comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
animus: dextraq litori occeani incedat. Trib hic pa¬
tib celi alluens asiam. scyticus a septeitͥone. ab oriente
cons. a meridie indecus uocat᷑. uarieq ꝑsinus. ⁊ ab in¬
cola in cõplura nõia diuidit᷑. Uerũ si hee qͦ magna
portio apposita septẽtrioni in nirias syderis rigens
uastas solitudines ht̃. ab extremo aquilone ad initiũ
ieos aliqui posuere plurib in europa dictos pͥmũ. Inde
noscit᷑ ꝓmunctoriũ. ccl. ticae lycharinis. fluuiꝰ carã¬
bucis: ubi lassata cũ syderũ ui. rhipagoꝵ montiũ de¬
ficiunt iuga. Ibiq arempheos quosdã accipimꝰ haut
dissimilẽ hyꝑboreis gentẽ. Sedes illis nemora. alimen¬
ta bace. capillus iuxta. feminis uirisq in ꝓbro exis¬
timatus. ritus clem̃tes atq seros hab̾i narrant in¬

Expanded text:
animus extraque litore oceani incedat. tribus hic paanimus extraque litore oceani incedat. tribus hic partibus caeli adluens Asiam Scythicus a septentrione, ab oriente Eous, a meridie Indicus vocatur varieque per sinus et accolarum conplura nomina dividitur. verum Asiae quoque magna portio adposita septentrioni iniuria sideris rigens vastas solitudines habet. 34 ab extremo aquilone ad initium s initia Hyperboreos aliqui posuere, pluribus in Europa dictos. primum inde noscitur promunturium Celticae Lytharmis, fluvius Carambucis, ubi lassata cum siderum vi Ripaeorum montium deficiunt iuga, ibique Arimphaeos quosdam accepimus, haut dissimilem Hyperboreis gentem. 35 sedes illis nemora, alimenta bacae, capillus iuxta feminis virisque in probro existimatus, ritus clementes. itaque sacros haberi narrant in
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunito ad arcendas tͣnsitu gentes innum̃as. sibiloq
t̾rarũ orbe portis discluso. exaduerso maxime herma¬
sti oppidihiberũ. Aportis caucasis ꝑ montes gurdinio
ualli sua ui indomite gentes: auri tũ metalla fodiant.
ccclxxx. passus ñ ampliꝰ int̾esse tradidert̃. Cornelius
nepos.ccl. Tantis it̾m angustiis infestat᷑ asia. claudiꝰ
cesar a cimerio bosphoro ad caspiũ mare. el. ꝓdidit.
eaq ꝑfod̾e cogitasse nicastorẽ seleuciũ. quo intempore
sit a ꝑtolomeo cerauno interfectus. aportis caucasi si¬
Nsule inponto. planitee. siue cyanee. siue to.¬
simplegades. Deinde apollonia tymmias dicta. ui dis¬
tingueret᷑ ab ea que ẽ meuropa. distat acontinente
passib mille: cingitur.iii. ⁊ contͣ pharnaceã chalche¬
ricis qͣm gretiariã dixerunt martiq sacrũ. ⁊ ĩ ea uoli¬
cies cũ aduenis pugnasse pennarum ictu. Gentes ã
asiȩ int̾iora dictis. ripheos montes tͣnscendat

Expanded text:
communito ad arcendas transitu gentes innumeras, ibi loci communito ad arcendas transitu gentes innumeras, ibi loci terrarum orbe portis discluso, ex adverso maxime Harmasti oppidi Hiberum. a Portis Caucasis per montes Gurdinios Valli, Suani, in- domitae gentes, auri tamen metalla fodiunt. CCCLXXV p. non amplius interesse tradiderunt, Cornelius Nepos CCL: tantis iterum angustiis infestatur Asia. Claudius Caesar a Cimmerio Bosporo ad Caspium mare CL prodidit eaque perfodere cogitasse Nicatorem Seleucum quo tempore sit ab Ptolemaeo Cerauno interfectus. a Portis Caucasisulae in Ponto Planctae sive Cyaneae sive Symplegades; deinde Apollonia Thynias dicta, ut distingueretur ab ea quae est in Europa — distat a continente p. M, cingitur III — et contra Pharnaceam Chalceritis, quam Graeci Ariam dixerunt Martique sacram et in ea volucres cum advenis pugnasse pinnarum ictu. xiv 33 ae interiora dictis Ripaeos montes transcendat
Abbreviated transcription (Latin):
infundit᷑. totũ ꝙ caucasis montib cingit᷑. lncole ꝑ con¬
gens tenet. mor hiberũ. discreta abhis amne oca¬
zene incyro caucasis montib defluente. Preualent
oppida albanie. cabalaca. hiberie. pharmasus uixta flu¬
men neoris. regio thasie ⁊ thriareus qͣ ad parte odoros
montes. Ultra ft̾ cholchice solitudines. quarũ alatere
ad ceraunios u̾so armeno calibes habitant. ⁊ moschoꝵ
tractus ad hiberũ amnẽ incyrũ defluentẽ. ⁊ infra eoᷤ
sucasani. ⁊ deinde macerones ad flum̃ ab sarrhum.
Sic plana aut deuera optinent᷑. Rursus ab albame cõ
finio tota montiũ fronte gentes siluoꝵ fera ⁊ infra
lupenioꝵ. mox diduri ⁊ sodiabis sunt. Porte caucasie¬
orte caucasie magno errore a multis caspie dicte.
lngens nature opus. montib int̾ruptis repente. uͥ
fores abdite ferratis trabib subter medias. anine diri
odoris fluente. citraq in rupe castello qđ uocat᷑ aiman

Expanded text:
infunditur, totumque Caucasis montibus cingitur. incolae per coninfunditur, totumque Caucasis montibus cingitur. incolae per congens tenet, mox Hiberum, discreta ab iis amne Ocazane in Cyrum Caucasis montibus defluente. praevalent oppida Albaniae Cabalaca, Hiberiae Harmastus iuxta flumen, Neoris, regio Thasie et Thriare usque ad Parihedros montes. ultra sunt Colchicae solitudines, quarum a latere ad Ceraunios verso Armenochalybes habitant et Moschorum tractus ad Hiberum amnem in Cyrum defluentem et infra eos Sacasani et deinde Macerones ad flumen Absarrum. sic plana aut devexa optinentur. rfinio tota montiun fronte gentes Silvorum ferae et infra Lupeniorum, mox Diduri et Sodi. Ab iis sunt Portae Caucasiae, magno errore multis Caspiae dictae, ingens naturae opus montibus interruptis repente, ubi fores additae ferratis trabibus, subter medias amne diri odoris fluente citraque in rupe castello, quod vocatur Cumania,
Abbreviated transcription (Latin):
mare. Oppida celebrant᷑ in minore cesarea. ⁊ anicopoli.¬
n maiore arsamotae euphrati ꝓrimũ tigriar. giathio.¬
certa. in excelso aut̃ tigrano certa. At in cãpis iuxta
araren artaxata. Hniuersã magnitudinẽ aufidius
qͥnqͣgies centena milia ꝓdidit. claudius cesar longitu¬
dinẽ ad ascua ad confiniũ caspii maris .xiii. passuũ.
latitudinẽ dimidiũ eiꝰ. a trigrano certa ad hiberiã di¬
uidit᷑. qđ certũ est in p̃fect᷑as. quas strategias uocant.
qͣsdam exhis uł singła regna quondã barbaris nõib .cxx.
Claudunt eã montes ab oriente. s ñ statĩ cerauni. necad¬
iabene regionis qd interẽ spacii cepheni tenent. Abhis
iuge ultra adiepene tenent. Per conualles aũ ꝓximi
armenie ft̃ menobardi. ⁊ moscheni. ad iabenen tygris
⁊ montes in .uii.p. cingunt. Ableua eiꝰ regio medoꝵ ẽ.
⁊ ꝓspectus caspĩ maris exocceano hoc ut niloco dicemꝰ

Expanded text:
mare. oppida celebrantur in Minore Caesarea, Aza, Nicopolis, imare. oppida celebrantur in Minore Caesarea, Aza, Nicopolis, in Maiore Arsamosata Euphrati proximum, Tigri Carcathiocerta, in excelso autem Tigranocerta, at in campis iuxta Araxen Artaxata. 27 universae magnitudinem Aufidius quinquagiens centena milia prodidit, Claudius Caesar longitudinem a Dascusa ad confinium Caspii maris |XIII| p., latitudinem dimidium eius Tigranocerta ad Hiberiam. dividitur, quod certum est, in praefecturas, quas strategias vocant, quasdam ex his vel singula regna quondam, barbaris nominibus CXX. claudunt eam montes ab oriente, sed non statim Cerauni nec Adiabene regio. 28 quod interest spatii, Cepheni tenent; ab his iuga ultra Adiabeni tenent, per convalles autem proximi Armeniae sunt Menobardi et Moscheni. Adiabenen Tigris et montes invii cingunt. ab laeva eius regio Medorum est ad prospectum Caspii maris. ex oceano hoc, ut suo loco dicemus,
Abbreviated transcription (Latin):
iuga tͣnsit. lẏcaoniã. pisidiã. ciliciã. uadit suꝑantiochie
tractũ eiusq ad cirrestricã eiꝰ regionẽ parte sua q̃ uoca¬
tur cataonia contendit. ltaq ibilongitudo asie .xii .l. paᷤ¬
sus efficit. latitudo. de .xl. Armenia aũ maior incipit
a parihedris montib. euphrate anine ut dictũ ẽ. aufer¬
tur cappatie.⁊ qua discedit euphrates mesopotamiȩ
haut minꝰ claro amne tygri. utrũq fundit ip̃a
⁊ initiũ mesopotamie facit int̾ duos amnes iture
qł interẽ ibi tenent arabes soroci. sic finẽ usq in
adiabenen ꝑfert. Ab ea tͣnsuersis uigis inclusa latitu¬
dinẽ in leua pandit ad cẏrũ amnẽ transũsa araxen.
Longitudinẽ uo̾ ad minorẽ usq armeniã. ab sarrho
amne inportũ defluente ⁊ pariheris montib qͥ fundt̃
tib qͦs alii coraricos uocauere. Arares eodẽ monte quo
euphrates.ui. passuũ int̾uallo auctus q amne usi. &
ipse ut plures existimau̾e de cyro defert᷑ in caspiũ

Expanded text:
 Pisidiam, Ciliciam, vadit super Antiochiae tractum et usque ad Cyrresticam eius regionem parte sua quae vocatur Cataonia contendit. itaque ibi longitudo Asiae |XII|·L efficit, latitudo DXL. ix 25 Armenia autem Maior incipit a Parihedris montibus, Euphrate amne, ut dictum est, aufertur Cappadociae et, qua discedit Euphrates, Mesopotamiae haut minus claro amne Tigri. utrumque fundit ipsa et initium Mesopotamiae facit inter duos amnes exiturae; quod interest ibi, tenent Arabes Orroei. sic finem usque in Adiabenen perfert, ab ea transversis iugis inclusa latitudinem in laeva pandit ad Cyrum amnem transversa Araxen, longitudinem vero ad Minorem usque Armeniam, Absarro amne in Pontum defluente et Parihedris montibus, qui fundunt tibus, quos alii Coraxicos vocavere, Araxos eodem monte quo Euphrates, VI p. intervallo, auctusque amne Usi et ipse, ut plures existimavere, Cyro defertur in Caspium
Abbreviated transcription (Latin):
choamres quȩ accol nc̃ reddat᷑ ingens ĩ mediter¬
raneos sims. in quo multa aliter ac uet̾es ꝓdit᷑um me
me ñ eo inficias anxia ꝑquisita cura reb nuꝑ meositugeᷤᷤ¬
tis adomitio ci. corbulone regibq inde missis supplici¬
b auro cũ lib̾is obsidib. Ordiem᷑ aut̃ a cappadocũ gente
longissime. hec ponticaꝵ omniũ introrsus recedens. mi¬
norẽ armeniã maiorẽq. ⁊ cõmagenen leuo suo latere
tͣnsit. Dertro uͦ om̃s inasia dictasgentes flumini suꝑfu

Expanded text:
ca amnesque, accolae: nunc reddatur ingens in mediterraneo situs, in quo multa aliter ac veteres proditurum me non eo infitias, anxia perquisita cura rebus nuper in eo situ gestis a Domitio Corbulone regibusque inde missis supplicibus aut regum liberis obsidibus. ordiemur autem a Cappadocum gente. 24 longissime haec Ponticarum omnium introrsus recedens Minorem Armeniam Maioremque et Commagenen laevo suo latere transit, dextro vero omnes in Asia dictas gentes
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ qͣm pontũ euxmũ clitarchus putat. Erastothenes
ponit ⁊ m̃surã. ab erortu ⁊ meridie ꝑcadusie ⁊ alba¬
nie quoꝵ .u. ccec. stadia. Inde paratia. cosa marbos.
hyrsanos. ad ostiũ zoni fluminis .iiii.d. cccc. passus.¬
Abeo ad ostiũ laxartisrim. mille. ccce. Que suma effic̃
.ix.lxxx. passus. Artemidorus hinc detrahit .xxu.
passus. A gryppa caspiũ mare gentesq que circa st̃
⁊ cũ his armeniã determinatas ab oriente occeano
ꝑico. ab occidente caucasi iuigis. A meridie tauri. asc
suũ tradunt. Inrũpit aut̃ artis faucib ⁊ ĩ longitudi¬
nẽ spaciosis. atq uͥ cepit mlatitudinẽ pandit. luna¬
tis obliquat᷑ cornib uelut ad macottũ lacũ ab ore des¬
cendens sicilis. ut auctor ẽ marcus uarro. Similitu¬
dine pͥmus sunis appellat᷑ scythẏcus. Utͥmq it accolĩ
scythae. ⁊ angustias int̾ se comeant. hinc nomades ⁊
sauromate multis nominib. illinc ab zenon paucior¬

Expanded text:
Clitarchus putat, Eratosthenes ponit et mensuram ab exortu et meridie per Cadusiae et Albaniae oram V·CCCC stadia, inde per Anariacos, Amardos, Hyrcanos ad ostium Zoni fluminis IIII·DCCC, ab eo ad ostium Iaxartis MM·CCCC, quae summa efficit |XV|·LXXV p. 37 Artemidorus hinc detrahit XXV p. Agrippa Caspium mare gentesque quae circa sunt et cum iis Armeniam, determinatas ab oriente oceano Serico, ab occidente Caucasi iugis, a meridie Tauri, a sep. tradunt. 38 Inrumpit autem artis faucibus et in longitudinem spatiosis atque, ubi coepit in latitudinem pandi, lunatis obliquatur cornibus, velut ad Maeotium lacum ab ore descendens, sicilis, ut auctor est M. Varro, similitudine. primus sinus appellatur Scythicus; utrimque enim accolunt Scythae angustias et inter se commeant, hinc Nomades et Sauromatae multis nominibus, illinc Abzoae non paucior
Abbreviated transcription (Latin):
buit. mora ab idib februariis in eqͥnoctiũ. ptra autum¬
nũi. ita ut brumã.xu. ne minꝰ dieb antecedant. Malis
estiuis ⁊ cotoneis. itẽ sorbis. prunis pꝰ mediã hiemẽ in
idꝰ februarias. Silique grece ⁊ ꝑsici ante brumã ꝑ autũ¬

Expanded text:
buit: moro ab idibus Februariis in aequinoctium, piro autumbuit: moro ab idibus Februariis in aequinoctium, piro autumnum, ita ut brumam XV ne minus diebus antecedant, malis aestivis et cotoneis, item sorbis, prunis, post mediam hiemem in idus Februarias, siliquae Graecae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ethiopia. Necessario post hec autũno serunt᷑ arbo¬
Rgo tͥa tempora eadẽ germinationis uer ⁊ ca¬
nis arcturi q ortus. seq enĩ animaliũ tm̃ ẽ ad coitus
auiditas. s multo maiorẽ act̾re satoꝵ õium libido. Qͣ
tempestiue uti plurimũ int̾est conceptus. peculi are
utiq in insitis. cũ sit mutua cupiditas itͥmq coeundi.
germina parturire. ideo faciles corticũ ẽẽ amplexꝰ. Qui
p̃ferunt autũnũ ab arcturi ortu. qm̃ statĩ radicẽ quan¬
dã capiant. ⁊ aduer parata ueniant. atq ñ ꝓtinus ger¬
minatio auferat uires. Quedã tñ statutũ tempꝰ anni hñt
uͥq ut cerasi ⁊ amigd̾ali cireabrumã serendi. uł inse¬
rendi. De plurib locoꝵ situs optime iudicauit. frigida
enĩ ⁊ aquosa uerno conseri oportet. sicta ⁊ cabida autũ¬
no. Cõmunis quidẽ italie r̃o temꝑa adhũc modũ distri¬

Expanded text:
et Aethiopia, necessario post haec autumno seruntet Aethiopia, necessario post haec autumno seruntrgo tria tempora eadem germinationis, ver et canis arcturique ortus. neque enim animalium tantum est ad coitus aviditas, sed mtempestive uti plurimum interest conceptus, peculiare utique in insitis, cum sit mutua cupiditas utrimque coeundigermina parturire, ideo faciles corticum esse conplexus. qui praeferunt autumnum, ab arcturi ortu, quoniam statim radicem quandam capiant et ad ver parata veniant atque non protinus germinatio auferat vires. quaedam tamen statutum tempus anni habent utique, ut cerasi et amygdalae circa brumam serendi vel inserendi. de pluribus locorum situs optime iudicabit. frigida enim et aquosa verno conseri oportet, sicca et calida autumno. 136 communis quidem Italiae ratio tempora ad hunc modum distri
Abbreviated transcription (Latin):
stercorari t̃cio anno. Macro idẽ amygdalas ab occasi
arcturi ad brumã seri iubet. Pira ñ eodẽ tp̃re omĩa.
qm̃ neq floreant. Cadẽ oblonga aut rotunda ab occasu
uergiliarũ adbrumã. Reliqua gn̾a. media hieme ab
occasu sagute subsolariũ aut septẽtrionis spectantia.
autũ aboccasu aquile adoccasũ sagitte. Conexaenĩ de
te sieri decreuere. Et̃t ⁊ alia hora cͥea canis ortus pauci¬
orib nota. qm̃ ñ omnib locis parit̃ utilis intelligit᷑.
S haut omittenda nob̾ contractus alicuiꝰ ratione. uer̃
nat᷑ẽ potus indagantib. In cirenaica regione subete¬
siarũ flatu conserunt. necñ ⁊ ingrecia. Oleã maxime
in laconia. cuiꝰ insula ⁊ uites tc̃ serit. Cet̾i apud grecos
inoculare ⁊ inserere ñ dubitant s arbores ñ serunt.
Plurimũq moleo. quoꝵ nat᷑a pollet. Nãq inegypto
oĩ serunt mense. ⁊ uͥcũq imbres estiui st̃ ut in india

Expanded text:
stercorari tertio anno. 131 Mago idem amygdalas ab occasu stercorari tertio anno. 131 Mago idem amygdalas ab occasu arcturi ad brumam seri iubet, pira non eodem tempore omnia, quoniam neque floreant eodem, oblonga aut rotunda ab occasu vergiliarum ad brumam, reliqua genera media hieme ab occasu sagittae, subsolanum aut septentrionis spectantia, laurum ab occasu aquilae ad occasum sagittae. conexa enim dete fieri decrevere. est et alia hora circa canis ortus, paucioribus nota, quoniam non omnibus locis pariter utilis intellegitur, sed haud omittenda nobis non tractus alicuius rationem, verum naturae totius indagantibus. 133 in Cyrenaica regione sub etesiarum flatu conserunt, nec non et in Graecia, oleam maxime in Laconia. Coos insula et vites tunc serit, ceteri apud Graecos inoculare et inserere non dubitant, sed arbores non serunt. plurimumque in eo locorum natura pollet; namque in Aegypto omni serunt mense et ubicumque imbres aestivi sunt, ut in India
Abbreviated transcription (Latin):
erarabit. Radices susũ abibunt. crassiores fient. ⁊ eo in
ratione olei. Macro in colle ⁊ siccis ⁊ argilla. inter au¬
tũnũ ⁊ brumã seri iussit. Incrasso aut̃ humido aut
sibeat. Post equinoctiũ .xl. dieb ad uergiliarũ occa¬
sũ .xiiii. soli dies st̃. quib seri noceat. Africe peculiare
qł in oleastro ẽ inserit quadã et̾nitate cũ senescant.
ꝓrima adoptione uirga emissa. atq ita alia arbore
ex eadem iuuenescente. iterũq ⁊ quouens opussit ut
euris eadẽ oliueta constent. Inserit᷑ aut̃ oleaster calamo
⁊ inocilatione. Olea uͥ quertus effossa sit male ponit᷑.¬
F itͣnseunt. Non intumare taleas aut siccare pͥusquã
serant᷑ utiluis comꝑtũ. Uetus oliuetũ ab equinoctio
ũno intͣ uergiliarũ exortũ int̾radi alt̾nis annis me¬
lius inuentũ. Itẽ muscũ radici. Circũfodi aut̃ omnib
annis a solstitio ditũ cubitoꝵ scrobe pedali altitudine.

Expanded text:
exarabit. si male arabit, radices susum abibunt, crassiores fient et eo in radexarabit. si male arabit, radices susum abibunt, crassiores fient et eo in radratione olei. Mago in colle et siccis et argilla inter autumnum et brumam seri iussit, in crasso aut umido aut libeat, post aequinoctium XL diebus ad vergiliarum occasum III soli dies sunt, quibus seri noceat. Africae peculiare, quod in oleastro eas inserit quadam aeternitate, cum senescant, proxima adoptione virga emissa atque ita alia arbore ex eadem iuvenescente iterumque et quotiens opus sit, ut aevis eadem oliveta constent. inseritur autem oleaster calamo et inoculatione. <3> Olea, ubi quercus effossa et transeunt. non infumare taleas aut siccare prius, quam serantur, utilius conpertum. vetus olivetum ab aequinoctio verno intra vergiliarum exortum interomnibus annis a solstitio II cubitorum scrobe pedali altitudine,
Abbreviated transcription (Latin):
das. Cũ adicis palo pͥus locũ ne feceris. quo taleã demit.¬
tat. Ita melius uiuet talea. Et ubi tͥme sunt. tũ deni¬
q cure st̃ ubi liber se uertet. Si inscrobib aut ĩ suł¬
cis seras. ternas taleas ponito. easq diuaricato supra
terrã. ne plus qͣtuor digitos tͣnsuerso semine. aut uł
oołos serito. Diligent̃ eximere oleã oportet. ⁊ radices
qͣm plurimas cũ terra ferreob uͥ radices bñ oꝑueriᷤᷤ
calcare bñ ne ꝗd noceat. Si ꝗs querat qd̾ tempꝰ olee seren¬
die. dies.xl. recte putabis. Id hoc mͦ putato. Qua locus
recte feraxerit. que arrida ert̃. ⁊ siꝗ uetus int̾freg̾it
inde ea oĩa eximito. Qua locus ferar ñ erit. id. plus
concidito. aratoq bñ. enodatoq. stirpesꝙ leues facito.
Circũ oleas aut̃ ab laqueato ⁊ stercus adicito. Q oliuetũ
sepissime ⁊ altisime miscebit. is tenuissimas radices

Expanded text:
das, cum adiges. palo prius locum ne feceris, quo taleam demitdas, cum adiges. palo prius locum ne feceris, quo taleam demittas; ita melius vivet. taleae ubi trimae sunt, tum denique maturae sunt, ubi liber se vertet. 126 si in scrobibus aut in sulcis seres, ternas taleas ponito easque divaricato. supra terram ne plus quattuor digitos traversos emineant, vel oculos serito. — Diligenter eximere oleam oportet et radices quam plurimas cum terra ferre, ubi radices bene operueris, calcare bene, ne quid noceat. si quis quaeret, quod tempus oleae serendie dies XL recte putabis. id hoc modo putato: qua locus recte ferax erit, quae arida erunt et si quid ventus interfregerit, inde ea omnia eximito. qua locus ferax non erit, id plus concidito aratoque bene enodatoque stirpisque leves facito. — Circum oleas autumnitate ablaqueato et stercus addito. — Qui oletum saepissime et altissime miscebit, is tenuissimas radices
Abbreviated transcription (Latin):
tum pedũ. crassitudinẽ minus brachiali cortice diligen¬
talea tm̃. qm̃ in ulmo eã inseri religio fulgurũ ꝓhibet.
Quaꝑpt̾ de talearũ satu nc̃ dicendũ ẽ. Seruandũ in eo
a n omĩa ut talee ex feracib fiant arborib. ne curue. ne¬
ue scabre aut bifurce ne tenuiores qͣm ut manũ im¬
pleant. ne minores pedalib. ut iulibato cortice. atq ut
sectura inferior ponat᷑ semꝑ ⁊ qd̾ erit abradice. accu¬
pulet᷑ ꝙ germinatio t̾ra. donec robur planta capiat.
cura cato uidicau̾it. ipsus uerb̾ optime p̃cipiemꝰ.
T aleas oleagineas quas in scrobe satura seris tͥpedanens fa¬
cito. diligent̃ ꝙ tractato. neliber laboret. Cũ dolabis aut
secabis quas inseminario saturi seris pedales facito eas.
Sic inserito. locus bipedalio subactus sit. beneq gluitus.
Cũ taleam ddemittis. pedetaleã oppͥmito. Si parũ descẽdat.
malleo aut matteola adicito. cauetoq ne librũ scin¬

Expanded text:
III pedum, crassitudine minus bracchiali, cortice diligenIII pedum, crassitudine minus bracchiali, cortice diligentalea tantum, quoniam in ulmo eam inseri religio fulgurum prohibet. quapropter de talearum satu nunc dicendum est. servandum in eo ante omnia, ut taleae ex feracibus fiant arboribus, ne curvae neve scabrae aut bifurcae, ne tenuiores quam ut manum impleant, ne minores pedalibus, ut inlibato cortice atque ut sectura inferior ponatur semper et quod fuerit ab radice, adcumuleturque germinatio terra, donec robur planta capiat.  Cato iudicaverit, ipsius verbis optime praecipiemus: Taleas oleagineas, quas in scrobe saturus eris, tripedaneas facito, diligenterque tractato, ne liber laboret, cum dolabis aut secabis. quas in seminario saturus eris, pedales facito. eas sic inserito: locus bipalio subactus sit beneque gluttus. cum taleam demittes, pede taleam opprimito. si parum descendet, malleo aut mateola adigito, cavetoque, ne librum scin
Abbreviated transcription (Latin):
ominũ mnoculatio. postea emplastratio. S ntͣq infir
me deplantant᷑. Inserere firmissimũ. ⁊ fecundiꝰ quã
Ionẽ omittenda ⁊ aritas unuis exempli.
Corelluis eques romanus. a teste genitus inseuit
castaneã suomet ipsã sur cislo ĩ neapolitano. agͦ. Sie fae¬
ta ẽ castanea que ab eo nom̃ accepit int̾ laudatas. Postea
heres eiusoẽ lib̾tus corellianã iterũ inseuit. hoc ẽ int̾
eas difterentia.Illa copiosior. hec t̾reiana melior.Reli¬
qua gña casiis ingenio suo errogitauit. ac defractos
seiere ramos docuit. cũ pali defiri radices cepissent.¬
ouilta sr serunt᷑ In pͥmmis q fitus oĩb Auis modisnascets
p̃ter qͣm tale. Optiie quidẽ si uastatiore ramo pali mͦ
eracuto adicatur alte ex iguo suꝑ t̾ram relicto capite eo¬
q ip̃a harena cooꝑto. Ramo serunt᷑ ⁊ punica. palis laxa¬
to pͥus meatu. Item mirtus. Omniũ hoꝵ longitudinem

Expanded text:
omnium inoculatio, postea emplastratio, sed utraque infomnium inoculatio, postea emplastratio, sed utraque infme deplantantur. inserere firmissimum et fecundius quam Non est omittenda raritas unius exempli. Corellius eques Romanus Ateste genitus insevit castaneam suomet ipsam surculo in Neapolitano agro. sic facta est castanea, quae ab eo nomen accepit inter laudatas. postea Tereus eiusdem libertus Corellianam iterum insevit. haec est inter eas differentia: illa copiosior, haec Tereiana melior. Reliqua genera casus ingenio suo excogitavit ac defractos serere ramos docuit, cum pali defimulta sic seruntur inprimisque ficus omnibus aliis modis nascens praeterquam talea, optime quidem, si vastiore ramo pali modo exacuto adigatur alte, exiguo super terram relicto capite eoque ipso harena cooperto. ramo seruntur et punica, palis laxato prius meatu, item myrtus, omnium horum longitudine
Abbreviated transcription (Latin):
sua cornicis scalpro excicli q̃tuor digitoꝵ longitudine
⁊ tum latitudine. atq ita coaugm̃tati ⁊ illa sua intͥta
obliai. Cadẽ ratione ⁊ in malo ꝗdã huie gn̾i miscuere
fissura iuitib erempta cortici tessella alat̾e plauo
adigendo. lot modis insitã arborẽ uidimꝰ iurta ti¬
burtes thulias õi gn̾e pomoꝵ onustã. alio raio nu¬
cib. alio bacis. aliunde uite. piris. ficis. punicis. maloꝵ¬
q gñibi. s huic breuis fuit uita. Nec tñ oĩa erꝑm̃tis¬
osequi nat᷑am possumꝰ. Quedã enĩnasci nͥsponte mil¬
lo mͦ queunt: eaq imnitib tm̃ ⁊ desertis locis ꝓueni¬
unt. Capacissima insitoꝵ oniniũ d̾r platanꝰ. postea ro¬
bur. uerũ itt̃q sapores corrũpunt. Quedã omini gn̾e in¬
serunt᷑. ut ficus. ut piunce. uitis ñ recipit emplastra.¬
nec quib tenuus aut caducus rimosusq ẽ cortex neq
mocislatione sicce aut humoris exigui. fertilissima

Expanded text:
suam: cortices scalpro excidi quattuor digitorum longitudine suam: cortices scalpro excidi quattuor digitorum longitudine et trium latitudine atque ita coagmentari et illa sua intrita oblini, eadem ratione ut in malo. quidam huic generi miscuere fissuram in vitibus, exempta cortici tessella latere plano adigendo. 120 tot modis insitam arborem vidimus iuxta Tiburtes tullios omni genere pomorum onustam, alio ramo nucibus, alio bacis, aliunde vite, piris, ficis, punicis malorumque generibus. sed huic brevis fuit vita. nec tamen omni natura possumus. quaedam enim nasci nisi sponte nullo modo queunt, eaque inmitibus tantum et desertis locis proveniunt. capacissima insitorum omnium ducitur platanus, postea robur, verum utraque sapores corrumpit. quaedam omni genere inseruntnec quibus tenuis aut caducus rimosusque cortex, neque inoculationem siccae aut umoris exigui. fertilissima
Abbreviated transcription (Latin):
degñant inferitate. reliqua celo constant. aptissima in¬
sitis aiccitas. hui enĩ remediũ s appositis fictilib uasis mo¬
dicus humor ꝑ cinerẽ distillat. Inoculatio rores amat
r i ipsa moculatione uata uicł potest. Crasso aut̃
marime cortice conuenit sic̃ ẽ. ficis gͦ amputatis oibus
ramis ne suctũ auocent nitidissima in parte quaq p̃ci¬
pua certat᷑ hilaritas erempta scutula ita ne descendat
ułt᷑ corticẽ fertũ impͥmitur. ex alia cortex par cũ fui ger¬
minis mãmias sic cõpage densata ut cicatricilocus ñsit.
⁊stat̃ fiat unitas. hec humorẽ ñ afflatũ recipiens. Ni¬
chilominꝰ tñ ⁊ luto munire ⁊ uincło melius. hoc genꝰ ñ
pͥoem reꝑtũ uolt̃ quinouis morib fauent. s ⁊̃ apud
uet̾es grecos imienit᷑ ⁊ ap̃ catonẽ. qui oleã ficũq sic in
seriiussit m̃sura ⁊̃ p̃finita sccłm reliqͣm diligentiam

Expanded text:
degenerant in feritatem. reliqua caelo constant. aptissima indegenerant in feritatem. reliqua caelo constant. aptissima insitis siccitas; huius enim remedium: adpositis fictilibus vasis modicus umor per cinerem destillat. inoculatio rores amat t ipsa inoculatione nata videri potest, crasso autem maxime cortici convenit, sicut est ficis. ergo amputatis omnibus ramis, ne sucum avocent, nitidissima in parte quaque praecipua cernatur hilaritas, exempta scutula ita, ne descendat ulta corticem ferrum, inprimitur ex alia cortex par cum sui germinis mamma, sic conpage densata, ut cicatrici locus non sit et statim fiat unitas, nec umorem nec adflatum recipiens; nihilominus tamen et luto munire et vinculo melius. hoc genus non pridem repertum volunt qui novis moribus favent, sed iam et apud veteres Graecos invenitur et apud Catonem, seri iussit, mensura etiam praefinita secundum reliquam diligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
Dresectã findi iubet ꝑ mecdullã. inea surculos exa¬
cutos ut dictũ ẽ addi medullas iunci. Alt̾o int̾ se uites
contingant utͥusꝙ in obliquũ lat̾e contͣrio adrasa rũc¬
tis in edullis colligari. Terciũ genus ẽ terebrare uitem
in obliquũ ad mecullã. calamosq add̾e longos pecdes bimõ
atq ita ligatũ insitũ intritaq llitũ oꝑire t̾ra calamis sub
rectis. Nra etas correx̃ ut gallica uteretur. terebraq ex ca¬
uaret. slec urit. qm̃ adustio oĩs hebetat atq ut gemas¬
cere incipiens ligat᷑ calamꝰ. nec plusquã binis ab insito
maxiie uites infestat. deinde cũ eualuissent flagelli
pedies binos. i incłm insiti incid̾etur ub̾tate crassitudine
ꝑmissa. uitib inserenclis tempꝰ ded̾e ab eqͥnoctio autãno
ao germinationis mitia. Satiue plante siluestrtũ radicibꝰ
inserunt᷑. nat᷑a sicciorib sisatiue siluestrib inserantur.

Expanded text:
praesectam findi iubet per medullam, in eam surculos exapraesectam findi iubet per medullam, in eam surculos exacutos, ut dictum est, addi, medullas iungi. altero, si inter se vites contingant , utriusque in obliquum latere contrario adraso iunctis medullis colligari. tertium genus est terebrare vitem in obliquum ad medullam calamosque addere longos pedes binos atque ita ligatum insitum intritaque inlitum opeectis. 116 nostra aetas correxit, ut Gallica uteretur terebra, quae excavat nec urit — quoniam adustio omnis hebetat —, atque ut gemmascere incipiens eligeretur calamus, nec plus quam binis ab insito maxime vites infestat; dein cum evaluissent flagella pedes binos, vinculum insiti incideretur, ubertati crassitudine permissa. 117 vitibus inserendis temad germinationis initia. sativae plantae silvestrium radicibus inseruntur natura siccioribus; si sativae silvestribus inserantur,
Abbreviated transcription (Latin):
cespite ab imbre frigorib ꝙ ꝓtexisse ac mollib bifidoꝵ
uiminũ fasces lingua bubula. herbe io gemisẽ. insuꝑ
obregi nibet eãq iligari oꝑtã stramentis. Nc̃ habunde
arbitutur paleato luto farcire libro duos digitos insi¬
tos extante uerno inserentes tempꝰ urget incitannib
se gẽmis p̃ter q̃m inolea. cuiꝰ diutissime ocłi parfiut̃.
minimũ ꝙ succiht̃ sub cortice. qͥnimius insitis nocet.
Dunica uͦ ⁊ ficũ quãq alia sicca sint. recrastinare minis¬
me utle. Pirũ uł florentẽ inserere licet. ⁊ in mauĩ
qͦ mensẽ ꝓtencłe insitionẽ. Qd silongius adferant᷑. po¬
moꝵ calami rapo infiro optime custodire succũ arbit᷑n¬
tur seruariint̃ cduos imbrices. iurta riuosuł piscinas
utinq t̾ra obstructos. uiti uͦ inscrobib siccis stram̃to oꝑ¬
tos acdemde tra obrutos ut cacumine existent. De ir
ato uitẽ trib modis inserit. te inserenda.¬

Expanded text:
caespite ab imbre frigoribusque protexisse ac mollibus bifidorum caespite ab imbre frigoribusque protexisse ac mollibus bifidorum viminum fasciis, lingua bubula — herbae id genus est — insuper optegi iubet eamque inligari opertam stramentis. nunc abunde arbitrantur paleato luto sarcire et libro II digitos insito exstante. 113 verno inserentes tempus urguet, incitantibus se gemmis praeterquam in olea, cuius diutissime oculi parturiunt, minimumque suci habet sub cortice, qui nimius insitis nocet. punica vero et ficum quaeque alia sicca sunt recrastinare minime utile. 114 pirum vel florentem inserere licet et in Maium quoque mensem protendere insitiones. quod si longius adferantur pomorum calami, rapo infixos optime custodire sucum arbitrantur, servari inter duos imbrices iuxta rivos vel piscinas utrimque terra obstructos, vitium vero in scrobibus siccis stramento opertos ac deinde terra obrutos, ut cacumine exstent. xxv 115 Cato vitem tribus modis inserit: pra
Abbreviated transcription (Latin):
H ec sole ⁊ pͥbruiã inserunt᷑. Dempto libro. hñt ueluti
lamiginẽ. Que si comp̃hendit insitũ. putrefacto in co¬
lume cuneo ad actũ utilissime adstringit᷑. Inserere ap¬
tissimũ quã ꝓrimũ terre patiat᷑ nuidoꝵ truntiq rõ
eminere calamis e digitoꝵ longitudine ñ amplus de¬
bem:Cato. argille uł crete harenã fimũq bubulũ ad¬
miscet. atq ita usq ad lentorẽ subigi uibet. ioq int̾po¬
nI icirculim. Ex his que cõmentatus ẽ facile apparet il
la etate inter lignĩ ⁊ corticẽ. nec aliomͦ inserere solitoᷤ
aut ult᷑ laritudinẽ duũ digitoꝵ calamos dimittere.
Inseri aut̃ precipit pira ac mala ꝑuer: ⁊ pꝰ solstictũ dieb̾
.i. post uindemiã. oleas aut̃ ⁊ ficos ꝑ uer tm̃ luna sitien¬
te hoc ẽ sicca. Prer̃ea post m̃idiẽ ac sine uento austro.
mirũ qđ ñ contentus insitũ munisse ut dictũ ẽ. ut

Expanded text:
hae solae et post brumam inseruntur. dempto libro habent veluti hae solae et post brumam inseruntur. dempto libro habent veluti lanuginem , quae si conprehendit insitum, putrefacit. vinculun cuneo adacto utilissime adstringitur. inserere aptissimum, quam proxime terrae patiatur nodorum truncique ratio. eminere calami VI digitorum longitudine non amplius debent. Cato argillae vel cretae harenam fimumque bubulum admiscet atque ita usque ad lentorem subigi iubet idque interponi et circumlini. ex iis, quae commentatus est, facile ala aetate inter lignum et corticem nec alio modo inserere solitos aut ultra latitudinem II digitorum calamos demittere. inseri autem praecipit pira ac mala per ver et post solstitium diebus L et post vindemiam, 112 oleas autem et ficos per ver tantum, luna sitiente, hoc est sicca praeterea post meridiem ac sine vento austro. mirum quod non contentus insitum munisse, ut dictum est, et
Abbreviated transcription (Latin):
me contingit tinctũ aqua racdentib. nec exaquat᷑ in
uento. ne corter aligno decioat alt̾utri calamꝰ ad cor¬
tice usꝙ siũ depͥmat᷑ neluxet᷑ dũ repmit᷑. neue cor¬
n oportet. ñ hertule magis qͣm arrioos. q illomͦ labat
humore nimio corter floc uitali defectu ñ humescit.
U alidius demissi tardiꝰ fert̃. fortius durant ccria ex di¬
u̾so nehiscat nimiũ pͥma laxeq capiat aut ne parũ
⁊ erpͥmat. aut comp̃ssũ necet. hoc maxime p̾cauen¬
dũ inp̃ualide accipientis trunco ĩ media fissura belin¬
qͣt quidẽ uestigio fissure falcẽ in truncis facto salice
pligant marginẽ ip̃m. pꝰ ea cuneos findunt continẽ¬
te uincislo lictatẽ dehiscendi. Quedã in plantario in¬
sita eocdem die tͣnsferunt᷑. si crassior truncus inseratur¬
rit corticẽ ⁊ ligiũ inserimelius cuneo optime osseo
cortice rũpatur larato. Cerasi libro demptofindunt᷑.

Expanded text:
me contingit tinctum aqua radentibus. ne exacuatur in me contingit tinctum aqua radentibus. ne exacuatur in vento, ne cortex a ligno decedat alterutri. calamus ad corticem usque suum deprimatur. ne luxetur, dum deprimitur, neve cornon oportet, non, Hercules, magis quam aridos, quia illo modo labat umore nimio cortex, hoc vitali defectu non umescit . validius demissi tardius ferunt, fortius durant, contraria ex diverso. ne hiscat nimium rima laxeque capiat , aut ne parum et exprimat aut conpressum necet; hoc maxime cavendum in praevalide accipientis trunco.ut media fissura relinquatur, quidam vestigio fissurae falce in truncis facto salice praeligant marginem ipsum, postea cuneo findunt continente vinculo libertatem dehiscendi.— quaedam in plantario insita eodem die transferuntinter corticem et lignum inseri melius, cuneo optime osseo, cortexne rumpatur, laxato. cerasi libro dempto finduntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ruenã in hospitalis duritia ut inparte nindissima ne
longior multo trib digitis. ne obliqua. ne tͣuslucens.
logatus e cacumine mseri uetat. crtũ ꝙ ẽ ab humeris
arboꝵ orientẽ estiuũ spectantib surtulos petendos ⁊e
eratib. ie germine nouello iͥ uetuste arbori iuiserant᷑.
deni robustiores eẽ debent. p̾terea ut p̃gnantes hoc est
germinatione turgentes. ⁊ qui parere allo spauerint
uno. bimi utiq nec tenuiores digito minimo. Inserũ¬
nir aut ⁊imiersi. cũ idagit᷑ ut minor altitudo inal¬
titudinẽ se fundat. Ante oĩa gẽmantes nitere ꝯueniet
nichil usquã ulcerosũ auctor& torridũ. spei fauet me¬
bulla calami cõmisfure in matre ligni corticisq iungai
d enĩ satius qͣm foris corticis equari calami exacutio me¬
aullã ne nudet. tenui tñ fistula detegat fastigatio le¬
ui descendat cũ eo. trib ñ ampliore digits. Q facilli¬

Expanded text:
advenam inhospitalis duritia—, ut in parte nitidissima, ne advenam inhospitalis duritia—, ut in parte nitidissima, ne longior multo tribus digitis, ne obliqua, ne tralucens. Vergilius e cacumine inseri vetat, ceitumque est ab umeris arborum orientem aestivum spectantibus surculos petendos, et e feracibus et e germine novello, nisi vetustae arbori inserantur: ii enim robustiores esse debent. praeterea ut praegnates, hoc est germinatione turgentes et qui parere illo speraverint anno, bimi utique nec tenuiores digito minimo. inseruntur autem et inversi, cum id agitur, ut minor altitudo in latitudinem se fundat. ante omnia gemmantes nitere conveniet ; nihil usquam ulcerosum aut retorridum spei favet. medulla calami commissurae in matre ligni corticisque iungatur, id enim satius quam foris cortici aequari. calami exacutio medullam ne nudet, tamen tenui fistula detegat. fastigatio levi descendat cuneo tribus non ampliore digitis, quod facilli
Abbreviated transcription (Latin):
pͥsci truncũ finde. mor inforare. aut si medio ipsiq in
eo meclulle calamũ impͥmebant uirũ inserentes. neq
enĩ plures capiebat medulla subtilior. Postea rõ uł se¬
nos adici mortalitati eoꝵ ⁊ nũo ꝑ media trunco lenit᷑
fisso. cuneoq tenuii fissurã custodiente. donec cuspi¬
datĩ detisus descendat inrimã calamꝰ. Multa in hoc
seruanda. Primũ omniũ que patiat᷑ coitũ talem
arbor ⁊ caiꝰ arboris uarie qͦ ⁊ñ isdem in partib. dubeiti
omib succus uitib ficisꝙ media sicciore ⁊ e sũma par
onceptis. Ideo illme surtuli petunt᷑. oltis cea medias
succus. ulide ⁊ surtulis cacumina sitiunt. facillime coa¬
sasciuit. quib eadẽ corticis natura. queq parit̾ florentia.
iusde hore gignanonẽ succor ꝙ societatẽ hñt lentares &¬
ueas humidis repugnant sicca. mollib coracũ duri. Rie¬
iqu obseruatione. fissura in nodo fiat. Repudiat qͥrpe

Expanded text:
prisci truncum findere, mox inforare ausi medio ipsique in prisci truncum findere, mox inforare ausi medio ipsique in eo medullae calamum imprimebant, unum inserentes , neque enim plures capiebat medulla. subtilior postea ratio vel senos addi, mortalitati eorum et numero, per media trunco leniter fisso cuneoque tenui fissuram custodiente , donec cuspidatim decisus descendat in rimam calamus . Multa in hoc servanda: primum omnium, quae patiatur coitum talem arbor et cuius arboris. varie ciora et e summa parte conceptus; ideo illinc surculi petuntur. oleis circa media sucus, inde et surculi; cacumina sitiunt. facillime coalescunt quibus eadem corticis natura quaeque pariter florentia eiusdem horae cognationem sucorumque societatem habent. lenta res, quotiens umidis repugnant sicca, mollibus corticum duri. reliqua observatio, ne fissura in nodo fiat—repudiat quippe
Abbreviated transcription (Latin):
quas corticũ rimas. unde uidimꝰ cerasũ insalice. pla¬
tanũ in lauro. laurũ in ceraso ⁊ baccas sinnil discolo¬
res. Tradunt ⁊ monedulã condentẽ semina in thesau¬
culatio. sutorie simili fistula aꝑiendi in arbore ocłm
cortice exciso. sem̃q includendi eadẽ fistisla sublatũ ex
alia. Inficis hoc ⁊ malis hec fuit moculatio antiq̃ uir.¬
giliana querit sinũ in nodo germine expulsi corticiᷤ.
gẽmamq exalia arbore includit. & hactenus natura
N sitionẽ aut̃ casus magister alius ⁊ pene numerosi¬
or ad hc̃ modũ agricola sedulus. casã sepis munuñto
angens qͦminus putrescerent sudes. limen subdidit
ex edera. at ille uiuaci morsi app̃hense suã exalieno
fecere uitã. apparuitq truncũ ẽẽ ꝓterra. aufert᷑ gͦ ser¬
ra equalit̃ suꝑficies. leuigat᷑ falce truncus. Ratio pꝰea
duplex expͥma int̾ corticẽ lignũq inserendi. Innebãt

Expanded text:
quas corticum rimas, unde vidimus cerasum in salice, plaquas corticum rimas, unde vidimus cerasum in salice, platanum in lauru, laurum in ceraso et bacas simul discolores. tradunt et monedulam condentem semina in thensauculatio sutoriae simili fistula aperiendi in arbore oculum cortice exciso semenque includendi eadem fistula sublatum ex alia. in ficis et malis haec fuit inoculatio antiqua. Vergiliana quaerit sinum in nodo germine expulsi corticis gemmamque ex alia arbore includit. xxiv 101 Et hactenus natura insitionem autem casus, magister alius et paene numerosior, ad hunc modum: agricola sedulus casam saepis munimento cingens, quo minus putrescerent sudes, limen subdidit ex hedera. at illae vivaci morsu adprehensae suam ex aliena fecere vitam, apparuitque truncum esse pro terra. aufertur ergo serra aequaliter superficies, levigatur falce truncus. ratio postea duplex, et prima inter corticem lignumque inserendi. timebant
Abbreviated transcription (Latin):
at inqualis statĩ aut uasis fictilib defode ꝓpagines ap¬
tissimũ. ut inbis transferant᷑. Alt̾m genuis lururiosum
in ip̃a arbore radices sollicitando traiectis ꝑ uasa fictilia
uł qualos ramis terraq circũpactis. atq hoc blandim̃to
impetratis radicib inter poma ip̃a ⁊ cacumina. Insũ¬
nia ⁊ enĩ cacuimina ħ mͦ petunt᷑ audaci ingenio arbo¬
rẽ aliã longe a tellure faciendi eodẽ quo supͣ bienni spa¬
cio abscisa ꝓpagine.⁊ cũ qualis illis sata. De sabma.¬
abina aherba ꝓpagine serit᷑ ⁊ auulsione. tradunt
fece uini aut eparietib latere tuso mire.. Aiihis¬
dem modis rosmarinũ serit᷑. ⁊ ramo qm̃ neutrisenen
rhododendrũ ꝓpagine ⁊ semine. qd̾ ⁊̃ semine inseran¬
docuit. raptĩ auiũ fame deuorato. solidoq ⁊ al¬
ui tepore madido cũ fecundo fimi medicamine abiec¬
to in mollib arboꝵ lecticis ⁊ uentis sepe tͣnslato in ali¬

Expanded text:
at, in qualis statim aut vasis fictilibus defodere propagines apat, in qualis statim aut vasis fictilibus defodere propagines aptissimum, ut in his transferantur. 98 alterum genus luxuriosius, in ipsa arbore radices sollicitando traiectis per vasa fictilia vel qualos ramis terraque circumfartis, atque hoc blandimento inpetratis radicibus inter poma ipsa et cacumina — in summa etenim cacumina hoc modo petuntur audaci ingenio arborem aliam longe a tellure faciendi — eodem quo supra biennii spatio abscisa propagine et cum quasillis sata. Sabina herba propagine seritur et avolsione; tradunt faece vini aut e parietibus latere tuso mire ali. iisdem modis rosmarinum seritur et ramo, quoniam neutri semen, rhododendrum propagine et semine. xxii 99 Semine qaptim avium fame devorato solidoque et alvi tepore madido cum fecundo fimi medicamine abiecto in mollibus arborum lecticis et ventis saepe translato in ali
Abbreviated transcription (Latin):
ostendens stante. Ex his lentissima ẽ pirus. ocissima
omniũ cypirus. ⁊ pseudo capirius fruter. ꝓtinus enĩ
floret. semenq ꝑfert. Omĩa uͦ celerius adolescunt sto¬
lonib ablatis unãq in stirpẽ redactis alim̃tis. Cadem
natura ⁊ ꝓpagines docuit. Rubi namq curuati gͣcilitate
⁊ simul ꝓceritate minia defigunt rursus in terrã capi¬
ta. iterũq nascunt᷑ ex sese replet̾i omĩa ni resistat cistt᷑a.
ꝓrsus ut possint uidi homines t̾re causa geniti. Ita pes¬
sima atq execranda res. ꝓpaginẽ m̃ docuit ac uiridẽ¬
radicẽ. Cadem aut̃ natura ẽ ederis. Cato ꝓpagari p̃ter
uitẽ tradit ficũ. oleã. pimnica. maloꝵ genera omnia
lauriis. prunũ. myrtus. nuces. abellanas ⁊ p̃nestinas
platanũ. Propaginũ duo gña ramo ab arbore dep̃ssom
scrobẽ quatuor pedũ qͦ ⁊ post bienniũ amputato fleru
plantaq tͣnslata post trimatũ quasi longnus ferre libe¬

Expanded text:
ostendentes et ante. ex his lentissima est pirus, ocissima ostendentes et ante. ex his lentissima est pirus, ocissima omnium cypirus et pseudocypirus frutex. protinus enim floret semenque perfert. omnia vero celerius adolescunt stolonibus ablatis unamque in stirpem redactis alimentis. xxi 96 Eadem natura et propagines docuit. rubi namque curvati gracilitate et simul proceritate nimia defigunt rursus in terram capita iterumque nascuntur ex sese repleturi omnia, ni resistat cultura, prorsus ut possint videri homines terrae causa geniti. ita pessima atque execranda res propaginem tamen docuit ac viviradicem. eadem autem natura et hederis. Cato propagari praeter vitem tradit ficum, oleam, punicam, malorum genera omnia, laurus, pruna, myrtum, nuces abellanas et Praenestinas, platanum. 97 Propaginum duo genera: ramo ab arbore depresso in scrobem IIII pedum quoquo et post biennium amputato flexu plantaque translata post trimatum, quas si longius ferre libe
Abbreviated transcription (Latin):
Non alio maior inbetica arbor. In africa uͦ fides penes auc¬
tores erit. Miliarias uocari multas narrant a pond̾e olei
qd̃ ferant anmio ꝓuentu. Ideo.lxxu. pedes mago int̾ual¬
lo declit undiq. ast in macro solo ac cluro atq uentoso
cũ minimũ ⁊ l. Setica quidẽ ub̾rimas messes int̾ oleas
inetit. Illã inscientiã pudendã esse cũuehi ⁊ adultas in¬
terluctare iusto plus. ⁊ in senectã precipitare.aut ut
plerũq ipsis qui posuere coarguentib imꝑitiam suã
totas extide nichil ẽ fidius agͥtolis quã caste rei potñtia
multo iã ut p̃stet laxitati delinquere. Que arbores¬
redam aut̃ natura tarde crescunt. tarde cres¬
⁊ in pͥmis semine tm̃ nascentia. ⁊ lon cant.¬
go euo durantia. at que ato occidunt uelocia st̃. ut fi¬
cus. punica. prunus. malus. pinus. myrtus. salix. q
tñ antecedunt diuitiis. Intrimatu enĩ ferre incipit.

Expanded text:
non alia maior in Baetica arbor, in Africa vero — fides penes aucnon alia maior in Baetica arbor, in Africa vero — fides penes auctores erit — miliarias vocari multas narrant a pondere olei, quod ferant annuo proventu. ideo LXXV pedes Mago intervallo dedit undique aut in macro solo ac duro atque ventoso, cum minimum, XLV. 94 Baetica quidem uberrimas messes inter oleas metit. illam inscientiam pudendam esse conveniet adultas interlucare iusto plus et in senectam praecipitare aut, ut plerumque ipsis, qui posuere, coarguentibus imperitiam suam, totas excidere. nihil est foedius agricolis quam gestae rei poenitentia, multo iam ut praestet laxitate delinquere. xx 95 Quaedam autem natura tarde crescunt, et in primis semine tantum nascentia et longo aevo durantia. at quae cito occidunt, velocia sunt, ut ficus, punica, prunus, malus, pirus, myrtus, salix, et tamen antecedunt divitiis. in trimatu enim ferre incipiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
constricte quidẽ ullius noxiã ẽẽ ñ arbitror. Iocunda ⁊
platani qͣmqͣm crassa licet gͣmina crecde ñ soli alialetiꝰ
oꝑienti torus. popło nulla ludentib foliis. pinguis al¬
no. s pascens sata. uitis sibi sufficit mobili folio. iactatu¬
q crebro solem umbra temꝑans eodẽ graui ꝓtegens in
ymbre. Omniũ fere leuis umbra quoꝵ pediculi longi.
Non fastidienda hec qͦ scientia. atq ñ in altũ hisponenda.
qͣnclosatis quibq umbra aut nutrix aut nouerca est.
ẽ omniũ que ꝓiectu frondis ita defendunt᷑ ut ꝑ ipsas
hac inquisitione terra in qua seremus in qͣntũ
Arbores quasq alat. Iamꝑ se colles minora q̃runt inter¬
ualla. uentosis locis crebriores seri conducit. Olea tñ maxi¬
mo int̾uallo. dequa catonis italica sententia ẽ. in .xxu.
pedib plurimũ .xxx. seri. S hoc uariat᷑ locoꝵ natura.

Expanded text:
constrictae quidem illius noxiam esse non arbitror. iucunda et constrictae quidem illius noxiam esse non arbitror. iucunda et platani, quamquam crassa. licet gramini credere non sub alia laetius operienti toros. populo nulla ludentibus foliis, pinguis alno, sed pascens sata. 91 vitis sibi sufficit, mobili folio iactatuque crebro solem umbra temperans, eodem gravi protegens in imbre. omnium fere levis umbra, quorum pediculi longi. non fastidienda haec quoque scientia atque non in ultimis ponenda, quando satis quibusque umbra aut nutrix aut noverca est. est: omnium, quae proiectu frondis ita defenduntur, ut per ipsas hac in quaestione, terra, in qua seremus, in quantum arbores quasque alat. iam per se colles minora quaerunt intervalla. 93 ventosis locis crebriores seri conducit, oleam tamen maximo intervallo, de qua Catonis Italica sententia est in XXV pedibus, plurimum XXX seri. sed hoc variatur locorum natura.
Abbreviated transcription (Latin):
dã curã ut exemptas appareat ñ euulsas. Quis dubiter
qͣ ratione ⁊ reliqua confesse omitimꝰ. sicuti terrã cͥca
radices festugato spissandã. qt̾ cato pͥmũ mea re cẽ cen¬
set. Plagam qͦ atrunco oblini fimo ⁊ foliis p̃ligari p̃ci¬
uius loci pars ẽ ad int̾ualla ꝑtinens. Quidã pum¬
cas ⁊ myrtos ⁊ lauros densiores seri uissert. inpe¬
dib m̃ nouenis. Malos amplius paulo uł magis ⁊̃ piros.
arboꝵ ramos in orbẽ curinet ut in malis pirisq. eadẽ
am quedã umbrarũ ꝓpͥetas uiglandũ grauis ⁊ noxia
⁊̃ capiti humano omnib q iuxta satis. llecat gͣmina ⁊
pinus. s uentis utͣq resistit. qm̃ ⁊ ꝓtecta uinearũ rati¬
one egent. Stillicidia pinus quertus ilicis pondosissi¬
nia. nullũ cup̃ssi umbra minima ⁊ inse conuoluta.
qͦ uidet᷑ e grauissimis. slec dubito siemittant᷑ in ramoᷤᷤ

Expanded text:
dam curam, ut exemptas appareat, non evolsas, quis dubitet? dam curam, ut exemptas appareat, non evolsas, quis dubitet? qua ratione et reliqua confessa omittimus, sicuti terram circa radices festuca cospissandam, quod Cato primum in ea re set, plagam quoque a trunco oblini fimo et foliis praeligari praeciuius loci pars est ad intervalla pertinens: quidam punicas et myrtos et lauros densiores seri iusserunt, in pedibus tamen novenis, malos amplius paulo, vel magis etiam piros marborum, cum ramos in orbem circinant, ut in malis pirisque; eaedem am quaedam umbrarum proprietas: iuglandum gravis et noxia, etiam capiti humano omnibusque iuxta satis. necat gramina et pinus, sed ventis utraque resistit, quoniam et protecta vinearum ratione egent. stilicidia pinus, quercus, ilicis ponderosissima, nullum cupressi, umbra minima et in se convoluta. quoque videtur e gravissimis, nec dubito, si emittantur in ramos;