comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nulla ostendit᷑ causa cur ille qui
ipsum baptisma amnt̾e non potest
us dandi possit amittere. Utrũq
enim sacrame.itũ est & quadam
consecratione utrunq homini dat᷑:
illud cum baptizat᷑. illiso cum ordi¬
nat᷑. ideo non licet a catholico u¬
trunq iterari. Nam si qñ exip̃a
parte uenientes etiam p̃positi e¬
to scismaticis errore. suscepti sũt

Expanded text:
nulla ostenditur causa cur ille qui nulla ostenditur causa cur ille qui ipsum baptisma amittere non potest, jus dandi possit amittere. Utrumque enim sacramentum est, et quadam consecratione utrumque homini datur; illud cum baptizatur, istud cum ordinatur, ideo non licet a catholico utrumque iterari. Nam si quando ex ipsa parte venientes etiam praepositi to schismatis erro
Abbreviated transcription (Latin):
descendit de celo. & rursus p̃¬
cante helya ignis missus est qui
sacrificium consumpsit: non
m̾ta ꝑsonarum consideres s
officia sacerdotum. Apud here¬
ticos autem nec officia sunt neo
digni aut indigni. s ordinẽ tra¬
ditionis: ut ꝙͣ. uis aliquis boni me¬
uitisit. non tamen possit bñdicere
nisi fuerit ordinatus ut offm mi¬
nisterii exhibeat. Cum igit᷑ non
mi̾ta sint consederanda s saltem
officia. quia nemo potest bñdic̾e
nisi ordinatus sit ut officium mi¬
nisterii exhibeat. quomodo possunt¬
benedicere heretici. ubi non subsistit
ministerii officium quod recedendo
ab eccłia in oculis dñi amiserũt:
S econtra ait augustinus in ge
quisꝗͣ ab officio remoueat᷑: sa¬
cramento dñi semel imposito n᷑
carebit qmuis adiudicium ꝑma¬
nente. Item ad parmenianũ. Quod
quide̾m dicunt baptismum quẽ
accepit non amittit qui receclit
pit amitit. multism odis apparet
frustra & ianit̃ dicr: pͥmo quia

Expanded text:
descendit de coelo, rursus, prdescendit de coelo, rursus, precante Elia, ignis missusacrificium consumpsit non merita personarum consideres, sed officia sacerdotum. » Apud haereticos autem nec merita sunt, nec digni aut indigni, sed ordinem traditionis, ut quamvis aliquis boni meriti sit, non tamen possit benedicere nisi fuerit ordinatus, ut officium ministerii exhibeat. » Cum igitur non merita sint consideranda, sed saltem officia, quia nemo potest benedicere nisi ordinatus sit, ut officium ministerii exhibeat, quomodo benedicere possunt haeretici ubi non subsistit ministerii officium, quod recedendo ab Ecclesia in oculis Domini amiserunt? Sed econtra ait Augustinus in Genquis ab officio removeatur, sacramento Domini semel imposito non carebit, quamvis ad judicium permanente. » Item ad Parmenianum : « Quod quidam dicunt baptismum quem accepit non amittit qui recedit apit amittit, multis modis apparet frustra et inaniter dici. Primo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Qui seipsos a societate ceteroꝵ se
nibus separati sunt. Si u̾o non¬
desie conectunt᷑. In sacramenti
sanctitate qua contra nos non
sunt ꝓ nobis sunt: in scismatis¬
eis uulnere. quo cum xp̃o non
colligunt spargunt.
Um igitu ex catholica ec¬
clesia sint ominia sacram̃ta¬
dominica. nullo excepto etiam a¬
pud hereticos. qui etiam ex ea parte
eccłie conectunt᷑ qua ea rite cele¬
brant. quis dubitet sacramentũ
sacͥficii diuini ubicun fiat
intra eccłiam. ẽẽ. cum sit de ec¬
clesia: S tamen sciendũ est
quia cum apud eos etiam sacri¬
ficium xp̃i sit de eccłia qnͣtum
ad sui ueritatem. locus tamen
ipsius non est his qui sunt extra
eccłiam qnͣtũ ad eoꝵ utilitatem.
quia cum filius hominis nisi in¬
est ꝑ maiestatis sue p̃sentiam.
quia sacerdociũ non subsi¬
stit apud eos. & quid potest ꝑ
eos consecrari qui neq ꝓ merito
neq ꝓ officio aliquid agunt
Ut enim ait ambrosius de sacra
mentis cum scͥptura testatur
quod ad ieroboam p̃ces. ignis

Expanded text:
qui se ipsos a societate ceterorum snibus separati sunt, et ideoclesiae connectuntur. In sacramenti sanctitate, qua contra nos non sunt, pro nobis sunt in schismatis vulnere, quo cum Christo non colligunt, spargunt. » Cum igitur ex catholica Ecclesia sint omnia sacramentaDominica, nullo excepto, etiam apud haereticos qui etiam ex ea parte Ecclesiae connectuntur, quia ea rite celebrant, quis dubitet sacramentum sacrificii divini ubicunque fiat, intra Ecclesiam esse, cum sit de Ecclesia? Sed tamen sciendum est quia, cum apud eos etiam sacrificium Christi sit de Ecclesia quantum ad sui veritatem, locus tamen ipsius non est his qui sunt extra Ecclesiam, quantum ad eorum utilitatem, quia cum Filius hominis apud eoest per majestatis suae praesentiam. quia sacerdotium non subsistit apud eos. Et quid potest per eos consecrari, qui neque pro merito, neque pro officio aliquid agunt? Ut enim ait Ambrosius in libro mentis : « Cum Scriptura testetur quod ad Jeroboam praeceps ignis
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunionẽ ad tempus to¬
lerandam non rep̃hendit. nisi
quia peuis scandalum quod ille
inferret eccłie uitari utilius du¬
xit: Uude item augustinus. Qui¬
b mali placent inunitate. ipsi cõ¬
municant malis. quib autem
displicent & eos em̃dare non
possunt. ne simul cum ⁊rram¬
is eradicent et triticũ. non fac¬
tis eoꝵ s altari cõmunicant:
ita ut non folum abeis non
maculent᷑. s diuinis u̾bis lau¬
dari mereant᷑. quia ꝓbono u¬
nitatis tolerant. quod ꝓbono u¬
nitatis oderunt.

Expanded text:
communionem ad tempus tocommunionem ad tempus toleratam non reprehendit, nisi quia pejus scandalum, quod ille inferret Ecclesiae, vitari utilius duxit? Unde item Augustinus: « Quibus mali placent in unitate ipsi communicant malis, quibus autem displicent, et eos emendare non possunt, ne simul cum zizaniis eradicent et triticum, non factis eorum, sed altari communicant: ita ut non solum ab eis non maculentur, sed divinis verbis laudari mereantur, quia pro bono unitatis tolerant quod pro bono unitatis oderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qũ etiã corꝑalit̾ sit obseruandum.
in p̃latis tamen & in eis qui pacẽ
eccłie ꝑturbare possunt discretiꝰ
est agendũ. Cum enĩ canonice sta¬
tutũ sit. ut si pastor a fide orbita¬
uerit. sit prius a subditis secrete
corrigendus. quod simcorrigibilis
q̃d̾ absit apparuerit. erit accusan
beatur a cõmunione. nͥ ad iudici
endum est quia si non corꝑalit᷑
saltem ne spũalit̃ ei consentiant
debent uitare: sicut ⁊ augustinꝰ
paulo suꝑiꝰait. Optati sacrificio
uos polluti non estis: si facta eiꝰ
displicebant uobis. Ecce isti sci¬
ebant optatum. ẽẽ. scismaticum:
s quia non consentiebãt. eius
cõmunione impolluti erant.
De quo etiam quia pacẽ eccłie ꝑtur¬
bare poterat: ait idem augusti¬
nus ad emeritũ. Non rep̃hendi¬
mus si eo temꝑe ne multos secũ
excõmunicatus traheret. & com¬
munionem urãm scismaticis fu¬
rore p̃cideret: optatũ excõmu¬
nicare noliustis.
sur ergo augustinus optati

Expanded text:
quando etiam corporaliter sit observandum, quando etiam corporaliter sit observandum, in praelatis tamen, et eis qui pacem Ecclesiae perturbare possunt, discretius est agendum. Cum enim canonice statutum sit, ut si pastor a fide exorbitaverit, sit prius a subditis secrete corrigendus, quod si incorrigibilis, quod absit! apparuerit, erit accusandbeatur a communione, nisi ad judicendum est quia si non corporaliter, saltem spiritualiter ne ei consentiant, debent vitari, sicut et Augustinus paulo superius ait: « Optati sacrificio vos polluti non estis, si facta ejus displicebant vobis. » Ecce isti sciebant Optatum esse schismaticum: sed quia non consentiebant ejus communi impolluti erant. De quo etiam, quia pacem Ecclesiae perturbare poterat, ait Augustinus ad Emeritum : « Non reprehendimus, si eo tempore ne multos secum excommunicatus traheret et communionem vestram schismatis furore praecideret, Optatum excommunicare noluistis. » Cur ergo Augustinus Optati
Abbreviated transcription (Latin):
gebat: s panem luctus. omnib
uobis cõmunem. omniũ ur̃m scis¬
intelligendũ ammonemus. quia sci¬
licet omnia sacramenta cum obsint
indigne tractantib. ꝓsunt tamen
ꝑ eos digne sum̃tib sicut ubũ dei ũ¬
de dictum est. Que dicunt facite.
que autem faciunt nolite facere.
um ergo scĩ omnia
sacramenta quia xp̃i sunt tã
apud hereticos quam catholicos astru¬
ant uera. ẽẽ. et scã. et eadem etiam
munde utentib salutaria. quia om¬
nia munda mundis. testant᷑ etiam
nichilominus eadem polluta quia
tractata sunt ab illo qui pollutus. ẽ.
in anima: sollicite attendendum:
qua discretione sint a catholicis sum̃¬
da ne heresis nefariam auctorita¬
tẽ in eccłia obtineat. si in sacram̃tis
suis hereticos & catholicos nulla
eligendi uel sꝑnendi ratio discernat.
apłe ait. Hereticum hominẽ post
pͥmam ⁊ scd̾am correctionẽ de uita
sciens quod huiꝰmodi delinquat ꝓ
de omni heretico semꝑ spũalit᷑. ali¬

Expanded text:
gebat; sed panem luctus omnibus gebat; sed panem luctus omnibus vobis communem, omnium vestrum maluintellegendum ammonemus, quia scilicet omnia sacramenta, cum obsunt indigne tractantibus, prosunt tamen per eos digne sumentibus, sicut et uerbum dei, unde dictum est: quae dicunt facite, qu» Cum ergo sancti omnia sacramenta quia Christi sunt, tam apud haereticos quam Catholicos astruant vera esse et sancta, et eadem etiam munde utentibus salutaria, quia omnia munda mundis, testentur etiam nihilominus eadem polluta, quia tractata sunt ab illo qui pollutus est in anima; sollicite attendendum est, qua discretione sint a Catholicis sumenda, ne haeresis nefariam auctoritatem in Ecclesia obtineat, si in sacramentis suis haereticos et Catholicos, nulla eligendi vel spernendi ratio discernat. Ait Apostolus: Haereticum hominem post primam et secundam correctionem devita, sciens quod hujusmodi delinquat, pde omni haeretico semper spiritualiter, ali
Abbreviated transcription (Latin):
& dicimus sacram̃tum hoc uerũ
est. sicut ille ait testimoniũ hoc
uerum est: Item. Uos autem neces¬
se est. ut semꝑ erretis. qmdni ꝓpt̃
hominũ uicia dei sacramenta uio¬
latis: aut nos ꝓpt̃ cl̃i sacramenta
que in uobis uiolare nolumus. etiã
ur̃i scismatiseis saclegium assumere
putatis. Item. Saul non habebat
innocentiam et tamen habebat sc̃i¬
tatem. ñ uite sue s sacramenti dei:
quod et in malis hominib scm est
crificium. qualis accedit ut offerat.
et qualis accedit ut sumat: et eos
De sacrificiis talium manducare qͥ
ad illa tales manducare. accedunt
quales et illi sunt. Itaq si offerat deo
inalus ⁊ accipiat bonis. tale cuiq. ẽ.
qualis quisq fu̾it: quia et illud̾ scͥp¬
tum est. Omna munda mundis.
ꝑbanc sentenciam ueridicam &
catholicam: omnes uos optati sacͥ¬
ficio non estis polluti. si facta eius
displicebant uobis. Nam utiq
panis illius panis luctus erat. sub
cuius iniquitatib affrica tota lu¬

Expanded text:
 dicimus, sacramentum hoc verum  dicimus, sacramentum hoc verum est, sicut ille ait, testimonium hoc verum est? » Item: « Vos autem necesse est ut semper erretis, quandiu propter hominum vitia Dei sacramenta violatis: aut nos propter Dei sacramenta, quae in vobis violare nolumus, etiam vestri schismatis sacrilegium assumere putatis. » Item : « Saul non habebat innocentiam, et tamen habebat sanctitatem, non vitae suae, sed sacramenti Dei, quod et in malis hominibus sanctum est. crificium, qualis accedit ut offerat, et qualis accedit ut sumat: et eos de sacrificiis talium manducare, qui ad illa tales accedunt, quales et illi sunt. Itaque si offerat Deo malus, et accipiat inde bonus, tale cuique est, qualis quisque est, quia et illud scriptum: Omnia munda mundis . Per hanc sententiam veridicam et catholicam, etiam vos Optati sacrificio non estis polluti, si facta ejus displicebant vobis. Nam utique panis illius, panis luctus erat, sub cujus iniquitatibus Africa tota lu
Abbreviated transcription (Latin):
gra concessa sit etiam in sacerdo¬
des consecrando
uod ipse augustinus mani¬
feste approbans apud here¬
ticos testatur sacͥficium non so¬
lum uerum. ẽẽ. & scm̃ s et saluta¬
re: ita in dialogo suo scribens ad
petilianum. Petilianꝰ dix̃ Si qͥsꝙͣ.
carmina sacerdotis memorit̃ ten̾e¬
at. nunquid inde sacerdos est qd̾
ore sacrilego carmen publicat
lacerdons: Augustinus. Ita istud
dicis: quasi queramus quis sit
uerus sacerdos. & non quod sit
uerum baptisma. Ut enim quid
sit uerus sacerdos: oportet ut ñ
solum sacramento. s iusticia qͦ
induat᷑ sicut scͥptum. ẽ. Sacerdo¬
tes tui induat᷑ iusticiã. Qui autẽ
solo sacramento sacerdos est: qͣuis
ip̃e non sit uerax quod dat tamen
uerum est siñ det suũ s dei. Si
apłc nescio cuiꝰ alienigene testimoni¬
um quia uerum comꝑit etiam ipse
atestatus est. cur nos apud quemli¬
cernimus ꝓpt̃ uiciũ quod homo ht̃
ueritatem quam ñ suam s dei ht̃.¬

Expanded text:
gra concessa sit etiam in sacerdogra concessa sit etiam in sacerdotes consecrandouod ipse Augustinus manifeste approbans, apud haereticos testatur sacrificium non solum verum esse et sanctum, sed et salutare, ita in Dialogo suo scribens ad Petilianum : « Petilianus dixit: Si quisquam carmina sacerdotis memoriter teneat, nunquid inde sacerdos est quod ore sacrilego carmen publicat sacerdotis? Augustinus: Ita istud dicis quasi quaeramus quis sit verus sacerdos, et non quid sit verum baptisma. Ut enim quis sit verus sacerdos, oportet ut non solo sacramento, sed justitia quoque induatur, sicut scriptum est: Sacerdotes tui induantur justitiam . Qui autem solo sacramento sacerdos est, quamvis ipse non sit verax, quod dat tamen verum est, si non det suum sed Dei. Si Apostolus nescio cujus alienigenae testimonio, quia verum comperit, etiam ipse attestatus est, cur nos apud quemlicernimus vitium quod homo habet et veritatem quam non suam, sed Dei habet, et
Abbreviated transcription (Latin):
tholico iterandum. quod ⁊ usu
comꝓbans eccłiastico. dicit quod
ex illa parte uenientes ñ sunt rur¬
sus ordinati ut eadem officta gere¬
rent que gerebant. s sicut bap¬
tismus. ita eis orcdinatio mansit
integra. quis neget hereticis ute¬
gram sacrificii. eẽ. administrati¬
onem. cum ⁊ si admissa credit᷑
tteranda sit quod est nefarium.
⁊ ip̃m sacerdociũ non alio modo
sit integrum. nisi tam in bapti¬
xando qmͣ in sacͥficando ñ immi¬
nutum: Unde leo ad mauros
donatista iam ñ est. ab ep̃ali quam
qͦ quonodo adeptus est non repel¬
lumus dignitate. Item idem ad eos¬
dem. Donatum autẽ se iacensem
ex nouatiano ut comꝑimꝰ cũ sua
plebe conu̾sum: ita dominico gre¬
gi uolumus p̃sidere. ut nouati dog¬
matis dampnet errorem.
oce his hereticis leone annu¬
ente ordinatio redeuntib ñ
est iterata s mansit integra.
q̃ cum ep̃alis fu̾it quis eam neget
integram insacͥficando. cum inte¬

Expanded text:
tholico iterandum, quod et usu tholico iterandum, quod et usu comprobans ecclesiastico, dicit quod ex ipsa parte venientes, non sunt rursus ordinati, ut eadem officia gererent quae gerebant; sed, sicut baptismus, ita ordinatio eis mansit integra, quis dubitet haereticis integram sacrificii esse administrationem, cum et si amissa creditur iteranda sit, quod est nefarium, et ipsum sacerdotium non alio modo sit integrum, nisi tam in baptizando quam in sacrificando non imminutum? Unde Leo ad Mauros Donatista jam non est, ab episcopali, quam quoquomodo adeptus est, non repellimus dignitate. » Item ad eosdem: « Donatum autem Seiacensem ex Novatiano, ut comperimus, cum sua plebe conversum, ita Dominico gregi volumus praesidere, ut Novati dogmatis damnet errorem. » Ecce his haereticis, Leone annuente, ordinatio redeuntibus non est iterata, sed mansit integra: quae cum episcopalis fuerit, quis eam neget integram in sacrificando, cum inte
Abbreviated transcription (Latin):
sanctificat. Et paulo post. Oro te
inquit ut aut sacrificandi ei licen¬
tiam tribuas cuius baptisma ꝓbas:
aut reꝓbes eus baptisia quẽ non
putas. ẽẽ. sac̾dotem. Neq enim
fieri potest: ut qui inbaptismate
sãctus est. sit ad altare peccõr:
uia igit᷑ qui heresi
uel scismatide ab eccłia rece¬
dit. sacroꝵ ordinum sacramenta
non anititit. qͤ ubicunq sunt¬
ipsa sunt. que ipse quidẽ sicut
etiam eccłiasticus peccator non
ꝑ meritũ suũ. cum neut̃ in
corꝑe unice columbe inueniat᷑.
si ꝑuim ipsoꝵ sacram̃toꝵ. sicut
ille et ille administrat: sacerdo¬
cium omnino integrum apud
hereticos qmͣuis ad iudicium
manet.cum ut ait ieronimus
eque sit eis concedenda licencia
sacrificandi sicut et baptrzandi.
Item cum augustinus astruat
recedentẽ ab eccłia sicut baptis¬
mum sic nec ordinẽ dandi bap¬
tismi posse amitt̾e. quia utruq
sacramentũ quadã consecratio¬
ne homini datum. non est a ca¬

Expanded text:
sanctificat. » Et paulo post: « Oro te, sanctificat. » Et paulo post: « Oro te, inquit, ut aut sacrificandi ei licenei tribuas, cuius baptisma probas, aut reprobes eius baptisma, quem non putas sacerdotem. Neque enim fieri potest, ut qui in baptistesanctus est, sit ad altare peccator. uia igitur qui haeresi vel schismate ab Ecclesia recedit, sacrorum ordinum sacramenta non amittit, quae ubicunque sunt, quae ipse quidem sicut etiam ecclesiasticus peccator non per meritum suum, cum neuter in corpore unicae columbae inveniatur, sed per vim ipsorum sacramentorum sicut ille et ille administrat, sacerdotium omnino integrum, apud haereticos, quamvis ad judicium, manet, cum, ut ait Hieronymus, aeque sit eis concedenda licentia sacrificandi sicut et baptizandi. Item cum Augustinus astruat recedentem ab Ecclesia, sicut baptismum, sic nec ordinem dandi baptismi posse amittere, quia utrumque sacramentum quadam consecratione homini datum, non est a Ca
Abbreviated transcription (Latin):
rursuis ordinati. s sicut baptismusan
in p̃cisione fu̾at uicium quod uni¬
tate pacis correctum est. non in sacra¬
mentis que ubicunq sunt ipsa sũt.
Item idem ad donatistas. Sicut urge¬
ri uideor cum michi dicit᷑ gͦ here¬
ticus dimittit peccatum cũ uixta te
baptizat: sic ego urgror cũ dico er¬
go auarus religionis simulator pec
cata dimittit. Si ꝑ uim sacram̃ti
sicut ille ⁊ ille: suꝑmeritũ suum.
nec ille nec ille. Illud enim sacram̃¬
tũ & in malis hominib xp̃i. ẽẽ cognos¬
citur: in corꝑe autem columbe unice
immacłate nec ille nec ille inuenit᷑. It̾
tus: ita nec illuis nec illiꝰ. ħ xp̃i. eẽ.
cognoscit᷑.
ed quia uis dandi baptismum.¬
Itam laxum est sacramentum.
ut etiam laicis si necessariũ est cõ¬
cedat᷑ : iuideamus si ordinatio here¬
ticoꝵ integra ut dictum est indan¬
do baptismo. sit etiam integra in
xp̃i corꝑe consecrando. Ait ieroni¬
mus ad luciferianũ. Dicut hic
est qui baptizat xp̃c: ita hic est qui

Expanded text:
rursus ordinati. Sed, sicut baptismus in in praecisione fuerat vitium, quod unitate pacis correctum est, non in sacramentis, quae ubicunque sunt, ipsa sunt. » Item idem ad Donatistas : « Sicut urgeri videor, cum mihi dicitur, ergo haereticus dimittit peccata, cum juxta te baptizat, sic et ego urgeo cum dico: Ergo avarus religionis cata dimittit. Si per vim sacramenti, sicut ille et ille. Si per meritum suum, nec ille nec ille. Illud enim sacramentum et in malis hominibus Christi esse cognoscitur, in corpore autem unicae columbae immaculatae, nec ille nec ille invenitur. » tus, ita nec illius nec illius, sed Christi esse cognoscitur. Sed quia jus dandi baptismtam laxum est sacramentum, ut etiam laicis, si necesse est, concedatur, videamus si ordinatio haereticorum integra, ut dictum est, in dando baptismo, sit etiam integra in Christi corpore consecrando. Ait Hieronymus ad Luciferianum: « Sicut hic est qui baptizat Christus, ita hic est qui
Abbreviated transcription (Latin):
estis ibi unde dabatis. Item ad
emeritum. Sacramenta que ñ
mutatis sicut habetis. approbãt᷑
A nobis. ne forte cum ur̃am pra¬
uitatem corrigere uolumus.
illis misteriis que in ur̃a praui¬
tate deprauata non sunt sacri¬
legam. faciamus iniuriam. Itẽ
augustinus in libro de baptismo

Expanded text:
estis ibi unde dabatis. » Item ad estis ibi unde dabatis. » Item ad Emeritum : « Sacramenta quae non mutastis, sicut habetis approbantur a nobis, ne forte cum vestram pravitatem corrigere volumus, illis mysteriis quae in vestra pravitate depravata non sunt, sacrilegam faciamus injuriam. » Item Augustinus in libro De baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i appellat᷑.¬
i ergo inuisibilis sacerdos corpꝰ
suum u̾bo suo conficit. quomͦ
fit. uel in uerbo uel inm̾ito aliciuuus
uisibilis sacerdotis : Cum uero ni¬
chil ad iusibilem attineat sacerdotẽ.
quomodo id a bono melius uł a
malo peiuis conficiat᷑ sac̾dote a qͦ
nullatenus. Quod cum ita sit
de tͥnitate. Quid tam grate offer¬
ri & suscipi posset qmͣ caro sacri¬
ficii nr̃i corpus effectum sacerdotis
nr̃i. ut idem unus ipse uerusq
mediator unus. eẽt qui offerẽbat
⁊ quod offerebat: Item idem ad
parmenianũ. Sacrificia inqui¬
unt impioꝵ execratio dño: et enĩ
iniq offerunt illa. Iam supra res
eccłiam gubuante bonis mali ñ¬
oberunt. qui uel ignorant̃. uel ꝓ
pace tolerant᷑.
non est locus sacrificii: nec
ticos. E contra augustinus ad
iuncenciũ donatistam. Ex catho¬
lica eccłia sunt omnia sacramta
dominica. que sie hãbetis et da¬
tis quomodo habebant᷑ & dabant᷑
etiam priusꝙͣ inde exiretis: nec
tamen ideo non habetis quia non

Expanded text:
Christi appellatSi ergo invisibilis sacerdos corpus suum verbo conficit, quomodo sit vel in verbo, vel in merito alicujus visibilis sacerdotis? Cum vero nihil ad visibilem attineat sacerdotem, quomodo id a bono melius, a malo pejus conficiatur sacerdote, a quo nullatenus? Quod cum ita sit,De Trinitate : « Quid tam grate offerri et suscipi posset, quam caro sacrificii nostri, corpus effectum sacerdotis nostri, ut idem unus ipse verusque mediator, unus esset qui offerebat, et quod offerebat? » Item idem ad Parmenianum : « Sacrificia, inquit, impiorum exsecratio Domino, etenim inique offerunt illa. » Jam supra respEcclesiam gubernante, bonis mali noberunt, qui vel ignorantur, vel pro pace tolerantur.non est locus sacrificii, nec ticos. Econtra Augustinus ad Vincentium Donatistam : « Ex cathoit, sunt omnia sacramenta Dominica; quae sic habetis et datis, quomodo habebantur et dabantur etiam antequam inde exiretis. Non tamen ideo non h
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ: neq quia credidit passus
est. s dũ patit᷑ credit. Quantũ
itaq ualeat etiam sine uisibili
baptismi sacram̃to. quod ait aplo
corde credit᷑ ad iusticiã ore autẽ con¬
fessio fit ad salutẽ: in illo latrone

Expanded text:
suorum nec quia credidit passus suorum nec quia credidit passus est, sed dum patitur, credit. Quantum itaque valeat etiam sine visibili baptismi sacramento, quod ait Apostolus: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem , in illo l
Abbreviated transcription (Latin):
sibi etiam attribuant officia¬
les laicũ uł paganũ saltem uicem
suam expleuisse: attandant grãm
dei italiberam. ut nullis hominũ
meritis uel officiis astricta qñ uult
quomodo uult cuicunq uult se¬
ipsam infundat. Cum enim con¬
stet sanctos uel suosanguine uł so¬
la fide baptizari. quid hic officiales
suis attribuent meritis. ubi nullis
funguntꝰ ministeriis: Cum gͦ d̾s
sine illis baptizet: pat quia hic solꝰ
de unico baptismo. libro quarto. Bap¬
tismi uicem aliqñ implere passionẽ¬
.delatrone illo cui non baptrzato
dictũ est hodie mec̃ eris in parady¬
so: b̃atus ciprianus non leue do¬
cumentum assumit. Quod etiam
atq etiam considerans. inuenio
ñ tantũ passionem ꝓ nomine xp̃i
id qd debaptismo deerat posse sup¬
plere: s etiam fidem conu̾sationẽ¬
q cordis. si forte ad celebrandum
mist̾ium baptismi. in angustiis
temꝑoꝵ succurri non potest. Ne¬
q enim latro ille ꝓ nomine xp̃i
crucifixꝰ est s ꝓ meritis facinoꝵ

Expanded text:
sibi etiam attribuant officiales, laicum vel paganum saltem vicem suam explevisse attendant, gratiamque Dei ita liberam, ut nullis hominum meritis vel officiis astricta, quando vult, quomodo vult, cuicunque vult, seipsam infundat. Cum enim constet sanctos vel suo sanguine vel sola fide baptizari, quid hic officiales suis attribuent meritis, ubi nulius funguntur ministeriis? Cum ergo Deus sine illis baptizet, patet quia hic solus De unico baptismo, libro quarto, dicit baptismi vicem aliquando complere passionede latrone illo, cui non baptizato dictum est: Hodie mecum eris in paradiso , beatus Cyprianus non leve argumentum assumit, quod etiam atque etiam considerans invenio, non tamen passionem pro nomine Christi id quod ex baptismo deerat posse supplere, sed etiam fidem conversionemque cordis, si forte ad celebrandum ministerium baptismi in angustiis temporum succurri non potest. Neque enim latro ille pro nomine Christi crucifixus est, si pro meritis facinorum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ⁊ille beatus centu¬
rio fecit.Puer meusin¬
quit iacet indomo para
tũ miserabił quod iacet.
s et in alia qd paraliticꝰ
t̾cia qd̾ male torquetur.
mina eñi

Expanded text:
sicut et ille beatus centurio fecit. Puer meus, inquit, jacet in domo. tum miserabilis quod jacet, sed et in alia quod paralyticus, tertia quod male torquetur. Omnia eni
Abbreviated transcription (Latin):
ruxta ueteris in¬
strinenti scripturam
inter pascha ⁊ adimadis¬
tat: quod pastha ipse
soluc dies appellatur.
in quo agnus occideba¬
turad uesperam. hoc ẽ
quarta decima luna pri¬
mi mensis. Quĩta dec¬
maantem luna quan¬
do egressum est de atyp¬
do succedebat festiuuas
adimorm: re septem

Expanded text:
uxta Veteris Instrumenti Scripturam inter Pascha et Azyma distat, quod Pascha ipse solus dies appellatur in quo agnus occidebatur ad vesperam, hoc est, quarta decima luna primi mensis. Quinta decima autem luna, quando egressum est de Aegypto, succedebat festivitas Azymorum, quae septem
Abbreviated transcription (Latin):
domo.⁊male torquetur.
Multi in illo tempore ꝓ
diu̾sis rogabant infirmri¬
tatibus alius ꝓ filio. ali¬
us ꝓ alio aliquo: ⁊ nullus
ꝓ seruo nͥ iste solus. Et ħ
ei ad augm̃tum beatitudi¬
nis ad coronam glẽ erat.
Quid cũ cogitabat iste bea¬
tus: quid estimabat iste¬
in omĩbus boms plenꝰ.
Centurio iste aiebat. Mi¬
chi seruus est: & ego cre¬
nũ incelis habeo dñm.¬
Si ergo ei nõ misereor:
quom ille misebitur. Si

Expanded text:
et male torquetur. Multi in illo tempore pro diversis rogabant infirmitatibus, alius pro filio, alius pro aliquo alio, sed nullus pro servo, nisi iste solus, et hoc ei ad augmentum beatitudinis, ad coronam gloriae erat. Quid enim cogitabat iste beatus? Quid aestimabat iste omnibus bonis plenus centurio? Iste aiebat: Mihi servus est, et ego servnum in coelis habeo DominSi ergo ei non misereor, quomodo mihi ille miserebitur? Si
Abbreviated transcription (Latin):
habens stratum: ut mag¬
num meritum euis ad¬
uertas. in quo domainis
cum discipulis sublimni¬
um u̾tutum eus delecta

Expanded text:
habens stratum magnum? Ut magnum meritum ejus advertas, in quo Dominus cum discipulis sublimium virtutum ejus delecta
Abbreviated transcription (Latin):
sibaram ueniebat. Egre¬
ssa q iahel in occursũ
eius. dixit ei. ueni ⁊ ostẽ¬
dam tibi uirũ quem que¬
ris. Qui cum intrasset
ad eam uidit sisaram
iacentẽ mortuũ. ⁊ cla¬
uirra infixum in tempo¬
re cius.
nmiliauit gͦ dens

Expanded text:
egressaque Jahel in occursum ejus dixit ei: Veni, et ostendam tibi virum quem quaeris. Qui cum intrasset ad eam, vidit Sisaram jacentem mortuum, et clavum infixum in tempore ejus. Humiliavit ergo Deus
Abbreviated transcription (Latin):
di pistici p̃ciosi ⁊ uxxit pe¬
des ihũ: et extersit capil¬
lis suis pedes eiiis. et
domus impleta est ex odo¬
re unguenti.factum au¬
diuimus: misterium re¬
quiramus.Que cum
anima fidelis iux esse
pedes p̾cioso unguento
Unguentum illud iꝰsti¬
cia fuit. ideo libra fuit:
tem unguentum nar¬
di pistici preciofi. Quod
ait pistici locum aliqũe
credere debenns. unde ħ
erat unguentũ p̾ciosum.
siec tamen hec uocatar hr

Expanded text:
i pretiosi, unxit pedes Jesu, et extersit capillis suis pedes ejus, et domus impleta est ex odore unguenti. Factum audivimus, mysterium requiramus. Quaecumque anima fidelis vis esse, Domini pretioso unguento. Unguentum illud justitia fuit, ideo libra fuit: tem unguentum nardi pistici pretiosi. Quod ait, pistici, locum aliquem credere debemus, unde hoc erat unguentum pretiosum: nec tamen hoc vacat,
Abbreviated transcription (Latin):
est ad mortem:Non
ꝓ illo dico ut roget. aper¬
te enim ostendit esse qs¬
cam fratres ꝓquibus No¬
rare non nobis p̃cipitur:
cum dñs etiam ꝓꝑsecu¬
toribus nrĩs orare nos
iubrat. Nec ista questio

Expanded text:
 ad mortem, non pro illo dico ut roget . Aperte enim ostendit esse quosdam fratres pro quibus orare non nobis praecipitur, cum Deus etiam pro persecutoribus nostris orare nos jubeat. Nec ista quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
tre mittitur. sed afi¬
lio ꝓcecdit a patre ꝓte¬
dit et a filio. quia eiꝰ
missio: ip̃a processio
est. quia ex patre ꝓce¬
dit & filio. Uenit et
sua potestate: quia si¬
cut coheqͣlis est patri
et filio ita eande hab
uoluntatem cum pa¬
tre et filio comunem.

Expanded text:
tre, mittitur et a Filio: procedit a Patre, procedit et a Filio, quia et ejus missio ipsa processio est, quia ex Patre procedit et Filio. Venit et sua sponte, qui sicut coaequalis est Patri et Filio, ita eamdem habet voluntatem cum Patre et Filio communem
Abbreviated transcription (Latin):
ex itinere. sedebat super
fontem. Hora erat qͣsi
sexta. Iam incipiunt
mysteria. Non enim fa
tur perquem fatigati
recreantur. Non etłim
fustra fatigatur quo de¬
serente fatigamur:
quo p̾sente firmamur.
fatigatur tamen ihẽ: ⁊
fatigatur ab itinere. &
tus sedet. Omnia ista
semus hortantur. Ipse
ergo aperiat ut uobis ⁊
nobis: qui dignatus est

Expanded text:
ex itinere, sedebat sic super fontem. Hora erat quasi sexta. Jam incipiunt mysteria. Non enim frutur, per quem fatigati recreantur; non enim frustra fatigatur, quo deserente fatigamur, quo praesente firmamur. Fatigatur tamen Jesus; et fatigatur ab itinere, ettus sedet. Omnia ista semus hortantur. Ipse ergo aperiat et nobis et vobis, qui dignatus est
Abbreviated transcription (Latin):
bitantur.Edierna die
completus est quando
illis in cenaculo ora¬
tionibus repente spc̃
sanctus in igneis lin¬
guis apparuit. eos quia
in ore ꝑ diu̾sitatem lin

Expanded text:
bitantur, hodierna die completum est, quando illis in coenaculo orantibus, repente Spiritus sanctus in igneis linguis apparuit, eosque et in ore per diversitatem lin
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ infirmitates nr̃ãs ipse
portauit. Ionas millus
est ad p̃dicandũm uini¬
uen que int̾pretatur
speciosa:⁊ saluator ad sa¬
lutem gentium missus
est uixiͣlis ad fidem conu̾¬
sil sibi aptaret ecele¬
siam quaus p̃cioso sani¬
guine mũdaret. et de
turprspeciosam effic̾et.
Piscis aut̃em qui ionã
uorauit inpelago: sig¬
iuat mortẽ quam dñs
pertulit in mũdo. Ionaᷤ
in uentre ceti fuit tribꝰ

Expanded text:
es nostros ipse portavit . Jonas missus est ad praedicandum Ninivae, quae interpretatur speciosa; et Salvator ad salutem gentium missus est, ut, illis ad fidem conversis, sibi aptaret Ecclesiam, quam pretioso sanguine mundaret, et de turpi speciosam faceret. Piscis namque, qui Jonam voravit in pelago significat mortem quam Dominus pertulit in mundo. Jonas in ventre ceti fuit tribus
Abbreviated transcription (Latin):
ortassis etiam dicturi
erant similiter ma¬
gos in egipto: multa sig¬
na seusse de celo. Sunt qͥ
dicunt illos petisse a dño
ut manna plueret dece¬
lo: quia secumdũ alium
euͣigelistam dixerunt.
quod signum ostendis.
intenrione struende ca¬
lumpirie absq dudio fe¬
cerunt. Uerum irdeamꝰ
quod eis cominus respon¬
rerit. Qui respondens ait
illis. Generatio mala
⁊adultera: signum que¬
rit. Egregie satis adul¬
teram uõcat gerãtionẽ
rutorum: quia legiti¬
mum uitura dimuse¬
rat: et iuxta e hielis
rondet eis donraus nõ
se signũ de celo eis daturũ.
qd̾̃ indigas erant accipere.
sed tale quaile iouas nau¬
fcagiis ei ceto sorbente uo¬
ratus. tam̃ miseratione¬
dei liberatus ⁊ accepit ⁊de
clit. Non enim merebant᷑
accipere signũ diuinitatis:
s humanitatis. passioniᷤᷤ
non glorificationis. Uil¬
cipulis uerosuis dnͣs lig¬
mun dedit de celo: quia

Expanded text:
ortassis etiam dicturi erant, similiter magos multa in Aegypto signa fecisse de coelo . Sunt qui dicunt illos petiisse a Domino, ut manna plueret de coelo , quia secundum alium evangelistam dixerunt: Quod signum ostendis nintentione struendae calumniae absque dubio fecerunt. Verum videamus quid eis Dominus responderit. Qui respondens, ait illis: Generatio mala et adultera signum quaerit. Egregie satis adulteram vocat generationem Judaeorum, quia legitimum virum dimiserat, et, juxta Ezechielis pondit eis Dominus, non se signum de coelo eis daturum, quod indigni erant accipere, sed tale quale Jonas naufragus, et ceto sorbente voratus, tamen Dei miseratione liberatus, et accepit et dedit. Non enim merebantur accipere signum divinitatis, sed humanitatis: passionis, non glorificationis. Discipulis vero suis Dominus signum de
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco ionam ꝓphecã
typum dominisaluato¬
ris gestasfe. Ionas nãm̃q
interpretatur columba:
siue dolens. Que utiq
uatori. super quem bapti¬
zatum spẽsanctus in spe¬
cie columbe desceñdit. &

Expanded text:
hoc loco Jonam prophetam typum Domini Salvatoris gestasse. Jonas namque interpretatur columba, sive dolens: quae nomina emptori, super quem baptizatum Spiritus sanctus in specie co
Abbreviated transcription (Latin):
corde tuo indicabo ⁊.
et de asinis quas perdi¬
disti nucdius t̾cius ne
sollicitus sis. quia in¬
uente sunt. ꝙ cuius
erunt optima queꝙ
isrł. Nonne tͥ & do

Expanded text:
corde tuo indicabo tibi et de asinis quas perdidisti nudius tertius ne sollicitus sis quia inventae sunt et cuius erunt optima quaeque Israhel nonne tibi
Abbreviated transcription (Latin):
de qua uinea quid ipse
moyses sentiat. incanti¬
co deutronomii declarat
dicens. de uinea sodomo¬
rum uinea eorum: et
suburbans gomorre.

Expanded text:
De qua vinea quid ipse Moyses sentiat, in cantico Deuteronomii declarat, dicens: De vinea Sodomorum vinea eorum, et de suburbanis Gomorr
Abbreviated transcription (Latin):
sed casu accidit. fẽcerũt
ergo illi hoc modo. ꝙ tol¬
lentes duas uaccas que
lactabant uitulos. iun¬
xerunt a plaustrum:
uitulosq earum con¬
duxerunt domi. ꝙ po¬
suerunt arcamdei su¬
per plaustrum: et cap¬
sellam que habebat niu¬
ros aureos ⁊ similitu¬
dinem anorum. Ibãt
autem indirectum

Expanded text:
sed casu accidit fecerunt ergo illi hoc modo et tollentes duas vaccas quae lactabant vitulos iunxerunt ad plaustrum vitulosque earum concluserunt domi et posuerunt arcam Dei super plaustrum et capsellam quae habebat mures aureos et similitudinem anorum ibant autem in directum
Abbreviated transcription (Latin):
ti claustris abscondor.
⁊ iterum post modicum
destructo mortis imperio
uobis intuendus appa¬
reo: quia tempus est ut
expleta dispensatione as¬
sumpte mortalitatis cũ

Expanded text:
ti claustris abscondor, et iterum post modicum, destructo mortis imperio, vobis intuendus appareo, quia tempus est ut, expleta dispensatione assumptae mortalitatis cu
Abbreviated transcription (Latin):
recorclemur nominis
tui. morientes nõ uiuẽt:¬
& gigantes ñ resurgant.
Propt̾ea uisitasti et con¬
triuisti eos: et perclidis¬
ti om̃em memoriam eo¬
rum. Inclulsistidñe gẽ¬
ti: indulsisti genti. Nũ¬
quad glorificatus es: E¬
longasti omnes t̾mino
terre. Domine in augͣ¬
tia requisier te: in tͥbula¬
tione murmuris doctͥ¬
na tua eris. Sicut que
concepit cũ appropͥnqͣ

Expanded text:
recordemur nominis tui. Morientes non vibant, gigantes non resurgant: propterea visitasti et conteruisti et perdidisti omnem memoriam eorum. Indulsisti genti Domine: indulsisti genti, numquid glorificatus es? elongasti omnes terminos terre. Domine in angustia requisierunt te: et in tribulatione murmuris doctrina tua in eis. Sicut que concepit dum adpropinq
Abbreviated transcription (Latin):
qui in nos peccat seorsũ
ne puret non ẽẽ pecca¬
tum quod facit: sic ꝙ
amissa semel u̾ecundia
in peccato ꝑmanere ue

Expanded text:
qui in nos peccat, seorsum, ne putet non esse peccatum quod facit, sicque, amissa semel verecundia, in peccato permanere ve
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc cõfortata est suꝑ¬
bia ⁊ castigacio: ⁊ temp
eu̾sionis ⁊ ira indignati¬
onis. Nunc ergo ofilii
emulatores estote legis.
et date animas ur̃as pro
testamento patrum. ꝙ
mem̃tote operum patͣm
que fecerunt ingeneraci

Expanded text:
nunc confortata est superbia et castigatio et tempus eversionis et ira indignationis nunc ergo o filii aemulatores estote legis et date animas vestras pro testamento patrum et mementote operum patrum quae fecerunt in generati
Abbreviated transcription (Latin):
te parati inmane ut pug¬
uetis adũsus naciones haͤ
que cõuenerunt disꝑdere
nos. ꝙ sancta nr̃a: quoni¬
am melius est nos mori
in bello: qm uidere mala
gentis nr̃e ⁊ sanctorum.
Sicut autem fuerit uolũ¬
tãs in celo: sic̾e fiat

Expanded text:
te parati in mane ut pugnetis adversus nationes has quae convenerunt disperdere nos et sancta nostra quoniam melius est nos mori in bello quam videre mala gentis nostrae et sanctorum sicut autem fuerit voluntas in caelo sic fiat
Abbreviated transcription (Latin):
ropter hoc
ait dominꝰ ex̾cituũ:
fortis isrł. Heri cõnsola¬
bor super hostibus meis:
et uindicabor de ĩimitiꝰ.
Et cõm̾tam manũ me¬
am ad te: et exquoquã
ad purum scoriam tña.
et auferam omne stag¬
num tuũ. Et restitua
iudices tuos ut fuerũt
prius: et consiliarios tu¬
os situt antiquitris. pꝰ¬

Expanded text:
ropter hoc ait Dominus exercituum Fortis Israhel heu consolabor super hostibus meis et vindicabor de inimicis meis et convertam manum meam ad te et excoquam ad purum scoriam tuam et auferam omne stagnum tuum et restituam iudices tuos ut fuerunt prius et consiliarios tuos sicut antiquitus p
Abbreviated transcription (Latin):
chim filium helchie: ꝙ in¬
duam illũ tunica tua.⁊
cingulo tõ confortabo eũ.
⁊ potestatẽ tũa dabo ĩ ma¬
nu eius.Et erit pater ha¬
bitantibus in iherłm .ꝙ. do¬
mui iuda. Et dabo claui¬
in domus daid super hu¬
merũ eiꝰ: & aperiet ⁊ ne¬
mo erit qurelaudat. et
claudet ⁊ nemo erit ape¬
riat Sitigam illum paxi¬
llum iii toco fidełi: ⁊ erit ĩ
solium ecclẽ glẽ domui

Expanded text:
lium Helciae et induam illum tunicam tuam et cingulo tuo confortabo eum et potestatem tuam dabo in manu eius et erit quasi pater habitantibus Hierusalem et domui Iuda et dabo clavem domus David super umerum eius et aperiet et non erit qui claudat et claudet et non erit qui aperiat et figam illum paxillum in loco fideli et erit in solium gloriae domui
Abbreviated transcription (Latin):
quas. am̃ quia posuisti
ciuitatem in tumulum.
urbem fortẽ inrinnam.
cdomũ alienorum ut nõ
sit ciuitas: & in sempiter¬
num nõ edificetur. Super
hoc laudabit te populus
fortis ciuitas gẽtium robꝰ¬
tarũ timebit te: quia faᷤ¬
tus es formido pauꝑi: for¬
titudo egeno intribula

Expanded text:
amen. Quia posuisti civitatem in tumulum, urbem fortem in ruinam; domum alienorum, ut non sit civitas, et in sempiternum non aedificetur. Super hoc laudabit te populus fortis, civitas gentium robustarum timebit te. Quia factus es fortitudo pauperi, fortitudo egeno in tribula
Abbreviated transcription (Latin):
Et congregabuntur in cõ¬
gregatione unũ fascis ĩ
lacum: et claudentur ibi¬
in carcere et post ml̾tos
dies uisitabuntur. Hec di¬

Expanded text:
Congregabuntur in congregatione unius fascis in lacum et claudentur in carcere et post multos dies visitabuntur». H
Abbreviated transcription (Latin):
dum uidistis eum eũ¬
tem incelum. Tunc re¬
u̾si sunt iherosolimam
a monte qui uocatur
oliueti qui est iuxta
iherusalem: sabbati ha¬
bens iter. Et cum in¬
troissent in cenaculũ.
ascenderunt ubi ma-¬
nebat petrus ⁊ iohãnes.
iacobus et andreas. phi¬
lipus et thomas. batho¬
lomeus ⁊ matheus. ia¬
cobus alphey et symon
Zelotes. et iudas iacobi.
Hii omnez erant per se¬
uerantes unammiter
in oratione cum mu¬
lieribus &. maria ma¬
tre ihu. et fratribus eiuꝰ.

Expanded text:
is eum euntem in caelum tunc reversi sunt Hierosolymam a monte qui vocatur Oliveti qui est iuxta Hierusalem sabbati habens iter et cum introissent in cenaculum ascenderunt ubi manebant Petrus et Iohannes Iacobus et Andreas Philippus et Thomas Bartholomeus et Mattheus Iacobus Alphei et Simon Zelotes et Iudas Iacobi hii omnes erant perseverantes unianimiter in oratione cum mulieribus et Maria matre Iesu et fratribus e
Abbreviated transcription (Latin):
Quibus ꝓfecto susceptis:
sic tͥbus quasi uni licu¬
tus est. Quia ⁊si inꝑso¬
nis numerus tri¬
nitatis est: in natura
unitas ꝯiuinitatis. S
dum carnales mentes¬
oculos audientium a car¬
ne nõ fubleuant. in eo
solam carnis etatem

Expanded text:
quibus profecto susceptis, sic tribus quasi uni locutus est, quia etsi in personis numerus Trinitatis est, in natura unitas divinitatis est. Sed carnales mentes audientium oculos a carne non sublevant, dum in eo solam carnis aetatem
Abbreviated transcription (Latin):
delectari.Nec uci acte¬
nebris ue.tati ato m̃datõ:
turpitu. itri ⁊ honestati apbł
dei seruosulla potest esẽ c̃¬
rumio. Eicut nos eccłarñ
decior instririt dicens. Que
autem consensus dei cum
idolis: Quiscũq gͦ creden¬
tiũ uł est templum. uel dĩ
esse desiderat. Sollicite ca¬
ueat. ne mortua ⁊ uana
sectando. desinens esse tem¬
plum dei. fiat habrtatõ
tenebrarum: fiot inomꝰ
monum̃tum. Ni glorios¬
uir ciuus nomen dñ spes
Gius: ⁊ non respexit in ua¬
nitates.⁊ insamas falsas.
Itaq qui sperat indeum:
accotoro corse in eius głãm
iureanssi suoꝵ defigit aspec¬
d insanissimeꝰ uanita

Expanded text:
delectari. Neque vero luci ac tenebris, veritati atque mendacio, turpitudini et honestati apud Dei servos ulla potest esse communio, sicut nos Ecclesiarum doctor instruit dicens: Quae autem consensus templo Dei cum idolis ? Quicunque ergo credentium vel est templum Dei, vel esse desiderat, sollicite caveat, ne mortua et vana sectando, desinens esse templum Dei, fiat habitatio tenebrarum, fiat daemonis monumentum. Ait gloriosvir cujus est nomen Domini spes ipsius, et non respexit in vanitates et insanias falsas . Itaque qui sperat in Deum, ac toto corde in ejus gloriam luminum suorum defigit aspecdensissimas vanita
Abbreviated transcription (Latin):
congregauit iudas con¬
gregationem ⁊ ecelĩam
fidelem secum: ⁊ait faci¬
am michinome  glo¬
rificabor in regno ⁊ debel¬
labo iudam ⁊ cosquicũ
ipso sunt: qui spernebãt
u̾bun regis. Et p̃paraue¬
runt se.⁊ascenderunt ꝯ
eo castra impiorum for¬
tes auxiliarii ut face̾nt
uindictam infilios isrł.
⁊ appropinqͣuerunt us¬
qr bethoron. ꝙ exiuit
uidas obuiam ei cum

Expanded text:
congregavit Iudas concongregavit Iudas congregationem et ecclesiam fidelium secum et ait faciam mihi nomen et glorificabor in regno et debellabo Iudam et eos qui cum ipso sunt qui spernebant verbum regis et praeparavit se et ascenderunt cum eo castra impiorum fortes auxiliarii ut facerent vindictam in filios Israhel et adpropinquaverunt usque Bethoron et exivit Iudas obviam illi cum
Abbreviated transcription (Latin):
est leomi in operibus sius:
& sicut catulus leonis ru¬
giens in uenacione.
ersecutus est imqͣs
perscrutans eos: ⁊ qͥ
conturbabant populũ
suum. eos succendit flã¬
mis. & repulsi sunt ini¬
mici p̃ timore eius. et
omnes operarii unqui¬
tatis conturbati sunt.
Et directa est salus ĩ ma¬
nu cuis: ⁊ exacerbabat
reges multos. ⁊ letifica¬
bat᷑ iacob in operib si.
⁊ in scłm memoria eius
in benedictione. Et ꝑ¬
ambulauit ciuitates
iuda: ⁊ perdidit impi¬
os ex eis. ⁊ au̾tit iram
ab israhel. ⁊ nominat᷑
est usq ad nouissimũ
terre. ⁊ congregauit ꝑ¬
ongregauit apol¬
lomus gentes. ꝙ
a samaria u̾tutem mł¬
tam ⁊ magnam: ad bel¬
landum contra isrł. ⁊
cogrnouit uidas et ecunt
obiuam illi. ⁊ pertussit ⁊
occidit illum. Et cecidert
uulnerati msti:⁊ reliqͥ
fugerunt. ⁊ scepit spo¬
lia eorum ⁊gladium a¬
pollinii abstulit indas.
&erat pugnansies om¬
nibus diebussuat. Iu¬
udunt seronprin¬
ceps ex̾citus syrie qd̃

Expanded text:
est leoni in operibus suis et sicut catulus leonis rugiens in venatione et persecutus est iniquos perscrutans eos et qui conturbabant populum suum succendit flammis et repulsi sunt inimici prae timore eius et omnes operarii iniquitatis conturbati sunt et directa est salus in manu eius et exacerbabat reges multos et laetificabat Iacob in operibus suis et in saeculum memoria eius in benedictione et perambulavit civitates Iuda et perdidit impios ex eis et avertit iram ab Israhel et nominatus est usque ad novissimum terrae et congregavit pcongregavit Apollonius gentes et a Samaria virtutem multam et magnam ad bellandum contra Israhel et cognovit Iudas et exiit obviam illi et percussit et occidit illum et ceciderunt vulnerati multi et reliqui fugerunt et accepit spolia eorum et gladium Apollonii abstulit Iudas et erat pugnans in eo omnibus diebus et audivit Seron princeps exercitus Syriae quod
Abbreviated transcription (Latin):
te eritis uetule qm nu
me magis p̃mit: ⁊ egressa
est manus dñi contra me.
ceperunt. Orpha oscula¬
ta est socrum ac reu̾sa:

Expanded text:
te eritis vetulae quam nubme magis pressit, et egressa est manus Domini contra me. coeperunt: Orpha osculata est socrum, ac reversa:
Abbreviated transcription (Latin):
sis pͥmi. tollat unꝰquis¬
ꝙ agnum ꝑ familias ⁊
domos suas. et seruabi¬
tis eum inquit usq ad
quintamdecimam dĩe
mensis huius. immo¬
labit ꝙ eum omins mł¬
titudõ filiorum isrł ad
uesperam. Ergo scõm
hanc de pachali agno ꝓ¬
ma die mensis pͥmi.
hoc est ante quĩq dies
pasche ciuitatem̃ iheru¬
salem ingressus coniu¬
rante adu̾sum se. senio¬
rẽm pͥncipum ꝙ concilio.

Expanded text:
sis primi tollat unusquisque agnum per familias et domus suas, et servabitis eum usque ad quartum decimum diem mensis hujus, immolabitque eum omnis multitudo filiorum Israel usque ad vesperam. Ergo secundum hanc de paschali agno pma die mensis primi, hoc est, ante quinque dies paschae, civitatem Hierosolymam ingressus, conjurante adversum se seniorum principumque concilio
Abbreviated transcription (Latin):
qui longo post eum ui¬
xenint tempore.⁊ noue¬
rant omr̃a operadm q̃
fecerat cum ifrł.
ortuus estautem io¬
sue filius min fa¬
mulus dei centũ ⁊ decẽ

Expanded text:
qui longo post eum vixerunt tempore et noverant omnia opera Domini quae fecerat cum Israhel mortuus est autem Iosue filius Nun famulus Domini centum et dece
Abbreviated transcription (Latin):
tus est mundi. nisi uͭ
saluet mundum: nõ
ut iudicet mũdum.
Saluari non uisab ip¬
so: ex te iudicaberis.
Et quid dicam iudicabe¬
ris: Hide quid ait. Qͥ
credit in eum: ñ iudica¬
tur. Qui autẽ ñ crecdit.
quid dicturum separa

Expanded text:
tus est mundi, nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ab ipso; ex te judicaberis. Et quid dicam, judicaberis? Vide quid ait: Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non credit: quid dicturum speras
Abbreviated transcription (Latin):
et ait. Quomodo po¬
test homo nasci. cum
sit senex: Nunquid po¬
test in uterum matri
sue iterato introire ⁊¬
nasci: Quia enim se¬
cunde natiuitatis ad¬
huc nefcius perseue¬
rabat. de salute autẽ
sua iam sollicitus ex¬
titerat. necessario de
uria quam nouerat
natiuitat.an posset
iterari. uel quo ordi¬
ne regeneratio poss
impleri qu̾ebat: ne
huius expars rema¬
nendo. iute celestis
particeps esse nequi¬

Expanded text:
ait Quomodo potest homo nasci, cum sit senex? Nunquid potest in ventrem matris suae iterato introire, et renasci? Quia enim secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat, ne hujus expers remanendo, vitae coelestis particeps esse nequi
Abbreviated transcription (Latin):
cisus: necunt sibi de aliis
gentibus auro ex̾citum
querat. s ut ꝑsalnãdis
gentibus p̃ciosum sagui¬
nẽ fundat. Inariter inui¬
dendo timuisti successorẽ
quem crede ndo del uisti
Quia si in eũ crederes: cũ
eo regnares. Et situt abil¬
lo accepisti tẽporale regñ
accipẽs etiam semꝑ ctẽr¬
nũ. Huĩ em̃i pueri reg¬
nĩ non est de hoe urũdo:
s per ip̃m regnatur in
mũdo. Ipse eñi sapĩe¬
tra dei que dicit in ꝓu̾

Expanded text:
cisus; nec ut sibi de aliis gentibus auro exercitum quaerat, sed ut pro salvandis gentibus pretiosum sanguinem fundat. Inaniter 560 invidendo timuisti successorem, quem credendo debuisti quia si in eum crederes, cum eo regnares; et sicut ab illo accepisti temporale regnum, acciperes etiam sempiternum. Hujus enim pueri regnum non est de hoc mundo, sed per ipsum regnatur in mundo. Ipse est enim Sapientia Dei, quae dicit in
Abbreviated transcription (Latin):
auaricia temptauit. s
sibi esm ꝑ cõsensum sõ¬
diclit. Ex gula qppe tẽp¬
tauit: cũ cibum ligni
uetiti ostendit. atq ad
comedendũ suasit. Ex
uit: cũ dic̾e̾t eritis sicut
dii. & exprofectus aua¬
ricta temptauit: cum
diceret scientes bonum
⁊ malum. Auaricia eĩ
non solum pecunie est:
s etiamꝰ altitudun.
Rlecte em auaricia dicit᷑.
cum supͣ modũ sriblimi¬
tas ambitur. Si enũ nõ
noris pertineret: nequa¬
qmͣ paulus de unigem¬
to filio diceret. Non ra¬
pinam arbitratus est
ẽẽ se equalem deo.
nhoc ergo

Expanded text:
tentavit, sed sibi eum per consensum subdidit. Ex gula quippe tentavit, cum cibum ligni vetiti ostendit, atque ad comedendum suasit. Ex vit eum cum diceret: Eritis sicut dii. Ex provectu avaritiae tentavit, cum diceret: Scientes bonum, et malum. Avaritia enim non solum pecuniae sed etiam altitudinis. Recte enim avaritia dicitur, cum supra modum sublimitas ambitur. Si enim non rapina pertineret. nequaquam Paulus de Unigenito Filio diceret: « Non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . » In hoc ergo