comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i alie q̃dam aque de qͥbꝰ in apocalypsi angͥls
popłi ft̃ ⁊ gentes ⁊ lingue. Et bñ humane uite
cursꝰ aqͥs decurrentibꝰ ac transeuntibꝰ comparat᷑.
quia fluunt ac transeunt uniu̾sa q̃ hoĩum st̃
⁊ etates ⁊ actus ⁊ res. iuxta iłłd poete. Debemur
morti nos nr̃ãq siue receptꝰ Tra neptunꝰ classes
aqͥlonibus arcet. Reg̃ opꝰ. st̾ilisq diu. palus aptaq
remis. Uicinas urbes alit. ⁊ gͣue sentit aratrũ. Seu
cursum mutauit iniquum frugibꝰ annis. Doctus
iter meliꝰ. mortalia factaꝑibunt. ⁊ e. Et aliꝰ qͥdam po¬
eta. Optimaq̃ dies uite mortalibꝰ egͥs Prima fugit.
subeunt morbi. tͥstisq senectꝰ. Et labor ⁊ dure rapit
incdem̃tia mortis. Bñ inꝙͣ uita hoĩum aqͥs labentibꝰ
assimilatur. quia ut sapiens qͥdam ait. fluit om̃e
qd tenemꝰ neq fluxa habent recursũ. Qͥ iam ꝓni
in seniũ. ⁊ qͣi silicerniĩ ẽẽ ꝯspicimur. ubi est illa q̃
qͦndam fuit infantia nr̃a:. Defluxit ac tͣnsiit. Ubi

Expanded text:
 alie quedam aque, de quibus in Apocalypsi angeluspopuli sunt et gentes et lingue. Et bene humane uite cursus aquis decurrentibus ac transeuntibus comparatur, quia fluunt ac transeunt uniuersa, que hominum sunt et etates et actus et res, iuxta illud poete: Debemur morti nos nostraque: sive receptus terra Neptunus classes Aquilonibus arcet, regis opus, sterilisve diu palus aptaque remis vicinas urbes alit et grave sentit aratrum, seu cursum mutavit iniquum frugibus amnis doctus iter melius: mortalia facta peribunt, nedum eta: Optima queque dies uite mortalibus egris prima fugit, subeunt morbi tristisque senectus; Et labor et dure rapit inclementia mortis. Bene, inquam, uita hominum aquis labentibus assimilatur, quia, ut sapiens quidam ait, fluit omne quod tenemus neque fluxa habent recursum. Qui iam proni in senium et quasi silicernii esse conspicimur, ubi est illa que quondam fuit infantia nostra? Defluxit ac transiit. Vbi
Abbreviated transcription (Latin):
incurrere steriles condempnantis.⁊ que ñ re-¬
liquerint sem̃ in sycn ⁊ domesticos in iherłm.
ł nichilo aũ dueunt canticũ nouũ qd̾ soł uͥgi¬
nib cantare conceð̾r. ⁊ his qͥ cũ mulieribꝰ ñ suñ
comqͥnati. b̃i uideł eunuchi qͥ seip̃os castrauer̃¬

Expanded text:
incurrere steriles condempnantis et que non reincurrere steriles condempnantis et que non reliquerint semen in Syon et domesticos in Iherusalem. Pro nichilo autem ducunt canticum nouum, quod solis uirginibus cantare conceditur et his, qui cum mulieribus non sunt coinquinati, beati uidelicet eunuchi, qui seipsos castrauer
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩcã cenã manducare. Ad aliud qͥppe ꝯuenit᷑.
ad comessationes uidł ⁊ potatiões. ad nugas
⁊ fabłas. ad chachĩnos ⁊ risus. ita ut int̃ pͣndñd
qͦ nec regłare silentiũ teneat᷑. nec saltẽ oris gͣ¬
uitas custodiat᷑. s qͣntũ fauces cib escłentioribꝰ
oblectant᷑. tm̃ aures prurientes scurrilibꝰ u̾b̃.
risũq mouentib in explebili auiditate pasꝯt᷑.
iuxta ilło iuuenał in satyra. hic nullꝰ u̾b pudor
aut reu̾etia m̃se. hic t᷑pis cybeles. ⁊ fracta uo¬
ce loq̃ndi Lib̃tas. ⁊ cͥne senex fanaticꝰ albo. Heu
qͦmͦ obscͤatũ ẽ aurũ. mutatꝰ ẽ color optimꝰ. disꝑsi
st̃ lapids scũarii in capite omĩũ uiaꝵ. filii syon
incliti ⁊ amicti auro pͥmo. qͦmͦ reputati st̃ in ua¬
sa testea opꝰ manuũ figłi. S ⁊ lamie .i. moniales
uł potiꝰ demoniales nudauert̃ mãmã. lactauert̃
calulos suos. Ciment uideł etiã pꝰ notũ uirgmni¬
tatis seu castitatis antiquȩ legis maledictionẽ

Expanded text:
dominicam cenam manducare. Ad aliud quippe conuenitur, ad comessationes uidelicet et potationes, ad nugas et fabulas, ad chachinnos et risus, ita ut inter prandntium teneatur, nec saltem oris grauitas custodiatur, sed quantum fauces cibis esculentioribus oblectantur, tantum aures prurientes scurrilibus uerbis risumque mouentibus inexplebili auiditate pascuntur, iuxta illud Iuuenalis in Satyra: hic nullus uerbis pudor aut reuerentia mense, hic turpis Cybeles et fracta uoce loquendi libertas et crine senex fanaticus albo Heu quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus, dispersi sunt lapides sanctuarii in capite octi auro primo, quomodo reputati sunt in uasa testea opus manuum figuli. Sed et lamie, id est moniales uel potius demoniales, nudauerunt mammam, lactauerunt 100v catulos suos. Timent uidelicet etiam post uotum uirginitatis seu castitatis antiquȩ legis maledictionem
Abbreviated transcription (Latin):
in hc̃ mod̾. Qͥ cũ se c̾tis tꝑ̃ib inuicẽ ex amore
alimoniã sp̃c abinuicẽ expetebant ac ꝑcipie¬
bant. ut corꝑis escas in ultimis partibꝰ poneu¬
tes. ĩmo ã memoria penitꝰ excludentes ꝑ inte¬
grũ plerũq diem ieiunis uentͥbꝰ. s m̃tibꝰ bñ
acceptis atq optime pastis ꝑman̾ent. Sic illi

Expanded text:
in hunc modum. Qui cum se certis temporibus inuicem ex amore alimoniam spiritus ab inuicem expetebant ac percipiebant, ut corporis escas in ultimis partibus ponentes, immo a memoria penitus excludentes per integrum plerumque diem ieiunis uentribus, sed mentibus bene acceptis atque optime pastis permanerent. Sic illi
Abbreviated transcription (Latin):
qͣcitas ad mirata ẽ. Scd̾m qd̾ ⁊ planete celi. ⁊
syd̾a q̃dam eorũ nõib appellantur. qͦs homiẽs
fuisse ꝯstat atq mortales. Deniq ⁊ eoꝵ sepul¬
cͣ ac maisolea ÷ in singłis qͥbꝰq locis hodieq
monstrant᷑. Sat᷑ni: in caueaso monte. Iouis in
epydauro. Si de cet̾is. his ñ suꝑuacanea ocio¬
sitate p̃missis ad dandã intelligñtiam eorũ q̃
na. sat᷑no ⁊ ioue. m̾curio ⁊ marte: ac uenere.
aliisq qͥbꝰdam sydib necñ ⁊ de ĩmutatione

Expanded text:
uacitas admirata est. Secundum quod et planete celi et sydera quedam eorum nominibus appellantur, quos homines fuisse constat atque mortales. Denique et eorum sepulcra ac mausolea in singulis quibusque locis hodieque monstrantur: Saturni in Caucaso monte, Iouis in Epydauro. Sic de ceteris. His non superuacanea ociositate premissis ad dandam intelligentiam eorum, quna, Saturno et Ioue, Mercurio et Marte ac Venere aliisque quibusdam syderibus, nec non e
Abbreviated transcription (Latin):
in florẽ. Prognẽ ⁊ filomenã cũ thereo in aues.
thisbem ap̃ cilitiam in fontẽ. ⁊ pyramũ imbi in
fluuiũ resolutos. ꝯpostͤmo omẽs pene ut dixi
uł stellas. uł arbores. fontesq ac fluu. os. floreq
⁊ a ĩalia uł aues aliqnͣ homines fui. se affirmat
litudines qͣsdam. qͥbꝰ astruant ħ ip̃a q̃ uł fal¬
sa. uł prosa ẽẽ uidentur. Omĩs nãq ẜmo ap̃
eruditos qͦsq gͣcoꝵ qͥ de antiqͥtate ꝯscribitur.
duos p̃cipuos auctores ħt. esiodũ. i orpheũ ꝙ̃
tͣdũt gedeonis fuisse temꝑihꝰ. Quoꝵ scͥpta in
duas partes intelligentie diuidunt᷑ .i. scd̾m lit̃

Expanded text:
in florem, Prognem et Filomenam cum Thereo in aues, in florem, Prognem et Filomenam cum Thereo in aues, Thisbem apud Cilitiam in fontem et Pyramum inibi in fluuium resolutos. Et postremo omnes pene, ut dixi, uel stellas uel arbores fontesque ac fluuios floresque et animalia uel aues aliquando homines fuisse affirmat que uel falsa uel probrosa esse uidentur. Omnis namque sermo apud eruditos quosque Grecorum, qui de antiquitate conscribitur, duos precipuos auctores habet: Esiodum et Orpheum quem tradunt Gedeonis fuisse temporibus, quorum scripta in duas partes intelligentie diuiduntur, id est
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. hoĩes qͥ eos dilex̾ant simulac᷑ finxerũt
ut hab̾ent aliqͦt ex imaginũ ꝯtẽplatiõe solatiũ.
Uerũ ꝑsuadñtib demoniis paulatĩ ħ honor ad
suꝑsticionẽ ꝓcessit. ita ut qͦs illi ꝓ sola noĩs me¬
moria ꝯonorau̾ant. eoꝵ successores dõs existima¬
rent. Qs ⁊ poete u̾boꝵ elegantia .⁊ suauitate
dicendi. ex mortalib ĩmortales effectos. sto lidis
instellas. qͦs dam in arbores .⁊ aĩalia ⁊ flores
⁊ aues. fontesq ac fluuios. Et om̃s pene stel¬
las.⁊ arbores .⁊ flores ac flumina. hoĩes aliqn
fuisse asseu̾ant. Sr̃ exempli causa singł̃a salcẽ
ex singuł ostendamꝰ. andromedã cefei in stellã
dict̃ ẽẽ ꝯu̾sam. Sic castorẽ i pollucẽ frẽs. mu¬
tatos in syd̾a q̃ gemini appellant᷑. Sic calistonẽ
in stellã q̃ arctos noĩat᷑. danaĩ ladonis filiam.
in arborẽ ꝯmirtatã. Iacinctũ apollinis dilectũ

Expanded text:
tuis homines qui eos dilexerant simulactuis homines qui eos dilexerant simulacuod Hf. ex imaginum contemplatione solatium. Verum – persuadentibus demoniis – paulatim hic honor ad supersticionem processit, ita ut, quos illi pro sola nominis memoria honorauerant, eorum successores deos existimarent. Quos et poete uerborum elegantia et suauitate dicendi ex mortalibus immortales effectos stolidis in stellas, quosdam in arbores et animalia et flores et aues fontesque ac fluuios et omnes pene stellas et arbores et flores ac flumina homines aliquando fuisse asseuerant. Quorum exempli causa singula saltem ex singulis ostendamus. Andromedam Cefei in stellam dicunt esse conuersam. Sic Castorem et Pollucem fratres mutatos in sydera, que Gemini Gemini in stellam, que Arctos nominatur; Danaim, Ladonis filiam, in arborem conmutatam, Iacinctum, Apollinis dilectum, 169v
Abbreviated transcription (Latin):
terre absydes altissime. st̃. sat̾no. in scorpioe
lou in u̾gine. marti in leone. soli in gonune
uen̾i: in sagittario. m̾curio.: in capͥcorno. line
in tauro. Planete aũ isti. sic̃ ⁊ alii gñtiũ dĩi
eorũ nõibꝰ appellant᷑. qͦs hoĩes fuisse c̃tissimũ ẽ
qͥq putta sua ac m̾itis. pꝰ mortẽ ã suis colice¬
ꝑunt. u̾bi gr̃a ap̃ egyptũ osiris. ap̃ cretã iu¬
pit̃. ap̃ latinos. faunꝰ. ap̃ Romanos qͥrinꝰ. ap̃
athenienses. min̾ua. ap̃ samũ. iuno. ap̃ pa¬
phos. uenꝰ. ap̃ lẽnos. uulcanꝰ. ap̃ thebas l̃.
ap̃ ilienses. hector. ap̃ leu conestũ. achilles.
ap̃ pontũ: patͦclus. ap̃ hrodũ: alexander.
Similit̃ alii. atq alii. ꝑ alia ⁊ alia loca pꝰma
tẽ coli ceꝑũt. qͦs ⁊ poete sius carminibꝰ ad
celos sustulert̃. Eo qd aliqͥ eoꝵ inuentores
artium su̾int. ⁊ cultores ut esculapiꝰ medicine.
fi or̃ ũ uiri fortes ⁊ urbiũ ꝯditores. qͥbꝰ mor¬

Expanded text:
terre absydes altissime sunt Saturno in Scorpione, Ioui in Virgine, Marti in Leone, Soli in Geminis, Veneri in Sagittario, Mercurio in Capricorno, Lune in Tauro. 16. Planete autem isti sicut et alii gentium dii eorum nominibus appellantur, quos homines fuisse certissimum est, quique pro uita sua ac meritis post mortem a suis coli ceperunt, uerbi gratia apud Egyptum Osiris, apud Cretam Iupiter, apud Latinos Faunus, apud Romanos Quirinus, apud Athenienses Minerua, apud Samum Iuno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Thebas Liber, urius, apud Ilienses Hector, apud Leuconestum Achilles, apud Pontum Patroclus, apud Hrodum Alexander. Similiter alii atque alii per alia et alia loca post mortem coli ceperunt, quos et poete suis carminibus ad celos sustulerunt, eo quod aliqui eorum inuentores artium fuerint et cultores ut Esculapius medicine. Fuerunt etiam uiri fortes et urbium conditores, quibus mor
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃ m̾curiꝰ ꝓͥ: colore. eposito. alien assumt ad
siłitudinẽ militũ qͥ se. bcond̃e hostib ⁊ celare
uolñtes. abiectis clipeis suis sub qͥb solebant ig¬
nosci. ne agnoscant᷑ alienos accipiunt. sicq hosti
peũ stillion archadiȩ .i. stella m̾curii. Stillion ar¬
chadiȩ qͥdã philosopħꝰ in archadia fuit uir ũnc̃ꝙ

Expanded text:
 proprio colore deposito alienum assumet ad similitudinem militum, qui se abcondere hostibus et celare uolentes, abiectis clipeis suis sub quibus solebant agnosci, ne agnoscantur, alienos accipiunt sicque hostiupeum Stillion Archadiȩ, id est stella Mercurii. 24. Stillion Archadiȩ quidam phil
Abbreviated transcription (Latin):
ouon ferreꝰ. ⁊ add̾. uexabit nubes phebꝰ equoreꝰ.
P hebũ .i. solẽ. eqͦreũ uocat. eo qd eqͦreis aquis
ignes suos pascat ⁊ nutͥat. Uñ lucanꝰ. Et rapidꝰ
tytan ponto sua lumina pascens. E qͦra sub duxit
rone uicina ꝑuste. Idẽ. Nec ñ aeceano pasci phe¬
fit pluuia. Uñ sepe uidemꝰ pꝰ ardentissimũ sol
calorẽ ilico subsequi pluuiaꝵ in undationẽ. Seda
causa ẽ uentꝰ siccꝰ ⁊ urens. eleuans aquaᷤ de fluuis
Iñ ẽ qd̾ ranuncłi ⁊ piscicłi. ã multis st̃ uisi de aere

Expanded text:
Orion ferreus, et addit: 28. uexabit nubes Phebus equoreus. Orion ferreus, et addit: 28. uexabit nubes Phebus equoreus. Phebum, id est Solem, equoreum uocat, eo quod equoreis aquis ignes suos pascat et nutriat. Vnde Lucanus: Et rapidus Tytan ponto sua lumina pascens Equora subduxit zone uicina peruste Idem: Nec non Occeano pasci Phefit pluuia. Vnde sepe uidemus post ardentissimum Solis calorem ilico subsequi pluuiarum inundationem. Secunda causa est uentus siccus et urens eleuans aquas de fluuiisInde est quod ranunculi et pisciculi a multis sunt uisi de aere
Abbreviated transcription (Latin):
zior t̾re succridit᷑: Imaq telluris uentos tͣc¬
sq chucos. flãmaꝵ accipiunt. nubes tͣnscen
tes. Turbat. sũma tenent pacẽ. Nudabit ensẽ
orion ferreꝰ. Nẽ orion stella s sydꝰ uñ ⁊ płal iter
oriones dnr̃. Differt̃ ix ã se in uicẽ. stella sydus.
pͥa d̾serunt loca. nͨ errando ut planete. neq ca¬
dendo ut multi putant. Unͣ poeta. Et si ñ cerid.
potuit cecidisse uidi. St̃ t ignuli qͥdã nõ stelle
ab echere lapsi. qͥ tẽ fuĩt cũ uentꝰ altiora petus.
e thereũ ignẽ secũ tͣ hit. qui tͣctu suo imitatus
tellas cadentes. Uñ emiliꝰ. Sepe ⁊̃ stellas uento
tͣctꝰ. Uer̃ ad orionẽ reu̾tam᷑. qm̃ latini iugulã
uocant ã iugłando eo qd̾ sit qĩ ferro armatꝰ. ⁊ ac¬
cinctꝰ gladio. atq t̃ribił. Deniq tał hic inducit᷑.
tałq descͥbitur. Nudabit inqͥt ensẽ orion ferreꝰ.
qiͣ p̃sñtẽ mundo intentans int̾itũ. Tc̃ siqͥdem
armabit᷑ omĩs creat᷑a ad ultionẽ creatoris. ⁊pug

Expanded text:
ior terre succenditur aer, Imaque telluris uentos tractusque choruscos Flammarum accipiunt, nubes transcendtes Turbat, summa tenent pacem. 27. Nudabit ensem Orion ferreus. Non est Orion stella sed sydus. Vnde et pluraliter Oriones dicuntur. Differunt enim a se inuicem stella, sydus uam propria deserunt loca nec errando ut planete neque cadendo, ut multi putant. Vnde poeta: Et si non cecidit, potuit cecidisse uideri. Sunt enim igniculi quidam, non stelle, ab ethere lapsi, qui tunc fiunt, cum uentus altiora petens m ignem secum trahit, qui tractu suo imitatur stellas cadentes. Vnde Emilius: Sepe etiam stellas uento tractus. Verum ad Orionem reuertamus, quem Latini Iugulam uocant a iugulando, eo quod sit quasi ferro armatus et accinctus gladio atque terribilis. Denique talis hic inducitur talisque describitur: Nudabit, inquit, ensem Orion ferreus quasi presentem mundo intentans interitum, tunc siquidem armabitur omnis creatura ad ultionem creatoris et pugn
Abbreviated transcription (Latin):
misc̾i uioetur. it aũ ad galn mi rtis al¬
cendat. ħ ẽ ad sũmã cͥcłi illi partẽ: possibile ẽ
n̾em ad suꝑiora uocabit. ꝓͥo domicilio de¬
licto. ad ꝑegͥna tsmigrei. ⁊ ꝑ aliena uaget.
uocabit uen̾em galea martis. galea martis
u̾bram ꝯficiet. qͣtinꝰ ad similitudinẽ soł cet̾a¬

Expanded text:
autem ad galeam Martis ascendat, hoc est ad summam circuli illius partem, impossibile est, nerem ad superiora uocabit, ut proprio domicilio derelicto ad peregrina transmigret et per aliena uagetur. Vocabit Venerem galea Martis. Galea Martis umbram conficiet, quatinus ad similitudinem Solis cetera
Abbreviated transcription (Latin):
equonreꝰ. Non ꝙ̃ hicserit aliquis de .aui.
planetis. s qͥa sydꝰ insigne ẽ ⁊ pene m̃ibꝰ ii¬
tũ. atq int̃ signa rodiaci ante tauri uidł̃ genua
cens. Nudabit ensem ouon ferreꝰ. ꝓmo uxta gͣcoꝵ
historias ut carmina poeriꝵ uidendum ẽ qͥsnam
fuit orion ħ ⁊ qͣre orionap ellatꝰ Tdunt oͦ orionẽ¬

Expanded text:
quem hic interserit, aliquis de .uii. planetis, sed quia sydus insigne est et pene omnibus notum atque inter signa zodiaci, ante Tauri uidelicet gecens: Nudabit ensem Orion ferreus. Primo iuxta Grecorum historias uel carmina poetarum uidendum est, quisnam fuerit Orion hic
Abbreviated transcription (Latin):
obeunte siqͥd̾e mundo. mundi splendor si mul
obibit. uñ ⁊ dñs in eu̾głio cũ de gn̾ali ꝑsecutõe
ad antixͤ ⁊ mundi ꝯsũmatiõe loqͥret᷑ ut .
ħ qͦ dix̃. Et statĩ pꝰ tͥbulationẽ illam. obscura¬
bit᷑ sol ⁊ luna ñ dabit lum̃ suũ. ⁊ stelle cadñt
ħẽ qd̾ ⁊ sibilla de fine mundi uaticinãs dicit.
eripit᷑ soł iubar. n chorꝰ interit ast̾s. Uuoluet᷑
celum lunaris splendor obibit. Omĩa cessabũt.
tellus ꝯfracta ꝑibit. Itaq ⁊ sol ad similitudinẽ
egͥtantiũ. in sigñ ĩminentis obitꝰ sui eleetͥno
colore m̃curi macessere añ incipiet atq langue¬
re. Splendor soł electro m̾curis languebit.⁊
erit horror inspicientib nouũ uidł rei porten¬
tũ horrentibꝰ. ⁊ qͥd portendat aĩadu̾tentibꝰ atq
stupentibꝰ. ⁊ ut u̾b̃ ip̃iꝰ dnĩ loqͣr. arescentibꝰ ho¬
minibꝰ p̃ timore ⁊ expectõne q̃ suꝑuenient uni

Expanded text:
Obeunte siquidem mundo mundi splendor simul Obeunte siquidem mundo mundi splendor simul obibit. Vnde et Dominus in euangelio, cum de generali persecutione ab Antichristo et mundi consummatione loqueretur, que dixit: Et statim post tribulationem illam obscurabitur Sol et Luna non dabit lumen suum et stelle cadent int. Hoc est, quod et Sibilla de fine mundi uaticinans dicit: Eripitur Solis iubar et chorus interit astris. Voluetur celum, lunaris splendor obibit. Omnia cessabunt, tellus confracta peribit. Itaque et Sol ad similitudinem egrotantium in signum imminentis obitus sui electrino colore Mercurii marcessere ante incipiet atque languere. Splendor Solis electro Mercurii languebit et erit horror inspicientibus, nouum uidelicet rei portentum horrentibus et quid portendat animaduertentibus atque stupentibus et, ut uerbis ipsius Domini loquar: arescentibus hominibus pre timore et expect
Abbreviated transcription (Latin):
hat gͥ rõe. ip̃m pͥmũ õĩum planetaꝵ posuit
dic̃s de ip̃o. Splendor soł electro m̃curis langue¬
rem mutabit᷑. a nat᷑ali decore degñas. Inest it
lucifero gaudeis. Uesꝑo. refulgẽs. lunȩ blandꝰ.
Splendor soł electro m̃curi languebit.
erit horror inspicientibꝰ.¬
banguidꝰ ẽ ir color elect᷑. Est aũ electr̃ genꝰ
metalli Uex auro ⁊ argento factum ita ut
tres partes hat auri. ⁊ qͣrtã argñti uñ ⁊ apo¬
etis ip̃e ⁊̃ sol electrũ pler̃q uocat᷑. qi quiua¬
rios recipiat in die colores. In pͥma it parte
diei rub&. deiñ splendet. p̾ea calet. ad ultimũ
descendens ad occasum tep&. Inđ̾ ẽ qd fabule
poetaꝵ. quatrior eqͦs phebo attbuunt. quorũ
nomina p̃dictis pͥetatib satis quenienter ap¬
tantur. Primꝰ i dr̃ ericteus .i. rubens. Seõs
philogeꝰ .i. amans t̾ram. Splendor soł electro
m̃curii languebit. h ẽ in languidã m̃ curii spẽm
tũ ilico secut᷑ũ. quẽ admodũ languorẽ seqͥt᷑ mors.

Expanded text:
e ipsum primum omnium planetarum posuit dicens de ipso: Splendor Solis electro Mercurii languerem mutabitur a naturali decore degenerans. Inest Lucifero gaudens, Vespero refulgens, Lune blandus. Splendor Solis electro Mercurii languebit erit horror inspicientibanguidus est enim color electri. Est autem electrum genus metalli ex auro et argento factum, ita ut tres partes habeat auri et quartam argenti. Vnde et a poetis ipse etiam Sol Electrum plerumque uocatur, quasi qui uarios recipiat in die colores. In prima enim parte diei rubet, deinde splendet, postea calet, ad ultimum descendens ad occasum tepet. Inde est, quod fabule poetarum quatuor equos Phebo attribuunt, quorum nomina predictis proprietatibus satis conuenienter aptantur. Primus enim dicitur Ericteus, id est rubens, secundus Philogeus, id est amans terram. 21. Splendor Solis electro Mercurii languebit, hoc est in languidam Mercurii speciem tum ilico secuturum, quemadmodum languorem sequitur mors.
Abbreviated transcription (Latin):
exposita st̃. sequentia uideamꝰ. Seqt̃ Radices
⁊ rami uices mutabt̃. nouitasq rei erit in mi¬
racłm. Nã p̃t̾ solitũ huiꝰmͦi rerũ nonitas eueni¬
re uidebrͣ ut uidł. radices arboꝵa sedibꝰ
suis euulse suꝑiorẽ ramis locũ optineant. ra¬
mi uͦ infi̾orẽ. Qd tñ uł uiolenta uentoꝵ rabit
fiꝰ pot̾it. ut in aliqͥbꝰ locis aliqͥ uidimꝰ . ł certe
motu ⁊ tremõre t̃raꝵ. Deniq int̾ eet̃a signa
quȩ mundi ꝯsũmationẽ p̃cursura dñs in¬
f euangłio. dicit. istd̃ qͦ posuit. t̾re uidł.¬

Expanded text:
 Radices et rami uices mutabunt nouitasque rei erit in miraculum. Nam preter solitum huiusmodi rerum nouitas euenire uidebitur, ut uidelicet radices arborum a sedibus suis euulse superiorem ramis locum optineant, rami uero inferiorem, quod tamen uel uiolenta uentorum rabie fieri poterit, ut in aliquibus locis aliquando uidimus, uel certe motu et tremore terrarum. Denique inter cetera signa, que mundi consummationem precursura Dominus in euangelio dicit, istud quoque posuit, terre uid
Abbreviated transcription (Latin):
ait itaq Imposito uino in ebriabunt᷑ morta¬
les. pꝰpositoq celo. in t̾ram respĩcient. Deĩn. S
ꝯfundent. Qd̾ dic̃. ab eis uultꝰ ai̾stent sid̾a. a
similitudĩe indignantiũ dictũ ẽ. qͥ facies suas ocu¬
losq aũtere solẽt ab eis qͦs suo dedignant᷑ ꝯtuer
aspectu. Est aũ mechafora ab aĩali ad maĩale tͣrs¬
lendo. eo qͦd in facie hoĩs siue aĩał. uoluntas eiꝰ. sie
affectꝰ sepe ꝑpendit᷑. Ab eis uultꝰ aũtent sidera.
⁊ solitũ cursum ꝯfundẽt. Arebt segetes. his indi

Expanded text:
Ait itaque: Imposito uino inebriabuntur mortales postpositoque celo in terram respicient. Deinde confundent. Quod dicit: ab eis uultus auertent sidera a 170v similitudine indignantium dictum est, qui facies suas oculosque auertere solent ab eis, quos suo dedignantur contueri aspectu. Est autem methafora ab animali ad inanimale translendo, eo quod in facie hominis siue animalis uoluntas eius siue affectus sepe perpenditur. Ab eis uultus auertent sidera et solitum c
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ magnȩ iuxta ꝑtatẽ ut aiuint ꝓbitatisi hor tiris
uel sextus dicetur henrici regis filiꝰ. li mortius
ille quẽ habuit ex regina int̾ alios computetar
⁊ quintus . si soli superstͥes a propha numeran¬
tur⁊ alius adhue ex pectandus. quem he
siue ñ. d quo dicitur
qd̃ hib̃nie sit menia subu̾surꝰ. excisurꝰ nemora
i in planiciẽ mutat᷑us. Diu̾sas portiones .i. diu̾sa
regna. ñ ẽ i unũ regñ s pła ad unũ regnũ re

Expanded text:
 magnȩ iuxta ȩtatem, ut aiunt, probitatis. Hic itaque uel sextus dicetur Henrici regis filius, si mortuus ille, quem habuit ex regina inter alios computetur, uel quintus, si soli superstites a propheta numerantur, et alius adhuc expectandus, quem hicnon – de quo dicitur, quod Hibernie sit menia subuersurus, excisurus nemora et in planiciem mutaturus diuersas portiones, id est diuersa regna – non est enim unum r
Abbreviated transcription (Latin):
decoris adiecit. ad dito uidł pͥncipatui eiꝰ. totiꝰ al¬
tanie dñatu. adi ħ aqͥla t̾cia nidificatiõe gal¬
in normãnia. t̃tiꝰa in anglia. Seqͣr ⁊ de filiis eiꝰ qͦs
rugientis. ⁊ pꝰ positis nemoribꝰ. infra menia ciuita¬
tũ uenabunt᷑. Stͣgem ñ minimã ex obsistñtibꝰ fa-¬
cient. ⁊i linguas tauroꝵ abscident. Colla rugienti¬
ũ oñabt̃ cathenis ⁊ auita tp̃a renouabt̃. Catulos¬

Expanded text:
decoris adiecit, addito uidelicet principatui eius totius Aqdecoris adiecit, addito uidelicet principatui eius totius Aquitanie dominatu. Hec aquila tercia nidificatione gauin Normannia, tercius in Anglia. Sequitur et de filiis eius, quos , et postpositis nemoribus infra moenia civitatum venabuntur. Stragem non minimam ex obstantibus facient, et linguas taurorum abscident. Colla rugientium onerabunt catenis, et avita tempora renovabu
Abbreviated transcription (Latin):
puensa int̾ptatio uacillare uidr. nͨ matildi ꝯue¬
nient posse aptari. pͥos. .. sumꝰ aute ñ ahsurde
dict re q̾a pͥma ei nidificatio i ist sũt cum pͥmo
t̃cia: cũ xp̃o Rege celoꝵ. cui t̃cio loco pꝰ mortẽ duoꝵ
qͦs diximꝰ maritoꝵ ĩ mortali ĩ mortalit̾ nupsit. ui¬
duitatẽ suã ip̃i ꝑpetuo dedicando. atq inseꝑabuilr
adħendo. De qͥbꝰ nuptiis tã felicit̃ ꝙͣ fiduciałe dr̃e
potest. Gaudñs saudebo in dño ⁊ exultabit aĩa
mea in dõ meo. Qa induit me uestim̃to salutis
⁊ indum̃to leticie cͥꝯded me. Qñi sponsũ dcoratũ
corona: ⁊ qiͣ sponsã ornatã monilibꝰ suis. Qdam
tñ putant ĩmo multi assert̃. aqͥlam rupti fedis
deb̾e intelligi ñ p̃dictam matildẽ imꝑat̾cẽ. s se¬
ginã francoꝵ. q̃ ꝯsangͥnitate inuenta int̃ ip̃an
⁊ uirũ suũ Regẽ uidł ludouic̃ rupto fede mari¬
tali dissociata ẽ a thoro iugali. nupsit ꝙ henti¬
co duci normãnie. ñ dũ regno angloꝵ adepto.

Expanded text:
sa interpretatio uacillare uidetur nec Matildi conuenienter posse aptari. Possumus autem non absurde dicere, quod prima eius nidificatio fuerit cum primo tercia cum Christo Rege Celorum, cui tertio loco post mortem duorum, quos diximus, maritorum immortali immortaliter nupsit, uiduitatem suam ipsi perpetuo dedicando atque inseparabiliter adherendo. De quibus nuptiis tam feliciter quam fiducialiter dicere potest: Gaudens gaudebo in domino et exultabit anima mea in Deo meo, quia induit me uestimento salutis et indumento lcorona et quasi sponsam ornatam monilibus suis. 33. Quidam tamen putant, immo multi asserunt, aquilam rupti federis debere intelligi non predictam Matildem imperatricem, sed reginam Francorum, que consanguinitate inuenta inter ipsam et uirum suum, regem uidelicet Ludouicum, rupto federe maritali dissociata est a thoro iugali nupsitque Henrico, duci Normannie, nondum regno Anglorum adepto.
Abbreviated transcription (Latin):
unt is qͥ de aĩaliũ ac bestiaꝵ scͥpsere natis. qͥa cũ
lcena fetꝰ suos edid̾it. ip̃i leuncłi duobꝰ diebꝰ dor¬
niant mortuis similes. Tcio aũ die horrifico parentis
ic̃ adoleu̾int: disct̃ p̃dã caꝑe ⁊ hoĩes deuorare
sie loqͥt᷑. fmo ꝓpħicꝰ. Sic catłi isti c̃ in infantia sua
u in puericia sua qͣ dormientibꝰ similes in nocñter
sri omi malicia iuxta etatẽ sese habuł̾int: nt in
horrifico euigilauert̃. sub suis tictoribꝰ ⁊ aucton¬
bꝰ iam discentes p̃dam caꝑe. homines deuorare.
⁊ ħ ẽ qd̾ dic̃. Eiuigłabunt catuli rugientis. ⁊ pꝰpo¬
sitis nremoribꝰ. infra menia ciuitatũ uenabunt᷑¬

Expanded text:
imalium ac bestiarum scripsere naturis, quia cum leena fetus suos ediderit, ipsi leunculi duobus diebus dormiant mortuis similes, tercio autem die horrifico parentis et cum adoleuerint, discunt predam capere et homines deuoraresermo propheticus, sic catuli isti – cum in infantia sua et in puericia sua quasi dormientibus similes innocenter et sine omni malicia iuxta etatem sese habuerint habuerihorrifico euigilauerunt, sub suis tutoribus et auctoribus iam discentes predam capere, homines deuorare. Et hoc est quod dicit: Euigilabunt catuli rugientis et postpositis nemorib
Abbreviated transcription (Latin):
uxore sua c̃ adũsus luciũ romanoꝵ ĩꝑatorẽ p̃liat᷑us ĩbur¬
gundiã ꝓficisceret᷑. Modredꝰ aũ int̾im absente auũclõ
⁊ regni sͥ cõmissi diadema capiti suo uolent̾ ĩposuit.
⁊ uxorẽ eiꝰ ganumerã reginã ꝯtͣ canonũ scita ⁊ eccła¬
sticas leges incestuoso sͥ matͥmonio copłaũ. N solũ aũ¬
s ⁊ ꝓfanã saxoñ gentẽ in insulã reuocaũ. ꝓmittẽs
eis partẽ illã insulȩ se daturũ. q̃ a flumine hũbri
usq ad scotiã extend̾r. cũ comitatu cantiȩ. si eoꝵ au¬
xilio regni potestatẽ obtin̾e ac retin̾e ualet. Art̾us
aũ hoꝵ om̃iũ nesciꝰ qͥ tutelȩ nefandi illiꝰ nepotis sui c̾to¬
diã regni cõmiserat. tͥũphatis romanis ⁊ lucio hib̃o eoꝵ¬
D̃ ĩꝑatore ꝑempto. cũ pꝰ hiemẽ romã uictor cũ oĩ forti¬
tudine sua pet̾et. suo eã subuigare affectans ĩꝑio. ⁊ iã
alpes ascendere incepiss. ñciat᷑ ei nefandi modredi ꝓdi¬

Expanded text:
uxore sua, cum aduersus Lucium Romanorum imperatorem preliaturus in Burgundiam proficisceretur. Modredus autem interim absente auunculo et regni sibi commissi diadema capiti suo uiolenter imposuit, et uxorem eius, Ganumeram reginam, contra canonum scita et ȩcclesiasticas leges incestuoso sibi matrimonio copulauit. Non solum au profanam Saxonum gentem in insulam reuocauit, promittens eis partem illam insulȩ se daturum, quȩ a flumine Humbri usque ad Scotiam extenditur cum comitatu Cantiȩ, si eorum auxilio regni potestatem obtinere ac retinere ualeret. Arturus autem horum omnium nescius, qui tutelȩ nefandi illius nepotis sui custodiam regni commiserat, triumphatis Romanis et Lucio Hibero eorumdem imperatore perempto, cum post hiemem Romam uictor cum omni fortitudine sua peteret – suo eam subiugare affectans imperio – et iam Alpes ascendere incepisset, nunciatur ei nefandi Modredi prodi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eaudida uirga molendinũ suꝑ ipsũ metabit᷑
Quẽa dmodũ qui urbes obsident uł castella. ftu¬
mina nifluentia ac deforis uitꝰ currentia. mim̃¬
sis laborib aliorsum deflectere solent. quatmꝰ
nidet aquarũ copia opidanis obsessis ablata fa¬
aliuis capiant᷑ nͥ se deditiom offerant: sic inueus
se ne noĩe appellat᷑. Nuieũ aũ eũ senẽ uocat. uł
urta litt̃am ꝓpt̾ etatẽ. ⁊ ueñandã eiꝰ caniciem.

Expanded text:
cum candida uirga molendinum super ipsum metabitur. Quemadmodum, qui urbes obsident uel castella, flumina influentia ac deforis intus currentia, immensis laboribus aliorsum deflectere solent – quatinus uidelicet aquarum copia opidanis obsessis ablata facilius capiantur, nisi se deditioni offerant – sic niueus se nunc nomine appellatur. Niueum autem eum senem uocat uel iuxta litteram propter etatem et uenerandam ei
Abbreviated transcription (Latin):
dignitate spoliabit᷑. ꝓ pͥam eius ceaniem ns¬
normannoꝵ satꝰ. angliam cepit. ⁊ regni coronã ca¬
piti suo imposuit. cunctis eiꝰ post̾is ꝓͥa gens fuit
usq in hodiernũ diem popłs normannoꝵ ⁊ erit
usq ad lincẽ omĩa penetrantẽ. ⁊ ꝓͥe gentis ex¬
t̃minio ĩminentẽ. In illa g ⁊ ꝑ illam dominatus
normannorũ in insula britannie finem accipiet.
insulam dicit angliam ⁊ hib̃niam. angliam qͣm
dudũ gens normannica subiugauit. hibniam
uͦ quã sue potestati subiecturꝰ ẽ. huiꝰ lincis pater
de qͦ̾ supͣdictũ ẽ qͦd sit hibnie menia subu̾surꝰ. ex¬
cisutꝰ nemora. ⁊ in planiciẽ mutaturꝰ. diu̾sas eius
porciones ad unũ .i. ad unam regni coronam redue¬
turꝰ eamq sibi imposit᷑us. Ex eo aũ tꝑ̃e qͥ norman¬
re cũ dice suo wilłmo int̾fecto haroldo angloꝵ
pon ade saronibꝰ anglis a neust̾ensibꝰ .i. a normannoꝵ
uuln abunt. rusticanis uideł oꝑibꝰ mancipati. hãc

Expanded text:
dignitate spoliabitur. Propriam eius gentem uoNormannorum satus Angliam cepit et regni coronam capiti suo imposuit, cunctis eius posteris propria gens fuit usque in hodiernum diem populus Normannorum et erit usque ad lincem omnia penetrantem et proprie gentis exterminio imminentem. In illa enim et per illam dominatus Normannorum in insula Britannie finem accipiet. poliabitur. Vtramque insulam dicit Angliam et Hiberniam. Angliam, quam dudum gens Normannica subiugauit, Hiberniam uero, quam sue potestati subiecturus est huius lincis pater, de quo supra dictum est, quod sit Hibernie menia subuersurus, excisurus nemora et in planiciem mutaturus, diuersas eius porciones ad unum, id est ad unam regni coronam reducturus eamque sibi impositurus. Ex eo autem temni cum duce suo Willelmo, interfecto Haroldo AngloruVnde et de Saxonibus Anglis a Neustriensibus, id est a Normannorum uulnerabunt, rusticanis uidelicet operibus mancipati. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
dnõ. Duas urbes duobꝰ palliis induet. ⁊ uͥginea mu¬
n̾a uͥginibꝰ donabit. hẽ. Sacs uͥginibꝰ ꝯgruas monass¬
ioꝵ mansiones edificabit. uł edificatas dignis mui ibꝰ
s u̾sa uice ex optimis parñtibꝰ pessimi int̃dũ fili ou¬
unt᷑. ⁊ eximpiis aliqñ patͥbꝰ. boni. Ita ex supͣdicto de¬
ge qͥ tã p̃claris uͥtutibꝰ pollens. int̃ beatoᷤ collocasi
dignꝰ habebit᷑. nascet᷑ filiꝰ pat̾ne bonitati ꝑcũcta
ex lupo ⁊ cane genitũ. Uñ ⁊ linx appellat᷑ eo qd si
lupor gn̾e un iat᷑. Grece it licos. lupꝰ uocat᷑.
Est aũ uarii eoloris macło se uidł pellis. Uñ ait

Expanded text:
Domino. Duas urbes duobus palliis induet 42. et uirginea muDomino. Duas urbes duobus palliis induet 42. et uirginea munera uirginibus donabit, hoc est, sacris uirginibus congruas monasteriorum mansiones edificabit, uel edificatas dignis muneribused uersa uice ex optimis parentibus pessimi interdum filii oriuntur et ex impiis aliquando patribus boni. Ita ex supradicto rege, qui tam preclaris uirtutibus pollens inter beatos collocari dignus habebitur, nascetur filius paterne bonitati per cuncta ex lupo et cane genitum. Vnde et linx appellatur, eo quod in luporum genere uniatur. Grece enim licos ‘lupus’ uocatur. Est autem uarii coloris, maculose uidel
Abbreviated transcription (Latin):
ad suꝑos ꝯuolabit. ꝑ uagos affectꝰ uł multiuo¬
lam animi eiꝰ in ꝯstantiã significat. ł corꝑiꝰ ingtinen-¬
tẽ petulantẽq lasciuiã cͥca uarios uagosq ꝯ.
re iuuenili ardore ꝯtͣcta. dic̃ illũ in nouissimo
suo amplissimis uͥtutibꝰ ⁊ religioso ac pio gͦ dm̃ ⁊
nuo reꝑabit. idoneosq pastores atq doctores in
eis put locoꝵ tatio uł dignitas postulare uidebit᷑
ordinabit. Seqͥt᷑. Duas urbes. duobꝰ palliis indus.
h ẽ duas me t̾politanas sedes duobꝰ pallis ador¬
nabit qd ẽ in sacdotalibꝰ infuł archiep̃oꝵ plenitudo
honoris. h. ⁊ beatꝰ malachias illiꝰ qͦndam gñtis apl̃s in
diebꝰ carnis sue fac̾e uolens. ⁊ hꝰ rei grã laboriosũ iter
t̃ra mariq pͥmo ad innocentiũ papã arripiens usq
Romã. scd̾o ad eugeniũ qͥ ab innocentio qͣrtꝰ fuit. in
ip̃o ttin̾e ap̃ clarãuallẽ febre correptꝰ loco ⁊ tp̃r qͥlon¬
ge ante p̃elegͥ̾at atq p̃dix̾at. felicit̃ obdormiuit in

Expanded text:
ad superos conuolabit. Per uagos affectus uel multiuolam animi eius inconstantiam significat uel corporis incontinentem petulantemque lasciuiam circa uarios uagosque core iuuenili ardore contracta dicit illum in nouissimo suo amplissimis uirtutibus et religioso ac pio erga Dominuo reparabit idoneosque pastores atque doctores in eis, prout locorum ratio uel dignitas postulare uidebitur, ordinabit. Sequitur: 41. Duas urbes duobus palliis induet, hoc est duas metropolitanas sedes duobus palliis adornabit, quod est in sacerdotalibus infulis archiepiscoporum plenitudo honoris. Hoc et beatus Malachias, illius quondam gentis apostolus, in diebus carnis sue facere uolens, et huius rei gratia laboriosum iter terra marique primo ad Innocentium Papam arripiens usque Romam, secundo ad Eugenium, qui ab Innocentio quartus fuit, in ipso itinere apud Claramuallem febre correptus loco et tempore, quo longe ante preelegerat atque predixerat, feliciter obdormiuit in
Abbreviated transcription (Latin):
discidium alienigenarũ .i. angloꝵ ⁊ norman¬
ac ciues. s tanꝙͣ aliem ꝑuasores. Cũ inꝙͣ uid̾int
illoꝵ exoriri discidium. ⁊ ꝓͥum eorũ regẽ. supͣdictã
uidł lincem. eorum ĩminere ruine. tẽ iutelligñ¬
tes fatale tempꝰ aduenisse. reu̾tent᷑ in insulã ꝑuasoreᷤ
eit̾os ꝑdituri. Et hoc ẽ qd̵ ait. Egͣdiet᷑ ex eoluix pene¬
traus om̃a quȩ ruine ꝓpͥe gentis umiebit. ꝑ illã
eñ neustria ut᷑ͣmq insulã amittet. ⁊ pͥstiua diguita

Expanded text:
discidium alienigenarum, id est Anglorum et Normandiscidium alienigenarum, id est Anglorum et Normanac ciues, sed tanquam alieni peruasores – cum, inquam, uiderint illorum exoriri discidium et proprium eorum regem, supradictam uidelicet lincem, eorum imminere ruine, tunc intelligentes fatale tempus aduenisse reuertentur in insulam peruasores exteros perdituri. Et hoc est quod ait: Egredietur ex eo linx penetrans omnia, quȩ ruinȩ propriȩ gentis imminebit. Per illam enim Neustr
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ ħẽ. Cũ ꝑ lincẽ neustͥa .i. normannia. utramq
insulam amiserit. ⁊ pͥstina dignitate pͥncipandi
uideł spoliata fu̾i̾t: tc̾ antiqͥ ac ꝓprii ciues.
ħ ẽ britones ex diu̾sis t̾raꝵ locis atq ꝓuincũs
in qͥbꝰ a diebꝰ cadualadri ultimi eorum regis dis¬
ꝑsi usq hodie delitescunt. alii in armorico regno
.i. in minori britannia. in finibꝰ francie suꝑ litꝰ oc¬
ceani sita. Alii in walia. alii in albania .i. scotia.
alii in cormeia .i. cornubia. tẽ inꝙͣ undiq reu̾ten¬
tur in insulã tanꝙͣ in natale solum qd̾ ã pͥncipio
incoluerũt. ⁊ atꝑ̃e bruti qͥ pͥmꝰ in ea regnauit.
ea tempestate qua hely sac̾dos de sylo israhel
iudicabat usq ad annũ dnĩce incarnationis
sexcentesimũ septuagesimũ nonũ. fortiter te¬
nuerunt. Reu̾tent᷑ itaq ad antiquũ ius. ñ all¬
ena ꝑuasuri. s ad sua longo lic& postliminio
redituri. S qñ redit᷑i: Cũ uid̾int inchoare

Expanded text:
c est: Cum per lincem Neustria, id est Normannia, utramque insulam amiserit et pristina dignitate principandi uidelicet spoliata fuerit, tunc antiqui ac proprii ciues, hoc est Britones, ex diuersis terrarum locis atque prouinciis – in quibus a diebus Cadualadri ultimi eorum regis dispersi usque hodie delitescunt, alii in Armorico regno, id est in Minori Britannia in finibus Francie, super litus occeani sita, alii in Walia, alii in Albania, id est Scotia, alii in Corineia, id est Cornubia – tunc, inquam, undique reuertentur in insulam, tanquam in natale solum, quod a principio incoluerunt et a tempore Bruti, qui primus in ea regnauit ea tempestate, qua Hely Sacerdos de Sylo Israhel iudicabat, usque ad annum dominice incarnationis sexcentesimum septuagesimum nonum fortiter tenuerunt. Reuertentur itaque ad antiquum ius, non aliena peruasuri, sed ad sua longo licet postliminio redituri. Sed quando redituri? Cum uiderint inchoare
Abbreviated transcription (Latin):
Qan uos masclino gn̾e appellat᷑. ap̃ hebreos
de pluribꝰ. Est aũ linx aĩal acctissim uisis ita
ut parieres qͦ ip̃os. ⁊ obstantia q̃ atq ocłio in¬
accessa penet̾re dicat᷑. Lincis itaq nomire nti
tatis fore hoiem. ⁊ qͥ subtilissimo m̃tis acumine
facise cu̾cta ⁊̃ ambigua ⁊ obscura ꝑspiciat ac ꝑ¬
ut quibꝰ bonorũ ꝓuisor esse deb̾et: fiat nune
eausa: ⁊ destructionis occalio: ⁊ h est qͥd dit̃
e gredietur ex eo linx penetrans omnsen
ruine apͥe gentis ĩminebit:⁊ hoc pbust anro

Expanded text:
 nos masculino genere appelatur, apud Hebreos de pluribus. Est autem linx animal acutissimi uisus, ita ut parietes quoque ipsos et obstantia queque atque oculis inaccessa penetrare dicatur. Lincis itaque nomine sigtatis fore hominem, et qui subtilissimo mentis acumine facile cuncta etiam ambigua et obscura perspiciat ac put quibus bonorum prouisor esse deberet, fiat ruine causa et destructionis occasio. Et hoc est quod dicit: Egredietur ex eo linx penetrans omnia, que ruine proprie gentis imminebit. Et hoc p
Abbreviated transcription (Latin):
scłi ac̃ potñtes. aliq̃n p̃lati eccłie d̾signant᷑. Soꝵ
truculenta in sania ferro abscident. uł fͦpice si¬
lentiũ eis imponendo. seu ⁊̃ a suis sedibꝰ expel¬
auctoritatẽ De qͥbꝰ adhuc subdit᷑. Colla rug¬
entiũ on̾abit̃ cathenis. n auita tp̃a renouabt̃¬

Expanded text:
i ac potentes, aliquando prelati ȩcclesiȩ designantur. Quorum truculenta insania ferro abscident, uel tropice, silentium eis imponendo, seu etiam a suis sedibus expelauctoritatem. De quibus adhuc subditur: 36. Colla rugientium onerabunt cathenis et auita tempora renouab
Abbreviated transcription (Latin):
henricꝰ. matildẽ. Matildis. henric̃ Regẽ qͥ nẽ est
patrẽ henrici. Richardi. Gaufridi. ⁊ Ioħ̃is. qͦs catu¬
bris in uoluentes. Unꝰ ẽ ir in his u̾b sensꝰ. ⁊ qͥdẽ satis
esmatuis dncto a pͥmo tͣnsibit in qͣrtũ. ⁊ aqito qi
inaudita r egui mutatio sit faciendo nec p̃i ap¬
c̃tissi me scio c̃tis ex causio ido fieri posse¬
Nã ⁊ in lit̾is dĩ rẽ pene ꝯsimilẽ inuenio ace iois¬
se in filis iosie seg̃ iude. Mortuo nẽpe ⁊ osiar reg¬
nutasit in scd̃m filiũ esꝰ. a scd̃o in priũ. a pͥmo
un qͥrtu: a qͥeto in t̾ciũ. ħ ẽ aposia m aodenat. dlo¬

Expanded text:
Henricus Matildem, Matildis Henricum regem, qui nunc est, patrem Henrici, Richardi, Gaufridi et Iohannis, quos catubris inuoluentes. Vnus est enim in his verbis sensus et quidem satis crismatis tincto – a primo transibit in quartum et a quarto quasi t nostris temporibus inaudita regni mutatio sit facienda nec ipsi admen ego et certissime scio certis ex causis id fieri posseNam et in litteris Dei rem pene consimilem inuenio accidisse in filiis Iosie, regis Iude. Mortuo nempe Iosia regnum transiit in secundum filium eius, a secundo in primum, a primo in quartum, a quarto in terciu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiꝰ loq̃retur. ñ ex ꝓpͥi nõis appellatiõe exp̃ssit. s an¬
tonomasice ꝑ eiꝰ accidentia designauit. dicens qd s
neũ uirum iduer& ⁊ ꝑmulta temꝑa suꝑentũ
equu portas londonie seruar&. qui a pꝰ monit
eiꝰ eneam ei statuam mire pulcridinis ad
mensutã stat᷑e eiꝰ suꝑ eneũ equum fecerunt
armatã in signũ uictoriȩ eiꝰ. ip̃amq suꝑ occidñtalẽ
urb̃ portã statuert̃. Hunc niueũ senẽ britones suspi¬
cant᷑ art᷑m fore. potentissimũ uideł illũ sue quon¬
dam gentis regẽ:i in toto orbe celebri fama uulgatũ.
De qͦ in suꝑiorib libri hꝰ cũ de cultu religionis a ꝑfi¬
da saxoñ natioe delendo ꝓpħa dixisset. cultꝰ religio¬
nis deleb̾r. ⁊ ruina eccłaꝵ patebit. statĩ adiunxit.
Pualebit tandẽ opp̃ssa subaudi religio. ⁊ seuitiȩ ext̾¬
oꝵ resistet. Aꝑ enĩ cornubiȩ succursũ p̃stabit .i. art᷑

Expanded text:
perius loqueretur, non ex proprii nominis appellatione expressit, sed anperius loqueretur, non ex proprii nominis appellatione expressit, sed antonomasice per eius accidentia designauit, dicens quod ȩneum uirum indueret et per multa tempora super eneum equum portas Londonie seruaret, quia post mortem eius eneam ei statuam mire pulcritudinis ad mensuram stature eius super eneum equum fecerunt, armatam in signum uictorie eius ipsamque super occidentalem urbis portam statuerunt. 48. Hunc niueum senem Britones suspicantur Arturum fore, potentissimum uidelicet illum sue quondam gentis regem, et in toto orbe celebri fama uulgatum. De quo in superioribus libri huius, cum de cultu religionis a perfida Saxonum natione delendo propheta dixisset: cultus religionis delebitur et ruina ecclesiarum patebit, statim adiunxit: Preualebit tandem oppressa, subaudi religio, et seuitie exterorum resistet. Aper enim Cornubie
Abbreviated transcription (Latin):
Candidi enĩ in scͥpturis tam scłarib qͣm diuinis.
uocant᷑ hoĩes benigni ⁊ modesti. atq ĩ om̃i moꝵ
mansuetudine ⁊ honestate conspicui. Deniq can¬
didatos uocare solemꝰ in xͦ renatos. ut ibi. Ad cenã
agni ꝓuidi ⁊ stolis albis candidi. pꝰ.t. m .r.xͦ.c. pͥn:¬
ratiꝰ qͦ de metenate ⁊ uͥgilio. uiris utiq optimis
⁊ ĩ om̃i honesta urbanitate p̃claris. art. Intͣnti per¬
tum mecenas uͥgiliꝰq octurrunt. aĩȩ quales neq cm¬
didiores terra tulit. neq quis me sit deuinctior alt̃.
Oqui ꝯpletus ⁊ gaudia qͣnta fũe. Qd̾ aũ de niueo i¬
sto sene ait qd̾ in niueo eqͦ sessurꝰ sit. ⁊ candidã ligã
.i. candidũ sceptrũ gestaturꝰ. ħ fortassis mystico ser¬
mone sig̃cat qd̾ pꝰ mortem eiꝰ ad ꝑpetuandã ip̃ius me¬
moriã tali eum rep̾sentabunt imagine ut sepe fit.
quẽad̾m ⁊ de caduallone inclito britonũ rege c̃ su¬

Expanded text:
Candidi enim in scripturis tam secularibus quam diuinis uocantur homines benigni et modesti atque in omni morum mansuetudine et honestate conspicui. Denique candidatos uocare solemus in Christo renatos, ut ibi: Ad cenam agni prouidi et stolis albis candidi post tranratius quoque de Mecenate et Virgilio, uiris utique optimis et in omni honesta urbanitate preclaris, ait: Intranti portum Mecenas Virgiliusque occurrunt, anime, quales neque candidiores terra tulit, neque quis O qui conplexus et gaudia quanta fuere. Quod autem de niueo isto sene ait, quod in niueo equo sessurus sit et candidam uirgam, id est candidum sceptrum gestaturus, hoc fortassis mystico sermone significat, quod post mortem eius ad perpetuandam ipsius memoriam tali eum representabunt imagine, ut sepe fit, quemadmodum et de Caduallone inclito Britonum rege cum su
Abbreviated transcription (Latin):
diis inuocaret. Nec frustratꝰ ÷ a spe sua Ip̃a nẽpe adui¬
uante ac ꝓtegente in cunctis c̃taminib suis ꝯtͣ hosteᷤ
fidei insuꝑabil manens. głosos d̾ adu̾sariis tumphos
assidue reportabat. Hc̃ gͦ britones tantȩ famȩ. tanteq
gle uirũ. nulla rone adduci possunt ut mortuũ edant.
p̃sertĩ eũ in nullis ãna libꝰ inueniri possit sc̃ͥptũ inã
łmortuꝰ fu̾it ł sepultꝰ. Deniq ĩ historia britoñ ħ tm̃

Expanded text:
diis inuocaret. Nec frustratus est a spe sua. Ipsa nempe adiudiis inuocaret. Nec frustratus est a spe sua. Ipsa nempe adiuuante ac protegente in cunctis certaminibus suis contra hostes fidei insuperabilis manens, gloriosos de aduersariis triumphos assidue reportabat. 49. Hunc ergo Britones tantȩ famȩ tantȩque gloriȩ uirum nulla ratione adduci possunt ut mortuum credant, presertim cum in nullis annalibus inueniri possit scriptum, ubinam uel mortuus fuerit uel sepultus. D
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Tremebit romulea domꝰ seuitiã ip̃iꝰ. ⁊ exitꝰ eiꝰ du¬
biꝰ erit. In ore ppłoꝵ celebrabit᷑. ⁊ actus eiꝰ cibꝰ erit nar¬
iabus. Uere dignꝰ de quo ñ aniles fabule m̃tiantur.
s de qͦ ueraces historiȩ u̾a ⁊ laude digna lo qͣnt᷑. Nã
igentẽ suã ab alienigenis ꝯculcatã pͥstinȩ dignitati
restituit:⁊ ꝑfidos inuasores a patͥis finibꝰ effugaũ. Cul¬
tũ religionis pene deletũ. in ciuitatibꝰ ⁊ uicis: ⁊ oppidiᷤ
reformaũ. ȩccłas a pagana gente destructas ł dirutas
restauraũ:⁊ in eis pastores ⁊ ep̃os cũ cłicoꝵ officiis
put locoꝵ dignitas exigebat. deuoto religiõis studi¬
o ordinaũt. Non solũ aũ. s ⁊ erga beatã di genitͥoẽ
mariã tã deuotꝰ erat. ut ⁊ imaginẽ eiꝰ in clipeo suo de¬
pictam hr̃et. tantũq fiduciȩ in ea sͥ posuerat ut ĩ
cunctis necessitatib suis ⁊ ꝑicłis. eã iugit̾ totis ai p̃cor¬

Expanded text:
 exitus eius dubius erit. In ore populorum celebrabitur et actus eius cibus erit narrantibus. Vere dignus, de quo non aniles fabule mentiantur, sed de quo ueraces historie uera et laude digna loquantur. Nam et gentem suam ab alienigenis conculcatam pristine dignitati restituit et perfidos inuasores a patriis finibus effugauit, cultum religionis pene deletum in ciuitatibus et uicis et oppidis reformauit, ecclesias a pagana gente destructas uel dirutas restaurauit et in eis pastores et episcopos cum clericorum officiis, prout locorum dignitas exigebat, deuoto religionis studio ordinauit. Non solum autem, sed et erga beatam dei genitricem Mariam tam deuotus erat, ut et imaginem eius in clipeo suo depictam haberet tantumque fiduciȩ in ea sibi posuerat, ut in cunctis necessitatibus suis et periculis eam iugiter totis animi precor
Abbreviated transcription (Latin):
pait̃ ad patrẽ ipse hu̾t detestabit parricida. ẜ po¬
tiul pater ad ip̃m. Deaurabit eũ aqͥla rupti fed̾is.
⁊ tia nidificatione gaudebit. Es.it. filios hũit. hen¬

Expanded text:
pacem ad patrem ipse habuerit detestabilis parricida, sed popacem ad patrem ipse habuerit detestabilis parricida, sed potius pater ad ipsum. 32. Deaurabit eum aquila rupti federis et tercia nidificatione gaudebit. Tres enim filios habuit, Hen
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiꝰ dictum ẽ. Aqͥla eiꝰ suꝑ montẽ morianũ siue
montẽ auiũ. seu ut ñ nulli codices hñt montẽ a¬
rauium nidificabit. hȩc dͥ aquila henricũ filiũ
suũ deaurauit: q̃mex mat̾no iure ad eum regu
corona deuenit. Que b̾n aquila rupti feð̾is noui¬
nat᷑ ñ qͦd ip̃a ruꝑit. s qͦd ei alii multi de maun¬
patre ip̃iꝰ matildis de succelsione regni mortis
fr̃e suo nob̾to qͥ iam coronatꝰ fuerat ⁊ muncle
in regẽ añqͣm in mare dem̾sus ⁊ uita pͥuaret᷑ ⁊ regno.
hẽ .it. de quo supͣdictum ẽ. Catuli leonis i eqͦr eospis¬
ces tͣnsformabunt᷑. hoc sacm̃tum fecisse matildi. ⁊̃ ste
fanum regẽ ñ incerta opinio ẽ. Stetit hȩc fides inte¬
gra ⁊ illesa uiuente henrico rege. s cum moriente e¬
mortua ẽ ted̾e uiolato. Dr̃ oͦ aquila rupti fed̾is. ñ qͦd
alis ip̃a .s. qͦd alii ipsi ruꝑunt. Tali gene locutioni
absalon dictus ẽ par patͥs. h.ii. nom̃ eiꝰ int̾ptat᷑ ñ qͥd

Expanded text:
 dictum est: Aquila eius super montem Morianum, siue montem Auium, seu ut nonnulli codices habent, montem Arauium, nidificabit. Hȩc igitur aquila Henricum filium suum deaurauit, quoniam ex materno iure ad eum regni corona deuenit. Quȩ bene aquila rupti federis nominatur, non quod ipsa ruperit, sed quod ei alii multi de maiopatre ipsius Matildis, de successione regni mortuo fratre suo Roberto, qui iam coronatus fuerat et inunctus in regem antequam in mare demersus et uita priuaretur et regno. Hic est enim de quo supra dictum est: Catuli leonis in equoreos pisces transfanum regem non incerta opinione est. Stetit hȩc fides integra et illesa uiuente Henrico rege, sed cum moriente emortua est federe uiolato. Dicitur ergo aquila rupti federis, non quod aliis ipsa, sed quod alii ipsi ruperunt. Tali genere locutionis Absalon dictus est pax patris, hoc enim nomen eius interpretatur, non quod
Abbreviated transcription (Latin):
Porro freñ q̃ albanoꝵ atq Waln̾siũ irruptiones
ipet̾q in hibiti st̃ ac frenati. uocat henrici Reg̃
patĩtiã qͥ neq in anglia neq in normannia s
in u̾a andegauensium comitis uidł Gaufridi pacͥs eiꝰar
morico sinui uicina atq ꝯt̾mina oriundꝰ fui.N nan
suoꝵ cedeᷤ. sub ugum tñ post̾mo misit. ac sue uolun¬
frenũ. qͦd in armorico sinu fab̾cabt̃. Seqͥt᷑ ⁊ dicut.
Beaurabit illum .i. frenũ aquila rupti fedis. ⁊ter¬
cia nidificatione gaudebit. Aqͥlam istam qͥdam¬

Expanded text:
Porro frenum, quo Albanorum atque Walensium irruptiones impetusque inhibiti sunt ac frenati, uocat Henrici regis potentiam, qui neque in Anglia neque in Normannia, sed in terra Andegauensium comitis, uidelicet Gaufridi patris eius, Armorico sinui uicina atque contermina oriundus fuit. Hicsuorum cedes sub iugum tamen postremo misit ac sue uolunfrenum, quod in Armorico sinu fabricabitur. Deaurabit illud aquila rupti foederis, et tertia nidificatione gaudebit. Evigila