comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Teratur etiam hoc misteriũ. et ob tom¬
memorationem passionis xp̃i: sicut
ipse ait. Hoc quotienscũq agitis: in
meam cõmemorationẽ facite. Quoti¬
enscumq ergo hunc panẽ sumitis et
bibitis hunc calicẽ: mortẽ dñi annun¬
tiabitis donec ueniat. Non itaqz sic
accipiendum est donec xp̃i mors ueni¬
at i quia iam ultra nõ morietur: sed
donec ipse dñs ad iudicandũ ueniat.
Interdun autẽ semꝑ mors est rp̃i per
seculi uitam post̾is nuinitiandaꝰ nt di¬
scant qua caritate dilexit nos. qui pro
sins mori dignatus est: cui om̃s uicẽ
debemus impendere caritatis. Qma
ad hoc prior nos dilexit cũ essemꝰ iehẽne
filii iut diligeremus eum a morte iã

Expanded text:
teratur autem hoc mysterium, et ob commemorationem passionis Christi, sicut ipse ait: Haec quotiescunque agitis, in meam commemorationem facite . Quotiescunque ergo hunc panem sumitis, et bibitis hunc calicem, mortem Domini annuntiabitis donec veniat . Non itaque sic accipiendum, donec mors Christi veniat, qui jam ultra non moritur, sed donec ipse Dominus ad judicium veniat. Interdum autem semper mors est Christi pro saeculi vita posteris nuntianda, ut discant qua charitate suos dilexit, qui pro eis mori dignatus est: cui omnes vicem debemus rependere charitatis, quia ad hoc nos prior dilexit, cum essemus gehennae filii, ut diligeremus eum a morte jam
Abbreviated transcription (Latin):
funeri obsequiũ prebuisse. ꝑactoq
ex more seruitio: capitellũ tantũ uo¬
bis excitantib ñ ĩmpleui. Tum illi
stupefacti pariter &ͥ admirantes:di¬
em & tempus notant Collicite requi¬
rentes. Qui ipsam diem tempiisq re¬
periunt: quo beatus confessor dixerat:
se eius obsequiis deseruisse. O beatũ
uirũsin cuius transitu scõꝵ canit
numerus: angłoꝵ exultat chorus: om¬
niũq celestiũ uirtutũ occurrit exercitꝰ.¬

Expanded text:
funere obsequium praebuisse, peractoque funere obsequium praebuisse, peractoque ex more servitio, capitellum tantum, vobis excitantibus, non explevi'. Tunc illi stupefacti pariter et admirantes, diem et tempus notant, sollicite requirentes. Qui ipsa die tempusque repperiunt, quod beatus confessor dixerat, se eius exsequiis deservisse. O beatum virum, in cuius transitu sanctorum canit numerus, angelorum exultat chorus, omniumque caelestium virtutum occurrit exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
odera tempore heatus ambrosius. cu¬
ius hodie flores eloquii ꝑ totam redo-¬
lent eccłiam: mediolanensi ciuitati pre-¬
erat ep̃s. Cui celebranti festa dñic diei
ista erei con aietudo ut ueniens lector cũ
libro. non antea legere presumeret: qͣm
sc̃s nutu iussisset. factum est aũ ut illa
die dominica. ꝓphica lectione iamlecta:
ante altare stante: qui lectionem beati
pauli ꝓferret: beatissimus antistes
ambrosius. suꝑ sc̃m altare obdormi¬
ret. Qd̃ uidentes multi. cũ nullus eũ
penitus excitare presumeret:trans¬
actis fere duarũ aut triũ horarũ.
spatiis: excitauerunt eũ dicentes.
Iam hora preterit: iubeat domnus
lectorem lectionem legere. Expectait
enimppls: ualde iam lassus. Respon¬
dens aũ beatus ambrosius: nolite in¬
quit turbari. Multum enĩ mĩchi ua-¬
let sie obdormisse: cui tale miraculũ
dñs ostendere dignatus sit. Nam no¬
ueritis frẽm in eũ martinũ sacerdotẽ:
egressum de corpore fuisse: me aũ eiꝰ

Expanded text:
e tempore beatus Ambrosius, cuius hodie flores eloquii per totam eclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus. Cui celebranti festa dominici diei ista erat consuetudo, veniens lector cum libro non antea legere praesumeret, quam sanctus nutu iussisset. Factum est autem, ut illa die dominica, prophetica lectione iam lecta, ante altare stante qui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistis Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Quod videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt, dicentes: 'Iam hora praeterit. Iubeat domnus lectori lectionem legere; spectat enim populus valde iam lassus'. Respondens autem beatus Ambrosius: 'Nolite', inquid, 'turbari. Multum enim mini valet obdormisse, cui tale miraculum Dominus ostendisse dignatus sit. Nam noveritis, fratrem meum Martinum sacerdotem egressum fuisse de corpore, me autem eius
Abbreviated transcription (Latin):
tem uirge nomine significauit: cum
dicit nequid tollerent in uia nisi uirgã
tantum: ut intelligatur quia ꝑ potesta¬
tem a dño acceptam. que uirge nomine
significata est. etiam que non portant᷑
non deerunt. Hoc & de duab tu nicis
intelligendũ est. ne quisquã eoꝵ preter
eam qua esset indutus. aliam portan¬
dam putaret. sollicitus ne opus esset. cũ
ex illa potestate possent accipere

Expanded text:
tem virgae nomine significavit, cum tem virgae nomine significavit, cum dicit: « Ne quid tollerent in via nisi virgam tantum, » ut intelligatur, quia per potestatem a Domino acceptam, quam virgae nomine significavit, etiam quae non portantur non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ut ne quisquam eorum praeter eam qua esset indutus, aliam portandam putaret, sollicitus ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere
Abbreviated transcription (Latin):
laret autẽ hec non ita precepisse do¬
minũ. tanquã euuangłiste uiuere ali¬
unde non debeant. quam eis p̾bentib
quib annuntiant euuangłm. alioqͥn
contra hoc preceptum fecit apłs. qui ui-¬
ctum de manuũ suarũ laborib transi¬
gebat. ne cuiquam grauis esset. sed po¬
testatem dedisse in qua scirent sibi ista
deberi. Cum aũ a dño aliquid impera-¬
tur: nisi fiat mobedientie culpa est.
Cum aũ potestas datur. licet cuiq non
uti: & tanquã de suo uire cedere. Hoc
ergo ordinans dñs: quod eum ordinasse
dicit apłs. hiis qui euũgłm annunti¬
ant de euuangelio uiuere. illa apłis lo¬
quebatur. ut securi non possiderent.ne¬
q portarent huic uite necessaria. nec
magna. nec minima. Id̾o posuit nec
uirgam: oftendens a fidelib suis om¬
nia deberi ministris suis. nulla super
flua requirentib. Ac ꝑ hoc addendo
dignus est enĩ oꝑarius cibo suo. pror¬
sus aperuit. & illustrauit aude hec
omnia loqueretur. Hanc ergo potesta¬

Expanded text:
laret autem haec, non ita praecepisse Dominum, tanquam Evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus, quibus annuntiant Evangelium. Alioquin contra hoc praeceptum fecit Apostolus, qui victum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam gravis esset, sed potestatem dedisse, in qua scirent, sibi ista deberi. Cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobedientiae culpa est. Cum autem potestas datur, licet cuique non uti, et tanquam de suo jure cedere. Hoc ergo ordinans Dominus, quod eum ordinasse dicit Apostolus, iis qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent, neque portarent huic vitae necessaria, nec magna, nec minima. Ideo posuit, Nec virgam, ostendens a fidelibus suis, omnia deberi minisflua requirentibus, ac per hoc, addendo: « Dignus est enim operarius cibo suo, » prorsus aperuit et illustravit, unde haec omnia loqueretur. Hanc enim potesta
Abbreviated transcription (Latin):
ducere. Denuntiauit etiam scolasticis.
quos rethoricam docebat. ut sibi ma¬
gistrum alium ꝓuiderent: eo qd̃ ipse¬
iam seruire deo decreuisset. ac placuit
ei ꝑcepta gr̃a. cũ aliis ciuib & amicis
siuis deo pariter seruientib. ad affri

Expanded text:
erat. Renuntiavit etiam scholasticis, quos rhetoricam docebat, ut sibi magistrum alium providerent, eo quod servire Deo ipse decrevisset. ei percepta gratia cum aliis civibus et amicis suis Deo pariter servientibus ad Africa
Abbreviated transcription (Latin):
Codem itaq tempore in eccl̃ia ypponẽ¬
si catholica: ualerius sc̃s ep̃atum ge¬
rebat. Qui cũ flagitante ecclastica ne¬
cessitate. plebem dei de ꝓuidendo et
ordinando presbitero alloqueretur.¬

Expanded text:
odem itaque tempore in Ecclesia Hipponensi catholica Valerius sanctus episcopatum gerebat. Qui cum, flagitante ecclesiastica necessitate, de providendo et ordinando presbytero civit
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam heresim diceretur. E preuenit
dei liberatoris clementia. sui sacerdotis
ambrosii cor ꝑtractantis: ut contra il¬
lum errorem incidentes. legis solueren¬
tur questiones. Atq ita augustinus
firmatus. ꝓficiendi in religione eiuisdẽ
amoris. ardor innatus est: quo ꝓpinqͣn
te opitiilatione: ut ꝑ illũ talem ac tan¬
tum antistitem ambrosium. & doctri

Expanded text:
ipsam haeresim diceretur. Et praevenit ipsam haeresim diceretur. Et praevenit Dei liberatoris clementia sui sacerdotis cor pertractantis, ut contra illum errorem incidentes legis solverentur quaestiones: atque ita edoctus, nfirmatus, proficiendi in religione eidem amoris ardor innatus est, quo propinqute opitulatione, ut per illum talem ac tantum antistitem Ambrosium, et doctri
Abbreviated transcription (Latin):
Ex prouintia gͥ affricana beatꝰ¬
tensi: de numero curialiũ. parentib ho¬
nestis & xp̃ianis ꝓgenitus est: altusq
ac nutritus parentũ cura & diligen¬
tia impensisq scłarib litteris erudi¬
tus adprime. om̃ib uidelicet discipli¬
nis imbutus quas liberales uocant.
Nam & gramaticam prius in sua ciui¬
tate: & rethoricam in affrice capite
carthagine postea docuit. Conseq̃nti
etiam tempore. trans mare in urbe
roina. & apud medioianũ: ubi tunc
imꝑatoris ualentiniani minoris. co¬
mitatus fuerat constitutus.
N qua urbe tunc ep̃atum admini¬
strabat acceptiss. mus d̾o: &. in opti¬
mis uiris preclarissimus sacerdos am¬
brosu Nuius interea uerbi dei pre¬
dicacoris. frequentissimis in ecclia dis¬
putationib astans cum ppło: intende¬
bat suspensus. atq affixus ea que di-¬
cebantur. Uerũ aliquando manicheoꝵ
apud carthaginem adolescens fuerat
rrore seductus: & ideo siupensior cete¬
ris aderat. ne quid pro ipsa uł contra

Expanded text:
Ex provincia ergo Africantensi, de numero curialium parentibus honestis et christianis progenitus erat; alitusque ac nutritus eorum cura, et diligentia impensisque, secularibus litteris eruditus apprime, omnibus videlicet disciplinis imbutus, quas liberales vocant. Nam et grammaticam prius in sua civitate, et rhetoricam in Africae capite Carthagine postea docuit. Consequenti etiam tempore trans mare in urbe Roma, et apud Mediolanum, ubi tunc imperatoris Valentiniani minoris comitatus fuerat constitutus. In qua urbe tunc episcopatum administrabat acceptissimus Deo, et in optimis viris praeclarissimus sacerdos Ambrosius. Hujus interea verbi Dei praedicatoris frequentissimis in ecclesia disputationibus astans in populo, intendebat suspensus atque affixus. Verum aliquando Manichaeorum apud Carthaginem adolescens fuerat errore seductus: et ideo caeteris suspensior aderat, ne quid vel pro ipsa, vel contra
Abbreviated transcription (Latin):
actus ergo presbiter. monasterium
intra eccl̃iam mox instituit: & cũ dei
seruis uiuere cepit. scdm modũ scilicet¬
quam ꝓprium in illa sotietate haberet:
retur. sicut opus erat. Hanc quoq for¬
quod docebat. cum de transmarinis
diuinitus homo concederetur talis.
qui posset uerbo & doctrina salubri.
eccłiam dei edificare: cui rei ipse cum¬
esset homo natura grecus. ꝙ minus

Expanded text:
Factus ergo presbyter monasterium intra ecclesiam mox instituit; et cum Dei servis vivere coepit secundum modum etsocietate haberet, retur unicuique sicut opus erat; quod cerat, dum de transmarinis ut sibi divinitus homo concederetur talis, qui posset verbo Dei et doctrina salubri Ecclesiam Domini aedificare: cui rei se homo natura Graecus, minusque
Abbreviated transcription (Latin):
Erat eo tempore annis maior trignita.
sola suꝑstite matre.sibiq iugiter adhe¬
rente. & de suscepto eius ꝓposito serui¬
endi deo. amplius quam de carnalib
nepotib exultante. Nam pater eius
ante iam defunctus erat. Mater uͦ¬

Expanded text:
erat tunc annis major triginta, sola superstite matre, sibique adhaerente, et de suscepto ejus proposito serviendi Deo amplius quam de carnis nepotibus exsultante. Nam ejus pater antea defunctus erat. Renu
Abbreviated transcription (Latin):
son iam uxorem. non filios carnis. ñ
diuitias. non honores scl̃i querens. s soli
re statuit: in illo & ex illo pusillo grege
esse querens. quẽ dñs alloquitur dicens.
Nolite timere pusillus grex: qm̃ compla¬
cuit patri meo dare uobis regnũ. Uendi

Expanded text:
on uxorem, non filios carnis, non divitias, non honores saeculi quaerens; sed t, et in illo, et ex illo pusillo grege esse studens, quem Dominus alloquitur, dicens: Nolite timere, pusillus grex, quoniam complacuit Patri vestro dar
Abbreviated transcription (Latin):
prudentes sicut serpentes. & sim¬
plices sicut columbe: ut ex prudentia
ꝑfecte intelligentie. anulũ fidei ũre
&. margaritam ꝓ qua omĩa reliquistis
integram inuiolatamq seruetis: ne
quomodo simplicitas columbe que fuit
in maria: illesa inuiolataq custõdia¬
tur. De qua salomon ait in canticis.
quasi in eius laude Ueni inquit colũ¬
ba mea. mmaculata mea. Iam enim
hyemps abiit & recessit. Ac deiide in¬
quit. Ueni de lybano ueni.¬

Expanded text:
prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae, ut ex prudentia perfectae intelligentiae annulum fidei vestrae, et margaritam pro qua omnia reliquistis, integram inviolatamque servetis, ne quo modo simplicitas columbae, quae fuit in Maria, illaesa inviolataque custodiatur. De qua Salomon ait in Canticis, quasi in ejus laude: Veni, inquit, columba mea, immaculata mea, jam enim hiems abiit et recessit . Ac deinde inquit, Veni de Libano, veni
Abbreviated transcription (Latin):
munus annuũ recognosce. Siquis
resurrecturũ esse te dubitas mirare
uite prolem: quam pauloante noue¬
ras mortis heredem. Ubi sunt qui di¬
cunt esse genesim. uł fatum. ꝑ quod
in peccatum transire pars hominũ
uiolenta necessitate cogantur: Ubi
sunt qui dicunt esse ammas que cũ
dampnatione nate ad mortem cogen¬
te male nature prefinitione rapian¬
tur: Iam primũ si ita est. quare ma¬
los & humana lex & diuina condem¬
puat: nisi quia utium uoluntatis
in culpa est: Iusticia enĩ non punit:
quod natura compellit. Sed & si aliqͥs
deputatus fuerit perditioni p̾uidi¬
cata sorte nascendi: ecce descenditur
in fontem tanquã in sepulchrum.
etiam si mala fuisset natura. utiq
euanuisset in nichilum. Accepisset
deterior origo terminũ: quia sume¬
bat melior uita principium.

Expanded text:
m, jam munus annuum recognosce. Si m, jam munus annuum recognosce. Si resurrecturum esse te dubitas, mirare in te prolem, quam paulo ante noveras mortis haeredem. Ubi sunt qui dicunt esse genesim vel fatum, per quod in peccatum transire pars hominum violenta necessitate cogatur? Ubi sunt qui dicunt esse animas, quae cum damnatione natae ad mortem cogente malae naturae praefinitione rapiantur? Jam primum si ita est, quare malos et humana lex et divina condemnat, nisi quia vitium voluntatis in culpa est? Justitia enim non punit, quod natura compellit. Sed esto. Aliquis deputatus fuerit perditioni, praejudicata sorte nascendi. Ecce descenditur in fontem tanquam in sepulcrum. Etiam si maculata fuisset natura, utique evanuisset in nihilum. Accepisset deterior origo terminum, quia sumebat melior vita principium.
Abbreviated transcription (Latin):
&. mater diuine ꝓlis efficitur. Cesset
gͦ infideliũ cecus error asserere: quod
femina que sine uiro filiũ potuerit
parere: uirgo non potuerit permane¬
re. Ecce quantos & quantoꝵ fr̃s sub
una nocte nobis edidit fecunda de si¬
nu integritatis eccl̃a mater sponsa.
Mirabaris pauloante de incorruptio¬
ne nascentem hominẽ:mirare nunc
qd̾ non minus nouũ est. etiam rena¬
scentem. Conferamus si placet has du¬
as matres & utriusq generatio fidem
nr̃am inter utramq corroborauit.
Mariam secreto impleuit allapsu. scĩ
sp̃s obumbratio: q eccł̃am fonte be¬
nedicto sc̃i sp̃s maritauit infusio.
aria filium sine peccatoui.
genuit: & eccl̃a in hiis quos genera¬
uit: peccata consumpsit. ꝑ mariam
natum est quod in principio erat: ꝑ
eccl̃iam renatum quod in principio pe¬
rierat. Illa popłis generauit: hec po¬
pulos. Illa ut nouimus uirgo ꝑma¬
nens semel peperit filium: Hec semꝑ
parit ꝑ uirginem sponsum. Quod gͦ

Expanded text:
et mater divinae prolis efficitur. Cesset et mater divinae prolis efficitur. Cesset ergo infidelium caecus error asserere, quod femina quae sine viro filium potuit parere, virgo non potuit permanere. Ecce quantos et quantorum fratres sub una nocte nobis edidit fecunda de sinu integritatis Ecclesia mater et sponsa. Mirabaris paulo ante de incorruptione nascentem hominem: mirare nunc, quod non minus novum est, etiam renascentem. Conferamus si placet has duas matres, et utriusque generatio fidem nostram in alterutra corroborabit. Mariam secreto implevit illapsu sancti Spiritus obumbratio, et Ecclesiam in fonte benedicto sancti Spiritus maritavit infusio. Maria filium sine peccato genuit, et Ecclesia in his quos generavit peccata consumpsit. Per Mariam natum est quod in principio erat, per Ecclesiam renatum quod in principio perierat. Illa plurimis generavit, haec populos. Illa, ut novimus, virgo permanens semel peperit filium, haec semper parit per virginem sponsum. Quod erg
Abbreviated transcription (Latin):
cce mala innumera antiquis ac
crescentib impressa uulnerib ꝓpetius:
gehenne uix expianda suppliciis. trina
submersione purgantur. Uno mom̃to
oꝑante uelociter deo. intra aquarũ si¬
nus. flaminarũ pabula consumunt᷑.
Et ideo beatus apłs dicit. Consepulti
sumus cum xp̃o: ꝑ baptisinũ in mor¬
te. Dumerguntur anime sacro gurgi¬
te. uenium inter confinia morts et
uite. & que perditioni obnoxie fuerãt¬
in illo prime natiuitatis exortu: sa¬
lutifero renascantur occasu. Exuunt᷑
feditate inuisibilis senectutis. ex pec¬
catoꝵ deformitate contracte: induun¬
tur pulchritudine celestis infantie.
Stupemus interdũ ad magnitudinẽ
nouitatis: si quando audimus & legi
cessante uirilis consortii societate pro¬
cce nunc peregrmnantib nature
iegib innumere ꝑ omnem terrã mul¬
titudines de solo simi fontis. tanquã
partu uirginis ꝓcreantur. ¶ audeat
xp̃i eccła: que ad similitudinẽ beate
marie sc̃o sp̃u fecundante ditatur.

Expanded text:
cce mala innumera antiquis ac recentibus impressa vulneribus, perpetuis gehennae vix expianda suppliciis, terna submersione purgantur. Uno momento operante velociter Deo, inter aquarum sinus flammarum pabula consumuntur. Et ideo B. Apostolus dicit: Consepulti sumus cum Christo per baptismum in mortem. Demerguntur animae sacro gurgite, veniunt confinia mortis et vitae. Et quae perditioni obnoxiae fuerant illo primae nativitatis exortu, salutifero renascuntur occasu. Exuuntur foeditate invisibilis senectutis, et peccatorum deformitate contractae, induuntur pulchritudine coelestis infantiae. Stupemus interdum ad magnitudinem novitatis, si quando audimus aut legcessante virilis consortii societate procce nunc peregrinantibus naturae legibus, innumerae per omnem terram multitudines de solo sinu fontis tanquam partu virginis procreantur. Gaudeat Christi Ecclesia, quae ad similitudinem beatae Mariae sancto Spiritu operante ditatur,
Abbreviated transcription (Latin):
bere. Esse enim angłm felicitatis est:
esse uero uirginem uirtutis. dum hoc
obtinere uirib nititur cũ gr̃a. quod
habet angłs ex natura. Utrũq tam̃
& esse uirginem uel angłm: diuini
muneris est officium non humani.
Aue inquit gr̃a plena. Et bene plena:
quia ceteris ꝑ partes prestatur. marie
uero simul se totam infudit plenitu¬
do gr̃e¬

Expanded text:
bere. Esse enim angelum, felicitatis est: bere. Esse enim angelum, felicitatis est: esse vero virginem, virtutis: dum hoc obtinere viribus virgo nititur cum gratia, quod habet angelus ex natura. Utrumque tamen et esse virginem et angelum, divini muneris est officium, non humani: Ave, inquit, gratia plena ; et bene plena, quia caeteris per partes praestatur: Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gr
Abbreviated transcription (Latin):
dare queam: qm̃ ut uerũ fatear qͥcquid
humanis dici potist uerbis: minus est
a laude celi qua diuinis est & anglicis
excellentius predicata: & laudata pre¬
coniis. A ꝓpħis quidem prenuntiata:
a patriarchis: figuris & enigmatib
p̃signata. ab euuangłistis exhibita et
monstrata: ab angelo uenerabilit̾ atq
officiosissime salutata.
Reterea qualis & quanta esset: ab
eodem diuinitus declaratur cum ait.
Aue maria gr̃a plena. dñs tecum: bñ¬
dicta tu in mulierib. Talib namq
decebat uirginem oppignerari mune¬
rib. ut esset gr̃a plena. que dedit celis
głam. terris deum pacemq mundo
refudit. fidem gentib finem uitiis:
uite ordĩnem morib disciplinam.
Et bene angłs ad uirginem mittit᷑:
quia semꝑ est angelis cognata uirgi
nitas. P rofecto in carne preter carnẽ
uiuere non terrena uita est sed cele¬
stis. Unde in carne anglicam głam
acquirere: maioris est meriti quã ha¬

Expanded text:
dare queam; quoniam, ut verum fatear, quidquid dare queam; quoniam, ut verum fatear, quidquid humanis dici potest verbis, minus est a laude coeli, quia divinis est et angelicis excellentius praedicata et laudata praeconiis. A prophetis quidem praenuntiata, a patriarchis figuris et aenigmatibus praesignata, ab evangelistis exhibita et monstrata, ab angelo venerabiliter et officiosissime salutata. Praeterea qualis et quanta esset, ab eodem divinitus declaratur, cum ait: Ave, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus . Talibus namque decebat virginem oppignerari muneribus, ut esset gratia plena, quae dedit coelis gloriam, terris Deum pacemque infudit, fidem gentibus, finem vitiis, vitae ordinem, moribus disciplinam. Et bene angelus ad virginem mittitur, quia semper est angelis cognata virgnitas. Profecto in carne, praeter carnem vivere, non terrena vita est, sed coelestis: Unde in carne angelicam vitam acquirere, majus est meritum, quam ha
Abbreviated transcription (Latin):
sublimata cum xp̃o regnat in eternũ.
Regina mundi hodie de terris: & de
p̃senti scło nequã eripitur. Iterũ dico
gaudete: quia secura de sua immarcessi¬
bili gła ad celi iam ꝑuenit palatium.
Exultate inquã ac gaudete . & letetur
om̃is orbis: quia hodie nobis om̃ib eiꝰ
interuenientib meritis salus aucta ẽ
Uobis quoq diligentib eam: honor
& uirtus una cũ reliquis uirginib¬
sacris. amplior prestatur & gr̃a.
dcirco dilectissime letamini & lauda¬
te: quia si d̾m ore ꝓpħico in scĩs suis
laudare iubemur: multomagis eũ in¬
hac celebritate. uirginis matris eius
preconiis: ac mysticis honorare mu¬
nerib. Nulli dubiũ: quin totũ ad
głam laudis eͥius ꝑtineat iquicquid
digne genitrici sue impensum fuerit.
ualde ꝑtimesco: dum ũris cupio parere
ꝓfectib ne forte sicut imꝓbus ita & in¬
dignus laudator inueniar. ꝓfecto cum
nec sc̃itas uel facundia suppeditet: ut
beatam & głosam uirginem digne lau¬

Expanded text:
regnat in aeternum. Regina mundi hodie de terris et de praesenti saeculo nequam eripitur: iterum dico gaudete, quia secura de sua immarcescibili gloria ad coeli jam pervenit palatium. Exsultate, inquam, et gaudete, et laetetur omnis orbis, quia hodie nobis omnibus ejus intervenientibus meritis salus aucta est. Vobis quoque diligentibus eam, honor, et virtus una cum reliquis sacris virginibus amplior praestatur et gratia. Idcirco, dilectissimae, laetamini et laudate, quia si Deum ore prophetico in sanctis suis laudare jubemur, multo magis eum inhac celebritate beatae Mariae praeconiis, et mysticis honorare muneribus. Nulli dubium quin totum ad gloriam laudis ejus pertineat, quidquid digne genitrici suae impensum fuerit, valde pertimesco, dum vestris cupio parere profectibus, ne forte sicut improbus, ita et indignus laudator inveniar, profecto cum nec sanctitas vel facundia suppetat, ut beatam et gloriosam virginem digne lau
Abbreviated transcription (Latin):
t aũ dñs demonstraret. hoc erga
proximos odium non de inaffectione
procedere. sed de caritate addidit ꝓti¬
nus dicens. Adhuc aũ & animam suã.
Odisse itaq precipimur. ꝓximos. odis¬
se ꝙ animam nr̃am. Constat gͦ quia
amando debet ꝓximũ odisse. qui sic
eum odit sicut semet ipsũ. Tunc etenĩ
bene nr̃am animam odimus: cũ eius
carnalib desideriis non acquiescimꝰ.
cũ eius appetitum frangimꝰ. eius rio¬
luptatib reluctamur. Que gͦ contẽ¬
pta ad melius ducitur: quasi ꝑ odiũ
amatur. Sic sic nimirũ exhibere ꝓxi¬
mis nr̃is odii disccetionẽ debemus. ut
in eis & diligamus qd̾ sunt.q habea¬
mus odio quod in dei nobis itinere
obsistunt. Certe dum paulus ihe¬
rosolimam ꝑgeret ꝓpħa agabus ⁊ o¬
nam illius apprehendit: suisq pedib
alligauit ditens. Uirum cuiꝰ hec zona
est. sic alligabunt in iherłm. Sedis
qui animam suam ꝑfecte oderat dice¬
bat. Ego ñ solum alligari sed & mo¬
ri in iherłm paratus sum ꝓ nomine

Expanded text:
 Dominus demonstraret hoc erga proximos odium non de inaffectione procedere, sed de charitate, addidit protinus, dicens: Adhuc autem et animam suam. Odisse itaque praecipimur proximos, odisse et animam nostram. Constat ergo quia amando debet odisse proximum, qui sic eum odit sicut semetipsum. Tunc etenim bene nostram animam odimus, cum ejus carnalibus desideriis non acquiescimus, cum ejus appetitum frangimus, ejus voluptatibus reluctamur. Quae ergo contempta ad melius ducitur, quasi per odium amatur. Sic sic nimirum exhibere proximis nostris odii discretionem debemus, ut in eis et diligamus quod sunt, et habeamus odio quod in Dei nobis itinere obsistunt. 3. Certe cum Paulus Jerosolymam pergeret, propheta Agabus zonam illius apprehendit, suisque pedibus alligavit, dicens: Virum cujus haec zona est sic alligabunt in Jerusalem . Sed is qui animam suam bat? Ego non solum alligari, sed et mori in Jerusalem paratus sum pro nomine
Abbreviated transcription (Latin):
inserere nexib. Sed nullus tam te¬
nuia membra poterat nexus inclu¬
dere. Nouum martyrii genus. Non¬
dum idonea pene: & iam matura uic-¬
torie. Certare dissicilis. facilis coronari.
Magisterium uirtutis impleuit.: que
preiudiciũ uehebat etatis. Non sicad
thalamũ nupta ꝓperaret: ut ad sup¬
plicii lotum. leto successu. gradu festi¬
no uirgo processit: non in torto crine
capiit compta sed xp̃o. non flosculis re¬
dimita sed morib. Flere omnes: ipsa
sine fletu.

Expanded text:
inserere nexibus: sed nullus tam teinserere nexibus: sed nullus tam tenuia membra poterat nexus includere. 8. Novum martyrii genus? Nondum idonea poenae, et jam matura victoriae: certare difficilis, facilis coronari: magisterium virtutis implevit, quae praejudicium vehebat aetatis. Non sic ad thalamum nupta properaret, ut ad supplicii locum laeta successu, gradu festina virgo processit, non intorto crine caput compta, sed Christo: non flosculis redimita, sed moribus. Flere omnes, ipsa sine fletu.
Abbreviated transcription (Latin):
ox una preconum est. Hanc senes.
hanc iuuenes: hanc pueri clamant.
Nemo est laudabilior: quam qui abom¬
nib laudari potest. Quot homines tot
precones: qui martyrem predicant dũ
loquuntur. Hec duodecim annorũ:
martyriũ fecisse traditur. Que detesta¬
bilior crudelitas: que nec minuscule
pepertit etati: Inmo magna uis fi¬
dei: que etiam ab illa testimoniũ in¬
uenit etate. Fuit ne in illo corpuscłõ.
uulneri locus: Et que non habuit qͦ
ferrum reciperet. habuit in quo ferrũ
uinceret. At istius etatis puelle: toruos
etiam uultus parentũ ferre non pos¬
sunt: & acu districta solent puncta
flere. quasi uulnera. Hec cruentas
carnificum impauida manus: hec stri¬
dentium grauib immobilis tractib
cathenarũ: nunc cruento mucroni
militis totum offerre corpus mori
adhuc nescia. sed parata Uel si ad aras
inuita raperetur: tendere xp̃o inter
ignes manus: atq in ipsis sacrilegis
focis tropheum dñi signare uictoris.
nunc ferratis colla manusq ambas

Expanded text:
ox una praeconium est. Hanc senes, hanc juvenes, hanc pueri canant. Nemo est laudabilior, quam qui ab hominibus laudari potest. Quot homines, tot praecones, qui martyrem praedicant, dum loquuntur. 7. Haec duodecim annorum martyrium fecisse 148 traditur. Quo detestabilior crudelitas, quae nec minusculae pepercit aetati: immo magna vis fidei, quae etiam ab illa testimonium invenit aetate. Fuitne in illo corpusculo vulneri locus? Et quae non habuit quo ferrum reciperet, habuit quo ferrum vinceret. At istius aetatis puellae torvos etiam vultus parentum ferre non possunt, et acu districta solent puncta flere, quasi vulnera. Haec inter cruentas carnificum impavida manus, haec stridentium gravibus immobilis tractibus catenarum, nunc furentis mucroni militis totum offerre corpus, mori adhuc nescia, sed parata: vel si ad aras invita raperetur, tendere Christo inter ignes manus, atque in ipsis sacrilegis focis tropaeum Domini signare victoris: nunc ferratis colla manusque ambas
Abbreviated transcription (Latin):
Lam et epistolas priuatas. ad
quosqz eiusdem erroris episcopos.
enunentes scilicet et laicos dedit. ra¬
tione reddita: admonens atqz exhor¬
tans: ut uel ab illa se prauita te cor¬
rigerent. uel certe ad disputationẽ
uenirẽt. At illi causa diffidentie.
nec quidem uinquã rescribere uolue¬
runt: s irati fur iosa loquebantur:
atqz seductorem et deceptorẽ aĩa i
augustinũ esse. et priuatim et pu¬
blice cõclamabant: et ut lupũ occi¬
dendum esse. in defensionem gregis
su dicebant: et tractabant omma
peccata a deo in dubitanter esse. cre¬
dendum posse diutti. his qui hoc
facere as ꝑfic̾e potuissent: nec deuni
timentes. nec hommes erubescen¬
tes. Et ut eorum cause diffidentia
cunctis innotesceret. elaborauit:
et publicis gestis conuenti. non sũt
ausi cõferre. Tu autem.

Expanded text:
am et epistolas privatas ad quosque ejusdem erroris episcopos, et eminentes scilicet laicos dedit, ratione reddita admonens atque exhortans, ut vel ab illa se pravitate corrigerent, vel certe ad disputationem venirent. At illi causae diffidentia ne quidem unquam rescribere voluerunt: sed irati furiosa loquebantur, atque seductorem et deceptorem animarum Augustinum esse, et privatim et publice conclamabant; et ut lupum occidendum esse in defensionem gregis sui, dicebant et tractabant; omniaque peccata a Deo indubitanter esse credendum posse dimitti iis qui hoc facere ac perficere potuissent, nec Deum timentes, nec homines erubescentes. Et ut eorum causae diffidentia cunctis innotesceret, elaboravit: et publicis gestis conventi, non sunt ausi conferre. CAPUT X.
Abbreviated transcription (Latin):
agna gr̃e commnendatio. fr̃es mei.
Corda instruit humiliũ: ora obstru-¬
xit suꝑborũ. Ecce cui si audent respon¬
deant. qui ignorantes dei iusticiam &
suam uolentes constituere: iusticie dĩ
ñ sunt subiecti. Ecce cui respondeant si¬
bi placentes: & ad bona opera facienda
deum sibi necessariũ non putantes.
Nonne huic resiftunt ueritati homi¬
nes mente corrupti.reprobi tirca fidem.
qui respondent & loquunt iniquitatẽ
dicentes. a deo habemus qd̃ homines
sumus. a nobis ipsis autem qd̃ iustisu¬
mus: Quid dicitis qui uos ipsos deci-¬
itis: non assertores sed precipitatores
liberi arbitrii ex alto elationis ꝑ ina¬
nia presumptionis. in profunda sub¬
mersionis: Nempt uox ur̃a est quod
homo ex semet ip̃o facit iusticiam. hoc
est altum elationis ur̃e. sed ueritas cõ¬
tradicit & dicit. Palmes non potest
ferre fructum a semet ipso: nisi manse¬
rit in uite. Tu autem d̾¬

Expanded text:
agna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui, si audent, respondeant, qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicentes: A Deo habemus quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus? Quid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ iacobi uirgo est electus a domino: atq
inter ceteros magis dilectus. Qui etiam
suꝑ pectus magistri recumbens euuan¬
głii sui fluenta. de ip̃o sacro dominici
pectoris fonte potauit. & quasi unus
de paradisi fluminib uerbi dei gr̃am
toto terrarum orbe diffudit. quiq in
cipiens matrem magistri discipulus.
relictus est filius:¬

Expanded text:
r Jacobi, virgo electus a Domino, atque inter caeteros magis dilectus. Qui etiam supra pectus magistri recumbens, et Evangelii sui fluenta de ipso sacri Dominici pectoris fonte potavit, et quasi unus de paradisi fluminibus verbi Dei gratiam in toto terrarum orbe diffudit, quique incipiens matrem magistri discipulus, relictus est filius
Abbreviated transcription (Latin):
nec qd̃ habent uerba eius que ma¬
nent in nobis: sed quod habet cupi¬
ditas & infirmitas carnis. que ñ est
in eo. & in qua non manent uerba eiꝰ
Nlam utiq ad uerba eius ꝑtinet illa¬
oratio quã docuit ubi dicimus. pa¬
ter noster qui es in celis. Ab huiꝰ ora¬
tionis uerbis & sensib non receda¬
mus petitionib nr̃is: & quicquid
petimus fiet nobis. Tunc enim dicẽ¬
da sunt uerba eius in nobis manere
quando facimus que precepit. & di¬
ligimus que ꝓmisit.¬

Expanded text:
nec quod habent verba ejus quae manec quod habent verba ejus quae manent in nobis; sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus. Nam utique ad verba ejus pertinet oratio illa quam docuit, ubi dicimus, Pater noster, qui es in coelis . Ab hujus orationis verbis et sensibus non recedamus petitionibus nostris, et quidquid petierimus, fiet nobis. Tunc enim dicenda sunt verba ejus in nobis manere, quando facimus quae praecepit, et diligimus quae promisit
Abbreviated transcription (Latin):
si in uite non manserint:quanto
gloriosiora si manserint. Deniq si c̃
minus dicit. precisa nullis agricola¬
rũ u̾sib prosunt: nullis fabrilibus
oꝑib deputantiũ. Unum e duobus
palmiti congruit. aut uitis aut ignis.
Si in iite non est: in igne erit. Ut ergo
in igne non sit: in uite sit.
i manseritis in me inquit or uer¬
ba mea in uobis manserĩt. quodcũ ꝙ
uolueritis petetis & fiet uobis. Ma¬
nendo quippe in xp̃o. quid uelle pos¬
sunt. nisi quod conuenit xp̃o: Quid
uelle possunt manendo in saluatore:
adhuc in hoc sclo. De mansione nãq
huiꝰ scl̃i nobis aliquando subrepit:
ut hoc petamus quod nobis non expe¬
dire nescimus. Sed absit ut fatiat
nobis si manemus in xp̃o: qui non
facit quando petimus. nisi qd̃ expe¬
dit nobis. Manentes gͦ in eo cum u̾¬
ba eius in nobis manent. quodcũq
uoluerimus petemus & fiet nobis.
quia si petimus & non fiet. non hoc
petims quod habet mansio in eo.

Expanded text:
si in vite non manserint, quanto si in vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint: denique, sicut minus dicit, praecisa nullis agricolarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur . Unum de duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis; si in vite non est, in igne erit: ut ergo in igne non sit, in vite sit. 4. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint, quodcumque volueritis petetis, et fiet vobis. Manendo quippe in Christo, quid velle possunt nisi quod convenit Christo? Quid velle possunt manendo in Salvatore, adhuc in hoc saeculo. De mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus. Sed absit ut fiat nobis, si manemus in Christo, qui non facit quando petimus, nisi quod expedit nobis. Manentes ergo in eo, cum verba ejus in nobis manent. quodcumque voluerimus petemus, et fiet nobis. Quia si petimus et non fiet, non hoc petimus quod habet mansio in eo,
Abbreviated transcription (Latin):
uitis: uos palmites. Qui manserit in
me & ego in eo. hic fert fructũ multũ:
quia sine me nichil potestis facere. Ne
quisquã putaret saltem pariiũ aliquẽ
fructum posse a semetipso palmitemfer¬
re. cum dixisset hic fert fructũ multũ.
non ait. quia sine me parum potestis
facere. sed nichil potestis facere.U
iu̾e gͦ parũ siue multũ sine illo fieri ñ po¬
test. sine qͦ nichil fieri potest. qͥa & si parũ
attulerit palmes. eum purgat agricola
ut plus afferat: tamen nisi in uite
manserit. & uixerit de radice:quan¬
tũlibet fructum a semet ipso non po¬
test ferre. Quamuis aũ xp̃e uitis non
esset nisi homo esset: tamen istam gra¬
tiam palmitib non preberet. nisi etiã
deus esset. Uerum quia ita sine ista gr̃a
non potest uiui. ut mors in poteftate
sit liberi arbitrii: siquis in me inquit
non manserit. mittetur foras sicut
palmes & arescet: & colligent eũ. & in
ignem mittent & ardet. Ligna itaq
uitis tanto sunt contemptibiliora.

Expanded text:
net in me, et ego in eo, hic fert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere . » Ne quisquam putaret, saltem parvum aliquem fructum posse a semetipso palmitem ferre, cum dixisset. « Hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere, sed nihil potestis facere. » ergo parum, sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri potest. Quia etsi parum attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fructum a semetipso non potest ferre. Quamvis autem Christus vitis non esset, nisi homo esset; tamen istam gratiam palmitibus non praeberet, nisi etiam Deus esset. Verum quia ita sine ista gratia non potest vivi, ut et mors in potestate sit liberi arbitrii: Si quis in me, inquit, non manserit, mittetur foras sicut palmes; et arescet; et colligent eum, et in ignem mittent, et ardet. Ligna itaque vitis tanto sunt contemptibiliora
Abbreviated transcription (Latin):
tantes. preceptis tonantes.sapientia
choruscantes: illam ut dixi glam dei.
qua salui facti sumus indigni. Hanc
indignitatem. idest qua digni non fu¬
imus. agnoscit filius minor egestate
constrictus. Agnoscit inqͣm hanc in¬
dignitatim filius minor. a patre
longe peregrinus. demonũ cultor tã¬
quam porcoꝵ pastor agnoscit glam
dei. sed egestate constrictus. Et quia
illa gła dei facti sumus qd̃ digni nõ
fuimus. dicit ad patrem suũ. Non sũ
dignus uocari filius tuus. Infelix ꝑ
humilitatem impetrat felicitatem.
q eo se commendat dignũ quo confi¬
tetur indignũ. Hanc dei głam celi
enarrant: & opera manuũ eius an¬
nuntiat firmamentum

Expanded text:
tantes, praeceptis tonantes, sapientia coruscantes; illam, ut dixi, gloriam Dei, qua salvi facti sumus indigni. Hanc indignitatem, id est, qua digni non fuimus, agnoscit filius minor egestate constrictus: agnoscit, inquam, hanc indignitatem filius minor a patre longe peregrinus, daemonum cultor, tanquam porcorum pastor; agnoscit gloriam Dei, sed egestate constrictus. Et quia illa gloria Dei facti sumus quod digni non fuimus, dicit ad Patrem suum: Non sum dignus vocari filius tuus : infelix, per humilitatem impetrat felicitatem; et eo se ostendit dignum, quo confitetur indignum. Hanc gloriam Dei coeli enarrant, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝑhumanitatis eiꝰ sacram̃ta qͥb imbu-¬
tisumꝰ usq ad contẽplandã diuinitati eiꝰ¬
dem gł̾am posse ꝑtingere: quam ip̃e con¬
pietate pollicetur. dicens. Qui habet mã¬
data mea & seruat ea. ille est qui diligit
me: qui aũ diligit me. diligetur a patre

Expanded text:
humanitatis ejus sacramenta quibus imbuti sumus, usque ad contemplandam divinitatis ejusdem gloriam posse pertingere, quam ipse pietate pollicetur, dicens: Qui habet mandata mea, et servat ea, ille est qui diligit me: qui autem dil
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i euuangelii lectio recitata: neq
opus est. ut in ea quid exponendo loqua¬
mur. Describit nunq infantiam pue-¬
riiamq nr̃i redemptoris.qua nr̃e par¬
ticeps humanitatis dignatus est fieri:
cõmemorat eternitatem diuine maie¬
statis. in qua patri mansit ac manet
semꝑ equalis: ut uidelicet. incarnatio¬
nis eius humilitate. ad memoriam re-¬
uocata. & ipsi contra omniũ uulnera
peccatoꝵ. medicamentũ uere humilita¬
tis curemus exercere. pio semꝑ animo
recolentes. quantũ nos ꝓ diuino amore
quantũ pro nr̃a salute oporteat humili¬
ari qͥ terra sumꝰ & cinis si tantũ sũma illa
potestas ꝓ nob̃ humiliari ñ respuit.ut ad
suscipienda nr̃e fragilitatis infirma descẽ¬
deret. Itẽ audita credita q cõfessa diuinita

Expanded text:
cti Evangelii lectio recitata, neque opus est ut in ea quid exponendo loquamur. Describit namque infantiam pueritiamque nostri Redemptoris, qua nostrae particeps humanitatis dignatus est fieri: commemorat aeternitatem divinae majestatis, in qua Patri mansit ac manet semper aequalis; ut videlicet incarnationis ejus humilitate ad memoriam revocata, et ipsi contra omnium vulnera peccatorum medicamentum verae humilitatis curemus exercere, pio semper animo recolentes quantum nos pro divino amore, quantum pro nostra salute oporteat humiliari, qui terra sumus et cinis, si tantum summa illa potestas pro nobis humiliari non respuit ut ad suscipienda nostrae fragilitatis infirma descenderet. Item audita, credita et confessa divinita
Abbreviated transcription (Latin):
ne dep̃caretur: apparuit ei angelus
domini suꝑ altare cedulam ponens.
in qua descriptum erat ordine: ⁊ ip̃m
misso inuocaret: si tantum ab illius
bi a dom̃ino ꝓculdubio cred̾et. Quam¬

Expanded text:
raret apparuit ei angelus domini super altare schedulam ponens in qua scriptum erat per ordinem peccatum quocumque commisso inuocaret si tantum ab illo bi a deo esse procul dubio crederet.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩgat namq lacrimis redemptoriᷤᷤ
pedes: sed capillis suis non tergit: qui
uttumq proximoꝵ dolori compati¬
tur. sed tamen eis ex hiis que sibi
suꝑfluunt non mi̾seretur. Plorat et
non tergit. qui uerba quidem doloris
tribuit. sed non ministrando que de¬
sunt: uim doloris minime absci¬
dit. Osculatur mulier pedes: quos
tergit. Quod nos quoq plene agimꝰ:
si studiose diligimus quos ex laigita¬
te continemus. ne grauis nobis sit
necessitas ꝓximi: ne ipsa cius indi¬
gentia que sustentatur fiat onerosa:
& cum manus necessaria tribuit.
auimus a dilectione torpescat. Potest
quoq ꝑ pedes ipsum mysteriũ incar¬
nationis eius intelligi. quo diuini¬
tas terram tetigit. quia carnẽ sump¬
sit. Uerbum caro factum est: & habi¬
tauit in nobis. Osculamur gͥ redem¬
ptoris pedes: cum mysteriũ incarna¬
tionis eius ex toto corde diligimus
Unguento pedes ungimus: cũ ipsã
humanitatis eius potentiam sacri
eloquii bona opinione predicamꝰ.

Expanded text:
igat namque lacrymis Redemptoris pedes, sed capillis suis non tergit, qui utcunque proximorum dolori compatitur, sed tamen eis ex his quae sibi superfluunt non miseretur. Plorat et non tergit, qui verba quidem doloris tribuit, sed non ministrando quae desunt vim doloris minime abscidit. Osculatur mulier pedes quos tergit. Quod nos quoque plene agimus, si studiose diligimus quos ex largitate continemus, ne gravis nobis sit necessitas proximi, ne ipsa nobis ejus indigentia quae sustentatur fiat onerosa, et cum manus necessaria tribuit, animus a dilectione torpescat 6. Potest quoque per pedes ipsum mysterium incarnationis ejus intelligi, quo divinitas terram tetigit, quia carnem sumpsit. Verbum enim caro factum est, et habitavit in nobis . Osculamur ergo Redemptoris pedes, cum mysterium incarnationis ejus ex toto corde diligimus. Unguento pedes ungimus, cum ipsam humanitatis ejus potentiam sacri eloquii bona opinione praedicamus.
Abbreviated transcription (Latin):
gurate demonstrat: cuius tota intentio
ut uidere deum mereatur inuigilat. Et
ipsa est ouis centesima. quam pastor bonꝰ
relictis in celo nonaginta nouem ouibus
angłicarũ uirtutum. abiit querere in ter¬
et sic reportauit ad gregera.

Expanded text:
gurate demonstrat, cujus tota intentio gurate demonstrat, cujus tota intentio ut videre Deum mereatur, invigilat. Et ipsa est ovis centesima, quam pastor bonus relictis in coelo nonaginta novem ovibus angelicarum virtutum, abiit quaerere in teret sic reportavit ad gregem.
Abbreviated transcription (Latin):
in rama idest in excelso au dita est
ploratus & ululatus: manifeste denũ¬
tiat luctum sc̃e eccłe. quo de iniusta
membroꝵ suoꝵ nece gemit. non ut ho¬
stes garriunt in uacuũ cedere: s usq
ad solium superni iudicis ascendere. os¬
sicut ꝓthomartyris abel. ita etiam san-
entis. Non despiciet preces pupilli nec
uidue: si effundat loquelam gemitus.
Nonne lacrime uidue ad maxillam
descendunt: & exclamatio eius suꝑ du¬
centem eas: A maxilla enim ascendũt.
usq ad celum: & dñs exauditor non de¬
lectabitur in illis. Quod rachel plorasse
dicitur filios suos. nec uoluisse consola¬
ri quia non sunt: significat eccłam plo¬
rare quidem sc̃oꝵ de hoc scło ablationẽ.
sed non ita uelle consolari. ut qui scłm
morte uicerunt. rursus ad scłi certami¬
na secum toleranda redeant:quia nimi¬
rum non sunt ultra reuocandi in mun¬
dum. de cuiꝰ erumpnis semel euaserint
coronandi ad xp̃m. Rachel namq que
ouis. aut uidens deũ dicitur. eccłam fi¬

Expanded text:
in Rama, id est in excelso, et ploratus et ululatus multus, manifeste denuntiat luctum sanctae Ecclesiae, quod de injusta membrorum suorum nece gemit, non, ut hostes garriunt, in vacuum cedere, sed usque ad solium superni ascendere sicut protomartyris Abel, ita etiam sangupientis: Non despicies preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus. Nonne lacrymae viduae ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super deducentem eas? A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non delectabitur in illis . Quod Rachel plorasse dicitur filios suos, nec voluisse consolari, quia non sunt, significat Ecclesiam plorare quidem sanctorum de hoc saeculo ablationem, sed non ita velle consolari ut qui saeculum morte vicerunt, rursus ad saeculi certamina secum toleranda redeant, quia nimirum non sunt ultra revocandi in mundum, de cujus aerumnis semel evaserunt coronandi ad Christum. Rachel namque, quae ovis aut videns Deum dicitur, Ecclesiam fi
Abbreviated transcription (Latin):
cilles clericos aut infirmos mona¬
cos quiuisse curari. Tum martinus
returrens ad nota presidia: noctem
totam in oratione ꝑuigilat. E ma¬
ne orta tempestas: edem idoli usq
ad fundamentũ ꝓuoluit. Uerũ hec
marcello teste dicta sunt. Aliam eius
non dissimilem in simili oꝑe uirtu¬
tem refrigerio adstipulante ꝑhibeo.
Columpnam immense molis cui ido¬
lum suꝑstabat. parabat euertere: sed
nulla erat facultas qua id daretur ef¬
fectui. Tum ad orationem suo more
conuertitur. Uisum cunctis est pari¬
lem quodammodo ruere columpnã.
de celo: que impacta idolo totam illã
mexpugnabilem molem soluit in pul¬
uerem. Parum scilicet si ininsibiliter
celi uirtutib uteretur. nisi ipse uir¬
tutes uisibiliter seruire martino. hu¬
manis etiam oculis cernerentur. eus¬

Expanded text:
cilles clericos aut infirmos monacilles clericos aut infirmos monachos quivisse curari. Tum Martinus recurrens ad nota subsidia, noctem totam in oratione pervigilat: mane orta tempestas aedem idoli usque ad fundamentum provolvit. Verum haec Marcello teste dicta sint. IX. Aliam ejus non dissimilem in simili opere virtutem Refrigerio astipulante perhibeo. Columnam immensae molis, cui idolum superstabat, parabat evertere: sed nulla erat facultas qua id daretur effectui; tum ad orationem suo more convertitur. Visam certum est parilem quodammodo columnam ruere de coelo, quae impacta idolo totam illam inexpugnabilem molem solvit in pulverem: parum scilicet, si invisibiliter coeli virtutibus uteretur, nisi ipsae virtutes visibiliter servire Martino humanis etiam oculis cernerentur. Ide