comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tit corpꝰ sibi suꝑ additum ĩunũ colligere ĩ unoq
ne fluat. ⁊ corrumpat᷑ ꝯtin̾e. M. anima itaq ad
imaginẽ di facta sicut numqũa corrũpit᷑ ꝑse ip.
ri pot̃. quanto mag̃ illa qͦ adimaginẽ di facta ẽ:
O. Qͥd gͦ dicemꝰ decorꝑe. Num quid qm̃ corrũ¬
pit᷑ punitur .o. Puniri ñ dicimꝰ nͥ qͦd suã pęnã
sentit. Ideoq si solius animȩ senss ẽ qͦd ex mortu¬
iscadaueribꝰ datur intelligi. corrumpit᷑ sołu¬
mͦ corpꝰ non aut̃e punirurꝰ. Nam ⁊ corpora
rerũ omni sensu carentium. ut s̃ ligna. ⁊ lapi¬
des. herbarumq germina corrumpi dicimꝰ.
ñ aũ puniri. s si sensus ext̾ior ñ sołu ad animã
uerũ etiã adcorpꝰ ꝑtineat. ñ magnoꝑe negan¬
dum corpꝰ mortale ⁊ animale ⁊ corrumpi. ⁊
puniri posse . M. Corꝑa gͥ mortalia si sensus
sint capatia corrumpi ⁊ puniri. sin uͦ sensu ca¬
rentia corrumpi solummͦ uident᷑ posse .D. lta

Expanded text:
tit corpus sibi superadditum in unum colligere, in unoque, tit corpus sibi superadditum in unum colligere, in unoque, ne fluat et corrumpatur, continere. MAG. Anima itaque ad imaginem Dei facta, sicut nunquam corrumpitur per seipsari potest, quanto magis illa, quae ad imaginem Dei facta est. MAG. Quid ergo dicemus de corpore? Numquid quoniam corrumpitur, punitur? DISC. Puniri non dicimus, nisi quod suam poenam sentit, ideoque si solus animae sensus est, quod ex mortuis cadaveribus datur intelligi, corrumpitur solummodo corpus, non autem punitur. Nam et corpora rerum omni sensu carentium, ut sunt ligna et lapides, herbarumque germina, corrumpi dicimus, non autem puniri. Sed si sensus exterior non solum ad animam, verum etiam ad corpus pertineat, non magnopere negandum, corpus mortale et animale et corrumpi et puniri posse. MAG. Corpora igitur mortalia, si sensus sint capacia, corrumpi et puniri, sin vero sensu carentia, corrumpi solummodo videntur posse, non a
Abbreviated transcription (Latin):
scorruptionẽ. ł corrũpendi possibilitatem
recip̃. O. uUideo te resipiscere. ac de his qͦ
ł caliginosa uisa s̃. claram. indubitabiłeq
rationem reddere. hac itaq de incorrup¬
tibilitate rerũ ađo ꝯditarum diffinita fen¬
tentia. ꝯsidera num omne qͦd corrumpi non
pot̃ potest puniri . D. Qua ratione id fieri
possit non intueor. Uidetur enim michi om¬
ne quod corrumpi non potest. punirinon
posse. sicut omne corruptibile pumbile ar¬
bitror eẽ. corruptionẽ siquidem quanda
pȩnam fieri.quis negarit: Nam dum corꝑa
nr̃a mortalia ipsum dolorem qui repenti¬
na sanitatis corruptio diffinitur patiunt᷑.
eapuniri sentimꝰ. Animas quoq ad huc ĩ eis
detentas. eisq conpatientes quođam puniri
nullus ambigit. cum ratio doceat simplicẽ
aĩȩ naturã neq corrumpi. neq puniri. neq
passionibꝰ corporeis infici. Compati tñ đr
du ꝯgenito sibi corpore. & cõpaginato aux¬
iliũ p̾stare laborat ne destruat᷑. Semꝑ enim appe¬

Expanded text:
sunt, corruptionem vel corrumpendi possibilitatem recipit. MAG. Video te resipiscere, ac de his, quae tibi caliginosa visa sunt, claram indubitabilemque rationem reddere. Hac itaque de incorruptibilitate rerum a Deo conditarum definita sententia considera, num omne, quod corrumpi non potest, potest puniri. DISC. Qua ratione id fieri possit, non intueor. Videtur enim mihi omne, quod corrumpi non potest, puniri non posse, sicut omne corruptibile punibile arbitror esse. Corruptionem siquidem quandam poenam fieri quis negarit? Nam dum corpora nostra mortalia ipsum dolorem, qui repentina sanitatis corruptio definitur, patiuntur, ea puniri sentimus. Animas quoque adhuc in eis detentas eisque compatientes quodammodo puniri nullus ambigit, cum ratio doceat, simplicem animae naturam neque corrumpi, neque puniri, neque passionibus corporeis infici; compati tamen dicitur, dum congenito sibi corpore et compaginato auxilium praestare laborat, ne destruatur. Semper enim appe
Abbreviated transcription (Latin):
ue dreẽ. ⁊ ꝓbabiliter concludit᷑ inpassibile.
corruptiones. pęnasq atq supplicia ꝯstituas.
⁊ ad id de quo hesitare uidebaris. intrepidꝰ re¬
deas. ⁊ incunctant̃ dicas solumodo posse pu¬
niri quod ñ ẽ ĩ eo qđ ẽ. hoc ẽ ꝑu̾sam uoluntatẽ.¬

Expanded text:
 et probabiliter concluditur impassibile, corruptiones poenasque atque supplicia constituas, et ad id, de quo haesitare videbaris, intrepidus redeas, et incunctanter dicas, solummodo posse puniri, quod non est, in eo, quod est, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
cationẽ factas fuisse qu̾a ad pec̃ci ultionẽ. Co
enĩ mͦ sp̃ualis medicine imaginẽ suã đs uolu¬
it. ⁊ inse ipsam. ⁊ ad se ipsũ reuocare. ut rerũ
mutabiliũ tedio fatigata. ⁊ exercitata ĩmu¬
tabiliũ. eĩnoꝵq stabilitatẽ ꝯtemplari deside¬
raret. ardent̃q ueroꝵ ĩ cõmutabiles species
appeteret. ĩ quarũ absq ulla uarietate pulcͥ¬

Expanded text:
i ultionem. Eo enim modo spiritualis medicinae imaginem suam Deus voluit et in seipsam et ad seipsum revocare, ut rerum mutabilium taedio fatigata et exercitata, immutabilium aeternorumque stabilitatem contemplari desideraret, ardenterque verorum incommutabiles species appeteret, in quarum absque ulla varietate pulch
Abbreviated transcription (Latin):
factũ ẽ. nulła corruptionẽ. ac ꝑ hoc nulła pę¬
nã recipere. D. Munđu istũ uisibiłe sensibilibꝰ
corporibꝰ maxime subsistentẽ ado factũ eẽ.
dis corruptionẽ dicimꝰ:. quarũ unꝰ quide ille¬
ẽ qͥ generaliũ elem̃toꝵ coitũ ꝑuisibiles speci¬
es ingenerationẽ ꝓcedẽ docet. & iterũ spe

Expanded text:
nullam corruptionem, ac per hoc nullam poenam recipere. DISC. Mundum istum visibilem sensibilibus corporibus maxime subsistentem a Deo factum esse, dis corruptionem dicimus. Quorum unus quidem ille, qui generalium elementorum coitum per visibiles species in gener
Abbreviated transcription (Latin):
ex quibꝰ conpacta s̃reditũ. alt̃ qͦnulliꝰ c̾at᷑e essen¬
tiã & uirtutẽ ⁊ oꝑationẽ posse uitiari ad firman¬
tes. rationalis. intellectualisq creaturȩ uolunta¬
tes irrationalibꝰ motibꝰ corrumpi apꝓbamꝰ. Et
pͥmꝰ quide modꝰ temporaliũ. loc aliumq rerũ
⁊ sensibiliũ plꝰ uidetur doce̾ ĩse inuicẽ transfu¬
sionẽ. ⁊ transmutationẽ. quã corruptionẽ. qm̃¬

Expanded text:
quibus compacta sunt reditum; alter, quo nullius creaturae essentiam et virtutem et operationem posse vitiari affirmantes, rationabilis intellectualisque creaturae voluntates irrationabilibus motibus corrumpi approbamus. Et primus quidem modus temporalium localiumque rerum et sensibilium plus videtur docere in se invicem transfusionem et transmutationem, quam corruptionem, q
Abbreviated transcription (Latin):
corruptione interimeret᷑. ꝓfecto ad nichiłu re¬
digeret᷑ qͦd uirtꝰ essentiȩ a sũ mobono ꝯditȩ pe¬
nitꝰ excludit. Nulla itaq nat᷑a corrũpi ĩchoat.
neq finẽ interemptionis suȩ expectat. Si aũ
qͥppiã adofactũ incip̃corrũpi. ⁊ tñĩ eo relin¬
quit᷑. qͦd corrũpi in possibile ẽ. ⁊ nulła corrup

Expanded text:
corruptione interimeretur, profecto ad nihilum recorruptione interimeretur, profecto ad nihilum redigeretur. Quod virtus essentiae a summo bono conditae penitus excludit. Nulla itaque natura corrumpi inchoat, neque finem interemptionis suae expectat. Si autem quippiam a Deo factum incipit corrumpi, et tamen in eo relinquitur quod corrumpi impossibile est, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
Est ⁊ alia r̃o qͦ indubitant̃ asserit nulłu eoꝵ
qͣ ab uno do ꝯditore om̃iũ s̃ corruptionẽ nec
reciꝑe. nec corrũpi posse. Si enĩ corrũpi ĩcho¬
aret. corruptionis eiꝰ finis seqͣret᷑. Oẽ si quide
qđ inchoat pati. passionis suȩ duplicẽ finẽ
exspectat. Aut enĩ penitꝰ ut ñ sit sua cor¬
ruptione ꝯsumit᷑. suaq corruptio secũ extin¬
guet᷑ ꝯsũpto qͥppe corruptibili corruptionẽ
eiꝰ ꝑire necesse ẽ. qñ ñ inuenit qđ corrũpat.
aut ad tałe finẽ corruptio ꝑueniet ut ĩ eo
qđ corrũpit aliqͥd ĩ corruptibile remaneat.
qđ corrumpi ñ pot̃ eoq reꝑto ipsa corrup¬
tio necessario defic̃. corruptio qͥppe qn nicħ
corrump̃. ĩ se ipsa extinguit᷑. S hȩc duo. ue¬
ra refutat ratio. Nulla enĩ nat᷑a pot̃ corrũpi
ut penitꝰ ñ sit. ⁊ adnichiłu redigat᷑. Ad hoc
qͥppe creata ẽ. ut semꝑ subsistat. At si inchoaret
corrũpi.⁊ ad talem finẽ ꝑduceret᷑. ut penitꝰ sua

Expanded text:
Est et alia ratio, quae indubitanter asserit, nullum eorum, quae ab uno Deo conditore omnium sunt, corruptionem nec recipere vel corrumpi posse. Si enim corrumpi inchoaret, corruptionis ejus finis sequeretur. Omne siquidem, quod inchoat pati, passionis suae duplicem finem expectat. Aut enim penitus, ut non sit, sua corruptione consummabitur, suaque corruptio secum extinguetur, consumpto quippe corruptibili corruptionem ejus perire necesse est, quando non invenit, quod corrumpat: aut ad talem finem corruptio perveniet, ut in eo, quod corrumpit, aliquid incorruptibile remaneat, quod corrumpi non potest, eoque reperto ipsa corruptio necessario deficit; corruptio quippe, quando nihil corrumpit, in seipsa extinguitur. Sed haec duo vera refutat ratio. Nulla enim natura potest corrumpi, ut penitus non sit, et ad nihilum redigatur. Ad hoc quippe creata est, ut semper subsistat. At si inchoaret corrumpi, et ad talem finem perduceretur, ut penitus sua
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt ab eo ꝯstitutũ ẽ. Et si aliqͣ nat᷑a c̾ata melior
aliꝗ ẽ. inferiorẽ senat᷑am corrũꝑe ĩpossibile ẽ.
qm̃ bonũ nulliꝰ boni corruptionis causa pot̃ fie¬
ri. Sin aũ inferior se c̾at᷑a ẽ. difficiliꝰ ẽ inferius
corrũꝑe qͦd suꝑiꝰ ẽ. At si eqͣle sibi bonũ ẽ. nullu
bonũ equale sibi bonũ corruꝑe appetit. đu eiꝰ.¬

Expanded text:
si aliqua natura creata melior illo est, inferiorem se naturam corrumpere impossibile est, quoniam bonum nullius boni corruptionis causa fieri potest; sin autem inferior se creatura est, difficilius est, inferius corrumpere quod superius est. At si aequale sibi bonum est, nullum bonum aequale sibi bonum corrumpere appetit, dum e
Abbreviated transcription (Latin):
int᷑ t̃minos nat᷑ȩ fieri ñ sineret᷑. uñ lauseiꝰ ad qͥ¬
rit᷑. ⁊ pulcͥtudo auget᷑. c̃ur aũ diu̾sa ĩpioꝵ
supplicia inferni uocabulo latini solent sig¬
spessuas fabulis animasq sepulchris dantes.
que ad mođu cadauera corporũ obruta se¬
pulchris. ita ̃ aĩas cũ ipsiscadaueribꝰ detentas
ĩ eisde sepulchroꝵ cauernis putabant. hinc
ĩfernũ quasi ĩfra t̾rã positũ uocabant. Inde
falsa creũ opinio. aĩas uidelicet locales eẽ sub
t̃ra. Greci aũ solito more resacutiꝰ ꝯsid̾antes ex¬
pꝰssrꝰ q significantes aden. ut diximꝰ hoc ẽ tͥsti¬
ciã appellauer̃ infernũ. Nat᷑am siqͥđe rerũ uisibi¬
liũ ⁊ ĩuisibiliũ diligent̃ rimantes locũ suppliciis
ĩuenire ñ potuer̃ nͥ in libidinosȩ uoluntatis maloꝵ
hominũ. ⁊ angłoꝵ egestate. rerũq qͣs intẽperant᷑
a mauerant defectu ⁊ pͥuatiõe. ex qͥbꝰ tͥsticia nas¬
cit᷑. quã rationalium animarũ irrationales ap¬

Expanded text:
s naturae fieri non sineretur, unde laus ejus et adquiritur et pulchritudo augetur? Cur autem diversa impiorum supplicia inferni vocabulo Latini solent sigspes suas fabulis animasque sepulcris dantes, quemadmodum cadavera corporum obruta sepulcris, ita etiam animas cum ipsis cadaveribus detentas in iisdem sepulcrorum cavernis putabant. Hinc infernum quasi infra terram positum vocabant. Inde falsa crevit opinio, animas videlicet locales esse sub terra. Graeci autem solito more res acutius considerantes expressiusque significantes, ἅδην, ut diximus, hoc est tristitiam appellaverunt infernum. Naturam siquidem rerum visibilium et invisibilium diligenter rimantes, locum suppliciis invenire non potuerunt, nisi in libidinosae voluntatis malorum hominum et angelorum egestate, rerumque, quas intemperanter amaverant, defectu et privatione, ex quibus tristitia nascitur, in qua rationabilium animarum irrationabiles ap
Abbreviated transcription (Latin):
suas causas reuertet᷑ talis r̃o reddit᷑. Oĩa qͦ ex
causa õiũ ꝓcedt. ⁊ ex pͥmordialibꝰ causis ĩ ea
ꝯstitutis. nat᷑ali motu suũ pͥncipiũ semꝑ appe¬
tunt extͣ qđ qͥesce̾ neqͣant. Alia ratio. Oĩa qͦe
fonte oĩũ manant uilescerent. ĩmo &̃ penitꝰ
perirẽt. si ad fontẽ suũ redire neq possent.
neq redirent. at si uisibiliũ reditꝰ ĩ suas ĩui¬
sibiles causas ꝓhiberet᷑. ualde nat᷑ali oĩũ desi¬
derio ñ sołu ꝯtrariũ uerũ ñ fieret nociuũ.

Expanded text:
causas revertetur, talis ratio redditur. Omnia, quae ex causa omnium procedunt, et ex primordialibus causis in ea constitutis naturali motu suum principium semper appetunt, extra quod quiescere nequeunt. Alia ratio: Omnia, quae ex fonte omnium manant, vilescerent, imo etiam penitus perirent, si ad fontem suum redire neque possent neque redirent. At si visibilium reditus in suas invisibiles causas prohiberetur, valde naturali omnium desiderio non solum contrarium, verum etiam fieret nocivum.
Abbreviated transcription (Latin):
s ab eis absolutꝰ libero mentis ꝯtuitu clare
ꝑspicerem uniuersȩ naturȩ adunationem
exdiũsis sibiq oppositis copulari. musicis
rationibꝰ ad monitꝰ in quibꝰ ꝯspicor. nil ali¬
ud animo placere pulchritudinẽq effic̾e̾
nͥ diuersarum uocum rationabilia inter¬
ualla. quȩ int̾ se inuic̃e collata. musici
modulaminis efficiunt dulcedin̾e. uͥ mi¬
rabile quidda dat᷑ intelligi. ⁊ solo m̃tis
ꝯtuitu uixc̃op̾hensibile. Non enĩ soni di¬
u̾si u̾bi gr̃a fistularũ organi. ł chorda¬
rum lyrȩ. seu foraminum tybiȩ. qui quo¬
damͦ sensibꝰ ꝑcepti ĩnumerorerum ẽe ui-¬
dent᷑ armonicam efficiunt suauitatem.
s ꝓportiones sonoꝵ ⁊ ꝓportionalitates
quas sibi inuicẽ collatas soliꝰ animi itior per¬
cip̃ ⁊ duidicat sensꝰ quȩ uidelicet ꝓportio¬
nes. ⁊ ꝓportionalitates uocum sensibilium
sonoꝵq merito dicunt᷑ eẽ. quoniã ñ sołu nil

Expanded text:
sed ab eis absolutus libero mentis contuitu clare sed ab eis absolutus libero mentis contuitu clare perspicerem universae naturae adunationem ex diversis sibique oppositis copulari, musicis rationibus admonitus, in quibus conspicor, nil aliud animo placere pulchritudinemque efficere, nisi diversarum vocum rationabilia intervalla, quae inter se invicem collata musici modulaminis efficiunt dulcedinem. Ubi mirabile quiddam datur intelligi, et solo mentis contuitu vix comprehensibile, quod non soni diversi, verbi gratia, fistularum organi, vel chordarum lyrae, seu foraminum tibiae, qui quoddammodo sensibus percepti, in numero rerum esse videntur, harmonicam efficiunt suavitatem, sed proportiones sonorum et proportionalitates, quas, sibi invicem collatas, solius animi interior percipit et dijudicat sensus. Quae videlicet proportiones et proportionalitates vocum sensibilium sonorumque merito dicuntur esse, quoniam non solum nil
Abbreviated transcription (Latin):
de quando reua quȩ tu ipse tetendisti.
tuȩ contemplationis iuiribꝰ illesus nullo
mͦ detentꝰ euasisti. Etiã ni fallor intelli¬
gis ñ sołu omne qͦd abuno do creatũ ẽ. uerũ
⁊̃ omne qͦd irrationalis motꝰ rationał ⁊ intel¬
lectualis creaturȩ suꝑ machinatꝰ ẽ. ⁊ nc̃ intra
ordinẽ duinȩ ꝓuidentiȩ ꝯtineri ⁊ tc̃ post
uniu̾s alis creaturȩ ĩ suas causas reditum ĩc
ipsũ đm ordinandum fore quando tocius
unuu̾sitatis ꝯdite plenissima ꝑficiet᷑ pulcri¬
tudo. Neq hoc mirũ đu nulla natura aliã
natura punire. nullum uitiũ uirtutẽ qua
ꝯtinetur possit corrumꝑe. ⁊ ñ solum hoc. s
ex his omnibꝰ intra diuinas leges ordinatis.
cõplebit᷑. omnium uisibiliũ ⁊ inuisibiliũ
ꝯsona absq ullo dissonante armonia modu¬
labit᷑. D. Non falleris. Nam retia quȩ teten-¬
di hoc ẽ ꝓemblemata quȩ posui ꝓpterea
ame tensa sunt ne dutius in eis caperer

Expanded text:
de, quando retia, quae tu ipse tetendisti, de, quando retia, quae tu ipse tetendisti, tuae contemplationis viribus illaesus, nulloque modo detentus evasisti. Et jam, ni fallor, intelligis, non s omne, quod irrationabilis motus rationabilis et intellectualis creaturae supermachinatus est, et nunc intra ordinem divinae providentiae contineri, et tunc post universalis creaturae in suas causas reditum inque ipsum Deum ordinandum fore, quando totius universitatis conditae plenissima perficietur pulchritudo. Neque hoc mirum, dum nulla natura aliam naturam punire, nullum vitium virtutem, qua continetur, possit corrumpere; et non solum hoc, sed ex his omnibus intra divinas leges ordinatis ocomplebitur, omnium visibilium et invisibilium consona absque ulla dissonante harmonia modulabitur. DISC. Non falleris. Nam retia, quae tetendi, hoc est problemata, quae proposui, propterea a me tensa sunt, ne diutius in eis caperer,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ intra eum custoditur. extra quẽ nicħ est.
⁊ int᷑ quem omne quod ẽ ⁊ omne qͦd ñ est
mirabili. ⁊ in effabili modo comp̃hendit᷑.
Siue gͦ dixero infernum ẽe quod scriptu¬
ra diuina testatur. siue negauero innatu¬
ra rerum ẽẽ negare non potero intra ea
quȩ indeum reuersura sunt ꝯtineri ip¬
soq qui omnia ambit ãbiri. ⁊ extͣ quem
nicħ potest. ł cogitari. ł credi. ł intelligi.
p̃sertim dum in concusse intelligo tenebras
intͣ lucẽ ꝯtineri. silentium intra sonitum.
umbram intra corpꝰ cȩteraq similia que
causas suas in his quibꝰ econtraria absq his¬
quarũ absentiȩ defectꝰ pͥuationes. ⁊ oppo¬
sitiones contrarietates sunt nullom ẽẽ &
intelligi possunt. Esse aũ dico ea ratione
qua non solum substantialia. ⁊ naturalia
uerũ &̃ quȩ ex eis ex aduersa parte respon¬
dent ẽẽ dicuntur. Nullum namq uitiũ ẽ
quod ĩñ expositione uirtutis eui exdiame¬
tro resistere conat᷑ ꝯtinet᷑. M. Lȩtor ual¬

Expanded text:
 intra eum custoditur, extra quem nihil est, et intra quem omne, quod est, et omne, quod non est, mirabili et ineffabili modo comprehenditur. Sive ergo dixero infernum esse, quod Scriptura divina testatur, sive negavero in natura rerum esse, negare non potero, intra ea, quae in Deum reversura sunt, contineri, ipsoque, qui omnia ambit, ambiri, et extra quem nihil potest vel cogitari, vel credi, vel intelligi, praesertim dum inconcusse intelligo, tenebras intra lucem contineri, silentium intra sonitum, umbram intra corpus, ceteraque similia, quae causas suas in his, quibus equorum absentiae, defectus, privationes, oppositiones, contrarietates sunt, nullo modo esse intelligi possunt. Esse autem dico ea ratione, qua non solum substantialia et naturalia, verum etiam, quae eis ex adversa parte respondent, esse dicuntur. Nullum namque vitium est, quod non ex positione virtutis, cui ex diametro resistere conatur, continetur. MAG. Laetor val
Abbreviated transcription (Latin):
tis qͥbꝰ qͥ ĩdm tͣnseunt fruunt᷑. Reꝑtũ ẽ itaq ut ar¬
bitror illud tcium qͦd qͣrebascȩtisq duobꝰ p̾fere
sime e̾dit᷑ đm uidelicet ĩnulla nat᷑a ase ꝯdita
punire qͦd fec̃. qͦd aũ ñ fec̃ punit. D. Reꝑtũ sa¬
ne quauis adhuc ñ õi caligine remotũ. Nenĩ
ia clare ꝑspicio. ⁊ absq ulla nebula luculent᷑.
qͦmͦ potest puniri qͦd ñ ẽ. ⁊ qͦd ẽ puniri ñ pot̃.
Faciliꝰ nãq crediderĩ posse puniri qđ ẽ quã

Expanded text:
 qui in Deum transeunt, fruuntur. Repertum est itaque, ut arbitror, illud tertium quod quaerebas, ceterisque duobus praeferebsime creditur, Deum videlicet in nulla natura a se condita punire quod fecit; quod autem non fecit, punit. DISC. Repertum sane; quamvis adhuc non omni caligine remotum. Non enim jam clare perspicio, et absque ulla nebula luculenter, quomodo potest puniri quod non est, et, quod est, puniri non potest. Facilius namque crediderim posse puniri quod est, quam
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ ꝓpt̾ea tociꝰ uniu̾sitatis ꝯditȩ creatorẽ. ⁊ ordi¬
natorẽ irracionabiles motꝰ ꝑu̾sȩ maloꝵ. ⁊ ho¬
ipsa uidelicet uni̾sitate oĩbꝰ ꝯtrariis passio¬
nibꝰ absoluta. oĩnoq libera semꝑ subsistente
tas iustoꝵ. Etenĩ ut ipse ait nigrũ colorẽ inter
cȩt̾os colores ars picturȩ int̾serit. ut exc̃opara¬
tiõe ipsiꝰ dũ obscurꝰ c̾nit᷑. alioꝵ coloꝵ claritas
ꝓbet᷑. Nã qͦd deformȩ ꝑse ipsũ ĩ parte aliqͣ uni¬
uersitatis existimat᷑. in toto ñ sołu pulcħrũ.
qm̃ pulchre ordinatũ ẽ. uerũ ⁊̃ generał pulchri¬
tudinis causa efficit᷑. ut ẽ sapientia excollati¬

Expanded text:
mihi propterea totius universitatis conditae Creatorem et ordimihi propterea totius universitatis conditae Creatorem et ordinatorem irrationabiles motuipsa videlicet universitate omnibus contrariis passionibus absoluta omninoque libera semper subsistente,tas justorum. Etenim, ut ipse ait, nigrum colorem inter ceteros colores ars picturae interserit, ut ex comparatione ipsius, dum obscurus cernitur, aliorum colorum claritas probetur. Nam quod deforme per seipsum in parte aliqua universitatis existimatur, in toto non solum pulchrum, quoniam pulchre ordinatum est, verum etiam generalis pulchritudinis causa efficitur: et est sapientia ex collati
Abbreviated transcription (Latin):
mentia ñ sinit. Ñ enĩ pͥncipale exẽpłu imaginẽ
sibi simiłe a se ipso. ⁊ scđm se ipsũ factã elongari
semꝑ ase qͣđa deformitate. ⁊ dissimilitudine. aut
aliqua ꝯpositiõe sua simplicitate remota ꝑmit¬
tit. Eade ratio ẽ de reditu mortaliũ hominũ
qͣli cũq mͦ mortales dicunt᷑. seu qͥa nec ase ipsis
nec ĩsemetipsis subsistunt. seu qͥa pęna origina¬
lis pecc̃i mortalitate absorpti st̃. ĩđm suum qͥ
solꝰ ĩmortalis ẽ. Ñ enĩ ꝯueniret ĩ mortał c̾atoris
bonitati imaginẽ suã et̾na morte detineri. Nã
correctãq ad se ipsã reuocare. non aũ ĩcorrec¬
M. Si itaq de talibꝰ ñ qͦmͦ facta s̃. s qͣ ratioẽ fac-¬
ta sunt conaris astruere. unũ qͥppe omnẽ suꝑat
intellectũ alterũ qͦđamͦ theoreticis specula¬
tionibꝰ ꝯp̃hensibile ẽẽ ñ denegat᷑. ut nulla de
eo reddi possit ratio. ⁊ ego non nulła rationẽ
dep̾senti qͧͥstiõe conabor reddere. Uidet᷑ enĩ

Expanded text:
mentia non sinit. Non enim principale exemplum imaginem sibi similem a seipso et secundum seipsum factam, elongari semper a se quadam deformitate et dissimilitudine aut aliqua compositione, sua simplicitate remota, permittit. Eadem ratio est de reditu mortalium hominum, qualicunque modo mortales dicantur, seu quia nec a seipsis nec in semetipsis subsistunt, seu quia poena originalis peccati mortalitate absorpti sunt in Deum suum, qui solus immortalis est. Non enim conveniret immortalis Creatoris bonitati, imaginem suam aeterna morte detineri. Nam correctamque ad seipsam revocare, non autem incorrect. Si itaque de talibus non, quomodo facta sunt, sed qua ratione facta sunt, conaris astruere; unum quippe omnem superat intellectum, alterum quodammodo theoreticis speculationibus comprehensibile non denegatur, ut nulla de eo reddi possit ratio: et ego nonnullam rationem de praesenti quaestione conabor reddere. Videtur enim
Abbreviated transcription (Latin):
ponit᷑. hocẽ falsũ ⁊ falsitas. Ut enĩ ni fallor
sic̃ ueritati opponit᷑ falsitas. ita uͦ falsũ. Si gͥ oĩs
phantasia falsa ẽ ac ꝑ hoc &e falsitas. quis phan¬
tasiã ueritati ẽẽ contrariã negauerit : At si
phantasia rerũ temporaliũ suppliciis distri¬
opponentur ueritati. M. Non merito talis
caligo ł occurreret. si pͥus clarissimo ipsiᷤ
ueritatis de qua q̃stio ẽ radio illuminatꝰ ad
purũ dinosceres id ipsũ ñ ẽẽ absq ulla diffe¬
rentia falsũ ⁊ phantasiã. ita ut oĩs phanta¬
sia sit falsum. ⁊ om̃e falsum phantasia. Nunc
ꝯtrariũ .D. Expone queso quȩ sit illa differen¬
tia qͣ falsũ segregat aphantasia. M. Suus diffi¬
Nitionibꝰ discernuntur. Est eni falsum qͦd ap¬
petit ẽẽ qͦd ñ ẽ. Alit̃ enĩ uult se uideri qua es

Expanded text:
ponitur, hoc est, falsum et falsitas? Ut enim, ni fallor, ponitur, hoc est, falsum et falsitas? Ut enim, ni fallor, sicut veritati opponitur falsitas, ita vero falsum. Si igitur omnis phantasia falsa est, ac per hoc et falsitas: quis phantasiam veritati esse contrariam negarit? At si phantasia rerum temporalium suppliciis distriopponentur veritati. MAG. Non immerito talis caligo tibi occurreret, si prius clarissimo ipsius veritatis, de qua quaestio est, radio illuminatus, ad purum dignosceres, id ipsum esse, absque ulla differentia, falsum et phantasiam, ita ut omnis phantasia sit falsa, et omne falsum phantasia. Nunc contrariam. DISC. Expone, quaeso, quae sit illa differentia, quae falsum segregat a phantasia. MAG. Suis definitionibus discernuntur. Est enim falsum, quod appetit esse, quod non est; aliter eni
Abbreviated transcription (Latin):
gati. ⁊ sc̃ificati ultra omĩa naturalia bona đi-¬
ficationẽ accipient ȩt̃nȩ beatitudinis gła uelu-¬
ti in extingiubili duunȩ gr̃ẽ flamina fulge¬
bunt. ita ut in eis ⁊ nat᷑alis pulchritudo ꝑpetuo
ꝑmaneat. ⁊ dificationis claritas suꝑ oĩa elu¬
ceat. Discernis itaq ut opinor int̃ ea qͣ penitꝰ
ꝑibunt. ⁊ ea qͥ ȩternis attͥbuunt᷑ suppliciis.
D. Discerno. uideo enĩ qͦd uitia uicioꝵq occasi.¬
ones de natura rerũ penitꝰ delebunt᷑. phanta¬
siȩ aũ rerũ temporaliũ quibꝰ inꝑfectȩ animȩ
ĩ carnȩ ꝯstitutȩ seducunt᷑ ȩt̃nis supplicioꝵ ar¬
doribꝰ attͥbutȩ manebunt. ut ĩ eis prauȩ tor¬
queant᷑ cupiditates prauoꝵ. S ad huc ñ par¬
ua mͥ obstat qͧͤstio. Si bonitati. ⁊ beatitu dini.
cȩt̾isq diuinis uirtutibꝰ qͦ ded̾o p̾dicant᷑ nil
erit coet̃nũ. cur ueritati aliquod coȩt̾nũ op¬

Expanded text:
gati et sanctificati ultra omnia naturalia bona deigati et sanctificati ultra omnia naturalia bona deificationem accipient, aeternae beatitudinis gloria, veluti in extinguibili divinae gratiae flamma fulgebunt, ita ut in eis et naturalis pulchritudo perpetuo maneat, et deificationis claritas super omnia eluceat. Discernis itaque, ut opinor, inter ea, quae penitus peribunt, et ea, quae aeternis attribuuntur suppliciis. DISC. Discerno; video enim, quod vitia vitiorumque occasiones de natura rerum penitralium, quibus imperfectae animae in carne constitutae seducuntur, aeternis suppliciorum ardoribus attributae manebunt, ut in eis pravae torqueantur cupiditates pravorum. Sed adhuc non parva mihi obstat quaestio. Si bonitati et beatitudini ceterisque divinis virtutibus, quae de Deo praedicantur, nil erit coaeternum, cur veritati aliquod coaeternum op
Abbreviated transcription (Latin):
liciã. malosq. omnẽ inpietatẽ. inpiosq. omnẽ
iniquitatẽ iniquosq iustissima dini iudicii
sententia ne naturarũ integͥtatẽ semꝑ inpe¬
diant ueluti qͣscła sordes purgandas. penitꝰq
denat᷑a rerũ ad ĩdas aboleri.⁊ hoc ñ sołu
auctoritate scõꝵ patrũ. diuinȩq scͥpturȩ. ue¬
rũ &e recte ratiotinationis in uestigationibꝰ
ẽ firmatũ. uanas aũ cogitationes hominũ in
falsisrerum temꝑ aliũ phantasiis in eoꝵ aĩabꝰ
qui solum modo integritatẽ naturȩ recep
illicite atq in ordinate concupiuerant. uelu¬
ti quadam in extinguibili flamma arsuras.
se exempłu. qui rationałe natura. ⁊ semper
mansuram. ⁊ supplicioꝵ flammis semꝑ arsu:¬
rã docereuolentes. abestũ lapide semꝑ mane̾.
dum flamma in ea ñ extinguit᷑. hae enĩ simili¬
tudine rationabiliꝰ uti possent ad suadendum
qͦd ñ sołu naturalia bona rationalis nature sẽp
absq ullo detͥm̃to ꝑmanebt. uerũ &ẽ ĩhis qͥpur¬

Expanded text:
litiam malosque, omnem impietatem impiosque, omnem iniquitatem iniquosque, justissima divini judicii sententia, ne naturarum integritati semper impediant, veluti quasdam sordes purgandas penitusque de natura rerum adimendas aboleri; et hoc non solum auctoritate sanctorum Patrum divinaeque Scripturae, verum etiam recte ratiocinationis investigationibus est firmatum; vanas autem cogitationes hominum in falsis rerum temporalium phantasiis in eorum animabus, qui solummodo integritatem naturae receptillicite atque inordinate concupiverant, veluti quadam inextinguibili flamma arsuras. re exemplum, qui rationabilem naturam et semper mansuram, et suppliciorum flammis semper arsuram docere volentes, asbestum lapidem semper manere dum flamma in ea non extinguitur. Hac enim similitudine non irrationabilius uti possent ad suadendum, quod non solum naturalia bona rationabilis naturae semper absque ullo detrimento permanebunt, verum etiam in his, qui pur
Abbreviated transcription (Latin):
niunt. qͦđa m̃tis acumine ueluti etheriũ lum̃
purissime penetro. Quȩda uͦ caliginose ac ue¬
luti aera int̾ scissas ruptasq nubeculas ꝯspicor.
Iđoq ñ me pudet. nec piget repetere. ut lu¬
cidiꝰ aspiciã qͦ ad huc m̃tis meȩ obtutibꝰ ñ oĩno
qͥ uere ẽ.⁊ totiꝰ essentiȩ suꝑ eẽntialis causa ex
ñ existentibꝰ ĩ ex istentia deducta s̃. ⁊ utrum
qͥdda ĩnat᷑a rerũ ẽ qđ ab eo substitutũ ñ sit.
.D. Cur me t̃trogas deeo qđ oĩbꝰ recte philoso¬
phantibꝰ notissimũ ẽ. ⁊ incunctant̃ diffinitũ:

Expanded text:
niunt, quaedam mentis acumine, veluti aethereum lumen, purissime penetro, quaedam vero caliginose ac veluti aëra intercisas ruptas nubeculas conspicor. Ideoque non me pudet, nec piget repetere, ut lucidius aspiciam, quae adhuc mentis meae obtutibus non omnino qui vere est, et totius essentiae superessentialis causa, ex non existentibus in existentia deducta sunt, et utrum quiddam in natura rerum est, quod ab eo substitutum non est? DISC. Cur me interrogas de eo, quod omnibus recte philosophantibus notissimum est, et incunctanter definitum?
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtissime dat᷑ intelligi. qđ oĩa insp̃uałe na¬
turã reu̾sura s̃. Ita enĩ ꝯcludit᷑ oĩs sp̃e laudet
dnm. Si enĩ sola intrasemetipsã duuna boni¬
tas qͥeta absq ulla oꝑatiõe ꝑseueraret. ñ for¬
tassis laudis suȩ occasionẽ face̾t. lã uͦ ĩoĩa uisi¬
bilia. ⁊ iusibilia se ipsã diffundens. ⁊ ĩõĩbꝰ oĩa
existens rationałe. intellectuałeq creat᷑am
ad se ipsam cognoscenda ꝯu̾tens ceterarũ uͦ
rerũ pulchras. ⁊ ĩnumerabiles species ratio¬
nali. ⁊ intellectuali creat᷑ȩ ĩ materiẽ suȩ lau¬
dis p̾stans ita oĩa fec̃. ut nulla c̾at᷑a sit qͦñ aut
ꝑse ipsam. ⁊ĩ se ipsa aut ꝑ aliud sũmũ bonũ ñ
laudet. Alia ratioẽ qͣ oĩa de nichilo facta st̃.
Sũmũ bonũ qđ ase ipso ⁊ ĩse ipso subsistens
bonũ ẽ. ñ debuit abstin̾e a ꝯditiõe bonoꝵ quȩ
nec asemetipsis. nec ĩsemetipsis. s ab ipso. ⁊
ĩ ipso bona sunt.  Ac ꝑ hoc ex ñ existentibꝰ ex isten¬

Expanded text:
telligi, quod omnia in spiritualem naturam reversura sunt. Ita enim concluditur: Omnis spiritus laudet Dominum. Si enim sola intra semetipsam divina bonitas quieta absque ulla operatione perseveraret, non fortassis laudis suae occasionem faceret; jam vero in omnia visibilia et invisibilia seipsam diffundens, et in omnibus omnia existens, rationabilem intellectualemque creaturam ad seipsam cognoscendam convertens, ceterarum vero rerum pulchras et innumerabiles species rationabili et intellectuali creaturae in materiem suae laudis praestans, ita omnia fecit, ut nulla creatura sit, quae non aut per seipsam et in seipsa, aut per aliud summum bonum non laudet. Alia ratio est, qua omnia de nihilo facta sunt. Summum bonum, quod a seipso et in seipso subsistens bonum est, non debuit abstinere a conditione bonorum, quae nec a semetipsis, nec in semetipsis, sed ab ipso et in ipso bona sunt. Ac per hoc ex non existentibus existen
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ apparet n morset corruptio ita in futura
utta nichil in ea apparebit nͥ solus d̾s qui
uere uita ẽ et in mortalitas et incorruptio¬
I. D. Si de corꝑis felicitate tanta gła ꝓmit¬
titur. quid de animi dignitate existimabi¬

Expanded text:
nc apparet nisi mors et corruptio, ita in futura vita nihil mihi in ea apparebit nisi solus Deus, qui vere vita est, et immortalitas, et incorruptio. At si de sui corporis felicitate talem gloriam promisit, quid de sui animi dignitate existima
Abbreviated transcription (Latin):
gus dicit corꝑa sc̃oru in rationẽ ratio in in¬
tellectũ. intellectusin d̾m ac ꝑ hoc tota illoꝵ
in igne cũ in liquorẽ soluit᷑. nichil de na¬
tura eius remanere sensibꝰ uidetur. s totũ
in igneã qualitatẽ uertit᷑. sola u̾ ratione
suam naturã quãuis liquefactã seruare
cognoscitur. Sic̃ gͦ totus aer lux totũq fer¬
rum liquefactũ ut diximꝰ igneũ. immo &
ignis apparet. manentibꝰ tam̃ eorũ substan¬
tus ita sano intellectu accipienđu quia
post finẽ huiꝰ mundi natura omnis siue
corporea siue incorꝑ ea. solus d̾s ẽẽ uide

Expanded text:
us: «Corpora sanctorum in rationem, ratio in intellectum, intellectus in Deum, ac per hoc tota illorum in igne in liquorem solvitur, nihil de natura ejus remanere sensibus videtur, sed totum in igneam qualitatem vertitur. Sola vero ratione suam naturam quamvis liquefactam servare cognoscitur. Sicut ergo totus aer lux, totumque ferrum liquefactum, ut diximus, igneum, imo etiam ignis apparet, manentibus tamen eorum substantiis: ita sano intellectu accipiendum, quia post finem hujus mundi omnis natura, sive corporea sive incorporea, solus Deus e
Abbreviated transcription (Latin):
intellectꝰ qui int t̃minos humane nat᷑e con¬
cludit᷑ supra se ipsam omnẽq creaturã p ot᷑
ascendere. ut circa in cognitũ đm qui longe
ab omni creat᷑a remotus est suos substanti¬
ales motus ualeat ꝑficere. Im. Nulli condi¬
possit et t᷑minosnaturȩ suȩ suꝑare: ipsũq
đm in mediate ꝑse ipsum attingere. qͥa
hoc solius est gr̃ȩ nullius uͦ uirtutis natu¬
re. hinc apłs fatetur se ignorasse. quonͦi
raptus sit in paradisum dicens. Scio homi¬
nem raptu. s nescio in corpore. an ertra¬

Expanded text:
intellectus, dum intra terminos humanae naturae concluditur, supra seipsum omnemque creaturam potest ascendere, ut circa incognitum Deum, qui longe ab omni creata natura remotus est, suos substantiales motus valeat perficere, quaerendpossit et terminos naturae suae superare, ipsumque Deum immediate per seipsum attingere; hoc enim solius est gratiae, nullius vero virtutis naturae. Hinc apostolus fatetur se ignorasse, quomodo raptus est in paradisum, dicens: Scio hominem raptum, sed nescio quomodo, in cor
Abbreviated transcription (Latin):
re. Sola si qui dẽ dignitate: excellentieq nat᷑a
p̃cedit anima corpus. non autẽ̾ loco uł tẽꝑe
Simul enĩ ac semel in illo uno homine qͥ ad
imaginẽ di factus ẽ omnũ hominũ ratioẽs
scđm corpꝰ et animã create st̃. Et nullomͦ iux¬
poris eẽntiã. Primu illud ẽentiale corpus in
cundu corpꝰ et animã simul et semel in sola
possibilitate ꝯditi sunt. et ĩ ipso om̃s pecca¬
uert᷑. pusquã in ꝓpͥas substantias ꝓdirent

Expanded text:
re. Sola siquidem dignitate excellentiaque naturae praecedit anima corpus, non autem loco vel tempore; simul enim ac semel in illo uno homine, qui ad imaginem Dei factus est, omnium hominum rationes secundum corpus et animam creatae sexistimes, primum illud essentiale corpus in cundum corpus et animam simul et semel in sola possibilitate condita sunt, et in ipso omnes peccaverunt, priusquam in proprias substantias spirit
Abbreviated transcription (Latin):
tñ de nichilo s de aliquo. Anima nãq: ĩcor¬
orales qualitates in unũ conglutinante:⁊
quasi quodda subiectũ ipsis qualitatibꝰ. ex
quantitate sumente et subponente corpus
sibi creati in quo occultas suas actiones ꝑ se

Expanded text:
tamen de nihilo, sed de aliquo. Anima namque incorporales qualitates in unum conglutinante, et quasi quoddam subjectum ipsis qualitatibus ex quantitate sumente et supponente, corpus sibi creat, in quo occultas suas actiones per se
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ omĩa subiecit sub pedibus eius.I.b. O
quantũ humana natura in pͥmo homine
post peccatũ est humiliata. et quantũ in
scđo homine ĩ xp̃o dico ꝑ gr̃am exaltata.
iquiđe non solum ad pristinũ naturȩ
suȩ statum de qͦ cecidit est restitutus. ue¬

Expanded text:
 omnia subjecisti sub pedibus ejus. Videsne, quantum humana natura in primo homine post peccatum humiliata, et quantum in secundo homine, in Christo dico, per gratiam exaltata? Siquidem non solum ad pristinum naturae suae statum, de quo cecidit homo, restitutus, ve
Abbreviated transcription (Latin):
creditur. purissim eq intelligit᷑. postresurrec¬
tionis palmã. et ad eande głam electos suos post
catholicã resurrectionẽ ducturus unũ in eo
mul et in mundo erat. ostendens et mundi ⁊
paradisi unam rationẽ naturałe ẽe̾ in se ip¬
so mundu et paradisũ adunans. Non enim
in mundo moles corꝑeas. spaciisq distentas
multiplicesq diu̾sarum partium eiꝰ uarie¬
tates. uera ratio considerat. et honorificati s
naturales. et pͥmordiales illius causas in se¬
ipsis unitas.atq pulcherrimas. in quas du
finis suus uenerit reuersurus erit. et in eis
etͣn alit᷑ mansurus. non enim aliꝰ finiꝰ mun¬
diales suas causas. in quibꝰ naturalit᷑ subsis

Expanded text:
creditur purissimeque intelligitur post resurreccreditur purissimeque intelligitur post resurrectionis palmam; et ad eamdem gloriam electos suos post catholicam resurrectionem ducturus, qui unum in eo mul et in mundo, ostendens et mundi et paradisi unam rationem naturalem esse, in seipso mundum et paradisum adunans. Non enim in mundo moles corporeas, spatiisque distentas, multiplicesque diversarum partium ejus varietates vera ratio considerat et honorificat, sed naturales et primordiales illius causas, in seipsis unitas atque pulcherrimas, in quas dum finis suus venerit, reversurus erit, et in eis aeternaliter mansurus. Non autem alium finem mundi
Abbreviated transcription (Latin):
in unitatẽ suȩ substantiȩ. accepit. et ex mor¬
tuis suscitauit. et indm transmutauit. sẽꝑ
et ubiq eẽ. non tam̃ localit᷑. seu temꝑ aliter
nec ullomodo cireuscriptum. mirabili siqͥ¬
dem. et in effabili modo. et suꝑ omnes cę̧les¬
tes essentias cũ patre est scđm humanitatẽ
quȩ ubo pat̾s ad unata ẽ. et ds est. et ubiq
regit mundũ et diligentibꝰ se siue inuisibi¬
liter: seu uisibilit᷑ apparet. cȩ̨lum non dese¬
rit. et munđu regit. ad dexteram patriᷤ qđ¬
ipse est sed et ĩ summis omnia gubernans
humane naturȩ salutem in imis ministrãs.
Noli gͦ in loco fingere.xꝑi humanitatem
quȩ post resurrectionẽ translata ẽ in di¬
in loco non est. igit᷑. n eq eius humanitas
Eode modo sane intellige de temꝑe. de qͣli¬
tate. de quantitate. de forma circũspͥta
his enim omnibꝰ tota.x humanitas. hoc ẽ
corpus et anima. et intellectus carere piissime

Expanded text:
it, et ex morit, et ex mortuis suscitavit, et in Deum transmutavit, semper et ubique esse, non tamen localiter seu temporaliter, nec ullo modo circumscriptum. Mirabili siquidem et ineffabili modo et super omnes caelestes essentias, et cum Patre est secundum humanitatem, quae Verbo Patris adunata est, et Deus est, et ubique regit mundum, et diligentibus se, sive invisibiliter, sive visibiliter apparet, caelum non deserit et mundum regit, ad dextram Patris sedet, in summis omnia gubernans, humanae naturae salutem in imis ministrans. Noli ergo in loco fingere Christi humanitatem, quae post resurrectionem translata est in diin loco non est; igitur neque ejus humanitas. Eodem modo sane intellige de tempore, de qualitate, de quantitate, de forma circumscripta. His enim omnibus tota Christi humanitas, hoc est, corpus et anima et intellectus carere piissime
Abbreviated transcription (Latin):
tur: tante subtilitatis est. ut nullo loco de¬
tineatur. et tñ in omnibus oꝑationem suã
manifestare dinoscitur. Six xꝑc uno eodẽq
temꝑe: uno eodemq loco. ad tempus eis appa¬
rebat᷑. in ea forma in qua passus fuerat. ut fidẽ
illorum nutret. donec uerȩ cognitionis uir¬
tute quã postmodu ꝑfusi sunt illumina¬
rentur: et ꝑ acto mom̃taneo apparitionis
spacio. max intellectuałe inuisibilemq
spirituał corꝑis que omne tempꝰ.omnẽq¬
locum suꝑat redibat. uł qđ credibiluis eẽ uide¬
tur nullom ex resurrectionis gła loco uł tem¬
pore.quantitate uł qualitate recedens. his
tat. in ea forma. qua mundo apparuit ĩmun¬
do uiuens. ꝓmundi salute post resurrectio¬
nem discipulis suis se ipsum manifestabat
Non enĩ humana racionatio p̾ualet. ubi di¬
uina potentia solumm pollet. Nam qͦd ipse
ait. ecce ego uobiscũ sum omnibꝰ dieb usq ad
consummationẽ scłi. satisac plane indicat

Expanded text:
tur, tantae subtilitatis est, ut nullo loco detur, tantae subtilitatis est, ut nullo loco detineatur, et tamen in omnibus operationem suam manifestare dignoscitur. Sed uno eodemque tempore, uno eodemque loco ad tempus eis apparebat in ea forma, in qua passus fuerat, ut fidem illorum nutriret, donec verae cognitionis virtutem, qua postmodum perfusi sunt, illuminarentur. Et peracto momentaneae apparitionis spatio, mox in intellectualem invisibilemque spirituauod credibilius esse videtur, nullo modo ex resurrectionis gloria loco, vel tempore, vel quantitate, qualitateve recedens, his tat, in ea forma, qua mundo apparuit in mundo vivens, pro mundi salute post resurrectionem discipulis suis seipsum manifestabat. Non enim humana ratiocinatio praevalet, ubi divina potentia solummodo pollet. Nam quod ipse ait: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem seculi, satis ac plane indicat,
Abbreviated transcription (Latin):
bili suꝑ addita sunt. Non enim mole uł spaciis
discernitur paradisus abisto habitabili orbe
tͣrarum s diu̾sitate conu̾sationis. differẽnaq
beatitudinis. Mam et pͥmus homo si nͣ peccaret
felictt in orbe t̾rarum uiuere poss Nam una
eadeq ratio ẽ. in pͥncipalibꝰ causis orbis terra¬
rum et paradisi quod aꝑtissime in se ipso do¬
minꝰ noster post resurrectionẽ manifestauit
simul enĩ et in paradiso erat. et in hac t᷑ra cũ
discipulis moratus est. Non enĩ credendus
ẽ aliunde uenisse localit᷑. ut suis discipulis
appareret. et aliorsum recessisse quando
non apparebat. qui post resurrectione̾ na¬
turam locorum ac temporum. non solum
diuinitate. s etiã humanitate fuerat suꝑ¬
gressus. sꝑitualia siquidem corpora nec lo¬
dum neq qualitatibus. quantitatibusue
seu alicuuis formȩ descriptioni uariant᷑
simplicissime enim nature sunt. Qđ maxi¬
me argumto puri ignis colligit᷑ qui dum
ꝑ omnia sensilis mundi corpora diffunda¬

Expanded text:
iam salvans; non enim mole vel spatiis discernitur paradisus ab isto habitabili orbe terrarum, sed diversitate conversationis, differentiaque beatitudinis. Nam et primus homo, si non peccaret, feliciter in orbe terrarum vivere posset, quoniam una eademque ratio est in principalibus causis orbis terrarum et paradisi. Quod apertissime in seipso Dominus noster post resurrectionem manifestavit; simul enim et in paradiso erat, et in hac terra et cum discipulis suis moratus est. 11. Non enim credendum est, aliunde venisse localiter, ut suis discipulis appareret, et aliorsum recessisse, quando non apparebat, qui post resurrectionem naturam locorum ac temporum non solum divinitate, verum etiam humanitate fuerat supergressus. Spiritualia siquidem corpora loibus, quantitatibusve, seu alicujus formae descriptionibus variari; simplicissimae enim naturae sunt. Quod maxime argumento puri ignis colligitur, qui, dum per omnia sensibilis mundi corpora diffundi
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ra. qui diuisionẽ nature. id mascułu. et
poreo.s in homine tantu surrexit᷑ a mortuiꝰ
In ipso enĩ nec masculus nec femina ẽ. quãuis
in ipso sexu uirili in quonatus ẽ ex uirgine
et in quo passus ẽ apparuit discipłis suis
post resurrectionẽ: ad confirmanda resur¬
rectionis sue fidem. Non enim alit̃ eu cognoᷤ¬
cerent. si notam eiꝰ formam non uiderent.
eos docuit omnia. Alox post resurrectionẽ
orbem terrarũ paradiso in se ipso copulauit
Nã ex mortuis in paradisum rediens. ĩ hoc
orbe cũ
discipulis suis conusatus est. os¬
tendens
eis manifeste non aliud ẽẽ p ara¬
dysum
pret̃ resurrectionis głam ꝗͣ pri¬
mum in eo apparuit. et quã omnibꝰ fidelibꝰ
suis daturus est. docensq nr̃m orbem t̾rarũ
differentiã in paradyso iuxta rationẽ nat᷑e
non habere.Non enim natura separant᷑
s qualitatib et quantitatibꝰ. cęterisq uari¬
etatibꝰ quȩ propter generale peccatũ hu¬

Expanded text:
inum Jesum divisionem naturae, id est, masculum et poreo, sed in homine tantum surrexit ex mortuis, in ipso enim nec masculus nec femina est, quamvis in ipso sexu virili, in quo natus est ex virgine, et in quo passus est, apparuit discipulis suis post resurrectionem, ad confirmandam resurrectionis suae fidem. Non enim aliter eum cognoscerent, si notam eis formam non viderent; eos docuit omnia Deinde post resurrectionem nostrum orbem terrarum paradiso in seipso copulavit. Nam ex mortuis in paradisum rediens, in hoc orbe cum discipulis suis conversatus est, ostendens eis manifeste, non aliud esse paradisum praeter resurrectionis gloriam, quae primum in eo apparuit, et quam omnibus fidelibus suis daturus est, docensque, nostrum orbem terrarum differentiam a paradiso juxta rationem naturae non habere; non enim natura separantur, sed qualitatibus et quantitatibus, ceterisque varietatibus, quae propter peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
unã existentẽ omnẽ sensibile natura manifes¬
tauit. deinde sensilia et intelligibilia conse¬
quent᷑ ꝑ omnes celestes diuinosq intellectu¬
ales ordines transiens cũ anima et corpore
hoc ẽ ꝑfecta nr̃a natura adunauit totiꝰ cre¬
ature. scđm pncipalissimã eius rationẽ con

Expanded text:
unam existentem omnem sensibilem naturam manifestavit; deinde sensibilia et intelligibilia consequenter per omnes caelestes, divinosque, intellectuales ordines transiens, cum anima et corpore, hoc est, perfecta nostra natura adunavit totius creaturae secundum principalissimam e
Abbreviated transcription (Latin):
eo diuisio sexuu s solum modo homo esset.
Non separaretur in eo orbis t̾rarum a para¬
diso. s omnis t̾rena natura in eo esset para
in eo non seggarentur. quia totus cęlestis ess
et nil t̾renum. nil graue. nil corꝑeum apparẽ¬
ret. Esset enĩ et multiplicaretur in numerũ
telligibili in eo non discreparet.
totus
enim ess intellectus. creatori suo semꝑ et
inmutabilit᷑ adherens. et nullomodo a pri¬
mordialibꝰ suis causis. in quibus conditus ẽ
recederet. omnisq creatura quȩ in eo con¬
dita ẽ. nulła diuisionem in eo pateretur

Expanded text:
eo divisio sexuum, sed solummodo homo esset; non separaretur in eo orbis terrarum a Paradiso, sed omnis terrena natura in eo esset paradin eo non segregarentur, totus enim caelestis esset, et nil terrenum, nil grave, nil corporeum in eo appareret; esset enim et multiplicaretur in numerum, atura ab intelligibili in eo non discreparet, totus enim esset intellectus, Creatori suo semper et immutabiliter adhaerens, et nullo modo a primordialibus suis causis, in quibus conditus est, recederet; omnis creatura, quae in eo condita est, nullam divisionem in eo pateretur
Abbreviated transcription (Latin):
rũq ꝓcedunt. ita illa humanitas. õiũ gen̾alis
aꝯditore suo int̾ duas sibi inuice oppositas ex¬
tremitates. int̾ felicitatẽ dico electoꝵ.⁊ infeli¬
citatẽ reꝓboꝵ librata ẽ. ut ĩ his qͥboni s̃ quan¬
da ineffabiłe pulcͥtudinẽ ultͣ suas uirtutes

Expanded text:
uid dicam? Ita illa humanitas omnium generalis a conditore suo intra duas sibi invicem oppositas extremitates, inter felicitatem dico electorum et infelicitatem reproborum librata est, ut in his, qui boni sunt, quandam ineffabilem pulchritudinem ultra suas
Abbreviated transcription (Latin):
ercent. motꝰq suos quibꝰ corpora sensibilia ad¬
ministrant manifestos deꝓmunt. hoc aũ para¬
dignia ꝓpterea intͦduximꝰ. ut incunctant̃
cognoscamꝰ humanã nat᷑am ĩ regeneratione

Expanded text:
ercent, motusque suos, quibus corpora sensibilia adercent, motusque suos, quibus corpora sensibilia administrant, manifestos depromunt. Hoc autem paradigma propterea introduximus, ut incunctanter cognoscamus, humanam naturam in regenera
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ frigesceret caloris uirtute desertũ. ꝑꝗͣ
uitalis motꝰ mortalia m̃bra ministrat. Ut gͦ
subtilitas aeris ad uinctis sibi uaporibꝰ ĩpul¬
mones intraret. fortiorẽq ĩpetũ faciens igne
cordis incenderet ꝓpterea inferior pars ae¬
ris circa t̃ras aquasq diffusa. humiditatis cor¬
pulentieq capax facta ẽ. absq suȩ simplicis¬
simȩ. serenissimeq nat᷑ȩ. ł corruptioe. ł detm̃to.
ł additam̃to. ł ulla mutatioe. ł transmutatiõe.
dis incendendu seu ad alia corpora sensu caren¬
tia nitenda ñ sufficere absq ulla corpulentia
int̾mixta. quoniã igneũ aerũiq elem̃tũ ꝑse
sibi inuiẽe uinguntur: ita ut nulłu motum
sensibiłe efficiant p̾nimia suȩ nat᷑e subtilita¬
te. qͥ semꝑ quieta ẽ. om̃iq ꝑt᷑batione remota.
Dũ uͦ inferioribꝰ se elem̃tis t̾rȩ dico ⁊ aqͣ mis¬
cent᷑ ĩ illarũ corpulentiori qͣlitate ium suã ex¬

Expanded text:
corpus frigesceret, caloris virtute desertum, per corpus frigesceret, caloris virtute desertum, per quam vitalis motus mortalia membra ministrat. Ut ergo subtilitas aëris adjunctis sibi vaporibus in pulmones intraret, fortioremque impetum faciens ignem cordis incenderet, propterea inferior pars aëris circa terras aquasque diffusa, humiditatis corpulentiaeque capax facta est, absque suae simplicissimae serenissimaeque naturae vel corruptione, vel detrimento, vel additamento, vel ulla mutatione, vel transmutatione. dis incendendum, seu ad alia corpora sensu carentia nutrienda non sufficere absque ulla corpulentia intermixta, quoniam igneum aëreumque elementum per se sibi invicem junguntur, ita ut nullum motum sensibilem efficiant, prae nimia suae naturae subtilitate, quae semper quieta est, omnique perturbatione remota. Dum vero inferioribus se elementis, terrae dico et aquae, miscentur, in illorum corpulentiori qualitate vim suam ex