comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que est uersus pontẽ Rufelli nulliari
amplius extra urbẽ predixit. Congre¬
gato ad dic̃ constitutũ omni ferme bono¬
niensi populo sole & fame usq ad occa¬
sũ solis homines ludendo macerauit. Pẽ¬
debant om̃s aĩ suspensi ad aspectũ uo
latũ homĩs expectantes. Tũ ille interĩ
in turris cacumine se ostenderet. alas¬
q quateret uolaturo similis. seq deor¬
sũ proiecturũ proiecturũ fingeret. Erat
magna ad hec signa acclamatio populi
patulo ore turrĩ respicic̃tis. Tũ histrio
post solis tandẽ occasũ ne nihil actũ ui¬
deretur uersis ad cos renibus culum
populo ostentauit. Ita elusi omnes me¬
dia & tedio confecti in urbẽ noctu redie¬
runt. Codẽ modo noster inquit qui post
tot ostentationes tandẽ nobis posteriora
ostendo satisfecit :¬
Edolfi camerinensis dictũ prudens
refertur obidebatur. Curitas hono¬
niensis a bernaboue ex familia uiceco¬
mitũ domino miłi. Erat aũt ad custodiã¬
ciuitatis dux positus a pontifice Redul¬

Expanded text:
quae est versus pontem S. Raphaelis miliarii amplius extra urbem, praedixit. Congregato ad diem constitutum omni ferme Bononiensi populo, sole et fame, usque ad occasum solis, homines ludendo maceravit. Pendebant omnes animi suspensi ad aspectum turris, volatum hominis exspectantes. Cum ille interim in turris cacumine ostenderetur alasque quateret volaturo similis seque deorsum proiecturum fingeret, erat magna ad haec signa populi acclamatio, patulo ore turrim aspicientes. Tum histrio, post solis tandem occasum, ne nihil actum videretur, versis ad eos renibus, culum populo ostentavit. Ita illusi omnes, inedia et taedio confecti, in urbem noctu redierunt. Eodem modo Noster” inquit “qui post tot ostentationes tandem nobis posteriore ostendendo satisfecitedolphi Camerinensis dictum prudens refertur. Obsidebatur civitas Bononiensis a Bernabove, ex familia Vicecomitum domini Mediolani. Erat autem ad custodiacivitatis dux positus a Pontifice Redol
Abbreviated transcription (Latin):
Ulier ex meo muncipio cum ui¬
transituri mulierẽ supra dorsũ homĩs
ualidioris imposuissẽt cepit illa e uesti¬
gio nates mouere similis coeunti ac uo¬
ce magna clamitans ego inquit sepius
uerba iterans uellẽ futire quibus uoci¬
bus causã expresit morbi. Qui femi¬
nã ferebat adeo est in risũ effusus ut una
cũ ea in aquã caderet. Tunc ridentes
non esse opus incantationibus asserunt
sed coitu ad sanitatẽ restituendã & in ui¬
rum uersi tu inquiũt optimus uxoris
uii uxorẽ cognouissetꝰ mens prestina

Expanded text:
ulier ex meo municipio, cum vitransituri mulierem supra dorsum hominis validioris imposuissent, coepit illa e vestigio nates movere, similis coeunti, ac magna voce clamitans, “Ego” inquit saepius verba iterans “vellem futuiri”, quibus vocibus causam expressit morbi. Qui ferebat feminam adeo est in risum effusus, ut una cum ea in aquam caderet. Tunc ridentes non esse opus incantationibus asserunt, sed coitu, ad sanitatem restituendam. Et in virum versi: “Tu” inquiunt “optimus curator vir uxorem cognovisset, mens pristina
Abbreviated transcription (Latin):
moles in se uerteret᷑ florentino quodã¬
uenetoq postmodũ hac de re disceptan¬
tibus cũ uenetus diceret nobis libertatẽ
debetis na nostra opera liberi estis . hoc
nos liberos effecistis sed nos uos reddi¬
dimus proditores :¬
tifex crearetur in conclaui & postea
quoq plurima se facturũ pollicitus est
pro scismate. quod tunc in eccłia uigehat¬
tollendo. Atq adeo aliquibus diebus in
eo q uod promiserat permansit ut ẽt̃ põ¬
tificatui cessurũ se si opus esset respon¬
deret. Postmodũ uero dulcedine ductus
dignitatis. Iuramenta & promissiones
omnes irritas fecit nihil seruans corũ
quȩ antea pollicebatur. hoc egre ferens
Cardinalis burdegalensis uir grauis &
consilii singularis mecũ de hisce rebus
aliquando loquens. hic inquit nobis
efficit. quod histrio quidã bononien¬
sibus se asserẽs uolaturũ. Cũ reserari
mihi fabulã togarẽ. histrio fuit nuper
Bononie inquit qui proposito palam

Expanded text:
moles in se verteretur. Florentino moles in se verteretur. Florentino Venetoque postmodum de hac re disceptantibus, cum Venetus diceret: “Nobis libertatem debetis: nam nostra opera liberi estis”. “Hocnos liberos esse fecistis, sed nos vos reddidimus proditorestifex crearetur, in Conclavi, et postea quoque, plurima se facturum pollicitus est pro schismate, quod tunc in Ecclesia vigebat, atque adeo aliquibus diebus in eo quod promiserat permansit, ut etiam pontificatui se cessurum, si opus esset, sponderet. Postmodum vero dulcedine ductus dignitatis, iuramenta et promissiones omnes irritas fecit, nihil servans eorum quae antea pollicebatur. Hoc aegre ferens cardinalis Burdegalensis, vir gravis et consilii singularis, mecum de hisce rebus aliquando loquens, “Hic” inquit “nobis effecit, quod histrio quidam Bononiensibus se asserens volaturum”. Cum reserari mihi fabulam rogarem, “Histrio fuit nuper Bononiae” ait “qui proposito palam
Abbreviated transcription (Latin):
set statuenda in uxores impudicas
Bonifacius salutatus ea que tollentinas
amicus suus miratus est se uxorẽ suam
affecturũ existimabat. Sciscitantibus
uir haud magno extimandus habet uxo
do noctu foris stans audiui eos acriter
collitigantes. Increþabat enim uit uxorẽ.
accusans impudiciciã eius. Illa ut moris
est taliũ negando se tuebatur . Tũ uir in¬
terclamanosũ iohanna lohanna ait ego ne
Q te uerberabo neq ꝑcutiã sed in tantũ
te futuã quoad plenã domũ filiis reddã
atq ita solã te cum natis telinquã. post¬
modũ abibo. Risimus omnes genus sup¬
plicii adeo exquisitũ quo stultus ille ul¬
turũ le uxoris flagitia putauit:¬
Enetiis fedus erat cũ duce młi ad
decenniũ. Interĩ primo inter floren¬
tinos ducẽq orto bello cũ florentinorum
res deteriori in loco uiderent᷑ ueneti du¬
cẽ haud ꝙͣꝙͣ hostile quid timendũ ador¬
ti rupto federe Brixiã occuparũt Ueri¬
ti ne si lux superior esset omnis belli

Expanded text:
set statuenda in uxores impudicas. Bonifacius Salutatus eam, qua Bononiensis amicus suus minatus est se uxorem suam affecturum, existimabat. Sciscitantibus “vir haud magno existimandus habuit uxodo noctu, foris stans, audivi eos acriter collitigantes: increpabat enim vir uxorem, accusans impudicitiam eius. Illa, ut moris est talium, negando se tuebatur. Tum vir inter clamandum, “Ioanna, Ioanna”, ait “ego te neque verberabo, neque percutiam, sed in tantum refutuam, quoad plenam domum filiis reddam, atque ita solam te cum natis relinquam postmodum, et abibo”“. Risimus omnes genus supplicii adeo exquisitum, quo stultus ille ulturum se uxoris flagitia putavitenetis foedus erat cum duce Mediolani ad decennium. Interim primo inter Florentinos ducemque orto bello, cum Florentinorum res deteriori loco viderentur, Veneti ducem haud quicquam hostile timentem adorti, rupto foedere, Brixiam occuparunt veriti ne, si dux superior esset, omnis belli
Abbreviated transcription (Latin):
ceretur addidisse se in suã societatẽ ue¬
netũ quendã ꝗ ꝑraro ut uidebatur eꝗ¬
tasset qui cũ senis diuertislet ad hospi¬
tiũ in quo & alii ꝑmłti cũ equis erant
maneq ad iter se quisq pararet solus ue¬
netus sedebat ad fores ociosus & ocrea¬
tus. Admiratus luscus homĩs negligẽ¬
tiã ac tarditatẽ qui cũ cęteri ferme in
equis essent ipse solus quiesceret ad¬
monito ut si secũ proficisci uellet equũ
ascenderet. causam more ꝑcunctaba¬
tur. Tũ ille atꝗ inquit tecũ ire cupio:
sed equũ meũ minĩe inter alios reco¬
equus solus in stabulo remanserit scĩã
illũ eeͣ meũ. Cegito homĩs stupore⁊
Antonius paululũ cõmoratus est qͦ¬
ad stultus ae stipes ille unicũ relictũ
equũ caperet ꝓ suo:¬

Expanded text:
ceretur addidisse se in suam societatem Veceretur addidisse se in suam societatem Venetum quemdam, qui perraro, ut videbatur, equitasset. Qui cum Senis divertisset ad hospitium in quo et alii permulti cum equis erant, maneque ad iter se quisque pararet, solus Venetus sedebat ad fores otiosus atque ocreatus. Admiratus Luscus hominis negligentiam ac tarditatem, qui, cum caeteri ferme in equis essent, ipse solus quiesceret admonito ut, si secum proficisci vellet, equum ascenderet causam morae percontabatur. Tum ille: “Atqui” inquit “tecum ire cupio: sed equum meum minime inter alios recouitarint, ut qui equus solus in stabulo remanserit sciam esse meum”. Cognito hominis stupore, Antonius paulum commoratus est, quoad stultus ac stipes ille unicum relictum equum caperet pro suo
Abbreviated transcription (Latin):
dios exertos conspiciens atq homines cõ¬
cursantes ꝑcunctatus est a circunstan¬
tibus quidnã ibi ageret᷑. Tũ unus nomĩe
petrus degus illic inquit magistratus
ciuitatis atq officia diuiduntur. Nolo
ait ille res que tã caro constãt atq euesti
nulli homines ad facetias pr̃opti mł¬
ta ridenda intercenandũ dicebantur Int̾
que unus subridens cechinus inquit
medicus aretinus acersitus ad curandũ
serat genu in cõponendo eũ & tibiã fe¬
mine & copsã albã & molẽ aliquãdiu
tractasset erecta est mentula maiorẽ i
modũ ita ut suligaculo contrneri neq¬
ret. Tum suspirans. cũ surrexisset atq
illa quid pro ea cura sebi dari uellet que¬
sisset. mihil sibi dari respondit. Quesita
causa pares enĩ in opere inquit: sumus.
ego enĩ tibi membrũ cõtortũ direxi
tu mͥ itẽ aliud erexisti:
de insulsitate stultitiaq multorum
narrauit Antomus luscus uir facetissi¬
mus. Cũ olĩ ab Roma uicentiã proficis¬

Expanded text:
dios exertos conspiciens atque homines concursantes, percontatus est a circumstantibus quidnam ibi ageretur. Tum unus, nomine Petrus de Eghis: “Illic” inquit “magistratus civitatis atque officia dividuntur”. “Nolo” inquit ille “res quae tam caro constant” atque e vesnulli, homines ad facetias prompti, multa ridenda inter coenandum dicebantur, inter quae unus subridens, “Cechinus” inquit “medicus Aretinus, accersitus ad curandum serat genu, in componendo cum et tibiam feminae et coxam peralbam ac mollem aliquandiu tractasset, erecta est mentula maiorem in modum, ita ut subligaculo contineri nequiret. Tum suspirans cum assurrexisset, atque illa quid pro ea cura sibi dari vellet quaesisset, nihil sibi deberi respondit. Quaesita causa: “Pares enim in opere” inquit “sumus: ego enim tibi membrum contortum direxi, tu item mihi aliud erexisti”“de insulsitate stultitiaque multorum, narravit Antonius Luscus, vir facetissimus, cum olim ab Roma Vincentiam proficis
Abbreviated transcription (Latin):
Antes poeta noster florentinus ali¬
quãdiu sustentatus est uerone ⁊¬
opibus Canis ueteris principis de lasca¬
la ad modũ liberalis Erat aut̃ ee alter
penes cane florentinus ignohilis indoctus
imprudens nulli rei prẽter ꝙͣ ad iocum
risũq aptus. ciius ineptie ne dicam ta¬
cetie canẽ perpulerant ad se ditandũ
cũ illũ ueluti beluã insulsã. Dantes uuir
eloquentissimus sapiens ac modestus ut
equũ erat contẽneret. Quid est inꝗt il¬
rus diuitiis prȩsto. Tum Dantes quan¬
is moribus conformẽ sicuti tu tius
ipse similiter me ditabit. Et rauis sapiẽs¬
q t esponsio semper enĩ domini eorum
consuetudine qui sibi sũt similes dele¬
ctantur :
prandenti cũ ministri utriusq de¬
dita opeta antepedes dantis ad eum
lacessendũ ossa occulte iubiecissent re¬
mota mensa uersi omnes in solũ dantẽ
mirabantur. cũ ante ipsu similitudo

Expanded text:
 poeta noster Florentinus, aliquamdiu sustentatus est Veronae opibus Canis veteris Principis de la Scala, admodum liberalis. Erat autem et alter penes Canem Florentinus, ignobilis, indoctus, imprudens, nulli rei praeterquam ad iocum risumque aptus, cuius ineptiae, ne dicam facetiae, Canem perpulerant ad se ditandum. Cum illum, veluti beluam insulsam, Dantes, vir doctissimus, sapiens ac modestus, ut aequum erat, contemneret: “Quid est” inquit ilarus divitiis praesto?”. Tum Dantes: “Quanis moribus conformem, sicuti tu tuis, et ipse similiter me ditabit”. Gravis sapiensque responsio! Semper enim domini eorum consuetudine qui sibi sunt similes delectantur. prandenti, cum ministri utriusque, dedita opera, ante pedes Dantis ad eum lacessendum ossa occulte subiecissent, remota mensa, versi omnes in solum Dantem, mirabantur cur ante ipsum solummodo
Abbreviated transcription (Latin):
ferens & correxisse se & rescripsisse dicebat¬
se. Quã cũ ille tanꝙͣ lecturus in manus
lumeret inspecta paulũ: epistola in me
bene ie habet inquit. Uade & obsigna atq
ad ducẽ destina. hoc in omnibus episto¬
lis suis facere consueuit:¬

Expanded text:
ferens, et correxisse se et rescripsisse dicebatferens, et correxisse se et rescripsisse dicebat. Quam cum ille tanquam lecturus in manus sumeret, inspecta paululum epistola, “Nunc bene se habet” inquit “vade et obsigna, atque ad ducem destina”. Hoc in omnibus epistolis suis facere consuevit
Abbreviated transcription (Latin):
doctissimus. Cũ ei notus quiolã litte¬
ras apud pontificẽ expedienolas obtulisset
atq ipse certo in loco corrigere atq emẽda¬
re iussisset. Ille aut postridie litteras easdẽ
retulisset ueluti emendatas inspectis litte¬
tis tu me inquit. Iãnotũ uicecomitẽ far¬
sita putasti. Cũ quereremus quidnã hoc
sibi dictũ uellet. Iannotus ait olim prȩtor
fuit noster uincentinus homo honus. seol
coipore & ingenio crasso. Is sȩpius aduo¬
cato lecretario mandabat scribi epistolam
ad ducẽ młi seniorẽ quarum particulam
quandã ipse dictabat: quȩ spectabat ad ce¬
rimonias uerborũ. Reliqua comittebat se¬
cretario qui afferebat postmodũ epistolam
scriptã. ea lanpotus legendã sumens statim¬
q epistolã ueluti inconditã atq ineptam
inciepans. Non bene est aiebat. perge atq
emenda. Secretarius qui patroni sui stul¬
tens & eandẽ epistolã in hilo immutata

Expanded text:
doctissimus, cum ei notus quidam littedoctissimus, cum ei notus quidam litteras apud Pontificem expediendas obtulisset, atque ipse in certo loco corrigere atque emendare iussisset, ille autem postridie litteras easdem retulisset, veluti emendatas, inspectis litteris, “Tu me” inquit “Iannottum Vicecomitem forsitan putasti!”. Cum quaereremus quidnam hoc dictum sibi vellet: “Iannottus” ait “olim praetor fuit noster Vincentinus, homo bonus, sed corpore et ingenio crasso. Is saepius advocato secretario mandavit scribi epistolam ad ducem Mediolani seniorem, cuius particulam quamdam ipse dictabat, quae spectabat ad ceremonias verborum; reliqua committebat secretario, qui afferebat epistolam postmodum scriptam. Eam Iannottus legendam sumens statimque epistolam veluti inconditam atque ineptam increpans, “Non bene est” ait: “perge atque emenda”. Secretarius, qui patroni sui stultens et eamdem epistolam nihilo immutatam
Abbreviated transcription (Latin):
pauit. Tũ ille ut erat liberior in loquendo
si florentini inquit tibi gustũ atq appeti¬
tũ auffer̃: que mea est culpa. Cibi enim
mei & sapidi sũt & suma arte compositi sed
te niniũ concalefaciũt & appetitũ auffe¬
runt bellorũ curȩ. Risit ille ut erat hu¬
manissimus toqui facerã in respondendo
libertatẽ:
iocatus ad mensa Ducis cũ uideret
cũ anxiũ atq afflictũ curis non mirum
esse inquit torqueri . Nam impossibilia
ducẽ conari unũ ne hẽbat confinia Alte¬
rum ut pinguẽ reddat Franciscũ harba
stringens & trancisci immeniã opũ atq
Limeticis loco sũmopere in cena ducem
rogauit ut so asinũ taceret. Miratus dux
quid sibi ea postulatio uellet cur se asinũ
ꝙͣ hominẽ mallet. Atqui omnes uideo
inquit ille. quos in sublime extulisti:
quibus honores a magistratus dedisti su¬
perbia & fastu datos atq insontes euasis¬
se asinos. Itaq & ego quoq asinus a te fie

Expanded text:
pavit. Tum ille, ut erat liberior in eloquendo, pavit. Tum ille, ut erat liberior in eloquendo, “Si Florentini” inquit “tibi gustum atque appetitum auferunt, quae mea est culpa? Et cibi enim mei sapidi sunt et summa arte compositi: sed te nimium concalefaciunt et appetitum auferunt Florentini”. Risit ille, ut erat humanissimus, coci facetam in respondendo libertatem. iocatus ad mensam ducis, cum videret eum anxium atque afflictum curis, “Non mirum esse” inquit “illum torqueri: nam duo impossibilia dux conatur: unum, ne habeat confinia; alterum, ut pinguem reddat Franciscum Barbavt Francisci immensam opum atque beneficii loco, summopere in coena ducem rogavit ut se asinum faceret. Miratus dux quid sibi ea postulatio vellet, cur se asinum quam hominem mallet: “Atqui omnes video” inquit ille “quos in sublime extulisti, quibus honores et magistratus dedisti, superbia et fastu elatos atque insolentes evasisse asinos. Itaque ego quoque asinus a te fier
Abbreviated transcription (Latin):
Xhoc eodẽ oppido missi sunt qui¬
dam aretiũ ad emendũ ligneũ cru¬
cifixũ qui in eorũ eccłia poneretur. de¬
ducti ad eiusmodi rerũ opificẽ quendã
cũ tudes & ueluti stipites essent. Opite x
usus materiã auditis hominibus querẽs
uiuũ ne an mortuũ crucifixũ uellent¬
postulauit. Illi sumpto paulũ tp̃ris ad cõ¬
sultandũ: secreto collocuti denũ responde¬
runt se uiuũ male. Nam si eo modo suo
populo non placeret se illu e uestigio
occisuros:
Ux mediolani senior princeps in
omnibus rebus elegantiȩ singula¬
ris habebat coquñ egregiũ quẽ usq ad
gallos ad ꝑdiscenda obsona tuerat. Bel¬
lo quod ingens cũ florentinis dux hũit eũ
ei aliquando nõ satis prosper nuncius adue¬
nisset admodã turbauit ducis mentẽ obla¬
tis postmodũ ad menia epulis sapores ne¬
scio quos cũ dux improbasset epulas in¬
super nõ tite cõnditas esset asꝑnatus acci¬
tũ coquũ ueluti ignarũ attis aspere incre¬

Expanded text:
hoc quidem oppido missi sunt quidam Aretium ad emendum ligneum crucifixum, qui in ecclesia eorum poneretur. Deducti ad huiusmodi opificem quemdam, cum rudes et veluti stipites essent, opifex ridens materiam auditis hominibus quaerens, vivumne an mortuum vellent crucifixum postulavit. Illi, sumpto paulo temporis ad consultandum, secreto collocuti, demum responderunt se vivum malle: nam si eo modo suo populo non placeret, se illum e vestigio occisuros. ux Mediolani senior, princeps in omnibus rebus elegantiae singularis, habebat cocum egregium, quem usque ad Gallos ad perdiscenda obsonia miserat. Bello, quod ingens cum Florentinis dux habuit, cum ei aliquando non satis prosper nuncius advenisset, admodum turbavit ducis mentem. Oblatis postmodum ad mensam epulis, sapores nescio quos cum dux improbasset, epulas insuper ut non rite conditas esset aspernatus, accitum cocum veluti ignarum artis aspere incre
Abbreviated transcription (Latin):
ferebat preferri sibi multos doctrina &
probitate inferiores querebatur apud
Angelotũ cardinalẽ sancti Marci nullã
hẽre suȩ uirtutis rationẽ seq postponi
hiis: qui nulla in re sibi pares essẽt sua
insuꝑ studia cõmemorauit & in discẽ¬
do labores. Tũ promptus ad lacessenda
curie uicia cardinalis. hic scientia .&
doctrina inꝗt nihil prosũt. sed ꝑge

Expanded text:
ferebat praeferri sibi multos doctrina et ferebat praeferri sibi multos doctrina et probitate inferiores, querebatur apud Angelottum cardinalem Sancti Marci nullam haberi suae virtutis rationem, sed postponi his, qui nulla in re sibi pares essent. Sua insuper studia commemoravit, et in discendo labores. Tum promptus ad lacessendum Curiae vitia cardinalis, “Hic scientia et doctrina” inquit “nihil prosunt. Sed perge
Abbreviated transcription (Latin):
stes sacerdotales ad sinodũ profitiscentur.
Quida preshiter cui hȩc uestimenta de¬
erant mescus domi erat ignorans rinde¬
namea sibi pararet . hunc cogitabũdu
uultu dimisso conspicata ancilla quam
domi nutriebat cũ quę̧ sisset meroris
causã dixit sibi cũ capis & cottis secũ¬
dũ ep̃i edictũ erindũ ad sinodũ esse.
Atqui illa inquit o bone uir non recte
uĩ mandati huius cognosti nõ enim
capas & cottas: sed capones coctos ep̃us
postulat qui tibi sunt deferendi. Appre¬
hendit sacerdos muliebre consiliũ & se¬
cũ capones coctos deferens optime ab
episcopo est susceptus qui per risũ retu¬
lit hunc solũ sacerdotem rectius ꝙͣ cę̧¬
teros edicti sententiã cognouisse.
N curia romana ut plurimũ for¬
tuna dominatur cũ ꝑraro locus
sit. uel ingenio uel uirturi sed ambitiõe
& importunitate parentur omnia ut
de minimis sileã qui ubi terrarũ in pa¬
ce uidentur. Anglicus quidã qui egie

Expanded text:
stes sacerdotales ad Synodum proficiscerentur. stes sacerdotales ad Synodum proficiscerentur. Quidam presbyter, cui haec vestimenta deerant, maestus domi erat, ignorans undenam ea sibi pararet. Hunc cogitabundum vultu demisso conspicata ancilla, quam domi nutriebat, cum quaesisset maeroris causam, dixit sibi cum cappis et cottis, secundum episcopi edictum, eundum ad Synodum esse: “Atqui” inquit “o bone vir, non recte vim mandati huius cognovisti: non enim cappas et cottas, sed capones coctos episcopus postulat, qui tibi sunt deferendi”. Apprehendit sacerdos muliebre consilium, et secum capones coctos deferens optime ab episcopo fuit susceptus, qui per risum retulit hunc sacerdotem solum rectius quam caeteros edicti sententiam cognovisse.n Curia Romana ut plurimum Fortuna dominatur, cum perraro locus sit vel ingenio, vel virtuti; sed ambitione et opportunitate parantur omnia, ut de nummis sileam, qui ubique terrarum imperare videntur. Amicus quidam, qui aegre
Abbreviated transcription (Latin):
discuciendã aduocatis nonnullos nescio
quid acriter uerbis castigauit o hinc cum
unus pro cę̧teris. Thomas biragus liberiꝰ
respondisset uersus in eũ patriarcha ma¬
lũ inquit caput habes At ille ut erat ho¬
mo promptus ad lacessendũ ac ꝑfacetus re¬
cte inquit ac uere loqueris nihil enim
uerius dici potuit. Nam si bonũ caput
herem satis meliori loco res nostre essẽt
ipsũ culpas ait patriarcha. Tũ ille non me
inquit sed caput reprehendo. Facete in
ipsũ qui aduocatis omnibus preerat pa¬
triarchã lusit qui duro paulũ capite ex
Lter urbanũ olim pontificẽ sestũ
lcuiter perstrinxit . Nam cum ille
nescio quid acrius a pontifice contendeͬt
malo capite es inquit urbanus Tũ ille
hoc idẽ inquit & de te uulgo dicunt ho¬
quẽ nouimus:aliquando conuoca¬
uit ad sinodũ sacerdotes suos precipiẽs
ut qui aliqua dignitate prediti essent
cũ capis & cottis Sunt enim he ue¬

Expanded text:
discutiendam advocatis, nonnullos nescio discutiendam advocatis, nonnullos nescio quidem verbis acriter castigavit. Huic cum unus prae caeteris Thomas Biracus liberius respondisset, versus in eum patriarcha inquit: “Malum caput habes”. At ille, ut erat homo promptus ad lacessendum ac perfacetus, “Recte” inquit “ac vere loqueris: nihil enim verius potest dici. Nam, si bonum caput haberem, satis meliori loco res nostrae essent, ipsum culpas” ait patriarcha. Tum ille: “Non me” inquit “sed caput reprehendo”. Facete in ipsum, qui advocatis omnibus praeerat, patriarcham lusit, qui duro paulum capite exilter Urbanum, olim summum Pontificem Sextum, leviter perstrinxit. Nam cum ille nescio quid acrius a Pontifice contenderet, “Malo capite es” inquit Urbanus. Tum ille: “Hoc idem” inquit “et de te vulgi dicunt hoquem novimus, aliquando convocavit ad Synodum sacerdotes suos, praecipiens ut qui aliqua in dignitate essent cum cappis et cottis sunt enim hae ve
Abbreviated transcription (Latin):
lis ac dux precipuus in hac nostri
hunc intuens facinus uestitũ tunica bo¬
na quesiuit: an illã cum spoliaretur ge¬
stasset. Cũ ille annueret abi inquit. hic
quẽ dicis te spoliasse nequaꝙͣ est ex mi
litibus meis. Nã nullus meus unꝙͣ tibi
siciũ quo ille induto nunc bene est dicebat
nullo in loco me offendit. Eodẽ modo Anto
auctore gestũ est inpiceno aduersus
pontificis hostes. Cũ aliquando ad aciẽ
uentũ esset in qua uincere aut uinci eos
qui pontificẽ sequebantur necesse erat
hortabat᷑ milites ad pugnã plurihus uer¬
affirmabat quo morti alacrius offerret. his
ex hortationibus usus excedebat pugna.
Tum unus ex astantibus militibus. Cur
tu inquit hortator non & ad hoc prandiũ
una nobiscũ accedis. At ille tempris piã¬
dii nundũ est mihi inquit quoniã nudũ
exurio.
Atriarcha hierosolomitanus. qui cã
cellariã apostolicã regebat. Conuo¬
catis aliquando in urbe certã ob causam

Expanded text:
lis ac dux praecipuus in hac nostri lis ac dux praecipuus in hac nostri Hunc intuens Facinus vestitum tunica bona, quaesivit an illam, cum spoliaretur, gestasset. Cum ille annueret, “Abi” inquit: “hic quem dicis te spoliasse nequaquam est ex meis militibus. Nam nullus meus unquam tibsitium, quo ille induto, “Nunc bene est”, dicebat “nullo in loco me offendit”“. Eodem modo Antoautore gestum est in Piceno adversus Pontificis hostes, cum aliquando ad aciem ventum esset, in qua vincere vel vinci eos qui Pontificem sequebantur necesse erat, hortabatur milites ad pugnam pluribus veraffirmabat, quo morti se alacrius offerrent. His exhortationibus usus, excedebat pugna. Tum unus ex astantibus militibus, “Cur tu” inquit “non et ad hoc prandium una nobiscum accedis?”. At ille: “Tempus prandii nondum est mihi, quoniam nondum esurio”. atriarcha Hierosolymitanus, qui totem Cancellariam Apostolicam regebat, convocatis aliquando certam ob causam
Abbreviated transcription (Latin):
Ommiserat olim Martinus põtifex
Antonio luscho luteras quasdã cõ¬
ficiendas quas cũ postmodũ legisset ius¬
sit pontifex illas legendas quoq deffer¬
ri ad quendã amicũ nostrũ in quo plu¬
rimũ fidebat. Ille autẽ qui paulũ esset
iussit. Tum Antonius Bartholameo ole
bardis qui aderat faciã inquit in lit¬
teris meis: quod olim sutor in farsi¬
inquit antonius pater senioris Ducis
mli erat uit magnus pinguis & corpu¬
lentus. Is cũ sepius multo cibo & potu ut¬
Post cenam cũ iret cubitũ uocari ad se
sutorẽ suum iubebat quẽ acriter redar¬
guens aiebat fecisse sibi illũ farsitũ ni¬
mis artum: mandabatq ampliari ne si¬
bi esset molestũ. factũ erit aiebat sutor
ut iubes eras optime erit. deinde acce¬
ptã uestẽ proiciebat ad ꝑticã nihil ĩmu¬
tans. Cũ dicerent cȩ̨teri cur nõ ãplicis
get. Eras inquit cũ dominus post dige¬
stionẽ surrexerit ac ierit cacatũ uestis
erit amplissima. Mane reportabat far
dixit.

Expanded text:
ommiserat olim Martinus Pontifex Antonio Lusco litteras quasdam conficiendas, quas cum postmodum legisset, iussit Pontifex illas legendas quoque deferri ad quemdam amicum nostrum, in quo plurimum confidebat. Ille autem, cum paulo esset iussit. Tunc Antonius Bartholomeo de Bardis, qui aderat, “Faciam” inquit “in litteris meis, quod olim sutor in farsiinquit Antonius “pater senioris ducis Mediolani, erat vir magnus, pinguis et corpulentus. Is cum saepius multo cibo et potupost coenam cum iret cubitum, vocari ad se sutorem suum iubebat, quem acriter redarguens aiebat fecisse illum sibi farsitium nimis arctum, mandabatque ampliari ne sibi esset molestum “Factum erit” aiebat sutor “ut iubes: cras optime erit”. Deinde acceptam vestem proiiciebat ad perticam, nihil immutans. Cum dicerent caeteri: “Cur non amplias vrget?”, hic “Cras” inquit “cum Dominus post digestionem surrexerit, ac ierit cacatum, vestis erit amplissima”. Mane portabat farsdixit.
Abbreviated transcription (Latin):
feruentẽ cupiditatẽ cũ illa obicenius insta¬
ret tamen cedens uiduȩ importuni tuni¬
tati. Posteaꝙͣ inquit tantũ malũ patrare
cupis testor deũ tuũ opus erit ego procul
absũ a culpa tu ipsa inquit. cape hanc ma¬
ledictã carnẽ. lã enim uirga erecta erat
R ipsamet utere ut libet. Ego enĩ eã hodie¬
minime tangã. Ita inuitus mulierẽ sube¬
git. licet propter abstinentiã non tangeret
Bam se mel ad Pontificis palatium
quispiã cũ de tecto capite reuerenter non
animaduertit ep̃us At ille superbia aut
arrogantia factũ existimãs. hic inquit a¬
sim sui medietatẽ nequaꝙͣ reliquit domi¬
totũ enĩ secũ deffert significãs eũ esse asi

Expanded text:
ferventem cupiditatem, cum illa obscenius instaferventem cupiditatem, cum illa obscenius instaret, tandem cedens viduae importunitati: “Postea quam” inquit “tantum malum patrare cupis, testor Deum, opus tuum erit: ego procul absum a culpa. Tu ipsa” inquit “cape hanc maledictam carnem” iam enim virga erecta erat “et ipsamet utere, ut lubet: ego enim eam minime tangam”. Ita invitus mulierem subegit, licet propter abstinentiam non tangeret bam semel ad Pontificis palatium.quispiam cum detecto capite revereretur, non animadvertit episcopus. At ille superbia aut arrogantia factum existimans: “Hic” inquit “asini sui medietatem nequaquam reliquit domi, sed totum secum defert”. Signif
Abbreviated transcription (Latin):
tã simulando ac dissimulando agunt ut nõ
sponit sed inuiti ac suiperiorũ precepto
honores assequi uideantur. Tũ quidam
ex astantibus dixit eos similes paulo beato:
qui hitabat pisis unus ex eis: qui uulgo
apłi uocantur quorũ est consuetudo sede
ad hostiũ domus nil pctentes. Cum ut
nobis exponeret. quis is fuisset: rogare¬
mus paulus inquit. qui propter uitȩ lã¬
ctimoniã heatus uulgo cognominabatur.
conspicata sępius uirum. erat enĩ formo¬
sus exarsit in paulũ ciboq dato rogauit
ut postridhie rediret se curaturã ut bene
pranderet. Cũ freques domũ mulieris
accessisset illa tandẽ rogauit hominem ut
intus accederet ad sumendũi cibũ. An¬
nuit hic & cũ opipere uentĩe cibo potu¬
q farlisset mulier libidinis impaciens
uirum amplectitur oscrilaturq asserens
non ĩde abiturũ priusꝙͣ se cognoscat. Ille
reluctanti similis ac de testans mulieris

Expanded text:
tamen simulando ac dissimulando agunt, ut non tamen simulando ac dissimulando agunt, ut non sponte, sed inviti ac superiorum praecepto honores assequi videantur, tum quidam ex astantibus dixit eos similes Paulo cuidam Beato qui habitabat Pisis, unus ex eis qui vulgo Apostoli vocantur, quorum est consuetudo sedere ad ostium nihil petentes. Cum ut nobis exponeret quis is fuisset rogaremus: “Paulus” inquit “qui, propter vitae sanctimoniam, Beatus vulgo cognominabatur, conspicata saepius virum erat enim formosus, exarsit in Paulum ciboque dato rogavit ut postridie rediret, se curaturam ut bene pranderet. Cum frequens domum mulieris accessisset, illa tandem rogavit hominem ut intus accederet ad sumendum cibum; annuit hic, et cum opipare ventrem cibo potuque farsisset, mulier libidinis impatiens virum amplectitur osculaturque, asserens non inde abiturum, priusquam se cognoscat. Ille reluctanti similis, ac detestans mulieris
Abbreviated transcription (Latin):
& tibi nihil oberit cum unus suficiat
tibi. assentitur uir uxori & in gratiã sa¬
cerdotis & ut se onere suꝑfluo leuaret.
igitur eo uocato ad cenã causaq exposi¬
ta cũ sũpto cibo: lectũ unum tres ingre¬
derentur: ita u̾t mulier media esset᷑. uir
anteriori parte:posteriori alter ex dono
uteretur. Sacerdos famelicus concupi¬
tiq cibi auidus prior aggreditur aciẽ
sibi cõmissã. Qua in re uxor quoq sub¬
murmurans strepitũ quẽdã edebat. Tũc
uit timẽs: ne partes suas aggredęretur.
serua inꝗt amice inter nos conuenta &
tua portione utere. meam intactã relin¬
quens. hinc sacerdos det mihi gratiam
deus inquit. nam tua parui facio. ut bo¬
nis tantũ eccłiȩ uti possĩ. his uerbis ac¬
quiescens: stultus ille qđ eccłiȩ conces¬
um qui uiuãt. Cũ de his se mel
in cetu me pñte exortus sermo esset di¬
cererurq oĩa ipocritis redundare qui
cũ dignitatũ atq honorũ ambitione ardeãt

Expanded text:
 tibi nihil oberit, cum unus sufficiat tibi”. Assentitur vir uxori, et in gratiam sacerdotis, et ut se onere superfluo levare”. Igitur, eo vocato ad coenam causaque exposita, cum sumpto cibo lectum unum tres ingrederentur, ita ut mulier media esset, vir anteriori parte, posteriori alter ex dono uteretur, sacerdos famelicus concupitique cibi avidus prior aggreditur aciem sibi commissam: qua in re uxor quoque submurmurans strepitum quemdam edebat. Tunc vir timens ne partes suas aggrederetur: “Serva” inquit “amice, inter nos conventa, et tua portione utere, meam intactam reliquens”. Huic sacerdos: “Det mihi gratiam Deus” inquit “nam tua parvi facio, ut bonis tantum Ecclesiae uti possim”. His verbis acquiescens, stultus ille quod Ecclesiae concesium qui vivant. Cum de his semel in coetu me praesente sermo exortus esset, dicereturque omnia hypocritis abundare, qui, cum dignitatum atque bonorum ambitionem ardeant,
Abbreviated transcription (Latin):
erecto tello uxorẽ casu cognouit. Ad mi¬
ratusq postmodũ ac rogans mulierem
an duos cũnos haberet᷑ tũ illa annu
ter uero suꝑflulis. Tũ calida uxor que
a sacerdote parrochiano diligebatur pos¬
sumus inquit ex hoc altero elimosinã
facere: Demus enim ecclexie & sacer¬
doti nostro: Cui hȩc res erit gratissima

Expanded text:
erecto telo uxorem casu cognovit. Admierecto telo uxorem casu cognovit. Admiratusque postmodum et rogans mulierem an duos cunnos haberet, cum illa annuiter vero superfluus”. Tum callida uxor, quae a sacerdote parochiano diligebatur: “Possumus” inquit “ex hoc eleemosynam facere: demus eum Ecclesiae et sacerdoti nostro, cui haec res erit gratissima
Abbreviated transcription (Latin):
set iamq rarus inuitator repetiret᷑ cępit
homo admodũ egere: ita ut ei neceste
esset diuertere ad hospitale quoddã in qͦ
morbo correptus ad extremũ uite deueĩt
cum sanguis pet posteriora efflueret. De¬
tionis centupli ex anxietate quadam a¬
crem querens egressus est lectulũ ad seces¬
sum uentris in pratulũ p̾ropinquũ ubi
cum constitisse quȩsitis post egestionẽ ad
tergendũ anum herbis inuenĩt in uolu¬
tu linenta tefertũ lapidibus prȩciosis
quare ditior factus adhibitis medicis
Cũ ergo diceretur ab omnibus ecce non¬
ne uerum prediximus tibi deũ centuplũ
redditurũ. reddidit inquit ille. Sed tam̃
prius ut usq ad interitu cacarẽ sangui¬
nem permisit dictũ contra eos. qui tar¬
di in beneficio dando aut reddendo exi
multũ prudens certe in coitu
mulierum rudis sumpta uxore cum illa
aliquando in lecto renes uersus iurum
uoluens nates in eius gremio posuisset

Expanded text:
set, iamque rarus invitator reperiretur, coepit set, iamque rarus invitator reperiretur, coepit homo admodum egere, ita ut ei necesse esset divertere ad hospitale quoddam, in quo morbo correptus ad extremum vitae devenit, cum sanguis per posteriora efflueret. De diffisus centupli, ex anxietate quadam aerem quaerens, egressus est lectulum ad secessum ventris inpratulum propinquum: ubi cum constitisset, quaesitis post egestionem ad tergendum anum herbis, invenit involutum linteum refertum lapidibus pretiosis. Quare ditior factus, adhibitis medicis Cum ergo diceretur ab omnibus: “Ecce, nonne verum praediximus tibi Deum centuplum redditurum?”, “Reddidit” inquit ille “sed tamen prius ut usque ad interitum cacarem sanguinem permisit”. Dictum contra eos qui tardi in beneficio dando et reddendo exismultum prudens, certe in coitu mulierum rudis, sumpta uxore, cum illa aliquando in lecto renes versus virum volvens nates in eius gremio posuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
terere: Altera priorẽ increpans qui escẽdu
asserit & propiti frigoris uĩ in calore lecti
permanendu indulgendũ corporis quie¬
ti neq semper laboribus uacandũ. Prior
insuper rationes suas tuetur. Ita cũ diutiꝰ
disputent atq altercentur ego tanꝙͣ e¬
quus iudex nullam in parte declinãs. au¬
dio disputantes expectans quoad sint
iententia concordes hoc fit ut surgam
tardius expectans litigii finem:
tidẽ egie ille bona sua dimutebat
Suadebant cumplures ut ea daret paupe¬
ribus quoniam secundũ euanglicã sentẽ¬
tiã quȩ esset uerissĩa centuplũ esset re¬
cepturus. Persuasus tandẽ ad fide conuer¬
sus est distribuẽs inter pauperes egenos re
mendicos bonis. Inde pei mense hospitio
exceptus est honorifice a diuersis xp̃ianis.
Cũ ei omes blandirentur: & laudarẽt
factum. Ille tamen qui prȩcario uriue¬
ret expectabat in diẽ centupli promisionẽ
Et cũr multos sacietas cibanli hoĩs cepis¬

Expanded text:
terere: altera, priorem increpans, quiescendum terere: altera, priorem increpans, quiescendum asserit, et propter frigoris vim in calore lecti permanendumindulgendumque corporis quieti, neque semper laboribus vacandum. Prior insuper rationes suas tuetur. Ita ut, cum diutius disputent atque altercentur, ego, tanquam aequus iudex, nullam in partem declinans, audio disputantes, expectans quoad sint sententia concordes. Hoc fit ut surgam tardius, expectans litis finem”. 4fidem, aegre ille bona sua dimittebat. Suadebant complures ut ea daret pauperibus, quoniam, secundum Evangelicam sententiam, quae esset verissima, centuplum esset accepturus. Persuasus tandem ad fidem conversus est, distributis inter pauperes, egenos et mendicos bonis. Inde per mensem fere hospitio exceptus est honorifice a diversis Christianis, cum ei omnes blandirentur et laudarent factum. Ille tamen, qui precario viveret, exspectabat in dies centupli promissionem; et cum multos satietas cibandi hominis cepis
Abbreviated transcription (Latin):
os nõ excederet subdit homo quenam
est equi: Canũq & accipitris impensa
quinquaginta aureorũ affirmauit. Tũ
admuatus stultitiã equestris luuenis
ho ho inꝗt abi hinc ocius oro atq adco
aduola ante ꝙͣ noster medicus domum
redeat. Nam si te hic compererit uelu¬
ti insanissimũ omniũ qui uiuant in la¬
lacunã suã coniciet: curandũ cũ cęte¬
ris mente captis. atq ultra omnes usq
ad mentũ in aquã sũmam collocabit.
ostendit aucupii porro studiũ sũmã
esse amentiã nisi aliquando & ab opu
ꝗuaschonũ dũ essemus constantiȩ ad¬
modũ tarle surgebat a lecto. Cum socii ea
tarditatẽ culparent quid ne tam du in lecto
ageret percontarentur subridẽs respondit.
litigantes disceptantesq asculto. ad sut enim
mane mihi e uestigio cũ expergisior duę
hitu muliehri. Solicitudo rudelicet & pi¬
gritia. Quarũ altera surgere ortatur &
aliquid operis agere neq diem in lecto

Expanded text:
os non excederent, subdit homo: “Quaenam os non excederent, subdit homo: “Quaenam est equi, canumque et accipitris impensa?”. “Quinquaginta aureorum” affirmavit. Tum admiratus stultitiam equestris iuvenis: “Ho, ho” inquit “abi hinc ocius, oro, atque adeo avola, antequam medicus domum redeat. Nam si te hic compererit, veluti insanissimum omnium qui vivant, in lacunam suam coniiciet curandum cum caeteris mente captis, atque ultra omnes usque ad mentum in aquam summam collocabit”. Ostendit aucupii porro studium summam esse amentiam, nisi aliquando et ab opulGuascorum, dum essemus Constantiae, admodum tarde surgebat e lecto. Cum socii eam tarditatem culparent, quidnam tamdiu in lecto ageret percunctarentur, subridens respondit: “Litigantes disceptantesque ausculto. Adsunt enim mane mihi e vestigio cum expergiscor duae habitu muliebri, Sollicitudo videlicet et Pigritia: quarum altera surgere hortatur et aliquod operis agere, neque diem in lecto
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ hostiũ neq enĩ egredi audebat timo¬
re lacune aducniente equestrẽ iuuenẽ
cũ accipitre & duobus canbus ex his ꝗ¬
qui sagaces dicutur ad se uocauit tei
motus nouitate neq enĩ quȩ antea in
insania uiderat tenebat memoria. Cũ
accessisset iuueiꝰis heus tu inquit ille
ausculta oro me paucis ac si libet respõ¬
de hoc quo ueheris quid est & quam¬
obrẽ illud tenes equus est inꝗt & au¬
cupii gra. Tũ de inceps hoc uero quod
manu gestas: quid uocatur & in qua re
illo uteris. accipiter respondit & aucupio
aprus querquedularũ aut perdicũ. Tum
alter hi. qui cõmitãtur qui sunt age: &
quid prosũt tibi. Canes inquit: & aucu¬
pio accõmodati ad inuestigandas aues
hȩc aut̃ aues quarũ capiendarũ causa
tot res paras cuius sũt precii: si in unũ
conferas totius anni capturã parũ ꝗd
nescio cũ respondisset & qđ sex aure¬

Expanded text:
super ostium, neque enim egredi audebat timosuper ostium, neque enim egredi audebat timore lacunae, advenientem equestrem iuvenem cum accipitre et duobus canibus, ex his qui sagaces dicuntur, ad se vocavit rei motus novitate, neque enim, quae ante in insania viderat, tenebat memoria. Cum accessisset iuvenis: “Heus tu” inquit ille “ausculta, oro, me paucis, ac, si libet, responde: hoc quo veheris, quid est, et quamobrem illud tenes?”. “Equus est” inquit “et aucupii gratia”. Tum deinceps: “Vero hoc quod manu gestas, quid vocatur et in qua re illo uteris?”. “Accipiter” respondit “et aucupio aptus querquedularum et perdicum”. Tum alter: “Hi qui te comitantur, qui sunt, age, et quid prosunt tibi?”. “Canes” ait “et aucupio accommodati ad investigandas aves”. “Hae autem aves, quarum capiendarum causa tot res paras, cuius pretii sunt, si in unum conferas totius anni capturam?”. Parum quid nescio cum respondisset, et quod sex aure
Abbreviated transcription (Latin):
narrari fabula posceremus. Fuit inquit
olim ciis Mediolani dementiũ atq in¬
sanorũ medicus qui ad se delatos infra
certũ tp̃s sanandos suscipiebat. Erat aũt
oratio huiusmodi. habebat domi aream
& in ea lacunã aquȩ fetidȩ atq obscenȩ
in quã nudos ad palũ ligabat eos qui
insani adducebantur aliquos usq ad ge¬
nua quosdam inguinetenus non nullos
profundius pro insaniȩ modo ac eos
tãdu aqua atq media macerabat quoad
uiderentur sani. Allatus est inter cȩteros
quidã quẽ usq ad femur in aquã posu¬
it: qui post quindecĩ dies cepit relpice̾
ac xuratorẽ rogare ut ex aqua educe¬
retur Ille hominẽ exemhit acruciatu
ea tamen condicione ne arcã egredere¬
tur: Cui cũ diebus aliquot paruisset
ut uniuersa domũ perambularet ita
ut exteriorẽ ianuã non egrederetur ꝑ¬
misit reliquis iotiis qui p̾lures erant
in aqua relictis paruit diligenter me¬
dici mandatis. Stans uero aliquando

Expanded text:
narrari fabulam posceremus: “Fuit” inquit narrari fabulam posceremus: “Fuit” inquit “olim civis Mediolani dementium et insanorum medicus, qui ad se delatos infra certum tempus sanandos suscipiebat. Erat autem curatio huiusmodi: habebat domi aream, et in ea lacunam aquae foetidae atque obscenae, in quam nudos ad palum ligabat eos qui insani adducebantur: aliquos usque ad genua, quosdam inguine tenus, nonnullos profundius pro insaniae modo, ac eos tamdiu aqua atque inedia macerabat, quoad viderentur sani. Allatus est inter caeteros quidam, quem usque ad femur in aquam posuit, qui post quindecim dies coepit resipiscere ac curatorem rogare, ut ex aqua reduceretur. Ille hominem exemit a cruciatu, ea tamen conditione, ne aream egrederetur. Cui cum diebus aliquot paruisset, ut universam domum perambularet, ut exteriorem ianuam non egrederetur, permisit; reliquis sociis, qui plures erant, in aqua relictis, paruit diligenter medici mandatis. Stans vero aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
Eodem modo & aliis quibusdã quȩ no¬
ua domi & insueta uidebantur. compe¬
ctis cum largitoris dei munificentiã
affuisse diceret. Uirq ipse tam ꝑfusam
erga se dei gratiã admirarctur. Suꝑue¬
nit scitulus pues triennio maior blandi¬
ens ut mos puerorũ matri. Conspicãti
hunc marito iciscitantiq quisnã puer
esset suũ s̃ uxor respondit. Stupenti
querentiq uiro unde se absente puer
prouenisset. dei quoq in eo acquirendo sibi
astetisse gratiã affitmauit mulier . Tu uir
indignatus diuina giatia &̃ in procreandis
tiliis sibi adeo exuberasse malas iã inquit
gratias deo hẽo agoq qui tot cogitatioẽs
Tuscepit de rebͥus meis. Uisũ est homini
deũ nimiũ cutiosũ fuisse qui et le
comꝑandis se absente liberis cogitarit:
cura ne dicam stulticia eorũ qui
canes & accipitres ad aucrpiũ alunt. Tũ
paulus quidã florentinus recte hos in¬
quit risit stultus mediolanensis cum

Expanded text:
Eodem modo et aliis quibusdam quae noEodem modo et aliis quibusdam quae nova domi et insueta videbantur conspectis, cum largioris Dei munificentiam affuisse diceret, virque ipse tam profusam erga se Dei gratiam admiraretur, supervenit scitulus puer triennio maior, blandiens ut mos est puerorum matri. Conspicanti hunc marito sciscitantique quisnam puer esset, suum etiam uxor respondit. Stupenti quaerentique viro, unde se absente puer provenisset, Dei quoque in eo acquirendo sibi astitisse gratiam mulier affirmavit. Tunc vir indignatus divinam gratiam etiam in procreandis filiis sibi adeo exuberasse: “Multas iam” inquit “gratias Deo habeo agoque, qui tot cogitationes suscepit de rebus meis!”. Visum est homini Deum nimium curiosum fuisse, qui etiam de comparandis, se absente, liberis cogitarit. cura, ne dicam stultitia, eorum qui canes aut accipitres ad aucupium alunt. Tum Paulus Florentinus: “Recte hos” inquit “risit stultus Mediolanensis”. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
Aietani qui eplebe sunt ut pluri¬
mũ nauigio uictũ quert. N au¬
cletus ex eis admodũ pauper cũ aod ua¬
ria loca lucri causa relicta domi uxo¬
re iuuencula & tenui supelectili naui¬
gasset. post quintũ ferme annum re¬
iit e naui e uestigio ad uisendã uxo¬
rẽ quȩ interĩ uiri reditũ desperans:
cũ alio consueuerat: proficiscitur: do¬
mũ ingressus cũ eã maiori ex parte
instauratã in meliusq auctã uidisset que¬
nicula antea informis: adeo esset ꝑpolita.
Respondit statĩ mulier sibi in eare eius
qui omnibus fert opẽ dei gratiã & au¬
xilium affuisse: Benedicatur uir inquit
deus pro tinto hoc beneficio erga nos
suo. Uidens insuper cubic ulũ lectũq
ornatiorẽ reliquãq supelectilẽ mundam
ultra ꝙͣ ferret uxoris condicio cum per¬
cunctatus esset unde illa quoq proue¬
nissẽt & dei indulgẽtiam illa sibi luh¬
ministrasse asseuerauit. gratias itẽ deo
uir egit qui tam liberalis in se fuisset.

Expanded text:
aietani, qui plebei sunt, ut plurimum navigio victum quaerunt. Nauclerus ex eis admodum pauper, cum ad varia loca lucri causa, relicta domi uxore iuvencula et tenui suppellectile, navigasset, post quintum ferme annum rediit. E navi e vestigio ad visendum uxorem quae interim viri reditum desperans cum alio convenerat domum proficiscitur. Ingressus, cum eam maiori ex parte instauratam in meliusque auctam vidisset,omodo domuncula, antea informis, esset perpolita. Respondit statim mulier sibi in ea re eius, qui omnibus fert opem, Dei gratiam affuisse: “Benedicatur” inquit “Deus, pro tanto hoc beneficio erga nos suo!”. Videns insuper cubile lectumque ornatiorem reliquamque suppellectilem mundam ultra quam ferret uxoris conditio, cum percontatus esset unde illa quoque provenissent, et Dei indulgentiam illa sibi subministrasse asseveravit: gratias iterum vir Deo egit, qui tam liberalis in se fuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
q longiuis hẽmus hoc anno ieuinium. Cu¬
uis rei causa hanc cognoscite. Carnispri¬
uiũ hoc anno fuit tardũ ad modũ & len¬
tum quod propter trigora & difticultarẽ
itinerum. hos montes nequiuit suꝑare. Ideo
q & quadragessima adeo tardo & fesso gra¬
du accestit. ut iã nihil amplius ꝙͣ ebdo¬
modam unã secũ ferat reliquis in uia re¬
lictis. hoc ergo modico tempore quo nobis¬
cũ mansura est confitemini & penitentiã
agite ÷

Expanded text:
que longius habemus hoc anno ieiunium, cuque longius habemus hoc anno ieiunium, cuius rei causam cognoscite: Carnisprivium hoc anno fuit tardum admodum et lentum quod propter frigora et difficultatem itinerum hos montes nequivit superare; ideo et quadragesima adeo tardo ac fesso gradu accessit, ut iam nil amplius quam hebdomadam unam secum ferat, reliquis in via relictis. Hoc ergo modico tempore, quo vobiscum mansura est, confitemini et poenitentiam agite
Abbreviated transcription (Latin):
q pro iuuro loquente ingentẽ latenti ti¬
morem incuxit. Sedato tandẽ tumultu
ambo in lectũ profecti ea nocte ueneri ⁊¬
operã dederunt. uir delituit inter stercora
montibus admodũ tusticanũ. In eo
habitabat sacerdos rudior atq indoctior
in colis hinc cũ ignota essẽt tp̃ra anniq
uarietates nequaꝙͣ indixit quadrageslia
populo suo. Uenit hic ad terrã nouam ad
mercatũ sabbato ante solemnitatẽ palma¬
rum conspectisq sacerdotibus oluiarum
ramos ac palmas in dĩe sequentẽ ꝑantibs
admiratus quidnã id sibi uellet cognouit
tunc reatũ suum e quadragestimã iam
nulla suorũ obieruatione transisse. Reuer¬
sus in oppidũ es ipse ramos oliuarũ palmal¬
q imposterũq diem parauit. Quo aduo¬
cata plebecula: hodie inquit est dies quo ia¬
mi oliuarũ palmarũq dati ex consuetu¬
dine debent. octaua die pascha erit. hac
tantii ebdomoda agend est penitentia ne¬

Expanded text:
que pro viro loquente, ingentem latenti tique pro viro loquente, ingentem latenti timorem incussit. Sedato tandem tumultu, ambo in lectum profecti ea nocte Veneri operam dederunt. Vir delituit inter stercora montibus admodum rusticanum. In eo habitabat sacerdos rudior atque indoctior incolis. Huic cum ignota essent tempora annique varietates, nequaquam indixit quadragesimam populo. Venit hic ad Terram Novam, ad mercatum sabbato ante solennitatem Palmarum. Conspectis sacerdotibus olivarum ramos ac palmulas in diem sequentem parantibus, admiratus quidnam id sibi vellet, cognovit tunc erratum suum, et quadragesimam iam nulla observatione quorum transisse. Reversus in oppidum et ipse ramos palmasque in posterum diem paravit, qui, advocata plebecula, “Hodie” inquit “est dies, quo rami olivarum palmarumque dari ex consuetudine debent: octava die Pascha erit; hac tamen hebdomada agenda est poenitentia, ne