comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tandus est s ferendus dolor. ¶In
hoc uo te laudo. huc currentẽ urgeo
quando aliud non possum et eplã
tibi illam profuisse glorior que an
illi profũit ad quem scripta est ip̃ẽ
tunc senẜit. Ego enim postea nisi
semel homiem non uidi adq
pbreuit̾ p̃uestina sub arte ⁊ michi
solito letior atq eqͣuinuor uisus
erat. cum incõmodis sius omnib
et cum senectute luctari michi aũt
sic grãs ut diceret meuni esse qd
siue lauientis in pace senesceret
et tertibilem illum diem int̾ritꝰ
expectaret. ⁊ Iec ita mulco post o¬
uiit. ¶ Quamꝙͣ illud quoq uul¬
gatissimũ sit ut aliis parata pro¬
sint aluis. Querit opes filio parer
alienus et qd̾ durius hostis partis
fruitur. Nec in hiis solum que for¬
tuue seriiunt s in quib nillum
illa uis brẽ dicitur id uotaui ⁊ stu¬
pm. Est enim hauddubre res indi¬
gna s cõmunus adeo ut sit in tali¬
hus iam adiuiracio ipsa mirabił
Et quoniam uec longior serino meꝰ¬

Expanded text:
tandus sed est ferendus dolor. 25 In tandus sed est ferendus dolor. 25 In hoc vero te laudo, huc currentem urgeo quando aliud non possum; et epystolam tibi illam profuisse glorior que an illi profuerit ad quem scripta est, ipse tunc senserit. Ego enim postea nisi semel hominem non vidi, idque perbreviter Prenestina sub arce, et michi solito letior atque equanimior visus erat cum incommodis suis omnibus et cum senectute luctari; michi autem sic gratias egit ut diceret meum esse quod sine lamentis in pace senesceret et terribilem illum diem interritus expectaret; nec ita multo post obiit. 26 Quanquam illud quoque vulgatissimum sit ut aliis parata prosint aliis: querit opes filio pater, alienus et, quod durius, hostis parto fruitur; nec in his solum que fortune serviunt, sed in quibus nullum illa ius habere dicitur, id notavi et stupui. Est enim hauddubie res indigna sed comunis adeo ut sit in talibus iam admiratio ipsa mirabilis. Et quoniam nec longior sermo me
Abbreviated transcription (Latin):
rehuntur aute expectatu hospes
enit in luumne atq ultimam uos
domus excipiet. Eundum igit᷑
alacrit̾ et caute inuictisq anis
marum reliquie peigende. ac
spe quietis ꝑmulcendus labor.
¶ Et quouiam huc loquendo per¬
ucramus ille mithi ex multis ma¬
qr de industria gradum tenent fu
la in parte uestigia festinacionis
⁊ ad finem sic tranquilli ⁊ placidi
meridiẽ curtebamus. Si quid mĩc
etiam sub extremum duri est. dico
iterum difficultatem breuitas cõ¬
soletur. ¶ Hec te ita per te ipsum
facere gaudeo ut ure letius animo
nieo sic si quid ego fortit̾ egerum. ꝙͣ
quod tu. Et illud ad cummlum gau¬
di mei est quod hac ini re utilem tͥ
profiteris eplãmi unam quani au¬
te tot annos teligioso illi sem sꝙ¬
seram qui pressum se podagra pau¬
pertate senio et super omnia mei
sic auferre possem. Pati ennui te
ducius non paterer. Satis iam
tue untutis exꝑimentum habes.
Et licet ut intipiens dicebam op¬

Expanded text:
vehuntur, ante expectatum hospes vehuntur, ante expectatum hospes erit in limine, atque ultima nos domus excipiet. Eundum igitur alacriter et caute, invictisque animis viarum reliquie peragende ac spe quietis permulcendus labor. 23 Et quoniam huc loquendo pervenimus, ille michi ex multis viaque de industria gradum tenent fumla in parte vestigia festinationis et ad finem sic tranquilli et placidimeridiem currebamus. Siquid nunc etiam sub extremum duri est, dico iterum, difficultatem brevitas consoletur. 24 Hec te ita per te ipsum facere gaudeo, ut vix letius animo meo sit siquid ego fortiter egerim quam quod tu; et illud ad cumulum gaudii mei est, quod hac in re utilem tibi profiteris epystolam unam quam ante tot annos religioso illi seni scripseram, qui pressum se podagra paupertate senio et super omnia mei sic auferre possem; pati enim te diutius non paterer: satis iam tue virtutis experimentum habes; et licet, ut incipiens dicebam, op
Abbreviated transcription (Latin):
paretit. de ipso eru scriptũ est¬
Cum iratus fius nuseritor die re¬
cordaberis familiarit̾ confidenter
et uere dicito illud ulterosi seius
memorabile et deuotum u̾bum.
etiam si ecciderit me in ipso spera¬
oumia si te posse credideris uon ĩ
te. s in eo qui te confortat. ¶Pro¬
ude quod soles age perseueranter
eo q prompcius quo prorinuor
suu es breue est iter. Nichil autẽ
brene difficile. ⁊ Iulla uel preceps
pautorum passuum ua fatignci¬
onem elicit. Contra autem. solo
aspectu uia lougior fatigat ⁊ si
plena sit. Et quid putas. magna
pars lucis acta est falsis in gau¬
diis in laboribus uens nt̾ spes am¬
biguas int̾ certa pericula. Et qnͣ¬
tulum est qd̃ restat aduesperascit.
Michi crede dum conflabulam᷑
et cutumspicuus transit dies
non sencientibus uobis. Respicia¬
mus ad solem finem adesse iuide¬
biinus. Qui et si dissimuletur
aderit tũ et quod plerisq uianti¬
bus accidit hus presertun qui

Expanded text:
pareat; de Ipso enim scriptum epareat; de Ipso enim scriptum eCum iratus fueris misericordie recordaberis». Familiariter confidenter et vere dicito illud ulcerosi senis memorabile et devotum verbum: «Etiam si occiderit me, in Ipso speraomnia, si te posse credideris non in te sed «in Eo qui te confortat». 21 Proinde, quod soles, age perseveranter eoque promptius quo proximior fini es. Breve est iter; nichil autem breve difficile; nulla, vel preceps, paucorum passuum via fatigationem elicit; contra autem solo aspectu via longior fatigat etsi plana sit. Et quid putas? Magna pars lucis acta est falsis in gaudiis, in laboribus veris, inter spes ambiguas, inter certa pericula; et quantulum est quod restat! 22 Advesperascit, michi crede; dum confabulamur et circumspicimus, transit dies non sentientibus nobis. Respiciamus ad solem: finem adesse videbimus, qui etsi dissimuletur, aderit tamen, et quod plerisque viantibus accidit, his presertim qui
Abbreviated transcription (Latin):
tiam amo. ut nesciam an opta¬
bile malu sit si tũ recte malũ
dicitur ꝙ te in experienciã tui ip¬
sius et possessionem pacificani
gare. s insiste teq iit̾ ipsas an¬
gustias increpa ⁊ hortare ⁊ obdu¬
ra anuuũ atq attolle. Non indi¬
ges aduitore insi ethereo. Ille ad¬
ent et dextram porriget laborãti
quociens ad eum poetitum illud
xpĩtina pietate clauiau̾is. Eripe
me hiis iucte mał. mõ ne du¬
bites ne diffidas neu te humi fes¬
sum incliues. s ad telum erigas
⁊ meninieris illius te opem im¬
plorare qui multo mag̾ qmͣ tu
ipse tibi succursum uelit. s quib
id optime ficit ignotas hoĩ mias
uouit. Est ubi uotorum dilacio
pars beneficii magna sit. Salu¬
tem optare nrni fu̾it. moduui
aic tempus in illius arbittio re¬
linquamus cunus nec uoluntas
uariatur uec nidicium fallitur
nec potentia fatigatur. Nichil de
illius auxilio desperes etiam si
oblitus tu eciam si tibi iratus ap¬

Expanded text:
tiam amo, ut nesciam an optatiam amo, ut nesciam an optabile malum sit, si tamen recte malum dicitur quod te in experientiam tui ipsius et possessionem pacificam tgere” sed insiste, teque inter ipsas angustias increpa et hortare et obdura animum atque attolle. Non indiges adiutore nisi ethereo; Ille aderit et dextram porriget laboranti, quotiens ad eum poeticum illud cristiana pietate clamaveris: Eripe me his, invicte, malis, modo ne dubites “ne diffidas” neu te humi fessum inclines, sed ad celum erigas et memineris Illius te opem implorare, qui multo magis quam tu ipse tibi succursum velit, sed quibus id optime fiat, ignotas homini vias novit. 20 Est ubi votorum dilatio pars benificii magna sit: salutem optare nostrum fuerit; modum ac tempus in Illius arbitrio relinquamus, Cuius nec voluntas variatur nec iudicium fallitur nec potentia fatigatur. Nichil de Illius auxilio desperes, etiam si oblitus tui, etiam si tibi iratus ap
Abbreviated transcription (Latin):
docti hounius fabellaui u̾tor ut
conuentis scilicet et speratis deser¬
tis auxiliis messem meam faltẽ
metam propria. hoc unius hẽo ꝙͣ
esopitus senex qui illi filius. michi
sum q̃stus et ꝯuociens ad actum
redeo queti oportet ouiuis labor
ouine opus ad bos ian defessos
actritos q digitules reu̾titur. omĩs
sartina hos inbecilles hounstos q
p̾ut humieros et hoc ipsum ma¬
guo anuno ferendum. uepricosis
tallibus ascenditur quo suspiro.¬
⁊ Iunqmͣ tam inuenis fui ut ad
requiem me uenisse crederem Qeͣ¬
ius illan sepe de quo hodie muror
ubi non erat infelix et nescio qͥd
cogitans quasi ꝑ tenebras palpi¬
tando quesierim. Hec dixi omnia
ue me accuses. ꝙ rem marime ad¬
te pertinentem nondum tibi trãs¬
unserim cui et si non plena cura¬
cio at lemiẽ forte aliquod ⁊ c̾te
duui legitur occupacio quedam
malorum q utilis insit obluno.
¶Ceterum quod presentis epłe
fuerit morbumi tuum odi. pacien¬

Expanded text:
docti hominis fabellam vertor ut, docti hominis fabellam vertor ut, conventis scilicet ac speratis desertus auxiliis, messem meam falce metam propria; hoc minus habeo quam esopicus senex, quod illi filius, michi sum questus et quotiens ad actum redeo queri oportet — omnis labor, omne opus ad hos iam defessos attritosque digitulos revertitur, omnis sarcina hos imbecilles honustosque premit humeros. Et hoc ipsum magno animo ferendum; vepricosis callibus ascenditur quo suspiro; nunquam tam iuvenis fui ut ad requiem me venisse crederem, quamvis illam sepe — de quo hodie miror — ubi non erat, infelix et nescio quid cogitans, quasi per tenebras palpitando quesierim. 18 Hec dixi omnia, ne me accuses quod rem ad te maxime pertinentem nondum tibi transmiserim, cui etsi non plena curatio, at lenimen forte aliquod et certe dum legitur, occupatio quedam malorumque utilis insit oblivio. 19 Ceterum, quod presentis epystole fuerit, morbum tuum odi, patien
Abbreviated transcription (Latin):
scunus. pollicentur plima. corrum¬
tio in aliis auguror. tepescit nouaꝵ
ardor iuencionum metu utto ne
speciolas curas suas aliena fedet
in curia. Ille autem industrius ado¬
lescens nr̃ quem uiter tantas reꝵ
difficultates tres et uigniti auos
educauinus ut ingrauescenti eta¬
ti et laborum leuaen et domesti¬
cum decus esset et gaudium. Ille
is lrĩs eradendum Ecce mentis
illud Et scĩe si uelit aꝑtissimus ⁊
untuti hostis pessimus moribꝰ me¬
is mindus contumar et rebellis
passionum semus sectator q libi¬
diuum. ¶S ferenda omina ue
illa michi de qua loquor quãq ĩ
aliis laudo defuisse meis in rebr
pacientia indeatur letus dicere nõ
audeo s feram uolens ne coact
feraui. ⁊ Ieq u̾o ipse sun ferendꝰ
si cũ fortimatissiꝰ et mariuns ho¬
miuum augustus tres ut ipse uo¬
citabat uouncas suo de sanguine
tulerit Ego in meo uncumi ad la¬
borem natus hẽo non feraui. Sic
undiq destitutus ad illius frigu

Expanded text:
scimus: pollicentur plurima, corrumscimus: pollicentur plurima, corrumtio, in aliis auguror —, tepescit novarum ardor inventionum, metu iniecto ne speciosas curas suas aliena fedet incuria. 15 Ille autem industrius adolescens noster, quem inter tantas rerum difficultates tres et viginti annos educavimus, ut ingravescenti etati et laborum levamen et domesticum decus esset et gaudium, ille literis eradendum cece mentis illud, et scientie si velit aptissimus et virtuti hostis, pessimis moribus, iners invidus contumax ac rebellis, passionum servus sectatorque libidinum. 16 Sed ferenda omnia ne illa michi, de qua loquor quamque in aliis laudo, defuisse meis in rebus patientia videatur. Letus dicere non audeo, sed feram volens, ne coactus feram. Neque vero ipse sim ferendus, si cum fortunatissimus et maximus hominum Augustus “tres”, ut ipse vocitabat, “vomicas” suo de sanguine tulerit, ego in meo unam, ad laborem natus homo, non feram. Sic undique destitutus, ad illius frigii
Abbreviated transcription (Latin):
cepi ꝙ un literis tius non solum pa
tam uere pacienciam ipsam idi.
Quetumq enim sit hec phõrum
nullum finem habitura discordia
ni hͨ unum et plũ om̃s et experiẽ¬
tici et ueritas ipsa consenciunt. In
rebus asperis seu mala seu incomo¬
da dici maius paciencie uincum eẽ
remedium. Indignaciõ enm ⁊ que¬
rele et muliebris hemilacio ⁊ luctus
dolorem non lemunt s acerbaut.
Sicut contra. prosperis in rebus seu
bona illa seu cõmoda dici placet
unum est remedu ardestia cuiꝰ
freuo lecicie gestientis impetum te¬
neaunus de qͣnib remedus ambobꝰ
imper nescio quid latiusculum ut
scriberem mens incidit et feci. ¶ Quẽ
libellum habuisses uisi quia ⁊ ego
iam scribendi fessus ⁊ aduitor. nul¬
lus. Amici enim uel absentes uel
siuus rebus impliciti occupatam seu
longinꝙͣ michi dexteram accomo¬
dare nou possunt Quanta u̾o sit
scciptorum fides. quanta cõstãtia
quantus demq intellectus exꝑti

Expanded text:
cepi, quod in literis tuis non solum pacepi, quod in literis tuis non solum patam vere patientiam ipsam vidi. 13 Quecunque enim sit hec philosophorum nullum finem habitura discordia, in hoc unum et philosophi omnes et experientia et veritas ipsa consentiunt: in rebus asperis, seu mala seu incommoda dici mavis, patientie unicum esse remedium; indignatio enim et querele et muliebris “eiulatio” et luctus, dolorem non leniunt sed acerbant. Sicut contra prosperis in rebus, seu bona illa seu commoda dici placet, unum est remedium, modestia, cuius freno letitie gestientis impetum teneamus; de quibus simul remediis ambobus nuper nescio quid latiusculum ut scriberem, mens incidit et feci. 14 Quem libellum habuisses, nisi quia et ego iam scribendi fessus et adiutor nullus. Amici enim vel absentes vel suis rebus impliciti, occupatam seu longinquam michi dexteram accomodare non possunt; quanta vero sit scriptorum fides, quanta constantia, quantus denique intellectus, experti
Abbreviated transcription (Latin):
scipulus cũ uoles. Equidem de re lo¬
quor que nuuc mariine in maiub
est. Nichil dico quod non probem
cercius quoq qmͣ uellem. de dolore
loquor. quem acerrunũ sencio dum
loquar usq adeo ut sepe per hos dies
possidomi memor de eius opunone
tũ hesitau̾mm uarie actus huc illuc.
⁊ iam si u̾a complerio est quai su¬
perius audisti cur non hec oro indez
uera siti Si delectacio si sanitas si uie¬
brorum integritas boua sunt ⁊ que¬
cumq boius opposita mala sunt o¬
portet utiq miolesticun corporis et
morbum et dolorem icila esse cou¬
sequens est. Iuter hec ergo uiri con¬
stanciam illius non tam facile as¬
sequor qm unror et ad summam
sic me inuenio ut sepe rõ stoica sẽ¬
sus michi ꝑipathetitus semꝑ sit.
¶Ac ue super corporum doloreu
inquisicione superuatua eciã aĩos
affligamus hus difficultatibus sco¬
lariu in luuine abiectis atq sepo¬
sitis in tempus aliud fortasse trã

Expanded text:
scipulus cum voles; equidem de re loscipulus cum voles; equidem de re loquor que nunc maxime in manibus est; nichil dico quod non probem; certius quoque quam vellem, loquor de dolore, quem acerrimum sentio dum loquor, usqueadeo ut sepe per hos dies Possidonii memor, de eius opinione tamen hesitaverim, varie actus huc illuc. 11 Nam si vera complexio est quam superius audisti, cur non hec, oro, itidem vera sit? Si delectatio si sanitas si membrorum integritas bona sunt, et quecunque bonis opposita mala sint oportet, utique molestiam corporis et morbum et dolorem mala esse consequens est. Inter hec ergo viri constantiam illius non tam facile assequor quam miror; et ad summam sic me invenio, ut sepe ratio stoica, sensus michi perypatheticus semper sit. 12 At ne super corporeum dolorem inquisitione supervacua etiam animos affligamus, his difficultatibus scolarum in limine abiectis atque sepositis in tempus aliud fortasse tranq
Abbreviated transcription (Latin):
dixi assidentem egro sauuu dispu¬
tare ⁊ opimonũ augustias arguinẽ¬
torum flexibus ingredi. ac souaucia
nutigatur dolor ⁊ frangitur. Sepe uł
timmum ut ingestum suo corpori
supplicium non sentiret. Sed enim
tunc u̾ba siuui poudus hũt dumi
affuert hinic docilitas audientis hĩc
loquentis auctoritas. Ea u̾o tunc ma¬
gua est quando qui loquitur preter
ingenum expenenciã est adeptus
Ut qui quandoq aliquid tale passꝰ
quid ab alio exigit n se aute presti¬
cit tuuc nitem iucrenna et consũa¬
tu quando diuu loquitur patitur.
leq euui argut s demonstrat. ⁊
astipulatur dictis fortibus p̾sens
dolor. Et idcirco ad ouneu pacien¬
ciam efficatissume uoces sunt que
ex ipsis truciatib eiuitũtur. ¶ Lxc
iͥ racio suasori alioquin forte non
sat gram auctoritatem fidemq nũc
repetit. Si quidem nou nunores pu¬
to qm̃ podagricos dolores proferens
te allequor tuis obsessum oppressũꝙ

Expanded text:
dixi, assidentem egro sanum dispudixi, assidentem egro sanum disputare et opinionum angustias argumentorum flexibus ingredi ac sonantia emitigatur dolor et frangitur; sepe velanimum, ut ingestum suo corpori supplicium non sentiret. Sedenim tunc verba suum pondus habent, dum affuerit hinc docilitas audientis, hinc loquentis autoritas. 8 Ea vero tunc magna est quando qui loquitur preter ingenium experientiam est adeptus, ut qui quandoque tale aliquid passus, quod ab alio exigit, in se ante prestiterit; tunc autem maxima et consummata, quando dum loquitur patitur: neque enim arguit sed demonstrat, et astipulatur dictis fortibus presens dolor; et idcirco ad omnem patientiam efficacissime voces sunt que ex ipsis cruciatibus emittuntur. 9 Hec michi ratio, suasori alioquin forte non sat gravi, autoritatem fidemque nunc pepererit; siquidem non minores, puto, quam podagricos dolores perferens te alloquor tuis obsessum oppressumque
Abbreviated transcription (Latin):
tanto uiro uicem ut redderet ho¬
noris int̾ medios crutiatus atis
aculeos doloꝵ audiente ⁊ mitãte
poinpeio de hac psa feruosissia
sententia disputauit. N il bonuuu insi
uittuteui. N il malum esse nisi uiciuz
dinuq loquẽtem dolor interpellaret
idemptidem ad se u̾sus aiebat ut cice¬
co menuuit si tñ ut sensum sit ⁊ u̾¬
ta tenco. Nichil agis dolor ꝙͣus eũ
sis molestus nimꝙ̃ te esse ꝯfitebor
reponebat in differencia uiali scilicet
i molesti. sicut uice u̾sa int̾ bouuui
et cõmodum differre auturuant. Et
profecto si unum est bonum uirtus
et uichil est mnalum uisi ꝙ oppoĩtum
bono est cũ uicium solum oppositu
sit uirtuti uichil omũno uisi uiciur
nialum. ¶S ouuttanius ista ma-¬
guifica et loquaniur ut ceteri p̾ser¬
tun cun et hec uel uulgo uel sensu
iudice non probentur. et ad u̾sa etiã
plõr acies duce aristoule magno da¬
more dissenciat. leue est auteui ut

Expanded text:
tanto viro vicem ut redderet hotanto viro vicem ut redderet honoris, inter medios cruciatus atque aculeos dolorum, audiente et mirante Pompeio, de hac ipsa famosissima sententia “disputavit, nil bonum” nisi virtutem, nil malum esse nisi vitium; dumque loquentem dolor interpellaret, identidem ad se versus aiebat, ut Cicero meminit — si tamen ut sensum sic et verba teneo —: «Nichil agis dolor; quamvis enim sis molestus, nunquam te esse confitebor reponebat? In differentia mali scilicet et molesti, sicut vice versa inter bonum et commodum differre autumant. Et profecto, si unum est bonum virtus et nichil est malum nisi quod oppositum bono est, cum vitium solum oppositum sit virtuti, “nichil” omnino “nisi” vitium “malum est”. Sed omittamus ista magnifica et loquamur ut ceteri, presertim cum et hec vel vulgo vel sensu iudice non probentur, et adversa etiam philosophorum acies, duce Aristotile, magno clamore dissentiat. 7 Leve est autem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dem plena felicitas nul miserum
pati. nl asperum. iul adu̾sum af¬
fluentem perpetuo letis omnib.
securumq qd tũ sperari in hoc ca¬
lamitoso et flebili nou possit exi¬
lio. proximum est quicquid acci¬
derit forti amiuo perferre et for¬
tume ictus ꝑacienciẽ clipeo ꝓpul¬
sate. ¶ Hec uoluenti michi qnͣ¬
tum meroris egritudo tui corporis
tantum et plus gaudii attulit
equa bilitas ac sanitas uigor q
amum. Plus enum in hoc bom est
qmͣ in illa mali quin pocius si sto¬
ice loqui uelim multum in hoc bo¬
ui. In illa autem mali nichil. et¬
si molesti aliquid. S facile est sa¬
num et bene habentem de egri¬
tudine ac dolore phãri aliis. sese
autem solati et a sensu proprui
doloris aũtere aliquanto difficili
rIon in onm grabato possidomꝰ
iacet ad quem graniter egrotũ
magnus pompens tunc ⁊ roma
uerendus et tertibilis terrarum
orbi insendi gratia tum uenisset
ac suꝑbus regibus humilem se
phõ prebuisset. Ille quã poterat

Expanded text:
dem plena felicitas nil miserum dem plena felicitas nil miserum pati nil asperum nil adversum, affluentem perpetuo letis omnibus securumque; quod cum sperari in hoc calamitoso et flebili non possit exilio, proximum est quicquid acciderit forti animo perferre et fortune ictus patientie clipeo propulsare. 4 Hec volventi michi quantum meroris egritudo tui corporis, tantum et plus gaudii attulit equabilitas ac sanitas vigorque animi; plus enim in hoc boni est quam in illa mali, quin potius, si stoice loqui velim, multum in hoc boni, in illa autem mali nichil, etsi molesti aliquid. Sed facile est sanum et bene habentem de egritudine ac dolore philosophari aliis; se se autem solari et a sensu proprii doloris avertere, aliquanto difficilius. 5 Non in omni grabato Possidonius iacet, ad quem “graviter egrotum” Magnus Pompeius, tunc et Rome verendus et terribilis terrarum orbi, “visendi” gratia cum venisset ac superbus regibus humilem se philosopho prebuisset, ille quam poterat
Abbreviated transcription (Latin):
augetq bom desiderium mali p̾¬
sencia. Et si quando ailiud uelle
indemur hoc uolumus Neq oĩo
uelle aliud quisꝙͣ potest. Et ipsi
quorum actus uotis obstant no¬
lunt tamen s hoc uolentes in ad¬
u̾sum agit ignorancia. uiatoru
more qui sepe quam petunt aĩs
eam pedibus metam luiquunt. Nã¬
qui peccaut facunt quidem unde
sunt useri. sed felicita tem quãdã
in explenda libidine sitam putãt.
Et qui sibi manus miciunt eo cal¬
le miseriam fugiunt s falliuitur
non uidentes breunun fuga in
eteruas miserias se relabi. Pro¬
fecto autem imꝙͣ insi uel misere
uite odio uel btẽ spe ad uoluntati¬
am mortem itur ꝑinciosum odi¬
um. stulta spes. NIam et illud in
id ꝙ fugit incidit et hec quod cu¬
pit abicit ⁊ Iempe sicut erump¬
nam cupere anmus uon pt̃ neq
si posset samn auum uotum esses.
sic eius si res poscat tolleruiciã
et optare prudentie et consequi
pars est una felicitatis. Eet qui¬

Expanded text:
augetque boni desiderium mali praugetque boni desiderium mali presentia, et siquando aliud velle videmur, hoc volumus, neque omnino velle aliud quisquam potest; et ipsi, quorum actus votis obstant, volunt tamen, sed hoc volentes in adversum agit ignorantia, viatorum more qui sepe quam petunt animis, eam pedibus metam linquunt. qui peccant, faciunt quidem unde sint miseri, sed felicitatem quandam in explenda libidine sitam putant; et qui sibi manus iniciunt, eo calle miseriam fugiunt sed falluntur, non videntes brevium fuga in eternas miserias se relabi; profecto autem nunquam, nisi vel misere vite odio vel beate spe, ad voluntariam mortem itur: pernitiosum odium, stulta spes; nam et illud in id quod fugit incidit, et hec quod cupit abicit. 3 Nempe sicut erumnam cupere animus non potest neque si posset sani animi votum esset, sic eius, si res poscat tolerantiam et optare prudentie et consequi pars est una felicitatis. Esset qui
Abbreviated transcription (Latin):
sunt hac diffinicione displicea.
Ego tamen nichil ut diffimani
dico s ut consulam ceptis absti¬
nuisse consilium meuni est. tam
sapĩe pleuum utiuam qmͣ fidei.
Et si quid amico credis ut ad glo¬
riam sit necesse aureo capulo gla¬
dium iubrare/ cuno equim et fre¬
uare et pungere et quod sepe iã
dixiuius caltes aureas habere. q̃s
nec scipio habuisse legitur uec ce¬
sar aliquanto tamen houestius
reuertens falleratus uictor ex acie
iusta ꝑioq bello aliquo pro salute
patrie ad deffensionem iusticie su¬
scepto qmͣ a sepulchro xp̃i. uude
toga humili letisq cum laccuius
sospes ut redeas malim uale. Ad
Guidonẽ archiep̃m ianueñ. ⁊ on
dolorem ip̃m s paciẽciam dolori
optabilem młta p̾terea ꝗb ꝑabãi
Quio miser esse uult aut
iniq̃ uoluit. Non eium id
recipit natum. Ex diu̾so
autem felicitatis appetitum per¬
dita licet felicitate non perdunus
ymo u̾o tam maxime felices fieri
optamus dum miserrum sumus

Expanded text:
sunt, hac diffinitione displiceam, sunt, hac diffinitione displiceam, ego tamen nichil ut diffiniam dico, sed ut consulam. Ceptis abstinuisse consilium meum est, tam sapientie plenum utinam quam fidei. 10 Et siquid amico credis, ut ad gloriam sit necesse aureo capulo gladium vibrare, auro equum et frenare et pungere, et quod sepe iam diximus, calces aureas habere, quas nec Scipio habuisse legitur nec Cesar, aliquanto tamen honestius reverteris phaleratus victor ex acie iusta pioque bello aliquo pro salute patrie ad defensionem iustitie suscepto, quam a sepulcro Cristi, unde toga humili letisque cum lacrimis sospes ut redeas malim. Vale. 12 Ad Guidonem archiepyscopum Ianuensem, non dolorem ipsum sed patientiam doloris optabilem; multa preterea quio miser esse vult aut unquam voluit, non enim id recipit natura; ex diverso autem felicitatis appetitum, perdita licet felicitate, non perdimus, imo vero tum maxime felices fieri optamus dum miserrimi sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
hibent excellentes. ipse quidez
sanctam a diit expugnauit do¬
nunt et ad cultum uere fidei
redurit multoq illi non feliciꝰ
successit hereditatem nram de
inanu fortissimi hostis eripere
qm̃ posteris sius eandem ab igna¬
nissimis custodire. ¶ Sed hec trã¬
seo neq enim noua mithi neq
oĩo nr̃arum uirium querela est.
ad id uero quod sequitur cor unitẽ¬
de. Nullo equidem pacto duci illi
et regii anmi et uctori ꝑsuade¬
ri quiuit ut regis nouien purpu¬
ram assumeret. NIegauit enim
posse ibi se coronain aureain ge¬
stare ubi xpus spineam gestass.
O preclaram modestiam. o uiru
uł ob hoc unum aute alios dignũ
qui xp̃i uuitias uiudicaret. Quod¬
si ille uictor annatus spinarum rͥ
menior ciurum uctrici et em̾ita
fronte contingere reuuit qua frõ¬
te quo ue ammo xͥauus homo urĩ
tis calcibus aurum premet. ¶ Nõ
agam pluribus uec oportet. Et
licet forte qmͣi pluriis qui con¬
trarium uel fecerunt uel facturi

Expanded text:
hibent, excellentes, ipse quidem hibent, excellentes, ipse quidem Sanctam adiit expugnavit domuit et ad cultum vere fidei reduxit, multoque illi felicius successit hereditatem nostram de manu fortissimi hostis eripere, quam posteris suis eandem ab ignavissimis custodire. 7 Sed hec transeo; neque enim nova michi, neque omnino nostrarum virium querela est. Ad id vero quod sequitur cor intende: nullo equidem pacto duci illi et regii animi et victori persuaderi quivit ut regis nomen ac purpuram assumeret; negavit enim posse ibi se coronam auream gestare, ubi Cristus spineam gestasset. 8 O preclaram modestiam! o virum vel ob hoc unum ante alios dignum qui Cristi iniurias vindicaret! Quodsi ille, victor, armatus, spinarum Cristi memor aurum victrici et emerita fronte contingere renuit, qua fronte quo ve animo cristianus homo nostri tis calcibus aurum premet? 9 Non agam pluribus nec oportet; et licet forte quamplurimis, qui contrarium vel fecerunt vel facturi
Abbreviated transcription (Latin):
q in gladus sed in calcatib sint
mam et in fallor brem consuetu¬
diue cautum est. ¶ Certe si ad mi¬
liciam hauc ipsam de qua loquor
quando ita fert usus et opino te
nunc genus etas forma solicitãt
nou miror. Illud hortor aute actũ
cogites an idcirto deceat ut ibi cce¬
ator et dominus tuus humilitate
neffabili ac stupenda pro tus tui¬
q gei̾us peccatis coronam spucã
gessit crucem subiit morteui tu¬
lit. Illic tu stimulis auratis et in¬
tido conspiciare commpede atq ubi
frons illa sanctissima cunus mitu
celi uoluuntur uenti silent. Maria
conquiescent cuius signnui feli¬
ces angeli expectant infelices tre¬
munt fuso sanguine rubuit illic
calces tue fuluo radient metallo.
¶Ceterum tu ut libet. Ego ut
ue aunco consilio res egeret p̾¬
stiti. Sic ue eremplo careat effi¬
ciam. Gotfredus dirx uirq adeo
clarus ut et per ora homiium ⁊
per aulas fere omniũ galliarũ
inter trium sectarum t̾uos ut ꝑ¬

Expanded text:
que in gladiis sed in calcaribus sintque in gladiis sed in calcaribus sintinani et ni fallor brevi consuetudine cautum est. Certe si ad militiam hanc ipsam, de qua loquor, quando ita fert usus et opinio, te nunc genus etas forma solicitant, non miror. 5 Illud hortor ante actum cogites an idcirco deceat ut ubi creator et dominus tuus humilitate ineffabili ac stupenda pro tuis tuique generis peccatis coronam spineam gessit, crucem subiit, mortem tulit, illic tu stimulis auratis et nitido conspiciare cornipede; atque ubi frons illa sanctissima, cuius nutu celi volvuntur, venti silent, maria conquiescunt, cuius signum felices Angeli expectant, infelices tremunt, fuso sanguine rubuit, illic calces tue fulvo radient metallo. 6 Ceterum tu utlibet; ego, ut ne amico consilio res egeret prestiti, sic ne exemplo careat efficiam. Gotfredus — dux virque adeo clarus ut et per ora hominum et per aulas fere omnium Galliarum inter trium sectarum ternos, ut per
Abbreviated transcription (Latin):
gis quidem cupio miłes te lauda¬
tum qmͣ reprehensum semel. Idẽ¬
qr te optare non sum dubius. so¬
let enim ut gloria sit et glorie cu¬
piditas untutem sequi. Ad hanc
ergo tendentibus uigili studio o¬
pus est per singulos inite passus
necubi ꝑes anm labat᷑ aut deuer
¶Audio ego te ierosolimam ꝓ¬
dius amare boc tam pio propoĩto
tuo cogor. Nam quid honum pie¬
tate prius. quid antiquius. ⁊ut
que pietas iustior qm ut ei qui ꝓ
te gratis sanguiem fudit. x in¬
mam posuit. uitam dedit uccũq
tanti amons uicem referas. Et si
maior occasio nou assit at loca sal¬
tem ubi ille te amaudo se negle¬
rit memori fletu et pus lacͥius
tiget ¶Sane ꝙ de hinc fama
loquitur non laudo decreuisse te sci¬
licet illic aurea que feruntur cal¬
caria et mlicie insignia titulũq
luscipere. Inoleuit fate̾r hic mos
unde ortus nescio Apud poeta
enm utiq ferrate calcis est men
non in aunuo sedin hĩtu sit. Nie¬

Expanded text:
gis quidem cupio milies te laudagis quidem cupio milies te laudatum quam reprehensum semel, idemque te optare non sum dubius; solet enim ut “gloria”, sic et glorie cupiditas “virtutem sequi”. Ad hanc ergo tendentibus vigili studio opus est per singulos vite passus, necubi pes animi labatur aut deviet. 2 Audio ego te Ierosolimam pdius amare hoc tam pio proposito tuo cogor. Nam quid homini pietate prius, quid antiquius? aut que pietas iustior, quam ut ei qui pro te gratis sanguinem fudit, animam posuit, vitam dedit, utcunque tanti amoris vicem referas? etsi maior occasio non assit, at loca saltem ubi ille te amando se neglexit, memori fletu et piis lacrimis riges? 3 Sane quod dehinc fama loquitur non laudo, decrevisse te scilicet illic aurea que feruntur calcaria et militie insignia titulumque suscipere. Inolevit, fateor, hic mos, unde ortus nescio; apud poetam enim utique “ferrate calcis” est mennon in animo sed in habitu sit, ne
Abbreviated transcription (Latin):
a tota illa phõrum uetus ac no¬
bilis familia non plus traditur
socraticis disciplis profeasse
ꝙͣ moribus. uinatius in anma
est quod pet oculos qmͣ qd per au¬
res introiit. More autem mee tẽ¬
pus moderari uorancium erit ar¬
bitrii Anguror scine imperatorẽ
nrm cito michi uale dicturum si
cogitare ceperit quantum michi
deiceps expediat de me ipso. de q
altera uita cogitantem ad impi¬
torem etherei stipendiũ ue trans¬
fetre. At ne forte tarditateu stupe¬
ais morem nosti meuni. ⁊ lon tu
hyrundinem celo uolantem. Nõ
cerium in montib salientem s
reptantem cum labore testudinẽ
cogitabis uale medioł xiiͦ. kił. apͥł.¬
Ad Iohãnem ꝓganensem causidicũ
trãsfretrãtem gratia ꝑcipiende mi¬
meam legas. hoc emm a¬
more ingenuo plemim ẽ.
iua ut sunt mores aunuiq hoĩm
odio non uacat. Profecto autem
qd̾ non fieri consulo si factum ent
arguam. Quod ue accidat iam hĩc
nudii tibiq prouidendum est. Ma¬

Expanded text:
et tota illa philosophorum vetus ac noet tota illa philosophorum vetus ac nobilis familia non plus creditur socraticis disciplinis profecisse quam moribus; vivacius in anima est quod per oculos, quam quod per aures introiit. 6 More autem mee tempus moderari, vocantium erit arbitrii; auguror sane imperatorem nostrum cito michi vale dicturum, si cogitare ceperit quantum michi deinceps expediat de me ipso deque altera vita cogitantem ad Imperatoris etherei stipendium me transferre. At ne forte tarditatem stupeas, morem nosti meum; non tu hirundinem celo volantem, non cervum in montibus salientem, sed reptantem cum labore testudinem cogitabis. Vale. Mediolani, XII Kal. ApAd Iohannem Pergamensem causidicum, transfretantem gratia percipiende mi satyram meam legas; hoc enim amore ingenuo plenum est, illa, ut sunt mores animique hominum, odio non vacat. Profecto autem quod non fieri consulo, si factum erit, arguam; quod ne accidat, iam hinc michi tibique providendum est. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
est quod olim sccipsisse tibi udeor
tem tuam quanti is precii face̾
non facile quatior. Et si quatior
nou conuellor Paruitatisq mee
conscius tantum fidei millis hẽo
quantum sine odio et sine muri¬
dia uitam meam famaiq car¬
pentibus. Et ad summam insi
te plane nossem aut si que dicũ¬
tur abs te abalio dicerentur. Il¬
lud crederem. Sed absit ut de tan¬
to uiro tam michi propitio. tã
spectate fidei tam note uirtutis
quicꝙͣ suspicerer insi rectum can¬
didum sincerum. Ctedo edepol
te loqui qd̃ in ammo tuo est. s ĩ
ammo tuo esse quod me non ẽ.
Ego quid̃ ini reliquis tuis mira¬
tor acumnus huic uin gratulor
ertori tuo quem non deffectus inge¬
ii s amior pietas urbanitas ra¬
dices nobilissime peperere. ¶S
ut desinam ecce uemo quando sic
penitus cesari placet et tibi. Et
uemo non quod ais ut doceam si
ut discam tus q doctrius et muo
ꝑficiam ab eremplo. Si quide
plato et aristotiles et xenephon

Expanded text:
“est”, quod olim scripsisse tibi videor, “est”, quod olim scripsisse tibi videor, “rem tuam” quantivis precii facere; non facile quatior, et si quatior, non convellor; parvitatisque mee conscius, tantum fidei nullis habeo quantum sine odio et sine invidia vitam meam famamque carpentibus; et ad summam nisi te plane nossem, aut si que dicuntur abs te ab alio dicerentur, illudi crederem. 4 Sed absit ut de tanto viro, tam michi propitio, tam spectate fidei, tam note virtutis, quicquam suspicer nisi rectum candidum sincerum; credo edepol te loqui quod in animo tuo est; sed in animo tuo esse quod in me non est. Ego quidem in reliquis tui mirator acuminis, huic uni gratulor errori tuo, quem non defectus ingenii, sed amor pietas urbanitas, radices nobilissime, peperere. 5 Sed ut desinam, ecce venio, quando sic penitus Cesari placet et tibi; et venio non, quod ais, ut doceam, sed ut discam tuisque doctrinis et tuo proficiam ab exemplo; siquidem Plato et Aristotiles et Xenophon
Abbreviated transcription (Latin):
qz nou uisolentie Deum testor s
mertie fu̾it nou statim primo ius¬
sin paruisse. ecce me iteru ce¬
sar uocas uenio teq utinam in¬
ueniam paratum unisere nõ seł
aut iterum Sed siue int̾missiõe
diebus ac noctibus te uocantes.
Uale cesar ⁊ gloue ⁊ itailie tue me¬
paruitatis sue sibi cõstiũ alienis
audib de humilitatis sue sede cõuelli
Irus es michi domne. mi¬
tus es ualde. ⁊ iam qͥd oro
irabilius qmͣ in hac tua
excellencia rerum omnium tam
singularis tamq sublinus humi¬
litas. In omm sermone tuo modis
tur proceres. populi uenerantur.
cium choris equet an proferat ĩ
um ommpotens est diẜtus. Ipĩs
in rebus ubi ueritas regnat nul¬
lum ius habet oracio. Ornare
me facundie tue fiorib potes.
Mutare non potes. Non si me
cicero ipse laudau̾it. ⁊ lon si demo¬
schenes. N on si maro. Et si p̾strin¬
gere enim possut aliena indicia
an et michi oculos eruent ut me
ipse non indeam. ¶Tnum ergo

Expanded text:
erque non insolentie, Deum testor, sed erque non insolentie, Deum testor, sed inertie fuerit, non statim primo iussui paruisse. Ecce, me iterum, Cesar, vocas; venio, teque utinam inveniam paratum visere non semel aut iterum, sed sine intermissione diebus ac noctibus te vocantes. Vale, Cesar, et glorie et Italie tue meparvitatis sue sibi conscium alienis laudibus de humilitatis sue sede convelli. 1 Mirus es, mi domine, mirus es valde; nam quid, oro, mirabilius quam in hac tua excellentia rerum omnium tam singularis tamque sublimis humilitas? In omni sermone tuo modis omnibus tur proceres, populi venerantur, entium choris equet an preferat, inum omnipotens est disertus; ipsis in rebus ubi veritas regnat, nullum ius habet oratio. Ornare me facundie tue floribus potes, mutare non potes, non si me Cicero ipse laudaverit, non si Demosthenes, non si Maro. Etsi prestringere enim possint aliena iudicia, an et michi oculos eruent ut me ipse non videam? 3 ”Tuum” ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nichil sit quod libencius indeam
qm̃ te p̾sertim si celitus datum sic
ut in tua sede te indeam. Nemo cui
deuocius pateam qmͣ tibi p̾sertim
si non in extremis terre s expectan¬
tis ter Italie claustris a desse me
iubeas tamen interdum singula
u̾santem atq omina librantem
in ammo habuisse ut meo silen¬
cio et tua oblunone te fallerem.
¶ Oquid dixi. o quem fallerem
neum atq uniuersi domnium. s
utilis fallacia uidebatur igranti
tu usin tibi futurus sim et ut dixi
li beutissime qui escenti. Uerum id
ut indeo frustra est. Nimis eimi
ut acuti ingen macuriq consilu
sic tenacis quoqz menorie es ce¬
sar. In hoc ut in mult̾ p̾mum il¬
lum cesarem secutus ad queni ci¬
cero loquens memoriam enis mi¬
plorat qua ualere illum plĩ
dicit ut qui uil soleat insi ĩnirias
obliuisci. Que cum ita sunt nõ est
amplius dissimulandi locus. Nou
possum t̾cio me uorantem romanũ
principem non audire. Satis suꝑ¬

Expanded text:
nichil sit quod libentius videam nichil sit quod libentius videam quam te, presertim si celitus datum sit ut in tua sede te videam, nemo cui devotius paream quam tibi, presertim si non in extremis terre, sed expectantis te Italie claustris adesse me iubeas, tamen interdum singula versantem atque omnia librantem in animo habuisse ut meo silentio et tua oblivione te fallerem. 6 O quid dixi? O quem fallerem? Meum atque universi dominum! Sed utilis fallacia videbatur ignoranti cui usui tibi futurus sim, et ut dixi, libentissime quiescenti. Verum id, ut video, frustra est; nimis enim, ut acuti ingenii maturique consilii, sic tenacis quoque memorie es, Cesar; in hoc, ut in multis primum illum Cesarem secutus, ad quem Cicero loquens memoriam eius implorat, qua valere illum plurimum dicit, ut qui “nil soleat nisi iniurias oblivisci”. 7 Que cum ita sint, non est amplius dissimulandi locus; non possum tertio me vocantem romanum principem non audire. Satis sup
Abbreviated transcription (Latin):
erigui nouinus mei facile oppͥmi
posse memonam. michi u̾o preter
imperium tuum cui oninua debeo
nichil prorsus autiquius est quie
quodq est grauius nusqmͣ spero.
donec illam in huius iute tempe¬
statibus queram quam tamen ip¬
sam repturam ue illico ut in sua
sede queri ceperit non diffido. s illã
ibi querere ꝙ in alto hĩtat. qunne
uage atq in diu̾sa distracte insuꝑ
et ponderibus suis p̾sse et in t̾ram
prone subdifficile. ⁊ ritor sane et
sepe sub haic spe u̾bis dauititis co¬
hortor. Conuertere auma mea n
requiem tuam quia dominus bene¬
fecit tibi. Nec uirib fisus meis cir¬
cumspitens q auxilium ex ternũ
et cumi eodeni illo rege suspirans
dico. Quis dabit nuchi pernias sic̃
columbe et uolabo et requiescam.¬
¶ Sed interea laboriosam hanc
requiem qua datur amplector. Illã
alteram cogitans ac suspirãs. Ita¬
q tibi cui ut uultum meum sic a¬
minum meum notum uelun me¬
umi cruen ingenue fateor. Et si

Expanded text:
exigui nominis mei facile opprimi exigui nominis mei facile opprimi posse memoriam. 3 Michi vero preter imperium tuum, cui omnia debeo, nichil prorsus antiquius est quietquodque est gravius, nunquam spero, donec illam in huius vite tempestatibus queram, quam tamen ipsam reperturum me illico, ut in sua sede queri ceperit, non diffido; sed illam ibi querere, quod in alto habitat, anime vage atque in diversa distracte, insuper et ponderibus suis presse et in terram prone subdifficile. 4 Nitor sane, et sepe sub hac spe verbis daviticis me cohortor: «Convertere anima mea in requiem tuam, quia Dominus benifecit tibi», nec viribus fisus meis circumspiciensque auxilium externum, et cum eodem illo rege suspirans dico: «Quis dabit michi pennas sicut columbe, et volabo et requiescam?» Sed interea laboriosam hanc requiem qua datur amplector, illam alteram cogitans ac suspirans. 5 Itaque tibi, cui ut vultum meum sic animum notum velim, meum crimen ingenue fateor: etsi
Abbreviated transcription (Latin):
tot difficilia cuit perplexa quid co¬
gitem. Si cedente estate et superio¬
tis mei fidelis tui consensus ⁊ me
comes affuerit uenire quantaiq
tilu placitum mioram trahens et
libroruu et sodalium et pacrie ab¬
senciam sola cesarei nultus opta¬
ta multum michi p̾sencia conso¬
lari. uie felicit̾ et uale cesar nr̃i
menior ꝑatai xu kł august̾.
Ad cundem iteꝵ atq instãcius euo
Itisti cesar et longe me du¬
riciem et seuescentis auimi
seguiciem fregit humam¬
tas tua. Expectabam. differebam.
dicebamq tatitus mecum precep¬
ti su promissiq mei forsan obliui¬
uetur. certe interim quiescami et
fellus oniniuz. fessus q negocior.
Fessus ad extremum uei utq cif¬
flictus ille sener ait factus sum mͥ¬
met ipsi grauis et ut u̾issime dix̃¬
ii ipse sum pondus meuni ¶ Sp¬
abaui tot grandibus ac profundis
curis ex toto orbe cotidie in tinm
pectus ceu fluminib udiq in al¬
tissimum quodd̃ mare fluentibus

Expanded text:
tot difficilia ac perplexa quid cotot difficilia ac perplexa quid cogitem: si cedente estate et superioris mei fidelis tui consensus et vie comes affuerit, venire, quantamque tibi placitum moram trahens, et librorum et sodalium et patrie absentiam sola Cesarei vultus optata multum michi presentia consolari. Vive feliciter et vale, Cesar, nostri memor. Patavi, XV Kal. Augustas. 9 Ad eunicisti, Cesar, et longe vie duritiem et senescentis animi segnitiem fregit humanitas tua. Expectabam differebam dicebamque tacitus mecum: ‘Precepti sui promissique mei forsan obliviscetur; certe interim quiescam et fessus hominum fessusque negotiorum, fessus ad extremum mei utque afflictus ille senex ait, «factus sum michimet ipsi gravis», et ut verissime dixerim, ipse sum pondus meum. 2 Sperabam, tot grandibus ac profundis curis ex toto orbe quotidie in tuum pectus ceu fluminibus undique in altissimum quoddam mare fluentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse quoq uenturus si tu nibeas. iͥ
tameu duui sub umbra eius sum
licencia opus est. Uerum hoc nou
magnifico quia ut dixi uichil ille
nisi fallor negaturus domino suo
sit. ¶ Qud libellis autem meis fa¬
auus quorum unchi et si non in¬
nuum ac pro iugenii ac doctrine ĩ¬
opia satis est quibus et si forte oue¬
ter pocius qmͣ orner longa tameu
consuetudiue sic affectus sum ut
siue illis esse nesciaui. hus trausue¬
tendis utuides cesar non alpunu
sola obstat asperitas et longissum
labor itineris s predonum metus
et uiatum nulle pericula. quorum
extimatio seꝑe quid̃ ad illud sapiẽ¬
ts hebreorum flectere ammum me
cogit ubi ciuictas res difficiles pre¬
guant breuitate pronuiciat. Sic
est eium. Et sic esse qui dubitat ui¬
uat modo et aute seuiũ Intellget.
Nam profecto si senuit intellexit.
alicqum non seuuit michi crede s
martuit. atq oculis clausis it̾ lou¬
gum egit. ¶ Dicam tamen inter

Expanded text:
ipse quoque venturus si tu iubeas, michi ipse quoque venturus si tu iubeas, michi tamen, dum sub umbra eius sum, licentia opus est. Verum hoc non magnifacio, quia, ut dixi, nichil ille, nisi fallor, negaturus domino suo sit. 8 Quid libellis autem meis facimus, quorum michi, etsi non nimium, at pro ingenii ac doctrine inopia satis est, quibus etsi forte honerer potiusquam orner, longa tamen consuetudine sic affectus sum, ut sine illis esse nesciam? His transvehendis, ut vides, Cesar, non Alpium sola obstat asperitas et longissimi labor itineris, sed predonum metus et viarum mille pericula, quorum extimatio sepe quidem ad illud Sapientis hebreorum flectere animum me cogit, ubi “cuntas res difficiles” pregnanti brevitate pronuntiat. 9 Sic est enim, et sic esse qui dubitat, vivat modo et ante senium intelliget; nam profecto si senuit, intellexit; alioquin non senuit, michi crede, sed marcuit, atque oculis clausis iter longum egit. Dicam tamen inter
Abbreviated transcription (Latin):
non inficior iocundamiq. Ego te
ad uirtutem atq officium arcesso
necessarium ac debitum usq adeo
ut ob hoc unum in lucem editus
uideare tinus executio te felicem
celo cdarum posteris transinissura
sit. parere tamen est arannus. ⁊ tã
uictor tuo imperio uinci uelimi. S
multa obstant. primum estas sic
uature mee hostis ut hac temporis
parte non uiuere sed languere quo¬
dam modo uidear ac torqueri. Que
si molesta michi semper fuit quid
nunc putas quando inmus estũ
forte ietuam sed laborem magl
Nurqmͣ tam Iuneius quide fui
ut nestirem me senescere. Sciebaz
u̾o. nunt senciebam quando hac¬
tenus ceu qui nam uectus dormi¬
ens secundo alneo descendit ml
sentiens procedebam. Ecre iam sen¬
sim cesar incipio etatem sentire.
fragiliorq ⁊ in dies tardior fieri.
Accedit ꝙ et si tu omnium maior
et si tuns ille penes quem iam du¬
dum ago non m̃o licenciã daturꝰ
nideatur s ut auinum enis noui

Expanded text:
non infitior, iocundamque, ego te non infitior, iocundamque, ego te ad virtutem atque officium arcesso necessarium ac debitum usqueadeo ut ob hoc unum in lucem editus videare, cuius executio te felicem celo, clarum posteris transmissura sit. 6 Parere tamen est animus, et causa victor tuo imperio vinci velim; sed multa obstant, primum estas sic nature mee hostis, ut hac temporis parte non vivere sed languere quodammodo videar ac torqueri; que si molesta michi semper fuit, quid nunc putas, quando minus estum forte metuam, sed laborem magis? Nunquam tam iuvenis quidem fui ut nescirem me senescere; sciebam vero nec sentiebam; quin hactenus, ceu qui navi vectus dormiens secundo alveo descendit, nil sentiens procedebam. Ecce iam sensim, Cesar, incipio etatem sentire fragiliorque et in dies tardior fieri. 7 Accedit quod, etsi tu omnium maior, etsi tuus ille penes quem iandudum ago, non modo licentiam daturus videatur, sed ut animum eius novi,
Abbreviated transcription (Latin):
ostendam mirantib amicis ⁊ gau¬
dentibus. Nec minus eque aure¬
am epłam tuam quam ad tue
humanitatis meeq licet ĩmerite
glorie certam fidem dimu uita
comitabitur asseruabo. quociẽs¬
q qũi tu bonus ego felix sim pro¬
bare uoluero ad iudicium illa
uocabitur. deniq genuino semꝑ
tali unuiere gloricbor pro quo
ad literas ipsas dicami. tu qui re
to magis precibus moneor qmͣ p̾¬
ceptis quanto maior tua est untꝰ
quiͣ imperium. S quid fiet. hĩc a¬
num promptitudo. hinc rerum ꝑ¬
pleritas multa est. huccine eiuz
queso tot mearum epłarum cla¬
mor irritus ꝑuenit ut uocatus to¬
cieus tam diu trmnq aurie trmq
a multis expectatus ad extremu
te uocantem ad te uoces quodq in
literis profiteri tua dignata clem̃¬
cia est desideres expectes. Quid hie
inqmͣ fiet cesar. Tu me in germa¬
mami. Ego in italiam te uoco. Tu
auctoritate me supertis Ego te cã.
tu me ad delectacionem honesta

Expanded text:
ostendam mirantibus amicis et gauostendam mirantibus amicis et gaudentibus, nec minus eque auream epystolam tuam, quam ad tue humanitatis meeque licet immerite glorie certam fidem dum vita comitabitur asservabo, quotiensque quam tu bonus ego felix sim, probare voluero, ad iudicium illa vocabitur. 3 Denique gemino semper tali munere gloriabor, pro quo ad literas ipsas dicam? Tu qui regito magis precibus moveor quam preceptis, quanto maior tua est virtus quam imperium. Sed quid fiet? Hinc animi promptitudo, hinc rerum perplexitas multa est. Huccine enim, queso, tot mearum epystolarum clamor irritus pervenit, ut vocatus totiens, tandiu tamque anxie tamque a multis expectatus, ad extremum te vocantem ad te voces, quodque in literis profiteri tua dignata clementia est, desideres et expectes? 5 Quid hic, inquam, fiet, Cesar? Tu me in Germaniam, ego in Italiam te voco; tu autoritate me superas, ego te causa; tu me ad delectationem honestam,