comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gor is ẽ ex hibendum inemperatis uero causis ubinihilagitur
ut agat sed tantũ modo it delectetur auditor inter uerumq:
io derate dicendum ẽ ed & quã uis de magnis rebus quis que di¬
cat Nionta men sem pergran diterdocere debet sed summis¬
secum doc& temperate umaliquid laudat uel uituperat gro¬
ditor cumaduersiones auersos animos prouocat . utendatañ¬

Expanded text:
goris est exhibendum. 3. In temperatis vero causis ubi nihil agitur goris est exhibendum. 3. In temperatis vero causis ubi nihil agitur ut agat, sed tantummodo ut delectetur auditor, inter utrumque est moderate dicendum; sed et quamvis de magnis rebus quisque dicat, non tamen semper granditer dicere debet, sed submisse cum docet, temperate cum aliquid laudat vel vituperat, granditer cum ad conversionem aversos animos provocat. Utenda ta
Abbreviated transcription (Latin):
eplorsnco locus pecit mpus In causa uerocera ommia sunt Vnde
lamsuerosineloce tionbas illud atio portebit utre loase teim us asts¬
cona audineo legrat no profant religiosis nemuereuundacastis
sunedcuagomibus nelasciua seris uieridiculatur is tibus misceantur
Vatin e utt met pres pr cuelo quen dum latinea utemlo quitur qui
uerba strum uera & naturalia persequitur necasor moneatq
cultũ praesentis temporis dis crepat huic non sit satis uidere quid
dicatonissiid quoq aperte & sua uiter dicere neid quidemtantum
Suenda sunt quo que summa leniter inctata grauiter inter fle¬
cammo derate hocest enimillud trimodumigenus dicendi huml¬
ere dium grandilidam. clmenim magnadicimus granditer profe¬
renda sunt cumparua dicimus subtiliter cumme dio cria tempe
rate Nuiaminparuis causis nihil grande nihil sublime dicendume
sed lene hacpedes trimoreloquendum: In causis autemmaloribs
ubide dõ uel hominum salutere ferimus plus magnificentia e ful

Expanded text:
id est, nec locus, nec tempus. In causa vero certa omnia sunt, unde Iam vero in elocutionibus illud uti oportebit, ut res, locus, tempus, persona audientis efflagitat, ne profana religiosis, ne inverecunda castis, ne levia gravibus, ne lasciva seriis, ne ridicula tristibus misceantur. Latine autem et perspicue loquendum. Latine autem loquitur, qui verba rerum vera et naturalia persequitur, nec a sermone atque cultu praesentis temdicat, nisi id quoque aperte et suaviter dicere; ne id quidem tantumda sunt quoque submissa leviter, incitata graviter, inflexa moderate. Hoc est enim illud trimodum genus dicendi: humile, medium, grandiloquum. Cum enim magna dicimus, granditer proferenrate. Nam in parvis causis nihil grande, nihil sublime dicendum est, sed leni ac pedestri more loquendum. In causis autem maioribus, ubi de Deo ve
Abbreviated transcription (Latin):
rum cculus diligentia annui conmentarui in libris delatisunt . Inter
historiam autem & annales hoc inter .ẽ. quod historia est eorumtem
porum qua euidimus Annales uero sunt eorum annorum quos
a& as nr̃a non nouit unde s allustius & iystorialibius eusebius &
hieronimus ex anna libus & hnstoria constat. Iteminterhis toricm
& argumentum & fabula minter esse Nam his toriaesunit
resuerae quae factae sunt argumenta suuit quae & si factañ
sunt fierita menpossunt fabula e uero sunt quae nec factae
sunt nec fieripos suut quia contranatura msurit.

Expanded text:
rum est; 75 cujus diligentia annui commentarii in libris delati sunt. Inter rum est; 75 cujus diligentia annui commentarii in libris delati sunt. Inter historiam autem et annales hoc interest, quod hiporum quae vidimus, annales vero sunt eorum annorum quos aetas nostra non novit. Unde Sallustius ex historia, Livius, Eusebius et Hieronymus ex annalibus et historia constant. Item inter historiam et argumentum et fabulam interesse. Nam historiae sunt res verae quae factae sunt; argumenta sunt quae etsi facta non sunt, fieri tamen possunt; fabulae vero sunt quae nec factae sunt nec fieri possunt, quia contra naturam sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
E AUTEM Ideo monumenta dicunt᷑
eoquod memoriam tribuant rerum gestarum. Series autem
dicta pertrans lationem a sertis florum inuicem conpraehenda
conscribsit. Apud gentiles uero primus dares frigius degrecis
& trolanis historiam edidit quam in foliis palmarum abecons¬
cribtã esseferunt. postdar& emautem in grecia ero dotus
historicus primus abitus ẽ post quem ferecides claruit histempo¬
non inpediunt legentibus in his quaeutilia dixerunt. Multie¬
nim sapientes praeterita hominum gesta ad institutionem prae¬
sentium historiis in diderunt si quidem & ꝑ his toriam sum mar&ro
temporum annorum que supputatio conprehenditur. Et percon¬
sulum regum que suc cessummulta necessaria perscrutant᷑
ria appellantur qucacinmenses singulos digeruntur Annales suntres sin¬
gulorum annorum quaeq enim digna memoriae domimilitiae quae ma¬
ricuter raperannos in conmentariis acta surit ab anniuersarus gestis
annales nomina uerunt his toria autem multorum annorum ud tem po¬

Expanded text:
e autem ideo monumenta dicuntur, eo quod memoriam tribuant rerum gestarum. Series autem dicta per translationem a sertis florum invicem conprehensaruconscripsit. Apud gentiles vero primus Dares Phrygius de Graecis et Troianis historiam edidit, quam in foliis palmarum ab eo conscriptam esse ferunt. Post Daretem autem in Graecia Herodotus historiam primus habitus est. Post quem Pherecydes claruit his temponon inpediunt legentibus in his quae utilia dixerunt. Multi enim sapientes praeterita hominum gesta ad institutionem praesentium historiis indiderunt, siquidem et per historiam summa retro temporum annorumque supputatio conprehenditur, et per consulum regumque successum multa necessaria perscrutanturria appellantur, quae in menses singulos digeruntur. Annales sunt res singulorum annorum. Quaeqri ac terra, per annos in commentariis acta sunt, ab anniversariis gestis annales nominaverunt. 4. Historia autem multorum annorum vel tempo
Abbreviated transcription (Latin):
nomen prae ponitur enim proprio nomini ut ulmaceres
obscenique canes inportunce que uo lucres Inter antono ma¬
sid utem &pite ton hoc differt quod antonomasia prouie
nominis ponitur Epite toncutem numquam & sine nomito
quibus duobus tropis uelur tuperamus ali quemueclosten dimiue

Expanded text:
nomen. Praeponitur enim proprio nomini, ut 'alma Cernomen. Praeponitur enim proprio nomini, ut 'alma Ceres' Virg. Georg. 1, 470: Obscenique canes, inportunaeque volucres. Inter antonomasiam autem et epitheton hoc differt, quod antonomasia pro vice nominis ponitur, epitheton autem numquam est sine nomine. Quibus duobus tropis vel vituperamus aliquem, vel ostendimus,
Abbreviated transcription (Latin):
bitatrae signficatae sunt Me tonumia transnominatio abaliasigm¬
ficatione ad aliam proximitatem tranlatu fitautẽ multis modis
ut enim perid quod continet id quod continetur ostendit uitist
plaudunt prata mugiunt dumillic homines plcudunt hicboue smugi¬
tam uul canus mitat ad astra fauillam uult enimpercererem frum̃¬
tiinuentricemin telligere panem per liberum in uentore muitis uinꝰ
Peruenerem libi dinem per uulca numignem at contra per inuen
a pud grecos inuenit : Item ꝑ efficientem id quodefficitur sicut pigrun
frigus quod pigros homines faciat & timor palliduseo quo dpcl¬
lidos homines reddat. At contra perid quod efficitur efficiens
spumantia frenadixit cum utiq non ipsa faciant spumas
sedequus qui eũ :spumis conspergat in fusis Antonoma¬
sicẽ pronomine id ẽ ui ce nominis posita ut muimclegemtus

Expanded text:
litterae significatae sunt. Metonymia, transnominatio ab alia signlitterae significatae sunt. Metonymia, transnominatio ab alia significatione ad aliam proximitatem translata. Fit autem multis modis. Aut enim per id, quod continet, id, quod continetur, ostendit, ut 'theatra plaudunt', 'prata mugiunt', dum illic homines plaudunt, hic boves mugi Aen. 9, 76: Conmixtam Vulcanus mittit ad astra favillam. Vult enim per Cererem frumenti inventricem intellegere panem, per Liberum inventorem vitis vinum, per Venerem libidinem, per Vulcanum ignem. At contra per inventum apud Graecos invenit. Item per efficientem, id quod efficitur, sicut 'pigrum frigus' quod pigros homines faciat, et 'timor pallidus' eo quod pallidos homines reddat. At contra per id quod efficitur, efficiens'Spumantia frena' dixit, cum utique non ipsa faciant spumas, sed equus, qui ea gerit, spumis conspargat infusis. Antonomasia est pro nomine, id est vice nominis posita, ut 'Maia genitus'
Abbreviated transcription (Latin):
tumpinus erit : Sul cũ premit alta carina: miscuit usum teiam
aquis dum a rare et sulcum premere ad terram pertineat nonama
eua binanima li sadanimale. Nit folida iuuentus onscut flnas
ui enptene pater c uitempora canacrepanti Cireta solo resoria¬
Iñ u nus cup ertim ento profluit oceanus & flumina crinibuserras
Mentum enim tempora ex crines non adocea num pertinent sedađ
hemines nen calia rerum nomina dealio genere in aliud genus de¬
uentis sime decoris gratiatrans feruntur ut oratio perornetur
MMetafora cutem aut pcrtis unus ẽ ut fluc tuare segltes
Non potes dicere segeta refluctus Aut antis trofac̃ idẽ recip
ti adicuntur Cat a crisis est aliencerei nomenadpositun
fued coameta fora differt quodilla uocabulum ha bent slarlli
frontibus & longa sulcant uada saxa carina. Dum fasiesa
frons dan tum animalium e& homnumsit quo d no mensi potanau
non adoo suissa quid pro priumeidem partidiceret non haber et

Expanded text:
tum pinus arat; sulcum premit alta carina. Miscuit usum terrae aquis, dum arare et sulcum premere ad terram pertineat, non ad mare. 4. Ab inanimali ad animale, ut florida juventus; miscuit flores Tu, Neptune pater, cui tempora cana crepanti cincta salo resonant, magnus cui perpete mento profluit Oceanus, et flumina crinibus errant. Mentum enim, tempora et crines non ad Oceanum pertinent, sed ad homines. Sic et alia rerum nomina de alio genere in aliud genus decentissime decoris gratia transferuntur, ut oratio perornetur. Metaphora autem aut partis unius est, ut 'fluctuare segetes non potes dicere 'segetare fluctus', aut antistropha est, id est ret alarum remigia dicuntur. Catachresis est alienae rei nomen adpositum. Haec et a metaphora differt, quod illa vocabulum habenti largitur, frontibus, et longa sulcant vada salsa carina; dum facies et frons tantundem animalium et hominum sit. Quod nomen si poeta navi non adposuisset, quod proprium eidem parti diceret, non haberet.
Abbreviated transcription (Latin):
Namquan doueris disputa tionibus aliquid disseriur a qcsplira
erit quando aliquiduerisimileatq opinabile tractatur nomen ar
isciplinae liberalium artiũ septem sunt. Prima grammatica
de loquendiperitia. Secunda rethorica quae propternitorem
et copiame loquentiae suae maxime in ciuilibus quactiauli .s.
qude lacia ecistima tunltlis quahalecticacor nomento logica
quae disputationibus subtilis simis uera secernit afalsis Quar¬
ta arithmetica quae continet numerorũ causas et diuisiones
Quinta musica quae in carminibus cantibus quecconsistit Sextageu¬
metrica quae mensuras dimensionesq conplectitur. Septimci
astronomia quae continetlegem astrorum

Expanded text:
Nam quando veris disputationibus aliquid disseritur, disciplina erit: quando aliquid verisimile atque opinabile tractatur, nomen artsciplinis. Disciplinae liberalium artium septem sunt. Prima grammatica, id est loquendi peritia. Secunda rhetorica, quae propter nitorem et copiam eloquentiae suae maxime in civilibus quaestionibus necessaria existimatur. Tertia dialectica cognomento logica, quae disputationibus subtilissimis vera secernit a falsis. Quarta arithmetica, quae continet numerorum causas et divisiones. Quinta musica, quae in carminibus cantibusque consistit. Sexta geometrica, quae mensuras terrae dimensionesque conplectitur. Septima astronomia, quae continet legem astrorum
Abbreviated transcription (Latin):
ut cicero in topicis litus est qua fluctus eludit hoc
uariae tractari potest. modo enim ut moneat no¬
bilitas modo ut designec. modo ut uituperet aut
laud& ut moneat nobilitas ẽ uirtutis. minodo¬
rum apud posteros sarcina ut designet. a pexes
arx corporis ut laudet. adulescencia est flosa¬
tatis ut uituperet Diuitiae sunt breuis uitas lon¬
priuantiam contrarneius quod definitur dicur
bonum est quodmalum non est. iustum est quod iniustum non ẽ.
et his similia. hoc autem genere deͥfinitionis utidebemus cũ
contrarium notum est. ut sibonum est quod prodest cum
honestate id quod tale non est malum est . nouas pecies
quandamimaginationem dicunt ut ȩneas est ueneris
et ancisefilius. haec semper in in diuiduis uersatur. quȩ
greciathoma appellant. Decimaspecies deͥfinitionis ẽ.¬
perindigentiam pleniex eodem genere dicunt. ut siq
ratur quidsit animal respondeatur ut homo remeñi

Expanded text:
ut Cicero in Topicis 32: 'Litus est, qua fluctus eludit'. Hoc ut Cicero in Topicis 32: 'Litus est, qua fluctus eludit'. Hoc varie tractari potest. Modo enim ut moneat, modo ut designet, modo ut vituperet aut laudet. Ut moneat: 'Nobilitas est virtutis maiorum apud posteros sarcina'. Ut designet: 'Apex est arx corporis'. Ut laudet: 'Adulescentia est flos aetatis'. Ut vituperet: 'Divitiae sunt brevis vitae lonprivantiam contrarii eius, quod definitur, dicunt: 'Bonum est, quod malum non est. Iustum est, quod iniustum non est,' et his similia. Hoc autem genere definitionis uti debemus, cum contrarium notum est, ut: 'Si bonum est quod prodest cum honestate, id quod tale non est malum est'. Nona species quandam imaginationem dicunt, ut: 'Aeneas est Veneris et Anchisae filius'. Haec semper in individuis versatur, quae Graeci ἄτομα appellant. Decima species definitionis eper indigentiam pleni ex eodem genere dicunt. Ut si ratur quid sit animal, respondeatur: 'Ut homo'. Rem enim
Abbreviated transcription (Latin):
unt luxoriosum sed perdis cribtionem defimunt quaes¬
pecies definitionis oratoribus magis aptaest quam dia¬
lecticis quia latitu dines hab& quaesi militudo in bonis
rebus ponitur & in malis. quinta species definitionis est
quam grece catea antilex in latine aduerbium dicimꝰ¬
haec uocem illam decuius requeritur alioser mone de¬
signat uno ac singulari. Et quodã modo quidillud sit
inuno uerbam positum. un o uerbo alio declarat ut
conti cescere est tacere . Item cum terminum dicimus
finem aut populatas inter praetamur es seua statas¬
Sextas pecies definitionis est. quamgrecicatadia phoran
nos per differentiam dicimus scriptores uero artiũ
deeodem & deal tero nominant. ut cum quaeritur
quid intersit. interregem& tirannum adiecta dif¬
ferentia quiduter quae sit definitur. Id est rexest
mo destus et temperans tirannus uero impius a
inmitis. Septima species definitionis est quam gre¬

Expanded text:
iunt luxuriosum, sed per descriptionem definiunt. Quae siunt luxuriosum, sed per descriptionem definiunt. Quae species definitionis oratoribus magis apta est quam Dialecticis, quia latitudines habet, quae similitudo in bonis rebus ponitur et in malis. Quinta species definitionis est, quam Graece κατὰ ἀντίλεξιν, Latine adverbium dicimHaec uocem illam, de cuius re quaeritur, alio sermone designat uno ac singulari, et quodammodo quid illud sit in uno uerbo positum, uno uerbo alio declarat, ut: 'Conticiscere est tacere.' Item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esseSexta species definitionis est, quam Graeci κατὰ διαφοράν, nos per differentiam dicimus. Scriptores vero artium de eodem et de altero nominant, ut cum quaeritur quid intersit inter regem et tyrannum, adiecta differentia, quid uterque sit definitur; id est, rex est modestus et temperans, tyrannus vero inpius et inmitis. Septima species definitionis est, quam Grae
Abbreviated transcription (Latin):
claratur quia illa substantialis est difinitionumom
nium obtinet principatum tertia species definitio¬
nis est quae grece poites dicitur. latine qualitatiua
uocatur qui a ea qua litate nomenac cepit proeo qđ
quid qualesit id quod sit euidenteros cendit
cuius exemplum tale est homo est qui ingenio ual&
artibus polla e cognitione rerum. aut quod age¬
re debec eligit aut anim aduersione quodinutilesit
contemnit insenim qualitatibus ex pressus ac defi¬
nitus homo est quartaspecies difinitionis est
quae grece ipogra ficenlatine atullio discribtio
nominatur quae ad hibi tacir cuitione dictorum
factorum querem quae sit decribtione declarat
qua eritur enim quidauarus sit. quid crudelis
quid luxoriosus & uniuersa luxoriosi & auari
crudelis natura describitur. ut siluxorio sum
uolumus de funire dicemus luxoriosus estuictus
non nocesariised sum quosi et honorta ppetens
indeliciis affluens in libidine promtus haec et alia defim¬

Expanded text:
claratur; et quia illa substanclaratur; et quia illa substannium optinet principatum. Tertia species definitionis est, quae Graece pyoedes dicitur, Latine qualitatiuavocatur: quia ex qualitate nomen accepit pro eo quod quid, quale sit id, quod sit, evidenter ostendit. Cuius exemplum tale est: 'Homo est, qui ingenio valet, artibus pollet et cognitione rerum, aut quod agere debet eligit, aut animadversione quod inutile sit contemnit'. His enim qualitatibus expressus ac definitus homo est. Quarta species definitionis est, quae Graece ὑπογραφική, Latine a Tullio descriptio nominatur, quae adhibita circuitione dictorum factorumque rem, quae sit, descriptione declarat. Quaeritur enim quid avarus sit, quid crudelis, quid luxuriosus, et universa luxuriosi, avari, crudelis natura describitur; ut, si luxuriosum volumus definire, dicimus: Luxuriosus est victus non necessarii, sed sumptuosi et onerosi appetens, in deliciis adfluens, in libidine promptus. Haec et alia defin
Abbreviated transcription (Latin):
bris suis constare debeat. Est enimoratiore.hus un¬
uscuius que reinaturam a conmunione diuisam
propria significatione concludens: Diuisio de¬
finitionum in partes quindecim habetur. prima
species definitionis est. usio dis. idẽ substantialis
quae pro prie & uere dicitur definitio ut est
homo animal rationale mortale sensus disciplinae que ca¬
pax haec enim de finitio pers pecies et differentias discen¬
dens uenit ad pro prium & designat plenissime quid sit
homo Secundas pecies definitionis est quae grece enneo¬
matice dicitur latine notitio nuncupatur. quam noti¬
tionem communi non propriȩ nomine possumus dicere
haec istomodo semper efficitur. homo est quodrationali
concepcione exercito prae est animalibus cunctis. non
enim dixit quid est homosedquidagat quasi quoddã
signo in notitiam deuocato Inis taenim et in reliquis no¬
titiarei profertur non substantialis & explicatio de¬

Expanded text:
bris suis constare debeat. Est enim oratio brevis unbris suis constare debeat. Est enim oratio brevis uniuscuiusque rei naturam a communione divisam propria significatione concludens. Divisio definitionum in partes quindecim habetur. Prima species definitionis est οὐσιώδης, id est substantialis, quae proprie et vere dicitur definitio, ut est: 'Homo animal rationale, mortale, sensus disciplinaeque capax'. Haec enim definitio per species et differentias descendens venit ad proprium, et designat plenissime quid sit homo. Secunda species definitionis est, quae Graece ἐννοηματική dicitur, Latine notio nuncupatur, quam notionem communi, non proprio nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: 'Homo est, quod rationali conceptione et exercitio praeest animalibus cunctis'. Non enim dixit quid est homo, sed quid agat, quasi quodam signo in notitiam devocato. In ista enim et in reliquis notitia rei profertur, non substantialis explicatio de
Abbreviated transcription (Latin):
igitur dies tertius modus est ita non est dies est &
non luca ad qui dies est lucet igitur. Quartus modus
est ita aut dies est aut nox adque diesnox igitur ñ est
quintus modus est ita aut dies est aut nox adqui nor
nonest diesigitur est. Sextus modus estita non estdie
est et non luc& dies autem est norigitur non est. Sep¬
timus modus estita non dies est nox ad quino none
dies igitur est. Modosautem i potheticorum sillo
gis morum si quisplenius nos sedesiderat librum
legat mariiuctorim qui inscribitur desillogis mis
ipoteticis hinc ad dialecticas definitionum speces
accedamus quaetanta dignitate p̃ ism cellunt ut
possint indiciorum acpertema infestationes et que¬
damindicia dictionu mostendere
UIIII DEDIUSIONE DE FINI TIO NUM
Ex marui uictorim libro ad breuiatis. defintio est
filo soforum quae in rebus exprimendis explicat
qui dres ipsasit qualis sit et quemad modum men¬

Expanded text:
igitur dies'. Tertius modus est ita: 'Non et dies est et igitur dies'. Tertius modus est ita: 'Non et dies est et non lucet: atqui dies est: lucet igitur'. Quartus modus est ita: 'Aut dies est, aut nox: atqui dies est: nox igitur non est'. Quintus modus est ita: 'Aut dies est, aut nox: atqui nox non est: dies igitur est'. Sextus modus est ita: 'Non et dies est et non lucet: dies autem est: nox igitur non est'. Septimus modus est ita: 'Non dies et nox: atqui nox non est: dies igismorum si quis plenius nosse desiderat, librum legat Marii Victorini qui inscribitur de Syllogismis Hypotheticis. Hinc ad Dialecticas definitionum species accedamus, quae tanta dignitate praecellunt ut possint indiciorum aperte manifestationes et quaedam indicia dictionum ostendere. § 29 De divisione definitionum ex Marii Victorini libro abbreviata. Definitio est Philosophorum, quae in rebus exprimendis explicat quid res ipsa sit, qualis sit, et quemadmodum mem
Abbreviated transcription (Latin):
conducit ex dedicatiua particulari et abdicatiua
uni uers ali ab dicatiuum particulare direc¬
tim ut quod damiustus hones tum nullumiustum
malum quod dam igitur ius tum non est malum
Sextus modus ẽ qui conducit ex dedicatiua uni uer¬
sali et ab dicatiua particulari abdicatiuum par¬
ticulare directim ut omne iustum hone stum quod¬
dam iustum non est malum quod damigitur hones¬
tum non est malum. has formolas cathegoricorũ
sillogis morum qui plene nosse desiderat librum
legat quiinscribitur perier menia sapulei et que
subtilius sunt tracta cognoscit distincta enimatq
considerata ad magnas intelligentiae uias lecto¬
rem praestante dño utiliter introducunt. nunei¬
adipoteticos sillogis mos ordinesequenti ueni a mus¬
UI MO DISILLOGIS MORUM YPO TETICORUN
ui fiunt cum aliqua conclusione sunt septem Primus
modus est si dies est lucet. est autem dies lucet igitur
Secundus modus est si dies est lucet non lucet non est

Expanded text:
conducit ex dedicatiua particulari et abdicatiua conducit ex dedicatiua particulari et abdicatiua uniuersali abdicatiuum particulare directim, ut 'Quoddam iustum honestum: nullum iustum malum: quoddam igitur honestum non est malum.' Sextus modus est qui conducit ex dedicatiua uniuersali et abdicatiua particulari abdicatiuum particulare directim, ut: 'Omne iustum honestum: quoddam iustum non est malum: quoddam igitur honestum non est malum'. Has formulas categoricorum syllogismorum qui plene nosse desiderat, librum legat qui inscribitur Perihermenias Apulei, et quae subtilius sunt tractata cognoscet. Distincta enim atque considerata ad magnas intellegentiae vias lectorem, praestante Domino, utiliter introducunt. NuHypotheticos syllogismos ordine sequenti veniamus. Modi syllogismorum Hypotheticorum, qui fiunt cum aliqua conclusione, sunt septem. Primus modus est: 'Si dies est, lucet: est autem dies: lucet igitur'. Secundus modus est: 'Si dies est, lucet: non lucet: non est
Abbreviated transcription (Latin):
quartus modus est qui con ducit ex particula¬
ride dicatiua et uniuers aliab dicatiua dedicati¬
uum particulare directim ut quod damiustum
non est turpe omnema lum turpe quod dam
igitur lustum non est malum For mulaeten¬
tiae modis unt sex Primus modus est qui cond¬
cit ex dedicatiuis uniuersalibus dedicatiuum
particulare tam directim qua mreflexim
ut omneius tum honestum omne hones tumius tum omne ius¬
tum bonum quoddam bonum honestum. Secundumodus ẽ
qui conducit ex dedicatius particulariet uniuersali
dedicatiuum ex particulare directim ut quod dam
ius tum honestum omneius tumbonum quod damigi¬
tiuis uniuersali et particulari. dedicatiuum parti¬
culare directum ut omne ius tum hones tum quod¬
damius tumbonum. quod damigitur hones tumbo¬
num. Quartus modus est qui conducit exumuer¬
sali deh catiua ex particulari ab dicatiua. ab dica¬
tiuum particulare directimut omne iustum ho
nes tum nullum iustum malum quod dam igitur
honestum non est malum. Quintus modus est qui

Expanded text:
iculari abdicativa et universali dedicativa abdicativum particulare directim, ut: 'Quoddam iustum non est turpe: omne malum turpe; quoddam igitur iustum non est malum'. Formulae tertiae modi sunt sex. Primus modus est, qui conducit ex dedicativis universalibus dedicativum particulare tam directim quam reflexim, ut: 'Omne iustum honestum: omne honestum iustum: omne iustum bonum, quoddam bonum honestum'. Secundus modus est, qui conducit ex dedicativis particulari et universali dedicativum ex particulari directim, ut: 'Quoddam iustum honestum: omne iustum bonum: quoddam igiucit ex dedicativis universali et particulari dedicativum particulare directim, ut: 'Omne iustum honestum: quoddam iustum bonum: quoddam igitur honestum bonum'. Quartus modus est, qui conducit ex universali dedicativa et particulari abdicativa abdicativum particularnestum: nullum iustum malum: quoddam igitur honestum non est malum.' Quintus modus est qui
Abbreviated transcription (Latin):
geumetriae uocant latinipunctum circulinũ¬
gura est in plano quadrata quae sub quat tuor rectis lineis
lacet Pbanathꝗ Dana the tongram mon figura planco:
est enim triangudum et habet angulũ rectum:
sepleros figura plana recta et subter constituta
a pormata partibus cunctis aequalis ssp̃ba¬
figur poria solida quae longitudine &
radicudine

Expanded text:
geometriae vocant, Latini punctum circuli nungeometriae vocant, Latini punctum circuli nungura est in plano quadrata; quae sub quattuor rectis lineis iacet, ita.o Dianatheton grammon figura plana, iEst enim triangulum et habet angulum rectum.o Isopleuros figura plana, recta et subter constituta.o  formata, partibus cunctis aequalis.o Cubufigura propria solida, quae longitudine, latitudine
Abbreviated transcription (Latin):
runt sed quid ex terrae dimensione haec discipli¬
na coepit exinitio sui & nomenser uauit namgeu¬
metra deterra & demensura nuncupata est: Terra
enim grece. ge uocatur metra mensura huius dis¬
iplinae ars continet inselinea menta in ter¬
ualla magnitu dines & figuras e infiguris dim̃siones &n
Geu metriae qua dripertita est diuis ioest in planum in
magnitudinem numerabilem In magnitudinem ratio¬
nalem & infiguras solidas planae figurae sunt quae
lingitu dine et latitu dine continentur quae sunt
luxta platonemnumero quinque numera bilis mag¬
nitudo ẽ quae numeris arithinetice diuidipo¬
test. magnitudines rationa les sunt quorum men¬
suram scire possumus Inrationa les uero quorum
mensure quantitas cognita non habetur
DEFIGURISCEUMETRICVE Figurae solidesunt que
cuius species quinque in plano quarum prima pla¬
qua e uocatur circumducta cuius in mediopunc¬
tus est quo cuncta conuergunt quod centrum

Expanded text:
runt. Sed quia ex terrae dimensione haec disciplirunt. Sed quia ex terrae dimensione haec disciplina coepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et de mensura nuncupata est. Terra enim Graece γῆ vocatur, μήτρα mensura. Huius disciplinae ars continet in se lineamenta, intervalla, magnitudines et figuras, et in figuris dimensiones etione geometriae . Geometriae quadripertita divisio est, in planum, in magnitudinem numerabilem, in magnitudinem rationalem, et in figuras solidas. Planae figurae sunt, quae longitudine et latitudine continentur, quae sunt iuxta Platonem numero quinque. Numerabilis magnitudo est, quae numeris arithmeticae dividi potest. Magnitudines rationales sunt, quorum mensuram scire possumus, inrationales vero, quorum mensurae quantitas cognita non habetur. De figuris geometriae . Figurae solidae sunt, qcuius species quinque in plano. Quarum prima quae vocatur circumducta; cuius in medio punctus est, quo cuncta convergunt, quod centrum
Abbreviated transcription (Latin):
& continens in ipsaratione at quescientia numerorũ
non solum dupli cari uerum &iam multiplicaripo¬
test. Itauerosuis quis que nu merus proprietatibus
terminatur ut nallus eorumpar esse cuicumq
alteri possit ergo & dispares interse atque diuer¬
si sunt et insinguli qui que finiti sunt et om̃s infiniti sun
DEINUENTORBUSGEOMETRIAE ET UOCBULOEIUS
Geumetriae disciplinam primum ab aegrptis
repperta dicitur quod inundantenilo et ommum
posses siombus limo obductir in itium terrae diui¬
den de perline as et mensuras nomen artidedit
quae deinde longius a cumines apientum profecta
emaris et caeli. et aeris spatia metiuntur nam
prouocati studio sic ceperunt postterre dimen¬
sionem & caelis patia quaerere quantoiterual¬
lo luna a terris a luna sol ipsedistaret et usque
aduerticem caeli quanta semensura distender&
sic q inter ualla ipsa caelior bis que ambitum per
nu merum sta diorumratione probabilis distinxe¬

Expanded text:
m continens, in ipsa ratione atque scientia numerorum m continens, in ipsa ratione atque scientia numerorum non solum duplicari, verum etiam multiplicari potest. Ita vero suis quisque numerus proprietatibus terminatur, ut nullus eorum par esse cuicumque alteri possit. Ergo et dispares inter se atque diversi sunt, et singuli quique finiti sunt, et omnes infiniti sunt. De inventoribus geometriae et vocabulo eius . Geometriae disciplina primum ab Aegyptiis reperta dicitur, quod, inundante Nilo et omnium possessionibus limo obductis, initium terrae dividendae per lineas et mensuras nomen arti dedit. Quae deinde longius acumine sapientium profecta et maris et caeli et aeris spatia metiuntur. Nam provocati studio sic coeperunt post terrae dimensionem et caeli spatia quaerere: quanto intervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret, et usque ad verticem caeli quanta se mensura distenderet, sicque intervalla ipsa caeli orbisque ambitum per numerum stadiorum ratione probabili distinxe
Abbreviated transcription (Latin):
inuenias in arith metica primosie quaeris coniugis
extrema & diuidis et facis medium ut puta fac extre¬
maesse sea et duode cimsimul iungis et faciunt
decem et octo. partiris media et facis nouem quod
est anologi cum arith meticae ut me dius quod mo¬
na dibus superat primum his superctur ab extre¬
mo superant enim nouem sextribus monadibus
his superatur aduodecim. secundum geometriã
uero lta quaeris extrema multi plicato tantum
faciunt quantum et media duplicat aut puta sex¬
& duo decim multiplicata faci& septuagies dẽ
pandius media ooto et nouem multiplicata tandũ¬
dem faciunt. Secun dum musicam ita que partes
superat medius primum eadem parte superatur
medius. ab ex tremo ut puta sex et octo duabus
partibus superant quae duce partes tertia
meda octo superatur abultimanona.
ta ueris idem ipse non dicouno adito augeri sed quam¬
lib& sit magnus & quam lib& ingentem multitudinẽ¬

Expanded text:
invenias. In Arithmetica primo sic quaeris. Coniungis invenias. In Arithmetica primo sic quaeris. Coniungis extrema, et dividis, et facis medium: utputa fac extrema esse VI et XII, simul iungis et faciunt X et VIII: partiris media et facis IX, quod est analogicum arithmeticae, ut medius quot monadibus superat primum, his superetur ab extremo. Superant enim IX VI tribus monadibus, his superatur a XII. Secundum geometriam vero ita quaeris. Extrema multiplicata tantum faciunt, quantum et media duplicata, utputa VI et XII multiplicata facient septupondius, media VIII et IX multiplicata tantundem faciunt. Secundum musicam ita: Qua parte superat medius primum, eadem parte superatur medius ab extremo. Utputa VI et VIII; duabus partibus superant, quae duae partes tertia media, VIII, superatur ab ultima nona.taveris, idem ipse non dico uno addito augeri, sed quamlibet sit magnus, et quamlibet ingentem multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
numerum multipliciter cum aliqua parte eius¬
ut uerbi gratia quinque ad .ii. dum conparatifue¬
rint continent in sebis bini .ii. et unam partem
eius .Viiii aduii dum conparutifuerint in conti¬
nenit inse bis quaterni .Viii. ad unam partem
eius. Submultiplea super partionalis numerus
est quidum conparatus ad inferioremsib nume¬
rum fuerit continec eum multipliciter cum al¬
is partibus eius ut uerbi gratia. uiii ad iii. dum
conparati fuerint continent inse. bis ternicum
alus duabus partibus eius . x .iiii ad ui dum conpa¬
ratifuerint continent intrase bissem cumalis duabus
partibus eius xvi ad undum conparatifuerint conti¬
nenteumbis cumaliis duabus partibus eius . xuiiii
quibus est aequalis undique rotunditas ita usphe¬
ricus autem numerus est quia cir culato numero
multiplicatus a seincoat &ase conuertitur quin¬
quies quiniues quinquies. hic circulus duminseipsũ
et geo metriam et musicam hoc interest ut media

Expanded text:
numerum multipliciter, cum aliqua parte ejusnumerum multipliciter, cum aliqua parte ejus, verbi gratia: V ad II dum comparati fuerint continent in se bis binos, et unam partem ejus; IX ad IV dum comparati fuerint continent in se bis quaternos, et unam partem ejus. 12. Multiplex superpartiens numerus est qui, dum comparatus ad inferiorem sibi numerum fuerit, continet eum multipliciter cum aliis partibus eius, ut uerbi gratia VIII ad III dum comparati fuerint, continent in se bis terni cum aliis duabus partibus eius; XIIII ad VI dum comparati fuerint, continent intra se bis seni cum aliis duabus partibus eius; XVI ad VII dum comparati fuerint, continent eum bis cum aliis duabus partibus eius; XVIIII quibus est aequalis undique rotunditas, ita.o Sphaericus autem numerus est, qui a circulato numero multiplicatus a se inchoat et in se convertitur. Quinquies quini XXV. Hic circulus dum in se ipsum et Geometriam et Musicam hoc interest, ut media
Abbreviated transcription (Latin):
inse .iiii. et alias tres partes eius .uiii. ad .i. dum con¬
parati fuerint habent in sequinque & alias . ini par¬
tes eius. Subsuper partiens numerus est qui contua¬
in numerosuper parti enticum aliquibus partibus suis
duabus aut tribus aut pluribus ut uerbi gratia tres
continentur a quinque cumalis duabus partib
superparticularis numerus est minori qui contine tꝰ
infortiore nu mero cumalia una parte sua aut meda
aut tertia. aut quarta alit quinta ut uerbi gratia duo
aut tres .ii. adiui iuii ad V& ceteris. Super partiens nume¬
rus est qui in semferiorem numerum totumotine et suꝑ
hoc alteras partes eius duas. ã tres ã .iiii.ã ui ã alias ut
uer bi gratia .V. adtres dumͦ paratifuerint inse
quinarius numerus trinarium et superhoc alias
partes eius duas Vn ad iii. dum conparatifuerin
habent insenii et alias .iii. partes eius .ViIii. ad v.dũ
comparati fuerint habent insequinq: et alias partes

Expanded text:
in se IIII et alias III partes eius; VIIII ad V dum comin se IIII et alias III partes eius; VIIII ad V dum comparati fuerint, habent in se V et alias IIII partes eius. Subsuperpartiens numerus est qui contin numero superpartienti cum aliquibus partibus suis duabus aut tribus aut pluribus, ut uerbi gratia III continentur a V cum aliis duabus partibus superparticularis numerus est minor, qui continetur in fortiore numero cum alia una parte sua aut media aut tertia aut quarta aut quinta, ut uerbi gratia II ad III, III ad IIII, IIII ad V et ceteri. Superpartiens numerus est qui in se inferiorem numerum totum continet, et super hoc alteras partes eius duas aut III aut IIII aut V aut alias, ut uerbi gratia V ad III dum comparati fuerint, habet in se quinarius numerus trinarium numerum et super haec alias partes eius duas; VII ad IIII dum comparati fuerint, habent in se IIII et alias III partes eius; VIIII ad V dum comparati fuerint, habent in se V et alias IIII partes
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicatus fuerit ase inco ans adse conuertitur ut
uerbi gratia quinquies quiniuies quin quies etlta So¬
netur ut sunt piramides qui in modum flammae con¬
surgunt. itã cibus ut sunttes serae litĩ & ab aliis
multipliciter Super particularis numerus est dumfortior con¬
tin& intrase inferiorem numerum circaquem conparat᷑
similiter & unam partemeius ut uerbi gratia. in.ad u
dum conparatifuerint continent intrase duo et aliũ
unum qui media pars est duorum. Quattuor tres
dum conparati fuerint continent in secres et aliumunũ
qui est tertia parstrium iterum .v. ad quat tuor dũ
conparatifuerint habent inse quater narium nume¬
rum & aliumunum qui quarta parses se dicitur
quater narii nu meri & ceterita les. sub super par¬
tiens numerus est qui in se inferiorem numerumto¬
tum contin& et super hoc alteras partes eius duas
uerbi gratia uad .ni. dum conpa ratifuerint habent

Expanded text:
multiplicatus fuerit, a se inchoans ad se convertitur, ut multiplicatus fuerit, a se inchoans ad se convertitur, ut verbi gratia quinquies quini XXV, ita. Sonetur, ut sunt pyramides, qui in modum flammae consurgunt, ita. Cubus, ut sunt tesserae, ita. Smultipliciter. Superparticularis numerus est, dum fortior continet intra se inferiorem numerum, circa quem conparatur, similiter et unam partem eius; ut verbi gratia III ad II dum conparati fuerint, continent intra se II et alium unum, qui media pars est duorum; IV ad III dum conparati fuerint, continent in se III, et alium unum, qui est tertia pars trium. Iterum V ad IV dum conparati fuerint, habent in se quaternarium numerum, et alium unum, qui quarta pars esse dicitur quaternarii numeri, et ceteri tales. Superpartiens numerus est, qui in se inferiorem numerum totum continet, et super hoc alteras partes eius II, verbi gra
Abbreviated transcription (Latin):
UIIIN ERTIA DIVPOTOTIUSNUMERI
Numeri ÷ aut dis cretisunt .u. ad contenente
istediuiditur sic ÷ linealis i superficiosi .ii. solidi
discretus numerus est quiadis cretis mona dibus
continetur ut uerbigratia ii .iiii.Vui. et reli¬
qui continens numerus est qui a coniunetis men¬
dibus continecur uerbi gratia ternarius num¬
rus in magnitu dine intolligatur id est line
aut spatium aut solidum dicitur. continenssim¬
liter quaternarius et quinarius numeri Line¬
alis numerus est qui incoans amanade line alice
s cribitur usquead infinitum unde alsa ponitur
pro designatio neli nearum qm̃ haec litterã. unum significat
apud grecos: superficilias numerus ẽ qui nonsolum longi¬
tudine sed et latitudine continetur ut trigonus qua dra¬
tus quin qui angulus uel circulatus numeri et ceteri qui
semper in plano pede idẽ superfacie continentur trigo¬
nus numerus est itã quadratus numerus est itã quinqui¬
angulusita circularis numerus. est ita qui dumsimilit̃

Expanded text:
§ 7 De tertia divisione totius numeri. Numeri 1 aut discreti sunt, 2 aut continentes. Iste dividitur sic: 1 lineales, 2 superficiosi, 3 solidi. Discretus numerus est, qui a discretis monadibus continetur, ut verbi gratia III. IV. V. VI. et reliqui. Continens numerus est, qui coniunctis monadibus continetur; ut verbi gratia ternarius numerus in magnitudine intellegatur, id est in linea, aut spatium aut solidum dicitur continens: similiter quaternarius et quinarius numeri. Linealis numerus est, qui inchoans a monade linealiter scribitur usque ad infinitum. Unde alpha ponitur pro designatione linearum, quoniam haec littera unum significat apud Graecos. Superficialis numerus est, qui non solum longitudine, sed et latitudine continetur, ut trigonus, quadratus, quinqueangulus vel circulatus numeri, et ceteri, qui semper in plano pede, id est superficie continentur. Trigonus numerus est ita. Quadratus numerus est ita. Quinqueangulus ita. Circularis numerus est ita, qui dum similiter
Abbreviated transcription (Latin):
erunt octo et erit medium intersex et duo decim qua¬
propter octo superant sex duabus mona dibus id est
terti a desexis et superant octo aduo decimquattuo
mona dibus tertia portione quaparteergo supenit
eadem superatur Sed huec ratio quemad modum
inmundo iest ex uolubilitate cir culorumita et in i¬
croscos mos intantum praeter uocem ualet ut sino
ipsius perfectione etiam homo simfomis curens non
sistet eius demmusicae perfectione etiammetra con¬
sis tunt in arsis ethesis id est eleuatione et positione¬
I Deas tronomiae nomine¬

Expanded text:
erunt VIII et erit medium inter VI et XII. Quaerunt VIII et erit medium inter VI et XII. Quapropter VIII superant VI duabus monadibus, id est tertia de VI, et superantur VIII a XII quattuor monadibus, tertia portione. Qua parte ergo superat, eadem superatur. Sed haec ratio quemadmodum in mundo est ex volubilitate circulorum, ita et in microcosmo in tantum praeter vocem valet, ut sine ipsius perfectione etiam homo symphoniis carens non constet. Eiusdem musicae perfectione etiam metra consistunt in arsi et thesi, id est elevatione et positione. De Astronomiae nomine
Abbreviated transcription (Latin):
inuicemsetangunt ec faciunt sonum Dicta autem
cimbala quia cumballematiasimul percutiuntur
cumenm greci dicunt cimbala balle matia. Sistrũ
ab inuentriceuocatum .s sis enim regina cegiptio¬
et hratoferiat mea luminasiscro. Inde et hoc mulieres
percutiunt quia inuentrix huis generis mulier
unde& apud a mattonas sistro adbellum femi¬
nurum ex ercituf uocabatur Tintinnabulum de
sono uocis nomen habet sicut & plausus manuum
stridor uuluarum. Simfonia uulgo appellatur
lignum cauum ex utra que parte pelle extenta
quam uirgulis hinc & indemusiciferiunt. fit que
in ea exconcordia grauis e acuti suauis simus cantus
dius. Vides quod monadibus superecur sexa duo¬
decim et est sex mona dibus ducisper qua dratũ
sexies sem faciunt triginta sex conlungis extre¬
ma illa prima sex ad duo decim simubefficiunt
decemet octo partiris tricies sexiesperdecus octus effi¬
cit dipondius hos lungis cum summaminore idẽ sexies

Expanded text:
invicem se tangunt et faciunt sonum. Dicta autem invicem se tangunt et faciunt sonum. Dicta autem cymbala, quia cum ballematia simul percutiuntur; cum enim Graeci dicunt σύν, βαλά ballematia. Sistrum ab inventrice vocatum. Isis enim regina Aegyptio 93: Isis et irato feriat mea lumina sistro. Inde et hoc mulieres percutiunt, quia inventrix huius generis mulier. Unde et apud Amazonas sistro ad bellum feminarum exercitus vocabatur. Tintinabulum de sono vocis nomen habet, sicut et plausus manuum, stridor valvarum. Symphonia vulgo appellatur lignum cavum ex utraque parte pelle extenta, quam virgulis hinc et inde musici feriunt, fitque in ea ex concordia gravis et acuti suavissimus cantus.dius, vides quot monadibus superetur VI a XII, et est VI monadibus: ducis per quadratum, sexies seni faciunt XXXVI. Coniungis extrema illa prima, VI ad XII, simul efficiunt XVIII. Partiris tricies sexies per decas octo, efficit dipondius. Hos iungis cum summa minore, id est sexies,
Abbreviated transcription (Latin):
quod diuersos sonos efficiat. Liram primum a mer¬
curio inuentam fuisse dicunt hoc modo cum regre¬
diens nilus in suos meatus uaria in campis reli quis¬
set animalia relictaiam testudo est quaecum
putr&es set & neruieius remansisset ectenti
intracor cumpercussa a mercurio sonitum dedit
ad cuiusspeciesmercurius liram fecit et orfgo
tradidit quieius reimaximeerat studiosus un¬
de & aestimatur eademarte non feras tantum
sed et saxa at que siluas cantus modo latione ad plicuis se
hanc musicae propterstudii amorem et carminis laudem eti¬
am in tersidera suarum fabularum conmentis conlocatã
es sefinxerunt : Timpanum est pellis uel corrum ligno
ex uno parte extentum est enimpars media simfoniae
insimilitudinem cribri. Timpanum autemdictum quod
me diũs estunde & margaritum medium timpaniũ
dicitur & ipsud utsimfonia aduirgulã percutitur
Cimbala acitabula quoda mosunt quae percus sa

Expanded text:
quod diversos sonos efficiat. Lyram primum a Merquod diversos sonos efficiat. Lyram primum a Mercurio inventam fuisse dicunt, hoc modo. Cum regrediens Nilus in suos meatus varia in campis reliquisset animalia, relicta etiam testudo est. Quae cum putrefacta esset, et nervi eius remansissent extenti intra corium, percussa a Mercurio sonitum dedit; ad cuius speciem Mercurius lyram fecit et Orpheo tradidit, qui eius rei maxime erat studiosus. Unde existimatur eadem arte non feras tantum, sed et saxa atque silvas cantus modulatione adplicuisse. Hanc musici propter studii amorem et carminis laudem etiam inter sidera suarum fabularum conmentis conlocatam esse finxerunt. Tympanum est pellis vel corium ligno ex una parte extentum. Est enim pars media symphoniae in similitudinem cribri. Tympanum autem dictum quod medium est, unde et margaritum medium tympanum dicitur; et ipsud, ut symphonia, ad virgulam percutitur. Cymbala acitabula quaedam sunt, quae percussa
Abbreviated transcription (Latin):
inter quos fides sit. antiqua autem cithara septim cordiserat
ideo quod nulla corda uicinecor desimilem sonum recdat
Sedideo septem corde uel quia totam uoceminolent uel
quia septem modibus sonat caelum : Cordas autemdic¬
tas acorde quia sicut pulsus est cordis inpectore. Ita
pulsus cordae in cithara. has primus mercurius ex cogi¬
tauit Idem que prior inner uos sonum strinxit
ꝑsalterium quod uulgo canticum dicitur apsallendo
nominantũ quodad eius uocem chorum consonandoros¬
pondeat Est autem similitu docithare bar barderes
in modo deltelit terae Sed psalteru et lthare haec
differentia est quod psalterium lignum illud concuiũ
unde sonus redditur superius habet et deor sumfeũ¬
unturcorde et desupersonant : cithara uero concaui¬
ta temligni Inferius habet psalterium autem hebrer
decacordon usisunt propternumerum dẽcalocum
legis Lira dicta a potulirin id est auarietate uocũ

Expanded text:
inter quos fides sit. Antiqua autem cithara septemchordis eratinter quos fides sit. Antiqua autem cithara septemchordis eratideo, quod nulla chorda vicinae chordae similem sonum reddat. Sed ideo septem chordae, vel quia totam vocem implent, vel quia septem motibus sonat caelum. Chordas autem dictas a corde, quia sicut pulsus est cordis in pectore, ita pulsus chordae in cithara. Has primus Mercurius excogitavit, idemque prior in nervos sonum strinxit. Psalterium, quod vulgo canticum nominatum, quod ad eius vocem chorus consonando respondeat. Est aute siin modum Δ literae; sed psalterii et citharae haec differentia est, quod psalterium lignum illud concavum, unde sonus redditur, superius habet, et deorsum feriuntur chordae, et desuper sonant. Cithara vero concavitatem ligni inferius habet. Psalterium autem Hebraei decachordon usi sunt propter numerum Decalogi legis. Lyra dicta ἀπὸ τοῦ ληρεῖν, id est a varietate vocum,
Abbreviated transcription (Latin):
speties citharum cliuersarum timpanum quoque cinpar¬
lum sistrum acitabulaȩnea et argentea uel alia quae
mecallicorigorere percussareddunt. cũ suauite tinnitũ
& cetera huius cemodi : Citharae acpsalterii repertor
tubal ut praedictum est perhibetur iuxta oppinionem
autem grecorum citharae usus repertus fuis se abapol¬
line crediturformacitharae initiosimilis fuesse
tra ditur pectori homano co utiua ex pectore ltaex
ipscicantus ederetur appellatam que eadem de
causa num pectus dorica lingua citharam uocaripau¬
latim autemplures eius species extiterunt ut psalte¬
ria lirae barbitae fen ces et pectides & quae dicuntur
indice & feriuntur ad uobus simul Item alice atq
aliae et quadrata forma ueltrigonali cordarũ
extiam numerus si multiplicatus ec c̃mutatũ genus
Veteres autem citharam̃ fidaculam uel fidicem nomina ueruñ
quiatam conginnunt interse cordeeius quambene conueniati

Expanded text:
species cithararum diversarum, tympanum quoque, cymbaspecies cithararum diversarum, tympanum quoque, cymbalum, sistrum, acetabula aenea et argentea, vel alia quae metallico rigore percussa reddunt cum suavitate tinnitum et cetera huiuscemodi. Citharae ac psalterii repertor Tubal, ut praedictum est, perhibetur. Iuxta opinionem autem Graecorum citharae usus repertus fuisse ab Apolline creditur. Forma citharae initio similis fuisse traditur pectori humano, quo uti vox a pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, appellatamque eadem de causa. Nam pectus Dorica lingua κιθάρα vocari. Paulatim autem plures eius species extiterunt, ut psalteria, lyrae, barbitae, phoenices et pectides, et quae dicuntur Indicae, et feriuntur a duobus simul. Item aliae atque aliae, et quadrata forma vel trigonali. Chordarum etiam numerus multiplicatus, et conmutatum genus. Veteres autem citharam fidiculam vel fidicem nominaverunt, quia tam concinunt inter se chordae eius, quam bene conveniat