comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
curialib: in hereditatib: successura reddatur quia ꝑ eamsise
curaliunxerit ordo poterit separari. ille uero cuius con¬
tubnio curi alis filicofuerit maculita : sicolonus est collegio
deput&ur si uero seruus fuerit intertormenta deficiatur
filicuesd curi alis siciui tectissuȩ curi alem accipereno luerit
maritum & succm deserens ad aliam secontulerit ciuita tem
Quasta postionis ordiri curiȩ quendispȩcit defeccultatib: suis
cogatur inferre ad illam ciuitctem sine dubro in quase trans¬
tulerit Curiales filios sicurialem maritum acceperit : sine du¬
bio paritur siccutem curialis uł corporatus nolentes ẽẽ quod
alienarep̃sumat quis masculinis ecus filiosuł ꝓpinquoshabuerte
defeccultatibus suis dare non diferant. medi& atemsibi adusumsructum
r&ineant Qđsi aut filios aut ꝓpinquos uirilis dumtaxat s&us nonhilis¬

Expanded text:
curialibus in hereditatem successura reddatur, quia per eam, si se curialibus in hereditatem successura reddatur, quia per eam, si se curiali iunxerit, ordo poterit reparari. Ille vero, cuius contubernio curialis filia fuerit maculata, si colonus est, collegio deputetur, si vero servus fuerit, inter tormenta deficiat. Filia vero curialis, si civitatis suae curialem accipere noluerit maritum et suam deserens ad aliam se contulerit civitatem, quartam portionis ordini curiae suae, quem despexit, de facultatibus suis cogatur inferre, ad illam civitatem sine dubio, in quam se transtulit curialis filia, si curialem maritum acceperit, curiales sine dubio paritura. Si autem curialis vel corporatus, nolentes esse quod alienare praesumat. Qui si masculini sexus filios vel propinquos habueritedietatem de facultatibus suis dare non differat, medietatem sibi ad usumfructum retineat. Quod si aut filios aut propinquos virilis dumtaxat sexus non habue
Abbreviated transcription (Latin):
C& istochecmaioriani decurialib que custo diendas inte¬
tumimodo sicutlex deomnibus dudum lati estactur ad ordinen
sum quem desueront curialis debeant reuo cari: namde colle¬
gatis illã specialiter custo dire confirmat quȩ le intheo dosi a¬
no codicis corporis seripta dedcerat : Ittoq p̃cepit ut sicurialem
cuiuscumq possessiones actordño nescientemsus ceperit &¬
non trans acto anno ad ciuita tem curiȩ cuiui debitur fecerit
reuo cacri. Sungenuus fuerit his ipse actor in collegio de¬
put&ur. Si seruus fustib: uerber&ur namsicut conscientiam
dño curialem ultra annispacio tenere p̃sumpserit : & ñ ordine
suo sic dictum estp: annum sinemora red diderit nouerit ipsũ
p̃dium in quo inuentus fuerit curi alis sedñs p̃dii ꝑditurum
fili auero curialis siseruo aut actori autꝓcuratorisese con¬
iunxerit. aut dñs agri iunetaeẽ ꝑmiserit. & nonp: annispa¬
cium curiȩ fuerit restitita. illa quidem continuo parentib

Expanded text:
IO Lex haec Maioriani de curialibus quae custodienda sint entummodo annos, sicut lex de omnibus dudum lata testatur, ad ordinem suum, quem deseruerint, curiales debeant revocari. Nam de collegiatis illa specialiter custodiri confirmat, quae lex in Theodosiani codicis corpore scripta declarat. Itaque praecipit, ut, si curialem cuiuscumque possessionis actor domino nesciente susceperit et non transacto anno ad civitatem curiae, cui debetur, fecerit revocari, si ingenuus fuerit is ipse actor, in collegio deputetur, si servus, fustibus verberetur. Nam si cum conscientia domini curialem ultra anni spatium tenere praesumpserit et non ordini suo, sicut dictum est, post annum sine mora reddiderit, noverit ipsum praedium , in quo inventus fuerit curialis, se dominus praedii perditurum. Filia vero curialis, si aut servo aut actori aut procuratori se coniunxerit aut dominus agri iunctam esse permiserit et non post anni spatium curiae fuerit restituta, illa quidem continuo parentibus
Abbreviated transcription (Latin):
al soluere. N amsi aliquis testamto plurermit tere uoluerit qu an contina
nunerus sscriptus ordo seruandus est tutillis tantum lib tes ualeat qui
prius manunis sisunt usq adillun numerum quem & planatio contina
suiperius conp̃hensa quiu eropostec supra constitutum numerum in anũ miss
lguntur in serutute eoscestum est ꝑ manere: qđ sincii nominatim serui uł ancille
intestam̃ tomanumittuntur. Sed confuse omnes seruos uł ancillas hisqui tes
quihoc ordine manum missisunt ꝑmanebunt qam &sittac intestam̃to seruorum
manum missio ad criptio fuerit idest incirculo ut quiprius que posterior no¬
missus Nansi aliquis in gretitudine conftrtutus in fraudem haius legis fecere uo¬
missi fuerint uisq: ad numerum superius constititum liberier̃ quiuedpost
statitum numerum manummissi fuerint. serui sine dubio ꝑmanebunt. N am

Expanded text:
absoluere. Nam si aliquis testamento plures manumittere uoluerit, quam quot continet absoluere. Nam si aliquis testamento plures manumittere uoluerit, quam quot continet numerus supra scriptus, ordo seruandus est, ut illis tantum libertas ualeat, qui prius manumissi sunt, usque ad illum numerum, quem explanatio continet superius comprehensa: qui uero postea supra constitutum numerum manumissi leguntur, in seruitute eos certum est permanere. Quod si non nominatim serui uel ancillae in testamento manumittantur, sed confuse omnes seruos suos uel ancillas is, qqui hoc ordine manumissi sunt, permanebunt. Nam et si ita in testamento seruorum manumissio adscripta fuerit, id est in circulo, ut qui prior, qui posterior nomissus. Nam si aliquis in aegritudine constitutus in fraudem huius legis facere uomissi fuerint, usque ad numerum superius constitutum liberi erunt: qui uero post statutum numerum manumissi fuerint, serui sine dubio permanebunt. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to dequanta familia liceit manumitti hoc ordine. Vt si qus duos
seruos hab& ambos manumit tere possit. Quiuerd tres duos testam̃to
manumittat. guiquattuor similit̃ duos Quise tres quiocto quat¬
tuor quidecem quinque gui quindecim duo decim tredecim guettuor¬
decim quindecim sedecim & sseptem simlit̃ quinq quin decm cocto sex
& ad hocnum ers usq ad ox .x. trti am partem manumit tere liceat : qui
amplius quam oge habuerit usq adcentum. quastam denumero seruorum
manumittere potest. quiuesd plures quam centum habuerit quin tampastã
manu mittere potist sed & hocstatum est . ut dequeclib& grande femilia
nulli amplius quamcentum testam̃tum manũmit tere liceat: Non qui uolue¬
rit aut in ȩcđa aut ante consulem autinter amicos aut ꝑ epistolammanum¬
mitterepotest his manum missionibus omnem famili amiugo seruitutis

Expanded text:
testamento de quanta familia liceat manumitti, hoc ordine: ut, si quis duos testamento de quanta familia liceat manumitti, hoc ordine: ut, si quis duos seruos habet, ambos manumittere possit; qui uero tres, duos testamento manumittat; qui quatuor, similiter duos; qui sex, tres; qui octo, quatuor: qui decem, quinque; qui undecim, duodecim, tredecim, quatuordecim, quindecim, sedecim, decem et septem, similiter quinque: qui decem et octo, sex: et ab hoc numero usque ad triginta tertiam partem manumittere liceat; qui amplius quam triginta habuerit usque ad centum, quartam partem de numero seruorum manumittere potest: qui uero plures quam centum habuerit, quintam partem manumittere potest. Sed hoc statutum est, ut de quamlibet grandi familia nulli amplius quam centum, testamento manumittere liceat. Nam qui uoluerit aut in ecclesia, aut ante consulem, aut inter amicos, aut per epistolam manumittere, potest his manumissionibus omnem familiam iugo seruitutis
Abbreviated transcription (Latin):
somanorum lib̵torum consequi possunt. d&iciuõ nullaratione pos¬
patronorum beneficio ⁊d est suterum abipsis aut tistam̃to aut in ȩcdesia
autante consulem manumittantur ciuium romanorum priuilegium conse¬
cuntur Non ecemomnes domini seruos suos manumit tere possunt : Nan
siuliquidmultec debita habeant cuius sulstantia creditorib: tene iont obnox
infraude creditori sui seruus manumittere uoluerint conlataminu nissio
nonuala. aut si lib̵tus ciuis sdmanorum filios liberos non habueron & in
fraude patronisui seruo suo manumittat similit̃ datamanumis sio nonueda
preterea minor quicumq: exx annorum dominus lib tatum seruo dare nonpo¬
test. nisi foste tantum minorm anum missor cui pat̃ suus. & mat̃ apatrono
donatis eos demanumittat cefte pedagogum aut conlactaneus manumitat
dem instituere & legata relinquere libtatem tam̃ seruis nonpstest in haç aire

Expanded text:
Romanorum libertatem consequi possunt. Dediticii uero nulla ratione posRomanorum libertatem consequi possunt. Dediticii uero nulla ratione pospatronorum beneficio, id est, si iterum ab ipsis aut testamento aut in ecclesia aut ante consulem manumittantur, ciuium Romanorum priuilegium consequuntur. Non tamen omnes domini seruos suos manumittere possunt. Nam si aliquis multa debita habeat, cuius substantia creditoribus teneatur obnoxia, si in fraudem creditoris sui seruos suos manumittere uoluerit, collata manumissio non ualet. Aut si libertus ciuis Romanus liberos non habuerit et in fraudem patroni sui seruos suos manumittat, similiter data manumissio non ualebit. Praeterea minor quicumque uiginti annorum dominus libertatem seruo dare non potest; nisi forte tantum minor manumissor, cui pater suus et mater a patrono donati sunt, eosdem manumittat, aut certe paedagogum aut collactaneum manumittat.dem instituere et legata relinquere, libertatem tamen seruis non potest in hac aetate
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ahis ipsis quiliberi sunt alios eẽ in genuos alios libestinos
Ingenuos quingenuinatisant: libestinos qui piusto seruitute
manumissi liberifiunt Ingenuorum omnium unus status est liber¬
torumuesd ĩdeo non unus quia tria sunt genera libtatum. quia libti
ciues romani sunt Quihis trib: modis idest testam̃to aut ingedesia
aut ante consulem suerint manumissi. Lactinis qui aut ꝑ epistolcom aut
ineramicos aut conuiuii adhibitionẽ manumit tunt᷑. d&icii ueros.
aut in quorum facie uł corpore quȩ cumq: iudicia autigne aut ferro
pellantur. Sedinterhec triagenera libtatum Ideo ciues romani meliore
statum habent quia & testam̃ta facere & & testam̃to quib: cumq ꝑsonis
succedere possunt. Nam latini & d&icii nec testam̃ta condere nec¬
sibi extestam̃to condere nec sibi ex testam̃to aliorum aliquid dimissum
possunt nullaten uindicare tam̃ latim cestum reb: priuilegi aciuium

Expanded text:
Sed ex his ipsis, qui liberi sunt, alios esse ingenuos, alios libertinos. Ingenuos, qui ingenui nati sunt: libertinos, qui pro iusta seruitute manumissi liberi fiunt. Ingenuorum omnium unus status est: libertorum uero ideo non unus est, quia tria sunt genera libertatum: quia libertCiues Romani sunt, qui his tribus modis, id est testamento aut in ecclesia aut ante consulem fuerint manumissi. Latini sunt, qui aut per epistulam aut inter amicos aut conuiuii adhibitione manumittuntur. Dediticii uero sunt, caesi sunt, aut in quorum facie uel corpore quaecumque indicia aut igne aut ferro pellantur. Sed inter haec tria genera libertatum ideo ciues Romani meliorem statum habent, quia et testamenta facere et ex testamento quibuscumque personis succedere possunt: nam Latini et dediticii nec testamenta condere, nec sibi ex testamento aliorum aliquid dimissum possunt ullatenus uindicare. Tamen Latini certis rebus priuilegium ciuium
Abbreviated transcription (Latin):
e istac hoc contin& ut ꝑꝓuincias relaxate beneficia principis
tributorũ reliqui non querant᷑ tam qđ ecactũ ẽ si apud ex ac¬
tores residisse constiterit id p̃cipit ut publicis debeat utilitatb
ñperire sed qđ ex actũ ẽ ad r&enta torib: thesauris inferatur
& ad piuncialib: uł ad possessorib: qđ solutũ nfuerint ñ queratur

Expanded text:
 ista hoc continet, ut per provincias relaxatae beneficio principis tributorum reliquiae non quaerantur, tamen quod exactum est, si apud exactores resedisse constiterit, id praecipit, ut publicis debeat utilitatibus non perire, sed quod exactum est a retentatoribus thesauris inferatur et a provincialibus vel a possessoribus quod solutum non fuerit non quaeratur
Abbreviated transcription (Latin):
in illã reuerentissimam sede nstam in licite p̃sumptionis incurrat
saneꝗ non iusta suspicionem operiparentum conludia plerũq:
miscere dum libriis altis amor enim gratificatur & alius in iusta
sententia ꝑsecuntur eq patres acmatres conꝓbati suerint in uitid
ꝓfutura siquis sane in uitus ep̃s fuerit or dinatus. a cconsegratione nulla
uiolari accusarcioniꝑmittim: Data uiłił apũł. aelato maco¬
capollonio. Intxp̃ Dȩc l&x ad eo adintegrum sorptinon est
quia iam quȩ dediuersis negotus loquitur in reliquis legib euidera img¬
pͥtactionem habent & pressa sed hoc amplius hab& qđ ad locums cribi fem
dehis quunuiti dericiordinati qđ ꝑ se intp̃tatione: inteligere por¬

Expanded text:
ut in illa reverentissima sede notam inlicitae praesumptionis incurrat. ut in illa reverentissima sede notam inlicitae praesumptionis incurrat. Sane quia non iniusta suspicio est huic operi parentum conludia plerumque misceri, dum liberis aliis amore nimio gratificantur et alios iniusta sententia persequuntur, aeque patres ac matres, si conprobati fuerint invitos profutura. Si quis sane invitus episcopus fuerit ordinatus, hanc consecrationem nulla violari accusatione permittimus. Dat. ATIO Haec lex ideo ad integrum scripta non est, quia iam quae 'de diversis negotiis' loquitur in reliquis legibus evidenti interpretatione habentur expressa. Sed hoc amplius habet quod ad locum scribi fecimus 'de his qu
Abbreviated transcription (Latin):
utaius:miliciȩ & patricio : II . Serenecessaria ad locum
ad suscipiendum cls officium unicuiq: nos obtin& dedissent legen
qui a quam lib& scĩmoniis ut uolentib: patimur in poni. itec ad in¬
uitis iubemꝰ arceri. Non nullorum enĩ ꝑsuasiosa c̃dotum reluctantib:
honus istud in pomtutim pibitasmentis aiolentiȩ interceden tes of¬
fensa idodiumpie religionis infiituat. Eoergo licentiã huius pre¬
sumptionis e dudim̃: Vtsi quispiam ꝓbatus fugti uiciatus sub con¬
tumelia publicar dericctus officiis succedisse spontaneis accu¬
satorib Vłsuipse uoluerit alligare ꝑpressam licentia comutemus
apudiudicis conp&entes huius modi admissa clamare. Utsi int̃ legis
obiecti constituerit: decem libras archidia concogatur inferre ei
taus ordini ꝓfuturas illius seuredito uoluntatiq coactas non potuit
conserari & qr ab huius modi autsuum nec episcopum auerecun¬
diam cẽconuenit alienum ad uposto licesedis deuoc& antestitem

Expanded text:
atque patricio. De re necessaria ad locum. Ad suscipiendum clericatus officium unicuique nos optionem dedisse, non legem, quia quamlibet sanctum onus ut volentibus patimur inponi, ita ab invitis iubemus arceri. Nonnullorum enim persuasio sacerdotum reluctantibus onus istud inponit, ut inprovidas mentes violentiae intercedentis offensa ad odium piae religionis instituat. Eo ergo licentiam huius praesumptionis excludimus, ut, si quispiam probatus fuerit vi coactus sub contumelia publica clericatus officiis successisse, spontaneis accusatoribus, vel si ipse voluerit allegare perpessa, licentiam commodemus apud iudices conpetentes huiusmodi admissa damnare: ut, si inter leges obiecta constiterint, decem libras auri archidiaconus cogatur inferre ei,tatis ordini profuturas: illo suae reddito voluntati qui coactus non potuit consecrari. Et quia ab huiusmodi ausu ....... nec episcopum a verecundia esse convenit alienum, ad apostolicae sedis devocetur antistitem,
Abbreviated transcription (Latin):
in puinei ainqua consistat illeq puls at̃ suas ex erat actiones
Iec estim& aduersarium suum alibi aut longius adiudicium ꝑtra¬
hendum illiũo quipulsatus siui dicẽ sus ceptum habuerit liceat
appellare simili &iã &militantes ordinẽ tenent ut & ipse apud
conpeentes iudices quas comp&ereeredunt exerant actiones quia
omnib: legib: constitutum ẽ ut actor ei futurum sequatur.  U¬

Expanded text:
in provincia in qua consistit ille qui pulsatur, suas exerat, actiones, in provincia in qua consistit ille qui pulsatur, suas exerat, actiones, nec aestimet adversarium suum alibi, aut longius ad judicium hendum: illi vero qui pulsatus fuerit, si iudicem suspectum habuerit, liceat appellare. Simili etiam et militantes ordine teneantur, ut et ipsi apud conpetentes iudices, quas conpetere sibi credunt, exerant actiones, quia omnibus legibus constitutum est, ut actor rei forum sequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ał minime actionissuȩ ad suerit uł dilata ꝓbauerit ꝓccdumnia qua¬
depoena iuuat legib: constituta ꝓuero peccuniaria causa p dispend
pi sumptus considerata quantitatẽ postulcctorum uł medi irineris
interuallo condemnationem ꝓ estimatione iudicis sustimebit Nlm
tun saltim it tenticto quomcegis puniuntur dispendio refrenari.
pialate maioribus occupate uł cod magnisicen tis simos seu in lustrib:
iudicibus Nisi inmaxximis ac̃ necessariis qđ superius cautum est
reb publicis uł debitis ex hibitionis subsi dium poscat. Nan
siquuis alit̃ que dicta continent postulaentia his dispectis maior ẽ
iudicem uł nr̃a primum contra ordinem legum adierit magestate
suat non solumlitis i acturam atq plus pantionis periculo uerum
&ium̃ conp&entimutui fore subdendum, Iep Siquis ad
uersarium aut rep&itione aut ceptis subiectionẽ puls auerit

Expanded text:
vel minime actioni suae adfuerit vel delata probaverit, pro calumnia quivel minime actioni suae adfuerit vel delata probaverit, pro calumnia quidem poenam luat legibus constitutam; pro vero pecuniaria causa post dispendia, post sumptus, considerata quantitate postulatorum vel medii itineris intervallo, condemnationem pro aestimatione iudicis sustinebit. Nam antum, saltem intimato, quo magis puniuntur, dispendio refrenari. pietate maioribus occupata vel a magnificentissimis seu inlustribus iudicibus nisi in maximis ac necessariis, quod superius cautum est, rebus publicis vel debitis exhibitionis subsidium poscat. Nam si quis aliter quam edicta continent petulanti animo his despectis maiorem iudicem vel nostram primum contra ordinem legum adierit maiestatem, sciat se non solum litis iacturae atque plus petitionis periculo, verum etiam conpetenti motui fore subdendum. Dat. V idversarium aut repetitione aut criminis objectione pulsaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
sectis quib:dã occasionib: pos: cere litigatore actor reiforans¬
quactur: quod glesti sententia non constet ẽẽ decr&sam intantumm
uio latumq: seru &ur neno codnr̃a serentate postulent Rec enm
imp&srabit non rescriptum non mandatum uł iussum quoddicunt¬
ad sacrum suos ceduersarios inminime comp& enti iudiciorespondere
maxime eum hoc tempr qđ superius dictumẽ . unquisq: dacrissim¬
uł expectibilium iudicium sitar ꝓpt causas p̃dictasit aut sustulit
ꝓposito potuerit iudiccre quam formam &iam inmilitaripartedu¬
lum̃ obseruare: Nec passim aliq: armatemiliciȩ sociatum longnqus
pastib: tracbiss& in locis apud comp&entem̃ iudicempulsart nisi taer
supmanim e sed necessarus causis & militare iudicem inlocis & ce¬
dentib: suerit acusatus : Nonignorantiȩ eocuius exint pellationim

Expanded text:
fictis quibusdam occasionibus exposcere litigii foro. Actor rei forum sfictis quibusdam occasionibus exposcere litigii foro. Actor rei forum sequatur. Quod sine caelesti sententia non constat esse decretum, intactum inviolatumque servetur: nemo a nostra serenitate postulet - nec enim impetrabit non rescriptum non mandatum vel iussum quod dicunt sacrum - suos adversarios in minime conpetenti iudicio respondere, maxime cum hoc tempore, quod superius dictum est, unusquisque clarissimorum vel spectabilium iudicum, si tamen propter causas praedictas ita usus tulerit, i spreta gratia recto proposito potuerit iudicare. Quam formam etiam in militari parte volumus observari nec passim aliquem armatae militiae sociatum longinquis partibus trahi, sed in locis apud conpetentem iudicem pulsari, nisi tamen super maximis et necessariis causis et militarem iudicem in locis excedentibus fuerit accusatus non ignorante eo, cuius ex interpellatione
Abbreviated transcription (Latin):
q mamplissim epoͣcctis uł aliam non conp&enti tamen examine ꝑrelco¬
tionem uidicis contracduersarium missam. seu i psumiudicem documentis
quibdam neglegisse nrẽ magestactis. sedicta sui periculi memorsit ꝓanisint
obaturum Tunc postin demni tactem̃ ei legib: seruatam &iam uindicta
uri congruac in coniunctum ꝓtinus subsequctur. gđsi appellatio apud
dilgentius modis omnib: complebuntur. his aiuditis. aliudmauis qđ inno¬
centes p̃cipuȩ actenus conterebat. Non nullinamq: sius allegationibus
disfidentes uecare suos coduersarios tantum modocupientes : Noniure
cumhus sed ccpe pugneebaentur. & ꝓsermonem fugatum. & stcleratacuer¬
ic nonnun quam legib ante confisis. ad alient cosiuditia ꝑ trachebart
ut hine sepiusuenit ut ꝓmoles ciuilis a priuato sit mulitaris sadsibi
inperegrinaras iniudicioergo hancquoq: paste nec dlsionems
hac ꝓ uidentissimo edicto nrã pi&as censuit emendandim Iubenun
tionem forsittm non deserentes in proprio. Non inminime compconti

Expanded text:
 amplissimae potestatis vel alio maiore, conpetenti tamen, examine per relationem iudicis contra adversariun missam seu ipsum iudicem documentis quibusdam neglexisse nostrae maiestatis edicta sui periculi memor se promiserit probaturum, tunc post indemnitatem ei legibus servatam etiam vindicta iuri congrua in convictum protinus subsequetur. Quod si appellatio apud s statuta sunt, diligentius modis omnibus conplebuntur. His additur aliud maius, quod innocentes praecipue hactenus conterebat. Nonnulli namque suis adlegationibus diffidentes, vexare suos adversarios tantummodo cupientes, non iure cum his, sed arte pugnabant et per sermonem fucatum et falerata verba, nonnumquam legibus arte confusis, ad aliena eos iudicia pertrahebant, ita ut hinc saepius eveniret, ut et miles in civili et privatus in militari, sed sibi intissimo edicto nostra pietas censuit emendandum. Iubemustionem forsitan differentes in proprio, non in minime conpetenti
Abbreviated transcription (Latin):
inlicita sunt coniugia. Nisi forte ad optiuo enancipatione fueriet disso¬
luta. Nam simancipatio intuenerit auptiȩ inthuius modi fraris licito
contrahuntur fratris quoq: &sororis filiam uxorem deducere nonlicas
sororem quoq: patris ac̃matris uxores accipere non lic&: Genero quoq
socrum suam Nec socero Nurum uxorem accipere non lic& Noq uitrico
priuigna nec priuigno nouercam. fratres &iam amitinus uelconso¬
brinus in ma trimonium iungi nulla ꝑsonȩ ꝑmittitur sed nec uno uiro
duas sorores habere . Nec unimulieri : duob. fratrib: iungiꝑmittitur
quasiquis incestas ułne farias nde quȩs̃ superius conp̃hensȩ nuptias
inierit : Nec uxorem habere uid&ur nec filios. Namq: &chuius modi
conceptione natifuerint lib& ux orem labere uideantur. patrenuo
nullateñ habere cessentur &iam quasi de adulterio concepti fuerint

Expanded text:
illicita sunt coniugia, nisi forte adoptio emancipatione fuerit dissoillicita sunt coniugia, nisi forte adoptio emancipatione fuerit dissoluta: nam si emancipatio interuenerit, nuptiae inter huiusmodi fratres licito contrahuntur. Fratris quoque et sororis filiam uxorem ducere non licet. Sororem quoque patris ac matris uxorem accipere non licet Genero quoque socrum suam, nec socero nurum uxorem accipere licet, nec uitrico priuignam, nec priuigno nouercam. Fratres enim amitinos uel consobrinos in matrimonium iungi nulla ratione permittitur. Sed nec uni uiro duas sorores habere, nec uni mulieri duobus fratribus iungi permittitur. Quod si quis incestas uel nefarias, id est, quae sunt superius comprehensae, nuptias inierit, nec uxorem habere uidetur nec filios: nam hi, qui ex huiusmodi conceptione nati fuerint, quamlibet matrem habere uideantur, patrem uero nullatenus habere censentur, et tamquam si de adulterio concepti fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
potistatem om̃s gentis habere cestum est sed destringendi in seruos dominis ꝑsua
psuficcte ꝑmittitur oc adendi tantum seruos dominilicentiam ñ habebunt
nisi foste seruus dum ꝓculpe modo ceditur gasqm sorsi tanmoriat᷑. Namsiserui
digium mosti crim̃ admiserit. hisiudicib: quib publice officii potestas com¬
missa est tra dendus est. ut ꝑsuo crim̃puniat : In potestate &iam patrun sunt
sili & logitimomo matrimomoꝓ crȩati. sum. Dematri mog¬
egrtimes̃ nuptiȩ si romanus rom anã nuptus interuenientib: uł consensu
ducat uacorem ÷ Sed non omnes ꝑsonas uxores ducere lica quia neo
patrifilia: nec filio matrem̃ nec aue ne potem: n ec nepoti auam. qđ non
ẽ cedfiliatis iussumẽ obseruari . Namsiꝑemancipationem adhibito dissol¬
natur : Nuptias tam̃ inthas ꝑsonas semꝑ constact in licitas Iñ sratrem
quoq a sororem siue eodem patrem acma trennati suerint siuediuersis
matrib: aut patrib: matrimonia eẽ nom possunt int̃ cedoptiuos &i an sĩ

Expanded text:
potestatem omnes gentes habere certum est. Sed distringendi in seruos dominis pro sua potestate permittitur; occidendi tamen seruos suos domini licentiam non habebunt, nisi forte seruus, dum pro culpae modo caeditur, casu forsitan moriatur. Nam si seruus dignum morte crimen admiserit, iis iudicibus, quibus publici officii potestas commissa est, tradendus est, ut pro suo crimine puniatur. In potestate etiam patrum sunt filii ex legitimo matrimonio procreati. egitimae sunt nuptiae, si Romanus Romanam nuptiis interuenientibus uel consensu ducat uxorem. Sed non omnes personas uxores ducere licet: quia nec patri filiam, nec filio matrem, nec auo neptem, nec nepoti auiam. Quod nest affiliatis, iustum est obseruari: nam etsi per emancipationem adoptio dissoluatur, nuptias tamen inter has personas semper constat illicitas. Inter fratrem quoque et sororem, siue eodem patre ac matre nati fuerint, siue diuersis matribus aut patribus, matrimonia esse non possunt. Inter adoptiuos etiam fratres
Abbreviated transcription (Latin):
uilib: q ꝑsonis le ista cõmemorat pauperes & sine ullac dignitate
talium dummodo honestis & hon estis parentib ꝓcreatas senati
suo nouerint uxores digendi & ducendi haebeant potestatem
quod ecomnib: exemplo legis huius sine dubitatione ꝑmitta
c̃imonialib: uiduis di a conissis omnib:q: religiosis matronis
hac lege ꝑmittitur ut seut estam̃to seuꝑfidei commissos. seupe¬

Expanded text:
is, quas lex ista commemorat, pauperes et sine ulla dignitate natalium, dummodo honestas et honestis parentibus procreatas, senatores, si voluerint, uxores eligendi et ducendi habeant potestatem. Quod et omnibus exemplo legis huius sine dubitatione permittctimonialibus viduis diaconissis omnibusque religiosis matronis hac lege permittitur, ut, seu per testamentum seu per fideicommissu
Abbreviated transcription (Latin):
iussores pr&inenda hac ipsa sponsalicia donatione non debeant
quatalis pastio grauis est & sufficit filus qđ uł haclege uł priorib: sa¬
tutis constat eẽ prospectu. Atasiam sim atres eorum secundo nupserint
corummaritorum facultates loccpigneris obligentur & si qui dipse
matre egep̃ sumpserint defaccultatib: earum in lcta sibi filii dcere sor

Expanded text:
iussores pro retinenda hac ipsa sponsalicia donatione dare non debeant, iussores pro retinenda hac ipsa sponsalicia donatione dare non debeant, quia talis petitio gravis est et sufficit filiis, quod vel hac lege vel prioribus statutis constat esse prospectum, ut, etiamsi matres eorum secundo nubserint, eorum maritorum facultates loco pignoris obligentur et, si quid ipsae matres exinde praesumpserint, de facultatibus earum inlata sibi filii damna r
Abbreviated transcription (Latin):
uacabit & itactam quo dration abile & pristinis legib congruum credidu
reserucendum qđ ipsesucc confltutione confirmat dicens: Illud tantum eiao¬
dem legemr&inentes qđ u& erum legum confirmat auctoritas. Itcq utp
uiriobitum relictauxor usu fructum taontums ponsalicia donationis
hcobeat &nihil sonde aliencere p̃sumat siue cedalicsnuptias aenerit scu
ceste nonuenerit ꝗec aliis nisi tantum omnib: filuis sas e eodem patrem
gemitis cuius donatio ẽ h&s ipsam sponsaliciam largititis equalit̃ dimitu
Mec liorit matri ciuiuoluerit defilus aliquid einde amplius ꝓsua uolintto
donare sane deusufructusuio qđ ei lege concessum donandi cui uoluerit liberi
habcat potstatem: Nam ecq: omnib: tantum filiis equalit iussa est reser¬
uare neminuat. Nec in t̃filios ꝓsuo arbitrio diuideri ullaratione pre¬
sumat Hor tam̃ matrib hadegon prestet ut saua filiorum utilitate fide¬

Expanded text:
vacuavit et id tantum, quod rationabile et pristinis legibus congruum fuit, credidit reservandum. Quod ipse sua constitutione confirmat dicens 'illud tantum ex eadem lege retinentes, quod veterum legum confirmat auctoritas': itaque ut post viri obitum relicta uxor usumfructum tantum sponsaliciae donationis habeat et nihil exinde alienare praesumat, sive ad alias nuptias venerit sive certe non venerit, nec aliis nisi tantum omnibus filiis suis ex eodem patre genitis, cuius donatio est, haec ipsa sponsalicia largitas aequaliter dimittatur nec liceat matri cui voluerit de filiis aliquid exinde amplius pro sua voluntate donare. Sane de usufructu suo quod ei lege concessum est donandi cui voluerit habeat liberam potestatem. Nam ea, quae omnibus tantum filiis aequaliter iussa est reservare, nec minuat nec inter filios pro suo arbitrio dividere ulla ratione praesumat. Hoc tamen matribus hac lege praestatur, ut salva filiorum utilitate fide
Abbreviated transcription (Latin):
nonis. & in stcm̃ deportauo sequat̃ qđ p hac singuli uniuenq
cognoscunt non licere in eum principum animum commoueri
causas ad se non ꝑtinentes sinemcondito alterius ꝓposuerim
Calumniatoress̃. quicũ iusto iuditio uicti. causam iterare
temptecuerint . Calumniatoress quicũq: qđ ad illos ñꝑtine
p&ent aut iniudicio ꝓponunt. Calumniatoress. que sub
nominiȩ fisci feccultates in p&unt alienas. & in nocentes
qui& os eẽ ñ ꝑmittunt. Calumniatores &iams̃. qui fed sades¬
ferentes. contraciuus cũq: in noaentem ꝑ sonã principũ animnus
ad iracundiam cõmouere p̃sumunt : qui oms infecmis effeca

Expanded text:
ionis infamem deportatio sequatur: quo posthac singuli universique ionis infamem deportatio sequatur: quo posthac singuli universique cognoscant, non licere in eo principum animos commoveri, causas ad se non pertinentes sine mandato alterius proposuerunt. Calumniatores sunt, quicumque iusto iudicio victi causam iterare tentaverint. Calumniatores sunt, quicumque quod ad illos non pertinet petunt aut in iudicio proponunt. Calumniatores sunt, qui sub nomine fisci facultates impetunt alienas et innocentes quietos esse non permittunt. Calumniatores etiam sunt, qui falsa deferentes contra cuiuscumque innocentis personam principum animos ad
Abbreviated transcription (Latin):
sct᷑ exsoluct : V comnsitestas Exhibin ab accusatore poene subia¬
iur̃ &i comsi conienticnt pars ab obilicio cdiudicibus deneg& ur
edin accusccto siconuictus fuerit. aut in accuscctorem si conuincerit
lgib sententicm iudicis poencm quam passurus erat reus accusa¬
adulta incestis reus raptor sepulchrorum uio lactor uenefi¬
is madeficus cedulterator mon&e homicidȩ diebus¬
pasdiȩ nullatenꝰ cbsoluantur . Reliquiom̃s quos minorum causa¬
samm culpcc constringit dieb: uenerabilis pcesche specaditer ab.¬
Non ẽratio quã manifesti calumniatoris supplicium deferaur
u& enĩ patimur frequent iterareq consistere prima actione
ñ qui euerint. atq alienũ in no centã securitatem que sine
ꝓ arentum constititionib: conp̃hensum ẽ eos qui accusatione alie¬
nis nominib: p̃sumpserint dilatorum numero eõ deducendus
atq: id eo cedumniosissimũ capuit & ꝑsonȩ iudic&ur . rite dilac¬

Expanded text:
sator exsolvat. Nam, si testes exhibiti ab accusatore poenae subjasator exsolvat. Nam, si testes exhibiti ab accusatore poenae subjacuerint, etiamsi consentiant partes, abolitio a judicibus denegetur; sed aut in accusatum si convictus fuerit, aut in accusatorem si non convicerit, legibus sententia judicis poenam quam passurus erat reus, accusaadulter incestus reus, raptor sepulcrorum violator venefis maleficus adulterator monetae homicida diebnullatenus absolvantur. Reliqui omnes, quos minorum causarum culpa constringit, diebus venerabilis paschae specialiter abNon est ratio qua manifesti calumniatoris supplicium differatur. Non enim patimur frequenter iterari, quae consistere prima accusatione non quiverint; atque alienam innocentiam securitatemque sine rum constitutionibus comprehensum est, eos qui accusationem alienis nominibus praesumpsissent, delatorum numero esse ducendos. Atque ideo calumniosissimum caput et personam judicio irritae delat
Abbreviated transcription (Latin):
tutam Sreo Rtusatorque selo qo legis cod stringit agnoscat
nullum sibtforadl& ebram obolicdonis recur sum post quam
aliquid iniariam̃ merui in seriptiqnis inlate ab lerera insirq tes
idest siud carteris sustinuerit uł torinotto uduerberum uel cathi
tas pis sute di qiueͥ eeptulit contempnat & dona ipse quo ꝗ¬
ꝑptulat : bacpars fuerit trem p&itoris quam p&i in acõpienda
oblicionemn consensus pius tecm quatt aliquis de questione
beretur. Sequitur illuditplures que criminib: nec consen¬
nontibus fidem pcestibus prestiur abolicio ut sunt illec quio
auit uio lecta incegestas autpatria obpugnatauł prodita
cendam qued &ulit quamreum adpugnanꝰdam que neget dibe¬
oblicione p&ierit. Micem inurit peo aiudice concedatur & liberi
saq traditus nisi aeboblicione Grtus accusatus cediudicem p&ie¬
rint accuscctori suonon est prestcendam qod setestis exhibiti cedp&s¬
tione accusactoris fuerint & incusto chamissi fuerint. & ceb oblicio¬

Expanded text:
ui se laqueo legis adstringit, agnoscat, nullum sibi fore ad latebram abolitionis recursum, postquam aliquid iniuriae merito inscribtionis inlatae tolerarit inscribtus, id est si vel carcerem sustinute ille qui haec pertulit, contemnat et donet ipse quod pertulit ac par fuerit tam petitoris quam petiti in accipienda abolitione consensus. Prius tamen quam aliquis de quaestione liberetur, sequitur illud, ut plerisque criminibus ne consentientibus quidem partibus praestetur abolitio, ut sunt illa, in quibus aut violata maiestas aut patria obpugnata vel prodita, cenda quae detulit, quam reum ad purganda quae negat, debeolitionem petierit, etiam invito reo a iudice concedatur: ut liberi erit traditus, nisi abolitionem et reus et accusator a judice petierint, accusatori soli non esse praestandam. Quod si testes exhibiti ad petitionem accusatoris fuerint, et in custo
Abbreviated transcription (Latin):
adcadio lixium Iudex orimino sum disuitiens non ante sen¬
tentiam ꝓferat capitalenȩ¬
aut conuinctus ꝑuinocentes testes . uł ꝑ conscios criminissui. ueł¬
tugomicidium aut adulterium autmalesicum comisisse ma¬
psonȩ aut alicuius dignititis uiro uocantur orcriminale ui¬
de adrerum dnm resferat: ut dehũi modi ꝑsonis quid figri debeat
dominorum ꝑceptio iustec constituat Imp orataꝵ ualext¬
cumq graui accusatione comotus quemquam occidi p̃cepe¬
nt nonstitim aiuidicib: quȩ abirato principe iustas compleant
anica subueniat: hatero. Poenacumillu tantum sequatur
mȩcrum̃ admiit ꝓpinquiuo ad sinis uł amici familiaris uł noti
stenscui crum non sunt ñ teneant̃ obnooii. Nemo deppinquitate
nminosi autdeamicitias timeat nis quiscelus admisertt nec¬

Expanded text:
ATIO. Judex criminosum discutiens non ante sententiam proferat capitalaut convictus vel per innocentes testes vel per conscios criminis sui aut homicidium aut adulterium aut maleficium commisisse mapersonae aut alicuius dignitatis viri vocantur in crimine, iudex ad rerum dominos referat, ut de huius modi personis quid fieri debeat, dominorum praeceptio iusta constituat. 367 cunque gravi accusatione commotus quemquam occidi praeceperit, non statim a judicibus quae ab irato principe jussa sunt, compleantur, nterpretatio. Poena illum tantum sequatur, qui crimen admisit. Propinqui vero, affines vel amici, familiares vel noti, si conscii criminis non sunt, non teneantur obnoxii. Nemo de propinquitate criminosi aut de amicitiis timeat, nisi qui scelus admiserit
Abbreviated transcription (Latin):
O archad. ꝓculo pp̃o. Si quicũq inunacaisa duabus iudicis
fuerit superatus. & adhuc eadem agendi ꝓtim̃tiam uoluerit
retinere. &iterum appellandũ eẽ pitoerit in aduersarium ẽ
continuo possessio transferatur  a ũm. Defide testium.
i quis multi plices scripturam contractum suũ manecupiens dedore
uinditione & donatione ꝓferat uł quaccũq alia docum̃ta omnia
rescindantur quiccinpugnatisse casto las l&hecu&at admitti:¬
initp Lestis prius quam decausam interrogentur. sacram̃tum debere
cons tringi ut iurent sed nihil fas eẽ dicturus hoc &iã dici ut nescio¬
ubi uim agis quam uiliorib testib fides pocius admittat unius autẽ

Expanded text:
ue in una causa duobus iudiciis fuerit superatus et adhuc eandem agendi pertinaciam voluerit retinere et iterum appellandum esse putaverit, in adversarium eius continuo possessio transferatur. DE FIDE TESTIVM i quis multiplici scriptura contractum suum munire cupiens de una re venditionem et donationem proferat vel quaecumque alia documenta, omnia rescindantur, quia impugnantes se chartulas lex haec, vetat admittiio. Testes priusquam de causa interrogentur, sacramento debere constringi, ut iurent se nihil falsi esse dicturos. Hoc etiam dicit, ut honestioribus magis quam vilioribus testibus fides potius
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s qui eimodinegotia discutiant. hoc specialit̃ obsguare debge
ti testam̃to scripture seru& suł nehic qđs criptus patuerit heredis
fuerit ꝓuo care. interpositam tũ quã apellationem cuius de ea re
notio ertt recipienda eẽ red diderit : xx librarum auri multa
&litigatorem quitã inpoftune apellauerit: & iudicem quitã ignaue
cohibentia adhibuerat in uoluat: Irłip̃. Hȩclex specialit̃ p̃cipit¬
ut siquis quocumq: condito testam̃to ꝑ apellationẽ defferre uoluerit
ut non debeat reseruare . & scriptum heredem hec ad eundẽ hereditatẽ
suspendere & in hacpaste uidex appellat᷑ uolueret p̃bere sensum
ut qđ minus scripta uoluntatẽ ñ sub sequatur effectus tam ipse¬
quam ipse iude quamhis qui appellauerit ex libras auri cogat᷑

Expanded text:
Omnes, qui huiusmodi negotia discutiunt, hoc specialiter observare debeti testamento scripta reseretur, vel ne ii, quos scriptos patuerit heredesfuerit provocare interpositamque appellationem is cuius de ea re notio erit recipiendam esse crediderit, viginti librarum argenti multa et litigatorem, qui tam importune appellaverit, et iudicem, qui tam ignave coniventiam adhibuerit, involvat. D. ut, si quis a quocumque conditum testamentum per appellationem differre voluerit, ut non debeat reserari, et scriptum heredem ab adeunda hereditate suspendere, et in hac parte iudex appellatori voluerit praebere consensum, ut quo minus scriptam voluntatem non subsequatur effectus: tam ipse iudex quam is, qui appellaverit, viginti libras auri fisco cogatur
Abbreviated transcription (Latin):
nbonis libtiprior est si filius patronus quã filius patroni. Itẽq prior ẽ
filius patroni quam nepus alterius patroni In ir ñ eg̃. Lib tus duos patio¬
nos heredes instituit alt eorum uiuo lib̵to mortt̃ his quisuꝑ ẽ cũ tabulas
testam̃ti. bonorũ possessione recte postulat libtorũ hereditas in capite
quȩ instirpe diuiditur &ideosiunus patronũ duo sint liberi uirile suo¬
ẽ equalis & alterius quattuor singulis uiriles porciones habebunt¬

Expanded text:
In bonis liberti prior est patronus quam filius alterius patroni, itemque prior est filius patroni quam nepos alterius patroni. Libertus duos patronos heredes instituit: alter eorum uiuo liberto moritur: is qui superest contra tabulas testamenti bonorum possessionem recte postulat. Libertorum hereditas in capita, non in stirpes diuiditur: et ideo si unius patroni duo sint liberi et alterius quattuor, singuli uiriles id est aequ
Abbreviated transcription (Latin):
estam̃tum facere possunt masculip: compl&ũ quastum decimum annum
femine p: duo decimo spadones eotem pore testam̃tum facere possunt
qđ pleriq: pubescunt id est annorum axuii Inter ñ eg̃. ilius familias
quimilitauit decastrense peculio : tã cõmuni quã ꝓpriȩ iure testam̃to
fccaere potest. Castrense enimpeculiũ ẽ qđ in castris ad quirit᷑
nequinatua disꝑdis. liberosq: tuos ad egestatẽ ꝑducis. obcamremti ere

Expanded text:
Testamentum facere possunt masculi post impletum quartum decimum annum, feminae post duodecimum. Spadones eo tempore testamentum facere possunt, quo plerique pubescunt, id est annorum decem et octo. Filius familias, qui militauit, de castrensi peculio tam communi quam proprio iure testamentum facere potest. Castrense enim peculium est quod in castris adquiritur NEQVITIA TVA DISPERDIS LIBEROSQVE TVOS AD EGESTATEM PERDVCIS, OB EAM REM TIBI EA RE
Abbreviated transcription (Latin):
quam septem ad testam̃tũ ad hubiti ñ nocent suꝑfluã enimfacta ꝓdẽe iuri
tentum nocere nom possunt In aduerso corporis ualitudine mente captus
edem temp̃r testam̃tum facere nom potest. Ios pñ indig. Pro dictus recepta
sunitatem adbonos inores reuersus & testam̃tum facere potest & ad testam̃ti
iollemnia ad hiberipotest . Itł ꝓñ ig̃. Ex his qui a testam̃tũ adhibentur
siquis quilatinȩsciant uł ñ intellegant si tam̃ sentiant cuius reiint̃ sint

Expanded text:
quam septem ad testamentum adhibiti non nocent. Superflua enim facta prodesse iuri tantum, nocere non possunt. In aduersa corporis ualetudine mente captus eodem tempore testamentum facere non potest. Prodigus recepta uitae sanitate ad bonos mores reuersus et testamentum facere potest et ad testamenti sollemnia adhiberi potest. Ex his, qui ad testamentum adhibentur, si qui sint qui Latine nesciant uel non intellegant, si tamen sentiant, cui rei intersint,
Abbreviated transcription (Latin):
mnep ꝓmeptis. fratres patruelis. sorores patrueles amitim. amitine.
pdirui magni. amite magne. auunculim cogni mater tere magnae.
aioror auunculus ꝓmater tera hic̃ ꝓauiȩ mat̾nȩ quȩ frat̃ & soror
pauiq matni hec speties nec alis gradib: quams cripticẽ nec aliis uoca¬
bulis declarari potest. Uigraduueniunt supra tritauus. tritauia.
in fratrinepo trineptis & oblico frr̃ & sorores ab nep̃. abneptis. frẽs
latere ad crescunt ꝓpatrui ꝓamitȩ ꝓauunculi ꝓmat̃ tere. filius filia
ad patruus. ad amita hics ab aui pat̃ni matni qui frat & sorur
apse deseruit. Optimum gradum qui sunt cognati rectte limiȩ supra

Expanded text:
neptis: fratres patrueles, sorores patrueles: amitini, amitinapatrui magni, amitae magnae, avunculi magni, materterae magnae e, maternaeque frater et soror, proavique materni. Haec species, nec aliis gradibus quam scripta est, nec aliis vocabulis declarari potest. CAPITULUM 6. Sexto gradu veniunt supra tritavus, tritavia: infra trinepos, trineptis: ex obliquo fratris et sororis, abnepos abneptis, fratres latere accrescunt propatrui, proavunculi, promaterterae, filius vel filia adpatruus, adamita. Hi sunt abavi paterni frater et soror. disseruit. Septimo gradu qui sunt cognati recta linea, supra
Abbreviated transcription (Latin):
Suastum gradusueniunt supra ab auus. ab auia. infra ab nepus
abneptis & oblico frr & rorores. xep̃ neptis . patrulis soror pa
trudis id est patrui filius filia: consubrinus. consubrina Icst
auunculi & mat̃ terae filius filia. amitmꝰ: amitina. Idestamit
filius filia Item consubrini qui & duob: suborib: nascuntur
quib: ad crescit patriuis magnus. amita magna. Id estaui
patni frater &soror. auunculus magus mat̃ tera mugna

Expanded text:
Quarto gradu veniunt supra abavus et abavia, infra abnepos et Quarto gradu veniunt supra abavus et abavia, infra abnepos et abneptis. Ex obliquo fratris et sororis nepos, neptis patrutruelis, id est patrui filius filia, consobrinus consobrina, id est auunculi et materterae filius filia, amitinus amitina, id est amitae filius filia: itemque consobrini, qui ex duabus sororibus nascuntur. Quibus adcrescit patruus magnus amita magna, id est aui paterni frater et soror: auunculus magnus matertera magna,
Abbreviated transcription (Latin):
Itee aborius & abactus uenter partum efficere non uideur Ierp
Libtin antius liberorum consequi posiit quediter eam perisse ut in¬
Latina ingenua ius quiriciũ consecuta sit̃ peperit. ad legitimam filis
hereditatem admittitur non enim ẽ manum missa : Interãnane
Iusliberorum mater hab& quae tresfilios authab& authabuit
consecuta est. UEQΑΝΙΒΑS Primo gradum superiore linta¬
continent̃ pat̃ mat̃. Inferiori filius filia: quib: nullȩ alienȩ ꝑsonȩ
iunguntur: Itro Isteꝑsonȩ insecundo gradu ideo duplices appel¬
lantur quiccduo aui &s pat̃nus ẽ & matnus . Item duo genera nepo¬
tum sunt siue & filio siue &filia ꝓcreati. frat̃ & soror &x transuesso
ueniunt id est aut̃ frat̃ patris.aut frat̃ matris. quia aut patruus
aut abunculus nominatur qui&i prihoc ordine duplicabriur
Lercio gradu ueniunt supra ꝓauus ꝓauia. infraꝓnep. proniptis
exoblico srẽr & sororesq: filiur filia patriuis. amita. Id est patris

Expanded text:
uideatur. Aborsus et abactus uenter partum efficere non uidetur. Libertina ut ius liberorum consequi possit, quater eam peperisse ut inLatina ingenua ius Quiritium consecuta si ter peperit, ad legitimam filii hereditatem admittitur: non est enim manumissa. Ius liberorum mater habet, quae tres filios aut habet aut habuit consecuta est. continentur pater mater: inferiori filius, filia; quibus nullae aliae personae icantur. Istae personae in secundo gradu ideo duplices appellantur, quia duo avi, et paternus est, et maternus. Item duo genera nepotum sunt, sive ex filio, sive ex filia procreati. Frater et soror ex transverso veniunt, id est, aut frater patris, aut frater matris; quia aut patruus, aut avunculus nominatur. Qui et ipsi hoc ordine duplicanturradu veniunt supra proavus, proavia; infra pronepos, proneptis. Ex obliquo fratris et sororis filius vel filia, patruus, amita, id est patris
Abbreviated transcription (Latin):
dicint᷑ quia eius herides cocder̃ Familia herois cundac̃ duusiohereditatis interheredes. heras undetim
aput uaeres diusio nuncupabat̃. Cõmunidiuidendũẽ int̃tos quib cõmunis. Resest quȩ actio ube pollo¬

Expanded text:
dicitur, quia eius heredes ceciderunt. Familia herciscunda est divisio hereditatis inter heredes. Herciscunda enim dicitur, quia eius heredes ceciderunt. Familia herciscunda est divisio hereditatis inter heredes. Herciscunda enim apud veteres divisio nuncupabatur. Communi dividendo est inter eos quibus communis res est, quae actio iubet po
Abbreviated transcription (Latin):
pũpuenit ullegatotestam̃to uł possessioner&enta dista aũt hereditas areb: aditis siutabert qua
quipossi d& ugrũ &censũsolu& in deheres. Ress que in nr̃o iure consistunt iura uĩts que a nob̵ustepossidq̃
nec alienas. Distaaũ tres areste abendo ius aiustepossidendo hocenimiure posside qđ uste hociuste qđ bmn
Quod uũt male possid& alienũ ẽ oo alcuũt possid& quiuł sua m alehutit᷑ uł alien a p̃sumit. Posid& auĩ uoste
quinon inrxit᷑ cupiditite. quiaũt cupiditate tena possessus est nom possessor. Bonasunt honestor: semnoblũ
quȩ pindebonadicunt᷑ ut non habeantturpemusũ sa a homines ad res bonas utant᷑ peculũ ꝓpemino ẽps¬
quibuderũ constibat humuersa substantia. Bonoi possessioẽ uispossemonis cesto ordine cestoq tulo ge
to hxetestata hereditas c̃ quȩ testam̃ to conseripta nonẽ autis seriptasit iuretam̃ nequa qũiẽ diti. Cadliand

Expanded text:
 hereditas a rebus aditis, sive ab aere, quia qui possidet agrum et censum solvit; †inde et res.† Res sunt quae in nostro iure consistunt. Iura autem sunt quae a nobis iuste possidentur nec aliena sunt. Dicta autem res a recte habendo, ius a iuste possidendo. Hoc enim iure possidetur quod iuste, hoc iuste quod bene. Quod autem male possidetur, alienum est. Male autem possidet qui vel sua male utitur vel aliena praesumit. Possidet autem iuste qui non inretitur cupiditate. Qui autem cupiditate tenetur, possessus est, non possessor. Bona sunt honestorum seu nobilium, quae proinde bona dicuntur, ut non habeant turpem usum, sed ea homines ad res bonas utantur. Peculium propquibus veterum constabat universa substantia. Bonorum possessio est ius possessionis, certo ordine certoque titulo adquisita. Intestata hereditas est quae testamento scripta non est, aut, si scripta sit, iure tamen nequaquam est adita. Caduca inde
Abbreviated transcription (Latin):
& quim tra terminos eĩ loci unde qui sustulerit dẽp̃hensus ẽ uł antequã
ut eum locum qđ estimauerat ꝑuenire. Necmanifestus fur est in faciendo
quidem dep̃hensurnon est. sed eũ fustum fecisse negare non potest ¶ p̃ g̃¬
Concepti actionẽ hur ten& aputquem sustũ quesitũ inuentum est Ista¬
Intpnoneg&. Oblatiactionẽ histen& quirem fuftiuam olii obtulit
nease inuenir&ur It neg̃. Purtiactione hisagere portest. cuiint est

Expanded text:
rat, deprehensus est, uel antequam ad eum locum quo destinauerat peruenerit. Nec manifestus fur est qui in faciendo quidem deprehensus non est, sed eum furtum fecisse negari non potest. Concepti actione is tenetur, apud quem furtum quaesitum et inuentum est. Oblati actione is tenetur, qui rem furtiuam alii obtulit, ne apud se inueniretur. Furti actione is agere potest, cuius interest