comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
asinisiis horus qui& argestes inoriente rubila un india
finiifis sereenet huntautẽ quida peculicress quibus gen¬
tibus uenti nonultrtcer cũ ꝓcedentes terminu ucatebu¬
epsibus scro ptulo abargeste defluxo ncer bonien sibus
cutuus quine caduien nã quide eius de ꝓuintiae ꝓuenqu
urbem qino tutem sant ex trahos ubiquesps magilquã
uentm uruo &cltuncis durccenim est lenis motuscieris
onitrua dicunt exfragorenubiũ generuri cũ& spl
uentoru eurũ sinu concepti sese ibi dẽ uersndo ꝑer¬
rantes & uirtutis sue nobilitatẽ inquã lib& partem
uiolenter in rũpentes magno concrepent murmuri
insstr exsilentium destabulis quachrigerũ uel uessicae quȩ
uic& parua magnã tamensonitũ displosa emittit
ulmina nubiũ attrituna sci in modũ silicũ conlisorũ coneus¬
rente si nale conitrii sed sonitũ tardius aures quã fulgorẽ

Expanded text:
a sinistris Corus, qui et Argestes, in Oriente nubila, in India a sinistris Corus, qui et Argestes, in Oriente nubila, in India faciens serena. Sunt etiam alii quidam peculiares quibusque gentibus venti, non ultra certum procedentes terminum, ut Atheniensibus Scyron, paulum ab Argeste deflexus; Narbonensibus Circius, qui nec ad Viennam quidem ejusdem provinciae pervenit urbem. Duo sunt autem extra hos, utique spiritus magis quam venti, aura et altanus. Aura enim est lenis motus aeris nitruo. Tonitrua dicunt ex fragore nubium generari, cum spiritus ventorum earum sinu concepti, sese ibidem versando pererrantes, et virtutis suae mobilitate in quamlibet partem violenter erumpentes, magno concrepant murmure, instar exilientium de stabulis quadrigarum, vel vesicae, quae, licet parva, magnum tamen sonitum displosa emittit.bus. Fulmina nubium attritu nasci in modum silicum collisorum, concurrente simul et tonitruo, sed sonitum tardius aures, quam fulgorem
Abbreviated transcription (Latin):
ad pbsere neccliut intelligitur qua fluctus aeris quatele¬
mens cutex quibus dẽ montibus excelsis uelut compressis
auncoangustitus ordintioned cogitur &ex primiturin
uentos & adexcitundos fructus estusque teperandos ꝓdiuei¬
si scutẽ partibus caelinomina diuersa sortitur¬
Ventorũ quatuor cardinales sunt quorã primus se entrio
quaparuias flat rectus abaxe faciens Erigorcad amibitie
hui dextercircius qui& trastias fecciens niues &grgcidine
a sinuscris aquilo quiriborets nabes conseringens decunđ
cardinalis subsolanus quid afeliotes abortuintonatis s¬
listemperatus cuius addextris uulturnus quideaitias
cunctt desiccano a sinistrise arus nubes generansi dle¬
tiuscar dinalis auster qui& nothus humidus calidus
atque fulminees huic tadextris euro euster cedudu
asimetsis curo nothos tepercetus calidus uenticusirales
qui ta bumiliflant mncuiores in maritẽpes tates facuucir
qui soptenttionales. Ideoque postaustros noxu pcpue¬

Expanded text:
approbari, nec aliud intelligitur quam fluctus aeris, qui, ut Clemens ait, ex quibusdam montibus excelsis, velut compressus et coangustatus ordinatione Dei cogitur et exprimitur in ventos, ad excitandos fluctus, aestusque temperandos. Pro diversis autem partibus coeli nomina diversa sortiturVentorum quatuor cardinales sunt, quorum primus Septentur, flat rectus ab axe, faciens frigora et nubes; hinc dexter Circius, qui et Thrascias, faciens nives et grandines; a sinistris Aquilo, qui et Boreas, nubes constringens. Secundus cardinalis Subsolanus, qui et Apeliotes, ab ortu intonans solis, temperatus: cujus a dextris Vulturnus, qui et Caecias, cuncta desiccans; a sinistris Eurus, nubes generans. Tertius cardinalis Auster, qui et Notus, humidus calidus, atque fulmineus, huic a dextris Euroauster, calidus; a sinistris Euronotus temperatus, calidus. Venti Australes quia ex humili flant, majores in mari tempestates faciunt, quam Septentrionales. Ideoque post Austros fiu
Abbreviated transcription (Latin):
plagã consurgens boneus alt̃ deuex in austra t̃raeo
oppositꝰ australis uocatur quẽ interiora austri scriptu
dique cernant᷑ hocsidera uerũ eadẽ quibus que
proximis sublimiora credunt᷑ eadẽ quedemersa lon¬
ginqus ut quȩ nunc sublimis indeiectu posit suide ur
hicuertex sicinilla terrae deuexitate transgressis
illa se adtollunt residentibus ꝗ hic excelsa fuerant
opponente se contra medios uisus globoterraram
adeo ut septentriones que nobis a uertice pendent in
quibusdã in dielocis quindecimtantũ in anno diebus
aelũ superioris circuli pprio discretũtermino & ae¬
qualibus spatus andique collectã uirtates contin&
reuerse de ponunt hds̃ aquis glaticlibus ceperauit nein¬
feriora succender& elem̃ta De hinc in ferius caelũ non
uni formi sedmultiplici motu solidauit Nuncupans eũ fir
Aqua sfirmam̃to in positascaelis quidẽ CAELESTIBUS¬

Expanded text:
plagam consurgens Boreas; alter devexus in Austros, terraeque plagam consurgens Boreas; alter devexus in Austros, terraeque oppositus, Australis vocatur, quem interiora Austri Scripturdique cernantur haec sidera; verum eadem quibusque proximis sublimiora creduntur, eademque demersa longinquis, utque nunc sublimis in dejectu positis videtur hic vertex, sic in illa terrae devexitate transgressis illa se attollunt, residentibus quae hic excelsa fuerant, opponente se contra medios visus globo terrarum, adeo ut septentriones, quae nobis a vertice pendent, in quibusdam Indiae locis quindecim tantum in anno diebus Coelum superioris circuli proprio discretum termino, et aequalibus undique spatiis collocatum virtutes continet reversae deponunt. Hoc Deus aquis glacialibus temperavit, ne inferiora succenderet elementa. Dehinc inferius coelum non uniformi, sed multiplici motu solidavit, nuncupans illud fAquas, firmamento impositas, coelis quidem
Abbreviated transcription (Latin):
absolutaquo eegantiauocat pau apuderecos abornatu
ut grauissima & quae ab alia natura sufferri non poehit̃
imũ increaturis optin& locũ aquauꝰqua nto leuon obfre
tanto aere grauior qua si forte aquis inuase aliquo subdat
statĩ ad superiora utleuior euad Ignis quoque ma tepdat̃¬
alit̃ accensus c̃tinuo naturalẽ suisedẽ suꝑdere que rrt
Sedneillucꝑueniat in mollẽ aere cuius cit cũ fusione
de primit᷑ eua nescit ꝗ tam̃ quadã naturȩ ꝓpinquitate
sibi m& ita cõmiscunt᷑ ut t̃raquidẽ arida& stigida fri¬
gidecque a quaũ frigida & humida humidoa eri por
t̃rae sociat᷑ aridae unde & ignẽ intris &inaere mibila
mundi dixer̃ it autruer&. siñ plan&a rũ occursub derara
argum̃ tosiderũ nitentes quae fixu seꝑcursu arcũ uolaNT
cuius uertices extremos quoscirca speraca eli uoluit̃ polosnunc¬
pant glaciali rigore tabentes horũu ñ ad septẽ trionalẽ

Expanded text:
absolutaque elegantia vocatur; nam et apud Graecos ab ornatuut gravissima, et quae ab alia natura sufferri non possit, imum in creaturis obtinet locum. Aqua vero quanto levior terra, tanto est aere gravior. Qui si forte aquis in vase aliquo subdatur, statim ad superiora, ut levior, evadit. Ignis quoque materialiter accensus, continuo naturalem sui sedem super aera quaerit, sed ne illuc proveniat, in mollem aerem, cujus circumfusione deprimitur, evanescit. Quae tamen quadam naturae propinquitate sibimet ita commiscentur, ut terra quidem arida et frigida frigidae aquae, aqua vero frigida et humida humido aeri, porrterrae societur aridae. Unde et ignem in terris, et in aere nubila mundi dixerunt, ita ut rueret, si non planetarum occursu moderaretur: argumento siderum nitentes, quae fixo semper cursu circumvolant,; cujus vertices extremos, circa quos sphaera coeli volvitur, polos nuncupant, glaciali rigore tabentes. Horum unus ad septentrionalem
Abbreviated transcription (Latin):
inniues a ut glatia ti in grandines aliaflatustẽporis
a liccucporis alicroris alia frigoris Nec solũer rantia
saturnus cuius trcnsitus imbriferi fiunt. Sed & quedã fixo
polo cũer rantiũ fuerint access Pradiis inpulsa ut sucule
infronte tacuri. quas obid greci pluuio nomine pliadas apellant
quin& succ sponte quedã factisque tẽporibus uc hedorũ exortus
& ccret uriquiꝑ iđ septimb̵ cũ ꝓcellosa grandine surgit &nim¬
bosusorion ecenicula qua enimiũ feruens xu lł ag̃ semergit¬

Expanded text:
in nives, aut glaciati in grandines. Alia flatus teporis, in nives, aut glaciati in grandines. Alia flatus teporis, alia vaporis, alia roris, alia frigoris. Nec solum errantia, ut Saturnus, cujus transitus imbriferi fiunt, sed et quaedam fixa polo, cum errantium fuerint accessu vel radiis impul a, ut Succulae in fronte Tauri, quas ob id Graeci pluvio nomine Hyadas appellant. Quin et sua sponte quaedam, statutisque temporibus, ut haedorum exortus et arcturi qui per idus Septembres cum procellosa grandine surgit, et ut nimbosus Orion, et canicula, quae nimium fervens, XV Kalendas August
Abbreviated transcription (Latin):
nalis ab occasusolstitiali usque ad exortũ eiusdẽ partis
ex quibus orientadẽ & occidentalẽ ianuas caeli nominant
haec in medio tantũ terraepositis. habentur aequalia
nã suba quilone degentibus brumabs dies breuior & solstita¬
alis plixior ortuo cetsumque dilattn selias plagas angustat
Itẽ cpud austrades utraque p̃fatadies moderatior supra¬
dictã diuersitatẽ in mutatur Nã & cunctis exortibus solis
eode modo post sex semꝑmenses congruit occasus
fixe & non stante mundo uagifere dicuntur exceptis his
queplan&e idest errantes uocantur easquediei aduentu
celer necũ quã decȩlo decidere fulgor plenilumini solis
ꝓbat deliquiũ quã uis uideamus igniculos ex aghere lap¬
sos portariuentis uagique lu mensideris imitaritriabi
cito quoherentibusuentis Sideraaut̃ alics inliquorem
soluti humoris fecunda alia congeti in pruinas autcoacti

Expanded text:
nalis ab occasu solstitiali usque ad exortum ejusdem partis nalis ab occasu solstitiali usque ad exortum ejusdem partis contingens. Ex quibus orientalem et occidentalem januas coeli nominant. Haec in medio tantum terrae positis habentur aequalia. Nam sub Aquilone degentibus brumalis dies brevior, et solstitialis prolixior, ortum occasumque dilatans, alias plagas angustat. Item apud Australes utraque praefata dies moderatior, supradictam diversitatem immutat, licet eodem modo post sex semper menses congruit occasus.fixae, et non stante mundo, vagae ferri dicuntur, exceptis iis quae planetae, id est errantes, vocantur, easque diei adventu celari, nec unquam coelo decidere, fulgor plenilunii, et solis probat deliquium. Quamvis videamus igniculos ex aethere lapsos portari ventis, vagique lumen sideris imitari, trucibus cito coorientibus ventis. Sidera autem alia sunt in liquorem soluti humoris fecunda, alia concreti in pruinas, aut coacti
Abbreviated transcription (Latin):
ds MRCUALISMUN DI
Iuinque dirculis mundus diuidit᷑ quor ũ distinctionibus
quedã partes tẽperiesua in colunt̃. quedc̃ in manitate
frigoris autcaloris in habitabiles existunt. Primus est
septentrionalis frigore inhabitabilis. cuius siderti nobis
nũ quã occidunt Secundus solstitialis a parte signiferi excelsissi¬
ma nobis adsepte ntrionalẽ uersus tẽperatus habitabilis Ter¬
tius equi noctialis medio abitus igniferis orbis incedens torri¬
dus in habitabilis Quintus australis circauerticẽ austrinũ
qui terra tegitur frigore in habitabilis. Trescutẽ mediicirculi
in equalitates tẽporũ distingunt cũ solhuncsolstitio illũ equi¬
noctio tertiũ brumateneat. Extremienim sẽꝑ solecarent
Vnde & athile insula unius diei nauigatione ad aquilone mate
congelatũ inuenitur. DEPLA GIS MUNU
imata idẽ plage mundis quatuor. Orientalis ab exortu
solstitialiadbrumalẽ. australis inde ad occasũ brumalem
occidentalis ex hincusque ad solstitialem porro septentrio¬

Expanded text:
rculis mundi. Quinque circulis mundus dividitur, quorum distinctionibus quaedam partes temperie sua incoluntur, quaedam immanitate frigoris aut caloris inhabitabiles existunt. Primus est septentrionalis, frigore inhabitabilis, cujus sidera nobis nunquam occidunt. Secundus solstitialis, a parte signiferi excelsissima, nobis ad septentrionalem plagam versus temperatus, habitabilis. Tertius aequinoctialis, medio ambitu signiferi orbis incedens, torridus, inhabitaqui terra tegitur, frigore inhabitabilis. Tres autem medii circuli inaequalitates temporum distinguunt, cum sol hunc solstitio, illum aequinoctio, tertium bruma teneat. Extremi enim semper sole carent. Unde et a Thule insula unius diei navigatione ad Aquilonem mare congelatum invenitur. CAPUT X. De plagis mundi. Climata, id est, plagae mundi, sunt quatuor: Orientalis ab exortu solstitiali ad brumalem; Australis inde ad occasum brumalem; Occidentalis ex hinc usque ad solstitialem; porro Septentrio
Abbreviated transcription (Latin):
pluluialiti & quarium ianuario F eb pisces obmense simbriferos trudug
ingulis uũt signis triginta pas tes t neũ decades deputtintur & quod solxce
diebus & decem horis semis unius horȩ ille ꝑ curret amediomensis. idest
acteus circulusest figure candidior ꝑmedium caeliuos ticem quemuulgo
dimabillo nuqda nisi in parte sagittarii uel geminorumtenget
inuibus ctndidum circulum signifer cinga¬

Expanded text:
pluvialia sint; Aquarium Januario; Februario Pisces, ob menses imbriferos tradunt. pluvialia sint; Aquarium Januario; Februario Pisces, ob menses imbriferos tradunt. Singulis autem signis XXX partes, ternae vero decades deputantur, eo quod sol XXX diebus et decem semis horis illa percurrat, a medio mensis. id estLacteus circulus est figura candidior per medium coeli verticem, quem vulgoab illo nunquam nisi in parte Sagittarii vel Geminorum tangatur, in quibus candidum circulum signifer cing
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ab his mercurii stella laxissime ut tam̃ eduodenis
partibus Totsenim latitudines non ã plius occones per¬
etr& VHeque cis equaditer sed ducs inme dioeius & supͣ
quatuor infraducis Sed in mediofertur inducis partes
Elex uoso drteconũ mecciu in equalis martis stella quatuor
igna duo decim uel ceccusis cannalibus uelegentiliũ sebu¬
dis nomina sumpser nã ari&ẽ martis mense ꝓpramorẽ
iouis tribuunt unde & in eius simulaero ari&is cornua
sit febulo se conuersus geminus idẽ castorẽ & pollincẽ
quibus meci propt̃ in signe uirtutis Porrocanerũ unio
quando sola dinfeciora redit quod cancer inpul suses eelo
cur sũdigore cialeat leone quẽ occidit hercules iilio
proptum feruoris ad signant Virginẽ augusto  poca
tune tnitu ftec caloribus terru nihil pariat librã se pobae¬
quasi tatẽ diei a noctis Scorpionẽ & sagittariũ aequinis
cuuribus deformatũ propt̃ fulmina mensiũ psorũ oetb

Expanded text:
eum. Ab iis Mercurii stella laxissime, ut tamen e duodenis eum. Ab iis Mercurii stella laxissime, ut tamen e duodenis partibus, tot sunt enim latitudinis, non amplius octonas pererret; neque has aequaliter, sed duas in medio ejus, ut supra quatuor, infra duas; sol deinde medio fertur inter duas partes flexuoso draconum meatu inaequalis; Martis stella quatuor igna duodecim vel a causis annalibus, vel a gentilium fabulis nomina sumpserunt. Nam Arietem Martio mensi propter Ammonem Jovem tribuunt; unde et in ejus simulacro arietis cornua sit fabulose conversus; Castorem et Pollucem Maio, propter insigne virtutis; porro Cancrum Junio, quando sol ad inferiora redit, quia Cancer impulsus retro cursum dirigere soleat; Leonem, quem occidit Hercules, Julio, propter vim fervoris assignant; Virginem Augusto, quod tunc exusta caloribus tellus nihil pariat; Libram Septembri, ob aequalitatem diei et noctis; Scorpium et Sagittarium equinis cruribus deformatum, propter fulmina mensium ipsorum, Oct
Abbreviated transcription (Latin):
sub limitatibus adꝓbatur dequibus siplenius scire uis
lege pliniũ secundũ ex quo &i psa nos excerpsimus
Q uare mutent corores.
Siuis scire qualis cuique colorẽ. Sac urno cendidus Ioui cla¬
rus marti igneus luci fero gaudens uespero refulgens
mercurio radicns lune blandis solcũ oritur ardens
postea dies Sed coloris ratio altitud inẽ tẽperat: Si quidẽ
earũ similitudi nẽ treunt inquarũ aera uenere subeundo
t ingitque edppinquantes utra liba alieni meetur circula
frigidior in pallorẽ ardentior in ruborẽ uentuostis nopro¬
resol atque commissure ab sidũ extremeque orbi terram
in obscuritatẽ dezodiaco circuio.
ꝓ qũ erraentes stelle feruntur nec aliud abitantur in
fepris quã illi subia& reliqua a polis squalent ueneris
tantũ stella excediteũ binis partibus lunaquoque ꝑ
tot latitudinẽ eius uagatur. sed omnino non excedens

Expanded text:
sublimitatibus approbatur. De quibus si plenius scire velis, sublimitatibus approbatur. De quibus si plenius scire velis, lege Plinium Secundum, ex quo et ista nos excerpsimus. CAPUT XV. Quare mutent colores. Suus quidem cuique color est: Saturno candidus, Jovi clarus, Marti igneus, Lucifero gaudens, Vespero refulgens, Mercurio radians, Lunae blandus, Soli cum oritur ardens; postea dies. Sed colores ratio altitudinum temperat, siquidem earum similitudinem trahunt, in quarum aera venere subeundo, tingitque appropinquantes utralibet alieni circuli meatus: circulus frigidior in pallorem, ardentior in ruborem, ventosus in horrorem, sol atque commissurae apsidum, extremaeque orbitae atram in obscuritatem. CAPUT XVI. De zodiaco circulo. per quem errantes stellae feruntur; nec aliud habitatur in terris, quam quod illi subjacet, reliqua polis squalent. Veneris tantum stella excedit eum binis partibus. Luna quoque per totam latitudinem ejus vagatur, sed omnino non excedens
Abbreviated transcription (Latin):
stellis uocant aliiq quã mando : Qm̃t̃rȩ a uerticibus duobus
quos apellauer̃ poloscentrũ caeli necnon& signiferiẽ obliqui
inteos siti Omniaut hoc constantratione arcini sẽꝑ indubi¬
tacta Ergo abalio cui que centro absides suae exsurgunt ideo
di uersos hnt̃ orbes motus quedissimiles qm̃ interiores absidas
necesseẽ breui or es esse Igitur at̾re centroabsides altis simes
Satur no inscorpione ioui inuirgine martiinleone Soli
ingeminis ueneri insagitttrio mercurio incapricorno
acque proxime sic fit ut tardius moueri uideantur cũ altis¬
simoc̃bituferuntur. Non quia accelerent tardentque na¬
turedes motus qui certi ac singularisillis sed quiad eductas
a summa absideli neas coartria dcentrũ necesse ẽ sicut
in rotis radios id est quȩ motus aliasmaior alias minor cen¬
t̃re cũ abscedant inaltitudine minu lune maxime

Expanded text:
stellis vocant, aliique quam mundo, quoniam terra a verticibus duobus, stellis vocant, aliique quam mundo, quoniam terra a verticibus duobus, quos appellaverunt polos, centrum coeli, necnon et signiferi est obliqui inter eos siti. Omnia autem haec constant ratione circini semper indubitata. Ergo ab alio cuique centro apsides suae exsurgunt, ideoque diversos habent orbes, motusque dissimiles. Quoniam interiores apsidas necesse est breviores esse, igitur a terrae centro apsides altissimae sunt, Saturno in Scorpione, Jovi in Virgine, Marti in Leone, Soli in Geminis, Veneri in Sagittario, Mercurio in Capricornoatque proximae; sicque fit ut tardius moveri videantur, cum altissimo ambitu feruntur, non quia accelerent tardentve naturales motus, qui certi ac singuli sunt illis, sed quia deductas a summa apside lineas coarctari ad centrum necesse est, sicut in rotis radios, idemque motus alias major, alias minor ceninia sunt terrae, cum abscedant in altitudinem minui, lunae maxime
Abbreviated transcription (Latin):
iđ leuũ illoseꝑ indextera p̃cipiti & quã cuis ad siduc conuersione
inmense caeleretatis ad tollantur abeo rapiantur que in oee¬
sus aduerso camen ire motu ꝑsuos queque passus aduentuntur
Nunc inferius nunc superius propt̃ obliquitatẽ signifere ua¬
gantia uerniũ plane tarũ satornisidđẽ nacura gelidum¬
riginitannis signiferũ ꝑagens inde iouis tẽperatũ annis duo¬
decim Tertiũ martis feruidũ annis duobus medius sol cccla
solis ex ortũ modo postoca sũ splendens nũquã ab eoax ii partib
remotior. Nouissima luñ ax uii diebus & t̃tia diei parte
signiferã conficiens De hinc morata in coitusolis biduo non
comparere incaelo Saturnis id & martis cũplurimã diebus
clax ioius xxxis. autcũminimu denis deractis diebus Veneris ln
autcũminimũ ln mercarii xiii autcũplurimũ xuiiii. Occal¬
cantes uero meantes cũ sole partibus nũquã amplius undenis
untcut suicuique planetaerũ circul quos greci absidas in

Expanded text:
illo semper in dextera percipiet, quamvis assidua conversatione, in mense celeritatis adtolluntur ab eo, rapianturque in occasum, adverso tamen ire motu per suos quaeque passus advertuntur nunc inferius, nunc superius propter obliquitatem. Signiferi vaummum planetarum Saturni sidus est, natura gelidumannis signiferum peragens. Inde Jovis, temperatum, annis XII. Tertium Martis, fervidum, annis II. Medius sol, CCCLXsolis exortus, modo post occasus splendens, nunquam ab eo XXII partibus remotior. Novissima luna, XXVII diebus et tertia diei parte signiferum conficiens; dein, morata in coitu solis, biduo non comparere in coelo; Saturni sidus et Martis cum plurimum diebus CLXX; Jovis XXXVI aut cum minimum denis detractis diebus; Veneris LXVIII aut cum minimum LII; Mercurii XIII aut cum plurimum XVIII. Occultantur vero meantes cum sole partibus nunquam amplius undenis,dibus eorum. Sunt autem sui cuique planetarum circuli, quos Graeci apsidas in
Abbreviated transcription (Latin):
diues diuitiaꝵ generatõe aũt erat a fluuio
Alpher qui ample fluit pilon ꝑterram
Qui genuit orsilochũ multoꝵ uiroꝵ regẽ
Orsilocus aut genuit dioclea magnanimũ¬
Et a dioclea gemelli filii orq sunt

Expanded text:
ine sonant: Generatio autem erat a fluvio Alpheo, qui ample fluit per terram Pylon. Qui genuit Orsilocum multorum virorum regem. Orsilocus autem genuit Dyoclea magnanimum. A Dyocleo gemelli filii nati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
speties togatarum. quot palliatarum.
romani uel duces introducuntur perso¬
narum dignitate et sublimitate tragaediss¬
gicecis persuniles. Praetextae ausem
dicte sunt : quia ferme regum uel magi¬
stratuum: qui pretexta utuntur : in huius
modi fabulis acta reperiuntur. Secunda
est speties togatarum: quae tabernarae
nouis pares. In quibus non magistratus
uorabantur. Tertia speties est fabularũ
latinarum: quae ab Atella oscorum urbe:
in qua primum caepta sunt: atellane ap¬
pellantur / argumentis dictis q iocularib
similes satyricis fabulis graecis. Quar¬
ta speties est planipedis mimicae haud
nudis proscęnium iutroirent. Nam nõ
ut tragici actores cum cothurnis: neq
scenae. sed in plano orchestrae positis in¬
strumentis agebant mimicis. Togata
autem prretexta a tragaedia differt: ꝙ in
tragaedia heroes introducuntur : ut Pacu¬
uius tragedias nominibus heroicis scriosit
genii meritum a Liuio salinatore. cuius
liberos erudiebat. libertate donatus pri¬

Expanded text:
species tot fere sunt quot et palliatarum. Romani uel duces inducuntur, personarum dignitate et personarum sublimitate tragoediis similes. praetextatae autem dicuntur, quia fere regum uel magistratuum qui praetexta utuntur in eius modi fabulis acta conprehenduntur. secunda species est togatarum quae tabernariaeis pares, in quibus non magistratus uocabantur. tertia species est fabularum Latinarum quae a ciuitate Oscorum Atella, in qua primum coeptae, appellatae sunt atellanae, argumentis dictisque iocularibus similes satyricis fabulis Graecis. quarta species est planipedis, qui Graece dnudis, proscenium introirent, non ut tragici actores cum cothurnis neque scenae sed in plano orchestrae positis instrumentis mimicis actitaa praetextata tragoedia differt, quod in tragoedia heroes introducuntur, ut Pacuvius tragoedias nominibus heroicis scripsit, genii meritum a Livio a Salinatore, cujus liberos erudiebat, libertati donatus
Abbreviated transcription (Latin):
sistet fedes assimie̾t qui indesematũ
sibi lecũ duccus acquienit ⁊ regione
a boue bocata boetia ciuitatꝭ frudam̃¬
ta iecit eamq ab auciquis thebis egp¬
tiis ex quibus p̃decessores eꝰ aduene¬
rat chebas appellanit. Sane nt dit
ouidius dum uellet sacrũ ꝯfice̾ rexso¬
ciis quosdam misisset. ut aquã affer¬
rent net reuerterent᷑ eos sequuitꝰ
ꝯpit a serpente ingenti deuoratos
Quem cum sptarẽt audiuitq ⁊ ipẽ
ẜ pens inspice̾tur Eo tandem occiso
monitu supto dentes illi eiulsit ac
feuit ⁊ repence hoiẽs in aruus exorti
sunt et plmũ micem habuere sptã¬
te cadino nec ante cessauit p̃lium
Qui mita pace sese iuxere cadino
⁊ cepto oꝑi adiutoriũ prestit̾e Pa¬
lefacus insuꝑ sc̾bit eñ spigã huisse

Expanded text:
sisteret, sedes summeret, qui in destinatum sisteret, sedes summeret, qui in destinatum sibi locum ductus acquievit, et regione a bove vocata Boetia, civitatis fundamenta iecit, eamque ab antiquis Thebis Egyptiis, ex quibus predecessores eius advenerant, Thebas appellavit. Sane, ut dicit Ovidius, dum vellet sacrum conficere et ex sociis quosdam misisset ut aquam afferrent, nec reverterentur, eos secutus, comperit a serpente ingenti devoratos. Quem cum spectaret, audivit quia et ipse serpens inspiceretur. Eo tandem occiso, monito sumpto dentes illi evulsit ac seruit, et repente homines in armis exorti sunt, et prelium invicem habuere spectante Cadmo, nec ante cessavit preliumQui, inita pace, sese iunxere Cadmo et cepto operi adiutorium prestitere. Palefatus insuper scribit eum Spingam habuisse
Abbreviated transcription (Latin):
hiiꝰ ymaginẽ eg regiam ex ere a prcca¬
gora tarenti positam dicit uarro ubi
agerioris sexto filio Qui genuit. Se¬
melen agauẽ. auctonoe ⁊ yonẽ.
admus antiquoꝵ om̃i ulgata¬
fama fuit filius agenorĩs quẽ
una cũ phenice fr̃e a thebis e¬
giptior benisse annodauai argioꝵ
regis .xuii. ⁊ aprũ tyrum ⁊ srdonem
agenor peste pulsũs a quo agenorẽ
p̃rem̃ loꝵ nõ nilli uolũt dũxisse ori¬
ginem Qui ensebus pose hec st uit
anno regni hucei .xui. cadmũ arme¬
mam occupasse qd a cilice scm̃ supͣ
memorauinꝰ. hic camẽ ut st bit oui¬
dius. Cum rapnisset inpit̾ Europã
ad ipnũs ꝑquisicõnẽ ab agenore prẽ
missus est. hac ei indica lege neabsq
ea reuertẽtur in prĩam Quĩ sumpes
fociis cum quor sum q̃reret ignorae̾t
nouas sibi acquire̾ sedes scatuit Et
cum hant longe a parnaso applicuiss
oratulũ ꝯsuluit ⁊ habito rũ sout lo¬
nem sequerẽt indomitã ⁊ ibid ubi tõ¬

Expanded text:
Huius ymaginem egregiam ex ere a PictaHuius ymaginem egregiam ex ere a Pictagora Tarenti positam dicit Varro, ubiAgenoris VI filio qui genuit Semelem, Agavem, Auctonoem et Ynoem. Cadmus, antiquorum omnium vulgatafama, fuit filius Agenoris, quem una cum Phenice fratre a Thebis Egyptiorum venisse anno Danai Argivorum regis XVII, et apud Tyrum et Sydonem Agenor peste pulsus, a quo Agenorem patrem horum nunnulli volunt duxisse originem. Qui Eusebius post hec scribit: anno regni Lyncei XVI Cadmum Armeniam occupasse; quod a Cilyce factum supra memoravimus. Hic tamen, ut scribit Ovidius, cum rapuisset Juppiter Europam, ad ipsius perquisitionem ab Agenore patre missus est, hac ei indicta lege, ne absque ea reverteretur in patriam. Qui, sumptis sociis, cum quorsum quereret ignoraret, novas sibi exquirere sedes statuit. Et cum haud longe a Parnaso applicuisset, oraculum consuluit et habito responso ut bovem sequeretur indomitam et ibidem, ubi con
Abbreviated transcription (Latin):
son mercatorẽ ficcũ se iocalia oñsu
a nauẽ conscendet̾ pollice̾te. Iouẽ
in tamptusfortum uirgnus delatorẽ
iam apio deliras auĩtulas eblgatĩo ẽ
nauẽ fuisse cui erat insigne alłꝯtaurꝰ
qua quatũꝙ frande constẽra a uirgiẽ
illico remiganciũ oꝑe sc̃m̃ est nt de¬
ferret᷑ in crecam ubi Ioui quigio iũt¬
ta eso Seu s m Eusebĩ in lib ͦ tpm
placet hũt non asteriũ s uantum
appellatum suisse. Diserepant instr¬
ꝑ de epe huiꝰ rapine płri autores
tum suit ut enusebius testͦ qui dictĩe
Ione̾ anno danai regis argnioro uł.
enrepͥe imxtũ cam̃q postea asteriũ
crecensiũ regẽ in ꝯuige assp̃sisse
qui ãnus ẽ mũdi inĩ At .lxix.
Alii uo̾ dicũt eam a cretensib̾ iup¬
mũdi iiiͫ dccc. lxxuiiii. Quidã autẽ
uolunt eam raptã pandione achonis
regnãte anno scilicet mũdi iiiͦͫ decc
.xui. Qd quid tempus magꝭ que ͭ eis
qui de mince ensdem enrõpe filio legũ

Expanded text:
seu mercatorem fictum se iocalia ostensurum, seu mercatorem fictum se iocalia ostensurum, si navem conscenderet, pollicentem. Jovem in taurum transformatum virginis delatorem, iam apud deliras aniculas vulgatum est, navem fuisse cui erat insigne albus taurus, qua, quacunque fraude conscensa a virgine, illico remigantium opere factum est, ut deferretur in Cretam, ubi Jovi coniugio iuncta est; seu, secundum Eusebium in libro Temporum, placet hunc non Asterium sed Xantum appellatum fuisse. Discrepant insuper de tempore huius rapine plurimum autores. Cum sint, ut Eusebius refert, qui dicant Jovem, anno Danai regis Argivorum XL, Europe mixtum; eamque postea Asterium Cretensium regem in coniugem assumpsisse, qui annus est mundi III dcc lxviiii. Alii vero dicunt eam a Cretensibus rapmundi III dccc lxxviiii. Quidam autem volunt eam raptam, Pandione Athenis regnante, anno scilicet mundi III dcccc xvi. Quod quidem tempus magis convenit eis que de Minoe eiusdem Europe filio leguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
De Europa agenoris quinta filia
iuropa filia fuit agenoris ut ꝑ¬
E
ouidiũ pacet Exqua talis nar
nicũ in licus impellet̾ quo cũ puellu
lude consuenerat europa Qd cum
u̾curus fecisset inpr̃ in caudioum
cau cnͣsfertus se arm̃tis ĩmiscuit
hunt cum c̾net uirgo pulc̾tudis ⁊
manꝭne ͬ ᷤᷤ eius deleccata illum pͥmo
cractare manibz cepit at inde eꝰ con¬
scendit dorsum qui paulatĩse ĩ un¬
das deducens dum illã t̾rutã ⁊ corm¬
bus atq dorso muitentẽ sensit natãs
in cretam tnsculit. ubi in uerã redac¬
tus formã eam oppressit ⁊ oppressu
pregnãtẽ fecit. Que illi poscea peperͭ
ut nõ nulłis placet ninoem radamã¬
tum ⁊ sarpedonem Ipẽ uo in en sempe¬
ternã memoriã tertiam orbis ꝑtem
uius fabule sigmiẽtum adeo teniu
Situr cortice ut facile possic appare
quĩd uelit Nam mercuri ariũtade¬
pellentõ in litus ego elequẽtiã et sa¬
gacitatem aliciuꝰ lenonis uirgine e
emitate in litꝰ dedutentẽ intelligo

Expanded text:
De Europa Agenoris V filia. Europa filia fuit Agenoris, ut per Ovidius patet. Ex qua talis narrnicum, in litus pelleret, quo cum puellis ludere consueverat Europa. Quod cum Mercurius fecisset, Juppiter, in candidum taurum transformatus, se armentis immiscuit. Hunc cum cerneret virgo, pulchritudinis et mansuetudinis eius delectata, illum primo tractare manibus cepit, at in eius conscendit dorsum, qui paulatim se in undas deducens, dum illam territam et cornibus atque dorso innitentem sensit, natans in Cretam transtulit, ubi in veram redactus formam eam oppressit et oppressu pregnantem fecit. Que illi postea peperit, ut nonnullis placet, Minoem, Radamantum et Sarpedonem. Ipse vero in eius sempiternam memoriam terciam orbis partem Huius fabule figmentum adeo tenui tegitur cortice, ut facile possit apparere quid velit. Nam Mercurium armenta depellentem in litus ego eloquentiam et sagacitatem alicuius lenonis, virginem e civitate in litus deducentem, intelligo,
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt eñ secus ꝓppotrenẽ sonce
sedentẽ acq medicantẽ xui. lrãꝵ
caraccares admenisse qͥuib postea
mis grecia usa est Sic et plunius
in libro nãlis historie dicit eum apno
frebas lapicioinas menisse ⁊ auri me¬
tailloꝵ q conflatura. Dato theo frastus eñ¬
ditat hec apuo phenices egisse. uermii lõ¬
ge post designatũ tempñs. nam qd s̃
de eo st̃ uit᷑ fint ccͣ anniũ mũdi m ͫ ac.
xcu. hoc aut̃ ccͣ annos mi ͫ dccit .xxx

Expanded text:
pocrenen fontem sedentem, atque meditantem, XVI licterarum caracteres adinvenisse, quibus postea is Grecia usa est; sic et Plinius in libro Naturalis hystorie dicit: Eum apud Thebas lapicidinas invenisse et auri metallorumque conflaturam, dato Theophrastus edicat hec apud Phenices egisse. Verum longe post designatum tempus. Nam quod supra de eo scribitur fuit circa annum mundi III dcc xcv, hec autem circa annos III dc
Abbreviated transcription (Latin):
dentes assimio int̾ incolas seminata
distordia est qui aduersus eñ spuge
ĩpussu surrexerant et qua repẽnte
sumptis aduersum se armis in pugnã
deuene quo pucipes acc̾tis cedẽ po¬
pularib cum cadio in ꝯcordiam deux¬
ne ⁊ ex incolis atq forensibus unũ fece
populũ. Qd aũc ipẽ exul cũ ꝯuige̾ ẜ¬
pons effcũs sit eos designat stõs esfe
bongeuos prudentes enĩ spentũ mõe
sp sones et reꝵ exꝑientia tanti. reta¬
te annosi/ ⁊ si in enũ impulerit et
subsddia desint ritu serpentũ curuo
icẽdant peccõe. De temꝑe tñ regui
tis Regis argnoꝵbm qui fiit mñdi

Expanded text:
dentes assummo, inter incolas seminata discordia est, qui adversus eum Spinge impulsu surrexerant. Ex qua repente sumptis adversum se armis in pugnam devenere, quorum principes, attritis cede popularibus, cum Cadmo in concordiam devenere et ex incolis atque forensibus unum fecere populum. Quod autem ipse exul cum coniuge serpens effectus sit, eos designat factos esse longevos, prudentes enim serpentum more sunt senes et rerum experientia cauti, et etate annosi, et si etiam evum impulerit, et subsidia desint, ritu serpentum curvo incedunt pectore. De tempore tamen regni tis, regis Argivorum, VIII, qui
Abbreviated transcription (Latin):
est. Dicebat leontiꝰ puicheũ qũt ab¬
stemiũ fuisse ⁊ ob id athemulc̃tamrẽ
⁊ aliis occisum qr sepius ebrietacẽ et
De. auctonoe filia cadim
uctonoe cadim ⁊ hermioĩs fuit fiꝰ
ut ait omdius h ͨ aristei fuit

Expanded text:
est. Dicebat Leontius Pentheum hunc abest. Dicebat Leontius Pentheum hunc abstemium fuisse, et ob id a temulenta matre et aliis occisum, quia sepius ebrietatem et  CAP. LXVI. De Auctonoe filia Cadmi. Auctonoe Cadmi et Hermionis fuit filia, ut ait Ovidius. Hec Aristei fuit
Abbreviated transcription (Latin):
febuis s. accrisio argis regnãte ea fi¬
isse q̃ derpartis mẽmorant᷑. Quos d
onu aduersus cadmũ subito ꝯsticisse
r a ptã diximꝰ enropã. hu ueritatem
ꝯpiãt qͥb mag̃ꝭ ẽ cure Ego aut̃ ml
amplius reperire poeui
De semele filia cadini.
Emeles cadini filia funit et ħ¬
lonr ut satis ꝑ ouidiũ paret in ma¬
iori boline. hans exione pregnatẽ
cum egre ferret imis ei metulã beroem
epidaureã tnsfortam suasit ut expe¬
uretur nĩquio amare᷑ a ious ut ab
eo postularet ut secũ ꝓut cñ inuorre
ꝯtuberet. Que cũ ionẽ ꝑstigias un¬
das irae ꝯpulisset ut sibi posculata
eductus est qui bachus postea fuit
agmenti hui ego uericatẽ puto
hanc feiam pregnante ut ipã fortat
fabula sulmĩe ꝑcussami. non ar agius¬
sulmen ad inferiora descendens
ethiom uni scil ex sociis qͥ illũ iuuere
ipã ꝯcepit ⁊ peꝑit siliũ quẽ bocaue
prucheñ clati aĩ iuenẽ or cũ sacͣ bachi
aliis ab omibus in furiã bersis occisꝰ

Expanded text:
et Acrisio Argis regnante ea fuisse que de Spartis memorantur. Quos dionum, adversus Cadmum subito constitisse, raptam diximus Europam. Hi veritatem comperiant quibus magis est cure; ego autem amplius reperire potui.AP. LXIV. De Semele filia Cadmi. Semeles Cadmi filia fuit et Hermionis, ut satis per Ovidium patet in maiori volumine. Hanc ex Jove pregnantem cum egre ferret Juno, ei in vetulam Beroem Epidauream transformata suasit ut experiretur nunquid amaretur a Jove, ut ab eo postularet ut secum prout cum Junone concuberet. Que cum Jovem per Stigias undas iurare compulisset ut sibi postulata nfans eductus est, qui Bachus postea fuit. Figmenti huius ego veritatem puto hanc feminam pregnantem, ut ipsa sonat fabula, fulmine percussam; non enisi per fulmen ad inferiora descendens.Echioni uni scilicet ex sociis, qui illum iuvere ipsa concepit et peperit filium quem vocavere Pentheum, elati animi iuvenem. Qui cum sacra Bachi aliis, ab omnibus in furiam versis occisus
Abbreviated transcription (Latin):
qua coustat quatuor geniusse fiłias
eidemq hermioni a cõlcano uitrico ex¬
iciale momle concessimi. Post hec autc̃
cum pluruua ex nepotib ⁊ filiabus
eueuissẽt infortiua ipe iaui fenex ab am¬
phione ⁊ zecho pulsus in yllirios abiit
ot ibi miseratione deoꝵ iserpẽtes ip̃e
fabulora aliqua hc mixta quoꝵinde

Expanded text:
sse filias, eidemque Hermioni a Vulcano victrico exitiale monile concessum. Post hec autem, cum plurima ex nepotibus et filiabus evenissent infortunia, ipse iam senex ab Amphyone et Zeto pulsus in Yllirios abiit, et ibi miseratione deorum in serpentes ipse fabulosa aliqua habet
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ est Nomo suũ iure ex̾cens officiũ
in notam pt̃ ob hoc infanne deuenire
p̃tor. esto in logem male meritos capi¬
tali multet supplicio Non iure caniẽ
dicit᷑ homicida Sic nec miles agroꝵ
hostiũ populator de p̃do Nec ĩris
consultus eciã si minꝰ equũ elientu¬
lo prescet consiliũ dñmõ a iuris hmi¬
te non sepetur falsiditi nomẽ me̾bit᷑
Sit et poeta quãtũtũq fingendo
mentiat᷑ mendatis ignominiã nõ in¬
currit cum suũ offĩciũ nõ ut fallat
s ut fuigat instissime exequatur Si
tamẽ ueluit in hoc instantiã fac̾e qđ
berũ non est mẽdaciũ qualit cũis demt¬

Expanded text:
superest: Nemo suum iure exercens officium superest: Nemo suum iure exercens officium in notam potest ob hoc infamie devenire! Pretor, esto in legem male meritos capitali multet supplicio, non iure tamen dicitur homicida; sic nec miles, agrorum hostium populator, dicitur predo; nec iuris consultus, etiam si minus equum clientulo prestet consilium, dum modo a iuris limite non separetur, falsidici notam merebitur; sic et poeta, quantumcunque fingendo mentiatur, mendacis ignominiam non incurrit, cum suum officium, non ut fallat, sed ut fingat, iustissime exequatur. Si tamen velint in hoc instantiam facere: quod verum non est, mendacium, qualitercunque dict
Abbreviated transcription (Latin):
spẽrum mendacii eo ꝙ non sit mẽtis
eorꝭ quenquã fingendo falle̾ nec uti
mendatiũ est ficciones poetice nt płi¬
nũ non sunt ned similime s nec sum¬
les beritati ymo ualde dissone ⁊ adu̾sse
Et dato spes fabulaꝵ una quã uideri
potius lustoriã ꝙͣ fabulam dixinus
sit ueritati similima autiquissimo om̃i
nationũ consensi a labe mendati mm¬
nis est/ cum sit consuetudine beti con¬
cessum ea quis uti posse rõne exempli
in quo simplex non exquirit᷑ uicao n ͨ¬
ꝓluibe mendatiũ Et si ppcet᷑ poetarum
officiũ nõ nñꝙͣ̃ in suꝑiorib dimõstͥ tũ
uniculo huic asstricti nõ funt ut uitate
utant᷑ in suꝑficie fictionũ ⁊ si auferat᷑
eis uagandi ꝑ om̃e fictionis genus li¬
centia eoꝵ officiũ oĩo resoluẽt᷑ in nichi¬
lum Quid plura Si omĩa que dtã sunt
in reꝑbationẽ mĩtam deiciant᷑ quod
fieri posse non arbitror hoc in reꝓbaͭ

Expanded text:
specierum mendacii, eo quod non sit mentis specierum mendacii, eo quod non sit mentis eorum quenquam fingendo fallere; nec, uti mendacium est, fictiones poetice, ut plurimum, non sunt nedum simillime, sed nec similes veritati, imo valde dissone et adverse. Et dato species fabularum una, quam videri potius hystoriam quam fabulam diximus, sit veritati simillima, antiquissimo omnium nationum consensu a labe mendacii inmunis est, cum sit consuetudine veteri concessum ea quis uti posse ratione exempli, in quo simplex non exquiritur ur mendacium. Et si spectetur poetarum officium, non nunquam in superioribus demonstratum, vinculo huic astricti non sunt, ut veritate utantur in superficie fictionum, et, si auferatur eis vagandi per omne fictionis genus licentia, eorum officium omnino resolvetur in nichilum. Quid plura? Si omnia, que dicta sunt in reprobationem meritam deiciantur, quod fieri posse non arbitror, hoc inreprobabile
Abbreviated transcription (Latin):
tem Addentes uirgiliũ latinoꝵ poetaꝵ
pũcipem recitasse didomis historiam
ni esset qui eor bociferationes in sipi¬
das beritate recũderet Quid ergor
Rebar in p̃cedentibus loco huit rũdisse
satis dumi quid sit fabula quot fribulaꝵ
spes̃ ⁊ quibus bsi poete suit ⁊ ꝓpter
quid sacis lace destͥpsi Sin hant
materiã iterũ redemidum est dito po¬
etas uai isti bolũt non esse mendates.
Est .ir. mendaciũ idicio meo fallatia
quedam smmillima beritati ꝑ quã a
nõ millis berũ oppͥmit᷑ et exp̾mnit᷑ quod
est falsum Hmus octo fore spes asserit
Angustimꝰ eo quibus ⁊ si gramorenre¬
liq̃uis non nille fuit nilla tamẽ sciẽ¬
tes uti possumꝰ absq pccõ atq in fa¬
mie nota qua dicimur esse mẽdates
Cum diffmicõĩs intentũ si equo amino
ꝓspeccent poetici noĩs hostes redargu¬
tionẽ hanc qua mendaces asseruũt
esse portas biribus carẽ̾ cognoscẽt
eñ poetarꝭ fictiones nulli adhereant

Expanded text:
tem, addentes Virgilium, Latinorum poetarum tem, addentes Virgilium, Latinorum poetarum principem, recitasse Dydonis hystoriam ni esset, qui eorum vociferationes insipidas veritate retunderet. Quid ergo? Rebar in precedentibus loco huic respondisse satis, dum, quid sit fabula, quot fabularum species, et quibus usi poete sint, et propter quid, satis late descripsi. Sed si in hanc materiam iterum redeundum est, dico poetas, uti isti volunt, non esse mendaces. Est enim mendacium iudicio meo fallacia quedam simillima veritati, per quam a non nullis verum opprimitur, et exprimitur, quod est falsum. Huius VIII fore species asserit Augustinus, ex quibus, et si graviores reliquis non nulle sint, nulla tamen scientes uti possumus absque peccato atque infamie nota, qua dicimur esse mendaces. Cuius diffinitionis intentum si equo animo prospectent poetici nominis hostes, redargutionem hanc, qua mendaces asserunt esse poetas, viribus carere cognoscent, cum poetarum fictiones nulli adhereant
Abbreviated transcription (Latin):
graduni in tp̃e. pocius ꝙͣ torpore iñge¬
mi fatigato incedentes pacrant᷑ cũ rulte̾
repulsam Et ut iterĩ dixerĩ uolẽtib
intelligẽ ⁊ nexus ambignos enodare
legendum est insistendũ uigilandũ at¬
q int̾rogandum ⁊ om̃i mõ p̃mende ce̾bri
uires Et si non bna uia pt̾ quis ꝑueĩre
quo cupit intret alteram Et si obstent
obites arripiat aliam donet si balitẽ
suit uires lucidũ illi aꝑpeat quod pͥmo
uidebatur obscurũ Scm eĩ canib dãe
dimino ꝓlubeni᷑ monitu Et hoc eadem
ante porcos proicere margaritas. pe
dicunt esse poetas ⁊ hũc locum
eonant᷑ balidis si possint firmar̃ roĩb
aientes qd sepedem̃ est eos in suis fu¬
bulis mendatia st̾bere ut puta homi¬
nem in lapidem bersum Qd omĩnoap¬
paret beritati concrariũ p̃terea as¬
serũt poetas mendacit᷑ dic̾e multos
esse deos cum constet ueritate c̾tissima
unũ tm̃ esse ⁊ illum berũ acq omĩpotẽ¬

Expanded text:
gradum in tempore, potius quam, torpore ingegradum in tempore, potius quam, torpore ingenii fatigato incedentes, patiantur cum rubore repulsam. Et ut iterum dixerim, volentibus intelligere et nexus ambiguos enodare legendum est, insistendum vigilandumque, atque interrogandum, et omni modo premende cerebri vires! Et si non una via potest quis pervenire, quo cupit, intret alteram, et, si obstent obices, arripiat aliam, donec, si valiture sint vires, lucidum illi appareat, quod primo videbatur obscurum. Sanctum enim canibus dare divino prohibemur monitu, et hoc eodem ante porcos proicere margaritas. CAPdicunt esse poetas, et hunc locum conantur validis, si possint, firmare rationibus, aientes, quod sepe dictum est, eos in suis fabulis mendacia scribere, ut puta hominem in lapidem versum, quod omnino apparet veritati contrarium. Preterea asserunt poetas mendaciter dicere multos esse deos, cum constet veritate certissima unum tantum esse et illum verum atque omnipoten
Abbreviated transcription (Latin):
gno̾sum ingeniũ induant ⁊ quod eis
ñe uidetur obsturũ tnc̃ frimiliare ui¬
debit᷑ et aptũ Nec indigestã inellcũs
sin grossitiem palliare se credant pris¬
menores suisse poetas S⁊ aduertant
ordo ꝑcedat ⁊ futiones in fingetisar¬
bito relictas fore tanꝙ opus alteriꝰ
spei in qubus sũope a poctis finat᷑
stili maiestas ⁊ eisdem digtatis reti¬
netur ut ait qͣ meditũ in abro mecti¬
ut ip̃ĩ arbicrari bident᷑ carpere meq̃mi
tibus ũndetur sed dulci labore pp̃osito
deleccationi simił memorieq consulit᷑
cariora sunt eñ que cum difficultate q̃¬
siumius accuratiusq seruant᷑ ut idem
nbi sͣ francistus testatur Quid iulta.
Si liis obtusũ ingeniũ ẽ mhertiã suã
non poetas redarguant nec aduersus
eos fruolis insistant latratibus a quib
sccum optime accũ ẽ. p̾mo eiũ in lume
ne frustͣ fatigent ignari ab ipã rerũ
facie terror mitus est retrahant gͦ

Expanded text:
generosum ingenium induant, et quod eis generosum ingenium induant, et quod eis nunc videtur obscurum, tunc familiare videbitur et apertum. Nec indigestam intellectus sui grossiciem palliare se credant prismemores fuisse poetas, sed advertant, ordo procedat, et fictiones in fingentis arbitrio relictas fore tanquam opus alterius speciei. In quibus summopere a poetis servatur stili maiestas, et eiusdem dignitas retinetur, ut ait Contra medicum libro invectiut ipsi arbitrari videntur, carpere neqtibus invidetur, sed, dulci labore proposito, delectationi simul memorieque consulitur. Cariora sunt, enim, que cum difficultate quesivimus, accuratiusque servantur, et ubi supra, Franciscus testatur. Quid multa? Si his obtusum ingenium est, inertiam suam, non poetas redarguant, nec adversus eos frivolis insistant latratibus, a quibus secum optime actum est. Primo enim in limine, ne frustra fatigent ignari, ab ipsa rerum facie terror iniectus est; retrahant ergo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cͣ Et ne ampliori utatur sacrorhoni
circa hoc accestatione nolo fastidium
ducant lnandire quĩ idem uelii de ob¬
scuritatibus poetars sentiri quod dedis
ab augristino sentit᷑ quiymo ut exfri¬
crita paululũ fronte uolo considerent
obsistẽtes quãtomagꝭ de hiis sentiẽd
sit que respectine paucis apponũtur
si de sacris lris que omĩbus sunt appo¬
site naciombus sencudtur Si forsan
ueluit duriciẽ textus figuras dictionũ
aut orõnũ colores ⁊ peg̾noꝵ uocabu¬
lors incog̾tam a se pult̾tudinẽ dãp¬
nasse ⁊ humne poetas obscuros dixisse
Quid aliud dicam non habeo infint
grauatieales iter stolas repetant
pedagogi ferulam subeant studeant
discanti qudo Reterũ auͣite circa talia
poetis licentie dacum serupulosinsq
scrutent᷑ p̃ter bblgaria atq domesti¬
ta que suit eciam ꝑog̾na. S quid ca¬
libus insto paucioribus dixisse poce¬
ram agant ut exuto beteri nonũ acq

Expanded text:
etc. Et, ne ampliori utar sacrorum hominum etc. Et, ne ampliori utar sacrorum hominum circa hoc attestatione, nolo fastidium ducant hi audire, quoniam idem velim de obscuritatibus poetarum sentiri, quod de divinis ab Augustino sentitur; quin imo ut, exfricata paululum fronte, volo considerent obsistentes, quanto magis de his sentiendum sit, que respective paucis apponuntur, si de sacris licteris, que omnibus sunt apposite nationibus, sentiuntur. Si forsan velint duriciem textus, figuras dictionum, aut orationum colores, et peregrinorum vocabulorum incognitam a se pulchritudinem damnasse, et hinc poetas obscuros dixisse, quid aliud dicam, non habeo, nisi ut gramaticales iterum scolas repetant, pedagogi ferulam subeant, studeant discantque, quid veterum autoritate circa talia poetis licentie datum, scrupulosiusque scrutentur, preter vulgaria atque domestica que sint etiam peregrina! Sed quid talibus insto? Paucioribus dixisse poteram: agant, ut, exuto veteri, novum atque
Abbreviated transcription (Latin):
sut que apposica biluissent labore in¬
gemoꝵ quesita ⁊ diuersimode intlłcã
comꝑta tandem faciant cariora ꝙ
longe magl stũ fecisse spiũ diuisqͥsto
cui sana mens est debet ꝓ certissimo ar¬
bitrari Quod per angustuiũ in abro ce¬
lestis ihrłm uiͦ firmari uidetur dumi dt
dinini sermonis obscuritas eciamad hoc
est ntiłis ꝙ plures sinas beritatꝭ parit
⁊ in lucẽ notitie ꝓducit dum alius eñ sic
alius sic intelligit Et alibi augustinus
idem suꝑ psalmo c.xxbi. dicit Ideo for¬
te obsturus positũ est ut multos intl¬
lcus gene̾t ⁊ ditiores discedant hoĩes
qui clansum ĩuenerũt qd multis moĩs
aperiretur ꝙͣ si uno mõ a ꝑtiis ĩueĩrẽt
Et ut eiusdem augustum testiõ adhuc ad¬
uersus recalcitratores amplius utar
pornatũ intelligi belimi dicam eñ scre
suꝑ psalmo cxlui ͦ. Puersum nichil
luit est obscurũ autem aliqudo est nõ
ut tibi neget᷑ s ut exceat acceptuꝵ

Expanded text:
sed ut, que apposita viluissent, labore insed ut, que apposita viluissent, labore ingeniorum quesita et diversimode intellecta comperta tandem faciant cariora. Quod longe magis Sanctum fecisse Spiritum unusquisque, cui sana mens est, debet pro certissimo arbitrari. Quod per Augustinum in libro Celestis Ierusalem XI firmare videtur, dum dicit: Divini sermonis obscuritas etiam ad hoc est utilis, quod plures sententias veritatis parit et in lucem notitie producit, dum alius eum sic, alius sic intelligit. Et alibi Augustinus idem super Psalmo CXXVI dicit: Ideo forte obscurius positum est, ut multos intellectus generet, et ditiores discedant homines, qui clausum invenerunt, quod multis modis aperiretur, quam si uno modo apertum invenirent. Et ut eiusdem Augustini testimonio adhuc adversus recalcitratores amplius utar,poematum intelligi velim, dico eum scribere super Psalmo CxlVI sic: Perversum nichil hic est, obscurum autem aliquid est, non ut tibi negetur, sed ut exerceat accepturum