comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ma ĩnocẽtie sicq festinabat absol¬
uere miserũ de reatu cõscĩe sue ut ꝓpe¬
modũ tardius fuerit paterne pieta¬
ti reo iudulsisse ꝙͣ ip̃i misero indul¬
gẽtiã ꝑcepisse: Qiuid enĩ aliud fuit
sceleratissim̃ ꝑccõrẽ ĩ ipõ limine pe¬
nitẽtie sic orasse et tam celerẽ petici-¬
oni sue effcm̃ obtinuisse nisi effusis
suꝑ se uisterib dm̃ne pietatis miseĩa
corruptibilitatis despoliari btẽ ĩmor¬
talitatis stola uestiri. cuuilo dm̃ni a¬
moris insigniri pedes affrõnũ tal¬
tiam̃tis eterne puritatis muniri:
pro receptione filii ꝑditi festiuas epu-¬
las toto celo indui. Uidẽs itaq ue¬
nerabilis antistes cuãm fratris sui
pro cuiꝰ saluacione ita sollicitus ex¬
titert. tam celeriter tam feliciter
cissũptã: tũc et ip̃e uehemẽter affcũs
desideĩo migrãdi. petiuit aĩe sue ut
caui ut susciperes penitẽtiã fratris
mei. Queso ergo te piissime fili dei

Expanded text:
ima innocentiae, sicque festinabat absolima innocentiae, sicque festinabat absolvere miserum de reatu conscientiae suae; ut propemodum tardius fuerit paternae pietati reo indulsisse, quam ipsi misero indulgentiam percepisse? Quid enim aliud fuit, sceleratissimum peccatorem in ipso limine poenitentiae sic orasse, et tam celerem petitioni suae effectum obtinuisse, nisi effusis super se visceribus divinae pietatis, miseria corruptibilitatis despoliari, beatae immortalitatis stola vestiri, annulo divini amoris insigniri, pedes affectionum calceamentis aeternae puritatis muniri, pro receptione filii perditi festivas epulas toto coelo indici? Videns itaque venerabilis antistes animam fratris sui, pro cujus salvatione ita sollicitus exstiterat, tam celeriter, tam feliciter assumptam, tunc et ipsi vehementer affectus desiderio migrandi, petivit animae suae ut cavi, ut susciperes poenitentiam fratris mei. Quaeso ergo te, piissime Fili Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
pellar. Promide piissiẽ pr̃ qui di¬
ues es in misericordia õnib ĩuocã¬
tib te. si bonũ uidet᷑ ĩ ocuł tuis. et
ita saluti aĩe mee expedire cognos¬
cis ⁊ precor indulgentissimã benigni¬
tatem tuã ut absoluto iã uoto pere¬
grinacionis huiꝰ absoluere medig¬
neris a uinculo corꝑis istius : solutũ¬
q pariter a nerib pcc̃orũ iubeas du¬
ti in refrigerii locũ. Orõne uero com¬
pleta cognouit illico uite sue t̾minũ
instare: suũq desideriũ mor a xpõ
ẽẽ cõplendũ Unde ꝑceptis sacramẽ¬
tis uciledixit endẽ hora germano
suo ceterisq qui simul aderãt: et pro¬
tinꝰ in sancta confessione reddidit a¬
nimã O ĩcõp̃hensibilis tlemẽtia sal¬
uatoris nr̃i dei. Nõne tibi uidetur
in isto pccõre prodigi illius filii qui¬
ucinitatũ et uoluptatũ ꝑsona recilit᷑
pñtari quẽ adhuc lõge agentẽ pater
misẽĩcordiarũ uidit et misẽicordia
motus p̃cepit eũ tito indiu stola p̃¬

Expanded text:
Proinde, piissime pater, qui dives es in misericordia omnibus invocantibus te, si bonum videtur in oculis tuis, et ita saluti animae meae expedire cognoscis, precor indulgentissimam benignitatem tuam, ut absoluto jam voto peregrinationis hujus, absolvere me digneris a vinculo corporis istius, solutumque pariter a nexibus peccatorum jubeas duci in refrigerii locum. » Oratione vero completa, cognovit illico vitae suae terminum instare, suumque desiderium mox a Christo esse complendum. Unde perceptis sacramentis, valedixit eadem hora germano suo, caeterisque qui simul aderant, et protinus in sancta confessione reddidit animam. O incomprehensibilis clementia Salvatoris nostri Dei! Nonne tibi videtur in vanitatum et voluptatum, persona realiter praesentari: quem adhuc longe agentem pater misericordiarum vidit, et misericordia motus praecepit eum cito indui stola pr
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑabat. Hic itaq germani su
aĩa sincere in xp̃o diligẽs. s torami¬
tũ eiꝰ ꝑitã uehemẽter ãibhorrgs stude¬
bat eũ freꝙ̃ter secretiꝰ argue: et ut
a suis prauitatib resipiscẽt ãmo¬
nere. S cũ parũ in huiꝰͦ pia ĩten¬
tioẽ profiteret: quada die colloquẽ¬
tib eis adĩuicẽ. suadebat ei uenet.¬
bilis p̃sul ut siccipiẽs signũ dnĩce
crucis iherosolinã proficisceretur.
Ille uero respondit se hoc nullomõ
face̾ posse nisi secũ ꝑgeret ipẽ qui
cõsiliũ dabat. Quo audito fidelis
et uerꝰ amitꝰ gratãter acceꝑit. seq
qd̾ petebat fricturũ ĩcõtinẽti spospõ¬
dit: males itaq ꝑiculis ac labori¬

Expanded text:
t. Hic itaque germani sui animam sincere in Christo diligens, sed tyrannicam ejus vitam vehementer abhorrens, studebat eum frequenter secretius arguere, et ut a suis pravitatibus resipisceret, admonere. Sed cum parum in hujusmodi pia intentione proficeret, quadam die colloquentibus eis ad invicem, suadebat ei venerabilis praesul, ut accipiens signum Dominicae crucis Jerosolymam proficisceretur. Ille vero respondit se hoc nullo modo facere posse, nisi secum pergeret ipse, qui consilium dabat. Quo audito, fidelis et verus amicus gratanter accepit, seque quod petebat facturum incontinenti spopondit, malens
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ Tales itaq ꝑsone tam sublimeᷤ
honorib. reuerẽde dignitatib odore
uirtutũ bt̃issimi prĩs nã b̾nadi sa¬
cri quo cisterciensis ordĩs puritate ut¬
tracti improperiũ xp̃i cũctis egiptio¬
rũ pompis preferentes maluere sub
distiplina ordinis temporalit poti
macerari qmͣ impensis sibi fauorib

Expanded text:
les itaque personae tam sublimes honoribus, reverendae dignitatibus, odore virtutum beatissimi Patris nostri Bernardi, sacri quoque Cisterciensis Ordinis puritate attracti, improperium Christi cunctis Aegyptiorum pompis praeferentes, maluere sub disciplina Ordinis temporaliter potius macerari quam impensis sibi favorib
Abbreviated transcription (Latin):
dnã ego me optime redimã. et quitꝙ
iusserit michi dignacio tua libentis¬
sime friciã ⁊ tm̃mõ estomchi ꝓpicia :
nec me in illũ ignẽ cruciãdũ remit¬
gulis singulos nõ negligas reddere.
Quo ille audito ⁊ letanter accepit:
respondensq alacriter dirit Carũ¬
ẽ m᷑ carissima dnã qd̃ imponis ual¬
deq iocũdũ⁊ et ego mẽsurã bonam
et confertã et coagitatã. et suꝑefflu¬
entẽ Dabo in horreũ tuũ Quodcũ
in fide sua firmiter promisisset
reuerti Nedditus itaq sibi confes¬
tim aperuit oculos receptoq usu
loquẽdi: surrexit et sedit ĩ lcũlo.
Morq in iubilũ erũpẽs ⁊ cepit cla¬
mare cũ grudio magno dicens.
Bñdcũs deus ego liberatus sũ÷
et amplius nõ ardebo. Grãs tigo¬

Expanded text:
Domina, ego me optime redimam; et quidquid Domina, ego me optime redimam; et quidquid jusserit mihi dignatio tua, libentissime faciam, tantummodo esto mihi propitia, nec me in illum ignem cruciandum amplgulis singulos non negligas reddere. » Quo ille audito laetanter accepit, respondensque alacriter dixit: « Charud imponis, valdeque jucundum: et ego mensuram bonam et confertam et coagitatam et supereffluentem dabo in horreum tuum. » Quod cum in fide sua firmiter promisisset,reverti. Redditus itaque sibi, confestim aperuit oculos, receptoque usu loquendi surrexit et sedit in lectulo suo, moxque in jubilum erumpens, coepit clamare cum gaudio magno dicens: « Benedictus Deus, liberatus sum; et amplius non ardebo. » Vi
Abbreviated transcription (Latin):
teret si de cetero se emẽdaturũ pro¬
mtteret. accessit iterũ tremebũdꝰ
adolescens: obsetrãs eã et dicens.
Miserere mei piissima dnã mise¬
rere mei miseratrix generis hũa¬
ni ͥ et ne claudas a me misero ĩ¬
exhausta uiscera miseĩcordie tue :
quia ꝑacus sũ ãmodo et us in sẽ¬
piternũ seruire t᷑ et te suꝑ oiã post
deũ uenerari. Qd̾ si genitor meus
istã talamitatẽ meã agnosceret
maxĩa aiuri pondera ꝓ meͣ libera¬
cione libenter impenderet Talia
itr cũ lamẽtabili uoce depromẽt
btĩssuma pirgo uera mater mise¬
ricordie serenata facie respiciens
illirdixit Quid igitur: Putas ne
quia ualeas teipm̃ apud me con¬
digno pretio redimẽ: In hoc eĩ
forsitan placare me possis: si congriuĩ
michi preciũ pro tua redẽptione per¬
solueres Tũ ille nõ modite exhilara¬
tus in uerbo isto: fidutialius acces¬
sit et dixit. Etiã atq eciã tlemẽtissĩa

Expanded text:
teret, si de caetero se emendaturum proteret, si de caetero se emendaturum promitteret, accessit iterum tremebundus adolescens, obsecrans eam, et dicens: « Miserere mei, piissima Domina, miserere mei, reparatrix generis humani, et ne claudas a me misero inexhausta viscera misericordiae tuae, quia paratus sum amodo et usque in sempiternum servire tibi, et te super omnia post Deum venerari. Quod si genitor meus istam calamitatem meam agnosceret, maxima auri pondera pro mea liberatione libenter impenderet. » Talia itaque cum lamentabili voce depromeret, beatissima Virgo vera mater misericordiae serenata facie respiciens illum, dixit: « Quid igitur? Putasne quia valeas teipsum apud me condignum pretio redimere? In hoc enim forsitan placare me posses, si congruum mihi pretium pro tua redemptione persolveres. » Tum ille, non modice exhilaratus, in verbo isto, fiducialius accessit et dixit: « Etiam atque etiam clementissima
Abbreviated transcription (Latin):
et anhelus accedens: flagitabat
obniixe ut sui miserẽtur E duẽ pro-¬
tinus illa dedignãter aspiciẽs at
minaciter alloquẽs ꝙ ausus fu¬
iss in consptũ ipius apparere mã¬
dat ꝙͣtotius egredi: et cruciãdũ¬
ad ignẽ reuerti. Porro inter alios
icitti miseritordie assistentes appa¬
rebãt ibi tres uiri uenerabiles. quoꝵ
unus eiusdẽ ciuitatis epũs erat ⁊ al¬
ter uero decanus. tertius nichilomuᷤ
nestio quid officii in eadẽ eccłia ã¬
ministrãs. Hos itaq p̃fatus adoles¬
tentulsus intuens. cic recognoscens.
lacmabiliter p̃cabatur: quatenus
piissime dñe pro ipõ supplicare dig¬
natentur Quod cũ deuotissime
facerent: misericordissima illa dis¬
simulatrix respondit eis dicens.
Quid ẽ qd̾ togare p̃sumitis pro
udolescente isto uanissimo. meores¬
pectui indigno: Hic enĩ ꝑuersus
nũꝙͣ salutationẽ meã michi uł
rent ut solita pietate delicta uiuẽ¬
tutis et ignorãtias illius dimit¬

Expanded text:
et anhelus, accedens, flagitabat et anhelus, accedens, flagitabat obnixe ut sui misereretur. Quem protinus illa, dedignanter aspiciens, atque minaciter alloquens quod ausus fuisset in conspectu ipsius apparere, mandat quantocius egredi, et crucianduad ignem reverti. Porro inter alios matri misericordiae assistentes, apparebant ibi tres viri venerabiles, quorum unus ejusdem civitatis episcopus erat, alter vero decanus, tertius nihilominus nescio quid officiii in eadem ecclesia administrans. Hos itaque praefatus adolescentulus intuens ac recognoscens, lacrymabiliter precabatur, quatenus piissimae Dominae pro ipso supplicare dignarentur. Quod cum devotissime facerent, misericordissima illa dissimulatrix respondit eis dicens: « Quid est, quod rogare praesumitis pro adolescente isto vanissimo meoque respectu indigno? Hic enim perversus salutationem meam mihi vel  ut solita pietate delicta juventutis et ignorantias illius dimit
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ⁊ ad quã cũ ꝓpiuis accederet et cu¬
riosius inspitere uellet: subito e¬
rũpens uapor intẽdii apprehendit
incautũ ÷ mox q illã fornatẽ flam¬
inuolã traxit ĩnitũ Eui cũ proti¬
nus ardere cepisẜ. iãq nichil ali¬
ud nisi mortẽ et ignẽ et̾nũ sibi su¬
peẽ cogitaretͥ ecce miserãte deo ap¬
paruit ei ĩ uno diu̾sorii latere me¬
atus quidã quasi tramitis angus¬
ti de ostio ad ostiũ dutẽs: qui etiã
flãmis uacuus ẽẽ uidebatur Quẽ
cernẽs et spe euadendi ãmatꝰ. cona¬
tu quo potuit reptãs ad locũ illum
refrgerii ꝑueĩt ⁊ et ꝑ illũ adostiũ
tendens celerit᷑ exiit et fugit: pal-¬
pitans et tremẽs a facie ignis de¬
uorãtis morq palaciũ quoddã
regale et amplũ reꝑiens. et illuc
ingrdiẽs: uidit in eo regniã celoꝵ
dnam angelorũ uultu et habitu
mirabili choruscantẽ at in thro¬
nõ głie residentẽ Ad quã paudꝰ

Expanded text:
tem, ad quam cum propius accederet, et cutem, ad quam cum propius accederet, et curiosius inspicere vellet, subito erumpens vapor incendii apprehendit incautum, moxque in illam fornacem flammivomam traxit invitum. Qui cum protinus ardere coepisset, jamque nihil aliud, nisi ignem aeternum sibi superesse cogitaret, ecce miserante Deo apparuit ei in uno diversorii latere meatus quidam quasi tramitis angusti, de ostio ad ostium ducens, qui etiam flammis vacuus esse videbatur. Quem cernens, et spe evadendi animatus, conatu quo potuit reptans ad locum illum refrigerii pervenit; et per illum ad ostium tendens celeriter exiit et fugit, palpitans ac tremens a facie ignis devorantis. Moxque palatium quoddam regale et amplum reperiens et illuc ingrediens, vidit in eo Reginam coelorum, Dominam angelorum, vultu et habitu mirabili coruscantem atque in throno gloriae residentem. Ad quam, pavidus
Abbreviated transcription (Latin):
et uolũtate redẽptoris nr̃i ad cõmoi¬
tionẽ et corrcõnẽ fuĩt mortaliũ ÷
moncicho clareuallis. ca.xxu.¬
sedis in insuł aquilonarib legatꝰ
postea uero huilis cisterciensis ordi¬
nis monachus. et tenobii clareual¬
lis professus. tũ adhuc eẽt adolescẽs
ũnos natus circiter duodeã trans¬
missus a parẽtib cã studiorũ in
saxonia morabatur : q̃ tũc ĩ nobili
illa hildesemẽsi eccĩa florẽtissima
a clericis diuersarũ regionũ celebri
cõcursu frequẽtabatur. Itaq dum
aliqͣͥmdiu ibidẽ moratꝰ fiusẜ gra¬
iussimã ĩualitudinẽ incidit et diu¬
turno lãguore tabestens tandẽ a me¬
dicis despenaitus ẽ: ideoq proturatũ¬
ẽ ut oleo sacto ĩũgeretur Cũ pb̃ri re
teriq fideles huiꝰ rei grã lcũlo eius
assisterẽt ͥ subito factus ĩ agonia
om̃i mẽbrorũ ac sensuũ officio desti¬
tutus ẽe ita ut fere mortuꝰ putaẽt᷑.
totũ interiꝰ quasi tlibanũ cuden¬

Expanded text:
voluntate Redemptoris nostri ad commonitionem et correctionem fiunt mortalium, monacho Claraevallis. Vsedis in insulis aquilonaribus legatus, postea vero humilis Cisterciensis Ordinis monachus et coenobii Claraevallis professus, cum adhuc esset adolescens, annos natus circiter duodecim, transmissus a parentibus, causa studiorum, in Saxonia morabatur, quae tunc in nobili illa Hildesemensi Ecclesia florentissima, a clericis diversarum regionum celebri concursu frequentabatur. Itaque dum aliquandiu ibidem moratus fuisset, graissimam valetudinem incidit, et diuturno languore tabescens, tandem a medicis desperatus est, ideoque procuratum ut oleo sacro ungeretur. Cumque preterique fideles hujus rei gratia lectulo ejus assisterent, subito factus in agonia, omni membrorum ac sensuum officio destitutus est, ita ut aut fere mortuus putaretur. totam interius quasi clibanum arden
Abbreviated transcription (Latin):
timore et tĩmiretiõe nimia. et mẽ¬
te turbatꝰ: et sui mĩme cõpos erat.
Uerũtamẽ ex eodẽ mortuo nu aliud
agnoscere poterat nisi solũmõ ca¬
put et collũ: ac sũmitatẽ scapula¬
rũ. Reliqua nãq ꝑs corꝑis itt ar¬
dere uidebatur ut nulla peĩtꝰ ĩ eo mẽ¬
broꝵ lineaimẽta discernere posset.
nec quidꝙͣ aliud cern̾e̾t nisi flãmã
q̃ totũ eũ occupauerat. Cũq cliꝙͣ¬
dui sic miserabilis appapiuss ⁊ et

Expanded text:
e et admiratione nimia mente turbatus, et sui minime compos erat. Verumtamen ex eodem mortuo nil aliud agnoscere poterat, nisi solummodo caput et collum ac summitatem scapularum. Reliqua namque pars corporis ita ardere videbatur, ut nulla penitus in eo membrorum lineamenta discernere posset, nec quidquam aliud cerneret, nisi flammam, quae totum eum occupaverat. Cumque aliquandiu sic miserabilis apparuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter ipm inter pisanos atq lucẽ¬
ses ppłos diturna iã guerra u̾sa¬
tur: ꝓptera differtur a requie donͭ
inter illos ad pacẽ discordia reuo¬
cetur Post hec upparuit eidẽ pb̾ro
tolũpna quedã iubãĩs ĩmẽsi cuiꝰ
claritas ultra cõmunẽ solis ualẽ¬
ciã choruscure uidebatur. de celo
una angelico conductu ad sidera
contendebat Sciscitante uero pb̃ro
quid nã hoc eẽt : respondit alter.
Ipã ẽ aĩa constãtini quõdã iudicis:
nos uentis et pluuiis et algorib
semꝑ exposita: a die eritus sui us
nũc in stillicidio domus sue usis
consticit: ibiq suorũ excessuũ pe¬
nas luit. S quia misericors et
liberalis in pauꝑes extitit. et uidi¬
ciũ ĩiuriã paciẽtib fecit. insuper
etiã de malis q̃ cõmisit cõfessa et
penitẽs a corpore exiuitͥ idcirto
misericordiã a deo consecuta hodi¬
erna die me̾tur a mał oĩb libe̾a¬
ri: et bõĩs oĩb sacianda ad eter¬

Expanded text:
propter ipsum inter Pisanos atque Lucenpropter ipsum inter Pisanos atque Lucenses populos diurna jam guerra versatur, propterea differtur a requie, donec inter illos ad pacem discordia revocetur. » Post haec apparuit eidem presbytero columna quaedam jubaris immensi, cujus claritas ultra communem solis valentiam coruscare videbatur, de coelo quaedam angelico ductu ad sidera contendebat. Sciscitante vero presbytero quidnam hoc esset, respondit alter: « Ipsa est anima Constantini, quondam judicis nos ventis et pluviis et algoribus semper exposita, a die exitus sui usque nunc in stillicidio domus suae constitit, ibique suorum excessuum poenas luit. Sed quia misericors et liberalis in pauperes exstitit, et judicium injuriam patientibus fecit: insuper etiam de malis quae commisit, confessa et poenitens a corpore exivit; idcirco misericordiam a Deo consecuta hodierna die meretur a malis omnibus liberari, et bonis omnibus satianda ad ae
Abbreviated transcription (Latin):
dius liberande sũt: quanĩdã uero
pene insolubiles ꝑmanẽt. Dũ hec
ille loq̃retur ⁊ respiciẽs pb̃r uidit
suprcidc̃m epm̃ demisso uultu corã
se p̃tereũtẽ: tanꝙͣ districti iudicis
sentẽciã paciẽter ferentẽ et ñmice
ptãti que illi ad tempꝰ insultabat
tũ ꝓpheta dicentẽ. ne leteris super
me ũmica mea quia cecidi. surgã
Cũ sedero in tenebris: dñs lux mea
erit. Uiso ergo eo sacerdos uehemẽ¬
ter obstupuit : et cũ t̾rore magne
cĩmiraiciõis: exclamauit dicens.
De michi misero pccõri : quidẽ hoc qd̾
uideo: Nũquid iste ẽ dñs nr̃ baldu¬
inus pisanus quõdã archiepũs
de monasteio clareuallis cissũptꝰ.
ꝑfciõnis epũs deputatus ẽ penis
quẽ nos spercibamꝰ iã in celo gau-¬
dere tũ angelis: Ille uero respon-¬
dens ait. Pro terto sticis et nulla¬
tenus dubites. quia ip̃e uere sũct᷑
celsiq meriti pontifer : et magna
erit gloria eius coram deo. S qm̃

Expanded text:
dius liberandae sunt, quarumdam vero dius liberandae sunt, quarumdam vero poenae insolubiles manent. Dum haec ille loqueretur, respiciens presbyter, vidit supradictum episopum demisso vultu coram se praetereuntem, tanquam districti Judicis sententiam patienter ferentem, et inimicae potestati, quae illi ad tempus insultabat, cum propheta dicentem; Ne laeteris super me, inimica mea, quia cecidi: surgam. Cum sedero in tenebris, Dominus lux mea erit . Viso ergo eo, sacerdos vehementer obstupuit, et cum terrore magnae admirationis exclamavit dicens: « Vae mihi misero peccatori! quid est hoc quod video? Nunquid iste est dominus noster Balduinus, Pisanus quondam archiepiscopus, de monasterio Claraevallis assumptus? » perfectionis episcopus, deputatus est poenis, quem nos sperabamus jam in coelo gaudere cum angelis? » Ille vero respondens, ait: « Pro certo scias, et nullatenus dubites quia ipse est vere sanctus, celsique meriti pontifex, et magna erit ejus gloria coram Deo. Sed quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
cogitaret. infremuit spũ: et inhor¬
ruerũt subito pili tarnis eius Tũc
uruẽte in eũ. nestio qua uirtute
externa ita defigi atq artari cepit:
ut nullo mõ se posset iñ mouere
Et ecce apertis oculis uidit ĩminere
mulcitudinis turbas equestres et
pedestres corã eo citatis gressib trũ-¬
seũtes. Erãt aũt in eis hõmes pro¬
miscuiserus dui̾se etatis et cõdicõisͥ:
in quib eciã multos dep̃hendebat :
quos uiuẽtes ĩ sarne antea cogno¬
uerat Unus uero ex eis ip̃ĩ presbi¬
tero quodã notus et carus ad eiim
accessit: et fixo gradu cepit frãliari¬
ter cũ eo loqui Percõctante aũt pbr̃o
que nã eẽt aut quid etitĩ aigeret tan¬
ta turbarũ infinitas: respondit
Aĩe hoĩm sũt carne soluce: q̃ õnes
pro uarietate culpanũ uariis sub¬
dice penis. ita semꝑ discursu recipro¬
co longe lateq uagantur ĩ mundo
Euedã aũt ex eis cicius quedã tar¬

Expanded text:
cogitaret, infremuit spiritu, et inhorcogitaret, infremuit spiritu, et inhorruerunt subito pili carnis ejus. Tunc irruente in eum nescio qua virtute externa, ita defigi atque arctari coepit, ut nullo modo se posset inde movere. Et ecce apertis oculis vidit innumerae multitudinis turbas equestres et pedestres coram ipso citatis gressibus transeuntes. Erant autem in eis homines promiscui sexus, diversae aetatis et conditionis, in quibus etiam multos deprehendebat, quos viventes in carne antea cognoverat. Unus ergo ex eis ipsi presbytero quondam notus et charus, ad eum accessit, et fixo gradu coepit cum eo familiariter loqui. Percunctante vero presbytero quaenam esset, aut quid etiam ageret tanta turbarum infinitas, respondit: Animae hominum sunt carne solutae, quae omnes pro varietate culparum variis subditae poenis, ita semper discursu reciproco longe lateque vagantur in mundo. Quaedam autem ex eis citius, quaedam tar
Abbreviated transcription (Latin):
et penalem tanti pontifics aĩe. guer¬
rã illã extitisse sicut dĩna reuelatõe
declaratũ ẽ Post dormicionẽ nẽpe
huiꝰ btĩ p̃sulis aliqͣnto tẽpore elap¬
so⁊ fuit in insula sardinie sacerdos
quidã honeste cõuersacionis: qͥeciã
sibi p̃erait et cuidã eccłie ꝑrochiali.
Erat aiũt eaidẽ ecłi extra uillã edifi
braret hora ꝑceptioĩs ĩuenit hostiã
sacrã suꝑ corporale fractã atq in
duas ꝑtes ase ipã diuisam quã an¬
tea consecrauerat integrã et sanam
Quod ubi conspexit : turbatus et
anxius cũ metu et ãmiratione fac̾¬
ficiũ consũmauit . Expleto aũt mĩs¬
terio ceterisq dimiss : solus ubi re¬
mansit Cũq t̃tis eẽt pro signo qd
aictiderat ÷ egressus foras uenit et
stetit ad orientalẽ plagã eiusdem
eccsie: dorso adherens parieti templi
et fricie uersa ad orientẽ Qui dũ itai
positus ibidẽ aliqmͣdiu staret et de re
que sibi euenerat timide ac sollicite

Expanded text:
et poenalem tanti pontificis animae gueret poenalem tanti pontificis animae guerram illam exstitisse, sicut divina revelatione declaratum est. Post dormitionem nempe hujus beati praesulis aliquanto tempore elapso, fuit in insula Sardiniae sacerdos quidam honestae conversationis, qui etiam ibi praeerat cuidam ecclesiae parochiali. Erat autem eadem ecclesia extra villam aedificbraret, hora perceptionis invenit hostiam sacram super corporale fractam, atque in duas partes a seipsa divisam, quam antea consecraverat integram et sanam. Quod ubi conspexit, turbatus et anxius cum metu et admiratione sacrificium consummavit. Expleto autem ministerio, caeterisque dimissis, solus ibi remansit. Cumque tristis esset pro signo quod acciderat, egressus foras venit et stetit ad orientalem plagam ejusdem ecclesiae, dorso adhaerens parieti templi, et facie versa ad orientem. Qui dum ita positus aliquandiu staret, et de re quae sibi evenerat, timide ac sollicite
Abbreviated transcription (Latin):
ne ecclie. q̃ ẽ metropolis tuscie ar-¬
chiep̃atũ sortitus est Cõsecutꝰ ueo
ample huiꝰ dignitatis eminẽtiã
tanta spiritalis sapĩẽ luce refulsit
ciũ suũ erertuit: tanta nichilomiꝰ
mansuetudĩe et hũilitate uerũ se
monachũ in pontifitali culmine
demõstrauit: ut nõ solũ cistertienẜ
gratularẽtur uehemẽter. grãs agen¬
tes deo: qui splẽdidissimã hãc colũp¬
nã et fulcimẽtũ ĩ cõcussũ sc̃e eccłĩe
sue tẽporib eorũ cõcessisset. S qm̃ ĩ
reb huãnis nichil ex oĩ ꝑte posse be¬
atũ eẽ plãgimꝰ contigit instigante
dyaibolo ut ꝓpter ip̃m int̾ pisanos
atq lucẽses ppłos grauis et periculosa
guerra oriretur ⁊ q̃ eciã post obitũ
ipiũs cõtentione ꝑciũ ĩ flãmata at
protelata ꝑ aliquot ãnos durauit.
et uix tandẽ ad pacis concordieq uin¬
culũ renouari potuit Euiꝰ moi uero
fueĩt occasio huiꝰ dissentionis nichil
interest hoc solũ dicimꝰ dãpnosam

Expanded text:
est metropolis Thusciae, archiepiscopatum sortitus est. Consecutus vero amplae hujus dignitatis eminentiam, tanta spiritualis sapientiae luce refulsit,cium suum exercuit, tanta nihilominus mansuetudine et humilitate verum se monachum in pontificali culmine demonstravit, ut non solum Cisterciensigratularentur vehementer, gratias agentes Deo, qui splendidissimam hanc columnam et fulcimentum inconcussum S. Ecclesiae suae temporibus ipsorum concessisset. Sed quoniam in rebus humanis nihil ex omni parte posse beatum esse plangimus, contigit, instigante diabolo, ut propter ipsum inter Pisanos atque Lucenses populos gravis et periculosa guerra oriretur: quae etiam post obitum ipsius contentione partium inflammata atque protelata per aliquot annos duravit, et vix tandem ad pacis cocordiaeque vinculum renovari potuit. Cujusmodi vero fuerit occasio hujus dissensionis, nihil interest: hoc solum dicimus, damnosam
Abbreviated transcription (Latin):
tes ĩ amorẽ xp̃i flãmesce speramꝰ
si eiusdẽ redẽptoris nr̃i miriz et ue¬
ra iocũda cdemẽtia cicca scelcratissim̃
ꝑccõrem p̃cordiis legẽtiũ ĩ sinuetur.
Igitur hu duo frẽs ex p̃clarissimo
liꝰ ꝓceres post regẽ uidebãt᷑ subli¬
migres. Unus aut ex eis qkullus
noĩe. hõ bellicosus: et carnali potẽ¬
lis multũ sanguinẽ fũdebat: et

Expanded text:
peramus, si ejusdem Redemptoris nostri mira et vere jucunda clementia circa sceleratissimum peccatorem praecordiis legentium insinuetur. Igitur hi duo fratres ex praeclarissimo rae illius proceres post regem videbantur sublimiores. Unus autem ex eis, Eskilus nomine, homo bellicosus et carnali potenlis, multum sanguinis fundebat, et
Abbreviated transcription (Latin):
rubigine culpe fuscatã nõ potiusse
regnũ puritatis intrare. nec fulgo¬
tẽ meridiane lucis ĩ qua celestis
sponsus cubat ĩtueĩ: donec ip̃ius
grã expicita et pace int̾ dissidentes
cõformata ab eodẽ sponso mẽtur
audie. Tota pulchra es amica mea
tota pulchra es. et macula nõ ẽ in te:
ueni de libano. ueni coronaberis.
Niuid uero ĩ diuisione hostie facre
nob̃ insinuatũ putamus: nisi hoc

Expanded text:
rubigine culpae fuscatam, non potuisse regnum puritatis intrare, nec fulgorem meridianae lucis, in qua coelestis sponsus cubat, intueri, donec ipsius gratia expiata, et pace inter dissidentes reformata, ab eodem sponso mereretur audire: Tota pulchra es, amica mea, tota pulchra es, et macula non est in te. Veni de Libano, veni, coronaberis . Quid vero in divisione sacrae hostiae nobis insinua
Abbreviated transcription (Latin):
re et grãm suꝑne bñdc̃ionis thi¬
miamate pie cõpũctionis enixiꝰ
implorare. Quadã igitur uice dũ
ĩ oratorio suo solus consisteret ⁊ ap¬
paruit ei orãti et uigilãti quidã
fr̃ eiꝰ uterinꝰ qui nuꝑ defũctꝰ fu¬
erał. qͦq hostili gladio trucidatꝰ¬
octubuit: et morte p̃uẽtꝰ piaticũ nõ
de offensa ueniã postulãs cuit etiã
orõnũ suffragia flagitãs. Stetit er¬
go aliꝙͣdiu torã illo nichil pẽitꝰ di¬
cẽs: nisi tãtũ huĩliato cãpite cala¬
mitatẽ at nccĩtatẽ ꝓpriã ĩnuẽs. S

Expanded text:
re, et gratiam supernae benedictionis thyre, et gratiam supernae benedictionis thymiamate piae compunctionis enixius implorare. Quadam igitur vice dum in oratorio suo solus consisteret, apparuit ei vigilanti et oranti quidam frater ejus uterinus, qui olim defunctus fuerat, quique hostili gladio trucidaoccubuit, et morte praeventus viaticum non de offensa veniam postulans, aut etiam orationum suffragia flagitans. Stetit ergo aliquandiu coram illo, nihil penitus dicens, nisi tantum humiliato capite calamitatem ac necessitatem propriam innuens. S
Abbreviated transcription (Latin):
dire possũt. si recto carsu quo ad
patrie celestis bfitudinẽ tẽditur.
Itaq cõmẽdc̃is ecclia cui laudabili¬
ter p̃fuerat deo et pncipib terre re¬
lictis parẽtib et ꝓpĩquis notis et
aĩcis. ipĩq patrio cespiti ualedices
exul egregius tlarauallẽ uenit. se¬
pulchrũ bti uiri intimi quõdã cũci
sui uisitauit: et ad sacratissimã
tumbã ipius uniere et mori dele-¬
git. ubi etiã sacre religiois habitũ
deo donãte postmodũ suscepit. Nec eĩ
minꝰ ĩ defũcto ꝙͣ olĩ ĩ uiuẽte cõfi¬
sus ẽ: quippe quẽ pꝰ mortẽ carnis
ueriꝰ pue oĩo nõ ãbigebat. Quã¬
to ergo ab eccłiasticis et secularib
nogotiis secreciꝰ uacaibat tãto sãctiꝰ
dĩnis obsequiis ĩtẽdere curabat.
deuotioni sacre orõnis cotidie ỹmo
pene cõtinue sollicicius ĩuigilare
pro sius pccĩs p̃teritis mirrã cordis
contriti et spũs hũliati deo offer-¬

Expanded text:
dire possunt a recto cursu, quo ad dire possunt a recto cursu, quo ad patriae coelestis beatitudinem tenditur. Itaque commendans Ecclesiam, cui laudabiliter praefuerat, Deo et principibus terrae, relictis parentibus et propinquis, notis et amicis, ipsique patrio cespiti valedicens, exsul egregius Claramvallem venit, sepulcrum beati viri intimi quondam amici sui visitavit, et ad sacratissimam tumbam ipsius vivere et mori delegit, ubi etiam sacrae religionis habitum, Deo donante, postmodum suscepit. Nec enim minus in defuncto, quam olim in vivente confisus est: quippe quem post mortem carnis verius vivere omnino non ambigebat. Quanto ergo ab ecclesiasticis et saecularibus negotiis secretius vacabat, tanto sanctius divinis obsequiis intendere curabat, devotioni sacrae orationis quotidie, imo pene continue sollicitius invigilare; pro peccatis suis praeteritis myrrham cordis contriti et spiritus humiliati Deo offer
Abbreviated transcription (Latin):
ter arguẽs in hac ꝑte fidem eius nõ¬
modicam ĩueniri ita ne inquit po
terit bñdictio ipm panẽ magis ꝙͣ
retoctio conseruare: Et nõ acqcuit
undicẽ illũ: ẜ comunẽ panẽ sibi pre¬
cipiens exhiberi. bñdixit et aut Ecce
hũc tolle tecũ: nichil deinceps de cor¬
iptione sollicitus Tulit et ad suoᷤ
ꝑ multa quidẽ terre et maris spaci¬
a prospere rediẽs gloriabatur fidei
fue defcm̃ eiudentissima rei uerita¬
te cõuctũ. Maut multo uero pꝰ
hec elapso temꝑe ⁊ tristissunꝰ rumor
ciures euis ꝑculit de dormitiõe beati
uiri specitiłis amicisui. scribentesi¬
bi libellũ de trãsitu eius dõno gau¬
frido monacho clareuallẽsi qui no¬
ttirius euisdem sc̃ĩ abbatis nõ par¬
uo tempore fuerat. Tũc uero cõ¬
taluit cor eius intra ip̃m et ĩ me-¬
ditatioe ipius exarsit ignis: uana
transitoria atq caduca reputãs
uniuersa que hoĩs intẽcionẽ p̃pe¬

Expanded text:
ter arguens, in hac parte fidem ejus ter arguens, in hac parte fidem ejus modicam inveniri: « Itane, » inquit, « non poterit benedictio ipsum panem magis quam recoctio conservare? » Et non acquievit benedicere illum, sed communem panem sibi praecipiens exhiberi, benedixit, et ait: « Ecce hunc tolle tecum, nihil deinceps de corruptione sollicitus. » Tulit, et ad suos per multa quidem terrae et maris spatia prospere rediens, gloriabatur fidei suae defectum evidentissima rei veritate convictum. Haud multo vero post haec elapso tempore, tristissimus rumor aures ejus perculit de dormitione beati viri specialis amici sui, scribente sibi libellum de transitu ejus domno Gaufrido monacho Claraevallensi, qui notarius ejusdem sanctissimi abbatis non parvo tempore fuerat. Tum vero concaluit cor ejus intra ipsum, et in meditatione ipsius exarsit ignis, vana, transitoria atque caduca reputans universa, quae hominis intentionem praepe
Abbreviated transcription (Latin):
et cib eo sicut predirimꝰ desideratũ sac
congregacõnis examẽ imꝑetrasẜ ͥ ꝑ̃¬
ualuit apud eũ desideriũ uehemẽs¬
ut homo tante auctoritatis et in ĩ¬
sulis illis tam eccłiastica qm secula¬
ri auctoritate singulariter potens:
expositis sius omĩb eciã semetipm̃
ꝑiculis młtis tradaet et labori He
nit igitur carãuallem ꝑsona hui¬
lis et sublimis quã a finib terre
nõ curiositas audiende sapiencie: s
fidei zelus et plenitudo deuocionis
actrarerat Ubi qnͣtũ fleuerit: qua¬
lem sẽss nõmõ erga frattes eũ quẽ
tam unice suspiciebat ẜ̃ etiã erga
unu̾sos quoslib fom exhibuerit : nõ
ẽ fucile dictu. Demũ rediturus ad
ꝓpria ut bñdc̃m a famulo dei pa¬
nẽ referre posset et diucius conser.¬
uare huano sensu p̃cepit ut ĩ cliba¬
no recoqueretur sicut solent qui
maria transeũt panẽ ferre bis coc¬
tũ. D abbas sanctus amicabili.¬

Expanded text:
et ab eo, sicut praediximus, desideratum sacrae et ab eo, sicut praediximus, desideratum sacrae congregationis examen impetrasset: praevaluit apud eum desiderium vehemeut homo tantae auctoritatis, et in insulis illis tam ecclesiastica quam saeculari auctoritate singulariter potens, expositis suis omnibus, etiam semetipsum periculis multis traderet et labori. nit igitur Claramvallem persona humilis et sublimis: quam a finibus terrae non curiositas audiendae sapientiae, sed fidei zelus et plenitudo devotionis attraxerat. Ubi quantam fleverit, qualem sese non modo erga eum, quem tam unice suspiciebat, sed etiam erga minimos quoslibet fratrum exhibuerit, non est facile dictu. Demum rediturus ad propria, ut benedictum a famulo Dei panem referre posset, et diutius conservare, humano sensu praecepit ut in clibano recoqueretur, sicut solent qui maria transeunt, panem ferre bis coctum. Sed abbas sanctus amicabili
Abbreviated transcription (Latin):
ti c̃arũ profutura gentisue proui-¬
dere satugebat ut a młtis retro tẽ¬
porib nullũ in metropoli illa a¬
tistitem sedisse putemꝰ q̃ tm̃ ĩ eccłia
dei fecerit fructũ quãtũ ipẽ fecerit
Dñs aũt ob tuiꝰ honorẽ et amorẽ
cũcta faciebat turabat uoci ipũis
dare uocẽ uirtutisͥ et quos hic ana¬
thematis uincuł innodabat. ipse
terribili morte multabat: intantũ
ut adulterũ quẽdã diuitẽ ac potẽtẽ
quẽ uenerabilis sacerdos ĩ cena do¬
mini publice excõicauert. in ip̃a
sacratissima nocte dnĩte resurrectio¬
nis cũ adultera et duob filiis ex ad¬
ultei̾o natis malignus spũs crude¬
liter suffocatũ ad inferos et̾naliter
puniẽdũ detraahẽt Sãctũ qͦs b̾nardũ
reuerentissim clareuallis abbatem
licet longius a se remotũ unico uene¬
rabatur affcũ : unica deuocione
colebat Fec contentus ẽ in filiis eũ
uidere cũ nouũ cenobiũ extruxisset :

Expanded text:
ti animarum profutura genti suae proviti animarum profutura genti suae providere satagebat, ut a multis retro temporibus nullum in metropoli illa antistitem sedisse putemus, qui tantum in Ecclesia Dei fecerit fructum, quantum fecit qui ob illius honorem et amorem cuncta faciebat, curabat voci ipsius dare vocem virtutis; et quos hic anathematis vinculis innodabat, ipse terribili morte mulctabat, in tantum ut adulterum quemdam divitem ac potentem, quem venerabilis sacerdos in coena Domini publice excommunicaverat, in ipsa sacratissima nocte Dominicae Resurrectionis cum adultera et duobus filiis ex adulterio natis malignus spiritus crudeliter suffocatum, ad inferos aeternaliter puniendum detraheret. Sanctum quoque Bernardum reverendissimum Claraevallis abbatem, licet longius a se remotum, unico venerabatur affectu, unica devotione colebat. Nec contentus est in filiis eum videre, cum novum coenobium exstruxisset,
Abbreviated transcription (Latin):
seciam plures spiritales professionis
cõuẽtus euocare curauit ⁊ inter quos
etiã cisterciensis ordĩs duos cou̾entus
obtinuit: unũ scilic de ip̃a domotis¬
tertii. et cilterũ de aciraualle. quos
in optimis terre. suc locis tũꝙͣ uites
fructiferas uniũ iusticie germinã¬
tes pastinauit. Ut enĩ semetipm̃
ꝑftẽ redimeret. mẽsurãq bonã et
suꝑeffluẽtẽ piissime liberatrici su¬
e sicut promiserat ꝑsolueret. quĩq ce¬
nobiorũ fũdatiõe contẽtus ẽẽ noluit :
s alia atq cilia tam de suo qm de ali¬
orũ fideliũ dono studuit edificare
Dabat etiã operã pagaĩtati ritus.
quib adhuc ex magna ꝑte tra illa
ĩbuta erat radicitus extirpare et.⁊
cristiane discipline morib oẽs salu-¬
briter informare ⁊ suꝑbiẽtes et cõtẽp¬
nẽtes ulcioĩs mucrone ferire Irade¬
niq zelo iustitie armatus noxia q̃q
et supstitiosa eliminare et oĩa salu¬

Expanded text:
sed etiam plures spiritualis professionis sed etiam plures spiritualis professionis conventus, evocare curavit, inter quos etiam Cisterciensis Ordinis duos conventus obtinuit, unum scilicet de ipsa domo Cistercii, et alterum de Claravalle: quosque in optimis terrae suae locis tanquam vites fructiferas vinum justitiae germinantes pastinavit. Ut enim semetipsum perfecte redimeret, mensuramque bonam et supereffluentem piissimae liberatrici suae, sicut promiserat, persolveret, quinque coenobiorum fundatione contentus esse noluit; sed alia atque alia, tam de suo quam de aliorum fidelium dono, studuit aedificare. Dabat etiam operam paganitatis ritus, quibus adhuc ex magna parte terra illa imbuta erat, radicitus exstirpare, et Christianae disciplinae moribus omnes salubriter informare, superbientes et contemnentes ultionis mucrone ferire. Ita denique zelo justitiae armatus, noxia quaeque et superstitiosa eliminare, et omnia salu
Abbreviated transcription (Latin):
s quẽ res eritũ habitura foret sẽꝑ
sollicitus fuit Porto ĩ ip̃a signifi¬
critũ ẽ ei tres illos uenecabiles ui¬
ros qui pro eo inccessores ertiterãt.
cũ adhuc in carne degerent eodem
cumo fore de mũdo migraturos.
quod eciã celerius subsecuta mors
eorũ uerũ fuisse cõpiobauit. Proces¬
su uero temꝑis cũ prefatus adoles¬
cens etrite parit᷑ et sapĩa cresceret.
iã in uirũ optimũ profetisẜ i ordinã¬
te dnõ ad regimẽ londensis ecclesie
q̃ dacie metropolis habetur assũp¬
tus ẽ Ad postqͣm iam dudũ ꝓpheta¬
te sibi dignitatis culmẽ ascendit
illico reddẽdi uoti sui tẽpus cideẽ
cognouit in quo sub quĩs generib
ũnone scd̃m interpretacionẽ uoti
sui diuersorũ ordinũ cenobia qnͣ
se fũdaturũ regine deuouerat. Nat¬
tus igitur oportuĩtatẽ de remotis
galliarũ partib ubi fontẽ religio¬
nis eẽ coguouerat. nõ solũ quĩq

Expanded text:
sed quem res exitum habitura foret, semper sed quem res exitum habitura foret, semper sollicitus fuit. Porro in ipsa visione significatum est ei tres illos venerabiles viros, qui pro eo intercessores exstiterant, cum adhuc in carne degerent, eodem anno fore de mundo migraturos: quod etiam celerius secuta mors eorum verum fuisse comprobavit. Processu vero temporis, cum praefatus adolescens aetate pariter et sapientia crescens jam in virum optimum profecisset, ordinante Domino ad regimen Lundensis Ecclesiae, quae Daciae metropolis habetur, assumptus est. At postquam jamdudum prophetatae sibi dignitatis culmen ascendit, illico reddendi voti sui tempus adesse cognovit: in quo sub quinque generibus annonae, secundum interpretationem voti sui, diversorum Ordinum coenobia quinque se fundaturum Reginae coeli devoverat. Nactus igitur opportunitatem, de remotis Galliarum partibus, ubi fontem religionis esse cognoverat, non solum quinque,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ cudebo. Uidentes cũcti qui ad.¬
erãt adolescentẽ illũ de mortis in¬
nua reuocatũ ita clamãtẽ et ita
p̃ gaudio gestientẽ: mirati ualde
sciscitabant᷑ ab eo tante leticie cã.
ciliud dicere poterat. n tãcũmodo
deo grãs ego nõ cudebo: ego nõ ar¬
debo. Et cũ sepus illud repetiss̾:
conuersus tandẽ ad illos quid sibi
ciccidisset uł quid uidisset ꝑ ordinẽ
indicauit. Unus aũt ex ipĩs uir
bonus et eruditus hesitantẽ de ui¬
sione adolestentẽ secrecius alloqͥ
citq instruere currnt dicẽs Stito
p̃noscẽs futurũ te ẽẽ magni noĩs
uirũ: et gradũ intixiẽ dignitatis
in ecclia sortiturũ Quẽ cũ fauẽ¬
te deo adeptus fueris ÷ oporcet te
in honorẽ dei et sancte uirginis
mrĩs diusorũ ordinũ cenobia qͣn
de tuo construere: in quib iuxta
mẽsure tibipposite racionẽ habe¬
cintur cidminus ꝑsone duodecim
diuino iugiter obsequio famulã¬
tes Hiis ille auditis interĩ trcuit:

Expanded text:
identes cuncti qui aderant adolescentem illum de mortis janua revocatum ita clamantem, et ita prae gaudio gestientem, mirati valde sciscitabantur ab eo tantae laetitiae causam. aliud dicere poterat, nisi tantummodo: « Deo gratias. Ego non ardebo, ego non ardebo. » Et cum saepius illud repetisset, conversus tandem ad illos, quid sibi accidisset, vel quid vidisset per ordinem indicavit. Unus autem ex ipsis, vir bonus et eruditus, haesitantem de visione adolescentem secretius alloqui atque instruere curavit dicens: « Scito praenoscens futurum te esse magni nominis virum, et gradum maximae dignitatis in Ecclesia sortiturum. Quem cum favente Deo adeptus fueris, oportet te in honorem Dei et sanctae Virginis matris, diversorum Ordinum coenobia quinque de tuo construere, in quibus juxta mensurae tibi propositae rationem, habeantur ad minus personae duodecim divino jugiter obsequio famulantes. » His ille auditis interim tacuit;
Abbreviated transcription (Latin):
fundo maloꝵ edixxisti: et pꝰ tanta
scelerũ meorũ naufragiat ad por¬
tũ penitẽtie misericorditer addux¬
isti. Et nũc dnẽ deꝰ suspecta ẽ mi¬
chi ualde fragilitas mea et dudũ
ĩolita pectãdi cõsuctudo⁊ młtũ ꝙ ti¬
meo n a meip̃o. ne forte reuersus
sid prĩa. blãdiẽte rerũ ꝓsperitate

Expanded text:
rofundo malorum eduxisti; et post tanta rofundo malorum eduxisti; et post tanta scelerum meorum naufragia, ad portum poenitentiae misericorditer adduxisti. Et nunc, Domine Deus, suspecta est mihi valde fragilitas mea, et dudum inolita peccandi consuetudo, multumque timeo mihi a memetipso, ne forte reversus ad patriam, blandient
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ ꝯposuisse. Erat ãt ibi eccĩa ꝑ¬
ua uili scemate cõstructa. Cũ ergo p̃¬
dã pegrini cognoscerẽt hũc gẽ lotũ
uñ fons oroĩs saliẽs ĩ uitã et̾nã de ore
filii dei primitꝰ erupit. et ad ĩbuẽ¬
da fideliũ corda ꝑ uniuisas mũdi p¬
tes cũ tãta bñdcõis affluẽtia deturatꝰ
ẽ: tũc et ip̃i ĩgrediẽtes oratoriũ hau¬
riẽtesq de fonte saluatõis pietatis
fuderũt ad dnm̃ obsecrãtes ut sibi
pct̃a dĩtterẽtur et cib õni malo libe¬
rarẽtur. Nec defuit eoꝵ uotis suꝑ¬
ne clemẽtie respcus : ꝙ̃cidinodũ tẽi
declarauit euentꝰ Nam cũ ꝓtinꝰ ue¬
niẽtes ad fluuiũ iordanis unda illa
sacrata potati eeñt atq ꝓfusi unꝰ
ex cis magnus uidel ille pccõr es¬
killus magnifice de misericordia
dei ꝑ̃sumẽs: et effũdẽs aĩa suam
Deus õmpotẽs et clemẽs esto ꝓpicius
obsetro michi pccõri et ne despicias
ãa qualiscũ serui tui quã de ꝓ¬

Expanded text:
orationem composuisse. Erat autem ibi ecclesiola parva vili, schemate constructa. Cum ergo praedicti peregrini cognoscerent hunc esse locum, unde fons orationis saliens in vitam aeternam de ore Filii Dei primitus erupit, et ad imbuenda fidelium corda per universas mundi partes cum tanta benedictionis affluentia derivatus est, tunc et ipsi ingredientes oratorium, haurientesque de fonte Salvatoris pietatis fuderunt ad Dominum, obsecrantes, ut sibi peccata dimitterentur et ab omni malo liberarentur. Nec defuit eorum votis supernae clementiae respectus, quemadmodum rei declaravit eventus. Nam cum protinus venientes ad fluvium Jordanis, unda illa sacra potati essent atque perfusi, unus ex eis, magnus videlicet ille peccator Eskilus, magnifice de misericordia Dei praesumens, et effundens animam suam Deus omnipotens et clemens, esto propitius, obsecro, mihi peccatori, et ne despicias animam qualiscunque servi tui, quam de p
Abbreviated transcription (Latin):
Nter celestis grẽ pĩguedine
pullulantes propagines quas
uinea dnĩ sabaoth eccłia scilis
clareualł emisit ut transplantarẽt᷑
suꝑ aquas multas idest diuersarũ
regionũ populos pontificali honõe
sublimarentur ⁊ natalis soli spẽalis
balduinꝰ mirabiliter emicuit qui
doctñã reuerẽtissimi prĩs b̾nardi
tis se ꝑtulisse gloriabatur Distens
nõq ab apło scultus eẽ ut sapiens
fieret᷑ diuicias q̃ pocius exhauriũt hoĩ
qm repleãt erecratus ẽ: et illas q̃
ĩiẽsũ poridus glorie operãtur ĩ ipõ
ĩ et̃na bñtudiẽ toto mẽtis desiderio
cõplexus ẽ Cũ ꝑfissiõrũ mona¬
chorũ ymitator factus didiciss ab
irriguo inferiori ĩ quo pccã plan¬
qũtur ad irriguũ suꝑius ĩ quo ad
celestis prĩe felicitatẽ gemitibus
ĩenarrcibilib suspiratur ciscendẽ.
dignus iã nõ qui soli sibi uiueret

Expanded text:
nter coelestis gratiae pinguedine pullulantes propagines, quas vinea Domini Sabaoth, Ecclesia scilicet Claraevallis emisit, ut transplantarentur super aquas multas, id est super diversarum regionum populos pontificali honore sublimarentur, natalis soli specialis gloria Balduinus mirabiliter emicuit, qui doctrinam reverendissimi Patris Bernardi tis se praetulisse gloriabatur. Discens namque ab Apostolo stultus esse, ut sapiens fieret , divitias quae potius exhauriunt hominem quam repleant, exsecratus est, et illas quae immensum pondus gloriae operantur in ipso in aeterna beatitudine, toto mentis desiderio complexus est. Cum perfectissimorum monachorum imitator factus didicisset ab irriguo inferiori in quo peccata planguntur ad irriguum superius, in quo ad coelestis patriae felicitatem gemitibus inenarrabilibus suspiratur, ascendere, dign
Abbreviated transcription (Latin):
tenus excoquũt in se õnẽ scoriam
ptã ÷ ut in illa uita ad quã ꝑ pñ¬
tis uite mortẽ transitur/ in qua
dñs abluit sordes filiarũ syon tre¬
mẽdo spiritu iudicii et spũ ardoris
purgatiõe nõ egeant s mox sine
õni obstaculo delicti ad bfitudinis
requiẽ ꝑtingant Beate itaq me¬
morie dõnus robertus secũdus cla¬
reuallensis abbas cũ talentũ sibi
treditũ. in lucra cũcirũ fideliter.
prudenter. et hũĩliter expendisset
in gaudiũ dnuĩ sui introductus est:
sanctissimi p̃decessoris sui et si nõ
par meritis. tñ beatitudini cõuĩc¬
tus⁊ ut simul cũ eogaudeat in te¬
lis : cuiꝰ in tam religiosa cõgrega¬
cione dignus successor ẽẽ meruerat
in terris. Reliquie corꝑis eius con¬
dite sũt in monimiẽto quod cõstͥt¬
tũ est in muro claustri clareuallis
ꝓpe ostiũ ecclesie : ubi alii ꝑfecti et
uere deo digni monachi requiesĩt
de quibus in cõsequẽtibus aliqua

Expanded text:
tenus excoquunt in se omnem scoriam tenus excoquunt in se omnem scoriam peccati, ut in illa vita, ad quam per praesentis vitae mortem transitur, in qua Dominus abluit sordes filiarum Sion tremendo spiritu judicii et spiritu ardoris, purgatione non egeant, sed mox sine omni obstaculo delicti ad beatitudinis requiem pertingant! Beatae itaque memoriae domnus Robertus secundus Claraevallis abbas, cum talentum sibi creditum in lucra animarum fideliter, prudenter et humiliter expendisset, in gaudium Domini sui introductus est, sanctissimi praedecessoris sui, etsi non par meritis, tamen beatitudini conjunctus, ut simul cum eo gaudeat in coelis, cujus in tam religiosa congregatione dignus successor esse meruerat in terris. Reliquiae corporis ejus conditae sunt in monumento, quod constructum est in muro claustri Claraevallis, prope ostium ecclesiae, ubi et alii perfecti, et vere Deo digni monachi requiescunt: de quibus in consequentibus aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
nasterio nr̃o huiusmõi nouitatẽ
induce̾. Illi uero dixerũt ad eũ
Noli ista mirari. neq molestus
bitur nona cuiusdã noui sancti
festinitas ÷ de cuiꝰ solẽpnitate gau¬
debũt angeli et ynus dno decanta¬
bitur in syon. Adhuc loquebãt᷑
illi. et am̃ uidentis et audientis.
hec in ãmiracione rapiebant: cũ
ecce concitatus tabule crepitus ex¬
citat dormiẽtẽ / et ut festiuitatem
quã celebrãdã intus in spiritu cog¬
nouer̾at foris secũdũ dignitatem
officii sui exequeretur/ signo consue¬
tudinario ĩuitatur. Accurrẽs ergo
cũ ceteris fratribus ꝓperanter ueĩt
ad eũ et cũ magͥna deuocione cõmẽ¬
dauit aiãm eius. certissime credens
atq confidens : quia hic erat nouꝰ
ille sanctus de quo in requĩe assu-¬
mẽdo angeli sancti nouã festiuita¬
tem et nouũ gaudiũ eeñt illico te¬
lebraturi. O beati et uere beati qͦs
elegisti et assũpsisti dñe ÷ qui nũc
in hac uita ꝑ ardorẽ penitẽtie ea¬

Expanded text:
nasterio nostro hujusmodi novitatem inducere? » Illi vero dixerunt ad eum: « Noli ista mirari, neque molestus bitur nova cujusdam novi sancti festivitas, de cujus solemnitate gaudebunt angeli, et hymnus Domino cantabitur in Sion. » Adhuc loquebantur illi, et animum videntis et audientis haec in admirationem rapiebant, cum ecce concitatus tabulae crepitus excitat dormientem, et ut testivitatem, quam celebrandam intus in spiritu cognoverat, foris secundum dignitatem officii sui exsequeretur, signo consuetudinario invitatur. Accurrens ergo cum caeteris fratribus properanter venit ad eum, et cum magna devotione commendavit animam ejus, certissime credens atque confidens quia hic erat novus ille sanctus, de quo in requiem assumendo angeli sancti novam festivitatem et novum gaudium essent illico celebraturi. O beati et vere beati, quos elegisti et assumpsisti, Domine, qui nunc in hac vita per ardorem poenitentiae ea