comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ pueris aũt qui sederunt manducare
et bibere et surrexerunt ludere. non so¬
lũ aũt ibi sed etiã inpopulo nouites tam̃ti
qui non durant occurrere in uirũ ꝑfectũ
ł infirmitate uiriũ uel mentis leuita te
muli eribus et pueris cõparandi sunt nã
illis dicit᷑ sitamen initiũ substantiȩ usq
infinẽ firmũ retineamus. illis aũt nolite
pueri effici sensibus sed malitia paruuli
estote ut sonsibus ꝑfectisitis. et ideoneq
inuetere neq: Innouotes tam̃to tales
admittunt᷑ adnumerũ sed siue ibi quinq
milia siue hic quattuor milia exceptis mu¬
lieribus & pueris fuisse dicunt᷑ quã uisue¬
ro et illic et hic propter ipsũ xp̃m quias¬
sidue inscripturis mons appellat᷑ congru¬
enter inmonte uterq: populus pascer &
hic tamen non in foeno discũbit᷑ sed in terra
ibi enim celsitudo xp̃i propt̃ carnales homi¬
nes et ierusalẽ terrenã tali spe et deside¬
rio tegit᷑. hic aũt remota omnicupidita¬

Expanded text:
Deum; pueris autem, qui sederunt manducare Deum; pueris autem, qui sederunt manducare et bibere, et surrexerunt ludere. Non solum vero ibi, sed etiam populo Novi Testamenti, qui non perdurant occurrere in virum perfectum, vel infirmitate virium, vel mentis levitate mulieribus et pueris comparandi sunt. Nam illis dicitur: Si tamen initium substantiae ejus usque in finem firmum retineamus . Illis autem: Nolite, pueri, effici sensibus, sed malitia infantes estote, ut sensibus perfecti sitis . Et ideo neque in Vetere, neque in Novo Testamento tales admittuntur ad numerum, sed sive ibi quinque millia, sive hic quatuor millia, exceptis mulieribus et pueris, fuisse dicuntur. ro et illic et hic propter ipsum Christum, qui assidue in Scripturis mons appellatur, ut congruenter in monte uterque populus pasceretur; hic tamen non in feno discumbitur, sed in terra. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines et Jerusalem terrenam carnali spe et desiderio tegitur: hic autem remota omni cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
Tertia firmitas animi aduersus ea que
tẽporalit̃ molesta sunt. Quarta que ꝑcȩte¬
ras om̃s defundit᷑ dilectio dĩ & proximi.
ligamus et inpopulo ueteris testamenti
fuisse quosdã infirmos ad implendã iusti¬
tiã que scđm legẽ ẽ. inqua iustia apłs paulus
sine querela conuersatũ se esse dicit fuis¬
se itẽ alios qui facile seducerent̃ incultũ
idolorũ quȩ duo genera id. ẽ. infirmitas
& erroris mulierũ et pueror ũ nominib:
figurata sunt infirmus est enĩ sexus mu
lierũ ad actiones et facilis ad lusũ pueritia
quid aũt lusui puerilitã simile. ẽ. qua idola
colere quando et apłs adhoc retulit hoc
genus suꝑstitionis cũ ait. neq idolis serui¬
amusque ad modũ quidã eorũ sicut scrip¬
tum est. sedit populus manducare etbibe
re & surrexerunt ludere. Mulieribus
ergo similes erant qui in laborib: expecta¬
tionis quousq ad promissadĩꝑuenirent.
non uiriliter ꝑseuerantes tẽpta uerunt

Expanded text:
tertia firmitas animi adversus ea quae tertia firmitas animi adversus ea quae temporaliter molesta sunt; quarta quae per caeteras omnes diffunditur dilectio Dei et proximi: ligamus et in populo Veteris Testamenti fuisse quosdam infirmos ad implendam justitiam quae secundum legem est, in qua justitia apostolus Paulus sine querela se conversatum esse dicit ; fuisse item alios qui facile seducerentur in cultum idolorum. Quae duo genera, id est, infirmitatis et erroris, mulierum et puerorum nominibus figurata sunt. Infirmus est enim mulierum sexus ad actiones, et facilis ad lusum pueritia. Quid autem lusui puerili tam simile est, quam idola colere; quando et Apostolus ad hoc retulit hoc genus superstitionis, cum ait, Neque idolis servientes, quemadmodum quidam eorum, sicut scriptum est, Sedit populus manducarere, et surrexerunt ludere . Mulieribus ergo similes erant, qui in laboribus exspectationis, quousque ad promissa Dei pervenirent, non viriliter perseverantes, tentaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
panib facta ẽ. ad nouites tam̃ti p̃dicationẽ
recce intelligit᷑ ꝑtinere. non enĩ ab aliquo
euangelista dictũ ẽ qđ isti panes ordeacei
pastio depanib: vii ad gratiã ꝑtinet ecłȩ
que notissima illa septenaria scĩsp̃sope
ces fuisse scribunt᷑ sicut inueterilege.
Vbi duo soli ungebant̾ rex & sacerdos sed
si ad p̃dicationẽ euangelii et ad sustinen¬
dũ turbulentũ mare huĩ scłi ut proipso
magnopisce id ẽ proxp̃ilegatione funge¬
rent᷑ sicut paulus apłs dicit. Neq: inipsa
turba quinq: milia hominũ fuerunt sicut
illic ubi carnales legẽ accipientes id ẽ.v.
milia potius quonumero significantur
sp̃u ales propt̃ quattuor animi uirtutes
quibus in hacuita sp̃ualit̃ uiuit᷑ prudentiã
tẽperantiã. fortitudinẽ . iustitiã. quarũ¬
prima ẽ. cognitiorerũ appetendarũ
& fugiendarũ. secunda refrenatio cupi¬
ditatis ab his que tẽporalit̃ dilectant.

Expanded text:
panibus facta est, ad Novi Testamenti praedicationem panibus facta est, ad Novi Testamenti praedicationem recte intelligitur pertinere. Non enim ab aliquo evangelista dictum est quod isti panes hordeacei pastio de panibus septem ad gratiam pertinet Ecclesiae, quae notissima illa septenaria sancti Spirices fuisse scribuntur, sicut in veteri lege, ubi duo soli ungebantur, rex et sacerdos; sed si ad praedicandum Evangelium, et ad sustinendum turbulentum mare hujus saeculi, ut pro ipso magno pisce, id est, pro Christo legatione fungerentur, sicut Paulus apostolus dicit . Neque in ipsa turba quinque millia hominum fuerunt, sicut illic, ubi carnales legem accipientes, id est, millia potius, quo numero significantur spirituales, propter quatuor animi virtutes, quibus in hac vita spiritualiter vivitur, prudentiam, temperantiam, fortitudineprima est cognitio rerum appetendarum et fugiendarum; secunda refrenatio cupiditatis, ab his quae temporaliter delectant;
Abbreviated transcription (Latin):
aũt suꝑ foenũ turba illa discubuit signifi¬
cat eos qui tes timoniũ uetus acceperant
quia regnũ eistẽporale ierusalẽ tẽpora¬
lis promittebat̃ inspecarnali collocatos
fuisse. Om̃is enĩ karo fenũ et daritas
hominis ut flos foeni. Quod aũt doreliqui¬
is fragm̃torũ xii cophinibucellarũ re¬
pl&isunt significat de ipsius logis ad aptio¬
ne et disputatione quã iudoei reliquerant
et deseruorant repletos discipulos fuis¬
sedñi inquib: duod enarius numerus prin¬
cipatũ tenet. Non dum enimerat scriptu¬
ra noui testamenti. quando dñs quasi
frangendo et aperiendo quod durũ et
dausũ erat inlegediscipulos impleuit.
Cũ eis postresurrectionẽ aperuit scrip¬
turas ueteres incipiens amoyse et omnib
proph&is interp̃tans illis in omnibus
scripturis quede ipso erant. Nã et tunc
duo illorũ in panis fractione cognouert
Et ideo secunda pastio populi que de septẽ

Expanded text:
autem super fenum turba illa discubuit, signifiautem super fenum turba illa discubuit, significat eos qui Testamentum Vetus acceperant; quia regnum eis temporale et Jerusalem temporalis promittebatur, in spe carnali collocatos fuisse. Omnis enim caro fenum, et claritas hominis ut flos feni . Quod autem de reliquiis fragmentorum duodecim cophini buccellarum repleti sunt, significabat de ipsius Legis adapertione et disputatione, quam Judaei reliquerant et deseruerant, repletos fuisse discipulos Domini, in quibus duodenarius numerus principatum tenet. Nondum enim erat scriptura Novi Testamenti, quando Dominus, quasi frangendo et aperiendo quod durum et clausum erat in Lege, discipulos implevit, cum eis post resurrectionem aperuit Scripturas veteres, incipiens a Moyse et omnibus Prophetis, interpretans illis in omnibus Scripturis quae de ipso erant. Nam et tunc eum duo illorum in panis fractione cognoverunt . 4. Et ideo secunda pastio populi, quae de septem
Abbreviated transcription (Latin):
buleui sed esset detribu iuda hoc est
detribudauid. ex qua tribune mo in¬
tendit alteri. Id eo filius dauid maxime
dicit᷑ scđm carnẽ. quia et lucas ascen¬
dens & matheus descendens indauid
sibi obuiã factisunt. Opor tebat enim
ut euacuatur ussa crificia que sođ mor¬
dinẽ a aron in leuitico sacerdotio fiebant
Non esset detribuleui. neadipsã tribum
et ad ipsũ sacerdotiũ quod tẽporali ter um¬
bra erat futuri ꝑtinere uideret᷑ mundatio
peccatorũ quã dñs oblatione holochausti
sui. quod inuetere sacerdotio figuraba t
impleuit. Et holo chaustieius imaginẽ ad
memoriã passionis suae in ecđam cele¬
brandã dedit ut esset sacer dos in a &nũ.
non secundũ ordinẽ aron sed scđmordi¬
nẽ mel chisedech Cui reisa cramentũ di¬
ligentius adhuc considerari potest sed
propt̃ duospisces inquibus duas ꝑsonas
regiã et sacerdotalẽ figuratas ẽe dixim̃
actenus hinc tractatũ esse sufficiat. Quod

Expanded text:
bu Levi; sed esset de tribu Juda, hoc est, bu Levi; sed esset de tribu Juda, hoc est, de tribu David, ex qua tribu nemo intendit altari. Ideo et filius David maxime dicitur secundum carnem, quia et Lucas ascendens, et Matthaeus descendens, in David sibi obviam facti sunt. Oportebat enim ut evacuaturus sacrificia, quae secundum ordinem Aaron in levitico sacerdotio fiebant, non esset de tribu Levi, ne ad ipsam tribum, et ad ipsum sacerdotium quod temporaliter umbra erat futuri, pertinere videretur mundatio peccatorum, quam Dominus oblatione holocausti sui, quod in veteri sacerdotio figurabatur, implevit: et holocausti ejus imaginem ad memoriam passionis suae in Ecclesia celebrandam dedit, ut esset sacerdos in aeternum, non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedech . Cujus rei sacramentum diligentius adhuc considerari potest. Sed propter duos pisces, in quibus duas personas, regiam et sacerdotalem figuratas esse diximus, hactenus hinc tractatum esse sufficiat. 3. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
aut matħsquitã quã descendentẽ ad susci¬
pienda peocata nr̃a regẽ xp̃m insinuat.
ꝑsalemonẽ ad dauid descendit quia sale¬
monde illa inquadauid peccauerat na¬
tus ẽ It alucas quitanqu̾a ascendentẽ post
ab olitionẽ peccator ũ sacer dotẽ xp̃i in¬
sinuat ꝑ nathã ascendit ad dauid quia
natha propheta missus erat. Cui correp¬
tione dauidipsius peccati abolitionẽ pę¬
nitendo imp&rauit. Itaq postea qũã
transiuit. lucas ꝑsonã dauid non dissonat
amatheo innominationib: generationũ
Nã eos nominauit ascendens ad auidusq
ad abrahã quos illedescendens ab abrahã
usq ad dauid. Ad auid enĩ induas familias
regiã sacerdotalẽ origo illa distributa
est quarũ duarũ familiarũ sicuti dictũ
ẽ regiã descendens matheus sacerdota¬
lẽ ascendens lucas secutus ẽ. Vt dñs nr̃t
duceret destirpe sacerdotali et non
esset de tribu sacerdotali hoc est detri¬

Expanded text:
autem Matthaeus, qui tanquam descendentem ad susciautem Matthaeus, qui tanquam descendentem ad suscipienda peccata nostra regem Christum insinuat, per Salomonem a David descendit; quia Salomon de illa in qua David peccaverat, natus est: ita Lucas, qui tanquam ascendentem post abolitionem peccatorum sacerdotem Christum insinuat, per Nathan ascendit ad David; quia Nathan propheta missus fuerat, cujus correptione David ipsius peccati abolitionem poenitendo impetravit . Itaque posteaquam transiit Lucas personam David, non dissonat a Matthaeo in nominibus generatorum. Nam eos nominat ascendens a David usque ad Abraham, quos ille descendens ab Abraham usque ad David. A David enim in duas familias, regiam et sacerdotalem, origo illa distributa est, quarum duarum familiarum, sicut dictum est, regiam descendens Matthaeus, sacerdotalem ascendens Lucas secutus est: ut Dominus nr, et cognationem duceret de stirpe sacerdotali, et non esset tamen de tribu sacerdotali, hoc est, de tri
Abbreviated transcription (Latin):
candũ suscepit ad quã ꝑ sonã ꝑtinet mun¬
datio & abolitio peccatorũ non a princi¬
pio libri sicuti matheus sed ab illo locoubi
baptizatus ẽ iñc. ubi peccator ũ nr̃or ũ
mundationẽ p̃figurauit incipit parentũ
eius originẽ gradatim ꝑsequi. neq deor.¬
sum uersus sicut illequieũ ad susceptionẽ
peccatorũ tanquã descendentẽ osten¬
debat. sed s ursũ uersustã quã is quieũ
postobolitione peccatorũ tanqua ascen¬
dentẽ insinuabat. Nec eos parentes quos
ille nominans alia enimerat origo sa¬
cer dotalis que ꝑ unũ exfiliis dauid sicuti
assol& detribu sacerdotali matrimo¬
niũ sortientẽ effecerat ut maria de
utraq: tribu idẽ deregia et sacerdotali
cognitionẽ duceret. nã & quando censiti
sunt losephet maria scriptum est eos fuis¬
sededomi idẽ degenor edauid et elisa¬
beth quenihil hominus cognata mariȩ
scribitur erat de cribu sacerdotali sicuti

Expanded text:
candam suscepit, ad quam personam pertinet muncandam suscepit, ad quam personam pertinet mundatio et abolitio peccatorum, non a principio libri, sicut Matthaeus, sed ab illo loco ubi baptizatus est Jesus, ubi peccatorum nostrorum mundationem praefiguravit, incipit parentum ejus originem gradatim prosequi; neque deorsum versus, sicut ille qui eum ad susceptionem peccatorum tanquam descendentem ostendebat, sed sursum versus, tanquam is qui eum post abolitionem peccatorum tanquam ascendentem insinuabat; nec eos parentes, quos ille nominans . Alia enim erat origo sacerdotalis, quae per unum ex filiis David, sicuti essolet, de tribus sacerdotali matrimonium sortientem, effecerat ut Maria de utraque tribu, id est, de regia et sacerdotali cognationem duceret. Nam et quando censiti sunt Joseph et Maria, scriptum est eos fuisse de domo, id est de genere David . Et Elisabeth, quae nihilominus cognata Mariae scribitur, erat de tribu sacerdotali . Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ta ducimur. consolante nos in scĩs scrip¬
turis uerbo dĩ sicut illos manna declo
eodẽ ipsoduce inierus alẽ cȩlestẽ tan¬
quã interrã repromissionis introduci
nos posse p̃sumim & in aanũ ibi regente
ipso &custodiente seruari. Ita dñs̃ nr̃t
chi sedech. qui se ipsũ obtulit holochaustũ
propeccatis nris et eiꝰ sacrificii simili¬
tudinẽ celebrandã in suae passionis
memoriã cõmendauit. ut illud quod mel¬
chi sedechobtulit dõiaꝑ orbẽterrarũ
in xp̃i ecđa uideamur offerre. Ergo qm̃¬
corundẽ peccatorũ susceptionẽ regiãq ꝑso¬
nã matheus eugłta significans generatio¬
nẽ eius que ẽ scđm carnẽ ab abrahã susci¬
piens qui pat̃ ẽ populi fidelis & suc cessionẽ
prolis deor sũ uersus enumerans ꝑuonit
ad dauid in quoregnistabilim̃tũ manifes¬
tissimũ apparet . atq: inde ꝑsalemonẽ
carnẽ est sed insacer dotali ꝑsona expli¬

Expanded text:
ta ducimur, consolante nos in sanctis Scripta ducimur, consolante nos in sanctis Scripturis verbo Dei, sicut illos manna de coelo; et eodem ipso duce in Jerusalem coelestem, tanquam in terram promissionis introduci nos posse praesumimus, et in aeternum ibi regente ipso et custodiente servari. Ita Dominus nostchisedech , qui se ipsum obtulit holocaustum pro peccatis nostris, et ejus sacrificii similitudinem celebrandam in suae passionis memoriam commendavit; ut illud quod Melchisedein Christi Ecclesia videamur offerri. Verumtameorumdem peccatorum susceptionem regiamque personam Matthaeus evangelista significans, generationem ejus quae est secundum carnem ab Abraham suscipiens, qui pater est populi fidelis, et successionem prolis deorsum versus enumerans pervenit ad David, in quo regni stabilimentum manifestissimum apparet; atque inde per Salomonem, carnem est, sed in sacerdotali persona expli
Abbreviated transcription (Latin):
quarũ officiũ erat procellis fluctibus
popularibus nũ quã frangiatq: corrũpi
et uiolentas turbarũ eius dictiones tanquã
aduersantesundas sepe disrũ pere. int̃¬
dũ eicus todita sua integritate cedere.
pror susmore pisciũ tãquã in procelloso
p̃figurabant ambas enĩ solus ille sustinu¬
it et non figurate sed propriȩ solus im
bis pugnandi et uincendi de monstrauit.
Exẽplũ incarne mortali peccata nr̃a
suscipiens teptationib inimici neq in le¬
cebrosis neq terribilib: cedens. postre¬
mo exuens se carnẽ principatus et potes¬
tates exẽplans fiducialit̃ et triũ phans
eas insemet ipso. itaq ab ipso duce ab ho¬
nerib et laborib: huiꝰ pere grinationis
nrae tãquã ab aegypto liberamur. Et
ꝑsequentia nos peccata sacramen tobap¬
tis matis nobis euadentib: obruuntur.
et quandiu inspe sumus eius promissio¬
nis quã nondũ uidemus tãdiuꝑ deser¬

Expanded text:
quarum officium erat procellis ac fluctibus quarum officium erat procellis ac fluctibus popularibus nunquam frangi atque corrumpi, et violentas turbarum contradictiones tanquam adversantes undas saepe disrumpere, interdum eis custodita sua integritate cedere; prorsus more piscium tanquam in procelloso m nostrum praefigurabant. Ambas enim solus ille sustinuit, et non figurate, sed proprie solus implbis pugnandi et vincendi demonstravit exemplum; in carne mortali peccata nostra suscipiens, tentationibus inimici neque illecebrosis neque terribilibus cedens: postremo exuens se carne, principatus et potestates exspolians fiducialiter, et triumphans eas in semetipso . Itaque ipso duce ab oneribus et laboribus hujus peregrinationis nostrae tanquam ab Aegypto liberamur, et persequentia nos peccata sacramento Baptismatis nobis evadentibus obruuntur: et quamdiu in spe sumus ejus promissionis, quam nondum videmus, tanquam per deser
Abbreviated transcription (Latin):
Iuinq panes or deacei quibus in monte
dñs turbas pauit significant ueterẽ lege
siue quia nondũ sp̃ualib: sed adhuc carna¬
libus data est idẽ quinq: corporissensib:
Moyse senim quinq: libris scripsit et qđ
ordea cei paneserant. bene significant
ł ipsã legẽ q̃ ita data erat ut in eauitale¬
erat animae alim̃tũ corporalibus sacra¬
mentis obtegeret᷑. Ordei enĩ medulla
tenacissima palea tegit᷑ ł ipsũ populũ
nondũ expoliatũ carnali desiderio quod
tanqua palea cordieĩ inher ebat id efo
nondũ corde circũ cisũ. ita ut nec tritu
integumenta deponeret. sicut neq or¬
deũ a reae tritura illo pa leariteg¬
mine ex uit̃. Itaq: illi populo congruent
lextalis data est. Ouo aũt pisces qui sa po¬
rẽ suauẽ panidabant duas illas ꝑsonas
uident᷑ significare quib populus ille
regebat᷑ ut ꝑ eas consiliorũ moderam
acciperet regiã scilic& et sacerdotalẽ
adquas etiã scccro sc̃a unctio ꝑtinebat

Expanded text:
uinque panes hordeacei, quibus in monte Dominus turbas pavit, significant veterem legem: sive quia nondum spiritualibus, sed adhuc carnalibus data est, id est, quinque corporis sensibus Moyses enim quinque libros scripsit. Et quod hordeacei erant panes, bene significant, vel ipsam legem, quae ita data erat, ut in ea vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur; hordei enim medulla tenacissima palea tegitur: vel ipsum populum nondum exspoliatum carnali desiderio, quod tanquam palea cordi ejus inhaerebat; id est, nondum corde circumcisum, ita ut nec triturintegumenta deponeret, sicut nec hordeum areae tritura illo paleari tegmine exuitur. Itaque illi populo congruenter lex talis data est. 2. Duo autem pisces, qui saporem suavem pani dabant, duas illas personas videntur significare, quibus populus ille regebatur, ut per eas conciliorum moderamen acciperet; regiam scilicet et sacerdotalem, ad quas etiam sacrosancta illa unctio pertinebat:
Abbreviated transcription (Latin):
entia ꝑ artifices animũ traiicit᷑ quȩ ipsũ
corpus humanũ naturalit̃ fabricat᷑ nec ide¬
o tamen promagnohabendi sunt quitalia
opera fabricant᷑ aut diligunt quia minorib:
rebus intenta anima quas ꝑcor puscorpora¬
lit̃ facit minus inheret ipsi sũ mȩ sapientiȩ
unde istas potentias habet quib male utit̾.
carũ formã stabilõ necligit et inanior
infirmiorq: efficit᷑. qui uero talia opora ly
colunt᷑ quantũ douiauerint auerita te
hinc intelligi potest quia siipsa animaliũ
corpora colorent que multo excellentius
fabricata sunt et quorum sunt illa emita¬
menta quid eis infelicius dicoremus¬

Expanded text:
entia per artificis manum trajicitur, quae ipsum entia per artificis manum trajicitur, quae ipsum corpus humanum naturaliter fabricat. Nec ideo tamen pro magno habendi sunt, qui talia opera fabricant, aut diligunt; quia minoribus rebus intenta anima, quas per corpus corporaliter facit, minus inhaeret ipsi summae sapientiae, unde istas potentias habet: quibus male utitur, earum formam stabilem negligit, et inanior infirmiorque efficitur. Qui vero talia opera etiam coluerunt, quantum deviaverint a veritate, hinc intelligi potest, quia si ipsa animalium corpora colerent, quae multo excellentius fabricata sunt, et quorum sunt illa imitamenta, quid eis infelicius diceremus
Abbreviated transcription (Latin):
rsilla sũma omni potentis dĩ ꝑquã exnihilo
facta sunt oma q̃ etiã sapientia eius dicit᷑
ipsa operatͥ etiã ꝑ artifice s ut pulcra et congru¬
entia faciant quãuis nondeni hilo s eddeali¬
qua materia operant uel ut ligno aut mari¬
more aut ebore et si quod aliut materiȩ
genus manib: artificis subdit sed ideo non
pos sunt isti denihilo aliquid fabricare quia
ꝑ corpus operant᷑. Cumta meneos numeros
pus corpori imprimunt in animo accipi¬
ant ab illa sũma sapientia quo ipsos nume¬
ros et ipsã conuenientiã longe artificiosi¬
us uniuer somundicor pori imp̃ssit. quod
denihilo fabricata esset. in quosunt etiã
corpora animaliũ quelã de aliquo id est
de elementis mundi fabricantur. Sed lon¬
ge potentius excellentius quã cũ artifices
homines easdẽ figuras corporũ et formas
insuis operib: imitant᷑ non enĩ om̃s nume¬
rositas humani corporis inuenit᷑ instatua.
sed tamen quecunq: ibi inuenit᷑ ab illa sapi¬

Expanded text:
nipotentis Dei, per quam ex nihilo facta sunt omnia, quae etiam sapientia ejus dicitur, ipsa operatur etiam per artifices, ut pulchra atque congruentia faciant; quamvis non de nihilo, sed de aliqua materia operentur, velut ligno, aut marmore, aut ebore, et si quod aliud materiae genus manibus artificis subditur. Sed ideo isti non possunt de nihilo aliquid fabricare, quia per corpus operantur; cum tamen eos numeros,corpus corpori imprimunt, in animo accipiant ab illa summa sapientia, quae ipsos numeros et ipsam convenientiam longe artificiosius universo mundi corpori impressit, quod de nihilo fabricatum est: in quo sunt etiam corpora animalium, quae jam de aliquo, id est, de elementis mundi fabricantur; sed longe potentius excellentiusque, quam cum artifices homines easdem figuras corporum et formas in suis operibus imitantur. Non enim omnis numerositas humani corporis invenitur in statua; sed tamen quaecumque ibi invenitur, ab illa sapi
Abbreviated transcription (Latin):
Iuisquis illã rema liter qua eares ẽ intel¬
ligit fallit̃ & omis qui fallit̃ id in quo
fallitur non intelligit. quis quis igit̃᷑ ullã
remaliter quã intelligit non cã intelligit
Nonergo potest quicquã intelliginisi ut ẽ
nos aut aliquid ita ut ẽ. intelligimus uelut
hoc ipsũ nihil intelligi quod nonita intelligi¬
tur quarenon ẽ dubi tandũ esse ꝑfectã
intelligentiã quã p̃stantior esse non possit
Et ideo non ꝑ infinitũ ire quod quoq res in¬
telligit᷑ nec eã posse alium alio plus intel¬
fligere

Expanded text:
uisquis ullam rem aliter quam ea res est intelligit, fallitur: et omnis qui fallitur, id in quo fallitur non intelligit. Quisquis igitur ullam rem aliter quam est intelligit, non eam intelligit. Non ergo potest quidquam intelligi, nisi ut est. Nos autem aliquid non ita ut est intelligimus, velut hoc ipsum nihil intelligi, quod non ita ut est intelligitur. Quare non est dubitandum esse perfectam intelligentiam, qua praestantior esse non possit; et ideo non per infinitum ire quod quaeque res intelligitur, nec eam posse alium alio plus intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
cunq sunt non ꝑ aliud sed ꝑse ipsũ bonũ ẽ.
qua diuinã etiã prouidentiã uocamus¬
nihil igitur casu sit inmundo hoc consti¬
tuto conseqñs ergo uid&ur. ut quic quid
inmundo gerit᷑ partim diuinitus gera
partim nr̃a uoluntate. Osenim quo iuis
homine optumo et iustissimo longe atq:
in cõparabiliter melior et iustior ẽ. Iustus
auregens & gubernans uniuersa nullã
poenã cuiquã sinit immerito infligi. Nul¬
lũ p̃miũ inmerito dari. meritũ aut̃ penȩ
peccatũ et meritũ p̃mii recte factum est
nec peccatu aut recte factũ imputaricui¬
qua iuste potest quinihil propria fecerit
uoluntate. est igit᷑ pec catũ et recte factũ
inlibero uoluntatis arbitrio.

Expanded text:
que sunt, non per aliud, sed per se ipsum bonum est, quam divinam etiam providentiam vocamusNihil igitur casu fit in mundo. Hoc constituto, consequens videtur ut quidquid in mundo geritur, partim divinitus geratur, partim nostra voluntate. Deus enim quovis homine optimo et justissimo longe atque imcomparabiliter melior et justior est. Justus autem regens et gubernans universa, nullam poenam cuiquam sinit immerito infligi, nullum praemium immerito dari. Meritum autem poenae, peccatum; et meritum praemii, recte factNec peccatum aut recte factum imputari cuiquam iuste potest qui nihil propria fecerit uoluntate. Est igitur et peccatum et recte factum in libero uoluntatis arbitrio.
Abbreviated transcription (Latin):
uacrisolet quomodo postresur rectionẽ
att immotationẽ corporis quȩ sc̃is pro¬
mittit̃ cogitationes nr̃as uidere possimꝰ
Coniectura itaq capienda ẽ ex ea parte
corporis nr̃i que plus hab&lucis qm̃an¬
gelica corpora qualia nos speramus habi¬
turos luci dissima atq: aherea esse
credendum est sier gomulti motus ani¬
minr̃i nunc agnoscunt᷑ inoculis probabi¬
le est quod nullus motus animila tebit
cũ totũ fuerit corpus a & hereũ incuius
cõparatione isti oculi carosunt.

Expanded text:
urrectionem atque immutationem corporis, quae sanctis promittitur, cogitationes nostras videre possimus. Conjectura itaque capienda est ex ea parte corporis nostri, quae plus habet lucis; quoniam angelica corpora, qualia nos habituros speramus, lucidissima atque aetherea esse credendum est: si ergo multi motus animi nostri nunc agnoscuntur in oculis, probable est quod nullus motus animi latebit, eum totum fuerit corpus aethereum, in cujus comparatione isti oculi caro sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
enim insex partes mundus fieri uideat᷑¬
qui rectus dicit᷑ id ẽ qui circularis non ẽ¬
in anteriora et posteriora. Indexteriora
& sinisteriora. Insuperiora et inferiora.
nulla omninoratio est curuniuersocor¬
pori ante ac post nihil sit et dextora ac
leua. sit aut sursũ ac deorsũ sed eo con¬
siderantes decipiunt᷑ quod sensibus & con¬
suetudine difficile obsistit᷑ non enĩ tã fa¬
cilis ẽ nob̵ conuersio corporis que fit si
quis capite deorsũ moueri uelit quã faci¬
les sunt ad extera in leuã ł ab anteriore
leat

Expanded text:
enim in sex partes motus fieri videatqui rectus dicitur, id est, qui circularis non in anteriora et posteriora, in dexteriora et sinisteriora, in superiora et inferiora; nulla omnino ratio est cur universo corpori ante ac post nihil sit, et dextera ac laeva, sit autem sursum ac deorsum. Sed eo considerantes decipiuntur, quod sensibus et consuetudini difficile obsistitur. Non enim tam facilis est nobis conversio corporis, quae fit, si quis capite deorsum moveri velit, quam facilis est a dextra in laevam, vel ab anteriore leat
Abbreviated transcription (Latin):
substantia uel essentia cum etrela¬
tiue dicunt᷑ ad inuicẽ. Cupiditas. ẽ
fecteq amat lustitiã lã lus tus. ẽ etiã¬
si nulla existat. secundũ eã forinsecus
ꝑ mẽbra corporis operandi necessi¬
tas. Conceptũ aũt uerbũ et natum
idipsũ .ẽ. cũ uoluntas in ipsa notitia
conquiescit quod fit inamore sp̃ualiũ¬
syllabistenent siue pronuntient᷑ siue
cogitent᷑. Aliter omne quod notũ est
uerbũ dicit᷑ animo impressũ qua diu
dememoria proferri & diffiniripo¬
test quã uis res ipsa displiceat Aliter
cũ placet cũmente concipit᷑. scđm qđ
genus uerbi accipiendũ ẽ qđ ait apł̃s.

Expanded text:
substantia vel essentia, cum relasubstantia vel essentia, cum relative dicantur ad invicem. CAPUT VI. 9. erfecteque amat justitiam, jam justus est, etiamsi nulla existat secundum eam forinsecus per membra corporis operandi necessi. Conceptum autem verbum et natum idipsum est, cum voluntas in ipsa notitia conquiescit, quod fit in amore spiritusyllabis tenent, sive pronuntientur, sive cogitentur; aliter omne quod notum est, verbum dicitur animo impressum, quamdiu de memoria proferri et definiri potest, quamvis res ipsa displiceat; aliter cum placet quod mente concipitur. Secundum quod genus verbi accipiendum est quod ait Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
mor ẽ. tamen et adseipsũ ẽ amor ut
sit etiã inscipso quia et amor amatͥ.
nec alio nisi amore amari potest idẽ
seipso ita sunt hȩc singula inseipsis.
Inal t̃nis aut ita sunt qui aetmens a¬
mans in amore ẽ et amor inamantis
notitia. et notitia inmente noscentis.
Singula inbinis ita sunt qui amens
que senouit et amat inamore et noti¬
amore eius est. qui a sciente se a¬
mat et amantẽ senouit. ac ꝑ hoc et
bina in singulis qui a mens que se no¬
uit et amat cũ sua notitia ẽ. in amore
et cusuo amore innotitia. Amor
que ipse et notitia simul sunt in
mente quese amat et nouit. Totaue¬
ro in totis qũe ad modũ sunt la supra
ostendimus. cum se totã mensamat
et totãnouit. et totũ amorẽ suũ nouit
totãq: notitiã suã amat. quandotria is¬
ta ad scipsa ꝑfecta sunt. Miro ltaq:
modotria ista inseparabilia sunt a
semet ipsis et tamen eorũ singulũ
quidq substantia ẽ. et simul om̃a una

Expanded text:
mor est; tamen et ad se ipsum est amor, ut mor est; tamen et ad se ipsum est amor, ut sit etiam in se ipso: quia et amor amatur, nec alio nisi amore amari potest, id est se ipso. Ita sunt haec singula in se ipsis. In alternis autem ita sunt, quia et mens amans in amore est, et amor in amantis notitia, et notitia in mente noscente. Singula in binis ita sunt, quia mens quae se novit et amat, in amore et notiamore ejus est, quia scientem se amat, et amantem se novit. Ac per hoc et bina in singulis, quia mens quae se novit et amat, cum sua notitia est in amore, et cum suo amore in notitia: amor quoque ipse et notitia simul sunt in mente, quae se amat et novit. Tota vero in totis quemadmodum sint, jam supra ostendimus, cum se totam mens amat, et totam novit, et totum amorem suum novit, totamque amat notitiam suam, quando tria ista ad se ipsa perfecta sunt. Miro itaque modo tria ista inseparabilia sunt a semetipsis, et tamen eorum singulum quodque substantia est, et simul omnia una
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ similis alicui similis ẽ et trinitas
anulorũ ẽ et unũ aurũ est. Et simis¬
cent᷑ sibi et ꝑtotã singulimassã suã
conspar gant᷑ int̃cidet illa trinitas
et omnino ẽrit non. Ac non solũ unũ
aurũ dic&. sicuti in illis tribus anulis
dicebat᷑ sediã nulla aurea tria
amat se manet trinitas men & amor¬
et notitia et nulla comixtione con¬
funditur qũa uis et singula sint inse¬
met ipsis et inuicẽ tota intotis. siue
singula in binis siuebina insingulis.
Itaq: om̃a in omnibus nã et mens est
ad seipsã mensdicit᷑. qua uis noscens
ł nota uł noscibilis ad suã notitiã rela¬
tiuedicat᷑. Amans quoq: et amata ł
amabilis ad amorẽ referat᷑ quosea¬
mat. Et notitia quã uis referat᷑ ad
mentẽ cognoscentẽ uel cognitã tam̃
et adse ipsã nota et noscens dicit᷑. Non
enim sibiẽ incognita notitia quase
mens ipsa cognoscit. et amor qũãuis
referat᷑ admentẽ amantẽ cuius a¬

Expanded text:
enim similis alicui similis est; et trinitas enim similis alicui similis est; et trinitas annulorum est, et unum aurum: at si misceantur sibi, et per totam singuli massam suam conspergantur, intercidet illa trinitas, et omnino non erit; ac non solum unum aurunt dicetur, sicut in illis tribus annulis dicebatur, sed jam nulla aurea tria.amat se, manet trinitas, mens, amor, notitia; et nulla commixtione confunditur: quamvis et singula sint in semetipsis, et invicem tota in totis, sive singula in binis, sive bina in singulis. Itaque omnia in omnibus. Nam et mens est ad se ipsam mens dicitur: quamvis noscens, vel nota, vel noscibilis ad suam notitiam relative dicatur; amans quoqued amorem referatur, quo se amat. Et notitia quamvis referatur ad mentem cognoscentem vel cognitam, tamen et ad se ipsam nota et noscens dicitur: non enim sibi est incognita notitia, qua se mens ipsa cognoscit. Et amor quamvis referatur ad mentem amantem, cujus a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ totũ sunt et tamen nontria sunt. nul¬
la enĩ parsẽ potionis que non hab&
hectria non enim iuncta uelut si a¬
qua et oleũ essent sed omnino cõmix¬
ta sunt & substanti &e sunt om̃s. et totus
ille liquor una quedã ẽ extribus con¬
fecta substantia tale aliquid arbi¬
trandũ .ẽ. esse simul hectria mentẽ
amorẽ notitiã. sed non unius substan¬
tiȩ sunt aqua uinũ et mel quãuis
ex eorũ commixtione fit una sub¬
stantia potionis. Quomodo aũt illa
tria non sunt eiusdẽ substantiae
nonuideo. Cũ mens ipsa se amet atq:
ipsa senouerit atq: ita sint hec tria
ut non alteri alicuirerũ mens ł amat
ł nota sit. unius ergo eius dẽq: essen¬
tiae necesse . ẽ. hec tria sint. Et ideo
sitanquã cõmixtione confusa essent
nullomodo eenttria nec referri
ad inuicẽ possent. Quẽ ad modũ si ex
uno eodẽq: auro. tres anulos similes
facias quãuis connexos sibi referunt᷑
ad inuicẽ quod similes sunt omnis

Expanded text:
per totum sunt, et tamen tria sunt nulper totum sunt, et tamen tria sunt nulla enim pars est potionis, quae non habeat haec tria; non enim juncta, velut si aqua et oleum essent, sed omnino commixta sunt; et substantiae sunt omnes, et totus ille liquor una quaedam est ex tribus confecta substantia; tale aliquid arbitrandum est esse simul haec tria, mentem, amorem, notitiam? Sed non unius substantiae sunt, aqua, vinum, et mel, quamvis ex eorum commixtione fiat una substantia potionis. Quomodo autem illa tria non sint ejusdem substantiae, non video; cum mens ipsa se amet, atque ipsa se noverit; atque ita sint haec tria, ut non alteri alicui rerum mens vel amata vel nota sit. Unius ergo ejusdemque essentiae necesse est haec tria sint: et ideo si tanquam commixtione confusa essent; nullo modo essent tria, nec referri ad invicem possent. Quemadmodum si ex uno eodemque auro tres annulos similes facias, quamvis connexos sibi, referuntur ad invicem, quod similes sunt; omnis
Abbreviated transcription (Latin):
et capitatũ. et sinon sit corpus nec ca¬
pitatũ erit. sed het p̃cisione ab inuicẽ
separari possunt illa non possunt
quod si sunt aliqua corpora que secari
omnino et diuidinequeunt tamennisi
partibus suis constarent corpora non
essent. Parsergo ad totũ relatiue
dicit᷑ qui a om̃s pars alicuius totius
pars ẽ. et totũ omnib: partibus totũ ẽ
sed qm̃ et parscorpus ẽ et totũ non tan¬
tũ ista relatiuedicunt᷑ sed etiã sub¬
stanti alit̃ st̃. Fortassi sergo mens
totũ ẽ. et eius quasi partes amor. quo
se amat. et scientia qua senouit quib
duabus partibus totũ constat. an
tres sunt aequales partes quib totũ
unũ cõpl&ur. sed nulla parstotũ
cuius pars. ẽ. cõplectit᷑. Mens uero
cũ se totã nouit hoc ẽ. ꝑ fecte nouit
ꝑ totũ eius ẽ. notitia et cũ seꝑ fecte
amat. totã se amat. et ꝑtotũ eius a
mor eius. Nunc ergo sicut ex uino&
aqua et melle una fit potio et singula

Expanded text:
et capitatum; et si non sit caput, nec caet capitatum; et si non sit caput, nec capitatum erit. Sed haec praecisione ab invicem separari possunt, illa non possunt. 7. Quod si sunt aliqua corpora quae secari omnino et dividi nequeunt; tamen nisi partibus suis constarent, corpora non essent. Pars ergo ad totum relative dicitur; quia omnis pars alicujus totius pars est, et totum omnibus partibus totum est. Sed quoniam et pars corpus est, et totum; non tantum ista relative dicuntur, sed etiam substantialiter sunt. Fortassis ergo mens totum est, et ejus quasi partes amor quo se amat, et scientia qua se novit, quibus duabus partibus illud totum constat? An tres sunt aequales partes, quibus totum unum completur? Sed nulla pars totum, cujus pars est, complectitur: mens vero cum se totam novit, hoc est perfecte novit, per totum ejus est notitia ejus; et cum se perfecte amat, totam se amat, et per totum ejus est amor ejus. Num ergo sicut ex vino et aqua et melle una fit potio, et singula
Abbreviated transcription (Latin):
ille au̾t in substantia sed sicut duo ami¬
ci etiã duo sunt homines que sunt sub¬
stantiȩ cũ homines non relatiue dicunt᷑
amiciaũt relatiue. sed itẽ quã uis sub¬
stantia sit amans uel sciens substantia
sit scientia substantia sit amor. sed
amans et amor aut sciens et scientia
relatiue ad sedicunt᷑ sicut amici.
mens uero & sp̃s non sint relatiua sicut
nec homines relatiua sunt non tamen
sicut amici homines possunt seor sũ
esse ab inuicẽ sic amans et amor aut
sciens et scientia quã quã et amici
corpore uident᷑ separariposse non
animo in quantũ amicisunt. Verũta¬
menfieripotest ut amicus amicũ etiã
odisse incipiat et eo ipso amicus esse
desinat nesciente illo et adhuc aman¬
te. Amoraũt quo se mensamat si esse
sinet simul et illa nosse desinet sicut
caput capitati alicuius utiq caput ẽ.
Et relatiue ad sedicunt᷑ qu auis etiã
substantiȩ sint. Nã et caput corpus ẽ

Expanded text:
ille autem in substantia: sed sicut duo amiille autem in substantia: sed sicut duo amici etiam duo sunt homines, quae sunt substantiae; cum homines non relative dicantur, amici autem relative. 6. Sed item quamvis substantia sit amans vel sciens, substantia sit scientia, substantia, sit amor, sed amans et amor, aut sciens et scientia relative ad se dicantur sicut amici; mens vero aut spiritus non sint relativa, sicut nec homines relativa sunt: non tamen sicut amici homines possunt seorsum esse ab invicem, sic amans et amor, aut sciens et scientia. Quanquam et amici corpore videntur separari posse, non animo, in quantum amici sunt: verumtamen fieri potest ut amicus amicum etiam odisse incipiat, et eo ipso amicus esse desinat, nesciente illo, et adhuc amante. Amor autem quo se mens amat, si essesinat, simul et illa nosse se desinet. Sicut caput capitati alicujus utique caput est, et relative ad se dicuntur, quamvis etiam substantiae sint: nam et caput corpus est,
Abbreviated transcription (Latin):
iximus hectria cũ ꝑfecta sunt esse
consequent̃ aequalia simul etiã ad¬
monemur sicut cũq: uidere possumꝰ
haec inanima existere et tã quã in¬
uolute uolui utsentiant᷑ et denume¬
rent᷑ substantialiter uelut itadica
essentialit̃ nontãqũa subiecto ut
color aut figura incorpore aut ulla
alia qualitas aut quantitas. quicquid
enimtale est non excedit subiectũ
in quo ẽ non enimcolor iste aut figu¬
ra istius corporis potest esse et alte¬
riuscorporis. Mens aut amore quo
seamat potest amare et aliud p̃tor se
Itẽ non sesolã cognoscit mens set & alia
multa. Qũã obrẽ non amor & cognitio
tã quã insubiecto sunt inmentis. sed
substantialiter etiã ista sunt sic uti ipsa
mens. quia et sirelatiue dicunt᷑ ad in¬
uicẽ insua tamen sunt singula quoq
substantia. non sicut color et colora¬
tũ relatiue. Itadicunt᷑ ad inuicõ. ut
color insubiecto colorato sit non ha¬
bens inseipso propriã substantiã
qm̃ coloratũ corpus substantia est

Expanded text:
iximus, haec tria cum perfecta sunt, esse consequenter aequalia. 5. Simul etiam admonemur, si utcumque videre possumus, haec in anima existere, et tanquam involuta evolvi ut sentiantur et dinumerentur substantialiter, vel, ut ita dicam, essentialiter, non tanquam in subjecto, ut color, aut figura in corpore, aut ulla alia qualitas aut quantitas. Quidquid enim tale est, non excedit subjectum in quo est. Non enim color iste aut figura hujus corporis potest esse et alterius corporis. Mens autem amore quo se amat, potest amare et aliud praeter se. Item non se solam cognoscit mens, sed et alia multa. Quamobrem non amor et cognitio tanquam in subjecto insunt menti; sed substantialiter etiam ista sunt, sicut ipsa mens: quia et si relative dicuntur ad invicem, in sua tamen sunt singula quaeque substantia. Nec sicut color et coloratum relative ita dicuntur ad invicem, ut color in subjecto colorato sit, non habens in se ipso propriam substantiam; quoniam coloratum corpus substantia est,
Abbreviated transcription (Latin):
Et ẽ quedã imago trinitatis ipsa mens
& notitia eius quod ẽ. proles eius. ac de
ipsa uerbũ eius. et amor tertius et hec
tria atq: una substantia. nec minor
prolesdũ tantũ senouit mens quanta
ẽ. nec minor amor. dũ tantũ sediligit
quantũ nouit & quanta est.
ne haberemus in animo notionẽ nullo
ad eã discendã studio flagraremus
Quis enimsciende uerbi gratia rhe¬
thorice ullã curã et operã impende¬
ret nisi ante sciret eã dicendi esse pe¬
ritiã. Aliquando etiã ipsarũ doctri¬
narũ fines auditos exꝑtosue miramur
et ex hoc in arde scimus facultatẽ cõ¬
parare dicendi qua ad eos ꝑuenire
acsidiceret᷑ amat in cognita. Illud enĩ
fieri potest ut amet quisq: scire in cog¬
nita : ut aũt amet in cognita non potest
non enim frustra ibi .ẽ. positũ scire
qm̃ qui scire amat in cognita non ipsa
incognita. sed ipsũ scire amat. quod ni¬
si haberet cognitũ neq: scire quisquã

Expanded text:
Et est quaedam imago Trinitatis, ipsa mens, Et est quaedam imago Trinitatis, ipsa mens, et notitia ejus, quod est proles ejus ac de se ipsa verbum ejus, et amor tertius, et haec tria unum atque una substantia. Nec minor proles, dum tantam se novit mens quanta est: nec minor amor, dum tantum se diligit quantum novit et quanta est. nae haberemus in animo notionem, nullo ad eam discendam studio flagraremus. Quis enim sciendae, verbi gratia, rhetoricae ullam curam et operam impenderet, nisi ante sciret eam dicendi esse scientiam? Aliquando etiam ipsarum doctrinarum fines auditos expertosve miramur, et ex hoc inardescimus facultatem comparare discendo, qua ad eos pervenire ac si diceretur, Amat incognita. Illud enim fieri potest, ut amet quisque scire incognita: ut autem amet incognita, non potest. Non enim frustra ibi est positum scire: quoniam qui scire amat incognita, non ipsa incognita, sed ipsum scire amat. Quod nisi haberet cognitum, neque scire se quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
dã modo neq requiescit fine quo in¬
tendit᷑ nisi id quod querit᷑ inuentũ
querenti copulet᷑. qui appetitus id ẽ
inqui sitio quãuis amor eẽ non uideat᷑
quo id quod notũ . ẽ. amat᷑. hoc enim
adhuc ut cognoscat̃ agitur tamen ex
eodẽ genere quiddã est. Nã uoluntas
lã dicipotest qui a om̃is qui querit in¬
uenire uult: et si id querit᷑ quod ad no¬
titiã ꝑtinet om̃is quiquerit nos seuult.
Quod si ardent̃ atq: instanter uult
studere dicit᷑. quod maxime in asse¬
quendis atq: ad ipiscendis quib:q doc¬
trinis dicisolet. Partũ ergomentis
antecedit appetitus quidã quo id qđ
nos se uolumus querendo & inuenien¬
donascit̾ proles ipsa notitia. Ac ꝑ hoc
appetitus ille quo concipit᷑ pariturq
notitia partus et proles recte dici non
potest. Idẽq: appetitus quo in hiatur
rei cognoscendȩ fit amor cognitae
dũ tenet atq: amplectit᷑ placitã pro¬
lẽ id ẽ notitiã gignentiq conlungit.

Expanded text:
dam modo, neque requiescit fine quo indam modo, neque requiescit fine quo inteditur, nisi id quod quaeritur inventum quaerenti copuletur. Qui appetitus, id est, inquisitio, quamvis amor esse non videatur, quo id quod notum est, amatur; hoc enim adhuc ut cognoscatur agitur: tamen ex eodem genere quiddam est. Nam voluntas jam dici potest, quia omnis qui quaerit invenire vult; et si id quaeritur quod ad notitiam pertineat, omnis qui quaerit nosse vult. Quod si ardenter atque instanter vult, studere dicitur: quod maxime in assequendis atque adipiscendis quibusque doctrinis dici solet. Partum ergo mentis antecedit appetitus quidam, quo id quod nosse volumus quaerendo et inveniendo, nascitur proles ipsa notitia: ac per hoc appetitus ille quo concipitur pariturque notitia, partus et proles recte dici non potest; idemque appetitus quo inhiatur rei cognoscendae, fit amor cognitae, dum tenet atque amplectitur placitam prolem, id est, notitiam, gignentique conjungit.
Abbreviated transcription (Latin):
si non esset noscibilis sibi nũ quã senos
genuis sedicit᷑ amorẽ suũ sicut cognos¬
cendo segenuit notitiã suã. In eo quidẽ
manifeste ostendit᷑ hoc amori esse
principiũ unde procedit. Ab ipsa quip¬
pemente procedit quae sibi e amabilis
ante quã se amet. Atq: ita principiũ ẽ
amoris sui quose amat. sedideo non reo¬
tedicit᷑ genitus ab ea sicut notitia sui
quase nouit. qui a notitia inuentũ est
quod partũ ł reꝑtum dicit᷑ quo se pe
procedit inquisitio eo fine qui &ura
Nã inqui sitio ẽ appetitus inuenien¬
di quod idẽ ualet si dicas reperiendi
que aũt reperiunt᷑ quasi pariunt᷑ unde
prolisimilia sunt uerbi nisi in ipsa noti¬
tia ibi enim quasi ex pressa formant᷑.
Nã et silã erant resquas querendo in¬
uenimus notitia. tamen ipsa non erat
quã sicut prolẽ nascentẽ deputamus
Porro appetitus ille qui ẽ inqueren¬
do procedit aquerente et pend& quo¬

Expanded text:
si non sibi esset noscibilis, nunquam se nossi non sibi esset noscibilis, nunquam se nosgenuisse dicatur amorem suum; sicut cognoscendo se genuit notitiam suam? An eo quidem manifeste ostenditur hoc amoris esse principium, unde procedit: ab ipsa quippe mente procedit: quae sibi est amabilis antequam se amet; atque ita principium est amoris sui, quo se amat: sed ideo non recte dicitur genitus ab ea, sicut notitia sui qua se novit, quia notitia jam inventum est, quod partum vel repertum dicitur, quod saepe praecedit inquisitio eo fine quietura? Nam inquisitio est appetitus inveniendi, quod idem valet si dicas, reperiendi. Quae autem reperiuntur, quasi pariuntur: unde proli similia sunt; ubi, nisi in ipsa notitia? Ibi enim quasi expressa formantur. Nam etsi jam erant res quas quaerendo invenimus, notitia tamen ipsa non erat, quam sicut prolem nascentem deputamus. Porro appetitus ille, qui est in quaerendo, procedit a quaerente, et pendet quo
Abbreviated transcription (Latin):
fieri non posse ut sciat᷑ quod scibile
non fuerit. Vnde liquido tenendũ est
quod om̃is res quã cũq: cognoscimus
congenerat innobis notitiã sui. Ab ut roq:
enimnotitia pariter a cognoscente &
cognito. Itaq: menscũ se ipsã cognoscit
sola pariens ẽ notitiȩ suȩ. et cognitũ e¬
nim & cognitor ipsa ẽ. Erat aũt sibi ipsi
cognoscibilis & ante quã senos set. sed no¬
titia suinonerat in ea cũ seipsa non no¬
uerat. Quodergo cognoscit se parẽ sibi
notitiã suigignit qui a non minus se no¬
uit quã est. Nec alterius essentiȩ c̃ noti¬
tia eius non solũ quia ipsa nouit sed etiã
quia seipsã sicut supra diximus. Quid
igit᷑ de amore dicendũ ẽ. Cur non etiã
cũ semens amat ipsũ quoq amorẽ su
genuis se dicat᷑. Erat enĩ amabilis sibi
et ante quã se amaret. quia poterat se
amare. sicut erat sibi noscibilis et ante¬
quã senosset quia poterat se nosse. nã

Expanded text:
fieri non posse, ut sciatur quod scibile fieri non posse, ut sciatur quod scibile non fuerit. Unde liquido tenendum est quod omnis res quamcumque cognoscimus, congenerat in nobis notitiam sui. Ab utroque enim notitia paritur, a cognoscente et cognito. Itaque mens cum se ipsam cognoscit, sola parens est notitiae suae: et cognitum enim et cognitor ipsa est. Erat autem sibi ipsa noscibilis, et antequam se nosset: sed notitia sui non erat in ea, cum se ipsa non noverat. Quod ergo cognoscit se, parem sibi notitiam sui gignit: quia non minus se novit quam est, nec alterius essentiae est notitia ejus, non solum quia ipsa novit, sed etiam quia se ipsam, sicut supra diximus. Quid ergo de amore dicendum est, cur non etiam cum se amat, ipsum quoque amorem sui genuisse videatur? Erat enim amabilis sibi, et antequam se amaret, quia poterat se amare: sicut erat sibi noscibilis, et antequam se nosset, quia poterat se nosse. Nam