comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hee omnia etiamsi in ulos tres status ueniunt tamen quia ut dixi
int aliquid uelut ꝓprium uidentur de mons tranda discentibus
et nromitendum ea dicere uel status legales uei quos qdnes uu
capita quȩdam iinora dum sciant nihil ne in his quidem preuert̾a
enuni putauerunt comꝑatiuos non eandem rationem habent. Sunt
enom het non ad uarictatem uiris. sed ad solam rationem restreda
llear semper in parte aut comecturȩ aut qualitatis ponenda sunt
uit qua mente et quo tp̃r et quo loeo se de singulis diccmus qõnibus
cum tractare precepta diuisionis coeperimus. Hoc inter omnes con¬
auter in eausi s simplicibus singulos status cise causarum qonumi
aurem que ueluit subiacentes et ad illud quo iuditium continetur re¬
secuntua sepe muinam cadier e pilures ponte. euiam enecio alqua ndo
dubitari quo statu sit utendum cum aduersus unam inrensionem plu¬

Expanded text:
haec omnia, etiamsi in illos tres status veniunt, tamen, quia ut dixi haec omnia, etiamsi in illos tres status veniunt, tamen, quia ut dixi habent aliquid velut proprium, videntur demonstranda discentibus, et permittendum ea dicere vel status legales vel quaestiones vel capita quaedam minora, dum sciant, nihil ne in his quidem praeter trnulli putarunt, comparativus non eandem rationem habent; sunt enim haec non ad varietatem iuris sed ad solam rationem referenda, ideoque semper in parte aut coniecturae aut qualitatis ponenda sunt, ut qua mente? et quo tempore? et quo loco? sed de singulis dicemus quaestionibus, cum tractare praecepta divisionis coeperimus. hoc inter omnes convenit, in causis simplicibus singulos status esse causarum, quaestionum autem, quae velut subiacent his et ad illud, quo iudicium continetur, referuntur, saepe in unam cadere plures posse; etiam credo aliquando dubitari, quo statu sit utendum, cum adversus unam intentionem plu
Abbreviated transcription (Latin):
de premio agetur recbe factum petitur probat. Hac quatuor udut
pposita formeq actionis quȩ cum gn̾ales status uoxabam in duo ut
oistendi degenera descendunt rationale et legale. Rationale simpli¬
tius est. quia ip̃ius tantum nẽ contemplationem constat. Itaq in co
satis est oñduse coniecturam finitionem qualitatem legalium plu¬
res sint speties necesse est ꝓptereaꝙ multa sunt leges et uarias hñt
formas. Alia est cuius uerbis nitimur. alia cuius uoluntate. alias nob
cum ipi nullam hẽmus aduingimus alias inter se comꝑamus alias
in diuersum interpreramur. Sic nascuntur hȩc uelut simulactra
ex illis tribus interim simplitia interim et mixta ꝓpriam tamen fa¬
tieni ostendu̾nt aut scͥpti aut uoluntatis. quȩ sine dubio aut qualita¬
te aut coniextura continttur et silogismos qui et maxime qualita¬
tis er legis cõrie que cisdem quibus scpͥtum est. uoluntas constat¬

Expanded text:
de praemio agitur, recte factum petitor probat. haec quattuor velut de praemio agitur, recte factum petitor probat. haec quattuor velut proposita formaeque actionis, quae tum generales status vocabam, in duo ut ostendi genera discedunt rationale et legale. rationale simplicius est, quia ipsius tantum naturae contemplatione constat. itaque in eo satis est ostendisse coniecturam, finitionem, qualitatem. legalium plures sint species necesse est, propterea quod multae sunt leges et varias habent formas. alia est cuius verbis nitimur, alia cuius voluntate, alias nobis, cum ipsi nullam habeamus, adiungimus, alias inter se comparamus, alias in diversum interpretamur. sic nascuntur haec velut simulacra ex illis tribus, interim simplicia, interim et mixta, propriam tamen faciem ostendentia, ut scripti et voluntatis, quae sine dubio aut qualitate aut coniectura continentur, et syllogismos, qui est maxime qualitatis, et leges contrariae, quae iisdem, quibus scriptum et voluntas, consta
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ut a defensore potissimum incipiam longe forussima tuenda
sC ratio est si quod obicitur negari potest proxima si non id quea dicũ
factum esse dicitur tertia honestissima quarec te factum defendas
quibus si defitiamus. ultima quidem sed iam sola superest salus aliqͦ
iuris aduitorio clabendi ex crimine qued neq negari neq defendi
potest ut non uideatur uire actio intendi. Hic ille questiones siuei
actionis siue translationis. sunt enim quedam non laudabilia na s
uire concessa ut in duodecim tabulis. debitoris corpus inter creduo¬
res diuidi licuit. quam legem mos publicus repudiauit. est aliquid
equum. sed probibitum ure. ut libertas testamentorum accusato¬
ri nihilo plura tuenda sunt. ut prob& factum eise. hoc cise faclum
non recte factum uire se intendere ita circa speties casdem lis omnis
uers abitur. translatis tantum aliqñ partibus ut in causis quibus

Expanded text:
nam , ut a defensore potissimum incipiam, longe fortissima tuendi nam , ut a defensore potissimum incipiam, longe fortissima tuendi se ratio est, si quod obiicitur negari potest; proxima, si non id, quod obiicitur, factum esse dicitur; tertia honestissima, qua recte factum defenditur. quibus si deficiamur, ultima quidem sed iam sola superest salus aliquo iuris adiutorio elabendi ex crimine, quod neque negari neque defendi potest, ut non videatur iure actio intendi. hinc illae quaestiones sive actiones sive translationes. sunt enim quaedam non laudabilia non natura sed iure concessa, ut in XII tabulis debitoris corpus inter creditores dividi licuit, quam legem mos publicus repudiavit; et aliquid aequum sed prohibitum iure, ut libertas testamentorum. accusatori nihilo plura intuenda sunt, ut probet factum esse, hoc esse factum, non recte factum, iure se intendere. ita circa species easdem lis omnis versabitur translatis tantum aliquando partibus, ut in causis, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cutus est Cirero tria esse que in omni diputatione querantur an sit
sit Cerie non porest estimari nisi priu̾s tise constutrit. ideoq. ca pͥ¬
ma queslio sed non staum quod esse manifestum etiam quid sit ap¬
paret hoc quoq constituo nouissima qualitas superest neq his ent¬
ploratis aliua est ultra. his infinite questiones. his finie conunent
horum aliqua in demonstratiua. deliberatiua urriditiali materia
utiq tractatur. Haec rursus uiditiales causas et rationali parte.ep
legali continent neq enim ulla uiris disceptatio nisi finitione qͣlirate
potest explicari sed instituentibus rudes non erit inutilis latius prĩo
fusa ratio et si nonstatim rectissima linea tensa. facilior tamen &
apertior uia Discant igitur ante omnia quadripartitam inomnibus
causis esse rationem quam primam intueri debeat qui acturus est

Expanded text:
cutus est Cicero, tria esse, quae in omni disputatione quaerantur, an sit, cutus est Cicero, tria esse, quae in omni disputatione quaerantur, an sit, sit, certe non potest aestimari, nisi prius esse constiterit, ideoque ea prima quaestio. sed non statim, quod esse manifestum est, etiam quid sit, apparet. hoc quoque constituto novissima qualitas superest, neque his exploratis aliud est ultra. his infinitae quaestiones, his finitae continentur; horum aliqua in demonstrativa, deliberativa, iudiciali materia utique tractatur. haec rursus iudiciales causas et rationali parte et legali continent; neque enim ulla iuris disceptatio nisi finitione, qualitate, coniectura potest explicari. sed instituentibus rudes non erit inutilis latius primo fusa ratio et, si non statim rectissima linea tensa, facilior tamen et apertior via. discant igitur ante omnia quadripertitam in omnibus causis esse rationem, quam primam intueri debeat qui acturus est.
Abbreviated transcription (Latin):
uistacausa ita qualitas ac similiter in translatione not hates uis abali¬
canddi qui ignominoso non est actio. habeo ius quia abdicatio actio nõ¬
non est que ritur quid sit actio finiemus non lie& abdicare Siloisr
mos utmcerena per omnes et rationales et legales status. Nec iguoro
quo scdam fuisse qui translatonem in rationali quoq genere pone¬
rent hoc modo hominem crcidi uissus ab imperarore. dona templi
cogenti tyranno dedi deserui tempestatbus. Auminibus dalituore
impeditus. id est non per me stetit sed per illud aquibus etiam liberis
dusentio non enimactio transfertur sed causa facti querl accrdit pene
inomni defensione. Deinde is qui tali utitur patroxinio nonrecedu
Aorma qualitatis. Sicit enim se culpa nacare ut magis qualitatis du¬
plex ratio fanenda sit Altera qua ei factum defenditur. altera quls
tantum reus defenditur credendus est igitur his quorum aũstem sc¬

Expanded text:
iusta causa; ita qualitas. et similiter in translatione, non habes ius abdiiusta causa; ita qualitas. et similiter in translatione, non habes ius abdicandi, quia ignominioso non est actio. habeo ius, quia abdicatio actio non est. quaeritur , quid sit actio: finiemus non licet abdicare filium syllogismo. item cetera per omnes et rationales et legales status. nec ignoro fuisse quosdam, qui translationem in rationali quoque genere ponerent hoc nodo, hominem occidi, iussus ab imperatore. dona templi cogenti tyranno dedi. deserui tempestatibus, luminibus, valetudine impeditus. id est, non per me stetit, sed per illud. A quibus etiam liberius dissentio. non enim actio transfertur sed causa facti, quod accidit paene in omni defensione. deinde is, qui tali utitur patrocinio, non recedit a forma qualitatis, dicit enim, se culpa vacare; ut magis qualitatis duplex ratio facienda sit, altera qua et factum defenditur, altera qua tantum reus. credendum est igitur his, quorum auctoritatem se
Abbreviated transcription (Latin):
scuis ti hominem. non occidi quȩstio an occiderit. status conietu¬
raerum est. tale habxo ius actionis nec ne. ad euentum ꝑtinet non
ad causom et ad id quod pronuntiat udex non id pp quod pronũ¬
nat.H dex uli simile est. pumiendus es. non sum. uidebit uidex an
purendus sit. sed non hic erit questio. nec hic status. ubi ergo: pui
ranuum oecidi. non occidisti. questio & status. similiter non recte
nui meite ago non hab& statum. uln est ergo non recte agis igno¬
mant sus gueritur an ignominosus sit aur an agere ignom indso
et mitue aeeusamonis At enum simile et sui haeo ius nom hates.
oecidisti recte orcidi. non nego. sed nec hec res statum facit. Nonenĩ
sunt hee ꝓpositiones alioquin causa non explicabitua. sed eum suis ra¬
tionibus. Scelus comisit horatius. sororem enimoccidu. non comisit
de buit enim orcidere cam que hostis mortt merebat questio an hec

Expanded text:
occidisti hominem , non occidi; quaestio, an occiderit, status coniectuoccidisti hominem , non occidi; quaestio, an occiderit, status coniectura. non est tale, habeo ius actionis , non habes, utad causam, et ad id, quod pronuntiat iudex, non id, propter quod pronuntiat. hoc illi simile est, puniendus es , non sum; videbit iudex, an puniendus sit. sed non hic erit quaestio nec hic status. ubi ergo? punirannum occidi ; non occidisti; quaestio et status. similiter , non recte agis , recte ago non habet statum. ubi est ergo? non recte agis ignominiosus. quaeritur , an ignominiosus sit; aut, an agere ignominioso et mutuae accusationis. at enim simile est illi habeo ius , non habes, occidisti , recte occidi. non nego, sed nec haec res status facit. non enim sunt hae propositiones alioqui causa non explicabitur, sed, cum suis rationibus. scelus commisit Horatius, sororem enim occidit. non commisit, debuit enim occidere eam, quae hostis mortem maerebat. quaestio , an haec
Abbreviated transcription (Latin):
causis in quibus eecidisse quis formula dicitur hȩç sint qdnes
arrhuic an eum hoe an hac lege an apud hunc an hoc ip̃r liccat
pouam: si qua sint talia sea persone ip̃ra actiones carieraq pp
aliquam eausam transferuntur. ita non est in translatione questio
ficde ueomissum sed apud consules maior enim pretoria cognitione
summa est queritur an maior summa sit facti controuersia est
tlum lee tibi agere mecum. cognitor enim fieri non potuisti indica¬
tio anpotuerit. Non debuistimuerdicẽ sed peiere an recte interdic¬
tum sit. ambigitur qua omnia succidunt legittimis questionib
an non prescͥptione & in quibus maxime uidetur manisesta trans¬
lart iout asdem oinnes speties habent quac et hec leges quibus aguu
urauit de nomiine aur scxipto et sententia uel ratiocinatione quc¬
ratur. demde status ex questione oritur tranclationon hab& q

Expanded text:
causis, in quibus cecidisse quis formula dicitur, hae sint quaestiones, causis, in quibus cecidisse quis formula dicitur, hae sint quaestiones, an huic, an cum hoc, an hac lege, an apud hunc, an hoc tempore liceat agere? et si qua sunt talia. sed personae, tempora, actiones ceteraque propter aliquam causam transferuntur; ita non est in translatione quaestiofidei commissum, sed apud consules, maior enim praetoria cognitione summa est. quaeritur , an maior summa sit, facti controversia est. non licet tibi agere mecum, cognitor enim fieri non potuisti: iudicatio, an potuerit. non debuisti interdicere sed petere: an recte interdictum sit, ambigitur. quae omnia succedunt legitimis quaestionibus. an non praescriptiones etiam in quibus maxime videtur manifesta translatio easdem omnes species habent, quas eae leges, quibus agitur, ut aut de nomine aut scripto et sententia vel ratiocinatione quaeratur? deinde status ex quaestione oritur; translatio non habet
Abbreviated transcription (Latin):
que nunc precipiam reuertentur ita neminem didieusepseruxat
colligere tantum cadem atq disponere paulo significantuis conor
Oninibus auiem satisfactum uolo non me hoc ierius demonstrano
auetores seruabam tres rationales status comecturam. qualitatẽ
finitionem Unum iegalem hi mihi status gn̾ales erant Laguleram
quinqi speties partiebas sẽpti et uoluntatis legum conerãriarum
collectiuum ambiguitatis tranflationis. Nunc quartum ex gn̾alib
inteiligo posse remoueri Sufficit enim prima diuisio qua diximus
alios ra̾tionales alios legales esse Ita non erit status sea questionũ
cabam remoui translationem frequenter quidem sicit ginse
qui me secuti sunt moeminisse possunt testatus et in ip̃is &IIIIs
sermonibus me nolente uulgaris. Hoc tamen complexus uix in¬
ula nulla controuersia tranniationis statum posse reperiri ut nõ
et oliuis ineadem re recte dici uideretur Ideq a quibusdam cum

Expanded text:
quae nunc praecipiam, revertentur; ita neminem didicisse paeniteat, quae nunc praecipiam, revertentur; ita neminem didicisse paeniteat, colligere tantum eadem ac disponere paulo significantius conor. omnibus autem satisfactum volo, non me hoc serius demonstrare auctores servabam tris rationales status, coniecturam, qualitatem, finitionem, unum legalem. hi mihi status generales erant. legalem in quinque species partiebar, scripti et voluntatis, legum contrariarum, collectivum, ambiguitatis, translationis. nunc quartum ex generalibus intelligo posse removeri; sufficit enim prima divisio, qua diximus alios rationales, alios legales esse; ita non erit status, sed quaestionum cabam, removi translationem, frequenter quidem sicut omnes qui me secuti sunt meminisse possunt testatus et in ipsis etiam illis sermonibus me nolente vulgatis hoc tamen complexus, vix in ulla controversia translationis statum posse reperiri, ut non et alius in eadem recte dici videretur, ideoque a quibusdam eum
Abbreviated transcription (Latin):
turos ad huc qui legere antiquos studdiosis uolene sel pelexim
nione nunc cise confitror et fortasse tutissimum erat fame modo
studenti nihil excomutare quod multis antus non sensusem mo¬
douerum eriam approbassem sed non sustineo esse conseius nili
dusimulati in copreserti in opere quod ad bonorum iuuenum ali¬
quam utuitatem componimus in nulla parte iuditũ maei Nam et hi¬
poerares clariis arte medicine uiderur honestissime fecuse quiad osda
errores suos ne postri errarent confessus est & MIullius non dubita¬
uit quosdam iam editos ubros aliis postea scͥptis ip̃e damoare leut cl¬
tulum atq lucullum et hos ip̃os de quibus mado sum locutus artis rhe¬
torice Etenim superuacuus fu̾it instudus iongior labor sinihui
ceret meliuuis inuenire pręteritis neq tamen quicq exhis que tum
precepi superuacuum fuit ad casdem enim particulas hace quoq

Expanded text:
turos adhuc, qui legere antiquos studiosius volent, sed ne haecturos adhuc, qui legere antiquos studiosius volent, sed ne haecnione nunc esse confiteor. et fortasse tutissimum erat famae modo studenti nihil ex eo mutare, quod multis annis non sensissem modo, verum etiam approbassem. sed non sustineo esse conscius mihi dissimulati in eo praesertim opere, quod ad bonorum iuvenum aliquam utilitatem componimus in ulla parte iudicii mei. nam et Hippocrates, clarus arte medicinae, videtur honestissime fecisse, quod quosdam errores suos, ne posteri errarent, confessus est; et M. Tullius non dubitavit aliquos iam editos libros aliis postea scriptis ipse damnare, sicut Catulum atque Lucullum et hos ipsos, de quibus modo sum locutus, artis rhetoricae. etenim supervacuus foret in studiis longior labor, si nihil liceret melius invenire praeteritis. neque tamen quidquam ex iis, quae tum praecepi, supervacuum fuit; ad easdem enim particulas haec quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
bram pariant. an iustum quid anbonum sit Iuriditialem in qua
hor cadem sed certis destinatisq personis quęrantuir an ult uste
hoe forerit uel bene. Nec me fallit in primo ciccronis rherorice aliã
ess  osi negde alis interpretationem. quom ita scͥptum sit targotialis
est in qua quia uiris ex eunli more et equitait sit consideratur. Qui
diligentie preesse apud nos iureconsuiti existimant. Sed quod ipiusde
libris uditium fuerit supradixi Sunt enimuelut res geie in hos cometi¬
tario uos a dlesceris. de duxerat seola Et siqua est ulus eulꝑo rraue¬
clatione rohic primus ominium tracidit qmq semina euasequedom
citta nomeri ipsum apud a ris totilem reperiuntur. Legales autem
uiguitatis est iegum contrariarum Aibutius cadem diuisione e sus
digrnht transiationem subitiens eam urciditiati lusegaduas ir ꝗ iutuo
nibus nuullum purat esse qui dicatur ratioxinatiius. scio plura inuer¬

Expanded text:
erbiam pariant, an iustum quid, an bonum sit. iuridicialem , in qua erbiam pariant, an iustum quid, an bonum sit. iuridicialem , in qua fere eadem sed certis destinatisque personis quaerantur: an ille iuste hoc fecerit, vel bene nec me fallit, in primo Ciceronis rhetorico aliam esse loci negotialis interpretationem, cum ita scriptum sit: negotialis est, in qua, quid iris ex civili more et aequitate sit, consideratur; cui diligentiae praeesse apud nos iurisconsulti existimantur. sed quod ipsius de his libris iudicium fuerit, supra dixi. sunt enim velut regestae in hos commentarios, quos adolescens deduxerat, scholae, et si qua est in his culpa, tradelationem hic primus omnium tradidit, quanquam semina eius quaedam citra nomen ipsum apud Aristotelen reperiuntur. legales autem biguitatis, legum contrariarum. Albutius eadem divisione usus detrahit translationnibus nullum putat esse, qui dicatur ratiocinativus. scio plura inven
Abbreviated transcription (Latin):
po aii sist omnia enim ista regerri ad aliquit uccce ta Altis ex s¬
eisse placuit a qinbus nec translatio nec qnti nec cpatio eꝑ
ae septem supiores adiecto a quibusdam. deinde dunsa ratio e t
ur status rationales appeuorent questiones quem admodum supra
dloxi legulse e. l nullis dẽ re in his de scͥpto quexerctur quidamin auisis
hos sratus eisc ulas qones maluerunt sed ali ratio nales art in auisi¬
merunt ansit. qui sit. quale sit. Hermagoras solum quatuior conieo¬
turam ꝓprictatem. translationem. qualitarem quam pet accidenua
uocant. Hlac interpretatione an illi accidat uiro hono
esse uel malo hanc ita diuidit de oppetendis et sugiendis que eot
pars deliberatiua. De persona ea ostenditur laudatiua Negotialẽ
quomi pragmaticen uoxat in qua de rebus ip̃is queritur remoto ꝑso¬
parum complexu ut sit ne liber qui est in assertione Andiuitic suꝑ¬

Expanded text:
tempore? an sic? omnia enim ista referri ad aliquid necesse est. alii sex tempore? an sic? omnia enim ista referri ad aliquid necesse est. alii sex esse placuit; a quibus nec translatio nec quantitas nec compaad septem superiores adiecta. A quibusdam deinde divisa ratio est, ut status rationales appellarent, quaestiones quemadmodum supra dixi legales, ut in illis de re, in his de scripto quaereretur. quidam in diversum hos status esse, illas quaestiones maluerunt. sed alii rationales tres putaverunt, An sit? quid sit? quale sit? Hermagoras solus quattuor, coniecturam, proprietatem, translationem, qualitatem, qocat, hac interpretatione, an illi accidat viro bono esse, vel malo. hanc ita dividit, de appetendis et fugiendis, quae est pars deliberativa; de persona, ea ostenditur laudativa; negotialem, quam πραγματικήν vocat, in qua de rebus ipsis quaeritur, remoto personarum complexu, ut, Sitne liber qui est in assertione, an divitiae sup
Abbreviated transcription (Latin):
ad hec perucnit᷑ an sit quale quantum. et quam multum sit quȩrendum
purat. quolam tamen loco finitionis q̃ uim intelligit quo dicit quedio
sic desendi sustuli sed non furtum feci percussi sed non inuiriam feci
Posuerat et cicero in libris rhetoricus facti. nominis generis actiomne
ur in factt coniectura. in nomine finitio. ingñe qualiras. in actiont ur
inte iugeretur luri subiecerat translationem. Ucrum hic legales q qocs
alio loc̃o traciat ut speties actionis fuerunt quid facerent quiequia con¬
iecduram. finitionem qualitatem qnͣtit attm. ad aliquidd. Ihecdorue e.
ut dixi buusdem gn̾alibus capitibus utitur an sit. quid sit. qualc sit qtint
sir ad aliqui. N oe ultimum maxime in companuo gñe uet sãriputat
Nes meluis ac peuis mauis ac minus nisi alio relatu non inteligintat
fecdin illas queq translatiuas ut supra significaui qõnes incielinuntn
buc ius agendi sit uel facere aliquid conueniar an contra hunc an hoc

Expanded text:
hetoricis, an sit , quale , quantum , et quam multum sit? quaerendum putat. quodam tamen loco finitionis quoque vim intelligit, quo dicit quaedam sic defendi, sustuli , sed nonfurtum feci; Percussi, sed non iniuriam feci. posuerat et Cicero in libris rhetoricis, facti, nominis, generis, actionis; ut in facto coniectura, in nomine finitio, in genere qualitas, in actione ius intelligeretur. iuri subiecerat translationem. verum hic legales quoque quaestiones alio loco tractat ut species actionis. fuerunt qui facerent quinque, coniecturam, finitionem, qualitatem, quantitatem, ad aliquid. Theodorus quoque, ut dixi, iisdem generalibus capitibus utitur. an sit? quid sit? quale sit? quantum sit? ad aliquid. hoc ultimum maxime in comparativo genere versari putat, quoniam melius ac peius, maius et minus nisi alio relata non intelliguntur. sed in illas quoque translativas, ut supra significavi, quaestiones incidit, An huic ius agendi sit? vel, facere aliquid conveniat? an contra hunc? an hoc
Abbreviated transcription (Latin):
lla questio est maior an ex medus artibus. que neq laudari
pse nec uitupari possunt sed utiles aut secus sęcundum mores
pħorum plac& uirtus Equidem illud quod in studiis dicendi pleriq
excuerunt et ex̃cent Aut nullam artem que atexema nomina¬
tur puto. ultos enim uideo sine ratione sine lr̃is quauel impu¬
dentia uel fames duxit ruentes aut malam quasi artem quam
catotexiuam dicimus. Nam et fuisse & esse non nunos existimo
qui facultatem dicendi ad hominum pernitiem conuerterint
artis imitatio que nihil sani neq boni neq mali hẽat. sed uanum la¬
borem qualis illius fuit qui grana ciceris ex gratia distante missa
in acum continuo et sine frustratione inserebat quem cum spec¬
tassa alexander donasse dicitur ciusdem leguminis modio quod
quod quidem premium suit ulo opere dignissimum. His ergo com¬

Expanded text:
illa quaestio est maior, ex mediis artibus, quae neque laudari illa quaestio est maior, ex mediis artibus, quae neque laudari per se nec vituperari possunt, sed utiles aut secus secundum mores am philosophorum placet, virtus. equidem illud, quod in studiis dicendi plerique exercuerunt et exercent, aut nullam artem, quae ἀτεχνία nominatur, puto, multos enim video sine ratione, sine litteris, qua vel impudentia vel fames duxit, ruentes aut malam quasi artem, quam κακοτεχνίαν dicimus. nam et fuisse multos et esse nonnullos existimo, qui facultatem dicendi ad hominum perniciem converterint.is imitatio, quae nihil sane neque boni neque mali habeat, sed vanum laborem, qualis illius fuit, qui grana ciceris ex spatio distanti missa in acum continuo et sine frustratione inserebat, quem cum spectasset Alexander, donasse dicitur eiusdem leguminis modio, quod quidem praemium fuit illo opere dignissimum. his ego com
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et hoc eiusdem rei nomen est.
Cio queri etiam. natura neplus ad eloquentiam coferar
q enim consummatus oraror nisi ex utroq fieri pot plarimũ
tamen referre arbitror ꝗ essc in hoc loco questionem uelimus luam
si parti uirilib& omnino alteram detrahas natura ctiam sine dogẽ¬
na multum ualebit doctrina nulla eise sine natura poterit sin expm̃
coeant in mediocribus quidem utrisq maiuis adhuc ñe redamxpa
momentum consummatos autem plus doctrinȩ detere q̃ nãc putabo
sicut terre nullam fertilitatem hñti nihil optimus agricola pfueĩt
et terre uberi utile aliquid & nullo colente nascetur. At in solo st¬
cundo plus cultor ꝗͣ ipsa per se bonitas solieffitier. Et si praxiteles signũ
aliquod exmolari lapide conatus ess& exsculpere paruum marmor
mallem rude At si illu idem arcifex expoliss& plus in manibus fuisse
q̃ in marmore deniq natura materic & sine arte pretium est qr¬
sumina materia optima melior

Expanded text:
nam et hoc eiusdem rei nomen est. nam et hoc eiusdem rei nomen est. scio , quaeri etiam, naturane plus ad eloquentiam conferat ertinet neque enim consummatus orator nisi ex utroque fieri potest, plurimum tamen referre arbitror, quam esse in hoc loco quaestionem velimus. nam si parti utrilibet omnino alteram detrahas, natura etiam sine doctrina multum valebit, doctrina nulla esse sine natura poterit. sin ex pari coeant, in mediocribus quidem utrisque maius adhuc credam naturae esse momentum, consummatos autem plus doctrinae debere quam naturae putabo; sicut terrae nullam fertilitatem habenti nihil optimus agricola profuerit, e terra uberi utile aliquid etiam nullo colente nascetur, at in solo fecundo plus cultor quam ipsa per se bonitas soli efficiet. et , si Praxiteles signum aliquod ex molari lapide conatus esset exsculpere, Parium marmor mallem rude; at si illud idem artifex expolisset, plus in manibus fuisset quam in marmore. denique natura materia summa materia optima melior.
Abbreviated transcription (Latin):
relinquit qua practica dicitur qualis est pictara tere iudicandum es
rhetoricam in actu consistẽ hoc enim quod est offini sui ꝑficit ato
ita ab omnibus dictum est Nihi aurem uidetur etiam ex illis ceteris
artibus multum assumere Nam et põt aliqs̃ ipsa res ꝑ se inspectioẽ
esse contenta Erit enim rhetorica ia orarore et tacente et si desierit
agere uel ꝓposiro uel aliquo eo su impeditus non magis desin& ciłe ora¬
tor q̃ medicus qui eurondi fecerit finem ⁊ sami estꝰ aliqns ao issuo
an maximus etiam ex sccretis studus fructus actum pura uoluptas
lr̃arum cum ab actu i. opere recesserunt et contemplatone un ai¬
untur sed effectiue qͦ aliud simile septis orationibus ued nis torist
q ip̃m opus in parie oratoria merito ponimus consequetur siracrn
una ex tribus artibus habenda sit quia maximus cius usus actucon¬
tinetur Atq est in eo freqntissime dicatur actiua uel administratius

Expanded text:
relinquit, quae πρακτική dicitur, qrelinquit, quae πρακτική dicitur, qrhetoricen in actu consistere; hoc enim, quod est officii sui, perficit. atque ita ab omnibus dictum est. mihi autem videtur etiam ex illis ceteris artibus multum assumere. nam et potest aliquando ipsa res per se inspectione esse contenta. erit enim rhetorice in oratore etiam tacente, et si desierit agere vel proposito vel aliquo casu impeditus, non magis desinet esse orator quam medicus, qui curandi fecerit finem. nam est aliquis, ac nescio an maximus, etiam ex secretis studiis fructus ac tum pura voluptas litterarum, cum ab actu, id est opera, recesserunt et contemplatione sui fruuntur. sed effectivae quoque aliquid simile scriptis orationibus vel historiis, quod ipsum opus in parte oratoria merito ponimus, consequetur. si tamen una ex tribus artibus habenda sit, quia maxime eius usus actu continetur atque est in eo frequentissima, dicatur activa vel administrativa,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid quod et inspectione et ex̃citatione ut artes caetere constant. Ne
porest ars non esse si est ars dialetica quod fere constat cum ab ea sp̃e
magis q̃ genere ditferat Sed nec illa omittenda sunt qua in re alius
se in artifitialiter. alius arrifitialiter gerat in ea esse arrem et in eo qui
Atqui non selum doctus indoctum sed etiam doctior doctum in rhe¬
torico opere superabit. Neq essent eius aliter tam multa precepta
tan ꝗͣ magni qui docerent id quod cum oranibus confirendum estitũ
nobis precipue qui rationem dicendi abono uiro non seperamus.
Ai sint autem artium alię positȩ
in inspectione .i. cognitione et astimatione rerum. qualis est
Iastrologia nullum exigens actum sed ipso rei euius studuam
hit intellectu conrenta quȩ rhetorica uocatur Alie in agendo. quarũ
in hoc rherorice finis est et ipso actu ꝑficitur nimilq pest acium oꝑis

Expanded text:
quid quod et inspectione et exercitatione ut artes ceterae constat? nec quid quod et inspectione et exercitatione ut artes ceterae constat? nec potest ars non esse, si est ars dialectice, quod fere constat, cum ab ea specie magis quam genere differat. sed nec illa omittenda sunt, qua in re alius se inartificialiter alius artificialiter gerat, in ea esse artem, et in eo quoolum doctus indoctum, sed etiam doctior doctum in rhetorices opere superabit, neque essent aliter eius tam multa praecepta tamque magni, qui docerent; idque cum omnibus confitendum est, tum nobis praecipue, qui rationem dicendi a bono viro non separamus. cum sint autem artium aliae positae in inspectione, id est cognitione et aestimatione rerum, qualis est astrologia, nullum exigens actum sed ipso rei, cuius studium habet, intellectu contenta, quae θεωρητικὴ vocatur; aliae in agendo, quarum in hoc finis est et ipso actu perficitur nihilque post actum operis
Abbreviated transcription (Latin):
habeat qui hec se pati dicet curabit tamen tanꝗͣ id uerum sit et erit ars
medicina quid quod rhetorica non utiq ꝓpositum ht semper uera di¬
cendi sed semper uerisimilia Scit aurem esse uerisilia que dicit aditiũt
hi qui contra sentiunt ꝙ sępe que in aluis litibus impugnarunt acto¬
res causarum eadem in aliis defendantq non artis sed hominis est
uitium Hec sunt precipua quę contra rhetoricam dicantur alia et
minora et tamen ex his fontibus deriuata Confirmatur autem esse
artem eam breuiter. Nam sine ut cleantes uoluit. Ars est porestas. uia
idest ordine effitiens esse certam uiam atq ordinem in benedicendo
nemo dubitauerit siue ille ab omnibus fere probatus finis obsernatur
Artem constare expreceproribus consentientibus et coexcitatis ad fi¬
nem utilem uite iam ostendamus nihil non horum in rhetoriea ines

Expanded text:
habeat, qui hoc se pati dicet; curabit tamen, tamquam id verum sit, et erit ars habeat, qui hoc se pati dicet; curabit tamen, tamquam id verum sit, et erit ars medicina. quid quod rhetorice non utique propositum habet semper vera dicendi, sed semper verisimilia? scit autem esse verisimilia quae dicit. adiiciunt his, qui contra sentiunt, quod saepe, quae in allis litibus impugnarunt actores causarum, eadem in aliis defendant. quod non artis sed hominis est vitium. haec sunt praecipua, quae contra rhetoricen dicantur; alia et minora et tamen ex his fontibus derivata. confirmatur autem esse artem eam breviter. nam sive, ut Cleanthes voluit, ars est potestas via, id est ordine, efficiens, esse certe viam atque ordinem in bene dicendo nemo dubitaverit; sive ille ab omnibus fere probatus finis observatur, artem constare ex perceptionibus consentientibus et coexercitatis ad fine utilem vitae, iam ostendemus nihil non horum in rhetorice inesse.
Abbreviated transcription (Latin):
salsa descadat. Poruntui: rȩ qͦ in secundo Eiceronis de oratore libro
ontra distiones artem carum cexum esse que sciantur oratoris om̃e.
nesonem opinione non scientia contineri quia et apud eos dicar ꝗ
nesciant et ipe dicat aliqn quod nesciat Exhis alterum id est ansciat
uiot de quodicatur uihil ad oratoris aereta eiceri esidendum Arsca¬
our i etum esse que sciantut. Rhcrotia esc ois benedicendi. Benc aũt
oncee seit erator sed nescit anuerum sirquea dicit. Ne hi quidem qͥ
eguem aut quam aut quatuor elenien ta dur corpora in secabilia cs̃se
S quibnis res carnes initium duxtrunt tracuni. nec qui interuala
artem uoxant quod si ratio efficit ut hȩc non opinari sed ꝓpuim proba¬
tionum scire uideantur. Cadem ratio idem prestare oratori potest
sed an causa uera sit. nescit. Ne medicus quidem an dolorem capitis

Expanded text:
falsa defendat. ponuntur hae quoque in secundo Ciceronis de Oratore libro falsa defendat. ponuntur hae quoque in secundo Ciceronis de Oratore libro contradictiones: artem earum rerum esse, quae sciantur; oratoris omnem actionem opinione, non scientia contineri, quia et apud eos dicat, qui nesciant, et ipse dicat aliquando, quod nesciat. ex his alterum, id est, an sciat index, de quo dicatur, nihil ad oratoris artem; alteri respondendum, Ars earum rerum est, quae sciuntur. rhetorice ars est bene dicendi, bene autem dicere scit orator. sed nescit, an verum sit quod dicit. ne hi quidem, qui ignem aut aquam aut quattuor elementa aut corpora insecabilia esse, ex quibus res omnes initium duxerint, tradunt, nec qui intervallaartem vocant. quodsi ratio efficit, ut haec non opinari sed propter vim probationum scire videantur, eadem ratio idem praestare oratori potest. sed an causa vera sit, nescit. ne medicus quidem, an dolorem capitis
Abbreviated transcription (Latin):
didicerunt. Idcireo ars que utriq tradita est non erit alioq nec armoꝵ
quia sepe gladiatores sub eodem magro eruditi inter se componuntur nec
gubernandi quia naualibus prelus gubernator est gubernatori aduer¬
lus nec imperatoria quia imperator cum imperatore contendit Item
non euertit opus rhetorica quod efficit. Neq enim posituma se argu¬
mentum soluit orator sed ne rhetorica quidem quia apud eos quim
psuadendo finem putant Aut si quis ut dixi casus duos inter se bonos
inros composuerit uerisimilia querentur. Non aurem siquidem al¬
trro credibilius id ei contrarium est quod fuit credibile Nam ut
candido candidius et dului uultius non est aduersum łra nec probia
uit in quaq causa ouenda sunt. Non semper autem etiam si fregn¬
tusume tuenia ueritas est erit sed auqñ exigit comunis urilitas uta&

Expanded text:
didicerunt, idcirco ars, quae utrique tradita est, non erit; alioqui nec armorum, didicerunt, idcirco ars, quae utrique tradita est, non erit; alioqui nec armorum, quia saepe gladiatores sub eodem magistro eruditi inter se componuntur; nec gubernandi, quia navalibus proeliis gubernator est gubernatori adversus; nec imperatoria, quia imperator cum imperatore contendit. item non evertit opus rhetorice, quod efficit. neque enim positum a se argumentum solvit orator sed ne rhetorice quidem, quia apud eos, qui in persuadendo finem putant, aut si quis ut dixi casus duos inter se bonos viros composuerit, verisimilia quaerentur; non autem, si quid est altero credibilius, id ei contrarium est, quod fuit credibile. nam ut candido candidius et dulci dulcius non est adversum, ita nec probabquae in quaque causa dicenda sunt. non semper autem ei, etiamsi frequentissime, tuenda veritas erit; sed aliquando exigit communis utilitas, ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
rhetorice operi Item aut dicenda aut docere aut non dicenda ita uci
per hoc non esse artem q non dicenda preceperit uel per hoc eu dicenda
preceperit etiam contraria his doceat Qua omnia apparcant de ea rhe¬
rorica dici quȩ sit a bono uiro atq ab ipsa uirtute sciuncta alioqn ubi
iniusta causa est ibi rhetorica non est adeo ut ex admirabili quodam
casu possit aceidere ut ex utraq parte orator id est uir bonus dicat
tamen quoniam hoc quoq in rerum naturam cadit ut duos sapientes
aliꝗñ iuste causȩ in diuersum trahant qñ etiam pugnatores eo inrer
se si ratio ita duxerit credunt rñdcbo ꝓpositis atq ita quidem ur appa¬
reat hȩc aduersus cos qͦ frustra excogirata qui malis moribus nomeno¬
ratoris indulgent. Nam rhetorica non est coñria sibi Causa enim cum
causa non ulaꝰ secum ipsa componitur nec si pugnent inter se qui idem

Expanded text:
rhetorices operi; item aut dicenda eam docere aut non dicenda; ita vel rhetorices operi; item aut dicenda eam docere aut non dicenda; ita vel per hoc non esse artem, quod non dicenda praecipiat, vel per hoc, quod, cum dicenda praeceperit, etiam contraria his doceat. quae omnia apparet de ea rhetorice dici, quae sit a bono viro atque ab ipsa virtute seiuncta; alioqui ubi iniusta causa est, ibi rhetorice non est, adeo ut vix admirabili quodam casu possit accidere, ut ex utraque parte orator, id est vir bonus, dicat. tamen quoniam hoc quoque in rerum naturam cadit, ut duos sapientes aliquando iustae causae in diversum trahant, quando etiam pugnaturos eos inter se, si ratio ita duxerit, credunt respondebo propositis, atque ita quidem, ut appareat, haec adversus eos quoque frustra excogitata, qui malis moribus nomen oratoris indulgent. nam rhetorice non est contraria sibi. causa enim cum causa, non illa secum ipsa componitur. nec , si pugnent inter se, qui idem
Abbreviated transcription (Latin):
proficiscitur idooqiec: sutium. Nam et menclatium dicere sapienti
aliqñ concessum est Et affectu si aliter ad equitatem pduci iudex
non poterit necc̃io mouebit orator Imꝑiti enim iudicant et qui fre¬
quenter in hoc ipsum fallendi sunt ne errent.Nam si mihi sapien¬
tes iudices dentur sapientium contiones atq omne consilium nihil
inuidia ualeat nisi gratia nihil opinio presumpta falsiq tes tes per¬
quam sit exiguus eloquentie lorus erꝓpe in sola delectatione po¬
natur sinet audientium mobules animi et tot malis obnoxia uei̾tas
arre pugnandum est. et adhibenda que prosunt neq enim qui
recta uiã depulsus est. reduel ad eam nisi alio flexu põt plurima
uero ex eo contra rhetoricam cauillatio estꝙ ex ueraq: cae parte
dicatur Inde hoc nullam esse artem coñriam sibi theroricam esse
con̾riam sibi nullam esse artem destituere quod efferent aecidẽ hoc

Expanded text:
proficiscitur, ideoque nec vitium. nam et mendacium dicere etiam sapienti proficiscitur, ideoque nec vitium. nam et mendacium dicere etiam sapienti aliquando concessum est, et adfectus, si aliter ad aequitatem perduci iudex non poterit, necessario movebit orator. imperiti enim iudicant et qui frequenter in hoc ipsum fallendi sint, ne errent. nam , si mihi sapientes iudices dentur, sapientium contiones atque omne consilium, nihil invidia valeat, nihil gratia, nihil opinio praesumpta falsique testes: perquam sit exiguus eloquentiae locus et prope in sola delectatione ponatur. sin et audientium mobiles animi et tot malis obnoxia veritas, arte pugnandum est et adhibenda quae prosunt. neque enim, qui recta via depulsus est, reduci ad eam nisi alio flexu potest. plurima vero ex eo contra rhetoricen cavillatio est, quod ex utraque causae parte dicatur. inde haec: nullam esse artem contrariam sibi, rhetoricen esse contrariam sibi; nullam artem destruere quod effecerit, accidere hoc
Abbreviated transcription (Latin):
toriam quidicit sed cum bene dixit etiam si non uincat id q arre
continetur.Namet gubernaror uult salua naue in portum ꝑueĩre
si tamen tempestare sꝰu̾it arreptus non id cominus erit gubernatos
dic&q notum illud dum clauum rectum teneam. Et medicus sani¬
tarem egri petat.siramen aut ualitudini suȩ aut intemꝑantia xgri ali¬
oue quocasu summanon contigit. dum ip̃e omnia secundum fecerit
medicine fine non excidet. ita oratori benedixisse finis est. Nam est
ars ea ui post paulum clarius ostendemus in actu posita non in effectu
ita falsum erit illud qͦ quod dicitur Artes scire qñ sint finem consecute
rhetoricam nescire.Nam si quisq benedicere intelligit Uti ẽt uitiis
rheroricam quedd ars nulla fatiat criminantur quia et falsum dicat
es affectus moneat.quorum neurrum est turpe cum ex bona ratioẽ

Expanded text:
toriam qui dicit; sed cum bene dixit, etiamsi non vincat, id quod arte toriam qui dicit; sed cum bene dixit, etiamsi non vincat, id quod arte continetur effecit. nam et gubernator vult salva nave in portum pervenire; si tamen tempestate fuerit abreptus, non ideo minus erit gubernator dicetque notum illud, dum clavum rectum teneam. et medicus sanitatem aegri petit; si tamen aut valetudinis vi aut intemperantia aegri aliove quo casu summa non contingit, dum ipse omnia secundum rationem fecerit, medicinae fine non excidet. ita oratori bene dixisse finis est. nam est ars ea, ut post paulum clarius ostendemus, in actu posita non in effectu. ita falsum erit illud quoque, quod dicitur, artes scire quando sint finem consecutae, rhetoricen nescire. nam se quisque bene dicere intelligit. uti etiam vitiis rhetoricen, quod ars nulla faciat, criminantur, quia et falsum dicat et adfectus moveat. quorum neutrum est turpe, cum ex bona ratione
Abbreviated transcription (Latin):
lier cuasit falsam de se opinionem hũit sed eus tecdhibus prebuit.
Item orator cum falso utitur prouero scit esse falsum Eoq sepro ueo
uti non ergo falsam ht̃ ipse opinionem. sed fallit alium Nec Cicero
cum se tenebras effudisse iudicibus in causa Cluentii gloriatus est.
nihil ipse uidit et uidit et pictor eum in artis sue effic̾it ut quedam
eminere in opere quedam recessisse credamus ipse in plana ẽẽ nõ
nescit Auint etiam omnes artes hr̃e finem aliquem ꝓpositum adquẽ
tenddant. hunc modo nullum esse in rherorica modo non prestari
cum qui promitatur mentiuntur.Nos esse enim finem iam osten¬
dimus. et quis esset diximus prȩstabit hunc semper oratoR semper
enim bene dic& firmum autem hoc quod opponitur aduersus eos
forrasse sit.qui persuadere finem putauerunt Nosteroraror ars¬
qua a nobis finita non sunt posita in euentu tendit quidem ad uic¬

Expanded text:
lier evasit, falsam de se opinionem habuit, sed custodibus praebuit. lier evasit, falsam de se opinionem habuit, sed custodibus praebuit. item orator, cum falso utitur pro vero, scit esse falsum eoque se pro vero uti; non ergo falsam habet ipse opinionem, sed fallit alium. nec Cicero, cum se tenebras offudisse iudicibus in causa Cluenti gloriatus est, nihil ipse vidit. et pictor, cum vi artis suae efficit, ut quaedam eminere in opere, quaedam recessisse credamus, ipse ea plana esse non nescit. aiunt etiam omnes artes habere finem aliquem propositum, ad quem tendant; hunc modo nullum esse in rhetorice, modo non praestari eum, qui promittatur. mentiuntur ; nos enim esse finem iam ostendimus, et quis esset diximus. et praestabit hunc semper orator, semper enim bene dicet. firmum autem hoc, quod opponitur, adversus eos fortasse sit, qui persuadere finem putaverunt. noster orator arsque a nobis finita non sunt posita in eventu. tendit quidem ad vic
Abbreviated transcription (Latin):
Frima his argumentatio ex matĩa est. Omnes enim artes aiunt
hr̃e mareiam quod est uerum rethorice nullam esse ꝓpriam quod
esse falsum in seqñtibus probabo. Altera est calumnia nullam artẽ
faisis assentire opinionibus qui constitui. sine preceptore non possi
que semper uera sit Rherorica assentiri faisi sit. Nonesse igitur
arrem Ego theroricam non nunꝗͣ dicẽ falsa ꝓueris confirebor. scd
non ideo in falsa quoq opinione esse concedam quia longe diu̾sum
est ip̃i quid uideri et ut alii uideatur efficere. Nam et imꝑaror fal¬
sis sȩpe utitur ut hanibal cum inclusus a fabio sarmentis circum
cornua boum delegatis incensisq per noctem in aduersos mon¬
tes agens armenta iꝰpẽm hosti. ab euntis ex̃citus dedit. sed illum
fefen̾it ip̃e quid uerum esset non ignorauit. Nec uero theo pompꝰ
lacedemonius cum ꝑmutaro cum uxore hĩtu a custodia ut mu¬

Expanded text:
prima iis argumentatio ex materia est. omnes enim artes aiunt prima iis argumentatio ex materia est. omnes enim artes aiunt habere materiam, quod est verum; rhetorices nullam esse propriam, quod esse falsum in sequentibus probabo. altera est calumnia nullam artem falsis assentiri opinionibus, quia constitui sine perceptione non possit, quae semper vera sit; rhetoricen assentiri falsis, non esse igitur artem. ego rhetoricen nonnunquam dicere falsa pro veris confitebor, sed non ideo in falsa quoque esse opinione concedam, quia longe diversum est, ipsi quid videri et, ut alii videatur, efficere. nam et imperator falsis utitur saepe, ut Hannibal, cum inclusus a Fabio, sarmentis circum cornua boum deligatis incensisque, per noctem in adversos montes agens armenta speciem hosti abeuntis exercitus dedit, sed illum fefellit, ipse, quid verum esset, non ignoravit. nec vero Theopompus Lacedaemonius, cum permutato cum uxore habitu e custodia ut mu
Abbreviated transcription (Latin):
didicisse certum sit et continua dicendi ex̃ciratio potũit tantuor
qntuscunq postea fuit fecisse. Nam id potentissimum dicendi genꝰ
est. sed et prestantiorem si didiciss& futurum fuisse dicere licet
Neq enim orationes scribere est ausus: ut cum multum ualuisse
indicendo seiamus Aristotiles ut solet quẽndi gratia quedam subtili¬
tatis suc argumenta excegitauit in gyrlo sed idem et de arte thetho¬
rica tres uibrꝰos scͥpsit et in eodem libro eorum primo non arrem solum
eam faretur sed ei ꝑticulam ciuilitatis sicur thyalencis assignat Aul¬
ta Crirolaus contra ulta rhoduis Arthenodomis Ag no
quidem detraxit sibi in descpͥtione ip̃ius fidem qua rhetorice accusa¬
tionem profeisus est. Nam de Epicuro qui disciplinas omnes fugit
ninil miror. Nic cum plura dicunt sed ex pancis loris ducta itaqͦ. po¬
tentissimis eorum breuiter occurram ne in infinitum qõ euadat.

Expanded text:
didicisse certum sit, et continua dicendi exercitatio potuerit tantum, didicisse certum sit, et continua dicendi exercitatio potuerit tantum, quantuscunque postea fuit, fecisse; nam id potentissimum discendi genus est. sed et praestantiorem, si didicisset, futurum fuisse dicere licet; neque enim orationes scribere est ausus, ut eum multum valuisse in dicendo sciamus. Aristoteles , ut solet, quaerendi gratia quaedam subtilitatis suae argumenta excogitavit in Gryllo; sed idem et de arte rhetorica tris libros scripsit, et in eorum primo non artem solum eam fatetur, sed ei particulam civilitatis sicut dialectices adsignat. multa Critolaus contra, multa Rhodius Athenodorus. agnon quidem detraxit sibi inscriptione ipsa fidem, qua rhetorices accusationem professus est. nam de Epicuro, qui disciplinas omnes fugit, nihil miror. hi complura dicunt sed ex paucis locis ducta; itaque potentissimis eorum breviter occurram, ne in infinitum quaestio evadat.
Abbreviated transcription (Latin):
initia duxisse aut tollatur medicina que ex obseruatione salubria
atq us cõnriorum reperta est. et ut quibusdam plac& tota cõstat
expimentus. Nam et uulnus deligauit aliquis anq̃ hec ars esser
et febrem quiert er abstinentia non quia rationem uidebat. sed
quia id ualitudo ipsa coegerat mirigauit. Nec fabrica sit ars Casas
enim primi ui sine arte feccrunt. Nec musica cantatur at saltat
per omnes gentes aliquo modo lta si rheroriee uorari deb& sermo qͦ¬
quieunq fuisse eam anieq̃ eis & ars confuebor. Si uero nonquisq lo¬
quitur orator est et tum non tamq oratores loquebantur nccesse
est oratorem factum arte nec anre artem fuisse fatrantur. Quia
dicẽ aurem homines et qui non didicerint Ad cuius rei confirma¬
toonem afferunt. De maden Remigemet Eschimem hippocriten ora¬
uerisatus inir̃is quos pater euis etiam docebat Demadea neq not

Expanded text:
initia duxisse. aut tollatur medicina, quae ex observatione salubrium initia duxisse. aut tollatur medicina, quae ex observatione salubrium atque iis contrariorum reperta est, et, ut quibusdam placet, tota constat experimentis; nam et vulnus deligavit aliquis, antequam haec ars esset, et febrem quiete et abstinentia, non quia rationem videbat, sed quia id valetudo ipsa cogebat, mitigavit. nec fabrica sit ars; casas enim primi illi sine arte fecerunt; nec musica; cantatur ac saltatur per omnes gentes aliquo modo. ita si rhetorice vocari debet sermo quicunque, fuisse eam, antequam esset ars, confitebor; si vero non quisquis loquitur, orator est, et tum non tanquam oratores loquebantur, necesse est, oratorem factum arte nec ante artem fuisse fateantur. quo idicere autem homines et qui non didicerint. ad cuius rei confirmationem adferunt, Demaden remigem, et Aeschinen hypocriten oraversatus in litteris, quas pater eius etiam docebat, Demaden neque non