comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dentissimo de prehendi. Illa tamen unum mihi intio suffeceret suppe¬
tit celerrime quod proposiumus efficiendi sint ueteranee uineȩ it
seperarx surculorum ciuusq g̃mis ꝑ singulos ortos insemimiis Sio pau¬
cis annis multa nos mili mnleorum insitis ꝑcepturos atq indistreta
semim o regienes comsituros nihil dubito euis porro faciendȩ rei
nes utiłitns multis de causis compellare potest: et ut albioris incip̃m
primum quod ad omnem rationem uite non solum agricolntionis
sed cuiusq disciplinȩ prudentem delectãt impensius eaqueͦ prepriis ge
confusa sunt. Deinde ꝙ uel alienssimus rustice uitę si in agrum
tempestiue uenint sumima cum uoluntate naturę benignitatem mi¬
retur cũ stringa biturice fructibus optimis hic puribus eluo resgon¬
dent. illinc arcella cursus. illino spione uat ualisceue conuertant.¬
quibus alma tellus anun uite uelut erus quednm puerperio

Expanded text:
dentissimo deprehendi. Illa tamen una mihi ratio suppedentissimo deprehendi. Illa tamen una mihi ratio suppetit, celerrime quod proposuimus efficiendi, si sint veteranae vineae, ut separatim surculis 3 cuiusque generis singulos hortos inseramus: sic paucis annis multa nos milia malleolorum4 ex insitis percepturos, atque ita discreta semina per regiones consituros nihil dubito. Eius porro faciendae rei nos utilitas multis de causis compellere potest: et ut a levioribus incipiam, primum, quod ad omnem rationem vitae non solum agricolationis sed cuiusque disciplinae prudentem delectant impensius ea, quae propriis genconfusa sunt: deinde quod vel alienissimus rusticae vitae, si in agrum tempestive veniat, summa cum voluptate naturae benignitatem miretur, cum istinc Bituricae fructibus opimis, hinc paribus Helvolae respondeant;illinc Arcelaca cursus, illinc Spioniae Basilicaeve convertant,quibus alma tellus annua vice velut aeterno quodam puerperio
Abbreviated transcription (Latin):
legendis desiderat̃ seminibus et nibil discernendis maxna pleriq
facilitate et prudentia opus est. Sed interdum quod ait diuimis auctor
Plato Rei nos pulchritudo trahit uel ea consestandi q̃ ꝑꝑ infirmĩtatẽ
scientię facultus quȩ cum uoluntate congrauant non egerrimę pfituamꝰ¬
quamius non minimo ȩtatis spntio ꝑseuerandum. Sed ut mngm̃is nuime¬
rus ꝑ aliquet annes discernitur neq .N. omne tempus ꝑmictet eius
rei udicium nam uitẽs que ꝑꝑ similitudinem coloris aut trunti fingeloꝵx¬
ue uuȩ dinosci nequeunt. Mntuero frnctu foliisq declarantur qua
tamen diligentia nsi ꝑ ipsum patrem familię ex hiberi posse non af¬
firmauerimꝰ. num credidisse uillici uel etinm uimtoris socordi est
cum quod longe sit facilius ad himo ꝑpaucissimis agricolis contigerit
ut niuri umi sfirpe careant quamius coler uuiȩ uel albi possit impru¬

Expanded text:
legendis desiderat seminibus, et in his discernendis maxima plerumque legendis desiderat seminibus, et in his discernendis maxima plerumque felicitate et prudentia opus est; sed interdum, quod ait divinus auctor Plato, rei nos pulchritudo trahit vel ea consectandi, quae propter infirmscientia facultasque cum voluntate congruant, non aegerrime perficiemus;quamvis non minimo aetatis spaliquot annos discernatur. Neque enim omne tempus permittit eius rei iudicium; nam vites, quae propter similitudinem coloris aut trunci flagellorumve uvae dinosci nequeunt, maturo fructu foliisque declarantur. Quam tamen diligentiam nisi per ipsum patrem familiae exhiberi posse non adfirmaverim; nam credidisse vilico vel etiam vinitori, socordia est, cum, quod longe sit facilius, adhuc perpaucissimis agricolis contigerit ut nigri vini stirpe careant, quamvis color uvae possit vel ab impru
Abbreviated transcription (Latin):
iniurias ꝑsequnr semp ẽ aliquid qued uineas offendat : Igitur si uñui
genus seuerimus cum̃ id acciderit qued ei nexuem ẽ tota uindemi pra¬
fecerimus aliquid ex his inuiolatum erit quod fructum p̾ferat. nec
tamen ea causa nes debet compellere ad multas uitium unrietates.
Sed qued uidicauerimus eximium genus id quante multitudinis pessu¬
mus efficiamus qued deinde preximum a primo tum qued ẽ tertiȩ
tradeo satis est pͭ quatuor uel sunt quinq gña uindenne fotum̃ oꝑiri
de altero qued mox propesueram nihil dubito qui ꝑ species dirigedȩ
uites disponendeq sint in proprios ortos semitis ao decumanis distinguede.
Nec qued ip̃e potueram a meis familiaribus hoc obtinere uut ante
me quisquam eorum qi maxane id probabit effeterit. Est enim
omnium rusticoꝵꝵ opum difficillimum quia et summum diligentinm

Expanded text:
iniurias persequar, semper est aliquid quod vineas offendat. Igitur si unum iniurias persequar, semper est aliquid quod vineas offendat. Igitur si unum genus severimus, cum id acciderit quod ei noxium est, tota vindemia prifecerimus, aliquid ex iis inviolatum erit quod fructum perferat. Nec tamen ea causa nos debet compellere ad multas vitium varietates: sed quod iudicaverimus eximium genus, id quantae possimus multitudinis efficiamus; quod deinde proximum a primo; tum quod est tertiatradio;satis est enim per quattuor vel summum quinque genera vindemiae fortunam opperiri. De altero, quod mox proposueram, nihil dubito quin per species digerendae vites disponendaeque sint in proprios hortos, semitis ac decumanis distinguendae: non quod aut ipse potuerinta meis familiaribus hoc obtinere, aut ante me quisquam eorum, qui quam maxime id probaverit,effecerit. Est enim omnium rusticorum operum difficillimum, quia et summam diligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
siue maleolim ssue uiui raditem serentem p̃meneo nt semin ed ꝙ¬
arestant : Im̃odicum uentum solemq uitare ꝗ uterq nõ incor ode
artetur obiedtimi uestis cuius libet densi tegnũmis uerũ tamen p̃snt
eligere sationi sulentis uel certe plicidi spritus diem. nam sol omeri¬
culuiꝰ fncile depellitur. Sed illud etiam quod numdum traaidimus ã nenim
disputations clausulam imponimus dicendim ẽ ne aũt plurũ gene¬
rum uitis abende sint eque separatȩ ac distindte spealiter an confot
et mixte caterintim prius disseremus de eo quo primum preposumꝰ
Prudentis igitur agricolȩ est uitem quim prȩtipue probaiuent ullx
interueniente alterius neta stirpe conserere numerumq maximũ
euis semo augere: Sed prouidentis est diuersa q gña deponere: neq
tibus gnudet᷑ seu frigidus et priunesus quod nõ est patiens uredinis
seu fernens ꝙ sciporem nõ sustinet. Ac neriuine mille tempestãtũ

Expanded text:
sive malleolum sive viviradicem serentem praemoneo, ne semina exarescant, immodicum ventum solemque vitare, qui uterque non incommode arcetur obiectu vestis aut cuiuslibet densi teguminis. Verumtamen praestat eligere sationi silentis vel certe placidi spiritus diem.Nam sol umbraculis facile depcllitur. Sed illud etiam, quod nondum tradidimus, ante quam disputationi clausulam imponamus, dicendum est: uniusne an plurium generum vites habendae sint, eaeque separatae ac distinctae specialiter, an confusae et mixtae catervatim. Prius disseremus de eo quod primum proposuimus. Prudentis igitur agricolae est vitem, quam praecipue probaverit, nulla interveniente alterius notae 1 stirpe conserere, numerumque quam maximum eius semper augere. Sed et 2 providentis est diversa quoque genera deponere. Neque tibus gaudet; seu frigidus et pruinosus, quod non est patiens uredinis; seu fervens, 5 quod vaporem non sustinet. Ac ne nunc mille tempestatum
Abbreviated transcription (Latin):
plures abliqueationis aqua brume congellitionibus noua uulneraperim&
e ad medilam penctrauit ꝙ ne fiat retidere u iũo codice instar inius
digiti spatio conueniet atq radiculas precilere que sic adempte non
amplius pupulant ea cętera noxa ttuncum defentune hoc opere consu¬
mito si ẽ hycins in ei regionẽ placidi pattns uitis relinquenda est
sin iuolentior hic facere nos prohibet ante idus detembris preticti
lacusculi cogquandi sine Si uo & pregellida srigora regionis cius̨ suspec¬
ta crunt aliquid fimi uel si ec̃t cemmoctius colimbmi sitrcoris aut

Expanded text:
cuhsablaqueationis aqua, brumae congelationibus nova vulnera peruret cuhsablaqueationis aqua, brumae congelationibus nova vulnera peruret et ad medullam penetrabit. Quod ne fiat, recedere ab ipso codice instar unius digiti spatio conveniet, atque ita radiculas praecidere; quae sic ademptae non amplius pullulant, et a cetera noxa truncum defendunt. Hoc opere consummato, si est hiems in ea regione placida, patens vitis relinquenda est; sin violentior hoc facere nos pro- hibet, ante Idus Decembris praedicti lacusculi coaequandi sunt. Si vero etiam praegelida frigora regionis eius suspecta erunt, aliquid fimi, vel, si est commodius, columbini stercoris, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ue sit robustior atq hec positorum seminim prima cultura t̃ Sequetis
deinde tempus et procdidit Celsus & Atticus quos in re maxhne no
stia actas probauit Post ictus octobris ampliorem ciatm deposcit nam. post
itus octobris pruisq̾ srigora uitis inuadant ablaquetnda e ꝙ opiis ad¬
apertas ostendit estiuas ridiculas absq prudens Ngricola. ferro excidit¬
him si passus ẽ conuilesecte inferioros defitiunt atq euenit u&uinea sum¬
ma ꝑte terren ridices aganeiꝰ ꝙ frigore infessentur et cilloribus maio¬
rem in modum esiuentꝰ acꝰ uehemenitr sitire matiem ĩ canicule orciem
cogint. Quare quicquid in se quipede natum t̃ cum ablufucauers re¬
adendum est sy huus non cadem rõ ẽ amputandi que traditur in su¬
dum ferementum ipsi matti cum si uexta truncum radicem pretideris
aut ex cicatrice plures nascentur aut hyemalis que conseitit in lasculis¬

Expanded text:
et sit robustior. Atque haec positorum seminum prima cultura est. Sequens et sit robustior. Atque haec positorum seminum prima cultura est. Sequens deinde tempus, ut prodidit Celsus, stra aetas probavit, ampliorem curam deposcit.Nam post Idus Octobris, prius quam frigora invadant,vitis ablaqueanda est. Quod opus adapertas ostendit aestivas radiculas, easque prudensagricola ferro decidit.Nam si passus est convalescere, inferiores deficiunt, atque evenit ut vinea summa parte terreni radices agat, quae et frigore infestentur et caloribus maiorem in modum aestuent ac vehementer sitire matrem Caniculae ortu cogant. Quare quicquid intra sesquipedem natum est, cum ablaqueaveris, recidendum est. Sed huius non eadem ratio est amputandi quae traditur in sulicandum ferramentum ipsi matri; quoniam si iuxta truncum radicem praecideris, aut ex cicatrice plures enascentur, aut hiemalis, quae consistit in lacus
Abbreviated transcription (Latin):
us indicrucrimt aut maore inxui cinuellendi sumnt aut falce depnitandi
lentiat ꝙ in iuriti et adhile simpe ĩmatura fieri nmno xum ẽ neq enim
catrnus plaga constitit qua uestigium secit acię s ceitiuis caloribus falce
uulnus pen̾itus impressum & latius intrescit ita non minimam ptem
le ip̃o matel corpore necit Atis ideo si iam caulibus duris fellcem achi¬
bere necesse ẽ id paulum ab ipli matre recidendum ẽ et uelut reseces reli¬
quendi sunt qui calorss xcipiant iutriam catenus quę nalcuntur a latere
pceiies ultra enim nõ ẜpie uaporis uioientia. in maleolo simillis ratio
est pampmanti & in longitudmem elgendi matriam sieo ulimus al¬
miniculo uti quod ego scepe fiti S si propositum sutiq retidere ut bmo potus
utamir cum ad imim impmumam ridegetis ꝙ si ipse excesserit pedalẽ
ongitudinem detacuminare conueniet ut metr ceruicem potius confirmetar

Expanded text:
ntius induru- erunt,aut maiore nisu convellendi sunt aut falce deputandi, ntius induru- erunt,aut maiore nisu convellendi sunt aut falce deputandi, sauciat, quod in viridi et adhuc stirpe immatura fieri noxium est. Neque enim eatenus plaga constitit qua vestigium fecit acies; sed aestivis caloribus falce vulnus penitus impressum latius inarescit ita ut non minimam partem de ipso matris corpore necet.Atque ideo si iam caulibus duris falcem adhiberi necesse est, paulum ab ipsa matre reddendum est, et velut reseces relinquendi sunt, qui caloris excipiant iniuriam eatenus qua nascuntur a latere palmites; ultra enim non serpit vaporis violentia. In malleolo similis ratio est pampinandi et in longitudinem eliciendi materiam, si eo velimus anniculo uti, quod ego saepe feci. Sed si propositum est utique recidere, ut bimo potius utamur, cum ad unum pampinum iam redegeris et is ipse excesserit pedalem longitudinem, decacuminare conveniet, ut in cervicem potius confirmetur
Abbreviated transcription (Latin):
grre delebimus ipplicato longiore adminiculo ꝑ quot properant in tantum
ut sequentis anni uigum exuerent et in fructum caruari possint ad gđ̃a
mensicrm cum increuermt cacuemina infrigendi sunt ut potuis crassituli
ne conualescint q̃ supnacua lonꝗitudine atcenuentur ulem tñ larmentũ
ꝙ in matcrum sbmittimnus ab ihno usq in tres pedes et semissem pampn¬
niuemus de ommnes cius intra id spatitm nepotes enatos sepius diserpemꝰ
quicquud demde supgraminauerit intictum relinqui oportibit magis enim
pre ximo autitmno conueniet falce deputari superiorem ꝑtem qͣi estiuo
tempore pempmati cum ex eo loco unde nepottm ademeris confestim alto¬
rum fumdit quo enato nullus relingiutir oculis in ip̃a mattra Qui scĩp¬
te anno cum fructu germinat omnis pͣumpmationis ca ẽ tempestiuitas cdã
sdes teneri palmites sunt ut leui tacta digiti decutiantur nam si ueheme¬

Expanded text:
cere debebimus, applicato longiore adminiculo, per quod proprepant in tantum cere debebimus, applicato longiore adminiculo, per quod proprepant in tantum ut sequentis anni iugum exsuperent et in fructum curvari possint. Ad quam mensuram cum increverint, cacumina infringenda sunt, ut potius crassitunt quam supervacua longitudine attenuentur. Idem tamen sarmentum, quod in materiam summittimus, ab imo usque in tres pedes et semissem pampinabimus, et omnes eius intra id spatium nepotes enatos saepius decerpemus. Quicquid deinde supra germinaverit, intactum relinqui oportebit. Magis enimproximo autumno falce deputari superiorem partem quam aestivo tempore pampinari, quoniam ex eo loco, unde nepotem ademeris, confestim alterum fundit; quo enato, nullus relinquitur oculus in ipsa materia qui sequenti anno cum fructu germinet. Omnis autem pampinationis ea 7 est tempestivitas, dum adeo teneri palmites sunt, ut levi tactu digiti decutiantur.Nam si veheme
Abbreviated transcription (Latin):
in summum reitumtmr ꝗ̃itum ad eam partem obruta sunt reuiuscunt et ui¬
turm semina ita perirunt ut sc abatt atq ixtontila effitiant ca porro siue
maleolo siue uiuipadices deposunnus optimum ẽ ab mitio lic formare ut freg̃n¬
ti pampmatione superuacua detrihamur neo patiamar plusqͥ̃ in inam mattria
uires & omne alimentum confetre. primo tam̃ bini pempii summituntur
ue sic alter subsidio si alter forte decidetit. cum dcinde paulum induruere
Uirge cum singulę detrahuntu ac neqi relicte sunt procellis uentorum decutiãt᷑
moliꝰ & laxo uinculo adhangentis subsequi comuicniet dum clauiculis sus qͣr qui¬
busdam minilus adminicula comprthendit hoc si opertrum penuria fatre prohi¬
bebit in maledo quem et ip̃m pumpmare censemus. At cent monimtrusus
cibus utiq obimendtim ẽ ne pliribus flagellis ematientur nisi si propagmibus
sutims effiticmus sed ut singulis materuis seruiant quarum martmenta eii¬

Expanded text:
in summum reiciuntur, quantulacumque parte adobruta sunt, reviviscunt, et vitium semina ita perurunt, ut scabra atque retorrida efficiant. Ea porro, sive malleolos 3 seu viviradices deposuimus, optimum est ab initio sic formare, ut frequenti pampinatione supervacua detrahamus; 4 nec patiamur plus quam 5 in unam materiam vires et omne alimentum conferre. Primo tamen bini pampini summittuntur, ut sit alter subsidio si alter forte deciderit. Cum deinde paulum induruere virgae, tum singulae detrahuntur. Ac ne quae relictae sunt procellis ventorum decutiantur, molli et laxo vinculo adsurgentes subsequi conveniet, dum claviculis suis quasi quibusdam manibus adminicula comprehendant. Hoc si operarum penuria facere prohibebit in malleolo, quem et ipsum pampinare censemus, at certe in ordinariis vitibus utique obtinendum est, ne pluribus flagellis emacientur, nisi si propaginibus futuris prospiciemus;sed ut singulis materiis serviant, quarum incrementa eli
Abbreviated transcription (Latin):
lamenta seminum intacta patielantur. Sed & pose biennum aim ilis¬
e nunꝵ retidenda ctit omnem suꝑficiem ampuitalint solo itnus
utata ip̃i maiticolum ue eiluro pullularet. nos autem magister ar¬
tiũ dacuit usus prum gimi maleolorum forme merementa neo
uatia uitem superilacius frimdibiis luxitriantem sylucsitm. net rurẜ¬

Expanded text:
lamenta seminum intacta patiebantur, sed et post biennium cum vivlamenta seminum intacta patiebantur, sed et post biennium cum viviradix recidenda erat, omnem superficiem amputabant solo tenus iuxta ipsum articulum, ut e duro pullularet. Nos autem magister artium docuit usus, primi anni malleolorum formare incrementa, nec pati vitem supervacuis frondibus luxuriantem silvcscere; nec rur
Abbreviated transcription (Latin):
materia sinant q̃uetucauermt autummo uel uere si magis compett̃t¬
uud radenda et nepotibus quos pampmatione in supctionꝰ parte omise¬
uat ibtranda censemus atq ita in uigum imponenda .n. leuis et ne¬
a sine cicutiet umei ẽ que se a piimi anni flagelo supra iugum
extulit. Quod autem apud paucos Agricolas si raro contrng̃it. uaoq
precdeti auctores primitias uitis resetate consueuerumt s ne ufiq uent¬
p. onmibus regionibiis melior initatio ẽ. nam ubi celuim frigidtim esti
eã sne dubio eligenda c̃. L in uero aprica loca sime moleaꝙ hyemes
optima et maxine natinalis ẽ Mutimmnalis ꝙ tempore diuima qͥdã
lege et acterna sructum cum fronde sempes depomiint hoc factit sue
uͦui nadices siue maleolitg conseueris censeo: nam illam uetirem oc¬
pmionem damnabit usus nõ ẽ esse ferro femgendos anmicilos maleo¬
os cum reformident. ꝙ frustra Unipluis et Sasrna. Stolonesq et
Catones eimuerunt qui non solum in eo errabãt ꝙ primi amnis cagiꝰ

Expanded text:
m ut educaverint, autumno vel vere, si magis competit,adradenda, et nepotibus, quos pampinator in superiore parte omiserat, liberanda censemus, atque ita in iugum imponenda. Ea enim levis et recta sine cicatrice vinea est quae se primi anni flagello supra iugum extulit, quod tamen apud paucos agricolas et raro contingit; ideoque praedicti auctores primitias vitis resecare censuerunt. Sed nec utique verna omnibus regionibus melior putatio est: nam ubi caelum frigidum est, ea sine dubio eligenda est; ubi vero aprica loca sunt, mollesque hiemes, optima et maxime naturalis est autumnalis, quo tempore divina quadam lege et aeterna fructum cum fronde stirpes deponunt. Hoc facere, sive viviradicem sive malleolum conseveris, censeo. Nam illam veterem opinionem damnavit usus non esse ferro tangendos 5 anniculos malleolos quoniam reformident. Quod frustra Vergilius et Saserna Stolonesque et Catones timuerunt; qui non solum in eo errabant, quod primi anni capil-
Abbreviated transcription (Latin):
animalibus ceseriter senescunt. Quare pangenui optim est iNtio
cti muleoli cuius imum caput consertum est bifurco paistimi angustig
faucibus ferram̃ti facile continȩtur ac deprimituro idq lerm̃tir sie¬
de prehensum demersum citius coalesat nim & rndices ecapite qm
retisum est eque mietit quȩ cum ex creuerunt cicatricem obuituntꝰ ꝗ
aloqun plaga psa de orsum sectuns nen tiuntun retapt hamintm q̃stim
illa quȩ reftexa et resipim more infindibii ꝓ medullam transnetit
qurquid a qnium cȩlestum pduixit supfluixit songitiuuo que aedirett

Expanded text:
animalibus celeriter senescunt. Quare pangendi optima est ratio animalibus celeriter senescunt. Quare pangendi optima est ratio recti malleoli, cuius imum caput, cum consertum est bifurco pastini, angustis faucibus ferramenti facile continetur ac deprimitur; idque sarmentum sic demersum citius coalescit. Nam et radices e capite, qua recisum est, emittit, eaeque cum accreverunt cicatricem obducunt, et alioquin plaga ipsa deorsum spectans non tantum recipit umorem quantum illa quae reflexa et resupina more infundibuli per medullam transmittit quicquid aquarum caelestium superfluxit. Longitudo, quae debeat
Abbreviated transcription (Latin):
in terram deprimuntur mersiq non materies sed radices creant¬
ita euenit. Sed quod in falicta comerendo uitauerimus id sequam
in eius modi maleolo quẽ necesse ẽ facere longierem si uolumus
detortum depangere. nec dubium quin gẽmẽ cacumini pximȩ
quȩ sunt infecunde in eo relinqunntur. ex quibus pnmpinus pullulat
uel steriuis uel certe minus feracis quos rustici uotant inacemarios
quicqud plurimum interest ut maleolis qui deponitur ea parte qua
est a matre decisus coalescat et celeriter cicatritem ducat nam si
id factum non est uelut ꝑ fystulam ita ꝑ apertam uitis medullam
nimius humer trahit᷑. idemq truencum caunat unde formitis alisq
animalibusꝰ que putrefaciunt crura uituũ latebre prebent᷑. hec aute
euenit rectoris seminibus cum .ds. ꝑ exemptionem imȩ pnites eoꝵ
frncte sunt aꝑte medulla depomintur atq in tepentibus aquis predustisq

Expanded text:
in terram deprimuntur,mersique non materias sed radices creantin terram deprimuntur,mersique non materias sed radices creant.Ita evenit ut quod in sagitta non serenda vitaverimus id sequamur in eiusmodi malleolo, quem necesse est longiorem facere si volumus detortum depangere. Nec dubium quin gemmae cacumini proximae, quae sunt infecundae, in eo relinquantur, ex quibus pampini pullulant vel steriles vel certe minus feraces, quos rustici vocant racemarios. Quid quod plurimum interest ut malleolus, qui deponitur, ea parte qua est a matre decisus, coalescat, et celeriter cicatricem ducat? Nam si id factum non est, velut per fistulam ita per apertam vitis medullam nimius umor trahitur, idemque truncum cavat; unde formicis aliisque animalibus, quae putrefaciunt crura vitium, latebrae praebentur. Hoc autem evenit retortis seminibus; cum enim per exemptionem imae partes eorum praefractae sunt, apertae medullae deponuntur; atque inrepentibus aquis praedictisque
Abbreviated transcription (Latin):
deponitur uexata et intracta melius prgue̾nit q que integra et in¬
uiolata sine iniuria composita est deinde quicquid recuruum et susum
uersus spectit diuersum est cum tempestiuum eximitur ĩ modum humi
repugnat obluctanti fossori et uelut uncus infixus solo anteqiam extra¬
hatur perrumpitur. nam fragilis est ea parte materia qua torta et
recuruata cum reponeretur cẽperat uitium pꝑ quod prȩfatã maiorem
partem radicũ amitit. Sed ut in com̃oda istã prȩteream certe illuq
quod est inimicissimũ dissimulare nequeo nam paulo anee cum de sum¬
mi parte sarm̃ta disputarem quam sagittam dixeram uocitari col¬
ligebam fere intra quintam uel sextam gemmam que sint p̃xie
ueri sarm̃to fructus medii. hine igitur fetundam partem consumit
qui contorquet maleolum cum et ea pars que duplicat᷑ tres gẽm̃as
uel quatuor obtinet et reliqui duo uel tres fructuari oculi pͥenitus

Expanded text:
deponatur vexata et infracta melius provenit quam quae integra et indeponatur vexata et infracta melius provenit quam quae integra et inviolata sine iniuria deposita est; deinde quicquid recurvum et sursum versus spectans demersum est, cum tempestivum eximitur, in modum hami repugnat obluctanti fossori, et velut uncus infixus solo, ante quam extrahatur, pracrumpitur. Nam fragilis est ea parte materia, qua torta et recurvata, cum deponeretur, ceperat vitium; propter quod praefractam maiorem partem radicum amittit. Sed ut incommoda ista praeteream, certe illud, quod est inimicissimum, dissimulare nequeo; nam paulo ante, cum de summa parte sarmenti disputarem, quam sagittam dixeram vocitari, colligebam fere intra quintam vel sextam gemmam,quae sint proximae veteri sarmento, fructum edi.Hanc ergo fecundam partem consuluit, qui contorquet malleolum; quoniam et ea pars, quae duplicatur, tres gemmas vel quattuor obtinet, et reliqui duo vel tres fructuarii oculi penitus
Abbreviated transcription (Latin):
Moꝵ iullius atticus et Cornelius cessus ȩtatis nostrȩ celeberrimi aucto¬
res patrem atq filium Sasernam secuti quicquid residui fuit ex ue¬
tere palma ꝑ ip̃n cõmissurũ q̃ nascitur materm que noun inserunt
atq ita cum̃ suo capͦ sarmenta depresserunt. sed Tulius atticus prȩter¬
to capite et recuruato ne pnstinitum effugint prȩdictum semen de¬
mersit. Pnstinum uocant A gricolȩ feerameñtĩ lifurtum quo
semina pringuntur unde etiam repastiniri dictȩ sunt uineȩ uete¬
res que refoddiebant᷑ hȩc enim propria appellatio restibils uineti erat
nume a ntiquitutis morudens consuetudo quic quid emoti soli uineis orȩ¬
puratur repnstimatumo eocat. setl ad prepositim. uitiosa. et̃ ut meu
fert opinio sulii attici sitio que contortis capitibus maleolum recipit enusq
rei uitande nõ ut nrratio est. Primum ꝙ nulla stirps antequam

Expanded text:
Mox Iulius Atticus et Cornelius Celsus, aetatis nostrae celeberrimi auctoMox Iulius Atticus et Cornelius Celsus, aetatis nostrae celeberrimi auctores, patrem atque filium Sasernam secuti, quicquid residui fuit ex vetere palma per ipsam commissuram, qua nascitur materia nova, raserunt, atque ita cum suo capitulo sarmentum depresserunt. Sed Iulius Atticus praetorto capite et recurvato, ne pastinum 5 effugiat, praedictum semen demersit. Pastinum autem vocant agricolae ferramentum bifurcum, quo semina panguntur. Unde etiam repastinari dictae sunt vineae veteres quae refodiebantur, haec enim propria appellatio restibilis vineti erat; nunc antiquitatis imprudens consuetudo quicquid emoti soli vineis praeparatur, repastinatum vocat. Sed redeamus ad propositum. Vitiosa est, ut mea fert opinio. Iulii Attici satio, quae contortis capitibus malleolum recipit; eiusque rei vitandae non una ratio est. Primum quod nulla stirps ante quam
Abbreviated transcription (Latin):
emicuit atq prosiluit seu qui cacumine attenũta p̃dic̾t tali speciem gerit
hanc ergo prudentissimi a gricole negauerunt conseri detere nec tamen
sententiȩ suȩ rationem nobis prediderunt .u. qui ipsis in re rustica mul¬
tum calentis prempta erat et ante oculos pene exposita. Omnis enim fe¬
cundus pumpinus intin quintam et sextam gemñm in fructu ex uberat
reliqua parte quamius longissima uel cessit uel ꝑ exiguos ostendi ince¬
mos quamos causam sterilitas cacuminis iure ab antiguis incussata est.
Maleolus aũt sic ab hisdem pangebntur ut nouello sarm̃to pnrs aliqua
ueteris hȩreret: sed hame positionem damimbit usus nam quicqui&
ex uetere materia relictum erat depressum atq obrutum celeriter
humore putrescebat proximasq radices teneras et uix dum gro paiẽtis
uitio suo euocarat quod cum accidernt suꝑior purs semiinis retorescebt

Expanded text:
emicuit atque prosiluit, seu quia cacumine attenuata praedicti teli speciem gerit. emicuit atque prosiluit, seu quia cacumine attenuata praedicti teli speciem gerit. Hanc ergo prudentissimi agricolae negaverunt conseri debere, nec tamen sententiae suae rationem nobis prodiderunt; videlicet quia ipsis in re rustica multum callentibus prompta erat et ante oculos paene exposita. Omnis enim fecundus pampinus intra quintam aut sextam gemmam fructu exuberat, reliqua parte quamvis longissima vel cessat vel perexiguos ostendit racemos. Quam ob causam sterilitas cacuminis iure ab antiquis incusata est. Malleolus autem sic ab iisdem pangebatur ut novello sarmento pars aliqua veteris haereret. Sed hanc positionem damnavit usus. Nam quicquid ex vetere materia relictum erat, depressum atque obrutum celeriter umore putrescebat, proximasque radices teneras et vixdum prorepentes vitio suo enecabat;quod cum acciderat, superior pars seminis retorresccbat.
Abbreviated transcription (Latin):
pagare posit in lecum uemortue uitis quinq maltoli prngen¬
di sunt ꝑ spatium palenq pessit a metis internedio sumitur
ut ab Utraq pnirtibus interuallis distet tali constitutioni. Tullus atti
cus putat esse  maleorum sexdecim illa nos tñ plus quntuor milibus conse¬
rimus qui negligentia cultoꝵ magi pnrs deperit et interitus seminũ
cętera quȩ uirent rarescunt de positione surculi non minima aisputa¬
tio fuit inter auctores. quidum totum flagellum sicut erat mutri detrnctuã
crediderunt sationi conuenire idq ꝑ gemãs quinas uel etiam senns pniti¬
tus compluris tale olus terrȩ mandauerut quod ego minime probo mngisq
assentio his auctoritatibus qui negauerunt esse idonenm frugibus supiorem
partem materię solumq eam quę est iuncta cum uetere sarmento pro¬
bauerunt cęterũ omnem sagittam repudiauerunt. Sagittam rustici uo¬
cant nouissimum ptem surtuli: siue qui longius recessit a matre et quisi

Expanded text:
sit in locum demortuae vitis, quinque malleoli pangendi sunt per spatium pedale; isque pes ita medio interordinio sumitur ut ab utraque vite paribus intervallis distet. Tali consitioni Iulius Atticus abunde putat esse malleolorum sedecim milia. Nos tamen plus quattuor milibus conserimus, quia neglegentia cultorum magna pars deperit, et interitu seminum cetera, quae virent, rarescunt. De positione surculi non minima disputatio fuit inter auctores. Quidam totum flagellum, sicut erat matri detractum, crediderunt sationi convenire; 4 idque per gemmas quinas vel etiam senas partiti, complures taleolas terrae mandaverunt. Quod ego minime probo; magisque assentior his auctoribus qui negaverunt esse idoneam frugibus superiorem partem materiae, solamque eam quae est iuncta cum veteresarmentoprobaverunt.Ceterum omnem sagittam repudiaverunt. Sagittam rustici vocant novissimam partem surculi, sive quia longius recessit a matre, et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
quenmno metrmittendus est opis dum uitis conualescat ub no trimcus
audoleuerie fere tricimio incermittenus ẽ cius operis labor: nam et mi¬
nis ferro ciura uitium ledantur nec tam celeriter radicule iuetera¬
to um cudice enascantur.Ablaqueationem demde scquitir talos initatio
ut ex precepto ueterum auctorum uitis ad imam ungam renocetir tua¬
bus germinis utxta ttriam relictis. que putatio non debet secundim
articulum fieri ne formidet oculus s medio ftre mitrnodio ea pliga
cbligua falt fe ne si trinsiera sñt ciattꝵ celestm suxodẽt iqua¬
clmatur ut maerdum potius deuoxa ꝙ̃ m germme delacrymet nonq
oefluens himor cȩtat oculam nec patitur cresctre Putariti auttm duo
sumnt tempora meliuis autem ut ait Mago uernum anteq̃i suntuluis
pragerminet cum humoris plenus faciem plagam et leuem et ęqualẽ¬

Expanded text:
inquennio, dum vitis convalescat: ubi vero truncus adoleverit, fere triennio intermittendus est eius operis labor. Nam et minus ferro crura vitium laeduntur,nec tam celeriter radiculae inveterato iam codice enascuntur. Ablaqueationem deinde sequitur talis putatio, ut ex praecepto veterum auctorum vitis ad unam virgulam revocetur, duabus gemmis iuxta terram relictis. Quae putatio non debet secundum articulum fieri, ne reformidet oculus; sed medio fere internodio ea plaga obliqua falce fit, ne, si transversa fuerit cicatrix, caelestem supericlinatur, ut in terram potius devexa quam in germen delacrimet. Namque defluens umor caecat oculum nee patitur crescere. Putandi autem duo sunt tempora:9 melius autem, ut ait Mago, vernum, antequam surculus progerminet, quoniam umoris plenus facilem plagam et levem et aequale
Abbreviated transcription (Latin):
sirtlidem e dito pui puluiit onmutm consessont parpnimi e¬
pisine fruatu carer. mechia gitur rõ scguenda c̃ ut neq solotenus maleolim
redamus nec rumus m longiorem matriam pronotmus s eamotato scio¬
nis ani pollice uexta ipãm comissinam ueltris sarmenti inam ued diuas at¬
mas relimquemus ex quibus ꝗͥcrminet̃ putationcm.
Equitur ninc pedanet umet cima. ucium hic anmus numdim uchemenet̃
palum aut ridicam desiderat. notatum t̃ crnm & nie uilcrimq itrtim
unncm melius admeniculo modico q̃ĩ uchementi palo aquiescere. itaq auta
ueteres ne nouę ndicm agant harunadmes bmas singulis uitibis aplicamus¬
aut si regionis conditio ꝑmĩttit donet prius hastilia quibus mrmectantire
singule eransuerse ptice in imam ꝑtem ordmis quod genus iugi cinterum
uocnt rustici plitimim id refet eẽ ꝙ palim infiã curuationem uitis ꝑ¬
npetis pampinus statim aprehendat Em tiansuerla potius se fimdãt

Expanded text:
pullulant omnium confessione pampinaria saepissime fructu carent. Media igitur ratio sequenda est, ut neque solo tenus malleolum reddamus, nec rursus in longiorem materiam provocemus; sed adnodato superioris anni pollice, iuxta ipsam commissuram veteris sarmenti unam vel duas gemmas relinquemus ex quibus germinet. Putationem sequitur iam pedandae vineae cura. Verum hic annus nondum vehementem palum aut ridieam4 desiderat; notatum est enim a me plerumque teneram vineam melius adminiculo modico quamvehementi paloadquiescere. Itaque aut veteres, ne novae radicem agant, harundines binas singulis vitibus applicabimus,aut si regionis conditio permittit, de vepribus hastilia, quibus adnectantur singulae transversae perticae in unam partem ordinis—quod genus iugi cantherium vocant rustici. Plurimum id refert esse quod paulum infra curvationem vitis prorepens pampinus statim apprehendat, et in transversa potius se fundat
Abbreviated transcription (Latin):
mis tantum suera terrum relictis ampnitatur et ingesta humo
scrdis empletus coegunto de inceps pnstintio maleoun ordimĩis
uitibus interserendus cumq sut erit medio sentio quor uotat
interiutis p unum lineam deringere sic .N. omeli et ipse con¬
nnscit et ordinariis seminibus medice uncuum solum ad cuitu

Expanded text:
mis tantum supra terram relictis amputatur, et ingesta humo mis tantum supra terram relictis amputatur, et ingesta humo scrobis completur.6 Coaequato deinceps7 pastinato malleolus ordinariis vitibus interserendus; 8 eumque sat erit medio spatio, quod vacat inter vites, per unam lineam depangere. Sic enim melius et ipse convalescet,et ordinari
Abbreviated transcription (Latin):
smgnlis non excrdant gnq librale pendus h iudentir udl mago uel mago prlit
et airias hyemis et uapores estatis propuilsare ridicibus que insecitus uingiliͦ
tutatri semina et mimire sic prctipit: aut lapidem librium aut squalenitͦs
ingetut hoc et fusos mmimimen ad hymbres. hoc ubi hiuilca scmne̾it sitis canis
estiftr. Iacmq pocnis auctor probat inmnacea pntxta sitrari apositis semĩb
⁊ scrobeã menere ꝙ illa pronocent et elicunt nouas radiculas. hoc ꝑ hyemem
frigenerm et himũ scrobibiis instrre calorem ttmpestatt ac ꝑ estatem ui¬
rentibus altmentim et himorẽ prebeat Si uõ soluam cuntatis comimittit̃ iuie¬
tin eame longiis ad cersitom pinguem humum scrolibus inferre cemet.
quodam expedint ⁊ regionis mmonn operarumq ratio nos docebit exi¬
que humidum pnstinitum sntioni cenuenit melius tñ uel aridos q̃
lutueso semen comittitur idq cum supia sumñ strodem compluribus
interdanius productam est qued de cacumine supest aundus ge¬

Expanded text:
 non excedant quinquelibrale pondus. Hi videntur, ut Mago prodit, et aquas hiemis et vapores aestatis propulsare radicibus: quem secutus Vergilius tutari semina et muniri sic praecipit: Aut lapidem bibulum aut squalentes Urgerent: hoc effusos munimen ad imbres, Hoc ubi hiulca siti findit canis aestifer arva. Idemque Poenus auctor probat vinacea permixta stercori depositis seminibus in scrobe admovere,quod illa provocent et eliciant novas radiculas: hoc per hiemem frigentem et umidam scrobibus inferre calorem tempestivum,ac per aestatem virentibus alimentum et umorem praebere.Si vero solum cui vitis committitur, videtur exile, longius arcessitam pinguem humum scrobibus inferre censet: quod an expediat, regionis annona operarumque ratio nos docebit. Exigue umidum pastinatum sationi convenit; melius tamen vel arido quam lutoso semen committitur. Idque cum supra summam scrobem compluribus internodiis productum est, quod de cacumine superest, duabus gem
Abbreviated transcription (Latin):
dictis uentis fucrint obnoxie melius aquilomi uel fauonio committenaite. nam
frruentibus prouintis et eeypto et ninnidię doni septenttioni rectus oponetir. Qui¬
bus ommibus diligenete xpleratis tuem denum pastmatienem suscipnemis.
igi mimnime usurpatus s aut serobibus aut sulcis plerimq umee conserime scredib¬
uita sic pomtie. giubuis aũt mos ẽ screbibus deponere fere ꝑ eres longitnamis ꝑq̃
duos pedes in altitutm̃ẽ cauato solo qñtum latieudo feramenti patitur. malcolos
utrimq ut latcra fossatum constermintu. et aduersis scrobini frontibus anruatos
trigime duabuisq gemmnis supra terram eminẽr᷑ passim reposita himo cętera coȩ¬
quet fatũt in eadem linca metimissis totidem pedum scãnis dũ pugũnt ordi¬
nẽ. Tum demde relicto spatio pront cuiq mos ẽ umcas colenti uel arat uel bi¬

Expanded text:
dictis ventis fuerint obnoxiae, melius Aquiloni vel Favonio committentur; nam dictis ventis fuerint obnoxiae, melius Aquiloni vel Favonio committentur; nam ferventibus provinciis, ut Aegypto et Numidia, uni septentrioni rectius opponentur. Quibus omnibus diligenter exploratis, tum demum pastinationem suscipiemus. agri minime usurpatur, sed aut scrobibus aut sulcis plerumque vineae conseruntur.Quibus autem mos est scrobibus deponere, fere per tres longitudinis, perque duos pedes in altitudinem cavato solo, quantum latitudo ferramenti patitur, malleolos utrimque iuxta latera fossarum consternunt, et adversis scrobium frontibus curvatos erigunt; duabusque gemmis supra terram eminere passi reposita humo cetera coquae faciunt in eadem linea intermissis totidem pedum scamnis, dum peragant ordinem. Tum deinde relicto spatio, prout cuique mos est \ineas colenti vel aratro vel bi
Abbreviated transcription (Latin):
puc umeis desmetio piri momento leratim eit. debeact. s imn altrim ꝑem prepensiꝰ
t calider atra sit q̃i srigidior sictier q̃. himibͥier ratior q̃r adcasor. et i qna
sunt lns samlia ad que conttmplanionem sum aigut. qui umncas instituct n
uncta sicut ego reor migis prosint. cum sustrugaties. & status celi cuuus regio
nem guam spectire debeant umet uctus aese distc̃sio ÷ Sascrni intxie pro¬
lante solis ortum mox demde meridem tum octisim. Trrmclus scropha preti.¬
purm positionem incridiam censente Ungilio. Demae industia octasim sic re¬
pudianeem. Neue tibi ad solem uergant u̾mncta cadentem. Democrio t Aigone
liudintib cęli plagam sepetninonalem ꝗ existiment ci sbiectis feracissimas umras¬
q̃ tñ bonitate umiꝰ superentite nobis in inuitesum precipue optimum iusim ut in
Locis frigidis et mendiano uincta sbiciantat. tepidis orienti uertanture si tñ non
infestabimtit austris aeris. que udut ore maritime in betica: Si aũt regiones pre¬

Expanded text:
eis destinetur, pari momento libratum esse debere ait, sed in alteram partem propensius; ut calidior terra sit quam frigidior, siccior quam umidior, rarior quam densior, et si qua sunt his similia, ad quae contemplationem suam dirigat, qus caeli: cuius quam regionem spectare debeant vineae, vetus est dissensio, Saserna maxime probante solis ortum, mox deinde meridiem, tum occasum; Tremelio Scrofa praecipuam positionem meridianam censente; Vergilio de industria occasum sic repudiante, Neve tibi ad solem vergant vineta cadentem; Democrito et Magone laudantibus caeli plagam septentrionalem, quia existiment tamen bonitate vini superentur. Nobis in universum praecipere optimum visum est ut in locis frigidis meridiano vineta subiciantur, tepidis orienti advertantur; si tamen non infestabuntur Austris Eurisque,velut orae maritimae in Baetica. Sin autem regiones prae
Abbreviated transcription (Latin):
monct si modo ut in corporibus nostris ꝓpria sumnt officiae ciuisq nxeta¬
bri sic & frugiferarim sempiini ꝑtilus propria mania indicamus hõib
ispnatum uclut aurigam restricemq memlrorum animam. scasus in¬
iestos ad ea disernenola q̃ tacti naribus auribusq et oculis idagantir peeds
ud gressim comgositis Prachia ad complexum ac ne ꝑ omnes nͦces mimist¬
riorum uagetur msolenter or̃o nihił aunts agere ualent ꝙ ẽ oculorum:
nihił oculi quad t̃ cumum ne gnandi quide data t̃ facultas mamibus
aut plantis. s ꝙ hommibus ignotum uolnit cẽ genitor imiuersi uentir
setrctis corporȩi in archano atq opto lacra illa sse dementa. Cum eerrenis pͥn¬
mordus miscer& atq hoc inimantis machine spe affingent hac lege pctu

Expanded text:
monet, si modo, ut in corporibus nostris propria sunt officia cuiusque memmonet, si modo, ut in corporibus nostris propria sunt officia cuiusque membri, sic et frugiferarum stirpium partibus propria munia. Videmus hominibus inspiratam velut aurigam rectricemque membrorum animam, sensusque iniectos ad ea discernanda, quae tactu, quaeque naribus auribusque et oculis indagantur;pedes ad gressum compositos, bracchia ad complexum. Ac ne per omnes vices ministeriorum vagetur insolenter oratio, nihil aures agere valent quod est oculorum, nihil oculi quod aurium; nec generandi quidem data est facultas manibus aut plantis. Sed quod hominibus ignotum voluit esse genitor universi,ventre secretis corporis in arcano atque operto sacra illa spiritus elementa cum terrenis primordiis mis
Abbreviated transcription (Latin):
negotio delegat utaq ex hic consuetudine ueniunt imgrudentissimi add
remꝰ maxime necesirim de inde etiam infirmissimum inutilissimus
quisq ut dixi ꝗ nullum alium laborem fere queat huc officio applicet.
is porro & si quam scientiam eligenti malcoli habet cam pp infirmitũt
dissimulat ac supponiit ꝙ ue numerum quem uilicus imꝑauit explere possit
nihil curiose inbil religiose admmnistrat uenmq ẽ ci propositum ꝑagere
magistris accepit ne pampmnariam uingam deplanirt egiera ommnia ut se¬
minibus contribuit nos aũt pͦ ronem setuti nime ẽt̃ longi temporis exꝑ¬
mentitm non aluidͥ semen digimus nec frugiftrum et̃ ducanus msi qͣ̃đ
m̾ ꝑte genitali hructim actulerit nam illud qͦ q̃lloto stelt setrili letũ
robnistimq sine focti processit fallacem feamditatis imagmem prebit¬
net ullam gñandi unm possidet. id protul dubis uetim ẽẽ nõ nos ad¬

Expanded text:
negotio delegat? Itaque ex hac consuetudine veniunt imprudentissimi ad negotio delegat? Itaque ex hac consuetudine veniunt imprudentissimi ad rem maxime necessariam, deinde etiam infirmissimi; nam inutilissimus quisque, ut dixi, qui nullum alium laborem ferre queat, huic officio applicatur. Is porro etiam si quam scientiam eligendi malleoli habet, eam propter infirmitatem dissimulat, ac superponit; et ut numerum, quem vilicus imperavit, explere possit, nihil curiose nihil religiose administrat. Unumque est ei propositum, peragere magistris accipit,ne pampi- nariam virgam deplantet, cetera omnia ut seminibus contribuat. Nos autem primo rationem secuti, nunc etiam longi temporis experimentum, non aliud semen eligimus, nec frugiferum esse ducimus nisi quod in parte genitali fructum attulerit. Nam illud quidem, quod loco sterili laetum robustumque sine fetu2processit,fallacemfecunditatis imaginem praefert,nec ullam generandi vim possidet. Id procul dubio verum esse ratio nos ad
Abbreviated transcription (Latin):
sortitur siue etiam pastinatio de ponitur siue trunco inseritur largiorih
satiatur alimentis tum prius cum esset m egeno iaq custediemus ut a prȩ¬
dichs lotis quos humerosos rustici uocant semina legimus tamen que actu lisse
fructum animnduertimus nm si fetu untun sint quamiuis laudabilem
partem uitis nihil tensemus ad fercitatem conferre mnleolo: quare uitiesis¬
sim ẽ eorum agricolaꝵ opinis ꝗ minimum referre credunt ꝙ uuaslar¬
mentum huit dum ex uite fertili legatur et non ex duro trunco emãtũ
quod pampinarium uocant hȩc aũt opmio quȩ orta est ex ĩ stientia semi¬
num eligendoꝵꝵ pͥmum parũ secundns uineas deinde etiam minus ste¬
riles readit. Qua .d. omnino iam ꝑ tam longam seriem anoꝵ agricole
maleori legenti pręcepit ea que paulo ante᷑ retulimus im̃o quiꝰ non
imorudentissimum quenq et eum qui nihil aliua operis facere ualeat hiio

Expanded text:
sortitur; sive enim pastinato deponitur, sive trunco inseritur, largioribus sortitur; sive enim pastinato deponitur, sive trunco inseritur, largioribus satiatur alimentis quam prius, cum esset in egeno. Itaque custodiemus ut e praedictis locis, quos umeros rustici vocant, semina legamus, ea tamen quae attulisse fructum antea animadverterimus.Nam si fetu vacua sint, quamvis laudabilem partem vitis nihil censemus ad feracitatem conferre malleolo. Quare vitiosissima est eorum agricolarum opinio, qui minimum referre credunt quotuvas sarmentum habuerit, dum et ex vite fertili legatur et non ex duro trunco enatum, quod pampinarium vocant. Haec autem opinio, quae orta est ex inscientia seminum eligendorum, primum parum fecundas vineas, deinde etiam nimis steriles reddit. Quis enim omnino iam per tam longam seriem annorum agricolae malleolum legenti praecepit ea, quae paulo ante rettulimus? Immo quis non imprudentissimum quemque, et eum qui nihil aliud operis facere valeat, huic
Abbreviated transcription (Latin):
siphenem quem diadetem uocunt mechinici: trahitur ĩ sumum quo cum
puenerit ibi consistit atq consumitur: unde & materiȩ uehementissi¬
me repuntur aut in capite uitis aut in cruce uicino radicibus: sed et hȩ
stirpes quȩ e duro citantur dupliti ex causi probate sunt quod a faeta uotãt
quodiq ex primo terrȩ integro atq illibato suco aluntur. et illȩ fertiles ao
firmȩ que tenero prorepunt et quicquid ut supra dixi ad eas alimenti pue¬
nit indiuiduum est. aedie sunt mncerrime qua transcurrit hinc̃ p̃te
aliqua interceptus illinc a se tractus humor. non debet igitur ultimũ fla¬
gellum quasi fecundum obseruari si plurimum etiam afferat siquidem loci
Obertate in fructum cogitur: sed id sarmentum quod media uite situm
non importum quidem parte deficit ac numeroso fetu benignitntem oñdit
he sumuilus transsatus rarius degentrat cum ex deteriore stitu meliorẽ

Expanded text:
siphonem,quam diabeten vocant mechanici, trahitur in summum; quo cum siphonem,quam diabeten vocant mechanici, trahitur in summum; quo cum pervenerit,ibi consistit, atque consumitur. Unde etiam materiae vehementissimae reperiuntur aut in capite vitis aut in crure vicino radicibus. Sed et hae steriles,quae e duro citantur,ac duplici ex causa robustae sunt, quod a fetu vacant, quodque ex proximo terrae integro atque inlibato suco aluntur; et illae fertiles ac firmae, quia e tenero prorepunt, et quidquid, ut supra dixi, ad eas alimenti pervenit, individuum est. Mediae sunt macerrimae, quia transeunti t hinc parte aliqua interceptus, illinc ad se tractus umor. Non debet igitur ultimum flagellum quasi fecundum observari, etiam si plurimum adferat, siquidem loci ubertate in fructum cogitur; sed id sarmentum quod media vite situm, nec importuna quidem parte deficit, ac numeroso fetu benignitatem suam ostendit. Hic surculus translatus rarius degenerat, quoniam ex deteriore statu meliorem
Abbreviated transcription (Latin):
ex matro aut mediocri traducatur in melius nm quod adsuetum ẽ
pingui nullo medo maciem terrȩ patitur nisi sȩpius stertores atq hec
de cura eligendi mileoli generatim p̃cipimus
Unc illud proprie specialiter ut non solum fecundissima uite sed
et uitis parte feracissima semina eligant. Feracissin aũts
semina sunt non ut ueteres auctores crediderunt extrema prirs est
qued uitis capat appellant idest ultimum et preductissimum fiagelũ
nam in eo quoq falluntur agricolȩ sed erroris est causa prima species
et numerus uiao qui plerunq tonspicitur preductissimo sarm̃to quȩ res nos¬
non decipere debet. id enim accidit non palmistis ingenita fertilitate sea lo¬
ti opportunitate quia reliquas trunti partes humor omnis et alimentum quod
a solo ministrat᷑ transcurrit dum ad ultimum pueniat naturali .d. spiritu
omne alimentum uirentis quasi quȩdam anima ꝑ medulam trunci ueluiti

Expanded text:
ex macro aut mediocri transducatur in melius. Nam quod adsuetum est ex macro aut mediocri transducatur in melius. Nam quod adsuetum est pingui, nullo modo maciem terrae patitur, nisi saepius stercores. Atque haec de cura eligendi malleoli praecepimus; nunc illud proprie specialiter,ut non solum fecundissima vite, sed et vitis parte feracissima semina eligantur. Feracissima autem semina sunt, non ut veteres auctores crediderunt,4 extrema pars eius,5 quod caput vitis appellant, id est, ultimum et productissimum flagellum; nam in eo quoque falluntur agricolae. Sed erroris est causa prima species et numerus uvarum, qui plerumque conspicitur 6 in 7 productissimo sarmento. Quae res nos decipere non 8 debet; id enim accidit non palmitis ingenita fertilitate, sed loci opportunitate, quia reliquas trunci partes umor omnis et alimentum quod a solo ministratur, transcurrit, dum ad ultimum perveniat. Naturali enim spiritu omne alimentum virentis quasi quaedam anima per medullam trunci veluti