comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
debilitata ferro igni uastaretur.
diffidentia humani auxilii ada¬
pollinis delphici oraculũ c̃fugit.
ꝑq legatos sciscitatus ẽ quonã mͦ
tam graue id bellũ discuti posset.
Respondit ds̃. ita finẽ ei fore. si ip¬
se hostili manu occidisset. Quod
quidẽ ñ solis atheniensiũ in cast̾s.¬
s etiã contͣriis ꝑcrebuit. Eoq fac¬
tum ẽ. ut ediceret᷑. neqͥs codri cor¬
pusuulneraret. Id postꝗͣ cogno¬
uit. depositis insignib imꝑii. fa¬
mularẽ cultũ induit. ac pabulan¬
tiũ hostiũ globo se obiecit. Unũq
ex his falce ꝑcussũ. in cȩdem suã
cõpulit. Cuiꝰ interitu. ne athenȩ
occiderent effectũ est.
b eodẽ fonte pietatis thrasibuli
qͦ animꝰ manauit. Iscũ atheni¬
ensiũ urbẽ .xxx. tẏrannoꝵ teter¬
rima dñatione liberare cuperet.
paruaq manu maximȩ rei molẽ
aggrederet᷑. ⁊ qͥdã e consciis dixis¬
set. qͣntas tandẽ tibi athenȩ ꝑ te

Expanded text:
debilitata ferro ignique uastaretur, debilitata ferro ignique uastaretur, diffidentia humani auxilii ad Apollinis Delphici oraculum confugit perque legatos sciscitatus est quonam modo tam graue illud bellum discuti posset. respondit deus ita finem ei fore, si ipse hostili manu occidisset. quod quidem non solum totis Athenis, sed in castris etiam contrariis percrebruit, eoque factum est ut ediceretur ne quis Codri corpus uulneraret. id postquam cognouit, depositis insignibus imperii famularem cultum induit ac pabulantium hostium globo se obiecit unumque ex his falce percussum in caedem suam conpulit. cuius interitu ne Athenae occiderent effectum est. Ab eodem fonte pietatis Thrasybuli quoque animus manauit. is, cum Atheniensium urbem xxx tyrannorum taeterrima dominatione liberare cuperet paruaque manu maximae rei molem adgrederetur, et quidam e consciis dixisset 'quantas tandem tibi Athenae per te
Abbreviated transcription (Latin):
In castris &̃ ñ eques. ñ centurio all¬
pendiũ darisibi desiderauit. Uiri
ac feminȩ qͥcqͥd auri argenti ue
habuert̃. item pueri insignia in¬
genuitatis ad sustentandã tp̃ris
difficultatẽ contulert̃. Ae ne be¬
neficiosenatus qui munerib hiᷤᷤ
functos tributi onere liberauerat.
qͥsꝗͣ uti uoluit. s insuꝑ id omnes
ꝓmptissimis animis p̃stiterunt.
Non ignorabant enĩ captis ueiis
cũ decimarũ noĩe quas camillus
uouerat aurũ apollini delphico
mitti oporteret. neq em̃di eiꝰ fa¬
cultas ẽẽt. matronas ornamenta
sua in erariũ retulisse. Similit̃q
audierant mille pondo auri qd̃
gallis ꝓ obsidione capitolii ꝓmis¬
sa debebant᷑. earũ cultu expletũ.
Itaq ⁊ ꝓpͥo ingenio ⁊ exemplo ue¬
tustatis admoniti. nulla sibi in
re cessandũ existima uer̃t. Et ex¬
terna eiꝰdem ꝓpositi exempla.
R ex atheniensiũ codrus cũ ingen¬
ti hostiũ exercitu matrica regio

Expanded text:
in castris etiam non eques, non centurio stiin castris etiam non eques, non centurio stipendium dari sibi desiderauit. uiri ac feminae quidquid auri argentiue habuerunt, item pueri insignia ingenuitatis ad sustentandam temporis difficultatem contulerunt. ac ne beneficio senatus quidem, qui muneribus his functos tributi onere liberauerat, quisquam uti uoluit, sed insuper id omnes promptissimis animis praestiterunt: non ignorabant enim captis Veis, cum decimarum nomine, quas Camillus uouerat, aurum Apollini Delphico mitti oporteret neque emendi eius facultas esset, matronas ornamenta sua in aerarium retulisse, similiterque audierant mille pondo auri, quod Gallis pro obsidione Capitolii omissa debebatur, earum cultu expletum. itaque et proprio ingenio et exemplo uetustatis admoniti nulla sibi in re cessandum existimauerunt. Sunt et externa eiusdem propositi exempla. Rex Atheniensium Codrus, cum ingenti hostium exercitu Attica regio
Abbreviated transcription (Latin):
affricanꝰ. s admirabili uirtute ne
r .p. extingueret᷑ ꝓuidit. Siqͥdẽ cũ
afflicta cannensi clade urbs nr̃a
nichil aliud qm p̃da uictoris eẽ han¬
nibalis uideretur. ideoq reliquiȩ
ꝓstrati exercitꝰ deserende italiȩ au¬
ctore.q. metello c̃siliũ agitarent. tͥ¬
bunus militũ admodũ iuuenis
stricto gladio mortẽ unicuiq mi¬
nitando. Iurare om̃s nũꝗͣ se relic¬
turos patriã coegit. Pietatẽq ñ solũ
ipse plenissimã exhibuit. s etiã ex
pectorib alioꝵ abeuntẽ reuocauit.
Age ut a singulis ad uniu̾sos
transgrediar. qͣnto ⁊ ꝗͣ equali amo¬
re patriȩ tota ciuitas flagrauit:
Nam cũ scđo punicobello exhau¬
stum erariũ ne deoꝵ qͥdẽ cultui
sufficeret. publicani ultro aditos
censores hortatisunt. ut oĩa sic loca
ret. seq p̃staturos cuncta. nec ullũ
assem nisi bello confecto petituros
nã beneuenti manumiserat. p̃cia
ab imꝑatore exigere suꝑsederunt.

Expanded text:
Africanus, sed admirabili uirtute ne Africanus, sed admirabili uirtute ne res publica extingueretur prouidit: siquidem cum adflicta Cannensi clade urbs nostra nihil aliud quam praeda uictoris esse Hannibalis uideretur, ideoque reliquiae prostrati exercitus deserendae Italiae auctore Q. Metello consilium agitarent, tribunus militum admodum iuuenis stricto gladio mortem unicuique minitando iurare omnes numquam se relicturos patriam coegit pietatemque non solum ipse plenissimam exhibuit, sed etiam ex pectoribus aliorum abeuntem reuocauit. Age, ut a singulis ad uniuersos transgrediar, quanto et quam aequali amore patriae tota ciuitas flagrauit! nam cum secundo Punico bello exhaustum aerarium ne deorum quidem cultui sufficeret, publicani ultro aditos censores hortati sunt ut omnia sic locarret, seque praestaturos cuncta nec ullum assem nisi bello confecto petituros nam Beneuenti manu miserat, pretia ab imperatore exigere supersederunt.
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudinis uiros cannensi p̃lio a¬
imꝑii fastigiũ excessit. Hȩc nimi¬
rũ exempla sylla ⁊ mariꝰ ⁊ cinna
tamꝗͣ sculpta riserunt.
P. decius qui c̃sulatũ in familiã
pͥmus intulit. cũ latino bello ro¬
manã aciem indisciplinatã pe-
ne iã ⁊ ꝓstratã uideret. caput su
agnen patͥȩ salutẽ sibi mortẽ pe¬
tens irrupit. factaq ingenti stra¬
ge. plurimis telis obrutus. suꝑcor¬
ruit. Ex cuiꝰ uulnerib ⁊ sangui¬
ne. insꝑata uictoria emersit. Uni¬
cũ talis im̃p. specimen eẽt. nͥ aĩo
suo respondentẽ filiũ genuisset.
Is nãq in qͣrto consulatu patris
exemplũ secutus. deuotione simi¬
li atq strenua pugna. c̃sentaneo
exitu. labantes ꝑditasq uires ur¬
bisnr̃ẽ correxit. Ita dinosci ardu¬
um ẽ utrũ romana ciuitas ruti
luis habuerit duces an amiserit.
qm̃ uita eoꝵ ne uinceret᷑ obstitit.
mors fecit ut uinceret.
Non ẽ extinctus pro.r̃.p̃. suꝑior scipio

Expanded text:
fortitudinis uiros Cannensi proelio afortitudinis uiros Cannensi proelio aimperii fastigium excessit. haec nimirum exempla Sulla et Marius et Cinna tamquam stulta riserunt. P. Decius Mus, qui consulatum in familiam suam primus intulit, cum Latino bello Romanam aciem inclinatam et paene iam prostratam uideret, caput suuagmen patriae salutem, sibi mortem petens inrupit factaque ingenti strage plurimis telis obrutus super corruit. ex cuius uulneribus et sanguine insperata uictoria emersit. Vnicum talis imperatoris specimen esset, nisi animo suo respondentem filium genuisset: is namque in quarto consulatu patris exemplum secutus deuotione simili, aeque strenua pugna, consentaneo exitu labantis perditasque uires urbis nostrae correxit. ita dinosci arduum est utrum Romana ciuitas Decios utilius habuerit duces an amiserit, quoniam uita eorum ne uinceretur obstitit, mors fecit ut uinceret. Non est extinctus pro re publica superior Scipio
Abbreviated transcription (Latin):
obtinenti. consimile factũ subnectã.
Genucio cipo p̾tori paludato
portũ egredienti. noui ⁊ in auditi
generis ꝓdigiũ incidit. Namq in
capite eiꝰ subito ueluti cornua erep¬
ser̃t. responsũq ẽ eũ regẽ fore. si in
urbem reuertisset. Qd̃ ne accideret.
uoluntariũ ac ꝑpetuũ fibimet in¬
dixit exiliũ. Dignã pietatẽ. quȩ
qd̾ ad solidã głam attinet. septẽ
regib p̃feratur. Cuiꝰ testandȩ grã
capitis effigies ereȩ portȩ qua ex¬
cesserat inclusa est. dictaq raudus¬
colana. Olim. era raudera dicebat᷑.
Genuciꝰ laudis huiꝰ ꝗͣ alioꝵ exco¬
gitari uix potest successionẽ tͣdit
ȩlio p̃tori. cuiꝰ dicentis cũ in capite
picus consedisset. aruspexq affir¬
masset. conseruato eo fore ipsiꝰ do¬
rimũ. occiso in c̃trariũ utrũq ces¬
surũ. e uestigio picũ morsu suo in
õspectu senatus necauit.
Decẽ ⁊ uii. militũ familia eximiȩ

Expanded text:
obtinenti consimile factum subnectam. obtinenti consimile factum subnectam. Genucio Cipo praetori paludato portam egredienti noui atque inauditi generis prodigium incidit: namque in capite eius subito ueluti cornua erepserunt, responsumque est regem eum fore, si in urbem reuertisset. quod ne accideret, uoluntarium ac perpetuum sibimet indixit exilium. dignam pietatem, quae, quod ad solidam gloriam attinet, septem regibus praeferatur. cuius testandae gratia capitis effigies aerea portae, qua excesserat, inclusa est dictaque Rauduscula: nam olim aera raudera dicebantur. Genucius laudis huius, qua maior uix cogitari potest, successionem tradit Aelio praetori. cui ius dicenti cum in capite picus consedisset, aruspicesque adfirmassent conseruato eo fore ipsius dorimum, occiso in contrarium utrumque cessurum, e uestigio picum † morsu suo in conspectu senatus necauit. decem et vii Aelia tum familia eximiae
Abbreviated transcription (Latin):
Brutus coñs pͥmꝰcũ arrunte tarqͥ¬
nii suꝑbi regno expulsi filio in aci¬
e ita concurrit. ut parit̾ illatis ha¬
stis. uterq mortifico uulnere ictus.
exammis ꝓsterneret᷑. Merito obie¬
cerim .p. romano lib̾tatẽ suã mag¬
no stetisse. Cũ aut̃ in mediã partẽ
fori uasto ac repentinohiatu terra
subsideret. responsũq ẽẽ. re illum
tantũ mͦ cõpleri posse. qua pr. plu
neris nobilissimꝰ adolescens inter¬
p̃tatus urbẽ nr̃am uirtute armis¬
q p̃cipue excellere. militarib in¬
signib ornatus equũi c̃scendit. eũ¬
q uehem̃ter admotis calcarib p̃ci¬
pitẽ in illud ꝓfundũ egit. Super
quẽ uniu̾si ciues honoris gr̃a certa¬
tim fruges iniecert̃. Continuoq
t̾ra pͥstinũ habitũ recuperauit.
Magna postea decora in foro roma¬
no fulsert̃. nullũ tñ hodieq pieta¬
te curtii erga patriã clariꝰ obuer¬
satur exemplũ. Cui pͥncipatũ głȩ

Expanded text:
Brutus consul primus cum Arrunte TarquBrutus consul primus cum Arrunte Tarquinii Superbi regno expulsi filio in acie ita equo concurrit, ut pariter inlatis hastis uterque mortifero uulnere ictus exanimis prosterneretur. merito adiecerim populo Romano libertatem suam magno stetisse. Cum autem in media parte fori uasto ac repentino hiatu terra subsideret responsumque esset ea re illum tantum modo conpleri posse, qua populus neris nobilissimi adulescens interpretatus urbem nostram uirtute armisque praecipue excellere, militaribus insignibus ornatus equum conscendit eumque uehementer admotis calcaribus praecipitem in illud profundum egit, super quem uniuersi ciues honoris gratia certatim fruges iniecerunt, continuoque terra pristinum habitum recuperauit. magna postea decora in foro Romano fulserunt, nullum tamen hodieque pietate Curtii erga patriam clarius obuersatur exemplum. cui principatum gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
dui conuicio deos obdonũ impiȩ
uictoriȩ insecutꝰ. ꝓpe castra tͣnstu¬
lit. Et p̃ciosa ueste oꝑtũ rogo ĩposu¬
it. Ac deinde subiecta face. ꝓtinuᷤ
eodẽ gladio quo illũ interemerat.
pectus suũ transuerberauit. seq
suꝑ corpus fr̃is ꝓstratũ. cõmunib
flãmis cremandũ tradidit. Lice¬
bat ignorantie beneficio. innocen¬
ti uiuere. S ut sua potiꝰ pietate
ꝗͣ aliena uenia uteret᷑. comes fr̃¬
nȩ neci ñ defuit. Artissimis sangui¬
nis uinculis pietas satisfecit. Restat
nc̃ ut patriȩ exhibeat᷑. cuiꝰ maiesta¬
ti &̃ illa quȩ deoꝵ numinib ȩqua¬
tur auctoritas parentũ. uires suas
subiecit. frat̃na qͦ caritas aĩo equo
aclibentercedit. sũma qͥdẽ cũ rati¬
status manere potest. Urbis ruina.
penates omniũ secũ trahat necesse
ẽ. Uerũ qͥdattinet uerbis ista cõple-¬
cti. quoꝵ tanta uis est. ut alii salu¬
tis suȩ impendio testatisint:

Expanded text:
diu conuicio deos ob donum impiae diu conuicio deos ob donum impiae uictoriae insecutus, prope castra transtulit et pretiosa ueste opertum rogo inposuit. ac deinde subiecta face protinus eodem gladio, quo illum interemerat, pectus suum transuerberauit seque super corpus fratris prostratum communibus flammis cremandum tradidit. licebat ignorantiae beneficio innocenti uiuere, sed ut sua potius pietate quam aliena uenia uteretur, comes fraternae neci non defuit. Artissimis sanguinis uinculis pietas satis fecit: restat nunc ut patriae exhibeatur. cuius maiestati etiam illa, quae deorum numinibus aequatur, auctoritas parentium uires suas subicit, fraterna quoque caritas animo aequo ac libenter cedit, summa quidem cum ratirei publicae status manere potest, urbis ruina penates omnium secum trahat necesse est. uerum quid adtinet uerbis ista conplecti, quorum tanta uis est, ut alii ea salutis suae impendio testati sint?
Abbreviated transcription (Latin):
Drusus qͦ qͣmꝗͣ fato iam suo
ꝗͣ ullius officio ꝓpior erat. uigore
sp̃c ⁊ corꝑis uirib collapsus. eoipso
tam̃ quo uita ac mors distinguit
mom̃to. legiones cũ insignib suis
fr̃ĩ obuiã ꝓcedere iussit. ut imp̃r
salutaretur. Precepit &̃ dexterã in
partẽ p̃toriũ ei statui. ⁊ c̃sulare ⁊ im¬
ꝑatoriũ nom̃ obtinens uoluit. eodẽ¬
q tp̃r ⁊ fr̃ nȩ maiestati cessit. ⁊ uita
excessit. Hisscio equidẽ. nullũ ali¬
ud ꝗͣ castoris ⁊ pollucis specim̃ con¬
sanguineȩ caritatis conuenienter
adici posse.
Sed oĩs memoriȩ clarissimis ĩꝑato¬
rib ꝓfecto ñ erit ingratũ. simili¬
tis summa erga frẽm suũ pietatis
huic partiuoluminis adheserit. Is
nãq in castris. gñ. põpei stipendia
ꝑagens. cũ sertorianũ militẽ acriꝰ
sibi in acie instantẽ cõminꝰ intere¬
misset. iacentẽq spoliaret. ut fr̃em
germanũ ẽẽ cognouit. multũ ac

Expanded text:
Drusus quoque, quamquam fato iam suo Drusus quoque, quamquam fato iam suo quam illius officio propior erat, uigore spiritus et corporis uiribus conlapsus, eo ipso tamen, quo uita ac mors distinguitur, momento legiones cum insignibus suis fratri obuiam procedere iussit, ut imperator salutaretur. praecepit etiam dextera in parte praetorium ei statui, et consulare et imperatorium nomen optinere eum uoluit, eodemque tempore et fraternae maiestati cessit et uita excessit. his scio equidem nullum aliud quam Castoris et Pollucis specimen consanguineae caritatis conuenienter adici posse, sed omnis memoriae clarissimis imperatoribus profecto non erit ingratum, si militis summa erga fratrem suum pietas huic parti uoluminis adhaeserit: is namque in castris Cn. Pompei stipendia peragens, cum Sertorianum militem acrius sibi in acie instantem conminus interemisset iacentemque spoliaret, ut fratrem germanum esse cognouit, multum ac
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis habitasse existimemꝰ. ꝓpt̾
quẽ tantꝰ amplissimi honoris ful¬
gor extingui potuit: Hoc exem¬
plo uetustas. illo scłm nr̃m orna¬
tum ẽ. cui contigit fr̃nũ iugum
claudiȩ pͥus. nc̃ & iuliȩ gentis in¬
tueri decus. Tantũ enĩ amorẽ pͥn¬
ceps parensq nr̃ insitũ aĩo frĩs
drusi habuit. ut cũ ticini qͦuictor
hostiũ. ad cõplectendos parentes ue¬
nerat. graui illũ ⁊ ꝑiculosa uali¬
tudine in germania fluctuare
cognosset. ꝓtinꝰ idẽ metu attoni¬
tus erumꝑet. iter qͦ ꝗͣ rapidũ &
p̃ceps. uelut unosp̃ucorripuerit.
eo patet. qd̃ alpes rhenũq tnsgres¬
sus. die ac noctu mutato subinde
.ccmił. passuũ ꝑ modũ deuictam
barbariã nam antabagio duce so¬
lo comite contentꝰ euasit. Sed eũ
tũ maximo labore ⁊ ꝑiculo ĩplicatũ.
mortaliũq freq̃ntia defectũ. scĩs¬
simũ pietatis num̃. ⁊ di fautores
eximiarũ uirtutũ. ⁊ fidissimꝰ ro¬
mani ĩꝑii custos iupit᷑ comitatꝰ ẽ.

Expanded text:
ritatis habitasse existimemus, propter quam tantus amplissimi honoris fulgor extingui potuit? Hoc exemplo uetustas, illo saeculum nostrum ornatum est, cui contingit fraternum iugum Claudiae prius, nunc etiam Iuliae gentis intueri decus: tantum enim amorem princeps parensque noster insitum animo fratris Drusi habuit, ut cum Ticini, quo uictor hostium ad conplectendos parentes uenerat, graui illum et periculosa ualitudine in Germania fluctuare cognosset, protinus inde metu attonitus erumperet. iter quoque quam rapidum et praeceps uelut uno spiritu corripuerit eo patet, quod Alpes Rhenumque transgressus die ac nocte mutato subinde equo cc milia passuum per modo deuictam barbariam Namantabagio duce solo comite contentus euasit. sed eum tum maximo labore et periculo implicatum mortaliumque frequentia defectum sanctissimum pietatis numen et di fautores eximiarum uirtutum et fidissimus Romani imperi custos Iuppiter comitatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
rat. ducta in matrimoniũ uxore
filia numerii iotacilii maleuenta¬
ni sub eo pacto. ut quẽ pͥmũ fili¬
um sustulisset ei materni aui
p̃nomen ĩponeret obtẽꝑauit.
Antiquarũ mulierũ frequenti
in usu p̃nomina fuert̃. rutilia.
cȩsellia. rodacilla. murrulbur¬
ra. a colore ducta.
Illa prenomina a uirilib tra¬
cta sunt. gaia. lucia. publia.
numeria. Ceterũ gaia usu suꝑ
om̃s celebrata ẽ.¬
erunt enim gaiam ieciliã tarqui¬
nii prisci regis uxorem optimam
lanificam fuisse. & ideo institu¬
tum. ut nouȩ nuptȩ ante ianu¬
am mariti int̾rogatȩ quȩnam
uocapentas: gaias ẽ se diceres¬

Expanded text:
rat, ducta in matrimonium uxore rat, ducta in matrimonium uxore filia Numerii Otacilii Maleuentani sub eo pacto ut quem primum filium sustulisset, ei materni aui praenomen inponeret, obtemperauit. Antiquarum mulierum frequenti in usu praenomina fuerunt Rutilia Caesellia Rodacilla Murrula Burra, a colore ducta. Illa praenomina a uirilibus tracta sunt, Gaia Lucia Publia Numeria. Ceterum Gaia usu super omnes celebrata esferunt enim Gaiam Caeciliam, Tarquinii Prisci regis uxorem, optimam lanificam fuisse, et ideo institutum ut nouae nuptae, ante ianuam mariti interrogatae quaenam uocarentur, Gaias esse se dicere
Abbreviated transcription (Latin):
antiqͥtatẽ sequi uident᷑. quȩ mul¬
tũ ea usa littera ẽ. Olim enĩ dice¬
batur frugm̃tũ: nc̃ frumentũ.
& fertur. & foretis ñ fortis. & gna¬
tura ñ natura. Ergo etiã qui in
corꝑib gigni solet. gnȩuus ap¬
pellabatur. Qui c̃n. ponunt:
correptione syllabȩ delectari ui¬
dentur. Qui nȩus. leuitate. Cñ.
iudicant᷑ dicti. a gaudio parentũ.
Auli: qd̃ dis alentib nascuntur.
Uartii: martio mñse geniti.
Publii. qui pͥus pupilli factierant.
ꝗͣ p̃noĩa haberent. Alii ominis cau
Tiberii uocitari cepert̃. qui ad ti
Titus. e sabino noĩe tito fluxit.¬
Appiꝰ. ab atto eiꝰdẽ regioĩs p̃noĩe.
esones appellatisunt. qui ẽ mor¬
tuis matrib ex sectierant.
Seruius. qd mortua matre in utero
seruatus est.
Spurii. patre incerto geniti. qua¬
Numeri sola tantumm patricia
familia usa ẽ. fabia idcirco quod
trecentis sex apud cremerã flum̃
cȩsis. qui unus ex ea stirpe exti¬

Expanded text:
antiquitatem sequi uidentur, quae mulantiquitatem sequi uidentur, quae multum ea usa littera est. Olim enim dicebatur frugmentum, nunc frumentum ecfertur, et forgtis, non fortis, et gnatura, non natura. Ergo etiam qui in corporibus gigni solet gnaeuus adpellabatur. Qui CN ponunt, correptione syllabae delectari uidentur, qui Naeus, leuitate. Gaii iudicantur dicti a gaudio parentum, Auli quod iis auentibus nascuntur, Marci Martio mense geniti, Publii qui prius pupilli facti erant quam praenomina haberent, alii ominis causa e pube. Tiberii uocitari coeperunt qui ad Tiberim Titus e Sabino nomine Tito fluxit,ppius ab Atto, eiusdem regionis praenomine. Caesones adpellati sunt qui e mortuis matribus exsecti erant, Seruius quod mortua matre in utero seruatus est, Spurii patre incerto geniti quaNumerii sola tantum modo patricia familia usa est Fabia, idcirco quod trecentis sex apud Cremeram flumen caesis, qui unus ex ea stirpe extite
Abbreviated transcription (Latin):
altero abortu eiecto incolumis
editus erat.
ospes p̃nomen fuit. in eoqͥ ꝑegre
apud hospitẽ natus erat. idq ha¬
uidebant᷑. qͦ usus ẽ publiꝰ philo.
Laertis p̃nom̃ sumptũ ẽ alarib.
tuscũ autẽ ẽẽ creditũ. fuitq con¬
sularis herminiꝰ. cũ .t. uerginio
¶ costo.
Statiꝰ. a stabilitate.
faustus: a fauore p̃noĩa cepert̃.
Tullus p̃nõiatus ẽ. ominis grã qͣsi
tollendus .o. litt̾a in .u. conuersa.
ẽ sabinis translatũ putat. Ualeriꝰ
antea scribit qd̾ cubitũ iitiosũ
habuerit. quo grece uocantur
lari qui ipso initio lucis orti eraq̃.
aut ut quidã arbitrantur. a lu¬
cumonib etruscis.
Uanii qui mane editierant. uel o¬
minis causa quasi boni. manũ
enĩ antiqui bonũ dicebant.
Cnaeus. ob insigne neui appellatꝰ
ẽ. qd̾ unũ p̃nom̃ uaria scͥptura no¬
tatur. Alii enĩ neuum. alii gne¬
um. alii cnȩum scribunt. Qui
.g. littera in hoc p̃noĩe utuntur.

Expanded text:
altero abortu eiecto, incolumis altero abortu eiecto, incolumis editus erat. Hostus praenomen fuit in eo qui peregre apud hospitem natus erat, idque hauidebantur, quo usus est Publilius Philo. Lartis praenomen sumptum est a laribus, Tuscum autem esse creditum, fuitque consul Lar Herminius cum T. Verginio Tricosto. Statius a stabilitate, Faustus a fauore praenomina coeperunt. Tullus praenominatus est ominis gratia quasi tollendus, o littera in u conuersa. Varro e Sabinis translatum putat. Valerius Antias scribit quod cubitum uitiosum habuerit, qui Graece uocatur lari qui ipso initio lucis orti erant, aut, ut quidam arbitrantur, a Lucumonibus Etruscis, Manii qui mane editi erant, uel ominis causa quasi boni: manum enim antiqui bonum dicebant. Cnaeus ob insigne naeui adpellatus est. Quod unum praenomen uaria scriptura notatur: alii enim Naeum alii Gnaeum alii Cnaeum scribunt. Qui G littera in hoc praenomine utuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
significandi hõis obtinent. qd̃ ꝓpͥe
noscit᷑. id eoq dr̃ gentiliciũ. Cetera
ordine uariantur.
am qd̾ p̃ponit᷑. prenom̃. qd̃ post
fertur: cognom̃. qd̃ ad ultimum
dicit᷑: agnom̃. Quoꝵ series ñ ita
ut exposui seruata ẽ sẽꝑ. Animad¬
uerto enĩ in c̃sulũ fastis ꝑplexum
usũ p̃nominũ & cognominũ fuis¬
se dictũ postumũ cominiũ arun¬
uopiscũ iuliũ. & opitrem uergi¬
niũ tricostũ. & paulũ fabiũ ma¬
¶ximũ.
Quinetiã quȩdãx
cognomina in nom̃ uersast̃. ut
cȩpio. Nãq hoc in bruto noĩs lo¬
cũ obtinuit.
Gentiliciũ noĩa uarro putat fuisse
numero . co. p̃noĩa circa.xxx.
sumerent. puellis ñ anteqͣ nube¬
rent. p̃nomina ĩponi moris fuisse
quintus scęuola auctor est.
Quȩ olim p̃nomina fuert̃. nunc
cognomina sunt. ut postumius
agrippa proculus cesar.
opiter qui patre mortuo auo ui¬
uo gignebatur. uopiscus qui in
utero matͥs geminus conceptus.

Expanded text:
significandi hominis obtinent. Quod propsignificandi hominis obtinent. Quod propnoscitur, ideoque dicitur gentilicium. Cetera ordine uariantur: nam quod praeponitur praenomen, quod post fertur cognomen, quod ad ultimum adicitur agnomen. Quorum series non ita ut exposui semper seruata est: animaduerto enim in consulum fastis perplexum usum praenominum et cognominum fuisse. Dictum Postumum Cominium Aurunopiscum Iulium et Opitrem Verginium Tricostum et Paulum Fabium Maximum. Quin etiam quaedam cognomina in nomen uersa sunt, ut Caepio: namque hoc in Bruto nominis locum obtinuit. Gentilicia nomina Varro putat fuisse numero ∞, praenomina circa xxx. sumerent, puellis non ante quam nuberent praenomina imponi moris fuisse Quintus Scaeuola auctor est. Quae olim praenomina fuerunt, nunc cognomina sunt, ut Postumus Agrippa Proculus Caesar. Opiter qui patre mortuo auo uiuo gignebatur, Vopiscus qui in utero matris geminus conceptus,
Abbreviated transcription (Latin):
q suȩ argum̃tũ refert. qd̾ romulꝰ
& remus & faustulus neq p̃nom̃
ullũ neq cognom̃ habuerint. Qͥ
ab eodissentiunt. aiunt matrem
eoꝵ ream siluiã uocatã. auũ: sil¬
uiũ numitorẽ. frẽm eiꝰ amuliũ
siluiũ. ac suꝑiores albanoꝵ reges
capetũ siluiũ. agrippã siluium.
posterioresq duces mettũ fufetiũ
& tutorem cloeliũ uocatos. Nec
contentihis ad sabinos tͣnsgredi¬
unt᷑. titũ tatiũ. numã pompiliũ.
& patrẽ eiꝰ pompiũ pompiliũ. eiꝰ¬
demq regionis pͥncipes enume¬
rant. putulanũ lauranũ uole¬
sum ualensiũ mectũ curtiũ aliũ
fumus ille atticũ e tuscis recitant
lartem porsinnã. ab eqͥculis septi¬
mũ modiũ pͥmũ regẽ eoꝵ & ferto¬
rem resiũ qui ius fetiale c̃stituit.
In hẽ modũ uarronis sententia
tiplicandoꝵ nominũ c̃suetudinẽ
traxisse qm̃ ab illis ortist̃. Omnia
autẽ que ad unũquẽq nr̃m defini¬
endũ excogitata sunt. eandẽ uim

Expanded text:
suae argumentum refert quod Romulus et Remus et Faustulus neque praenomen ullum neque cognomen habuerint. Qui ab eo dissentiunt, aiunt matrem eorum Ream Siluiam uocatam, auum Siluium Numitorem, fratrem eius Amulium Siluium, ac superiores Albanorum reges Capetum Siluium Agrippam Siluium, posterioresque duces Mettium Fufetum et Tutorem Cloelium uocatos. Nec contenti his, ad Sabinos transgrediuntur: Titum Tatium, Numam Pompilium et patrem eius Pompium Pompilium, eiusdemque regionis principes enumerant Pustulanum Lauranum, Volesum Valensium, Mettum Curtium, Alium Fumusilleaticum. E Tuscis recitant Lartem Porsinnam, ab Aequiculis Septimum Modium, primum regem eorum, et Fertorem Resium, qui ius fetiale constituit. In hunc modum Varronis sententia tiplicandorum nominum consuetudinem traxisse, quoniam ab illis orti sunt. Omnia autem quae ad unum quemque nostrum definiendum excogitata sunt eandem uim
Abbreviated transcription (Latin):
maximis patriȩ suȩ laudib admi¬
ratione facti cõparandũ: Myniȩ
quoꝵ origo ex inclyto socioꝵ iaso¬
nis. numero. lemnioꝵ in insula
c̃cepta. ꝑ aliquot scłoꝵ uices stabił
in sede manserat. a pelasgieis ex¬
pulsi ramis alienȩ opis indigen¬
tes. excelsa taygetoꝵ montiũ iu¬
ga supplices occupauert̃. Quos
sparthana ciuitas respectu tẏn¬
daridarũ. nãq in illo nobił famȩ
nauigio destinatꝰ siderib par fr̃m
fulserat. deductos inde. legib com¬
modisq suis immiscuit. S hoc tan¬
tũ beneficiũ in iniuriã. bene me¬
ritȩ urbis. regnũ affectantes uer¬
tert̃. Igit᷑ publicȩ custodiȩ inclusi
capitali adseruabant᷑ supplicio.
Qd̾ cũ uetere instituto lacedemo¬
moꝵ nocturno tp̃r passuri ẽẽnt.
coniuges eoꝵ illustris ibi sangui¬
nis. uelut allocuturȩ ꝑituros uirdᷤ.
ĩpetrato a custodib aditu. carcerẽ
intrauert̃. Cõmutataq ueste ꝑsi

Expanded text:
maximis patriae suae laudibus admimaximis patriae suae laudibus admiratione facti conparandum? Minyae, quorum origo ex inclyto sociorum Iasonis numero Lemniorum in insula concepta per aliquot saeculorum uices stabili in sede manserat, † a Pelasgicis expulsi ramis, alienae opis indigentes excelsa Taygetorum montium iuga supplices occupauerunt. quos Spartana ciuitas respectu Tyndaridarum —amque in illo nobilis famae nauigio destinatum sideribus par fratrum fulserat—deductos inde legibus commodisque suis inmiscuit. sed hoc tantum beneficium in iniuriam bene meritae urbis regnum adfectantes uerterunt. igitur publicae custodiae inclusi capitali adseruabantur supplicio. quod cum uetere instituto Lacedaemoniorum nocturno tempore passuri essent, coniuges eorum inlustris ibi sanguinis uelut adlocuturae perituros uiros inpetrato a custodibus aditu carcerem intrauerunt commutataque ueste per
Abbreviated transcription (Latin):
monio. qui illã extincti ossa poti¬
oni asꝑsa bibisse tradunt:
ypsi cratea qͦ regina mitridatẽ
õiugẽ suũ effusis caritatis habenis
amauit ꝓpt̾ quẽ p̃cipuũ formȩ suȩ
decorẽ in habitũ uirilẽ c̃uerte̾. uo¬
luptatis loco habuit. Tonsis enĩ capilł.
equo se ⁊ armis assuefecit. qͦ faciliꝰ
laborib ac ꝑiculis eiꝰ intereẽt. Qͥn
etiã uictũ a .g. põpeio. ꝑ efferatas
gentes fugientẽ animo parit̾ &
corpore infatigabili secuta ẽ. Cuiꝰ
tanta fides. asꝑarũ atq difficiliũ
rerũ mitridati maximũ solatiũ
⁊ iocundissimũ lenim̃tũ fuit. Cũ
domo enĩ ⁊ penatib uagari secre¬
didit. uxore simul exulante.
Uerũ qͥd asiam. qͥd barbarie inm̃¬
sas solitudines. qͥd latebras ponti¬
ci sinus scrutor. cũ splendidissi¬
mũ totiꝰ grecie decus lacedemo
p̃cipuũ uxoriȩ fidei specim̃ tantũ
in nr̃is ostentet ocłis. plurimis ⁊

Expanded text:
monio, qui illam extincti ossa potimonio, qui illam extincti ossa potioni aspersa bibisse tradunt? Hypsicratea quoque regina Mitridatem coniugem suum effusis caritatis habenis amauit, propter quem praecipuum formae suae decorem in habitum uirilem conuertere uoluptatis loco habuit: tonsis enim capillis equo se et armis adsuefecit, quo facilius laboribus et periculis eius interesset. quin etiam uictum a Cn. Pompeio per efferatas gentes fugientem animo pariter et corpore infatigabili secuta est. cuius tanta fides asperarum atque difficilium rerum Mitridati maximum solacium et iucundissimum lenimentum fuit: cum domo enim et penatibus uagari se credidit uxore simul exulante. Verum quid Asiam, quid barbariae inmensas solitudines, quid latebras Pontici sinus scrutor, cum splendidissimum totius Graeciae decus Lacedaemon praecipuum uxoriae fidei specimen tantum non nostris ostentet oculis, plurimis et
Abbreviated transcription (Latin):
cordia cõmunis sanguinis uincu¬
lo c̃stricta mansisset.
uos qͦ castissimos ignes porcia .m.
catonis filia. cuncta scła debita
admiratione ꝓsequent᷑. Quȩ cum
apud philippos uictũ ⁊ int̾emptũ
uirũ tuũ brutũ cognosses. quia
ferrũ ñ dabat᷑. ardentes ore carbo¬
nes haurire ñ dubitasti. mulie¬
bri spu uirilẽ patͥs exitũ imitata.
S nescio an hoc fortiꝰ. qd ille usita¬
to. nouo genere mortis hȩc adsũp¬
ta ẽ. Sunt ⁊ alienigem amoris iu¬
sti. obscuritate ignorantie ñ obru¬
ti. E quib paucos attigisse satierit.
Gentis cariȩ artemisia regina.
uirũ suũ mausolũ fato ad sũptũ
qͣntoꝑe desiderauit. leue ẽ post c̃¬
quisitoꝵ om̃is generis honoꝵ. mo¬
num̃tiq usq ad .uii. miracula ꝓ¬
uecti magnificentiã argum̃tari.
Qͥdenĩ aut eos colligas. aut de illo
inclyto tumuloloquare. cũ ipsa
mausoli uiuu ac spirans sepul¬
chrũ fieri c̃cupierit. eoꝵ testimo¬

Expanded text:
ncordia communis sanguinis uincuncordia communis sanguinis uinculo constricta mansisset. Tuos quoque castissimos ignes, Porcia M. Catonis filia, cuncta saecula debita admiratione prosequentur. quae, cum apud Philippos uictum et interemptum uirum tuum Brutum cognosses, quia ferrum non dabatur, ardentes ore carbones haurire non dubitasti, muliebri spiritu uirilem patris exitum imitata. sed nescio an hoc fortius, quod ille usitato, tu nouo genere mortis absumpta es. Sunt et alienigeni amores iusti obscuritate ignorantiae non obruti, e quibus paucos attigisse satis erit. gentis Cariae regina Artemisia uirum suum Mausolum fato absumptum quantopere desiderauerit leue est post conquisitorum omnis generis honorum monumentique usque ad vii miracula prouecti magnificentiam argumentari: quid enim aut eos colligas aut de illo inclito tumulto loquare, cum ipsa Mausoli uiuum ac spirans sepulcrum fieri concupierit eorum testi
Abbreviated transcription (Latin):
sita. int̾ officiũ ungendi ⁊ osculan¬
di stricto ferro incubuit. Quẽ ami¬
ci sicut erat togatũ ⁊ calceatũ cor¬
pori c̃iugis iunxert̃. ac deinde sub¬
iectis facib utrũq una cremauert̃.
Quoꝵ ibi factũ sepulchrũ ẽ. Taren
quis mͦ extinctis sensus in est. plau¬
cius ⁊ orestilla fati c̃sortione gestien¬
tes uultꝰ tenebris intulerin. Sane¬
q ubi idem ⁊ maximꝰ ⁊ honestissimꝰ
amor ẽ. aliqͣnto p̃stat morte iun¬
gi. ꝗͦ distrahi uita.
Consimilis affectꝰ iuliȩ .g. cȩsarisfi¬
liȩ adnotatꝰ ẽ. Quȩ cũ ediliciis co¬
miciis. põpei magni q̃iugis sui
uestẽ cruore resꝑsã e cãpo domũ
relatã uidisset.territa metu ne
qua eiuis eẽt allata. exanimis c̃¬
cidit. partũq quẽ utero c̃ceptum
habebat. subita animi c̃sternatio¬
ne ⁊ graui dolore corꝑis eicere co¬
liũ belloꝵ truculentissimo furore
ꝑturbata ñ eẽt. si cesaris ⁊ põpei ẽ¬

Expanded text:
sita inter officium unguendi et osculansita inter officium unguendi et osculandi stricto ferro incubuit. quem amici, sicut erat, togatum et calceatum corpori coniugis iunxerunt ac deinde subiectis facibus utrumque una cremauerunt. quorum ibi factum sepulcrum est,—Tarentquis modo extinctis sensus inest, Plautius et Orestilla fati consortione gestientes uultus tenebris intulerint. saneque, ubi idem et maximus et honestissimus amor est, aliquanto praestat morte iungi quam distrahi uita. Consimilis adfectus Iuliae C. Caesaris filiae adnotatus est. quae, cum aediliciis comitiis Pompei Magni coniugis sui uestem cruore respersam e campo domum relatam uidisset, territa metu ne qua ei uis esset adlata, exanimis concidit partumque, quem utero conceptum habebat, subita animi consternatione et graui dolore corporis eicere colium bellorum truculentissimo furore perturbata non esset, si Caesaris et Pompei co
Abbreviated transcription (Latin):
fata ꝓtuis ꝑmutari passus es.
eaq ne extinguerere uoluntario
obitu c̃sumpta. lucẽ intueri potu¬
isti. Et certe parentũ pͥus indulgen¬
tiã temptaueras
Uilior graccho iniq fortunȩ uictima
qͣuis senatorii ordinis .g. plaucius
numida. s in c̃simili amore par
exemplũ. Morte enĩ uxoris audita.
doloris impotens. pectus suũ gla¬
dio ꝑcussit. Int̾uentu deinde do¬
mesticoꝵ inceptũ exequi ꝓhibitꝰ.
colligatꝰq. ut pͥmũ occasiodata ẽ.
scissis fasceis ac uulnere diuulso.
constanti dextera sp̃m luctꝰ acer¬
bitate ꝑmixtũ ex ipsis p̃cordiis ⁊
uiscerib hausit. Tam uiolenta
morte testatꝰ. qͣntũ maritał flam¬
mȩ illo pectore clausũ habuisset.
iusdẽ ut nõis ita amoris qͦ¬
sem socioꝵ .lx. nauiũ in asiã redu¬
ceret. tarentũq appulisset. atq
ibi uxor eiꝰ orestilla quȩ illuc eum
ꝓsecuta fuerat morbo pressa deces¬
sisset. funerata ea ⁊ in rogũ impo¬

Expanded text:
fata pro tuis permutari passus es, fata pro tuis permutari passus es, eaque, ne tu extinguerere, uoluntario obitu consumpta lucem intueri potuisti, et certe parentum prius indulgentiam temptaueras! Vilior Graccho iniquae fortunae uictima, quamuis senatorii uir ordinis, C. Plautius Numida, sed in consimili amore par exemplum: morte enim uxoris audita doloris inpotens pectus suum gladio percussit. interuentu deinde domesticorum inceptum exequi prohibitus colligatusque, ut primum occasio data est, scissis fasceis ac uulnere diuolso constanti dextra spiritum luctus acerbitate permixtum ex ipsis praecordiis et uisceribus hausit, tam uiolenta morte testatus quantum maritalis flammae illo pectore clausum habuisset. Eiusdem ut nominis, ita amoris quosem sociorum sexaginta nauium in Asiam reduceret Tarentumque appulisset, atque ibi uxor eius Orestilla, quae illuc eum prosecuta fuerat, morbo oppressa decessisset, funerata ea et in rogum inpo
Abbreviated transcription (Latin):
Aplacido ⁊ leni affectu. adeque
honestum. uerũ aliqnto honestio¬
rem ⁊ concitatiorẽ ꝑgam. legiti¬
miq amoris quasi quasdã ima¬
gines. ñ sine maximaueneratio¬
ne contẽplandas. lectoris ocłis subi¬
ciã. ualenter inter coniuges sta¬
bilitate fidei oꝑa ꝑcurrens. Ar-¬
dua imitatu. ceterũ cognosci u¬
tilia. Qͥa excellentissima aĩadu̾¬
tenti. ne mediocͥa quidẽ p̃stare.
rubori oportet ẽẽ.
T. gracchus anguib domi suȩ ma-¬
re ac femina app̃hensis. certior fa¬
ctus ab aruspice mare dimisso ux¬
ori eiꝰ. femina ipsi celerẽ obitum
instare. salutarẽ c̃iugi potiꝰ ꝗͣ sibi
partẽ augurii secut᷑ marẽ necari
feminã dimitti iussit. Sustinu¬
itq in conspectu suo se ipsũ interi¬
tu serpentis occidi. Itaq corneliã
nescio utrũ feliciorẽ dixerim qd̃
uirũ habuerit. anmiseriorẽ qd̾
amiserit.
Ote thessaliȩ rex admete crudelis
⁊ duri facticrimine. sub magno
iudice dãpnatũ. qui c̃ugis tuȩ

Expanded text:
placido et leni adfectu ad aeque honestum, uerum aliquanto ardentiorem et concitatiorem pergam legitimique amoris quasi quasdam imagines non sine maxima ueneratione contemplandas lectoris oculis subiciam, ualenter inter coniuges stabilitae fidei opera percurrens, ardua imitatu, ceterum cognosci utilia, quia excellentissima animaduertenti ne mediocria quidem praestare rubori oportet esse. Ti. Gracchus anguibus domi suae mare ac femina deprehensis, certior factus ab aruspice mare dimisso uxori eius, femina ipsi celerem obitum instare, salutarem coniugi potius quam sibi partem augurii secutus marem necari, feminam dimitti iussit sustinuitque in conspectu suo se ipsum interitu serpentis occidi. itaque Corneliam nescio utrum feliciorem dixerim, quod talem uirum habuerit, an miseriorem, quod amiserit. o te, Thessaliae rex Admete, crudelis et duri facti crimine sub magno iudice damnatum, qui coniugis tuae
Abbreviated transcription (Latin):
acerrimũ hostẽ. p̃r̃. ni futurũ. ut
ꝑtinacissimis p̃cib instantis bel¬
li cõmilitiũ expͥmeret. Idem sig¬
inficare cupiens qnto int̃ se odio
larthago ⁊ roma dissiderent. in¬
flicto in t̾rã pede suscitatoq pul¬
uere. tẽ int̾ eas finẽ fore belli dix̃.
cũ alterutra urbs in habitũ pul¬
ueris eẽt redacta. In puerili pecto¬
re tantũ uis odiipotuit.
Sed in mulierib qͦ ȩque multum
ualuit. Nãq samiramis assyrioꝵ
regina. cũ ei circa cultũ capitis
sui occupatȩ nuntiatũ ẽẽt baby¬
lonã defecisse. altera parte crini¬
ũ adhuc soluta ꝓtinꝰ ad eã expug¬
nandã cucurrit. Nec pͥus decorem
capilloꝵ in ordinẽ ꝗͣ tantã urbem
in potestatẽ suã redegit. Quo circa
statua eiꝰ baby lone posita ẽ. illoha¬
bitu quo ad ultionẽ exigendã ce¬
leritate p̃cipiti tetendit.

Expanded text:
acerrimum hostem populi Romani futurum, et acerrimum hostem populi Romani futurum, et pertinacissimis precibus instantis belli commilitium exprimeret. idem significare cupiens quanto inter se odio Karthago et Roma dissiderent, inflicto in terram pede suscitatoque puluere, tunc inter eas finem fore belli dixit, cum alterutra pars in habitum pulueris esset redacta. In puerili pectore tantum uis odii potuit, sed in muliebri quoque aeque multum ualuit: namque Samiramis Assyriorum regina, cum ei circa cultum capitis sui occupatae nuntiatum esset Babylona defecisse, altera parte crinium adhuc soluta protinus ad eam expugnandam cucurrit nec prius decorem capillorum in ordinem quam urbem in potestatem suam redegit. quocirca statua eius Babylone posita est illo habitu, quo ad ultionem exigendam celeritate praecipiti tetendit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ceterũ cũ ꝓpositi fides excellentisfi¬
ma queq cõplectimoneat. uolun¬
tas oꝑi cedat. dũ p̃clara libenter ꝓ¬
bandã necessaria narrandi c̃scien¬
tia ñ desit.
Alexandrũ iracundia sua ꝓpe mo¬
dũ cęlo diripiit. Nã qͥd obstitit. qͦ
minꝰ illuo assurgeret. nͥ lẏsimachꝰ
leoni obiectus. ⁊ dẏ tus hasta tͣiectꝰ.
⁊ callisthenes mori iussus. qͥa tres
maximas uictorias totidẽ amicoꝵ
inustis cedib uictor edidit:
uã uehemens deinde adu̾sus p̃r.
puerilis ȩtatis filios intuens. eiꝰdẽ
numeri catulos leoninos in ꝑnici¬
emimꝑii nr̃i alere se p̃dicabat.
Digna nutrim̃ta. q̃ in exitiũ patͥȩ
suȩ ut euenit conuerterẽt. E qͥb
hannibal mature ad eo patͥȩ uesti¬
gia subsecutꝰ ẽ. ut eo exercitũ in his¬
pamã traiecturo.⁊ ob id sacͥficante.
UIIII. annoꝵ natu altaria tenens
iuraret se cũ pͥmũ ꝑȩtatẽ potuisser

Expanded text:
ceterum cum propositi fides excellentissiceterum cum propositi fides excellentissima quaeque conplecti moneat, uoluntas operi cedat, dum praeclara libenter probandi necessaria narranti conscientia non desit. Alexandrum iracundia sua propemodum caelo deripuit: nam quid obstitit quo minus illuc adsurgeret nisi Lysimachus leoni obiectus et Clitus hasta traiectus et Callisthenes mori iussus, quia tres maximas uictorias totidem amicorum iniustis caedibus uicto reddidit? Quam uehemens deinde aduersus popupuerilis aetatis filios intuens eiusdem numeri catulos leoninos in perniciem imperii nostri alere se praedicabat. digna nutrimenta, quae in exitium patriae suae, ut euenit, conuerterentur. E quibus Hannibal mature adeo patria uestigia subsecutus est, ut eo exercitum in Hispaniam traiecturo et ob id sacrificante viiii annorum natu altaria tenens iuraret se, cum primum per aetatem potuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
frangi atq in amnẽ abici iussit.
elepbantis cibaria dariuetuit. Qb
factis ut cupiditati suȩ indulsit.
ita magnifice gestarũ rerũ głam
corrupit. meritũq honorẽ trium¬
phi hostiũ ꝗͣ irȩ fortior uictor amisit.
uid sylla dum huic uitio
obtemꝑat. ñne multo alieno san¬
guine ꝓfuso. ad ultimũ ⁊ suũ ero¬
garit: Puteolis enĩ ardens indi¬
gnatione qd̾ graniꝰ princeps eiꝰ co¬
lomȩ pecumã a decurionib ad re¬
fectionẽ capitolii ꝓmissã cunctatiꝰ
daret. animi concitatione nimnia
atq ĩmoderato uocis impetu con¬
uulso pectore. sp̃m cruori ac miniᷤᷤ
mixtũ euomuit. Nec senioiã ꝓlap¬
sus ut pote sexagesimũ ingrediens
annũ. s alita miseriis rei .p̃. impo¬
tentia furens. Igit᷑ indubio ẽ sylla¬
ne pͥor. an iracundia syllȩ sit extin¬
¶ cta.
N eq ab ignotis exẽpla
petere iuuat.⁊ maximis uiris ex¬
ꝓbrare uitia sua uerecundiȩ est.

Expanded text:
frangi atque in amnem abici iussit, frangi atque in amnem abici iussit, elephantis cibaria dari uetuit. quibus factis ut cupiditati suae indulsit, ita magnifice gestarum rerum gloriam corrupit meritumque honorem triumphi hostium quam irae fortior uictor amisit. Quid Sulla, dum huic uitio obtemperat, nonne multo alieno sanguine profuso ad ultimum et suum erogauit? Puteolis enim ardens indignatione, quod Granius princeps eius coloniae pecuniam a decurionibus ad refectionem Capitolii promissam cunctantius daret, animi concitatione nimia atque immoderato uocis impetu conuulso pectore spiritum cruore ac minis mixtum euomuit, nec senio iam prolapsus, utpote sexagesimum ingrediens annum, sed alita miseriis rei publicae inpotentia furens. igitur in dubio est Sullane prior an iracundia sullae sit extincta. Neque ab ignotis exempla petere iuuat et maximis uiris exprobare uitia sua uerecundiae est.
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ omittendã. inappiototã fu¬
ge postponendã reddidit.
ge qͣ iuolenter se inpectore uniu̾si
p̃r̃.ni. gessit. eodẽ tp̃r quosuffragi¬
is eiꝰ dedicatio edis mercurii. m̃. ple-¬
torio pͥmipilicenturioni data est.
p̃teritis c̃sulib appio qd̾̃ obstitisset
qͦ minꝰ ere alieno suosuccurreret᷑.
seruilio qd̃ susceptã causã suam
languido patrocinio ꝓtexisset.
Negas efficacẽ eẽ irã. cuiꝰ hortatu
miles sũmo imꝑio p̃latus ẽ: Quȩ
qͥdẽ ñ ꝓculcauit tantũ imꝑia. s
&̃ gessit impotenter.
Iam q metellus cũ utrãq hispaniã
coñs. pͥus. deide ꝓconsule pene iam
subegisset. postꝗ̃ cognouit.q. põ¬
peiũ coñs. inimicũ suũ successorẽ
sibimitti. om̃s qui mͦ militiã suã
uoluert̃ finiri dimisit. cõmeatus
petentib neq causis excussis neq
constituto tp̃r dedit. horrea custo¬
dib remotis oportuna rapinȩ pre¬
buit. arcus sagiitasq cretensium

Expanded text:
partem omittendam, in Appio totam fupartem omittendam, in Appio totam fugae postponendam reddidit. Age, quam uiolenter se in pectore uniuersi populi Romani gessit eodem tempore, quo suffragiis eius dedicatio aedis Mercurii M. Plaetorio primi pili centurioni data est praeteritis consulibus, Appio, quod obstitisset quo minus aeri alieno suo succurreretur, Seruilio, quod susceptam causam suam languido patrocinio protexisset. negas efficacem esse iram, cuius hortatu miles summo imperio praelatus est? Quae quidem non proculcauit tantum imperia, sed etiam gessit inpotenter: nam Q. Metellus, cum utramque Hispaniam consul prius, deinde pro consule paene totam subegisset, postquam cognouit Q. Pompeium consulem inimicum suum successorem sibi mitti, omnes, qui modo militiam suam uoluerunt finiri, dimisit, commeatus petentibus neque causis excussis neque constituto tempore dedit, horrea custodibus remotis opportuna rapinae praebuit, arcus sagittasque Cretensium
Abbreviated transcription (Latin):
tus aut singłoꝵ aut paucoꝵ adu̾sꝰ
popłm uniuersũ multitudinis
erga pͥncipes ac duces eiusmodi
manlio torquato amplissimã &
głosissimã ex latinis & cãpanis
uictoriã in urbẽ referenti. cũ õs¬
seniores lȩticia ouantes occurre¬
rent. iunioꝵ nemo obuiã ꝓcessit.
qd̃ filiũ adolescentẽ fortissime ad¬
uersus imꝑiũ sriũ p̃liatũ. securi
ꝑcussũ miserti st̃. equales minis as¬
ꝑe puniti. Nec factũ eoꝵ defendo.
s irȩ ium indico. quȩ uniꝰ ciuitatiᷤᷤ
⁊ ȩtates ⁊ affectus diuidere ualuit.
adẽq tantũ potuit. ut uni
hostiũ copias ꝑseqñdas missũ. cũ &
tuto & facile eas liceret delere. legiᷤ
nititur. cõmoda plebis acerrime
impugnauerat. infensũ exercitũ
faciendo. uoluntaria fuga terga
bosti ne triumphũ imꝑatori q̃reret
dare coegit. Quotiens uictoriȩ uic¬
tor cũ gratulationẽ eiꝰ in torquato
sꝑnendũ. in fabio pulcherrimã

Expanded text:
tus aut singulorum aut paucorum aduersus tus aut singulorum aut paucorum aduersus populum uniuersum: multitudinis erga principes ac duces eius modi. Manlio Torquato amplissimam et gloriosissimam ex Latinis et Campanis uictoriam in urbem referenti, cum seniores omnes laetitia ouantes occurrerent, iuniorum nemo obuiam processit, quod filium adulescentem fortissime aduersus imperium suum proeliatum securi percusserat. miserti sunt aequalis nimis aspere puniti: nec factum eorum defendo, sed irae uim indico, quae unius ciuitatis et aetates et adfectus diuidere ualuit. Eademque tantum potuit, ut uniuhostium copias persequendas missum, cum et tuto et facile eas liceret delere, legis nititur, commoda plebis acerrime inpugnauerat, infensum exercitum faciendo uoluntaria fuga terga hosti, ne triumphum imperatori quaereret, dare coegit. quotiens uictoriae uictrix! congratulationem eius in Torquato spernendam, in Fabio pulcherrimam
Abbreviated transcription (Latin):
hec tͥumphigłȩ intenta. S nescio
an eiꝰdẽ fuerit hoc dicere ⁊ sic uince¬
re. Ardentis sp̃c uirũ. ⁊ bellicis oꝑib
assuetũ. hc̃. iracundiȩ stimulieger̃.
Cautẽ figulũ mansiretissimũ
paccato iurisciuił iudicio celeber¬
rimũ. prudentiȩ moderatiõĩsq
ĩmemorẽ reddidert̃. Consulatus
enĩ repulsȩ dolore accensus. eo qͥdẽ
magis qd̾ illũ bis patͥ suodatũ me¬
minerat. cũ ad eũ postero comitioꝵ
die multi c̃sulendi causa uenissess.
consulẽ facere nescitis. Dictũ gra¬
uiter.⁊ merito. S tam̃ aliquanto
ci sapienter potest:
Itaq ne illi quidẽ ꝓbandi ꝗͣuis fac¬
tũ eoꝵ nobilitatis splendore ꝓtectũ
sit. qui qd̃. cñ. flauiꝰ humillimȩ
qͦndã sortis p̃turã adeptus erat of¬
fensi anulos aureos sibimet ipsis
& phaleras equis suis detractas ab¬
iecert̃. doloris impotentiã tantũ.
ñ luctũ ꝓfecto testati. Talisirȩ mo¬

Expanded text:
haec triumphi gloriae intenta. sed nescio haec triumphi gloriae intenta. sed nescio an eiusdem fuerit hoc dicere et sic uincere. Ardentis spiritus uirum et bellicis operibus adsuetum huc iracundiae stimuli egerunt: C. autem Figulum mansuetissimum, pacato iuris ciuilis studio celeberrimum, prudentiae moderationisque inmemorem reddiderunt: consulatus enim repulsae dolore accensus, eo quidem magis, quod illum bis patri suo datum meminerat, cum ad eum postero comitiorum die multi consulendi causa uenissent, consulem facere nescitis?' dictum grauiter et merito, sed tamen aliquanto ci sapienter potest? Itaque ne illi quidem probandi, quamuis factum eorum nobilitatis splendore protectum sit, qui, quod Cn. Flauius humillimae quondam sortis praeturam adeptus erat, offensi anulos aureos sibimet ipsis et phaleras equis suis detractas abiecerunt, doloris inpotentiam tantum non luctu professo testati. Talis irae mo
Abbreviated transcription (Latin):
pectorib humanis magnos fluctꝰ
excitant. Procursu celerior illa:
nocendi cupiditate hoc ꝑtinacius.
Uterq c̃sternationis plenus affectꝰ.
ac nũ ꝗͣ sine torm̃to sui uiolentus.
quia dolorẽ cũ inferre uult patit᷑.
amara sollicitudine ne ñ ẽtingat
ultio anxiꝰ. S ꝓpͥetatis eoꝵ certissi¬
mȩ sunt imagines. qͣs dii ipsi in cla¬
ris ꝑsonis aut dictu aliquo aut fac¬
touehem̃tiore c̃spici uoluer̃t.
Cum aduersus hasdrubalẽ liuiꝰ sali¬
nator bellũ gesturus urbe egrede¬
retur. monente fabiomaximo ne
ante descenderet in aciem ꝗͣ hosti¬
ũ uires animũq cognosset. primã
occasionẽ pugnandi ñ omissurũ
se respondit. Int̾rogatꝰ q ab eodẽ
qͥdita tã festinanter manũ c̃sere¬
re uellet. ut ꝗͣ celerrime inqͥt aut
głam ex hostib uictis. aut ex ciui¬
b ꝓstratis gaudiũ capiã. Ira tc̃ atq
uirtꝰ sermonẽ eiꝰ int̾ se diuiseruñ.
Illa iniustȩ dãpnatiõis memor.

Expanded text:
pectoribus humanis magnos fluctus excitant, procursu celerior illa, nocendi cupidine hoc pertinacius, uterque consternationis plenus affectus ac numquam sine tormento sui uiolentus, quia dolorem, cum inferre uult, patitur, amara sollicitudine ne non contingat ultio anxius. sed proprietatis eorum certissimae sunt imagines, quas di ipsi in claris personis aut dicto aliquo aut facto uehementiore conspici uoluerunt. Cum aduersus Hasdrubalem Liuius Salinator bellum gesturus urbe egrederetur, monente Fabio Maximo ne ante descenderet in aciem quam hostium uires animumque cognosset, primam occasionem pugnandi non omissurum se respondit interrogatusque ab eodem quid ita tam festinanter manum conserere uellet, 'ut quam celerrime' inquit 'aut gloriam ex hostibus uictis aut ex ciuibus prostratis gaudium capiam'. ira tunc et uirtus sermonem eius inter se diuiserunt, illa iniustae damnationis memor,