comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mari oporteat. Om̃is res argum̃tando ẽfirma¬
t̃. aũ er eo quod ꝑsonis. aũ ex eo qd̾ negocuis
ẽ atebutũ. ac ꝑ sonis has resattͥbutas putamꝰ
Nom̃ naturã. uictum. fortunã. habitum.
a ffectionẽ. studia. c̃silia. fc̃a. casus. orõnes.
Nom̃ ẽ quod unicuiq ꝑsone dat᷑. qͦ suo qͦq ꝓͥo
indigemꝰ ad hanc p̃ceptionẽ faciliꝰ ẽ. hee auc̃
partim diuino. partim mortali ingñe u̾sant᷑
le. Anmuliebre sit. ⁊ in natiõe. prĩa. cogna¬
tiõe. etate. natiõe. g̃cꝰ an barbarꝰ. Prĩa: athe¬
niensis. an lacedemoniꝰ. Cognatiõe quibꝰ maio¬
rib. quibꝰ ẽsanguineis. Etate. puer. an ado¬
lescens. Natu gͣndior: an senex. Pret̾ea c̃moda
inc̃moda. Consid̾atur ab natura data aĩmo
sit. Acutꝰ an ebetior. Memor an obliuiosus

Expanded text:
. Omnes res argumentando confirmantur aut ex eo, quod personis, aut ex eo, quod negotiis est adtributum. Ac personis has res adtributas putamus: nomen, na- turam, victum, fortunam, habitum, affectionem, studia, consilia, facta, casus, orationes. nomen est, quod uni cuique personae datur, quo suo quaeque indigemus ad hanc praeceptionem, facilius est. eae autem partim divino, partim mortali in genere ver- le an muliebre sit, et in natione, patria, cognatione, aetate. natione, Graius an barbarus; patria, Atheniensis an Lacedaemonius; co- gnatione, quibus maioribus, quibus consanguineis; aetate, puer an adlescens, natu grandior an senex. praeterea commoda et incommoda considerantur ab natura data animo sit, acutus an hebetior, memor an obli- viosus
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ hꝰmõi. Sipeꝑit: cũ uiro c̃cubuit. peꝑit aut̃.
conficit᷑ b̾. c̃cubuit gͥ cũ uiro. Hoc si nolis in¬
ferre. ⁊ inferaᷤᷤ id quod consequit᷑. fec̃ gͥ ince¬
solũ quod cõficit᷑ expon̾e. In his in quibꝰ exitꝰ
ẽ ꝑspicuus c̃secutiõe uti. ¶Ni qui aut̃ ex una

Expanded text:
id est huiusmodi: si peperit, cum viro concubuit: peperit autem. conficitur hoc: concubuit igitur cum viro. hoc si nolis inferre et inferas id, quod sequitur: fecit igitur incesolum, quod conficitur, exponere, in iis, in quibus exitus perspicuus est, consecutione u
Abbreviated transcription (Latin):
c̃silio ãministͣtur. Ex̾citꝰ is cui p̃positꝰ. sapiẽs
ꝗͣ is qui stultitia ⁊ tem̾itate alicꝰ ãministratur
Cadẽ nauigii rõ ẽ. nam nauis optime cursũ c̃¬
fic̃ ea. que scientissimo gubnatore utit᷑. Cũ
ꝓo̾ gͥ sit ħ ꝑacto apꝓbata ⁊ due parteᷤ tͣnsie¬

Expanded text:
tur. exercitus is, cui praepositus est sapiens quam is, qui stultitia et temeritate alicuius admini- stratur. eadem navigii ratio est. nam navis optime cur- sum conficit ea, quae scientissimo gubernatore utitur. cum propositio sit hoc pacto adprobata et duae partes transie
Abbreviated transcription (Latin):
actio. uidiciũ. sentũtia. artificiũ. Deiñ nat᷑a
eiꝰ. uulgo euenire soleat. an insolent̃. ł raro. pꝰ¬
ea hoĩes id sua auctoritate cõpbare. an offnͣ¬
di. in his consueu̾int. ⁊ cet̾a q̃ fcm aliquod
similr̃ confestim aũ ex int̾uallo soleant c̃se

Expanded text:
pactio, iudicium, scientia, artificium: deinde natura eius, vulgo evenire soleat an insolenter et raro: postea homines sua auctoritate id comprobare an offendere in his consuerint, et cetera, quae factum aliquod similiter confestim aut ex intervallo solent conse
Abbreviated transcription (Latin):
bia reᷤᷤ ꝓpt̾ similitudinẽ earꝰ rer̃ quibꝰ assen¬
sit ꝓbetur uelut ap̃ soctic̃ eschinẽ demõsttͣ
socͣtes cͣsenophontis uxore ⁊ c̾ ip̃o xeno¬
phonte aspasiam locutam. Dic mͥ qͣso xeno¬
pontis uxor si uicina tua meliꝰ hãt aur̃ ꝗͣ¬

Expanded text:
militudinem earum rerum, quibus assensit, probetur; velut apud Socraticum Aeschinen demonstrat Socrates cum Xenophontis uxore et cum ipso Xenophonte Aspa- siam locutam: dic mihi, quaeso, Xenophontis uxor, si vicina tua melius habeat aur
Abbreviated transcription (Latin):
nosin⁊ ip̃os qͣm iure accusare debemꝰ. Et pͥm̃
quidem decipi inc̃modũ ẽ. Itm stult̃ t̾cio t̃¬
pe. Cartaginienses aut̃ iam ꝑsepe nos fefel¬
lerunt. Sũma gͥ am̃tia ͤ n eorum fidẽ spem
hr̃e quoꝵ ꝑfidia tociens deceptꝰ sis. Utͣq aꝑ¬
cartaginienses oꝑt suncolumeᷤs eoᷤ reliq̃rmtꝰ
aũ eoꝵ urbẽ diruamꝰ. ac metuere quid̃ ñ oꝑt
Restat aut̃ ũ urbẽ diruamꝰ. ¶ Sunt aut̃ qͥ pu¬
tant ñ nũꝗͣ posse c̃plexiõe suꝑsederi c̃id ꝑspi¬

Expanded text:
nosmet ipsos, quem iure accusare possimus. ac primo quidem decipi in- commodum est; iterum, stultum; tertio, turpe. Cartha- ginienses autem persaepe iam nos fefellerunt. summa igitur amentia est in eorum fide spem habere, quorum perfidia totiens deceptus sis. UtraCarthaginienses oportet, si incolumes eos reliquerimus, aut eorum urbem diruamus. at metuere quidem non oportet. restat igitur, ut urbem diruamus. Sunt autem, qui putant nonnumquam posse com- plexione supersederi
Abbreviated transcription (Latin):
mur cũ p̃sto sit lex ñ exeo ꝙ aꝑtissime script̃:
s ex eo quod sue cãe conuenit scriptoris uo lun¬
tatem int̾p̃tari. Qđ si uos iudices legibꝰ obtẽꝑa¬
re debetis.⁊ id fac̾e ñ potestiᷤᷤ. nͥ quod script᷑ ẽ in
fecisse iudicetis. assumptionis. aũ aꝓbõe p̃cita

Expanded text:
ertissime scriptum est, sed ex eo, quod suae causae convenit, scriptoris voluntatem interpretari. quodsi vos, iudices, legibus optemperare debetis et id facere non potestis, nisi id, quod scriptum est in fecisse iudicatis? assumptionis autem a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpõis aꝓbõne p̃t̾ita qͣtuor ex partibꝰ aigumꝰ¬
luntatis sue reliquerit potuit ꝗͣ quod ip̃e mag¬
ligna c̾cura atq diligñtia scripsit. quod sili¬
t̾e ñ extarent magnoꝑe eas requiremꝰ ũ exhiꝰ
scriptoris uoluntas c̃gnosc̾et᷑. Nec tũ epaminoͤ¬

Expanded text:
obatione praeterita quattuor ex partibus argumeluntatis suae re- linquere potuit, quam quod ipse magna cum cura atque diligentia scripsit? quodsi litterae non exstarent, magnopere eas requireremus, ut ex iis scriptoris vo- luntas cognosceretur; nec tamen Epamino
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ rõcinationẽ expolit᷑. sume ẽ ab aristotile
atq a ꝑ ipateticis ⁊ theophrasto freꝗ̃tat᷑. deiñ
a retħib his qui elegantissimi. atq artificiosiᷤ-
simi putati sunt. Qrͣ aũ. nob̾ illa mag̃ particio
ꝓbetur dicendũ uidr̃ ne tem̾e secuti putem᷑ ⁊
endi postulat c̃moremur. ¶Si qͣdam in arg̾tõ¬

Expanded text:
ocina- tionem expolitur, summe est ab Aristotele atque a Peri- pateticis et Theophrasto frequentatum, deinde a rhetoribus iis, qui elegantissimi atque artificiosis- simi putati sunt. quare autem nobis illa magis partitio probetur, dicendum videtur, ne temere secuti putemur; endi postulat, commoremur. Si quadam in argumentat
Abbreviated transcription (Latin):
clarat᷑. ꝙ in annis. aũ in anno. aũ in aliqͣ parte
anni spectatur. In occasiõe ad spatium tpr̃is
faciendi quedam oportunitas intelligr̃ ad¬
iuncta. Qr̃ c̃ gñe idem fit. fit aliud ꝙ parte
qͣdam. ⁊ sp̃e uͭ diximꝰ differat. ħ distribuit᷑ in
tͥa gn̾a. public̃. cõmune. singłare. Public̃ ẽ ꝙ
ciuitas uniu̾sa aliqͣ de cã freq̃ntat. ũ ludi di¬
es festꝰ bellum. Cõmune qđ accidit om̃ib
eod̃ fere tp̃r. u̾ messis. uindemia. calor. frigꝰ
Singłare aut̃. quod aliqͣ de cã pͥuatim alicui

Expanded text:
claratur, quod in annis aut in anno aut in aliqua anni parte spectatur, in occasione ad spatium temporis faciendi quaedam opportunitas intellegitur adiuncta. quare cum genere idem sit, fit aliud, quod parte quadam et specie, ut diximus, differat. haec distribuitur in tria genera: publicum, commune, sin- gulare. publicum est, quod civitas universa aliqua de causa frequentat, ut ludi, dies festus, bellum. commune, quod accidit omnibus eodem fere tempore, ut messis, vindemia, calor, frigus. singulare autem est, quod ali- qua de causa privatim alicui
Abbreviated transcription (Latin):
met ipsi. qd̃ aur̃a rel.giõe ⁊ a sap̃a remotissim̃ ẽ
istiꝰ honoris cã. hãc eandẽ exceptionẽ iniussu
płi ad legem ascribi iubeatis płs thebanꝰ. id pa¬
tiet᷑ ne ficri: ꝓfecto ñ patietur. Qd̃ gͦ ascbi ad
legem nephaᷤᷤ ẽ. id sequi qͣsi ascͥpt᷑ sit. rect̾ uob̃ ui
dr̃: Noui ur̃am intellign̾tiã ñ pot̃ ita uid̾i ui¬
dices. Qͦd silit̾is corrigi neq ab illo. neq auob̃
scriptoris uoluntaᷤᷤ pot̃. uidete ne multo indi
tia dict̃ uidr̃. Nc̃ deinceps rõcinatiõis uiꝰ ⁊ na¬
turam considemꝰ. FRõcinatio ẽ oratio ex ip̃are¬
re aliquid ꝓbabile elicienᷤᷤ quod exposit᷑ ⁊ ꝑse
cognitũ sua se ui ⁊ rõe confirmet. ħ de gñe
qui diligñtiꝰ consid̾andũ putauert̃. c̃ idẽ in usu
dicendi seq̃rent᷑ paululum. in p̃cipiendi rõe di¬
tauert᷑. Eorũ ctrou̾siam. ñ inc̃modũ uidr̃ c̃¬

Expanded text:
eligione et a sa- pientia remotissimum est, istius honoris causa hanc eandem exceptionem iniussu populi ad legem adscribi iubeatis, populus Thebanus id patieturne fieri? pro- fecto non patietur. quod ergo adscribi ad legem nefas est, id sequi, quasi adscriptum sit, rectum vobir? novi vestram intellegentiam; non potest ita videri, iudices. quodsi litteris corrigi neque ab illo ne- que a vobis scriptoris voluntas potest, videte, ne multo indigtia dictum videtur. nunc deinceps ratiocinationis vim et naturam consider se cognitum sua se vi et ratione confirmet. hoc de genere qui diligentius con- siderandum putaverunt, cum idem in usu dicendi se- querentur, paululum in praecipiendi ratione ditaverunt. eorum controversiam non incommodum vi-
Abbreviated transcription (Latin):
latio ẽ orõ rẽ cũ re exsimilitudĩe c̃ferens. Exẽ¬
plũ ẽ ꝙ rẽ auctoritate aũ casu alicꝰ hõĩs aũ
negotũ c̃firmat. aũ infirmat. hoꝵ exemplã de¬
scriptiõis in p̃ceptiᷤᷤ elocutiõis cognoscent᷑. Ac

Expanded text:
latio est oratio rem cum re ex simili- tudine conferens. exemlatio est oratio rem cum re ex simili- tudine conferens. exemplum est, quod rem auctoritate aut casu alicuius hominis aut negotii confirmat aut in- firmat. horum exempla et descriptiones in praeceptis elocutionis cognoscentur. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
cadit. ⁊ qͥddã sigt̃at quod ex ip̃o ꝓfectũ uidr̃
quod aũ antea fuerit aũ in ip̃o negõ aũ pꝰ sit
c̃secutũ ⁊ tñ indiget testimonii. ⁊ grauioris c̃fir¬
mõnis. ũ cruor fuga. pallor. puluis. ⁊ q̃ similia
sunt. his. Credibile ẽ ꝙ sine ullo teste audito¬
ris opiniõe c̃firmatur ħmͦ. Nemo ẽ qui nͣ lib̾oᷤ
suos incolumes ⁊ beato ᷤᷤ ẽẽ cupiat. Iudicat᷑ ẽ
res assensiõe. aũ auctoritate. aũ iudicio alicꝰ aũ
aliqͦr᷑ cõꝑbata. Id tͥbꝰ in gñibꝰ spectat᷑. Religio¬
so. c̃muni. aꝓbato. Religiosum ẽ qđ iurati legi¬
bꝰ udicarunt. C̃mune ẽ qd̾ om̃s uulgo ꝓbart̃s
secuti sunt hꝰmõi uͭ maioribꝰ natu assurgat᷑. ut
suplicũ misereat᷑. Apꝓbat᷑ ẽ qd̃ hoĩes cum dubi¬
pꝰ censurã consulẽ fec̃. Comꝑabile aũ ẽ ꝙ in pli̾
tres. imago. collatio. exemplũ. Imago ẽ or̃o. de¬
monstrans corꝑũ. aũ naturar̃ similitudinẽ. Col¬

Expanded text:
icat, quod ex ipso pro- fectum videtur, quod aut ante fuerit aut in ipso neg- otio aut post sit consecutum et tamen indiget testi- monii et gravioris confirmationis, ut cruor, fuga, pallor, pulvis, et quae his sunt similia. credibile est, quod sine ullo teste auditoris opinione firmatur, hoc modo: nemo est, qui non liberos suos incolumes et beatos esse cupiat. iudicatum est res assensione aut auctori- tate aut iudicio alicuius aut aliquorum conprobata. id tribus in generibus spectatur, religioso, communi, adprobato. religiosum est, quod iurati legibus iudica- runt. commune est, quod omnes vulgo probarunt et secuti sunt, huiusmodi: ut maioribus natu assurgatur, ut supplicum misereatur. adprobatum est, quod ho- mines, cum dubipost censuram consulem fecit. conparabile autem est, quod tres: imago, conlatio, exemplum. imago est oratio demonstrans corporum aut naturarum simi- litudinem. con
Abbreviated transcription (Latin):
bari posst̃ ħ mͦ. Si peꝑit c̃ uiro c̃cubuit. ħgnͣs
argtandi quod in necãria demonstͣtioe u̾sat᷑
maxĩe tͣctatur ĩ dicendo. aũ ꝑ c̃plexionẽ. aũ
ꝑ enum̾ationẽ. aũ ꝑ simplicẽ c̃cłonẽ. ¶Cõple¬
una reliq necõ confirmat᷑ ħ pacto. Necc̃ẽ ẽ
aũ inimiciciar̃ cã ab ħ ẽẽ occisũ. aũ metꝰ. aũ
spei. aũ amici alicꝰ gr̃a. aũ si hoꝵ ñ ẽ aliquid¬
ab ħ ñ eẽ occisum. Nã sñ cã malefic̃ suscept̃
nͨ potꝰ eẽ. S neq inimicicie fuere nec metꝰ
ulliꝰ. nec speᷤᷤ ex morte illiꝰ alicꝰ c̃mõi. neq ad
amic̃ hꝰ aliqͣm morᷤ illiꝰ. ꝑtinebat. Relinqr̃ gͥ
fecisse dicitis: ego aut̃ eo ip̃o tp̃r tͣnsmare
fui: relinqr̃  ũ id qd̃ dicitis. ñ mͦ ñ fec̾im. s ne
pocuerim quid̃ fac̾e. Atq ħ qͥdẽ diligñt᷑ opor

Expanded text:
robari possunt, hoc modo: si peperit, cum viro concubuit. hoc genus argumentandi, quod in necessaria demonstratione versatur, maxime tractatur in dicendo aut per complexionem aut per enumera- tionem aut per simplicem conclusionem. conpleuna reliqua necessario confirmatur, hoc pacto: necesse est aut inimicitiarum causa ab hoc esse occisum aut metus aut speiisum; nam sine causa maleficium susceptum non potest esse; si neque inimicitiae fuerunt nec metus ullus nec spes ex morte illius alicuius commodi neque ad amicum huius aliquem mors illius pertinebat: relinquitur fecisse dicitis, ego autem eo ipso tempore trans mare fui, relinquitur, ut id, quod dicitis, non modo non fecerim, sed ne potuerim quidem facere. atque hoc diligenter opor
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃o g̾endo negocio qd̃ actũ sit. dem̃ qͦd pꝰea
fc̃m sit: Ingestiõe aut̃ negocii qui locꝰ erat
tp̃s. modꝰ. occasio. facultateᷤ. locꝰ c̾sid̾at᷑ in qͦ
res gesta sit. ex oportunitate qͣm uideat᷑ huis¬
se ad negociũ ãministñdũ. Ea oportunitaᷤ aut̃¬
querit᷑ ex magnitudie int̾uallo longinqͥtate. ꝓi¬
qͥtate. solitudĩe. celebritate. natura ipsiꝰ lociꝰ uici¬
nitate totiꝰ regionis. Ex his ꝙ̃. attͥbutiõibꝰ. sac̾.
agr̃. locꝰ sit anͣ fuerit. s Tempꝰ aut̃ id qͦ nc̃ uti¬

Expanded text:
in ipso gerendo negotio quid actum sit, deinde quid postea factum sit. In gestione negotii, qui locus tempus, modus, occasio, facultas. Locus consideratur, in quo res gesta sit, ex opportunitate, quam videtur habuisse ad negotium administrandum. Ea autem opportunitas quaeritur ex magnitudine, intervallo, longinquitate, propinquitate, solitudine, celebritate, natura ipsius loci et vicinitatis et totius regionis. Ex his etiam attributionibus: sacer agitur, locus sit a
Abbreviated transcription (Latin):
demonstͣcum. nͥ quod ex ciuili cãr̃ gñe exemplũ
p̃ceptio differat. aũ alit̾ ħ insermõe atq indi¬
cendo sit utñdũ. s ut eoꝵ uoluntati satisfiat
qͥ quod aliquo in loco uidert᷑ alio in loco nͥ mõ¬
stretur neq̃unt cognosce. Ergo in hac cã q̃ ap̃¬

Expanded text:
um, nisi quid ex civili causarum genere exempli praeceptio differat aut aliter hoc in sermone atque in dicendo sit utendum, sed ut eorum voluntati satis fiat, qui id, quod aliquo in loco viderunt, alio in loco, nisi monstratum est, nequeunt cognoscere. ergo in hac causa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑi: c̃sid̃abunt᷑ in nat᷑a c̃sicdandaͭ. Nam que
industria comꝑant᷑. ad babit̾ ꝑtinent de
quo pꝰt̾ius ẽ dicendũ. Inuictu considare opor¬
tet aput quos. ⁊ quo more. ⁊ cꝰ arbitrii sit edu¬
catꝰ. quos huerit artium lib̾alium magist᷑s.
qͦs uuendi p̃ceptoreᷤ. quibꝰ amiciᷤ utatur. qͦ in
negocio qͣstu ⁊ artificio sit occupatꝰ. qͦmͦ rem
familiarẽ ãministret qͣ csuetudĩe domestica sit.
In fortuna q̃rit᷑ seruus sit an lib̾. pecuniosus an
tenuis. pͥuatꝰ an c̃ potestate. Sic̃ potestate: iure.
d̾andũ. Habitũ aut̃ hc̃ appellamꝰ aĩ. aũ corꝑiᷤᷤ
constantẽ ⁊ absolutam aliꝗͣ in re ꝑfectionẽ ꝙ.
uirtutis. aũ artis alicꝰ ꝑceptionẽ. aũ qͣmuis
scientiã. ⁊itẽ corꝑis aliꝗͣ c̾moditatem. ñ nat᷑a
datã. s studio ⁊ industria partã. S ffectio ẽ
animi aũ corꝑis ex tp̃r aliqua de cã. c̃mutatio
ũ leticia. cupiditas. metꝰ. molestia. morbus.

Expanded text:
in natura conside- randa. nam quae industria comparantur, ad habitum pertinent, de quo posterius est dicendum. in victu con- siderare oportet, apud quem et quo more et cuius arbitratu sit educatus, quos habuerit artium liberalium magistros, quos vivendi praeceptores, quibus amicis utatur, quo in negotio, quaestu, artificio sit occupatus, quo modo rem familiarem administret, qua consuetu- dine domestica sit. in fortuna quaeritur, servus sit an liber, pecuniosus an tenuis, privatus an cum potestate: si cum potestate, iure derandum. habitum autem hunc appellamus animi aut corporis constantem et absolutam aliqua in re perfectionem, ut virtutis aut artis alicuius perceptionem aut quamvis scientiam et item corporis aliquam commoditatem non natura datam, sed studio et industria partam. affectio est animi aut corporis ex tempore aliqua de causa commutatio, ut laetitia, cupiditas, metus, molestia, morbus,
Abbreviated transcription (Latin):
que st̃ attͥbuta partim sunt ccinentia c̃ ip̃o
negotio. partiꝰ ingestiõe negociĩ consid̾antur.
partĩ adiuncta negocio sunt. partĩ gestũ ne¬
gocium c̃secunt᷑. ¶ Continentia c̃ ip̃o negocio
sunt ea q̃ semꝑ affixa ẽẽ uidñt᷑ ad rẽ neq ħ ea

Expanded text:
quae sunt adtributa, partim sunt con- tinentia cum ipso negotio, partim in gestione negotii considerantur, partim adiuncta negotio sunt, partim negotium consequuntur. Continentia cum ipso negotio sunt ea, quae semper affixa esse videntur a
Abbreviated transcription (Latin):
c̃mꝰ atq utilitate intp̃temur. Nam ũ ex medi¬
cina nicħ oꝑtet putare ꝓficisci nͥ quod ad cor¬
desinite lit̾as legis ꝑscrutari. ⁊ legem ũ ȩquũ
ẽ ex utilitate . r.p. consid̾ate. Qͥdit mag̃ utile
fuit thebanis ꝗͣ lacedemonios oppͥmi: qͥd ma¬
g̃ epaminondã thebanor̾ imꝑatorẽ ꝗͣ uictorie¬
thebanor̃ consułe decuit: quid hc̃ tanta thebanoꝵ
toris sentñtiã considare debebat. At ħ quidẽ sa¬

Expanded text:
 atque utilitate interpretemur. nam ut ex medicina nihil oportet putare proficisci, nisi quod ad cordesinite litteras legis perscrutari et legem, ut aequum est, ex utilitate rei publicae considerate. quid magis utile fuit Thebanis quam Lacedaemonios opprimi? cui magis Epaminon- dam, Thebanorum imperatorem, quam victoriThe- banorum consulere decuit? quid hunc tanta Thebano- rum toris sententiam considerare debebat. at hoc quidem sa
Abbreviated transcription (Latin):
nantur. ⁊ q̃ iam du gesta ⁊ amemoria nr̃a re
mota tũ faciant fidem u̾e tͣdita ẽẽ qđ eor̃ moni¬
m̃ta cta in litis existant. ⁊ q̃ nuꝑ gesta sunt q̃
scire pleriq possint. ⁊ it̃ q̃ instent in p̃sentia
ne aũ magnitudo negotii. aũ multitudo rer̃ in
eo tͣnsigi tp̃r. Consid̾at᷑ aut̃ tp̃s. ⁊ anni. ⁊ m̃siꝰ.
⁊ diei ⁊ noctis. ⁊ uigilie. ⁊ hore :ĩ aliqͣ parte¬

Expanded text:
nantur; et quae iam diu gesta et a memoria nostra re- mota tamen faciant fidem vere tradita esse, quia eorum monumenta certa in litteris exstent; et quae nuper gesta sint, quae scire plerique possint; et item quae instent in praesentine aut magnitudo negotii aut multitudo rerum in eo transigi tempore. consideratur autem tem- pus et anni et mensis et diei et noctis et vigiliae et horae
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ꝯꝑauert̃ ũ neminẽ regẽ ꝗ̃ armiᷤ cepisset uita
pͥuarẽt. Qͥd ita: qr qͣm nob̾ fortuna facłtatẽ de¬
disset iniqũ erat ĩ eoꝵ supplicio ꝯsum̾e qͦs ead
fortuna paulo añ ĩamplissimo statu collocau̾at
fortitudo minuere. pacẽ humanitaᷤᷤ auge. ⁊ si
ille uiciss ñ id̃ feciss ñ ꝓfecto tam sapiens fuiᷤᷤ¬
s Cur gͥ ei parcis: qr talẽ stulticiã ꝯtẽn̾e ñ imi¬

Expanded text:
unt, ut neminem regem, quem armis cepissent, vita privarent. Quid ita? Quia, quam nobis fortuna facultatem dedisset, inicum erat in eorum supplicium consumere, quos eadem fortuna paulo ante in amplissimo statu conlocarat. fortitudo minuere, pacem humanitas augere. Et ille, si vicisset, non idem fecisset? Non profecto tam sapiens fuisset. Cur igitur ei parcis? Quia talem stultitiam contemnere, non imi
Abbreviated transcription (Latin):
ħ pacto. Nã qui suis roibꝰ ininuicꝰ fuerit sẽꝑ¬
eũ qͦmͦ alieniᷤ rebꝰ amic fore sꝑes. lt̃. Nã q̃m
in amicicia ꝑfidiosum cognou̾is eũ qr̃ putes
ũmiciciaᷤ cũ fide hr̃e posse: Aũ qui pͥuatꝰ into¬
Cabili sr̃bia fuerit eũ ꝯmodũ ⁊ cognoscentẽ sui¬
fore sui fore inpotestate quisꝑes: Et qͥ ĩ sermo¬

Expanded text:
suis rationibus inimicus fuerit sempeum quomodo alienis rebus amicum fore speres?» Item: «Nam, quem in amicitia perfidiosum cognoveris, eum quare putes inimicitias cum fide gerere posse? Aut qui privatus intolerabili superbia fuerit, eum commodum et cognoscentem sui fore in potestate ‹qui speres› et qui in sermo
Abbreviated transcription (Latin):
It̃ motio tumłtuariᷤᷤ intumłtꝰ solꝰ es occisus. In
re frigidissima caleᷤᷤ. in feruentissima friges.
⁊ acito c̃ opꝰ ÷ clamaᷤᷤ. c̃tͥ loqͥ ꝯueñ obmutescis
Ades: abẽẽ uis. abes: reu̾ticupis. In pace bellũ
q̃ritas. in bello pacem desid̾as. Inꝯtiõe de u̾ͥtu¬
te loq̃ris. ĩp̃lio p̃ ignauia tube sonit᷑ ꝑferre

Expanded text:
«In otio tumultuaris; in tumultu es otiosus; in re frigidissima cales, in ferventissima friges; tacito cum opus est, clamas; ubi loqui convenit, obmutescis; ades, abesse vis; abes, reverti cupis; in pace bellum quaeritas, in bello pacem desideras; in contione de virtute loqueris, in proelio prae ignavia tubae sonitum perfe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ĩd icẽdo leuit᷑ unꝰqͥsq locꝰ plerq tãgit᷑ ne
ars appareat ĩ p̃cipiendo exp̃sse ꝯscripta
pon̾e oꝑt exẽpla uti in arti formã ꝯuenire
possit. ⁊ pꝰindicendo ne po̾sit ars emin̾e
ab oĩb uidĩ facultate oratoris occultatur.

Expanded text:
d in dicendo leviter unus quisque locus plerumque tangitur, ne ars appareat; in praecipiendo expresse conscripta ponere oportet exempla, uti in artis formam convenire possint: et post in dicendo, ne possit ars eminere et ab omnibus videri, facultate oratoris occultatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nib u̾enditat priam ñ satis supplicũ ded̾it
si p̾ceps in neptuniaᷤ depultꝰ erit lacunaᷤᷤ.
Penicet gͥ istum qͥ monteᷤ belli fabricatꝰ ẽ cãpoᷤᷤ
sustulit pacis: In ħ genꝰ pleriq c̾declinarẽt
ñ potuert̾ errantes ꝑue̾niunt ad ꝯfine eiꝰ qñiᷤ¬

Expanded text:
nibus venditat patriam, non satis subplicii dederit, si praeceps in Neptunias depultus erit lacunas. Poenite igitur istum, qui montis belli fabricatus est, campos sustulit pacis.» In hoc genus plerique cum declinantur et non potuerunt, errantes perveniunt ad confini
Abbreviated transcription (Latin):
ut ħ mͦ appellemꝰ fluctuans eo ꝙ fluctuat huc
⁊ illuc nec pot̾ ꝯfirmate neq uirilit̾ sese expe¬
sua spõte fac̾e̾nt ⁊ ñ hr̃ent hĩc aduitoreᷤᷤ mł¬
tos maloᷤᷤ hoĩes ⁊ audaces solet᷑ it diu cogita
Qͥñ posst᷑ in illa facetissima u̾boꝵ attenuatiõe
ꝯme u̾sari. uenuit ad aridũ ⁊ exangue genꝰ¬

Expanded text:
 modo appellem «fluctuans» eo, quod› fluctuat huc et illuc nec potest confirmate neque viriliter sese expesua sponte facerent et non haberent hinc adiutores multos, malos homines et audaces. Solent enim diu cogitarQui non possunt in illa facetissima verborum attenuatione commode versari, veniunt ad aridum et exangue gen
Abbreviated transcription (Latin):
cari. Deiñ uͥ uisũ: ire ut in alueũ desced̾¬
ecce ibi iste de tͣnsu̾so. heꝰ inqͥt adolescens pue
etatis ab ignoto p̃t̃ ꝯsuetudinẽ appellatꝰ eẽt
clamare uoce ista q̃ uel facile cui uis ruboreᷤ
ex hausto rubore qͥ seputaret nicħ hr̃e ꝙ de

Expanded text:
cari; deinde, ubi visum est, ut in alveum descenderecce tibi iste de traverso: «Heus», inquit, «adolescens, pueic, qui id aetatis ab ignoto praeter consuetudinem appellatus esset, clamare voce ista, quae perfacile cuivis rubores exhausto rubore, qui se putaret nihil habe
Abbreviated transcription (Latin):
beht̃. de quib pꝰdicemꝰ adhibebuntur. In ħ
gitare. qͥ ꝓdeẽ hostib prĩã cogitarit: Qd
ficio dign᷑ suppliciũ pot̾ inueniriꝰ In hiꝰ
qui uolassent ingenuã matrẽ familias
set̃ maxĩa supplicia maioreᷤᷤ nr̃i ꝯ sũpser̃.
huic truculentissimo ac nefario facinori si¬
głarem penã ñ reliq̃rt̃. Atq in aliis maleficuˢ
ad singłos aũ ad paucoᷤ ex alieno peccõ inui¬
ria ꝑuenit hꝰ scełis qui st̃ affineᷤᷤ uno ꝯsilio u¬
niu̾sis cuubꝰ atͦcissima calamitateᷤᷤ machinã¬
t᷑. O feroceᷤᷤ aiõs. Ocrudeleᷤ cogitoẽs odelictos
tibꝰ crucidatis aliis arreptis inseruitutẽ mr̃ibꝰ¬
familias ⁊ ingenius sub hostilẽ subiectiᷤᷤ libidi¬
nẽ : Urbs acbissimo ꝯcidat incendio ẽ flagͣta
qͥ se ñ putãt id ꝙnoluerĩt ad exit̾ ꝑduxisse nͥ

Expanded text:
bunt, de quibus post dicemus, adhibebuntur. In hogitare, qui prodere hostibus patriam cogitarit? Quoficio dignum supplicium potest inveniri? In iis, qui violassent ingenuum, matremfamilias sent, maxima supplicia maiores consumpserunt: huic truculentissimo ac nefario facinori singularem poenam non reliquerunt. Atque in aliis maleficiis ad singulos aut ad paucos ex alieno peccato iniuria pervenit: huius sceleris qui sunt adfines, uno consilio universis civibus atrocissimas calamitates machinantur. O feros animos! O crudeles cogitationes! O derelictos tibus trucidatis, aliis abreptis in servitutem, matribusfamiliis et ingenuis sub hostilem libidinem subiectis urbs acerbissimo concidat incendio conflagrata; qui se non putant id, quod voluerint, a
Abbreviated transcription (Latin):
fontiũ sese ip̃os fonteᷤᷤ eẽ dicãt. ⁊ oĩũ rigare
debeãt ingenia ñ putãt fore ridicłm. si c̃id
polliceãtur arescant ip̃i siccitate: Cha res ali¬
sippo statuaᷤ fac̾e ñ istomͦ didic̃. ut lisippꝰ cap̃
estendꝰ miloĩs. brachia pͣricele. pectꝰ polide¬

Expanded text:
fontium, sed se ipsos fontes esse dicant et omnium rigare debeant ingenia, non putant fore ridiculum, si, cum id polliceantur, arescant ipsi siccitate? Chares ab Lysippo statuas facere non isto modo didicit, ut Lysippus caput ostenderet Myronium, brachia Praxitelae, pectus Pol
Abbreviated transcription (Latin):
tio ẽ ierũ uerar᷑ excogitõ aũ u̾isimiliũ que cãm
pbabilem redlant. Dispo̾ ẽ ordo ⁊ distributio
ier̃ que demonstt̃. qͣu̾id. quib in locis. sit coi¬
locandum. Clocutio ẽ idoneorum u̾bor̃ ⁊ sen¬
tñtiarum ad inuentionẽ accõmodatio. Alemo¬
tio. ꝓ nuntiatio ẽ uocis. uultꝰ. gestus. modatio
cum uenꝰtate. ħ omĩa trib reb assequi pot̾imꝰ
arte. imitatiõẽ. excitõne. Ars ẽ p̃ceptio que dat
ẽtam uiam rõnẽq dicendi. Imitõ ẽ qͣ impelli¬
mur cum diligñti rõe ũ aliq̾rũ ꝯsimiles in
dicendo ualeamus eẽ. Ex citõ ẽ assiduus usus
consuetudoq dicendi. Qm̃ gͥ demonstiatum ẽ
quas cãs oratorem recipͥe: quasq ues hẽe ꝯueni¬
at. nꝰc quẽ admodũ pdisit oro ad ronẽ oratoris
in sex partes orõnis ꝯͦ sumr̃. in exordium. unrrõ¬

Expanded text:
 quae causam probabilem reddant. Dispositio est ordo et distributio rum, quae demonstrat, quid quibus locis sit conlocandum. Elocutio est idoneorum verborum et sententiarum ad inventionem adcommodatio. Memotio. Pronuntiatio est vocis, vultus, gestus moderatio cum venustate. Haec omnia tribus rebus adsequi poterimus: arte, imitatione, exercitatione. Ars est praeceptio, quae dat certam viam rationemque dicendi. Imitatio est, qua inpellimur cum diligenti ratione ut aliquorum similes in dicendo valeamus esse. Exercitatio est adsiduus usus consuetudoque dicendi. Quoniam ergo demonstratum est, quas causas oratorem recipere quasque renunc, quemadmodum possit oratio ad rationem oratoris in sex partes orationis consumitur: in exordium, narrat
Abbreviated transcription (Latin):
teᷤᷤ ineptꝰ siꝰ pp̃ ea ꝙ id facile faciat qͥuis
mediocrit᷑ litt̾atꝰ. It̃ si c̃ exornõib aũ poema¬
tib eleg̾is exẽpla q̃c̾tis signiᷤ artificii nota¬
ta st̃ qr rudi id nemo fac̾e possit artificio¬
se ce feciꝰse putes erreꝰ pp̃ea ꝙ id facile ħ
signo uidemꝰ te ñ nicħ scire aliis signis sci¬
re multa intelligemꝰ. Ꝙ si artificiosũ ẽ i¬
cellig̾e q̃ sĩt ex arte scͥpta młto ÷ artificio¬
siꝰ ip̃m scrib̾e ex arte. Qu ip̃e scrib arti¬
ficiose: ab aliis ꝯme scripta facile intel
alio ꝓpr̃ utant᷑ ea facultate ñ tũ c̃ꝑare ⁊ ipĩ
gign̾e ⁊ ꝓferre debent. Ptmo ĩ eoipo u̾ arti¬
ficii ꝯsumãt ũ ip̃i ab aliis potiꝰ eligñoi q̃
alioꝵ boni electorẽ existim̃t᷑. Ctͣ ea q̃ ab hiꝰ
dñr. qui dict᷑ alieniꝰ exempł utãt᷑ peccare¬

Expanded text:
iat quivis mediocriter litteratus, item si, cum de orationibus aut poematis elegeris exempla, quae certis signis artificii notata sunt, quia rudis id nemo facere possit, artificiosissime te fecisse putes, erres, propterea quod isto signo videmus te nonnihil scire, aliis signis multa scire intellegemus. Quod si artificiosum est intellegere, quae sint ex arte scripta, multo est artificiosius ipsum scribere ex arte. Qui enim scribit artificiose, ab aliis ‹commode scripta facile intellalio tempore utantur ea facultate, non tum, cum parere et ipsi gignere et proferre debent. Postremo in eo vim artificii consumant, ut ipsi ab aliis› potius eligendi, quam aliorum boni selectores existimentur. Contra ea, quae ab iis dicuntur, qui dicunt alienis exemp
Abbreviated transcription (Latin):
gitasse ꝙ alioᷤᷤ doc̾ent. Cũ uͦ scribt̃: ostñ dt̃
nob̾ ꝙ alii. ex cogitarit. At h ip̃m difficile:
in qͥunt elige de młtis. Qͥd dicitis difficile
cis. Sin aut᷑ istd artificiosũ egr̃egiũ dicitis
uidete neͥ lissueti rer̾ maioꝵ uidẽamini. si
uos reꝰ parua sic̾ magna delectat. Nã isto
mͦ elig̾e rudis qͥd̃ nem̃o pot̾ s sñ sũmo arti¬
plꝰ inelocutiõe p̃sertĩ oĩa uide pot̾it q̃ͥ ex
arte dicẽt᷑ fac̾e nemo pot̾it nͥ eruditꝰ. Itassi

Expanded text:
 scribunt, ostendunt nobis, alii quid excogitarint. «‹At› hoc ipsum difficile inquiunt, «eligere de multis.» Quid dicitis difficile,tis. Sin istud artificiosum egregium dicitis, videte ne insueti rerum maiorum videamini, si vos parva res sicuti magna delectabit. Nam isto modo selegere rudis quidem nemo potest, sed sine summo artiplus, in elocutione praesertim, omnia videre poterit, quae ‹ex› arte dicentur; facere nemo poterit nisi eruditus. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
łm ÷ ip̃m scͥptorẽ arciᷤ suo iudicio ꝯꝓbare:
Gab uno sum̃da fuisse docuimꝰ exempla si
tis scͥpcore ꝓfert ẽxẽplũ exemplũ e̾iꝰ arti¬
ficii deb ẽẽ ñũ siꝗs purpã aũ aliud qͥppi¬
ã uẽdẽs dicat sume ame s ħꝰ exemplũ q̃ri¬
uenditãt aliuñ exẽplũ mcis. ac̾uoꝰ tͥtici qͥ se

Expanded text:
m artis scriptorem suo iudicio conprobare? Ergo ab uno sumenda fuisse docuimus exempla, sitis scriptore adfertur exemplum, id eius artificii debet esse. Ut si quis purpuram aut aliud quippiam vendens dicat: «Sume a me, sed huius exemplum alivenditant, aliunde exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
ud aliũ putet ꝯsequi poꝰse. Si it putabit
põse oĩa penẽ uñ ꝯsistẽ ip̃e qqͣ ad oĩũ nite¬
t̃ om̃e facłtatẽ siid desꝑarit in pauci se
piõe. a galba. porcina. c̃sso. antonio. cet̾iᷤ¬
q it̃ sumptis aliis a poetis: historiar̃ sc̃p¬
toubꝰ nece̾ erit eũ qͥ disc putare ab oĩb
oĩa. ab uno pauca ux potiu̾se sumi. Qr̃¬

Expanded text:
ud alium putet consequi posse. Si enim putabit posse omnia penes unum consistere, ipse quoque ad omnium nitetur facultatem. Si id desperarit, in paucis se pione, Galba Porcina, Crasso Antonio, ceteris, item sumptis aliis a poetis et historiarum scriptoribus necesse erit eum, qui discet, putare ab omnibus omnia, ab uno pauca vix potuisse sumi.
Abbreviated transcription (Latin):
monstturo nos dicamꝰ ħ mͦ. ostñdam adu̾sarios qͦdẽ
cisse satis ẽ ostñdere. aũ c̃ in cã partitio nulla sit¬
⁊ cum simplex quiddam agatur tñ utamur dist᷑¬
butiõe. Idq ꝑraro pot̾ accidẽ. Ac sunt alia qͦ
p̃cepta particionũ que ad hunc usũ oratorium
ñ tantoꝑe ꝑtineant que u̾santur in pħa exqͥb¬

Expanded text:
monstraturos nos dicamus, hoc modo: ostendam adversarios, quod cisse satis est ostendere: aut, cum in causa partitio nulla sit, et cum simplex quiddam agatur, tamen utamur distributione, id quod perraro potest accidere. Ac sunt alia quoque praecepta partitionum, quae ad hunc usum oratorium non tanto opere pertineant, quae versantur in p
Abbreviated transcription (Latin):
endam cãm ⁊ constituendam ꝑtinet c̃crou̾siã¬
Una parsẽ q̃ quid ẽ adu̾sariis cueniat.⁊ quid
in c̃crou̾siã relinqͣtur ostñdit. exqua c̾tũ quid¬
dam designat᷑ auditori in quo animũ debeat
hr̃e occupatũ. Ait̾a ẽ in qua rerꝰ ear᷑ de quib¬
cit᷑ ũcertas anmo res teneat auditor quib di¬
ctis intelligat fore ꝑorat̃. Nc̃ utꝰq gn̾̃e parti¬

Expanded text:
endam causam et constituendam pertinet cendam causam et constituendam pertinet cuna que quid cum adversariis conveniat et quid in controversia relinquatur ostendit; ex qua certum quiddam designatur auditori, in quo animum debeat habere occupatum. Alterum in qua earum rerum de quibcitur, ut certas animo res te- neat auditor, quibus dictis intellegat fore peroratum. Nunc utroque genere parti
Abbreviated transcription (Latin):
magnã excip̃ offensionẽ qͣm arg̾m̃tando.
cãnagendo leniri oportebit. qđ c̃ accidit
m̃bratim oportebit partes rei geste disꝑg̾e
in cãm. ⁊ adunãqͣmq confestim rõnẽ accõ¬
modare. ũ uuln̾i p̃sto medicam̃tũ sit. ⁊odi¬
ũ statim defensio mitiget. Nil ꝓdẽ narr̾otũ
cum aũ ab adũsariis re exposita nr̃a nil int̾¬
ẽ.itm. aũ alio mͦ narrare. aũ ãb his qui au
alio pacto doce. quod ẽ accidit omĩno nar¬
spõnem ꝑtinet. Non q̃madmodũ cã postu¬
lat narratur. c̃ aũ id quod adu̾sario ꝓdẽ
dilucide ⁊ ornate exponr. aũ id quod ip̃m
cause. contͣria qͣue pot̾unt p̃t̾iri. p̃teundo¬
gn̾t ⁊ enodare narrando. Ac de narratiõe
quidem satis diccum uidr̃. deinceps ad parti¬
cionem tͣnseamꝰ. Recte in cã habita particio
illustrem ⁊ ꝑspicuam totam effic̃ orõnẽ. Par¬
tes eius sunt due. qͣrũ utͦq magnoꝑe ad api¬

Expanded text:
magnam excipit offensionem, quam argu- mentando et magnam excipit offensionem, quam argu- mentando et causam agendo leniri oportebit. quod cum accidet, membratim oportebit partes rei gestae disper- gere in causam et ad unam quamque confestim rationem accommodare, ut vulneri praesto medica- mentum sit et odium statim defensio mitiget. nihil prodest narratio tum, cum ab adversariis re exposita nostra nihil interest iterum aut alio modo narrare; aut ab iis, qui audt eos alio pacto docere. quod cum accidit, omnino narspositionem pertinet. non, quemadmodum causa postulat, narratur, cum aut id, quod adversario prodest, dilucide et ornate expo- nitur aut id, quod ipsum causae, contraria, quae praeteriri poterungenter et enodate narrando. Ac de narratione quidem satis dictum videtur; dein- ceps ad partitionem transeamus. Recte habita in causa partitio inlustrem et per- spicuam totam efficit orationem. partes eius sunt duae, quarum utraque magno opere ad aperi
Abbreviated transcription (Latin):
uarrent᷑ ũ res geste erunt. aũ pͣotusse geri uide¬
bñt᷑. hic erit c̃sid̾andũ nequid ꝑturbate. ne qͥd
c̃torte dicat᷑. Ne ꝗͣ inaliã rẽ tͣnseatur. ne ab ulti¬
mo repetat᷑. ne ad extremũ ꝓdeat᷑. ne quid qđ
te sunt. ħ qͦq in gñe c̃seruanda sut. Nam sepe
tate narratiõis. Ac u̾b̃ qq̃ dilucidis utñdũ ẽ qͦ
de gñe dicendum ẽ in p̃ceptiᷤᷤ elocutionis. Pba¬
bilis erit narrat̾. sim ea uidebunt᷑ in eẽ ea q̃
solent apparere in u̾itate. si ꝑsonar̃ dig̃nitateᷤ
seruabunt᷑. sicãe fco̾r̾ extabunt si fuisse fa¬
ciendi facultateᷤ uidebunt᷑. si tempꝰ idoneum
sispacii satis si locꝰ oportunꝰ ad eandẽ rẽ qͣ de re
agent naturã ⁊ ad uulgi rumores ⁊ ad eor̃ qͥ
audient opinionẽ acc̾iodabr̃. acu̾i quiđ simił
ex his rõib eẽ pot̾it. Illud aut̃ p̃t̾ea consida̾re
o portebit. neaũ cũ obsit narrat̾e aũ c̃nil ꝓsit
postulet narretur. Obẽ tc̃ c̃ ipsiꝰ rei geste ex põ

Expanded text:
narrentur, ut gestae res erunt aut ut potuisse geri videbuntur. hic erit considerandum, ne quid perturbate, ne quid con- torte dicatur, ne quam in aliam rem transeatur, ne ab ultimo repetatur, ne ad extremum prodeatur, ne quid, quod te sunttate narrationis”. Sequitur de genere dicendum est in praeceptis elocutionis. Pro- babilis erit narratio, si in ea videbuntur inesse ea, quae solent apparere in veritate; si personarum dignitates servabuntur; si causae factorum exstabunt; si fuisse facultates faciundi videbuntur; si tempus idoneum, si spatii satis, si locus opportunus ad eandem rem, qua de re agent, naturam et ad vulgi morem et ad eorum, qui audient, opinionem accommodabitur. Ac veri quidem similis ex his rationibus esse poterit: illud autem praeterea considerare oportebit, ne, aut cum obsit narratio aut cum nihil ppostulet, narretur. obest tum, cum ipsius rei gestae expositio
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾is nicħ artibꝰ inueniebamꝰ. Atq his de parti¬
tiõe p̃ceptis in om̃i dictiõe meminisse oporte
sic ordine tͣnsigat᷑. ⁊ om̃ib explicatis ꝑoratũ
cognoscere lib̃tũ uelit eo pacto. ⁊ natiuitam.
c̃silium meũ cognosces ⁊ quoͥd face̾ in hac re
te uelim. Itaq quẽ admodũ inpartitiõe ꝓpo¬
suit: ita narrat. Prim̾ nati uitã Namꝰ pꝰqͣm
excessit exephebis sosya deiñ suũ c̃silium

Expanded text:
ceteris artibus inveniebamus. Atque his de partitione praeceptis in omni dictione meminisse oportebsic ordine transigatur et omnibus explicatis peroratum cognoscere libertum velit: Eo pacto et gnati vitam et consilium meum Cognosces et quid facere in hac re te velim. itaque quemadmodum in partitione proposuit, ita narrat, primum nati vitam: Nam is postquam excessit ex ephebis ; deinde suum consilium
Abbreviated transcription (Latin):
ad rẽ.ꝑ. puenisse. is ñ incellex̃ in partitiõe ex po¬
sito gñe partẽ se gñis ad miscuisse. Nam geuꝰ:
omiũ nimir̾ libidinũ cupidita. Eiꝰ aut̃ gñis
similẽ partẽ ponaᷤ in ead̾ partitiõe. qd si quod
in genus płes incident parteᷤ. id ẽ in pͥma par
titiõe cãe simplicit᷑ erit exposit̃. distribuet᷑ eo¬

Expanded text:
am pervenisse, is non intellexit in partitione exposito genere partem se generis admiscuisse. nam genus est omnium nimirum libidinum cupiditas, eius autem generis similem partem ponas in eadem partitione. quodsi quod in genus plures incident partes, id cum in prima causae partitione erit simpliciter expositum, distribuet
Abbreviated transcription (Latin):
tori quoq sepe ex remotiõe criminationẽ ꝯfic̃
ut siquis eũ accus qui c̃p̃tor ẽẽt in expediti¬
õe ad arma płm uocarit cũ ꝯsuleᷤᷤ ad eẽnt. Nã
ũ in sr̃ĩore exemplo reꝰ ab offõ suo ⁊ apotesta¬
te fcm̃ dimouebat. sic in h eius offõ ac potesta¬
te qui accusatur. ip̃e accusator fc̃m remouẽ¬
do. hac ip̃a rõe affirmat accusatioem. In hac
ab utroq ex om̃ib partibꝰ honestatiᷤᷤ :ex om̃ib
utilitatis partib. exemplis. signis. rõcinando ꝗ
ne. locos aut̃ cõmune ex ip̃a re si quid indig
nõis aũ ꝯquestiõis habebit sumi oꝑtebit.

Expanded text:
tor quoque saepe ex remo- tione criminationem conficit, tor quoque saepe ex remo- tione criminationem conficit, ut si quis eum accuset, qui, cum praetor esset, in expeditionem ad arma populum vocarit, cum consules essent. nam ut in su- periore exemplo reus ab suo officio et a potestate factum demovebat, sic in hoc ab eius officio ac po- testate, qui accusatur, ipse accusator factum remo- vendo hac ipsa ratione confirmat accusationem. in hac ab utroque ex omnibus partibus honestatis et ex om- nibus utilitatis partibus, exemplis, signis, ratiocinando, ne. Locos autem communes ex ipsa re, si quid indigna- tionis aut conquestionis habebit, sumi oportebit.
Abbreviated transcription (Latin):
Rõ ẽ ñ enim fuit meũ offm⁊ mea potestas
cum ⁊ id etatis ⁊ priuatꝰ eẽm. ⁊ eẽt cum sum
ma autoritate ⁊ potestate imꝑator qui ui¬
dꝰ ut satis honestum fedus feriretur. Infir¬
mõ ẽ. At enim qm̃ tu particeps fc̃s es in t᷑piᷤᷤ¬
simo fede. summe religionis dedite ꝯuenit
Iudicõ ẽ cum is qui potestatiᷤᷤ nicħ hũerit iꝰsu
imꝑatoris in fed̃e ⁊ in tanta religione int¬
fuerit dedendũ ne sit hostib necne. ħ genꝰ
cãe a suꝑiore ħ differt quod in illo ꝯcedit
se reus ontiussefae io qdfierl dieat accusator oportiusse¬
se reus oꝑtuisse: s alicui rei aut homini ca
attbuit. que uoluntati sue fuerit impedi¬
m̃to sñ ꝯcessionis partib. Nam ear̃ quedã¬
nõ accusare altm̃ nec culpam in altm̃ tͣnsfer¬
re deb. s demonstrare eam rem nich ad se nec
ad potestatẽ. nec ad offm̃ suũ ꝑtinuisse. aũ ꝑti¬
n̾e. Atq in ħ gñe ħ accidit noui quod accusa¬

Expanded text:
potestas, cum et id aetatis et privatus essem et esset summa cum auctoritate et potestate imperator, qui videret, ut satis honestum foedus feriretur. infirmatio est: at enim quoniam par- ticeps tu factus es in turpissimo foedere summae re- ligionis, dedi te convenit. iudicatio est: cum is, qui potestatis nihil habuerit, iussu imperatoris in foedere et in tanta religione interfuerit, dedendusne sit hosti- bus necne? hoc genus causae cum superiore hoc differt, quod in illo concedit se reus oportuisse facere id, quod fieri dicat accusator oportuisse, sed alicui rei aut homini causam attribuit, quae voluntati suae fuerit inpedimento, sccusare alterum nec culpam in alium transferre debet, sed demonstrare eam rem nihil ad se nec ad potestatem neque ad officium suum per- tinuisse aut pertinere. atque in hoc genere hoc ac- cidit novi, quod accusa
Abbreviated transcription (Latin):
erat ꝯmot̾ licẽtia: id mitiget᷑ laude ut alt̾a
reꝰ ab irac̃die molestia rem̃oueat. altã re̾ ab
errato d̾treat. ħ res sic̃ ĩ amicicia ita in dicẽdo
sloco fit maxĩe fuc̃ ũ ⁊ illi qͥ audiẽt aculpa
diũt qͦmͦ ip̃i se cupiunt obiurgari aũ id ꝙ sci
u̾ ꝑficiat q̃ nob̾ pollicitꝰ sit. Erratiꝰ. ⁊ falsa spe
frustͣ iã diũ detinemini stulticia ur̃a idq e
maliustĩ. Ptioris licẽtie h erit exc̃mplũ. M c̃
isto iudices fuit amicicia. s tũ ista amicicia
cã si u̾eor qͥm̃ accepti sitis. tñ dica uos me
pͥuastis. Qd ita: qr. ut uob̾ eẽm ꝓbatꝰ. eũ quiuoᷤ¬

Expanded text:
erat commotum licentia, id constituatur laude, ut altera res ab iracundia et molestia removeat, altera res ab errato deterreat. Haec res, sicut in amicitia, item in dicendo, ‹si loco› fit, maxime facit, ut et illi, qui audient, a culpadiunt, quomodo ipsi se cupiunt obiurgari, aut id, quodut perficiat, quae vobis pollicitus sit. Erratis et falsa spe frustra iam diu detinemini stultitia vestra, qui,maluistis.» Posterioris licentiae hoc erit exemplum: «Mihi cum isto, iudices, fuit amicitia, sed ista tamen amicitia, tametsi vereor quomodo accepturi sitis, tamen dicam, vos ‹me› privastis. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutẽ. qͥ ñ posst̃ uita pͥuant᷑. Uno deniq
atq eoð tp̃r domꝰ hostili flagͣbit incẽdio.⁊
qͣs natã aũ uoluntas necessitudiẽ ⁊ brũi uolẽt̃ia

Expanded text:
servitutem, qui non possunt, vita privantur; uno denique servitutem, qui non possunt, vita privantur; uno denique atque eodem tempore domus hostili flagrabit incendio, et quos natura aut voluntas necessitudine ‹et› benivolentia
Abbreviated transcription (Latin):
tis statim sic̃ e cauea leo emissus ũ aliqͣ tet̾ri¬
ma belua soluta excatenis uolitabit ⁊ uaga¬
om̃s amicoᷤᷤ. atq ũmicoᷤᷤ. nocos. atq ignotos
incursans alioꝵ famã depecłans. aũoꝵ. cap̃
te eũ de ciuitate. lib̾ate om̃s formidĩe uob̾ de¬
niq ip̃is ꝯsulite. Nã sust̃ ĩpunit̃ dimiseritiꝰ
in uosm: ip̃os mͥ c̾dite ferã ⁊ trucłentiã bestiã
iudices ĩmiseritis. it̃. Nã si de ħ iudiceᷤᷤ guẽ sẽtẽ¬
tiã tułitis uno iudicio simł młtoᷤᷤ uigilau̾itiꝰ
G̃nd̾ natu parẽs. cꝰ speᷤ senectutiᷤᷤ oĩbꝰ uiħꝰ ad oleᷤ¬
cẽtia posita ẽ qr̃ uelit in uita man̾e ñ hẽbit
Filii parui pͥuati pr̃is auxilio. ludibrio ⁊ de¬
spectui prniᷤᷤ umicis ert̃ oppositi. Tota domꝰ
ħ indigna ꝯcid  calamitate. At ũmici statĩ
saguinolẽta pama. crudelissima uictoria po-¬
urbe capta q̃ miserie ꝯseqͥ soleãt. Apma qͥ ꝯtͣ
tulert̃ statĩ crudelissime trucidãt᷑. Cet̾i qui

Expanded text:
tis, statim, sicut e cavea leo emissus aut aliqua taeterrima belua soluta ex catenis, volitabit et vagaomnes amicos atque inimicos, notos atque ignotos incursitans, aliorum famam depeculans, aliorum caput te eum de civitate, liberate omnes formidine; vobis denique ipsis consulite. Nam si istum inpunitum dimiseritis, in vosmet ipsos, mihi credite, feram et truculentam bestiam, iudices, inmiseritis.» Item: «Nam si de hoc, iudices, gravem sententiam tuleritis, uno iudicio simul multos iugulaveritis: grandis natu parens, cuius spes senectutis omnis in huius adulescentia posita est, quare velit in vita manere, non habebit; fili parvi, privati patris auxilio, ludibrio et despectui paternis inimicis erunt obpositi; tota domus huius indigna concidet calamitate. At inimici, statim sanguinulentam palmam crudelissima victoria pourbe capta quae miseriae consequi soleant: arma qui contra tulerunt, statim crudelissime trucidantur; ceteri, q
Abbreviated transcription (Latin):
siue ignauia potiꝰ illos om̃s añ ocłos ur̃os tͣ¬
ductos eẽ inimicoͤ eoꝵ ur̃is suffragiis in ã
nefariũ ampliau̾itis: Nõ aꝑtissime re̾ eũc
cͥmini date. ñ om̃s hee testib ꝯꝑbate. ñ ꝯtͣ
tenuit᷑ ⁊ nugatorie respõsu: hic uoᷤᷤ u̾iti estiᷤᷤ
si .iͦ. cetu ꝯdẽnassetis ũ crudeleᷤᷤ existimaremi¬
ni: Dũ eã uitastis uituꝑationẽ q̃ longe auo¬
b ab erat affut᷑ã eã inuenistis. ut timidi atq
ignaui putaremini maxĩas ⁊ pͥuatas ⁊ pub¬
licas calamitate accepistis. c̃ etiã maiores
impendẽ iudeant᷑ sedetiᷤᷤ ⁊ oscitamini. luce noe

Expanded text:
sive ignavia potius illos omnes ante oculos vestros trucidatos esse, inimicos eorum vestris suffragiis in ampnefarium ampliaveritis? Non apertissimae res erant criminei datae? ‹Non omnes hae test nugatorie responsum? Hic vos veriti estis, si primo coetu condemnassetis, ne crudeles existimaremini? Dum eam vitatis vituperationem, quae longe a vobis erat afutura, eam invenistis, ut timidi atque ignavi putaremini. Maximis privatis et publicis calamitatibus acceptis, cum etiam maiores inpendere videantur, sedetis et osci
Abbreviated transcription (Latin):
sime it semꝑ iste oppugnabit senat᷑. Qͥ eq̃stre lo¬
c̃ splendidissim̃ cupit ẽẽ in cuutate is oꝑt̾ ist̃
maxias penas dedisse uelit ne iste sua tͣpitu¬
diẽ ordini honestissimo macłe atq dedecori
sit. Qͥ parẽteᷤᷤ habetiᷤ ostñdite istiꝰ supplicio uo¬
bhõies impios ñ plac̾e. Qͥbꝰ lib̾ist̾ statuite ex

Expanded text:
t senatum. Qui equestrem locum splendidissimum cupit esse in civitate, is oportet istum maximae poenae dedisse ‹velit,› ne iste sua turpitudine ordini honestissimo maculae atque dedecori sit. Qui parentis habetis, ostendite istius supplicio vobis homines impios non placere. Quibus liberi sunt, statuite
Abbreviated transcription (Latin):
similitudĩe sic. Corꝑe niueũ candorẽ asseq̃ bat᷑ as¬
erat in armis splendor ut soł fulgor obscurior
uidet᷑. ntellectio ẽ c̃ res tota parua de parte
gno nuptiar᷑ intelligr̃. De toco pars ut siqͥs
ei qͥ uestit᷑. aũ ornat᷑ sup̃tuosũ ostũtet: dicat.
Ostñtat mͥ diuitias ⁊ locupletes copias iactas.
auxilio fuit ĩmaniᷤᷤ ille tͣnsalpinꝰ in italia qqͣ
ltaq anelans ex imis pulmõib pͣcura sp̃s
ducebat᷑. Nã insrĩorib płe̾s hispãni ⁊ galli
togati ⁊ ħ un̾ pectꝰ ⁊ unꝰ pulmo intellĩgr̃. et
erit illic diminutꝰ nũs festiuitatiᷤᷤ. ħ ad auctꝰ
gͣuitatis grã. busio ẽ q̃ u̾bo simili ⁊ ꝓpinqͦ

Expanded text:
similitudine, sic: «Corpore niveum ‹candorem, asc: «Tantus erat in armis splendor, ‹ut› solis fulgor obscurius videretur.» Intellectio est, cum res tota parva de parte gno tibiarum intellegitur. ‹De toto pars,› ut si quis ei, qui vestitum aut ornatum sumptuosum ostentet, dicat: «Ostentas mihi divitias et locupletes copias iactas.»auxilio, fuit inmanis ille Transalpinus, in Italia quoque itaque anhelans ex imis pulmonibus prae cura spiritus ducebat.» Nam in superioribus plures Hispani et Galli et togati, et hic unum pectus et unus pulmo intellegitur; et erit illic deminutus numerus festivitatis, hic adauctus gravitatis gratia. Abusio est, quae verbo simil
Abbreviated transcription (Latin):
elaborõe ⁊ ꝯsumptiõe oꝑe. Eiꝰmii aut̃ studia ad
delectõnẽ ꝗͣ adu̾itatẽ uidñr acc̃modatiora.
Qrͣ fides ⁊ gͣuitas ⁊ seu̾itas oratoria minuit᷑: hiᷤᷤ
exornõib freq̃t collocatis ⁊ ñ mͦ collit᷑ auto¬
ritaᷤᷤ dicẽdi. s o̾ffñdr̃ q̃q in eiꝰmͦi orõe. p̃p̃ ea¬
ꝙ ÷ in his lepos ⁊ festiuitas. ñ dignitas neq pul-¬
critudo. Qr que sc̃ ampla atq pulcͦ. diu pla-¬
c̃e posst̃ q̃ lepida ⁊ ꝯcinna cito sacietate affici¬
unt auriũ sensũ fastidiosissim̃. Qmͦ gͥ si c̾bͦ¬

Expanded text:
elaboratione et sumptione operae; eiusmodi autem studia ad delectationem quam ad veritatem videntur› adcommodatiora. Quare fides et gravitas et severitas oratoria minuitur his exornationibus frequenter conlocatis, et non modo tollitur auctoritas dicendi, sed offenditur quoque in ei in his lepos et festivitas, non dignitas neque pulcritudo. Quare, quae sunt ampla atque pulcra, diu placere possunt; quae lepida et concinna, cito satietate adficiunt aurium sensum fastidiosissimum. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
deiec̃. fregellaᷤᷤ eu̾tit. it̃. Nicħ numãtinis uireᷤᷤ
corꝑis auxiliate st̃. nicħ kartaginiẽsibꝰ sciẽ¬
cia rei militaris adium̃to fuit nich corĩthis
erudita calliditas p̃sidii tulit. nicħ fregellanis
mor̃⁊ sermoĩs societas opitulata ẽ. lt̾. fome dig¬
nitas aũ morbo deflorescit. aũ uettace extinguit᷑.¬
pͥm̃ aũ pꝰtmũ collocamꝰ. Em̃ ħ pacto. deflorescit
forme dignitas. aũ morbo. aũ uectate. Pt̾m̾ sic.
aũ morbõ. aũ uectate: forme oignitaᷤᷤ deflorescit
Ad festiuitatẽ disiunctio ÷ apposita qr̃ rariꝰ utem̃¬
ea ne sacietatẽ pariat. B̾uitatẽ ꝯiunctio parit.
qrͣ sepiꝰ ad hibñda ẽ. hee .ii. exornoẽs de simpli

Expanded text:
las evertit. Nihil Numantinis vires corporis auxiliatae sunt, nihil Kartaginiensibus scientia rei militaris adiumento fuit, nihil erudita calliditas praesidii tulit, nihil Fregellanis morum et sermonis societas opitulata est.» Item: «Formae dignitas aut morbo deflorescit aut vetustate extinguitprimum aut postremum conlocamus. Primum hoc pacto: «Deflorescit formae dignitas aut morbo aut vetustate.» Postremum sic: «Aut morbo aut vetustate formae dignitas deflorescit.» Ad festivitatem diiunctio est adposita: quare rarius utemur, ne satietatem pariat; ad brevitatem coniunctio: q