comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
notiuis dictus ẽ. Poli sunt circuli qui currunt
patem. hoꝵ alter ẽ septẽtrionalis qui nunquã
icdit. ⁊ appellatur boreus. Alter australis qui
nunquã uidetur austronicius dicitur. ⁊ dicti poli¬
qd sint axiũ cicli ex usu plaustroꝵ apoliendo sci¬
uat nõati. s⁊ polus boreus sẽꝑ uidetur. austrono¬
tus numquã. quia dextra cęli altiora sunt pressa.¬

Expanded text:
titur coelum. Poli sunt circuli qui currunt per axem. Horum alter est septentrionalis, qui nunquam occidit, appellaturque boreas, alter vero australis, qui nunquam videtur, et austronotius dicitur. Poli dicti, quod sint axium cycli ex usu plaustrorum a poliendo scilicet nominati, sed polus boreas semper videtur, austronotius nunquam, quia dextra coeli altiora sunt pressa
Abbreviated transcription (Latin):
quos gentilitas auates appellat. hos nr̃i ꝓpłis
uocant quasi ꝓfatores quia porro fantur. ⁊ de
futuris uera predicant. Qui aũt a nob̃ ꝓpłe. in¬
le. Eamꝰ ad uidentẽ. Hinc ysaias. Uidi inquis
dñm sedentẽ suꝑ tronũ excelsũ ⁊ eleuatũ. Ie a

Expanded text:
. Quos gentilitas vates appellant,a hos nostri prophetas vocant, quasi praefatores, quia porro fantur et de futuris vera praedicunt. Qui autem a nobis prophetele: Eamus ad videntem . Hinc Isaias: Vidi, inquit, Dominum sedentem super thronu
Abbreviated transcription (Latin):
tis ualentẽ. Preciosi lapides idõ dicti sunt: qr
care ualent. siue ut auilib discerni possint. seu
sermo dñi preciosus erat in isłr hoc ẽ rarus. NiR.¬
uocatũ eo qd̾ prius eum damus ut ꝓeius ui acci
piamus rẽ quam appetimus. ⁊ posside debeamꝰ.¬

Expanded text:
sluceant: pretiosi lapides ideo dicti sunt, quia chare valent, sive ut a vilibus discerni possint, seu sermo Domini pretiosus erat in Israel , hoc est, rarus. vocatum eo quod prius eum damus, ut pro eius vice rem, quam adpetimus, possidere debeam
Abbreviated transcription (Latin):
causa. un ⁊ pragmatica negotia dicunt᷑. ⁊ aite
causaꝵ ⁊ negotĩoꝵ pracmaticus nuncupatur
Prandiũ. ab apparatu edendi dictũ. ꝓpe aũt
teres prandiũ uocabant om̃iũ militũ cibũ ars
pugnã. un ẽ illud ducis alloquiũ. prandeame
tanquã ad inferos cenaturi. Gał. Prassa. casti

Expanded text:
causa, unde et pragmatica negotia dicuntur, et actor causarum et negotiorum pragmaticus nuncupaturPrandium ab apparatu edendi dictum. Proprie autem veteres prandium vocabant omnium militum cibum ante pugnam; unde est illud ducis alloquium: Prandeamus, tanquam apud inferos coenaturi. Coenam vocari
Abbreviated transcription (Latin):
minuit aut incontrariũ uertit. aut nichil sig¬
nificat. auget. q̃n de clarus facit preclarus. Mi¬
nuit: ut dolus subdolus. quia plus ẽ dolus quã
subdolus. In contrariũ uertit. ut felix infelix.
nichil significat. ut natat innatat. Nulla p̃po¬

Expanded text:
liquid aut in contrarium uertat aut nihil significet: auget, ut clarus praeclarus; minuit, ut dolus subdolus plus enim in dolo, quam in subdolo; in contrarium uertit, ut felix infelix; nihil significat, ut natat innatat:
Abbreviated transcription (Latin):
a principatu imꝑandi. sicut ⁊ dux eo qd̾ sit ductor
potest. Princeps.⁊ dignitatis modo significatur
⁊ ordinis. sicut ẽ illud uirgilianũ. pͥncipi ardẽtẽ
coniecit lampada turnus. Princeps. pͥmus. dictꝰ
aũt pͥnceps acapiendi significatione. qd̾ primꝰ
capiat. sicut municeps ab eo qd̾ munia capiat.

Expanded text:
a principatu imperandi, et dux, eo quod sit ductor . Princeps et dignitatis modo significatur, et ordinis, sicut est illud Virgilianum: Princeps ardentem conjecit lampada Turnus, pro primus. Dictus autem princeps a capiendi significatione, quod primum capiat, sicut municeps ab eo quod munia capiat.
Abbreviated transcription (Latin):
un fit ut tardus egerantur. uentos nõ creent.
neq ruptos. Illa uõ que pͥus consparsa postea
tͥta fuerint: minus quidẽ nutͥunt s facile ege¬
cireon. dequo idcͥco dr̃ fecisse panẽ cũ polentis solũ
in aqua refrigerat ⁊ nutrit. In uino aũt calefac̃¬

Expanded text:
unde fit ut tardius egerantur, uentos itaque non creant, unde fit ut tardius egerantur, uentos itaque non creant, neque ructos. Illa uero que prius consparsa, postea trita fuerint, minus quidem nutriunt, sed facile egeCirce dicitur fecisse panem cum polentis, solum in aqua refrigerat et nutrit; in uino autem calefac
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ magnã. Nam facilius quidẽ egerit᷑ magis
una cũ uento egeritur. p̃cludit enĩ aditus ꝑ quos
ꝓcedit cibus. aliũ cibũ suꝑuenientẽ minꝰ p̃raualẽt
susciꝑe. Id ergo qd̾ spũi sociatũ ⁊ attenuatũ fuĩt
uentos creat. sursũ ructatur. pars uõ ꝑ infei̾ores
meatus egeritur maxime eius supra memorati
cibi ita consumitur. Si uõ uolu̾i̾s hoc genus panis
conspergere. ⁊ ita dare. ergo pars erit sicca uͥtutẽ
actenus quia pulente natura calida fit minꝰq
acceꝑit aquã. omẽm humorẽ consumit ꝗ ĩ uẽtre
ẽ siccitate ⁊ calore suo. Ita enĩ consueuit calor fri¬
gus ad se trahere.⁊ rursus frigus calorẽ. Consũpto
itaq humore qui in uentre erat: necesse ẽ illum
siue aliquid qd̾lib calore lesũ hoc gne passionis
mecdebis.pulenta ẽ. sic tͥta minus siccant. idõq
densa sunt s nutriunt corpus optime. Paulatĩ
enĩ conficiunt᷑ ⁊ facile penetrant a ditus corporis

Expanded text:
habet magnam, facilius egeritur; magis una cum uento egeritur; precludit enim aditos per quos procedit cibus; alium cibum superuenientem minus pręualent suscipere, id ergo quod spritui sociatum et extenuatum fuerit, uentos creat, sursum ructuatur, pars uero per inferiores meatos egeritur; maxima ergo pars supra memorati cibi consumitur. Si uero uolueris hoc genus panis conspargere et ita dare, erit siccus uirtute actenus, quia polenta natura cum calida sint minusque acceperint aquam, omnem humorem consumunt qui in uentrem est siccitate et calore suo. Ita etenim consueuit calor frigdorem ad se trahere et rursus frigdor calore; consumpto itaque humore qui in uentre est et necesse est illum siue aliud quodlibet calorem lesum, hoc genere panis medeberis. Polenta uero sicca, trita, minus siccant ideo quia densa sunt, sed nutriunt corpus optime, paulatim enim conficiuntur et facile penetrant aditos corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
Psalt̾iũ. organũ ẽ. qd̾ quidẽ manib ferit᷑ ꝑcuti¬
entis. ⁊ cordas distentas ht̃. S illũ locũ un sonũ
accipiunt corde. illud cauũ lignũ qd̃ pendet ⁊ tac¬
tũ resonat. quia concipit aerem psalteriũ insuꝑi¬
ore parte h̃t. cithara aũt hoc genus ligni cauum
⁊ resonans in inferiore parte ht̃. Itaq inpsal¬
terio corde sonũ desuꝑ accipiunt. In cithara aũt
corde sonũ ex inferiore parte accipiunt. Psaltiũ¬

Expanded text:
Psalterium est organum, quod quidem manibus fertur percutientis, et chordas distentas habet; sed illum locum unde sonum accipiunt chordae, illud concavum lignum quod pendet et tactum resonat, quia concipit aerem, psalterium in superiore parte habet. Cithara autem hoc genus ligni concavum et resonans in inferiore parte habet. Itaque in psalterio chordae sonum desuper accipiunt; in cithara autem chordae sonum ex inferiore parte accipiunt: hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
cultus ⁊ sidera celũ. dũ nõ alibi nͥ in celo sint si¬
ficit. pleon enĩ latine plus ẽ. exaia. habitus est
ab eo ꝗd ẽ habere. Ergo aplus habendo appellad
ẽ pleonexaia. quã lat̾ini interpretes in hoc loc
ñ nulli interpretati sunt emolum̃tũ. quidã uõ
inutilitatẽ. s melius qui auariciã. Ebł. Ples¬

Expanded text:
lius georg. 2,1 , dum non alibi nisi in caelo sint sificit. Pleon enim ab eo quod est habere. Ergo a plus habendo appellata est πλεονεξία, quam latini interpretes in hoc loco nonnulli interpretati sunt «emolumentum,» quidam vero «utilitatem;» sed melius qui «avaritiam.»
Abbreviated transcription (Latin):
go canticũ dicit᷑ apsallendo nominatũ. qd̾ ad eiꝰ
uocẽ chorus consonando respondeat. Est aũt simi¬
litudo cithare barbarice in modũ delte litt̃e. Set
psalterii ⁊ cithare. hec differentia ẽ. qd̾ psalt̾iũ lig¬
nũ illud concauũ un sonus reodit᷑ suꝑuis h̃t. ⁊ deor¬
sũ feriunt᷑ corde ⁊ desuꝑ sonant. Ctthara uõ cõcaui
numeris auet̃ib constat ẽe cõpositã. iuxta armo¬
niã mundi. un hi qui ex quatuor elem̃tis cõstare
uniu̾sa dixerunt. tetra cordon fecerunt. quidam
penta cordon addentes quatuor elem̃tis diu
ꝓuidentiã. nõ nulli eptacordon iuxta nũm sepri

Expanded text:
go canticum dicitur, a psallendo nominatum, quod ad eius vocem chorus consonando respondeat. Est aute similitudo cithare barbarice in modum delte litere. Sed psalterii et cithare hec differentia est, quod psalterium lignum illud concavum unde sonus reditur superius habet, et deorsum feriuntnumeris a ueteribus constat esse compositam iuxta harmoniam mundi. Vnde hi, qui ex quatuor elementis constare universa dixerunt, tetrachordon fecerunt. Quidam pentachordon, addentes quatuor elementis diuinam prouidentiam. Nonnulli heptachordon iuxta numerum
Abbreviated transcription (Latin):
aictus ꝓnepos quasi natus porro post. Ex hoc qͦ
sadu incipit uocari ⁊ ꝓgenies quasi porro post
geniti. Nam filii ⁊ nepotes non sunt ꝓgenies.
qua ñ ẽ meis longa posteritas. Sicut aũt infe¬
ius longe editi ꝓgenies dicunt᷑: ita suꝑius ꝓa
taui. qui ⁊ progenitores appellantur quasi

Expanded text:
dictus pronepos, quasi natus porro post. Ex hoc quoque gradu incipit vocari et progenies, quasi porro post geniti. Nam filii et nepotes non sunt progenies, quia non est in eis longa posteritas. Sicut autem inferius longe editi progenies dicuntur, ita superius proavi, atavi qui et progenitores appellantur, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
fungitur. ut orator ille. Pnom̃ dictũ: quia pro
uice nois ponitur ne fastidiũ faciãt nom̃ ipsum
dũ it̃atur. Nam cũ dicimꝰ uirgilius scͥpsit bucolicã
addimus ꝓnom̃. ipse scripsit georgicã. sicq uaie¬
tas significationis ⁊ fastidiũ tollit. ⁊ ornatũ in¬
ducit. Pnoã aũt aut finita sunt: aut infinita.
fi̾nita ꝓnomina dicta: eo qd̾ definiant certã ꝑso¬
nã. ut ego. me enĩ statĩ intelligis. Infinita dicũt᷑.
quia non sunt certe ꝑsone. de absentib enĩ dicit̾¬
quia cõmemorationẽ faciunt certe ł note ꝑsone.
ut ipse. iste. Certũ enĩ dequo dr̃. Possessiua uocãt᷑
eo qd̾ aliquid nos possidere ostendant. Nam dũ
dico m̃s. tuus. definio aliquid eẽ meũ ł tuum.
Relatiua dicuntur: que ad int̾rogationẽ referũt᷑.

Expanded text:
ugi. De pronomine . Pronomen dictum, quia pro vice nominis ponitur, ne fastidium faciat nomen ipsud dum iteratur. Nam cum dicimus, 'Vergilius scripsit Bucolica', addimus pronomen, 'ipse scripsit Georgica'; sicque varietas significationis et fastidium tollit et ornatum inducit. Pronomina autem aut finita sunt, aut infinita. Finita pronomina dicta eo, quod definiunt certam personam, ut 'ego'; me enim statim intelligis. Infinita dicuntur, quia non sunt certae personae. De absentibus enim dicitur etquia commemorationem faciunt notae personae, ut 'ipse', 'iste'. Certum est enim de quo dicitur. Possessiva vocantur eo, quod aliquid nos possidere ostendunt. Nam dum dico 'meus', 'tuus', definio aliquid meum esse, vel tuum. Relativa dicuntur, quia ad interrogationem referuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
Portentũ ẽ quod ex formis diuersis ꝓponitur. ł
⁊ portensũ hoc distat. Portentũ dicit᷑ qd̾ ex om̃i
parte nature mutationẽ sumens: aliquid porten¬
dere futuroꝵ uidetur. sicut biceps caput in corpoe
altare agnũ peꝑit. Nam portentuosa dicuntur
que exparte corporis sumunt mutationẽ. ut exẽ¬
pli causa. cũ sex digitis nati siue cũ aliqua par¬
uitate m̃broꝵ. Rursũ inter portentũ ⁊ ostentũ¬
hec distantia ẽ. Portentũ nascitur ⁊ in sua ꝑmani
qualitate. ostentũ subito offertur oculis ⁊ subdu¬
citur. s portentũ dicitur aportendo .i. porro ostẽ¬
dendo. sicut ⁊ ꝓdigiũ qd porro dicat.i. futura de
longe predicat. Monstrũ sane amonitu ł mon¬
strando dictũ. qd̾ aliquid significando demõstr.
etiã statim. Qumq sunt aũt gn̾ã ꝓdigioꝵ ut

Expanded text:
Portentum est quod ex formis diuersis proponitur, et portentuosum. Portentum dicitur quod ex omni parte naturae mutationem sumens aliquid portendere futurum uidetur, sicut biceps caput in corpus tensum est. Nam portentuosa dicuntur quae ex parte corporis sumunt mutationem ut, exempli causa, cum sex digitis nati siue cum aliqua prauitate membrorum. Rursus inter portentum et ostentum. Portentum nasciturqualitate; ostentum vero subito offertur oculis, et subducitur. Sic portentum dicitur a portendendo, id est porro ostendendo, sicut et prodigium, quod porro dicat, id est futura de longe praedicat. Monstrum sane a monitu vel monstrando dictum, quod aliquid significando demonstret et statim. Quinque sunt autem genera prodigiorum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. Ipse ⁊ sacerdos ipse pontifex maximꝰ nunca¬
patur.Idẽ ep̃s. ipse enĩ efficit sacerdotes atq
leuitas. ipse om̃s ordines eccłasticos disponi
Ipse quid unusquisq facere debeat ostendit.
Ante aũt pontifices ⁊ reges erant. Nã maior
erat consuetudo: ut rex ẽẽt etiã sacerdos ł poti¬
fex. un ⁊ romani imꝑatores pontifices diceluli¬

Expanded text:
t summus sacerdos, ipse pontifex maximus nuncupatur: ipse enim efficit sacerdotes atque Levitas: ipse omnes ordines ecclesiasticos disponit: ipse, quid unusquisque facere debeat, ostendit. Antea autem pontifices et reges erant. Nam majorum erat haec consuetudo, ut rex esset etiam sacerdos vel pontifex. Unde et romani imperatores pontifices dice
Abbreviated transcription (Latin):
Porcus dictus quasi spurcus. Ingurgitat enĩ se
ceno luto immergit. limo illunt. oratius. amica
luto sus. hinc etiam spurciciã ł spurios nuncupa¬
mus. Porcoꝵ pilos setas uocamus.⁊ setas asue di¬
ctas. a quib ⁊ sutores uocantur. qd̃ ex setis suant
.i.consuant pelles. Porci marini. qui uulgo uo¬
cantur suilli. quia dũ escam querunt more suis
terrã sub aquis fodiunt. cirea guttur eñi hñt oris
officiũ. ⁊ nisi rostrũ arenis imergant pastũ nõ

Expanded text:
Porcus, quasi spurcus; ingurgitat enim se coeno; luto immergit; limo illinit. Horatius: Et amica luto sus. Hinc etiam spurcitiam vel spurios nuncupamus. Porcorum pilos setas vocamus; setas a sue dictas, a quibus et sutores vocantur, quod ex setis suant, id est, consuant pelles. cantur suilli, quia, dum escam quaerunt, more suis terram sub aquis fodiunt. Circa guttur enim habent oris officium, et nisi rostrum arenis immergant, pastum non
Abbreviated transcription (Latin):
designatũ. Pondus dictũ eo qd in statera libratũ
pendeat. Hinc ⁊ pensũ. Abusiue aũt pondus libra
una ẽ. ũn etiã dipondius dictũ ẽ quasi duo ponda
qd̃ nom̃ adhuc inusu retinetur. Pondus ⁊ libra
PonbERum. Ponderis signa plerisq ignota
sunt ⁊ in de errorẽ legentib faciunt. Qua ꝓpter for¬
mas eoꝵ ⁊ caracteres ut aueterib signata sunt
subiciamus. ⁊. littera significat dimidiũ obolũ.
Uirgula equaliter iacens᷑ ⁊ porrecta simpliciter.
significat obolũ. Geminata uirgula. duo oboli
sunt . T. latinũ: significat obolos tres.F. latimnũ.
significat obolos quatuor. E. latinũ. demonstrat
obolos quinq. Oboli uõ ser ꝓpterea caracterem
non hñt eo qd̾ inuna dragia sex uenient ꝗs
grecũ ẽ .i. solidũ integrũ. Iẜ. Iota adiunctus
significat dimidiũ solidũ. Uirgule du

Expanded text:
it. Pondus dictum eo quod in statera libratum pendeat; hinc et pensum. Abusive autem pondus libra una est. Unde etiam dipondius dictum est, quasi duo pondera; quod nomen adhuc in usu retinetur. Trutina . Ponderis signa plerisque ignota sunt, et inde errorem legentibus faciunt. Quapropter formas eorum et characteres, ut a veteribus signata sunt, subiciamus. Z littera significat dimidium obolum. — Virgula aequaliter iacens et porrecta simpliciter significat obolum. = Geminata virgula duo oboli sunt. T Latinum significat obolos tres. F Latinum significat obolos quattuor. E Latinum demonstrat obolos quinque. Oboli vero sex propterea characterem non habent, eo quod in una dragma sex veniant, quod Graecum, id est solidum. IB. Iota adiuncta Beta significat dimidium soli
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dñm in monte: int̾ moysen ⁊ heliã. ⁊ cet̾a hꝰ¬
nodi. Alterũ. scd̾m sp̃m. quo ymaginamus ea
spcorpus sentimus. sicut uidit petrus discũ illũ
summitti de cȩlo cũ uarus animalib. ⁊ sicut ysai
dñm in sede altissima ñ corporaliter s spaliter
udit. Non enĩ dm̃ forma corporea circũt̃minat.
ũ sigurate multa monstrant᷑. Terciũ aũt genus
aionis ẽ qd̾ neq corporeis sensib neq illa pãte
anime qua corporaliũ reꝵ ymagines capiuntur.

Expanded text:
um in monte inter Moysen et Eliam; et caetera hujusmodi. Alterum, secundum spiritum, quo imaginamur ea quae per corpus sentimus; sicut vidit Petrus discum illum submitti de coelo cum variis animalibus; et sicut Isaias Dominum in sede altissima non corporaliter, sed spiritaliter vidit. Non enim Deum forma corporea circumterminat,ta, ita etiam figurate multa monstrantur. Tertium autem genus est visionis quod neque corporeis sensibus, neque ulla parte animae qua corporal
Abbreviated transcription (Latin):
ueterũ scͥtores. Proceres. pͥncipes ciuitatis. qͥsi
ꝓcedes qd̾ ante om̃s honore p̃cedant. un ⁊ capita
trabiũ que eminent extra parietes ꝓceres dicunt᷑.
eo qd̾ primo ꝓcedant. hinc ad pͥmores facta trans¬
latio. qd̾ a cetera multitudine p̃minent. cicerꝵ.¬

Expanded text:
est. Proceres sunt principes civitatis, quasi procedes, quod ante omnes honore praecedant. Unde et capita trabium, quae eminent extra parietes, proceres dicuntur, eo quod primo procedant. Hinc ad primores facta translatio, quod a cetera multitudine prominent. Tr
Abbreviated transcription (Latin):
cisti. Cunctis enĩ corporeis reb pondus natura dedit.
suũ quoq regit omĩa pondus. ⁊ ponderib suis t̃ra
librata dependet. Primus moyses qui om̃s añcedit
gentiliũ philosophos tp̃r nob ⁊ numeros ⁊ m̃suras
pondus diuersis scripture sue locis narrauit.
Primus fidon arguius pondeꝵ rationẽ ingrecia
constituit. ⁊ licet alii antiquiores extiterint. iste
tam̃ hac arte exꝑientior fuit. quoꝵ quidẽ ⁊ nos

Expanded text:
ta. Cunctis enim corporeis rebus pondus natura dedit; suum quoque regit omnia pondus et ponderibus suis terra librata dependet. Primus Moyses, qui omnes antecedit gentilium philosophos tempore, nobis, et numeros, et mensuras, et pondera diversis scripture sue locis enarravit. Primus Sydon argivus ponderum rationem in Grecia constituit. Et licet alii antiquiores extiterunt, sed iste hac in arte experientior fuit. Pondus
Abbreviated transcription (Latin):
q cete huius modi. alie ponunt oua sine masculi
isptione concepta. que id̃e in sequens sui semi¬
nis uctu ꝑfunduntur. ⁊ que hoc munere fuerint
aflatu gñabilia fiunt. que uõ ꝓfusa non fuerint.
sttilia ꝑseuerant atq putrescunt. Pisces aũt que
ins animare.⁊ sp̃u alere. donec aut securitatẽ de¬
itait. aut corpore suo obiecto natos suis defen

Expanded text:
 catulos: aliae ponunt ova sine masculi susceptione concepta, quae iterum insequentis sui seminis jactu perfunduntur: et quae hoc munere fuerint afflata, generabilia fiunt: quae vero perfusa non fuerint, sterilia perseverant aut putrescunt. Piscium autein corpore uno vivere; donec aut securitatem deferant, aut corpore suo objecto natos suos defen
Abbreviated transcription (Latin):
hisdẽ labentib pluuias effundere. Pluiuinar.¬
sub pectore egrotantis tantũ non sentimus magis
post cibũ inflatio ẽ cũ ructationib continuis ac dif¬
ficilib. ⁊ cũ dolore ⁊ cũ fastidio cibi atq potus. uiir̃.¬

Expanded text:
iisdem labentibus pluvias effundere. 3. Nubes aiisdem labentibus pluvias effundere. 3. Nubes asub pectore aegrotantis tactu nostro sentimus magis post cibum, inflatione cum ructuationibus continuis ac difficilibus, dolore et fastidio cibi atque potus,
Abbreviated transcription (Latin):
lant᷑ in terris. Pluiuie dicte qd fluant quasi fluiue.
Nascuntur enĩ de maris ⁊ terre anhelitu. quod cũ
eleuate altius fuerint: aut solis calore resolute aut
auento cõprehense: stillantur in terris. Legimus¬
i amos ꝓpħa. qui uocat aquas maris ⁊ effundit eas
suꝑ faciem terre. aque enĩ. amarissime maris uapo¬
guinẽ rursũ trabit. Huius modi itaq fractione
aque maris si ꝑtenuissimos uapores in aere suspẽ¬
se paulatim concrescunt. ibiq igne solis decocte
in dulcẽ pluuiaꝵ saporẽ uertuntur. Dehinc ingra¬
uescente õdiui expresse uentoꝵ modo solis calore
dissolute in terre faciẽ spargunt. anubib ergo¬
rapiuntur aque maris ⁊ iteꝵ ab ipsis reddunt᷑
interris. S⁊ sicut diximus ut dulces eẽ possint
in pluuiis coquuntur igne solis. alii aũt dicunt
ñ tantũmodo aquis maris nubes concrescere. set
etiã exalatis terre uaporib nebulas ad olescere
quib densatis coctisq nubes altius surgere atq

Expanded text:
luviis. Pluviae dictae eo quod fluant quasi fluvii. Nascuntur enim de terrae et maris anhelitu. Quae cum altius elevatae fuerunt, aut solis calore resolutae, aut vi ventorum compressae stillantur in terris. Ima: Qui vocat aquas maris, et effundit eas super faciem terrae . Aquae enim amarissimae maris vapoguinem sursum trahit. Hujusmodi itaque ratione aquae maris per tenuissimos vapores in aere suspensae paulatim concrescunt, ibique igne solis decoctae in dulcem pluviarum saporem vertuntur. 2. Dehinc gravescente nube modo vi expressae ventorum, modo solis calore dissolutae, in terrae faciem aspergunturrapiuntur aquae maris, et iterum ab ipsis reduntur in terras. Sed, sicut diximus, ut dulces possint esse in pluviis, coquuntur igne solis. Alii autem dicunt non tantummodo aquis maris nubes concrescere, sed etiam exhalantis terrae vaporibus, nebulas adolescere, quibus densatis coactisque nubes altius surgere. Atque
Abbreviated transcription (Latin):
ñ immerito excellentissima gła claruit qui om̃ĩno
cet̾os obscuraret plato qui cũ eẽt atheniensis hone¬
sto apud nos loco natus ⁊ ingenio mirabilis longe
phylosophie sufficere seipsũ hac socratica discipli¬
na qua longe lateq potuit ꝑegrinatus ẽ. qua qua
uersũ eum alicuius nobilitate scientie ꝑcipiende
fama rapiebat. Itaq ⁊ in egypto didicit quecumq
magna illic habebantur atq docebantur ⁊ inde in
italie partes ueniens ubi pitagoras eoꝵ fama cele¬
brabatur. quicquid italie philosophie tẽ florebat¬
cellisse memoratur. pitagoras uõ magis contẽplati¬
ue quib potuit intelligentie uirib institisse.
Pinde plato utrũq iungendo phylosophiã profe¬

Expanded text:
 immerito, excellentissima gloria claruit, qui omnino caeteros obscuraret, Plato. Qui cum esset Atheniensis, honesto apud suos loco natus, et ingenio mirabili longe philosophie sufficere seipsum, ac socraticam disciplinam, quam longe lateque potuit peregrinatus est quaque versum eum alicuius nobilitate scientie percipiende fama magna illic habebantur atque docebantur, et inde veniens in eas partes Italiae ubi Phytagorea fama celebrabatur, quicquid Italicae fuit phylosophiae fcelluisse memoratur; Pythagoras uero magis contemplatiuae, quibus potuit intellegentiae uiribus, institisse. Proinde Plato utrumque iungendo philosophiam perfe
Abbreviated transcription (Latin):
cic̃. Poderis. sacerdotalis linea corpori penitus astri¬
cta. eadẽq talaris un ⁊ poderis appellatur. hec subi¬
cula dicitur. Poderis ẽ sacerdotalis linea corpori
astricta ⁊ usq ad pedes descendens. uñ ⁊ nuncupata.
podas enĩ greci pedes uocant. que uulgo camisia dr̃.¬

Expanded text:
. Poderis, sacerdotalis linea corpori penitus astricta, eademque talaris, unde et poderis appellata: haec et subumentorum. Poderis est tunica sacerdotalis linea, corpori astricta et usque ad pedes descendens, unde et nuncupata; podas enim Greci pedes vocant:hanc vulgo camisia
Abbreviated transcription (Latin):
theologi dicti sunt qm̃ de dus carmina facielũt.
Officium aũt poete in eo ẽ ut ea que uere gesti fĩ
alia spẽs obliquis figurationib cũ decore aliqui
conuersa transducat. Uñ lucanus idõ innumin
poetaꝵ non ponitur: quia uidet᷑ historias cõposi¬
dicendi. Unũ in quo tantũ poeta loquit᷑. ut ẽn
libris uirgilii. georgicoꝵ. Aliũ dragmaticũ ĩ
nusquã poeta loquitur. ut ẽ incomediis ⁊ tras¬
diis. T̃ciũ mixtũ. ut ẽ in eneide. Nam poeta ibi
⁊ introducte ꝑsone loquunt᷑. Gał. Poetiais eini¬

Expanded text:
theologi dicti sunt, quoniam de diis carmina faciebant. Officium autem poete in eo est, ut ea que vere gesta sunt, in unt, in alias species obliquis figurationibus cum decore aliquo conversa transducant. Unde et Lucanus ideo in numero poetarum non ponitur, quia videtur historias conposuesse dicendi: unum, in quo tantum poeta loquitur, ut est in libris Vergilii Georgicorum: alium dramaticum, in quo nusquam poeta loquitur, ut est in comoediis et tragoediis: tertium mixtum, ut eet introducte persone loquuntur. DE PROSA E
Abbreviated transcription (Latin):
dta quasi piluma. Nam sicut pili in quãdrupedũ
iprimũ pilis factis maris altitudo tẽptata est.
iusis duo gn̾a sunt. ingrũ ⁊ candidũ. s melius
endidũ. qd pͥus in insulis athlantici maris in¬
intũ ẽ. Si quidẽ ⁊ in lusitania ⁊ ingallia gignit᷑.
sima terra arenosa ⁊ coloris nigri ⁊ pondere gra¬
uis. Intueniunt ⁊ minuti. calculi maxime torren¬
ussa calculi nigri ⁊ graues ⁊ dũ aurũ colligitur
toremanent. postea separatĩ conflantur et in
ib̃u albũ resoluuntur. Inde ⁊ eadẽ grauitas plũ
auri. Nigru plũbũ circa cantabriã habundat.
nigo duplex ẽ. Aut enĩ solũ ex sua uena ꝓclit.
aut cũ argento nascitur. mixtisq uenis conflatur.
huius pͥmus infornacib liquor: stagnus ẽ. scd̾s ar¬
gentũ. qd̾ remanet suꝑ addita uena rursũq cõflata
fit nigrũ plũbũ. India neq es neq plũbũ ht̃. gẽ¬
mis t̃m ⁊ margaritĩs habundat. hec ꝑmutat iugro

Expanded text:
a, quasi piluma. Nam sicut pili in quadrupedum eo primum pilis factis maris altitudo temptata est. Huius duo genera sunt, nigrum et candidum; sed melius candidum, quod prius in insulis Athlantici maris inventum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallicia gignitur, summa terra harenosa et coloris nigri, et pondere gravis; interveniunt et minuti calculi, maxime torrenmissa calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur, cum eo remanent; postea separati conflantur et in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumbi quae auro. Nigrum plumbum circa Cantabria abundat. Cuius origo duplex est; aut enim solus ex sua vena prodit, aut cum argento nascitur mixtisque venis conflatur. Huius primus in fornacibus liquor stagnum est, secundus argentum; quod remanet, superaddita vena rursusque conflata, fit nigrum plumbum. India neque aes neque plumbum habet; gemmis tantum et margaritis haec permutat. Nigro
Abbreviated transcription (Latin):
portunũ aũt in quo nullũ refugiũ. quasi nullus
prtus. Portus aũt locus ẽ ab accessu uentoꝵ re¬
notus. ubi hiberna opponere solent. ⁊ dictꝰ portꝰ.
depotandis cõmerciis. Hunc uetes abaiulãdis
aertib baias uocabant declinatione abaia
uias. ut a familia. familias. Cic̃. Portus aquaꝵ¬

Expanded text:
portunum autem, in quo nullum refugium, quasi nullus portus. Portus autem locus est ab accessu ventorum remotus, ubi hiberna opponere solent: et portus dictus a deportandis commerciis. Hunc veteres a baiolandis mercibus baias vocabant, illa declinatione a baia baias, ut a familia familias. Litus
Abbreviated transcription (Latin):
hac ratione interras tͣnsfunditur. De mari eñĩ aqua
radiis solis auritur. ⁊ qd̾ subtile ẽ rapitur. deinde
quanto altius eleuatur tantomagis etiã nubium
obumbratione frigescit. ⁊ fit imber. quia ñ solũ
terrenã tẽꝑat sictitatẽ s etiã ieiuna tẽꝑat arua.¬
sicut exꝑti sunt qui inter eas in montib ambula¬
uerunt. congregatione ⁊ conglobatione minutis¬
simaꝵ guitaꝵ aquaꝵ speciẽ reddunt. ⁊ si spissant
amplius ut coniungantur in unã grandẽ plures
gutte mimime non eã patitur aer apud se teneri
s eius ponderi adimit locũ. ⁊ hec ẽ pluuia que cor

Expanded text:
a in terras transfunditur, siquidem de mari aqua radiis solis hauritur et quod subtile eius est rapitur: deinde. quanto altius eleuatur tanto magis etiam nubium obumbratione frigescit et fit imber, qui non solum terrenam temperat siccitatem, sed etiam ieiuna aruaexperti sunt qui inter eas in montibus ambularunt, congregatione et conglobatione minutissimarum guttarum talem speciem reddunt: quae si spissantur amplius, ut coniungantur in unam grandem plures guttae minimae, non eam patitur aer apud se teneri. sed eius ponderi ad ima dat locum, et haec est pluuia. er
Abbreviated transcription (Latin):
an. appellant. Sunt enĩ stelle septẽ añ genua
aiti. ex quib sex uidentur. Nam latet una. Has
sneq nauigationis tp̃s ostendunt. Pliades st̃¬
muidine stellaꝵ. Nã ⁊ ipse septe stelle dicuntur.
s amplius quã sex nullus conspicere pot̾. hee
iboriente surgunt. ⁊ appropinquante diei clari¬
tate stellaꝵ eius ordo distenditur. pliades aũt a
pluralitate uocate sunt. quia pluralitẽ greci apo¬
uplaustron appellant. has latini uigilias appel¬
uuerunt. eo qd post uer exoriunt᷑.⁊ eo magis cet̾is
ĩdicantur qd̃ his exorientib: estas significat᷑. &ci¬
ntib: hiens ostendit᷑. qd̾ aliis penitus non est

Expanded text:
ῦ πλεὶστον appellant. Sunt enim stellae septem ante genua Tauri; ex quibus sex videntur, nam latet una. Has primaeque navigationis tempus ostendunt. Catitudine stellarum. Nam et ipsae septem esse dicuntur, sed amplius quam sex nullus conspicere potest. Haec ab oriente surgunt, et appropinquante diei claritate stellarum ejus ordo distenditur. Pleiades autem ex pluralitate vocatae sunt, quia pluralitatem Graeci πλειότητα appellant. Has Latini Vergilias appellaverunt, eo quod vere oriantur, et eo magis caeteris praedicantur, quod his exorientibus aestas significatur, occidentibus hiems ostenditur, quod aliis penitus non est
Abbreviated transcription (Latin):
sticen ẽ parietũ ex egypto effigies. signaq ex primẽ
pingiq colorib. plasticen aut dictum grece qd̃
latine ẽ fingere terra ł gipso similitudines. Nã
⁊ impressa argilla formã aliquã facere plastis ẽ.
im̃ ⁊ ꝓtoplaustus dictus hõ qui ex limo primus ẽ
nus a latitudine folioꝵ dicta. ł qd̾ ipsa arbor pa

Expanded text:
stice est parietum ex gypso effigies signaque exprimere pingique coloribus. Plastice autem dictum Graece, quod Latine est fingere terra vel gypso similm impressa argilla formam aliquam facere plastae est. Unde et protoplastus est dictus homo, qui ex limo primus est nus a latitudine foliorum dicta, vel quod ipsa arbor pat
Abbreviated transcription (Latin):
interuenit. eadẽ mat̾ia apud hereticos ⁊ philosophoᷤᷤ
uolutatur. ide retractus implicant᷑. Philosophi
⁊ socrates atheniensis magister om̃iũ. qui t̃e maxi¬
me claruit tenens in ea parte que moralis ł actiua
dr̃ pͥncipatũ. post esdrã in cronicis inuenit᷑. Non
multo post etiã plato natus ẽ qui longe cet̃os socͣtis
discipulos anteiret. quib si addamus etiã suꝑiores
qui nondũ philosophi uocabantur. sept̃e scilicet sa¬
pientes. ac deinceps phisicos qui italici successert̃.¬

Expanded text:
intervenit. Eadem materia apud haereticos et philosophos intervenit. Eadem materia apud haereticos et philosophos volutatur, idem retractatus inplicantur. De poetiipse Socrates Atheniensis, magister omnium, qui tunc maxime claruerunt, tenens in ea parte, quae moralis uel actiua dicitur, principatum, post Esdram in chronicis inuenitur. Non multo post etiam Plato natus est, qui longe ceteros Socratis discipulos anteiret. Quibus si addamus etiam superiores, qui nondum philosophi uocabantur, septem scilicet sapientes ac deinde physicos, qui Thaleti successer
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inexercitũ. De mundo aũt platonici affirmant
incorporalẽ. stoia corporalẽ. opiourus ex athomis.
pitagoras ex innumeris. eraclitus ex igni. Uñ ⁊ auro
igñe mundi anim̃ũ dicit. Pm̃ qd̾ in mundo igni
romonia gub̾net sicut animus in nob̾. quã uanissi¬
me. qui cũ ẽ inquit in nobis ip̃i sumus. cũ exit⁊
morimur. Ergo ⁊ ignis cũ demundo ꝑfulgura ꝓfi¬
ciscitur: mundus emoritur. Hii philosophoꝵ erro¬
res etiã apud eccłam induxerunt hereses. Iñ cones
⁊ forme nescio que. in apud arriũ trinitas noĩs.
⁊ apud ualentinũ platonicus furor. ĩn marcionis
ds̃ meliori de tranquillitate. abstoicis enĩ uenerat.
⁊ut anime intrare dr̃ epicurus obseruat᷑.⁊ ut car¬
nis restitutio uegetetur. de uana om̃iã philosophoꝵ
scola sumitur. ⁊ ubi mat̾ia cũ dõ equatur. zenoniᷤᷤ
disciplina ẽ. ⁊ ubi quid de igneo dõ legitur eraclitꝰ

Expanded text:
et inexercitatum. De mundo autem Platonici adfirmant et inexercitatum. De mundo autem Platonici adfirmant incorporalem; Stoici corporalem; Epicurus atomis; Pythagoras ex numeris; Heraclitus ex igni. Unde et Varro ignem mundi animum dicit, proinde quod in mundo ignis omnia gubernet, sicut animus in nobis. Quam vanissime: 'Qui cum est,' inquit, 'in nobis, ipsi sumus: cum exit, emorimur.' Ergo et ignis cum de mundo per fulgura proficiscitur, mundus emoritur. Hi philosophorum errores etiam et apud Ecclesiam induxerunt haereses. Inde αἰῶνες et formae nescio quae, inde apud Arium Trinitas nominis, et apud Valentinum Platonicus furor. Inde Marcionis Deus melior de tranquillitate: ab Stoicis enim venerat; et ut anima interire dicatur, Epicurus observatur; et ut carnis restitutio negetur, de vana omnium philosophorum schola sumitur; et ubi materia cum Deo aequatur, Zenonis disciplina est; et ubi quid de igneo Deo legitur, Heraclitus
Abbreviated transcription (Latin):
sis dr̃. Ethici quia de morib disputant. Mores enĩ
apud grecos ethis appellantur. Loici aũt quia in
naturis ⁊ in morib rationẽ adiungunt. Ratio enĩ
grece logos dr̃. Diuisi sunt aũt ⁊ hui in heresib suis.¬
hñtes quidã noa ex auctorib. ut platonici. epicurei.
pitagorici. Alii a locis conuenticuloꝵ ⁊ stationũ suaꝵ.
ut peripathetici. stoici. achademici. Eheologi aũt ide
de dõ dixerunt. quoꝵ uaria constat opimo quid d̃s
eẽt dũ cernerent. Quidã enĩ corporeo sensu hunc
mundũ uisibilẽ ex quatuor elementis. dm̃ ẽẽ dixer̃.
ut dionisius stoicus. Alii uõ spiritaliter intellexer
cõmonentẽ. ⁊lucidũ. ut pigoros. Quidã dm̃ sñ tp̃r
incõmutabiłẽ. ut plato. Quidã mentẽ solum. ut ci
euanuerunt incogitationib suis. Dicentes eñi se¬
ẽẽ sapientes: stulti facti sunt. Platonici quidã dm̃
curatorẽ ⁊ arbitr̃e ⁊ iudic̃e dicunt. Epicurei ociosũ

Expanded text:
vocatur. Ethici, quia de moribus disputant. Mores enim vocatur. Ethici, quia de moribus disputant. Mores enim apud Graecos ἤθη appellantur. Logici autem, quia in natura et in moribus rationem adiungunt. Ratio enim Graece λόγος dicitur. Divisi sunt autem habentes quedam nomina ex authoribus, ut platonici, epicurei, pythagorici. Alii a locis conventiculorum et stationum suarum, ut peripatetici, stoici, academici. Platonici a de Deo dixerunt. Quorum varia constat opinio, quid Deus esset dum quaererent. Quidam enim corporeo sensu hunc mundum visibilem ex quattuor elementis Deum esse dixerunt, ut Dionysius Stoicus. Alii vero spiritaliter intellexerunt us manentem, et lucidum, ut Pythagoras; quidam sine tempore incommutabilem, ut Plato; quidam soluEvanuerunt in cogitationibus suis: dicentes sese sapientes, et stulti facti sunt . Placuratorem et arbitrum et iudicem asserunt. Epicurei otiosum
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ cũ domesticaꝵ reꝵ sapienter ordo disponit᷑. Ciuit
amatores sapientie interp̃tant᷑. E enĩ philosopħ
qui diuinaꝵ ⁊ humanaꝵ reꝵ scientiã ht̃. ⁊ omẽm
bñ uiuendi tramitẽ tenet. Nom̃ phylosophoꝵ pͥmũ
apitagora fertur exortũ. Nam dũ antea greci uet̾es
sophistas .i. sapientes aut doctores sapientie semet¬
ipsos iactantius nominarent: iste interrogatus ꝗd
ꝓfiteretur. uerecundo noĩe philosophũ .i. amatorẽ
sapientie se ẽẽ respondit. qm sapientẽ ꝓfiteri arro¬
gantissimũ uidebatur. Ita deinceps posteris placuit
ut quantalib de reb ad sapientiã ꝑtinentib doctͥna
quisq ł sibi ł aliis uidetur excellere: nõ nͥ philosophꝰ
uocaret᷑. Idẽ aũt philosophi triplici gne diuidunt᷑.
Nã aut phisici sunt. aut ethici. aut logici. Phisici dic¬
ti quia de naturis tͣctant. Natura quippe grece phi

Expanded text:
dicitur, cum domesticarum rerum sapienter ordo disponitur. Civildicitur, cum domesticarum rerum sapienter ordo disponitur. Civilamatores sapientiae interpretantur. Est enim Philosophus, qui divinarum et humanarum rerum scientiam habet, et omnem bene vivendi tramitem tenet. Nomen Philosophorum primum a Pythagora fertur exortum. Nam dum antea Graeci veteres sophistas, id est sapientes, aut doctores sapientiae semetipsos iactantius nominarent, iste interrogatus quid profiteretur, verecundo nomine philosophum, id est amatorem sapientiae se esse respondit, quoniam sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. Ita deinceps posteris placuit ut, quantalibet de rebus ad sapientiam pertinentibus doctrina quisque vel sibi vel aliis videretur excellere, non nisi philosophus vocaretur. Idem autem philosophi triplici genere dividuntur: nam aut Physici sunt, aut Ethici, aut Logici. Physici dicti, quia de naturis tractant. Natura quippe Graece φύσις
Abbreviated transcription (Latin):
d̃r uͥunius cuiusq rei natura discutit᷑. qua nichil
geratur inuita. s unũ quodq his usib deputat᷑
inquib a creatore definitũ ẽ. nisi forte cũ uolun¬
spiritales creaturas ex aliqua parte ꝓfundissima
qualitate disserimus. Doctrinalis dr̃ scientia que
abstractã considerat quantitatẽ. Abstracta quan
uitas dr̃ quã intellectu amat̾ia separantes ł ab
aliis accidentib ut ẽ par impar ł alia huiusce¬
modi in sola ratiocinatione tractamꝰ. Cuiꝰ species
sunt quatuor. Arithietica. geometͥa. musica. et¬
astronomia. Arithinetica ẽ disciplina quãtitatis.
numerabilis scd̾m se. Geometria ẽ disciplina mag¬
nitudinis. immobilis. ⁊ formaꝵ. Musica ẽ disci¬
plina que de nũis loquitur qui ad aliquid sunt
na que cursus celestiũ syderũq figuras cõtẽplat᷑.
om̃s habitudines stellaꝵ circa se ⁊ circa t̾rã inda¬
sibili ratione ꝑcurrit. Porro actualis dr̃ q̃ res
a. Moralis. dispensatiua.⁊ ciuilis. Moralis dr̃.

Expanded text:
 uniuscuiusque rei natura discutitur, quia nihil generatur in vita: sed unumquodque his usibus deputatur, in quibus a creatore definitum est, nisi forte cum volun Dei, aut spiritales creaturas ex aliqua parte, profundissima qualitate disserimus. Doctrinalis dicitur scientia, quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta entitas dicitur quam, intellectu a materia separantes, vel ab aliis accidentibus, ut est par, impar, vel alia hujuscemodi, in sola ratiocinatione tractamus. Cujus species sunt quatuor, arithmetica, geometria, musica, astronomia. 15. Arithmetica est disciplina quantitatis numerabilis secundum se. Geometria est disciplina magnitudinis immobilis et formarum. Musica est disciplina quae de numeris loquitur qui ad alina que celestium siderum cursus figurasque contemplatur omnes, et habitudines stellarum circa se et circa terram indagabili ratione percurrit. Porro actualis dicitur, qutres, moralis, dispensativa et civilis. Moralis dicit
Abbreviated transcription (Latin):
cuius radix yrca atq crinita non ut ẽ populipꝰ
ex quo deriuatũ ẽ ut polipodion diceretur. Na¬
scitur intenebris petraꝵ turrib siue querquis
casuũ uarietate distĩcta. ut litora litorib
contraria fluctib undas imprecor arma armis

Expanded text:
cuius radix hirta atque crinita, ut est polypus; ex quo derivatum est ut polypodion diceretur. Nascitur in teneris petrarum terris, sive quercis casuum varietate distincta, ut Litora litoribus contraria, fluctibus undas Imprecor, arma armis,
Abbreviated transcription (Latin):
thiũ uocatũ uolunt eo qd̾ hoc gn̾e metri oracula a¬
pollinis sint edita. Nam cũ in parnaso phitonem
serpentẽ inuindictã matris insequeretur. accole
delphici hoc illũ metro ornati sunt dicentes ut ait
phitone immense molis serpente. cuius nõ magis
uenena quã magnitudo terrebat. Hunc apollo
sagitaꝵ ictib sternens nomen quoq spoliaꝵ por¬
tauit ut pithius uocaretur. u ⁊ obhoc insigne uic¬
torie pithia sacra celebranda constituit. Pithia

Expanded text:
tem vocatum volunt eo, quod hoc genere metri oracula Apollinis sint edita. Nam cum in Parnaso Pythonem serpentem in vindictam matris sagittis insequeretur, accolae Delphici hoc illum metro hortati sunt, dicentes, ut ait Pythone inmensae molis serpente, cuius non magis venena quam magnitudo terrebat. Hunc Apollo sagittarum ictibus sternens nominis quoque spolia reportavit, ut Pythius vocaretur. Unde et ob insigne victoriae Pythia sacra celebranda constituit. Dia
Abbreviated transcription (Latin):
Pisciũ uõ postea paulatim cognitis gnib nõã insi¬
tuta sunt. Aut ex similitudine terrestriũ aĩaliun
aut ex sp̃e ꝓpͥa. siue morib seu colore ⁊ figura a
sexu. Ex similitudine terrestriũ: ut ranc ⁊ uitull.
⁊ leones. nigri meruli ⁊ paui diu̾so colore dorso
⁊ collo picti. ⁊ turdi albo uarii.⁊ cẽt̾a que sibi uat
sp̃es terrestriũ animaliũ nõa uendicauerũt. Erre

Expanded text:
Piscium vero postea paulatim cognitis generibus nomina instiPiscium vero postea paulatim cognitis generibus nomina instituta sunt aut ex similitudine terrestrium animalium, aut ex specie propria sive moribus seu colore, vel figura, aut sexu. Ex similitudine terrestrium: ut ranae et vituli et leones et nigri meruli et pavi diverso colore, dorso et collo picti, et turdi albo varii, et cetera quae sibi iuxta species terrestrium animalium nomina vindi
Abbreviated transcription (Latin):
quidã putauerunt non animã uiuã s reptilia
animaꝵ uiuaꝵ pisces ẽẽ appellatos qd̾ eis nulla
memoria sit. nec aliqua uita uelut rationi uic¬
mior. s⁊ fallit eos exꝑientia minor. Nam quidam
scͥpͥserunt que animadũtere potuerunt. In uiu¬
riis pisciũ multa miranda s etiã si falsa scͥpsert
memoriã tn pisces habere certissimũ ẽ. qd̾ ipsel
exꝑtus. ⁊ exꝑiantur qui possunt ⁊ uolunt. Nã gd̾
fons magnus bellesiũ regionũ fere plenus ẽ pisci.
Solent aũt homines desuꝑ intuentes eis aliꝗd mi¬
cere qd̃ sibi ł preripiant confuientes. ł inter se di¬
ripiant concertantes. quo pastu assuefut deabu¬
Lintib suꝑ horã fontis hominib ipsi quoq cũes
gregatim natando eunt ⁊ recedunt ex pectantes
ũn aliquid iaciant quoꝵ presentiã sentiunt. Ie¬
corib tñ ⁊ bestiis ⁊ uolatilib antea homines noã
imposuert̃ quã piscib. quia pͥus uisa ⁊ cognita sc̃

Expanded text:
pterea non animam uiuam, sed reptilia animarum uiuarum pisces esse appellatos, quod eis memoria nulla sit nec aliqua uita uelut rationi uicinior; sed fallit eos experientia minor. nam quidam scripserunt, quae animaduertere potuerunt in uiuariis piscium, multa miranda. sed etiamsi forte falsa scripserunt, memoriam tamen pisces habere certissimum est. quod ipse sum expertus, et experiantur, qui possunt et uolunt. nam fons quidam magnus Bullensium regionum fere plenus est piscium. solent autem homines desuper intuentes eis aliquid iacere, quod sibi uel praeripiant confluentes uel inter se diripiant concertantes. quo pastu adsuefacti deambulantibus super oram fontis hominibus ipsi quoque cum eis gregatim natando eunt et redeunt, expectantes, unde aliquid iactent, quorum praesentiam sentiunt. coribus autem et bestiis et volatilibus antea homines nomina inposuerunt quam piscibus, quia prius visa et cognita sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i sunt palestini. quia .p. litterã sermo bebreus nõ
ht̃. s ꝓeo. phy. greco utitur. Inde philistei ꝓ palesti¬
nis dicuntur a ciuitate utiq sua. Idẽ ⁊ allophili .i.
ta ex nomine cesloim qui fuit nepos kam ⁊ filius
Exc̃. Philosi. in esaia demonũ gnã. ñ nulli etiam
doctissimoꝵ hos incubones ł satiros aut quosdam
siluestres homines intelligendos putauert᷑. G̃ R̃o.¬

Expanded text:
ipsi sunt Palaestini, quia p litteram sermo Hebraeus non habet; sed pro eo ph Graece utitur, inde Philisthaei pro Palaestinis dicuntur, a civitate utique sua; iidem et Allophyli, iidem ta ex nomine Cesloim, qui fuit nepos Cham, et filius . Pilosi in Esaia daemonum genera; nonnulli hos etiam doctissimorum incubones uel satyros aut quosdam siluestres homines intellegendos putauerunt. DE
Abbreviated transcription (Latin):
ac minutis umib. Sunt tñ qui inuicẽ se deuorant¬
⁊ sua carne pascuntur. minor apud illos esca maiois
ẽ. Rursũ ipse maior aualidiore iuaditur ⁊ fit
esca alterius predator alieni. ⁊ in unũ uentr̃e ut̃q
que sui gnĩs nullus excedat. ñ incurset aliena. Hoc
illud in alio. Deniq ñ repperies confusa gnã pisciũ.
s qd̾ hic habundat alibi deẽ. ⁊ iteꝵ si ille sing
maris chesulo salit ⁊ lupus ille saxatiles locu
interlabentib tͣnsitus impeditur. s humꝰ nar
impressus tanquã patͥe finib unũquẽq sese
nere ⁊ ultra incolas ꝓdire suspectũ. Sunt tñ
gn̾a pisciũ que non ingenii facilitate loca mi
s fouendi partus necessitate. quẽ oportuno at
mine. a quilonis fluctus petunt. ⁊ ad illud sertꝰe¬
onaliũ partiũ mare quadã nature lege conta¬

Expanded text:
ac minutis uermibus; sunt tamen qui inuicem se deuorent et sua carne pascantur. minor apud illos est esca maioris, et rursus ipse maior a ualidiore inuaditur et fit esca alterius praedator alieni. itaque usu uenit, ut, quae sui generis nullus excedat, non incurset alienus? illud in alio. Denique non reperies confusa genera piscium: sed quod hic abundat, alibi deest. Et iterum ille sinus maris cephalos alit, lupos ille: ille saxatiles, locuinterlabentibus transitus impeditur, sed usus naturae impressus tamquam patriae finibus unumquemque sese tenere, et ultra incolas prodire suspectum. 27. At a, qui non ingenii facilitate loca mutent, sed fouendi partus necessitate, quem oportuno atqagmine aquilonis maria petunt et ad illud marinos mare partium quadam naturae lege cont
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgunt enĩ etatis tp̃r ad fretũ ponti eo qd̾ reliqͦn
ris sinu hic sinus dulcior sit. Non enĩ diu sol es
to quãdiu cet̾is immoratur. eaq fit causa ut no
omẽm aquã exauriat que dulcis atq potabi¬
gnare ⁊ partus possunt ꝓpͥos enutrire. quia teno
fetus laborẽ aliene regionis ferre uix possent.

Expanded text:
gunt enim aestatis tempore ad fretum Ponti, eo quod reliquo maris sinu hic sinus dulcior sit. Non enim tamdiu sol ei freto, quamdiu caeteris immoratur, eaque fit causa ut non omnem aquam exhauriat, quae dulcis atque potabiare et partus possint omnesque enutrire, quod teneri fetus laborem alienae regionis ferre uix possint,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ẽ sp̃s ita illis ẽ aqua. sicut nobis sp̃s: ita illis
a qua uiuendi ministrat substantiã. Nos intercluso
ti de aqua sine substantia sua uiui cẽ nõ possunt.
quas nunc plicant ⁊ colligunt. nc̃ explicant atq aꝑi¬
unt. In hanc gͦ collectionẽ ⁊ aꝑtionẽ dũ suscipit᷑ aqͣ
⁊ transmittitur ac penetrat. respirationis munus ui¬
tes hñt. s utreq partes armate sunt dentib. Ideo

Expanded text:
nobis spiritus illis est aqua. sicut nobis spiritus ita illis aqua uiuendi ministrat substantiam. nos intercluso ti de aqua sine substantia sui esse non possunt. et cquas nunc plicant et colligunt, nunc explicant atque aperiunt. in hac ergo collectione et apertione dum suscipitur aqua et transmittitur ac penetrat, respirationis munus uite
Abbreviated transcription (Latin):
tas naris aforma pomi piri. que uõ dextra leuaq
uidetur. qd̾ in ignis specie deformata ẽ. Nã hoc
genus pomi ab amplo incipit ⁊ in angustũ finit
sicut ignis. pirus aũt arbor. fructus uo pirũ ẽ. cuiꝰ
multe sunt spẽs. Ex quib crustrunia sunt pira
ex parte rubentia. ab oppido crustumio noãta. Po¬
ma piri ium̃tis imposita ł si pauca. uehem̃ter ho¬

Expanded text:
tur a forma pomi piri: quae vero dextra laevaque videtur quod in ignis speciem deformata est; nam hoc genus pomi ab amplo incipit et in angustum finit, sicut ignis. Pirus autem arbor, fructus eius pira est. Cuius multae species, ex quibus Crustumia sunt pira ex parte rubentia, ab oppido Crustumio nominata. Poma piri iumentis inposita, vel si pauca, vehementer o
Abbreviated transcription (Latin):
Utrũ enĩ unũ sit celũ an plures: contentio ẽ. d
orbib connexa memorant omĩa. quos sibi
xos ⁊ uelut insertos uersari retro ⁊ econtran
certis motib ferri arbitrantur. Si quidẽ ⁊
Cuius quidẽ cȩli naturã artifex mundi ds aqui
tẽꝑauit: ne conflagratio suꝑioris ignis infenr
elem̃ta succenderet. De hinc circulũ inferiorie¬
li non uniformi s multiplici motu solidautt
nuncupans eũ firmam̃tũ ꝑꝑ sustentationẽ suꝑ¬

Expanded text:
Utrum enim unum sit coelum an plures, contentio est, dum orbibus connexa memorant omnia, quod sibi nexos et velut insertos versari retro et contrario caeteris motu ferri arbitrantur. Siquidem in Cujus quidem coeli naturam artifex mundi Deus aquis temperavit, ne conflagratio superioris ignis inferiora elementa succenderet. Dehinc circulum inferioris coeli, non uniformi, sed multiplici motu solidavit, nuncupans eum firmamentum propter sustentationem su