comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Piceno in pcenis inuencio ne gratia ex alice mat
cum nouem diebus macerato decumo adspe
tracta esubitunc. uuȩ pas sȩsuco postra nfi¬
nis ollis inclitũ querũ pantur ibitorrent nequeẽ expi
pisi made facto qđ fit lacte mcexime mulso
Pistores rome non fuere ad ꝑsicum usq be
annis aburbe conditec suꝑ .dxxxx ipsi pano
ebanꝰ quirites mulierumq idopus meexins
sicut &iam Nuncinpluri mis gentium artos
sit magna obid comcertatione eruditorũ
niis uersus po&aesit illius certũq fit ateica¬
nis sentencia costum panem lautioribus co
so litos pistores que tantum eos qͥ farbĩ sebati no¬
natos neccocos uero habeb aNt in seruicus eos
ex macello conduceban: Criborum generaqa
sextis a quorum inueneredi ispaniae lino excis
&ccpollinaria egrptus paprro atque sunco
Sed interprima dicatur & aliaeratio p̃stan¬

Expanded text:
Piceno in panis inventione gratia ex alicae materia. Piceno in panis inventione gratia ex alicae materia. eum novem diebus maceratum decumo ad speciem tractae subigunt uvae passae suco, postea in furnis ollis inditum, quae rumpantur ibi, torrent. neque est ex eo cibus nisi madefacto, quod fit lacte maxime mulso. Pistores Romae non fuere ad Persicum usque bellum annis ab urbe condita super DLXXX. ipsi panem faciebant Quirites, mulierumque id opus maxime erat, sicut etiam nunc in plurimis gentium. artoptas nscripsit, magna ob id concertatione eruditorum, an is versus poetae sit illius, certumque fit Atei Capitonis sententia cocos tum panem lautioribus coquere solitos, pistoresque tantum eos, qui far pisebant, nominatos. nec cocos vero habebant in servitiis, eosque ex macello conducebant. cribrorum genera Galliae saetis equorum invenere, Hispaniae lino excussoria et pollinaria, Aegyptus papyro atque iunco. <1> Sed inter prima dicatur et alicae ratio praestan
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc fermentum fit exipsa farinaq iubigitꝰ prius quã
addatur salad paltis modu de cocta & relictadon&ace¬
seat. Uulgo uero N& sufferue ficiunt sedtantũ
pridie adseruata materia utuntꝰ palamq Natunc̃¬
stinccore fermentari sicut eualidiora eẽ. corpora q:
fermentita pane alcent᷑ quippecũ apit ueters pon¬
derosis simo cuiq tritico pcipua salubritas ꝑhibetasit
Pansipiius uaria generx ꝑsequi suꝑ uacuum uide t̃ alia
subopsonis apellcriutuostrxccri alia sadelicis itasto¬
legani aliis a festinatione ut sceptrico No nonaqͥo¬
qendirationeut furnacei ue lastorticei aut incliba¬
nscosti Non pridem &iam e pisthis inu&toque a qua¬
ł icũ uocant quo aquatirhit᷑ a tenuem & spongiosan
inanitate alii pasthicum. Cumalaus si liginis bonita¬
te ucribi tenuitate constatꝰ quida erouis aut lacte
subigunt buturo uero gentes &iam pacata ea dope¬
ris pistori genera transeunte cun dunet sua

Expanded text:
nunc fermentum fit ex ipsa farina, quae subigitur, priusquam nunc fermentum fit ex ipsa farina, quae subigitur, priusquam addatur sal, ad pultis modum decocta et relicta, donec acescat. vulgo vero nec suffervefaciunt, sed tantum pridie adservata materia utuntur, palamque est naturam acore fermentari, sicut evalidiora esse corpora, quae fermentato pane alantur, quippe cum apud veteres ponderosissimo Panis ipsius varia genera persequi supervacuum videtur, alias ab opsoniis appellati, ut ostrearii, alias a deliciis, ut artolagani, alias a festinatione, ut speustici, nec non a coquendi ratione, ut furnacei vel artopticii aut in clibanis cocti, non pridem etiam e Parthis invecto quem aquaticum vocant, quoniam aqua trahitur ad tenuem et spongiosam inanitatem, alii Parthicum. summa laus siliginis bonitate et cribri tenuitate constat. quidam ex ovis aut lacte subigunt, butyro vero gentes etiam pacatae, ad operis pistorii genera transeunte cura. durat sua
Abbreviated transcription (Latin):
C&era aestiua frument ariguis magis &iam quanum¬
bribur gaudent : Milium & panicum a quisminime
qm̃ in polia exunte u&ãtea interuites arbodesuefrugi¬
peras seriterram emastati hoc satu ex estimanes:
Mli praecipuus ad fermenta usus emusto subactii
annum temp. Cimilefit & tritici ipiius furfurib:
minutis &optimis emusto albotriduo maturato sub¬
actis ac sole siccatis inde pastillus in pane faciendo dilu¬
tos cũ similigeni seminis ferue faciuntiatq: ita farine
miscent si coptimum pane fieriarbitraentes grecun
binos & semodios farinesatis ee beses fermenticon
Quolibeatue ro tempore &xaqua hordeoq bilibres of¬
fae feruenti foco uel fictili patinat᷑rentꝰ cinere &car¬
boneusq: dumrubeat. Poste aoperiunt᷑ in uasis̃ donec
acescanthine fermentum diluitur. Cumfier& aut
panis hordeaciur berbi autcicerculae farincipse
fermentabatꝰ iustumeraet die librȩ inquinq: semodios

Expanded text:
— Cetera aestiva frumenta riguis magis etiam quam im— Cetera aestiva frumenta riguis magis etiam quam imbribus gaudent, milium et panicum aquis minime, cum in folia exeunt. vetant ea inter vites arboresve frugiferas seri, terram emaciari hoc satu existimantes. xxvi 102 Mili praecipuus ad fermenta usus e musto subacti in annuum tempus. simile fit e tritici ipsius furfuribus minutis et optimis e musto albo triduo maceratis, subactis ac sole siccatis. inde pastillos in pane faciendo dilutos cum similagine seminis fervefaciunt atque ita farinae miscent, sic optimum panem fieri arbitrantes. Graeci in binos semodios farinae satis esse bessem fermenti conquo libeat vero tempore ex aqua hordeoque bilibres offae ferventi foco vel fictili patina torrentur cinere et carbone, usque dum rubeant. postea operiuntur in vasis, donec acescant. hinc fermentum diluitur. cum fieret autem panis hordeacius, ervi aut cicerculae farina ipse fermentabatur; iustum erat II librae in V semodios. 104
Abbreviated transcription (Latin):
tecris ccque. Lentim torrere prus deincum
furfuribus leui terpisi aut ad dito in sexta¬
rios.xx. lateris crudifrustro & harene semodio :
Eruiliam isdem modis quibus lentem sisima
incalida maceratam ex parrigide in confricari
effrigida mergi ut pale fluituentꝰ iterũque ex par¬
rigi in sole suꝑ lintea quod nisi festi nacto peragoet᷑
lurdo colore mucescere: & ipsa autem que
euccliuntur uariã pristinarũ racionẽ habendi
Acus uocaturcum ꝑsepistur spica tantum auri¬
ficum adusus. Si uero in area teritur cumsti
Ni lio cam pania p̃cipuegaud& pultẽq cardidã
exeo facit fit & panis ppeduloi samatarum quoq: gentes
hacmaxime pulte aluntur. &cruda&iam faruiae qͥ no
lalte uel ranguine crurisuenis admo & hiopes ñ
aliam frugem quanimili hordeiq: noucre
Panico & galliae quid am precipue a quitania uttur
sed& circum padanaialia addita fabasine quaponuꝰ
caegentes nullum panico preseruNcibum

Expanded text:
tariis aquae. lentem torreri prius, dein cum tariis aquae. lentem torreri prius, dein cum furfuribus leviter pisi aut addito in sextarios XX lateris crudi frusto et harenae semodio. erviliam iisdem modis, quibus lentem. sesamam in calida maceratam exporrigi, dein confricari et frigida mergi, ut paleae fluctuentur, iterumque exporrigi in sole super lintea, quod nisi festinato peragatur, lurido colore mucescere. 99 et ipsa autem, quae evalluntur, variam pistrinarum rationem habent. acus vocatur, cum per se pisitur spica tantum, aurificum ad usus, si vero in area teritur cum stipiv 100 Milio Campania praecipue gaudet pultemque candidam ex eo facit. fit et panis praedulcis. Sarmatarum quoque gentes hac maxime pulte aluntur et cruda etiam farina, equino lacte vel sanguine e cruris venis admixto. Aethiopes non aliam frugem quam miPanico et Galliae quidem, praecipue Aquitania utitur, sed et circumpadana Italia addita faba, sine qua . . . . Ponticae gentes nullum panico praeferunt cibum.
Abbreviated transcription (Latin):
aliiq: & totabi&ica & in primis egrptos festilis¬
simee tritice generie ramosum aut qđ cerłi gra¬
nium uocant inuentus estiam capus unus centũ
miliũ panicum sisi ma cebindis uenit ex ea&ole¬
um facciun color eius candidus. Huic simi leest
in asicc greciaq: erisimum idẽq: eret nisi pinguis
adnumerandum pocius quam frugibus:
Eiusdem naturae & orminum grecis distum sedci¬
mino simileseritur cum sesima hec & hirione nul
omniũ facilis quippe &ruria spicam farris
tosti pisente pilo pferrato fistula serrata
&stellaintus denticulat aut si interiti pissat̃
concidantur. grana ferrque frangatur
Maior parsi toliae riudo utitur pilo rotis &iam
quas aquas uers& obiter & molat deipsaratione
pisendimagnis preponemus. sentenciam
Triticũ ante ꝑ fundi aqua multa iub& postea eual¬
lide in sole siccitum pilare p&i: Simili modo
hordeum huius sextarios uiginti spargi duob: sex¬

Expanded text:
aliique et tota Baetica et in primis Aegyptus. fertilisaliique et tota Baetica et in primis Aegyptus. fertilissima tritici genera ramosum ac quod centigranium vocant. inventus est iam et scapus unus centum milium, panicum. sesama ab Indis venit. ex ea et oleum faciunt; colos eius candidus. huic simile est in Asia Graeciaque erysimum, idemque erat, nisi pinguius adnumerandum potius quam frugibus. eiusdem naturae et horminum Graecis dictum, sed cumino simile; seritur cum sesama. hac et irione nullstura non omnium facilis, quippe Etruria spicam farris tosti pisente pilo praeferrato fistula serrata et stella intus denticulata, ut, si intenti pisant, concidantur grana ferrumque frangatur. maior pars Italiae nudo utitur pilo, rotis etiam, quas aqua verset, obiter et mola. de ipsa ratione pisendi Magonis proponemus sententiam: 98 triticum ante perfundi aqua multa iubet, postea evalli, dein sole siccatum in pila repeti, simili modo hordeum. huius sextarios XX spargi II sex
Abbreviated transcription (Latin):
xafrica dulcissimus panis ipsa spisiorquam
uar& mecior spica eadem & ponderosior recru
nodios gracninon: XvI. libras inpl& exterit in
grecia difficulter obidiumentis dari ab hume
dictam hec enĩ est qua colr reẽ uocat eadem in
apto facilis fertilis que ꝑ arsinea ristec : itẽ
sligo exceptaq: laconica apellatur: Adiciuntꝰ
erna om̃a aboriente inuecte orrzasimilia
Thipe & pisa eius demest generis ex quafit in
nr̃o orbe orrza: Aput grecos ẽ &tua tradurꝰ¬
s. cam tiperi cumꝰ sint degeneres redirea d fru¬
buit quo eo maxime alebeet hamitiem po¬
te cume modio si sit aptum solum quale
nbilacio africae campo centimi quinqua¬
gerimodo reddantur misit exeo loco diuo augusto.
pcuratoreius exuno grano uix credibiledictu cccc. pau¬
neroni similiter ccclx. stipulas exuno grano cum
centesimo quidem & leuntini siciliae ecc̃pi fundun

Expanded text:
Ex arinca dulcissimus panis. ipsa spissior quam Ex arinca dulcissimus panis. ipsa spissior quam far, et maior spica, eadem et ponderosior. raro modius grani non XVI libras implet. exteritur in Graecia difficulter, ob id iumentis dari ab Homero dicta. haec enim est quam olyram vocat. eadem in Aegypto facilis fertilisque. 93 Far sine arista est, item siligo, excepta quae Laconica appellatur. adiciuntur terna omnia, ab oriente invectae oryzae similia. tiphe et ipsa eiusdem est generis, ex qua fit in nostro orbe oryza. apud Graecos est et zea, traduntque eam ac tiphen, cum sint degeneres, redire ad frubuit, quoniam eo maxime alebat hominem —, utpote cum e modio, si sit aptum solum, quale in Byzacio Africae campo, centeni quinquageni modii reddantur. misit ex eo loco divo Augusto procurator eius ex uno grano, vix credibile dictu, CCCC pauNeroni similiter CCCLX stipulas ex uno grano. cum centesimo quidem et Leontini Siciliae campi fundunt
Abbreviated transcription (Latin):
eieri nae modios gallice .XXII. libras panis red
Italieduabus tribus ueam plius in artopticio
penam furnaceis binas adiciun libras. It quo¬
limque genere similia go&ritico. fidauditissi ma
& frico iustũ est & modis redire semodios &
pollinis sex tarios quinque itaut appellant̃ in
tritico qđ florẽinsiligine hoc haccrarie offici¬
necaftariaeque utuntꝰ pr&erea secundaris sex¬
tarios quat tuor furfurum que tantundem
Dinis uero emodio simi laginis .cxxii efloris
stonis assibus ãplius siligini castrecteduplum:
staclia distinctio semeltem p̃. I. pollinatam
iiiii p̃. panis reddereuisa .Xuiii. testia .xix.
intriente& secundari panis quinas selibyaes
ligonum quam matu rescit parit̃ naculla sege¬
imminus dilacionem pactiꝰ ꝓt̃tenen tectem¬
quematuruere ꝓtinum eranum dimiteni
sedminusquẽc c&erec frum̃ta instipula pe¬
clitatur quoniam semꝓ rectam hab& spicã
erorem contin& qui robiginem faciat.

Expanded text:
neae farinae modius Galliae XX libras panis reddit, neae farinae modius Galliae XX libras panis reddit, Italicae duabus tribusve amplius in artopticio pane. nam furnaceis binas adiciunt libras in quocumque genere. 89 Similago e tritico fit, laudatissima ex Africo. iustum est e modiis redire semodios et pollinis sextarios V — ita appellant in tritico quod florem in siligine; hoc aerariae officinae chartariaeque utuntur —, praeterea secundarii sextarios IV furfurumque tantundem, panis vero e modio similaginis p. XXII, e floris tonis assibus amplius, siligini castratae duplum. est et alia distinctio semel . . . . . pollinatam XVII p. panis reddere, bix XVIII, ter XIX cum triente et secundarii panis quinas selibras, ligo numquam maturescit pariter, nec ulla segetum minus dilationem patitur propter tequae maturuere protinus granum dimittentibus. sed minus quam cetera frumenta in stipula periclitatur, quoniam semper rectam habet spicam nec rorem continet, qui robiginem faciat. 92
Abbreviated transcription (Latin):
emmo intriticum transit remedium utgraus¬
sima queque grana eius serantur: Eiseliguelaas
simus panis pistrinarumq opera laudatissina
p̃cell& initalia sic ampania pisis nate miscta¬
t rufiorilla ad pisana candidior ponderosior¬
q cretacea iustũ est egrano cam paniae quã
uocant castrata nemodios edires extarius qual¬
tuor siliginis łegregali sinec astratura sextaros
quinque piuerea florisse modium acibariquod
secundarium uocant sextarios quattuor furfi¬
ris sextarios totidem: Episana autem siligi¬
nis sextarios quinque c&eraparia sur dus¬
na arr&inaq &iannum sextarias siliginis
ad sciunt in reliquis pares: Siuero pollinem
facere libect .XUI pondo panis redeun &ba
tria furfurum que se modios. Molite diice¬
mine hoc constat Namq si camoluntꝰ plus
rine reddunꝰ quaeralsaquasparsa candidio
edillam uerum plus reinent infurfure Fari¬
am asirredietam Nomine ipso appara. Siligi¬

Expanded text:
biennio in triticum transit. remedium, ut gravisbiennio in triticum transit. remedium, ut gravissima quaeque grana eius serantur. 86 e siligine lautissimus panis pistrinarumque opera laudatissima. praecellit in Italia, si Campana Pisis natae misceatur. rufior illa, at Pisana candidior ponderosiorque cretacea. iustum est e grano Campanae, quam vocant castratam, e modio redire sextarios IV siliginis vel e gregali sine castratura sextarios V, 87 praeterea floris semodium et cibarii, quod secundarium vocant, sextarios IV, furfuris sextarios totidem, e Pisana autem siliginis sextarios V, cetera paria sunt. Clusina Arretinaque etiamnum sextarios siliginis adiciunt, in reliquis pares. si vero pollinem facere libeat, XVI pondo panis redeunt et cibarii III furfurumque semodius. molae discrimine hoc constat. nam quae sicca moluntur, plus farinae reddunt, quae salsa aqua sparsa, candidiorem medullam, verum plus retinent in furfure. 88 farinam a farre dictam nomine ipso apparet. siligi
Abbreviated transcription (Latin):
priore crassius hoc sola differentia est exominigene
durissimum far& contrahiemes firmis simum pati
frigidis simos locos &minꝰ subactos uelaestiuosos stio¬
tisq primi antiquus litio cibis magna argumentons
oriaedonis sicuti diximꝵ pultaeautem Non paneuxs¬
selongotem pore raemanos meonifestum quo a puino¬
ria hodie quaedicuntꝰ. Xennius antiquis simusuates
obsidiones finem ax primens offameripuis seplors¬
tib liberis patres cõmemorat & hodie sacixpris¬
ca atq: Natalium pultefit illa conficiunt᷑ uidetꝰq
temp ignota grȩciae fuissequam italiae pulenta
tritici seminȩ: Auidius Nullum est N& quodylis
alimenti trahat. Siliginem ꝓpriae dixerintra¬
cidelitias condorest &sincuistute sine pondere
cum uenie sumidis trrctib quecle sit aliaesunt &p
lie comote sedtruens alpis in allo brogum tantum
memorum queagro ꝑtinax in cderis ibi pastibuso

Expanded text:
priore crassius; 83 haec sola differentia est. ex omni genere priore crassius; 83 haec sola differentia est. ex omni genere durissimum far et contra hiemes firmissimum. patitur frigidissimos locos et minus subactos vel aestuosos sitientesque. primus antiquis Latii cibus, magno argumento in adoriae donis, sicuti diximus. pulte autem, non pane, vixisse longo tempore Romanos manifestum, 84 quonria hodieque dicuntur et Ennius, antiquissimus vates, obsidionis famem exprimens offam eripuisse plorantibus liberis patres commemorat. et hodie sacra prisca atque natalium pulte fitilla conficiuntur, videturque tam puls ignota Graeciae fuisse quam Italiae polenta. xx 85 Tritici semine avidius nullum est nec quod plus alimenti trahat. siliginem proprie dixerim tritici delicias candore sive virtute sive pondere. conveniens umidis tractibus, quales Italiae sunt et Galliae Comatae, sed trans Alpes in Allobrogum tantum Remorumque agro pertinax, in ceteris ibi partibus
Abbreviated transcription (Latin):
Hordeum a xomnifrumento minimecalamito sũqui ante
tollitur quã triticum occupet rubigoitaq sipiente sagri¬
colaetriticum cibaristantũ serunt hordeũ sacculo seri
dicunt ꝓptereco celerrimeredit festilis simiquae qđ m
his paniae cast hagine a prilimen s aollectũ est hoc seri¬
t eodẽ mense inceltibiria eodemq a nobis Nascitur
nxpitꝰ omnea prima statimaturitate festinantius quã
ceterr fagilienim stipula& tenuissima palea gne¬
nũ continet᷑ meliorẽ &iam polentã fieri. Tradunt sin
eicoeta maturitate tollatꝰ. Frumentigenera Non
gotriticum haec plurimisterris cõmunia. Arin¬
cagalbarum ꝓpria copios a & talieẽ. INaegipto autem
acsiriaecileq &asiae acgrȩciae peculiare seuoli
quaquam it aliae parem. Quize autunt᷑ Non habents
Est a haecitalia e in cam pania maximeq: semenq¬
lat᷑ hochab& Nomen res predana ut mox docebinis:
bitrant᷑ quo uitam donarent amilum quoq excist

Expanded text:
hordeum ex omni frumento minime calamitosum, quia ante hordeum ex omni frumento minime calamitosum, quia ante tollitur quam triticum occupet rubigo—itaque sapientes agricolae triticum cibariis tantum serunt, hordeum sacculo seri dicunt—, propterea celerrime redit, fertilissimumque quod in Hispaniae Carthagine Aprili mense collectum est. hoc seritur eodem mense in Celtiberia, eodemque anno bis nascitur. rapitur omne a prima statim maturitate festinantius quam cetera. fragili enim stipula et tenuissima palea granum continetur. meliorem etiam polentam fieri tradunt, si non excocta mago, triticum. haec plurimis terris communia. arinca Galliarum propria, copiosa et Italiae est, Aegypto autem ac Syriae Ciliciaeque et Asiae ac Graeciae peculiares zea, onequaquam Italicae parem. qui zea utuntur non habent far. est et haec Italiae, in Campania maxime, semenqlatur. hoc habet nomen res praeclara, ut mox docebimus, bitrantur, quoniam vitam donaret. amylum quoque ex ea fit
Abbreviated transcription (Latin):
quam lignei sua sisit autintegictur quinquie sindie
mutata melius si& in noctu itaut misceatꝰ pariter
emollitum priusquam acescat linte o auts portis sic¬
catum tegulȩ in fundit in litȩ fermento atq: ita in sole
densatur. Postchiu maxime lccudat᷑ ereticũmoxae¬
guptium ꝓbatꝰ autem leuore & leuitaite itq utrecens
sit. limdicatoni distum a putnos hordei farince &ad
medendum ut ht̃ mirumq inusuiumtorum ignib: durx¬
to ac postea milito offissisq: humana manudemirsis
Spicae quaed am binos ordines habentq: dã plurerusq: ad sẽ
Trr no ipsiali quod differentiae. longius leuiusq: aut nos¬
breuius autrutundius candidiͦ Nigrius uelaupur purax
ẽultimo ad polentam contra tempestates candidomi¬
xima infirmitas. Hordeum fragumomniumolirsi¬
mume seriNon uol& Nisunsicca & soluti terx aeni¬
sileta palea exoptimis stramento uero Nullũ conpanat

Expanded text:
qua in ligneis vasis, ita ut integatur quinquies in die qua in ligneis vasis, ita ut integatur quinquies in die mutata; melius, si et noctu, ita ut misceatur pariter. emollitum priusquam acescat, linteo aut sportis scatum tegulae infunditur inlitae fermento, atque ita in sole densatur. post Chium maxime laudatur Creticum, mox Aegyptium—probatur autem levore et levitate atque ut recens sit—, iam et Catoni dictum apud nos. Hordei farina et ad medendum utuntur, mirumque in usu iumentorum ignibus durato ac postea molito offisque humana manu demissis spicae quaedam binos ordines habent, quaedam plures usque ad senos. grano ipsi aliquo t differentiae: longius leviusque aut brevius ac rotundius , candidius nigriusve, cui purpura est opimo ad polentam. contra tempestates candido maxima infirmitas. hordeum frugum omnium mollissimum est. seri non volt nisi in sicca et soluta terra ac nisi laeta. palea ex optimis , stramento vero nullum conparatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nis lini & coriandri selibras salisque acecabulo
torentes om̃a ante miscent in molaquidiutius
uolunt seruare cum polline acfurfuribus su¬
iscondunt nouis fictilibus. It alia sine ꝑ fusione
tostum in subtilem farinam molitis dem additis
atq: &iam emilio : Panem exordeo antiquisusita
eclarissimis me dicinȩ scientia. Iisai naebonitas precipua
uticensi. Inaegupto uero est quae fiat exhordeo cuis
innianguli Inba&ica &a frica genus ex quofiat hordei
glabrum appellat tumanius. Ide moliraen &origin
cadem eẽ existimant. Tisanae conficiendae uolga¬
taratio est. Cimilimodo & tritici seminetrangum
fitincampania duntaxat & aegupto. Amilu uero
acomnitritico acsiligines &optimum & trimestrun
uentio eiuschio iniulȩ debet & hodie lccudatis simum
idest appellatum abeo quodsine mola fiat primumtꝰ¬
toestri quo deminime ponderoso triticoma deseit dulcia¬

Expanded text:
nis lini et coriandri selibram salisque acetabulum, nis lini et coriandri selibram salisque acetabulum, torrentes omnia ante, miscent in mola. qui diutius volunt servare, cum polline ac furfuribus suis condunt novis fictilibus. Italia sine perfusione tostum in subtilem farinam molit, isdem additis atque etiam milio. Panem ex hordeo antiquis usitae clarissimis medicinae scientia. tisanae bonitas praecipua Uticensi. in Aegypto vero est quae fiat ex hordeo, cui sunt bini anguli . in Baetica et Africa genus, ex quo fiat, hordei glabrum appellat Turranius. idem olyran et oryzan eandem esse existimat. tisanae conficiendae volgata ratio est. Simili modo e tritici semine tragum fit, in Campania dumtaxat et Aegypto, amylum vero ex omni tritico ac siligine, sed optimum e trimestri. inventio eius Chio insulae debetur; et hodie laudatissimum inde. est appellatum ab eo quod sine mola fiat. proximum trimestri quod e minime ponderoso tritico. madescit dulci a
Abbreviated transcription (Latin):
rimatura singulorum exposita. Hordeum in dissa¬
tiuo m& siluestre in quopanis apud eos p̃cipuus
italica maxime quidem oryxa gaudentex qua
tisanam conficiunł quam reli qui mostales exordeo
Oride folia carnosa porrosimilia sedlaciora al¬
titudo cubitalis flospurpurtos radix gemine
rotunditatis. Antiquissimum incibis hordeum
sicut antemensium ritu menandro auecore
appar& & gladiatorum cognominequihor¬
de ari uocab antur : Nolentam quoque greci
non aliunde praeferunt pluribus fith& modis
greciꝑ fusum a qua hordeum siccant nocte una
acpostero diefrigunt de in molis frangunt.
Sunt quiuehementius tostum rursus exi¬
gua aqua ad ꝑgaNT siccent prius quãmolaNt :
Aliuero uirentibus spicis decussum hordẽ ũ re¬
cens purgant madidum que in pilatunduNt
atque in coruibus eluunt acsiccarum solerur sustun¬
dunt & purgatum molunt quocũque autem ge
nerep̃parato uicenis hordei libris ternas semi¬

Expanded text:
ri natura singulorum exposita. hordeum Indis sari natura singulorum exposita. hordeum Indis sativum et silvestre, ex quo panis apud eos praecipuus et alica. maxume quidem oryza gaudent, ex qua tisanam conficiunt, quam reliqui mortales ex hordeo. oryzae folia carnosa, porro similia, sed latiora, altitudo cubitalis, flos purpureus, radix gemmeae rotunditatis. Antiquissimum in cibis hordeum, sicut Atheniensium ritu Menandro auctore apparet et gladiatorum cognomine , qui hordearii vocabantur. polentam quoque Graeci non aliunde praeferunt. pluribus fit haec modis. Graeci perfusum aqua hordeum siccant nocte una ac postero die frigunt, dein molis frangunt. sunt qui vehementius tostum rursus exigua aqua adspergant et siccent, priusquam molant . alii vero virentibus spicis decussum hordeum recens purgant madidumque in pila tundunt atque in corbibus eluunt ac siccatum sole rursus tundunnere praeparato vicenis hordei libris ternas semi
Abbreviated transcription (Latin):
pemelioris ẽ generis plurimis tunicis: Traciũ
triticum uestitur obnimia frigora illplage
exqͥsitum eadem causa & trimestria inuenit
i&xinentibus terras niuib: quod testio fereas
dum mense & in reli quo orbem&itꝰ toris hoc
alpibus notum & gemalibus prouincus nullum hoc
frumento la&ius unicalamũ preterea necusqua
capax soquitur qua e nonnis tenuiterra : Fsta
bimestre circatracie num quod .XL. die quod satũ
ẽ maturescit mirũq: nulli frum̃to plures seponde¬
ris & furfuribus carere utitur eo & sicilia &achia
montuosis utraq: partib: eubo ea quoque circa carrs¬
cum: Intantum fallitur colum ella qͥ n&ri mestri
quidem ꝓprium genus existima uerit ẽẽ cum sit an¬
tiquis simigrecis & anion uocant. Tradunt in bac¬
tris granatante magnitudinis fieri ut singulas¬
picas nr̃as aequent Priimum exomnibus frum enis
seritur hordeum dabimus &dies screndo qͥuegene¬

Expanded text:
pe melioris est generis. plurimis tunicis Thracium pe melioris est generis. plurimis tunicis Thracium triticum vestitur ob nimia frigora illi plagae exquisitum. eadem causa et trimenstre invenit detinentibus terras nivibus, quod tertio fere a satu mense, cum et in reliquo orbe, metitur. totis hoc Alpibus notum, et hiemalibus provinciis nullum hoc frumento laetius, unicalamum praeterea nec usquam capax, seriturque non nisi tenui terra. 70 est et bimestre circa Thraciae Aenum, quod XL die, e quo satum est, maturescit, mirumque nulli frumento plus esse ponderis et furfuribus carere. utitur eo et Sicilia et Achaia, montuosis utraque partibus, Euboea quoque circa Carystum. in tantum fallitur Columella, qui ne trimestris quidem proprium genus existimaverit esse, cum sit antiquissimum. Graeci setanion vocant. tradunt in Bactris grana tantae magnitudinis fieri, ut singula spicas nostras aequent. primum ex omnibus frumenseritur hordeum. dabimus et dies serendo cuique gene
Abbreviated transcription (Latin):
fricum & dodrantes intras padanaitalia scio ui¬
ienas quinas libras farris modiospenderecircaclu¬
ium & senas. Lexcerta nectura ut in quocumq
enere pane militaritesti a partio ad eranipon¬
ius accedit &testia sicut optumum frumen¬
um eẽ quod insubactum congiũ aquae capiat:
uibusdam generibus ꝑseponđ sicut balian co
nodio trticipanis p̃XXXΥ. reddit quibus dam
npinis mixtis ut erprio & alexandrino .Xx. ꝓ
odibras Non excedentibus. Eyprium fuscũ
st panem quenigrum. facititaque misce¬
tur alex an drinum candulum redeunt que .xx..
pondo thebaicum libras adicit: Marina aqͣ
subigi quod plerique in maritimis locis faciuit
ocasionem lucrandi sali sutilissimum non ali¬
adecausa o postuni ora morbis corpor a existur
ꝗalliae hispanie frum̃to in positum reso luc¬
o quib: diximus generihus spumecita concr&a ꝑ
firm̃to iitunt quadecausa leui. orillis quã c&eris pa
us est: Pifferencie & calami crassior quip¬

Expanded text:
fricum et dodrantem. in transpadana Italia scio vifricum et dodrantem. in transpadana Italia scio vicenas quinas libras farris modios pendere, circa Clusium et senas. lex certa naturae, ut in quocumque genere pani militari tertia portio ad grani pondus accedat, sicut optumum frumentum esse, quod in subactum congium aquae capiat. quibusdam generibus per se pondus , sicut Baliarico: modio tritici panis p???. XXXV reddit; quibusdam binis mixtis, ut Cyprio et Alexandrino XX prope libras non excedentibus. Cyprium fuscum est panemque nigrum facit, itaque miscetur Alexandrinum candidum, redeuntque XXV pondo. Thebaicum libram adicit. marina aqua subigi, quod plerique in maritimis locis faciunt occasione lucrandi salis, inutilissimum. non alia de causa opportuniora morbis corpora existunt. Galliae et Hispa niae frumento in potum resoluto quibus dixfermento utuntur, qua de causa levior illis quam ceteris panis. 69 Est differentia et calami, crassior quip
Abbreviated transcription (Latin):
linusium argum̃to crassis simi calami Itaq pingu
ao hecec genera adrignabat leuissimum & in aximein
ueaudi tenus simi calamunumidis reriubebatqu¬
dian multo eger& alimento. Hae fuer& rententi¬
÷ alexaindro magno regnante cumndaristima fuet
g raccia atque intoto orbe terrarum pontirima ita
tunen ut antemostem annispert. CX L.V. rophoc¬
le pocta in fabula triptolemo frumentum italicũ
antecunta laudauerim aduerbum tralita sententi¬
a & fortunatam italiam frumento carere candido
quaclaus peculi aris hodie quaeitalico est quomagis
adniror posteros graecorum nullammentionem
hiuius feces sefrumenti Nunc ex his generibus quȩ
noma inuehuntur leuissimum gallicum atquae
chersonenso aduentum quippe non excedunt modiu
cenaslibras si liqui granumiprum ponder& sar¬
dum adicit relibras alex andrinum & trientes hoc
a nculi pondus bo&icumtutam libramad dit a¬

Expanded text:
linusium argumento crassissimi calami. itaque pingui linusium argumento crassissimi calami. itaque pingui solo haec genera adsignabat. levissimum et maxime inane speudian, tenuissimi calami, in umidis seri iubebat, quoniam multo egeret alimento. 65 haec fuere sententiae Alexandro Magno regnante, cum clarissima fuit Graecia atque in toto orbe terrarum potentissima, ita tamen ut ante mortem eius annis fere CXLV Sophocles poeta in fabula Triptolemo frumentum Italicum ante cuncta laudaverit, ad verbum tralata sententia: et fortunatam Italiam frumento serere candido. quae laus peculiaris hodieque Italico est; quo magis admiror posteros Graecorum nullam mentionem huius fecisse frumenti. 66 Nunc ex his generibus, quae Romam invehuntur, levissimum est Gallicum atque Chersonneso advectum, quippe non excedunt modii vicenas libras, si quis granum ipsum ponderet. Sardum adicit selibram, Alexandrinum et trientem—hoc et Siculi pondus—, Baeticum totam libram addit, A
Abbreviated transcription (Latin):
culis serantur cruda: Et farinuagi nullis su
seruant ad satus atq: non torrent leuis simũ ex
rosius farmagisque &iannum triticum Fas
nacgrpto exolira conficitur t̃ciũ genus spica hoco
Balliae quo que suum genus farris dedere qđillic
bracem uocant apud nos scandalam nitidissim
grani & alia differentia qđ ferequat̃nis librisplis
reddit panisquã faraliud populum romanumfer¬
retantum efrumento ccc an nis usumuerus
nullum equidem camporauerim candore aepon¬
dore quomaxime decernitꝰ manitanis mado com¬
par&ur italieagaris externum in quo principa¬
tum tenuit bacucia dem sicilia mox african
Testium pandus erat tracio srrio deinde &a&e¬
giptio athl&arum cum decreto quarum
capacitas iumentis similisque diximus
ordinem fecerat grecia & ponticum lauda¬
bit qđ initalia non ꝑuenit. Ex omni autem
genere grani p̃tulit ora contion&is telepan de¬

Expanded text:
culis seruntur cruda. et far in vaginulis suis culis seruntur cruda. et far in vaginulis suis servant ad satus atque non torrent. xi 62 Levissrosius far magisque etiamnum triticum. far in Aegypto ex olyra conficitur. tertium genus spicae hoc ibi est. Galliae quoque suum genus farris dedere, quod illic bracem vocant, apud nos scandalam, nitidissimi grani. est et alia differentia, quod fere quaternis libris plus reddit panis quam far aliud. populum Romanum farre tantum e frumento CCC annis usum Verriunullum equidem comparaverim candore ac pondere, quo maxime decernitur. montanis modo comparetur Italiae agris externum, in quo principatum tenuit Boeotia, dein Sicilia, mox Africa. tertium pondus erat Thracio, Syrio, deinde et Aegyptio, athletarum cum decreto, quorum capacitas iumentis similis quem diximus ordinem fecerat. Graecia et Ponticum laudavit, quod in Italiam non pervenit. 64 ex omni autem genere grani praetulit dracontian et strangian et Se
Abbreviated transcription (Latin):
ris diebus & abimaprimum partep aulatim florend¬
eunte : Fnumenta cum deploruere crassescuntin¬
turantur quae cum plũmum diebus. M. item faba
paucissimis ciceridenim aremente dieb Aper¬
fititur .r. Milium & panicum & remina & omia
estiua xl. diebus matu rantur aflore:
Magna terra celiq differentia in egrpto enim
hordoum sexto a satu mense frumenta septumo
tuuntur in hellade : Hordeum in pelo ponensoo¬
tauo & frumenta &iannum tcerdius. Grana
instipula crinito textuspicantꝰ. In saba legumin¬
busq: alt̃nis lateribus siliquantꝰ. Fortiora contahi¬
emes frumenta legumina in cibo. Tunicaefrumen¬
toplures hordeum maximenudũ & arincas & pcip
euena: Calamus frumento quam hordeo aristam¬
ordacior hordeo in harea exteruntur Triticum &s
lico & hordeum sic & scruntur puraqualiter molunti qu¬
a tosta nonsunt. Ediuerso farmiliũ punicũpu¬
gari nisi tosta non possunt itaq: hec cũsuis folli¬

Expanded text:
versis diebus et ab ima primum parte, paulatim flore sversis diebus et ab ima primum parte, paulatim flore subeunte. <6> frumenta cum defloruere, crassescunt maturanturque , cum plurimum, diebus XL, itempaucissimis cicer. Id enim a sementi diebus XL perficitur. Milium et panicum et sesama et omnia aestiva xl diebus maturantur a flore, magna terrae caelique differentia. in aegypto enim hordeum sexto a satu mense, frumenta septumo metuntur, in hellade VII hordeum, in peloponneso octavo, et frumenta etiamnum tardius. grana in stipula crinito textu spicantur. In faba leguminibusque alternis lateribus siliquantur. fortiora contra hiemes frumenta , legumina in cibo. <7> Tunicae frumento plures. hordeum maxime nudum et arinca, set praecipue avena. calamus altior frumento quam hordeo, arista mordacior hordeo. in area exteruntur triticum et siligo et hordeum. Sic et sa tosta non sunt. e diverso far, milium, panicum purgari nisi tosta non possunt. itaque haec cum suis folli
Abbreviated transcription (Latin):
Fabae in folia &xeunt acde inde cauli semittunt nullis
distinctum internodis reliqua legumina surculosa s unt
exisitemosa cicererbũ lens quorundã caules spargunt᷑ in
teinem sin habeanta dminiculũ ut piscandũ nisi habuere
autda eriora fiunt. Leguminũ unicaulis faba solaun
fistulosis foliũ quaedcm abradicemittunt. quaeda aca¬
cumine frumtum & hordeũ ut rimq & quidquid stipu¬
laestincicumine unũ folium hab& sedhordeo scabra sunt
ceteris leuia multificia contra fabec cicerpisũ frum¬
tis folium harundine eum fabaerutunda & mignae
leguminum paste longioreruiliae & piso pasiolisue¬
nosasȩ sime trionis anguine acadunt folia lupinotant ̃
a papaueri. Legumina diutius florent &oai seruũ
acicer s ed diutis sime faba N deb: Nonau singulis¬
capitundiu quo alio desinente alutincipitrotota
seges sicut frumenti pariter aliquam tanuero ominiadi¬

Expanded text:
eti. 57 Fabae in folia exeunt ac deinde caulem emittunt nullis eti. 57 Fabae in folia exeunt ac deinde caulem emittunt nullis distinctum internodEx his ramosa cicer, ervum, lens. Quorundam caules sparguntur in terram, si non habeant adminiculum; at pisa scandunt, si habuere, aut deteriora fiunt. Leguminum unicaulis faba sola, ufistulosis. folium quaedam ab radice emittunt, quaedam a cacumine, ut frumentum et hordeum. Utrumque et quidquid in stipula est in cacumine unum folium habet—sed hordeo scabra sunt, ceteris levia—, multifolia contra faba, cicer, pisum. Frumentis folium harundinaceum, fabae rotunda et magnae leguminum parti, longiora erviliae et piso, phasiolis venosa, sesamae et irioni sanguinea. cadunt folia lupino tantum et papaveri. Legumina diutius florent, et ex his ervum ac cicer, sed diutissime faba, XL diebus, non autem singuli scapi tamdiu, quoniam alio desinente alius incipit, nec tota seges, sicut frumenti, pariter. Siliquantur vero omnia di
Abbreviated transcription (Latin):
cumine geminoquin& colo relistinguntꝰ candidoni¬
gro rufo&iam purpureo. Panis multifaria &e
milio fite panico nxrus sed nullum ponderosius frum̃¬
tũ est aut eocendo magis crescat . Ix. Pondo panisemo¬
dio reducunt modiumq pultis o&pultrib: socctaris
madidis. Milium intrxhos .x. annos mindia initaliã
inu&t umest Nuigrum colorem amplum graeno harun¬
dincm culmo a dolescit adp&es altitudine uupgner¬
dib: cũis lobas uocant omnium frugum festilis simũ
Muno grano scotari ternigignunt᷑ serideb& inumi
dis. Frumenta qua&cmintestio genuspicã incipiunT
concipere quae deminquasto sed & iannum occultã.
enicula autem sunt tritico quat erna farrissena
hordeo octana sednon ante supracdictum geniculo¬
rum Numerum conceptus est spicae quiutsrem
sui fecit quattuor autquinq: tardissime dieb: florere
incipiunt totidemq: ut paulo plurib: de florescunt
horde auero cumtar dissime septem uarro quaterno¬

Expanded text:
cumine gemino; quin et colore distinguntur candido, nicumine gemino; quin et colore distinguntur candido, nigro, rufo, etiam purpureo. panis multifariam et e milio fit, e panico rarus; sed nullum ponderosius frumentum est aut quod coquendo magis crescat. LX pondo panis e modio reducunt modiumque pultis ex tribus sextariis madidis. milium intra hos X annos ex india in Italiam invectum est nigrum colore, amplum grano, harundineum culmo. adolescit ad pedes altitudine vii, praegrandibus comis—iubas vocant—, omnium frugum fertilissimum. Ex uno grano sextardis. 56 Frumenta quaedam in tertio genu spicam incipiunt concipere, quaedam in quarto, sed etiamnum occultam. genicula autem sunt tritico quaterna, farri sena, hordeo octona. sed non ante supra dictum geniculorum numerum conceptus est spicae, qui ut spem sui fecit, IIII aut V tardissime diebus florere incipiunt totidemque aut paulo pluribus deflorescunt, hordea vero, cum tardissime, diebus VII. Varro quater no
Abbreviated transcription (Latin):
die. Exhorde o alterum caput grani inraaedicem cocit
alterum enerbamq: & prior flor& nedicem craxssior pars
grani fundit tenuior florem ceteris seminib: eadem
pars & radicem & florem. E. umenta hiemi in berba sunt
uerno tempore fatigant᷑ instipulcm quae sunt hib̵ ni
generis : Atmilium & panicũinculmũ geniculatũ & con¬
cauum. Si seminauero inferulaceum. Omniũ saturo¬
rum fructus aut spicis continetꝰ aut triticihorde imu¬
nuturq: uallo aristarum quadripedes aut in cludit si¬
liqui sutdeguminũ aut uasculis ut sesemaeac papaueris
Milium & panicuntuntum pindiuiso & paruis auib: ex positũ
est in defensi quippeme brrnis continet᷑. Panicua panicu¬
lis dictum ca cumine languide nutante paulatimeaxti¬
nuato culmo paene in surculum prȩdensi saceruat grax¬
nis cum longirsrima pedaliobfamiliae come graenum cõ¬
plaxie fimbriato capilo curuantur. Sunt & punico
genera mamosae pano paruis racemata paniculis &ca¬

Expanded text:
die. ex hordeo alterum caput grani in radicem exit, die. ex hordeo alterum caput grani in radicem exit, alterum in herbam, quae et prior floret. radicem crassior pars grani fundit, tenuior florem, ceteris seminibus eadem pars et radicem et florem. 52 Frumenta hieme in herba sunt, verno tempore fastigantur in stipulam quae sunt hiberni generis, at milium et panicum in culmum geniculatum et concavum, sesama vero in ferulaceum. 53 omnium satorum fructus aut spicis continetur, ut tritici, hordei, muniturque vallo aristarum liquis, ut leguminum, aut vasculis, ut sesamae ac papaveris. milium et panicum tantum pro indiviso et parvis avibus expositum est; indefensum quippe membranis continetur. Panicum a paniculis dictum, cacumine languide nutante, paulatim extenuato culmo paene in surculum, praedensis acervatur granis, cum longissima, pedali phoba. milio comae granum complexae fimbriato capillo curvantur. 54 sunt et panico genera mammosa, e pano parvis racemata paniculis, et ca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hiemem Nutriuntꝰ uttriticum hordeum aestiuaeq
aestite ante uergilarum eccostum serunt᷑ ut miliũ pani¬
cum sisimaurminumirio italiae dumtaxatritu alioqui
ingrecia & mnasiaomã uergiliccrum occasu seruntur
Quaedam autemutroq tempore In italia exis quaela ei testio
ueris aliqui uernãmiliu panicũ lentem ciaeralicã appellant.
Sementiuã autemtriticum hordeũ fabam ra. pccm Mintri¬
tici genere pirsaliqua pibuliest quadrip&lum causa
satiut farrago & in leguminib: ut uicia ad cõmune qua¬
dripedum hominumq: usui iupinum. Leguminaoma łin¬
gulas habent radices ptersabam easq: surculosas ꝗin
inmulta diuiduntꝰ altissimas autem cicerfrumentamul¬
tis nedicantur fibris sineramiserx impita primosatu
hordeum dieseptimolegumen quasto uelcum tardirn¬
me septimo faba .xω. ad .xx. legumina inaegipto testio

Expanded text:
per hiemem nutriuntur, ut triticum, hordeum; aestiva, quae per hiemem nutriuntur, ut triticum, hordeum; aestiva, quae aestate ante vergiliarum exortum seruntur, ut milium, panicum, sesama, horminum, irio, Italiae dumtaxat ritu. alioquin in Graecia et in Asia omnia a vergiliarum occasu seruntur, quaedam autem utroque tempore in Italia, ex his quaedam et tertio veris. 50 aliqui verna milium, panicum, lentem, cicer, alicam appellant, sementiva autem triticum, hordeum, fabam, rapam. et in tritici genere pars aliqua pabuli est quadripedum causa sati, ut farrago, et in leguminibus, ut vicia; ad communem quadripedum hominumque usum lupinum. 51 Legumina omnia singulas habent radices praeter fabam, easque surculosas, quia non in multa dividuntur, altissimas autem cicer. frumenta multis radicantur fibris sine ramis. erumpit a primo satu hordeum die septimo, legumen quarto vel, cum tardissime, septimo, faba a XV ad XX, legumina in Aegypto tertio
Abbreviated transcription (Latin):
Autexar aor riharundine in posita similitor & harun¬
dinemexin ꝓbceuomerim posita precipiunt
Iuncoscicus i ruestipalc deb& autinfixo sobidentib fru¬
tecta ignioptimȩ tolluntur. Unidioremagrum fossicci¬
di atq: siccariutilis simumest. Forsar autemc&o sis locis
aptis reliquinso lut ione terrȩ sepib firmariine pcib:
aut supinis laterib: ꝓcumbere qua sdocm obcaecari & in
alicos dirigi maiores potentiores quaesi toccario silice uel
glecrea sterniorautem earumbinis utrimq: lapidib: ista¬
tumincori&ilio semꝑintegi. Siluaocotir pandȩ ratio¬
nem de mocritus ꝓdidit lupini Florei s uco cicute uno die
gernuncindigabit Natuna frugum suntaut duo pri¬
ma ea rum genena frumenta ut traticũ hordeum & le¬
gumina ut faba cicer differentia Notiortquã ut indicari
deceit. Frumenti ipsius totidem genera ꝑtempora
situ diuitahibernaq: circa uergiliarum occasusatatra

Expanded text:
aut exaratas vomeri harundine inposita. similiter et harunaut exaratas vomeri harundine inposita. similiter et harundinem exarari filice vomeri inposita praecipiunt .—Iuncosus ager verti pala debet aut in saxoso bidentibus. frutecta igni optime tolluntur. udi atque siccari utilissimum est, fossas autem cretosis locis apertas relinqui, in solutiore terra saepibus firmari vel proclivibus ac supinis lateribus procumbere; quasdam obcaecari et in alias dirigi maiores patentioresque et, si sit occasio, silice vel glarea sterni, ora autem earum binis utrimque lapidibus statuminari et alio superintegi. silvae extirpandae rationem Democritus prodidit, lupini flore in suco cicutae uno die ger, nunc indicabitur natura frugum. sunt autem duo prima earum genera: frumenta, ut triticum, hordeum, et legumina, ut faba, cicer. differentia notior, quam ut indicari deceat. x 49 Frumenti ipsius totidem genera per tempora satu divisa: hiberna, quae circa vergiliarum occasum sata terra
Abbreviated transcription (Latin):
ideo maiores festilis simum in a graoculum domini eẽ
dicerunt reliqua p̃cepta redemtꝰ suis locis quȩ ꝓpria
generum singulo rum erint interim communiaq:
succurrunt non ob mittemus & in primis catonis hu¬
nanissimum utilis simum idagendum ut diligati
uicini causas reddit illenos ex istimamus nulli
cẽ dubias ÷. Interprimaidem cau& ne familiema¬
lesit nihilsero faciendum in agriculturtuomnes
censent iterum que suo quaeq tempore faci¬
enda & tertio praecepto pr& missa frustra re¬
uocari deterra cariosa execracio catonis ab un¬
de indicata :÷ quam quam praedicerenonces¬
satis quid quid ꝑ asellum fieri potest uilissime c̃stat:
fodix biennio moritur si frondem non pati¬
aris ideffecissime contingit germinantis
ramis baculos de cursis sucus enim exipsa
defluens nec at radices aiunt &circa solstiti¬
in auolsas Non renasci Necharundin esectas

Expanded text:
ideo maiores fertilissimum in agro oculum domini esse ideo maiores fertilissimum in agro oculum domini esse dixerunt. 44 Reliqua praecepta reddentur suis locis, quae propria generum singulorum erunt. interim communia, quae succurrunt, non omittemus, et in primis Catonis humanissimum utilissimumque: id agendum, ut diligant vicini. causas reddit ille, nos existimamus nulli esse dubias. — Inter prima idem cavet, ne familiae male sit. — Nihil sero faciendum in agricultura omnes censent, iterumque suo quaeque tempore facienda, et tertio praecepto praetermissa frustra revocari. — De terra cariosa execratio Catonis abunde indicata est, quamquam praedicere non cessantis. — Quidquid per asellum fieri potest, vilissime constat. — 45 Filex biennio moritur, si frondem agere non patiaris. id efficacissime contingit germinantis ramis baculo decussis; sucus enim ex ipsa defluens necat radices. aiunt et circa solstitium avolsas non renasci nec harundine sectas
Abbreviated transcription (Latin):
magro ÷: Nequeo mihi temperare quominus unũ exẽ¬
plum antiquitatis ad feram ex quo intellegi possit apud
populum &iam deculturis agendimorem fuis sequa¬
literq defendi solitisint illiuiri .C. furius cresi museser¬
uitute liberatussum in paruo ad modum agello largi¬
ores multos fructus ꝑciper& quam examplissimis uici¬
nita s inmuidie erat magna seu frugesalienas ꝑ licer&
beneficiis quam obrem abspurio albino curili die di
tam&uens damnationem cum in suffragium trib:
oposet&ire instrumentum. rusticum omne in forũ
uitulit & ad diixit filiamualidam atque utait pi¬
sobene curatam acuestitam forramenta egregie
facta graues ligones uomeres pondera sos bouessaturos
Iostea dixit bene facicõ ea quirites hec sunđ nec possũ
uobis ostendere aut inforum ad ducere lucubraciones
mea suigili asque & sudoresomnib: senttas. ab solutas
taqueest ꝓ fecto opera non in pensa cultura const&

Expanded text:
in agro. <2> Nequeo mihi temperare , quo minus unum exemin agro. <2> Nequeo mihi temperare , quo minus unum exemplum antiquitatis adferam, ex quo intellegi possit, apud populum etiam de culturis agendi morem fuisse qualiterque defendi soliti sint illi viri. C. Furius Cresimus e servitute liberatus, cum in parvo admodum agello largiores multo fructus perciperet, quam ex amplissimis vicinitas, in invidia erat magna, ceu fruges alienas perliceret veneficiis. quamobrem ab spurio albino curuliaedile die dicta metuens damnationem, cum in suffragium tribus oporteret ire, instrumentum rusticum omne in forum attulit et adduxit familiam suam validam atque, ut ait piso, bene curatam ac vestitam, ferramenta egregie facta, graves ligones, vomeres ponderosos, boves saturos. postea dixit: Veneficia mea, Quirites, haec Sunt, nec possum vobis ostendere aut in forum adducere lucubrationes meas vigiliasque itaque est. profecto opera, non inpensa, cultura constat, et