comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ut cęcitatẽ p̾eccatorũ nostroꝵ tollas
non ut ipse eã susciperet. Hlec ergo rt
patris se dicebat oportere operari: quia
nerat quȩrere ꝑdita. restaurare comi
Donec inquit dies : Uenit nox quino
poterit operari. Quã diẽ uellet inil
diffinite exprimit cum subiungit
Iuã dusũ inmundo. lux sum mundi
ed quid ÷ qđ dicit me oportet operando¬
nec diesest: Num quid enĩ tantũmd
operatus est quã diu p̃sentia corporali fo
inmundo. Sienĩ hoc receperimus u
eius ascensionẽ est ista terribilis & men¬
enda nox inmundo qua nemo pot :q
rari. Et certe ipse alibi rȩꝓmisit. Car in
uobiscũ sũ om̃nib diebus. usq ad cono¬
mationẽ scłi. Siergo ÷ cũ scĩs usq adfia
scłi : utiq semꝑ operatur usq ad finesi
Qui enĩ tunc p̃sentia corporali fuit inne¬
do : nunc diuina potentia ubiq p̃sensth
mundo: Quȩrendu ergo quȩ sit istins
qua nemo potest operari. Noxistan¬

Expanded text:
enim ut caecitatem peccatorum nostrorum tolleret, non ut eam susciperet. Haec ergo opera Patris se dicebat oportere operari, quia venerat quaerere perdita, restaurare corrupta. Donec, inquit, dies est. Venit nox quando nemo potest operari. Quam diem vellet intelligi, definite expressit, cum subjungit: Quandiu sum in mundo, lux sum mundi. Sed quid est quod dixit: Me oportet operari donec dies est? Nunquid enim tantummodo operatus est, quando praesentia corporali fuit in mundo? Si enim hoc receperimus, jam post ejus ascensionem est illa terribilis et metuenda nox in mundo, in qua nemo potest operari. Et recte ipse alibi repromisit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Si ergo est cum sanctis usque ai, utique semper operatur usque ad finem saeculi. Qui enim tunc praesentia corporali fuit in mundo, nunc divina potentia ubique praesens est mundo. Quaerendum ergo quae sit ista nox, qua nemo potest operari? Nox ista
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ illoꝵ duritiã & incredulitatẽ cin
quađa aporia respondit
tis audire : Num quid & uos uibis
discipuli eius fieri.
Quia enĩ ipse iã credebat iã dñi disp¬
lus factus erat: ideo dicebat Nug
xuos sic̃ & ego uultis in eũ credera
discipulatui ueritatis inhȩrere
Ualedixer̃ ei. x dixer̃ Tu discphilis¬

Expanded text:
pter illorum duritiam et incredulitatem, cum quadam aporia respondit: vultis audire? Nunquid et vos vultis ejus discipuli fieri? Quia enim ipse jam credebat, jam Domini discipulus factus erat, ideo dicebat: Nunquid et vos, sicut ego, vultis in eum credere, et discipulatui ejus inhaerere? Maledixerunt ei, et dixer
Abbreviated transcription (Latin):
tenux ꝑ auariciam.. Erit consequa¬
propter iactantiam : qui pauperta¬
tem diligit. cum humilitate. Ent
enim & pacificus. quia non est ocas¬
orixandi : ubi non est uoluntas
adquirendi. Habebit etiam etcoris
munditiam. quia sicut illi quidui¬
cias diligunt. turbulenti sunt am¬
mo : ita qui spontanẽam amant¬
paupertatem solliciti sunt quae sunt
dĩ. quomodo pluceant dõ. Sedi¬
lud diligenter considerandum est
quia illi paupertus laudcbilis est.
quȩ aut habere non cupit: autfor
tasse si habet propter dm̃ distribuen¬
do relinquit. Ende matheus euan¬
gelistit. ut hanc petupertatem
ditamento ait.
Seati pauperes spũ. qm̃ ipsorum
est regnum caelorum.
non rebus Alii nec rebus: nec spũ
& non rebus. Rebus sunt paupe¬
res sed non spũ: quia nihil haben

Expanded text:
tenax per avaritiam. Erit consequetenax per avaritiam. Erit consequeper jactantiam, qui paupertatem diligit cum humilitate, erit etiam pacificus, quia non erit occasio rixandi, ubi non est voluntas acquirendi. Habebit etiam et cordis munditiam, quia sicut illi qui divitias diligunt, turbulenti sunt animo, ita qui spontaneam paupertatem amant, solliciti sunt quae Dei sunt, quomodo placeant Deo. Sed illud diligenter considerandum, quia illa paupertas laudabilis est, quae aut habere non cupit, aut si forte habet, propter Deum distribuenda relinquit. Unde evangelista ut hanc paupertatem ditamento ait: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum . et rebus, alii nec rebus nec spiritu, et non rebus. Rebus sunt pauperes et non spiritu, qui nihil haben
Abbreviated transcription (Latin):
nominis in eius absentia: sicut discipuli
Seati pauperes : qm̃ ipsorum est regnum
Et si generaliter dñs omnibus loquebatur.
specialiter oculos indiscipulos leuauit.
quos maioris gratia fecit digniores. Ele¬
uatio quippe õculorum dñi : amplioris
misericordię munera significat. Et in
discipulos oculos leuauit quos specialius
uirtutibus ditauit: iuxtu quod alibile¬
gimus. Quia cum dixisset ei quidam.
ecce mater tua et fratres tui foristunt:
quȩrentes loqui tecum : ipse eleuatisoculis
indiscipulos suos dicebat. Eccematermea
& fratres mei. Quid autem eleuatis oculis
Beati pauperes E quni uestrum estn
tenere debet pͥrincipatum nisi sponta¬
nea paupertus itex ipsa enim cete
iurtutes exordiu. quod dameton¬
ginem sumunt .i.Sicut enim exuna
radice arboris. multi rami et foluo
prodeunt: sic spontahea pauperidt
multe uircutos generantur: Quca
spontaneam paupertatem amant:
etit misericors plargitutem. non

Expanded text:
nominis in sui absentia, sicut discipuli nominis in sui absentia, sicut discipuli Beati pauperes, quia vestrum est regnum Etsi generaliter Dominus omnibus loquebatur, specialiter in discipulos oculos levavit, quos majori gratia digniores fecit. Elevatio quippe oculorum Christi, amplioris misericordiae munera significat. Et in discipulos oculos levavit, quos specialius virtutibus ditavit, juxta quod alibi legimus: Quia cum dixisset ei quidam, ecce mater tua et fratres tui foris stant, quaerentes loqui tecum, ipse elevatis oculis in discipulos suos, dicebat: Ecce mater mea, et fratres mei . Quid autem elevatis oculis Beati pauperes, quia vestrum est tenere debet principatum, nisi spontanea paupertas? Ex ipsa enim caeterae virtutes exordium quoddam et originem sumunt. Sicut denique ex una radice arboris multi rami et folia prodeunt, sic ex spontanea paupertate multae virtutes generantur. Qui enim spontaneam amat paupertatem, erit misericors per largitatem, et non
Abbreviated transcription (Latin):
lier illu. quȩ sanguinis fluxum paci¬
ebatur duo decim annis. et cum tetigis¬
set fimbriam uestimentieuis. statim sa¬
natu est. ab infirmitute suu. Ad cuius¬
cessit : ut quasi nescius dns quęreret.
quis me tetigit: Et discipuli ad cum.
Rabbi : turbȩ te conprimunt & affli¬
gunt. et dicis quis metetigit : Etille.
Tetigit me aliquis. Nam etego noui
xpm̃ tangit. qui eum uerum dm̃ cre¬
dit. et recta fide confitetur. At uero
pagani. iudei. etheretici xpm̃ minime
tangunt : quia eum uerum dm̃ credere
contempnunt. & recta fide eum con¬
fiteri nolunt. Vnde etmariae quae
dnm̃ resurrexisse non credebut: sed eũ
mortuum intermortuos quę̧rebat uo¬
lentȩ dnm̃ tangere : dictum ẽ: nolime
tangere. Nondum enim ascendi ad pa¬
tremmeum. Acsiei diceretur. Quia
manu fidei me tangere noluisti: manu¬
demonib: corporis nolime tangere. Curatio ue¬
ro demonum. non solum ꝑ eius pręsen¬
tiam fiebat. sed etiam inuocatio eius

Expanded text:
la mulier, quae sanguinis fluxum patila mulier, quae sanguinis fluxum patiebatur duodecim annis, et cum tetigisset fimbriam vestimenti ejus, statim sanata est ab infirmitate sua . Ad cujusantum, ut quasi nescius Dominus quaereret, Quis me tetigit? Et discipuli ejus ad eum: Rabbi, turbae te comprimunt et affligunt, et dicis, quis me tetigit? Et ille: Tetigit me aliquis, nam et ego novivero Christum tangit, qui eum verum Deum credit, et recta fide confitetur. At vero pagani, Judaei, et haeretici Christum minime tangunt, quia eum verum Deum credere contemnunt, et fide recta hunc confiteri nolunt. Unde et Mariae quae Dominum resurrexisse non credebat, sed eum mortuum inter mortuos quaerebat, volenti illum tangere, dictum est: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum . Ac si diceret: Quia manu fidei me tangere noluisti, manu corporis me tangere noli. Curatio vero daemonum, non solum per ejus praesentiam fiebat, sed etiam per invocationem ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
suo dñs exemplo ostendit. quando des¬
cendens demonte stetit in loco campes¬
triet turba discipulorum eus. et mul
titudo copiosa plebis ab omni uidea. et
hierusalem. et muritima: ettyri. et
intelli gerc debemus. maxime cumde
tyro. et sydone quȩ incorde maris site
sunt affuisse memorantur. In quo lo
tes eius ad iudeorum regnum. sed etiã
aduicinas et adexterȩsꝰ regiones ꝑue¬
nerat. quando omnes concurrebant.
non solum ut audĩent uerbum dĩ. sed
ut sanurentur alanguoribus siuis. Vn¬
de et subditur.
t omnis turba copiosa quȩrebut eum
tangere: quia uirtus de illo exibut
et sanubat omnes.
Uultienim illum tangere cupiebant.
a quo omnis uirtus ꝓcedit: et qui est dĩ
uirtus. et dĩ sapientia. & in quo habi¬
tat omnis plenitudo diuinitatis corpo¬
et suprc tangehdo leꝓsm curauerat.
et : nunc omnis turbu quȩrebat eum
tangere. ut intelligamus quia tactus
cius sanitus est. Quod experta ẽ. mu¬

Expanded text:
suo Dominus exemplo declaravit, quando dessuo Dominus exemplo declaravit, quando descendens de monte, stetit in loco campestri, et turba discipultitudo copiosa plebis ab omni Judaea et Jerusalem, et maritima, et Tyri, etintelligere debemus, maxime cum de Tyro et Sidone, quae in corde maris sitae sunt, affuisse memorantur. In quo locon solum ad Judaeorum regnum, sed etiam ad vicinas et exteras regiones pervenerant, quando omnes concurrebant, non solum ut audirent verbum Dei, sed ut sanarentur a languoribus suis; unde et subditur: « Et omnis turtangere, quia virtus de illo exibat, et sanabat omnes. Multi enim eum tangere cupiebant, a quo omnis virtus procedit, et qui est Dei virtus et Dei sapientia, et in quo habitat omnis plenitudo divinitatis corpoet supra tangendo leprosum curaverat, et nunc omnis turba quaerebat eum tangere, ut intelligamus quia tactus ejus sanitas est. Quod experta est il
Abbreviated transcription (Latin):
acob enim pastor ouum: pastores.
significat ammẽcrum. quorum
primo dictum est. Sidiligisme: pas¬
ce ouesmeus. Aquã autem: scrip¬
turam sacram designat. iuxta il¬
lud salomonis. Aqua profundicti
sermo exore iuiri. et torrens redun¬
duns. fons sapientiȩ. Virge autem
uariȩ. sententiȩ sunt scripturarum.
Nucuntur enim ad ad aquandum
oues: cum ad audiendum uerbum
dĩ conueniunt fideles. Cumq ex
cloquiis diuinis diuersȩ sententiae
ad medium ꝓferuntur: quasi uir¬
ge in canidibus ponuntur. Quae
exparte de corticande sunt: et ex
parte cum corticibus. relinquen¬
de : quia ut diximus ꝑ fectiores
allegorico sensu instruendi: sim¬
Nlices uero & minus intell. gentes
uxtu ueritutem historiae sunt
pascendi Vnde et dñs cum discipulos
inmonte docuit et turbas in conuali¬
bus curare uoluit: ostendit ut illi
qui ex doctrinu uerborum credere.
non poteraNT. saltem ex uirtutibus mie a¬
culorum crederent. Quod ut diximꝰ

Expanded text:
Jacob enim pastor ovium, pastores Jacob enim pastor ovium, pastores significat animarum, quorum primo dictum est. Si diligis me, pasce oves meas . Aqua autem Scripturam sanctam significat, juxta illud Salomonis: Aqua profunda verba ex ore viri, et torrens redundans fons sapientiae . Virgae autem variae, sententiae sunt Scripturarum. Ducuntur ad aquandum oves, cum ad audiendum verbum Dei conveniunt fideles. Cumque ex eloquiis divinis diversae sententiae ad medium proferuntur, quasi virgae in canalibus ponuntur. Quae ex parte decorticandae sunt, et ex parte cum corticibus relinquendae, quia, ut diximus, perfectiores allegorico sensu instruendi, simplices vero et minus intelligentes, juxta veritatem historiae sunt pascendi. Unde et Dominus cum discipulos in monte docuit, et turbas in convallibus curare voluit, ostendit ut illi qui ex doctrina verborum credere non poterant, saltem ex virtutibus miraculorum crederent. Quod, ut diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
liter in struuntur. Aliter enim a mo¬
nendi sunt superbi : aliter humiles
Aliter casti: aliter adulteri. Alitereb¬
osi : alit̾ sobru. Aliter uiri. alters
minȩ. Alit̃ coniugati : aliter uirgil
Aliter pii : alit̾ impͦii. Aliter conida¬
tores mundi : aliter amutores muno
Aliter pacifici : aliter iracundi. Alio
sua dantes : aliter alienu rapiends
utet iusti audiant de promissiones
ternȩ uitae quod ament. & illidesus¬
plicio a terno quod timeant. Scpe e
quod uni morbo prodest. alteri
actꝰ. Et uenenum: cum sit mors ho¬
mis: uitu est serpentis. Et lenissibi¬
ia quosmitigat : catulos instigat
iatu hoc exemplum doctores suam
nnrefugiant. Quod suo exemplo¬
nbis ostendit beatus patriarchae
ade recepturus eet: tulit uirgas
populeus et a midalinus. quu sex
parte excorticauit. etex parte cũ
corticibus reliquid: posuitq eas in
cnalibus tempore quo ducebant᷑¬
ad ad aquandum oues.  ut in eorũ
conspectu conciperent uarios foctus.

Expanded text:
aliter instruuntur. Aliter quippe admoaliter instruuntur. Aliter quippe admonendi sunt superbi, aliter humiles; aliter casti, aliter adulteri; aliter ebriosi, aliter sobrii; aliter viri, aliter feminae; aliter conjugati, aliter virgines; aliter pii, aliter impii; aliter contemptores mundi, aliter amatores; aliter pacifici, aliter discordes; aliter sua dantes, aliter aliena rapientes; ut et isti audiant de promissione aeternae vitae quod ament, et illi de supplicio aeterno quod timeant. Saepe etenim quod uni morbo prodest, alteri nocet. Et venenum cum sit mors hominis, vita est serpentis; et levis sibilus equos mitigat, catulos instigat. Juxta hoc ergo exemplum doctores suam non refugiant. Quod suo nobis exemplo beatus patriarcha Jro mercede recepturus esset, tulit virgas populeas et amygdalinas, quas ex parte decorticavit, et ex parte cum corticibus reliquit, posuitque eas in canalibus tempore quo ducebantur ad aquandum oves, ut in earum aspectu conciperent varios fetus .
Abbreviated transcription (Latin):
sint ꝓcliues ad perpetranda malu.
Q uod alibi dñs suo exemplo ostentt᷑.
cum ciudam querenti. magister quid
faciendo uitam ȩternum posso
Quasi in conuallib moranti: respon
Mandata nosti: non occides. non n¬
chaberis. non fal sum testimonium
ces non concupisces rem proxini
tui : honorac patrem etmatrem
Sed illo respondente. haec omnia cus¬
diui aiuuentute mea: ostenditer
hunc montem difficile quisdidui
tus honorati sunt ascendere posin
sub iunctum ẽ. ilico. Ille autem hu¬
it tristis. quia multas habebat pos¬
sessiones. Huius quoq ex emplun
paulus apostolus secutus cumdisa
pulis montem ascenderat : quibusla¬
cebat. Sapientiam loquimur inco
ꝑfectos. Quasi cum quibusdam in¬
conuallibus morabatur: quando de¬
bat. Ego fr̃s non potui uobis loqu
quasi sp̃alib. sed quasi carnadibus.
Tam quam paruulis in xp̃o. lacuobi
potum dedinonescam. Nonenimo¬
nes omnia capiunt: neq omnesaqu¬

Expanded text:
sint proclives ad perpetranda mala. sint proclives ad perpetranda mala. Quod alibi Dominus suo exemplo ostendit, cum cuidam quaerenti, Magister, quid faciendo vitam aeternam possidebo? quasi in convallibus moranti respondit: Mandata nosti? Non occides, non moechaberis, non falsum testimonium dices, non concupisces rem proximi tui, honora patrem et matrem. Sed illo respondente, Haec omnia custodivi a juventute mea, ostendit ei hunc montem difficile qui saeculi divitiis onerati sunt, ascendere possunt, subjunctum est illico: Ille autem abiit tristis, quia multas habebat possessiones . Hujus quoque exemplum Paulus apostolus secutus est, quando cum discipulis montem ascenderat, quibus dicebat: Sapientiam loquimur inter perfectos . Quasi cum quibusdam inaequalibus morabatur quando dicebat: Ego, fratres, non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus; tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam . Non enim omnes omnia capiunt, neque enim omnes aequ
Abbreviated transcription (Latin):
ihs̃ xp̃s humanȩ infirmitati conscen¬
dere dignatus est: sed etiam in suis
scĩs sermonibus adhumanam igno¬
rantiam instruendam: ita doctri¬
nam suam temperauit. ut non solũ
ꝑ fecti. sed etiam minus ꝑfecti. cybũ
uitȩ inuenire possint. Genique ut
supra euangelista retulit: cum ascen¬
disset inmontem. secuti sunt eum dis
cipulieius. Ubi cum ꝑ fectiora man¬
datu quasi capere ualentibus dedisset:
nolens propter eos simpliciores tur¬
bas relinquere : iterum descendens
demonte. stetit in loco campestri.¬
& rłq. In quo suo facto ostendit in
predicatione iuxta capatitatẽ audi¬
torum. temperandum eẽ. sermonem
doctorum. Mons enim in hoc loco.
ꝑ fectionem significat doctrinae.
loca uero campestria : humiliorem
praedicationem. atq communem.
Qui enim tales sunt. ut cum apłis audi¬
re possint: uobis datum est nosse m ys¬
terium regni dĩ. sublimius sunt instru¬
endi. Qui uero propt̾ mentis infirmi¬
sunt erudiendi. Et qui idonei non

Expanded text:
istus, humanae infirmitati condescendere dignatus est, sed etiam in sanctis suis sermonibus ad humanam ignorantiam instruendam, ita doctrinam suam temperavit, ut non solum perfecti, sed etiam minus perfecti cibum vitae invenire possent. Denique ut supra evangelista retulit, cum ascendisset in montem, secuti sunt eum ejus discipuli; ubi cum perfectiora mandata quasi capere valentibus dedisset, nolens propter eos simpliciores turbas relinquere, iterum descendens de monte, stetit in loco campestri. In quo suo facto ostendit, in praedicatione juxta capacitatem auditorum temperandum esse sermonem doctorum. Mons enim in hoc loco perfectiorem significat doctrinam loca vero campestria, humiliorem praedicationem atque communiorem. Qui enim tales sunt, ut cum apostolis audire possint: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei , sublimius instruendi sunt. Qui vero propter mentis infirmisunt erudiendi, ut qui idonei nequ
Abbreviated transcription (Latin):
ab amore creatorissui: longe remoti
enxN. hac propterea non eranT de¬
nitales socios habere: quules fucrun
illi quorum magnalia apłs supra
descripsit. Siue mundi nomine pos¬
sunt accipi omnia quae continentus
inter caelum et terram : aurum uide¬
licet. argentum. gemmȩ. atq omni
praeciosu : insuꝑ et ipsi reꝓbi amor
mundanarum rerum decepti. Istis
ergo scĩs nonerat dignus mundus.
hoc est sitotus redigeretur sub pretio
non poterat uni illorum recte compa¬
rari. Neq etiam siomnia illa iprę¬
tium dari potuisseN: talem aliquẽ
uirum emere possent.T. Vtergo ex
pluribus paucorum memoriam aga¬
mus : quo modo poterat talis actar¬
tus uir comparari ut moyses fuit.
qui quando uoluit mare diuisit
quando uoluit aquas eius reduxit.
quando uoluit manna decaelo descen¬
dere fecit. aquam depetra ꝓduxit.
& tetera innumerabilia fecit : Uelquo¬
modo poterat comparari talis acc&¬
tus uir. ut fuit iosuȩ successor eus

Expanded text:
ab amore Creatoris sui longe remoti ab amore Creatoris sui longe remoti erant, ac propterea non erant digni tales socios habere quales fuerunt illi quorum magnalia Apostolus supra descripsit. Sive mundi nomine possunt accipi omnia quae continentur inter coelum et terram, aurum videlicet, argentum, gemmae atque omnia pretiosa: insuper et ipsi reprobi amore mundanarum rerum decepti. Istis ergo sanctis non erat dignus mundus, hoc est, si totus mundus redigeretur sub pretio, non poterat uni illorum recte comparari; neque etiam si omnia illa in pretium dari potuissent, talem aliquem virum emere possent. Ut ergo ex pluribus paucorum memoriam agamus, quomodo poterat talis ac tantus vir comparari, ut Moyses fuit? qui, quando voluit, mare divisit; quando voluit, aquas ejus reduxit; quando voluit, manna de coelo descendere fecit, aquam de petra produxit, et caetera innumerabilia fecit. Vel quomodo poterat comparari tantus vir, ut fuit Josue successor ejus?
Abbreviated transcription (Latin):
& iosius. & multi alii. Circumierunt
inmelotis : in pellibus caprinis. Egentes.
angustiati. afflicti. Helium in hoc loco
debemus intellegere. & alios quitulit̾
egerunt. & qui afflicti undiq penurus
& tribulutionib angustati. fide sustinu¬
erunt omnia: ut ad desiderium supernoꝵ¬
gaudia possent ꝑuenire. Omnis aut̃ indi¬
gentia. et egestus. angustia uocantur.:
qua angustiutur homo. id ÷ affligitur.
seu fame. seualiu inopia. Melotum
pellib caprinis: ex uno lutere dependens.¬
Quo genere uestimenti. propter asperitatẽ:
mȩgrpto monuchi dicuntur uti. Helius
quoq legitur usus illo fuisse. atuero
quidani dicunt expellibus taoci genus
uestimenti eẽ. compositum. Est enim
animal quod taxus uocatur et men¬
pellis ispida eẽ. fert̃. A quo nomine
riuatur uocubulum huius uestis: ide
a melo. melota.
Quibus dignus nonerat mundus. Min¬
di nomine : hic sub una signification
possumus intellegere a matores mun¬
di. qui terrenu solum modo appetentis

Expanded text:
lii multi. Circuierunt in melotis, in pellibus caprinis, egentes, angusti, afflictati. Eliam in hoc loco debemus intelligere, et alios qui taliter egerunt; et qui afflicti undique penuriis et tribulationibus, angustiati fide sustinuerunt omnia, ut ad desiderium superiorum possent pervenire. Omnis autem indigentia et egestas angustia vocatur; quia angustiatur homo, id est affligitur seu fame, seu alia inopia. Melotam pellibquo genere vestimenti, propter asperitatem in Aegypto monachi dicuntur uti. Elias quoque legitur usus isto fuisse. At vero quidam dicunt ex pellibus taxi, genus vestimenti est compositum. Est enim animal quod taxus vocatur et mepellis hispida esse fertur, a quo nomine derivatur vocabulum hujus vestis, id est a melo melota. Quibus dignus non erat mundus. Mundi nomine hic sub una significatione possumus intelligere amatores mundi, qui terrena solummodo appetentes,
Abbreviated transcription (Latin):
stola albȩ. et dictum est ut requiesce¬
impleatur numerus conseruorum et
modohabent animae sanctorum desua
in mortulitatę gaudentei: et de feli¬
citate quu fruuntur exuleitantes.
Binas uero stolus habebunt : cum ingene¬
rali resurrectione receperint. in mortuli¬
tatem. & incorruptionem in corpore.
quam modo habent solum modo in ani¬
ma. Hanc ergo reꝓmissionem necdũ
ꝑcepert̃. de quu isaĩas dicit. Interra sua
dupliciu possidebt̃. p̾ generalem resur¬
rectionẽ. Et reuera ita dignumẽ. utqͥ
incorpore & anima dõ seruierunt:
incorpore pariter et anima remune¬
rationem ꝑcipiaN.IL ECTI QuM¬

Expanded text:
stola alba et dictum est ut requiesceimpleatur numerus conseruorum et modo habent animae sanctorum, de sua immortalitate gaudentes, et de felicitate qua fruuntur exsultantes. Binas vero stolas habebunt cum in generali resurrectione receperint immortalitatem et incorruptionem in corpore, quam modo habent solummodo in anima. Hanc ergo repromissionem necdum perceperunt, de qua Isaias dicit: In terra sua duplicia possidebunt post generalem resurrectionem. Et revera ita dignum est ut qui in corpore et anima Deo servierunt, corpore pariter et anima remunerationem percipiant; qu
Abbreviated transcription (Latin):
Qualis abraham. iacob. & dauid. qui
regali solio sublimatus pauperem
scspũ ostendit dicens. Ego autem
mendicussum. et pauper. Etiterum
Fgens sum ego in laboribus aiuuentu¬
temea. Nec rebus nec spũ sunt pau¬
tumidi. Etrebus etspũ sunt paupe¬
res ꝑfectimonuchi: qui propter dm̃
omnia relinquentes. neccorporis pro¬
pru potestatem. in suo arbitrio re¬
linquunt. Etideo quanto hic prop¬
ter dm̃ pauperiores : tanto infutu.
ra gloria ditiores. iuxta ꝓmissionẽ
dñi dicentis. Omnis qui reliquerit
domum. agros. & patrem. et ma¬
trem. fratres. & sorores. uxorẽ.
& filios propter me: centuplum
accipiet et uitum ȩternũ possidebit.
Heati quinunc esuritis: quia satura¬
bimini.
quid esurire. uel sitire debeant. qui
adbeatitudinem ꝑuenire desideraNt
aliu euangelista manifestius decla¬
rat dicens.
cati qui esuriunt etsitunt iusticiam:
qm̃ ipsi saturabuntur.
usticiam quippe esurire ł sitire est.
p̃ceptu dĩ libenter audire & liben¬
tus opere implere. Tales enim satu¬

Expanded text:
unt Abraham, Jacob, et David, qui regali solio sublimatus erat, pauperem se ostendit spiritu, dicens: Ego autem mendicus sum et pauper . Et iterum. Egens sum, et in laboribus a juventute mea . Nec rebus nec spiritu sunt pautias . Rebus et spiritu sunt pauperes perfecti monachi, qui propter Deum omnia relinquentes, nec corporis proprii potestatem in suo arbitrio relinquunt: et ideo quanto hic propter Deum pauperiores, tanto in futura vita sunt ditiores, juxta promissionem Domini dicentis: Omnis qui reliquerit domum, agros, patrem et matrem, fratres et sorores, uxorem et filios propter me, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . Beati qui nunc esuritis, quia saturabimini. Quid esurire vel sitire debeant, qui ad beatitudinem pervenire desiderant, alius evangelista manifestius declarat, dicens: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Justitiam quippe esurire et sitire, est praecepta Dei libenter audire, et libentius opere implere. Tales enim satu
Abbreviated transcription (Latin):
Iudibria dicunt᷑ : aludo. hocẽ. irrisione
Primo enim scĩ murtyres. ludibrus atq in¬
risionibus deludebantur : de inde uerberi¬
bus afficiebunur diuersis ex quisitis tor
mentis. Lapiduti sunt : ut naboth. hiere¬
mias in agypto a reliquis transmigratoꝵ
ezechiel inbabilone. aluq quam plures
in nouo testamento. Sectisunt. Hic plu¬
ralis numerus ꝓ singulari positus est.
Neminem enim scõrũm legimus inueteri
test umento sectum. nisi esaiam prophetũ
quem fecit seccari serra ligneu manasses
rex. qui filium eius habebat iuxorem.
Temptati sunt. Ot abraham. et multi alii
naͦm ad deceptionem. sed potius ad proba¬
tionem. Illu scilicet temptatione deqͣ

Expanded text:
Ludibria dicuntur a ludo, hoc est irrisione. Ludibria dicuntur a ludo, hoc est irrisione. Primo enim sancti martyres ludibriis et irrisionibus deludebantur, deinde verberibus afficiebantur, sicque mentis. Lapidati sunt, ut Naboth, Jeremias in Aegypto a reliquiis transmigratorum, Ezechiel in Babylone, aliique quamplures in Novo Testamento. Secti sunt. Hic pluralis numerus pro singulari positus est. Neminem enim sanctorum legimus in Veteri Testamento sectum, nisi Isaiam prophetam, quem fecit secari serra lignea Manasses rex, qui filiam ejus habebat in uxorem. Tentati sunt, ut Abraham et alii multi, non ad deceptionem, sed potius ad probationem, illa scilicet tentatione de qua
Abbreviated transcription (Latin):
tuos suos. Fasmulieres dicit. quarum
filii ab hęlia et eliseo sustitati sunt. quos
eos haberent inmaritos sed quos amiseraN
in morte receperunt uiuos. Alui aut̃ disten¬
tisunt. non suscipientes redemptionem:
ut meliorem inuenirent resurrectionem.
lurimi scoꝵ distenti sunt. hoc ÷ incruce ex¬
tenfi. funib conligati: sicut beatus andre¬
as. Seu distenti. hocẽ ad̃ capud duarum
arborum conligati acdirupti. ł etiam ad
brachia ȩquorũm in domitorum extintis sicq.
abcis dirupti. Vel certe distenti sunt: hoc :
decolluti : quȩ omnia in scĩs martyribus ui¬
dentur. eẽ. completu. Nonsusceperunt
redemptionem hoc ÷ liberationem in p̃sen¬
ti. ad hoc ut saluurentur a tormentis: ut¬
meliorem atq gloriosiorem inuenireN
resurrectionem infutturum qm̃ quo am¬
pliora quis tormenta ꝓdõ in presenti
sustinet. eo gloriosior in resurrectione
apparebit. Alii uero ludibriu et uerber
ex perti : insuꝑ et uinculu et carteres.

Expanded text:
tuos suos. Eas mulieres dicit quarum tuos suos. Eas mulieres dicit quarum filii ab Elia et Eliseo suscitati sunt, quos eos haberent in maritos, sed quos amiserant in morte, receperunt vivos. Alii autem distenti sunt, non suscipientes redemptionem, ut meliorem invenirent resurrectionem. Plurimi sanctorum distenti sunt, hoc est in cruce extensi, funibus colligati, sicut beatus Andreas; seu distenti, hoc est ad capita duarum arborum colligati ac disrupti; vel etiam ad brachia equorum indomitorum extincti, ab eis disrupti; vel certe distenti, hoc est decollati: quae omnia in sanctis martyribus videntur esse completa. Non susceperunt redemptionem, hoc est liberationem in praesenti, ad hoc ut salmeliorem atque gloriosiorem invenirent resurrectionem in futurum; quoniam quo ampliora quis tormenta pro Deo in praesenti sustinet, eo gloriosior in resurrectione apparebit. Alii vero ludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres.
Abbreviated transcription (Latin):
dño sibĩ propitio redditus ẽ pristine sani¬
tati. ꝑ spatium quindecim annorum.
Possumus & infirmitatis nomine. malum
captiuitatis intellegi. dequuliberati sunt
dño uolente. crro iubente. hesdra & ne¬
emia procurante. Fortes facti sunt inbel¬
lo. Vt hiesu naue successor moysi. sam¬
son. quimandibula asim moltos philisti¬
norum interfecit. Dauid quoq rex:
iudas machabeus & fr̃s eius. quo tempori¬
missa antiochiam in auxilium demetru.
ꝑ emerunt centum iuiginti miliu.
Castrauerterunt exterorum. Infugã
frequenter hoc egerunt. Castra autem
dicitur a castrando: eo quod ibi libido¬
castretur. Nonẽ enim mosmilitaris
ut ꝑgentes in proelium: uxores aut fe
cipesterre. cum comitatu uxorum ꝑ¬
rexerunt in bellum. darius uidelicet.
atq antonius. seduterq in ibi corruit.
Parius quidem superatusẽ ab alex andro.
antonius uero. ab octauiano augusto.
Acceperunt. mulieres deresurrectione mor¬

Expanded text:
Domino sibi propitio redditus est pristinae saniDomino sibi propitio redditus est pristinae sanitati per spatium quindecim annorum . Possumus ex infirmitatis nomine malum captivitatis intelligere, de qua liberati sunt, Domino volente, Cyro jubente, Esdra et Nehemia procurante. Fortes facti sunt in bello, ut Jesus Nave successor Moysi, Samson qui mandibula asini multos Philistinorum interfecit , David quoque rex, Juda Machabaeus et fratres ejus, quorum temporimissa Antiochiam in auxilium Demetrii, peremerunt centum viginti millia. Castra verterunt exterorum in fugam. Frequenter hoc egerunt. Castra autem dicuntur a castrando, eo quod ibi castretur libido. Non est enim mos militaris ut per gentes in praelium uxores aut femcipes terrae cum comitatu uxorum perrexerunt in bellum, Darius videlicet et Antonius, sed uterque inibi corruit. Darius quidem superatus est ab Alexandro, Antonius vero ab Octaviano Augusto Acceperunt mulieres de resurrectione mor
Abbreviated transcription (Latin):
an. Quia qđ credidert̾. opere cõpleue¬
funt: ex ornantes ededem fidem: Adep
onem accepit. dicente sibi dño. In se¬
minituo id ÷ in xp̃o benedicentur om¬
nesgentes. Dauid quoq plurimas: cui
dñs dixxit. Cum dormieris cum patri¬
bustuis. suscitabo sementuum quod
egredietur delumbistuis. et firmabo
talibi. Defructu lumbi tui: ponam
suꝑ sedem tuam. Et cum iure iurando:
emel inquit iuraui inscõ meo. Sida¬
ud mentiur. semeneius in ȩternum
manebit. Opturauerunt id ÷ clau¬
serunt ora leonum : ut samson. da¬
uid. daniel. bis missus in lacum. Ex¬
tinxert̃ impetum ignis. Sicut tres
pueri danielis socu iussu nabuchoda¬
nosor chaldaica urgente uesagua.
missi sunt infornatem ignis ardentis.
quib nihil moleste intulit. Affugar
aeem gladii. id÷ reppulert̃ fortitu¬
dinem hostium a se ualide pugnando.
sieut iosue. gedeon. dauid aluq. re¬
gs & pricipes iudeorum Conualu¬
erunt de infirmitate. Vtiob. & ec echi¬
as qui cum egrotasset. usq ad mortem.

Expanded text:
am. Quia quod crediderunt opere compleverunt, exornantes eamdem fidem. Adeptonem accepit, dicente sibi Domino: In semine tuo, id est in Christo, benedicentur omnes gentes erit cum dormieris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum, quod egredietur ex te, et firmabo Et alibi: De fructu lumbi tui ponam super sedem tuam . Et cum jurejurando semel, inquit, juravi in sancto meo, si David mentiar, semen ejus in aeternum manebit . Obturaverunt, id est, clauserunt ora leonum, ut Samson, David, et Daniel missus in lacum. Exstinxerunt impetum ignis, sicut tres pueri Danielis socii jussu Nabuchodonosor Chaldaica urgente vesania, missi sunt in fornacem ignis ardentis, quibus nihil molestiae intulit . Effugerunt faciem gladii, id est repulerunt fortitudinem hostium a se, valide pugnando, sicut Josue, Gedeon, David, aliique reges et principes Judaeorum. Convaluerunt de infirmitate, ut Job et Ezechias, qui, cum aegrotasset usque ad mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fruentes. Seduideamus quid ioħ
deillis in apocalipsi sua dicit. sicq nob
manifestabitur. quam ꝓmissionem nẽ
ꝑ ceperunt. Vidi in quit ioħ subalta¬
redi animas interfectorum. ꝓpter
uerbum dĩ quod habebant: & clama¬
ban uoce magna dicentes. Usque quo¬

Expanded text:
perfruentes. Sed videamus quid Joannes perfruentes. Sed videamus quid Joannes de illis in Apocalypsi sua dicit, sicque nobis manifestabitur quam promissionem non acceperunt: Vidi, inquit Joannes, sub altare Dei animas interfectorum propter verbum Dei, quod habebant, et clamabant voce magna
Abbreviated transcription (Latin):
yuidente. nesine nobis consummaren
ꝓbati. inisi omnes superius memorati.
quorum tamdanx & laudabiles
fides commemorata ẽ. stelle uideli¬
cet firmamenti. terreni homines. &
alestes angeli. uiui lupides. & splen¬
dide margaritȩ : quorum opera
que aegerunt. fidem eorum confir¬
naN: qm̃ absq fide inposibileẽ
Pucere dõ. Testimonio itaq fidei
sucrunt probati: hoc ÷ operatione
scã quae ꝑfidem openrbat᷑ laude digni
inuentisunt. Fides enim illoꝵ: operi¬
bus mundis declanabatur. Sed cumita
ꝑ fecti essetI: repromissionem non acce adhuc¬
perunt. Dicit ergo aliquis. Quideis
pro fuit dõ seruisse. si actenus sine pre¬
mio ꝑmaneN. Ab sit hoc afideliũ
cordib ut credamus eos sine premio¬
ꝑ manere. Ad huc quippe mortuli
carne circum dati. magnum premi ã¬
ꝑceperunt. uiuendi scilicet dm̃q cog¬
noscendi. multaq mirabilia patrandi.
Nunc uero quiescunt in anima mbeati¬
tudine regnicaelestis: in effabililetia

Expanded text:
melius providente, ne sine nobis consummarentmelius providente, ne sine nobis consummarentprobati, nisi omnes superius memorati? Quorum tam clara et laudabilis fides commemorata est, stellae videlicet firmamenti, terreni homines, et coelestes angeli, vivi lapides et splendidae margaritae, quorum opera quae egerunt fidem eorum confirmant, quoniam absque fide impossibile est placere Deo. Testimonio itaque fidei fuerunt probati, hoc est, operatione sancta, quae per fidem operabatur, laude digni inventi sunt, fides enim illorum operibus mundis declarabatur. Sed cum ita essent perfecti, repromissionem non acceperunt. Dicit ergo aliquis: Quid eis profuit Deo servisse, si hactenus sine praemio manent? Absit hoc a fidelium cordibus, ut credamus eos sine praemio manere. Adhuc quippe mortali carne circumdati, magnum praemium perceperunt, videndi scilicet, Deumque cognoscendi, multaque mira patrandi, nunc vero quiescunt in anima, in beatitudine regni coelestis ineffabili laetitia
Abbreviated transcription (Latin):
dlon aialon. Fortasis tamen dicit
aiquis. Ideo non poterant emi. quia ñ
aatant inueniri. Utique ueram est.
qua non poterant in toto mundo similes
qumullo p̃cio possent comparari : qm̃
qod totus mundus nequibat ꝑficere
hoc unus illorum uerbo agebuit. Nam
cuntotus mundus tem̃porib heliae
liborasset ꝑ tres annos & sex menses
scitute: nec potusset pluuiam im pe¬
it caeli. etuenit pluuia suꝑ faciem ter¬
t. In solitudinibus errantes. et monti¬
bus. et speluncis. & in cauernis terrae.
dam eximium prophetacrum hic uult
intellegi: & filios prophetarum: qui
temporib aab. et iez abelis fugati sunt.
o quod uoluisset eõs iez abel interficere.
unctemporis. pauit eos quin quage¬
nos abdias inspeluncis. & in cauernis
terrȩ. Vnde et meruit donum pro¬
pheciae iuxta quod dñs in euangeli¬
odicit Qui recipit prophetam
innomine prophetȩ. mertedem pro¬
phete accipiet. Ethiomnes testimo¬
mofidei probati. Non acceperunt
repromissionem dõ ꝓ nobis aliquid

Expanded text:
lem Hailon. Fortassis tamen dicet aliquis, ideo non poterant emi, quia non quibant inveniri. Utique verum est, quia non poterant in toto mundo similes quam ullo pretio possent comparari, quoniam quod totus mundus nequibat perficere, hoc unus illorum verbo agebat. Nam cum totus mundus temporibus Eliae laborasset per tres annos et sex menses siccitate, nec potuisset pluviam impetae coeli, et venit pluvia super faciem terrae. In solitudinibus errantes, in montibus et speluncis et in cavernis terrae. Eliam eximium prophetarum hic vult intelligi, et filios prophetarum qui temporibus Achab et Jezabelis fugati sunt, eo quod voluisset eos Jezabel interficere, tunc temporis pavit eos quinquagenos Abdias in speluncis et in cavernis terrae. Unde et meruit donum prophetiae juxta quod Dominus in Evangelio dicit, qui recipit prophetam in nomine prophetae mercedem prophetae accipiet. Et hi omnes testimonio fidei probati, non acceperunt repromissionem, Deo pro nobis aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
Etuide quanta fidessit hominumtent t
nesareth. ut non p̃sentiũ tantũ salute
contentisint : sedmittant ad alias ꝑciro¬
itũ ciuitates. quo omscurant ad mediã
t quocumq introibat inuicosuel inius¬
lus. aut inciuitates mpluteisponebas
infirmos. et dep̃cabant eũ. utuł fimli

Expanded text:
rat. Et vide quanta fides sit hominum terrae rat. Et vide quanta fides sit hominum terrae Genezareth, ut non praesentium tantum salute contenti sint, sed mittant ad alias per circuitum civitates, quo omnes currant ad medicum. Et quocunque introibat in vicos vel in villas, aut in civitates: in plateis ponebant infi
Abbreviated transcription (Latin):
estatin locutus ẽ eis: & dixit cillis. Con¬
fidite egosum. nolite timere. Et ascendit
adilsos innauim : etcessauituentus
rima trepidantium et periditantum
subuentioẽ: incussum cordib expella¬
re cimorem. Scđu tempestatum furu
suȩ p̃sentiȩ untute compescere Nec
mirandum si a scendente in nauicula
dño. uentuscessauit. In quocũq eñ
corde ds̃ ꝑ gram̃ sui ad est amoris. mor
sa quiescunt.
⁊tplus magis indrase stupebant. Non
enim intellexer̃ depanibus. Eraten
cor illorum obcecatum.
qđ eet̃. conditorrerum ostendit:
& in ambulundo suꝑundas qđ habo¬
ret corpus ab omni peccatorum gra¬
uidine liberum edocuit. Etmplatan¬
douentus undarum rabiem sedando
qđ elementis dominaret᷑ monstraui
sed carnules adhuc discipuli necdum
hunc dnm eẽ. cognoscunt. Et quide
uirtutum magnitudinem stupebant.
necdum tamen in eoueritatẽ diuinȩ
maiestatis cognoscere ualebant.
male habebant circum ferre. ubiau
ꝓsignorũ magnitudine quȩ patrabat

Expanded text:
 dixit illis: Confidite, ego sum, nolite timere. Et ascendit ad illos in navem, et cessavit ventus. Prima trepidantium et periclitantium subventio est, incussum cordibus expellere timorem. Secunda tempestatum furias suae praesentiae virtute compescere. Nec mirandum si, ascendente in naviculam Domino, ventus cessavit. In quocunque enim corde Deus per gratiam sui adest amoris, mox sa quiescunt. Et plus magis intra se stupebant. Non enim intellexerant de panibus. Erat enim cor illorum obcaecatum. quod esset conditor rerum ostendit: et in ambulando super undas, quod haberet corpus ab omni peccatorum gravedine liberum, edocuit; et in placando ventos, undarumque rabiem sedando, quod elementis dominaretur, monstravit: sed carnales adhuc discipuli necdum hunc Deum esse cognoscunt. Et quidem virtutum magnitudinem stupebant, necdum tamen in eo veritatem divinae majestatis cognoscere valebant. male habebant circumferre, ubi audpro signorum magnitudine quae parabat
Abbreviated transcription (Latin):
gimus ꝑhanc occisionẽ. multos destirpe
beniamin cȩsos. quofrachel mater eleuata
in exceł sum uoce plorasse dicit ut ꝑ secu¬
tionis in manitas exaggerct᷑. quando ip¬
samat̃ egisse dicit᷑. quod ab eius cribufac¬
tum cognoscit᷑. Est& aliud quod in hoc
loco prudens. lector adicere potest. Quia
sicut genesis narrat hystoriu. rachel sepul¬
taest᷑ ꝓpe bethleem iuxta uiamquȩ du¬
cit hebroꝵ. sicut titulus monumentieiꝰ
testat᷑. Quod ergo ab alusconstat factũ.
ipsa ꝓphetico more fecissedicit᷑. ex cuius
sepultura locũsille insigne nomen habe
qr mundato cordis oculo. illius pulchri¬
tudinem contemplari desiderat. qͥait
Ego principium. quiet loquor uobis.
Ipsa quoq. est ouis centesima quã piun
torinuentũ : proprus humeresposiui
& sic reportauit ad gregem̃. Ełoraces

Expanded text:
gimus per hanc occasionem permultos de stirpe gimus per hanc occasionem permultos de stirpe Benjamin esse caesos, quos Rachel mater elevata in excelsum voce plorasse dicitur, ut persecutionis immanitas exaggeretur, quando ipsa mater egisse dicitur, quod ab ejus tribu factum cognoscitur. Est et aliud quod in hoc loco prudens lector adjicere potest, quia sicut Genesis narrat historia , Rachel sepulta est prope Bethlehem, juxta viam quae ducit Hebron, sicut titulus monumenti ejus testatur. Quod ergo ab aliis constat factum, ipsa prophetico more fecisse dicitur, ex cujus sepultura locus ille insigne nomen habebpium dicitur, quia, mundato cordis oculo, illius pulchritudinem contemplari desiderat, qui ait: « Ego principium qui et loquor vobis . » Ipsa quoque est ovis centesima, quam pius pastor inventam propriis humeris imposuit, et sic reportavit ad gregem .
Abbreviated transcription (Latin):
est ploraitus & ululutus iamultus. ra¬
hd plorans filios suos. & noluit con¬
solu ri quia non sunt¬
ostram superio rem narrationem mathe¬
us euangelista confirmat : cum suis
sermonibus oracuda in serit propheta¬
rum. Quod aut̃ ait uoxin rama au¬
ditaẽ. Non hic tama nomen urbis uł
loci. ut quidã putant simplicit̃ sonut.
sed pocius in excelsum significat. quod
ẽ enim dicere. uox in rama auditaẽ.
id ÷ dicere ꝑ secutionis ꝓcella longelateq
diffusac.. Queritur ad litteramꝰ quo¬
modo rachel filiossuos plorasse dicit᷑ : cũ
bethleem inqua pueri occisi sunt. non
in tribu beniam in quide rachel ortusẽ:
sed intribu iuda fuerit: qui delia soro¬
re cius natusẽ: Ad quod reipondendum
quia cribusiuda & bẽniaminlit letusnar¬
rat historiu : iuxtu se hereditate᷑ accepe¬
runt : & funiculus sortis beniamin ꝓpe
bethleem ꝑueniebat. Et quia herodẽs prȩ¬
ceperat non solum in bethleem sedettam
momnib finibus eius pueros occidi: intelle¬

Expanded text:
tus multus: Rachel plorans filios suos; et noluit consolari, quia non suntostram superiorem narrationem Matthaeus evangelista confirmat, cum suis sermonibus oracula infert prophetarum. Quod autem ait: « Vox in Rama audita est, » non hic Rama nomen urbis vel loci, ut quidam putant, simpliciter sonat, sed potius in excelsum significat. Quod est enim dicere: Vox in Rama audita est, idem est dicere, persecutionis procella longe lateque diffusa est. Quaeritur ad litteram, quomodo Rachel filios suos plorasse dicitur, cum Bethlehem, in qua pueri occisi sunt, non in tribu Benjamin, qui de Rachel ortus est, sed in tribu Juda fuerit, qui de Lia sorore ejus natus est? Ad quod respondendum, quia tribus Juda et Benjamin, ut vetus narrat historia, juxta se haereditatem acceperunt, et funiculus sortis Benjamin prope Bethlehem perveniebat. Et quia Herodes praeceperat non solum in Bethlehem, sed etiam in omnibus finibus ejus pueros occidi, intelli
Abbreviated transcription (Latin):
care iustos. sed peccatores ad poeniaentiã.
It erait ibiusq ad obitum herodis.
Suem nonnulli post quadrienni tempꝰ.
alii post bennii factum eẽ commemo¬
rant. Spiritaliter autemmaria & ioseph
legẽ synagogãꝙ significant. Aegyp¬
tus quoq quẽ tenebre uł meror interp̃tat᷑.
mundum significat : qͥ post dni incarna¬
tionẽ intenebris ignorantiȩ. & umbra
mortis uł meroris. & angustic positus
sedebat. Sicut paulus dicit. Tribulatio.
& angustia: inomnc̃ animã hõminis
operatismalum: iudei primũ & greci.
Quasi enimmaria &iõ seph portañtibus.¬
dñs a gyptum uenit: quando lege & sy¬
nagoga precedentib mundum intene¬
bris erroris positũ. sua usitationẽ illus¬
trauit. Impleta ꝓphetia isaae dicentis.
Eccedns ascendet suꝑ nubẽ leuem. & ingre¬

Expanded text:
care justos, sed peccatores ad poenitentiam . care justos, sed peccatores ad poenitentiam . » « Et erat ibi, usque ad obitum Herodis. » Quod nonnulli post quadriennii tempus, alii post biennii factum esse commemorant. Spiritualiter autem Maria et Joseph, legem Synagogamque significant. Aegyptus quoque, quae tenebrae vel moeror interpretatur, mundum significat, qui post Domini incarnationem in tenebris ignorantiae, et umbra mortis vel moersicut Apostolus dicit: « Tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum, Judaei primum et Graeci . » Quasi enim Maria et Joseph portantibus,nus Aegyptum venit quando lege et Synagoga praecedentibus, mundum in tenebris erroris positum, sua visitatione illustravit, impleta prophetia Isaiae, dicentis: « Ecce Dominus ascendit super nubem levem
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ tamsollicite cũm puero & macreciꝰ
fugere angłs inegyptũ moneret : ma¬
nifestat cum dicit.
uturum ẽ enĩ: ut herodesquęrat puerũ
ad perdendum eum.
uer& inquit ad ꝑdendum : sed non
Linueniet ad interficiendum. Quanto
aut̃ studio ioseph & sollicitudine para¬
tuseet̃. angelicis oboedire p̃ceptis: mani¬
festat᷑ cum sub iungitur.
ui consurgens accepit puerũ & matrem
eius nocte. & secessit inȩgyptũ.
Nonenim noctis tenebras metuens. lucem
ex pectauit: non ꝑfide gentis crudelita¬
tem pauensin alteram partẽ declinauit:
sed consurgens accepit puerum & matrẽ
eius nocte: & secessit inegyptũ. Mag¬
nu potentia dni. sed ñminor eius cla¬
ret humilitas. Ille enam ante faciem
ꝑsccutoris fugere uoluit: cui angłimi¬
nistrant. Fugit dñs ine gyptũ idolis ple¬
nã : cunabulu udeęgentis relinquens.
& iam ipsositu corporis ostendens. quod
postmodum dicturus erat. Nonueniuo¬

Expanded text:
autem tam sollicite cum puero et matre ejus autem tam sollicite cum puero et matre ejus fugere angelus in Aegyptum moneret, manifestat cum dicit: « Futurum est enim, ut Herodes quaerat puerum ad perdendum eum. » Quaeret, inquit, ad perdendum, sed non inveniet ad interficiendum. Quanto autem studio Joseph et sollicitudine paratus esset angelicis obedire praeceptis, manifestatur cum subjungitur: « Qui consurgens accepit puerum et matrem ejus nocte, et secessit in Aegyptum. » Non enim noctis tenebras metuens, lucem exspectavit, non perfidae gentis crudelitatem pavens, in alteram partem declinavit, sed « consurgens, accepit puerum et matrem ejus nocte, et secessit in Aegyptum. » Magna potentia Domini, sed non minor ejus claret humilitas. Ille enim ante faciem persecutoris fugere voluit, cui angeli ministrant. Fugit Dominus in Aegyptum idolis plenam, cunabula Judaeae gentis relinquens, etiam ipso situ corporis ostendens, quod postmodum dicturus erat: « Non veni vo
Abbreviated transcription (Latin):
non quod mortẽ timeret. qui ꝓhomini¬
bus mori uenerat: sed ut tempore con¬
gruo. nonquan ꝑsecutor inferre uole¬
uuit. sed quandipse disposuerat sustine¬
ret mortem. ostendens pocestatem segꝰ
habere ponendianimam suã. & iterum
sumendi cam. Ordo enimrerũ necessa¬
nuserat. ut prius miraculũ fafendo se
dm̃ innotesceret: et post modumnior¬
tem ꝓ nr̃a redemptione sustineret.
udelic& turpissimam crucis he dig¬
nũ axerat. ut quia primus homo ꝑlig¬
nũ uetitũ peccando ceciderat: ꝑ lignũ
scẽ crucis restauraretur. Sienim tunc̃
occideret᷑. quiscum dnm̃ cognosceret.
lit mortẽ ñ timuit: ostendens fidelib
suis ib rabiem ꝑ sccutoꝵ̃. nõ eẽ timen¬
dũ : ubi mortem suã ad alio uitam
uiderint ꝓficere. Ibiaut̃ eẽ mortem
fugiendam. ubieã ad nullius profectũ
uiderint ꝓuenire. iuxta illud qđ d ñs
alibi dicit. Cumuos ꝑsecuti fuerint
in una ciuitate : fugite inaliam. Quare

Expanded text:
non quod mortem timeret, qui pro homininon quod mortem timeret, qui pro hominibus mori venerat, sed ut tempore congruo, non quam persecutor inferre volebat, sed quam ipse disposuerat, sustineret mortem, ostendens potestatem se habere ponendi animam suam, et iterum sumendi eam . Ordo enim rerum necessarius erat, ut prius miracula faciendo se Deum innotesceret, et postmodum mortem pro nostra redemptione sustineret, videlicet turpissimam crucis. Quoniam dignum erat, ut quia primus homo per lignum vetitum peccando ceciderat, per lignum sanctae crucis restauraretur. Si enim tunc occideretur, quis eum Dominum cognosceret, lit mortem, non timuit, ostendens fidelibus suis, ibi rabiem persecutorum non esse timendam, ubi mortem suam ad aliorum vitam viderint proficere: ibi autem esse mortem fugiendam, ubi eam ad nullius profectum viderint provenire, juxta illud quod Dominus alibi ait: « Cum vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . » Quare