comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cõcepisti imaginẽ qͣnͣtam debebas obrutis om̃ĩb t̾ris.
celo ipso in t̾ra ruente. ꝓfer scies quid deceat. si cogita¬
iu̾s orbem t̾rarum natare. Nc̃ ad ꝓpositũ reu̾tam᷑. sũt
qui existiment inmodicis imbrib uexari t̾ras posse ñ
obtur. Magno impetumagna ferienda ft̃. faciet¬
pluuia segetes malas. fructũ gndo decuciet. Intumescẽt
riuis flumina s residñt. Quib dã placet moui mare. ⁊
illunic causam tante cladis accessere Non pot̾̃ torrentiũ
aut imbriũ aut fluminũ imuria fieri: tã gͣnde nau¬
fragiũ. Ginstat illa ꝑnities mutari q humanũ genuis
placuit fluere assiduos imbres. ĩ nõ eẽ modũ pluuiis cõ¬
cesserĩ. Subp̃ssis aqͥlonib ⁊ flatu ficciore austris nubes
i annes hu̾ndare. s ad hc̃ in dãgna ꝑfectũ:. St̃nunt᷑ sege¬
tes. ⁊ deplorata colonis. uota iacent. longiq ꝑit labor ir¬

Expanded text:
Concepisti imaginem quantam debebas obrutis omnibus terris Concepisti imaginem quantam debebas obrutis omnibus terris caelo ipso in terram ruente. Perfer: scies quid deceat, si cogitaueris orbem terrarum natare. Nunc ad propositum reuertamur. Sunt qui existiment immodicis imbribus uexari terras posse, non obrui; magne, impetu magna ferienda sunt; faciepluuia segetes malas, fructum grande, decutiet, intumescent riuis flumina, sed resident. Quibusdam placet moueri mare et illinc causam tantae cladis accersere: non potest torrentium aut imbrium aut fluminum iniuria fieri tam grande naufragium. Ubi instat illa pernicies mutarique humanum genus placuit, fluere assiduos imbres et non esse modum pluuiis concesserim, suppressis aquilonibus et flatu sicciore austris nubes et amnes abundare. Sed adhuc in damna profectum est: "sternuntur segetes et deplorata colonis uota iacent longique perit labor ir
Abbreviated transcription (Latin):
ditissimis quib ꝙ adherebant. reliquie gn̾is humani qͥ¬
b in excremia ꝑc̾uctis. hunũ solatio fuit: ꝙ tͣnsierat ĩ
stuporẽ metus. Nuacabat tim̾e̾ mirantib. Nec dolor
quidẽ habebat locũ. quippe uĩ suã ꝑdit in eo: que ultra
arsas cicladas augent. Ut ait ille poetaꝵ ingeniosissi¬
mꝰ eg̾gie si cut illud ꝓ magnitudine rei dix̃. Omĩa pon¬
tuserat aui. deerant qͦ littora ponto. in tm̃ impetuo
ingenii: cont ⁊ mat̾ie ad pueriles ineptias reduxisset.
Nac lupꝰm y int̾ oues fłiluos uebit undaleones. Nõ
res satis sob ria lasciuire. deuorato orbe t̾raꝵ. Uixiin.¬
gentia ⁊ tante ꝯfusionis unaginẽ cepit cũ dixit. Exꝑa¬
tiata ruunt ꝑ aꝑtos flumina campos p̃sse q labant sub
gͣgite t̾res. Magnifice ħ si ñ curauĩt quid oues ⁊ lupi
faciant. Hatari aũ in diluuo. iin illa rapina pot̾ aut
non eodẽ impetu specus omẽ quo raptũ erat m̾sum::

Expanded text:
ditissimis quibusque adhaerebant reliquiae generis humani, quditissimis quibusque adhaerebant reliquiae generis humani, quibus in extrema perductis hoc unum solacio fuit, quod transierat in stuporem metus. Non uacabat timere mirantibus, nec dolor quidem habebat locum, quippe uim suam perdit in eo, qui ultra arsas Cycladas augent," ut ait ille poetarum ingeniosissimus egregie; sicut illud pro magnitudine rei dixit "omnia pontus erat, deerant quoque litora ponto," ni tantum impetum ingenii et materiae ad pueriles ineptias reduxisset: "nat lupus inter oues, fuluos uehit unda leones." Non est res satis sobria lasciuire deuorato orbe terrarum. Dixit ingentia et tantae confusionis imaginem cepit, cum dixit: "expatiata ruunt per apertos flumina campos, ... pressaeque labant sub gurgite turres." Magnifice haec, si non curauerit quid oues et lupi faciant. Natari autem in diluuio et in illa rapina potest? aut non eodem impetu pecus omne, quo raptum erat, mersum est?
Abbreviated transcription (Latin):
orbem redit. ingentẽ t̾raꝵ ãbitum atq urbiũ uno u̾tice
inuoluit. Int̾m ꝑmanent ĩbres. fit celum gͣuius. acsi du
malũ ex malo colligit. Qđ olim fu̾at nubstũ nox ⁊. ⁊ qͥdẽ
horrida ac t̾ribilis. intͥcursu luminis diri crebra enim
micant flumina. ꝓcelle q quatunt mare. Tunc pͥmũ
actum fluminuĩ accessu. is angustũ iam enĩ ꝓmouet
littꝰ. nec continet᷑ suis finib s ꝓbibent exire torren¬
ces agunt q fluctũ retro. Pars tñ maior ut maligno
hostio retenta restagnat ⁊ ag̾s in forma uniꝰ laci redig̃.
Iã omĩa q̃ ꝑspici potes. aquis obsidñt᷑. Omĩs tumulꝰ in
ꝓfundo latet i mm̃sa uͥq altitudo:. t m̃ in sũmis mon¬
tium iugis uada sunt. In ea excelsissima cũ lib̾is cõiugi¬
b fugerunt: actis añ se gͥgib. Uireptũ uit̃ miseros ꝯm̃ciũ
actͣnsitus. qm̃ qͥcqͥd iũmissis erat: idunda conpleuit. E¬

Expanded text:
orbem redit, ingentemque terrarum ambitum atque urbium uno uertice orbem redit, ingentemque terrarum ambitum atque urbium uno uertice inuoluit. Interim permanent imbres, fit caelum grauius ac sic diu malum ex malo colligit: quod olim fuerat nubilum, nox est et quidem horrida ac terribilis intercursu luminis diri. Crebra enim micant fulmina, procellaeque quatiunt mare tunc primum auctum fluminum accessu et sibi angustum: iam enim promouet litus nec continetur suis finibus; sed prohibent exire torrentes aguntque fluctum retro. Pars tamen maior ut maligno ostio retenta restagnat et agros in formam unius laci redigit. Iam omnia, qua prospici potest, aquis obsidentur: omnis tumulus in profundo latet et immensa ubique altitudo est. Tantum in summis montium iugis uada sunt: in ea excelsissima cum liberis coniugibusque fugerunt actis ante se gregibus. Diremptum inter miseros commercium ac transitus, quoniam quicquid submissius erat, id unda compleuit. E
Abbreviated transcription (Latin):
dere inmaiora uiolent᷑ aberrat. Urbes ⁊ implicitos tͣhit
menib suis płos rumã aut naufragiũ querant᷑ incͥtos.
sime in mat̾ia magna gentiũ clarꝰ honestꝰ q defundit᷑.
flumina uͦ suapte nat᷑a uastari tẽpestatib rapida aluesᷤ
roliq̃runt. Quid tu ẽẽ rodanũ. qͥd putas renũ atq dami¬
biũ. quib torrens ⁊ in canali suo cursus ÷. Cum suꝑfuse
nouas sibi fecere ripas accissa humo simul excessere alueo:
qͣnta cũ p̃cipitatione uoluunt᷑. uͥ ꝑ canpestͥa fluens renꝰ
ne spatio ꝙ languidus s latissimas uelut ꝑ angꝰtũ aqͣs
implet. Cum danubiꝰ ñ iam radices nec media montiũ
stringit. s iuga ipsa sollicitat. ferens secũ madefacta
montiũ lata. rupes q disiectas. ⁊ magnaꝵ ꝓmontoria
regionũ que fundam̃tis laborantib a ꝯtinenti recesseĩt.
lem̃ non inueniens exitum. omĩa enĩ ipse p̃cluserat. it

Expanded text:
dem in maiora uiolentus aberrat, urbes et implicitos trahit dem in maiora uiolentus aberrat, urbes et implicitos trahit moenibus suis populos, ruinam an naufragium querantur incertos ssime in materia magna gentium elatus onustusque diffunditur. Flumina uero suapte natura uasta et tempestatibus rapida alueos reliquerunt. Quid tu esse Rhodanum, qui putas Rhenum atque Danuuim, quibus torrens etiam in canali suo cursus est, cum superfusi nouas sibi fecere ripas ac scissa humo simul excessere alueo? Quanta cum praecipitatione uoluuntur, ubi per campestria fluens Rhenus ne spatio quidem languit, sed latissimas uelut per angustum aquas impulit; cum Danuuius non iam radices nec media montium stringit, sed iuga ipsa sollicitat ferens secum madefacta montium latera rupesque disiectas et magnarum promontoria regionum, quae fundamentis laborantibus a continenti recesserunt, deinde non inueniens exitum omnia enim ipse sibi praecluserat, in
Abbreviated transcription (Latin):
ba succrescit. Mox inuiriã ⁊ ualidiorã senscre. Solu¬
tis quippe radicib arbusta ꝓcumbunt. ⁊ uitis atq oẽ
u̾guitũ ñ tenet᷑ solo ꝙ molle fluidũq÷. Iam nec gra¬
mina aut pabula leta aquis suftinet. fame laborat᷑
⁊ manꝰ ad antiq̃ alim̃ta porrigit᷑. Qualex : ⁊ quercus
excutit᷑. ⁊ q̃oũq inradius arbor cõmissura adstͥcta
lapidũ stecit. labant ac madñt tecta ⁊ inunũ usq
receptis aquis fundam̃ta desidunt. at tota humus
stagnat. frustra titubantiũ fult᷑a temptat᷑. Omẽ is.
firmam̃tum in lubrico figit᷑. & lutosa humo nicħ sta¬
bile ÷. Postqͣm magis magisq ingriut m̃bi: ⁊ cõgeste
scłis stabuart̃ nu̾e. deuolutꝰ correns altissimis montibꝰ
rapit siluas male herentes. & sara reuolutis remissa con¬
pagib rotat. Abluit uillas ⁊ int̾mixtos am̃s greges deue¬
hit. uulsis ꝙ minorib tectis. que in tͣnsitũ obdixit: ten¬

Expanded text:
ba succrescit. Mox iniuriam et ualidiora sensere: soluba succrescit. Mox iniuriam et ualidiora sensere: solutis quippe radicibus arbusta procumbunt, et uitis atque omne uirgultum non tenetur solo, quod molle fluidumque est. Iam nec gramina aut pabula laeta aquis sustinet. Fame laboratur et manus ad antiqua alimenta porrigitur: qua ilex est et quercus excutitur et quaecumque in arduis arbor commissura astricta lapidum stetit. Labant ac madent tecta, et in imum usque receptis aquis fundamenta desidunt ac tota humus stagnat. Frustra titubantium fultura temptatur; omne enim firmamentum in lubrica figitur et lutosa humo; nihil stabile est. Postquam magis magisque ingruunt nimbi et congestae saeculis tabuerunt niues, deuolutus torrens altissimis montibus rapit siluas male haerentes et saxa resolutis remissa compagibus rotat, abluit uillas et intermixtos dominis greges deuehit, uulsisque minoribus tectis, quae in transitu abduxit, tan
Abbreviated transcription (Latin):
maria sedilib suis excita ꝑc̾rant ⁊ oĩna uno agmine
adexitiñ humani gnis incũbant. Ita ÷. Nicħ difficile
nat᷑e :: utiq uͥ infinẽ suũ ꝓꝑat. Adoriginẽ rerũ parce
utit᷑ uirib dispensat q se increm̃tis fallentib. Subito
ad riunã toto impetuuenit. Qͣm longo tẽpore opus
÷ ut conceptus ad puerꝑium ꝑduret infans. Qnͣtis la¬
borib tener educat᷑ qͣm diligñti nutͥm̃to obnorium
nouisime corpꝰ adolescit at ꝗͦ nullo negotio soluit᷑
Urbes constituit etas hora dissoluit. Mom̃to fit einis
diu silua. Magna tutela stant. ac uigent omĩde cito
ac repente disslunt. Quicqͥd̃ ex ħstatu rerũ nat᷑a flex¬
erit. inexitiũ mortaliũ satis :. s cũ affuit illa neces¬
sitas cẽꝑis: multas simul fata causas mouent. Neq
uitiũ satis : segetum sũ fruge surgentiũ macor T̃ c̃ cor¬
ruptis que ferunt᷑ manu. palustris om̃ĩb canpis her¬

Expanded text:
maria sedibus suis excita procurrant et omnia uno agmine maria sedibus suis excita procurrant et omnia uno agmine ad exitium humani generis incumbant. Ita est: nihil difficile naturae est, utique ubi in finem sui properat. Ad originem rerum parce utitur uiribus dispensatque se incrementis fallentibus; subito ad ruinam toto impetu uenit. Quam longo tempore opus est, ut conceptus ad puerperium perduret infans, quantis laboribus tener educatur, quam diligenti nutrimento obnoxium nouissime corpus adolescit! At quam nullo negotio soluitur! Urbes constituit aetas, hora dissoluit; momento fit cinis, diu silua; magna tutela stant ac uigent omnia, cito ac repente dissiliunt. Quicquid ex hoc statu rerum natura flexerit, in exitium mortalium satis est. Ergo cum affuerit illa necessitas temporis, multas simul fata causas mouent. Nequeuitium satis est, segetum sine fruge surgentium marcor. Tunc corruptis quae seruntur manu, palustris omnibus campis her
Abbreviated transcription (Latin):
fontes faciunt. ut ñ cñ lutũ s folia testas q i qͥcqͥd putͤ
iacuit expellant. uͥq aũ facit mare. cui ħ nat᷑a ÷ ut oẽ
inmũdũ st̃corosũq littorib mpingat. Q̃dã uͦ partes ma
re fedo. Uñ illic stabulare solis boues: fabula ÷ s diffici
pot̃ causa Cetͥum publica : omĩs aqͣrum stantiũ clausa¬
rumq nat᷑a se spargat. Namn his quib cͦsus : ñ possũt
ua stam̃ta q i naufragoꝵ reliqͣ similia tͣhit ex intimo
Nec tm̃ tempestate fluctuq stͣnqͥllũ ꝙͣ ꝙͣ placidũ¬
q purgat᷑.  s mouet me locus ut q̃ram cũ fatalis
exurgat. ancrebri sine int̾missione ĩbres i elisa Eta¬
te hiemps ꝑtinax ininsam iũ aq̃rũ ruptis nubib de¬
iciat. anflumina cellus largis fundat aꝑiat ꝙ fon¬
tes nouos aut ñ sit una tanto malo causa. s om̃is rõ
consentiat. ⁊ simul imbres cadant. flumina increscãt

Expanded text:
sdam locis fontes faciunt, ut non tantum lutum sed folia testasque et quicquid putre sdam locis fontes faciunt, ut non tantum lutum sed folia testasque et quicquid putre iacuit expellant. Ubique autem facit mare, cui haec natura est, ut omne immundum stercorosumque litoribus impingat. Quaedam uero partes marre foedo, unde illic stabulare Solis boues fabula est. Sed diffipotest causa; ceterum publica est illa: omnis aquarum stantium clausarumque natura se purgat. Nam in his, quibus cursus est, non possunt uera stramentaque et naufragorum reliqua similia ex intimo nec tantum tempestate fluctuque sed tranquillum quoque placidumque purgatur. Sed monet me locus, ut quaeram, cum fatalis exurgat, an crebri sine intermissione imbres et elisa aestate hiems pertinax immensam uim aquarum ruptis nubibus deiciat, an flumina tellus largius fundat aperiatque fontes nouos, an non sit una tanto malo causa sed omnis ratio consentiat et simul imbres cadant, flumina increscant,
Abbreviated transcription (Latin):
ane refert᷑. Inlo itaq recepta flumina cͦ sus eg̾e̾ secreto. S
cũ pͥmũ aliqͥa solidi qd̾ obstaret occͣrit. ꝑrupta parte q̃ mi¬
nus ad exitũ repugnauit. repetiere cͥsum suũ. sic uͥ t̃re¬
nolacꝰ: potatus hiatu existit ꝓcul hino alioq renascit᷑
ore. Sio mͦ cũ bibit᷑ tacito mͦ gͣgite lapsus: Reddit᷑ argoli¬
cis ingñs erasinus inundis. Id ⁊ in oriente tigͥsfacit. Ab¬
sorbet᷑ i desid̾at᷑ dui. tñde longe remotoloco. ñ tñ dubiꝰ
aut id fit em̾git. Qdam fontes cͥto tp̃re pͣgam̃ta eia̾ctãt.
ut aretusa in sicilia. qͥnta qͣq estate ꝑ olinpia. Iñ opinno
÷ alpheon ex achaia eousq penetͣre. ⁊ age̾ sub mare cͤsũ.
net añꝗͣ in siracusano littore emig̾e. Iõq hisdieb qͥb olĩ¬
pia fc̃ uictumaꝵ st̃cus scdo tͣditũ flumini illic redũdare.
ris amatasuas ñ int̃misceat undas. Est in cherso nessotho¬
dioꝵ fons qͥ pꝰ magnũ int̾uallũ tp̃ris feda q̃dam t᷑bidus

Expanded text:
e defertur. Illo itaque recepta flumina cursus egere secreto, sed cum primum aliquid solidi quod obstaret occurrit, perrupta parte, quae minus ad exitum repugnauit, repetiere cursum suum. "Sic ubi terreno Lycus est potatus hiatu, existit procul hinc alioque renascitur ore. Sic modo combibitur, tacito modo gurgite lapsus redditur Argolicis ingens Erasinus in undis." Idem et in Oriente Tigris facit: absorbetur et desideratus diu tandem longe remoto loco, non tamen dubius an idem sit, emergit. Quidam fontes certo tempore purgamenta eiectant, ut Arethusa in Sicilia quinta quaque aestate per Olympia. Inde opinio est Alpheon ex Achaia eo usque penetrare et agere sub mare cursum nec ante quam in Syracusano litore emergere, ideoque his diebus, quibus Olympia sunt, uictimarum stercus secundo traditum flumini illic redundare. oris amara suas non intermisceat undas." Est in Chersoneso Rhodiorum fons, qui post magnum interuallum temporis foeda quaedam turbidus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfundo sit inditiũ. q angulle latebrosis iocis nascũt᷑.
Grauis. ⁊ ipse cib o ignauiã utiq si altitudo illas luti
riuatis flumina esfici possint. s anes magnitudins
uaste. quoꝵ aliis semꝑ in occulto cͦsus: donec aliqͦ sinu
t̾re deuorent᷑. Alii sub aliqͦ lacu enĩgunt. Iã qͥs ignorat
eẽ q̃dã stagnasñ fundo: quorsus sꝑtinet: Ot appareat
hanc aꝗͣ magnisãnib ec̃nã eẽ mat̾iam cuiꝰ ñ tangũt᷑
extrema sic̃ flumina fonites at qr̃ aqͥs saporuarius:

Expanded text:
profundo sit indicium, quod anguillae latebrosis locis nascuntur, profundo sit indicium, quod anguillae latebrosis locis nascuntur, grauis et ipsae cibus ob ignauiam, utique si altitudo illas luti riuatis flumina effici possint, sed amnes magnitudinis uastae, quorum aliis semper in occulto cursus est, donec aliquo sinu terrae deuorentur, alii sub aliquo lacu emergunt. Nam quis ignorat esse quaedam stagna sine fundo? Quorsus hoc pertinet? ut appareat hanc aquam magnis amnibus aeternam esse materiam, cuius non tanguntur extrema sicut fluminum fontes. At quare aquis sapor uarius?
Abbreviated transcription (Latin):
agat Ecce sangͥneũ putres uentrẽ qͣm lucidũ qͥadã
ceruleũ q sub ipso tiꝑore effulsit. Iã porrigit᷑ ⁊ palet
⁊inunũ colore cõponit᷑. Ex his nemo morienti amico as¬
siãet nemo uidẽ mortẽ patͥssui sustinet q̃ optauit qͥet᷑¬
b iuentre. iore. cõtempti ocłis ꝙͦ gulosi st̃.  S ut ad
apositũ reu̾tar. accipe argcũ magnã iũ aqͣrũ mĩubt¬
raneis ocouitis fertilẽ fedoꝵ situpisciũ. siqñ erupit ef¬
feit secũ inm̃sã aĩaliũ t̾bam. horridã. ⁊ t̃pem ac nox¬
iamgustu Certe cũ mparia circa id unũ urbẽ calis
ex hiluissunda: ꝑierunt quic̃̃ illos edat pisces: qͦsig¬
noto añ eã diẽ celo nouus annis ostũdit. Hec id mirũ
Erant enĩ pinguar i differta ut ex longo ocio corꝑa.
Cetͥum uiexercitata ⁊ tenebris sagiata ilucis exꝑti¬
a ex qͣ salubritas ducit᷑. Hasci aũ pisces posse in illo t̾raꝵ

Expanded text:
agat! ecce sanguineum putes uentrem! quam lucidum quiddam agat! ecce sanguineum putes uentrem! quam lucidum quiddam caeruleumque sub ipso tempore effulsit! iam porrigitur et pallet et in unum colorem componitur." Ex his nemo morienti amico assidet, nemo uidere mortem patris sui sustinet, quam optauit. Quotubus et uentre et ore contenti: oculis quoque gulosi sunt. Sed ut ad propositum reuertar, accipe argumentum, magnam uira aquarum in subterraneis occuli fertilem foedorum situ piscium: si quando erupit, effert secum immensam animalium turbam, horridam aspici et turpem ac noxiam gustu. Certe cum in Caria circa Idymum urbem talis exiluisset unda, perierunt quicumque illos ederant pisces, quos ignoto ante eam diem caelo nouus amnis ostendit. Nec id mirum: erant enim pinguia et differta ut ex longo otio corpora, ceterum inexercitata et tenebris saginata et lucis expertia, ex qua salubritas ducitur. Nasci autem posse pisces in illo terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
se ⁊ fraudari tanto bono sensit. ħ adhuc tã pulcro spec¬
tacło piscatores fruebant᷑. Quo coctũ piscẽ quo exani¬
mẽ : In ipso ferrło exspiret. Mirabam᷑ tm̃ ilł messe
fastidiũ ut nollent attige̾ nͥ eod die captũ quiut
aiunt saꝑet ipsũmare. Iõ cs aduehebat᷑. iõ geruł cũ
hãnelitu. ⁊ clanore ꝓpantib dabat᷑ iua. quo ꝑuenere
aelicie. Iam ꝓ putridohis: piscis occisiis hoctie eductus:
Nescio de re magna tͥ crede ipse oportet me credas. huc
afferat᷑ corã me aium agat Adħuifestũ ꝑuenit uent̃
delicatoꝵ ut gustare ñpossint nͥ quẽ in ipso cõuuuo
natantẽ palpitantẽ ꝙ uidunt. qntũ ad sollertiam
luxurie ꝑeunt his accedit tanto ꝙ subtiliꝰ cotidie et
egantiꝰ aliqͥdͥ excogitat: furor usitata cõtẽpnens. Illa
tet crepidet. Umultũ uͥq laudatꝰ: ex illo ꝑlucido in¬
uario exthit᷑. Tc̃ ut ꝑitior qͥsqͥs: monstt. Uide qͦmͦ ex¬
arserit rubor omĩ acͥor riio. uide qͣs ꝑlat̾a uinas

Expanded text:
se et fraudari tanto bono sensit: hoc adhuc tam pulchro spectaculo piscatores fruebantur. " Quo coctum piscem? quo exanimem? In ipso ferculo expiret." Mirabamur tantum illis inesse fastidium, ut nollent attingere nisi eodem die captum, qui, ut aiunt, saperet ipsum mare: ideo cursu aduehebatur, ideo gerulis cum anhelitu et clamore properantibus dabatur uia. Quo peruenere deliciae? Iam pro putrido his est piscis occisus. "Hodie eductus est." – "Nescio de re magna tibi credere: ipsi oportet me credere; huc afferatur, coram me animam agat." Ad hunc fastum peruenit uenter delicatorum, ut gustare non possint, nisi quem in ipso conuiuio natantem palpitantemque uiderunt: tantum ad sollertiam luxuriae pereuntis accedit, tantoque subtilius cotidie et elegantius aliquid excogitat furor usitata contemnens! Illa tet et trepidet." Ubi multum diuque laudatus est, ex illo perlucido uiuario earserit rubor omni acrior minio! uide quas per latera uenas
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ diuellunt᷑ q concordia. cum semel aliqͥa ex hac idone¬
a diligñtia remiserit mundus. statĩ undiq ex aꝑto i ab¬
dito suꝑne ab infimo aqͣꝵ fiet irruptio. Nicħ: tã uiolen¬
tum. tam incontinens sui. tam ꝯtumax infestũ q retinẽ¬
tib. qͣm magna uis. Uñ utet᷑ lib̾tate ꝑmissa: ⁊ iubente
nat᷑a que scindit cͥciũt q ꝯplebit. Ut ignis diu̾sis locis

Expanded text:
tatur diuelliturque concordia. Cum semel aliquid ex hac idonetatur diuelliturque concordia. Cum semel aliquid ex hac idonea diligentia remiserit mundus, statim undique ex aperto et abdito, superne, ab infimo, aquarum fiet irruptio. Nihil est tam uiolentum, tam incontinens sui, tam contumax infestumque retinentibus quam magna uis undae: utetur libertate permissa et iubente natura, quae scindit circuitque complebit. Ut ignis diuersis locis
Abbreviated transcription (Latin):
inducat᷑. Non uides ut illi ꝑpetua cũ claustͥs sins pugna
sit. Quid porro: istinc uñ tm̃ cumultũ uides metus: ema¬
ri ⁊ magno sp̃u erũpentib fluuiis ut ñ humorẽ nat᷑a dis¬
posuit ut undiq nos cũ uoluisset aggͥdi posset. Mentior.
nͥ eruentib t̾ram humor occͣrit. ⁊ qͦtiens nos auaritia aut¬
defodit aut aliq̃ causa penetͣre altius cogit eruenti fms
maris cedit multũ fluminũ ꝑ oꝑata labentiũ. undiq gͦ
erit causa diluuio cũ alie aque subt̃fluunt t̃ras alie cͥc̃¬
fluant. que du coercite uincent annes. annib uingẽt
paludib stagna. Oũum tc̃ mare fontiũ implebit. ⁊ maio¬
re hiatu soluet. Quẽ ad modũ corꝑa nr̃a adegestũ uent̃ ex¬
haurit. quẽ ad modũ in sudorẽ eunt uires: ita tellus liq̃siet.
i aliis causis quiescentib intͣ se quo m̾gat᷑ inueniet S ma¬
gis omĩa coit᷑a crecdid̾mi. Hec longa erit mora exitii. Tep¬

Expanded text:
inducat? Non uides ut illi perpetua cum claustris suis pugna inducat? Non uides ut illi perpetua cum claustris suis pugna sit? Quid porro? Istinc, unde tantum tumultum uides, metus est, e mari et magno spiritu erumpentibus fluuiis. Ubi non umorem natura disposuit, ut undique nos, cum uoluisset, aggredi posset? Mentior, nisi eruentibus terram umor occurrit et, quotiens nos aut auaritia defodit aut aliqua causa penetrare altius cogit, eruendi finmaris conditi, multum fluminum per operta labentium. Undique ergo erit causa diluuio, cum aliae aquae subterfluant terras, aliae circumfluant, quae diu coercitae uincent et amnes amnibus iungent, paludibus stagna. Omnium tunc mare ora fontium im implebit et maiore hiatu soluet. Quemadmodum corpora nostra ad egestum uenter exhaurit, quemadmodum in sudorem eunt uires, ita tellus liquefiet et aliis causis quiescentibus intra se quo mergatur inueniet. Sed magis omma coitura crediderim. Nec longa erit mora exitii: temp
Abbreviated transcription (Latin):
exsiccat. ꝯp̃sso ardore cessabit. ꝑsbunt tot noĩa. caspiũ et
rubrũ mare ãbraici ⁊ creticisins ꝓpontis. i pontus ꝑibit
omẽ discͥmen ꝯfundet᷑ qͥcqͥd in suas partes nat᷑a digesit.
Nõ muri qũꝙͣ non t᷑res tuebunt᷑. N ꝓd̾unt tẽpla supli¬
cib. nec urbiũ sũma. quippe fugientes unda p̃ueniet.
i ex ipsis arcib deferret. Alia ab occasu. alia ab oriente
concͣrent. Unus humanũ genꝰ condet dies. qͥcqͥd tã longa
fortune indulgentia excoluit quiꝙͣ supͣ cet̾os extulit :
notabilia parit̃ atq adornata magnaꝵ q gentiũ regna
facere constituit ad que ñ subito s ex denuntiato uenit.
Iam aũ a pͥmodie mundi cum in hc̃ habitũ exinformiu
q uelut in nouo oꝑe dura molitio olim ad ħ maria se ex¬
ercent. Nõ uides ut fluctus in littora tanꝙͣ exitͣus incͤrat.
Ñ uides ut estus fines suos tͣnseat. ⁊ ĩpossessionẽ t̾raꝵ mare

Expanded text:
exsiccat, compresso ardore cessabit. Peribunt tot nomina, Caspium et exsiccat, compresso ardore cessabit. Peribunt tot nomina, Caspium et Rubrum mare, Ambracii et Cretici sinus, Propontis et Pontus; peribit omne discrimen; confundetur quicquid in suas partes natura digessit. Non muri quemquam, non turres tuebuntur. Non proderunt templa supplicibus nec urbium summa, quippe fugientes unda praeueniet et ex ipsis arcibus deferet. Alia ab occasu, alia ab oriente concurrent. Unus humanum genus condet dies; quicquid tam longa fortunae indulgentia excoluit, quicquid supra ceteros extulit, nobilia pariter atque adornata magnarumque gentium regna facere constituit, ad quae non subito sed ex denuntiato uenit. Iam autem a primo die mundi, cum in hunc habitum ex informi u quandoque uelut in nouo opere dura molitio, olim ad hoc maria se exercent. Non uides ut fluctus in litora tamquam exiturus incurrat? Non uides ut aestus fines suos transeat et in possessionem terrarum mare
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ quo ambiat t̃ras. non qͦ obruat qͥcqͥd illiadiecis neceẽ:
in alienũ locũ exundet. uide gͦ ne t̃ras debebat minꝰ ut ua¬
lidiori infirma succũbat. Incipiet gͦ putrescẽ dehinc de¬
laxata. ire in humorẽ. i assidua tabe destuere. Tunc exili¬
ent sub montib flumina ipsosq impetꝰ qͣtiens iñ aura
tacta manabunt omẽ solum aquas redd̾et sũmi scatu¬
rient montes. Quẽ admotũ in morbũ tͣnseunt sana. ⁊
ulceri uicina ꝯsentiunt. ut q̃ ꝓxima t̃ris fluentib fu¬
erint. ipsa eluent᷑ stillabunt q dem̃ cͣrent. ⁊ hiante płib
locis saxa ꝑ fretũ saliet. ⁊ maria int̾ se conponet. Nicħer̃
adria nicħ siculi eqͦris fauces. nicħ caribdis scnicħ scilla
Om̃s nouũ mare fabulas obrues: ⁊ hinc qui t̃ras cingit oc¬
ceamis excrema sortit᷑ ueniet mediũ. quid gͦ ÷ nicħominꝰ
tenebit alienos m̃ses hiẽps estas ꝓhibit᷑ . i quic̃q tras sictus

Expanded text:
habet quo ambiat terras, non quo obruat: quicquid illi adieceris, necesse est habet quo ambiat terras, non quo obruat: quicquid illi adieceris, necesse est in alienum locum exundet. Uide ergo ne terra debeat minui, ut ualidiori infirma succumbat. Incipiet ergo putrescere, dehinc laxata ire in umorem et assidua tabe defluere. Tunc exilient sub montibus flumina ipsosque impetu quatient; inde aura tacta manabunt; solum omne aquas reddet, summi scaturient montes. Quemadmodum in morbum transeunt sana et ulceri uicina consentiunt, ut quaeque proxima terris fluentibus fuerint, ipsa eluentur stillabuntque, deinde current et, hiante pluribus locis saxo, per fretum saliet et maria inter se componet. Nihil erunt Adria, nihil Siculi aequoris fauces, nihil Charybdis, nihil Scylla: omnes nouum mare fabulas obruet et hic qui terras cingit oceanus extrema sortitus ueniet in medium. Quid ergo est? Nihilominus tenebit alienos menses hiems, aestas prohibebitur, et quodcumque terras sidus
Abbreviated transcription (Latin):
stue corpus nat᷑a gub̾nabule ut arbores ut sata ab inttio
eius usq adexitum. qͥcdã facere qͥcqͥd pati debeat inclu¬
sum: Ut infemine omĩs fut᷑i omĩs ro conphñsa ⁊ i legẽ
barbe canoꝵ q ñcum natus infans ht̃. tocius enĩ corꝑis
⁊ sequentis actus in paruo occulto q limam̃to sunt: sic
origo mundi ñ minus solẽ ⁊ lunam & uices sidum. ⁊ aĩa¬
lium ortus qͣm quib mutarent᷑. t̃rena continut In bis
fuit inundatis que ñ secus qͣm hiemps qͣm estas lege
mundi uentt. Ita ꝙ non plunua istrid fiet s plurua qa¬
bunt nat᷑am. ut nat̾e constituta ꝑagant᷑. Maximã tñ cau¬
integro tote rudes innoxie q gn̾e̾nt᷑. nec suꝑsit in det̾iora
p̃ceptor: plus humoris qͣm fuit sẽꝑ fiet. Hunc enĩ elem̃ta
ad id ꝙ debet᷑ pensa sunt. Aliq̃ oportet alt̾i accedat ut q̃
libram̃to stant: ineqͣlitas tͣbet. accedet humori. Hunc enĩ

Expanded text:
siue corpus natura gubernabile, ut arbores, ut sata, ab initio siue corpus natura gubernabile, ut arbores, ut sata, ab initio eius usque ad exitum quicquid facere quicquid pati debeat, inclusum est. Ut in semine omnis futuri hominis ratio comprehensa est et legem barbae canorumque nondum natus infans habet totius enim corporis et sequentis auctus in paruo occultoque liniamenta sunt, sic origo mundi non minus solem et lunam et uices siderum et animalium ortus quam quibus mutarentur terrena continuit. In his fuit inundatio, quae non secus quam hiems, quam aestas, lege mundi uenit. Itaque non pluuia istud fiet sed pluuia qubunt naturam, ut naturae constituta peragantur. Maximam tamen cauintegro totae rudes innoxiaeque generentur nec supersit in deteriora praeceptor, plus umoris quam semper fuit fiet. Nunc enim elementa ad id quod debetur pensa surit: aliquid oportet alteri accedat, ut quae libramento stant, inaequalitas turbet. Accedet umori; nunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
futa : urrq fit cũ deo uisũ ordiri meliora uet̾a finiri aꝙͣi
cuere res nouo mundo. sic in nos mare enutcit᷑. ut feruorig¬
nis q cũ aliud genis exttũ placuit. Quidã existimant t̃¬
ram ꝙͣ conciter. ⁊i dirupto solo. noua fluminũ capita dede¬
gere que ampliꝰ ut ẽ pleno ꝓfundant. Berosos qui bellũ in¬
t pretatus: ait ista cursu sidum fieri adeo qͥ affirmat ut
conflagͣcioni atq diluuio tẽpus assignet arsura enĩ t̃re¬
na contẽtit. qñq omĩa sida que nc̃ ciu̾sos aguntt cursus
in cancrũ cum uenit sic sub eodẽ gn̾ȩ posita uestigio ut
recta linea exire ꝑ orbes oĩum possit. Inuindationẽ futã
cũ eadiẽ sicłum t̾ba in capͥcornũ cumuerit. Illic solfticiũ
hic bruma conficit᷑. Magne potñtie signa. qñ in ipsa mu¬
tationes anm mom̃ta sunt. & istas ego receꝑim causas. ne¬
q enĩ ex uno÷ canta ꝑnities: u illam que in conflagͣtione
nr̃is place ħ quo tͣnsferendũ putosine aĩa: mundus.

Expanded text:
Utrumque fit, cum deo uisum ordiri meliora, uetera finiri. Aqua et cuere res nouae mundo, sic in nos mare emittitur desuper, ut feruor ignisque, cum aliud genus exitii placuit. Quidam existimant terram quoque concuti et dirupto solo noua fluminum capita detegere, quae amplius ut e pleno profundant. Berosos, qui Belum interpretatus est, ait ista cursu siderum fieri; adeo quidem affirmat, ut conflagrationi atque diluuio tempus assignet: arsura enim terrena contendit, quandoque omnia sidera, quae nunc diuersos agunt cursus, in Cancrum conuenerint, sic sub eodem posita uestigio, ut recta linea exire per orbes omnium possit; inundationem futuram, cum eadem siderum turba in Capricornum conuenerit. Illic solstitium, hic bruma conficitur: magnae potentiae signa, quando in ipsa mutatione anni momenta sunt. Et istas ego receperim causas neque enim ex uno est tanta pernicies, et illam, quae in conflagratione nostris placet, hoc quoque transferendam puto: siue animal est mundus
Abbreviated transcription (Latin):
pidẽ. ꝙͣ illã glatiẽ ex qͣ fieri lapis credit᷑. Aqͣ enĩ celestis
minimũ inse t̾reri bñs. cũ induruit longioris frigoriᷤ.
ꝑtinatia spissat᷑ magis acmag̃ donec omĩ aere exeli¬
Theophrastꝰ ⁊ auctor inponto qͦ qͦscdã ãnes cresce cp̃re
estiuo. Quatuor eẽ iudicant causas. q̃ut qi tc̃ maxime
in hrimorẽ muteabił t̾ra fit aut qi maioresin remote
ĩbres sint cͦꝵ aqͣ ꝑ secretos cimicłos readita tacite suf¬
fundit᷑. Ccia si crebͥorib uentis hostiũ cedit᷑. ⁊ reu̾batꝰ
fluctu ãnis resistit. Qͥcresc̾e̾ uidr̃: ꝙ ñ effundr̃. Qita¬
unt flumina. cũ longiꝰ recessert̃: minꝰ cõsumũt atq
tͣhunt. Ita q̃ inpendio solebat: id increm̃to acciit q̃¬
dã flumina palã in aliquẽ specũ incidt̃. i sic ex ocłis au¬
ferunt᷑ ẽdã ꝯsumunt᷑ paulatĩ i int̃cidt᷑ eodex int̾ual¬

Expanded text:
pidem quam illam glaciem, ex qua fieri lapis creditur. Aqua enim caelestis pidem quam illam glaciem, ex qua fieri lapis creditur. Aqua enim caelestis minimum in se terreni habens cum induruit, longioris frigoris pertinacia spissatur magis ac magis, donec omni aere excluTheophrastus est auctor in Ponto quoque quosdam amnes crescere tempore aestiuo. Quattuor esse iudicant causas: aut quia tunc maxime in umorem mutabilis terra sit, aut quia maiores in remoto imbres sint, quorum aqua per secretos cuniculos reddita tacite suffunditur. Tertia, si crebrioribus uentis ostium caeditur et reuerberatus fluctu amnis resistit, qui crescere uidunt flumina; cum longius recesserunt, minus consumunt atque trahunt: ita quod impendio solebat, id incremento accidit. Quaedam flumina palam in aliquem specum decidunt et sic ex oculis auferuntur. Quaedam consumuntur paulatim et intercidunt; eadem
Abbreviated transcription (Latin):
liast̃ q̃ duratꝰ humor efficit: utiq cͥca medicatorum
lidat᷑: necessario leue: q̃ exuentoso mamꝙ cõcretũ :
enoꝵ dã causa ñ pot̃ reddi. qͣꝵ aqͣ iuolicͥa fec̃diores fa¬
ciat feminas. adeo ut qͣrũ dã uisc̾a longa sb̾ilitate pre¬
dusa: ad conceptũ relaxauit. Qr̃ q̃dã inlicia aq̃ c̃cep¬
cũ feminaꝵ custodiant qͣs solent pete qͥb parũ cenax
uulua: Qđ ad̃ me atcinet: pono ista int̃ teme uul¬
gata. Creditũ: qͣsdã acͥis sexabiẽ afferre corꝑib ꝙͣdã
uitũ legẽ s fedã ex albo uarietatẽ siue infusa siue po¬
ta sit. qđł uiciũ añt hr̃e aqͣm ex rore acollectã. Quis non
gͣuissimas eẽ aqͣs credat q̃ in cͥstallũ exeunt. sont᷑ aũ:
Teniussimis enĩheuentt. qͣs frigꝰ ob ipsã cenuitatẽ facil¬
lime gelat uñ aũ fiat hꝰ modi lapis. ap̃grecos ex ipso no¬
mine apparet Cristallũ enĩ appellant eq̃ hc̃ ꝑcucidũ la¬

Expanded text:
alia sunt quae duratus umor eficit, utique circa medicatorum alia sunt quae duratus umor eficit, utique circa medicatorum lidatur: necessario leue est quod ex uentoso inanique concretum est. Quorundam causa non potest reddi: quare aqua Nilotica fecundiores feminas faciat, adeo ut quarundam uiscera longa sterilitate praeclusa ad conceptum relaxauerit; quare quaedam in Lycia aquae conceptum feminarum custodiant, quas solent petere, quibus parum tenax uulua est. Quod ad me attinet, pono ista inter temere uulgata. Creditum est quasdam aquas scabiem afferre corporibus, quasdam uitiliginem et foedam ex albo uarietatem, siue infusa siue pota sit: quod uitium dicunt habere aquam ex rore collectam. Quis non grauissimas esse aquas credat, quae in crystallum coeunt? Contra autem est: tenuissimis enim hoc euenit, quas frigus ob ipsam tenuitatem facillime gelat. Unde autem fiat eiusmodi lapis, apud Graecos ex ipso nomine apparet: G–krustallon enim appellant aeque hunc perlucidum la
Abbreviated transcription (Latin):
rant᷑. q̃dã ad motũ subimisa sint q̃dã ad eqͥlibͥum aqͣ
descendant. Nãq cũ utͥusq parest pondꝰ. neut᷑ res alt̾i
uͥ aqͣ gͣuior : hoĩs corꝑis aut saxi ñ sut id qͦ ñ uincit᷑
m̾gi. sic euenit ut qͥb dã stagnis ne lapides ꝙ pessũ
eant. de solidis ⁊ duris loquor s̃ enĩ multi pumicosi
tus : auctor ipse ad cutillas natantẽ insulã uado. It a¬
lia inuadosis lacu uehit᷑ lacꝰ instacioẽ uisi ÷ Cutillaꝵ
insula. iarbores ht̃: ⁊ ħbas nutͥit. tñ aqͣ sustinet᷑. ⁊ in
hanc atq illã partẽ. ñ uento tm̃ s aura cõpellit᷑. Nec
unꝗͣ illiꝑ diẽ ac noctẽ uno loco statio:: adeo mouet᷑
leu flatu huic duplex causa ÷ Aq̃ gͣuitas medicate ab¬
lidi: qñuis arbore alat fortasse enĩ leues trũcosfrõdes¬
q in lacꝰ sparsas pingnis humor apphñdit ac iunxit.
Itaq ĩ siqͣ iilla saxa st̃: inuenies aqͦsa ifistulosa. qͣ¬

Expanded text:
dam ad aequilibrium aquae dam ad aequilibrium aquae descendant. Namque cum utriusque pondus par est, neutra res alteri ubi aqua grauior est hominis corpore aut saxo, non sinit id, quo non uincitur, mergi: sic euenit, ut in quibusdam stagnis ne lapides quidem pessum eant. De solidis et duris loquor. Sunt enim multi pumicosi tus est auctor. Ipse ad Cutilias natantem insulam uidi, et alia in Uadimonis lacu uehitur lacus in Statoniensi est. Cutiliarum insula et arbores habet et herbas nutrit: tamen aqua sustinetur et in hanc atque illam partem non uento tantum sed aura compellitur, nec umquam illi per diem ac noctem uno loco statio est: adeo mouetur leui flatu. Huic duplex causa est: aquae grauitas medicatalidi, quamuis arbores alat. Fortasse enim leues truncos frondesque in lacu sparsas pinguis umor apprehendit ac uinxit. Itaque etiam si qua in illa saxa sunt, inuenies exesa et fistulosa, qu
Abbreviated transcription (Latin):
q: c̾tũ tẽpꝰq̃ fuere nig̃ albã feit᷑ lanã. que albe uene¬
rant. nigre abeunt. ħ in boctia annes duo efficiũt
qͦꝵ alt̾i ab effectu melas nom̃ ÷. Ut̃q exeodẽ lacu ex¬
eunt disisa facturi In macedonia qͦ ut ait cheoph¬
tauere ñ alit̃ ꝗͣ̃ infecte mutant᷑. at siłł lana opus
fuit piulaiparat᷑ gͣauntꝰ infector: ad peneion eũdẽ
gregẽ appellant. auctores nouos habeo eẽ in galatia flu¬
m̃. q̃ id inomĩb efficiat eẽ incapadotia qͦ poto equis
nec ulli p̃t̾ea aĩa color mutet᷑. ispargat᷑ albo cutis. es¬
dã lacꝰ eẽ qui nandi imꝑitos ferant: notũ÷ Erat in si¬
cilia ÷ adhuc in syria stagnũ. in qͦ natant. lat̾es ⁊iñ¬
modus. si aqͣgͣuior ÷ leuiorẽ rẽ ꝙͣ ipsa ÷ feit ⁊ tanto supͣ
se extollit. qͣnto erit leuior gͣuiora descendẽt. At si aqͣi
eius rei qͣm contͣ pensab̾: par pondꝰ erit. nec pessũ ibit.
nec estabit s eqͣbit᷑ aq̃. s natabit ꝙ s pene m̾sa. ac nulla

Expanded text:
quae fuere nigra, albam ferunt lanam, quae albae uenerant, nigrae abeunt. Hoc in Boeotia amnes duo efficiunt, quorum alteri ab effectu Melas nomen est: uterque ex eodem lacu exeunt diuersa facturi. In Macedonia quoque, ut ait Theophtauere, non aliter quam infectae mutantur; at si illis lana opus fuit pulla, paratus gratuitus infector est: ad Peneion eundem gregem appellunt. Auctores bonos habeo esse in Galatia flumen, quod idem in omnibus efficiat, esse in Cappadocia quo poto equis nec ulli praeterea animali color mutetur et spargatur albo cutis. Quosdam lacus esse, qui nandi imperitos ferant, notum est: erat in Sicilia, est adhuc in Syria stagnum, in quo natant lateres et mmodus: si aqua grauior est, leuiorem rem, quam ipsa est, fert, et tanto supra se extollet quanto erit leuior; grauiora descendent. At si aquae et eius rei, quam contra pensabis, par pondus erit, nec pessum ibit nec extabit sed exaequabitur aquae et natabit quidem sed paene mersa ac nulla
Abbreviated transcription (Latin):
cũ labant᷑ assidue q̃dã uo̾ cõcitata rapiant᷑. qͥ p̃sto sit
illis aqͣsemꝑ noua. quid simireris ꝗd cũ uenticotũ a¬
fluit. nec ut flumina c̾to alueo ferunt᷑. s ꝑ uastũ ce¬
li spatiũ lato ĩpetu uadit Qͥd siullã undã suꝑ eẽ mi¬
reris. q̃ suꝑueniat tot fluctib fractis: Nicħ deficit.
qͥa inse redit. Oĩm elem̃toꝵ alt̾̃ni recsus st̃. ꝯtucqͥd
alt̾i ꝑit. in alt̾um tͣnsit. inat᷑a partes alias uelut in
pondib cõstitutas exaĩat. ne portionũ eqͥtate t᷑bata
tͣnsit. s ñ ꝙͣ sñ igne ÷. Deche illi calorẽ rigescet. stabit.
durabit᷑ tͣnsiet aer in humorẽ. s nicħominꝰ. Ñ sñ hu¬

Expanded text:
cum labantur assidue, quaedam uero concitata rapiantur, quod praesto sit cum labantur assidue, quaedam uero concitata rapiantur, quod praesto sit illis aqua semper noua: quid, si mireris, quod, cum uenti totum aaequaliter fluit, nec ut flumina certo alueo fertur sed per uastum caeli spatium lato impetu uadit? Quid, si ullam undam superesse mireris, quae superueniat tot fluctibus fractis? Nihil deficit quod in se redit: omnium elementorum alterni recursus sunt; quicquid alteri perit, in alterum transit, et natura partes suas uelut in ponderibus constitutas examinat, ne portionum aequitate turbata transit sed numquam sine igne est detrahe illi calorem: rigescet, stabit, durabitur; transit aer in umorem sed nihilominus non sine u
Abbreviated transcription (Latin):
illas ftagnare qͣm ap̃nos occeanũ. i sinꝰ euis ĩmoeo la¬
tius. qi plus t̃ra in altũ patet c ex illa ꝓfunda copia. is¬
ti ãnesegerunt᷑. Os qͥd miraris sin t̾ra decͣctos ñ sentit
cũ adiectos maria ñ sentiu̾nt quib dã ħ placet causa.
cessario frigescit umbͣ gͣui p̃ssus. Dem̃ piger iĩmocus:
maqͣm cũ sedesiit ferre ꝯu̾tit᷑. Quẽ ad modũ supͣ nos
mutatio aeris imbrẽ facit: ita infra t̾ras flum̃ autri¬
uũ. supͣ nos ñ pot̃ stare sexnis dur igͣuis. Aliqñ enĩ so¬
le tenuat᷑ aliqñ uentis expandit᷑. Itaq int̃ualla mag¬
semꝑ gͦ p̃bebit fontiac flumini: causas placet nobis
sub t̾ra nascentiũ causa. aditias ĩ licet. qͣ fiunt oĩa ex
oĩb Ex aqͣaer. ex aere aqͣ Ignis ex aere. Ex igne aer. qr̃
mo maxime in hanc. Gtͣq enĩ cognata res÷ utͣq gͣuiꝰ
dis qͣnta sunt rursus ex qͣnto ꝓdeant aspice. Miraris

Expanded text:
illas late stagnare quam apud nos oceanum et sinus eius, immo eo laillas late stagnare quam apud nos oceanum et sinus eius, immo eo latius, quo plus terra in altum patet. Ergo ex illa profunda copia isti amnes egeruntur: quos quid miraris, si terra detractos non sentit, cum adiectos maria non sentiant? Quibusdam haec placet causa:  qui necessario frigescit umbra graui pressus, deinde piger et immotus in aquam, cum se desiit ferre, conuertitur: quemadmodum supra nos mutatio aeris imbrem facit, ita infra terras flumen aut riuum; supra nos non potest stare segnis diu et grauis aliquando enim sole tenuatur, aliquando uentis expanditur, itaque interualla magsemper ergo praebebit fonti aut flumini causas. Placet nobis sub terra nascentium causam. Adicias etiam licet quod fiunt omnia ex omnibus, ex aqua aer, ex aere aqua, ignis ex aere, ex igne aer: quarmo maxime in hanc: utraque enim cognata res est, utraque deris quanta sint, rursus ex quanto prodeant adspice. Miraris,
Abbreviated transcription (Latin):
alueos: inmare aufert᷑. Exiguũ: q̃ sorbeat t̾ra. Nedia
seruat aut enĩ arida: ⁊ absunit in se qͥcqͥd infusũ:
aut sociata siꝙͣ supͣ desid̾iũ cecidit: exludit uiõ pͥmis
pliuue q̃ ꝑ nudos rupes deferit᷑. nec hñt t̾ram cuĩ
sidant. Adaice q̃ siccissimis locis putei mactũ acti
uit᷑ ducentoꝵ aut trecentoꝵ pedũ spatiũ inuenuũt
aqͣꝵ ub̾es uenas. in ea altitudine in ꝙͣ aqͣñ penetrat
ut scias illic ñ celestẽ eẽ nec collectuũ hdmorẽ s q ai¬
fontes insũmo montis cacumine redũdant. Apparet
illos sursũ agi: aut ibi cõcipi cũ omĩs pluiiał aq aece¬
rat. Qͥdã existimant. quẽ admodũ in ext̾iori paite traꝵ
uaste paludes iacent magniq inaigabileslaoꝰ quẽ¬
admodũ ingenti spatio maria porrecta sunt infusa ual¬
liu: sic int̾iora t̾raꝵ habundare aqͥs ducib. nec minꝰ

Expanded text:
alueos in mare aufertur; exiguum est quod sorbeat terra, nec id alueos in mare aufertur; exiguum est quod sorbeat terra, nec id seruat: aut enim arida est et absumit in se quicquid infusum est, aut satiata, si quid supra desiderium cecidit, excludit, et ideo primis pluuiae, quae per nudas rupes deferuntur nec habent terram, cui insidant? Adice quod siccissimis locis putei in altum acti ultra ducentorum aut trecentorum pedum spatium inueniunt aquarum uberes uenas in ea altitudine, in quam aqua non penetrat, ut scias illic non caelestem esse nec collecticium umorem, sed, quod diitur, quod quidam fontes in summo montis cacumine redundant: apparet illos sursum agi aut ibi concipi, cum omnis pluuialis aqua decurrat. Quidam existimant, quemadmodum in exteriore parte terrarum uastae paludes iacent magnique et nauigabiles lacus, quemadmodum ingenti spatio maria porrecta sunt infusa uallibus, sic interiora terrarum abundare aquis dulcibus nec minus
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. secreto reu̾tit᷑ colat᷑ q intͣnsitu mare q ꝑ mul¬
tiplices t̾raꝵ anfractꝰ u̾b̾atũ a marituainẽ ponit. ⁊pͣ¬
uitatẽ in tanta soliuarietate saporẽ exuit: ⁊ in sinc̾ã
aqͣm tnsit. ꝯuidã existimant. qͥca̾dex imbb t̾ra cõcip
adillã rursus emittẽ. & b argum̃ti loco ponunt. & pau¬
cissima flumina in hissunt locis: qͥb rarꝰ : mb̾. Iõ sic¬
cas aiunt ethiopie solitudines eẽ: paucosi ĩueniri ĩ
int̾iore affrica fontes q feruida nata celi sit: ⁊pene sẽ¬
ꝑ estiua. Scalide itaq sñ arbore. sñ cuitore. harene iacẽt
uineaꝵ diligens fossor affirmonullã pliuuã eẽ cam
magnã. q̃ t̾ram ultͣ decẽ in altitudinẽ pedes madefa¬
ciat. Om̃is humor int̾ pͥmã crustã cõsumit᷑. nec in ĩfe¬
riora descendit. Quomꝰ gͦ imber suggere pot̾ anib ui¬
res. qͥ sũmã humũ tinguit: Pars maior eiꝰ ꝑ fluminũ

Expanded text:
uenit, secreto reuertitur, colaturque in transitu mare, quod per muluenit, secreto reuertitur, colaturque in transitu mare, quod per multiplices terrarum anfractus euerberatum amaritudinem ponit et prauitatem: in tanta soli uarietate saporem exuit et in sinceram aquam transit. Quidam existimant, quicquid ex imbribus terra concepit, id illam rursus emittere et hoc argumenti loco ponunt, quod paucissima flumina in his sunt locis, quibus rarus est imber. Ideo siccas aiunt Aethiopiae solitudines esse paucosque inueniri in interiore Africa fontes, quia feruida natura caeli sit et paene semper aestiua; squalidae itaque sine arbore, sine cultore harenae iacent uinearum diligens fossor affirmo nullam pluuiam esse tam magnam, quae terram ultra decem in altitudinem pedes madefaciat; omnis umor intra primam crustam consumitur nec in inferiora descendit: quomodo ergo imber suggerere potest amnibus uires, qui summam humum tinguit? Pars maior eius per fluminum
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnseunt. q̃dã hauste fecunditatẽ asfert̃. Ut stet aqua
aut fluat. loci positio efficit. In deuexo fluit. in plano
⁊deuexo continet᷑ i stagnat Aliqñ in adu̾sũ sp̃m impel¬
lit᷑. Tc̃ cogit᷑ ñ fluit. Colligit᷑ ex imbrib. ex suo fonte na
adriuant s magne in ipsolatentesq uł uene unde st̃
Itaq ĩ cũ bib̾m defluxere torrentes. faciẽ suã seruãt.
pͥmũ gͦ q̃ramꝰ quomꝰ ad continuandos fluminũ cͥfus.
tͣra sufficiat. uñ tm̃ aq̃r exeat. Miram᷑ qͥ accessionem
fluminũ maria ñ sentiãt. eq̃ mirandũ: qͥ detͥm̃tum¬
p̃be tm̃ ex recondito possit aut subĩi sic suppleat: Qua¬
cũq rõne reddidimꝰ de flumine. eaderit riuoꝵ ac fon¬
tium. Qͥdã uidicant c̃ram qͥcqͥd aqͣꝵ emisit rursus
acciꝑe. ⁊ obħmaria ñ cresc̾e̾ ꝙ q̃ inflexit: ñ in suũ uitũt
s ꝓtinꝰ reddũt. Occulto eñ itinere subit t̾ras. ⁊ palam

Expanded text:
transeunt, quaedam haustae fecunditatem afferunt. Ut stet aqua transeunt, quaedam haustae fecunditatem afferunt. Ut stet aqua aut fluat, loci positio eficit: in deuexo fluit, in plano et defosso continetur et stagnat. Aliquando in aduersum spiritu impellitur: tunc cogitur, non fluit. Colligitur ex imbribus, ex suo fonte natderiuant, sed et magnae in ipso latentesque uenae sunt: itaque etiam cum hiberni defluxere torrentes, faciem suam seruat. Primum ergo quaeramus quomodo ad continuandos fluminum cursus terra sufficiat, unde tantum aquarum exeat. Miramur, quod accessionem fluminum maria non sentiant; aeque mirandum estbere tantum ex recondito possit, aut subinde sic suppleat? Quamcumque rationem reddiderimus de flumine, eadem erit riuorum ac fontium. Quidam iudicant terram quicquid aquarum emisit rursus accipere et ob hoc maria non crescere, quia quod influxit, non in suum uertunt sed protinus reddunt. Occulto enim itinere subit terras et palam
Abbreviated transcription (Latin):
q dec̾rant. Or alia hib̾nis aquis intumescant. aliaĩ de¬
aqͣs ꝓseqͣm᷑ tã frigidas qͣm calentes. In qͥb calentib q̃¬
rendũ erit. utrũ calid̾e nascant᷑ anfiant. De cet̾is qͦ ꝙ
deisseremꝰ qͣs insignes aut sapor aut aliqͣ reddit utili¬
b q̃dam int̾iora potufouent ⁊ pulmonisac uiscum¬
q̃relas leuant. q̃dam subpͥmunt sangͥnem: Tam uarꝰ
singłis u̾sus. qͣm gustus : aut stant. om̃s aq̃ aut cunt
aut colligunt᷑ aut uarias hũt uenas. Alie dulces sũt:
alie uarie. Asꝑe qͥppe int̾ueniunt false amare q aut
dicat iũ sapo hñt p̃tea nilista discͥmina pͥmũ tactus
frigide calid̾e ꝙ: st̃. dem̃ pond̾is leues igͣuesst. aeiñ colo¬
ris pure st̃. tͣbide. cerule lucide. Dem̃s alubͥtatis. st̃ enĩ
utiles. st̃ mortifere. sunt q̃ cogant᷑ in lapidẽ. q̃a ã tenui¬
esqͣ̃dͥã pingues ẽdam alunt: q̃dã sine ulla bibentisope

Expanded text:
que decurrant; quare alia hibernis aquis intumescant, alia in deque decurrant; quare alia hibernis aquis intumescant, alia in deaquas persequamur, tam frigidas quam calentes: in quibus calentibus quaerendum erit, utrum calidae nascantur an fiant. De ceteris quoque disseremus, quas insignes aut sapor aut aliqua reddit utiliibus; quaedam interiora potu fouent et pulmonis ac uiscererelas leuant; quaedam supprimunt sanguinem: tam uarius singulis usus quam gustus est. Aut stant omnes aquae aut eunt aut colliguntur aut uarias habent uenas. Aliae dulces sunt, aliae uarie asperae; quippe interueniunt salsae amaraeque aut dicat uim sapor. Habent praeterea multa discrimina, primum tactus: frigidae calidaeque sunt; detatis: sunt enim utiles, sunt mortiferae, sunt quae cogantur in lapidem, quaedam tenues, quaedam pingues; quaedam alunt, quaedam sine ulla bibentis ope