comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta eiꝰ cito adhereat t̾re. hanc multi polere uescunt᷑
Epillos q̃ apud nos seipillos uocat᷑. ꝑeo qͦd radices
ip̃i longe serpent. eadẽ ⁊ matͥs aniniu̾la. ꝓpt̾ qͣd m̃¬
strua moueat. Aristolotia dr̃ qͦd mulierib fetis op¬
tuna sit. Nam suꝑsessa pt partũ. matcem benefitio
uaporis expurgat. Huiꝰ herbe genera fc̃ duo. Quaꝵ̾
habeat. Altera aristolotia longa. gͥa radicẽ longã ht̃.
cũ ramis ⁊ foliis longiorib. qũã ẽ. ⁊ dactilan uocanł.
qͦd sit radice robore digitali ⁊ longa. friͣgonon agͥcis
uocant. Nascit᷑ ꝑ macerias. Psillios dicta. qͦd sem̃
simile pulicis habeat. Uñ ⁊ eã latini herbã pulica¬
rẽ uocant. si erabotane id̾o a grecis hoc nom̃ acce¬
pit. qͦd remediis ac ligam̃tis hominũ. ⁊ purgatio¬
nib sacerdotũ. a gentilib apta ꝓbaret᷑. Un ⁊ eam
pontifies sagm̃ appellabant. qĩ fancim̃. hec ⁊ uer¬
bena. qͥa pura. Paluirus herba asꝑtima ⁊ spinosa.

Expanded text:
ta eius cito adhaereat terrae. Hanc multi pro olere vescuntur. Herpyllos, quae apud nos serpillus vocatur, pro eo quod radices ipsius longe serpant. Eadem et matris animula, propter quod menstrua moveat. Aristolochia dicitur quod mulieribus fetis optima sit. Nam supersessa post partum matricem beneficio vaporis expurgat. Huius herbae genera sunt duo; quarum habeat; altera aristolochia longa, quia radicem longam habet cum ramis et foliis longioribus; quam etiam et dactylitin vocant, quod sit radice robore digitali et longa. Erigeron a Graeci senicionem vocant. Nascitur per macerias. Psyllios dicta quod semen simile pulicis habeat: unde et eam Latini herbam pulicarem vocant. Hierobotane ideo a Graecis hoc nomen accepit quod remediis ac ligamentis hominum et purificationibus sacerdotum a gentibus apta probaretur. Unde et eam pontifices sagmen appellabant, quasi sancimen; haec et verbena, quia pura. Paliurus, herba asperrima et spinosa.
Abbreviated transcription (Latin):
feruentissime cõꝓbant᷑. Hanc uenenis repugnare muste¬
le docent. que dũ cũ serpente dimicaueruit: cibo eiꝰ armant᷑.
Saluia inula quã rustici ulam uocant. radice aromatica.
odoris sũmi. cũ leui acrimonia. Menta. huiꝰ genera sex:

Expanded text:
ferventissimae conprobantur. Hanc venenis repugnare musteferventissimae conprobantur. Hanc venenis repugnare mustelae docent, quae dum cum serpente dimicaverint, cibo eius armantur. Salvia. Inula, quam rustici alam vocant, radice aromatica, odoris summi cum levi acrimonia. Menta; huius genera sex.
Abbreviated transcription (Latin):
ienon uocatũ. qͦd sit simił apio. ⁊ nascat᷑ in petris. montib
preruptis. qͦd nos petrapiũ dic̾e possumꝰ. Si lenon enĩ grece
apiũ dr̃. s e̾ sũmũ. ac ꝓbabile macedonicũ. gustu suaue. ⁊
odore aromatico. Ipposilenon dictũ. qͦd sit durũ ⁊ austerum.
latini uocant. qͦd eiꝰ tirsi seu radicis sucus aciat uisũ ocłis.¬
Cuiꝰ uirtꝰ tradit᷑ ut serpentes annuan senectutẽ eiꝰ gustu
deponant. Hoc olus greci maratron uocant. Ligusticũ a
regione uoñi accepit. Nascit᷑ enĩ płimũ inuguria. odore
aromatico. ⁊ gustu acris. Anne̾son greci dicunt siue ut la¬
tiui anesũ. herba om̃ib cognita. acerrune feruens. mictu¬
illi corian. uocant. cuiꝰ sem̃ indulci iuno datũ. ꝓniores reddit
in uenerẽ. Si supͣ modũ dederis: amentiã nutrit. Acanos &̃
ex coriandrs edicũ traditũ est. Abrotansi
feruentissima. cuiꝰ altera agrestis. atq iltute agͥor. s utreꝙꝑ

Expanded text:
linon vocatum quod sit similis apio et nascatur in petris montibusque praeruptis. Quod nos petrapium dicere possumus; σέλινον enim Graece apium dicitur. Sed est summum ac probabile Macedonicum, gustu suave et odore aromatico. Hipposelinon dictum quod sit durum et austerum. Latini vocant, quod ejus thyrsi seu radicis succus acuat visum, cujus virtus traditur, ut serpentes annuam senectutem ejus gustu deponant. Hoc olus Graeci μάραθρον vocant. 5. Ligusticum a regione nomen accepit. Nascitur enim plurimum in Liguria, odore aromatico, et gustu acre. 6. Aneson, ut Graeci dicunt, sive, ut Latini, anesum, herba 370 omnibus cognita, acerrime fervens mictuilli κόριον vocant. Cuius semen in dulce vino datum proniores reddit in Venerem; si supra modum dederis, amentiam nutrit. Canos etiam ex coriandro infici traditum est. Abrotanum.ferventissima. Cuius altera agrestis atque virtute acrior; sed utraque
Abbreviated transcription (Latin):
ci memorant ab inuentore. radicib aristolãcie similib Nascit᷑ sub
aib atꝙ galatia asie. Saturera calida ⁊ ppe ignita. ũn illi ⁊ nom̃
mortũ credunt qͥ̃s ꝓnos facit in ucuerẽ Sntiton dicta a satiris aat¬

Expanded text:
ci memorant, ab inventore, radicibus aristolochiae similibus. Nascitur sub ci memorant, ab inventore, radicibus aristolochiae similibus. Nascitur sub Alpibus atque Galatia Asiae. Satureia calida et prope ignita. Unde illi et nomen inditum credunt, quod pronos facit in Venerem. Satyrion dicta a Satyris
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑit. cadẽ se reclaudit cũ sol occubuerit. Ip̃a ẽ quã latini incubũ sil¬
uiticũ uocant. Hec ⁊ uerrucaria qͦd extinguat uerrucas. exaqua po¬
tata uł in cataplasiate posita abstergat. Pentafilon a numero folioꝵ di¬
oni ⁊ templis adhiberia gentilib solita eẽt. Isopus purgandis est herba
dicib Reubarbarũ siue reuponticũ. Iilud: qͣd transdanubũĩ in solo
sit radix barbata. qiͣ radix pontica. Iosqͥanos a grecis dicta. a latinis her¬
ba calicularis. ꝗͦd caliculi eiꝰ in figurã cantamoꝵ nascant᷑. ut ẽ mali puni¬
ci. quoꝵ ora serrata ft̃: habentes intͥnsecus semina papaueris similia.
He herba ⁊ insana uocat᷑. qͥa usus eiꝰ ꝑiculosus ẽ. Peniq si edat᷑ uł ui
lat᷑ insaniã facit. uł soni imaginẽ torpidã. Hanc uulgus milimm
ttas in uesica frangat atꝙ cõminiat. sientiana nom̃ sũpsit ut medi¬

Expanded text:
aperit, idem se reclaudit cum sol occubuerit. Ipsa est quam Latini intubum silaperit, idem se reclaudit cum sol occubuerit. Ipsa est quam Latini intubum silvaticum vocant. Haec et verrucaria, eo quod extinguat verrucas ex aqua pota, vel in cataplasmate posita abstergat. Pentaphyllon a numero foliorum dioni et templis adhiberi a gentilibus solita esset 39. Hyssopus herba purgandis dicibus. Reubarbarum sive reuponticum, illud quod trans Danubium in solo  quod sit radix, quasi radix barbara, quasi radix Pontica. Hyoscyamos a Graecis dicta, a Latinis herba calicularis, quod caliculi eius in figuram cantarorum nascantur, ut est mali Punici, quorum ora serrata sunt, habentes intrinsecus semina papaveris similia. Haec herba et insana vocatur, quia usus eius periculosus est: denique si bibatur vel edatur, insaniam facit vel somni imaginem turbidam. Hanc vulgus milimintras in vesica frangat atque conminuat. Gentiana nomen sumpsit, ut medi
Abbreviated transcription (Latin):
peluit. Coloqͥntis cucurbita agrestis. ⁊ uehement amara. que similit̾ ut
cutubita ꝑ tercã flagella tendit. Dicta aũ coloqͥntida. qͦd sit fructu ro¬
tundõ atq folus ut cucumis usualis. Centaureã greci uocant. qm̃ a
chitone centauro fert᷑ reꝑta. eadẽ ⁊ liuinsios qͥa locis humiectis nascit᷑.
cadẽ ⁊ fel t̾re ꝓpt̾ amaritudinẽ. filicirita grec ex eo dicta. qͦd dulcẽ radi¬
em habeat Glicu enĩ greci dulce dicunt. eadẽ ad ipsos. qͥa sicientib sitim
sedat. Dracontea uocata. qͦd hasta eiꝰ uaria sit in modũ colubri. similitudi¬
ũe ꝙ draconis unitet᷑. uł qͣd eã herbã iuꝑa tuneat. Celidonia idõ dõuł
ferunt᷑. matres eoꝵ illis ex hac herba mederi dicant᷑. Euotropeũ nom̃ acce¬
pit. pͥmo qͦd estiuo solsticio floreat. qͦd solis motib folia circũacta conu̾¬
tat. Uñ ⁊ a latinis solisecͥa nuncupat᷑ Nam ⁊ sole oriente flores suos

Expanded text:
pellant. Colocynthis cucurbita agrestis et vehementer amara, quae similiter ut pellant. Colocynthis cucurbita agrestis et vehementer amara, quae similiter ut cucurbita per terram flagella tendit. Dicta autem colocynthis quod sit fructu rotundo atque foliis ut cucumis usualis. Centauream Graeci vocant quoniam a Chirone Centauro fertur reperta. Eadem et λιμνήσιος, quia locis humectis nascitur. Eadem et fel terrae propter amaritudinem. Glycyriza Graece ex eo dicta quod dulcem radicem habeat; γλυκὺ enim Graece dulce dicunt. Eadem ἄδιψος, quia sitientibus sitim sedat. Dracontea vocata, quod hasta eius varia sit in modum colubri, similitudinemque draconis imitetur, vel quod eam herbam vipera timeat. Chelidonia ideo dicituferantur, matres eorum illis ex hac herba mederi dicantur. Heliotropium nomen accepit primo quod aestivo solstitio floreat, vel quod solis motibus folia circumacta convertat. Unde et a Latinis solsequia nuncupatur. Nam et sole oriente flores suos
Abbreviated transcription (Latin):
modĩ lactis. dem̃ usu diriuatõ laser nominatũ eͥ. Hoc ⁊ a quilydã oppi¬
nõi cirinaicũ appellat᷑. qm̃ ⁊ apitel cirmas nascit᷑. Aloen herba amarissi¬
ni sicus. Panades herti fragrantis odoris. tuso ferule simił. ex qͦ ꝓfluut
ñ ipd ugiliũ cerua uulu̾ata saltus ꝑagrat dicteos. Tante enĩ potentie
cunt ꝓpt̾ belli tela eicutienda. Mindragora dicta qͦd habeat mala suaue
dlentia. in magnitudinẽ mali matiani. Uñ. ⁊ eã latini malũ t̾oe uocanoh me
poete antropomioreuis appellant. qͦs habeat radiõe formã hõis similt̃tem. cuiꝰ¬
rati dolerẽ ñ sentiant. Huiꝰ species due. fẽmina foliis lactuoe similib. mala
geuerans in similitudinẽ prunoꝵ. masculꝰ uͦ foliis bece similib Papauer¬
guentib facit. Eius alia eͥ usuał. alia agrestis. ex qͥ fluit sucus qũe opion ap¬

Expanded text:
modum lactis, deinde usu derivante laser nominatum est. Hoc et a quibusdam opimodum lactis, deinde usu derivante laser nominatum est. Hoc et a quibusdam opium Cyrenaicum appellatur, quoniam et apud Cyrenas nascitur. Aloe herba amarissimi sucus. Panaces herba fragrantis odoris; thyrso ferulae similis, ex quo profluit Virgilium cerva vulnerata saltus peragrat Dyctaeos. Tantae enim potentiae est, cunt propter belli tela excutienda. 30. Mandragora dicta, quod habeat mala suave olentia, in magnitanc poete antropomoreos appellant quia habeat radicem formam hominis similantem: rati dolorem non sentiant. Huius species due sunt: femina, foliis lactuce similibus mala generans in similitudine prunorum; masculus, foliis bete similibuguentibus facit. Eius alia est usualis, alia agrestis, ex qua fluit sucus quem opion ap
Abbreviated transcription (Latin):
ris nom̃ accepit. Huiꝰ genera fc̃ tria. pupureũ. albũ.
melinũ. acantꝰ. herba egyptia semꝑ frondens. spinis
plena. flexibili uͥgulto. in cuiꝰ imitatiõe arte uestis or¬
reptando adhereat. De ꝗͣ uͥgiliꝰ. Int̾ iuctͥces ederã tͥ serꝑe
lauros. Alii ederã auunt uocatã. qͦd edis ꝓpt̾ lactis abun
dã fluuiũ plurimũ gigni. atq inde a grecis appellat
Hunc romani alio nomine ueratrũ dicunt ꝓ eo qͦd
sumptũ motã mentẽ in fanitatẽ reducit. Duost̾ aũt
genera. albũ. ⁊ nigrũ. Acone portus e̾ bichinie. qͥ ꝓue¬
ctu maloꝵ gͣminũ usq adeo celebris ẽ. ut uorias hdlal
rit uisu. euiꝰ uis tanta e. ut duris carnil supaiecta eitiꝰ coqͥ cõpellat.
uuct᷑ in multis locis. s płima in maurttania. Laser herbanascit᷑ in mõte
sdn au i ⁊ ganges fluuiꝰ orit᷑. cuĩ sucus dictꝰ pͥmũ lacsir. qm̃ manat in

Expanded text:
ris nomen accepit. Huius genera sunt tria: purpureum, album, ris nomen accepit. Huius genera sunt tria: purpureum, album, melinum. Acanthus herba Aegyptia semper frondens, spinis plena, flexibili virgulto; in cuius imitatione arte vestis orreptando adhaereat: de qua Virgilius: Inter victrices hederam tibi serpere lauros. Alii Hederam aiunt vocatam, quod haedis supra lactis abunddam fluvium plurimum gigni, atque inde a Graecis appellari. Hunc Romani alio nomine veratrum dicunt pro eo quod sumptum motam mentem in sanitatem reducit. Duo sunt autem genera: album et nigrum. Acone portus est Bithyniae qui proventu malorum graminum usque adeo celebris est ut noxias herbas acuat visum. Cuius vis tanta est ut duris carnibus superadiecta citius coqui conpellat. Nascitur in multis locis, sed plurima in Mauretania. Laser herba nascitur in monte Oscobagi, ubi et Ganges fluvius oritur; cuius sucus dictus primum lacsir, quoniam manat in
Abbreviated transcription (Latin):
grece timũ dr̃. Est aũ flos timbre simił. Sansũcus quã latini
Apta eͥ hec herba ungueutis. uñ ⁊ nom̃ trarit amarac᷑. apuero
cuidã regis. qͥ casu lapsus dũ ferret unguenta. nouũ ⁊ gratis¬
simũ ex confusiõe odorẽ creauit. lacinctꝰ herba c̃. habens flo¬
rẽ purpureũ. Traxit aũ nom̃ a puero ꝯͦdã nobili. qͥ in saltib
int̾ purpureos fłores reꝑtꝰ ẽ. int̾fectus. dedit ꝙ nom̃ herbe p̃ue¬
tilis funeris casus. Est aũ radice ⁊ flore uolui similis. pue¬
ros a pubertate retinens. Naitissus herba fabulose impo¬
sitũ nom̃ habet. a qͦdam puero cuiꝰ m̃bra in hunc florem
transiert̃. qͥ ⁊ nom̃ naitisi in appellatiõe custodit. ⁊ decus
pulchritudinis in candore retinet folioꝵ. Rosa ab specie
floris nuncupata. qͦd rutilanti colore rubeat. lilia lactei
floris herba. Uñ ⁊ nuncupata. qͣi niclia. cuiꝰ dũ candor sit
in foliis. auri tam̃ species intꝰ effulget. Uiola ꝓpt̾ uĩ odo¬

Expanded text:
catur: est autem flos thymbrae similis. Sampsuchus, quem Latini Apta est autem haec herba unguentis: unde et nomen traxit amaracus a puero cuiusdam regis, qui casu lapsus, dum ferret unguenta, novum et gratissimum ex confusione odorem creavit. Hyacinthus herba est habens florem purpureum. Traxit autem nomen a puero quodam nobili qui in saltibus inter purpureos flores repertus est interfectus; deditque nomen herbae puerilis funeris casus. Est autem radice et flore bulbi similis, pueros a pubertate retinens. Narcissus herba fabulose inpositum nomen habet a quodam puero cuius membra in hunc florem transierunt, qui et nomen Narcissi in appellatione custodit et decus pulchritudinis in candore retinet foliorum. Rosa ab specie floris nuncupata, quod rutilanti colore rubeat. Lilia lactei floris herba, unde et nuncupatur, quasi liclia; cuius dum candor sit in foliis, auri tamen species intus effulgit. Viola propter vim odo
Abbreviated transcription (Latin):
sit. qͦs greci orci uocant. fãdẽ ⁊ leporiniã ppt̾ ꝗͦd callẽ
mollẽ emittat. Uitica ex eouocata qͥd tact eiꝰ corpꝰ ad¬
urat. Est enĩ ignee̾ oũuo nature. ⁊ tactu ꝑurte. Un
⁊ pruriginẽ facit. Artemisia herba diane ⁊ gentilil
consecrata ẽ imn ⁊ nuncupata. Grece enĩ diana arte
mis dr̃. Camimelos grece dicta. qͣd mali matiani õdoraẽ
habeat. sit ꝙ breuis t̾re q uicina. Camidrios a grecis
appellata qͦd sit breius. ⁊ ꝑ t̾rami strata. ⁊ muuta fo¬
lus pariussimis. Peon qͥdã medic̃ fuit.a qͦ peomia
herba ꝑhibet᷑ inuenta ut homerꝰ dicit. Hanc qͥdam
glesidẽ uocant. qͦd dulcis saporis sit. uł pentorõbi¬
nã a numero granoꝵ. uelut alii dactilos ad digitoꝵ
similitudinẽ. Nascit᷑ in siluis. Soglosus a grecis di¬
cta eo aͦd folia asꝑrima ad modũ lingue bouis habe¬
at. Que mirũ in modũ ob sapientiã nutriendã uino
infundenda a ueterib memorat᷑. conuiuu qͦq hy

Expanded text:
 vocant. Idem et leporina, propter quod caulem mollem emittat. Urtica ex eo vocata quod tactus eius corpus adurat. Est enim igneae omnino naturae et tactu perurit, unde et pruriginem facit. Artemisia herba Dianae a gentibus consecrata est, unde et nuncupata; Graece enim Diana Ἄρτεμις dicitur. Chamaemelos Graece dicta quod mali Matiani odorem habeat sitque brevis terraeque vicina. Chamaedrys a Graecis appellata quod sit brevis et per terram strata et minuta foliis parvissimis. Paeon quidam medicus fuit, a quo Paeonia herba perhibetur inventa, ut Homerus dicit. Hanc quidam glycysiden vocant, quod dulcis saporis sit, vel pentorobinam a numero granorum; vel, ut alii, dactylos a digitorum similitudine. Nascitur in silvis. Buglossos a Graecis dicta eo quod folia asperrima ad modum linguae bovis habeat. Quae mirum in modum ob sapientiam nutriendam vino infundenda a veteribus mem
Abbreviated transcription (Latin):
co qͦd suꝑ statũ cause ꝓferebant᷑. Nunc parte ablata noĩs. testes
uocari. Testis aũ considerat᷑. conditione. natura. ⁊ uita. Condi¬
tiõe: si liber. ñ seruus. Nam sepe seruus metu dñantis: testi¬

Expanded text:
eo quod super statum causae proferebantur. Nunc, parte ablata nominis, testes eo quod super statum causae proferebantur. Nunc, parte ablata nominis, testes vocantur. 9. Testis autem consideratur: conditione, natura et vita. Conditione, si liber, n
Abbreviated transcription (Latin):
aliciuꝰ. cui contͣriũ ẽ otium. mͦ actionẽ cause qͦd est urgiũ sitis
E dictũ negotiũ qͣi nec ocium .i. sine otio. ⁊ egotiũ aũ in cau¬
sis. negotiatio in cõmertiis dr̃. uͥ aliqͥd dat᷑. ut maiora lucrent᷑.
positus. ltẽ ut discerneret agri. Causa aũ argum̃tanto.
uit ꝓpͥatione constat. Argum̃tũ nunꝗͣ testib ñꝗͣ tabulis
dat ꝓbationẽ. s sola inuestigatiõe inuen̾it ueritatẽ. Uñ ⁊
dictũ argum̃tũ .i. argutũ inuentũ. Pͥbatio aũ testib ⁊ fide
tabulaꝵ constat. In om̃i aũ iuditioꝰ ser ꝑsone querunt᷑. Iu¬
ter. accusator. reus. ⁊ tres testes. Iudex dictꝰ qiͣ uis dicen ppło
siue qͦd iure discrptet. Iure aũ disputare: est iuste uidicare.
Non est aũ uidex si ñ est in eo usticia. Accusator uocat᷑ qͣi ad¬
causator. qͥa ad causã uocat eũ qũe appellat. Reus a re gua
in iuditio ꝓ re aliqua petit᷑. Testes antiqͥtꝰ suꝑstites dicebant᷑

Expanded text:
 actionem causae, quod est jurgium litis: et dictum negotium, quasi nec otium, id est, sine otio. Negotium autem in causis, negotiatio in commerciis dicitur, ubi aliquid datur, ut majora lucrentur.positus litem ut discerneret agris. Causa autem aut argumento, aut probatione constat. Argumentum nunquam testibus, nunquam tabulis dat probationem: sed sola investigatione invenit veritatem: unde ditabularum constat. In omni quoque negotio he persone queruntur: iudex, accusator, reus et tres testes. Iudex quasi ius dicens populo sive quod iure disceptet. Iure autem disceptare est iuste iudicare. Non est ergo iudex, si non est in eo iustitia. Accusator vocatus est quasi adcausator, quia ad causam vocat eum quem ain judicio pro re aliqua petitur. 8. Testes antiquitus superstites dicebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Est aũ caule molle. folus coriandri similib. Nascit᷑ uita muros cuu¬
tatsi. flomos quã iatini uerbascũ uocant. quaR alt̾a ẽ masculus
albidiorili foliis atq angustiorib. alt̾a femina foliis latiorib atq.
nigris. Ferula uocata a medulla Nam ilũ uarro tradit ẽẽ ferule
medullã. quã apodelon greci uocant. Nomulli a feriendo ferulam
uocant. hac enĩ pueri ⁊ puelle uapulare solent. Huiꝰ sucus galbañ
.e̾. Papirũ dictũ. qͦd igni ⁊ cereis ẽ aptũ. Piron enĩ greci igñe dicunt
Iuncus eo qͦd iunctis radicib hereat. Scipꝰ a qͦ segetes tegunt᷑ sine no
sit ab algore aque. uł qͦd alliget pedes. qͥa crassa est folus agũa ex ꝑte
suꝑantib uua ⁊ tipus. herbe que cuta fontes. ⁊ in paludil stagnis g
nascunt᷑. ex quib ulua .i. alga mollis ⁊ quodãmͦ fungꝰ. dicta ab uligi

Expanded text:
Est autem caule molle, foliis coriandri similibus. Nascitur iuxta muros civEst autem caule molle, foliis coriandri similibus. Nascitur iuxta muros civitatum. Phlomos, quam Latini verbascum vocant; quarum altera est masculus, albidioribus foliis atque angustioribus, altera femina, foliis latioribus atque nigris. Ferula vocata a medulla: nam illam Varro tradit esse ferulae medullam, quam ἀσφόδελον Graeci vocant. Nonnulli a feriendo ferulam dicunt. Ad hanc enim pueri et puellae vapulare solent: huius sucus galbanum est. Papyrum dictum quod igni et cereis est aptum; πῦρ enim Graeci ignem dicunt. Iuncus eo quod iunctis radicibus haereat. Scirpus, quo segetes teguntur, sine nsit ab algore aquae; vel quod alliget pedes, quia crassa est, foliis aquam ex parte superantibus. Ulva et typhus herbae quae circa fontes et paludes stagnisque nascuntur. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd sit radix eiꝰ uolubilis ⁊ iotunda. Stoecas in insulis stoecadib nascit᷑.
Un ⁊ nuncupat᷑. Ciclaniuios grece dicta a qͦdã qͥ citlos uocatꝰ s̃ qui
pͥmus uirtutẽ huiꝰ herbe inuenit. siue qͦd habeat radicẽ rotundam.
sireci enĩ cicla rotundũ uocant. Cuiꝰ radix aut sucus. si uino fuerit
admirtꝰ ebrios facit. Nascit᷑ in locis siluosis ⁊ agris. Ampelos siue¬
leue. siue brionia. quã latini uitẽ albã uocant. uł a qualitate co¬
loris. uł qͦd eiꝰ radir eiꝰ contrita. ⁊ corꝑi infricata. tenͭeriorẽ ⁊ candidior̃e
maior ꝗͣ uitis alba. bacas suuilit̾ habens. q̃ in maturitate igrescuib
un ⁊ uocabulũ sũpsit uiticella herba a latinis appellata qͦdsic̃ uitis
qͥcqͥd ꝓrinũ habuerit apprehendat corimbis qͦs auulos appellamꝰ.
Bubtalmon florẽ h̃t croceũ. oculo similẽ. im̃ ⁊ a grecis nom̃ accepit.

Expanded text:
quod sit radix eius volubilis et rotunda. Stoechas in insulis Stoechadibus nascitur; quod sit radix eius volubilis et rotunda. Stoechas in insulis Stoechadibus nascitur; unde et nuncupatur. Cyclaminos Graece dicta a quodam qui Cyclos vocatus est, qui primus virtutes huius herbae invenit; sive quod habeat radicem rotundam: Graeci enim κύκλον rotundum vocant. Cuius radix aut sucus, si vino fuerit admixtus, ebrios facit. Nascitur in locis silvosis et agris. Ἄμπελος λευκή, sive bryonia, quam Latini vitem albam vocant, vel a qualitate coloris vel quod eius radix contrita et corpori infricata teneriorem et candidiorem maior quam vitis alba: bacas similiter habens, quae in maturitate nigrescunt, unde et vocabulum sumpsit. Viticella herba a Latinis appellata quod sicut vitis quidquid proximum habuerit, adprehendat corymbis, quos anulos appellamus. Bupthalmos florem habet croceum, oculo similem; unde et a Graecis nomen accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
leuia aria. qͣi pariũ chipeũ. Dicit᷑ aũ ⁊ testudo scutũ. ⁊ lora a¬
modũ destudinus fit clipcus. est ⁊ testudo scutoꝵ conugriso cut
onica uocata. eo qͦd loris carcat. Sous eñĩ cutulis
ferreis conterta e. Scania est iorica fercea ex lani¬
nis feciens aut ereis concatenata in modũ scamie piscis. ⁊ or
p̃o splendore scamaꝵ ⁊ similitudine nuncupata. x diũ
aszis de lamina est. galea de corio. Nam gale¬
ros coriũ dr̃. Cassiõa aũ a tuscis nominatã. Iui
enĩ galeã caslim nominant. credo a capite Apex
est qͦd in sũma galea eminet. qͦ figit᷑ crista. qũa greci conũ
nocant. Nam conus est curuatura que in galea ꝓminet.
suꝑ gũã criste sunt. ide foRo¬

Expanded text:
levia arma, quasi parva, non clypeum. Dicitur autem et testudo scutum, nam in modum testudinis fit clypeus. Est et testudo scutorum conexio curvLorica vocata eo quod loris careat; solis enim circulis ferreis contexta est. Squama est lorica ferrea ex lamminis ferreis aut aereis concatenata in modum squamae piscis, et ex ipso splendore squanarum et similitudine nuncupata. De assis de lamina est: galea de corio. Nam galeros corium dicitur, cassidem autem a Thuscis nominatam dicunt. Illi enim galeam cassem nominant, credo, a capite. Apex est, quod in summo galeae eminet, quo figitur crista, quod Graeci conon vocant: nam conus est curvatura, quae in galea prominet, super quam cristae sunt. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥpari. q̃ in india nascit᷑. ⁊ appellat᷑ lingua eoꝵ ⁊ iniber Ins
illirica. a similitudine iris celestis nom̃ accepte. Uñ ⁊a latnis
arcum̃ dr̃. qͦd flos eiꝰ coloris uarietate eũdẽ arcũ celestẽ imi
cies eiꝰ foliis gladioli simiłib. radicib aromatica. odaris bon
Acorũ foliis iridis similib. radicib acerrimi odoris s iocinndi
ꝓpt̾ qͦd ⁊ aromatica c̾. Meũ. Cardomomũ. Sgͥnũ. melior qͥd
in eufrate nascit᷑. qũã qͦd in arabia. fuliũ. multifloũ. pur¬
pureũ. tenue. odoris rosei. cũ manu confricat᷑ gustui multũ
incendit lingũã. atꝙ mordet. huiꝰ enĩ flos sqͥmiantos dr̃¬

Expanded text:
cyperi, quae in India nascitur et appellatur lingua eorum zinziber. Iris cyperi, quae in India nascitur et appellatur lingua eorum zinziber. Iris Illyrica a similitudine Iris caelestis nomen accepit. Unde et a Latinis arcumen dicitur quod flos eius coloris varietate eundem arcum caelestem imisima est. Species eius foliis gladioli similis, radice aromatica, odoris boni. Acorum foliis iridis similibus; radicibus acerrimi odoris, sed iucundi; propter quod et aromatica est. Meu. Cardamomum. Squinum melius est quod in Euphrate nascitur quam quod in Arabia, fulvum, multiflorum, purpureum, tenue, odoris rosei cum manu confricatur, gustu multum incendit linguam atque mordet. Huius flos σχοίνου
Abbreviated transcription (Latin):
ligni resina cedria dr̃. que in conseruandis libris
adeo ẽ utilis. ut pliniti ex ea nec tineas patiant᷑
nec tẽꝑe cousenescant. Nascit᷑ in creta. africa atꝙ
siria. Cipͣressus grece dr̃ qͦd caput eiꝰ a rotundita
ditas. Hinc ⁊ fructꝰ eiꝰ conos. qͥa rotunditas eiꝰ talis
ẽ. ut conũ unitet᷑. ũn ⁊ conifere ciparissi dicunt᷑.¬
qͦꝙ trabib aptũ. inpenetbili soliditate. ñqmͣ on̾i
cedit. s ea qͣ in pͥncipio fuerit firmitate ꝑseuerat
Antiqͥ cipressi ramos ꝓpe rogũ constituere solebant
ut odorẽ cadauerũ dũ urerent᷑. oppͥmerent iocundi¬
tate odoris sui. Iun iꝑus grece dicta. siue qͦd ab ãplo
in angustũ funt itt ignis. siue qͦd conceptũ diu
teneat ignẽ. adeo ut si prune ex eiꝰ cin̾e̾ fuerint
oꝑte. usq ad annũ ꝑueniant. Piro enĩ apd̃ g̾cos
ignis dr̃. Iumꝑus aũ alia ꝑua. alia magna est.

Expanded text:
ligni resina cedria dicitur, quae in conservandis libris ligni resina cedria dicitur, quae in conservandis libris adeo est utilis ut perliniti ex ea nec tineas patiantur nec tempore consenescant. Nascitur in Creta, Africa atque Syria. Cyparissus Graece dicitur quod caput eius a rotunditatditas. Hinc et fructus eius conus, quia roest ut conum imitetur, unde et conifere ciparissi dicuntquoque trabibus aptum, inpenetrabili soliditate numquam oneri cedit, sed ea qua in principio fuerit firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerent iucunditate odoris sui. Iuniperus Graece dicta sive quod ab amplo in angustum finit, ut ignis, sive quod conceptum diu teneat ignem; adeo ut si prunae ex eius cinere fuerint opertae, usque ad annum perveniant; πῦρ enim apud Graecos ignis
Abbreviated transcription (Latin):
minabant. Pinũ aũt aliã ꝑitin. aliã greci peucen uocant
qua nos piceã dicimꝰ. eo qͦd desudet picẽ. Nam ⁊ specie diffe¬
runt. In germanie aũ insulis. huiꝰ arboris lacͥma electrũ gig¬
nit. siuitta eñ defluens celi rigore uł tepore in soliditatẽ du¬
rescit. ⁊ ge̾mam facit. de qualitate sua ⁊ nom̃ accipiens.i.
suciũ eo qͦd sucus sit arboris. Pinus credit᷑ ꝑdesse cunctis¬
que sub ea seruant᷑. sic̃ ficus nocere om̃ib Abies dicta qͦd
p̾ceteris arborib lõge eat ⁊ in excelsũ ꝓmineat. Cuiꝰ natura
ex ea naues fiunt. Hanc qͥdã gͣallicũ uocaiit. ꝓpt̾
boris humor ardentis. cuiꝰ folia ad cipressi simi¬
litudinẽ respondent. Lignũ uͦ iocundi odoris
est.⁊ diu durans. nec a tinea unqm ext̾minat᷑.
ꝓpt̾ durabilẽ ꝑpetuitatem. unide ⁊ in templis
ꝓpt̾ diut᷑nitatẽ ex hoc ligno lacuuaria fiunt. Huiꝰ

Expanded text:
minabant. Pinum autem aliam πίτυν, aliam Graeci πεύκην vocant, minabant. Pinum autem aliam πίτυν, aliam Graeci πεύκην vocant, quam nos piceam dicimus, eo quod desudet picem. Nam et specie differunt. In Germaniae autem insulis huius arboris lacrima electrum gignit. Gutta enim defluens rigore vel tepore in soliditatem durescit et gemmam facit, de qualitate sua et nomen accipiens, id est sucinum, eo quod sucus sit arboris. Pinus creditquae sub ea servantur, sicut nux nocere omnibus. Abies dicta, quod prae caeteris arboribus longe eat, et in excelsum praeemineat, cujus natura ex ea naves fiunt. Hanc quidam Gallicum vocant propter boris humor ardentis, cuius folia ad cypressi similitudinem respondent. Lignum vero iucundi odoris est et diu durans, nec a tinea umquam exterminatpropter durabilem perpetuitatem: unde et in templis propter diuturnitatem ex hoc ligno lacunaria fiunt. Huius
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes glande uuert̃. Suberies arbor ex qua ualidissimꝰ cortex
natatoriꝰ extrahit᷑. ⁊ id̾o appellata suberies. eo qͦd fructꝰ eiꝰ sues e¬
dunt. Porcoꝵ enĩ ft̃ alim̃ta ñ homiñ. E dicta suberies qi sube¬
dies. fagus ⁊ esculus. arbores glandifere. idõ uocate credunt᷑. qͦd
ea fructib olim hoĩes iuxert̃. cibũ q sũpseruit. escã ꝙ habue¬
tuit. Nam esculus ab esca dicta. fagus uͦ a greco uocabulũ tra¬
xit. fagi aũ grece comedẽ dr̃. Sililicon quã latuu corrupte si¬
liquã uocant. idõ a grecis tale nom̃ accepit. eo qͦd ligni eiꝰ fru¬
ctus sit dulcis. Uilo qͥppe dicunt lignũ. licon dulee. huiꝰ ar¬
boris ponio sucus gipressus. acatia ã grecis dr̃. Pistatia qͦd
cortex pomi eiꝰ nardi pistici odorẽ referat. Pinus arbor pi¬
sea ab acumine folioꝵ uocata. Pinũ enĩ antiqͥ acutũ no¬

Expanded text:
homines glande vixerunt. Suberies arbor, ex qua validissimus cortex homines glande vixerunt. Suberies arbor, ex qua validissimus cortex natatorius extrahitur. Et ideo appellata suberies, eo quod fructus eius sues edunt. Porcorum enim sunt alimenta, non hominum; et dicta suberies, quasi subedies. Fagus et esculus arbores glandiferae ideo vocatae creduntur, quod earum fructibus olim homines vixerunt cibumque sumpserunt escamque habuerunt. Nam esculus ab esca dicta; fagus vero a Graeco vocabulum traxit: φαγεῖν autem Graece comedere dicitur. Xyliglycon, quam Latini corrupte siliquam vocant, ideo a Graecis tale nomen accepit, eo quod ligni eius fructus sit dulcis. Χύλον quippe dicunt lignum, γλυκὺ dulce. Huius arboris pomo sucus expressus acacia a Graecis dicitur. Pistacia, quod cortex pomi eius nardi pistici odorum ruferat. Pinus arbor picea ad acumine foliorum vocata; pinnum enim antiqui acutum no
Abbreviated transcription (Latin):
dicta. s cũ adiectione t̾rar̃. in qͥb antea nata ft̃. ut ꝑsica. pu¬
nica maciaua. cidonia. ⁊ cetera. Amigdala grecũ nom̃ que
litine nuxr longa uocat᷑. hanc alii nuciclã uocant. qͣi minorẽ
seq̃ntia p̾uenit. Auellane ab auellano cãpanie oppido uͥ abun¬
dant cognominate st̃. He a grecis poutice appellant᷑. eo qͦd cutͣ
ponticũ mare abundent. Castaueã a greco latini appellant uoca¬
bulo. hanc enĩ greci castanã uocant. ꝓpt̾ qͦd fructꝰ eiꝰ gemini
in modũ testiculoꝵ intͣ folliculũ reconditi ft̃. qͥdũ eiciunt᷑¬
qͣi castraut᷑. Hec arbor simul ut ercisa fuerte. tanꝗͣ silua ex¬
pullulare consueuit. Nlex ab electo uocata. Huiꝰ enĩ arboris
fructũ. holes pͥmũ ad uictũ sͥ elegert̃ Unde ⁊ poeta. Mortales pͥmi
ructabant gititure glandẽ. Pͥrius enĩ qm frum̃ti usus eẽt. antiqͥ

Expanded text:
dicta, sed cum adiectione terrarum in quibus antea nata sunt: ut Persica, Pudicta, sed cum adiectione terrarum in quibus antea nata sunt: ut Persica, Punica, Matiana, Cydonia, et cetera. Amygdala Graecum nomen, quae Latine nux longa vocatur. Hanc alii nuciclam vocant, quasi minorem Campaniae oppido, ubi abundant, cognominatae sunt. Hae a Graecis Ponticae appellantur, eo quod circa Ponticum mare abundent. 25. Castaneam Latini a Graeco appellant vocabulo. Hanc enim Graeci κάστανον vocant, propter quod fructus ejus gemini in modum testiculorum intra folliculum reconditi sunt, qui dum ejiciuntquasi castrantur. Haec arbor simul ut excisa fuerit, tamquam silva expullulare consuevit. Ilex ab electo vocata; huius enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt. Unde et poeta: Mortales primi ructabant gutture glandem. Prius enim quam frumenti usus esset, antiqui
Abbreviated transcription (Latin):
sil uestris ftuct᷑ afferens quib in deserco pastoꝵ faues
at penuria confouet᷑. Huiꝰ folia suꝑiactati serpenti. fert᷑
interimi. Sicomorus sic ⁊ morus greca noĩa sunt. Dictus
aũ sicomorus. eo qͦd sit folia similis moro. Hanc latini cel¬
sam appellant ab altitudine. qͥa ñ e̾ breus ut morus. Nux
appellata. qͦd umbra uł stillicidiũ folioꝵ eiꝰ ꝓximis arbori¬
b noceat. Hanc alio noĩe latini ugulandẽ uocant. qͣi iouis
glandẽ. fuit enĩ arbor consecͣta ioui. Cuiꝰ pomũ tantã ium
habet. ut missũ int̾ suspectos herbar̃ uł fungoꝵ cibos. qͥcqͥd
in eis uirulentũ cͥ. exudet rapiat atꝙ extinguat. Nuces aũt
geu̾lit̾ dicunt᷑ omĩa poiia tecta corio duriori. ut pinee nuces.
auellane. glandes. castanee. auuglale. Hinc ⁊ uuelei dicti
qͦd suit duro corio tecti. At contra pomia om̃ia mollica mala

Expanded text:
silvestris, fructus adferens, quibus in deserto pastorum fames silvestris, fructus adferens, quibus in deserto pastorum fames ac penuria confovetur. Huius folia superiactata serpenti, fertur interemi eum. Sycomorus, sicut et morus, Graeca nomina sunt. Dictus autem sycomorus eo quod sit folia similis moro. Hanc Latini celsam appellant ab altitudine, quia non est brevis, ut morus. Nux appellata quod umbra vel stillicidium foliorum eius proximis arboribus noceat. Hanc alio nomine Latini iuglandem vocant, quasi Iovis glandem; fuit enim haec arbor consecrata Iovi. Cuius pomum tantam vim habet ut missum inter suspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, excudat, rapiat atque extinguat. Nuces autem generaliter dicuntur omnia poma tecta corio duriore; ut pineae nuces, Abellanae, glandes, castaneae, amygdalae. Hinc et nuclei dicti, quod sint duro corio tecti. At contra poma omnia mollia mala
Abbreviated transcription (Latin):
uͥgiliꝰ. Sona bello comꝰ. ficus. latine a fecunditate uocat᷑.
feratior ẽ enĩ arborib ceteris. Nam terꝙ qͣter ꝙ ꝑ singlos
annos geuerat fructũ. atq altero maturescente. alt̾ oboeit᷑.
Hunc ⁊ carioe a copia nominate. ficus egyptia fecundior
fert᷑. cuiꝰ lignũ in aquã missũ ilico mergit᷑. ⁊ cũ in li¬
mo aliqͣmdu iacuerit. dem̃ in suꝑficiẽ sustollit᷑. uersa
uice nature. q̃n madefactũ debuit humoris pond̾e resi¬
dere. Autea athlete ficis alebant᷑. pͥusqͣm eos pitagoras
exercitatos ad carius usũ qͥ fortior cibus ẽ. tnstulises A
quoꝙ ferocissinos ad fici arborẽ colligatos. repente man¬
suesce dicunt. Caprifricus appellata eo qͦd parietes quib
uinascit᷑ carpit. Rompit enĩ ⁊ ꝑdit ex latebris. quib cõ¬
cepta est. Alii caprificũ putant dictũ. qͦd ficus arbor eiꝰ reie¬
dio fecundet᷑. Morus a grecis uocata. quã latini rubum
appellant. eo qͦd fructꝰ uł uirgulta eiꝰ rubent. Est enũ mora

Expanded text:
 Bona bello cornus. Ficus Latine a fecunditate vocatur; feracior est enim arboribus ceteris. Nam terque quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente alter oboritur. Hinc et caricae a copia nominatae. Ficus Aegyptia fecundior fertur, cuius lignum in aquam missum ilico mergitur, et cum in limo aliquandiu iacuerit, deinde in superficiem sustollitur versa vice naturae, quando madefactum debuit humoris pondere residere. Antea athletae ficis alebantur, priusquam eos Pythagoras exercitator ad carnis usum, qui fortior cibus est, transtulissequoque ferocissimos ad fici arborem conligatos repente mansuescere dicunt. Caprificus appellata eo quod parietes quibus innascitur carpit; rumpit enim et prodit ex latebris quibus concepta est. Alii caprificum putant dictum quod ficus arbor eius remedio fecundetur. Morus a Graecis vocata, quam Latini rubum appellant, eo quod fructus vel virgulta eius rubet. Est enim mora
Abbreviated transcription (Latin):
cit in lapidẽ. cuiꝰ lignũ ingrũ e̾. ⁊ cortex leuis ut lau¬
ri. s indicũ maculosũ e̾. in pariulis distinctionib
albis ac fuluis. Ethiopicũ uͦ qͦd prestantiꝰ accipitur
in nullo est maculatũ. s e̾ nigrũ. lene. ⁊ corneum.
Est aũ mareotica palus in india un ebenus uenit
lucanꝰ. Ebenus marcotica inqͥt. Ebenꝰ aũ crepondiis
illigat᷑. ut infantẽ uisa nigra ũ t̾reant. Platanꝰ
a latitudine folioꝵ dicta. uł qͦd ip̃a arbor patula

Expanded text:
us lignum nigrum est, et cortex levis, ut lauri, sed Indicum maculosum est in parvulis distinctionibus albis ac fulvis. Aethiopicum vero, quod praestantius accipitur, in nullo est 336 maculatum, sed est nigrum, leve et corneum. Est autem Mareotica palus in India, unde ebenus venit. Lucanus: Ebenus Mareotica, inquit. Ebenus autem crepundiis illigatur, ut infantem visu nigra non terreant. 37. Platanus, a latitudine foliorum dicta, vel quod ipsa arbor patula
Abbreviated transcription (Latin):
um. pͥistũ a pasto. Sisamũ grecũ nom̃ ẽ. farrago a
farre dicta. Est enĩ herba ordeicea adhuc uiridis. nͨdũ
gͣnis ad maturitatẽ turgentib spicã de maturis fru
abusiue dicimꝰ. Nam ꝓpͥe spica ẽ cũ ꝑ culmi follicłm
.i. extremũ tumorẽ ariste adhuc tenues in modũ spi¬
culi emient. Arista appellata qͦd pͥus ip̃a arescat.
Culmus est ip̃e calamus spice qͥ a radicil nascit᷑. ⁊¬
dictus culmus qͣi calamus. folliculus e̾ teca fruñti in
qua gͣnũ seruat᷑ srum̃ti int̾ius. Hec suꝑ spicã uallo in¬
situcta munim̃ p̾tendit. neauiũ minoꝵ morsil spica
suis fructib eruat᷑. aut uestigiis ꝓterat᷑. Stipule it̃ fo¬
lia seu uagine quib culmꝰ ambit᷑. atq fulcit᷑ ne pon¬
dere trugis curuet᷑ que ambiunt culmũ. s dicta stipu¬
la qͣi usta. ⁊ qͣi ustipula. Stipula dicta ab usto. Collecta

Expanded text:
um. Pistum a pasto. Sisamum Graecum nomen est. Farrago a um. Pistum a pasto. Sisamum Graecum nomen est. Farrago a farre dicta: est enim herba hordeacea adhuc viridis, necdum granis ad maturitatem turgentibus. Spicam de maturis frugibus abusive dicimus; nam proprie spica est cum per culmi folliculum, id est extremum tumorem, aristae adhuc tenues in modum spiculi eminent. Arista appellata quod prius ipsa arescat. Culmus est ipse calamus spicae qui a radicibus nascitur: et dictus culmus quasi calamus. Folliculum est theca frumenti in qua granum servatur interius. Haec super spicam vallo instructa muniteratur. Stipulae sunt foliae seu vaginae, quibus culmus ambitur atque fulcitur ne pondere frugis curvetur, quae ambiunt culmum: et dicta stipula quasi usta, et quasi ustipula. Stipula dicta ab usto; collecta
Abbreviated transcription (Latin):
ponderata iubrat᷑. Amentũ unculũ ẽ iaculoꝵ hastiliũ
qͥ mediis hastis aptat᷑. ⁊ iñ amentũ. qͦd media hasta relige¬
t᷑ ⁊ iaculet᷑. Claua ẽ qͣlis fuit hertulis. dicta qͦd sit ctauis fer¬
reis inuicẽ religata. ⁊ est cubito semis facta in longitudine.
Hec ⁊ catheia. qũã oratiꝰ caiam dicit. Est enĩ genꝰ gallici
teli eyuiateria qũa marime lenta. que iactu qͥdem ñ
longe ꝓpt̾ grauitatẽ euolat. s quo ꝑuenit ui numia ꝑ¬
stringit. Quod si ab artifice mittat᷑. tursũ redit ad eũ qͥ
msit. huiꝰ meminit uirgiliꝰ dicens. Teutonicoritu soliti
torquere catheras. Uñ ⁊ eas hispani ⁊ galli trittonas uo¬
caut. falarica est telum ingens torno factũ. hñs ferrũ cubi¬
tale. ⁊ rotunditatẽ de plumbo in modũ spere. In ip̃a sũmi

Expanded text:
ponderata vibratur. 6. Amentum vinculum est jaculorum hastilium, ponderata vibratur. 6. Amentum vinculum est jaculorum hastilium, quod mediis hastis aptatur. Et inde amentum, quo media hasta religatur et jacitur. 7. Clava est, qualis fuit Herculis dicta, quod sit clavis ferreis invicem religata, et est cubito semis facta in longitudine. Haec et cateja, quam Lucilius calam dicit. Est enim genus Gallici teli ex materia quam maxime lenta, quae jacta quidem non longe propter gravitatem evolat; sed quo pervenit, vi nimia perfringit: quod si ab artifice mittatur, rursum redit ad eum qui misit. Hujus meminit Virgilius, dicens: Teutonico ritu soliti torquere catejas Unde et eos Hispani et Galli Teutonos vocant. Falarica est telum ingens torno factum, habens ferrum cubitale et rotunditatem de plumbo in modum sphaerae. In ipsa sum
Abbreviated transcription (Latin):
erecta ꝓcucurrit unus ad id corrigendũ. tum ꝙ a pugnan¬
te responsũ est. sic hac pugnabo. inde sice nom̃ datũ est.
Secures. signa st̃ que ãn consules ferelunt᷑. quas hispani
ab usu francoꝵ ꝑ diciuationẽ franciscas uocantes. ea sig¬
na portari. ne aut usũ ꝑderet belli. aut uacaus. aspec¬
tum amitceret gladioꝵ. De hastis. uii.¬
azta est contus cũ ferro. cuiꝰ diminitiuũ
facit hastila. Nom̃ aũ hasta ab astu sumpsit.
un ⁊ astucia. Contus ferrũ ñ ht̃. s tantum
⁊ acuto cuspide contos. Contũ aũ qͣi conitũ. est enĩ comũ
acuta rotunditas. Trudes amites ft̃ cũ limato ferro. que
qͣi uenatui habilia. uł qͥa uenientẽ excipiunt. qi excipia¬
bilia. Excipunt enĩ apros. xipectant q leones. intͣnt ur¬
sos. sit tantũ firma manꝰ. Laucea est hasta. amentũ hñs
in medio. Dicta aũ lancea. qͦd equa lance .i. equali am̃to

Expanded text:
recta, procucurrit unus ad id corrigendum; tumque a pugnanrecta, procucurrit unus ad id corrigendum; tumque a pugnante responsum est: Sic ha pugnabo. Inde sicae nomen datum.' Secures signa sunt quae ante consules ferebantur; quas Hispani ab usu Francorum per derivationem Franciscas vocant. Ea signa portari ne aut usum perderent belli, aut vacans aspectum amitteret gladiorum. § 7 De hastis. Hasta est contus cum ferro; cuius diminutivum facit hastilia. Nomen autem hasta ab astu sumpsit; unde et astutia. Contum ferrum non habet, sed tantum ue trudes et acuto cuspide contos. Contum autem quasi conitum: est enim conum acuta rotunditas. Trudes amites sunt cum lunato ferro, quae i venatui habilia; vel quia venientem excipiunt, quasi excipiabilia. Excipiunt enim apros, exspectantque leones, intrant ursos, sit tantum firma manus. 5. Lancea est hasta amentum habens in medio; dicta autem 382 lancea, quia aequa lance, id est, aequali amento
Abbreviated transcription (Latin):
securib magis ceclunt᷑. collũ gladio tantũ. Acies aũ gladii ab
ibi capit᷑ ut teneatur. Nam alias acies ferri ñ sit. Mu¬
eto ñ tantũ gladii est. ꝙ̃ ⁊ cuilibet teli acum̃. dictꝰ a iongitu¬
dine. Nam macron greci longum uocant. huic ⁊ macheta
go spatam uocant. ip̃a est rumphea. fr̾amea aũ dicta qͦd
autuant dictam. & qͥd spatiosa st .i. lata ⁊ ampla. uñ ⁊
spatiulaui ꝑecceib. Seinispaciũ glatĩ t a media spate lou¬
gicudine appellat᷑. ñ ut imprudens uulgus dicte. sine spa¬
cio dũ sagita uelotior sit. Pugio a pungendo ⁊ tͣusfigen¬
do uocatus. Est enĩ gladiꝰ ⁊ bis acut᷑ paruus. lateri adhe¬
rens. Ioem ⁊ clunabulũ dictũ. qͦd religet᷑ ad clunem. Ce¬
udomiacus gladius. ferrũ ẽ latũ. cuiꝰ duplex mucro.
celidoniac̃ dr̃. Sica a secando dicta. Est enĩ gladiꝰ breuis.
quo marime utunt᷑ qͥ apud italos latrocinia grercent.
diatoris in iudũ emissũ gladiũ curuatũ fuisset. gxacie

Expanded text:
securibus magis ceduntur, collum gladio tantum. Acies autem gladii ab ibi capitur ut teneatur; nam alibi acies ferri non sinit. Mucro non tantum gladii est, sed et cuiuslibet teli acumen, dictus a longitudine, nam macron Greci longum vocant, hinc et machera:go spatam vocant. Ipsa est et romphaea. Framea autem dicitur, quia autumant dictam, eo quod spatiosa sit, id est lata et ampla: unde et spatula in pecoribus. Semispatium gladium est a media spatae longitudine appellatum, non, ut inprudens vulgus dicit, sine spatio, dum sagitta velocior sit. Pugio a pungendo et transfigendo vocatus. Est enim gladius parvus et bis acutus lateri adhaerens. Idem et clunabulum dictum, quod religetur ad clunem. Chelidoniacus gladius ferrum est latum, cuius duplex mucro de et chelidoniacus dicitur. Sica a secando dicta. Est enim gladius brevis quo maxime utuntur qui apud Italos latrocinia exercent; diatoris in ludum emissi gladius curvatus fuisset ex acie
Abbreviated transcription (Latin):
est. Terciꝰ locus uitiũ que sola feconditate conm̃dat᷑
abundancia copiosa. multũ ꝙ uini fluens. Uiticionia
uuas grandes magis qm multas ht̃. Nom̃ aũt inde hoc
sumens. qͦd multũ uini fluat. Siriaca. uł qͥa de sitia
ablata. uł qͥa nigra est. Multa aũt genera uitiũ sunt.
que tam̃ mutacione loci. & qͣlitatẽ ⁊ nom̃ aiticunt.
Uitib int̾ cetera magis ista conueniunt. Oblaq̃atio. pu¬
tatio. ꝓpaginatio. fossio. Oblaqueare. e̾. cura codicẽ t̾rã
aꝑire. ⁊ uelut lacus efficere. Hoc aliqͥ excodicare apel¬
lant. Putare est uirgã ex uite suꝑuacisã resecare. cuiꝰ flagel¬
lis lururiat. Putare enĩ dr̃ purgare .i. ampitare. Era dusꝰ¬
.i. tranduce̾. Ppaginare uͦ. flagellũ uitis t̾re sũmei sum

Expanded text:
est. Tertius locus vitium quae sola fecunditate conmendantur, est. Tertius locus vitium quae sola fecunditate conmendantur, abundantia copiosa multumque vini fluens. ‡Viticionia‡ uvas grandes magis quam multas habet; nomen autem inde hoc sumens quod multum vini fluat. Syriaca, vel quia de Syria adlata vel quia nigra est. Multa autem genera vitium sunt quae tamen mutatione loci et qualitatem et nomen amittunt. Vitibus inter cetera magis ista conveniunt, oblaqueatio, putatio, propaginatio, fossio. Oblaqueare est circa codicem terram aperire et velut lacus efficere: hoc aliqui excodicare appellant. Putare est virgam ex vite supervacuam resecare, cuius flagellis luxuriat; putare enim dicitur purgare, id est amputare. Traducere, transducere. Propaginare vero, flagellum vitis terrae submersum
Abbreviated transcription (Latin):
facineã uocant. qͦs plusqm cecere feces assetat. Apaue uni
dulee asferunt. quas uisi cito legas. pluuiis ⁊ uenta ⁊nariu
apib infestant᷑. quar̾ dep̾datione apiane coguomunese
Balanite a magnitudine nom̃ supsert̃. Balanu ci
grece: grande uocat᷑. Biturice. a regione nom̃ sartita s.
tꝰbines. ⁊ calores ⁊ pluuias fortissime sustinens ñ in mac̃
t̾ra deficiens. Huiꝰ meriti ⁊ basiliea ẽ. Argitis gxecisaui¬
tis. generis albi. fertilis. uastam materiã. ⁊ breue ⁊ latĩ
foliũ mittens. Cuiꝰ fructũ nͥ pͥmo temꝑe coligas. aut
ad t̾ram decidit. aut humore putrescit. Inerticula nigͣ
est. quã greci amaricion uocant. boni uini ⁊ luis. a qͥ
&̃ nom̃ traxit. qͦd iners in temptandis neruis habatꝰ.
qͣni gͥustu ñ sit hebes. Mareotice. a regione eg ypui ma¬
reotis dicte. un pͥus uener̃t. Sunt cñi ⁊ albe inigre.
Elbołe qͣs quidã uarias appellant. neq puipuree neꝙ

Expanded text:
faeciniam vocant quod plus quam ceterae faeces afferat. Apianae vinum faeciniam vocant quod plus quam ceterae faeces afferat. Apianae vinum dulce faciunt; quas nisi cito legas, pluviis et ventis et maxime apibus infestantur; quarum depraedatione apianae cognominatae sunt. Balanitae a magnitudine nomen sumpserunt; βάλανοι enim Graece glandes vocantur. Biturica a regias et calores fortissime sustinens, nec in macra terra deficiens. Huius meriti et basilisca est. Argitis Graecula vitis, generis albi, fertilis, vastam materiam et brevem et latum folium mittens, cuius fructum nisi primo tempore colligas, aut ad terram decidit aut humore putrescit. Inerticula nigra est, quam Graeci amaracion vocant, boni vini et levis; a quo etiam nomen traxit, quod iners in tentandis nervis habeatur, quamvis gustu non sit hebes. Mareoticae a regione Aegypti Mareotis dictae, unde prius venerunt; sunt enim et albae et nigrae. Helvolae, quas quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ditas. ẜx quil ft̃ prequoque. duracine. purpuret. da¬
ctili rodie. libice. ceraunie. stefanite. tripediane. uncia¬
rie cidonite. Durabiles aũt ꝑ totã hiemem. uenticule.
⁊ numisiane. Preqͦque uocate qͦd cito maturescunt. ⁊
ante om̃s sole coquant᷑. has greci lageos dicunt. qͦd cur¬
rant ad maturitatẽ uelocit᷑ ut lepus. Purpuree a colo¬
re dicunt᷑. Unciarie a magnitudine. Dactili a longitudi¬
ne. Stefanite a rotunditate. Rodie ⁊ libice. a regionil nim¬
cupate ft̃. Ceraunie uͭ. qͦd rubeant uelud ignis. si enera
aũt uuaꝵ que uno deseruiunt. plurima. Sx quib ami¬
nea dicta. qi sine mineo .i. sine rubore. Album enĩ uinsĩ
reddit. que cũ sit uniꝰ nominis. ñ unã spẽm reddit. Aminee
duo gemine ab eo dicete qͥo duplies uiras mituit Iimiea
lagana. qͥa plus om̃ib lanescit lanuguit. Rubistrana disi
qͥa eiꝰ matena rubet. fecinea miniti aci ⁊ dilte citas urs
ht̃. nobilitate amineã seqͥt᷑. feciuiditate pͥcedit. Qia mi ur

Expanded text:
e, duracinae, purpureae, dactyli, Rhodiae, Libycae, cerauniae, stephanitae, tripedaneae, unciariae, Cydonitae. Durabiles autem per totam hiemem vennuculae et Numisianae. Praecoquae vocatae quod cito maturescant et ante omnes sole coquantur. Has Graeci lageos dicunt, quod currant ad maturitatem velociter ut lepus. Purpureae a colore dicuntur; unciariae a magnitudine; dactyli a longitudine; stephanitae a rotunditate. Rhodiae et Libycae a regionibus nuncupatae sunt; Cerauniae vero quod rubeant velut ignis. Genera autem uvarum quae vino deserviunt plurima. Ex quibus aminea dicta, quasi sine mineo, id est sine rubore; album enim vinum reddit. Quae cum sit unius nominis, non unam speciem reddit: amineae duae geminae, ab eo dictae quod duplices uvas mittant; aminea lanata, quia plus omnibus lanescit lanugine. Rubelliana dicta quia eius materia rubet. Faecinia minuti acini et durae cutis uvas habet; nobilitate ami