comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis chetoriem esseuim ꝓsuodendi qd̾ ego um apsello pliq põtãam nõ muili facultatẽ ucũt
que ies ne quis efferat embiguieatis um dico uii dico dynami. hec opinio originem ab
socratt si tñ ie uera ors q̃ arcũfertur ciuis est duxit qui cũ longe sit a uoluntate ĩfa¬
mantiũ oratoris officia finem ortis temere cõphendit dicens esẜe ⁊ hetoriaem ꝑsua¬
qua Ennius in .M. Cethegum suade medullam uocat. Ap̃ platonẽ q Gorgias iniͦ
qui noĩe eiuis inscriptus est idem fere diat s hanc Pito illiuis opinionem uult acipi ñõ
suam. Cicero plib locis scripsit oratoris offiꝰ esse dice appoutt ad ꝑ suidendũ In the¬
toricis et̃ quos sine dubio ip̃e non ꝓbat finem stic̃ ꝑsuadere Aoum i pecunia ꝑsuadet

Expanded text:
potestatem, nonnulli facultatem vocant; quae res ne quid adferat ambiguitatis, vim dico δύναμιν. haec opinio originem ab Isocrate si tamen re vera Ars, quae circumfertur, eius est duxit. qui , cum longe sit a voluntate infamantium oratoris officia, finem artis temere comprehendit, dicens esse rhetoricen persuaqua Ennius M. Cethegum suadae medullam vocat. apud Platonem quoque Gorgias in libro, qui nomine eius inscriptus est, idem fere dicit; sed hanc Plato illius opinionem vult accipi non suam. Cicero pluribus locis scripsit, officium oratoris esse dicere apposite ad persuadendum. in rhetoricis etiam, quos sine dubio ipse non probat
Abbreviated transcription (Latin):
contra disputant compõiti quos g̾ci. EΛΚTIROUΘ uocant Aui ad pcipiendũ qui
doridtixoi. appellantur. Socrate aũt seu plato eam gõ que cũ ex̾cebat᷑ rhetorie

Expanded text:
contra disputant, compositi, quos ἐλεγκτικούς vocant, alii ad praecipiendum, qui contra disputant, compositi, quos ἐλεγκτικούς vocant, alii ad praecipiendum, qui δογματικοί appellantur. Socrates autem seu Plato eam quidem, quae tum exercebatur, rhetoricen
Abbreviated transcription (Latin):
laus usum eiandi tem hoe Tpila signiticat Aachentus fulendi arter. pleriq
aũt dum pauca ex Gorgia platonis a pnorib inꝑut ex ceipta legere contenti nec hoc
torum nac alia eius uolumma euoluũt in mox errorem inciderũt. Credut̃ q cũ in
hac esse opimuone ut Rhetoriaem nõ artem s ꝑitiam quondã gratiş iac uoluptatis.
exissimet ⁊ alio loco ciuitatis ꝑticule simubachrũ ⁊ quartam ꝑtem adulationis ꝓ
duas ꝑtes cĩuilitatis cerpor assignet medicinã i quã intpretentir exotationo duꝑs
aĩo legalem atq iustitiam adiationem aũt medicine uocetrut coguoꝵs intisiciũ ⁊ ex̃¬
citaericis mangonũ qui colorem fuco Euerũ robur in anisagina mentiant: Iegalis
cauilla ttem iustitieiR heroricã q̃ oĩa st quiđ sonpta in hoc libro dcaq aͥ socrate auiꝰ
persona iudr̃ plato significare quid sentiori Si ali st ei ẜmones ed coarguendos qui

Expanded text:
laus usum dicendi nam hoc τριβή significat, Athenaeus fallendi artem. plerique autem, dum pauca ex Gorgia Platonis a prioribus imperite excerpta legere contenti neque hoc totum neque alia eius volumina evolvunt, in maximum errorem inciderunt, creduntque eum in hac esse opinione, ut rhetoricen non artem sed peritiam quandam gratiae ac voluptatis existimet; et alio loco civilitatis particulae simulacrum et quartam partem adulationis, quod duas partes civilitatis corpori adsignet, medicinam et quam interpretantur exercitatricem, duas animo, legalem atque iustitiam; adulationem autem medicinae vocet cocorum artificium, exercitatricis mangonum, qui colorem fuco et verum robur inani sagina mentiantur, legalis cavillatricem, iustitiae rhetoricen. quae omnia sunt quidem scripta in hoc libro dictaque a Socrate, cuius persona videtur Plato significare quid sentiat; sed alii sunt eius sermones ad coarguendos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tati diaendi male utebat᷑ muectus est Nam & Sorias in honescã sͥ redidit qͣxort¬
onem qũẽ ei lysias reo compouerat et tũ maxe scrdere litigatorio q̃ illi ꝓ se iesi
dicerint erant moris atq ita uiti quo ñõ licibet ꝓ ahr̃o agero fraus achibeaut loctores
qꝰ eius actis poꝵo idonei platom uidebant᷑ qui Fheroriat̃ a iusicio epar& ⁊ ueris
credibilia preferant Nam id q dicit in phedro. Consensisse auĩt illis suꝑioribiudi
põt etiam cornelus ceus cunuis hec uerba st. Orator smile tm̃ ueri petit dderã¬
paulopost non n bona consaentia s uictoria licigantis est pͥmiũ quȩ si uera es¬
sent pessimoꝵs hoiũ fore. hec tam ꝑnitios a nocentissimis morib dore instrum̃ta
& nequitiem p̾ceptis adiuuare ss ĩt roem̃ opĩois sue iuderĩt nos et̃ ingsi fit᷑ re¬

Expanded text:
tate dicendi male utebatur, invectus est. nam et Socrates inhonestam sibi credidit orationem, quam ei Lysias reo composuerat; et tum maxime scribere litigatoribus, quae illi pro se ipsi dicerent, erat moris, atque ita iuri, quo non licebat pro altero agere, fraus adhibebatur. doctores quoque eius artis parum idonei Platoni videbantur, qui rhetoricen a iustitia separarent et veris credibilia praeferrent; nam id quoque dicit in Phaedro. consensisse autem illis superioribus videri potest etiam Cornelius Celspaulo post: non enim bona conscientia sed victoria litigantis est praemium. quae si vera essent, pessimorum hominum foret, haec tam perniciosa nocentissimis moribus dare instrumenta et nequitiam praeceptis adiuvare. sed illi rationem opinionis suae viderint. nos
Abbreviated transcription (Latin):
orca hoc differentia ꝙ ali molos quoq uios posse oratores dici putũt. Ali qͦzo nos snĩe
acaedimus nomen hoc ortem q de qua loguimur bonis domũ cribui uołut. Eoꝵ aut
qui dicendi facultatem a maiore ec magis expetenda uiee laude secmũt Quidem
thetoriam ium tm̃. quidam scientiã sf non ũtutem. quidom usimeꝗdã ertem quide
s a scientia ⁊ uretuee serunctem. guidam de prauitetem querdã artisi na xołe ⁊ a¬

Expanded text:
rca hoc differentia, quod alii malos quoque viros posse oratores dici putant; alii, quorum nos seaccedimus, nomen hoc artemque, de qua loquimur, bonis demum tribui volunt. eorum autem, qui dicendi facultatem a maiore ac magis expetenda vitae laude secernunt, quidam rhetoricen vim tantum, quidam scientiam sed non virtutem, quidam usum, quidam artem quidem sed a scientia et virtute diiunctam, quidam
Abbreviated transcription (Latin):
Etoricem in latinũ tãsferentes cũ oratoriam tum oratriam neminauert qͦs eꝗdem
non fraudauerim debita lande ꝙ copiã rõi ẜimonis aug̃e tentau̾int. Sed nõ or̃a nosdu¬
centes ex gͥcosecunt᷑ sic ne illos ꝗͥdem gũot suis utiq uerbis signare nr̃o uoluerãt
Et hec int̾paetatio nõ minus duro est ꝙ̃ illa planti essentia ato entra ẜ ne ꝓpa gđ nã
oratoria sic effectur ut elocutoria oratrixut elocutrix Illa dũt de qͣ lognut rhetoriae
talis est qualis elog̃ntia ner dubie ap̃ grecos q dupliam intellectũ ht̃ Neng uno
m̃o oratrix nec litatoria q̃uam̃o oratoria. Uum inRhethoriae nõ fit ne pugͥm¬

Expanded text:
cen in Latinum transferentes tum oratoriam, tum oratricem nominaverunt. quos equidem cen in Latinum transferentes tum oratoriam, tum oratricem nominaverunt. quos equidem non fraudaverim debita laude, quod copiam Romani sermonis augere temptarint. sed non omnia nos ducentes ex Graeco sequuntur sicut ne illos quidem, quotiens utique suis verbis signare nostra voluerunt. et haec interpretatio non minus dura est quam illa Plauti essentia atque queentia, sed ne propria quidem; nam oratoria sic effertur ut elocutoria, oratrix ut elocutrix; illa autem de qua loquimur rhetorice talis est qualis eloquentia, nec dubie apud Graecos quoque duplicem intellectum habet. namque uno madmodum oratrix, nec litteratoria quemadmodum oratoria; verum id in rhetorice non fit. ne pug
Abbreviated transcription (Latin):
porce aligua ⁊ subrus possit. Sy de his plenius suo sey lo cos tractabirius Int̾m nolo se
nuenes sacis instructos si quem ex his ꝗ brenes pleroq anrcũ fereint᷑ actis libellũ elidiae¬
rint. Et uelut decretis thechiucoꝵo tutos putent. Mlulto labore assiduo studio uana exe¬
aitatione płib exꝑimentis altissima pridentia pstentissimo censilo conistat ors dicẽ¬
di hadinuat᷑ his s si tñ rectam uiam non una orbitã mensrt qua declinaro ꝗ rredi¬
derit nefas patiatur necesse ẽ illam ꝑ fines ing̾dientiũ tarditatem. Itaq & stratũ mi¬
litari labore iter sepe deẜimus compendio ducti. Et si rectũ lunitem rupti correntibus
pontis inciderĩt carciuure cogenur. Et si enua tinebr̃ maendio ꝓ porietẽ exibimꝰ. late
fu sum opus est d mulciplex & prope cotidie nouus & de quo minquã dicta eaut
omna que sunt tamen tradita. Quiod ex his optimũ: & si que mutari adoio de¬
trah melius iudebitur dicere experiar¬

Expanded text:
aliqua et subrui possit. sed de his plenius suo quidque loco tractabimus. interim nolo se iuvenes satis instructos, si quem ex his, qui breves plerumque circumferuntur, artis libellum edidicerint, et velut decretis technicorum tutos putent. multo labore, assiduo studio, varia exercitatione, plurimis experimentis, altissima prudentia, praesentissimo consilio constat ars diced adiuvatur his quoque, si tamen rectam viam, non unam orbitam monstrent; a qua declinare qui crediderit nefas, patiatur necesse est illam per funes ingredientium tarditatem. itaque et stratum militari labore iter saepe deserimus compendio ducti; et, si rectum limitem rupti torrentibus pontes inciderint, circumire cogemur, et, si ianua tenebitur incendio, per parietem exibimus. late fusum opus est et multiplex et prope cotidie novum, et de quo nunquam dicta erunt omnia. quae sint tamen tradita, quid ex his optimum, et si qua mutari, adiici, detrahi melius videbitur, dicere experiar
Abbreviated transcription (Latin):
I. Tulius et ip̃is hbroꝵ qs de hac repͣ scripẜat titulis g̾co noĩe utat᷑ ꝓfecto non
est uerendũ ne temere uidea mut oratoꝵ maxͦde noĩe artis sue crelidisse Igitur
Rhetoriae Iam .n. sine metu couillationis utemur hac agpellatiõe. sit opinor optimȩ
diudetur ut de arte de artificeide ope dicamus. Aes erit q̃ disciplina ꝓcipi
deber: ea est bñdicendi scientia. Artifex est qui ꝑcipit honc artẽ .. onator cuiꝰ est
suma bñdicere. Opus qd efficitur ab artifice i. bona ot̃o hec or̃a rursus diducũ¬
tur in spẽs l illa seq̃ñtia suo loco. tunc q̃ de p᷑ ꝑte tractanda st̾ ordiar

Expanded text:
ulis Graeco nomine utatur, profecto non est verendum, ne temere videamur oratori maximo de nomine artis suae credidisse. igitur rhetorice iam enim sine metu cavillationis utemur hac appellatione sic, ut opinor, optime dividetur, ut de arte, de artifice, de opere dicamus. Ars erit, quae disciplina percipi debet; ea est bene dicendi scientia. artifex est, qui percepit hanc artem, id est, orator, cuius est summa bene dicere; opus, quod efficitur ab artifice, id est, bona oratio. haec omnia rursus diducuntur in species; sed illa sequentia suo loco, nunc quae de prima parte tractanda sunt, ordiar
Abbreviated transcription (Latin):
rectum imiyt et opus nõ ne ab inteuectu artis abfiũt: In q̃ uel p̃op̃ lardaoilis est illa
ip̃a nouitassac difficuitas quã ꝗdem gr̃ãm ⁊ delectatione afferũt figure / queq in
nem antigons lacẽrs tm̃ alr̃o estendit ut emissi ocusi deformitas laterd quid nõ mn
si manthes epmor citnius in ea tabulas qͣ coloten uicie: nã cũ in Efigone imo latiõe

Expanded text:
rectum, improbet opus, nonne ab intellectu artis abfuerit, in qua vel praecipue laudabilis est ipsa rectum, improbet opus, nonne ab intellectu artis abfuerit, in qua vel praecipue laudabilis est ipsa illa novitas ac difficultas? quam quidem gratiam et delectationem adferunt figurae, quaeque in nem Antigoni latere tantum altero ostendit, ut amissi oculi deformitas lateret. quid ? nonTimanthes, opinor, Cythnius in ea tabula, qua Colo
Abbreviated transcription (Latin):
ntilitas hanc relictis magrõꝵ uua itatib seg̃mur c̃quiđ id mox̃ p̾cipiam ac repẽas
itu̾mꝗgiteꝵ q monibo Res eñ duas in om̃i actu spectet oritor ꝗd decear ꝗd expe¬
diat. E xpodit aũt sepe mutare de illo constituto tradito ordine aliq. Et int̾im de¬
cet ut in statuis atq picturis indemus uariari habitus nueus status Nã cecti gdem
corporis uel minima grã est. Nempe n. adusa sit faciesir demissa brachia et iuncti
pedes & a sũmis adima rigens opus flexus ille &ut sic dix̾im motus dat actuiquẽ¬
dam ⁊ factũ. Ideo nec ad unũ modũ formate manus & iiultu mile spẽ s cursum bñt
quendam d impetũ sedent aliẽ uł incũbunt Nuda hec illo ueleto st guȩ dam mixta
ex ut᷑ͦ. quidtam distortũ ⁊ elaboratũ ꝙ̃ est Ilȩ distodoles ayronis siꝗs tñ ut ꝑnum

Expanded text:
utilitas, hanc relictis magistrorum auctoritatibus sequemur. equidem id maxime praecipiam ac repetens utilitas, hanc relictis magistrorum auctoritatibus sequemur. equidem id maxime praecipiam ac repetens iterumque iterumque monebo: res duas in omni actu spectet orator, quid deceat et quid expediat. expedit autem saepe mutare ex illo constituto traditoque ordine aliqua et interim decet, ut in statuis atque picturis videmus variari habitus, vultus, status. nam recti quidem corporis vel minima gratia est; nempe enim adversa sit facies et demissa brachia et iuncti pedes et a summis ad ima rigens opus. flexus ille et, ut sic dixerim, motus dat actum quendam et adfectum. ideo nec ad unum modum formatae manus et in vultu mille species. cursum habent quaedam et impetum, sedent alia vel incumbunt; nuda haec, illa velata sunt, quaedam mixta ex utroque. quid tam distortum et elaboratum quam est ille discobolos Myronis? si quis tamen, ut parum
Abbreviated transcription (Latin):
quuneur Erat .n.the  ies ꝓrsus facilis ae parua si imno et breui p̃scripto contineret᷑ Sed
bitur natura loci si mons occurret si fiumen obstabit colli ⁊ silius esꝑitate alia phi¬
bebitut. Mlutabit hostũ gñs. Mutabit p̃ntis condicio difriminis nũc acie directã nunc
cuncisinũc auxius nũc legione pugnabit᷑. nonnũ q̃ terga & dedisse simulata fuga
ꝓ̃derir. Ita ꝓhemiũ necessariũ ansuꝑuacuũ brene ac longius ed iudicẽ om̃i sermone
directo an aliqñ aoño ꝑ aliquã figurã cdicendũ sit constricta an latus diffusa naratio
cõtinua an diuisa. recta an ordine imutato cẽ dorbũt Itonq de guõnũ ordie cũ in ca¬
dem contucesia eliud ali parti prius quȩri step̃at᷑ expediar negn rogationib plebis¬
uescitis sancta st ista propta. Sea hoc puicgd ẽ utilitas excogituuut non negabo aũt
sic utlem esse paꝵq aliogunee scriberim: Youm si eadem illa nobis aliud suadebit

Expanded text:
nim rhetorice res prorsus facilis ac parva, si uno et brevi praescripto contineretur; sed bitur natura loci, si mons occurret, si flumen obstabit, collibus, silvis, asperitate alia prohibebitur; mutabit hostium genus, mutabit praesentis condicio discriminis; nunc acie directa nunc cuneis, Nunc auxiliis nunc legione pugnabitur, nonnunquam terga etiam dedisse simulata fuga proderit. ita prooemium necessarium an supervacuum, breve an longius, ad iudicem omni sermone derecto an aliquando averso per aliquam figuram dicendum sit, constricta an latius fusa narratio, continua an divisa, recta an ordine permutato, causae docebunt. itemque de quaestionum ordine, cum in eadem controversia aliud alii parti prius quaeri frequenter expediat. neque enim rogationibus plebisve scitis sancta sunt ista praecepta, sed hoc quidquid est utilitas excogitavit. non negabo autem sic utile esse plerumque, alioqui nec scriberem; verum, si eadem illa nobis aliud suadebit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in eo freq̃ñtissima dicatur actiua uel adminastriua. nã & hoc eidem rei nom̃ est :
Cio queri ẽt̃ nã ne plus ad eiogñtiam conferat an dactrina. Qađ ad ꝓpõitõ eiudem
nẽ openis nihil ꝑtinet. nec .n. consumatus orator nͥ ex utͦo fieri põt piimum tamẽ
reftrre arbitror quã esse in hoc loco quõnem uelimus Nan si parti ut lbet aĩo a lram
detrahas nã & sine doctrina młtum ualebit doctrina nuilla sine esse naͣ poterit.
sin ex pari cohtant in medioribus quidem utrisq mauis ad huc nẽ cridam ẽẽ mom̃tu.
Consumatos aũt pus doctrine debere ꝙ̃ ntͣ putabo. Sicut t̾re nullam fertilitatẽ
hñti nihil optimus agricola ꝓfuerit. Sterra uberi utile augudnulio E colente na¬
scetur. At in selo fecundio plus cultor ꝙ̃ ip̃a ꝑ se bonitas soli eficier. Et si praxiteles
signũ euqtꝰ ex molari apide conatus esset exculꝑe pariũ mornor mallẽrude. Ae si

Expanded text:
 in eo frequentissima, dicatur activa vel administrativa, nam et hoc eiusdem rei nomen est. tiam, naturane plus ad eloquentiam conferat an doctrina. quod ad propositum quidem operis nostri nihil pertinet neque enim consummatus orator nisi ex utroque fieri potest, plurimum tamen referre arbitror, quam esse in hoc loco quaestionem velimus. nam si parti utrilibet omnino alteram detrahas, natura etiam sine doctrina multum valebit, doctrina nulla esse sine natura poterit. sin ex pari coeant, in mediocribus quidem utrisque maius adhuc credam naturae esse momentum, consummatos autem plus doctrinae debere quam naturae putabo; sicut terrae nullam fertilitatem habenti nihil optimus agricola profuerit, e terra uberi utile aliquid etiam nullo colente nascetur, at in solo fecundo plus cultor quam ipsa per se bonitas soli efficiet. et , si Praxiteles signum aliquod ex molari lapide conatus esset exsculpere, Parium marmor mallem rude; at si
Abbreviated transcription (Latin):
ta ul̃ ꝑ hoc ꝙ cũ lianda p̃cepit rĩ contraria hns doceat. Que or̃a appard de ip̃e rheͣ
dici que sit a bono uiro atq eo ip̃a u̾tute seuencta. Alioquin ubi iniusta cã ẽ ibi Re ͤ¬
non estadeo ut ex admirabih quodam casu possit accidere ut ex utq parte orator
atq ita quiđ ut apparear hec adũsus eos qͦ frustra excogitata ꝗ malis morich nome
oratoris indulgent Niam rheͤ non est contria sib Cania .n. cũcã non ila secuipsa
contraponitur nec si pugnẽt̃ int̾ e gui idem didicerũt idenco ars q̃ ueriq tradita
estinon erit. Alioqumn nec armoꝵ qr sepe gladiatores soꝰ eodem mag̃to erudisi intꝰ
se componũtur net gubnandi qr naualib prebi guonator ẽ gubnatoꝵ auer sus
nec imꝑatoria qr imꝑator cũ imꝑdiorȩ contendit Item no euertit opus d hc᷑ od ef¬

Expanded text:
contraria his doceat. quae omnia apparet de ea rhetorice contraria his doceat. quae omnia apparet de ea rhetorice dici, quae sit a bono viro atque ab ipsa virtute seiuncta; alioqui ubi iniusta causa est, ibi rhetorice non est, adeo ut vix admirabili quodam casu possit accidere, ut ex utraque parte orator, atque ita quidem, ut appareat, haec adversus eos quoque frustra excogitata, qui malis moribus nomen oratoris indulgent. nam rhetorice non est contraria sibi. causa enim cum causa, non illa secum ipsa componitur. nec , si pugnent inter se, qui idem didicerunt, idcirco ars, quae utrique tradita est, non erit; alioqui nec armorum, quia saepe gladiatores sub eodem magistro eruditi inter se componuntur; nec gubernandi, quia navalibus proeliis gubernator est gubernatori adversus; nec imperatoria, quia imperator cum imperatore contendit. item non evertit opus rhetorice, quod ef
Abbreviated transcription (Latin):
falsum dicat ⁊ affectus moueat. quoꝵ neut᷑ est turpescũ ex bona rõe ꝓficiscitur
Ideoq nec iutiũ. nam & mendociũ dicere et̃ sapienti aligñ concessum ẽ. Et affeltus
si al̃r ad equitatem ꝑduci uidex non pot̾it necio mouebit orator. smꝑis n iudic̃at
qui freq̃nt̾ in hoc ip̃m fallendi st̾ ine errent nam si mihi sapientes iudices dentur sa¬
pentium conciones atq om̃e consiuũ nihil inuidia ueleat nihil grãmnihil opinio
psumpta falsiq testes per guã sit exiguts eloq̃ñtie locus qr prope in sola delectatione
ponatur sin & audientiũmobiles añimi ⁊ tot malis obnoxiã uoita s sarte pugnanduꝵ
est ⁊ adhibenda q̃ prosunt nec .n. qui recta uia depusus estrceduci ad eam nisi alio
flexu põt. Plurima uõ ex eo contra rhetoricã cauillatio ẽ. ꝙ ex utraq cãe ꝑte dicat᷑.
effecerit accidere hac rhetorias oꝑi. Itꝭ aut docenda eam docere aut nõ diaenda.¬

Expanded text:
falsum dicat et adfectus moveat. quorum neutrum est turpe, cum ex bona ratione proficiscitur, ideoque nec vitium. nam et mendacium dicere etiam sapienti aliquando concessum est, et adfectus, si aliter ad aequitatem perduci iudex non poterit, necessario movebit orator. imperiti enim iudicant et qui frequenter in hoc ipsum fallendi sint, ne errent. nam , si mihi sapientes iudices dentur, sapientium contiones atque omne consilium, nihil invidia valeat, nihil gratia, nihil opinio praesumpta falsique testes: perquam sit exiguus eloquentiae locus et prope in sola delectatione ponatur. sin et audientium mobiles animi et tot malis obnoxia veritas, arte pugnandum est et adhibenda quae prosunt. neque enim, qui recta via depulsus est, reduci ad eam nisi alio flexu potest. plurima vero ex eo contra rhetoricen cavillatio est, quod ex utraque causae parte dicatur. effecerit, accidere hoc rhetorices operi; item aut dicenda eam docere aut non dicenda
Abbreviated transcription (Latin):
ens esse c̾te uiam etq ordinem in bñ dictndo nemo dubitau̾it siue ule as oĩb fere ap¬
constat cũ ab ea spẽ mag̃iꝙ̃ gñe differar: S nec illa omittenda st qͣ in re dinis se
martificiat᷑ alius artificiah gerat in ea aetem. Et ieo qd̃ qui didicit melius faci¬
at ꝙ̃ qui non didic̾it esse artem Atgui nõ solũ doctus indoctũ s &̃ doctior loctũ
dq tum oĩb gfitenoũ t̃ tũ nob̃ pcip̃ ꝙ rõe dicẽdi a bono uiro nõ seꝑ amius¬
Uni sunt aũt ireiã alie poĩte in inspectione. cognitione i essimatione rero queli ẽ
astrologia nulium exigens ectu S ip̃o iei cuiꝰ studiũ ht̃ intellectur contenta q̃¬

Expanded text:
ens, esse certe viam atque ordinem in bene dicendo nemo dubitaverit; sive ille ab omnibus fere constat, cum ab ea specie magis quam genere differat. sed nec illa omittenda sunt, qua in re alius se inartificialiter alius artificialiter gerat, in ea esse artem, et in eo quod, qui didicerit, melius faciat quam qui non didicerit, esse artem. atqui non solum doctus indoctum, sed etiam doctior doctum em dicendi a bono viro non separamusutem artium aliae positae in inspectione, id est cognitione et aestimatione rerum, qualis est astrologia, nullum exigens actum sed ipso rei, cuius studium habet, intellectu contenta, q
Abbreviated transcription (Latin):
samsi athenis qͦ ubi actõ moilere affectis betabatur uelut recisim om̃di potãte.
Quo quid̃ mõ nec duas eẽt ueiles nec magr̃atus nec mi. nec denio ip̃a sapr̃a nã
sR. Caibos aspnemuriattulerũt sep̃e Ualerndinis cãm non nũg̃ tecta subeamus
suꝑ habitantes alic̃ũ ꝓcumbũt. Non fabricetur muliti gladius põt oti eodẽ ferro
latro qui nescit ignes aquas sine quid nulla sit uita. & ne t̾renis ĩmorer solem
lunãq p̃cipue sibẽꝵo aligñ et̃ nocere. Non ig̃ negabit᷑ deformem pyrrhi paces
Cetus ule ⁊̃puis direndi utch diremussẽ aut̃ ñõ duima. R Iuli eloguentia: &
contra liges aganas ꝓpłeris fiuit Et cutilone fregit audaciam & supplicationes ꝗ¬

Expanded text:
 ubi actor movere adfectus vetabatur, velut recisam orandi potestatem. quo quidem modo nec duces erunt utiles nec magistratus nec medicina nec denique ipsa sapientia. nam sunt. cibos aspernemur; attulerunt saepe valetudinis causas. nunquam tecta subeamus; super habitantes aliquando procumbunt. non fabricetur militi gladius; potest uti eodem ferro latro. quis nescit, ignes, aquas, sine quibus nulla sit vita, et ne terrenis immorer solem lunamque, praecipua siderum, aliquando et nocere? num igitur negabitur deformem Pyrrhi pacem caecus ille Appius dicendi viribus diremisse? aut non divina M. Tulli eloquentia et contra leges ag
Abbreviated transcription (Latin):
eam. si non uirtutem eõ ꝑntanerũt. Ita .n. dic̃ ut ip̃is eoꝵ ã xobis utor q̃ hoc ex
g̾to tñstulerũt. Ars inuentrix ⁊ iudicatrixti nũtiatrix decente ornatussmmẽ¬
sionem eius qd̵ in qgͦ põt sũmi ꝑsuasibile in m̃a cuul itemq cornelius cehus q
finem ⁊ hetorioe/ ait dic̃e ꝑsuasibibr in dubia d cunuh mã. Quib st nõ dissimules

Expanded text:
eam sed non virtutem putaverunt. ita enim dicit ut ipsis eorum verbis utar, qui haec ex eam sed non virtutem putaverunt. ita enim dicit ut ipsis eorum verbis utar, qui haec ex Graeco transtulerunt, Ars inventrix et iudicatrix et enuntiatrix decenti ornatu secundum mensionem eius, quod in quoque potest sumi persuasibile, in materia civili. itemque Cornelius Celsus, qui finem rhetorices ait dicere persuasibiliter in dubia civili materia. quib
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat adiscioido in om̃i or̃õe magis ꝙ̃ suꝑiores concedit sceiera qqͦ suadentib pul¬
cherrime rei nomen Eorgias ap̃ platonem ꝑsuadendi se ortitiem in uidiais i alis cotti¬
bus esse ait De iusas giͦ & iniustis ⁊rastare cui soc̃tes ꝑsuadendi nã docent conadit
facultatem. Qui nõ non or̃a subiicebant orators sollicitius et Robosius ut nece erat ad¬
qua ꝑipatheticus est nõ ut storci uirtutis loco ponit ꝓplłarem aũt com̃phẽdẽdo
tm̃ psuasionem ⁊̃ contumeliosus est adusus artem orandi. quã inhil putat doctis
ꝓsuasuxam. Illus de omub qui cc̃ cuules demũ quõnes oratorem iudicãt uersaꝵ
dc̃m sit excluchi ab iis pluruna oratoris officia/ Illam c̾te laudatiuã totam q̃ est rhȩ¬
torias ps tꝰtia. Cantius heodorus Gadorcus ut iam ad eos ueniamꝰ ꝗaete ꝗdem esse

Expanded text:
veniat, adiiciendo in omni oratione magis quam superiores concedit scelera quoque suadentibus pulveniat, adiiciendo in omni oratione magis quam superiores concedit scelera quoque suadentibus pulcherrimae rei nomen. Gorgias apud Platonem suadendi se artificem in iudiciis et aliis coetibus esse ait, de iustis quoque et iniustis tractare; cui Socrates persuadendi, non docendi concedit facultatem. qui vero non omnia subiiciebant oratori, sollicitius ac verbosius, ut necesse erat, adquia Peripateticus est, non, ut Stoici, virtutis loco ponit; popularem autem comprehendendo persuasionem etiam contumeliosus est adversus artem orandi, quam nihil putat doctis persuasuram. illud de omnibus, qui circa civiles demum quaestiones oratorem iudicant versari, dictum sit, excludi ab his plurima oratoris officia, illam certe laudativam totam, quae est rhetorices pars tertia. cautius Theodorus Gadareus, ut iam ad eos veniamus, qui artem quidem esse
Abbreviated transcription (Latin):
i id qͥd̵ uelit. Nam & ip̃m Oracorem fortine subicit iut si nõ ꝑsuast̾rit nõm suũ retin̾e
tionem cõplectitur. que sine elocutione nõ est Qr̃o hermagort ^ qui finem ei esse ait
persuadibib dice Et ali st qui eandem sũam nõ isdem tĩ uerbis expicãt ac finem
esse demonsirat̃ dict q̃ oporteat or̃a ad ꝑsuadendũ satis risponsũ est cũ ꝑsuadere nõ
tm̃ oratoris esse cõuicimus. Addita st inis alia uorie. quidom .i. ereca res om̃s ꝗtam
cẽ ciuules mõ uersar chetoricem putauert qͦꝵ uerius utͫ sit in eo loco qui huuis
inuentionũ Et patroelos qui non quiđ adicit in qͦq re  nihil exapiendo idẽ oñdit
uimi .n. uocat inupenada quid sit in oroe ꝑsuasioile Qui fines E ip̃i solã cõplectunt᷑
iuentionẽ qͥd̵ iuntiũ fugiens theodorus uimputat iueniendi ⁊ elogñdi cũ ornatu cre-¬
dibilia in om̃i rationi. Sed cum eodem m̃õ credibilia quo ꝑ suasibilie ⁊̃ non orator ĩ¬

Expanded text:
 id, quod velit; nam et ipse oratorem fortunae subiicit, ut, si non persuaserit, nomen suum retinere tionem complectitur, quae sine elocutione non est oratio. Hermagorae , qui finem eius esse ait persuasibiliter dicere, et aliis, qui eandem sententiam non iisdem tantum verbis explicant ac finem esse demonstrant dicere quae oporteat omnia ad persuadendum, satis responsum est, cum persuadere non tantum oratoris essecirca civiles modo versari rhetoricen putaverunt; quorum verius utrum sit, in eo loco, qui huius adiicit in quaque re, sed nihil excipiendo idem ostendit; vim enim vocat inveniendi, quod sit in oratione persuasibile; qui fines et ipsi solam complectuntur inventionem. quod vitium fugiens Theodorus vim putat inveniendi et eloquendi cum ornatu credibilia in omni oratione. sed cum eodem modo credibilia quo persuasibilia etiam non orator in
Abbreviated transcription (Latin):
ttndere incipiet. laudaro claros uiros ⁊ uitupeit imꝓdos qd̵ nõ simplicis utilita¬
ris opus est uenq ⁊ ingeniũ exotur muderplici uariaq m̃a. &auuĩs cõteripta¬
st in om̃i gñe caõro poteneissimoreo tũinstraieur cũ res pos deusaeoᵒ hine ulla
s crimimi T hesis eũt q̃ sumunt᷑ ex roꝵ comꝑatiõe ut rustica ne uita en urbana
pomeriuris ꝑiti an militaris iuri Laus maior. Mirostꝰ aut̃ ex̾citatiões dicãdi spe¬
tio eatt ubtaos quȩuol ad suidendi officiũ nel ẽt̃ ad iuciũ disãptatioñ q uiuant¬

Expanded text:
tendere incipiet, laudare claros viros et vituperare improbos, quod non simplicis utilitatendere incipiet, laudare claros viros et vituperare improbos, quod non simplicis utilitatis opus est. namque et ingenium exercetur multiplici variaque materiapotentissima, iam tum instruit, cum res poscet, usurum. hinc illa sed crimini. theses autem, quae sumuntur ex rerum comparatione, ut rusticane vita an urbana potior, iurisperiti an militaris viri laus maior, mire sunt ad exercitationem dicendi speciosae atque uberes, quae vel ad suadendi officium vel etiam ad iu
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝑsuasio ĩnascitur. Ent suum parande facilitatis tp̃s. Neq a nob̵ negligenter
locus iste transidit᷑. Int̾im satis est si putr om̃i curer sum̃o ꝙ̃tũ illa etas capit aoo¬
re aliquid ꝓbabile scripserit in hoc assuescat huiꝰ re sioi nãm faciat. lle demũ in id
qd q̃rimus aut ei pot̾it ꝓximũ euadere qui añ discet recte discere q̃ cito. Narra¬
uocitur. Id porro non tm̃ in fadulosis ⁊ carmine tradatis fieri põt pum et̃ in ip̃is
ãnaliũ monumentis. Ut si queratur an sit credibile suꝑ capud aitrii pugnãtis
secusse coniũ. qui os oculosq hostis galli rostro atq als euerberares sit in ut qa
partẽ ingens ad dicendũ materia. Ut de Syente qͦ Scipio traditur genitus et
lupai Remuli ⁊ tgeria uene nam gris his toris pleroos poetie suđ est lãetia

Expanded text:
se persuasio innascitur. erit suum parandae facilitati tempus, nec a nobis negligenter se persuasio innascitur. erit suum parandae facilitati tempus, nec a nobis negligenter locus iste transibitur. interim satis est, si puer omni cura et summo, quantum illa aetas capit, labore aliquid probabile scripserit; in hoc assuescat, huius sibi rei naturam faciat. ille demum in id, quod quaerimus, aut ei proximum poterit evadere, qui ante discet recte dicere quam cito. narraτασκευή vocatur. id porro non tantum in fabulosis et carmine traditis fieri potest, verum etiam in ipsis annalium monumentis; ut, si quaeratur, an sit credibile super caput Valeri pugnantis sedisse corvum, qui os oculosque hostis Galli rostro atque alis everberaret, sit in utramque partem ingens ad dicendum materia; aut de serpente, quo Scipio traditur genitus, et lupa Romuli et Egeria Numae. nam Graecis historiis plerumque poeticae similis licentia
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃s quo idem nõ ꝓmitterem. Ita d ingenio gandebent ⁊ iudicio nõ fallebantur.
Sedut eo ren̾tar uñ egressus sum narrationes scito componiiꝙ̃ max̃ possit da gitita
diligentia uolo. Namut pͥmo cũ ẜmo institiut ᷑ dice q̃ audierint utile est pueris
add loqñodi facultatem. deoq ⁊ ret agire expoitionem ⁊ a media inutranq ꝑten
discurrere sene merito cogentur. sed ad gremiũ p̾ceptoris ⁊ dũ non possirat. et dum
res ac u̾ba cõnectere incipiũt: ut protinus memoriã firment Ita cũ iam formã ret̃¬
te locsndi ⁊ emendate orois accipient. ex tpralis garrulitas. nec expectata cogitatio
⁊ iux surgendi mora ciyculatorie uere iactationis ẽ. hinc parentum imꝑitorũ me¬
ne gaudiũ /pis uõ condemptus oꝑis ⁊ ĩuerecunda frens ⁊ consuetudo pessime dice¬
di i maloꝵ extrcitatio ⁊ que magnos q profectus freqñt̾ perdidit ar rogens de

Expanded text:
tempus, quo idem non permitterem; ita et ingenio gaudebant et iudicio non fallebantur. tempus, quo idem non permitterem; ita et ingenio gaudebant et iudicio non fallebantur. sed ut eo revertar, unde sum digressus: narrationes stilo componi quanta maxima possit adhibita diligentia volo. nam ut primo, cum sermo instituitur, dicere quae audierint utile est pueris ad loquendi facultatem, ideoque et retro agere expositionem et a media in utramque partem discurrere sane merito cogantur, sed ad gremium praeceptoris, et dum aliud non possunt et dum res ac verba connectere incipiunt, ut protinus memoriam firment: ita cum iam formam rectae atque emendatae orationis accipient, extemporalis garrulitas nec exspectata cogitatio et vix surgendi mora circulatoriae vere iactationis est. hinc parentium imperitorum inane gaudium, ipsis vero contemptus operis et inverecunda frons et consuetudo pessime dicendi et malorum exercitatio et, quae magnos quoque profectus frequenter perdidit, arrogans de
Abbreviated transcription (Latin):
reformudari ferruã udentur. ⁊ nondũ cicatricem pati posse. ocundus g tum mexime
debet esse p̾ciptor ut remedia que aloguin naͣ st aspera leuimanu ⁊ molli renientur
laudare aligua ferre que dam mutare et̃ iteddita cur id fiat rõe Iilluminere int̾pone¬
do aliquid sui. nõ numꝙ̃ hoc q erit utile totes ipm̃ dictari mẽs ques ⁊ imitetur pu¬
er ⁊ infimtanꝙ̃ suas amet At si tem neglgens ei scuus fuit ut em̃dacione non
recipiat exꝑtus sum ꝓdesse qͦtiens candem mãm nutsus a me tractatã scribere de in¬
tegro iuberem posse ⁊ eum ad hnc melius qẽs nulo magis sauttio ꝙ̃ spe gaudent Alit̾
n alia etas emendanda ẽ ⁊ ꝓ modo uiriũi ⁊ exigendum ⁊ congendũ opus. Soleba
ego dic̾e pueris aliquid ausis licentius aut retius laudare ilu me ad hue ut̃tuꝵ

Expanded text:
reformidare ferrum videntur et nondum cicatricem pati posse. iucundus ergo tum maxime reformidare ferrum videntur et nondum cicatricem pati posse. iucundus ergo tum maxime debet esse praeceptor, ut remedia, quae alioqui natura sunt aspera, molli manu leniantur; laudare aliqua, ferre quaedam, mutare etiam, reddita cur id fiat ratione, illuminare interponendo aliquid sui. nonnunquam hoc quoque erit utile, ipsum totas dictare materias, quas et imitetur puer et interim tanquam suas amet. at si tam negligens ei stilus fuerit, ut emendationem non recipiat; expertus sum prodesse, quotiens eandem materiam rursus a me tractatam scribere de integro iuberem; posse enim adhuc eum melius, quatenus nullo magis studia quam spe gaudent. aliter autem alia aetas emendanda est, et pro modo virium et exigendum et corrigendum opus. solebam ego dicere pueris aliquid ausis licentius aut laetius, laudare illud me adhuc, venturum
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ Ciconem legerit. Uolo .n. se efferat in edolescente fecundita Quagp ĩ pͥmis
euitandus dm pueris p̾cipue mag̃ aridus nõ minus ꝙ̃ teneros ad huc plantis
sictum & line humore ullo solum. Indefiũt hũiles statu ⁊ uelut t̾ram spectã¬
tes qui nihtil supra cotidianũ ẜmonẽ atto ece auoleãt. Macies illis ꝓ sanitate
s udici leco infirintis c̃ Decuri siais putãt intio corere in d ipm̃ incidĩt
utium ꝙ iuetutibus carent: Qr̃ ne mibi maturieas guia ipu festiner nec musta m lacu¬
statim austera sint sic S annos fetene. &uerustate ꝓficient ne illud qđ qd̃ edmoncamꝰ ⁊
indignũ est Iingenia pueroꝵ nimia int̾im emendationis seueritate dificere tam ⁊ des¬
yerant ⁊ dolent ⁊ nouissime oderũt/ ⁊ qͥd max̾ nocet dũ or̃a timent. uhil conantur
qd̾ ẽt̃ rusticis notu est qui frondibus tentris non putant edhibendam esse faloem qr

Expanded text:
apud Ciceronem legerit: volo enim se efferat in adolescente fecunditas. quapropter in primis apud Ciceronem legerit: volo enim se efferat in adolescente fecunditas. quapropter in primis evitandus et in pueris praecipue magister aridus, non minus quam teneris adhuc plantis siccum et sine humore ullo solum. inde fiunt humiles statim et velut terram spectantes, qui nihil supra cotidianum sermonem attollere audeant. macies illis pro sanitate et iudicii loco infirmitas est, et dum satis putant vitio carere, in id ipsum incidunt vitium, quod virtutibus carent. quare mihi ne maturitas quidem ipsa festinet, nec musta in lacstatim austera sint; sic et annos ferent et vetustate proficient. ne illud quidem quod admoneamus indignum est, ingenia puerorum nimia interim emendationis severitate deficere; nam et desperant et dolent et novissime oderunt et, quod maxime nocet, dum omnia timent, nihil conantur. quod etiam rusticis notum est, qui frondibus teneris non putant adhibendam esse falcem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nutcũ mollus alant. ⁊ satiari ueluti quodam iocũdioris discipline lacte patiant᷑:
Erit illud plenius int̾im corgus q̃d mox aduita etos astringat. hinc spes roboris:
maciem nanq ⁊ infirmitatem in posceꝵ minari solti ꝓtinus om̃io m̃dris exp̃isus
intens Audeat hec etas plura ⁊ iueniat ⁊ ĩuentis gandeat sint l ila non satis
sicca int̾im ac senerasfacile remediũ est abtatis. Sterilia nullo labore iuncuintur
Illamͥ in pueris nã minimũ spe dederit in qͦ ingeniũ iudicio p̾sumit Mat̾io
esse pͫ uolo nel abundatiorem atq ꝙ̃sultraꝙ oporteat susamimultum iñ deco¬
quent anni. muitũ rõ limadit aligius urait usu ip̃o det̾etur sit mõ uñ excidi
possit ⁊ qd̾ excuipiꝰ Erit at̃ si nõ eb mitio tenuem nimiũ laminã oux̾imus et
quã celatura altior rumpat qđ me de his etatio sentire minus mirabit᷑ gui

Expanded text:
nutricum mollius alant et satiari velut quodam iucundioris disciplinae lacte patiantur. nutricum mollius alant et satiari velut quodam iucundioris disciplinae lacte patiantur. erit illud plenius interim corpus, quod mox adulta aetas astringat. hinc spes roboris. maciem namque et infirmitatem in posterum minari solet protinus omnibus membris expressus infans. audeat haec aetas plura et inveniat et inventis gaudeat, sint licet illa non satis sicca interim ac severa. facile remedium est ubertati; sterilia nullo labore vincuntur. ilia mihi in pueris natura minimum spei dederit, in qua ingenium iudicio praesumitur. materiam esse primum volo vel abundantiorem atque ultra quam oporteat fusam. multum inde decoquent anni, multum ratio limabit, aliquid velut usu ipso deteretur, sit modo unde excidi possit et quod exsculpi; erit autem, si non ab initio tenuem nimium laminam duxerimus et quam caelatura altior rumpat. quod me de his aetatibus sentire minus mirabitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Comedi fincũt historiam in q̃ͣ est geste cei expoitio. Grãmaticis aũt poeticas ddedi¬
mus ap̃ e herorem initiũ sit historica tanto robustier ꝙ̃to uecior Sed narrandi ꝗdem
q̃ nobis optima rõuideat᷑ de nostrabimus cũ de Iudician porte diaemus Int̾im admo¬
neri illudsat est ut sit ea nec ar̃ida yrsus aeq ieumna nã ꝗd opus erat tm̃studiis
laboris impendere si res nudas atq mnornatas indicare satis iuderit. neq rursus
sinuosa ⁊ arcessitis descriptionib in quas pleriq unitatione poetiae hiaentie ducũt
asciuat uitiũ ut ͣqͣ peius tñ illud q̃ ex inopra q̃ qͣ ex copiauenit Nsõ in pueris
or̃o ꝑfecta noc exigi nec sperar põt. Meuor aũt indoles leta gñosiq conatus ⁊
uel pla i̾usto concipiens int̾im sp̃s̃ nec unꝙ̃ ne in his aĩs cdscentis offendit si quia
suꝑfuerit. Qum in ip̃is aoctorib hoc ẽẽ curȩ uelim ut teneras ad huc m̃tes more¬

Expanded text:
oediae fingunt; historiam, in qua est gestae rei expositio; grammaticis autem poeticas dedimus: apud rhetorem initium sit historica, tanto robustior quanto verior. sed narrandi quidem quae nobis optima ratio videatur, tum demonstrabimus, cum de iudiciali parte dicemus. interim admonere illud satis est, ut sit ea neque arida prorsus atque ieiuna, nam quid opus erat tantum studiis laboris impendere, si res nudas atque inornatas indicare satis videretur? neque rursus sinuosa et arcessitis descriptionibus, in quas plerique imitatione poeticae licentiae ducuntur, lasciviat. vitium utrumque, peius tamen illud, quod ex inopia quam quod ex copia venit. nam in pueris oratio perfecta nec exigi nec sperari potest; melior autem indoles laeta generosique conatus et vel plura iusto concipiens interim spiritus. nec unquam me in his discentis annis offendat, si quid superfuerit. quin ipsis quo
Abbreviated transcription (Latin):
or. nõ excidit in scripsise me in liͦ pore cũ potiorim in scholis eruditionẽ esse ꝙ̃ eo¬
mi dicerem. libñtius se pͥma studia tenerosq profectus ad imitatiãe cõdiscisloꝵ
fortasse iucioso & placere audientio iudicio suo cege᷑ Sit gi tam elog̃ncia q̃ moribus
p̃stantissimus qui ad pyenicis hemerici exemp̃ui dicere ec facere docrat

Expanded text:
ior. non excidit mihi, scripsisse me in libro priore, cum potiorem in scholis eruditionem esse quam doior. non excidit mihi, scripsisse me in libro priore, cum potiorem in scholis eruditionem esse quam domi dicerem, libentius se prima studia tenerosque profectus ad imitationem condiscipulorum, fortasse vitiosa et placere audientibus iudicio suo coget. sit ergo tam eloquentia quam moribus praestantissimus, qui ad Phoenicis Homerici exe
Abbreviated transcription (Latin):
dentem otͦ i non ignarũ docendi esse oportebit submuittentem se admensurã discen¬
tis. ut uelocissimus quiso si forte iter cũ paruno fagiat det manue ⁊ gradũ suu
minuat nec ꝓcedat uitra ꝙ̃ comos possit quid si pleꝵsq accidit ut fraliora sint
ad intelligendũ ⁊ lucidiora mito q̃ a doctissimo qͦ ãñr. nã ⁊̃ pͥma ẽ eloguentie
uirtus ꝑspicutas. et quo quiss ingenio minus ualot hoc se mag̃ attollere ⁊ dila¬
tare conatur ut statura breuos in digitos erigantur ⁊ pla infirmi minantur
Nam tumidos ⁊ corruptos ⁊ temulos & quocũq auo cacozelie gñe petcants ctum
hẽo nõ uiriũ simfirmitatis iicio laborare ut corpora nõ robore s ualitudine
inflanturr ⁊ rccto itinere lapsipleꝵq diu̾tũt. Crit gͦ ⁊̃ obscurior quo ꝗsq detiꝰ¬

Expanded text:
dentem quoque et non ignarum docendi esse oportebit summittentem se ad mensuram discendentem quoque et non ignarum docendi esse oportebit summittentem se ad mensuram discentis; ut velocissimus quoque, si forte iter cum parvulo faciat, det manum et gradum suum minuat nec procedat ultra quam comes possit. quid ? si plerumque accidit ut faciliora sint ad intelligendum et lucidiora multo, quae a doctissimo quoque dicuntur? nam et prima est eloquentiae virtus perspicuitas, et quo quis ingenio minus valet, hoc se magis attollere et dilatare conatur, ut statura breves in digitos eriguntur et plura infirmi minantur. nam tumidos et corruptos et tinnulos et quocunque alio cacozeliae genere peccantes certum habeo non virium sed infirmitatis vitio laborare, ut corpora non robore sed valetudine inflantur et recto itinere lassi plerumque devertunt. erit ergo etiam obscurior, quo quisque deter
Abbreviated transcription (Latin):
prestaro hanc inferiorib curam int̾imo oĩo non postunt. Ego porro eũ qui no ati
in nũo p̾cipientiũ non hẽo. Posse aũt max᷑ si uelit optimũ guenq cõtendo. primiũ ꝙ
tum qui eloq̃ñtia cet̾is prestet illa qͦ per qut ad elogñtiam ꝑuenit᷑ ailigentis sime
ꝑ cepise crcdioue est Tem̃ qr pamũ in p̃cipiendo ualet rõ q̃ doctissimo cuic planis¬
sima ẽ. postremo qr nemo sie in maioribus eminetiut eñ mnora deficrant n forte io¬
uem quidem fidias optime fecit Ila aũt q̃ in ornam̃tũ corporis eius accedũt ali
melius laborasset aut orator laqui nescit aut leuoris morbos curare nõ potit
pstantissimus medicus Quid gͦ non ẽ quedam elogãcia maioꝵ ꝙ̃ ut eã intellectu
consoqui puerilis infirmitas possit : ẽgo uõ confitcor s hũc dis tum pceptorẽ pru¬

Expanded text:
praestare hanc inferioribus curam, interim quia omnino non possint. ego porro eum qui nolit praestare hanc inferioribus curam, interim quia omnino non possint. ego porro eum qui nolit in numero praecipientium non habeo, posse autem maxime, si velit, optimum quemque contendo; primum, quod eum, qui eloquentia ceteris praestet, illa quoque, per quae ad eloquentiam pervenitplurimum in praecipiendo valet ratio, quae doctissimo cuique plenissima est; postremo, quia nemo sic in maioribus eminet, ut eum minora deficiant. nisi forte Iovem quidem Phidias optime fecit, illa autem, quae in ornamentum operis eius accedunt, alius melius elaborasset, aut orator loqui nesciet aut leviores morbos curare non poterit praestantissimus medicus. quid ergo? non est quaedam eloquentia maior quam ut eam intellectu consequi puerilis infirmitas possit? ego vero confiteor: sed hunc disertum praeceptorem pru
Abbreviated transcription (Latin):
uetunt. nõ tñ coneumo tridendos eminentisimo ẽdut̃ s ap minores alit̃i dui
deriunent tanq̃ instituendis artib magis sit apta mehiocrias pargroris tũ ad inteillee¬
tum atꝑ imitationem facibior tum ad suscipiendas eiȩm̃toꝵo medestras muiꝰ suꝑba. qͣ
inre in non arbitror dĩu laborandũ ut osfendam q̃neo sit meluis optianis imeri
ꝙ̃ta in eluendas que semel insederĩt uiciis difficultas conseguatur Cũ gemuinatũ
onus succedentes p̾mat. & guidem de docendi grauius ac peiꝰ ꝙ̃ docendi. ꝑx qd
thimoteũ claꝵ in arte tybraꝵo ferũt: duplices ab iis quos alius insutiusset solitũ
exigere mercedes ꝙ̃ si rudis traderentur. Errortũ est in re dupᵉ. unui ꝙ int̾im
sufficere illos minore existimãt & bono sane stomacho contenti st̃. q̃ qꝙͣ et ipsa
rephensione digna securitas tñ esset utͣq tolerabilis si ci moi paptor es minus do

Expanded text:
verunt, non tamen continuo tradendos eminentissimo credunt, sed apud minores aliquamdiu detinent, tanquam instituendis artibus magis sit apta mediocritas praeceptoris, cum ad intellectum atque ad imitationem facilior tum ad suscipiendas elementorum molestias minus superba. qua in re mihi non arbitror diu laborandum, ut ostendam, quanto sit melius optimis imbui, quanta in eluendis quae semel insederint vitiis difficultas consequatur, cum geminatum onus succedentes premat et quidem edocendi gravius ac prius quam docendi. propter quod Timotheum clarum in arte tibiarum ferunt duplices ab iis, quos alius instituisset, solitum exigere mercedes, quam si rudes traderentur. error tamen est in re duplex: unus, quod interim sufficere illos minores existimant, et bono sane stomacho contenti sunt; quae quanquam est ipsa reprehensione digna securitas, tamen esset utcunque tolerabilis, si eiusmodi praeceptores minus doc
Abbreviated transcription (Latin):
res poscat utaris que qui ad rationem pertinere non putabit is ne statuam ꝗden
inchoari credet cum eiuis membra fundentur. Neq hane ut aligni putabũt festina¬
tionem meam sic quisꝙ̃ calũmetur tamꝙ̃ eum quisit rhetori trudendus ab dũedũ
protinus a grãmaticis putem. Dabuntur illi tum qꝰ tpr̃a sua neq erit uerendu
ne binis prcceptoribus oneretur puer Neq .n. cresaet si duudetur qui sus uno mi¬
scebitur labor. Et erit sui quisq operis magister utiuor qd & ad hic obtinent g¬
ci d a latinis omissum est et fieri uidetur excusate. qi st ꝗ labori ist successetũt

Expanded text:
res poscet, utare. quae qui pertinere ad orationem non putabit, is ne statuam quidem res poscet, utare. quae qui pertinere ad orationem non putabit, is ne statuam quidem inchoari credet, cum eius membra fundentur. neque hanc ut aliqui putabunt festinationem meam sic quisquam calumnietur, tanquam eum, qui sit rhetori traditus, abducendum protinus a grammaticis putem. dabuntur et illis tum quoque tempora sua, neque erit verendum, ne binis praeceptoribus oneretur puer. non enim crescet sed dividetur, qui sub uno miscebatur, labor, et erit sui quisque operis magister utilior; quod adhuc obtinent Graeci, a Latinis omissum est, et fieri videtur excusate, quia sunt qui labori isti successerint
Abbreviated transcription (Latin):
t hetore opuis est. Si thetor prima offitia operis sui non retuiat a narrationib seatii
⁊ landandi uitupandiq opusculis cura eius desideratur : In ignoramus antiꝗs hoc
fuisse ad augendam elouentiã gñi ex̾citationis ut thesis diaent ⁊ cõẽs locos ⁊ ce¬
tera area complexũ reza ꝑsonaroq. quibuere ficteq contraurrsie continentur. Ex
quo palam est ꝙ̃ titepiter deserat eam partem ⁊hetorices institut᷑or ꝙͣ ⁊ pͥm̃a hnuit
qua in parte nescio an sit hoe plimũ. Nonne laussac iuntugatio e̾taminibilis fregñ¬
ter mseritur. Num comunes loci siue qui st̾ inuicia directi: quates lȩgimus & Cice
hortensio ut sit ne parius argumentis credendũ. & pro testibus & in testes in me¬
diis litiũ medulis uersantur: Irma st hec quodãm̃o preporanda semper ut ins cũ

Expanded text:
rhetore opus est. at si rhetor prima officia operis sui non recusat, a narrationibus statim rhetore opus est. at si rhetor prima officia operis sui non recusat, a narrationibus statim et laudandi vituperandique opusculis cura eius desideratur. an ignoramus antiquis hoc fuisse ad augendam eloquentiam genus exercitationis, ut theses dicerent et communes locos et cetera citra complexum rerum personarumque, quibus verae fictaeque controversiae continentur? ex quo palam est, quam turpiter deserat eam partem rhetorices institutio, quam et primam haqua in parte nescio an sit vel plurimum. non laus ac vituperatio certaminibus illis frequenter inseritur? non communes loci, sive qui sunt in vitia derecti, quales legimus a Cicer a Quinto quoque Hortensio: ut, sitne parvis argumentis credendum, et pro testibus et in testes, in mediis litium medullis versantur? arma sunt haec quodammodo praeparanda semper, ut iis, cum