comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
endumut iudeatur dampiim
imiuriadatum. Qd̾cumdmmy¬
no miuriam actułit isimagia
incogente fint fcmut celluos
bit. circa eum ꝗ incendicin au¬
Namhie cribit cess. ue iro do¬
ue actionem usto enimmet

Expanded text:
iendum, ut uideatur damnum iniuria datum, quod cum damno iniuriam attulerit: nisi magna ui cogente fuerit factum, ut Celsus scribit circa eum, qui incendii arnam hic scribit cessare legis Aquiliae actionem: iusto
Abbreviated transcription (Latin):
uulnato suolege acqua act̾sit
postea mortuo ẜuo ex eo uulnes
estimatione fc̃a postea mortuo sa¬
uo de octiso agere dommus mest¬
tunit exceptione dolimalioprit
ꝯpelletur ut ex utroq nidicio me
amplius ꝯsequatur.qͣm dsequide¬
beret si micio de homine octisoexs
taria ded̾it et lib̾ fc̃s mea reda¬
num det utraq actione teneb¬

Expanded text:
uulnerato seruo lege Aquilia actum sit, postea mortuo ex eo uulnereestimatione facta, postea mortuo seruo, de occiso agere dominus instituerit, exceptione doli mali opposita compelletur, ut ex utroque iudicio nihil amplius consequatur, quam consequi deberet, si initio de occiso taria dederit et liber factus in ea re damnum det, utraque actione teneb
Abbreviated transcription (Latin):
siuelib̾tatis desuo statulitig¬
at.Ex contrarioquoꝙ eũ
ꝓcuratorem dari posse manifes¬
tum est. ¶ Publice utile est a¬
absentes aqͥbo cumiꝙ defendi.
Nam incapitalibꝰ iudicus de¬
fensio datur. Ubicumꝙ itaꝙ
absens ꝗs dempnari potesti
ibi quemius u̾ba ꝓeo facientẽ.
⁊ in nocenciam ex̾cusantema¬

Expanded text:
siue libertatis de suo statu litigat. ex contrario quoque eum procuratorem dari posse manifestum est. Publice utile est absentes a quibuscumque defendi: nam et in capitalibus iudiciis defensio datur. ubicumque itaque absens quis damnari potest, ibi quemuis uerba pro eo facientem et innocentiam excusantem
Abbreviated transcription (Latin):
cuius nomine ꝗs actionem
dari sibi postulabit. is eumi
uiriboni arbitratu defendat.
etei quo nomine aget.id ra¬
tum yabere eum adquem ea
res ꝑtinet bomunri arbitratu
satis det. E quum p̾tori u¬
sum est eum q alieno nomine
ꝓcurator exꝑitur eumdem ĩ¬
eum defensionem suscipe. si
ꝗs inrem suam ꝓcurator int̾¬
ueniat et ad huc erit dicendũ
debere cum deffend̾e. nisi for¬
te ex necessitate ꝓcurator fi̾nt
datus. OAuis.

Expanded text:
cuius nomine quis actionem sibi dari postulavit, is eum viri boni arbitratu defendat et eum quo nomine agit, id ratum habere, ad quem res pertinet boni viri arbitratu satisdare. Equum pretori visum est eum qui alicuius nomine procurator experitur, eundem etiam defensionem suscipere. Si quis in rem suam procurator interveniat, adhuc erit dicendum debere eum defendere: nisi forte ex necessitate fuerit factus. Gai
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝓhibitum. ¶ Iuł. ait. Cum
tores diios post̾ioremdando
pantis melior ꝯdicio erit.ut
post̾ior non sit meoqd prior
pecut ꝓcurator. TIpͥm.¬
E ruu̾m quoꝙ ⁊ filium fa. ꝓ
curatorem posse habere auint.
et qnͣtum ad filium fa. ueꝵẽ.
gocia qdem pecumaria ẜui pos¬
autem intendere uetamus.

Expanded text:
est prohibitum. Iulianus ait eum, tores duos, posteriorem dando pantis melior condicio erit, ut posterior non sit in eo quod prior petit procurator. Vlperuum quoque et filium familias procuratorem posse habere aiunt. et quantum ad filium familias uegotia quidem peculiaria serui posautem intendere uetamus.
Abbreviated transcription (Latin):
IR IURE
interrogandus est qua ex ꝑter
ḣrs sit q̃uociens aduersus eil
actio instituitur et dubitatac¬
torqua ex ꝑte is cumquo age
uelit h̃rs sit Est autem m¬
sonam sit actio.Et ita sice¬
tum petatur nedum ignoret
actor qua ex ꝑte adu̾sariusde¬
functo h̃rs extit̾it. int̾dum plꝰ
petendo aliqd dampnisenci
hoclie non utimurqr nemoco¬
gitur ante iudicium de suoui
frequentantur et in desuetudi¬
nem abierunt. IS tm̃ moto
ad ꝓbationos litigatorib suffi¬
cuint eaq̃ ab adusa ꝑte cxpssa
fuint apud iudices ut ih̾rdi¬
tatib uel malus reb que i chs¬

Expanded text:
in iure interrogandus est, qua ex parte heres sit, quotiens aduersus eum actio instituitur et dubitat actor, qua ex parte is, cum quo agere uelit, heres sit. est autem im in persona‹m› sit actio et ita, si certum petetur, ne, dum ignoret actor, qua ex parte aduersarius defuncto heres exstiterit, interdum plus petendhodie non utimur, quia nemo cogitur ante iudicium de suo iuque minus frequentantur et in desuetudinem abierunt. sed tantummodo ad probationes litigatoribus sufficiunt ea, quae ab aduersa parte expressa fuerint apud iudices uel in hereditatibus uel in aliis rebus, quae in c
Abbreviated transcription (Latin):
rogatus qs anh̾rs sit nõ cogetͥ
rende ut puta si ꝯtrou̾siamb̾r¬
ditatis ab alio patitur et ita di¬
uus adrianus ꝯstituit. ne aut
negando seb̾rdem prenidicet
sibi. aut dicendo se b̾rdem illi¬

Expanded text:
heres sit, non cogitur respondere, ut puta si controuersiam hereditatis ab alio patiatur: et ita diuus Hadrianus constituit, ne aut negando se heredem praeiudicet sibi aut dicendo heredem illi
Abbreviated transcription (Latin):
dicamus usum uderi ꝯstitutn
usufr̾. legato usus adimaturar¬
to scribit nullam eẽ a demptione
que snĩa benignior est: uiulegit
sieidem fructus legetur. pomix
ait. ꝯfundieum dusu. Idem aioe
esse. usus. apud alum esse fruct
sme usu. apͥnd alium ẽẽ pprietias
ueluti sus ꝗ habet fund legauiis
ticio usummox h̃rs eius tibifr
licebit usuario ex feno qd man¬
ñ dumtaxat sufficiat cipelicc
mediocris predu eo modo fut¬

Expanded text:
u, usum videri constitutum, usu fructu legato usus adimatur, Aristo scribit nullam esse ademptionem: quae sententia benignior est. Vsu legato si eidem fructus legetur, Pomponius ait confundi eum cum usu. idem ait et esse usus, apud alium fructus sine usu, apud alium proprietas: veluti si qui habet fundum, legaverit Titio usum, mox heres eius tibi frlicebit usuario et ex penu quod in annum dumtaxat sufficiat capere, licet mediocris praedii eo modo f
Abbreviated transcription (Latin):
ctiuam coꝵꝗ sunt ĩpotestate. opas au¬
tem ẜuiusuar nõ locabit. neq ali
utendam ꝯcedat. et ita labeo ait. ꝙ¬
ad̾menim ꝰ cedere alii opas potit cũ
ip̃e uti debet. ¶temtñ labeo putat si
sund̾ ꝯduxit qs usuarium suum pos¬
se ibi oparirꝗdenim interest inquãre
opien i utatur quare etinanam
duxit usuarius expediendam potit
etiam pusuarias anculas opus ꝑ¬
ficere i demq siuestimenta texendu
redeunt us insulam ulnauem fabri¬
cund am potit ad hoc opis uti usuari

Expanded text:
testate. Operas autem servi usuarii non locabit neque alii utendo concedet, et ita Labeo: quemadmodum enim concedere alii operas poterit, cum ipse uti debeat? idem tamen Labeo putat, si fundum conduxerit quis, usuarium servum posse ibi operari: quid enim interest, in qua re opera eius utatur? quare et si lanam conduxerit usuarius expediendam, poterit etiam per usuarias ancillas opus perficere, idemque, si vestimenta texenda redemerit vel insulam vel navem fabricandam, poterit ad haec operis uti usuari
Abbreviated transcription (Latin):
nemactipientem michi acise¬
recum hac opaeius utar g̃¬
interest Anfructui usus mat
usui fructus. de est. et ꝗdemfi
tus. smeusuesse nõ potest. uus
sine fructu esse potest. demq ui
bi fructus declucto usulegs tuo
est. nuitile esse legatum. popls
gnto fructus adimatur. totim

Expanded text:
mihi adquirere, cum hac opera eius utar.Usinterest, nam fructui et usus inest, usui fructus deest: et fructus quidem sine usu esse non potest, usus sine fructu potest. denique si tibi fructus deducto usu legatus sit, inutile esse legatum Pomponilegato fructus adimatur, totum
Abbreviated transcription (Latin):
sutetur is ut puta dumtaxat ĩ insla
pomis autem ctolerib. et floribo et
lignis indendum utix eodemloco uta¬
turdum taxat. an et mopidum ei de¬
Fri possint s melius est. iccipx et mo
si pecoris ei usus relictus est putag
gis et ouilis ad st̾corand usur dum¬
fructuesse hoc amplius etiam modi
lacte usur putat neq enim tam
stricte niterpretande sunt uolunta¬
tes definictoꝵ. ¶Siboum. aniti usrs.
relinquatur onmemusum baebit. et
Ad arandum et ad cetera ad que boue
aptisunt. ¶Encu quoq legato usu
iidenlum ne et domare possit. et ad
ue bendum subiugo uti. et si forteau¬
riga fu̾it is cinususfiequor relictus
est. siputo eum cirtensib hus usur. q
qͣi locne eos indetur.s sitestator scios
cum hius esse istituti et iure reli¬
quit iudetur de hoc etiam ususen¬
sisse. ¶Si usus ministu s ui ancui
relictus fuerit ad suum ministium

Expanded text:
utetur ‹h›is, ut puto, dumtaxat in uilla: pomis autem et oleribus et floribus et lignis uidendum, utrum eodem loco utatur dumtaxat an etiam in oppidum ei deferri possint: sed melius est accipere et in si pecoris ei usus relictus est, puta gregis ouilis, ad stercorandum usurum dumfructu esse. hoc amplius etiam modico lacte usurum puto: neque enim tam stricte interpretandae sunt uoluntates defunctorum.Sed si boum armenti usus relinquatur, omnem usum habebit et ad arandum et ad cetera, ad quae boues apti sunt.Equitii quoque legato usu uidendum, ne et domare possit et ad uehendum sub iugo uti. et si forte auriga fuit, cui usus equorum relictus est, non puto eum circensibus his usurum, quia quasi locare eos uidetur: sed si testator sciens eum huius esse instituti et uitae reliquit, uidetur etiam de hoc usu sensisse.Si usus ministerii alicui fuerit relictus, ad suum ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
fore cauend̾ est qd̃ nõ sit ꝓhibitu¬
rus eum frincuiususfr. relictus
est. qm̃duide uire suo ꝓbetur. s¬
⁊ si ip̃i usufructuario questio mo¬
ueatur ntim ususfr̃. eius diffe¬
tur.s cauide restituendo eo qd er
hus fructib ꝑcepturus ẽ in sis¬
tis nõ detur ipe friꝑmictitur.
nm riuũꝑarietibo nõ potesti¬
ponere. ¶Eclificium incoatum
fructuarium ꝯsumare nõ posse
placetetiam sieo loco alit uti nõ
possit. s nec eius quidem usum
fr̾. ẽẽ nisi inꝯstituendo ul legaua

Expanded text:
hibiturus frui eum, cui ususfructus relictus est, quamdiu de iure suo probet. Sed si ipsi usufructuario quaestio moueatur, interim ususfructus eius differtur: sed caueri de restituendo eo, quod ex his fructibus percepturus est, uel si satis non detur, ipse frui permittitur. um riuum parietibus non potest inponere. aedificium inchoatum fructuarium consummare non posse placet, etiamsi eo loco aliter uti non possit, sed nec eius quidem usum fructum esse: nisi in constituendo uel lega
Abbreviated transcription (Latin):
ad exemplun uenditionis nisi fũmt
sp̃aliter excepte pot usufructuarius.
xluctorem reppllere. ¶Cese arumdi¬
nis ulyali ꝯpendium si meo quoq
fundi uectigal ẽẽ ꝯsueuitad fructua¬
Iius cumq fundi ususfructuarius
phibitus aut ui deiectus de restitutõ¬
ne ꝯmnumrere simul occupataꝵ ag
s ⁊ si melio tempe aliquo casunter¬

Expanded text:
ad exemplum uenditionis, nisi fuerint ad exemplum uenditionis, nisi fuerint specialiter exceptae, potest usufructuarius conductorem repellere.Caesae harundinis uel pali compendium, si in eo quoque fundi uectigal esse consueuit, ad fructuaCuiuscumque fundi usufructuarius prohibitus aut deiectus de restitutione omnium rerum simul occupatarum agit: sed et si medio tempore aliquo casu inter
Abbreviated transcription (Latin):
Efuncta fructuaria m̃ S Teuola.¬
se decembrio iam omnib fructib
qmhus agris nascuntur menseoc¬
tobrio ꝑcolonos sublatis quesitum
est. utix pensio hrdi fructuarie solui
deberet.qmͣiuis  fructuaria añ kł. mͣ
decessit andundi debeant int hrdẽ
fructuarie⁊ rempublicamcini ꝓprie¬
tas legata ẽ/ Rndi rem publicam cum
colono nullam actionem habere fruc
pͥtur. ¶Semꝓnio. do. lego ex red ictu
fructus oleris et porriẽ que h̾eo m
agro ferrarioꝵ ꝑtem sextam. querr an
hus uerb̾. usus fructu legatus indea¬
tur.rendi nõ usumfr. s ex eo qd̃ redac¬
tum ess ꝑtem legatam. Item quesi¬
tum ẽ. siususfr. nõ est. an quot annis
ꝑtem sextam redactam legau̾it. Rn¬
di quotannis uideri relictum nisi
ccͣrium sp̃aliter ab hrde ꝓbetur.
Rbores intempestatis nõ ꝑ auł.¬
culpa fructuarui euersas abeo sb̃stitu
iñplacet. ¶ Quicqd infundo nascitur
ul qcqd inde ꝑcipitur ad fructuariũ
ptinet pensiones quoq iam ante lo¬

Expanded text:
efuncta fructuaria mense Decembri iam omnibus fructibus, qui in his agris nascuntur, mense Octobri per colonos sublatis quaesitum est, utrum pensio heredi fructuariae solui deberet, quamuis fructuaria ante Kalenddecesserit, an diuidi debeat inter heredem fructuariae et rem publicam, cui proprietas legata est. respondi rem publicam quidem cum colono nullam actionem habere, frucpturum. 'Sempronio do lego ex redactu fructuum holeris et porrinae, quae habeo in agro Farrariorum, partem sextam.' quaeritur, an his uerbis usus fructus legatus uidearespondi non usum fructum, sed ex eo quod redactum esset partem legatam. Item quaesitum est, si usus fructus non esset, an quotannis partem sextam redactam legaverit. respondi quotannis videri relictum, nisi contrarium specialiter ab herede adprobetur.Arbores ui tempestatis, non culpa fructuarii euersas ab eo substitui non placet. Quidquid in fundo nascitur uel quidquid inde percipitur, ad fructuarium pertinet: pensiones quoque iam antea lo
Abbreviated transcription (Latin):
rint. ¶ractemus de ꝑsomis A¬
bitrantumm et ꝗdem arbitre cuiꝰ¬
cumq dignitatis sit coget oftõ
ꝙ suscepit ꝑfungietiam si sit cõ¬
sularis insi forte sit maliquo ma¬
gr̃atu positus uł potestatem. sul

Expanded text:
Tractemus de personis arbitrantium. et quidem arbitrum cuiuscumque dignitatis coget officio quod susceperit perfungi, etiam si sit consularis: nisi forte sit in aliquo magistratu positus uel potestate,
Abbreviated transcription (Latin):
tor neq petentem te submo¬
uebit exceptione ꝯuentionis
soluere cicio cui legatum fło
debere exstimabas ⁊ debitor
pactus sit cumticio suo debi¬
tore ꝯstituto. neq tibi ad uer¬
sus tuum debitorem ꝯstitu¬
tum. neꝙ ip̃i adu̾sus suum
actionem pemptameẽ. Id.¬
Pistolaqua ꝗs coh̾rdem si¬
bi cauit esse aliquem peticio¬
nem nullam adũsus posẜorẽ
reꝵ h̾rditariarum dabit. Si
interdebitorem ⁊ eum ꝗ fũ¬
dum pignoratum acreclito¬
re quasi debitoris negociur
gereret emit placuit ut h̾ita
ꝯpensatione fructuum solu¬
to q ꝙ reliquum debetur
fundus debitori restituẽt.
et h̾rs pacto qd defunictus
fecit fidem prestare debet.i
Pactim ut si quas summa
ꝓpt̾ tributiones prelii pig¬
norinex fc̃as creditor solius¬
set a debitore recipet ⁊ ut tri¬
buita eius dem preclii pende
ꝙ euandum est. ¶ De in¬
officioso pr̃is testamento ac
turus ut eis certa quãtita
quo ad iuueret h̾rs praret᷑
pactus est ꝓcluci ad ꝑpetuã

Expanded text:
tor neque petentem summouebit exceptione conuentionis,soluere Titio, cui legatum falso debere existimas, et debitor pactus sit cum Titio suo debitore constitu‹to›: neque tibi aduersus tuum debitorem neque ipsi aduersus suum actionem peremptam 52 Idpistula, qua quis coheredem sibi aliquem esse cauit, petitionem nullam aduersus possessores rerum hereditariarum dabit. Si inter debitorem et eum, qui fundum pigneratum a creditore quasi debitoris negotium gereret emerit, placuit ut habita compensatione fructuum solutoque, quod reliquum debefundus debitori restitueretur: etiam heres pacto, quod defunctus fecit, fidem praestare debet. Pactum, ut si quas summas propter tributiones praedii pignori nexi factas creditor solvisset, a debitore reciperet, et ut tributa eiusdem praedii debitor servandum est. De inofficioturis, ut eis certa quantitas, quoad viveret heres, praestaretur, pactus est: produci ad perpetuam
Abbreviated transcription (Latin):
et nerue snĩam ꝓbat existiman¬
cium fiitutem qdemeumuẽ¬
ditrre non porse ueretiamus
uimfr uendicatur. ac ꝑ hoc uici¬
num si non paciatureumire ⁊
igerecenerieiqi non paciatur
utitrui. ¶ Usufr. legatus ad¬
cesse est tñ ut sequatureum adi
loci leget ita ne hrs cogatur inã
prestare mutilit haoc Adiectum
iudeatur. ¶temsi usufr. lega¬
toite. Attemptum sit. mutił. est
aditus nõ est phrditarium fũ¬
dum ex testamento utiq agen¬
Do friictuarius ꝯseqtur ut cũ
aditus sibi prestet usumfr̾. ini
Utrumautem aditus tm̃ et it
in uero ⁊ iua debeatur fructua¬
n laquaꝵ an uero non. et puto
cs solas prestare ꝯpellendumi
sine qbd omnino uti nõ potest.
s:sicum aliquo inꝯmodo utitꝰ
nonee prandas. ꝑ Omponꝰ.¬
Ib hrde ex testamento fundii
usust. petitus sit. q. arbores de¬
ieciss. aut editicium demolitus
ẽet.iuit.iliquo modo detiorem
usumfr̾. feciss. auit ẜuitutes ĩpo¬
nendo: lut ucinoꝵ precdia lib̾¬

Expanded text:
entiam probat existimantium seruitutem quidem eum uindicare non posse, uerum usum fructum uindicaturum ac per hoc uicinum, si non patiatur eum ire et agere, teneri ei, quasi non patiatur uti frui.Usus fructus legatus adcesse est tamen ut sequatur eum aditum fructum loci leget ita, ne heres cogatur uiam praestare, inutiliter hoc adiectum uideatur: item si usu fructu legato iter ademptum sit, inutilis est aditus non est per hereditarium fundum, ex testamento utique agendo fructuarius consequetur, ut cum aditu sibi praestetur usus fructus. Vtrum autem aditus tantum et iter an vero et via debeatur fructuaet aquarum, an vero non? et puto eas solas praestare compellendum, sine quibus omnino uti non potest: sed si cum aliquo incommodo utatur, non esse praestandas. Pomponb herede ex testamento fundi usus fructus petitus sit, qui arbores deiecisset aut aedificium demolitus esset aut aliquo modo deteriorem usum fructum fecisset aut servitutes imponendo aut vicinorum praedia libe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗdam pret̾iens eam sustułat tabna¬
rius enimeum ꝯsecutus luc̾nam pos¬
cebat et fugientem retineb. at. illefla¬
xa fcn tab̾narius ciq lucernam sustu¬
sat. octulum effoderat. ꝯsulebatur nũ
dampnũ miniuria non uderetur.
declisse qĩn prior flagello ꝑcussus eẽt.
rencli nisi data ad hoc oꝑa effodisset
occulum nõ uideri dampnum in uiria
fecisse culpam enim penes eum ꝗ pri¬
or flagello ꝑcussit reside. s si ab eo ñ
prior uapulass. s cumeilucnam.
duo plaustra honusta mule ducebãt.
prioresplaustri muliones dusumi
plaustrum subleuabant quo facile
mule ducerent.Int̾ea suꝑius plarste
cessum ir recepit et cum muliones ql

Expanded text:
dam praeteriens eam sustulerat: tabernarius eum consecutus lucernam reposcebat et fugientem retinebat: ille flaxa facta tabernarius ei, qui lucernam sustulerat, oculum effoderat: consulebat, num damnum iniuria non uidetur dedisse, quoniam prior flagello percussus esset. respondi, nisi data opera effodisset oculum, non uideri damnum iniuria fecisse, culpam enim penes eum, qui prior flagello percussit, residere: sed si ab eo non prior uapulasset, sed cum ei lucernam duo plostra onusta mulae ducebant: prioris plostri muliones conuersum plostrum subleuabant, quo facile mulae ducerent: inter superi‹u›s plostrum cessim ire coepit et cum muliones, q
Abbreviated transcription (Latin):
actionembre non posse ut pu¬
ta si dedolo malo stipulatus
sit. ¶ Idem pomp̃. ait. et si acto¬
nem in nos dari non oporteat
ueluti sistipulatio tam curpi¬
de  dolo malo fc̃a sit ut nemoda¬
turus sit exea actione non debe
laborare ut habeam dedolo m̃¬
lo actonem. cum nemo sit adũ¬
sus medaturus actonem. iui
actionem ꝯpet̾eset si alia actio
temꝑe finita sit hancopet̾e fini¬
ta sit non debere sibi imputa

Expanded text:
habere non posse, ut puta si de dolo stipulatum sit. Idem Pomponius ait et si actionem in nos dari non oporteat, ueluti si stipulatio tam turpis dolo malo facta sit, ut nemo daturus sit ex ea actionem, non debere laborare, ut habeam de dolo malo actionem, cum nemo sit aduersus me daturus actionem. Ideactionem competere: et si alia actio tempore finita sit, hanc competere non debere, sibi imputa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissionem dotis ullamesse.¬
¶ Si metucoactus sim abemp¬
cione locatione discedere in¬
dendꝰ est an nichilsit actum.
et antiqua obligatio remane¬
at. an hoc simile sit acceptilatõ¬
ni. qr nuła ex bone fidei obligõ
dum ad mictitur ⁊ mag̾ est ut
simił sp̃es acceptilatõmi sit. et
ideo ptoria actio nascitur. nuii¬
¶ Si metu coactus adiui ħ̾rdita¬
tem puto me h̾rdem effici.qr
coactus uolui. s ꝑp̾torẽ restitue¬
dus sũ. ut abstinendi michi pe¬
testas tribuatur. ¶Sicoactus
hrditatem repudiem dupplici
ua michi pretor succurritaut
utiles actones quasi u̾rdi dan¬
do aut actõem ꝙ metus causa
aliqd ci extorqueret. qcꝗd ob
nullius est momenti.¶Tp̾
be nuꝙ indebitum soluisseeũ
q claram dignitatem se h̾re p̾¬
tendebat. cum potuerit ius p¬
publicum in uocare et adire
tissimas ꝓbatõnes molencie
oppone. ¶Si iusto metu ꝑte¬
ritus cogintionem ad qmͣ ut
uinctus iret potẽs aduersa¬
rius miinabatur. id ꝙ bre lice¬

Expanded text:
omissionem dotis ullam esse. Si metu coactus sim ab emptione locatione discedere, videndum est, an nihil sit acti et antiqua obligatio remaneat, an hoc simile sit acceptilationi, quia nulla ex bonae fidei obligatidum amittitur: et magis est ut similis species acceptilationis sit, et ideo praetoria actio nascitur. Si metu coactus adii hereditatem, puto me heredem effici, qucoactus uolui: sed per praetorem restituendus sum, ut abstinendi mihi potestas tribuatur. Si coactus hereditatem repudiem, duplici uia praetor mihi succurrit aut utiles actiones quasi heredi dando aut actionem metus causa aliquid ei extorqueret, quidquid ob nullius momenti be inique indebitum soluisse eum, qui claram dignitatem se habere praetendebat, cum pot‹u›erit ius publicum inuocare et adire ertissimas probationes uiolentiae opponere. Si iusto metu perterritus cognitionem, ad quam ut uinctus iret, potens aduersarius minabatur, id quod habere lice
Abbreviated transcription (Latin):
et acertaminib ꝓhibendo caue¬
re ꝯpułit ultra qnͣtitatem debi¬
te pecume hus ꝓbatis ꝯpetens
iudex rem sue eqͥtati restitinde

Expanded text:
et a certaminibus prohibendo cauere compulerit ultra quantitatem debitae pecuniae, his probatis competens iudex rem suae aequitati restitui de
Abbreviated transcription (Latin):
suit ut metu pene conspe¬
tereteos quimius uocatos u
eripiunt. ¶Deniq pompon̾.
scribit ẜui quoq nomine no¬
xale iudicium reddendum. ni¬
si sciente domino hoc fecit tũc
cipiet. Offilus putat locum
huic eclicto non essesiꝑsonas
que inius uocari nõ potuit ex¬
uempta est ueluti parens ⁊ pr̃o
si deliquid qui uocat non de¬
liquid qui ui. eximit. Pcluł.
uocat.et is qui pr̃onũu exi¬
mat. deteriore tamen loco li¬
bertus est. qui insimili delic¬
to petitoris ꝑtes sustinet. e¬
demeqtas est meo qui alio
quaĩquo debuerat inius uõ¬
cabatur. S et forcius dicend̾
est nõ uideri bieum eximicui

Expanded text:
suit, ut metu poenae compesceret eos, qui in ius uocatos ui erip‹i›unt.Denique Pomponius scribit serui quoque nomine noxale iudicium reddendum, nisi sciente domino id fecit: tunc cipiet.Ofilius putat locum hoc edicto non esse, si persona, quae in ius vocari non potuit, exempta est, veluti parens et patrsi deliquit qui vocat, non deliquit qui exemit. Paulus uocat, et is qui patronum ui eximat: deteriore tamen loco libertus est, qui in simili delicto petitoris partes sustinet.Eadem aequitas est in eo, qui alio quam quo debuerat in ius uocabatur: sed et fortius dicendum est non uideri ui eximi
Abbreviated transcription (Latin):
actio si non prestat fidem quodido
receptũẽ.qr publicatis bonis ꝗgpo
postea acqritur nõ seꝗtur fiscum.
Qui edem sacra spoliandam homi
Sitibi .c. ded̾o ut ea ticio dares tir¬
ꝙ ñ ded̾is s ꝯsumpeis et madati:
et furtitemte ꝓculus aitłit su ita
dedim ut q̃ Ał cui uelles daro
madati tm̃ modo. ¶Si mãdaue¬
rim ẜuotuo ut id ꝙ tibi debeam
łit. tñ sinumos clitore nõ ita ac¬
ceꝑit ut meo noĩe daret. nec libas
me nec te ĩmãdati mecũ actur.
ꝙ si sic mutuatus sit ut pecumã
meo noĩe daret utixq et ẽe nec

Expanded text:
actio, si non praestet fidem: quod ideo receptum est, quia publicatis bonis quidquid postea adquiritur, non sequitur fiscum. Qui aedem sacram spoliandam, homiSi tibi centum dedero, ut ea Titio dares, tuque non dederis, sed consumpseris, et mandati et furti teneri te Proculus ait: aut, si ita dederim, ut quae uelles dares, mandati tantummodo. Si mandauerim seruo tuo, ut quod tibi debeam erit, tamen, si nummos a creditore non ita acceperit, ut meo nomine daret, nec liberari me nec te mandati mecum acturum: quod si sic mutuatus sit, ut pecuniam meo nomine daret, utrumque c
Abbreviated transcription (Latin):
se. qñ non nullũ ad huc ꝯmod̾ me¬
umsit ut nec hoc an diem soluam.
debitor meus ꝑiciđ suo debitorẽ su¬
immi in delegat aut cũ rogatu fideius¬
soris cũreo exꝑior. Nam qmus debitũ
meũ ꝓseqͣr nichilomimꝰ et illius negoci¬
umm gerogͥ ꝙ minus ẜuauo dseqr mã

Expanded text:
sse, quando nonnullum adhuc commodum meum sit, ut nec hoc ante diem soluam. debitor meus periculo suo debitorem suum mihi delegat aut cum rogatu fideiussoris cum reo experior: nam quamuis debitum meum persequar, nihilo minus et illius negotium
Abbreviated transcription (Latin):
nutatisunt. S si uniu̾sitas
ad unum recut. mag̾ ad mic¬
titur posseeum ꝯuenire ⁊ duc¬
niri cum ius omnniũ munu
recidit ⁊ stet nom̃e uniu̾sita

Expanded text:
utati sint. sed si uniuersitas ad unum redit, magis admittitur posse eum conuenire et conueniri, cum ius omnium in unum recciderit et stet nomen uniuersita
Abbreviated transcription (Latin):
putauit. Sr etiam legato. q ĩ
negociũ publicũ sumptu fa¬
cit: prito danda actioner ĩ mu¬
ncipes. ¶ Si qd uniu̾sitati..
debetur. singłis nõ debetur.
nec ꝙ debet imiũsitas singli
debent. ¶In decurionib uel
Aliis imnuersitatib nichilr
refert uti: om̃s idem mancãt.¬

Expanded text:
 legato, qui in negotium publicum sumptum fecit, puto dandam actionem in municipes. Si quid uniuersitati debetur, singulis non debetur: nec quod debet uniuersitas singuli debent. In decurionibus uel aliis uniuersitatibus nihil refert, utrum omnes idem maneant
Abbreviated transcription (Latin):
negotũticus ħret. ip̃o iurei
id dectum nullius momenti
ee qr ñ possit uiderideeare q̃a
ad huc mꝯtrou̾sia ñ sit de c̾to
dandar psecutioner. ¶Sr ho¬
dic hec omnia ꝑsindicos solẽt
cec̾to decurionum ꝓhibitus sit
anexteptio ei nocͥeat.⁊ puto
sic hoc accipiend̾. ut ei ꝑmissa
uideatur cui ⁊ ꝑmissadurat.
¶Actor uniu̾sitatis siagat
pellitur etiam defend̾e nͨ autẽ
ꝯpellitur caric de rato. s int̾d̾
si de dec̾to dubitetur puto int̾¬
ꝑonẽdam ⁊ de rato caucio nem.
¶Actor itaꝙ iste ꝓcuratoris ꝑ¬
tib fungitur. et iudicati actio
ciexedc̃o ñdatur. nisi mrem
suamdatus sit. et ostitui cip
potest. ¶Exeisdem causis i¬

Expanded text:
negotium Titius haberet, ipso iure id decretum nullius momenti esse, quia non possit uideri de ea re, quae adhuc in controuersia non sit, decreto datam persecutionem. sed hodie haec omnia per syndicos solent decreto decurionum prohibitus sit, an exceptio ei noceat? et puto sic hoc accipiendum, ut ei permissa uideatur, cui et permissa durat. Actor uniuersitatis si agat, compellitur etiam defendere, non autem compellitur cauere de rato. sed interdum si de decreto dubitetur, puto interponendam et de rato cautionem. actor itaque iste procuratoris partibus fungitur et iudicati actio ei ex edicto non datur nisi in rem suam datus sit. et constitui ei potest. ex isdem causis
Abbreviated transcription (Latin):
tam renfiliã hituram. Sr ⁊ de¬
fend̾e eam debet. ut marcellus
scribit. ¶Si p̃r filii noĩe ĩuiria¬
rũ agntcumdue sint actiones
una pr̃is altera filii cessat de ra¬
to caucio. ¶ Sistatus ꝯtrou̾siã
cinfaciat ꝓcurator siue ex ẜii¬
tute ilib̾tatẽ adu̾sus eũ qliti¬
get siue ip̃e ex lib̾tate ĩẜ uitutem
ex utroq lat̾e quasi actor habea¬
tur. ¶ Est ⁊ casus quoꝗs eiusce
actionis noĩe ⁊ de ruto cͥuieat. et
iudicatũr solurut puta postulata¬
ẽ cognito de ĩitegiꝵ restitutõne.
Cum minor circonscriptꝰ inuẽdo¬
ne dicetur alt̾ius ꝓcurator exti

Expanded text:
tam rem filiam habituram: sed et defendere eam debet, ut et Marcellus scribit. Si pater filii nomine iniuriarum agat, cum duae sint actiones una patris altera filii, cessat de rato cautio. Si status controuersiam cui faciat procurator, siue ex seruitute in libertatem aduersus eum quis litiget siue ipse ex libertate in seruitutem ex utroque latere quasi actor habeatur. Est et casus, quo quis eiusdem actionis nomine et de rato caueat et iudicatum soluest cognitio de in integrum restitutione, cum minor circumscriptus in venditione diceretur: alterius procurator exi
Abbreviated transcription (Latin):
qs nec ne fuerit tempus cau¬
tionis spectand̾ est. Nam sicu
ti non uidebitur ꝑiurasse. siex
ꝯcessa causa hoc deseruerit. Si¬
luł. ex noxalicã agatur q̃

Expanded text:
s nec ne fuerit, tempus cautionis spectandum est: nam sicutti, non uidetur peierasse, si ex concessa causa hoc deseruerit. SI EX NOXALI CAUSA AGATUR, Q
Abbreviated transcription (Latin):
prenfa.facit. ¶ Siꝗs instituta
accusatione moffõsi decesẜit. an
bonor possonem decesẜit ẽẽ suc¬
cessionem accusatonis ⁊si non
sit petita bonoꝵ posẜo. ia intñ ac¬

Expanded text:
facit. Si quis instituta accusatione inofficiosi decesserit, an bonorum possessionem decesserit, esse successionem accusationis. et si non sit petita bonorum possessio, ia
Abbreviated transcription (Latin):
Ait moderandam uiris dicio¬
nem ueluti si peniteat liber¬
tum et actionem remictat.
uł si pronus uocatus nonue

Expanded text:
ait moderandam iurisdictionem: ueluti si paeniteat libertum et actionem remittat: uel si patronus uocatus non ue
Abbreviated transcription (Latin):
tioremptor reu̾ti ad auctorem
suum poterit ꝑ plures quoq ꝑso¬
nas si emptio ambulauit idem
iuris est. U Lp̾.¬

Expanded text:
ior emptor reuerti ad auctorem suum poterit: per plures quoque personas si emptio ambulauerit, idem iuris erit. 16 Ulpia
Abbreviated transcription (Latin):
Um ꝓquo quis apud officur
cauit exiere cogitur. Itẽeu
qui apud acta exibiturimi se
esse quem ꝓmisit ⁊ si offõ nõ

Expanded text:
ro quo quis apud officium cauit, exhibere cogitur. item eum qui apud acta exhibiturum se esse quem promisit, etsi officio
Abbreviated transcription (Latin):
cor pupilli nomine pronan
suam sine ꝑmissu pretoris¬
Emius uocare possit rendit
euni dequo queritur pupsi¬
li nomine etiam in ius uoca¬
re pr̃onanisuan potuisse
sinc ꝑmissu pretoris. Dez¬

Expanded text:
tor pupilli nomine patronam suam sine permissu praetoris uocare possit. respondi eum, de quo quaeritur, pupilli nomine etiam in ius uocare patronam suam potuisse sine permissu praetoris.
Abbreviated transcription (Latin):
solum inlitem uiratur. nõetiã
obculꝑam hoc enim iudex esti¬
mat.¶Plane int̾dum et mac¬
tione stricti iudicu ĩlitem uirã¬
dum est. ueluti si ꝓmissor ticu
moram fec̾it et stichus decessit
qr uidex estimare sine relatiõe

Expanded text:
lum solum in litem iuratur, non etiam ob culpam: haec enim iudex aestimat. Plane interdum et in actione stricti iudicii in litem iurandum est, veluti si promissor Stichi moram fecerit et Stichus decesserit, quia iudex aestim
Abbreviated transcription (Latin):
so. in .x. ꝯpet̾e actionem. aut si tm̃dẽ
debeat inchil uidetur usum. Nam ut
pompoꝰ. scribit.ad ũsus lucir domin
iudetur subuent̾. et ideo siue debitor
fuerit domino cum in remu̾tet ni¬
chil uideriu̾sum sũ postea domini¬

Expanded text:
so in decem competere actionem: aut si tantundem debeat, nihil uidetur uersum. nam, ut Pomponius scribit, aduersus lucrum domini uidetur subuentum: et ideo, siue debitor fuit domino, cum in rem uerteret, nihil uideri uersum, siue postea
Abbreviated transcription (Latin):
quasi defensor pr̃is iudicium suscepit et
sit ꝯdempnatus de inrem u̾soteñ pr̃em
Namq filius eum iudicio susceptoli¬
tremdare oportet a filio sim stipłatus
et ita ꝯuen̾im filium nam et hic den
remuso fore actionem nisi sidonare
pr̃i filius uoluit dum seobligat: qua¬
re potest diciet si de peculio. actionem
qiͣ defensor pr̃is suscepit teñ pr̃em de
inrem u̾so usq ad peculu qnͣtitatẽ cuiꝰ
snĩe iderit emolumentum ut si fuita
sit actio depeculio demremũso ꝯueniat᷑
ego et ante ꝯdempnationem post iudi
tur ꝓut aliqd u̾sum est. ꝓidesiꝑs u̾sa
est de ꝑte erit actioss utrdum taxat ĩsor¬
tem dñs tenebitur an musuras et siq¬

Expanded text:
quasi defensor patris iudicium susceperit et sit condemnatus, de in rem uerso teneri patrem: namque filius eum iudicio suscepto litrem dare oporteret, a filio sim stipulatus et ita conuenerim filium, nam et hic de in rem uerso fore actionem: nisi si donare patri filius uoluit, dum se obligat. Quare potest dici et si de peculio actionem quasi defensor patris susceperit, teneri patrem de in rem uerso usque ad peculii quantitatem: cuisententiae id erit emolumentum, ut, si finita sit actio de peculio, de in rem uerso conueniatur. ego et ante condemnationem post iudictur, prout aliquid uersum est: proinde si pars uersa est, de parte erit actio.Sed utrum in sortem dumtaxat tenebitur dominus an et i
Abbreviated transcription (Latin):
bit dominum pr̾atuꝵ. S si nõ sint pro¬
misse utiq non debebuntur qr instͥipu¬
latum delucte nõsunt plane siꝯtẽpla¬
exꝑiri. ¶ Dsum autem sic accepimus
ut duret u̾sum et ita demum de mre
u̾so ꝯpetit actio si non sit ad ño ẜuo so¬
lutum uel filiositñ innecem creditoris¬
eqssimum autem ẽ dedolo ma. ad u̾¬
sus pr̃em uel dñmꝯ pete actionem.i
Nam et peculiaris debitor si fraudu
ient soluerit ẜuo seꝙ ei debebatur ñ
libatur. ¶ Si dm̃ debitor sit ẜuus. et ab
alio mutuatus ei solint. hactenus nõ
u̾tit quatenus dño debet. ꝙ excedit

Expanded text:
sint promissae, utique non debebuntur, quia in stipulatum deductae non sunt. plane si contemplaexperiri.Uersum autem sic accipimus, ut duret uersum: et ita demum de in rem uerso competit actio, si non sit a domino seruo solutum uel filio. si tamen in necem creditorisequissimum autem est de dolo malo adversus patrem vel dominum competere actionem: nam et peculiaris debitor, si fraudulenter servo solverit quod ei debebat, non liberatur. Si domini debitor sit servus et ab alio mutuatus ei solverit, hactenus non vertit, quatenus domino debet: quod excedit,
Abbreviated transcription (Latin):
inde si dominus ꝗdem m̃tis ꝓscripsiss
alius Autem sustulit aut uetustate aũ
pluuia uel quo similimodo ꝯtig̾it ne
ꝓscriptum eet uel nõ apperet dñdumẽ
eumq pͥposunt tem̃. S et si ip̃e institorde¬
cipiendi meicausa de traxit dolus ip̃ius
p̃ponentis noc̾e debet nisi ip̃e ꝑticeps do¬
li mali fu̾it ꝗ ꝯtraxit. ¶Conditio. autem
ppositionis ẜ uanda est ꝗd enim sic̾tale¬
ge uel int̾ uentucuiusdam ꝑsone uelsb̾
pignore uoluit ꝯtrahicum eo ueladc̃¬
tam remeꝗssimumerit id ẜuari ĩ quo p̃¬
positus ẽ. Item si plures habuit instito¬
res uel cum omnibꝰ simul ꝯtrahi uolu¬
it uelcum uno solo. S et si denũciauit
cui ne cumeo ꝯtraheret non deberet m¬

Expanded text:
inde si dominus quidem mercis proscripsisset, inde si dominus quidem mercis proscripsisset, alius autem sustulit aut vetustate vel pluvia vel quo simili contingit, ne proscriptum esset vel non pareret, dicendum eum qui praeposuit teneri. sed si ipse institor decipiendi mei causa detraxit, dolus ipsius praeponenti nocere debet, nisi particeps doli fuerit qui contraxit. Condicio autem praepositionis servanda est: quid enim si certa lege vel interventu cuiusdam personae vel sub pignore voluit cum eo crtam rem? aequissimum erit id seruari, in quo praepositus est. item si plures habuit institores, uel cum omnibus simul contrahi uoluit uel cum uno solo. sed et si denuntiauit cui, ne cum eo contraheret, non debet
Abbreviated transcription (Latin):
Ed si pupillus hrs extitit eiq Ulp̃.¬
p̃posuat eqssimum erit pupillum tem. ꝙͣ
dippositus manet remouendus enmm
fuit atutorib si nollent eius oꝑauti.
et si minor.xx.u. annis erit q p̾posu̾nt au
xilio etatis utetur nõ sine cause cognit̾oe.¬
De quo palam ꝓscriptum fũat necumco
ꝯtrabatur is p̃positi loco nõ hetur. Nonenĩ
ꝑmictend̾ erit. qͣi cum institore ꝯtrabere.
Sr siꝗs nolit ꝯtrahi ꝓhlibeat. ceterꝗ p̾
posuit teneb̾r ip̃a p̾positione. ¶ ꝑs scribe
palam sic accipimus daris lictis ut de
plano recte legi possit ante tab̾nam .i. uł
ance eum locum ĩquo negociatio ex̃cet
nõ in loco remoto. s meuidenti. lict̾is u¬
Certe siꝗs dicat ignorasse se lict̾as uel
non obẜuass ꝙ ppositum erat cum ml¬
ti leg̾ent cumq palam ẽẽt p̾positum ñ
audietur. ꝓscriptum autem ppetuo eẽ
oportet ceteꝵ si ꝑ id tempis quo p̾positũ
nõerat uel obscurata ꝓscriptione ꝯtrac¬
tum sit institoria actio locum hebit ꝓ¬

Expanded text:
ed si pupillus heres extiterit e‹i› qui praeposuerat, aequissimum erit pupillum teneri, quamdiu praepositus manet: remouendus enim fuit a tutoribus, si nollent opera eius uti.Sed et si minor xilio aetatis utetur non sine causae cognitione.De quo palam proscriptum fuerit, ne cum eo contrahatur, is praepositi loco non habetur: non enim permittendum erit cum institore contrahere, sed si quis nolit contrahi, prohibeat: ceterum qui praeposuit tenebitur ipsa praepositione. Proscribere palam sic accipimus claris litteris, unde de plano recte legi possit, ante tabernam scilicet vel ante eum locum in quo negotiatio exercetur, non in loco remoto, sed in evidenti. litteris ucerte si quis dicat ignorasse se litteras vel non observasse quod propositum erat, cum multi legerent cumque palam esset propositum, non audietur. Proscriptum autem perpetuo esse oportet: ceterum si per id temporis, quo propositum non erat, vel obscurata proscriptione contractum sit, institoria locum habebit. pro
Abbreviated transcription (Latin):
institoria teneri. Nam et certam ꝑsonami
possumus ꝓhibere ꝯtrabe uelctum genꝰ
hominum uel negociator uelctis homi¬
nibr ꝑmicte. s et si alias cum alio ꝯtra¬
hiuecuit  ꝯtinua uariationedandaẽ
omnib adusus eum actio neq enim
decipi debent ꝯtrahentes. S si in totum
ꝓhibut cum eo ꝯtrahi p̾positi loco nonl
Hntur cum magis hic custodis sit loco ꝙͣ
institoris ergo nec uendere incem hic po¬
test nec modicum ꝗd ex tab̾na. ¶Si m¬
stitoria recte actum est cributoria ip̃o iu¬
re locum non b̃t neq enim potest h̾re lo¬
cum tributoriam merce dominica ꝙ si nõ
fu̾it institor domunce m̃tis suꝑ est tributo¬
ria  actio. Si aẜuo tuo oꝑas incarii eius
ꝯduxo et eum m̃ci mee mstitorem fec̃o isꝙ
tibi m̃cem uendiderit emptio ẽ. Nam cum
dominus aẜuoemit est emptio licet nõ sit
dominus obligatus usꝙ adeo utetiam
pemptore et possidere et usucaꝑe dominꝰ
ria actio adusus metibi ꝯpetit. michiuͦ

Expanded text:
institoria teneri: nam et certam personam possumus prohibere contrahere uel certum genus hominum uel negotiatorum, uel certis hominibus permittere. sed si alias cum alio contrahi uetuit continua uariatione, danda est omnibus aduersus eum actio: neque enim decipi debent contrahentes.Sed si in totum prohibuit cum eo contrahi, praepositi loco non habetur, cum magis hic custodis sit loco quam institoris: ergo nec uendere mercem hic poterit nec modicum quid ex taberna.Si institoria recte actum est, tributoria ipso iure locum non habet: neque enim potest habere locum tributoria in merce dominica. quod si non fuit institor dominicae mercis, tributorest actio. Si a servo tuo operas vicarii eius conduxero et eum merci meae institorem fecero isque tibi mercem vendiderit, emptio est: nam cum dominus a servo emit, est emptio, licet non sit dominus obligatus, usque adeo, ut etiam pro emptore et possidere et usucapere dominactio adversus me tibi competet, mihi vero
Abbreviated transcription (Latin):
mci olearee ppositum arelate euidem et
mutins pecimis accipiendis hic accepe¬
rat et mutuam pecuniam. putans credi¬
tor ad m̃ces eum accepisse egit pposita ac¬
tione ꝓbare nõ potiit m̃cis eumgr̃a ac¬
cepisse licet ꝯsumpta ẽ actio nec ampliu
utilem enpet̾e̾ ait. ¶ Meminisse autem
oporteb institoria dominum ita demini
teneri si non nouauit ꝗs eam obligato¬
nemuel ab mstitore uel abalio nouãdi
animo stipulando. ¶Si duo plures ue
tabnam exerceant et ẜuumquem exdis¬
ꝑib ꝑtibꝰ h̾ebant institorem p̾posũmt
utre ꝓdominicis ꝑtib teneantur an ꝓ
equalibet an ꝓportione mcis an uo in¬

Expanded text:
ci oleariae praepositum Arelate, eundem et mutuis pecuniis accipiendis: acceperat mutuam pecuniam: putans creditor ad merces eum accepisse egit proposita actione: probare non potuit mercis gratia eum accepisse. licet consumpta est actio nec amplius competere ait. Meminisse autem oportebit institoria dominum ita demum teneri, si non nouauerit quis eam obligationem uel ab institore uel ab alio nouandi animo stipulando. Si duo pluresue tabernam exerceant et seruum, quem ex disparibus partibus habebant, institorem praeposuerint, utrum pro dominicis partibus teneantur an pro aequalibus an pro
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe idem existimau̾nt. ¶Siꝗs inco¬
munem locim mortuum inculit anre¬
ligiosum fecerit uidendum et sane ius
coe infẽndi insepulcre uincuiq in soli¬
dum ꝯpetit locum autem purum alter
nõ potest fac̾e religiosum. Trebacius
Autem et labeo qmͣ quam putant nõ eẽ
dicium tibi non ẽẽ. cum nc̃ce tibi non fue¬
rit in solidum cauere. s suffice̾ ꝓꝑtetua
nit qdem momunidundundo iudicio
s p̃igmoris creclitori manebit etiamsi
ad iudicatus fu̾it. Nam et si ꝑstradita
fuiss integrũ maneret arbitie aut ꝯmu
tem eristimare debere ꝙ expacto uendere
doagere ceꝑit pignoraticia actione eu
submoueri debere. s et si exceptione usus
fuero offm̃ iudicis erit ut cum debitori
totum hominem adiudicau̾it ĩꝑtis esti¬
mationem eum ꝯdempnari maneat au¬
tem integre ius pignoris. qd si adiudica¬
uit iudex michi tantidum taxat ꝯdemp¬
net meqnͣti pluris pignus sit. quem pecu¬
ma credita et debitorem ame mibeat liba¬

Expanded text:
accipere idem existimauerunt.Si quis in communem locum mortuum intulerit, an religiosum fecerit uidendum. et sane ius quidem inferendi in sepulchrum unicuique in solidum competit, locum autem purum alter non potest facere religiosum. Trebatius autem et Labeo quamquam putant non esse do iudicium tibi non esse, cum necesse tibi non fuerit in solidum cauere, sed sufficere nis pignoris creditori manebit, etiamsi adiudicatus fuerit: nam et si pars socio tradita fuisset, integrum maneret. arbitrum autem rtem aestimare debere, quod ex pacto uendere do agere coeperit, pigneraticia exceptione eum summoueri debere: sed si exceptione usus non fuero, officium iudicis erit, ut, cum debitori totum hominem adiudicauerit, partis aestimatione eum condemnet, manere enim integrum ius pignoris: quod si adiudicauerit iudex mihi, tanti dumtaxat me condemnet, quanto pluris pignus sit quam pecunia credita, et debitorem a me iubeat libera
Abbreviated transcription (Latin):
On utitur ususfr̃. si nec ip̃e utatur
nec nomine eius alius puta qui
emit uł qui aluxit uł cui donatũ
ẽ uł ꝗ negõm eius gerit. plane il¬
lud int̾ est. qd̾ si uendido usumfr̾.
et si emptor nõ utatur udeor usũ¬

Expanded text:
on utitur usufructuarius, si nec ipse utatur nec nomine eius alius, puta qui emit uel qui conduxit uel cui donatus est uel qui negotium eius gerit. plane illud interest, quod, si uendidero usum fructum, etiamsi emptor non utatur, uideor usu
Abbreviated transcription (Latin):
ios .xꝓximos usumfr̃. dece dari
stipłatus eẽm ꝑte stetit quominꝰ
dares ⁊ qnqnmum transient ꝗd
iuris sit. Item si stichi .x. annoru
ꝓximoꝵ oꝑas de re dari stipłatus
sim. et similit ꝗnquennium p̾teri¬

Expanded text:
oximos usum fructum de te dari stipulatus essem, per te steterit quo minus dares et quinquennium transierit, quid iuris sit. item si Stichi decem annorum proximorum operas de te dari stipulatus sim et similiter quinquennium praet
Abbreviated transcription (Latin):
cctus ꝗ ꝑsonã eiꝰ nõ ꝯtingebat pig¬
nora ł ypothetas suscepit ⁊ utrã¬
q pecuniã creditori soluit. exs¬
timãs ĩ dempnitati suc ꝯfusis p¬
dus ꝯsuli posse obeas res iudicio
mãdati frustra ꝯuemetur. et
ip̃e debitorẽ frustra ꝯuemet.
Negor aut gestor actio utae¬

Expanded text:
ui personam eius non contingebat, pignora uel hypothecas suscepit et utramque pecuniam creditori soluit, existimans indemnitati suae confusis praediis consuli posse. ob eas res iudicio mandati frustra conuenietur et ipse debitorem frustra conueniet, negotiorum autem gestorum actio ut
Abbreviated transcription (Latin):
risatis ẽ. ñ etiã casũqr p̾do fide¬
ussor ñ uidetur. creditor a nol
idfcm ad resticuẽd̃ iudicio qd̃
depignore dato retlditur. Cu
uideatur ius suũ uedidisse n
tenebr. ¶Ignorãte uirginc
mat̾ asponso filie res donacus
suscepit qr madati uł deponti

Expanded text:
n etiam casum, quia praedo fideiussor non uidetur. creditor ob id factum ad restituendum iudicio, quod de pignore dato redditur, cum uideatur ius suum uendidisse, non tenebitur. Ignorante uirgine mater a sponso filiae res donatas suscepit: quia mandati uel depositi
Abbreviated transcription (Latin):
mat fili negocia scd̾ patris nolu̾̃¬
tatẽ pietatis fiducia g̾at tñ ins ac¬
toris piculo suolitiu causa ꝯsti¬
tuẽtti ñ hebit. Quia nec ipa filis
noĩe recte agit. Aut res bonore eiꝰ
alienat. uel debitorem ĩ pub̾is ac¬
cipiẽdo pecunã lib̾at. ¶Uno de
ac ꝓbabiles ĩ ꝯmimilite fec̾it. neg

Expanded text:
mater filii negotia secundum patris uoluntatem pietatis fiducia gerat, tamen ius actoris periculo suo litium causa constituendi non habebit, quia nec ipsa filii nomine recte agit aut res bonorum eius alienat uel debitorem impuberis accipiendo pecuniam liberat. Uno def‹ac› probabiles in communi lite fecit, neg
Abbreviated transcription (Latin):
Uoclmb̾rdem dicimus idem erit et ince¬
teris successoribus. ¶Elig̾e ꝗs debet
qua actione exꝑiatur utiꝵ depeculio a¬
amtributoria. cum sit sibi regressum ad
aliam non futuꝵ. planesiꝗs̃ uelit ex
alia causatiributoria agere exaliacã
depeculio audiendus erit. Sis uo
intestamento manumisso peculium
legatum sit non debere b̾rdem tribu¬
toria teneri. quasi ne: ad eum ꝑuene¬
tencia no nest sme reone. Ip̃e enmi ai
auctor doliest ꝗ id egerit ne intribu¬
toria iretur tociens enim inb̾rdem da¬
mus de eo qd̃ ad eum ꝑuenit. quocies

Expanded text:
de dicimus, idem erit et in ceteris successoribus. Eligere quis debet, qua actione experiatur, utrum de peculio an tributoria, cum scit sibi regressum ad aliam non futurum. plane si quis uelit ex alia causa tributoria agere, ex alia causa de peculio, audiendus erit. Si seruo testamento manumisso peculium legatum sit, non debere heredem tributoria teneri, quasi neque ad eum peruenetentia non est sine ratione: ipse enim auctor doli est, qui id egit, ne intribueret: totiens enim in heredem damus de eo quod ad eum peruenit, quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
I de dote ꝓmissa agetur non Ibeo.¬
or in qnͣtum face potest. ꝯdempnari
eum ꝗͥ ꝓmisit paulus ĩmo ꝙ ad extrã¬
neum ꝑtinet .s hoc uere est. Cetere si ma¬
nente affinitate dotem ꝓmissam genei
a socero petit. utiꝙ ĩ qnͣtum face potes
socer ꝯdempnabitur si directo iimio
petitur ex ca et ex psona id tribuend̃ pu¬
to. qͦenim si socer spe future dotis ĩdu¬
xit genum et cum sciret se prare dotẽ¬

Expanded text:
i de dote promissa agitur, non oportet in quantum facere potest condemnari eum qui promisit. Paulus: immo quod ad extraneum attinet, semper hoc uerum est. ceterum si manente adfinitate dotem promissam gener a socero petit, utique in quantum facere potest socer condemnabitur. si dirempto matrimonio petitur, ex causa et persona id tribuendum puto: quid enim si socer specie futurae dotis induxerit generum et cum sciret se praestare dote
Abbreviated transcription (Latin):
tatis petitionẽ. P Auł.
dam placuisse ait. nõ alit̾ mit¬
hi adłsus te dandam petitio¬
nem qm si legatum reclderem
uideamus tñ nenõ alit̾ peti¬
torb̾rditatis legatum restitũe
debeat qm ut ei caueatur. si ccͣ
cum dehr̾ditate iudicatum fu¬
erit rectli ei legatum.cum sit mi¬
quum meo casu possorem prdi¬
tatis legatum ꝙ iou̾nt retinere
⁊ maxime si nõ ꝑcalumpniam
s perrorem hrditatem petierit¬
cognitat hrditatis petitõnem
negandam ẽẽ .s. si manifestaca¬
lumpniasit.

Expanded text:
tatis petitione. Paulus ldam placuisse ait non aliter mihi aduersus te dandam petitionem, quam si legatum redderem. uideamus tamen ne non aliter petitor hereditatis legatum restituere debeat, quam ut ei caueatur, si contra eum de hereditate iudicatum fuerit, reddi ei legatum: cum sit iniquum eo casu possessorem hereditatis legatum, quod soluerit, retinere, et maxime si non per calumniam, sed per errorem hereditatem peticognita hereditatis petitionem negandam esse, scilicet si manifesta calumnia sit.