comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. in iis et nr̃i ea usi sunt. Diple
obolismene interponit᷑ ad separandos in
comediis uel tragocdiis periodos.
A duersa obolimene quotiens strofȩ et an¬
tistrofos infert᷑ Aduersa cum obelo
ad ea ponitur quȩ aliquid respiciunt. ut¬
Nos an miseros qui troas achiuis obiecit.
nificante similem sequentem quoq esse
ACcraunium ponit᷑ quotiens multi uer¬
sus imꝓbantur. nec ꝑ singulos obelant᷑. Ce¬
raunium enim fulmen dicit᷑. ECrismon
tis. hec ubi aliquid obscuritatis est obsol¬
licitudinem ponitur. Q Anchora suꝑi¬
or ponitur. ubi aliqua res magna omni¬
no est. eb Anchora inferior ubi aliquid
uilissime uel inconuenientius denuncia¬
tum est. AC ronis nota tantum infine
libri appdnitur. IAlogus nota adm̃das
agnoscendis iis quȩ ꝑ extremitates pagiꝰ¬
narum exponunt᷑. ut ubi lector inlimi¬
nari huiꝰ modi signum inuenerit. ad tex¬
tum recurrens eiusdem sermonis uel uer¬

Expanded text:
verat. In his et nostri ea usi sunt. Diple verat. In his et nostri ea usi sunt. Diple ὀβολισμένη interponitur ad separandos in comoediis vel tragoediis periodos. Aversa ὀβολισμένη, quotiens strophe et antistrophus infertur. Adversa cum obolo ad ea ponitur quae anos? an miseros qui Troas Achivis Objecit? nificante similem sequentem quoque esse. 21. Ceraunium   ponitur quoties multi versus improbantur, nec per singulos obelantur, ceraunus enim fulmen dicitur. 22. Chred est φροντίς. Haec ubi aliquid obscuritatis est, ob sollicitudinem ponitur. 24. Anchora   superior ponitur, ubi aliqua res magna omnino est. 25. Anchora inferior ubi aliquid vilissime, vel inconvenientius denuntiatum est. 26. Coronis   nota tantum in fine libri apponitur. 27. Alogus   nota ad mendas ae pro agnoscendis iis quae per extremitates paginarum exponuntur, ut, ubi lector in liminare huiusmodi signum invenerit, ad textum recurrens eiusdem sermonis vel ver
Abbreviated transcription (Latin):
situra ẽ. figura paragraso contraria. et idõ
sic formata. quia sicut ille principia notat:
ita ista fines a principiis separat. O Grifia
circuli pars inferior cum puncto ponit᷑ in us
locis ubi questio dur̃a et obscura aperiri uel
solui non potuit. . Antisimma ponit᷑ ad eos
uersus quoꝵ ordo ꝑmutandꝰ ẽ: sic et in anti¬
quis auctoribus positum inuenit᷑. SAnti¬
simma cũ puncto ponit᷑ imis locis ubi me
odem sensu duplices uersus funt et dubita¬
tur qui potius eligendus sit.I Diple hanc
scriptores nr̃i apꝑonunt in libris eccłiastco¬
rum uiroꝵ. ad scparanda uel demonstran¬
da testimona scãrum scripturarũ. Di¬
ple ꝑstisicon hanc primus leogoras siracu¬
saniis posuit homericis uersibus ad separa¬
tionem olimpi acelo. .Diple ꝑstigme¬
ne idest cum geminis punctis hanc antiqͥ
in iis opponeb̾ant que tenodotus efresius ñ
recte adiccerat aut detraxerat. aut ꝑmuta¬

Expanded text:
situra est figura paragrapho contraria et ideo situra est figura paragrapho contraria et ideo sic formata, quia sicut ille principia notat, ita ista fines a principiis separat. Cryphia, circuli pars inferior cum puncto, ponitur in his locis, ubi quaestio dura et obscura aperiri vel solvi non potuit. Ͻ Antisimma ponitur ad eos versus quorum ordo permutandus est. Sic et in antiquis auctoribus positum invenitur. Ͽ Antisimma cum puncto ponitur in his locis ubi in eodem sensu duplices versus sunt, et dubitatur qui potius eligendus sit. Diple. Hanc scriptores nostri adponunt in libris ecclesiasticorum virorum ad separanda vel ad demonstranda testimonia sanctarum Scripturarum. Diple περὶ στίχον. Hanc primus Leogoras Syracusanus posuit Homericis versibus ad separationem Olympi a caelo. Diple περιεστιγμένη, id est cum geminis punctis. Hanc antiqui in his opponebant quae Zenodotus Ephesius non recte adiecerat, aut detraxerat, aut permuta
Abbreviated transcription (Latin):
ȩam notam quȩ deesse uident᷑. Stella enĩ¬
ster dicit᷑ greco sermone. a quo asteriscus ẽ.
ittratis. siue iniis locis ubi lectio aliqua falsi¬
tate notata est. ut quasi sagicta iugulet su¬
peruacua. atq falsa confodiat. Sagitta e¬
nim grece obelus dicit᷑.: Obelus suꝑnę
punctus apponitur in hisdem de quibus du¬
bitatur. utrum tolli debeant nec ne apgoni
dunctos iacens opponitur iniis locis quȩ sa¬
crȩ scripture interpretes eodem sensu sed a¬
uersis sermonibus transtulerunt. UAnti¬
graphuis cum puncto apponitꝰ ubi intrans¬
lationibus diuersus sensus habet᷑.. s¬
teriscus cum obelo. hac nota ꝓpriȩ aristar¬
cus ut ebatur miis uersibus qui ñ suo loco
positi erant. Paragrafus ponit᷑ ad separan¬
das res arebꝰ que in conneru concurrunt. ꝗͦ¬
ad modum in cathalogo loca alocis et regio¬
nibus. in agone premia apremiis. certami¬
na adiuersis certaminibus separant᷑. Ifo¬

Expanded text:
eam notam, quae deesse videntur. Stella enieam notam, quae deesse videntur. Stella enim ἀστὴρ Graeco sermone dicitur, a quo asteriscus est iteratis, sive in iis locis ubi lectio aliqua falsitate notata est, ut quasi sagipervacua atque falsa confodiat. Sagitta enim Graece ὀβελός dicitur. Obolus superne adpunctus ponitur in hisdem, de quibus dubitatur utrum tolli debeant necne adponi. punctos iacens, opponitur in his locis, quae sacrae Scripturae interpretes eodem sensu, sed diversis sermonibus transtulerunt. Antigraphus cum puncto adponitur, ubi in translationibus diversus sensus habetur. Asteriscus cum obolo. Hanc proprie Aristarchus utebatur in his versibus, qui non suo loco positi erant. Paragraphus ponitur ad separandas res a rebus, quae in conexu concurrunt, quemadmodum in Catalogo loca a locis et regiones a regionibus, in Agone praemia a praemiis, certamina a diversis certaminibus separantur. Po
Abbreviated transcription (Latin):
nem uocamus. quia punctũ admediã lit
nunciando plenam sententię clausulã facimꝰ
fit ꝑ iodus. punctumq ad caput littere po¬
nimmis. Et uocat᷑ distinctio id est disiunctio
quia integram separauit sententiã. Hoc qͥ¬
dem apud oratores. Ceterum apud poctas
ubi inuersii post duos pedes sillaba remanet
comma est: quia ibi post scansionem precisio
uerbi facta est Ubi uero post duos pedes de
parte orationis nichil suꝑ est: colon est. Totͦ
autem uersus periodus est.e notis sententi
apudd cęleberrimos auctores fuert̃. qͦs
antiqui add distinctionem scripturarũ carini¬
nibus et hystoriis apposuerunt. Nota est fi¬
gura propria inlittere modũ posita. ad de¬
monstrandam unãquamq uerbis sententia¬
fumq ac uersuum rationem. Pote aũt uer¬
sibus apponunt᷑ numero uiginti et sex. quȩ
sunt nominibus infra scriptis.X Asteriscus
apponit᷑ iniis quȩ omissa sunt. ut illucescant

Expanded text:
onem vocamus, quia punctum ad mediam litteonem vocamus, quia punctum ad mediam littenuntiando plenam sententiae clausulam facimus, fit periodus; punctumque ad caput litterae ponimus, et vocatur distinctio, id est, disjunctio, quia integram separavit sententiam. 6. Hoc quidem apud oratores. Caeterum apud poetas ubi in versu post duos pedes syllaba remanet, comma est, quia ibi post scansionem praecisio verbi facta est. Ubi vero post duos pedes de parte orationis nihil superest, colon est. Totus autem versus periodus est. 33 CAPUT XXI. De notis sententiaotae apud celeberrimos auctores fuerunt, quasque antiqui ad distinctionem scripturarum carminibus et historiis apposuerunt. Nota est figura propria in litterae modum posita, ad demonstrandum unamquamque verbi, sententiarumque ac versuum rationem. Notae autem versibus apponuntur numero viginti sex, quae sunt nominibus infra scriptis. 2. Asteriscus  apponitur in iis quae omissa sunt, ut illucescant per
Abbreviated transcription (Latin):
ositura est figura ad distinguendos sen¬
sus. ꝑ cola et cõmata et ꝑ iodos. Quȩ dũ
dame suo apponit᷑: sensum nobis lectionis
ostendit. Dictȩ aũt positurȩ uel quia punc¬
tis positis annotant᷑: uel quia ibi uor ꝓ int̾¬
uallo distinctionis deponit᷑. Has greci thesis
uocant. latim posituras. Prima positura
substinctio dicit᷑. eadem et cõma. Media di¬
stinctio sequens est: ipsa est cola Ultima di
stinctio quȩ totam sententiam cludit ip¬
et cõmata. quarum diuersitas punctis diũ¬
so loco positis demonstrat᷑. ¶bi enĩ in initio
pronunciationis necdum plena pars sensiis est
et tamen respirare oportet: fit cõma. id est par¬
ticula sensus. punctusq ad imam litterã poni¬
tur et uocatur subdistinctio abeo quod pun¬
itum subtus id est adimam litterã accipit.
Nbi autem insequentibiis iam sentencia sen¬
sum prestat. sed adhuc aliquid suꝑ est de sen¬
tantiȩ plemitudine. fit cola mediamq litte¬
am puncto notamus. et mediam distincti¬

Expanded text:
ositura est figurae ad distinguendos sensus per cola et commata et periodos, quae dum ordine suo ponitur, sensum nobis lectionis ostendit. Dictae autem positurae, vel quia punctis positis annotantur, vel quia ibi vox pro intervallo distinctionis deponitur. 2. Has Graeci θέσεις vocant, Latini posituras. Psubdistinctio dicitur, eadem et comma. Media disstinctio, quae totam sententiam claudit, ipet κόμμα, quarum diversitas punctis diverso loco positis demonstratur. 3. Ubi enim in initio pronuntiationis necdum plena pars sensus est, et tamen respirare oportet, fit comma, id est, particula sensus, punctusque ad imam litteram ponitur, et vocatur subdistinctio ab eo quod punctum subtus, id est, ad imam litteram accipit. 4. Ubi autem in sequentibus jam sententia sensum praestat, sed adhuc aliquid superest de sententiae plenitudine, fit colon, mediamque litteram puncto notamus, et mediam distincti
Abbreviated transcription (Latin):
QUa oicta. quod suꝑficies cius
ȩqualis sit Hinc et equor ap¬
pellatum. quia equalit̾ sur¬
sum est. Duo aũt ualidissi¬
ma uite humane dom̃¬
ta. ignis et aqua Unde
grauiter damnant᷑: quibus ignis
it aquã interdicit᷑. A quarum dementũ
ceteris omĩbus imꝑat. A quę enim clũ tẽpe¬
rant. terram fecundant. aerẽ gxalationibꝰ
suis incorporant. scandunt in sublime. et clũ
sibi uindicant. Quid enĩ mirabiliꝰ aquis in
clo stantibus: Parũ sit in tantã puenisse al¬
titudinem. rapiunt et secũ pisciũ craminaet¬
fuse omĩum in terra nascentiũ causa fiunt.
Fruges gignunt. arbores frutioes herbasq ꝓau¬
cunt. sordes detergunt. peccata abluunt. potũ
cunctis animantibus tribuunt.quarũ¬

Expanded text:
qua dicta quod superficies eius equalis sit; hinc et aequor appellatum, quia aequaliter sursum est. Duo autem validissima vitae humanae elementa ignis et aqua; unde graviter damnantur quibus ignis et aqua interdicitur. Aquarum elementum ceteris omnibus imperat. Aquae enim caelum temperant, terram fecundant, aerem exhalationibus suis incorporant, scandunt in sublime et caelum sibi vindicant. Quid enim mirabilius aquis in caelo stantibus? Parum sit in tantam pervenisse altitudinem; rapiunt et secum piscium examina; effusae omnium in terra nascentium causa fiunt. Fruges gignunt, arbores, frutices herbasque produnt, sordes detergunt, peccata abluunt, potum cunctis animantibus tribuunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Asa anñ .xli. Isaias. Amos. Iohel et Acarias¬
leu
.xxu. ꝓpħauit helyas et heliseus. Abdias et
Micheas. nũcc xc. Ioram anruiii. ꝓpħauit¬
helyas et heliseus. nuccxuiii. Ochotias anno
.i. helias rapit᷑. nũccxcoiiii. Otholia am̃uii.
ionadab sacerdos claruit. uñcccoi Tors anñ
.lii. Olimpias agrecis instituit᷑ Tunc fido nar¬
xeruii. Ioathan anñ .xui. Romulus et Remus¬
nascuntur . iiĩi. ccccxliii. Achac amĩ xui.
Roma conditur. nn. ccccl uiiii. Ezechias
anñ.xxuiiii̾. Senatus Rome fit. id est centũ¬

Expanded text:
Asa annis XLI. Aggeus, Amos, Iohel et IAsa annis XLI. Aggeus, Amos, Iohel et Ieu XXV. Helias, Heliseus, Abdias et Micheas Helias et Heliseus. IVMCCXCVIII. Ochozias ann. I. Helias rapitur. IVMCCXCIX. Athalia ann. VII. Ionadab sacerdos claruit. IVMCCCVI. Ioasann. LII. Olympias a Graecis instituitur. IXXVII. Ioathan ann. XVI. Romulus nascitur. IVMCCCCXLIII. Acaz ann. XVI. Roma conditur. IVMCCCCLIX. Ezechias ann. XXIX. Senatus Romae fit. IVMC
Abbreviated transcription (Latin):
.xxuii. erictonius intidia quadrigã iunxit.
m̃dceloi. Gothoniel anñal. Catħmnus litte¬
ras grecis dedit. ndccxcoi. Noth anñ.lxxx.
fabũlȩ fictȩ sunt. iudccclxxui. Debbora anñ.
.xl. apollo medicinȩ artẽ inuenit. ey tharam
repperit. iñdccccroi. Gedeon anñ .xl. Mercu¬
rius liram condidit. iñdccceloi. Abimelech
xxii. priamus regnauit introia. u̾idccaclxxxi.
lair anñ .xxii. carmentis nimpha latinas lit¬
teras repperit. inĩi .iii. lepthe annis .ui. her¬
cules flamis se imiecit . iii.uiiii. Abessa anñ
UII.alexander hęlenã rapuit .iiii.xui. Lab¬
ascanius albam condidit. m̃xlim. Eli sa¬
cerdos anñ .xl. arca testamenti capit᷑. ñi¬
lxxxiiii. Samuel et saul anñ .xl. omerꝰ fu
isse putatur. uũcxxiiii.
auid anñ .xl. Cartago adidone
condit᷑. Bad. Nathan et Asaph ꝓphita¬
bant. nũiclxuii. Salomon anñ .xl. Templũ
ierusolymis edificat᷑. ũccun. R oboã anni
quo abimelech pontifex fuit . nũccxxiiii.

Expanded text:
s quadrigam iunxit. IIIMDCCLV. Gothonihel ann. XL. Catmus litteras Graecis dedit. IIIMDCCXCV. Aoth ann. LXXX. Fabulae fictae sunt. IIIMDCCCLXXV. Debbora ann. XL. Apollo medicinae artem invenit citharam repperit. IIIMDCCCCXV. Gedeon ann. XL. Mercurius lyram condidit. IIIMDCCCCLV. Abimelech XXIII. Priamus regnavit in Troia. IIIMDCCCCLXXXI. Iair ann. XXII. Carmentis Latinas litteras repperit. IVMIII. Iepte ann. VI. Hercules flammis se iniecit. IVMIX. Abessa ann. VII. Alexander Helenam rapuit. IVMXVI. AbAscanius Albam condidit. IVMXLIV. Eli sacerdos ann. XL. Arca testamenti capitur. IVMLXXXIV. Samuhel et Saul ann. XL. Homerus fuisse putatur. IVMCXXIV. Quarta aetas. David ann. XL. Carthago a Didone conditur. Gad, Nathan et Asaph prophetaverunt. IVMCLXIV. Salomon ann. XL. Templum Hierosolymis aedificatur. IVMCCIV. Roboam ann. quo Abimelech pontifex fuit. IVMCCXXIV.
Abbreviated transcription (Latin):
catur. ũ dexluii. Falech anñ cxxx. genuit raga¬
ii. dii primum adorantꝰ᷑. ũdccl xxiii. Ragau anñi.¬
.cxxrii. genuit saruch regnum inchoat scitarũ.
.ũ decccũ. Saruchanũ .cxxx. genuit nachor Re¬
gnum egẏptiorum nascitur .iũ.xxxx. Nachor
anñ. lxxuiiii. genuit thare. regnũ assirioꝵ et
sicimoꝵ exoritur. iũcxiiii. Thare anñ .lxx. ge¬
nuit abraham. Toroastes magicam repperit ar
et ismahel. a quo ismahelĩte. ũ cl xxxiiii.
ssabac anñ .lx. genuit iacob. argiuoꝵ regnum
inchoat. iũcccxliuii. lacob amñ .xci. genut io¬
seph. foroncus greciȩ leges dedit. mĩcc̃cexrro. lo
seph anñ .ex. moritur. Grecia segetes habere ce¬
pit. iñdxlo. Hebreoꝵs seruitus in egẏpto an¬
nis. cxliiii. Athlas astrologiam inuenit. mñ dc¬
lxxxuini. Mop̃ ses anñ .xl. rexit popłm. He

Expanded text:
catur, II M.DCXLIII. Phaleg., an. CXXX, genuit Ragacatur, II M.DCXLIII. Phaleg., an. CXXX, genuit Ragau. Dii primum adorantuCXXXII genuit Seruc. Regnum inchoat Scytharum. IIMDCCCCV. Seruc ann. CXXX genuit Nachor. Regnum Aegyptiorum nascitur. IIIMXXXV. Nachor ann. LXXIX genuit Thara. Regnum Assyriorum et Siciniorum exoritur. IIIMCXIV. Thara ann. LXX genuit Abraham. Zoroastres magicam repperit. IIet Ismahel, a quo Ismahelitae. IIIMCCLXXXIV. Isaac ann. LX genuit Iacob. Argivorum regnum inchoat, III M.CCCXLIV. Jacob, an. XCI, genuit Joseph. Phoroneus Graeciae leges dedit, III M. CCCCXXXV. 9. Joseph, an. CX vixit. Graecia segetes habere cpit, IIIM.DXLV. 235 Hebraeorum servitus in Aegypto an. CXLIV. Atlas astrologiam invenit, IIIM.DCLXXXIX. Moyses, an. XL, rexit populum in
Abbreviated transcription (Latin):
litterarum materies. paruuloꝵ
eris. primordia sensus. Quarũ
studium primi greci tradidise¬
produnt᷑. Greci aũt et tusci primum ferro in
ceris scripserunt postea Rocani iusserunt ne
grafium ferreum quis haberet. Unde et apud
scribas dicebat᷑. Ceram ferro ne cedito. Postea in¬
sticutum ut cera ossibus scriberent. sicut indi¬
cat atta insatura dicens. Uertamus uomerem
incera mucroneq aremus osseo. Grafium aũt
grece. latine scriptoriũ dicit᷑. Nam graphia sc̃p¬
tura est.

Expanded text:
litterarum materies, parvulorueris, primordia sensus. Quarum studium primi Graeci tradidisproduntur. Graeci autem et Tusci primum ferro in ceris scripserunt; postea Romani iusserunt ne graphium ferreum quis haberet. Unde et apud scribas dicebatur: 'Ceram ferro ne caedito.' Postea institutum ut cera ossibus scriberent, sicut indicat Atta in Satura dicens12; Vertamus vomerem in cera mucroneque aremus osseo. Graphium autem Graece, Latine scriptorium dicitur. Nam γραφή scriptura est.
Abbreviated transcription (Latin):
gauit. Hon enĩ est priuatus dentibus qͦs nun¬
dum habuit. Quartũ uero genus ex confir¬
matione et negatione opponit᷑. ot socrates dis¬
putat. socrates ñ disputat. Hȩc asuꝑiorib idõ
differt. quod illa singillatĩ dici possunt. hȩc
nisi connȩre dici ñ possunt. Quod genꝰ qͣrtũ
apud dialecticos multum habet conflictum:
et appellat᷑ ab eis ualde oppositum. Si qͥdẽ
et tercium non recipit. Nam ex illis quȩdã
habere tercium possunt. ut in contrariis can¬
didum et nigrum. terciũ eiꝰ nec candidũ nec
nigrum sed fuscum uel pallidum. In relatiuis
quoq ut multa et pauca. tercium eiꝰ nec mul¬
ta nec pauca sed mediocria. In habitu uel or¬
batione. ut uisio et cecitas. Tercium eiꝰ nec ce¬
citas nec uisio. sed lippitudo. Hic ergo legit.
doctrinalis scientia. quę
abstractam considerat
quantitatẽ. Abstracta
enim quantitas.ẽ.: quã
intellectu amateria sepa¬
rantes uel ab aliis acciden¬

Expanded text:
gavit. Non enim est privatus dentibus, quos nongavit. Non enim est privatus dentibus, quos nondum habuit. Quartum vero genus ex confirmatione et negatione opponitur, ut Socrates disputat, Socrates non disputat. Haec a superioribus ideo differt, quod illa singillatim dici possunt, haec nisi conexe dici non possunt. Quod genus quartum apud Dialecticos multum habet conflictum, et appellatur ab eis valde oppositum, siquidem et tertium non recipit. Nam ex illis quaedam habere tertium possunt, ut in contrariis candidum et nigrum. Tertium eius nec candidum nigrum, sed fuscum, vel pallidum. In relativis quoque, ut multa, et pauca, tertium ejus nec multa nec pauca, sed mediocria. In habitu, vel orbatione, ut visio et caecitas; tertium ejus nec caecitas nec visio, sed lippitudo. Hoc ergo: legit, doctrinalis scientia, quae aquantitatem. Abstracta enim quantitas dicitur, quam intellectu a materia separamus, vel ab aliis acciden
Abbreviated transcription (Latin):
arqumentum est. quando aliqua exiis quȩ pͥ
potestis dubitare quid feccrit᷑. Arepugnanti¬
buis argumentum. ẽ.: quando illud quod obicit᷑
aliquã contrarietate destruit᷑. ut cicero. Is gͥ¬
non modo de tali periculo liberatus. sed hono¬
re amplissimo ditatus. domi te interficere uo¬
luisset. A coniugatis argumentũ est. cũ ꝓbabi¬
liter ostendit᷑ quid sit exre quaq uenturũ. ot
oirgilius. Nos si pellant nichil afore credunt:
Acausis argumentum est. quando consuctu¬
dinc cõmuñi res queq tractat᷑. ut terentius.
Ego non nichil ueritus sum dudũ abste ca
uere. ne faceres quod nulgus seruoꝵ solet do¬
lis ut me dcluderes. Ab effectis argumentũ
est. cum ex iis quȩ facta sunt aliquid apꝓba¬
tur. ut uirgilius. Degeneres animos timor ar
guit. A comparatione argumentũ est. qͦndo
per collationem ꝑsonarum siue causarũ. senten¬
quid contra rutulos iuuisse nefandum. ẽ. Itẽ

Expanded text:
argumentum est, quando aliqua ex his, quae pargumentum est, quando aliqua ex his, quae ppotestis dubitare quid fecerit? A repugnantibus argumentum est, quando illud, quod obicitur, aliqua contrarietate destruitnon modo de tali periculo liberatus, sed honore amplissimo ditatus domi te interficere voluisset? 11. A conjunctis argumentum est cum probabiliter ostenditur quid sit exre quaque venturum, ut Virgilius: . . . . . Nos si pellant, nihil abfore credunt QA causi sargumentum est, quando consuetudine communi res quaeque tractatur, ut Terent.: Ego nonnihil veritus sum dudum abs te, Dave, Ne faceres quod vulgus servorum solet, dolis, Ut me deluderes Ab effectis argumentum est cum ex iis quae facta sunt aliquid approbatur, ut Virgilius: Degeneguit. A conparatione argumentum est, quando per conlationem personarum sive causarum sentenquid contra Rutulos iuvisse nefandum est? Item
Abbreviated transcription (Latin):
decimn. Id est primũ a coniugatis argumentũ
est. cum declinatur a nomine et fit uerbũ. ut
cicero uerrem dicit euertisse ꝓuinciã. uel nom̃
a uerbo cum latrocinari dicitꝰ᷑ latro. Nom̃ est¬
latro. nomen a nomine. Terentiꝰ. interceptio ẽ.
amentiumaut amantium. dũ modo distet uniꝰ
appellationis postremitas. in alia uocis dedi¬
natione formata. Secundũ argumentũ a ge¬
nere est. cum de codem genere sentencia dicit᷑.
abspecie argumentum est. cum generali que¬
netrat lacedemona pastor. Asimili argumen¬
tum est. quando rebus aliquib similiã ꝓferũ
torserit̾ in ruculos steterant quę in corpore
graium ẏliacis campis. A differentia argum̃¬
tui est. quando ꝑ differentiã aliua separan
cernis achillis. A contrariis argumentũ dicit᷑.
quando res discrepantes sibimet opponunt᷑.
dicit᷑. quando positam rẽ aliqͥd in euitaliter
nec tanta suꝑbia uictis. Ab antecedentibus

Expanded text:
ordecim; id est, primum a coniugatis argumentum ordecim; id est, primum a coniugatis argumentum est, cum declinatur a nomine et fit verbum, ut Cicero Verrem dicit everrisse provinciam; vel nomen a verbo, cum latrocinari dicitur latro. Nomen est a nomine; Terentius Andr. 218: Interceptio est amentium, haud amantium; dummodo distet unius appellationis postremitas, in alia vocis declinatione formata. Secundum argumentum a genere est, cum de eodem genere sententia dicitur,ab specie argumentum est, cum generali quaenetrat Lacedaemona pastor. A simili argumentum est, quando rebus aliquibus similia proferutorserit in Rutulos, steterunt quae in corpore Graium Iliacis campis. A differentia argumentum est, quando per differentiam aliqua separantcernis Achillis. A contrariis argumentum dicitur, quando res discrepantes sibimet opponuntur,dicitur, quando positam rem aliquid inevitabilitenec tanta superbia victis. Ab antecedentibus
Abbreviated transcription (Latin):
endoꝵ argumentoꝵ. Diuisio topi¬
corum siue locoꝵ̃ ex quib argumenta dũ¬
cuntur triplex est. Nam alia ineo ipso de quo
agitur herent. alia quę dicunt᷑ effecta q̃ qͦdã¬
m̃odo ex rebus aliis tracta noscunt᷑. alia q̃ assu¬
muntur extrinsecus. Argumenta quȩ in eo ip
so de quo agitur herent intribus diuisa st̃. Fri¬
ma a toto. Secunda a parte. Tercia anota: Ar
gumentum est a toto. cũ definitio adhibetur
ad id qͦd querit᷑ sicut ait cicero Gła est laus rec¬
te factorũ. magnoꝵq in re publica fama meri¬
torum. A partibus est argumentũ. cũ is qͥse de¬
fendit aut negat factũ. aut factũ esse argum̃¬
torum nrre defendit. A nota est argumentũ.
cum ęxui nominis argumentũ aliquod elicit᷑.
ut cicero. Consulem inquã querebam. quem
in isto maiali inuenire̾ ñ poteram. Effecta ar¬
gumenta sunt. quȩ quodam modo ex rebus
aliis tracta noscunt᷑. Sunt aũt numero tre¬

Expanded text:
endorum argumentorum. Divisio Topiendorum argumentorum. Divisio Topicorum, sive locorum ex quibus argumenta dicuntur, triplex est. Nam alia in eo ipso, de quo agitur, haerent; alia, quae dicuntur effecta, quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur; alia, quae adsumuntur extrso de quo agitur haerent, in tribus divisa sunt. Prima, a toto; secunda, a parte; tertia, a nota. 2. Argumentum a toto, cum definitio adhibetur ad id quod quaeritur, sicut ait Cicero: Gte factorum, magnorumque in republica fama meritorum.' A partibus est argumentum cum is qui se defendit aut negat factum, aut factum esse iure defendit. A nota est argumentum, cum ex ui nominis argumentum aliquod elicitur, ut Cicero: 'Consulem, consulem, inquam, quaerebam, quem in isto maiali inuenire non poteram.' Effecta argumenta sunt, quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur. Sunt autem numero quattu
Abbreviated transcription (Latin):
Litus est quia fluctus eludit. Hȩc uarie trac¬
tari potest. Modo eñ ut moneat. mͦ ut de¬
sicnet. modo ut uituperet. aut laudet. Ut
moneat. Nobilitas est initutis maloꝵ apud
posteros sarcina. Vt designet. Aper est ars
corporis. It̃ laudit. Adolescencia. ẽ. flos eta¬
tis. Ut uituperet. diuiciȩ sunt breuis uie. lõ
nis est quam greci cataaferesin uto ienentioi
Latim ꝑ priuantiam contrarii ciꝰ quod defi
nitur dicunt. B onum est quod malũ ñ est.
iustum quod iniustũ ñ est. et iis similiã. Hoc
autem genere definitionis uti debemꝰ cũ con-¬
trarium notum est. ot Si bonum est qͦd ꝓdest
cum honestate. id qͦd tale ñ est malum est.¬
Nona speties definitionis. ẽ. quã greci catarpo
ut Eneas. ẽ. ueneris et anchisẽ filius. Hec semꝑ
inͣ inoiuiduis uersatur. quę greci athoma ap¬

Expanded text:
'Litus est, qua fluctus eludit'. Hoc varie trac'Litus est, qua fluctus eludit'. Hoc varie tractari potest. Modo enim ut moneat, modo ut designet, modo ut vituperet aut laudet. Ut moneat: 'Nobilitas est virtutis maiorum apud posteros sarcina'. Ut designet: 'Apex est arx corporis'. Ut laudet: 'Adulescentia est flos aetatis'. Ut vituperet: 'Divitinis est, quam Graeci cata apheresin tu enantiu, Latini per priuantiam contrarii eius quonitur, dicunt: 'Bonum est, quod malum non est. Iustum est, quod iniustum non est,' et his similia. Hoc autem genere definitionis uti debemus, cum contrarium notum est, ut: 'Si bonum est quod prodest cum honestate, id quod tale non est malum est'Nona species definitionis est, quam Graeci κατὰ ut: 'Aeneas est Veneris et Anchisae filius.' Haec semper in indiuiduis uersatur, quae Graeci atoma ap
Abbreviated transcription (Latin):
apta est quã dialecticis quia latitudines fa¬
bet quȩ similitudo mbonis rebus ponit᷑ et in
malis. Quinta species definitionis ẽ. quam
grece cataantilexin latine aduerbiũ dicimꝰ.
Hec uocem illam de cuiꝰ re querit᷑ alio sermo¬
ne designat. uno et singulari et quodã modo
quid illud sit in uno uerbo positum uno uer¬
bo alio declarat. ut conticescere est tacere. It̃ẽ
cum terminum dicimꝰ finem: aut populatas
interpretamur esse uastatas. Sexta species
definitionis est. quã greci catadiaphoran uo
cant. nos ꝑ diffcrentĩam dicimꝰ. scriptores uero
artium de eodem et de altero nominant. ut
cum querit᷑ quid interũt inter regẽ et tyran¬
num. adiccta differentia quid utẽrq sit defini¬
tur. id est rex est modestus et temperars: tyran¬
nus uero impius et ĩmitis. Septima species de¬
finitionis. ẽ. quã greci catamctaforan. latini
per transiationem̃ dicunt. ot cicero incopicis.

Expanded text:
apta est quam dialecticis, quia latitudines haapta est quam dialecticis, quia latitudines habet. Haec similitudo in bonis rebus ponitur et in malis. Quinta species definitionis est, quam Graece cata antilexin, Latine aduerbium dicimus. Haec uocem illam, de cuius re quaeritur, alio sermone designat uno ac singulari, et quodammodo quid illud sit in uno uerbo positum, uno uerbo alio declarat, ut: 'Conticiscere est tacere.' Item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esse udefinitionis est, quam Graeci κατὰ διαφοράν, nos per differentiam dicimus. Scriptores vero artium de eodem et de altero nominant, ut cum quaeritur quid intersit inter regem et tyrannum, adiecta differentia, quid uterque sit definitur; id est, rex est modestus et temperans, tyrannus vero inpius et inmitis. Septima species definitionis est, quam Graeci κατὰ μεταφοράν, Latini per translationem dicunt, ut Cicero in Topicis 32:
Abbreviated transcription (Latin):
accepit ꝓ eo quod quale sit id qͦd sit euident᷑
ostendit. Cuiꝰ exemplum tale est. Homo ẽ qͥ
ingenio ualet. artibus pollet. et cognitione re¬
rũm aut quod agere debet eligit᷑. aut animad¬
uersione qͦd inutile sit contemnit. lis enĩqͦ¬
litatibus expressus ac definitus homo. ẽ. Qr¬
ta species definitionis est: quȩ grece ypograficen.
latine atullio descriptio nominatur. Quȩ
adhibita circũitione dictoꝵ factoꝵq res qͥa
sit descriptione declarat. Querit᷑ enĩ qͥd aua¬
rus sit: quid crudelis: quid luxuriosus. et uni¬
uersa lururiosi. auari. crudelis natura descri¬
bitur. Vt si luxuriosum uolumꝰ definire: dica¬
mus. Luxuriosus. ẽ. uictus non necessarii sed
sumptuosi et honoris appetens. in deliciis af¬
fluens. in libidine promptus. Hec et talia de¬
fimunt luxuriosum: sed ꝑ descriptionẽ defini¬
unt. Quȩ species definitionis oratorib mage

Expanded text:
accepit pro eo quod quid, quale sit id, quod sit, evidenter accepit pro eo quod quid, quale sit id, quod sit, evidenter ostendit. Cuius exemplum tale est: 'Homo est, qui ingenio valet, artibus pollet et cognitione rerum, aut quod agere debet eligit, aut animadversione quod inutile sit contemnit'. His enim qualitatibus expressus ac definitus homo est. Quarta species definitionis est, quae Graece ὑπογραφική, Latine a Tullio descriptio nominatur, quae adhibita circuitione dictorum factorumque rem, quae sit, descriptione declarat. Quaeritur enim quid avarus sit, quid crudelis, quid luxuriosus, et universa luxuriosi, avari, crudelis natura describitur; ut, si luxuriosum volumus definire, dicimus: Luxuriosus est victus non necessarii, sed sumptuosi et onerosi appetens, in deliciis adfluens, in libidine promptus. Haec et alia definiunt luxuriosum, sed per descriptionem definiunt. Quae species def
Abbreviated transcription (Latin):
substantialis. quȩ ꝓpriȩ et uere dicit᷑ definitio.¬
ot est. Homo animal Rationale mortale. sensꝰ
disciplineq capar. Hȩc enĩ definitio ꝑspeties
et differentias descendens uenit ad ꝓpriũ. et
designat plenissime qͥd sit homo. Secunda
spccies definitionis est quȩ grece enncomatice
dicitur. latine notio nuncupat᷑. quã notionẽ
cominuni ñ ꝓprio nomine possumꝰ dicere. Hec
isto modo semꝑ efficitur. Homo est qͦd ratio¬
nali conceptione exercitioq preest animali¬
bus cũnctis. Non enĩ dixit quid est homo. sed¬
quid agat. quasi quodã signo in noticiã deuo¬
cato. In ista enĩ et in reliquis noticia rei pro¬
fertur. ñ substantialis explicatio declaratur.
Et quia illa substancialis est: definitionũ om¬
num obtinet principatũ. Tercia species de¬
finitionis est. que grece poytes dicit᷑. latine
qualitatiua uocat᷑. quia ex qualitate nom̃

Expanded text:
substantialis, quae substantialis, quae ut est: 'Homo animal rationale mortale sensus disciplinaeque capax.' Haec enim defintio per species et differentias descendens uenit ad proprium, et designat plenissime quid sit homo. Secunda est species definitionis, quae Graece ennoëmatice dicitur, Latine enuntiatio nuncupatur, quam notionem communi non proprio nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: 'Homo est quod rationali conceptione et exercitio praeest animalibus cuquid agat, quasi quodam signo in notitiam devocato. In ista enim et in reliquis notitia rei profertur, non substantialis explicatio declaratur; et quia illa substantialis est, definitionum omnium obtinet principatum. Tertia species definitionis est, quae Graece ποιότης dicitur, Latine qualitativa vocatur: quia ex qualitate nomen
Abbreviated transcription (Latin):
est Sextus modus ẽ ita. Non est dies. sst et
non lucet. dies aũt est. Nox qͥ ñ est Septimꝰ
modus est ita. Non dies c̃. nex. Atqui nox ñ
est: dies igitur est
odos aũt ypotheticoꝵ sillogismoꝵ siqͥs ple¬
nius nosse desiderat: librũ legat marii
uictorini qui inscribit᷑ de sillogisinis ỹpotheticis.
hinc ad dialecticas definitionũ species acceda¬
mus. quȩ tanta dignitate precellunt. ut pos¬
sint inditioꝵ aꝑte manifestationes. et quedam
indicia dictionum ostendere. e duisioro
ofnitionũ granri uctorint libro adbre
efĩnitio est phylo uata¬
sophoꝵ quȩ in rebus exprimendis expli¬
cat quid res ipsa sit. qualis sit. et quẽ ad modũ
membris sius constare debeat. Est enim oratio
breuis: uniuscuiꝰq rei naturã a cõmunione
diuisam ꝓpria significatione concludens. Di¬
insio definitionum in partes quindecĩ habet᷑.
Prima species definitionis est: usẜadis id est

Expanded text:
est'. Sextus modus est ita: 'Non et dies est et est'. Sextus modus est ita: 'Non et dies est et non lucet: dies autem est: nox igitur non est'. Septimus modus est ita: 'Non dies et nox: atqui nox non est: dies igitur est'. Modos autem Hypotheticorum syllogismorum si quis plenius nosse desiderat, librum legat Marii Victorini qui inscribitur de Syllogismis Hypotheticis. Hinc ad Dialecticas definitionum species accedamus, quae tanta dignitate praecellunt ut possint indiciorum aperte manifestationes et quaedam indicia dictionum ostendere. De divisione definitionum ex Marii Victorini libro abbreviata . Definitio est Philosophorum, quae in rebus exprimendis explicat quid res ipsa sit, qualis sit, et quemadmodum membris suis constare debeat. Est enim oratio brevis uniuscuiusque rei naturam a communione divisam propria significatione concludens. Divisio definitionum in partes quindecim habetur. Prima species definitionis est οὐσιώδης, id est
Abbreviated transcription (Latin):
non est malum. Sextus modus est qͥ conducit
ex dedicatiua uniuersali. et abdicatiua particu¬
lari abdicatiuum particulare directĩ. ut. Om̃e iꝰ¬
tum honestũ. quoddã iustũ non est malũ. qͦa
dam gͥ honestum ñ est malũ. Has formulas ca¬
thegoricoꝵ sillogismoꝵ qui plene nosse deside¬
rat: librum legãt qui inscribit᷑ periermenias
apulcii. et quȩ subtiliꝰ sunt tractata cognoscet
Distincta enĩ atq considerata ad magnas in¬
telligentię uias lectorem prestante dño utilit̾
introducunt. Nunc ad ypoteticos sillogisios
ordinc sequenti ueniamus.
Rimus modus est.
Si dies est lucet. fst aũt dies. lucet gͥ.
Decundus modus ẽ. Si dies ẽ lucet. Non lucet. Non
est igit᷑ dics. Terciꝰ modus est ita. Non ẽ. dies.
Est et ñ lucet. Atqui dies ẽ. lucet gͥ. Quar¬
tus modus est ita. Aut dies est aut ner. Acqui
dies est. Ner gͥ non est. Quintus modus ẽ
ita. Aut dies ẽ. aut nex atqͥ nox ñ est: dies gͥ

Expanded text:
non est malum.' Sextus modus est qui conducit ex dedicatiua uniuersali et abdicatiua particulari abdicatiuum particulare directim, ut 'Omne iustum honestum: quoddam iustum non est maluddam igitur honestum non est malum. 22. Has formulas categoricorum syllogismorum qui plene nosse desiderat, librum legat qui inscribitur Perihermenias Apuleii, et quae subtilius sunt tractata cognoscet. Distincta enim atque considerata 110 ad magnas intelligentiae vias lectorem, praestante Domino, utiliter introducunt. Nunc ad hypotheticos syllogismos ordine sequenti veniamus. Primus modus est: 'Si dies est, lucet: est autem dies: lucet igitur'. Secundus modus est: 'Si dies est, lucet: non lucet: non est igitur dies'. Tertius modus est ita: 'Non et dies est et non lucet: atqui dies est: lucet igitur'. Quartus modus est ita: 'Aut dies est, aut nox: atqui dies est: nox igitur non est'. Quintus modus est ita: 'Aut dies est, aut nox: atqui nox non est: dies igitur
Abbreviated transcription (Latin):
e qualitas et situs. Hȩc enĩ sine usya esse ñ
possunt. Extra ussam uero sunt. locus. tẽpꝰ
et habitus. Intra et extra ussam. Relatio. fa¬
cere et paci. Appellatas aũt cathegorias con¬
stat. quia non possunt isi ex subiectis ag-¬
nosci. Quis enĩ quid sit homo possit agnosce¬
re nisi aliquem hominem sibi ponat ante o¬
culos quasi subiectũ homini: Hoc opus ari
stotelis intente legendũ est. quando sic̃ dic¬
tum est quicqͥd homo loquit᷑. inter decẽ ista¬
predicamenta habet᷑. Proficiet etiã ad libͦs
intelligendos. qui siue Rethoribus siue dialec
periermenias subtilissimꝰ nimis et ꝑ ua¬
rias formas iterationesq cautissimus. de quo
dicitur. A ristoteles quando periermenias scͥp¬
titabat: calamum in mente tinguebat.
res quȩ una est et uno significat᷑ sermo¬
ne. aut ꝑ nomen significat᷑ aũt ꝑ uerbũ. quę
auȩ partes orationis interpretant᷑ totũ qͥcqͥd

Expanded text:
et, qualitas et situs. Haec enim sine usia esse non et, qualitas et situs. Haec enim sine usia esse non possunt. Extra usiam vero sunt locus, tempus et habitus; intra et extra usiam sunt relatio, facere et pati. Appellatas autem categorias constat, quia non possunt nisi ex subiectis agnosci. Quis enim quid sit homo possit agnoscere, nisi aliquem hominem sibi ponat ante ocstotelis intente legendum est, quoniam, sicut dictum est, quidquid homo loquitur, inter decem praedicamenta habetur. Proficiet etiam ad libros intelligendos, qui sive rhetoribus, sive dialecperihermenias subtilissimus nimis, et per varias formas iterationesque cautissimus, de quo dicitur: Aristoteles quando perihermenias scriptitabat, calamum in mente tingebat. Ps quippe res quae una est, et uno significatur sermone, aut per nomen significatur, aut per verbum: quae duae partes orationis interpretantur totum, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
Ut si queratur quid sit animal. Respondeat᷑
homo. Rem enim quesitam predictũ decla¬
rauit exemplum̃. Hoc est aũt ꝓpriũ defimi¬
tionis. quid sit illud quod queritur declara
re. Vn decima species definitionis est. quam

Expanded text:
ut si quaeratur quid sit animal, respondetur: Ut homo. Rem enim quaesitam praedictum declaravit exemplum. Hoc est autem proprium definitionis, quid sit illud quod quaeritur declarare. 12. Undecima species definitionis est quam
Abbreviated transcription (Latin):
dedicatiua dedicatiuum particulare ꝑ refle¬
xionem .ut. Ouoddam iustũ honestũ. om̃e ho¬
nestum utile. quoddã gͥ utile iustũ.
Octauus modus est quĩ conducit ex uniuer¬
sali abdicatiua et dedicatiua. particulare
abdicatiuum ꝑ reslexionẽ: ut. Nullũ curpe
honestũ. omẽ honestũ iustũ. qͦddam qͥ turpe
non est iustũ.I. Nonis modus ẽ. qͥ ẽduat
ex uniuersali abdicatiua et particulari de¬
dicatiua. dedicatiuũ pardiculare ꝑ reflerio

Expanded text:
dicativum particulare per reflexionem, ut: 'Quoddam iustum honestum: omne honestum utile: quoddam igitur utile iustum'. Octavus modus est, qui conducit ex universalibus abdicativa et dedicativa particulare abdicativum per reflexionem, ut: 'Nullum turpe honestum: omne honestum iustum: quoddam igitur turpe non est iustum'. Nonus modus est, qui conducit ex universali abdicativa et particulari dedicativa abdicativu
Abbreviated transcription (Latin):
Illa requirit rarissimosstudiosos: hec aũt freqͣn¬
ter et populos. Solent aũt philosophi ante¬
quam ad ysagogen ueniant exponendam.
diffinitionem philosophię ostendere: quo faci¬
sophia est rerum humanarũ diuina¬
rumq cognitio. cum studio beneuiuendi c̃¬
iuncta. Hȩc duabus ex rebus constare uide¬
tur: sientia et opinatione. Scientia est. cum
res aliqua certa ratione ꝑcipit᷑. Opinatio
autem: cũ adhuc incerta res latet. et nulla
ratione firma uidetur. ot puta. sol utrũne
tantus quantus uidetur. an maior sit ꝗͦ omĩs
terra. Item. ligia globosa sit an concaua. et
stellȩ utrũne adhereant cęlo. an ꝑ aerẽ libe¬
ro cursu ferantur. Celum ipsum qua mag̃¬
nitudine. qua materia constet. utrũ qͥctũ
sit et ĩmobile an incredibili celeritate uol¬
uatur. quanta sit terrȩ crassitudo. aut qͥbꝰ¬
bus fundamentis librata et suspensa ꝑma¬

Expanded text:
Illa requirit rarissimos studiosos: haec frequenIlla requirit rarissimos studiosos: haec frequenter et populos. Solent autem Philosophi antequam ad isagogen veniant exponendam, definitionem Philosophiae ostendere, quo faciPhilosophia est rerum humanarum divinarumque cognitio cum studio bene vivendi coniuncta. Haec duabus ex rebus constare videtur, scientia et opinatione. Scientia est, cum res aliqua certa ratione percipitur; opinatio autem, cum adhuc incerta res latet et nulla ratione firma videtur, utputa sol utrumne tantus quantus videtur, an maior sit quam omnis terra: item luna globosa sit an concava, et stellae utrumne adhaereant caelo, an per aerem libero cursu ferantur: caelum ipsum qua magnitudine, qua matsit et immobile an incredibili celeritate uoluatur, quanta sit terrae crassitudo aut quibus fundamentis librata et suspensa
Abbreviated transcription (Latin):
e tialetica.
ALECTICA
est discipli¬
na. ad disse¬
rendas re¬
rum causas
inuenta. Ip¬
sa est philoso¬
phiȩ species. quȩ̨
loica dicit᷑ idestra¬
ionalis. oistinsendi querendi. et disserendi
potens. Docet enim in pluribus generibus
questionum. quẽ admodũ disputando uera
et falsa diiudicent᷑. Hanc quidem pͥmi phi¬
losophi insuis dictionibus habuerunt ñ tam̃
ad artis redegere peritiam. Post hos aristote¬
les ad regulas quasdam huiꝰ doctrinȩ argu¬
menta ꝑduxit. et dialecticã nuncupauit:
pro eo quod in ea de dictis disputat᷑. Nam
ciplinam dialectica sequit᷑: quia in multis u¬
rum libris tali similitudine definuit. Dialecti¬
ca et rethorica est quod in manu hõis pugnꝰ
astrictus et palma distensa. Illa uerba contra¬
hens. ista distendens. Dialectica siquidem ad
disserendas res acutior: Rechorica ad illa quę
nititur docenda. facundior. Illa ad scolas nun¬
nunquam uenit: ista iugiter ꝓcedit inforũ.

Expanded text:
e dialectica. 1. Dialectica est disciplina ad discernendas rerum causas inventa. Ipsa est philosophiae species, quae logica dicitur, id est, rationalis, definiendi, quaerendi, et disserendi potens. Docet enim in pluribus generibus quaestionum quemadmodum disputando vera et falsa dijudicentur. 2. Hanc quidem primi philosophi in suis dictionibus habuerunt, non tamen ad artis redegere peritiam. Post hos Aristoteles ad regulas quasdam hujus doctrinae argumenta perduxit, et dialecticam nuncupavit pro eo quod in ea de dictis disputatur; namtoricam disciplinam dialectica sequitur, quia in multis urum libris tali similitudine definivit: 'Dialectica et Rhetorica est quod in manu hominis pugnus adstrictus et palma distensa: illa verba contrahens, ista distendens'. Dialectica siquidem ad disserendas res acutior: Rhetorica ad illa quae nititur docenda facundior. Illa ad scholas nonnumquam venit: ista iugiter procedit in forum.
Abbreviated transcription (Latin):
natura discutit᷑. quia nichil generat᷑ inuita.
sed unum qͦdq iis usibus depũtat᷑. in quib acre¬
atore definitum est: nisi forte ꝑuoluntatẽ dĩ
aliquod miraculum ꝓuenire monstrat᷑. Doc¬
trinalis dicit᷑ scientiã. quȩ abstractã conside¬
rat quantitatem. Abstracta enim quantitas
dicitur. quã intellectu a materia separantes ł
ab aliis accidentibus ut est par impar. uel alia

Expanded text:
natura discutitur, qua nihil generatur inuita, natura discutitur, qua nihil generatur inuita, sed unumquodque his usibus deputatur, in quibus a Creatore definitum est, nisi forte cum uoluntate Dei aliquod miraculum prouenire monstretur. Doctrinalis dicitur scientia, quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta enim quantitas dicitur, quam intellectu a materia separantes, vel ab aliis accidentibus, ut est par, inpar, vel ab
Abbreviated transcription (Latin):
unum in aperta passione. alterũ in occu¬
ta animi uirtuce. Nam multi hostis irss¬
dias tolerantes. et cunctis carnalibus deside¬
riis resistentes. ꝑ hoc quod se omĩpotentids
in corde mactauerunt. etiam pacis tempo¬
re martyres facti sunt. qui ętiam si ꝑsequ
tionis tẽpus existtrit. martyres eẽ. potuert̃.

Expanded text:
unum in aperta passione, alterum in occuunum in aperta passione, alterum in occulta animi virtute. Nam multi hostis insidias tolerantes, et cunctis carnalibus desideriis resistentes per hoc, quod se omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis tempore martyres facti sunt, qui etiam si persecutionis tempus existeret, martyres esse potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
re malleatoris utraq ferit. Baraba filius
magistri eoꝵ. absq dubio udeors magist̾
qui est diabolus. homicidioꝵ auctor qͥ usq
testes dicunt᷑. Unde et testimonia¬
grece martyria nuncupant᷑. Tostes autẽ
ĩdeo uocati sunt. qͥa ꝓpter testimoniũ. xp̃i
paisiones sustinuerunt. et usq ad mortem
pro ueritate certauerunt. Quod uero non
auribus hoc grecum uerbum sonat. sicut
et multa grecã nomina quȩ ꝓ latinis utim̃.
Martyrum primus in nouo testamento
stephanus fuit. qui hebreo sermone inter¬
pretatur norma. quod prior fuerit in mer¬
tyrio ad unitationem fidelium. Idem aũt
et greco sermone in latinum uertit᷑ coronai¬
tiis et hoc ꝓpħice. ut quod sequerct᷑ in re
uaticinio quodam futuri priꝰ in uocabu¬
lo resonarit. Passus est enim. et quod uoca¬
batur accepit. Stephanus enim corona
dicitur. humiliter lapidatus. sed sullimit̃
coronatus. Duo sunt aũt martyrii generai

Expanded text:
re malleatoris utraque ferit. Barabba filius re malleatoris utraque ferit. Barabba filius magistri eorum; absque dubio Iudaeorum magistri, qui est diabolus, homicidiorum auctor, qui usque testes dicuntGraece martyria nuncupantur. Testes autem ideo vocati sunt: quod propter testimonium Christi passiones sustinuerunt, et usque ad mortem pro veritate certaverunt. Quod vero non auribus hoc verbum Graecum sonat: sicut et multa Graeca nomina, quae pro Latinis utimur. Martyrum primus in Novo Testamento Stephanus fuit, qui Hebraeo sermone interpretatur norma, quod prior fuerit in martyrio ad imitationem fidelium. Idem autem ex Graeco sermone in Latinum vertitur coronatus; et hoc prophetice ut, quod sequeretur in re, vaticinio quodam futuri prius in vocabulo resonaret. Passus est enim, et quod vocabatur accepit. Stephanus enim corona dicitur; humiliter lapidatus, sed sublimiter coronatus. Duo sunt autem martyrii genera,
Abbreviated transcription (Latin):
De reliqͥs in cuangłio nominib.
aria illuminatr̃ix. siue stella ma¬
ris. Genuit enim lumen mundi.
Sermone aũt siro Maria dña nuncupa¬
tur. et pulchre quia dñm genuit. Elisa¬
beth dei mei saturitas. ueł dei mei nira¬
mentum. Magdalene turris. Martha ir¬
ritans uel ꝓuõcans. Sermone aũt siro
inter pretatur dominans. Nathanael do¬
num dei. quia dolus idest simulatio dono
dei meo non fuit. Tebedcus donatꝰ. siue
fluens iste. ⁊acheus iustus siue iustificatꝰ.
aut iustificandus. sirum est nomen ñ he¬
breum. Lazarus aduitus eoquod sit amor¬
te resuscitatus. Herodes pellicius. gloriosus.
clara ethimologia. Cayphas inuestiga¬
tor. aut sagax. aut uomens ore. Inique e¬
nim ore suõ iustum condẽnauit. quãiis
hoc misterio ꝓphetali annunciasset. Fon¬
tius. declinans consilium. utiq iudeorũ.
Accepta enim aqua lauit manus suas
huius. Pilatus osmalleatoris. quia dum
xp̃m ore suo iustificat et condẽnat. mo¬

Expanded text:
De reliquis in evangelio nominibus . De reliquis in evangelio nominibus . Maria inluminatrix, sive stella maris. Genuit enim lumen mundi. Sermone autem Syro Maria domina nuncupatur; et pulchre; quia Dominum genuit. Elisabeth Dei mei saturitas, vel Dei mei iuramentum. Magdalena turris. Martha inritans, vel provocans. Sermone autem Syro interpretatur dominans. Nathanael donum Dei quia dolus, id est simulatio, dono Dei in eo non fuit. Zebedaeus donatus, sive fluens iste. Zacchaeus iustus, sive iustificatus, aut iustificandus. Syrum est nomen, non Hebraeum. Lazarus adiutus eo quod sit a morte resclara etymologia. 7. CAIPHAS, investigator, aut sagax, aut nim ore suo iustum condemnavit, quamvis hoc mysterio prophetali adnuntiasset. Pontius declinans consilium, utique Iudaeorum. Accepta enim aqua lavit manus suas huius.' Pilatus os malleatoris quia dum Christum ore suo et iustificabat et condemnabat, mo
Abbreviated transcription (Latin):
zelotes. Chanaa quippe ⁊elus interp̃tat᷑.
ludas iacobi qui alibi appellatꝰ lebbeus figu¬
ratum nomen habet acorde. quod nos di¬
minutiue corculum possumus appellare. Ip¬
se in alio euangłista taddcus scribit᷑. quem
ecclesiastica trãdit historia missũ edissam ad
abgarum regem. Iudas scariothes uel auico in
quło ortus .ẽ. uel ex tribu isachar uocabulũ sũp¬
sit quodam presagio futuri in c̃dẽnationẽ sui
Isachar enim intẽr pretatur merces. ut signi¬
quod appreciatꝰ sum ab eis. Mathias qui
inter apostolos sinc cognomine solus habet᷑
interpretatur donatus. ut sub audiat᷑ ꝓiu¬
da. Iste enim in locum eiꝰ electus est ab apo¬
stolis. cum ꝓ duobus sors miteret᷑. N aacꝰ
excelsus. mandato utiq ꝓpt̾ ex angelium
altissimi quod predicauit. Lucãs. ipse
consurgens. siue ipse eleuans. coquod ele¬
nauerit predicationem exangelii pꝰ alios.
Barnabas filiꝰ ꝓpħȩ. uel filiꝰ consolationis.

Expanded text:
Zelotes. Cana quippe zelum interpretatur. Zelotes. Cana quippe zelum interpretatur. Iudas Iacobi, qui alibi appellatur Lebbaeus, figuratum nomen habet a corde, quod nos diminutive corculum possumus appellare; ipse in alio evangelista Thaddaeus scribitur, quem ecclesiastica tradit historia missum Edessam ad Abgarum regem. Iudas Iscariotes vel a vico in quo ortus est, vel ex tribu Issachar vocabulum sumpsit, quodam praesagio futuri in condemnationem sui. Issachar enim interpretatur merces, ut signiquod adpretiatus sum ab eis.' Matthias, qui inter Apostolos sine cognomine solus habetur, interpretatur donatus, ut subaudiatur pro Iuda. Iste enim in locum eius electus est ab Apostolis, cum pro duobus sors mitteretur. Marcus excelsus mandato, utique propter Evangelium Altissimi, quod praedicavit. Lucas ipse consurgens, sive ipse elevans eo quod elevaverit praedicationem Evangelii post alios. Barnabas filius prophetae, vel filius consolationis.