comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gnos quin et phalereum illum demetriũ quanquã is primꝰ
inclinasse eloquentiã dicit᷑. multum ingenii et facundię habu¬
isse fateor uel ob hoc memoria dignum ꝙ ultimus est fere
ex acticis ꝗ dici possit orator quem tamen ĩ illo medio gene̾
dicendi prefent omnibus cicero: P hilosophorũ ex quibus plu¬
rimũ traxisse se cloquentię. M. tullius confitetur. quis
dubitet platonem esse precipuu: siue acumine disserendi
siue eloquendi facultate diuina quadam et homerica mul¬
tum enim supra prosam orationem et quam pedestrem greci
uocant surgit ut nõ mihi hominis ingenio sed quodam del¬
phico iudeatur oraculo instinctus. Q uid ego cõmemorem
Cenophontis illam iocunditatem in affectatam. sed quã nulla
tur et quod de periclie ueteris cõmedię testimoniũ est. ĩ
hunc transferri iustissime possit. in labris eius sedisse quan¬
dam ꝑsuadendi deam. Q uid reliquoꝵ socraticoꝵ elegãtiam:

Expanded text:
gnos. quin etiam Phalerea illum Demetrium, quanquam is primus gnos. quin etiam Phalerea illum Demetrium, quanquam is primus inclinasse eloquentiam dicitur, multum ingenii habuisse et facundiae fateor, vel ob hoc memoria dignum, quod ultimus est fere ex Atticis, qui dici possit orator; quem tamen in illo medio genere dicendi praefert omnibus Cicero. philosophorum , ex quibus plurimum se traxisse eloquentiae M. Tullius confitetur, quis dubitet Platonem esse praecipuum sive acumine disserendi sive eloquendi facultate divina quadam et Homerica? multum enim supra prosam orationem et quam pedestrem Graeci vocant surgit, ut mihi non hominis ingenio sed quodam Delphici videatur oraculo dei instinctus. quid ego commemorem Xenophontis illam iucunditatem inadfectatam, sed quam nulla ntur et, quod de Pericle veteris comoediae testimonium est, in hunc transferri iustissime possit, in labris eius sedisse quandam persuadendi deam. quid reliquorum Socraticorum elegantiam?
Abbreviated transcription (Latin):
is dicendi modus. ut nec quid desit ĩ eo. nec ꝗd redũ¬
det ĩuenias. plenior eschines. et magis fusus et grandi¬
ori similis quo minus strictus est: carnis tam̃ plus ht̃
minus lacertorũ. dulcis inprimis et acutus hyperides
sed minoribus causis ut non dixeri utilior magis par.
His ȩtate lysias maior suptilis atq elegans et quo nihil
si oratori satis sit docere. queras ꝑfectius. nihil enim est
inane: nihil arcessitũ puro tñ fonti qͣ magno fluuio
proprior. Isocrates in diuerso genere dicendi nitidus
et comptus. et palestre ꝗ̃ pugne magis accomodatus
omnes dicendi ueneres sectatus est. nec ĩmerito: audito¬
riis se non uidiciis comꝑat. in inuentione facilis honesti
studiosus in compositione adco diligens ut cura eius rep̃¬
hendatur. Neque ego in his de quibus sum locutus hassolas
uirtutes. sed has precipuas puto Nec ceteros parũ fuisse ma

Expanded text:
is dicendi modus, ut nec quid desit in eo, nec quod redunis dicendi modus, ut nec quid desit in eo, nec quod redundet, invenias. Plenior Aeschines, et magis fusus, et grandiori similis, quo minus strictus est. carnis tamen plus habet, lacers torum minus. Dulcis inprimis, et acutus Hyperides: sed minoribus causis, ut non dixerim utilior, magis par. His aetate Lysias maior, subtilis atque elegans, et quo nihil, si oratori sit satis docere, quaeras perfectius. nihil enim est inane, nihil arcessitum: puro tamen fonti quam magno flumini propior. Isocrates in diverso genere dicendi nitidus, et comptus, et palaestrae quam pugnae magis accomodatus, omnes dicendi veneres sectatus est nec immerito: auditoenim se non iudiciis com pararat: in inventione facilis, honesti studiofus: in compositione adeo diligens, ut cura cius reprehendatur. Neque ego in his, de quibus sum locutus, has solas virtutes: sed has praecipuas puto: nec ceteros parum f
Abbreviated transcription (Latin):
missis affectibus melior ille cõcionibus. hic sermonibus
ille .ui. hic uoluptatt. Theo pompus his proximus ut in
histona predictis minor.ita oratori magis similis. ut
ꝗ añ qͣ est ad hoc opus solicitatus dui fuerit orator phili¬
scus quoque meretur quid turbe quãuis bonorũ post hos
auctorum existimatur imitator thucydidis. et ut multo
infirmiõ ita aliquatenus lucidior. Ephorus ut ssocrati
uisum calcaribus eget. Clitarchi probat᷑ ingeniũ. fides
infamatur. Longo post interuallo temporis natus. Tima¬
gines. uel hoc ip̃o probabilis ꝙ intermissam historias scn¬
bendi industriam noua laude reparauit. Renophon nõ
excidit mihi: sed inter phiłos reddendus est. Sequitur
oratorum ingens manus. ut cum decem simul athenis
ȩtas una tulerit. quorũ longe princeps de mosthenes
ac pene lex orandi fuit. tanta uis ĩ eo. tam densa oĩa
ita quibusdam neruis intenta sunt. tam nihil ocosue

Expanded text:
missis adfectibus melior, ille contionibus hic sermonibus, missis adfectibus melior, ille contionibus hic sermonibus, ille vi hic voluptate. theopompus his proximus ut in historia praedictis minor, ita oratori magis similis, ut qui, antequam est ad hoc opus sollicitatus, diu fuerit orator. philistus quoque meretur, qui turbae quamvis bonorum post eos auctorum eximatur, imitator Thucydidis et ut multo infirmior ita aliquatenus lucidior. ephorus , ut Isocrati uisum, calcaribus eget. clitarchi probatur ingenium, fides infamatur. longo post intervallo temporis natus Timagenes vel hoc est ipso probabilis, quod intermissam historias scribendi industriam nova laude reparavit. Xenophon non excidit mihi, sed inter philosophos reddendus est. sequitur oratorum ingens manus, ut cum decem simul Athenis aetas una tulerit. quorum longe princeps Demosthenes ac paene lex orandi fuit; tanta vis in eo, tam densa oita quibusdam nervis iotenta sunt, tam nihil otiosum,
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc ꝗddam collaturũ eũ declamatoribus puto. qm̃
iis necesse est secundũ conditionẽ controuersiaꝵ plures
subire ꝑsonas. patrum: filiorum: maritorũ. militum ru¬
sticoꝵ diuitum. pauꝑum irascentiũ. deprecantiũ: mi¬
tium. asperorum: in quibus omnibus mire custoditur
ab hoc poeta decor: atq ille quid omnibus eiusdem oꝑis
auctoribus astulit nomẽ. et fulgore quodam suȩ clari¬
tatis tenebras obduxit. habent tñ alii quoq comici si
cum uenia legant᷑ quedam quȩ possis decerpere. et pre¬
cipue philemõ: qui ut praue sui temporis uidiciis menan¬
dro semꝑ prelatus est ita consensu tñ omniũ meruit cre¬
di secundus. Historiã multi scripsere preclare. Sed
nemo dubitat longe duos ceteris preserendos.: quorũ
liucrsa uirtus laudem pene est parem consecuta. Den¬
sus et breuis et semꝑ instans sibi thuc ydides dulcis
et candidus et fusus Herodotus ille concitatis. hic re¬

Expanded text:
adhuc quiddam collaturum eum declamatoribus puto, quoniam adhuc quiddam collaturum eum declamatoribus puto, quoniam his necesse est secundum condicionem controversiarum plures subire personas, patrum, filiorum, militum, rusticorum, divitum, pauperum, irascentium, deprecantium, mitium, asperorum. in quibus omnibus mire custoditur ab hoc poeta decor. atque ille quidem omnibus eiusdem operis auctoribus abstulit nomen et fulgore quodam suae claritatis tenebras obduxit. tamen habent alii quoque Comici, si cum venia leguntur, quaedam quae possis decerpere; et praecipue Philemon, qui ut prave sui temporis iudiciis Menandro saepe praelatus est, ita consensu tamen omnium meruit credi secundus. historiam multi scripsere praeclare, sed nemo dubitat longe duos ceteris praeferendos, quorum diversa virtus laudem paene est parem consecuta. densus et brevis et semper instans sibi Thucydides, dulcis et candidus et fusus Herodotus; ille concitatis hic re
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ a sapientibus tradita sunt pene ip̃is par et ĩ docendo
atq respondendo cuilibet eorum qui fuerũt in foro diserti
comparandus. ĩ affectibus uero cum omnibus mirus tum
in iis qui miseratione constant facile precipuus. huc̃
ad miratus maxime est ut sepe testatur et eum fecutus
quanꝗ in opere diuerso Menander. qui uel unus meo
quidem iudicio diligent᷑ lectus ad cuncta quȩ p̃cipimus
efficienda sufficiat ita omnem uite imaginẽ ex pressit
tanta in eo inueniendi copia: eloquendi facultas: ita est
omnibus rebus ꝑsunis affectibus accõmodatus. nec nihil
profecto uiderunt qui orationes quȩ charisii nomine
eduntur a menandro scriptas putant. sed mihi longe
magis orator probari in oꝑe suo uidet᷑. nisi forte aut illa¬
mala iudicia quę epitrepontes epidereos sedtos habent.
aut meditationes in sophocle enomothete hypobolineo
nõ omnibus oratoris nũs sunt absolute. Ego tamen plu

Expanded text:
quae a sapientibus tradita sunt paene ipsis par, et dicendo quae a sapientibus tradita sunt paene ipsis par, et dicendo ac respondendo cuilibet eorum qui fuerunt in foro diserti comparandus; in adfectibus vero cum omnibus mirus tum in iis qui miseratione constant facile praecipuus. hunc admiratus maxime est, ut saepe testatur, et secutus, quanquam in opere diverso, Menander, qui vel unus, meo quidem iudicio, diligenter lectus ad cuncta, quae praecipimus, effingenda sufficiat; ita omnem vitae imagine expressit, tanta in eo inveniendi copia et eloquendi facultas, ita est omnibus rebus, personis, adfectibus accommodatus. nec nihil profecto viderunt, qui orationes, quae Charisii nomini addicuntur, a Menandro scriptas putant. sed mihi longe magis orator probari in opere suo videtur, nisi forte aut illa iudicia, quae Epitrepontes, Epicleros, Locroe habent, aut meditationes in Psophodee, Nomothete, Hypobolimaeo non omnibus oratoriis numeris sunt absolutae. ego tamen plus
Abbreviated transcription (Latin):
auctores Aristophanes tñ et eupolus. cratinus q precipiui.
Tragedias primus in lucem eschilus protulit. sublimis et gra¬
uis. et grandiloquus sepe usque ad uitiũ. sed rudis in pleris¬
que et in compositus propt᷑ quod correstas eius fabulas in
certam̃ deferre posterioribus poetis athemenses ꝑmisere
Sunt q eo modo multi coronati. Sed longe et clarius illu¬
strauerut hoc opus Sophocles atq eurypides. quorũ in dispa¬
ri dicendi uia uter sit poeta melior inter plurimos q̃rit
Id q ego sane qm̃ ad presentem materiã nihil ꝑtinet iniudi¬
catum relinquo. illud quidem nemo nõ fateatur necessẽ ẽ.
iis qui se ad agendum comꝑant utiliorem longe euripidẽ¬
fore. nanq is sermone quo ipm̃ reprehendunt quibus gra¬
uitas. et coturnus et sonus sophoclis uidetur et̃ sublimior¬
magis accedit oratorio generi: et sententiis densus et ĩ is

Expanded text:
auctores; Aristophanes tamen et Eupolis Cratinusque praecipui. auctores; Aristophanes tamen et Eupolis Cratinusque praecipui. tragoedias primus in lucem Aeschylus protulit, sublimis et gravis et grandiloquus saepe usque ad vitium, sed rudis in plerisque et incompositus; propter quod correctas eius fabulas in certamen deferre posterioribus poetis Athenienses permiserunt, suntque eo modo multi coronati. sed longe clarius illustraverunt hoc opus Sophocles atque Euripides, quorum in dispari dicendi via uter sit poeta melior, inter plurimos quaeritur; idque ego sane, quoniam ad praesentem materiam nihil pertinet, iniudicatum relinquo. illud quidem nemo non fateatur necesse est, iis qui se ad agendum comparant utiliorem longe fore Euripiden. namque is et sermone quod ipsum reprehendunt, quibus gravitas et cothurnus et sonus Sophocli videtur esse sublimiormagis accedit oratorio generi et sententiis densus et in iis
Abbreviated transcription (Latin):
atque effundit᷑. quod ut est rep̃hendendũ ita copiş uituim
est. Alceus in parte operis aurco plestro merito donatur.
ꝗa tyrannos insectatus multum etiam moribus confert . ĩ
eloquendo quoque breius et magnificus et diligens. plu¬
rimum homero similis. sed in lusus et amores descendit. ma¬
ioribus tñ aptior. Simonides tenus alioꝗn sermone proprio
& iocunditate quadam cõmendari potest. precipua tñ eiꝰ
in cõmouenda miseratione uirtus ut quidam in hac eum pãte
omnibus eiusdem opis auctoribus preferant. Antiqua come¬
dia cum sincerã illam sermonis actici gratiã prope sola retinet.
tum fecundissime libertatis et si est in sectandis uitiis prccipua
plurium tñ uiriũ etiam in ceteris partibus habet: nam et
grandis et elegans et uenusta et nescio anulla post homcrũ
tamen quem ut achillem semꝑ excipi par est: aut similior
sit oratoribus aut ad oratores faciendos aptior est. plures eiꝰ

Expanded text:
atque effunditur, quod ut est reprehendendum, ita copiae vitium atque effunditur, quod ut est reprehendendum, ita copiae vitium est. alcaeus in parte operis aureo plectro merito donatur, qua tyrannos insectatus multum etiam moribus confert in eloquendo quoque brevis et magnificus et dicendi vi plerumque oratori similis; sed et lusit et in amores descendit, maioribus tamen aptior. Simonides , tenuis alioqui, sermone proprio et iucunditate quadam commendari potest; praecipua tamen eius in commovenda miseratione virtus, ut quidam in hac eum parte omnibus eius operis auctoribus praeferant. antiqua comoedia cum sinceram illam sermonis Attici gratiam prope sola retinet, tum facundissimae libertatis est et in insectandis vitiis praecipua, plurimum tamen virium etiam in ceteris partibus habet. nam et grandis et elegans et venusta, et nescio an ulla, post Homerum tamen, quem ut Achillem semper excipi par est, aut similior sit oratoribus aut ad oratores faciendos aptior. plures eius
Abbreviated transcription (Latin):
est. et multa magis q̃ multorum lectione formanda mens
et ducendus color. itaq ex tribus receptis aristarchi iudicio
scriptoribus iamborũ adhȩc maxime ꝑtinebit unus Archilo¬
cus summa in hoc uis elocutionis cum ualide tum breues:
iubrantesq sententiȩ. plurimum sanguinis atq neruorum
adeo ut uideatur quibusdam quod quid minor est materie
esse nõ ingenii uitium. Nouem uero liricorũ longe pinda¬
rus princeps: spiritus magnificentia: sententiis: figuris bea¬
tissima rerũ uerborũq copia uelut quodã eloquentiȩ flumi¬
ne propter quod Horatius eum merito credidit nemini imi¬
tabilem. S tesichorus ꝗͣ sit ingenio ualidus materiȩ quoq
ostendut. maxima bella et clarissimos canente duces epici
carminis onera. lira sustinentt reddit enum ꝑsonis ĩ agedo
simul loquendo q debitam dignitatem: ac si tenuisset modũ
uidetur emulari proximus homerũ potiusse sed redundat

Expanded text:
est et multa magis quam multorum lectione formanda mens est et multa magis quam multorum lectione formanda mens et ducendus color. itaque ex tribus receptis Aristarchi iudicio scriptoribus iamborum ad ἕξιν maxime pertinebit unus Archilochus. summa in hoc vis elocutionis, cum validae tum breves vibrantesque sententiae, plurimum sanguinis atque nervorum, adeo ut videatur quibusdam, quod quoquam minor est, materiae esse non ingenii vitium. novem vero Lyricorum longe Pindarus princeps spiritus magnificentia, sententiis, figuris, beatissima rerum verborumque copia et velut quodam eloquentiae flumine; propter quae Horatius eum merito credidit nemini imitabilem. Stesichorus quam sit ingenio validus, materiae quoque ostendunt, maxima bella et clarissimos canentem duces et epici carminis onera lyra sustinentem. reddit enim personis in agendo simul loquendoque debitam dignitatem, ac si tenuisset modum, videtur aemulari proximus Homerum potuisse; sed redundat
Abbreviated transcription (Latin):
quid herculis acta: non bene pisandros: Quid nicadrũ fustra
secuti: macer atq Uirgilius: Quid euphorionem frustra trã¬
sibimus: quem nisi probasset uirgilius idem nunquã certe
conlitorum chalcidico uersu carminũ fecisset ĩ buccolicis
mentionem. Quid horatius frustra dyrcheũ homero subiũ¬
git: nec sane quisquã est tam procul a cognitione eorum re¬
motus ut nõ indicem certe ex bibliotecha sumptũ transferre
in libros suos possit Nec ignoro igitur quos transeo: nec utiq
damno. ut qui dixerim eẽ in omnibus utilitatis aliquid: sed
ad illos iam perfectis constitutis q uiribus reuertemur. qđ
in cenis grandibus sepe facimus ut cum optimis satiati sumus
uarietas iñ nobis ex iulioribus grata sit. Tunc et elegiã
uacabit ĩ manus sumere cuius princeps habetur calimachus
Secundas confessione plurimorũ philetas occupauit. Sed dũ
assequimur illam firmã ut dixi facilitatẽ optimis assuescẽdũ

Expanded text:
quid ? Herculis acta non bene Pisandros? Nicandrum frustra quid ? Herculis acta non bene Pisandros? Nicandrum frustra secuti Macer atque Vergilius? quid ? Euphorionem transibimus? quem nisi probasset Vergilius, idem nunquam certe conditorum Chalcidico versu carminum fecisset in Bucolicis mentionem. quid ? Horatius frustra Tyrtaeum Homero subiungit? nec sane quisquam est tam procul a cognitione eorum remotus, ut non indicem certe ex bibliotheca sumptum transferre in libros suos possit. nec ignoro igitur quos transeo nec utique damno, ut qui dixerim esse in omnibus utilitatis aliquid. sed ad illos iam perfectis constitutisque viribus revertemur; quod in cenis grandibus saepe facimus ut, cum optimis satiati sumus, varietas tamen nobis ex vilioribus grata sit. tunc et elegiam vacabit in manus sumere, cuius princeps habetur Callimachus, secundas confessione plurimorum Philetas occupavit. sed dum adsequamur illam firmam, ut dixi, facilitatem, optimis adsuescendum
Abbreviated transcription (Latin):
grãmaticorũ consensus deferat. et affectibus et iocun¬
ditate et dispositione et omnino arte deficit᷑ ut plane
manifesto appartat quanto sit aliud proximũ esse. ali¬
ud secundum: Paniasim ex utroque mixtum putant ĩ
eloquendo neutrius equare uirtutes. alterũ tam̃ ab eo ma¬
teria. alterum disponendi ratione suꝑari. Apollonius
in ordinẽ a grãmaticis datũ nõ uenit. ꝗa aristarchus ate
aristophanes poetarũ iudices neminem sui temporis ĩnũm
redegerũt. non tñ contemnendum reddit opus ĩ equali qua¬
dam mediocritate Arati materia motu caret: ut in qua nul¬
la uarietas: nullus affectus nulla persona. nulla cuiquã sit
ratio sufficit tñ operi. Cui se parem credidit ãmirabilis ĩ
suo genere ⁊heoeritus Sed musa illa rustica et pastoralis nõ¬
non forum mocdo uerũ ipãm et̃ urbem reformidat. Audire
uideor undiq congerentes nomina plurimoꝵ poetarum

Expanded text:
grammaticorum consensus deferat, et adfectibus et iucungrammaticorum consensus deferat, et adfectibus et iucunditate et dispositione et omnino arte deficitur, ut plane manifesto appareat, quanto sit aliud proximum esse aliud secundum. panyasin ex utroque mixtum putant in eloquendo neutriusque aequare virtutes, alterum tamen ab eo materia alterum disponendi ratione superari. Apollonius in ordinem a grammaticis datum non venit, quia Aristarchus atque Aristophanes, poetarum iudices, neminem sui temporis in numerum redegerunt; non tamen contemnendum reddidit opus aequali quadam mediocritate. arati materia motu caret, ut in qua nulla varietas, nullus adfectus, nulla persona, nulla cuiusquam sit oratio; sufficit tamen operi, cui se parent credidit. admirabilis in suo genere Theocritus, sed musa illa rustica et pastoralinon forum modo, verum ipsam etiam urbem reformidat. audire videor undique congerentes nomina plurimorum poetarum.
Abbreviated transcription (Latin):
refutandi sunt ita multa ut ct̃ ꝗ de artibus seripserana
plurima harũ rerum testimonia ab hoc pocta petant. Nã¬
et epilogus quid quis unquam poterit illiş rogantis achil¬
lem ꝓniami precibus equari: quid in uerbis sententis figu¬
nia dispositione totius operis nõ ne humani ingenii mo¬
dum ex cedit. ut magni sit uiri uirtutes eius non emula¬
tione quod fieri non potest. sed intellestu sequi uerũ hic
onĩs sine dubio et in omni genere cloquentiȩ procul &
se reliquit. Epicos tñ precipue uidelicet quia clarissima
in materia similis compatio est. Raro assurgit hesiodus
magnaq pars eius ĩ nominibus est occupata tam̃ utiles
circa precepta sententiȩ lenitasq uerboꝵ et compositionis
probabilis datur ei palma in illo mediocri genere dicendi
Contra ĩ antimacho uis et grauitas et minime uulgare
eloquendi genus habet laudem. Sed q̃iuis ei secundas fere

Expanded text:
refutandi sunt ita multa, ut etiam qui de artibus scripserunt refutandi sunt ita multa, ut etiam qui de artibus scripserunt plurimi harum rerum testimonium ab hoc poeta petant. nam epilogus quidem quis unquam poterit illis Priami rogantis Achillem precibus aequari? quid ? in verbis, sententiis, figuris, dispositione totius operis nonne humani ingenii modum excedit? ut magni sit virtutes eius non aemulatione, quod fieri non potest, sed intellectu sequi. verum hic omnes sine dubio et in omni genere eloquentiae procul a se reliquit, epicos tamen praecipue, videlicet quia clarissima in materia simili comparatio est. raro assurgit Hesiodus, magnaque pars eius in nominibus est occupata; tamen utiles circa praecepta sententiae levitasque verborum et compositionis probabilis, daturque ei palma in illo medio genere dicendi. contra in Antimacho vis et gravitas et minime vulgare eloquendi genus habet laudem. sed quamvis ei secundas fere
Abbreviated transcription (Latin):
N am ut de laudibus. exhortatioibus consolationibusq taceã
nõ uel nonus liber quo missa ad achillem legatio continet᷑
uel in primo inter duces illa cõtentio uel dicte ĩ secundo sẽ¬
tentiȩ. Omnes litiũ ac consiliorũ explicant artes: affectus
quidem uel illos mites uel hos concitatos nemo erit tam ĩ¬
doctus ꝗ nõ in sua potestate hunc auctorem habuisse fateãt
A ge uero nõ utriusque operis ingressus ĩ paucissimis uersib
legem proemioꝵ non dico seruauit sed constituit.nam et¬
beniuolũ auditorem inuocatione deaꝵ quas presidere
uatibus creditũ est. et ĩtentum proposita reꝵ magnitudi¬
ne et docilem summa celerit᷑ comprehensa facit: narra¬
re uero quis breuius ꝗͣ qui mortẽ nũtiat patrocli: quis
significantius põt q̃ qui curctum etolorum q prelium ex¬
penie  em similitudines. amplificationes exempla dig̃s¬
sas stgna rerum et argumenta cetera q quȩ probandi de

Expanded text:
nam ut de laudibus, exhortationibus, consolationibus taceam, nam ut de laudibus, exhortationibus, consolationibus taceam, nonne vel nonus liber, quo missa ad Achillem legatio continetur, vel in primo inter duces illa contentio vel dictae in secundo sententiae omnes litium ac consiliorum explicant artes? adfectus quidem vel illos mites vel hos concitatos, nemo erit tam indoctus, qui non in sua potestate hunc auctorem habuisse fateatur. age vero, non utriusque operis sui ingressu in paucissimis versibus legem prooemiorum non dico servavit sed constituit? nam benevolum auditorem invocatione dearum, quas praesidere vatibus creditum est, et intentum proposita rerum magnitudine et docilem summa celeriter comprehensa facit. narrare vero quis brevius quam qui mortem nuntiat Patrocli, quis significantius potest quam qui Curetum Aetolorumque proelium exponit? iam similitudines, amplificationes, exempla, digressus, signa rerum et argumenta ceteraque genera probandi ac
Abbreviated transcription (Latin):
na capit. Sunt et̃ lenis et nitidi et compositi generis nõ
pauci amatores de qua differentia disseram diligentius
cum de genere dicendi querendum erit. Interim summa ꝗa
et a qua petere lectione possit quȩ confirmare facultatem
dicendi uolũt attingam paucos. Sunt enim eminentissimi
et excerꝑe in aiõ est. facile est aũt studiosis ꝗ sunt hiis
simillimi iudicare ne quisquã queratur omissos forte aliqͦs
ipẽ ualde probet fateor enim plures legendos eẽ ꝗ ꝗ nomi
intendentibus ut oratores fiat existimem persequor. Igit᷑
ut Aratus ab ioue incipiendũ putat. ita nos rite cepturi ab
Lomero uidemũ hic enim quẽ admodũ ex occano dicit ipẽ ãni¬
um fontiumq cursus initiũ capere. omnibus eloquentiȩ
partibus exemplum et ortũ dedit. hunc nemo ĩ magnis
rebus sublimitate. ĩ paruis proprietate supauit. Idem letꝰ
ac pressus. iocundus: et grauis. tumcopia. tum breuitate mi¬
rabilius. nec poetica modo. sed oratoria uirtute eminentissim

Expanded text:
us capit; sunt etiam lenis et nitidi et compositi generis non pauci amatores. de qua differentia disseram diligentius, cum de genere dicendi quaerendum erit. interim summatim, quid et a qua lectione petere possint, qui confirmare facultatem dicendi volent, attingam. paucos enim qui sunt eminentissimi excerpere in animo est. facile est autem studiosis, qui sint his simillimi, iudicare; ne quisquam queratur omissos forte quos ipse valde probet. fateor enim plures legendos esse quam quiintendentibus ut oratores fiant, existimem, persequar. igitur , ut Aratus ab Iove incipiendum putat, ita nos rite coepturi ab Homero uidemur. hic enim, quenadmodum ex Oceano dicit ipse omnium amnium fontiumque cursus initium capere, omnibus eloquentiae partibus exemplum et ortum dedit. hunc nemo in magnis rebus sublimitate, in parvis proprietate superaverit. idem laetus ac pressus, iucundus et gravis, tum copia tum brevitate mirabilis, nec poetica modo sed oratoria virtute eminentissimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Roxima stilo cogitatio est quę et ip̃a uires ab hoc accipit
et est interseribendi laborem extemporalem q fortunã
media quedam: et nescio an usus frequẽtissimus. Nam scñ¬
bere nec ubi que nec semꝑ possumus. Cogitationi temporis ac
loci plurimum est. hec paucis admodum horis magnas etiã
causas complectit᷑. hec quotiens intermissus est somnus ipĩs
nodtis tenebris aduuatur. Hec inter medios reꝵ actus ali¬
quid inuenit uacui nec ocium patit᷑ neque uero rerũ or¬
dinem modo quod ipm satis erat intra se ip̃a disponit. Sed
uerba et̃ copulat totamq ita contexit orationẽ ut ei nihil
preter manũ desit. Nam memorię quoque plerunq ĩ heret
uim cogitandi perueniri pot aut subito aut cito. nam pͥmũ
facienda stilo forma est quȩ̨ nos et̃ cogitantes sequatur: Tũ
assumendus usus paulatim ut pauca primũ complectamur
animo quę reddi fidelit̾ possint. mox ꝑ incrementa tam mo¬
dica ut onerari se labor ille non sentiat augenda usu et exẽ¬

Expanded text:
roxima stilo cogitatio est, quae et ipsa vires ab hoc accipit, estque inter scribendi laborem extemporalemque fortunam media quaedam et nescio an usus frequentissimi. nam scribere non ubique nec semper possumus; cogitationi temporis ac loci plurimum est. haec paucis admodum horis magnas etiam causas complectitur; haec, quotiens intermissus est somnus, ipsis noctis tenebris adiuvatur; haec inter medios rerum actus aliquid invenit vacui nec otium patitur. neque vero rerum ordinem modo, quod ipsum satis erat, intra se ipsa disponit, sed verba etiam copulat totamque ita contexit orationem, ut ei nihil praeter manum desit. nam memoriae quoque plerumque inhaerent vim cogitandi perveniri potest aut subito aut cito. nam primum facienda multo stilo forma est, quae nos etiam cogitantes sequatur; tum adsumendus usus paulatim, ut pauca primum complectamur animo, quae reddi fideliter possint; mox per incrementa tam modica, ut onerari se labor ille non sentiat, augenda vis et exer
Abbreviated transcription (Latin):
mur accõmodatum Uerum anteꝗ̃ de singulis loquar pauca in
uniuersum de uarietate opinionũ dicenda sunt. Nam quidã
solos ueteres legendos putant: neq ĩ ullis aliis ẽẽ naturalem
eloquentiã et robur uiris dignum arbitrantur. Alios retẽs
hȩc lascuua deliciaq et oĩa ad uoluptatẽ multitudinis imꝑ¬
ite composita delectant ipõs et̃ qui rictũ dicendi genus sequi
uolunt. Alii pressa demũ et tenuia atq quę minimum ab usa
quotidiano recedant sana et uere attica putant. Quosdam
elatior ingenii uis et magis concitata et alios spurticiis p le¬

Expanded text:
uimur, accommodatum. verum antequam de singulis, pauca in uimur, accommodatum. verum antequam de singulis, pauca in universum de varietate opinionum dicenda sunt. nam quidam solos veteres legendos putant neque in ullis aliis esse naturalem eloquentiam et robur viris dignum arbithaec lascivia deliciae que, et omnia ad voluptatem multitudinis imperitae composita delectant. Sunt etiam qui rectum dicendi genus sequi volunt. Alii pressa demum et tennia. et quae minimum ab usu quotidiano recedant, sana et vere alrica putant. quosdam elatior ingenii vis. et magis concitata, et plena spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
etatis suȩ quid quis que cõniuebat exceptis cesane atq marctlo
silentuĩ egerit. quis ent modus si et illos qui postea fuerunt et gre
Liuium in epistola ad filium scripta legndos demosthenẽ atque aice¬
ronem. tum ita ut quisque eẽt demostheni et ciceroni simullimꝰ
non est dissimulanda nri quoꝗ iudicii summa. Paucos et ux
iudicium adhibentibus sit allaturus utilitatis aliquid cum
se cicero ab illis quoꝙ uetustissimis audtoribus ingeniosis quid
sed arte carentibus plurimũ fateatur adiutũ. Nec multo aliud
de nobis sentio quod enim quisque ĩ numeritate tumens potẽs
ne minima quidem alicuius cetere fiducia partis memoriam
artis sperauerit qui siquis est intra primos statim uersus depre¬
hendetur: et citius nos dimittet ꝗͣ ut eius nobis magno temporis
detrimẽto constet experimentũ. sed nõ quicquid ad aliquam par¬
tem scientiȩ ꝑtinet protinus ad faciendam affaresin de qua loꝗ¬

Expanded text:
aetatis suae, quibuscum vivebat, exceptis Caesare atque Marcello, aetatis suae, quibuscum vivebat, exceptis Caesare atque Marcello, silentium egerit: quis erit modus, si et illos, et qui postea fuerunt, et GraLivium in epistola ad filium scripta: legendos Demosthenem arque Ciceronem: tum ita ut quisque esset Demostheni et Ciceroni simillimus. Non est tamen dissimulan da nostri quoque iudicii summa. Paucos enim viudicium adhibentibus non allaturus sit utilitatis aliquid: cum se Cicero ab illis quoque vetustissimis auctoribus, ingeniosis quidem, sed arte carentibus, plurimum fateatur adiutum. de novis sentio. quotus enim quisque inveniri tam demens potest, qui ne minima quidem alicuius certe fiducia partis memoriam posteritatis speraverit? qui si quis est, intra primos statim versus deprehendetur et citius nos dimittet, quam ut eius nobis magno temporis detrimento constet experimentum. sed non quidquid ad aliquam partem scientiae pertinet, protinus ad phrasin, de qua loq
Abbreviated transcription (Latin):
structus ẽẽ debet orator. N ec omnia testimonia expectet
a litigatore. sed pleraque ex uetustate diligenter sibi co¬
gnita sumat hoc potentiora ꝙ ea sola criminibus odii et
gratia uacant. Aphilosophorum uero lectione ut ẽent nobis
multa petenda uitio factũ est alias oratorũ. quȩ quiđ
illis optima sius oꝑis parte censentur. Nam et de iustis
honestis utilibus iis q quȩ sint contraria et de rebus diuinis¬
Sed his quoque adhibendum est simile iudiciu. ut etiam cũ
in rebus uersemur isdem non tñ eandem eẽ conditionem
sciamus litium ac disputationum fori et audicorii p̃ceproꝵ
et piculorũ. Credo ex asturos plerosque cum tantum esse u¬
litatis in legendo udicemus ut id quoq adiuingamus operi qui
siut in auctore quoq precipua uirtus sed persiqui singulos in¬
finiti fuorit opis. Quippe cũ in bruto. M. tullius tot milibus
uersuum de romanis tantum oratoribus loquatur et tñ de orb

Expanded text:
structus esse debet orator, ne omnia testimonia expetat structus esse debet orator, ne omnia testimonia expetat a litigatore: sed pleraque ex vetustate diligenter sibi cognita sumat: hoc potentiora, quod ea sola criminibus odii et gratiae vacant. 5. A Philosophorum vero lectione ut essent nobis multa petenda, vitio factum est Oratorum, qui quidem illis optima sui operis parte cesserunt. Nam et deiustis, honestis, utilibus, quaeque sunt sed his quoque adhibendum est simile iudicium, ut etiam cum in rebus versemur iisdem, non tamen eandem esse condicionem sciamus litium ac disputationum, fori et auditorii, praeceptorum et periculorum. credo exacturos plerosque, cum tantum esse utilitatis in legendo iudicemus, ut id quoque adiungamus operi, qui sint legendi, quae in auctore quoque praecipua virtus. sed persequi singulos infiniti fuerit operis. quippe cum in Bruto M. Tullius tot milibus versuum de Romanis tantum orato
Abbreviated transcription (Latin):
Ideoq et uerbis remotioribus et liberioribus figuris narrandi
tedui euitat. Itaq ut dixi neque illa salustiana breuitas qua
nihil apud aures uacuas atq eruditas potest eẽ ꝑfectius apud
occupatum uariis cogitatioibus iudicem et sepius in cruditũ
captanda nobis est neque illa liuii lactea ubertas satis de¬
cebit cum ꝗ non speciem expositioĩs: sed fidem querit. audio
ꝓ. M tullius ne thuchy dide quid aut xenophontem mutiles
oratori putat quanq̃ illum bellicum canorem huius ore mu¬
sas ẽẽ locutas existimet. Licet tñ nobis in digressionibus uti
uel historico nõ nunꝗ intore. dũ in his de ꝗbus erit questio
meminerimus. non athletarũ thoros sed militu lacertos eẽ
nec uersicolorem illam qua demetrius phalerius dicebatur
uti uestem bene ad forensem puluerem facere. Est et alius ex
locum ex cognitione reꝵ exemploꝵ q. quibus in primis in¬

Expanded text:
ideoque et verbis remotioribus et liberioribideoque et verbis remotioribus et liberioribtaedium evitat. Itaque ut dixi, neque illa Sanihil apud aures vacuas atque eruditas potest esse perfectius, apud occupatum variis cogitationibus iudicem et saepius ineruditum captanda nobis est; neque illa Livii lactea ubertas satis docebit eum, qui non speciem expositionis, sed fidem quaerit. adde quod M. Tullius ne Thucydidem quidem aut Xenophontem utiles oratori putat, quanquam illum bellicum canere, huius ore Musas esse locutas existimet. licet tamen nobis in digressionibus uti vel historico nonnunquam nitore, dum in his, de quibus erit quaestio, meminerimus, non athletarum toris, sed militum lacertis opus esse; nec versicolorem illam, qua Demetrius Phalereus dicebatur uti, vestem bene ad forensem pulverem facere. est et alius ex locum, ex cognitione rerum exemplorumque, quibus in primis in
Abbreviated transcription (Latin):
pedum nec essitatem non semꝑ uti propriis possint. sed de¬
pulsi a recta uia necessario ad eloquendi quedam diuerti¬
cula confugiat. nec mutare quedam modouerba sed extẽ¬
dere: corriꝑe: conuertere: diuidere cogant᷑ . Nos uero ar¬
matos stare ĩ acie et summis de rebus decernere et ad
uictoriam niti. Neque ego arma squalore situ ac rubigine
uelim. sed fulgore nimis seq terreat. qualis est ferri quo
mens simul uisus q prestringitur. nõ qualis auri argentiq
inbellis et potius habenti ptriculosus. historia quoque alere
orationem quodam molli iocundoq succo potest. Uerum etiã
ipã sic est legenda ut sciamus plerasq cius uirtutes oratori
esse uitandas. Est erum proxima poetis et quoda modo¬
carmen solutũ. et scribuntur ad narrandũ nõ ad probãdũ
totumq opus non ad intutũ rei pugnamq presentem. sed
ad memoriam posteritatis et ingeniis famam componitur

Expanded text:
pedum necessitatem, non semper propriis uti possint, sed depedum necessitatem, non semper propriis uti possint, sed depulsi a recta via, necessario ad eloquendi quaedam diverticula confugiant: nec mutare quaedam verba, sed extendere, corripere, convertere, dividere cogantur: nos vero armatos stare in acie, et summis de rebus decernere, et ad victoriam niti. Neque ego arma squalere situ ac rubigine velim, sed fulgorem his inesse, qui terreat, qualis est ferri, quo mens simul visusque perstringatur: non qualis auri argentique imbellis, et potius habenti periculosus. 4. Histoorationem quodam molli jucundoque succo potest. Verum et ipsa sic est legenda, ut sciamus, plerasque ejus virtutes oratori esse vitandas. Est enim proxima poetis, et quodammodocarmen solutum: et scribitur ad narrandum, non ad probandum: totumque opus non ad actum rei, pugnamque prad memoriam posteritatis et ingenii famam componitur;
Abbreviated transcription (Latin):
est ne quod pleris que accidit damnẽt quȩ nõ intelligũt at
si necesse est in alteram errare partẽ omnia eorũ legentibus
placere. ꝗͣ multa displicere malucri: Plurimũ dicit oratori
conferre theophrastus lestionẽ poctarũ. multiq cius iudi¬
cium sequunt᷑. neque ĩmerito. nanq ab his ĩ rebus spicitus
et ĩ uerbis sublimitas. et in affectibus motus omnis et ĩ
ꝑ sonis decor petit᷑. precipueq uelut attrita quotidiano actu
forensi ingenia optime rerum talui blanditia reꝑantur
I deo q in hac lectione cicero requiescendum putat: memine¬
rimus tam̃ nõ ꝑ oĩa poctas esse oratori sequendos. nec li¬
bertate uerborum. nec licentia figurarũ genus ostenta¬
tioni comparatũ. et pret᷑ id quod solam petit uoluptatẽ
et̃ ea fingendo nõ falsa modo sed et̃ quedam incredibilia
sectatur. patrocinio quoq aliquo iuriari. ꝙ alligata ad cẽta

Expanded text:
est, ne, quod plerisque accidit, damnent quae non intelligunt. ac est, ne, quod plerisque accidit, damnent quae non intelligunt. ac si necesse est in alteram errare partem: omnia eorum legentibus placere quam multa displicere maluerim. plurimum dicit oratori conferre Theophrastus lectionem poetarum, multique eius iudicium sequuntur; neque immerito. namque ab his in rebus spiritus et in verbis sublimitas et in adfectibus motus omnis et in personis decor petitur, praecipueque velut attrita cotidiano actu forensi ingenia optime rerum talium blanditia reparantur. ideoque in hac lectione Cicero requiescendum putat. meminerimus tamen, non per omnia poetas esse oratori sequendos nec libertate verborum nec licentia figurarum; genus ostentationi comparatum et praeter id, quod solam petit voluptatem eamque etiam fingendo non sectatur, patrocinio quoque aliquo iuvari: quod alligati ad certam
Abbreviated transcription (Latin):
ciceronis dixit calidius: et pro milone orationẽ brutus
exercitationis grã scripsit. etiam si egisse eum cornelius cel¬
sus falso existimat. et pollio et mesalla defenderũt cosdẽ
et nobis pueris insignes ac pro uoluseno catulo domitu
afri. crispi. passiemi. decimi: lelii. orationes ferebant᷑
neque id statim legenti ꝑ suasum sit omnia quȩ om̃s aue¬
tores dixerũt utiq eẽ perfecta. Nam et labuntur aliqñ
et oneri cedũt: et indulgent ingeniorũ suoꝵ uoluptati
nec semꝑ intendunt animũ: non nũquam fatigantur
cum Ciceroni dormitare interim demosthenis oratio: ueꝵ¬
et homerus ipẽ udcat᷑. Sũmi enum sunt homines tam
accidit ꝙ iis qui quicꝗd apud illos reꝑerunt dicendi legẽ
putant ut de teriora imitentur. id enim est facilius ac se abũ¬
de similes putent si uitia magnorũ consequantur. Mode¬
ste tñ et circumspecto iudicio de tantis uiris pronuntiandũ

Expanded text:
Ciceronis dixit Calidius, et pro Milone orationem Brutus Ciceronis dixit Calidius, et pro Milone orationem Brutus exercitationis gratia scripsit, etiamsi egisse eum Cornelius Celsus falso existimat; et Pollio et Messala defenderunt eosdem, et nobis pueris insignes pro Voluseno Catulo Domitii Afri, Crispi Passieni, Decimi Laelii orationes ferebanNequeid statim legenti persuasum sit, omnia, quae magni auctores dixerint, utique esse perfecta. Nam et labuntur aliquando, et oneri cedunt, et indulgent ingeniorum suoram voluptati; nec semper intendunt animum, et nonnumquam fatigantur. Cum Ciceroni dormitare interim Demosthenes, Horatio etietiam Homerus ipse videatur. summi enim sunt, homines tamen, acciditque his qui, quidquid apud illos reppererunt, dicendi legem putant, ut deteriora imitentur, id enim est facilius ac se abunde similes putent, si vitia magnorum consequantur. modesto tamen et circumspecto iudicio de tantis viris pronuntiandum
Abbreviated transcription (Latin):
gro resumendus precipue oratio cuius uirtutes frequenter
ex industria quoq occultant᷑. sepe enim preperat dissimu¬
latim insidias orator. Atq ĩ prima parte actionis dicit q̃
sunt in summa profutura itaq suo loco minus placent
adhuc nobis quare dicta sint ignorantibus. ideoq erunt
cognitis omnibus repetenda. Illud uero utilissimũ nosse eas
causas quarũ orationes ĩmanus sumpserimus et quotiẽs
continget utrinque habitas legere actiones: ut demosthe
nis et eschinis interse contrarias: et Serui sulpitii. atque
mesale. quorum alter pro aufidia. contra dixit alter
et pollionis et cassii reus aspernatus est. alias q plurimas
quin et si minus pares uidebunt᷑ aliquę tñ ad cognoscen¬
dam licium questionẽ recte reꝗrentur ut contra ciceronis
orationes. Tuberonis in ligariũ. et hortensii pro uerre.
quis et̃ easdem causas utrisque erit scire. Nam de domo

Expanded text:
gro resumendus, praecipueque oratio, cuius virtutes frequenter gro resumendus, praecipueque oratio, cuius virtutes frequenter ex industria quoque occultantur. saepe enim praeparat, dissimulat, insidiatur orator, eaque in prima parte actionis dicit, quae sunt in summa profutura. itaque suo loco minus placent, adhuc nobis quare dicta sint ignocognitis omnibus repetenda. Illud vero utilissimum, nosse eas causas, quarum orationes in manus sumpserimus, et, quoties contingit, utrimqnis atque Aeschinis inter se contrarias, et Servii Sulpicii atque Messalae, quorum alter pro Aufidia, contra dixit alter, et Pollionis et Cassii reo Asprenate aliasque plurimas. quinetiam si minus pares uidebuntur aliquae, tamen ad cognoscendam litium quaestionem recte requirentur, ut contra Ciceronis orationes Tuberonis in Ligarium et Hortensii pro Verre. quinetiam , easdem causas ut quisque egerit utile erit scire. Nam de domo
Abbreviated transcription (Latin):
docent. In lectione certius iudiciũ. quod audienti frequent᷑
aut suus cuiusq fauor autille laudantiu clamos extorq̃t
Pudet enim dissentire et illud tacita quadã uerecundia in¬
hibemur plus nobis credere: cum interi et uiciosa pluribus
placent et acorrogatis laudant᷑ etiam quę non placent. sea
e contrario quoq accidit ut optime dictis gr̃am praua iudi¬
cia non referant. lectio libera est nec actionis impetus trans¬
currit. sed repetere sepius licet siue dubites. siue memorie
affigere uelis. repetimus auẽ et tractamus et ut cibos mansos
ac prope liquefactos dimittimus quo facilius digerantur
ita lectio non cruda sed multa ittratione mollita et uelut
confecta memoriȩ mutationiq tradatur: ac diu non nisi opti¬
mus quis que et qui credentem sibi minime fallat legendus
est. Sed diligent᷑ ac pene adscribendi solicitudinẽ. nec per
partes modo scrutanda omnia sed ꝑlectus liber utiq ex inte¬

Expanded text:
docent. in lectione certius iudicium, quod audienti frequenter docent. in lectione certius iudicium, quod audienti frequenter aut suus cuique favor aut ille laudantium clamor extorquet. pudet enim dissentire, et velut tacita quadam verecundia inhibemur plus nobis credere, cum interim et vitiosa pluribus placent, et a conrogatis laudantur etiam quae non placent. sed e contrario quoque accidit, ut optime dictis gratiam prava iudicia non referant. lectio libera est nec actionis impetu transcurrit; sed repetere saepius licet, sive dubites sive memoriae penitus adfigere velis. repetamus autem et retractemus, et ut cibos mansos ac prope liquefactos demittimus, quo facilius digerantur, ita lectio non cruda, sed multa iteratione mollita et velut confecta, memoriae imitationique tradatur. ac diu non nisi optimus quisque et qui credentem sibi minime fallat legendus est, sed diligenter ac paene ad scribendi sollicitudinem; nec per partes modo scrutanda omnia, sed perlectus liber utique ex inte
Abbreviated transcription (Latin):
de usu oculorum intelligo. nec ut mucro gladiũ sic mucronẽ
gladius ostendit. Sed ut copiosus uerborũ sit paratus ita nõ
uerbonum tantũ gratia legendũ uel audiendum st. Nam oũi
quec uns docemus hec sunt exempla potentiora et ipis quȩ tra¬
duntur actibus cum eo qui discit perductus est. ut incelligere
ea sine demostrante et seꝗ iam suis uiribus possit quia que
doctor precepit. orator ostendit. alia uero audientes alia le¬
gentes magis adiuuant et excitat qui dicit. spiritu ipso. ñ
imagine et ambitu rerũ: sed rebus incendit. Uiuunt enim
omnia et mouentur excipimus ꝗ noua illa uelut nascentia
cum fauore acsolicitudine nec fortuna modo iudicii. sed et̃
ipor qui orant ꝑiculo afficimur p̃terhec uox et actio decora
cõmendat ut quid quisque locus postulabit pronũtiandi uel
potentissima in dicendo ratio et ut semel dicam parit omnia

Expanded text:
de visu oculorum intelligo, nec ut mucro gladium sic mucronem de visu oculorum intelligo, nec ut mucro gladium sic mucronem gladius ostendit. sed ut copia verborum sic paratur, ita non uerborum tantum gratia legendum vel audiendum est. nam omnium, quaecunque docemus, hoc sunt exempla potentiora etiam ipsis quae traduntur artibus, cum eo qui discit perductus est, ut intelligere ea sine demonstrate et sequi iam suis viribus possit, quia, quae doctor praecepit, orator ostendit. alia vero audientes, alia legentes magis adiuvant. excitat qui dicit spiritu ipso, nec imagine et ambitu rerum sed rebus incendit. vivunt omnia enim et moventur, excipimusque nova ilia velut nascentia cum favore ac sollicitudine. nec fortuna modo iudicii sed etiam ipsorum qui orant periculo adficimur. praeter haec vox, actio decora, accommodata, ut quisque locus postulabit, pronuntiandi vel potentissima in dicendo ratio et, ut semel dicam, pariter omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tamen loquendi facultate caruerĩt. Sunt aũt alia huius
nature ut idem pluribus uocibus declarent ita ut nihil signi¬
ficatioĩs quo potius utaris intersit Ut ensis et gladius. Alia q̃
etiam si propria reꝵ aliquarũ sint noĩa tropicos quarũ tñ ad
eundem intellectum ferunt᷑ ut ferrũ et mucro nam ꝑ abusionẽ
sicarios ẽt̃ om̃s uocamus qui cedem telo quocũq cõmiserint
talia circiuitu uerborũ plurium ostenclimus: quale est et p̃ssi
copia ladas plurima uero mutatione figuramus. scio nõ igno¬
ro et nõ me fugit non me preterit et qui nescit nemini dũbiũ
est sed et ex proximo mutuari licet. Nam et intlligo et sento
et uideo sepe idem ualent quod scio quoru nobis ubertatem ac
diuitias dabit lectio ut non solum quomodo occurreñt. sed
et quomodo uportet utamur. non scmꝑ tnim hec int̃ sȩ idẽ
faciant. nec sicut de intellectu animi recte dixerim uideo ita

Expanded text:
tamen loquendi facultate caruerunt. sunt autem alia huius tamen loquendi facultate caruerunt. sunt autem alia huius naturae, ut idem pluribus vocibus declarent, ita ut nihil significationis, quo potius utaris, intersit, ut ensis et gladius; alia vero, etiamsi propria rerum aliquarum sint nomina, τροπικῶς quasi tamen ad eundem intellectum feruntur, ut ferrum et mucro. nam per abusionem sicarios etiam omnes vocamus, qui caedem telo quocunque commiserint. alia circuitu verborum plurium ostendimus, quale est et pressi copia lactis. Plurima vero mutatione figuramus: Scio non ignoro et non me fugit et non me praeterit et quis nescit? et nemini dubium est. sed etiam ex proximo mutuari libet. nam et intelligo et sentio et video saepe idem valent quod scio. quorum nobis ubertatem ac divitias dabit lectio, ut non solum quomodo occurrent sed etiam quomodo oportet utamur. non semper enim haec inter se idem faciunt; nec sicut de intellectu animi recte dixerim video ita
Abbreviated transcription (Latin):
tantibus. id aũt consequimur optim a legendo atq audiendo. nõ
enim solum noia ip̃a rerũ cognoscemus hac cura. sed quid quoque
loco sit aptissimũ. Omnibus enim fere uerbis uel preter pauca quȩ
sunt parum uerecunda in oratione locus est Nam scriptores iã
borum uettrisq comedie et̃ in illis sepe laudant᷑. sed nobis nr̃m
opus interim tueri satis est omnia uerba exceptis de quibus
dixi sunt alicubi optima: et humilibus interĩ et uulgaribus
opus. et quę cultiore in parte uident᷑ sordida ubi res poscit
proprie dicunt᷑. hec ut sciamus et eorũ non significationem
modo. sed formas etiam mensurasq norimus: et ubicunq erũt
poĩta conueniant nisi multa lectione atq auditione assequi
non possumus. cum omnem sermonẽ auribus primum accipi¬
amus. proptͬ quod infantes a mutis nutricibus uissu regũ
insolitudine educati etiam si uerba quedã emisisse tradunt

Expanded text:
tantibus. id autem consequemur optima legendo atque audiendo; non tantibus. id autem consequemur optima legendo atque audiendo; non enim solum nomina ipsa rerum cognoscemus hac cura, sed quod quoque loco sit aptissimum. omnibus enim fere verbis praeter pauca, quae sunt parum verecunda, in oratione locus est. nam scriptores quidem iamborum veterisque comoediae etiam in illis saepe laudantur, sed nobis nostrum opus intueri sat est. omnia verba, exceptis de quibus dixi, sunt alicubi optima; nam et humilibus interim et vulgaribus est opus, et quae nitidiore in parte videntur sordida, ubi res poscit, proprie dicuntur. haec ut sciamus atque eorum non significationem modo sed formas etiam mensurasque norimus, ut, ubicunque erunt posita, conveniant, nisi multa lectione atque auditione assequi nullo modo possumus, cum omnem sermonem auribus primum accipiamus. propter quod infantes a mutis nutricibus iussu regum in solitudine educati, etiamsi verba quaedam emisisse traduntur,