comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cul eẽt: qr tñ boni huiꝰ ꝙͣta dulcedo est nõ alio
c larius teste cognoscit᷑: nõ fuit ista tractantibus
lum hoc solio suo alcius iudebas
A
d ꝗd augustus optauerat dioclecianus
impleuit᷑. Ille qui primus exnris impato¬
ribus adorari se ut deũ uisserat quiq cal¬
ciamentis ac uestibus inserens margaritas & ho¬
nustus gemis in cedens hĩtum cesareum ex Ro¬
mano atq hũano ꝑsicũ seu diuinum fecisse
uidebatur: qui captiuis insignibus incurrum¬
ante actis prelataq parthoꝵ p̃cla paulo ante
triũpharat postꝙͣ fremẽtis aule precioseq sar¬
cine ac satellitum aciȩi & seruitutis publice
ꝑtesum est mut auit repẽte aiu ut solꝯ & paup
& liber ẽẽ concupis ceret & interq fluctꝰ imp¬
lium curarum in portũ uite humilioris qĩgu¬
bernator nudus ex magno naufragio enataret
Et miramur Celestinũ cum tñ qđ ꝓpter eter¬

Expanded text:
cus esset, quia tamen boni huius quanta dulcedo est, non alio cus esset, quia tamen boni huius quanta dulcedo est, non alio clarius teste cognoscitur, non fuit ista tractantibus lum hoc solio suo altius videbat. At quod Augustus optaverat Diocletianus implevit. Ille qui primus ex nostris imperatoribus adorari se ut deum iusserat; quique calciamentis ac vestibus inserens margaritas et honustus gemmis incedens, habitum cesareum ex romano atque humano persicum seu divinum fecisse videbatur; qui, captivis insignibus ante currum actis prelataque Parthorum preda, paulo ante trimpharat, postquam frementis aule precioseque sarcine ac satellitum aciei et servitutis publice pertesum est, mutavit repente animum, ut solus et pauper et liber esse concupisceret, interque fluctus imperialium curarum in portum vite humilioris, quasi gubernator nudus ex magno naufragio, enataret. Et miramur Celestinum! cum tamen quod propter eter
Abbreviated transcription (Latin):
ente re p̃. pͥuatamq lenec tutẽ agere liceret
accitis racionarium impii tradidit: ut tranqllus
& retinẽda ꝑseuauit: ut eide placet ystorico atq
ita proprie simul & publice saluti modestissuna
uto post huit. Siue ut opinari licet Senatus ac po¬
puli p̃cibus id tribuit: quoꝵ qđ cõstat: nemopn¬
cipum. fuit amãcior: Siue nullis om̃o p̃cibus mo¬
tum nullo publico priuatoq metu: ipã eũ reriun
natura turbabat ab altissimo enĩ fortune cłimi¬
ne cui mũdi dñs ac rector insederat ad illud
humile subinissũq desideriũ preruptus forte
cogitandi aio descensus iudebat᷑ & ut dicisolet
qͥdam cerebri u̾tigo altitudinem tantã menti¬
euis in cesserat. Itaq deliberans & circũspicies
herebat nec unꝗͣ inisi morte descẽdit Quecir¬
ca licet ut dictũ est inter solitarios atq ociofru¬
entes nullus huit magno occuipatoq pncipilo¬

Expanded text:
ente republica, privatamque senectutem agere liceret;ente republica, privatamque senectutem agere liceret;accitis, rationarium imperii tradidit», ut Tranquillin retinenda perseveravit», ut eidem placet historico, atque ita proprie simul et publice saluti modestissima vota posthabuit; sive, ut opinari licet, senatus ac populi precibus id tribuit, quorum quod constat nemo principum fuit amantior; sive, nullis omnino precibus motum nullo publico privatoque metu, ipsa eum rerum natura turbabat. Ab altissimo enim fortune culmine, cui mundi dominus ac rector insederat, ad illud humile submissumque desiderium preruptus forte cogitanti animo descensus videbatur, et, ut dici solet, quedam cerebri vertigo altitudinem tantam metientis incesserat. Itaque deliberans et circumspiciens herebat, nec unquam nisi morte descendit. Quo circa licet, ut dictum est, inter solitarios atque otio fruentes nullus huic magno occupatoque principi lo
Abbreviated transcription (Latin):
bellorum inplere non potuit qđ optabat Augus¬
tum Ces arem penes quẽ potencie mortalis &
siluis spaciari solitum inueniã qr raxam tñ ut au¬
guror priuati otii licenciam publici negocii moles
non uerear Huiꝰ enĩ uite requiem semꝑ optauit
Quicꝗd cogitabat. Qcꝗd loquebat᷑ in ociũ desine¬
bat hoc solamen presenciũ laborim hec p̃teitoꝵ
merces: Hec uentiri tpr̃is spes erat oĩs huic statui
collatus diuiciarũ honos: õe onus. Imꝑii ceu gͣue
sibi aliquid ac uile olebat: Demq insuma
omniu fortunatissimo hoĩ contingere possũt
bonoꝵ copia defessus in solouite huiꝰ noĩe respi¬
rabat: Cuiꝰ rei & septores aliqui meminere
& que in manus meas uenit quedam eiuus ad se¬
natum epła ẽ testis Quãta cum uoluptate igit
eo ꝑuẽturum fuisse estimamꝰ quotam dulcit᷑
occlos mẽtis intenderat: Hec non senatũ mõp
littas orauit ut sibi iam tandem uiuere paci¬

Expanded text:
bellorum, implere non potuit quod optabat. Augusbellorum, implere non potuit quod optabat. Augustum Cesarem, penes quem potentie mortalis et silvis spatiari solitum inveniam, quia raram tamen, ut auguror, privati otii licentiam publici negotii moles non verear. Huius enim vite requiem semper optavit: quicquid cogitabat, quicquid loquebatur, in otium desinebat, hoc solamen presentium laborum, hec preteritorum merces, hec venturi temporis spes erat. Omnis huic statui collatus divitiarum honos, omne onus imperii, ceu grave sibi aliquid ac vile sordebat. Denique in summa, omnium que fortunatissimo homini contingere possunt bonorum copia defessus, in solo vite huius nomine respirabat. Cuius rei et scriptores aliqui meminere et, que in manus meas venit, quedam eius ad senatum epystola est testis. Quanta cum voluptate igitur eo perventurum fuisse extimamus, quo tam dulciter oculos mentis intenderat? Nec vero senatum modo per literas oravit, ut sibi iantandem vivere, pati
Abbreviated transcription (Latin):
porticibus ciuitatum: Qđ non cuilibet crediturꝰ
ut credam sibi & sua cogit autoritas: &. uaria
ac multiplex lectio: Tale enim aliꝗd ꝑfecto non
scriberet nͥ apud ydoneũ legisset auctorẽ Et de
tem illos grecie sapientes preclarissimũ ẽ nom̃
& si p̾mũ legifer sueq rei publice dux inoderator¬
q. etate tñ ultima ut Thueus indicat pdatoĩs
& aliis se studiis dedit & intersolitarios depu¬
tandus est qñ & patriam liquit. legibus ornatã
finis & cupiditate. discendi ignotas t̾ras adiit
peregrinatõe delectatus egipciaca: Capitulum¬
studiosis hõibus solitudies placuisse: que
¶ qđ amiraciõe non uacat Imꝑatoribus ac bellorũ
ducibus placuerunt Transeo. Iuliũ Cesarẽ qui
licet ad modum iuuenis eꝓcellis forensibus in
ocium rhodiuĩ secedere decreuisset atq ibi litte¬
ris opũ dare prophabitus tñ tunc in cursibus
piratarũ. & fost ea hĩc ciuiliũ: hĩc est̾noꝵ estib

Expanded text:
porticibus civitatum». Quod non cuilibet crediturus, porticibus civitatum». Quod non cuilibet crediturus, ut credam sibi et sua cogit autoritas, ac varia et multiplex lectio; tale enim aliquid profecto non scriberet, nisi apud ydoneum legisset auctorem. Et de tem illos Grecie sapientes preclarissimum est nomen, etsi primum legifer sueque reipublice dux moderatorque, etate tamen ultima, ut Timeus indicat Platonis, et aliis se studiis dedit et inter solitarios deputandus est, quando et patriam liquit legibus ornatam suis, et cupiditate discendi ignotas terras adiit, peregrinatione delectatus egiptiaca. 13 Qstudiosis hominibus solitudines placuisse, que, quod admiratione non vacat, imperatoribus ac bellorum ducibus placuerunt? Transeo Iulium Cesarem qui, licet admodum iuvenis e procellis forensibus in otium rhodium secedere decrevisset atque ibi literis operam dare, prohibitus tamen tunc incursibus pyratarum et postea hinc civilium hinc externorum estibus
Abbreviated transcription (Latin):
finis. Illis enim plausum ppli captare aĩus. Noꝵ
labor infalsa professio ẽ circa noticiam sui: reflec¬
tendumq ad se aĩum & circa contemptũ ĩ anis
gle u̾satur: Nam qͣlem fuisse arbitramur Anax¬
agoram. Qualem uł constancia illa abstinencia¬
ex om̃ibꝰ Carneadẽ: Cuiꝰ exactissimã illam stu¬
diose mentis intentionẽ que ut legimus discũ¬
bentem sepe cibi fecit inmemorem: anputamꝰ
usq post nonagesimũ uite annũ tã fixam tãm¬
q cõtinuam int̾ tumultus & tedia hoiu puentu¬
ram fuisse: & non pocius in solitudie ubi aui aꝓp¬
põĩto nullus au̾teret: mihi quidem haud facile
ꝓsuade̾t᷑ .& si preter coniec turas ihil hẽã aut
horũ cuiusꝙͣ aut Crisippidomũ aut doliũ dyo¬
genis in plateis urbiũ fuisse cum illum salutaᷤ
hoium & hunc umbra sumi eciam regis offen¬
deret nisi Ieroniius illorum propinquior etati
hĩtasse diogenẽ diceret inportarũ uestibulis . &

Expanded text:
finis. Illis enim plausum populi captare animus, horum finis. Illis enim plausum populi captare animus, horum labor, ni falsa professio est, circa notitiam sui reflectendumque ad se animum et circa contemptum inanis glorie versatur. Nam qualem fuisse arbitramur Anaxagoram, qualem vel constantia illa abstinentiaex omnibus Carneadem? Cuius exactissimam illam studiose mentis intentionem, que, ut legimus, discumbentem sepe cibi fecit immemorem, an putamus usque post nonagesimum vite annum tam fixam tamque continuam inter tumultus et tedia hominum perventuram fuisse, et non potius in solitudine ubi animum a proposito nullus averteret? Michi quidem haud facile persuaderetur, etsi preter coniecturas nichil habeam, aut horum cuiusquam aut Crisippi domum, aut dolium Dyogenis in plateis urbium fuisse, cum et illum salutatio hominum, et hunc umbra summi etiam regis offenderet, nisi Ieronimus, illorum propinquior etati, habitasse Dyogenem diceret «in portarum vestibulis et
Abbreviated transcription (Latin):
maxĩo cum sono fluxtus fluctus illidẽt meditas
consuescebat Concionũ fremitus non expaues¬
cere: Nec te moueat qđ supͣ dictũ est hunc ipm̃
demosthenem locum tacitum atq undiq ab¬
ditum eligere solitum hic undi sonũ patentẽq
ibi enim ingenium acuebat. Hic uocem exerce¬
bat utrũq tñ in solitudine faciebat: Discebant
soli qđ in ppłis uenderẽt meditabant᷑ in siluis
qđ murbibus oñtarẽt excusabatq ꝓfessio qui¬
bus intencio una eẽt uł loquẽdo uł tacendorem
augere: qđ de sicerone non memini. Demon¬
sthenem constat qđ in noc tibus aticis sꝙ̃pͥtũ ẽ
p̃cium quoq silencii pepigisse: Nobis quibus ue
ad salutem: uiteq legem temporalis &. et̾ne spẽ
insolitudine discendũ ẽ qđ restat insolitudine
ex̾cendum: i solitudie uiuẽdũ: insolitudine
moriendũ: qđ cupio ꝗdẽ ualde & si deuspie nos¬
u̾sitas moꝵ facit & om̃o alius intencionũ

Expanded text:
maximo cum sono fluctus illideret, meditans maximo cum sono fluctus illideret, meditans consuescebat contionum fremitus non expavescere». Nec te moveat quod supra dictum est hunc ipsum Demosthenem locum tacitum atque undique abditum eligere solitum, hic undisonum patentemque; ibi enim ingenium acuebat, hic vocem exercebat; utrunque tamen in solitudine faciebat. Discebant soli quod in populis venderent, meditabantur in silvis quod in urbibus ostentarent; excusabatque professio, quibus intentio una esset vel loquendo vel tacendo rem augere. Quod de Cicerone non memini, Demosthenem constat, quod in Noctibus Athicis scriptum est, precium quoque silentii pepigisse. Nobis quibus venad salutem viteque legem temporalis et eterne spem, in solitudine discendum est quod restat, in solitudine exercendum, in solitudine vivendum, in solitudine moriendum. Quod cupio quidem valde, et si Deus pie nosversitas morum facit et omnino alius intentionum
Abbreviated transcription (Latin):
assencior ut a me ipõ non ab alio dictũ putem: ita
mͥ sepe idem accidit: Demũ ut iam Ciceroni ua¬
le dicam Idem ip̃e mox dulci blandiens amico se¬
cundum te ait inhil est mihi amicius solitudie
& adiecit meaniihi omĩs sermo est cũ litteris
Non coligo singula Ex his enim uides ut amator
ille urbis & fori . & amata odeit &. littãtam soli¬
tadinem rebus oĩbus anteponat
Uainre unanimem cum Cicerone demos¬
thenem fuisse auguror: &. insi forte aliq
mutandi quoq consili racio incesserit qđ
non legi ide sensisse illum semꝑ qđ hic nr̃ aliosũ
leuiusculus: Qđ cicero idem ait ꝗ delectaretur
illo muliercularum susurro ut fit atergo insibi¬
lancium: hic est ille demosthenes: Et si constet
eum oratoriam illam uĩ quã murbibus tam po¬
tenter ex̾cuit maxime insolitudine didicisse
dequo Quintilianus: Idem inquit ille tantus
amator serreti demosthenes inlitore inquo se

Expanded text:
assentior ut a me ipso non ab alio dictum putem; ita assentior ut a me ipso non ab alio dictum putem; ita michi sepe idem accidit. Demum, ut iam Ciceroni vale dicam, idem ipse mox dulci blandiens amico: «Secundum te» ait «nichil est michi amicius solitudine»; et adiecit: «In ea michi omnis sermo est cum literis». Non colligo singula; ex his enim vides, ut amator ille urbis et fori et amata oderit et literatam solitudinem rebus omnibus anteponat. Qua in re unanimem cum Cicerone Demosthenem fuisse auguror, et nisi forte aliqua mutandi quoque consilii ratio incesserit, quod non legi, idem sensisse illum semper, quod hic noster «leviculus», quod Cicero idem ait, qui delectaretur illo muliercularum susurro, ut fit, a tergo insibilantium: «Hic est ille Demosthenes». Etsi constet eum oratoriam illam vim, quam in urbibus tam potenter exercuit, maxime in solitudine didicisse. De quo Quintilianus idem inquit: «Ille tantus amator secreti Demosthenes, in litore, in quo se
Abbreviated transcription (Latin):
fcã: & si ac tuosam uitam rei. ꝑ fruc t̾uosiorem
dicat: qđ nos in ꝑte &̃. non negamus: ꝯiosam
tñ & faciliorem & tuciorem & minus aliis gra¬
uem aut molestam confitetar: Unde & cãtu
oibus quibus aliqͣ iusta cã ẽ. tũ his preripue per¬
mittit: ꝗex cellunt in genio & doctrina Quis
cicero idem p̾mo uite huiꝰ inpaciẽs ut dixi: ean¬
dem multis tandem doloribus: &. in p̾mis ama¬
tissime filie morte deiectus optauit & sibi. An¬
thico amico suo scribens. Nunc inꝗt omĩa respuo
nec ꝗcqͣ hẽo tolerabilibus ꝙͣ folitudie Et iterum
mͥ inquit solitudo & recessus proiĩcia ẽ ualde
urbem fugio multas obcãs. Item. Nec em̃ ẽẽ in
turba possum Et rursus. nihil hac solitudie iocũ¬
dius inqua inquit careo oiũ colloqtuo cũq mane
insiluam me abstiusidẽsam & aspam non exeo
inde ante uesperum: Qđt̾ibum quociẽs lego sic

Expanded text:
facta, etsi actuosam vitam reipublice fructuosiorem facta, etsi actuosam vitam reipublice fructuosiorem dicat, quod nos in parte etiam non negamus, otiosam tamen et faciliorem et tutiorem et minus aliis gravem aut molestam confitetur; unde et eam cum omnibus, quibus aliqua iusta causa est, tum his precipue permittit, qui excellunt ingenio et doctrina. Quamvis Cicero idem, primo vite huius impatiens ut dixi, eandem multis tandem doloribus et in primis amantissime filie morte deiectus optaverit et sibi. Athico suo scribens, «Nunc» inquit «omnia respuo, nec quicquam habeo tolerabilius quam solitudinem»; et iterum: «Michi» inquit «solitudo et recessus provincia est», «valde urbem fugio multas ob causas». Item: «Nec enim esse in turba possum»; et rursus: «Nil hac solitudine iucundius, in qua» inquit «careo omnium colloquio, cumque mane in silvam me abstrusi densam et asperam, non exeo inde ante vesperum». Quod verbum quotiens lego, sic
Abbreviated transcription (Latin):
rum hoĩi. Et qđ ali aride ieuneq garriũt. id
ille copiosissime florentissimeq diẜuit: ut &
utilitati delectacio & maiestati rerum: uboꝵ
splendor ac digintas non leessent: Accendit
ergo uiri illius ingenium solitudo &. qđ inira¬
beris odiosa ꝗd putas fac tura eẽt optata: aut
qnͣtum putas optanda est que uł nolentibus tã¬
tum prodest: Qdlibet tũ ip̃e sibi uite genus opta¬
ret certe quid pħis sit optandum: in eo libro qͥ
omĩs gnis hoiũ officia explicat ex eꝗtur. Ait em̃
multos tranquillitatem appetẽtes dimissis prib¬
licis negociis adocium profugisse & inhis fuisse
quosdam hoĩes seueros & graues: ferreppłi mo¬
res ac pñcipũ non ualentes : quorum aliquos in
agris iuxisse ait suare familiari delectatos atq
unũ idemq ꝓpoĩtum huisse qđ reges licet non
iisdem artibiis: ne cuiꝰ rei egentes ne cui houm
subieti in libertate iuuerent: Deinde collactõe

Expanded text:
rum hominum. Et quod alii aride ieiuneque garriunt, id rum hominum. Et quod alii aride ieiuneque garriunt, id ille copiosissime florentissimeque disseruit, ut et utilitati delectatio et maiestati rerum verborum splendor ac dignitas non deessent. Accendit ergo viri illius ingenium solitudo et, quod miraberis, odiosa; quid putas factura esset optata? aut quantum, putas, optanda est que vel nolentibus tantum prodest? Quodlibet tamen ipse sibi vite genus optaret, certe quid philosophis sit optandum, in eo libro quo omnis generis hominum officia explicat, exequitur. Ait enim, multos tranquillitatem appetentes, dimissis publicis negotiis, ad otium profugisse, et in his fuisse quosdam homines severos et graves ferre populi mores ac principum non valentes, quorum aliquos in agris vixisse ait sua re familiari delectatos atque unum idemque propositum habuisse quod reges, licet non iisdem artibus, ne cuius rei egentes, ne cui hominum subiecti in libertate viverent. Deinde collatione
Abbreviated transcription (Latin):
Equidem nec fefellit: namquis preclara ocia
uiri huiꝰ & solitudies glosas explicit. atq esti¬
met: Arpinatem Cumanã. Pompei anã formi ariã
Tusculanã Ibi fondauit leges: ibi s uallauit Acha¬
demiam ibi armauit oratorem ibi descripsit
officia: ibi deoꝵ formas ac naturas pixit ibi diui¬
nacõem radicem erroꝵ multipliciũ conuulsit ibi
bonoꝵ ac maloꝵ fines statuit: ibi adphiam mag¬
nificentissime cohortatus est: Quẽ libꝵ aduite
mutatõem & ad studiũ i ducem sibi fiusse tan¬
tus fidei nr̃e pugil Augustinus ingenue profi¬
tetur: postremone demultis agẽs post unũ a¬
inore captus aberrasse uidear: ibidem morte
spernere dolorem corporis paciẽcia iuncere: egri¬
tudinem mestiãq aĩ rõne depellere extirpare
tam ut libo euis utar illustrat: uirtutem adhe¬
ne btẽq uiuendũ nullis adminicuł egere: sed
sese eẽ contentam docuit: contra sinam maxio¬

Expanded text:
Equidem nec fefellit; nam quis preclara otia Equidem nec fefellit; nam quis preclara otia viri huius et solitudines gloriosas explicet atque extimet: Arpinatem, Cumanam, Pompeianam, Formianam, Tusculanam? Ibi fundavit leges, ibi vallavit Achademiam, ibi armavit oratorem, ibi descripsit officia, ibi deorum formas ac naturas pinxit, ibi divinationem radicem errorum multiplicium convulsit, ibi bonorum ac malorum fines statuit, ibi ad philosophiam magnificentissime cohortatus est: quem librum ad vite mutationem et ad studium veri ducem sibi fuisse tantus fidei nostre pugil Augustinus ingenue profitetur. Postremo, ne de multis agens post unum amore captus aberrasse videar, ibidem mortem spernere, dolorem corporis patientia vincere, egritudinem mestitiamque animi ratione depellere, extirpare tam, ut verbo eius utar, illustrat, virtutem ad bene beateque vivendum nullis adminiculis egere, sed se se esse contentam docuit, contra sententiam maximo
Abbreviated transcription (Latin):
ornandam cureplus ac laboris inpenderat: s
ut patriam ingeno suo parem exoptahat: In
quo quidem teste Seneta uterer ꝗsolam cice¬
ronis uocem u̾e uiuam dicere ꝙͣꝙ id errore sex¬
monis publici multis attribuat᷑ solum Ciceronis
ingeniũ Romanippłi imꝑio par affirmare nõ
timuit insi quolibet teste ueracior euidentissi ã
Ee gle: sic Ciceroni ingenii & eloqntie monarch¬
iam Ceterum ꝗd eidem licet inuito Ciceroniso¬
litudo illa contulerit notũ ẽ: fecit enĩ inagnum
desumo oratore pħum: Ex quo quãtũ studiisla¬
tinis accreuerit nemostudiosus est ꝗ nesciat:
Certe idem de seloq̃ns: cum dixisset. Nam e
are P. forensibusq negociis armis impiis uiq
prohubiti ociũ psequimur & obeam cam̃ urhe re¬
licta rura pagrantes sepe soli sunus. querelam
suam tali fine folatus est. plura enim inꝗt breui
tp̃r eu̾sa ꝙͣ multis annis stante re p. scripsimus

Expanded text:
ornandam cure plus ac laboris impenderat, sed ornandam cure plus ac laboris impenderat, sed ut patriam ingenio suo parem exoptabat. In quo quidem teste Seneca uterer, qui solam Ciceronis vocem vere vivam dicere, quanquam id errore sermonis publici multis attribuatur, solum Ciceronis ingenium Romani populi imperio par affirmare non timuit, nisi, quolibet teste veracior, evidentissima no imperii et glorie sic Ciceroni ingenii et eloquentie monarchiam. Ceterum quid eidem, licet invito, Ciceroni solitudo illa contulerit notum est: fecit enim magnum de summo oratore philosophum; ex quo quantum studiis latinis accreverit, nemo studiosus est qui nesciat. Certe idem de se loquens, cum dixisset «Nam et a republica forensibusque negotiis armis impiis vique prohibiti, otium persequimur, et ob eam causam, urbe relicta, rura peregrantes, sepe soli sumus» querelam suam tali fine solatus est: «Plura enim» inquit «brevi tempore eversa, quam multis annis, stante republica, scripsimus».
Abbreviated transcription (Latin):
um esse non sinat: ht̃ tñ is quem dixi locus tragi¬
cꝰ eciam stuporem: ꝙ ille cui deserta insolitũ¬
um Inurbe autem regia ne uita quidem abin¬
clemencia hoũii salua fuit: casum ip̃e suũ &rui¬
nam grauem tanto ante preuiderit litterisq mã
uideo non sat equo aĩo ferre solitudinẽ
ꝙͣ qr rei causam odisset legum ac uisticie interi¬
tum: qđ ip̃e querularũ suarũ tenor indicat. Ac
ipe dissimulat: dehac studium ꝑte precipue glo¬
riam q̃rens nusꝙ ꝑfecto illamnisi inturb̾ &
magno in pplo uidebat Itaq coram Iulio cesare
illam agat: Est illud oratoribꝰ singulare & pro¬
prium ut promagintudie ingenii inagis urbibꝰ
ac ppłoꝵ frequencia delect̾ent᷑ solitudines ex¬
ecrentur. utdiciorũq silencium au̾sent᷑ atq o¬
derint. Ut ergo minores alii suam ꝗsq sic cice¬
ro urbem Romam non solum ut fuam patriã.
eo sibi cariorem quo meam conferuandam at

Expanded text:
um esse non sinat, habet tamen is, quem dixi, locus tragium esse non sinat, habet tamen is, quem dixi, locus tragicus etiam stuporem, quod ille, cui deserta in solituum, in urbe autem regia ne vita quidem ab inclementia hominum salva fuit, casum ipse suum et ruinam gravem tanto ante previderit literisque mandm video non sat equo animo ferre solitudinem. psam, quam quia rei causam odisset, legum ac iustitie interitum, quod ipse querelarum suarum tenor indicat. Accipse dissimulat, de hac studiorum parte precipue gloriam querens, nusquam profecto illam nisi in turbis et magno in populo videbat. Itaque coram Iulio Cesare, illam agat. Est illud oratoribus singulare et proprium ut pro magnitudine ingenii magnis urbibus ac populorum frequentia delectentur, solitudines execrentur, iudiciorumque silentium adversentur atque oderint. Ut ergo minores alii suam quisque, sic Cicero urbem Romam, non solum ut suam patriam, eo sibi cariorem quo in eam conservandam atque
Abbreviated transcription (Latin):
cul dubio peius morte Qđ nisi his moribus &. hoc
aĩo fuisset & clarius nomẽ hr̃t apud graues curos
& ponticum illud exilium atq histri solitudies
uel non adisset uel equanimius tollerasset: sed ad
rigidioris enun ingenii exempluni ti anseo
Eneca exciue cordubensi Romanus iam
ciuis ac senator & Rome clarior ꝙ salutis
racio latendiq securitas postulabat ĩ qua¬
dam tragedia cũ aĩ uo ꝑua dulcedine solitudie
corsicam recordatur. & illam ociosi exilii ignomi¬
niam presenti occupate glorie haud inmerito añ¬
ponit lege locum illum. Intelliges ex contrario¬
rum collacione ꝗd tu quoq ꝑferendũ censeas:
De hoc preterea quid eidem uideret᷑ sat consiliũ
illud lucilio datum indicat cuiꝰ supͣ memini in
hanc oĩo sentenciã tam preceps ut mihi eciam
cui solitudo semꝑ placuit solitudinis consilium
non placeret Et ꝙͣ ꝙͣ uiri huius exitus in redubi¬

Expanded text:
culdubio peius morte. Qui nisi his moribus et hoc culdubio peius morte. Qui nisi his moribus et hoc animo fuisset, et clarius nomen haberet apud graves viros, et ponticum illud exilium atque Istri solitudines vel non adisset vel equanimius tolerasset. Sed ad rigidioris ingenii exemplum transeo. Seneca, ex cive cordubensi Romanus iam civis ac senator, et Rome clarior quam salutis ratio latendique securitas postulabat, in quadam tragedia cum animi non parva dulcedine solitudinem corsicam recordatur, et illam otiosi exilii ignominiam presenti occupate glorie haud immerito anteponit. Lege locum illum: intelliges ex contrariorum collatione, quid tu quoque preferendum censeas. De hoc preterea quid eidem videretur, sat consilium illud Lucilio datum indicat, cuius supra memini, in hanc omnino sententiam tam preceps, ut michi etiam, cui solitudo semper placuit, solitudinis consilium non placeret. Et quanquam viri huius exitus in re dubi
Abbreviated transcription (Latin):
riã uł amica solitudosit p̃ter unũ od ouidiũ. Na¬
feminei delectarent usq adeo ut millis felicitatis
sue apicẽ sumãq repoeret: Itaq amatoriam ar¬
tẽ scribẽs insanũ opus. & mñitã isi fallor exilii su
causam: non modo urbem romam ceu matronaꝵ
puellaꝵq pfertilem qrendam docet. abhis qui¬
ad illam in samã preter nalem stimulũ artis qͦ¬
q cuiusdam calcar adiciũt: sed loca & urbis &
festa clistiguit quibus uberior matia sit furori
Ut sileam uotum illud infame & relatu &̃ fedũ
exorelicet desꝑati cuiꝰ libet ꝑditiq hoĩs. ꝙ eũ stilo
quoq nõ puduit ad omĩs cui noticiam ꝑferre: qͦ
silicet actu uenereo resolutũ felicem diffinire
in eo statu mortem laudare ausus in quomaxĩe
turpis & inutilis uita est hanc eadem sibi adiisop¬
tat leti cãm & hoc utiq ut idem ait sibi sueq uite
conuemens in se u̾o miẜimũ genus mortis ipã pro¬

Expanded text:
ria vel amica solitudo sit, preter unum Ovidium Naria vel amica solitudo sit, preter unum Ovidium Nafeminei delectarent usque adeo, ut in illis felicitatis sue apicem summamque reponeret. Itaque Amatoriam artem scribens, insanum opus et meritam nisi fallor exilii sui causam, non modo urbem Romam ceu matronarum puellarumque prefertilem querendam docet ab his quad illam insaniam, preter naturalem stimulum, artis quoque cuiusdam calcar adiciunt, sed loca etiam urbis et festa distinguit, quibus uberior materia sit furori; ut sileam votum illud infame et relatu etiam fedum, ex ore licet desperati cuiuslibet perditique hominis, quod eum stilo quoque non puduit ad omnis evi notitiam perferre, quo scilicet in actu venereo resolutum felicem diffinire et in eo statu mortem laudare ausus, in quo maxime turpis et inutilis vita est, hanc eandem sibi a diis optat leti causam, et hoc utique, ut idem ait, sibi sueque vite conveniens: in se vero miserrimum genus mortis et ipsa pro
Abbreviated transcription (Latin):
urbs est inimica poetis: Idem flaccus &baiam
sinus tepore captus & siluas atq agellum quin¬
q focis hĩtatũ multis laudibus accumulans ama¬
tiq ruris aspec tũ intergrauia.x. in cusa negocia
suspirans: urbanã profecto danat ac despicit
stacionem: De hoc cum amica: dehocita cum
uillico ẜuoq suo litigat ut exom̃ib his nulli sit
dubium ꝗd sentiret: In quodam uero sermone
sui domestici ocii mẽcione fcã: Hęc ẽ in ꝗt uita
solutoꝵ miẜa ambicione grauiq: Quam quãti
facẽt in epł̃is exp̃ssit: Nec enĩ inꝗt ocia diuiciis
arabum liberrima muto laudat ergo solitudinẽ
Ocium prefert magnis opibus atq & ocii eiuisoꝑa
extant & solitudinis memoriam locus seruat: cã¬
pus oracii dicit᷑ & tot possesoribus mutatis adhuc
famosioris domini nome tenet: Cui quidem hoc
ingene uix quẽpiã adu̾santem inueniri posse ar¬
bitror quippe cum ferre nullis hõĩbus tã ul necessa¬

Expanded text:
urbs est inimica poetis. Idem Flaccus et Baiani urbs est inimica poetis. Idem Flaccus et Baiani sinus tepore captus, et silvas suas atque agellum quinque focis habitatum multis laudibus accumulans, amatique ruris aspectum inter gravia et invisa negotia suspirans, urbanam profecto damnat ac despicit stationem; de hoc cum amico, de hoc ita cum villico servoque suo litigat, ut ex omnibus his nulli sit dubium quid sentiret. In quodam vero sermone, sui domestici otii mentione facta: hec est, inquit, vita solutorum misera ambitione gravique, Quam quanti faceret in Epystolis expressit: nec enim, inquit, otia divitiis Arabum liberrima muto. Laudat igitur solitudinem, otium prefert magnis opibus, atque et otii eius opera extant et solitudinis memoriam locus servat. Campus Horatii dicitur et, tot possessoribus mutatis, adhuc famosioris domini nomen tenet. Cui quidem hoc in genere vix quempiam adversantem inveniri posse arbitror, quippe cum fere nullis hominibus tam vel necessa
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter enumerat ut facile uid eas affcm̃ loqui
Epłaꝵ eus ultuna est ad florum scripta quẽ non
semel inf̾ogat dere certa ut exp̃ssior fiat Ait enĩ
Rome ne poemata censes scribere inter tot curas
atq labores: Deinde aũt eleganti tediorũ narra¬
cione inter poĩta yromce coneludes ait i. nunc
& usus tȩcũ meditare canoros neq his contẽtus
iterum querit᷑ Tume int̾ streptus noc turnosat
diurnos uis cañe & cunc tacta seꝗ uestigia uatũ
Nȩc dum satis ẽ: nisi rursus interoget: Hic ego
rerum fluctuentibus in mediis & tempestatibus
urbis uerba lire motura sonũ connectere digner
Ne uo iratis ꝑ cõtacionibus yronicisq sentenciis
contẽtũ credas clare de proprio nihil loqui bre¬
uem quidem sed uniu̾salem tibi dat regulam que
est: qđ scriptoꝵ chorus oĩs amat nemus & fugit
urbes. Quem secutus ego in epła quadam: eade¬
Q restringẽs ad poetas dixi: Silua placęt inusis

Expanded text:
diligenter enumerat, ut facile videas affectum loqui. diligenter enumerat, ut facile videas affectum loqui. Epystolarum eius ultima est ad Florum scripta, quem non semel interrogat de re certa ut expressior fiat. Ait enim: Rome ne poemata censes scribere posse inter tot curas atque labores? Deinde autem eleganti tediorum narratione interposita, ironice concludens ait: I nunc, et versus tecum meditare canoros. Neque his contentus, iterum querit: Tu me inter strepitus nocturnos atque diurnos, vis canere et contacta sequi vestigia vatum? Necdum satis est, nisi rursus interroget: Hic ego rerum fluctibus in mediis et tempestatibus urbis verba lire motura sonum connectere digner? Ne vero, iratis percontationibus ironicisque sententiis contentum, credas clare de populo nichil loqui, brevem quidem sed universalem tibi dat regulam, que est quod: Scriptorum chorus omnis amat nemus et fugit urbes. Quem secutus ego in epystola quadam eandemque restringens ad poetas, dixi: Silva placet musis,
Abbreviated transcription (Latin):
non tm̃ grecas solitudines. sed Italieas sic descip¬
sit. utq ip̃e non uiderit sic̃ ait Cicero: cecus eiuim
traditur fuisse: nos ut uideremus efficerit utq
illius ingenii non poesim sed picturam quod am¬
modo uideinus. An putamus id eum facere potu¬
isse nisi eadem loca sollicite ante cecitatem ac
memoriter obseruasset. Quid uirgilium nr̃m lo¬
quar. qui fugiens urbem Romam ubi & in genii
laude & toto orbe regnantis principis amicicia
florebat ac solitariam libertatem petẽs mortẽ
quidem in matura ob uiã hiũt q̃ õibus eũ talib
curis absolueret: Ille tñ sic censebat ope solitudis
opus esse ut diuinũ illud suũ opus posset absolui
latinis ingeniis mors inuidit nocitura ampliꝰ
flacus nõ iam sibi regiam Romã placere palamp̃
mu̾bis quid intelligi uult aliud ꝙͣ solitudinem
& quietem utriuisq contrariũ exꝑtus. Rome¬
Curꝰ urbis tedia exppli cõcursaciõe nascencia sic

Expanded text:
non tantum grecas solitudines sed italicas sic descripnon tantum grecas solitudines sed italicas sic descripsit, ut «que ipse non viderit» sicut ait Cicero cecus enim traditur fuisse «nos ut videremus effecerit», utque illius ingenii «non poesim sed picturam quodammodo videamus». An putamus id eum facere potuisse, nisi eadem loca solicite ante cecitatem ac memoriter observasset? Quid Virgilium nostrum loquar, qui fugiens urbem Romam, ubi et ingenii laude et toto orbe regnantis principis amicitia florebat, ac solitariam libertatem petens, mortem quidem immaturam obviam habuit, que omnibus eum talibus curis absolveret? Ille tamen sic censebat, ope solitudinis opus esse ut divinum illud suum opus posset absolvi; latinis ingeniis mors invidit, nocitura amplius Flaccus, non iam sibi «regiam Romam» placere palam pr, quibus in verbis quid intelligi vult aliud quam solitudinem et quietem, utrisque contrarium expertus Romeius urbis tedia ex populi concursatione nascentia sic
Abbreviated transcription (Latin):
Ungam tot ueteibus recenciorẽ unũ¬
nec ualde semotum abetate nr̃a: ꝙ̃ rec¬
te nescio: sed apud quosdam ut audio
suspete fidei ac profecto non humilis ingenii
petrum illum cui abaelardi cognomen ẽ. qui
ut in hystoria suarũ calamitatum longa nar¬
racione idem ip̃e meminit muidie ceclens soli¬
tudinis trecẽsis abdita penetrauit: & si non
sine magno undiq studiosorũ conuẽta quos
emultis urbibus illi solitario discipulos docꝰ¬
trine celebris fama contax̾at: sine requie tñ
optata: quã sibi radicitus tenax liuor odium¬
q cõuulserant: Hinc ad antiquiora rerũ stu¬
diorumq genus aliud redeundum quibus
id ipsum quoq qđ intendimus roboretur
uid loqu ar homerũ poetarũ patrem
qñ supiooꝵ orphei silicet & lim &. Musei. Siue hos
poetas siue musicos siue p̃ꝑ arcium cognacionem
qđ quibusdam placet & musicos credimus &
poetas ad nos uix noĩa nuda ꝑueniunt: Hic uo̾

Expanded text:
Iungam tot veteribus recentiorem unuIungam tot veteribus recentiorem ununec valde semotum ab etate nostra, quam recte nescio, sed apud quosdam ut audio suspecte fidei at profecto non humilis ingenii, Petrum illum cui Abelardi cognomen est qui, ut in historia suarum calamitatum longa narratione idem ipse meminit, invidie cedens, solitudinis trecensis abdita penetravit, etsi non sine magno undique studiosorum conventu, quos e multis urbibus illi solitario discipulos doctrine celebris fama contraxerat, sine requie tamen optata, quam sibi radicitus tenax livor odiumque convulserant. Hinc ad antiquiora rerum studiorumque genus aliud redeundum, quibus id ipsum quoque quod intendimus roboretur. Quid loquar Homerum, poetarum patrem, quando superiorum Orphei scilicet et Lini et Musei — sive hos poetas, sive musicos, sive propter artium cognationem, quod quibusdam placet, et musicos credimus et poetas — ad nos vix nomina nuda perveniunt? Hic vero
Abbreviated transcription (Latin):
tissimo uulturi redendus exponitur ꝙ mag¬
nacum in tencione aĩ incumbens totus inła¬
gimi rerum archanarumq haud dubio stu¬
diosum extenuat montis illius solitudinem
usurpasset: Sepe locus ingenio stimulos ad mo¬
net. Ideo aptus & liber optandus ẽ his ꝗ aiui
rebus altis applicuere quem inpplis ĩ numere
uanitatum forme deprimũt atq discerput
& mille uias ꝑ fenestras ingressura. mors inue¬
unt quibus racionibus in uitatos multos phoꝵ
eronimũ ipm̃ lego qĩ pͥmas in quietudis ac la¬
horum sedes: seđ ortulos eciam sub urbanos: qͥs
suspectos silicet ul eoꝵ nimis culta mollicies
uł tumultuos arum urbium uicinitas facie¬
bat: Quam obrem ilem quoq de socrate
deq Aristotile atq aliis ut opiner multa me
inducunt: nisi qnͣtum forte uł discipulorum
maiestas & imꝑium uł rerũ publicarũ iussus
aut necessitas: uł casus aliquis solitariis ut cũ¬
q notis obstitit

Expanded text:
cissimo vulturi rodendus exponitur, quod magcissimo vulturi rodendus exponitur, quod magna cum intentione animi incumbens totus indagini rerum archanarum, que hauddubie studiosum extenuant, montis illius solitudinem usurpasset. Sepe locus ingenio stimulos admovet; ideo apertus et liber optandus est his, qui animum rebus altis applicuere, quem in populis innumere vanitatum forme deprimunt atque discerpunt, et mille vias per fenestras ingressura mors invenit. Quibus rationibus invitatos multos philoIeronimum ipsum lego, quasi primas inquietudinis ac laborum sedes, sed ortulos etiam suburbanos, quos suspectos scilicet vel eorum nimis culta mollities vel tumultuosarum urbium vicinitas faciebat. Quamobrem idem quoque de Socrate deque Aristotile atque aliis ut opiner multa me inducunt, nisi quantum forte vel discipulorum maiestas et imperium, vel rerum publicarum iussus aut necessitas, vel casus aliquis solitariis utcunque votis obstitit.
Abbreviated transcription (Latin):
plotinũ inter phie professores cũ platone pu¬
cipem ut Macrobius ait Respondebit cam¬
panũ sibi ocium de toto orbe sufficere: cuiꝰ
& simiserabilis finis tñ electio głosa ẽ. Percõ¬
tare pitagoram: dicet se non modo solitudi¬
nes amenas sed uastas eciam & horrendas
& sepe laboriosissimas peregrinacões desertis
regionibus uestigande uitatis studio q̃siuisse
Nam doct̾ne euis ac nom̃is successores pitago¬
reos uoluptatũ procellis exposita fieqnci am
declinantes in solitudine deẜitisq locis hitare
solitos teste quoq Ieronimo certum est: Que¬
re ade Mocrito fatebittr. se sibi oculos eruisse
ut & uideret uerum & ueri hostem ppłin nõ
uideret: Sciscitare Parmenidem &. Athlãta
Inuenies eos noĩa propria his in quibus hĩta¬
uerunt montibus reliquisse: Ipse promethe¬
us si uitas requiritur non negabit hinc fuis¬
se locum fabule quaĩ Caucaso religatus eda¬

Expanded text:
Plotinum, «inter philosophie professores cum Platone prinPlotinum, «inter philosophie professores cum Platone principem», ut Macrobius ait: respondebit Campanum sibi otium, de toto orbe, sufficere; cuius etsi miserabilis finis, tamen electio gloriosa est. Percontare Pithagoram: dicet se non modo solitudines amenas, sed vastas etiam et horrendas et sepe laboriosissimas peregrinationes desertis regionibus vestigande veritatis studio quesivisse. Nam doctrine eius ac nominis successores pithagoreos, voluptatum procellis expositam frequentiam declinantes, in solitudine desertisque locis habitare solitos, teste quoque Ieronimo, certum est. Quere a Democrito: fatebitur se sibi oculos eruisse, ut et videret verum et veri hostem populum non videret. Sciscitare Parmenidem et Atlanta: invenies eos nomina propria his in quibus habitarunt montibus reliquisse. Ipse Prometheus, si veritas requiritur, non negabit hinc fuisse locum fabule, qua in Caucaso religatus eda
Abbreviated transcription (Latin):
suis pͥmi obstant pͥmi legibus ase latis derogãt¬
& signiferos se pro fessi pͥmi ordines deẜunt:
p̾mi uirtutis imꝑio rebellant non hos igitur dico
sed illos uos ꝗ semꝑ pauci nunc nescio anpenitꝰ
nulli sint: qui qđ ꝓfitent᷑ exibeant: amorẽ stu¬
diumq sapĩe: Rursum & poetas in telligonõ
hos quibus contexere u̾sus sit satis. & ut ait Flac¬
cus usus inopes ierũ nugasq canoras. quibus
usq ad fastidium abũlamus. sed eos ꝗ si ꝗd
rariores: Doetas inꝙͣ ueros: quibus ingeniũ
sit: ut Flaccus idem ait & mens diuinoriun
Atq os magna sonaturum: & quib exinito
huiꝰ hanor nonũs debeatur: Hi tales uł phĩ
uł poete: qualem nec unũ digito monstrare
& si multos possim cogitacõe mihi fingere.
est nõne & urbes fugient & solitudines se¬
ctabuntur: De his enim ꝗ fuerunt constat
platonem intẽroga Credo Achedenua suã
multum laudatis preferet atheis Interroga

Expanded text:
suis primi obstant primi legibus a se latis derogant, etsuis primi obstant primi legibus a se latis derogant, et signiferos se professi primi ordines deserunt primi virtutis imperio rebellant. Non hos igitur dico, sed illos veros, qui semper pauci, nunc nescio an penitus nulli sint, qui quod profitentur exhibeant amorem studiumque sapientie. Rursum et poetas intelligo, non hos quibus contexere versus sit satis, et, ut ait Flaccus, versus inopes rerum nugasque canoras, quibus usque ad fastidium abundamus; sed eos qui, siquid rariores; poetas, inquam, veros, quibus ingenium sit, ut Flaccus idem ait, mens divinior atque os magna sonaturum, et quibus ex merito huius honor nominis debeatur. Hi tales vel philosophi vel poete, qualem nec unum digito monstrare etsi multos possim cogitatione michi fingere, est, nonne et urbes fugient et solitudines sectabuntur? De his enim qui fuerunt constat. Platonem interroga: credo Achademiam suam multum laudatis preferet Athenis. Interroga
Abbreviated transcription (Latin):
Cui ꝗdem in diuo extra orbem sito qualiter
successerit non noui scio tñ ꝙ multa ferũtur
& scribunt᷑ ꝓpt q̃ non plene fortunaꝵ cogno¬
mini terraꝵ fortuna conueniat Ceterũgen¬
tem illam p̾cuc tis ferme mortalibus solitudie
gaudere moribus mͥ in cultam adeoq non ab¬
silem beluis ut nature magis in stinctu ꝙͣ electõe
sic agente non solitarie uiuere ꝙͣ in solitudinib
errare seucũ feris seu cum gregibus sius dicas: S
iam satis curiositate ac longe lateq disiũctos
mũdi angulos ꝑuagatus sum Quorum oiu
non apud me ꝗ lecta uel aucdita refero: sed a¬
pud auctores rerum primarios fides erit Ego
autem his decursis ad clariora ꝑ nobis nocio¬
Uid ergo pli. quid poete. pħos autẽ dico
non istos quos qui cathedrarios primũ
dixit ille mihi ꝑ proprium rei nomen in¬
posuisse uisus est. In cathedris enim phantus
iactiõib in saniũt p̃cipiunt aliis. preceptisq

Expanded text:
Cui quidem in dominio extra orbem sito qualiter Cui quidem in dominio extra orbem sito qualiter successerit non novi; scio tamen quod multa feruntur et scribuntur, propter que non plene fortunatarum cognomini terrarum fortuna conveniat. Ceterum gentem illam pre cuntis ferme mortalibus solitudine gaudere, moribus tamen incultam adeoque non absimilem beluis ut, nature magis instinctu quam electione sic agentem, non tam solitarie vivere quam in solitudinibus errare seu cum feris seu cum gregibus suis dicas. Sed iam satis curiositate hac longe lateque disiunctos mundi angulos pervagatus sum, quorum omnium non apud me, qui lecta vel audita refero, sed apud auctores rerum primarios fides erit; ego autem, his decursis, ad clariora et nobis notiohilosophi, quid poete? Philosophos autem dico, non istos quos, qui cathedrarios primum dixit, ille michi proprium rei nomen imposuisse visus est. In cathedris enim philosophantur in actionibus insaniunt, precipiunt aliis preceptisque
Abbreviated transcription (Latin):
Tilem & hibernem: Quarũ altera scribenciũ
uarietate famossimam: sed ignota ẽ altera uo
notissima: Cuiꝰ gentem opum rerũq ciuiliũ
contemptricem in suꝑ eo agriculture neglien¬
tem pascua & siluas incolere conptũ habeo
Cui pro deliciis ocium prosumis opibus sit lib̾¬
tas: Felicem gentem dicerẽ: nisi alia si mõ uera
est infamia: &. morum malignitate retherer
Pteo fortunatas insulas. que extremo subocti¬
inprimis flacci lyrico carmine nobilis. Cuiꝰ
& puetusta fama est: &. retens Eosiquidem
& patrũ memoria: Ianuensiũ armata clas¬
sis penetrauit: & nuꝑ clemens uiꝰ. illi patrie
principẽ dedit quẽ uidimꝰ: Hispanoꝵ & Gal¬
loꝵ regum mixto sanguine generosum q̃dã
uirum: Qm̃ memiinisti dum eo die corona
ac sceptro purbem spectandus incederet repẽ¬
te tantus celo imber effluxit atq ita domũ ma¬
didus rediit ut om̃ eẽt sentencia in cubiusse
illi ue̾ pluuialis & aquose pr̃ĩe principatum

Expanded text:
Thilem et Hibernem, quarum altera scribentium Thilem et Hibernem, quarum altera scribentium varietate famosissima sed ignota est, altera vero notissima. Cuius gentem, opum rerumque civilium contemptricem, insuper et agriculture negligentem, pascua et silvas incolere compertum habeo, cui pro delitiis otium, pro summis opibus sit libertas. Felicem gentem dicerem, nisi alia, si modo vera est, infamia et morum malignitate retraherer. Pretereo Fortunatas Insulas, que extremo sub occiin primis Flacci lyrico carmine nobilis, cuius pervetusta fama est et recens. Eo siquidem et patrum memoria, Ianuensium armata classis penetravit, et nuper Clemens VI illi patrie principem dedit, quem vidimus, hispanorum et gallorum regum mixto sanguine generosum quendam virum. Qui, meministi enim, dum eo die corona ac sceptro per urbem spectandus incederet, repente tantus celo imber effluxit, atque ita domum madidus rediit, ut omen esset incubuisse illi vere pluvialis et aquose patrie principatum.
Abbreviated transcription (Latin):
tudines hĩtantem Cuiꝰ gentis &. pomponius
Melas in Cosmographie libus & inulti alii me¬
minere: Addunt plinius secũdus & solinus
curiosissimmi talium scrutatores gentis altius
sed uicine & huĩc ꝑsilis mẽcionẽ: Anpheos uo¬
cant ꝗbus sedes nemora. alimẽta sint bacce.
Eam gentem seriam & clemẽtem dicunt hĩ¬
tare autem ubi ripheoꝵ monciũ uiga deficuĩt
Gentem sacram hr̃i cuiꝰ auc tõĩtas tanta situt
inter tot ferocissimas naciones non ipĩ solum
sed quicũq ad eos confugerint esi ad templũ
aliqđ salui in uiolatiq sint apud hos comap¬
brum. sexus uterq tondetur: Hinc ad octasũ
usus transeo phos Gallorum: Quorũ intersꝙto¬
res crebra mencio. Priadas dixe̾ solitos in specu¬
bus ac remotis insaltibus docere nobilissimos
gentis sapienciã atq facũdiam: naturas rerum
& siderum motus: deorum archana: & ĩ mor¬
talitatem aĩarum : & altũis iutestatũ: Transeo

Expanded text:
tudines habitantem. Cuius gentis et Pomponius tudines habitantem. Cuius gentis et Pomponius Melas in Cosmographie libris et multi alii meminere. Addunt Plinius Secundus et Solinus, curiosissimi talium scrutatores, gentis alterius sed vicine et huic persimilis mentionem, Arimpheos vocant, quibus sedes nemora, alimenta sint bacce. Eam gentem seriam et clementem dicunt habitare autem ubi Ripheorum montium iuga deficiunt; gentem sacram haberi, cuius autoritas tanta sit, ut inter tot ferocissimas nationes non ipsi solum, sed quicunque ad eos confugerint quasi ad templum aliquod, salvi inviolatique sint. Apud hos coma probrum, sexus uterque tondetur. Hinc ad occasum versus transeo philosophos Gallorum, quorum inter scriptores crebra mentio — druidas dixere — solitos in specubus ac remotis in saltibus docere nobilissimos gentis sapientiam atque facundiam, et naturas rerum, et siderum motus, et deorum archana, et immortalitatem animarum et alterius vite statum. Transeo
Abbreviated transcription (Latin):
solitudis amicos solitarias & ut ita dicam gẽtes
attingere. longe alio mũdi tractu trans aqui¬
lonem mõtesq ripheos ubi exigente celi rõne
non nisi unam toto annodiem: atq unã noctẽ
fuerunt: & utramq semenstrẽ: Inꝑboream
gentem ẽẽ iisdem prope moribus fama ẽ: uisi
ꝙ denuditate nihil: credo propter in untius
celum Eadem tñ uoluntarie mortis consuetu¬
dine pessima sed alio gñe moriendi: sicut em̃
uidi in flaminas erũt: sic hi ubi ut auĩt non
tedium uite sed sacietas & desideriũ mortis
incesserit ẜtis ornati letum uelut ad festum
ac solene pergentes se inproxios fluctus ma¬
ris abaltissima rupe precipitãt: hic ꝑ celebris
uite funs hoc sepulcri genus eximium Gẽtẽ
sane in reliquis in nocentissimã ẽẽ iustissimã¬
q mortalium & longioris & beacioris uite
bellorum exꝑtẽ ac nesciam iurgiorum ocioq
semꝑ pacitico fruentem. & int̾lucos ac soli¬

Expanded text:
solitudinis amicos solitarias etiam, ut ita dicam, gentes solitudinis amicos solitarias etiam, ut ita dicam, gentes attingere, longe alio mundi tractu, trans aquilonem montesque Ripheos, ubi exigente celi ratione nonnisi unam toto anno diem atque unam noctem ferunt, et utranque semestrem, Yperboream gentem esse iisdem prope moribus fama est, nisi quod de nuditate nichil credo propter immitius celum, eadem tamen voluntarie mortis consuetudine pessima, sed alio genere moriendi. Sicut enim Indi in flammas eunt, sic hi ubi, ut aiunt, non tedium sed satietas vite et desiderium mortis incesserit, sertis ornati, letum velut ad festum ac solemne pergentes, se in proximos fluctus maris ab altissima rupe precipitant: hic percelebris vite finis, hoc sepulcri genus eximium. Gentem sane in reliquis certe innocentissimam esse iustissimamque mortalium et longioris et beatioris vite, bellorum expertem ac nesciam iurgiorum, otioque semper pacifico fruentem, et inter lucos ac soli
Abbreviated transcription (Latin):
regibus: uix motis labiis pauca respondeat: Cuiꝰ
uoces prooraculis excepte magnũ oĩs casus sint
solamẽ & longinsimaꝵ refrigeriũ uiarum: Re¬
uenerint: solitos exequis desilire piupuream cla¬
midem exuere diademata & anulos & armillas
& sceptra deponere dimissisq satellitibus solos
aut cum paucissimis electis uiris ad eũ non sine
stupore quodam in gredi: Atq ad pedes euis per¬
cubuisse uel semes conoꝗoq dignatũ ẽẽ eterne
gli̾e haberi: Qđ penitus fabulosum suspicari pos¬
sem: nisi. Bardasenes ille cuiꝰ paulo sup̾memini
Ieronimusq post eui dicerent qđ ab his nͥ quia
dicitꝰ breuius non ab horret: eẽ ibi hoĩes: ad qͦs
cum rex uemit adorare illos solitus sit: pacemq
prouincie in illorũ precibus arbitratursitã:
Qui si olim plures fuerãt: ꝗd uetat unũ esse
hodie Multa preterea dehis dici poterant que
ꝑseꝗ longum est: Sed qm̃ uiuat int̾ singulares

Expanded text:
regibus, vix motis labiis pauca respondeat; cuius regibus, vix motis labiis pauca respondeat; cuius voces pro oraculis excepte magnum omnis casus sint solamen et longissimarum refrigerium viarum. Revenerint, solitos ex equis desilire, purpuream clamidem exuere, dyademata et anulos et armillas et sceptra deponere, dimissisque satellitibus solos aut cum paucissimis electis viris ad eum non sine stupore quodam ingredi, atque ad pedes eius procubuisse vel semel colloquioque dignatum esse eterne glorie haberi. Quod penitus fabulosum suspicari possem, nisi Bardasanes ille, cuius paulo supra memini, Ieronimusque post eum dicerent quod ab his, nisi quia dicitur brevius, non abhorret: esse ibi hosce homines, ad quos cum rex venerit, adorare illos solitus sit, pacemque provincie in illorum precibus arbitretur sitam. Qui si olim plures fuerant, quid vetat unum esse hodie? Multa preterea de his dici poterant, que persequi longum est. Sed quoniam iuvat inter singulares