comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mat lingͣ fetũ cũ ꝓtulit ursa: s ħ inmat᷑itas partꝰ
fac̃. Deniq tͥcesimo die geñat. unde euenit ut p̃ci¬
pitata fecunditas informis ꝓcrect᷑. ursoꝵ capd̾ inua¬
lidũ uis maxima inbrachiis ⁊ lumbis. unde int̾dũ
erecti resistunt. Ursꝰ gͦ aliq̃n uixͣ allegoriã sig̃at
diabolũ insidiatorẽ gregis dei. aliq̃n aũt duces
serios ⁊ crudeles. unde in libro regũ scͥptũ est. qd̾
pueros qͥ heliseũ ꝓph̾am irridebant. duo ursi egres¬
si de silua comed̾ant. qd̃ sig̃at duos pͥncipes ro¬
manoꝵ uespasianũ uidelicet ⁊ titum egressos de
saltũ gentiũ deuorare iudaicos pueros qͥ irriser̃t
saluatorẽ nr̃m in caluarie loco crucifixũ. ⁊ itẽ ibi
ueniebat leo ⁊ ur̃s ⁊ tollebat arietẽ de grege. Lupꝰ
greca diriuatione in lingͣm nr̃am tͣnsfert᷑. lupos
enĩ illilicos dicunt. Licos enĩ grece. amorsibꝰ apel¬

Expanded text:
mat lingua fetus cum protulit ursa. Sed hoc immaturitas partus mat lingua fetus cum protulit ursa. Sed hoc immaturitas partus facit. Denique tricesimo die generat. Unde evenit, ut praecipitata fecunditas informes procreet. Ursorum caput invalidum, vis maxima in brachiis et lumbis. Unde interdum erecti insistunt. Ursus ergo aliquando juxta allegoriam significat diabolum insidiatorem gregis Dei, aliquando autem duces saevos et crudeles. Unde in libro regum scriptum est , quod pueros, qui Elisaeum prophetam irridebant, duo ursi egressi de silva comederunt: quod significat duos principes Romanorum, Vespasianum videlicet et Titum, egressos de saltu gentium devorare Judaicos pueros, qui irriserunt Salvatorem nostrum in Calvariae loco crucifixum. Et iterum ibi: Veniebat leo et ursus et tollebat arietem de grege . Lupus Graeca derivatione in linguam nostram transfertur. Lupos enim illi lycous dicunt. Lycos autem Graece a morsibus appel
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ etiã ⁊ ponticicanes nocant᷑. Mira gͦ ẽ animantiũ
qͦrũdã prudentia: s młto magis qͦrũdã homi¬
nũ stupenda est demĩtia creat᷑am dei in se condi¬
tam estimant uitioꝵ ẽẽ efficatiã. Unde qͥdã here¬
tici extiter̃t qͥ genitalia menbra sͥ amputauer̃t.
qͦ faciliꝰ seruare possint nubendi continentiãt
Illam sententiã dñi male int̾p̃tantes qͣ ait. Sunt
eunuchi qͥ se ip̃os castrauert ꝓpt̾ regnũ celoꝵ.
cũ ħ magis intelligendũ sit ꝑtiñe ad uoluptatẽ.
⁊ libidinis amputationẽ. qͣm ad menbroꝵ corporiᷤ
truncationẽ. Tales gͦ canonica auctoritas excõmu¬
nicare. ⁊ ad penitentiã redigere p̃cepit. Ursꝰ fert᷑
dictꝰ. qd̾ ore suo formet fetꝰ. qͣsi ors᷑. nam aiunt eos in¬
formes gen̾are partꝰ. ⁊ carnẽ qͣndã nasci qͦm mat̃
lambendo in menbra cõponit. unde ẽ illud. Sic for¬

Expanded text:
qui etiam et pontici canes vocantur. Mira ergo est animantium qui etiam et pontici canes vocantur. Mira ergo est animantium quorumdam prudentia: sed multo magis quorumdam hominum stupenda est dementia, qui creaturam Dei in se conditam aestimant vitiorum esse efficaciam. Inde quidem haeretici exstiterunt, qui genitalia membra sibi amputaverunt, quo facilius servare possent nubendi continentiam, illam sententiam Domini male interpretantes, qua ait: Sunt eunuchi, qui se ipsos castraverunt propter regnum coelorum ; cum hoc magis intelligendum sit pertinere ad voluptatum et libidinis amputationem, quam ad membrorum corporis detruncationem. Tales ergo canonica auctoritas excommunicare et ad poenitentiam redigere praecepit. Ursus fertur dictus, quod ore suo formet fetus, quasi orsus. Nam aiunt eos informes generare partus, et carnem quamdam nasci, quam mater lambendo in membra componit. Unde est illud, Sic for
Abbreviated transcription (Latin):
nificationẽ uarioꝵ erroꝵ. atq uitioꝵ tͣnsferaͥt᷑. si
alicubi in scͥpt᷑is illiꝰ m̃tio fuerit reꝑta. Liux dictꝰ
qr in lupoꝵ geñe num̾̃at᷑. bestia macuł t̃ga distins¬
ta ut pardꝰ. s simił lupo. huiꝰ urmnã conũtere se in
ip̃as linces sentire hoc docum̃to ꝓbat᷑. Nam egestũ
liqͦrem arenis in qͣntũ potuerint contegunt. inui¬
dia qͦdam nat᷑ali. ne tał egestio tͣnseat in usũ huma¬
nũ linces dñt. pluuꝰ scd̃s extͣ unũ ñ admitt̾e fetum.
Similit̃ ⁊ ista bestia tipũ tenet inuidoꝵ hominũ.
atq dolosoꝵ. qͥ magis cupint nocere. qͣm ꝓdesse.
castrando dicti st̃. nã resticuli eoꝵ apti st̃ medica¬
minibꝰ ꝓpt̃ qͦs cũ ꝑsenserinit uenatorẽ. ip̃i se cas¬
trant. ⁊ morsibꝰ uires suas amputant. De qͥbꝰ ci¬
cero in scauriana redimunt se a parte corꝑis. ꝓpt̃
qd̾ maxime expetunt᷑. Iuuenał qͥ se eunuchũ ip̃e
fac̃. cupiens euad̾e dampnũ testiculi. Ip̃i st̃ ⁊ fili

Expanded text:
nificationem variorum errorum atque vitiorum transferatur, si alicubi in scripturis illius mentio fuerit reperta. Lynx dicitur, quia in luporum genere numeratur, bestia maculis terga distincta, ut pardus, sed similis lupo. Hujus urinam convertere se in quod et ipsos lynces sentire hoc documento probatur. Nam egestum liquorem arenis, inquantum potuerint, contegunt, invidia quadam naturali, ne talis egestio transeat in usum humanum. Lynces dicit Plinius secundus extra unum non admittere fetum. Similiter et ista bestia typum tenet invidorum hominum atque dolosorum, qui magis cupiunt nocere quam prodesse, castrando dicti sunt. Nam testiculi eorum apti sunt medicaminibus. Propter quos cum persenserint venatorem, ipsi se castrant et morsibus vires suas amputant. De quibus Cicero in Scauriana: Redimunt se ea parte corporis: propter quam maxime expetuntur. Juvenalis: Qui se eunuchum ipse facit cupiens evadere damno testiculi. Ipsi sunt et fibri,
Abbreviated transcription (Latin):
Capite nob̾ uulpes pusillas ext̃minantes uineas .i.
de plebe fideliũ. Et in libro iudic̃ de sanson d̃r. App̃¬
hendit trescentas uulpes. ⁊ lig faculas in caudis eaꝵ.
cimꝰ qd̾ supp̃ssis naribꝰ sint ⁊ facie feda. rugis turpit̃¬
follicantibꝰ. licet ⁊ capͣrũ sit p̾ssum habere nasum.
Alii simias latino sermone uocatas arbitrant᷑. eoᷤ
ta łͥstant᷑. feuis qͦs amant añ se gestant. neglecti cura
habent. Simia enĩ c̃ cuuda ẽ ꝙͣ qͥdam crurã uocant.
Spinge ułłose st̃ comis. mãmis ꝓminentibꝰ dociles
ad feritatis obluuionẽ Eenokrefali ⁊ ip̃i similes simiis.
s facieᷤ modũ canis. unde ⁊ nuncupati. Satirici facie¬
admodũ grata. ⁊ gesticulatis motibꝰ inqͥetis. Callitri¬
ces toto aspectu pene a cet̾is distant. Sunt enĩ in facie
ꝓducta barba ilata cauda. Siie aũt callidos mente
⁊ peccatis fetidos homines sigant. qͥ aliq̃n ꝑ conũsionẽ¬

Expanded text:
ineas , id est, plebes fidelium. Et in libro Judicum de Samson dicitur: Apprehendit trecentas vulpes, et ligavit faculas in caudis eorumcimus, quod suppressis naribus sint, et facie foeda, rugis turpitfollicantibus; licet et capellarum sit pressum habere nasum. Alii simias Latino sermone vocatos arbitrantur, eo tristantur. Fetus, quos amant, ante se gestant; neglecti circahabent; simia enim cum cauda est, quam quidam cluram vocant. Sphingae villosae sunt comis, mammis prominentibus, dociles ad feritatis oblivionem. Cynocephali et ipsi similes simiis, sed facie ad modum canis; unde et nuncupati. Satadmodum grata, et gesticulatis motibus inquieti. Callitrices toto aspectu a caeteris distant. Sunt enim in facie producta barba, et lata cauda. Simiae autem callidos mente, et peccatis fetidos homines significant. Qui aliquando per con
Abbreviated transcription (Latin):
cebant᷑ ad salomonẽ. Enidros bestiola ex eo nuncupata
qd̃ in aqͥs uerset᷑. ⁊ maxime in illo. q̃ si inuen̾̃it dor¬
mientẽ cocodrillũ. uolutat se in luto pͥmũ. ⁊ intrat
ꝑ oseiꝰ in uentrẽ ⁊ carpens omĩa int̾anea eiꝰ sic morit᷑.
YANHEOMOÑ grece uocatꝰ eo qd̃ odore suo ⁊ salubria
suillꝰ uim cuiꝰc̃q ueneni. Siullꝰ a setis est nuncupatꝰ.
hic etiã serpentes in seqͥt᷑. qͥ c̃ aduersꝰ aspidẽ pugnat.
Caudã erigit qͣm aspis maxine incipit obseruare. qͣsi
minantẽ ad qͣm cũ uim suã tͣnsferret. decepta corri¬
tat. ⁊ assidue mella captet. Musio apellat᷑ qd̾ nu¬
ribꝰ infestꝰ sit. hunc uulgꝰ captũ acapt᷑a uocant.
alii dicunt qd̵ captat .i. uidet. Nam tanto acute
cernit. nt fulgore luminis noctis tenebras suꝑet.

Expanded text:
et insequentes. Enhydros bestiola ex eo nuncupata, quod in aquis versetur, et maxime in Nilo. Quae si invenerit dormientem corcodilum, volutat se in luto primum, et intrat per os eius in ventrem, et carpens omnia intranea eius, sic moritur. Ichneumon Graece vocatus, eo quod odore suo et salubria suillus vim cuiuscumque veneni. Suillus autem a saetis est nuncupatus. Hic etiam serpentes insequitur; qui, cum adversus aspidem pugnat, caudam erigit, quam aspis maxime incipit observare quasi minantem; ad quam cum vim suam transfert, decepta corritat, et assidue mella captet. Musio appellatus, quod muribus infestus sit. Hunc vulgus catum a captura vocant. Alii dicunt quod catat, id est videt. Nam tanto acute cernit, ut fulgore luminis noctis tenebras superet.
Abbreviated transcription (Latin):
gum. qd adduc̃ent᷑ ad salomonẽ. sinrie ⁊ elefan
q. qr ip̃e est pax nr̃a qͥ fec̃ utraq unũ. ⁊ sangui¬
ne suo mundauit conscientiã nr̃am ab oꝑibꝰ mor¬
tuis. Gripes uocat᷑. qd̃ sit animal pennatũ ⁊ qͣdru¬
pes. hoc genꝰ ferarũ in iꝑboreis nascit᷑ montibꝰ. om̃i
parte corꝑis leones st̃. alis ⁊ facie aqͥlis similes aͥs
uehemĩt infesti. Nam ⁊ homines uiuos discerpunt.
hi possunt significare ferocitatẽ ꝑsecutoꝵ ⁊ elati¬
onẽ suꝑboꝵ. qͥ infesti st̃ hominibꝰ. qͥ simplicitatẽ xp̃i¬
unũ colorẽ. s diu̾sa ẽ uarietate consꝑsꝰ ut pardꝰ. Dic¬
tus aũt ita qd̃ hiuꝰ cameleontis corpꝰcłm. ad colores¬
st̃ qͦs uidet. facillima conũsatione uanat᷑. q̃n alioꝵ
aĩalium ñ ẽ ita ad cõu̾sationẽ facilis corpulen¬
tia. Cameleon pardꝰ dictꝰ. qd̃ dum sit ut pardꝰ.

Expanded text:
gum, quod adducerentur ad Salomonem simiae et elephanti , quia, ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum , et in sanguine suo mundavit conscientiam nostram ab operibus mortuorum. Griphes vocatur, quod sit animal pennatum et quadrupes. Hoc genus in Hyperboreis nascitur montibus. Omni parte corporis leones sunt, alis et facie aquilis similes, equis vehementer infesti. Nam et homines vivos discerpunt. Hi possunt significare ferocitatem persecutorum, et elationem superborum, qui infesti sunt hominibus, qui simplicitatem Chriunum colorem, sed diversa est varietate conspersus, ut pardus dicitur autem hujus cameleontis corpusculum ad colores, quos videt, facillima conversione variari, quod aliorum animalium non est ita ad conversionem facilis corpulentia. Cameleon pardus dictus, eo quod, dum sit ut pardus,
Abbreviated transcription (Latin):
do paruulꝰ factꝰ ẽ. ⁊ in crucẽ ascendens captiuos
popłos de potestate diaboli redemit. Qui bñ catu¬
lo dormienti. tribꝰ diebꝰ ⁊ tͥbꝰ noctibꝰ cõparat᷑: qr tri¬
duo in sepulchro iacens sominũ mortis impleuit.
⁊ ip̃a morte mortis imꝑiũ uic̃. De qͦ in genesi scͥptũ

Expanded text:
do parvulus factus est, et in crucem ascendens, captivos populos de potestate diaboli redemit. Qui bene catulo dormienti tribus diebus et tribus noctibus comparatur: quia triduo in sepulcro jacens somnum mortis implevit, et ipsa morte mortis imperium vicit. De quo in Genesi scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
terr̃. qt cont᷑ p̃dicam̃ta ueritatis de legis oꝑibꝰ sin¬
głari ⁊ fatua elatione confisi st̃. ħ eato gͦ iob sc̃e eccłe
tipũ teuenti dr̃. nũqͥt uolet rmoceros seruire t̃.¬
nece fi deliũ stulta sua elatione consid̾as subiure tue
p̃dicationis inclinas. subaudis utego qͥ ex cont᷑ me
illũ singłari cornu extolli conspicio. ⁊ tũ mẽ uolue¬

Expanded text:
terunt, quot contra praedicationem ueritatis de legis operibus gloterunt, quot contra praedicationem ueritatis de legis operibus gloriati, et fatua elatione confisi sunt. Beato igitur Iob Ecclesiae typum tenenti dicitur: "Numquid uolet rhinoceros seruire tinece fidelium stulta sua elatione considerans, sub iure tuae praedicationis inclinas? subaudis: ut ego, qui et contra me illum singulari cornu extolli conspicio; et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
nit. Tante aũt fortitudinis ẽẽ d̾r: ut ulta uenanti¬
um uͥtute capiat᷑. S sic̃ hi asser̃t qͥ de scbendis natis
asalium. laboriosa inuestigatione sudauer̃t. uͥgo
ei puella ꝓponit᷑. q̃ uenienti sinũ aꝑit. in qͦ ille oñ
ferocitate pꝰposita. capd deponit. sicq soporatꝰ ab
eis a qͥbꝰ capi q̃rit᷑. repente uelut in ermis inuenit᷑.
Buxei qͦ coloris ẽẽ describit᷑. qͥ etiã cum elefantis qñ
certam̃ aggredit᷑. e cornu qd̃ in nare singłant̃ ges¬
tat. uentrẽ adũsantiũ ferire ꝑhibet᷑. ut cũ ea q̃ mol¬
liora st̃ uulñat. inpugnantes se facile sternat. Pocest
ille popłs intelligi. qͥ dum de accepta lege ñ oꝑa s
solam int̃ cunctos homines elationẽ sũpsit. qͣs inter
cet̃as bestias cornui singłare gestauit. Unde passionẽ
leonis ⁊ acornibꝰ unicornuoꝵ humilitatẽ meã. Tot
qͥppe in illa gente unicornes ł certe rinio cerotes exti

Expanded text:
nit. Tantae autem fortitudinis esse dicitur, ut nulla venantinit. Tantae autem fortitudinis esse dicitur, ut nulla venantium virtute capiatur: sed, sicut hi asserunt, qui describendanimalium laboriosa inuestigatione sudauerunt, uirgo ei puella proponitur. Quae uenienti sinum aperit, in quo ille omni ferocitate deposita caput deponit. Sicque ab eis, a quibus capi quaeritur, repente uelut eneruus inuenitur. Buxei quoque coloris esse describitur. Qui etiam cum elephantis quando certamen ingreditur, eo cornu quod in nare singulariter gestat, uentrem aduersantium ferire perhibetur; ut cum ea quae molliora sunt uulnerat, impugnantes se facile sternat. Potest ille populus intelligi, qui dum de accepta lege non opera, sed solam inter cunctos homines elationem sumpsit, quasi inter caeteras bestias cornu singulare gestavit. Unde passionem leonis, et de cornibus unicornium humilitatem meam . Tot quippe in illa gente unicornes, vel certe rhi
Abbreviated transcription (Latin):
Et bestia q̃ ascendebat de mare: simił pardo. De il¬
ꝑseuerant. Alibi tñ scͥptũ est. habitabit iupꝰ cũ ag¬
no: ⁊ pardꝰ cũ edo cubabit. qd̾ in aduentu xp̃i cõ¬
plecũ ẽ. q̃ñ illi qͥ antea feroces fuer̃t. cũ in nocentibꝰ
uitam ducunt. Et qͥ erroꝵ macuł polluti erant. pe¬
intentiã agentes ad ũitatẽ fidei conũtunt᷑. Leo pard̾
ex adulterio laene ⁊ pardi nascit᷑. ⁊ t̾uã origniẽ effi¬
tit᷑. sic̃ ⁊ pluuꝰ in nat᷑ali historia dic̃. leonẽ cũ par¬
do. aut pardũ cũ leena concbere. ⁊ ex utroq coitu
degeñes partꝰ crear. ut mulꝰ ex eqͣ ⁊ asina. Rino¬
cerota grece uocat᷑. latine int̾p̾tat᷑ in nare cornu. Idẽ
⁊ monoceron .i. imicornis. eo qd̾ unũ cornu in media
fronte habeat pedũ. iiͦi. ita acutũ ⁊ ualidũ. ut qͥc¬
qͥd inpetierit. aut uentilet aut ꝑforet. Nam ⁊ c̃ ele¬
fantis. sepe certam̃ habet: ⁊ inuentre uuln̾atũ ꝓster¬

Expanded text:
ae ascendebat de mari, similis erat pardo ; de ilseverant. Alibi tamen scriptum est: Habitabit lupus cum agno, et pardus cum haedo cubabit . Quod in adventu Christi completum est, quando illi, qui antea feroces fuerunt, cum innocentibus vitam ducunt, et qui errorum maculis polluti erant, poenitentiam agentes ad veritatem fidei convertuntur. Leopardus ex adulterio leaenae et pardi nascitur, et tertiam originem efficit: sicut et Plinius in naturali Historia dicit, leonem cum pardo aut pardum cum leaena concumbere, et ex utroque coitu degeneres partus creari, ut mulus ex equo et asina. Rhinocerota graece vocatus, latine interpretatur, in nare cornu. Idem et monoceros, id est, unicornis, eo quod unum cornu in media fronte habeat pedum quatuor, ita acutum et validum, ut quidquid impetierit, aut ventilet aut perforet. Nam et cum elephante semper certamen habet, et in ventre vulneratum proster
Abbreviated transcription (Latin):
min. lupꝰ rapax mane comedet p̃dam. uesꝑe diui¬
det spolia. Quibꝰ dictis apłs paulꝰ designat᷑ de
beniamin stirpe ꝓgenitꝰ. qͥ mane rapuit p̃dam .i.
inpͥmordiis fideles qͦs potuit deuastauit. uesꝑe aũ
spolia diuisit. qr fideł pꝰmodũ fc̃s sacra eloqͥa au¬
dientibꝰ discretione mirifica dispensauit. Canis no
istimant. eo qd̃ insonat inde ⁊ cañe nichil arĩt sa¬
gatiꝰ canibꝰ. plus enĩ cec̃is animalibꝰ sensꝰ habent. Nãq¬

Expanded text:
min lupus rapax, mane comedet praedam, et vespere dividet spolia. Quibus dictis, apostolus Paulus designatur, de Benjamin stirpe progenitus. Qui mane rapuit praedam, id est, in primordiis fideles quos potuit devastavit, vespere autem spolia divisit, quia fidelis postmodum factus, sacra eloquia audientibus distiment eo quod insonat: inde et canere. Nihil autem sagacius canibus. Plus enim se
Abbreviated transcription (Latin):
tos ꝑduceret in ierłm. Qui diuine lagis eruditione
p̃ditꝰ. dum alioꝵ ingliuiuẽ redarguit. cornui elefan¬
ts inuentrẽ ferit. In uentrẽ qͥppe elefantos ꝑcusse¬
rat. dum dicebat. Multi ambulant qͦs sepe diccbã
uob̾: nc̃ aũt ⁊ flens dico inimicos crucis xp̃i.
Quoꝵ finis int̾itꝰ quoꝵ d̾s uent̃ est. ⁊ gła in con¬

Expanded text:
s efficiar." Qui diuinae legis eruditione praeditus, dum aliorum ingluuiem redarguit, cornu elephantos in uentrem ferit. In uentremque elephantos percusserat, cum dicebat: "Multi ambulant," quos saepe dicebam uobis. Nunc autem et flens dico, inimicos crucis Christi. "Quorum finis interitus,
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ uitam innocentiũ ĩmanitate crudelitatis
effrenat᷑. q̃ antiqͦ hosti qͣsi seuissimo leoni sociata.
ꝑuerse ꝑsuasionis eiꝰ semina concipit. ⁊ reꝓbos ex
se filios. ad similitudinẽ illiꝰ qͣsi crudeles catulos
gignit. Catuli aut leonũ st̃. qͥlibet repbi ad inqͣm
uitam malignoꝵ spũum errore geñati : qͥ ⁊ simł
om̃s uniũsam mundi ciuitatẽ. ꝙͣ p̃liximꝰ babilo¬
niã facuuit. ⁊ tñ idẽ singłi babilonie filii. qͣsi ñ¬

Expanded text:
contra vitam innocentium immanitate crudelitatis efferatur, quae antiquo hosti, quasi saevissimo leoni sociata, perversae persuasionis ejus semina concipit, et reprobos ex se filios ad similitudinem illius, quasi crudeles catulos gignit. Catuli autem leonum sunt quilibet reprobi, ad iniquam vitam, malignorum spirituum errore generati: qui et simul omnes universam mundi civitatem, quam praediximus, Babyloniam faciunt, et tamen iidem singuli Babyloniae filii, quasi n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fig̾am scõꝵ doctoꝵ impauidũ cetũ sig̾at. quoꝵ
rugitꝰ ħ est p̃dicationis uox. t̾ret adũsarios. Unde
scͥptũ est. Leo fortissimꝰ bestiaꝵ : ad nulliꝰ pauebit
occͤsum. Et in amos. Leo rugiet᷑ qͥs ñ timebit: Dñs
locutꝰ est. qͥs ñ ꝓpħabit: Item leo in contͣriã partẽ
poñr. q̃n serutia eiꝰ demonstrat᷑. ut est illud petri

Expanded text:
r figuram sanctorum doctorum impavidum coetum significat, quorum rugitus, hoc est, praedicationis vox terret adversarios. Unde scriptum est: Leo fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum . Et in Amos: Leo rugiet: quis non timebit? Dominus locutus est: quis non prophetabit? Item leo in contrariam partem ponitur, quando saevitia ejus demonstratur, ut est illud Petri
Abbreviated transcription (Latin):
tant fecꝰ. nͥ ampliꝰ ꝙͣ semel gignunt. nͨ plures s
tm̃ unũ. uiuut aũt annos. ccͣc. apd̾ solã affricã
⁊ indiã elefanti pͥꝰ nascebant᷑. nc̃ sola eos india

Expanded text:
tant fetus nec amplius quam semel gignunt nec plures, sed tant fetus nec amplius quam semel gignunt nec plures, sed tantum unum. Vivunt annos CCC. Aput solam Africam et India elefanti prius nascebantur, nunc sola India
Abbreviated transcription (Latin):
rognũ. Unicornis suꝑbi ł unũ habentes testam̃tũ:
ut in psał. Et a cornibꝰ inirornuoꝵ humilitatẽ meã.
Nefantẽ. greci a magnitudine corꝑis uocatũ putãt.
qd̾ formã montis ꝓferat. grece enĩ mons elfio d̾r.
Apd̾ indos aũt auoce barro uocat᷑. unde ⁊ uox
eĩ barritꝰ. ⁊ dentes ebur. Raustrũ aũ ꝓmuscida d̾r.¬
q̃m illo pabulũ orrad mouet. ⁊ ẽ angui simił. ual¬
lo munitꝰ eburneo. hos boues lucas dictos ab an¬
tiqͥs romanis. Boues qr nlłm animal grandiꝰ ui¬
debant. lucas qri in lucania illos pͥmos pirrꝰ in
in rebꝰ bellicis aptũ est. In his enĩ ꝑsi. ⁊ indi. lig¬
neis t᷑ribꝰ collocatis. de muro tã ꝙͣ iacuł dimicant.
Intellectu aũt ⁊ memoria multa uigent. grega¬
tim incedunt. motu qͦ ualent saltant. Murẽ fugi¬
unt. adũsi coeunt. Qnͣdo aũt part᷑unt maqͥs ł
in insulis dimitunt fetꝰ ꝓpt̃ dracones. qr mimi¬
ci st̃. ⁊ ab eis implicati necant᷑. Biennio aũt por¬

Expanded text:
regnum. Unicornis superbi vel unum habentes testamentum, ut in psalmo: Et a cornibus unicornium humilitatem meam . Elephantem Graeci a magnitudine corporis vocatum putant, quod formam montis proferat. Graece en immons lophos dicitur. Apud Indos autem a voce barro vocatur unde et vox eius et barritus et dentes ebur; rostrum autem promoscida quoniam illo pabulum ori admovet. Est angui similis, vallo munitus eburno. Hos boves Lucas dictos ab antiquis Romanis: boves quia nullum animal grandius videbant, Lucas quia in Lucania illos primus Pyrrhus in rebus bellicis aptum est. In eis enim Persae et Indi ligneis turribus collocatis tamquam de muro iaculis dimicant. Intellectu autem et memoria multa vigent, gregatim incedunt, motu quo valent salutant, murem fugiunt. Aversi coeunt, quando autem parturiunt in aquis vel in insulis dimiuunt fetus propter dracones quia inimici sunt et ab eis implicati necantur. Biennio autem por
Abbreviated transcription (Latin):
unt uestigia sua. ne eos uenator inueniat. Cum ge¬
nueruit catulũ: tribꝰ diebꝰ ⁊ tbꝰ noctibꝰ catułꝰ dormi¬
re fert᷑. Tunc deinde pat̾s fremitu ł rugitu. ueluti
tremefactꝰ cubił locꝰ: suscitare d̾r. catulum dormi¬
entẽ. Circa hominẽ leonis nat᷑a mitis est: ut nͥ lesi
neqͦant irasci. Patet enĩ eoꝵ miscd̃ia: exẽplis assidius.
ꝓstratis onĩ parcunt. captiuos obunios patͥam redire
ꝑmictunt. hominẽ ñ nͥ in magna fame int̾imunt.
leo enĩ qͥ rex est bestiaꝵ. ꝑ fortitudinẽ typũ tenet
xp̃i : qͥ est rex regũ ⁊ dñs dñantiũ. De qͦ scͥptũ est
in apocalipsi. Et̃ce iucit leo de tͥbu uida radix dł:

Expanded text:
unt vestigia sua, ne eos venator inveniat. Cum geunt vestigia sua, ne eos venator inveniat. Cum genuerint catulum, tribus diebus et tribus noctibus catulus dormire fertur; tutremefactus cubilis locus, suscitare dicitur catulum dormientem. Circa hominem leonum natura mitis est: ut, nisi laesi, nequeant irasci. Patet enim eorum misericordia exemplis assiduis. Prostratis enim parcunt, captivos obvios in patriam redire permittunt, hominem non nisi magna fame interimunt. Leo enim, qui rex est bestiarum, per fortitudinem typum tenet Christi, qui est rex regum et dominus dominantium, de quo scriptum est in Apoca
Abbreviated transcription (Latin):
pentibꝰ. Bestie dicte. a ui qͣ se¬
uiunt. Fere apellate: eo qd̾
nat᷑ali utunt᷑ lib̾tate. ⁊ desi¬
derio suo ferant᷑. Sunt enĩ
libere eoꝵ uoluptates: ⁊ huc atq illuc uagant᷑.¬
⁊ qͥ animꝰ duxerit. eo ferunt᷑. Leonis uocabłm: exgre¬
ca origine inflexũ est in latinũ. Grece enĩ leon uocat᷑:
⁊ est nom̃ notũ. qr ex parte corruptũ est. Ieena uͭ nom̃
grecũ est: sic̃ ⁊ dracena. Ut aũt leena lea dicat᷑: usur¬
patũ ẽ a poetis. Leo aũt grece : latine rex int̃pretat᷑.
eo qd̾ pͥnceps sit om̃iũ bestiaꝵ. cuiꝰ genꝰ triphariũ dr.
Equibꝰ breues ⁊ iuba scrispa: inbelles st̃. Longi ⁊ coma
simplici: acres animos eoꝵ fronᷤ ⁊ rauda indicat. Uirtꝰ
eoꝵ in pectore: firmitas in capite. Septi a uenatoribꝰ
t̃ram contuent᷑: qͦ minꝰ conspectis uenabuł t̾reant᷑.
Rotarũ timent strepitꝰ: s ignes magis. Cum dormi¬
erint uigilant ocłi: cũ ambulant cauda sua cooꝑi¬

Expanded text:
pentibus. Bestiae autem dicti a vi qua saeviunt. 2. Ferae appellatae, eo quod naturali utantur libertate, et pro desiderio suo ferantur. Sunt enim liberae earum voluntates, et huc atque illuc vagantquo animus duxerit, eo feruntur. 3. Leonis vocabulum ex Graeca origine inflexum est in Latinum. Graece enim λέων vocatur,  est nomen nothum, quia ex parte corruptum. Leaena vero totum Graecum est, sicut et dracaena. Ut autem leaena lea dicatur usurpatum est a poetis. Leo autem Graece, Latine rex interpretatur, eo quod princeps sit omnium bestiarum. Cuius genus trifarium dicitur. E quibus breves et iuba crispa inbelles sunt; longi et coma simplici acres. Animos eorum frons et cauda indicat. Virtus eorum in pectore; firmitas in capite. Septi a venatoribus terram contuentur, quo minus conspectis venabulis terreantur. Rotarum timent strepitus, sed ignes magis. Cum dormierint, vigilant oculi; cum ambulant, cauda sua cooperi
Abbreviated transcription (Latin):
s micas de pane pueroꝵ edunt catuli. qi ꝯũsi ad fidẽ
qͥ erant despecti in gentibꝰ ñ litt̃e suꝑficiẽ in scͥpt᷑is. s
sp̃italiũ sensuũ qͣ in bonis actibꝰ ꝓficere ualeant in¬
pedibꝰ. ⁊ nũꝗͣ rectis itiñbꝰ. s tortuosis anfractibꝰ currit.
fraudulentũ animal insidiisq decipiens. Nam dum
ñ habuerit escã fingit mortẽ. sicq descendentes qͣsi
ad cadauer. aues rapit. ⁊ deuorat. uulpis enĩ nistice
diabolũ dolosũ ł heretic̃ callidũ siue peccatorẽ homi¬
pi illi. Et̃ alibi. Uulpes inqͥt foueas habent. ⁊ uolucres
celi nidos. In uulpibꝰ hereticos. ⁊ in uolucribꝰ celi ma¬
lignos sp̃c expͥmens qͥ in pectoribꝰ humanis sͥ latibu¬
la q̃runt. uͥ suggestiones suas int̾serant. ⁊ uoluntates¬

Expanded text:
sed micas de pane puerorum edunt catelli, quia conversi ad fidem, qui erant despecti in gentibus, non litterae superficiem in Scripturis, sed spiritalem sensum, quo in bonis actibus proficere valeant, inpedibus, et nunquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currit: fraudulentum animal insidiisque decipiens. Nam dum non habuerit escam fingit mortem, sicque descendentes quasi ad cadaver aves rapit et devorat. Vulpes enim mystice diabolum dolosum, vel haereticum callidum, sive peccatorem homipi illi . Et alibi: Vulpes, inquit, foveas habeant: et volucres coeli nidos ; in vulpibus haereticos, et in volucribus coeli malignos spiritus exprimens, qui in pectoribus humanis sibi latibula quaerunt, ubi suggestiones suas perversas
Abbreviated transcription (Latin):
humiles impetit. s suꝑbos uentͥs cultores excidit.
Que gͦ in paulo scͥpta cognouimꝰ. suꝑ ẽ ut factu ⁊
in aliis credamꝰ. Multi qͥppe ad humilitatis gr̃am
ex illiꝰ popłi elatione conũsi st̃. quoꝵ seuitiã dñs
dum sub iugo inspiranti timoris edomuit. nuimir̃
rinocerotis s fortitudinẽ subegit. Rilceron gͦ. xp̃c dñs
potest intelligi. ꝓpt̾ inuictã fortitudinẽ ut in deu

Expanded text:
es impetit, sed superbos ventris cultores occidit. Quae ergo in Paulo scripta cognovimus, superem, ut facta et in aliis credamus. Multi quippe ad humilitatis gratiam ex illius populi elatione conversi sunt, quorum saevitiam Dominus dum sub jugo inspirati timoris edomuit, nimirum rhinocerotis sibi fortitudinem subegit. Rhinoceros Christus Dominus potest intelligi propter invictam fortitudinem, ut in De
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃o actionis itine obsitlent. Cimmq has ꝑmsidias
suꝑat: q̃si formicas frum̃ta gestantes inꝑuis necat.
Pant̃ cdictꝰ. suie qd̾ om̃iũ animaliũ sit amic̾. excepto
dricone: siue qi ⁊ sui geñis societate gandet. ⁊ ad
eandẽ similitudint̃ qͥcqͥd accip̃ redclit. Pau enĩ gre¬
ce: om̃e dr. Bestia minutis orbicuł sr̃picta: i taut
ocłs ex fuluo. circuł nigra. ł alba distinguat᷑ ua¬
rietate. Her semel om̃ino part̾it. Cuiꝰ cause ratio: ma¬
nifesta est. Nam cũ inut̃o mat̾s coaluere catusi. ma¬
sise sid nascendũ uribꝰ pollent. odiunt enĩ tẽpoꝵ
mores: atq oneratã fecibꝰ fuluant. tãꝙͣ obstantẽ
partui unguibꝰ lacerant. Effundit ilia partũ. seu
potꝰ dimitit. dolore cogente. Ita p̾ea corruptis ⁊ cica¬
tricosis sadibꝰ genitale sem̃ infusum. ñ erit acceptũ.
s insitũ resilit. Nam plinꝰ dic̃ aĩalia c̃ aciitis un
simũ. ⁊ p̃ceps ad sanguinẽ. Saltu enĩ ad mortẽ rut.

Expanded text:
in ipso actionis itinere obsidet: cumque has per insidias superat, quasi formicas frumenta gestantes improvisus necat. Panther dictus sive quod omnium animalium sit amicus, excepto dracone: sive quia et sui generis societate gaeamdem similitudinem quidquid accipit reddit. Πᾶν enim Graece omne dicitur. Bestia minutis orbiculis superpicta, ita ut oculatis ex fulvo circulis, nigra, vel alba distinguatur varietate. 9. Haec semel omnino parturit, cujus causae ratio manifesta est. Nam cum in utero matris coaluere catuli, maturisque ad nascendum viribus pollent, odiunt temporum moras. Itaque oneratam fetibus vulvam tanquam obstantem partui unguibus lacerant, effundit illa partum, seu potius dimittit, dolore cogente. Ita postea corruptis et cicatricosis sedibus genitale semen infusum non haeret acceptum, sed irritum resilit. Nam Plinius dicit animalia cum acutis unsimum, et praeceps ad sanguinem; saltu enim ad mortem ruit.
Abbreviated transcription (Latin):
nia gignit. Tigris aũt. mistice designat astutiã dia¬
boli: unde in iob scͥptũ est. Tygris ꝑiit eo qd̾ ñ ha¬
beret p̃dam. ⁊ catuli leonũ dissipati st̃. huinc. oͭ

Expanded text:
nia gignit. Tigris autem mystice significat astutiam Diania gignit. Tigris autem mystice significat astutiam Diaboli. Inde in Job scriptum est: Tigris periit eo quod non haberet
Abbreviated transcription (Latin):
simł om̃s reꝑbi uocant᷑. Leo diabolꝰ ob fortitudinẽ ⁊
crudelitatẽ: ut inpsalmo. Neq̃n rapiat ut leo aĩam
meã. Et̃ alibi. Sedet in insidiis cũ diuitibꝰ in occultis:
sic̃ leo incubili suo. Leones st̃ potestates huiꝰ scłi: ut
in ierema. Grex clisꝑs popłs m̃s: leones eiererunt
eos. Catuli leonũ demones siue p᷑ui homines: ut in
psał. In medio catuloꝵ leonũ: dormiui contͣbatꝰ. ⁊ ali¬
bi. Catuli leonũ rugientes ut rapiant. ⁊ q̃rant a deo
escam ͥ. Cubile leonũ p̃sens mundꝰ. ł qd̾libet regñ
huiꝰ mundi. ut in naũ. Itẽ cubile leonũ. corda reꝑ
boꝵ: ut in psał. Ortꝰ est sol ⁊ congregati st̃: ⁊ in cu¬
bilibꝰ sius collocabunt᷑. Tygris uocata : ꝓpt̾ uolu¬
crẽ fugam. Ita enĩ nominãt perse. ⁊ medi sagittam.
Est enĩ bestia uariis distincta macuł. uͥtute ⁊ ue¬
locitate mirabił. ex cuiꝰ noie flum̃ tygris apellat᷑. qd̃
is rapidissimꝰ sit om̃iũ fluminũ. has magis irca¬

Expanded text:
i vocantur. Leo, Diabolus ob fortitudinem et crudelitatem, ut in Psalmo: Ne quando rapiat, ut leo, animam meam ; et alibi: Sedet in insidiis cum divitibus in occultis, sicut leo in cubili suo . Leones sunt potestates hujus saeculi, ut in Jeremia: Grex dispersus populus meus, leones ejecerunt eos . Catuli leonum, daemones sive pravi homines, ut in psalmo: In medio catulorum leonum dormivi conturbatus . Et alibi: Catuli leonum rugientes, ut rapiant et quaerant a Deo escam sibi . Cubile leonum, praesens mundus: vel quodlibet regnum hroborum, ut in psalmo: Ortus est sol, et congregati sunt, et in cubilibus suis se collocabunt . Tigris vocata propter velocem fugam. Ita enim nominant Persae et Medi sagittam. Est enim bestia variis distincta maculis, virtute et velocitate mirabilis. Ex cujus nomine flumen Tigris appellatur, quod is rapidissimus sit omnium fluviorum. Has magis Hirca
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ gallici teli ex mat̾ia qm maxte lentaq iac¬
tu non quidem longe ppter grauitatẽ euolat.
s quo ꝑuenit uinimia ꝑfringit. qd̃ si abarti¬
fice mitat᷑ rursus redit ad eum. Lancea enĩ
pot̾ sig̾are passionis dolorem. uel sacram̃toꝵ
aꝑtronem. uñ un ꝑpħica scͥptum est: Lanceis su¬
is uilnerauert̃ me ⁊ in passione dñi unꝰ mili¬
tum lancea latus eiꝰ aꝑuit. ⁊ continuo exiruit sã

Expanded text:
genus Gallici teli ex materia quam maxime lenta, quae jacgenus Gallici teli ex materia quam maxime lenta, quae jacta non quidem longe propter gravitatem evolat: sed quo pervenit, vi nimia perfringit: quod si ab artifice mittatur, rursum redit ad eum. Lancea enim potest significare passionis dolorem, vel sacramentorum apertionem: unde in Propheta scriptum est: Lanceis suis vulneraverunt me. Et in passione Domini unus militum lancea latus ejus aperuit, et continuo exivit s
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ ⁊ cet̾a. Pugna uero phibistinoꝵ contra ifrł
ñ incõuenienter malignoꝵ sp̃uum p̃liũ adu̾sũ
eccłiam d̾i accipi potest. mñ egredit᷑ de castris scilic
philistinoꝵ uirspuriꝰ noĩe goliad nimie mag¬
nitudinis. qui bene pot̾ significare diabłi suꝑ¬
btam. qmͣ dauid nr̃ singłari certamine ⁊gressus
ꝓstrauit ac ppłm d̾i atimore eiꝰ exipuit. qui leo
nem ⁊ ursum neͣauit. ursum uidelicet cdiabłm leo¬
nem antixpĩn. altm̃ nc̃ hoĩb latenter insidian¬
tem. altm̃ in post̾m manifestessime seuientem.
Lancea est hasta amentum habens in medio: dic¬
ta aut̃ lancea. qd̃ equa lance .i. equalia m̃topon¬
derata iubrat᷑ . amentũ uincłm est iaculoꝵ astiliũ.
quod in mectus hastis aptat᷑. ⁊ in amentũ qd̃
media hasta religat᷑ ⁊ iaculet᷑. clausa est qualis fu¬
it hercłis dicta qd sit claius ferreis inuicem
religata. ⁊ est cribito semis facta in longitudi¬
ne. hec ⁊ cateia qmͣ oratiꝰ caiam dicit. est enim

Expanded text:
than. « Pugna vero Philisthinorum contra Israel, » non inconvenienter malignorum spirituum praelium adversus Ecclesiam Dei accipi potest. Inde egreditur, de castris scilicet Philisthinorum, vir spurius, nomine Goliath, nimiae magnitudinis, qui bene potest significare diaboli superbiam, quem David noster singulari certamine congressus prostravit, ac populum Dei a timnem et ursum necavit, ursum, videlicet diabolum: leonem, Antichristum, alterum nunc hominibus latenter insidiantem; alterum in posterum manifestissime saevientem. Lancea est hasta amentum habens in medio: dicta autem lancea, quod aequa lance, id est, aequali amento ponderata vibratur. Amentum vinculum est jaculorum hastilium, quod in mediis hastis aptatur; et inde amentum, quod media hasta religetur et jaculetur. Clava est, qualis fuit Herculis: dicta, quod sit clavis ferreis invicem religata, et est cubito semis facta in longitudine: haec et cateja, quam Lucilius caiam dicit: est enim
Abbreviated transcription (Latin):
asta est contus cũ Cap̃.¬
ferro.cuiꝰ diminntiuũ facit hastilia nom̃ a ut̃
haste ab astu scimpsit. uñ ⁊ astucia. Contꝰ fer¬
rum ñ ht̃.s tantũ cuspide acuta est uirgiliꝰ fer¬
ratasq tfudes ⁊ acuta cuspide contus: contus aur̃
qiͣ conitũ. est aut̃ contuꝰ acuta rotunditas. It sig¬
nificatõe aut̃ haste uel astiliũ potest temptatio
diabolica intelligi. ꝑ qm saluti gen̾is hrimani. ip̃e
antiquus hostisin iudet. interfectionẽ p̃parait. ũñ
est illud qd̃ de goltad gigante scͥptura refert di

Expanded text:
Hasta est contus cum ferro, cujus diminutivum facit hastile. Nomen autem hasta ab astu sumpsit, unde et astutia. Contus ferrum non habet, sed tantum cuspide acuta est. Virgilius: Ferratasque trudes, et acuta cuspide contos. Contus autem quasi conitus: est enim conus acuta rotunditas. In significatione autem hastae vel hastilium potest tentatio diabolica intelligi, per quam saluti generis humani ipse antiquus hostis invidet, et interfectionem praeparat: unde est illud, quod de Goliath g
Abbreviated transcription (Latin):
dines phibent᷑ philo sophari ad hibentes tantum
gentalib tegmina. Gymno enĩ ex eo dictum ẽ
qd̃ uuienes nudi exercent incantpo ubi pudenda
ola tantum opiuit. hii ⁊ agenerando se cohibent
Theslogi autem idem sunt qui ⁊ fisici dicti Ant
theologi quo in scriptis fuis de dodixerẽ qꝵ ianao

Expanded text:
dines perhibentur philosophari, adhibentes tantum dines perhibentur philosophari, adhibentes tantum genitalibus tegmina. Gymnasium enim ex eo dictum est, quod iuvenes nudi exercerentur in campo, ubi pudenda sola tantum operiunt. Hi et a generando se cohibent. Theologi autem idem sunt qui et Physici. Dicti autem Theologi, quoniam in scriptis suis de Deo dixerunt. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
mortalem ẽẽ Cinic. in mundicia impudentie nũ¬
cupati. Cont᷑ humanam enĩ uerecundiam in ꝓpa¬
tulo coire cũ conuigib eis mos erat. Consentien¬
tes licitum honestum ẽẽ palam cũ uxore cõcube.
quia coniugiũ iustum est. publice id preditantes agẽ¬
dum eẽ. ut canis in uicis uel in plateis. Nñ ⁊ ã canib
quorum uitam imitabant᷑. etiam uocabłm nom̃q
traxerunt. Epicurei dicti ab epicuro quodã plilo¬
no carnali uoluptatem corꝑis summũ bonũ adserẽs.
qui etiam dixit nulla diuina ꝓuidentia instruc¬
lum eẽ aut regi mundum. sed origine rerum.
athomis .i. in secabilibus ac soli discorꝑib ad signa¬
uit. quoꝵ fortuitis concursionib untũsa nascan¬
tun⁊ nata fint. Assuruit aut̃ dm̃ nicħ agere.⁊
Omĩa constare corꝑib aĩam nichil aliud ee qmͣ
corpus. Nñ ⁊ dixit. Non en postea qmͣ morturas
fuers. Bymnoso pbiste nudi ꝑopacas indie solitu¬

Expanded text:
mortalem esse. Cynici ab immunditia impudentiae nunmortalem esse. Cynici ab immunditia impudentiae nuncupati: contra humanam enim verecundiam in propatulo coire cum conjugibus, eis mos erat: censentes licitum et honestum esse palam cum uxore concumbere: quia conjugium justum est, publice id praedicantes agendum esse, ut canes in vicis vel plateis. Unde et a canibus quorum vitam imitabantur, etiam vocabulum nomenque traxerunt: Epicurei dicti ab Epicuro quodam philono, carnalem voluptatem corporis summum bonum asseruit. Qui etiam dixit, nulla divina providentia instructum esse aut regi mundum: sed originem rerum atomis, id est insecabilibus ac solidis corporibus assignavit, quorum fortuitis concursionibus universa nascantur et nata sint. Asserunt autem, Deum nihil agere, omnia constare corporibus, animam nihil aliud esse quam corpus. Unde et dixit: 'Non ero, posteaquam mortuus fuero.' Gymnosophistae nudi per opacas Indiae solitu
Abbreviated transcription (Latin):
serunt dicentes. Sic ille nocens erit qui paleas fu¬
rauerit. qmͣ qui aurum. Qui mergulum occidit.
qmͣ qui equũ. Non enim animal crimen sed animꝰ
facit. hi etiam animã cũ corꝑe ꝑire dicunt. Ani-
głam et̃nam. cũ se fateant᷑ non ẽẽt et̃nos. Achade¬
mici appellati auilla platonis achademia ethenaꝵ.
ubi.i. plato docebat. hii omĩa in certa opinantur
s sicut fatendũ est mi̾ta incerta ⁊ occulta eẽ. que
uoluit d̾s intelligentiam hoĩs excidere. Sic tamen
płima eẽ que possint. ⁊ sensus penetrabili ratione cõ¬
prehendi. Hanc sectam archęlaus cirinaicꝰ philoso¬
phus repꝑit. Cuiꝰ sectator fuit de mocritus. qui di¬
xit tanquam in puteo alta ita ut fundus nullus
sit. ita in occulto iacẽ u̾itatem. Pipatetici a de ambu¬
latione dict. eo qd̃ aristoteles auctor eoꝵ ambulãs
disputare solitus eẽt. hi dicunt quandam parti¬
cłam anime eẽ et̃nam. Dereliquo magna ex parte

Expanded text:
serunt, dicentes: sic ille nocens erit, qui paleas fuserunt, dicentes: sic ille nocens erit, qui paleas furaverit, quam qui aurum: qui mergum occiderit, quam qui equum. Non enim animal crimen, sed animus facit. Hi etiam animam cum corpore perire dicunt, animagloriam aeternam, cum fatentur se non esse aeternos. Academici appellati a villa Platonis academia Athenarum, ubi idem Plato docebat. Hi omnia incerta opinantur: sed sicut fatendum est multa incerta et occulta esse, quae voluit Deus intelligentiam hominis excedere: sic tamen plurima esse quae possint et sensus penetrabili ratione comprehendere. Hanc sectam Archesilaus, Cyrenaicus philosophus reperit, cujus sectator fuit Democritus, qui dixit, tanquam in puteo alto, ita ut fundus nullus sit, ita in occulto jacere veritatem. Peripatetici a deambulatione dicti, eo quod Aristoteles, auctor eorum, deambulans disputaret. Hi dicunt quamdam particulam animae esse aeternam, de reliquo magna ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
dialecticam. ⁊ rethoricam. Dialẽtica est disputatio
acuta. uerũ distinguens a falso. Rethorica est disci¬
plina ad ꝑsuadendum q̃dq idonea. Duussunt aut̃¬
⁊ ipsi philoso phi in heresib suis. habentes quidam
nomen exactorib. ut platoniti. epicurei. pithagoriei
Alii a lotis conuenticłorum ⁊ stationũ suarũ. ut ꝑi¬
patetiq. istoici. achademici: platonici. aplatone phi¬
Angłos asserunt. ꝑ multos annoꝵ cũriculos in di¬
uersa corꝑa redire animas dicunt. Stoici aloco dicti.
Porticus enĩ fuit athenis qm nuy R y AR. Nc
eu AN appellabant in qua picta erant gesta sapien¬
tium. atq uiroꝵ fortium historie. In hunc porticũ
conuenientes sapientes philoso fabant᷑. ex quo & stoi¬
ꝙ dicti sunt. Grece entmn porticꝰ stoadr᷑. hanc sectam
primus reno iustituit. hii uegant sine uirtute ef¬
fici quemq beatum. Omne pecc̃m uni forme eẽ as¬

Expanded text:
Dialecticam et Rhetoricam. Dialectica est disputatio Dialecticam et Rhetoricam. Dialectica est disputatio acuta, verum distinguens a falso. Rhetorica est disciplina ad persuadendum quaeque idonea. Divisi sunt autm ipsi philosophi in haeresibus suis, habentes quidam nomina ex auctoribus: ut Platonici, Epicurei, Pythagorici: alii a locis conventiculorum et stationum suarum, ut Peripatetici, Stoici, Academici. Platonici a Platoneangelos asserunt et per multos annorum circulos, in diversa corpora redire animas dicunt. Stoici a loco dicti: porticus enim fuStoan appellabant, in qua picta erant gesta sapientum, atque virorum fortium historiae. In hanc porticum convenientes sapientes philosophabantur, ex qua et stoici dicti sunt: graece enim porticus stoa dicitur. Hanc sectam primo Zeno instituit. Hi negant, sine virtute effici quemquam beatum. Omne peccatum uniforme esse as
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑is ⁊ in morib rationem adiung̃t. Rationẽ grece
logos ds. Diuidit᷑ autem phisica in uii. partes. hoc
est arithmeticam. astronomicã. astrologiam. me cha-¬
luciam. medicinam. Gometricã.⁊ musicã. Arithine¬
tica est numeroꝵ scientia. Astronomia est lex astro
rũ r̾atio ⁊ nat᷑a. ⁊ potestates celiq conũsio. Methani¬
cia. est pericia fabrice artis in metallis ⁊ in lignis. ⁊ ĩ
lapidib. Meditina est scientia curationit ad temꝑa¬
tas ⁊ modulatõ canenchi. Ethica aut̃ diuidit᷑ in uiͦi᷑
partes. hoc est prudentiã. iusticiã. fortitudinẽ. ⁊ temꝑ¬
antiã. Prudentia in agnicionẽ u̾itatis inducit ho¬
minem. iuisticia dilectionem dei ⁊ ꝓximi seruat.
fortitudo uncit aduersa mortemq contempnit. Eẽ¬
perantia uiciosas uoluptates reprimit. ⁊ omĩa mo¬
derat. Logica autẽ diuidit᷑ in duas species. hoc est

Expanded text:
natura et in moribus rationem adiungunt. Rationatura et in moribus rationem adiungunt. Ratiologos dicitur. Dividitur autem Physica in septem partes, hoc est, Arithmeticam, Astronomiam, Astrologiam, Mechaniam, Medicinam, Geometriam et Musicam. Arithmetica est numerorum scientia. Astronomia est ex astrorum ratio et natura et potestas, coelique conversio. Mechanica est peritia fabricae artis in metallis et in lignis et in lapidibus. Medicina est scientia curationum ad temperaEthica autem dividitur in quatuor partes, hoc est, in prudentiam, justitiam, fortitudinem et temperantiam. Prudentia in agnitionem veritatis inducit hominem. Justitia dilectionem Dei et proximi servat. Fortitudo vincit adversa, mortemque contemnit. Temperantia vitiosas voluptates reprimit, et omnia moderatur. Logica autem dividitur in duas species, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
hilosophi. Grta appalatione
uocantur. qͥ latine amatoreᷤ
sapientie iuterp̃tant᷑. Est enĩ
philosophus. qui diuinarum
⁊ humanarum rerum scien¬
tiam habet. & omnẽ bene ui¬
uendi tramitem tenet. No¬
men philosophorum primũ
Apitagora fertur exordiũ.
Nam dum antea greci ue¬
teres sophistas .i. sapientes. aut doctores sapientie.
semet ipsos iacentiris nominarẽt . Iste int̾rogatꝰ.
qͥd ꝓfitet᷑ uerecundo noĩe philosophum .i. amato¬
rem sapie se eẽ respondit. Qm̃ sapientẽ ꝓfiteri ad eiro¬
gantisimũ uidebat᷑. Ita deinceps post̾is placiuit ut
quantalib de reb ad sapientiã ꝑtinentib docfna
quisq. uel sibi uel aliis uidet᷑ excellere. ñ nis philo¬
sophus uocaret᷑. Idem aut̃ philosophi. triplic gen̾e
duudunt᷑. Nam aut sicister: aut ethiq aut logici.
fisici dich. qr de nat̾is tractant. Nat᷑a quippe grece
fisis uocat᷑. Ethici que de morib disputant. Mores
enim apud grecos ethis appellaut᷑. Logici aut̃. qͥa in

Expanded text:
hilosophi Graeca appellatione vocantur, qui Latine amatores sapientiae interpretantur. Est enim Philosophus qui divinarum et humanarum rerum scientiam habet, et omnem bene vivendi tramitem tenet. Nomen Philosophorum primum a Pythagora fertur exortum. Nam dum antea Graeci veteres sophistas, id est sapientes, aut doctores sapientiae semetipsos iactantius nominarent, iste interrogatus quid profiteretur, verecundo nomine philosophum, id est amatorem sapientiae se esse respondit, quoniam sapientem profiteri arrogantissimum videtibus doctrina quisque vel sibi vel aliis videretur excellere, non nisi philosophus vocaretur. Idem autem philosophi triplici genere dividuntur: nam aut Physici sunt, aut Ethici, aut Logici. Physici dicti, quia de naturis tractant. Natura quippe Graece φύσις vocatur. Ethici, quia de moribus disputant. Mores enim apud Graecos ἤθη appellantur. Logici autem, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ diffinicio talis est. Temꝑantia est rationabi¬
lis in libidinem atq alios non rectuͦs impetus.
animi firma ⁊ moderata dominatõ. eiꝰq partes
funt. continentia. clementia. modestia. Constinẽ¬
tia est. ꝑ quam omĩs mala cupiditas. magna cõ-¬
silii gub̃natione regit᷑ ⁊ deprimit᷑. Clem̃tia est.
ꝑ qͣuam ⁊̃ uiria ⁊ odia miti aĩo retinent᷑. Modestia
est. ꝑ qmͣ tociꝰ uite modũ seu ͫ amini sen in corꝑiᷤ
motib ubiq honest cura seruatur. Nñ honor
est eximiꝰ coram hõib hec seruanti. ⁊ laus aptid
dm̃. s dolendũ est. cum illi philosophibã uirtu¬
tes ob illarum uͥtutum dignitatem ad laudem
uite seruauert̃. qd̾ nos xp̃iani ab his in multis
detuo errore dectnamus. quando het nc̃ in fide
⁊ caritate obseruantibꝰ et̃ne głe ab ipsa ueri-

Expanded text:
cujus definitio talis est: Temperantia est rationabicujus definitio talis est: Temperantia est rationabilis in libidine atque in aliis non rectis impetus animi firma et moderata dominatio: ejusque partes sunt: continentia, clementia, modestia. Continentia est, per quam omnis mala cupiditas magna consilii gubernatione regitur et gubernatur. Clementia est, per quam injuria et odia miti animo retinentest, per quam totius vitae modus seu animi seu in corporis motibus ubique honesti cura servatur. Unde honor est eximius coram hominibus haec servanti, et laus apud Deum. Sed dolendum est, cum illi philosophi has virtutes ob illarum tantum virtutum dignitatem ad laudem vitae servaverunt, quod nos Christiani ab his in multis devio errore declinamus: quando haec nunc in fide et charitate observantibus aeternae gloriae ab ipsa veri
Abbreviated transcription (Latin):
etudinis ergo usĩt tusticia seruat᷑. ita utt pacto.¬
ex pari. iudicatoq ⁊ ex lege consideret᷑. Pactum
quoq est. qd̾ inter aliquos conuenit. pari. ñ om̃s
eqͣbile est. iudicatuim qd̵ alicuiꝰ magni uiri aut
altquoꝵ sententus ꝯstitutũ est. Lex est om̃i popło scͥp¬
tum ius. qͥd tauere. uel quid obsetiare debeat. Tercia
uero species uͥtutis eiꝰ fortitudo. que ita diffinit᷑. forti¬
uerantia. Magnificentra ẽ rerum magnaꝵ ⁊ excel¬
sarũ cũ animi ampla quadam ⁊ splendida ꝓposi¬
tione cogitatõ atq amministratio. Fidentia est ꝑ ꝗͣ
magnis ⁊ honestis in reb multũ animꝰ in se fidu¬
tie certa cũ spe collocaurit. Pacientia est honestatis.
aut utilitatis cã rerum arduarum aut diffici¬
liũ noluntaria ac duit᷑na ꝑpesfio. ꝑfeuerantia
est in ratione bene considerata stabilis ac ꝑpetria
mansio. Ultima uero species uͥtutis est temꝑantia.

Expanded text:
etudinis ergo usu justitia observatur: ita ut ex pactoetudinis ergo usu justitia observatur: ita ut ex pacto pari judicatoque et ex lege consideretur. Pactum quoque est, qaequabile est. Judicatum, quod alicujus magni viri, aut aliquorum sententiis constitutum est. Lex est omni populo scriptum jus, quid cavere vel quid observarvero species virtutis est fortitudo, quae ita definitur: Fortiverantia. Magnificentia est rerum magnarum et excelsarum cum animi ampla quadam et splendida propositione cognitio atque administratio. Fidentia est, per quam magnis et honestis in rebus multum animus in se fiduciae certa cum spe collocavit. Patientia est, honestatis aut utilitatis causa, rerum arduarum aut difficilium voluntaria ac diuturna perpessio. Perseverantia est in ratione bene considerata stabilis ac perpetua permansio. Ultima vero species virtutis est temperantia,