comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quib morã fecerat ͥ uenit clarã¬
uallẽ tam submissus hiuilitate
qm̃ sublimis diuiciarũ affluẽcia:
młtaq eidẽ monastẽio de suis fa¬
cultatib cõtulit. ẜ et aliis nõ nul¬
lis cenobiis dona largitus ẽ. Be¬
aitus uero b̾ncrdus de cõu̾sioẽ eius
multũ exhilaratus : talẽ de eo in cõ¬
uẽtu fratrũ sentẽtiã protulit. De cõ¬
uersione fratris arnulphi nec min
quatriduani. eo uidelicet ꝙ ĩ tantĩ
deliciis clausus citq sepultus uelut
ĩ tumulo iacebat ⁊ et quasi uiuẽs

Expanded text:
quibus moram fecerat, venit Claramquibus moram fecerat, venit Claram-Vallem, tam submissus humilitate, quam sublimis divitiarum affluentia: multaque eidem monasterio de suis facultatibus contulit, sed et aliis nonnullis coenobiis dona etiam largitus est. Sanctus vero Bernardus de conversione ejus multum exhilaratus, talem de eo in conventu fratrum sententiam protulit: « De conversione fratris Arnulfi nec minusquatriduani, eo videlicet quod in deliciis tantis clausus atque sepultus, velut in tumulo jacebat, et quasi vi
Abbreviated transcription (Latin):
arnulfo de maiorca ut secũ ducat te
ĩ tlarãuallẽ quo proximo iturus ẽ
ad cõuersionẽ: et cũ eo cõuertere
Audiuit uero uocẽ s neiẽ uidebat:
facta aũt hac uoce cepit pauper
ille attencius orare ut si a dñõ ser¬
mo fuisset: reuelaret iterũ auritu¬
lã eius. Et adiecit secũdo loqui ad
ip̃m : repetens cũdẽ sermonẽ. Ac¬
cepto itaq sid̾a iã uice oratulo ue¬
nit ad p̃caxtitũ uirũ ÷ et ait. Ubũ¬
s ductus ĩ ꝑtẽ: procidit ad genua
illius dicens Obsecro te ꝑ xpristũ¬
dum̃ ntm ut ducas me ad clarã¬
uallẽ tuã: ut salues tecũ cuãm
meã. Et si scire desideras dñs piuᷤᷤ
et misericors secreta tua causa sa
ualde ⁊ acceptũq hoĩnẽ cõdurit
cid seipm̃ : quẽ eciã postmodũ in¬
diuiduũ comitẽ itineris pariter
et cõuersionis habuit habiturꝰ
ut credimꝰ consortẽ et̾ne retribucio¬
nis Explicitis itaq negotiis pro

Expanded text:
Arnulfo de Majorca, ut secum ducat te Arnulfo de Majorca, ut secum ducat te in Claram-Vallem, quo proxime iturus est ad conversionem; et tu cum eo convertere. » Audivit vero vocem, sed neminem videbat. Facta autem hac voce, coepit pauper ille attentius orare, ut si a Domino sermo fuisset, revelaret iterum auriculam ejus. Et adjecit secundo loqui ad ipsum, repetens eumdem sermonem. Accepto itaque secunda vice oraculo, venit ad praetaxatum viruset ductus in partem, procidit ad genua illius, dicens: « Obsecro te per Christum, ut ducas me tecum ad Claramvallem tuam, et salves tecum animam meam. Et, si scire desideras, sic et misericors secreta tua, causa salvalde; acceptumque hominem conduxit ad seipsum: quem etiam postmodum individuum comitem itineris pariter et conversionis habuit, habiturus, ut credimus, consortem aeternae retributionis. Explicitis itaque negotiis, pro
Abbreviated transcription (Latin):
ciliqñ proiĩtiã flandrie
intrass et rechia uerbi dei
quaqͣuersũ ĩ capturã aĩarũ lax¬
aret: et nobiles lrãtos uiros mł¬
tos de fluctib seculi ad lutꝰ con¬
uersionis aittraheretͥ int̾ ceteos
illustris quidã uir cirnulphus
noĩe de maiorca diues et delica¬
tus nimuis: secreto ĩ manib eius
se reddidit Fuit aũt utriusq con¬
siliũ rẽ silẽcio tegere. ꝓpter quedã
impedimẽta seculi: usq ad ulti¬
mũ diẽ quo egressuyꝰ eẽt de t̾ra
et cognaciõe sua. Erat eĩ mag¬
nus paiterfamilias ornatus fi¬
liis et fratrib tantisq diuiciis
irretitus: ut absq suorũ dãpno
et scandalo graui abrũpere se nõ
poss. nisi prius domũ sapiẽt᷑ et
taute disponeret. Interĩ uero dũ
silẽciũ istud tenerẽt oĩaͥ et archa¬
ni huiꝰ negotii causã ipi duo soli
ĩmũdo scirent : fcm̃ ẽ u̾bũ diũ ad
quẽdũ rustitũ armẽtariũ cũ boueᷤ
minaret ad aratrũ dicens. Bade dic

Expanded text:
iquando provinciam Flandriae intrasset, et retia Dei quaquaversum in capturam animarum laxasset, et nobiles et litteratos viros multos de fluctibus saeculi ad littus conversionis attraheret, inter caeteros illustris quidam Arnulfus nomine de Majorca, dives et delicatus nimis, secreto in manibus ejus se reddidit. Fuit autem utriusque consilium rem silentio tegere propter quaedam impedimenta saeculi, usque ad ultimum diem quo egressurus esset de terra et cognatione sua. Erat enim magnus paterfamilias, ornatus filiis et fratribus, tantisque divitiis irretitus, ut absque suorum damno et scandalo gravi abrumpere se non posset, nisi prius domum sapienter et caute disponeret. Interea vero dum silentium istud tenerent omnia, et arcani hujus negotii causam ipsi duo soli in mundo scirent, factum est verbum Domini ad quemdam rusticum armentarium, cum boves minaret ad aratrum, dicens: « Vade, dic
Abbreviated transcription (Latin):
istud accipere nõ meturͥ cõstat
quit: s ex ꝓpria uolũtate que ẽ¬
mala ꝓprietas secũ retinet aliquid.
Hoc illo dicente mirati sũt uniusi
aibhoĩe layto et illrãto sentẽciã ta¬
lẽ ẽẽ prolatã nisi ꝙ manifeste da¬
batur intelligi quia spũs sanctuᷤ
ter ꝑmittebat intus suauiter in
aĩa ungebat : cuiꝰ nimirũ sacͣ¬
tissima unctio quẽtũ tetigerit
hominẽ docet de oĩbus que opor¬
tet Iste ergo uit sanctus tũ iã de ma¬
nu dñi suscepiss duplicia pro oĩb
pccĩs suis tandẽ lõgo cruciatus
martirio. et tãꝙͣ cuirũ ĩ fornate ꝓ¬
batus: pacatissiõ sõpno obdormi-¬
uit ĩ dnõ. De quo certissĩe credimꝰ
quia uixta btĩ bernardi sentẽtiam
mor ut a corpore eriuit : ad deũ si¬
ne pena ꝑuenit Quid rogo huic
pauperi cristi ũqm defuit ĩ die cer¬
taminis sui. qui scd̾m ꝓphetã cõ¬
fidẽs ĩ dnõ mutauit fortitudinẽ
carnis ĩ robur spũs. nõ considerã

Expanded text:
non meretur, constat quit, sed ex propria voluntate, quae emala proprietas, secum retinet aliquid. » Hoc illo dicente, mirati sunt universi ab homine laico et illitterato sententiam talem esse prolatam; nisi quia manifeste dabatur intelligi quia Spiritus sanctviter permittebat, intus suaviter in anima inungebat: cujus nimirum sacratissima unctio, quemcunque tetigerit hominem, docet de omnibus quae oportet. Iste ergo vir sanctus, cum jam de manu Domini suscepisset duplicia pro omnibus peccatis suis, tandem longo cruciatus martyrio et tanquam aurum in fornace probatus, pacatissimo somno obdormivit in Domino: de quo certissime credimus quia juxta beati Bernardi sententiam, mox ut a corpore exivit, ad Deum sine poena pervenit. Quid ergo huic pauperi Christi unquam defuit in die certaminis sui? qui secundum prophetam confidens in Domino, mutavit fortitudinem carnis in robur spiritus, non considerans
Abbreviated transcription (Latin):
dñs corripit flagellat aũt õnẽ fili¬
ũ quẽ recipit nũꝙͣ huit uenerabi¬
li uiro pr̃ne misericordie correctio
defuit : semꝑ ĩ eo uicia carnis rese¬
tans et uirtutes aiẽ pullulare et
fructificare faciẽs Deniq ꝑ plure ᷤ
ãnos usq ad exitũ suũ grauibus
ac diuturnis ĩcõmodis flagellatus

Expanded text:
corripit, flagellat autem omnem filium quem recipit , nunquam huic venerabili viro paternae misericordiae correctio defuit, semper in eo vitia carnis resecans, et virtutes animae pullulare et fructificare faciens. Denique per plures annos usque ad exitum suum gravibus et diuturnis incommodis flagell
Abbreviated transcription (Latin):
lias seruicii dei quãdoq graui de¬
bilitate laborãs deuote ꝑstiterit
Uolat irreuocabile tẽpus quo nich¬
il ẽ p̃ciosius quo tamẽ nil uilius
ci nobis reputatur. et dũ penam
q̃ in pñti pro dnõ suscipitur decli¬
namus : cẽtuplicatã in futuo in¬
turrimus Si aũt aliquis carnis
sue infirmitatẽ causatur. sciat scp
uidit iustũ derelictũ. Quis enĩ spe¬
rauit ĩ dnõ et cõfusus ẽ ꝑmãsit ĩ
mãdatis ip̃ĩus et derelictus ẽ: Qd̃
ut nõ solũ testĩoniis sc̃pturarũ ue-¬
rũetiã exẽplis p̃cedẽtiũ pr̃m maĩ¬
festius fiat duo grã dei miracula
subicimꝰ qͣtenus ꝑ hec et tepiditas
nr̃a cõiũtatur: et infirmitas nr̃a
ad agonẽ certam̃s roboretur.

Expanded text:
ei quandoque gravi debilitate laborans, devote perstiterit. Volat irrevocabile tempus, quo nihil est pretiosius, quo tamen nil vilius a nobis aestimatur, et dum poenam, quae in praesenti pro Domino suscipitur, declinamus, centuplicatam in futuro incurrimus. Si autem aliquis carnis suae infirmitatem causatur, sciat scrividit justum derelictum . Quis enim speravit in Domino, et confusus est: permansit in mandatis ipsiusut non solum testimoniis Scripturarum, verum etiam exemplis praecedentium Patrum manifestius fiat, duo gratiae Dei miracula subjicimus; quatenus per haec et tepiditas nostra convincatur, et infirmitas nostra ad agonem certaminis roboretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ri t̾rat aũt circa obseruãcias ordi¬
nis et custodiã cordis sollicitus
et timoratus numis ÷ ita ut nẽmẽ
uidisse me recolã tam scudiosũ con¬
sciẽtie ꝓprie mũdatorẽ. Mirabant᷑
siquidẽ õnes p̃sertim cõfessionũ illiꝰ
suiditores cotidranã instanciã uel
potius importũtatẽ qua eos q̃es¬
tere nõ sinebat : sicut nec ipẽ quies¬
tere poterat. confitendo plangendo
plorando nõ mõ de ocioso sermone
auit signo si qñ illi uł raro subripe¬
ret. uerũetiã suꝑ uana et leui aliqͣ

Expanded text:
ri. 37. Erat autem circa observantias Ordiri. 37. Erat autem circa observantias Ordinis et custodiam cordis et sollicitus, et timoratus nimis, ita ut neminem vidisse me recolam`tam studiosum conscientiae propriae mundatorem. Mirabantur siquidem omnes, praesertim confessionum illiauditores, quotidianam instantiam, vel potius importunitatem, qua eos quiescere non sinebat, sicut nec ipse quiescere poterat, confitendo, plangendo, plorando, non modo de otioso sermone aut signo, si quando illi vel raro subriperet, verum etiam super vana et levi ali
Abbreviated transcription (Latin):
ceret rit in suo ꝓposito deinceps us
ad mortẽ ꝑduraret. Quo ille nu¬
dito: contristatus respondit. Ne
queso irrideas famulũ btĩssime tu¬
pater. In quo te at irrideo:At il
in sacto et cinere. et tu mͣ p̃cipis pr̃
rare: Et sanctus ad cũ Ergo ne
tu ne melius nosti quid te opor¬
icte tecit᷑ ut salueris: An forte t̾ parũ
uidetur ordinẽ tenereͥ et ĩ ipso us
cid mortẽ ꝑseuenire: Ille uero res¬
pondit. Absit ab aĩa mea: tã ĩiqua
p̃sũpcio S ꝓpter deũ obsecro nem
ro ͥ et tadẽ nũc ĩpone penitẽtiã: qͣ¬
tenus post mortẽ carnis ad requiẽ
sine pena ꝑueniã Cui btũs pater
ait. Fac ut locutus sũ: et securũ te
facio quia deposita mole corporis
mor ad deũ sine molestia ꝑuolab̾.
Hoc itriq responso quasi dĩnitus
ciccepto: confortatus ẽ nimis. adeo
ut deinceps nulla tẽptacionũ uio¬
lẽtia nulla infurmitatis molestia
posset n cursu desiderii sui quo totꝰ
in deũ ꝑgebat aliqͣtenus retarda¬

Expanded text:
ceret, atque in suo proposito deinceps usque ad mortem perduraret. Quo ille audito, contristatus respondit: « Ne, quaeso, irrideas famulum tuum, beatissime pater. » « In quo te, » ait, « irrideo? » At in sacco et cinere; et tu mihi praecipis rare? » Et sanctus ad eum: « Ergone tu me melius nosti, quid te oporteat facere ut salveris? An tibi forte parum videtur, Ordinem tenere, et in ipso usque ad mortem perseverare? » Ille vero respondit: « Absit ab anima mea tam iniqua praesumptio: sed propter Deum obsecro, ne ro; et talem nunc impone poenitentiam, quatenus post mortem carnis ad requiem sine poena perveniam. » Cui beatus Pater ait: « Fac ut locutus sum, et securum te facio quia deposita mole corporis mox ad Deum sine molestia pervolabis. » Hoc itaque responso quasi divinitus accepto confortatus est nimis, adeo ut deinceps nulla tentationum violentia, nulla infirmitatis molestia posset a cursu desiderii sui, quo totus in Deum pergebat, aliquatenus retarda
Abbreviated transcription (Latin):
stãcia quã reliqui. Ad̾ si ego pccõe
et indignus ita cõfiteor. adeo leti¬
ficor etiã ĩ angustiis meisͥ quõ
putamꝰ sancti et ꝑfc̃ĩ uiri tripu-¬
diãt et exultãt ĩ cõsolacionibus
sius: Uere etenĩ spiritale gaudi-

Expanded text:
stantia, quam reliqui. Quod si ego peccator stantia, quam reliqui. Quod si ego peccator et indignus, ita confiteor, adeo laetificor etiam in angustiis meis: quomodo, putamus, sancti et perfecti viri tripudiant et exsultant in consolationibus suis? Vere etenim sp
Abbreviated transcription (Latin):
uotem confessionis et laudis aut. Ue¬
rai sũt oĩa: queq̃ dixisti dnẽ ih̾u. Qd̾
cũ sepius iteraretͥ stupẽtib qͣ ade¬
rant. et ꝑcõctãtib quõ se haberet.
aut quare ista diceret: nichil aliud
respondebat. nisi quia uera sũt oiã
que lotutus ẽ deus. Quidã aũt ex
ipĩs dicebãt ꝙ pre aicerbitate doloĩs
terebro turbatus eẽt: et quasi alie¬
na loqueretur. Quibz ille respõdit
Nõ ẽ ita fratresͥ ẜ sano capite et
mẽte sobria dico: quia uera sũt oĩa
erũt. Et nos hoc uerũ ẽẽ fatemuir.
S tu cur nũc istud cõmẽorcs. Res-¬
pondit. Dñs dicit ĩ euã ͦ⁊ quia si
quis affectib parẽtũ et diuiciis
mũdi ꝓpter amorẽ ipiũs rnũcia¬
cipio. Siquidẽ ĩmẽsa doloris istiꝰ
acerbitas adeo in᷑ sapit. adeo plac¬
ꝓpter spẽ dĩne miseracioĩs q̃ ĩ eo re-¬
posita ẽ mͣ: ut hacip̃a caruisse me
nolui pro cẽtuplitata mũdi sub¬

Expanded text:
vocem confessionis et laudis, ait: « Vevocem confessionis et laudis, ait: « Vera sunt omnia quae dixisti, Domine Jesu. » Quod cum saepius iteraret, stupentibus qui aderant, et percunctantibus quomodo se haberet, aut quare ista diceret, nihil aliud respondebat, nisi, quia vera sunt omnia quae locutus est Deus. Quidam autem ex ipsis dicebant, quod prae acerbitate doloris cerebro turbatus esset, et quasi aliena loqueretur. Quibus ille respondit: « Non est ita, fratres, sed sano capite et mente sobria dico, quia vera sunt omnia, nos hoc verum esse fatemur: sed tu cur nunc ista commemoras? » Respondit: « Dominus dicit in Evangelio, quia si quis affectibus parentum et divitiis mundi propter amorem ipsius renuntiacipio. Siquidem immensa doloris istius acerbitas adeo mihi sapit propter spem divinae miserationis, quae in ea reposita est mihi, ut hac ipsa caruisse me nolim pro centuplicata mundi sub
Abbreviated transcription (Latin):
uote ampleraretur. Cũ expãsis
manibus uellet eũ tenere atq cõ¬
stringere sibi ͥ ille subito euanes¬
tens rcͣessit ab eo ⁊ ẜ subito iterũ
apparẽs scetit ĩ alio loco. Uidẽs
uero illũ monachus denuo tucur¬
rit adeũ. et sili mõ nitebatur cipp̃¬
hendere eũ ⁊ s mox angelo disparẽ¬
te et protinus alibi reapparẽte : frus¬
tratus ẽ homo ei concitu suo. Quod
cũ pluries factũ fuisset ÷ tandẽ ange¬
lus ex toto disparuit: et qui se uidẽ¬
dũ obtulerat. teneri oĩno nõ ꝑtulit.
Laborabat itaq aliqñ athleta dei
crnulphus dolorib uiscerũ quib
frequẽter ninuũ artabatur : et e
rat lãguor fortissimꝰ ita ut defici¬
ente uitali spũ pene usq ad mor¬
tẽ angusticretur. Cũ aliqmdiu
mutus et insensibilis iaceret. de
uita ipiũs desperatũ ẽ: et ob hoc
oleo infirmorũ ĩũctus ẽ At ubi p᷑¬
mũ respirare potuit : erũpẽs in

Expanded text:
vote amplexaretur. Cumque expansis vote amplexaretur. Cumque expansis manibus vellet tenere atque constringere sibi, ille subito evanescens recessit ab eo: sed subito iterum apparens stetit in alio loco. Videns vero illum monachus, denuo cucurrit ad eum: et simili modo nitebatur apprehendere eum: sed mox angelo disparente, et protinus alibi reapparente, frustratus est homo a conatu suo. Quod cum pluries factum fuisset, tandem angelus ex toto disparuit, et qui se videndum obtulerat, teneri omnino non pertulit. 38 Laborabat aliquando athleta Dei Arnulfus doloribus viscerum, quibus frequenter rat languor fortissimus, ita ut deficiente vitali spiritu pene usque ad mortem angustiaretur. Cumque aliquandiu mutus et insesibilis jaceret, de vita ipsius desperatum est, et ob hoc oleo infirmorum inunctus est. At ubi primum respirare potuit, erumpens in
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore dũ cõquassatus et debilitatꝰ
ẽẽt usq qͣq ita ut nõ sine graui do¬
lore mclinꝰ stare possetͥ nec ꝓpter
hoc ũqͣm obiitteret ut nõ ad õnẽ
glorie decantationẽ profũde et de-¬
uote dĩne maiestati ĩclinãdo reue¬
rẽciã exhiberet ÷ ut ut uesꝑtine si-¬
naris officiũ in eccłia celebraretur.
Ipõ uero stante in retro choro iurta quẽ¬
dã monachũ uirũ eq̃ sanctissimũ:
ecce angelus dnĩ apparuit ibi ĩ spẽ
pulcherrimi monachi adolescẽtis.
cutulla indutus niue candidiore:
quẽ tamẽ isdẽ arnulphus mĩme
uidebat. Eũ more solito ad gloriã
psalmi denote inclinaret : angel
diuĩ stabat corã eo et supplicãtis ca¬
put suppositis manib sustẽtabat.
Quẽ cũ p̃dcũs monachus collate¬
ralis eiusdẽ fratris arnulphi ter¬
neret ͥ et ex fulgore uultus et ha-¬
bitus ringelũ eẽ dep̃henderet.
letatus ẽ ualde suꝑ aspcũ cingeli-
cor auccessitq ut teneret eũ et de¬

Expanded text:
ebilitatus esset usquequaque, ita ut non sine gravi dolore inclinis stare posset, nec propter hoc unquam omitteret, ut non ad omnem « Gloria » decantationem profunde et devote divinae majestati inclinando reverentiam exhiberet, ut vespertina synaxis in ecclesia celebraretur. Ipso stante retro in choro juxta quemdam monachum virum aeque sanctissimum, ecce angelus Domini apparuit ibi in specie pulcherrimi monachi adolescentis, cuculla indutus nive candidiore, quem tamen idem Arnulfus minime videbat. Cumque more solito ad « Gloria » psalmi devote inclinaret, angelus Domini stabat coram eo, et supplicantis caput suppositis manibus sustentabat. Quem cum praedictus monachus collateralis ejusdem fratris Arnulfi cerneret, et ex fulgore vultus et habitu angelum esse deprehenderet, laetatus est valde super angelico aspectu, accessitque ut teneret eum, et de
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uir ille circũspectus et grauiᷤ
in locucione : multũq cauebat
ne quid diceret qd̾ suã ipiũs glo¬
riã redoleret Derũptamẽ ex fi¬
ducia sermoĩs et uultu illius hy¬
laritate ͥ satis dabatur intelligi:
quia iocũdũ a sancto pr̃e suꝑ tali
uerbo responsũ acceperit. Iste est
guillelmꝰ quẽ supra mẽorauimꝰ
spiritũ fornicacionis ĩ spetie fan¬
tastice meretricis. uidisse infurmi¬
toriũ curiose tircueũtẽ: et ex hiis q̃

Expanded text:
enim vir ille circumspectus et gravis enim vir ille circumspectus et gravis in locutione, multumque cavebat ne quid diceret quod suam ipsius gloriam redoleret. Verumtamen ex fiducia sermonis, et vultus illius hilaritate, satis dabatur intelligi, quia jucundum a sancto Patre super tali verbo responsum acceperit. Iste est Guillelmus, quem supra memoravimus, spiritum fornicationis in specie phantasticae meretricis vidisse infirmito
Abbreviated transcription (Latin):
poreis ocuł intuẽti uisibiliter aꝑ¬
paruit : qmdu psalmꝰ unus ĩ
eadẽ hora si cõuentu ꝑcantaret᷑.¬
finito itaq psalmo. finita ẽ ui¬
sio: ẜ in corde uidentis deinceps
finire nõ potuit uisionis illius
pia deuotio Alterri quo die ap¬
paruit ei nichilominꝰ isdẽ btũs
bernardus: uoltu et habitu glo¬
riosus Quẽ cũ ille uidisset pro¬
cidit ad pedes eius ÷ orans et pe¬
tens aliquid ab eo Cui sanctus
Dnẽ my pater si ĩueni graciã
ĩ ocuł tius: indica michi utrũ¬
Nũꝙͣ ꝑua res ẽ ista ͥ quã postula̾.
Hodie tũ egrederer de paradiso ꝙͣ
reliqui ÷ qui utiq istiusmoĩ ti¬
more torquẽtur ⁊ ignorãtes utiz
utrũ sunore an odio digni habe¬
antur Hiis itaq p̃missis : de¬
dit ei responsũ suꝑ uerbo quod
imploraiuerat S quid ei diffi¬
nite responderit incertũ ẽ nob̃
quia uane glorie pestẽ uitans̃.
hoc nobis indicare noluit. Eãt

Expanded text:
poreis oculis intuenti, visibiliter apporeis oculis intuenti, visibiliter apparuit, quandiu psalmus unus in eadeFinito itaque psalmo, finita est visio, sed in corde videntis deinceps finiri non potuit visionis illius pia devotio. Alia quoque die apparuit ei nihilominus isdem beatus Bernardus, vultu et habitu gloriosus. Quem cum ille vidisset, procidit ad pedes ejus, orans et petens aliquid ab eo. Cui sanctus « Domine Pater, si inveni gratiam in oculis tuis, indica mihiparva res est ista, quam postulas? Hodie cum egrederer de paradiso, quam reliqui, qui utique istiusmodi timore torquentur, ignorantes utique utrum amore an odio digni habeantur. » His itaque praemissis, dedit ei responsum super verbo quod imploraverat. Sed quid ei definite responderit incertum est nobis, quia vanae gloriae pestem vitans, hoc nobis indicare noluit. Erat
Abbreviated transcription (Latin):
moria ẽ solẽpnis Apparuit quo
cũ eobtũs bernardus eiusdẽ eccłie
felicissimꝰ pastor atq patronus :
qui et ipẽ ercit uestibus p̃tiosis
et candidis micans atq mitrat᷑
mĩme tamẽ ĩfulatus Et mei̾to
quidẽ. Erct enĩ pr̃frimilias in
ꝓpria domo deferẽs atq cõgratũ¬
lans uenerando ac speciali hospi¬
ti suo ⁊ dignoq honore p̃ueniẽs
amãtissimũ cedebat ei libẽtissiẽ
solẽpnia missarũ : ea potissimũ
die qua sanctus ille pontifer. cu¬
riã suꝑnã ingressus ⁊ et telestib
ỹnis pmo fuerat honoratus. Uñ
eciã ipẽ btũs pater officiosũ ac
sedulũ sese tirtu eũdẽ sc̃m episco¬
pũ. et circa ipũs altaris mĩste¬
riũ exhibuit Porro btũs antis¬
tes baculo pastorali ĩnixus: de¬
fira liuã uersus thorũ assidue
tenebat. Scũs uero bernardus
tare: tãꝙͣ sollicitus omi respicie¬
bat. Hec uisio tam manifesta ei¬
dem famulo dei uigilãti et cor¬

Expanded text:
moria est solemnis. Apparuit quoque moria est solemnis. Apparuit quoque cum eo B. Bernardus, ejusdem Ecclesiae felicissimus pastor atque patronus: qui et ipse erat vestibus pretiosis et candidis micans, atque mitratus, minime tamen infulatus. Et merito quidem. Erat enim paterfamilias in propria domo, deferens atque congratulans venerando ac speciali hospiti suo, dignoque honore praeveniens amantissimum, cedebat ei libentissime solemnia missarum, ea potissimum die, qua sanctus ille pontifex curiam supernam ingressus, et coelestibus hymnis primo fuerat honoratus. Unde etiam ipse beatus pater officiosum ac sedulum sese circa eumdem sanctum episcopum, et circa ipsius altaris ministerium, exhibuit. Porro beatus antistes baculo pastorali innixus, defixa lumina versus chorum assidue tenebat. Sanctus vero Bernardus tare, tanquam sollicitus omnium respiciebat. Haec visio tam manifesta eidem famulo Dei vigilanti, et cor
Abbreviated transcription (Latin):
et magnas consolaciones ꝑ spiritũ
suũ pius pater mittebat᷑: młtaq
illi quod pro certo cõperimꝰ de secre¬
tis celestibus reuelebat Ipẽ tamẽ
quiai cenodorie pestem ĩturrẽ me¬
tuebat: de młtis paucissima ipa
q pancissimis referebat Ractũ ẽ
autẽ in una dierũ cũ pĩna tãta¬
retur ĩ choro: et ipẽ cõiũctus psal¬
lentibus stabat in ordine suo: ui¬
tulos labiorũ suorũ in uoce exul¬
tritioĩs dnõ reddens Et ecce appi¬
ruit ei uigitanti atq psallenti.
sanctus malachias hyberniẽsis
quõdã episcopus: qui in eadẽ ba¬
silica iacet honorifice tumulatus.
Residebat uero ĩ trithedra iurta
altare. anulo. baculo mitra cete¬
risq pontificailibus ornamẽtis
mirifice decoratus: tãꝙͣ missarũ
solẽpnia pꝰ finẽ illius hore celebra¬
turus Erat aũt tũc ãnuisaria dies
deposicionis eiusdẽ btĩssimi presuł:
que eciã om̃ fideliũ defũctorũ me¬

Expanded text:
et magnas consolationes per Spiritum et magnas consolationes per Spiritum suum pius Deus immittebat, multaque illi quod pro certo comperimus de secretis coelestibus revelabat. Ipse tamen, quia cenodoxiae pestem incurrere metuebat, de multis pque paucissimis referebat. Factum est autem in una dierum, cum Prima cantaretur in choro, et ipse conjunctus psallentibus stabat in ordine suo, vitulos labiorum suorum in voce exsultationis Domino reddens. Et ecce apparuit ei vigilanti atque psallenti S. Malachias Hiberniensis quondam episcopus, qui in eadem basilica jacet honorifice, tumulatus. Residebat vero in cathedra juxta altare, annulo, baculo, mitra caeterisque pontificalibus ornamentis mirifice decoratus, tanquam missarum solemnia post finem illius horae celebraturus. Erat autem tunc anniversaria dies depositionis ejusdem beatissimi praesulis, quae etiam omnium fidelium defunctorum me
Abbreviated transcription (Latin):
tes cũ hac illacq discurterẽt: nł
potuerũt. Unde uir dei certissiẽ
credidit angelũ dnĩ affusse: qui
cordis eius archana agnoscere:
et ipm pro excessu merentẽ suo.¬
tam dici consolacioẽ ualuit re¬
foue̾. De cuiꝰ eciũ brã presencia
tuntũ deuotionis et gracie mẽ¬
te concepit ͥ ut pꝰ cĩnos ferme
uiginti cũ mͥ ista referret: pre ni¬
mio pietatis afftũ eciã tũc a luc̾¬
mis abstine̾ nõ posset. Processu
itaq temporis cũ bt̃i bernardi
abbatis celebre nomẽ eiusq uit¬
tutũ fama necriõ et tenobii ip̃ĩ
clarissima religio ubiq iã uul¬
gata ad predã uiri noticiã ꝑue¬
nisset: nõ potuit requiescere spũs
eius donec felitissimo illius̃ ma
gisterio gubernãdũ se subderet:
ut de feruẽciore feruẽtissim̃ et de
sanctiore sanctissim̃ redderet. De
si tollegio socictus ÷ tantaã eog
sanctitate mirabił appareret eriã
quibusq ꝑfrĩs Nuic ergo młtas

Expanded text:
tes cum hac illacque discurrerent, ne tes cum hac illacque discurrerent, ne pererunt. Unde vir Dei certissime credidit angelum Domini adfuisse, qui cordis ejus arcana cognoscere, et ipsum pro excessu suo moerentem tam dulci consolatione valuit refovere. De cujus etiam beata praesentia tantum devotionis et gratiae mente concepit, ut post annos ferme viginti, cum mihi ista referret, prae nimio pietatis affectu, etiam tunc a lacrymis abstinere non posset. Processu itaque temporis, cum B. Bernardi abbatis celebre nomen, ejusque virtutum fama, necnon et coenobii ipsius clarissima religio ubique jam vulgata ad praedicti viri notitiam pervenisset, non potuit requiescere spiritus ejus, donec felicissimo ejus mgisterio gubernandum se dederet, ut de ferventiore ferventissimum et de sanctiore sanctissimum redderet. A si collegio sociatus, tanta in eo sanctitate mirabilis appareret, etiam quibusque perfectis. Huic ergo multas
Abbreviated transcription (Latin):
ueniã postulabat Acceptaq pe-¬
ntẽtia nõmõ absolucionẽ pcc̃orũ:
uerũeciã consolacionẽ plurimã
ab eo suscipere meruit Eũz iam
fiducialiter illi loque̾tur: ꝑcõc¬
tari cepit ab eo quis eẽt. et unde
ueniret. Cui ille respondit. Nõ ẽ
tuũ scire mõ quis sim egdi neq
agnostere unde ueniã aut quo
uadã Tũc ille Obsecro inquit
dnẽ my ut hodie saltẽ ingredia¬
ris ad nos : et mĩstremꝰ tibi . Res-¬
pondẽs alter : ego ait nõ uestro
pane nõ ueste. nõ lare indigeo sed
habũdo omĩbus bonis et habeo cibũ
manducare quẽ uos nestitis Tan¬
tũmõ sollicitus sũ de ura salute: ⁊
hos nichilonunꝰ solliciti estoteͥ
Hiis dcĩs: cũ festiacione recessit:
et itr repente ab oculis intuẽtis
subtractus ẽ: ut magis uisus sit
euanuisse ꝙͣ abisse Iile uero ꝙͣto¬
cius accitis frĩbus qui ei mĩstra¬
bant : iubet eos instancius prose
młtis cogere. Qui celerrime aibeũ¬

Expanded text:
veniam postulabat. Acceptaque poeveniam postulabat. Acceptaque poenitentia, non modo absolutionem peccatorum, verum etiam consolationem plurimam ab eo suscipere meruit. Cumque jam fiducialiter illi loqueretur, percunctari coepit ab illo quisnam esset. Cui ille respondit: « Non est tuum scire modo quis sim ego, neque agnoscere unde veniam, aut quo vadam. » Tunc ille: « Obsecro, inquit, domine mi, ut hodie saltem ingrediaris ad nos, et ministremus tibi. » Respondens alter: « Ego, ait, non vestro pane, non veste, non lare indigeo: sed abundo omnibus bonis, et habeo cibum manducare, quem vos nescitis . Tantummodo sollicitus sum de vestra salute; et vos nihilominus inde solliciti estote. » His dictis cum festinatione recessit: et ita repente ab oculis intuentis subtractus est, ut magis visus sit evanuisse, quam abiisse. Ille vero cius accitis fratribus qui ei assistebant, jubet eos instanter proseqspitium cogere. Qui celerrime abeun
Abbreviated transcription (Latin):
iusdã et magni fliũs sita : qd̾ de
sareis mõtibus erũpẽs. et cõfra¬
goso itinere ruens precipiti cur¬
su labitur ad inferiora. Igitur
ancilla dei exultans et gracias
iamq młto uehemẽtius abhor-¬
rens esũ tarniũ ꝙͣ prius desidera¬
uerat : precepit ingredinis et ma¬
le suggestionis pullos cũ cathi¬
no in quo cõtinebant᷑ in p̃fatũ
fluuiũ iactari. Qui proiecti in
ampnẽ nullatenꝰ potuere segre¬
gari ab ĩuicẽ. ẜ fluitante uasculo
suꝑ undas tandẽ deuoluti sũt ĩ
quẽdã sinũ eidẽ cellule prorim:
ubi ingentis saxi cõcauitas copio¬
sam aquarũ congeriẽ stagnat
Ibi ergo ꝑͫ młta tẽporũ curricula
assidue rõtantur : et us hodie in
testĩoniũ miraculi huiꝰ ĩ ip̃o uas¬
culo suꝑ aquas fluitare uident᷑
Hec et hiis scłia uiro ꝑorante : fr̃
isdẽ cõpũctus ẽ ualde de gratissiã
illius sermocionatione. Et cadẽs
in faciẽ: fusis lac̾mus reatus su

Expanded text:
jusdam et magni fluminis sita, quod de jusdam et magni fluminis sita, quod de saxeis montibus erumpens, et confragoso itinere ruens, praecipiti cursu labitur ad inferiora. « Igitur ancilla Dei exsultans et gratias jamque multo vehementius abhorrens esum carnium, quam prius desideraverat, praecepit nigredinis et malae suggestionis pullos cum catino in quo continebantur, in praefatum fluvium jactari. Qui projecti in amnem, nullatenus potuere segregari ab invicem, sed fluitante vasculo super undas, tandem devoluti sunt in quemdam sinum, eidem cellulae proximum: ubi ingentis saxi concavitas copiosam aquarum congeriem stagnat. Ibi ergo jam per multa temporum curricula assidue rotantur, et usque hodie, in testimonium miraculi hujus, in ipso vasculo super aquas fluitare videntur. » Haec et his similia viro perorante, frater idem compunctus est valde de gratissima illius sermocinatione. Et cadens in faciem, fusis lacrymis reatus sui
Abbreviated transcription (Latin):
ut carnẽ comedere uellet. E
diu młtũq tẽptationi reluctũs
cũiam uiolentas ĩimicisugges¬
tiones sustinere nõ posset ⁊ͥ ma¬
nibus illicito desiderio datis ⁊ ad
consensũ trahebatur. Iussit ita¬
q sibi tarius eduliũ p̃parari
Quo suꝑ mẽsam posito ͥ pusꝙͣ
gustare presume̾t prostrata ĩ orõ¬
ne uoce lacrimabili dominũ
supplicabat ut ei nõ ꝑmitteret
p̃paratũ tangere cibũ : si hunc
saluti aie sue periculosũ fore
prescret. Surgens uero ab orõ¬
ne ad mẽsam ingreditur. et
data bñdcõne oꝑculũ submou:
quo tarnis ferculũ uelabatur.
Et ecce pro carnibus que apposi¬
te fuerant. tres pulli toruorũ
in disco uagientes: et sine plu-¬
mis apparuerũt Quo uisoscĩ¬
monialis illa uehemẽter expa¬
uit  actita sorore que illi mĩs¬
trabat: rei ueritatẽ inquirit
Illa uero sub obtestatione tre-
eodem mensali nõ ĩplumes
auiculas: ẜ tria frusta carnuis
tocta apposuisse. Erat aũt cel

Expanded text:
ut carnem comedere vellet. Quae ut carnem comedere vellet. Quae diu multumque tentationi reluctans, cum jam violentissimas inimici suggestiones sustinere non posset, manibus illicito desiderio datis, ad consensum trahebatur. Jussit itaque sibi carnis edulium praeparari. Quo super mensam posito, priusquam gustare praesumeret, prostrata in oratione voce lacrymabili Dominum supplicabat, ut ei non permitteret praeparatum tangere cibum, si hunc saluti animae suae periculosum fore praesciret. Surgens vero ab oratione, ad mensam ingreditur, et data benedictione operculum submovet, quo carnis ferculum velabatur. Et ecce pro carnibus quae appositae fuerant, tres pulli corvorum in disco vagientes et sine plumis apparuerunt. Quo viso sanctimonialis illa vehementer expavit; et accita sorore, quae illi ministrabat, rei veritatem inquirit. Illa vero sub obtestaeodem mensali non implumes aviculas, sed tria frusta carnis cocta apposuisse. Erat autem
Abbreviated transcription (Latin):
celestem sapiẽtiã mirabiliter
redolebant Deni quidꝙͥ appa¬
rebat in illo ⁊ supra hoiẽm esse
uidebatur. Nudis tamẽ pedibꝰ
incedens dicebat se peregrinũ
eẽ: et de remotis partibus grã
uisitandi uenisse ad illũ Qui
blanda salutatione p̃missa ce¬
pit eũ suꝑ hiis que mẽte uol¬
uebat. frimilicui et amica in¬
crepacione tãꝙͣ cogitationũ
illius cognitor atq inspector
eẽt cõuenire et dicere Merito
quidẽ ingemiscis. merito plã¬
gis suꝑ excessu tuo : quo nuc
duturnũ laudabilis ꝑtimo¬
me ꝓpositũ deliciosa caritate
rupisti Nõ bona ẽ caritas:
que destruit caritatẽ. Improbã¬
da ẽ pietas illa: que aĩas ledit.
ut corpora foueat. Et nũc audi
exemplũ quod t᷑ ꝓpono Erat in
ꝑtibus hispanie scimonialis
feĩa reclusa: que pane et aqua
uł semicrudis interdũ oleribꝰ
utens : cõuersatione sobria et
casta petulantiã carnis uirili¬
ter edomabat. Huic aliqñ in

Expanded text:
coelestem sapientiam mirabiliter coelestem sapientiam mirabiliter redolebant. Denique quidquid apparebat in illo, supra hominem esse videbatur. Nudis tamen pedibus incedens, dicebat se peregrinum esse, et de remotis partibus gratia visitandi venisse ad illum. Qui blanda salutatione praemissa, coepit eum super iis quae mente volvebat familiari et amica increpatione, tanquam cogitationum illius cognitor atque inspector esset, convenire et dicere: « Merito quidem ingemiscis, merito plangis super excessu tuo, quo nunc diuturnum laudabilis parcimoniae propositum deliciosa charitate rupisti. Non bona est charitas, quae destruit charitatem. Improbanda est pietas illa, quae animas laedit, ut corpora foveat. Et nunc audi exemplum, quod tibi propono. Erat in partibus Hispaniae sanctimonialis femina reclusa: quae pane et aqua, vel semicrudis interdum oleribus utens, conversatione sobria et casta petulantiam carnis viriliter edomabat. Huic aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
causa caritatis secũ inde reficẽt.
Quiꝰ familiari amore et ꝑ suasi-¬
one quodãmõ coactus ⁊ at ipĩa
ut postea fritebatur absonii ꝙͣ-¬
tulacũ aruditate illectus. ut̾
comederet ctqͣeuit finitoq p
prandio: senex canico et hospiti suo
ualefaciens ad monasteriũ rediit
Post cuiꝰ discessũ confestim frater
ille ad se reuersus cepit ni fũdo cor¬
dis alta suspiria trahe̾ et ĩgemis¬
cere grauiter: ꝙ tãti temporis ꝓ¬
positũ tã fruiola occasione fregis¬
set. Uix talia ceperat cogitare : et
ecte repente quidã ad fenestram
cellule pulsabat Cui cũ aperuis¬
set: tremefactus ĩ cõsptũ illius
obstupuit. Erat enĩ ꝑsona reue
rat. Uestimenta eꝰ candida et p̃¬
ciosa: capilli caipitis eiꝰ sicut la¬
na alba et sicut nix. frcies illiꝰ
singulari refulgens uenustate:
aingelũ pocius ꝙͣ hoiẽm indica¬
bat Uerba oris eius plena sua-¬
uitate et gratia erant : et super¬

Expanded text:
causa charitatis, secum inde reficeret. causa charitatis, secum inde reficeret. Cujus familiari amore et persuasione quodam modo coactus, atque ipsius, ut postea fatebatur, obsonii quantulacunque aviditate illectus, ut comederet acquievit, finitoque prandio senex amico et hospiti suo valefaciens, ad monasterium rediit. Post cujus discessum confestim frater ille ad se reversus, coepit a fundo cordis alta suspiria trahere, et ingemiscere graviter, quod tanti temporis propositum tam frivola occasione fregisset. Vix talia coeperat cogitare, et ecce repente quiqam ad fenestram cellulae pulsabat. Cui cum aperuisset, tremefactus in conspectu illius obstupuit. Erat enim persona revrat. Vestimenta ejus candida et pretiosa; capilli capitis ejus sicut lana alba, et sicut nix. Facies ejus singulari refulgens venustate angelum potius quam hominem indicabat. Verba oris ejus plena suavitate et gratia erant: et super
Abbreviated transcription (Latin):
molestiam nõ inferret: Itaq ie¬
uiniis et orationibus dies not¬
tesq cõgeminãs ⁊ nõ mõ carniũ
eduliũ et lauciores epulas quib
interdũ fratres illi ex pristina
monasterii cõsuetudine utebãt᷑
fũditus recusabat: uerũeciã ci¬
bo quadragesimali et iꝑiũs a¬
que potu sepius abstinẽs parcis¬
sumo uictu corpus debile susten¬
tabat. Hãc aut̃ cõtinẽtie uir¬
tutẽ nõ sine difficultate mag¬
na obtinuit. ẜ post lõgũ ĩedie
cruciatũ. post ĩenarrabiles ge¬
mitus et singultus. cooperan
te gracia dei tandẽ gẽmas uen-¬
tris et gule ilecebras cũ seteris
uiciis a ꝓpriis sedibus extirpauit
Quadam itaq die cũ uenisẜ ad
eũ salutandũ unus de seniorib
monasterii ⁊ precepit ei carniũ
refectionẽ apponi : eo ꝙ debilis
et lõgo itinere fatigatus ẽẽ uide¬
retur. Sener uero ille respondit
se nullo mõ carnũ cibũ gusta¬
re: nisi ipẽ qui mĩstrare iusserat

Expanded text:
molestiam non inferret. Itaque, jemolestiam non inferret. Itaque, jejuniis et orationibus dies noctesque congeminans, non modo carnis edulium et lautiores epulas, quibus interdum fratres ex pristina monasterii consuefunditus recusabat, verum etiam cibo quadragesimali, et ipsius aquae potu saepius abstinens, parcissimo victu corpus debile sustentabat. Hanc autem continentiae virtutem non sine difficultate magna obtinuit, sed post longum inediae cruciatum, post inenarrabiles gemitus et ste gratia Dei tandem genuinas ventris et gulae illecebras cum caeteris vitiis a propriis sedibus exturbavit. Quadam itaque die, cum venisset ad eum salutandum unus de senioribus monasterii, praecepit ei carnium refectionem apponi, eo quod debilis et longo itinere fatigatus esse videretur. Senex vero ille respondit se nullo modo carnium cibum gustare, nisi ipse qui ministrare jusserat
Abbreviated transcription (Latin):
monachus quidã uenercibił
noĩe guillelmꝰ : etate parit et religi¬
one prouectus Hic ãnus ferme quĩ¬
quagĩta ĩ habitu monachali dnõ
seruies tarnẽ suã cũ uiciis et cũ con¬
cupiscẽtiis assidue crucifigebat: lõ¬
gũq diutmo cruciatu martiriũt᷑¬
hebat. Qui pͥusꝙͣ cistertiẽsiũ ordini
se contulisset: młto tẽpore uirit in
moncisterio sancti albini andega¬
uẽsis. Ubi religiose conuersando
formũ bonorũ operũ seipm̃ exhibu¬
it: et magne sanctitatis speciem
euisdẽ loci frĩbus demõstrauit. Uñ
eciã tã ab abbate qm aib uniuersi
rẽcia habebatur: et diligebutur ab
tarius. magisq quieti religionis
uidebatur accõmodus Ad hũc igi¬
tur cũ pautis fratribus ãnuẽte ab¬
bate se contulit : ubi ĩ cellula ãgus¬
ta reclusus ãnis plurimis habi¬
tauit: ut et arciori cõtinẽtia seip¬
sũ affligeret: et de austeriori cõnͣ¬
sacione sua infirmioribus frĩb

Expanded text:
monachus quidam venerabilis, monachus quidam venerabilis, nomine Guillelmus, aetate pariter et religione provectus. Hic annis ferme quinquaginta in habitu monachali Domino serviens, carnem suam cum vitiis et concupiscentiis assidue crucifigebat, longumque diutino cruciatu martyrium trahebat. Qui priusquam Cisterciensium Ordini se contulisset, multo tempore vixit in monasterio Sancti Albini Andegavensis, ubi religiose conversando, formam bonorum operum se ipsum exhibuit, et magnae sanctitatis spem ejusdem loci fratribus demonstravit. Unde etiam tam ab abbate quam ab univerentia habebatur, et diligebant eum tarius, magisque quieti religionis videbatur accommodus. Ad hunc igitur cum paucis fratribus annuente abbate se contulit, ubi in cellula angusta reclusus annis plurimis habitavit, ut et arctiori continentia seipsum affligeret, et de austeriori conversatione sua infirmioribus fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
nec reddita sit sibi letitia saluta¬
ris dei. cõsuetã ÷ bñdconẽ meret᷑
accipere. Hec ergo sicut iã dcm
ẽ fidelit᷑ at simpliciter narrae¬
curaui: quẽ admodũ ipõ cui tanta
gracia collata ẽ referente cognoui
Nã cũ ei familiari affectu ꝓpter scĩ¬
tatẽ ipiũs adhere̾ satagerẽ. młtũq
de eius solamẽ atq allocuciõe pen¬
derẽ ÷ hãc ab ipõ uisionẽ sicut et
alia młta p̃cibus magnis et qua¬
dã uiolẽtia caritatis extorsi: ea ta¬
mẽ cõdicione ut nulli añ obitũ eiꝰ
p̃sumerẽ indicare. quod et facile po¬
tui obseruare Puo nãq postea tẽ¬
pore suꝑstes. felici tandẽ cõsũmat᷑
agone collectus ẽ ad prẽs suos cũ qͥ¬
bus nũc ꝓpicio deo ĩ claraualle qui¬
escit: ubi religiose cõuersatus. sup̃
mũ claudere diẽ ardenti deuocione
lelmo monacho quẽ angelus do¬
mini pro culꝑa sua corripuit et pe¬
rat eodẽ tempore ĩ claraualle

Expanded text:
nec reddita sibi laetitia salutanec reddita sibi laetitia salutaris Dei, consuetam benedictionem mereretur accipere. Haec ego, sicut jam dictum est, fideliter ac simpliciter narracuravi, quemadmodum ipso, cui tanta gratia collata est, referente cognovi. Nam cum ei familiari affectu propter sanctitatem ipsius adhaerere satagerem, multumque de ejus solamine atque allocutione penderem, hanc ab eo visionem, sicut et alia multa, precibus magnis, et quadam violentia charitatis extorsi, ea tamen conditione, ut nulli ante obitum ejus praesumerem indicare, quod et facile potui observare. Parvo namque postea tempore superstes, felici tandem consummatus agone, collectus est ad patres suos, cum quibus nunc, propitio Deo, in Claravalle quiescit, ubi religiose conversatus, supremum quoque claudere diem ardenti devotione lelmo monacho, quem angelus Domini pro culpa sua corripuit, et poerat eodem tempore in Claravalle
Abbreviated transcription (Latin):
tatis illius: claudebat oculos su-¬
os Non enĩ audebat respicere
contra dĩ. Nui eciã tũc clau¬
sis oculis uidebat eũ sicut cipertis.
Cũq declinaret uultũ suũ ĩ al¬
terã ꝑtẽ. et aliqmͣdui maneret
palpebris obductis. facieq auet¬
sa. bidebat eũ sicut nichilomiꝰ
sicut añ sepoĩtũ: aliquãdo suꝑ
manũ. aliqñ suꝑ brachiũ suũ.
miro uidelic sitq ĩeffcibili mõ
tãꝙͣ si alios oculos hũberet in
occipitio uł timpore defixos: q̃¬
bus eũ ĩ tueretur. Hac aũt tam
dulci tamq mirabili reuelati¬
one nõ semel aut bis. s frequẽt
ille uir dei letificatus ẽ adeor ut
plerũq ꝑ quatuor cuit quĩ mẽ¬
ses singũł fere diebus illi appa¬
reret. Que si aliqñ dutius ĩt̾¬
dũ tardare uideretur: tanta ĩe¬
rat illi cũ deo familiaritas tãta
de eius pietate fiducia. ut ipũis
sacrificii cõsũmacionẽ protelaret
nec facile illud uellet explere: do¬

Expanded text:
tatis illius claudebat oculos sutatis illius claudebat oculos suos: non enim audebat respicere contra Dominum. Qui etiam tunc clausis oculis videbat eum, sicut apertis. Cumque declinaret vultum suum in alteram partem, et aliquandiu maneret palpebris obductis, facieque sic aversa, videbat eum nihilominus sicut ante se positum, aliquando super manum, aliquando super brachmiro videlicet atque ineffabili modo, tanquam si alios oculos haberet in occipitio vel tempore defixos, quibus eum intueretur. Hac igitur tam dulci tamque mirabili revelatione, non semel ac secundo, sed frequentille vir laetificatus est a Deo, ut per quatuor aut quinque menses singulis fere diebus illi appareret. Quae si aliquanto diutius interdum tardare videretur, tanta inerat illi cum Deo familiaritas, tanta de ejus pietate fiducia, ut ipsius sacrificii consummatione protelaret, nec facile illud vellet explere, do
Abbreviated transcription (Latin):
utõ uiro cõꝑta sũt m uniuersti
stilo erpeimẽ ⁊ unũ ex eis saltum qd
stimulãte cõsc̾ia penitus retice
nõ audeo: sicut abipiũs ore au¬
dui. speciciliter refero. Quodq¬
dẽ tale cit tãtũ ẽ: ut ex uno hor
si fidelib auditoribus cetera cre¬
di uł estimari facile queant.
Uereor siquidẽ et młtũ uereor
deũ nr̃m offende̾ si rẽ gloriosam
atq mirabilẽ queuł in̾ soli uł
forte rarissimis credita ẽ. ab eo¬
dẽ dei famulo. quorũ tñ mllũ
hodie suꝑcẽ eristimo: silẽtio meo
pite ꝑmitttm: ĩ quadeũ glorifi¬
cari et młtorũ fidẽ atq deuotio¬
neͣ edifitare posse confidinis
Igitur dũ sacris altarib offe¬
beatus astaret : ĩ ipã ꝑceptionis hora
tenenti in manibus suꝑ calie̾ saad¬
scm̃ dnĩ corpus. apparebat ĩ specie
puuli speciosi ꝑuulus ille specios¬
ipm sapientibus et elatis abscon¬
dere. et ꝑuulis reuelare cõsueuit.
Quod cũ ille cerneret ⁊ tremests
pre fulgore atq reuerẽtia mares¬

Expanded text:
ta sunt mihi, universa stylo exprimere, unum ex eis saltem, quod stimulante conscientia penitus reticere non audeo, sicut ab ipsius ore audivi, specialiter refero. Quod quidem tale ac tantum est, ut ex uno hoc a fidelibus auditoribus caetera credi vel aestimari facile queant. Vereor siquidem et multum vereor Deum meum offendere, si rem gloriosam atque mirabilem, quae vel mihi soli, vel forte rarissimis credita est ab eodem Dei famulo, quorum tamen nullum hodie superesse existimo, silentio meo perire permittam, in qua Deum glorificari, et multorum fidem atque devotionem aedificari posse, cIgitur, dum sacris altaribus offebeatus astaret, in ipsa perceptionis hora tenenti in manibus super calicem sacrosanctum Dei corpus, apparebat in specie parvuli speciosi ipsum sapientibus et elatis abscondere, et parvulis revelare consuevit. Quod cum ille cerneret, tremefactus prae fulgore atque reverentia majes
Abbreviated transcription (Latin):
bantut in eo redũdãtiã lacmarũ:
qua totus ibidẽ affluere solebat
Reuelaibat ei dñs de secretis celes¬
tibus magna et młta: atq ĩnu¬
meris consolationibus es̃ seudor¬
miẽdo seu uigilando seu eciã mẽ¬
te ercedendo: creberrime uisitabat
Edue si oĩ lrĩs mandatẽturiẽ
magni uolumis cõprehenderẽr
quantitatẽ Unde quia mlõgũ

Expanded text:
bantur in eo redundantiam lacrymarum, bantur in eo redundantiam lacrymarum, qua totus ibidem affluere solebat. Revelabat ei Dominus de secretis coelestibus magna et multa, atque innumeris consolationibus eum, seu dormiendo, seu vigilando, seu etiam mente excedendo, creberrime visitabat: Quae si omnia litteris mandarentur, magni voluminis comprehenderent quantitatem. Unde quia
Abbreviated transcription (Latin):
oni bios largiis erperiri merueãt.
Abhos itaq tẽpore extĩctis ĩ eo
passionũ carnaliũ ĩten duisdis
uisitare et implere splendoribuse
ruam eius: it ut ex sentẽta dicẽ
posset: Scdm młtitudinẽ dolorũ
pneoruĩ ĩ corde meo :onsolaciones
tue setificauerũt aĩam meã. e
tũt ergo et deĩteps increpante
dnõ fercis arũdinis ⁊ quieuerũt
ab peo penitus stiũlicarnis. et
requieuit suꝑ cũ spũs uniuerse
consolacionis. Magnificauit
enĩ dñs misericordiam suã fucẽ
cũ illo: theu aucizans suꝑ eũ
iotũditatẽ eł exultationẽ: atq
in bonis oĩbus sacians desideriũ
enis ¶uẽ enĩ dui potanerat uio
salibus simaritudinis: postmodũ
iebriare dignatus ẽ nectare suauuis¬
sime tõtẽplacionis Inter ceteraye¬
rodei dona specialẽ acceperat de¬
uotionis graciã in orcicione p̃cipu¬
e uero in dnĩci corporis et sãgiũs
consecracione Unde / qui ei a̾d mis¬
sois mĩstrabãt: satis semꝑq mira¬

Expanded text:
onibus largius experiri meruerat. Ab hoc itaque tempore, exstinctis in eo passionum carnalium incentivis, cocedinis suae visitare, et implere splendoribus animam ejus , ita ut ex sententia dicere posset: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo, consolationes tuae laetificaverunt animam meam . Ex tunc ergo, et deinceps, increpante Domino feras arundinis , quieverunt ab eo penitus stimuli carnis, et requievit super eum Spiritus universae consolationis. Magnificavit enim Dominus misericordiam suam facere cum illo , thesaurizans super eum jucunditatem et exsultationem, atque in bonis omnibus satians desiderium ejus. Quem enim diu potaverat vino salubris amaritudinis, postmodum inebriare dignatus est nectare suavissimae contemplationis. Inter caetera vero Dei dona, specialem acceperat devotionis gratiam in oratione, praecipue vero in Dominici corporis et sanguinis consecratione. Unde fratres, qui ei ad missam ministrabant, satis superque mira
Abbreviated transcription (Latin):
siã duorũ adolescenciũ predixisse:
quod eciã uerũ fuisse feda eorũ fu¬
ga ĩcõtinẽti subsetuta demõstra¬
uit Sũt aũt et alia plura nobis
de predcõ uiro dei cõperta: q̃ legẽ¬
ciũ deuocionẽ excitare possẽtͥ sed ea
silẽcio p̃mimꝰ. dũ et fastidiosis
lcõribus cõsulimꝰ ÷ et nos ad alia
narranda festinamꝰ Hic ergo bt̃s
et sanctus sicut fideliter uixit. ita
et feliciter obiit ÷ plenusq dierũ
et uirtutũ migrauit ad dñm: de¬
sideratã et uotis oĩbus expetitam
sibi sepulturã in sanctissimo cla¬
reuallẽsiũ collegio dnõ largiente

Expanded text:
dixisse: quod etiam verum fuisse, foeda eorum fuga in continenti subsecuta demonstravit. Sunt autem et alia plura, nobis de praedicto viro Dei comperta, quae legentium devotionem excitare possent, sed ea silentio premimus, dum et fastidiosis lectoribus consulimus, et nos ad alia narranda festinamus. Hic ergo beatus et sanctus, sicut fideliter vixit, ita et feliciter obiit, plenusque dierum et virtutum migravit ad Dominum Desideratam et votis omnibus expetitam sibi sepulturam in sanctissimo Claraevallensium collegio, Domino largiente
Abbreviated transcription (Latin):
gere nõ ualeret. Tũt demũ ad
mocationẽ noĩs xp̃i : fantastica
belua disparuit. Qua recedẽ¬
te illico uir dei tantũ supradicte
passionis incendiũ ꝑtulit: ut
eudenter agͥnoscerẽt ibi pñtẽ
fuisse illũ de ysaia fabrũ. qui
sufflat in igne prunas. Unde
quia uidit uiolentiã tẽptatio¬
nis paciẽcie sue modũ excedere
definito consilio statuit seipm̃
abstide̾ malens in hac ꝑte apͭ
deũ ꝑiclitari: qm ĩ baratrum
lururie labi. Iamq nil aliud
expectabat nsi ut nouatulam

Expanded text:
gere non valeret. Tunc demum ad gere non valeret. Tunc demum ad invocationem nominis Christi phantastica bellua repente disparuit. Qua recedente illico vir Dei tantum supradictae passionis incendium pertulit, ut evidenter agnosceret ibi praesentem fuisse illum de Isaia fabrum, qui sufflat in igne prunas . Unde quia vidit violentiam tentationis patientiae suae modum excedere, definito consilio statuit seipsum abscindere, malens in hac parte apud Deum periclitari quam in barathrum luxuriae labi. Jamque nihil aliud exspectabat, nisi ut novaculam