comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q tprĩs cõformitis ysidis promethei cũ Ioue
⁊hystoria qͥ si nõ uera ẽ. uero tñ similis ẽ me
magis ꝙͣ ad aliquã aliarũ teihit Sane ut ad
aliqua circa allogoriã huiꝰ yonis ꝑ alio ᷤᷤ deã
reuertar aliis omissis dicũt hãc ĩo ĩ uacca
fingi mutatã qr ĩnaui cuiꝰ erat ĩsigne nacca
i egiptũ trãsftet asset. Que postmodui diu ut
dicit fulgẽtiꝰ ab egiptiis ĩ sum ⁊ reue:etia ha¬
bita ẽ. ⁊ ibi literas egiptiis tradidisse. qͥ pͥmo
signis loco literarũ utebãtur. eosq t̾re docui¬
sse cultura. et ut placet m artiano lini usu
semẽtẽq primã ibidez adiueisse atq seri fe¬
cisse. ⁊ multa eis ÷ cõmoda demõstrasse. Esto
Augustinꝰ ĩ libro de cuntate dei dicat quosdã
scribere eã de ethyopia ĩ egiptũ ueĩsse reginã
p̾te̾a eã api nepoti suo qui post eã ⁊ aliqui añ
eã dicũt ĩ egiptũ ⁊̃ trãsfretauit nupsisse. Eu¬

Expanded text:
quia temporis conformitas Ysidis Promethei cum Jone quia temporis conformitas Ysidis Promethei cum Jone et hystoria, que si non vera est, vero tamen similis est, me magis quam ad aliquam aliarum trahit. Sane, ut ad aliqua circa allegoriam huius Yonis per alios dicta revertar, aliis omissis, dicunt hanc ideo in vaccam fingi mutatam, quia in navi, cuius erat insigne vacca, in Egyptum transfretasset. Que postmodum diu, ut dicit Fulgentius, ab Egyptiis in summa reverentia habita est, et ibi licteras Egyptiis tradidisse, qui primo signis loco licterarum utebantur, eosque terre docuisse culturam, et, ut placet Martiano, lini usum sementemque primam ibidem adinvenisse, atque seri fecisse, et multa eis etiam commoda demonstrasse. Esto Augustinus, in libro De civitate dei, dicat quosdam scribere eam ex Ethyopia in Egyptum venisse reginam, Preterea eam Api nepoti suo, qui post eam, et aliqui ante eam dicunt, in Egyptum etiam transfretavit, nupsisse. Eu
Abbreviated transcription (Latin):
promethei filie cõtemporaneus ẽ. Nã regnã¬
te arguus phorbãte ysis ipa promethei filia
floruit etate. ⁊ eadẽ tempestate cõstat argum
fiusse cũta cornẽtẽ. Inde idẽ eusehiꝰ ĩ eodẽ libro
ãno mũdi. iii. dcxluii. regnãte cetrope athei̾s
dicit yonẽ ynachi fuisse filiã eidẽq ioue ĩ¬
mixtũ. et cã ãno cicropis xliiiͦ. ĩ egiptũ trans¬
fretasse. Sub seque̾ter adhuc eusebiꝰ ĩ ecdem
libro dicit no mũdi .iii. dcc xxuiiii. Uan aum
regẽ argiu orũ fusse ⁊ eius filiã ypmnestrã et
cãdem ysidẽ seu yonẽ ẽẽ. postremo ĩ eõdẽ uolu¬
mĩe asserit ãno mũdi .iii. declxxxiii. regnãte
lynceo argis ⁊ athenis pandione ypinestrã
quã ysidẽ ucranere fuisse. Qd̃ quidẽ tp̃s satis
cõpetit iom cretẽsi. qui iupp̃r t̾ciꝰ fuit. Quibꝰ tã
diuersis hystoriographorũ opĩoi̾b fere stupe¬
fcũs quid teneã de hac yside nescio. hoc tñ scio

Expanded text:
Promethei filie contemporaneus est; nam regnanPromethei filie contemporaneus est; nam regnante Argivis Phorbante, Ysis ipsa Promethei filia floruit etate, et eadem tempestate constat Argum fuisse cuncta cernentem. Inde idem Eusebius et in eodem libro, anno mundi III dc xlvii, regnante Cecrope Athenis, dicit Yonem Ynachi fuisse filiam, eidemque Jovem immixtum, et eam anno regni Cecropis xlviii in Egyptum transfretasse. Subsequenter adhuc Eusebius, et in eodem libro, dicit anno mundi III dcc xxviiii Danaum regem Argivorum fuisse, et eius filiam Ypermestram et eandem Ysidem seu Yonem esse. Postremo in eodem volumine asserit, anno mundi III dcclxxiii, regnante Lynceo Argis et Athenis Pandione, Ypermestram, quam Ysidem vocavere, fuisse. Quod quidem tempus satis competit Jovi Cretensi, qui Juppiter III fuit. Quibus tam diversis hystoriograforum opinionibus fere stupefactus, quid teneam de hac Yside nescio. Hoc tamen scio,
Abbreviated transcription (Latin):
Et hec quãtũ ad nͣ ale ⁊ misticũ sensũ dea sit.
Ad hystorialẽ ãt uidet᷑ sufficeͣ qͥ supͣ de yside
promethei fili a deã sũt. si hãc potiꝰ ꝙ̃ illã egip¬
tia ysidem ẽẽ uelimus. Theodõciꝰ uo ⁊ leontiu ͤ
aꝑtissie̾ negãt yonẽ hãc ĩ egiptũ trãsfretasse
aut ũ quã ysis huisse nomẽ quĩ imo dic̃ alt̾
eorũ eã apud yonas regnasse eosq de suo no¬
mĩe nũcupasse. Quib ⁊ si mltũ ouidii obstet
autoritas mltũ tñ fidei affert ĩ ꝯueniẽcia tp̃ꝵ
Eusebio eĩ teste ĩ libro tp̃ꝵ.yn acus ap̾ argos
regͣuit circa ãnos mũdi. iii.cccxboii. eũq ãni
quiquagĩta regnasse dicit eusebiꝰ idẽ. infra
quod tp̃s yonẽ natã necesse ẽ. potuit hac tẽpe¬
state ionẽ etheris filiũ eẽ ex ͦͦ ⁊ nyobe phoro¬
nei filia natũ apym nõ epaphu. Reliqui u̾o
ioues du fuere post istũ. ex quib scd̾s ysidi

Expanded text:
Et hec quantum ad naturalem et misticum sensum dicta sint. Et hec quantum ad naturalem et misticum sensum dicta sint. Ad hystorialem autem videntur sufficere que supra de Yside Promethei filia dicta sunt, si hanc potius quam illam Egyptiam Ysidem esse velimus. Theodontius vero et Leontius apertissime negant hanc Yonem in Egyptum transfretasse, aut unquam Ysidis habuisse nomen, quin imo dicit alter eorum eam apud Yonas regnasse, eosque de suo nomine nuncupasse. Quibus et si multum Ovidii ostet autoritas, multum tamen fidei affert inconvenientia temporum. Eusebio enim teste in libro Temporum, Ynacus apud Argos regnavit circa annos mundi IIIquinquaginta regnasse dicit Eusebius idem, infra quod tempus Yonem natam necesse est. Potuit hac tempestate Jovem Etheris filium esse, ex quo et Nyobe Phoronei filia, natum Apym non Epaphum; reliqui vero Joves diu fuere post istum, ex quibus secundus Ysidi
Abbreviated transcription (Latin):
cit ĩ luce̾ quẽ iã sol ĩuaccã trãsform aue̾at.
qr uti uacca laboriosũ ⁊ fructuosũ sit aĩal
sic ⁊ hõ. qui quidẽ uti ad uolatũ auio sic et
ip̃e nascit᷑ ad laborẽ. quorũ ãt fructuosus sit
to mlt̾a st̃ lumĩa sẽꝑ ⁊ ĩ salutẽ nr̃a uigilã¬
cia. Sane mercurꝰ.i. blande cãnis astucia
caducco.i. suasionib pessimis ĩ somnũ ra¬
cionẽ deducit atq ĩterimit. eaq suꝑata atq
deiecta Iuno.i. regnorũ p̾minẽti a ꝑ atq di¬
uiciarũ gupiscẽti⁊ uacce .i. hũ ano appetitui
sũmictit oestrũ .i. sollicitudis acquirendi sti¬
mulii. hĩc miseri cursii rapimꝰ. uagam̃ ⁊ cutũ
agim᷑ fluciuãtes quiotẽ eis ĩ reb q̃rẽtes in
quib nedũ sit quies s cõtinuus labor ĩ est
talis ut anxios nos ad ultimũ deducat in
egiptũ.i. ĩ tenebras exteriores uͥ fletus et
stridor dẽtiũ. ⁊ ni nob̾ diuino mune̾ suffragui

Expanded text:
cit in lucem, quem iam sol in vaccam transformaverat, id cit in lucem, quem iam sol in vaccam transformaverat, id ur homo, quia uti vacca laboriosum et fructuosum sit animal, sic et homo; qui quidem, uti ad volatum avis, sic et ipse nascitur ad laborem; quorum autem fructuosus sit to multa sunt lumina semper, et in salutem nostram vigilantia. Sane Mercurius, id est blande carnis astutia, caduceo, id est suasuonibus pessimis, in somnum rationem deducit atque interimit, eaque superata atque deiecta, Juno, id est regnorum preminentiorum atque divitiarum concupiscentia, vacce, id est humano appetitui, summittit oestrum, id est sollicitudinis acquirendi stimulum; hinc miseri cursum rapimus, vagamur, et circum agimur fluctuantes, quietem eis in rebus querentes, in quibus ne dum sit quies, sed continuus labor inest talis, ut anxios nos ad ultimum deducat in Egyptum, id est in tenebras exteriores, ubi fletus et stridor dentium; et ni nobis divino munere suffragium
Abbreviated transcription (Latin):
añ destitit. ꝙͣ ad egiptios pueĩret ibi qeuit
⁊ p̾ce ioius a Iunone eidez forma pͥstina resti¬
tuta ẽ. Et ut uolũt plurimi ioui pepit epa¬
phũ nupsitq api nepoti suo ⁊ ex yone ab
egiptiis ysis dc̃a ẽ. Euiꝰ fabule duplice
ẽẽ sensũ puto. nͣale scilicet ⁊ hystoriografũ
Quorũ talẽ ñ alẽ existimo ut hic uix iatro¬
bii snĩa ꝓ sole iuppr accipiẽdus ẽ. qui sol y¬
naci fluuii filiã amat.i. hũ ani semĩs uitalẽ
humiditatẽ ut ĩ eã agat fiatq qd̾ ait aristo¬
tiles hȯ hoiez gnͣat ⁊ sol. Quã quidẽ humidita¬
tẽ ynaci uix fictionẽ filiã tũc tenebris circũ¬
dat cũ ĩ utero mr̃is suo opere geptũ fetũ au¬
get: et cõseruat. Quas quidẽ tenebras tũc
iuno.i. luna ad quã spectat meatꝰ ãpliare
corporũ resoluit cũ ĩuocata more ueteri co
q dea parturiẽtiũ hr̃et᷑ illũ iã maturũ dedu¬

Expanded text:
ante destitit quam ad Egyptios perveniret, ubi quievit, ante destitit quam ad Egyptios perveniret, ubi quievit, et prece Jovis a Junone eidem forma pristina restituta est; et, ut volunt plurimi, Jovi peperit Epaphum, nupsitque Api nepoti suo, et ex Yone ab Egyptiis Ysis dicta est. Huius fabule duplicem esse sensum puto, naturalem scilicet et hystoriographum; quorum talem naturalem existimo, ut hic iuxta Macrobii sententiam pro sole Juppiter accipiendus est; qui Sol Ynaci fluvii filiam amat, id est humani seminis vitalem humiditatem, ut in eam agat fiatque, quod ait Aristotiles: Homo hominem generat et sol; quam quidem humiditatem Ynaci, iuxta fictionem, filiam tunc tenebris circundat, cum in utero matris suo opere conceptum fetum auget et conservat; quas quidem tenebras tunc Juno, id est luna, ad quam spectat meatus ampliare corporum, resolvit, cum invocata more veteri, eo quod dea parturientium haberetur, illum iam maturum dedu
Abbreviated transcription (Latin):
sima uirgo ⁊ ioue dilecta ẽ qui illã aprnis
umdis redeute atq iã fugiẽtẽ orãtẽq tenebri
supiductis detinuit ⁊ opp̾ssit. Et cũ Iuno ex al¬
to uidiss tenebras suspicata descendit ĩ tras
⁊ tenebras soluit. qd̾ iuppr̃ uidẽs ne pateret
cric̾ puella̾ trãsform auit ĩ uaccã. eãq la¬
udãti atq deposcenti Iunoni egre dono cõ¬
cessit. Que illico argo filio Aristidis cui cẽ¬
tũ erãt oculi bini ⁊ bimi dormiẽtes uicissi
seruãdã tradidit. Cui ꝯpatic̃s iuppr̾ misit
m̃curiũ ut illã custodia libaret. Qui pristoi̾s
sũpta forma argo uĩctus ẽ. Cui dũ redderet
fistule rõne eũ tetigit caduceo.⁊ ĩ ꝓfudissi¬
mũ somnũ om̃es una oculos eiꝰ astrĩxit et
iñ dormiẽtẽ gladio ĩteremit. Qd̃ uidẽs Iuno
argi oculos sũmẽs illos caude pauonis auiᷤ
sue apposuit. ⁊ uacce ĩmisit oestrũ. qͦ ĩfestata
cursu rapuit.⁊ pagratis locis plurimis nõ

Expanded text:
ima virgo, a Jove dilecta est, qui illam a paternis undis redeuntem atque iam fugientem, orantemque tenebris superinductis detinuit, et oppressit; et cum Juno ex alto vidisset tenebras, suspicata descendit in terras, et tenebras solvit. Quod Juppiter videns ne pateret crimen, puellam transformavit in vaccam, eamque laudanti atque deposcenti Junoni egre dono concessit, que illico Argo filio Aristidis, cui centum erant oculi bini et bini dormientes vicissim, servandam tradidit. Cui compatiens Juppiter misit Mercurium, ut illam custodia liberaret. Qui, pastoris sumpta forma, Argo iunctus est. Cui dum redderet fistule rationem, eum tetigit caduceo, et in profundissimum somnum omnes una oculos eius astrinxit, et inde dormientem gladio interemit. Quod videns Juno, Argi oculos summens, illos caude pavonis avis sue apposuit, et vacce immisit oestrum, quo infestata cursum rapuit, et peragratis locis plurimis, non
Abbreviated transcription (Latin):
ncipit feliciter. ¶ In arbore autẽ signata
desuper ponitur ĩ radice ccliꝰ. eo ꝙ nondu
filii eius descripti sunt. s ĩ ea tam ĩ ramis
ꝙͣ in frondib omĩs titanis progenies de¬
mõstratur. prohemiũ.¬
¶De bitano celi filio atauo. Qui genuit filioᷤ
multos ex quib hic quatuordecĩ noĩant̃
Quorũ primus yperion .ii. Briareus .iii
Ceus .iiii. bhyphon. ul bhypheus. uꝰ.
Encheladus .ui. Egeon .uii. Aurora. uiii
Iapethus.uiiii. astreus. decimus ⁊lous.¬
¶De Sole yperionis filio. Qui genuit horas
quas loco unuis filie pono. Et sic pͥma
genuit eonas quas eq̃ loco filie unuiᷤ
scribo. Et sic secundã. terciã phetusa.

Expanded text:
INCIPIT FELICITER. In arbore autem signata desuper ponitur in radice Celius, eo quod nondum filii eius descripti sunt, sed in ea tam in ramis quam in frondibus omnis Tytanis progenies demonstratur. ProhemiuDe Tytano Celi filio VIII qui genuit filios multos, ex quibus hic XIIII nominantur. Quorum primus Yperion, II Briareus, III Ceus IIII Thyphon vel Thypheus, V Encheladus, VI Egeon, VII Aurora, VIII Japethus, VIIII Astreus, X Alous,De Sole Yperionis filio qui genuit horas, quas loco unius filie pono, et sic prima genuit Eonas, quas eque loco filie unius scribo et sic secunda, III Phetusam,
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Secũdo qd̾ sub uelamm̃to latet poetico ĩ tẽdit
uirgiliꝰ ꝑ totũ opus oñde̾ quib passiõib huma¬
na fragilitas infestet᷑. ⁊ quib uirib a cõstanti

Expanded text:
vit. Secundo, quod sub velamento latet poetico, intendit vit. Secundo, quod sub velamento latet poetico, intendit Virgilius per totum opus ostendere quibus passionibus humana fragilitas infestetur, et quibus virib
Abbreviated transcription (Latin):
sibi adĩuenũt causã recitandi quod ex p̃cedẽti¬
b omisisse uidebãt᷑ ut ĩ odissca homerꝰ qui qͥsi
circa finc̃ errorũ ulixis eũ naufragũ ĩlitꝰ phe¬
ycũ delatũ stribit. ⁊ ibidẽ alcinoi regi recitantẽ
quicquid illi añ diẽ illã post discessiĩ atroia cõ¬
tigerat inducit. Quod uolẽs uirgiliꝰ facere cu
encã alitore troiano fugiẽtẽ scripsisset post eru¬
tã ciuitatẽ nõ adĩueit aptiorẽ locũ ad quẽ eñ
deducẽt ante ꝙͣ ytaliã intraret affricmolitõe
eo enĩusq semꝑ ĩter grecos hostes nauigaue¬
cipet᷑.⁊ cuiꝰ hortatu troianorui caũs suos ꝙ reci¬
taret. nec aliã p̾ter didonẽ que ⁊ si nõ tũc mltã
tñ post secula loca illa ĩcoluisse creditũ ẽ cõpiẽs
didonc̃ tãꝙͣ suã ueisset eius hospitã fecit. ⁊ ut
legimus eiꝰ nissu suci suorũq ĩ fortuni a recita¬

Expanded text:
sibi adinveniunt causam recitandi, quod ex precedentisibi adinveniunt causam recitandi, quod ex precedentibus omisisse videbantur; ut in Odissea Homerus, qui quasi circa finem errorum Ulixis eum naufragum in litus Pheycum delatum scribit, et ibidem Alcinoi regi recitantem, quicquid illi ante diem illam post discessum a Troia contigerat, inducit. Quod volens Virgilius facere, cum Eneam a litore Troiano fugientem scripsisset post erutam civitatem, non adinvenit aptiorem locum, ad quem eum deduceret, ante quam Ytaliam intraret, Africano litore; eo enim usque semper inter Grecos hostes navigaveciperetur, et cuius hortatu Troianorum casus suosque recitaret, nec aliam preter Dydonem, que, et si non tunc, multa tamen post secula loca illa incoluisse creditum est, comperiens, Dydonem, tanquam si iam venisset, eius hospitam fecit, et, ut legimus, eius iussu sua suorumque infortunia recita
Abbreviated transcription (Latin):
tunũ cõposuit fabulã ĩ multis similẽ dido¬
nis hystorie. qd̾ ut paulo añ trũm ẽ ueteri in¬
stituto poetis concedit᷑. poss tñ quis dignus
m̃siõe ut forsan tu ip̃e prĩceps perquirẽ ad
quid hoc necess ariũ er at uirgilio. Cui ut di¬
gne rñsũ sit dico eũ ĩhoc aquadruplici cã
tractũ.primo ut ĩ eo stilo quẽ ĩ eneida sũp¬
serat poeticũ sequeret᷑ morẽ ⁊ potissime ho¬
meri cuiꝰ fuit ĩ eo poemate imitator. Nam
poete nõ ut hystoriographi facuit. qͥ aqͦdã
certo prĩcipio opus exordiũt᷑ suũ ⁊ ꝯtinua
itq ordin ata rerũ gest ai descriptiõe in fi¬
nẽ usq teducũt. Quod cernimꝰ fecisse lucanũ
Quã ob causã multi eũ potiꝰ metricũ hystorio¬
graphũ ꝙͣ poctã existimat. Uerũ artificio qͦda
longe maiori aut cirda mediũ hystorie aut
aliqn̾ fere circa finẽ incohat quod ĩtendunt. ⁊

Expanded text:
tunum, composuit fabulam in multis similem Dydotunum, composuit fabulam in multis similem Dydonis hystorie; quod, ut paulo ante dictum est, veteri instituto poetis conceditur. Posset tamen quis dignus responsione et forsan tu ipse, princeps, perquirere: ad quid hoc necessarium erat Virgilio? Cui ut digne responsum sit, dico eum in hoc a quadruplici causa tractum. Primo, ut in eo stilo, quem in Eneida sumpserat, poeticum sequeretur morem, et potissime Homeri, cuius fuit in eo poemate imitator. Nam poete non, ut hystoriographi, faciunt, qui a quodam certo principio opus exordiuntur suum, et continua atque ordinata rerum gestarum descriptione in finem usque deducunt quod cernimus fecisse Lucanum, quam ob caussam multi eum potius metricum hystoriographum quam poetam existimant, verum artificio quodam longe maiori aut circa medium hystorie, aut aliquando fere circa finem inchoant, quod intendunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcurrũt. Et si uelit eos oĩo quocũq mõ m̃daces
ego illis socios addã phõs aristotilẽ platone
Sccratẽ. aliosq quos ip̃i sũme colunt eodem
sontes crimie. Extollet reor hi censores opti¬
mi iterũ uoces ĩ celũ ĩ psalterio psallẽtes ⁊ cy¬
tharci qñ nõ satis plene pticula unica huiꝰ
obiectiois reiecta uideat᷑. O insipidi si militi
uno pairma cõfracta sit nõdũ loco mota est
acies ĩ terga. Nõ ergo exultẽt s meminerĩt
qui sepissime contusi nolẽtes cesserit. Qd̃ ãt
uirgilio obitiũt falsũ ẽ. Noluit quippe iuir
prudẽs recitare dydonis hystoriã. sciebat ei
ut taluĩ dactissimꝰ dydonẽ honest⁊te p̃cipuã
fusse mulierẽ eãq manu ꝓpria mori i allu¬
isse ꝙͣ ĩfixũ pio pectori castimonie ꝓpoĩtum
secũdis ĩficere nuptiis.S ut artificio ⁊ uela¬
m̃to poetico cõsequeret᷑ qd̾ erat suo operi opor¬

Expanded text:
incurrunt. Et si velint eos omnino quomodocunque mendaces, incurrunt. Et si velint eos omnino quomodocunque mendaces, ego illis socios addam phylosophos Aristotelem, Platonem, Socratem, aliosque, quos ipsi summe colunt, eodem sontes crimine. Extollent, reor, hi censores optimi iterum voces in celum, in psalterio psallantes et cithara, quoniam non satis plene particula unica huius obiectionis reiecta videatur. O insipidi, si militi uno parma confracta sit, non dum loco mota est acies integra; non ergo exultent, sed meminerint, quoniam sepissime contusi nolentes cesserint! Quod autem Virgilio obiciunt, falsum est. Noluit quippe vir prudens recitare Dydonis hystoriam; sciebat enim, ut talium doctissimus, Dydonem honestate precipuam fuisse mulierem, eamque manu propria mori maluisse, quam infixum pio pectori castimonie propositum secundis inficere nuptiis. Sed, ut artificio et velamento poetico consequeretur, quod erat suo operi opor
Abbreviated transcription (Latin):
lux illa ueritatis eterne ĩ terris effulserat que
illuminat om̃e hoĩe ueniẽtẽ ĩ hũc mũdum
nõdũ ad agni cenã iuitãtes pagrauerãt orbẽ
quoscũq uocãtes. Israelitis solis hoc donũ erat
desuper datũ. ut deũ uerũ ⁊ iuste cognoscerent¬
⁊ rite colerẽt. hi nedũ quẽquã ad coĩcãdũ secũ
cõuiuiũ tã celebre ĩuitabãt s nec accedentes
siqui fuissẽt exteri admittebat. Et sic siminꝰ
uerci senciẽtes scripserũt de uero deo se uerai
scribere ⁊bitrãtes hac acceptabili ignoran¬
tia extus ati nõ sunt dicendi m̃daces dicent
scio quatũq ignorãtia m̃datiũ trũm sit. mẽ¬
dax ẽ dicẽs quod negari nõ põt. esto nõ eadẽ
nota labe factandi sint qui ignorãti ⁊ extusa¬
bili peccauere ꝙͣ qui crassa ⁊ supinai ut dictu
ẽ. cũ illos nõ solum equitas s ⁊̃ legũ austeri¬
tas hãt excusatos. Et si sic ẽ notã m̃dacii non

Expanded text:
lux illa veritatis eterne in terris effulserat, que lux illa veritatis eterne in terris effulserat, que illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, nondum ad agni cenam invitantes peragraverant orbem, quoscumque vocantes! Israelitis solis hoc donum erat desuper datum, ut deum verum et iuste cognoscerent et rite colerent. Hi, nedum quenquam ad communicandum secum convivium tam celebre invitabant, sed nec accedentes, si qui fuissent exteri, admittebant. Et sic, si minus vera sentientes scripserunt de vero deo, se vera scribere arbitrantes, hac acceptabili ignorantia excusati, non sunt dicendi mendaces. Dicent, scio, quacunque ignorantia mendacium dictum sit, mendax est dicens, quod negari non potest, esto non eadem nota labefactandi sinit, qui ignorantia excusabili peccavere, quam qui crassa et supina, ut dictum est, cum illos non solum equitas, sed etiam legum austeritas habeat excusatos; et, si sic est, notam mendacii non
Abbreviated transcription (Latin):
s propriori uocabulo m̃tiẽtes. Secũdi st̃ qͥ igno¬
rantes se m̃datiũ dice̾ m̃datiũ dixe̾ tñ. Et ĩter
hos oportuna cadit distinctio. Sũt enĩ exhis a¬
liqui quorũ ignorãcia ĩtolerabilis ẽ. nec excusa¬
tionẽ recipit aliquã ut puta. Cauet᷑ lege pu¬
blica ne quis cuus cuiẽ priuato seruet ĩ carcẽ.
Gaiꝰ semproniũ debitore suũ detinuit.⁊ a mul¬
ta tutari uult ignorãtia legis. que qm̃ supina
uidet᷑ ⁊ trassa cuiẽ scilic leges publicas igno
etate integer ab articulorũ fidei ignorãtia tu¬
tari nõ debet. Sũt ⁊ alii quorũ uidet᷑ ignorãtia
extusanda ut pueri si phyam nõ nouerit. mõ¬
tanus hõ si nõ nouerit nauticã. ⁊ cecus natus
si lr̾aꝵ nõ noscit caracteres ⁊huimoi. Quos ĩter
numercrai possũt poete gẽtiles. qui ⁊ si liberaleᷤᷤ
gionis ueritatẽ nouisse nõ poterãt. Nõdũ enĩ

Expanded text:
sed propriori vocabulo mentientes; secundi sunt, qui, ignosed propriori vocabulo mentientes; secundi sunt, qui, ignorantes se mendacium dicere, mendacium dixere tamen. Et inter hos oportuna cadit distinctio. Sunt enim ex his aliqui, quorum ignorantia intolerabilis est, nec excusationem recipit aliquam, ut puta: Cavetur lege publica, nequis civis civem privato servet in carcere; Gaius Sempronium debitorem suum detinuit, et a multa tutari vult ignorantia legis; que, quoniam supina videtur et crassa, civem scilicet leges publicas ignoretate integer ab articolorum fidei ignorantia tutari non debet, Sunt et alii, quorum videtur ignorantia excusanda, ut pueri, si phylosophiam non noverint, montanus homo, si non noverit nauticam, et cecus natus, si licterarum non noscat caracteres, et huiusmodi. Quos inter numerari possunt poete gentiles, qui, et si liberalgionis veritatem novisse non poterant. Nondum enim
Abbreviated transcription (Latin):
peribus pcipit᷑ liquido. lege uirgiliũ ⁊ orãtẽ ĩue¬
nies. Iuppiter omĩpotẽs p̾cib si flecteris ulliᷤ. ⁊c̃.
Qd̾ epythetũ nemini deorũ alteri datũ cõpies.
Reliquã deorũ multitudinẽ nõ deos s dei mẽ¬
bra aut diuinitatis officia put nĩc. quod plato
nomẽ.S ĩfestos hos his nõ acquieturos existi¬
mo clam abũt nẽpe dicẽtes. poctas deuero deo
⁊ unico quẽ nouisse dicimꝰ multa scripsisse me̾¬
datia.⁊ ob merito nũcupari m̃daces. Ego ãt nõ
dubito poctas gẽtiles de uero deo minꝰ recte sen¬
sisse. Et sic de eo nõ nũꝙͣ quod minꝰ uerũ fue̾at
scripsisse. Et sic uti isti uolũt m̃datiũ. s ob idm̃¬
daces eẽ dicendos nõ puto. Sũt enĩ m̃dacu ho¬
minũ saltẽ species duo. Ex quib primi scientes
et aduertẽtes mẽtui̾t᷑ ut ledant aut ut nõ ledãt
seu ut prosint.⁊ hi nõ m̃daces tm̃ dicendi sunt

Expanded text:
peribus percipitur liquido. Lege Virgilium, et orantem inveperibus percipitur liquido. Lege Virgilium, et orantem invenies: Iuppiter omnipotens, precibus si flecteris ullis etc. quod epythetum nemini deorum alteri datum comperies. Reliquam autem deorum multitudinem non deos, sed dei membra aut divinitatis officia putavere, quod Plato,nomen. Sed infestos hos his non acquieturos existimo; clamabunt nempe dicentes, poetas de vero deo et unico, quem novisse dicimus, multa scripsisse mendacia, et ob id merito nuncupari mendaces. Ego autem non dubito poetas gentiles de vero deo minus recte sensisse, et sic de eo non nunquam, quod minus verum fuerat, scripsisse, et sic, ut isti volunt, mendacium; sed ob id mendaces esse dicendos non puto. Sunt enim mendacium hominum saltem species duo, ex quibus primi scientes et advertentes mentiuntur, ut ledant, aut ut non ledant, seu ut prosint. Et hi non mendaces tantum dicendi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nil aluid erit ꝙͣ m̃dacio uelare m̃ cculos ĩtellectuᷤ
uti illa uelant suppoitã ueritatẽ. Sane cũ mnda¬
ces hi dicendi nec hñdi sint qui a nõ sũt. sic nec
pocte qui pro uirib eorũ ĩ nitũt᷑ uestigiis ĩ fingẽ¬
do. Multos autẽ deos scripsisse poetas cũ unꝰ tm̃
sit deus negari nõ põt. s minime illis ĩ m̃datiũ
ĩputandũ. qr nõ credentos neq firmãtes s more
suo fingẽtes scripsere. Quis enĩ sui ĩsciuis sit ut
existimet quẽquã ĩ larib phye uersatũ tã dem̃¬
tis ẽẽ snie ut credat deos ee ꝙͣ plurimos. si satis
sani sumus facile debemꝰ tredere eruditos iuros
studiosissimos fuisse ueritatis inestigatores. e¬
osq eo usq quo hum anũ po̾t penetrare ĩgeniũ
attigisse. ⁊ absq ambiguitate nouisse unũ tm̃
deũ ẽẽ. ad quã noticiã deueĩsse poctas eorũ ĩ o¬

Expanded text:
nil aliud erit quam mendacio velare michi oculos intellectus, nil aliud erit quam mendacio velare michi oculos intellectus, uti illa velant suppositam veritatem. Sane cum mendaces hi dicendi nec habendi sint, quia non sunt, sic nec poete, qui pro viribus eorum inniituntur vestigiis in fingendo! Multos autem deos scripsisse poetas, cum unus tantum sit deus, negari non potest, sed minime illis in mendacium imputandum, quia non credentes neque firmantes, sed more suo fingentes scripsere. Quis enim sui tam inscius sit, ut existimet quemque in laribus phylosophie versatum tam dementis esse sententie, ut credat deos esse quam plurimos? Si satis sani sumus, facile debemus credere eruditos viros studiosissimos fuisse veritatis investigatores, eosque eo usque, quo humanum potest penetrare ingenium, attigisse et absque ambiguitate novisse unum tantum deum esse, ad quam notitiam devenisse poetas eorum in o
Abbreviated transcription (Latin):
obiectioĩs apponã. s querq̃ ut uideã quid rñsuri
sĩt. quo nomine uocanda sit ea que ꝑ Iohẽm euã¬
gelistã ĩ apocalipsi mira cũ maiestate sensuui
s oĩo persepe prima facie dissona u̾itati. Quo ip̾e
Iohes quo alia aliiqr qui eodẽ stilo dei magnalia
uelauere. Ego quide m̃datia aut m̃daces ⁊ si licet
dice̾ nõ auderẽ. Scio tñ dicẽt ꝙ ego met ĩ ꝑte dcũrͦ
sũ si roger Iohem scilic aliosq ꝓph̃is uer acissĩos
fuisse uiros. quod iã concessũ ẽ. prete̾a sup addẽt
ab eis scripta fictiones nõ eẽ s potiꝰ eẽ figuras. et
sic nũcupari debere. Et percõsequẽs figuratores
carũ scriptores. O ridendũ diffugiũ qͣi credituri si¬
mus quod simillimũ ẽ ĩ cortice mutatiõe scu diũ¬
sitate noĩs effcũs hat diuersos effice̾. S ĩ hoc minꝰ
q̃onis sit figure sũt. nũquid hant ĩ licterali corti¬
ce u̾itatẽ. exprimãt queso. Si me hoc uelĩt credere

Expanded text:
 sed queram, ut videam, quid responsuri sint, quo nomine vocanda sint ea, que per Iohannem Evangelistam in Apocalipsi mira cum maiestate sensuum, sed omnino persepe prima facie dissona veritati? quo ipse Iohannes? quo alia aliique, qui eodem stilo dei magnalia velavere? Ego quidem mendacia aut mendaces, etiam si liceret, dicere non auderem. Scio tamen, dicent, quod egomet in parte dicturus sum, si roger, Iohannem scilicet aliosque prophetas veracissimos fuisse viros, quod iam concessum est. Preterea superaddent ab eis scripta fictiones non esse, sed potius esse figuras, et sic nuncupari debere, et per consequens figuratores eorundem scriptores. O ridendum diffugium, quasi credituri simus, quod simillimum est in cortice, mutatione seu diversitate nominis effectus habeat diversos efficere! Sed in hoc minus questionis sit, figure sunt; nunquid habeant in licterali cortice veritatem, exprimant, queso. Si me hoc velint credere,
Abbreviated transcription (Latin):
suctudine ueteri cõcessũ ea quis uti posse rõne
exempli ĩ quo simplex nõ exquirit᷑ ui̾tas nec pro¬
hibetur m̃daciũ. Et si spectet᷑ poctarũ officiũ non
nũquã ĩ superiorib demõstratũ uĩculo huic ad¬
stricti nõ sunt ut ueritate utãt᷑ ĩ suꝑficie fictõnũ

Expanded text:
suetudine veteri concessum ea quis uti posse ratione suetudine veteri concessum ea quis uti posse ratione exempli, in quo simplex non exquiritur veritas, nec prohibetur mendacium. Et si spectetur poetarum officium, non nunquam in superioribus demonstratum, vinculo huic astricti non sunt, ut ve
Abbreviated transcription (Latin):
quã a nõ nullis uerũ opprimit᷑ ⁊ exprimit᷑ qd̾ ẽ
falsii. huiꝰ octo fore speties asserit augustinꝰ ex
quib ⁊ si grauiores reliquis nõ nulle sit. nulla
tñ scientes uti possumꝰ absq peccato atq ĩfanic
nota qua dicimnur ee m̃d ⁊ ceo. Cuĩ diffinitionis
ĩtentũ si cquo aĩo prospectẽt poetici noĩs hostes re¬
dargutionẽ hãc qua m̃daces asserut ẽẽ poctas ui¬
rib crar̃e cognoscẽt cũ poetarũ fictiões nulli adhe¬
reãt spetierũ m̃dacii. eo ꝙ nõ sit m̃tis corũ quẽquã
fingendo fallere. nec uti m̃datiũ ẽ fictioes poctice
ut plurimũ nõ sũt nedũ simillime f nec similes
iitati imo ualde dissone ⁊ aduerse. Et dato spetics
fabularũ una quã uideri potiꝰ hestoriã ꝙͣ fabula
diximꝰ sit ueritati simillim ⁊ ãtiquissimo ou̾i na¬
tionũ cõsensu a labe m̃datii ĩmunis ẽ. cũ sit con¬

Expanded text:
quam a non nullis verum opprimitur, et exprimitur, quod est quam a non nullis verum opprimitur, et exprimitur, quod est falsum. Huius VIII fore species asserit Augustinus, ex quibus, et si graviores reliquis non nulle sint, nulla tamen scientes uti possumus absque peccato atque infamie nota, qua dicimur esse mendaces. Cuius diffinitionis ntentum si equo animo prospectent poetici nominis hostes, redargutionem hanc, qua mendaces asserunt esse poetas, viribus carere cognoscent, cum poetarum fictiones nulli adhereant specierum mendacii, eo quod non sit mentis eorum quenquam fingendo fallere; nec, uti mendacium est, fictiones poetice, ut plurimum, non sunt nedum simillime, sed nec similes veritati, imo valde dissone et adverse. Et dato species fabularum una, quam videri potius hystoriam quam fabulam diximus, sit veritati simillima, antiquissimo omnium nationum consensu a labe mendacii inmunis est, cum sit con
Abbreviated transcription (Latin):
illi appareat quod primo uidebat᷑ obscurum.
Scũm enĩ canib dare diuino ꝓhibem̃ moni
Et hoc eodẽ añ porcos proicere margaritas.
tes qd̾ sepe dcũm ẽ. cos ĩ suis fabulis m̃datia scri¬
bẽ. ut puta hominẽ in lapidẽ uersũ. Quod oĩo a¬
pparet uͣitati cõtrariũ. preteͬa asserũt poetas m̃¬
daciter uicere multos et deos cũ cõstet mĩtate cer¬
tissim a unũ tm̃ ẽẽ. ⁊ illũ uerũ atq omĩpotente.
Addẽtes uirgiliũ latinorũ poctarũ prĩcipẽ recita¬
ẽẽt qui corũ ucciferatiões ĩsipidas ũitate retũde̾t.
Quid ergo. Reba⁊ ĩ p̾cedẽtib loco huic mñdisse sa¬
tis. dũ quid sit fabula quot fabularũ spẽs. ⁊ ꝗb
usi pocte sint. et ꝓpter quid satis late descripsi.
Sed ĩ hãc materi i iterũ redeñ̾dũ ẽ. dico poetas
uti isti uolũt nõ ẽẽ m̃daces. Est enĩ m̃datiũ ui¬
ditio meo fallatia quedã simillim aueritati ꝓ

Expanded text:
illi appareat, quod primo videbatur obscurum. illi appareat, quod primo videbatur obscurum. Sanctum enim canibus dare divino prohibemur monitu, et hoc eodem ante porcos proicere margaritas. tes, quod sepe dictum est, eos in suis fabulis mendacia scribere, ut puta hominem in lapidem versum, quod omnino apparet veritati contrarium. Preterea asserunt poetas mendaciter dicere multos esse deos, cum constet veritate certissima unum tantum esse et illum verum atque omnipotentem, addentes Virgilium, Latinorum poetarum principem, recitaesset, qui eorum vociferationes insipidas veritate retunderet. Quid ergo? Rebar in precedentibus loco huic respondisse satis, dum, quid sit fabula, quot fabularum species, et quibus usi poete sint, et propter quid, satis late descripsi. Sed si in hanc materiam iterum redeundum est, dico poetas, uti isti volunt, non esse mendaces. Est enim mendacium iudicio meo fallacia quedam simillima veritati, per
Abbreviated transcription (Latin):
sũmopere a poetis seru at᷑ stili maiestas ⁊ eĩdẽ
dignitatio retinetur ut ait cõtra medicũ ĩ¬
libro ĩuectiuaꝵ tercio frãciscuo petrarca. Nec
ut ip̃i arbitrari uidẽt᷑ carpere nequeũtibus ĩ¬
uidet᷑. s oulci labore p̃poĩto delectacioi simul
memorieq cõsulit᷑. cariora sũt enĩ que cum
tusũ ingeniũ ẽ ĩertiã suã nõ poetas redar¬
guãt. nec aduersus cos friuolis ĩsistat latra¬
tib. a quib secũ optime actũ ẽ. primo eniz
ĩ limine ne frustra fatigent ignari ab ip̃a
dẽtes paciantur cũ rubore repulsã. Et ut ite¬
rũ dixeri uolẽtib intelligere ⁊ nexus ambi¬
guos enodare legendũ ẽ ĩsistendũ iugilan¬
dũ atq ĩterrogandũ ⁊ omĩ mõ p̾mende cere¬
bri uires. Et si nõ un a uia põt quis puenire
quo cupit ĩ tret alterã. Et si obstent obices ar¬
ripiat aliã. donec si u aliture sĩt iures lucidu

Expanded text:
summopere a poetis servatur stili maiestas, et eiusdem summopere a poetis servatur stili maiestas, et eiusdem dignitas retinetur, ut ait Contra medicum libro invectivarum III Franciscus Petrarca. Nec, ut ipsi arbitrari videntur, carpere nequentibus invidetur, sed, dulci labore preposito, delectationi simul memorieque consulitur; cariora sunt enim, que cum tusum ingenium est, inertiam suam, non poetas redarguant, nec adversus eos frivolis insistant latratibus, a quibus secum optime actum est. Primo enim in limine, ne frustra fatigent ignari, ab ipsa dentes, patiantur cum rubore repulsam. Et ut iterum dixerim, volentibus intelligere et nexus ambiguos enodare legendum est, insistendum vigilandumque, atque interrogandum, et omni modo premende cerebri vires! Et si non una via potest quis pervenire, quo cupit, intret alteram, et, si obstent obices, arripiat aliam, donec, si valiture sint vires, lucidum
Abbreviated transcription (Latin):
que om̃ĩb sunt appoĩit natioĩb sentiũtur.
Si forsan uelit duriciẽ textus figuras dic¬
tionũ aut or̃onũ colores ⁊ ꝑegrinorũ ucca¬
bulorũ ĩcognitã a se pulchritudinẽ dãm a¬
sse ⁊ hic poetas obscuros dixisse. Quid aluid
dicã nõ heõ nisi ut gramaticales iteꝵ scolaᷤᷤ
repetãt pedagogi. ferulã subeãt studeant
discantq quid ueterũ autoritate circa talia
poctis licencie datũ. scrupolosiusq scrute̾t᷑.
p̾ter uulgaria atq domestica que sit ⁊ pere¬
grina.S quid talib insto.pauciorib dixi¬
sse poterã. agat ut exuto ueteri nouũ atq
generosũ ingeniũ indua̾t.⁊ qd eis nũc ui¬
detur obscuru tũc famili ae uidebit᷑. ⁊ ap¬
tũ. Nec indigest ĩ intellectꝰ sui grossiciem
palliarc se credãt priscorũ oratorũ p̾cepto
cuiꝰ nõ dubitẽ semper memores fuisse poctas.
relictas fore tãquã opus alteri spẽi. In quib

Expanded text:
que omnibus sunt apposite nationibus, sentiuntur. que omnibus sunt apposite nationibus, sentiuntur. Si forsan velint duriciem textus, figuras dictionum, aut orationum colores, et peregrinorum vocabulorum incognitam a se pulchritudinem damnasse, et hinc poetas obscuros dixisse, quid aliud dicam, non habeo, nisi ut gramaticales iterum scolas repetant, pedagogi ferulam subeant, studeant discantque, quid veterum autoritate circa talia poetis licentie datum, scrupulosiusque scrutentur, preter vulgaria atque domestica que sint etiam peregrina! Sed quid talibus insto? Paucioribus dixisse poteram: agant, ut, exuto veteri, novum atque generosum ingenium induant, et quod eis nunc videtur obscurum, tunc familiare videbitur et apertum. Nec indigestam intellectus sui grossiciem palliare se credant priscorum oratorum precepto, cuius non dubitem semper memores fuisse poetas, arbitrio relictas fore tanquam opus alterius speciei. In quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtellectus gene̾t.⁊ ditiores discedãt homĩes
qui cl ausum ĩuenerũt ꝙ̾ multis modis a¬
periret᷑ ꝙͣ si uno mõ aptũ ĩueĩrẽt. Et ut eiꝰdẽ
Augustini testimoio adhuc aduersus recã.¬
citratores q̃plius utar ut sẽti ãt qm̃ qd̾ ipẽ
pro obscuritatib sacrarũ lrarũ tuendis. e¬
go ꝓ obscuritatib poem atũ ĩ telligi uelim
dico eũ scribere suꝑ psalmo. cxloiͦ. sic. pũ¬
suĩ nichil hic ẽ obscurũ autẽ aliquid ẽ nõ
ut tibi neget᷑ s ut exerceat accepturum. ⁊ ẽ.
Et ne ãpliori utat᷑ sacrorũ hoũi circa hoc at¬
testacione nolo fastidiũ ducãt hi audire. qm̃
idẽ uelĩ de obscuritatib poetaꝵ sentin quod
de diuinis ab augustino sentit᷑. quĩ imo ut
exfricata paululũ frõte uolo cõsiderẽt obsistẽ¬
tes quãto magis de his sentiendũ sit que
respectiue paicis apponũt᷑ si de sacris literis

Expanded text:
intellectus generet, et ditiores discedant homines, intellectus generet, et ditiores discedant homines, qui clausum invenerunt, quod multis modis aperiretur, quam si uno modo apertum invenirent. Et ut eiusdem Augustini testimonio adhuc adversus recalcitratores amplius utar, ut sentiant, quoniam, quod ipse pro obscuritatibus sacrarum licterarum tuendis, ego pro obscuritatibus poematum intelligi velim, dico eum scribere super Psalmo CxlVI sic: Perversum nichil hic est, obscurum autem aliquid est, non ut tibi negetur, sed ut exerceat accepturum etc. Et, ne ampliori utar sacrorum hominum circa hoc attestatione, nolo fastidium ducant hi audire, quoniam idem velim de obscuritatibus poetarum sentiri, quod de divinis ab Augustino sentitur; quin imo ut, exfricata paululum fronte, volo considerent obsistentes, quanto magis de his sentiendum sit, que respective paucis apponuntur, si de sacris licteris,
Abbreviated transcription (Latin):
fateor illos nõ nũquã obscuros eẽ. s extrica¬
biles semper si sanus ad eos accesserit ĩtel¬
lectus. uerũ reor his querulis noctue cculos
ẽe potius ꝙͣ hum a nos. Nec sit qui existimet
a poetis ueritates fictioĩb ĩuidia cõditas aut
ut uelit oĩo absconditorũ sẽsũ negare lecto¬
uib aut ut artificiosiores appareãt. s ut que
apposita iuliussẽt labore ingeniorũ quesita
⁊ diuersimode itellecta cõpta tandẽ faciant
cariora. quod longe magis scũm fecisse spi¬
ritũ unꝰ quisq cui sana mẽs ẽ debet ꝓcertis¬
simo arbitrari. auodꝑ augustinũ ĩ libro
celestis ierusalez.xi. firmari uidet᷑ dũ dicit.
Diuini sermoĩs obscuritas ⁊ adhoc ẽ utilis
ꝙ plures snĩas ueritatis parit ⁊ ĩ luco̾ noti¬
cie ꝓducit dũ alius eũ sic. alius sic ĩtelligit.
Et alibi augustinus idẽ sup psalmo.cxxuiͦ.
dicit. Ideo forte obscurius poĩtũ ẽ ut mlt̃os

Expanded text:
fateor illos non nunquam obscuros esse, sed extricafateor illos non nunquam obscuros esse, sed extricabiles semper, si sanus ad eos accesserit intellectus; verum reor his querulis noctue oculos esse potius quam humanos. Nec sit quis existimet a poetis veritates fictionibus invidia conditas, aut ut velint omnino absconditorum sensum negare lectoribus, aut ut artificiosiores appareant, sed ut, que apposita viluissent, labore ingeniorum quesita et diversimode intellecta comperta tandem faciant cariora. Quod longe magis Sritum unusquisque, cui sana mens est, debet pro certissimo arbitrari. Quod per Augustinum in libro Celestis Ierusalem XI firmare videtur, dum dicit: Divini sermonis obscuritas etiam ad hoc est utilis, quod plures sententias veritatis parit et in lucem notitie producit, dum alius eum sic, alius sic intelligit. Et alibi Augustinus idem super Psalmo CXXVI dicit: Ideo forte obscurius positum est, ut multos
Abbreviated transcription (Latin):
egregii ĩtellectus possit ĩ earũ abditũ penetra¬
re uti in solis globo ante ꝙͣ eũ possĩt cõtinge̾
nõ nũꝙͣ perspicacissimi retũdũt᷑ oculi ¶ Quedã
ũo ⁊ si natura sui forsan sit lucida tãto sunt
psepe ĩter nubila conditũ solis p̾grande corpꝰ
⁊̃ toctissimi queãt astrologi qua celi uagetur
ĩꝑte cõp̾hendere puntaliter cculorũ ĩ tuitu. et
ex his esse nõ nũquã uatũ poemata nõ ĩficior.
uerũ nõ obid ut isti uolũt iure dãnãda cum
ĩter alia poete officia sit nõ enscerare fictioi̾¬
b palliata/ quĩ imo si ĩ ꝓpatulo posita sit me¬
moratu ⁊ ueneratiõe digna ne uilescãt fa¬
miliaritate nimia quãta possũt ĩdustria te¬
geͣ ⁊ ab oculis torpentiũ aufferre. Et si qd̃ ad
cos spectat fece̾ solertes nõ execrandi s cõmẽ¬
dandi potiꝰ poete ueniẽt. Et ĩo ut iã dcũm ẽ

Expanded text:
egregii intellectus possit in earum abditum penetraegregii intellectus possit in earum abditum penetrare, uti in solis globo, antequam eum possint contingere, non nunquam perspicacissimi retunduntur oculi. Quedam vero, et si natura sui forsan sint lucida, tanto sunt persepe inter nubila conditum solis pregrande corpus etiam doctissimi queant astrologi, qua celi vagetur in parte, comprehendere punctaliter oculorum intuitu. Et ex his esse non nunquam vatum poemata non inficior. Verum non ob id, ut isti volunt, iure damnanda, cum inter alia poete officia sit non eviscerare fictionibus palliata, quin imo, si in propatulo posita sint memoratu et veneratione digna, ne vilescant familiaritate nimia, quanta possunt industria, tegere et ab oculis torpentium auferre. Et si, quod ad eos spectat, fecere solertes, non execrandi, sed conmendandi potius poete venient. Et ideo, ut iam dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
uires ut artes multas ⁊ quicquid de decẽ ca¬
se ysaye principiũ intelligere nequiuisse.
Nõ gͦ obscuntates solis poematib ĩsũt.Qd
ergo nõ incusant phõs ut poctas. Auid non
dicũt spũm scũm operib suis ut artificiosio¬
ra apparerẽt obscuras ĩplicuisse snĩas qi nõ
rerũ omĩu sublimis ip̃e sit artifex. Nõ dubi¬
tẽ quĩ illis tanta temeritas ĩsit ut facerẽt ni
scirẽt ẽẽ phys defonsores ⁊ ĩ spũm scũm loquẽ¬
tib appata supplicia. ⁊ idcirco ĩ poetas psilũt
quia eos cernut defensore carentes. Existimã¬
tes p̾terea nullã ibi culpã fore ubi ꝯfestĩ pena
nõ sequit᷑. debuerãt hi uidisse nõ nulla obscu¬
ra uideri cũ clarissima sit ĩtuẽtis uicio. lusco
quidẽ illucescente sole qui lympidus ẽ nebu¬
losus uidet᷑ aer. Quedã alia adeo de natuͣa sui
ꝓfunda ẽc̃ ut nõ absq difficultate acies etiã

Expanded text:
vires, ut artes multas, et quicquid de decem cavires, ut artes multas, et quicquid de decem case Ysaye principium intelligere nequivisse. Non ergo obscuritates solis poematibus insunt. Quid ergo non incusant phylosophos ut poetas? Quid non dicut Spiritum Sanctum operibus suis, ut artificiosiora apparerent, obscuras implicuisse sententias? Quasi non rerum omnium sublimis ipse sit artifex! Non dubitem, quin illis tanta temeritas insit, ut facerent, ni scirent esse phylosophis defensores et in Spiritum Sanctum loquentibus apparata supplexistimantes preterea nullam ibi culpam fore, ubi confestim pena non sequitur. Debuerant hi vidisse, non nulla obscura videri, cum clarissima sint, intuentis vicio lusco quidem illucescente sole, qui limpidus est, nebulosus videtur aer!; quedam alia de natura sui adeo profunda esse, ut non absque difficultate acies etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uissus quo cauetur planã atq lucidã or̃onẽ
ẽe debere. O puerse mẽtis uiditiũ. Quis eni
p̾ter tolosam aĩa ĩ cogitationẽ tã nepharia
declinasset ut qd̾ ei ĩ accessibile ẽ nõ solũ odio
habeat s falsa si possit crimin aciõe deturpet.
plana adeo plucida ut debere dicunt orone
incede̾ si asserant mẽtiẽt᷑. Cũ ĩter scripta pla¬
ĩnodate sint ut nõdũ a mlt̾is pspicacibꝰ iuriᷤᷤ
ab corũ seculo ĩ die usq hũc examin ate po¬
tuerĩt satis lucide ꝯordi snĩa explicriri. Sed
quid de phytis dico: Nõ ne diuinuz eloquiu
cuĩ ip̃i professores hri cupuit a spũ scõplatũ.¬
obscuntatũ atq ãbiguitatũ plenissimũ ẽ. est
equidẽ ⁊ si negẽt ip̃a manifesta ueritas appro¬
babit. testesq plurimi sũt. Quos ĩter silibet
ĩterrogẽt angustinũ scissimũ atq eruditissi¬
mũ hominẽ et cuiꝰ ingenu tã grandes fuere

Expanded text:
iussus, quo cavetur, planam atque lucidam orationem iussus, quo cavetur, planam atque lucidam orationem esse debere. O perverse mentis iudicium! Quis enim preter dolosam animam in cogitationem tam nephariam declinasset, ut, quod ei inaccessibile est, non solum odio habeat, sed falsa, si possit, criminatione deturpet? plana, adeo perlucida, ut debere dicunt orationem incedere. Si asserant, mentientur, cum inter scripta Plainnodate sint, ut non dum, a multis perspicacibus viris ab eorum seculo in diem usque hunc examinate, potuerint satis lucide concordi sententia explicari! Sed quid de phylosophycis dico? Nonne divinum eloquium, cuius ipsi professores haberi cupiunt, a Spirituobscuritatum atque ambiguitatum plenissimum est? Est equidem, et, si negent, ipsa manifesta veritas approbabit, testesque plurimi sunt! Quos inter, si libet, interrogent Augustinum, sanctissimum atque eruditissimum hominem, et cuius ingenii tam grandes fuere
Abbreviated transcription (Latin):
quod meritis quesisse nõ poterãt. Horrẽt pre¬
terea ⁊ totis detestãtur affectib catarcenses
ob pecuniã ĩ celos euehere.⁊ uixta muneris
quantit. ⁊te eis exhibere sedes. Quĩ imo quoᷤᷤ
isti blasfemãt tenui contẽti uictu breuiq sõno
speculatiõe cõtinua ⁊ exerticio laudabili cõpo¬
nendo scribendoq sibi famosã gloriã ⁊ ꝑ secu¬
la duraturã exquirũt. Ospetieo hec hominu
cõuiciis detipãda. O detestanda solitudo talũ.
S quid uerbis ĩsto. Haberẽ equidẽ multa que
dicerẽ. ni spectabilis candor ni uirtus egregia
ni landabilis uita poetaru illustriũ aduersuᷤ
tales se ipsã longe ualidiori robore tueretur
Iampnanda non est obscuritas poctarum
bscura auĩt cauillatores hi ẽẽ ꝑsepe poc¬
mata. et hoc poetarũ uicio id agentiũ ut
Ad ĩ extricabile ẽ artificiosius uideat᷑ eẽ ꝯpoĩtũ
idq egisse uolũt ĩ memores ueteris oratoru

Expanded text:
quod meritis quesisse non poterant. Horrent prequod meritis quesisse non poterant. Horrent preterea et totis detestantur affectibus caturcenses ob pecuniam in celos evehere, et iuxta muneris: quantitatem eis exhibere sedes. Quin imo quos isti blasfemant, tenui contenti victu brevique somno, speculatione continua et exercitio laudabili componendo scribendoque sibi famosam gloriam et per secula duraturam exquirunt. O species hec hominum convitiis deturpanda, o detestanda solitudo talium!.. Sed quid verbis insto ? Haberem equidem multa, que dicerem, ni spectabilis candor, ni virtus egregia, ni laudabilis vita poetarum illustrium adversus tales se ipsam longe validiori robore tueretur. CAP. XII Damnanda non est obscuritas poetarum. Obscura aiunt cavillatores hi esse persepe poemata, et hoc poetarum vicio, id agentium, ut, quod inextricabile est, artificiosius videatur esse compositum, idque egisse volunt, inmemores veteris oratorum
Abbreviated transcription (Latin):
lentes uiros ĩ redargucionẽ: quĩ imo eoru
ĩfecta mẽs ambitiõe dãnabili a qua discre¬
pantes poetas exetrabiles auĩt ẽẽ uiros.
Nos enĩ hoiu dãn atorũ morũ ẽ. sũme cu¬
pere sibi ceteros ec̃ cõformes ut sua alieno cri¬
mine aut pallient aut defendãt. Erubescat
ig̾ ⁊ omutescãt si ꝓut ip̃i poete nõ factitant
horrent quippe ⁊ detestabile ducũt uiri specta¬
biles ficto pallore deformare faciẽ ⁊ ĩ cessu
tardo uerrere assidius cirtũ itiõib ciuitates.
horrẽt atq recusat turpi atq deformi ypo¬
crisi ĩertis uulgi mercari gr̃am. laudesq. ⁊
ab ignaris monstrari digito. Horrẽt fasces
nedũ exposcere s optare. aulas ambire re¬
gũ aut ꝓcerũ quorũcũq assẽtatores fieri. au¬
ro pontifitũ infulas ancupari. ut uẽtri ⁊ ĩerti
otio latiꝰ indulgere queãt. blandiri muliertu¬
lis ut depoĩta subtrahãt. pecunia quesituri

Expanded text:
lentes viros in redargutionem, quin imo eorum lentes viros in redargutionem, quin imo eorum infecta mens embitione damnabili, a qua discrepantes poetas execrabiles aiunt esse viros. Mos enim hominum damnatorum morum est summe cupere sibi ceteros esse conformes, ut sua alieno crimine aut pallient, aut defendant. Erubescant igitur et omutescant, si prout ipsi poete non factitant! Horrent quippe et detestabile ducunt viri spectabiles ficto pallore deformare faciem, et incessu tardo verrere assiduis circumitionibus civitates. Horrent atque recusant turpi atque deformi ypocrisi inertis vulgi mercari gratiam laudesque, et ab ignaris monstrari digito. Horrent fasces nedum exposcere, sed optare, aulas ambire regum, aut procerum quorumcunque assentatores fieri, auro pontificum infulas aucupari, ut ventri et inerti ocio latius indulgere queant, blandiri mulierculis, ut deposita subtrahant, pecunia quesituri,