comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paͣte qͣdranti eos imputan debq
tioẽ placuit. legata q̃ logatani ñ
capiũt. cũ ap̃h̃s subsedm̃t. hr̃ditaĩo
uir̃ ap̃ eos remane̾ intelligi.⁊ ⁊ c̃o
quadrãti imputanda. nec qc̃ int̃

Expanded text:
parte quadranti eos imputare debet,tione placuit legata, quae legatarii non capiunt, cum apud heredes subsederint, hereditario iure apud eos remanere intellegi et ideo qu
Abbreviated transcription (Latin):
l.f. hñd̾ sit. as sistatĩ abmmitio is
solus nr̃s institut᷑ eẽt. ã sĩgłoꝵ por¬
⁊ placet. sieiꝰ pars iegatis exursta sit.
qui hr̃sextitĩt. adiuuan legatanos
ꝑdeficientẽ pãtẽ. qr ea ñ ẽ legatis

Expanded text:
nda sit, ac si statim ab initio is solus heres institutus esset, an singularum por placet, si eius pars legatis exhausta sit, qui heres exstiterit, adiuvari legatarios per deficientem partem, quia ea non est legatis
Abbreviated transcription (Latin):
gata q̃dã pure. q̃ dã sb̾ ꝯditiõe re¬
licta efficiat᷑ ut existñte ꝯditione.
iex falcidia locũ ħt̃: pure legata cũ
cantice reddunt᷑. quo caũ mag̾ umi
su ẽ. solui ꝙ pure legata finffĩ. ca¬
tarios deb̾e exeũntu ꝯditioĩs ꝙ an
pliꝰ accepiss redditũ uricuiꝰ gnͣs
cantio necessaria uidet᷑. ⁊ si quibdã
⁊ ẜuis eode test̾o subꝯditioe lib̾tas
data sit. quoꝵ p̃tia ꝯditicẽ existẽte
boĩs derrahunt᷑. Idiẽ relicta legata.
tã ip̃i legatario. quã lñdib eiꝰ debicẽ
tũ est. St ⁊ tanto itinꝰ erogati ex
bõis intelligndũ ẽ. qͣntũ eaꝰ int̃ do
abiuitio ita testatorẽ distͥbu̾e le
legata. ne ultra dodrantẽ relĩqͣt᷑:
ꝙ siexce siͣt quis dodr̃atẽ. prata põ¬
tione. ꝑ iegẽ ip̃ouire minuunt̃.

Expanded text:
gata quaedam pure, quaedam sub condicione relicta efficiant, ut exsistente condicione lex Falcidia locum habeat, pure legata cum cautione redduntur. quo casu magis in usu est solvi quidem pure legata peritarios debere ex euentu condicionis quod amplius accepissent redditu iri.Cuius generis cautio necessaria uidetur et si quibusdam seruis eodem testamento sub condicione libertas data sit, quorum pretia condicione exsistente bonis detrahuntur.In diem relicta legata amplius accepissent redditu iri.Cuius generis cautio necessaria uidetur et si quibusdam seruis eodem testamento sub condicione libertas ab initio ita testatorem distribuere legata, ne ultra dodrantem relinquantur. quod si excesserit quis dodrantem, pro rata portione per legem ipso iure minuuntur:
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe fecit alioqũ si honeste uite.
⁊ iniennã mulierẽ. inꝯcubinatu
har̾e malui̾t: sine testatione i
mainfestũ faciente: nõ ꝯcedit᷑.
recus ante stuprũ cũ ea ꝯmittẽ. ꝑ

Expanded text:
corpore fecit. alioquin in honestae uitae et ingenuam mulierem in concubinatum habere maluerit, sine testatione hoc manifestum faciente non conceditur. recusantem stuprum
Abbreviated transcription (Latin):
ce apptiauãt. dicẽs nõ debuisse da¬
ri intutela collegam. erq̃ ip̃e cũ
ip̃e cũ magistratus eẽt. noiãfs:
suo ꝑiculo. ne inuma tutela
duplex ꝑicłm substinẽt. d̾creũ
imꝑator. pꝰseꝙ̃. ⁊ fide uifsorem
ptutore eẽ.⁊ nicͥ ominꝰ tutorẽ
dari.itaq decretꝰ ẽ intutela.¬

Expanded text:
ce appellaverat dicens se non debuisse dari in tutela collegam ei, quem ipse, cum magistratus esset, nominasset suo periculo, ne in una tutela duplex periculum sustineret. decrevit imperator posse quem et fideiussorem pro tutore esse et nihilo minus tutorem dari
Abbreviated transcription (Latin):
ceũ. Codicilł.gaio. seio .c. lega¬
uit. eiqr fidĩ ꝯmissit. ut ancille
testatorisea dareͭ. quero an utile
ꝯ pelli.s nec ip̃m iegatariũ lega¬
lã. ub̾tis mĩs utͥus sexus legauit.
itaut exreditu eiꝰ masculi duplũ.
femine sũplũ ꝑcipiãt. eãq alie¬
nari uetuit. exꝯsensu omniũ

Expanded text:
. codicillis Gaio Seio centum legavit eiusque fidei commisit, ut ancillae testatoris ea daret: quaero, an utile pelli: sed nec ipsum legatarium legalam libertis utriusque sexus legauit ita, ut ex reditu eius masculi duplum, feminae simplum percipiant, eamque alienari uetuit: ex consensu omnium
Abbreviated transcription (Latin):
cum poposci̾t. nec libtus p̃stitũ
Nec int̾ẽ adiecta sint ħ u̾ba cu
poposcẽ̾s.an nõ sint adiecta. aliũ
ẽ enĩ deoꝑis. aliud dẽceñs reb.
Cum enĩ oꝑaꝵ eclitio ncͥl alin
sit ꝙͣ offitii p̃statio. ab surdum
ẽ crede̾ alio die debi offitiũ quã
quo is uell cui p̃stand̾ ẽ. ¶ Cum
lib̾tus ꝓmiẜit patrono oꝑas se
stat libis eius ita deb̾i demũ si
patͥ ħrdes extitit. ħi des tam̃ ex¬
titisse libos parẽti ita demũ pro¬
placet. sinõ ꝑ alium hrdes exti

Expanded text:
cum poposcerit nec libertus praestiterit. nec interest, adiecta sint haec uerba 'cum poposcero' an non sint adiecta: aliud enim est de operis, aliud de ceteris rebus. cum enim operarum editio nihil aliud sit quam officii praestatio, absurdum est credere alio die deberi officium, quam quo is uellet, cui praestandum est. Cum libertus promiserit patrono operas se stat liberis eius ita demum deberi, si patri heredes extiterint. heredes tamen extitisse liberos parenti ita demum proplacet, si non per alium heredes exti
Abbreviated transcription (Latin):
tiales quidãe future. nec cuiꝙͣ alii
debi possunt. ꝙͣ patrono. cũ ꝓͥetaᷤ
earum ⁊ in edẽtis ꝑ sona ⁊ in eiꝰ cui
eclunt᷑ ꝯfistat. ¶ Fabriles aũt alie¬
ue. eius gn̾is sint. ut a quoꝯq cͥ¬
ꝯq solui possint. Sane eni simã
patrono ant intio titio. solu̾ę lutio
titio nõ pot̃. ut apat̾uo libet᷑.¬
uł. Pioħ añt int̾ẽ extraneꝰ sit lu¬
tio dant᷑. S silibtas cam peccia ꝓ¬
mittat. lib egenti patrono aut luto¬
titio om̃i mõ adiectio titii ualz.

Expanded text:
uam alii deberi possunt quam patrono, cum proprietas e‹a›rum et in edentis persona et in eius cui eduntur constitit: fabriles autem aliaeue eius generis sunt, ut a quocumque cuicumque solui possint. sane enim, si in 'patrono aut Lucio Titio' soluere Lucio Titio non potest, ut a patrono libeum. nihil autem interest, extraneus sit Lutio dantur. sed si libertatis causa pecuniam promittat libertus egenti patrono aut Titio, omnimodo adiectio Titii ua
Abbreviated transcription (Latin):
get᷑ iurando. ⁊ celsus iubẽtius obli¬
gai eum ait. parmq refẽre quã
celsus acquiesto. Iurare aũt deb p̃
mãumissionẽ ut obliget᷑. ⁊ siũ sta¬
tim siũ ꝓt̾ tp̃s iuramͣt obligat᷑ ¶
urare aut̃ deb oꝑas donũ munũs
ꝓbe iure licito inponũt᷑. ¶Pptu
ẽ adiuo adriano.⁊ deinceps cessae̾
fi deiꝯmissi adłibtatẽ ꝑ d̾uctus ẽ. da
ẽ. Nam huiꝰ quoq ẽ ministiu. si for¬
ulator sit.ł ystrio. ł altius uolũta¬
tis artifex. ¶Si libi patroni exin¬
equalib ꝑtib eẽnt instituti. utrũ
emãçipati.S si madoptõe datũ
ħr de scpͥ ẜit patronus. mag̃ ẽ ut
oꝑe ei debeant̃. ne patronẽ libi ss¬

Expanded text:
getur iurando. et Celsus Iuuentius obligari eum ait paruique referre, quam Celso adquiesco. Iurare autem debet post manumissionem, ut obligetur: et siue statim siue post tempus iurauerit, obligatur. Iurare autem dbe iure licito inponuntur. Rescriptum est a diuo Hadriano et deinceps cessare fideicommissi ad libertatem perductus est. Da est: nam huius quoque est ministerium, si forulator sit uel histrio uel alterius uoluptatis artifex. Si liberi patroni ex inaequalibus partibus essent instituti, utrum pro emancipati. Sed si in adoptionem datum heredem scripserit patronus, magis est, ut operae ei debeantur. Nec patronae liberi su
Abbreviated transcription (Latin):
stant᷑. nec sem̃ꝑ hee q̃ manumis¬
sionis tp̃e p̃stari debue̾int. S si
turpes oꝑas ꝑa exerce̾ cep̾it. pra¬
re sebebit eas. quas manumis¬
sioĩs tꝑe p̃.stabat. ¶ Eales parro¬
no oꝑe dant᷑ quales exetate di¬
gnitate. ualitudine. neccĩtate ꝓ po¬
sito. cetisq eiusde gnͣis inut᷑q

Expanded text:
c semper hae, quae manumissionis tempore praestari debuerunt. sed si turpes operas postea exercere coeperit, praestare debebit eas, quas manumissionis tempore praestabat. Tales patrono operae dantur, quales ex aetate dignitate ualetudine necessitate proposito ceterisque eius generis in utraque
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si ẜuũ pat̾nũ filiꝰ manumiłit᷑.
siñ dubio imiscuisse sepat̾ne hr¬
ditati uidebit᷑. ¶ ꝓpoebat᷑ apa¬
passe: eos qu patre manumitte
te. eosq manumiss. an miscuise¬

Expanded text:
Si seruum paternum filius manumiserit, sine dubio miscuisse se paternae hereditati uidebitur.Proponebatur filomparasse eosque a patre manumitterte eosque manumisisset, an miscuis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. dibit. alioquĩ inq̃d⁊ sĩfrat᷑ fu¬
erit. ob missa cã testi̾ ab intestõ
pꝰsidebit hroitatẽ.: quid̾e impuẽ
uͦ eͥ uidet᷑ uoluisse fraudare edic̃¬
pupilu hrdi hr̃ditas implicant᷑.
d̃o siñ impub̾is fr̃fuit. s testato
cessariꝰ hr̃s extitit. ¶ Sunsocie¬
tate q̃niuo patre in choau̾at fi¬

Expanded text:
si frater fuit, omissa causa testamenti ab intestato possidebit hereditatem et quidem impune: nec enim uidetur uoluisse fraudare edicpupilli hereditas implicareturdum, si non impuberis frater fuit, sed testatorcessarius heres existet.Si in societat‹e›, quam uiuo patre inchoauerat, fi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ b̾rdi dandoadlib̾tatẽ ꝑuenire.
Itaq tc̃ ꝓhr̃d̾ geri dicend̾ ẽt. ait.
dis acciꝑe ñ poterat. ¶ Sisepui¬
chri molati filiꝰ aget. qͣuis hr̃diꝰ¬
tãis. qr nnc ex bonis patͥs cap̃. ñ
indet᷑ bõis iniisce̾ . ħeͥ. actio penã

Expanded text:
non heredi dando ad libertatem peruenire. itaque tunc pro herede geri dicendum esse ait, edis accipere non poterat.Si sepulchri uiolati filius aget quamuis hereditarii, quia nihil ex bonis patris capit, non uidetur bonis inmisc
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .. Heres institutus. siputet
testatorẽ uiñẽ. ꝗͣ uis iam d̾ fũc¬
tus sit. adire hrditatẽ ñ pot.¬
s ⁊ siscit se hir̃dẽ. instiutũs
utrũ pure. an subꝯdicticẽ. igͦr¬

Expanded text:
inum.Heres institutus si putet testatorem uiuere, quamuis iam defunctus sit, adire hereditatem non potest.Sed et si scit se heredem institutum, sed utrum pure an sub condicione ig
Abbreviated transcription (Latin):
nũdicat ip̃a. seneget. ali dicit
p̃gnãtẽ ee̾. admic adiri hrditas
adiri ñ pot. finge obstetricesdrẽ᷑.
ꝗd si ip̃e p̃ntet solus. si insta ra¬
tione ductus. ñ põt adire. ẜ simł¬

Expanded text:
n dicat, sed neget, alii dicant praegnatem esse? adhuc adiri hereditas non potest: finge obstetrices dicere. quid si ipse putat solus? si iusta ratione ductus, non potest adire: si
Abbreviated transcription (Latin):
mingilab hr̃ditatid̾iate t̾ lutũ
tiñi. ꝑuto iussu patͥs adisse. ꝙͣ
simãdaut. si expediat adires a:¬
adito. si putas expedire adito. eĩt
iissu aditũ sicorã titio iussit adi¬
re. si arbit᷑o luti titu. aecte p̾uto
iussisse. E simãdatũ qĩ exasse.
instituto.⁊ inueniat᷑ expãte.

Expanded text:
inuigilabis hereditati delatae tibi Lucii Titii'. puto iussu patris adisse.Quid si mandauit: 'si expedit adire, adito'? 'si putas expedire adire, adito'? erit iussu aditum.Si 'coram Titio' iussit adire, si 'arbitrio Lucii Titii', recte puto iussisse.Sed si mandauit quasi ex asse instituto et inueniatur ex parte,
Abbreviated transcription (Latin):
parentẽ ⁊ actiõm pollicet᷑. si modo
ꝑeũ faccũ sit. ut inpossessiom̃ ꝑ
calũpiunã ueniret. ¶Competit
õm̃ missã nõeẽ. ut puta uł cohr¬
di sꝑanti partũ. uł ei qui sub̾stimi¬

Expanded text:
aetor actionem pollicetur, si modo per eum factum sit, ut in possessionem per calumniam ueniret. Competit onem missam non esse: ut puta uel coheredi speranti partum, u
Abbreviated transcription (Latin):
matͥ eiꝰ relicta. ut sipuer añt diẽ
legar ced̾eoẽ d̾ cessiss. matͥ ceb̾at᷑.
si pꝰea̾ ad pupilli hr̃s fid̾iꝰ. tñsunt᷑¬
tat᷑. ut pote:re ip̃a mora subsecu¬
ta. s ⁊ cũ quis ita legassahr̃s m̃s ti¬
tio dato. siñ dedr̃s semꝓmo dato.

Expanded text:
matri eius relicta: ut, si puer ante diem legati cedentem decessisset, matri debeatur, si postea, ad pupilli heredes fideicommistatur utpote re ipsa mora subsecuta. Sed et cum quis ita legasset: 'heres meus Titio dato: si non dederit, Sempronio dato',
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ⁊ d̾nuo hũba adiecit. Quẽ raticẽs
Quesitũ ẽ. an stichus reliqua q̃ex a¬
mĩstraticẽ actus debuãt. reddẽ d̾hu¬
⁊ ꝯsultatio ad iꝰ debiti relata fu̾it: reti¬
iñgͦ reliqua pꝰst̃.: cũ peculio. aut exeo
deducrꝙ sibilegatũ ẽ. ¶ Cet̾m q̃ apd̃
sempmia nũ depõita habeon pd̃ ip̃m

Expanded text:
ba adiecit: 'quem rationem quaesitum est, an Stichus reliqua, quaistratione actus debuerat, reddere debunetur et consultatio ad ius debiti relata fuerat: retineri ergo reliqua possunt cum peculio aut ex eo educi, si legatum est. 'Centum, quae apud Apronianum deposita habeo, apud ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
res amou̾it. mela fulciniꝰ aiuit̃.
depec łio dandã actiom. qr displi¬
cuit eã fu̾ti obligari. nł imꝑã
obres amotasdari actiom .s.
si pat̃i adm̃cta filia agat declote¬

Expanded text:
res amouerit, Mela Fulcinius aiunt de peculio dandam actionem, quia displicuit eam furti obligari: uel in ipsam ob res amotas dari actionem. sed si pater adiuncta filia de dote
Abbreviated transcription (Latin):
er. sidicat magis se uelle dilaticẽ¬
pati. ꝗͣ in presẽtatiom̃ deducnom.¬
s¶ Siue aũt maiͣti. siue uxoris ꝑicu¬
lo dos funiͣt. incͥ ommius legitimo
uoluntate mulieris. seruos do¬
tales manu misei̾t. siꝗdẽ dc̃ãre

Expanded text:
er, si dicat magis se uelle dilatpati quam in repraesentatione deductionem. Siue autem mariti siue uxoris periculo dos fuit, nihilo minus legitimo uoluntate mulieris seruos dota
Abbreviated transcription (Latin):
ipm̃ mai̾tũ cõpete̾ palã ẽ. siue
ip̃ĩ dos dota sit. siue alii exuolũta
socerr̾adhuc adhuc absolite socer
tenebit᷑. Qd̾ si filio data sit. nõ ius¬
pecculiũ. Suffic̾it aut̃ adid̾ dãp¬
nãd̾u. qd̾ ẽ inpectulio. uł siquid

Expanded text:
ipsum maritum competere palam est, siue ipsi dos data sit siue alii ex uoluntasoceri, adhuc absolute socer tenebitur: quod si filio data sit non iuspeculium: sufficit autem ad id damnandum quod est in peculio uel si quid
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mulieri. relique partis com
exactio. pius puto si post litẽ
ꝯtestatã publicata sit. ꝓpartedos:
sufficiet arbitriũ iudici fadyã¬
tis ꝯdẽpnatiõe faciendã. Quod si
tota dos publicata sit expirabit¬
iudicium.
tͣal. siue ꝓpt̾ res dõatas afilio. uł
amoͬtas abuxore res repeculiare:
filii. manis peculiũ sit. ⁊ sic totũ

Expanded text:
 mulieri reliquae partis dotis exactio: plus puto: et si post litem contestatam publicata sit pro parte dos, sufficiet arbitrium iudicis ad partis condemnationem faciendam. quod si tota dos publicata sit, exspirabitdicium.tas sive propter res donatas a filio vel amotas ab uxore res peculiares filii, maius peculium fit, et sic totum
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Qui lib̾is impub̾ib sub¬
stituit. ant purez aut subꝯdi¬
tioẽ. solet substitue̾ pure: sic
sifiliꝰ m̃s infra pub̾tatẽ detes¬
sit. seuis hr̃s esto. siue seiꝰ hĩs iste
nstitut᷑ sit. ⁊ impub̾i sb̾stitut᷑.

Expanded text:
. Qui liberis impuberibus substituit, aut pure aut sub condicione solet substituere. pure sic: 'si filius meus intra pubertatem decesit, Seius heres esto': siue Seius iste heres institutus sit et impuberi substitutus,
Abbreviated transcription (Latin):
testatore te. filiꝰ decedat. s ⁊ post
mortẽ añt q̃ ab hostib reu̾s fu¬
enti sũccededo ñ rũpet. Nic ẽ. id¬
cedat. ꝙ. nͨ redidit. nͨ põt redire.
ꝰ nepotẽ ñ dũ natũ instituas.¬

Expanded text:
 filius decedat, sed etiam post mortem, antequam ab hostibus reversus fuerit, succedendo non rumpet: nihil enim adecedat, quia nec redit nec potest redire. et nepotem n
Abbreviated transcription (Latin):
testato. ñ dubitat᷑. Utrũq ꝓͥus
ratiõib. Nã agnascendo qͣind̾e
is rũpit. q̃ nemo p̃cedebat tp̃r
mortis. ab itestato uo is succe¬
dit. cui añt en. alii ñ ẽ delata hr¬
ditas. ¶Nõ funisse aut̃ filio de¬
latã h̾ roitatẽ apparet. Cũ delib̾rãte¬

Expanded text:
testato non dubitatur. utrumque propriis rationibus: nam adgnascendo quidem is rumpit quem nemo praecedebat mortis tempore: ab intestato vero is succedit cui ante eum alii non est delata hereditas, non fuisse autem filio delatam hereditatem apparet, cum delib
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nouõ fcõ. s ordine quodã na¬
turali nact᷑ ẽ potestatẽ. ¶ Siquiᷤ
ex secta uxore natũ scbit sde. m
tis libis. ¶iqͥs eo tp̃r quo ñ dñ
tũ scripsit b̾rd̾e. an pꝰca ꝯtͣcto m̃io.

Expanded text:
eum novo facto, sed ordine quodam naturali nactus est potestatem. Si quis ex certa uxore natum scribit heredtis liberis. Si quis eo tempore, quo nondum ea scripsit heredem, a
Abbreviated transcription (Latin):
deinde filius decedẽt. nͨ succes
tue̾t. ut oftendimꝰ emãcipat⁊
admittẽda st̾. ut adsimilitudi¬
nẽ mortis detͣi casus admittẽ¬
dist̃. ¶ Qd̃ siisqui filiũ apd̃
hostẽ bãt. testaret᷑. qrͣ ñ indu¬
xit. ut si ãte ꝗͣ filius ab hostib
rediret. q̃ uis post mortẽ patͥs
decedẽt. dem̃de tc̃ nepos. uł ⁊̃ ad

Expanded text:
deinde filius decederet, ne succesitueretur, ut ostendimus, emancipatus admittenda sunt, ut ad similitudinem mortis ceteri casus admittendi sint.Quid si qui filium apud hostes habebat testaretur? quare non induxere, ut, si antea quam filius ab hostibus rediret quamuis post mortem patris decederet,
Abbreviated transcription (Latin):
Et similitari uir ei testão sit. du¬
bitari ñ oportet. Qũ siuoluit id
deprtat᷑. ñ statim irritũ fiet test̾m.¬
ĩẽs scribendo pͥncipi: ⁊ at̃ locutus
pliciũ sum̃dũ resͥpsit ꝓinde si
añt decessiñt: utiq test̾m eiꝰ uale¬
bit. nͥ mortẽ sibi ꝯmisit. nã eoꝵ

Expanded text:
et si militari iure ei testandum sit, dubitari non oportet, quin, si uoluit id deportatur non statim irritum fiet testameaeses scribendum principi interlocutus plicium sumendum rescripserit: proinde si ante decesserit, utique testamentum eius valebit, nisi mortem sibi conscivit. n
Abbreviated transcription (Latin):
S ꝯ siquis fui̾t capite dãpnat᷑. i
ad bestias. uł adgladiũ. uł aua pe¬
licto dãpnatͦ. Nã huic ꝑmntti
sol testari. ut diunis adrianus
rescͥpsit. Et credoꝰ iur̃ militari te¬
stabit᷑: Qua põe igͥ dãpnato eite¬

Expanded text:
Sed et si quis fuerit capite damnatus vel ad bestias vel ad gladium vel alia poelicto damnatus, nam huic permitti solet testari, ut divus Hadrianus rescripsit, et credo iure militari testabitur. qua ratione igitur damnato ei te
Abbreviated transcription (Latin):
si pͥmo gͣdu hrs institut᷑ sit filiꝰ:
ñ deb̾e eũ asubstituti ex ħrri. Idõ¬
q ⁊ sifilio ⁊ titio ħ̾rdib institutis.¬
⁊ titiͦ meuiꝰ substitut᷑ sit: obmit¬
tente titio hrditatẽ. meinuᷤ eã
cidire possit. qͣ iuis filius exscd̃o.
gradu exħroatus ñ sit. ¶ Siqͥs
ita scͥpsit᷑. ille quẽ scio exmenatũ

Expanded text:
du heres institutus sit filius, non debere eum a substitutis exheredari: ideoque si filio et Titio heredibus institutis Titio Maeuius substitutus sit, omittente Titio hereditatem Maeuium eam adire posse, quamuis filius secundo gradu exheredatus non sit.Si quis ita sc
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.. AInfraud̾e plane credi¬
roꝵ. nͨ miles ampliꝰ q unũ ne¬
cessanũ face̾ poterit ¶sic̃ añt
hrditare. miles nuida nomĩtate
dare põt.⁊ ita adime̾ põt d̾m¬
cidñt nulliꝰ erit mom̃ti: sitñ te¬
linͣt. ualebit exsupp̃ma nolũ¬
tate.⁊ id̾o cũ miles ĩduxiss te¬
stm̃ sĩ. mox amilo suo signass¬

Expanded text:
ictum In fraudem plane creditorum nec miles amplius quam unum necessarium facere poterit. Sicut autem hereditatem miles nuda voluntate dare potest, ita et adimere potinciderit, nullius erit momenti: si tamen teluerit, ualebit ex supr‹em›a uoluntate. et ideo cum miles induxisset testamentum suum, mox anulo suo signass
Abbreviated transcription (Latin):
puant᷑ ea. in quib falcidia loc
hrẽt. ꝯmodissime aut̃ idstatuet᷑.¬
⁊ ut ex uun̾sitate bõꝵ ansolid̾
solutis iegatisq̃ testo miles de¬
quadrãte.diuidat᷑ int̃ ħrdes.
eos qͥb codicilłꝰ legata data st̃.
titatẽ. legataq q̃testõdata sut̃.
utrũ nc ferat᷑ hiiquib codicu¬
l. legatũ ẽ. an aliquid. ⁊ qm̃ si
ad huc miles. ħ qͦ leg̾ass. cõ tri¬
decedebat ea portio ꝙͣ ampliꝰ le

Expanded text:
nuantur ea, in quibus Falcidia locum habet. commodissime autem id statuetur, ut ex universitate bonorum in solidum solutis legatis quae testamento miles dequadrante dividatur inter heredes et eos, quibus codicillis legata data sunt. titatem legata quae testamento data sunt, utrum nihil ferent hi, quibus codicillis legatum est, an aliquid? et quoniam, si adhuc miles haec quoque legasset, contridecedebat ea portio, quam amplius le
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Qd̾ siid̾o. ne ea que scͥpta fu¬
erãt. legi possit. cãuri ti facti ui¬
dicii portio exstimabit᷑. ¶ Teꝰ¬
stm̾ añt militiã scm̃ amilite.
simmilitia defecĩt. iur̃ milita¬
uolũtas ꝯtraria ñ sit dñuis piꝰ
rescͥpsit BSiquis se scribat hrem¬

Expanded text:
pta fuerant legi possint, causa irriti facti iudicii potior existimabitur. Testamentum ante militiam factum a milite, si in militia decesserit, iure militauoluntas contraria non sit, diuus Pius rescripsit. Si quis se scribat he
Abbreviated transcription (Latin):
incapitoliũ ascend̾it leget᷑. an si
uoluit s cum italegatũ sit pupil¬
in altenus arbitͥum collatũ. ꝓuin
arbito toni arbitno accipi. que eñi
mora ẽ. inboni uiri arbito ꝙ iniec¬
tum ͤ legito. łuti c̾tam q̃ntitate
inlegato exp̃rimũt᷑. pła legata
er̃t. Si añt suppellex. aut argentũ.¬

Expanded text:
Capitolium ascenderit' mihi legetur an 'si uoluerit'?Sed cum ita legatum sit pupilin alterius arbitrium collatum pro uiri boni arbitrio accipi. quae enim mora est in boni uiri arbitrio, quod iniectum legato uelut certam quantitatem in legato exprimuntur, plura legata sunt: si autem supellex aut argentu
Abbreviated transcription (Latin):
ne. aũt ⁊ ab ip̃o r̃d̾ci legatũ
ẽ semissẽ.⁊ abalio hro trentẽ.
hr̃s institutus. legari ip̃e ase.
ditario recte iegatũ. uicet hr̃di¬
tas adita ñ sit: qr hr̃ditas ꝑscẽ
defucti. qui eã reliꝗo iuce fini¬

Expanded text:
t ab ipso herede cui legatum est semissem et ab alio herede trientem heres institutus legari ipse a se ditario recte legatur, licet ea adita non sit, quia hereditas personae defuncti, qui eam reliquit, uice fun
Abbreviated transcription (Latin):
test̾o. fideiꝯmissu sit. Et̃ si impͥo¬
re testo̾. falcidie iocus sit. ꝙ iñ absci¬
dit. racõe falcidie. ereq̃nti testõ̾ ꝯse¬
soluendo. cuiꝰ fund̃ tu mͥ iuissus eẽs¬
dare. maneb̾ tua obligatio. sicut
man̾et. sicũ fundũ emissem. ¶ Si
sitatum fere ẽ. sic iegare. lutio titio
tot.: ampliꝰ ħuxori ⁊ lib̾is eiꝰ. tot.¬
Sieicin incͥ legatũ ẽ. cũ hac adiectioẽ

Expanded text:
ento fideicommissum sit. item si in priore testamento Falcidiae locus sit, quod inde abscidit ratione Falcidiae, ex sequenti testamento consesoluendo, cuius fundum tu mihi dare iussus esses, manebit tua obligatio, sicut maneret, si eum fundum emissem.Si itaam et usitatum fere est sic legare: 'Lucio Titio tot et hoc amplius uxori et liberis eius tot'.Si ei cui nihil legatum est cum h‹a›c a‹die›ctione
Abbreviated transcription (Latin):
deꝑiẽrit. ¶ Siẜiuis legatus sit.
detĩor fit. u̾ sidebuem forte tradat.
as. si quid̾e incͥ p̃tẽa. ex testo capias.
dolũ malũ dũ taxat. mexigendo eo
legato. Alioquin ⁊̃ culpã te mͥ pr̃are.
deb̾e. existimani. sicut inꝯtcͣtib fidĩ
bone ẜuat᷑. ut siquidẽ utͥusq ꝯtra¬

Expanded text:
deperit.Si seruus legatus sit deterior fit, ut, si debilem forte tradat, as, si quidem nihil praeterea ex testamento capias, dolum malum dumtaxat in exigendo eo legato, alioquin etiam culpam te mihi praestare debere existimauit: sicut in contractibus fidei bonae seruatur, ut, si quidem ut
Abbreviated transcription (Latin):
deod̾e̾ legato cui potiꝰ dan oportet.
ut puta sititio relictũ ẽ. ⁊ duo eiꝰ¬
dem uoinis amici testatoris ueĩ¬
sit. d̾ iñ aubo d̾ fendẽ ird̾e̾ pati st̃.
eligere słe hrd̾e au soluat. ũ alros

Expanded text:
eodem legato, cui potius dari oportet, ut puta si Titio relictum est et duo eiusdem nominis amici testatoris uenisit, deinde ambo defendere heredem parati sint, eliger
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ legauit. siqui dẽ ñ exlucratiua cã
stipiatio int̾cessit. utue iegatũ eẽ:
placebat. Si exͣduabat mag̾. pla¬
cet. inutile. eẽ logatũ. nͨ ab sit quicqͣ
necis eadem res pr̃ari pꝰsit.: s⁊ sicũ
mͥ extest̾o titũ stichũ d̾res: eũ a te

Expanded text:
 si quidem non ex lucratiua causa stipulatio intercessit, utile legatum esse placebat, sin e duabus, tunc magis placet inutile esse legatum, quia nec absit quicquam nec bis eadem res praestari possit.Sed si, cum mihi ex testamento Titii Stichum deberes, eundem a te
Abbreviated transcription (Latin):
io illud ⁊ sllud br̃s nĩs datos terogo
sei. fidiq tue mando. uti ei omĩa q̃
sup̃ sc̃pta sut̃. reddas. siñ ulla mora
ei. redce̾s ip̃e quero.an tacitũ fidei ꝯ¬
missũ sit. ¶ Cum ꝑ sõã testator. cͥ
restitiuu uellet. testõ ñ significanͣt.¬

Expanded text:
io illud et illud heres meus dato. et te rogo, Sei, fideique tuae mando, uti ea omnia quae supra scripta sunt reddas sine ulla mora ei redderes ipse'. quaero, an tacitum fideicommissum sit, cum personam testator, cui restitui uellet, testamento non significa
Abbreviated transcription (Latin):
bet. ni quo atestatore sit relicta.
ẜuo mõ dõauĩt. manebit adhuc
mͥ ex test̾o actio⁊ maxĩe siĩgnorẽ
meã factã eẽ. Alioquĩ ꝯsequens
erit. utꝰ si tu ipẽ. ẜuo mõ eã doã¬
ħo titio utio legatus eẽt. quĩtũ
ẽ.: utrũ arbitͥum ħrdis ẽ. quẽ ne¬
riꝰ dici. electioẽ eiꝰ eẽ: cui sit pote¬
stas qua acticẽ utiuelit. id ẽ le¬
gãtarii. ¶ Huiꝰ modi legatũ. iui
ant ill. ut̃ eoꝵ pͥor. capitoliũ ascẽ¬
d̾. utũe  ẽẽ. euidenti argum̃to plai¬

Expanded text:
heres debeat, in quo a testatore sit relicta.Sseruo meo donauerit, manebit adhuc mihi ex testamento actio et maxime, si ignorem meam factam esse: alioquin consequens erit, ut etiam, si tu ipse seruo meo eam donauhomo Titio legatus esset, quaesitum est, utrum arbitrium heredis est quem uerius dici electionem eius esse, cui potestas sit qua actione uti uelit, id est legatarii.Huiusmodi legatum 'illi aut illi, uter eorum prior Capitolium ascenderit' utile esse euidenti argumento p
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuitus extincta sit. pͥstiñ uis
restituend. isimͦ legataniꝰ im¬
poĩ ẜuitutẽ patiat᷑. petẽti eile¬
gat᷑. exceptio doli mali opõet.
Snĩs fundolegato ẜutꝰ ñ resti d̾¬

Expanded text:
a sit, pristinum ius restituendum est. et nisi legatarius imponi seruitutem patiatur, petenti ei legatum exceptio doli mali opponetur: si uero fundo legato seruitus non resti
Abbreviated transcription (Latin):
pãtẽ suã pr̃abit.cerer inpeliqͣs
pãtes tenebut᷑. ¶ Ualet lega¬
tũ. si suꝑficies legata sit ͤ tmꝰ niso¬
lo fuͣt. licet hĩs dñs soli sit. Nã
suꝑficiem ⁊ lucri faciat.

Expanded text:
partem suam praestabit, ceteri in reliquas partes tenebuntur.Ualet legatum, si superficies legata sit ei, cuius in solo fuerit, licet is dominus soli sit: nam superficiem lucrifaciat.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Quidã testõ uł codicilł italega¬
inͣt. aureos quadrĩgentos panphi¬
le dari nolo. itaut infra scͥpt᷑̃
ẽ. amlio auctore: aureos tot.⁊ in
castrisquos abeo.tot.⁊ innu̾atis
quos habeo. tot. pꝰmultos annos
eadem uoluntate mañte decessit:¬

Expanded text:
.Quidam testamento uel codi cillis ita legauit: 'Aureos quadri‹n›gentos Pamphilae dari uolo ita ut infra scriptum est: ab Iulio actore aureos tot et in castris quos habeo tot et in numerato quos habeo tot': post multos annos eadem uoluntate manente decessit
Abbreviated transcription (Latin):
anile añ est patrẽ famił. demõstra¬
re potiꝰ hr̃dib uoluisse: aureos qͣł¬
drigentos iiiĩ. sii mꝯmodo rei fa
⁊ id̾o qua drigenti panphile d̾bẽ¬
nacantia adfiscũ ꝑtineñt.⁊ le¬

Expanded text:
ilius est patrem familias demonstrare potius heredibus uoluisse, unde aureos quadri‹n›gentos sine incommodo rei famet ideo quadringenti Pamphilae debeuacantia ad fiscum pertinent, et le
Abbreviated transcription (Latin):
fidi ꝯmissũ erat: ut fundũ. aut .c. nͥ
daret. fundũ titio uendidit. cũ elec
nire existimo. ut sipeciũam titius
offerat. nibat fimd̃ ꝑsecutionĩ.
si alienat᷑ fundꝰ ñ finss. qñ ⁊̃ adũ

Expanded text:
fidei commissum erat, ut mihi fundum aut centum daret, fundum Titio uendidit: cum electnire existimo, ut, si pecuniam Titius offerat, inhibeat fundi persecutionem. si a
Abbreviated transcription (Latin):
margaritas titio pingnori dedãt. fi¬
liũ hr̃dẽ institu it. ⁊ filiã exh̾rda¬
uit. d̾ ind̾ ita cauit. te titi rogo. fi¬
pignori dedi. uendas. ed̾ ducto om̃i
debito tuo.ꝙ ampliꝰerit. idõe filie
biti excedat. Nõ aũt mixãd̾. sicũ aliꝰ
ut acceptis .c. illũ ẜuũ manumit¬
tas. uł sempnio quid pr̃es. paꝵ ꝗd̾e

Expanded text:
margarita Titio pignori dederat, filium heredem instituit et filiam exheredauit, deinde ita cauit: 'te, Titi, rogo fipignori dedi, uendas et deducto omni debito tuo quod amplius erit id omne filiae biti excedat.Non autem mirandum, si, cum alius ut acceptis centum illum seruum manumittas' uel 'Sempronio quid praeste
Abbreviated transcription (Latin):
uitutẽ. ⁊ õbtiniũt mox cogͥta ui¬
tate passus sit inlibtate morau
nõ deb ei obeẽ maxiẽ si hu̾it
iustam cãm errandi. ¶Petis¬
se ĩẜuitutẽ nõ ur᷑ qui añ litem

Expanded text:
ruitutem et optinuerit, mox cognita utate passus sit in libertate morari, non debet ei obesse, maxime si habuit iustam causam errandi.Petisseruitutem non uidetur, qui ante litem
Abbreviated transcription (Latin):
minor. dicerdum ẽ hunc nõ ex¬
clucli. sine ipe. siue tutor eiꝰ. ł cu¬
rator acr̃auit s siminor quidẽ
instituit accãtte. maior aut̃ fc̾s¬
dum.agnosci debe̾. qr minor cep̃.
neq eĩ inputare ei possumꝰ. cur ñ¬
pillianũ incide̾t. altmͣ nõ facile
inpetret᷑. c̾te si abolitõne ꝓublicͥe
data repetit iam maior. dicẽcluro
ẽ hunc ẽẽ remouend̾. e aio̾ enĩ
factus potuit sine timore desere¬
re abolitã acẽattẽm. ¶Is demũ
indetur capitis acc̃asse qui taliiu¬
clicio appetit. cuiꝰ pena. aut suppli¬
cium hũit. aut exilium ꝙ sit ui¬
ce deportatoĩs. nͥ ciuitas amittit᷑.
Si tam̃ quis libtum eo cͥmine
acc̃aui̾t. cui pena nõ ẽ capitis.
uerũtam̃ iuclicanti placuit au¬
gc penã. nõ obẽ hoc patͦni filio
neq eñĩ inꝑitia. aut sei̾tas

Expanded text:
minor, dicendum est hunc non excludi, siue ipse siue tutor eius uel curator accusauerit.Sed si minor quidem instituerit accusationem, maior autrator accusauerit.Sed si minor quidem instituerit accusationem, maior autpillianum incideret, alterum non facile impetretur. certe si abolitione publice data repetit iamiam maior, dicendum est hunc esse remouendum: maior enim factus potuit sine timore deserere abolitam accusationem. Is demum uidetur capitis accusasse, qui tali iudicio appetit, cuius poena aut supplicium habuit aut exilium, quod sit uice deportationis, ubi ciuitas amittitur. Si tamen quis libertum eo crimine accusauerit, cuius poena non est capitis, uerumtamen iudicanti placuit augere poenam, non obest hoc patroni filio: neque enim imperitia aut seueritas
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. lib̃to ħrs extitiss It̃ cum filiꝰ
hrcditatẽ libti patͥs omiẜit.⁊ co¬
ħrs eius totus hrditatis honꝰ su¬
sceꝑit. danda eit patrono .bo. ꝓͥo.
pars eripit̃

Expanded text:
Item cum filius hereditatem liberti patris omiserit et coheres eius totius hereditatis onus susceperit, danda erit patrono bonorum popars eripitur
Abbreviated transcription (Latin):
o sit exhrdatus. ego nõ apatre
meo neq abano. mortuo ꝗdẽ pa¬
tre.⁊ ad u̾sus auitos. ⁊ adusus pat̃¬
nos lib̾tos ius habebo. uiuẽte patͤ
ꝙͣ diu inpotãte eius ero. nõ petam

Expanded text:
o sit exheredatus, ego neque a patre meo neque ab auo, mortuo quidem patre et aduersus auitos et aduersus paternos libertos ius habebo, uiuente patre, quamdiu in potestate eius ero, non petam
Abbreviated transcription (Latin):
tio ł gatum fuiss eiusq. fideiꝯiũ¬
sum. ut patrono restituẽt. dene¬
gat᷑ łgator actõ titio. si patro¬
no ꝓ debita ꝑ te ascpͥto hrde fue¬
rit satis factum. Clibitũ patit¬
nũ ⁊ extraneum. ꝯm̃ctim exꝑte
cdimidia ħdẽ scͥsit . quadrans
exquo ĩstitut erat patron. tot
ip̃i inputaĩ debebit. residũũ ex
debita sibi ꝑte. om̃ib hrdib

Expanded text:
tio legatum fuisset eiusque fidei commissum, ut patrono restitueret, denegatur legatorum actio Titio, si patrono pro debita parte a scripto herede fuerit satisfactum.Libertus patronum et extraneum coniunctim ex parte dimidia heredem scripsit: quadrans, ex quo institutus erat patronus, totus ipsi imputari debebit, residuum ex debita sibi parte omnibus heredibus
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ne sube ducẽte necͣoe hu̾it ac¬
cusattẽm ł calũpuiosam ĩstitue̾.¬
¶a ceasse aũt eum cucimꝰ qui cͥmi
ñ accãnit. ⁊ hoc iure utim̃. S si
applłatte̾ int̃poĩta desiit. benigͦ
dicet᷑ nõ ꝑtulis se acc̃atõe. Si

Expanded text:
ntiae ducente necesse habuit accusationem uel calumniosam instituere.Accusasse autem eum dicimus, qui criminnon accusauit: et hoc iure utimur. sed si appellatione interposita desiit, benigne dice
Abbreviated transcription (Latin):
acc̃au̾it. ⁊ patroni filius calũpni¬
e eum capitis pumͣ desiderauit
luut se ułtisci ꝓ uocatus. ¶ Si patͥs
mortẽ defendere necc̃e hũit. andi¬
cenclum sit hic quoq ei succur¬
rencdum. Si libtum pat̃nũ ꝓpt̃ ħ
pats. aut cũbitulaium. aut quẽ

Expanded text:
accusauit et patroni filius calumniae eum capitis puniri desiderauit,luit se ulcisci prouocatus.Si patris mortem defendere necesse habuerit, an dicendu‹m› sit hic quoque ei succurrendum, si libertum paternum propter hoc ris aut cubicu
Abbreviated transcription (Latin):
qr asñ tibtus morte subtͣctus ẽ.¬
¶Si patroni filuis aduocatõẽ ac¬
cusatori libti p̃stitit. nõ ẽ repel¬
lndus. neq enĩ aduoratus ac¬
cusat. ¶ Si ꝑat̃ test̾o cͣaui̾t.ut
acc̃aret᷑ libtus. qiͣ uenenũ sibi
ꝑass. aut quid aliud ĩ se admisi

Expanded text:
a‹e› libertus morte subtractus est.Si patroni filius aduocationem accusatori liberti praestitit, non est repellendus: neque enim aduocatus accusat.Si pater testamento cauerit, accusaretur libertus, quasi uenenum sibi parasset aut quid aliud in se
Abbreviated transcription (Latin):
quis nõ mala m̃te parẽtis exhrda¬
tus. sit. s alia cã exħrdatio ip̃i
nõ nocet. ut puta pone furoris
cã exhrdatum eum. ł iõ qr inpu¬
bes erat hrdemq institutũ rogatũ¬
q ei restitue hrclitatẽ. ¶Siquis
cum eẽt exhrdatus ꝓnũtiatus. ł
ẽ Si filius patroni exhrdatirs in
uictus sit. uideamꝰ an noceat ei
exhrdatio et nocẽ arbitror. qr te¬
st̾m ualet aquo exħrdatus ẽ¶ Ex
at. cum ał nõ ualeat. ¶ Si pat̾ni
filins pͥore gradu sit ħrs scpͥtus.
ẜo exhrdatus. huic nõ nocet ex¬
hrdatio. cũ uolũtate pat̾s łexti¬
deb uidi̾ pat̾ inlig᷑ existimas

Expanded text:
quis non mala mente parentis exheredatus sit, sed alia ex causa, exheredatio ipsi non nocet: ut puta pone furoris causa exheredatum eum uel ideo, quia impubes erat, heredemque institutum rogatum ei restituere hereditatem.Si quis, cum esset exheredatus, pronuntiatus uel est.Si filius patroni exheredatus in uictus sit, uideamus, an noceat ei exheredatio. et nocere arbitror, quia testamentum ualet, a quo exheredatus est.Ex at, cum alias non ualeat. Si patroni filius priore gradu sit heres scriptus, secundo exheredatus, huic non nocet exheredatio, cum uoluntate patris uel extidebet uideri pa
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Si expatronis alicui sa pt̃.¬
tis factũ nõ eiͣt. ita ut alii ampłi
sua portõe exbõis lib̃ti relĩqͣt᷑ ei cͥ
satis factum si nõ ei̾t ita actõ da¬
bit᷑. ut eus portio. suppleat exeo qd̾
extͣneo hrcli⁊ ꝙ patrono supͣ porti¬
onem. suã reuctũ ẽ. Eadem portio

Expanded text:
.Si ex patronis alicui satisfactum non erit ita, ut alii amplius sua portione ex bonis liberti relinquatur: ei, cui satisfactum non erit, ita actio dabitur, ut eius portio suppleatur ex eo, quod extraneo heredi et quod patrono supra suam portionem relictum est. eadem ratio
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ sunt hitu̾i nõ restitutinͣ.¬
si ẜuo patrono. si ẜuo patroni deͤ¬
dit libtatẽ. p̃tio eius patr̃o nõ
tio eius ꝑtis cuiꝰ patrono posso da¬
ta eĩt. nõ dat᷑ si patron sit sub¬
stitut᷑. ⁊ patronus uiuo testatore

Expanded text:
quidem sunt habituri, non restituturi.em patrono, si seruo patroni dederit libertatem pretio eius patrono pratio eius partis, cuius patrono possessio data erit, non datur.Si patronus sit substitutus et patronus uiuo testa
Abbreviated transcription (Latin):
nõ põt. quid ergo simortis tꝑe pẽ¬
det. extitit tam̃ añ ꝙͣ patrono de
tis tp̃s sꝑectẽt᷑. hoc enim iure u¬
tim̾ si tam̃ inp̃tĩtum. collocata
sit ꝯc̾ntio. ł ad p̃sẽs nõ uidet᷑ sub

Expanded text:
non potest.Quid ergo, si mortis tempore pependit, extitit tamen, antequam patrono deftis tempus spectetur: hoc enim iure utimur.Si tamen in praeteritum collata sit c
Abbreviated transcription (Latin):
debe. qr ꝑ patrẽ anitos libtos ꝯse¬
qit̃. Qd̾ si pat̃ eius sit a bano ex¬
ħrdatus. ip̃e nõ sit posse nepotẽ. a
m̃s patrẽ meũ. ⁊ pͥor anus deces¬
ẜit. abutlisq libtis me repellis
si añ pat᷑ decesi ss. pa auus. dicẽ¬

Expanded text:
debere, quia per patrem auitos libertos consequitur: quod si pater eius sit ab auo exheredatus, ipse non sit, posse nepotem auimeus patrem meum et prior auus decesserit, ab utriusque libertis me repelli: sed si ante pater decessisset,
Abbreviated transcription (Latin):
cansadonationes iuce łgatoꝵ
fungunt᷑. S ⁊ si nõ mortis cã
don auit libtus patrono. ꝯtẽpla¬
tione tã debite portionis dona¬
te sũt. id̾ eit clicend̾. Tũnc em̃
ł qrͣ mortis cã ĩꝑutabut᷑ ł quasi
agnita repellent patronũ accͣ
tioĩs inplende cã quid datũ sit.
debitam aut̃ ꝑ te eoꝵ. q̃ cum
moͣitur libtus hu̾it. patrono
dam̾. Mortis enĩ tp̃s . spectamꝰ.
S ⁊ si dolo m᷑alo fecit quo min

Expanded text:
causa donationes uice legatorum funguntur.Sed et si non mortis causa donauit libertus patrono, contemplatione tamen debitae portionis donata sunt, idem erit dicendum: tunc enim uel quasi mortis causa imputabuntur uel quasi adgnita repellent patronum a conionis implendae causa quid datum sit, Debitam autem partem eorum, quae cum moritur libertus habuit, patrono damus: mortis enim tempus spectamus. sed et si dolo malo fecit, quo min
Abbreviated transcription (Latin):
te adciuitatẽ romanã ꝑducũt᷑. Et
quidẽ pͥmus p̃tor utiliꝰ ecdixit se
ampluis nõ daturũ patrono ꝙͣ
oꝑͣaꝵ ⁊ sotietatis actõe. udelic
si hcc pepigisset. ut nisi ei obse¬
quiũ p̃staret lib̾tus insotietatẽ
res c̾te ꝑtis bonaꝵ possonez polli¬

Expanded text:
te ad ciuitatem Romanam perducuntur.Et quidem primus praetor Rutilius edixit se amplius non daturum patrono quam operarum et societatis actionem, uidelicet si hoc pepigisset, ut, nisi ei obsequium praestaret libertus, in societatem res certae partis bonorum posse
Abbreviated transcription (Latin):
S ⁊ si ꝑ minteg̾ rest̾onẽ is qui mix¬
tns ẽ ꝑat̾ne hrclitati. ł qui adi¬
it ħ̾rditatẽ abstimũt .se. potiͣt ꝗs
patronũ admitte. Patronus pa
ue aut fi deiꝯmissum petẽ malu¬

Expanded text:
is, qui mixtus est paternae hereditati uel qui adit hereditatem, abstinuerit se, poterit quis patronum admittere.Patronus patt legatumue aut fideicommissum petere malu
Abbreviated transcription (Latin):
patronũ suũ itahrdem scpfit. si
filus meus me uiuo moriet᷑.pa¬
tronus hes esto. nõ male indetur
testatus. nam si decessit filurs.
tio sgata fit.⁊ si scͥtus hrs nõ¬

Expanded text:
patronum suum ita heredem scripserit: 'si filius meus me uiuo morietur, patronus heres esto', non male uidetur testatus: nam si decesserit filiusrtio legata sit, etsi scriptus heres no
Abbreviated transcription (Latin):
se existimant᷑. Nam h cau. nici
uegnimo peti potit. noluntatis
añt q̃stio exeo scpto pleꝵq decsabi¬
t̃. Na̾ si forte atitiolegata reliquio.
⁊substitutũ ascpͥsit. hrssiũ exiuis

Expanded text:
se existimaverit: nam hoc casu nihil a legitimo peti poterit. voluntatis autem quaestio ex eo scripto plerumque declarabitur: nam si forte a Titio legata reliquit, substitutum adscripsit, heres s
Abbreviated transcription (Latin):
Rei. llam obnire uolintatis p̃tep ᷤ.
ad om̃e successioĩs spẽm. porrecte
uidebãt᷑. ¶ Mando filie meẽ ꝓsa
uite. sollicitus ipiꝰ. ut quo ad libos
collat: testm̃ ñ faciat. ita e̾ potĩt. si¬
ne ꝑiculo unuie̾. ¶ Fid̾i ꝯmifsaia
srditatẽ. sorori cohrdũ. ñ indĩ relic¬
tã apꝑaru̾it. ꝙ ꝓ̃ depetiña sua testa

Expanded text:
uoluntatis preces ad omnem successionis speciem porrectae uidebantur. 'Mando filiae meae pro salute sollicitus ipsius, ut, quoad liberos tollat, testamentum non faciat: ita enim poterit sine periculo uiuere.' fideicommissariam hereditatem sorori coheredi non uideri relictam ap
Abbreviated transcription (Latin):
t̃. cũ discordiis ꝓꝑĩquoꝵ seclandis.
ꝓspexit. qͣs mat̾ia ꝯmiuiis soĩet ex
tutis: moriẽs. c laues ⁊ amiluꝯcusto¬
dieꝰ cã. iaiori natiifilie. tradidit.
⁊ lib̾tũ eidem filie qui p̃sẽs er̃at. qͣs¬

Expanded text:
tur, cum discordiis propinquorum sedandis prospexerit, quas materia communionis solet e‹x›tutis moriens claues et anulum custodiae causa maiori natu filiae tradidit et libertum eidem filiae, qui praes
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dioꝵcũ ꝑmutatio repdiscernẽs
comunionẽ int̾uenit. ¶ Fuia mã
p̃cipiat. sibiq hr̃ uolo.te matͥs sue.
fructus quos medio tꝑ̃r pat̃ ꝑceꝑit.
nec inseꝑato habuit: s asũpsit.
filie relicce. ¶ Dulcissimisfr̃ibus

Expanded text:
permutatio rerum discernens communionem interuenit. 'Filia mea praecipiat sibique habeat uolo rem matris suae.' fructus, quos medio tempore pater percipiet nec in separato habuit, sed absumpsit filiae relicti. 'Dulcissimis fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
exstimarẽt. ad solã ꝯsobrinã. sualoã
fid̾i ꝯmissa reliq̃rat. iure successio¬
ins.i̾duos eiꝰdem gradꝰ pꝰsesionede¬
uolut.a. ritiomib equitatis ppet̾iui
edicti exemplo. ꝓparte dĩmidia nuui¬
uerẽ releuandã . R̾. s lib̾tates aba
pr̾andas. quas int̃cide̾. dãpni cãdu
rũ uidebat᷑. ¶ Pat̃. qui filioͣ semiᷤᷤ¬
sem ded̾at.⁊ sororib eiꝰ impub̾ib
quadrantẽs quib fratrẽ tutorẽ de¬
dit᷑. ita fuerat lccutꝰ. filũ ꝯtẽptꝰ ens
uice mutua: lib̾is. fid̃i .ꝯ. hr̃ditatis
reliquisseͫ iidebat᷑. s extigatiom̃.
ut apparentib fñigi solet. patͥmõn¬

Expanded text:
existimaret ad solam consobrinam suam bona fideicommissa reliquerat.Iure successionis ad duos eiusdem gradus possessione deuoluta rationibus aequitatis et perpetui edicti exemplo pro parte dimidia mulierem releuandam respondi: sed libertates ab ea praestandas, quas intercidere damni causa durum uidebatur.Pater, qui filio semissem dederat et sororibus eius impuberibus quadrantes, quibus fratrem tutorem dedit, ita fuerat locutus: 'fili, contentus eris uice mutua liberis fideicommissum hereditatis reliquisse non uidebatur, sed aestimationem ut a parentibus frugi fieri solet pat
Abbreviated transcription (Latin):
łoꝵ. pos. patruo sextãtẽ. patͥ un¬
tiam ablatuꝵ. ¶Si pat̾ emãcipa¬
tus pat̾ exħrdatus sit. nepotib ce
eo p̃titis qͥm erãt inpõt̃ate retẽti
nepotes. admittũt᷑. ab surd̾ ẽ eĩ.
cũ ꝑat̾ ꝓ̃tiͣto iungant̾ ĩ stituto
eo ł exħrdato nõ ad mͣnti. S ⁊ si
patriuis eoꝵ ꝗ erat ĩpot̃ate sit p̃¬

Expanded text:
one patruo sextantem, patri unciam ablaturum. Si pater emancipatus exheredatus sit nepotibus ex eo praeteritis qui erant in potestate retenti, nepotes admittuntur: absurdum enim est, cum patri praeterito iungantur, instituto eo uel exheredato non admitti. Sed et si patruus eorum, qui erat in potestate, sit p
Abbreviated transcription (Latin):
bitate. dr̃᷑. siquis intestat᷑ decedẽs.
abeo qui pͥmo gradu succede̾ potuit.
fid̾i ꝯ. reliquent. si illo repudiante.
ad seq̃ntẽ gradũ deuolꝑta sit suc¬
cessioreũ fidi ꝯmissñ ũ deb̾e. ⁊ itami¬
ꝑator nr̃ rescͥpsit. s⁊ ⁊ si apitrono
sit relictũ.⁊ aliquis ex lib̾is eiꝰ or¬
tuo eo adimͣssus sit. ad . uõ. pꝰ: idem¬

Expanded text:
bitate dicitur, si quis intestatus decedens ab eo, qui primo gradu ei succedere potuit, fideicommissum reliquerit, si illo repudiante ad sequentem gradum deuoluta sit successio, eum fideicommissum non debere: et ita imperator noster rescripsit. Sed et si a patrono sit re lictum et aliquis ex liberis eius mortuo ‹eo› admissus sit ad bonorum posse
Abbreviated transcription (Latin):
cus uõ p̃torio. uł eo qui uice᷑ p̃fec¬
ti. exmandato pͥncipis cognosceͥ̾r.
It ap̃fecto urb deportatosqr eip
intatẽ.⁊ iceo nͦ testi̾ faciendi iꝰ. noc
fidĩ ꝯmittendr̃ꝯstat hr̃. ¶ Siꝗs¬

Expanded text:
uero praetorio uel eo, qui uice praefectis ex mandatis principis cognoscet, item a praefecto urbis deportatos quia et ideo nec testamenti faciendi ius nec fideicommittend
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Simuliẽ dotẽ stipłata fui̾t.
amuliere uidet᷑. ħna. si mornꝰscã
donat᷑a mulier marito fetiͣt acce¬
dotẽ. uł inmatͥmõiũ eiꝰ anortiscã
redoie̾rit. pot̃ dicifid̾iꝯ unssũ abeo

Expanded text:
. Si mulier dotem stipulata fuerit et a muliere uidetur. haec ita, si mortis causa donatura mulier marito fecit accedotem uel in matrimonium eius mortis causa redierit,
Abbreviated transcription (Latin):
iꝯmime: boã sua ꝯferre. ¶ Quã¬
tuor filiosequis pãtib mititut
gauit. filii. cũ innũsa bõa patris
obligata eẽnt mutuã acceptã pe¬
ciñã hrditario creditori soment̃:
⁊ posteriori obliganer̃. quicũ ei
debitũ ñ solũet᷑ p̃dia uniñsale

Expanded text:
mune bona sua conferre. Quattuor filios aequis partibus instituit gauit: filii, cum uniuersa bona patris obligata essent, mutua accepta pecunia hereditario creditori soluerunt et posteriori obligauerunt, qui, cum ei debitum non solueretur, praedia uniuersa le
Abbreviated transcription (Latin):
bitate. dr̃᷑. siquis intestat᷑ decedẽs.
abeo qui pͥmo gradu succede̾ potuit.
fid̾i ꝯ. reliquent. si illo repudiante:
ad seq̃ntẽ gradũ deuoleta sit suc¬
cessio.eũ fid̾i ꝯmissũ ũ deb̾e.⁊ ita mi¬
ꝑator nr̃ resqͥpsit. ¶s ꝯ si apat̾rono
sit relictũ.⁊ aliquis ex lib̾is eiꝰ anor¬

Expanded text:
bitate dicitur, si quis intestatus decedens ab eo, qui primo gradu ei succedere potuit, fideicommissum reliquerit, si illo repudiante ad sequentem gradum deuoluta sit successio, eum fideicommissum non debere: et ita imperator noster rescripsit.Sed et si a patrono sit re lictum et aliquis ex liberis eius mor
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cum ita petiss testator.ut ꝗcꝗd ex
põrs eiꝰ ad patrẽ ꝑueniss. filie ita
sue festitueret. ut eo ampliꝰ habe̾t.
q̃ exboĩs pat̾s hab̾itura eẽt. diuus
pius rescͥpsit. manifestũ ẽẽ: deeo

Expanded text:
Cum ita petisset testator, ut, quidquid ex bonis eius ad patrem peruenisset, filiae suae ita restituere‹t›, ut eo amplius haberet, quam ex bonis patris habitura esset, diuus Pius rescripsit manifestum esse de
Abbreviated transcription (Latin):
diuis piꝰ rescͥsit. ¶ Mutiana cau
legati differti possit. ¶Titio fumu
legatariꝰ exemplũ mutiane cautio¬
nis ñ habebit ¶ Pat̃ exħrd ate
filie̾ iutores cedit. eosq sumiat̾ eiꝰ
impubifilia ꝯstituta. uita deceffisf:
uidebunt᷑ dati nͨ siꝗd alind intẽa
puella quefiss. eiꝰ am̃istratiom̃
uolatatis cautio legarai̾oꝵ  fid̾i

Expanded text:
diuus Pius rescribsit.Muciana cautlegati differri possit. 'Titio, si mlegatarius exemplum Mucianae cautionis non habebit.Pater exheredatae filiae tutores dedit eosque, si mater eius, impubere filia constituta, uita decessisset, uidebuntur dati nec, si quid aliud interea puella quaesisset, eius administratione uo
Abbreviated transcription (Latin):
testatorẽ. eũ demũ substituere
uoluisse. si ⁊ tutelã suscepiss.
idõ eũ deqͦ quͣit᷑. alegato qͥd̾e si ab¬
huc uiuẽt pupillus. repellendũ
tela finiret᷑. ¶lutiꝰ titiꝰ. ext̾b
filiis incolomib unũ ht̃ emãci¬
patũ eius etatisut cu̾atões acci¬
ꝑe d̾b̾at. Quero sud̾e̾ titiꝰ pat̃. pe¬
tẽte eode filio emãcipato. curator
ap̃tore det᷑. an uir̃ publico uti
mine. nacatioẽs postulare.R. p̃¬

Expanded text:
ubstituere voluisse, si et tutelam suscepisset: et ideo eum de quo quaeritur a legato quidem, si adhuc viveret pupillus, repellendum tela finiretur. Lucius Titius ex tribus filiis incolumibus unum habet emancipatum eius aetatis, ut curatores accipere debeat: quaero, si idem Titius pater petente eodem filio emancipato curator a praetore detur, an iure publico uti mine vacationem postulare.