comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
entiamque ego praestare uiris & legum uocumque earum
quibus utimur. Tum sorte quadam iulium poetam memoriae
nostrae doctissimum praetereuntem conspeximus. Is a nobis
salutatus rogatusque uti de sententia deque ratione isti¬
us uocabuli nos docer&. Qui in plebe inquit romana tenui¬
ssimi pauperrimique erant neque amplius quam mille quin¬
gentum aeris in censum deferebant proletarii appellati su¬
nt. qui uero nullo aut perquam paruo aere censebantur capite
censi uocabantur. Extremus autem census capitet ensorum e¬
ris fuit trecenti. Sed quoniam respecuniaque familiaris os¬
sidis uicem pignerisque esse apud rem .p. uidebatur amorisque
in patriam fides quaedam in ea firmamentumque erat neq
proletarii neque capite censi milites nisi in tumultu maximo
scribebantur: Quia familia quae ius aut tenuis aut nulla erat
Proletariorum ordo tamen honestior aliquanto & re & nomine

Expanded text:
entiamque ego praestare debeo iuris et legum vocumque earum entiamque ego praestare debeo iuris et legum vocumque earum quibus utimur. Tum forte quadam Iulium nostrae doctissimum, praetereuntem conspeximus. Is a nobis salutatur, rogatusque uti de sententia deque ratione istius vocabuli nos doceret, Qui in plebe, inquit, Romanaomana tenuissimi pauperrimique erant neque amplius quam mille quingentum aeris in censum deferebant, proletarii appellati sunt, qui vero nullo aut perquam parvo aere censebantur, capite censi vocabantur, extremus autem census capite censorum aeris fuit trecentis septuaginta quinque. Sed quoniam res pecuniaque familiaris obsidis vicem pignerisque esse apud rempublicam videbatur amorisque in patriam fides quaedam in ea firmamentumque erat, neque proletarii neque capite censi milites, nisi in tumultu maximo, scribebantur, quia familia pecuniaque his aut tenuis aut nulla esset. Proletariorum tamen ordo honestior aliquanto et re et nomine
Abbreviated transcription (Latin):
quaeri cȩptum est quid esse proletarius. Atque ego alpiciens
quempiam in eo cirt ul iusciuile callentem familiarem meum
rogabam ut id uerbum enarrar& & cum ille se iuris non rei gr¬
ammaticae peritum esse respondiss& eo maxime inquam te
dicere hoc opportere: quando ut praedicas iuris peritus es Nã
Ennius uerbum hoc ex duodecim tabulis nostris acceperit: in
quibus si recte commemini ita scriptum est: Assiduo uindex as¬
odecim tabulas legi arbitrere & quid sit in ea lege proleta¬
rius siuis interpretere. Ego uero inquit dicere atque interpre¬
tari hoc deberem si ius faunoꝵ & aboriginum didicissem.
Sed enim quae proletarii & assidui & sanates & uades & sub¬
uades & triginta quinque asse̾ & taliones furtorumque quȩ¬
stiones cum lance & licio euanuerint: omnisque illa duodeci
tabularum antiquitas nisi in legis actionibus centumuira¬
lium causarum lege ebucia lata composita sit Studium sci¬

Expanded text:
quaeri coeptum est, quid esset proletarius. Atque ego, aspiciens quaeri coeptum est, quid esset proletarius. Atque ego, aspiciens quempiam in eo circulo ius civile callentem, familiarem meum, rogabam ut id verbum nobis enarraret, et cum illic se iuris, non rei grammaticae peritum esse respondisset, Eo maxime, inquam, te dicere hoc oportet, quando, ut praedicas, peritus iuris es. Nam Q. Ennius verbum hoc ex Duodecim Tabulis vestris accepit, in quibus, si recte commemini, ita scriptum est: Adsiduo vindex adodecim Tabulas legi arbitrere et quid sit in ea lege proletarius civis interpretere. Ego vero, inquit ille, dicere atque interpretari hoc deberem, si ius Faunorum et Aboriginum didicissem. Sed enim cum proletarii et adsidui et sanates et vades et subvades et viginti quinque asses et taliones. furtorumque quaestio cum lance et licio evanuerint omnisque illa Duodecim Tabularum antiquitas, nisi in legis actionibus centumviralium causarum lege Aebutia lata consopita sit, studium sci
Abbreviated transcription (Latin):
gnipendere ac interdum negligere & contemnere & propemo
libus. Nunc tut lentus es nunc tu susque deque fers. Materfamilias
tua in lecto aduerso. Sed & seruos sex tantis uerbis nefarios uti¬
tur .M. uarro in Sisenna uel de historia. Quid si non horum ho¬
minum similia essent principia susque deque ess&. Lucilius inter¬
tio. Uerum haec ludus ibi susque omnia deque fuerunt. susque
& deque ferre in quam omnia ludus iocusque illud opusdurum
ut secinum accessimus finem ui toi Ai toou ut ait montes
ud sit prolectarii quid capite censi quid item sit in duode¬
cim tabulis assiduasque eius uocabuli ratio.
cium erat quodam die romae in foro a negocus & letaq¬
uedam celebritas feriarum legebaturque in concessu for¬
te complurium ennii liber ex annalibus in eodem libro uersus
ii fuerunt. Proletarius plebiscitus sicuiris ferroque ornatur.
Ferro murum urbemque for umque excubus cutant. Tum ul

Expanded text:
gni pendere atque interdum neglegere et contemnere, et propemodgni pendere atque interdum neglegere et contemnere, et propemodlibus: Núnc tu lentu’s, núnc tu susque déque fers; Matér familias túa in lecto adversó sedet, Servós sextantis útitur nefáriis Verbís. M. Varro in Sisenna vel De Historia: Quod si non horum omnium similia essent principia ac postprincipia, susque deque esset. Lucilius in tertio: Verum haec ludus ibi susque omnia deque fuerunt, Susque et deque fuere, inquam, omnia, ludus iocusque; Illud opus durum, ut Setinum accessimus finem: Αἰγίλιποι montesetarii, quid capite censi; quid item sit in XII. Tabulis adsiduus; et quae eius vocabuli ratio sit. OTIUM erat quodam die Romae in foro a negotiis et laeta quaedam celebritas feriarum legebaturque in consessu forte conplurium Enni liber ex Annalibus. In eo libro versus hi fuerunt: Proletarius publicitus scutisque feroque Ornatur ferro; muros urbemque forumque Excubiis curant. Tum ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ca libamentum dedisse. nunc satis erit: atque id solum addendum
admouendumque est quod huius disciplinae studium atque cogni¬
tio in principiis quidem tetra & aspernabilis insuauisque ese & inuti¬
lis uideri sol&. Sedubi aliquantum processerit tum denique & emol¬
umentum eius in animo tuo dilucebit & sequetiit quaedam discen¬
di uoluptas insatiabilis cui sane si modum᷑ feceris periculum non
mediocre erit ne ut plerique alii tu quoque in illis dialecticae
gerris atque meandris tanquam apud si reneos scopulos consene
bus modis dicitur. Uerbum est ex hominum doctorum serm¬
ombus in poematibus quoque & in epistolis ueterum scriptum est
plurifariam. Sed facilius reperies qui id uerbum ostente̾s quam
qui intelligant. Ita plerique nostrum quae remotiora uerba in¬
uenimus dicere ea properamus non dicere. Significat autem
susque deque ferre aequo animo esse & quođ accidit non ma¬

Expanded text:
ca libamentum dedisse. nunc satis erit atque id solum addendum ca libamentum dedisse. nunc satis erit atque id solum addendum admonendumque est, quod huius disciplinae studium atque cognitio in principiis quidem taetra et aspernabilis insuavisque esse et inutilis videri solet, sed, ubi aliquantum processeris, tum denique et emolumentum eius in animo tuo dilucebit et sequitur quaedam discendi voluptas insatiabilis, cui sane nisi modum feceris, periculum non mediocre erit ne, ut plerique alii, tu quoque in illis dialecticae gyris atque maeandrismeandris, tamquam apud Sirenios scopulos, consenesbus modis dicitur—verbum est ex hominum doctorum sermonibus. In poematis quoque et in epistulis veterum scriptum est plurifariam; sed facilius reperias qui verbum ostentent quam qui intellegant. Ita plerique nostrum quae remotiora verba invenimus dicere ea properamus, non discere. Significat autem susque deque ferre animo aequo esse et quod accidit non ma
Abbreviated transcription (Latin):
& zio M& nos disiunctum dicimus. Id huiuscemodi est
aut malum est uoluptas aut bonum aut neque bonum neq
malum. Omnia autem quae disiunguntur propugnantia in¬
ci dicunt. Ea quoque ipsa inter sese diuersa esse ex omnibus
quae distinguntur unum esse uerum deb& caereta falsa. Quod
si aut nihil omnium uerum aut omnia pluraue quam unum
uera erunt aut quae disiuncta sunt non pugnabunt aut quȩ
opposita eorum sunt contraria inter sese non erunt: Tunt id
disiunctum mendacium est & appellatur tocipo dd e&¬
TUluou sicuti hoc est inquo quae opposita non sunt contraria
aut curris aut ambulas aut stas. Nam ipsa quidem inter se
aduersa sunt: sed opposita eorum non repugnant. Non am¬
bulare enim & non stare & non currere contraria inter se
non sunt.quoniam contraria ea dicuntur quae simuluera
esse non queunt. Possis enim simul eodemque tempore neq
ambulare neque stare neque currere. Sed hoc iam breue ex dialecti¬

Expanded text:
 nos disiunctum dicimus. Id huiusmodihuiuscemodi est:  nos disiunctum dicimus. Id huiusmodihuiuscemodi est: Aut malum est voluptas aut bonum, aut neque bonum neque malum est. Omnia autem quae disiunguntur pugnantia es Graeci dicunt, ea quoque ipsa inter se adversa esse. Ex omnibus quae disiunguntur unum esse verum debet, falsa cetera. Quod si aut nihil omnium verum aut omnia plurave quam unum vera erunt, aut quae disiuncta sunt non pugnabunt, aut quae opposita eorum sunt contraria inter sese non erunt, tunc id disiunctum mendacium est et appellatur παραδιεζευγμένον, sicuti hoc est, in quo quae opposita non sunt contraria: Aut curris aut ambulas aut stas. Nam ipsa quidem inter se adversa sunt, sed opposita eorum non pugnant: non ambulare enim et non stare et non currere contraria inter sese non sunt, quoniam contraria ea dicuntur quae simul vera esse non queunt; possis enim simul eodemque tempore neque ambulare neque stare neque currere. Sed hoc iam breve ex dialecti
Abbreviated transcription (Latin):
A .m. uarrone sicuti dixi proloquium . a .ni. autem cicerone pro¬
nunciatum: quo ille tamen uocabulo tantisper uti se attesta¬
tus est quoad melius inquitanuenero. Sed quod graeti ouon¬
uauiuor azicoa& dicunt id alii nostrorum adunctum a¬
lii connexum dixerunt. Id connexum tale est si ꝑlato ambulat
Plato mouetur: Si di es est sol super terram est. Item quod illi
ciune toaesaloom nos uel coniunctum uel copulatum dicim
sul fuit & triumphauit & censura functus est & collega in
censura .I. Mumii fuit. In omni autem coniuncto si unum e¬
st mendacium etiamsi cȩtera uera sunt totum esse mendi¬
cium dicitur. Nam & si ad ea omnia quae de Scĩpione illo
uera dixi addideram & annibalem in Africa superauit quod
est falsum. Uniuersa quoque illa quae coniuncte dicta sunt
propter hoc unum quod falsum accesserit: quae simul dicerẽ¬
tur uera non erunt. Est item aliud quod graeci dle  tuluoy¬

Expanded text:
a M. Varrone, sicuti dixi, proloquium, a M. autem Cicerone proa M. Varrone, sicuti dixi, proloquium, a M. autem Cicerone pronuntiatum, quo ille tamen vocabulo tantisper uti se adtestatus est, quoad melius, inquit, invenero. Sed quod Graeci συνημμένον ἀξίωμα dicunt, id alii nostrorum adiunctum, alii conexum dixerunt. Id conexum tale est: si Plato ambulat, Plato movetur; si dies est, sol super terras est. Item quod illi συμπεπλεγμένον, nos vel coniunctum vel copulatum dicimusul fuit et triumphavit et censura functus est et collega in censura L. Mummi fuit. In omni autem coniuncto si unum est mendacium, etiamsi cetera vera sunt, totum esse mendacium dicitur. Nam si ad ea omnia quae de Scipione illo vera dixi, addidero et Hannibalem in Africa superavit, quod est falsum, universa quoque illa quae coniuncte dicta sunt, propter hoc unum quod falsum accesserit, quia simul dicentur, vera non erunt. Est item aliud quod Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
ui magister uarronis fuit studiose quaesiuimus. eumque
in pacis blibiotheca repertum legimus. Sed in eo nihil edo¬
center neque ad instituendum ex planate dictum est fecis¬
se uidetur eum librum lȩlius sui maigis admonendi quã
aliorum docendorum gratia. Redimaus igitur necessario ad
supersedi uertere quia nouis & in conditis uocibus utendũ
sit quas pati anres per insolentiam uix possent. Sed.M.
Uarro in libro de latina lingua ad Ciceronem quarto ui¬
gesimo ex peditissime ita finit. Proloquium est sententia
it qua nihil desyderatur Erat autem planius quid istud sit
si exemplum eiꝰ dixerimus aszico u&lgitur siue id prolo¬
pio numantiam deleuit. Milo caedis cdlamnatus est. Nequ
bonum est uoluptas neque malum. Et omnino quic quid ita dicit
plena & perfecta uerborum sententia ut id necesse sit aut ue¬
rum aut falsum ida dialecticis azico a appellatum est.

Expanded text:
qui magister Varronis fuit, studiose quaesivimus eumque qui magister Varronis fuit, studiose quaesivimus eumque in Pacis bibliotheca repertun legimus. Sed in eo nihil edocenter neque ad instituendum explanate scriptum est, fecisseque videtur eum librum Aelius sui magis admonendi quam aliorum docendi gratia. Redimus igitur necessario ad supersedi vertere, quia novis et inconditis vocibus utendum fuit, quas pati aures per insolentiam vix possent. Sed M. Varro in libro De Lingua Latina ad Ciceronem quarto vicesimo expeditissime ita finit: Proloquium est sententia in qua nihil desideratur. Erit autem planius quid istud sit, si exemplum eius dixerimus. Ἀξίωμα igitur, sive id prolooenus fuit; Scipio Numantiam delevit; Milo caedis damnatus est; neque bonum est voluptas neque malum; et omnino quicquid ita dicitur plena atque perfecta verborum sententia, ut id necesse sit aut verum aut falsum esse, id a dialecticis ἀξίωμα appellatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
oro sicophanta .M. quoque Cicero in oratione scriptum reli¬
quit quam pro cluentio dixit atque item in mimmo qui sat¬
urnalia inscriptus est loculum pro fartimine appellat & ho
peruulgate dicit quam ueteres arillatorem dixerunt. Uer¬
ba laberii haec sunt Duas uxores hoc hercle plus negocii est in¬
quit concio sex aediles uiderat. Sed enim in mĩmo quem in¬
scripsit alexandream eodem quidem modo quo uulgusse p¬
robe latineque usus est graeco uocabulo. Item plaustrum
eum dixit oudirigos non genere feminino ut isti noui¬
tũ seraidocti. Uerha ex eo mimo apposui. Quid est iusuitan¬
dialectici dicunt
& quaetlam alia quae prima disciplina in dialectica tradũ
Um in disciplinas dialecticas induci atque imbui uelle¬
mus necessum fuit adire atque cognoscere quos uocãt
distendam: quae .M. uarro alias profata alias proloquia ap¬
pellat Commentarium de proloquiis lȩbi doct hominisq

Expanded text:
pro sycophanta M. quoque Cicero in oratione scriptum relipro sycophanta M. quoque Cicero in oratione scriptum reliquit, quam Pro Cluentio dixit. Atque item, in mimo qui Saturnalia inscriptus est, botulum pro farcimine appellat et homin cocionem pervulgate dicit, quem veteres arillatorem dixerunt. Verba Laberi haec sunt: Duas uxores? hercle hoc plus negóti est, inquit cócio; Séx aediles viderat. Sed enim, in mimo quem inscripsit Alexandream, eodem quidem quo vulgus, sed probe Latineque usus est Graeco vocabulo; emplastrum enim dixit οὐθετέρως, non genere feminino, ut isti novicii semidocti. Verba ex eo mimo adposui: Quíd est ius iurandialectici dicunt; et quaedam alia quae prima in disciplina dialectica traduntur. CUM in disciplinas dialecticas induci atque imbui vellemus, necessus fuit adire atque cognoscere quas vocant discendum, quae M. Varro alias profata, alias proloquia appellat, commentariumCommeniarium De Proloquiis L. Aelii, docti hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
nuar inquit pudorem perdidisti multaque alia huiusmodi no¬
uat. neque non absoluta quoque & maculatiua ex sordidiore
uulgi usu ponit quale est inscammarus toll& bona fide uosore
us nudas in catonium & eleutria relintea & lauandria dicit q¬
uae ad lauandum sunt data. Et colcior inquit in fullonica &
quicquid properas & quid praeturris caldonia. Item rescione cala¬
birrunculos dicit quos uulgus calabarriones. Item in compitali¬
bus malas malaxim. Item in catenem mone. Nic est inquit ille
gardus quem ego me ab hinc duos menses ex africa uenientẽ
accepisse tibi narraui. Item in mimimo qui inscribitur nata .l.
cippum dicit & olibã & camelliam & pictacium & capicium. In¬
diuis inquit capitiuum tunicae pittacium. Praeterea manua
pro annua. gubernium pro gubernatione & planum pro sico¬
phanta & uanum pro  mulione dicit. Quanquam planum

Expanded text:
nuari inquit pudorem perdidisti, multaque alia huiuscemodi nonuari inquit pudorem perdidisti, multaque alia huiuscemodi novat. Neque non obsoleta quoque et maculantia ex sordidiore vulgi usu ponit, quale est in Staminariis: Tóllet bona fide vos Orcus nudasnuidas in catómum. Et elutriare lintea et lavandaria dicit, quae ad lavandum sint data, et: coicior inquit in fullónicam, et: Quid próperas? ecquid praecurris, caldónia? Item in Restione talabarriunculos dicit, quos vulgus talabarriones, item in Compitalibus: malas malaxavi, item in Cacomnemone: Hic est inquit Íillelle gurdus, quem ego me abhinc menses duos ex África Vénientem excepísse tibi narrávi, item in mimo, qui inscribitur NataliciusNatalicilus, cippum dicit et obbam et camellam et pittacium et capitium: Induis inquit cápitium tunicaé pittacium. Praeterea in Anna Peranna gubernium pro gubernatore et planum pro sycophanta et nanum pro pumilione dicit; quamquam planum
Abbreviated transcription (Latin):
Niginus tamen iulius qui us pontificum non uidetur ignorasse in
quarto librorum: quos de uirgilio fecit bidentes appellari scrip¬
sit hostias: quae per aetatem duos dentes altiores habent. Uerba
ipsius ipsa posui. Quae bidens est inquit hostia opport& habeat
dentes octo. Sed ex his duos caeteris altiores per quos appareat
ex minore aetate in maiorem transcendisse. Haec nigini opinio
an uera sit non argumentis. sed oculis iudicari potest. Quod labe¬
multis item uerbis utitur de quibus an sint latina quaeri sol&
ABERIUS in minmis quos scriptitauit oppido quam uerba
finxit prȩ licenter. Nam & mendicimonium dicit & me¬
chimonium & adulterionem adulteritatemque pro adulterio
& depudicauit pro strupauit & abluuium pro diluuio & quod
in mimmo ponit quem Theopbinum scripsit manuatus est pro
furatus. Et item in fulone furem manuarium appellat. Ma¬

Expanded text:
leniusque. Hyginus tamen Iulius, qui ius pontificum non videtur ignorasse, in leniusque. Hyginus tamen Iulius, qui ius pontificum non videtur ignorasse, in quarto librorum quos De Vergilio fecit, bidentes appellari scripsit hostias quae per aetatem duos dentes altiores haberent. Verba illius ipsa posui: Quae bidens est, inquit, hostia, oportet habeat dentes octo, sed ex his duo ceteris altiores, per quos appareat ex minore aetate in maiorem transcendisse. Haec Hygini opinio an vera sit, non argui argumentis, sed oculis videri potest. VII Amultis item verbis utitur de quibus an sint Latina quaeri solet. LABERIUS, in mimis quos scriptitavit, oppido quam verba finxit praelicenter. Nam et mendicimonium dicit et moechimoniummechimonium et adulterionem adulteritatemque pro adulterio et depudicavit pro stupravit et abluvium pro diluvio et, quod in mimo ponit quem Cophinum inscripsit, manuatus est pro furatus est et item in Fullone furem manuarium appellat: ma
Abbreviated transcription (Latin):
ille nihil cunctatus: sed nimium quantum audacter ouesinq
uit dictae quod duos tantum dentes habeant.Ubi terrarum q¬
uaeso te inquam duos solos per naturam dentes habere ouem
uidisti: ostentum enim est & piaculum factis procurandum. Tũ
ille permotus mihi & irritatus quaere inquit ea potius quae
a grammatico quaerenda sunt. Nam de ouium dentibus opi¬
liones percontãtut. Facetias nebulonis hominis risi & reliqui P
auter nigidius in libro quem de extis composuit bidentes appe¬
llari ait non oues solas: sed omnes bimas hostias. Neque tum dixit
apertius cut bidentes: sed quod ultro existimabamus id scriptum in¬
uenimus in coramentariis quibusdam ad ius pontificum per¬
tinetibus. Bidentas primo dictas littera immissa quas biennes.
cum longo usu loquendi corruptam esse uocem & exbienni¬
bus bidentes factum: quoniam id uidebatur esse dictu facilius

Expanded text:
ille nihil cunctatus, sed nimium quantum audacter: Oves, inille nihil cunctatus, sed nimium quantum audacter: Oves, inquit, bidentes dictae, quod duos tantum dentes habeant. Ubi terrarum, quaeso te, inquam, duos solos per naturam dentes habere ovem vidisti? Ostentum enim est et piaculis factis procurandum. Tum ille permotus mili et inritatus: Quaere, inquit, ea potius quae e grammatico quaerenda sunt; nam de ovium dentibus opiliones percontantur. Facetias nebulonis hominis risi et reliqui. P. autem Nigidius, in libro quem De extisErtis composuit, bidentes appellari ait non oves solas, sed omnes bimas hostias, neque tamen dixit apertius, cur bidentes; sed, quod ultro existumabamus, id scriptum invenimus in commentariis quibusdamquisbusdam ad ius pontificum pertinentibus, bidennes primo dictas, d littera inmissa, quasi biennes, tum longo usu loquendi corruptam vocem esse et ex bidennibus bidentes factum,.quoniam id videbatur esse dictu facilius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ. Nigidu & iulii aigini sententiae.
EDEUNTEs gractia Brundusium nauem aduertimus
ibi quispiam linguae latmae litterator Roma a Brim¬
dusinis accersitus experiundum sese uulgo dabat. Imus ad eum
nos quoque oblectamenti gratia. Erat enim fissus & languens
animus de aestu maris. legebat barbare insciteque Uirgilii sep¬
timum: in quo loco hic uersus est. Centum lanigeras mactabat
rite bidentes. Et iubebat rogare se siquis quid omni rerum uel¬
I& dicere. Tum ego indocti hominis confidentiam demiratus.Doc¬
esne inquam nos magister cur bidentes dicatur. Bidentes inquit
oues appellatae: iccircoque lanigeras dixit ut oues planius demõ¬
strar&. Posthac inquam uidebimus an oues solae ut tu ais bidẽ¬
tes uocantur. Et an Pomponius attelenarum poeta in gallicis
transalpinis errauerit cum hoc scripsit. Mars tibi uoueo factu
rum si unquam redierit bidenti uerre. Sed nunc ego a te ro¬
gaui & quam scias esse huuscemodi uocabuli rationem. Atque

Expanded text:
. REDEUNTES ex Graecia, Brundisium navem advertimus. Ibi quispiam linguae Latinae litterator, Roma a Brundisinis accersitus, experiundum sese vulgo dabat. Imus ad eum nos quoque oblectamenti gratia, erat enim fessus atque languens animus de aestu maris. Legebat barbare insciteque Vergilii septimum, in quo libro hic versus est: Centum lanigeras mactabat rite bidentis, et iubebat rogare se si quis quid omnium rerum vellet discere. Tum ego, indocti hominis confidentiam demiratus: Docesne, inquam, nos, magister, cur bidentes dicantur? Bidentes, inquit, oves appellatae, idcircoque lanigeras dixit, ut oves planius demonstraret. Posthac, inquam, videbimus an oves solae, ut tu ais, bidentes dicantur et an Pomponius, Atellanarum poeta, in Gallis Transalpinis erraverit, cum hoc scripsit: Mars, tíbi factúrum voveo, si umquam rédierit, Bidénti verre, sed nunc ego a te rogavi ecquam scias esse huiusce vocabuli rationem. Atque
Abbreviated transcription (Latin):
ullum est: ac ne id quidem quod figura dici sol&. Recta e¬
nim istaec oratio est & ueteres complusculi ita dixere. Nec
ratio dici potest cur rectius sit diuitus opus esse quam diui¬
tias: nisi per grammaticorum noua instituta ut ⁊e uLcou̾
ĩeQ⁊ osseruant. Nam haec inquit maxime uersatur deorũ
iniquitas quod deteriores sunt incolumiores: neque optimũ

Expanded text:
ullum est ac ne id quidem est quod figura dici solet; recta eullum est ac ne id quidem est quod figura dici solet; recta enim istaec oratio est et veteres conpluscule ita dixerunt, nec ratio dici potest, cur rectius sit divitiis opus esse quam divitias, nisi qui grammaticorum nova instituta ut τεμένων ἱερά observant. Nam hac, inquit, maxime versatur deorum iniquitas, quod deteriores sunt incolumiores neque optimu
Abbreviated transcription (Latin):
Scĩrcii deudo E uitium id non est. Postea nunciatum est in¬
quit ꝙ pugnatum ess&̃ ingallos id ciuitas grauiter tulit. In gal¬
los mundius subtiliusque qͣuam cum gassis aut contra gall¬
os. Nam pinguiora haec absolutioraque sunt. Simul inquit for¬
ma factis eloquentia dignitate acrimonia confidentia pari¬
cum pro magna facultate & paratu magno nonue positũ
est uideturque graecos secutus qui ⁊GoAIO A sumptum ui¬
ae: ad aliarum quoque rerum apparatus traducunt. ac sae¬
pe ÷̃ Oodgoy pro eo dicunt quod est institue & instrue. Nã
.M. inquit Mallius quem capitolium seruasse a gallis supra
ostendi cuiusque operam cum .m. furio dictatore apud fral¬
us est cum prime rarius: traductumque ex eo est quod cum¬
primis dicebant per quod est inprimis. Nibil inquit sibi diui¬
tias opus esse. nos diuitus dicimus: & uitium hoc orationis n¬

Expanded text:
θεῖναι εἰς μέσον, vitium id non est. Postquam nuntiatum est, inθεῖναι εἰς μέσον, vitium id non est. Postquam nuntiatum est, inquit, ut pugnatum esset in Gallos, id civitas graviter tulit. In Gallos mundius subtiliusque est quam cum Gallis aut contra Gallos; nam pinguiora haec obsoletioraque sunt. Simul, inquit, forma, factis, eloquentia, dignitate, acrimonia, confidentia paricum pro magna facultate et paratu magno nove positum est, videturque Graecos secutus, qui ἐφόδιον a sumptu viae ad aliarum quoque rerum apparatus traducunt ac saepe ἐφοδίασον pro eo dicunt, quod est institue et instrue. Nam Marcus, inquit, Manlius, quem Capitolium servasse a Gallis supra ostendi cuiusque operam cum M. Furio dictatore apud Galus est, cumprime rarius traductumque ex eo est, quod cumprimis dicebant pro quod est inprimis. NihilNihl sibi, inquit, divitias opus esse. Nos divitiis dicimus. Sed vitium hoc orationis n
Abbreviated transcription (Latin):
fruiscinon queunt qui non prosit apud se fruitus est. & Romã
in quit multis armis & magno commeatu praedaque ingenti
copiantur. Uerbum castrense nec facile id reperias apud ciui¬
lium causarum oratiores. Ex eademque figura est qua lignã¬
tur & pabulantur & aquantur. Sole inquit occaso non inssu¬
aui uenustate est siquis aurem habeat non sordidam nec pro¬
culcatam. In duodecim autem tabulis uerbum hoc ita scrip¬
tum est. Ante meridiem causam conuciunt cum ꝑortant
ambo prȩsentes post meridiem praesenti litem adiicito:Si am¬
bo praesentes sol occasus suprema tempestas esto. nos inquit
in medium relinquemus. Uuulgus in medio dicit. Niam uitiũ
istuc putat & si dicas in medium ponere id quoque esse solȩ¬
tum putat & probabilius significantiusque sic dici uidebitur
siquis ea uerba non incuriose introspiciat. graete quoque

Expanded text:
frunisci nón queunt. Qui non parsit ápud se, frunítus est. Et Romani, frunisci nón queunt. Qui non parsit ápud se, frunítus est. Et Romani, inquit, multis armis et magno commeatu praedaque ingenti copiantur. Copiantur verbum castrense est nec facile id reperias apud civilium causarum oratores, ex eademque figura est qua lignantur et pabulantur et aquantur. Sole, inquit, occaso. Sole occaso non insuavi vetustate est, si quis aurem habeat non sordidam nec proculcatam; in Duodecim autem Tabulis verbum hoc ita scriptum est: Ante meridiem causam coniciunto, cum perorant ambo praesentes. Post meridiem praesenti litem addicito. Si ambo praesentes, sol occasus suprema tempestas esto. Nos, inquit, in medium relinquemus. Vulgus in medio dicit; nam vitium esse istuc putat et, si dicas in medium ponere, id quoque esse soloecon putant; set probabilius significantiusque sic dici videbitur, si quis ea verba non incuriose introspiciat; Graece quoque
Abbreviated transcription (Latin):
rant sese: Ibi latebrant uerbum poeticum uisum est. sed non a¬
animo quasi sublimi & supra nixo uerbum bene significas &
non fortuitum demonstratqu̾t animi fortitudinem fiduciã¬
que. Quoniam quibus utimur his quasi erigimur attollimurq
domus inquit suas quaẽque ire iub& & sua omnia fruisci. Ra¬
rius quidem fuit in aetate .M. tullii ac deinceps infra rarissimũ
dubitatumque est ab imperitis antiquitatis an latinum for&.
N on modo autem latinum: sed uicundius amoenuisque &¬
etiam uerbum fruuiscor factum est fruor & ut fatiscor a fa¬
teor ita fruiscor factum est a fruor. q Metellus numidicus
qui caste pureque lingua usus latina uidetur in epistola quã
exul ad domitios ita scripfit illo numero omni iure atque ho¬
nestate interdicti: Ego neque aqua neque igni careo & sum¬
ma gloria fruiscor. Neuius in atellania quae partus inscripta
est hoc uerbo ita utitur: Quod magno opere quaesiuerunt id

Expanded text:
rant sese. Inlatebrant verbum poeticum visum est, sed non arant sese. Inlatebrant verbum poeticum visum est, sed non aanimo quasi sublimisublimli et supra nixo, verbum bene significans et non fortuitum; demonstratque animi altitudinem fiduciamque, quoniam quibus innitimur, iis quasi erigimur attollimurque. Domus, inquit, suas quemque ire iubet et sua omnia frunisci. Frunisci rarius quidem fuit in aetate M. Tulli ac deinceps infra rarissimum, dubitatunque est ab inperitis antiquitatis an Latinum foret. Non modo autem Latinum, sed iucundius amoeniusque etiam verbum est fruniscor quam fruor, et ut fatiscor a fateor, ita fruniscor factum est a fruor. Q. Metellus Numidicus, qui caste pureque lingua usus Latina videtur, in epistula quam exul Ad Domitios misit, ita scripsit: Illi vero omni iure atque honestate interdicti, ego neque aqua neque igni careo et summa gloria fruniscor. Novius, in Atellania quae Parcus inscripta est, hoc verbo ita utitur: Quód magno opere quaésiverunt, id
Abbreviated transcription (Latin):
formam eius & faciem in suspitiones impudicitiae accresçe¬
tent illidens cicero tam absurdam criminationem quod
formam quam natura fecerat uitio darent eodem ipso er¬
rore quem illudebat sciens usus est. Et non poenit&: inquit
.MI. Cȩlium non deformem esse natum ut uel hac ipsa re q¬
uod ita dicebat opprbrare̾ aduersaniis & facetias ostenta¬
r& facere eos deridiculum quod pruinde Celio formam
crimini darent quasi arbitrium eius fuiss& quali forma
postea meroriae uegetandae gratia indipisci animo ac recen¬
sere quae in eo libro scripta scripta essent in utrasque existi¬
mationes laudis aut culpae annotamentis digna eratque hoc
sane quam utile exercitium ad conciliandas nobis ubi uenissa
Uelut haec uerboͬ ex Quinti claudii primo annali: quae me¬
minisse potui notaui quem librum lege̾mus biduo preximo
superiore. Arma inquit plerique abiiciunt: atque mẽmini lateb¬

Expanded text:
formam eius et faciem in suspiciones inpudicitiae accerseformam eius et faciem in suspiciones inpudicitiae accerserent, inludens Cicero tam absurdam criminationem, quod formam, quam natura fecerat, vitio darent, eodem ipso errore quem inludebat sciens usus est et non paenitet, inquit, M. Caelium, non deformem esse natum, ut vel hac ipsa re, quod ita dicebat, obprobraret adversariis ac per facetias ostentaret facere eos deridiculum, quod proinde Caelio formam crimini darent, quasi arbitrium eius fuisset, quali formpostea memoriae vegetandae gratia indipisci animo ac recensere quae in eo libro scripta essent in utrasque existimationes laudis aut culpae adnotamentis digna, eratque hoc sane quam utile exercitium ad conciliandas nobis, ubi venisseVelut haec verba ex Q. Claudi primo Annali, quae meminisse potui, notavi, quem librum legimus biduo proximo superiore. Arma, inquit, plerique abiciunt atque inermi inlateb
Abbreviated transcription (Latin):
itere quod mortalis: aut quod ex offenso uulneratoque cor¬
pore dolorem sentiat: Quando istiusmodi rerum. ꝗu necc¬
onsilium sit nostrum nec arbitrium: sed ingratis ea in nost¬
ris inhac necessitate naturae nobis accidant. Sicut hercle in¬
quiunt non uoluntarium fuit.M. celio quali fortima nasce¬
retur: cuius cum dixit non poenitere tanquam in ea cau¬
sa res ess& ut rationem caper& poenitendi. Est haec qui¬
dem quam dicunt uerbi huiusce sententia & poenitere
nisi in uoluntariis rebus non probe dicitur tam& si anti¬
quiores uerbo ipso alio quoque modo usitati sunt. et poe¬
nit&̃ ab eo quod est poenae & penuria dixerunt. Sed id
aliorsum poenit& atque alio in loco dicetur. Numc autem
sub hac eadem significatione quae uulgo nota est non mo¬
do ineptum hoc non est quod .n. cicero dixit sed festiui¬
ssimum adeo ÷ facetissimum est. Nam cum aduersarii
& omectatores .M. Cȩlii. Quoniam erat pulchro corpore

Expanded text:
itere, quod mortalis sit aut quod ex offenso forte vulneratoque coritere, quod mortalis sit aut quod ex offenso forte vulneratoque corpore dolorem sentiat, quando istiusmodi rerum nec consilium sit nostrum nec arbitrium, sed ea ingratis nostris vi ac necessitate naturae nobis accidant: Sicut hercle, inquiunt, non voluntarium fuit M. Caelio, quali forma nasceretur, cuius eum dixit non paenitere, tamquam in ea causa res esset ut rationem caperet paenitendi. Est haec quidem, quam dicunt, verbi huiusce sententia et paenitere nisi in voluntariis rebus non probe dicitur, tametsi antiquiores verbo ipso alio quoque modo usitati sunt et paenitet ab eo quod est paene et paenuria dixerunt. Sed id aliorsum pertinet atque alio in loco dicetur. Nunc autem, sub hac eadem significatione quae vulgo nota est, non modo ineptum hoc non est quod M. Cicero dixit, sed festivissimum adeo et facetissimum est. Nam cum adversarii et obtrectatores M. Caeli, quoniam erat pulchro corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
U ERBA quaedam ex quirliber etiam fertur in fando titulo¬
legendo notata. Eicero mastix scribere ausi sunt.¬
rum quibus contra onitconsyderate locutum. Atque alia q.¬
uidem quae reprehenduntur neque dictu nequȩ auditu
ligna sunt. Sed enim hi hoc sibim& ipsis praeter caetera es¬
seꝰ uisi sunt uerborum pensitatores subtilissimi cedo quale
id sit consyderemus . M. cicero pro .M. Celio ita scripsit. Nã
quod obiectum est de pudicitia quodque omnium ac¬
cusatorum non criminibus. sed uocibus maledictisscele¬
bratum est: Id nunquam tam acerbe fereret .M. celius ut
eum poeniteat non deformem esse natum. non existimauit
uerbo proprio esse usum quod aut poeniteat atque id prope
ineptum esse dicunt. Nam penitere inquiunt tum dicere
solemus cum quae ipsi fecimus aut quae de nostra uolunta¬
te nostroque consolio facta sunt ea nobis post incipiunt dis¬
plicere sententiamque in his nostram demutamus. Neminẽ
autem recte ita loqui poenitere sese quod natus sit aut poen¬

Expanded text:
rtur infando titulo Ciceromastix, ut scribere ausi sintinproprie atque inconsiderate locutum. Atque alia quidem quae reprehenderunt neque dictu neque auditu digna sunt, sed enim hoc, in quo sibimet ipsi praeter cetera esse visi sunt verborum pensitatores subtilissimi, cedo, quale id sit consideremus. M. Cicero Pro M. Caelio ita scribit: Nam quod obiectum est de pudicitia quodque omnium accusatorum non criminibus, sed vocibus maledictisque celebratum est, id numquam tam acerbe feret M. Caelius, ut eum paeniteat non deformem esse natum. Non existumant verbo proprio esse usum, quod ait paeniteat, atque id prope ineptum etiam esse dicunt. Nam paenitere, inquiunt, tum dicere solemus, cum quae ipsi fecimus aut quae de nostra voluntate nostroque consilio facta sunt, ea nobis post incipiunt displicere sententiamque in iis nostram demutamus; neminem autem recte ita loqui paenitere sese, quod natus sit aut paen
Abbreviated transcription (Latin):
bat canebatque iecit sese procul in profundum. Nautae
haudquaquam dubitantes quin periss& cursum quem facere coe¬
perant tene̾erunt. Sed nouum & mirum & pium facius conti¬
tus aedito natauisse incolumique eum corpore & ornatu tena¬
rum in terram laconicam deuexisse. Tum arionem prorsusexeo
loco corinthum petiuisse: Talemque Periandro regi qualis del
se. arionem quasi faller& custodiri iussisse. Nautas requisitos
allegato Arione dissimulanter interrogasse & quid audissent
in ħis locis unde uenissent super arione. Eos dixisse hominem
cum inde irent in terra italia fuisse eumque illic bene agi¬
tare & studiis delectationibusque urbium florere atque mꝰ
eorum uerba Arionem cum fidibus & indumentis cum quib¬
us se in saltum ciaculauerat extitisse. Nautas stupefactos cõ¬
uictosque ire inficiam non quisse. Eam fabulam dicere les¬
bos & corinthios. Atque esse fabulae argumentum: Quod

Expanded text:
bat canebatque, iecit sese procul in profundum. Navitae, bat canebatque, iecit sese procul in profundum. Navitae, hautquaquam dubitantes quin perisset, cursum quem facere coeperant tenuerunt. Sed novum et mirum et pium facinus contitus edito vectavisse incolumique eum corpore et ornatu Taenarum in terram Laconicam devexisse. Tum Arionem prorsus ex eo loco Corinthum petivisse talemque Periandro regi, qualis delpse, Arionem, quasi falleret, custodiri iussisse, navitas inquisitos, ablegato Arione, dissimulanter interrogasse ecquid audissent in his locis unde venissent super Arione? Eos dixisse, hominem, cum inde irent, in terra Italia fuisse eumque illic bene agitare et studiis delectationibusque urbium florere atque in eorum verba Arionem cum fidibus et indumentis cum quibus se in salum eiaculaverat extitisse, navitas stupefactos convictosque ire infitias non quisse. Eam fabulam dicere Lesbios et Corinthios atque esse fabulae argumentum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Iauem igitur & nautas ut notiores amicitior esque sibi co-¬
rinthios delegit. Sed eos corinthios homine accepto na¬
uique in altum prouecta predae pecumaeq cupidos cae¬
pisse consilium de necando arione. Tum illum ibi pernicie
intellecta pecuniam caeteraque nt haberent dedisse: uitã
modo sibi  parcerent orauisse nautas praecum eius harum
commissũm ritum esse nullatenus ut ei necem afferre per
uim suis manibus temperarent. Sed imperauisse ut iam
statim coram desilir& & praeceps in mare: Nomo inquit i¬
bi territus spe uitae omni perdita id unũ postea orauit ut
prins quam mortem oppeter& inducere permitterent sua
sibi indumenta & fides capere & canere carmen casus illius
sui consolabile: feros & immanes nautas prolubium tum au¬
diendi subit ꝰ quod orauerat impetrat. Atque ibi mox de i
carmera quod orͥtium dicitur uoce sublatissima cantauit.
Ad postrema cantus cum fidibus ornatuque omni sicut sta¬

Expanded text:
vnavem igitur et navitas, ut notiores amicioresque sibi, Covnavem igitur et navitas, ut notiores amicioresque sibi, Corinthios delegit. Sed eos Corinthios, homine accepto navique in altum provecta, praedae pecuniaeque cupidos cepisse consilium de necando Arione. Tum ilium ibi, pernicie intellecta, pecuniam ceteraque sua, ut haberent, dedisse, vitam modo sibi ut parcerent oravisse. Navitas precum eius harum commiseritum esse illactenus ut ei necem adferre per vim suis manibus temperarent, sed imperavisse ut iam statim coram desiliret praeceps in mare. Homo, inquit, ibi territus, spe omni vitae perdita, id unum postea oravit, ut priusquam mortem obpeteret, induere permitterent sua sibi omnia indumenta et fides capere et canere carmen casus illius sui consolabile. Feros et inmanes navitas prolubium tamen audiendi subit; quod oraverat impetrat. Atque ibi mox de mocarmen quod orthium dicitur voce sublatissima cantavit. Ad postrema cantus cum fidibus ornatuque omni, sicut sta
Abbreviated transcription (Latin):
um mensura ex aminatur. Sed haec inqͣuit . M Uarro aut
omnino non discimus aut prius desistimus quam intelliga¬
mus cui discenda sint. Uoluptas autem inquit uel utilitas ta¬
lium disciplinarum in post principuis existit cum perfectȩ
absolutaeque sunt. in. principiis uero ipsis ineptȩ & in suau.
EIERI ad modum & coibili oratione uocum que stilo
tereti & candido fabulam scripsit nerodotus super fidi¬
cine illo arione. Uetus inquit & nobilis arion cantator fidi¬
bus fuit. Is loco & oppido metileneus terra atque insula o¬
mni lesbius fuit. Eum Arionem rex corinti Periandera¬
micum amatumque habuit artis gratia. Is inde a rege̾ pro¬
ficiscens terram iudicans Siciliam atque italiam uisere. U¬
bi eo uenit auresque omnium mentesque in utriusque
terrae urbibus demulxit. In quaestibus istic & uoluptati¬
bus amoribusque hominum fuit. Iste postea grandi pecu¬
nia & re multabona copiosus. corinthum instituit redire.

Expanded text:
um mensura examinatum. Sed haec, inquit M. Varro, aut um mensura examinatum. Sed haec, inquit M. Varro, aut omnino non discimus aut prius desistimus quam intellegamus cur discenda sint. Voluptas autem, inquit, vel utilitas talium disciplinarum in postprincipiis existit, cum perfectae absolutaeque sunt; in principiis vero ipsis ineptae et insuavesdicine Arione. CELERI admodum et cohibili oratione vocumque filo tereti et candido fabulam scripsit Herodotus super fidicine illo Arione. Vetus, inquit, et nobilis Arion cantator fidibus fuit. Is loco et oppido Methymnaeus, terra atque insula omni Lesbius fuit. Eum Arionem rex Corinthi Periander amicum amatumque habuit artis gratia. Is inde a rege proficiscitur, terras inclutas Siciliam atque Italiam visere. Ubi eo venit auresque omnium mentesque in utriusque terrae urbibus demulsit, in quaestibus istic et voluptatibus amoribusque hominum fuit. Is tum postea grandi pecunia et re bona multa copiosus Corinthum instituit redire,
Abbreviated transcription (Latin):
ANS quȩdam geometriae o tołrali appellatur quȩ
ad oculos pertin& pars altera quae ad aures nauorinli
uocatur qua musici ut fundamento artis suae utuntur
traque harum spatiis & interuallis linearum & ratione & nu¬
mero constat õ tosrali facit multa de miranda id genus ut
in speculo uno imagines unius rei plures appareant. Item ut
speculura in loco certo positum nihil imagin& aliorsum tran¬
slatum faciat imagines. Item si rectius speculum spectes im¬
ago fiat tua eiusmodi ut caput deorsum uideatur pedessur¬
sum. Reddit etiam causas ea disciplina cur istae quoque ui-¬
siones fallant: Ut quae in aqua conspiciuntur maiora ad o¬
culos fiant quae procul ab oculis sunt minora. nouo uinli
autem longitudines & altitudines uocis emetitur. longi¬
alia species ⁊auori alio quae appellatur usai ali per qu¬
am syllabarum longarum & breuium & mediocrium iunc¬
tura & modus congruens cum principiis geometriae auri¬

Expanded text:
ARS quaedam geometriae ὀπτική appellatur quae ad oculos pertinet, pars altera, quae ad auris, κανονική vocatur, qua musici ut fundamento artis suae utuntur. Utraque harum spatiis et intervallis linearum et ratione numerorum constat. Ὀπτική facit multa demiranda id genus, ut in speculo uno imagines unius rei plures appareant; item ut speculum in loco certo positum nihil imaginet, aliorsum translatum faciat imagines; item si rectus speculum spectes, imago fiat tua eiusmodi, ut caput deorsum videatur, pedes sursum. Reddit etiam causas ea disciplina cur istae quoque visiones fallant, ut quae in aqua conspiciuntur maiora ad oculos fiant, quae procul ab oculis sunt, minora. Κανονική autem longitudines et altitudines vocis emetitur. Longialia species κανονικῆς, quae appellatur μετρική, per quam syllabarum longarum et brevium et mediocrium iunctura et modus congruens cum principiis geometriae auri
Abbreviated transcription (Latin):
& impuris disciplinas philosophiae studiose tractantibus & quȩ
duo uerba osseruanda praecepit omnium rerum longe sa
UErBa sumpta ex simphosio Platonis numeris coamentisque
uerborum scite modulateque apteque exercendi gratia in
latinam orationem uersa.
Quious temporibus post romam conditam graeci romaniꝗ.

Expanded text:
 inpuris, disciplinas philosophiae studiose tractantibus; et quae duo verba observanda praeceperit omnium rerum longe sal 264 XX Verba sumpta ex Symposio Platonis, numeris coagmentisque verborum scite modulateque apta, exercendi gratia in Latinam orationem versa 268 XXI Quibus temporibus post Romam conditam Graeci Roma
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aqram uaticanum & eiusdem agri dominum praesi¬
dem appellatum acceperamus a uaticiniis quae ui ac in¬
stinctu eius dei in eo agro feeri solita essent. Sed praeter h¬
anc causam . M. Uarro in librisdiuinarum terum aliam es¬
se tradit istius nominis rationem. Nam sicut aruis inquit de¬
us appellatus ara que ei statuta est quae est infima noua
uia. Quod eo in loco diuinitus uox edita erat. Ita uatica¬
nus deus nominatus penes quem essent uocis humanae ini¬
tia. Quoniam pueri simulatque parti sunt: eam primam u¬
ocem aedunt: quae prima in uaticano syllaba est. Iccirco que
uagire dicit exprimentem uerbo sonum uocis recentis.

Expanded text:
 agrum Vaticanum et eiusdem agri deum praesidem appellatum acceperamus a vaticiniis quae vi atque instinctu eius dei in eo agro fieri solita essent. Sed praeter hanc causam M. Varro in libris divinarumDivinarurm aliam esse tradit istius nominis rationem: Nam sicut Aius, inquit, deus appellatus araque ei statuta est quae est infima nova via, quod eo in loco divinitus vox edita erat, ita Vaticanus deus nominatus penes quem essent vocis humanae initia, quoniam pueri, simul atque parti sunt, eam primam vocem edunt quae prima in Vaticano syllabast idcircoque vagire. dicitur, exprimente verbo sonum vocis recentis.
Abbreviated transcription (Latin):
UTOEHRASTUS philosophorum peritissimus omnes in
paphlagonia perdices bina corda habere dicit. Theo¬
pompus in bilalcia lepores bina iecora. Agrippasmpartus aeg
improsperi uitio appellatos deque his deabus quae uoc¬
antur prosa & postuerta.
uorui in nascendo non caput: sed pedes primi extiterant
utem esse pueros in utero dicit & capite infimo nixos sursum
pedibus elatis non ut hominis natura est. sed ut arhoris appe
quit contra naturam forte conuersi in pedes brachuꝰ plerun¬
que diductis retinexi solent. egriusque tunc mulieres enitu¬
ntur huius periculi gratia arae statutae sunt romae duabus

Expanded text:
THEOPHRASTUS, philosophorum peritissimus, omnes in THEOPHRASTUS, philosophorum peritissimus, omnes in Paphlagonia perdices bina corda habere dicit, Theopompus in Bisaltia lepores bina iecora. XVI Argument Aget inprosperi vitio appellatos; deque his deabus quae vocantur Prorsa et Postverta. QUORUM in nascendo non caput, sed pedes primi extiterant,utem pueros in utero Varro dicit capite infimo nixos, sursum pedibus elatis, non ut hominis natura est, sed ut arboris. Nam quit, contra naturam forte conversi in pedes, brachiis plerumque diductis, retineri solent, aegriusque tunc mulieres enituntur, huius periculi deprecandi gratia arae statutae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uod est festinat interpretatus est.
ESTINARE & properare idem significare atque in eadem
re dici uidentur. Sed. M cato id differre existimat eaq
hoc modo diuisa uerba sunt ipsius ex oratione quam de suis uit¬
tutibus habuit: aliud est properare aluid festinare. qui unum q¬
uid mature transigit is properat. Qui multa simul incipit neque
perficit is festinat. Uerrius flaccus rationem uolens dicere dif¬
ferentiae huius festinat inquit a fando dicitut. Quoniam isti i¬
gnauiores qui nihil perficere possunt plus uerborum quam ope¬
ris habent. Sed id nimis coactum atque absurdum uidetur ne¬
que tanti momenti esse potest prima inutroque uerbo littera
ut propter eam unam tam diuersa uerba festinare & fari ea¬
dem uideri debeant. Commodius autem propriusque esse
festinare quasi fessum esse. Nam qui multis simulrebus pro¬
perandis defessus est is iam non properat. sed festinat.
uid Theophrastus mire de perdicibus scriptum reliquerit &
quid asheo pompus de leporibus.

Expanded text:
uod est festinat ἔτυμον interpretatus est. FESTINARE et properare idem significare atque in eandem rem dici videntur. Sed M. Cato id differre existimat eaque hoc modo divisa—verba sunt ipsius ex oratione, quam De Suis Virtutibus habuit—: Aliud est properare, aliud festinare. Qui unum quid mature transigit, is properat; qui multa simul incipit neque perficit, is festinat. Verrius Flaccus rationem dicere volens differentiae huius: Festinat, inquit, a fando dicitur, quoniam isti ignaviores, qui nihil perficere possunt, plus verborum quam operae habent. Sed id nimis coactum atque absurdum videtur neque tanti esse momenti potest prima in utroque verbo littera, ut propter eam unam tam diversa verba festinare et fari eadem videri debeant. Commodius autem propiusque visum est, festinare esse quasi fessum esse. Nam qui multis simul rebus properandis defessus est, is iam non properat, set festinat.ophrastus mirum de perdicibus scriptum reliquerit et quid Theopompus de leporibus.