comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iħu omia condita st̃ in cęlis et in t̾ra. uisibi¬
lia et inuisibilia. & ipse ẽ ante om̃s. et oĩa
in ipso constant. Cȩt̾oꝵ patrũ sententias de
hoc ponere longũ ẽ et non necessariũ.M.
Sigͦ in animo uiꝰuino subsistunt omĩa. ni¬
chu extra ipsũ ꝯficit᷑ ẽẽ. supra quẽ uł infra.
łextra nichil ẽ. om̃ino itaq ipse ẽ om̃ia.
.om̃ino. Qͥd enĩ aliud om̃ia ft̃.nisi eoꝵ in
diuino animo scientia. sic̾ ait in p̃fato cap̃.
dionisiꝰ  diuinꝰ animꝰ omĩa ꝯtinet. om̃ibꝰ remo¬
ta scientia iuixta omniũ causã in seipso omiu̾
scientiã pre¬
ambiens. priꝰꝗͣ angłi fierens
sciens et
adducens angłos et alia oĩa
ab eo ut si ͤ dic̃a pͥncipio sciẽs
et in essentiã ducens. et hoc arbitror trade¬
re eloqͥũ diuinũ cũ ait. sciens omĩa ante gn̾a.¬

Expanded text:
ia condita sunt in caelis et in terra, visibilia et invisibilia, et ipse est ante omnes, et omnia in ipso constant. Ceterorum Patrum sententias de hoc ponere longum est, et non necessarium. MAG. Si ergo in animo divino subsistunt omnia, nihil extra ipsum conficitur esse.extra nihil est. MAG. Omnino itaque ipse est omnia. DISC. Omnino. Quid enim aliud omnia sunt, nisi eorum in divino animo scientia, sicut ait in praefato capitulo Dionysius: Divinus animus omnia continet, omnibus remota scientia, juxta omnium causam in seipso omnium scientiam praeambiens, priusquam angeli fierent, sciens et adducens angelos, et alia omnia ab eo, ut sic dicam, principio sciens et in essentiam ducens. Et hoc arbitror tradere eloquium, cum ait: sciens omnia ante g
Abbreviated transcription (Latin):
uloꝵx uͦ malitiã et ĩpietatẽ nociuãq potenti¬
am quẽ ad mođu et maloꝵ hominũ eis adhe-¬
rentiũ extinguet. Et fortassis illox erit ȩt̾na
dapnatio. suȩ malitiȩ impietatisq uniũsa¬
lis abolitio. Int̾ hȩc itaq sibi inuicẽ repug.¬
nantia ueluti int̾ estuantis oceani flutꝰ cau-¬
tesq qͣs allidunt afflictꝰ longa et ĩextͥcabili
deliberatione fatigatꝰ conuoluor. nulłãq uiã
euadendi reppio. Si enĩ ut b̃uit̾ colligã qͤlate
suꝑiꝰ dicta st̃. totã humanitatẽ ubo dĩ assũptã.
ac ꝑhoc ĩ ipso saluanda nat᷑ali resurrectiõis
uirtute cooꝑ atͥce quȩ nulła nat᷑am ꝑire sinit.
neq ꝑpetuo puniri dixero. qͥderit qd ȩt̃nȩ dãp¬
nationi attͥbuat᷑ : diuinȩq scͥpturȩ auctorita¬
ti resistere uidebor. quȩ in cunctant᷑ diabolo

Expanded text:
 malitiam et impietatem nocivamque potentiam, quemadmodum et malorum hominum eis adhaerentium, extinguet, et fortassis illorum erit aeterna damnatio suae malitiae impietatisque universalis abolitio. Inter haec itaque sibi invicem repugnantia, veluti inter aestuantis oceani fluctus cautesque, quas allidunt, afflictus longa et inextricabili deliberatione fatigatus convolvor, nullamque viam evadendi reperio. Si enim, ut breviter colligam, quaei assumptam, ac per hoc in ipso salvandam naturali resurrectionis virtute cooperatrice, quae nullam naturam perire sinit, neque perpetuo puniri dixero: quid erit, quod aeternae damnationi attribuatur? Divinaeque Scripturae auctoritati resistere videbor, quae incunctanter diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
impii in iudicio : Nã quando humanitas in
resurrectione restaurabit᷑. omĩ impietate :
malicia ⁊ morte ab soluetur. ac ꝑ hoo neq
mali.neq impii resurgẽt. Sola siquidẽ nat᷑a
resurget. Impieta suͦ ⁊ malicia ȩtͣna dãpnatioẽ¬
ꝑibunt.D. Qs ẽ gͦ ille etͣnus ignis. qđ sup¬
pliciũ. ardensq sulphur. & stagnũ ignis. u̾¬
mis quoq ñ moriens. cet̾aq torm̃ta quȩ di¬
uina eloquia diabolo. omnibꝰq eiꝰ m̃bris fu¬
tura eẽ ꝓnunciant.  Si scđm historiã rerũq
isibiliũ ꝓpͥetate̾ putantur fore: necessari
in aliqua parte mundi sensilis sensibilit᷑.
erunt. Et suta ẽ mundus iste aut totꝰ. aut
aliqua pars eiꝰ reseruabit᷑. in qua dãpnandi

Expanded text:
impii in judicio. Nam quando humanitas in impii in judicio. Nam quando humanitas in resurrectione restaurabitur, omni impietate et malitia et morte absolvetur. Ac per hoc neque mali, neque impii resurgent; sola siquidem natura resurget, impietas vero et malitia aeterna damnatiouis est ergo ille aeternus ignis, quod supplicium, ardensque sulphurei stagnum ignis, vermis quoque non moriens, ceteraque tormenta, quae divina eloquia diabolo omnibusque ejus membris futura esse pronuntiant? Si secundum historiam rerumque visibilium proprietatem putantur fore, necessario in aliqua parte mundi sensibilis sensibiliter erunt. Et si ita est, mundus iste aut totus aut aliqua pars ejus reservabitur, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetua.⁊ bonitaticoetͣna.Similit᷑ de morte
& miseria intelligendũ. ne uite & beatitu¬
dini qͥd contrarium. atq coetͣnũ intelligat᷑
Porrosiuniuers alit᷑ malicia. ⁊ mors aculeꝰq¬
etꝰ qđ ẽ peccatũ. omĩsq miseria. ĩ suꝑ etiam
nouissimꝰ inimicꝰ. ne quicia ui delicet dia
uersalis creata omĩ fece maliciȩ ⁊ impie¬
tatis purgata om̃i morte corruptionis li¬
bera penitꝰq absoluta remaneat. Et hec
eͣ generalis uniuersȩ creaturȩ quȩ aser¬
uitute liberabitur resurrectio. mistice¬
q terrę naturę uidelicet renouatio.
de qua ꝓpħa predixit. auferes spm̃ eoꝵ
emittes sp̃m tuum ⁊ creabuntur: ⁊ reno¬
uabis faciem terrȩ Qui etiã letari dñm
in oꝑibus suis dicit. deficientibus pecca.¬
toribꝰ a t̾ra.⁊ uuquis itaut ñ sint. Quomͦ
enĩ qͥs ea peccato peccator nominabit᷑.
peccato ñ existente. aut iniquus iniqͥtate
destructa.sicut ait idẽ ꝓpħa. ñ resurgent

Expanded text:
rpetua et bonitati coaeterna. Similiter de morte et miseria intelligendum, ne vitae et beatitudini quid contrarium atque coaevum intelligatur. Porro si universaliter malitia, et mors, aculet peccatum, omnisque miseria, insuper etiam novissimus inimicus, nequitia videlicet diabversalis creatura omni faece malitiae et impietatis purgata, omni morte corruptionis libera, penitusque absoluta remaneat? Et haec est generalis universae creaturae, quae a servitute liberabitur, resurrectio, mysticaeque terrae, naturae videlicet, renovatio. De qua Propheta praedixit: Auferes spiritum emittes spiritum tuum, et creabuntur, et renovabis faciem terrae. Qui etiam laetari Dominum in operibus suis dicit, deficientibus peccatoribus a terra et iniquis, ita ut non sint. Quomodo enim quis ex peccato nominabitur, peccato non existente; aut iniquus, iniquitate destructa? Sicut ait idem Propheta: Non resurgent
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ essentialis facta ẽ om̃i e̾at᷑e ĩ cõp̃̾hensibiliᷤᷤ
et ĩuestigabił. et hoc ĩ suꝑiori huiꝰ oꝑis textu
documꝰ .s. De exaltatione u̾bi ĩcarnati cũ
carne quã de u̾gine accepit totoq hoĩe copu
ate copiose suasũ. et a scis patͥbꝰ ẽ roboratũ. S
utrũ tota nat᷑a humana quã soła pͣrtĩ ĩelectsᷤ
lib̾anda putauerã sẽꝑ. partĩ in reꝓbiᷤ ȩt̾no igne
torq̃nda detineri. solittiᷤᷤ ipsiꝰ malitiȩ retinacu-¬
lis penitꝰq diruptis ut suꝑior docet ratio as.¬
censura ẽ qͦ pͥmitiȩ ipsiꝰ humnitatẽ xͥ dico as¬
cendit iã dubiꝰ delib̾o.q̃m int̾ se multa ĩhac
qͣsitiõe colluctant᷑. Si n. tota illuc ascensura
est. et ut aꝑtiꝰ dicã redit᷑a ĩ eũ ꝗͤ peccãdo dese¬
ruit. si eã totã redim̃do suscep̃. qͥd dicti᷑ sumꝰ:
nonne ꝯseqͣns erit. nulła ȩt̾nã mortẽ miseriȩ.
nulła ĩpioꝵ pęnã remansurã : Qͥd enĩ ĩ eistor

Expanded text:
superessentialis facta, est omni creaturae incomprehensibilis et ininvestigabilis. Et hoc in superiori hujus operis textu docuimus. 27. DISC. De exaltatione incarnati Verbi cum carne, quam de Virgine accepit, totoque homine copula te copiose suasum, et a sanctis Patribus est roboratum. Sed utrum tota natura humana, quam solam partim in electis liberandam putorquendam detineri, solutis ipsius malitiae retinaculis penitusque disruptis, ut superior docet ratio, ascensura est, quo primitiae ipsius, humanitatem Christi dico, ascendit, jam dubius delibero, quoniam inter se multa in hac quaestione colluctantur. Si enim tota illuc ascensura est, et, ut apertius dicam, reditura in eum, quem peccando deseruit; si eam totam redimendo suscepit: quid dicturi sumus? Nonne consequens erit, nullam aeternam mortem miseriae, nu
Abbreviated transcription (Latin):
adiecta ẽ ełinde si u̾bũ di humanitatẽ accep̃.
ñ partẽ eiꝰ quȩ nulla ẽ s uniu̾salit̾ totã acce¬
pit.Et si totã accep̃. totã ꝓfecto ĩ seipso resti-¬
tuit.qm ĩ ipso restaurata st̃ oĩa. et nichilhu¬
manitatis quã totã accep̃. ꝑpetius pęnis ĩso¬
lubilibꝰq malitiȩ quã torm̃toꝵ calamitas se-¬
quit᷑ nexibꝰ obnoxiũ reliqͥt. Innullo enĩ dapnat
d̾s ꝙͣ fecit. s q non fec̃ punit. Nã et p̾uarican

Expanded text:
djecta est. Proinde si Dei Verbum humanitatem accepit, non partem ejus, quae nulla est, sed universaliter totam accepit. Et si totam accepit, totam profecto in seipso restituit, quoniam in ipso restaurata sunt omnia, et nihil humanitatis, quam totam accepit, perpetuis poenis insolubilibusque malitiae, quam tormentorum calamitas sequitur, nexibus obnoxium reliquit; in nullo enim damnat Deus, quod fecit, sed quod non fecit, punit. Nam et praevaric
Abbreviated transcription (Latin):
ledicti qͥ pͣparatꝰ ẽ di ab olo & angłiseiꝰ. uͥ erit
supplitiũ ȩt̾nũ in qͦd ituri st̃ impu. si nulla
pars humanȩ naturȩ remanserit qͦ ęt̾no
supplitio obnoxia sit: finita nãq om̃i ma-¬
litia. qͥs malꝰ manebit : om̃is enĩ m alꝰ ma-¬
litia malꝰ ẽ. ac ꝑ hoc ꝑeunte malitia ꝑibit
etiã ⁊ malꝰ. deficiente qͥppe causa. necessa¬¬
riũ ẽ effectũ sui deficere. Eade rõ ẽ de morte
et miseria. Si enĩ om̃ino absorbebit᷑ morsaui-¬
ta. quẽ admođi abonitate malitia. et ab ea-¬
titudine miseria. qͥs in morte et miseriator¬
qͣbit᷑. qͣndo extͣ uitã et beatitudinẽ nemore¬
sidebit: Siuͦ qͥs asseruerit partẽ humanȩ na-¬
turȩ ĩ d̾m rediturã. partẽ ĩ pęnis sẽꝑ mansu-¬
rã.qͣnta ĩ cõmoda uerȩq rõi reluctantia as¬

Expanded text:
qui praeparatus est diabolo et angelis ejus? Ubi erit supplicium aeternum, in quod ituri sunt impii, si nulla pars humanae naturae remanserit, quae aeterno supplicio obnoxia sit? Finita namque omni malitia, quis malus remanebit? Omnis enim malus malitia malus est, ac per hoc pereunte malitia peribit etiam et malus. Deficiente quippe causa necessarium est effectum sui deficere. Eadem est ratio de morte et vita. Si enim omnino absorbebitur mors a vita, quemadmodum a bonitate malitia et a beatitudine miseria: quis a morte et miseria torquebitur, quando extra vitam et beatitudinem nemo residebit? Si vero quis asseruerit, partem humanae naturae in Deum redituram, partem in poenis semper mansuram: quanta incommoda, veraeque r
Abbreviated transcription (Latin):
cipiẽs. Si n. una & ĩdiuidua diuinitã ẽ ad cuiꝰ
imaginẽ humnitas facta ẽ. necessario ⁊ ipsa
una ⁊ ĩdiuidua ẽ. &. om̃s hoĩes nemine excep¬
to ĩuna unũ st̃. Et siqͥs humanitatis sĩplici-¬
tatẽ et ĩpartibilitatẽ me dixisse nulla p̾ro¬
gatiua scõꝵ patrũ auctoritate adutꝰ existim&
audiat beatũ origenẽ ĩ libͦ. iͦi. ĩ epłam ad roma¬
nos. ego dixi dii estis. et filii excelsi.⁊ addidit.
om̃s. Quȩ adiectio om̃s. simul subhoctitulo hu¬
manũ ꝯnexuit genꝰ. Deniq ĩ ꝯseq̃ntibꝰ dic̃. Nos au
ut hoĩes moriemini. Uñ & illd̃ q scͥptũ ẽ ęt̾ne¬
cogitauit ds̃. qͥa fec̃ hominẽ suꝑ t̾rã et pęnitu¬
it ĩ corde suo et dir̃ds̃. deleã hominẽ quẽ fe¬
cia facie t̾rȩ. ñ sołu ꝓ excidio diluuii dictũ
puto. s eͥx hoc aliqͥd etiã sub misterio de futis
p̾dictũ. ut eomͦ sentiat᷑ qd dictũ ẽ deleã homi.¬

Expanded text:
Divinitas est, ad cujus imaginem humanitas facta est, necessario et ipsa una et individua est, et omnes homines, nemine excepto, in ea unum sunt. At si quis humanitatis simplicitatem et impartibilitatem me dixisse nulla praerogativa sacrorum Patrum auctoritate adjutum existimet, audiat beatum Origenem in libro tertio in Epistolam ad Romanos: Ego dixi: Dii estis et filii Excelsi, et addidit: Omnes. Quae adjectio omne simul sub hoc titulo humanum connexuit genus. Denique in consequentibus dicit: Vos autem ut homines moriemini. Unde et illud, quod scriptum est: Et recogitavit Deus quia fecit hominem super terram, et poenituit in corde suo, et dixit Deus: Deleam hominem, quem feci, a facie terrae, non solum pro excidio diluvii dictum puto, sed aliquid ex hoc etiam sub mysterio de futuris praedictum, ut eo modo sentiatur, quod dictum est: Deleam homi
Abbreviated transcription (Latin):
manȩ animȩ motꝰ ad rõnales ueritatis affec¬
tus ꝯuertent᷑. Deinde nr̃am nat᷑am sẽꝑ mͦ ueri.
qetiã fere om̃s diuini philosophi approbant
ĩcunctant᷑ asserit. Et nichil aliud appetit.
nisi sũmũ bonũ. aqͦ ueluti pͥncipio ĩcip̾mo¬
ueri. & ad qd ueluti ad finẽ motũ suũ acce¬
lerat. Totasi qͥde rationalis c̾at᷑a qͥ ꝓpͥe ĩhõibꝰ

Expanded text:
manae animae motus ad rationabiles veritatis affecmanae animae motus ad rationabiles veritatis affectus convertentur. Deinde nostram naturam semper moveri, quod etiam fere omnes divini philosophi approbant, incunctanter asserit, et nihil aliud appetit, nisi summum bonum, a quo veluti principio incipit moveri, et ad quod veluti finem motum suum accelerat. Tota siquidem rationalis creatura, quae proprie
Abbreviated transcription (Latin):
et infinttu᷑. Alio qͥn non erit contrariũ. nec
ex diuersa parte positũ. Aetna si qͥđe qͣuiᷤᷤ
qualitate discrepent. sola et̾nitatis equa¬
litate sibimet conueniunt᷑: diuina nãq
pietas atq seueritas qͣlitate dissonant. du
una delicta punit alt̾a ĩdulget. ambȩta¬
ien ȩt̾nȩ st̃. diuinȩ aut̃ bonitati. malitia
m̾ino opponit᷑. M alitia itaq ꝯsũmationẽ
accipiet. et in nulla nat᷑a remanebit. qͣm ĩ
om̃ibꝰ bonitas diuina & oꝑabit᷑ et appare¬
it. Ac ꝑ hoc nat᷑am nr̃am ñ eẽ in malo fixã
nec fut᷑am ẽẽ sẽꝑ malitia detentã. s ad bonã
finito om̃i malo reu̾surã p̾fatꝰ auctor asserit.
Sic̃ enĩ umbra t̾rȩ quã noctẽ appellant. in¬
is circa t̾ram diffusis instar coni acuminat᷑.
ita ut penitꝰ deficiat. sic malitia qͦ ueluti qda
umbra delictoꝵ nr̃oꝵ nrãm occupat naturã
habundantia suꝑnȩ ȩt̾nȩq bonitatis co ar-¬
tabit᷑ & om̃ino abolebit᷑. d̾u irrationales hu¬

Expanded text:
 nec ex diversa parte oppositum. Aeterna siquidem, quamvis qualitate discrepant, sola aeternitatis aequalitate sibimet conveniunt. Divina namque pietas atque severitas qualitate dissonant, dum una delicta punit, altera indulget: ambae tamen aeternae sunt. Divinae autem bonitati malitia omnino opponitur. Malitia itaque consummationem accipiet, et in nulla natura remanebit, quoniam in omnibus bonitas divina et operabitur et apparebit. Ac per hoc naturam nostram non esse in malo fixam, nec futuram esse semper malitia detentam, sed ad bonum finito omni malo reversuram, praefatus auctor asserit. Sicut enim umbra terrae, quam nocteis circa terram diffusis, instar coni acuminatur, ita ut penitus deficiat: sic malitia, quae veluti quaedam umbra delictorum nostrorum nostram occupat naturam, abundantia supernae aeternaeque bonitatis coartabitur, et omnino abolebitur, dum irrationabiles hu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩfinitũ tendit. qͣm purȩ ꝑfectȩq aĩȩ ĩgre¬
diunt᷑ dm suũ querentes. Nã et u̾turescȩ¬
lestes d̾m suũ seꝑ quer̾t. in quẽ sẽꝑ ꝓspic̾e
concupiscunt. Ipsa ẽ caligo de qua dionistꝰ
ariopagita dorotheo scͥbens ait. Diuina ca-¬
ligo ẽ ĩaccessibile lum in qͦ habitare đs đr.¬
đu inuisibilis existit. ꝓpt̾ suꝑ eminentẽ cla¬
ritatẽ et ĩ accessibiłe suꝑ excelłetiã suꝑ eẽn¬
tialis luminũ manationis. in hoc fit om̃s¬
d̃m digniꝰ scire & uidere digniꝰ. du ipse
n uidet nec cognoscit uerelum ĩ qͦ suꝑ
uisionẽ et cognitionẽ factꝰ est. hoc sołu cognos¬

Expanded text:
rediuntur, Deum suum quaerentes. Nam et virtutes caelestes Deum suum semper quaerunt, in quem semper prospicere concupiscunt. Ipsa est caligo, de qua Dionysius Areopagita Dorotheo scribens ait: Divina caligo est inaccessibile lumen, in quo habitare dum invisibilis existit propter supereminentem claritatem, et inaccessibilem superexcellentiam superessentialis luminum manationis, in hoc fit omnis Deum scire et videre dignus, dum ipse non videt, nec cognoscit vere lumen, in quo super visionem et cognitionem factus est, hoc solum s
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ oĩa et hoc suꝑ ĩtelligentiã cognoseens
qr omniũ ẽ sumitas om̃iũ causalis existe̾s.
Ide ĩ epła ad gauim monachũ. Tenebrȩ qͥde
iqt obscurȩ st̃ in lumine & magis in mul-¬
tolumine. ignorantiã occultant scientiȩ
et magis multȩ scientiȩ. Hȩc suꝑ eminent᷑¬

Expanded text:
ia, et hoc super intelligentiam cognoscens, quia supra omnia est, omnium causalis existens. Idem in epistola ad Gaium monachum: Tenebrae quidem, inquit, obscurae sunt in lumine, et magis in multo lumine. Ignorantiam occultant scientiae, et magis multae scientiae. Haec enim supereminent
Abbreviated transcription (Latin):
grediendi m̃surã in quã umbra extendit᷑
om̃ino in lumine fier& a tenebͥs illesus. sic
arbitror oportere etiã de nob̾ ĩtelligi. qͥa
transeuntes malitiȩ t̾minũ cũ in sumita¬
te umbrȩ peccati fuerimꝰ. iterũ in lumine
conu̾sabim᷑. scđm infinitã multiplicatio¬
nẽ quantũ ad malitiȩ m̃ surã bonoꝵ nat᷑a
habundante. Iterũ gͦ paradẏso. iterũ om̃e¬

Expanded text:
grediendi mensuram, in quam extenditur umbra, omnino in lumine esset, a tenebris illaesus: sic arbitror oportere etiam de nobis cogitare, quia transeuntes malitiae terminum, cum in summitate umbrae peccati fuerimus, iterum in lumine conversabimur, secundum infinitam multiplicationem, quantum ad malitiae mensuram, bonorum natura abundante. Iterum ergo paradisus, iterum om
Abbreviated transcription (Latin):
essentiam ⁊ natam posse corrũpi. defectũ uͦ
naturalis ordinis. & cõm̃ surationis in firmi¬
tatẽ quibꝰ duobus mutabilia eodẽ mͦ sẽꝑ ma¬
nere nͣ posst᷑ corruptionis uocabulo uocitari
e qđ ipsa corruptio ñ malũ sit. s deficiens
bonũ. Si enim malũ esset. innatura rerum
declarat. infirmitatẽ uidelicet eorũ qͣ
seruare suũ nolunt pͥncipiũ sũmũ scilicet
bonũ ex quo stͣ. neglegentiã quoq eorũ
qua diuinorũ bonorũ habitudine. s ac¬
tione uacant cȩ̨teraq quȩ demiseria de¬
monũ luculentissime a p̃fato magistro
dicta sunt. deq eorũ naturȩ bonitate
& qđ nichil donationũ qͣs in conditione
sui acceꝑunt in eis cõmutatũ sit. aut
ab eis dẽptũ. s integritatẽ. & olaritatẽ
suȩ naturȩ semꝑ manere qmuis ñ in¬
telligat suas sp eoulatiuas uirtutes qͤs
ad contẽplatione̾ sui creatoris si uellet
insitas habent fugientes auero lumine. &
cadentes ex connaturaliũ sibi optimoꝵ an-¬

Expanded text:
essentiam et naturam posse corrumpi, defectum vero naturalis ordinis, et commensurationis infirmitatem, quibus duobus mutabilia eodem modo semper manere non possunt, corruptionis vocabulo vocitari, et quod ipsa corruptio non malum sit, sed deficiens bonum. Si enim malum esset, in natura rerum dicitur, aperte declarat, infirmitatem videlicet eorum, qua servare suum nolunt principium, summum scilicet bonum, ex quo sunt, negligentiam quoque eorum, qua divinorum bonorum habitudine et actione vacant, ceteraque, quae de miseria daemonum luculentissime a praefato magistro dicta sunt, deque naturae eorum bonitate, et quod nihil donationum, quas in conditione sui acceperunt, in eis commutatum sit aut ab eis demptum, sed integritatem et claritatem suae naturae semper manere, quamvis non intelligant suas speculativas virtutes, quas ad contemplationem sui Creatoris, si vellent, insitas habent, fugientes a vero lumine, et cadentes ex connaturalium sibi optimorum ang
Abbreviated transcription (Latin):
causã qͣm nat᷑alit̾ appetunt oĩa : Pinde ipso
irrationali motu qͥ totiꝰ mali et malitiȩ et cau-¬
sa et plenitudo ẽ. bonitatis amplitudine cir.¬
cũ scͥpto penitꝰq t̾minato rõnabilit̾ scđm in.¬
sitas sibi nat᷑ales u̾tutes humana nat᷑a moue.¬
bit᷑ sursũ u̾sꝰ erecta. causã suã sẽꝑ appetens.
et inparadysũ delitias dico u̾tutũ quas na-¬
turalit̾ sibu̾sitas peccando ꝑdiderat redi-
uet᷑. ł ñ recte ĩfinitũ ẽ om̃iq creat᷑ȩ in cõp̃-¬
hensibile necessario sẽꝑ querit᷑. ac sẽꝑ mo-¬

Expanded text:
causam, quam naturaliter appetunt omnia. Proinde ipso irrationabili motu, qui totius mali et malitiae et causa et plenitudo est, bonitatis amplitudine circumscripto penitusque terminato, rationabiliter secundum insitas sibi naturales virtutes humana natura movebitur, sursum versus erecta, causam suam semper appetens, et in paradisum, delicias dico virtutum, quas naturaliter sibi insitas peccando perdiderat, redienvetur vel non recte, infinitum est, omnique creaturae incomprehensibile, necessarieque semper quaeritur, ac per ho
Abbreviated transcription (Latin):
scdm necessitate̾ in bonũ ꝯuertit᷑ mođu. Nã
du malitia in ĩfinitũ ñ ꝓgrediat᷑. s neces¬
sarus finibꝰ cõprehenditur. conseq̃nt̃ boni
successio finẽ malitiȩ excipiet. ac sie ut di¬
ter in bonã recurr& uiã. đu ex memoria
sus in bonis. eo qͣ finibꝰ necessarus malitiȩ
unt spacia. luminis qͥđe omnẽ munđu ple-¬
nũ ẽe dicunt. tenebras uͦ oppositione t̃reni
corꝑis obumbrationẽ fieri. s hoc qͥđe ꝑfi-¬

Expanded text:
t motum. Nam dum malitia in infinitum non progreditur, sed necessariis finibus comprehenditur, consequenter boni successio finem malitiae excipiet. Ac sic, ut diret in bonam viam, dum ex memoria sus in bonis, eo quod finibus necessariis malitiae um periti luminis quidem omnem mundum plenum esse dicunt, tenebras vero oppositione terreni corporis obumbrationem fieri, quum quid
Abbreviated transcription (Latin):
monia unũ ĩseꝑabile futurũ sit. Idoq ait. Emit
fecisti emittes. hoc ẽ emitti et redire ĩ corꝑa qͣ
et renouabis faciẽ t̾rȩ. hoc ẽ adunatis ĩseꝑabi¬
lit̃ corꝑibꝰ suis uitalibꝰ spẽbꝰ restaurabis ĩtegͥta¬
tẽ nat᷑e. quȩ t̾rȩ uocabulo mistice significat᷑.
Qđ si cuipiã ĩcredibile uidet᷑. & ꝯtͣ nat᷑ałe ra-¬

Expanded text:
monia unum inseparabile futurum sit. Ideoque ait: Emittmonia unum inseparabile futurum sit. Ideoque ait: Emitttum vitalem, quem fecisti, emitte, hoc est, emitti et redire in corpora, quae Et renovabis faciem terrae, hoc est, adunatis inseparabiliter corporibus suis vitalibus speciebus, restaurabis integritatem naturae, quae terrae vocabulo mystice significatur. Quod si cuipiam incredibile videtur et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnuntiat eloqͥũ. Auferes sp̃m eoꝵx et deficiẽt.
et in puluerẽ suũ reuertent᷑. N ulla enĩ uita
seu ronalis. seu animalis. seu nuttiua diu.
ut ñdicã sẽꝑ corruptibilia. et mortalia corꝑ a
uiuificare et administrare pot᷑: iđoq desert
ea. qͣ deserente deficiunt corꝑa. & in pulue¬¬
rẽ suũ reũtent᷑. Et hoc ẽ qͥ ait et deficientia
idẽ animalia et germina ad pͣrticipandu
eã ĩ firmitatẽ. Non enĩ sẽꝑ participare uitã
posst᷑. ꝓpt̾ corruptibiliũ t̾renoꝵq corꝑm in.¬
firmitatẽ et fragilitatẽ. Nat̾alis aut̃ oꝑatio
uitȩ ĩ corꝑibꝰ. siue ea regendo siue deseren¬
nat sp̃c corruptibilibꝰ corꝑibꝰ grauatos ab eiꝰ
deficere ad tẽpꝰ in eande inĩcorruptibilitatẽ
et sp̃ualitatẽ ꝯũsa iterũ nat᷑ali motu redituri.
Qͦd enĩ eis ꝯgenitũ ẽ in ħc mundu ñ posst̾ sẽꝑ
deserere. s quandoq finito mundo recipieñ.
du ĩ causis q regit & qđ regit᷑ mirabili qͣd̾a ar-¬

Expanded text:
tiat eloquium: Auferes spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum revertentur. Nulla enim vita, seu rationalis, seu animalis, seu nutritiva, diu, ut non dicam semper, corruptibilia et mortalia corpora vivificare et administrare potest; ideoque deserit, eaque deserente deficient corpora, et in pulverem suum revertentur. Et hoc est quod ait: Et deficient, id est animalia et germina ad participandum eam infirmitatem; non enim semper participare vitam possunt, propter corruptibilium terrenorumque corporum infirmitatem et fragilitatem. Naturalis autem operatio vitae in corporibus, sive ea regendo sive deserendosinat spiritus corruptilibus corporibus gravatos ab eis deficere ad tempus, in eandem incorruptibilitatem et spiritualitatem conversa iterum naturali motu reversuris. Quod enim eis congenitum est in hunc mundum, non possunt semper deserere, sed quandoque finito mundo recipient, dum in causis, quod regit et quod regitur, mirabili quadam har
Abbreviated transcription (Latin):
et ante coambiuit ñ scđm spem singła con¬
tẽplans. s scđ̾m unã causȩ circũstantiam
omĩa sciens et ꝯtinens. sic᷑ et lux scđm cau¬
samĩ seipsa cognitionẽ tenebrax p̃ambit.
non aliunde uidens tenebras quã alumine.
Semet gͥ diuina sapientia cognoscens. cogno.¬
scit oĩa. ĩmaterialit᷑ materialia. et ñpar¬
tite partita. et multa uniu̾salit᷑ ipso uno
om̃ia et cognoscens et adducens.ẜtenim
si scđm unã causã ds om̃ibꝰ existentibꝰ ẽe
tradidit scđm eande unicã causã sciuit
om̃ĩa. ut ex ipso existentia et in ipso ante sub¬
stituta et ñ existentibꝰ acciꝑ &. eoꝵ scientiã. s
et ipsis singłis eoꝵ scientiȩ erit largitor.m.
Diuinꝰ itaq animꝰ nulłu mału. nullãq mali-¬
tiã nouit. Nã si nosset substantialit̾ extitis¬
sent. neq causa carerent. Iam uͦ et causa ca¬
rent. ac ꝑ hoc ĩnumero ẽditax naturax es¬

Expanded text:
et antecoambivit, non secundum speciem singula contemplans, sed secundum unam causae circumstantiam omnia sciens et continens, sicut et lux secundum causam in seipsa cognitionem tenebrarum praeambivit, non aliunde videns tenebras, quam a lumine. Semet igitur divina sapientia cognoscens, cognoscit omnia immaterialiter materialia, et non partite partita, et multa universaliter, ipso uno omnia et cognoscens et adducens. Etenim si secundum unam causam Deus omnibus existentibus esse tradit: secundum eandem unicam causam scivit omnia, ut ex ipso existentia, et in ipso ante substituta; et non ex existentibus accipiet eorum scientiam, sed et ipsis singulis eorum scientiae erit largitor. MAG. Divinus itaque animus nullum malum nullamque malitiam novit. Nam si nosset, substantialiter extitissent, neque causa carerent. Jam vero et causa carent, ac per hoc in numero conditarum naturarum es
Abbreviated transcription (Latin):
cesimo itaq & .iͦi. capitło sermonis de imagi-¬
ne disputans. qđ resurrectio ñ tantũ exp̾di-¬
catione scͥpt᷑ȩ qͣntũ ex ipsa rerũ necessitate
sꝑat᷑. s ñ sic ẽ in qͥt fortis malitia. ut bonita.¬
tis uincat uirtutẽ. Neq enĩ meliꝰ neq singu-¬
lariꝰ ẽ hoc. simplicis nrȩ nat᷑ȩ in ꝯsultũ ĩsi¬

Expanded text:
 capitulo sermonis de Imagine disputans, quod resurrectio non tantum ex praedicatione Scripturae, quantum ex ipsa rerum necessitate speratur: Sed non sic est, inquit, fortis malitia, ut bonitatis vincat virtutem: neque enim melius neque singularius, hoc est simplicius, nostrae naturae inconsultu
Abbreviated transcription (Latin):
plane.M. Qm̃ uͦ de eo q resurrectio corpoꝵ na.¬
turali u̾tute diuina gr̃a cooꝑante ꝑ saluato-¬
ris mundi ĩhumanitatẽ fut᷑a sit. beati epi¬
phanii testimoniũ intͦduximꝰ: necessariũ ar¬
bitrorꝰ. magni qͦq theologi gregorii senten¬
tiã de eadẽ ratione intͦducamꝰ .s̾. N ec essariũ
Nam et sic ꝓmissũ. et qđ in ore duox idoneoꝵ

Expanded text:
resurrectio corporum naturali virtute, divina gratia cooperante, per Salvatoris mundi inhumanationem futura sit, beati Epiphanii testimonium introduximus, necessarium arbitror, magni quoque theologi Gregorii sententiam de eadem ratione introducamus. DISC. Necessarium. Nam et sic promissum, et quod in ore
Abbreviated transcription (Latin):
rectricẽ ĩp̃senti maloꝵ pęnitentiã. Si gͦ passio¬
nes quas ronalis nat᷑a ex irronali ĩ seipsã dedu-¬
xerat. ĩ nat᷑ales animȩ posst᷑ mutari u̾tutes: cur
ĩcredibile sit ipsã irrationalitatẽ ĩ altitudinẽ
rationalitatis tͣnsmutari. nã & suꝑbia qͤ ueluti
cap̾t totiꝰ m aliciȩ ꝑhibet᷑. ĩ amorẽ cȩlestis excel¬
lentiȩ & ĩdespectũ t̾renȩ ĩfirmitatis ĩ bonis ho-¬
minibꝰ ũtit᷑. dicente apło. Quȩ sursũ st̃ sapite.¬
ñ quȩ suꝑ t̾rã. Breuit̾q dicendu. nullũ uitiũ
ẽẽ qͦ ĩ sapientibꝰ diuina gr̃a ĩ eis oꝑante mutari
in uirtutẽ ñ possit. Acsic de malicia solet fieri
bonitas. de bonitate aut̃ neqͣꝗ malitia. Uirtꝰ
siqͥde bonitatis ꝯtͣriũ sui in seipsã ꝯsumit. ma-¬
litiȩ uͦ dedecꝰ bonitatis pulcritudinẽ decolo¬
rare ĩpossibile ẽ. Si ttaq uitia ĩ uirtutes cũ

Expanded text:
rectricem in praesenti malorum poenitentiam. Si ergo passiones, quas rationabilis natura ex irrationabili in seipsam deduxerat, in naturales animae possunt mutari virtutes, cur incredibile sit, ipsam irrationabilitatem in altitudinem rationabilitatis transmutari? Nam et superbia, quae veluti caput totius malitiae perhibetur, in amorem caelestis excellentiae, et in despectum terrenae infirmitatis in bonis hominibus vertitur, dicente Apostolo: Quae sursum snon quae super terram. Breviterque dicendum, nullum vitium esse, quod in sapientibus, divina gratia in eis operante, mutari in virtutem non possit. Ac sic de malitia solet fieri bonitas, de bonitate autem nequaquam malitia. Virtus siquidem bonitatis contrarium sui in seipsam consumit. Malitiae vero dedecus bonitatis pulchritudinem decolorare impossibile est. Si itaque vitia in virtutes, cum
Abbreviated transcription (Latin):
seu rerũ sensu carentiũ restitutionẽ ĩ pͥstinaᷤᷤ
sp̃es qͣntitatesq qͥbꝰ mundꝰ iste ĩplet᷑. fut᷑am ĩn¬
telligimꝰ. s ĩ causas suas ex qͥbꝰ ꝓcedunt & in
qͥbꝰ subsistunt reditũ ẽẽ futurũ. Non u. dix̃
diuinã uttã angłicȩ solum et humane hoc
est ĩtellectualis et ronalis uitȩ causã ẽẽ. s
rationalis. aut nutͥtiua corꝑm & auctiua.
hoc ẽ aut angłica. aut humana. aut anima¬
lis. aut sensu carentiũ. ut st̃ ligna & herbȩ ce-¬
teraq similia ĩ qͥbꝰ uitalis sołum motꝰ oꝑat᷑.
ac ꝑ hoc non de sola humana uita. s de om̃ibꝰ

Expanded text:
estitutionem in pristinas species quantitatesque, quibus mundus iste impletur, futuram intelligimus, sed in causas suas, ex quibus procedunt, et in quibus subsistunt, reditum esse futurum. Non enim dixit, divinam vitam angelicae solummodo et humanae, hoc est, intellectualis et ratirationalis, aut nutritiva corporum et auctiva, hoc est aut angelica, aut humana, aut animalis, aut sensu carentium, ut sunt ligna et herbae ceteraque similia, in quibus vitalis solummodo motus operatur. Ac per hoc non de
Abbreviated transcription (Latin):
o.firmissime fateor. m. Quare descendit :
D. dic queso.m. Non aliã ob causã ut opinorꝰ
nisi ut causax quas scđm suã diuintratẽ et̃¬
nalit᷑ et ĩ cõmutabilit᷑ habet. scđm suã hu.¬
manitatẽ effectꝰ saluar&. inq suas causaᷤᷤ¬

Expanded text:
nitatem? DISC. Firmissime fateor. MAG. Quare descendit? DISC. Dic, quaeso. MAG. Non aliam ob causam, ut opinor, nisi ut causarum, quas secundum suam divinitatem aeternaliter et incommutabiliter habet, secundum suam humanitatem effect
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ĩ hoĩe factȩ st̾ ĩresurrectiõe hõis. cũ hoĩe
et ĩ hoĩe reu̾suras. ĩ qͥbꝰ plꝰ aĩalia omĩa dic̾nda
st̃ aĩalia eẽ. quã ĩipsis effectibꝰ corꝑeis ac sen¬
sibilibꝰ. Ubi enĩ subsistunt. ibi ueracit᷑ anima¬
lia st̃. Similit̃ de om̃ibꝰ sensibilibꝰ siue cȩlestibꝰ
siue t̾renis ĩtelligenđu. Om̾ia siqͥde qͤ locistẽ¬
poribꝰq uariant᷑. corꝑeiꝰq sensibꝰ subcũbunt.
ñ ipsȩ res substantiales uereq existentes s ip¬
sarũ rerũ uere existẽtiũ q̃da tͣnsitoriȩ ima-¬
gines et resultationes ĩtelligenda st̃. Cuiꝰ rati-¬
onis exẽpłu ẽ uox eiꝰq imago quȩ ag̾cis echo
uocat᷑. seu corꝑa ipsoꝵq umbrȩ qͦ siue in pu-

Expanded text:
e hominis cum homine et in homine reversuras, in quibus plus animalia omnia dicenda sunt animalia esse, quam in ipsis effectibus corporeis ac sensibilibus. Ubi enim subsistunt, ibi veraciter animalia sunt. Similiter de omnibus sensibilibus, sive caelestibus sive terrenis, intelligendum. Omnia siquidem, quae locis temporibusque variantur, corporeisque sensibus succumbunt, non ipsae res substantiales vereque existentes, sed ipsarum rerum vere existentium quaedam transitoriae imagines et resultationes intelligenda sunt. Cujus rationis exemplum est vox ejusque imago, quae a Graecis ἠχὼ vocatur, seu c
Abbreviated transcription (Latin):
natũ accep̃. D. Qͥd itaq dicturi sumꝰ : nũ irra-¬
tionabilia animalia. ligna &iã & herbas.
om̃sq huiꝰ mundi partes a su̾mo usq deor-¬
sũ ĩ u̾bo di ĩcarnato restaurata st᷑ m. Miror
cur totiens eande rẽ reppetis. Nonne ũbũ as-¬
sumẽs hominẽ omnẽ c̾aturã uisibiłe & ĩuisi-¬
biłe accep̃. ⁊ totũ qd ĩ hoĩe accep̾.saluũ fec̃. At

Expanded text:
natum accepit. DISC. Quid itaque dicturi sumus? Num irrationabilia animalia, ligna etiam et herbae, omnesque hujus mundi partes a summo usque deorsum in Verbo Dei incarnato restaurata sunt? MAG. Miror, cur toties eandem rem repetis. Nonne Verbum assumens hominem, omnem creaturam visibilem et invisibilem accepit, et totum, quod in homine accep
Abbreviated transcription (Latin):
munđu & uado ad patrẽ. Acsi aꝑte dicera&.
ego qͥ scđm diuinitatẽ ȩqualiᷤᷤ sũ patͥ. uniꝰ eiꝰ¬
deq essentiȩ cuiꝰ ⁊ ipse ẽ existens. exiui ab il.¬
lo. hoc ẽ exinaniui me ipsũ formã serui ac.¬
cipiens. caro uidł factꝰ sũ. totãq humanã
naturã accepi: et tt̾m reliqͦ munđu. ⁊ uado
ad patrẽ. hoc ẽ seruiłe formã totãq humanã¬
naturã corpꝰ uidł et animã & ĩtellectũ et uniu.¬
salit̃ om̃e qd ex ipsa creat᷑a qͦꝯstat ex uisibili et ĩ¬
telligibili existẽtia sũpsi. ultͣ omnẽ munđu in
ditatẽ meã ꝯu̾tens. salua nat᷑aꝵ ex qͥbꝰ subsisto
rõe manẽte suꝑ oĩa qͤ st̃ ex alto. Exiuit gͥ apat᷑ &¬

Expanded text:
i aperte diceret: Ego, qui secundum divinitatem aequalis sum Patri, unius ejusdemque essentiae, cujus et ipse est, existens, exivi ab illo, hoc est exinanivi meipsum, formam servi accipiens, caro videlicet factus sum, totamque humanam naturam accepi, et iterum relinquo mundum et vado ad Patrem, hoc esnaturam, corpus videlicet et animam et intellectum, et universaliter omne, quod ex ipsa creatura, quae constat ex visibili et intelligibili existentia, sumpsi, ultra omnem mundum in Deitatem meam convertens, salva naturarum, ex quibus subsisto, ratione manente
Abbreviated transcription (Latin):
mana carne natũ sit. ac ueluti humanã na¬
turã sołum saluaret. s firmissime credat.
et purissime ĩtelligat. q ꝑ ĩhumanitatẽ fi.¬
lu đi om̃is creat᷑a ĩ cęlo &. in t̾ra salua facta
est. omnẽ uͦ creaturã dico corpꝰ & uitałe
motũ. & sensũ. et suꝑ hȩc rationẽ et ĩtellectũ.
Extra qͤ putasne p̾t᷑ d̾m ulła naturã ẽẽ: m.¬

Expanded text:
manatum sit, ac veluti humanam namanatum sit, ac veluti humanam naturam solummodo salvarit, sed firmissime credat, et purissime intelligat, quod per inhumanationem Filii Dei omnis creatura in caelo et in terra salva facta est. Omnem vero creaturam dico corpus, et vitalem motum, et sensum, et super haec rationem et intellectum. Extra q
Abbreviated transcription (Latin):
fine ĩ cognitionẽ angłicȩ humanȩq na-¬
turȩ ꝓcessit. & suꝑ omĩa in cognitũ ex om-¬
nibꝰ naturã. ĩ quã cognosceretur assũ p¬
sit. munđu sensiłe & t̾telligibiłe ĩ seipso
ĩcõphensibili armonia adunans. & lux
ĩ accessibilis om̃i c̾at᷑ȩ ĩtellectuali et ratio.¬
nali p̃buit accessũ. Einc ẽ qͥ cõmunit᷑ an¬
głicã ymnologiã uniũsalis ȩccła ĩ cęlo &
in t̾ra ĩtelligibili et sensibili uoce cantare ñ
desinit. gła ĩercelsis do et ĩ t̾ra pax hõibꝰ bonȩ
uisibilia & ĩuisibilia. hoc ẽ sensibiliᷤᷤ & t̃telligi-¬¬
biliᷤᷤ mundꝰ restaurata. inq unitatẽ ĩ effabiłe
reuocata st᷑. ad huc inspe. ĩ fut᷑o uͦ ĩre: adhuc
ĩfide. ĩfut᷑o ĩ specie. adhuc ĩ argum̃to. ĩ fu¬
turo ĩ exꝑim̃to.iã ĩ ipso hoĩe. quẽ specialit᷑
accepit factũ. ĩfut᷑o ĩ oĩbꝰ gn̾alit̾ ꝑficiendu.
Nonitaq qͥs paruipendat. qđ di ubũ in hu-¬

Expanded text:
nem angelicae humanaeque naturae processit, et super omnia incognitum ex omnibus naturam, in qua cognosceretur, assumpsit, mundum sensibilem et intelligibilem in seipso incomprehensibili harmonia adunans. Et lux inaccessibilis omni creaturae intellectuali et rationali praebuit accessum. Hinc est, quod communiter angelicam hymnologiam universalis Ecclesia in caelo et in terra intelligibili etis Deo, et in terra pax hominibus bonae visibilia et invisibilia, hoc est sensibilis et intelligibilis mundus, restaurata, inque unitatem ineffabilem revocata sunt: adhuc in spe, in futuro vero in re: adhuc in fide, in futuro in specie: adhuc in argumento, in futuro in experimento: jam in ipso homine, quem specialiter accepit factum, in futuro in omnibus generaliter perficiendum. Non itaque quis parvipendat, quod Dei Verbum inhu
Abbreviated transcription (Latin):
etiã uisibiles spẽs qͥbꝰ moles ipsȩ ne fluant ĩu¬
nũ ꝯtinent᷑ resurrecturȩ st̃ ĩ gnali hominũ
resurrectione. Ac ꝑ hoc si pͣrtes ipsȩ ĩ suas mo¬
les formasq & spẽs qͥbꝰ uisibiliᷤᷤ mundꝰ ⁊ ornat᷑
⁊ cõponit᷑ resurgant. seqͥt᷑ q totꝰ mundꝰ ñ ꝑitu¬
rꝰsit. s ĩ eundẽ statũ reu̾surꝰ. Nãsi partes restau¬
rabunt᷑ cur ñ & totus.m. Uisibiliũ et sensibili¬
um corꝑm moleᷤᷤ et spẽs resurrect᷑as ñ dicimꝰ.¬

Expanded text:
uant in unum, continentur, resurrecturae sunt in generali hominum resurrectione? Ac per hoc si partes ipsae in suas moles formasque et species, quibus visibilis mundus et ornatur et componitur, resurgant, sequitur, quod totus mundus non periturus sit, sed in eundem statum reversurus. Nam si partes restaurabuntur, cur non et totum? MAG. Visibilium et sensibilium corporum moles et species resurrecturas non dicim
Abbreviated transcription (Latin):
ticeps d̾itatis. uerũ etiã ipsa ditas postꝗͣ ascen-¬
dit ad patrẽ fier&. in quã altitudinẽ nulliyᷤᷤ
p̃t̃ ipsũ ascendit nec ascensurꝰ ẽ. Et hoc ẽ qđ
alibi aꝑte de seipso dic̃. Nemo ascẽdit ĩ cęłu
nͥ qͥ de cȩlo descendit filiꝰ hominis qͥ ẽ ĩ cęlo.
acsi manifeste đret. Nemo ascẽđ in patrẽ.
nͥ qͥ expat᷑ descendit. & di apat᷑ descendit
unũ sumꝰ. In qͣm unitate solꝰ ule suã humani-¬
tatẽ subuexit. cet̾os aut̃ qͦs dificat sola par¬
ticipatiõe suȩ ditatis unũquẽq scđm altitu.¬
dinẽ ꝓͥe ꝯtẽplationis pꝰ se ꝯstituit. ordinans in
seipso ueluti ĩ qͣđa domo om̃s qͦs ꝯformes suos
fieri elegit. M. Ds itaq dĩ u̾bũ ĩ qͦ omĩa facta¬

Expanded text:
erum etiam ipsa Deitas, postquam ascendit ad Patrem, fieret; in quam altitudinem nullus praeter ipsum ascendit, nec ascensurus est. Et hoc est, quod alibi aperte de seipso dicit: Nemo ascendit in caelum, nisi qui de caelo descendit, filius hominis, qui est in caelo. Ac si manifeste diceret: nemo ascendit in Patrem, nisi qui ex Patre descendit, et dum a Patre descendit, unum sumus. In quam unitatem solus ille suam humanitatem subvexit, ceteros autem, quos deificat, sola participatione suae Deitatis unumquemque secundum altitudinem propriae contemplationis post se constituit, ordinans in seipso, veluti in quadam domo, omnes, quos conformes sibi fieri elegit. Deus itaque Dei Verbum, in quo om
Abbreviated transcription (Latin):
creat᷑a ꝯtinet᷑.B. In hoc ĩcunctant᷑ catholico
fides ꝯsentit. Ipsũ nãq di ũbũ homo factũ
pꝰꝗͣ resurrexit a mortuis suos discipłos eru¬
creat᷑am appellans hominẽ. Non enĩ irratio¬
nalibꝰ animalibꝰ. seu om̃ibꝰ creat᷑is sensu carẽ.¬

Expanded text:
r. DISC. In hoc incunctanter catholica fides consentit. Ipsum namque Dei Verbum homo factum, postquam resurrexit a mortuis, suos discipulos erucreaturam appellans hominem. Non enim irrationabilibus animalibus, seu omnibus creaturis sensu caren
Abbreviated transcription (Latin):
natione sicuti et ipsȩ causȩ saluarent᷑. Ae
si aꝑte đ̾r&. Si dĩ sapientia ĩ effectꝰ causaꝵ
quȩ ĩ ea ȩt̾nalit uiuunt ñ descenderet cau-¬
sarũ ratio ꝑiret. Peuntibꝰ enĩ causaꝵ effecti-¬
bus nulla causa remaner&. sic̃ ꝑ euntibyᷤ
causis nulli remanerent effectus. Hec enĩ
relatiuoꝵ rationes simuloriunt᷑. & simul
manato ad huc specialit̾ restitutꝰ ẽ. ĩfine uͦ
mundi gn̾alit᷑ et uniu̾salit̃ ĩ eode restaura¬
bit᷑. Qđ enĩ specialit᷑ ĩ seipso ꝑfecit. gn̾alit̃¬

Expanded text:
 salvarentur. Ac si aperte diceret: Si Dei sapientia in effectus causarum, quae in ea aeternaliter vivunt, non descenderet, causarum ratio periret: pereuntibus enim causarum effectibus nulla causa remaneret, sicut pereuntibus causis nulli remanerent effectus; haec enim relativorum ratione simul oriuntur, et simul manato adhuc specialiter restitutus est, in fine vero mundi generaliter et universaliter in eodem restaurabitur. Quod enim specialit
Abbreviated transcription (Latin):
sub̃am p̃tͦmisit. quã ĩ ea ñ acceꝑit. Accipi-¬
ens gͥhumanã nat᷑am. omnẽ creat᷑am ac¬
cepit. Ac ꝑ hoc si humanã nat᷑am quã ac-¬
cepit saluauit et restaurauit. omne̾ ꝓfe¬
cto c̾aturã uisibiłe & ĩuisibiłe restauraũ.
Ninc ñ ĩ cassũ c̾dimꝰ. & ĩtelligimꝰ ĩcarna

Expanded text:
am praetermisit, quam in ea non acceperit. Accipiens igitur humanam naturam, omnem creaturam accepit. Ac per hoc si humanam naturam, quam accepit, salvavit et restauravit, omnem profecto creaturam visibilem et invisibilem restauravit. Hinc non incassum credimus et intell
Abbreviated transcription (Latin):
similitudines sunt transeant.Non enĩna-¬
turalis ratio sinit suꝑiora in ĩferiora muta-¬
ri. inferiora uͦ suꝑiora nat᷑alit᷑ appetunt.
ones irrationalis c̾aturȩ qͥs pꝰ casũ hõis adig¬
nitate diuinȩ imaginis ĩsertas sibi pena
qͣd̾a peccati human̾a nat᷑a attrarerat. qͣs
insitas nat᷑alit̃ ante lapsũ ñ habebat. mo-¬
ueri posse in his qui ꝑfecti st inuͥtutes
nat᷑ales. passiones aut̃ dico uoluptatẽ et tͥsticiã.
concupiscentiã atq timorẽ. & quȩ ex his nascun¬
tur. qͣs in u̾tutes posse mutari dubiũ ñ ẽ. Uerbi
gr̃a. c̃cupiscentia qͥđe ĩtellectualis diuinoꝵ. ap¬¬
petitꝰ. desideratiiũ oꝑat᷑ motũ. uoluptas uͦ ĩno-

Expanded text:
similitudines sunt, transeant. Non enim naturalis ratio sibit superiora in inferiora mutari, inferiora vero superiora naturaliter appetunt ones irrationabilis creaturae, quas post casum hominis a dignitate divinae imaginis insertas sibi poena quadam peccati humana natura attraxerat, quasque insitas naturaliter ante lapsum non habebat, moveri posse in his, qui perfecti sunt, in virtutes naturales. Passiones autem dico voluptatem et tristitiam, concupiscentiam atque timorem, et quae ex his nascuntur, quas in virtutes posse mutari dubium non est. Verbi gratia, concupiscentia quidem intellectualis divinorum appetitus desiderantium operatur mot
Abbreviated transcription (Latin):
factȩ st̃. ñ .n. potest ꝑire om̃e qͥ sẽꝑ uiuens
ũbũ ꝯtinet.⁊ ĩ qͦ oĩa sẽꝑ uita st᷑ nulli corrupti.¬
oni ⁊ defectui subiecta . D. Ad hoc sane ꝑduc¬
tus sũ ĩtantũ ut priꝰ dicã me penitꝰ ñ ẽẽ qͣ.
illud ignorare posse. audiens apłm dicentẽ.
om̃ino ñ sũ. Et si hoc ignoro. ĩ sipientiȩ & ig

Expanded text:
 enim potest perire omne, quod semper vivens Verbum continet, et in quo omnia semper vita sunt, nulli corruptioni et defectui subjecta. DISC. Ad hoc sane productus sum, in tantum, ut prius dicam, me penitus non esse, quam illud ignorare posse, audiens Apostolum dicentem: omnino non sum: et
Abbreviated transcription (Latin):
ens et ȩt̾na absq ulla tp̃rali ĩchoatione.
absq ullo tp̃rali t̾mino. nã et corꝑea oĩsq
sensibilis creat᷑a ĩ ipso uita sapiens ȩt̾na
est. ita ut in effabili et in cõp̾hensibili. cre¬
dibili tam̃ mͦ omĩs creat᷑a in ipso uiuat.
et uita sit. ⁊ cũ extra ipsũ nichil sit. de se¬
ipso ueluti extra creat᷑as ꝯditas ꝓduxit.
ratione. ut intͣ ipsũ dicant᷑ causȩ rerũ et

Expanded text:
atione, absque ullo temporali termino. Nam et corpora, omnisque sensibilis creatura, in ipso vita sapiens et aeterna est, ita ut ineffabili et incomprehensibili modo, credibili tamen, omnis creatura in ipso vivat et vita sit; et cum extra ipsum nihil sit, de seipso, veluti extra, creaturas conditas produxit. r
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ et intellectũ suꝑant. & tam̃ post
dm̃. et ut u̾bis sc̃ĩ dẏonisii ariopagitȩ utar.
circa dm uoluunt᷑. inferioribꝰ se naturis.
in cognitȩ in uerbo di facta ẽe . D. Noc in¬
cunctant᷑ cͤredo. et quantũ illum inor
suꝑno lumine intelligo.audiens scãm
scͥpturã dicentẽ. in pͥncipio fecit ds cęłu
et t̾rã. pͥncipiũ appellans unigenitũ u̾bũ
in quo pat̾ fecit omĩa. cęli uero t̾ręq uoca¬
bulis inuisibiłe et uisibiłe creaturã sig¬
nificans. Et alibi simplicit᷑ hoc ẽ uniũ sali¬
ter ait omĩa ĩ sapientia fecisti: om̃ia di¬
cens omniũ creat᷑aꝵ uniu̾salitatẽ in u̾bo
d̃ĩ factã ꝯclusit .m. Putasne igit᷑ omĩa
quȩ in sapientia di facta st̃ͣ uiuere an uita¬

Expanded text:
omnem et intellectum superant, et tamen post omnem et intellectum superant, et tamen post Deum, ut et verbis sancti Dionysii Areopagitae utar, circa Deum volvuntur, inferioribus se naturis incognite in Verbo Dei facta esse. 24. DISC. Hoc incunctanter et credo, et, quantum illuminor superno lumine, intelligo, audiens sacram Scripturam dicentem: In principio fecit Deus caelum et terram; principium appellans unigenitum Verbum, in quo Pater fecit omnia, caeli vero terraeque vocabulis invisibilem et visibilem creaturam significans. Et alibi simpliciter, hoc est universaliter ait: Omnia in sapientia fecisti; omnia dicens, omnium creaturarum universalitatem in Verbo Dei factam conclusit. MAG. Putasne igitur omnia, quae in sapientia D
Abbreviated transcription (Latin):
si .D. Adhuc tam̃ hesito. qm̃ ñ tam clare ꝯtẽplor
qͦmꝰ ñ solum humanȩ naturȩ resurrectionẽ
uerũ ⁊̃ omĩũ rerũ sensibilium. quas huius
uisibilia dico ⁊ ĩusibilia. acꝑħ resurrectura. uerũ¬
de resurrectione in uisibiliũ nẽ tracta¬
re non ẽ nr̃i ꝓpositi. de resurrectione uͦ
disputamꝰ. Si gͦ humana nat᷑a ex intelligi
corpe. qͥd mirũ si uniuersitas omniũ sen¬
sibiliũ in humano corꝑe resurgat. & qr
sumeũq transierit transeat in causas.¬
causas tam̃ solumodo dico non in ipsã dĩ¬
ficationẽ. quȩ solis purgatissiis intelle¬
ctibꝰ donabit᷑ Et si maximã argum̾tati.¬
onẽ de hoc audire desideras. adtentiꝰ esto:
et in ea quȩ restant. intuere. ac ut fidei
catholicȩ simplicitati disputare incipia.¬
mꝰ ex qua om̃is ascensus in purissimã rerũ
cognitionẽ inchoat. credis ut opinor oĩa
quȩ sunt et quȩ non st̃. hoc est quȩ sensui
et intellectui succumbunt. et quȩ sensũ

Expanded text:
 non tam clare contemplor, quomodo non solum humanae naturae resurrectionem, verum etiam omnium rerum sensibilium, quas hujus a esse, visibilia dico et invisibilia, ac post hoc resurrectura. Verude resurrectione invisibilium nunc tractare non est nostri propositi. De resurrectione verdisputamus. Si ergo humana natura ex intelligibcorpore: quid mirum, si universitas omnium sensibilium in humano corpore resurgat, et quocunque transierit, transeat? In causas tamen solummodo dico, non in ipsam deificationem, quae solis purgatissimis intellectibus donabitur. Et si maximam argumentationem de hoc audire desideras, attentus esto, et in ea, quae restant, intuere. Ac ut de fidei catholicae simplicitate disputare incipiamus, ex qua omnis assensus in purissimam rerum cognitionem inchoat: credis, ut opinor, omnia quae sunt et quae non sunt, hoc est, quae sensui et intellectui succumbunt, et quae sensum
Abbreviated transcription (Latin):
dam tantȩ altitudinis sint ut supra omnem crea¬
urã. ꝓrima deo contemplatione intelligantus: ex¬
altari. ac uelud theophaniarũ theophaniȩ. credant᷑
er̾᷑. Deus enim omĩno nulli cͤat᷑ȩ uisibilis ꝑse ipfumẽ

Expanded text:
dam tantae altitudinis sunt, ut supra omnem creadam tantae altitudinis sunt, ut supra omnem creaturam proxima Deo contemplatione intelligantur exaltari, ac veluti theophaniarum theophaniae creduntur esse. Deus enim o
Abbreviated transcription (Latin):
deificatio quã greci eeu c̃ ÷ N dicunt ab uno fon¬
te manat: hoc est de sursum a patre luminum. Itaq
datum ut p̾diximus increnturarum substitutio¬
fieri debuit. nec possibile fuit: nͥ ut pmo daret een
tes donaret. uixta dignitatẽ ⁊ angł& ⁊ hominũ qͦs
p̃souit ⁊ pͣdestinauit ꝯformes fieri unigeniti dei
donum uͦ quedam existentiũ. ultͣ omĩa existentia. in
ipsum deum euehit. Eosenĩ qui diuinã suꝑ omĩa commnu¬
nionem participant: int̾ omiã ꝯnumerari. uera ñ sinit
r̃o. De se namq ueritas ait. U ego fuero. illic ⁊ minist᷑
gͥ ipsius suꝑ omĩa sunt. Cet̾a uͦ quȩ ututem pure
ꝯtemplationis. de ordine theophaniarũ ñ attingt.
inferiores ordines optinent: siue intheophaniis. siue
in inferiorũ naturarum sublimitatib hoc autem¬
sit ascendere: eumq qui solus habet inmortalitat̾es
⁊ lucem habitat in accessibilem. nulla theophania
int̾posita attingere . s quod theophaniarum quȩ¬

Expanded text:
deificatio, quam Graeci θέωσιν dicunt, ab uno fonte manat, hoc est, de sursum a Patre luminum. Itaque datum, ut praediximus, in unfieri debuit, nec possibile fuit, nisi ut primo daret tes donaret juxta dignitatem et angelorum et hominum, quos praescivit et praedestinavit conformes fieri unigeniti Dei donum vero quaedam existentium ultra omnia existentia in ipsum Deum evehit. Eos enim, qui divinam super omnia communionem participant, inter omnia connumerari vera non sinit ratio. De se ipsa namque Veritas ait: Ubi ego fuero, illic et ministeigitur ipsius super omnia sunt, ceteri vero, qui virtutem purae contemplationis de ordine theophaniarum non attingunt, inferiores ordines obtinent, sive in theophaniis, sive in inferiorum naturarum sublimitatibusit ascendere, eumque, qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem, nulla theophania interposita attingere, sed quod theophaniarum quae