comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
origo Ducitur. horũ ꝯfilus scdãm
fortimã moderate ferre doceniur
forti amimo aduersam. horũ studus.
cura. uigilus aniii morborũ medela
corporũ ogrotãtiũ salus Innẽta est
felicẽ uitã assetuntur hlost habitis
enim at abiectis oxib. Iuixerus.
Diguitatib ꝯte̾otis Duucis in
excollenda matre uirtutũ għiã
in Rerũ occultarũ uestigaciõe
uersati ad liberaliũ arciũ distioliu
ec hiactatis studia. uelur in portũ
gͣngiillũ ꝯfugerũt. ubinullo Imetu
nilla fortime iactati temeritate/
uitã beatã et felitẽ adexte siuit/
hos ꝙtũ possimuit Imltemur ꝯerib
nr̃os cũ suit eorũ sectitorib uberronno
guib hm̃o scudia abfuerut ꝙ a
quib Raro bom quixoĩa. ad poiẽs
pouenit. quorũ cupiditas. mibmo.
alieni appetitus Iufitis erĩms et
calar̃tatib orbẽ affeigroꝭ qui ociũ
pacẽ quietẽ Refrundant. qui hant
uitã ueluti peregrinãtes trã sc̃nt.
contẽnamus. Eeñ ppetua ollimone

Expanded text:
m fortunam moderate ferre docemur, forti animo adversam. Horum studiis, cura, vigiliis, animi morborum medela, corporum egrotantium salus inventa est. felicem vitam assecuntur. Posthabitis enim atque abiectis opibus, imperiis, dignitatibus, contemptis divitiis, in excolenda matre virtutum philosophia, in rerum occultarum pervestigatione versati, ad liberalium artium disciplinas et humanitatis studia velut in portum tranquillum confugerunt, ubi nullo impetu, nulla fortune iactati temeritate, vitam beatam ac felicem adepti sunt. Hos, quantum possumus, imitemur operibus nostris, cum sint eorum sectatoribus uberrima quibus eiusmodi studia abfuerunt, a quibus raro boni quippiam ad homines pervenit, quorum cupiditas, ambitio, alieni appetitus infinitis erumnis et calamitatibus orbem afflixit, qui otium, pacem, quietem reformidant, qui hanc vitam veluti peregrinantes transeunt, contemnamus. Et enim perpetua oblivione
Abbreviated transcription (Latin):
procul a publicis curit q̃ maiore
studus adũsantur. siq peruis
conteniut quod doctorũ hõrm̃
uirtus Reguirit posteritatis mẽorie
uacaret tum uire felicis nomen
meretur. Noy tamen uereor si
rͣnquilliorib Reb uti mũꝙͣ licebar
quimn quod Iuasiunt eẽ nos ilqrdo
et pesiafiros. Que cũ essillr
Sicta et diei estus Romisfior

Expanded text:
procul a publicis curis, que maxime studiis adversantur, sique parvo contentus, quod doctorum hominum virtus requirit, posteritatis memorie vacaret, tum vere felicis nomen mereretur. Non tamen vereor, si tranquillioribus rebus uti unquam licebit, quin quod suasimus, esse nos aliquando ei persuasuros». Que cum essent dicta et
Abbreviated transcription (Latin):
quib occiũ optant oĩb suis bonis
preferant. cuxiant iuterim ex
Illõ suo fastigio si tuto licear destẽ¬
dere atamn ut nichil ex tra lacessar
aut sãsiat magna in e ipa fortu¬
na Ruit diuus augustus cni di
plũra ꝙ̃ ulli presticert non desut
quietem sibi precari. et uacacionẽ
a Re publica pecere ois eiꝰ sermo
ad hoc semper Reuolutus es ut
speret ecciũ. hoc labores sus eciã
si falxo dulci tñ eblectabat᷑ solacio/
aliquado ce uicturũ sili in quad
dulgedine se uolaxtatẽ ꝓcixeit
affirmabat taura occii euxido Iucos¬
serat. ut Illue ꝯͥaesu non poterat
cogitacione presmueret. et qui
oĩa uidebar ex se pendencia qui
gentibus fortima dabat / Illã dĩe
letum demũ cogitabat quo suã¬
magnitudinem exntrer / Expertus
erar qrtum illa bona ꝑ oẽs terras
fulgencia sudoris exprinrerent
ꝙͣtum ocultarũ solicitudinu egeret᷑
hec seneca. Qui deinde labores
auxietates q ꝯmb̃ns eciã seuexꝰ

Expanded text:
quibus otium optent, omnibus suis bonis quibus otium optent, omnibus suis bonis preferant, cupiant interim ex illo suo fastigio, si tuto liceat, descendere. Nam, ut nihil extra lacessat aut quatiat, in se ipsa fortuna ruit. Divus Augustus, cui dii plura quam ulli praestiterunt, non desit quietem sibi precari et vacationem a re publica petere ; omnis eius sermo ad hoc semper revolutus est, ut speraret otium. Hoc labores suos, etiam si falso, dulci tamen oblectabat solacio, ali- quando se victurum sibi. In quadam dulcedine se voluptatem percipere affirmabat. Tanta otii cupido incesserat ut illud, quia usu non poterat, cogitatione presumeret, et qui omnia videbat ex se pendentia, qui gentibus fortunam dabat, illum diem letum demum cogitabat quo magnitudinem suam exueret. Expertus erat quantum illa bona, per omnes terras fulgentia, sudoris exprimerent, quantum occultarum solicitudinum tegerent. /. 45 Hec Seneca, qui deinde labores anxietatesque, quibus etiam senex
Abbreviated transcription (Latin):
uerit questue multociens sibi
dersse/ qui ⁊uera ex ambro
Doquerent᷑ subsecnta est germa¬
mti ixcercirne quĩtilio uaro die
tł ades magim̃ Rei xubliar uul¬
mũs Quie cũ hũs trumixnis feli¬
titatem cõmnget. A dice huie quib
ꝑ omñe uitam brquebatur plu¬
rimas atq Ingetes tũ puleitas
tũ pͥuatat euyas/ Adeo oĩ quiete
occio ꝙ et aĩ et corꝑis sublato
ut sexine ad deponẽ due unitꝙ
urgenres mole̾stiae de Reseituenda
Re publita cegitauit quod et
pcisser Re qmietm capetene nise
unt Inẜudias tumsset / hec qͥtt
maxima dicenda p̾ucyoñ infeli¬
cias ut e rerũ flacu desceudeie
aeł caxitis ꝑiculo nequeant
miãnne płares q alii une discui¬
minre sunt expert  / Sed ut augti
felituatem Discinlamue diccipire
quod uir sapientissimus seneca de
eins felicicate sauxerit in eo libro
quem scripfit de ureuitate uite. po¬
tentisimis Inquit et in altũ subla¬
tis hoĩbus exerdere uores uidebie

Expanded text:
verit, questus multotiens sibi verit, questus multotiens sibi deesse qui vera ex animo loquerentur. 43 Subsecuta est Germanici exercitus, Quintilio Varo duce, clades, magnum rei publice vulnus. Quis cum his erumnis felicitatem coniunget? Adice his, quibus per omnem vitam torquebatur, plurimas atque ingentes tum publicas, tum privatas curas, adeo omni quiete otioque et animi et corporis sublato, ut sepius ad deponendas undique urgentes molestias de restituenda re publica cogitarit, quod et fecisset requietem appetens, nisi vite insidias timuisset. Hec quippe maxima dicenda principum infelicitas, ut e rerum statu descendere absque capitis periculo nequeant, mianus pluresque alii vite discrimine sunt experti. 44 Sed, ut Augusti felicitatem discutiamus, accipite quid vir sapientissimus Seneca de eius felicitate senserit in eo libro quem scripsit De brevitate vite: potentissimis - inquit - et in altum sublatis hominibus excidere voces videbis,
Abbreviated transcription (Latin):
consilio usus cr̃ pisoni pexcisset
hac clemẽcia Religua sibi uitam
securam p̃buit Huc usq milli
datue est Inrer tot timores felier¬
tari locus/. Age postꝙͣ cauere
defu que felicitae subsienta e
prmũ q̃ magna diir᷑ felicitatis
porcio / carut filiis qui Imperro
succederent / cñ multiplici dolore
ꝑ omñe uitã affectue fait
Cororẽ octauiam amisit Macer¬
lũ ac diusium nepotes quoõ
Imxio defemauerat magne uir¬
tutre atq Indolis adoles centes
Innnatura mors eripuit Marto
agrupe generi ac mecenans pͦs
darissimos ac fidissimos expertore
erat funera prosecutus est fili¬
ar ambas ab se domi yetmes
adutatas os meretriciã fregartib q¬
ties adulteriie Inpamam uicam
edicto palam proposito ad insie¬
las Releganir quo facto cami se tũ¬
Somũ tñ familiam de honestasset
propria detegent dedecora/ tantũ
postea dolu̾it ut̃ sepissince mece¬
natis agringe q qui sibi ueru
Sitere soliti eram / Iuteritũ defir¬

Expanded text:
consilio usus, cum Pisoni pepercisset, consilio usus, cum Pisoni pepercisset, hac clementia reliquam sibi vitam securam prebuit. Hucusque nulli da ius est inter tot timores felicitati locus. Age, postquam timere desiit, que felicitas subsecuta est? Primum, que magna ducitur felicitatis portio, caruit filiis, qui imperio succederent. Tum multiplici dolore per omnem vitam affectus fuit: sororem Octaviam amisit, Marcellum ac Drusum nepotes, quos imperio destinaverat, magne virtutis atque indolis adolescentes, immatura mors eripuit. M. Agrippe generi ac Mecenatis, quos carissimos ac fidissimos expertus erat, funera prosecutus est. Filias ambas, ab se domi optime educatas, ob meretriciam frequentibusque adulteriis infamem vitam, edicto palam proposito, ad insulas relegavit: quo facto, cum se, cudomum, cum familiam dehonestasset propria detegens dedecora, tantum postea doluit ut sepe Mecenatis Agrippeque, qui sibi verum dicere soliti erant, interitum defle
Abbreviated transcription (Latin):
desua felicitate existimẽt opporier¬
ꝑ ypandarus illu ip̃m augustum
que ut selicissiũ oĩa scca celebrart
et qua uigerit felieitare cõsueremꝰ
prima illins etas in ciuili dello
dincine uersata. nilli peperent
crndeutate. certe triũ uirũ ultimus
pro scribendis cimbus modũ statui
passus est Nommlles eciã prostr¬
benito nõiatun curauit ad eoru
expilandas domes donee sublata
hue qui Rem publicã saluã uel¬
obtabant cu auchono et Cet prdo
libeitaie erixiit cinitati.Non
Refero patrie prodicione aqua
armatus impio qz preter etate
ciceronie obera potitus ⁊ arma
et iuixiu in parrie ꝑuitiem ac
uistera conuertit cũ socrorum
altero senatus augo as insignibas
iaixii deiecto int̾ fecto q altero ꝑ
cuilem sangnine oporesso slne Rerꝭ¬
mta sioꝵ appetitue sexine dinersoꝵ
in se cẽmraciones expertus est quo
tempore uita diucius solurtam
duxit et inquietam mortis et
insudiaꝵ metu deuec luie uxoris

Expanded text:
de sua felicitate existiment oportetde sua felicitate existiment oportet. Expendamus illum ipsum Augustum, quem, ut ais, felicissimum omnia secula celebrarunt, et Prima illius etas, in civili bello diutius versata, nulli pepercit crudelitati. Certe triumvirum ultimus proscribendis civibus modum statui passus est. Nonnullos etiam proscribendos nominatim curavit ad eorum expilandas domos, donec, sublatis iis qui rem publicam salvam velobstabant, cum Antonio et Lepido libertatem eripuit civitati. Non refero patrie proditionem, a qua armatus imperioque preter etatem Ciceronis opera potitus, et arma et imperium in patrie perniciem ac viscera convertit. Tum sociorum altero senatus auctoritate ab insignibus imperii deiecto interfectoque altero per civilem sanguinem oppresso, solus reretiam suorum appetitus, sepius diversorum in se coniurationes expertus est, quo tempore vitam diutius solicitam duxit et inquietam, mortis et insidiarum metu, donec Livie uxoris
Abbreviated transcription (Latin):
huie saltem feliectatem tribuar
necesl est ne onearis in oĩsz uelle
modi p̾ueopes Resensent/ ꝓmltos
uero Illos quoꝵ flagicia ac stele¬
ra plures mortales et Regna cou¬
quassarunt. Uerũ nichil ashert
momẽti quin dixi des debeant
Infelies pancorũ si qua ea fuit
uirtus una em̃ hirũdo ut dicitur
uer gon designat u tñ si qui
paulo tellera uiliores ant eciã ut
uultis boui extireit. Iᵈ Ita praro
congi ut portemi loco habtre
Nacus est mixer infans beure caxie¬
te, altes uero cari. hie mancns
manui orit᷑ alter digitis imult¬
eluans. que oia longe a natia
hom distant Fodem̃ pocto/ cum
princixitus natura sit maliro /¬
puẽti tñ longo Inceruallo sunt
aliqui, qui paula diseiserent as
Illius nacine instunta s mõstris
ar pe porteaul Rariores, neq
uero hos ippot felires fupe Iudics
sed uamos feltiate non enim
extrinseme aut a fortune /iuligecia
uenir felicicas. neqz ut alii sz ip̃ĩmet

Expanded text:
huic saltem felicitatem tribuas huic saltem felicitatem tribuas necesse est, ne videaris in omnibus velle modi principes recensent, permultos vero illos, quorum flagitia ac scelera plures mortales et regna conquassarunt. Verum nihil affert momenti, quin dici omnes debeant infelices. Paucorum, si qua ea fuit, virtus. Una enim hirundo, ut dicitur, ver non designat. Sed tamen, si qui paulo tolerabiliores aut etiam, ut vultis, boni extiterint, id ita perraro contingit, ut portenti loco haberi Natus est nuper infans bovis capite, alter vero cati, hic mancus manu oritur, alter digitis multiplicatis. Que omnia longe a natura hominum distant. Eodem pacto, cum principatus natura sit malus, inventi tamen longo intervallo sunt aliqui, qui paulo disciscerent ab illius nature institutis, sed monstris ac portentis rariores. 41 Neque vero hos ipsos felices fuisse iudico, sed vacuos felicitate. Non enim extrinsecus aut a fortune indulgentia venit felicitas, neque ut alii, sed ipsimet
Abbreviated transcription (Latin):
q sus qua nati erant seruitari
Iubicẽtes / bñũ aliquẽ plusꝙꝭ oẽs
poie maluerũt. ꝙ̃nis Regum quod
piomũ iuixii nome qn terris fuit¬
dũ sua ciq placebant nomen qd
mitte/ laborisqz et ofien ꝑlemim
ued suait oĩa mala exempla a bonis
Iuieris orta sunt ut crispue ai uie in
Impernie nomen Regis tãtũ mãsit
Res finidine perut ad tyiauidem¬
que deflupoit eItaqz eñ p̾ncipatus
possessio si ueterious historne / si
facioni credimus. possessores impro¬
uos efficere soleat et pͥnciparum
quoq malam Rem eẽ purandum
est . Roune esmas inguit As hoc
tno decieto. exeyois multos. quos
faices ac bours sua etas existima¬
nit.. ot̃ baibaros missos faciamus
Sinũ augusti uespasianũ eitã
Alexandrũ seuemi traiamĩ. Oxtr̃os
ac Iustissimes pncipes quoꝵ uira
merito felix dici pocest. Angaste
quid febieitatem historici ues amuea¬
des decantant. paie ꝑ unuersum
orbem trra martqz paita. Quair

Expanded text:
que sub qua nati erant servituti que sub qua nati erant servituti subicientes unum aliquem plusquam omnes posse maluerunt. Quamvis regum, quod primum imperii nomen in terris fuitdum sua cuique placebant, nomen quidem mite laborisque et officii plenum: sed, sicut omnia mala exempla a bonis initiis orta sunt, ut Crispus ait, sic in imperiis nomen regis tantum mansit, res funditus periit ad tyrannidemque defluxit. Itaque, cum principatus possessio, si veteribus historiis, si rationi credimus, possessores improbos efficere soleat, et principatum quoque malam rem esse putandum est». 39 «Nonne» Cosmus inquit «ab hoc tuo decreto excipis multos, quos felices ac bonos sua etas existimavit? Ut barbaros missos faciamus, divum Augustum, Vespasianum, Titum, Alexandrum Severum, Traianum, optimos ac iustissimos principes, quorum vita merito felix dici potest. Augusti quidem felicitatem omnes historici, omnes annales decantant, pace per universum orbem terra marique parta: quare
Abbreviated transcription (Latin):
rĩ excercuisse. non em̃ noie sed
Re distingunit᷑. utrutamen se recte
Regn Imxatorũ. eeteroꝵq priner¬
panciu uitam ac mores ꝑrendes
Nam boni Illi qui ad publicam
utilitarem incendant secluso p̾nato
cõmalo / qui conos ⁊ doctos diagant/
qui parenris ammũ gerant, qui
Rariores stoicoꝵ saprẽtre extiterũt
Ced quod Regnandi appetitũ natura¬
lom et iõ eam cam principatum
mimine malum dixisti . hoc tibi
affirmo que bona natura sunt
mala eẽ non pore. Prinixatus
uero qualis sit / egẽpla princixum
Cocent. quos te non fugit ut plr̃mũ
ores neqz eciã consenaireñ et
ut quod natura bonũ sit malos
Reddat possidemes/ Namtalia eñ
eciam Repugnãtib nobis uimii suã
excercent. Enumerasti traucle uoua
que possunt prodire ex p̾ncipatu
oblicus credo quot calamitatior
illius cuxiditas erbem terrarum
afflixit. Et egecrandi Ill esse
uiderent᷑ qui quod oñm erat/ ad
unu prii detulerant. libertaiẽ¬

Expanded text:
rium exercuisse. Non enim nomine, sed rium exercuisse. Non enim nomine, sed re distinguntur. Verumtamen si recte regum, imperatorum ceterorumque principantium vitam ac mores perpendes, n mereantur. Nam boni illi, qui ad publicam utilitatem intendant secluso privato commodo, qui bonos et doctos diligant, qui parentis animum gerant, qui rariores Stoicorum sapiente extiterunt. Sed quod regnandi appetitum naturalem et ob eam causam principatum minime malum dixisti, hoc tibi affirmo: que bona natura sunt, mala esse non posse. 38 Principatus vero qualis sit, exempla principum docent, quos te non fugit ut plurimum ores. Neque etiam consentaneum est, ut quod natura bonum sit, malos reddat possidentes: naturalia enim, etiam repugnantibus nobis, vim suam exercent. Enumerasti, Carole, bona que possunt prodire ex principatu, oblitus credo quot calamitatibus illius cupiditas orbem terrarum afflixit, ut execrandi illi esse videantur, qui quod omnium erat ad unum primi detulerunt libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
labit ab ordine Racionis Dame
uiero Nullũ Igit᷑ crieꝰ mlla
delictũ astridendũ est prĩtipatu
m̃ sit eñis appetiuo a natura
Neq eciam ulla infelicitas tribnẽda
Sz huis pocins qui ꝑ abusum Rem
optima ad unia Decorquent er
imiuriam ceteroꝵ / Nam quid utilius
imid oxtabilins tribuit nobis
dene / quid ad uirtutã excercicia
perpensins ꝙͥ eam facultate ꝓgesta¬
temqz qua lberales esse. benefici.
magnifici. qua multorũ cõmeda
procurare / et tñ in hõies. tum In
isos deos pretatẽ excercere ualẽamꝰ.
hac dat᷑ protegere oporessos.
affiictes erigere. subministrare
egenis. opemn ferie amieis. p̃mia
tubueie untuti. prodesse ꝙ̃ luri¬
mie. Quaie nequaꝙy amplins
dixeris., aut malũ noremna esse
priacipatũ, eñ tanta assit bẽne¬
ter agendi facultas aut infelice¬
tatis causam nisl malis prebere/.
Cñ nicholans. quos ta quid tiran¬
nis apelles nestio. hoc certo scimꝰ
nõmilles eoꝵ fuisse Regibus me¬
lores instins q in subditos Impe¬

Expanded text:
rationis, datur vitio. Nullum igitur crimen, nullum delictum ascribendum est principatui, cum sit eius appetitio a natura, neque etiam ulla infelicitas tribuenda, sed iis potius qui per abusum rem optimam ad vitia detorquent et iniuriam ceterorum. Nam quid utilius, quid optabilius tribuit nobis deus, quid ad virtutum exercitia propensius, quam eam facultatem potestatemque qua liberales esse, benefici, magnifici, qua multorum commoda procurare et tum in homines, tum in ipsos deos pietatem exercere valeamus? Hac datur protegere oppressos, afflictos erigere, subministrare egenis, opem ferre amicis, premia tribuere virtuti, prodesse quam plurimis. Quare nequaquam amplius dixeris aut malum natura esse principatum, cum tanta assit beneagendi facultas, aut infelicitatis causam nisi malis prebere». 37 Tum Nicolaus: «Quos tu quidem tyrannos appelles, nescio. Hoc certo scimus, nonnullos eorum fuisse regibus meliores iustiusque in subditos impe
Abbreviated transcription (Latin):
fieri purant. et ne quid ciꝙ̃ debeãt
sibi oĩa deberi arbitiant᷑ Addiciunt᷑
hiis malis suspicrones metus timores
qui ingier ar̃os principn lacerant.
serni. familiares. Iomestici: amici.
noti. atq Ignoti formidant᷑ Non
uxor. non liberi non fratres. non
cognati. sunt extra suspicronẽ
horũ namq singaborũ conspiracõe
et frandibus plures p̾mipes interce¬
ruiit. Nullurs hue locus tueus est
Nulla Regio. nuilla hora. ubiq insi¬
die timent᷑. dies solliciti. noctes
insomxnes agunt ta uite tr̃ Imxii
amittendi nretu. qͣ uirai tot ntelis
implicita nichil prorsus pocest
infelieins excogitari. Amne quese
qua in hanc sentenciã in eodem
libello dicat y ucrates Si mecue Illor
inquit cblicitudines ꝙ et pericula
consueres. si nomillos ex Regibz aspitres.
as huis necatos quos fidissimes cogita¬
bant A Item Reges Ipos in ecs aĩad¬
uertisse crudelis ques singulari fami¬
aritate caros habuissent/ Aliis uo

Expanded text:
fieri putant et, ne quid cuiquam debeant, fieri putant et, ne quid cuiquam debeant, sibi omnia deberi arbitrantur. Adiciuntur his malis suspitiones, metus, timores, qui iugiter animos principum lacerant: servi, familiares, domestici, amici, noti atque ignoti formidantur, non uxor, non liberi, non fratres, non cognati sunt extra suspitionem. Horum namque singulorum conspiratione et fraudibus plures principes interierunt. Nullus his locus tutus est, nulla regio, nulla ora, ubique insidie timentur. Dies soliciti, insomnes noctes aguntur, tum vite, tum imperii amittendi metu: qua vita, tot malis implicita, nihil prorsus potest infelicius excogitari. 57 Audite, queso, quid in hanc sententiam in eodem libello dicat Isocrates: si metus illorum - inquit - solicitudinesque et pericula consideres, si nonnullos ex regibus aspicies ab iis necatos quos fidissimos cogitabant, si item reges ipsos in eos animadvertisse crudelius, quos singulari familiaritate caros habuissent, aliis vero
Abbreviated transcription (Latin):
Racioni cotemperances non solum
Illas cohercere s eciã allicere cõsne¬
uerunt Rlandñ I quid malum ⁊
quod proxtr. multi Iam fuerait e
princixatu puisi/ Quid aute turxiꝰ
ne dicam Infelicius alexandro et
pristis Agibus qui cohertes uxoꝵ
exoletoꝵ qr libidinis cansa habebant
ddde hũs supbiam atq Impotẽciam
que Raro a pͥncipibus Recedunt
Adde auarncia dnancium sectatrice.
qua des ferme ducti in dinitum
prtimas Imxetũ faciunt. Addiciat
quoq multpolices cuxidiates gar
mẽtem eop semper affaigunt. Qs
de cousciencia scelerñ lequar. qua
nillu̾ seneca granius esse suyoliciũ
esse in principilus crnciatir At hii
qua consciengia Inuant satis cõstat
Nempe ea ꝙͣ ugone ipporũ factirora
Requirunt /ingrat iudo quoq eorum
domestica est qua in Re prestant
Alliguis. eciam in agenda nedum In
Referenda gra in solentes. quitquid
eis operis. quicquid munerie. quicq̃d
beneficii impendit᷑. Id debito inre q

Expanded text:
rationi obtemperantes, non solum rationi obtemperantes, non solum illas coercere, sed etiam allicere consueverunt? Blandum id quidem malum et quod propter multi iam fuerunt e principatu pulsi. Quid autem turpius, ne dicam infelicius, Alexandro et priscis regibus, qui cohortes uxorum exoletorumque libidinis causa habebant? Adde his superbiam atque impotentiam, que raro a principibus recedunt. Adde avaritiam, dominantium sectatricem, qua omnes ferme ducti in divitum fortunas impetum faciunt. Adiciantur quoque multiplices cupiditates, que mentem eorum semper affligientia scelerum loquar, qua nullum Seneca gravius esse supplicium esse in principibus cruciatus? At ii, qua conscientia vivant, satis constat. Nempe ea quam ipsorum facinora requirunt. Ingratitudo quoque eorum domestica est, qua in re prestant reliquis etiam in agenda, ne dum in referenda gratia insolentes. Quicquid eis operis, quicquid muneris, quicquid beneficii impenditur, id debito iureque
Abbreviated transcription (Latin):
filiorũ unius uacacione petenti
Ira motus qut̃ uellet eligendi
pocestare contessa pñ que delegerat
in duae ꝑtes consertũ ab utroꝙ
uie qua egcercitue transiturne
erat catere suspendi Inssitꝰ Tran¬
eo nr̃os princixes ne quem instui
notet oracio Actii Requirebat mul¬
torũ salus Illos fuisse paulu ab yra
Renissiores. Cuxerem ut hec uno
tant᷑u urgerent᷑ malo/ s multa
ilam uicia consequtrir prum¬
uesana ambicio malus eficii ma¬
giger qui eos semptr amxliande
ꝑferendi q domintii cuxiditate incẽ¬
sos in aliorũ ꝓniciem siragen q¬
nonat acq impellit / huic cũ uitius
Imꝑandi. Ib̃r patis aut occii Racio
esse non porea ⁊Lum uero luxuria /⁊
liordines uarie que cũ eciã doccissimes
at sapietes uires qñq ab officio decli¬
nare corxgerut quid in princixibue
uiriũ acq auctoritatis habere putatꝭ.
In quib ucentia cũ stulticia admiscet᷑
qui sensnũ uoluptatibus pocine ꝙͣ

Expanded text:
filiorum inius vacationem petenti, filiorum inius vacationem petenti, ira motus, quem vellet eligendi potestate concessa, cum quem delegerat, in duas partes confectum, ab utroque vie, qua exercitus transiturus erat, latere suspendi iussit. Transeo nostros principes, ne quem mea notet oratio, at tamen requirebat multorum salus illos fuisse paulum ab ira remissiores. 55 Cuperem ut hoc uno tantum urgerentur malo. Sed multa illam vitia consequesana ambitio, malus officii magister, que eos, semper; ampliandi proferendique dominii cupiditate incensos, in aliorum perniciem stragemque irritat atque impellit. Hinc cum vicinis at, ibi pacis aut otii ratio esse non potest. Tum vero luxuria et libidines varie, que cum etiam doctissimos ac sapientis viros quandoque ab officio declinare coegerint, quid in principibus virium atque auctoritatis habere putatis, in quibus licentia cum stultitia admiscetur, qui, sensuum voluptatibus potius quam
Abbreviated transcription (Latin):
ad yraccutam faciliores quicquid eor
ar̃õs ofendir scelestrẽ Indicant/
nephas dicunt eoꝵ cupidiratibus
aut dictis crtrara ꝓuuilo exatato
uento incendunt᷑ Ita ad hominum
cruciatus. fortimre enim̃ beneficio
tuundi cñ appetatu pro Raciour utẽt᷑
eciam in Rebus ꝓmilis profundunt
iram. Namn comiem fortiure felicrs
nacundia esssy uiri sapietes tradũt
et magna fortunã marorem Iram
testantur sequi prculisa ac tarbulẽta
sunt princixũ uicia. sed ira moro¬
rem stragem edi facult ati Rern
coiuucta cene prestant̾ qr scubit
eneeai. perire funditus oĩa ubi ꝙͣtũ
ia suader fertima pmitt / darius
persarũ Rex bellũ aduersus scitas
moturus . osfensus ortobati mb̃r¬
ais seuis precibus in sllaciũ senet¬
tucis Rogantes una e tribz liberis
sibi Relinqui plusꝙͣ peteret pollici¬
mue se dacurũ oẽs tres in eiꝰ con¬
spectu ocasos obrteit. uerses cum
grecis gesturus bellum parẽti quq

Expanded text:
ad iracundiam faciliores. Quicquid eorum ad iracundiam faciliores. Quicquid eorum animos offendit, scelestum iudicant, nefas ducunt eorum cupiditatibus aut dictis contrairi. Parvulo excitato vento, incenduntur ira ad hominum cruciatus: fortune enim beneficio tumidi, cum appetitu pro ratione utantur, etiam in rebus parvulis profundunt iram. Nam comitem fortune felicis iracundiam esse viri sapientes tradunt et magnam fortunam maiorem iram testantur sequi. Periculosa ac turbulenta sunt principum vitia, sed ira maiorem stragem edit facultati rerum coniuncta. 54 Bene prestanterque scribit Seneca perire funditus omnia, ubi quantum ira suadet, fortuna permittit. Darius, Persarum rex, bellum adversus Scythas moturus, offensus Ortobazi nobilis senis precibus in solacium senectutis rogantis unum e tribus liberis sibi relinqui, plusquam peteret pollicitus se daturum, omnis tres in eius conspectu occisos obiecit. Xerses, cum Grecis gesturus bellum, parenti quinque
Abbreviated transcription (Latin):
emi pacirart᷑ moniciones qui sꝑmint
uirtutem. ses sana consilia ant acer¬
bo odio aut tormetis proecunt᷑ Pon¬
stare aibaror. tñ Racione tr̃ auctoᵗͤ
tum exemplis ꝙͣ Raram cũ pͥncixibus
uirtures Ineant cocietatem. Cmd
uitia ꝙ familiaria Illis eẽ bidentur
Cognta pmi ꝙeim Ira sit malum
exempla a Regib in ꝑuicitio gẽcium
edita. Non Recito sille inssu quatuor
ob iram legiones cinium uno edicto
ferro absumtas. non stragem prere¬
striuorũ non multa ab eo in cies
Imxetu ire facta / trciseo alixandrum¬
qui cletonem senem familiarem in cõ-¬
nimo lancea tranffodit qui lisimacũ
amicũ leoni obiecit. non Recenseo
multorũ Rabiem qui humañe sau¬
guine qr ore non poterant. occulis
exhans erunt. hoc affirmare ausm
millũ tecerrins matum nllũ stele¬
stins. nillã periculosme pertulige
naturam, At qui hec pestis nepharia
in Regibi ac pucixibus precipim
domicilium collocauit. puerilis sunt

Expanded text:
enim patiuntur monitiones, qui spernunt enim patiuntur monitiones, qui spernunt virtutem, sed sana consilia aut acerbo odio aut tormentis prosegiuntur. Constare arbitror tum ratione, tum auctoritate, tum exemplis, quam raram cum principibus virtuam familiaria illis esse videntur! Cogita primum quantum ira sit malum, exempla a regibus in perniciem gentium edita. Non recito Sylle iussu quatuor ob iram legiones civium uno edicto ferro absumptas, non stragem Prenestinorum, non multa ab eo in cives impetu ire facta. Transeo Alexandrumqui Clitonem senem familiarem in convivio lancea transfodit, qui Lysimacum amicum leoni obiecit. Non recenseo multorum rabiem, qui humanum sanguinem, quia ore non poterant, oculis exauserunt. Hoc affermare ausim, nullum tetrius malum, nullum scelestius, nullum periculosius protulisse naturam. Atqui hec pestis nefaria in regibus ac principibus precipue domicilium collocavit. Puerulis sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ipatorib q ꝙ̃ grata sit uiciorũ
suroꝵ aimonierõ. plures misz a bili
exemplo docuerũt. hostes enm sunt
ueriraris adulatorib acq assenta¬
toribus se penitus tradentes que
maxima est infelicitas. Magne sãne
cosimumate nequicre signu est suos
monitores et slecta consilia odissis
quo in uicro plures iusamerunt. Rex
persarũ eprue ut Recenciores preͤ¬
termittam Arpalo familiari os R¬
prehensim In se uiciu filios exulen¬
dos in comino dedit. Et ne parentis
mors filis adicerer᷑ exulas illas
laudare Et suaues coactus est / ¶am¬
bises cuiud̾ ex carissimis filium os
annõĩtam m eo ebuetatem saguta
tranffroit. Alexander maguus uesa¬
num animal calis chenem philosophr̃
condiscioulum suum ꝑarũ in eo mo¬
res culxantem oĩb detruucãtiu
mebris in canea more Inclusum
belue discruciamt. Refferte sunt
historie casibus Illorum qui suorum
princixũ uicia emcendare cupientes
mortis supoliro affecti sunt. Non

Expanded text:
imperatoribusque quam grata sit vitiorum imperatoribusque quam grata sit vitiorum suorum admonitio, plures miserabili exemplo docuerunt. Hostes enim sunt veritatis, adulatoribus atque assentatoribus se penitus tradentes, que maxima est infelicitas. Magnum sane consummate nequitie signum est suos monitores et retta consilia odisse. Quo vitio plures insanierunt. 52 Rex Persarum Cyrus, ut recentiores pretermittam, Arpalo familiari, ob reprehensum in se vitium, filios epulandos in convivio dedit et, ne parentis mors filiis adiceretur, epulas illas laudare ut suavis coactus est. Cambises cuiusdam ex carissimis filium, ob admonitam in eo ebrietatem, sagitta transfixit. Alexander Magnus, vesanum animal, Callisthenem philosophum, condiscipulum suum, Persarum in eo mores culpantem, omnibus detruncatum membris, in cavea more inclusum belve discruciavit. Referte sunt histori casibus illorum qui, suorum principum vitia emendare cupientes, mortis supplicio affecti sunt. Non
Abbreviated transcription (Latin):
qua et amicoꝵ errata Rexrehende
et in Imacos Irehere queunt. Age¬
dunt ad hec iustituerones quas uetẽs
Illi clarissimi qz poege de uita ⁊ mo¬
ribrs tradiderunt hec oiã prinatoꝵ
metes ad meliore uitam Inducunt
quibus adimuetis destitut Reges
esse uident᷑/ Neꝙ em̃ in tauto
fastu tant a qz Rerã licencia moueri
se aut emedari pacintur hec Ile ⁊
eruersum Igit᷑ minis homimi genus
est et humanitate aduersum torum
qui sanas. Res puũt moyieiones uiri
non oi honesto uacui admoneri se
argni qz gandent ne exinde melro¬
res fiant / cũ em̃ in mulns ꝯfendant
des hores en sunis. grata ac Iocunda
est hus qui se enendari. qui ⁊ ad
honestate compare uolunt Rexrehens io
erratoꝵ suoie quoꝵ nreliorem uitain
equãt᷑ Os ẽam q Rem grãs solemꝰ
agere monitoribz nris. magni loco
bengficii habenes ea uicia in nobis
otendi aquibz Ipse minme abstinemꝰ
morbo ai impediti. At uero Regil

Expanded text:
qua et amicorum errata reprehendere qua et amicorum errata reprehendere et in inimicos invehere queunt. Accedunt ad hec insititutiones quas veteres illi clarissimique poete de vita et moribus tradiderunt. Hec omnia privatorum mentes ad meliorem vitam inducunt, quibus adiumentis destituti reges esse videntur. Neque enim in tanto fastu tantaque rerum licentia moneri se aut emendari patiuntur. 51 Hec ille. Perversum igitur nimis hominum genus est et humanitati adversum, eorum qui sanas respuunt monitiones. Viri non omni honesto vacui admoneri se arguique gaudent, ut exinde meliores fiant. Cum enim in multis offendant omnes - homines enim sumus -, grata ac iocunda est iis, qui se emendari, qui se ad honestatem comparare volunt, reprehensio erratorum suorum, quo meliorem vitam sequantur, ob eamque rem gratias solemus agere monitoribus nostris, magni loco beneficii habentes ea vitia in nobis ostendi, a quibus ipsi minime abstinemus, morbo animi impediti. At vero regibus
Abbreviated transcription (Latin):
contemxuet᷑ Adeat facuus Rudicalus
ant histro. uestib donabit᷑ acqr
auro. Non honestis uiris aut egeurs
tribiit / s procacibus Importimis¬
et Improbis Itaqz dũ liberalitatis
nomen assequi uolunt intemer arre
effusionis culxam prolabunt᷑. uren¬
tes Igiᵒ feie oes tanꝙ̃ proscrixte Regñ
ai dominãtium ars Reliquerunt.
ses qz ad humiliores hõies ꝯtulerunt/.
Racionibi. Ista h̃uc usq̃ a nobis acta
sunt. Adiciamus si placet et auctori¬
tatem. eocrates granissimus auctor
estis qz Religiosirs In erlibro quem
de Regno ad meloclem scrixsĩt
Permulta sunt inquit qui prinatos
hoies Inducant ad bene honeste qz
uiuendũ. in p̾mie quid̃ Illortĩ uita
non occio non luxu non dimens
frangit᷑ Ses pro queeidiano uictu
compando laborior ac uigilne insũdãt
legibus eciam quibus Iumoderate
cuxidicages hon fienant poiere co¬
gunt᷑. Adde ꝙ inter equaies liberi¬
ore quad licẽtia loquendi utuuent

Expanded text:
contemnetur; adeat fatuus, ridiculus contemnetur; adeat fatuus, ridiculus aut histrio: vestibus donabitur atque auro. Non honestis viris aut egenis tribuunt, sed procacibus, improbis, importunis. Itaque, dum liberalitatis nomen assequi volunt, in temerarie effusionis culpam prolabuntur. Virtutes igitur ferme omnes, tanquam proscripte, regum ac dominatium animos reliquerunt seseque ad humiliores homines contulerunt. Rationibus ista hucusque a nobis acta sunt: adiciamus si placet et auctoritatem. 50 Isocrates, gravissimus auctor testique religiosus, in eo libro quem de regno ad Nicoclem scripsit: permulta sunt – inquit – que privatos homines inducant ad bene honesteque vivendum. In primis quidem illorum vita non otio, non luxu, non divitiis frangitur, sed pro quotidiano victu comparando, laboribus ac vigiliis insudant. Legibus etiam, quibus immoderate cupiditates hominum frenantur, parere coguntur. Adde quod inter equales liberiore quadam licentia loquendi utuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ut plurimu sunt Reprobe ac
nepharii uri/ prinẽtia plures
uident᷑ excellere qm̃ q̃ adũsus
inferiores machinant᷑ possime
⁊ficere. uersuros ego calidos
astutos multos aud̾mi . prudentes
uero millos S⁊ guid̾ prudencia est
Religuarũ uirtutã moderatur
et uelati quida auriga / sed cum
Rlique uirtares procue absint
ab toꝵ uira et pridencia quoq
deerir Caxienria uero que potet¬
Regibus ac pͥncipibz iuesie, qui neqz
lis neq doccna Illam ꝓcixiuut neq
sapientũ p̃cextis neq doctorũ hom
uocibns. neqz cõnoꝵ consnetudine
neq inregritate uiie satis illi ex
maguituine imxii ce sapere arbitrãt
ꝑtim temerarii atq Insulse. partim
cudemnmrit. At hii stultire pociꝰ
ꝙͣ liberalitatis laudem meruerum
Inconsulra enim elargitio ⁊ peccaniaꝵ
temeraria esfusio uieuxeranda est
In liberalitate quid loci. temporis.
persone. Racio habet᷑ saldeat Regem
uir doctus et saxiens munus perens.

Expanded text:
qui ut plurimum sunt reprobi ac qui ut plurimum sunt reprobi ac nefarii viri. 49 Prudentia plures videntur excellere, quoniam que adversus inferiores machinantur, possunt perficere. Versutos ego, callidos, astutos multos audivi, prudentes vero nullos, si quidem prudentia est reliquarum virtutum moderatrix et veluti quidam auriga. Sed cum relique virtutes procul absint ab eorum vita, et prudentia quoque deerit. Sapientia vero que poteregibus ac principibus inesse, qui neque litteris neque doctrina illam percipiunt neque sapientum preceptis neque doctorum hominum vocibus neque bonorum consuetudine neque integritate vite? Satis illi ex magnidine imperii se sapere arbitrantur, partim temerarii atque insulsi, partim condonarunt. At ii stultitie potius quam liberalitatis laudem meruerunt. Inconsulta enim elargitio et pecuniarum temeraria effusio vituperanda est. In liberalitate quidem loci, temporis persone ratio habetur. Adeat regem vir doctus et sapiens, munus petens:
Abbreviated transcription (Latin):
similes eẽ dicant᷑ Non Intellige
eos dixit qui in honore consistunt
Egrecat᷑ tñ mens eoꝵ splendore
diignitatis et imixii. ut etstultitie
ac iusipiẽcre parear. et Rara sit
uirtus in illis. Nai si digerie
fortitm̾me in Illis ẽẽ sd prorsus
negabo cũ eni foreitin̾inis sit
adire picula pro cõmuni salute
ad imuorias prepul sandas armis¬
qr decernere pro salute patrie/.
princixpũ aute cuia sit ꝓ prinato
comodo et augendie Imxerii finibus
qrina capere ꝙ̃tuis ardna pe¬
ricula subeant. fortitudinis laude
arq opere carebunt/ si ẽpatos
dixerie multi Ridebunr eñ Illoꝵ
uoluxtates. luxuriã. libidines
legerint atq audierint /iusti
quoꝙ ne quaꝙ̃ sunt / Nam cum
ea uirtus uersẽtur circa penã
ac pmia tribuenta penã quide
Iinferũt eũ eoꝵ Itatui conducit
non isoutes conucit¬
extollunt proxteraduis sł̃ stelus
primo uero ne quaꝙͣ afficlunt
benemerites s ques lioido ꝓsuadet

Expanded text:
similes esse dicantur. Non intelligere similes esse dicantur. Non intelligere eos dixit, qui in honore consistunt: excecatur enim mens eorum splendore dignitatis et imperii, ut et stultitie ac insipientie pateat et rara sit virtus in illis. 48 Nam si dixeris fortitudinem in illis esse, id prorsus negabo. Cum enim fortitudinis opus sit adire pericula pro communi salute ad iniurias propulsandas armisque decernere pro salute patrie, principum autem cura sit pro privato commodo et augendis imperii finibus arma capere, quantumvis ardua pericula subearit, fortitudinis laude atque opere carebunt. Si temperatos dixeris, multi ridebunt, cum illorum voluptates, luxuriam, libidines legerint atque audierint. Iusti vero nequaquam sunt: nam cum ea virtus versetur circa penam ac premia tribuenda, penam quidem inferunt cum eorum statui conducit. Non enim sontes puniextollunt propter admissum scelus. Premio vero nequaquam afficiunt bene meritos, sed quos libido persuadet,
Abbreviated transcription (Latin):
facio qua constat uiciis facile
adicũ ad principes patere. nob̾is
ꝓsuadet / Igit᷑ et infruces erunt/
uellem doctorũ ac bouorũ uiroꝵ
gracia. ut saprẽtre darent oper̃a
prinyxes. Illius ꝙ p̃cextis obtem¬
perarent Ced cũ hĩe nilla sapi¬
encre cura sit nee uireates quide
egioscere, aut eaꝵ usu ad uire
sabsidinm uti possunt fugit Igno¬
rancia untus et Ranomi sapie¬
ꝙ. inheret / ea cum sit princixum¬
cotubernalis careant uirentibus
opportet. hoc sensiens diuina
ueritas que menciri nequir ꝑ
oo prophete iterũ Rkxetens hane
sentenciam. homo Inquir cũ in
honore eẽt non iucellexit cour¬
patus est Iuinẽtis Insipientibus
et sinulis factus ex Illis. Quis
alirs testibus. alia Racione. alia
anctoritare opus et. ad demour¬
strandũ uirtutem seorsũ habrta¬
re a principibus. et ob eain Rem¬
eos esse infelices Strilticia em̃
sũma infelicitas est cũ a diuino
dei oraculo Imnẽtis Insiprẽtibus

Expanded text:
ratio, qua constat vitiis facilem ratio, qua constat vitiis facilem aditum ad principes patere, nobis persuadet. Igitur et infelices erunt. 47 Vellem doctorum ac bonorum virorum gratia, ut sapientie darent operam principes illiusque preceptis obtemperarent. Sed, cum his nulla sapientie cura sit, nec virtutes quidem cognoscere aut earum usu ad vite subsidium uti possunt. Fugit ignorantiam virtus et rationi sapientieque inheret. Ea cum sit principumcontubernalis, careant virtutibus oportet. Hoc sentiens divina veritas, que mentiri nequit, per os prophete iterum repetens hanc sententiam: homo - inquit - cum in honore esset non intellexit, comparatus est iumentis insipientibus et similis factus est illis. Quid aliis testibus, alia ratione, alia auctoritate opus est ad demonstrandum virtutem seorsum habitare a principibus et ob eam rem esse infelices? Stultitia enim summa infelicitas est, cum a divino dei oraculo iumentis insipientibus
Abbreviated transcription (Latin):
prineixũ sinuat᷑ omnũ comectara
Nain si quẽ consensus heini
pro flicissimo ac extiio duxit
Ades agendor mole premebatur
ut nichil sibi magie ꝙͣ ea uira
displicere uiderecur Quid de alũs
censendum est, qui ad augusti uir¬
tatem et landes longa Iurercaye¬
diure accesserñt. Nemxe Infelices
funsse dicemus nulloq in loco
miuus / Rexeriri uirã felicem ꝙ̃
uoi maxie esse ꝓurat᷑ nam si
Inter coms non uersat nec in ma¬
lie quil Rexeriet᷑ Refngit em̃ cem
an domicilia ꝓrĩcixñ cequatur
felicitatem comxarari. Cicero
noster uult eam esse honestarũ
Rerũ prespitatem uel fortunam
adintricem bonorũ censiłioꝵ q̃b̃r
qui non utat᷑ nullo pacto selp
esse queat /obe ergo uirtutes
ant bona consilia desune. uli
assunte uicia. Ibi neguit esse
ulla felicitas Non enmm ta
diuersa iuzerq se Rexngnancia
coniungunt᷑ Sed uirtimes Rauã
uisse cũ pncixib familiaritarẽ
preteritorũ exemxla docuerunt ut¬
u uero improbi mal̾iq suat

Expanded text:
 sumatur omnium coniectura. Nam si quem consensus hominum pro felicissimo atque optimo duxit adeo agendorum mole premebatur, ut nihil sibi magis quam ea vita displicere videretur, quid de aliis censendum est, qui ad Augusti virtutem et laudes longa intercapedine accesserunt? Nempe infelices fuisse dicemus nulloque in loco minus reperiri vitam felicem quam ubi maxime esse putatur. Nam si inter bonos non versatur, nec in malis quidem reperietur. Refugit enim omnem an domicilia principum sequatur felicitatem comparari. Cicero noster vult eam esse honestarum rerum prosperitatem vel fortunam, adiutricem bonorum consiliorum, quibus qui non utatur, nullo pacto felix esse queat. Ubi ergo virtutes aut bona consilia desunt, ubi adsunt vitia, ibi nequit esse ulla felicitas. Non enim tam diversa, interque se repugnantia coniunguntur. Sed virtutis rarum coisse cum principibus familiaritatem preteritorum exempla docuerunt: ut vero improbi malique sint,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ pacem colant. cuxuitatibus
statuant modũ. uiros doctos
ament. cũ quasi parentes eoru
quib presunt appellori mereat
Qund huis abest quin et dici et ẽẽ
felices queant. Nam quod arbura¬
ris natura malũ esse p̾ncipatũ
une ne longnis ꝙ̃ Racio suadeat
a uero sedittaris/ Natura Infitũ
princixandi nobis appetitũ cicero i¬
noster tradit. ut̾ aumus bene a
natura institutus. et subẽẽ nolit
et preesse cuxiat. Ineidit enim
mbis sine dens sue parens
natina desiderin landis ⁊ glorie

Expanded text:
cum pacem colant, cupiditatibus cum pacem colant, cupiditatibus statuant modum, viros doctos ament, cum quasi parentes eorum quibus presunt appellari mereantur, quid his abest quin et dici et esse felices queant? 35 Nam quod arbitraris natura malum esse principatum, vide ne longius quam ratio suadeat a vero seducaris. Natura insitum nobis principandi appetitum Cicero noster tradit, ut animus bene a natura institutus et subesse nolit et cupiat preesse. Indidit enim nobis sive deus sive parens natura desiderium laudis et glo
Abbreviated transcription (Latin):
In peccumis uero que sruari ꝑ¬
possunt. sunc multo remissiores/
Mlensa aurea argenrea qͥ et
ceteri apparatus nichil afferunt
subidii quo sius selices. nonem̃
egritndines ammni leuant sed en¬
prestant crrigiores plus ea aspi¬
cientes de lectant. ꝙ̃ possidenres
hoc uerissme ausuin diceie In
qus et milti. sapretes conuenuent
nulla ẽe ex corxoris seus ibus In
quo non a priuatis prinixes
uolirtate exuxerent. Quare
conginqua eoit ab hũs uite feltertas
quos et milla uera ac sol̾ida
sequit᷑ uoluxtas ⁊ mlti cacũstant
mencis cruciatus. Tũ karolus /¬
eyrannoꝵ inquit non Regrin ant
imxatorũ uita hus craciabitur
que dixisti malis qui ut Instimis
affirmatꝰ tyrannos semper uicire
habundare sdeo qr reẽ infelices
necesse is At uero ceterorũ qui
Recto insto q iudino pro cõmuni
ueilitate Regnant. longe alia
uidet᷑ esse comicio qui cũ suit legũ
ac iustitie ministri nec prinato
sed puolur cõmodo deux operam/

Expanded text:
In pecuniis vero, que servari In pecuniis vero, que servari possunt, sunt multo remissiores. Mensa aurea argenteaque et ceteri apparatus nihil afferunt subsidii quo simus felices. Non enim egritudines animi levant, sed prestant curiosiorem: plus ea aspicientes delectant quam possidentes. Hoc verissime ausim dicere, in quo et multi sapientes conveniunt, nula privatis principes voluptate exuperentur. Quare longinqua erit ab his vite felicitas, quos et nulla vera ac solida sequitur voluptas et multi circumstant mentis cruciatus». 34 Tum Carolus «Tyrannorum» inquit «non regum aut imperatorum vita iis cruciabitur que dixisti malis, quoniam et lustinus affirmat tyrannos semper vitiis abundare; ideoque et esse infelices necesse est. At vero ceterorum, qui recto iustoque iudicio pro communi utilitate regnant, longe alia videtur esse conditio, qui, cum sint legum ac iustitie ministri, nec privato, sed publico commodo dent operam,
Abbreviated transcription (Latin):
in eis formidant᷑ et anaoꝵ insidie
suspoitioe sunt epule atqz potus
slaro ꝙ sapimt tũ mixte eigris
tñ cõtinuo usu neglecte. Ram
uoluxtates quo magis affauint
Eo ex copia et sacietate fuint insue¬
Inhumaniores. Precerea non Idem
qui Reliquis gristus neq apetitus
S si qñ esuriens cibuin cuxit
Non smunt uarie cogitacrẽs ꝓoipe̾
suspicionibus implicant᷑ Multi
erum hoc ueluti laquer caxti piert
icencia nichil seliertatis Impor¬
tar Nam scicis ueteri prouerbro
ea fieri solere hoies deteriores
ueneficiorũ facintar est nobis
optanda ses plurima pars hon
eam ad maleficia conuertunt
Non est digmi bene fieii nomine
quiequid prineipes douãt. Effusio
aliqnando et inconsulta largicio
beneficiũ appellat᷑ ac in dando
beneficio Racio perouarũ et tempis
constet opportet/ Illi autem ut
plurinũ tribuñt non egeme s
turxibus et indignis. dant tamẽ
qued tenere non passunt dignita¬
tes. prelatinas. magistratus.

Expanded text:
in his formidantur et amicorum insidie. in his formidantur et amicorum insidie. Suspitiose sunt epule atque potus raroque sapiunt, tum mixte curis, tum continuo usu neglecte. Nam voluptates, quo magis affluunt, eo ex copia et satietate fiunt insuaviores: preterea non idem qui reliquis gustus neque appetitus. Quod si quando esuriens cibum capit, non sinunt varie cogitationes percipere suspicionibus implicantur: multi enim, hoc veluti laqueo capti, perierunt. Licentia nihil felicitatis importat: nam scitis, veteri proverbio, ea fieri solere homines deteriores. 33 Beneficiorum facultas est nobis optanda, sed plurima pars hominum eam ad maleficia convertunt. Non est dignum beneficii nomine quicquid principes donant. Effusio aliquando et inconsulta largitio beneficium appellatur. At in dando beneficio ratio personarum et temporis constet oportet. Illi autem, ut plurimum, tribuunt non egenis, sed turpibus et indignis; dant tamen quod tenere non possunt, dignitates, preturas, magistratus.
Abbreviated transcription (Latin):
auimi diuino quod̃ munere frctus.
ad principatũ adeat. ot̃ omnie eius
Illecebreis uirtnte superaturus esse
uncatur, tamen ut sẽsser bonuis in
equo Retrogrado et acꝰ calcrtroso ex¬
cus iet᷑ dilaber᷑ q aliquado. sta qui
ad impin ascemet disfluet uel inuis ꝰ
Reru licetia et luxu et tot iusuiis
tũ hom tũ uiciorũ crreauentus decli¬
nabit a gubernaculo et tanꝙͣ uehe-¬
menti actus tempestate ui flucti
Iactabit᷑ ad scoxulos in quibus alli¬
decur pulit abit qz ois bene uinẽdi
Racio et discixluia Aam quod krarol ꝰ
ad comxandam felieitate contulit
dinicias. oxes. Rerũ licenciã bñficioꝵ
facultatem. Imxia. Dignitates. Uolux¬
tates q et alia pñra que Retulit
Itta quid̃ pocius infelicitatis ꝙ̃ felici¬
tatis irutameta inferumenta q
non magis utunaur princioes p̃
prmati neq magis ꝙͣ quãtũ hoĩ
fiat sarie: Uictum habent p̃ciosio¬
rem et mulerores uestes s uenena

Expanded text:
animi, divino quodam munere fretus, animi, divino quodam munere fretus, ad principatum adeat, ut omnis eius illecebras virtute superaturus esse videatur, tamen, ut sessor bonus in equo retrogrado ac calcitroso excutietur dilabeturque aliquando, ita, qui ad imperium ascendet, diffluet vel invitus rerum licentia ac luxu et, tot insidiis tum hominum, tum vitiorum circumventus, declinabit a gubernaculo et, tanquam vehementi actus tempestate, vi fluctuum iactabitur ad scopulos, in quibus allidetur periclitabiturque omnis bene vivendi ratio et disciplina. Nam quod Carolus ad comparandam felicitatem cdivitias, opes, rerum licentiam, beneficiorum facultatem, imperia, dignitates voluptatesque et alia plura que retulit, ista quidem potius infelicitatis quam felicitatis irritamenta instrumentaque non magis utuntur principes quam privati, neque magis quam quantum homini fiat satis. Victum habent pretiosiorem et cultiores vestes, sed venena