comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ⁊ pascha apud hebreos celebs dies erat: qd̾ post
quinq decadas pasche celebrat᷑. unde ⁊ uocabłm sũp¬
fit. Pente enĩ grece quinꝙ in qͦ die scdm legem pa-¬
nes ꝓposiciones de norus frugib offerebant᷑. cuiꝰ fi¬
gͣam annꝰ iubeleꝰ intestamento uet̾i gessit. que nc̃
iterũ ꝑ figam reꝓmissionis et̃nam requiẽ p̃figurat.
Epipħia grece. latine apparitõ. siue manifestõ uoca¬
tur. Eo enĩ die xp̃c syderis indicio: magis apparu¬
it adorandꝰ. Quod fuit figura. primitar᷑ gnͣtiũ c̃dĩttiũ.
runt. Due st̃ aut̃ epiph̃ie. prima. in qͣ natꝰ est xp̃s.
pastorib hebreoꝵ angło nunciante apparuit: scd̃a in
qua exgentiũ popło stella indice ad p̃sepis cunabła
magos ad oraturos exhibuit. Scenophegia sollemp¬
nitas hebreoꝵ de greco in latinũ tab̃nacłorum dedi¬
catio interpretat᷑. que celebrat᷑ a uideis in memo¬

Expanded text:
sicut et pascha, apud Hebraeos celebris dies erat, quod post sicut et pascha, apud Hebraeos celebris dies erat, quod post quinque decadas paschae colebatur; unde et vocabulum sumpsit. Πέντε enim Graece quinque, in quo die secundum legem panes propositionis de novis frugibus offerebantur. Cuius figuram annus iubileus in Testamento Veteri gessit, qiterum per figuram repromissionis aeternam requiem praefigurat. Epiphania Graece, Latine apparitio sive manifestatio vocatur. Eo enim die Christus sideris indicio magis apparuit adorandus: quod fuit figura primitiae credentium gentium. runt. Duae sunt autem Epiphaniae: prima, in qua natus Christus pastoribus Hebraeorum, angelo nuntiante, apparuit: secunda, in qua ex gentium populo, stella indice, ad praesepis cunabula magos adoraturos exhibuit. Scenopegia solemnitas Hebraeorum de Graeco in Latinum tabernaculorum dedicatio interpretatur, quae celebrabatur a Judaeis in memo
Abbreviated transcription (Latin):
tionib ⁊ ipsa xiiii. Porro annis d lxxxuiiii. ex¬
tenta. In qua ut graui senectute fessa malis cre-¬
brioribus. plebs hebrea quassat᷑. Sexta que nc̃
agit᷑ etas. nulla generationũ uel temꝑum serie
certa. sed ut etas decrepita ipsa tocius scłi mor¬
te consurnenda:has er umpnosas plenasq la¬
boribus mundi etates. quiq felici morte uicerunt.
Septima iam sabb̃i ꝑennis etate suscepti. Octauã
beate resurrectionis etatem. in qua semꝑ cum dño
estiuitas. dicta a festis diebus. qiͣ festi ditas.
eo quod in eis solares diuina fit: quibus contͣ¬
rii ft̃ facti. In quib rus fat᷑. idest dr᷑. Sollep̃¬
nitas: a sacͥs dr᷑. ita suscepta ut mutare ob religi¬
onẽ xp̃i nõ debeat: absoluto. idest firmo atq so
s celestia tantũ agunt᷑. Pascha. festiuitatũ omniũ pͥ-¬
ma ẽ: de cuiꝰ uocabło iam suꝑiꝰ dictũ est. Pentecostẽ.

Expanded text:
tionibus et ipsa XXIV, porro annis DLXXXIX extionibus et ipsa XXIV, porro annis DLXXXIX extenta. In qua, ut gravi senectute fessa, malis crebrioribus plebs Hebraea quassatur. Sexta, quae nunc agitur, aetas nulla generationum vel temporum serie certa: sed, ut aetas decrepita ipsa, totius saeculi morte consumenda. Has aerumnosas, plenasque laboribus, mundi aetates quique felici morte vicerunt, septima jam sabbati perennis aetate suscepti octavam beatae resurrectionis aetatem, in qua semper cum Domino s. Festivitas dicta a festis diebus, qeo quod in eis sola res divina fit. Quibus contrarii sunt fasti, in quibus ius fatur, id est dicitur. Sollemnitas a sacris dicitur, ita suscepta ut mutari ob religionem non debeat, ab †solito†, id est firmo atque sosed caelestia tantum agantur. Pascha festivitatum omnium prima est, de cuius vocabulo iam superius dictum est. Pentecoste,
Abbreviated transcription (Latin):
ta est idest hebrea. Apuericia namq homo in¬
cipit nosse. loqui post in fantiam. que hinc appel¬
lata est. quod fari non potest. Tercia ab abraham
usq ad dauid generationes uixta utramq auc¬
toritatem .xiiii. annos uero docce xlii complec¬
tens. hec quedam uelut ad alescentia fuit popłi
dei. Aqua etate quia incipit homo posse genera¬
re. Optherrea maths eungłista generationum ex
abraam sumpsit ȩxordium: qui etiam pater gen¬
tium constitutꝰ est: quando mutatum nomen ac¬
cepit. Quarta. adauuid. usq ad tnͣfiigrationem
babilonis. annos habens uxta hebraicam ueritatẽ
cccc lxxiii. iuheta lxx tnͣssationem. duodecim
amplius generationes . iuxta utrosq codices xuii.
quas tamen euͣngłista matħs certi nrist̾i gr̃a
.xii. ponit. aqua uelut iuuenili etate in popło dei
regum tempora ceperunt. hec namq in hõib
itas apta gub̾nando solet existeret regno. Quin-¬

Expanded text:
ta est, id est, Hebraea. A pueritia namque homo inta est, id est, Hebraea. A pueritia namque homo incipit nosse loqui post infantiam, quae hinc appellata est, quod fari non potest. Tertia ab Abraham usque ad David, generationes juxta utramque auctoritatem XIV, annos vero DCCCCXLII complectens. Haec quaedam velut adolescentia fuit populi Dei, a qua aetate quia incipit homo posse generare, propterea Matthaeus evangelista generationum ex Abraham sumpsit exordium, qui etiam pater gentium constitutus est, quando mutatum nomen accepit . Quarta a David usque ad transmigrationem Babylonis, annos habens, juxta Hebraicam veritatem, CCCCLXXIII; juxta LXX translationem duodecim amplius: generationes juxta utrosque codices XVIII, quas tamen evangelista Matthaeus certi mysterii gratia XIV ponit, a qua, velut juvenili aetate, in populo Dei regum tempora coeperunt. Haec namque in hominibus aetas apta gubernando solet existere regno. Quin
Abbreviated transcription (Latin):
mundi etatib. ac septima uel octaua quietis ui-¬
teq celestis ⁊ supͣ. in comparatione prime eb¬
domadis inqua mundis ornatꝰ est aliquanta ꝑt̾n¬
ximus: ⁊ nunc in comꝑatone eui uniꝰ hominis
qui micro tosinos grece aphilosophis hoc est mi¬
nor mundus solet nuncupari. De eisdem aliqͣnͣ¬
to latiꝰ exponemꝰ. Prima est ergo mundi huiꝰ etaᷤ
ab adam usq ad noe. continens annos iuxta he¬
braicam ueritatẽ. mille sexcentos quinquaginta
sex: iuxta lxx int̾pretes .ũ. cc xlii. benerationes
iuxta utͣamq edicionem numero decem que uni¬
u̾sali est deleta diluuio.sicut pͥmam cuiꝰq hoĩs
obliuio de mergere consueuit etatẽ. Quotus enĩ
quisq est qui suam recordet᷑ in fanciam: Scd̃a¬
etas ã noe usq ad abraam generationes iuxta he¬
braicam auc toritatẽ complexa decem. annos au¬
tem ccxcii. Porro uixta lxx interpretes anni
mille lxxii. generationes uero xi. Hec quasi pue¬
ricta fuit generis popłi dei. ⁊ ideo in lingua in uẽ¬

Expanded text:
mundi aetatibus a septima vel octava quietis vitaeque coelestis et supra in comparatione primae hebdomadis, in qua mundus ornatus est, aliquanta persximus: et nunc in comparatione aevi unius hominis, qui microcosmos Graece a philosophis, hoc est, minor mundus solet nuncupari, de eisdem aliquanto latius exponemus. Prima est ergo mundi hujus aetas ab Adam usque ad Noe, continens annos, juxta Hebraicam veritatem, mille sexcentos quinquaginta VII, juxta LXX interpretes, IIMCC, et XLII, generationes, juxta utramque editionem, numero decem: quae universali est deleta diluvio, sicut primam cujusque hominis oblivio demergere consuevit aetatem. Quotus enim quisque est, qui suam recordetur infantiam? Secunda aetas a Noe usque ad Abraham, generationes juxta Hebraicam auctoritatem complexa decem, annos autem CCXXII, porro juxta interpretes anni mille LXXII, generationes vero XI. Haec quasi pueritia fuit generis populi Dei, et ideo in lingua inven
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtis passibꝰ. ł sqͣmaꝵ nisibꝰ repit: qr ñ ẽ illi spine
rigor ut colubri s in directũ corpuli sui parces gra¬
datim porrigendo contractas. contiabendo porrectas.
motũ explicat. sicq agitatꝰ ꝑlabit᷑. Uermis. mistice

Expanded text:
apertis passibus vel squamarum nisibus repit, quia non est illi spinae apertis passibus vel squamarum nisibus repit, quia non est illi spinae rigor, ut colubri, scilicet in directum corculi sui partes gradatim porrigendo, contractas contrahendo, porrectas motum explicat, sicque agitatus perlabitur. Vermis aute
Abbreviated transcription (Latin):
lat ut locusta ut huc illucq discurrens semi pa
pigris morsibꝰ uniu̾sa ꝯsumit. T̃eredonas greci uo¬
cant lignoꝵ ũmes qd̾ cerendo edant. hos nos thermi¬
tes dicimꝰ. ita enĩ apd̾ latinos ligni u̾mes uocant᷑
qͦs tp̃r mportuno cese arbores gignunt. Tinea ue¬
erodat: unde ⁊ ꝑtinax qd̾ in eandẽ rem idẽtidem
urgeat. Ueries carniũ. enugraneꝰ. lũbriẽ. ascaride.¬
coste. peduculi. pulices. lendix. tarmꝰ. riciꝰ. usia.
cinex. Emigraneꝰ ũmis capitis uocat᷑. Lũbricꝰ intestina¬
auribꝰ canũ. cenos enĩ grece canis ẽ. Usia ẽ u̾mis por¬
ci appellata qͥ haurit. nam uͥ momord̾it adeo locꝰ ar¬
dit. ut ibi uesice fiant. Cunex de simlitudinẽ cuiꝰdã
herbe uocatꝰ. cũꝰ fetorẽ habet. ꝓpͥe aũt ũmis in pu¬
tredine carnę nascit᷑. Tinea. uestim̃tis. eruca in holere.
teredo in ligno. tarmꝰ in bardo. Uermis. ñ ut serpens

Expanded text:
lat, ut locusta, ut huc illucque dilat, ut locusta, ut huc illucque dipigris morsibus universa consumit. Teredonas Graeci vocant lignorum vermes, quod terendo edant. Hos nos thermites dicimus ita enim apud Latinos ligni vermes vocantur quos tempore importuno caesae arbores gignunt. Tinea, veerodat. Unde pertinax, quod in eamdem rem identidem urgeat. Vermes carnium, hemicraneus, lumbricus, ascaridcosti peduculi, pulices, lendix, tarmus ricinus, usia, cimex. Hemicraneus, vermis capitis vocatur. Lumbricus intestinoauribus canum. Cenos enim Graece canis est. Usia est vermis porci, appellata, quia urit. Nam ubi momorderit, adeo locus adet, ut ibi vesicae fiant. Cimex de similitudine cujusdam herbae vocatus, cujus foetorem habet. Proprie autem vermis in putredine carnis nascitur. Tinea in vestimentis, eruca in olere, teredo in ligno, tarmus in lardo. Vermis non, ut serpens,
Abbreviated transcription (Latin):
guis suga ũmis aqͣtił dicta. qd̾ sanguinẽ sugit: potan¬
tibꝰ enĩ insidiant᷑: cumq labit᷑ faucibꝰ. ł uͥ uspiã adhe¬
rescit. sanguinẽ haurit: ⁊ cũ nimio cruore maduerit:
euomit. qd̾ hausit. ita ut recentiorẽ denuo sugat.
Cantarida ũmis t̃̾renꝰ qd̾ humano corꝑi statim ut fu¬
erit applicatꝰ sui adustione uesicas fac̃ plenas humo¬
re. Multispes. ũmis t̾renꝰ ex multitudine pedũ uo¬
catꝰ. q̃ ẽ tractꝰ in globũ cõplicat᷑. nascit᷑ sub petris ex
humore ⁊ t̾ra. Limax. uĩmis limmi dictꝰ. qd̾ in limo ł de
limo nascat᷑: unde ⁊ sordida semꝑ ⁊ inmunda habet᷑.
Bombices. frondiũ ũmes ex cuiꝰ text᷑a bombicinũ con¬
ficit᷑: appellatꝰ aũt ħ nomine ab eo qd̃ enacuat᷑ dum
fila gen̾at. ⁊ aer solꝰ in ea remaneat. Eruca. frondiũ uer
ficam inuolutã in pãpino implicat. s idẽ nͨ aduo¬

Expanded text:
guisuga vermis aquatilis, dicta quod sanguinem sugit. Potanguisuga vermis aquatilis, dicta quod sanguinem sugit. Potantibus enim insidiatur, cumque labitur faucibus vel ubi uspiam adhaerescit, sanguinem haurit; et cum nimio cruore maduerit, evomit qCantarida, vermis terrenus, qui cum humano corpori fuerit applicatus, sui adustione vesicas efficit plenas humore. Multipes vermis terrenus, ex multitudine pedum vocatus, qui contactus in globum conplicatur. Nascitur sub petris ex humore et terra. Limax vermis limi, dictus quod in limo vel de limo nascatur; unde et sordida semper et inmunda habetur. Bombyx frondium vermis, ex cuius textura bombycinum conficitur. Appellatus autem hoc nomine ab eo quod evacuetur dum fila generat, et aer solus in eo remaneat. Eruca frondium vermificam involutam in pampino inplicat se. Idem nec advo
Abbreviated transcription (Latin):
libris cõmemorat dicens. Sunt qͥ cum clauso putre¬
facta spina sepulchro. mutari credant humano san¬
guine medullas. Qd̃ si cred̾r m̃ito euenit. ut sic̃ ꝑ ser¬
pentẽ mors hominis. ita ⁊ morte hominis serpens. ferc̃
aũt qd serpens hominẽ nudũ ñ sit ausꝰ contingere.
Prudens lector cognitis his serpentiũ geñibꝰ. atq ef¬
fectibꝰ. q̃ñ de eis in scͥpt᷑is legas. ñ te pigeat tẽptare. si
aliqͥd possis in sp̃italem sensũ inde rege̾re.
est animal qd̾ plerũq de carne ł de lig¬
no. ł de qͣcũq ret̾rena sine ullo concubi¬
cu gignitur. Licet ñ nũꝙͣ ⁊ ideo uis nascant᷑ sic̃ scor¬
pio. Sunt aũt u̾mes aut t̾re. aut aque. aut aeris aut
carniũ. aut fcondiũ. aut lignoꝵ. aut uestm̃toꝵ. Ara¬
nea ĩunis aeris aberis nutͥm̃to cognominata. qr exi¬
guo corꝑe longa fila deducet. ⁊ tele sẽp intenta. nũꝙͣ
desinit laborare ꝑpetuũ in sua arte suspendiũ. San¬

Expanded text:
libro suo commemorat, dicens: Sunt qui cum clauso putrefacta est spina sepulcro, Mutari credant humanas angue medullas. Quod si creditur, merito evenit ut sicut per serpentem mors hominis: ita et hominis morte serpens. Fertur autem, quod serpens hominem nudum non sit ausus contingere. Prudens lector, cognitis his serpentium generibus atque effectibus, quando de eis in Scripturis legas, non te pigeat tentare, si aliquid possis in spiritalem sensum inde redigere.est animal quod plerumque de carne, vel de ligno, vel de quacumque re terrena sine ullo concubitu gignitur; licet nonnumquam et de ovis nascuntur, sicut scorpio. Sunt autem vermes aut terrae, aut aquae, aut aeris, aut carnium, aut frondium, aut lignorum, aut vestimentorum. Aranea vermis aeris, ab aeris nutrimento cognominata; quae exiguo corpore longa fila deducit, et telae semper intenta numquam desinit laborare, perpetuum sustinens in sua arte suspendium. San
Abbreviated transcription (Latin):
fũgit uenenũ frigidũ. in nat᷑alibꝰ bonis q̃ nob̾ ⁊ in rõna¬
bilibꝰ animantibꝰ uidemꝰ eẽ cõmunia. uiuaci qͣdã
sensꝰ serpens excellit. Unde ⁊ legit᷑ in genesi. S erpens
aũt erat sapientior cunctis animantibꝰ t̃re. Dic̃ aũt
pliniꝰ si credit᷑. qd̾ serpentis capd̃ etiã si cũ duobꝰ eua¬
serit digius. nichil ominꝰ uiuit. Unde ⁊ totũ corpꝰ
obicit ꝓ capite ferientis. anguibꝰ uniũsis. hebes ins̾
est. raro in aduet sũ contuent᷑. nͨ frustra c̃ ocłos ñ in
fronte habeant. s in timporibꝰ. adeo ut tutꝰ audiant
qͣm aspiciant. Nullũ aũt animal intanta celerita¬
te ling̃m mouit ut serpens. ut tͥplicẽ liug̾m habe¬
reuideat᷑ cum una sit. Serpentiũ humida st̃ corꝑa.
adeo ut qͣcũq eunt uiam huniore designẽt. Uestigia
serpentiũ calia st̃: ut cũ pedibꝰ carere uideant᷑. cos¬

Expanded text:
fugit venenum frigidum. In naturalibus bonis, quae nobis et inrationafugit venenum frigidum. In naturalibus bonis, quae nobis et inrationabilibus animantibus videme serpens excellit. Unde et legitur in Genesi: Serpens autem erat sapientior omnibus animantibus terrae . Dicit autem Plinius, si creditur, quod serpentis caput etiam si cum duobus evaserit digitis, nihilominus vivit. Unde et totum corpus obicit pro capite ferientibus. Anguibus universis hebes visus est. Raro in adversum contuentur, nec frustra, cum oculos non in fronte habeant, sed in temporibus; adeo ut citius audiant quam aspiciant. Nullum autem animal in tanta celeritate linguam movet ut serpens, adeo ut triplicem linguam habere videatur, cum una sit. Serpentium humida sunt corpora, adeo ut quaque eunt, viam humore designent. Vestigia serpentium talia sunt ut, cum pedibus carere videantur, cos
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt ⁊ alia serpentiũ geña. ut amodite. ele¬
intie. eamedracontes. Postremo qͣntꝰ nominũ
tantꝰ mortiũ numerꝰ. Om̃s aũt serpentes nat᷑a sua
frigide st̃. nͨ ꝑcutiunt nͥ qñ calescunt. Nam qͣndo
st̃ frigide: nłłm tangunt. Unde ⁊ uenena coꝵ plꝰ
die qͣm nocte nocent. Torpent enĩ noctis algore. ⁊
m̃ito qr frigide st̃ noct̾no rore. in se enĩ adducunt
corpis uaporẽ. gelidi pestes ⁊ nat᷑e frigide. unde ⁊
hieme in nodos torpent. estate soluunt᷑. Inde est
qd̾ dum qͥcũq serpentiũ ueneno ꝑcutit᷑. pͥmũ
obstupescit ⁊ pꝰea uͭ in illo calefactũ ip̃m uirꝰ ex¬
arserit. statim hominẽ extinguit. Uenenũ aũt
dictũ eo qd̃ ꝑ uenas uadit infusa enĩ pestis ꝑ uenas
uegetatione corꝑis aucta discurrit:⁊ aĩam exigit.
Unde ñ posse uenenũ nocere. nͥ hominis tetigerit
sanguinẽ. lucanꝰ: noxia serpentũ est ad mito sanguine
pestis õe aut̃ uenenũ frigidũ ẽ. ⁊ ideo anima qr ignea ẽ.

Expanded text:
Sunt et alia serpentium genera; ut ammodytae, elephantiae, chamaedracontes. Postremo quantus nominum, tantus mortium numerus. Omnes autem serpentes natura sua frigidae sunt; nec percutiunt nisi quando calescunt. Nam quando sunt frigidae, nullum tangunt; unde et venena eorum plus die quam nocte nocent. Torpent enim noctis algore, et merito, quia frigidae sunt nocturno rore. In se enim adducunt vaporem corporis gelidi pestes et natura frigidae; unde et hieme in nodos torpent, aestate solvuntur. Inde est quod dum quicumque serpentium veneno percutitur, primum obstupescit, et postea, ubi in illo calefactum ipsum virus exarserit, statim hominem extinguit. Venenum autem dictum, eo quod per venas vadit; infusa enim pestis eius per venas vegetatione corporis aucta discurrit et animam exigit. Unde non posse venenum nocere, nisi hominis tetigerit sanguinem. Lucanus 9, 614: Noxia serpentium est admixto sanguine pestis. Omne autem venenum frigidum est, et ideo anima, quae ignea est,
Abbreviated transcription (Latin):
aũt nom̃ accepit. qr occultis accessibꝰ serpit: ñ
aꝑtis passibꝰ s sqͣmoꝵ minutissimis nisibꝰ repit.
nes. ñ serpentes s reptilia nominant᷑. Serpentes
aũt reptilia st̃. qr uentre ⁊ pectore reptant. qͦrũ
tot uenena. qͦt geña. tot ꝑnities. qͦt sp̃es. tot do¬
lores. qͦt colores habent. Serpens aũt diabolum
sig̾̃at. ut ẽ ulud in genesi. Serpens erat callidior
cunctis animantibꝰ t̾re. aũt maliciosos homines
atq hereticos. De qͥbꝰ psal ait. Acuer̃t lingͣs suas

Expanded text:
autem nomen accepit, quia occultis accessibus serpit: non autem nomen accepit, quia occultis accessibus serpit: non apertis passibus, sed squamarum minutissimis nisibus repit. nes, non serpentes, sed reptilia nominantur. Serpentes autem reptilia sunt, quia pectore et ventre reptant, quorum tot venena quot genera, tot pernicies quot species, tot dolores quot colores habentur. Serpens autem diabolum significat, ut est illud in Genesi: Serpens erat callidior cunctis animantibus terrae ; aut malitiosos homines atque haereticos, de quibus Psalmista
Abbreviated transcription (Latin):
siunit. fit it̃um cerastes in semita: qr qͦs fideles rep¬
perit. ⁊ se se ad p̃cepti celestis ang̾ta rtiña constrin¬
gens. ñ solũ neqͥtia callide ꝑsuasionis impedit. s
cuã trore potestatis p̃mit.⁊ in ꝑsecutionis angore
pꝰ beneficia ficte dulcedinis exercet cornua potestatis.
Quo in loco equus hunc mundũ sig̃at. qͥ ꝑ elacionẽ
extrema mundi app̃bend̾e nitit᷑. cerastes ille qͥ un¬
gulas mord̾e ꝑhibet᷑. Ungłam qͥppe eqͥ mordere est.
extrema scłi feriendo contingere. ut cadat ascensor eiꝰ
retro. Asceusor eqͥ est qͥsqͥs extollit᷑ in dignitatibꝰ
mundi. Qui retro cadere d̾r ⁊ ñ in faciem. sic̃ saulꝰ
cecidisse memorat᷑. In facie enĩ cadere ẽ: in hac uita
suas unũqͦmq culpas recognoscere. atq peniten¬
do deflere. Retro uͦ qd̾ ñ uidet᷑ cadere ẽ: ex hac uita
repente discedere. ⁊ ad qͣ supplicia ducat᷑ ignorare.
uoce conũsꝰ est. dicens. Salutare tuũ expectabo dñe.¬

Expanded text:
eles reperit, et sese ad coelestis praecepti angusta itinera constringentes, non solum nequitia callidae persuasionis impedit, sed etiam terrore potestatis premit, et in persecutionis angore, post beneficia fictae dulcedinis, exercet cornua potestatis. Quo in loco equus hunc mundum insinuat, qui per elationem christus extrema mundi apprehendere nititur, cerastes iste equi ungulas mordere perhibetur. Ungulas quippe equi mordere est extrema saeculi feriendo contingere. Ut cadat ascensor ejus retro. Ascensor equi est quisquis extollitur in dignitatibus mundi. Qui retro cadere dicitur, et non in faciem, sicut Saulus cecidisse memoratur. In facie enim cadere, est in hac vita suas unumquemque culpas cognoscere, easque poenitendo deflere. Retro vero quod non videtur cadere, est ex hac vita repente decedere, et ad quae supplicia ducatur ignorare. voce conversus est dicens: Salutare tuum exspectabo, Dom
Abbreviated transcription (Latin):
puceo cadat. uis ueneni eiꝰ potantes inficit. ti
cont᷑ maendia repugnans ignes sola animaliũ ecin¬
guit. uiuit enĩ in mediis flãmis sine dolore ⁊ con¬
suũmatione. ⁊ ñ solũ qr ñ urt᷑ s extinguit mcendi
um.⁊ ut breuit̾ suꝑiora recapitulẽ. serpens ẽ cliabo¬
lus ł homines impii. ut ii cu̾ngł̃io. Serpentes geni¬

Expanded text:
puteum cadat, vis veneni eius potantes interficit. Ista contra incendia repugnans, ignes sola animalium extinguit; vivit enim in mediis flammis sine dolore et consummatione, et non solum quia non uritur, sed extinguit incendium. Et ut breviter superiora recapitulem, serpens est diabolus vel homines impii, ut in Evangelio: Serpentes, geni
Abbreviated transcription (Latin):
NGUIS uocabulũ om̃ium serpentiũ genꝰ
qd̃ plicari ⁊ contorqͥ potest. ⁊ inde angu¬
is qd̾ angłosꝰ sit ⁊ nũꝙͣ. rectꝰ. Angues
aũt apd̃ gentiles ꝓgeniis lucoꝵ erant habiti semꝑ.
Colubrũ ab eo dictũ qd̾ colat umbras. ł qd̾ in lubri¬
dictꝰ. eo qd̾ in capite cornua habet similia arietũ.
Cerasta greci cormia dicunt. st̃ illi qͣdri gemina cor¬
nicula. quoꝵ ostentacione ueluti esca illiciens solli¬
citat ⁊ animalia ꝑinit. Totũ enĩ teget arenis nec
ullũ indiciũ sui p̃bet. nͥ ex ea parte qͣ inuitata aricᷤ
ł animalia capit. Est aũt flexuos płꝰ qͣm alii serpen¬
tes ita ut spinã ñ habere uideat᷑. Colubri enĩ ⁊ ce
fiat dan coluber in uia ⁊ cerastes insemita. mordens
ungłas eqͥ. ⁊ cadat ascensor eiꝰ retro. Non solũ enĩ

Expanded text:
nguis vocabulum omnium serpentium genus quod plicari et contorqui potest; et inde anguis quod angulosus sit et numquam rectus. Angues autem apud gentiles pro geniis locorum erant habiti semperColubrum ab eo dictum, quod colat umbras, dictus, eo quod in capite cornua habet similia arietum. Cerata graeci cornua dicunt. Sunt autem illi quadrigemina cornicula, quorum ostentatione veluti esca illice sollicitata, animalia perimit. Totum enim corpus tegit arenis, nec ullum indicium sui praebet, nisi ex ea parte, qua invitatas aves vel animalia capit. Est autem flexuosus plus quam alii serpentes, ita ut spinam non habere videatur. Colubri enim et ceFiat Dan coluber in via, et cerastes in semita mordens ungulas equi, ut cadat ascensor
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ erant ministrauert̃ manꝰ iste. neq pa¬
nem ab aliquo gratis manducauimꝰ. s in la¬
bore ⁊ fatigatione nocte ac die oꝑantes. ne
quẽ ut̃m grauaremꝰ. ⁊ si qͥs ñ uult oꝑari: nec
manducet. Subcinctoriũ aut̃ uocatũ. qd ut
dictũ ẽ. sub brachiis ductã alarum sinim ani¬
bit: atq inde subcingit. Subcinctoriũ aũt sig¬
nificat solidamentũ iusticie ⁊ ueritatis: unde
scͥptum ẽ in ysaia de dño. Et erit iꝰticia cingłm

Expanded text:
mecum erant, ministraverunt manus istae: neque pamecum erant, ministraverunt manus istae: neque panem ab aliquo gratis manducavimus, sed in labore et fatigatione nocte ac die operantes, ne quem vestrum gravaremus . Et: Si quis non vult operari, nec manducet . Succinctorium autem vocatum, quod ut dictum est sub brachiis ductum alarum sinum ambit atque hinc inde succingit. Succinctorium autem significat solidamentum justitiae et veritatis: unde scriptum est in Isaia de Domino: Et erit justitia cingulum
Abbreviated transcription (Latin):
ei
pilis inquit habebat n de lana: qr aliud
austere uestis indicium ẽ. aliud luxurie mol¬
lioris. Lona aut pellicta qua accinatꝰ fuit ⁊¬
helias : mortificationis simbolum ẽ. Porro qd̾
seqͥt᷑. esca aũt eiꝰ erat locuste ⁊ mel siluestre.
habitatori solitudinis congruum fuit: ut nͨ deli¬
cias ciboꝵ. s necessitatẽ humane carnis expleret.
Redimiculũ ẽ qd succinctoriũ siue bracile nun¬
cupamꝰ. qd descendens ꝑ cerracem ⁊ a lat̾ibꝰ col¬
libꝰ diuisum. utraꝵq alarũ sinꝰ ambit. atq
hinc inde succingit. ut constringens latitudi¬
nem uestis. corpꝰ contrahat. atq comungendo
componat. Hunc uulgo bracilem qͣsi bracͥi¬
alem dicunt: qͣmius nunc ñ brachioꝵ. s re¬
num sit cingulum. huiꝰ habitꝰ consuetudinẽ
monachi habuerunt. in egipto cõmorantes.
ita uit brachiis inpigri. ad om̃e opꝰ expeditiq
reddent᷑. illud apłi p̾ceptũ studentes om̃i uir¬
tute complere: qr ñ solum mͥ s etiã his qui

Expanded text:
et pilis, inquit, habebat, non de lana; quia aliud austerae vestis indicium est, aliud luxuriae mollioris. Zona autem pellicea, qua accinctus fuit Elias, mortificationis symbolum est. Porro quod sequitur: esca autem ejus erat locustae et mel silvestre: habitatori solitudinis congruum fuit: ut non delicias ciborum, sed necessitatem humanae carnis expleret. Redimiculum est, quod succinctorium sive bracile nuncupamus, quod descendens per cervicem, et a lateribus colli divisum, utrarumque alarum sinus ambit atque hinc inde succingit, ut constringens latitudinem, vestes ad corpus contrahat, atque conjungendo componat. Hoc vulgo bracile quasi brachiale dicunt; quamvis nunc non brachiorum, sed renum sit cingulum. Hujus habitus consuetudinem monachi habuerunt in Aegypto commorantes, ita ut brachiis impigri ad omne opus, expeditique redderentur, illud Apostoli praeceptum studentes omni virtute complere: Quia non solum mihi, sed etiam his qui
Abbreviated transcription (Latin):
bulle qd̃ similes sint rotundit᷑e bullis: que in
aqia uento inflantur. Monile ornamentum
ex geminis est : qd̾ solet᷑ feminaꝵ pendere collo.
riis inmodum facture serpentis. Licet ⁊ segmen
⁊ paruula cimis. Plerumq autem ⁊ ꝑmonile om̃a
ornamenta matronaꝵ sig̃c̃ant᷑: quioquid illis
mun̾e̾ dat᷑. Murena uulgo uocat᷑. qd̾ scilicet
It

Expanded text:
bulle, quod similes sunt rotunditate bullis, que in bulle, quod similes sunt rotunditate bullis, que in aqua vento inflantur. Monile ornamentum ex gemmis est, quod solet ex feminarum pendere collo, riis, in modum facture serpentis. Murena vulgo et parvola cunis. Plerumque autem et per munile omnia ornamenta matronarum significantur, quidquid illis munere datur. Murena vulgo vocatur quod scilicet in
Abbreviated transcription (Latin):
quale est ornamentum capitis deuotaꝵ. s pille¬
um uiroꝵ est. mitre autem feminaꝵ. Redimicla
autem sunt. quibꝰ mitra alligat᷑. pilleum aũt ut
p̃diximus apelle erat. Nam mnttra: ex lana est. Ri¬
cula est mitra uirginalis capitis. Nitte sunt que
in crinib in nectuntur: quibꝰ fluentes religant᷑
capilli. Et urete dicte: qd̾ uinciunt. Tenia aut̃ uit¬
tarum extremitas dependens diu̾soꝵ coloꝵ. Item
uicta est qua corona uincit᷑. Tenia uero extrema pars
uicte: que dependet corone. Discͥminalia capitis
Nam discͥminare diuidẽ dr᷑. Acus sunt quibus
In aures ab aurium foraminibꝰ nuncupate. qͥb
p̃ciosa grana lapidum dependunt. harum
usus ingrecia puelle utraq aure. Pueri tan¬
tum cdextra gerebant. Torques sunt circuli au
rei: a collo ad pectus usq pendentes. Torques aut̃
⁊ bulle auiris gerunt᷑: a feminis uero monilia
& catella. Dicte autem torques qd̾ sint torte. ⁊

Expanded text:
quale est ornamentum capitis devotarum: sed pilequale est ornamentum capitis devotarum: sed pileum virorum est, mitra autem feminarum. Redimicula autem sunt, quibus mitra alligatur: pileum autem ut praediximus a pelle erat. Nam mitra ex lana est. Ricula est mitra virginalis capitis; vittae sunt, quae in crinibus innectuntur, quibus fluentes religantur capilli: et vittae dictae, quod vinciant. Taenia autem vittarum extremitas dependens diversorum colorum. Item vitta est, qua corona vincitur; taenia vero extrema pars vittae quae dependet coronae. Discriminalia capitis nam et discriminare dividere dicitur. Acus sunt, quibus tur capilli. Inaures ab aurium foraminibus nuncupatae, quibus pretiosa grana lapidum dependent: harum usus in Graecia, puellae utraque aure: pueri tantum dextera gerebant. Torques sunt cirrei, a collo ad pectus usque pendentes. Torques autem et bulle a viris geruntur, a feminis vero monilia et catelle. Dicte autem torques, quod sint torte et
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationis cireuidationem sigc̃i uñ scriptum
est. Coronans coronaui te. tribulatione. Fam dia¬
dema quidã dict̃ ẽẽ ornam̃tũ capitis orna. matro¬
narum ex auro & genimis cõtextũ: qd̾ inse circũ¬
actis extremitatib retro ad stringit᷑⁊ ex inde dicꝰ¬
tũ grece qd̾ pͣligetur. In fusa est. fasciola sacerdo¬
talis capitis asba. in modum diadematis aqm
uitte ab utraq parte de pendent: que infulam
Infula autem plerumq lata erat. plerũq tortiliˢ
de albo ⁊ cocco. Apex est pilleũ subtile. qd̾ sac̾do¬
tes gentiles utebant᷑ : appellatus ab apiendo .i. al
ligando. Nam uirgula que in pilleo erat conecta¬
batur filo: quod fiebat ex lano hoste. Galerum.
pilleum expelle cese hostie factum. Pilleum
autem dictum apelle hostͥe: unde fiebat. Cidarisn¬
⁊ ipsi id sacerdotum erat: q̃d̾ aplerisq inttͣuo¬
catur. Mitra est. pilleum frigium. caput ꝓtegens

Expanded text:
tribulationis circumdationem significat; unde scriptum tribulationis circumdationem significat; unde scriptum est: Coronans coronavi te tribulatione . Nam diadema quidam dicunt esse ornamentum capitis matronarum ex auro et gemmis contextum, quod in se circumactis extremitatibus retro astringitur, et exinde dictum Graece, quod praeligetur. Infula est fasciola sacerdotalis capitis, alba, in modum diadematis, a qua vittae et ab utraque parte dependent, quae infulam Infula autem plerumque lata erat, plerumque tortilis, de albo et cocco. Apex est pilleum sutile quod sacerdotes gentiles utebantur, appellatus ab apiendo, id est adligando. Nam virgula, quae in pilleo erat, conectebatur filo, quod fiebat ex lana hostiae. Galerium pilleum ex pelle caesae hostiae factum. Pilleum autem dictum a pelle hostet ipsa sacerdotum erat, quod a plerisque mitra vocatur. Mitra est pileum Phrygium caput protegens,
Abbreviated transcription (Latin):
exinde usq hodie gens ipsa retinet. Athenienses enĩ
ciclade̾s aureas gerebant partim in uertice nõ nulli
ĩ fronte. Non enim eandem st̃ insignia oĩm reg¬
noꝵ. Gentiliũ uates infusa apices pillea siue gale¬
reposita est mͥ corona iusticie. Qm̃ spiritaliũ ꝓfec¬
tuũq ꝯsũmatõ ꝓuehit ad coronam. recte hoꝵ
quoq remineratio noĩe corona uocitat᷑. Item
Ait. Posuisti incapite eiꝰ coronam de lapide p̃cioso.
Et item. benedices inquit coronam anni benig¬
nitatis tue. Corona enim non imꝓbe circũ eun¬
tium discipłoꝵ uidet᷑ sigcare ⁊uentum. qͥa ip̃m
Doçentem flesid̾antium apłorum cͥcuitus ambi-¬
ebat. Hec erat corona capitis. hoc regale diade¬
ma. qd̾̃ non ornaret impositum s de xp̃o dño po-¬
eiꝰ ornaret᷑. In hac enim corona & tocius mundi
circulum m̾ito pot̾imꝰ ad u̾tere: in quo generalis
significat᷑ eccl̃ia. In contͣriam uͦ torona ponit᷑ qñ

Expanded text:
exinde usque hodie gens ipsa retinet. Athenienses enim exinde usque hodie gens ipsa retinet. Athenienses enim cicladas aureas gerebant partim in vertice, nonnulli in fronte. Non enim eadem sunt insignia omnium regnorum. Gentilium vates infulas, apices, pillea sive galereposita est mihi corona justitiae . Quomodo spiritalium profectuum consummatio provehit ad coronam: recte horum quoque remuneratio nomine coronae vocitatur. Item ait: Posuisti in capite ejus coronam de lapide pretioso . Et item: Benedices, inquit, coronam anni benignitatis tuae . Corona enim non improbe circumeuntium discipulorum videtur significare conventum: quia ipsum docentem desiderantium apostolorum circuitus ambiebat; haec erat corona capitis, hoc regale diadema, quod non ornaret impositum, sed de Christo Domino potius ornaretur. In hac enim corona et totius mundi circulum merito poterimus advertere, in quo generalis significatur Ecclesia. In contrarium vero corona ponitur, quando
Abbreviated transcription (Latin):
dicta. eo qd̃ eorum cultu ora uultꝰq de¬
corent᷑. In ornam̃tis aut̃ uirtutũ uarie¬
tates uel diu̾se carismatũ grẽ. que aĩas hoĩm
ornant intelligi possunt. Uñ inezechiele dñs
ad iudeam dicit. Induite subtiłib: ⁊ ornau
te. Et alibi scriptum est. Ornaui te inmo¬
nilib. Econtrario uero in salomone ita legit᷑. Ecce mu¬
lier in ornamento meretricio: hoc est heretica pͣui¬
tas sophistica locutione. & falso uirtutũ colore. Pͥ¬
in honoris signũ. Que iõ rncapite regum ponitur
ad significandos cͥcũfusos in orbe popłos. quibꝰ accĩc¬
tus quasi cap̃ suũ coronat᷑. Nomen corone hac xx
cã uocatr̃. eo qd̾ in inicio cͥcũ aras cͣreret᷑. atq yma
ginẽ circuitꝰ uel cori ẽẽ formatam & nominatam
coronam imꝑatores romani. & reges quidam gen¬
tiũ aureis coronis utunt᷑. Pse tiaras gerunt s re-¬
ges rectas. satapre ĩ cͦuas. Reꝑta aute thiara ase¬
mrramide assirioꝵ regina. qd genus ornamenti

Expanded text:
ultusque decorentur. In ornamentis autem virtutum varietates vel diversae charismatum gratiae, quae animas hominum ornant, intelligi possunt; unde in Ezechiele Dominus ad Judaeam dicit: Indui te subtilibus, et ornavi te . Et alibi scriptum: Ornavi te in monilibus . E contrario vero in Salomone ita legitur: Ecce mulier in ornamento meretricio , hoc est, haeretica pravitatis sophistica locutione, et falso virtutum colore. Pre regii honoris signum, quae in capite regum ponitur ad significandos circumfusos in orbe populos, quibus accinctus quasi caput suum coronatur. Nomen coronae hac ex causa vocatum, eo quod in initio circum aras curreretur, atque aginem circuitus vel chori et formatam et nominatam coronam. Inperatores Romani et reges quidam gentium aureas coronas utuntur. Persae tiaras gerunt; sed reges rectas, satrapae incurvas. Reperta autem tiara a Semiramide Assyriorum regina. Quod genus ornamenti
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ꝑ diminutionẽ dicti: a circłis
⁊ anis. qui sunt circũ brachia ⁊ cir¬
cum crura. Unde ⁊ signa eoꝵ: ꝑ diminu¬
tionẽ sigilla. Nam signa maiora sunt: si¬
gilla uͦ qͣsi minoea signa. Anulos homines
pͥmũ gestare ceꝑunt. qͣrto a pollice digito:
Qd ea uena quedam ad cor usq ꝑtingunt.
Qͣm notandam ornandamq aliqͣndo insig¬
ni uet̾es putauerunt. Apud romanos anu¬
li de publico dabant᷑ : ⁊ ñ fine discrimine.
Nam dignitate p̃cipuis uiris. geminati da¬
bant᷑: cet̾is solidi. Anulum auretim neq
seruus neq lib̾tinꝰ gestabat in publico. s¬
anulo aureo liberi utebant᷑. lib̾tin ar¬
genteo. serui ferreo. Anulus fidei signacłm
demonstrat: ut ẽ illud. Date anulum in
manu eiꝰ: hoc ẽ fidei indicium in bona oꝑa¬
tione. In ysaia qͦ uͥ enum̾ant᷑ ornam̃ta mul¬
tiplicia : mitre ⁊ cet̾oꝵ mentio fit. Ita ⁊ leg̾r.
In die illa auferet dñs ornam̾tũ calciam̃toꝵ

Expanded text:
autem per diminutionem dicti a circulis et anis, qui sunt circum brachia, et circum crura: unde et signa eorum per diminutionem sigilla: nam signa majora sunt, sigilla vero quasi minora signa. Annulos homines primum gestare coeperunt quarto a pollice digito, quod eo vena quaedam ad cor usque pertingat, quam notandam ornandamque aliquo insigni veteres putaverunt. Apud Romanos annuli de publico dabantur, et non sine discrimine. Nam dignitate praecipuis viris gemmati dabantur, caeteris solidi. Annulum aureum neque servus neque libertinus gestabat in publico: sannulo aureo liberi utebantur, libertini argenteo, servi ferreo. Annulus fidei signaculum demonstrat, ut est illud: Date annulum in manu ejus , hoc est, fidei indicium in bona operatione. In Isaia quoque, ubi enumerantur ornamenta multiplicia, mitrae et caeterorum mentio fit, ita legitur: In die illa auferet Dominus ornamenta calceamentorum,
Abbreviated transcription (Latin):
est lata zona. ⁊ munꝰ lata semicintiũ:
ꝑ diminutionẽ cingulum nominatũ. Cincto aũ.
nem scõꝵ sigc̃at: ut ẽ illud in psalmo. Precintisti
me leticia. cumi cantem tͥ gła mea: ret ñ cõpungar.
Baltheus cingłm militare ẽ : dictꝰ. ꝓ eo qd ex eo sig¬
na dependent. ad demonstrandã legionis militaris
sũmam .i. sex milium sexcentoꝵ: ex quo ntimero
⁊ ip̃i consistunt. Unde ⁊ balteris d̾r. Non tantũ¬
qͦ cingit᷑: s etiam a qͦ arma dependent. Baltrus uͦ

Expanded text:
est lata zona, et minus lata semicinctium,est lata zona, et minus lata semicinctium,per diminutionem cingulum nominatum. Cinctu autem nem significat, ut est illud in psalmo: Praecinxisti me laetitia, ut cantet tibi gloria mea ut non compungar . Balteus cingulum militare est, dictus per hoc, quod ex eo signa dependent ad demonstrandam legionis militaris summam, id est, sex millium sexcentorum, ex quo numero et ipsi consistunt: unde et balteus dicitur; non tam quod cingitur, sed etiam a quo ar
Abbreviated transcription (Latin):
malam partẽ in iudicũ: p̃ter torques aureas came¬
loꝵ. hoc ẽ ornatam eloquentiã peccatoꝵ. Armullas
ut in euͣngłio. Date anulũ in manu eiꝰ. Item anuł
obsignatio lacte legil ẽ Non enĩ om̃ib
patet mistica ⁊ occulta sacre scͥpt᷑e intelligentia.
Unde scͥptum ẽ in apocalipsin.. Uidi librũ in dex¬
tera sedentis. signatũ sigillis septẽ. Et alibi. Clati¬
si inqͤt signatiq st̃ sermones. Specula qͦ p̾cepta
diuina. siue exemplaria p̾cedentiũ patrũ intelligunt᷑.
Unde scͥptum ẽ in exodo. secit ⁊ labrum ereum cũ
basi sua de speculis mulierũ excubantiũ in hostio
tab̾nacłi: hoc ẽ sc̃ar animaꝵ que in obseruantia
mandatoꝵ dei cotidie tugilant. In polimito uaria
uurtutũ carismata intelligunt᷑: ut ẽ illud in ere¬
chielẽ. unxi te oleo: ⁊ uestiui te discoloribꝰ. Et in ali¬
am partem. Negotiatores tui. hoc ẽ uri multi. in uo

Expanded text:
malam partem in libro Judicum: Praeter torques aureas camemalam partem in libro Judicum: Praeter torques aureas camelorum , hoc est ornatam eloquentiam peccatorum. Armillas ut in Evangelio: Date annulum in manu ejus . Item annulus obsignatio sacrae legis est: non enim omnibus patet mystica et occulta sanctae Scripturae intelligentia; unde scriptum est in Apocalypsi: Vidi librum in dextera sedentis signatum sigillis septem ; et alibi: Clausi inquit, signatique sunt sermones . Specula quoque praecepta divina sive exemplaria praecedentium patrum intelliguntur: unde scriptum est in Exodo: Fecerum excubantium in ostio tabernaculi , hoc est sanctarum animarum, quae in observantia mandatorum Dei quotidie vigilant. In polymito varia virtutum charismata intelliguntur, ut est illud in Ezechiele: Unxi te oleo et vestivi te discoloribus ; et in aliam partem: Negotiatores tui, hoc est, Tyri, involucre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbiam suam ꝑdid̾unt acus: qͥbꝰ om̃ium pͣceptoꝵ
regła stringebat᷑. ꝑdid̾unt specła que obtule¬
runt in exodo manentes in foribꝰ tab̾nacłi mu¬
lieres ad lut̾em dñi fabricandam: de qͥbꝰ ⁊ pau
lus apłs loquebat᷑. uidemꝰ aũt nunc ꝑ specłm
in enignate. Amisercuit sindones ⁊ uittas qͥbꝰ
oꝑiebant humeros. ⁊ fluentẽ huc atq illuc
animũ constringebant: ⁊ theristra. quo tutis¬
simo in estibꝰ tegebant᷑ umbracło. Item maures
obedientia siue intellectꝰ in scͥpturis rectꝰ intelli¬
git᷑: unde in exodo. uiri cum mulieribꝰ p̾buer̃t
arnillas ⁊ inaures : anulos ⁊ dextrabia. In ma¬
lam uͦ partẽ aliqͣndo hec significationẽ trahunt.
ut ẽ illud. qd ob formationẽ uituli conflatilis
in exodo legit᷑. uͥ dixit aaron. tollite madires aure
Et in libro udicũ dixit gedeon ad popłm. date mͥ
cus intelligit᷑: nt in ezechiel. Dedi inqͥe armillas
in manibꝰ tiuis. ⁊ torquẽ circa collum tuũ: ⁊ in

Expanded text:
biam suam perdiderunt acus, quibus omnium praeceptorum regula stringebatur. Perdiderunt specula, quae obtulerunt in Exodo manentes in foribus tabernaculi mulieres ad luterem Domini fabricandum : de qulus apostolus loquebatur: Videmus autem nunc per speculum in aenigmate . Amiserunt sindones et vittas, quibus operiebant humeros, et fluentem huc atque illuc animum constringebant, et theristra, quo tutissimo in aestibus tegebantur umbraculo. Item inaures obedientia sive intellectus in scripturis rectus intelligitur: unde in Exodo viri cum mulieribus praebuerunt armillas et inaures, annulos et dextralia. In malam vero partem aliquando haec significationem trahunt, ut est illud, quod ob fornicationem vituli conflatilis in Exodo legitur, ubi dixit Aaron: Tollite inaures aureaEt in libro Judicum Gedeon ad populum dixit: cus intelligitur, ut in Ezechiele: Dedi, inquit, armillas in manibus tuis, et torquem circa collum tuum . Et in
Abbreviated transcription (Latin):
auri metallo in uirgulis lentiscente qͣdam or¬
dinis flexuosi cathena contexit᷑ in similitudi¬
nem murene serpentis: que ad collum or¬
nandam aptat᷑. Hec ⁊ int̾clum auri atq ar¬
genti: texit᷑ uirguilis. Unde ⁊ in canticis dr
canticoꝵ. Muremilas aureas faciemꝰ tͥ. uermicła¬
tas argento. In murenulis qͥppe scͥpt᷑a sc̃a osten¬
dit᷑. que atiro sp̃italium sensuum fulget in¬
teriꝰ: ⁊ argento celestis eloquii nitet. Dex¬
tras cõmunes ẽẽ turoꝵ ac feminaꝵ: qr utriq
uirtutẽ. Unde ⁊ qͦndam: uulgo uinlie dice¬
bant᷑. Ab intellectu aũt circuli armilla ñ
discrepat: qr ip̃a qͦ hoc uͥ pon̾r ambiendo
constringit. Sed armilla latius extendit᷑:
circulus rotundꝰ fit. fibule sunt qͥb pectꝰ
feminaꝵ ornat᷑. ł palliũ tenet᷑: a uiris in
humeris. seci cingłm in lumbis. Lunule st̃
ornam̾̃ta mulierũ. in lune similitudine:
bullule auree dependentes. S pecula sunt:
in qͥb femine uultꝰ suos intuunt᷑. Dictũ

Expanded text:
auri metallo in virgulis lentescente quaedam ordinis flexuosi catena contexitur in similitudinem muraenae serpentis, quae ad collum ornandum aptatur. Haec et interdum auri atque argenti texitur virgulis. Unde et in Canticis dicitur canticorum: Muraenulas aureas faciemus tibi vermiculatas argento . In muraenulis quippe Scriptura sancta ostenditur, quae auro spiritalium sensuum fulget interius, et argento coelestis eloquii nitet exterius: dextras communes esse virorum ac feminarum, quia utriusque virtutem; unde et quondam vulgo viriolae dicebantur. Ab intellectu autem circuli armilla non discrepat, quia ipsa quoque hoc, ubi ponitur, ambiendo constcirculus rotundus fit. Fibulae sunt quibus pectus feminarum ornatur, vel pallium tenetur a viris in humeris, seu cingulum in lumbis. Lunulae sunt ornamenta mulierum, in lunae similitudinem bullulae aureae dependentes. Specula sunt in quibus feminae vultus suos intuuntur. Dictum
Abbreviated transcription (Latin):
qua tegit᷑ pectꝰ ⁊ pu̾pille cõpͥmunt᷑. atq cris¬
panti cingło angustiꝰ pectꝰ artat᷑: ⁊ dicta fascia
qd in modũ fasciculi corpꝰ alligat. hinc ⁊ fasci¬
ola: qͥbꝰ uuiln̾a colligant᷑. Potest aũt in fascia sol¬
licita mentis custodia erga cogitaciones ꝑuersas
⁊ desid̾ia nosciua intelligi. qͣm mulier. hoc ẽ fide¬
lis anima ad conseruationẽ sui sibimet ip̃i ad
pectoralis sue. ⁊ reliqͣ.

Expanded text:
qua tegitur pectus et papille comprimuntur, atque crispanti cingulo angustius pectus arctatur. Et dicta fascia, quod in modum fasciculi corpolae, quibus vulnera alligantur: potest autem in fascia sollicita mentis custodia erga cogitationes perversas et desideria nociva intelligi, quam mulier, hoc est, fidelis anima ad conservationem sui sibimetipsi adhipectoralis suae? etc.
Abbreviated transcription (French):
toꝵ crinium compago retinet᷑. ne laxius fluant:¬
⁊ insparsos dissipent᷑ capillos. Habent ⁊ specła
qͥb consid̾ant uultũ suũ. ⁊ siqͣd deeẽ uid̾int.
addunt ornatui. Habent sindones que uocant᷑
anrictoria. ⁊ uittas. qͥbꝰ cͥnes ligant᷑. habent ⁊¬

Expanded text:
torum crinium compago retinetur, ne laxius fluant, ettorum crinium compago retinetur, ne laxius fluant, et in sparsos dissipentur capillos. Habent et specula, quibus considerant vultum suum, et si quid deesse viderint, addunt ornatui. Habent sindones, quae vocantur amictoria: et vittas, quibus crines ligantur,
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpturaꝵ: ⁊ olfactoriola. ut xp̃i bonꝰ odor simꝰ.
⁊ mnaures. ne audiamꝰ uidiciũ sanguinis. s
dñi uerba dicentis. qͥ habet aures audiendi
audiat. ⁊ anulos. qͥb signam᷑ ad dñi milici¬
am quẽ d̾s signauit pat̾. tinde d̾r ad pͥncipẽ
tyri. tu es signacłm similitudinis: filiꝰ qͦ ꝓdi¬
gus. cum stola recepit antilũ. ⁊ calciam̃ta ⁊ gem¬
mas in fronte pendentes. qͥbꝰ nr̃a ora decorant᷑.
de cuiꝰ capitis ornam̾to. ⁊ in psalmo legimꝰ.
sicut ungrientũ in capite qd descendit in bar¬
bam barbam aaron. Muitatoria iuxta anago
gen. illa st̃. de qͥbꝰ d̾r. ibunt de urirtute in rurtutẽ.
⁊ lincheamina ut lauti in dño deliciis ꝑfruam᷑.
ꝑdidunt filie sion. q̃ ambulauer̃t extento
collo. ⁊ ocłoꝵ nutib suꝑbiam gestierunt: pu¬
tantes sue e̾ẽ potentie qd habebant. ⁊ ñ do¬
mini gr̃e. Habent acus mulieres. qͥb orna¬

Expanded text:
Scripturarum. Et olfactoriola, ut: Christi bonus odor simus . Scripturarum. Et olfactoriola, ut: Christi bonus odor simus . Et inaures, ne audiamus judicium sanguinis, sed Domini verba, dicentis: Qui habet aures audiendi audiat : et annulos, quibus signamur ad Domini militiam, quem Deus signavit Pater. Unde dicitur ad principem Tyri: Tu es signaculum similitudinis . Filius quoque prodigus cum stola recepit annulum , et calceamenta, et gemmas in fronte pendentes, quibus nostra ora decorantur. De cujus capitis ornamento, et in psalmo legimus: Sicut unguentum in capite, quod descendit in barbamgen illa sunt, de quibus dicitur: Ibunt de virtute in virtutem . Et linteamina, ut lauti in Dperdiderunt filiae Sion, quia ambulaverunt extento collo, et oculorum nutibus sutantes suae esse potentiae, quod habebant, et non Domini gratiae. Habent acus mulieres, quibus cr
Abbreviated transcription (Latin):
geminas in fronte pendentes. ⁊ mutatoria.
⁊ pallia. ⁊ lintheamina. ⁊ acus. ⁊ specula. ⁊
sindones. ⁊ uittas.⁊ theristra. Mistica eoꝵ sig¬
nificatio a scĩs doctorib lucide exposita ẽ. Des¬
cribit monilia feminaꝵ. Et ꝑ hec insignia ci¬
uitatũ ł iuxta anagogen uariarum ornam̾¬
ta uirtutum. Habent mulieres in lune si¬
militudinẽ bullulas dependentes. qͣs nos ad
eccłe ornam̃ta tnsferimꝰ. que ilbuminat᷑ sole iu¬
sticie. Torques qͦ que ad pectꝰ usq pendent. in¬
telligentiam ac pͥncipalẽ mentis in corde de¬
monstrant. ⁊ monilia que uno sermone om¬
nia ornam̾̃ta sigc̾ant. ⁊ armillaꝵ bona oꝑa
qͣles rebecca accepit in sponsalibꝰ. ⁊ mitras ca¬
pitis ornam̃ta.⁊ discͥminalia. rit iudicram
habeat singłoꝵ. ⁊ penscelidas. qͥbꝰ nr gressris
ornat᷑. ⁊ audimꝰ pes tuus ñ offendet. ⁊ erriet
pedes meos a lapsu. ⁊ murenulas quie auri
atq argenti texunt᷑ uirgulis. sensu uidelicet

Expanded text:
n fronte pendentes, et mutatoria, et pallia, et linteamina, et acus, et specula, et sindones, et vittas, et theristra . Mystica eorum significatio a sanctis doctoribus lucide exposita est. Describit monilia feminarum, et per haec insignia civitatum, vel juxta anagogen variarum ornamenta virtutum: habent mulieres in lunae similitudinem bullulas dependentes, quas nos ad Ecclesiae ornamenta transferimus, quae illuminantur sole justitiae. Torques quoque, quae ad pectus usque dependent, intelligentiam ac principatum mentis in corde demonstrant. Et monilia quae uno sermone omnia ornamenta significant, et armillarum bona opera, qualia Rebecca accepit in sponsalibus: et mitras capitis ornamenta et discriminalia, ut judicium habeat singulorum, et periscelidas, quibus noster gressus ornatur: ut audimus: Pes tuus non offendet . et: Eruet pedes meos a lapsu . Et muraenulas, quae auri atque argenti texuntur virgulis, sensum videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
serint. sp̃u narium eos extrahunt de cau̾nis. ⁊ suꝑa¬
ta ꝑuitie ueneui. eoꝵ pabulo reparant᷑. Dictamnũ
herbam ip̃i ꝑdid̾unt. Nam ea pasti: excutiunt accep¬
tas sagutas. Mirant᷑ aũt sibilum fistulaꝵ: arroptis
auribꝰ acute audiunt. Submissis nil si qͣ mũisa flu
nunt. sibiq inuicem succedentis nlłm laborẽ ponderis

Expanded text:
erint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et superata pernicie venenorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt. Nam ea pasti excutiunt acceptas sagittas. Mirantur autem sibilum fistularum; erectis auribus acute audiunt, submissis nihil. Si quando immenunt, sibique invicem succedentes, nullum ponderis
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓpħa ait. Si c̃ ceruꝰ desid̾at ad fontes aqͣrũ: ita desid̾at
anima mea ad te d̾s. Est eiĩ illud anunal: pͥmũ innox¬
ium. Deinde uelocissimũ: t̃cio desid̾io mardescente si¬
ticulo sũ. Serpentes naribꝰ trahit: qͣs ut uorauerit.
ueneno estuante ꝑmorꝰ: ad fontẽ aqͣrum qͣnta po¬
dest uelocitate festinat. Amat enĩ aqͣ dulci purissi¬
maq satiari. huiꝰ decora cõparatio. nr̃m desid̾ium
ardent̃ instigat: ut qñ uenena antiqͥ serpentis ͥau¬
rimꝰ. ⁊ uiimis faucibꝰ estuamꝰ. ad fontẽ diuine miscd̾ie
ilico festinemꝰ. qͣtinꝰ qd̃ peccati adu̾sitate contͣhit᷑.
dulcissimi haustꝰ puritate uincat᷑. Nec uacat qd̃ ad
plerũq siccari possunt. Fonsati̾ aqͣrũ: semꝑ irrigu¬
us est. Unde merito dictum ẽ ad liqͦrẽ sacre originis
Item alibi scͥptum ẽ : moutes ixcelsi ceruis. Item cer¬
ii pat̾arche. unde in canticis cancicoꝵ ꝓ saluatore

Expanded text:
cervus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus . Est enim illud animal primo innoxium, deinde velocissimum, tertio desiderio inardescente siticulosum. Serpentes naribus trahit: quos ut voraverit, venene aestuante permotus ad fontem aquarum, quanta potest velocitate, festinat. Amat enim aqua dulci purissimaque satiari. Hujus decora comparatio nostrum desiderium ardenter instigat, ut quando venena antiqui serpentis haurimus, et in intimis faucibus aestuamus, ad fontem divinae misericordiae illico festinemus; quatenus quod peccati adversitate contrahitur, dulcissimi haustus puritate vincatur. Nec vacat quod, ad plerumque siccari possunt: fons autem aquarum semper irriguus est. Unde merito dictum est, ad liquorem sacrae originis it jejunium. Item alibi scriptum est: Montes excelsi cervis . Item cervi, patriarchae. Unde in Canticis canticorum pro Salvatore