comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ibi naufragio int̾isse: ⁊ de exitu hominis im¬
positũ nomen loco. Naxon insula a dyonisi-¬
o dc̃a qiͣ dionaxon: ꝙ fertilitate uitiũ uin-¬
cat cet̾as. Est aut̃ a delo .xix. milia pas¬
suũ seꝑata: ex qͣ olim iouis fertur adu̾sus ti¬
tanas fuisse profectꝰ. Melos ex num̾o cicla
fuisse philomelũ ⁊ plutũ: ex philomelo pa¬
reantẽ genitũ. qui de suo nomine paron in¬
sulam. ⁊ oppidũ nõiauit. Prius aut̃ mino¬
ia: deinde paros dcã. De qͣ uirgilius. Niueã¬
q paron. Gignit enim marmor candidissi-¬
mũ: qd pariũ dicunt. Mittit ⁊ sardiũ lapi¬
dem. marmorib quidem p̾stantiorẽ: ⁊ inter
gẽmas iulissimũ. Chion insula sỹra lingua
appellatur: eo ꝙ ibi mastix gignit᷑. Syri
enim masticen chion uocant. Sarios in. su¬
la est in egeo mari ubi nata ẽ iuno ex qua
fuit sibilla samia ⁊ pitagoras samiꝰ: a quo
philosophie nom̃ inuentũ ẽ. In hac insula re¬

Expanded text:
ibi naufragio interisse, et de exitu hominis imibi naufragio interisse, et de exitu hominis impositum nomen loco. Naxos insula, ante Dionysias dicta, quasi Dionaxos, quod fertilitate vitium vincat caeteras; est autem a Delo XVIII millia passuum separata, ex qua olim Jovis fertur adversus Titanas fuisse profectus. 28. Melos ex numero Cycladfuisse Philomelum et Plutum; ex Philomelo Pareantum genitum, qui de suo nomine Paron insulam et oppidum appellavit, prius autem Minoia, deinde Paros dicta. De qua Virgilius: Niveamque Paron. Gignit enim marmor candidissimum, quod Parium dicunt. Mittit et sardan lapidem, marmoribus quidem praestantiorem, sed inter gemmas vilissimum. 30. Chios insula Syra lingua appellatur, eo quod ibi mastix gignitur. Syri enim Masticem Chio vocant. 31. Samos insula est mari Aegaeo, ubi nata est Juno; ex qua fuit sibylla Samia, et Pythagoras Samius, a quo philosophiae nomen inventum est. In hac insula re
Abbreviated transcription (Latin):
dine: fuerũt ⁊ aliĩ centũ num̾o in eadẽ in¬
sula colosi minores. Tenedos una ex cicladi
bus a septentrione sita: in qͣ olim ciuitas
athene quodam ꝯdita est. Unde nom̃ uebis
illiꝰ uł potius insule fuit. Nam tenes iste
infamatꝰ ꝙ cũ nou̾ca sua ꝯcubuisset: fu
giens hanc insulam uacuam cultorib obti¬
nuit: inde ⁊ tenedos dcã. Sic cicero. Tenem
ip̃m cuius ex nomine tenedos noĩamꝰ. Car-
ta ꝓpt̾ celerem fructuũ maturitatẽ. Est e¬
nim int̾ egyptũ ⁊ rhodũ. Ex hac iñsula di¬
cunt᷑ ⁊ carparie naues magnit ⁊ spaciose.
Cithera insula una ex cicladib a parte oc¬
cidua sita: cuius porphiris artea nomen
fuir. Cithera aut̃ uocata : ꝙ ibi uenris sit
orta. Icaria insula una de cicladib: q̃ icari¬
o mari nomen dedit. Hec int̾ samũ ⁊ mi¬
conũ ꝓcurrentib saxis inl ospitał est: ⁊ nul¬
lis finib portuosa. Dicit᷑ aut̃ icarũ cretẽsẽ.

Expanded text:
dine; fuerunt et alii centum numero in eadem indine; fuerunt et alii centum numero in eadem insula colosbus, ad septentrionem sita, in qua olim civitas a Tene quodam condita est, unde et nomen urbis illius, vel potius insulae fuit. Nam Tenes iste infamatus, quod cum noverca sua concubuisset, et fugiens in hanc insulam, vacuam cultoribus obtinuit, unde et Tenedos dicta est. Sic Cicero: Tenent ipsum cujus ex nomine Tenedos nominatur. Car vocata est propter celerem fructuum maturitatem. Est enim inter Aegyptum et Rhodum. Ex hac insula dcuntur et carpathiae naves magnae et spatiosae. Cytherea insula, una ex Cycladibus, a parte occidua sita, cujus Porphyris antea nomen fuit. Cytherea autem vocata, quod ibi Venus sit orta. Icaria insula, una de Cycladibus, quae Icario mari nomen dedit. Haec inter Samum et Myconium procurrentibus saxis inhospitalis est, et nullis sinibus portuosa. Dicitur autem Icarum Cretensem
Abbreviated transcription (Latin):
cie fuerunt: qͣs inde cicdades aueumant
dc̃as: ꝙ licet spaciis longiorib a delo ꝓ¬
iecte mn orbem. tñ circa delum site sunt.
ñ qd̾ mn orbẽ digeste. s ꝓpt̾ scopulos qui
cir̃ca easdem st̃ dc̃as putant ciclades. Hee
in hellesponto int̾ egeũ ⁊ malcũ mare
astitute circũdant᷑. ⁊̃ pelago mirteo. Sunt
delos insula in medio cicladũ sita: et dicta
delos fertur ꝙ post diluuiũ ꝙ ogigi tempo¬
rib notat᷑. cũ orbem multis mensib cõti¬
nua nox inumbrasset ante om̃s t̾ras radiis
solis illuminata est sortitaq ex eo nomen.
qd̾ pͥma manifesta fuisset usib. Nam de¬
lon greci manifestũ dicũt. Ip̃ã est ⁊ orti¬
gia. eo ꝙ ibi pͥmũ uise st̃ cot᷑nices aues:
quas greci ortigias uocant. In qͣ insula eni
pͥma ab oriente. in qͣ rose capitoliũ dr᷑ esse
inuentũ. dũ ibi ciuitas ꝯderet᷑: ex quo et
urbs ⁊ insula rhodos est appellata. In hac

Expanded text:
unt, quas inde Cycladas autumant unt, quas inde Cycladas autumant ictas, quod licet spatiis longioribus a Delo projectae, in orbem tamen circa Delum sitae sint. non quod in orbem digestae, sed propter scopulos qui circa eamdem sunt, dictas putant Cyclades. 20. Hae in Hellesponto inter Aegaeum, et Maleum mare constitutae circumdantur etiam pelago Myrtoo. Sunt Delos insula in medio Cycladum sita, et dicta Delos fertur, quod post diluvium, quod Ogygi temporibus notatur, cum orbem multis mensibus continua nox inumbrasset, ante omnes terras radsolis illuminata est, sortitaque ex eo nomen, quod prima manifestata fuisset visibus. Nam δῆλον Graeci manifestum dicunt. Ipgia eo quod ibi primum nate sunt coturnices, quas Greci ortigias uocant. Hunc gentiles prima ab oriente, in qua rosae capitulum dicitur esse inventum, dum ibi civitas conderetur, ex quo et urbs et insula Rhodos est appellata. In hac
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊ nutritꝰ. Est aut̃ insula grecie int̾ ortũ
⁊ occasũ: longissimo tͣctu porrecta a septẽtri¬
one grecie estib. Ab austro egyptiis undis
de ⁊ hec centropolis dc̃ã est. Prima ⁊̃ remis
⁊ sagittis claruit: pͥma litt̾is iura finxit.
Equestres turmas pͥma docuit: studiũ mu¬
sicũ ab ideis dactilis in ea ceptũ. Capris co¬
piosa ceruos agitat: lupos ⁊ wlpes. Alia¬
q ferarũ noxia. nusqm gignit: serpens nul¬
la ibi. nulla noctua. ⁊ si inueniat᷑ statim
emorit᷑᷑ Larga est aut̃ uitib ⁊ arboribus.
Dictamnos herba in creta nascit᷑ ⁊ alimos
q̃ ad morsa diurnã famẽ ꝑhibet: falãgos
aut̃ uenenatos gignit. et lapidem qͥ ideus
hellesponthũ posita. angusto ⁊ ꝑiculoso
mari separata: ⁊ abidos grece dc̃a. ꝙ sit in¬
troitꝰ hellesponti maris: m quo xerses pon¬
ten ex nauib fecit: ⁊ in greciã transiit.
ro arte lanificii pͥma in ornamento femina¬

Expanded text:
magni maris. Est enim insula Grecie inter ortum magni maris. Est enim insula Grecie inter ortum et occasum longissimo tractu porrecta, a septentrione Grecie estibus, ab austro Egyptiis undis de et Hecatompolis dicta est. Prima etiam remis et sagittis claruit: prima litteris jura finxit: equestres turmas prima docuit: studium musicum ab idaeis dactylis in ea coeptum: capris copiosa, cervis eget: lupos et vulpes, aliaque ferarum noxia nusquam gignit: serpens nullus ibi, nulla noctua, et si invehatur, statim emoritur. Larga est vitibus et arboribus. Dictamnus herba in Creta nascitur, et alimus, quae admorsa diurnam famem prohibet, phalangos autem venenatos gignit, et lapidem, qui idaeHellespontum posita, angusto et periculoso mari separata, et Abydos Graece dicta, quod sit introitus Hellesponti maris, in quo Xerxes pontem ex navibus fecit, et in Graeciam transiit. ut Varro testis est arte lanificii prima in ornamento femina
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriã noĩa: qͣrũ pͥma liparus quidẽ lipa¬
rem uocauit. qui eam ante eolũ rexit. al¬
tera gera uocat᷑: ꝙ sit collib eminẽtissimꝰ.
Relique u̾o .i. strongile. dindime. crifusa.
festia. fenicusa. euommon. stripodes. sonores.
qũ nocte ardentes eolie suie uulcanie di¬
cũt. Ex hiis q̃dam ab initio ñ fuerunt:
postea mari edite ustq ad nũe ꝑmanent.
Stoicades insule masuliensũ.. h alium

Expanded text:
propria nomina. Quarum primam Liparus quidam Lipapropria nomina. Quarum primam Liparus quidam Liparen vocavit, qui eam ante Aeolum rexit; altera Hiera vocatur, quod sit collibus eminentissimis; reliquae vero, id est Strongyle, Didyme, Eriphusa, Hephaestia, Phaenicusa, Euonymos, Tripodes, Sonores, quoniam nocte ardent, Aeoliae sive Vulcaniae dicuntur. Ex his quaedam ab initio non fuerunt; postea mare editae usque ad nunc permanent. Stoechades insulae Massiliensium
Abbreviated transcription (Latin):
or̃ib initiis rminib arat᷑ ꝓscissa. p̾rinci¬
pem: urbiũ siratusas ht̃. fontẽ arechusam. al
pheum. cluuiũ magnoꝵ gn̾atorẽ equoꝵ. In
ea iñsu a p̃ nũ est inuenta comedia. Achatẽ¬
lapidem. ip̃a pͥmũ ex achate flumine dedit.
Parturit ⁊ mare eius corallĩ. Gignit ⁊
saies agrigentinos m̃ igne solubiles in aqͣ
ꝯiunctam fuisse siciliam: s mediũ spaciũ
impetu maris diuisũ. ⁊ ꝑ angustiã scissum.
T̃apsos est insula stadiis decẽ a sicilia re¬
mota: iacens ⁊ planior unde ⁊ nuncupata.
De q̃ uir̃gilius. Tapsũ q iacentẽ. Eolie in¬
sule sicilie appellate. ab eolo ippote filio. ꝙ̃
poete finxerũt regẽ fuisse uentoꝵ: sed ut
ua ro ait fuit rector istaꝵ insularũ: et
qr ex earũ nebulis ⁊ fumo futuros p̾di¬
cabat flatus uentoꝵ: ab imꝑitis uisus ẽ
untos sua potestate retinuisse. Eedem ĩ¬
sule ⁊ uul: anie uocant᷑: quod ⁊ ip̃e sicut
ethua ardeant. Sunt aut̃ nouẽ hñtes

Expanded text:
omnibus commissis seminibus aratro proscissa. Principem urbium Syracusas habet: fontem Arethusam, et Alphaeum fluvium magnorum generatorem equorum. In ea insula primulapidem ipsa primum ex Achate flumine dedit: parturit et mare ejus coralium: gignit et sales Agrigentinos in igne solubiles, crepitconjunctam fuisse Siciliam, sed medium spatium impetu maris divisum, et per angustiam scissum. Tapsus insula stadiis decem a Sicilia remota, jacens et planior. Unde et nuncupata, de qua Virgilius: Tapsumque jacentem. Aeoliae, insulae Siciliae, appellatae ab Aeolo, Ippotae filio, quem poetae finxerunt regem fuiVarro dicit, rector fuit istarum insularum, et quia ex earum nebulis et fumo futuros praedicebat flatus ventorum, ab inperitis visus est ventos sua potestate retinuisse. Eaedem insulae et Vulcaniae vocantur, quod et ipsae sicut Aethna ardeant. Sunt autem novem habentes
Abbreviated transcription (Latin):
ommune est insulis ut ꝓmineant.
Inde ⁊ loca eoꝵ promontoria dicunt᷑.
Sic ⁊ salustius de sardinia. In orientẽ qͣmͣ
Dcm aut sigeum ꝓpt̾ herculis taciturmta¬
tem. qr ꝓhibitus hospicio a laomedonte tro¬
ianoꝵ rege. simulauit abscessum: ⁊ inde cõ-¬

Expanded text:
Commune est insulis, ut promineant; Commune est insulis, ut promineant; inde et loca earum promontoria dicuntur. Sic Sallustius de Sardinia: In Orientem latioDictum autem Sigaeum propter Herculis taciturnitatem, quia prohibitus hospitio a Laomedonte Trojanorum rege, simulavit abscessum, et inde con
Abbreviated transcription (Latin):
candore caucasus nuncupat᷑. Nam orientali
lingua caucasũ significat candidũ: idest niui¬
b densissimis candidatũ. Uñ ⁊ eũ scythe qui
eidẽ monti iungunt᷑. croacasim uocauerũt.
Casim .n. apd̾ eos candor siue nix dr᷑. mons
ꝓphete: dictꝰ a thure qr ibi cossigit᷑. Cuius ea
pars que est suꝑ eum ad orientalẽ plagã re¬
spiciens: antilibanꝰ appellat᷑ .i. contͣ libanũ.
hodie ibidem lignoꝵ eius uident᷑ ẽẽ uestigi
a. Acrocerauni montes ꝓpt̾ altitudinẽ: ⁊ ful¬
minũ ictꝰ uocati st̃. Grece enim fulmen cerau-
incipientes a portis caspiis. usq ad fontẽ ti¬
gridis fluuii. Iꝑborei montes scithie dicti ꝙ
supͣ idest ultra eos flat boreas. Riphei mõ¬
tes in capite germanie sunt: a ꝓpetuo uento¬
rum flatu nuncupati. Nam pygen grece
uirgilius. Nubes excessit olimpus. Dictus
macedoniam diuidit a trachia. Athos mõs
macedonie et ip̃e altior nubib: tantoq su¬

Expanded text:
candorem Caucasus nuncupatur. Nam Orientali candorem Caucasus nuncupatur. Nam Orientali lingua Caucasum significat candidum, id est, nivibus densissimis candicantem. Unde et eum Scythae, qui eidem monti junguntur, Croacasin vocaverunt. Casim enim apud eos candor, sive nix dicitur. 3. Mons prophetae: dictus a thure, quia ibi colligitur; cujus ea pars, quae est super eum ad Orientalem plagam respiciens, Antilibanus appellatur, id est, contra Libanum. sque hodie ibidem lignorum ejus videntur vestigia. 185 6. Acroceraunii montes propter altitudinem, et fulminum jactus vocati sunt. Grincipientes a portis Caspiis usque ad fontem Tigridis fluvii. Hyperborei montes Scythiae, dicti quod supra, id est ultra, eos flat Boreas. Riphaei montes in capite Germaniae sunt, a perpetuo ventorum flatu nominati; nam ριφὴ Graece giliusLucan. 2, 271: Nubes excessit Olympus. Dictus um. Hic mons Macedoniam dividit a Thracia. Athos mons Macedoniae, et ipse altior nubibus, tantoque su
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑ milia .l. ꝓtendit᷑. ubi unda ita seua ẽ
ut ꝑsequi nauigantes uideat᷑. Hoc aut̃ ꝓ¬
montoriũ a maleo rege argiuoꝵ nom̃ acce¬
pit. Peloꝵ promontoriũ sicilie respiciens
hannibalis illic sepulto. Pachinũ ꝓmonto¬
riũ sicilie austrũ spectans : ab aeris crassi¬
tudine dc̃m. Nam t co yc. est pinguis ⁊
crassus. Austro enim est pecflatꝰ. Lilibeũ pro¬
montoriũ sicilie soł occasum intendens: uo¬
catum ab eiusdem nois cuutate. que ibi sita
est. Porion promũtoriũ numidie: uocatũ ita
ꝙ aquilonẽ intendat. Hoc ipporegiũ postea
dcm: pro eo ꝙ sit equore int̾ruptũ. Calpisi
ꝙ sint eminentes. Quidam aut̃ ꝓpriis
ex causis uocati sunt: ex quib notandi sunt
qui apitione maxime celebrant᷑. mons cauca¬
sus ab india usq ad taurũ porrectꝰ: ꝓ genti¬
um. linguarũ q uarietate quoquo uersum ua¬
dit diu̾sis nõib nuncupat᷑ Ubi aut̃ ad orien¬
tem in excelsiorẽ ꝯsurgit sublimiorẽ: ꝓ niuiũ

Expanded text:
inta protenditur; ubi unda ita saeva est ut persequi navigantes videatur. Hoc autem promuntorium a Maleo rege Argivorum nomen accepit. Pelorum promuntorium Siciliae respiciens Hannibalis illic sepulto. Pachynum promuntorium Siciliae Austrum spectans, ab aeris crassitudine dictum, nam παχὺς est pinguis et crassus: Austro enim perflatur. Lilybaeum promuntorium Siciliae, solis occasum intendens, vocatum ab eiusdem nominis civitate, quae ibi est sita. Borion promuntorium Numidiae, vocatum ita quod Aquilonem intendat. Hoc Hipponem Regium postea dictum, pro eo quod sit aequore i, quod sint eminentes. Quidam autem propriis ex causis vocati sunt, ex quibus notandi sunt, qui opinione maximi celebrantur. 2. Mons Caucasus ab India usque ad Taurum porrectus, pro gentium ac linguarum varietate, quoquoversum vadit, diversis nominibus nuncupatur. Ubi autem ad Orientem in excelsiorem consurgit sublimitatem, propter nivium
Abbreviated transcription (Latin):
silua hircana q̃ seẏthie subiacet: hñs ab ori¬
ente mare caspiũ. a midie armeniam. a
septẽtrione albaniam. ab occasu hib̾iam. Est
aũt siluis asꝑa: copiosa m̃manib feris: tigͥ¬
b pantherisq ⁊ pardis. De qͣ uir̃gilius. hir
ab oriente sub mare caspiũ surgens. ꝑ ora
occeani septentrionalis usq ad meotides pa-¬
ludes ꝑ deserta ⁊ inculta extendit᷑. Huius
t̾re canes ingentes st̃: tanteq feritatis
ut ⁊̃ tauros p̾mant. Leones ꝑimant. Ar¬
meniã nuncupata. ab armeno iasonis thes¬
sali comite: qui iasone rege amisso. collec¬
ta multitudine eius. que passim uagabat᷑.
armeniã cepit : ⁊ ex suo nõie nuncupauͭ.
Sita est aut̃ int̾ taurũ ⁊ caucasum: a
capadocia usq ad caspium mare ꝓtensa.
hñs a septentrione ceraunos montes: e
quib tigris fluuiꝰ nascit᷑. ⁊ in cuiꝰ mon¬
tib archa post diluuiũ sedisse ꝑhibetur.¬

Expanded text:
silva Hyrcana, quae Scythiae subiacet, habens ab orisilva Hyrcana, quae Scythiae subiacet, habens ab oriente mare Caspium, a meridie Armeniam, a septentrione Albaniam, ab occasu Iberiam. Est autem silvis aspera, copiosa inmanibus feris, tigribus pantherisque et pardis. De qua VergiliusAen. 4tur. Haec ab oriente sub mare Caspium surgens, per ora Oceani septentrionalis usque ad Maeotides paludes per deserta et inculta extenditur. Huic terrae canes ingentes sunt, tantaeque feritatis ut tauros premant, leones perimant. Armenia nuncupata ab Armeno Iasonis Thessali comite, qui amisso rege Iasone collecta multitudine eius, quae passim vagabatur, Armeniam condidit et ex suo nomine nuncupavit. Sita est autem inter Taurum et Caucasum, a Cappadocia usque ad Caspium mare protensa: habens a septentrione Ceraunios montes, e quibus Tigris fluvius nascitur, et in cujus montibus arca post diluvium sedisse
Abbreviated transcription (Latin):
occasu histria t̾minat᷑. a midie u̾o adriatico
sinu claudit᷑. Epyrꝰ a pirro achillis filio nũ¬
cupat᷑. cuius pars chaonia. que ante molo¬
sia dcã ẽ a moloso filio pirrhi: quẽ de andro¬
cha habuit. S postqm occisus est pirrus.
horestis insidiis andromacham helenꝰ suscep̃.
tenuit q regnũ pͥuigni qui successerat pr̃i.
a quo molosia dcã est pars epyri: qm̃ helenꝰ¬
post ea a fre chaone. quẽ in uenatu ꝑ igno¬
rantiam dr᷑ occidisse. chaoniam noĩauit : qͣĩ
ad solatiũ frĩs extincti. Elladas a rege ella¬
na deucalionis ⁊ pirre filio: a quo ⁊ prius
greci ellenes nuncupati st̃. Ip̃a est ⁊ attica
t̾ra atta pͥus dc̃ã. nam granꝰ quidam grecie¬
t̾ra uocata est. Hec int̾ machedoniam et a¬
chaiam media iacet: archadie a septẽtriona¬
li parte ⁊iuncta. Ip̃a est ⁊ uera gͤcia: ubi fuit
athene ciuitas mat̾ lib̾aliũ lit̾aꝵ. ⁊ pͥ iuo¬

Expanded text:
e, ab occasu Histria terminatur, a meridie vero Adriatico e, ab occasu Histria terminatur, a meridie vero Adriatico sinu clauditur. Epirus a Pyrrho Achillis filio cognominata. Cuius pars Chaonia, quae antea Molosia dicta est, a Moloso filio Pyrrhi quem de Andromacha habuit. Sed postquam occisus est Pyrrhus Orestis insidiis, Andromacham Helenus suscepit tenuitque regnum privigni qui successerat patri; a quo Molosia dpostea a fratre Chaone, quem in venatu per ignorantiam dicitur occidisse, Chaoniam nominavit, quasi ad solatium fratris exstincti. Hellas dicta a rege Hellene Deucalionis et Pyrrhae filio a quo et prius Graeci Hellenes nuncupati sunt. Ipsa est Attica terra, Acte prius dicta. Nam Cranous quidam Graeciterra vocata est. Haec inter Macedoniam et Achaiam media iacet, Arcadiae a septentrionali parte coniuncta. Ipsa est et vera Graecia, ubi fuit Athenae civitas, mater liberalium litterarum et philo
Abbreviated transcription (Latin):
excipit galliam belgicam. Tracie tiras ias th
filius ueniens: nomen dedisse ꝑhibet᷑. Alii a
seuicia incolarũ: trachiam appellatã dixerũt.
Huic ab oriente ꝓpontis: ⁊ urbs ꝯstantino¬
polis opposita est. A septemtrione u̾o: Hister
obtendit᷑. Amidie aut̃ egeo mari adheret.
Ab occasu macedonia illi subiacet. cuius re¬
gionem olim bersoliũ ppls massagete sarma¬
te. scythie. ⁊ alie płime natões iñcoluerũt.Am¬
pla est enim: ideoq płimas continuit gẽtes.
Hebrum fluuiũ trachia fundit: qui etiã gen
tes plimas tangit. Grecia a greco rege uo¬
cata: qui cunctam eam regionẽ regno incolu¬
it. Sunt aut̃ prouincie grecie septem. Qꝙ
pͥma ab occidente dalinacia: deinde epyrus.
inde elladas. inde thessalia. iñde macedonia.
iñ achaia. ⁊ due in mari. creta ⁊ ciclades:
illiricꝰ aũt gn̾alit̾ om̃is grecia est. Salmati¬
a adelini maxima eiusdem prouincie ciuita

Expanded text:
excipit Galliam Belgicam. Thraciae Thiras Iaphet excipit Galliam Belgicam. Thraciae Thiras Iaphet filius veniens nomen dedisse perhibetur: alii a saevitia incolarum Thraciam appellatam dixerunt. Huic ab oriente Propontis et urbs Constantinopolis opposita est, a septentrione vero Ister obtenditur, a meridie vero Aegeo mari adhaeret, ab occasu Macedonia illi subiacet. Cuius regionem olim Bessorum populus Massagetae, Sarmatae, Scythae et aliae plurimae nationes incoluerunt; ampla est enim, ideoque plurimas continuit gentes. Ebrum fluvium Thracia fundit, qui etiam gentes barbarorum plurimas tangit. Graecia a Graeco rege vocata, qui cunctam eam regionem regno incoluit. Sunt autem provinciae Graeciae septem: quarum prima ab occidente Dalmatia, inde Epirus, inde Hellas, inde Thessalia, inde Macedonia, inde Achaia, et duae in mari, Creta et Cyclades. Illyricus autem generaliter omnis Graecia. Dalmatia a Delmi maxima eiusdem provinciae civitat
Abbreviated transcription (Latin):
que ad meotides paludes ꝑtingit. Post hanc
dacia q̃ ⁊ gothia: deinde germania uͥ pluri¬
mam partẽ sueui incoluerunt. Germania
post scithiam infi̾orẽ a danubio int̾ rhenũ
fluuiũ. ⁊ occeanũ conclusa cm̃git᷑ a septẽ¬
trione ⁊ occasu occeano: ab ortu u̾o danubio.
a m̾idie rheno flumine dirimit᷑. Terra hec¬
diues uiriũ: ac ppłis mnumosis ⁊ ĩmanib.
Uñ ⁊ ꝓpt̾ fecunditatẽ gignendoꝵ ppłorũ:
feras: ⁊ uros aq arces parturit. Mutit gẽ¬
mas ⁊ cristallũ ⁊ sucinũ. callaicũ qͦ uiri¬
dem. ⁊ cerauniũ candidũ. Due st̃ aũt g̾¬
manie: suꝑior iuxta septemtrionalẽ occea¬
messium prouentu uocata. Unde ⁊ eam
uet̾es: cereris horreũ nũcupabant. Hxc au¬
tem ab oriente. hostiis danubii uingit᷑.
ab xur i.o thratie. a m̾idie macedonie:
ab oc a historie copulat᷑. Post meosiã aut̃
pannonia est. Inde noricꝰ ager fi igidus: ⁊ par¬

Expanded text:
quae ad Maeotidis paludes pertingit; post hanc quae ad Maeotidis paludes pertingit; post hanc Dacia, ubi et Gothia; deinde Germania, ubi plurimam partem Suevi incoluerunt. Germania post Scythiam inferiorem a Danubio inter Rhenum fluvium Oceanumque conclusa cingitur a septentrione et occasu Oceano, ab ortu vero Danubio, a meridie Rheno flumine dirimitur. Terra dives virium, ac populis numerosis et immanibus. Unde et propter fecunditatem gignendorum populorum feras et uros atque alces parturit. Nutrit mas, crystallum et sucinum, callaicum quoque viridem, et ceraunium candidum. Duae sunt autem Germaniae: superior iuxta septentrionalem Oceamessium proventu vocata; unde et eam veteres Cereris horreum nuncupabant. Haec autem ab oriente ostiis Danubii iungitur, ab Euro vero Thraciae, a meridie Macedoniae, ab occasu Histriae copulatur. Post Moesiam autem Pannonia est. Inde Noricus ager frigidus et par
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ ab ortu ciliciã: ab occasu ⁊ m̾idie mare.
a septenteione cariã. Ibi est mons cime¬
ra: qui nocturnis estib ignem exalat :
osi asiam. ad europam stilum uer-¬
tendũ. Europa quifꝑe age. oris re¬
gis lybie filia fuit: quam iupit̾ ab affrica
raptam cicam a duexit: ⁊ :iiam partem or¬
b. s ex eius nõĩe appellauit. Iste est agenor
nominata. Uñ apparet prius libiam acce¬
pisse uocabulũ: post europam. Europa aut̃
flumine descendens ab occasu per septrio¬
naliũ occeanũ usq in fines hyspanie. Cu¬
us pars orientalis ⁊ meridiana a pontho
ꝯsurgens. tota magno mari ꝯiungit᷑ ⁊ in
insulas gades finit᷑. Prima pars europe regi¬
o scithia infi̾or: que a meotidis paludibus
incipins int̾ danubiũ ⁊ occeanũ septentrio¬
nalem: usq ad g̾maniam porrigit᷑. Que t̾ra
gn̾alit̾ ꝓpt̾ barbaras gentes quib inhabita¬
t᷑. barbarita dr᷑. Huius pars pͥma alma est:

Expanded text:
habet ab ortu Ciliciam, ab occasu et meridie mare, habet ab ortu Ciliciam, ab occasu et meridie mare, a septentrione Cariam. Ibi est mons Chimaera, qui nocturnis aestibus ignem exhalat: ost Asiam ad Europam stylum vertimus. Europa quippe Agenoris regis Libyae filia fuit, quam Jovis ab Africa raptam Cretam advexit, et tertiam partem orbis ex ejus nomine appellavit. Iste autem est Agenor rtur cognominata. Unde apparet prius Libyam accepisse vocabulum, postea Europam. 2. Europa autem Tanai, descendens ad occasum per septentrionalem Oceanum usque in fines Hispaniae; cuius pars orientalis et meridiana a Ponto consurgens, tota mari Magno coniungitur, et in insulas Gades finitur. Prima Europae regio Scythia inferior, quae a Maeotidis paludibus incipiens inter Danubium et Oceanum septentrionalem usque ad Germaniam porrigitur; quae terra generaliter propter barbaras gentes, quibus inhabitatur, Barbarica dicitur. Huius pars prima Alania est,
Abbreviated transcription (Latin):
tremore frigoris. qd̃ est algere ⁊ rigere. scił.¬
qr luce soleq caret: qr neq illic uapores st̃.
qui ex solis luce gignũt᷑: neq flatꝰ qui eiꝰ¬
dem motib incitant᷑. s ꝓpetuus stupor.
Tartarizin enim horrere ⁊ tremere apud
grecos legit᷑. Illic enim fletꝰ ⁊ stridor dentiũ.
Gehenna locus ignis ⁊ sulphuris. quẽ appel¬
lari putant a ualle idol consecrata. que ẽ
iuxta murũ iherłm: repleta olim cadau̾ib
mortuoꝵ. Ibi enim hebrei filios suos immo¬
labant demonib: ⁊ appellabat᷑ locꝰ ip̃e ge¬
hennon. Futuri ergo supplicii locus uͥ pec¬
catores cruciandi st̃. Huiꝰ loci uocabulo de¬
signat᷑. Duplicẽ aut̃ eẽ gehennon ⁊ ignis
Sicut aut̃ scdm corpus si pondis sui ordinẽ
teneant infi̾ora st̃ om̃ia gͣu̾iora: ita scd̾m
sp̃m infi̾ora st̃ omĩa mestiora ⁊ tristiora.
Unde ⁊ in greca lingua origo nominis qͦ
appellat᷑ inferus ex eo ꝙ nichil suaue
habeat resonare ꝑhibet᷑. Sicut aut̃ eo. aĩa

Expanded text:
tremore frigoris. quia luce soleque earet: nam neque illic vapores sunt, qui ex solis luce gignuntur; neque flatus, qui ejusdem motibus incitantur: sed perpetuus stupor. Tartarizein enim horrere et tremere apud Graecos legitur. Illic enim fletus est et stridor dentium . Gehenna est locus ignis et sulphuris, quem appellari putant a valle idolis consecrata, quae est juxta murum Jerusalem, repleta olim cadaveribus mortuorum. Ibi enim Hebraei filios suos immolabant daemonibus, et appellabatur locus ipse gehennon. Futuri ergo supplicii locus, ubi peccatores cruciandi sunt, hujus loci vocabulo designatur. Duplicem autem esse gehennam ignis Sicut autem secundum corpus, si ponderis sui ordinem teneant, inferiora sunt omnia graviora, ita secundum spiritum inferiora sunt omnia tristiora; unde et in Graeca lingua origo nominis, quo appellatur inferus, ex eo quod nihil suave habeat resonare perhibetur. Sicut autem cor
Abbreviated transcription (Latin):
mage urbis nuncupata: que quondam ibi
metropolis habebat᷑. Huius est a septẽtͥone
ab ortu mesopotamia. a midie syria: ab oc¬
casu mare magnũ. Phenix fr̃ cathini de the-¬
bis egẏptioꝵ in sẏriam profectꝰ apud sydo¬
nem regnauit: eamq ꝓuinciam ex suo
nõie pheniciam appellauit. Ip̃a ẽ ubi ẽ thi-
riente arabiam: a midie mare rubrũ. Pale¬
stina ꝓuincia philistiĩ. urbem metropolim
habuit que nc̃ dr᷑ ascalon: ex qͣ ciuitate
om̃is circa eam regio palestina nuncupata¬
est. Huius ab oriente mare rubrũ occurrit:
a m̾idiano lat̾e iudea excipit᷑. A septentrio¬
nali u̾o plaga tirioꝵ finib claudit᷑: ab¬
occasu egyptio limite t̾minat᷑. Iudea ẽ re¬
gio palestine. ex nõie iude appellata: ex cuiꝰ
tribu reges habuit. Hec prius chanaan a fi¬
sid cham dcã. siue a decem chananeoꝵ gẽ¬
tib : quib expulsis eandem t̾ram iudei pos-¬
sederũt. Initiũ longitudinis eius a uito ar¬

Expanded text:
magae urbis nuncupata, quae quondam ibi magae urbis nuncupata, quae quondam ibi metro Armenia, ab ortu Mesopotamia, a meridie Syria, ab Occasu mare Magnum. Phoenix Cadmi frater de Thebis Aegyptiorum in Syriam profectus apud Sigonem regnavit, eamque provinciam ex suo nomine Phoeniciam appellavit. Ipsa est urbs ubi riente Arabiam, a meridie mare Rubrum. Palaestinae provincia Philistim urbem metropolim habuit, quae nunc dicitur Ascalon, ex qua civitate omnis circa eam regio Palaestina est nuncupata. Hujus ab oriente mare Rubrum occurrit, a meridiano latere Judaea excipitur, a septentrionali plaga Tyriorum finibus dividitoccasu Aegyptio limite terminatur. Iudaea regio Palaestinae ex nomine Iudae appellata, ex cuius tribu reges habuit. Haec prius Chanaan dicta a filio Cham, sive a decem Chananaeorum gentibus, quibus expulsis eandem terram Iudaei possiderunt. Initium longitudinis eius a vico Ar
Abbreviated transcription (Latin):
initiũ ab indo flumine sumũt. Tigri clau¬
dunt᷑: locis montuosis. ⁊ asꝑiorib site. habẽ¬
tes fluuios idaspem ⁊ arabẽ. Sunt .n. int̾
se finib suis discrete: nõia a ꝓpris auctori
b ita tͣhentes. Aracusia. ab oppido suo nũ¬
cupata. Parthiam parthi a scytia uenien¬
tes occupauerũt: eam q suo ex noĩe nũ cu¬
pauerunt. Huiꝰ a midie tubrum mare est a
septentͥone hircanꝰ saltꝰ au icciꝰ. a solis pla-¬
ga media. Regna in ea decen ⁊ octo stͥ: por-¬
recta a caspio littore usq ad t̾ras scitaꝵ.
Assiria uocata ab assur filio sem: qui eam
regionem post diluuiũ. pͥmꝰ incoluit. Hec ab
ortu solis indiam. a meridie tangit: ab oc¬
ciduo tigrim. a septentͥone motẽ caucasũ.
ubi porte caspie st̃. In hac regione primꝰ
nsus inuentꝰ ẽ purpure. Inde pͥmũ criniũ
⁊ corpoꝵ unguenta uenerunt: ⁊ odores
quib romanoꝵ atq grecoꝵ effluxit lu¬

Expanded text:
initium ab Indo flumine sumunt, Tigri clauinitium ab Indo flumine sumunt, Tigri clauduntur, locis montuosis et asperioribus sitae, habentes fluvios Idaspem et Arbem. Sunt enim inter se finibus suis discretae, nomina a propriis auctoribus ita trahentes. Aracusia ab oppido suo nuncupata. Parthiam Parthi ab Scythia venientes occupaverunt, eamque ex suo nomine vocaverunt. Huius a meridie Rubrum mare est, a septentrione Hyrcanum salum, ab occidui solis plaga Media. Regna in ea decem et octo sunt, porrecta a Caspio litore usque ad terras Scytharum. Assyria vocata ab Assur filio Sem, qui eam regionem post diluvium primus incoluit. Haec ab ortu Indiam, a meridie Mediam tangit, ab occiduo Tigrim, a septentrione montem Caucasum, ubi portae Caspiae sunt. In hac regione primus usus inventus est purpurae, inde primum crinium et corporum unguenta venerunt et odores, quibus Romanorum atque Graecorum effluxit lu
Abbreviated transcription (Latin):
nũ insitam cordis duriciam. S ⁊ flumi¬
na cũ. insolitis aucta ymbrib ultͣ consue¬
tudinẽ. uł diutnitate uł magnitudine re¬
dũdant. multaq prost̾nũt: ⁊ ip̃a diluuiũ
dñr. Sciendũ aut̃ flumina c̃ supͣ modũ cre¬

Expanded text:
num insitam cordis duritiam. Sed et fluminum insitam cordis duritiam. Sed et flumina cum insolitis aucta imbribus ultra consuetudinem, vel diuturnitatem vel magnitudinem, redundant multaque prosternunt, et ipsa diluvium dicuntur. Sciendum autem, flumina cum supra modum cre
Abbreviated transcription (Latin):
iluuiũ dc̃m: quod aqͣrũ clade uiis.¬
om̃ia que mundau̾it deleat. Primũ
diluuium extitit sub noe : qͣndo hominũ
scełib offensus omp̃c toto orbe t̾rarũ con¬
tecto. deletis cunctis unũ spaciũ celi fuit
ac pelagi Cuius indiciũ hactenꝰ uidemꝰ in
lapidib: quos in remotis montib ꝯchis
⁊ ostreis concretos. sepe ⁊̃ cauatos aqͥs ui¬
sere solemꝰ. Scdm diluuiũ fuit in achai¬
a. iacob patriarche ⁊ ogigi temporib qͥ
eluisine conditor ⁊ rex fuit: nom̃q loco ⁊
tempori dedit. Terciũ diluuiũ in thessali¬
a. moysi uł amphionis temporib fuit:
qui t̾cius post cicropẽ regnauit: cui tẽpo¬
rib aqͣꝵ in luuies maiorẽ partẽ ppłoꝵ
thessalie absumpsit paucis per refugia mõ¬
tiũ lib̾atis maxime in monte parnaso. In
cuiꝰ cirtuitu deucalion tũc regno potiebat᷑.
Qui tunc ad se ratib ꝯfugientes susceptos:
ꝑ gemina parnasi iuga fouit ⁊ aluit. A qͦ
pidib reparatũ ferunt ab eo: ꝓpt̾ homi¬

Expanded text:
iluvium dictum quod aquarum clade omnia quae inundaverit deleat. Primum diluvium extitit sub Noe, quando hominum sceleribus offensus Omnipotens, toto orbe contecto, deletis cunctis, unum spatium caeli fuit ac pelagi. Cuius indicium hactenus videmus in lapidibus quos in remotis montibus conchis et ostreis concretos, saepe etiam cavatos aquis visere solemus. Secundum diluvium fuit in Achaia Iacob patriarchae et Ogygi temporibus, qui Eleusinae conditor et rex fuit, nomenque loco et tempori dedit. Tertium diluvium in Thessalia Moysi vel Amphictyonis temporibus fuit, tertius a Cecrope regnauit. cuius temporibus aquarum inluuies maiorem partem populorum Thessaliae absumpsit paucis per refugia montium liberatis, maxime in monte Parnaso, in cuius circuitu Deucalion tunc regno potiebatur, qui tunc ad se ratibus confugientes susceptos per gemina Parnasi iuga fouit aluitque; a quo pidibus reparatum ferunt ab eo propter homi
Abbreviated transcription (Latin):
occeano mare magnũ ingreditur. ꝙ eas
int̾secat. Quaꝓpt̾ si in duas partes oriẽtis
⁊ occidentis orbem diuidas: asia erit in una.
est appellata: que apd̾ an¬
tiquos imꝑiũ tenuit orien¬
disposita ab oriente ortu solis. a midie occe¬
ano: ab occiduo nr̃o mari finit᷑. A septentri¬
one meͦtide lacui: ⁊ tanai fluuio t̾minat᷑.
Habet autẽ ꝓuincias multas ⁊ regiones:¬

Expanded text:
ceano mare Magnum ingreditur, quod eas intersecat. Quapropter, si in duas partes Orientis et Occidentis orbem dividas, Asia erit in una, est appellata, quae apud antiquos imperium tenuit Oriendisposita, ab Oriente ortu solis, a Meridie Oceano, ab occiduo nostro mari finitur, a Septentrione Maeotide lacu et Tanai fluvio terminatur. Habet autem
Abbreviated transcription (Latin):
Erra est in media mundi
regiõne posita: om̃ib par-¬
E tib celi in modũ centri
eqͣli int̾uallo consistens.
q̃ singłari nũo totũ orbem
significat: plurali u̾o singulas partes. Cuiꝰ
noĩa diu̾sa dat rõ. Nam t̾ra dc̃a a suꝑiori
parte qͣ terit᷑: humꝰ ab inferiori uł ab hu¬
mida t̾ra. ut sub mari. Tellus aut̃: qr fru¬
ctꝰ eius tollimꝰ. Hec ⁊ ops dc̃a: qr opem fru
gib fert. Eadem ⁊ arua: ab arando ⁊ co¬
lendo uocata. ꝓpͥe aut̃ t̾ra ad distinctẽem aq̃¬

Expanded text:
Terra est in media mundi regione posita, omnibus partibus caeli in modum centri equali intervallo consistens; quae singulari numero totum orbem significat, plurali vero singulas partes. Cuius nomina diversa dat ratio; nam terra dicta a superiori parte, qua teritur; humus ab inferiori vel humida terra, ut sub mari; tellus autem, quia fructus eius tollimus; haec et Ops dicta, eo quod opem fert frugibus; eadem et arva, ab arando et colendo vocata. Proprie autem ter
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo aut̃ sẏllabe longe breuesq diꝯtur.
quiã per uarias uocũ moras aut dupla
aut simpla spacia temporis habere uiden¬
tur. Diptonge sillabe greco noĩe dicte:
⁊ mñ eis bine uocales iungunt᷑: ex hiis
AU. eI. eI: uͦ. ap̃ maiores tm̃ celebrata
fuit. Syllaba apud metͥtos ideo semipes
est. qͣ ⁊icudias pes es Dyonisius lntr¬
nus syllabarũ. orĩium singulas formas
aptissimas fecit. ⁊ ob id statua honoratꝰ
ox est aer ictus sensibił auditu qͣñ¬
tum in ip̃o est: om̃is uox aut articu¬
lata est aut ꝯsusa. Articłata ẽ que litt̾is
ꝯp̾hendi potest: ⁊ fusa est que scribi ñ po¬
test. De pedibus

Expanded text:
Ideo autem syllabae longae brevesque dicuntur, quia per varias vocum moras aut dupla aut simpla spatia temporis habere videntur. Dipthongae syllabae Graeco nomine dictae, quod in eis binae vocales iunguntur. Ex his au, eu. Ei vero apud majores tantum celebrata fuit. Syllaba autem apud metricos ideo semipes est, quasi dimidius pes est. Dionysius Lintius syllabarum omnium singulas formas aptissimas fecit, et ob id statua honoratus ox est aer ictus sensibilis auditu, quantum in ipso est. omnis uox aut articulata est aut confusa; articulata est quae litteris comprehendi potest; confusa est quae scribi non potest. de li
Abbreviated transcription (Latin):
re aliqͣ petit᷑. T̃estes antiquitꝰ suꝑstites di¬
cebant᷑ eo ꝙ suꝑ statũ cause ꝓferebant᷑:
nũt ꝑte ablata nõis testes uocari. Testis
si liber ñ seruus. Nam sepe seruus metu
dñantis: testimoniũ supprimit ueritatis.
Natura. si uir nõ femina. nam uarium
⁊ mutabile semꝑ femina. Uita: si in nocẽs
⁊ integer actu. Nam si uita bona defu̾it:
fide carebit. Non enĩ potest iusticia cũ
scelerato hab̾e societatẽ. Duo aut̃ st̃ gn̾a¬
testiũ: aut dicendo ꝗd̾ uiderunt aut ꝓfe¬
rendo qd̾ audierũt. Duob aut̃ modis testes
delinquunt: cũ aut falsa promũt: aut ue¬
ra silentio tegunt. De specteulis.¬

Expanded text:
re aliqua petitur. Testes antiquitus superstites dicebantur, eo quod super statum causae proferebantur. Nunc parte ablata nominis, testes vocari. Testis si liber, non servus. Nam saepe servus metu dominantis testimonium supprimit veritatis. Natura, si vir, non femina. Nam varium et mutabile semper femina. Vita, si innocens, et integer actu. Nam si vita bona defuerit, fide carebit. Non enim potest justitia cum scelerato habere societatem. 391 10. Duo testium: aut dicendo id quod viderunt, aut proferendo id quod audierunt. Duobus autem modis testes delinquunt: quum aut falsa promunt, aut vera silentio obtegunt. De spectaculis
Abbreviated transcription (Latin):
batio aut̃ testib ⁊ fide tabulaꝵ ꝯstat. In
om̃i iudicio sex ꝑsone q̃rũt᷑: iudex accusa¬
tor reus. tres testes. Iudex dc̃s qͣi ius dicens
ppło: siue ꝙ iure disceptet. Iure aut̃ discep¬
tare ẽ iuste uidicare. Non est aut̃ iudex :¬
si ñ ẽ in eo iusticia. Accusator uocat᷑ qiͣ adcau

Expanded text:
tibus et fide tabularum constat. In omne autem iudicium sex personae quaeruntur: iudex, accusator, reus et tres testes. Iudex dictus quasi ius dicens populo, sive quod iure disceptet. Iure autem disceptare est iuste iudicare: non est autem iudex si non est in eo iustitia. Accusator vocatus q
Abbreviated transcription (Latin):
e. Constat enim forus: causa. lege. ⁊ iudice.
Causa uocata a casu quo euenit. Est .n. ma¬
teria et origo negotii: nec dum discussiõis
examine patefcã. Que dum ꝓponit᷑ causa
est. dum discutit᷑ iudiciũ est: dũ finut᷑ iusti¬
cia. Uocat᷑ aut̃ iudiciũ qͣi uiris dictio: ⁊ iu¬
sticia qiͣ uris statꝰ. Iudiciũ aut̃ prius inqui¬

Expanded text:
ae. Constat autem forus causa, lege et iudice. ae. Constat autem forus causa, lege et iudice. Causa vocata a casu quo evenit. Est enim materia et origo negotii, necdum discussionis examine patefacta; quae dum praeponitur causa est, dum discutitur iudicium est, dum finitur, iustitia. Vocatum autem iudicium quasi iurisdictio, et iustitia q
Abbreviated transcription (Latin):
loreũ sine ligno: quo utunt᷑ afri ⁊ mauri.
De quo poeta. Leuam scetra tegit. Parma le
studo scutum. Nam in modũ testudius fit
clipeus. Est et testudo scutoꝵ conexio: cur¬
uata in testudinis modũ. Namq in armo¬
rum gen̾ib milites etiam ab aĩalib noĩa
sumũt: ut aries. Et salustius. In modum
inqͥt iricii militaris .xi. De loricis.
orica nõiata est eo ꝙ loris careat: sol
enim ciculis ferreis ꝯtexta ẽ. Sqͣma
est lorica ferrea ex laminis ferreis. aut e¬
reis concatenata. in modũ sqͣme piscis: et
ex ip̃o splendore sqͣmarũ ⁊ similitudine nũ¬
assis de lamina est: galea de corio. Nã
a capite. Apex est qd̃ in sũma galea eminet
quo figit᷑. Crista quã greci conũ uocãt. Nam
conꝰ est curuatura que ĩ galea prominet: suꝑ
eo ꝙ ex bello punico captis nauib carta¬
giniensib rostra earũ ablata st̾.⁊ in foro¬
romano p̾fixa: ut eẽt huius insigne uictori¬

Expanded text:
loreum sine ligno, quo utuntur Afri, et Mauri, loreum sine ligno, quo utuntur Afri, et Mauri, de quo poeta: Laevas cetra tegit. 6. Parma,autem et testudo scutum. Nam in modum testudinis fit clypeus. 388 Est et testudo scutorum connexio curvata in testudinis modum. Namque in armorum generibus, milites etiam ab animalibus nomina sumunt, ut aries. Et Sallustius: In modum, inquit, hericii militaris. CAPUT XIII. De loricis. 1. Lorica vocatur, eo quod loris careat, solis enim circulis ferreis contexta est. 2. Squama est lorica ferrea ex laminis ferreis, aut aereis concatenata in modum squamae piscis, et ex ipso splendore squamarum, et similitudine nunassis de lamina est, galea de corio. Nam a capite. 389 2. Apex est, quod in summa galea eminet, quo figitur crista, quam Graeci κῶνον vocant. Nam conus est curvatura quae in galea prominet et sueo quod ex bello Punico captis navibus Carthaginensium rostra ablata sRomano praefixa, ut esset huius insigne victori
Abbreviated transcription (Latin):
hosti obiciũt᷑. Musculus cunitulo similis fit
quo murꝰ ꝑfedit᷑: ex quo ⁊ appellat᷑ qi murꝰ¬
culus. x. De clipeis. a¬
lipeus ẽ scutũ maiꝰ: dictꝰ ab eo ꝙ cli¬
pet. idest celet corpꝰ. ꝑiculisq subdu¬
sione: ab hastis ⁊ iaculis corpꝰ munit. Eli¬
peus autẽ peditum est: scutũ equitũ. Scutũ
appellatũ: eo ꝙ a se excutit teloꝵ ictũ. Ut .n.
telis resistatur: cdipeus antefert᷑. Umbo stu¬
ti pars media ẽ qͣi umbilitꝰ. Ancile uocat᷑
scutũ breue ⁊ rotũdũ. De quo uirgiliꝰ. Leua
ancile gebat. Et ancile dcm̃ ab ancisione:
ꝙ sit ab om̃i parte ueluti ancisũ ac rotũdũ.
Ouidius. Idq ancile uocant: ꝙ ab om̃i ꝑte
rotũdũ. Quaq notes oculis angulus oĩs abẽ.
Pelta scutum breuissimũ: in modũ lune me¬
die. De quib meminit liber regũ. Fecit rex
salomon ducenta scuta de auro puro: ⁊ tre¬
centas peltas ex auro probato. Scetra scutũ

Expanded text:
hosti obiciuntur. Musculus cuniculo similis fit, hosti obiciuntur. Musculus cuniculo similis fit, quo murus perfoditur; ex quo et appellatus, quasi murusculus. § 12 De clypeis. Clipeus est scutus maior, dictus ab eo quod clipet, id est celet, corpus periculisque subdusione ab hastis et iaculis corpus munit. Clypeus autem peditum est, scutus equitum. Scutum appellatum eo quod a se excutiat telorum ictum. Ut enim telis resistatur, clipeus antefertur. Umbo scuti pars media est, quasi umbilicus. 3. Ancile vocatur scutum breve et rotundum. De quo Virgilius: Laevaque ancile gerebat. Et Ancile dictum ab ancisione, quod sit ab omni parte veluti ancisum et rotundum. Ovidius: Idque ancile vocant, quod ab omni parte recisum. Quaque notes oculis, angulus omnis abest. 4. Pelta scutum brevissimum in modum lunae mediae. Cujus meminit liber Regum: Fecit rex Salomon ducenta scuta de auro puro, et trecentas peltas ex auro probato. 5. Cetra scutum
Abbreviated transcription (Latin):
ex ea fundant᷑ lapides. idest emittã¬
tur. Balista genus tormenti: ab emittẽ¬
dõ iacula dcã. Balin .n. grece mitt̾e dicitur.
cit aut hastas aut saxa. Inde ⁊ fundibalꝰ:
qͣi fundens ⁊ emittens. Contͣ balistam te¬
studo ualet: series .n. fit armoꝵ umbonib
int̾ se colligatis. .ix. De ariete.
rieti nom̃ species dedit. eo ꝙ cũ im¬
petu impingit murũ: in modũ ari¬
etũ pugnantium. Ualide enim ac nodose
arboris caput ferro uestit᷑: ea q suspẽsa
funib multoꝵ manu ad murũ impellit᷑.
Dem̃de retrorsum ducta maiori impetu de¬
stinat᷑: sic q crebris ictib concussũ muri
latꝰ cedit cauatũq irrumpit ac fenestrã
facit. Cont᷑ impulsũ arietis remediũ est
saccꝰ paleis plenꝰ: ⁊ in eũ locũ dimissus
quo aries ꝑcutit. Laxo enim saccoꝵ sinu
ictus arietis illisus mollit᷑. uriora enim
molliorib facilius cedunt. Plutei st̃ crates.
corio crudo intexte: que in opere faciendo

Expanded text:
ex ea fundantur lapides, id est emittantur. Balista genus tormenti, ab emittendo iacula dicta; βαλεῖν enim Graece mittere dicitur. cit aut hastas aut saxa. Inde et fundibalus, quasi fundens et emittens. Contra balistam testudo valet: series enim fit armorum umbonibus inter se conligatis. § 11 De ariete. Arieti nomen species dedit, eo quod cum inpetu inpingit murum in modum arietum pugnantium. Validae enim ac nodosae arboris caput ferro vestitur, eaque suspensa funibus multorum manu ad murum inpellitur, deinde retrorsum ducta maiori inpetu destinatur, sicque crebris ictibus concussum muri latus cedit cavatumque inrumpit ac fenestram facit. Contra inpulsum arietis remedium est saccus paleis plenus et in eum locum demissus quo aries percutit; laxo enim saccorum sinu ictus arietis inlisus mollitur. Duriora enim mollioribus facilius cedunt. Plutei sunt crates corio crudo intextae, quae in opere faciendo
Abbreviated transcription (Latin):
Cui ꝯtͣrium ẽ ociũ: mͦ actõem cause que ẽ
uirgiũ litis: ⁊ dcm̃ negotiũ qiͣ nec ocium
.i. sine ocio. Negotiũ aut̃ in causis. nego¬
tiatio in ꝯm̃ciis drͣ᷑: ubi aliquid datur. ut
maiora lucrent᷑. Iurgiũ dc̃m qͣiͣ iuris gar¬
riũ: eo ꝙ hii qui causã iuire dicũt discep¬
tent. Lis a ꝯtentõe limitis prius nomen¬
accepit. De q̃ uirgilius. Limes erat positꝰ.
litem ut discerneret agri. Causa aut argu¬
mento aut probatõe ꝯstat. Argum̃tum

Expanded text:
actionem causae, quod est iurgium litis. Et dictum negotium quasi nec otium, id est sine otio. Negotium autem in causis, negotiatio in commerciis dicitur, ubi aliquid datur ut maiora lucrentur. Iurgium dictum quasi iuris garrium, eo quod hi qui causam dicunt iure disceptent. Lis a contsumpsit, de qua Virgilius: Limes erat positus, litem ut discerneret agris. Causa autem aut argumento aut probatione constat. Argumentum
Abbreviated transcription (Latin):
nes ex parte uolucres: habentes alas et
ungulas: quarũ una uoce. alt̾a tibiis. ter¬
cia lira canebant. Que illectos nauigan-¬
tes: sub cantu in naufragiũ trahebãt. Se
untes qm̃ deducebant ad egestatem: hiis
ficte st̃ inferre naufragia. Alas aut̃ habu¬
isse ⁊ ungulas: qr amor ⁊ uolat ⁊ uul¬
nerat. Que in fluctib cõmorasse dicunt᷑:
qr fluctus uenem creauerũt. Scillam quoq
ferũt feminã capitib succinctã caninis.
cum latratib magnis ꝓpt̾ fretũ siculi ma¬
ris: in quo nauigantes uorticib in se con-¬
currentiũ. undarũ ext̾riti latrare existi¬
mant undas: quas sorbentis estus uorago
corlidit. Fingunt ⁊ monstra quedã irrati¬
onabiliũ. animantiũ: ot cerberũ inferoꝵ
canem tͥa. capita hñtẽ: significantes per
eum etates tres. ꝑ qͣs mors hominẽ deuo¬
rat.i. infantiam. iuuentutẽ. senectutẽ. Quẽ
quidam ideo dc̃m cerberum putant: qͣsi ce

Expanded text:
nes, ex parte volucres, habentes alas et nes, ex parte volucres, habentes alas et ungulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebant. Quae inlectos navigantes sub cantu in naufragium trahebant. Secuntes quoniam deducebant ad egestatem, his fictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisse et ungulas, quia amor et volat et vulnerat. Quae inde in fluctibus conmorasse dicuntur, quia fluctus Venerem creaverunt. Scyllam quoque ferunt feminam capitibus succinctam caninis, cum latratibus magnis, propter fretum Siculi maris, in quo navigantes verticibus in se concurrentium undarum exterriti latrari aestimant undas, quas sorbentis aestus vorago conlidit. Fingunt et monstra quaedam inrationabilium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habentem: significantes per eum tres aetates, per quas mors hominem devorat, id est, infantiam, juventutem, senectutem; quem quidem ideo dictum Cerberum putant, quasi cr
Abbreviated transcription (Latin):
gentem ferunt ẽẽ. qui macrobii nũcupant᷑.
duodecim pedũ staturam hñtes. Est et
gens ibi statura cubitalis: quos greci a cu
bito pigneos uocant. de qͣ supͣ diximꝰ. hii
montana indie obsident: quib est uicinꝰ
occeanꝰ. Perhibent et iñ eadem india ẽẽ
gentem feminarũ. que quinquennes cõci-¬
ꝑiunt: ⁊ octauũ uite annũ nõ excedunt.
Dñr aut̃ ⁊ alia hominũ fabulosa portẽta
que nõ st̃: s ficta in causis rerũ int̾p̾tan¬
tur. ut gerionẽ hispanie regem triplici
forma preditũ. fuerũt .n. tres fr̃es tante
concordie. ut m̃ trib corꝑib qiͣ una aĩa
eẽt. Gorgones quoq m̾etrices crinitas ser-¬
pentib. que aspicientes ꝯu̾tebant in lapi¬
des. habentes unũ oculũ quo inuicẽ ute¬
bantantur: fuerunt autem tres sorores
unius pulcritudinis qͣi unius ocłi: q̃ ita
spectatores suos stupescere faciebant. ut
nas tres fingunt fuisse ex parte uirgi¬

Expanded text:
ferunt esse gentem, qui Macrobii nuncupantur, ferunt esse gentem, qui Macrobii nuncupantur, duodecim pedum staturam habentes. Est et gens ibi statura cubitalis, quos Grbito pygmaeos vocant, de qua supra diximus, § 7. Hi montana Indiae tenent, quibus est vicinus oceanus. Perhibent et in eadem India esse gentem feminarum quae quinquennes concipiunt, et octavum vitae annum non excedunt. Dicuntur autem et alia hominum fabulosa portenta, quae non sunt, sed ficta in causis rerum interpretantur, ut Geryonem Hispaniae regem triplici forma proditum. Fuerunt enim tres fratres tantae concordiae ut in tribus corporibus quasi una anima esset. Gorgones quoque meretrices crinitas serpentibus, quae aspicientes convertebant in lapides, habentes unum oculum quem invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita spectatores suos stupescere faciebant ut vnas tres fingunt fuisse ex parte virgi
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ sermonis utentes nutũ siue mo¬
tũ. Panothias apud scithiam eẽ ferunt
tam diffusa magnitudine auriũ : ut oẽ
corpus ex eis contegant. Pan enĩ gre¬
co sermone. om̃e: othia aures dicuntur.
Arthapathite. in ethiopia proni ut peco¬
muntiones sunt aduncis narib. in frontibꝰ¬
cornua habentes. et capͣrũ pedib similes: qͣ¬
lem in solitudine sc̃s antonius uidit. qui
etiã int̾rogatꝰ dei seruo respondisse fertur.
dicens: mortalis ego sũ unꝰ ex accolis he-¬
remi: qͦs uario delusa errore gentilitas fau¬
nos satyrosq colit. Dicunt᷑ quidam ⁊ sil¬
uestres homines: quos ñ nulli faunos fi¬
carios uocant. Scinopodũ gens fert᷑ in ethi-¬
opia: singulis crurib. et celeritate mirabłi.
dine adumbrent᷑. antipodes. in libia plãtas
u̾sas hñt. post crura: ⁊ octonos digitos
in plantis. Yppopedes in scythia st̃. humanã
formam ⁊ equinos pedes habentes. In india

Expanded text:
in vicem sermonis utentes nutu sive moin vicem sermonis utentes nutu sive motu. Panotios apud Scythiam esse ferunt, tam diffusa magnitudine aurium, ut ocorpus ex eis contegant; πᾶν enim Graeco sermone omne, ὦτα aures dicuntur. 20. Artabalitae in Aethiopia, proni, ut pecomunciones sunt aduncis naribus, cornua in frontibus habent, et caprarum pedibus similes, qualem in solitudine Antonius sanctus vidit. Qui etiam interrogatus, Dei servo respondisse fertur, dicens: Mortalis ego sum unus ex accolis eremi, quos vario delusa errore gentilitas Faunos Satyrosqvestres homines, quos nonnulli fatuos ficarios vocant. Sciopodum gens fertur in Aethiopia singulis cruribus et celeritate mirabili,dine adumbrantur. Antipodas in Libya plantas versas habent post crura, et octenos digitos in plantis. Ippodes in Scythia sunt, humanam formam et equinos pedes habentes. In India