comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
penos ꝙͣlus infidos ⁊ uarios fortes tũ qui sepe retentatis armis
et de magnis casib resurgentes tandem perire maluenĩt ꝙ̃ser¬
ure. Et ut publicis exemplis p̾uata succederent puderet q ꝙ au¬
sus esset bnus bĩr umi̾sum ppłm nõ audere. Martus claudius mrar¬
cellus oñ me diũ trahebatur qui cum die uno adu̾sus hostem bella¬
cissimũ equo certasset euentu et Idem dĩe ꝑxmio uĩctus esset
die t̾rio reu̾sus in aciem uictorem uicit hambalem. Ercabatur
in testem cesar. qui ad diurichiũ licet absens uictus fuso exer¬
citu, amisso cẽturione fortissimo mox in thesalia magno plio
uictor fuit. Et ut uirilem pudorem feminee uͥtutis ex ꝓbracio
p̾grauaret menituisse iubebã głiosi facinoris qñ Thamins Sa¬
thie regina/ que as Illo forundato rege ꝑsarũ cỹro magnis ꝑ¬
cussa nuluerib ceso ꝓ insidias exercitu et unico filio int̾fecto

Expanded text:
Penos, quamvis infidos et varios, fortes tamen, qui sepe retentatis armis Penos, quamvis infidos et varios, fortes tamen, qui sepe retentatis armis et de magnis casibus resurgentes, tandem perire maluerunt quam servire. Et ut publicis exemplis privata succederent puderetque quod ausus esset unus vir, universum populum non audere, Marcus Claudius Marcellus in medium trahebatur, qui cum die uno adversus hostem bellacissimum equo certasset eventu et idem die proximo victus esset, die tertio reversus in aciem, victorem vicit Hanibalem. 40 Citabatur in testem Cesar, qui ad Dyrachium licet absens victus, fuso exercitu, amisso centurione fortissimo, mox in Thesalia magno prelio victor fuit. Et ut virilem pudorem feminee virtutis exprobratio pregravaret, meminisse iubebam gloriosi facinoris, quando Thamiris Scithie regina, que ab illo formidato rege Persarum Ciro magnis percussa vulneribus, ceso per insidias exercitu et unico filio interfecto,
Abbreviated transcription (Latin):
romanorũ quorũ in oĩ p̾ẜtim bellica u̾ticte pͥmus est locus qui post tot
strages et post illud ut historici uõcant pene ultimũ nulmus impem᷑
camns acceptum ĩnimitis nẽpe uiribus ẜ aĩs calamitate ꝓpe auctis sẽꝑ
in aciem redeũtes uictores suos eo maiore glia uicerũt. quo abesse lõgiꝰ
aspe uictonẽ uidebantur. Iungebam lacedemonas indomitũ gemus. et
magnitudine aĩorũ romano generi ꝓxinũ qui ad thermopplas as
ĩmenso ꝓsanĩ exercitu obruti nõ mlto post in asiam ultua classe
tiansuecte funt. sepe quidem ab extrema renĩ desꝑatõs uictores. adde¬
bam athemenses qui bello eum lacedemomiis suscepto afflictis ad
ultimũ fortums amissis ducibus exercitu ꝙ deleto et siracusio in
equore tota pene classe consũpta. qd unũ suꝑerat ẜuauere aiõs
breuiq post tena man q ꝑ oĩa sese magnifice ulti sunt. nec silebã

Expanded text:
Romanorum, quorum in omni, presertim bellica, virtute primus est locus, qui post tot Romanorum, quorum in omni, presertim bellica, virtute primus est locus, qui post tot strages et post illud, ut historici vocant, «pene ultimum vulnus imperii» Cannis acceptum, imminutis nempe viribus sed animis calamitate prope auctis, semper in aciem redeuntes, victores suos eo maiore gloria vicerunt, quo abesse longius a spe victorie videbantur. 38 Iungebam Lacedemones, indomitum genus et magnitudine animorum romano generi proximum, qui ad Termophilas ab immenso Persarum exercitu obruti, non multo post in Asiam ultrici classe transvecti sunt, sepe quidem ab extrema rerum desperatione victores. Addebam Athenienses, qui bello cum Lacedemoniis suscepto, afflictis ad ultimum fortunis, amissis ducibus exercituque deleto et Siracusio in equore tota pene classe consumpta, quod unum supererat, servavere animos, brevique post terra marique per omnia se se magnifice ulti sunt. 39 Nec silebam
Abbreviated transcription (Latin):
mesto me stupore circundedit ꝙ ad pͥmũ fortime nulnus cõsternatos
fractos q aĩos uideo. quos putabam uua ingens si Riuna celũ omẽ
nũcius uenit infelix nox erat ⁊ atre nocti accessisse michi bise
sunt tenebre. toto coipore totoq aĩo oohorrui. ut me recollegi cala¬
mũ mestus arcipui longa scubendi matena aderat multa dolor
multa dictabat indignacio. multa consolacionis oracio concursalet
eam q in fiduciam dabat cũ simplicitas ut meũ opus crederẽ sicut ab
nncio ⁊ semꝑ a bello Italico dehortatus eram deinde autem de externo
hoste que site uictonie plauseram sic nũe aĩõs labantes or̃one firmare
Syut iudeo iacent nicti ꝙ sunt quibus stantibus et inuictis de muilla
fortime iniuria desperandũ erat. uolebã. et iam ceꝑam pret̾ racões
ltq hortamenta u̾tutũ oĩum genciũ exempla congerete. atq in p̾mis

Expanded text:
mesto me stupore circumdedit, quod ad primum fortune vulnus consternatos mesto me stupore circumdedit, quod ad primum fortune vulnus consternatos fractosque animos video, quos putabam, una ingens si ruina celum omne nuntius venit infelix, nox erat et atre nocti accessisse michi vise sunt tenebre; toto corpore totoque animo cohorrui; ut me recollegi, calamum mestus arripui. Longa scribendi materia aderat; multa dolor, multa dictabat indignatio; multa consolationis oratio concursabat eamque michi fidutiam dabat animi simplicitas, ut meum opus crederem, sicut ab initio et semper a bello italico dehortatus eram, deinde autem de externo hoste quesite victorie plauseram, sic nunc animos labantes oratione firmare. Sed, ut video, iacent victique sunt quibus stantibus et invictis de nulla fortune iniuria desperandum erat. 37 Volebam et iam ceperam preter rationes atque hortamenta, virtutum omnium gentium exempla congerere atque in primis
Abbreviated transcription (Latin):
aiuĩs ad dulciora cõuertitur. Ego quidem de me fateor nõ cogitaueram dĩe in
hũc uidere. nõ ꝙ nescirem nolubilem fortuue rotam ẜ u̾tute exumia sistẽdã
rebar. et collatis externis nacionibus que mare accolũt spondebam michi
ppetuos successus. hoc sꝑaui fateor hoc dixr. hoc deniq septis inserui
uĩs audire magnam scr̃ptons audaciam. necdũ sẽpsisse me penitet. cũ
nõ pudet. puderet utiq si mentitũ me crederem. nũc uͦ ita demã michi
uictorrias semꝑ et felicitatem ꝓpetuam pollicebar si ciuilis unitas sua¬
infracta concordie nõ deesset. que ꝓfecto defuit. Sunt qͥ odio dncis
uictos sua sponte milites affirment qd̾ si ita est⁊ tale olim aliqud
ex historus scinus. sunt qui odio mlitũ ultro cessisse ducẽ ferant.
qd̵ si credimꝰ exemplũ flagicii nõ occut. unũ est qd̾ penitus

Expanded text:
animus ad dulciora convertitur. 33 Ego quidem, de me fateor, non cogitaveram diem animus ad dulciora convertitur. 33 Ego quidem, de me fateor, non cogitaveram diem hunc videre, non quod nescirem volubilem Fortune rotam, sed virtute eximia sistendam rebar, et collatis externis nationibus que mare accolunt, spondebam michi perpetuos successus. Hoc speravi, fateor, hoc dixi, hoc denique scriptis inserui. Vis audire magnam scriptoris audaciam? necdum scripsisse me penitet, cum titum esse non pudet? puderet utique si mentitum me crederem. Nunc vero ita demum michi victorias semper et felicitatem perpetuam pollicebar, si civilis unitas infracta concordie non deesset, que profecto defuit. 35 Sunt qui odio ducis victos sua sponte milites affirment; quod si ita est, novum non est, tale olim aliquid ex historiis scimus. Sunt qui odio militum ultro cessisse ducem ferant, quod si credimus, exemplum flagitii non occurrit. Unum est quod penitus
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus uariam instabilemꝙ fortunam uite breius auxiliũ optandũ uoti
intõcusse felicitatis nomen optantib singulis forte regib aut ducebus
possit accidere. regnis atq urbibus nõ ita. que sunt nõ dicã ĩmortales
nt Cicero s longeue. tanto gͥ tpñs excursu tanta uelut etate rer . p. difficil¬
luuũ est ꝙͣuis uictoniosum ppłm utrãq fortuẽ faciem nõ bidisse. ut no¬
minẽ uñci pudeat. Roma uictrix oĩum quociens uicta est. testes sunt
infelicium preliorum dĩes quos in annalib dannatos atros infaustos
monuinabiles ac funebres uotant. testãtur tristis loca memone. Allia
cremera. Ticinũ. Trebia. Transimenus. Canne. Thesalia. ubi seip̃am
ꝓpis manib uicit Roma. que si ante faccũ in aĩum uenissent seiuissem
et iauuam unn posse. S ita est amara cogitacio gustũ egre mentis
offendit. uix est qui libenter cogitet qd torqueat cogitantem. facile

Expanded text:
adversus variam instabilemque fortunam vite brevis auxilium, optandum votis adversus variam instabilemque fortunam vite brevis auxilium, optandum votis inconcusse felicitatis nomen optantibus. Singulis forte regibus aut ducibus possit accidere, regnis atque urbibus non ita, que sunt non dicam “immortales”, ut Cicero, sed longeve. Tanto igitur temporis excursu, tanta velut etate reipublice, difficillimum est quamvis victoriosum populum utranque fortune faciem non vidisse, ut neminem vinci pudeat. 32 Roma victrix omnium quotiens victa est? testes sunt infelicium preliorum dies, quos in annalibus damnatos atros infaustos innominabiles ac funebres vocant; testantur tristis loca memorie, Allia Cremera Ticinum Trebia Transimenus Canne Thesalia, ubi se ipsam propriis manibus vicit Roma. Que si ante factum in animum venissent, scivissemus et Ianuam vinci posse. Sed ita est: amara cogitatio gustum egre mentis offendit; vix est qui libenter cogitet quod torqueat cogitantem; facile
Abbreviated transcription (Latin):
et unic̾e ⁊ unici bellicũ opus est. quisquis longe uie accingitur sciat
abicubi se lapsurũ. si secus euenert, supra fortimã uiatoris euenisse
nouent. euenturũq alicer si longnis processisset. Quos ꝑpetuos uictores
legis scito Illos adu̾sie casibus ul secessione ab armis qd forsan africano
meo accidit ul festinata morte p̾reptos. qd multis ẜ in pͥmis erdem
Ili alexandro quẽ paulo aute noĩaui płimũ admiracõis addidit apud
indoctos ⁊ pauca pensantes. de quo liuꝰ. haud equidẽ inquit abmio
egregiũ ducem fuisse alexandrũ. ẜ clanorem tñ eum facit ꝙ uiꝰ fuit
ꝙ adolestens in increm̃to renĩ nondũ alteram fortunã exꝑtꝰ decessit ut
alios reges claros duces ꝙ omittam/ magna exempla casuũ huãnonĩ
epͥmũ quẽ maxime greci laudibus celebiant quid nͥ longa uita sicut
magnũ modo pomperu uertenti p̾buit fortune. hec liuus. Ceteramho

Expanded text:
et vincere et vinci bellicum opus est. Quiet vincere et vinci bellicum opus est. Quisupra fortunam viatoris evenisse noverit eventurumque aliter si longius processisset. 29 Quos perpetuos victores legis, scito illos adversis casibus vel secessione ab armis, quod forsan Africano meo accidit, vel festinata morte prereptos; quod multis, sed in primis eidem illi Alexandro quem paulo ante nominavi, plurimum admirationis addidit apud indoctos et pauca pensantes. 30 De quo Livius: «Haud equidem» inquit, «abnuo egregium ducem fuisse Alexandrum; sed clariorem tamen eum fecit quod unus fuit qui adolescens in incremento rerum, nondum alteram fortunam expertus, decessit. Ut alios reges claros ducesque omittam, magna exempla casuum humanorum, Cirum, quem maxime Greci laudibus celebrant, quid nisi longa vita, sicut Magnum modo Pompeium, vertenti prebuit fortune?». Hec Livius. 31 Ceterum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
at abi modo inx riguit rosa mox floreat. et qui modo iuidus arentiq
sinilis trũcus erat᷑ mox frondibus Gestiatur. qui tenus nuꝑ et estuum
resoltus mn pulu̾e̾m cãpus fuit mmibrib astringatur ac puunestat assi¬
Suis. oĩa statũ mutant. tenre maria celũ q ipsum. homo laborio sissimus
incola noblissimꝰ ꝙ terrarũ. cuiꝰ continue sortes tremũt. cuiꝰ mens moue¬
tur affectibus corpus locis cuiꝰ minuitur in dĩẽs aũis memoita fenesca
aĩcteniũ q retiuiditur. ualitudo concutitur. robur attertur agilitas ingra¬
uescit forma cõsumitur. uiror excidit. mors insequitur. fugit uita s
cum fua oĩb sit u̾tigo cũ crebenima oĩum est alternatio fortime. quod
aoñter accendisse insi sũt qui rotam Illi tribu̾e uersatilem. et miramur
adhuc morib osam suis. unice uicte possũt qui unici potũe uictores

Expanded text:
ut ubi modo nix riguit, rosa mox floreat, et qui modo nudus arentique ut ubi modo nix riguit, rosa mox floreat, et qui modo nudus arentique similis truncus erat, mox frondibus vestiatur; qui tenuis nuper et estivum resolutus in pulverem campus fuit, imbribus astringatur ac pinguescat assiduis. 27 Omnia statum mutant: terre, maria, celumque ipsum, homo laboriosissimus incola nobilissimusque terrarum, cuius continue sortes tremunt, cuius mens movetur affectibus, corpus locis, cuius minuitur in dies animus, memoria senescit ingeniumque retunditur, valitudo concutitur, robur atteritur, agilitas ingravescit, forma consumitur, viror excidit, mors insequitur, fugit vita; sed cum sua omnibus sit vertigo tum creberrima omnium est alternatio Fortune, quod acriter attendisse visi sunt qui rotam illi tribuere versatilem. 28 Et miramur adhuc moribus usam suis? vincere victi possunt qui vinci potuere victores;
Abbreviated transcription (Latin):
oidenus ad ꝓugnandum q̃d semꝑ ardente ssine fecerat fien cepit eao
etate cuntancior. Nouerat Ille bir que natura ingemosissinũ fecerat aro et
erpiencia longa doctissimũ nbi radices haberet sua Illa felicitas. et quod
de eodẽ legĩmus sciebat exptus. ꝙͣ nõ e stabili tremulo ẜ culimẽ cũta despĩcet
stant ꝙ suꝑ titubancia fultus. i deo ꝙ feruorem magm at modesto confiliomi¬
tigabat/ multorũ memor Ille distriminũ. mltiformter hic erramus. nã et q̃
oidentur felicia nõ sunt et que spamus duratura nõ durant. et que semel
abie̾re nõ redeũt. nich idem dui ꝑmanet. nich quale cepit desint. bnidsa
Ytereunt cp̃o fłuit. annus uertitur. diẽs ꝓperat. Golant hore. sol obliquo
caler circũ fdectitur. Luua quotidie alia semꝑꝙ dissimilis sibi nũꝙͣ uno
oculo frẽm uidet. hic̃ nobis hec tpr̃m pamena bariẽtas/ amenitas ꝙ ꝑuana.

Expanded text:
videmus, ad pugnandum, quod semper ardentissime fecerat, fieri cepit extrema videmus, ad pugnandum, quod semper ardentissime fecerat, fieri cepit extrema etate “cuntantior”. 24 Noverat ille vir, quem natura ingeniosissimum fecerat, ars et experientia longa doctissimum, ubi radices haberet sua illa felicitas et, quod de eodem legimus, sciebat “expertus” Quam non e stabili tremulo sed culmine cunta Despiceret staretque super titubantia fultus; ideoque fervorem magni animi modesto consilio mitigabat, multorum memor ille discriminum. 25 Multiformiter hic erramus; nam et que videntur felicia non sunt et que speramus duratura non durant et que semel abiere non redeunt. Nichil idem diu permanet, nichil quale cepit desinit; universa pretereunt, tempus fluit, annus vertitur, dies properat, volant hore; sol obliquo calle circumflectitur, luna quotidie alia semperque dissimilis sibi, nunquam uno oculo fratrem videt. 26 Hinc nobis hec temporum peramena varietas amenitasque pervaria,
Abbreviated transcription (Latin):
Iouis. s nulnus hoc horẽm me esse claniat. sapienter u quidem ut ab homĩe
nõ tam ratiom credere solito ꝙͣ fortune. Si martem belli deũ credi fecere
uictorte. si quarũdam arciũ successus inuentoribus earũ. inde sup̃tũ diuima¬
tis nomen imposuit. curnon tanco pelagi successu tot tantis q uictonis cudi
poterat Iamenses equoreos deos esse. euentus docuit hõĩes ẽẽ tenenos ꝓspitas
penit. ẜ nõ sola. simul eĩ ⁊ ꝓspitatis comes enor euanuit. quaoitũ uni contra¬
rorũ demitur tantũ accedit alteri. itaq quo minor fortuna est/ eo maior
est racio. Illa in consiliũ ad nocanda qd mimica eius ꝓspitas nõ sinebat.
Illa stupor nr̃o dolor q medebitur. Illa nobis fortune mores constãcian¬
ꝙ mõstrabit. quociens uicit hector. quociens hanibal quociens pompeuis
quisq uictus est tandem. quã fortassis ob causam Iulius cesar ut septĩ

Expanded text:
Iovis, sed vulnus hoc hominem me esse clamat». Sapienter id quidem, ut ab homine Iovis, sed vulnus hoc hominem me esse clamat». Sapienter id quidem, ut ab homine non tam rationi credere solito quam fortune. 22 Si Martem belli deum credi fecere victorie, si quarundam artium successus inventoribus earum inde sumptum divinitatis nomen imposuit, cur non tanto pelagi successu tot tantisque victoriis credi poterat Ianuenses equoreos deos esse? eventus nunc docuit homines esse terrenos. Prosperitas periit, sed non sola; simul enim et prosperitatis comes error evanuit; quantum uni contrariorum demitur tantum accedit alteri; itaque quo minor fortuna est eo maior est ratio. 23 Illa in consilium advocanda, quod inimica eius prosperitas non sinebat; illa stupori nostro dolorique medebitur; illa nobis fortune mores constantiamque monstrabit. Quotiens vicit Hector, quotiens Hanibal, quotiens Pompeius? quisque victus est tandem; quam fortassis ob causam Iulius Cesar, ut scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
domitonbus tradi soleant ut his facilioribus possint uti. sit hoĩes secundis rob
effrenatos / sibrq presidentes tanꝙͣ in girum racõis ⁊ doct̾nam duai oꝑtere.
ut ꝑspicerent rerũ hũanarũ ĩbecillitatem uanetatemꝙ fortune qd̾̃ quid
est aliud dictu ꝙͣ qd̾ ait psalmista ẜ aliis u̾bis ⁊ breuius. ut sciant geta
qm̃ hoies sunt. multos quidem cogit humane condicionis obliuisci muna felici¬
tas qd ubi accidit᷑ nõ modo utile s neccessariũ est flagellũ quo excitentur
et senciant qmĩ hoĩes sunt non dni. Alexandrũ macedonem nultis enrorib et
ante alios opimone false duunitatis in flatũ ut qui se filiũ iouis adulantib
credidisset hoĩem esse non deum in india susceptũ nulnus admonuit. cuiꝰ
apud senecam ex pressa confessio sen est. onr̃s inquit iurant esse me filiũ

Expanded text:
domitoribus tradi soleant ut his facilioribus possint uti, sic homines secundis rebus domitoribus tradi soleant ut his facilioribus possint uti, sic homines secundis rebus effrenatos sibique presidentes, tanquam in girum rationis et doctrine duci oportere, ut perspicerent rerum humanarum imbecillitatem varietatemque fortune». 20 Quod quid est aliud dictu quam quod ait Psalmista, sed aliis verbis et brevius: «Ut sciant gentes quoniam homines sunt»? Multos quidem cogit humane conditionis oblivisci nimia felicitas; quod ubi accidit, non modo utile sed necessarium est flagellum, quo excitentur et sentiant quoniam homines sunt non dii. 21 Alexandrum Macedonem multis erroribus et ante alios opinione false divinitatis inflatum, ut qui se filium Iovis adulantibus credidisset, hominem esse non Deum in India susceptum vulnus admonuit, cuius apud Senecam expressa confessio veri est: «Omnes, inquit, iurant esse me filium
Abbreviated transcription (Latin):
Acet impar nuo Ianuensiũ uͥ̾tus et conspecta Illius uibis signa cõfecerunit. Sed
quid loquonaut ubr sum. ut ait ille. hec fortune solita fides est. in tenrs bitã
agnus. ubi nulla imꝙͣ fuit longa prospertas. ulla erit. Somina sũt q̃ nos
letos faciũt ac mestos sommantes deus excitat. iudicia eius abissus multa.
et consilioiũ eius infruita profunditas. inextimablis altitudo forsitan sit expe¬
diebat insolencie. ut quã ꝓsꝑitas iugis aluerat adu̾sitas mopnĩa cõpesceret.
longi se peculpã tpñs brenis hora castigat. ut nicħ aliud ntills sepe felicib
fuit adu̾sitas qua monerontur esse se quidem fortimatos ẜ fortuẽ imperio
nõ exemptos. Afrĩcam uerbũ est a panetio relatũ a sicerone autẽ officiorum
libris insertum. ut equi ꝑpcrebras cõtenciones p̾liorum ferocitate exulantes

Expanded text:
licet impar numero, Ianuensium virtus et conspecta illius urbis signa confecerint. «Sed licet impar numero, Ianuensium virtus et conspecta illius urbis signa confecerint. «Sed quid loquor aut ubi sum?», ut ait ille. Hec fortune solita fides est; in terris vitam agimus, ubi nulla unquam fuit longa prosperitas, nulla erit; somnia sunt que nos letos faciunt ac mestos; somniantes Deus excitat; “iudicia” Eius “abyssus multa”, ut consiliorum eius infinita “profunditas”, inextimabilis altitudo. 18 Forsitan sic expediebat insolentie, ut quam prosperitas iugis aluerat, adversitas inopina compesceret; longi sepe culpam temporis brevis hora castigat, ut nichil aliud utilis sepe felicibus fuit adversitas qua monerentur esse se quidem fortunatos, sed Fortune imperio non exemptos. 19 Africani verbum est a Panetio relatum, a Cicerone autem Officiorum libris insertum: «ut equi propter crebras contentiones preliorum ferocitate exultantes
Abbreviated transcription (Latin):
tur bis. siue nl tale p̾sagiente/ cõtigit ut abesses. et tecũ in eo saltem
clemencior tua sois ꝙ dũ feuret spectatulo te dimonit. certe quitqd
hoñ uenus tarditas tobi celertate meliõn fuent. mala saltem mi¬
serabilis patrre nõ uidesis. Quid uͦ nũc loquar. quib u̾bis magnitu¬
dinem rei equẽ. qd uerebar accidit. id̃ si dicam mentiar. no uͦ accidit
qd̵ ix possibile arbitrabar. Ianuensiũ classem ꝓ fugam mare Gidit¬
⁊ stupuit. nã si rantas miraculũ facit quid ranus ꝙͣ Ianuenses
in pelago iusta acie ũnice. ꝙͣuis nec iusta aciẽs / nec par ceassis
ẜ auxiliorũ Illuies externorũ. et plures adu̾sus unam gences et
exercitus inde numerosiõr et cum uencis atq hostib ꝓrsus / non equo
marte certatũ est. nͨ tñ ideo mirari desmo aut unꝙͣ defuã dũ
meminero ab auorũ tpñb nõ auditũ quĩ quelibet bella maritima

Expanded text:
tui vis; sive nil tale presagienti contigit ut abesses, et tecum in eo saltem tui vis; sive nil tale presagienti contigit ut abesses, et tecum in eo saltem clementior tua sors, quod dum feriret spectaculo te dimovit; certe quicquid horum verius, tarditas tibi celeritate melior fuerit; mala saltem miserabilis patrie non videbis. 16 Quid vero nunc loquar, quibus verbis magnitudinem rei equem? quod verebar accidit; id si dicam, mentiar; imo vero accidit quod vix possibile arbitrabar. Ianuensium classem profugam mare vidit et stupuit; nam si raritas miraculum facit, quid rarius quam Ianuenses in pelago iusta acie vinci? quamvis nec iusta acies nec par classis, sed auxiliorum illuvies externorum et plures adversus unam gentes et exercitus inde numerosior, et cum ventis atque hostibus prorsus non equo Marte certatum est. 17 Nec tamen ideo mirari desino aut uniquam desinam, dum meminero ab avorum temporibus non auditum quin quelibet bella maritima,
Abbreviated transcription (Latin):
q succenditur. deme dinicias. auaricie subtraxeris fuudamentũ pauꝑ
em̃ non nsi nccra uite cupit que sunt pauca. diues qui iam nũiuo¬
rũ cumulos uĩdit didicit ꝙ ĩmiensa ⁊ nucilia nuari protinus aureos
nõtes et argentea flumina cupida sibi meditatione componit. quã¬
obrem/ si ad fimendam leniendam ue cupidinem magnas diuicias op¬
tamus in adu̾sum intimur. crescet Illa successibus. et latenter obrepet
il cupiditas tm̃ ẜ ncͣcitas eiutata succrescet. nullils ꝙ laborũ eut modꝰ
insi cum intelligere ceꝑis om̃s hos laqueos cõtentu opũ dissolui posse
non opib. Dum talia uoluerem iratus tibi et fortune mee. ecce
subito fama tustior infelicis Ianuensiũ belli tembrli touitru ꝑtulit
aures meas. obrigui stupens. et ad te aĩo cõuersus heus inꝙͣ amice
fortunate ut ii malis nam sine ista p̾senseras ⁊ magna quidẽ cõsilii

Expanded text:
que succenditur; deme divitias: avaritie subtraxeris fundamentum; pauper que succenditur; deme divitias: avaritie subtraxeris fundamentum; pauper enim nonnisi necessaria vite cupit, que sunt pauca; dives, qui iam nummorum cumulos vidit didicitque immensa et inutilia mirari, protinus aureos montes et argentea flumina cupida sibi meditatione componit. 14 Quamobrem si ad finiendam leniendam ve cupidinem magnas divitias optamus, in adversum nitimur: crescet illa successibus et latenter obrepet, nec cupiditas tantum sed necessitas evitata succrescet; nullusque laborum erit modus nisi cum intelligere ceperis omnes hos laqueos contemptu opum dissolvi posse, non opibus’. 15 Dum talia volverem iratus tibi et fortune mee, ecce subito fama tristior infelicis Ianuensium belli terribili tonitru perculit aures meas. Obrigui stupens et ad te animo conversus, ‘Heu’ inquam, ‘amice fortunate ut in malis!’ Nam sive ista presenseras, et magna quidem consilii
Abbreviated transcription (Latin):
morasq tuas oderam. ꝙ prius autunim temperies ꝙͣ aduẽtus tui nũ¬
cius adesset peꝑceram enĩ mo inẜtus eram tibr. dum estate media
egrũ te post terga relinquerem. neq ab incolumi exegissem ut nulla
urgente nccitate phebeis caput ardoribus obiectares. interq cancii
rãbiem ac leouis delicatiore corpusculo puluerẽ mecum suscĩperes
ac sudorem. ad quos ego nescio qua fatali ẜ menii nulicia natus sum
Cum uͦ Iam sol trerisisset in uirginem libram ꝙ conspice̾t mirabar. que¬
nã ista segniciẽs. et amenissima italie rura celiꝙ clemenciam cernens
mecũ sepe dicebam. nũc Ille quid agit. inisi ꝙ ꝓmissi sui ĩmemor nostre¬
q oblitus auucitie babilonicũ cenũ tent. ⁊ cantus amator libertatis
laudator ꝙ modestie sponte sua suꝑboruĩ liminib obu̾satur si auibicõe
sum cumulo rerũ sit extincta cupiditas. querendo Illa magis magis¬

Expanded text:
morasque tuas oderam, quod prius autumni temperies quam adventus tui nunmorasque tuas oderam, quod prius autumni temperies quam adventus tui nuntius adesset. Peperceram enim, imo misertus eram, tibi dum estate media egrum te post terga relinquerem, neque ab incolumi exegissem ut nulla urgente necessitate phebeis caput ardoribus obiectares interque Cancri rabiem ac Leonis delicatiore corpusculo pulverem mecum susciperes ac sudorem, ad quos ego nescio qua fatali sed inermi militia natus sum. 12 Cum vero iam sol transisset in Virginem Libramque conspiceret, mirabar quenam ista segnities, et amenissima Italie rura celique clementiam cernens, mecum sepe dicebam: ‘Nunc ille quid agit nisi quod promissi sui immemor nostreque oblitus amicitie, Babilonicum cenum terit et tantus amator libertatis laudatorque modestie, sponte sua superborum liminibus obversatur? Si ambitione dum cumulo rerum sit extincta cupiditas? querendo, illa magis magis
Abbreviated transcription (Latin):
teneatur. sicut autem in tenis esse pessimũ est sic ad celũ scandere
sub terrenorã piaculorũ fasce difficile. et sicut hĩc abire suopte
arbitrio uetitũ. sic neq hic contra suꝑioris imꝑiũ momĩto tẽpons
esse licet. ita quocũq te uerteris difficilia oĩa ⁊ aspera ⁊ intracta¬
bilia et misera. et tñ quanta cecitas. et si adu̾sus uite tedia sepe
mortis auxiliũ imploremus tñ enutis excussis seu consciẽ metus est
seu uoluptatã Illecebre seu insitus horor mortis mul magis cupimiꝰ
ꝙͣ hic esse. Cupiauius oio iam tandem esse alibi. et ꝙͣs rei de
mĩa confisi cupianus aliqñ dissolui et esse cum xp̃o. ẜ dũ optata
certe uł optanda uenit dies. mentib precor in celoi corꝑib hic
simꝰ sobue pacienter humiliter. et iiquitatem locorã equitate aĩ mollia¬
mus. Ego te quidem in Italia deum testor sũmo desiderio p̾stolabar

Expanded text:
teneatur. Sicut autem in terris esse pessimum est, sic ad celum scandere teneatur. Sicut autem in terris esse pessimum est, sic ad celum scandere sub terrenorum piaculorum fasce difficile, et sicut hinc abire suopte arbitrio vetitum, sic neque hic contra superioris imperium momento temporis esse licet; ita quocunque te verteris, difficilia omnia et aspera et intractabilia et misera. 10 Et tamen quanta cecitas! Etsi adversus vite tedia sepe mortis auxilium imploremus, tamen cuntis excussis, seu conscientie metus est seu voluptatum illecebre seu insitus horror mortis, nil magis cupimus quam hic esse. Cupiamus, oro, iantandem esse alibi et quamvis rei, de misericordia confisi, cupiamus aliquando «dissolvi et esse cum Cristo»; sed dum optata certe vel optanda venit dies, mentibus precor in celo, corporibus hic simus sobrie patienter humiliter, et iniquitatem locorum equitate animi molliamus. 11 Ego te quidem in Italia, Deum testor, summo desiderio prestolabar
Abbreviated transcription (Latin):
sit ad celũ ubi patiia est nr̃a bonorũ alis oꝑum bonarũ q cogitationã
gressib ascendendũ. qd facilius fiet ut eidem placet si iamnũc dum
sumus in corꝑe emunebimꝰ foras. et ea que extra sunt contemplantes qͣr̃
ficultate scorum atq doctorum hõĩum saua consilia nã senece p̾ceps
reduid ⁊ exoticũ dognia qd̵ uir alioqͣn doctissimus non uidit. dũ tem¬
porales fugit eiuiuuas mcidit in eternas. horũ g̾ oĩum hec sũma
est. nõ amaudus est career in quo sumus. s nec anticipandus exitus
ne qd multis accidit dũ carcerem fugimꝰ p̾cipicio pereamus. sic
Giuendum an carcere ut cũ ueu̾it tp̃s nr̃m felicem hinic exitum mere¬
anuir. Saue qd̃ ad p̾sentis uite attinet ut ad ꝓpositum uertar nego
locũ esse sub astris ubi nõ multa fastidia nobilem aĩim fatigent
adeo ut nemo tam fortuuatus nemo tam cupidus uĩte fit qui si pa¬
ciencie freuũ desit non et uite odio et mortis interdũ desi derio

Expanded text:
ad celum, ubi patria est nostra, bonorum alis operum bonarumque cogitationum gressibus ascendendum? quod facilius fiet ut eidem places, si “iam nunc dum sumus in corpore, eminebimus foras et ea que extra sunt contemplantes, quam ficultate sanctorum atque doctorum hominum sane consilia; nam Senece preceps illud et exoticum dogma — quod vir alioquin doctissimus non vidit — dum temporales fugit erumnas, incidit in eternas. Horum igitur omnium hec summa est: non amandus est carcer in quo sumus, sed nec anticipandus exitus ne, quod multis accidit, dum carcerem fugimus, precipitio pereamus; sic vivendum in carcere ut cum venerit tempus nostrum, felicem hinc exitum mereamur. 9 Sane quod ad presentis vite statuam attinet, ut ad propositum vertar, nego locum esse sub astris ubi non multa fastidia nobilem animum fatigent, adeo ut nemo tam fortunatus, nemo tam cupidus vite sit, qui si patientie frenum desit, non et vite odio et mortis interdum desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
in gestu an accubitu in iocis in seriis. An ne his omnib uel momento temporis dif¬
ferre potuit mortis horam: O Res homi ambiguas. O impremeditatos exitus O
fallacem spem cõlubile ꝙ fortuna. O tenuissimo filo gaudia nr̃a pendentia. O
nuĩꝙͣ certũ mortalib semꝑq suspectũ ue formidabilem fati dĩẽ. Si quid ago
Etce iã pedetentim pesaguo / ingredior. Six bene tutus in littore.Itaq Redeũd
quallo Rome cipio qualio sparte lcondas qualio Achenis Allabiades. cius
nulai secam indolen mitu soleo quem colui quem dileri ⁊ qui mneh cy fuerit munq̃

Expanded text:
in gustu in accubitu in iocis in seriis? anne his omnibus vel momento temporis difin gustu in accubitu in iocis in seriis? anne his omnibus vel momento temporis differre potuit mortis horam? 4 O res hominum ambiguas, o impremeditatos exitus, o fallacem spem volubilemque fortunam, o tenuissimo filo gaudia nostra pendentia, o nunquam certum mortalibus semperque suspectum ac formidabilem fati diem! Sed quid ago? ecce iam pedetentim pelagus ingredior, vix bene tutus in litore; itaque redeundqualis Rome Scipio, qualis Sparthe Leonidas, qualis Athenis Alcibiades; cuius nulli secundam indolem mirari soleo, quem colui, quem dilexi et qui michi quam
Abbreviated transcription (Latin):
toto ut ipe ais triũ horatũ spatio concidisse. quo recenti scil ⁊ claro notissimoꝵ michi
cõmonefiere exemplo uerũ esse quod quotidie uerbo dicimꝰ. moribus lic ac studus nõ
probemus. millam in reb transitorns spem habendam. ⁊ aduersus mor̃te preter uite
meritũ ac conscĩe puritate nuillũ penitus esse remediũ. quid enĩ michi medici
pollicentur quos passim mori ceruimus. semꝑq quod iã in prouerbiũ abrit pallere nec
rariuo egrotare ꝙͣ ceteros Sola untus nescit interitũ. Quid autẽ queso amnicom̃o
deerat. Et tamen quid sibi etas profuit: quid forma. quid mũdicie quid cultꝰ corꝑio.
splendorq purpureus quid uesciũ studiosa uarietas exquisicusꝙ habitus. quid iocũ¬
dissima uox cantusq mellifluus quid lepos in uerbo quid angelica suauitas ĩ ĩcessu

Expanded text:
toto, ut ipse ais, trium horarum spatio concidisse, quo recenti scilicet et claro notissimoque michi toto, ut ipse ais, trium horarum spatio concidisse, quo recenti scilicet et claro notissimoque michi commonefierem exemplo, verum esse quod quotidie verbo dicimus, moribus licet ac studiis non probemus, nullam in rebus transitoriis spem habendam et adversus mortem, preter vite meritum ac conscientie puritatem, nullum penitus esse remedium. 3 Quid enim michi medici pollicentur, quos passim mori cernimus semperque — quod iam in proverbium abiit — pallere nec rarius egrotare quam ceteros? Sola virtus nescit interitum. Quid autem, queso, amico nostro deerat et tamen quid sibi etas profuit? quid forma, quid munditie, quid cultus corporis splendorque purpureus, quid vestium studiosa varietas exquisitusque habitus, quid iocundissima vox cantusque mellifluus, quid lepos in verbo, quid angelica suavitas in incessu
Abbreviated transcription (Latin):
quam idcirto tibi primũ duigendam credidi. ut ess tibi octasio illũ udeundi a quo
dslucam platentinũ sacerdotem. Cõmiseracio ĩmature mortis florentissimi ado
isi iampridem decersissem oculos ⁊ uiam gemitib obstruxissem. lestentis in¬
firmassemq aĩo mortẽ mortaliũ nõ lugere. in multas me lacrimas tra¬
uisset eple tue tenor. quas tamen egre contimui. quominus suauissime obiepentes
assuetũ ad limen in silentio ꝑuemirent. Ita michi mmabilis ac stupenda si quid
oĩno scupendũ esset/ quod nature om̃iparentis imperio accideret. ita intẽpestiua
⁊ acerba. si qua dies tributo mortis esset apposita ita demꝙ Repentina ⁊ p̃ceps
amnci mĩ riuna uisa est tã egregiũ iuuente florem. tã intidũ forme lumen
e sũmo ut apparebat firmissimoq uirentiũ annorũ atq optime ualitudimis sue statu non

Expanded text:
quam idcirco tibi primum dirigendam credidi ut esset tibi occasio illum adeundi, a quo quam idcirco tibi primum dirigendam credidi ut esset tibi occasio illum adeundi, a quo s. 3 Ad Lucam Placentinum sacerdotem, commiseratio immature mortis florentissimi adolescentis. 1 Nisi iampridem detersissem oculos et viam gemitibus obstruxissem firmassemque animo mortem mortalium non lugere, in multas me lacrimas traxisset epystole tue tenor, quas tamen egre continui quominus suavissime obrepentes assuetum ad limen in silentio pervenirent; ita michi mirabilis ac stupenda, siquid omnino stupendum esset quod nature omniparentis imperio accideret, ita intempestiva et acerba, siqua dies tributo mortis esset apposita, ita denique repentina et preceps amici nostri ruina visa est: 2 tam egregium iuvente florem, tam nitidum forme lumen e summo, ut apparebat, firmissimoque virentium annorum atque optime valitudinis sue statu, non
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt. qũqi Iam futuros spero/. ut ab illis iudicer nõ Recuso multoꝵ bero
hot est uulgi iudiciũ sic nulliq momenti feci semp ac facio ut as his malt̃
no intelligi ꝙ i̾audari. uulgi eni laus apud doctos infanna est. sepe insup
cceromana illa sencentia bsus su. que in tusculano eius scripta est. maxim
argumentũ esse nõ subtiliter eadici que facile discuntur ⁊ probantur ab indoctis./ d
rotiemũ quidem autoritate uiri pregrauor luctatusq du succumbo ⁊ sepe Rationẽ
meam subiciens uoluntati sue ut sibi placeam michi displiceo. ẜ ne displiceã ml̃tie
nouo more usus sic ili scubo ut exemplaria nõ Reẜuem. ⁊ ĩunc uero longe ac feuu¬
de illiuis instantie. in eo ꝙ me clarũ fiere uoluit aliqñ sic parui. ut uerear ne sibi
nimio obtempatũ dicat. Sccuniq ille iudicaturus sit. tu ingentẽ hanc sibi eplam dabis

Expanded text:
fuerunt, quandoque iam futuros spero — ut ab illis indicer non recuso; multorum vero, fuerunt, quandoque iam futuros spero — ut ab illis indicer non recuso; multorum vero, hoc est vulgi, iudicium sic nullius momenti feci semper ac facio, ut ab his malim non intelligi quam laudari; vulgi enim laus apud doctos infamia est; sepe insuper ciceroniana illa sententia usus sum que in Tusculano eius scripta est, “maximum argumentum esse non subtiliter ea dici que facile discuntur et probantur ab indoctis”. 8 Ad extremum quidem autoritate viri pregravor luctatusque diu succumbo et sepe rationem meam subiciens voluntati sue, ut sibi placeam michi displiceo; sed ne displiceam multis, novo more usus, sic illi scribo ut exemplaria non reservem. Nunc vero longe ac fervide illius instantie in eo quod me clarum fieri voluit, aliquando sic parui, ut verear ne sibi nimis obtemperatum dicat. Utcunque ille iudicaturus sit, tu ingentem hanc sibi epystolam dabis,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ cuulẽ/ ceu barbaricũ stilũ horret. sepe illud ingeminans. fac ut te incelligam
sieut tertũ legis intelligo. Cui ego Respondeo textum legis in quo ap̃e puer studu
nõ omĩb facile ut sibi. sed multis certe difficiliorẽ his que sibi difficillima bidẽãt᷑.
exptis nempe facilia onñã. difficilia mexꝑtis. fac inquit ut te sine labore om̃s
intelligant cui illud obicio uile penitus ⁊ abiectũ esse quod sine blla mentis agi¬
tatione pereipitur. Addo ⁊ que elemenci uĩ similiter instanti dioi olim mlta
qͥn ⁊ alia quecunq sese offerunt in rem pñtem efficacia atq illud inter cetera
malle me a paucis intelligi et probari ꝙͣ si intelligar ab om̃ib. prober a
nemine docti enĩ semꝑ pauci. nãi etate paucissimi. cito autem insi sapiẽtia
diuina prouiderit nulli erunt. donec gͦ pauci st̃. neq emĩ multos ꝙ nũꝙͣr

Expanded text:
non civilem, ceu barbaricum stilum horret, sepe illud ingeminans: ‘Fac ut te intelligam, non civilem, ceu barbaricum stilum horret, sepe illud ingeminans: ‘Fac ut te intelligam, sicut textum legis intelligo’. Cui ego respondeo textum legis, in quo ipse puer studui, non omnibus facilem ut sibi, sed multis certe difficiliorem his que sibi difficillima videantur; expertis nempe facilia omnia, difficilia inexpertis. 6 ‘Fac’ inquit, ‘ut te sine labore omnes intelligant’; cui illud obicio, vile penitus et abiectum esse quod sine ulla mentis agitatione percipitur; addo et que Clementi sexto similiter instanti dixi olim multa, quin et alia quecunque se se offerunt in rem presentem efficacia, atque illud inter cetera, malle me a paucis intelligi et probari quam si intelligar ab omnibus, prober a nemine. Docti enim semper pauci, nostra etate paucissimi; cito autem, nisi sapientia divina providerit, nulli erunt. 7 Donec ergo pauci sunt — neque enim multos, quod nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
oportet quia sic dici utiq nõ potest. Miũ prorsus hac capacitate rerũ oñ que
celo continentur quod cesaui maiori plimus sc̃ds accribuit. atq hoc altissimo r
acutissimo ingemo quo preter excellentẽ solertiã agendorũ/ ⁊ consili acumen
uinicũ ip̃m quoq ius ciuile/ cui etas longa ⁊ studiosa uro sufficit. ita ꝑ seipm̃ breui
tempe suũ fecit. ut iurisconsultorũ quorũlib nr̃i eui uel equet gloriã uel transcen.¬
dat idq quo mirabilius sit inter tam uarias maxnnarũ recũ curas et in hac for¬
tuna fecit in qua dediscere solent hoĩes nõ ⁊ discere. cũ ad cardialatũ uenisset
indoctior. Is inꝙͣ sic natura ornatus. ⁊ studio excultus sic Reb intelligendis aꝑ¬
cissimꝰ atq promptissimus. in solis uerbis est segnior. omemq nõ suũ/ hoc est

Expanded text:
oportet quia sic dici utique non potest. 4 Mirum prorsus, hac “capacitate” rerum “omnium que oportet quia sic dici utique non potest. 4 Mirum prorsus, hac “capacitate” rerum “omnium que celo continentur”, quod Cesari maiori Plinius Secundus attribuit, atque hoc altissimo et acutissimo ingenio, quo, preter excellentem solertiam agendorum et consilii acumen unicum, ipsum quoque ius civile, cui etas longa et studiosa vix sufficit, ita per se ipsum brevi tempore suum fecit, ut iurisconsultorum quorumlibet nostri evi vel equet gloriam vel transcendat, idque — quo mirabilius sit — inter tam varias maximarum rerum curas et in hac fortuna fecit, in qua dediscere solent homines non discere, cum ad cardinalatum venisset indoctior; 5 is, inquam, sic natura ornatus et studio excultus, sic rebus intelligendis aptissimus atque promptissimus, in solis verbis est segnior, omnemque non suum, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
uitiũ uirtutib sius ob̃sit eintitur. hec de illius uni magnitudine dixeũ. idcuro bieua
ꝙ et nota res est ⁊ illi huudsane cõmemoratõnẽ placitã aduerti. affectũ bero eius
ad me narrare tibi uelle supfluũ fuit. quo nõ me solũ ses es ce ⁊ meos ommer
amplectitur. Hio bnr tantus ⁊ sic nr̃i amans cũ possit suo iure precipe qͣtidie
ouit Et sibi aliquid scribam. semꝑ illud udiciens se scribam clare simulq illus
quod cũ illa quam postulat uix claritate cohabitat st aliquid de poetis intersert̃.
quib me hortante delectau cepit nõ bt illis inhereat. s ut eorũ ope suis in fin¬
b bcatur piernsq colorib cuule facundiã qua pollet eximie condiat acꝙ exor¬
net. Res hec igitur difficultatẽ habet nõ erigua. sentio em̃ insedit sibi płam¬
cies legistarũ. ita ut quicquid aliter dicitur obscutũ putet ⁊ tame aliter dici

Expanded text:
vitium virtutibus suis obsit enititur. 2 Hec de illius viri magnitudine dixerim, idcirco brevius vitium virtutibus suis obsit enititur. 2 Hec de illius viri magnitudine dixerim, idcirco brevius quod et nota res est et illi haud sane commemorationem placitam adverti; affectum vero eius ad me, narrare tibi velle superfluum fuerit, quo non me solum sed te et meos omnes amplectitur. 3 Hic vir tantus et sic nostri amans, cum possit suo iure precipere, quotidie orat ut sibi aliquid scribam, semper illud adiciens ut scribam clare, simulque illud quod cum illa quam postulat vix claritate cohabitat, ut aliquid de poetis interseram, quibus me hortante delectari cepit, non ut illis inhereat sed ut eorum ope suis in finibus utatur pyeriisque coloribus civilem facundiam, qua pollet eximie, condiat atque exornet. Res hec igitur difficultatem habet non exiguam. Sentio enim: insedit sibi planities legistarum, ita ut quicquid aliter dicitur, obscurum putet, et tamen aliter dici
Abbreviated transcription (Latin):
quotidie id diei alterius opus erit de stilo uideris. Res proculdubio clara est. Itaq
si stilu non probas. mateuam no dannabis. uiue feliciter irm decus. Ad fontem
Sorgie uͦ lil octob. Ad sccratem suũ. ut suꝑiorẽ epłam Illi det ad quẽ sc̃pta est. nͦ
agnammũ et excelsum illum unũ ulane nosti. supra quẽ preter bñĩ Rorĩ
pontificem/ nchil uidet status eccl̃e militantis. Imo insi illi iuidiam
michi adulatorio infannã quesisse uerear ne hunc quidẽ aliquanto enĩ altius uide
papas facere ꝙͣ papam esse. Tacet ille. fama loquitur. negat ꝯpe sed affirmãt
om̃s duos eũ ex ordine Romanos creasse pontifices. quos si quis tanti beneficii
memores gratosq iactauerit tota neget eccla. ip̃e autem. quod in lingua eius
sonat. ⁊ in fionte legitur ingrautudm̃e alienã alto aĩo contemuit neu cuetyͣ

Expanded text:
quotidie — id diei alterius opus erit. De stilo videris; res proculdubio clara est; itaque quotidie — id diei alterius opus erit. De stilo videris; res proculdubio clara est; itaque si stilum non probas, materiam non damnabis. Vive feliciter, nostrum decus. Ad fontem Sorgie, X Kal. Octobris. 2 Ad Socratem suum, ut superiorem epystolam illi det ad quem scripta est. 1 Magnanimum et excelsum illum virum plane nosti, supra quem preter unum Romanum Pontificem nichil videt status Ecclesie militantis; imo nisi illi invidiam, michi adulatoris infamiam quesisse verear, ne hunc quidem; aliquanto enim altius videtur papas facere quam papam esse. Tacet ille, fama loquitur; negat ipse sed affirmant omnes, duos eum ex ordine romanos creasse pontifices, quos siquis tanti benificii memores gratosque iactaverit, tota neget Ecclesia; ipse autem, quod in lingua eius sonat et in fronte legitur, ingratitudinem alienam alto animo contemnit, neu cuiusquam
Abbreviated transcription (Latin):
tuas curasq premittere. Interim terp̃m ⁊ peritura deppicere. ⁊ quod saluberrimum
fuerit finem semx cogitare suadeo hoc em̃ uno ad ip̃ius uite pariter mortisi dotemptũ
nehil efficacius siue autem uite huia iẜras diligenter attenderis nec ut arbitror
multũ uiuere cupies/ nec timebis mori. siue breuitatem eius aspexeris. ⁊ de aspitatib
atq blanditiis tam modia temꝑis no curabis. tam magno aio spernens amara ꝙͣ dul¬
cia exiliũ hoc scies breue quidem sed difficile. ub̃i prosꝑa fallunt. aduersa deiciunt. dif¬
ficultates cunctas facile suꝑabis si eribii molestiam bieuitate consolans semꝑ suspue
ad patuam. cui si placet ascriptus es ciuis. ubi sicut optima. sic eterna st̃ oĩa. Habes
mi dñe quod modo scribere bisum euat. si quid occurret aliud. occurrent autẽ mlłta

Expanded text:
omnes curasque premittere; interim te ipsum et peritura despicere et quod saluberrimum omnes curasque premittere; interim te ipsum et peritura despicere et quod saluberrimum fuerit, finem semper cogitare suadeo; hoc enim uno ad ipsius vite pariter mortisque contemptum nichil efficacius. 43 Sive autem vite huius miserias diligenter attenderis, nec, ut arbitror, multum vivere cupies nec timebis mori; sive brevitatem eius aspexeris, et de asperitatibus atque blanditiis tam modici temporis non curabis, tam magno animo spernens amara quam dulcia; exilium hoc scies breve quidem sed difficile, ubi prospera fallunt, adversa deiciunt; difficultates cuntas facile superabis, si exilii molestiam brevitate consolans, semper suspires ad patriam cui, si placet, ascriptus es civis, ubi sicut optima sic eterna sunt omnia. 44 Habes, mi domine, quod modo scribere visum erat; siquid occurret aliud — occurrent autem multa
Abbreviated transcription (Latin):
simil ⁊ iocunda pauꝑtas est. Inter diuitias paupem aio quẽ michi Reperies: Ma¬
gnũ est ꝑ obstantia erũpe gloriosius est presentẽ hostem scernere ꝙͣ uemente decli¬
nare. maiorio animi est uoluptatem contenmnere ꝙͣ bitare conspectũq aurũ spne̾
ꝙͣ precauere ne bideas. In quatũq fortuna lic amare uirtute/ in qua colenda
quo plus laboris eo plus laudis ac premii est. Inuemes qui te blanditiis onerent
statũ tiũ celotenꝰ attollant uulgatorũ dogmatũ auctores iubeant mirari te ip̃m
⁊ res tuas dignitate artificio tueri meminisse sangunis nimerare diuitias
potentiam contemplari demũ immortale prope te uerbis efficiant. Ego uero ncħ
horũ obliuisci proq his om̃ib atq aliis multis deo gr̃as agere quibus unũ ille
te fecit ex paucis in nullo tamen horũ sed in dño gloriari in illo fidere in illũ spes õs

Expanded text:
simul et iocunda paupertas est. 41 Inter divitias pauperem animo quem michi reperies? masimul et iocunda paupertas est. 41 Inter divitias pauperem animo quem michi reperies? magnum est per obstantia erumpere; gloriosius est presentem hostem sternere quam venientem declinare; maioris animi est voluptatem contemnere quam vitare, conspectumque aurum spernere quam precavere ne videas. In quacunque fortuna licet amare virtutem, in qua colenda quo plus laboris eo plus laudis ac premii est. Invenies qui te blanditiis honerent; statum tuum celotenus attollant; vulgatorum dogmatum auctores, iubeant mirari te ipsum et res tuas, dignitatem artificio tueri, meminisse sanguinis, numerare divitias, potentiam contemplari; demum immortalem prope te verbis efficiant. 42 Ego vero nichil horum oblivisci proque his omnibus atque aliis multis Deo gratias agere, quibus unum Ille te fecit ex paucis; in nullo tamen horum sed in Domino gloriari, in Illo fidere, in Illum spes tuas
Abbreviated transcription (Latin):
neam dñi coronam. in lectulo aurato iacens xp̃ituũq sepulcrũ cogita. Demq heqͥs
ages ultimũ uite dĩe ante ocłos semp habe. qui an sit hodiernꝰ. an ciastinꝰ incertũ ẽ.
⁊ certe multũ abesse nõ potest. ea casuũ uarietas ea breuitas ute est. Itaq ne ĩopi¬
natus terreat meditatione contimia. secũ nunc iã familiaritas contrahenda est.
Magnificentissima tria bnrtutis oꝑa. spernere boliptates amare paupertate/ morã
non timere hoc uitimo scito nchil esse felicius. de Reliquis duob het sententia mea est
non minoris meriti uoluptatũ contempsesse presentiã ꝙͣ absentia se tueri. pauptatem
inter diuitias amare ꝙͣ uere pauꝑem fieri paupes inumeri quide st quib paup¬
tas ip̃a supplitiũ est nec pauti st̃ propter xp̃mi de diuitib mopes facti. quib glosa

Expanded text:
neam Domini coronam; in lectulo aurato iacens, Cristi tuumque sepulcrum cogita; denique quicquid neam Domini coronam; in lectulo aurato iacens, Cristi tuumque sepulcrum cogita; denique quicquid ages, ultimum vite diem ante oculos semper habe, qui an sit hodiernus an crastinus incertum est, et certe multum abesse non potest: ea casuum varietas, ea brevitas vite est; itaque ne inopinatus terreat, meditatione continua secum iam nunc familiaritas contrahenda est. 40 Magnificentissima tria virtutis opera: spernere voluptates, amare paupertatem, mortem non timere. Hoc ultimo scito nichil esse felicius; de reliquis duobus hec sententia mea est: non minoris meriti voluptatum contempsisse presentiam quam absentia se tueri, paupertatem inter divitias amare quam vere pauperem fieri; pauperes innumeri quidem sunt quibus paupertas ipsa supplicium est, nec pauci sunt propter Cristum de divitibus inopes effecti, quibus gloriosa