comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obilis ñ uilis: cuiꝰ et nomen ⁊ genꝰ
scit᷑. ⁊ subilis. ad nubendũ habilis.
Nemo ab homine tractũ ẽ .i. ne homo. qd̾
est ꝓ nullo. Nullus aut̃ qͣiͣ ne ullus. Nichi¬
uarto significare medullã eius ferule. ꝙͣ
greci a ꝙe ooa e aon. uocant: ⁊ sic dici
ꝓniciosũ. aliũ nugacem. existimantes: ut
ait monatius. Hic adolescens neqmͣ ñ ma¬
lus .i. fugax ꝑniciosus. Alii ꝯfundũt: qͣi
utrũq unũ idemq significent. Neqͣm ex
nũtuis. ip̃e homo masculino gu̾e. id u̾o quod
nutiat᷑ gn̾e neutro. ut hoc nũtiũ ⁊ hec nũ¬
tia. Nazareus idest sc̃s dei. Nazareus olim
dicebat᷑ qui scãm comam nut̾ebat: ⁊ nichil
a tamiñatũ ꝯspiciebat. abstinens se a uino
om̃iq sicera. que mentem ab integra sa
sophonias nugas. qr a lege recesserũt: ut
nosse possimꝰ linguam hebraicam om̃iũ lin¬
guarũ eẽ matrẽ. Nugigerulus appellatus.
pro eo ꝙ sit turpis nũtius. Negligens. nec

Expanded text:
obilis, NON VILIS, cujus, et nomen, et genus scitur. Nubilis, ad nubendum habilis. Nemo ab homine tractum est, id est, ne homo, quod est pro nullo. Nullus autem, quasi ne ullus. 186. Nihiait significare medullam ejus ferulae quam Graeci asphodelon vocant; et sic dici perniciosum, alium nugam existimantes, ut ait Monatius: Hic adolescens nequam, non ma non perniciosus. Alii confundunt, quasi utrumque unum idemque significent. Nequam ex nuntius ipse homo genere masculino; id vero, quod nuntiat genere neutro, ut hoc nuntium, et haec nuntia. 191. Nazaraeus, id est, sanctus Dei. Nazaraeus olim dicebatur qui sanctam comam nutriebat, et nihil contaminatum accipiebat, abstinens se a vino, omnique sicera, quae mentem ab integra sanSophonias: Nugas qui a lege recesserunt, ut nosse possimus linguam Hebraicam omnium linguarum esse matrem. 193. Nugigerulus, appellatus ab eo quod sit turpis nuntius. Negligens, quas
Abbreviated transcription (Latin):
a frequentia sicut iratundus. Iocosus. iocis
usus. Inclitus. głosus. nom̃ grecũ ẽ. Nam
clyton greti gło̾sum dicũt. Illustris nom̃
noticie est qd̃ clareat multis splendore ge
ñis ł sapientie ł uirtutis: cui contrarius
sibilis. incorruptꝰ ⁊ sempit̾nus. ꝙ sit sine
marcore atq languore. Intemeratꝰ incor¬
gilis ⁊ inconstans. Inanis. leuis. In ꝯstans
ꝙ ñ est stabilis: s quod placet rursus ei dis-¬
plicet. Iactans uł arrogans ẽ qui maiorum
institutis ñ acquiescit: s ꝓpriam qͣndam iusti¬
cie uiam ⁊ scĩtatis inquirit. Iracũdus dictus:
qͣi accensus sanguine in furorẽ ꝯpellit᷑. Ur
enim flãma dicit᷑. Et ira infłamat. Incen-¬
tor ab eo ꝙ incendat ⁊ infłãmet. Incentor qr
pͣua suggestione ad uicia corda alioꝵ succẽ¬
dit: et ꝑsuadendo inflamat. In expiabił qd̾
nũqͣm expiet᷑. nũqmͣ purget᷑. In laudabił.
ñ qr laudatꝰ ñ sit: s quod laudari ñ m̾uit.

Expanded text:
a frequentia, sicut iracundus. Iocosus, iocis a frequentia, sicut iracundus. Iocosus, iocis usus. Inclitus Graecum nomen est. Nam κλυτὸν Graeci gloriosum dicunt. Inlustris nomen notitiae est, qneris, vel sapientiae, vel virtutis, cui contrarius cibilis, incorruptus, et sempiternus, quod sit sine marcore et languore. Intemeratus, incoragilis et inconstans. Inanis, levis. Inconstans, quia non est stabilis, sed quod placet et rursus displicet. Iactans vel arrogans est, quia maiorum institutis non adquiescit, sed propriam quandam viam iustitiae et sanctitatis inquirit. Iracundus dictus quia accenso sanguine in furorem conpellitur; †ur† enim flamma dicitur, et ira inflammat. Incentor, ab eo quod incendat atque inflammet. Incentor, quia prava suggestione ad vitia cor aliorum succendit, et persuadendo inflammat. Inexpiabilis, quod numquam expiatur, numquam purgetur. Inlaudabilis, non quia laudatus non sit, sed quia laudari non merui
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qui in spectaculis ꝯtexta facie incedũt
distinguentes uultũ ceruleo mimoq colore.
et ceteris pigmentis: habentes simulachia
oris lintea gipsata. ⁊ uario colore distĩcta:
ñ nonqmͣ ⁊ colla et manus creta perunguẽ
dos agerent fallerent: modo in specie femi¬
dum in ludos agunt. Que species argumẽti
tͣnslata ẽ in hiis qui falso uultu incedunt
⁊ simulant ꝙ ñ st̃. Nam hypocrite dici nõ
possunt. ex quo foras exierint. humatus ꝙp¬
sit hu. ꝙ sit humo tectus idest sepultus.
libet artẽ. Inuentor dictus est : ꝙ ea q̃ q̃rit
nisi qr inuenire ẽ in id uenire qd̾ queritur.
Int̾pres qd̾ int᷑ partes mediis sit duarũ lin
Iustus qui iura custodit. ⁊ scd̃m legem ui-¬
uit. In nox qd̃ ñ noceat. In notuus cui no¬
citũ non sit: s apud ueteres utrũq in¬
differens est. Ilaris grecũ nom̃ est. Iocun¬
dus eo ꝙ sit semꝑ iocis aptꝰ. ⁊ ilaritati :

Expanded text:
eorum qui in spectaculis contecta facie incedunt, eorum qui in spectaculis contecta facie incedunt, distinguentes vultum caeruleo minioque colore et ceteris pigmentis, habentes simulacra oris lintea gipsata et vario colore distincta, nonnumquam et colla et manus creta perungente, dum in ludis agerent, fallerent; modo in specie viridum in ludis agunt. Quae species argumenti translata est in his qui falso vultu incedunt et simulant quod non sunt. Nam hypocritae dici non possunt, ex quo foras exierint. Humatus, quod sit humo tectus, id est sepultus. amlibet artem. Inventor dictus eo quod in ea quae qnisi quia invenire est in id venire quod quaeritur? Interpres, quod inter partes medius sit duarum lingIustus dictus quia iura custodit et secundum legem vivit. Innox, quod non noceat: innocuus, cui nocitum non sit. Sed apud veteres utrumque indifferens est. Ilaris Graecum nomen est. Iocundus, eo quod sit semper iocis aptus et hilaritati;
Abbreviated transcription (Latin):
alacriter gestiens: et nulliꝰ rei nouitate
turbatus. Agilis ab agendo aliquid ce¬
liter: sicut docilis. Aemulus eiusdem rei
studiosus: qͣi imitator ⁊ amabilis. Alias
inimicus inuenit᷑. Equus ẽ scd̾m nͣam
iustus. dictus ab equitate. hoc est ab eo
ꝙ sit equalis. Uñ ⁊ equitas appellata: ab
multũ rogat᷑. ⁊ ille studiosus sit. Audax
ꝓprie pro arrogante ponit᷑. Animosus ꝙ
aib animis ⁊ uirib plenus sit. Animatꝰ
qͣiͣ animo auctus: qͣi aĩo firmatꝰ. Elatꝰ ꝑ
eo ꝙ semet ip̃m suꝑ mensuram suam ele¬
uet dũ magnꝰ sͥ uidet᷑ de hiis que agit.
Attollens qd̾ se eleuet. et erigat. Ambitio¬
sus: ꝙ honores ambiat. Auidus dẽs ab a¬
uendo. Auere enim cuꝑe ẽ. hñic ⁊ auar.
Nam quid est auarũ eẽ : progredi ultra
qmͣ sufficit. Auarus dictus ex eo ꝙ sit aui¬
dus auri. ⁊ nũqmͣ opib expleat᷑: ⁊ qͣnͣ¬
to plus habu̾it. tanto plus cupiat. flac.¬

Expanded text:
alacriter gestiens, 459 et nullius rei novitate alacriter gestiens, 459 et nullius rei novitate turbatus. Agilis, ab agendo aliquid celeriter, sicut docilis. 7. Aemulus, ejusdem rei studiosus, quasi imitator et amabilis; alias inimicus invenitur. Aequus, est secundum naturam justus dictus, ab aequalitate, hoc est ab eo quod sit aequalis; unde et aequitas appellata ab amultum rogetur, et ille fastidiosus sit. Audax proprie pro adrogante ponitur. Animosus, quod sit animis et viribus plenus. Animatus, quasi animo auctus, quasi animo firmatus. Aelatus, pro eo quod se ipsum super mensuram suam elevet, dum magnus sibi videtur de his quae agit. Adtollens, quod se elevet et erigat. Ambitiosus, quod honores ambiat. Avidus dictus ab avendo; avere enim cupere est. Hinc et avarus. Nam quid est avarum esse? progredi ultracit. Avarus ex eo dictus, quod sit avidus auri, et nunquam opibus expleatur, et quantum plus habuerit, tantum plus cupiat, Flac
Abbreviated transcription (Latin):
tes uiuant: ut uita ꝯmunis ⁊ ornatior fi
at ⁊ tutior. Domꝰ uniꝰ familie habitałm
ẽ. sicut urbs unius pplĩ: sicut orbis do¬
miciliũ totiꝰ gen̾is humani. Est aut̃ domꝰ
genꝰ familie : siue ⁊iunctio uiri ⁊ uxoris.

Expanded text:
tes vivant, ut vita communis et ornatior fiat tes vivant, ut vita communis et ornatior fiat et tutior. Domus unius familiae habitaculum est, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Est autem domus genus, familia, sive coniunctio viri et uxoris.
Abbreviated transcription (Latin):
et acumine gladioꝵ. Exercitꝰ multitudo
ex uno gene̾ : ab excitatõe belli uocata. Cu¬
neus ẽ collecta in unũ militũ multitudo.
Uñ ꝓpt̃ quod in unũ coit. ⁊ ip̃a coitio in
unũ cuneus nõiatꝰ ẽ qͣi couneus. eo qd̾
ii unũ om̃s congregent᷑. Classes dc̃e ꝓpt̾
diuisionẽ ex̾citꝰ: qui post ea manipuli dcĩ
es certare solebat. Nam postea ⁊ classica
nauiũ dc̃a. Nodus ꝓprie ẽ densa peditum
ginta equites ẽẽ dñr. Ale autẽ equites ob
hoc dc̃i : qr tegunt pedites alarũ uice. Cor¬
nua dñr extremitates ex̾citꝰ ꝙ intorta sĩt.
agmen drͣ cũ ex̃citꝰ it̾ facit: ab agendo uo¬
dr᷑ qd̾ in longitudine directũ ẽ: qͣle solet eẽ.
cũ ex̾citꝰ portis ꝓcedit. Quicquid fu̾it aliud:
abusiue dr᷑. .iiii. De ciuibus.
e imꝑiis militieq uocabulis ex ꝑte
dem̃ ẽ: deinde ciuiũ nõia sũmatim
subiungamꝰ. Ciues uocati ꝙ in unũ coeun-¬

Expanded text:
et acumine gladiorum. Exercitus multitudo et acumine gladiorum. Exercitus multitudo ex uno genere, ab exercitatione belli vocata. Cuneus est collecta in unum militum multitudo. Unde propter quod in unum coit, ipsa coitio in unum cuneus nominatus est, quasi couneus, eo quod in unum omnes cogantur. Classes dictae propter divisionem exercitus, qui postea manipuli dicties certare solebant. Iam postea et classica navium dicta. Nodus proprie est densa peditum ginta equites esse dicuntur. Alae autem equites ob hoc dicti, quia tegunt pedites alarum vice. Cornua vocantur extremitas exercitus, quod intorta sit. Agmen dicitur cum exercitus iter facit, ab agendo vodicitur, quod in longitudine directum est, quale solet esse cum exercitus portis procedit. Quidquid fuerit aliud, abusive dicitur. De civibus . De imperiis militiaeque vocabulis ex parte dictum est, deinceps civium nomina summatim subiungimus. Cives vocati, quod in unum coeun
Abbreviated transcription (Latin):
riis dabant᷑ decem et fiebat turma. Co¬
hors quingentos milites ht̃. Tria st̃ militi¬
e gen̾a: Sacramentũ. euocatio. ꝯiuratio.
Sacram̃tũ in quo post electõem iurat unꝰ¬
quisq miles ñ reced̾e a militia: nͥ post cõ¬
plecta stipendia. idest militie tempora.
Et hii st̃ qui hñt plenam militiam. Nã
uiginti ⁊ qͥnq anuis tenent᷑. Euocatio
dũ ad subitũ bellũ ñ solũ miles s ⁊ cet̾i
euocant᷑. Uñ ⁊̃ ꝯsul solebat dice̾: qui rem¬
publicam saluã eẽ uult: me sequatur.
Coniuratio que fit. in tumultu. qñ uicinũ¬
urbis ꝑicłm singłos iurare nõ ꝑatit᷑: s repẽte
colligit᷑ młtitudo. ⁊ tumultuosa in ira ꝯfla¬
tur. Hec et tumultuatio dr᷑. In acie autẽ
iste fere forme st̃: ex̾citꝰ. classis. nodus. cu¬
neus. ale. cornua. agmen: que forme deno¬
minate ab ip̃is reb de quib tͣnslate st̃.
mutuant᷑. Acies dcã. qd̾ ferro armata sit.

Expanded text:
riis decem dabantur et fiebant turma. Coriis decem dabantur et fiebant turma. Cohors quingentos milites habet. Tria sunt militiae genera: sacramentum, evocatio, coniuratio. Sacramentum, in quo post electionem iurat unusquisque miles se non recedere a militia, nisi post conpleta stipendia, id est, militiae tempora; et hi sunt qui habent plenam militiam. Nam viginti et quinque annis tenentur. Evocatio, dum ad subitum bellum non solum miles sed et ceteri evocantur. Unde etiam consul solebat dicere: 'Qui rempublicam salvam esse vult, me sequatur.' Coniuratio, quae fit in tumultu, quando vicinuurbis periculum singulos iurare non patitur, sed repente colligitur multitudo et tumultuosa in ira conflatur. Haec et tumultuatio dicitur. In acie autem istae fere formae sunt: exercitus, classis, nodus, cuneus, alae, cornua, agmen; quae formas et nomina ab ipsis rebus, de quibus translata sunt, mutuantur. Acies dicta, quod ferro armata sit
Abbreviated transcription (Latin):
galloꝵ caterua. nr̃a legio dr᷑. Legio ht sexa¬
ginta centurias. manipłos tͥginta. cohortes
duodecim. turmas ducentas. Centuria ẽ pars
ex̾citꝰ: in centenos milites diuisa. Uñ ⁊ qui
hiis p̾sunt: centuriones dñr. Subcenturi¬
st̃ scdã : qiͣ sub pͥma centuria tñ stricti. ⁊̃
ip̃i et in speculis positi in bello st̃: ut si pri¬
ma defet̾it: isti quos sub se diximꝰ laboran¬
tib pͥmis subueniunt. Uñ ⁊ ad insidiãdũ
ponit᷑ subcenturiatꝰ: qͣͣ armis dolosis in¬
structꝰ. Manipulus ducentoꝵ est militum.
Manipuli aut̃ dci st̃ milites. siue qd̾ bellũ
pͥma manu incie piebant. siue qd̾ añqͣm
signa eẽnt. manipłos sͥ. idest fasciculos sti¬
pule ł herbe alicuiꝰ pro signis faciebant:
a quo signo manipulares milites cognomi
exemplo ad signa maniplos. Turma tͥginta
eqͥtes st̃. Romani enim equites in una tri-¬
bu triginta fuerũt. De singłis enĩ centu¬

Expanded text:
Gallorum caterva, nostra legio dicitur. Legio habet sexaGallorum caterva, nostra legio dicitur. Legio habet sexaginta centurias, manipulos triginta, cohortes duodecim, turmas ducentas. Centuria est pars exercitus in centenos milites divisa. Unde et qui his praesunt, centuriones dicuntur. Subcenturisunt, quasi sub prima centuria: tamen structi etiam ipsi et in speculis positi in bello sunt; ut si prima defecerit, isti, quos sub se diximus, laborantibus primis subveniunt. Unde et ad insidiandum ponitur subcenturiatus, quasi armis dolosis instructus. Manipulus ducentorum est militum. Manipuli autem dicti sunt milites, sive quia bellum primo manu incipiebant, sive quod antequam signa essent, manipulos sibi, id est fasciculos stipulae vel herbae alicuius pro signis faciebant, a quo signo manipulares milites cognominextemplo ad signa maniplos. Turma triginta equites sunt. Romani enim equites in una tribu trecenti fuerunt. De singulis enim centu
Abbreviated transcription (Latin):
est sicut est illud. Optauit q locũ regno:
tum. ⁊ in porticib extubant: ꝓpt̾ regalem
custodiam. Excubie aut̃ diurne st̃. uigilie
nocturne: uñ ⁊ uigiles. Selites erant apd
romanos genus militie: a uolitando uocati
lecti enim agilitate iuuenes cũ armis suis
post terga equitũ ꝯsidebant: ⁊ mox cũ ad
hostes uentũ fuisset. equis desiliebãt. ⁊ cõ¬
tinuo pedites ip̃i ex alia parte equitib post
quos adducti fuerũt dimicantib hostẽ por¬
turbabant. Ab hiis gͥ uelitib elephanti quõ¬
dam hannibalis retroacti: cũ regiam a suis
ñ possent fabrili scalpro int̾ aures adacto¬
necabant᷑. Castra sunt ubi miles stet̾int.
Militia autẽ a militib dc̃a: aut a mltis
qiͣ młtitia. qͣiͣ negotiũ młtoꝵ. aut a mole
rerũ qͣi moleatio. Legio sex miliũ arma-¬
toꝵ est ab electo uocata: qiͣ lecti. idest ar¬
mis electi. Proprie autẽ macedonũ. phalanx.

Expanded text:
est, sicut est illud: optavitque locum regno, est, sicut est illud: optavitque locum regno, tum, et in porticibus excubant propter regalem custodiam: excubiae autem diurnae sunt: vigiliae nocturnae, unde et vigiles. Velites erant apud Romanos genus militiae a volitando vocati. Lecti enim agilitate juvenes cum armis suis post terga equitum consedebant, et mox cum ad hostes ventum esset, equis desiliebant, et continuo pedites ipsi ex alia parte equitibus, per quos advecti fuerant, dimicantibus, hostem perturbabant. Ab his velitibus elephanti quondam Annibalis retroacti, cum regi jam a suis non possent, fabrili scalpro intnecabantur. Castra sunt ubi miles steterit. Militia autem a militibus dicta; aut a multis, quasi multitia, quasi negotium multorum; aut a mole rerum, quasi moletia. Legio sex milium armatorum est, ab electo vocata, quasi lecti, id est armis electi. Proprie autem Macedonum
Abbreviated transcription (Latin):
dine corꝑis existimant᷑. Unde ⁊ tyrones
dci: quiq anteqͣm sacramento ꝓbati sint.
milites ñ st̃. Romane aut̃ militie mos fuit:
puberes pͥmo exerceri armis. Nam sextodecimo
anno tyrones militabãt: qd̾ etiam solo sub
tasse ꝯstat. nͥ seruitute deposita: excepto tẽ¬
pore hannibalis. cũ post cannense prelium
in tanta necessitate fuissent romani. ut ne
lib̾andoꝵ quidẽ seruoꝵ daret᷑ facultas. De.¬
sertores uocati: eo ꝙ desertis militarib of
ficiis euagant᷑. Hii m̃ alios nu̾os militie
nom̃ dare ꝑhibent᷑. s si ñ magni tp̃ris cõ
traxerint culpam. cesi numis suis restituũ¬
tur. S et qui deserũt ex̾citũ ad hostes tran¬
seuntes: et ip̃i desertores uocant᷑. Conscripti
milites dñr qui in tabulis ⁊ferunt᷑: ab es
qui eos ducturꝰ est. sicut et tͣnͣscͥpti uocant᷑
tͣnscripti qr noĩa dant ut tͣnscribant᷑. Opti¬
ones dc̃i. ꝙ sint electi. Nam optare eligere

Expanded text:
dine corporis existimantur. Unde et tirones dine corporis existimantur. Unde et tirones dicti, quique antequam sacramento probati sint, milites non sunt. Romanae autem militiae mos fuit puberes primos exercere armis. Nam sexto decimo anno tirones militabant, quo etiam solo sub tasse constat, nisi servitute deposita, excepto Hannibalis tempore, cum post Cannense proelium in tanta necessitate fuissent Romani, ut ne liberandorum quidem servorum daretur facultas. Desertores vocati eo, ficiis evagantur. Hi in alios numeros militie nomen dare prohibentur, sed si non magni temporis culpam contraxerint, caesi numeris suis restituuntur. Sed et qui deserunt exercitum ad hostes transeuntes et ipsi desertores vocantur. Conscripti milites dicuntur, quia in tabulis conferuntur ab eo qui eos ducturus est, sicut transcripti vocantur transcripti, quia nomina dant, ut transcribantur: et optiones dicti, quod sint electi: nam optare eligere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ decẽ militib preferũt᷑. miles dc̃s qr mil¬
mille electꝰ. Romulus autẽ pͥmꝰ ex ppło
milites sumpsit: ⁊ appellauit. Liber uero
pͥmꝰ militie ordinẽ docuit. Miles aut̃ ordina¬
rius dr᷑: aut exͣ ordinarius. Ordinariꝰ ẽ qui
per ordinẽ militat: nec adhuc ꝯsecutꝰ est
idest humilis militie. Extͣ ordinarius uero:¬
qui ob uirtutẽ promouet᷑ ex ordine. ł me¬
riti dñr uet̾ani solutiq militia: qui iã ĩ usu
pͥlii ñ st̃. Et qr me̾ri militare dr᷑: a stipẽdiis
scilicet que merentur: idem ⁊ uetani dixt᷑.
qr iam in usu p̾lii ñ st̾: s post multos mili¬
tie labores quietis suffragiũ ꝯsequũt᷑. Eques¬
tres milites dc̃i: qd̾ equo sedeant. It̃ militat
ille ĩ equestri ordine. T̃yrones dñr fortes pu¬
eri qui ad miliciam delegant᷑: atq armis
gerendis habiles existũt. Hii enim ñ sola
professione natiuitatis: s aspectu ⁊ ualitu¬

Expanded text:
quod decem militibus praeferuntur. Miles dictus, quia milquod decem militibus praeferuntur. Miles dictus, quia milmille electus. Romulus autem primus ex populo milites sumpsit et appellavit. Liber vero primus militiae ordinem docuit. Miles aut ordinarius dicitur, aut extraordinarius. Ordinarius est, qui per ordinem militat, nec adhuc aliquem considqui ob virtutem promovetur ex ordine. Emeriti dicuntur veterani solutique mproelii non sunt, et quia mereri militare dicitur, ab stipendiis scilicet quae merentur. Idem et veterani dicuntur, quia iam in usu proelii non sunt, sed post multos militiae labores quietis suffragium consequuntur. Equestres milites dicti quod equo sedeant. Item militat ille in equestri ordine. Tirones dicuntur fortes pueri, qui ad militiam delegantur atque armis gerendis habiles existunt. Hi enim non ex sola professione nativitatis, sed aspectu et valitu
Abbreviated transcription (Latin):
etiam reges dici possunt. In bello autẽ meliꝰ
ducẽ noĩari qmͣ regẽ. ⁊sam hoc nomen expri
quisq hominũ. Non dixit m̃ ore ꝯsulis. mo¬
narches st̃ qui singulare possident pͥncipa¬
apud romanos. Hinc ⁊ monarchia dr᷑. Monos
quippe singłaritas dr᷑ greco noĩe archia pͥn¬
cipatꝰ est. Tetrarc̾e st̃: qͣrtam partẽ regni te¬
nentes. Nam tetra qͣtuor st̃: qͣlis fuit apd̾
iudeam philippꝰ. Patricii inde uocati st̃. ꝓ eo
ꝙ sicut pr̃es filiis. ita ꝓuideant reipublice.¬
Prefecti dc̃i. qd̃ p̾toria dignitate presint.
Pretores idẽ qui ⁊ p̾fecti: qͣi p̾positores. Pre¬
sides uo dc̃i. qr alicuiꝰ loci tutelam p̾sidialit̾¬
tenent. Tribuni uocati. ꝙ militib siue ple¬
bib iura tribuant. Chiliarce st̃ qui mille
pͥsunt. qͦs nos millenarios uocamꝰ: ⁊ est
p̾sint militib: sicut qͥnqͣgenarii. qr in ca¬
pite st̃ qͥnqͣginta militũ: sicut decani. eo

Expanded text:
etiam reges dici petiam reges dici pducem nominari quam regem. Nam hoc nomen exprimquisque bonum.' Non dixit 'in ore consulis.' Monarchae sunt, qui singularem possident principaapud Romanos. Hinc et monarchia dicitur. μονὰς quippe singularitas Graeco nomine, ἀρξὴ principatus est. Tetrarchae sunt quartam partem regni tenentes: nam τέτταρα quattuor sunt; qualis fuit apud Iudaeam Philippus. Patricii inde vocati sunt, pro eo quod sicut patres filiis, ita Prefecti dicti eo quod pretoria potestate presunt. Pretores iidem qui et prefecti, quasi prepositores. Presides vero dicti, qui et alicuius loci tutelam presidialittenent. Tribuni vocati, quod militibus sive plebibus iura tribuunt. Chiliarchae sunt qui mille praesunt, quos nos millenarios nuncupamus; et est praesint militibus; sicut quinquagenarii, quia in capite sunt quinquaginta militum; sicut decani, ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
uissimo edicto corripuit: dñmq se postea ap¬
pellari ne a lib̾is quidẽ suis ꝑmisit. Fuit aut̃
filius actie que nata ẽ de sorore uilii cesaris.
Uñ ⁊ bases coronas hñt. Qñto enĩ quisq
magis p̾ponit᷑: tanto amplus laboꝵ ponde̾¬
grauant᷑. Tyranni grece dicũt᷑: idẽ latine
⁊ reges. Nam apud uet̾es int̾ regẽ ⁊ tyran¬
nũ: nulla discretio erat. Ut pars mͥ pacis
erit. dextram tetigisse tyranni. Fortes enĩ
reges : tẏranni uocabant᷑. Nam tyro fortis.
ea in usum accidit tỹrannos uocari pessimos.
ex̾centes. princeps et dignitatis mͦ significa¬
tur. ⁊ ordinis: sicut est illud uirgilianũ. Prin¬
ceps aidentẽ aiecit lampada tͣmis propͥmꝰ.
Sc̃s aut̃ pͥnceps a capiendi significatõe. qd̃
pͥmus capiat : sicut municeps ab eo ꝙ mu¬
nia capiat. Dux dc̃s eo qd̾ sit ductor excitꝰ
S ñ statim quicũq pͥncipes ł duces fuint.

Expanded text:
avissimo edicto corripuit, Dominumque se post haec apavissimo edicto corripuit, Dominumque se post haec appellari ne a liberis quidem suis permisit. Fuit autem filius Actiae, quae nata est de sorore Iulii Caesaris. Unde et bases coronas habent. Quanto enim quisque magis praeponitur, tanto amplius pondegravatur. Tyranni grece dicuntur. Idem latine et reges. Nam apud veteres inter regem et tyrannum nulla discretio erat, ut: pars mihi pacis erat dexteram tetigisse tyranni. Fortes enim reges tyranni vocabatur, nam tyea in usum accidit tyrannos vocari pessimos exercentes. 21. Princeps et dignitatis modo significatur, et ordinis, sicut est illud Virgilianum: Princeps ardentem conjecit lampada Turnus, pro primus. Dictus autem princeps a capiendi significatione, quod primum capiat, sicut municeps ab eo quod munia capiat. 22. Dux dictus, eo quod sit ductor exercitus; sed non statim quicunque principes, vel duces sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ ẽẽt. eo ꝙ is distingueret᷑ a cetĩs genti¬
uni regib: quod ⁊ sequentes cesares actenꝰ
usurpauerunt. Solet aũt fieri ut pͥmi regis
nomen etiam reliqͥ possideant: sicut ap̃ latinos
exsiluii noĩe om̃s reges albanoꝵ siluii appellati
s sicut apud persas arsacide. apd̃ egyptios ꝑto¬
lomei. apud athenienses cicropide. Agustus ideo
a pd̾ romanos nom̃ imꝑii ẽ: eo ꝙ ołim aug̾et
rem publicam amplificando. Qd̾ nom̃ pͥmitus
senatꝰ octouiano cesari tradidit: ut q aux᷑at
t̾ras ip̃o nõie ⁊ titulo consecraret᷑. dũ autẽ
idem octouianꝰ iam cesar ⁊ imperator appel¬
laret᷑ ł aug̾stꝰ: postea u̾o dũ ludos expectaret.
et pronũtiatũ eẽt illi appło ut uocaret᷑ ⁊
dñs: statim manu uultu q au̾so iñdecoras a¬
dulatões rep̾ssit: ⁊ dñi appellatõem ut hõ
declinauit. ate m̃ sequenti die oẽm ppłm gͤ¬

Expanded text:
nomen esset, eoque is distingueretur a ceteris gentinomen esset, eoque is distingueretur a ceteris gentium regibus; quod et sequentes Caesares hactenus usurpaverunt. Solet enim fieri ut primi regis nomen etiam reliqui possideant, sicut apud Albanos ex Silvii nomine omnes reges Albanorum Silviio appellati sunt; sicut apud Persas Arsacidae: apud Aegyptios Ptolomei; apud Athenienses Cecropidae. Augustus ideo apud Romanos nomen imperii est, eo quod olim augerent rempublicam amplificando. Quod nomen primitus senatus Octavio Caesari tradidit, ut quia auxerat terras, ipso nomine et titulo consecraretur. Dum autem idem Octavianus iam Caesar et imperator appellaretur, vel Augustus, postea vero dum ludos spectaret, et pronuntiatum esset illi a populo ut vocaretur et Dominus, statim manu vultuque averso indecoras adulationes repressit et Domini appellationem ut homo declinavit, atque insequenti die omnem populum gr
Abbreviated transcription (Latin):
militarem amministrabat. Regnauerũt a ut̃
annis q̃dringentis: sexaginta septem. Pro
curator curatoris. idest auctoris. Exconsules
aut̃ dci. qd̾ iam a ꝯsulatu exierint siue disces¬
serint. peracto uicis sue anno. Dictatores qͥn¬
to anno post reges expulsos romani sͥ creaue
runt: dum gener tarquinii ad iniuriam
soceri iundicandam ingentẽ adu̾sus romam
collegisset exercitũ. Hii qͥnquenniĩ temꝑis
imꝑio utebant᷑. Plus erant enim honore
qͣm ꝯsules qͥ annuas potestates tenebãt. Et
dicti dictatores. qͣĩ pͥncipes et preceptores: un¬
mr̃is ut̾o ꝓlatꝰ eductꝰq fu̾it. ł qd̾ cũ cesarie
natꝰ sit. A quo ⁊ imꝑatores sequẽtes cesares
eximebant᷑: cesores ⁊ cesares appellabant᷑. Iu
duxit. ut ꝯfirmat uirgilius. Iulius a mag
apd̾ quos sũma res militaris existeret. Et
ido imꝑatores dc̃i ab imꝑando ex̾citui. Ex
dũ du duces titulis imꝑatoriis fung̾entur:
senatꝰ censuit ut augusti cesaris. hoc tm̃

Expanded text:
militarem administrabant. Regnaverunt autem annis quadringentis sexaginta septem. Procrocurator curatori, id est actori. Exconsules autem dicti, quod iam a consulatu exierint, sive discesserint peracto vicis suae anno. Dictatores quinto anno porunt, dum gener Tarquinii ad iniuriam soceri vindicandam ingentem adversus Romam collegisset exercitum. Hi quinquennii temporis imperio utebantur. Plus enim erant honore quam consules, qui annuas potestates tenebant. Et dicti dictatores, quasi principes et preceptores. Unmatris utero prolatus eductusque fuerit; vel quod cum cesarie natus sit. A quo et imperatores sequentes cesares ares appellabantur. 13. duxit, ut confirmat Virgilius: Julius a magnapud quos summa rei militaris consisteret, et ideo imperatores dicti ab imperando exercitui; sed dum diu duces titulis imperatoriis fungerentur, senatus censuit ut Augusti Caesaris hoc tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuucti ss. ł a iugo quo in nuptiis copulant᷑.
ne resolui aut separari possint. Cõnubiũ
otputa ciues romani pari utiq dignitate.
Conubiũ aut̃ ñ ẽ cũ ciuis romanꝰ cum la¬
tina coniungit᷑. Quotiens aut̃ conubiũ
ñ ẽ filii pr̃em ñ secunt᷑. Hymenens dicit᷑¬

Expanded text:
iuncti sunt, vel a iugo quo in nuptiis copulantur, iuncti sunt, vel a iugo quo in nuptiis copulantur, ne resolvi aut separari possint. Conubium aut puta cives Romani, pari utique dignitate. Conubium autem non est, cum civis Romanus cum Latina iungitur. Quotiens autem conubium non est, filii patrem n
Abbreviated transcription (Latin):
NIam matrone qr iam m̃ matrimoniũ ꝯue¬
nerũt: matres qr iam genuerũt. matres¬
familie. qr ꝑ qͣndã uris sollempnitatem
in familiam mariti tnͣsierũt. monogamꝰ¬
monogamꝰ dc̃s qr uni tm̃ nupsit. mono .n.
apud grecos unũ drͣ. gamos nuptie inter¬
p̾tant᷑᷑. Digamꝰ aut̃ ⁊ trigamꝰ: a numero
dua uocata ꝙ cum uiro uno fu̾it: nec circa
ꝯsortiũ alt̾ius uiri post mortẽ ꝯiũgis pͥmi ad¬
heserit. Nam que alt̾i̾ post mortẽ p̾oris uiri¬
nupserint: uidue ñ dicũt᷑. Itẽ uidua dicta
ꝙ sola sit. nec cirra consortiũ uiri ꝯiugalia
iura custodiat. fr̃is uxor fratrissa uocatur.
uxores ianitrices uocant᷑. qͣiͣ eandẽ ianuam
terentes ł ꝑ eandẽ ianuam iter hñtes. Wiri
soror. gallus appellat᷑. Sororis uir speciale
nom̃ ñ ht̃: nec uxoris fr̃. matrimoniũ est
iusta conuentio nobiliũ ⁊ ꝯditio. Coniu¬
giũ est legitimarũ ꝑsonarũ int̾ se coeundi.
⁊ ꝯiungendi nuptie. Coniugiũ dcm q con-¬

Expanded text:
 matrimonium convenerunt: matres, quae genuerunt: matresfamiliae, quae per quamdam juris solemnitatem in familiam mariti transierunt. Monogamus dictus, qui uni tantum nupsit. Monos enim apud Graecos unum dicitur: gamos nuptiae interpretantur. Digamus autem et trigamus a numero dua que cum viro diu fuit nec circa consortium alterius viri, post mortem primi coniugis, adhesit. Nam que alteri, post mortem prioris nupserint, viduae non dicuntur. Item vidua dicta, quod sola sit, nec circa consortium viri coniugalia iura custodiat. Fratris uxor fratrissa vocatur. uxores ianetrices vocantur, quasi eandem ianuam terentes, vel per eandem ianuam iter habentes. Viri soror galos appellatur. Sororis vir speciale nomen non habet, nec uxoris frater. Matrimonium est nubilium iusta conventio et condicio. Coniugium est legitimarum personarum inter se coeundi et copulandi nuptiae: coniugium dictum quia con
Abbreviated transcription (Latin):
iusto. aut auo. aut ꝓauo. cuiꝰ potestate ꝑ
mancipatõem est traditꝰ in alienã pote¬
statẽ transit. qui utriusq fert nomen.
ut fabius. emilius. ꝓscipio paulinꝰ. Ge
res. De geminis aut̃ uno abortiuo. alt̾ qͥ
legitime natꝰ fu̾it nofiscus nõiat᷑. Post¬
nascit᷑ .i. post obitũ. Iste ⁊ defuncti nomen
accepit. Sic enim lex uoluit. ut qui de de¬
functo pr̃e nascit᷑ defuncti noĩe appellet᷑:
Nothus dr᷑ qui de pr̃e nobili ⁊ mr̃e igno¬
nobili gignit᷑: sicut ex ꝯcubina. Est aũt̃¬
nomen grecum: ⁊ in latinitate deficit. Huic
⁊ tͣrius est spurius: qui de mr̃e nobili ⁊ pr̃e
ignobili nascit᷑. Itẽ spuriꝰ. patre incerto
matre uidua genitꝰ. uelut tm̃ spurii filiꝰ:
qr muliebrẽ nam uet̾es spuriũ uocabãt:¬

Expanded text:
iusto, aut avo, aut proavo, cuius potestate per iusto, aut avo, aut proavo, cuius potestate per mancipationem est traditus in alienam potestatem, qui utriusque fert nomen, ut Fabius Aemilius, vel Scipio Paulinus. Geres. De geminis autem uno aborto, alter, qui legitime natus fuerit, Vopiscus nominatur. Postnascitur, id est post obitum. Iste et defuncti nomen accepit. Sic enim lex voluit, ut qui defuncto nascitur, defuncti nomine appelletur. Nothus dicitur, qui de patre nobili et matre ignobili gignitur, sicut ex concubina. Est autnomen Graecum, et in latinitate defecit. Huic contrarius est spurius, qui de matre nobili et patre ignobili nascitur. Item spurius patre incerto, matre vidua genitus, velut tantum spurii filius: quia muliebrem naturam veteres spuriam vocabant
Abbreviated transcription (Latin):
p̾redendo antiqͥores existũt. Quatuor etiã
modis filii appellant᷑ : nat᷑a. imitatõe. adop¬
tione doctrina. Nat᷑a ueluti cũ dñr filu
abrahe iudei. Imitatõe. ut ip̃ius abrahe
fidem imitantes. ex gentib dicente eunͣ¬
głio. Potens est d̾s̃ de lapidib istis susci¬
tare filios abrahe. Sel sicut dñs iudeos. fi¬
quem fuerũt imitati. Adoptõe quoq qd̾ hu-¬
mana a suetudine nulli licet nescire: ueluti
sicut nos deo ñ natura s adoptõe dicimꝰ:
Pat̾ nr̃ qui es in celis. Doctrina. sic̃ apħr
filios suos appellat eos quib eunͣgłm p̾di¬
cauit. Filii aut̃ in legib ideo libĩ appellãt᷑.
etiam filio fit emancipatio. ut sit liber
monio orti. Nam filii ex lib̾s. ⁊ ancilła ser¬
iulis ꝯditionis st̃. Semꝑ enim qui nascit᷑
det̾ioris parentis statũ sumit. Naturales
aut̃ dñr ingenuaꝵ ꝯcubinarũ filii: quos so¬
la n᷑aͣ genuit ñ honestas ⁊iũgii. Idem ⁊ pu¬
eri a pube. Adoptuꝰ filus ẽ: qui aut a pr̃e

Expanded text:
edendo antiquiores existunt. Quatuor etiam modis filii appellantur: natura, imitatione, adoptione, doctrina. Natura veluti cum dicuntur filii Abrahae Judaei. Imitatione, ut ipsius Abrahae fidem imitantes ex gentibus dicente Evangelio: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae ; vel sicut eosdem Judquem fuerant imitati. Adoptione quoque, quod humana consuetudine nulli licet nescire: vel sicut nos Deo non natura, sed adoptione dicimus: 'Pater noster, qui es in caelis.' Doctrina, sicut Apostolus filios suos appellat eos quibus Evangelium praedicavit. Filii autem ideo in legibus liberi appellantur, etiam filio fit emancipatio, ut sit liber monio orti. Nam filii ex libero et ancilla servilis condicionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem parentis statum sumit. Naturales autem dicuntur ingenuarum concubinarum filii, quos sola natura genuit, non honestas coniugii. Idem et pueri a pube. Adoptivus filius est, qui aut patre
Abbreviated transcription (Latin):
frem̃ tuũ qui ẽ hebreus. Et apłs. Opta¬
ce multa gen̾is turba diffundit᷑. Et in
genesi dixit abraham ad loth. Non sit ri-
xa int̾ me ⁊ te. ⁊ int̾ pastores meos et
non erat fr̃ abrahe: s filius fr̃is eꝰ aram.
Qrͣto mͦ affectu fr̃s dc̃i qui in duo iura¬
scindunt᷑. spiritale ⁊ ꝯmune. Spiritale
bonũ ⁊ qmiocũdũ habitare frẽs in unũ. In
ꝯmune: cũ ⁊ om̃s hoĩes ex uno pr̃e nati. pa¬
nus: eadem genitrice manans. Soror autẽ
ut fr̃. Nam soror est ex eodẽ semine dc̃ã:
ꝙ sola cũ fr̃ib in sorte agnatõis habeat᷑.
fr̃m filii patrueles dc̃i: eo ꝙ prẽs eoꝵ ger¬
mani fr̃es int̾ se fuerũt. Consobrini uero
uocati: qr aut ex sorore aut ex frẽ. aut ex
duab sororib st̃ nati. qͣ ⁊sorini. Fratrue¬
les aut̃ matertere filii st̃. Sobrini. consobͥ¬

Expanded text:
fratrem tuum, qui est Hebraeaus . Et Apostolus: Optafratrem tuum, qui est Hebraeaus . Et Apostolus: Optace multa generis turba diffunditur. Et in Genesi dixit Abxa inter me et te, et inter pastores meos et non erat frater Abrahae, sed filius fratris eius Aram. Quarto modo affectu fratres dici, qui in duo scinduntur: spiritale et commune. Spiritale, bonum, et quam iucundum habitare fratres in unum.' In commune, cum et omnes homines ex uno patre nati panus, eadem genetrice manans. Soror autem, ut frater. Nam soror est ex eodem semine dicta, quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur. Fratres patrueles dicti, eo quod patres eorum germani fratres inter se fuerunt. Consobrini vocantur quia aut ex sorore et fratre aut ex duabus sororibus sunt nati, quasi consorini. Fratrueles autem matertere filii sunt. Sobrini consobr
Abbreviated transcription (Latin):
ir sexũ significat ñ aiugiũ : nͥ ad¬
ieceris uir eius. Maritꝰ u̾o etiã sñ
adiectõe ꝯiugem sonat: ⁊ a marte ma¬
ritꝰ qͣĩ mas. Est enim nom̃ pͥme posi¬
tõis: qd̾ facit in diminutõe masculus.
in diriuatõe maritꝰ. Sponsus a spon¬
dendo uocatꝰ. ⁊Iam ante usum tabellaꝵ
matrimonii cautões sͥ inuicem emũtebant:
in quib spondebant se inuicẽ ꝯsentire. in
iura matrimonii ⁊ fideiussores dabãt. Snde
admissũ ẽ ut sponsũ dicamꝰ uirũ a spon¬
dendo: ⁊ sponsam similit̾. Ceterũ qͥppe ꝓpͥe
spondere uelle ẽ. Ergo sponsus ñ qr ꝓmit
dcã. qͣi arrabona. Quod enim dat᷑ ꝓ ꝯiugio
bñ dat᷑: qr ꝯiũgiũ bonũ. Quod enim causa
fornicatõis aut adult̾ii masũ ẽ : idcirco ar-

Expanded text:
Vir sexum significat, non coniugium, nisi adieceris vir eius. Maritus vero etiam sine adiectione coniugem sonat; et a mare maritus, quasi mas. Est enim nomen primae positionis, quod facit in diminutione masculus, in derivatione maritus. Sponsus ab spondendo vocatus. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se invicem consentire in iura matrimonii, et fideiussores dabant. Unde admissum est ut sponsum dicamus virum, ab spondendo, et sponsam similiter. Ceterum proprie spondere velle est. Ergo sponsus non quia prdicta, quasi arra bona. Quod enim datur pro coniugio, bene datur, quia coniugium bonum est. Quod vero causa fornicationis aut adulterii, malum est, idcir
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑud latinos fiebant: nũqm per testam̃
qr ñ ꝑ testamentũ fiebant: ñ ex testamẽ¬
to aliquid caꝑe. nec suos heredes fac̾e̾ pot̾ant.
Romani postea ciues sub ꝯsulib per testam̃¬
ta in urbe romani effecti sẜ. Dc̃ĩ aut̃ ciues
romani: qui a test amento libi effecti ĩ nu¬
merũ romanoꝵ ciuiũ egrediũt᷑. Hiis pri¬
mũ aditꝰ erat in urbe roma ⁊ morari. Cete¬
ris aut̃ libertis prohibebat᷑: ne uł in urbe
roma. ł infra septimũ ab urbe miliariũ
commanerent. So. De affinitatib ⁊ gdib.
eredis nom̃ imposuit census eris: sol¬
uit enim tributũ actoris. In hoc enĩ¬
uiri uocabulo pͥma successio ẽ h̾editatis ⁊
geñis: ut st̃ filii ⁊ nepotes. Sheres ẽ qͥ loco
heredis fungit᷑. qͣi pro herede. Est enim aut
institutꝰ aut substitutꝰ. Pat̾̃ ẽ a quo iniciũ
nascit᷑ gn̾is. Itaq is pat̾familias uocitat᷑.
Pat aut̃ dc̃s: eo ꝙ patratõe ꝑacta filium¬

Expanded text:
apud Latinos fiebant, nunqapud Latinos fiebant, nunqquia per testamentum non fiebant, nec ex testamento aliquid capere, nec suos heredes facere poterant, cives Romani postea sub consulibus per testamenta in urbe Romana effecti sunt. Dicti autem cives Romani, quia testamento liberi effecti in numerum Romanorum civium rediguntur. His primum aditus erat in urbe Roma commorari; ceteris autem libertis prohibebatur ne vel in urbe Roma, vel infra septimum ab urbe miliarium commanerent. De adfinitatibus et gradibus . Heredis nomen inposuit census aeris. Solvet enim tributum auctoris. In hoc enimvero vocabulo prima successio est hereditatis et generis, ut sunt filii et nepotes. Proheres est, qui loco heredis fungitur, quasi pro herede. Est enim aut institutus, aut substitutus. Pater est, a quo initium nascitur generis. Itaque is paterfamilias vocitatur. Pater aut
Abbreviated transcription (Latin):
sunt inde geniti: ⁊ in eodem loc̃o nati ubi
inhabitant. Incola aut̃ ñ iñdigenã s ad¬
uenã indicat. Peregͥni dc̃i ab eo ꝙ ignorẽ
tur parentes eoꝵ a quib orti existũt. st̾
enim de longinqͣ regiõne. Urbani uocant᷑
qui rome habitant : qui u̾o in cet̾is locis
pida. Famuli st̃ ex ꝓpͥa seruoꝵ familia or¬
ti. Serui aut̃ uocabulũ inde tͣxerũt: qd̾
hii qui iure belli possint occidi a uictorib.
dũ seruabant᷑ serui fiebant: a seruando
.s. serui appellati. Ancille a sustentando uo¬
cate: ancon enim grece cubitꝰ dr᷑. Uinde
⁊ ancone dicimꝰ. mancipiũ ẽ qͥcqͥd manu
capi subdi q potest: ut hõ. equus. ouis.
Hec enim a ĩalia statim ut nata st̃: man¬
cipiũ eẽ putant᷑: Nam ⁊ ea que in besti¬
capi siue domari ceꝑint. Ingenui dc̃i. qr
in gen̾e hñt libertatẽ: nõ in fco sicut li¬
berti. Unde ⁊ eos greci eugenes uocant:

Expanded text:
sunt inde geniti, et in eodem loco nati, ubi sunt inde geniti, et in eodem loco nati, ubi inhabitant. Incola autem non indigenam, sed advenam indicat. Peregrini dicti eo quod ignorantur eorum parentes, a quibus orti existunt. Sunt enim de longinqua rqui Rome habitabant. Qui vero in ceteris locis, pida. Famuli sunt ex propria servorum familia orti. Servi autem vocabulum inde traxerunt, quod hi, qui iure belli possent occidi. a uictoribus cum seruabantur serui fiebant, a seruando servi appellati. Ancille a sustentaculo vocate sunt. Ancon enim grece cubitus dicitur. Unde et anconem dicimus. Mancipium est quicquid manu capi subdique potest, ut homo, equus, ovis. Haec enim animalia statim ut nata sunt, mancipium esse putantur. Nam et ea, quae in besticapi sive domari coeperint. Ingenui dicti, quia in genere habent libertatem, non in facto sicut liberti. Unde et eos Graeci εὐγενεῖς vocant,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ illũ ⁊ nepotẽ ꝓnepos. Adnepos abnepotis
filius. trinepos ad nepotis filius. Qou post ne¬
potẽ qͣrtꝰ in ordine ẽ qͣi tetͣnepos. minores
ut puta filiũ. nepos. ꝓnepos. ab nepos. ad nepos.

Expanded text:
ter illum et nepotem pronepos. Adnepos abnepotis ter illum et nepotem pronepos. Adnepos abnepotis filius. Trinepos adnepotis filius, quia post nepotem quartus in ordine est, quasi tetranepos. Minores ut puta filius, nepos, pronepos, abnepos, adnepo
Abbreviated transcription (Latin):
Eosdem ⁊ fauonios appellabant: qr q̃dã
aĩalia fauonio sp̃u hausto ꝯciꝑe existimant᷑.
Uñ ⁊ hii qui ñ st̃ de legitimo matrimonio:
matrẽ potiꝰ qm prẽm sequunt᷑. Latine aut̃
spurii. qͣiͣ exͣ puritatẽ. idest qͣĩ immundi.
Nepos ẽ qiͣ ex filio natꝰ. Dẽs aut̃ nepos qͣi
pos. Gradus enim substitutõis ẽ. Hinc ⁊ po¬
st̾itas qi post̾a etas. Nepos aut utriusq se¬
xus ẽ. Nam ut neptis dicamꝰ in ure ẽ ꝓꝑter
discretõem successionis ad missam. Pronepos
est qui ex nepote ꝯceptꝰ natꝰq ẽ: ⁊ dictus
ꝓnepos qͣiͣ natꝰ porro post. Ex hoc gͣdu ĩcipit
uocari. Et progenies: qiͣ porro post geniti.
Nam filii ⁊ nepotes nõ st̃ progenies: qr ñ
est iñ eis longa post̾itas. Sicut aut̃ longe in
ferius editi progenies uocant᷑: ita suꝑius ꝓa¬
ui.attaui. qui ⁊ ꝓgenitores appellant᷑ qͣiͣ por¬
ro gen̾antes. Pronepos dc̃s. qiͣ ꝓpe nepotẽ. Ab¬
nepos: qui se iungit᷑ a nepote. Est enim in¬

Expanded text:
labant, quia quaedam animalia Favonio spiritu hausto concipere existimantur. Unde et hi, qui non sunt de legitimo matrimonio, matrem potius quam patrem sequuntur. Latine autem spurii quasi extra puritatem, id est quasi inmundi. Nepos est, qui ex filio natus est. Dictus autem nepos quasi pos. Gradus enim substitutionis est. Hinc et posteritas, quasi postera aetas. Nepos autem utriusque sexus est. Nam ut neptis dicamus in iure est propter discretionem successionis admissum. Pronepos est, qui ex nepote conceptus natusque est. Et dictus pronepos, quasi natus porro post. Ex hoc quoque gradu incipit vocari et progenies, quasi porro post geniti. Nam filii et nepotes non sunt progenies, quia non est in eis longa posteritas. Sicut autem inferius longe editi progenies dicuntur, ita superius proavi, atavi qui et progenitores appellantur, quasi porro generantes. Pronepos dictus, quia prope nepotem. Abnepos, quia seiungitur a nepote. Est enim in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiungit. Ip̃a ẽ ⁊ paranimpha. Nam nĩpha
sponsa ẽ in nuptiis: ⁊ nimpha pro lautõis
officio qd̃ ad nom̃ nubentis alludit᷑. Cõiu¬
ges appellati: ꝓpt̾ iugum qd̾ imponit᷑ ma-¬
trimonio aiugendis. Iugo enim nubentes
subici solent : ꝓpt̾ futuram ꝯcordiam ne
separent᷑. Coniuges aut̃ u̾ius appellant᷑
a pͥma desponsatõis fide. qͣmuis adhuc int̾
eos ignoret᷑ ꝯiugalis ꝯcubitꝰ sicut maria
ioseph ꝯiunx uocat᷑. int̾ quos nͨ fu̾at. nec
fut᷑a erat carnis ulla ꝯmixtio. Nupte dc̃ẽ
ꝙ uultꝰ suos uelent: tnͣslatũ nom̃ a nubib
quib tegit᷑ celũ. uñ ⁊ nuptie dñr. ꝙ ibi¬
nubentiũ capita pͥmũ uelent᷑. Obnubere enĩ
cooꝑire ẽ. Cuiꝰ ꝯtͣria innuba. hoc ẽ ĩnupta:
qr adhuc uultũ suũ ñ uelat. Uxores uoca¬
te qͣi unxiores. moris enim erat antiqͥtꝰ:
ut nubentes puelle simł uenirent ad lim̃
mariti. ⁊ postes anteqmͣ ingrederent᷑ orna-¬
rent laneis uiitis. ⁊ oleo ung̾ent. Unde

Expanded text:
t, ipsa est et paranympha. Nam nympha sponsa in nuptiis, et nympha prolabationis officio, quod et ad nomen nubentis alludit. Conjuges appellati propter jugum, quod imponitur matrimonio conjungendis. Jugo enim nubentes subjici solent propter futuram concordiam, ne separentur. Conjuges autem verius appellantur a prima desponsationis fide, quamvis adhuc inter eos ignoretur coniugalis concubitus; sicut Maria Ioseph coniux vocatur, inter quos nec fuerat nec futura erat carnis ulla commixtio. Nuptae dictae, quod vultus suos velent. Translatum nomen a nubibus, quibus tegitur caelum. Unde et nuptiae dinubentium capita velantur. Obnubere enim cooperire est. Cuius contraria innuba, hoc est innupta, quae adhuc vultum suum non velat. Uxores vocatae, quasi unxiores. Moris enim erat antiquitus ut nubentes puellae simul venirent ad limen mariti, et postes, antequam ingrederentur, ornarent laneis vittis et oleo unguerent. Et inde
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ex alio pr̃e natꝰ ẽ : et priuignus dici puta
uulgo ante natꝰ. Socabula agente hec ui
dentur dent᷑ declinata. Genitor. Genitͥx.
agnati. agnate. Cognati. Cognate. p̾ro¬
genitores. Progenitrices. Germani. Germa¬
ne. Ite de p̾dictis affinitatibus.
mater

Expanded text:
qui ex alio patre natus est, et privignus dici putatvulgo antenatus. 22. Vocabula autem a gente haec videntur declinata: genitor, genitrix; agnati, agnatae; cognati, cognatae; progenitores, progenitrices; germani, germanae. Item de praedictis affinitatibus. pater
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Itaq sicut hiis ita ⁊ cet̾ĩs gentib ꝑ se¬
cula. aut a regionib aut a locis. aut a mo¬
rib. aut ex quiblibet aliis causis immuta¬
ta uocabula st̃: ita ut pͥma origo nõis eoꝵ
tempoꝵ uetustate. ñ pateat. Iam u̾o hii qui
putant᷑ ut quasi sb̃ t̾ris positi. adu̾sa pedi¬
b nr̃is calcent uestigia: nulla rõe credẽdũ
est qr nec soliditas t̾re patit᷑. nec centrum:
aut̃ quosdam in grecia ferunt fuisse robu¬
stos: et excellentes uirib ppsos. Quos fert̃
fabule ab irata ꝯtͣ dõs t̾ra ad eius ultõẽm
idest ab ultõe: qd̾ qiͣ ulciscende matris t̾re
causa indeos armati exist̾ent. Quos fabule
a ioue bello fuisse suꝑatos atq extinctos fin¬
uniuse natões suis queq temporib habuert᷑:
ut assirii. medi. ꝑse. egiptii. greci. Quoꝵ ui
ces sors tempoꝵ ita uolutauit. ut alterum
ab alt̾o solu̾et᷑. It̃ om̃ia aut̃ regna t̾rarum:

Expanded text:
tur. Itaque sicut his, ita et ceteris gentibus per saetur. Itaque sicut his, ita et ceteris gentibus per saecula aut a regibus, aut a locis, aut a moribus, aut ex quibuslibet aliis causis inmutata vocabula sunt, ita ut prima origo nominis eorum temporum vetustate non pateat. Iam vero hi qui putantur, ut quasi sub terris positi adversa pedibus nostris calcent vestigia, nulla ratione credendum est, quia nec soliditas patitur, nec centrum tautem quosdam in Graecia ferunt fuisse robustos et excellentes viribus populos, quos ferunt fabulae ab irata contra deos terra ad eius ultionem id est, ab ultione, quod quasi ulciscendae matris terrae causa in deos armati exstiterint; quos fabulae a Jove bello fuisse superatos atque exstinctos finuniversae nationes suis quaeque temporibus habuere, ut Assyrii, Medi, Persae, Aegyptii, ces sors temporum ita volutavit, ut alterum ab altero solveretur. Inter omnia autem regna terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
sũpserũt. qr crebra ꝑ limites habitacła cõ¬
stituta. burgos uulgo uocant. Hii postea re¬
belles romanis effecti: plus qͣm octingenta
milia armatoꝵ. ripe rheni fluminis insede¬
paludib inusitata uirtute atq agilitate
abilis. Uñ ⁊ appellata qd̾ sit durũ ⁊ ualidis¬
simũ genꝰ hominũ: ⁊ p̾stans cet̾is piraticis.
franci a quodam duce ꝓprio uocati putant᷑.
Alii eos a feritate moꝵ nuncupatos existimãt.
Sunt ⁊ enĩ in illis mores in ꝯditi naturalis
ceanum int̾fuso mari qͣi exͣ orbem posita.
DDe qͥb uirgilius. Toto diuisos orbe britannos.
Scotti ꝓpͥa lingͣ nomen hñt. a picto corpore:
eo ꝙ aculeis ferreis cũ attram̃to uariarũ fi¬
gurarũ stigiate annotent᷑. Galli a corporis
candore nuncupati st̃: gala enini grece lac di᷑
Uñ ⁊ uirgiliꝰ sic eos appellat cũ ait de hiis.
Tunc lactea colla auro innectent᷑. Scd̾m enim

Expanded text:
sumpserunt; quia crebra per limites habitacula consumpserunt; quia crebra per limites habitacula constituta burgos vulgo vocant. Hi postea rebelles Romanis effecti plus quam octoginta milia armatorum ripae Rheni fluminis insedete atque agilitate habilis. Unde et appellata, quod sit durum et validissimum genus hominum, et praestans caeteris piraticis. 101. Franci a quodam proprio duce vocati putantur. Alii eos a feritate morum nuncupatos existimant. Sunt enim in illis mores inconditi, naturalis ceanum, interfuso mari, quasi extra orbem posita. De quibus Virgilius: Toto divisos orbe Britannos. 103. Scoti propria lingua nomen habent a picto corpore, eo quod aculeis ferreis cum atramento variarum figurarum stigmate annotentur 104. Galli a candore corporis nuncupati sunt, γάλα enim Graece lac dicitur. Unde et Virgilius sic eos appellat, cum ait de iis: Tum lactea colla Auro innectuntur. 105. Secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ppłis ⁊ regionib imposita st̃. Nam ab italo
itali. a sabino sabini. a sicano sicani cogno¬
minati st̃: qui ⁊ siculi. idest sicilienses. Thu¬
sci ytalie gens est a frequentia sacroꝵ ⁊ thu
gens. s galloꝵ ueterũ ꝓpago. qͥ appenninũ
montem incolunt: de quib historiẽ ꝑhibẽt.
eo ꝙ tempore aquose cladis imbrib suꝑfue¬
rint. ⁊ ob hoc umbros grece noĩatos. marsi¬
gens ytalie dc̃a a comite liberi marcia qͥ
usũ illis uiciũ ostendit. ⁊ ob hoc statuam¬
illi fecerũt: quã postea romani uictis mar¬
sis tulerunt. Marsos aut̃ greti thuscos uo¬
beant. ⁊ o pͥ̃tric.serpens dicat᷑: Ilesos aut̃¬
ẽẽ carminũ maleficiis. Inhabitant aut̃ pla-¬
gam apenuini montis simul cũ umibris. Go¬
thi a magog filoͥ iafech nominati putantur.
de similitudine ultime sillabe quos ueteres ma¬
gis gethas qmͣ gothos uocauerũt. gens for¬
tis ⁊ potentissima. corporis mole ardua. armo¬
rũ gen̾e t̾ribilis. De quib lucanꝰ. Hinc dacꝰ

Expanded text:
posita et regionibus sunt. Nam ab Italo Itali, a Sabino Sabini, a Sicano Sicani cognominati sunt, qui et Siculi, id est Sicilienses. Tusci Italiae gens est a frequentia sacrorum et tgens, sed Gallorum veterum propago, qui Appenninum montem incolunt; de quibus historiae perhibent eo quod tempore aquosae cladis imbribus superfuerint, et ob hoc Ὀμβρίους Graece nogens Italiae dicta a comite Liberi Marsya, qui usum illis vitium ostendit, et ob hoc illi statuam fecerunt, quam postea Romani victis Marsis tulerunt. Marsos autem Graeci Uscos vobeant, et ophis serpens dicatur: illaesos autesse carminum maleficiis. Inhabitant autem plagam Apennini montis simul cum Umbris. Gothi a Magog filio Japhet nominati putantur de similitudine ultimae syllabae, quos veteres magis Getas quam Gothos vocaverunt: gens fortis et potentissima, corporum mole ardua, armorum genere terribilis. De quibus Lucanus: Hinc Dacus