comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri est ualde difficile et pulcru ĩ quo auctor
sacit nouas et artifitiosis fictiones. pͦgͦ fin¬
git ꝙ ĩ ista tutri fiat specalatio et signam ad
aiuitatem bitis ut flegias nauta uemat e
fouit aias suꝑuenienteo tũ uaui ad ipa
uitate Et m̃telligas de aĩab illis que ĩbra¬
tras sunt punignide qr ꝙ̃ puntunt  nu
ĩ sumitate istius turris erigi Et duo alia
rndẽ istis ex sumitate alt̾ius turis quȩ erat
sup̃ pertam ciuitatis. Istud ãt signũ significa¬

Expanded text:
ni, est valde difficile et pulcrum, in quo autor facit novas et artificiosas fictiones. Primo ergo fingit quod in ista turri fiat speculatio vel signum ad civitatem Ditis, ut Phlegias nauta veniat et portet animas supervenientes cum navi ad ipsam civitatem, et intelligas de animabus illis quae sunta in summitate istius turris erigi, et duo alia respondere istis ex summitate alterius turris, quae erat supra portam civitatis. Istud autem signum significa
Abbreviated transcription (Latin):
piu de mille ue destructe .i. mlta milia aia
punitaꝵ ibi fugir dinanti ad uno .o. MCc
riu chal passo passaua stige con le piante asci
młti plices aĩaꝵ uł dicas et meliꝰ ꝙ hoc dicit
quia Mercutiꝰ fingẽ hr̃e alas ad pedto qi nhi
uolatiliꝰ nihil uelocius eloquenta simorus cis
come le rane si dilungim fucte extimormo¬
tis denanti alla ni mita bissa gue nalo mimica
apliat᷑ re et absconditur ibi. Et .no. quãti
ista ꝯpatio ppruissime facit ad ꝓpositis dicut
rane stant in palude ita et anime isit ĩstiga
palude sicut tana nõ põt diuelli de palude
ita i año istor sicut rans sunt secap garule
ta aĩe iste semꝑ querule Sie rane se tu pes

Expanded text:
più di mill'anime destrutte, idest multa milia animarum punitarum, ivi fugir dinanzi ad un, scilicet Mercurium, ch'al passo passava Stige con le piante asciumultiplices animarum; vel dicas et melius quod hoc dicit, quia Mercurius fingitur habere alas ad pedes, quia nihil volatilius, nihil velocius eloquentia sermonis, così come le rane si deleguan tutte, ex timore mortis, dinanti a la nemica biscia, quae naturaatur terrae et absconditur ibi. Et nota quantum ista comparatio proprissime facit ad propositum: sicut enim ranae stant in palude, ita et animae istae in stygia palude; sicut rana non potest divelli de palude, ita nec animae istorum; sicut ranae sunt semper garrulae, ita animae istae semper quaerulae; sicut ranae sunt turpes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓñõ sit mirandu si demones isti p̃sumpsũt dene¬
gare hoib itrãr ꝑ issu poctam qr p̃sumpsũt olim
statt ꝓbat cħ gia lusiro id men sececta porta .i.
ad p̃rima por̃tam ĩferni quẽ est magis pateus
ĩferm iux̃ illico utollite portis pͥncipes ur̃as ⁊¬

Expanded text:
non sit mirandum si daemones isti praesumpserunt denegare hominibus intrare per istam portam, quia praesumpserant olim statim probat; che già l'usaro a men stretta porta, idest ad primam portam Inferni, quae est magis patens Inferni iuxta illud: Attollite portas principes ves
Abbreviated transcription (Latin):
nu a pͥmo t̾culo ubi stat usq ad ultimu ubi stat
iudas. Idõ quenient̾ fingit ꝙ ista magna maga
uocauit aĩas u̾gilii ꝗ it̃ nouit arte magita
ĩ fa iorẽ sum ad sustitandu mortiui ꝑ ĩtanta
obscuto qr .s̃. est magis longinquus adeo ubi
tan dalciel cħ tucto gira . acola empireo ꝙ
clauds et ꝯtin oĩa et ĩo ben so el camĩno peio
ti fa securo. qr sicut dixite ĩ colum̃ hut usque¬

Expanded text:
num a primo circulo usque ad ultimum, ubi stat Iudas; ideo convenienter fingit quod ista magna maga vocaverit animam Virgilii, qui etiam novit artem magicam in favorem suum ad suscitandum mortuum per ina scilicet est magis longinquus a Deo, ubi tan dal ciel che tutto gira, idest a coelo empireo, quod claudit, et continet omnia, et ideo: ben so, il camin, però te fa sicuro,
Abbreviated transcription (Latin):
recessu e dicens cost sinua .i. solus sineme
et qui ui mabbandona ad certaz hora lo dolçe
padre cui recessus erat mͥ amarus uñ dit̾
Et io rimango ĩ forse.i. remanto ĩ dubio
Et ecce dubiu cħ si et no nel cuꝑo mi tençona
qr ĩ fantasia ña diteba ita ĩtrabit / nõ intra¬
dicens non pocti .i. ego bantes nõ potui udir
quello cħ allor porse qi ni mio era alonge
s cito uidi eopulsam sibidata uñ dicit ma

Expanded text:
solus, sine me, e quivi m'abandona, ad certam horam, lo dolce padre, et recessus eius erat mihi amarus, unde dicit: et io rimango in forse, idest remaneo in dubio, et ecce dubium, che sì e no nel capo me tenciona, quia in phantasia mea dicebam: ita intrabit non intradicens: non potei, idest ego Dantes non potui, udir quello ch'a lor porse, quia nimis eram a longe, sed cito vidi repulsam sibi datam, unde dicit: ma
Abbreviated transcription (Latin):
Et sic tandem deuenit d apiendũ por¬
tum fe utib ĩclusis. Et dicit Et solo di quel¬
la angoscia parea lassa.i. solumo ex illo ma¬
ĩ lucem Et dicit notunt parea qr in re
uitate nõ trat s sic uidebatur co pfrcto
magnus labor eloquentis est. remouere fal¬
siratem et apire uecitatem quȩ sepe i psun¬
nem gnalem istius potentis dicens benme¬
q̃ humana qr transibat solus ꝑ aqua sito
pede aetem serenabat et os anse fugabat
Et oñ fingit ip̃m missum acelo ot qr ut dt̃u
est aeicuriꝰ setundꝰ planeta est filiue
ouis deus eloquentie Ergo bñ uenit a celo
histoate poetice et allegatie loquendo Et
uere eloquentia est teleste domis. Et hic

Expanded text:
et sic tandem devenit ad aperiendam portam fraudibus inclusis, et dicit: e sol di quella angoscia parea lasso, idest quod solummodo ex illo main lucem. Et dicit notanter: parea, quia in rei veritate non erat, sed sic videbatur, quia pro certo magnus labor eloquentis est removere falsitatem et aperire veritatem, quae saepnem generalem istius potentis dicens: ben m'quam humana, quia transibat solus per aquam sicco pede, et aerem serenabat, et omnes ante se fugabat; et bene fingit ipsum missum a coelo, quia, ut dictum est, Mercurius est secundus planeta, est filius Iovis, est deus eloquentiae; ergo bene a coelo historice, poetice, alegorice loquendo, et vere eloqu
Abbreviated transcription (Latin):
debis infra Ideo auctor bñfingit ꝙ non
potueĩt uenire ad int̾itu nͥ ꝑ longam ci¬
nauigii doue el nochie forte .s. flegias¬
qui ce lentrata. Et bñ dicit ꝙ clamauit
qr cu magna ĩcuignatione et ira deposiue
eos ad t̾ras Sciebat sͥ ꝙ erant facturi ma¬
gnũ dañu ciuitati. Et dicit nõ senga fap
pͥma grande agirata qr nõ sine longo dis¬
⁊ risu rõis et cu magno labore speculãtiõis
potuit ꝑuenire ad istam mã. Et h ułtio
no. lector ꝙ potes mirari ee dubitari nõ ne
lente Simiłe dẽsc psit carone nautam
ꝗ transportabat õs animas prauoꝵ ĩ infer¬
nu ꝑ flum̃ cherontis: qrͣ ntͣ gͦ descͥdit alia¬

Expanded text:
debis infra. 79-81 Ideo autor bene fingit quod non potuerunt pervenire ad introitum nisi per longam cirnavigii, dove 'l nocchier forte, sciliqui èe l'entrata, et bene dicit quod clamavit, quia cum magna indignatione et ira deposuit eos ad terram. Sciebat enim quod erant facturi magnum damnum civitati, et dicit: non senza far pria grande agirata, quia non sine longo discursu rationis et magno labore speculationis potuit pervenire ad istam materiam. Et hic ultimo nota lector, quod potes mirari et dubitare, nonne lente! similiter descripsit Charonem nautam qui transportat omnes animas pravorum in Infernum per fluvium Acherontis; q
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ista m̃ãs s nõ potuit/ Et tangit effcũ dicẽs
ꝙ modicũ uisi sunt platati uñ dicit allor
sicut iste ꝙ uenit it referat ad uiuos no¬
ua de suma ĩ felicitate peccatoꝵ et sis reuo¬
set hõies ab ista prĩa nr̃o quã semꝑ petimus
et optamꝰ magnificãr et augẽ unde dicit¬
Et quei sinuada ch si ardito intro per questo

Expanded text:
iam, sed non potuit. 88-90 Et tangit effectum dicens quod modicum visi sunt placari, unde dicit: alor, sicut iste qui venit ut referat ad vivos de summa infelicitate peccatorum, et sic revocet homines ab ista patria nostra, quam semper petimus et optamus magnificare et augere; unde dicit: che sì ardito intrò per questo
Abbreviated transcription (Latin):
olgite. hic auctor desc̾bit auxiliũ pnum
uirgilii intanto discͥmĩe uñ dicit ꝙ uͥgili
dix̃ uolgite indietͦ et tieni el uiso chiuso. qu
÷ Medusa q̃ alio nomine dicit᷑ Gorgon et
tu el uedessi nulla sarebbe di tor nar ma suso
qi efficieris lapis. ꝑ hoc uult diceẽ ꝙ si ĩpo¬
nis t̾ timorem nõ facies istam cognitionem
forma ⁊ nõ ꝯrentus dedisse ita sanus ꝯsi¬
liu dedit mihi utilt auxilius uñ dicit et
egli stessimi uolse .i. remouit me ab aspecta

Expanded text:
olgite. Hic autor describit auxilium promptum Virgilii in tanto discrimine, unde dicit quod Virgilius dixit: Volgite in dietro e tieni il viso chiuso, quiidest Medusa, quae alio nomine dicitur Gorgon, e tu 'l vedessi, nulla serebbe di tornar mai suso,quia efficereris lapis. Per hoc vult dicere: si imponis tibi timorem, non facies istam cognitionem forma, et non contentus dedisse mihi tam sanum consilium, dedit mihi utile auxilium, unde dicit: et elli stesso mi volse, idest removit me ab aspectu
Abbreviated transcription (Latin):
tu magno furore ꝯcurreũt ad turrĩ magi¬
stras ut bñ custodirẽt passu ne isti possent
ĩtrare. Ergo ꝑ demones auctor represen¬
tat nob malitias fraudes et falsitates quis
hic magnã rosistentra qr sim̃ magna diffieltatt
nõ poterat ĩtrare tum forte ma Ne ad lia

Expanded text:
magistram, ut bene custodirent passum ne isti possent intrare. Ergo per daemones autor repraesentat nobis malitias, fraudes et falsitates hic magnam resistentiam, quia sine magna difficultate non poterat intrare fortem materia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ surbi punit᷑ e destruitar huami suploꝵ sini
am dictugest uñ dtit ł antor ne lodo ⁊ iguatio
dio. Et sic uid g uir sapiens sine lesione aste
statii so̾dit este spertacl fcĩt de isto eepͥmens eiꝰ nom
pria et uitiu dicens Tuttr gridauano hai philip¬
ro aigenti. Ita ꝙ facris et uiis infultabant ei mue
suam inse iõ dict el fiorintino sp̃o bicatro..¬

Expanded text:
 superbus punitur et destruitur manu superborum, sicut iam dictum est, unde dicit: che ancor ne lodo e ringrazio Dio, et sic vide quod vir sapiens sine laesione consmens eius nomen, patriam et vicium, dicens: tutti gridavano ah Filippo Argenti, ita quod factis et verbis insultabant ei; illsuam in se. Ideo dicit: el fiorentino spirito bizarro
Abbreviated transcription (Latin):
discese nella barcha qr ratio semꝑ p̃cedit
et poi mi fece ĩtrare appresso lui qr ip̃s
donus dux ał fecãt istud iter et dicit Et
ponerre corꝑis. uł morałe loquẽdo quia
uie sapiẽs prudentia sua aliqñ firmat na¬
ui suꝑbi quȩ ẽ in se semꝑ mobilis Sic᷑
cens lantica prora . i. Nauis Est eĩ pra
por ꝑs nauis Et diat notant antiqua gi
plla nauis est antigor ista Nam suꝑbia gn̾ata
ẽ incelo et fecit pulcerimus angelis deici
de celo deiñ pͥmu hoĩes ex pulit de padiso
delitiaꝵ senua secando .i. nauicando et
ꝙ irent uelocius ĩmolentiꝰ S uult dicẽ
ꝓnauis magis ꝓfundibat᷑ sp̃ aqua uñ dicit
corporeas leuissimas et dicit tosto chel
duca et io nel legno fui .i. ꝗ̃ cito ego et ugi
suimꝰ ĩbarta. Et ꝑ hoc ĩnuit ꝙ nlla mora
fecit flegias ibi nño stuti cepit nauigure
ut ato expedite ehoneraret sa quis ꝗ non
erant sibi grati qr nõ etant penas ibi luituri

Expanded text:
discese nella barca, quia ratio semper praecedit, e poi mi fece intrar appresso lui, quia ipse bonus dux alias fecerat istud iter, et dicit: et pondere corporis vel moraliter loquendo, quia vir sapiens prudentia sua aliquando firmat navim superbi qui est in se semper mobilis, sicut cens: L'antica prora, idest navis; est enim prora prior pars navis; et dicit notanter antiqua, quia nulla navis est antiquior ista; nam superbia generata est in coelo et fecit pulcerrimum angelum deiici de coelo, deinde primum hominem expelli de paradiso deliciarum, sen va secando, idest navigan irent velocius, imo lentius, sed vult dicere quod navis magis profundabatur sub aquam, unde dicit: t animas incorporeas laevissimas, et dicit: tosto che 'l duca et io nel legno fui, idest quam cito ego et Vis in barca, et per hoc innuit quod nullam moram fecit Phlegias ibi, imo statim coepit navigare, ut cito expedite exoneraret se istis qui non erant sibi grati, quia non erant luituri
Abbreviated transcription (Latin):
supra plenissime ꝙ̃ puniunt ex so potestatt
plutonis. Aln dicunt ꝙ Medusa figurat
terrore ĩ gñali et ista est expositio optima
et uerissima Nam tror manie ĩ pediebuat
auctore sicut iam posuit ĩfine tͥ ꝓxime
su arduissimo istiꝰ fortissime ⁊uitatis que
est murata ferro et habet tot milia demo¬
moro et tot t̾ribilia mõstra ad sui custodia
Ergo ad ꝓpositu dimissis ceteris opimonib
predictis tanꝗͣ suꝑflius uolũt dicere iste

Expanded text:
supra plenissime, quae punitur extra sub potestate Plutonis. Alii dicunt quod Medusa figurat terrorem in generali, et ista espositio est optima et verissima; nam terror maxime impediebat autorem, sisu arduissimo istius fortissimae civitatis, quae est murata ferro, et habet tot milia daemoniorum, et tot terribilia monstra ad custodiam sui! Ergo ad propositum, dimissis caeteris opinionibus pr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ applicatemus ad ipa uidimꝰ a longe÷ quado
turri duo luminatia ex. Et ꝯtinuo assignas
cãs qr direxeẽt oclos ad apice turriotam
dint per due fiãmecte .÷. fnceo argẽteg
cħ ui demo porte. Et iste due flam̃e ĩdicabat
ꝓ duo erant ꝙ ueniebant Et io cstodes altius
turris iuitatis stati rndentes reddidetũt
ĩmundo ño uidemꝰ ꝙ aliꝗs stans ĩ tirres ad
custodia fortis passus uidens nouã gẽte uł ho¬
stilem appropinquar facit certus signis ai¬
tatiet statis recip̃ simile signũ dicg Et ina¬

Expanded text:
m applicaremus ad ipsam vidimus a longe in quadam turri duo luminaria extra; et continuo assignat causam quare direxerunt oculos ad apicem turris, cum dicit: per due fiammette, idest faces ardentes, che vedemmo porre, et istae duae flammae indicabant quod duo erant qui veniebant; et ideo custodes alterius turris civitatis statim respondentes reddiderunt in mundo nostro quod aliquis stans in turri ad custodiam fortis passus, videns novam gentem vel hostilem appropinquare, facit certum signum civitati et statim recipit simile signum. Dicit ergo: et un'
Abbreviated transcription (Latin):
et magna ciuitas hẽbat tria diuersa forti¬
ꝑ ĩcontinẽtiam. In ẜo strictiore ubi fit ma
illi ꝗ peccaueit ꝑ fraudulentia ubi ĩus¬
nitur tertiꝰ portitor aĩaꝵ peior et orribi¬
lior ceterio .s. Gerion. Et ułto ĩ centro
ciuitatis est carcer obstrrissimꝰ.S. puteus¬

Expanded text:
et antiqua civitas habeat tria et diversa fortiper incontinentiam. In secundo strictiore ubi fit magilli qui peccaverunt per fraudulentiam, ubi invenitur tertius portitor animarum peior et horribilior caeteris, scilicet Gerion; et ultimo in centro civitatis est carcer obscurissimus, sc
Abbreviated transcription (Latin):
i stam ꝓla Et d legi alta uote admodu prati
sinon. di legi uote sõmissa et di suppleri ets
no patimus uinco pugna tal ne si offecse .i.
de mor̃ lo quentis cumira aropspo sont¬
suam. Pores et pone lra magis apeue ut ditat
talsene offerse im̃ exlamat desidetant Oquato
fottis S br uult dicere ꝙ ip̃e stati aphendit
re modo lo quendi ugilii q̃ utima oba erant di¬

Expanded text:
istam probam, et debet legi voce alta ad modum irati, se non, debet legi voce submissa, et debet suppleri: et si non poterimus vincere pugnam, tal ne s'offerse, idest de more loquentium cum ira, qui nonsuam. Potes etiam ponere literam magis aperte ut dicas: tal se n'offerse, unde exclamat desideranter: o qufortis, sed breviter vult dicere quod ipse statim comprehendit ex modo loquendi Virgilii, qu
Abbreviated transcription (Latin):
auctorem qr dixit oe se guinta aĩa felle
putabat flegias portare istos ad certa pe¬
nas ĩtra ciuitate Id̾o exclamat uenies ad
standu cum aliis dãnatis reucianda.
Dixe el mio signor. s. uirgiliꝰ. o flegias
retrahat hoĩes ab ĩ ferno docens uitare
suꝑbia et paꝵ stabit hic uñ dicit piu nõ
⁊hauerai ad questa uolta ch sol passando
faciemus morã cetu net hẽbis nos ĩ põtate
tua nͥ inqͣtum ueloct transsurremus istã
palude. hõc dicit qr auctor br̃ ꝑcur̾it istar
fecise supple talis nella ira acrolta .i. ꝯtep¬
ta mente et facie Quale colui supple fit
ħ ascolta grande ĩganno ch li fia fucto poi
si ne ramarca .i. ꝯquerit᷑ et dol. flegias
eni solitus portare aĩas defunctoꝵ danã¬
toꝵ sꝑabat nc̃ fecisse luceu et reꝑit mag̾
dãnu qe rogebatur portar hoĩe uiuũ et
positus in gr̃a dĩ l allqñ suꝑbus fuisset.¬

Expanded text:
autorem, quia dixit: Or sie' giunta anima fella, putabat Phlegias portare istos ad certam poenam intra civitatem, ideo exclamat, venies ad standum cum aliis damnatis crucianda.sse 'l mio Signore, scilicet Virgilius, o Flegias retrahat homines ab Inferno docens vitare superbiam, et parum stabit hic, unde dicit: più non ci avrai a questa volta, che sol passando faciemus moram tecum, nec habebis nos in potestate tua, nisi in quantum velociter transcurremus istam paludem. Hoc dicit quia autor breviter fece, supple talis, ne l'ira accolta, idest concepta mente et facie, quale colui, supple fit, che ascolta grande inganno che li sia fatto, poi se ne rammarca, idest conqueritur et dolet. Phlegias enim solitus portare animas defuntorum damnatorum sperabat nunc fecisse lucrum et reperit magnum damnum, quia cogebatur portare hominem vivum et positum in gratia Dei licet aliquando fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
mortuoꝵ ꝗ puniuntur uix menia muro¬
uu ĩtra ciuitate Sicut eͥ accidit ĩ mũdo isto
Ita nc̃ isti accedentes ad ista ciuitate ĩfer¬
nale pͦ uidẽt tecipla .i. sepłira heteticori
q̃ ad modu temploꝵ apparebant ĩ aere quia¬
ĩ forma qĩ tecta etliaꝵ acuta ĩ medio. No
ẽt ꝙ auctor utit᷑ uocabło saracenico Nam
enlie hrẽticoꝵ nõ poss̾ dici ercłie. Ponit ẽt
ip̃a seplcra hr̃ticoꝵ iux̃ extrema seposita
maz pene istoꝵ a qua ꝓcedebat ille dolor qr¬

Expanded text:
m qui puniuntur iuxta moenia murorum intra civitatem. Sicut enim accidit in mundo isto, ita nunc isti accedentes ad istam civitatem infernalem primo vident templa, idest sepulcra haereticorum, quae ad modum temploin forma quasi tecta Ecclesiarum acuta in medio. Nota etiam quod autor utitur vocabulo saracenico; nam Ecclesiae haereticorum non possunt dici Ecclesiae. Ponit etiam ipsa sepulcra haereticorum iuxta extrema seposita mam poenae istorum a qua procedebat ille dolor, q
Abbreviated transcription (Latin):
ui iret ad cñm philippũ deiñ aliꝙͣ tulu refo¬
cillatus reu̾sus est demu ubi płib dich stent¬
ꝙ nõ potuit appirte tits et dolens. Tande
gerdirns o nuit ciacco qui petiit quale fuat
uinu anĩ philippi blondelus endit tales uist
fuissent tib lum prede dni Cursii Tut ciaitus
sb pides inte amado stat si uelis iͥ dar̃ ta bñ
ad come denom dabotibitam bñ ad bibendum.
Ad ꝓpositu gͦ uide quale philippꝰ argentiꝓ oni

Expanded text:
 Deinde aliquantulum refocilatus, reversus est domum, ubi pluribus diebus stetit, quod non potuit apparere tristis et dolens. Tandem egrediens occurrit Ciacho, qui petivit, quale fuerat vinum domini Philippi. Blondellus respondit: tales visae fuissent tibi lampredae domini Cursii. Tunc Ciachus subridens: in te amodo stat, si velis mihi dare tam bene ad comedendum, dabo tibi tam bene ad bibendum. Ad propositum ergo vide, qualiter Philippus Argenti pro una
Abbreviated transcription (Latin):
mte ita alios supbe sꝑnebus es tu ille ta gioso
sicut dixit asellus dextratio ubi sella nittns u
nobile frenu uiue dui s uiue mistr. ies.
ille philippus offensus xbis inctoris narsit i
iram uolens fuce uindictaz de eo un die allor
distese anbe le mani al legno .s. qr rons uitib ua

Expanded text:
ante ita alios superbe spernebas; es tu ille tam gloriosus, sicut dixit asellus dextrario: ubi sella nitens, ubi nobile froenum? Vive diu, sed vive miser. vv.ille Philippus offensus verbis autoris exarsit in iram volens facere vindictam de eo, unde dicit: Alor distese ambo le mani al legno, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ride onde .÷ ꝑ aquas tutpes paludis uñ ost
sel fumo del pantan nolti nasconde. Et loꝗr
ꝓprie Nam ex ualle palustri ut plimũ exala
ne bula quę sepe nõ ꝑmictit uides res ꝑuã
alonge sicut hoies nauigante quis auctor
uidissi a longe turri fris erat alta cuine

Expanded text:
cide onde, idest aquas turpes paludis, unde dicit: se 'l fumo del pantan nol te n'asconde, et loquitur proprie; nam ex valle palustri, ut plurimum exalat nebula quae saepe non permittit videre rem parvam a longe, sicut hominem navigantem; quamvis ergo autor vidisset a longe turrim, turris erat alta cum igne
Abbreviated transcription (Latin):
poitus et oriatus cicsatie cipillaꝵ flia no
huis pilu tortu in capite. hic biondellus una
die tp̃ie quatragessime ꝓfectas adpiscaria. uo¬
lebat eme dius sanpdas ꝙ dño urcio declio
ꝗ icerat pͥnceps ꝑtis albe ꝙ sactus udẽs actesli
ad Blondellu et petiit qdess Blangellus subito fin¬
uit ꝙ heci deseio tres puleoreo lamꝑde nui uno

Expanded text:
politus et ornatus, cum caesarie capillorum flava, non habens pilum tortum in capite. Hic Blondellus una die, tempore quadragesimae, profectus ad piscariam, volebat emere duas lampredas pro domino Verio erat princeps partis Albae. Quod Ciachus videns accessit ad Blondellum, et petiit quid esset. Blondellus subito finxit quod heri de sero tres pulcriores lampredae cum uno
Abbreviated transcription (Latin):
mĩto figurat cu rota Si e applites candelas
rote que atinue morieatur nc̃ p̃stabit lump̃
huit ꝑti nc̃ illi ⁊ ita facit influentia celi
in qua auctor agit et tractat br et suginte
.S. qi ia steterant ĩ inferno ꝑ medietatẽ nõ¬
tis uñ dicit Sia ogni stella cads̃ cħ salliua qñ
mimossi. uult dicẽ in effectu ꝙ iam transiuãt
pͥma medietas noctis qr stelle quȩ ĩ pͥnꝰ asten¬

Expanded text:
 cum rota; si enim applices candelam rotae quae continuo moveatur, nunc praestabit lumen huic parti, nunc illi, et ita facit influentia coeliin qua autor agit et tractat breviter et su iam steterunt in Inferno per medietatem noctis; unde dicit: già ogni stella cade che saliva quand'io mi mossi, vult dicere in effectu quod iam transiverat prima medietas noctis, quia stellae quae ascen
Abbreviated transcription (Latin):
eus et si rogabat Ut cubina et sibi illus uas
ui suo uino ruleo qu uorruit madicu solatia ĩ u
qbida suis cintatiis. Iuit gͦ iste ribaldus plen
et scatu aufugit ne ille iam ĩfigens ĩite̾t manu
denatiu tibildo  reepit flascu suui et sine

Expanded text:
aret sibi illud vas cum suo vino rubeo, quia volebat modicum solatiari cum quibusdam suis zancariis. Ivit ergo iste ribaldus pleneet statim aufugit, ne ille iam insurgens iniiceret manus denarium ribaldo et recepit flascum
Abbreviated transcription (Latin):
en dicit et fano bullular que stacqua al somo
q suꝑficiałi aqua ili faciebat hullas eemut¬
mure ꝙ faciebant isti sub iqua chome lotchio
n dice  i sicut uisus intellectualis indicat
magna copia i sta accidiosoꝵ sint isti pone¬
uñ dicit ꝙ isti acadiosi ficti nellimo .i. fissi
et some i ĩ palude dicon tristi fumo nellae:
dolis .i. ĩ uita tpr̃ali dulai ad diffrrentia isto
in fernalis imar cħ dal sol salegra qr ĩ infe
dicet̃ Nos mĩto t̾stam̃ ĩ ista uita penali quia
lausum acridioso sumo .i. tstitiai acndia qua¬

Expanded text:
eo dicit: e che fan pullular quest'aqua al sommo, quia superficialiter aqua ibi faciebat bullas ex murmure quod faciebant isti sub aqua, come l'occhio te dice, idest sicut visus intellectualis indicat magna copia istorum accidiosodicit quod isti accidiosi, fitti nel limo, idest fixi et submersi in palude, dicon: tristi fommo ne l'aire dolce, idest in vita temporali dulci ad differentiam istius infernalis amarae; che dal sdicere: nos merito tristamur in ista vita poenali quia clausum, accidioso fumo, idest tristitiam accidiae qua
Abbreviated transcription (Latin):
bñ u̾gileꝰ uiͦ Eney dat ꝯgcuã penã sibi et
aluis suꝑbis fingit eͥ ꝙ sẽdẽ ĩ altis lectis suꝑ
cultris aueis et hñt epulas splendidas suꝑ mim¬
sis ꝑatas regalr ñ posti illis uesa t una ma¬
eoꝵ suꝑbã ceruite. Nunt ad ꝓpositu flegi¬
as istẽ fuit suꝑbissimus ĩ mũdo ꝗ int̾fert᷑
filiam suam et incendit templu apollinis iõ
auctor ĩdunt euhit ut ꝑ ip̃m repiesente¬

Expanded text:
bene Virgilius VI Eneidos dat congruam poenam sibi et aliis superbis. Fingit in altis lectis super cultris aureis et habent epulas splendidas super mensas paratas regaliter nec possunt illis vesci, quia una maeorum superbam cervicem. Nunc ad propositum Phlegias iste fuit superbissimus in mundo, qui interfecit filiam suam et incendit templum Apollinis; ideo autor inducit eum hi
Abbreviated transcription (Latin):
toris et ꝯfirmans dictum illius dicit Quest
fuor checci cħ nõ han coperchio piloso alcapo
.i. os issi qui sunt asmistra nõ hutes cosꝑtõus
pilosum tapillo ad caput ꝑꝑ rletitã rãsam
furit decici. Clecira e significat ĩ prelatis
ꝙ debent reitẽ et reserare bona tp̃talia sup¬
plua Nam capilli ex suꝑfluitate nassuntin
Et tangit pͥncipaliores dicens Et papi it car¬
uali in cui usa auaritia el suꝑe rchio .i. ꝙ

Expanded text:
toris, et confirmans dictum illius dicit: questi for cherci che non han coperchio piloso al capo, idest omnes isti qui sunt a sinistra non habentes coopertorium pilosum ad caput propter clericam rasam fuerunt clerici. Clerica enim significat in prelatis quod debent reiicere et resecare superflua temporalia; nam capilli ex superfluitate nascuntur, et tangit principaliores dicens: e papi e cardinali, in cui usa avaricia il suo soperchio,
Abbreviated transcription (Latin):
ues multu quȩ oĩa sibi ma arrogantie
mĩstrabãt hẽbat sium̃e odio ppłm floren¬
tinu. hẽbat unũ eguũ quẽ uocabat equũ
ppłi florentie que om̃ib ꝓmictebat petenti¬
bus mutuo de mane equus exat tempestiue¬

Expanded text:
ia sibi materiam arrogantiae ministrabant, habebat summe odio populum florentinum, habebat unum equum quem vocabat equum populi Florentiae, quem promittebat omnibus petentibus eum mutuo; de mane equus erat pa
Abbreviated transcription (Latin):
it istos uñdicit etio suple diti omaist᷑
io douerei benricognostete alcimi de quib
possem facere memoria che fuoro ĩmondi di
cotesti mali.i. ꝙ fueĩt macłati istis uitis tra
i. gue ita denigrauit tos ĩfinnia. qr s. in¬

Expanded text:
dicit: et io, supple dixi: o Maestro, io dovre' ben reconoscere alcuni, de quibus possem facere memoriam; che fuoro immondi di cotesti mali, idest qui fuerunt maculati istis viciis, tra idest quae ita denigravit eos infamia, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tractat de uno spu ꝑticla ĩ supbissimo ꝗ hic pu¬
intui ibi ẜa. Mentre noi In tectiã teactat
dẽ signis que alonge idicant infelicitates hui
aiuitatis iba iqͣ Quiui il lasciãmo. In quarta et
itimas auctasꝰ destbit tesi sirntia magna qua

Expanded text:
tractat de uno spiritu particulari superbissimo qui hic punitur, ibi: Mentre noi. In tertia tractat de signis quae a longe indicant infelicitatem huius civitatis, ibi: Qui il lassamo. In quarta et ultima autor describit resistencia
Abbreviated transcription (Latin):
mando. uñ dicit Cost .i. sicut dictu ẽ totna¬
uam ꝑ lo cerchio tetͦ .i. obscit sicut statim
patebit da ogni mano .s. dextra et sinistre.
illopposito poncto .s. inferio÷ et ad alius
pũctu linee gtidandosi anto. ⁊ clamando
ad huc alteti atra alteros Lor ontoso met᷑¬

Expanded text:
nde dicit: così, idest sicut dictum est, tornavan per lo cerchio tetro, idest obscurum sicut statim patebit, da ogni mano, scilicet dextra et sinistra, a l'opposito punto, scilicet inferius ad aliud punctum lineae, gridandosi anco, idest clamando adhuc alteri contra alteros, lor ontoso met
Abbreviated transcription (Latin):
Tunt e foctuna parat ĩsdĩas hoi qñ sibi plau¬
dit ꝓsperitate ip̃a tͥ est fumiliatis inimitus
effica tissimus ad nocendum. ista m̃a hit alu¬
A
celis et moririb celor Uolge sua speca .i. ro
ram q̃ attͥouitur fortune et brata si gode

Expanded text:
ortuna parat insidias homini, quando sibi applaudit prosperitate; ipsa enim est familiaris inimicus efficacissimus ad nocendum. 94-96 - Ma coelis et motoribus coelorum. Volge sua spera, idest rotam quae attribuitur fortunae, e beata si gode
Abbreviated transcription (Latin):
fabula uulgi Nam pꝰ lapsu ueĩt inhodiu
et ꝯtẽptu or̃u ẽt suoꝵ et amitoꝵ. Modo
ad lr̃a dicit Auctor Dinanti adme si fece
un ꝑien di fango .i. occureit ocłis meis
mentalib mentre noi passauan la morta
gora ÷ interi du transiremus ꝑ illam
uallez stgie cuiꝰ aqua erat mortua .i. ĩmota.

Expanded text:
 lapsum venit in odium et contemptum omnium et suorum et amicorum; modo ad literam dicit autor: Dinanci a me si fece un pien di fango, idest occurrit oculis meis mentalibus, mentre noi passavam la morta gora, idest interim dum transiremus per illam vallem stygiam, cuius aqua erat mortua, idest immota;
Abbreviated transcription (Latin):
icendis et decepulatiõib. his tebi gostis Rato¬
lus reformauit iuitatrs ꝓ suo uolle et Cardi¬
nalis. Natheus de aqua spacta uenit florentiai¬
Et sent fieri młtas paces et affinitates Et uoluis
or dinare offitia comunit S nigri ꝗ etat foctis
nõ ꝑmisũt uñ ip̃e turbatus recessit et dimisit
ciuitate intdictam pax part duruit. Nim
Simon filius dñi Cuisii int̾ fecit quendi dñm
Nicolans de cnilis et uultatꝰ ab eo decossit qui
Symon erat iuuenis uilentissimꝰ tainde: aligus ui

Expanded text:
incendiis et populationibus. His rebus gestis, Karolus reformavit civitatem pro suo velle. Et cardinalis Matheus de Aquasparta venit FlorentiaEt fecit fieri multas paces et affinitates, et voluit ordinare officia comuniter; sed Nigri, qui erant fortes, non permiserunt. Unde ipse turbatus recessit, et dimisit civitatem interdictam. Pax parum duravit; nam Simon filius Domini Cursii interfecit quemdam Dominum Nicolaum de Circulis, et vulneratus ab eo decessit; qui Simon erat
Abbreviated transcription (Latin):
di qristud dictu nõ uidtur bñ senũ Is
młt multa dixer̃t/ alii ꝓ auctor̃ alii telta
nictore sicut Cicchus de esculo ꝗ sans
Incio fallisti fiorintin poeta. S parcat mihi
reuerentia sua si fuiss tambonꝰ perta sic̾

Expanded text:
istud dictum non videtur bene sanum; ideo multi multa dixerunt, alii pro autore, alii contra autorem, sicut Cechus de Esculo qui satis In ciò fallasti fiorentin poeta. Sed parcat mihi reverentia sua, si fuisset tam bonus poeta ut
Abbreviated transcription (Latin):
tit ꝑ quã oñgit eoꝵ pene qualitate Ad in¬
telligendã gͦ ꝯꝑatione est scienꝰ ꝙ ĩfinibus
italie rosus oriente .s. int̾ Calabriã ⁊ Sici¬
liam est unũ angustu brachiu matis qd̾ ap¬
pellatur phaꝵ missine et est forte latitudis
triuz miliaĩoꝵ Ita ꝙ stans hõ ĩ uno lictor
põt uide̾ hoĩe alio ĩ lictor stante. Istud phaꝵ

Expanded text:
Ad intelligentiam comparationis est sciendum quod in finibus Italiae versus Orientem, scilicet inter Calabriam et Siciliam, est unum angustum brachium maris quod appellatur pharum Messanae, et est forte latitudinis trium miliariorum, ita quod stans in uno litore potest videri hominem stantem in litore alio. Istud p
Abbreviated transcription (Latin):
nihilsis gͦ bñ dicit auctor Questa .si fortu¬
na siue sit ab ĩfluentia orbis siue ĩ telligẽ¬
ta mouentis siue ab utͦq ut aliꝗ uolunt᷑
siue ab ip̃a ꝓuidentia ĩmediate prouede
ergno .i. potãte siue Iurisditionẽ tp̃ialiũ
quoꝵ fortuna est dña/ Et diat a simili ⁊
come li altes dei .i. planete ꝗ celebrantur

Expanded text:
nihil scis. Ergo bene dicit autor: Questa, scilicet fortuna, sive sit ab influentia orbis, sive intelligentiae moventis, sive ab utroque, ut aliqui volunt, sive ab ipsa providentia immediate, provede,regno, idest potestatem sive iurisditionem temporalium, quorum fortuna est domina; et dicit a simili, come gli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nõ laboraret ex quo cade̾nt a pauꝑtate
uxor eiꝰ ip̃o sigente de mane ĩ lecto ĩue¬
unt magnu cumulu auri ĩ stipite eiectũ
ad lictus ꝑ tempe statem. Et sic dormiendo¬
suo libello de bona fortuna dicit ꝙ siquis inte¬
rogat fortunatu. qrͣ sic agat respondebit
se nesars. uñ ibidem ał dicit ꝙ furtuna s̃¬

Expanded text:
 non laboraret, ex quo caderet a paupertate uxor eius, ipso stertente de mane in lecto, invenit magnum cumulum aureorum in stipite eiecto ad litus per tempestatem, et sic suo libello de bona fortuna dicit: quod si quis interroget fortunatum quare sic agat, respondebit se nescire. Unde ibidem dicit Aris
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa celestia regit et gub̾nat ꝑ angelos mouẽ¬
tes Ita ꝑ ĩfluentia celoꝵ regit et gubnat
ista temporalia Ita ꝙ sicut motores mouẽt
et uoluũt celos. Ita influentia celoꝵ mou
et muta oĩa infeciora Ideo bñdiat Si malo¬
bus bonis que sũt quedam organa ad felici¬
tates ut dicit plrs in fuo libello de bona for¬
rane. Et dicit cħ permutasse ad tẽpo liben
Ergo nõ ab unã spera s ab oĩbi fortuna cau¬
tiu. Digente sgente et duno ĩ altͦ sague
Lege hystoricos lege poetas. et fortuna
semꝑ uariatas uidẽbis apud om̃s Im̃o ꝗd
oportet lege scͥpturã antiquã cu ꝯtinue
uideas mi tabiles uices et muttiones for¬
tunaꝵ de quibi possent freri magna dolumi¬
na si hr̃e mus antigua ĩgenia. Et dicit
per chuna gente ĩpera et laltra langus
ubi sunt ĩꝑia mundi Assirioꝵ / medoꝵ pe¬
tũ uittus et captus a rege anglie et Rex
Ispanie suꝑcitus et intfcẽ a fr̃e naticrali
ut dimicta alia drña ꝑticularia. et sta¬

Expanded text:
ia coelestia regit et gubernat per angelos moventes, ita per influentiam coelorum regit et gubernat ista temporalia, ita quod sicut motores movent et volvunt coelos, ita influentia coelorum movet et mutat omnia inferiora. Ideo bene dicit: similebus bonis quae sunt quaedam organa ad felicitatem, ut dicit philosophus in suo libello de bona fortuna, et dicit: che permutasse a tempo li ben Ergo non ab una spera sed ab omnibus fortuna cautium; di gente in gente e d'uno in altro sangue. Lege historicos, lege poetas et videbis fortunam semper variatam apud omnes: imo, quid oportet legere scripta antiqua cum continuo videas mirabiles vices et mutationes fortunarum de quibus <possent fieri magna volumina si haberemus aliqua ingenia, et dicit: perch'una gente impera e l'altra langue. Ubi sunt imperia mundi, Assyriorum, Medos et captus a Rege Angliae; et Rex Hispaniae superatus et interfectus a fratre naturali! ut dimittam alia dominia particularia; et sta
Abbreviated transcription (Latin):
Ueris gemaꝵ ⁊ diuitiaꝵ ꝙ est apũd om̃s¬
ã hoĩes mundi nõ ꝯetaretur ei rupidus aĩus¬
o im̃o magis cupiditus ĩualescẽt. Et ita ꝓdig
totu abicẽt ⁊ nhil sufficẽt ad ꝗetandu
aĩu eiꝰ. Exemplus auari ĩ Mlida. exẽpłus

Expanded text:
eris, gemmarum et diviciarum est apud omnes homines mundi, non quietaretur eius animus cupidus, imo magis cupiditas invalesceret; et ita prodigus totum abiiceret et nihil sufficeret ad quietandum animum eius. Exemplum avari in Mida, exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
ẜgent ĩdie iuditii col pugno chiuso .i. cũ ut᷑ q
manu clausa Secundi illud ona sacerdotis
crin moci .i. cu capillis fonsis qi oĩa abicitẽt
et debes adect̃ ⁊ m ut ͦ pugno apto. ł ibeta¬
lis aũt ten unũ pugnu iꝑtu alter dausim

Expanded text:
gent in die iudicii col pugno chiuso, idest cum utraque manu clausa secundum illud: Una sacerdotis crin mozzi, idest capillis tonsis, quia omnia abiecerunt, et debes addere cum utroque pugno aperto. Liberalis autem tenet unum pugnum apertum, alterum clausum.
Abbreviated transcription (Latin):
tolto loro . ÷. abstalit tis el mondo polcro .i.
para disum. uł ꝯsteue et repone lrãm sit
Mal dare et mal tenere lo mõdo pulcro .i.
mundu sint mũdma que de se sunt plia
et bona si hoĩeo nõ abutetent᷑ ip̃is ha tolto
loro .i. acrepit eos et posti ad questa suffa.i.
desti nauit sos ad istam pugnam et pena et Ido
nõ e pultro .i. nõ est dolectabile parlar̃ quale¬

Expanded text:
to loro, idest abstulit lo mondo pulcro, idest Paradisum; vel construe et expone literam sic: mal dare e mal tenere lo mondo pulcro, idest mundum sive mundana, quae de se sunt pulcra et bona si homines non abuterentur ipsis, ha tolto loro, idest accepit eos, e posti a questa zuffa, idest destinavit eos> ad istam pugnam et poenam, et ideo: non c'è pulcro, idest non est delectabile, parlar qual
Abbreviated transcription (Latin):
et bona tp̃ralia Et nos uid̾mus ꝙ ꝗ suctedũt
ĩ alienis diuitiis sine labore suo cõĩt solent
ẽẽ pdigi. Secundo it ist nõ hñt uxores uł p¬
lios ꝓ quib accumulent et si hñt nõ audent
dicere ꝙ sint sui Et qͣuis auctit uid̾at᷑ fuisse
nimis audaꝵ tñ młti alii hũẽrunt hanc lib¬
tate sic Bernardus ꝗdict ues ãt sacrdotes
fecistis deum fabulam mũdi. Si cete nesios

Expanded text:
et bona temporalia, et nos videmus quod qui succedunt in alienis diviciis sine labore suo communiter solent esse prodigi; secundo, quia isti non habent uxores vel filios pro quibus accumulent, et si habent, non audent dicere quod sint sui; et quamvis autor videatur fuisse nimis audax, tamen multi alii habuerunt hanc libertatem, sicut Bernardus qui dicit: Vos autem sacerdotes fecistis Deum fabulam mundi. Sed certe nescio
Abbreviated transcription (Latin):
tecano ite sdo auttõ diat supia una sonte ce
bolle et riuecsa. Nam iea est atrensio singũ
arca cor iõ ĩ fonte nullus punitur ꝗ nõ est
ĩ tulꝑa ni meret᷑ pena qr itastimi et uolite pr¬
care Riuus manans a fonte est iea ato trasi
aliga laudadil est q̃ã hõ rasçitur ubi qñ et qio

Expanded text:
eo autor dicit: sopra una fonte che bolle e riversa. Nam ira est accensio sanguinis circa cor; ideo in fonte nullus punitur, quia non est in culpa nec moeretur poenam, quia irascimini et nolite peccare. Rivus manans a fonte est ira cito transaliquando laudabilis est quando homo irascitur ubi, quando, et quo
Abbreviated transcription (Latin):
et t̾stitia obfustant aĩu cuiq et ondit quõ ĩtia¬
uerunt uia suam sequẽtes cursu istius aque
dicens Questo trasto roscel .i. riuulus ꝗ tend
ad tstitiam ua in la palude cha nome stirã. et¬
uidtut melior lr̃a qñ e disteso alpie delle ma¬
ligne piaggie goige. i. post ꝗͣ ꝑuenit ad plagia
geisas que hñt colorẽ sb̾ uigẽis qual est ues

Expanded text:
bfuscat animum cuiusque. Et ostendit quomodo intraverunt viam suam sequentes cursum istius aquae dicens: questo tristo ruscel, idest rivulus qui tendit ad tristitiam, va in la palude ch'à nome Stigevidetur melior litera, quando èe disceso appiè de le maligne piagge grige, idest postquam pervenit ad plagias grisas quae habent colorem subnigrum, qualis est vestis
Abbreviated transcription (Latin):
cãm quãr quetit cogͦ ste̾ tos dicẽo cħ gran
disio mi strenge di sapere .i. magna affectio
cogit mẽ stire sil tiel gladdolcia .i dulcoat
cos olinferno gla tosta .i. tossicat eos .i.
siificiunt᷑ amaritudine dañatoꝵ. Et sis no
ꝗ auctor uult dicẽ dubito ut᷑ isti sint dãnat
aut saluati qr hũerunt magna uitia et mag̾o
uictutes itaꝙ didebant lmn saluabiles si pe¬
nitentia huissent ĩ ultimis qd ignoo Et
Ciacchus eñdit mihi ei. s. illi sp̃s p̃nomi¬
nati son tra lanime piu nece .i. int aias¬

Expanded text:
causam quia quaerit cognoscere eos dicens: che gran disio mi stringe di sapere, idest magna affectio cogit me scire, se 'l ciel gli adolcia, idest dulcorat eos, o l'Inferno gli atosca, idest toxicat eos, idest si inficiuntur amaritudine damnatorum; et sic nota quod autor vult dicere: dubito utrum isti sint damnati an salvati, quia habuerunt magna vicia et magnas virtutes, ita quod videbantur bene salvabiles si poeniteCiachus respondit mihi: ei, idest illi spiritus praenominati, son tra l'anime più nere, idest inter an
Abbreviated transcription (Latin):
hõiu crudele lacrrantib Et sepe ĩ se furore
gu̾tunt sicut ip̃s Silla ꝗnĩmio furore iratũ¬
die sus suomit spm̃ simũl et ira. ⁊ita de
młtis ditẽ possem. Et ultimo iuatus tu desinit
i rasti alti Irascit᷑ sibi Sicut cecte alerande
macrdo ꝗ uoluit se p̃m omnde̾ tũ ĩ furior̃ el n¬

Expanded text:
hominum crudeliter lacerantibus, et saepe convertunt furorem <in se sicut ipse Silla qui in nimio furore> iracundiae suae, evomuit simul spiritum et iram, et ita de multis dicere possem, et ultimo iratus, cum desinit irasci alteri, irascitur sibi, sicut recte Alexander Macedo qui voluit se
Abbreviated transcription (Latin):
.i. suꝑlatius dixe per cõfortarmi nõ finot¬
uitiu ⁊ ibi assignauitãs uñ assigñat cot
qr̃ nõ debeat tuẽt̃ cħ poder mhello habbiã
.i. ꝗͣ uis auaritia sit potens adeo ꝙ uĩcit da¬
cerdotes et ꝓpħas tñ nõ pot̾it uicere te
nõ ce terra lostender questa toctia .ł nõ
eripiet nobis descensu ad isti ciecħ quãtu
Roccia eĩ est ripa ⁊ appellatur suꝑficies seru¬
pulosa rei sicut saxi Et bñdiçit᷑ ꝙ de rei
testatur ip̃m ubiq Ideo audact intrabit istũ
crełm. Et ondit istam pestem fore fugiendam

Expanded text:
 superlative: disse per confortarmi, non ti nocvicium, et ibi assignavi causas; unde assignat causam quare non debeat timere, che poder che l'abbia, idest quamvis avaricia sit potens, adeo quod vincit sacerdotes et prophetas, tamen non poterit vincere te, non ci torrà lo scender questa roccia, idest non eripiet nobis descensum ad istum circulum quartum. Roccia enim, idest ripa, appellatur superficies scrupulosa rei sicut saxi, et bene dicit, quia de rei testatur ipsum ubique, ideo audacter intrabit istum circulum, et ostendet istam pestem fore fugiendam
Abbreviated transcription (Latin):
Silla Saxu undisonus ꝓcellosum: Caribdis
uõ est gurges ꝓfunda in quo ꝑ iclitantur
sepe naues ĩ ꝓuide qr marẽ cueritibi a
septentone in austru et e ꝯuso Ita ꝙ fluctꝰ
obiui et ꝯͣrii ꝯcutiũtur ĩt se et colidu tui¬

Expanded text:
cilla saxum undisonum procellosum. Caribdis vero est gurges profundius in quo periclitantur saepe naves improvidae, quia mare currit ibi a Septentrione in Austrum et e converso, ita quod fluctus obvii et contrarii concutiuntur et colliduntu
Abbreviated transcription (Latin):
nccitas ꝯsequentis ficut ubi gr̃a sidico nꝭ¬
cesse ẽ futura ꝯtingentia ad: otrũlib se hr̃e
qñ unꝰ morit᷑ uł deponitur a statusuo stati
alius subit et succedit ĩ uices eiꝰ puta di¬
guitatem potentia diuitias et honores ĩmo
sepe p̃uenit eum ui uł frande uł alia qua

Expanded text:
itas consequentiae, sicut verbi gratia, si dico necesse est futura contingentia ad utrumlibet se habere; nus moritur vel deponitur a statu suo, statim alius subit et succedit in vices eius, puta dignitatem, potentiam, divitias et honores, imo saepe praevenit cum vi vel fraude, vel alia qua
Abbreviated transcription (Latin):
Et hic.no ꝙ auctor ꝑ hor figurat ꝙ luari et
pdigi semꝑ aduersant sibi factis et uerbis sic
uidemus de sc̃o ĩ isto ĩferno unientiu ꝙ ana
sepe occupat bona ꝓdigi et ꝑ modico pretio emit
bona eiꝰ qñ laborat ĩ opia uł urget debito. Et

Expanded text:
Et hic nota quod autor per hoc figurat quod avari, et prodigi semper adversantur sibi factis vel verbis, sicut videmus de facto in isto Inferno viventium quod avarus saepe occupat bona prodigi, et pro modico praetio emit bona eius, quando laborat inopia vel urgetur debito, et
Abbreviated transcription (Latin):
tra ꝑ ꝯꝑatione ueloꝵ de iectoꝵ auẽto/ ordiã
sic lrãs la fiera trudele .s. Auaritia quia
auarus facit stentu de se ip̃o Pamo ludueio¬
sus gulosus et om̃is pegans aliquã bñt delet¬
tationes de uitio suo s auatus nõ nisi cutã et
riggiono auolte .i. ꝯteacta no extensa poi ch
lalber fiaccha .i. postꝗ̃ arber nauis frangr̃¬
Et no ꝙ ꝯꝑatio ast pr̃cia Har ꝑ uelã infla¬
tum ĩ telligit Suꝑbiam et glam qua habet
matus de suã possessione uanar diuitiaꝵ
qua auarus nõ põt uiite᷑ uiꝵ uirtuosum s
uincitur ab eo. uñ cupiditas nũꝙͣ potuit pene¬
trare neq expugnar̃ munitu ip̃ius auctoꝵ s

Expanded text:
rationem velorum deiectorum a vento. Ordina sic literam. La fiera crudele, scilicet avaricia, quia avarus facit stentum de se ipso, nam luxuriosus, gulosus et omnis peccans habet aliqualem delectationem de vicio suo; sed avarus non, nisi curam et caggiono avvolte, idest contracta non extensa, poi che l'arbor fiacca, idest postquam arbor navis frang comparatio est propria; nam pro vela inflata intelligit superbam gloriam quam habet avarus de sua possessione vanarum diviciarum, qua avarus non potest vincere virum virtuosum, sed vincitur ab eo; unde cupiditas numquam potuit penetrare, neque expugnare pectus munitum ipsius autoris
Abbreviated transcription (Latin):
uł exroneu uñ dñt ꝙ ex hoc nõ sequitur
ꝓ ꝓuidentia cuiꝰq nõ possit tefrenare pra¬
uas cogitationes. Si nestio uidee quare ap̃o¬
teat istud dicẽ qr auctor nõ unlt aliꝗd dicẽ
nͤ aliꝗd dicit ꝙ fortuna possit aliꝗd ĩ aĩlu
uł libem abitrius Im̃o solu hr̃t uiroes c̾ta
tpr̃alia bona quoꝵ mutatio est occulta qr
igno rata. uñ mlta fitura ꝯtingentia posset
eiutari uł mutati si p̃uide̾nt᷑ sicut dicit
Tolomeus et alii ꝯm̃tator eiꝰ ⁊ alduma sap¬

Expanded text:
 sequitur quod providentia cuiusquam non possit refraenare pravas cogitationes; sed nescio videre quare oporteat istud dicere, quia autor non vult dicere nec aliquid dicit, quod fortuna possit aliquid in animum vel liberum arbitrium, imo solum habet vires circa temporalia bona, quorum mutatio est occulta quia ignorata; unde multa futura contingentia possent vitari vel mutari si praeviderentur, sicut dicit Tholomeus et Haly com
Abbreviated transcription (Latin):
A .ccciͦ anagnia upnit ad papã Bonifatiũ
tui ꝗngentis eꝗtib francis et nõ intrauit
florentiam ꝑp partalitates predictas Re¬
gentes at in florentia sentientes Rarolũ
e misunt legatos cur quib ille biuque n

Expanded text:
 venit Anagniam ad Papam Bonifacium cum quingentis equitibus francis: Et non intravit Florentiam propter partialitates praedictas. Regentes autem in Florentia, sentientes Karolum venire, miserunt legatos ad eum; quibus ille ben
Abbreviated transcription (Latin):
ude resuerectione maloꝵ ut ondat ãpliatoem
pene sor. Et uidtur auctor modicũ Ex̃ uagl
qi ista disgressio nõ uidtur bñ ꝑtinens materie
ꝑ tractate uñ fingit uͥgiliu dice̾ ꝙ iste nõ re¬
surget uss dodiẽm iuditii. Dicit q. El duca
dixs adme Iste sp̃s ꝑiu nõ sidesta et nõ exci¬
tabt ultius.q.d. nõ resirget a iacendo di qua¬

Expanded text:
ut ostendat ampliationem poenae eorum; et videtur autor modicum extravagari, quia ista digressio non videtur bene pertinens materiae pertractatae. Unde fingit Virgilium dicere quod iste non resurget usque ad diem iudicii. Dicit ergo: el duca disse a me: iste spiritus, più non se desta, idest non excitabitur ulterius
Abbreviated transcription (Latin):
piuunt igne alii ferto ut patrbit i suis
capitulis pui ligi aua al fondo .i. magis
ue sus centrum qr gruũ peccauet ieto
sunt remotio es adeo Et iõ la ipoterai
uedere .s. infra si tanto scendi .i. si uadis
um decsum ut uideus oñim infiria penis
sama ab auctor uñ pcit Ala pregote Nalla
posir petere iairhus qr nlla suitto¬

Expanded text:
puniuntur igne, aliquis ferro, ut patebit in suis capitulis, giù li grava al fondo, magis versus centrum, quia gravius peccaverunt, ideo sunt remotiores a Deo, et ideo: là i' potrai vedere, scilicet infra, se tanto scendi, idest si vadis tam deorsum ut videas omnium inferiorum poenas, famam ab autore, unde dicit: ma pregote a la poterat petere Ciachus quia nulla s
Abbreviated transcription (Latin):
unu dubiu iadens cͥca p̃dtã pena. Et pꝰ con¬
infirmitates Et pliuua erat turpis siłłit gran
do nix sub aqua isti macrrabantur tucpiter
iõ bñ erat turpis mistio. ad passilenti quia
liberate et apposite ꝓcedendo uñ dic̃ toitã¬

Expanded text:
unum dubium incidens circa praedicta, et primo coninfirmitates et pluvia erat turpis, sicut grando et nix, sub qua isti macerabantur turpiter, ideo bene erat turpis mixtio, a passi lenti, quia deliberate et apensate procedendo, unde dicit
Abbreviated transcription (Latin):
et cetera infrrna ⁊ erna cxesceranei .i.
etunt ne maiera ofienminoi .i. an efficiẽt
u̾gilii ꝗ dicit q ista torm̃ta erũt maiora ꝑ rati¬
tu es doctus che uol quanto la cosa e piu peesta
piu senta el bene sicut gr̃a exempli hõ magis
sentit delctationem lire qͣ asinus et cusi la
doglença .i. ita simile mag̾is sentiat dolorem
et pena qꝰ hõ magis sentit dolorẽ uł ilbera

Expanded text:
et caetera inferna et aeterna, cresceran ei, idest <erunt ne maiora? o fien minori, idest> an efficientur Virgilii qui dicit quod ista tormenta erunt maiora per ratitu es doctus, che vuol quanto la cosa è più perfetta più senta 'l bene, sicut gratia exempli, homo magis sentit delectationem lirae quam asinus, e così la doglienza, idest et ita similiter magis sentiat dolorem et poenam, quia homo magis sentit