comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ q est q̃ testimonii pondus hab& ad faciendã enĩ fidẽ : a uctoritas q̃rit᷑ .S aucto¬
ritatẽ : aut nat̃a aut tẽpꝰ asfert. Natae auctoritas : in uirtute ÷ maxime. Intẽ
pore aũt multas q asferant a uctoritatẽ ingeiuũ opes atas fortuna ars usus
ꝓbatos: dignos qb: credat᷑ putant ũ recto fortasse. s uulgi opinio: mutari uix potest d
eãq omĩa dirigunt. & quidicant et qͥ existimant: ox ii reb his qͣs dixi exellunt : ips uirtute
dũ csirmat᷑ sides: Si aut ars q̃dã adhibet᷑ Magna enĩ ẽiuis ad ꝑsuadendũ stientia. aut usus
dolore cupiditate ir acundia, metu ꝗa necessitatis iĩ habent: asfer auctoritatẽ & fidẽ cui ge¬
neris etiã illas: ex qb: ũ nũq uerũ inuonit᷑ puericia sonus ĩprudentia uinolentiał multa¬
sope patefactas. Multi etiã inres odiosas in prudenter incider ut staierio nuꝑ accidit ꝗ
ealoquutꝰ : bonis uiris sub auscultantib: pariete int̃posito Qd: pate factoi in iudiciũq pla¬

Expanded text:
iscumque est testimoni pondus habet; ad fidem enim faciendam auctoritas quaeritur; sed auctoritatem aut natura aut tempus adfert. Natpore autem multa sunt quae afferant auctoritatem, ingenium, opes, aetas, fortuna, ars, usuprobatos, dignos quibus credatur putant, non recte fortasse, sed vulgi opinio mutari vix potest, ad eamque omnia dirigunt, et qui judicant, et qui existimant. Qui enim his rebus quas dixi, excellurdum confirmatur fides, si aut ars quaedam adhibetur—magna est enim vis ad persuadendum scientiae—aut usus;dolore cupiditate iracundia metu, quia neces- sitatis vim habent, adferunt auctoritatem et fidem. cuius generis etiam illa sunt ex quibus saepe patefacta sunt. Multi etiam in res odiosas imprudenter inciderunt, ut Staieno nuper accidit, qui ea locutus est bonis viris subauscultantibus pariete interposito, quibus patefactis in iudiciumque prola
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuagata bona angustis & in unũ minimĩq locũ coartatis numeri cõparatione p̃celluut:
b& rei nurm spectat: Ia uͦ exq plura ꝓpagant bsnas qs ñ uid& e̾e meliora his quoꝵ: inops¬

Expanded text:
pervagata bona, angustis et in unum minimum locum coarctatis numeri comparatione praecedunt.pervagata bona, angustis et in unum minimum locum coarctatis numeri comparatione praecedunt.bet rei numerum spectat. Jam vero ex quo plura propagantur bona, q
Abbreviated transcription (Latin):
codẽ siuit gñẽ pͥura pauciord ante pontunt᷑ : Uelut si bona onũa sint & equalia. iure qs quã plu
ribona pauciorib ante ponit. &: l maxima ꝓpositio: Plura bona pauciõrib ante ponunt᷑ : Et
uncatis qͥq eadẽ ratio ꝓsyicit᷑ maximarũ ꝓpositionũ: At si omĩa inetrario sint gnẽ. pluralitati
paucitas pferenda÷ : ut pauca mala plurib: malis Mala uõ ipsa bonus nullomͦ cferunt̃: & ꝑ ullo¬
modo cõpensant᷑ in eodẽ eͥe gnẽ debent ñ in contrario: Nã cũ adũsusse contraria & cregione
locata sint : ẽferri cõparariq ñ possint. qa sibi e̾e pitelligunt᷑ inimica Est etiã scđm numerũ cẽꝑa¬
ll bonis ca magis degendas̃ qua diut̾niꝰ ꝑ seuerant. qđ̵ innũo politũ ee̾ nullus ignorat: Ipsa h
luturntas plurimos eͥẽ. ł dies ł m̃ses uł annosfatet᷑ qͥb dur& id qđ eligitur: Nonge etia

Expanded text:
eodem sint genere, plura paucioribus anteponuntur, velut si bona omnia sint aequalia, jure quisquam plureodem sint genere, plura paucioribus anteponuntur, velut si bona omnia sint aequalia, jure quisquam plura bona paucioribus anteponit. Et est haec maxima propositio: Plura bona paucioribus anteponuntur, et in caeteris quoque eadem ratio perspicitur maximarum propositionum. At si omnia in contrario sint genere, pluralitati paucitas praeferenda est, ut pauca mala pluribus malis, mala vero ipsa bonis nullo modo conferuntur. Qumodo compensantur, in eodem esse genere debent, non in contrario. Nam cum adversum se contraria e regione locata sunt, conferri compararique non possunt, quod sibi intelliguntur esse inimica. Est etiam secundum numerum compaualibus bonis ea magis eligenda sunt, quae diuturnius perseverant, quod in numero positum esse nullus ignorat. Ipsa enim diuturnitas plurimos esse vel dies, vel menses, vel annos fatetur, quibus duret id quod eligitur. Longe etiam
Abbreviated transcription (Latin):
maiori sõparatione dr̃ maius. Q cũ ita sint: dnudit tulliꝰ atq ante oculos bniii cõparationũ mͦs.
Et ꝙ raro insuꝑiorib locisfec̃ ipsas maximosꝓpositiones in cõparationib: estitututas. ut siquando
loco sit nob̵ cõparationis utendũ : habeamꝰ inuentionis exẽplar ad ꝙ quȩrentẽ animũ possimꝰ adutẽ:
Om̃is gͥ cõparatio aut innũo ẽstat. aut inspetie. aut in ui. aut in aliqua locata extrinsetus afectio¬
ne nã ꝙ tũ: conferre ctendimus aut nũo cõparamꝰ & scđm id aliud mauis aliud minꝰ eẽ decer¬
iumꝰ. aut speciem ipsã intuentes. eãq alii cõparantes. de exellentia iudiciũ dam̃. aut illud ẽ¬
sideramꝰ qͥd resq̃q possit efficere. & inquantũ eĩ possit ꝓgdi nata. aut̃ ex alioꝵ qͦ i modo etinentia¬
uut ex circũ stantiũ asfectione. rẽ quã alii c̃ferimꝰ uituem᷑: Aumero gͥquae cõparant᷑ stex

Expanded text:
 ita sint, dividit atque ante oculos ponit omnium comparationum modos, et quod raro in superioribus locis fecit, ipsas maximas propositiones ponit in comparationibus constitutas, ut si quando loco sit nobis comparationis utendum, habeamus quoddam, velut inventionis exemplar, ad quod quaerentem animum possimus advertere. Omnis igitur comparatio, aut in numero constat, aut in specie, aut in vi, aut in aliqua locata extrinsecus affectione. Nam quodcunque conferre contendimus, aut numero comparamus, et secundum id aliud majus, aliud minus esse decernimus; aut speciem ipsam intuentes, eamque alii comparantes de excellentia judicium damus; aut aliud consideramus, quid res quaeque possit efficere, et in quantum ejusntium affectione rem quam alii conferimus intuemur. Numero igitur quae comparantur, si ex
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ errores : Qd ne passim fier& . atq ut certis regłis tractꝰ insister& : iusũ ẽ antiquae phy losoplis

Expanded text:
batur errores. Quod ne passim fieret, atque ut certis regulis tractatus insisteret, visum est antiquae philosophi
Abbreviated transcription (Latin):
Quanta uͦ pars reliquasit topicooꝵ ipsius uoluminis magnitudo demonstrat. Quã uicto¬
rinꝰ neq: attigit. neq: attingere potuss&. ita reb: minimis ĩmoratꝰ. nisi opꝰ multa libroꝵ
pluratata distendet: Nos uͦ & hanc ipsã particłam quã uictorinus attinit diligent
ut possumꝰ agg̃diem̃ : Et longiꝰ expositaone ꝓg̃ssi : cũ topic habemꝰ fine elifte : Quare
hinc de tota opis expositione c̃ueniens sumamꝰ exordiũ. S ante quã detopice faculta¬
tis ratione ꝓtractom : ꝓemiũ qͦ ad trebatiũ marcus talliꝰ uttẽ. paucis ab soluã : Ait

Expanded text:
siderat. Quanta vero pars reliqua si Topicorum ipsius voluminis magnitudo demonstrat, quam Victorinus, neque attigit, neque attingere potuisset, ita est rebus minimis immoratus, nisi opus multa librorum pluralitate distenderet. Nos vero et hanc ipsam particulam, quam Victorinus attigit diligenter ut possumus aggrediamur, et longius expositione progressi, cum Topicorum debemus fine consistere. Quare hinc de tota operis propositione conveniens sumamus exordium. Sed antequam de topicae facultatis ratione pertractem, prooemium, quo ad Trebatium M. Tullius utitur, paucis absolvam. Ait
Abbreviated transcription (Latin):
c& definire locũ eẽ argum̃ti sedẽ. argum̃tũ aũt rationẽ qua rei dubi e faciat fidẽ :
scđi libri cõm̃tooꝵ explanatio subsistat : Tertius uõ atq quartus : discretionuẽ locoꝵ int̃ se:
eoꝵq: exẽpla multiformit ꝑsequiuit᷑ ita utt̃ciuis ꝗdẽ tulliana sibi de uire ꝓponat exẽ¬
pla quartus uõ eosdẽ locos ꝑ alias rursus similitudines monstra ex uirgilio ł t̃entio
poctis. Oratorib: cicerone & cutoue ut ꝙ p̃certis ostendit᷑ ex ẽplis multiplicit̃ collu

Expanded text:
um esse argumenti sedem. Argumentum autem rationem, quae rei dubiae faciat fidem, secundi libri explanatio subsistat. Tertius vero atque quartus discretionem locorum inter se eorumque exempla multiformiter persequuntur. Ita ut tertius quidem Tulliana sibi de jure proponat exempla. Quartus vero eosdem locos per alias rursus similitudines monstret ex Virgilio et Terentio poetis, oratoribus Cicerone et Catone, ut quod praeceptis ostenditur, exemplis multi
Abbreviated transcription (Latin):
diudit: Vt si sius in legẽ morẽ aopatẽ diuidat : formas ꝗputa tidẽ eͥe ꝓ partos: csundit  sa¬
seũ  sinulitudine quada c̃t᷑bat᷑: ñ satis acute quaes seceruenda distinguit: NSope aia desi ss

Expanded text:
dividitur; ut si quis ius in legem morem aequitatem dividat. Formas qui putat idem esse quod partis, confundit artdividitur; ut si quis ius in legem morem aequitatem dividat. Formas qui putat idem esse quod partis, confundit artem et similitudine quadam con- turbatus non satis acute quae sunt secernenda distinguit. saepe etiam defi
Abbreviated transcription (Latin):
guiẽ dissntionũ siue id ꝓt. si ue udl  intelligit̃ dsfimendiut cst : NPartitionã aũt a diusiorã
geuꝰ puale eeͣ stendim̃ :s ꝗd int̃ se diferant p̃lani dicendũ ẽ in partitione q uasi mbra sune
ut corporis capuã humeri manus, Latã crura pedes a catta in diuisionio for nueiquas ÷̃¬
cii deas uõcant nrĩ si q hec forte tranetant specis appllant. Nlonressiuit id de s inuti¬
lit ad mutandos casus indicendo: Mli si eni nsi latiue ꝗ de dicipossir specierũ specid di¬
core & sepehus casib utendũ ẽ ae stimis a fermuꝙ ueli : cũ i roq ide siguscet: Et̃ noditit̃
indicendo ñ orbitror norligudã Ibenus a sormã definiunt hoc modo: Soiiusẽ notio adila¬
res diferentus ꝑtinens: Forma est uetio : cui disferentia ad caput. guis a quasifontẽ r effer¬
ptneius cagnitio: enodationus indigens forme gͥs eaiinquas genussine ullius p̃tnissione

Expanded text:
intellegitur definiendum est. partitionum autem et divisionum genus quale esset ostendimus, sed quid inter se differant planius dicendum est. In partitione quasi membra sunt, ut corporis caput umeri manus latera crura pedes et cetera; in divisione formae, quas Graeci ei/dh vocant, nostri, si qui haec forte tractant, species appellant, non pessime id quidem sed inutiliter ad mutandos casus in dicendo. Nolim enim, ne si Latine quidem dici possit, specierum et speciebus dicere; et saepe his casibus utendum est; in dicendo non arbitror neglegendam. genus et formam definiunt hoc modo: Genus est notio ad pluris differentias pertinens; forma est notio cuius differentia ad caput generis et quasi fontem refere cognitio enodationis indigens. Formae sunt igitur eae in quas genus sine ullius praetermissione
Abbreviated transcription (Latin):
isfintio: oratio que id ꝙ disfinit᷑ explicat ꝗd sit: Disfinitionũ aut̃ s̃ dugnã pri¬
ma: unũ ex rerũ que s. altum earũ quae intelligunt᷑ : Esse ea dico quaar¬
ũ tangique possunt ut fundum &des. parietẽ. Itillicium. mancipiũ. pecudẽ.¬
suppellectilẽPenus a caet̾a. Quo exgnẽ quȩ dã intilũ uobis diffinienda st̃¬
Carũ aut̃ rerũ quȩ ñ s. non ee rursus ea dico qua tangi demoustrariue ñ poss. cerni
notionẽ uoco. Easepe in argum̃tan tõdo diffinitione explicanda ÷ : Tatq diffinitia¬
nes. aliȩs̃ partitionũ : aliae s̃ diusionũ : TPartitionũ : cũ resque ꝓposita ẽ quasi ii m̃bra
discerpit᷑: ut si ꝗs ius ciuile dicat id ee̾ qđ inlegib senatꝰ c̃sultis. reb uudicatis. iuris
peritoꝵ auctoritate. edictis magistratuũ. more. e qͥtate c̃sistt IDiuisionũ aũt diffini
tio formas oñs cõplect it᷑ qua sub eo gnẽ st̃ ꝓ disinit̃ hoc modo : Abalienatio est eis

Expanded text:
d sit. Definitionum autem duo genera prima: unum earum rerum quae sunt, alterum earum quae intelleguntur. esse ea dico qua tangique possunt, ut fundum aedes, parietem stillicidium, mancipium pecudesupellectilem penus et cetera; quo ex genere quaedam interdum vobis definienda unt. Non esse rursus ea dico quae tangi demonstrarive non possunt, cerni notionem voco. Ea saepe in argumentando defini- tione explicanda est. atque etianes aliae sunt partitionum aliae divisionum; partitionum, cum res ea quae proposita est quasi in membra iscerpitur, ut si quis ius civile dicat id esse quod in legibus, senatus consultis, rebus iudicatis, iuris peritorum auctoritate, edictis magistra- tuum, more, aequitate consistat. Divisionum autem tio formas omnis complectitur quae sub eo genere sunt quod definitur hoc modo: Abalienatio est eius
Abbreviated transcription (Latin):
eiptas quae parib: in causis paria iura desidat : Quae aũt assumunt᷑ extrinsecus: ea ma¬
xime ex a uctoritate ducunt᷑ : Itaq g̃ci tales argum̃tiones atehenas uocant .i. artis
exꝑtes. ut si ita respondeas. qõi publius sceuola idsolũ eẽ. ambitꝰ aediũ  dixerte. qđ̵
dẽ tã acuto lota ocupato putor di am̃ aui dũ hoeĩn adas discenddi epulas teeit tioiꝗ¬
cipiã : ut reliqarũ sit potiꝰ aliꝗd quã te hinc paciar ñ saciatũ disceder Q uando gunꝰ

Expanded text:
itas, quae paribus in causis paria iura desiderat. quae autem adsumuntur extrinsecus, ea maxime ex auctoritate ducuntur. Itaque Graeci talis argumentationes ate/xnous vocant, id est artis expertis, ut si ita respondeas: Quoniam P. Scaevola id solum esse ambitus aedium dixerit, quod uidem tam acuto et tam occupato puto. sed quoniam avidum hominem ad has discendi epulas recepi, sic accipiam, ut reliquiarum sit potius aliquid qua
Abbreviated transcription (Latin):
meliorib forsitan at tẽpta contingere: nisieẽt̃ aliꝗd quo se ñr qͦq
labor exercere : atq parere potuiss&. Quattuor enĩ uoluminib uicto

Expanded text:
melioribus forsitan attemptata contingere, nisi esset aliquid quo se noster quoque labor exercere atque parere potuisset. Quatuor enim voluminibus Victo
Abbreviated transcription (Latin):
nunic ex partib nc̃ ex uocabulo. nc̃ ex affectis sumit᷑ a rgam̃ tũ. In lis igitur quam
nichił relictanisit ꝑspicuȩ appar&e sneo eni quod c̃ urnctũ ⁊. duplexdlispectio Vna

Expanded text:
nunc ex partibus, nunc ex vocabulo, nunc ex affectis sumitur argumentum. In his igitur quoniam nihil relictum sit perspicue apparet; in eo enim quod conjunctum est, duplex discretio est: una
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ponendum. Id emime rat primũ in ea ꝓrositione quȩ dicebat sic̃ silio & uiboilio
ciuesunare ȩ qua in laude pone t̃ parigła eẽ oratores uirisq consultos. Qđ seꝗt̃
cappositione quȩ statue bat̃: sico ñsilio &auxilio ciuesiuuare par ed̃ parteser̃ ꝗ c̃
ex lis quȩ dic tasunt intelligat᷑ nullum argum̃ ti locũ cẽ p̃teritũ: breuiter
tã menticeronis condusionem quase nidul omisis se cõmemorat ad ã pliorẽ
doc trinȩ siuẽm apꝓ bandum reor. Inlus enĩ niclulom̃i nop̃ t̃ mittit᷑ q̃certa ratione
trartant᷑: Nullaũ certior ratiõ diuisione. Quod enĩ ꝗso pertit᷑ a cõ munib in
par ticularia de ducens cũ rectũ it̃ insistat labiatq al errorẽ duci nom potest
Locoꝵ igit᷑ om̃iũ primadiusiosuerit In ea quȩ impsis hererent A ea quȩ as sume¬
rent᷑ extrinsec cui diusionis nulul medũ repꝑiripot & Aut eñ impso xaliꝗ didẽ¬

Expanded text:
quae dicebat: Si consilio et auxilio cives juvare aequa in laude poneretur, pari gloria esse oratores jurisque consultos. Quod sequea propositione quae statuebat: Si consilio et auxilio cives juvare par essetex his quae dicta sunt intelligatur nullum argumenti locum esse praeteritum, breviter tamen Ciceronis conclusionem, qua se nihil omisisse commemorat, ad ampliorem doctrinae fidem approbandam reor, in his enim nihil omnino praetermittitur quae certa ratione tractantur. Nulla vero certior ratio divisione; quod enim quisque partitur a communibus in particularia deducens, cum rectum iter insistat, labi atque in errorem duci non potest. Locorum igitur omnium prima divisio fuit in ea quae in ipsis haererent, et ea quae assumerentur extrinsecu
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ comitatur statim qđ condu dendum.x. & oratores: ad suspitio nẽ mouen¬
dã uł de tergendã. factoꝵ causas reꝗ runt hocꝗyre stabile in hominum
ntbman&: qđ ne ꝙ factum. neq resulla p̃t̃ illã om̃iũ principẽ nat᷑am.
sine ꝓytiis causis possit existere. Quo sit ut ub rims causat us sit inrehior o
rationib ꝑlulo sophor tractatu. Sed ut hunc libellũ er: tullis scribens:
om̃a: tit batio dediss e ndeat̃: hunclo cũ iuris qͥq consultis ad tributũ et̃
demonstrat dic̃s & sin tam ubes oportnitates habeat hiclocus in iurispitor
responsionib subtili certe atꝙ acuti ꝓͥipsis artis nãta tractari potest Salic&
ub̾tatẽ quȩ deerat᷑ desuba litate quȩ pot̃ at inc̃e cõpensans hnt enĩ inꝗt &iã

Expanded text:
t, comitatur statim quod concludendum est, et oratores ad suspicionem movendam detergendamve factorum causas requirunt. Hoc quippe stabile in hominummanet, quod neque factum, neque res ulla praeter illam omnium principem naturam, sine propriis causis possit existere. Quo fit ut uberrimus causarum usus sit in rhetorum orationibus, philosophorumque tractatu. Sed ut hunc libellum M. Tullius scribens, pleraque omnia Trebatio dedisse videatur, hunc locum juris quoque consultis attributum esse demonstrat, dicens: Etsi non tam uberes opportunitates habeat hic locus in jurisperitorum responsionibus subtilius certe atque acutius pro ipsius artis natura tractari potest, scilicet ubertatem quae deerat, subtilitate quae poterat inesse compensans. Habent enim etia
Abbreviated transcription (Latin):
exufirmatione & negatone ꝓpositio coniuncta. Velud hȩc suugilait ñ stertit
lemit᷑ posteriori partinegatio. Vt siat ita. Siuigilat stertit. Sed hȩc repug
idlusiones. intertiomꝰ insistere intelligunt᷑. Quar̃ ꝗdẽ tullis tres commemorauit.
U nĩq p̃cepto docuit. Cĩ quã yro positiotalis efficit. quȩduabus iungi tur af firmatuus
d uasuõ exemplo. scilic& eam quȩ extali ꝓ positione nascitur quã duȩ copulint nega¬

Expanded text:
itio conjuncta, velut haec: si vigilat non stertit, demitur posteriori parti negatio, ut fiat ita: si vigilat stertit; sed haec repugnclusiones in tertio modo consistere intelliguntur, quarum quidem Tullius tres commemoravit, unamque praecepto docuit, eam quam propositio talis efficit, quae duabus jungitur affirmativis; duas vero exemplo, scilicet eam quae ex tali propositione nascitur, quam duae copulant nega
Abbreviated transcription (Latin):
gum̃ tũ. quianonid qđ conse que bat̾ assũptũ x sed hid. quod prȩredebat. Erat
quipye antecedens. nuptamulier p̃ ter cobiiius. se q̃ batur : cum silu patrẽ ñ seque¬
bant᷑ ꝓ eisnidul ex dote re tineri. Sic igiturtullis pro e oquod est aconse quentib
argumentum : ab antecedentibus potis dedit exemplum. Potest uero ita¬
sieria consequentibus argumentũ. si id de quoquȩ rit᷑ prius ponat᷑. & id quod as¬
sum̃ dũ x posteri hoc mͦ. Si quid ex dote ꝓ lib̾is manere oportebit qe patrem
libi secuntur: cum e onuptax mulier: ꝗ cũ conubii iuse&. Sumogͥ id qđ c̃ se ꝗt̃

Expanded text:
gumentum, quia non id quod consequebatur assumptum est, sed id quod praecedebat. Erat quippe antecedens, nupta mulier praeter connubii jus; sequebatur, cum filii patrem non sequebantur, pro eis nihil ex dote retineri. Sic igitur Tullius pro eo quod est a consequentibus argumentum, ab antecedentibus potius dedit exemplum. Potest vero itaieri a consequentibus argumentum, si id de quo quaeritur prius ponatur, et id quod assumendum; est posterius, hoc modo: Si quid ex dote pro liberis manere oportebit, quia patrem liberi sequuntur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ hoc modo. Est enim tale cice ronis exemplum. Si legata. nulieri numerata pecu¬
nia non x nimerata pe cunia argentũ. Uidesut sit utraq negatios Nam& non esse le¬
gatam mu lieri pecuniam nume ratam. & argentũ numeratã pe cuniã ñ eẽ: utrȩq in
ne gatione sunt positȩ. Quolsiauferendax ꝑ assup̃tionẽ ꝓ positionis c̃se quens pars.
qm̃ negatiox. none ẽ numeratã petimã argentũ : dicendũ xar gentum eẽ petumniã
numeratam. qđ sun conclusione auferendax. pars prȩcedens. eaquȩ negatiox .i. ñ eẽ

Expanded text:
 hoc modo. Est enim tale Ciceronis exemplum: si legata non est mulieri numerata pecunia, non est numerata pecunia argentum, vides ut sit utraque negatio? Nam et non esse legatam mulieri pecuniam numeratam, et non esse numeratam pecuniam argentum, utraeque. in negatione sunt positae; quod si auferenda est per assumptionem propositionis consequens pars, quoniam negatio est, non esse numeratam pecuniam argentum, dicendum est argentum esse pecuniam numeratam; quod si in conclusione auferenda est pars praecedens, ea quae negatio est, id
Abbreviated transcription (Latin):
neprimũ ut in ꝓpositione locat᷑ assumit᷑ ut conse quatur scđm hoc mͦ. Sidiesx lix.x
Atquidiesx lixxxigit᷑. Scds̃modus ⁊ quotiens inconex aꝓ positione sȩ cundum e¬
contrario as sumit᷑ quamin ꝓpositione locatumx ut id quod primum ÷ auferatur hoo
modo. Sidies est lix est. At quinon x lix Non estigit̃ dies. Tertis modis x cũ conexe
ꝓpositionis partes. ex affirmationi bus iunctȩ: negatione diuidunt̃. Iotq ꝓpositioni
ut e contrario concludat᷑. scđm qđ in ꝓpositione ꝓlatũ x hoc modo. Nonsidies et
luxnonx. At quidies est luxigitur est . Hic ergoposito quod prȩce dit id xetc̃diem¬
eues sum est quod se quebatur. ud x non eẽ lucẽ. Negationẽ ꝗppe affirmati oom̃is euer¬
tit. Uel cumconexȩ propo sitionis ex negationibus iunctȩ : scđȩ partine gͥatio det̾ra¬

Expanded text:
ne primum ut in propositione primum ut in propositiomodus est quoties in connexa propositione secundum econtrario assumitur quam in propositione collocatum est, ut id quod primum est auferatur, hoc modo: si dies est, lux est; atqui non est lux, non est igitur dies. Tertius modus est cum connexae propositionis partes ex affirmationibus junctae, negatione dividuntur, totique propositioni ut econtrario concludatur secundum quod in propositione prolatum est, hoc modo: non si dies est, lux non est, atqui dies est, lux igitur esteversum est quod sequebatur, id est, non esse lucem; negationem quippe affirmatio omnis evertit, vel cum connexae propositionis ex negationibus junctae, secundae parti negatio detra
Abbreviated transcription (Latin):
tione: quȩ erat disiunc tua ad iecim s .. quȩ copulatiuax. Pposuim q negationẽ.
taq fecim: expartibusdisiunctiuȩ ꝓpositionis copulatis. ad ditanegatione. non.¬
ꝓpositionem sextiatq septimimodi : quȩ .x. Non& dicsx & nox .x. Inquas iassumat᷑
eẽ diẽ noc tẽ non eẽ consequitur. Ita atquidiesx. Nlon x igitur nox. Septi mus
uõ modus .x. cumprim apars ꝓpositionis negando assumitur. ut postenor si sequit᷑
inso lis lusinueniripotest quorumal terum esse necesse .x. ut diem: uł noc tem. Le¬
gritudinem uł salitem & quio quid medium nonlit̃. Quo aut̃ modo om̃iũ syllogsmoꝵ
conditi malium ueritasseseliabeat. exdi ligentissime: libris explicumus quosde
ypothe ticis scripsimus syllogismis. Nuncuõ non qđ delus perfectior considatio
inueniripotest. apposuim: sedid qđ ad explanandũ. oĩ tulli. sententiã pot̾at acc̃modar.
Utigitur cuncta quȩ dixim breuit̃ colligant᷑ prim: modx quotiens inconex a ꝓpositio¬

Expanded text:
a adjecimus, et quae copulativa est, praeposuimusque negationem. Itaque fecimus ex partibus disjunctivae propositionis copulatis, addita negatione, propositionem sexti atque septimi modi, quae est, non et dies est et nox est, in qua is assumatur esse diem, noctem non esse consequitur ita, atqui dies est, non est igitur nox. Septimus vero modus est, cum prima pars propositionis negando assumitur, ut posterior subsequatuin solis his inveniri potest, quorum alterum esse necesse est, ut diem vel noctem, aegritudinem vel salutem, et quidquid medium non habet. Quo autem modo omnium syllogismorum conditionalium veritas sese habeat, his diligentissime explicuimus libris quos de hypotheticis conscripsimus syllogismis. Nunc vero, non quod de his perfectior consideratio inveniri potest apposuimus, sed id quod ad explanandum M. Tullii sententiam poterat accommodari. Ut igitur cuncta quae diximus breviter colligantur, primus modus est quoties in connexa propositio
Abbreviated transcription (Latin):
quid uolum: approbare. Cum uõ ab antecedentibus & c̃sequentib ali quid
monstrare contendim: eo quod in conditionali ꝓ positione prȩcessit utim̃
inas sumptione. &iam si non suerit gens. ltem sia conse quenti argum̃ tum
siat. & iam sispecies ñ sit. Aconse quenti parte conditio nalis ꝓpositionisduct᷑¬
simul cumeare ciure pugiare dr̃ eẽ non possit. AAnte cedentiũ gͥ atq con¬
sequentum & re pugnantium unũ locum eẽ ỹ diximus. Quiquo modo sit un¬
paucis ostendam: ẜrimũ igt᷑ dũquȩ reret᷑ quonã mͦ unus ẽ & loei acon¬
sequentib & ante cedentib & repugnantibusdice bat᷑. Qm̃ erdẽ m̃tis eã

Expanded text:
quid volumus approbare; cum vero ab antecedentibus aliquid monstrare contendimus, eo quod in conditionali propositione praecessit utimur in assumptione, etiamsi non fuerit genus. Item si a consequenti argumentum fiat, etiamsi species non sit, a consequenti parte conditionalis propositionis ducsimul cum eo cui repugnare dicitur esse non possit. Antecedentium igitur, atque consequentium, et repugnantium, unum esse locum praediximus, qui quomodo sit unpaucis ostendam. Primum igitur dum quaereretur quonam modo unus esset locus a consequentib
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ ĩ mobiles s̃ edes. ut sundus. Biennio uͦ fundus usucapit̾. E des u biennio usu¬
capiant᷑ & sibi ipse rursus opponit. Sed in leg duo decĩ tabular̃: dexdib
nidul asscriptũ ẽ. & int̃ eas relictes̃ restacit᷑ uitate. legis. quar̃ ẽ usus annus.
Nã cũ desundo p̃ scrib̾& lex brenni iusucaptionẽ. tacuit edes: & hispotius hacta¬
cit tate easumx quar̃ annuus xus. Sed soluit obiectionẽ ita sed eꝗtas pa¬
rib ĩ teb pariaura desiđat. Itaq qm̃ ȩque sundus atq edes ĩ mobiles s. equȩ¬

Expanded text:
m immobiles sunt aedes ut fundus, biennio vero fundus usucapitur, aedes quoque biennio usucapiantur, et sibi ipse rursus opponit, sed in lege duodecim tabularum, de aedibus nihil ascriptum est, et inter eas relictae sunt res, taciturnitate legis, quarum est usus annuus. Nam cum de fundo praescriberet lex biennii usucapionem, tacuit aedes, et iis potius hac taciturnitate eas junxit quarum annuus est usus. Sed solvit objectionem ita, sed aequitas paribus in rebus paria jura desi
Abbreviated transcription (Latin):
ximis. Itaq ꝓ positũ pars ẽ ciusȩ. Sed om̃is questio eoꝵ aliqua de re x
ꝗb cause continentur. aut una. aut plurib aut nonnũ quã om̃ib: Qnestionũ
aut̃ quacũq dere sint : duo sunt gnã.⁊ Unũ cognitionis. alim̃ actionis. . ag̃¬
Cognuionis st̃ hȩȩ. quarũ ẽ finis scientia. łe: Utsiquerat᷑ anat᷑a neius ꝓ s actio.¬
fectũ st an abaliqua quasi conditione hominũ & pucnone. Aetoris auit
faius modi exẽ plasunt: Sit nesapientis adrem .p. accedẽ. Cognitionis
questiories tripiutȩ st̃: Aut sit nec ne eut qdsit aut qualesit quertt̃ Nlor̃ pri¬
mũ conicctura. scđm diffinitionẽ. Tertiũ iuris. & iniuriȩ dissinetione :¬
explicat᷑: Comecturȩ ratio. inquat tuor partes distributa ẽ: Q uarũ
ana e cũ querit᷑. sitne aliꝗd: altã unde ortũ sit. Tertia quȩ id causa
effecerit: Quarta inqua demutatione reiqueritur. sit. nec sit. & qoñã

Expanded text:
ximis. Itaque propositum pars causae est. Sed omnis quaestio earum aliqua de re est quibus causae continentur, aut una, aut pluribus, aut nonnunquam omnibus. Quaestionum autem quacunque de re sint, duo sunt genera, unum cognitionis, alterum actionis. cognitionis sunt eae quarum est finis scientia, ut si quaeratur a naturane ius profectum sit an ab aliqua quasi condicione hominum et pactione. Actionis autem huius modi exempla sunt: Sitne sapientis ad rem publicam accedere. Cognitionis quaestiones tripertitae sunt; aut sitne aut quid sit aut quale sit quaeritur. Horum primum coniectura, secundum definitione, tertium iuris et iniuriae distinctione explicatur. Coniecturae ratio in quattuor partes distributa est, quarum una est cum quaeritur sitne aliquid; altera unde ortum sit; tertia quae id causa effecerit; quarta. in qua de commutatione rei quaer
Abbreviated transcription (Latin):
gotiũ nulhagnoscer&: nichil homin: tam̃ gestares e&. Sed id pot̃it &iã ad simi¬
tudinẽ duci. Quid enĩ min e & aliꝗd siei simile nichul repperire t̃: Sed qđ simile

Expanded text:
gotium nullus agnosceret, nihilominus tamen gesta res esset; sed id poterit etiam ad similitudinem duci, quid enim minus esset aliquid, si ei simile nihil reperiretur? Sed quod simile
Abbreviated transcription (Latin):
ouup. Qđ inre maiore ual& : ualeat inmi nore. Etde inceps eaquȩ arguim̃ tntio¬
nẽ expediunt: ut manifestius appareat. id qđ in primo uolum ine cõme¬
mora tũ x. has maximasꝓpositiones aliquotiens ꝗ dẽ ar gu m̃ tanonib in¬
cludi. ut inp̃ senti monstrat᷑ exẽ plo. Alias uõ uires argum̃ tionibus dare
Vt insuperiorib exẽ plis locoꝵ: qđ siidem conuer tamus exem plum.
dicemus. qđ ire minore ual &. ualeat &iam inmaiore. At in urbe
aqua arce t᷑. Regan t̃ igtur sines. hic tam̃ questio ꝑmutat᷑ łi mͦ. Quȩ¬
rit̾ꝰ enĩ aninur be fines opor teat regi. sed aminore sumit᷑ ar gum̃ tũ .i.
tuonese Iil ad namꝙ rrespicit ul qđ coparatur: Hicquo ꝙ mexinaꝓ positio.
aullo posita est eaque est. Qđ inreminore iul& ualeat &iã inmaiore.¬

Expanded text:
re majori valet, valeat in minori, et deinceps ea nixus, argumentationem expedivit, ut manifestius appareat id quod in primo volumine commemoratum est, has maximas propositiones aliquoties quidem argumentationibus includi, ut in praesenti monstratur exemplo, alias vero vires argumentationibus dare, ut in superioribus exemplis locorum. Quod si idem convertamus exemplum, dicemus: Quod in re minori valet, valeat etiam in majori. At in urbe aqua arcetur, regantur igitur fines. Hic tamen quaestio permutatur hoc modo: Quaeritur enim an in urbe fines oporteat regi. Sed a minore sumitur argumentum, id tum est, illud namque respicit ad id quod comparatur. Hic quoque maxima propositio a Tullio posita est, eaque est: Quod enim in re minori valet, vale
Abbreviated transcription (Latin):
dum fuerit in urbe senedebitam redderet grãm occupationũ. ne¬
cessitate constrictum: Qđ ut uenerit uł iam. amicoꝵ trebatu ẽuen

Expanded text:
dum fuerit in urbe, se ne debitam redderet gratiam occupationum necessitate constrictum. Quod ut venerit Veliam, amicorum Trebatii con
Abbreviated transcription (Latin):
nens : eundẽ seruũ in lib̾ tatem uindicabat. dicens quaedã uerba sollẽpnia:
Atq ideo illauir gula : uindicta uocabatur. Illa etiam pars faciendi libi ::
siquis sup̃ma uoluntate. in testamenti seriae seruũ suum lib̾um scripserit:
Quae qm̃ partessunt liberifaciendi : siquis aliquem. quẽ seruũ fuisse constite¬
rit : monstrare uelit̾ noneẽ lib̾um factũ : dic&: neq uindicta: neq testa
igitur lib̵. Si enim om̃s partes aqualib & illa re abiũxeris: totũ necessa¬
rio separasti. Namcũtotum insuis partib const &: si quid nulla cuius¬
lib& parte coniungitur : a toto &iam segregatur: Partes autẽ: duob modis
dicunt᷑ : uł species. uł membra. : Species ÷ : q̃ nom̃. totius. integrum capit:
ułut hõ atq aequis. anim ał: Utraq enĩ perse : integronomine anima

Expanded text:
nens, eumdem servum in libertatem vindicabat, dicens quaedam verba solemnia, atque ideo illa virgula vindicta vocabatur. Illa etiam pars faciendi liberi est, si quis suprema voluntate in testamenti serie servum suum liberum scripserit. Quae quoniam partes sunt liberi faciendi, si quis aliquem, quem servum fuisse constiterit, monstrare velit non esse liberum factum, dicet, si neque censu, igitur liber. Si enim omnes partes a qualibet illa re abjunxeris, totum necessario separasti. Nam cum totum in suis partibus constet, si quid nulla cujuslibet parte conjungatur, a toto etiam segregatur. Partes autem duobus dicimus modis, vel species, vel membra. Species est quae nomen totius integrum capit, velut homo atque equus animalis, utraque enim per se integro nomine anima
Abbreviated transcription (Latin):
partib. qui in questione positusẽ ducit argum̃tũ. I A nota u quotiens
ab eidt̃ t̃mini uocabulo nascit̃ argum̃tũI ab afficti suõ quotiens abhis.
quȩ ad ꝓpositũ t̃minũ relatione aliqua. reducunt᷑ argum̃tatio ꝓficiscit᷑.
quoꝵ similitudines om̃iũ : posterius explicabo quando ea quȩ suꝑhis
rebus declarandis : cicero posiuit exempla : tractauero : Nc̃ illud ẽ c̃siae¬
randũ . Ait enĩ tullius. Exhis locis in ꝗbrargum̃ta inclausa s̃ . alios in eo ipso

Expanded text:
partibus, qui in quaestione positus est, ducitur argumentum. A nota, quoties ab ejusdem termini vocabulo nascitur argumentum. Ab affectis vero, quoties ab his quae ad propositum terminum relatione aliqua reducuntur argumentatio proficiscitur. Quorum similitudines omnium posterius explicabo, quando ea quae super his rebus declarandis Cicero posuit exempla tractavero. Nunc illud est conrandum, ait enim Tullius ex his locis, in quibus argumenta inclusa
Abbreviated transcription (Latin):
tales ꝗ in honorib ppłi atq re publica uersant: sed & cratores & pbi¬
lo sophos & poetis & historicos ⁊ ex quoꝵ et dicus. & scriptis. sepe auc.¬
toritas petit̾ ad faciendam fidem. Expositis om̃ib elrgumentandi locis

Expanded text:
 in honoribus populi reque publica versantur, sed et oratores, et philosophos, et poetas, et historicos, ex quorum et dictis et scriptis saepe auctoritas petitur ad faciendam fidem. Expositis omnibus argumentandi locis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sigarum partes quȩ sigas iungant ita : ut singulȩ figurȩ nomen uniuersalis
sigure non possint almittẽ. Sed obicinobis potẽ. & quomodo insinitȩ sunt
sigurȩ. sispecies sunt&. Sed responde .bo. Leuit̃ e lo cutione mutata sigãm
quoꝙ mutari. Atꝙ id circo in potestate x dicentis figãs facẽ. quas is quitrac:¬
tat. difficile. ante quam si ant. possit̾ agoscere. Hȩ uero non substantia libus
quibus dam differentiis constituunt᷑: sed poti accidentibus explicant᷑. Vnde
fit ut tũ cõmunis nominis insignisicau ones partitio sieri uideat᷑. cum sigã di-

Expanded text:
sunt figurarum partes quae figuras jungant, ita ut singulae figurae nomen universalis figurae non possint admittere. Sed objici nobis potest: Et quomodo infinitae sunt figurae, si species sunt? Sed respondebo leviter, Elocutione mutata, figuram quoque mutari, atque idcirco in potestate esse dicentis figuras facere, quas is qui tractat difficile, antequam fiant, potest agnoscere; hae vero non substantialibus quibusdam differentiis constituuntur, sed potius accidentibus explicantur. Unde fit ut tum communis nominis in significationes partitio fieri videatur, cum figura di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥetatẽ signific& : ab eius substantia nonrecedit : Partesetiã : ac.
t̃minũ uingunt. illesigufic anthabentes aliquã cũꝓposito t̃ mino cogna¬
tionẽ: in ipsodequo agit̾ herereꝑhibent᷑ : Itaetiã in asfectis. lic & extrinse¬
aliquã cognatiõnẽ cũ his hab̾e consiđant̃: in ipsis hereredñr. atq affecta s̃:¬
tulit exposuero : subiungã: Coniungata dñr¬

Expanded text:
proprietatem significet, ab ejus substantia non recedit. Partes etiam ac notproprietatem significet, ab ejus substantia non recedit. Partes etiam ac notterminum jungunt, illae significant, habentes aliquam cum proposito termino cognationem, in ipso de quo agitur haerere perhibentur. Ita etiam in affectis, licet extrinsealiquam cognationem cum his habere considerantur, in ipsis haerere dicuntur ad attulit exposuero, subjungam. Conjugata d
Abbreviated transcription (Latin):
& geni & forma. &c&̃. adeaserꝑ ad quaes affecta: referuntur: Sedit
insuperiorib locis dictum ÷: qͥuieinipso dequo agitur herebant: id ÷ extoto
expartibus exnota. Ut extotoeo intelligtur t̃mino. ꝗ fuiss & in quisitio¬
ne ꝓpositus. itemq excius partib atq ex eiuis nota : eodẽ nõ enãuibis quȩ
affect a sunt : dicemꝵ adeũ t̃minũ affecta considari. qui subietti uel p̃dicati
dem superiora : manifestum ÷ in eoherere dequo agitur termino. ⁊¬
iffinitio enĩ cuuis lib& rei quodtotum . in ipso illo ÷ quod diffinium:
Partes etiam impso illos̃: quod collectione coniungunt Notaetiã inillo::
qđ appellationes ignificat. affectauõ exstrinsecus positauident᷑: ꝗ ppequȩ
tañ quadã intelligunt᷑ eẽ coniuncta ⁊ ueluti nonidẽ÷ diffintio: quod ipsa¬
resquaediffinone describit᷑. Sienĩ diffinitio clarius effic̃ id qđ dif
qđ diffinit dicimꝑ. qest ei cognata atq coniuncta. : Qiippe quaedũ eiꝰ

Expanded text:
 et caetera, ad ea semper ad quae sunt affecta, referuntur. Sed, ut in superioribus locis dictum est, qui in ipso de quo agitur haerebant, id est ex toto, ex partibus, ex nota, ut ex toto eo intelligatur termino qui fuisset in quaestione propositus, itemque ex ejus partibus atque ex ejus nota. Eodem modo etiam in iis quae affecta sunt dicemus ad eum terminum affecta considerari, qui subjecti vel praedicati quidem superiora manifestum est in eo haerere de quo agitur termino. Diffinitio enim cujuslibet rei quod totum est, in illo ipso est quod diffinit. Partes etiam in ipso illo sunt, quod collectione conjungunt. Nota etiam in illo est quod appellatione significat; affecta vero extrinsecus posita videntur, quippe quae men quadam intelliguntur esse conjuncta, veluti non idem est diffinitio quod ipsares quae diffinitione describitur. Si enim diffinitio clarius efficit id quod diffquod diffinitur dicimus, quia est ei cognata atque conjuncta, quippe quae dum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa enĩ ex eodẽfluunt. & sui s̃ continentia. atq serespicientia. Factũ sigitur
ar gumentũ exeo qđ ÷ in ipso: ab affectis .i. aconuigatis.: Maximauõ ꝓposi

Expanded text:
omnia enim ex eodem fluunt, et sui sunt continentia atque se respicientia. Factum est igitur omnia enim ex eodem fluunt, et sui sunt continentia atque se respicientia. Factum est igitur argumentum ex eo quod est in ipso, ab affectis, id est a conjugatis. Maxima vero
Abbreviated transcription (Latin):
te dñr. a p̃latinosũo : coniugata : Nã qđ gc̃i cyatit In dnt. Noscon¬
iugationẽ appellamꝵ : haec aut̃ st̃.: ut sapiens. sapient̃ sapientia & quie¬
cũq. inuarias partes orationis. uariasq inflexiones abunoquodã ducta cer¬
nuntur: Exc̃iugatis igͥ argum̃ti nascentis hoc exẽplũ :: Sit enũi dubitabile.
aninaliquo agomͥ atq uicino simulp ascereliceat pecus. Id aut̃ ÷. anius sit
cõpascere: Sub iectũ igit̾x: ager cõpescere uõ: p̃dicatũ. ł aciemitaq ar¬
gum̃tũ. hoc mͦ. ⁊ hic dequo quaerit᷑ ager. cõpascuus :: In cõ pascuo aut̃ : lic &
cõpascere: Inh igit̾ agro : lic& compascere : hicigͥ cõpascendiuris argum̃tũ :¬
ex cõpascuo sup̃tũ ÷. exconiugao uidelic&. Cõpascere enĩ. & cõpascuum.
pascuus: Sed coniugatũ ẽ. cõpas cuũ : ei qđ est compascere. A coniugatisigit᷑:
suptũ ÷ argumentũ. Quod con iugatũ uupso: dequoagit̃. id ÷ in cõpascendo:

Expanded text:
nt, nos conjugationem appellamus. Haec autem sunt, ut sapiens, sapienter, sapientia, et quaecunque in varias partes orationis, variasque inflexiones, ab uno quodam ducta cernuntur. Ex conjugatis igitur argumenti nascentis hoc exemplum est: sit enim dubitabile an in aliquo agro mihi atque vicino simul pascere liceat pecus, id est an jus sit compascere: subjectum igitur est ager, compascere vero praedicatum. Faciemus itaque argumentum hoc modo: Hic de quo quaeritur ager compascuus est, in compascuo autem licet compascere, in hoc igitur agro licet compascere. Hic igitur compascendi juris argumentum ex compascuo sumptum est, ex conjugato videlicet. Compascere enim et compascuum cpascuus, sed conjugatum est compascuum ei quod compascere. A conjugatis igitur sumptum est argumentum, quod conjugatum in ipso est de quo agitur, id est in compascendo;
Abbreviated transcription (Latin):
atq defensio iniuris ꝑitoꝵ. responsionib inuenit᷑ hocmͦ. Sitelũ manisugit magis quã
iecit: Namsiꝗscȩdis accusat᷑ optima sol&: eẽ defensio. sialia ñ suppetit sugis semanutelũ¬
& magis quã uoluent ie cisse : ut non uoluntati quȩ dãpne t̾inculris. sed igno ratio¬
ni factum tribuatur. Deꝑ turbationibs anmorum paulo consusi: iudiciũ edu¬

Expanded text:
risperitorum responsionibus invenitur, hoc modo: Si telum manu fugit magis quam jecit; nam si quis caedis accusetur, optima solet esse defensio, si alia non suppetit, fugisse manu telum, magis quam voluerit jecisse, ut non voluntati, quae condemnatur in culpis, sed ignorantiae factum tribuatur. De perturbationibus autem animorum paulo confusius judicium est. Du
Abbreviated transcription (Latin):
uarioꝗͦqͦ etiã uocabulo nuncupata: Utenĩ dictũ ÷ aperipatbeticis
hrauodiligens disserendi. logice uocat᷑. c̃tinens inse inrueniendi
iudicandiq peritiã. Stoiciũo: eadẽ hancrationẽ disserendi paulo
angustiũ tractauerunt. Nuchiler̃ deinuentione laborantes insola
tantum iudicatione c̃sistunt. Deq eap̃cepta multiplicit̃ dantes. dia

Expanded text:
arioque etiam vocabulo nuncupata. Ut enim dictum est, a Peripateticis haec ratio diligens disserendi logice vocatur, continens in se inveniendi judicandique peritiam. Stoici vero hanc eamdem rationem disserendi paulo angustius tractavere, nihil enim de inventione laborantes, in sola tantum judicatione consistunt, deque ea praecepta multipliciter dantes, dia
Abbreviated transcription (Latin):
fortinȩ euentus e & diffinitionis ratione monstrabat. Cuentumuo latentib
causiscicero casum eẽ ita concludit. Cũ omia certis de causis fiant. quorum
ratio cognoscitur eor euentus casusieri ñ possemonstrat᷑ sedputat alis
siericasu E oruꝗit᷑ causa nulla ratione cognoscit᷑. Ex quoeuenit. ut for¬
tunȩ sit euent quilatentibus causis efficit᷑ hicigit᷑ inrebusꝗ dẽ ipsis. aea¬
constatiam ponit Casũuo nonre sed opinione metit̃ Q uoset uts alt ester tt¬
s.reinouerit causam id qđ ac cidit. fortunȩ nonsiteuent:. Idẽ tam̃ sit altĩ fortunȩ

Expanded text:
fortunae eventus esset diffinitionis rationem monstrabat. Eventum vero latentibus causis Cicero casum esse ita concludit: Cum omnia certis de causis fiant, quorum ratio cognoscitur, eorum eventus casu fieri non posse monstrantur, sed putantur aliqua fieri casu eorum quorum causa nulla ratione cognoscitur. Ex quo evenit ut fortunae sit eventus, qui latentibus causis efficitur. Hic igitur in rebus quidem ipsis constantiam ponit, casum vero non re, sed opinione metitur. Quo fit ut si aliter effectae rei noverit causam, id quod accidit fortunae non sit eventus; idem tamen sit alteri fortun
Abbreviated transcription (Latin):
et uocentur loci: tam̃ quia sunt notissimȩ : posst̃ reb dubus
Iure igitur earũ differentiȩ. loci nominantur
qđ in locorũ s pecieb aliter seseht̃ quȩ prorsus argum̃ta eẽ non possunt.
Nã in ipsolocus uelut inspecies quasdã duuditur in eosquis ex toto exar¬
tib extoͥta exaffectis. Unusꝗs ꝙ enĩ hor̃ locoꝵ. primiloci integrũ iudetꝰ

Expanded text:
et vocentur loci, tamen quia sunt notissimae possunt rebus dubiiset vocentur loci, tamen quia sunt notissimae possunt rebus dubiis esse argumenta. Jure igitur earum differentiae loci nominantur, quod in locorum speciebus, aliter sese habet, quae prorsus argumenta esse non possunt: nam in ipso locus velut in species quasdam dividitur in eos qui sunt ex toto, ex partibus, ex nota, ex affectis. Unusquisque enim horum locorum primi loci integrum videt
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ quos intrase continent locoꝵ loci eẽposs. ut eoꝵ quis extoto : ẽxpar¬
ꝓrsus officẽt locoꝵ locos putare. Feri enĩ potest . ut locus amplior intra
semet angustiores c̃tineat locos. uelut ꝓuinciȩ ciuitates. Sed nc̃hȩc
similitudo ñ c̃uenit. Locꝰ enĩ ÷ ex quo dr̃ id ẽ in quo argum̃tũ ẽ positũ.
Qđ siloci locus eẽ posset. et his ꝗẽ in ipso. dequo agitur. eosꝗst extoto.
uł ex partib uł ex nota. uł ex affectis: loci: sed argum̃ta q m̃ in eo he
rerent loco qđ in ipso de quo agit᷑ t̃mino eẽ p̃dictus ÷ : Nonigit᷑
locuseẽ potĩt loci sedut uelut genera insƿecies. ita nõ diuisio fit locoꝵ.
Nec hoc superius dictis uideat᷑ eẽ contrariũ cũ et maxim as ꝓpositiones.
et eoꝵ differentias continentes: cõmuni nomine appellauimꝰ locos.¬
N ã maximȩ ꝓpositiones licet eo ipsõ quim axmest includan cẽtas.

Expanded text:
eorum quos intra se continent locorum loci esse possint, ut eorum qui sunt exeorum quos intra se continent locorum loci esse possint, ut eorum qui sunt exprorsus officeret locorum locos putare, fieri enim potest ut locus amplior intra semet angustiores contineat locos, velut in provincia civitates, sed nunc haec similitudo non convenit. Locus enim est ex quo ducitur id in quo argumentum est positum. Quod si loci locus esse posset, et is qui est in ipso de quo agitur, eos qui sunt ex toto, vel ex partibus, vel ex nota, vererent loco, qui in eo ipso de quo agitur termino esse praedictus est; non igitur locus esse poterit loci, sed velut genera in species. Ita nunc sit divisio locorum, nec hoc superius dictis videatur esse contrarium, cum et maximas propositiones, et earum differentias continentes communi nomine appellavimus locos.Nam maximae propositiones, licet eo ipso quo maximae sint includant caeteras
Abbreviated transcription (Latin):
posita uttptꝰ et ptꝰ ipsarũ ꝓpositio : et exemplorũ ratio monstrabit. Cauero
quȩs extrinsecus: innulla relatione s̃ constituta. Atꝙ ideo. haecextrinsceꝰ
solũ illauͦ effectas̃ nuncupata. habet enĩ aliquã quodã cognationẽ ad
id : ad qđ reducit᷑ idꝙ refert᷑ ad aligd sed om̃s streo sał ocos : quos nẽ simpli¬
ces atq diui sasponit : posteriore tractatu diuidit: ut nc̃ q̃q̃ eos locos
ꝗ in ipsos̃ distribuit : cũ alios extoto fieri ꝓponit: alios expartib alios exnota
alios exaffects. effectaꝙ ipsa. suis partib secat. Extrinsecꝰ uõ cũ intestimo¬
niũ positũ eẽ confirmat. Testimonii uõum: lauctoritate estituit:
eossimplices: atq in diuisos locos ꝓponit. et ueluti simplicib subdit exẽpla.
Restat aut̃ nc̃ unũ qđ uidet᷑ eẽ querendũ. Anhiloci ꝗ ĩ locos alios diuidunt᷑.

Expanded text:
posita, ut post et ipsarum propositio, et exemplorum ratio monstrabit. Ea vero posita, ut post et ipsarum propositio, et exemplorum ratio monstrabit. Ea vero quae sunt extrinsecus, in nulla relatione sunt constituta, atque ideo haec extrinsecus solum. Illa vero affecta sunt nuncupata, habet enim aliquam quodammodo cognationem ad id ad quod reducitur, id quod refertur ad aliquid. Sed omnes fere hos locos quos nunc simplices atque indivisos ponit, posteriore tractatu dividit, ut nunc quoque eos locos qui in ipso sunt, distribuit, cum alios ex toto fieri proponit, alios ex partibus, alios ex nota, alios ex affectis, affectaque ipsa suis partibus secat. Extrinsecus vero locum in testimonio positum esse confirmat, testimonii vero vim in auctoritate constituit, eos simplices atque indivisos locos proponit, et veluti simplicibus subdit exempla. Restat autem nunc unum quod videtur esse quaerendum, an hi loci qui in locos alios dividuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
partib intelligendũ ẽ. quȩ magnitudinẽ copulañ : Uelut dom̃ quȩ fun¬
dam̃to: parietibus  tectoq: conuingit᷑. Nãcũ ean ihil sit alud nꝰ qđ partib:
ñ tam̃ eundẽ netesse ẽ. bab̾e intellectũ cũ ipsũ integrũ c̃siderat᷑. ex cũ in par¬
tes ipsas ꝗb uinctũ ÷ distribuit̃. Ex notauõ locus: aptissime. abeo
t̃mino diũsus ÷ ꝗ ĩquestione ẽ constuitutus. Quis enĩ id dicat ẽe
cuiꝰ libet rei uocabulũ qđ res ipsa ẽ quã designat:. Eauõ quȩ ad id de¬
quoagitur esfecta sunt & extrapositauident᷑ t̃minũ tam̃ ĩ questione
ꝓ positũ uelut eregione respicunt. quȩ ĩmultas secas netesse ẽ partes.
Om̃is enĩres id qđ ẽ unũ ẽ orulta uͦ sibimet retin& adiunta: quȩ hoc abhis quȩ
omnino extrin secussunt : differre. intelligunt᷑. Qd eaque asfeetas in relationes̃

Expanded text:
est quae magnitudinem copulant, velut domus quae funest quae magnitudinem copulant, velut domus quae fundamento, parietibus tectoque conjungitur. Nam cum ea nihil sit aliud nisi quod partibus non tamen eumdem necesse est habere intellectum, cum ipsum integrum consideratur, et cum in partes ipsas quibus junctum est distribuitur. Ex nota vero locus apertissime ab eo termino diversus est, qui in quaestione constitutus est. Quis enim dicat id esse cujuslibet rei vocabulum qquo agitur affecta sunt, et si extra posita videntur, terminum tamen in quaestione propositum velut e regione respiciunt, quae in multas secari necesse est partes. Omnis enim res, id quod est, unum est, multa vero sibimet retinet adjuncta, quae hoc ab his quae omnino extrinsecus sunt differre intelliguntur, quod ea quae affecta sunt, in relatione sunt