comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne substantia uite ppłis semꝑ erogat᷑.
&. plenumꝰ est. Optima apłoꝵ nomi¬
na. petra & uasculũ: necessaria domui
saluatoris. Domus enim petrarũ for¬
titudine construitur: utilitate uasis
ornatur. Petra ad firmitatem. ne la¬
bantur sustentat popłos:uas ad custo¬
diam. ne temptentur oꝑit xp̃ianos.
Exitus uero eoꝵ de hoc scło. quam bea¬
tus fuierit:nemo qui ignoret. Nam
prima hec in illis beatitudo est. quod
ambo una die passi esse noscuntur: sci¬
licet. ut quos una fides seruitio deum¬
xerat:una dies martyrio corc naret.
einde ipsa passio licet diuersa ui
in singulis fuerit: tamen tota refer¬
ta est gr̃a sc̃itatis. Nam petrus cruc̃e
sicut saluator in exitu ꝑtulit. & dñite
deuotionis similitudine. non morte
discretus est. scilicet ut quẽ umitabatur.
fide. imitaretur & passione. De pauli uͦ
ceruice cũ eum ꝑsecutor gladio ꝑcussis¬
set: dicitur fluxisse lactis magis unda

Expanded text:
ne substantia vitae populis semper erogatur, ne substantia vitae populis semper erogatur, et plenum est. Optima apostolorum nomina, petra, et vasculum necessaria domui Salvatoris. Domus enim petrarum fortitudine construitur, utilitate vasis ornatur. Petra ad firmitatem, ne labantur, sustentat populos; vas ad custodiam, ne tententur, operit Christianos. Exitus vero eorum de hoc saeculo quam beatus fuerit, nemo est qui nesciat. Nam prima haec in illis beatitudo est, quod ambo una die passi esse noscuntur, scilicet ut quos una fides servitio devinxerat, una dies martyrio coronaret. Deinde ipsa passio diversa licet in singulis fuerit, tamen quanta referta est gratiae sanctitate? Nam Petrus crucis, sicut Salvator, exitum tulit, et dominicae devotionis similitudine nec in morte discerptus est: scilicet ut quem imitabatur fide, imitaretur et passione. De Pauli vero cervice, cum eam persecutor gladio percussisset, dicitur fluxisse magis lactis unda,
Abbreviated transcription (Latin):
eata largitas: que de thesauris su¬
is argentum non ꝓtulit: sed ꝓtulit
medicinam. Beatus ille & claudus:
qui dũ stipem querit pecunie. diuiti¬
as incolumitatis accepit. Hoc enim
ab apłis donum meruit: qd̃ nullis
thesauris a meditis redimere potuis¬
set. Primum gͦ signum mirabilium:
quod beatus petrus apłs fecit: claudo
pedum restituendo uestigia diximus.¬
Audistis frequenter: ipsum petrum a¬
dño petram nuncupatũ: sicut ait. Tu
es petrus: & suꝑ hanc petram edificabo
ecclesiam meam.
i ergo petrus petra est. suꝑ quam
edificatur eccł̃a. recte prius pedes sanat.
ut sicut in eccl̃a fidei fundamentũ con¬
tinet: ita & in homine membroꝵ fun¬
ano pedes curat:ut iam non trepidus.
non inbecillis possit suꝑ petram eccl̃e
stare. sed robustus ꝙ fortis incedere.
locus ea litteris non scribit. corde reti¬
net. conuersatione custodit: Qui pau
lus a dño uas electionis est nominatꝰ.
onum uas: in quo preciosa.
tur. Bonum uas: de cuius plenitudi¬

Expanded text:
eata largitas, quae de thesauris aurum non protulit, sed protulit medicinam! Beatus et ille claudus, qui dum stipem quaerit pecuniae, divitias incolumitatis accepit! Hoc enim ab Apostolis donatum meruit, quod nullis thesauris a medicis redimere potuisset. Primum ergo signum mirabilium suorum Petrus fecit, claudo pedum restituendo vestigia. Diximus frequenter, ipsum Petrum petram a Domino nuncupatum, sicut ait, Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Si ergo Petrus petra est supra quam aedificatur Ecclesia, recte prius pedes sanat; ut sicut in Ecclesia fidei fundamentum continet, ita et in homine membrorum funano pedes curat; ut jam non trepidus, nec imbecillis possit supra petram Ecclesiae stare, sed robustus et fortis incedere. locus ea litteris non inscribit, corde retinet, converlus a Domino vas electionis est nominatus: bonum vas, in quo pretiosi tur; bonum utique vas, de cujus plenitudi
Abbreviated transcription (Latin):
in ingumes. Hoc tu diun leuaueris ꝑ¬
duces ad catacũbas: et sepelies me in¬
mitio cripte iuxta uestigia a postolorũ.
Tunc beata lucina ipsa cũ seruis suis
medio noctis abiit: et leuans enm¬
de cloaca posuit in pabone suo. ⁊ ꝑduxit
ad locum ubi ipse imperauerat: et cum
omni diligentia sepelunt.

Expanded text:
in gompho. Hoc tu dum levaveris perin gompho. Hoc tu dum levaveris perduces ad catacumbas et sepelies in initio cryptae juxta vestigia Apostolorum. 89. Tunc B. Lucina ipsa per se cum servis suis medio noctis abiit, et levans eum posuit in pavone suo, et perduxit ad locum, ubi ipse imperaverat, et cum omni diligentia sepelivit.
Abbreviated transcription (Latin):
gabali. uementib imperatoribus
dixit. Inquis arreptionib animos
imperii ur̃i templorũ pontifices ob-¬
sident: suggerentes de xp̃iais falsa
cõmenta. dicentes eos rei publice
aduersarios: quor orationibz ipsa
res publica melioratur ⁊ crescit: qͥ
pro imperio uestro. ⁊ pro salute ro¬
mani exercitus orare nõ cessant.
Cum hec et talia diceret: diocletia¬
nus ait. Tu ne es sebastianus. quẽ
nos dudum sagittis interfici iussera¬
contester uos coram om̃i populo. in¬
uicto iudicio ꝑsecutionẽ uẽstram. in
xp̃i famulos ebulisse. Tunc iussit e¬
um in ypodromo palatii duci: et tam
dui fustigari: quai dui spm exhala¬
ret. Postea tulerunt corpus eius no¬
cte. et in cloacã marimã miserunt¬
eum dicentes: ne forte rp̃iam eum
sibi martyrem faciant. Tunc beatꝰ
sebastiamis apparuit in sompno. sc̃e
lucine cuidam matrone religiosissime
dicens. In cloaca illa que est iuxta
circum: muemes corpus meñ pendẽs

Expanded text:
gabali, venientibus imperatoribus gabali, venientibus imperatoribus dixit: Iniquis subreptionibus animos imperii vestri templorum pontifices obsident, suggerentes de Christianis falsa commenta, dicentes eos Reipubl. esse adversarios; quorum orationibus ipsa Respublica melioratur, et crescit; qui pro imperio vestro et pro salute Romani exercitus orare non cessant. Cum haec et talia diceret, Diocletianus ait: Tune es Sebastianus, quem nos dudum sagittis jusseramus interfcontester vos coram omni populo, injusto judicio persecutionem vestram in Christi famulos ebullisse. 88. Tunc jussit eum in hippodromo palatii duci, et tam diu fustigari, quamdiu spiritum exhalaret. Tunc tulerunt corpus ejus nocte, et in cloacam Maximam miserunt dicentes: ne forte Christiani eum sibi martyrem faciant. Tunc B. Sebastianus apparuit in somnis S. Lucinae cuidam matronae religiosissimae dicens: In cloaca illa, quae est juxta circum, invenies corpus meum pendens
Abbreviated transcription (Latin):
sebastianũ ait. Ego te inter primos
salutẽ meam in deorum iniuriam hac¬
tenus latiusti: Sanctus sebastiamis
dixit. Pro salute tua semꝑ xp̃m colui:
et pro statu orbis romani. illum qui
in celis est semꝑ adoraui: considerans
a lapidibz auxilium petere. insain ca¬
pitis esse et uam. T unc iratus dyo¬
cletianus iussit enui duci in medio
campo: et ligari quasi lignũ ad sagittã¬
dum: et iussit ut sagittarni eum su¬
erent. Tunc posuerunt eñ milites ĩ
ita esset sutus ictibus sagittarũ.
stunantes autẽ illũ mortuñ abier̃t
unc relicta martiris castuli lc̃o xͣ.¬
⁊etarn ur̃or nomine herene: abiit
nocte ut corpus eius tolleret ⁊ sepeli¬
ret. Et mueniens enn iuentem¬
adduxit ad domũ suam in scala ex¬
celsa. ubi manebat ultra palatium:
et ibi intra paucos dies salutẽ inte-¬
gerrimam recuperauit in omnibus
mẽbris. Cuniq omnes xp̃iani ad
eum cõuenirent: hortabantur eun
abscedere. Ille autem oratione fc̃a
descendit: et stans suꝑ gradus elio¬

Expanded text:
onvocans, ait: Ego te inter primos salutem meam in injuriam deorum hactenus latuisti. S. Sebastianus dixit: Pro salute ua semper Christum colui, et pro statu Romani orbis illum, qui in coelis est, semper adoravi, considerans a lapidibus auxilium petere insani capitis esse et vani. Tunc iratus Diocletianus jussit eum duci in medium campum, et ligari quasi signum ad sagittam, et jussit ut sagittarii eum figerent. Tunc posuerunt eum milites in ita esset hirsutus ictibus sagittarum. 86. Aestimantes autem illum esse mortuum abierunt. Tunc relicta martyris Castuli zetarii, nomine Irene, abiit nocte, ut corpus ejus tolleret et sepeliret. Et inveniens eum viventemadduxit ad domum suam in scala excelsa ubi manebat ad palatium, et ibi intra paucos dies salutem integerrimam recuperavit in omnibus membris. 87. Cumque omnes Christiani ad eum convenirent, hortabantur eum abscedere. Ille autem oratione facta descendit, et stans super gradus Helio
Abbreviated transcription (Latin):
illi una est naturalis immensitas:
semꝑcum patre cum quo illi una est
naturalis eternitas. Semꝑ de patre
de quo illi est naturaliter et̾na nati¬
uitas: semꝑ in p̃re cum quo illi est
una naturaliter equalisq diuinitaᷤ
Et alter quidem ille quod pater est.
alter ille quod filius est. neuter tn̾ al¬
ter ds: quia p̾r & filius unus est deus
Qua propter quando de patre deo
& filio deo nascitur sermo. digne di¬
cunus alterum ẽẽ patrem alterum¬
ẽe filium: &e nichilominus digne di¬
cimus unum deum ẽẽ patrem & fili¬
um. Cum enim dicimus alterum ẽe
patrem alterum ẽẽ filium: discretas
personas genitoris genitiq monstra¬
mus. Cum uero dicimus unum d̃m
ẽe patrem & filium: unam naturã
in discrete diuinitatis ostendimus
Altera est gͦ ꝑsona genitoris & geniti:
s una est natura genitoris & geniti.¬

Expanded text:
illi una est naturalis immensitas; illi una est naturalis immensitas; semper cum Patre, cum quo illi una est naturalis aeternitas; semper de Patre, de quo illi est naturaliter aeterna nativitas; semper in Patre, cum quo illi est una naturaliter aequalisque divinitas: et alter quidem ille qui Pater est, alter ille qui Filius est; neuter tamen alter Deus, quia Pater et Filius unus eQuapropter quando de Patre Deo, et Filio Deo nascitur sermo, digne dicimus alterum esse Patrem, et alterum Filium, et nihilominus digne dicimus unum Deum esse Patrem et Filium. Cum enim dicimus alterum esse Patrem et alterum Filium, discretas personas Genitoris Genitique monstramus; cum vero dicimus unum Deum esse Patrem et Filium, ipsam unam naturam indiscretae divinitatis ostendimus. Altera est ergo persona Genitoris et Geniti; sed una est natura Genitoris et Geniti
Abbreviated transcription (Latin):
tate narrare. simul & considerantes il .xi.¬
lud unum uerbum de quo dicere uo¬
lumus: nulla inuenimus uerba qͥb
sufficienter aliquid dicere ualeamus.
Est enun hoc uerbum non quod de¬
sinit ꝓlatum.s quod ꝑmanet natũ:
non transitorium s eternum.non
factum adeo pr̃e. sgenitum. non so¬
lum genitum s etiam unigenitum
Unum quippe uerbum ds̃ p̃r genu¬
it de se ip̃o:perquem omnia creauit
ex nicbilo. In principio enim erat uer¬
bum. & uerbum erat apud deum: &
ds erat uerbum. hoc erat inprincipio
apud deum. Omnia ꝑ ipsum fc̃a ft̾:
& sine ip̃o factum est nichil. In hoc aũ
quod ꝑ illud uerbum d̃s p̃r omnia
fecit: ostenditur quia hoc uerbum
genuit ip̃e non fecit. Illud gͥ uerbũ
de deo deus est. de creatore creator est:
unde hoc in se naturaliter h̾t ẽe quod
p̃r est. Datus est itaq de pr̃e deo ds̃¬
filius:alter in persona non alus in
natura. Semꝑ apud patrem. semꝑ
cum patre: semꝑ de patre. semꝑ in
patre. Semꝑ apud patrem. cum quo

Expanded text:
tate narrare, simulque considerantes illud unum Verbum, de quo dicere volumus, nulla invenimus verba quibus sufficienter aliquid dicere valeamus. Est enim hoc Verbum non quod desinit prolatum, sed quod permanet natum; non transitorium, sed aeternum; non factum a Deo Patre, sed genitum; nec solum genitum, sed etiam Unigenitum. Unum quippe Verbum Deus Pater genuit de seipso, per quod omnia creavit ex nihilo. In principio enim 552 erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . In hoc autem quod per illud Verbum Deus Pater omnia fecit, ostenditur quia hoc Verbum genuit ipse, non fecit. Illud igitur Verbum de Deo Deus est, de creatore creator est. Unde hoc in se naturaliter habet esse, quod Pater est. 2. Natus est itaque de Patre Deo Filius Deus, alter in persona, non alius in natura: semper apud Patrem, semper cum Patre, semper de Patre, semper in Patre: semper apud Patrem, cum quo
Abbreviated transcription (Latin):
aerunt de monte galaad Dentes tui
situt greges tonsarũ. que ascen deruns
de lauachro Om̃es gemellis fetib: et
sterilis non est inter eas Sicut iutu
coctinea labia tua: & eloquiũ tuum
dulce. Sicut fragmen mali punici.
ita gene tue: absq eo quod intrinse¬
cus latet. Sicut turris dauid collũ
tuum: que edificata est cum ꝓpugna-

Expanded text:
es tui sicut greges tonsarum, quae ascenderunt de lavacro: Omnes gemellis fetibus, et sterilis non est inter eas. Sicut vitta coccinea, labia tua: et eloquium tuum, dulce. Sicut fragmen mali punici, ita genae tuae, absque eo quod intrinsecus latet. Sicut turris David collum tuum, quae aed
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt ista lamenta. que totius hu¬
mani generis deploratione fundun¬
tur. Alia ratio est sc̃oꝵ gemituũ: alia
beatarũ causa lacrimarũ. Religiosa
tristicia. aut alienum peccatũ luget
aut ꝓprium: nec de hoc dolet qd̃ diui¬
na iusticia agitur. sed de eo meret qͦd
humana iniquitate cõmittitur. Ubi
magis plangendus est faciens maligna
quã patiens: quia in iustũ demergit
ierantia ducit ad głam. Deinde ait do¬
minus. Beati mites: qm̃ ipsi heredita-¬
te possidebunt terram.¬

Expanded text:
faciunt ista lamenta quae totius hufaciunt ista lamenta quae totius humani generis deploratione funduntur. Alia ratio est sanctorum gemituum, alia beatarum causa lacrymarum. RELIGIOSA tristitia aut alienum peccatum luget aut proprium; nec de hoc dolet quod divina justitia agitur, sed de eo moeret quod humana iniquitate committitur; ubi magis plangendus est faciens maligna quam patiens, quia injustum malitia lerantia ducit ad gloriam. CAP. V. Deinde ait Dominus: Beati mites, quoniam ipsi haereditate possidebunt terram
Abbreviated transcription (Latin):
iocupletius: Non habet presidia pecu¬
nie: sed habet dona nature. Quem de¬
bilem edidit mater ex utero: sanum
petrus fecit ex uerbo. E qui imagi¬
nem cesaris in nummo non dedit:
imaginem xp̃i in homine reformauit.
Iuius aũ thesauri opib ñ solũ ui.¬
iliẽ aduitus est. cui gressus est redditũ.
sed etiam quinq milia uiroꝵ. que tũc
ad exhortationẽ apłi ob eiusdem cura¬
derunt. E ille pauꝑ qui non habebat
qd̃ petenti daret. tantam dedit diuine
gr̃e largitatem: ut quemadmodũ unũ
hominẽ redintegrauit in pedib. sic tot
milia credentiũ sanaret in cordib. fa¬
ceretq eos in xp̃o alacres. quos in iu¬
daica ꝑfidia inuenerat claudicantes.
Post predicationẽ huiꝰ felicissime pau¬
ꝑtatis: addidit dñs dicens. Beati qui
lugent: qm̃ ipsi consolabuntur. Luc¬
tus hic dilectissimi cui consolatio et̃¬
na ꝓmittitur: ñ est cũ huius mundi
affectione cõmunis: nec beatũ quẽquã

Expanded text:
locupletius? Non habet praesidia peculocupletius? Non habet praesidia pecuniae, sed habet dona naturae. Quem debilem edidit mater ex utero, sanum fecit Petrus ex verbo; et qui imaginem Caesaris in nummo non dedit, imaginem Christi in homine reformavit. Hujus autem thesauri opibus non solum ille adjutus est cui gressus est redditus, sed etiam quinque millia virorum, qui tunc ad exhortationem Apostoli ob ejusdem curaderunt . Et ille pauper qui non habebat quod petenti daret, tantam dedit divinae gratiae largitatem, ut quemadmodum unum hominem redintegrarat in pedibus, sic tot millia credentium sanaret in cordibus, faceretque eos in Christo alacres, quos in Judaica perfidia invenerat claudicantes. CAP. IV. Post praedicationem hujus felicissimae paupertatis, 369 addidit Dominus, dicens: Beati qui lugent, qtus hic, dilectissimi, cui consolatio aeterna promittitur, non est cum mundi hujus afflictione communis; nec beatum quemquam
Abbreviated transcription (Latin):
eata gͥ illa pauꝑtas. que rerũ tem¬
poralium amore ñ capitur. nec mun-¬
di opib augeri appetit. sed celeftib
bonis ditescere concupiscit. Huiꝰ nob̃
mi post dñm apłi prebuer̃t. qui omĩa
sua sine differentia relinquentes. ad
uocem celestis magistri a captura pi¬
scium in piscatores hominũ alacri
conuersione mutati sunt. &. multos
sui similes fidei sue imitatione fece¬
runt. quando illis primitiuis ecclie
credentiũ. Qui uniuersis reb suis pos¬
sessionibq distractis. ꝑ deuotissimã
pauꝑtatem bonis ditabantur eternis:
& ex aplica predicatione gaudebant
nichil habere de mundo. & omĩa pos¬
sidere cũ xp̃o. Hinc beatus apłs petruᷤ.
cũ ascendens ad templũ a claudo ele¬
mosinam posceretur. argentũ inquit
& aurũ non est michi: quod aũ habeo
hoc do tibi. In nomine ihuxp̃i nara¬
renr: surge & ambula. Quid hac humi¬
litate sublimius: quid hac pauꝑtatẽ

Expanded text:
Beata igitur illa paupertas, quae rerum temBeata igitur illa paupertas, quae rerum temporalium amore non capitur, nec mundi opibus augeri appetit, sed coelestibus bonis ditescere concupiscit. CAP. III. mi post Dominum apostoli praebuerunt, qui omnia sua sine differentia relinquentes, ad vocem coelestis magistri, a captura piscium in piscatores hominum alacri conversione mutati sunt , et multos sui similes fidei suae imitatione fecerunt, quando illis primitivis Ecclesicredentium ; qui universis suis rebus possessionibusque distractis, per devotissimam paupertatem bonis ditabantur aeternis, et ex apostolica praedicatione gaudebant nihil habere de mundo, et omnia possidere cum Christo. Hinc beatus Petrus apostolus, cum ascendens in templum a claudo eleemosyna posceretur, Argentum, inquit, et aurum non est mihi, quod autem habeo, hoc tibi do: In nomine Jesu Christi Nazareni surge et ambula . Quid hac humilitate sublimius? quid hac paupertate
Abbreviated transcription (Latin):
ficere uideretur ad ꝓmerendum reg¬
nũ celoꝵ. ea sola inopia quã multi
sub dura & graui necessitate patum¬
tur. Sed cum ait beati pauperes sp̃u.
ostendit eis regnum celoꝵ tribuen¬
dum: quos humilitas cõmendat
animoꝵ magis quã in digentia facul¬
tatũ. Dubitari aũ non potest quod
humilitatis istius bonũ facilius pau¬
ꝑes quam diuites assequantur. dũ
& illis intenuitate amica est man¬
suetudo. & istis in diuitiis famili¬
aris elatio. Uerumptamen & in ple¬
risq diuitib inuenitur hic animꝰ
qui abundantia sua non ad tumo¬
rem suꝑbie. sed ad opera benignita¬
tis utatur: idq ꝓlucris maxinis
numeret. quod ad releuandam mise¬
riam alieni laboris impenderit. Om̃i
generi atq ordini hominũ datur in
hac uirtute consortium. quia possunt
esse ꝓpositõ pares. & impares censu. Nlec
interest quantũ sint in terrena facul¬
tate dissimiles: qui in spiritalib bo¬
nis inueniunt᷑ equales.

Expanded text:
ficere videretur ad promerendum regficere videretur ad promerendum regnum coelorum ea sola inopia quam multi sub gravi et dura necessitate patiuntur. Sed cum dicit, Beati pauperes spiritu, ostendit eis regnum coelorum tribuendum quos humilitas commendat animorum magis quam indigentia facultatum. Dubitari autem non potest quod humilitatis istius bonum facilius pauperes quam divites assequantur: dum et illis in tenuitate amica est mansuetudo, et istis in divitiis familiaris elatio. Verumtamen et in plerisque divitibus invenitur hic animus qui abundantia sua 368 non ad tumorem superbiae, sed ad opera benignitatis utatur, idque pro lucris maximis numeret quod ad relevandam miseriam alieni laboris impenderit. Omni generi atque ordini hominum datur in hac virtute consortium, quia possunt esse proposito pares, et impares censu; nec interest quantum sint in facultate terrena dissimiles, qui in spiritalibus bonis inveniuntur aequales.
Abbreviated transcription (Latin):
ut impleretur qd̾ fuerat ꝓph̾e iere
mũ isrł̾. Post dies illos dicit dñs da¬
bo leges meas in sensu eoꝵ: &in cor¬
de ip̃sorum scribam eas.
ui ergo locutus fuerat moysi. lo¬
cutus est & apłis: & in cordib dis¬
cipuloꝵ uelox scribentis uerbi ma¬
nus noui testamenti decreta con¬
debat: nulla ut quondam circunfusa
nubium crassitudine. neq ꝑterribi¬
les sonos atq fulgores ppło ab accessu
montis absterrito. sed patente ad au¬
res circunstantiũ tranquillitate col¬
loquii. ut ꝑ gr̃e lenitatem remouere¬
tur legis asperitas: & sp̃s adoptionis
auferret formidinem seruitutis. Qua
beatitudinẽ ꝑuenire desiderant. gra¬
dus felitissime ascensionis agnoscant.
Beati inquit pauperes sp̃u: quonã
ipsorum est regnum celorum .iiii.
De quib pauperib ueritas loque¬
retur. forte esset ambiguũ. si dicens
beati pauperes. nichil adderet de in¬
telligenda pauperũ qualitate. q. suf¬

Expanded text:
ut impleretur quod fuerat, propheta ut impleretur quod fuerat, propheta m novum. Post dies illos, dicit Dominus, dabo leges meas in sensu ipsorum, et in corde ipsorum scribam eas . Qui ergo locutus fuerat Mosi locutus est et apostolis, et in cordibus discipulorum velox scribentis Verbi manus novi Testamenti decreta condebat; nulla ut quondam circumfusa nubium crassitudine, neque per terribiles sonos atque fulgores populo ab accessu montis absterrito, sed patente ad aures circumstantium tranquillitate colloquii: ut per gratiae lenitatem removeretur legis asperitas, et spiritus adoptionis auferret formidinem servitutis. CAP.beatitudinem pervenire desiderant, gradus felicissimae ascensionis agnoscant. Beati, inquit, pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum . De quibus pauperibus Veritas loqueretur forte esset ambiguum, si dicens, Beati pauperes, nihil adderet de intelligenda pauperum qualitate; et suf
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o euuangeliũ regni. & diuersos ꝑ
totam galileam curante languores.
in omnem syriam se uirtutũ eius fa¬
ma diffuderat: & multe ex uniu̾sa
uidea turbe ad celestem medicũ con-¬
fluebant. Quia enim tarda est hu-¬
mane ignorantie fides ad credenda
que non uidet. ꝙ sꝑanda que nescit:
oportebat diuina eruditione firman¬
dos. corporeis beneficiis & uisibilib
miraculis incitarr:. ut cuiꝰ tam benig¬
nam exꝑiebantur potentiam. non
ambigerent salutarem esse doctrinã.
tergo exteriores medelas dñs .ii.¬
ad remedia interiora transferret: ꝙ
post sanitates corpoꝵ.curationes ope¬
raretur animarũ: segregatus a circũ¬
stantib turbis secessum uicim mon¬
tis ascendit: aduocatis apłis quos sub¬
limiorib institutis ab edito mystice
sedis imbueret. ex ipsaloci atq oꝑis
qualitate significans se esse qͥ moy¬
sen quondam suo fuisset dignatus
alloquio. illic quidem terribiliore iu¬
sticia. hic autem sacratiore clementia.

Expanded text:
o Evangelium regni, et diversos per totam Galilaeam curante languores, in omnem se Syriam virtutum ejus fama diffuderat; et multae ex universa Judaea turbae ad coelestem medicum confluebant. Quia enim tarda est humanae ignorantiae fides ad credenda quae non videt, et speranda quae nescit, oportebat divina eruditione firmandos corporeis beneficiis et visibilibus miraculis incitari: ut cujus tam benignam experiebantur potentiam, 367 non ambigerent salutarem esse doctrinam. Ut ergo exteriores medelas Domiad remedia interiora transferret, et post sanitates corporum curationes operaretur animarum, segregatus a circumstantibus turbis, secessum vicini montis ascendit, advocatis apostolis, quos sublimioribus institutis ab edito mysticae, sedis imbueret, ex ipsa loci atque operis qualitate significans se esse qui Mosen quondam suo fuisset dignatus alloquio: illic quidem terribiliore justitia, hic autem sacratiore clementia,
Abbreviated transcription (Latin):
modo parentes &. carnaliter ꝓpinquoᷤᷤ
p̃cipimur odisse. qui iubennur & ini¬
micos diligere. Et certe de uxore ue-¬
ritas dicit. Quod d̾̃s iunxit. homo
non separet. Et paulus ait.Uiri di¬
ligite uxores ur̃as: sicut q xp̃e eccle-¬
siam. Ecce discipłs uxorem diligendã
predicat. cũ magister dicat. qui uxo¬
rem non odit. non potest mĩs esse di¬
scipulus. Nunqͥd aliud uidex nunti¬
at. aliud preco clamat: An simul &
odisse possumus & diligere: Sed si
uim precepti ꝑpendimus: utrumq
agere ꝑ discretionem ualemus. ut
eos qui nobis carnis cognatione
coniuncti sunt. & quo ꝓximos no¬
uimus diligamus: & quoᷤ aduersa¬
rios in uia dei patimur. odiendo
& fugiendo nesciamus. Quasi enĩ
ꝑ odium diligitur: qui carnaltter
sapiens. dum praua nobis ingerit
non auditur. Tu autem d̃.¬

Expanded text:
modo parentes et carnaliter propinquos praecipimur odisse, qui jubemur et inimicos diligere. Et certe de uxore Veritas dicit: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Et Paulus ait: Viri, diligite ux res vestras, sicut et Christus Ecclesiam . Ecce discipulus uxorem diligendam praecipit, cum Magister dicat: Qui uxorem non odit, non potest meus esse discipulus. Nunquid aliud judex nuntiat, aliud praeco clamat? an simul et odisse possumus et diligere? Sed si vim praecepti perpendimus, utrumque agere per discretionem vatemus, ut eos qjuncti sunt, et quos proximos novimus, diligamus, et quos adversarios in via Dei patimur, odiendo, et fugiendo nesciamus. Quasi enim per odium diligitur, qui carnaliter sapiens, dum prava nobis ingerit, non auditur. Ut autem D
Abbreviated transcription (Latin):
in exilium. Statim aũ iulianus in bel
sunt eccłe: & cepit religio xp̃iana gau¬
dere. Demones aũ ex obsessis corporib
tur confitentes sc̃am passionem eorũ.
ita ut unicus filius terentiani. qui e¬
os nocte decollauit. ueniret intra domũ
sc̃oꝵ. & clamaret ꝑ os eius demon. quod
paulus & iohannes incenderent eũ. Tũc
terentianus ueniens prostrauit se in fa¬
ciem. clamans quod nesciens quid face

Expanded text:
i essent. Statim Iulianus in bellsunt ecclesie et cepit religio christiana gaudere. Demones autem ex obsessis corporibus tur confitentes passionem eorum, ita ut unicus filius Terentiani, qui eos decollaverat, veniret intra domum sanctorum, et clamaret per os ejus daemon, quod Paulus et Joannes incenderent eum. Tunc Terentianus veniens, prostravit se in faciem clamans, quod nesciens quid facer
Abbreviated transcription (Latin):
cima transacta die. sponte ad me ueni¬
entes:amicos uos habeam. Non uenien¬
tes uero: tanquam hostes publicos puni¬
am. Tunc scĩ uiri iohannes & paulus . xp̃i¬
anos ad se inuitantes. ordinauer̃t de om¬
nib que derelinquere poterant. ac ꝑ to¬
tos decem dies incessanter die noctuq
elemosinis institerunt. Die uero unde¬
cima sunt constricti intra domũ suam.¬
issus namq est terentianus
ingressus inuenit orantes. & dixit eis.
Dñs ñr uilianus statuam auream io¬
uis ad uos misit ut adoretis illam. et
thura incendatis ei. Quod si ñ feceritis:
ambo modo gladio feriemini. Iohannẽ
est dñs habeto partem cum dño tuo:
nobis autẽ dñs alius non est nisi unus

Expanded text:
cima transacta Dei sponte ad me venientes: amicos vos habeam, non venientes vero, tanquam hostes publicos punio. Tunc sancti viri Joannes et Paulus Christianos ad se invitantes, ordinaverunt de omnibus quae relinquere poterant, per totos decem dies incessanter die noctuque eleemosynis insistentes. Die vero undecima sunt constricti intra suam domum. Missus namque est Terentianus ingressus, invenit eos orantes, et dixit eis: Dominus noster Julianus statunculum aureum Jovis ad vos misit, ut adoretis illud, et thura incendatis. Quod si non feceritis, ambo modo gladio feriemini. Non enim est Dominus, habeto partem cum eo: nobis autem dominus alius non est, nisi unus
Abbreviated transcription (Latin):
facile q quam consequens fuit. ut he¬
breoꝵ proceres crederent quod docebant.
Sed apparet illos carnaliter cũ herode
sapuisse. & regnum xp̃i commune cũ
huiꝰ mundi potestatib estimasse: ut &¬
isti temporalem sperarent ducem. et
terrenum metueret ille consortem. Su¬
ꝑfluo herodes timore turbaris: & fru-¬
stra in suspectum tibi puerũ seiure mo¬
liris. Non capit xp̃m regio tua: nec mũ¬
di dñs potestatis tue est contentus an¬
gustiis. Quem in uidea regnare ñ uis:
ubiq regnat. Et felicior ipse regnares:
si eius imꝑio subdereris. Cur sincero
officio non facis: qd̃ subdola falsitate
ꝓmittis: Perge cum magis: & uerũ
regem suppliciter adorando uenerare.
Sed tu iudaice sequacior cecitatis. non
imitaris gentiũ fidem. corq ꝑuersum
ad crudeles conuertis insidias: nec illũ
occisurus quẽ metius. nec illis noci¬
turus quos perinus.

Expanded text:
facile et quam consequens fuit ut Hefacile et quam consequens fuit ut Hebraeorum proceres crederent 124 quod docebant. Sed apparet illos carnaliter cum Herode sapuisse, et regnum Christi commune cum hujus mundi potestatibus aestimasse: ut et isti temporalem sperarent ducem, et terrenum metueret ille consortem. Superfluo, Herodes, timore turbaris, et frustra in suspectum tibi puerum saevire moliris. Non capit Christum regio tua, nec mundi Dominus potestatis tuae sceptri est contentus angustiis. Quem in Judaea regnare non vis, ubique regnat; et felicius ipse regnares, si ejus imperio ipse subdereris. Cur sincero officio non facis quod subdola falsitate promittis? Perge cum magis, et verum regem suppliciter adorando venerare. Sed tu, Judaicae sequacior caecitatis, non imitaris gentium fidem, corque perversum ad crudeles convertis insidias, nec illum occisurus quem metuis, nec illis nociturus quos perimis.
Abbreviated transcription (Latin):
tionĩs esset hoc munus. ut cognoscibilis
gentib fieret natiuitas saluatoris: ad
intelligendũ tamen miraculũ signi.
potuerunt magi etiam deantiquis ba¬
laam prenuntiationib cõmoneri.scien¬
tes olu esse predictum. & celebri memo¬
ria diffamatũ. Orietur stella ex iacob
& exurgit homo ex isrł: & dominabit᷑
gentiũ. Tres itaq uiri. fulgore insoliti
syderis diuinitus incitati. preuiũ mi¬
cantis luminis cursum seqipant᷑. existi¬
mantes se significatũ puerũ iherosoli-¬
mis in ciuitate regia reꝑturos. Sed cũ
eos hec opinio fefellisset: per iudeoꝵ scri-¬
bas atq doctores. qd̃ sacra de ortu xp̃i p̃
nuntiauerat scriptura didicerunt. ut
tiores fide expeterent. quem & stelle cla-¬
ritas & ꝓphetie manifestabat auctori-¬
tas. Plato aũ diuino oraculo ꝑ respõ¬
sa pontificum. & declarata sp̃s uoce
qua dicit. & tu bethleem iude non es
minima int̾ principes uda. ex te enĩ
exiet dux. qui regat ppłm mer̃. isrł. qͣnt

Expanded text:
tionis esset hoc munus, ut agnoscibilis gentibus fieret nativitas Salvatoris, ad intelligendum tamen miraculum signi potuerunt magi etiam de antiquis Balaam praenuntiationibus commoneri, scientes olim esse praedictum et celebri memoria diffamatum: Orietur stella ex Jacob, et exsurget homo ex Israel, et dominabitur gentium . Tres itaque viri, fulgore insoliti sideris divinitus incitati, praevium micantis luminis cursum sequuntur, existimantes se significatum puerum Jerosolymis in civitate regia reperturos. Sed cum eos haec opinio fefellisset, per Judaeorum scribas atque doctores, quod sacra de ortu Christi praenuntiaverat Scriptura, didicerunt; ut tiori fide expeterent quem et stellae claritas et prophetiae manifestabat auctoritas. Prolato autem divino oraculo per responsa pontificum, et declarata spiritus voce, quae dicit: Et tu, Bethleem, terra Juda, non es minima inter principes Juda: ex te enim exiet dux qui regat populum meum Israel : quam
Abbreviated transcription (Latin):
uł sp̃s sc̃s: quia eadem magnitudo est.
in unaquaq persona. semel dicta. que
est in trib personis nominatis. iii.¬
on ita dicimus in hominib fieri
posse. Abraham plenus homo. ysaac
plenus homo. ia cob plenus homo. & hii
omnes unius substantie. quantum ad
humanã pertinẽt naturam. Non tam̃
hii tres unus homo. sed tres om̃imodis
homines. & aliquid maius in trib cog¬
noscitur. quã in quolibet uno eoꝵ. Item
abraham unus homo: non tamentres
psone in eo. sicut in uno deo tres sunt
ꝑsone plene & ꝑfecte. sed una ꝑsona in
abraham. sicut in uno solet homine ẽẽ.
Nec tamen om̃e qd̃ de deo dicitur secũ¬
dum substantiam dicitur. ut in suꝑi¬
orib diximus.

Expanded text:
us sanctus; quia eadem magnitudo est in unaquaque persona semel dicta, quae est in tribus personis simul nominatis. Non ita dicimus in hominibus fieri posse; Abraham plenus homo, Isaac plenus homo, Jacob plenus homo, et hi omnes sunt unius substantiae, quantum ad humanam pertinet naturam: non tamen hi tres sunt unus homo, sed tres omnimodo homines; et aliquid majus in tribus cognoscitur, quam in quolibet uno eorum. Item Abraham unus homo, non tamen tres personae in eo, sicut in uno Deo tres sunt personae plenae et perfectae; sed una persona in Abraham, sicut in uno solet homine esse. Nec tamen omne quod de Deo dicitur, secundum substantiam dicitur, ut in superioribus diximus.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum erat apud deum. multũ
est ut sic intelligatur. Uerbum quod
solus est filius erat apud deum quod
non solus pater. sed pater q. filius simł
deus. In quo ꝑfecte intelligitur. qd
non precessit genitor illud qd̃ genuit:
q quod ipse in euuangłio ait. Ego q
pater unum sumus. Unum sumus enĩ-
non duolumina intelligenda sunt.
uel separatio luminis. sed ita intelli¬
gendum est quod filius effulgentia
eterna luminis est eterni. sicut imagoͣ
sempiterne substantie. sempiterna ẽ
ne credi necessariũ est. quod pater ple¬
nus & ꝑfectus est deus. filius plenus
& perfectus est deus: sp̃s sanctus plenu̾.
& perfectus est deus. Non tamen tres
tres simul dicti. pater & filius & sp̃s sc̃s.¬

Expanded text:
erbum erat apud Deum; multum est, ut sic intelligatur; Verbum, quod solus est Filius, erat apud Deum, quod non solus est Pater, sed Pater et Filius simul Deus. In quo perfecte intelligitur, quod non praecessit genitor illud quod genuit; et quod ipse in Evangelio ait: Ego et Pater unum sumus . Unum sumus, ait, non duo lumina intelligenda sunt, vel separatio luminis; sed ita intelligendum est, quod Filius effulgentia aeterna luminis est aeterni, sicut imago sempiternae substantiae sempiterna est ne credi necessarium est quod Pater plenus et perfectus est Deus, Filius plenus et perfectus est Deus, Spiritus sanctus plenus et perfectus est Deus: non tamen tres tres simul dicti, Pater, et Filius, et S
Abbreviated transcription (Latin):
agnum hoc fr̃es tremendumq my¬
sterium: cum unus idemq annuntiat᷑
de patre ds. & homo de matre: unus
idemq filius femine. & filius maiesta¬
tis: unius idemq hominũ particeps. et
dominus angłoꝵ. Quis enim ualeat es¬
timare: quanti sacramenti quanteq sit
gr̃e. quod ille sugit ubera qui pascit oͥm¬
nia q qui uniuersis animantib. ui¬
uendi substantiam prestat e celo: ob sa¬
lutem terrestriũ terreno lacte nutrit᷑
Nullus ergo ambigat. nemo cunctetur:
qd̃ xp̃c in terra degens: fulgebat in celo:
quia sic uenit ad terras ut non relin¬
queret celum. Et inde est quod uirgina¬
lem hunc puerũ: laudant angłi. mi¬
rantur pastores: celum attestatur: uene¬
rantur & magi: quia mystica eius nã¬
tiuitas. sempiterno gaudio & terram
letifica et celum.
unc ergo regem celestium: homi¬
numq rectorem. sub carnis mysterio
uenientem. inuidus tremit herodes.
uidea infidelis abiurat. Tremit hero¬
des infantem regie dignitans: quia bo.¬

Expanded text:
agnum hoc, fratres, tremendumque mysterium, cum unus idemque annuntiatur de Patre Deus, et homo de matre; unus idemque filius feminae, et filius majestatis; unus idemque hominum particeps, et Dominus angelorum. Quis enim valeat aestimare quanti sacramenti, quantaeque sit gloriae, quod ille sugit ubera, qui pascit omnia, et qui universis animantibus vivendi substantiam praestat e coelo, ob salutem terrestrium terreno 84 lacte nutritur? Nullus ergo ambigat, nemo cunctetur, quod Christus in terra degens fulgebat in coelo, quia sic venit ad terras, ut non relinqueret coelum. Et inde est quod virginalem hunc puerum laudant angeli, mirantur pastores, coelum attestatur, venerantur et magi, quia mystica ejus nativitas sempiterno gaudio et terram laetificavit et coelum. unc ergo regem coelestium hominumque rectorem, sub carnis mysterio venientem, invidus tremit Herodes, Judaea infidelis abjurat. Tremit Herodes infantem regiae dignitatis, quia bo
Abbreviated transcription (Latin):
uiroꝵ eloquia. ad cognitionem filii di
iudaica corda non flexerint: unius stel¬
le radius fidem gentiũ suscitauit. Que
tanta ꝑmutatio fr̃es: que ue ista conu̾¬
sio est: Apud uideos ꝓph̾a loquitur. nec
auditur:apud gentiles stella tacet. et
suadet. Uere sicut scriptum est quib ñ
est nuntiatũ de eo uidebunt: ꝙ. qui nõ
audierunt intelligent. Ecce enĩ chaldei
quibz nichil unquam fuerat de huius¬
modi mysteriis predicatũ. intellexerũt
suꝑstitionũ regnabar error. In hunc
ingressus mundũ xp̃c primitias fidei
salutaris inuenit: & factum est inter
uideos atq gentiles. quoddam ꝑfidie
fideiq certamen. Nato enĩ xp̃o exulta¬
bat chaldea: & tota cum suis principi¬
b iherosolima torquebatur. Insecta¬
batur udeus: magus adorabat. Hero¬
des acuebat gladium:chaldeus mune¬
ra preparabat.

Expanded text:
um eloquia ad agnitionem Filii Dei Judaica corda non flexerint, unius stellae radius fidem gentium suscitavit. Quae tanta permutatio, fratres, quaeve ista conversio est? Apud Judaeos propheta loquitur, nec auditur; apud gentiles stella tacet, et suadet. Vere sicut scriptum est: Quibus non est nuntiatum de eo videbunt; et qui non audierunt, intelligent . Ecce enim Chaldaei, quibus nihil unquam fuerat de hujusmodi mysteriis praedicatum intellexerunt superstitionum regnabat error. In his ingressus mundum Christus primitias fidei salutaris invenit: et factum est inter Judaeos atque gentiles quoddam perfidiae fideique certamen. Nato enim Christo exsultabat Chaldaea, et tota cum suis principibus Hierosolyma torquebatur. Insectabatur Judaeus, magus adorabat; et Herodes acuebat gladium, Chaldaeus munera praeparabat.
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicebat. Multi ambulant quos
sepe dicebam uobis: nunc aũ o flens
dico inimicos crucis xp̃i. Quoꝵ finis
interitus. quoꝵ d̾s uenter est: & gła
in confusione ipsoꝵ. Et rursum. Hu¬
iusmodi xp̃o dño non seruiunt: sed
suo uentri. Cornu gͥ suo rinoceros
iste non iam homines sed bestias per¬
cutit. quando illa paulus doctrine
sue fortitudine nequaquã perimendoᷤ
humiles impetit. sed suꝑbos uentris
cultores occidit.

Expanded text:
cum dicebat: "Multi ambulant," quos cum dicebat: "Multi ambulant," quos saepe dicebam uobis. Nunc autem et flens dico, inimicos crucis Christi. "Quorum finis interitus, quorum Deus uenter est, et gloria in confusione ipsorum." Et rursum: "Huiusmodi Christo Domino non seruiunt, sed suo uentri." Cornu suo igitur rbinocerotus iste non iam homines, sed bestias percutit: quando illas Paulus doctrinae sux fortitudine nequaquam perimendos humiles impetit, sed superbos uentris cultores occidit.
Abbreviated transcription (Latin):
redemptoris sui nomen insinuat. sup¬
plicia ꝓ ueritate tolerat. pati se que
irrogauerat. exultat. Alios blandim̃¬
tis uocat: alios ad fidem terrorib re-¬
uocat. Istis regnum pollicetur celeftis
patrie:illis minatur ignes gehenne.
Hos per auctoritatem corrigit. illos
ad uiam rectitudinis ꝑ humilitatem
trabit: atq in om̃i latere ad manũ se
sui rectoris inclinat. & tanta arte dei
aream congregat: quanta illam prius
elatione uentilabat. Sed neq hoc ab¬
horret a paulo qd̃ rinoceros buxei
coloris dicitur: & elefantoꝵ uentres
cornu ferire ꝑhibetur. Quia enim ui¬
uere sub rigore legis assueuit. artius
uirtutis inoleuit. Quid enĩ ꝑ colorẽ
buxeum: nisi abstinentie pallor expͥ¬
mitur: Cuise tenaciter adherere
testatur dicens. Castigo corpus meũ
& seruituti subicio: ne forte aliis pre¬
dicans. ipse reprobus efficiar. Qui di¬
uine legis eruditione preditus. dum
alioꝵ ingluuiem redarguit. cornu ele¬

Expanded text:
redemptoris sui nomen insinuat, supredemptoris sui nomen insinuat, supplicia pro ueritate tolerat, pati se quae irrogauerat exultat. Alios blandimentis uocat, alios ad fidem terroribus reuocat. Istis regnum pollicetur caelestis patriae, illis minatur ignes gehennae. Hos per auctorem corrigit, illos ad uiam rectitudinis per humilitatem trahit, atque in omni latere ad manum se sui rectoris inclinat. Et tanta arte Dei aream congregat, quanta illam prius elatione uentilabat. Sed neque hoc abhorret a Paulo, quod rhinoceros buxei coloris dicitur, et elephantorum uentres cornu ferire perhibetur. Quia enim uiere sub rigore legis assuevit, arctius virtutis inolevit Quid enim per colorem buxeum, nisi abstinentiae pallor exprimitur? Cui ipse se tenaciter adhaerere testatur, dicens: Castigo corpus meum, et servituti subjicio, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Qui divinae legis eruditione praeditus, dum alio
Abbreviated transcription (Latin):
nocerotis huiꝰ fortitudine d̃s fiduti
am habuit: quia quanto illũ crude¬
lius dura sibi inferentem ꝑtulit.tan¬
to ꝓ se constantius. tolerantem ad¬
uersa presciuit. Cui labores etiam qͦs
rinocerota dicitur. Suppleo ea que
desunt passionũ xp̃i in carne mea.
credis ei quod reddat sementem tibi:
& aream tuam congreget:¬
onsideremus saulus quis fuerit:
cum ab ipsa adolescentia lapidantiũ
aduitor existeret: cum alia eccłe loca¬
uastaret. & acceptis epłis uastanda
alia peteret: cum mors ei fideliũ nul¬
la sufficeret. sed semꝑ ad alioꝵ interitũ
aliis extinctis anhelaret: & profecto
cognoscimus. quia nullus tunc fideli¬
um crederet. quod ad iugum d̃s sue
formidinis uim tante elationis incli-¬
naret.Unde & ananias uoce dominica
hunc & postquã conuersum audiuit:
extimuit dicens. Dñe audiui a mul¬
tis de uiro hoc: quanta mala scĩs tu¬
is fecerit in iherłm. Qui tamen repen¬
te cominutatus ab hoste predicator
efficitur: ꝙ in cunctis mundi partib

Expanded text:
nocerotis huius fortitudine fiduciam Deus habuit, quia quanto illum crudelius dura sibi inferentem pertulit, tanto pro se constantius tolerantem aduersa praesciuit. Cui lrhinocerotem dicitur: « Suppleo ea quae desunt passionum Christi in carne mea . credes ei quod reddat sementem tibi, et aream tuam congregetonsideremus Saulum quis fuerit, cum ab ipsa adolescentia lapidantium adjutor existeret, cum alia Eccuastaret, et acceptis epistolis, uastanda alia peteret, cum mors ei fidelium nulla sufficeret, sed semper ad aliorum interitum aliis extinctis anhelaret; et profecto cognoscemus, quia tunc nullus fidelium crederet, quod ad iugum Deus suae fortitudinis feritatem elationis inclinaret. Unde et Ananias uoce dominica hunc et postquam conuersum audiuit, extimuit dicens: "Domine, audiui a multis de uiro hoc, quanta mala sanctis tuis fecerit in Ierusalem." Qui tamen repente commutatus, ab hoste prtedicator efficitur, et in cunctis mundi partibus
Abbreviated transcription (Latin):
turat in spe fructus ꝑcipiendi. lc̃o. uͭ.
ui gͥ torm̃ta prius fidelib irrogauat.¬
& pro fide postmodum flagella liben¬
ter portat. qui scriptis etiam epłis hii
milis ac despectus predicat. quod dudũ
terribilis impugnabat: ꝓfecto bene li¬
gatus sub aratro desudat. ad segetem.
qui iuuebat in campo male liber a ti¬
niore. De quo recte dicitur. Aut confrĩ¬
dñs quorũdam mentes intrauerat: qͥ
illum ueraciter humani generis redẽp¬
torem credebant. Qui tamen cũ nequa¬
quam a pristina obseruatione recede¬
rent. cum dura littere predicamenta
custodirent: eis predicator egregius
dicit. Si circuntidamini: xp̃c uobis
nichil proderit. Qui gͥ in humilimẽ-¬
te fidelium legis duritiam redargu-¬
endo contriuit:quid aliud quã in
ualle post dñm glebas fregit. ne uide¬
licet grana seminũ que excisus aratro
fidei sulcus cordis exciperet. ꝑ custodi¬
am littere pressa deperirent: De quo

Expanded text:
turat, in spe fructus percipiendi." Qui turat, in spe fructus percipiendi." Qui ergo tormenta prius fidelibus irrogauerat, et pro fide postmodum flagella libenter portat: qui scrhumilis ac despectus praedicat, quod dudum terribilis impugnabat; profecto bene ligatus sub aratro desudat ad segetem, qui vivebat in campo male liber a timore. De quo recte dicitur: CAPUT XVIDominus quorumdam mentes intraverat, qui illum veraciter humani generis redemptorem credebant. Qui tamen cum nequaquam a pristina observatione recederent, cum dura litterae praedicamenta custodirent, eis praedicator egregius dicit: Si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit . Qui ergo in humili mente fidelium legis duritiam redarguendo contrivit, quid aliud quam in valle post Dominum glebas fregit? ne videlicet grana seminum quae excisus aratro fidei sulcus cordis exciperet per custodiam litterae 1012 pressa deperirent. De quo
Abbreviated transcription (Latin):
tumebat amisit. Qui dum sublato
oculoꝵ lumine.manu ad ananiam
ducitur: patet iam rinoceros iste. qͥb
dei loris astringitur. qui uidelicet
uno in tempore cecitate. predicatione.
baptismate ligatur. Qui etiam ad
dei presepe moratus est: quia rumina¬
re uerba euũgłii dedignatus non ẽ.
Ait enim. Ascendi iherosolimam cũ
barnaba. assumpto & tyto. Ascendi aũ
sccłm reuelationem: ꝙ contuli cũ il
lis euuangłiũ. Et qui prius ieiunus
audierat. durum tibi est contra stimu¬
lum calcitrare: mira postmodum uir¬
tute presidentis pressus ex uerbi pa¬
bulo uires obtinuit: & calcem suꝑbie
amisit. Loris quoq dei non tantum
a feritate restringitur. sed quod magis
sit mirabile ad arandum ligatur: ut
non solum homines crudelitatis cor¬
nu non impetat: sed eoꝵ etiam refecti¬
oni seruiens. aratrũ predicationis
traha. Ipse quippe de euuangłitan-¬
tib quasi de arañtib dicit. Debet
enuim in spe qui arat arare: o qui tri¬

Expanded text:
tumebat amisit. Qui dum, sublato tumebat amisit. Qui dum, sublato oculorum lumine, manu ad Ananiam ducitur, patet jam rhinoceros iste, quibus Dei loris astringitur, quia videlicet uno in tempore caecitate, praedicatione, baptismate ligatur. Qui etiam ad Dei praesaepe moratus est, quia ruminare verba Evangelii dedignatus non est. Ait enim: Ascendi Jerosolymam cum Barnaba, assumpto et Tito. Ascendi autem secundum revelationem, et contuli cum illis Euangelium." Et qui prius ieiunus audierat: "Durum est tibi contra stimulum calcitrare?" mira postmodum uirtute praesidentis pressus ex uerbi pabulo uires obtinuit, et calcem superbiae amisit. Loris quoque Dei non tantum a feritate restringitur, sed quod magis sit mirabile, ad arandum ligatur: ut non solum homines crudelitatis cornu non impetat, sed eorum etiam refectioni seruiens, aratrum praedicationis trahat. Ipse quippe de euangelizantibus quasi de arantibus dicit: "Debet enim in spe qui arat, arare, et qui tri
Abbreviated transcription (Latin):
epłas in damascum ad synagogas. ut
si quos inuenisset huius uic uiros ac
mulieres. uinctos duceret in iherłm.
Cum flatus nare reddendus trahitur.:
inspiratio uocatur. Et sepe illud ꝑ odo¬
rem nare deprehendimus: quod oculis
non uidemus. Rinoceros ergo iste na¬
re gestabat cornui quo percuteret: qui
sentes interfecerat. absentes querebat.
Sed ecce ante illum omnis uenator abs¬
conditur: omnis homo idest rationale.
sapiens opinione timoris eius effugat᷑.
Ut ergo hunc rinocerota capiat: sinũ
suum uirgo. idest secretũ suũ ipsa per
se inuiolata in carne dei sapientia ex¬
pandat. Scriptum quippe est qd̃ cum
est dicens. Saule saule. quid me ꝑse¬
queris: Qui ꝓstratus in terra respon¬
ait. Quis es domine: Cui ilico dici
irgo nimirũ rinoceroti sinũ suũ
aꝑuit. cum saulo incorrupta dei sa¬
pientia incarnationis sue mysterrũ
de celo loquendo patefecit: & fortitu¬
dinem suam rinoceros ꝑdidit. quia
ꝓstratus humi. omne quod suꝑbum

Expanded text:
n Damascum ad Synagogas: ut si quos inveniret hujus vitae viros ac mulieres, vinctos perduceret in Jerusalem . Cum flatus nare reddendus trahitur, inspiratio vocatur. Et illud saepe per odorem nare deprehendimus quod oculis non videmus. Rhinoceros ergo iste nare gestabat cornu quo percuteret, quiasentes interfecerat, absentes quaerebat. Sed ecce omnis ante illum venator absconditur, omnis homo, id est rationale sapiens, opinione timoris ejus effugatur. Ut ergo hunc rhinocerotem capiat, sinum suum virgo, id est secretum suum ipsa per se inviolata in carne Dei sapientia expandat. Scriptum quippe est quod cum facta est, dicens: Saule, Saule, quid me persequeris? Qui prostratus in terra respondit: Quis es, Domine? Cui illico dicitueris . Virgo nimirum rhinoceroti sinum suum aperuit, cum Saulo incorrupta Dei sapientia incarnationis suae mysterium de coelo loquendo patefecit; et fortitudinem suam rhinoceros perdidit, quia prostratus humi, omne quod superbum