comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui careat bono. Quare ꝓbos mores
sua p̾mia nõ relinquũt. Quantum¬
licet gͥ seuiãt mali. sapienti tñ corona
nõ decidet nõ arescet. Neq enĩ ꝓbis
tas. Quod si extͥnsecus accepto letaret᷑
potat hoc uł alius quispiã uł ipse ⁊¬
qui ꝯtulisset aufferre. S qm̃ id sua cuiq
ꝓbitas ofert. tũ suo p̃mio carebit cum
ꝓbus ẽẽ desierit. Postiemocũ om̃e p̃miũ
idcͥco apetatur qm̃ bonũ ẽ̾e creditur. quis
boni ꝯpotẽ. p̃mii iudicet e̾e̾ exꝑtẽ: At
cuiꝰ p̃mi: Om̃iũ pul cherrimi maxi¬
mi q. Mem̃to ⁊ enĩ corollaru illiꝰ
ꝗ paulo ante p̃cipuũ dedi. ac siccol¬
lege. Cũ ipsũ bonũ beatitudo sit. bonos
om̃s eo ipso quo boni sit fieri beatos
liquet. S qui beati sũt deos e̾e ꝯuenit.
nulluis minuat potestas. nulluis fuscet
imꝓbitas deos fieri. Sue cũ ita sint.
de maloꝵ quoq in separabili pena ne¬
queat sapiens dubitare. Nã cũ bonũ

Expanded text:
qui careat bono; quare probos mores qui careat bono; quare probos mores sua praemia non relinquunt. Quantumlibet igitur saeuiant mali, sapienti tamen corona non decidet, non arescet. Neque enim probtas. Quod si extrinsecus accepto laetaretur, poterat hoc uel alius quispiam uel ipse equi contulisset auferre; sed quoniam id sua cuique probitas confert, tum suo praemio carebit, cum probus esse desierit. Postremo cum omne praemium idcirco appetatur quoniam bonum esse creditur, quis boni compotem praemii iudicet expertem? At cuius praemii? Omnium pulcherrimi maximique. Memento etenim corollarii illius quod paulo ante praecipuum dedi ac sic collige: cum ipsum bonum beatitudo sit, bonos omnes eo ipso quod boni sint fieri beatos liquet. Sed qui beati sint deos esse conuenit. nullius minuat potestas, nullius fuscet improbitas, deos fieri. Quae cum de malorum quoque inseparabili poena dubitare sapiens nequeat. Nam cum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
uos uides sedere colsos solii culmine
Purpura claros nitẽte. septo̾ tristibꝰ armis
Ore toruo cominãtes. rabie cordis anelos.
Detͣat siquis suꝑis uani tegnima cultus
Iam uidebit intus. ar̾tas dominoᷤᷤ feire cathe ꝰ
hinc eñ libido u̾sat auidis corda uenenis
h nc flagellat ira mentẽ fluctus turbida
T oror aut captos fatigat. aut spes lubrica torquet.
Ergo eũ caput tot unũ e̾nas feire tirãnos
Nõ facit quod optat ipse dñiᷤᷤ p̃ssus iniqͥs
ides ne gͥ quanto in ceno ꝓbra
uoluantur. qua ꝓbitas luco res¬
plendeat. In quo ꝑspicuũ est nũquã
bonis p̃mia. nũquã sua sceleribus
dẽẽ suplicia. Rerũ ⁊ enĩ que gerũtur.
illud ꝑꝑ quod una queq res geritur
eiusdẽ rei p̃miũ e̾e̾. nõ uniuria uideri
potest. Uti curenti instadio ꝑꝑ quam
ipsum bonũ ueluti p̃miuĩ comune
ꝓpositũ. Atqui hoc abonis nõ potest
seꝑari. neq bonus ultͣ uire uoc abitur.

Expanded text:
Quos uides sedere celsos solii culmine reges Quos uides sedere celsos solii culmine reges Purpura claros nitente saeptos tristibus armis Ore toruo comminantes rabie cordis anhelos, Detrahat si quis superbis uani tegmina cultus, Iam uidebit intus artas dominos ferre catenas. Hinc enim libido uersat auidis corda uenenis. Hinc flagellat ira mentem fluctus turbida tollens Maeror aut captos fatigat aut spes lubrica torquet Ergo cum caput tot unum cernas ferre tyrannos, Non facit quod optat ipse dominis pressus iniquis. Videsne igitur quanto in caeno probra uoluantur, qua probitas luce resplendeat? In quo perspicuum est numquam bonis praemia numquam sua sceleribus deesse supplicia. Rerum etenim quae geruntur illud propter quod unaquaeque res geritur, eiusdem rei praemium esse non iniuria uideri potest, uti currendi in stadio propter quam ipsum bonum ueluti praemium commune propositum. Atqui hoc a bonis non potest separari neque enim bonus ultra iure uocabitur
Abbreviated transcription (Latin):
nõ posset̃. Cũ gͥ bonoꝵ tantũmodo poteus
possit omĩa. nõ uͦ queat omĩa potens ⁊̃
maloꝵ. eosidẽ. qui mala possunt minꝰ
posse manifestũ est. huc accedit quod
omnẽ potentiã int̾ expetenda num̾an¬
dam. omĩa q expetenda referri ad
bonũ uelud ad quoddã nature sue ca¬
cum̃ hostendimꝰ E patrandi celeris pos¬
sibilitas refeiri ad bonũ nõ potest.
Expe co nda gͥ nõ est. Atqͥ om̃is potentia
expetenda est. liquet gͥ maloꝵ possibi¬
litatẽ. nõ ee̾ potentiam. Ex quibꝰ om̃ibꝰ
bonoꝵ quidẽ potentia. maloꝵ uͦ minime
dubitabilis apparet infirmitas. Ueram¬
q illã platonis ee sententiã liquet
solos quod desiderent fac̾e posse sapien¬
tes. imꝓbos qͥuidẽ exerc̾e : quod lib̾at.
quod ũ de siderẽt᷑ explere nõ possei:
fatiũt eñi quelibet dñ ꝑ ea quibꝰ delec¬
tantur. id quod desiderãt bonũ se ademp¬
turos putant. s minime ad ipiscuntur
qm̃ ad beatitudinẽ ꝓbra nõ ueniũt

Expanded text:
possent! - Cum igitur bonorum tantummodo potens possit omnia. non vero queant omnia potentes etiam malorum, eosdem, qui mala possunt, minus posse manifestum est. Huc accedit. quod omnem potentiam inter expetenda numerandam om- niaque expetenda referri ad bonum velut ad quoddam naturae suae cacumen ostendimus. Sed patrandi sceleris possibilitas refeexpetenda igitur non est. Atqui omnis potentia expetenda est; liquet igitur malorum possibilitatem non esse potentiam. Ex quibus omnibus bonorum quidem potentia, malorum uero minime dubitabilis apparet infirmitas ueramque illam Platonis esse sententiam liquet solos quod desiderent facere posse sapientes, improbos uero exercere quidem quod libeat, quod uero desiderent explere non posse. Faciunt enim quaelibet, dum per ea quibus delectantur id bonum quod desiderant se adepturos putant; sed minime adipiscuntur, quoniam ad beatitudinem probra non ueniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quies iali. ne ego quidẽ negaueru. s hec
eoꝵ potentia nõ auiribꝰ s ab inbecillitate des¬
cendit. Possũt enĩ mala que minime uale¬
rẽt. si in bonae efficientia man̾e potuissẽt.
Que possibilitas. eos eiudentiꝰ nchil posse
demostrat. lã si ita paulo ante collegi¬
mus malũ nchil est. cũ mala tantũ¬
modo possũt. nichil posse in ꝓbos liquet.
ꝑspicuũ est. At ut intelligas que nam
sit huiꝰ potentie ius. sum̃o bono nichil
potentius eẽ. paulo ante diffinuumꝰ. Ita
est inquã. S idẽ inquit fac̾e malũ nequit.

Expanded text:
quies, mali; ne ego quidem negauerim, sed haec quies, mali; ne ego quidem negauerim, sed haec eorum potentia non a uiribus sed ab imbecillitate descendit. Possunt enim mala, quae minime ualerent si in bonorum efficientia manere potuissent. Quae possibilitas eos euidentius nihil posse demonstrat; nam si, uti paulo ante collegimus, malum nihil est, cum mala tantummodo possint, nihil posse improbos liquet. – Perspicuum est. – Atque ut intellegas quaenam sit huius potentiae uis: Summo bono nihil potentius esse paulo ante definiuimus. – Ita est, inquam. – Se
Abbreviated transcription (Latin):
sentia sec tantur: In scitiane bonoꝵ:. S quid
en̾uatuis ignorantie cecitate: An sec tanda
nouerũt. s tranu̾sos cos libido p̃cipitat᷑.ͤic
quoq in tẽꝑantia fragilis.qui obluctari
uitio nequeũt. An scientes uolentesq bonũ
deserũt: ad uitia deflectũt. S hoc modo nõ
solũ potentes ẽẽ. s om̃ino e̾e̾ dessistunt. Quad
finẽ relinqunt. parit̃ quoq e̾e̾ desistunt.
quod quidẽ euipiã mirũ forte iudeatur. ut
malos qui plures hominũ sũt. eosdẽ nõ
eẽ dicamꝰ. S ita sese res habet. Nam qui
mali sũt. eos malos e̾e̾ nõ abnuo. s eosdem
ee̾ pure atq simplicit᷑. nego. llã uti cadau̾
hominẽ mortuũ dixeris. simplicit᷑ u̾b
hominẽ apellare nõ possis. ita uitiosos ma
ꝯfiteri. Est enĩ. quod ordinẽ retinet seruat¬
q naturã. Quod uͦ ab hac desic. ẽe ⁊̃ quod in
sua natura sitũ derelinquidt. S possunt in¬

Expanded text:
uitia sectantur? Inscitiane bonorum? Sed quid uitia sectantur? Inscitiane bonorum? Sed quid eneruatius ignorantiae caecitate? An sectanda nouerunt? Sed transuersos eos libido praecipitat. Sic quoque intemperantia fragiles qui obluctari uitio nequeunt. An scientes uolentesque bonum deserunt, ad uitia deflectunt? Sed hoc modo non solum potentes esse sed omnino esse desinunt. Nam finem relinquunt pariter quoque esse desistunt. Quod quidem cuipiam mirum forte uideatur, ut malos, qui plures hominum sunt, eosdem non esse dicamus; sed ita sese res habet. Nam qui mali sunt eos malos esse non abnuo; sed eosdem esse pure atque simpliciter nego. Nam uti cadauer hominem mortuum dixeris, simpliciter uero hominem appellare non possis, ita uitiosos malconfiteri. Est enim quod ordinem retinet seruatque naturam; quod uero ab hac deficit esse etiam, quod in sua natura situm est, derelinquit. Sed possunt, in
Abbreviated transcription (Latin):
soꝵ hominũ pateat infirmitas. qui ne ad hoc
quidẽ ꝑuenire queut̃. ad quod eos naturalis
duc̃ ac pene cõpellit intentio. Et quiꝰ si hoc
tã magnoac pene inuicto preheuntes na¬
ture desẽrantur auxilio: Cõsidera u quanta
sceleratos homines babeat impotentia. Naq
enĩ leuia aut ludiera premia petunt. que
ꝯsequi aut obtin̾e nõ possunt. s eirea ipsã
rerũ sũmã u̾ticẽ q deficũt: nec ineo mise¬
ris ꝯtingit effectus. quod solũ dies noc tesq
moluuitur. in qua re bonoꝵ uires eminẽt.
Sic̃ enĩ eũ qui pedibꝰ inicedens ad eũ locum
usq ꝑuenire potuisset. quo nichil ult̾ius
ꝑuiũ iac̾et incessui. ambulandi potetifsi¬
mũ ẽe censeres. ita eũ qui expectendoꝵ
finẽ quo nichil ultͣ est aprehendit. potẽtis¬
simũ e̾e necesse est uidices. Ex quo fit ut
huic obiacet ut idẽscelesti idẽ uiribꝰ om̃ibꝰ
uideantur ẽe deserti. Cur enĩ relictaᷝ uitia

Expanded text:
sorum hominum pateat infirmitas, qui ne ad hoc sorum hominum pateat infirmitas, qui ne ad hoc quidem peruenire queunt ad quod eos naturalis ducit ac paene compellit intentio. Et quid, si hoc tam magno ac paene inuicto praeeuntis naturae desererentur auxilio? Considera uero quanta sceleratos homines habeat impotentia. Neque enim leuia aut ludicra praemia petunt quae consequi atque obtinere non possunt, sed circa ipsam rerum summam uerticemque deficiunt nec in eo miseris contingit effectus quod solum dies noctesque moliuntur; in qua re bonorum uires eminent. Sicut enim eum qui pedibus incedens ad eum locum usque peruenire potuisset quod nihperuium iaceret incessui, ambulandi poten- tissimum esse censeres, ita eum qui expetendorum finem quo nihil ultra est apprehendit, potentissimum necesse est iudices. Ex quo fit quod huic obiacet, ut idem scelesti, idem uiribus omnibus uideantur esse deserti. Cur enim relicta uirtute
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ inquã. Siquis gͦ pedibꝰ incidere
ualens ambulet. alius q eu hoc natura¬
le pedũ desit offitiũ. manibus ntens
ambulare conetur. quis hoꝵ iure ualen¬
tior existimari potest. Contere inquam
cet᷑a. Ilã qui naturał officii potens eo qui
is fac̾e nequeat quad ualentior sit nulluᷤᷤ
ambigit. S sũmũ bonũ quod eque malis
bonis ꝙ ꝓpositũ. bomi quidẽ naturali offitio
uirtutũ petũt. mali uͦ uariã ꝑ cupidita¬
tẽ quod ad ipiscendi boni naturalis offi¬
num nonẽ. idẽ ꝓpsũ conatur adipisci.
der tualit̃ existimas: Mnume inquam.¬
llã ⁊̃ quodͤ ꝯsequens patet. Ex his que ꝯces¬
seram bonos quidẽ poten tes. malos uͦ c̾e̾
necesse est in becilles. Rec te inquid p̃cuiris
idq uti medici sꝑare solent. indiciũ est
erecte iã resistentisq nature. S qm̃ te ad
intelligendũ ipintissimũ ẽ̾e̾ ꝯspitio crebras
iumac̾uabo rationes. Uide enĩ quanta uicio¬

Expanded text:
quidem, inquam. – Si quis igitur pedibus incedere quidem, inquam. – Si quis igitur pedibus incedere ualens ambulet aliusque, cui hoc naturale pedum desit officium, manibus nitens ambulare conetur, quis horum iure ualentior existimari potest? – Contexe, inquam, cetera; nam quin naturalis officii potens eo qui idem nequeat ualentior sit nullus ambigat. – Sed summum bonum, quod aeque malis bonisque propositum boni quidem naturali officio uirtutum petunt, mali uero uariam per cupiditatem, quod adipiscendi boni naturale officium non est, idem ipsum conantur adipisci; an tu aliter existimas? – Minime, inquamest consequens, patet. Ex his enim quae concesseram, bonos quidem potentes, malos vero esse necesse est imbecilles. Recte, inquit, praecurris, idque, uti medici sperare soerectae iam resistentisque naturae. Sed quoniam te ad intellegendum promptissimum esse conspicio, crebras coaceruabo rationes; uide enim quanta uitio
Abbreviated transcription (Latin):
Sic iudetur. Mali uͦ si adipiscerentur quod
appetũt bonũ. mali e̾e nõ possent. Ita est
Cũ gͥ utriq bonũ petãt s hi quidẽ adipis¬
cantur illi uͦ minime. nõ dubiũ est bonoᷤᷤ
quidẽ potentes e̾e̾. qui uͦ mali sũt inbecil¬
les. Quisquis inquã dubitat nec terum
naturã nec ꝯsequentiã potest ꝯsiderare
rationũ. Rursins in quit. Si duo sint qui¬
bus idẽ sełm naturã ꝓpositũ sit. eoꝵq
unus naturali offitio id ipsũ ag̾at atq
ꝑficiat. alt̃ uͥo naturale illud offictum
minue aministrare queat. Alio uͦ mͦ
quã nature ꝯuenit. nõ quidẽ impleat
ꝓpositũ suũ. s imitetur implentẽ. quem¬
nã hoꝵ ualentiorem e̾e dec̾nis: Et si
ꝯiecto in quã quod uelis. planius tñ au¬
dire desidero. Ambulandi inquid motum
scđm naturam ee̾ hominibus nuĩ nega¬
bis: Minime in quã. Eiuisq reipedum
officiũ ee̾ naturale nũ dubitas: le hoc

Expanded text:
Sic uidetur. – Mali uero si adipiscerentur quod Sic uidetur. – Mali uero si adipiscerentur quod appetunt, bonum, mali esse non possent. –Ita est. – Cum igitur utrique bonum petant, sed hi quidem adipiscantur, illi uero minime, num dubium est bonos quidem potentes esse, qui uero mali sint imbecilles? – Quisquis, inquam, dubitat nec rerum naturam nec consequentiam potest considerare rationum. – Rursus, inquit, si duo sint quibus idem secundum naturam propositum sit, eorumque unus naturali officio id ipsum agat atque perficiat, alter uero naturale illud officium minime amministrare queat, alio uero modo quam naturae conuenit non quidem impleat propositum suum sed imitetur implentem, quemnam horum ualentiorem esse decernis? – Etsi coniecto, inquam, quid uelis, planius tamen audire desidero. – Ambulandi, inquit, motum secundum naturam esse hominibus num negabis? – Minime, inquam. – Eiusque rei pedum officium esse naturale num dubitas? – Ne hoc
Abbreviated transcription (Latin):
defiusse ualentiam dubitare nõ possis.
ꝑspicuũ est inquã nec ullomͦ negari queã¬
nõ potest. Quẽ uͦ in quid effecisse quos
uoluerit uideas. nũ ⁊̃ potuisse dubita¬
quisq potest. in eo ualidus. quod uͦ nõ
potest in becillis ee̾ cẽsendus est. fateor
inquã. Mlenisti ne gͥ inquid suꝑioribus
rationibus e̾̃e collectũ intentionẽ ome
uoluntatis humane. que diu̾sis studus
agituir: ad beatitudinẽ festinare : Nemi¬
ni inꝗͣ illud quoq ẽẽ demostratũ. Nũ in qͥt
recordaris beatitudinẽ ipsũ c̾e bonũ eoq
Nmͦ cũ beatitudo petitur ab om̃ibꝰ desi¬
Serari bonũ: Niime inquã recordor
quod id memorie fixũ teneo. Om̃s gͦ houn¬
nes boni parit̾ ac mali indiscreta inten¬
tioẽ ad bonũ ꝑuenire nituntur. Ita inquã
ꝯsequens est. S inquit c̾tũ est ad eptioẽ
boni bonos fieri. Certũ inquã Adipis¬
cuntur inquit gͦ boni quod appetũt.

Expanded text:
defuisse ualentiam dubitare non possis. defuisse ualentiam dubitare non possis. – Perspicuum est, inquam, nec ullo modo negari potest. – Quem uero effecisse quod uoluerit uideas, num etiam potuisse dubitaque potest in eo ualidus, quod uero non potest in hoc imbecillis esse censendus est. –Fateor, inquam. – Meministine igitur, inquit, superioribus rationibus esse collectum intentionem omnem uoluntatis humanae, quae diuersis studiis agitur, ad beatitudinem festinare? – Memini, inquam, illud quoque esse demonstratum. – Num recordaris beatitudinem ipsum esse bonum eoque modo, cum beatitudo petitur, ab omnibus desiderari bonum? – Minime, inquam, recordor, quoniam id memoriae fixum teneo. – Omnes igitur homines boni pariter ac mali indiscreta intentione ad bonum peruenire nituntur? – Ita, inquam, consequens est. – Sed certum adeptione boni bonos fieri? – Certum. – Adipiscuntur igitur boni, quod appetunt? –
Abbreviated transcription (Latin):
UM ego. ꝑape inquã. ut magna ꝓuit¬
tis nec dubito quin possis effic̾e. Tu mͦ
quẽ excitau̾is ne moreris. Primũ gͥ inqͥt
bonis e̾ȩ sẽꝑ ad e̾e potẽtiã. malos cunctis
uiribus ẽ̾e desertos agnoscas licet. quoꝵ
quidẽ alt̾um demostratur ex altõ. Nam cũ
bonũ malũq ꝯtͣria sũt.si bonũ potens ẽẽ
ꝯstiterit. liquet in becillitas mali. At si frã¬
gilitas clarescat mali. boni firmitas nota
est. S uti nr̃ȩ sentẽtie fides habundan¬
tior sit. altutro calle ꝓcedã. nẽ hinc nunc
inde ꝓposita ꝯfirmans. Duo sũt quibꝰ om̃is
humanaꝵ actuũ ꝯstat effectus. Uoluntas
sailicet ae potestas. uo si altum us¬
desit nichil est quod explicari queat. Defi¬
ciente ⁊ eñi uoluntate nec ad greditur
quidẽ quisq quod nõ uułt. At si potestas
absit. uoluntas frustra sit. Quo fit ut
siquẽ: uideas adipisci uelle quod minime
adipiscatur. huic optinendi quod uoluerit

Expanded text:
Tum ego: Papae, inquam, ut magna promitTum ego: Papae, inquam, ut magna promittis! Nec dubito quin possis efficere; tu modo quem excitaueris ne moreris. Primum igitur, inquit, bonis semper adesse potentiam, malos cunctis uiribus esse desertos agnoscas licebit, quorum quidem alterum demonstratur ex altero. Nam cum bonum malumque contraria sint, si bonum potens esse constiterit, liquet inbecillitas mali; at si fragilitas clarescat mali, boni firmitas nota est. Sed uti nostrae sententiae fides abundantior sit, alterutro calle procedam nunc hinc nunc inde proposita confirmans. Duo sunt quibus omnis humanorum actuum constat effectus, uoluntas scilicet ac potestas, quorum si alterutrdesit, nihil est quod explicari queat. Deficiente etenim uoluntate ne aggreditur quidem quisque quod non uult, at si potestas absit uoluntas frustra sit. Quo fit ut, si quem uideas adipisci uelle quod minime adipiscatur, huic obtinendi quod uoluerit
Abbreviated transcription (Latin):
meis ueiculis ⁊̃ reuearis.
unt ⁊ em̃ penne uolueres michi
Iue celsa ꝯscendãtpoli.
Q uas fibi cũ uelox mens indint
T entis ꝑ ossa despicit
Aeris inmensi suꝑat globũ
Nubesq postergñ uidet
Quiq agili motu calet etheris.
T rascẽdit ignis u̾ticẽ
Donec in astri feras surgat domos
Phoebo q ꝯiungat uias
Aut comitetur it̾ gelidi senis
Miles corusci sideris
U e quocũq micans nox pingitur
Reciurat astri circulũ
Atq ũbi iã ex austi fuerit satis¬
ꝑ olũ relinquat extimũ
d orsũ q uelocis p̃mat etͥis
Cõpos uerendi luminis
hic regñ sceptrũ dñs tenet
Orbis q abenas tẽꝑat
Et uolucrẽ cursũ stabilis regit.
Rerũ coruscus arbit̃
huc te si reducẽ referat uia
Quã nc̃ requiris unnemor
hec dices momni patͥa est mͥ
h ic ortus hic sistã gradũ
Quod si teiraꝵ placeat tibi
Noctẽ relictã uisere
Q uos miseri toruos pͥp timent
Cernes tirãnos exules

Expanded text:
meis etiam uehiculis reuertaris. meis etiam uehiculis reuertaris. Sunt etenim pennae uolucres mihi Quae celsa conscendant poli. Quas sibi cum uelox mens induit, Terras perosa despicit, Aeris inmensi superat globum, Nubesque postergum uidet, Quique agili motu calet aetheris, Transcendit ignis uerticem, Donec in astriferas surgat domos Phoeboque coniungat uias Aut comitetur iter gelidi senis Miles corusci sideris, Vel quocumque micans nox pingitur, Recurrat astri circulum Atque ubi iam exhausti fuerit satis, Polum relinquat extimum Dorsaque uelocis premat aetheris Compos uerendi luminis. Hic regum sceptrum dominus tenet Orbisque habenas temperat Et uolucrem currum stabilis regit Rerum coruscus arbiter. Huc te si reducem referat uia, Quam nunc requiris immemor: ' Haec,' dices, ' memini, patria est mihi, Hinc ortus, hic sistam gradum.' Quod si terrarum placeat tibi Noctem relictam uisere, Quos miseri toruos populi timent Cernes tyrannos exules.
Abbreviated transcription (Latin):
illa. Et ee̾t inquic infiniti stuporis om̃ibus¬
q orribiliꝰ mostris. si uti tu extimas intã¬
ti uł ut patris familias diposicissima
domo. uilia uasa colerentur. p̃ciosa sordes¬
cerent. S nõ ita est. lam si ea que paulo
ante ꝯlusa sũt in ꝯuulsa seruantur. ipło¬
de cuiꝰ regna nc̃ loquim᷑ auetore cognosces.
sẽꝑ quidẽ potententes e̾e̾ bonos. malos uͦ
abiectos ee̾ sẽꝑ atq inbecilles. nec sine pena
unquã ee̾ uitia necsine p̃mio uirtutes. Bonis
felitia. malis sẽꝑ infortunata ꝯting̾e. multa¬
q id genus que sopitis querelis firmate
soliditate coiroborent. Q qm̃ u̾e formã bea¬
titudinis me dudũ mostrãte uidisti. quo ⁊̃¬
sita sit agnouisti. decursis om̃ibꝰ que p̃mi¬
tẽ necessariũ. uiã tibi que te domũ renehat
ostendã. Rennas ⁊̃ tue mẽti quibꝰ se in altũ
tolłe possit assigã. ut ꝑturbatiõe depulsa
sospes in patͥam. m̃o ducatu. mea semita

Expanded text:
illa: Et esset, inquit, infiniti stuporis omnibusilla: Et esset, inquit, infiniti stuporis omnibusque horribilius monstris si, uti tu aestimas, in tanti uelut patris familias dispositissima domo uilia uasa colerentur, pretiosa sordescerent. Sed non ita est; nam si ea quae paulo ante conclusa sunt inconuulsa seruantur, ipsode cuius nunc regno loquimur auctore cognosces semper quidem potentes esse bonos, malos uero abiectos semper atque imbecilles, nec sine poena umquam esse uitia nec sine praemio uirtutes, bonis felicia malis semper infortunata contingere multaque id genus, quae sopitis querelis firma te soliditate corroborent. Et quoniam uerae formam beatitudinis me dudum monstrasita sit agnouisti, decursis omnibus quae praemittere necessarium puto, uiam tibi quae te domum reuehat ostendam. Pennas etiam tuae menti quibus se in altum tollere possit adfigam, ut perturbatione depulsa sospes in patriam meo ductu, mea semita,
Abbreviated transcription (Latin):
aec eũ philosophia dignitate uultꝰ
fi oris gͣuitate seruata. leuit᷑ suauit̃
cecinifset: tũ ego. nõdum penitus insiti
meroris oblitus intẽtionẽ dic̾e adhuc aliqͥd
parantis abrupi. Eo inquã u̾i p̃uia lumi¬
nis que usq huc tua fudit oratio cum
sin fpeculatiõẽ diuinatũ tuis rationibꝰ in¬
uicta patuerũt. Eaq mͥ ⁊ si ob inuirie
dolorẽ nuꝑ oblita nõ tñ ante ac prsus igno¬
rata dixisti. S ea ipsa est uł maxma nr̃i
causa m̃roris. quod cũ rerũ bonꝰ rector
existat. uł ee̾ om̃mo mala possint uł in-¬
punita pret̾eãt. iͦuod solũ quanta dignũ
sit amiratiõe ꝓfecto ꝯsidera. at hiuc aliud
maius ad ungitur. Nĩ imꝑante florente¬
q nequitia uirtus nõ solũ p̃mus caret.
uerũ ⁊̃ sceleratoꝵ pedibꝰ subiecta calca¬
tur: ⁊ in loco facinoꝵ supplicia luit. Que
fieri in regno scientis omĩa. potẽtis omĩa.
s bona tantũmͦ uolentis dei. nemo sit᷑is
potest nec admirari nec ꝯqueri. Tum

Expanded text:
aec cum Philosophia dignitate uultus et oris grauitate seruata leniter suauiterque cecinisset, tum ego nondum penitus insiti maeroris oblitus intentionem dicere adhuc aliquid parantis abrupi et: O, inquam, ueri praeuia luminis, quae usque adhuc tua fudit oratio cum sui speculatione diuina tum tuis rationibus inuicta patuerunt, eaque mihi etsi ob iniuriae dolorem nuper oblita non tamen antehac prorsus ignorata dixisti. Sed ea ipsa est uel maxima nostri causa maeroris quod, cum rerum bonus rector exsistat, uel esse omnino mala possint uel impunita praetereant; quod solum quanta dignum sit ammiratione profecto consideras. At huic aliud maius adiungitur; nam imperante florenteque nequitia uirtus non solum praemiis caret, uerum etiam sceleratorum pedibus subiecta calcatur et in locum facinorum supplicia luit. Quae fieri in regno scientis omnia, potentis omnia, sed bona tantummodo uolentis dei nemo satis potest nec ammirari nec conqueri. – Tum
Abbreviated transcription (Latin):
las ut necessaria fiant que diumno lu¬
mine illustrentur. cũ ne homines qui¬
dẽ necessaria faciant e̾e que uideant:
Nũ enĩ qui p̃s entia cͥnis. aliquam eis
necessitatẽ tuus ad dit intuitus : Nim¬
me. Atqui si est diumi humaui q
p̃sentis digna collatio. uti uos ur̃o
hoc teperario p̾senti quedã udetis. ita
ille omĩa suo c̾nit et̾no. uare ħ diu¬
na p̃notio naturã rerũ ꝓ̃pͥ etatẽq non
mutat. Talia q ap̃ se p̾sentia spectat
qualia in tẽpore olim futura ꝓueniẽt.
Necrerũ iuditia cõfundit. unoq suoͤ mẽ¬
tis intuitu necessarie quã nõ necessa¬
rie uẽtura disnoscit. Sicuti cũ uos
parit̾ ambulare in t̾ra hominẽ. ⁊ oriri
in cęlo solẽ uidetis. quãquã simł utrũq
ꝯspectũ tñ discͥnitis ⁊ hoc uoluntariuĩ
illud e̾e̾ necessariũ udieatis. Ita gͦ cunc¬
ta despiciens diumꝰ intutus qualitatem
Iuo fit ut hoc nõ sit opimo s ueritate

Expanded text:
las ut necessaria fiant quae diuino lulas ut necessaria fiant quae diuino lumine lustrentur, cum ne homines quidem necessaria faciant esse quae uideant? Num enim quae praesentia cernis, aliquam eis necessitatem tuus addit intuitus? Minime. Atqui si est diuini humanique praesentis digna collatio, uti uos uestro hoc temporario praesenti quaedam uidetis, ita ille omnia suo cernit aeterno. Quare haec diuina praenotio naturam rerum proprietatemque non mutat taliaque apud se praesentia spectat qualia in tempore olim futura prouenient. Nec rerum iudicia confundit unoque suae mentis intuitu tam necessarie quam non necessarie uentura dinoscit; sicuti uos cum pariter ambulare in terra hominem et oriri in caelo solem uidetis, q hoc voluntarium, illud esse necessarium judicatis. Ita igitur cuncta despiciens divinus intuitus, qualitatem Quo fit, ut hoc non sit opinio, sed veritate
Abbreviated transcription (Latin):
quibuscũq ꝯngerit id p̃stat ut ẽe
uiodcantur. qͥm̃ ũ man̾s nõ poruit
infinitũ tẽporis it̃ airipuit. Eoq mͦ factũ
est. ut ꝯtinuaret eundo uitã cuiꝰ plenitudi¬
nẽ ꝯpleti nõ ualuit ꝑmanẽdo. Itaq si dig¬
na rebus nõra uelimus in tẽpere i pon̾e¬
platonẽ sequẽtes. din quidẽ et̃nũ mun¬
dii uͦ dicamus ẽe ꝑpetuũ. m̃ gͥ om̃e¬
iudiciũ seđm sui naturã que sibi sub¬
iecta sut ꝯp̃hendit. Est autẽ deo sẽꝑ
et̃nus. ac p̾sentaruis status. Scientia
nẽ. in sue manet simplicitate p̃sen¬
tie. uifinita q p̃t̃iti ac futuri spatia
ꝯplectens. omĩa quasi gerantur in sua
simplici cognitiõe ꝯsiderat. Itaq si
p̃sentiam pensare uelis. qua cuncta
aisnoseit. nõ e̾e̾ p̃scientiã quasi futuri.
s scientiam nũ quã defficientis instan¬
tie rectius estimabis. Unde nõ preuidẽ
infimis ꝯstituta. quasi ab excelso rerũ

Expanded text:
quibuscumque contigerit id praestat ut esse quibuscumque contigerit id praestat ut esse uideantur. Quoniam uero manere non potuit, infinitum temporis iter arripuiest ut continuaret eundo uitam cuius plenitudinem complecti non ualuit permanendo. Itaque si digna rebus nomina uelimus imponere, Platonem sequentes deum quidem aeternum, mundum uero dicamus esse pejudicium secundum sui naturam, quae sibi subjecta sunt, comprehendit; est autem Deo semper aeternus, ac praesentarius status: scientia nem, in suae manet simplicitate praesentiae, infinitaque praeteriti ac futuri spatia complectens, omnia, quasi jam gerantur, in sua simplici cognitione considerat. Itaque si praesentiam pensare velis, qua cuncta dignoscit, non esse praescientiam quasi futuri, sed scientiam nunquam deficientis instantiae rectius aestimabis. Unde non praevideninfimis constituta, quasi ab excelso rerum
Abbreviated transcription (Latin):
platoni. hunc mundũ nec habuisse ii¬
ciũ tẽporis. necͥ abiturum ee defectum.
hoc nͦ ꝯditore ꝯditũ mundũ. fieri eoet̃¬
nũ putant. Aliud est enĩ int̾minabilẽ
duci uitam. quod mundo plato tribuit.
aliud int̾minabilis uite. totã parit̃
ꝯplerum ee̾ p̾sentiã. quod diuine m̃tis
rebus autiquior uideri debet tpr̃is
quantitate. s simplicis potius ꝓͥetate
nature. Hunc enĩ uite immobilis
p̃sentariũ statũ. infinitus ille tẽporaliũ
rerũ motus imitatur. Cũq enĩ effin¬
g̾e atq equare nõ possit. ex inmobilita¬
te defic̃ inmotũ. ex simplicitate p̃sentie
Aecrescit in infinitã futuri ac p̃tĩti
quantitatẽ. Et cũ totã parit᷑ uite sue
plenitudinẽ nequeat possidere. hoc ipso
quod aliquo mͦ nũ quã ee̾ desinit. aluo
quod implere atq expͥm̾e nõ potest.
aliquatenꝰ uidetur emulari. alligans
se ad qualẽcũq p̃sentiã huiꝰ exigui

Expanded text:
Platoni mundum hunc nec habuisse iniPlatoni mundum hunc nec habuisse initium temporis nec habiturum esse defectum, hoc modo conditori conditum mundum fieri coaeternum putant. Aliud est enim per interminabilem duci uitam, quod mundo Plato tribuit, aliud interminabilis uitae totam pariter complexum esse praesentiam, quod diuinae mentis rebus antiquior uideri debet temporis quantitate sed simplicis potius proprietate naturae. Hunc enim uitae immobilis praesentarium statum infinitus ille temporalium rerum motus imitatur cumque eum effingere atque aequare non possit, ex immobilitate deficit in motum, ex simplicitate praesentiae decrescit in infinitam futuri ac praeteriti quantitatem, et cum totam pariter uitae suae plenitudinem nequeat possidere, hoc ipso quod aliquo modo numquam esse desinit illud quod implere atque exprimere non potest aliquatenus uidetur aemulari alligans se ad qualemcumque praesentiam huius exigui
Abbreviated transcription (Latin):
diuinã scientiã q patefecerit. Det̾nitas
gͥ est int̾minabilis uite tota simul ⁊
ꝑfecta simul possesio. quod ex collatiõe
cerporaliũ clarius liquet. Nam quie¬
quid iuuit in tpr̃e. id presens factũ¬
dẽ nõdum ap̃hendit. esternũ uͦ iam
ꝑdidit. In hodierna quoq uita nõ am¬
plius inuitis. quã in illo mobili transi
censuit aristotiles. nec ceꝑit uniquam
ẽẽ nec desinat. uita q eiꝰ cũ tẽpeus infi¬
nitate tendatur. nõdũ tñ tale est ut
et̾nũ iure credatur e̾e. Nõ eñi totũ si¬
mul infinite licet uite spatiũ cõpre¬
henderit atq ꝯplectitur. s futura nõ¬
dũ transacta iam nõ ht̃. Quod gͥ iit̾¬
minabilis uite plenitudinẽ totã parit̃
ꝯp̃hendit ac possidet. eui neq fu uri
quiç quã abłit. nec p̃t̃iti fluxerit. id
et̾ium ẽẽ uire pibetur. Ioq necesse est
⁊ sui ꝯpos presens sibi seꝑ asistere. ⁊ infi¬
tẽ. Uñ nõ recte quidã qui audiũt iusum

Expanded text:
ivinam, scientiamque patefecerit. Aeternitas igitur est, interminabilis vitae tota simul et perfecta possessio. Quod ex collatione temporalium clarius liquet. Nam quidquid vivit in 10 tempore, id praesens a prdem nondum apprehendit hesternum uero iam perdidit; in hodierna quoque uita non amplius uiuitis quam in illo mobili transitcensuit Aristoteles, nec coeperit umquam esse nec desinat uitaque eius cum temporis infinitate tendatur, nondum tamen tale est ut aeternum esse iure credatur. Non enim totum simul infinitae licet uitae spatium comprehendit atque complectitur, sed futura nondum, transacta iam non habet. Quod igitur interminabilis uitae plenitudinem totam pariter comprehendit ac possidet, cui neque futuri quicquam absit nec praeteriti fluxerit, id aeternum esse iure perhibetur idque necesse est t sui compos praesens sibi semper assistere et infitem. Vnde non recte quidam, qui cu
Abbreviated transcription (Latin):
Iue uarus uideas liceat omĩa discrepare formis
ꝓͥna tñ faties hebetes ualet ingͣuare sẽsus¬
U nica gens hominũ celsũ leuat altuis cacum̃
Atq leuis recto stat corpore despic̃ q terras
Haec nͥ t̾renꝰ male dsipis amonet fig᷑as
Iui recto eęlũ uultu petis exerisq frõtẽ
Insublime feras animũ qͦ ne gͣuata pessũ
Inferior siderat mens corpore celsus leuato
hendentiũ natura cognoscitur.
intueamur nẽ quantũ fas est quis
sit diuine substantie status. ut que nã
scientie᷑ eus sit possimus agnoscere

Expanded text:
Quae uariis uideas licet omnia discrepare formis, Quae uariis uideas licet omnia discrepare formis, Prona tamen facies hebetes ualet ingrauare sensus. Vnica gens hominum celsum leuat altius cacumen Atque leuis recto stat corpore despicitque terras. Haec nisi terrenus male desipis, admonet figura, Qui recto caelum uultu petis exserisque frontem, In sublime feras animum quoque, ne grauata pessum Inferior sidat mens corpore celsius leuatohendentimn natura cognoscitur, iutueamur nunc quantum fas est, quis sit diuinae substantiae status, ut quaenam etiam scientia eius sit, possimus agnoscere
Abbreviated transcription (Latin):
cipes sumꝰ. ita diuine iudiciũ mẽtis
habere possemꝰ. sic̃ imaginationẽ sensũ¬
q ratiomi cedere opart̾e iudie auimus
sic diuine sese menti humanã simiite¬
re rationẽ iustissimũ censeremꝰ. Quare
in illius sũme intelligentie cac umen
si possumus erigam᷑. Illic enĩ ratio iude¬
bit quod inise nõ pot̃ intueri. Id autẽ
est quo nam modo ⁊̃ que cͥcos exitus
nõ habent. c̾ta tñ uideat ac de finita
p̃notio. neq id sit opinio. s sũme potiꝰ
scientie. nullis t̾minis inelusa sim¬
plicitas.
uã uarus terras animalia ꝑmaneat figͣcͥs
ħãq alia extẽto sũt coꝵꝑe pulu̾ẽq uerrũt
Cõtinuũq tͣhũt ui pectoris incitata sulcũ.
S ũt quibꝰ alaꝵ leuitas uaga ũberet q uẽtos
R liquido longi spacra etħiᷤ enatet uolatu
hec p̃ssisse solo uestigia gressibusq gaudẽt
Uel uiridis campos trãs mit̾ẽ uł subire siluas

Expanded text:
cipes sumus, ita divinae judicium mentis cipes sumus, ita divinae judicium mentis habere possemus, sicut imaginationem sensumque lationi cedere oportere iudicauimus, sic diuinae sese menti humanam submittere rationem iustissimum censeremus. Quare in illius summae intellegentiae cacumen, si possumus, erigamur; illic enim ratio uidebit quod in se non potest intueri, id autem est, quonam modo etiam quae certos exitus non habent, certa tamen uideat ac definita praenotio neque id sit opinio sed summae potius scientiae nullis terminis inclusa simplicitas. Quam uariis terras animalia permeant figuris! Namque alia extento sunt corpore puiueremque uerrunt Continuumque trahunt ui pectoris incitata sulcum, Sunt quibus alarum leuitas uaga uerberetque uentos Et liquido longi spatia aetheris enatet uolatu, Haec pressisse solo uestigia gressibusque gaudent Vel uirides campos transmittere uel subire siluas.
Abbreviated transcription (Latin):
refragentur. nichil eẽ illud uniu̾sale
dicentes. quod sese intueri ratio putet.
Quod enĩ sensibile uł imaginabile est. id
uniu̾sũ eẽ nõ pot̃. Aut gͥ rationis uerũ
eẽ iudiciũ nequaquã ẽ̾e sensibile. aut
qm̃ sibi notũ sic plura sensibus ⁊ imagi¬
natioi ẽe subiecta. manẽ ꝯceptionẽ ee ra¬
tionis. que quod sensibile sit ac singula¬
re. quasi quasdam uni̾sale ꝯsideret. Ad
hec si ratio ꝯtͣ respondeat se quꝗdẽ ⁊ ad
quod sensibile ⁊ quod imaginabile sit
excedere. de rerũ uͦ cognitiõe firmiori
potuᷤ ꝑfectioriq uiditio eẽ credendũ.
n huiꝰ modi gͥ lite nos quibꝰ tam ratioci¬
nandi quã imaginandi ⁊̃ senciendiq
ratio diumã intelligentiã futura nͥ
ut ipsa cognoscit nõ putat intueri.
Nam ita disseris. siqua c̾tos ac necessarios
nulla est p̃ scientia. quã si ⁊̃ in his ee̾
credamꝰ. nichil erit quod nõ ex necessi¬
tate ꝓueniat. Si gͣ uti rationis parti¬

Expanded text:
refragentur, nihil esse illud uniuersale refragentur, nihil esse illud uniuersale dicentes quod sese intueri ratio putet? Quod enim sensibile uel imaginabile est, id uniuersum esse non posse; aut igitur rationis uerum esse iudicium nec quidquam esse sensibile, aut quoniam sibi notum sit plura sensibus et imaginationi esse subiecta, inanem conceptionem esse rationis quae quod sensibile sit ac singulare quasi quiddam uniuersale consideret. Ad haec, si ratio contra respondeat se quidem et quod sensibile et quod imaginabile sit excedere: de rerum vero cognitione, firmiori potius, perfectiorique judicio esse credendum. In hujusmodi igitur lite, nos, quibus tam ratiocinandi, quam imaginandi etiam, sentiendratio divinam intelligentiam futura, nisi ut ipsa cognoscit, non putat intueri. Nam ita disseris, si quae certos ac necessarios nulla est praescientia, quam si etiam in his esse credamus, nihil erit, quod non ex necessitate proveniat. Si igitur, uti rationis parti
Abbreviated transcription (Latin):
Uos si in corporibꝰ sentĩendis. quãuis
afficiãt instrum̃ta sensuũ forin secus
obiecte qualitates. animiq agentis
uigorẽ. passio corporis ante cedat que in
se actũ m̃tis ꝓuocet excitet q int̾im
quiescentis intͥnsecus formas: si inisen¬
cien  in quã carperibꝰ animꝰ nõ passioẽ
insignit᷑. s exsuaui subiectã corpori iudi¬
cat passioẽ: quantomagͥs ea q̃ cuncti s
corpoꝵ affectionibꝰ absoluta sũt. idis¬
c̾nendo. nõ obiecta extrinsecus sequũ¬
tur. s actũ sue mentis expediũt. hac itaq
ratioẽ multiplices satioẽs du̾sis ac
differentibus cessere substantus. Sensꝰ
enĩ solus cunctis aluis cognitionibꝰ destitutꝰ¬
: ĩmobilibꝰ amãtibꝰ cessit. Iualeᷤ ͥ che
maris queq alia saxis herentia nut̾ũ¬
tur. Imaginatio uͦ mobilibus beluis.
quibꝰ iam in e̾e̾ fugiendi appetendiue
aliquis uidetur affectus. Natio uͦ huma¬
ni tantũ generis est. sic̃ intelligentia
sola diuini. Quofit ut ea noticia cetis

Expanded text:
uod si in corporibus sentiendis, quamuis afficiant instrumenta sensuum forinsecus obiectae qualitates animique agentis uigorem passio corporis antecedat quae in se actum mentis prouocet excitetque interim quiescentes intrinsecus formas, si in sentiendis, inquam, corporibus animus non passione insignitur, sed ex sua ui subiectam corpori iudicat passionem, quanto magis ea quae cunctis corporum affectionibus absoluta sunt, in discernendo non obiecta extrinsecus sequuntur, sed actum suae mentis expediunt? Hac itaque ratione multiplices cognitiones diuersis ac differentibus cessere substantiis. Sensus enim solus cunctis aliis cognitionibus destitutus immobilibus animantibus cessit quales sunt conchae maris quaeque alia saxis haerentia nutriuntur, imaginatio uero mobilibus beluis quibus iam inesse fugiendi appetendiue aliquis uidetur affectus, ratio uero humani tantum generis est sicut intellegentia sola diuini. Quo fit ut ea notitia ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
nas q pponũt. Manet ⁊̃ spectator desuꝑ¬
cunctoꝵ p̃sciꝰ ds̃. uisionisq eiꝰ p̃sens
sẽꝑ et̾nitas cũ nr̃oꝵ actuũ futura quali¬
tate ꝯcuirit. bonis p̃mia malis suppli¬
cia dispensans. Ned frustra sãt in deo
posite spes p̃cesq que eum recte sunt.
in effic aces ee nõ possũt. Adu̾samini gͥ
uicia. colite uirtutes. ad rectas spes
animũ subleuate. humiles p̃ces in exa¬
celsa porrigite. Magna uobis est si di¬
simulare nõ uultis. necessitas indicta
ꝓbitatis. cũ ante occłos agitis udi is

Expanded text:
nasque proponunt. Manet nasque proponunt. Manet isionisque eius praesens semper aeternitas cum nostrorum actuum futura qualitate concurrit bonis praemia malis supplicia dispensans. Nec frustra sunt in deo positae spes precesque; quae cum rectae sunt, inefficaces esse non possunt. Auersamini igitur uitia, colite uirtutes, ad rectas spes animum subleuate, humiles preces in excelsa porrigite. Magna uobis est, si dissimulare non uultis, necessitas indicta probitatis, cum ante oculos agitis iudicis
Abbreviated transcription (Latin):
te inuarias actiões liħa uoluntate ꝯuer¬
terii. Iuio gͥ in quies: Exmane dispo¬
fitioẽ sciencia diuina. mutabitur. ut
cũ ego no hoc nc̃ illud ułim. illa quoq
noscẽdi uices alt̾nare uideat᷑: Mimi¬
me. Om̃e nãq futurũ diunꝰ p̾ciur it
renoeat. Nec alt̾nat ut
extimas nõ hoc nẽ illud p̃nos¬
cendi uice. s uno ictu mutationes tuas
manens p̾uenit atq ꝯplectitur. quã ꝯpre¬
hendi omĩa uidendiq p̃sentiã. nõ erfutu¬
raꝵ ꝓ uentu rerũ. s ex ꝓpͥa ds̃ simplicita¬
te sortitus est. Er quo ilbrid quoq resolui¬
tur. quod paulo ante posiusti. indignũ
ee̾ si scientie dei causam futura nr̃a p̃sta¬
re dicantur. Hec enĩ scientie uis p̃senta¬
ria notioe cuncta ꝓspitiens uł cõplec¬
tens. rebus modũ om̃ibꝰ ipsa ꝯstituit.
Bichil u̾ posterioribꝰ debet. Iue cũ ita
sint. manet intemerata mortalibus
arbitru lib̾tas. Hec unque leges lolu¬
tis om̃i necessitate uoluptatibꝰ p̃mia pe¬

Expanded text:
te in uarias actiones libera uoluntate conuerteris. Quid igitur inquies? Ex meane dispositione scientia diuina mutabitur, ut cum ego nunc hoc nunc aliud uelim, illa quoque noscendi uices alternare uideatur? Minime. Omne namque futurum diuinus praecurrit ac revocat. Nec alternat, ut existimas, nunc hoc, nunc illud praenoscendi vices; sed uno ictu mutationes tuas manens praevenit atque complectitur. Quam comprehendendi omnia uisendique praesentiam non ex futurarum prouentu rerum, sed ex propria deus simplicitate sortitus est. Ex quo illud quoque re- soluitur quod paulo ante posuisti indignum esse, si scientiae dei causam futura nostra praestare dicantur. Haec enim scientiae uis praesentaria notione cuncta complectens rebus modum omnibus ipsa constituit, nihil uero posterioribus debet. Quae cum ita sint, manet intemerata mortalibus arbitrii libertas nec iniquae leges solutis omni necessitate uoluntatibus praemia poe
Abbreviated transcription (Latin):
Nã curtantas lubrica uersat.
Fortuna uices : premit insontes.
Pebita sceleri noxia poena.
At ꝑuersi resident celso.
Mores solio. sãctaq calcant
In iusta uice colla nocentes.
Lat& obscuris cõdita uirtus.
Clara tenebris: iustusq tulit
Crimen iniqui
N il ꝑuiria nichil noc& ipsis.
E raus m̃datii cõpta colore.
S cũ libuit uiribus uti.
Quos innumeri metirũt ppłi.
Oiã miseros respice t̾ras.
Quisquis rerũ foedera nectis.
Oꝑis tanti pars nõ uilis.
Rapidos rector cõprime fluctus.
& quo cęlũ regis in mensũ.

Expanded text:
Nam cur tantas lubrica uersat Nam cur tantas lubrica uersat Fortuna uices? Premit insontes debita sceleri noxia pena, at peruersi resident celso mores solio sanctaque calcant iniusta uice colla nocentes. Latet obscuris condita uirtus clara tenebris iustusque tulit crimen iniqui. Nil periuria, nil nocet illis fraus mendacii compta colore, sed cum libuit uiribus uti, quos innumeri metuunt populi O iam miseras respice terras, quisquis rerum federa nectis! Operis tanti pars non uilis Rapidos, rector, conprime fluctus et quo celum regis inmensu
Abbreviated transcription (Latin):
leticiaq fluitantes. Pditissimũ quẽq nouiᷤ
delationũ fraudib imminentẽ. iacere bonos
endũ uͦ p̃miis incitari In sontes nõ modo secu¬
ritate. uerũ ipsa &̾ defensione pͥuatos. Ita¬
lib& exclamare.
stelliferi cõditor. orbis.
Qui ꝑpetuo nixis solio.
Rapido cęlũ tbine uersas.
Legẽq pati sidera cogis:
Ut nunc pleno lucida cornu.
Potis frĩs obuia flãmis:
Cõdat stellas luna minores.
Uunc obscuro pallida cornu.
It qui prime tẽpore noctis.
Q get algentes hesperus ortus:
Solitas iterũ mutat habenas.
Phebi pallens lucifer ortu.
Tu frondifluefrigore brunre
Stringis lucẽ breniore mora.
Tu cũ feruida uenerit astas
Agiles noctis diuidis horas.
Ut quas boreȩ sp̃c aufert.
Reueat mitis ⁊ephirus frondes.
Queq arcturus semina uidit.
Siruis altas urat segetes.
Nichil antiqua lege solutũ.
Uinquit ꝓͥȩ stationis opus.
Omnia certo fine gribernãs:
Merito rector. cohibere modo.

Expanded text:
laetitiaque fluitantes, perditissimum quemque nouis laetitiaque fluitantes, perditissimum quemque nouis delationum fraudibus imminentem, iacere bonos endum uero praemiis incitari, insontes autem non modo securitate uerum ipsa etiam defensione priuatos. Italibet exclamare: O stelliferi conditor orbis, qui perpetuo nixus solio rapido caelum turbine uersas legemque pati sidera cogis, ut nunc pleno lucida cornu totis fratris obuia flammis condat stellas luna minores, nunc obscuro pallida cornu et qui primo tempore noctis agit algentes Hesperus ortus, solitas iterum mutet habenas Phebi pallens Lucifer ortu. Tu frondiflue tempore brume stringis lucem breuiore mora; tu cum feruida uenerit estas agiles noctis diuidis horas. ut quas Boree spiritus aufert referat mitis Zephirus frondes, queque Arcturus semina uidit, Syrius altas urat segetes: Nichil antiqua lege solutum linquit proprie stationis opus. Omnia certo fine gubernas gubmerito rector cohibere modo.
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ dete tanti criminis fidẽ capiunt. atq
hoc ipso uidebimur affines fiusse maleficio.
qͦd tuis imbuti disciplinis. tuis instituti
moribꝰ sumꝰ. Ita nõ est satis nichil michi
tnam᷑ fuisse reuerentiam. nisi ultrotu
mea pociꝰ offensione lacereris. At uͦ hic
&̃ nrĩs malis cumulus accedit qͦd existi¬
matio plurimoꝵ. nõ rer̃ merita s fortunȩ̨
expectat euentũ. Ea q tantũ uidicat
eẽ ꝓuisa.que felicitas cõm̃dauerit. Quo
fit ut existimatio bona: prima omĩũ
deserat infelices. Qnũc ppłi rumores.
Qͣ dissonȩ multiplicesq sententiȩ. pig&
reminisci Hoc tantũ dixerĩ. ultimã esse
adu̾se fortunȩ sarcinã. qđ dũ miseris ali¬
quod crim̃ affigitur. que ꝑfer̃ meruisse
credunt᷑. Et ego qͥdẽ bonis omĩbꝰ pulsa
dignitatibꝰ exutꝰ existimatione fedatus.
obbeneficiũ suppliciũ tuli. Uidere aut̃
uideor. nefarias sceleratoꝵ. officinas. gaudio

Expanded text:
uero de te tanti criminis fidem capiunt atque uero de te tanti criminis fidem capiunt atque hoc ipso uidebimur affines fuisse maleficio quod tuis imbuti disciplinis, tuis instituti moribus sumus. Ita non est satis nihil mihi tuam profuisse reuerentiam nisi ultro tu mea potius offensione lacereris. At uero hic etiam nostris malis cumulus accedit quod existimatio plurimorum non rerum merita sed fortunae spectat euentum eaque tantum iudicat esse prouisa quae felicitas commendauerit; quo fit ut existimatio bona prima omnium deserat infelices. Qui nunc populi rumores, quam dissonae multiplicesque sententiae, piget reminisci; hoc tantum dixerim ultimam esse aduersae fortunae sarcinam quod, dum miseris aliquod crimen affingitur, quae perferunt meruisse creduntur. Et ego quidem bonis omnibus pulsus, dignitatibus exutus, existimatione foedatus ob beneficium supplicium tuli. Videre autem uideor nefarias sceleratorum officinas gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
in defensi. obstudiũ ꝓpensiꝰ insenatũ: morti
ꝓscriptioniq dapnam. Omeritos desimili dico¬
crimine neminẽ posse cõuinci. Cuiꝰ dignita¬
tẽ reatus ipsi etiã qui detulere uidĩt quã
uti alicuiꝰ sceleris amixtione fuscarẽt. obabitũ
dignitatis sacrilegio me conscientiã polluisse
mtiti sũt. At qui & tu insita nobis omnem
rerũ mortaliũ cupidinẽ de nr̃i animi sede
pellebas : & subtuis oculis sacrilegio locũ ẽẽ
fas nõ erat. Instillabas enĩ auribꝰ cogitationi¬
beo sotidie meis phitagoricũ illuo. E n¬
Y O Y S HO N. nec cõueniebat uilissimoꝵ.
me sꝑttuũ p̃sidia captare. quẽ tu in hanc
excellentiã componebas. ut cõsimilẽ dõfac̾es
P reterea penctral in nocens. honestissi moꝵ
coetus amicoꝵ. socer &iã sãctus & ȩque
actu ipso reuerendꝰ: ab omĩ nos huiꝰ crimi¬
nis suspicione defendũt. Sed .o. nefas. Illi

Expanded text:
indefensi ob studium propensius in senatum morti indefensi ob studium propensius in senatum morti proscriptionique damnamur. O meritos de simili crimine neminem posse conuinci! Cuius dignitatem reatus ipsi etiam qui detulere uiderunt; quam uti alicuius sceleris ammixtione fuscarent, ob ambitum dignitatis sacrilegio me conscientiam polluisse mentiti sunt. Atqui et tu insita nobis omnem rerum mortalium cupidinem de nostri animi sede pellebas et sub tuis oculis sacrilegio locum esse fas non erat. Instillabas enim auribus cogitationibusque cotidie meis Pythagoricum illud ἕπου θεῷ. Nec conueniebat uilissimorum me spirituum praesidia captare, quem tu in hanc excellentiam componebas ut consimilem deo faceres. Praeterea penetral innocens domus, honestissimorum coetus amicorum, socer etiam sanctus et aeque ac tu ipsa reuerendus ab omni nos huius criminis suspicione defendunt. Sed - O nefas! Illi
Abbreviated transcription (Latin):
tii cõmunis maiestatis crim̃ in albinũ dela.¬
tum adcunctũ senatiis ordinẽ trans feire
moliret᷑. uniuersi innocentiã senatꝰ quanta
mei ꝑiculi securitate defenderĩ. Seis me
hec & uera proferre. & nulla unꝗͣ mĩ lau.¬
St iactasse. Minuti enĩ quod ammodo se
ꝓb antis conscientie secretũ quociens osten¬
tando quis factũ recip̃ fame p̃ciũ. S in nocen¬
tiã nr̃am qͥs exceꝑit euentus uides prouere
uirtutis p̾miis falsi sceleris poenas slibimus
& euiꝰ unquã ficinoris manifesta cofessio tta ui¬
dices habuit inseueritate cõcordes ut non
aliquos uel ipse ingenii error humani. uel
fortue cõditio cunctis mortalibꝰ incerta sub¬
muter&: Si inflamare sacras aedes uoluisse.
si sacerdotes impio iugulare gladio. si bonis
omĩbꝰ necẽ struxisse dicerem᷑. p̾sentẽ tñ sen¬
tentia cõfessũ me cõmuctũ ue puiniss&. Nũc
quingentis fere passuiũ milibꝰ ꝓcul moti atq

Expanded text:
tii communis maiestatis crimen in Albinum delatii communis maiestatis crimen in Albinum delatae ad cunctum senatus ordinem transferre moi iretur, uniuersi innocentiam senatus quanta mei periculi securitate defenderim. Scis me haec et uera proferre et in nulla umquam mei laude iactasse; minuit enim quodam modo se probantis conscientiae secretum, quotiens ostentando quis factum recipit famae pretium. Sed innocentiam nostram quis exceperit euentus uides; pro uerae uirtutis praemiis falsi sceleris poenas subimus. Eccuius umquam facinoris manifesta confessio ita iudices habuit in seueritate concordes ut non aliquos uel ipse ingenii error humani uel fortunae condicio cunctis mortalibus incerta summitteret? Si inflammare sacras aedes uoluisse, si sacerdotes impio iugulare gladio, si bonis omnibus necem struxisse diceremur, praesentem tamen sententia, confessum tamen conuictumue punisset; nunc quingentis fere passuum milibus procul muti atque