit, exhorreas. Ibimus quidem omnes, ibimus; 9 ire omnibus est necesse; sed ibimus impavidi. Pavere enim non natura rei sed opinio est animi, non comunis acerbitas sed imbecillitas singulorum; alioquin omnes pavidi morerentur. Nec incomitati ibimus; e cuntis terris ac seculis ante retro circum innumerabilis turba est, et qui nati sunt et qui nascentur diversis gradibus
Abbreviated transcription (Latin):
serun laborum fuis et uite melioris
uncium est. I securus igitur ut facis
nichil trepidau̾s. Seuectus ⁊ mors
liberatuces sunt humam generis.
auimorum morbos qui uuinuera¬
biles et pene uicurabiles sunt pri¬
ma mitigat. secunda conuellit. pri¬
ma a malis atq laborib abstrahit.
secunda ueris bonis et quieti uos in¬
serit sempit̾ue. ¶ Quod de morte
presertim quam a multis infama¬
tam uideo forsan dicere non auderẽ
uisi plotinus ille platouicorum prĩ¬
ceps ut sileam ceteros et secuti eum
aliquot ex ducibus uostrs uoĩatim
ns utar u̾bis musericordem patreu
unicla nobis fecisse mortalia. Bona
igitur seuectus que iam ureta iar
tecum est et mors melior quan ex¬
pectas. ut euim mors peccatoruim pes¬
sima quod psalusta ait. Eonm in¬
telligo ques peccasse non peuitet si
delectat ne si prerupte minis accep¬
tum sit omnes homines peccator
appellacio comprehendat sic opña
mors instorum. hec haud du bie iaz

Expanded text:
pserim, laborum finis et vite melioris pserim, laborum finis et vite melioris initium est. 5 I securus igitur, ut facis; nichil trepidaveris. Senectus et mors liberatrices sunt humani generis: animorum morbos, qui innumerabiles et pene incurabiles sunt, prima mitigat, secunda convellit; prima a malis atque laboribus abstrahit, secunda veris bonis et quieti nos inserit sempiterne. 6 Quod de morte presertim, quam a multis infamatam video, forsan dicere non auderem, nisi Plotinus ille platonicorum princeps, ut sileam ceteros, et secuti eum aliquot ex ducibus nostris, nominatim ni utar verbis, “misericordem patrem vincula nobis fecisse mortalia”. 7 Bona igitur senectus, que iam iuxta, iam tecum est; et mors melior, quam expectas. Ut enim «mors peccatorum pessima», quod Psalmista ait — eorum intelligo quos peccasse non penitet sed delectat, ne, si prerupte nimis acceptum sit, omnes homines peccatorum appellatio comprehendat —, sic optima mors iustorum. Hec hauddubie iam
Abbreviated transcription (Latin):
sisterem sane curiosius huic leco ut
omnes qui uidentur augores ac mo¬
lestias senectutis excuterem. nec gra¬
uiter tibi hunc calanium et haue
unam dietulam prestarem qũi mͥ
plurimas prestitisti insi quia et se¬
nectus satis apud ciceronem a cato¬
ne uon ercusata tantum sed lauda¬
ta est. Et ego te fortissune seuescen¬
tem nuillis hortatib induci posse at¬
bittor ut fortiore amiuo senestas. supͣ
liuinitũ eitam ichil est quo sit lecus
cispexisse excinas. ubi cus te assidue
mortem intrepidum expectare. o doc¬
to uiro et uere te dignum u̾bum. mori
tumeant qui uiere nescieriut. Tu
qui sic urxisti ut nou mutiliter uatꝰ
sis non tibi non patrie nou aunicis
cur queso mortem tuneas q̃ tibi qͥd
aliquid qmͣ defessum corpusculum
et cum illo multum laboris ac tedi
ablatura sit auiie uil prorsus uoci¬
tura. uel nounu. Mors quidem ut
malis omnibus suppliciorum intro¬
itus uoluptatum exitus. Sic bonis
quorum ego te nuueris fident̾ ascpͥ¬

Expanded text:
Insisterem sane curiosius huic loco ut Insisterem sane curiosius huic loco ut omnes qui videntur angores ac molestias senectutis excuterem, nec gravarer tibi hunc calamum et hanc unam dieculam prestare, qui michi plurimas prestitisti, nisi quia et senectus satis apud Ciceronem a Catone non excusata tantum sed laudata est, et ego te fortissime senescentem nullis hortatibus induci posse arbitror ut fortiore animo senescas: supra summum enim nichil est quo sit locus aspexisse extimas, ubi ais te assidue mortem intrepidum expectare? O docto viro et vere te dignum verbum! Mori timeant qui vivere nescierunt; tu qui sic vixisti ut non inutiliter natus sis, non tibi non “patrie” non “amicis”, cur queso mortem timeas, que tibi quid aliud quam defessum corpusculum et cum illo multum laboris ac tedii ablatura sit, anime nil prorsus nocitura vel nomini? Mors quidem ut malis omnibus suppliciorum introitus, voluptatum exitus, sic bonis, quorum ego te numeris fidenter ascri
Abbreviated transcription (Latin):
es .o. inuidiosum o beatum te. si qͥd
tute et morte nõ modo fortit̾ sed
Quid loquor.: Imo equidem
ascendere. alta est enim et spectabił
et qd ommes consentiiut uen̾abilis
senectus: uis altitudinem ueram
nosse. adolescentie lubritum iter ac li¬
bidinum et irarum uebulas super¬
gressa celoq propinquior quecumq
suspitere reliqua etas solet iam sub
pedibus habet ac despicit. Curuet il¬
la humeros licet genero sos certe am¬
mos attosuit et quiꝙͣ qui nichil pret̾
corpus cogitant oculoriui fallaci iu¬
dicio curuam etatem ac depressa
putent uere sublinus et erecta est.
itaq senuisse doleant qui spes om̃s
et felicitatis sue sunuiam in corpo¬
re posuerunt. Tu ad eam etatem
petuenisse gaude cui maior sit auru
cura qmͣi corporis: Quod eium nue¬
nis quasi in aduersum remignus sũ¬
mo unsu et magius uiribus faciebas
ecce ut secundo etatis alneo nauigãs
et quibus oppugnabaris adiutus
uullo iam labore semior facis. ¶In

Expanded text:
es. O invidiosum, o beatum te, si quides. O invidiosum, o beatum te, si quidtute et morte non modo fortiter sedQuid loquor? imo equidem ascendere; alta est enim et spectabilis et, quod omnes consentiunt, venerabilis senectus. Vis altitudinem veram nosse? adolescentie lubricum iter ac libidinum et irarum nebulas supergressa celoque propinquior, quecunque suspicere reliqua etas solet, iam sub pedibus habet ac despicit. Curvet illa humeros licet, generosos certe animos attollit, et quanquam qui nichil preter corpus cogitant, oculorum fallaci iudicio curvam etatem ac depressam putent, vere sublimis et erecta est. 2 Itaque senuisse doleant qui spes omnes et felicitatis sue summam in corpore posuerunt; tu ad eam etatem pervenisse gaude, cui maior sit animi cura quam corporis. Quod enim iuvenis, quasi in adversum remigans, summo nisu et magnis viribus faciebas, ecce ut secundo etatis alveo navigans et quibus oppugnabaris adiutus, nullo iam labore senior facis. 3
Abbreviated transcription (Latin):
as anteqmͣ desiuas. Quidam c̾te
ut auueus ait ante desierunt ꝙͣ
inciperent Inm classico non obstre¬
pente nec fraugentibus curis ĩ¬
tegros et tranquilles et placidos
sompnos carpis. Iain letos dies
securtisq noctes agis. Iam ĩ portu
uaingas et post terga respitiẽs
turbidas et ancipites procellas
bat. et si forte uulgo felicior ind̾e
morieris in pace uiues. occultur
diuine proiidentie minius agno¬
stito. longe consuetuduns uisco
explicitum ac fortassis ut est a¬
minus hominum sepe rerui ne¬
scius et peritulis sus fauens uł
nuunitum teuentus optabilis pa¬
trie reddidit. nt ad eteruam illã
petriau unde uunc eulaunis¬
libenor sit regressus .o. quauto tibi me¬
lius accdit qmͣ sperabas et pelagi
monstra et siremun cantus surda tu¬
tus cure transisti. Et salua puppe scil¬
lam et caribdim aic multa cum lau¬
de curiatum fluctus et scopulos eua¬
sisti. Iam in patria tua degis. Iam
ad patricui pergis. Iam demq tuus

Expanded text:
as antequam desinas; «quidam» certe, as antequam desinas; «quidam» certe, ut Anneus ait, «ante desierunt quam inciperent». Iam classico non obstrepente nec frangentibus curis, integros et tranquillos et placidos somnos carpis; iam letos dies securasque noctes agis; iam in portu navigas et post terga respiciens, turbidas et ancipites procellas bar, etsi forte vulgo felicior videremorieris, in pace vives. Occultum divine providentie munus agnoscito; longe consuetudinis visco explicitum, ac fortassis — ut est animus hominum sepe rerum nescius et periculis suis favens — vel invitum te ventus optabilis patrie reddidit, ut ad eternam illam patriam, unde nunc exulamusliberior sit regressus. 3 O quanto tibi melius accidit quam sperabas! et pelagi monstra et sirenum cantus surda tutus aure transisti, et salva puppe Scyllam et Caribdim ac multa cum laude curiarum fluctus et scopulos evasisti. Iam in patria tua degis, iam ad patriam pergis, iam denique tuus
Abbreviated transcription (Latin):
himilitati ince graciani non de¬
esse meuui rebar non tacere qd
scirem ad tuum decus pertiuere. di¬
ri cesar. et repeto plurimum huie
debes. Nec tu modo s iperium cãs
sileo. Note siit tibi solicitudo. fides
et industria. de nullo hominũ spe¬
rat nisi de te. hic talis uir ita de te
meritus inter multa pericula ccu¬
ciabili cum labore cotidie it ⁊ re¬
dit. Nulla re auctior insi etate in
dies semor: cur nou et in dies diti¬
or. Da obsecco libertati fideiq mee
ueniam. Nunqmͣ insi fides mul¬
ta esset tauta suppeteret lib̾tas.
Tuum est cesar. ut calcare nupro¬
bos. sic boues attollere. fac ut hic
uir fidus ac nobilis qui iuentã
suami pro tua gloria tot laboribꝰ
attent te du ce teqz auspice possit
in seuectute quiescere.
Ad Bonincontrũ. gratulatio ꝙ e
procellis turialib ĩ pͥuate uite por¬
tum sero licet euaserit.
am sero licet optime uir
muere incipis. Gaude. sa¬
tis est enim modo incipi¬

Expanded text:
humilitati mee gratiam non dehumilitati mee gratiam non deesse, meum rebar non tacere quod scirem ad tuum decus pertinere. Dixi, Cesar, et repeto: plurimum huic debes, nec tu modo sed imperium. Causas sileo; note sunt tibi solicitudo fides et industria; de nullo hominum sperat nisi de te. 2 Hic talis vir ita de te meritus, inter multa pericula cruciabili cum labore quotidie it et redit, nulla re auctior nisi etate; in dies senior: cur non et in dies ditior? Da, obsecro, libertati fideique mee veniam; nunquam, nisi fides multa esset, tanta suppeteret libertas. Tuum est, Cesar, ut calcare improbos sic bonos attollere; fac ut hic vir fidus ac nobilis, qui iuventam suam pro tua gloria tot laboribus atterit, te duce teque auspice possit in senectute quiescere. 4 Ad Bonincontrum, gratulatio quod e procellis curialibus in private vite portum, sero licet, evaserit. 1 Iam, sero licet, optime vir, vivere incipis. Gaude; satis est enim modo incipi
Abbreviated transcription (Latin):
cendus aliquando indeare et int̾¬
dum freno non semper calcaribus
eguisse. Aristotilis discipliuna est
quantum michi indetur non iuef¬
ficar ut qui in alto extremoruu
peccare solitus fuent sese in con¬
tranum trahat quod tortuosa lin¬
guorum dirigentes faciunt ut u̾¬
bo utar ipsius. Sic eniui ad medi¬
um et ad rectum facilius perueni¬
tur. hactenus qd̾ mens tulit. Nũc
restabat ut epłe tue satisfacerez.
Sed quoniam tu illud us secretũ
ego autem hec nota omnib uelĩ
diuidam res diuersas et quod ex
me flagitas seorsinu leges uale
cesar minctissime et sepe oro. co¬
gita quid uiro debitum. quid pu̾¬
cipi medioł. xiiͦ. kał. aprilis.
cceueram. s cogit ut loqͣr
non nimus tun renerentie¬
qmͣ eius amor pro quo loquor. mi¬
lod hic tuus et amicus meus olĩ
Ineis in lit̾is tibi fiducialit̾ comẽ¬
datus fint non quia uel tu uł ille
uel ego michi sim ignotus. s sen¬
ciens apud intuestatem tuamo

Expanded text:
cendus aliquando videare, et intercendus aliquando videare, et interdum freno, non semper calcaribus eguisse. Aristotilis disciplina est, quantum michi videtur non inefficax, ut qui in altero extremorum peccare solitus fuerit, se se “in contrarium trahat”, «quod tortuosa lignorum dirigentes faciunt», ut verbo utar ipsius; sic enim “ad medium” et ad rectum facilius “pervenitur”. 42 Hactenus quod mens tulit; nunc restabat ut epystole tue satisfacerem; sed quoniam tu illud vis secretum, ego autem hec nota omnibus velim, dividam res diversas, et quod ex me flagitas seorsum leges. Vale, Cesar invictissime, et sepe, oro, cogita quid viro debitum, quid principi. Mediolani, XII Kal. Aprilis. creveram, sed cogit ut loquar non minus tui reverem eius amor pro quo loquor. Miles hic tuus et amicus meus olim meis in literis tibi fidutialiter commendatus fuit, non quia vel tu vel ille vel ego michi sim ignotus; sed sentiens apud maiestatem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
illam attigi que aminu tuuz
semper gram pioq negocio urg̾e
sepe oculos lacrunis implere debu¬
erat. Non ne enm uigilanti so¬
pitoq tibi occurrit. Ihrłm indua
mops captiua serua misera que
nuillum iam insi er te poscit ac spe¬
rat auxilium. Inter hec tu somp¬
num oculis aut palpebris dor mitti-¬
cionem aut requiem temporibus
tius prebes. Expergiscere imperator.
bora est. nuo u̾o iam transiit. Acce¬
lera et uircuti calcar ingenima ut
seguiciem uelccitate compenses.
Sinrge inqm. surge iam imperator.
Surge et clamorem urbis atqz or¬
bis te uocantis eraudi. Coufrica o¬
culos et circun spice imperator ui¬
debis multa que corgi ueluit et
intelliges non tidi boc nomen ii¬
positum ut quiescas. ¶ Michi qui¬
dem in eplis omnibus ad te missis¬
stilus idem ac materia una est ex¬
hortacio scilicet inccepacio q quen¬
monie et u̾borum stumili Aude o¬
to aliquid quo michi non semper
exorandus atq urgendus s coher¬

Expanded text:
illam attigi, que animum tuum illam attigi, que animum tuum semper gravi pioque negotio urgere, sepe oculos lacrimis implere debuerat. Nonne enim vigilanti sopitoque tibi occurrit Ierusalem vidua inops captiva serva misera, que nullum iam nisi ex te poscit ac sperat auxilium? 40 Inter hec tu somnum oculis aut palpebris dormitationem aut requiem temporibus tuis prebes. Expergiscere, imperator, hora est, imo vero iam transiit; accelera et virtuti calcar ingemina ut segnitiem velocitate compenses. Surge, inquam, surge iam, imperator, surge, et clamorem Urbis atque orbis te vocantis exaudi; confrica oculos et circumspice, imperator: videbis multa que corrigi velint, et intelliges non tibi hoc nomen impositum ut quiescas. 41 Michi quidem in epysstilus idem ac materia una est, exhortatio scilicet increpatioque, querimonie et verborum stimuli. Aude, oro, aliquid quo michi non semper exorandus atque urgendus, sed coer
Abbreviated transcription (Latin):
mo ue tũ quidem. uita enim spo¬
liciri natura est. libertate secordia.
⁊Iunc u̾o que nam ista superbia
este principem romanum publi¬
ce libertatis auctorem libertate
priuare ut cuius esse debent oĩa
ipse non sit suus: Quomodo einz
liber suiq dominus est cui sit in¬
terdictum ire quo liberat. Mimus
dico imo quid̃ cui sue domus liuiẽ
obstrusum sit atq ipse ut propͥe
dicam qmͣ longissue relegatus.
¶Intelligis cesar non que dixi
tantum. s que dicere uolui. Mul¬
ta eniui occusant insi uerear ne
superuacua tibi sit michi eciam
periculosa narracio. Sat odii iam¬
pridem pro uarietate contraxi.
Studio miinicos querere nõ sim¬
pler amaͤncia est. Itaq satis ho¬
die dixerm qmͣ efficacit̾ tu inde¬
tis. michi si ultra nequeam sa¬
tis est et etati mee et postentati
insuꝑ fideli officio fiuictum esse
quod et sepe olim fecisse indeor.
et si quid deerat hec dies imple¬
uerit. ¶ Nec dum tamen curã

Expanded text:
mo ne tum quidem: vita enim spomo ne tum quidem: vita enim spoliari natura est, libertate secordia. Nunc vero quenam ista superbia est, principem romanum publice libertatis auctorem libertate privare, ut cuius esse debent omnia, ipse non sit suus? Quomodo enim liber suique dominus est, cui sit interdictum ire quo libeat? minus dico: imo quidem cui sue domus limen obstrusum sit atque ipse, ut proprie dicam, quam longissime relegatus? 38 Intelligis, Cesar, non que dixi tantum, sed que dicere volui; multa enim occursant, nisi verear ne supervacua tibi sit, michi etiam periculosa narratio; sat odii iampridem pro veritate contraxi; studio inimicos querere non simplex amentia est. Itaque satis hodie dixerim: quam efficaciter tu videris; michi, si ultra nequeam, satis est et etati mee et posteritati insuper fideli officio functum esse, quod et sepe olim fecisse videor et siquid deerat, hec dies impleverit. 39 Necdum tamen curam
Abbreviated transcription (Latin):
lib̃tas erpitur. sed irasti quod
utiuam non fecisses. s fecisti di¬
spenscicione opus est. Quid in
plano hesitas. Quem unus ur̃xit
sepe idemi sepe alius soluit. Quid
refert uude redeat libertas redecit
modo. Qui impedunt expediet.
si is uolit ueniet qui nollet. Quo¬
modo autem nichil ad rem modo
ut uelit seu tua uirtus amorem
seu stuporem gloria seu tuuorez
pacitura felicitas. riemo est qui
instum ac famosum et felicem
principem non uel amet miret᷑¬
q uel metuet. Incipe uetus est
b̾bum. multis itinerib romaui
peti. Si torpes nuillus nõ satis te¬
mix laqueus est. Si t̾e moues ua¬
ne artum ex aiderint tendicule
colubere magnus est labor. Excu
uincus erit. Nemo leonem arane¬
arum telis. Nemo iusco aquilaz
captam uidit. Quid tue nunc aqui¬
le morantur. Quid tui musitant
leones. facile in seruicium trahit̾
qui libertate se indignum extumat.
at qui se liberuu uoint nou an¬
te libertate pͥuabitur qmͣ uita. ĩ¬

Expanded text:
libertas eripitur. Sed iurasti, quod libertas eripitur. Sed iurasti, quod utinam non fecisses!, sed fecisti; dispensatione opus est. 35 Quid in plano hesitas? Quem unus vinxit, sepe idem, sepe alius solvit. Quid refert unde redeat libertas? redeat modo. Qui impedivit expediet; si is nolit, veniet qui volet; quomodo autem, nichil ad rem, modo ut velit, seu tua virtus amorem, seu stuporem gloria, seu timorem paritura felicitas; nemo est qui iustum ac famosum et felicem principem non vel amet mireturque vel metuat. Incipe. Vetus est verbum multis itineribus Romam peti. 36 Si torpes, nullus non satis tenax laqueus est; si te moves, vane circum excident tendicule, cohibere magnus est labor. Excutvinclis erit. Nemo leonem aranearum telis, nemo visco aquilam captam vidit; quid tue nunc aquile morantur, quid tui musitant leones? 37 Facile in servitium trahitur qui libertate se indignum extimat; at qui se liberum novit, non ante libertate privabitur quam vita; i
Abbreviated transcription (Latin):
seu nnistam excusacionem pro¬
picia diumnitate sublatam in¬
des que tibi et imperio expetitũ
notis infantem ex angusta thori
consorte largita est ħ abet iam
boennia suum regem tu italie
mundiq rex post tergum linꝙ̃¬
di orbis iam securus et patriam
et solum tuum pete. Nam et si
secundam aplĩtam sententiam
inanentem hic non habeas cun¬
tatem. si qua tũ in tertis patria ẽ
tua propria cesarum domus ac
u̾a patria roma est quin et coĩs
ominum est patria rerum capͥd̾
orbis atq urbium regnnia nodili¬
umq tam fertilis exemplorum
ut conspecta facile aminos exci¬
tet detergatq rubiginem. ¶ Quas
uero nunc more causas ancupab̾e.
quibus ue deniceps te coupedibꝰ
tentum dices. Nescio quid roma¬
no pontifici pollicitus iure nitã¬
do interposito quasi mmuro ualido
seu moute muio romane urbis
aditu prohiberis. Sic et sumumo
principi suum imꝑuumi et sũmo
impetio siuis princeps. queq int¬
turaꝵ ominũ maxima est tua tͥ

Expanded text:
seu iniustam excusationem proseu iniustam excusationem propitia divinitate sublatam vides, que tibi et imperio expetitum votis infantem ex augusta tori consorte largita est. 33 Habet iam Boemia suum regem; tu Italie mundique rex, post tergum linquendi orbis iam securus, et patriam et solium tuum pete. Nam etsi secundum apostolicam sententiam “manentem hic” non “habeas civitatem”, siqua tamen in terris patria est tua, propria Cesarum domus ac vera patria Roma est; quin et comunis omnium est patria, rerum caput, orbis atque urbium regina, nobiliumque tam fertilis exemplorum, ut conspecta facile animos excitet detergatque rubiginem. 34 Quas vero nunc more causas aucupabere quibus ve deinceps te compedibus tentum dices? Nescio quid Romano Pontifici pollicitus, iureiurando interposito, quasi muro valido seu monte invio, romane urbis aditu prohiberis; sic et summo principi suum imperium et summo imperio suus princeps, queque iacturarum omnium maxima est, tua tibi
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ nouien ipsius qmͣ latissime
dilgando. Si alexander se intͣ
fines macedonie tenuisset. nou
taui notum macedonum nomen
esset: Quis putas magis amet
xibus an qui ut illam boueste u
laborem. Est ubi magnus amor
auiauit affricanus qmͣ dumi il¬
la relicta a diit carthaginem. Mol
amicorum altis consiliis semp
aduersi sunt. obsemnde aures u¬
lixeum ĩ morem ut in portum
glorie seremim int̾ scopulos eua¬
damus. ¶ Quid ꝙ hec ipsa quã
tuam dicis fuit quidem sed iam
nõ patria tua est ex quo pͥmur
ad imperium ꝑuenisti aliauiq
nascendo atq aliam renascẽdõ
pacriam es adeptus. Audisti ut
alexander idem maçedo regno
accepto non macedonie se s mũ¬
di regem dici iussit. a quo ut uł¬
ta p̾cipiti sic unum hoc magno
amio gestum non inficior. Idẽ
ne tu olim feceris patrii regni ui¬
duitas inhibebat ꝙ abitu tuo de¬
scri indebatur et si quid tibi huma¬
intus a cridisset ad alieuas inauꝰ
peruenturum. hauc seu iunstam

Expanded text:
quam nomen ipsius quam latissime quam nomen ipsius quam latissime divulgando? Si Alexander se intra fines Macedonie tenuisset, non tam notum Macedonum nomen esset. Quis putas magis amet xibus, an qui ut illam honeste ublaborem? 31 Est ubi magnus amoravit Africanus quam dum illa relicta adiit Carthaginem. Mollamicorum altis consiliis semper adversi sunt; obserande aures ulixeum in morem, ut in portum glorie sirenum inter scopulos evadamus. Quid, quod hec ipsa, quam tuam dicis, fuit quidem sed iam non patria tua est, ex quo primum ad imperium pervenisti, aliamque nascendo atque aliam renascendo patriam es adeptus? 32 Audisti ut Alexander idem Macedo, regno “accepto”, non Macedonie se sed “mundi regem” dici iussit; a quo ut multa precipiti, sic unum hoc magno animo gestum non infitier. Idem ne tu olim feceris, patrii regni viduitas inhibebat, quod abitu tuo deseri videbatur et “siquid” tibi “humanitus accidisset”, ad alienas manus perventurum. Hanc seu iustam
Abbreviated transcription (Latin):
ut ulla intermuissio fiat officii. qͥd
nos de supremo et maximo offi¬
ciorum ominium arbitrenum ⁊ i¬
chil onĩo euenire potest quod in
te obliuionem excusset imperii.
Qute alie te exornant. hec pficit.
uerumq facit imperatorem. Ita¬
q huius et reliquaꝵ non una ra¬
cio est. Ceteras forte differre pos¬
sis uel abicere. hec duma tui me¬
uimeris osfibus semꝑ ac p̾cordus
hereat oportet. Illic emim decus
hic debitum cui de ẽc̃ pret̾ turam
glorie fidei quoq respectus uetet
Nam quod ais idem tibi licitum
qd̾ mchi nou itu est. Multa michi
licent que non tibi. sicut et famuł
multa meis licent que michi sũt
uetita. Quantum crescit honor tã¬
tum licencia decrescit. quantumq
his gradibus ascenderis cantum
illis descendisse te noueris. Scs mmi¬
perator quid fundator nperii dix̾it
In maxima fortuna miuima licẽ¬
cia est. ¶ Quid ꝙ patriam ipsã
tuam nillo modo magis amaue¬
ris Nullo studio magis ornaĩus

Expanded text:
ut ulla intermissio fiat officii», quid ut ulla intermissio fiat officii», quid nos de supremo et maximo officiorum omnium arbitremur? Nichil omnino evenire potest, quod in te oblivionem excuset imperii; cure alie te exornant, hec perficit verumque facit imperatorem. 29 Itaque huius et reliquarum non una ratio est: ceteras forte differre possis vel abicere, hec, dum tui memineris, ossibus semper ac precordiis hereat oportet; illic enim decus, hic debitum, cui deesse preter curam glorie fidei quoque respectus vetet. Nam quod ais, idem tibi licitum quod michi, non ita est; multa michi licent que non tibi, sicut et famulis multa meis licent que michi sunt vetita. Quantum crescit honor, tantum licentia decrescit, quantumque his gradibus ascenderis, tantum illis descendisse te noveris. Scis, imperator, quid fundator imperii dixerit? «In maxima fortuna minima licentia est». 30 Quid, quod patriam ipsam tuam nullo modo magis amaveris, nullo studio magis ornaveris,
Abbreviated transcription (Latin):
tantis sepe periculis non cum sa-¬
lute solum sed cum gloria ereptus
quid indisti sine quid audisti quod
te talem uirum tali styrpe progem¬
tum tantis assuefactum rebus tã¬
qr alto de culuune despectantez res
humanas ex tranquilla cesane se¬
reuitatis cire deiceret. Nichil ma¬
gnum. Nichil graue uideri debet
amino qui subire humeris impii
molem pondusq non tuuuit. rez
omnium maximam trausegisti.
quo die nomien imperatoris ac ti
nuchi patriam amare. Nou obluc
uirtus ut uult cicero. siue a u̾tute
uir dicitur. uil hac uere uiro car¬
uis. Nil amabilius esse potest. qͣ
amissa non modo quod habeat
optimum amissittus sit sed desi¬
turus eciam esse quod fuerit. licet
igitur te nunc patrra uellicet in¬
uicta te uirtus huc protrahit. iu¬
bet q de officio tuo hoc est de mi¬
perio cegitare: Si cium de inmo¬
ribus loquens nullo casu arbitra¬
tur apud ciceronem lelius hoc cõ¬
stanti homini posse contingere

Expanded text:
Tantis sepe periculis non cum saTantis sepe periculis non cum salute solum sed cum gloria ereptus, quid vidisti sive quid audisti, quod te talem virum, tali stirpe progenitum, tantis assuefactum rebus tamque alto de culmine despectantem res humanas, e tranquilla cesaree serenitatis arce deiceret? Nichil magnum, nichil grave videri debet animo qui subire humeris imperii molem pondusque non timuit. Rem omnium maximam transegisti, quo die nomen imperatoris ac titmichi, patriam amare? Non obluctvirtus”, ut vult Cicero, sive a virtute vir dicitur, nil hac vere viro carius, nil amabilius esse potest; qua amissa, non modo quod habeat optimum amissurus sit, sed desiturus etiam esse quod fuerit. 28 Licet igitur te nunc patria vellicet, invicta te virtus huc pertrahit, iubetque de officio tuo, hoc est de imperio, cogitare. Si enim de minoribus loquens, “nullo casu arbitratur” apud Ciceronem Lelius «hoc constanti homini posse contingere,
Abbreviated transcription (Latin):
comprimentem. Iocundius tuorũ
exempla lecturus sis. Iulius cesar
unus a toto circumuallatus exerti¬
tu non modo non tiuunt. sed timeti
etiam p̾sentissimo animo atq in¬
domita uirtute promeruit. paucoꝵ¬
q suplicio uniusq legionis igno¬
uiia et saluti ouniuuz consuluit
et decori proprio. Quem nuitatus
alexander princeps romanus et
ipse sepe noxios milites suplicio de¬
disse et tummultuantes legiones ĩ¬
tegras exauctorasse legitur insigni
fiducia. et interdum memorando
disccunmue. ut aliquando fremẽtibꝰ
ferroq umantib dicerent. depo¬
uite dexteras contra hostem engẽ¬
das si fortes sitis. me enum ista nõ
tercent. Si enim unun homnez
occidetitis non uobis deerit res. p᷑.
non senatus. non pplũs romanus
qui me de uobis uiudicet. Augustꝰ
cesar tot petitus insidus uel uista
seuecitate uel lem misericordia tã¬
dem oumnibus finem dedit. ¶ Mit¬
to alios ne occupatum aumun lõ¬
gis historus implicem. Ad te redeo.

Expanded text:
comprimentem; iocundius tuorum comprimentem; iocundius tuorum exempla lecturus sis. Iulius Cesar unus a toto circumvallatus exercitu, non modo non timuit sed timeri etiam presentissimo animo atque indomita virtute promeruit, paucorumque supplicio uniusque legionis “ignominia” et saluti omnium consuluit et decori proprio. 25 Quem imitatus Alexander, princeps romanus, et ipse sepe noxios milites supplicio dedisse et “tumultuantes legiones integras exautorasse” legitur, insigni fidutia et interdum memorando discrimine, ut aliquando “frementibus ferroque minantibus” diceret: «Deponite dexteras contra hostem erigendas, si fortes sitis; me enim ista non terrent. Si enim unum hominem occideritis, non vobis deerit respublica, non senatus, non populus romanus, qui me de vobis vindicet». Augustus Cesar tot petitus insidiis vel iusta severitate vel leni misericordia tandem omnibus finem dedit. Mitto alios, ne occupatum animum longis historiis implicem. Ad te redeo. 26
Abbreviated transcription (Latin):
an optandum. sed speraudim mi¬
uimie. ¶ Uenisti cesar post ex hor¬
taciones illas meas ad Italiam
cu ego michi particeps glorie iisus
pedem caltar impellit. uenisti iꝙͣ
atq ut tibi de celesti oꝑe confissus
repromiseram inuenusti aperta et
prona omnna que obstrusa et ardu¬
a iuidebantur. Intrasti mediolami.
Iude romani in quibus gemimum
diadema sortitus. erectis in spen ma¬
gnaui populis atq urbibus subito
in gĩanam remeasti: Cut aut. aui
quis te ertor seu quis horror ꝑtulit.
an forte quorumdam sediciosorum
uictiunculas tumusti. At hoc affixũ
aumus esse debet. ut quisq naui¬
gaturus tempestatem cogitet ⁊ Ie¬
sciebas ꝙ millum siue fluctibꝰ mare
est. Nullus sine uentis mous. nul¬
lum sine curis imperium. ¶ Scileo
scipiones ab exertitibus desertos sins
ubicuniq perfidam nuinc prodito¬
rum. Nunc quando ita res tulit ꝓ¬
priam eciam mortem uincentes.
alexandrum taceo suorum sedicio¬
ues et latentes dolos ac moluuna

Expanded text:
an optandum, sed sperandum mian optandum, sed sperandum minime. 22 Venisti, Cesar, post exhortationes illas meas ad Italiam, cuius ego michi particeps glorie visus nipedem calcar impellit; venisti, inquam, atque ut tibi de celesti ope confisus repromiseram, invenisti aperta et prona omnia que obstrusa et ardua videbantur. Intrasti Mediolanum, inde Romam, in quibus geminum dyadema sortitus, erectis in spem magnam populis atque urbibus, subito in Germaniam remeasti. 23 Cur autem aut quis te error seu quis horror perculit? an forte quorundam seditiosorum motiunculas timuisti? at hoc affixum animis esse debet, ut quisque navigaturus tempestatem cogitet. Nesciebas quod nullum sine fluctibus mare est, nullus sine ventis mons, nullum sine curis imperium? 24 Sileo Scipiones ab exercitibus desertos suis militumque perfidiam, nunc proditorum nunc quando ita res tulit, propria etiam morte, vincentes; Alexandrum taceo suorum seditiones et latentes dolos ac molimina
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣuuis tenone sub uno u̾tentem
sese frustra sectabere tantum. Cum
tota posterior curtas et in axe se¬
cundo. Quid igitur an etate persiꝰ
mecperta et acerba publicam ce¬
citatem funditus introspexite no¬
strum id etas maturior non inde¬
bit: aperite oculos et figere amnũ
oportet. ne fallamur. et errore qui
corrigi nequeat implicenur. ¶eld
u̾o nuc hostiatim poetarum do
ueate. ⁊ Iemo poetaruu aut phõꝵ
ueniunt. Quid si omnes taceant
aut uegent. certe ut dici solet ip̃a
res lequitur. et si dissimulare quis¬
quͣ uelit senciet uel muitus. Sic
in foribus experiencia est. seq uł
comuentibus ueritas iugerit. pro¬
inde ut reliqua sperui possint. Que
quidem sperui tali ingenio tamq
incormupto iudicio non possunt.
Au in ea ipsa saltem quam undi
dictabas epła non animadu̾tisti
sertum imperii tui aunum agr. Qd
tu igitur: An sertum forsan. et quĩ¬
quagesimnum expectas. Augusto ce¬
sar dum taxat id contigit. Nescio

Expanded text:
quamvis temone sub uno Vertentem quamvis temone sub uno Vertentem se se frustra sectabere tantum, Cum rota posterior curras et in axe secundo. Quid igitur? An etate Persius inexperta et acerba publicam cecitatem funditus introspexit, nostra id etas maturior non videbit? Aperire oculos et figere animos oportet ne fallamur, et errore qui corrigi nequeat, implicemur. 20 Quid vero nunc ostiatim poetarum domveare? Nemo poetarum aut philosveniunt. Quodsi omnes taceant aut negent, certe, ut dici solet, ipsa res loquitur, et si dissimulare quisquam velit, sentiet vel invitus; sic in foribus experientia est, seque vel conniventibus veritas ingerit. 21 Proinde ut reliqua sperni possint, que quidem sperni tali ingenio tamque incorrupto iudicio non possunt, an in ea ipsa saltem, quam michi dictabas epystola, non animadvertisti sextum imperii tui annum agi? Quid tu igitur? An sextum forsan et quinquagesimum expectas? Augusto Cesari duntaxat id contigit; nescio
Abbreviated transcription (Latin):
ratori illi eterno qui huic tempora¬
li imperio te prefecit. nõ solium nõ
ut sceptrum non ut impii nudu
nonien occupes. sed ut regnes. ut
imperes. ut afflictis opemi rebus fe¬
ras: Quid te subtrahis. Quid in cra¬
stinum prominens hodietum pro¬
digis. ⁊ fullus ii hodierua uecessitare
anstino locus est. fuc tu hodie quod
nitumbit. cras si quid ei̾sent uel
t facies uel alius. Non deerunt tẽ¬
poribus sin duces. Et ut desunit nũ¬
quam aliene ignauie reus fies. Tu
ne tempori tuo desis cura. porro cras
istud quod suspensos tenet et ĩertes
lacit. qd̾ q quasi uenturum expecta tu¬
eto iam preteriit. Nullus eium p̃¬
ter prum dies. Non diei alterius
ctas fuerit. uis audire quid hic ado¬
lesceus poeta quidam dicat. Eras ħ
siet. Idem cras fiet. quid quasi ma¬
gnum nempe diem douas. sed cum
harum altera uenit iam cras hest̾¬
nim consumpsimus. Ecce aliud cras
egent hoc aunos. et semper palur
ent ultra. Nam quãius prope te

Expanded text:
ratori illi eterno, qui huic temporaratori illi eterno, qui huic temporali imperio te prefecit, non ut solium non ut sceptrum non ut imperii nudum nomen occupes, sed ut regnes ut imperes ut afflictis opem rebus feras. 18 Quid te subtrahis, quid in crastinum prominens hodiernum prodigis? Nullus in hodierna necessitate crastino locus est; fac tu hodie quod incumbit; cras siquid emerserit, vel tu facies vel alius; non deerunt temporibus sui duces, et ut desint, nunquam aliene ignavie reus fies. Tu ne tempori tuo desis, cura; porro cras istud quod suspensos tenet et inertes facit, quodque quasi venturum expectatur, iam preteriit; nullus enim, preter primum, dies non diei alterius cras fuerit. 19 Vis audire quid hic adolescens poeta quidam dicat? ‘Cras hoc fiet’. Idem cras fiet. ‘Quid? quasi magnum, Nempe diem donas?’. Sed cum lux altera venit, Iam cras hesternum consumpsimus; ecce aliud cras, Egerit hoc annos, et semper paulum erit ultra; Nam quamvis prope te,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o usi in actum prodeant midi st̃
cogitatus. et manes cure. Cras inci¬
piami. postridie mouebor. Cur nõ
queso hodie. Ita ne semper lur uen¬
tum serenor. p̾seus qz nubilosior.
⁊ lempe uatum mans ut audisti
optimam p̾mani dicit. prima au¬
tem p̾sens est. quando in p̾t̾itis
preter memoriam ul habemus
Neq inpossibilium consultacio ul¬
la est. In futuris nichil pret̾ augu¬
rium et spei fallatis illecebras. ut
sint pares ui reliquis. Hec et sequẽs
dies. Nũ non saltem ista pũcior eoq
centior. Negari nequit. et illa quide:
uentura utiq. nos au inuentura
necessarium adeo cesar est ut sine
rii redditurus sum. Tibi cesar ipsi
quani non dubitem quin a te sepe
exigas. Parum dura tibi uidetur
ex actio. Nulla sui ipsuus increpacio
accior. nuilla salubrior. Quando ⁊
huic etati que te suspicit in te unũ
oculos difigrit difignt et sequentibꝰ
seculis quorum et diuturmora erũt
et liberiora iudicia. demum et impe¬

Expanded text:
vero nisi in actum prodeant, nudi sunt vero nisi in actum prodeant, nudi sunt cogitatus et inanes cure. ‘Cras incipiam, postridie movebor’. Cur non, queso, hodie? ita ne semper lux ventura serenior presensque nubilosior? 15 Nempe vatum maximus, ut audisti, “optimam primam” dicit; prima autem presens est, quando in preteritis preter memoriam nil habemus, neque impossibilium consultatio ulla est; in futuris nichil preter augurium et spei fallacis illecebras. Ut sint pares in reliquis hec et sequens dies, num saltem ista presentior eoque certior negari nequit? et illa quidem ventura utique nos an inventura necessarium adeo, Cesar, est ut sinerii redditurus sum?’. 17 Tibi, Cesar, ipsi, quam non dubitem quin a te sepe exigas — parum dura tibi videtur exactio? nulla quam sui ipsius increpatio acrior, nulla salubrior —; quin et huic etati, que te suspicit, in te unum oculos defixit, et sequentibus seculis, quorum et diuturniora erunt et liberiora iudicia, demum et Impe
Abbreviated transcription (Latin):
enm decurrere uelox flosculus.
auguste misereqz breuissima uite
porcio. dum bibinius dum serta
unguenta puellas poscimus ob¬
repit nõ intellecta senectus. hãc
si forte longam tibi serainqz pol¬
licitus ut multi solent iactura
temporis leuem ducis. an euudẽ
ipsum audis. olim inquit pro¬
digio par est in nobilitate senec¬
tus Id si olim Quid hodie. Et si ĩ
nobilitate quid impeno suspice¬
mur ꝑcurre anuales. Multi se¬
nes ad imperum ꝑuenerunt.
Pauci in imperio senuerut Cũ
ominum mortalium sit breius.
tum breuissima principuu uita
est. et interuo curatum prelio
oppressa et ext̾ius insidus circũ¬
uenta Itaq cum in cunctis segiis
cuuctacio feda sit. tñ in miperatore
fedissima est cui uerum plus et i¬
nus est temporis. atq ut dici solet
uia longior. et breuior dies. ¶ Ectẽ
nunc cesar. scentio enum huic qͥd
ibi agitur. Magnus quidem explo¬
rator amor est et magnus ercubi¬
tor. In consilus uitam reris. consilia

Expanded text:
enim decurrere velox flosculus enim decurrere velox flosculus angustae miseraeque brevissima vitae portio; dum bibimus, dum serta unguenta puellas poscimus, obrepit non intellectsi forte longam tibi serasque pollicitus, ut multi solent iacturam temporis levem ducis; an eundem ipsum non audis: “olim”, inquit, Prodigio par est in nobilitate senectus? 13 Id si olim, quid hodie? Et si in nobilitate, quid in imperio suspicemur? Percurre annales: multi senes ad imperium pervenerunt, pauci in imperio senuerunt; cum omnium mortalium sit brevis, tum brevissima principum vita est, et interno curarum prelio oppressa et externis insidiis circumventa; itaque cum in cuntis segnis cuntatio feda sit, tum in imperatore fedissima est, cui et rerum plus et minus est temporis atque, ut dici solet, via longior et brevior dies. 14 Ecce nunc, Cesar, — sentio enim hinc quid ibi agitur: magnus quidem explorator amor est, et magnus excubitor — in consiliis vitam teris. Consilia
Abbreviated transcription (Latin):
descenderis. qd utiq faciendum esti
Neq tibi reditus ullam spem neq
successoris tui uirtutem. quod tra¬
iano dixisse fectur auus illa mise¬
rabilis pudor tuo posse consulere
Cum semel occideris et de te splen¬
dida imos fec̾it arbitria. ⁊ lon tor¬
quate genus non te facundia. non
te restituet pietas. inquit flactus
⁊ion audis uirgilium. optima que¬
qr dies miseris mortalibus eii. pri¬
uia fugit eundemq. Stat sua cui¬
q dies. breue et irreparabile tempꝰ
om̃b est uite. Sed famam exten¬
dere factis hoc uirtutis opus. Non
lime. Tu secanda manuora locas
sub ipsum fumꝰ. et sepulchri nme¬
mor strus domios. Non audis luca¬
num. ueniet q̃ misceat ouines ho¬
ra duces. properate mori. Et eun¬
dem. me non oracula certum sed
mors certa facit. pauido fortiq ca¬
dendum est. hoc satis est dreisse io
uem. Non audis statium. utere
luce tua. longainqz ait in due fa¬
mam. Et eundem. Inunites scis
nulla reuoluere parcas. scamma.
Non audis iuuenalem. festinat

Expanded text:
descenderis — quod utique faciendum est — neque tibi reditus ullam spem neque successoris tui virtutem, quod Traiano dixisse fertur anus illa miserabilis, pudori tuo posse consulere? Cum semel occideris et de te splendida Minos Fecerit arbitria, Non, Torquate, genus, non te facundia, non te Restituet pietas, inquit Flaccus. Non audis Virgilium: Optima queque dies miseris mortalibus evi Prima fugit? eundemque: Stat sua cuique dies: breve et irreparabile tempus Omnibus est vite; sed famam extendere factis, Hoc virtutis opus? Non lune: Tu secanda marmora Locas sub ipsum funus et sepulcri Immemor struis domos? Non audis Lucanum: veniet que misceat omnes Hora duces: properate mori? Et eundem: me non oracula certum, Sed mors certa facit: pavido fortique cadendum est. Hoc satis est dixisse Iovem? 12 Non audis Statium: «Utere luce tua longamque» ait «indue famam»? Et eundem: Immites scis nulla revolvere Parcas Stamina? Non audis Iuvenalem: festinat
Abbreviated transcription (Latin):
mortalium preces u̾to. Si tibi cre¬
ator ommum beneficiis tuis paꝵ
memorit̾ usi sumus. si supcilum
alcius forte quiͣ decuit tanto et tã
presenti deitatis fauore substulumꝰ
et quomodo uis ulcisci rebus faciez
micta. tua enm est fortuna. tue
sunt sortes. tue successim huma¬
norum uites. Imperauimus inso¬
lenter. Serinamus humilit̾. Au̾te
latronum uigum. si uuꝙͣ latronũ
more pugnauiius. si te offendimꝰ
Et si tibi libertas nr̃a uon placet.
at saltem illorum cedes sacailegia
rapie furta adulti̾a. stupra displi¬
ceaut. odsta tot malis. et dominũ
illis ostende qui dixernt in corde
suo nou est deus. tuosq pater ad¬
niua fortasẜ ĩmetites. sed de te spe¬
rantes tuumq nomen cum laca¬
uus inuccantes et ingenue faten¬
tes. quia non est alius qui pugnat
pro nob̃ insi tu deus ur̃. kł. septẽbi
ad Cesarem hũc nrͣm pͥmo dulcis
gratulatio pͥnatim ꝓ sui familia¬
ritate. post aceruna increpacio

Expanded text:
mortalium, preces verto. Si Tibi, cremortalium, preces verto. Si Tibi, creator omnium, benificiis tuis parum memoriter usi sumus, si supercilium altius forte quam decuit tanto et tam presenti divinitatis favore sustulimus, et contrario vis ulcisci, rebus faciem muta; tua est enim fortuna, tue sunt sortes, tue successuum humanorum vices: imperavimus insolenter, serviamus humiliter. 15 Averte latronum iugum, si nunquam latronum more pugnavimus; si Te offendimus et si Tibi libertas nostra non placet, at saltem illorum cedes sacrilegia rapine furta adulteria stupra displiceant; obsta tot malis, et te Dominum illis ostende, “qui dixerunt in corde suo: «Non est Deus»”, tuosque, pater, adiuva fortassis immeritos, sed de te sperantes, tuumque nomen cum lacrimis invocantes, et ingenue fatentes quia non est alius qui “pugnet pro nobis” nisi tu, Deus noster. Kal. Septembris. 2 Ad Cesarem hunc nostrum, primo dulcis gratulatio privatim pro sui familiaritate, post acerrima increpatio
Abbreviated transcription (Latin):
Quot trophea minancia borrifito
marinore uictis tertis ercaucia:
Quis cuncta dimueret que muudꝰ
ipse licet iuuitus sentit indignans¬
qr recordatur. ¶ Quid minc igitꝰ
rei est. Quid querar. quid defleam.
Quid accusem. an parua p̾domni
manus ex uulle collecta fomncib
tertarum ominũ dominam atq
uictricem Italiam ꝑuagatur. et
prouiciaꝵ ominiu regniam sibi
aute alias prouinciam depoposcit.
heu quisuam consulet pudori no¬
stro. qũ iam de salute cogitare serũ
est Quis uultibus nr̃is uelum dis¬
simulacionis et ignorantie pre¬
tendet. quaudo non est qui malis
auxilium ferat. liceat saltem uł
nescire que patimur uł fedissiãs
cicatrices nr̃orum uuluerum nõ
uidere. ¶ Uolebam te orare sup¬
pliciter o uir uigens quem no¬
nmare non audeo. ut nobis dexte¬
ram dares quod et posse uidebatis
et qmͣ maxime tuum erat sed ut
uideo prorsus obsurdiusti. Itaq
postqmͣ nulli homium loqui in¬
uat. ad te ultima et maxima spes

Expanded text:
quot trophea minacia horrifico quot trophea minacia horrifico marmore victis terris extantia! Quis cunta dinumeret, que mundus ipse, licet invitus, sentit indignansque recordatur? 13 Quid nunc igitur rei est? Quid querar, quid defleam, quid accusem? En parva predonum manus, ex mille collecta fornicibus, terrarum omnium dominam atque victricem Italiam pervagatur; et provinciarum omnium reginam sibi ante alias provinciam depoposcit. Heu quisnam consulet pudori nostro, quando iam de salute cogitare serum est? quis vultibus nostris velum dissimulationis aut ignorantie pretendet, quando non est qui malis nostris auxilium ferat? Liceat saltem vel nescire que patimur, vel fedissimas cicatrices nostrorum vulnerum non videre! 14 Volebam te orare suppliciter, o vir ingens, quem nominare non audeo, ut nobis dexteram dares, quod et posse videbaris et quam maxime tuum erat; sed, ut video, prorsus obsurduisti. Itaque postquam nulli hominum loqui iuvat, ad Te, ultima et maxima spes