comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit ionathas qm̃ regressis̃ principes dem&rii cũ exerci¬
tumulto suꝑquã prius pugnare aduersuscũ & exiit abhie¬
rusalẽ &occurriteis inamathitȩ regione. Non enĩ dederat
eis spatiũ ũ in gredereNT regionẽ ci. Et misitspeculatores
In castrt eorũ & reuersi nuntiauer̃ quia constituunt siꝑ¬
uenire illis nocte. Cũ occidiss& aut̃sol. p̃cepitionatha
suis uigilare & eẽ in armis paratos ad pugnã tota nocte
Et posuit custodes ꝑ circuitũ castrorũ : Et audier̃ aduer¬
saru qui paratus. ẽ ionathas cũ suis inbello &timuer̃
& formid auer̃ cordesuo . & accender̃ focos in castris
suis. Ion athas aut̃ & quicũ eo erant non cognouer̃ usq ma¬
ne. Videbant enĩ lumina ardentia. Et sequutus ẽ ionathas
non conp̃hendit cos. traensi er̃ enĩ flum̃ eleuterũ & di¬
uestit ion athas ad arabas qui uocantꝰ ⁊abadȩi & ꝑcussit

Expanded text:
 principes Demetrii cum exercitu multo supra quam prius pugnare adversus eum et exiit ab Hierusalem et occurrit eis in Amathite regione non enim dederat eis spatium ut ingrederentur regionem eius et misit speculatores in castra eorum et reversi renuntiaverunt quia constituunt supervenire illis nocte cum occidisset autem sol praecepit Ionathas suis vigilare et esse in armis paratos ad pugnam tota nocte et posuit custodes per circuitum castrorum et audierunt adversarii quia paratus est Ionathas cum suis in bello et timuerunt et formidaverunt corde suo et accenderunt focos in castris suis Ionathas autem et qui cum eo erant non cognoverunt usque mane videbant enim lumina ardentia et secutus est Ionatha et non conprehendit eos transierant enim flumen Eleutherum et divertit Ionathas a
Abbreviated transcription (Latin):
itaq degloria ur̃a. Nosautẽ circũ deder̃ mult e tribu¬
lationes & multa ꝓelia. & in pugnauer̃ nos reges
qui sunt in circuitu nr̃o. Noluimus ergo uobis mo¬
lesti eẽ Neq c&eris socus & amicis nr̃is in his ꝓeliis
Habuimus enim dec elo auxiliũ & liberati sumus
nos & humiliati sunt inimici nr̃i. Elegimus
itaq numeniũ anthiochi & anti patrũ ia sonis filiũ
& misimus adromanos renouare cũ eis amicitiã
& soci&atẽ pristinã. Mandauimus itaq: cis ut ue¬
niant &iã ad uos & salutent uos & reddant uobis
epistolas nr̃as de innouatione fraternitatis nr̃ e
Et nuncbene faci&is respondentes nobis Et
hoc rescriptũ epistolarũ quod miserat onias
Rex spatiatarũ onias ionathe sacerdotimagno¬
salutẽ Inuentũ ẽ inscripturades pastiatis & iudȩis

Expanded text:
taque de gloria vestra nos autem circumdederunt multae tribulationes et multa proelia et inpugnaverunt nos reges qui sunt in circuitu nostro noluimus ergo vobis molesti esse neque ceteris sociis et amicis nostris in his proeliis habuimus enim de caelo auxilium et liberati sumus nos et humiliati sunt inimici nostri elegimus itaque Numenium Antiochi et Antipatrum Iasonis filium et misimus ad Romanos renovare cum eis amicitiam et societatem pristinam mandavimus itaque eis ut veniant etiam ad vos et salutent vos ut reddant vobis epistulas nostras de innovatione fraternitatis nostrae et nunc bene facietis respondentes nobis ad haec et hoc rescriptum epistularum quod miserat Onias rex Spartiarum Onias Ionathae sacerdoti magnosalutem inventum est in scriptura de Spartiatis et Iudaeis
Abbreviated transcription (Latin):
& amiciã Nefoste alieni efficiamur a uobis. Multa
enim tempora transierunt. ex quo misistis ad nos
Nos ergo in omni tempore sine intermissione in dieb
sollemnib: & c& eris quib: opost& memores sumꝰ
ur̃i in sacrificiis qui e offerimus & in obseruationib:

Expanded text:
et amicitiam ne forte alieni efficiamur a vobis multa et amicitiam ne forte alieni efficiamur a vobis multa enim tempora transierunt ex quo misistis ad nos nos ergo in omni tempore sine intermissione in diebus sollemnibus et ceteris quibus oportet memores sumus vestri in sacrific
Abbreviated transcription (Latin):
tas & ad alialoca misit epistolas secundũ eandẽ for¬
mam. Et abierunt romã & intrauer̃ euriã & dixer̃
Ionathas summus sacerdos & gens iudȩorũ miserunt
uos ut renou&is amicitiã & soci&atẽ secundũ pristinũ
Et dederunt illõs epistolas adipsos ꝑloca. ut dedu¬
cerent eos interrã iuda cumpace. Et hoc exemplũ
epistolarũ quas scripsit ionathas spastiatis. Ionathas
summus sacerdos & seniores gentis & sacerdotes
& reliquus populus iuda eorũ spastiatis fratrib sa¬
lutem. Iam pridem missȩ erant epistole adoniã
summũ sacerdotẽ ad ario qui regnabat apud uos.
qm̃ estis fratres nr̃i. sicut rescriptũ contin& quod
subiectũ ẽ. Et suscepit onias uirũ qui fuerat missus
cum honore. Et accepit epistolas quib significabat᷑
de soci&ate & amicitia . Noscũ nullo horũ indigeremꝰ
habentes solacio libros scõs qui sunt inmanib: nr̃is.
Maluimus mittere aduos renouare fraternitatẽ

Expanded text:
tas et ad alia loca misit epistulas secundum eandem fortas et ad alia loca misit epistulas secundum eandem formam et abierunt Romam et intraverunt in curiam et dixerunt Ionathas summus sacerdos et gens Iudaeorum miserunt nos ut renovetis amicitiam et societatem secundum pristinam et dederunt illis epistulas ad ipsos per loca ut deducerent eos in terram Iuda cum pace et hoc exemplum epistularum quas scripsit Ionathas Spartiatis Ionathas summus sacerdos et seniores gentis et sacerdotes et reliquus populus Iudaeorum Spartiatis fratribus salutem iam pridem missae erant epistulae ad Onian summum sacerdotem a Dario qui regnabat apud vos quoniam estis fratres nostri sicut rescriptum continet quod subiectum est et suscepit Onias virum qui fuerat missus cum honore et accepit epistulas in quibus significabatur de societate et amicitia nos cum nullo horum indigeremus habentes solacio sanctos libros qui sunt in manibus nostris maluimus mittere ad vos renovare fraternitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ad a quã genesar. & antelucẽ uigilauer̃ in campũ
asor. &ecce castra alienigenarũ occurrebant in cam¬
po. & tendebant ei in sidias inmontib: Ipse aut̃ oc¬
currit ex aduerso. Insidiae uero ex surre xer̃ de
locis suis & cõmiser̃ ꝓelium & fuger̃ qui erant ex
paste ionathae om̃s & nemo relictus ẽ exeisnisi
mathathias filius ab salomi. & iudas filius calfi
princeps militiae & exercitus. Et scidit ionathas
uestim̃ta sua & posuit terrã incapite suo & orauit
Et reuersus ẽ ad eos inpelio & conuestit illos¬
& pugnauer Et uider̃ qui fugebant pastis illius
& reuersisux̃ adeũ. & in sequebanur cũ eousque
cades ad castra sua & ꝑuener̃ usq: illuc. Et cecider̃
de alienigenis indicilla triamilia uirorum & regres¬
sus ẽ ionathas inhierus alem. Et uidit ionathas
quia tempus cũ iuuat. & elegit uiros & misit romã
statuere & renouare cum eis amicitiã. Et adspar¬

Expanded text:
ar et ante lucem vigilaverunt in campum ar et ante lucem vigilaverunt in campum Asor et ecce castra alienigenarum occurrebant in campo et tendebant ei insidias in montibus ipse autem occurrit ex adverso insidiae vero exsurrexerunt de locis suis et commiserunt proelium et fugerunt qui erant ex parte Ionathae omnes et nemo relictus est ex eis nisi Matthathias filius Absolomi et Iudas filius Chalfi princeps militiae exercitus et scidit Ionathas vestimenta sua et posuit terram in capite suo et oravit et reversus est ad eos in proelium et conet pugnaverunt et viderunt qui fugiebant partis illius et reversi sunt ad eum et insequebantur cum eo usque Cades ad castra sua et pervenerunt usque illuc et ceciderunt de alienigenis in die illa tria milia virorum et regressus est Ionatha in Hierusalem et vidit Ionathas quia tempus eum iuvat et elegit viros et misit Romam statuere et renovare cum eis amicitiam et ad Spar
Abbreviated transcription (Latin):
Et congregatus ẽ ad eũ omnis exercitus syriae in
auxiliũ &uenit a scalonã & occurrer̃ ei deciuitate
honorifice Et abiit indegatã & concluser̃ sequi
erant gazȩ & obsedit eã & succendit quȩ incircuitu
erant ciuitatis & p̃datus ẽ eã. Et rogauer̃ gazenses
ionathan. & dedit illis dextrac̃ & accepit filios eorũ
obsides & misit illos inhierusalẽ. Et ꝑ ambulalat
regiones usq damascũ. Vt audiuit autẽ ion athas
quia p̃uari cati sunt principes dem&rii in cades
quȩ ẽ ingalileã cum exercitu multo uolentes eum
remouere anegotio regni & occurrit illis. Fratrẽ
autẽ suũ symonẽ. reliquit intra ꝓuinciã. Et ad pli¬
cuit symon ab &hsurẽ & expugnabat eã dieb mul¬
tis . & condusit eos. Et postulauer̃ ab eodextroxs ac¬
cipere & dedit illis & eiecit eos inde. &c epit ciuitatẽ
& posuit in ea p̃sidiũ &ionatha & castra eiꝰ ad plicuer̃

Expanded text:
et congregatus est ad eum omnis exercitus Syriae in et congregatus est ad eum omnis exercitus Syriae in auxilium et venit Ascalona et occurrerunt ei de civitate honorifice et abiit inde Gazam et concluserunt se qui erant Gazae et obsedit eam et succendit quae in circuitu erant civitates et praedatus est eas et rogaverunt Gazenses Ionathan et dedit illis dextram et accepit filios eorum obsides et misit illos in Hierusalem et perambulavit regionem usque Damascum et audivit Ionathas quia praevaricati sunt principes Demetrii in Cades quae est in Galilea cum exercitu multo volentes eum removere a negotio regni et occurrit illis fratrem autem suum Simonem reliquit intra provinciam et adplicuit Simon ad Bethsuram et expugnabat eam diebus multis et conclusit eos et postulaverunt ab eo dextras accipere et dedit illis et eiecit eos inde et cepit civitatem et posuit in ea
Abbreviated transcription (Latin):
pectu regis & in conspectu omniũ quieran inregno
eiꝰ. Et nominati sunt in regno & regressi sint in
hierusalẽ habentes spolia multa. Et sedit demarius
rex in sede regni sui & siluit terra in conspectu eiꝰ
Et mentitus ẽ. omnia quaetũq dixit. Et alienauit
se abionatha & nonr&rbuit ei secun dũbeneficia
quae sibi tribuerat & uexabat eũ ualde. Post
haec autẽ reuersus ẽ trifon & anthiochus cũ eo
puer adolescens & regnauit & in posuit diadema
serat dem&rius & pugnauer̃ contraeũ & fug it
& terga uestit. Et accepit tryfonbestias. & obtinuit
anthio chiã. Et scripsit anthiochus adolescens
ionathaedicens. Constituo tibi sacerdotiũ & cons¬
tituote suꝑ quattuor ciuitates ut sis de amicis regis
Et misit illiuasa aurea & ministeriũ. & dedit ei
potestatẽ bibendi in auro. & esse inpurpure & ha¬
bere fibulã aureã. Et symonẽ fratrẽ eiꝰ constituit
ducẽ a terminis trriusq: ad fines aegypti. Et exiit
ionathas & ꝑambulabattrans flumenciuitatis

Expanded text:
in conspectu omnium qui erant in regno eius et nominati sunt in regno et regressi sunt in Hierusalem habentes spolia multa et sedit Demetrius rex in sede regni sui et siluit terra in conspectu eius et mentitus est omnia quaecumque dixit et alienavit se ab Ionathan et non retribuit ei secundum beneficia quae sibi tribuerat et vexabat eum valde post haec autem reversus est Tryfon et Antiochus cum eo puer adulescens et regnavit et inposuit diadema erserat Demetrius et pugnaverunt contra eum et fugit et terga vertit et accepit Tryfon bestias et obtinuit Antiochiam et scripsit Antiochus adulescens Ionathae dicens constituo tibi sacerdotium et constituo te super quattuor civitates ut sis de amicis regis et misit illi vasa aurea et ministerium et dedit ei potestatem bibendi in auro et esse in purpura et habere fibulam auream et Simonem fratrem eius constituit ducem a terminis Tyri usque ad fines Aegypti et exiit Ionathas et perambulabat trans flumen civitates
Abbreviated transcription (Latin):
& spondeã tibi sicut dixisti. Et exut pholomeus
de iegrpto ipse & cleo patra filia eiꝰ &uenit ptholomas¬
de annocentesimoseca gesimosecundo. &occurrit
el alexander rex & dedit eideo patrã filiã suã . Et
fecit nuptia seiꝰ ptholom aidȩ sicut reges in magna
gloria. Et scripsit rexalexanderionathae ut
uenir& obuiam sibi. Et abiit cũ gloria ptholomaidã
& occurrit ibi duob regib & deditillis argentũ mul¬
tũ &aurũ &dona & inuenit gratiã in conspectu eorũ

Expanded text:
et spondeam tibi sicut dixisti et exiit Ptolomeus et spondeam tibi sicut dixisti et exiit Ptolomeus de Aegypto ipse et Cleopatra filia eius et venit Ptolomaidae anno centesimo sexagesimo secundo et occurrit ei Alexander rex et dedit ei Cleopatram filiam suam et fecit nuptias eius Ptolomaidae sicut reges in magna gloria et scripsit rex Alexander Ionathae ut veniret obviam sibi et abiit cum gloria Ptolomaidem et occurrit ibi duobus regibus et dedit illis argentum multum et aurum et dona
Abbreviated transcription (Latin):
ferebant omnib dieb. Et congregauit alexander
rex exercitũ magnũ &am mouit castra contrademe¬
triũ. & cõmisser̃ peliũ reges & fug it exercitus
suꝑ eos. & inualuit ꝓeliũ nimis donec occiderit sol
Et cecidit dem&rius iN illa die. Et misit alexander
ad ptholomeũ regẽ aegyptilegatos secundũ haec
uerba dicens. Vm̃ regressussũ in regnomeo & sedi
in sede patrũ meorũ & obtinui principatũ & contri¬
ui dem&riũ & possedi regionẽ nr̃am & cõmisi cũ
eopugnã & contritus ẽ ipse & castra eiꝰ a nobis &
sedimus insede regnieiꝰ. Et nuncstatuamus ad in¬
uicẽ amicitiã. Et dã mihi filiã tuã uxorẽ & ero
genertuus. & dabotibi dona & ipsi dignitatem
Et respondit ptholomeus rexdicens. Felixdies
inqua reuersus es ad terrã patrũtuorũ & sedistiin
sede regni eorũ. Et nunc faciã tibi qu aescripsisti
sed occurre ptholom aidem ut uideamus nos in uicẽ

Expanded text:
ferebant omnibus diebus et congregavit Alexander ferebant omnibus diebus et congregavit Alexander rex exercitum magnum et admovit castra ad Demetrium et commiserunt proelium reges et fugit exercitus super eos et invaluit proelium nimis donec occidit sol et cecidit Demetrius in illa die et misit Alexander ad Ptolomeum regem Aegypti legatos secundum haec verba dicens quoniam ingressus sum in regnum meum et sedi in sede patrum meorum et obtinui principatum et contrivi Demetrium et possedi regionem nostram et commisi cum eo pugnam et contritus est ipse et castra eius a nobis et sedimus in sede regni eius et nunc statuamus ad invicem amicitiam et da mihi filiam tuam uxorem et ero gener tuus et ipsi dignitatem et respondit Ptolomeus rex dicens felix dies in qua reversus es ad terram patrum tuorum et sedisti in sede regni eorum et nunc faciam tibi quae scripsisti sed occurre Ptolomaidae ut videamus nos invicem
Abbreviated transcription (Latin):
fuit quod non reddideraent qui suꝑ negotia erantannis
priorib: ex hoc dabunt in operadomus. Et suꝑ haec
quinq milia sicdorũ argenti quae accipiebã desc̃orũ
ratione ꝑsingulos annos. Et haec ad sacerdotes ꝑti¬
neant. qui ministerio funguntꝰ. Et quicũq confuge¬
rint intemplũ quod . ẽ hiero solrmis. & in omnib:
finib: eiꝰ ob uoxii regiinomni negotiodemittat᷑
Et uniuersa q̃ sunt eis in regnom eo liber habeaNt
& ad aedificanda uel in staurenda opertt scõrũ . sump¬
tus dabitꝰ deratione regis. & ad construendos muros
hierusalem & cõmuniendos incircuitu sumptus
dabit̃ deratione regis & ad construendos muros
iniudȩa. Vt audiuit aut̃ ionathas & populus sermo¬
nesistos Ñcredider̃ eis. Nec receper̃ eos qr recordatis̃
malitiȩ magnȩ quã fecerat in isrł & tribulauerat
eos ualde. Et conplacuit eis in alex andrũ quia ipse
fuerat eis princeps sermonũ pacis &ipsi auxilium

Expanded text:
fuit quod non reddiderant qui super negotia erant annis fuit quod non reddiderant qui super negotia erant annis prioribus ex hoc dabunt in opera domus et super haec quinque milia siclorum argenti quae accipiebant de sanctorum ratione per singulos annos et haec ad sacerdotes pertineant qui ministerio funguntur et quicumque fugerint in templum quod est in Hierosolymis et in omnibus finibus eius obnoxios regi in omni negotio dimittatis et universa quae sunt eis in regno meo libera habeant et ad aedificanda vel restauranda opera sanctorum sumptus dabuntur de ratione regis et ad extruendos muros Hierusalem et communiendos in circuitu sumptus dabuntur de ratione regis et ad construendos muros in Iudaea ut audivit autem Ionathas et populus sermones istos non crediderunt eis nec receperunt eos quia recordati sunt malitiae magnae quam fecerat in Israhel et tribulaverat eos valde et conplacuit eis in Alexandrum quia ipse fuerat eis princeps sermonum pacis et ipsi auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
& tres dies post diem ͦ sint isti om̃s dies immunitatis
& remissionis omnib: iudaeis qui sunt in regnomeo.
Et nemohab ebit potestatẽ a gerealiquid & mo
uere negotia aduersum aliquẽ eorũ in omnicausa. Et
ut ad scribaNur exiudacis in exercitu regis ad trigirta
milia uirorũ. Et dabuntꝰ illis copiȩ ut opost & omnib:
exercitib regis. & exipsis ordin abuntꝰ qui sint inmuni¬
tionib: regis magnis. Et ex his consttentur sup nego¬
tia regniquae aguntur exfide & principes exeis &
ambulent legib suis sicut p̃cepit rex interra iuda: &
tres ciuitates quȩ additae sunt iudeae exregione sa¬
mariae cum iudaea reputentur. ut sint subuno & ñ
oboeditnt aliȩ potestati. nisi summi sacerdotis. Pho¬
lomaidã & confines eiꝰ quas dedidonũ sc̃is qui sunt
in hierusalẽ ad necessarios sumptus scõrũ. &egodo.
singulis annis quinde cimmilia siclorũ argentideratio¬
nib regis quae me contingunt. Et omne quod reliquũ

Expanded text:
 tres post diem sollemnem sint omnes inmunitatis et remissionis omnibus Iudaeis qui sunt in regno meo et nemo potestatem agere aliquid habeat et movere negotii adversus aliquem eorum in omni causa et ut adscribantur ex Iudaeis in exercitu regis ad triginta milia virorum et dabuntur illis copiae ut oportet omnibus exercitibus regis et ex ipsis ordinabuntur qui sint in munitionibus regis magni et ex his constituentur supra negotia regni quae aguntur ex fide et principes sint ex eis et ambulent legibus suis sicut praecepit rex in terra Iuda et tres civitates quae additae sunt Iudaeae ex regione Samariae cum Iudaea reputentur ut sint sub uno et non oboediant aliae potestati nisi summi sacerdotis Ptolomaidam et confines eius quas dedi donum sanctis qui sunt in Hierusalem ad necessarios sumptus sanctorum et ego singulis annis dabo quindecim milia siclorum argenti de rationibus regis quae me contingunt et omne quod reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
Et conlocauit eũ rex sede secũ. Dixitq principi¬
b Exite cũ eo in mediũ cuuitatis & p̃dicate ut nemo
interpell& aduersus cũ deullo negotio Necquis quã
cimolestus sit deulla ratione Et factũ ẽ ut uider̃
qui interpellabant gloriã eiꝰqu e p̃dicabat᷑ &oꝑtũ
cũ purpun fug er̃ om̃s. Et magnificabat cũ res¬

Expanded text:
t conlocavit eum rex sedere secum dixitque principibus exite cum eo in medio civitatis et praedicate ut nemo interpellet adversus eum de ullo negotio nec quisquam ei molestus sit de ulla ratione et factum est ut viderunt qui interpellabant gloriam eius quae praedicabatur et opertum eum purpura fuger
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑsis. Tunc iubente rege : indutus .ẽ. danihel
purpura & circumdata ẽ torques aurea col
lo eiꝰ & p̃dicatum ẽ. de coquod haber& potesta¬
tem testius in regnosuo. Eadem nocte in ter¬
fectus ẽ. baldasar rex chaldacus. & darius
medus successit in regnum annos natus
ut essent in toto regnosuo. Et suꝑcos principes tres
ex quib danibel unus erat ut sãpae illis redderen
rationem : & rex non sustiner& molestiam
Igitur danihel superabat omnes principes & sa¬
trxpas : quia sp̃sdĩ amplior erat in co. Porro
rex cogitabat constituere eum suꝑ omne regnum

Expanded text:
et Persis. Tunc, jubente rege, indutus est Daniel et Persis. Tunc, jubente rege, indutus est Daniel purplo ejus: et praedicatum est de eo quod haberet potestatem tertius in regno suo. Eadem nocte interfectus est Baltassar rex Chaldaeus. Et Darius Medus successit in regnum annos natus ut essent in toto regno suo. Et super eos principes tres, ex quibus Daniel unus erat: Ut satrapae illis redderent rationem, et rex non sustineret molestiam. Igitur Daniel superabat omnes principes et satrapas: quia spiritus Dei amplior erat in eo. Porro rex cogitabat constituere eum super omne regnum
Abbreviated transcription (Latin):
infectum .e: donec cognoscer& quod potestatẽ
habe at altissimus in regnohominum et quem¬
cumq uoluerit suscitabit suꝑ illud: Tu quoq filus
cius balda sar: Non humiliasti cortuum cum scires
haec omnia : sed aduersum dominatorẽ cacliele¬
uatus ẽs &uasa domus eiꝰ allata sunt coramte:
&tu & optimatestui & uxorestuae & concubinȩ
uinum bibistis in cis. Deos quoq argenteos & au¬
reos & ȩreos & ferreos ligneosq & lapid eos qui
non uident neq audiunt Neq sentiunt laudasti.
Porrodm̃ qui hab & flatumtuũ in manusua &
omnes uiastuas: Non glorificasti. Id circo ab co
missus .ẽ. asticulus manus quo scripsit hoc quod
ex aratum .ẽ. Hacc ẽ autem scriptura qua ediges¬
ta ẽ. Mane: techel. phares. Et haec interp̃ta¬
tio sermonis. Manẽ : Numerauit ds̃ regnum
tuum : & compleuit illud. Techel. ad pensum ẽ
instatera . & inuentum ẽ minus habens. pha¬
res diuisum .ẽ. regnumtuũ : & datum ẽ maedis

Expanded text:
infectum est; Donec cognosceret quod potestatem infectum est; Donec cognosceret quod potestatem habeat Altissimus in regno hominum. et quemcumque voluerit, suscitabit super illud. Tu quoque, filius ejus Baltassar, non humiliasti cor tuum, cum scires haec omnia: Sed adversum Dominatorem coeli elevatus es, et vasa domus ejus allata sunt coram te: Et tu, et optimates tui, et uxores tuae, et concubinae tuae, vinum bibistis in eis? Deos quoque argenteos, et aureos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos, qui non vident, neque audiunt, neque sentiunt, laudasti: Porro Deum, qui habet flatum tuum in manu sua, et omnes vias tuas, non glorificasti. Idcirco ab eo missus est articulus manus, quae scripsit hoc, quod exaratum est. Haec est autem scriptura, quae digesta est: MANE, THECEL, PHARES. Et haec est interpretatio sermonis. MANE: numeravit Deus regnum tuum, et complevit illud. THECEL: appensus es in statera, et inventus es minus habens. PHARES: divisum est regnum tuum, et datum est Medis
Abbreviated transcription (Latin):
ro ego audiuid&e quod porsis obscune intp̃tari:
& ligata dis soluere. Siergo uales scripturã legere
& interptationem indicare mihi: Purpura uestie¬
ris torquem auream circa collũtuũ habebis: &
testius in regnomeo princepreris Ad quaeres¬
pondens dambel coram rego ait muneratua
sint tibi : & dona domustuae alterida Scripturã
autem legamtibi rex: & interp̃tationem eius
ostendamtibi. O rex: ds̃ altissimus regnum
& magnificentiã gloriam & honorem dedit na¬
buchodonosor patrituo. Et propter magnifi
centiam quam dederat ei: uniuersi populi trib
& linguae tremebant &m&uebant eum. Quos
uolebat inter ficiebat: & quos uolebat ꝑcutiebat
Quos uolebat exaltabat : & quos uolebat humilia¬
bat. Quando autem eleuatum . ẽ. coreius. & sp̃s
illius obfirmatus ẽ insuꝑbiam: depositus . ẽ. deso¬
lo regnisui: & gloria eius ablata ẽ: & afilus ho
est: & cum onagris erat habitatiocius. Faenũ
quoq: ut bos comedebat : & rore caeli corpus eius

Expanded text:
possis obscura interpretari, et ligata dissolvere: Si ergo vales scripturam legere, et interpretationem ejus indicare mihi, Purpura vestieris, et torquem auream circa collum tuum habebis, et tertius in regno meo princeps eris. Ad quae respondens Daniel, ait coram rege: Munera tua sint tibi, et dona domus tuae alteri da: Scripturam autem legam tibi, rex, et interpretationem ejus ostendam tibi. O rex, Deus altissimus, regnum et magnificentiam, et gloriam et honorem dedit Nabuchodonosor patri tuo. Et procentiam, quam dederat ei, universi populi, Tribus, & linguae tremebant, & metuebant eum: quos volebat interficiebat: & quos volebat percutiebat, & quos volebat exaltabat, & quos volebat, humiliabat. v.20. Quando autem elevatum est cor ejus, & spiritus illius obfirmatus est ad superbiam, depositus est de solio regni sui, & gloria ejus ablata est. v.21. Et stiis positum est, & cum onagris erat habitatio ejus: foenum quoque ut bos comedebat, et rore coeli corpus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ceattibi: & peccatatua clemosynis redime: &
iniquitatestuas miscricordis pauperum. sorsi¬
tan ignoscat delictistuis. Omnia uenerunt supna
bucho donosor regem post finc̃ mensiũ duo dccim
Inaulab abrlonis de ambulabat : responditq rex
&ait Nonne haco ẽ babrlon magna quã go
adificaiiuin domum regni in robore fostitudinis
mor & ingloria de corir mei Cum ad hue ser¬
mo ess& in ort regis: uox decadoruit. Tibi di¬
citur sabuchodo nosor rex Regnum transuitate
& ab hominib tecicient: & cumbestus feris erit
habitatiotua Facnum quasibos cõmedes. & sep

Expanded text:
ceat tibi, et peccata tua eleemosynis redime, et ceat tibi, et peccata tua eleemosynis redime, et iniquitates tuas misericordiis pauperum: forsitan ignoscet delictis tuis. Omnia venerunt super Nabuchodonosor regem. Post finem mensium duodecim, in aula Babylonis deambulabat. Responditque rex, et ait: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni, in robore fortitudinis meae, et in gloria decoris mei? Cum adhuc sermo esset in ore regis, vox de coelo ruit: Tibi dicitur, Nabuchodonosor rex: Regnum transiit a te: Et ab hominibus te ejicient, et cum bestiis feris erit habitatio tua: Fenum quasi bos comedes,
Abbreviated transcription (Latin):
tua creuit & ꝑuenit usq ad caelum. & potestastua
interminor uniuersae terrae. Quod autẽ uidit rex
uigilem & scm descendere decaelo & dicere: succi¬
dite arborem & dissipate illam: et tamen ger¬
men radicum eiꝰ interra dimittite. & uinciatur
ferro & acre inherbis foris: &rore cacli conspar¬
gatur. & cum feris sit pabulum eiꝰ donec septẽ
tempora commutentur suꝑeum: haec ẽ in t̃p̃¬
tatio sententiac altis simi quae suꝑuenit suꝑdomi¬
numicum regem. Eicientte ab hominib: & cum
bestur feris erithabitatiotua: & faenum ut bos co
medes: & rore caeli in funderir. Scptem quoque
tempora mutabantur suꝑte : donecscias quod do¬
min&ur excelsus suꝑ regnum hominum & cuicũq
uoluerit d& illud. Quod autẽ p̃cepit ut relinque¬
r&ur germen radicum eiꝰ id ẽ. arboris: regnũtuũ
tibi manebit post quam cognoueris potestatẽ esse
caclestem. Quam obremrex consiliumincum pla¬

Expanded text:
tua crevit, et pervenit usque ad coelum, et potestas tua tua crevit, et pervenit usque ad coelum, et potestas tua in terminos universae terrae. Quod autem vidit rex vigilem et sanctum descendere de coelo, et dicere: Succidite arborem et dissipate illam: attamen germen radicum ejus in terra dimittite, et vinciatur ferro et aere in herbis foris, et rore coeli conspergatur, et cum feris sit pabulum ejus, donec septem tempora commutentur super eum. Haec est interpretatio sententiae Altissimi, quae supervenit super dominum meum regem: Ejicient te ab hominibus, et cum bestiis et feris erit habitatio tua, et fenum medes, & rore caeli infunderis: septem quoque tempora mutabuntur super te, donec scias, quod dominetur Excelsus super regnum hominum, et cuicumque voluerit, det illud. Quod autem praecepit, ut relinqueretur germen radicum ejus, id est, arboris: Regnum tuum tibi manebit, postquam cognoveris potestatem esse coelestem. Quamobrem, rex, consilium meum pla
Abbreviated transcription (Latin):
ritdabit illud: & humillimum hominem cons¬
titu& suꝑ eo: Hoc somnium uidiego rex nabu¬
chodonosor Tu ergo baldasar interp̃tation ẽ
Narra festinus: quia om̃s sapientes regnimei
nonqueunt solutionẽ edicere mihi Tu autem
potes : quia sp̃s scõrum deorũ inte .c̃. Tunc dani¬
hel cuius nomen baldasar coepit intra m&ipsum
tacitus cogitare quasi una. & cogitationer eiur
conturbabant eum. Respondens autem rex ait
Baldasar : somnium & interp̃tatio eiꝰ non contur¬
bentte. Respondit baldasar. & dixit. Domine
mi: somnium his quite oderunt: & interp̃tatio eiꝰ
hostib tuis sit. Arborem quam uidisti sublimem
atq robustam cuius altitudo ꝑtingit ad caelum:
& as pectus illius inomnem terram: & rami cius
pulcherrimi & fructus ciꝰnimius: & escaomniũ
in ea & subter eam habitantes bestiae agri: &
in ramis cius commoranter auescaeli: Tues rex
qui magnificatus er & inualuisti: & magnitudo

Expanded text:
rit, dabit illud, et humillimum hominem consrit, dabit illud, et humillimum hominem constituet super eum. Hoc somnium vidi ego rex Nabuchodonosor: Tu ergo, Baltassar, interpretationem narra festinus: quia omnes sapientes regni mei non queunt solutionem edicere mihi: Tu autem potes, quia spiritus deorum sanctorum in te est. Tunc Daniel, cujus nomen Baltassar, coepit intra semetipsum tacitus cogitare quasi hora una: et cogitationes ejus conturbabant eum. Respondens autem rex ait: Baltassar, somnium et interpretatio ejus non conturbent te, Respondit Baltassar, et dixit: Domine mi, somnium his qui te oderunt, et interpretatio ejus hostibus tuis sit, Arborem quam vidisti sublimem atque robustam, cujus altitudo pertingit ad coelum, et aspectus illius in omnem terram: Et rami ejus pulcherrimi, et fructus ejus nimius; Et esca omnium in ea, et subter eam habitantes betu es rex, qui magnificatus es, et invaluisti, et magnitudo
Abbreviated transcription (Latin):
uersae terrae Folia eius pulcherrima. & fructus
eius nimius & esca uniuersorũ in ea. Subter eam
habitabant animalia & bestiae & in ramis eius
conuersabantur uolucres caeli: & ex eauescebatꝰ
omnis caro. Vid ebam inuisione capitis mei super
stratum meum: & ecceuigil & sc̃s de caelo descen¬
cendit & clamauit fostiter & sic ait. Succidite
arborem & p̃cidite ramos eiꝰ: excutite folia eius
& disꝑgite fructum cius fugiant bestiae quae
subter eam sunt & uolucres deramis eius. Verũ¬
tamen germen radicum eius interra sinite: &
allig&ur uinculo ferreo & aerco inherbis quae
forissunt & rore caeli tinguatur : & cum feris
pars eius in herba terrae. Corcius ab humano
commut&ur: & corfered &urei : & septem
tempora mutentur suꝑ eum: insententia ui¬
gilum de cr&um . ẽ. Et sermo scõrum & p&i¬
tio : donec cognoscant uiuenter qm̃ dominatꝰ
excelsus in regnohominum & cuicumq uolue¬

Expanded text:
versae terrae. Folia ejus pulcherrima, et fructus versae terrae. Folia ejus pulcherrima, et fructus ejus nimius: et esca universorum in ea. Subter eam habitabant animalia et bestiae, et in ramis ejus conversabantur volucres coeli: et ex ea vescebatur omnis caro. Videbam in visione capitis mei super stratum meum, et ecce vigil et sanctus de coelo descendit. Clamavit fortiter, et sic ait: Succidite arborem, et praecidite ramos ejus: Excutite folia ejus, et dispergite fructum ejus: Fugiant bestiae quae subter eam sunt, et volucres de ramis ejus. Verumtamen germen radicum ejus in terra sinite, et alligetur vinculo ferreo et aereo, in herbis quae foris sunt, et rore coeli tingatur, et cum feris pars ejus in herba terrae. Cor ejus ab humano commutetur, et cor ferae detur ei: et septem tempora mutentur super eum. In sententia vigilum decretum est, et sermo sanctorum, et petitio: Donec cognoscant viventes, quoniam dominatur Excelsus in regno hominum; Et cuicumque volue
Abbreviated transcription (Latin):
tio meo. Somnium uidi quod pterruit me
& cogitationes meae instratu meo. & uisiones
capitis mei conturba uerut me & ꝑme ppositũ ẽ.¬
decr&um ut introducerentur in conspectum eo
cuneti sapientes babrlonis &ut solutionem
somni in dicarent mihi. Tunc ingrediebantur
arioli magi chaldaei & aruspices. Et somni¬
um parraui in conspectu eorum: & solutionẽ
eius non indicauerunt mihi: Donec collega in¬
gressus ẽ. in conspectum eo danihel: cuius
nomenbaldarar secundum nomen dĩ mei:
quihab& sp̃m deorum scõrum in sem&ipso. et
somnium coram eo locutus sum. Baldasarprin¬
cepsariolorum quem ego scio quod sp̃m deorũ
scõrum habeas inte : & omne sacram̃tum
non ẽ in possibile tibi : uisiones somniorum
meorũ quas uidi & solutionem eorum narra
Visio capitis mei in cubilimeo. Uidebam: & ec¬
ce arbor inmedio terrae : & altitudo cius nimia
Magna arbor fostis. & ꝓceritas eius contingens
caclum. Aspectus illius erat usq ad terminos uni¬

Expanded text:
tio meo. Somnium vidi quod perterruit me, tio meo. Somnium vidi quod perterruit me, et cogitationes meae in stratu meo, et visiones capitis mei conturbaverunt me. Et per me positum edecretum, ut introducerentur in entes Babylonis, et ut solutionem somnii indicarent mihi. Tunc ingrediebantur harioli, magi, Chaldaei, et aruspices, et somnium narravi in conspectu eorum: et solutionem ejus non indicaverunt mihi: Donec collega ingressus est in conspectu meo Daniel, cui nomen Baltassar secundum nomen Dei mei, qui habet spiritum deorum sanctorum in semetipso: et somnium coram ipso locutus sum. Baltassar, princeps hariolorum, quem ego scio quod spiritum sanctorum deorum habeas in te, et omne sacramentum non est impossibile tibi: Visiones somniorum meorum, quas vidi, et solutionem eorum narra. Visio capitis mei in cubili meo: Videbam, et ecce arbor in medio terrae, et altitudo ejus nimia. Magna arbor, et fortis: et proceritas ejus contingens coelum: aspectus illius erat usque ad terminos uni
Abbreviated transcription (Latin):
Nabuchodonosor : ait. Benedictus ds̃ eorum:
sidrach uidelic& & misach & abdenago: qui
misit angelum suum & eruit seruos suos quia
crediderunt in eo. Et uerbum regis inmuta¬
uerunt: & tradiderunt corpora sua ne serui¬
rent. & ad orareNT omnẽ deum excepto dõsuo
Ame ergo positum ẽ hoc decr&um : ut omnis
populus trib & linguae quaecumq locuta
fuerit blas phemiã contradm̃ sidrach misach
& abdenago : dispereat : & domus uast&ur.
Neq enim . ẽ. ds̃ aliur qui possit ita saluare:
Tunc rex ꝓmouit sid rach misach & abdenago
in prouintiã babrlonis. Nabuchodo nosor rex
omnirs populis gentib: & linguis quac habitant¬
in uniuersa terra: pax uobis multiplic&ur
Signa & mirabilia fecit apud meds̃ excelsus
Placiut ergo mihi p̃dicare signa eiꝰ quia magna
sunt : & mirabilia ciꝰ quia fostia. et regnum ciꝰ
regnum sempiternum : & potestas eiꝰ ingene¬
qui&us eram indomomea : & florens in pala¬

Expanded text:
Nabuchodonosor ait. Benedictus Deus eorum: Nabuchodonosor ait. Benedictus Deus eorum: Sidrac videlicet: Misac: et Abdenago: qui misit Angelum suum: et eruit servos suos: qui crediderunt in eo: et verbum Regis immutaverunt. Et tradiderunt corpora sua ne servirent: et ne adorarent Deum: excepto Deo suo. A me ergo positum est hoc decretum: ut omnis populus et tribus et lingue quecumque locuta fuerit blasphemiam contra Deum Sidrac: Misac: et Abdenago dispereat: et domus ejus vastetur. Neque enim est Deus alius: qui possit ita salvare. Tunc Rex promovit Sidrac: Misac: et Abdenago in provincia Babylonis. Nabuchodonosor Rex: omniin universa terra, pax vobis multiplicetur. 99. Signa, & mirabilia fecit apud me Deus excelsus. Placuit ergo mihi praedicare 100. signa ejus, quia magna sunt: & mirabilia ejus, quia fortia: & regnum ejus regnum sempiternum, & potestas ejus in genequietus eram in domo mea, et florens in pala
Abbreviated transcription (Latin):
laudate & confitemine quia in omnia scła mise¬
hucuisque ΝΟꝵHABOTUR IHΕBRΕΟ Εt
quae posuimus detheodotionis
giione translata sunt
Tune uabuchodonosor rex obsti puit
et surrexit propere : & ait optimatib: suis
Nonne tres uiros misimus in medio ignis com¬
peditos : Qui respondenter dixerunt regi.
Vererex. Respondit rex&ait. Ecce ego uideo
uiros quattuor solutos. & ambulantes in me¬
dioignis: & nihil corruptionis in eis ẽ: &
species quasti similis filiodĩ. Tunc accessit
nabuchodo nosor ad ostium fornacis ignis.
ardentis & ait. Sid rach misach & abdena¬
go serui dĩ excelsi: egredimini &uenite.
Statimque egressi sunt sidrach misach &
abdenago demedio ignis. Et congregati sa¬
trapȩ magistratus & iudices & potentes
regis: Contem plabantur uiros illos qm̃ni
hil potestatis habuiss& ignis in corporib eoꝵ
& capillus capitis eorum non ers& adustus.
& sarabara eorum non fius s& inmutata : &
odor ignis non transiss& ꝑ eos. Et erumpens

Expanded text:
laudate et confitemini ei, quia in omnia saecula miseHucusque non habentur in Hebraeo, et quae posuimus, de Theodotionis editione translata sunt. Tunc Nabuchodonosor rex obstupuit, et surrexit propere, et ait optimatibus suis: Nonne tres viros misimus in medium ignis compeditos? Qui respondentes dixerunt regi: Vere, rex. Respondit, et ait: Ecce ego video viros quatuor solutos, et ambulantes in medio ignis, et nihil corruptionis in eis est, et species quarti similis filio Dei. Tunc accessit Nabuchodonosor ad ostium fornacis ignis ardentis, et ait: Sidrach, Misach, et Abdenago, servi Dei excelsi, egredimini, et venite: Statimque egressi sunt Sidrach, Misach, et Abdenago de medio ignis. Et congregati satrapae, magistratus, et judices, et potentes regis, contemplabantur viros illos, Quoniam nihil pet capillus capitis eorum non esset adustus: et sarabela eorum non fuissent imminuta: et odor ignis non transisset per eos. Et erumpens
Abbreviated transcription (Latin):
chaldacorũ & aruspicum constituit eum. Pater
inquam tuur õ rex : quia spramplior & prudentia in¬
tellegentiaq: interp̃tatio somniorum & ostensio se¬
cr&orum: acsolutio ligatorum inuentae sunt in eo:
hoc ẽ indanihele cuirex posuit nomenbaldasar.
Nuncitaq: danihel uoc&ur : & interp̃tationẽ nar¬
rabit. Igitur introductus . ẽ. danihel coram rege.
Adquem pure fatus. rex ait. Tues danihel defiluis
captiuitatis iudeaequam ad duxit rex pater ineus

Expanded text:
Chaldaeorum, et aruspicum constituit eum, pater, Chaldaeorum, et aruspicum constituit eum, pater, inquam, tuus, o rex: Quia spiritus amplior, et prudentia, intelligentiaque, interpretatio somniorum, et ostensio secretorum, ac solutio ligatorum, inventae sunt in eo, hoc est in Daniele: cui rex posuit nomen Baltassar, Nunc itaque Daniel vocetur, et interpretationem narrabit. Igitur introductus est Daniel coram rege. Ad quem praefatus rex ait: Tu es Daniel de filiis captivitatis Judae, quem adduxit rex pater meus
Abbreviated transcription (Latin):
& conpages renium eius soluebantur. & genua eius
ad se inuicem conlidebantur. Exclamatut it aque
rex fostiter ut introducerent magos chalda cos
& aruspices. Et ꝓloquens rex. ait sapientib babr¬
lonis Quicumq legerit scripturam hanc & inter¬
p̃tationem eiꝰ manifestam mihi fecerit: purpura
uesti&ur: & torquem auream habebit incollo &
testius in regnomeo erit. Tunc ingressi omnes sapi¬
entes regis: Non potuerunt scripturã legere : Nec in¬
terp̃tationẽ indicareregi. Vnde rexbaldasar satis
conturbatus ẽ: & uultus illius inmutatus ẽ: sed & op¬
timates eiꝰ turbabanur. Regina autem ꝓrequȩ acci¬
derat regi & optimatib: eius: domum conuiuii in¬
gressa ẽ & ꝓloquens ait. Rex in a&ernum uiue
Nonte conturbent cogitationes tuae: Neq facies tua
hab& inse: et in dieb patristui scientia & sapientia
inuentae sunt in eo. Nam & rex nabuchodonosor
patestuus principem magorum incantatorum

Expanded text:
Et compages renum ejus solvebantur, et genua ejus Et compages renum ejus solvebantur, et genua ejus ad se invicem collidebantur. Exclamavit itaque rex fortiter, ut introducerent magos, Chaldaeos, et aruspices. Et proloquens rex ait sapientibus Babylonis: Quicumque legerit scripturam hanc, et interpretationem ejus manifestam mihi fecerit, Purpura vestietur, et torquem auream habebit in collo, et tertius in regno meo erit. Tunc ingressi omnes sapientes regis, non potuerunt scripturam legere, nec interpretationem indicare regi. Unde rex Baltassar satis conturbatus est, et vultus illius immutatus est: sed et optimates ejus turbabantur. Regina autem, pro re quae acciderat regi, et optimatibus ejus, domum convivii ingressa est: Et proloquens ait: Rex, in aeternum vive: non te conturbent cogitationes tuae, neque facies tuam sanctorum habet in se: et in diebus patris tui scientia et sapientia inventae sunt in eo: Nam et rex Nabuchodonosor pater tuus, principem magorum, incantatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
glorifico regem cali : quia omnia opera eiꝰ uera: &
uia e eius iudicia: & gradienter in suꝑbia potest humi
liare BALDASAR REXΡΕCΙ GRΑΝdO CON¬
uiuium optimatib: suis mille : & unusquisq secundũ
suam bibebat a&atem. Praccepit ergo iam temu¬
lentur: ut afferrentur uasa aurea & argentea
quae as postauerat nabuchodo nosor pater eius de
templo quod fuit in hierus alem. ut biberent incir
rex & optimates ei uxoresq eiur & concubinac
Tunc allata sunt uasa aurea quac as postauerat de
templo quod fuerat in hierus alem. Et biberunt
in eis iex &optimates eiꝰ : uxores & concubinȩ
eius. Bibebant uinum: & laudabañ deos suos au¬
reos & argenteos & aereos. ferreosq ligneos &la¬
pideos In eadem hont apparuerunt digiti quasi
manus hominis seribentis contra candel abrũ
inspficie parceis aulas rgiae et texupicio¬
bat asticulos manus scribentis. Tunc regis facier
commutata ẽ: & cogitationes eius ꝑturbabant eum:

Expanded text:
glorifico Regem caeli: quia omnia opera ejus vera, & glorifico Regem caeli: quia omnia opera ejus vera, & viae ejus judicia, & gradientes in superbia potest humi Baltassar rex fecit grande convivium optimatibus suis mille: et unusquisque secundum suam bibebat aetatem. Praecepit ergo jam temulentus, ut afferrentur vasa aurea et argentea, quae asportaverat Nabuchodonosor pater ejus de templo, quod fuit in Jerusalem, Ut biberent in eis rex et optimates ejus, uxoresque ejus, et concubinae. Tunc allata sunt vasa aurea, quae asportaverat de templo, quod fuerat in Jerusalem: Et biberunt in eis rex et optimates ejus, uxores et concubinae ejus. Bibebant vinum, et laudabant deos suos aureos, et argenteos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos. In eadem hora apparuerunt digiti, quasi manu hominis scribentis contra candelabrum in superficie parietis aulae regiae: et rex aspiciebat articulos manus scribentis. Tunc regis facies commutata est, et cogitationes ejus perturbabant eum;
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ & faenum utbos comedit : & rore cacli corpus
cius infectum ẽ : donec capilli eius in similitudinẽ
aquilarum crescerent: & ungues eiꝰ quisi auium
Igitur post finem dierum: ego nabuchodonosor
oculos meos ad caelum leuaui & sen surmeus reddi¬
tus ẽ mihi : & altissimobenedixi : & uiuentem in
sempiternum laudaui & glorificaui: quia potestas
eius potestas sempiterna : et regnum eius in gene¬
ratione & generationẽ : & omnes habitatores
terrae apud eum innihilum reputati sunt. Iuxta uo¬
luntatẽ enim suam facit : tam inuistutib caeli. quã
in habitatorib: terrae : & non ẽ. qui resistat manui
cius & dicat ei. quare fecisti: In ipso tempore sen¬
sus meus admereuersus. ẽ: & adhonorem regni
mei decoremq ꝑueni: & figurr mea reuersciest
adme. Et optimates mei & magistratus mei re¬
quisicrunt me : & in regnomeo constitutus sum:
& magnificentia amplior addita ẽ mihi. Nunc
igitur ego nabuchodonosor laudo & magnifico &¬

Expanded text:
 fenum ut bos comedit, et rore coeli corpus ejus infectum est: Donec capilli ejus in similitudinem aquilarum crescerent, et ungues ejus quasi avium. Igitur post finem dierum, ego Nabuchodonosor oculos meos ad coelum levavi, et sensus meus redditus est mihi: Et Altissimo benedixi, et viventem in sempiternum laudavi et glorificavi: Quia potestas ejus potestas sempiterna, et regnum ejus in generationem et generationem. Et omnes habitatores terrae apud eum in nihilum reputati sunt; juxta voluntatem enim suam facit tam in virtutibus coeli, quam in habitatoribus terrae: Et non est qui resistat manui ejus, et dicat ei: Quare fecisti? In ipso tempore sensus meus reversus est ad me, et ad honorem regni mei decoremque perveni, et figura mea reversa est ad me: Et optimates mei, et magistratus mei requisicrunt me, et in regno meo restitutus sum: et magnificentia amplior addita est mihi. Nunc igitur ego Nabuchodonosor laudo,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinentes. Srmon autẽ dexribubeniamin p̃positus templi
constitutus contendebat obsistente sibi principe sacerdo¬
tũ iniquũ aliquid inciuitate moliri. Sed cũ uincere oniã
non poss& uenit ad appolloniũ traseae filiũ quiillo
tempore erat dux coele spriae & foenicis. Et nuntia¬
uit ei pecuniis innumerabilib: plenũ eẽ aerarium hie¬
rusolymis & cõmunes copias inmensas eẽ quae non
ꝑtinent adpostionẽ sacrificiorũ ẽẽ autẽ possibile
sub potestatẽ regis cadere uniuersa Cumq r&ulis s&
appollonius ad regem de pecuniis quae delatae erant
ille accito heliodoro qui erat suꝑ negotia eiꝰ. misit cũ
mandatis ut p̃dictã pecuniã trans postar&. Statimq
heliodorus iter aggressus specie quidem quasi ꝑcoe¬
lesrriã & foenicen ciuitates e& ꝑ agraturus. reaut̃
uera regis ꝓpositum ꝑfecturus. sed cũueniss& hieruso¬
lrma & benigne a summo sacerdote inciuitate eã

Expanded text:
pertinentes Simon autem de tribu Beniamin praepositus templi pertinentes Simon autem de tribu Beniamin praepositus templi constitutus contendebat obsistente sibi principe sacerdotum iniquum aliquid in civitate moliri sed cum vincere Onian non posset venit ad Apollonium Tharseae filium qui illo tempore erat dux Coelesyriae et Foenicis et nuntiavit ei pecuniis innumerabilibus plenum esse aerarium Hierosolymis et communes copias inmensas esse quae non pertinent ad rationem sacrificiorum esse autem possibile sub potestate regis cadere universa cumque rettulisset Apollonius ad regem de pecuniis quae delatae erant ille accitum Heliodorum qui erat super negotia eius misit cum mandatis ut praedictam pecuniam transportaret statimque Heliodorus iter adgressus specie quidem quasi per Coelesyriam et Foenicen civitates esset peragraturus re autem vera regis propositum perfecturus sed cum venisset Hierosolymam et benigne a summo sacerdote in civitate esset
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ desingulis auctorib: concedentes . Ipsi autẽ secur¬
dũ datã formã breuitati studentes. Sicut enĩ nouae
domus arcitecto deuniuersa structur curandũ ẽ. At
uero qui pingere conatur quae apta sunt adornatũ ex¬
quirenda sunt. ita aestimandũ ẽ. & in nob & enĩ intel¬
lectũ collegere & ordinare sermonẽ &curiosius ꝑ¬
pastes singulas quaeq disquirere histori ae congrua¬
& auctori. Breuitatẽuero ditionis sectari & ex scquutiones
rerũ uitari breuianti concedendũ ẽ. Hinc igitur Narra¬
tionẽ incipiemus dep̃fatione tantũ dixisse sufficiat.
Stultum enim ẽ ante historiã affluere ipsam aũt historiã¬
succingi ÷ Igiturcum scãciuitas habitar& inomni pace le¬
ges &iam adhuc optime custodirentur ꝓpt̃ oniae pontifi
locũ summohonore dignum ducereN & templũ maximis
munerib: in lustrareN Itaut seleucus asiae rex derediti¬
b: suis p̃star& omnes sumptus administeriũ sacrificioꝵ

Expanded text:
ngulis auctori concedentes ipsi autem secundum datam formam brevitati studentes sicut enim novae domus architecto de universa structura curandum est ei vero qui pingere conatur quae apta sunt ad ornatum exquirenda sunt ita aestimandum est et in nobis etenim intellectum colligere et ordinare sermonem et curiosius partes singulas quasque disquaerere historiae congruit auctori brevitatem vero dictionis sectari et exsecutiones rerum vitare brevitati concedendum est hinc igitur narrationem incipiemus de praefatione tantum dixisse sufficiat stultum etenim est ante historiam effluere in ipsa autem historsuccingi igitur cum sancta civitas habitaretur in omni pace leges etiam adhuc optime custodirentur propter Oniae pontificlocum summo honore dignum ducerent et templum maximis muneribus inlustrarent ita ut Seleucus Asiae rex de reditibus suis praestaret omnes sumptus ad ministerium sacrificiorum
Abbreviated transcription (Latin):
amostuis uiui ficabit & mostalia corpora
uestra propter in habitantem sp̃m eius
in uobis. Ergo fratres. debitorer sumus
carni ut secundum carnem uiuamus Sienim
secundum carnem uixeritis mori emini Si
autem spũ facta carnis mosti ficaueritis ui

Expanded text:
Ms. vivificavit et mortalia corpora vestra, propter inhabitantem Spiritum ejus in vobis. Ergo, fratres, debitores sumus non carni, ut secundum carnem vivamus. Si enim secundum carnem vixeritis, moriemini: si autem spiritu facta carnis mortif
Abbreviated transcription (Latin):
& iisa creatura liberabitur ascruitute corrup¬
tionis in libestate gloriae filiorumdĩ Scimꝰ
enimꝰ quod omnis creatura in gemescit & par¬
turit usque ad huc. Nonsolum autemilla sed
& nos ipsi primitias sp̃s habentes & ipsi intra
nos ingemescimus ad optionem filiorum ex¬
pectantes. redemptionem corporis nostri
Speenim s alui factisumus. Spes autem quae
uid&ur Non est spes. Namquoduid&
quis quid sperat. Si autem quod non uide
Similiter autem & sp̃s adiuuat infirmitatẽ
nostram . Nam quid oremus sicut opost&:
uescimus sed ipse sp̃rpostulat ꝓ nobis gemi¬
tibus in enarrabilibus. Qui autem scrutatur

Expanded text:
ra liberabitur a servitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei scimus enim quod omnis creatura ingemescit et parturit usque adhuc non solum autem illa sed et nos ipsi primitias Spiritus habentes et ipsi intra nos gemimus adoptionem filiorum expectantes redemptionem corporis nostri spe enim salvi facti sumus spes autem quae videtur non est spes nam quod videt quis quid sperat si autem quoSimiliter autem spiritus adjuvat infirmitatem nostram. Nam quid oremus sicut oportet nescimus, sed ipse spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus. Qui a