comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerũt auulgo intligi ¶In phos uestros ĩi quãdo incidi deceptꝰ in ditiby libeo¬
rum ꝙ tere sunt scripti de reb notis & illiutrib deiuitute de iusticia de ho¬
uritur de uoluptate uertorũ prorius nlłm intligo ita it angustis & concissis
disputaciones illigati.
Setas ominĩo q̃i auia aueda sigua locutos nõ amor artingere. Cum his¬
sme ut dixi obiector qui res gestas aut qui oracioes scripierũt iuas aut
qui ita locuntur ut uideantur uoluisse nobis qui nõ sumꝰ eruditusimi taũi¬
ued iea illuc redeo: Nidetis ne quãtũ sit munus oratoris histuria: haua sa
Dan flumĩs puicionis & uarietate maximũ ¶Neq c̃ã repio usq̃ seporatim in
storie legem ne quud faisi dicere audeat: deinde nequid uere tatere nõ iudeat ne
qua supicio gratie uit inscribendo: neq siniultatis hec sciuicet tandimenta notas
omib. Ip̃a au̾t eredificacio posita ÷ͥ mreb & uerbis. Rerũ racio ordinẽ tempoꝵd

Expanded text:
ulgo intellegi: in philosophos vestros si quando incidi, deceptus indicibus librorum, qui sunt fere inscripti de rebus notis et inlustribus, de virtute, de iustitia, de honestate, de voluptate, verbum prorsus nullum intellego; ita sunt angustis et concisis disputationibus inligati; poetas omnino quasi alia quadam lingua locutos non conor attingere. Cum eis me, ut dixi, oblecto, qui res gestas aut orationes scripserunt suas aut qui ita loquuntur, ut videantur voluisse esse nobis, qui non sumus eruditissimi, familiares. Sed illuc redeo: videtisne, quantum munus sit oratoris historia? Haud scio an flumine orationis et varietate maximum; neque eam reperio usquam separatim insstoriae legem, ne quid falsi dicere audeat? Deinde ne quid veri non audeat? Ne quae suspicio gratiae sit in scribendo? Ne quae simultatis? Haec scilicet fundamenta nota sunt omnibus, ipsa autem exaedificatio posita est in rebus et verbis: rerum ratio ordinem temporum
Abbreviated transcription (Latin):
nec te quidem Antimi muitũ scriptitanẽ arbitror. Tum ułe qĩ uero inꝗt
non ea precipiam aliis que michi ip̃i deuunt. Sed tamen ne tabulas quide
cnacr̃ exitimor. Terũ & inlxx ex re faniliari mea & in eo ex ilo ꝙ dico q̃¬
tulum id cumq est quid t̾aciã iudicra rõt. ¶ Ato ẽẽ mnͥ muttos indemꝰ qui ne¬
minem mnutemur & suapte natura ꝙ ueliit une cuiꝰ nĩ maituine aniseqͣt

Expanded text:
ne te quidem, Antoni, multum scriptitasse arbitror.' Tum ille 'quasi vero' inquit ne te quidem, Antoni, multum scriptitasse arbitror.' Tum ille 'quasi vero' inquit 'non ea praecipiam aliis, quae mihi ipsi desint: sed tamen ne tabulas quidem conficere existimor: verum et in hoc ex re familiari mea et in illo ex eo, quod dico, quantulum id cumque est, quid faciam iudicari potest. Atque esse tamen multos videmus, qui neminem imitentur et suapte natu
Abbreviated transcription (Latin):
obscurati est & euanuit alia quedam aitendi moliori at renusiora gña uigu¬
erunt Inde demochares quem auit sororis tilium fuisse de mostris. Tum pha¬
leriꝰ ule demetriꝰ omium istoꝵ me sentencia politissimꝰ aliiq eoꝵ suniles extitert
que ñ uolemus usq ad toe tempus ꝓsequi mtligemus ut ixdie Aiabandense
ullum menedenũ & es tratrem hierodi quos ego udiui cota imitetur aña uc
semp tiunẽ aliquem cuiꝰ se iuites pleriq ẽe uellet. Hanc igitur inniitudiẽ
⁊ iuitatioe ansequi uol& tũ exercitatioĩm crebis atu mignis tum ĩcribendi ma
xie ꝓsequatur ¶ Quõa si noster Suipiciꝰ fatere iuito eiꝰ oricio eẽt prenior
Inqua nũc interdum ut interbis rustici ĩol&̾ dicẽ in iũma ulrrtate ineit iurł¬
tes quedam que ituo de pascenda eit.
Ie Sulpicius me mudẽ inquit recte manes. idq nuchi gritu est. S

Expanded text:
obscurata est et evanuit, alia quaedam dicendi molliora ac remissiora genera viguobscurata est et evanuit, alia quaedam dicendi molliora ac remissiora genera viguerunt. Inde Demochares, quem aiunt sororis filium fuisse Demostheni; tum Phalereus ille Demetrius omnium istorum mea sententia politissimus, aliique horum similes exstiterunt. Quae si volemus usque ad hoc tempus persequi, intellegemus, ut hodie etiam Alabandensem illum Meneclem et eius fratrem Hieroclem, quos ego audivi, tota imitetur Asia, sic semper fuisse aliquem, cuius se similis plerique esse vellent. Hanc igitur similitudinem qui imitatione adsequi volet, cum exercitatixime persequatur; quod si haec noster Sulpicius faceret, multo eius oratio esset pressior; in qua nunc interdum, ut in herbis rustici solent dicere in summa ubertate, inest luxuries quaedam, quae stilo depascenda est.' Hic Sulpicius 'me quidem' inquit 'recte mones, idque mihi gratum est; sed
Abbreviated transcription (Latin):
fere sunt quocum quidẽ scripta crmtent picies atie ncaiuiteo ac liuu
ner& ad imutandum. Coniecti st̃ hos cricias Tixramenes iysias młta
usie s̃cripta sł non ulła aircie detheramene audiuimus. omnes & tũ
retinelũt illum perieli sucum Sed erat paulo uberiore fulo ecce tibi exort¬
eit socrates magister istorũ om̃iu auꝰ eludo tamqͣ ex equo traiaño in¬
numeri principes exierunt. Sed coruͥ in pompa ꝑtim inacie illustres ẽẽ
uoluerũt. Itaq & illi theopomipi ephori philisti nauerater multiq alii natu¬
ris differrunt uoluntate autem sitles sunt & intersese & magistri & hi qui
se ad causas contiuerunt ut demostenes iuperides licurgus aschines dmarchus
alii qz complures &e si ip̃i inter se pares non tuerut tamen t mmnes in eodem iu¬
tatis mnutande grnere ueriati quorũ qͣ diu maniit initicia tum du genus ista
dicendi studium qz iuxit. posteiq̃ͣ ertiuctis his omnis rorũ memoria sensim

Expanded text:
fere sunt, quorum quidem scripta constent, Pericles atque Alcibiades nerent ad imitandum. Consecuti sunt hos Critias, Theramenes, Lysias: multa Lysiae scripta sunt; non nulla Critiae; de Theramene audimus; omnes etiam tum retinebant illum Pericli sucum, sed erant paulo uberiore filo. Ecce tibi est exortus Isocrates, magister istorum omnium, cuius e ludo tamquam ex equo Troiano meri principes exierunt; sed eorum partim in pompa, partim in acie inlustres esse voluerunt. Atque et illi, Theopompi, Ephori, Philisti, Naucratae multique alii naturis differunt, voluntate autem similes sunt et inter sese et magistri; et hi, qui se ad causas contulerunt, ut Demosthenes, Hyperides, Lycurgus, Aeschines, Dinarchus aliique complures, etsi inter se pares non fuerunt, tamen omnes sunt in eodem veritatis imitandae genere versati, quorum quam diu mansit imitatio, tam diu genus illud dicendi studiumque vixit; postea quam exstinctis his omnis eorum memoria sensim
Abbreviated transcription (Latin):
studuis snt axtrmus q uerĩati minimã copiam petarii egregiocilert¬
tuse: Ato inhae ip̃o numero inquo ꝑraro exoritur aliquis ex cellens
si diligenter & ex nrorum & grecorrum copia amperare uoles mł
uus delet uideri qr ceterarũ arciũ studia reconditis atq .ib ditis efu¬
tibus hauriũtur. dicẽdi aut omnis ratio in medio pnĩta cmnmi qda
in usu atu in hominũ more & sermone uersatur ut in ceteris id
maxinie excellat ꝙ longissima sit ab impitorum intligenaa sensu¬
i diuũctam. indicendo aũt uiciũ uł maximũ sit auugari gne̾ ori¬

Expanded text:
simis sint, doctrinisque versati, minimam copiam Poetarum egregiorum exstitisse: atque in hoc ipso numero, in quo perraro exoritur aliquis excellens, si diligenter et ex nostrorum, et ex Graecorum copia comparare voles, multo lius debet videri, quia ceterarum artium studia fere reconditis atque abditis e fontibus hauriuntur, dicendi autem omnis ratio in medio posita communi quodam in usu atque in hominum ore et sermone versatur, ut in ceteris id maxime excellat, quod longissime sit ab imperitorum intellegentia sensuque disiunctum, in dicendo autem vitium
Abbreviated transcription (Latin):
gie ornatissimis atq optimis uerũm aratũ de colo stellis ue dixis¬
ĩe. ñ de rebus rusticis ab agro remotissiu̾ Nicandru colophoniũ poe¬
tica quada facultate nõ rustica scripsisse prcdire. quid ẽ air non ara¬
tor de rebhis eloquentissime dicat quas ad certã cauiã tempus qr
agnorit. Eit ei funitimꝰ oratori prta numeris astucior paulo uerbo¬
rii aut licencia uberior. multis u̾o ornandi gn̾un socius ac pene par
In hre quidem certe prope ide miłis ut termĩs circuscribat uut difri¬
mat ius suu quo minus illilicrat eadẽ illa facuitate & cpia uagaĩ

Expanded text:
gie ornatissimis atque optimis versibus Aratum de celo stellisque ot&dixisgie ornatissimis atque optimis versibus Aratum de celo stellisque ot&dixisse; si de rebus rusticis hominem ab agro remotissimum Nicandrum Colophonium poetica quadam facultate, non rustica, scripsisse praeclare, quid est cur non orator de rebus eis eloquentissime dicat, quas ad certam causam tempusque cognorit? Est enim finitimus oratori poeta, numeris astrictior paulo, verborum autem licentia liberior, multis vero ornandi generibus socius ac paene par; in hoc quidem certe prope idem, nullis ut terminis circumscribat aut definiat ius suum, quo minus ei liceat eadem illa facult
Abbreviated transcription (Latin):
artes ẽẽ diecturum Itasi de remilitari dicendũ hiuc erit Sulpicio
queret & . gͥ. Mario nostro attine & cũ acceꝑit ita pronũciabit ut
ip̃i g ario pene hic melius qͣ ille ip̃e scire iudeatur. Sin de i¬
res maclerit in qua ede natura de uiciis hominũ de cupiditati de
modo de continencia ede dolore. de morte dicendũ ũt trrsitam s̃i ei
ũt uium. et ũlxc quidem noite ctebet orator cũ Sexto muiio eru¬
dito homune in pħ̾ia comunicarit lx profecto effiaet ut quatiq
rẽ a quoq cognorit de ea multo dicat ornacius qͣ ille tp̃e u aigioĩt
si tenebimus nichil oraturi in quo magnus ẽe pos̾it reliquenius. Qua
re hic locus deuita ac moribi totus ẽ oratori pdñcendus cetera si non
cdidicerit. tamen poterit ũ qñ uolet ornare dicendo. cũ erut ad eĩ de
lata & tradidita. Et ei si constat inter doctos honunẽ igniruĩ astrolo¬

Expanded text:
sint artes, esse dicturum. Ita si de re militari dicendum huic erit Sulpicio, sint artes, esse dicturum. Ita si de re militari dicendum huic erit Sulpicio, quaeret a C. Mario adfini nostro et, cum acceperit, ita pronuntiabit, ut ipsi C. Mario paene hic melius quam ipse illa scire videatur; sin de ires inciderit, in qua de natura, de vitiis hominum, de cupiditatibus, de modo, de continentia, de dolore, de morte dicendum sit, forsitan, si ei sit visum,—etsi haec quidem nosse debet orator—, cum Sex. Pompeio, erudito homine in philosophia, communicarit; hoc profecto efficiet ut, quamcumque rem a quoquo cognoverit, de ea multo dicat ornatius quam ille ipse, unde cognr oratoris fuit, nisi tenebimus, nihil oratori, in quo magnus esse possit, relinquemus. Qua re hic locus de vita et moribus totus est oratori perdiscendus; cetera si non didicerit, tamen poterit, si quando atore, disant:« Constat inter doctos homines non ignarum astrolo
Abbreviated transcription (Latin):
queqͣ in eo disertũ ẽẽ posse ꝙ nesciat neq si optime suat ignaruis¬
q ũt faciende ac expoliende oracioĩs diferte ia ip̃m posse de quo
ĩtiat dicere. Quaobre si quis uniuersam & propriã oratioĩs in di¬
ffiire complectiq uult is orator mea sentẽcia hoc ta̾ graui dignus¬
est nomine quecuq res inaiderit que sit dictione explcanda pru¬
denter & comioite & ornate & memoriter dicit cũ quad ĩ actioĩs
& dignitate. Sin cipiam uinius intinitu uidetur ꝙ ita proposiu
quacunq cdere. lic̾et hinc quantũ ciuq idenir circondat atii iipu¬
tet tamen illud tenebo ũ que erteris in artib aut studiis sita sũt. ora¬
tor ignor& tiñq ea teneat que st̾ in disputaciõiti aut in usu furen¬
si tamen us de rebn ipis si ut ei dicendũ cum ignor& abhis qui tenẽt
que st̃ in quacuq re multo oratorẽ meli qͣ illos ip̃os quorũ hee

Expanded text:
quemquam in eo disertum esse posse, quod nesciat, neque, si optime sciat ignarusquemquam in eo disertum esse posse, quod nesciat, neque, si optime sciat ignarusque sit faciundae ac poliendae orationis, diserte id ipsum, de quo sciat, posse dicere. Quam ob rem, si quis universam et propriam oratoris vim definire complectique vult, is orator erit mea sententia hoc tam gravi dignus nomine, qui, quaecumque res inciderit, quae sit dictione explicanda, prudenter et composite et ornate et memoriter dicet cum quadam actionis etiam dignitate. Sin cuipiam nimis infinitum videtur, quod ita posui "quacumque de re," licet hinc quantum cuique videbitur circumcidat atque amputet, tamen illud tenebo, si, quae ceteris in artibus atque studiis sita sunt, orator ignoret tantumque ea teneat, quae sint in disceptationibus atque usu forensi, tamen his de rebus ipsis si sit ei dicendum, cum cognoverit ab eis, qui tenent, quae sint in quaque re, multo oratorem melius quam ipsos illos, quorum eae
Abbreviated transcription (Latin):
qui utas ip̃as artes uelit ad oratoris ei confugiendũ ẽ tamq̃ ad ar¬
chiteai alicuiꝰ facultatẽ ¶ Neq e̾i si philonem illu architetũ qui athe¬
niensib armamentarum fecit constet ꝑ diserte populo racionẽ operis
sui reddidisĩe existimandũ ẽ Architecti pociꝰ artificio diẜtum qͣ ora¬
toris fuĩe. Nec si hoc Marco antonio pro hermodoro fuisset de na¬
ualium opere dicendũ nõ cũ ab illo cauiam didicisset ip̃e ornate de
alieno artitĩcio copioseq dixisset. Neq nõ asdepiades is quo nos me¬
dico amicoq uũ s̃umꝰ tũ cum eloqncia iuncebat ceteros meduus ĩ
ro ip̃o ꝙ ornate dicebat medicine facultate utebatur non eloque̾¬
cie. Atq illud eit probabiliꝰ neq tamen uerũ ꝙ socrates dicere
solebat omnes in eo ꝙ ĩciret satis eẽ eloquentes illud ueriꝰ neu

Expanded text:
quis istas ipsas artis velit, ad oratoris ei confugiendum est faquis istas ipsas artis velit, ad oratoris ei confugiendum est facultatem. Neque enim si Philonem illum architectum, qui Atheniensibus armamentarium fecit, constat perdiserte populo rationem operis sui reddidisse, existimandum est architecti potius artificio disertum quam oratoris fuisse; nec, si huic M. Antonio pro Hermodoro fuisset de navalium opere dicendum, non, cum ab illo causam didicisset, ipse ornate de alieno artificio copioseque dixisset; neque vero Asclepiades, is quo nos medico amicoque usi sumus tum eloquentia vincebat ceteros medicos, in eo ipso, quod ornate dicebat, medicinae facultate utebatur, non eloquentiae. Atque illud est probabilius, neque tamen verum, quod Socrates dicere solebat, omnis in eo, quod scirent, satis esse eloquentis; illud verius, neque
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid ꝙ non exuñi forensi quẽ solũ oratorib conceditis s ex obscurioẽ
aliqua sciencia sit promonendũ & asumendũ. Quero ẽi nun possit
aut contra imperatorẽ aut pro imperatore dici sine re militaris usu:
uit sepe & ñne regionu̾ terestriũ aut maritimaꝵ ĩcĩa. Num apud po¬
pulu̾ de legib uibendis aut uectandis nõ insenatu de om̃i re pro ge¬
nere dici. sine sũma rerũ cuulium cognictione. & prudencia: Num
ad moneri possit oracio ad sensus animorũ ati motus uel inflam̃a¬
dos uel & extinguendos. ꝙ unu moratore dominatur siue diligẽ¬
tuuma ꝑ uestigacione earu om̃ii racionũ que denaturis humani
gnĩs ac moribus aphis explicantur. Atii haud ĩcio haud nunꝰ hoc
s̃im uobis probaturus. equidẽ nõ dubitabo ꝙ sencio dicere phuica
ñusti. stĩe sunt eorũ qui illa profitentur. Illustrare aũt oracione si

Expanded text:
aliquid, quod non ex usu forensi, quem solum Oratoribus conceditis, sed ex obscuriore aliquid, quod non ex usu forensi, quem solum Oratoribus conceditis, sed ex obscuriore aliqua scientia sit promendum et assumendum. Quaero enim, num possit, aus contra Imperatorem, aut pro Imperaut saepe etiam sine regionum terrestrium aut maritimarum scientia; num apud populum de legibus iubendis aut vetandis, num in senatu de omni rei publicae genere dici sine summa rerum civilium cognitione et prudentia; num admoveri possit oratio ad sensus animorum atque motus vel inflammandos vel etiam exstinguendos, quod unum in oratore dominatur, sine diligetissima pervestigatione earum omnium rationum, quae denaturis humani generis, ac moribus a Philosophis explicantur? Atque haud scio an minus hoc vobis sim probaturus. Equidem non dubitabo, quod sentio dicere. Physica suisti, scientiae sunt eorum, qui illa profitentur, inlustrari autem oratione si
Abbreviated transcription (Latin):
de pace de sociis. de uetigalibus deuire ciuili generati in ordies
etatesq de scripto dicãt uel greci si uolũt licurgum aut si dionẽ¬
qͣz qͣ illos quide censemus in numero eloquẽtu reponencłos. fti¬
ñe meliꝰ q̃ hiperidem aut demostonẽ ꝑfectos iã hom̃es indicendo
& ꝓ politos uł nr̃os dece̾ uiros ꝗ duodec̾i tabulas scripserũt. quos
neccesse est fuisse prudentes anteponãt in hoc gnẽ & Seriuo gal¬
re & socero tuo Saio lelio quos cõstat dice̾di gloria p̾stitisse. Nũ¬
qͣ eĩ negabo ẽẽ artes quasdã proprias eorũ ꝗ in his cognosten¬
dis atii tractandis studiũ siui om̃e poiueruit. Sed oratorẽ plenũ
ati ꝓfectũ ẽẽ eũ qui de om̃ib reb possit uarie copioseq dicere. Et
rĩ sepe inhis cauiis quas omnes proprias ẽẽ oratorũ contĩtentur est

Expanded text:
 de bello, de pace, de sociis, de vectigalibus, de iure civium generatim in ordines  de bello, de pace, de sociis, de vectigalibus, de iure civium generatim in ordines aetatesque discriptorum dicant vel Graeci, si volunt, Lycurgum aut Solonem—quamquam illos quidem censemus in numero eloquentium reponendos—scisse melius quam Hyperidem aut Demosthenem, perfectos iam homines in dicendo et perpolitos, vel nostri decem viros, qui xii tabulas perscripserunt, quos necesse est fuisse prudentis, anteponant in hoc genere et Ser. Galbae et socero tuo C. Laelio, quos constat dicendi gloria praestitisse. Numquam enim negabo esse quasdam partis proprias eorum, qui in his cognoscendis atque tractandis studium suum omne posuerunt, sed oratorem plenum atque perfectum esse eum, qui de omnibus rebus possit coenim saepe in iis causis, quas omnes proprias esse Oratorium confitentur, est
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ concedũt. Itaq teteros libros artis sue nomine hos rethoricos.
& in scribũt & appellãt ¶ Et eni cum illi indicendo inciderĩt loci
ꝙ sepe euenit ut de diis inmortalib de pietate de cocordia de aĩa¬
cia de comuni ciuiu de hominũ ingenciũ uire de equitate deitũ.
pria. nichil omnĩo ad oratorẽ ꝑtinere. ¶Quib ego ut his de reb.
mangulis consumendi ocii causa disserat. cũ concessero illud rñ pii¬
tori tribua . & dabo ut ea de quib illi teniu quodã & exigno smne¬
disputabãt hic cum omni iocu̾ditate & grauitate explicet. ¶ec
ego cũ ip̃is pħis tã athenis dissereba̾ cogebat eiu me. M. mar
cellus hic noster qui nũc edilis aiulis profecto nisi ludos nũcu.
faceret huic nr̃o p̃moni in teressos. Aciã tũ erat adoloscentulus
his studiis mirifice deditus. Iam uero de leguimus institenctis

Expanded text:
esse concedunt. itaque ceteros libros artis isti suae nomine hos rhetoricos esse concedunt. itaque ceteros libros artis isti suae nomine hos rhetoricos et inscribunt, et appellant. 3. Etenim cum illi in dicendo inciderint loci quod persaepe evenit ut de Diis immortalibus, de pietate, de concordia, de amicitia, de communi civium, de hominum, de gentium iure, de aequipropria, nihil omnino ad oratorem pertinere; quibus ego, ut de his rebus in angulis consumendi oti causa disserant, cum concessero, illud tamen oratori tribuam disputant, his cum oimni gravitate et iucunditate explicet. Haec ego cum ipsis Philosophis tum Athenis disserebam. Cogebat enim cellus hic noster, qui nunc aedilis curulis est et profecto, nisi ludos nunc faceret, huic nostro sermoni interesset; ac iam tum erat adulescentulus his studiis mirifice deditus. Iam vero de legibus constituendis,
Abbreviated transcription (Latin):
b pmulta it̾ que isti magr̃i ꝗ rethorici uocantur nec tradũt nec
tenẽt. ¶ Quis ei nescit maximã iũ existere oratoris in hominu men¬
tibus uel ad ira aut ad odium aut ad dolorẽ ĩ itindis uel ab isce is¬
dem ꝓmactioĩm ad lenitatẽ misericordiãq reuocandis: que nisi qui
naturas hominũ ĩq omnẽ humanitatis cauias q eas quil mentes
aut incitantur aut reflectũtur penitus perspexerit. dice̾do q uolo p
ficere nõ poterit. Atqui totus hic iocus ph̾oꝵ prop̾us putatur. ne
illa scĩa nulla est sibi asumet. Hoc eniz est proprũ oratoris qd sepe
iam dixi oracio grauis & ornata & hominũ sensibus ac mentib ac¬
comodata quib dereb Aristotilẽ & Teophrastũ scripsisse fateor.¬
¶ Sed uide ne hoc S cruola totũ sit ame. Nan ego que st̾ oratuĩs cum
ullis comunia nõ mutuor abillis. Isti que de his disputãt oratoru

Expanded text:
bus permulta sunt, quae ipsi magistri, qui rhetorici vocantur, nec tradunt nec bus permulta sunt, quae ipsi magistri, qui rhetorici vocantur, nec tradunt nec tenent. Quis enim nescit maximam vim exsistere oratoris in hominum mentibus vel ad iram aut ad odium aut ad dolorem incitandis vel ab hisce eisdem permotionibus ad lenitatem misericordiamque revocandis? Quae nisi qui naturas hominum vimque omnem humanitatis causasque eas, quibus mentes aut incitantur aut reflectuntperficere non poterit. Atqui totus hic Philosophorum locus putatur propilla scientia nulla est, sibi assumet. hoc enim est proprium Oratoris, quod saepe iam dixi, oratio gravis, et ornata, et hominum sensibus, ac mentibs accom modata. Quibus de rebus Aristotelem, et Theophrastum seripsisse fateor. Sed vide, ne hoc, Scaevola, torum sit a me, nam ego quae sunt Oratori cum illis communia, non mutuor ab illis: isti quae de his rebus disputant, Oratorum
Abbreviated transcription (Latin):
tate & elegancia nõ utũtur. Unũ erit profecto ꝙ hi qui lm̃ dicũt affi¬
rant propriũ cmpoita oraciõe & ornatã & artificio quodã et ex
polictione distinctam. Nec aut oro si res non ste̾st aboratuore ꝑcepta
& cognita aut nlła sit nectr̃e est aut omĩu irrisione ludatur. Qd
eĩs ẽ tam furiosũ q̃ uerborũ uel optimoꝵ ati ornatissimoꝵ soĩt
in ãnis ulła sb̾iecta sentencia nec scĩa: Quicꝗd erit igitur quatũq
exaite quocũq de gñẽ id orator si tamq̃ dientis cã didicrĩt clic
meliꝰ & ornaciꝰ q ille ip̃e eiꝰ rei inuentor atu artirex. Nansiquis
erit ꝗ hoec dicat rẽ quasdã oratorũ proprias sũas atii causas & de
terarũ rerũ forensib cancellis circũscriptã sciãm fatebor eꝙ in ulis
magis asidue uersari hanc nr̃im dictionẽ. Sed tñ inhis ipis re¬

Expanded text:
tate et elegantia non utuntur? Unum erit profecto, quod ei, qui bene dicunt, adfetate et elegantia non utuntur? Unum erit profecto, quod ei, qui bene dicunt, adferunt propripolitione distinctam. 1. Haec autem oratio si res non subest ab Oratore percepta, et cognita: aut nulla sit necesse est, aut omnium irrisione laudatur. Quid est enim tam furiosum, quam verborum, vel optimorum; atque ornatissimorum sonitus inanis, nulla subiecta sententia, nec scientia? quidquid erit igitur quacumque ex arte, quocumque de genere, id Orator, si, tamquam clientis causam didicerit, dicet melius et ornatius. quam ille ipse eius reiinventor, atque artifex. Nam si querit qui hoc dicat, esse quasdam oratorum proprias sententias atque causas et certarum rerum forensibus cancellis circumscriptam scientiam, fatebor equidem in his magis adsidue versari hanc nostram dictionem, sed tamen in his ipsis re
Abbreviated transcription (Latin):
iee sine quib ne ulla quidẽ minima in causis quisq recte tueri pt qo
huic abeẽ poterit de maximarũ rerũ scĩa ¶ Sin oratoris nichis uis ẽẽ
nisi compñte urnate copiose eloqui quero id ip̃m qui possit assequi
siue easct̃a. qua ei non uinteditis. dicendi ei urtus nsi ei qui dicit
ea de quib dicit ꝓcepta st̾ extare non po̾t. Quaplire si ornate locutus
ẽ sicut fertur & mihi uidetur phisicus ille democeitus matrĩes
illa fuit phisici de qua dixit: ornatus uõ ip̃x uerlorũ oratoris putand
Ẽ& si plato de reb aciuilib amtrouersiis remotisuĩs dunnitus est¬
locutus. ꝙ ego concedo. si itẽ A ristotiles si Teofrastus si Carneades
in reb his de quib disputauerũt eloquentes & inditẽdo ĩuaues atq
ornati fuerũt: snt he res de quib disputant in aliis quibusdã studiis
or̃o quidem ip̃a propria ẽ uniꝰ ip̃i racioĩs dequa loquimur & que¬
rimus ¶ Et ei iudemus isdem dereb irume quosdã & exiliter ut

Expanded text:
it, sine quibus ne illa quidem minima in causis quam recte tueri potest, quid huic abesse poterit de maximarum rerum scientia? sin Oratoris nihil vis esse, nisi composite, ornate et copiose cloqui, quaero, id ipsum qui possit assequi sine ea scientia, quam ei non conceditis? dicendi enim virtus, nisi ei, qui dicit, ea, de quibus dicit, percepta sint, exstare non potest. Quamobrem si ornate locutus est, si cut fertur, et mihi videtur, Physicus ille Democritus: materies illa fuit Physici, de qua dixit: ornatus vero ipse verborum, Oratoris putandus est, et, si Plato de rebus a civilibus controversiis remotissimis dlocutus, quod ego concedo; si item Aristoteles, si Theophrastus, si Carneades in rebus eis, de quibus disputaverunt, eloquentes et in dicendo suaves atque ornati fuerunt, sint eae res, de quibus disputant, in aliis quibusdam studiis, oratio quidem ipsa propria est huius unius rationis, de qua loquimur et quaerimus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
lis orator qualẽ querimus. qui uire nõ solũ diẜtus s & eloquens
dici possoe Qui t̃ mea sentẽcia aut iã hic ẽ Crassus aut nĩ quis pa¬
ri fuerit ingenio pluraq q̃ hic & audierit & letitarit & scripseĩt
paulũ aliꝗđ huic poterit addere.
Etanti utriq nr̃um ercidit. ut ĩ utũ sermonẽ crasse delaberemii
Nobis ei huc uenientib iocũdũ satis fore uidebatur ñ cũ res dere¬
b aliis loqueremni tũ nos aliꝗd ex sermone ur̃o memoĩa dignu
excipere possemus. At uero reitus in eã ipãm tociꝰ huiꝰ uł studii uel
irtificii uł facultatis disputatiõe pene ĩtimã ꝑuei̾retis ux optãdũ

Expanded text:
lis orator, qualem quaerimus, qui iure non solum disertus, sed etiam eloquens lis orator, qualem quaerimus, qui iure non solum disertus, sed etiam eloquens dici possit; qui tamen mea sententia aut hic est iam Crassus aut, si quis pari fuerit ingenio pluraque quam hic et audierit et lectitarit et scripserit, paulum huic aliquid poterit addere.' e optanti utrique nostrum cecidit, ut in istum sermonem, Crasse, delaberemini; nobis enim huc venientibus satis iucundum fore videbatur, si, cum vos de rebus aliis loqueremini, tamen nos aliquid ex sermone vestro memoria dignum excipere possemus; ut vero penitus in eam ipsam totius huius vel studi vel artif
Abbreviated transcription (Latin):
gemium tiui Crasie uehement̾ amirans ne sibi ꝓf̃acilem in audienedo¬
.x. te ppugnantẽ indũputando ẽẽ uiũ ¶ Tumq ego hac eadẽ opioe
uddutus s̃cripũ & itlud quodã in libello ꝗ me imprudente x inuito
excidit & puenit ĩ animis hominũ diptos me agnonie nõ miłos elo¬
quẽte adhuc nemine ꝙ cũ statuebam disertũ qui posset ĩatis accute
atii dilucide ap̃ mediocres homines ex conuũ quadã opinione homi¬
nũ mirabili dicere. Eloquetẽ uõ ꝗmiribiliꝰ & magninoetiꝰ augere pos¬
set atiiz ornate que uellet oĩs omium rerũ q̃ ad dicendũ ꝑtinerent
in re poĩtu atu natura. Ego enĩ quãtũ auguror cõiectura quãtaq
ingenia in nr̃is hominib ẽẽ iudeo nõ deĩpero fore aliquẽ aliquãdo
qui & studio acriore qͣ nos ĩumus atii fiumus & ocio ac facuitate
discendi maiore & maturiore & labore atii industria iuperiore cu
se ad audiendũ legendũ scribendũq maiore opera dederit existat ta¬

Expanded text:
genium tuum, Crasse, vehementer admirari: me sibi perfacilem in audiendo, te perpugnacem in disputando esse visum. Itaque ego hac eadem opinione adductus scripsi etiam illud quodam in libello, qui me imprudente et invito excidit et pervenit in manus hominum, disertos cognosse me non nullos, eloquentem adhuc neminem, quod eum statuebam disertum, qui posset satis acute atque dilucide apud mediocris homines ex communi quadam opinione hominum dicere, eloquentem vero, qui mirabilius et magnificentius augere posset atque ornare quae vellet, omnisque omnium rerum, quae ad dicendum pertinerent,in re positum atque natura: ego enim, quantum auguror coniectura quantaque ingenia in nostris hominibus esse video, non despero fore aliquem aliquando, qui et studio acriore quam nos sumus atque fuimus et otio ac facultate discendi maiore ac maturiore et labore atque industria superiore, cum se ad audiendum legendum scribendumque dederit, exsistat ta
Abbreviated transcription (Latin):
quedam eẽ uideatur. Sed siue est ars s̃iue artis quedã similitudo nõ
est ꝓ ea negligenda U erũ iitligendum alia quedi ad comẽquendam elo¬
quencia ẽẽ maiora¬
I in antonius uehementer se assentira Crasso dixit. ꝙ neq ita am¬
E pleteretur artem ut hi solerent qui omine ium ditrudi ĩ artero
ertimo inquit gratũ te his rẽ Crañe futurũ ñ ista ex posueris que pu¬
tas ad dicendũ plusq̃ ip̃a artem pon̾e prodesse.
Icam equidem qm institu petãq auobis in quit ne has meas ĩ¬
epcias est̃eratis ꝙͣ qͣ moderabor ip̃e nent quidã migister atii arti¬
tex s qͣi imnus etogatorii numero atii ex forensi uii homo mediotris
neq omĩo rudis uidear non ipe aliꝗd ame prompsiũe s̃ furtunto in ẜ̃¬
monen uertrũ incidisse. E quide cũ petere magr̃atus iotela mni pen¬
sando ame diunttere Staruola. cum et ita ditt̾re me uelle eẽ in eptu
id erat petere blandiꝰ ꝙ niũ mepte fieret bene non posse fieri inic it¬

Expanded text:
e est ars sive artis quaedam similitudo, non est ea quidem neglegenda; verum intellegendum est alia quaedam ad consequendam eloquentiam esse maiora.' Tum Antonius vehementer se adsentiri Crasso dixit, quod neque ita amplecteretur artem, ut ei solerent, qui omnem vim dicendi in arte ponepudiaret. 'Sed existimo' inquit 'gratum te his, Crasse, facturum, si ista exposueris quae putas ad dicendum plus quam ipsam artem posse prodesse.' 'Dicam equidem, quoniam institui, petamque a vobis,' inquit 'ne has meas ineptias efferatis; quamquam moderabor ipse, ne ut quidam magister atque artifex, sed quasi unus ex togatorum numero atque ex forensi usu homo mediocris neque omnino rudis videar non ipse a me aliquid promisisse, sed fortuito in sermonem vestrum incidisse. Equidem cum peterem magistratum, solebam in prensando dimittere a me Scaevolam, cum ita ei dicerem, me velle esse ineptum, id erat, petere blandius, quod, nisi inepte fieret, bene non posset fieri;—hunc aut
Abbreviated transcription (Latin):
mines doctisũmos eos fere ip̃os qui abste m̃o st̾ nominati cũq hrc
nescio quom̾o aput eos in creluisso ne in causis maiorib sicuti te
s̃olere ueriari prose quisq eorũ qͣ tũ q̃q poterat ab offõ & racione
oritorie dũputabat. ¶Horũ alii sicuti iste iỹe in nesarcus hos quos
oratores uocaremus nihil ẽẽ dicebat nũ quosdã operarios lĩgua
celeri & erercitata. oratorẽ aũt nisi qui sapiẽs eẽt ẽẽ neminem
atu ip̃a eloqñciã ꝙ ex bene ditẽdi icĩa constaret unã quandã ẽẽ
uirtute & qui unã uirtute haberet om̃es haberet easq ip̃as ẽẽ

Expanded text:
rem homines doctissimos, eos fere ipsos, qui abs te modo sunt nominati, cum hoc nescio quo modo apud eos increbruisset, me in causis maioribus sicuti te solere versari, pro se quisque ut poterat de officio et de ratione oratoris disputabat. Horum alii, sicuti iste ipse Mnesarchus, hos, quos nos oratores vocaremus, nihil esse dicebat nisi quosdam operarios lingua celeri et exercitata; oratorem autem, nisi qui sapiens esset, esse neminem, atque ipsam eloquentiam, quod ex bene dicendi scientia constaret, unam quandam esse vir
Abbreviated transcription (Latin):
cionem inter homines doctos inuerlui amtrouerũa põĩtam. Nan uĩars
uta dif̾ĩitur ut pauloante exposuit Antonius ex reb penitus pspectis
planeq cognitis atii ab opinioĩs arbitrio senĩctis sciaq coprehȩnũs nõ
mihi uidetur ars oratoris ẽẽ ulla. Sũt ei uaria & ad uulgarẽ popula¬
remq srm̃ũm accomodata omnia gn̾a huiꝰ roremĩs nr̃e dictionis.
Sin aut ea que obyuata st̾ in uñi ac tractacioe dicendi hec ab homĩb
cilicdis ac pitis amimaduersa ac notata uerbis designata gmib illistra

Expanded text:
tionem inter homines doctos in verbi controversia positam. Nam si ars tionem inter homines doctos in verbi controversia positam. Nam si ars ita definitur, ut paulo ante exposuit Antonius, ex rebus penitus perspectis planeque cognitis atque ab opinionis arbitrio seiunctis scientiaque comprehensis, non mihi videtur ars oratoris esse ulla; sunt enim varia et ad vulgarem popularemque sensum accommodata omnia genera huius forensis nostrae dictionis. Sin autem ea, quae observata sunt in usu ac tractatione dicendi, haec ab hominibus callidis ac peritis animadversa ac
Abbreviated transcription (Latin):
quotidianã loquatitatẽ ũne usu neq ex ĩdolis cantilenã requiru̾t s ex
homine om̃iu ĩapientissimo atqi eloquentissimo atii ex eo qui nõ
in libellis t in maximis causis & inhoc domicilio imperii & glorie sit
conicilio uingnaq princeps cuiꝰ uestigia qui ꝑsequi cupuit ciꝰ sentenciã
ĩcũcitantur. E quidẽ tecũ indicendo semꝑ putaui deũ tũuero tin
nũqͣ eloquẽcie maiorẽ tribui laudẽ qͣ humanitatis: quanũt uti uel ma¬
xiie decet neq defugere eam auputacioe ad qua te duo excrlentes in¬
griui adoloscentes cupiunt accedere.
So nõ inquit istis obĩe qui studeo. neq graualor breuiter meo
more quied quaq de re iencia dicere. Ac primũ illud̃ quoĩam
iuctoritatẽ tuam negligere. Seeuola fas michi ẽe non puto respodo
mihi dicendi aut nulla arte̾ aut pertenuem uideri s omne cẽ a̾iten¬

Expanded text:
cotidianam loquacitatem sine usu neque ex scholis cantilenam requirunt, sed ex cotidianam loquacitatem sine usu neque ex scholis cantilenam requirunt, sed ex homine omnium sapientissimo atque eloquentissimo atque ex eo, qui non in libellis, sed in maximis causis et in hoc domicilio imperi et gloriae sit consilio linguaque princeps, cuius vestigia persequi cupiunt, eius sententiam sciscitantur. Equidem te cum in dicendo semper putavi deum, tum vero tibi numquam eloquentiae maiorem tribui laudem quam humanitatis; qua nunc te uti vel maxime decet neque defugere eam disputationem, ad quam te duo excellentes ingeniis adulescentes cupiunt accedere.' 'Ego vero' inquit 'istis obsequi studeo neque gravabor breviter meo more, quid quaque de re sentiam, dicere. Ac primum illud—quoniam auctoritatem tuam neglegere, Scaevola, fas mihi non esse puto—respondeo, mihi dicendi aut nullam artem aut pertenuem videri, sed omnem esse conten
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuscipẽ ac prot̾ĩteri uidebatur cũ se ad oia dequib qusq audire uel¬
let ẽẽ paratum denũciaret. Postea uõ uulgo hc facere ceperuit hodie¬
q faciunt ut nlła sit res neq tanta neq tã improuisa nec tã no¬
ua dequa se nõ omnia que cdici possẽt profitrantur ẽẽ dicturos.
& u te cotta arbitrater aut te sulpici dehis reb audire uelle adduris¬
ĩem huc grecum aliquem qui nos itius mõi adũputacioib delectaret
ꝙ ne nũc quidem difficile factu est. Est ei apud. M. sisionem adolo¬
scentem iam hiuc studio deditũ sumo hominie ingrno nr̃i q cupi¬
cliñimũ pipatetici Sthaieas homo nobis sane familiaris & inter ho¬
mines peritos constare iucteo in illo suo genere omniũ princeps.
Uemi tu michi inquit Mucius staseam quẽ pipateticũ narras
gerendus est tibi mos acdoloscentib Crasie. qui nõ greci alicuius

Expanded text:
suscipere ac profiteri videbatur, cum se ad omnia, de quibus quisque audire velsuscipere ac profiteri videbatur, cum se ad omnia, de quibus quisque audire vellet, esse paratum denuntiaret; postea vero vulgo hoc facere coeperunt hodieque faciunt, ut nulla sit res neque tanta neque tam improvisa neque tam nova, de qua se non omnia, quae dici possint, profiteantur esse dicturos. Quod si te, Cotta, arbitrarer aut te, Sulpici, de eis rebus audire velle, adduxissem huc Graecum aliquem, qui nos istius modi disputationibus delectaret; quod ne nunc quidem difficile factu est: est enim apud M. Pisonem adulescentem iam huic studio deditum, summo homo ingenio nostrique cupidissimus, Peripateticus Staseas, homo nobis sane familiaris et, ut inter homines peritos constare video, in illo suo genere omnium princeps.' 'Quem tu mihi' inquit Mucius 'Staseam, quem Peripateticum narras? Gerendus est tibi mos adulescentibus, Crasse, qui non Graeci alicuius
Abbreviated transcription (Latin):
de his reb Crasse loquere asecuti sumus de reliquo ia nr̃a cul
quib iciam poteroq Tum ille nanq ꝙ tu non poteris aut nescies
quũ nrum tam impudẽs ẽ. qli se ĩcire aut pose postulet. Iam uo
uti condictione dum mihi litrat negare posse ꝙ non potero & fateri
nescire ꝙ nescia licet inquit Crassus ur̃o arbitratu ꝓ contemur
Ad que inquit Sulpicius hoc primũ exte de quo m̃o Antonius expo¬
suit quid sencias querimus eristimes ne arte aliquã ẽẽ dicendi.
Uid michi uos inquit Erassus tãq̃ alicui gieculo ocioso & lo¬
tratu loquar ¶Quando ei me ista curasse aut cogitasse arbitramini
quaci tortasse docto atii eiuidito questũula de qua meo arbi
nõ semꝑ irisisse pocius eorũ hominũ impudentia qui cũ inscolas
asedissent ex magna hominũ fir que̾cia dicere iuleret ñ quis quid
quereret ꝙ primũ ferũt lcontinũ fecisse gorgiã qui ꝑ magnũ quidã

Expanded text:
de his rebus, Crasse, loquerere, adsecuti sumus, de reliquo iam nostra cqvibvs sciam poteroqve.' Tum ille 'nam quod tu non poteris aut nescies, quis nostrum tam impudens est qui se scire aut posse postulet?' 'Iam vero ista condicione, dum mihi liceat negare posse quod non potero et fateri nescire quod nesciam, licet' inquit Crassus 'vestro arbitratu percontemini.' 'Atqui' inquit Sulpicius 'hoc ex te, de quo modo Antonius exposuit, quid sentias, quaerimus, existimesne artem aliquam esse dicendi?' 'Quid? mihi vos nunc' inquit Crassus 'tatratu loquar, ponitis? Quando enim me ista curasse aut cogitasse arbitraminiquaci et fortasse docto atque erudito quaestiunculam, de qua meo arbinon semper inrisisse potius eorum hominum impudentiam, qui cum in schola adsedissent, ex magna hominum frequentia dicere iuberent, si quis quid quaereret? Quod primum ferunt Leontinum fecisse Gorgiam, qui permagnum quiddam
Abbreviated transcription (Latin):
di prudenciam accuera et eloqudi celeritate̾ matarit. tũ & exen¬
plorũ cora intebatur. Nam primu qͣi dedita operi neminẽ iscriptu¬
rem artis ne mediocriter quidẽ disertũ fuisse dicebat cumi repeteret
uiq a corace nescio quo & Tesia quos artis illiꝰ muentores & princi¬
pes tiũe costaret eloquentusimos aut homines qui uta nec didias¬
s& nec omnio scire curasiẽt imienmerabiles quosdĩ nominibat in
quili & siue ille irridus siue ꝙ ita putaret atq ita audĩet inci
eo numero qui illa non didicissem & tamen ut ipe dicebat ponemali¬
quid indicendo proferibat quorũ ego illi alterũ facile mẽnciebar inhł
me cdidicũe In altero aut me ludi ab eo aut & ipm̃ errare arbitrabar
Artẽ nõ negribat ee̾ ulla nisi que cognitis penitusq pĩpectis & in uñ
exitũ spectantib & noqͣ fallentib reb contineretur. Nec aut onña

Expanded text:
di prudentiam acueret atque eloquendi celeritatem incitaret; tum etiam exemdi prudentiam acueret atque eloquendi celeritatem incitaret; tum etiam exemplorum copia nitebatur. Nam primum quasi dedita opera neminem scriptorem artis ne mediocriter quidem disertum fuisse dicebat, cum repeteret usque a Corace nescio quo et Tisia, quos artis illius inventores et principes fuisse constaret; eloquentissimos autem homines, qui ista nec didicissent nec omnino scire curassent, innumerabilis quosdam nominabat; in quibus etiam, sive ille inridens sive quod ita putaret atque ita audisset, me in illo numero, qui illa non didicissem et tamen, ut ipse dicebat, possem aliquid in dicendo, proferebat; quorum ego alterum illi facile adsentiebar, nihil me didicisse, in altero autem me inludi ab eo aut etiam ipsum errare arbitrabar. Artem vero negabat esse ullam, nisi quae cognitis penitusque perspectis et in unum exitum spectantibus et
Abbreviated transcription (Latin):
gnẽ oraciõis in quãq ꝑte̾ mouerentur. Hac aut ẽẽ penitus in me¬
dia phia retruia atii abdita que uti recthores ne primotili quidẽla¬
bris attiguso. Ea menedemus exẽplis mag̃q̃ arguinentis trnrba¬
tur reffellere. Memorit̾ ei multa ex oratiõit demostenes & pre¬
clare ĩcripta promicias docebat illu manimis uel udiciũ uel popu¬
li in om̃es ꝑtem dicendo permouendis nõ tinĩe ignarum in qb
ea rebi consequeretur que negaret ille sine phia quemq̃ ĩcire pone.
tis docuerat ꝙ ita nati er̃mus ut & blancdiri iupliciter his aquib
eẽt petendum. & aduersarios minaciter terrẽ possemus. & re̾ gesti
exponere & id ꝙ intenderrmꝰ confĩrmare. & id ꝙ cntra diceretur re¬
tellere & ad extreniu depͥcari aliꝗd & conqueri quib mrelii omĩs
oritorũ uersaretur facuitas & cũ consuetudo exercitatioq & intħgẽ¬

Expanded text:
genere orationis in quamque partem moverentur; haec autem esse penitus in megenere orationis in quamque partem moverentur; haec autem esse penitus in media philosophia retrusa atque abdita, quae isti rhetores ne primoribus quidem labris attigissent. Ea Menedemus exemplis magis quam argumentis conabatur refellere; memoriter enim multa ex orationibus Demostheni praeclare scripta pronuntians docebat illum in animis vel iudicum vel populi in omnem partem dicendo permovendis non fuisse ignarum, quibus ea rebus consequeretur, quae negaret ille sine philosophia quemquam nossetis docuerat, quod ita nati essemus, ut et blandiri eis subtiliter, a quibus esset petendum, et adversarios minaciter terrere possemus et rem gestam exponere et id, quod intenderemus, confirmare et, quod contra diceretur, refellere, ad extremum deprecari aliquid et conqueri, quibus in rebus omnis oratorum versaretur facultas; et quod consuetudo exercitatioque intellegen
Abbreviated transcription (Latin):
me fuit menedemus hospes mens qui cũ diceret ẽẽ quandã prudẽ¬
ciam que uersaretur in ꝑspiciendis raciouln constituendarui & regẽ¬
darum rerũ publicarũ excitabatur homo pr̃optus ab homuine habũdi¬
statuerentur in repl. de diis in mortalib de disciplina uuennitis
cde iusticia de paciencia de temperancia dem̃o rerũ omniu. cetrraq
sine quib auitates aut r̃e aut bnmorate ẽẽ nõ possẽt. usqͣ in eorũ¬
libris inueniri. Eñ tanta iũ rerũ maxiaruͥ arte m̃a rethorici illi dac¬
tores complecterentur. querebat cur de prohenis et de epilogis
X. de eiuimoi migis sic ei appellab̾at referti eẽnt eorii libri. de cu¬
tatib instituendis de discribendis legib de equitate de iusticia de
fide. de fragendis cupiditatib de confirmandis hominũ morit
eĩ ẽẽ arbitrabatur oratoris & ut ip̃is ap̾ quos ager& talis qualem sẽ
ipe optar& inderetur Idfieri iute dignitate de qua nihil rethorici

Expanded text:
 is, qui nuper Romae fuit, Menedemus, hospes meus; qui cum diceret esse quandam prudentiam, quae versaretur in perspiciendis rationibus constituendarum et regendarum rerum publicarum, excitabatur homo promptus atque omni abund neque ea, quae statuerentur in re publica de dis immortalibus, de disciplina iuventutis, de iustitia, de patientia, de temperantia, de modo rerum omnium, ceteraque, sine quibus civitates aut esse aut bene moratae esse non possent, usqlis; quod si tantam vim rerum maximarum arte sua rhetorici illi doctores complecterentur, quaerebat, cur de prooemiis et de epilogis et de huius modi nugis—sic enim appellabat—referti essent eorum libri, de civitatibus instituendis, de scribendis legibus, de aequitate, de iustitia, de fide, de frangendis cupiditatibus, de conformandis hominum moribuse: caput enim esse arbitrabatur oratoris, ut et ipse eis, apud quos ageret, talis, qualem se esse optaret, videretur; id fieri vitae dignitate, de qua nihil rhetorici
Abbreviated transcription (Latin):
deiñ illud &̃ uerendũ ẽ ne abstrahamur ab hac exercitacioẽ & io
s̃uetudine ditendi ropulari & forenũ. ¶ Aliud ei michi quoddã ge¬
oraciõĩs ẽẽ uideretur eorũ hominu de quib paulo ante cdixisti quã¬
ius illi ornate & grauiter aut ele natura rerũ aut de humanis re¬
bus loquantur ¶ Nittidum quoddã genus est uerborũ & letum
s palestre magis & olei qͣ huiꝰ cuulis turbe ac fori. Nanq egoniet

Expanded text:
deinde illud etiam verendum est ne abstdeinde illud etiam verendum est ne abstiud enim mihi quoddam orationis genus esse videtur eorum hominum, de quibus paulo ante dixisti, quamvis illi ornate et graviter aut de natura rerum aut de humanis rebus loquantur: nitidum quoddam genus est verborum et laetum, et palaestrae magis et olei, quam huius civilis turbae ac fori. Namque egomet
Abbreviated transcription (Latin):
rus es. Uideamus ne plus ei tribuas q̃ res & ueritas ip̃a mcẽdat
IC Craisus memento inquit me non de mea s de oratoris fa¬
Ecultate dixis̃e. Quid eĩ didicimus: aut scire potumus qui ante
ad agendũ qͣ ad cognoscendũ uenimus quos in foro quos in ambii¬
cione quos in repl. quos in aĩcorũ negociis res ip̃a ante confeat
quã possemus aliꝗd de reb tantis suspicari ¶ Quod sił tibi tantum
in nobis uicletur ẽẽ quib & si ingeniu ut tu putas non maxime
defuit doctrina certe & ociũ & hercule studiu illud discendi acerri¬
mũ defuit. Qiud censes ũ ad alicuiꝰ ingeniũ uel maius illa q̃ ego nõ
dubito quin multo locuplecior in dicendo futurus ũt ñ quis
omiu reru atqi arcui racione nr̃am q conprehenderit. Sed p̾m
id difficille factu est preierti inhac nostra uita ñis q ixcupacionib

Expanded text:
xus es, videamus ne plus ei tribuamus quam res et veritas ipsa concedat.' xus es, videamus ne plus ei tribuamus quam res et veritas ipsa concedat.' Hic Crassus 'memento' inquit 'me non de mea, sed de oratoris facultate dixisse; quid enim nos aut didicimus aut scire potuimus, qui ante ad agendum quam ad cognoscendum venimus; quos in foro, quos in ambitione, quos in re publica, quos in amicorum negotiis res ipsa ante confecit quam possemus aliquid de rebus tantis suspicari? Quod si tibi tantum in nobis videtur esse, quibus etiam si ingenium, ut tu putas, non maxime defuit, doctrina certe et otium et hercule etiam studium illud discendi acerrimum defuit, quid censes, si ad alicuius ingenium vel maius illa, quae ego non dubito quin multo locupletior in dicendo futurus sit, si quis omnium rerum atque artium rationem naturamque comprehenderit; sed primum id difficile est factu, praesertim in hac nostra vita nostrisque occupationibus;
Abbreviated transcription (Latin):
Nec cum egu pretur rodũ ueniñem & cũ sumo illo doctore istus
discipline Apolonio ea que a panecio accerera contulisse irrisit ille ꝙꝓ
ut solebat. phiam atq cõtẽpsit muitaq nõ tam grauit̾ dixit q̃ fa¬
cete ¶ Eui au̾t fuit oracio eiusmõi ut illã artẽ. doctrinã ue otemptẽ¬
neres s ut omines comites ac ministras oratoris ẽe diceres. Quas
ego si quis sit cõplexus onmnes idemq si ad eas facultatẽ ista ori¬
tissime uracionis ad umxerit nõ posum dicere eũ nõ egregiũ quẽ¬
da hominem atq mirandũ fore. ¶S is si quis eẽt aut si & ũqua
fum̃&. aut uero si ẽẽ possoꝵ tu eẽs unus profecto qui & meo ui¬
dicio & oniniũ iux ullã teteris oratorib pate horũ dixerĩ laudem
reliquisti ¶Uerũ si tibi ip̃i nichil deest ꝙ inforensib reb cuull
q uersetur ꝗn scias neq eã mn sciẽcia quã adugis oratori cmiple¬

Expanded text:
Quae, cum ego praetor Rhodum venissem et cum summo illo doctore istius Quae, cum ego praetor Rhodum venissem et cum summo illo doctore istius disciplinae Apollonio ea, quae a Panaetio acceperam, contulissem, inrisit ille quidem, ut solebat, philosophiam atque contempsit multaque non tam graviter dixit quam facete; tua autem fuit oratio eius modi, non ut ullam artem doctrinamve contemneres, sed ut omnis comites ac ministratrices oratoris esse diceres. Quas ego si quis sit unus complexus omnis, idemque si ad eas facultatem istam ornatissimae orationis adiunxerit, non possum dicere eum non egregium quendam hominem atque admirandum fore; sed is, si quis esset aut si etiam umquam fuisset aut vero si esse posset, tu esses unus profecto, qui et meo iudicio et omnium vix ullam ceteris oratoribus—pace horum dixerim— laudem reliquisti. Verum si tibi ipsi nihil deest, quod in forensibus rebus civil versatur, quin scias, neque eam tamen scientiam, quam adiungis oratori, comple