comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autem lux suꝑna pat̾ne głie spłe¬
dorem intue mentis tenebras ra¬
diare suo ꝓposito destinauit. pene¬
tralib cordis mei infudit ut tibi
memoriale piissimum recorda¬
rer. qualit̾ in eliopoli pene coeue
fere tempus euoluens parit̾ mo¬
rabamur. cum feria quadam sex¬
ta ferme hora etiam quasi sexta
luna se ei iniciente solẽ horribili¬
ter obscuratus. quia ñ deus. s cre¬
atura dei lucis sue occubitu luce¬
re nequiuit. Questusq sum a¬
pud te quid hinc tͥ prudentissime
uideretur. Ex quo prudentia tua
respondie. quod a deo tenaciẽ cor¬
di mentis mee in hesit ut nulla
oblitceratione abradi. nulla
mortis imagine ualeat ab oleri.
Obfusi namq orbe uni formiẽ te¬
nebrarum caligine tabescente ut
purgatum rediit solis diametrũ.
regulam philippi aridei assump¬
simus. Cumq repꝑimnus quõd ⁊
erat notissimum eotenus fuga¬
tione ecliptica solem pati mole¬
stias ñ debere. et lunam ab oriẽ¬

Expanded text:
autem lux superna paternae gloriae spleautem lux superna paternae gloriae splendorem in tuae mentis tenebras radiare, suo proposito destinavit, penetralibus cordis mei infudit, ut tibi memoriale piissimum recordarer, qualiter in Heliopoli pene coaevefere tempus exsolvens, pariter morabamur: cum feria quodam sexta ferme hora etiam quasi sexta, luna se ei injiciente, sol est horribiliter obscuratus, quia non Deus, sed creatura Dei lucis suae occubitu lucere nequivit: questusque sum apud te, quid hinc tibi, prudentissime, videretur: ex quo prudentia tua respondit quod adeo tenaciter cordi mentis meae inhaesit, ut nulla obliteratione abradi, nulla mortis imagine valeat aboleri. Obfusi namque orbe uniformiter tenebrarum caligine tabescente, ut purgatum rediit solis diametrum, regulam Philippi Aridei Arridei assumpsimus; cumque reperimus quod et erat notissimum, eo tenus fagitatione ecliptica solem pati molestias non debere, et lunam ab orien
Abbreviated transcription (Latin):
quorum pridem contempseras
nãtionem. frequentissime qui¬
dem ⁊ diligent̃ sacrs dilucidaui
tͥ moyse prodente adomino ho¬
minẽ limofactum. et transg̾s¬
siones eius cataclismo piatas.
Sequent̾ quoq eum in amici¬
cia sumptũ. multaq in egỹp¬
do et egressionis sue itinerẽ pro
eo et in eo fecisse magnalia: atq
theologos multimodos effecisse.
quorum p̃noscentia deus huma¬
natus fieri ex uirgine ẽ dignatus.
Unde mͥ responsalia muldociens
remisisti. non solum te hec esse
uera. funditus ignorare. uerum
et quisidem moyses fuerit ꝑnesci
bas renuere. paulum u̾o̾ homine
mundi cireuitorem et semini uer¬
bͥum demafialib ad inmateria¬
lia ñ uelle suscipere. Immo me re¬
fellendo. qm̃ pat̾na religionis iu¬
ra dẽneger omitens. in sacrilega
nefaria mẽ transfuderim. Horta¬
baris aut ea queb innitebar de¬
discere. aut his deletis paterer mea
michi sufficere. et ñ nuimina diui¬
na seu leges patrias derogare. Ut

Expanded text:
quorum pridem contempseras quorum pridem contempseras notionem. Frequentissime quidem et diligenter sacris dilucidavi tibi, Moyse prodente, a Domino hominem de limo factum, et transgressiones ejus cataclysmo piatas. Sequenter quoque eum in amicitia sumptum, multaque in Aegypto et egressionis suae itinere pro eo, et in eo fecisse magnalia: atque theologos multimodos effecisse, quorum praenoscentia Deus humanatus fieri ex Virgine est dignatus. Unde mihi responsalia multoties remisisti non solum te haec esse vera funditus ignorare, verum et quis idem Moyses fuerit, pernesbas, renuere; Paulum vero hominem mundi circuitorem, et seminiverbium, de materialibus ad immaterialia non velle suscipere; imo me refellendo, quoniam paterna religionis jura degener omittens, in sacrilega nefaria me transfuderim; hortabaris autem ea, quibus innitebar, dediscere, aut his derelictis deletis, paterer mea mihi sufficere, et non numina divina, seu patrias leges derogarem. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
isistere. beatum policarpum in¬
situit et rememorari eum apollo¬
fanio petit de signo tenebrarum ĩ
saluatoris crutifixione facto. earũ¬
dimq tinebrarum accessionẽ et
ncessionẽ aboriente inorientem
ixtitisse mirabilem. sicut in ilio¬
poli ciuitate parit̾ constituti iu¬
plenius in epła ad ip̃m directa ĩ¬
fra docebitur. Quam obplenio¬
rem gestarum rerum cognitio¬
nem. huic sub nectere iudicani¬
mus:. habentem se in hec uerba.
Apollofanio concreto et conphi¬
losopho. Nunc ad te mͥ sermo di¬
rigitur precordialis amor. mul¬
tos tibi sollicitudinum mearũ
langores dete replicans. Teq miti
mente suꝑ uecordinote tͥ friuoli¬
tatis duitina ꝑtinatia arguens.
et dete fanatica illusionum fan¬
tasmata in sultans. suꝑnalem
modificationẽ benignitatis dei
magnificentissime et diligentissi¬
me adorando. tibi bene resipiscẽ¬
ti pars anime mee coniubilo.
Tuisq te despectionib compella¬
boutilla tibi iterata cõmendem.

Expanded text:
resistere, beatum Polycarpum inresistere, beatum Polycarpum instruit, et rememorari cum Apollophanio petit de signo tenebrarum, in Salvatoris crucifixione facto, earumdemque tenebrarum accessionem et recessionem ab occidente in orientem exstitisse mirabilem, sicut in Heliopoli civitate pariter constituti viplenius in epistola ad ipsum directa infra docebitur: quam, ob pleniorem gestarum rerum cognitionem, huic subnectere indicavimus, habentem se in haec verba: « Apollophanio concreto et conphilosopho. « Nunc ad te mihi sermo dirigitur, praecordialis amor, multos tibi sollicitudinum mearum angores de te replicans, teque miti mente, super vecordi nota tibi frivolitatis diutina pertinacia arguens, et de te fanatica illusionum phantasmata insultans, supernaturalem modificationem benignitatis Dei magnificentissime et diligentissime adorando, tibi bene resipiscenti, pars animae meae, conjubilo, tuisque te despectionibus compellabo, ut illa tibi iterato commendem,
Abbreviated transcription (Latin):
lux in accessibilis in qua habitare
deus dicitur. et in qua fit omnis qͥ
eum scire et uidere dignus in hoc
corpore fuerit. Sosi patrem aut̃e
sacenlotem breui diplomate mo¬
nuit. ne bona sua ñ manifestata
iudicet esse negleta. et ut careat cõ
am sinirneorum ep̃o beati uide¬
licet iohannis apłi discipulo. e¬
płam quasi apollogiticam mi¬
sitinnuens quod ꝑtinaces cont᷑¬
dictores ueritatis sepuis correp¬
ti aliquantulum sit declinan¬
di: simul et grecos accusans. quod
ꝑsapientiam adõ acceptam nõ
sc̃ẽ diuinis in diuina utentes.
diuinũ eicere temptent cultũ.
et ꝑ multam uanam głam poe¬
tarum seruitutem in ducere
studeant creature potius quam
creatori. Unde et appollo fami
sofiste cultoris solis faciens me̾¬
tionem. et scõ policarpo de eo sua¬
denẜacti in sole sub erechia mira¬
culi recordatur cui fidem accom¬
modare istem appollo fanius de¬
ntttanit. Atq ut ei ñ possit momĩti

Expanded text:
lux inaccessibilis, in qua habitare lux inaccessibilis, in qua habitare Deus dicitur, et in qua sit omnis qui eum scire et videre dignus in hoc corpore fuerit; Sosipatrem autem sacerdotem brevi diplomate monuit, ne bona sua non manifestata judicet esse neglecta, et ut careat contam Smyrneorum episcopo, beati videlicet Joannis apostoli discipulo, epistolam quasi apologeticam misit, innuens quod pertinaces contradictores veritatis saepius correpti aliquantulum sint declinandi: simul et Graecos accusans, quod per sapientiam a Deo acceptam, non sancte divinis in divina utentes, divinum elicere tentent cultum, et per multam vanam gloriam poetarum, servitutem inducere studeant creaturae potius quam Creatori. Unde et Apollophanii sophistae, cultoris scilicet solis, faciens mentionem, et sancto Polycarpo de eo suadens, acti in sole sub Ezechia miraculi recordatur, cui fidem accommodare isdem Apollophanius detrectavit; atque ut ei non possit monenti
Abbreviated transcription (Latin):
lium. q̃d̾ omnis indelligibilis se
differentem quomodo quãdam ig¬
norantia ignoscatur d̃s. et quo mͦ
uisussit abhis qui eum uidisse le¬
guntur: et quod benignifico et dei¬
fico munere aliquomodo intelli¬
gatur et quõd ñ solum diuinita¬
tis. s et humanitatis xp̃i nist̾iũ
et dictu archanum maneat et ĩ¬
tellectu ignotum: ⁊ quomodo ihe
qui ẽ suꝑ omnia. hominib ẽ sub¬
stancialit̾ constitutus: et quõd se¬
cindum homines de homiũ sub¬
stantia substantialit̾ ẽ substantia¬
tus. sicut ostendit uirgo suꝑ excellẽ¬
ter parienset a qua in stabilis ma¬
terialem et frestrem grauitatem
sustinens. et q̃d̃ ñ diuise sccłm de¬
um tantum diuina egit benignꝰ
iħc: neq humana tantum secñ¬
dum homine̾. s uir d̾s factus: no¬
uam quandã dei uirilem oꝑatio¬
nem nob̾ ꝑciuilitauit᷑. Horotheo
quoq ministro direxit litteras. in¬
notescens quod diuina caligo sit

Expanded text:
lium, quod omnis intelligibilis seclium, quod omnis intelligibilis secdisserentem, quomodo quadam ignorantia cognoscatur Deus, et quomodo visus sit ab his, qui eum vidisse leguntur: et quod benignifico et deifico munere aliquo modo intelligatur, et quod non solum divinitatis, sed et humanitatis Christi ministerium, et dictu arcanum maneat, et intellectu ignotum; et quomodo Jesus, qui est super omnia, hominibus est substantialiter constitutus, et quod secundum homines, de hominum substantia, substantialiter est substantiatus, sicut ostendit virgo superexcellenter pariens, et aqua instabilis, materialem et terrestrem gravitatem sustinens: et quod non divise secundum Deum tantum divina egit benignus Jesus, neque humana tantum secundum hominem: sed vir Dei factus, novam quamdam Dei virilem operationem nobis percivilitavit. Dorotheo quoque ministro direxit litteras, innotescens quod divina caligo sit
Abbreviated transcription (Latin):
possibile ẽ. atq licitum. usq
ad ip̃ius diuinitatis sacrarium
catur. quia illuc spũali in telligẽ¬
tia et reuerentissime reuelatiõis
grã euolans. ñ solum illa multi¬
moda et magnifica mystĩa ac mi¬
nisteria scõrum sp̃uum. uerum
et sempit̾̃ne deitatis saporem. pa¬
lato cordis degustans didicit unde
hec humane noticie literis eructa¬
uit. In cuius libricapitulo primo
dicit intimatum sibi a beato bar¬
tholomeo apło. qualit̾ theologiã
sanctumq enuangłium debuerit
intelligere. Quõd et argute̾. cepit
et breuib s profundissimis uerbis
eiusdem apliscriptis suis ea in serẽ¬
do definiuit. Insecundo autem ca¬
pitulo tradidit quomõdo oporteat
coad unari. et ymnos reponere om̃i¬
um cause.⁊ suꝑ omnia. In tercio u̾o
theologie. et q̃sunt apofatiche idẽ
negatiue. In quarto quia nich est
sensibilium qd̃ omnis sensibilis
secundum suꝑ eminentiã causa.
Inquinto: quia nicħ ẽ intelligibi¬

Expanded text:
possibile est atque licitum, usque possibile est atque licitum, usque ad ipsius divinitatis sacrarium catur; quia illuc spiritali intelligentia et reverentissimae revelationis gratia evolans, non solum illa multimoda et magnifica et mysteria ac ministeria sanctorum spirituum, verum et sempiternae Deitatis saporem palato cordis degustans, didicit, unde haec humanae notitiae litteris eructavit. In cujus libri capitulo primo dicit intimatum sibi a beato Bartholomeo aposto o, qualiter theologiam, sanctumque Evangelium debuerit intelligere: quod et argute coepit, et brevibus, sed profundissimis verbis ejusdem apostoli, scriptis suis ea inferendo, definivit. In secundo autem capitulo tradidit quomodo oporteat coadunari, et hymnos reponere omnium causae et super omnia. In tertio vero, theologiae, et quae sunt apophaticae, id est, negativae. In quarto, quia nihil est sensibilium, quod omnis sensibilis secundum supereminentiam causa. In quinto, quia nihil est intelligibi
Abbreviated transcription (Latin):
refellit magi sỹmonis et conten¬
ciosos euis sermones adiuino
choro repellit. De sapientia de m̃¬
te. de ũbo deueritate. defide. De
uirtute de nisticia. de salute. de re¬
demptione de inequalit᷑e. ubi eli¬
mam magum accipi gladio ꝑcu¬
tit dicentem. si omp̃s ẽ deus quo¬
modo dicitur quid non posse: Et
paulum calumpniantẽ sillogisti¬
co spiculo cerebrat. et corcerebrũq
eius io est intellectum et sensum
ꝑfodit atq comminuit. De mag¬
no et minore. ⁊ deidipsum et alte
ro desimili. et insimili. destatu
demotu. et equalitate. De omni¬
potente. deantiquo dierum.⁊ de
seculo et tempore. Depace et quĩd
uult ipsum qd̃ ip̃m dicitur. ⁊ q̃ ẽ
ip̃auita.⁊ que ẽ ip̃a uirtus. et q̃
sic dicuntur. Descõ scõrum. rege
etiam eidem timotheo com posu¬
it capitulatum demystica the
conditionales syllogismos. oĩa
sensibilia et in telligibilia et q̃
in t̾ra sunt. et que in celo sensu
transcendens. ac prout mortali

Expanded text:
refellit Magi Simonis, et contenrefellit Magi Simonis, et contentiosos ejus sermones a divino choro repellit. De sapientia, de mente, de verbo, de veritate, de fide. De virtute, de justitia, de salute, de redemptione, et de inaequalitate: ubi Elymam Magum ancipiti gladio percutit dicentem: Si omnipotens est Deus, quomodo dicitur quid non posse? Et Paulum calumniantem syllogistico spiculo terebrat, et cor cerebrumque ejus, id est, intellectum et sensum perfodit atque comminuit. De magno et minore, et de idipsum, et de altero, et de simili et insimili, de statu, de motu, et aequalitate: de omnipotente, de antiquo dierum, et de saeculo, et tempore: de pace, et quid vult ipsum, quod ipsum dicitur, et quae est ipsa vita et ipsa virtus, et quae sic dicuntur: De sancto sanctorum, Rege etiam eidem Timotheo composuit capitulatim, de mystica Theoconditionales syllogismos, omnia sensibilia et intelligibilia, et quae in terra sunt, et quae in coelo, sensu transcendens, ac prout mortali
Abbreviated transcription (Latin):
omnib denebatur thologis. dedi¬
uinitate et humanitate domini
saluatoris. S ex consequentib su¬
pp̃sso nomine beatum paulum hiᷤ
int̾fuisse demonstrat. De benigno.
deluce. debono. et cupiditade. et ex¬
tasi. et dezelo.⁊quia malum nec
est. nec de existente. neq in existen¬
tib . In quo capitulo beati ignatii
cupiditatem etiam in bono acci¬
pi debere asserens cum ueneratio¬
nis laude commemorat scriben¬
tisinquodam loco sic. Mea cu¬
piditas inquit crucifixa ẽ: dñm
ih̾m uolens indelligi. S et capitu¬
la supra scripti ierothei. contra
philosophos ñ pauca int̾sit. In qͥ¬
b ita ꝑstrophatos sillogismos de
malo disputans constringit eos.
utinuenturam partem deflecte¬
re. neq post t̾gum regredi. s et
nec alio seip̃os possent dirigere:
mli quo ip̃e eos cogit in pingere.
De ẽ et pͤaradigiis in quo sensũ
clymis philosophi acute reclar¬
guit. Deuita. et in hoc amantiã

Expanded text:
omnibus tenebatur theologis, de diomnibus tenebatur theologis, de divinitate et humanitate Domini Salvatoris: sed et ex consequentibus, suppresso nomine, beatum Paulum his interfuisse, demonstrat. De benigno, de luce, de bono et cupiditate; et ecstasi, et de zelo, et quia malum nec est, nec de existente, neque in existentibus est. In quo capitulo beati Ignatii cupiditatem, etiam in bono accipi debere asserens, cum venerationis laude commemorat, scribentis in quodam loco sic: mea cupiditas, inquit, crucifixa est, Dominum Jesum volens intelligi. Sed et capitula suprascripti Hierothei contra philosophos non pauca interserit. In quibus ita per strophatos syllogismos de malo disputans, constringit eos, ut in neutram partem deflectere, neque post tergum regredi, sed et nec alio seipsos possint dirigere, nisi quo ipse eos cogit impingere. De est, et de paradigmis. In quo sensum Clymis philosophi acute redarguit. De vita, et in hoc amentiam
Abbreviated transcription (Latin):
one eucharistie ꝑficiuntur. De
his que incrismate ꝑficiuntur.
et imp̃o consecrantur. Desacer¬
dotalib ꝑfectionib. Deꝑfectiᷤ
ordinib id ẽmonachorum ⁊ se¬
culo renuntiaptium etiã post
baptismum. De his quem
mum dediuinil nominib qũe
nappellas desimboliea theologia ex¬
a mussim et orthõdoxe̾ut sufficit ĩ eo
disputans primo capitulo q̃ ẽ u̾bi ca¬
speculatio et q̃ est de diuinis nomini¬
b tratidicio. De coãdunata et discre¬
ta thͤologia.⁊ q̃ ẽdiuina coaduna¬
tio et̾ diuina discretio. Que ẽ orati¬
onis uirtus. ⁊ debeato ierotheo. et
de reuerentia et conscriptione theo¬
logica in quo ostendit se apud sã¬
ctam ciuitatem penes sepulchrũ
ihu uide principis et iacobo fr̃e do¬
mini et petro apłorum principe
nec ñ et atheologo iohanne una
cum p̃fato ierotheo et sancto chi¬
moteo aliisq quam plurimis
sanctis frĩb audisse disputationẽ.
et fidei sacramentum quomodo ab

Expanded text:
one eucharistiae perficiuntur. De one eucharistiae perficiuntur. De his quae in chrismate perficiuntur, et in ipso consecrantur. De sacerdotalibus perfectionibus. De perfectis ordinibus, id est, monachorum et saeculo renuntiantium etiam post baptismum. De his quae mum de divinis nominibus, quem et appellat de symbolica theologia, examussim et orthodoxe, ut sufficit, in eo disputans: primo capitulo, quae est verbi speculatio, et quae est de divinis nominibus traditio. De coadunata et discreta theologia et quae est divina coadunatio, et divina discretio, quae est orationis virtus, et de beato Hierotheo, et de reverentia et conscriptione theologica: in quo ostendit se apud sanctam civitatem penes sepulchrum Jesu, vitae principis, a Jacobo fratre Domini, et Petro apostolorum principe; nec non et a Theologo Joanne una cum praefato Hierotheo, et sancto Timotheo aliisque quam plurimis sanctis fratribus audisse disputationem, et fidei sacramentum, quomodo ab
Abbreviated transcription (Latin):
cundum fas efficitur celitus oꝑa¬
ri: maxime inmist̾io sanctisacri¬
ficii dominice passionis. scĩssimi
principatus milicie celestib cum
consortib suis in ꝓprio ordine. et
laudis officio semꝑ ad̾sistunt:⁊
inconsecratione sacratissimi criᷤ¬
matis que uni formis et uniordo¬
est. symbolis sanctissime eucha¬
ristie. In qua uidelicet charisma¬
tis initiatione ordinem seraphĩ.
benignum iħm qui inomnib
scĩssimus sanctificat se ip̃m ꝓ nob̃.
et omni nos sanctificatione re
pler. inip̃o ꝑfectos atq exd̃o na¬
tos curcumstare. et multilauda
illa ẏmnologia quam ꝓph̾a sera¬
phim se audisse clamare descri
b etiam ceteris angłorum choriᷤᷤ
et sensualit̃ alła continentib li¬
quido manifestat. Cuius libri ẽ.
prima ista capitulatio. Que est
eccłiastici principatus traditio.⁊
q̃ ẽ eius speculatio. De his que ĩ
baptismatis illuminatione ꝑ¬
ficiuntur. De his que incollati¬

Expanded text:
cundum fas efficitur, caelitus operacundum fas efficitur, caelitus operari; maxime in ministerio sancti sacrificii Dominicae passionis sanctissimi principatus militiae caelestis cum consortibus suis in proprio ordine et laudis officio semper assistunt, et in consecratione sacratissimi chrismatis, quae uniformis et uniordo symbolis est sanctissimae eucharistiae. In qua videlicet chrismatis, initiatione ordinem Seraphim benignum Jesum, qui in omnibus sanctissimus sanctificat seipsum pro nobis, et omni sanctificatione nos replet in ipso perfectos, atque ex Deo natos, circumstare, et multilauda illa ymnologia, quam propheta Seraphim se audisse clamare describbus etiam ceteris angelorum choris, et sensualiter Alleluia concinentibus, liquido manifestat: cujus libri est prima ista capitulatio, quae est ecclesiastici principatus traditio, et quae est ejus speculatio. De his, quae in baptismatis illuminatione perficiuntur. De his, quae in collati
Abbreviated transcription (Latin):
talis. Que sunt ⁊one. Que sunt
ille uirge. Que suntille lancee.
Que siint ille secures. Queꝰ estille
gemeotricalis funis. Qui sunt
illi uenti. Queille nubes. Quõd
est illudes. Quodillud electrũ.
Qui sunt illi colores differentiũ
lapidum. Quis uisus leoninus.
Quis uisus a quilimis. Quis ui¬
uisus uitulinus. Oui sunt illi
equi. Que sunt ille differentie
equorum colorum. Que sunt
illa flumina. Qui sunt currus.
Que sunt pote. Quid ẽ quod di¬
ctum ẽ gaudium angeloꝵ. Qũd
Ad eumdem etiam thimotheum.
alterum scripsit librum deecłi¬
astico sacro principatu. distincte
ꝑ capła que in fra sequuntur ele¬
gantissime mysticum sacram̃
tum prius ponens et sic singulas
singulis capitulis misticorum
sacram̃torum theoricas subiun¬
mysteriorum consecrationĩb
fiunt angelico minist̾io scdm
conuenientiam unius cuiusq
ordinis unacum ministris sc̃i¬
altariset pcipue iebarcha hoeest
sacenlote. qui unus deangelis se¬

Expanded text:
talis? quae sunt zonae? quae sunt talis? quae sunt zonae? quae sunt illae virgae? quae sunt illae lanceae? quae sunt illae secures? quis est ille geometricalis funis? qui sunt illi venti? quae illae nubes? quod est illud aes? quod est illud electrum? qui sunt colores differentium lapidum? quis visus leoninus? quis visus aquilinus? quis visus vitulinus? qui sunt illi equi? quae sunt differentiae equorum coloratorum? quae sunt illa flumina? qui sunt currus? quae sunt rotae? quid est quod dictum est gaudium angelorum? CAPUT X. Ad eumdem etiam Timotheum alterum scripsit librum de ecclesiastico sacro principatu, distinctum per capitula, quae infra sequuntur, elegatum prius ponens, et sic singulas singulis capitulis mysticorum sacramentorum theorias subjunmysteriorum consecrationibus fiunt, angelico ministerio secundum convenientiam uniuscujusque ordinis una cum ministris altaris, et praecipue ierarcha, id est sacerdote, qui unus de angelis se
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur. Quisẽ primus celestium
substantiarum ornatus. Quis me¬
et cherubim et thronis. et de prima
eorum ierarchia. id ẽsacro princi¬
patu. De principatib. et archange¬
lis et angelis. ⁊ ultima eorum iera¬
rchia. id ẽ sacro principatu. Repe¬
ticio et congregatio boni angłici
sunt ierarchi. id est sacri princi¬
pes uidelicet sacerdotes. angeli
carum uirtutum imagines et
ordines. Quid quod igneum est.
et quid ẽ quod humana specie a̾¬
geli apparent. Quisunt illi ocu¬
li. Queille narez. Que sunt ille
aurel. Ouc illa ora. Qui supit illi
tactus. Qui sunt ille palpebre. Que
sunt illa suꝑcilia. Quis auditus.
Oui sunt iłli dentes. Qui sunt hu
meri. Que sunt illa brachia et
manus. Quõd illudcor. Quesc̃
illa pectora. Quesunt illa dorsa.
Qui sunt illi pedes. Que suntille
ale. Que est illa nuditas. Quisẽ
ille uestitus. Queilla splendidis¬
sima uestis Quis estille sacerdo¬

Expanded text:
dicuntur. Sexto, quis est primus coelestium dicuntur. Sexto, quis est primus coelestium substantiarum ornatus, quis meet cherubim et thronis, et de prima eorum hierarchia, id est sacro principatu. Nono de principatibus et archangelis, et angelis, et ultima eorum hierarchia, id est, sacro principatu. Decimo, repetitio et congregatio boni et angelpud homines sunt hierarchi, id est, sacri principes, videlicet sacerdotes, angeli carum virtutum imagines et ordines quid, quod igneum est. Et quid est, quod humana specie angeli apparent? qui sunt illi oculi? quae illae nares? quae sunt illae aures? quae illa ora, qui sunt illi tactus? quae sunt illae palpebrae? quae sunt illa supercilia? quis ille auditus? qui sunt illi dentes? qui sunt illi humeri? quae sunt illa brachia et manus? quod illud os? quae sunt illa pectora? quae sunt illa dorsa? qui sunt illi pedes? quae sunt illae alae? quae est illa nuditas? quis est ille vestitus? quae est illa splendidissima vestis? quis ille sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽordinatus antistes: ac deinde i p̃o
iuben te xp̃i euuangłium p̃dica¬
uit: eamdemq ciuitatem et ma¬
ximam partem patrie ad fidem
phesiorum ep̃m suum autem
condiscipulum diuino usus sti¬
lo. fulgoranti sermone se euistẽ
panis ũbo quo uiuunt angeli
repletum ostendens de celesti pͥn¬
cipatu. io ẽ de ordinib angłorum.
insigni eloquentia.⁊ reuereñda
profundissimaq intelligentia.
sicut reuera is qui in celo os suũ
posueratcum decelestib loque¬
batur ubi corde et conũsatione
sufficientissime disserens. Quia
omnis diuinus splendor scđm be¬
nignitatem uarie in prouidenti¬
b procedens: manet simplex. Et
ñ hoc tantum s et coadunat illa:
q̃ splendorem accipiunt. Quia de¬
cent̃ diuina et celestia ꝑ insimili¬
cipatus.⁊ quis ẽ. erga ierarchiam ꝓ¬
fectus. Quĩd significat angłorum
cognominatio. Cur omnes celesteᷤ
substantie in cominune angeli

Expanded text:
est ordinatus antistes, ac deinde, ipso est ordinatus antistes, ac deinde, ipso jubente, Christi Evangelium praedicavit, eamdemque civitatem et maximam partem patriae ad fidemphesiorum episcopum, suum autem condiscipulum, divino usus stylo, fulguranti sermone, se ejusdem panis verbo quo vivunt angeli repletum ostendens, de coelesti principatu, id est de ordinibus angelorum insigni eloquentia, et reverenda profundissimaque intelligentia, sicut revera is qui in coelo os suum posuerat, cum de coelestibus loquebatur, ubi corde et conversatione sufficientissime disserens. Primo, quia omnis divinus splendor secundum benignitatem varie in providentibus procedens, manet simplex: et non hoc tantum, sed et coadunat illa quae splendorem accipiunt. Secundo, quia decenter divina et coelestia, per insimilicipatus, et quis est erga hierarchiam profectus. Quarto, quid significet angelorum cognominatio. Quinto, cur omnes coelestes substantiae in commune angeli
Abbreviated transcription (Latin):
tu ille quem cecum natum cuncti
cognouerut affines: Cui ille res¬
pondit. Ego nempe sisum: cui
ceco nato hactenus sol nluxit. si
ir̃e paulus cuius tibi defero mã¬
stri sui inuocata uirtute. sanitatiᷤ
mͥ lum̃ indulsit. Qui protinus
surgens cum omni domo et da¬
mari uxore sua. quam ut sume¬
ret more f̾rene nobilitatis. propt̃
amorem suscipiende care sobolis
eum sui cͤogere parentes: ad man¬
data properat scĩ pauli. Credensq
fideliter et abnegatis errorib pa¬
ganorum sacri est baptismatis
unda resꝑsus: et sic demum se tra¬
didit eus magist̾io plenius imbu¬
endum. Inq sc̃ẽ trinitatis fide. et
in carnationis. passionis. ac resur¬
rectionis ih̃u xͥ domini nr̃i mist̾io
seu cunctis archanis eccliastice scĩ¬
tatis affatim. ut comes euis in se¬
parabilis quocumq gressum mo¬
uerat abeato paulo ꝑtriennium
institutus. thessalonic̃a magis¬
trum obsequendo reũtens. ab eodẽ
beato paulo apło atheniensium

Expanded text:
tu ille, quem caecum natum cuncti tu ille, quem caecum natum cuncti cognoverunt affines? Cui ille respondit: Ego nempe sum, cui caeco nato hactenus sol non luxit: sed ipse Paulus, cujus tibi defero manstri sui invocata virtute, sanitatis mihi lumen indulsit, qui protinus surgens, cum omni domo et Damari uxore sua quam ut sumeret more terrenae nobilitatis, propter amorem suscipiendae charae sobolis, eum sui coegere parentes, ad mandata properat sancti Pauli. Credensque fideliter, et abnegatis erroribus paganorum, sacri est baptismatis unda respersus: ac sic demum se tradidit ejus magisterio plenius imbuendum, inque sanctae trinitatis fide, et incarnationis, passionis ac resurrectionis Jesu Christi Domini nostri mysterio, seu cunctis arcanis ecclesiasticae sanctitatis affatim, ut comes ejus inseparabilis, quocunque gressum moverat, a beato Paulo per triennium institutus. Thessalonica, magistro obsequendo, revertens, ab eodem beato Paulo apostolo Atheniensium
Abbreviated transcription (Latin):
magis demonia quam deos essico¬
gnoscens: sanctum uero sp̃m et
ũba uitalia in pauli doctrina eiu¬
dentissime sciens: diuino lumi¬
ne corde tactus eidem paulo cessit:
et abeo expetiit. quatinus proillo
ip̃ius dei quem predicabat miam
retit̃: cecus quidam cepit eum ob¬
secrationis uocib compellare. Sc̃s
autem apłs. crucis signum dau¬
sis a natiuitate enus oculis impo
oculis lutum im posuit dicens ce¬
cinati et lumen ei restituit: ip̃e
te potentia sua illuminet. Quẽ
mox uidentem. his ẽ u̾bis affatus:
uadeinquiens ad dyonisium et
dic ei quia paulus serius xp̃uhu
ons tueadeum uenire ñ differas:
ens. ab omnib possis ab solui ne¬
xib delictorum. Is autem qui lu¬
men recepit. obedient ũ bauilẽ¬
tił impleuit: et ad dyonisuim ꝓ¬
perans pauliei ũba ꝑ ordinemm̃¬
ciauit. Dyonisus uero electionis
gr̃a iam preuentus. ut cecum res¬
pexit ñ ante habitis luminib
contuentem: ait ad eum. Et ne

Expanded text:
magis daemonia quam deos esse comagis daemonia quam deos esse cognoscens, sanctum vero Spiritum et verba vitalia in Pauli doctrina evidentissime sentiens, divino lumine corde tactus, eidem Paulo cessit, et ab illo expetiit, quatenus pro illo ipsius Dei, quem praedicabat, miseret iter, caecus quidam coepit eum obsecrationis vocibus compellare. Sanctus autem apostolus, crucis signum clausis a nativitate ejus oculis imposoculis lutum imposuit caeci nati, et lumen restituit ei , ipse te potentia sua illuminet. Quem mox videntem his est verbis affatus: vade, inquiens ad Dionysium, et dic ei quia Paulus servus Jesu Chonis tuae, ad eum venire non differas, ens, ab omnibus possis absolvi nexibus delictorum. Is autem, qui lumen recepit, obedienter verba jubentis implevit, et ad Dionysium properans, Pauli ei verba per ordinem nuntiavit. Dionysius vero, electionis gratia jam praeventus, ut caecum respexit non ante habitis luminibus contuentem, ait ad eum: esne
Abbreviated transcription (Latin):
conũsatio euis est. Et ait pauluꝰ.
Illum deum p̃dico uobis: quem
incognitum appellatis. Natus
enim exmaria uirgine. ꝓassus sub
pontio pilato prosalute humana.
mortiuis resurrexit: celosq ascendẽs
sedet indextera dei patris: uerus deus
et uerus homo ꝑ quem omnia fac¬
ta sunt: et uenturus ẽ in fine seculi.
iũdex om̃ium q̃ geruntur: qui no¬
tus ẽiam inuidea deus. et magnũ
iniscł et sanctum nom̃ eius. Qua¬
ꝓpt̾ quem in cognitum usq nunc
habiustis mõdo cognoscite. quia
ip̃e ẽ. deus solus. et pret̾ eum non ẽ.
alt̾: qui nos demorte sanguinssi
p̃cio reduxit aduitam. qui celum
et t̾ram homines scilicet et ange¬
pla singula ꝑlustrante. comm̃¬
dando xp̃m ihm dei filium ⁊ ue¬
tum deum esse. q̃ amica curiosi¬
tate athemenses ꝓpt̃ ipãm noui¬
tatem efficiosissime acceptabant:
Ayli ꝵ pciuoc ueram doctrinam
et dognͣqa salutis audiensatui
chil esse ydola quib seruiebat. qͥn

Expanded text:
conuersatio eius». Et ait Paulus: conuersatio eius». Et ait Paulus: Illum Deum praedico vobis, quem incognitum appellatis. Natus enim ex Maria virgine, passus sub Pontio Pilato pro salute humana mortuus, resurrexit, coelosque ascendens, sedet in dextera Dei Patris, verus Deus et verus homo, per quem facta sunt omnia, et venturus est in fine saeculi judex omnium quae geruntur. Qui natus est in Judaea Deus, et magnum in Israel, et sanctum nomen ejus . Quapropter quem incognitum usque nunc habuistis, modo cognoscite, quia ipse est Deus solus, et praeter eum non est alter , qui nos de morte, sanguinis sui pretio reduxit ad vitam, qui coelum et terram, homines scilicet et angepla singula perlustrante, commendando Christum Jesum Dei Filium et Deum verum esse, quae amica curiositate Athenienses, propter ipsam novitatem officiosissime acceptabant, Dionysius veram doctrinam et dogma salutis audiens, et nihil esse idola, quibus serviebat, quin
Abbreviated transcription (Latin):
minib intam spacioso et uenera¬
bili in seruiret. Qui respondit dio¬
nisius. Deos quos coluerunt pa¬
tres nr̃i. quorum uirtute et soler¬
cia mat̾ t̾ra continetur: hos coli¬
mus et ad oramus. Ar quasui¬
des: martis et herculis. merru.¬
rii et priamꝰ nomine et honore
sacrate sunt. Dum uero pauluᷤ
singula altaria et simulacra
falsorum deoꝵ ꝑ lustrasset: in t̾
ceteras aras repꝑit altare unum
cui erat titulus suꝑ scriptus: deo
ignoto. Et conũsus ad eum pau¬
lus: int̾rogauit illum dicens.
Quis ẽ ille deus in cognitus: Ad
quem dyonisius. Ad huc in qͥt
non ẽ ip̃e deus demonstratus int̃
decos s ẽin cogaitus nob: et setulo
uenturo futurus. Ip̃ est enim d̾s.
qui regnaturus ẽ incelo et int̾ra:
et regnum ip̃ius ñ accipiet finem.
Quid uobis uidetur homo erit
sius dixit. Uerus deus et uerus hõ.
et ip̃e renouaturus homo ẽmun¬
dum. S ad huc incognitus est ho¬
minib: qm̃ apud deum incelo

Expanded text:
minibus in tam spatioso et veneraminibus in tam spatioso et venerabili loco inserviret. Cui respondit Dionysius: Deos quos coluerunt patres nostri, quorum virtute et solertia mater terra continetur, hos colimus et adoramus: aras, quas vides, Martis et Herculis, Mercurii et Priapi nomine et honore sacratae sunt. Dum vero Paulus singula altaria et simulacra falsorum deorum perlustrasset, inter caeteras aras reperit altare unum, cui erat titulus superscriptus, Deo ignoto. Et conversus ad eum Paulus, interrogavit illum dicens: Quis est ille Deus incognitus? Ad quem Dionysius: adhuc, inquit, non est ipse Deus demosed est incognitus uobis, et seculo uenturo futurus. Ipse enim est deus qui regnaturus est in celo et in terra et regnum eius non accipet finem». Quid uobis uidetur: homo erit sius respondit: «Verus deus et uerus homo, et ipse renouaturus est mundum; sed adhuc incognitus est hominibus quoniam apud deum in celo est
Abbreviated transcription (Latin):
rum signo antea inuiso et in au¬
dito attonitus. ut om̃ium litte¬
rarum disciplinis edoc̃tus. dixit:
hec nox quam nr̃is oculis nouã
descendisse miramur: tociusmũ¬
di lucem ueram ad uenturam
signauitatq deum humano ge¬
neri effulsurum. serena dignatio
ꝑrexerat felicit̃ rediit. arciq toci¬
usurbis athene p̃erat. et curie a¬
reopagi p̃sidens. om̃ium negotioꝵ
ciuilium publice et priuatim etͣ
nobilior nobilissimis moderami¬
na disponebat: atq int̃ primos
primus. sophistica et sillogistica
uniũ salium doctrinarum acumi¬
na et strophasinfulatus toga phi¬
losophica: ciuib acundiq ad id
studium confluentib profunde¬
bat. Hunc si quidem uatem. qui
olim paganis ad huc uiscerib tã¬
timysterii quod uentum erat qͣi
uenturum ualuit reserare ut po¬
te loci primatem cum areopagũ
adisset: erectis adũbum omnium
aurib int̾rogare specialit cepre
paulus quid coleret et quib nu¬

Expanded text:
rum signo antea inviso et inaurum signo antea inviso et inaudito attonitus, ut omnium litterarum disciplinis edoctus, dixit: haec nox, quam nostris oculis novam descendisse miramur, totius mundi veram lucem adventuram signavit, atque Deum humano generi effulsurum, serena dignationperrexerat, feliciter rediit, arcique totius urbis Athenae praeerat, et curiae Areopagi praesidens omnium negotiorum civilium publice et privatim ut nobilior nobilissimis moderamina disponebat, atque inter primos primus sophistica et syllogistica universalium doctrinarum acumina, et strophas, infulatus toga philosophica civibus ac undique ad id studium confluentibus profundebat. Hunc si quidem vatem, qui olim paganus adhuc visceribus tanti mysterii quod ventum erat, quasi venturum valuit reserare, ut pote loci primatem, cum Areopagum adisset, erectis ad verbum omnium auribus, interrogare specialiter coepit Paulus, quid coleret, et quibus nu
Abbreviated transcription (Latin):
tiquãdam die paulum ad areo¬
pagum duxissent ut ibi examen
sua doctrina acciperet: ad orsus ẽ
dỹonisium qui obplenitudinem
diue suꝑnorum numinũ sciencie
theosophusidẽ deum sapiens. ⁊
a regione urbis qua sedulo cõmo¬
rabatur et innatus principabatur:
areoͥpagita genuino quasi uoca¬
bulo utebatur. altissimo sangui¬
ne primi et magni dyonisii. nõ
illiuis semele̾ uł deucalionis. s eiu̾
qui uitis inuentor apudathenas
insignis ẽ habitus. longissima ⁊
clara progenie propagatus. Hic
namq annos etatis quinq et ui¬
ꝯinti agens. et cunctis pene artib
coprose imbutus. crementi studio
extitus: una cum apollofanio cõ¬
phylosopho suo astrologice dis¬
cipline uoto egypti liopolim tnͣs¬
migrauit. Ubi simul cum eo de¬
dia uideorum cruci pependit af¬
sicus. et sol sui domini mortem
pauescens lucissue radios in t̾̃re tei
noctis mutauit horrorem atq
orbis climata denebrarum obte¬
xit caligine earumdem tenebra¬

Expanded text:
ti, quadam die Paulum ad Areoti, quadam die Paulum ad Areopagum duxissent, ut ibi examen sua doctrina acciperet, adorsus est Dionysium, qui ob plenitudinem divinae supernorum numinum scientiae, Theosophus, id est Deum sapiens, et a regione urbis, qua sedulo commorabatur, et innatus principabatur, areopagita genuino quasi vocabulo utebatur, altissimo sanguine primi et magni Dionysii, non illius Semelae vel Deucalionis, sed ejus qui vitis inventor apud Athenas insignis est habitus, longissima et clara propagine propagatus. Hic namque annos aetatis quinque et viginti agens, et cunctis pene artibus copiose imbutus, crementi studio excitus, una cum Apollophanio conphilosopho suo astrologicae disciplinae voto Aegypti Heliopolim transmigravit. Ubi simul cum eo dedia Judaeorum cruci pependit affixus, et sol sui Domini mortem pavescens, lucis suae radios in tetrae mutavit noctis horrorem, atque orbis climata tenebrarum obtexit caligine, earumdem tenebra
Abbreviated transcription (Latin):
so impetu opp̃ssa et intercapta di¬
rimitur. Ubi in aduentu pauli
quidam uir nobilis erat: qui sin.¬
mystes idẽ consecretalis apollo
kronos ꝑagita. qm̃ in eadem ur¬
bis regione ceteros precellebat
nominabatur. cuiusdam apol¬
lins nobilissimi atheniensiũ
principis ꝑ rosapia deriuatus.
Cuius pat nicholausuir magni
ingenũ litterarum studio pol¬
lens: ciuis et argolice artis magi¬
ster fuit. Huusigitur filius a¬
pollo. dum int̾ philosophorũ
scolas clarus haberetur. et autẽ¬
ticas bibliotecas reuolueret.de¬
ditusq esset philosophie ⁊ ua¬
nis suꝑstitionib rrtu paganoꝵ.
audiuit paulum apłm noua
etinaudita antea dogmata p̃¬
dicantem. Et cum ei resistere ñ
ualeret: inuenit ueram esse doc¬
trinam quam paulus apud a¬
thenas docuit. Belinquens er¬
go demonicas ludificationes
et gentilie as adinuentiones:
prouolutus apłi pedib. depre¬
fore discipulum. hisita gestis cũ
uocis nouitate athenienses ꝑ mo¬

Expanded text:
so impetu oppressa et intercepta diso impetu oppressa et intercepta dirimitur. Ubi in adventu Pauli quidam vir nobilis erat qui Symmistes, id est, consecretalis Apollo Kronospagita, quoniam in eadem urbis regione caeteros praecellebat, nominabatur, cujusdam Apollinis nobilissimi Atheniensium principis prosapia derivatus: cujus pater Nicolaus, vir magni ingenii, litterarum studio pollens civis et Argolicae artis magister fuit. Hujus igitur filius Apollo, dum inter philosophorum scholas clarus haberetur, et authenticas bibliothecas revolveret, deditusque esset philosophiae, et vanis superstitionibus ritu paganorum, audivit Paulum apostolum nova et inaudita antea dogmata praedicantem: et cum ei resistere non valeret, invenit veram esse doctrinam, quam Paulus apud Athenas docuit. Relinquens ergo daemoniacas ludificationes et gentilitias adinventiones, provolutus apostoli pedibus, deprefore discipulum. CAPUT V. His ita gestis, cum vocis novitate Athenienses permo
Abbreviated transcription (Latin):
ubi etiam exercebantur iudicia.
et docebantur fora: ingeniiq oĩs
sollertia. Qui locus aruꝰpagos
appellatur a marte. Mars enim:
aris grece uocatur. Quinta regio
ciuitatis eiusdem ũsa ẽ ad portam
scheamꝰ ermispagos exnomine
mercurii quiermis grece dicitur
appellata: in qua staticulum ip¬
suis mercurii ueneratione sui
munitis simis menib. mare flo¬
rido mellitis ut sic dictum sit ri¬
uulis. et fluminib satis pinguis¬
simis nemorib consitis et a roma¬
tib odoratis. uinetis nectareis. et
ub̃ tatis copia effiuentib oliutas
abundantissimi suirectis fiorentib.
pascius peccorib sufficientissimis.
auri et argenti ceterorumq me¬
talloꝵ omĩum copisnauium qͦ
acuectigalium commeantib ⁊
uoluptatum cunctarum afflu¬
entiis ultra urbes alias exorna¬
ta: quondam nobilissime fioru¬
it. S que suo priori seculo cunctiᷤ
muñdi felicitatib suꝑ eratmo¬
dogentium frequenti et conden¬

Expanded text:
Ubi etiam exercebantur judicia Ubi etiam exercebantur judicia et docebantur fora, ingeniique omnis solertia, qui locus Areopagus appellatur a Marte: Mars enim Ares Graece vocatur. Quinta regio civitatis ejusdem versa est ad portam Schaeam, Hermis pagus ex nomine Mercurii, qui Hermes Graece dicitur, appellata, in qua staticulum ipsius Mercurii veneratione sui,munitissimis moenibus, mari florido, mellitis, ut sic dictum sit, rivulis et fluminibus, satis pinguissimis nemoribus, consitis et aromatibus odoratis, vinetis nectareis et ubertatis copia effluentibus, olivetis abundantissimis, viretis florentibus, pascuis pecoribus sufficientissimis, auri, argenti, caeterorumque metallorum omnium copiis, navium quoque ac vectigalium commeatibus et voluptatum cunctarum affluentiis, ultra urbes alias exornata, quondam nobilissime floruit. Sed quae suo priori saeculo cunctis mundi felicitatibus supererat, modo gentium frequenti et conden
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃tiis. Hec enim regio kronos.
pagos appellatur ex saturni no¬
mine: qui grete karonos uocatur
Secunda regio athene ẽ. que respicit
traciam. ubi terebintus mire mag¬
nitudinis merat: sub qua siluani
et faum agrestis hominis simula¬
chra statutis dieb apastorib ue¬
nerabantur. Que regio. panos pa¬
gos appellatur: exnomine siluani
et fauni. Greci enim siluanum
pan: et faunos ficarios panitas uo¬
citant. Tercia regio possedomos pa.¬
gos appellatur que intendit portũ
neptuni. Possedon namq grece: ne¬
ptunus dicitur. Ciius simulacrũ.
et diane effigiem. egger ibidem co¬
lebant. et quo recursus tocus ppłi
luna renascente: inmultis func¬
tionib confluebat. Quarta regio
ineadem urbe est: ubi ydolum ma¬
rtis et simulachrum herculis in
colletritoni montis in medio ur¬
bis positi steterat. ad colendum mł¬
tis immolationib et delusionib
martem et herculem: quos illi de¬
os maximos et fortissimos adorabãt

Expanded text:
dementiis: haec enim regio Kronos dementiis: haec enim regio Kronos pagos appellatur ex Saturni nomine, qui Graece Kronos vocatur. Secunda regio Athenae est, quae respicit Thraciam, ubi terebynthus mirae magnitudinis inerat, sub qua Sylvani et Fauni agrestium hominum simulacra statutis diebus a pastoribus venerabantur; quae regio Pagos appellatur ex nomine Sylvani et Fauni: Graeci enim Sylvanum Pan, et Faunos ficarios Panitas vocitant. Tertia regio Possedonos pagos appellatur, quae intendit portum Neptuni: Possedon namque Graece, Neptunus dicitur, cujus simulacrum et Dianae effigiem Aegii ibidem colebant: et quo recursus totius populi, luna renascente, in multis functionibus confluebat. Quarta regio in eadem urbe est, ubi idolum Martis et simulacrum Herculis in colle Tritonii montis, in medio urbis positi, steterat, ad colendum multis immolationibus et delationibus Martem et Herculem, quos illi deos maximos et fortissimos adorabant.
Abbreviated transcription (Latin):
sophorum et sapientiũ genitrix.
artium liberalium et diuiciarũ
om̃ium copia p̃urbib cunctis
emicuit. Hec sita ẽ in attica ella¬
dis prouincia. qua cicrops et me¬
nander reges generosi splendue¬
runt. uͥ apollo et hyppocras ac ari¬
stoteles. cetĩq inuentores ⁊ ꝓpa¬
gatores tocius pericie sunt exorti:
et in toto orbesiuis p̃sentia. ⁊ tem¬
porib nr̃is memoria fulgent In
hac summopere urbe. temporib ci¬
cropis et menandri. regumq suc¬
cedentium. cultus simulachroꝵ
et statuarum ad oratio ẏdolorum¬
q suꝑsticiosa religio prima ẽ re¬
ꝑta.⁊ sanctionib propalata. ħ
quoq in prouentu sui est miner¬
uesacrata: et ip̃i euis denomine
nomen aptatum. Hec prima cũ¬
c̾tarum urbium leges condidit:
minata signatur. Pruna regio ẽ
q̃ egeum mare respitit in qua si¬
tus fons mons extat suꝑeminenꝰ
urbi sãturni ⁊ pͥapi auree statue
uariarum illusionũ colebantur

Expanded text:
sophorum et sapientium genitrix, sophorum et sapientium genitrix, artium liberalium et divitiarum omnium copia prae urbibus cunctis emicuit. Haec sita est in Attica Helladis provincia, qua Cecrops et Menander, reges generosi, splenduerunt: ubi Apollo et Hippocras ac Aristoteles, caeterique inventores et propagatores totius peritiae sunt exorti, et in toto orbe suis praesentia, et temporibus nostris memoria fulgent. In hac summopere urbe temporibus Cecropis et Menandri, regumque succedentium cultus simulacrorum et statuarum adoratio, idolorumque superstitiosa religio primo est reperta, et sanctionibus propalata. Haec quoque in provectu sui est Minervae sacrata, et ipsi ejus de nomine nomen aptatum. Haec prima cunctarum urbium leges condidit, minata signatur: Prima regio est, quae Aegeum mare respicit, in qua situs mons exstat supereminens urbi, ubi Saturni et Priapi aureae statuae variarum illusionum colebantur
Abbreviated transcription (Latin):
saulum strauit ac paulum sta¬
tuit: eorumq merito ac numero
sociauit. replens xͥ euuangłio nõ
solum abierosolimis usq in illi¬
ricum. uerum etiam  ad t̾minos.
quomodo adeo constitirtus magi¬
ster om̃ium gentiũ ꝑ agrans su¬
ꝑiores et uicinas ciuitates uł regi¬
ones tempore quo princeps clau¬
dus agebat insceptris: deuenit
gnarum metropolisin confinio
thraice prospiciens lacedemonie
tminos posita mẽdia int̃ achai¬
am et machedoniam iacet: qua
nicħ habuit grecia clarius.Si¬
tu trarum eminentib ⁊ freqñ¬
tib collib montuosa. antiqͣ
scriptorum facundia pat̾na uiꝰ¬
cera et mat̾naubera apellata:
ionici maris faucib bithalali
more in t̃dusa. egeum pelagius
aleua contingit. Urbsinclita et
antiqua: sola p̃ter externum in¬
crementum głosa Cuius ciuib ñ
deditinitium collecta natiuitas.
s q̃ illis sedes: eadem est et origo
Terrarum fertilitate opulanda.
fandi et eloquentie nutrix: philo¬

Expanded text:
Saulum stravit, ac Paulum staSaulum stravit, ac Paulum statuit, eorumque merito ac numero sociavit, replens Christi Evangelio, non solum ab Hierosolymis usque in Illyricum, verum et usque ad terminos, quomodo a Deo constitutus magister omnium gentium, peragrans superiores et vicinas civitates, tempore quo princeps Claudius agebat in sceptris devenit Agnarum metropolis in confinio Thraciae prospiciens Lacedaemoniae terminos, posita media inter Achaiam et Macedoniam jacet, qua nihil habuit Graecia clarius situ terrarum, eminentibus et frequentibus collibus montuosa, antiqua scriptorum facundia, paterna viscera et materna ubera appellata: Ionici maris faucibus, bithalassi more, interclusa, Aegeum pelagus a laeva contingit. Urbs inclyta et antiqua, sola praeter externum incrementum gloriosa: cujus civibus non dedit initium collecta nativitas: sed quae illis sedes, eadem est et origo: terrarum fertilitate opulenta, fandi et eloquentiae nutrix, philo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓst beatam acueram¬
xp̃i passionem et ãdo¬
Grandam enis ahinferiꝰ
resurrectionem seu incelos
głosam ascensionem. qua se
manifestauit diuinitatẽ
numquam de fuisse quo re¬
diit. in uniũsis gentib apo¬
stolorum p̃dicatio ꝓfutura
successit: ita ut fide crescente
multi mererentur fieri xp̃i
nominis confessores quos ca¬
tholica post modum gaudet¬
mat̃ eccl̾ia promeruisse mar¬
tyres et fidei bellatores: que
iãtabatur in apłis tantose
haberẽ ducel atq retores. Quisi
quidem cum imminere suas cer
onis głam et p̃ium transmigra¬
iacula probationem fidelium tu¬
orum p̾stitisti eẽ ⁊ ñ uuluera: sed
int̾ cetera carismatum munera.
talem tuis testib tribiusti prola¬
bore mercedem: ut nullum tuorũ
suisse gaudeat hostis in bellem
Quinimmo ꝑpetuum illis es lar¬
gitus triumphum: ut eccłie tue
semꝑ sint in exemplum. De quoꝵ
collegio beatus paulus apłs quem
celo presidens humanitas et beni¬
gnitas saluatoris nr̃i dĩ compella̾s

Expanded text:
st beatam ac saluChristi passionem, et adorandam ejus ab inferis resurrectionem, seu in coelos gloriosam ascensionem qua se manifestavit divinitate nunquam defuisse, quo rediit, in universis gentibus apostolorum praedicatio profutura successit, ita ut fide crescente, multi mererentur fieri Christi nominis confessores, quos catholica postmodum mater Ecclesia, promeruisse martyres et fidei bellatores, quae laetabatur in apostolis tantos habere duces et rectores. Qui si quidem cum imminere suas cernonis gloriam et praemium transmigranimici jacula probationem fidelium tuorum praestitisti esse, et non vulnera: sed inter caetera charismatum munera, talem tuis testibus tribuisti pro labore mercedem, ut nullum tuorum fuisse gaudeat hostis imbellem: quinimo perpetuum illis es largitus triumphum, ut Ecclesiae tuae semper sint in exemplum. De quorum collegio beatus Paulus apostolus, quem coelo praesidens humanitas et benignitas Salvatoris nostri Dei, compellans
Abbreviated transcription (Latin):
uxor accepto lumine oculoꝵ uicẽ
redens uiro trahebat post modũ
ad monast̾ium beati maxentii ĩ
quo prius pat̾ fuerat effectus mo¬
nachorum. Et quia in ibi ceꝑat
prius mentes hominũ cõnũsoꝵ
mutare ad cultum diuinũ iusto
iudicio dei ac ꝓuidentia censetur:
ut uirtutib fulgendo sumnus

Expanded text:
uxor, accepto lumine, vicem reddens, viro trahebat postmodum ad monasterio beati Maxenti, in quo prius pater fuerat effectus monachorum. Et quia inibi coeperat prius mentis hominum perversorum mutare ad cultum divinum, iusto iuditio Dei ac providentia censitur, ut virtutibus fulgendo summis