comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Fronte ferit teͣrã et crassũ uomit ore cruorẽ.
Tres quoq treicios boree de gente suprema
Et tris quos idas pater. et patria isinara mittit
ꝑuarios stẽnit casus. occũrit alesus
Aurũceq manus. subit et neptũnia proles
Insignis messapus equis. expellere tendũt
Nũchi nũc illi certatur limine in ip̃o
Ausonie. magno discordes ethere uenti
Prelia ceu tollunt animis et uiribus equis
Nõ ip̃i inter se nõ nubila nõ mare cedit
Anceps pugna diui. stãt obnixa oĩa contra.
Naud aliter troranȩ acies aciesq latinȩ
Cõcũrunt. heret pede pes dẽsusq uiro uir.
At parte ex alia qua saxa rotantia late
Intulerat toͬreris. arbustaq diruta ripis
Arcadas insuetos acies inferre pedestres
U t uidit pallas latio dare terga sequaci
Aspera quis natura loci dimittere quando
Suasit equos: unũ quod rebus restat egenis
Nũc prece nũc dictis uirtutẽ accẽdit amaris.

Expanded text:
fronte ferit terram et crassum vomit ore cruorem. fronte ferit terram et crassum vomit ore cruorem. Tres quoque Threicios Boreae de gente suprema et tris, quos Idas pater et patria Ismara mittit, per varios sternit casus. Accurrit Halaesus Auruncaeque manus, subit et Neptunia proles, insignis Messapus equis. Expellere tendunt nunc hi, nunc illi; certatur limine in ipso Ausoniae. Magno discordes aethere venti proelia ceu tollunt animis et viribus aequis; non ipsi inter se, non nubila, non mare cedit; anceps pugna diu, stant obnixa omnia contra: haud aliter Troianae acies aciesque Latinae concurrunt; haeret pede pes densusque viro vir. At parte ex alia, qua saxa rotantia late impulerat torrens arbustaque diruta ripis, Arcadas insuetos acies inferre pedestris ut vidit Pallas Latio dare terga sequaci aspera quis natura loci dimittere quando suasit equos, unum quod rebus restat egenis, nunc prece, nunc dictis virtutem accendit amaris:
Abbreviated transcription (Latin):
Progenies septẽ numero septenaq tela
Coniciunt. partĩgalea dipeoq resultant
Irrita. deflexit partim strĩgentia corpus
Alma uenus. fidũ eneas affatus achatem.
Suggere tela michi. nõ ullũ dextera frustra
Torserit ĩ rutulos steterãt q̃ ĩ corpore graiũ
Iliacis campis. tũ magnã corripit hastam
Et iacit. illa uolans dipei transueͬberat era
aeonis. et thoraca simul cũ pectore rumpit.
Huic frater subit alcanor fratremq ruentem
Sustentat dextra. traiecto missa la certo
Protinus hasta fugit. seu̾atq cruenta tenorẽ.
Dexteraq exhumero nẽuis moribunda pependit.
Tũ numitor iaculo fratris de corpore rapto
E neã petuit. sed non effigere contra
E st licitũ: magniq femur ꝑstrinxit achatę.
Hic curibus fidens primȩuo corpore lausus
Aduenit. et rigida dryopẽ ferit eminus hasta
Sub mentũ grauiter pressa. pariterq loquẽtis
U ocẽ animãq rapit traiecto gutture. at ille

Expanded text:
progenies, septem numero, septenaque tela progenies, septem numero, septenaque tela coniciunt; partim galea clipeoque resultant inrita, deflexit partim stringentia corpus alma Venus. Fidum Aeneas adfatur Achaten: Suggere tela mihi: non ullum dextera frustra torserit in Rutulos, steterunt quae in corpore Graium Iliacis campis. Tum magnam corripit hastam et iacit: illa volans clipei transverberat aera Maeonis et thoraca simul cum pectore rumpit. Huic frater subit Alcanor fratremque ruentem sustentat dextra: traiecto missa lacerto protinus hasta fugit servatque cruenta tenorem, dexteraque ex umero nervis moribunda pependit. Tum Numitor iaculo fratris de corpore rapto Aenean petiit; sed non et figere contra est licitum, magnique femur perstrinxit Achatae. Hic Curibus fidens primaevo corpore Clausus advenit et rigida Dryopem ferit eminus hasta sub mentum graviter pressa pariterque loquentis vocem animamque rapit traiecto gutture; at ille
Abbreviated transcription (Latin):
Totã aciẽ in tencros et cõtra ĩ litore sistit.
Signa canũt. Primus tũmas ũiasit agrestes
Encas omen pugne. strauitq latinos.
Octiso therone. uirũ qui maximus ultro
E neam petit. huic gladio ꝑq erea scuta
ꝑ tunicã squalẽtẽ auro latuis haurit aꝑtum.
Inde lichan ferit exectũ iam matre perempta
Et tibi phebe sacrũ. casus euadere ferri
Cui li cuit paruo. nec longe cissea durum
Immanẽq gyan sternẽtes agmina laua
Deiecit leto. nichil illos hẽculis arma
Nec ualide iuuere manus genitorq melãpus
Alcyde comes: usq graues dũ terra labores
Prebuit. ecte pharo uoces dũ iactat inertes
Intorquens iaculũ clamantis sistit in ore.
Tu quoq flauentẽ prima lanugine malas
Dũ soqueris clytiũ ĩ felix noua gaudia cydon
Dar unia stratus dextra securus amorũ
Q ui iuuenũ tibi semꝑ erãt miserande iaceres
Ni fratrũ stipata cohors foret obuia phorci

Expanded text:
totam aciem in Teucros et contra in litore sistit. totam aciem in Teucros et contra in litore sistit. Signa canunt. Primus turmas invasit agrestis Aeneas, omen pugnae, stravitque Latinos occiso Therone, virum qui maximus ultro Aenean petit: huic gladio perque aerea suta, per tunicam squalentem auro latus haurit apertum. Inde Lichan ferit, exsectum iam matre perempta et tibi, Phoebe, sacrum: casus evadere ferri quo licuit parvo? Nec longe Cissea durum immanemque Gyan, sternentis agmina clava, deiecit Leto: nihil illos Herculis arma nec validae iuvere manus genitorque Melampus, Alcidae comes usque gravis dum terra labores praebuit. Ecce Pharo, voces dum iactat inertis, intorquens iaculum clamanti sistit in ore. Tu quoque, flaventem prima lanugine malas dum sequeris Clytium infelix, nova gaudia, Cydon, Dardania stratus dextra, securus amorum, qui iuvenum tibi semper erant, miserande iaceres, ni fratrum stipata cohors foret obvia, Phorci
Abbreviated transcription (Latin):
Languentis pelagi et breuibus se credere saltu.
Premos alii: sp̾eculatus litora tarchon
Qua uada nõ suꝑant nec frricta remũmurat unda.
S ed mare ĩ offensum crescenti allabitur estu.
Aduertit subito proras sociosq precatur.
Nũc o lecta manus ualidis ĩcumbite remis.
Tollite. ferte rates. inimicã findite rostris
Hanc terram: sulcũq sibi premat ip̃a carina.
Frangere nec tali puppĩ statione recuso
Arrepta tellure semel. que talia postꝙͣ
Effatus tarchon. socii consurgere tonsis.
Spumantesq rates aruis inferre latinis.
Donec rostra tenent siccũ. et sedere carinȩ
Omnes ĩnocuę. sed nõ puppis tua tharcon.
N anq inflicta uadis dorso dũ pendet iniquo
Anceps sustentata diu fluctusq fatigat
Soluitur. atq uiros medus exponit ĩ undis.
Fragmina remorũ quos et fluitantia transtra
Impediũt. retrahitq pedes simul unda relabens.
Nec tũnum segnis retinet mora. sed rapit acer

Expanded text:
languentis pelagi et brevibus se credere saltu, languentis pelagi et brevibus se credere saltu, per remos alii. Speculatus litora Tarchon, qua vada non sperat nec fracta remurmurat unda, sed mare inoffensum crescenti adlabitur aestu, advertit subito proram sociosque precatur: Nunc, o lecta manus, validis incumbite remis; tollite, ferte rates; inimicam findite rostris hanc terram, sulcumque sibi premat ipsa carina. Frangere nec tali puppim statione recuso arrepta tellure semel. Quae talia postquam effatus Tarchon, socii consurgere tonsis spumantisque rates arvis inferre Latinis, donec rostra tenent siccum et sedere carinae omnes innocuae, sed non puppis tua, Tarchon. Namque inflicta vadis dorso dum pendet iniquo, anceps sustentata diu fluctusque fatigat, solvitur atque viros mediis exponit in undis fragmina remorum quos et fluitantia transtra impediunt, retrahitque pedem simul unda relabens. Nec Turnum segnis retinet mora, sed rapit acer
Abbreviated transcription (Latin):
Ausoniis donec uersas ad litora puppes
Respiciunt. torũqr allab classibus equor.
Ardet apex capiti cristisq a uertice flama
Funditur. et uastos umbo uomit aureus ignes.
Nõ secus ac liquida si quando nocte comete
Sãguinee lugubre rubent. aut sirius ardor.
Ille sitĩ morbosq ferens mortalibus egris
Nascitur. et leuo contristat lumine celũ.
Haud tamen audici tũno fiducia cessit
Litora precipere et uenientes pellere terra.
Ultro inimos tollit dictis atq increpat ultro.
Quoduotis optatis adest ꝑfringere dextra
In manibus mars ip̃e uiris: nũc coniugis esto
Quisq sue tectiq memor. nũc magna referto
Facta patrũ laudes. ultro occũramus ad undã
Dũ trepidi egressiq labant uestigia prima
Iudentes fortuna iuuat.
Hec ait. et secum uersat quos ducere contra
Uel quibus obsessos possit concredere muros.
Interca encas socios de puppibus altis
Pontibus exponit. multi seruare recursus

Expanded text:
Ausoniis, donec versas ad litora puppes Ausoniis, donec versas ad litora puppes respiciunt totumque adlabi classibus aequor. Ardet apex capiti cristisque a vertice flamma funditur et vastos umbo vomit aureus ignes: non secus ac liquida siquando nocte cometae sanguinei lugubre rubent aut Sirius ardor, ille sitim morbosque ferens mortalibus aegris, nascitur et laevo contristat lumine caelum. Haud tamen audaci Turno fiducia cessit litora praecipere et venientis pellere terra. ultro animos tollit dictis atque increpat ultro Quod votis optastis, adest, perfringere dextra; in manibus Mars ipse viris. Nunc coniugis esto quisque suae tectique memor, nunc magna referto facta, patrum laudes. Ultro occurramus ad undam, dum trepidi egressisque labant vestigia prima. Audentis Fortuna iuvat, haec ait et secum versat, quos ducere contra vel quibus obsessos possit concredere muros. Interea Aeneas socios de puppibus altis pontibus exponit. Multi servare recursus
Abbreviated transcription (Latin):
Ocior et iaculo et uẽtos equante sagita.
Inde aliȩ celerant cũsus. stupet inscius ip̃e
Tros anchisiades. animos tamen omine tollit.
Tũ breuiter suꝑ aspectans cõuexa precatur.
Alma parens idea deũ cui dindima cordi
Tũrigereq urbes biiugiq ad frena leones
Tu michi nũc pugne prĩceps. tu rite propĩques
Auguriũ phrigibusq adsis pede diua secundo.
Tantũ effatus. et interea reuoluta ruebat
Matura iã luce dies noctemq fugarat.
Principio socis edicit signa sequantur
Atq animos aptent armis pugnȩq parent se.
Iãq ĩ cõspectu teucros habet: et sua castra
S tans celsa ĩpuppi. clipeũ cũ deinde sinistra
Extulit ardentẽ. clamorẽ ad sidera tollũt
Dardanide e muris. spes addita suscitat iras.
Tela manu iaciunt: qualis sub nubibus atris
Strimonie dant signa grues. atq ethera tranãt
Cũ sonitu. fugĩtq nothos damore setundo.
At rutuloregi ducibusq ea mira uideri

Expanded text:
ocior et iaculo et ventos aequante sagitta. ocior et iaculo et ventos aequante sagitta. Inde aliae celerant cursus. Stupet inscius ipse Tros Anchisiades; animos tamen omine tollit. Tum breviter super adspectans convexa precatur: Alma parens Idaea deum, cui Dindyma cordi turrigeraeque urbis biiugique ad frena leones, tu mihi nunc pugnae princeps, tu rite propinques augurium Phrygibusque adsis pede, diva, secundo. Tantum effatus. Et interea revoluta rubebat matura iam luce dies noctemque fugarat: principio sociis edicit, signa sequantur atque animos aptent armis pugnaeque parent se. Iamque in conspectu Teucros habet et sua castra, stans celsa in puppi; clipeum cum deinde sinistra extulit ardentem. Clamorem ad sidera tollunt Dardanidae e muris, spes addita suscitat iras, tela manu iaciunt: quales sub nubibus atris Strymoniae dant signa grues atque aethera tranant cum sonitu fugiuntque notos clamore secundo. At Rutulo regi ducibusque ea mira videri
Abbreviated transcription (Latin):
Tũ sic ignarũ alloquitur uigilas ne deũ gens
Enea : urigila et uelis ĩmitte rudentes.
Nos sumus ideȩ sacro deuertice pinus
Nũc pelagi nimphȩ classis tua ꝑfidus ut nos
Precipites ferrorutulus flãmaq premebat
Rupimus inuite tua uincula. teq ꝑ equor
Querimus. hãc genitrix faciẽ miserata refecit.
Et dedit esse deas: euuĩq agitare sub undis.
At puer ascanius muro fossisq tenetur
T ela inter media atq hõrentes marte latinos.
Iam loca iussa tenet forti ꝑmixtus etriisco
Arcas eques medias illis opponere tuinas
Ne castris iungant certa est sententia turno.
Surge age et aurora socios uenierite uocari
Primus ĩ arma iube. et clipeũ cape quẽ dedit ĩgenis
Inuictũ ignipotens. atq oras ambiit auro.
Crastina lux mea si nõ irrita dicta putaris
Ingentes rutulę sp̃ectabit cedis aceruos.
D ixerat. et dextra discedens ĩpulit altam
Naudignara modi puppĩ. fugit illa ꝑundas

Expanded text:
tum sic ignarum adloquitur: Vigilasne, deum gens, tum sic ignarum adloquitur: Vigilasne, deum gens, Aenea? Vigila et velis immitte rudentis. Nos sumus, Idaeae sacro de vertice pinus, nunc pelagi nymphae, classis tua. Perfidus ut nos praecipitis ferro Rutulus flammaque premebat, rupimus invitae tua vincula teque per aequor quaerimus. Hanc Genetrix faciem miserata refecit et dedit esse deas aevumque agitare sub undis. At puer Ascanius muro fossisque tenetur tela inter media atque horrentis Marte Latinos. Iam loca iussa tenent forti permixtus Etrusco Arcas eques: medias illis opponere turmas, ne castris iungant, certast sententia Turno. Surge age et Aurora socios veniente vocari primus in arma iube et clipeum cape, quem dedit ipse invictum Ignipotens atque oras ambiit auro. Crastina lux, mea si non inrita dicta putaris, ingentis Rutulae spectabit caedis acervos. Dixerat, et dextra discedens impulit altam haud ignara modi puppim: fugit illa per undas
Abbreviated transcription (Latin):
Uerberat assurgens. spumãt uada maͬmore uerso.
Iũe uehit ĩmanis triton et cerula concha
Excũrens fretra. cui laterũ tenꝰ hispida nanti
Fͦ rons hominẽ prefert. ĩ pistrin desinit aliuis.
S pumea semifero sub pectore mumurat unda.
Tot lecti proceres terdenis nauibus ibant
Subsidio troie: et cãpos salis ere secabant.
Iamq dies celo cõcesserat. almaq curru
Noctiuago phebe mediũ pulsabat olĩpum.
Eneas neq enim mẽbris dat cura quietem
I p̃e sedens: clauũq regit uelisq ministrat.
A tq illi medio ĩ spatio chorus ecce suarũ
Occuͣrit comitũ nĩphe quas alma cybele
Numen habere maris. nĩphasq e nauibus esse
I usserat. ĩnabant pariter fluctusq secabant
Q uot prius erate steterant ad litora prore
Agnoscunt longe regem lustrantq choreis.
Quarũ que fandi doctissima cymodocea
Pone sequens dextra pupĩ tenet. ip̃aq dorso
Eminet. ac leua tacitis subremigat undis.

Expanded text:
verberat adsurgens, spumant vada marmore verso. verberat adsurgens, spumant vada marmore verso. Hunc vehit immanis Triton et caerula concha exterrens freta, cui laterum tenus hispida nanti frons hominem praefert, in pristim desinit alvus: spumea semifero sub pectore murmurat unda. Tot lecti proceres ter denis navibus ibant subsidio Troiae et campos salis aera secabant. Iamque dies caelo concesserat almaque curru noctivago Phoebe medium pulsabat Olympum: Aeneas neque enim membris dat cura quietem ipse sedens clavumque regit velisque ministrat. Atque illi medio in spatio chorus ecce suarum occurrit comitum: nymphae, quas alma Cybebe numen habere maris nymphasque e navibus esse iusserat, innabant pariter fluctusque secabant, quot prius aeratae steterant ad litora prorae. Agnoscunt longe regem lustrantque choreis, quarum quae fandi doctissima Cymodocea pone sequens dextra puppim tenet ipsaque dorso eminet ac laeva tacitis subremigat undis,
Abbreviated transcription (Latin):
Transierĩ ꝯͣ eͥne ͤ et paucis comitate cupauo
Cuius olorine surgunt de uertice penne
Crimen amor uestrũ formęq insigne paterne.
Nanq ferũt luctu cignũ phecontis amati
Populeas inter frondes umibrãq sororum
Dũ canit et mestũ musa solatur amorẽ
Carentẽ molli pluma duxisse senectam
Linquentẽ terras et sidera uoce sequentem.
Filius equales comitatus dasse cateruas
Ingentẽ remis centaurũ promouet. ille
Iustat aque saxũq undis ĩmane minatur
Ardius et longa sulcat maria alta carina.
Ille etiã patriis agmen ciet ognus ab oris
Fatidice manthos et tusci filius amnis
Qui muros matrisq dedit tibi mantua nomen
Mantua diues auis sed nõ genus om̃ib unũ
Gens illi triplex populi sub gente quaterni.
I p̃a capiit populis. tusco de sanguine uires.
Ninc quoq quingentos ĩ se mezentius armat.
Q uos patre benaco uelatus arundine glauca
uincius infesta ducebat ĩ equora pinu.
It grauis aulestes centenaq arbore fluctus

Expanded text:
transierim, Cinyre, et paucis comitate Cupavo, cuius olorinae surgunt de vertice pennae, crimen, Amor, vestrum formaeque insigne paternae. Namque ferunt luctu Cycnum Phaethontis amati, populeas inter frondes umbramque sororum dum canit et maestum Musa solatur amorem, canentem molli pluma duxisse senectam, linquentem terras et sidera voce sequentem. Filius, aequalis comitatus classe catervas, ingentem remis Centaurum promovet: ille instat aquae saxumque undis immane minatur arduus et longa sulcat maria alta carina. Ille etiam patriis agmen ciet Ocnus ab oris, fatidicae Mantus et Tusci filius amnis, qui muros matrisque dedit tibi, Mantua, nomen, Mantua, dives avis; sed non genus omnibus unum: gens illi triplex, populi sub gente quaterni, ipsa caput populis, Tusco de sanguine vires. Hinc quoque quingentos in se Mezentius armat, quos patre Benaco velatus harundine glauca Mincius infesta ducebat in aequora pinu. It gravis Aulestes centenaque arbore fluctum
Abbreviated transcription (Latin):
Continuoq in eunt pugnas. et pręlia tentant
Ni roseus fessos iam gurgite phebus hibero
Tingat equos. noctẽq die labente reducat.
Considũt castris ante urbẽ et menia uallant.
Urnus cõfractis aduerso marte latinis

Expanded text:
Continuoque ineant pugnas et proelia temptent, Continuoque ineant pugnas et proelia temptent, ni roseus fessos iam gurgite Phoebus Hibero tinguat equos noctemque die labente reducat: considunt castris ante urbem et moenia vallant. urnus ut infractos adverso Marte Latinos
Abbreviated transcription (Latin):
Monstrat amor uerus patrię ut uidere camillã
Tela manu trepide iaciunt. ac robore duro
Stipitibus ferrũ sudibusq imitantur obustis
Precipites primeq mori pro mȩnibus audent.
Interea timũ ĩ siluis seuissimus implet
Nuntius. et iuueni ĩgentẽ fert acca tumultũ
Deletas uulscorũ acies cecidisse camillã
Ingruere infensos hostes et marte secundo
Omnia cõripuisse. metũ iã ad męnia ferri.
Ille iouis et seua furens sic numina poscũt
Deserit obsessos colles nemora aspera linquit.
U ix e cõspectu exierat. cãpumq tenebat.
Cũ pater eneas saltus ingressus apertos
Exuperatq ingũ: siluasq euadit opacas.
Sic ambo ad muros rapidi totoq ferũtur
Agiine. nec longis inter se passibus absũt.
Ac simul eneas fumantis puluere cãpos
Prospexit lõge laurentia q agmina uidit.
Et seuũ eneam cognouit turnus ĩ armis
Aduentiiq pedũ flatusq audiuit equorũ.

Expanded text:
monstrat amor verus patriae, ut videre Camillam, monstrat amor verus patriae, ut videre Camillam, tela manu trepidae iaciunt ac robore duro stipitibus ferrum sudibusque imitantur obustis praecipites primaeque mori pro moenibus ardent. Interea Turnum in silvis saevissimus implet nuntius, et iuveni ingentem fert Acca tumultum: deletas Volscorum acies, cecidisse Camillam, ingruere infensos hostis et Marte secundo omnia corripuisse, metum iam ad moenia ferri. Ille furens, et saeva Iovis sic numina pellunt, deserit obsessos collis, nemora aspera linquit. Vix e conspectu exierat campumque tenebat, cum pater Aeneas saltus ingressus apertos exsuperatque iugum silvaque evadit opaca. Sic ambo ad muros rapidi totoque feruntur agmine nec longis inter se passibus absunt; ac simul Aeneas fumantis pulvere campos prospexit longe Laurentiaque agmina vidit, et saevum Aenean adgnovit Turnus in armis adventumque pedum flatusque audivit equorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Lec quisquã ĩstantis teutros lȩtũq ferentes
Sustentare ualet telis aut sistere contra
Sed laxos referũt humeris languentibus arcus
Quadru pedante putrẽ cũsii quatit ungula cãpũ.
Uoluitur ad muros caligine turbidus atra
Pulius et e speculis ꝑcũsse pectora matres
Femineũ clamorem ad cęli sidera tollunt.
Qui cursu portas primi irrupere patentes
Hos inimica super mixto premit agmine turba.
Nec miserã effuguĩt mortẽ. sed limine ĩ ip̃o
Menibus ĩpatriis atq inter tecta demorũ
Confixi expirant animas. pars claudere portas
Nec sociis aperire uiam nec menibus audent
Accipere orantes. oriturq miserrima çedes
Defendentũ armis aditus ĩq armaruentũ.
Exclusi ante oculos lacrimantũq ora parentũ.
Pars ĩ precipites fossas urgente ruina
Uoluitur ĩmissis pars ceca et concita frenis
Arietit ĩportas et duros obice postes.
Ipse de muris sũmo certamine matres

Expanded text:
Nec quisquam instantis Teucros letumque ferentis Nec quisquam instantis Teucros letumque ferentis sustentare valet telis aut sistere contra, sed laxos referunt umeris languentibus arcus, quadrupedumque putrem cursu quatit ungula campum. Volvitur ad muros caligine turbidus atra pulvis, et e speculis percussae pectora matres femineum clamorem ad caeli sidera tollunt. Qui cursu portas primi inrupere patentis, hos inimica super mixto premit agmine turba; nec miseram effugiunt mortem, sed limine in ipso, moenibus in patriis atque inter tuta domorum confixi exspirant animas. Pars claudere portas: nec sociis aperire viam nec moenibus audent accipere orantis, oriturque miserrima caedes defendentum armis aditus inque arma ruentum. Exclusi ante oculos lacrumantumque ora parentum pars in praecipitis fossas urgente ruina volvitur, immissis pars caeca et concita frenis arietat in portas et duros obice postis. Ipsae de muris summo certamine matres,
Abbreviated transcription (Latin):
Regis drecenni trreno ex aggere bustum
Antiqui laurentis opacaq ilice tectũ.
N ic dea se primũ rapido pulcherrima nisu
Sistit. et aruntẽ tumulo speculatur ab alto.
Ut udit fulgentẽ armis ac uana tumentẽ.
Cur inquit diuersus abis: huc dirige gressum
Nue periture ueni capias ut digna camille
Premia. tune etiã telis moricre dianię:
Oixit. et aurata uolucrẽ treissa sagitam
Depropsit pharetra cõnuq ĩfensa tetendit.
E t duxit longe donee curuata coirent
Inter se capita et manibus iã tangeret equis
Leua aciem ferri/ dextra neruoq papillam.
E xtẽplo teli stridorem aurasqr sonantis
Auduc una aruns hesitq ĩ corpore ferrũ.
Illũ expirantẽ socii atq extrema gementẽ
Obliti ignoto camporũ ĩpuluere lĩquũt.
Opis . id ethereũ pennis aufertur olimpũ
P ruma fugit domina amissa leiuisala camilla
Turbati fugiunt rutuli fugit acer atinas.
Disiectiq duces de solatiq manipli
Iuta petũt et equis uersis ad mȩnia tendunt.

Expanded text:
regis Dercenni terreno ex aggere bustum antiqui Laurentis opacaque ilice tectum: hic dea se primum rapido pulcherrima nisu sistit et Arruntem tumulo speculatur ab alto. Ut vidit laetantem animis ac vana tumentem, Cur, inquit, diversus abis? Huc dirige gressum, huc periture veni, capias ut digna Camillae praemia. Tune etiam telis moriere Dianae? dixit, et aurata volucrem Threissa sagittam deprompsit pharetra cornuque infensa tetendit et duxit longe, donec curvata coirent inter se capita et manibus iam tangeret aequis, laeva aciem ferri, dextra nervoque papillam. Extemplo teli stridorem aurasque sonantis audiit una Arruns, haesitque in corpore ferrum. Illum exspirantem socii atque extrema gementem obliti ignoto camporum in pulvere linquunt, Opis ad aetherium pennis aufertur Olympum. Prima fugit domina amissa levis ala Camillae; turbati fugiunt Rutuli, fugit acer Atinas disiectique duces desolatique manipli tuta petunt et equis aversi ad moenia tendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Urnus ut ĩfractos aduerso marte latinos
defecisse uidet sua nũc promissa reposci¬
Se signari oculis ultro ĩplacabilis ardet
Attollitq animos. penorũ qualis ĩ aruis
Saucius ille graui uenantũ uulnere pectus
T ũ demũ mouet .irma leo gaudetq comantes
Excutiens ceruice thoros fixũq latronis
Impauidus frãgit telũ. et fremit ore cruento.
Haud secus accenso gliscit uiolentia turno.
Tũ sic affatur regẽ atq ita turbidus infit.
Nulla mora ĩ turno nichil est qd̾ dicta retractẽt
Ignaui eneade nec q̃ pepigere recusent.
Congredior. fer sacra pater et cõcipe fedus.
A ut hac dardaniũ dextra sub tartara mittam
Desertorẽ asiȩ sedeant spectentq latini
Et solus ferro crimen cõmune refellam
Aut habeat uictos cedat lauinia coniũx.

Expanded text:
"Turnus ut infractos adverso Marte Latinos defecisse videt" se signari oculis, ultro implacabilis ardet attollitque animos. Poenorum qualis in arvis saucius ille gravi venantum vulnere pectus tum demum movet arma leo gaudetque comantis excutiens cervice toros fixumque latronis inpavidus frangit telum et fremit ore cruento: haud secus adcenso gliscit violentia Turno. Tum sic adfatur regem atque ita turbidus infit: Nulla mora in Turno; nihil est quod dicta retractent ignavi Aeneadae, nec quae pepigere recusent. Congredior, fer sacra, pater, et concipe foedus. Aut hac Dardanium dextra sub Tartara mittam, desertorem Asiae sedeant spectentque Latini, et solus ferro crimen commune refellam, aut habeat victos, cedat Lavinia coniunx.
Abbreviated transcription (Latin):
Hectoris hic magni fuerat comes. hectora circũ
Et li tuo pugnas insignis obibat et hasta.
Postꝙͣ illũ uita uictor spoliauit achilles
Dardanio enee se se fortissimus heros
Addiderat socium nõ inferiora secutus.
S ed tũ forte caua dũ ꝑsonat equora concha
Demens et cantu uocat ĩ certamina diuos.
E mulus exceptũ triton si credere dignũ est

Expanded text:
Hectoris hic magni fuerat comes, Hectora circum Hectoris hic magni fuerat comes, Hectora circum Et lituo pugnans insignis obibat et hasta. Postquam illum vita victor spoliavit Achilles, Dardanio Enee sese fortisaddiderat socium, non inferiora secutus. Sed tum, forte cava dum personat aequora concha, demens, et cantu vocat in certamina divos, aemulus exceptum Triton, si credere dignum est
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo alte uestiga oculis et rite repertũ
Carpe manu. riãq ip̃e uolens facilisq sequetur
Si te fata uocant. aliter nõ uiribus ullis
Uincere. nec duro poteris cõuellere ferro.
Preterea iacet exanimũ tibi corpus amici
Neu nescis. totãq incestat funere classem
Dũ consulta petis nr̃oq ĩ limine perides.
Sedibus hũc referante suis. et conde sẽpulcro.
Duc primas pecudes. ea prima piacula sunto.
S ic demũ lucos stigis et regna ĩuia uiuis
A spicies. dixit. pressoq obmutuit ore.
Eneas mesto defixus lumina uultu¬
Ingreditur linquens antrũ cecosq uolutat
Fuentus animo secũ. cui fidus achates
It comes. et paribus curis uestigia figit.
uulta inter se se uario sermone ferebant
Quẽ sociũ exanimẽ uates qd̾ corpus humandũ
Diceret. at illi misenũ in litore sicco
U t uenere uident indigna morte peremptũ.
uisenũ eolidem quo nõ prestantior alter
F re ciere uiros. martẽq accendere cantu.

Expanded text:
Ergo alte vestiga oculis, et rite repertum Ergo alte vestiga oculis, et rite repertum carpe manu; namque ipse volens facilisque sequetur, si te fata vocant; aliter non viribus ullis vincere, nec duro poteris convellere ferro. Praeterea iacet exanimum tibi corpus amici— heu nescis—totamque incestat funere classem, dum consulta petis nostroque in limine pendes. Sedibus hunc refer ante suis et conde sepulchro. Duc nigras pecudes; ea prima piacula sunto: sic demum lucos Stygis et regna invia vivis aspicies. Dixit, pressoque obmutuit ore. Aeneas maesto defixus lumina voltuingreditur, linquens antrum, caecosque volutat eventus animo secum. Cui fidus Achates it comes, et paribus curis vestigia figit. Multa inter sese vario sermone serebant, quem socium exanimem vates, quod corpus humandum diceret. Atque illi Misenum in litore sicco, ut venere, vident indigna morte peremptum, Misenum Aeoliden, quo non praestantior alter aere ciere viros, Martemque accendere cantu.
Abbreviated transcription (Latin):
Q uid memorẽ alcidem: est et mi genus abioue sũmo.
Talibus orabat dictis arasq tenebat.
Cũ sic orsa loqui uates. sate sanguine diuũ
Tros anchisiade facilis descensus auerni
Noctes atq dies patet atri ianua ditis.
S ed reuocare gradũ superas eͥuadere ad auras
Hoc opus hic labor est. pauci quos equus amauit
Iupiter aut ardens euexit ad ethera uirtus
Dus geniti potuere. teriẽt media om̃ia silue
Coccithusq sinu labens circũ fluit atro.
Ꝙ si tantus amor menti si tauta cupido est
Bis stigios ĩare lacus bis nigra uidere
Tartara et insano iuuat indulgere labori
Accipe q̃ peragenda prius. Latet arbore opaca
Aureus et folus et lento uimine ramus
Iunoni inferne dictus sacer. hũc tegit oniis
Lucus et obscuris claudũt cõuallibus umbre.
Sed nõ ante datur telluris operta subire
Auricomes ꝙͣ quis decerpserit arbore fetus.
Hoc sibi pulcra suũ ferri proserpina munus
Instituit.primo auulso nõ deficit alter
Aureus. et fimili frondescit uirga metallo.

Expanded text:
quid memorem Alciden? Et mi genus ab Iove summo. Talibus orabat dictis, arasque tenebat, cum sic orsa loqui vates: Sate sanguine divom, Tros Anchisiade, facilis descensus Averno; noctes atque dies patet atri ianua Ditis; sed revocare gradum superasque evadere ad auras, hoc opus, hic labor est. Pauci, quos aequus amavit Iuppiter, aut ardens evexit ad aethera virtus, dis geniti potuere. Tenent media omnia silvae, Cocytusque sinu labens circumvenit atro. Quod si tantus amor menti, si tanta cupido est, bis Stygios innare lacus, bis nigra videre Tartara, et insano iuvat indulgere labori, accipe, quae peragenda prius. Latet arbore opaca aureus et foliis et lento vimine ramus, Iunoni infernae dictus sacer; hunc tegit omnis lucus, et obscuris claudunt convallibus umbrae. Sed non ante datur telluris operta subire, auricomos quam quis decerpserit arbore fetus. Hoc sibi pulchra suum ferri Proserpina munus instituit. Primo avulso non deficit alter aureus, et simili frondescit virga metallo.
Abbreviated transcription (Latin):
P recipitẽ ac socios nequicꝙͣ uoce uocantem.
Ipse uolans tenuis se sustulit ales ad auras.
Currit iter tutũ nõ secius equore cdassis.
P romissisq patris neptũni interrita fertur.
Iamq adeo scopulos sirenũ aduecta subibat
Difficilis quondam multorũq ossibis albos.
Tunc rauca assiduo longe sale saxa sonabant
Cũ pater amisso fluitantẽ errare magistro
Sensit et ip̃e ratem noctũnis rexit in undis.
uulta gemeris casuq animũ concussus amici
Onimium celo et pelago confise sereno
Nudus in ignota palirure iacebis harena.¬

Expanded text:
praecipitem ac socios nequiquam saepe vocantem; praecipitem ac socios nequiquam saepe vocantem; ipse volans tenues se sustulit ales ad auras. Currit iter tutum non secius aequore classis, promissisque patris Neptuni interrita fertur. Iamque adeo scopulos Sirenum advecta subibat, difficiles quondam multorumque ossibus albos, tum rauca adsiduo longe sale saxa sonabant: cum pater amisso fluitantem errare magistro sensit, et ipse ratem nocturnis rexit in undis, multa gemens, casuque animum concussus amici O nimium caelo et pelago confise sereno, nudus in ignota, Palinure, iacebis harena
Abbreviated transcription (Latin):
Aera dimouit tenebrosu et dispulit umbras
Te palinure petens tibi somnia tristia portans
Insonti. puppiq deus consedit in alta
Phorbanti similis. furiditq has ore querelas.
Iaside palinure ferũt ip̃a equora classem
E quate spirant aure datur ora quieti.
Pone caput fessosq oculos furare labori.
Ip̃e ego paulisper pro te tua munera inibo.
Cui uix attollens palinurus lumina fatur.
Me ne salis placidi uultum fluctusq quietos
Ignorare iubes me ne huic cõfidere monstro
E nean credam: ꝗdenim fallacibus austris
Et celi totiens deceptus frruide sereni:
T alia dicta dabat clauũq affixus et herens
Nusqͣ amittebat. oculosq sub astra tenebat.
Ecce autẽ ramũ letheo rore madentem
Uiq soporatũ stigia super utraq quassat
Tempora. cũctantiq natantia lumina soluit.
Uix primos inopina quies laxauerat artus.
Et super ĩcumbens cũ puppis parte reuulsa
Cũq gubernatulo liquidis proiecit ĩ undas

Expanded text:
aëra dimovit tenebrosum et dispulit umbras, aëra dimovit tenebrosum et dispulit umbras, te, Palinure, petens, tibi somnia tristia portans insonti; puppique deus consedit in alta, Phorbanti similis, funditque has ore loquelas: Iaside Palinure, ferunt ipsa aequora classem; aequatae spirant aurae; datur hora quieti. Pone caput, fessosque oculos furare labori: ipse ego paulisper pro te tua munera inibo. Cui vix attollens Palinurus lumina fatur: Mene salis placidi voltum fluctusque quietos ignorare iubes? Mene huic confidere monstro? Aenean credam quid enim fallacibus auris et caelo, totiens deceptus fraude sereni? Talia dicta dabat, clavumque affixus et haerens nusquam amittebat, oculosque sub astra tenebat. Ecce deus ramum Lethaeo rore madentem, vique soporatum Stygia, super utraque quassat tempora, cunctantique natantia lumina solvit. Vix primos inopina quies laxaverat artus, et super incumbens cum puppis parte revolsa, cumque gubernaclo, liquidas proiecit in undas
Abbreviated transcription (Latin):
Cerulco ꝑ sũma leuis uolat equora curru.
Subsidũt unde tumidũq sub axe tonantis
S ternitur. equor aquis. fugiũt uasto ethere nĩbi.
Tũ uarię comitũ facies ĩmania cęthe
Et senior glanci chorus. inousq palemon¬
Tritonesq citi phorciq exercitus om̃is
Leua tenet thetis et melite panopeaq uirgo
Niseeq spioq taliaq cymodoceq.
Hic patris enee suspensam blanda uicissim
C audia ꝑtentant mentẽ iubet ocius om̃es
Attolli malos intendi brachia uelis.
U na om̃es fecere pedẽ pariterq sinistros
Nũc dextros soluere sinus. una ardua torquent
Cornua. detorquẽtq ferũt sua flamina classem.
Frĩceps ante om̃es densum palinurus agebat
Agnien adhũc alii cuͣsum contendere iussi.
Iamq fere mediã celi nox humida metã
Cõtigerat. placide laxabãt membra quieti
Subremis fusi ꝑ dura sedilia nautȩ
Cũ leuis ethercis delapsus sonnus ab astris

Expanded text:
Ceruleo per summa levis volat equora curru; Ceruleo per summa levis volat equora curru; Subsidunt unde tumidumque sub axe sonanti Sternitur equor aquis, fugiunt vasto ethere nymbi. Tum varie comitum facies, immania cethe, Et senior GlaTritonesque citi, Phorcique exercitus omnis; laeva tenent Thetis, et Melite, Panopeaque virgo, Nisaee, Spioque, Thaliaque, Cymodoceque. Hic patris Aeneae suspensam blanda vicissim gaudia pertemptant mentem: iubet ocius omnes attolli malos, intendi brachia velis. Una omnes fecere pedem pariterque sinistros, nunc dextros solvere sinus; una ardua torquent cornua detorquentque; ferunt sua flamina classem. Princeps ante omnes densum Palinurus agebat agmen; ad hunc alii cursum contendere iussi. Iamque fere mediam caeli Nox humida metam contigerat; placida laxabant membra quiete sub remis fusi per dura sedilia nautae: cum levis aetheriis delapsus Somnus ab astris
Abbreviated transcription (Latin):
Tũ saturnius hec domitor maris edidit alti.
F as om̃e est citherea meis confidere regnis
Unde genus ducis. merui. quoq sepe furores
Cõpressi. et rabiẽ tantam celiq marisq.
Nec minor ĩ terris xanthũ simoontaq testor
E neȩ michi cura tui cum troia achilles
Exanimata sequens ĩpingeret agmina muris.
uilia multa diret leto. gemerentq repleti
Amnes. nec reperire uiam atq euoluere posset
In mare se xanthus pelide tũc ego forti
Cõgressum ȩnean. nec diis nec uiribus equis
Nube caua rapui cuperẽ cũ uertere ab imo
S tructa meis manibus periure męnia troiȩ.
Nũc quoq mens cadẽ ꝑstat michi pelle timores.
Tutus quos optas portus accedet auerni.
U nuserit tantũ amissũ quẽ gurgite quęres.
Unũ pro multis dabitur caput.
Hic ubi leta dee ꝑmulsit pectora dictis
Iũgit equos cũru genitor spumantiaq addit¬
Frena feris. manibusq om̃es effundit habenas.

Expanded text:
Tum Saturnius haec domitor maris edidit alti: Tum Saturnius haec domitor maris edidit alti: Fas omne est, Cytherea, meis te fidere regnis, unde genus ducis: merui quoque; saepe furores compressi, et rabiem tantam caelique marisque. Nec minor in terris, Xanthum Simoëntaque testor, Aeneae mihi cura tui. Cum Troia Achilles exanimata sequens impingeret agmina muris, milia multa daret leto, gemerentque repleti amnes, nec reperire viam atque evolvere posset in mare se Xanthus, Pelidae tunc ego forti congressum Aenean nec dis nec viribus aequis nube cava rapui, cuperem cum vertere ab imo structa meis manibus periurae moenia Troiae. Nunc quoque mens eadem perstat mihi: pelle timores. Tutus, quos optas, portus accedet Averni. Unus erit tantum, amissum quem gurgite quaeres; unum pro multis dabitur caput. His ubi laeta deae permulsit pectora dictis, iungit equos auro genitor, spumantiaqFrena feris manibusque omnes effundit habenas.
Abbreviated transcription (Latin):
Certatĩ socu feriũt mare. et equora uerrũt.
At uenus interea neptũnũ exercita curis
Alloquitur. talisq effundit pectore questus.
Iunonis grauis ira nec exaturabile pectus
Cogũt me neptũne preces descendere ĩ om̃es.
Q uã nec longa dies pietas nec mitigat ulla.
Nec iouis ĩperio fatisue ĩfracta quiescit.
Nõ media de gente frigũ ex edisse nefandis
Urbẽ odus satis est nec penã traxisse ꝑ omẽm.
Relliquias troiȩ cineres atq ossa ꝑemptȩ
Insequitur. causas tãti sciat illa furoris.
Ipse michi nuꝑ libicis tu testis in undis
Quã molẽ subito excierit maria om̃ia celo
u iscuit. eoliis nequicꝙͣ freta procellis.
In regnis hoc ausa tuis.
ꝑscelus ecce etiã troianis matribus actis
Exussit fede puppes: et dasse subegit
A missa socios ignote linquere terre.
Q uod superest oro liceat dare tuta ꝑ undas
U ela sibi liceat laurentem attĩgere tibrim.
Si cõcessa peto si dant ea menia parce.

Expanded text:
Certatim socii feriunt mare et aequora verrunt. Certatim socii feriunt mare et aequora verrunt. At Venus interea Neptunum exercita curis adloquitur, talesque effundit pectore questus: Iunonis gravis ira nec exsaturabile pectus cogunt me, Neptune, preces descendere in omnes; quam nec longa dies, pietas nec mitigat ulla, nec Iovis imperio fatisque infracta quiescit. Non media de gente Phrygum exedisse nefandis urbem odiis satis est, nec poenam traxe per omnem: reliquias Troiae, cineres atque ossa peremptae insequitur: causas tanti sciat illa furoris. Ipse mihi nuper Libycis tu testis in undis quam molem subito excierit: maria omnia caelo miscuit, Aeoliis nequiquam freta procellis, in regnis hoc ausa tuis. Per scelus ecce etiam Troianis matribus actis exussit foede puppes, et classe subegit amissa socios ignotae linquere terrae. Quod superest, oro, liceat dare tuta per undas vela tibi, liceat Laurentem attingere Thybrim: si concessa peto, si dant ea moenia Parcae.
Abbreviated transcription (Latin):
Indicitq forũ et patribus dat iura uocatis.
Tũ uicina astris ericino in litore sedes
Fundatur ueneri idaliȩ. tumuloq sacerdos
A clucus late sacer additur anchiseo.
Iamq dies epulata nouẽ gens om̃is et aris
Factus honos. placidi strauerũt equora uenti.
Creder et aspirans rursus uocat auster ĩ altũ.
Exoritur procuͣua ingens ꝑ litora fletus.
Cõplexi interse noctẽq diemq morantur.
Ipse iã matres ip̃i quibus aspera quondã
Uisa maris facies et nõ tolerabile numen
Ire uolũt. om̃emq fuge ꝑferre laborem.
Quos bonus eneas dictis solatur amitis.
Et cõsanguineo lacrimãs cõmendat acestȩ.
Tris erici uitulos et tempestatibus agnã
Cedere deiride iubet. soluitq ex ordine funẽ.
Ipse caput tonsȩ folus euinctus oliue
Stans celsa ĩ puppi paterã tenet extaq salsos
Porricit ĩ fluctus et uina liquẽtia furidit.
Prosequitur surgens apuppi uentus euntes.

Expanded text:
indicitque forum et patribus dat iura vocatis. indicitque forum et patribus dat iura vocatis. Tum vicina astris, Erycino in vertice sedes fundatur Veneri Idaliae, tumuloque sacerdos ac lucus late sacer additur Anchiseo. Iamque dies epulata novem gens omnis, et aris factus honos: placidi straverunt aequora venti, creber et adspirans rursus vocat Auster in altum. Exoritur procurva ingens per litora fletus; complexi inter se noctemque diemque morantur. Ipsae iam matres, ipsi, quibus aspera quondam visa maris facies et non tolerabile nomen, ire volunt, omnemque fugae perferre laborem. Quos bonus Aeneas dictis solatur amicis, et consanguineo lacrimans commendat Acestae. Tris Eryci vitulos et Tempestatibus agnam caedere deinde iubet, solvique ex ordine funem. Ipse, caput tonsae foliis evinctus olivae, stans procul in prora pateram tenet, extaque salsos proiicit in fluctus ac vina liquentia fundit. Prosequitur surgens a puppi ventus euntes.
Abbreviated transcription (Latin):
Iamq uale torquet medios nox humida cursus
Et me seuus equis oriens afflauit anhelis.
Dixerat. et tenues fugit ceu fumus ĩ auras.
Eneas quo deinde riris: quo proripis inquit.
Quẽ fugis: aut ꝗs te nostris cõplexibus arcet:
H ec memorãs cinerẽ et sopitos suscitat ignes
ꝑ gameũq larem et canȩ perietralia ueste
Farre pio et supplex plenia ueneratur a cerra.
Extẽplo socios primũq accersit acestem
Et iouis imperiũ et cari precepta parentis
E docet. et q̃ nũc animo sententia constet.
N aud mora cõsilus. nec iussa recusat acestes.
Transcribũt urbi matres populũq uolentẽ.
Deponũt animos nil magnȩ laudis egentes.
Ipsi transtra nouãt flamisq ãbesa reponũt
Robora. nauigiis aptãt ixmosq rudentesq
Exigui numero. sed bello uiuida uirtus.
Interea eneas urbem designat aratro
Sortiturq domos. hoc iliũ. et hec loca troie
Esse iubet. gaudet regno troianus acestes.

Expanded text:
Iamque vale: torquet medios Nox humida cursus, Iamque vale: torquet medios Nox humida cursus, et me saevus equis Oriens adflavit anhelis. Dixerat, et tenuis fugit, ceu fumus, in auras. Aeneas, Quo deinde ruis, quo proripis? inquit, Quem fugis, aut quis te nostris complexibus arcet? Haec memorans cinerem et sopitos suscitat ignes, Pergameumque Larem et canae penetralia Vestae farre pio et plena supplex veneratur acerra. Extemplo socios primumque arcessit Acesten, et Iovis imperium et cari praecepta parentis edocet, et quae nunc animo sententia constet. Haud mora consiliis, nec iussa recusat Acestes. Transcribunt urbi matres, populumque volentem deponunt, animos nil magnae laudis egentes. Ipsi transtra novant, flammisque ambesa reponunt robora navigiis, aptant remosque rudentesque, exigui numero, sed bello vivida virtus. Interea Aeneas urbem designat aratro sortiturque domos; hoc Ilium et haec loca Troiam esse iubet. Gaudet regno Troianus Acestes,
Abbreviated transcription (Latin):
Delige. et his habeant terris sine nienia fessi.
Urbem appellabunt ꝑmisso nomine acestam.
Talibus incensus dictis senioris amici.
Tũ uero ĩ curas animo deducitur om̃es
Et nox atra polũ bigis subuecta tenebat.
Uisa dehinc celo facies delapsa parentis
Anchise subito tales effundere uoces.
N ate michi uita quondã dũ uita manebat
Care magis nate iliacis exercite fatis
Imperio iouis huc uenio qui classibus ignẽ
Depulit et celotandẽ miseratus ab alto est
Consiliis pare quȩ nũc pulcherrima nautes
D at senior lectos iuuenes fortissima corda
Defer in italiam. gens dura atq aspera cultu
Debellanda tibi latio est. ditis tamenante
Infernas accede domos. et auerna per alta
Cõgressus pete nate meos. nõ me impia nanq
Fartara habent tristes umbre. sed amena piorũ
Concilia. elisiũq colo. huc casta sibilla
Nigrarũ multo pecudũ te sanguine ducet
Tũ genus om̃e meũ et q̃ dentur mexua disces.

Expanded text:
delige, et his habeant terris sine moenia fessi: delige, et his habeant terris sine moenia fessi: urbem appellabunt permisso nomine Acestam. Talibus incensus dictis senioris amici, tum vero in curas animo diducitur omnes. Et nox atra polum bigis subvecta tenebat: visa dehinc caelo facies delapsa parentis Anchisae subito tales effundere voces: Nate, mihi vita quondam, dum vita manebat, care magis, nate, Iliacis exercite fatis, imperio Iovis huc venio, qui classibus ignem depulit, et caelo tandem miseratus ab alto est. Consiliis pare, quae nunc pulcherrima Nautes dat senior; lectos iuvenes, fortissima corda, defer in Italiam; gens dura atque aspera cultu debellanda tibi Latio est. Ditis tamen ante infernas accede domos, et Averna per alta congressus pete, nate, meos. Non me impia namque Tartara habent, tristes umbrae, sed amoena piorum concilia Elysiumque colo. Huc casta Sibylla nigrarum multo pecudum te sanguine ducet: tum genus omne tuum, et quae dentur moenia, disces.
Abbreviated transcription (Latin):
Implenturq suꝑ puppes semusta madescũt
Robora. restĩctus donec uapor om̃is et omẽs
Q uatuor amissis seruate a peste carinȩ.
At pater eneas casu concussus a cerbo
Nũc huc ingentes nũc illuc pectore curas
uutabat uersans siculis ne resideret aruis
Oblitus fatorũ italas ne capesceret oras.
Tũ senior nautes unũ tritonia pallas
Q uẽ docuit multaq insignẽ reddidit arte
Hec responsa dabat uel que portenderet ira
u agna deũ uel que fatorum posceret ordo.
Isq his eneam solatus uocibus. infit.
N ate dea quo fata trahũt retrihũtq sequamur.
Q uicꝗd erit. suꝑanda om̃is fortuna ferendo est.
E st tibi dardanius diuine stirpis acestes
Hũc cape consilii soci i et cõiunge uolentẽ.
Huic trade amissis superãt qui naubus et quos
ꝑ tesum magni ĩcepti rerũq tuarum est
Longeuosq senes ac fessas equore matres.
Et quicꝗd tecũ ĩualidũ metuensq ꝑicli est

Expanded text:
implenturque super puppes; semiusta madescunt implenturque super puppes; semiusta madescunt robora; restinctus donec vapor omnis, et omnes, quattuor amissis, servatae a peste carinae. At pater Aeneas, casu concussus acerbo, nunc huc ingentes, nunc illuc pectore curas mutabat versans, Siculisne resideret arvis, oblitus fatorum, Italasne capesseret oras. Tum senior Nautes, unum Tritonia Pallas quem docuit multaque insignem reddidit arte, haec responsa dabat, vel quae portenderet ira magna deum, vel quae fatorum posceret ordo; isque his Aenean solatus vocibus infit: Nate dea, quo fata trahunt retrahuntque, sequamur; quidquid erit, superanda omnis fortuna ferendo est. Est tibi Dardanius divinae stirpis Acestes: hunc cape consiliis socium et coniunge volentem; huic trade, amissis superant qui navibus, et quos pertaesum magni incepti rerumque tuarum est; longaevosque senes ac fessas aequore matres, et quidquid tecum invalidum metuensque pericli est,
Abbreviated transcription (Latin):
Ast ille diuersa metu ꝑ litora passim
Diffugiũt. siluasq et sicubi concaua furtim
Saxa petũt. piget incepti lucisq suosq
uutate agnoscunt. excussaq pectore iuno.
S ed nõ ictirco flame atq ĩcendia uires
Indomitis posuere udo sub robore uiuit
Stupa uomens tardũ fumũ. lentusq carinas
E st uapor. et toto descendit corpore pestis.
Nec iures heroũ ĩfusaq flumina prosunt.
Tũ puis encas humeris abscindere uestem
Auxilioq nocare deos et tendere palmas.
Iupiter om̃ipotens si nõdũ exosus ad unũ
Troianos siquid pictas antiqua labores
Respicit humanos da flamã euadere classi.
Aũc pater et tenues teucrũ res eripe leto.
Uel tu quod superest ĩfesto fulmine morti
Si mereor dimitte tuaq hic obrue dextra.
Uix hec ediderat cũ effusis imbribus atra
Tẽpestas sine more furit. tonitruiq tremiscũt
Ardua tẽrarũ et cãpi. ruit ethere toto
Turbidus imber aqua densisq nigeͬrimus austris.

Expanded text:
Ast illae diversa metu per litora passim Ast illae diversa metu per litora passim diffugiunt, silvasque et sicubi concava furtim saxa petunt; piget incepti lucisque, suosque mutatae adgnoscunt, excussaque pectore Iuno est. Sed non idcirco flammae atque incendia vires indomitas posuere; udo sub robore vivit stuppa vomens tardum fumum, lentusque carinas est vapor, et toto descendit corpore pestis, nec vires heroum infusaque flumina prosunt. Tum pius Aeneas umeris abscindere vestem, auxilioque vocare deos, et tendere palmas: Iuppiter omnipotens, si nondum exosus ad unum Troianos, si quid pietas antiqua labores respicit humanos, da flammam evadere classi nunc, Pater, et tenues Teucrum res eripe leto. Vel tu, quod superest infesto fulmine morti, si mereor, demitte, tuaque hic obrue dextra. Vix haec ediderat, cum effusis imbribus atra tempestas sine more furit, tonitruque tremescunt ardua terrarum et campi; ruit aethere toto turbidus imber aqua densisque nigerrimus austris;