comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dece. uł quadrupler. siuc quadruplũ face̾. uñ quadru¬
plicatores. et quadruplatores. dnrͦ usuraris ĩ quaclu¬
plũ sua recipientes. Quadruplator ⁊̃ dicit᷑ sener. uł
contractus. qui duob pedib. et duob baculis sustentat̾
quatuor angulos hñs in quattuor lateribus. uñ hec
quadra. dre. quarta pars panis ł alteriꝰ rei Iuuenalis.
bt bona suma putes.aliena uue̾ quadra.⁊ quadro.

Expanded text:
dere vel quadruplex sive quadruplum facere, unde quadruplicatores et quadruplatores dicuntur usurarii in quadruplum sua recipientes; quadruplator etiam dicitur senex vel contractus qui duobus pedibus et duobus baculis sustentatus IIII angulos habens in IIII lateribus; unde hec quadra -e, idest quarta pars panis vel alterius rei; Iuvenalis 5, 2 ‘ut bona summa putes aliena vivere quadra’; et quadro
Abbreviated transcription (Latin):
in pñti uita si bñ aln̾tas. posteriorẽ ire ꝓecoribus
ominẽ ulicabis. An ñ si quide. tͥ uidet᷑ ip̃is be¬
lis quoclãm̃o bestialior ẽẽ hõ. rõne ingens. ⁊ rõe
non uiuens. Nam pecus quid̾ si se rõc non regat
raisationẽ ht̃ anatura aqua ei ħ penatus munus
negatũ c̃. hanc nõ ht̃ homo cui ab ip̃a spxciali
p̃rogatiua donatũ ẽ. Merito pmñ. eo ip̃o censet᷑
homo egredi. et pͦt ire grẽgalib aĩantib. qł
solum hoc aĩal. ꝯu̾satiõe degeneri. uira nature
transgrediens. rationis com̾pos. ratioĩs eꝑtia.
Morib et affectib imitat᷑. Coninncit ꝯͦ irẽ post
ꝗreges homo.⁊ ñc quid̾ d prauatiõe nͨͦ. Ptmo

Expanded text:
tas posteriorem ire pecoribus hominem judicabis. Annon siquidem tibi videtur ipsis bestiis quodammodo bestialior esse homo ratione vigens, et ratione non vivens? Nam pecus quidem si se ratione non regat, excusationem habet a natura, a qua ei hoc penitus munus negatum est. Non habet homo, cui ab ipsa speciali praerogativa donatum est. Merito proin eo ipso censetur homo egredi, et postire gregalibus animantibus, quod solum hoc animal conversatione degeneri jura naturae transgrediens rationis compos, rationis expertis moribus, et affectibus imitatur. Convincitur autem post greges ire homo, et nunc quidem depravatio
Abbreviated transcription (Latin):
et cdr̃ infans. tis. Se. oĩs .i. ñ loquens. et comparat᷑.
infantior. ssimus. Uñ prudentiꝰ in libro hynmor
largire mihi carmen infantissimo. dr̃ ⁊̃ infans
ad septeniũ. s quia ñ pt laini expedite. ⁊ distũte
usq ad illud tempꝰ. uł quia in ip̃a prima parte¬

Expanded text:
et hoc infans -tis, idest non loquens, et comparatur -tior -simus, unde Prudentius in libro Ymnorum ‘largire michi carmen infantissimo’. Dicitur quandoque infans ad septennium, sed quia non potest loqui expedite et distincte usque ad illud tempu
Abbreviated transcription (Latin):
ges scdaliũ tuoꝵ. homines quidem m̃ito ignorã¬
tie ignorati et reprobati. et ad trem̃dũ illd̾ uidi¬
curm stare. ⁊ igni ꝑpecuo tracli hr̃t. Non aũt ⁊ pecu¬
des. nec dubium fore acteruis his qui sic crunt. ꝙͣ
lis qui oĩo nõ erunt. Melius fuerat ei inquit. si
natus nõ fuiss hõ ille. non utiq si natꝰ nõ fuisset
qio. s si natus non fuiss hõ. s u̾bi gr̃a. aut pocus. ant
alia qͥpiã creatura. que qm̃ iudiciũ ñ hr̃et. ad in

Expanded text:
 Nam homines quidem merito ignorantiae ignorati, id est reprobati, et ad tremendum illud judicium stare, et igni perpetuo tradi habent, non autem et pecudes. Nec dubium fore deterius his qui sic erunt, quam his qui omnino non erunt. Melius ei fuerat, inquit, si natus non fuisset homo ille . Non utique si natus non fuisset omnino, sed si natus non fuisset homo; sed, verbi gratia, aut pecus, aut alia quaepiam c
Abbreviated transcription (Latin):
bom̃ oclorem emittẽ ⁊ dr redolere tm̃ de bo¬
no cclere. olere tm̃ de malo. It̃ redole̾ accipitur
transitiue quadã translatio̾e. uit ħ dictio redo¬
let significationẽ illus .q. ht̃ uł retinet .q.

Expanded text:
bonum odorem emittere: redolere tantum de bono odore, olere tantum de malo. Item redolere accipitur transitive quadam translatione, ut ‘hec dictio redolet significationem illius’, quasi habet
Abbreviated transcription (Latin):
diminuitiuis. Solẽt a̾ dimintiua. ł uccessaiẽ
urbanitatis. ut Iuuenał. ĩ satitaꝵ t iii. uñ fit
ut malĩ frat̾eulus ẽẽ gigantũ.uł adulationis
⁊ marime puereꝵ. ut̃ catulastor. Antoniaster.
Petriciolus. sergiolus. deriuant᷑ gͥ pleꝵq ab ap¬
pellatuus. pauca ⁊̃ aproprus. et ẜuant qua pͥmi¬
tiuoꝵ plcrũq. Et sepe inueniunt diminutiueꝵ
dimniuitiua. in diu̾sas delmentia formas. ut hõ
homũcio. homũculus. homullꝰ homululus.
ulus absq c ellus. xillus. illus. abiq x ullꝰ olꝰ.
cio. aster. leus.¬

Expanded text:
ulus. solent autem diminutiua uel necessariae urbanitatis ut Iuuenalis in saturarum IIII: «unde fit, ut malim fraterculus esse Gigantum» uel adulationis, et maxime puerorum, ut Catulaster, Antoniaster, patriciolus, Sergiolus. deriuantur igitur pleraque ab appellatiuis, pauca etiam a propriis, et seruant genera primitiuorum plerumque et saepe inueniuntur diminutiuorum diminutiua in diuersas desinentia formas, ut homo, homuncio, homunculus, homullus, homulluluulus absque c, olus, ellus, xillus, illus absque x, ullus, cio, aster, leus
Abbreviated transcription (Latin):
q ab oue deruat᷑. et sumꝰ alue. Nam ouilla ⁊
suilla. diminutiua sunt. In nus eĩ desmentia
uł in na. uł in nũ. si faciunt diminutiua abioc¬
ta.n. duas assimunt .i. ut uius. ullus. una
ulla. unũ ullũ. bonus. bellus. bona. bella. bonũ
bellũ. geminus. gemellus. geĩa. ge mella. genunũ
gemeliã. uinũ uillũ. Sic gͦ sũma. suilla. ouma ou

Expanded text:
 ab oue et suinus a sue. nam ouilla et suilla diminutiua sunt. in nus enim desinentia uel in na uel in num si faciunt diminutiua, abiecta n duas assumunt l: unus ullus, una ulla, unum ullum, bonus bellus, bona bella, bonum bellum, geminus gemellus, gemina gemella, geminum gemellum, uinum uillum, sic ergo suina suilla, ouina ou
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ õĩ qnͣe. tẽ e ẜuant pͥmitiui uocale. ut unus.
una. unũ. ullus. ulla. ullũ. iunũ . uillũ. Exciꝑit̃
uũ ĩ lus desinẽs paulus ꝙ ñ geminauit .l. ĩ di¬
nnutiuo. nccimꝵ cũ au dip̾tongꝰ p̾t se gemi¬
nar ꝯsonanter prohiberet. Fãc igit᷑ paulus. pa¬
ululus. et ex hoc pauxillꝰ. et pauxillulꝰ. Quas
formas.ẜuant et fememinũ et neutrũ eius.
Paula. paulula. Pauxiła. pauxillula. Paulũ
Paululum. pauxillũ. Pauxillulũ. Smuliter
uelum uexillũ fãc d immutiuũ. Et puto idõ
ħ assumpsisse .x. qr ħ ĩ lus. uł in la uł ĩlum.
smentium. pͥmituor facientiũ diminutiua

Expanded text:
alem, ut ūnus ūna ūnum, ullus ulla ullum, uīnum uillum. excipitur unum in lus desinens, paulus, quod non geminauit l in diminutione, nec mirum, cum au diphthongus post se geminari consonantem prohiberet: facit igitur paulus paululus, ex hoc pauxillus, pauxillulus, quas formas seruant et femininum et neutrum eius paula paulula, pauxilla, pauxillula, paulum paululum, pauxillum, pauxillulum. similiter uelum uexillum facit diminutiuum. et puto ideo haec assumpsisse x, quia haec in lus uel la uel lum desinentium primitiuorum facientium diminutiua
Abbreviated transcription (Latin):
flagellii. castrũ. castella. sacrũ. sacellũ ¶ Et scire d̾¬
bemꝰ. ꝙ ĩ ellus. uł ĩ illus desmꝰ dimiutiua. si adis¬
sillabis deriuant᷑. assumũt unã sillabã. ut agnus
agnellus. liber. libellus. culter cultellꝰ paulꝰ pauxil
uilr feminina ella uł illa t̾minantia. ut capra.

Expanded text:
lagellum, castrum castellum, sacrum sacellum. et scire debemus, quod ellus uel illus desinentia diminutiua, si a disyllabis deriuantur, assumunt unam syllabam, ut agnus agnellus, liber libellus, culter cultellus, paulus pauxillus. similiter feminina ella uel illa terminantia: capra
Abbreviated transcription (Latin):
Nam. ut dĩc prisci. In nus. siũ hãnt añ n aliã
ꝯsonante.siũ ñ ⁊ in lus. si ñ habeant geminatũ
nutuus. ut asinus. asellus. geminus. gemellus.
bonus. bellꝰ. pugnꝰ pugillus. aquus aquellus ocł¬
iis. ocellus. populꝰ popellus. cãtulus. catellus. te¬
ner. tenellus. liber. libellus. Et scieñ. ꝙ oĩa ehñt¬

Expanded text:
 de illa pugna». in nus, siue habeant ante n aliam consonantem siue non, et in lus, si non habeant geminatam nutiuis: asinus asellus, geminus gemellus, bonus bellus, pugnus pugillus, agnus agnellus lus ocellus, populus popellus, catulus catellus, tener tenellus, liber libellus. et sciendum, quod omn
Abbreviated transcription (Latin):
sonnte siũ ñ gemimant ĩ denoĩatius .l. añ a
ut catena. catella. asma. asella. gemina. gemel¬
fabula. fabella. tabula. tabella. libra. libella ca¬
pra. capella. Umibra. umbrella. Sacer. sacra. s¬
erum. sacellus. sacella. sacellũ. puer puera antiq̃
ex quo puella. tener.tenera. teneꝵ. tenelłꝰ te¬
nella. tenellũ. nuł. miẜa. mifũ. misellus. misella.
misellũ. Excipiunt᷑ in ra desiencia. q̃ nec ama¬
sculuus ĩ et desmentib fint. uͦ hñt añr aliam
ĩ eader sillaba ꝯsonantez.ut ara. arula. terra te¬
rula. litera. literula. ¶Nentra qͦ mnum d̾sinꝰ

Expanded text:
sonantem siue non, geminant in diminutiuis l ante a, ut catena catella, asina asella, gemina gemelfabula fabella, tabula tabella, libra libella, capra capella, umbra umbella, sacer sacra sacrum, sacellus sacella sacellum. puer, puera antiqui, ex quo puella; tener tenera tenerum, tenellus tenella tenellum, miser misera miserum, misellus misella misellum. excipiuntur in ra desinentium, quae nec a masculinis in er desinentibus fiunt nec habent ante r aliam in eadem syllaba consonantem, ut ara arula, terra terrula, litera literula. neutra quoque in num
Abbreviated transcription (Latin):
ĩu ou̾tunt. et accepta lus. uł la uł lum. faciunt
diminutiua. ut rex regis. regulus. coder. codicis
codiculus ⁊ ex eo codiculus. fornar fornacis. forna¬
cula far facis. facula. ceruur. ceruicis. ceruicula.
Adolescens. adolescentis. adolescentulus. caput
declinatioiuis. coe trium gñum abiecta s assiuĩt
lus. in diminutiuo. ut uetꝰ uetulꝰ. femininum

Expanded text:
uertunt et accepta lus la lum faciunt diminutiua, ut rex regis regulus, codex codicis codiculus et ex eo codicillus, haec fornax fornacis fornacula, fax facis facula, ceruix ceruicis cerui"adolescens, adolescentis, adolescentulus", "caput, declinationis commune trium generum abiecta s assumit lus in diminutiuo, ut uetus uetulus, femininum
Abbreviated transcription (Latin):
decli.ĩus neut. ant̃o assumũt ĩ masculino. culꝰ
ĩfemiiuio . cula. ĩ neutro culum. ut flos floscu¬
ꝙ ꝙͣuis sit forme diminutiue. cñ quia aliar
huĩt siqni ficationem. fẽc ex se aliud diminutm
faciunt ĩ er t̾minantia dimiiuitiuũ. ut frat̾
fraterculꝰ pat̾ pat̾culus. ꝙ ⁊̃ ppriũ muenitur

Expanded text:
et in us neutra nominatiuo assumunt in masculino culus, in feminino cula, in neutro culum, ut flos floscuquod quamuis sit formae diminutiuae, tamen, quia aliam habuit significationem, fecit ex sese aliud diminutiuum faciunt in er terminantia diminutiuum: frater fraterculus, pater paterculus, quod et proprium inuenitur,
Abbreviated transcription (Latin):
quia castitatẽ aĩe uniꝰ ciꝰq custodit. humano mͦ
zelans uocet᷑. ꝙͣuis mentis cruciatu ñ tangatur. ⁊̃
quia culpas ꝑtutit. dr̾ irasci. ꝙͣuis nulla ãĩ ptur¬
batione moueat᷑. Et quia ip̃c ĩmutabił id quod
lium ñ mutet. Et cũ miserie nr̃c subuenit. i¬
scricors uocat᷑. ꝙͣ us miscris subuenit. et cor miẜũ

Expanded text:
quia castitatem animae uniuscujusque custodit, humano modo zelans vocetur, quamvis mentis cruciatu non tangitur; et quia culpas percutit, dicitur irasci, quamvis nulla animi turbatione moveatur; et quia ipse immutabilis, id quod lium non mutet. Et cum miseriae nostrae subvenit, misericors vocatur, quamvis miseris subvenit, et cor miseru
Abbreviated transcription (Latin):
li. Aetuic sp̃es quid semꝑ actñ significas. et fãc
ex se passuã. absq duob ⁊̃ uerbis. metuo ⁊ me
hr̃e significatioẽs. Ꝙͣuis ⁊̃ aͥ sensus d cors ꝑtinc̃¬
tia u̾ba. si quis alteruis consicleret ĩ actiuis uoci¬
b passionẽ. et ĩ actinis passionẽ fie̾i̾ inueniat. ut
tum patiunt aures mee. ⁊ e ꝯtrario. Auchor ate.
dico cum nox mea agit aliqd ĩ aures tuas.⁊ sub¬

Expanded text:
. et actiua quidem semper actum significat et facit ex se passiuam absque duobus uerbis, metuo et mehabere significationes, quamuis etiam ad sensus pertinentia uerba, si quis altius consideret, in actiuis uocibus passionem et in passiuis actionem fieri inueniat, ut tum patiuntur aures meae; et e contrario audior a te dico, cum uox mea agit aliquid in aures tuas. s
Abbreviated transcription (Latin):
dicit glosa. Quis uos fascinauit .i. decepit iutati non
obedur: beritas enim se ingerit uob̾. ⁊ uos ei nõ croditis.
quedam acuł hoĩam oñclunt᷑ ꝙͣ sint. Et dñr ille fascina¬
infintib. Oñr eĩ quoꝵdã oculi uisu urentes. ⁊ hic coꝵ
actus fascinatio dr̃. et põt fieri ut hinc pcct̃o ĩ ẜuiant.
demones. similiter inuidia tanꝙͣ fascimis urit. In¬
indus cnĩ non mõ sibi nocet. cum aliena felicitate ta¬
bescit.S in his in quib aliqua bona c̃ẽ incipiũt. Uñ
mlbro qui sapĩa salomonis inscribit᷑ fascinatio mali¬
quitatis obscurat bona. Sic factũ ẽ ut inuidi tanqͣ
fisanantes. nccuerint galathis nuꝑ in xͦ renatis. ut
idem galathe fidei stomaco nanseamte cibũ spũs euomu

Expanded text:
itis, quis vos facinavit, id est decepit, veritati non obedire? Veritas enim se ingerit vobis, et vos ei non creditis. quaedam oculis hominum ostenduntur quam sint, et dicuntur illae fascinainfantibus. Dicuntur enim quorumdam oculi visu urentes, et hic eorum actus fascinatio dicitur, et potest fieri ut huic peccato inserviant daemones. Similiter invidia tanquam fascinus urit. Invidus enim non modo sibi nocet, cum aliena felicitate tabescit, sed etiam his in quibus aliqua bona esse incipiunt. Unde in libro qui Sapientia Salomonis inscribitur: Fascinatio malignitatis obscurat bona . Sic factum est ut invidi tanquam fascinantes nocuerint Galatis nuper in Christo renatis, ut iidem Galatae fidei stomacho nauseante cibum Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc nõib pħi cam ucrauerunt. Si queras utͦ
ille sit aliquid uł nihil ñ ħ concedimus. si ẽ int̾ aͥd
et nihil. de hac dĩc Calcidius suꝑ platone. sĩc nihil ui¬
dendo uidemus tenebras.⁊ nihil audiendo auclimus
silentiũ. sic nihil intelligendo intelligimus ylem

Expanded text:
 phisica edisseremus. Si queras utrum yle sit aliquid vel nil, non concedimus, sed est inter aliquid et nil. De hac dicit Calcidius Supra Platonem ‘sicut nichil videndo videmus tenebras et nichil audiendo audimus silentium, sic nichil intelligendo intelligimus ylem’
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrogenies.
prolem tm̃ gignendã uacabant. Erant enĩ quidam
ãp romanos qui in urbe semꝑ morabant᷑. cã gr̃andoꝵ
filiorũ. et non cogebant᷑ ire in arma. et hi proletarii
dicebantur.

Expanded text:
progenies; prolem gignendam tantum vacabat. Erant enim quidam apud Romanos qui in urbe semper morabantur causa generandorum filiorum et non cogebantur ire in arma, et hii proletarii dicebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
et statera regitur. et lauces equant᷑. uñ et ĩ lanceis
tine uertitur huc. ⁊ illuc ẜ quã considerat᷑ cqͣlitas
ponderatoꝵ. bñ et cxam̃ dicif᷑ indiciũ. disccctio. pro¬
batio. inquisitio. Examen ⁊̃ dicit᷑ apũ ꝯgregatio. et
ꝑ t̃nsi ationẽ hominũ. bñ eramino. nas. aui. nare.

Expanded text:
et statera regitur et lances equantur, unde et in lanceitine vertitur huc et illuc secundum quam consideratur equalitas ponderatorum, unde et examen dicitur iudicium, discretio, probatio, inquisitio; examen etiam dicitur apium congregatio et per translationem hominum. Unde examino -as, idest
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃usuerum timorẽ
t t̾sticiã in natura hoĩs. s non sicut nos
qui sumus menibra cius. Nos enm tum pocci
nr̃i his de fectib necessario subiacentus. t in
nob̾ sunt isti defectus. ẜ propassionem. et pas¬

Expanded text:
us verum timorem et tristitiam in natura hominis; sed non sicut nos, qui sumus membra ejus. Nos enim causa peccati nostri his defectibus necessario subjacemus, et in nobis sunt isti defectus secundum propassionem et pas
Abbreviated transcription (Latin):
tare pro delinquentib ꝑhibet᷑. quia eos quos reple¬
uerit cxorantes fãc. Unł et paulus dicit. Ip̃e eruim
spratus postulat pro nob̾ gemitib ĩ emia̾bilib Ip̃e¬
sprritus postulare dr̃. quia ad postulandũ os quos
repleuerit inflamat. Consolator aũt. icł spiritus
uocat᷑. quia d poca ꝑpetratid̃e icrentib. dũ spem
uenie ĩparat. ab afflicciõe cristicie mentẽ leuat.
De quo recte promitat᷑. ip̃e uos dorebit omnia. Qa
iuisi idem spiritꝰ cordi assit audientis. ociosus ẽ ẜmo
doctoris. Nlemo ergo docenti hõi tribuat. qcł ce ore do¬
centis intelligit. quia nisi unitus sit qui dereat. doc¬
toris lingua externis in uacuũ labprat. Ecce imam
loquentis ucrem. onĩs parit̾ auditis. noc tñ parit̾
sensum auclite ucris ꝑcipitis. Cum gͦ uox clispar

Expanded text:
rare pro delinquentibus perhibetur, quia eos quos repleverit, exorantes facit. Unde et Paulus dicit: Ipse enim Spiritus postulat pro nobis, gemitibus inenarrabilibSpiritus postulat, quia ad postulandum eos quos repleverit inflammat. Consolator autem idem Spiritus vocatur, quia de peccati perpetratione moerentibus, dum spem veniae praeparat, ab afflictione tristitiae mentem levat. De quo recte promittitur: Ipse vos docebit omnia. Quia nisi idem Spiritus cordi adsit audientis, 1577 otiosus est sermo doctoris. Nemo ergo docenti homini tribuat quod ex ore docentis intelligit, quia nisi intus sit qui doceat, doctoris lingua exterius in vacuum laborat. Ecce unam loquentis vocem omnes pariter auditis, nec tamen pariter sensum au
Abbreviated transcription (Latin):
qui aterrenis ad celestia tendimꝰ. fosd̾ gracdͦ ascendenͦ
enumeremus. ut atimore ad sapĩam ꝑucĩre ualcamꝰ.¬
m̃ codus. pietas. Tertiꝰ. scĩa. Quartꝰ fortitudo. Quntus.
consiliũ. Sextus. intelloctus. Septimꝰ sapĩa. Est e timor
dñi in mence. S⁊ quał ẽ istetimor. si cum eo pietas ñ est.
Qui e miscreri primo ignorat. qui cõpati eiꝰ tͥbulatiõi
dissimulat. ħꝰ timor añ õĩpotentis dĩ cculq nullus est.

Expanded text:
de terrenis ad coelestia tendimus, eosdem gradus ascendendo numeremus, ut a timore ad sapientiam pervenire valeamsecundus, pietas; tertius, scientia; quartus, fortitudo; quintus, consilium; sextus, intellectus; septimus, sapientia. Est enim timor Domini in mente. Sed qualis est iste timor, si cum eo pietas non est? Qui enim misereri proximo ignorat, qui compati ejus tribulationibus dissimulat, hujus timor ante omnipotentis Dei oculos nullus est,
Abbreviated transcription (Latin):
amos. Damelẽ. sctrum. Panlũ. Matth̾m intucor.
Et sanctꝰ iste spiritus. quał sit artifex considerare
uolo. s in ip̃a consideratũr mea deficio. Implet
nãq citarectũ pueꝵ.et psalmista fãc. Implet pa¬
canũ. et euangelista fãc. O quał ẽ artifex iste
spiritus. Nulla ad discenlũ mora agit᷑. ĩ omne
qd uolũit. Mox ut tetigerit ment̾e. clocet. solũq
tengisse. doxiusse ẽ. Nam humanuĩ aĩum. subito
ut illustrat. ĩmutat. Ibnegat repente qd crat.
Exhibet repente qd nõ crat

Expanded text:
m intueor, et sanctus iste Spiritus qualis sit artifex considerare volo, sed in ipsa mea consideratione deficio. Implet namque citharoedum puerum, et psalmistam facit . Implet pacanum, et evangelistam facit . O qualis est artifex iste Spiritus! Nulla ad discendum mora agitur in omne quod voluerit. Mox ut tetigerit mentem, docet, solumque tetigisse docuisse est. Nam humanum animum subito ut illustrat immutat; abnegat hunc repente quod erat, exhibet repente quod non erat
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a crescat ad fortitudirã. ut cũ indet quid agen sit.
hoc age ꝑ m̃ntis fortitudinẽ possit. ne tunore trepidet.⁊ pa¬
uore collapsa. ñ ualeat clona defende̾ que sentit. Sed
silium. ut p̃uidendo p̃muniat om̃e qd agc̃ fortit̾ pot̃.
m ẽe consiliũ nõ p̃t. si intellectus dest. qr ꝗ ñ ĩcelligit¬
malũ qd agentẽ grauat. qũo p̃t bonũ solidare qł ad¬
uuiat: Itaꝙ aconsilio ascendamus ad intelloctũ. S ꝗd
si intellectus magno quiqd̾ acumine uigilet. ⁊ incelcrtũ
se nesciat ꝑ maturitarẽ. ab intellectu gͦ ascendat᷑ ad
sapiertiã. urb qdđ intellectꝰ acude inuenit. sapĩa mat̾e

Expanded text:
ra crescat ad fortitudinem: ut cum videt quid agendum sit, hoc agere per mentis fortitudinem possit, ne timore trepidet: et pavore collapsa, non valeat bona defendere quae sentit. Sed silium, ut praevidendo praemuniat omne quod agere fortiter potest. Sed esse consilium non potmalum quod agentem gravat, quomodo potest bonum solidare quod adjuvat? Itaque a consilio ascendamus ad intellectum. Sed quid si intellectus magno quidem acumine vigilet, et moderari se nesciat per charitatem? Ab intellectu ergo ascendatur ad sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
Hi porri.⁊ hec porra. quia ĩ longũ porrigitur. uñ
plemiis. et hoc porrariũ .xii. locus. ubi porri cres¬
cunt. et abundant. et ħ porrata.łe. cib d̾ põris.
et ħ poriũ quedam infirmitas. in manib uł ĩ peclib
ad similitudinẽ porrorũ.⁊ porro aclu̾bĩ̃. quia enĩ
porri plantantur consequent̾.s. unũ pͦt aliũ. ind̾¬

Expanded text:
orra, quia in longum porrigitur; unde plenus, et hoc porrarium, locus ubi porri crescunt et abundant, et hec porrata -e, cibus de porris; et hoc porrum, quedam infirmitas in manibus vel pedibus ad similitudinem porrorum; et porro adverbium: quia enim porri plantantur consequenter, scilicet un
Abbreviated transcription (Latin):
paruus. et semipedalis pisciculus. sic dictus. qua d¬
tencdo nauem retracat. licet enĩ ruant nenti. lictt
seiuant ꝓtelle. Nauis tñ.q. radicata in mari stare ius
s ex ña cius. Hune latim morã appellant. quia cogit
morari nanigũi. et hinc cliat᷑ hic echinuis. uas. ao
similitutinẽ illius piscis factũ. D hoc dĩc ambrosus¬
in d. hexamcron. Hechinus aĩal eiguũ. inle ac desp¬
cabile marinum loquor. Plerumq index fature tẽ¬
statis. aut tranquilitatis annũcius selet ẽẽ naup¬
tib. Deniq cum ꝑtellam uentoꝵ p̃senẜit. Calculis
ualidum arripit. eumq uelut saburrã. et tauq ͥ
choram trahit. ne excuciat᷑ fluctib. Itaq ñ suis ce
betat uirib. s alicno stabilit. et regit pondere. s
indicio. naute uelut signũ future ꝑturbationis s¬
sunt. et sibi p̃tauent ne eos imparatos. turbo impl¬

Expanded text:
parvus et semipedalis pisciculus, sic dictus quia herendo navem retineat: licet ruant venti, licet seviant procelle, navis tamen quasi radicata in mari stare videsed ex natura eius’; hunc Latini moram appellant, quia cogat morari navigia; et hinc dicitur hic hechinnus, vas ad similitudinem illius piscis factum, nae periculum. Echinus animal exiguum, vile, ac despicabile maritimum; plerumque index futurae tempestatis, aut tranquillitatis nuntius solet esse navigantibus. Denique cum procellam ventorum senserit, calculum validum arripit, eumque velut saburram vehit, et tanquam anchoram trahit, ne excutiatur fluctibus, itaque non suis se librat viribus, sed alieno stabilit et regit pondere. Quo indicio nautae velut signum futurae perturbationis capessunt, et sibi praetiment, ne eos imperitos turbo imp
Abbreviated transcription (Latin):
ambroꝰ herameron ui. Echinus iste terrenus quẽ
uulgo iriciũ nocant. si quid insichaꝵ presenscrit.
spinis suis daulit᷑. atq in sua arma sc colligit. ut
quicunq cum contingendũ putauit. uulneretur.
Idemq echinus futͥ prouidens. geminas sͥ respirãdi
mas munit. ut qñ borcã flatuꝵ collegerit septentri¬
onałẽ obstruat. qñ notho cagnou̾t detegi acris nu¬
bila. ad seꝑtentrionalẽ se conferat. ut flatus decli¬

Expanded text:
mnis herba deficiat. echinus iste terrenus, quem uulgo iricium uocant, si quid insidiarum praesenserit, spinis suis clauditur atque in sua se arma colligit, ut quicumque eum contingendum putauerit uulneretur. idemque echinus futuri prouidens geminas sibi respirandi uias munit, ut quando boream flaturum nutriendum, septentrionalem obstruat, quando noto cognouerit detergi aeris nubila, ad septentrionalem se conferat, ut flatus decli
Abbreviated transcription (Latin):
inistica e. quia ab cius stirpe transiret cdeus. nos
ꝑsencraret in cis. T̃ransiata ad gentes gr̃a. Ex ip̃o
Cnim ora sunt hebrei et clicti. ab heber aũt deriuat᷑¬
hebreus . a.um. qł int̾pretat᷑ tansicns. uł transit.¬
uł transitor ꝑꝑ dictam cãm. quia deus ab illa gcte
transiret et recederet. uł ħ nõie udei. nccati sum̃t ex
quo marc rubrum transierũt. bñ hebrei licti sunt
quidam herctici.q. transitores. Quo nõie ad monẽ¬
tur. ut de priorib ad meliora transcant. ⁊ p̃stinos er¬
rores relinquant. et ab hebreus. hebraicus.ca.cũ.

Expanded text:
istica, quia ab eius stirpe transiret Deus, nec perseveraret in eis, translata ad gentes gratia; ex ipso enim orti sunt Hebrei et dicti. Ab Heber hebreus -a -um, quod interpretatur transitus vel transitor, propter dictam causam, quia Deus ab illa gente transiret et recederet; vel hoc nomine Iudei vocati sunt ex quo Mare Rubrum transierunt; unde Hebrei dicti sunt quidam heretici quasi transitores, quo nomine admonentur ut de peioribus ad meliora transeant et pristinos errores relinquant. Et ab hebreus hebraicus -a -um.
Abbreviated transcription (Latin):
collectiua pt dici. Ci u̾bi cã. Multi lapides faci¬
nnt accriuũ unũ. Et ẽ unitas constitutiua. cum
multa membra unũ corpꝰ. uł multe partes unũ qd̾¬
q com̃ constitiũit. Est et coningatiua. qua fit. ut
cluo. ĩa duo nõ sint. s una caro. Et ẽ natiua. qua
anima et caro unus nascit᷑ hõ. Est unitas potesta
sibi met semꝑ nitit᷑ inueniri. Est consentanea. Ou
ꝑ caritatẽ multoꝵ hõĩu. ẽ cor unũ. et aĩa una. Est et
notina. cũ aĩa uotis om̃ib adherens cło. imꝰ sp̃s est.

Expanded text:
collectiva potest dici, cum, verbi causa, multi lapides faciunt acervum unum. Est et unitas constitutiva, cum multa membra unum corpus, vel multae partes unumquodcumque totum constituunt. Est et conjugativa, qua fit ut duo jam non duo sint, sed una caro. Et est nativa, qua anima et caro unus nascitur homo. Est unitas potestatsibimet semper nititur inveniri. Est consentanea, cum per charitatem multorum hominum est cor unum, et anima una. Est et votiva, cum anima votis o
Abbreviated transcription (Latin):
desit malis. Q ł bñ maris rubri scĩssione signatur.
Dum enim in duas partes unda dundit᷑. clecto po¬
pulo ad terrã repromissionis iter oñdit᷑. quia dũ
maloꝵ unitas scindit᷑. bone mences ad ħ qd appe¬
tunt perclucunt᷑. Si maloꝵ imitas noxia ñ fuisset
neq̃ꝙͣ clina prouidencia suꝑbientiũ linguas in

Expanded text:
etiam maris Rubri scissione designatur . Dum enim in duas partes unda dividitur, ab electo populo ad terram repromissionis tenditur, quia dum malorum unitas scinditur, bonae mentes ad hoc quod appetunt perducuntur. Si malorum unitas noxia non fuisset, nequaquam divina providentia superbientium linguas in
Abbreviated transcription (Latin):
qr uuiu̾sitatẽ inmoꝵ pondeꝵ sua iitate uinaat.
.i. complectat᷑. Constat aũt cr draginis.uiii .i. scru¬
pulis xxiiii. qđ ꝓm̃ legitimũ pondus het̃. quia
nuͣs scrupuloꝵ eius horas dici noctisq metitur
uł quia libram effĩc ducdecies computata. Et m̃¬

Expanded text:
 universitatem minorum ponderum sua unitate vinciat, idest complectatur: constat autem dragmis VIII, idest scrupulis XXIIII, quod proinde legitimum pondus habetur, quia numerus scrupulorum eius horas diei noctisque metitur vel quia libram efficit duodecies computata. Et in
Abbreviated transcription (Latin):
Dico in xp̃o u̾bũ anim̃am.⁊ carnem sm̃ confusioe
rius. similiusq cũ hominis conuenire constitutiõe.
qđ pro homine constitutũ c̃ sacram̃tũ. Decuit ctiã
cum sũma que in deo ẽ.⁊ d̾ est imitate ꝯgruere.
ut qũo ibi tres ꝑsone. una eẽnͣ. ita hic ꝯuenic̃tissima
quadã contrariẽtate tres cẽntie sunt una ꝑͦ. iudesne
pulcre.ant̾ utrãq unitatẽ hanc collocari. in co utiq ꝙ
constitutꝰ ẽ mediator dĩ hominisq. hõ xp̃x iesus. pł¬
cerrima inqua conuenientia. ut salutare sacram̃tũ
ꝯgrua quadam similitudine. ambob rñdeat. ⁊ sal¬

Expanded text:
Dico in Christo Verbum, animam, et carnem, sine confusione rius similiusque cum hominis convenire constitutione, quod pro homine constitutum est sacramentum. Decuit et cum summa, quae in Deo est et Deus est, unitate congruere, ut quomodo ibi tres personae una essentia; ita hic convenientissima quadam contrarietate tres essentiae sint una persona. Videsne pulchre inter utramque unitatem hanc collocari; in eo utique qui constitutus est mediator Dei hominisque homo Christus Jesus? Pulcherrima, inquam, convenientia, ut salutare sacramentum congrua quadam similitudine ambobus respondeat, et sal
Abbreviated transcription (Latin):
cus grece latine int̾p̃r regulus eo ꝙ rex serpentu
sit. adeo ut cũ uidenites fugiant. quia ol fatu suo
Si quide eius aspectũ nulla aius uolans illesa tnͣ¬
sit. S ꝙͣ uis ꝓtul sit eos ore combusta deuoratur
amustelis tñ mãt᷑. quas illi homines inferunt
cauernis. in quib delitescũt. Itaq ea uisa fugit.
quẽ illa ꝑsequit᷑ et occiclit. Niħ eĩ parens ille reꝵ
sine remedio ꝯstituit. Est aũt longitudine semi¬
pedalis. albis maculis lincatus. Sibilus idẽ ẽ ꝙ¬

Expanded text:
cus Graece, Latine interpretatur regulus, eo quod rex serpentium sit, adeo ut eum videntes fugiant, quia olfactu suo Siquidem et ejus aspectum nulla avis volans illaesa transit: sed quam procul sit ejus ore combusta devoratur. A mustelis tamen vincitur, quas illic homines inferunt cavernis, in quibus delitescit. Itaque ea visa fugit. Quem illa persequitur et occidit. Nihil enim parens ille rerum sine remedio constituit. Est autem longitudine semipedalis albis maculis lineatus. Reguli
Abbreviated transcription (Latin):
bella bonis. nunꝙͣ discrimĩa desunt. Et cũ auo creretꝰ
sunt tecũ. uid̾ gͦ qͦmͦ caute ambules int̾ spraas. Ple
ẽ mundus spinĩs. in tecra sunt.In acce sunt ĩ carie
tua sunt. Uersari ĩ his ⁊ minime ledi diniae por̃etie ẽ
non urtutis tue. ¶ It̃ augꝰ ĩ li. de ci.dei. Pugnant̃t̃
se mali. ⁊ mali. It pugnant int̾ se mali et hõĩ. Bon
uõ et boĩ. si ꝑfecti sunt int̾ se pugnare ñ possunt.
Proficientes aũt nõclũq ꝑfecti. ita possunt. ut don
ꝗsq ex ea parte pugnet ꝯͣ alterũ. qua ⁊̃ cont̾ sencãt.¬

Expanded text:
bella bonis, numquam discrimina desunt, Et cum quo certet, sunt tecum: vide quomodo caute ambules inter spinas. Plenus est mundus spinis: in terra sunt, in aere sunt, in carne tua sunt. Versari in his et minime laedi, divinae potentiae est, non virtali et mali: item pugnant inter se boni et mali. Boni vero et boni, si perfecti sunt, inter se pugnare non possunt: proficientes autem nondumque perfecti ita possunt, ut bonus quisque ex ea parte pugnet contra alterum, qua etiam contra semet
Abbreviated transcription (Latin):
nos orare delc᷑. ne intremus in tentationẽ. negat ãt¬
ħ qui ꝯtenclit add non peccanclũ gr̃e di acliutorium
non ẽẽ hõr nccesẜiñ. s sola lege accepta humanam
suffice̾ uoluntatẽ. ab aurib oiũ remouendũ. ⁊ ore
oĩum anathematizandũ ẽe ñ dubito.

Expanded text:
nos orare debere, ne intremus in tentationem negat autem qui contendit ad non peccandum gratiae Dei adjutorium non esse homini necessarium, sed sola lege accepta humanam sufficere voluntatem: ab auribus omnium removendum, et ore omnium anathematizandum, non dubito.
Abbreviated transcription (Latin):
ca. cum .i. laudanio decantatꝰ. bñ pangerice .a. lau¬
dare laudabilit̾. Et ħ pangericuã. ci.s. litentiosum ⁊
lasciuiosum genus dicenhi. in laudib alicuiꝰ. In
ciuꝰ spẽ et compositicẽ hoĩes multis m̃daciis adulat᷑.¬
Ingitoriũ apango pro cantare dr̃ ħ pangitoriũ¬

Expanded text:
ando decantatus; unde pangerice, laudate, laudabiliter, et hoc pangericum -ci, scilicet licentiosum et lasciviosum genus dicendi in laudibus alicuius, in cuius compositione homines multis mendaciis adulaItem a pango pro cantare
Abbreviated transcription (Latin):
Remo.nus. fremui. fremitũ. murmurare. annl¬
tuari. farore m̃tis. usq ad uccis tumultũ eeatã
Uñ hic fremor. moris. I hic fremitus. tus. tui. Sed
fremor.ẽ mirmur hoĩu.frenutꝰ feraꝵ. fremo con¬
ponit̃. Confremo.mis .i. simul frem̾e. De fremo ul.
i. ualde fixmẽ. uł afremitu cessare. in fremo. nu
i. ualde. uł intus frem̃e. refremo. mis. et ab istis bi¬
cohatiua. frenusco. scis. Confremisco. Aeftemisco

Expanded text:
REMO -is -ui fremitum, idest murmurare, tumultuari, furore mentis usque ad vocis tumultum excitari; unde hic fremor -ris, et hic fremitus -tus: sed fremor est murmur hominum, fremitus ferarum; ponitur confremo -is, idest simul fremere; defremo -is, idest valde fremere vel a fremitu cessare; infremo -is, idest valde vel intus fremere; refremo -is. Et ab istis inchoativa fremisco, confremisco, defremisco
Abbreviated transcription (Latin):
Sifarius. for compoĩ cũ bis. et dr̃ bifarius.ria. rium.
es cum tris. et dr̃ trifarius. ua.rium.⁊ quadri farius.
riarium ⁊ multifarius. ⁊ia. riim. et dẽ bifarius
uñ bifarie. et trifarie. quadrifarie. multifarie. bi farie.
i. ĩ luob mõis. uł in cluab partibi. et sic de aliis. et
pro istis aclubiis inueniuntur qñ act̃i p̃cdc̃oꝵ nõiui

Expanded text:
Item for componitur cum bis et dicitur bifarius -a -um, et cum tris et dicitur trifarius -a -um, et quadrifarius -a -um, et multifarius -a -um, et dicitur bifarius unde bifarie, trifarie, quadrifarie, multifarie; bifarie, idest in duobus modis vel in duabus partibus, et sic in aliis. Et pro istis adverbiis inveniuntur accusativi predictorum nominum
Abbreviated transcription (Latin):
comparat᷑. uñ dotate. tius. me acluerbiũ. et do¬
tatim similit̾ adu̾biũ .i. abũdãt̾. ⁊ ꝑ cõpoĩtione
Indotatus .ta. tũ.i. sine dote. non dotatus.

Expanded text:
comparatur, unde dotate -tius -sime adverbium et dotatim similiter adverbium, idest abundanter; et per compositionem indotatus -a -um, idest sine dote, non dotatus.
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliũ aliquił auget᷑.⁊ est auxiliũ. qd ab oe¬
neis cdatur. subsidiũ qd̾ postea suꝑuenit. pie¬
sicdiũ aut loco utili põito. uñ hic ct ħ aueiliars
p̃t p̃bere auxiliũ.⁊̃ auriliatorius.ria. urẜ
code. It ab.auxiliũ auxilior. aris. atus. sum.
le. ide q. iuxiliaruis. ⁊ compõi caiurilior. ads¬

Expanded text:
auxilium aliquid augetur, et est auxilium quod ab extraneis datur, subsidium quod postea supervenit, presidium autem loco utili positum; unde hic et hec auxiliaris potest prebere auxilium, et auxiliatorius -a -um pro eodem. Et ab auxilium auxilior -aris verbum depon-le, idem quod auxiliaris; et componitur coauxilior
Abbreviated transcription (Latin):
fugienda ꝓiñ cciositas mat̾ migaꝵ. nouerca uir¬
tutũ. Inter seculares. nuge. nuge sunt. In ore
sacerdotis blasfemie. Consecrasti os t̃i euangͦ¬
talib iam aperire. illicitũ. assuesce̾ sacrilegiũ est.
labia sacerdotis ait. custoliunt sciãm. ⁊ logem re¬
quirunt. De ore cuis non nugas profecto. ł fabłas
uerbum scutrile ꝙ faccti urbaniue noĩe decorant
nõ sufficit peregtinar ab ore procul. ct ab aure
xelegandũ¬

Expanded text:
Fugienda proinde otiositas, mater nugarum, noverca virtutum. Inter saeculares nugae, nugae sunt; in ore sacerdotis, blasphemiae. talibus jam aperire illicitum, assuescere sacrilegium est. Labia sacerdotis, ait, custodiunt scientiam et legem requirunt de ore ejus : non nugas profecto vel fabulas. Verbum scurrile quod faceti urbanive nomine colorant, non sufficit peregrinari ab ore: procul et ab aure relegandu
Abbreviated transcription (Latin):
pungere .i. stimulare. confige̾. Et tune propric facit
pupugi. ut ego punxi librũ. et pupugi illũ. Pũgo cõ
Depungo.gis. ualde.uł deorsum punge̾.uł apuncto
de pellere. Et poĩ simpͥ pro depellere. Dispinigo. gis .i.
diuersis moĩs pungere. uel dispensare. uel donare.
uł deorsũ .ipuncto facere.⁊̃ expellere. Expungo.gis. exͣ
mus expunctores. et dispimctores. eo qui expellunt
alios ab hereclitate. Et delent noĩa coꝵ de tabula te¬
stamenti. uł eo sic dicinius. qui in signancdis p̾erãt
cestamentis.⁊ coꝵ inserebant punctos qui erant in¬
ereditate. uł eoꝵ quotiẽs expecliebat auferebant qui
erant exhocedancti. Imprngo.gis. intus. uł intro. uł
ualde pungere. Repungo.gis. itcrũ. uł retro pungẽ.
u̾sa uice pungentẽ pungere. Pingo et eiꝰ cõpõita
s. in .xi. preter repungo ꝙ retinet pt̃m sui simplicis.
in diuersis significationib. sicut ⁊ simp᷑ .s. repunxi. et
pugi. uł punri. expungo uo expunxi dm̃s. At repungo.

Expanded text:
pungere, idest stimulare, configere, et tunc proprie facit pupugi: ‘ego punxi librum’ et ‘pupugi illum’; et depungo -is, valde vel deorsum pungere vel a puncto depellere, et ponitur simpliciter pro depellere; dispungo -is, diversis modis pungere vel dispensare et donare, vel deorsum a puncto facere et depellere; et expungo -is, extra mus expunctores et dispunctores eos qui expellunt alios ab hereditate et delent nomina eorum de tabula testamenti, vel eos sic dicimus qui in signandis preerant testamentis et eorum inserebant punctos qui erant hereditandi vel eorum, quotiens expediebat, auferebant qui erant exhereditandi; impungo -is, intus vel retro vel valde pungere; repungo -is, iterum vel retro pungere vel sua vice pungentem pungere. Pungo et eius composita , scilicet in -xi, preter repungo quod retinet preterita sui simplicis et in diversis significationibus sicut et simplex, scilicet pugit». expungo uero expunxi dicimus, at repungo
Abbreviated transcription (Latin):
iolator. retulit ad s. pentem. legit᷑. ⁊ ĩ quib¬
dam libris rinatrix.
tiuitas. Et ña dr deus. quia oĩa creat. ⁊ nasci fãc.
Et natura dr̃ quelib creatura. et nã dr̃ cõple
similib similia ꝓcreans. Natura ⁊̃ dicit᷑ signi¬
ficatio uctabuli. qma significatio causa ẽ q̃r ucta¬
bulum nascatur ⁊ imponat᷑. Nacura ⁊̃ licit᷑ impo¬
sitio. uł inuentio uocabuli. quia uocabulũ nasci.
uhil aliua ẽ. q̃ ip̃m inueniri uł imꝑoni. uide ĩ mi¬

Expanded text:
scilicet violator, retulit ad serpentem; legitur in quibusdam libris rinatrix. tivitas. Natura dicitur Deus quia omnia creat et nasci faciat; et natura dicitur quelibet creatura; et natura dicitur similibus similia procreans; natura etiam dicitur significatio vocabuli, quia significatio causa est quare vocabulum nascatur, idest imponatur; natura etiam dicitur impositio vel inventio vocabuli, quia vocabulum nasci nichil aliud e
Abbreviated transcription (Latin):
auer inr afferumnt. ut ħ pdester .s. pedestus et¬
terpedeste. ab loe ⁊ ab hae et ab foc pedest. Sa¬
luber et salubris et salubre. Ab hoc ⁊ ab hac et
ab hoc salubri. birgiluis in pͦ Seor. Balantumq
gregem fluiuo mersare salubri. hic et ħ celer
celeris ⁊ hoc celere. ab hoc ⁊ Rib hac et ab hoc celeri.¬

Expanded text:
ut hic pedester haec pedestris hoc pedestre ab hoc et ab hac pedestri, saluber salubris salubre ab hoc et ab hac salubri Virgilius in I georgicon : «balantumque gregem fluuio mersare salubri», hic et haec celer uel celeris et hoc celere ab hoc et ab hac celeri
Abbreviated transcription (Latin):
abłm in i. ut tiberim atiberi. parim apari. carib¬
dim acaribdi. tigrim atigri.tussim atussi uim aui.¬
regula ẽ. noĩa m̃sium inis uł in er desmentia ab¬
latuum ini faciunt. quintilis aquintili. apuł
ab aprili. Scptember aseptembri. Octuber ab octubri.

Expanded text:
accusatiuum: Tiberim a Tiberi, Parim a Pari, Charybdim a Charybdi, Tigrim a Tigri, uim a ui Virgilum nomina in is uel in er desinentia ablatiuum per i finiunt: Quintilis a Quintili, Aprilis ab Aprili, September a Septembri, October ab Octobri.
Abbreviated transcription (Latin):
u fillabis suꝑante gt̾m. ut anceps incipis bicꝙ
bicipitis. centicep. centicipitis. que uetere q uĩ es
pferentes s regulã declinabant. Ancbes anei¬
pitis. uiceps. bicipitis. sic hospos. hospitis. solpe
Pospitis. Iumores uõ gaudentes biilartuo. grer
concisionẽ ca ꝓtulc̾ñt. ꝙ et in aliis dictionib
fetisse umeniunt. ut dic. duc. fas fer prodice¬

Expanded text:
anceps ancipitis, biceps bicipitis, centiceps centicipitis, quae ueteres in es proferentes secundum regulam declinabant: ancipes ancipitis, bicipes bicipitis, sicut hospes hospitis, sospes sospitis; iuniores uero gaudentes breuiloquio per concisionem ea protulerunt, quod et in aliis dictionibus fecisse inueniuntur, ut dic, duc, fac, fer pro dice
Abbreviated transcription (Latin):
inis. ⁊ ħ grossitudo. et ħ grossicies. ciei. Et hic grossus.ssi.
Et sunt grossi. ficus. ĩmature. ĩ abiles ad edendũ. ⁊ppe
rmutiue.que ad pulsum uenti facile caclũt. uñ aptt̃.¬
fr̃ẽ actiuũ cum om̃ib sius cõpõitis. It̃ agrosso. ssas.¬
grosseo.sses.i. ẽẽ uł fieri grossum. ⁊ hĩc grosesco. scis

Expanded text:
et hec grossitudo et hec grossities -ei, et hic grossus -si, et sunt grossi ficus immature inhabiles ad edendum, et proprie primitive, que ad pulsum venti facile cadunt, undet est activum cum omnibus suis compositis. Item a grosso grosseo -es, idest esse vel fieri grossum, et hinc grossesco
Abbreviated transcription (Latin):
dim papiare. Dulti pulpare. Mil uorimi lipire.
Mloru drensare gruu grucre. Ci comar croto¬
lare. Ansoꝵ siclinge.anatũ restrisitare. Pauonũ
panpulare. Salloꝵ cucurure. Srambimoꝵ frĩguli¬
re. Noctuaꝵ cu cubire. Cuculoꝵ aiculare. Meruloꝵ
cinziare. Turcloꝵ crucllare. łsatitare .S. turnorũ
passitare. Hirudinũ fritinire. uł nuimurire. ẽ¬

Expanded text:
trum pipiare, vulturum pulpare, milvorum lupire, trum pipiare, vulturum pulpare, milvorum lupire, olorum drensare, gruum gruere, ciconiarum crotolare, anserum sclingere, anatum tetrissitare, pavonum paupolare, gallorum cucurrire, graculorum fringulire, noctuarum cucubire, cuculorum cuculare, merulorum zinziare, turdorum trucilare vel soccitare, sturnorum passitare, hyrundinum fritinnire vel minurrire
Abbreviated transcription (Latin):
tumere. uñ grumus. ani .i. cumulus. acceriuis. ꝯgeĩes.
et hĩc hic gruniulus. li. in eccł sen su. uñ grumus. uel
gumulus dr̃ agger atumore.⁊ hec gruma.me. crus¬
ta que fit ĩ lateribus dolii ꝑꝑ unũ. uñ grumosus. sa.
simi. et comparatur. dñ hẽc grumositas. tatis.¬
Runda. de. fe.ge. inferior pars tecti. capane. aqua
ndẽ guttatĩ. ⁊ hĩc ħ grundatoriũ.xii. ide ꝙ grunda. uł
see suggrunda. de. int̾ tectum. et parictem. ł sub ipsa
gunda
ias ꝙ ̃ idomus ĩlibro de naturis reꝵ poĩt propria
bidũ racanare. Pardoꝵ felire. Panthemꝵ caurire.
sor uncare.ł seiuire. aproꝵ frendere. lincũ lincate.
lipor ululare. ẜpentiũ sibilare. Onagroꝵ mugilãc.
euor ragire. Boũ mugire. Equoꝵ hinnire. Asi¬
unidẽ. Porcoꝵ grumre. uerris quiritare. Arie¬
lin lorcctare. Oiuum balare. hircoꝵ mictire. edoꝵ
Soricum desticare. Elefantũ bartire. Ranarum
ipare. Cornoꝵ crocitare. Aquilaꝵ clange̾. accipi¬

Expanded text:
mulus, acervus, congeries; et hinc hic grumulus -li, in eodem sensu, unde grumus vel grumulus dicitur ager a tumore, et hec gruma -e crusta que fit in lateribus dolii propter vinum, unde grumosus -a -um, et comparatur, unde hec grumositas. RUNDA -e, inferior pars tecti campane, a qua cadere guttatim. Et hinc hoc grundatorium, idem quod grunda, vel hec suggrunda -e, inter tectum et parietem vel sub ipsa grunda. Sidonius in libro De naturis rerum ponit propria gridum rachanare, pardorum felire, pantherarum caurire, ursorum urcare vel sevire, aprorum frendere, lincum urcare, luporum ululare, serpentum sibilare, onagrorum mugilare, cervorum rugire, boum mugire, equorum hinnire, asinorum rudere, porcorum grunire, verris quiritare, arietum lorectare, ovium balare, hyrcorum miccire, hedorum soricum desticare, elefantum barrire, ranarum coaxare, corvorum crocitare, aquilarum clangere, accipi
Abbreviated transcription (Latin):
uas. uñ graueo. ues. cẽ uł ficri granẽ. ⁊ hĩc gͣuesco
uo. uas.i. ualde grauare. uł d̾orsũ. ł exonerare. al¬
uare. Ingrano. uas. Ingrauat᷑ pondere aliẽo. si ga¬
uat᷑ suo. p̃grauo. uas. pre aliis grauare. Grauo. q
cus compõita sunt actiua. et corripiũt hãc silła

Expanded text:
esco idest valde gravare vel deorsum, vel exonerare, alleviare; ingravo -as: ingravatur pondere alieno, sed gravatur suo; pregravo -as, pre aliis gravare. Gravo et eius composita sunt activa et corripi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗa q̃ granclia sunt. grauia solent c̃ẽ. ⁊ ẽ grauc d̾na¬
s grauiclum de accidenti fecunditate. ut arbor. gra¬
uida poms.⁊ mulier grauida fetu. It̃ graues chamni
autenticos. uencrabiles. Uñ et contem ptibiles leug
dicimus. ⁊ dr᷑ grauis ꝓ consilio. et constantia. quia
hec grauitas. firmitas. uencrabilitas. maiestas &

Expanded text:
quia que grandia sunt gravia solent esse. Et est grave de natura, gravidum de accidenti fecunditate, ut arbor gravida pomis, et mulier gravida fetu. Item graves dicimus autenticos, venerabiles, unde et contemptibiles leves dicimus, et dicitur gravis pro consilio et constantia, quia hec gravitas -tis, firmitas, venerabilitas, maiestas, et
Abbreviated transcription (Latin):
lescebat quisꝙͣ ppetua põtate nec duitn̾o ẜuicio frã¬
gebatur. Quia et sine innidia crat. Ordine mim̾is
et tpͣris orcdinatiõe delata ꝓmotio. ⁊ tolcrabilior iu¬
debat᷑. que cõi cadebat sorte custicha. nemo audebat¬
forent subxumda fastigia. Nemini labor grauis. quẽ
dignitas secutura relenaret. S nũ: quẽ mucmas¬
hoĩum. qui sponte deponat imperũ. et ducat᷑ sin ce¬
dat insigne. Fiatq uolens nuo postremus ex primo.
Nos aũt non solum de primo. s et de medio sepe con¬
tendimus. et primo discubitꝰ ĩ ꝯiuino uendicamus.
ac si semel delatũ fin̾t. uolumus c̃ẽ ꝓꝑttuũ. Et iõ ctia¬

Expanded text:
lescebat quisquam perpetua potestate nec diuturno seruitio franlescebat quisquam perpetua potestate nec diuturno seruitio frangebatur, quia et sine inuidia erat ordine muneris et temporis moderatione delata promotio et tolerabilior uidebatur quae coforent subeunda fastidia: nemini labor gravis, quem dignitas secutura relevaret. Sed postquam domhominum, qui sponte deponat imperium et ducatus sui cedat insigne fiatque uolens numero postremus ex primo! nos autem non solum de primo, sed etiam de medio saepe contendimus et primos discubitus in conuiuio uindicamus ac, si semel delatum fuerit, uolumus esse perpetuum. ideo i
Abbreviated transcription (Latin):
es in iusso et uoluntario usu. in nocte solicitã cẽcẽt
custicliã. lispoĩtos iugiles cernas. et ceteris ꝯsortib
ut cecitet dormientẽ. Cin incẽ muncris traditura ẽ.
At illa uolens suscipit sortẽ. nec usu nr̃o inuita et
pigrior somno renunciat. S ĩpigxe sius cxcutit᷑ estra¬
tis uicem &cquit᷑. et quam accẽpit gr̃am pari custo¬
dia atq officio repñtat.Io nulla cliscietio. q deuo
laborẽ alleniãt. ut ꝑ uices fungant᷑ ductꝰ siu nu¬
Quid hoc pulcnrus et laborẽ om̃ib et honorẽ esse
comunẽ. Nec paucis arrogãi potentiã. s quadã ĩ õ
uoluntaia sorte transcribiꝰ Antiq̃ huiꝰ rei publice ⁊
munus ẽ instar libere ciuitatis ẽ. Sic aprincipio
accepta anatura xxemplo auiũ policiã homines
ex̾cere ceperant. ut coĩs c̾ẽt labor. cõĩs clignitas. ꝑ
iuces singuli partiri curas discerent. Obseꝗa imꝑaq
laboris. Hic erat pulcerumns reꝵ status. Noc inso¬

Expanded text:
 iniusso et uoluntario usu grues in nocte sollicitam exercent custodiam! dispositos uigiles cernas, et ceteris consortibus conponit, ut excitet dormientem cui uicem muneris traditura est. at illa uolens suscipit sortem nec usu nostro inuita et pigrior somno renuntiat, sed inpigre suis excutitur stratis, uicem exsequitur et quam accepit gratiam pari cura atque officio repraesentat. ideo nulla desertio, quia deuotlaborem adleuant, ut per uices fungantur ductus consilio muquid hoc pulchrius, et laborem omnibus et honorem esse communem nec paucis adrogari potentiam, sed quadam in omnes uoluntaria sorte transcribi? antiquae hoc rei publicae munus et instar liberae ciuitatis est. sic a principio acceptam a natura exemplo auium politiam homines exercere coeperant, ut communis esset labor, communis dignitas, per uices singuli partiri curas discerent, obsequia imperlaboris. hic erat pulcherrimus rerum status, nec inso
Abbreviated transcription (Latin):
sitatem similitudine creiture metiremur. Dixerat ẽ
scaptura sacra qr deus p̾r ẽ. et quia cleus filius ẽ. Et̃
audunt ħ hõ qui hominẽ pr̃em uiderat deum p̃rem
non uiderat. et cogitare cepit.ita ẽe in creatore. ut
uiclerat in creaturis. a quib ħ nõia translata sunt
ad creatorẽ. In quib p̃r ẽ prior filio. filius ẽ p̾sterior
pr̃e. Et ex antiquitate in pr̃e defoctus. ex posteritate
in filio ꝑfeccio sensus. Solet notaiͣ ꝑꝑ .s. niucntutis mo

Expanded text:
erat enim Scriptura sacra, quia Deus Pater est, et quod Deus Filius est; et audivit hoc homo qui hominem patrem viderat, Deum Patrem non viderat; cogitare coepit ita esse in Creatore ut viderat esse in creaturis, a quibus haec nomina translata sunt ad Creatorem, in quibus pater est prior filio, filius est posterior patre, et ex antiquitate in patre defectus, ex posteritate in filio imperfectio sensus solet notari. Ideo o
Abbreviated transcription (Latin):
distinguit stamina. Et dr̃ sic quia radendo fiat.
uñ et radius drͣ qd̾dã genus oliuaꝵ ob longitudĩ .
quialonge sunt ad similitudinẽ taclioꝵ. radius
Ihicitur uirga qua geometre figuras faciunt.
ĩsuppõito pumere. Et radius dr̃ splendor. ut
quia longe emittat et clingat᷑. Et aradius. hic

Expanded text:
distinguit stamina; et dicitur sic quia radendo fiat, unde et radius dicitur quoddam genus olivarum ob longitudinem, quia longe sunt ad similitudinem radiorum. Radius etiam dicitur virga qua geometre figuras faciunt in supposito pulvere, et radius dicitur splendor, ut ngitudinem, quia longe emittatur et dirigatur. Et a radius hic