comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
partes generibus subiectas. et similitudines. et dissimilitudĩes
et contraria et consequentia. et consentanea: et quasi praecur¬
rentia. et repugnantia. et causas rerum uestigabimus: et ea quȩ
ex causis orta sunt. et maiora. paria minora quaeremus. Qͥ¬
Ex coniunctis sic argum̃ta ducunt᷑. si pietati summa tnbuenda la¬
us est debetis moueri cum. Q metellum tam pie lugere uideatis. E x
accusas. cuius tribimnatus uoluntati paruit ciuitatis: Ex parte a¬
utem ea quae subiecta est generi. si omnes qui rei .p. consulunt cari
uobis eẽ debent: certe in primis imꝑatores: quorum consiliis. uirtu¬
te piculis retinemus et nr̃am salutem et imꝑii dignitatem. Ex
similitudine autem. si ferȩ partus suos diligunt: qua nos in libẽos
mõs indulgentia eẽ debemus: E t ex dissimilitudine. si barba¬
rorum est in diem uiuere: nr̃a consilia sempiternum tempus spe¬

Expanded text:
partis generibus subiectas et similitudines et dissimilitudines partis generibus subiectas et similitudines et dissimilitudines et contraria et consequentia et consentanea et quasi praecurrentia et repugnantia et causas rerum vestigabimus et ea, quae ex causis orta sint, et maiora, paria, minora quaeremus. Ex coniunctis sic argumenta ducuntur: "si pietati summa tribuenda laus est, debetis moveri, cum Q. Metellum tam pie lugere videatis." Ex accusas, cuius tribunatus voluntati paruit civitatis?" Ex parte autem ea, quae est subiecta generi: "si omnes, qui rei publicae consulunt, cari nobis esse debent, certe in primis imperatores, quorum consiliis, virtute, periculis retinemus et nostram salutem et imperi dignitatem." Ex similitudine autem: "si ferae partus suos diligunt, qua nos in liberos nostros indulgentia esse debemus?" At ex dissimilitudine: "si barbarorum est in diem vivere, nostra consilia sempiternum tempus spe
Abbreviated transcription (Latin):
Uid enim est in quohȩreat. qui uident omne quod sumat
in oratione ad probandum. aut refellendum: aut ex sua
sumi ui atq natura: aut assumi foris. Ex sua ui. cum aut res q̃
sit tota. quaeratur: aut pars eius: aut uocabulum quod hẽat: auͭ
quippiam tem illam quod aningat. Exninsecus aut̃ cum ea q̃
sunt foris neq inhaerent. rei natura colligunt᷑. Si res tota quȩ¬
ritur diffinitione uniu̾sa explicanda estͦ. sic si maiestas est am¬
plitudo ac dignitas ciuitatis. Is eam minuit. qui ex̾citum hosti¬
bus ppli ro. tradidit: non qui eum. qui id fecisset ppli romani
potestati tradidit. Sed in partitione hoc mõ aut senatui parẽ¬
dum de salute rei.p. suit: aut aliud consilium suꝑbum. suum .i
bulo ut carbo. Is consul est. qui consulit patri e: quid aliud fecit
opimius: Sin ab eo quod rem attingit. plures sunt argumẽ¬
torum sedes. ac loci. Nam et coniuncta quaeremus et genera ⁊

Expanded text:
Quid enim est, in quo haereat, qui viderit omne, quod sumatur Quid enim est, in quo haereat, qui viderit omne, quod sumatur in oratione aut ad probandum aut ad refellendum, aut ex re sua sumi vi atque natura aut adsumi foris? Ex sua vi, cum aut res quae sit tota quaeratur, aut pars eius, aut vocabulum quod habeat, aut quippiam, rem illam quod attingat; extrinsecus autem, cum ea, quae sunt foris neque haerent in rei natura, conliguntur. Si res tota quaeritur, definitione universa vis explicanda est, sic: "si maiestas est amplitudo ac dignitas civitatis, is eam minuit, qui exercitum hostibus populi Romani tradidit, non qui eum, qui id fecisset, populi Romani potestati tradidit." Sin pars, partitione, hoc modo: "aut senatui parendum de salute rei publicae fuit aut aliud consilium instituendum autbulo, ut Carbo: "si consul est, qui consulit patriae, quid aliud fecit Opimius?" Sin ab eo, quod rem attingit, plures sunt argumentorum sedes ac loci, nam et coniuncta quaeremus et genera et
Abbreviated transcription (Latin):
dentia. qua ille: sed usu hoc uno in gnẽ studioq maiore. Car
neadis uero uis illa dicendi et uarietas. per quam eẽt optãda
nobis: qui nullam unꝗͣ in illis suis disputationib rem defẽdit
quam non probarit: nullam oppugnauit quam non euertit.
s hoc maius est quiddam. ꝗͣ ut ab iis. qui haec tradunt et do¬
cent postulandum sit. Ego autem si quem nunc rudem plaẽ
institui ad dicendum uelim. his potius tracdam assiduis. uno o¬
pere eandem incudem. diem. noctemq tundentib qui omnes
tenuissimas ꝑticulas. atq omnia minima mansa. ut nutiices
infantibus pueris in os inserant. Si uero sit is. qui doctrina li
beraliter institutus. et aliquo iam imbutus usu. et satis acri inge¬
nio ẽẽ uideatur: illuc eum rapiam. ubi non seclusa aliqua aquu¬
la teneatur: sed unde uniuersum flumen erumpat. quin illi se¬
des atq domibilia omnium argum̃toꝵ cõmonstret et ea breuit᷑
illustret. uerbisq diffiniat:

Expanded text:
dentia qua ille, sed usu in hoc uno genere studioque maiore. Carneadi vero vis incredibilis illa dicendi et varietas perquam esset optanda nobis, qui nullam umquam in illis suis disputationibus rem defendit quam non probarit, nullam oppugnavit quam non everterit. Sed hoc maius est quiddam quam ab his, qui haec tradunt et docent, postulandum sit. Ego autem, si quem nunc plane rudem institui ad dicendum velim, his potius tradam adsiduis uno opere eandem incudem diem noctemque tundentibus, qui omnis tenuissimas particulas atque omnia minima mansa ut nutrices infantibus pueris in os inserant; sin sit is, qui et doctrina mihi liberaliter institutus et aliquo iam imbutus usu et satis acri ingenio esse videatur, illuc eum rapiam, ubi non seclusa aliqua acula teneatur, sed unde universum flumen erumpat; qui illi sedis et quasi domicilia omnium argumentorum commonstret et ea breviter inlustret verbisque definiat.
Abbreviated transcription (Latin):
erassus mihia reliquit antonius rem ip̃e sumpsit. Tum caesar. si
quod difficilius est. id tibi reliquit: est nobis inquit causa. cur te
audire cupiamus: sin qđ facilius tibi causa non est qđ recuses. Et
catulus. quid quod dixti inquit crasse si hic hodie apud te mane¬
remus te morem nobis eẽ gesturum: nihil ne ad fidem tuam pu¬
tas pertinere. Tum cotta ridens possem tibi inquit crasse concedẽ
sed uides ne quid catulus attulent religionis: opus hoc censorium
dum censeo et requiescendum. post meridiem si ita uobis est cõmo¬
dum soquemur aliquid nisi forte in crastinum differte mauultio. ĩs
souel staum. uci si ip̃e post meridiem mallet qͥ piimum tamen audiẽ
uelle dixerunt:

Expanded text:
Crassus 'mihi reliquit Antonius, rem ipse sumpsit.' Tum Caesar 'si, Crassus 'mihi reliquit Antonius, rem ipse sumpsit.' Tum Caesar 'si, quod difficilius est, id tibi reliquit, est nobis' inquit 'causa, cur te audire cupiamus; sin, quod facilius, tibi causa non est, cur recuses.' Et Catulus 'quid, quod dixisti,' inquit 'Crasse, si hic hodie apud te maneremus, te morem nobis esse gesturum, nihilne ad fidem tuam putas pertinere?' Tum Cotta ridens 'possem tibi,' inquit 'Crasse, concedere: sed vide ne quid Catulus attulerit religionis: opus hoc censorium dum censeo et requiescendum; post meridiem, si ita vobis est commodum, loquemur aliquid, nisi forte in crastinum differre mavultis.' Omnes se vel statim vel si ipse post meridiem mallet, quam primum tamen audire velle dixerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ quaestor absuerim sed tamen audiui ut heri dicebam. et aclieis
cum ẽẽm doctissimos uiros. et in asia istum ip̃m Septium methiro¬
dorum cum de his ip̃is rebus disputaret. Neq uero quisꝗͣ mihi co¬
piosus unq̃ uisus est. neq subtilius in hoc gne̾ dicendi ꝗͣ rste hodi̾
ab antonio non ẽẽm tam inurbanus. ac pene inhumanus. ut in eo
grauarer qđ uos cupere sentirem. Tum Sulpicius. an ergo inꝗt
oblitus es crasse antonium ita partitum ẽẽ tecum ut ipse instiumentũ
oratoris exponeret: tibi eius distinctionem. atq ornatum relinquẽt.
Hic ille primum quis antonio ꝑmisit inquit. ut et partes faceret.
et utram uellet prior ip̃e sumeret. deinde si ego recte intellexi cũ
ualde libenter audirem. mihi coniuncte est unsus de utraq re dicẽ
Ille uero inquit coita ornam̃ta orationis non attigit. neq eam la¬
udem ex qua eloquentia nomen suum inuenit. Uerba igitur inꝗt

Expanded text:
ius quam quaestor afuerim? Sed tamen audivi, ut heri dicebam, et Athenis ius quam quaestor afuerim? Sed tamen audivi, ut heri dicebam, et Athenis cum essem, doctissimos viros et in Asia istum ipsum Scepsium Metrodorum, cum de his ipsis rebus disputaret; neque vero mihi quisquam copiosius umquam visus est neque subtilius in hoc genere dicendi quam iste hodie termissum, non essem tam inurbanus et paene inhumanus, ut in eo gravarer, quod vos cupere sentirem.' Tum Sulpicius 'an ergo' inquit 'oblitus es, Crasse, Antonium ita partitum esse tecum, ut ipse instrumentum oratoris exponeret, tibi eius distinctionem atque ornatum relinqueret?' Hic ille 'primum quis Antonio permisit,' inquit 'ut et partis faceret et utram vellet prior ipse sumeret? Deinde, ego si recte intellexi, cum valde libenter audirem, mihi coniuncte est visus de utraque re dicere.' 'Ille vero' inquit Cotta 'ornamenta orationis non attigit neque eam laudem, ex qua eloquentia nomen suum invenit.' 'Verba igitur' inquit
Abbreviated transcription (Latin):
recusationem crasso uolui: quem ego paulo ante sciebam uel pu¬
ddentius uel inuituis nolo enim dicere de tam suaui homine fasti¬
diosius adhoc genus sermonis accedere. Quid enim dicere pote¬
tit: consularem se hominem et censorium: Eadem nr̃a causa est.
An cetatem afferet: quadrienniio minor est. An se haec nescire.
quae ego sero quae cursim arripui quae subsiciuis substitui oꝑis ut
aiuint. Iste a puero summo studio. summis doctoribus nihil dicam
de ingenio cui par nemo fuit. Etenim me dicentem qui audiret.
nemo unꝗͣ tam sui despiciens fuit. quin sparet aut melius: aut eodẽ
se posse mocdo dicere crasso dicente. nemo tam arrogans qui simiłr
se unꝗͣ dicturum ẽẽ confideret. Quamobrem ne funꝰtra bi tales uiri
uenerint te aliquando crasse audiamus. Tum ille ut ita ista esse
concedam inquit antoni quae sunt longe secus quid mihi tandẽ
hodie aut cuiꝗͣ homini quod dici possit reliquisti: dicam enim

Expanded text:
recusationem Crasso volui, quem ego paulo ante sciebam vel purecusationem Crasso volui, quem ego paulo ante sciebam vel pudentius vel invitius, nolo enim dicere de tam suavi homine fastidiosius, ad hoc genus sermonis accedere. Quid enim potere? Consularem se esse hominem et censorium? Eadem nostra causa est. An aetatem adferet? Quadriennio minor est. An se haec nescire? Quae ego sero, quae cursim arripui, quae subsicivis operis, ut aiunt, iste a puero, summo studio, summis doctoribus. Nihil dicam de ingenio, cui par nemo fuit: etenim me dicentem qui audiret, nemo umquam tam sui despiciens fuit quin speraret aut melius aut eodem modo se posse dicere; Crasso dicente nemo tam arrogans, qui similiter se umquam dicturum esse confideret. Quam ob rem ne frustra hi tales viri venerint, te aliquando, Crasse, audiamus.' Tum ille 'ut ita ista esse concedam,' inquit 'Antoni, quae sunt valde secus, quid mihi tu tandem hodie aut cuiquam homini quod dici possit reliquisti? Dicam enim
Abbreviated transcription (Latin):
ramur istam scientiam et copiam. Equidem etiam hoc me assecu¬
num puto. ꝙ magno sum leuatus errore. et illa admiratione libe¬
ratus. ꝙ multis cͦum aliis scepe admirar solebam: unde eẽt illa tã¬
ta tua incausis diuinitas. Nec enim te ista autigisse arbitrabar
qua diligentissime cognosse et undiq collegisse̾. usuq elostu
partim correxisse uideo. partim comprobasseꝰ Neq eo minus e¬
loquentiam tuam. et multo magis uittutem et diligentiam ad¬
mitot: et simul gaudeo iudicium animi mei comprobari. ꝙ sem¬
per statui neminem sapientiae laudem et eloquentiae sine sũmo
studio et labore. et odoctrina consequi posse. Sed tamen quid i¬
nam est id quod dixisti fore. ut tibi ignosceremus. si cognoscem
qua te causa in sermonem impuliss quae est enim alia causa nͥ
ꝙ nobis et hotum adolescentium studio. qui te attentissime autoi¬
erunt. morem gerere uoluisti. Tum ille adimere inquit omne

Expanded text:
ramur istam scientiam et copiam. Equidem etiam hoc me adsecuramur istam scientiam et copiam. Equidem etiam hoc me adsecutum puto, quod magno sum levatus errore et illa admiratione liberatus, quod multis cum aliis semper admirari solebam, unde esset illa tanta tua in causis divinitas; nec enim te ista attigisse arbitrabar, quae diligentissime cognosse et undique conlegisse usuque doctum partim correxisse video, partim comprobasse; neque eo minus eloquentiam tuam et multo magis virtutem et diligentiam admiror et simul gaudeo iudicium animi mei comprobari, quod semper statui neminem sapientiae laudem et eloquentiae sine summo studio et labore et doctrina consequi posse. Sed tamen quidnam est id quod dixisti fore, ut tibi ignosceremus, si cognossemus, quae te causa in sermonem impulisset? Quae est enim alia causa, nisi quod nobis et horum adulescentium studio, qui te attentissime audierunt, morem gerere voluisti?' Tum ille 'adimere' inquit 'omnem
Abbreviated transcription (Latin):
in asia quem uiuere hodie aiunt. Sceptium metrodoꝵ. quorum ut q
tanꝗͣ luteris in cera. sic se aiebat imaginib in us locis quos h̃eret qie
meminisse uellet ꝑscribere. Quare hac exercitatione non enuenda
memoria est si est ulla naturalis. sed certe si latet euocanda este⁊
abets sermonem bene longum hominis utinam non impuden¬
Itis. Illuc quidem certe non nimis uerecundi. qui quidem tu
te catule: tum etiam .i. crasso audiente. de dicendi ratione tam mł¬
ta dixerim. nam istorum etas minus me fortasse mouere debuit :
Sed mihi ignoscetis profecto si mõ qua causa me ad hane insoli¬
tam mihi soquacitatem impulerit acceꝑitis. Nos uero inquit
catulus etenim pro me hoc et pro frẽ meo respondeo/ non modo
tibi ignoscimus: sed te diligimus: magnamq tibi hẽmus gratiã
et cum bum anitatem et facilitatem agnoscimus tuam. tumꝰ admi¬

Expanded text:
in Asia, quem vivere hodie aiunt, Scepsium Metrodorum, quorum uterque in Asia, quem vivere hodie aiunt, Scepsium Metrodorum, quorum uterque tamquam litteris in cera, sic se aiebat imaginibus in eis locis, quos haberet, quae meminisse vellet, perscribere. Qua re hac exercitatione non eruenda memoria est, si est nulla naturalis; sed certe, si latet, evocanda est. Habetis sermonem bene longum hominis, utinam non impudentis! Illud quidem certe, non nimis verecundi; qui quidem, cum te, Catule, tum etiam L. Crasso audiente, de dicendi ratione tam multa dixerim; nam istorum aetas minus me fortasse movere debuit. Sed mihi ignoscetis profecto, si modo, quae causa me nunc ad hanc insolitam mihi loquacitatem impulerit, acceperitis.' 'Nos vero,' inquit Catulus 'etenim pro me hoc et pro meo fratre respondeo, non modo tibi ignoscimus, sed te diligimus magnamque tibi habemus gratiam; et cum humanitatem et facilitatem agnoscimus tuam, tum admi
Abbreviated transcription (Latin):
dabit ex qua consuetudo gignitur similium uerborum conuersa
et ĩmutata casibus. aut traducta ex parte ad genus notatio. et us¬
nus uerbi imagine totius sententia infirmatio pectoris euent:¬
dam sũma ration̾e et mõ formaꝵ uarietate locos disftinguentĩ
Sed uerborum memoria. qua minus est nobis necessarider ma¬
iore imaginum uarietate distinguit. Multa enim sunt uerba
quae quasi articuli connectunt membra orõnis qua formarisi¬
militudine nlła possunt. Eoium fingendae nobis sunt uoragies
quibus semper utamur. Rerum memoria ꝓpria est oratona eã
lingulis ꝑsonis bñ positis notare possumus. ut sententi as unagi¬
nibus. ordinem locis comp̃hencdamus. Neq uerum est. qđ ab i¬
entibus dicitur opprimi memonam imaginum pondere. et obscu¬
raneti am iã quod per se natura ip̃a tenere potuisset. Uidi enim egͦ
summos homines et cdiuina prope memoria. athenis carne adlẽ

Expanded text:
dabit, ex qua consuetudo gignitur, et similium verborum conversa dabit, ex qua consuetudo gignitur, et similium verborum conversa et immutata casibus aut traducta ex parte ad genus notatio et unius verbi imagine totius sententiae informatio pictoris cuiusdam summi ratione et modo formarum varietate locos distinguentis. Sed verborum memoria, quae minus est nobis necessaria, maiore imaginum varietate distinguitur; multa enim sunt verba, quae quasi articuli conectunt membra orationis, quae formari similitudine nulla possunt; eorum fingendae sunt nobis imagines, quibus semper utamur; rerum memoria propria est oratoris; eam singulis personis bene positis notare possumus, ut sententias imaginibus, ordinem locis comprehendamus. Neque verum est, quod ab inertibus dicitur, opprimi memoriam imaginum pondere et obscurari etiam id, quod per se natura tenere potuisset: vidi enim ego summos homines et divina prope memoria, Athenis Charmadam,
Abbreviated transcription (Latin):
it enim hoc piudenter siue simonides siue alius quis inuenit ea n¬
maxime animis effingi nr̃s. quax ẽẽnt a sensu tradita atq impressa
acerrunum aũt ex omͦnib nr̃s sensibus ẽẽ sensum uidendi. Quare
facillime animo teneri posse. ea quae ꝑciperent auribus. aut cogitati¬
one si etiam oculoꝵ cõmendatione oculis traderentur. Ut res excas
s ab aspectus indicio remotas conformatio quaedam et unag. et fie¬
ꝯura ita notaret. ut ea quae cogitando complecti uix possemus intuẽ¬
do quasi teneremus. Flis aut formis atq corporibus. sicut omibͤ¬
excitatur. S locis opus est. etenim corpus intelligi sine loco non
põt. Quare ne in re nota et peruulgata multus et insolens sun
locis est utendum multis illustribus explicatis modicis intuallis
lmaginib aut̃ agentibus. actibus. insignitis. qua occurtere celens¬
ter. qua ꝑcutere animum possint. Quam facultatem et execitatiͦ

Expanded text:
it enim hoc prudenter sive Simonides; sive alius quis invenit, ea it enim hoc prudenter sive Simonides; sive alius quis invenit, ea maxime animis effingi nostris, quae essent a sensu tradita, atque impressa: acerrimum autem ex omnibus nostris sensibus esse sensum videndi. quare facillime animo teneri posle ea, quae perciperentur auribus, aut cogitatione, si etiam oculorum commendatione ammis traderentur: ut res coecas. et ab aspectus iudicio remotas, confirmatio quaedam, et imago, et figura ita notaret: ut ea, quae cogitando complecti vix possemus, intuedo quasi teneremus. His autem formis atque corporibus, sicut omexcitatur; sede opus est, etenim corpus intellegi sine loco non potest. Qua re ne in re nota et pervulgata multus et insolens sim, locis est utendum multis, inlustribus, explicatis, modicis intervallis; imaginibus autem agentibus, acribus, insignitis, quae occurrere celeriterque percutere animum possint; quam facultatem et exercitatio
Abbreviated transcription (Latin):
pondendum sit. ut illi non infundere in aures tuas orͣonem: s in aĩo
uideatur inscribere: Itaq soli qui memoria uigent sciunt quid et
quatenus. et quomo dictur sunt. quid cui respondennt. quidi¬
quid supersit udemq multa ex aluis causis aliquando a se acta mł¬
ta ab alus audita meminerunt. Quare confiteor equidem huius
bom naturam ẽẽ principem sicut earum rerum. de quibus ante lo¬
cutus sum omnium. Sed haec ars tota dicendi siue artis imago
quaeiam et similitudo hẽt hanc uim. non ut totum aliquid cuius m
genus mis pars nulla sit pariat et procreet uerim ut ea quae sunt or¬
ta iam in nobis et procreata educet: atq confirmet. Uerumtamen i¬
neq tam acri memoria fere quisꝗͣ est ut non dispositis notatis que
rebus ordinem uerborum aut sententiaꝵ complectatur. neq uero
tam hebeti. ut nihil a consuetudine. et exercitatione adiuuetur. Ui¬

Expanded text:
pondendum sit, ut illi non infundere in auris tuas orationem, sed in animo pondendum sit, ut illi non infundere in auris tuas orationem, sed in animo videantur inscribere? Itaque soli qui memoria vigent, sciunt quid et quatenus et quo modo dicturi sint, quid responderint, quid supersit: eidemque multa ex aliis causis aliquando a se acta, multa ab aliis audita meminerunt. Qua re confiteor equidem huius boni naturam esse principem, sicut earum rerum, de quibus ante locutus sum, omnium; sed haec ars tota dicendi, sive artis imago quaedam et similitudo est, habet hanc vim, non ut totum aliquid, cuius in ingeniis nostris pars nulla sit, pariat et procreet, verum ut ea, quae sunt orta iam in nobis et procreata, educet atque confirmet; verum tamen neque tam acri memoria fere quisquam est, ut, non disporebus ord nem verborum, aut sententiarum complectatur: neque vero tam haberi, ut nihil hac consuetudine, et exercitatione adiuvetur. Vid
Abbreviated transcription (Latin):
ullo mõ. simonides dicitur ex eo qđ meminiss quo eorum loco quis¬
q cubuiss. demonstrator uniuscuiusq sepelliendi fuisse. hac tum re
adinonitus inuenisse fertur ordinem ẽẽ maxime qui memoriae lu¬
men afferret. Itaq us. qui hanc partem ingenii exercerent locos
ẽẽ capiendos. et ea quae memoria tenere uellent effingenda anõ:
atq in his locis collocanda: sic fore ut ordinem rerum. locorum or¬
do conseruaret. Res aut̃ ip̃as rerum effigies notaret: atq ut locis¬
pro caera simulacris pro luteris uteremur. Qui sit aut̃ oratori mẽõ¬
riae fuctus. quanta utilitas. quanta uis. quid me aitinet dicere: te¬
nere enim quae didiceris in accipienda causa: quae ip̃e cogitaris. oẽs
fixas ẽẽ in animo sententias. omnem descriptum uerboium appara¬
tum ita audire. uel eum unde discas: uel eum cui ex contrario res¬

Expanded text:
ullo modo, Simonides dicitur ex eo, quod meminisset, quo eorum loco quisullo modo, Simonides dicitur ex eo, quod meminisset, quo eorum loco quisque cubuisset, demonstrator uniuscuivique sepeliendi fuisse. hac tum de re admonitus invenisse fertur ordinem esse maxime, qui memoriaelumen afferret. 1. Itaque its, qui hanc partem ingenii exercent. locos esse capiendos, et ea, quae memoria tenere vellent, effingenda animo, atque in his locis collocanda: sic fore, ut ordinem rerum locorum ordo, conservaret: res autem ipfas rerum effigies notarer, atqpro cera, simulacris pro litteris uteremur. Qui sit autem oratori memoriae fructus, quanta utilitas, quanta vis, quid me attinet dicere? tenere, quae didiceris in accipienda causa, quae ipse cogitaris? omnis fixas esse in animo sententias? omnem descriptum verborum apparatum? ita audire vel eum, unde discas, vel eum, cui res
Abbreviated transcription (Latin):
obliuionis artem ꝗͣ memoriae malim. grãmq hẽo Simonidi illi ÷¬
chiio quem primum ferunt artem memoriae protulisse. dicunt eĩz
cum caenaret granone in thessalia Simonides apud scopam fortũã¬
tum hominem et nobilem. cecinissetq id carmen qđ in eum scripsi
set: in quo multa ornandi causa poetarum more in castorem scripta ⁊
pollucem fuissent. nunis illum sordide simonidi dixisse se dimidiu
eius ei quod pactus ẽẽt. pro illo carmine daturum: reliquum a suis tỹ¬
daridis. quos xque laudass peteret. si ei uideretur. Paulopost ẽẽ fert
nunciatum simonidi ut prodiret. uiuenes stare ad ianuam duos qͦs¬
clam. qui eum magnoꝑe uocarent. surrexisse illum ip̃m. prodidisse
uidisse neminem. Hoc interun spacio. tum conclaue illud ubi epu¬
laretur scopas concidisse: ea iuina cum ip̃m cum cognatis suis inte¬
risse: quos cum humare uellent sui neq possent obtritos internosce

Expanded text:
oblivionis artem quam memoriae malim; gratiamque habeo Simonidi illi oblivionis artem quam memoriae malim; gratiamque habeo Simonidi illi Cio, quem primum ferunt artem memoriae protulisse. Dicunt enim, cum cenaret Crannone in Thessalia Simonides apud Scopam fortunatum hoset, in quo multa ornandi causa Poetarum more in Castorem scripta, et Pollucem fuissent, nimis illum sordide Simonidi dixiffe: se dimidium illius rei, quod pactus esset, pro illo carmine, daturum: reliquum a suis Tyndaridis, quos aeque laudasset, peteret, si ei videretur. paulo post esse ferunt nuntiatum Simonidi, ut prodiret, iuvenes stare ad Ianuam duos quosdam, qui eum magnopere evocarent: surrex sse illum, ipsum prodisse, vidisse neminem. Hoc interim spatio conclave illud, ubi epularetur Scopas, concidisse: ea ruina ipsum oppressum cum suis interisse. quos cum humare vellent sui, neque possent obtritos internoscere
Abbreviated transcription (Latin):
uituperari sine uicioꝵ cognitione satis insignite. atq aspere posse
Atq his locis et laucdandi et uituꝑandi saepe nobis est utendum ĩ
omni gnẽ causarum.
betis de inueniendis rebus disponendisq quid sentuã
Ediungam etiam de memoria. ut labore crassum leuem
neq: ei quicꝗͣ aliud de quo disserat relinquan. usi ea ꝗd¬
bus haec exornentur. Perge uero inquit crassus. libenter enimite
cognitum iam artificem aliquandoq euelatum illis integumẽti¬
dissimulationis tuae nudatumq perspicio: et q mihi nihil. aut ꝙ
non multum relinquis ꝑcõmode facis. Estq mihi gratum. Nam is¬
tud quantum tibi ego reliquerim inquit antonius erit in tua pot̾ate
Si enim uere agere uolueris omnia tibi relinquo: sin dissimulare:
tu quemadmõm his satiffacias uideris. S ed ut ad rem redeam
non sum tanto ego inquit ingenio: quanto themistodes fuit. ut õ¬

Expanded text:
vituperari sine vitiorum cognitione satis insignite atque aspere posse. vituperari sine vitiorum cognitione satis insignite atque aspere posse. Atque his locis et laudandi et vituperandi saepe nobis est utendum in omni genere causarum. Habetis de inveniendis rebus disponendisque quid sentiam; adiungam etiam de memoria, ut labore Crassum levem neque ei quicquam aliud, de quo disserat, relinquam nisi ea, quibus haec exornentur.' 'Perge vero,' inquit Crassus 'libenter enim te cognitum iam artificem aliquandoque evolutum illis integumentidissimulationis tuae nudatumque perspicio; et quod mihi nihil aut quod non multum relinquis, percommode facis estque mihi gratum.' 'Iam istuc, quantum tibi ego reliquerim,' inquit Antonius 'erit in tua potestate; si enim vere agere volueris, omnia tibi relinquo; sin dissimulare, tu quem ad modum his satis facias, videris. Sed, ut ad rem redeam, non sum tanto ego' inquit 'ingenio, quanto Themistocles fuit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
hominum comprobate: In quibus etiam felicitatem ip̃am deorumĩ¬
mortalium uidicio tribui. laudationis est. Sumendae aũt res erũt
uut magnitudine p̃stabiles aut nouitate pͥmae: aut gnẽ ip̃o singla¬
res. neq: enim paruae: neq usitata: neq uulgares. admiratione: aut
omnino laude clignȩ uideri solent: E st etiam cum exteris p̃stantib
uiris comparatio in laudatione p̃clara. de quo genere libitum est
milu paulo plura ꝗͣ ꝯstenderam dicere. non tam᷑ pꝑ usum forenses
Qui est a me in omni hoc sermone tractatus. ꝗͣ ut hoc uidereto. si
ludationes eẽnt in oratons officio qđ nemo negat oratori uutu¬
tum omnium cognitionem sine qua laudatio effici non possit c̃ẽ
necessariam. Nam uituꝑandi p̃cepta contrariis ex uicus sumenoe
et ꝑspicuum est. Simul est illud ante dculos. nec bonum uirum ꝙ¬
prie: et copiose laudari. sine uirtutum nec improbum notari. asi

Expanded text:
hominum comprobatae; in quibus etiam felicitatem ipsam deorum imhominum comprobatae; in quibus etiam felicitatem ipsam deorum immortalium iudicio tribui laudationis est. Sumendae autem res erunt aut magnitudine praestabiles aut novitate primae aut genere ipso singulares; neque enim parvae neque usitatae neque vulgares admiratione aut omnino laude dignae videri solent. Est etiam cum ceteris praestantibus viris comparatio in laudatione praeclara. De quo genere libitum mihi est paulo plura quam ostenderam dicere, non tam propter usum forensem, qui est a me omni hoc sermone tractatus, quam ut hoc videretis, si laudationes essent in oratoris officio, quod nemo negat, oratori virtutum omnium cognitionem, sine qua laudatio effici non possit, esse necessariam. Iam vituperandi praecepta contrariis ex vitiis sumenda esse perspicuum est; simul est illud ante oculos, nec bonum virum proprie et copiose laudari sine virtutum nec improbum notari ac
Abbreviated transcription (Latin):
cuiq uirtuti laus propria debetur: erit explicandum in laude uisti¬
ciae: quid cum fide quid cum aquabilitate. quid cum eiusmodi
aliquo officio is qui laudabit᷑ fecerit. Itemq in caeteris res ges¬
te acd cuiusq uirtutis genus. et uim et nomen accõmodabuntũ
Gratissuma aũt laus eorͦm factorum hẽtur: qua suscepta uidentui
a uiris fortibus sine emolum̃to ac p̃mio: qux uero etiam cum labo¬
re ac ꝑiculo ip̃orum: haec hñt ubertumam copiam ad laudandu
q et dici ornatissime possunt et audii facillime. Ea enim demiq
uirtus ẽẽ uidetur p̃stantis uiti quae est fructuosa aliis. ip̃i aut labo¬
nosa aut ꝑiculosa. aut certe gratuita. Magna etiam illa laus. et ad¬
mirabilis uideri solet tulisse casus sapienter aduersos. non fractuz
eẽ fortuna retiniusse in rebus asperis dignitatem. Neq tameru
ila non ornant h̃ti honores. decreta uirtutis p̃mia. res gestȩ iudicus

Expanded text:
que virtuti laus propria debetur, erit explicandum in laude iustique virtuti laus propria debetur, erit explicandum in laude iustitiae, quid cum fide, quid cum aequabilitate, quid cum eius modi aliquo officio is, qui laudabitur, fecerit; itemque in ceteris res gestae ad cuiusque virtutis genus et vim et nomen accommodabuntur. Gratissima autem laus eorum factorum habetur, quae suscepta videntur a viris fortibus sine emolumento ac praemio; quae vero etiam cum labore ac periculo ipsorum, haec habent uberrimam copiam ad laudandum, quod et dici ornatissime possunt et audiri facillime; ea enim denique virtus esse videtur praestantis viri, quae est fructuosa aliis, ipsi aut laboriosa aut periculosa aut certe gratuita. Magna etiam illa laus et admirabilis videri solet tulisse casus sapienter adversos, non fractum esse fortuna, retinuisse in rebus asperis dignitatem; neque tamen illa non ornant, habiti honores, decreta virtutis praemia, res gestae iudiciis
Abbreviated transcription (Latin):
quae uident᷑ in morib hominum. et quadam comitate ac bñficẽ¬
tia positae: aliae: qua in ingenũ aliqua facultate: aut animi mag̃¬
tudine. ac robore. Nam chementia. iusticia benignitas. fides :
fortitudo in ꝑiculis cõmunib iudicanda est anteire in laudatioĩ¬
bus. Omnes enim hae uirtutes non tam ipĩs qui eas hñt. q̃ gn̾i
hominum stuctuosae putantur. Sapientia et magnitudo anim
qua omnes res humanae tenues. ac prope pro mhailo putant᷑. etĩ
excogitando uis quaedam ingenii. et ip̃a eloquentia admiratiõis
hẽt. non minus: iocunditatis minus. Ipõs enim magis uidemur
quos laudamis. ꝗ̃ illos apud quos laudamus ornare. ac tueri: sed
tamen in laudando. iungenda sunt etiam haec gna uirtutum. fe¬
runt enim aures hominum cum illa quae iocunda et grata: tum
etiam illa qua mirabilia sunt in uirtute laudari. Et q̃m sĩgu¬
larum uirtutum sunt certa quaedam officia et munera. ac sua i¬

Expanded text:
quae videntur in moribus hominum et quadam comitate ac beneficenquae videntur in moribus hominum et quadam comitate ac beneficentia positae; aliae, quae in ingeni aliqua facultate aut animi magnitudine ac robore; nam clementia, iustitia, benignitas, fides, fortitudo in periculis communibus iucunda est auditu in laudationibus; omnes enim hae virtutes non tam ipsis, qui eas habent, quam generi hominum fructuosae putantur. Sapientia et magnitudo animi, qua omnes res humanae tenues ac pro nihilo putantur, et in excogitando vis quaedam ingeni et ipsa eloquentia admirationis habet non minus, iucunditatis minus: ipsos enim magis videntur, quos laudamus, quam illos, apud quos laudamus, ornare ac tueri. Sed tamen in laudando iungenda sunt etiam haec genera virtutum; ferunt enim aures hominum cum illa, quae iucunda et grata, tum etiam illa, quae mirabilia sunt in virtute, laudari. Et quoniam singularum virtutum sunt certa quaedam officia ac munera et sua
Abbreviated transcription (Latin):
more. si quos uelimus laudare possimus sit a nobis quoq tracta¬
tus huic locus. P erspicuum est igitur alia ẽẽ in homine optanda.
alia lauddanda. genus. forma uires. opes. diuitia: caeteraq quae i¬
fortuna det. aut extrinsecus. aut corpori. non hñt in se ueram lau¬
dem: quae deben uirtuti uni putatur. Sed tamen ꝙ ip̃a uirtus in
earum rerum usu ac moderatione maxime cernitur: tractanda in
laudationib etiam hac sunt naturae: et fortunae bona. In quibus
est summa laus. se non extulisse in potãte. non fuisse insolentem
in pecunia. non se p̃tulisse aliis ꝑꝑ abundantiam fortunae: ut opes
et copiae. non suꝑbra uideant᷑ ac libidini sed bonitati. et modera¬
tioni facultatem et materiam dedisse. Uirtus aũt. quae est per se
ipã laudabilis. et sine qua nihil laudari põt. tamen hẽt plures parteᷤ
quarum alia est ad laudationem aptior. Sunt enim alix uirtutes

Expanded text:
more, si quos velimus, laudare possimus, sit a nobis quoque tractamore, si quos velimus, laudare possimus, sit a nobis quoque tractatus hic locus. Perspicuum est igitur alia esse in homine optanda, alia laudanda: genus, forma, vires, opes, divitiae ceteraque, quae fortuna dat aut extrinsecus aut corpori, non habent in se veram laudem, quae deberi virtuti uni putatur; sed tamen, quod ipsa virtus in earum rerum usu et moderatione maxime cernitur, tractanda in laudationibus etiam haec sunt naturae et fortunae bona; in quibus est summa laus non extulisse se in potestate, non fuisse insolentem in pecunia, non se praetulisse aliis propter abundantiam fortunae, ut opes et copiae non superbiae videantur ac libidini, sed bonitati ac moderationi facultatem et materiam dedisse. Virtus autem, quae est per se ipsa laudabilis et sine qua nihil laudari potest, tamen habet pluris partis, quarum alia est alia ad laudationem aptior; sunt enim aliae virtutes,
Abbreviated transcription (Latin):
nitio quasi a p̃ceptis nr̃is secreueram: sed et quia multa sunt
orõnum gnã et grauiora et maioris copix. de quib nemo fere pcere¬
rat. et q nos laudationib non ita multum uti soleremus. totum liũe
segregabam locum. Ip̃i enim graeci legendi. qui magis delectauoĩs
aut hominis alicuius omandi ꝗutilitatis huius forensis cania bales¬
dationits seaptitauerunt. Suorum sunt libri. quibus snemistoeles
anstides. agesilaus. epaminondas. philippus. alexander. aluq
laudanturꝰ. Nostrae laudationes. quibus in foro utimur: aut te¬
stimonu breuitatem hñt nudam atq inornatam: aut scribuntur
ad funebrem concionem: quae ad oratons laudem minime accom¬
modata est. S tamen quoniam est utendum aliquando: nonnun¬
ꝗͣ etiam scribendum: uelut. p. tuberoni afiicanum auunculum la¬
udari scripsit. C. lelius: uel ut nosiet ip̃i ornandi causa graecoꝵ

Expanded text:
initio quasi a praeceptis nostris secreveram; sed et quia multa sunt initio quasi a praeceptis nostris secreveram; sed et quia multa sunt orationum genera et graviora et maioris copiae, de quibus nemo fere praeciperet, et quod nos laudationibus non ita multum uti soleremus, totum hunc segregabam locum; ipsi enim Graeci magis legendi et delectationis aut hominis alicuius ornandi quam utilitatis huius forensis causa laudationes scriptitaverunt; quorum sunt libri, quibus Themistocles, Aristides, Agesilaus, Epaminondas, Philippus, Alexander aliique laudantur; nostrae laudationes, quibus in foro utimur, aut testimoni brevitatem habent nudam atque inornatam aut scribuntur ad funebrem contionem, quae ad orationis laudem minime accommodata est. Sed tamen, quoniam est utendum aliquando, non numquam etiam scribendum, vel ut Q. Tuberoni Africanum avunculum laudanti scripsit C. Laelius, vel ut nosmet ipsi ornandi causa Graecorum
Abbreviated transcription (Latin):
cle si quoquo animi uicio dictum ẽẽ aliquid uidetur aut hominu
offensione uel inuidia. Qua aut iusta est. aut ex criminatione. atq
fama aut res si cdisplicet: aut si est in aliquo motu su x cupiditatis a¬
ut metus multitudo. Hisq quatuor causis totidem medicure oppo¬
nuntur Tum obiurgatio si est auctoritas: tum admonitio. quasi le¬
mor oburgatio. tum promissio si audierint probaturos: tum dep̾ca¬
tio quod est infimum. sed nonnunꝗͥ utile. Nonnullo aũt loco face¬
tide prosunt et celentas et ad breue aliquod dictum. nec sine digni¬
tate. et cum sepore nibil enim tam facile ꝗͣ multitudo. que a trsncĩ
scepe et acerbitate cõmode et breuiter acute ad hilaritatem dicto de¬
ducitur. E xposui fere ut potui uobis inutroq gne causarum. q̃
sequi solerem: quae fugere quae spectare: quaq omnino in causis ra¬
tione uersari:
Ec illud tertium laudationum genus est difficile. qcl eon

Expanded text:
de, si quo animi vitio dictum esse aliquid videtur, aut hominum de, si quo animi vitio dictum esse aliquid videtur, aut hominum offensione vel invidia, quae aut iusta est aut ex criminatione atque fama, aut res si displicet, aut si est in aliquo motu suae cupiditatis aut metus multitudo. His quattuor causis totidem medicinae opponuntur: tum obiurgatio, si est auctoritas; tum admonitio quasi lenior obiurgatio; tum promissio, si audierint, probaturos; tum deprecatio, quod est infirmum, sed non numquam utile. Nullo autem loco plus facetiae prosunt et celeritas et breve aliquod dictum nec sine dignitate et cum lepore; nihil enim tam facile quam multitudo a tristitia et saepe ab acerbitate commode et breviter et acute et hilare dicto deducitur. Exposui fere, ut potui, vobis in utroque genere causarum quae sequi solerem, quae fugere, quae spectare quaque omnino in causis ratione versari. Nec illud tertium laudationum genus est difficile, quod ego
Abbreviated transcription (Latin):
gnitas est ppłi grauissima causa rei .p. maximi motus multitu lie
Senus quoq dicendi grandius quoddam et illustrius ẽẽ adhibẽ¬
dum uidenr. Maximaq pars orationis ad mouenda est ad aĩo¬
tum motus nonnunꝗͣ aut cohortatione aut commemoratione ali¬
qua aut in spem aut in metum. aut ad cupiditatem aut ad glĩam
concitandos. Sxepe etiam a temeritate. iracundia spe iniuiria i¬
uidia crudelitate reuocandos. Fit autem aut quia maxima quasi
orator scxna iudeatur concio. in us natura ip̃a ad ornatius dicẽ¬
di genus excitemur. hẽt enim multitudo ium quandam talem.
ut qͦuemadmnõm tubicen sine turbis cane̾ sic orator sine multitudi¬
ne audiente eloquens ẽẽ non possit. Et cum sint ppłares multi ui¬
uiq lapsus uitanda est acclamano aduersa ppli: qu&x aut orationĩ
peceato aliquo excitatur si aspere si arroganter si turpiter si sordi¬

Expanded text:
gnitas est populi, gravissima causa rei publicae, maximi motus multitudinis, gnitas est populi, gravissima causa rei publicae, maximi motus multitudinis, genus quoque dicendi grandius quoddam et inlustrius esse adhibendum videtur; maximaque pars orationis admovenda est ad animorum motus non numquam aut cohortatione aut commemoratione aliqua aut in spem aut in metum aut ad cupiditatem aut ad gloriam concitandos, saepe etiam a temeritate, iracundia, spe, iniuria, invidia, crudelitate revocandos. Fit autem ut, quia maxima quasi oratoris scaena videatur contionis esse, natura ipsa ad ornatius dicendi genus excitemur; habet enim multitudo vim quandam talem, ut, quem ad modum tibicen sine tibiis canere, sic orator sine multitudine audiente eloquens esse non possit. Et cum sint populares multi variique lapsus, vitanda est acclamatio adversa populi, quae aut orationis peccato aliquo excitatur, si aspere, si arroganter, si turpiter, si sordi
Abbreviated transcription (Latin):
dum sit. Quae quia pugnare inter se sape uidentur. qui utilitatem
defendit enumerabit comoda pacis. opum. potentiae: pecuniae: ue¬
&igalium. p̃sidii. militum utilitates. et caeterarum rerum. quarum
fiuctum utilitate metimur. Itemq incõmoda contrarioꝵ. Qui ad
dignitatem impellet. maioꝵ exempla qux erunt. uel cum piculo o¬
glonosa colliget postentatis ĩmortalem memoriam augebit: utili¬
tatem ex laude nasci defendet: semperq eam cum dignitate esse
coniunctam. Sed quid sieri possit. aut non possit: quidq etiã
sit necẽẽ: aut non sit. in utraq re maxime est quaerendum. Inci¬
ditur enim omnis deliberatio. si intelligitur non posse fieri: aut
si necessitas affertur ei. qui id docuit non uidentibus aliis: is pli¬
mum uidet. Ad consilium aut̃ de re.p. dandum caput est o¬
nosse rem.p. ad dicendum uero probabiliter.. osse mores ciuita¬

Expanded text:
dum sit; quae quia pugnare inter se saepe videntur, qui utilitatem dum sit; quae quia pugnare inter se saepe videntur, qui utilitatem defendet, enumerabit commoda pacis, opum, potentiae, vectigalium, praesidi militum, ceterarum rerum, quarum fructum utilitate metimur, itemque incommoda contrariorum; qui ad dignitatem impellit, maiorum exempla, quae erant vel cum periculo gloriosa, conliget, posteritatis immortalem memoriam augebit, utilitatem ex laude nasci defendet semperque eam cum dignitate esse coniunctam. Sed quid fieri possit aut non possit quidque etiam sit necesse aut non sit, in utraque re maxime est quaerendum; inciditur enim omnis iam deliberatio, si intellegitur non posse fieri aut si necessitas adfertur; et qui id docuit non videntibus aliis, is plurimum vidit. Ad consilium autem de re publica dandum caput est nosse rem publicam; ad dicendum vero probabiliter nosse mores civita
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur ẽẽ ꝑsonae. Nam et sapientis est consilium explicare suumi
de maximis rebus honesti et diserti ut mente prouidere. auctorita¬
te probare. oratione peisuadere possit. Atq haec insenatu minore
apparatu agenda sunt. Sapiens enim est consilium. multisq aliis
dicendi resinquendus locus. Uitanda est etiam ingenii. ostentati¬
omsq suspicio. Concio cupit omnem uim orationiꝰs et grauitatẽ.
uarietatemq desiderat. Ergo in suadendo nihil est optabilius
ꝙͣ dignitas. nam qui utilitatem putant. non quidmaxime uelit su¬
a sor᷑. sed quid interdum magis sequatur uident. Nemo est enim
p̃sertim in tam clara ciuitate. quin putet expetendam maxime digͥ¬
tatem. sed uincit utilitas plaeiunq cum iubest ille timor ea negle¬
cta ne dignitatem quidem poise iiiier. Controuersia aut̃ inter
hominum sententias aut in illo est utrum ur intilius: aut etiam cũ
id conueniat certatur utrum honestati potius. an utilitati consulẽ¬

Expanded text:
idetur esse; nam et sapientis est consilium explicare suum de maximis rebus et honesti et diserti, ut mente providere, auctoritate probare, oratione persuadere possis. Atque haec in senatu minore apparatu agenda sunt; sapiens enim est consilium multisque aliis dicendi relinquendus locus, vitanda etiam ingeni ostentationis suspicio: contio capit omnem vim orationis et gravitatem varietatemque desiderat. Ergo in suadendo nihil est optabilius quam dignitas; nam qui utilitatem petit, non quid maxime velit suasor, sed quid interdum magis sequatur, videt. Nemo est enim, praesertim in tam clara civitate, quin putet expetendam maxime dignitatem, sed vincit utilitas plerumque, cum subest ille timor ea neglecta ne dignitatem quidem posse retineri. Controversia autem est inter hominum sententias aut in illo, utrum sit utilius; aut etiam, cum id convenit, certatur, utrum honestati potius an utilitati consulen
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si quid ꝑridicule possis. Uitandum est oratori utrũo ĩ
ne aut scurrilis iocus sit: aut inunicus qua cuiusq modisit
facilius iam intelligemus cum ad ip̃a ridiculoꝵ gn̾a ueniem.
Tuo sunt enim genera facetiarum: quoꝵ alterum re tract¬
tur: alterum aũt dicto. Re. si quando quid tanꝗͣ aliqua fa¬
bella narratur: ut olim tu crasse in mẽmium cõmodissime. O¬
cum lacertum largi cum eẽt cum eo tarracinȩ de amicula ri

Expanded text:
etiam, si quid perridicule possis, vitandum est oratori utrumque, etiam, si quid perridicule possis, vitandum est oratori utrumque, ne aut scurrilis iocus sit aut mimicus. Quae cuius modi sint facilius iam intellegemus, cum ad ipsa ridiculorum genera venerimus. Duo sunt enim genera facetiarum, quorum alterum re tractatur, alterum dicto: re, si quando quid tamquam aliqua fabella narratur, ut olim tu, Crasse, in Memmium, comedisse eum lacertum Largi, cum esset cum eo Tarracinae de amicula ri
Abbreviated transcription (Latin):
rendi posueramus. Nam nec insignis improbitas. et scelere ⁊¬
um cta. nec rursus miseria insignis agitata ridetur. facinorosos
enim maiore quadam ui quam ridiculi uulnerari quidemuo¬
lunt. miseros illudi nolunt nisi forte se iactent. Parcendurn est¬
aut maxime caritati hominum. ne temere in eos dicas quidi¬
ligunt. Haec igitur adhibenda est primum in iocando mode¬
ratio. Itaq ea facillime ludunt᷑ qua neq odio magno. neci
misericordia maxima digna sunt. Quãobrem materies onis
ridiculorum est in istis uitus qua sunt in uita honrinum neq
carorum. neq calamitosoꝵ neq eoium qui ob facinus ad sup¬
plicium rapiendi uident̾. Eaq belle agitata rident. Estetiam
ddeformitatis et corporis uicioꝵ satis bella materies adiocãdũ
Sed quaerimus idem qđ in cxteris rebus maxime quaerendũ
est: quatenus in quo non illud p̃cipitur ne quid insulse: sed

Expanded text:
rendi posueramus. Nam nec insignis improbitas et scelere irendi posueramus. Nam nec insignis improbitas et scelere iuncta nec rursus miseria insignis agitata ridetur: facinerosos enim maiore quadam vi quam ridiculi vulnerari volunt; miseros inludi nolunt, nisi se forte iactant; parcendum autem maxime est caritati hominum, ne temere in eos dicas, qui diliguntur. Haec igitur adhibenda est primum in iocando moderatio; itaque ea facillime luduntur, quae neque odio magno neque misericordia maxima digna sunt; quam ob rem materies omnis ridiculorum est in eis vitiis, quae sunt in vita hominum neque carorum neque calamitosorum neque eorum, qui ob facinus ad supplicium rapiendi videntur; eaque belle agitata ridentur. Est etiam deformitatis et corporis vitiorum satis bella materies ad iocandum; sed quaerimus idem, quod in ceteris rebus maxime quaerendum est, quatenus; in quo non modo illud praecipitur, ne quid insulse, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ut eum cupientes tenere nequeamus: et quomõ sumul latera es
uenas uultum. oculos occupet: uiderit democritus. neq: enĩ
adhunc sermonem hoc ꝑtinet. et si ꝑtinet. nescire me tamen÷
id nonpuderet: quod ne ip̃i quidem illi scirent. qui pollicẽn¬
tur. Locus autem et regio quasi tidiculi nam id proxime quaeritũ¬
nirpitudine et deformitate quadam continet᷑. hac enim tident ul
sola uel marime qua notant et desiguant turpitudinem aliquaz
non turpiter. E st aut ut ad illud tertium ueniam. est plane orat᷑¬
ris mouẽ risum. uel ꝙ ip̃a hilaritas beniuolentiam conciliat ei ꝑ
quem excitata est. uel q admirant᷑ om̃s acumen uno saepe uiuẽ¬
tum ꝙ urbanum. maximeq ꝙ tristiciam et seueritatem mitigã
et relaxat odiosasq: res sxpe. quas argum̃tis diliu non facile est
ioco risuq dissoluit. Quatenus aũt sunt ridicula tractandda &¬
ratori perq̃ diligenter uidendum est. id quod in quarto loco ꝗ¬

Expanded text:
ut eum cupientes tenere nequeamus, et quo modo simul latera, os, ut eum cupientes tenere nequeamus, et quo modo simul latera, os, venas, oculos, vultum occupet, viderit Democritus; neque enim ad hunc sermonem hoc pertinet, et, si pertineret, nescire me tamen id non puderet, quod ne illi quidem scirent, qui pollicerentur. Locus autem et regio quasi ridiculi—nam id proxime quaeritur—turpitudine et deformitate quadam continetur; haec enim ridentur vel sola vel maxime, quae notant et designant turpitudinem aliquam non turpiter. Est autem, ut ad illud tertium veniam, est plane oratoris movere risum; vel quod ipsa hilaritas benevolentiam conciliat ei, per quem excitata est; vel quod admirantur omnes acumen uno saepe in vertum, quod urbanum, maxime quod tristitiam ac severitatem mitigat et relaxat odiosasque res saepe, quas argumentis dilui non facile est, ioco risuque dissolvit. Quatenus autem sint ridicula tractanda oratori, perquam diligenter videndum est, quod in quarto loco quae