comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re. quid multa nisi uehe men¬
tius hominiminatus essem
nisilegis sanctionem poenãq
recitassemtabula rum mibi
potestas facca non esset: Ille
auteminsanus qui proisto
uehementissime contrame
declamasset postquã non in¬
petrauisset credout ingra¬
tiã mecum rediret libellũ
mihidat inquo istius furta
srracusana perscripta eraNT
quae ego antea iamabalus
cognorã et acceperã. Lau¬
dentte iamsane mamerti¬
niquoniam ex tota prouin¬
cia soli sunt quite saluum
uelint itata menlaudent
ut heius qui princeps lega¬
tionis ẽ ad sit. ita laudent ut
adeam qua crogatierunt
mibi paratisint respondere :
acnesubito a me obprimantur
haecsumrogaturus. nauem
praebuerint ne praecore c
uerrene gabunt aedificarint¬
nen auem onerariam maximã
publice quam uerri dederun
negare non poterunt. frum̃¬
tum abiis sumpserat ne
sicuti superiores. negabunt:
quid militũ aut nautarũ ꝑ
trienniũ dederint nullũ da¬
tũ dicent fuisse messanam

Expanded text:
re. quid multa? nisi vehemenre. quid multa? nisi vehementius homini minatus essem, nisi legis sanctionem poenamque recitassem, tabularum mihi potestas facta non esset. ille autem insanus, qui pro isto vehementissime contra me declamasset, postquam non impetravit, credo, ut in gratiam mecum rediret, libellum mihi dat in quo istius furta Syracusana perscripta erant, quae ego antea iam ab aliis cognoram et acceperam. laudent te iam sane Mamertini, quoniam ex tota provincia soli sunt qui te salvum velint, ita tamen laudent ut Heius, qui princeps legationis est, adsit, ita laudent ut ad ea quae rogati erunt mihi parati sint respondere. ac ne subito a me opprimantur, haec sum rogaturus: navem praebuerintne praetore C. Verre? negabunt. aedificarintne navem onerariam maximam publice, quam Verri dederunt? negare non poterunt. frumentum ab iis sumpseritne Csicuti superiores? negabunt. quid militum aut nautarum per triennium dederint? nullum datum dicent. fuisse Messanam
Abbreviated transcription (Latin):
lexi multum apud illos
recentes nuntios multũ
tabellas non commenda¬
ticias sed tributaria sua¬
luisse ad monitui psorũ
srracus anorumimpetũ
in eas tabulas facio inquib
autem noua turba atq
rixa netamenistumom¬
ninosrracusis sine ami¬
cis sinehospitib: plane
nudum eẽ ac desertum
putetis retinere incipit
tabulas theomnastus
quidam homori dicule in¬
sanus quem srracusani
theoraccum uocant qui
illic eius modiẽ ut eum
pueri sectentur ut omnes
cum loqui coepit in rideant
huius tamen in sania quae
ridicula ẽ aliis mihi tũmo¬
lesta sanefuit Namcumscu¬
mas a geretinore oculis ar¬
derent uoce maxima uim
mesibi adferre clamaret
copulatiinius peruenimus
hic ego postulare coepit
ut mihi tabulas obsignare
acdeportare liceret. ille
tradio portere egolegem
recitare omniũ mibi tabu¬
larum et litterarũ fieri
potestatem ille furiosus
urgerenihil ad senostras
leges pertinere praetor¬
in telligens negare sibipla
beret id meromam deporta¬

Expanded text:
lexi, multum apud illum lexi, multum apud illum recentis nuntios, multum tabellas non commendaticias sed tributarias valuisse, admonitu ipsorum Syracusanorum impetum in eas tabulas facio in quibautem nova turba atque rixa, ne tamen istum omnino Syracusis sine amicis, sine hospitibus, plane nudum esse ac desertum putetis! retinere incipit tabulas Theomnastus quidam, homo ridicule insanus, quem Syracusani Theoractum vocant; qui illic eius modi est ut eum pueri sectentur, ut omnes cum loqui coepit inrideant. huius s tamen insania, quae ridicula est aliis, mihi tum molesta sane fuit; nam cum spumas ageret in ore, oculis arderet, voce maxima vim me sibi adferre clamaret, copulati in ius pervenimus. hic ego postulare coepi ut mihi tabulas obsignare ac deportare liceret; ille tradi oportere. ego legem recitare, omnium mihi tabularum et litterarum fieri potestatem; ille furiosus urgere nihil ad se nostras leges pertinere. praetorintellegens negare sibi plaberet, id me Romam deporta
Abbreviated transcription (Latin):
discedere : quo quidem die
nibil aegrius faccum ẽ mul¬
tolabore meo quã ut manus
ab illo appellatore abstine¬
rentur. Cum ad praetorem
inius adissemus ex cogitat
saneacute quid decernat
Nam ante quã uerbũ facerẽ
desella surrexit atq abiit:
itaq tum de foro cumiã adues¬
perasceret disces si mus
Post pridie mane ab eopostulo
ut srracusanis liceret senatũ
consultum quod pridiefecis¬
sent mihi reddere. ille enim
uero negat et ait in dignum
facinus eẽ quod ego insenatu
graeco uerba fecisse quod qui¬
demapud eraecos graccae
locutus essem id ferrinullo
modo posserespondihomini
ut poturut debur ut uolui cũ
multatum etiã hoc memini
dicerefacile eẽperspicuum
quantuminterhunc et illũ
numidicũ uerum acgerma¬
nũ me tellum interesset illũ
noluis sesua laudatione iu¬
uariae u. lucullum sororis
uirũ quicumoptime con¬
uenis set huichomini alie¬
nissimo a ciuita tiblauda¬
tiones peruim et metum
comparare : quod ubi inta¬

Expanded text:
discedere. quo quidem die discedere. quo quidem die nihil aegrius factum est multo labore meo quam ut manus ab illo appellatore abstinerentur. cum ad praetorem in ius adissemus, excogitat sane acute quid decernat; nam ante quam verbum facerem, de sella surrexit atque abiit. itaque tum de foro, cum iam advesperasceret, discessimus. postridie mane ab eo postulo ut Syracusanis liceret senatus consultum, quod pridie fecissent, mihi reddere. ille enim vero negat et ait in-, dignum facinus esse quod ego in senatu Graeco verba fecissem; quod quidem apud Graecos Graece locutus essem, id ferri nullo modo posse. respondi homini ut potui, ut debui, ut volui. cum multa tum etiam hoc me memini dicere, facile esse perspicuum quantum inter hunc et illum Numidicum, verum ac germanum Metellum, interesset; illum noluisse sua laudatione iuvare L. Lucullum, sororis virum, quicum optime convenisset, hunc homini alienissimo a civitatibus laudationes per vim et metum comparare. quod ubi intel
Abbreviated transcription (Latin):
te accusaturus sit et quod
inquisitum inte uenerit.
Postea decernitur atñuarie
sed propecunctis sententiis
ut laudatio quae suerri
decreta es sec tolleretur
in eocumiã non solũ disces¬
sio facta essec sed etiã per¬
scriptũ atqintabulas re¬
latum eR appellatur atq
appellabit magistratus ali¬
qui nemosenator neid quidẽ
srracus anorum aliquimini¬
me. quisigitur practorem
appellat qui questor istius
fuerat. scaesecius. Orem
ridiculam odesertũ homi¬
nem desperatum relictum
a magistratusiculo nes enatus
consultum siculi homines fa¬
cerepossent nec suumius
suis morib: suis legibus obti¬
nerepossent non amicus
istius non hos pes nondeniq
aliquis siculus sed qua estor
ER praetorẽ appellat quis hoc
uidit quis audiuit: Praetor
aequus et sapiens dimittiiu¬
bet senatũ concurrit ad me
maxima multitudo primum
senatores clamaresibi eripi
uis eripilibertatẽ populus
senatum lauda regratias age¬
reciues romani a menus quã

Expanded text:
te accusaturus sit et quod te accusaturus sit et quod inquisitum in te venerit. postea decernitur, ac non varie sed prope cunctis sententiis, ut laudatio quae C. Verri decreta esset tolleretur. in eo cum iam non solum discessio facta esset, sed etiam perscriptum atque in tabulas relatum, praetor appellatur. at quis appellat? magistratus aliqui? nemo. senator? ne id quidem. Syracusanorum aliqui? minime. quis igitur praetorem appellat? qui quaestor istius fuerat, P. Caesetius. O rem ridiculam! o desertum hominem, desperatum, relictum! A magistratu Siculo, ne senatus consultum Siculi homines facere possent, ne suum ius suis moribus, suis legibus obtinere possent, non amicus istius, non hospes, non denique aliquis Siculus, sed quaestor praetorem appellat! quis hoc vidit, quis audivit? praetor aequus et sapiens dimitti iubet senatum. concurrit ad me maxima multitudo. primum senatores clamare sibi eripi ius, eripi libertatem, populus senatum laudare, gratias agere, cives Romani a me nusquam
Abbreviated transcription (Latin):
scriptumẽ ita quodis uir¬
gis meminem cecidis set a quo
cognostis nobilis simos homi¬
nes atq: in nocentis simos se¬
curieẽ percussos. quodui¬
gilanter prouinciã adminis¬
tras set cuius omnes uigilias
tas cuius modi constat hoc
uero scriptum eẽ quod pro¬
ferre non auderet reus
accusator recita re non desi¬
neret quod praedones pro¬
cul ab insula sicilia prohibu¬
is set uerres. quos etiã intra
srracusanã insulã recepisset
Haec postea quamȩxillis
cognouidiscefsi cum fratre
ecuria ut nobis absentib
si quid uellent decernerent¬
Decernunt statim primũ
utcum Afratre hospicium
publicefieret quodis eandẽ
uoluntatẽ erga srracusa¬
nos suscepisset quã ego sẽꝑ
habuissem id non modotũ
scripserunt uerũ etiamin
aere incisum nobis tradi¬
derunt: ualde hercule te
srracus anitui quos crebro
cõmemora resoles diligunt
quicũ accusatore tuosatisius¬
tã causam coniungendȩ ne¬
cessitudinis putant quod

Expanded text:
scriptum esse ita: QVOD IS VIRscriptum esse ita: QVOD IS VIRGIS NEMINEM CECIDISSET— a quo cognostis nobilissimos homines atque innocentissimos securi esse percussos; QVOD VIGILANTER PROVINCIAM AD- MINISTRASSET—cuius omnis vigilias tas; cuius modi constat, hoc vero scriptum esse, quod proferre non auderet reus, accusator recitare non desineret QVOD PRAEDONES PROCVL AB INSVLA SICILIA PROHIBVISSET VERRES—quos etiam intra Syracusanam insulam recepisset. haec posteaquam ex illis cognovi, discessi cum fratre e curia, ut nobis absentibus, si quid vellent, decernerent.decernunt statim primum ut cum Lucio fratre hospitium publice fieret, quod is eandem voluntatem erga Syracusanos suscepisset quam ego semper habuissem. id non modo tum scripserunt, verum etiam in aere incisum nobis tradiderunt. valde hercule te Syracusani tui, quos crebro commemorare soles, diligunt, qui cum accusatore tuo satis iustam causam coniungendae necessitudinis putant quod
Abbreviated transcription (Latin):
tos eẽ iniquumes set tamet¬
si peducaeus eorũ laudatio¬
ne iamnonuteretur tam̃
non id prius decernere qđ
aliquando uoluis sent quã
quod tu cogerentur conclamar
omnes et ad probant ita fieri
oportere: refertur depedu¬
caeo ut quisq aetate et hono¬
re antecedebat ita sententiã
dixit exordine : id adeo ex
sententiae perscribi sole tre
dic quaeso quo modo quoduer¬
ba facta sunt de querre q̃uid
postea scriptum ẽ cũ surgeret
ne moneq sententiã diceret¬
quidẽ hoc sors ducitur quã
obrem ne moerat uoluntarius
laudator praeturaetuae defen¬
sorpericulorum praesertim
cuminirea sR gratiã posset
nemoilliipsi tui conuuiae con¬
siliarii conscusocui uerbũ facere
non audent inquacuria statua
tua stabat et nuda filiine ane¬
mofuit nequemnudus quidẽ
filius nudata pro uincia com¬
moueret. Atqretiã hoc me
sed potius inrisionẽ esse
illã quae comie facer et
istius turpẽ calamitosamq¬
QuΑECA aCłurã et enim

Expanded text:
tos esse; iniquum esse, tamettos esse; iniquum esse, tametsi Peducaeus eorum laudatione iam non uteretur, tamen non id prius decernere quod aliquando voluissent quam quod tum cogerentur. conclamant omnes et adprobant ita fieri oportere. refertur de Peducaeo. Vt quisque aetate et honore antecedebat, ita sententiam dixit ex ordine. id adeo ex sententiae perscribi solent. rdic, quaeso, quo modo? 'QVOD VERBA FACTA SVNT DE C. VERRE' —quid postea scriptum est?—'CVM SVRGERET NEMO NEQVE SENTENTIAM DICERET'—quid est hoc?—' SORS DVCITVR.' quam ob rem? nemo erat voluntarius laudator praeturae tuae, defensor periculorum, praesertim cum inire a praetore gratiam posset? nemo. illi ipsi tui convivae, consiliarii, conscii, socii verbum facere non audent. in qua curia statua tua stabat et nuda fili, in ea nemo fuit, ne quem nudus quidem filius nudata provincia commoveret. atque etiam hoc me sed potius inrisionem esse illam quae commonefaceret istius turpem calamitosamque praeturam. etenim
Abbreviated transcription (Latin):
autem ratiosic mihi reddita ẽ.
primũcuma ꝙ uerre litterae
aliquanto ante aduentũ meũ
delaudatione uenissent: nihil
eẽ decretũ : deinde cumquidã
exillius amicis commonerent
oportere decerni maximocla¬
more eẽ et conuicio repudia¬
tos postea quã meus aduentus
ad propinquaret imperasse
eum qui s ummã potestatem
haberet ut decernerent de¬
cretũ ita eẽ ut multoplus illi
laudatio maliquã boni posset
ad ferre: id ad eo iudices ut
mibi ab illis de monstratum ẽ
sicuos ex mecognoscite. Mos
est spracusis ut siquadere ad
senatum referatur dicat senten¬
tiã quiuelit nominatim nemo
rogatur. et tamenutquis que
aetate et honore antecedit it a
primus solet sua spontedicere
Itaque aceteris ei conceditur
sin aliquando tacentomnes
tum sortito coguntur dicere
cum hoc mos esset refertur
ad senatũ delaudatione
uerris in quo primũ ut ali¬
quides set morae multunt
maximis meritis laudare
cuperent a uerre prohibi¬

Expanded text:
autem ratio sic mihi reddita est. autem ratio sic mihi reddita est. primum, cum a C. Verre litterae aliquanto ante adventum meum de laudatione venissent, nihil esse decretum; deinde, cum quidam ex illius amicis commonerent oportere decerni, maximo clamore esse et convicio repudiatos; postea, cum meus adventus adpropinquaret, imperasse eum qui summam potestatem haberet ut decernerent; decretum ita esse ut multo plus illi laudatio mali quam boni posset adferre. id adeo, iudices, ut mihi ab illis demonstratum est, sic vos ex me cognoscite. mos est Syracusis ut, si qua de re ad senatum referant, dicat sententiam qui velit; nominatim nemo rogatur, et tamen, ut quisque aetate et honore antecedit ita primus solet sua sponte dicere, itaque a ceteris ei conceditur; sin aliquando tacent omnes, tunc sortito coguntur dicere. cum hic mos esset, refertur ad senatum de laudatione Verris. in quo primum, ut aliquid esset morae, multi maximis meritis laudare cuperent, a C. Verre prohibi
Abbreviated transcription (Latin):
non modo nonminorem sed pro¬
pemaiorem quã siculorumcete¬
rorum eẽ cognoui tum meum
animũ in illos tũ mei consilii
ne gotiiq totius sus cepti cau¬
samrationemq proposui tũ
eos hortatus tũut causae cõ¬
muni salutiq nedeessent ut
illam laudationẽ quã seuiac
metu coactos paucis illis dieb
degressȩ dicebant tollerent
unt istiusdientes atq amici
primum mibilitteras publicas
qua sinaerario santiore con¬
ditas habebant proferunt
in quib ostendunt omnia quȩ
dixi ablata eẽ per scripta ẽt
plura etiã quã ego potuidicere
perscripta autem hoc modo
quod exaedemineruae hoc
et illud abesset quod exaede
iouis quod ex aede liberi ut quis
itaperscriptũ erat cũ rationẽ
legeredderent et quae acce¬
perat tradere deberent petis¬
se ut sibi quod hȩres ab essent
ignosceretur : itaq: omnes libe¬
ratos discessisse. et eẽ ignotũ
onmib: quas egolitteras obsig¬
nandas publicosigno deportan¬
dasq curaui. Delaudatione

Expanded text:
non modo non minorem sed pronon modo non minorem sed prope maiorem quam Siculorum ceterorum esse cognovi, tum meum animum in illos, tum mei consili negotique totius suscepti causam rationemque proposui, tum eos hortatus sum ut causae communi salutique ne deessent, ut illam laudationem, quam se vi ac metu coactos paucis illis diebus decresse dicebant, tollerent.unt, istius clientes atque amici. primum mihi litteras publicas, quas in aerario sanctiore conditas habebant, proferunt; in quibus ostendunt omnia quae dixi ablata esse perscripta, et plura etiam quam ego potui dicere; perscripta autem hoc modo: quod ex aede Minervae hoc et illud abesset, quod ex aede Iovis, quod ex aede liberi—ut quisqita perscriptum erat—cum rationem e lege redderent et quae acceperant tradere deberent, petisse ut sibi, quod eae res abessent, ignosceretur; itaque omnis liberatos discessisse, et esse ignotum omnibus. quas ego litteras obsignandas publico signo deportandasque curavi. de laudatione
Abbreviated transcription (Latin):
decerneretur in eacuria in
qua in auratã G̃uerrisstatuã
uiderem. Quod postea quã
dixitantus ẽ genitus faccus
aspectustatiiae et comme¬
moratione ut illud incuria
positum monumentum sc̃e¬
lerũ non beneficiorumui¬
derctur tum prosequis¬
quȩ quantum dicendo ad¬
sequi poterat docereme
coepit ea quae paulo ante cõ¬
memoraui spoliatã urbem
fana direpta debera diheredi¬
tate quampala ẽ retis conces¬
sissec multo maximã partem
ipsuim abstulis se neq postulan¬
dum fuis seut ille palaestritas
diligeret. quietiã inuentorem
oleideum sustulisset neq illã
statuã eẽ expecunia publica
neq publicedatã sed eos quibere¬
ditatis diripiendȩ participes
fuisse faciendã statuendãq
curasse : eos demromae fius se
legatos illius adiutores impro¬
bitatis socios furtorum cons¬
cios flagiciorum eo minus mi¬
rarimeo portere sulli cõmuni
legatorum uoluntati et saluti
si ciliae defuissent. Vbieorũ
dolore mecillius inuriis

Expanded text:
decerneretur in ea curia in decerneretur in ea curia in qua inauratam C. Verris statuam viderem. quod posteaquam dixi, tantus est gemitus factus aspectu statuae et commemoratione ut illud in curia positum monumentum scelerum non beneficiorum videretur. tum pro se quisque, quantum dicendo adsequi poterat, docere me coepit ea quae paulo ante commemoravi, spoliatam urbem, fana direpta, de Heracli hereditate, quam palaestritis concessisset, multo maximam partem ipsum abstulisse; neque postulandum fuisse ut ille palaestritas diligeret, qui etiam inventorem olei deum sustulisset; neque illam statuam esse ex pecunia publica neque publice datam, sed eos qui hereditatis diripiendae participes fuissent faciendam statuendamque curasse; eosdem Romae fuisse legatos, illius adiutores improbitatis, socios furtorum, conscios flagitiorum; eo minus mirari me oportere si illi communi legatorum voluntati et saluti Siciliae defuissent. Vbi eorum dolorem ex illius iniuriis
Abbreviated transcription (Latin):
senatum frequentes eẽ in
curiam seius susenatus a nob̵
petere ut ueniremus. Pri¬
monobis fuit dubium
quid a geremus. deinde
cito uenit inmentẽ non. eẽ
uitandumillũ nobis conuen¬
tum etlocum Itaqincuria
uenimus honorifice sane
consurgitur nos rogatuma¬
gistratus ad sedimus: in ci¬
pitis loqui qui et auctorita¬
te et aetate et ut mihiui sum
est usuirerum antecedebat.
diodorus timarchidi cuiusom¬
nis oratio hanchabuit primo
sententiam senatum et popu¬
lum srracus anum moleste
erauiter queferre quodego
cuminceteris sicilia etiuitati¬
bus senacum ER Q docuis se
quidiis utilitatis quid salu¬
tis ad ferrẽ et cum ab omni¬
bmandata legatos litteras
tescimoniaq sumpnssem
mnillaciuitate nihileius modi
facerẽ respondineq rome
inconuentusiculorum cum
ameauxilium communiom¬
nium legationum consilio pe¬
tebatur. causaq totius pro¬
uinciae ad me deferebatur
legatos srracusanorum ad¬
fuis se neq mepostulare ut
quicquam contra q uerrem

Expanded text:
senatum; frequentis esse in senatum; frequentis esse in curia; se iussu senatus a nobis petere ut veniremus. primo nobis fuit dubium quid ageremus; deinde cito venit in mentem non esse vitandum illum nobis conventum et locum; itaque in curiam venimus.honorifice sane consurgitur; nos rogatu magistratus adsedimus. incipit is loqui qui et auctoritate et aetate et, ut mihi visum est, usu rerum antecedebat, Diodorus Timarchidi, cuius omnis oratio hanc habuit primo sententiam: senatum et populum Syracusanum moleste graviterque ferre quod ego, cum in ceteris Siciliae civitatibus senatum populumque docuissem quid iis utilitatis, quid salutis adferrem, et cum ab omnibus mandata, legatos, litteras testimoniaque sumpsissem, in illa civitate nihil eius modi facerem. respondi neque Romae in conventu Siculorum, cum a me auxilium communi omnium legationum consilio petebatur causaque totius provinciae ad me deferebatur, legatos Syracusanorum adfuisse, neque me postulare ut quicquam contra C. Verrem
Abbreviated transcription (Latin):
ne mulierũ nobilium et formo¬
sarum gratia quarumis tear¬
bitrio praeturam pertrien¬
nium gesserat uirorumque
quib cumille nuptaeerant
nimia inistum non modoleni¬
tudine sedetiã liberalitate
oppugnarer. si quid exlitte¬
ris srracusa norum conqui¬
rerem Itaq srracusis cum
ex quirebaminiurias cog¬
noscebam cum diutius in ne¬
gotio curaq fueram ut re¬
quiescerem curamq: animi
remitterẽ ad carpinatiũ
praeclaras tabulas reuer¬
tebar ubicum Equitaibus
A hominib exillo conuentu
honestissimis illius uerru¬
cios de quibante dixi expli¬
cabama srracusanis pror¬
susnihil adiumentineq pu¬
blice neq priuatim exspec¬
tabam neq erat in animo
postulare. Cumbaecage¬
rem repente ad meuenit
heradius is quitum magis¬
tratum srracusis habebat
homonobilis quis acerdos io¬
uis fuisset qui honos ẽ apud
srracus anos amplissimus
agit mecum et cum &̃ fra¬
tremeo ut si nobis uidere¬
tur adiremus ad eorum

Expanded text:
ne mulierum nobilium et formone mulierum nobilium et formosarum gratia, quarum iste arbitrio praeturam per triennium gesserat, virorumque quibuscum illae nuptae erant, nimia in istum non modo lenitudine sed etiam liberalitate oppugnarer, si quid ex litteris Syracusanorum conquirerem. itaque Syracusis cum exquirebam, iniurias cognoscebam. cum diutius in negotio curaque fueram, ut requiescerem curamque animi remitterem, ad Carpinati praeclaras tabulas revertebar, ubi cum equitibus manis, hominibus ex illo conventu honestissimis, illius Verrucios, de quibus ante dixi, explicabam; a Syracusanis prorsus nihil adiumenti neque publice neque privatim exspectabam, neque erat in animo postulare. cum haec agerem, repente ad me venit Heraclius, is qui tum magistratum Syracusis habebat, homo nobilis, qui sacerdos Iovis fuisset, qui honos est apud Syracusanos amplissimus. agit mecum et cum fratre meo ut, si nobis videretur, adiremus ad eorum
Abbreviated transcription (Latin):
satirum qui aput illos in
aedeuestȩ est ut cȩtera:
quid tespiensis. ut cupidi¬
nis signum propt̃ quod unũ
ui suntur thes piȩ quid e¬
Gnidos. ut uenerem marmo¬
ream : quidut pictam cho¬
os quid ephesios ut alex an¬
drũ. quidd crlianos. ut a¬
gacem aut medeam. quid
rhodios. ut alrsum. quid
atenienses. ut ex marmo¬
rerachum aut paralũ pictũ
aut exaeremironis buccu¬
lam longum est et non
neces sarium commemo¬
rare quȩ apud quos que
uisenda sint tota asia et
graecia. uerum illud esc
quamobrem hoc comme¬
morem quod ex istimare
hoc uolo mirum quendo¬
lorem accipere eos ex
quorum urbibus haec
auferantur. At que ut
cȩterosomitamus deip¬
sis srracusanis cognos¬
citead quos ego cum uenis¬
sem sic primum existima¬
bam ut romȩ existius a¬
micis acceperam ciuita¬
tem sira cusanam propt̃
era liȩre ditatem non
minus esse istiami cam
quã mamertinã propter
praedarũ acfurtoruomniũ
societatt̃ simul et uerebar

Expanded text:
Satyrum qui apud illos in Satyrum qui apud illos in aede Vestae est, ut cetera? quid Thespiensis ut Cupidinis signum, propter quod unum visuntur Thespiae, quid Cnidios ut venerem marmoream, quid ut pictam Coos, quid Ephesios ut Alexandrum, quid Cyzicenos ut Aiacem aut Medeam, quid Rhodios ut Ialysum, quid Atheniensis ut ex marmore Iacchum aut Paralum pictum aut ex aere Myronis buculam? longum est et non necessarium commemorare quae apud quosque visenda sunt tota Asia et Graecia; verum illud est quam ob rem haec commemorem, quod existimare vos hoc volo, mirum quendam dolorem accipere eos ex quorum urbibus haec auferantur. atque ut ceteros omittamus, de ipsis Syracusanis cognoscite. ad quos ego cum venissem, sic primum existimabam, ut Romae ex istius amicis acceperam, civitatem Syracusanam propter Heracli hereditatem non minus esse isti amicam quam Mamertinam propter praedarum ac furtorum omnium societatem; simul et verebar
Abbreviated transcription (Latin):
is seiis qui post iudiciorum
dissolucionem aediles fac¬
ti sunt fuisse. a cerbio¬
rem etiam sctote esseci¬
uitatibus falsamistam
et simulatamemptionem
quã siclã subripiat aut
eripiat palam atque au¬
ferat namturpitudi¬
nẽ summa esse arbitrantꝰ¬
referi intabulas publicas
praetio adductam ciuitatẽ.
quae accepissetamaioribus
uendidis se adque ab alie¬
nasse. et enimmirandũ
in modũ graeci rebus istis
quas conteminimus delec¬
tantur: Ita que maio res
nostri facile pacieban tur
haec essea put illos. quam
plurima aput socios. ut
imperio nostro quam or¬
natis sumi florentissimi¬
queessent aput eos autẽ
quos uectigalis aut stipen¬
diarios fecerant. tamen
hac relinquebant. ut illi
quibus haec iucunda sunt
que nobis leui auii dentꝰ
haberent haec oblecta¬
menta et solacia seruitu¬
tis: quid arbi tramini re¬
ginos : quidiam cRi suntme¬
rere uelleut abhis marmo¬
rea uenus illa ut feratur
quid tarentinos. ut edro¬
pam in tauro mit tantut

Expanded text:
isse, iis qui post iudiciorum isse, iis qui post iudiciorum dissolutionem aediles facti sunt fuisse. acerbiorem etiam scitote esse civitatibus falsam istam et simulatam emptionem quam si qui clam surripiat aut eripiat palam atque auferat; nam turpitudinem summam esse arbitrantreferri in tabulas publicas pretio adductam civitatem, quae accepisset a maioribus vendidisse atque abalienasse. etenim mirandum in modum Graeci rebus istis, quas nos contemnimus, delectantur. itaque maiores nostri facile patiebantur haec esse apud illos quam plurima: apud socios, ut imperio nostro quam ornatissimi florentissimique essent; apud eos autem quos vectigalis aut stipendiarios fecerant tamen haec relinquebant, ut illi, quibus haec iucunda sunt quae nobis levia videntur, haberent haec oblectamenta et solacia servitutis. quid arbitramini Reginos, qui iam cives Romani sunt, merere velle ut ab iis marmorea Venus illa auferatur? quid Tarentinos, ut Europam in tauro amittant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
illis a cerbifsum auiderique
forsitan nobis leuia et con¬
temnenda esseuidean t
mihi credite iud ta mec si
uos met ipsos haec eadem au¬
dire certo scio cũmultas ac¬
ceperint perhosceanos
sociat que exterenationes
calamitates et in iurias. nul¬
las graeci homines grauius
fuerunt actulerunt quã
huiuscemodi spoliationes
fanorum at que opidorũ
licet istedicat emisisse sicuti
solet dicere. credite hoc mi¬
hiiud nullaum quam ciuitas
tota asi a et grecia signũ
ullũ tabulam pictamullũ
denique or namentũ ur¬
bis suauoluntate quicquã
uendidit. nisi forte existi¬
metis posteaquam iudici¬
a seuera romȩ fieri desie¬
runt. graecos homines
haec uendita recepis se quae
tum non modo nonuendita¬
bant cum iudicia fiebant.
uerum etiam coemebant.
aut nisi arbi tramini l.cras¬
so. ẽ scaeuola .c. claudio po¬
tentissimis hominibus quo¬
rum aedilitates ornatis¬
simas uidimus. commer¬
cium istarum rerum cum
grecis hominibus non fu¬

Expanded text:
illis acerbissima videri quae illis acerbissima videri quae forsitan nobis levia et contemnenda esse videantur. mihi credite, iudices,—tametsi vosmet ipsos haec eadem audire certo scio,—cum multas acceperint per hosce annos socii atque exterae nationes calamitates et iniurias, nullas Graeci homines gravius ferunt ac tulerunt quam huiusce modi spoliationes fanorum atque oppidorum. licet iste dicat emisse se, sicuti solet dicere, credite hoc mihi, iudices: nulla umquam civitas tota Asia et Graecia signum ullum, tabulam pictam ullam ullum denique ornamentum urbis sua voluntate cuiquam vendidit; nisi forte existimatis, posteaquam iudicia severa Romae fieri desierunt, Graecos homines haec venditare coepisse, quae tum non modo non venditabant, cum iudicia fiebant, verum etiam coemebant; aut nisi arbitramini L. Crasso, Q. Scaevolae, C. Claudio, potentissimis hominibus, quorum aedilitates ornatissimas vidimus, commercium istarum rerum cum Graecis hominibus non fu
Abbreviated transcription (Latin):
acdisciplina quem cum au¬
dis sec inter eiectum ꝑmoles¬
tetulifse isteomnia quae
requi siuit non ut conserua¬
ret. uerum ut as portaret
requisiuit lam illa quȩ leui¬
ora uidebuntur ideo prae¬
teribo quod mensas delphi¬
cas emarmore crateras
exaere pulcherrim as uim
maximã uasorum corrinti¬
orum ex ominibus aedibus
sacris absculit srracusis
Ita que iuđ .ii. qui hospites ad
eaquae uisenda sunt solent
ducere. et unum quid que
ostendere. quo silli mrstago¬
gos uocant conuersam
iam habent de monstratione
suam Nam ut antede monstra¬
bant. quid ubi que esset itemnũ
quid undique ablatum sitos¬
tendunt : quid tum medio cri¬
ne tandem dolore eos ad fec¬
tosesse arbi tramini nonitaẽ
amaioribus acceperunt co¬
lendos sibi diligenter etre¬
tinendos esse arbitratur.
deinde hic ornatus haec ope¬
ra atque artificia signa ta¬
bulepictȩ grecos homines
nimiopere delectant: itaq
exillorum quaeri moniis in¬
tellegere possimus haec

Expanded text:
ac disciplina, quem cum auac disciplina, quem cum audisset interfectum permoleste tulisse: iste omnia quae requisivit, non ut conservaret verum ut asportaret requisivit. iam illa quae leviora videbuntur ideo praeteribo, quod mensas Delphicas e marmore, crateras ex aere pulcherrimas, vim maximam vasorum Corinthiorum ex omnibus aedibus sacris abstulit Syracusis. itaque, iudices, ii qui hospites ad ea quae visenda sunt solent ducere et unum quidque ostendere,—quos illi mystagogos vocant,—conversam iam habent demonstrationem suam. nam ut ante demonstrabant quid ubique esset, item nunc quid undique ablatum sit ostendunt. quid tum? mediocrine tandem dolore eos adfectos esse arbitramini? non ita a maioribus acceperunt colendos sibi diligenter et retinendos esse arbitrantur; deinde hic ornatus, haec opera atque artificia, signa, tabulae pictae Graecos homines nimio opere delectant. itaque ex illorum querimoniis intellegere possumus haec
Abbreviated transcription (Latin):
inorbeterrarum signaiouis
imperatoris uno in genere
pulcherrume facta unum il¬
lud macedonicum quod in
capitolio uidemus. alterũ
in potiore et angustiis. ter¬
tium quod siracusis ante uer¬
rem .p̃R. fuit illum flami¬
ninus ita ex aedesua sustulit
ut in capito lio hoc est inter¬
res tris domicilio iouis ponera
quod autem ẽ ad introicum
pontiid quod tam multa ex
illomaribella emer serint
tammulta porto mn pontum
inuenta sint usque ad hanc
diem inte grum in uiolatũq¬
que seruatum est: hoc ter¬
tium quod erat siracusis
quod m. macellus arma¬
tus etuictor uiderat quod
religioni concesserat quod
colere ad uenȩ non solum
uisere. uerũ etiam uenerari
solebant id .c. uerres extẽ¬
ploiouis sustulit. Vt sac¬
pius ad marcellum reuer¬
tar iuđ sic habetote pluris
eẽ asprecusanis istius ad¬
uentu deos quã uictoria mar¬
celli homines desideratos
etenim illere quisis se etiam
dicitur archimedem illum
summo ingenio hominem

Expanded text:
in orbe terrarum signa Iovis in orbe terrarum signa Iovis imperatoris uno in genere pulcherrime facta, unum illud Macedonicum quod in Capitolio vidimus, alterum in Ponti ore et angustiis, tertium quod Syracusis ante Verrem praetorem fuit. illud Flamininus ita ex aede sua sustulit ut in Capitolio, hoc est in terrestri domicilio Iovis poneret. quod autem est ad introitum Ponti, id, cum tam multa ex illo mari bella emerserint, tam multa porro in Pontum invecta sint, usque ad hanc diem integrum inviolatumque servatum est. hoc tertium, quod erat Syracusis, quod M. Marcellus armatus et victor viderat, quod religioni concesserat, quod colere, advenae non solum visere verum etiam venerari solebant, id C. Verres ex templo Iovis sustulit. Vt saepius ad Marcellum revertar, iudices, sic habetote, pluris esse a Syracusanis istius adventu deos quam victoria Marcelli homines desideratos. etenim ille requisisse etiam dicitur Archimedem illum, summo ingenio hominem
Abbreviated transcription (Latin):
nis exaede aefcula pipclare
factumsacrum acreligiosum
non sustulisti quodomnes prop¬
terpulchritudinem uisere prop¬
terreligionem colere solebant:
quid exae deliberi simula crum
aristeinon tuo imperio palam
ablatum est quid exaedeiouis
religiosissimum simulacrum
iouis impetratoris quem greci
uriam nominant. pulcherrine
factum. non ne abstulisti quid
exae deliberae parinum caput
illud pul cherrimum quod uise¬
resolebamus non dubi tastitol¬
lere . At que ille pae ansacrifi¬
cus anniuers ariis simulcum
ex colapio a putdillos colebatur
aristeus quiut graeciferunt
liberifilius inuentor oleiesse
dicitur: unacum libero patre
apudillos eodem erat in tem¬
plo consecratus: iouem autẽ
imperatorem quanto hono¬
re in suo templo fuisse arbi¬
tramini conicere potestis si
recordare uolueritis. quan¬
ta religione fuerit eadem
specieac forma signũ illud
quo ex macedonia capud in
capitolio posuerat flamini¬
us et enimtria ferebantur

Expanded text:
nis ex aede Aesculapi praeclare nis ex aede Aesculapi praeclare factum, sacrum ac religiosum, non sustulisti? quod omnes propter pulchritudinem visere, propter religionem colere solebant. quid? ex aede liberi simulacrum Aristaei non tuo imperio palam ablatum est? quid? ex aede Iovis religiosissimum simulacrum Iovis imperatoris, quem Graeci Vrion nominant, pulcherrime factum nonne abstulisti? quid? ex aede Liberae agninum caput illud pulcherrimum, quod visere solebamus, num dubitasti tollere? atque ille Paean sacrificiis anniversariis simul cum Aesculapio apud illos colebatur; Aristaeus, qui ut Graeci ferunt, liberi filius inventor olei esse dicitur, una cum libero patre apud illos eodem erat in templo in consecratus. Iovem autem imperatorem quanto honore suo templo fuisse arbitramini? conicere potestis, si recordari volueritis quanta religione fuerit eadem specie ac forma signum illud quod ex Macedonia captum in Capitolio posuerat T. Flamininus. etenim tria ferebantur
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ nom possumus si quando
aliquit istius modiuiderȩuo
let adaedemfelicitatis ad mo¬
numentum catuli inporticum
metellidetoperam ut ad mit¬
tatur. in alicuius istorumtus¬
culanumspectetforum ornatũ
si quidiste suorum aedilib: cõ¬
moda riduerres. haec habeat
domiuerres ornamentum fa¬
norum dtq oppidorum habe¬
atplenam domumuillas¬
refertas etiam nebuius operari
studia acdelicia siuđ perferetis
quntanatus ita educatus ẽ ita
factus et animo et corpore ut
multo adposicior adferenda
quam ad auferenda signa eẽ ui¬
deatur : Atq haec sapphosub¬
lataquantum desiderium sui
reliquerit diciuixpotest nam
cumipsa fuit egregie factatũ
epigramma graecum pernobi¬
le incisum ẽ inbasi quo diste
eruditus homoet graeculus
quihoc subtiliter iudicat. qui
solus intelligit si unamlitterã
graeca mscisset certe non sus¬
tulisset: nuncenim quods¬
criptum ẽ in aniinbasi decla¬
ratquid fuerit . et idablatum
indicat: quidsignum paea¬

Expanded text:
esse non possumus, si quando esse non possumus, si quando aliquid istius modi videre volet, eat ad aedem felicitatis, ad monumentum Catuli, in porticum Metelli, det operam ut admittatur in alicuius istorum Tusculanum, spectet forum ornatum, si quid iste suorum aedilibus commodarit: Verres haec habeat domi, Verres ornamentis fanorum atque oppidorum habeat plenam domum, villasrefertas. etiamne huius operari studia ac delicias, iudices, perferetis? qui ita natus, ita educatus est, ita factus et animo et corpore ut multo appositior ad ferenda quam ad auferenda signa esse videatur. atque haec Sappho sublata quantum desiderium sui reliquerit, dici vix potest. nam cum ipsa fuit egregie facta, tum epigramma Graecum pernobile incisum est in basi, quod iste eruditus homo et Graeculus, qui haec subtiliter iudicat, qui solus intellegit, si unam litteram Graecam scisset, certe non sustulisset. nunc enim quod scriptum est inani in basi declarat quid fuerit, et id ablatum indicat. quid? signum Paea
Abbreviated transcription (Latin):
graues non dubitauit aufer¬
re. quarumistenono pere
delectabatur. sed pondere.
Itaq: eius modiualua s reli¬
quit ut qua eolim adornan¬
dum templum erant ma¬
xume nunc tantum ad
cludendum factȩ eẽ uide¬
antur. Etiamne grami¬
neas hastas. uidienim.
uos in hoc nomine cumtes¬
tis diceret commoueri
quoderat eius modiut
semeluidisse satis essec
inquib: neq manu fac¬
tum quic quamneque
pulchritudo erat ulla.
sed tantum magnitudo
incredibilis dequa uel au¬
dire satis es set nimium
uidere plus quam semel
etiam id concupisti
Namsappho quae subla¬
tadephrrtani o ẽ dat
tibi iustam excusationẽ
propeut concedendum
atq: ignoscendum. eẽ ui¬
deatur. Silanionis opus
tamperfectum tam
elegans tam elaboratum
quis quam non modo priua¬
tus. sed populus potius ha¬
beret quam homo helegantis si¬
mus atq eru ditissimus uerres
nimirum contradici nihilpo¬
test. nostrum enim unus
quisq qui tam beati quã
iste ẽ non sumus tam delicati

Expanded text:
graves, non dubitavit aufergraves, non dubitavit auferre; quarum iste non opere delectabatur sed pondere. itaque eius modi valvas reliquit ut quae olim ad ornandum templum erant maxime nunc tantum ad claudendum factae esse videantur. etiamne gramineas hastas—vidi enim vos in hoc nomine, cum testis diceret, commoveri: quod erat eius modi ut semel vidisse satis esset, in quibus neque manu factum quicquam neque pulchritudo erat ulla, sed tantum magnitudo incredibilis de qua vel audire satis esset, nimium videre plus quam semel, etiam id concupisti? nam Sappho quae sublata de prytanio est dat tibi iustam excusationem, prope ut concedendum atque ignoscendum esse videatur. Silanionis opus tam perfectum, tam elegans, tam elaboratum quisquam non modo privatus sed populus potius haberet quam homo elegantissimus atque eruditissimus, Verres? nimirum contra dici nihil potest. nostrum enim unus quisque, qui tam beati quam iste est non sumus, tam delicati
Abbreviated transcription (Latin):
rem uereor neha ec qui non
uiderunt omnia menimis
augere atq: ornare arbitren¬
tur. quod tamenne mosuf¬
picari debet tam eẽ mecupi¬
dum ut cot uiros primarios
uelimpraes ertim ex iudic um
numero quisrracusis fue¬
rint : qui haecuiderint eẽ
temeritati et mendatiomeo
conscios confirmare hocli¬
quido iuđ. possumualuas
magnificentiores ex auro
atq: ebore perfectiores. nul¬
la sum quamillo templo
fuisse: incredibi ledictũ
est quam multi graeci de
harum ualuarum pulchri¬
tudines criptum relinque¬
rint Nimium forsitan haec
illimirantur atq: efferant
esto uerum ta menhones
antur imperacorẽ nostrũ
inbelloreliquisse quam sR
inpace abstulisse. Exebore
dilegentis sime perfecta
argumenta erant in ualuis
eadetrabenda curauitom¬
nia gorgonisos pulcherri¬
mum cinctum anguibus
reuellitatq abstulit. et ta¬
menindicauit si non solum
artificio sed etiam praecio
quaestuqueduci: nambul¬
la saureas omnes exus ual¬
uis quae erant multae et

Expanded text:
rem? vereor ne haec qui non rem? vereor ne haec qui non viderunt omnia me nimis augere atque ornare arbitrentur; quod tamen nemo supicari debet, tam esse me cupidum ut tot viros primarios velim, praesertim ex iudicum numero, qui Syracusis fuerint, qui haec viderint, esse temeritati et mendacio meo conscios. confirmare hoc liquido, iudices, possum, valvas magnificentiores, ex auro atque ebore perfectiores, nullas umquam ullo in templo fuisse. incredibile dictu est quam multi Graeci de harum valvarum pulchritudine scriptum reliquerint. nimium forsitan haec illi mirentur atque efferant; esto; verum tamen honesantur imperatorem nostrum in bello reliquisse quam praetorem in pace abstulisse. ex ebore diligentissime perfecta argumenta erant in valvis; ea detrahenda curavit omnia. Gorgonis os pulcherrimum cinctum anguibus revellit atque abstulit, et tamen indicavit se non solum artificio sed etiam pretio quaestuque duci; nam bullas aureas omnis ex iis valvis, quae erant multae et
Abbreviated transcription (Latin):
rumornacus totsaecula
manserant totbella effu¬
gerant nudos acdeforma¬
tos reliquit. Et marcellus
quisispracusas cepisset duo
templa seromae dedicatu¬
rum uouerat isid quod erat
aedificaturus iis reb: orna¬
requas ceperat noluit uer¬
res qui non honori neq uir¬
tutiquem ad modum ille
sedueneri et cupidini uota
deberet is mineruae templũ
spoliare conatus ẽ: ille deos
deorum spoliis ornarinoluit
hic ornamenta mineruae
uirginis in meretritiam
domumtrans tulit Viginti
et septem praeterea tabulas
pulcherrime pictas exeadẽ
aede sustulit inquib: erant ima¬
gines siciliae regem actrranno¬
rum quae non solumpictorũ
artificio delectabant sed etiã
commemoratione hominũ
et cognitione formarum: acui¬
dete quantotae trior hictrran¬
nus srracusanis fuerit quã
quis quam superiorum quã
illita menornarint templa
deorum immortalium hic
etiam illorum manumenta
atq: ornamenta sustulit.
Iamuero qui dego deual¬
uis illius templi commemo¬

Expanded text:
rum ornatus tot saecula rum ornatus tot saecula manserant, tot bella effugerant, nudos ac deformatos reliquit. et Marcellus qui, si Syracusas cepisset, duo templa se Romae dedicaturum voverat, is id quod erat aedificaturus iis rebus ornare quas ceperat noluit: Verres qui non Honori neque virtuti, quem ad modum ille, sed Veneri et Cupidini vota deberet, is Minervae templum spoliare conatus est. ille deos deorum spoliis ornari noluit, hic ornamenta Minervae virginis in meretriciam domum transtulit. viginti et septem praeterea tabulas pulcherrime pictas ex eadem aede sustulit, in quibus erant imagines Siciliae regum ac tyrannorum, quae non solum pictorum artificio delectabant, sed etiam commemoratione hominum et cognitione formarum. ac videte quanto taetrior hic tyrannus Syracusanis fuerit quam quisquam superiorum, quia, cum illi tamen ornarint templa deorum immortalium, hic etiam illorum monumenta atque ornamenta sustulit. iam vero quid ego de valvis illius templi commemo
Abbreviated transcription (Latin):
hominem comparetis. nequa
tali ui romortuo fiat iniuria sed
ut pacem cumbello legescumui
forum et iuris dictionem cum
ferro et armis aduentum et
comitatum cum exercituet uic¬
toria conferatis. Aedis miner¬
uae ẽ in in sula dequa antedixi
quã marcellus non attigit quã
plenamatq: ornatamreliquit.
quae abistosic spoliata atq
direpta ẽ non ut abhoste aliquo
qui ta men inbello religionẽ
et consuetudinis iura conti¬
neret sed ut ab arbaris prae¬
donib: uexata eẽ uideatur
Pugna erat aequestris aga¬
thodiregis intabulis pictalis
autem tabulis interioristem¬
pliparietes uestieb antur ni¬
hilerat ea pictura nobilius
nihilsrracusis quod magis
uisendum puta retur hasta¬
bulas .a marcellus cumom¬
nia uictoria illa sua profa¬
na fecisset tamenreligione
inpeditus non attigit iste
cumilla iam propter diutur¬
nam pacem fidelitatemq
populis pracusani sacra reli¬
giosaq: cepisset omneseasta¬
bulas abstulit parietes quo¬

Expanded text:
homine comparetis, ne qua homine comparetis, ne qua tali viro mortuo fiat iniuria, sed ut pacem cum bello, leges cum vi, forum et iuris dictionem cum ferro et armis, adventum et comitatum cum exercitu et victoria conferatis. aedis Minervae est in Insula, de qua ante dixi; quam Marcellus non attigit, quam plenam atque ornatam reliquit; quae ab isto sic spoliata atque direpta est non ut ab hoste aliquo, qui tamen in bello religionem et consuetudinis iura retineret, sed ut a barbaris praedonibus vexata esse videatur. pugna erat equestris Agathocli regis in tabulis picta praeclare; iis autem tabulis interiores templi parietes vestiebantur. nihil erat ea pictura nobilius, nihil Syracusis quod magis visendum putaretur. has tabulas M. Marcellus, cum omnia victoria illa sua profana fecisset, tamen religione impeditus non attigit; iste, cum illa propter diuturnam pacem fidelitatemque populi Syracusani sacra religiosaque accepisset, omnis eas tabulas abstulit, parietes quo
Abbreviated transcription (Latin):
cepis set non putauit ad lau¬
dem populi romani hocperti¬
nere hanc pulchritudinẽ
ex qua praesertimpericulini¬
hil ostenderetur. delere et ex¬
tinguere. Itaqa edificiis publi¬
cis omnib: priuatis sacris pro¬
fanis sic pepercit quasi adea
defendenda cumexercitu non
exoppugnanda uenis set in or¬
natuurbis habuit uictoria e
rationem habuit humanitatis
uictoriae putabat eẽ multa
romam deportare qua eorna¬
mento urbis eẽ possent huma¬
nitatis Nonplane expoliare
urbem praes ertim qua in con¬
seruare uoluisset. Inhac
partitione ornatus non plus
uictoria marcelli P.R ad pe
sanis reseruauit. Romam
quae adportata sunt ad aedẽ
honoris et uirtutis itemque
alis in locis uidemus nihilinae¬
dibus nibili nortis posuit nihil
in suburbanoputauit siur¬
bis ornamenta domumsuam
non contulis set domum suam
ornamento urbi futuram srra¬
cusis autem permulta atqegre¬
gia reliquit. deumuero nullũ
uiolauit nullumataigit confer¬
te uerrem nonut hominem cũ

Expanded text:
cepisset, non putavit ad laucepisset, non putavit ad laudem populi Romani hoc pertinere, hanc pulchritudinem, ex qua praesertim periculi nihil ostenderetur, delere et exstinguere. itaque aedificiis omnibus, publicis privatis, sacris profanis, sic pepercit quasi ad ea defendenda cum exercitu, non oppugnanda venisset. in ornatu urbis habuit victoriae rationem, habuit humanitatis; victoriae putabat esse multa Romam deportare quae ornamento urbi esse possent, humanitatis non plane exspoliare urbem, praesertim quam conservare voluisset. in hac partitione ornatus non plus victoria Marcelli populo Romsanis reservavit. Romam quae adportata sunt, ad aedem honoris et virtutis itemque aliis in locis videmus. nihil in aedibus, nihil in hortis posuit, nihil in suburbano; putavit, si urbis ornamenta domum suam non contulisset, domum suam ornamento urbi futuram. Syracusis autem permulta atque egregia reliquit; deum vero nullum violavit, nullum attigit. conferte Verrem, non ut hominem cum
Abbreviated transcription (Latin):
nisimunitione acmolelapi¬
dum diuinctus esset amari.
Altera autem ẽ urbs syracu¬
siscuinomem achradina ẽ in
qua forum maximum pulcher¬
rimae porticus ornatissimũ
prrtanium amplissima ẽ
curia templũq: egregius iouis
olimpiicaeteraeque urbis
partes qua e un auia lata ꝑ¬
petua multisq trans uersis
diuisae priuatis aedificis
continentur. Tertia ẽ urbs
quae quod in ea partefortunae
fanum antiquum fuit treha
nominata ẽ in qua gmnasiũ
amplissimum ẽ et complures
aedes sacrae. coliturq: ea pars
et habitatur frequentissimȩ
Quarta aut̃ est quae quia pos¬
trema coaedificata ẽ in eapolis
nominatur quam absummã
the a trum maximum praeterea
duo templa sunt egregia cereris
unum alterum liberȩ signumq:
a pollinis qui temnites uocatur
pulcherrimum et maximum.
quoistesi portare potuis set
non dubitas set auferre. Nunc
ad marcellum reuertar. nehȩc
a mesinecausa commemoratꝰ ef¬
seuide antur: qui cumiam prȩ¬
cdaram urbemu i copus que

Expanded text:
nisi munitione ac mole lapinisi munitione ac mole lapidum diiunctus esset a mari. altera autem est urbs Syracusis, cui nomen Achradina est; in qua forum maximum, pulcherrimae porticus, ornatissimum prytanium, amplissima est curia templumque egregium Iovis Olympii ceteraeque urbis partes, quae una via lata perpetua multisque transversis divisae privatis aedificiis continentur. Tertia est urbs quae, quod in ea parte Fortunae fanum antiquum fuit, Tycha nominata est; in qua gymnasium amplissimum est et complures aedes sacrae, coliturque ea pars et habitatur frequentissime. quarta autem est quae, quia postrema coaedificata est, Neapolis nominatur; quam ad summam theatrum maximum, praeterea duo templa sunt egregia, Cereris unum, alterum Liberae, signumque Apollinis, qui Temenites vocatur, pulcherrimum et maximum; quod iste si portare potuisset, non dubitasset auferre. nunc ad Marcellum revertar, ne haec a me sine causa commemorata esse videantur. qui cum tam praeclaram urbem vi copiisque
Abbreviated transcription (Latin):
rum pulcherrimamomniũ
saepe audistis ẽ iud itaut
dicitur Nametsitu ẽ cõmuni¬
totum ex omnia ditu uelter¬
ra uel mari praeclaro adaspec¬
tum et portus habet propein
aedificatione aspectuqurb̵
inclusos quicumdi uersos int̃
seaditus habeant in exitucon¬
iunguntur et confluunt: eo¬
rum coniunctione pars oppidi
quae appellatur insula mari
disiuncta angusto ponte rur¬
sus adiungitur et contine¬
tur. Eatanta ẽ urbs ut ȩx
quattuor urbib maximis
constaredicatur quarum
una ẽ ea quam dixi insula
quaeduob: portib: cincta
in utriusq portus ostium
aditumq: proiecta ẽ inqua
domus ẽ quae hieronis re¬
gis fuit qua praetores uti
solent in easunt aedessacrae
complures sed duae quaelon¬
geceteris antecellant dianae
et altera quae fuit ante istius
aduentum ornatissima miner¬
uae in hacinsula extrema ẽ
fonsaquae dulcis cui nomen
a rethusa ẽ incredibilimagni¬
tudine. plenissimus piscium
qui fluctutotus operire tur

Expanded text:
rum, pulcherrimam omnium rum, pulcherrimam omnium saepe audistis. est, iudices, ita ut dicitur. nam et situ est cum munito tum ex omni aditu vel terra vel mari praeclaro ad aspectum, et portus habet prope in aedificatione amplexuque urbis inclusos; qui cum diversos inter se aditus habeant, in exitu coniunguntur et confluunt. Eorum coniunctione pars oppidi quae appellatur Insula, mari disiuncta angusto, ponte rursus adiungitur et continetur. ea tanta est urbs ut ex quattuor urbibus maximis constare dicatur; quarum una est ea quam dixi Insula, quae duobus portibus cincta in utriusque portus ostium aditumque proiecta est; in qua domus est quae Hieronis regis fuit, qua praetores uti solent. in ea sunt aedes sacrae complures, sed duae quae longe ceteris antecellant, Dianae, et altera, quae fuit ante istius adventum ornatissima, Minervae. in hac insula extrema est fons aquae dulcis, cui nomen Arethusa est, incredibili magnitudine, plenissimus piscium, qui fluctu totus operiretur