comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł egritudinũ qualitatib artis curã rationa
ntione adhibita ꝑscrutatus ẽ. enpirici enĩ ex¬
gentiã solũ sectantur. Loici exꝑientie rationẽ
adiungunt. Methodici nec elementoꝵ rationẽ
obẜuant. nec tpr̃a. nec etates. nec causas. s solas
morboꝵ substantias. Ds Remediis et me
dicaciNIS. Medicine curatio sꝑnenda ñ
c̃. Meminimus enĩ ⁊ esaiã ⁊ ezechielẽ lãgũe¬
ti aliquid medicinale mandasse. ⁊ paulus a¬
płs timotheo modicũ uinũ ꝓdẽe dixit. Cura¬
uo aũt morboꝵ trib gnͣib constat. farma¬
la quã latim medicamina uocant. cirurgia
quã latin manuũ oꝑationẽ appellant. manꝰ
iñ apud grecos ciros uocatur. Dieta quã lati¬
n regułã nuncupant. est enĩ obẜuatio legis
iute. Sunt aũt om̃iũ curationũ spẽs .iii.
pͥmũ genus dieticũ. Scd̾m farmaceuticũ. T̃ ciũ
crurgiũ. Dieta ẽ obẜuantia legis ac uite. Far¬

Expanded text:
am causas ratione am causas ratione tionabiliter perscrutatus est. Enpirici enin experientiam solam sectantur: Logici experientiae rationem adiungunt: Methodici nec elementorum rationem observant, nec tempora, nec aetates, nec causas, sed solas morborum substantias. De dicaminibus . Medicinae curatio spernenda non est. Meminimus enim et Esaiam Ezechiae languenti aliquid medicinale mandasse, et Paulus apostolus Timotheo modicum vinum prode esse dixit. Curatio autem morborum tribus generibus constat: Pharmacia, quam Latini medicamina vocant: Chirurgia, quam Latini manuum operationem appellant; manus enim apud Graecos χείρ vocatur: Diaeta, quam Latini regulam nuncupant; est enim observatio legis et vitae. Sunt autem omni curationi species tres: primum genus diaeticum, secundum pharmaceta est observatio legis et vitae. Phar
Abbreviated transcription (Latin):
edicina ẽ que corporis uł tuetur uł restaurat
slutẽ. cuius mat̾ia uersatur in morbis ⁊ uulne¬
ib. Adhanc itaq ꝑtinet ñ ea tm̃ que ars eoꝵ
ehibet qui ꝓprie medici nõantur: s etiã cib
ipotus tegm̃ ⁊ tegumen defensio. Deniq om̃is
aq munitio. que nr̃m corpus aduersus exter¬
statur natura. mediocriter aũt gaudet. un et
qui pigm̃ta ⁊ antidota satis uł assidue bib̾int
iiantur. immoderatio enĩ om̃is: non salutẽ
s pꝰquã fulminis ictu esculapius interiit: int̾¬
dita fertur medendi cura. ⁊ ars simul cũ auc
tore defecit. Latuitq ꝑ annos pene quingen¬
tos usq adtp̃s artarxerxis regis ꝑsaꝵ. t̃c eam
reuocauit in lucẽ ypocras ab asclepio patre
enitus m insula coho. E ⁊ribus henesib¬
inuenerunt. ꝓͥma methodica inuenta ẽ ab
apolline que remedia sectatur ⁊ carmina.
esculapio. que ñ indicioꝵ signis s solis constat
xꝑim̃tis. Tercia logica .i. rationalis inuenta

Expanded text:
Medicina est, quae corporis vel tuetur, vel restaurat salutem: cujus materia versatur in morbis vel vulneribus. Ad hanc itaque pertinent non ea tantum, quae ars eorum exhibet, qui proprie medici nominantur: sed etiam cibus et potus, tegmen et tegumen: defensio denique omnis atque munitio, qua sanum corpus adversus externstatur natura, mediocri autem gaudet; unde et qui pigmenta et antidota satis vel assidue biberint, vexantur. Immoderatio enim omnis, non salutem,Sed postquam fulminis ictu Aesculapius interiit, interditore defecit, latuitque per annos pene quingentos usque ad tempus Artaxerxis regis Persarum: tunc eam revocavit in lucem Ypocras Asclepio patre genitus in insula Choo. Sanitas esinvenerunt. Prima methodica inventa est ab Apolline, que remedia sectatur et carmina. Esculapio, que non indiciorum signis, sed solis constat experimentis. Tertia logica, id est rationalis ab
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nr̃a tempora cominutantur. Hine ẽ qđ medici¬
na scd̾a phylosophya dr. utraq enĩ disciplina:
totũ hominẽ sibi uindicat. Nam sicut ꝑ illã aĩa:
ita ꝑhanc corpus curatur. Uir̃g. Medigna. m̃¬
sura. hỹs. Medigna. m̃sura ẽ quinq modioꝵ.
Medigna aũt latina lingua uocatur .i. dimidia.
eo qd̾ quinq modiis mediatur. qui ẽ dimidius

Expanded text:
et nostra corpora commutantur. Hinc est quod medicina, secunda philosophia dicitur; utraque enim disciplina totum hominem vendicat sibi. Nam sicut per illam anima, ita per hanc corpus curatur. DE PARTIBUS Murnam. Medimna mensura est quinque modiorum: medimna autem latina lingua vocatur, id est, dimidia, eo quod quinque modios metiatur, qui est dimidius
Abbreviated transcription (Latin):
appellatur uocabulis: ita ⁊ ꝓregionib hoc mare
magnũ diuersis ⁊ multis nõib nuncupat᷑. Nam
hibericũ ⁊ asiaticũ: aprouinciis dictũ. Ab insulis:
babearicũ. siculũ. creticũ. cypriũ. egeũ. carpatiũ.
Nam int̃ nidũ ⁊ cũ saxũ ẽ inmari potius quã in¬
sula. quod uix euntib ꝓcul capre simile credit᷑.
quã greci ega nuncupant. uñ egeũ mare ẽ dictũ
sic ⁊ carpatium mare int̾ egyptũ ⁊ rodũ ab ĩsula
carpato illic posita. agentib gallicũ. ausoniũ. dal¬
maticũ. libisticũ. ab oppidis. argolicũ. cyrintbiũ.
syriam. adriaticũ. Nam adria quedã ciuitas il¬
lirico mari ꝓxima fuit que adriatico mari nom̃
dedit. apositione celi. ut suꝑũ ⁊ inferũ. qd̾ sit ori¬
ens suꝑior. occidens inferior. Est aũt tuscũ ⁊ adri¬
aticũ. a memoria regis: ut ioniũ. Io quippe rex
fuit grecie. uñ iones athemenses. Hoc mare ⁊ ty¬

Expanded text:
appellatur vocabulis, ita et pro regionibus hoc mare appellatur vocabulis, ita et pro regionibus hoc mare magnum diversis nominibus nuncupatur: nam Ibericum et Asiaticum a provinciis dictum; ab insulis Balearicum, Siculum, Creticum, Cyprium, Aegeum, Carpatium. Nam inter Tenedum et Chium saxum esula, quod visentibus procul caprae simile creditur, quam αἷγα nuncupant, unde, et Aegeum mare est dictum, sic et Carpathium mare inter Aegyptum, et Rhodum ab insula Carpatho illic posita. 6. A gentibus, Gallicum, Ausonium, Dalmaticum, Ligusticum. Ab oppidis, Argolicum, Corinthium, Tyrium, Adriaticum. Nam Adria quaedam civitas Illyrico mari proxima fuit, quae Adriatico mari nomen dedit. 7. A positione coeli, ut Superum, et Inferum, quod sit Oriens superior, Occidens inferior, est autem Thuscum, et Adriaticum. A memoria regis, ut Ionium. Ion quippe rex fuit Graeciae, unde iones Athenienses. Hoc mare, et Ty
Abbreviated transcription (Latin):
it. mox ligustricus. qui uxta ianuã urbẽ ẽ ꝓximũ.
Post hec tirenus qui italiã tangit. quẽ greci ioniũ.
itali inferũ uocant. Iñ siculus quasi cibaus qui ad cre¬
tã uadit. Iñ creticus qui inphãphiliã ⁊ egyptũ ꝑtẽ¬
dit. Iñ ellespontũ qd inseptẽtrione se torquens an¬
fractib magnis. uxta grecũ ⁊ illigitũ in angustias
septẽ stadioꝵ str̾ingitur. quo xerxes ponte na¬
uib facto. ingreciam cõmeauit. Ibi ẽ abidos. Iñ
diffusus equore patenti rursus stringitur ⁊ facit
ꝓpontidẽ. qui mox in quingentos passus coartat᷑
fitq bosforus tarcius. quo darius copias transpor¬
tauit. Iñ ponticus sinus amplissimus. ut gͦ meo¬
tis paludis qd̾ mare ex multitudine fluminũ dul¬
cius quã cet̾a. nebulosũq ⁊ breuius. uñ ⁊ pontum¬
atq delphinos. alias beluas maiores ñ patitur.
Sicut aũt terra dũ una sit ꝓdiuersis locis: uariis

Expanded text:
it. Mox Ligusticus, qui juxta Genuam urbem est proximus. it. Mox Ligusticus, qui juxta Genuam urbem est proximus. Post haec Tyrrhenus, qui Italiam attingit, quem Graeci Ionium, Itali Inferum vocant. Inde Siculus, qui a Sicilia usque ad Cretam vadit. Deinde Creticus, qui in Pamphyliam et Aegyptum pertendit. 3. Inde Hellespontus, qui in Septentrionem retorquens, anfractibus magnis juxta Graecias, et Illyricum in angustias septem stadiorum stringitur, quo Xerxes, ponte navibus facto, in Graeciam commeavit, ibi est Abydos. Inde diffusus aequore patente, rursus stringitur, et facit Propontidem, qui mox in quingentos passus coarctatur, fitque Bosphorus Thracius, quo Darius copias transportavit. 4. Inde Ponticus sinus amplissimus a tergo Maeotidis paludis, quod mare ex multitudine fluminum dulcius quam caetera, nebulosumque, et brevius est, uatque delphinos, alias beluas maiores non patitur. Sicut autem terra dum una sit, pro diversis locis variis
Abbreviated transcription (Latin):
habeat aquas: ambrosius doctor docuit dicens. Ma¬
re iccirco dicunt ueteres salsam atq amarã aquã¬
habere. ꝓeo qd ea de diuersis fluuiis in eũ influat.¬
⁊ solis calore ac uentoꝵ flatib absumat᷑. tantũq
diurno uapore consumi: quantũ ꝑsingłos dies ex
ex solis ratione fieri ꝑhibetur. quicꝗd.N. purũ ac
leue ẽ: sibi rapit. qd̾ uõ graue siue terrenũ relin¬
quit. ex quo remanet salsũ illud atq aridũ qd sine
usu ⁊ suauitate potandi sit. De mediteraneo mari.¬
Mare magnũ ẽ qđ ab occasu ex occeano fluit. ⁊ in
meridiẽ uergit. dem̃ ad septẽtrionẽ tendit. Qd̃ in de
magnũ appellatur: quia cetera maria in cõparatioe
eius minora sunt. Istud ẽ ⁊ mediteraneũ qd ꝑmediã
terrã usq ad orientẽ ꝓfunditur. europã ⁊ africam.
asiamq disterminans. cuiꝰ pͥme partis sinius qui
in hispaniis ꝑfunditur. hibicus ⁊ uallearicus appel¬
latur. Dem̃ gallicus qui narbonensẽ ꝓuinciã allu

Expanded text:
habeat aquam. 1. Rursus Ambrosius doctor docuit dicens: Mare idcirco dicunt 57 veteres salsas, atque amaras haex diversis fluviis in id influunt, solis ardore, ac ventorum flatibus absumantur, tantumque diurno vapore consumi, quantum per singulos dies ex m solis ratione fieri perhibetur, qui quod purum, ac leve est, sibi rapit, quod grave atque terrenum, relinquit: ex quo remanet salsum illud atque aridum, quod sine usu ac suavitate potandi sit. CAPUTMare Magnum est quod ab occasu ex Oceano fluit et in meridiem vergit, deinde ad septentrionem tendit; quod inde magnum appellatur quia cetera maria in conparatione eius minora sunt. Iste est et Mediterraneus, quia per mediam terram usque ad orientem perfunditur, Europam et Africam Asiamque disterminans. Cuius primae partis sinus, qui in Hispaniis perfunditur, Ibericus et Balearicus appellatur. Deinde Gallicus, qui Narbonensem provinciam
Abbreviated transcription (Latin):
a quibdã quare inter ceteras lib̾ales disciplinaᷤ
medicine ars nõ contineatur. ꝓpterea qr ille
singłares contineant causas. ista uõ om̃iũ. Nã
⁊ gramaticã medicus scire iubetur. ut intelligͣe
uł exponere possit que legit. Similiter ⁊ retho¬
ricã. ut ueracib argum̃tis ualeat definire que
tractat. Necnon ⁊ dialeticã ꝑꝑ infirmitatũ causaᷤᷤ
ratione adhibita ꝑscrutandas. atq curandas. Sic
⁊ arithineticã ꝓpter numerũ horaꝵ in accessioĩb
⁊ ꝑiodis dieꝵ. Nam aliter ⁊ geometcã ꝓpt̃ quali¬
tates regionũ ⁊ locoꝵ situs in quib doceat quid
quisq obyuare oporteat. Porro musica in cog¬
nita illi ñ erit. Nam multã sunt que in egris
hominib ꝑ hanc disciplinã facta leguntur. sicut
de dauid legitur qui a spũ immundo saulẽ arte
modulationis eripuit. Asclepiades quoq medicꝰ
freneticũ quendã ꝑsimphoniam sanitati restituit.¬

Expanded text:
a quibusdam quare inter ceteras liberales disciplinas Medicinae ars non contineatur. Propterea, quia illae singulares continent causas, ista vero omnium. Nam et Grammaticam medicus scire debet, ut intellegere vel exponere possit quae legit. Similiter et Rhetoricam, ut veracibus argumentis valeat definire quae tractat. Necnon et Dialecticam propter infirmitatum causas ratione adhibita perscrutandas atque curandas. Sic et Aritet periodis dierum. Non aliter et Geometriam propter qualitates regionum et locorum situs, in quibus doceat quid quisque observare oporteat. Porro Musica incognita illi non erit, nam multa sunt quae in aegris hominibus per hanc disciplinam facta leguntur; sicut de David legitur, qui ab spiritu inmundo Saulem arte modulationis eripuit. Asclepiades quoque medicus phreneticum quendam per symphoniam pristinae sanit
Abbreviated transcription (Latin):
dia illa fabulosa iuenta. ht̃ uenas eret coloris
sudor ⁊ croci sapore uim. Media. nomina dicta
quia ex parte greca sunt ⁊ ex parte latina. eadẽ
⁊ notha. quia corrũpunt ultimas sillabas manen¬
tib priorib. ut apud grecos. alexandros. me¬
andros. Apud nos. alexander. meander. Dicta ai
notha. quẽadmodũ nothus dr̃ quisquis de dr¬
leguminis opulentioris. Esis. Medica dicta: qr¬
a medis tͣnslata ẽ in grecia. tp̃r quo eam exerses
rex ꝑsaꝵ inuasit. Hec semel seritur ⁊ dec̃e annis
ꝑmanet. ita ut quater uł sexies possit ꝑ annũ re¬
bor cuius nom̃ etiã carminib mantuanis incla¬
ruit. Asporticia pͥmũ amedis um̃n ⁊ uocabulũ sũp¬
sit. Hanc greci cedromelã. latini citriã uocãt. qd̾
luit. cũ tradat ex illo foueri animã. Hec arbor
tura. partĩ acerba. partĩ ad huc inflore sunt pol¬
ta. qd̾ ceteris arborib raꝵ ẽ. P6ł. Medicat s¬

Expanded text:
dia illa fabulosa inventa. Habet venas aerei coloris; sudorem reddit croci, saporem vini. Veientana Iquia ex parte Graeca sunt, ex parte Latina. Eadem et notha, quia corrumpunt ultimas syllabas manentibus prioribus, ut apud Graecos 'Alexandros', 'Menandros'; apud nos 'Alexander', 'Menander'. Dicta autem notha, quemadmodum nothus dicitur quisquis de di. 9. Medica dicta, quia Medis translata est in Graeciam, tempore quo eam Xerxes rex Persarum invasit. Haec semel seritur, et decem annis permanet, ita ut quater vel sexies possit per annum rebor cujus nomen etiam in carminibis Mantuanis inclaruit, asportata primum a Medis, unde et vocabulum sumpsit. Hanc Graeci κεδρὸμηλον, Latini citriam vocant, quod elligi voluit cum tradat ex illa foveri animam. Haec arbor ea partim acerba, partim matura, partim adhuc in flore sunt posita, quod in caeteris arboribus rarum est. 9. Mella,
Abbreviated transcription (Latin):
sideriis resistentes: ꝑ hoc qd̾ se om̃ipotenti dõ in
corde mactauerunt. etiã pacis tp̃r martires facti
sunt. qui etiã si ꝑsecutionis tp̃r existerent: martire ᷤᷤ

Expanded text:
sideriis resistentes, per hoc quod se Omnipotenti Deo in sideriis resistentes, per hoc quod se Omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis tempore martyres facti sunt, qui etiam, si persecutionis tempore existerent, martyres
Abbreviated transcription (Latin):
tires greca lingua latine testes dicuntur. ĩ ⁊ te¬
stimonia grece martiria nuncupantur. testes aũt
idõ uocati sunt: quia ꝑꝑ testimoniũ xp̃i passiones
sustinuerunt. ⁊usq ad morte ꝓueritate certauer̃.¬
qd̾ uõ ñ testes quo latine uti possemus s g̃ce mar¬
tires appellamus: familiarius eccłe aurib hoc uer¬
utimur. Martirũ pͥmus in nouo testamento ste¬
fanus fuit. qui hebreo sermone inĩpretatur nor¬
ma. qd̃ pͥor fuerit in martirio ad mmutationẽ fi¬
deliũ. Idẽ aũt ⁊ greco sermone in latinũ uertitur
coronatus. ⁊ hoc ꝓphetice. ut qd̃ sequeret᷑ iure uati¬
cinio quodã futuri pͥus inuocabulo resonaret. Pas¬
sus ẽ enĩ ut qd̃ uocabatur acciperet. Stephanus .n.
corona dr̃. humiliter lapidatus. s subtiliter corona¬
tus. Duo sunt aũt martirii gn̾ã. unũ in aꝑta passi¬
one. alterũ in occulta animi uirtute. Nam multi¬
hostis insidias tollerantes ⁊ cunctis carnalib de¬

Expanded text:
tyres Graeca lingua, Latine testes dicuntur. Unde et testimonia Graece martyria nuncupantur. Testes autem ideo vocati sunt: quod propter testimonium Christi passiones sustinuerunt, et usque ad mortem pr non testes quod Latine utique possemus, sed Graece martyres appellamus, familiarius Ecclesiae auribus hoc Grautimur. Martyrum primus in Novo Testamento Stephanus fuit, qui Hebraeo sermone interpretatur norma, quod prior fuerit in martyrio ad imitationem fidelium. Idem autem ex Graeco sermone in Latinum vertitur coronatus; et hoc prophetice ut, quod sequeretur in re, vaticinio quodam futuri prius in vocabulo resonaret. Passus est enim, et quod vocabatur accepit. Stephanus enim corona dicitur; humiliter lapidatus, sed sublimiter coronatus. Duo sunt autem martyrii genera, unum in aperta passione, alterum in occulta animi hostis insidias tolerantes, et cunctis carnalibus de
Abbreviated transcription (Latin):
entẽ ⁊ fallentẽ considerandũ ẽ: qd̾ ille mentit᷑ qui
quã ẽ: ñ mentitur s fallit. inẽ om̃i mentienti uo¬
luntas fallendi. Rei aũt fallentiᷤᷤ uoluntas nõ est
mentiendi. Nam ⁊ lapis fallit ⁊ multa corpora. spe¬
cies fallens ut remi fracti in unta dũ sint integri.
E turres quasi currentes oculos nauigantiũ fal¬
lunt. ⁊ tam̃ hoc nature agunt sp̃e nõ mentiendi

Expanded text:
entem et fallentem. Considerandum est quod ille mentitur qui quam est, non mentitur, sed fallit. Inest ergo omni mentienti uoluntas fallendi, rei autem fallentis uoluntas non est mentiendi. Nam et lapis fallit et multa corpora specie fallunt, ut remi fracti in unda, dum sint integri, sed et turres, quasi currentes, oculos nauigantium fallunt. Et tamen hoc naturae agunt specie, non mentiendi
Abbreviated transcription (Latin):
centissima. quedã t̃m decoris: ut mamille in uiris.
⁊ mutͦq sexu ũbilicus. quedã discretionis. ut ĩ uiris.
genitalia. barba ꝓlixa. pectus amplũ. In mulierib
leues gene. ⁊ angustũ pectus. ad concipiendos aũt ⁊
portandos fetus: latera dilatata. R Gł. Menstrua

Expanded text:
. Quaedam tantum decoris, ut mamillae in viris, et in utroque sexu umbilicus. Quaedam discretionis, ut in viris genitalia, barba promissa, pectus amplum; in mulieribus leves genae, et angustum pectus, ad concipiendos autem et portandos fetus renes, et latera dilatata. Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
sci guita ẽ hec grano masticis dicta. quia in modum
granoꝵ ẽ. Melior aũt in crpro insula gignitur. odoriᷤ
boni. candoris grece punice. un ⁊ splendorẽ cutis pule̾¬
ficat. adulteratur interdũ resina uł thure. Mastruca
scauro. quẽ purpura regalis nõ cõmouit: cũ sardoꝵ
mastruca mutauit. Mastruca aũt quasi monstruo¬
sa. eo qd̾ qui ea induuntur: quasi inferaꝵ habitu tͣns¬

Expanded text:
sci gutta est. Haec granomastix dicta, quia in modum granorum est. Melior autem in Chio insula gignitur, odoris boni, candoris cerae Punicae. Unde et splendorem cutis pulchrificat. Adulteratur interdum resina vel ture. Piperis Scauro 45: 'Quem purpura regalis non commovit, eum Sardorum mastruca mutavit?' Mastruca autem quasi monstruosa, eo quod qui ea induuntur quasi in ferarum habitum trans
Abbreviated transcription (Latin):
srtẽ. qd matrona dicatur mater pͥmi pueri. ma
sfamilias que płes peꝑit. Alii dixerunt mat̾nã
iq: que in matrimoniũ cũ uiro conuenerit. ⁊ idõ
rmoniũ dictũ. matr̃ẽ uõ familias eam ẽẽ que
nmariti manu mancipioq ẽ. aut incuius manus
nanu mancipioq ẽẽt. qm̃ infamilia quoq mari
sui heredes uenisset. matrone aũt etiã uirgines
nobiles dicuntur que matres iã fieri possunt. que
oquantã iuris sollẽpnitatẽ in familiã migrant
priti. Matrimoniũ ẽ. nobiliũ iusta conuentio

Expanded text:
tur mater primi pueri, mater familias quae plures peperit. Alii dixerunt matronam dici quae in matrimonio cum uiro conuenerit et in eo matrimonium dictum; matrem uero familias eam esse quae in mariti manu mancipioque est aut in cuius maritus manu mancipioque esset, quoniam in familia quoque mariti et sui heredis uenisset. Matronae autem etiam uirgines nobiles dicuntur quae matres iam fieri possunt, quia per quandam iuris sollemnitatem in familiam migrant mariti. Int
Abbreviated transcription (Latin):
Mathematici .i. genetliatici. dicti ꝑꝑ nataliũ ꝯsidera¬
dienẽ dieꝵ. genasis enĩ hominã ꝑ .xii. celi signa descri¬
bunt. liderũq cursu nascentiũ mores. actus euenta.
pdicare cenanun.i. quis quali signo fu̾it natus. aut
quẽ exitũ habrat iute qua nascitur. Hui ut diximus¬
quomcdio se habeant cũ quisq nascit᷑. pͥmũ aũt idem
stellaꝵ interpretes magi nuncupabantur sicut
runt. Postea hoc nomine soli mathematici. cuiꝰ an
scientia us ad eugłiũ fuit concessa. ut xp̃o edito: neno
exin natiuitatẽ alicuius de celo int̃pretaret᷑. Matii¬

Expanded text:
 natalium consideratione dierum. Genesim enim hominum per duodecim celi signa describunt siderumque cursu, nascentium mores, actus et eventus predicare conantur, id est quis quali signo fuit natus aut quem effectum habeat vite qui nascitur. Hi vulgo mquomodo se habeant, cum quisque nascitur. Primum autem iidem stellarum interpretes magi nuncupabantur: sicuttiaverunt: postea hoc nomine soli Mathematici: cujus artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa: ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicu
Abbreviated transcription (Latin):
Massilia. ciuitas africe non longe ab athlante ⁊
eis esꝑidũ. aqua ciuitate massilui uocati sũt quos
nos corrupte masculos uocamus. de quib uirgłs.
hic mͥ massile gentis monstrata sacerdos. Massiliã
urbẽ. cũ cyrus mariumas urbes grecie occuparet.
⁊ focenses ab eo expugnationib ⁊ angustiis preme¬
rentur. iurauerunt ut ꝓfugerent quã longissime
liã feritate tuentes massiliã condiderunt ⁊ ex nõe du¬
cis nuncupauerunt. Hos uarro trilingues ẽẽ ait. qd̃
grece loquunt᷑ ⁊ latine ⁊ gallie. Urãs. Massili. gẽs

Expanded text:
Massilia civitas Africae est non longe ab Atlante et hortis Hesperidum: a qua civitate Massylii vocati sunt, quos nos corrupte Massulas vocamus: de quibus Virgilius; Hinc mihi Massylae gentis monstrata sacerdos. Gaulalii RV cum Cyrus maritimas urbes Graeciae occuparet et Phocenses ab eo expugnati omnibus angustiis premerentur, iuraverunt ut profugerent quam longissime licam feritatem tuentes, Massiliam condiderunt et ex nomine ducis nuncupaverunt; ADRV hos Varro trilingues esse ait, eo quod et Graece loquantur et Latine et Gallice. PRIMIS A SEDIBVS
Abbreviated transcription (Latin):
tana. a loco uocatũ un pͥus aduectũ ẽ. Nam alte
arbores. nõa ex ꝓuinciis uł ciuitatib quib alla
queri solebat ostendit. Mala quidonia nomen
sũpsit ab oppido ꝙ ẽ minsula creta dequa greci
dicere solent urbe cretensiũ matr̃e cidoniã. ex cuiꝰ
pomo cidonicũ conficitur. Fit quoq ex eo uinũ qͦ
languentiũ desideria falluntur. Nã specie et
gustu ⁊ odore : cuiuslib uini uet̃is imagĩe rep̃¬

Expanded text:
ana a loco vocata unde prius advecta sunt. Nam multae arbores nomina ex provinciis vel civitatibus, de quibus adlataequaeri soleat ostendit. Mala Cydonia nomen sumpsit ab oppido qui est in insula Creta; de qua Graeci dicere solent urbium Cretensium matrem Cydoniam; ex cuius pomo cydonitum conficitur. Fit quoque ex ea et vinum quo languentium desideria falluntur: nam specie et gustu et odore cuiuslibet vini veteris imaginem repr
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus. quia natura omĩs. aut incõmutabilis ẽ
ut ds̃. aut cõmutabilis ut creatura. Malũ uõ idõ
natura nulla ẽ: quia accidendo in bonã naturã
efficit eã uitiosã. qd discedit dũ. natura manet.
⁊ malũ qd̾ inerat nusquã ẽ. ac ꝑ hoc malũ nichil¬
ñ ẽ dicendũ quia alicubi aut aliqñ erat malum
um̃ fieret diabolus malus. set quia uitiũ ẽ. dum
eẽt angłs bonus suꝑbiendo factus ẽ malus. ⁊ idõ
recte dr̃ ab eo inuentũ malũ. Malũ ⁊ malũ ita¬

Expanded text:
mali constat, quia natura omnis aut incommutabilis ut Deus est, aut commutabilis ut creatura est. Malum vero ideo natura nulla est, quia accedendo in bonam naturam efficit eam vitiosam, quod cum discedit, natura manet, et malum quod inerat nusquam est. Ex eo quod vitiNon quia alicubi aut aliquando erat malum, unde fieret diabolus malus, sed quia vitio suo, dum esset angelus bonus, superbiendo effectus est malus; et ideo recte dicitur ab eo inventu
Abbreviated transcription (Latin):
uetur resistente turbine bituminis quo aqua
om̃is. stagnatur. neq nauigationiᷤᷤ patͥens est.
quia om̃ia uita carentia: in ꝓfundũ merguntur.
asfalti .i.bituminis. ⁊ ẽ in iudea int̃ hierico ⁊ po¬
aran. longitudo eius usq ad zoaros arabie dirigĩ.
stadiis septingentis octuaginta. Latitudo stadus
centũ quinquaginta usq ad uicina sodomoꝵ. Exc̃¬

Expanded text:
vetur, resistente turbinibus bitumine, quo aqua vetur, resistente turbinibus bitumine, quo aqua omnis stagnatur; neque navigationis patiens est, quia omnia vita carentia in profundum merguntur, Asphalti, id est bituminis; et est in Iudaea inter Iericho et Zoaran. Longitudo eius usque ad Zoaras Arabiae dirigitur stadiis septingentis octuaginta; latitudo stadiis centum quinquaginta usque ad viciniam Sodomorum. Lac
Abbreviated transcription (Latin):
ceano: caspius. indicus. ꝑsicus. arabicus. qui et
mare rubrũ qui occeano scribitur. Rubrũ au̾t
mare uocatũ: eo qd̾ sit roseis undis infectũ. nõ
tam̃ talem naturam ht̃ qualẽ uidetur ostend̾e
s uicinis litorib uitiatur gurges atq inficitꝰ
quia om̃is terra que cirtũ instat pelago. rubri
simũ excernitur. ⁊ alii colores quib pictura ui¬
riatur. Ergo cũ terra hanc habeat naturã fu¬
crib submn diluitur. ⁊ quicquid ad tesũ ẽ mo¬
lorem cadit. Obhoc etiam in his litorib gen¬
me rubre inueniuntur. Lapillus enĩ eiꝰmodi
inuolutus cũ in terrenas attritus ⁊ terre coli
rẽ ht̃ ⁊ maris. Hoc mare in duos sinus scinrot
ex his qui aboriente ẽ: ꝑsicus appellatur. quia
horã illius ꝑse inhabitant. Alter uõ arabicus dr̃
tiũ. Nam neq pisces ht̃ neq assueta aquis. et
te demersa statim resilunt. ⁊ quauis uehem̃ter
illisa confestim concutiuntur. s neq uentis mo¬

Expanded text:
ceano Caspius, Indicus, Persicus, Arabicus, qui et ceano Caspius, Indicus, Persicus, Arabicus, qui et mare Rubrum, qui Oceano adscribitur. Rubrum autem mare vocatum eo quod sit roseis undis infectum; non tamen talem naturam habet qualem videtur ostendere, sed vicinis litoribus vitiatur gurges atque inficitur; quia omnis terra, quae circumstat pelago, rubra inium acutissimum excernitur, et alii colores quibus pictura variatur. Ergo cum terra hanc habeat naturam, fluctibus subinde diluitur, et quidquid adesum est, in colorem cadit. Ob hoc etiam in his litoribus gemmae rubrae inveniuntur. Lapillus enim eiusmodi humo involutus cum inter arenas attritus est, et terrae colorem habet et maris. Hoc mare in duos sinus scinditur. Ex his, qui ab oriente est, Persicus appellatur, quia ora illius Persae inhabitant. Alter vero Arabicus dicitur, tium. Nam neque pisces habet, neque assuetas aquis et te demersa statim resiliunt, et quamvis vehementer illisa confestim excutiuntur; sed neque ventis mo
Abbreviated transcription (Latin):
pellatos acasib hominũ qui decroerunt in ma¬
ri. ut hellespontu. hiccareũ. mirtheũ. Nã mirte¬
ũ mare dictũ: amirtei lapsu qđ illic ab enomao
p̃cipitatus sit. Hiccarus uõ cretensis ut fabule
ferunt altiora petens pennis solis calore solutiᷤ.
mari in quo cecidit nomen imposuit. ꝓxima
quoq cũ illo soror sua fugiens insidias nouer¬
cales: conscendit nauem signũ arietis habentẽ
qua lib̾atus ẽ. Elles aũt soror eius perpessa nau¬
fragiũ. decidit in mare.⁊ mortua ellespontũ ma¬
ri nomen dedit. ab ordine fluenti ꝓpontidis.
Nam dictũ ꝓpontũ: quia pontũ preuenit .i. ⁊ a
transitu. ⁊ angustis meatib cum bosfore. Egyp¬
tius aũt pelagus asie datũ. gallicus europe. afri¬
cus libie. his utiq que ꝓxima sunt uenerũt in
partes. Pelagus ẽ latitudo maris sine litore et
dine dictũ. Uñ ⁊ plagia eo qd̾ sunt importuosa.
DeSinBUs maris. Simis dicuntur maioes
recessus maris. ut in mari magno ionius. in oc¬

Expanded text:
pellatus. 8. A casibus hominum qui ceciderunt in mare, ut Hellesponticum, Icarium, Myrtoum: nam Myrtoum mare dictum a Myrtili lapsu, quod illic ab Oenomao praecipitatus sit. Icarus vero Cretensis, ut fabulae ferunt, altiora petens, pinnis solis calore solutis mari, in quo cecidit, nomen inposuit. Phrixus quoque cum Helle sorore sua fugiens insidias novercales conscendit navem signum arietis habentem, qua liberatus est. Helles autem soror eius perpessa naufragium decidit in mare, et mortua Hellesponti mari nomen dedit. Ab ordine fluenti Propontis. Nam dictum Propontum quia Pontum praevenit. Item et a transitu vel angustis meatibus boum Bosphorus. Aegyptius autem pelagus Asiae datur, Gallicus Europae, Africus Libyae: his ut quaeque proxima sunt, venerunt in partes. Pelagus autem est latitudo maris sine litore et dine, dictus; unde et plagia, eo quod sint inportuosa. De sinibus maris . Sinus dicuntur maiores recessus maris, ut in mari Magno Ionius, in O
Abbreviated transcription (Latin):
untatoꝵ. Marsi. gens italie. dicta acomite lib̃i
marsia qui usũ uitis illis ostendit. ⁊ ob hoc illi
statuã fecerunt. quã postea romani uictis marsis
tulerunt. Marsos aũt greci uocant quasi. o dͥec¬
Ryc. qd̾ multas serpentes habeant. o O exc. ser¬
pentes dicãt illesos aũt ẽẽ carminũ maleficiis.
Inhabitant aũt plagã appennini montis simul

Expanded text:
natos. Marsi gens Italiae dicta a comite Liberi Marsya, qui usum illis vitium ostendit; et ob hoc illi statuam fecerunt, quam postea Romani victis Marsis tulerunt. Marsos autem Graeci Oscos vocant, quasi ὀφσκους,o quod multas serpentes habeant, et ὄφις serpens dicatur. Inlaesos autem esse carminum maleficiis. Inhabitant autem plagam Appennini montis simul
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus ẽ. euidens ethimologia nominis. Quidã .N.¬
cũ cũ patre tͣnslatũ fuisse ⁊ diluuiũ prẽtisse putaue¬
runt. obhoc signanter tͣnsfert̃ mortuus ẽ. ut osten¬
deretur ñ uixisse eũ pꝰ diluuiũ. s in eodẽ cataclismo
uisse defunctũ. Soli em̃ octo homines in arca dilu

Expanded text:
mortuus est. Evidens ethimologia nominis: quidam enim cum patre eum translatum fuisse et diluvium preterisse putaverunt; ob hoc signanter transfertur mortuus est, ut ostenderetur eum non vixisse post diluvium sed in eodem cataclismo fuisse defu
Abbreviated transcription (Latin):
garita. pͥma candidaꝵ gemmaꝵ. quã ĩn marga¬
ritã aiunt uocatã qd̾ in conculis maris hoc genꝰ
Lapidũ inueniatur. Iñ ẽ enĩ in carne conglee
bro piscis Lapillus gignitur. aut de celesti rore
que certo anni tp̃r conglee auriunt. ex quib me¬
garitis quidã imiones uocantur. aptũ nom̃ ha¬
bentes. qd̾ tantũ unus nũquã duo uł plures h¬
mul repperiuntur. meliores aũt candide mars

Expanded text:
garita, prima candidarum gemmarum, quam Indi margaritam aiunt vocatam, quod in conculis maris hoc genus lapidum inveniatur. Inest enim in carne cochleae bro piscis lapillus: gignitur autem de coelesti rore, quem certo anni tempore cochleae hauriunt: ex quibus margaritis quidam uniones vocantur: aptum nomen habentes, quod tantum unus, nunquam duo vel plures simul reperiantur. Meliores autem candidae
Abbreviated transcription (Latin):
recipiat: clemens ep̃s dicit. eo qd naturalt̃ falsa aqͣ
fluentũ dulce inse receptũ consumat eo qd̾ sit in il¬
lud salsũ maris elem̃tũ. quantascũq recipit copias
aquaꝵ nchilominus exauriat. Adde etiã qđ uenti
rapiunt ⁊ uapor calorq solis assumit. Deniq uide¬
mus lacus multasq lacunas paruo sub mom̃ti spa¬
cio uentoꝵ flatib solisq ardore consumi. Salomõ
aũt dicit. ad locũ uñ ereunt flumina resertunt᷑. Ex
quo intelligitur mare idõ non crescere eo ꝗ. ꝑ quos
suos refluant.⁊ solito cursu ad suos amnes recur¬
rant. Mare aũt ꝑꝑea factũ ẽ: ut om̃iũ cursus flu¬

Expanded text:
rescat, Clemens episcopus dicit, eo quod naturaliter salsa aqua fluentum dulce in se receptum consumat, eo quod fit ut illud salsum maris elementum quantascunque recipit copias aquarum, nihilominus exhauriat. Adde etiam quod venti rapiunt, et vapor calorque solis assumit. Denique videmus lacus multasque lacunas parvo sub momenti spatio ventorum flatibus solisque ardore consumi. Salomon autem dicit: Ad locum unde exeunt, flumina revertuntur . 2. Ex quo intelligitur mare ideo non crescere, quod etiam psuos refluant, et solito cursu per suos amnes recurrant. Mare autem propterea factum est, ut omnium cursus flu
Abbreviated transcription (Latin):
manu capiuntur. Eis. Manipulus. ducentoꝵ
ẽ militũ. manipuli aũt sunt milites siue qr bellũ
pmo mane incipiebant: suie qd ante quã signa eẽnt
manipulos sibi .i. fasciculos stipule uł herbe alicuiꝰ
ꝓsignis faciebant. aquib mampulares milites cog¬
nominati sunt. dequib lucanꝰ. Conuocat armatos

Expanded text:
osis instructus. Manipulus ducentorum est militum. Manipuli autem dicti sunt milites, sive quia bellum primi manu incipiebant; sive quod antequam signa essent, manipulos sibi, id est, fasciculos stipulae vel herbae alicujus pro signis faciebant, a quo signo manipulares milites cognominati sunt. De quibus Lucanus: Evocat armatos
Abbreviated transcription (Latin):
nare appellatũ: eo qđ aque eius amare sint. Equor
ut uocatur: quia equalit̃ sursũ ẽ. ⁊ quia aque fluc¬
untes uelut montes erigantur. sedatis sursũ tem¬
pstatib ad equantur. Altitudo enĩ maris diuersa
tindiscreta tñ dorsi eius equalitas. Amb̃r exlis¬
faromꝵ. Uidemus aũt mare frequent̃ undosũ.
Nut in altitudinẽ fluctus eius tanquã mons aque
uptus insurgat. u impetũ suũ ad lituis uuserit:
in spumas resoluit. repagulis quibdã arencũ ilus re¬
ꝑcussus secũ qd̾ scͥptũ ẽ. aut ñ timebitis me dic̃ dñs
qui posui arenã fines maris. infirmissimo. itaq õĩ¬
ũ uili sablonis puluere uis maris intẽpestate cohi¬
betur. ⁊ uelut hñs quibdã celestis imperii ap̃scpto
fine reuocatur uiolentia eque equoris motus ros
frangitur. atq inse ducti sinus suos scindit᷑. Ceteꝵ
nisi uis statuti celestis in hiberet qd̾ obstaret circum¬
scpͥta enĩ imposito fine maria claudunt᷑. ne suꝑ fu¬

Expanded text:
um, eo quod aquae ejus amarae sint. 2. Aequor autem vocatum, quia aequaliter sursum est, et quamvis aquae fluctuantes velut montes erigantur, sedatis rursus tempestatibus adaequantur. Altitudo enim maris diversa est, indiscreta tamen dorsi ejus aequalitas. 3. I uidemus mare frequenter undosum, ita ut in altum fluctus eius tamquam mons aquae praeruptus insurgat, ubi impetum suum ad litus inliserit, in spumas resolui repagulis quibusdam harenae humilis repercussum, secundum quod scriptum est: aut non timebitis me, dicit dominus, qui posui harenam fines mari? infirmissimo itaque omnium uilis sablonis puluere uis maris intempesta cohibetur et uelut habenis quibusdam caelestis imperii praescripto sibi fine reuocatur uiolentique aequoris motus in sese frangitur atque in reductos sinus suos scinditur. ceterum nisi uis statuti caelestis inhiberet, quid obstaret quscripta igitur inposito fine manamaria clauduntur, ne superfu
Abbreviated transcription (Latin):
aũt p̃stigiũ quod p̃stingat acies oculoꝵ. Aruspi¬
cinã arte: grimus ethrussis tradidisse dr̃. Quidã
stuges hic ex honoris aruspicinã dictauit.⁊ postea
nõ cõparuit. Nam dr̃ fabulose arante quodã ru¬
stico subito hunc ex glebis exiluisse ⁊ a ruspicinã
dictasse. qua die ⁊mortuus ẽ. Cuius libros romani
ex tusca lingua in ꝓͥã mutauerunt. Uirs. Maia.

Expanded text:
autem praestigium, quod praestingat aciem oculorum. 34. Aruspiautem praestigium, quod praestingat aciem oculorum. 34. Aruspicinae artem primus Etruscis tradidisse dicitur quidam Tages. Hic ex oris aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. 35. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico, subito hunc ex glebis exsiluisse, et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Etrusca lingua in propriam mutaverunt. CAPUT X.
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. postea hoc noĩe soli mathematici. cuius
artis scientia usq adeugłiũ fuit concessa. ut xp̃o
edito: nemo exmn natiuitatẽ alicuius de celo inter¬
pretaret᷑. ¶ Horoscopi dicti. qd̾ horas natiuitatis
hominũ speculantur dissimili ⁊ diuerso facto.
¶ Sortilegi sunt: qui sub nomine ficte religioĩs
dũ eis menbroꝵ quacũq parte salierĩt aliquid si¬
bi exm̃n ꝓsꝑum siuie triste significare p̃dicunt.
Adhec om̃ĩa ꝑtinent ⁊ ligature execrabiliũ reme¬
dioꝵ que ars medicoꝵ condẽpnat. siue inp̃can¬
tationib siue in caracterib uł in quib cũq reb
suspendendis acq ligandis. In quib om̃ib ars¬
demonũ ẽ ex quadã pestifera societate hominũ et
angłoꝵ maloꝵ exorta. Uñ cuncta uitanda sunt
xp̃iano. ⁊ om̃i penitus execratione repudiãda atq
dãpnanda. Auguria aũt auiũ friges pͥmi inue¬
nerunt. P̃stigiũ uõ mercurius dr̃ inuenisse. Dictr̃¬

Expanded text:
ujus artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicujus de coelo interpretaretur. 27. Horoscopi dicti, quod horas nativitatis hominum speculantur dissimili, et diverso fato. 28. Sortilegi sunt qui sub ndum eis membrorum quecunque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste signare predicunt. Ad hec omnia pertinent et ligature execrabilium remediorum, que ars medicorum condemnat, vel in precantationibus vel in characteribus vel in quibuscunque rebus suspendendis atquadam pestifera societate hominum et angelorum malorum exorta. Unde cuncta vitanda sunt a Christiano, et omni penitus execratione repudianda atque damnanda. Auguria autem avium Phryges primi invenerunt. Praestigium vero Mercurius primus dic
Abbreviated transcription (Latin):
÷ MNONPIICYN .i. quinquenniũ qd quinto
amo dicitur condi ꝑꝑ olimpiadas aromanis.
Aohue enĩ consules aut cera ñ dũ erat. ẽ enĩ ꝗn¬
quennale tp̃s. Idõ uõ sic uocatũ eo qd̾ census per
qumq̃niuũ in re publica ꝑacto. urbs roma lu¬

Expanded text:
 id est, quinquennium, quod quinto anno dicitur condi propter olympiadas a Romanis; adhuc enim consules, adhuc aera nondum erant. Est enim quinquennale tempus. Ideo vero sic vocatur eo quod censu per quinquennium in republica peracto, urbs Roma lu
Abbreviated transcription (Latin):
eparte greco uocabulo appellatur. ALo sos Ma¬
is uyII. eo qd mouendi alũu soluendiq naturã
habeat. cuius siquis se oleo mixtũ ꝑunxcerit. ab a¬
rib negat᷑. Feriri folia eius exoleo trita ⁊ ĩposita
scorpionib credunt᷑ auferre torporẽ. Malua uir¬

Expanded text:
parte Graeco vocabulo appellatur ἀπὸ τοῦ μαλάσσειν, eo quod molliendi alvum solvendique naturam habeat. Cuius sucus, si quis se oleo mixto perunxerit, ab apibus negatur feriri. Folia eius ex oleo trita et inposita scorpionibus creduntur afferre torporem. Pasti
Abbreviated transcription (Latin):
nauis qua uela sustinentur. malus aũt dictꝰ ꝙ
bt̃ instar mali in sũmitate. uł quia quasi ꝗbidĩ
malleolis ligneis cingitur. quoꝵ uolubilitate u¬
la facilius eleuantur. CleeR. Malus eiuis. bo
appellatus anigro felle. qd̾ greci melan uocãt
un ⁊ melancolici appellantur homines qui ad
coruersationẽ humanã refugiunt. ⁊ amicoꝵ ci¬

Expanded text:
navis, qua vela sustinentur. Malus autem dictus, quia habet instar mali in summitate: vel quia quasi quibusdam malleolis ligneis cingitur, quorum volubilitate vela facilius elevantur. Clavus est, appellatus a nigro felle, quod Graeci μέλαν dicunt, unde, et melancholici appellantur homines, qui et conversationem humanam refugiunt, et amicorum ch
Abbreviated transcription (Latin):
ht ab occidente egeũ mare. aborea traciã. ab euro
euboeũ ⁊ macedonicũ sinũ. ameridie achaiã. a fabo¬
nio monte sacro cereaunie in angustiis adriatici si¬
nus. qui montes sunt contͣ apuliã atq brundusiũ.
ab occasu dalmatiã. acitio dardaniã. asept̃etͥone
misiã. Macedonie. mexordio ab emathio rege e¬
mathie nom̃ erat. s macedo deuchalionis mat̾nus
nepos postquã ibi accepit pͥncipatũ: mutauit uoca¬
bulũ. macedoniãq a suo nomine dixit. E aũt con¬
finis ab oriente: egeo mari. Ameridie: achaie. Ab oc¬
casu: dalmatie. a septẽtone: misie. patria alexandri
magni ⁊ regio aurtis uenis argentiq optima. lapi¬
de quẽ peaniten uocant ista gignit. Mons olimpꝰ
mea ẽ. qui in excellenti uertice tantũ attallit᷑: ut
in cacumine eius nec nubes nec uenti sentiant᷑. Ma¬
cedones a nõe emathionis regis autea emati nun¬
cupati sunt. postea macedones dicti amacedone
rege deucalionis mat̾mi nepote. ORĩ. Macelath.¬

Expanded text:
habet ab oriente Aegaeum mare, a borea Thraciam, ab euro Euboeam et Macedonicum sinum, a meridie Achaiam, a favonio montes Acroceraunios in angustiis Adriatici sinus, qui montes sunt 24 contra Apuliam atque Brundusium ab occasu Dalmatiam, a circio Dardaniam, a septentrione st. Macedoniae in exordio ab Emathio rege Emathiae nomen erat, sed Macedo Deucalionis maternus nepos, postquam ibi accepit principatum, mutavit vocabulum Macedoniamque a suo nomine dixit. Est autem confinis ab oriente Aegeo mari, a meridie Achaiae, ab occasu Dalmatiae, a septentrione Moesiae; patria Alexandri Magni, et regio aureis venis argentique opima. Lapidem quem paeaniten vocant ista gignit. Mons Olympus in ea est, qui excellenti vertice tantus adtollitur ut in cacumine eius nec nubes nec venti sentiantur. cedones a nomine Emathionis regis antea Emathii nuncupati sunt; postea Macedones dicti a Macedone rege, Deucalionis materno nepote. 79. Epirot
Abbreviated transcription (Latin):
albi. alii purpurei. alii rosei reꝑiunt᷑. similes flo¬
rib mali punici. Negant medici mali punici ci¬
bo corpora nr̃a nutriri. s eo sic opponãt utendum.
ut medicare potius ñ alere uideatur. Malũ ꝑsicũ.
cuius breuis ad modicũ uita concessa ẽ: tͥũ generũ
fertur ẽe. duracinus. armeniacus. ⁊ pessimꝰ. Malũ.¬
dupliciter appellatur. unũ qd̾ hõ facit. altet̃
qd̾ patitur. Qd̾ facit: peccatũ ẽ. qd̾ patitur : pera

Expanded text:
albi, alii purpurei, alii rosei reperiuntur similes floribus mali Punici. Negant medici mali Punici cibo corpora nostra nutriri, sed eo sic opinantur utendum ut medicare potius, non alere videatur.a Malum Persicum, cuius brevis admodum vita concessa est, trium generum fertur eDupliciter malum appellatur: unum quod homo facit, alterum quod patitur. Quod facit, peccatum est, quod patitur poena.
Abbreviated transcription (Latin):
marti ẽ consecratus. Martius appellatus: ꝑꝑ martẽ
romane gentis auctorẽ. uł qd eo tpr cuncta aĩantia
agantur admarẽ ⁊ ad concũbendi uoluntate. Idem
appellatur ⁊ mensis nouoꝵ. quia anni initiũ: m̃sis
ẽ martius. idẽ ⁊ nouu uer. ab indicuis scilicet germi¬
nũ. quia ineo uiridantib fructib nouis: tͣnsactoꝵ

Expanded text:
ine nominatus. Martius appellatus propter Martem Romanae gentis auctorem, vel quod eo tempore cuncta animantia agantur ad marem et ad concumbendi voluptatem. Idem appellatur et mensis novorum, quia anni initium mensis est Martius. Idem et novum ver ab indiciis scilicet germinum, quia in eo viridantibus fructibus novis transactorum
Abbreviated transcription (Latin):
monum̃ta. Manes. inferos. Manes. dõs mortu¬
oꝵ dicunt pagani. quoꝵ potestat̃e int̾ luriã ⁊ t̾rã
asserunt. ut quib ⁊ mane dictũ existimant quos
putant habere. ꝙ manus ẽ .i. rarus ẽ. Manes dictoᷤ
sue quia late manant ꝑ auras. siue qr mites
sunt in manib contrario nomine hoc appellãt᷑
Apuleius aũt ait eos cata antifrasm dici manes
hoc ẽ mites ac moclestos. cũ sint terribiles. un
manes. ut partas ⁊ eumenidas. Ciẽ. Manet. he

Expanded text:
s mortuorum dicunt, quorum potestatem inter lunam et terram asserunt: a quibus et mane dictum existimant, quos putant ab aere, qui manus, id est, rarus est: manes dictos, sive quia late manant per auras, sive quia mites sunt immanibus, contrario nomine hoc appellantur. Apuleius autem ait eos cata antiphrasin dici manes, hoc est, mites ac modestos, cum sint terribiles et immanes, ut Parcas, ut Eumenides. Larvas e
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit mars mas. Licet tria sint genera. consuetu¬
dinũ. sicut scitaꝵ. uͥ ⁊ femine ⁊ uiri inpugnã eunt.
amazonũ. uͥ sole femine. romanoꝵ aliaꝵq gẽtiũ
lͥ soli mares. Ite mart̃e quasi effectorẽ mortium.
lã amarte mors nuncupatur. Hunc ⁊ adulterũ
dicunt. quia belligerantib incertus ẽ exitus. qd̾¬
uõ nudo pectore stat: ut bello se quisq sine for¬
midine cordis obiciat. Mars ap̃ tracos gradiuuᷤᷤ
dr̃. eo qd inbello gradũ inferant qui pugnant. aut

Expanded text:
ut sit Mars mas; licet et tria sint genera consuetudinum, sicut Scytharum, ubi et feminae et viri in pugna eunt: Amazonum, ubi solae feminae: Romanorum aliarumque gentium, ubi soli mares. Item Martem quasi effectorem mortium. Nam a Marte mors nuncupatur. Hunc et adulterum dicunt, quia belligerantibus incertus est. Quod vero nudo pectore stat, ut bello se quisque sine formidine cordis obiciat. Mars autem apud Thracos Gradivus dicitur, eo quod in bello gradum inferant qui pugnant, aut
Abbreviated transcription (Latin):
tes auspicant᷑. Nã auspices sunt: qui iter facientes
obseruant. Dicta aũt sunt auspicia quasi auium
spicia. ⁊ auguria quasi auiũ garria. hoc ẽ auiũ uo¬
ces ⁊ lingue. Ite auguriũ quasi auigeriũ qd̾ aues
gerunt. Duo sunt aũt gnã auspicioꝵ. uñũ ad ocu¬
los. altum ad aures ꝑtinens. Ad oculos scilicet uolat᷑.
ad aures uox auiũ. ¶ Phitones apitio apolline dicti.
qd̾ is auctor fuerit diuinandi. ¶Astrologi dicti:
eo qd̾ mn astris auguriantur. ¶ Genetliatici appellati
ꝑꝑ nataliũ considerationes dieꝵ. Genesis enĩ hõiũ
ꝑduodec̃ celi signa describunt. siderũ cursuł na¬
scentiũ mores. actus. euenta. p̃dicare conantur .i.
quis quali signo fuerit natus. aut quẽ effectum
habeat uite qui nascitur. Hii qui sũt uulgo ma¬
thematici uocantur. Cuius suꝑstitionis genus con¬
stellationis latini uocant.i. notationis siderũ.
quo modo se habeat cũ quis nascitur. Primũ aũt¬

Expanded text:
t auspices, nam auspicia sunt, quae iter facientes observant. Dicta autem sunt auspicia quasi avium spicia, et auguria quasi avium garria, id est avium voces et linguae. Item augurium quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum, unum ad oculos, alterum ad aures pertinens: ad oculos scilicet volatus, ad aures vox avium. § 6. Pythones a Pythio Apolline dicti, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti eo quod in astris augurantur. Genethliaci appellatipropter natalium considerationem dierum. Genesim vero hominum per duodecim coeli signa describunt, siderumque cursu nascentium mores, actus, eventa praedicare conantur, id est, quis quali signo fuerit natus: aut quem effectum habeat vitae, qui nascitur. Hi sunt, qui vulgo Mathematici vocantur. Cujus superstitionis genus constellationes latini vocant, id est, notationes siderum, quomodo se habeant, cum quisque nascitur. Primum aut
Abbreviated transcription (Latin):
pitis dolorẽ. grauedine sonitus. atq auriũ tinitũ.¬
ũ mania ab insania dicta ẽ. Greci qurd̃e nõi
argum̃ta ducendo uarias opiniones inducunt
Mania enĩ uocauerunt ex quo nõe multe posse
significationes ostendi. Nos aũt amentis sami
dici minime pot̃. Insani animũ accipiamus

Expanded text:
pitis dolor cum gravedine et sonitu atque aurium tinnitus. Vnde insania dicta est? Graeci quidem ab nomine argumenta ducentes varias opiniones inducunt. manian enim vocaverunt, ex quo nomine multae possunt significationes ostendi. nos autem a mentis turdici minime potest, insaniam nuncupamus
Abbreviated transcription (Latin):
monũ responsa accipiunt. ¶Aruspices nũcupati
quasi horaꝵ inspectores. Diei enĩ horas in agendis
negotiis oꝑibq custodiunt. ⁊ quid ꝑ singula tp̃ra
obseruare debeat hõ intendunt. Hii etiã exta pe
cudũ aspiciunt ⁊ ex eis futura p̃dicunt. S Auguros
sunt. qui uolatus auiũ ⁊ uoces intendunt. aliaq sig¬

Expanded text:
monum responsa accipiunt. Aruspices nuncupati, monum responsa accipiunt. Aruspices nuncupati, quasi horarum inspectores: dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiunt: et quid per singula tempora obsecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. Augures sunt qui volatus avium et voces intendunt, aliaq
Abbreviated transcription (Latin):
m aerẽ uidetur. Quando aũt uixta eũ ponitur
adamans: non rapit ferrũ. ⁊ si ĩa rapuerat. ut ei
appropinquauerit mox remittit. E quippe ⁊ aliꝰ¬
magnes tanto melio ẽ: quanto magis ceruleus ẽ.

Expanded text:
erim dicam. Quando juxta eum ponitur erim dicam. Quando juxta eum ponitur adamas, non rapit ferrum; et si jam rapuerat, ut ei appropinquaverit, mox remittit India mique. Omnis autem magnes tanto melior est, quanto magis caeruleus.
Abbreviated transcription (Latin):
falsa sunt uł tã musitata ut merito ñ credantur.
sirmissimũ tam̃ tenendũ om̃ipotentẽ dm̃ posse.
om̃ia facere que uoluerit siue uindicando siue
p̃sentando. Nec demones aliquid oꝑari scd̃m na¬
ture sue potentiã nͥ qd̃ ille ꝑmiserit. cuius iudi¬
ua occulta sunt multa. in uista nulla. Nec sane
remones natura carent si aliquid tale faciũt de
uero dõ sunt creata: commutant ut uideantur ẽe
quod sunt. Nõ itaq solũ animã s nec corpꝰ ꝗd̃e¬

Expanded text:
falsa sunt uel tam inusitata, ut merito non credantur. Firmissime tamen credendum est omnipotentem Deum posse omnia facere quae uoluerit, siue uindicando siue praestando, nec daemones aliquid operari secundum naturae suae potentiam quia cia occulta sunt multa, iniusta nulla. Nec sane daemones naturas creant, si aliquid tale faciunt, deuero Deo sunt creata, commutant, ut uideantur esse quod non sunt. Non itaque solum animum, sed ne corp
Abbreviated transcription (Latin):
sonis atq discretis. Nam pꝰ quã eas aĩaduerter̃t.
⁊ nomina illis ⁊ figuras imposuerunt. Figuras aũt
partim ex placito. partim ex sono litt̃aꝵ formauer̃.
ut puta.i. ⁊0. quaꝵ uni sicut exilis sontis ita tenuis
uirgula. altius pinguis sonus sicut ⁊ plena fig̾a.
Int figurã litteraꝵ ⁊ apices uetes distinxert̃. Apic̃ẽ
dictũ ꝑꝑ qd̾ longe sit apedib ⁊ in cacumine litt̃e
apponatur. E em̃ linea iacens suꝑ litterã equaliter
ducta. Figura aũt qua tota litt̃a scribitur. Lites.¬

Expanded text:
sonis atque discretis. Nam postquam eas animadverterunt, et nomina illis et figuras imposuerunt. Figuras autem partim ex placito, partim ex sono literarum formaverunt, utputa i et o quarum unius sicut exilis sonus est, ita tenuis virgula, alterius pinguis sonus, sicut et plena figura. Inter figuras literarum et apices, vetdictum pro eo quod longe sit a pedibus, et in cacumine litterarum apponitur. Est enim linea jacens super litteram aequaliter ducta. Figura autem, qua tota littera scribitur.