comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do feceras: Hãc tantani fortune u̾¬
tiginiem. hanc tam subitam fati
uim. sine quibus aliis u̾bis quod
mestum ammu p̾mit expediam.
iudisti equidem. certe p̾seus q ad¬
eras quando patrum nr̃orum ma¬
nus exigna minc sub arthon. mũc
sub austrum. Nunc sub orientis. Nũc
sub occidentis solis extrema scupen¬
tibus et attonitis gentibus ac re¬
gibus uictricia late signa circunitu¬
lit. hic auaricie frenun stringens
Illic tuundam p̾mens insolentiã.
ic iracundie mitigans truces mo¬
tus. Illic scem libidim iugum po¬
neus. Postreio aliquid u̾bilib¬
semper agens quo magnifici tran¬
situs gloriosa uestigia superessent
et orbis ipse ꝑdomitus caput cum
uel ueneretur acceptum uel dilatũ
scilentio suspiuret: Quot maiorũ
morum opera omnibus terris efful¬
gent uelut celo sparsa sydema. Quot
mirifici actus: Quot exempla uir¬
tutum: Quantum nomen: Quan¬
ta memoria gestarum rerum. Quos
per orbemi urbes quanteq colonie:

Expanded text:
do feceras? Hanc tantam fortune vedo feceras? Hanc tantam fortune vertiginem, hanc tam subitam fati vim — sive quibus aliis verbis quod mestum animum premit, expediam? 11 — vidisti equidem certe, presensque aderas quando patrum nostrorum manus exigua nunc sub Arthon nunc sub Austrum nunc sub Orientis nunc sub Occidentis solis extrema, stupentibus et attonitis gentibus ac regibus, victricia late signa circumtulit, hic avaritie frenum stringens, illic tumidam premens insolentiam, hic iracundie mitigans truces motus, illic seve libidini iugum ponens; postremo aliquid ubilibesemper agens, quo magnifici transitus gloriosa vestigia superessent, et orbis ipse perdomitus caput tamen vel veneraretur acceptum vel dilatum silentio suspiraret. 12 Quot maiorum nostrorum opera omnibus terris effulgent velut celo sparsa sidera! quot mirifici actus, quot exempla virtutum, quantum nomen, quanta memoria gestarum rerum, quot per orbem urbes quanteque colonie,
Abbreviated transcription (Latin):
memibra multo spiritus feruore re¬
fouisti. ac preter speui uueuescere
coegisti. iunqmͣ ceite uel tam rela¬
tuum atq deccepitum imperium
uel tam necessarius feruor tuus.
utinaui uiueres tibi loquerer et ro¬
garem ut morbide patrie opem fer¬
res. Nec ideo q in hispania natus es¬
ses Italice obluuscenis origius . O.
boue theodosi qui parua hominum
uicmi s diuino fultus auxilio tibi
militantib elementis et conurau¬
tibus tecum uentis sagitas barba¬
ticas ex iuanibus pharetus adu̾¬
sum uos eductas in ipsas frontes
ac ext̾iinu barbarorum mira¬
culose et incredibilit̾ recorsisti. uti¬
nam unieres tibi lequeret. ¶ Nuc
quid agam et loqui oportet. Et au
loquar non inuenio. Effundami uo¬
ces in nubila. Si quis forsan ami
fructificent ut cupio pocius qmͣ ut
speto: Quid enim spei reliquum est.
Quid agitur summe ihũ. ubi funt
oculi tui quibus uos ab alto uitue̾s
non modo claros s mindiosos mũ¬

Expanded text:
membra multo spiritus fervore remembra multo spiritus fervore refovisti ac preter spem iuvenescere coegisti — nunquam certe vel tam gelatum atque decrepitum imperium vel tam necessarius fervor tuus — utinam viveres! tibi loquerer, et rogarem ut moribunde patrie opem ferres, nec ideo quod in Hispania natus esses, Italice obliviscereris originis. 9 O bone Theodosi, qui parva hominum manu sed divino fultus auxilio, tibi militantibus elementis et coniurantibus tecum ventis, sagittas barbaricas ex immanibus pharetris adversum nos eductas in ipsas frontes atque exterminium barbarorum miraculose et incredibiliter retorsisti, utinam viveres! tibi loquerer. 10 Nunc quid agam? et loqui oportet et cui loquar non invenio. Effundam voces in nubila, siquis forsan amicfructificent, ut cupio potiusquam ut spero. Quid enim spei reliquum est? quid agitur, summe Iesu? ubi sunt oculi tui, quibus nos ab alto intuens, non modo claros sed invidiosos mun
Abbreviated transcription (Latin):
s italiam salutem tuam noua
predonum maini miserabiliter
inquinatam solitu uirtute pur¬
gares .O. uili cesar qui iicursus
hostumi nou expectans raptim su¬
peritis alipibus aheno rodauo et
garonu flumimnbus ĩpigre taas¬
sinisis. Incertum au fortuuacior
utinam unieris tibi loquerer .o. ce¬
sar auguste qui reges terre et le¬
gaciones populorum omniũ ad ge¬
nua procubentes atq ut propͥe
dicam ipsum orbem terrarum sup¬
plicem et affusum ex altissimo
solio udisti. et pace terra mariq
composita bellicum iam templu
felicissime condirsisti. utinam ui¬
uetes tibi loqueret. O. insigne par
hominum uespesiane et tyte digni
alterutro Et patre filius. filio pat̾.
qui uuo curtu qd iumqm aute ui¬
sum erat et xp̃i gloriosissimani
ultionem et triumphun clarssi¬
mum de Ierosolinus retulistis. un¬
nam uiueretis uobis loquerer et
ut xp̃i ĩuirins iterum uiudicaretis
hortaier .o. fortissume uir traiane
qui iaui semo frigescentis imperu

Expanded text:
sed Italiam saltem tuam nova sed Italiam saltem tuam nova predonum manu miserabiliter inquinatam solita virtute purgares. 6 O Iuli Cesar, qui incursus hostium non expectans, raptim superatis Alpibus, Rheno Rodano et Garumna fluminibus impigre transmissis, incertum an fortunatior utinam viveres! tibi loquerer. O Cesar Auguste, qui reges terre et legationes populorum omnium ad genua procumbentes atque, ut proprie dicam, ipsum orbem terrarum supplicem et affusum ex altissimo solio vidisti, et pace terra marique composita, bellicum Iani templum felicissime conclusisti, utinam viveres! tibi loquerer. 7 O insigne par hominum, Vespasiane et Tite, digni alterutro et patre filius et filio pater, qui uno curru, quod nunquam antea visum erat, et Cristi gloriosissimam ultionem et triumphum clarissimum de Ierosolimis retulistis, utinam viveretis! vobis loquerer, et ut Cristi iniurias iterum vindicaretis hortarer. 8 O fortissime vir Traiane, qui iam senio frigescentis imperii
Abbreviated transcription (Latin):
lonierer.O. paule enili qui reges
macedonuum uetusto impetio ela¬
tos et aduersus Italiam rebellan¬
tes uinctos aute curtum ĩ capitoliũ
egisti. et romaui ugum imperii fer¬
ie dociusti. utinani uiueres tibi lo¬
querer o. mari compatriota tuus
ait cicero rusticane uir. sed u̾e uir.
qui barbares in italiam irrũpẽtes
ipsis eorum in finibus tanto nu¬
petu superasti ut decurtentibus alu¬
nimnibus ab exertitu siciente non
plus aque qmͣ sanginius liberet᷑
quiq mox ad aliam inundi pla¬
gam mira celeritate conu̾sus ita
furorem timbricum oppressisti ut
uir cadaueribus suis ratobiq dic¬
ta uarbaries uie agninibus cap¬
tiuorum uictrrx rouia sufficereti. u¬
gne pompei qui infamem predo¬
num catheruam romanis clasibꝰ
italitisq litoribus infestam ac to¬
to iam pelago sementem breuis¬
simo tempore dominsti atq in
tibi loquerer et p̾carer. ut sicut
onmia maria infecta purgastii
ta munc non dico omnes terras

Expanded text:
loquerer. O Paule Emili, qui reges loquerer. O Paule Emili, qui reges Macedonum vetusto imperio elatos et adversus Italiam rebellantes vinctos ante currum in Capitolium egisti et romani iugum imperii ferre docuisti, utinam viveres! tibi loquerer. 4 O Mari, ut compatriota tuus ait Cicero, “rusticane vir sed” vere “vir”, qui barbaros in Italiam irrumpentes ipsis eorum in finibus tanto impetu superasti ut “de cruentis fluminibus” ab exercitu sitiente “non plus aque quam sanguinis biberetur”, quique mox ad aliam mundi plagam mira celeritate conversus, ita furorem cimbricum oppressisti ut vix cadaveribus suis utrobique victa barbaries, vix agminibus captivorum victrix Roma sufficeretgne Pompei, qui infamem predonum cathervam romanis classibus italicisque litoribus infestam ac toto iam pelago sevientem brevissimo tempore domuisti atque in tibi loquerer, et precarer ut sicut omnia maria infecta purgasti, ita nunc non dico omnes terras
Abbreviated transcription (Latin):
predonũ nũc ytaliam puagãtes.¬
Oquor quia
cogor. inget
emui pietas.
ardentesq
stimules au¬
xio figit in
pectore. qui
me tacere
uõ sinunt.
Et scio me uequicqui loqui. Neq
oidiauo releuor solacio ꝙ stilicet
perdere uerba leue est. ymo enim
nichil grauius hoĩ scilentium a¬
manti. Ioquor tñ. s ceactus ut di¬
xi. et loquor uobis. quibus. heu ue¬
scio. ¶ O libertatis et pudicitie
igens ultor brute. qui supbos fe¬
di seruicii auctores solio deietisti a
impudicicie magistros usq ad in¬
feros gladio uindice prosecutus es.
utinam uiueres tidi lequeret io gło¬
tiose camille qui modo sanguine
dispumantem transalpnam ua¬
biem in ipsis ad huc fumantis pa¬
trie aueribus extureisti. utiuani
uiueres tibi loquerer. O sumine
uirorum. Scipio qui hanidalem
septanum decimum arum iam
italie intumbentem huic ui detrac¬
tum in propria patria uirtute ac
fortuna concurtentibus mirabilit̾
confregisti. utiuam unieres tibi

Expanded text:
predonum, nunc Italiam pervagantes.predonum, nunc Italiam pervagantes.oquor quia cogor; urget enim pietas ardentesque stimulos anxio figit in pectore, qui me tacere non sinunt; et scio me nequicquam loqui, neque ovidiano relevor solatio, quod scilicet perdere verba leve est; imo enim nichil gravius homini silentium amanti. Loquor tamen, sed coactus, ut dixi, et loquor vobis: quibus, heu!, nescio. 2 O libertatis et pudicitie ingens ultor Brute, qui superbos fedi servitii auctores solio deiecisti et impudicitie magistros usque ad inferos gladio vindice persecutus es, utinam viveres! tibi loquerer. O gloriose Camille, qui nostro sanguine despumantem transalpinam rabiem in ipsis adhuc fumantis patrie cineribus extinxisti, utinam viveres! tibi loquerer. 3 O summe virorum Scipio, qui Hanibalem septimumdecimum annum iam Italie incumbentem, hinc vi detractum, in propria patria, virtute ac fortuna concurrentibus, mirabiliter confregisti, utinam viveres! tibi
Abbreviated transcription (Latin):
similes contempnunt. mudent
crimmantur. uixq sapientibus
pancis tot inter stultes impune
li non desipere Neq nunc p̾mu
uiter malos bene agere capitale
est.. ¶ Quibus ita se habentibus
desmne iam inirari non dico ꝙ hec
gens attollitir. illa deicitur. Eo rin¬
sum illa concidit. hec assurgit. qd̾
ut dixi sola uarietas morũ faciti
sed quod nos quibus uniformitas
uulla est iu dies p̾minur ac ru¬
tamus. ut̃e q res in extremo posite
non fundaniento aliquo uͥtutis
sed pondere suo stant. magniq ru
se sues non pariant effectus ueqi
emui peratus fieri potest quando
hiis ducibus hiis militibus hiis
moribus et ruma iam proxima
et interim duui differtur ĩmoru¬
le nobis bellum. paꝵ extucta. uͥ¬
tus exul atq huic exteris huic
propriis manidus disceipta res¬
.p. serua sempet ac misera sit uale¬
xxiiiͦ ¶ Indignatio et qrela
contra illum quisquis sit qͥ debet
ꝑtercete has que dicũt᷑ sicietates

Expanded text:
similes, contemnunt invident similes, contemnunt invident criminantur, vixque sapientibus paucis tot inter stultos impune licet non desipere; neque nunc primum inter malos bene agere capitale est. 72 Quibus ita se habentibus, desine iam mirari, non dico quod hec gens attollitur illa deicitur, et rursum illa concidit hec assurgit — quod ut dixi, sola varietas morum facit — sed quod nos, quibus uniformitas mala est, in dies premimur ac nutamus, nostreque res in extremo posite, non fundamento aliquo virtutis sed pondere suo stant, magnique ruse suos non pariant effectus; neque enim penitus fieri potest quin his ducibus his militibus his moribus, et ruina iam proxima et interim, dum differtur, immortale nobis bellum, pax extincta, virtus exul, atque hinc externis hinc propriis manibus discerpta, respublica serva semper ac misera sit. ValeXXIII 1 Indignatio et querela contra illum, quisquis sit, qui deberet proterere has que dicuntur sotietates
Abbreviated transcription (Latin):
senectus esse in nidicando qui ailios
in se seueres esse iudices non nult.
Nostri ergo ducibus ebriis milites
tenulenti post crapulan quid agãt
uisi qd̃ consequens esti stertunt. su¬
dant non uirilem sudorem. sed febu¬
Sub tentoriis senescentes Iocis stu
do agnime pre se ferunt. negligẽ¬
tes ordinum ac uagi quasi apes
dissipatis alnearibus. Quisq sibi
dux est. amant uiudras ocia besli
nomeu. cui se scipendii debitores
sciuut. cum bellum ipsum od̾nnt.
de quo tamen ut de sua arte nou
quaces. arma et egues non obse¬
quiũ dominorum non ad patriẽ
tutelam neq ad gloriãm sed ad
questum. ad ornatum corporis et
uoluptatem hñt. homisti auro quo
et amice gracius spectaculum et ho¬
sti opimuor preda suit. cum suis du¬
tibus de uirtute nunqmͣ. sed si sui
similes nacti sunt de sompno atq
ebrietate contendicat. et illorum
scole dignes sese eehibent discipu¬
los. futiri mox preceptores eque
docilibus ingeniis. sin forcasse dis¬

Expanded text:
severus esse in iudicando qui alios severus esse in iudicando qui alios in se severos esse iudices non vult». 69 Nostri ergo, ducibus ebriis, milites temulenti post crapulam quid agant, nisi quod consequens est? stertunt, sudant non virilem sudorem sed febrsub tentoriis senescentes, iocis studdo agmine pre se ferunt, negligentes ordinum ac vagi, quasi apes dissipatis alvearibus; quisque sibi dux est. 70 Amant umbras, otia, belli nomen, cui se stipendii debitores sciunt, cum bellum ipsum oderint; de quo tamen, ut de sua arte, disquaces, arma et equos non ad obsequium dominorum, non ad patrie tutelam, neque ad gloriam, sed ad questum, ad ornatum corporis et voluptatem habent, honusti auro, quo et amice gratius spectaculum, et hosti opimior preda sint. 71 Cum suis ducibus de virtute nunquam sed si sui similes nacti sunt, de somno atque ebrietate contendunt, et illorum scole dignos se se exhibent discipulos, futuri mox preceptores eque docilibus ingeniis; sui fortasse dis
Abbreviated transcription (Latin):
piusq fidem suam molant. qmͣ fe¬
tut hostem. Nullus einui domi
punitor scelerum castigator igna¬
me senatus. Nullus enim in ca¬
stris fabius. nullus africanus. nul¬
lus emilius paulus. Nullus magn
pompens. nullus iilus cesar. nul¬
lus deniqz nig̾ aut cassius. S qui
omne dedecus milicie suis exẽplis
foueant et excusent. unde fit ut ĩ¬
punita omina et penis merctis plꝰ
non modo licentie. s premni sit. In
nocencia probro datu. abstinencia
pauoris. fides stulticie. fraus ueto
prudentie et bom ingeni nomen
tadet modestia sordium subit in¬
fannam. auaricie frugalitas pu¬
dicitia u̾itatis. plures q nuinc do¬
stes untus inuenit. qmͣ olim per¬
fida. Itaq nou in honorata tautũ.
sed ure tanta est Et si forte odium
euaserit ii contemptum ucidit.
Sic bonorum princeps honorabi¬
lium uel opͥmitur uł ridetur. in¬
¶ Quomodo autem hu nri duces
hanc miliciam uisi sic regant. aut
qua fronte alios corrigant. quibꝰ

Expanded text:
piusque fidem suam violant quam fepiusque fidem suam violant quam feriunt hostem. 66 Nullus enim domi punitor scelerum, castigator ignavie senatus; nullus in castris Fabius nullus Africanus nullus Emilius Paulus nullus Magnus Pompeius nullus Iulius Cesar nullus denique Niger aut Cassius, sed qui omne dedecus militie suis exemplis foveant et excusent; unde fit ut impunita omnia et peius meritis plus non modo licentie sed premii sit. 67 Innocentia probro datur; abstinentia pavoris, fides stultitie, fraus vero prudentie et boni ingenii nomen habet; modestia sordium subit infamiam, avaritie frugalitas, pudicitia feritatis; pluresque nunc hostes virtus invenit quam olim perfidia; itaque non inhonorata tantum sed vix tuta est, et si forte odium evaserit, in contemptum incidit; sic bonorum princeps honorabilium vel opprimitur vel ridetur. 68 Quomodo autem hi nostri duces hanc militiam nisi sic regant, aut qua fronte alios corrigant, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ põrtem saltus atq hĩcinii late¬
bras penetrait. Qialem canca¬
sum. screum achlauta ꝑtranfiit. ꝑ¬
mequit ardentem lybiam. Euripi
fremitum atq estus exinuos et
dubias syrtes. et tinudum nauig¬
uit occeanum. Hec die uno hyspa¬
nam carthaginem expugnauit.
Nam in maiore altera plus nego¬
cii pet euentus. Hec ipsa inunctu¬
ciam. hec Ierosoliam. hec corm¬
thum dixuit. hec sircusas. hec car¬
capnam. hec tareutum cepit. hec
hyspanias. hec gallias. hec germa¬
mam. hec africami asyamq. s quo
feror hec Italiam. hec europam. hͨ
tercarum orbem ariuis doniuit atq
uirtutibus. iuoq capite iussit esse
contentum. semp uictrie et semper
indomita. insi illi uictorie comes ĩ¬
solentia nocuisset et ut dixi lireuz
semꝑ ac funestos mores paritura
prosperitas. in sua demum precor
gunt. fugeq amplius qm uirtuti
stimulisq qmͣ gladiis fidunt. fal¬
lunt expedicius qm̃ pugnant. se¬

Expanded text:
et Pirenei saltus atque Hircinii lateet Pirenei saltus atque Hircinii latebras penetravit, nivalem Caucasum, saxeum Atlanta pertransiit, permeavit ardentem Lybien, Euripi fremitum atque estus euxinios et dubias Syrtes et tumidum navigavit occeanum; hec die uno hispanam Carthaginem expugnavit, nam in maiore altera plus negotii, par eventus; hec ipsa Numantiam hec Ierosolimam hec Chorintum diruit; hec Siracusas hec Capuam hec Tarentum cepit; hec Hispanias hec Gallias hec Germaniam hec Africam Asiamque, sed quo feror?, hec Italiam hec Europam hec terrarum orbem armis domuit atque virtutibus unoque capite iussit esse contentum; 64 semper victrix et semper indomita, nisi illi victorie comes insolentia nocuisset, et ut dixi, luxum semper ac funestos mores paritura prosperitas, in sua demum precordgunt, fugeque amplius quam virtuti, stimulisque quam gladiis fidunt; fallunt expeditius quam pugnant, se
Abbreviated transcription (Latin):
ut uenio tam surdus qui non
audiret sic nemo tam hebes qui
non intelligeret. ⁊ Iemo tam se¬
gnis aut tiundus qui non dicto
cicius exequeretur. simul in hostẽ
mebant. simul subsistebant. si¬
mul feriebant. simul acie incede¬
bant. Ingens uinte uirtutis effi¬
cacia est. Et prope nichil mexpu¬
gnabile multis fortibus uiris u¬
mus more pugnantibus. ubi uir¬
tus et erudicio rei bellice ni unum
coeunt. hec nempe acies durum ui¬
cit hambalem. Magnauiuũ pit¬
rum fregit. Siphacem in carcerez.
prensen in uincula. Mitridatem ĩ
mortem egit. Anthiocum regno¬
siprum opibus exuit. piratas pe¬
lago. Nec punicam cdasem toto re¬
guantem mari suis mersit in fluc¬
tibus. hec Iuguitam parcicidioꝵ
perfidieq penas pendere cõpulit
hec dritanniam muro diremit.
seui rippas poute comũeit. dami¬
bii utites impetumq cõpescuit . h
endem cui modo timiniã siluam
transisse Magnum fuerat mox n¬
ga alpium aperuit. arduẽnam

Expanded text:
ut nemo tam surdus qui non ut nemo tam surdus qui non audiret, sic nemo tam hebes qui non intelligeret; nemo tam segnis aut timidus qui non dicto citius exequeretur; simul in hostem ruebant, simul subsistebant, simul feriebant, simul acie excedebant. Ingens unite virtutis efficacia est, et prope nichil inexpugnabile multis fortibus viris unius more pugnantibus, ubi virtus et eruditio rei bellice in unum coeunt. 62 Hec nempe acies dirum vicit Hanibalem, magnanimum Pyrrum fregit, Siphacem in carcerem, Persen in vincula, Mithridatem in mortem egit; Antiochum regnoCiprum opibus exuit, pyratas pelago; hec punicam classem toto regnantem mari suis mersit in fluctibus; hec Iugurtham parricidiorum perfidieque penas pendere compulit; hec Britanniam muro diremit, Rheni ripas ponte coniunxit, Danubii vortices impetumque compescuit; 63 hec eadem, cui modo Ciminiam silvam transisse magnum fuerat, mox iuga Alpium aperuit, Arduennam
Abbreviated transcription (Latin):
tate p̾clarius. sic fallere uisi bel¬
litis aitibus turpe est. ¶Possez¬
nunc nunc exterarum nacionũ
erempla subterere. sed neq ego
hunc sermonem ingressus alte¬
rius ꝙͣ romane mlicie mencio¬
nem feci. Neq ulla geus qd̃ pace
ominum dixerim hoc ingeuere¬
par glorie occurrit. Hiis in castris
emitritus miles. atq hiis ĩpiis
assuefactus ex̾citus quid usqm̃ tã
difficile repperit qd̾ non supera¬
ret. Quid tam durum quod non
frangeret. Quid tam altum quo
non scanderet ounia exꝑtis no¬
ui nichil. Nichil forundolosi acci¬
dit. Experientia mater est arũ
et consuetudo discriminũ metũ
pͥmt. nulla ex hiis uirs collecta
acies parua erat ⁊ ĩam qđ num̾o
defuisset. et obedientia militum
et maiestas ducum et utraq uis
anum erercitacio q. et inta ca¬
nor semper q ceu minien aliqid̾
cilta castrensis disciplina suple¬
uerat. tube signum sen in preliũ
excitantis seu receptui cauentis

Expanded text:
tate preclarius, sic fallere, nisi beltate preclarius, sic fallere, nisi bellicis artibus, turpe est. 58 Possem nunc exterarum nationum exempla subtexere, sed neque ego hunc sermonem ingressus alterius quam romane militie mentionem feci, neque ulla gens, quod pace omnium dixerim, hoc in genere glorie par occurrit. 59 His in castris enutritus miles atque his imperiis assuefactus exercitus, quid usquam tam difficile repperit quod non superaret, quid tam durum quod non frangeret, quid tam altum quo non scanderet? Omnia expertis novi nichil nichilque formidolosi accidit; experientia mater est artium et consuetudo discriminum metum premit. 60 Nulla ex his viris collecta acies parva erat; nam quod numero defuisset, et obedientia militum et maiestas ducum et utrorunque vis animi exercitatioque et, vita carior semperque ceu numen aliquod culta, castrensis disciplina suppleverat. 61 Tube signum seu in prelium excitantis seu receptui canentis,
Abbreviated transcription (Latin):
res uri in sociorum atq amicorũ
rectis esse uoluerunt. hec cicero. Ce¬
terorum enim seutencie huius en¬
au uerba uenerabile poudus ha¬
bent. Nieq tautum in socios inno¬
center s in hostes quoq fidebt̾ se
gerebant federum ac pactorum
seruantissum. hinc uetutiꝰ atq
postumꝰ consules ꝙ ĩussu senatꝰ¬
diti priuato ꝑiculo fidem publi¬
cam exoluerunt. qmuis eam de¬
dicionem hostis argueret. Huic
decem illi qui cãnenssi prelio cap¬
ti ad senatum ab hanibale missi
erant pro redunendis seu puu¬
tandis captinuis iuratiq se insi
idimpetrassent reu̾sures. cum uł
uinis eorum uel ut alii uolunt
omnes ꝑactis mandatis in urbe
tatiti remansissent. a senatu ad
hambalem sunt remissi. Utq ho¬
rum ac similium fraus iure re¬
prehenditur sic atilii reguli spec¬
tata usq ad crudelissimam morem
fides cum omini temporis p hemp¬
uitate laudabitur. Nam ut hostez
aruus uincere p̾clarum ꝙͣꝙͣ pie¬

Expanded text:
res nostri in sotiorum atque amicorum res nostri in sotiorum atque amicorum tectis esse voluerunt». Hec Cicero; ceterorum enim sententie, huius etiam verba venerabile pondus habent. 55 Neque tantum in sotios innocenter, sed in hostes quoque fideliter se gerebant, federum ac pactorum servantissimi. Hinc Veturius atque Postumius consules, quod iniussu senaditi, privato periculo fidem publicam exolverunt, quamvis eam deditionem hostis argueret; 56 hinc decem illi qui cannensi prelio capti ad senatum ab Hanibale missi erant pro redimendis seu permutandis captivis iuratique se, nisi id impetrassent, reversuros, cum vel unus eorum vel ut alii volunt, omnes, peractis mandatis in urbe taciti remansissent, a senatu ad Hanibalem sunt remissi; 57 utque horum ac similium fraus iure reprehenditur, sic Atilii Reguli spectata usque ad crudelissimam mortem fides cum omni temporum perennitate laudabitur; nam ut hostem armis vincere preclarum, quanquam pie
Abbreviated transcription (Latin):
reuocaret ut pesceumꝰ ĩdus iuger
sicut in uita eius scriptum est ob
uinus gallinacei direpcionem de¬
cem cõmampulones qͥ raptum
ab uno comederant. securi ꝑcuti
uissit. ꝙͣuis impendentem ueritus
sedicionem toto exercitu dep̾can¬
te. rigidam sentenciam uictus in¬
flecteret. Quod non fecit cassius
de quo ĩta scribitur mulites qui a¬
liquid prouincialibus tulissent
ꝑ uimi in illis ipsis locis in quibꝰ
peccauerant in crucem sustulit.
Et ut suplicia seueritasq ces
uirtutis et glorie contemptorem
non moueret ac sociorum ab in¬
uiriis abstinentem faceret illa mo¬
destia laus eximia apud ciceronẽ
lecta in ea oracione quam de ma¬
gni pompeii laudibus sccipsit. cu
ins legiones inquit sic in asĩam
puenerunt ut non modo manus
tanti exercitus sed ne uestigium
quidem cuiꝙͣ peccato nocuisse dica
sumptian faciat in militẽ. Nlemiu
us affertur s ne cupienti quid
cuiqm peruititur. hientis enm
non auaricie profugium maio¬

Expanded text:
revocaret ut Pescennius idem Niger, revocaret ut Pescennius idem Niger, sicut in vita eius scriptum est, «ob unius gallinacei direptionem decem commanipulones, qui raptum ab uno comederant, securi percuti iussit», quamvis impendentem veritus seditionem, toto exercitu deprecante, rigidam sententiam victus inflecteret? quod non fecit Cassius, de quo ita scribitur: «Milites qui aliquid provincialibus tulissent per vim, in ipsis illis locis in quibus peccaverant, in crucem sustulit». 53 Et ut supplicia severitasque cesirtutis et glorie contemptorem non moveret ac sotiorum ab iniuriis abstinentem faceret illa modestie laus eximia apud Ciceronem lecta in ea oratione quam de Magni Pompeii laudibus scripsit? 54 «Cuius legiones» inquit, «sic in Asiam pervenerunt ut non modo manus tanti exercitus, sed ne vestigium quidem cuiquam pacato nocuisse dicatsumptum faciat in militem nemini vis affertur, sed ne cupienti quidem cuiquam permittitur; hiemis enim non avaritie perfugium maio
Abbreviated transcription (Latin):
um iudicia eo trahumis. quo illo¬
rum uirtus et gloria merentur
neqz liuor interpres pessurnus in¬
ste seueritati superbe crudelitatis
nomen mponere uititur. cuncta
peiorem semp in partem trahens.
¶ libet emui huic loco ascribere
quod hiis ipse hiis ac talibus exẽ¬
plis auueruit. aspero eniui ĩquit
et absciso castigacionis genere mi¬
litaris disciplina indiget quia ui¬
res aris coustant. que ubi a rec¬
to tenore descinernt oppressura st̃
uisi oppͥmantur. Neq u̾o tantu¬
modo in suos duces atq exerritus
sed in socios incorrupta constabat
fidrs. Nam quis fallere. Quis fu¬
rari predari ue aliquid auderet
dum memmisset ut milites qui
regium in presidium uussi mac¬
tatis nefarie principibus ciuita¬
tis ipsam sibi trudelit̾ usurparũt.
Et erant milia hominum .iiiiͦ. ut
liitus ait. ad unum omnes uir¬
gis cesos securibusq percussos in¬
humatos abici iussit. fleriq uetu¬
it senatus. dum ad memoriam

Expanded text:
um iudicia eo trahimus quo illoum iudicia eo trahimus quo illorum virtus et gloria merentur, neque livor, interpres pessimus, iuste severitati superbe crudelitatis nomen imponere nititur, cunta peiorem semper in partem trahens. 50 Libet enim huic loco ascribere quod ipse his ac talibus exemplis annexuit: «Aspero enim» inquit, «et absciso castigationis genere militaris disciplina indiget, quia vires armis constant, que ubi a recto tenore desciverint, oppressura sunt nisi opprimantur». 51 Neque vero tantummodo in suos duces atque exercitus, sed in sotios incorrupta constabat fides. Nam quis fallere, quis furari predari ve aliquid auderet, dum meminisset ut milites, qui “Regium” in “presidium missi”, mactatis nefarie “principibus civitatis”, ipsam sibi crudeliter usurparunt, et erant “milia hominum quatuor”, ut Livius ait, ad unum omnes virgis cesos “securibusque” percussos inhumatos abici iussit flerique vetuit senatus? 52 dum ad memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
rauti cuspide sit comiratus. alius
in manu detinentis reliquerit si¬
gnum. ¶ Sũb hiis ducibus mmi¬
litare durum fateor. sed lembat
asperitatem gloria qdq uite peri¬
culum ac labor horrendum fecerat
sola uirtus optabile faciebat. Ria¬
ri ibi trausfuge. Rari desertores.
fides et metus leues anmes fre¬
nabant. Erat exemplo fabius
maximus qui ommes ques cepis¬
set transfugas cruncis manibus
dimissos fugam cogitantibus do¬
cumentum dedit./ Erat africanus
maior qui sic natura mitem ac be¬
nignum aminum necessana se¬
ueritate sed inuitus armauerat
ut pendente bello grauissimo cuiꝰ
sibi confecti gloria parabatur de¬
fectionis auctores ad palum deli¬
gatos ac uirgis cesos securibus ob¬
truncaret. et carchagne domita
funtoq bello transfugas qui com
carchagine transfugas int̾ uicto¬
tie ludos populo spectante laman¬
dos feris edacibus obtulit. Et ein¬
onines et memorabili documẽto
si modo ducum uirorumq illustri¬

Expanded text:
ranti cuspide sit comminatus, alius ranti cuspide sit comminatus, alius in manu detinentis reliquerit signum». 47 Sub his ducibus militare durum, fateor, sed lenibat asperitatem gloria, quodque vite periculum ac labor horrendum fecerat, sola virtus optabile faciebat. Rari ibi transfuge, rari desertores; fides et metus leves animos frenabant. 48 Erat exemplo Fabius Maximus, qui omnes quos cepisset transfugas, truncis manibus dimissos, fugam cogitantibus documentum dedit; erat Africanus maior, qui sic natura mitem ac benignum animum necessaria severitate sed invitus armaverat, ut pendente bello gravissimo, cuius sibi confecti gloria parabatur, defectionis auctores ad palum deligatos ac virgis cesos securibus obtruncaret, et Carthagine domita finitoque bello, transfugas qui compCarthagine, transfugas inter victorie ludos populo spectante laniandos feris edacibus obtulit; et Emiomnes et memorabili documento, si modo ducum virorumque illustri
Abbreviated transcription (Latin):
num ꝙ ꝑ timorem segius suos
duxerat in primam aciem licto¬
re cum securi accito ludens quoq
a liuio pret̾inissum mror bello
punico secundo eo prelio qd̾ ad
trebiam gestum est quinq cohor¬
tibus ex ea statione cunis custodi¬
am illis cõmiserat hostium in de¬
iectis ut eandem illico repeterẽt
impperauit. non quia id fieri posse
confideret sed ut militarem culpã
acci impenio castigaret. deserti q
enim precepto additum erat ut si¬
quis ex eo numero in castra refuge¬
ret tamꝙͣ hostis occideretur. Quod
ultime uecessitatis acutissm̃ium
calcar ad actum aĩs et lassitudi¬
nem corporum et desperacionem
rerum et loci difficultatem et ho¬
stium turbam uicit. qd̾ q impossi¬
bile duci inuicto uisum erat uictis
uulitibus pronum fecit. Obserua¬
uatur annuo iulius cesar qui ut
sistens fugientibus. retinensq sĩ¬
gulos. contortis faucibus conuer¬
teus in hosteni. et quidem a deo ple¬
rumq crepidos ut aquilifero mo¬

Expanded text:
num, quod «per timorem segnius suos num, quod «per timorem segnius suos duxerat in primam aciem», lictore cum securi accito ludens quoquea Livio pretermissum miror, bello punico secundo, eo prelio quod ad Trebiam gestum est, quinque cohortibus ex ea statione cuius custodiam illis commiserat, hostium vi deiectis, ut eandem illico repeterent imperavit, non quia id fieri posse confideret, sed ut militarem culpam acri imperio castigaret, desertique enim precepto additum erat, ut siquis ex eo numero in castra refugeret, tanquam hostis occideretur; quod ultime necessitatis acutissimum calcar adactum animis et lassitudinem corporum et desperationem rerum et loci difficultatem et hostium turbam vicit, quodque impossibile duci invicto visum erat, victis militibus pronum fecit. 46 Obversabatur animo Iulius Cesar qui, utsistens fugientibus retinensque singulos et contortis faucibus convertens in hostem, et quidem adeo plerunque trepidos, ut aquilifero mo
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ⁊ Iec multa infecior papirii cur¬
soris accimonia nsi ꝙ non in fi¬
lunui exarsit. sed in quiutum fa¬
bium magistum equitum quemi
dictator ꝙ inuissu eius alioquin
prospere ac strenue decercasset. se¬
cn ferire uoluit. et fecisset ui cõ¬
ceptam seueritatem pietas pu ͣ
temperasset. et non insignis rei uͥ¬
tus aut dignitas. non tramultuan¬
tis metus exercitus. non longeui
patris lacrune. non senatus aue¬
toritas. s sole ad ultimum pie p̾¬
ces populi romani uobilissimu
ac fortissimum adolescentem ab
interitu liberassent. Nouerant sa¬
ne tam difficilem tam tremen¬
dam hoc duce miliciam ut perpe¬
tuo labore ac metu corpora mili¬
tum atq aumos actereret utq
quod est apud liuium aliqunudo
ausis equitibus ab eo patere ut
sibi pro re bene gesta laxaret aliꝙͥ
laboris sic illuderet. ne nichil di¬
missum dicatis remtto ue utiq
dorsum demulceatis cum ex equis
descendetis. Et p̾torem preuesti¬

Expanded text:
sit. 42 Nec multo inferior Papirii Cursit. 42 Nec multo inferior Papirii Cursoris acrimonia, nisi quod non in filium exarsit sed in Quintum Fabium magistrum equitum, quem dictator, quod iniussu eius, alioquin prospere ac strenue, decertasset, securi ferire voluit, et fecisset ni conceptam severitatem pietas publica temperasset, et non insignis rei virtus aut dignitas, non tumultuantis metus exercitus, non longevi patris lacrime, non senatus autoritas, sed sole ad ultimum pie preces populi romani nobilissimum ac fortissimum adolescentem ab interitu liberassent. 43 Noverant sane tam difficilem tam tremendam hoc duce militiam, ut perpetuo labore ac metu corpora militum atque animos attereret, utque, quod est apud Livium, “aliquando ausis equitibus” «ab eo petere ut sibi pro re bene gesta laxaret aliquid laboris», sic illuderet: «’Ne nichil dimissum dicatis, remitto ne utique dorsum demulceatis cum ex equis descendetis’», et pretorem prenesti
Abbreviated transcription (Latin):
ta quaq ut in uita eius leginus¬
legitur die iubebat mlites decur
rere in se simulatra bellorum ag̾e.
uicas. et omnna ãrma. illorum co¬
ipse prospiciebat. prorsus ut uer
patrem militibus preberet. Probꝰ
militem comedere non debe̾. ¶ At
sulatum abstulit. ut calphurinũ
pisonem sileam qui consul pre¬
fectum equitum ꝙ arma hostibus
tradidisset uario contumeliarum
genere deformatum succisis tege
lasciniis distinctum nudis pedibꝰ
a mane ad uesperam adesse ad
primam aciem ꝑ omne milicie
tempus iissit. ut qui omni iure
sangunus quo prefectus illi uinc¬
tus erat pociorem duceret eẽ rem¬
publicam atq obseruanciam mi¬
litarem. ut dos ergo preteream o¬
nttendus non est tigor acertunꝰ
Maulii torquati qui filium rate
uidolis ꝙ ĩuisus in hostem pugna¬
uerat quãuis egregie feliciterq
pugnasset occidit. Parq postum
tibuiti ob eandem causam in fi¬
lium quoq impii seuerioris atro¬
citas. qmͣꝙͣ huius incertior fama

Expanded text:
nta quaque» ut in vita eius nta quaque» ut in vita eius legitur, «die iubebat mrere, inter se simulacra bellorum agere.nicas et omnia arma illorum coipse prospiciebat, prorsus ut autem patrem militibus preberet». 39 militem comedere non debere». 40sulatum abstulit; ut Calphurnium Pisonem sileam, qui consul prefectum equitum, quod “arma” hostibus “tradidisset”, vario contumeliarum “genere” deformatum, succisis “toge laciniis, discinctum, nudis pedibus, a mane” ad vesperam “adesse” ad primam aciem “per omne militie tempus iussit”, ut qui omni iure sanguinis, quo prefectus illi iunctus erat, potiorem duceret esse rempublicam atque observantiam militarem; 41 ut hos ergo preteream, omittendus non est rigor acerrimus Manlii Torquati, qui filium rare indolis, quod iniussus in hostem pugnaverat, quamvis egregie feliciterque pugnasset, occidit; parque Postumii Tiburti ob eandem causam in filium quoque imperii severioris atrocitas, quanquam huius incertior fama
Abbreviated transcription (Latin):
sedicio in erercitu orta esset proces¬
sit in medium siue armis. Et per¬
cutite me inquit si audetis. corrup¬
te q discipline cesi eciam ducis sce¬
lus addite. Que res tantum obedi¬
encie romanis addidit. tantum t̾¬
roris barbaris unecit indentibus
dampnatos romani ducis iudicio
eciam eos qui contra fas incerant
ut pacem centum annorum absẽ¬
te antonio romano tunc imꝑatore
deposceret. Ad postremum hic est
ille uir quem unuim cortuptis nc
perditis legioniu moribus refor¬
mandis Idem ipse marrus aure¬
lis autonius principum sapien¬
tissimus sano maturoq consilio
delegisse. cuiq per epłam seuerita¬
tis exnie uerum et insigne testi¬
inouiũ reddidisse laudatur. Multu
diri de cassio. ꝙ et multa de eo legr¬
ram et multum ille nostre mo¬
derne mlicie dissumilis. mulcum¬
q ideo uitiorum uostri tempons cõ¬
uicio idoneus indebatut. Cui hac
ni re similis inaemuinus quãis
u reliquis crudelis ac barlarus qnͥ¬

Expanded text:
seditio in exercitu orta esset, processeditio in exercitu orta esset, processit in medium sine armis et: ‘Percutite me’ inquit, ‘si audetis, corrupteque discipline cesi etiam ducis scelus addite’. Que res tantum obedientie Romanis addidit, tantum terroris barbaris iniecit, videntibus damnatos romani ducis iudicio etiam eos qui contra fas vicerant, ut pacem centum annorum ab absente Antonino», romano tunc imperatore, deposcerent. 37 Ad postremum hic est ille vir quem unum corruptis ac perditis legionum moribus reformandis idem ipse Marcus Aurelius Antoninus, principum sapientissimus, sano maturoque consilio delegisse, cuique per epystolam severitatis eximie verum et insigne testimonium reddidisse laudatur. 38 Multa dixi de Cassio, quod et multa de eo legeram et multum ille nostre moderne militie dissimilis multumque ideo vitiorum nostri temporis convitio ydoneus videbatur. Cui hac in re similis Maximinus, quamvis in reliquis crudelis ac barbarus, «qui
Abbreviated transcription (Latin):
sent Recte consulinsti in domine. ꝙ
cassumi prefecisti sẏriatis legionib.
⁊ichil eniui tam expedit qmͣ homo
seuenor gregauicis militibus. Ille
sane ounes flores de capite collo et
sum uuliti excuciet Annona milita¬
ris omis parata est. neq quicqmͣ
deest sub bono duce. Nion emm ml¬
tum aut queritur aut impenditur.
hec prefectus principi de cassio. sb̃
quo duce exeracium septum diei fu¬
it omnium militum. ita ut sagit
ereccerentur athlete uenatores et
gladiatores. non exerceri milites.
quibus mmor esset futurus labor
historicus idem ait cum exeratum
duceret. seq iuscio manus auxilia¬
na centurionibus sus auctoribus
tria milia sarmatharum negligẽ¬
cius agencium in damibii rippis ce¬
cidissent. et cum preda ingenti ad
eum redussent sperantibus centu¬
rionibus p̾mium rapi eos iussit.
et in ccucen tolli. seruiliq suppli¬
cio affici diceus eueiire potuisse ut
essent uisidie. ac ꝓiret romau no¬
ninis reuerencia. Cumq ingens

Expanded text:
serit: «Recte consuluisti, mi domine, quod Cassium prefecisti syriacis legionibus; nichil enim tam expedit quam homo severior grecanicis militibus. Ille sane omnes excaldationes, omnes flores de capite collo et sinu militi excutiet. Annona militaris omnis parata est, neque quicquam deest sub bono duce. Non enim multum aut queritur aut impenditur». 34 Hec prefectus principi de Cassio, sub quo duce «esercitium septimi diei fuit omnium militum ita ut sagittexercerentur athlete venatores et gladiatores, non exerceri milites, quibus minor esset futurus labor ique, ut historicus idem ait, «cum exercitum duceret seque inscio, manus auxiliaria, centurionibus suis auctoribus, tria milia Sarmatarum negligentius agentium in Danubii ripis occidissent et cum preda ingenti ad eum rediissent, sperantibus centurionibus premium, rapi eos iussit et in crucem tolli servilique supplicio affici, dicens evenire potuisse ut essent insidie ac periret romani nominis reverentia. 36 Cumque ingens
Abbreviated transcription (Latin):
egeut artificio. Nemo p̾sulum tam
mestam et trm iuuduam sedem suaĩ
luiquit qmͣ tu tuam. Sic te õnibus
tius approbasti ut sine te pascua le¬
ta non ruument. In oculis tuis et
ni lingua pax ecclĩe tue est. pufillꝰ

Expanded text:
egent artificio. Nemo presulum tam mestam et tam viduam sedem suam linquit quam tu tuam. Sic te ovibus tuis approbasti, ut sine te pascua leta non ruminent; in oculis tuis et in lingua pa
Abbreviated transcription (Latin):
prouideat. demq constant̾ nega.
plũs ille te faciet. et si repulsam
odenit. uirtutem diliget. constanciã¬
q mirabitur ac rogare desinet. uerũ
est enim declamatorium illud apd̃
senecam. Nemo fortiter negnutem
iterum rogauit. hec tibi tali uiro ca¬
rissime michi pater et clarissime uõ
anderem loqui insi illuit modestia
et humauitas tua. huic meus amor.
mea fides zelus pauor. aumnuos darẽt.

Expanded text:
e constanter nega. Pluris ille te faciet et si repulsam oderit, virtutem diliget constantiamque mirabitur ac rogare desinet; verum est enim declamatorium illud apud Senecam “nemo” fortiter “negantem iterum rogavit”. 16 Hec tibi tali viro, carissime michi pater et clarissime, non auderem loqui, nisi illinc modestia et humanitas tua, hinc meus amor mea fides zelus
Abbreviated transcription (Latin):
as et in illo me solitis patenui am¬
i ulius amplectere. atq omine qͥd
de me aut pro me faceres in illo
erhibe et uale mei memor ut soles
tui cuit plusqui soles axdiolam.¬
uͦ. Idus augusti. ad zenobiũ floren¬
tinum de aduẽtu uagni regni seue¬
Iecenas tuus augustui
meum fident̾ adnit ⁊ me
oisit. bibliothecam mea
ausus opes contempuere uiis ad¬
iit azec concursus hominum nec
acetuus rerum. Nec eum deuiq
tenint labor uie. Si quidem in ex¬
tremo ciuitatis olim. N unc extra
ciuitatem hĩto. locotum salubri
tum solitario admodum ac repo¬
sco. huc ille tantus uir tantus
uenit Et subnussis fascibus. ut
quoudam magnus pompenis pos¬
sidori paruaui domumi. atq ita ue

Expanded text:
aterni animi ulnis amplectere atque omne quod de me aut pro me faceres, in illo exhibe; et vale, mei memor ut soles, tui autem plusquam soles. Mediolani, V Idus Augustas. 6 Ad Zenobium Florentinum, de adventu magni Regni Stuus Augustum meum, fidenter adiciam et me, visit. Bibliothecam meam, ausus opes contemnere, bis adiit, nec concursus hominum nec acervus rerum nec eum denique tenuit labor vie; siquidem in extremo civitatis olim, nunc extra civitatem habito, loco cum salubri tum solitario admodum ac reposto. 2 Huc ille vir tantus venit, et submissis fascibus, ut quondam Magnus Pompeius Possidoni
Abbreviated transcription (Latin):
lencii. Mor u̾boru grauitas fint.
libellis orii mei alcoribus couitibꝰ¬
q uunc omubus. nunc singulis
tam suauit᷑ inhesit ut nil dulcius.
multus ibi de multis. s p̾cipuus
de te sermo. Nec u̾o breuem moraz
traxit ut uiantium mos est. s lon¬
gam adeo ut coactum diceres abi¬
cuncta reuisent secula. quem nou
romanus modo uel florentinus bo¬
spes. sed uirtutis auucus quisquis
erit hac timisiens adoret. Et quid
dicaui: Totam hanc regiam urbẽ
suo letificauit aduentu. et fronte
sidereci serenquit. mirum in mo¬
dum et domimis gratus et popubo.
Michi u̾o qmͣ pliriniũ quod iam
ipossibile factu rebar antiquam
illam sibi pridem dati aniu beni¬
uolentiam cumulauit. effecit q
illud int̾ mortales exnnum ac ra¬
tum ut diui coguiti s nmnꝙͣ uisi

Expanded text:
borum gravitas fuit. 3 Libellis otii mei altoribus comitibusque nunc omnibus nunc singulis tam suaviter inhesit ut nil dulcius; multus ibi de multis, sed precipuus de te sermo. Nec vero brevem moram traxit ut viantium mos est, sed longam adeo ut coactum diceres abicunta revisant secula, quem non romanus modo vel florentinus hospes sed virtutis amicus, quisquis erit, hac transiens adoret. Et quid dicam? 4 Totam hanc regiam urbem suo letificavit adventu et fronte siderea serenavit, mirum in modum et dominis gratus et populo, michi vero quamplurimum. Quod iam impossibile factu rebar, antiquam illam sibi pridem dati animi benivolentiam cumulavit, effecitque illud inter mortales eximium ac rarum, u
Abbreviated transcription (Latin):
dam iusto addidit amori. Solebam
nutari multa que nunc sperno. q̃¬
dam amiare que nunc ardeo. Ita qͦ
semor in dies eo hinc algencior. hũ
ardencior fio. Et fortassis imple¬
uit beoc pulcł̾rimum desiderium me¬
um deus anteꝙͣ moriar. dumq ini¬
nus expectabor adero o si inter libel¬
les tuos inprouisus exoriar o si h¬
dosa in rippa puri amuus. o si alta

Expanded text:
sto addidit amori; solebam mirari multa que nunc sperno, quedam amare que nunc ardeo; ita quo senior in dies, eo hinc algentior hinc ardentior fio. 18 Et fortassis implebit hoc pulcerrimum desiderium meum Deus antequam moriar; dumque minus expectabor adero. O si inter libellos tuos improvisus exoriar, o si herbosa in ripa puri
Abbreviated transcription (Latin):
fortibus et laborare propositum ẽ
et mori. ¶ Si patere me solita fi¬
ducia uerum loqui apud illum cui
uichil dixi. unquͣ quod in auimo nõ
esset nichil tacui qd̃ esset. Pmite me
non nuiori fide qmͣ cuidacia animũ
tiumi ubi curandus est pungete.
Mnnsterium agitur. nescio qd̃ alie¬
ne cupidnus et negonium uoragnus
inexplete. uis tu ab omni cupiditate
semper atqz ambicione li bertinus
alienis affectibus obsequi qui tuns
imperas. Non id tui ut puto certe
ueqz consilii mei est. Ad inauora offi¬
cia. natus es qmͣ ut cunscumq sis
questor. simplicitatis et libertatis
ueniam pete tunc micħ uerus eris
epũs. uerus pastor cum questor esse
desieris. Non est tui anin cura tam
humilis et si a te reititur repertura
alios et cuiq melius credenda qmͣ tͥ
Ostende pontifici te non posse quod

Expanded text:
s et laborare propositum est et mori; 13 sed — patere me solita fidutia verum loqui apud illum cui nichil dixi unquam quod in animo non esset, nichil tacui quod esset; permitte me non minori fide quam audacia animum tuum ubi curandus est pungere — ministerium agitur nescio quod aliene cupidinis et negotium voraginis inexplete. 14 Vis tu ab omni cupiditate semper atque ambitione liberrimus, aimperas? Non id tui, ut puto certe, neque consilii mei est; ad maiora officia natus es quam ut cuiuscunque sis questor. Simplicitatis et libertatis veniam peto; tunc michi verus eris epyscopus, verus pastor, cum questor esse desieris. 15 Non est tui animi cura tam humilis et si a te reicitur repertura alios et cuique melius credenda quam tibi. Ostende Pontifici te non po
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus est adaꝑto capite prope
affusus quasi apolliuis. ac preridũ
sacellum unus aliquis e paruasi
accolis usq a deo ut michi ex hiis
qui aderant illustribus uiris ⁊ de¬
notum quenidam tam geuerose
humilitatis horrorem incuteret ⁊
prope lacrimas cante pietatis ex¬
cuteret. Ea muaiestas oris. Ea mo¬
tum comitas merat. Ea pͥmum si

Expanded text:
to capite, prope affusus, quasi Apollinis ac Pyeridum sacellum unus aliquis e Parnasi accolis; usqueadeo ut michi et his qui aderant illustribus viris, et devotum quendam tam generose humilitatis horrorem incuteret et prope lacrimas tante pietatis excuteret: ea maiestas oris, ea morum c
Abbreviated transcription (Latin):
crebras tam difficiles simulq tam
longas ac longeuas metuo ⁊ morte
penis in quo ipse piclitor piculum
tuum odi. Subsiste obsecro tempus
est. ¶ Quanto autem nunc te ui¬
dendi desiderio trahar prompcius tͥ
cegitando fu̾it qm̃ mihi loquendo
assequi ab anius teneris nntus et
extra tibi cognitus quid a te semot̾
hoc septenino profecerun dicami. Se¬
quidem cum iam etas uanis amorb
fere ouuna sub traxerit nifiuitum qͥ¬
dam iusto addidit amori. Solebam
nurari multa que nunc sperno. q̃¬
dam amare que nunc ardeo. Ita qͦ
senior in dies eo huic algencior. hĩt
ardencior fio. Et fortassis imple¬
bit hoc pulcłirium desiderium me¬
un deus auteꝙͣ moriar. dumiq mi¬
nus expectabor adero o si inter libel¬
les tues inprouisus exoriar o si h̾¬
bosa in rippa puri amius. o si alta
sub rupe uude ille nr̃ tanto cum
murinure foncu rex erupit.
Incerim socrates meus ibi est imo
uo soctates tuus. illum precor ut fa¬
cis et in illo me solitis patenu am¬

Expanded text:
crebras tam difficiles simulque tam longas ac longevas metuo et, morte peius, in quo ipse periclitor periculum tuum odi. Subsiste, obsecro, tempus est. 17 Quanto autem nunc te videndi desiderio trahar, promptius tibi cogitando fuerit quam michi loquendo assequi; ab annis teneris intus et extra tibi cognitus, quid a te semotus hoc septennio profecerim dicam. Siquidem cum iam etas vanis amoribus fere omnia subtraxerit, infinitum quiddam iusto addidit amori; solebam mirari multa que nunc sperno, quedam amare que nunc ardeo; ita quo senior in dies, eo hinc algentior hinc ardentior fio. 18 Et fortassis implebit hoc pulcerrimum desiderium meum Deus antequam moriar; dumque minus expectabor adero. O si inter libellos tuos improvisus exoriar, o si herbosa in ripa puri amnis, o si alta sub rupe unde ille noster tanto cum murmure fontium rex erumpit! 19 Interim Socrates meus ibi est, imo vero Socrates tuus; illum, precor, ut facis, et in illo me, solitis paterni an
Abbreviated transcription (Latin):
obtusum esse absit ut id uerear s
si tu numo rubiginem contraxisse.
¶Undecimus usi fallor amius
agitur ex quo pͥmum moras tuas
perii. Et si libertatem meam tũc
libertatis et tibi excusacionis ali
siugula conuemiencius dici possĩt
Non ne uides flirxum tempus et
sentis quanto studio uirtuti pͥmũ
consciencieqz. de huic glorie tue et
posteritatis indicio uacandum
sit. Non cogitas ubi abiens solioq¬

Expanded text:
obtusum esse — absit ut id verear —, obtusum esse — absit ut id verear —, sed situ nimio rubiginem contraxisse. 10 Undecimus, nisi fallor, annus agitur ex quo primum moras tuas perii; et si libertatem meam tunc libertatis et tibi excusationis aliqsingula convenientius dici possint,Nonne vides fluxum temporis etsentis quanto studio virtuti primum conscientieque, dehinc glorie tue et posteritatis iudicio vacandum sit? non cogitas ubi abieris solioq