comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deinminutionẽ legatorũ heres retineat constante nihi lominus
testamento
testamento : XIIII. DEFIDEI COMMISSIS
otest aliquis recto iurȩ heredem instituere etrozare eum
ut hereditatẽ suã aut omnẽ aut ex parte alii perfidei commissũ
reddat. Nãsi heredem directo iure non instituerit fidei cõmissa¬
rius non potest ad aliũ acceptã hereditatẽ transmittere sed in
hacre hocquoq obseruandũ ẽ. quod defalcidia supraiam dic¬
tũ .ẽ. ut heres insticutus etiã siom nẽ hereditatẽ alii restituere
inscriptus sit itahereditatem alui restituat. ut quartã sibi ex
ipsa hereditate retineat. et singulae quaecũq resperfidei com¬
missũ dimitti possunt hoc ẽ. aut fundus aut domus aut manci¬
piũ aut argentũ ab ipso fidei cõmissario alteri fidei cõmissum¬
dimitti potest etalegatario licet legatum dimitti non possit:
fidei commis sum potest et non solũ proprie res atestatore perfide¬

Expanded text:
de imminutione legatorum heres retineat, constante nihilominus testamento. TITVLVS VII. De fideicommissis Potest aliquis recto iure heredem instituere et rogare eum, ut hereditatem suam aut omnem aut ex parte alii per fideicommissum reddat. Nam si heredem directo iure non instituerit, fideicommissarius non potest ad alium acceptam hereditatem transmittere. Sed in hac quoque re hoc obseruandum est, quod de Falcidia supra iam dictum est, ut heres institutus, etiam si omnem hereditatem alii restituere iussus est, ita hereditatem alii restituat, ut quartam sibi ex ipsa hereditate retineat. Et singulae quaecumque res per fideicommissum dimitti possunt, hoc est, aut fundus aut domus aut mancipium aut argentum. Ab ipso fideicommissario alteri fideicommissumdimitti potest. Et a legatario, licet legatum dimitti non possit, fideicommissum potest. Et non solum propriae res a testatore per fide
Abbreviated transcription (Latin):
exista constituit ut sicolonus proprium dominum fuge¬
rit et xxx annisperdiuersorũ domus aut agros fortas se
latuerit et non nisi impletom tricesimomanna adiae
fuga esuae predictum colonum dominus potuerit peruenire:

Expanded text:
ex ista constituit, ut, si colonus proprium dominum fugerit et XXX annis per diversorum domos aut agros fortasse latuerit et non nisi inpleto tricesimo anno a die fugae suae praedictum colonum dominus potuerit invenire
Abbreviated transcription (Latin):
pregnantem reli querit uxorem iubet lex mulierem a pro¬
pinquis quousq ad partum ueniat custodirẽ quaecũ legiti mo
tempore ediderit is quinatus fuerit prosua portione in patris
futurum ut suas post modum percuratorem autexcipiat autex¬
erat actiones. DETESTAMENTISET CODICELLAS.¬
tes tamentũ sed aduicem testamenti fecerit codicellum in quo
codicello legitima heredit᷑as institutio teneatur et hunc ipsum
eodẽnu mero testiũ hoc ẽ. septẽ aut quinque subscriptionibus
faciat confirmari siminus quã quinque ualere non poterit
sicut etceterae uoluntates pã secundum superiorem legem si
condito testamento posttea factus fuerit codicellus et in eo ali¬
quid quam intestamento fecerat heredem uoluerit nomina¬
reineo codicello heredis institutio non ualebit. Dat̃ xRł¬

Expanded text:
praegnantem reliquerit uxorem, iubet lex mulierem a propinquis, quousque ad partum veniat, custodiri: quae cum legitimo tempore ediderit, is qui natus fuerit pro sua portione in patris futurum, ut suas postmodum per curatorem aut excipiat aut exerat actiones. DE TESTAMENTIS ET CODICILLIStestamentum, sed vice testamenti fecerit codicillum, in quo codicillo legitima heredis institutio teneatur, et hunc ipsum eodem numero testium, hoc est septem aut quinque, subscriptionibus faciat confirmari: si minus quam quinque, valere non poterit, sicuti et ceterae voluntates. Nam secundum superiorem legem, si condito testamento post factus fuerit codicillus et in eo alium, quam in testamento fecerat, heredem voluerit nominare, in eo codicillo heredis institutio non valebit. 389
Abbreviated transcription (Latin):
aut ex contractu nascuntur aut exculpa quae ex contractu nascunt¬
quat tuorgenera sunt quae singula hocordine dist inguntur aut
enim aerecontrahitur oblegatio aut uerbis. aut litteris aut consensu¬
aerecontrahitur quotiens aliqua quocũq mutuodantur quaein
his reb: contingunt quae pondere numero mensura continentur
hoc ẽ si pecuni a numeretur uel frumentũ det uinũ autoleum

Expanded text:
aut ex contractu nascuntur aut ex culpa. Quae ex contractu nascuntquattuor genera sunt, quae singula hoc ordine distinguuntur: aut enim re contrahitur obligatio, aut uerbis, aut litteris, aut consensu. Re contrahitur quoties aliqua cuicumque mutuo dantur, quae his rebus contingunt, quae pondere, numero, mensura continentur; hoc est, si pecunia numeretur, uel frumentum detur, uinum aut oleum
Abbreviated transcription (Latin):
betur intfici quodsi perneglegentiã factũ incendiũ comprobat
dãnũ quod cuicũq in latum fuerit resquae incendio perierit¬
uii duplisatis factione sartiatur. DEITURTIS
Iniuria patimur aut in corpus aut extracorpus : incorpus uerberib:
etinltiones tupri extra corpus iniuriis conuitus et famosis liblis

Expanded text:
betur interfici. Quod si per negligentiam factum incendium comprobatur, damnum quod cuicunque illatum fuerit, resque quae incendio perierit, duplici satisfactione sarciatur. CAP. 330. Iniuriam patimur aut in corpus aut extra corpus: in corpus uerberibus et illatione stupri, extra corpus conuiciis et famosis libellis
Abbreviated transcription (Latin):
et siagrio consulib:¬
ceclex praecepit ut nullum perrectorem prouinciae
suꝑ indictum prouincialib in ponat᷑ nisi forteex hacre
quod precessisse p̃ceptio dominica conprobetꝰ tuncenĩ id quod

Expanded text:
et Syagrio conss. Inthoc praecipit, ut nullum per rectores provinciae superindictum provincialibus inponatur, nisi forte ex hac re processisse praeceptio dominica conprobetur. Tunc enim id, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Pater uel mater puellae aut si paterdefuerit . tu corcurator
uel aliquis expropinquis . si antequã decimũ annũ puella
contingat denuptiis pacti fuerint etsponsalia susceperint
si postea mutarauo luntate rennuere uoluerint quẽ prius
susceperant non addicantur ad quadruplum sed ea tantum

Expanded text:
Pater vel mater puellae aut, si pater defuerit, tutor, curator vel aliquis ex propinquis si, antequam decimum annum puella contingat, de nubtiis pacti fuerint et sponsalia susceperint, si postea mutata voluntate rennuere voluerint quem prius susceperant, non addicantur ad quadruplum, sed ea tantum
Abbreviated transcription (Latin):
dominum uel patronum miseri cordiae causa collegerit:
ineius domino permanebit. si tamen contestatione decol

Expanded text:
domino vel patrono misericordiae causa collegerit, in eius dominio permanebit: si tamen contestationi de col
Abbreviated transcription (Latin):
nib: uacuari. Nãetager ipsequia possessori curiali conductus
est ut fisciuirib: uindicetur. curialis uero prosuprascriptis con¬
ditionib: etiã sicautionem emiserit non teneatur :

Expanded text:
nibus vacuari. Nam et ager ipse, qui a possessore curiali conductus est, fisci viribus vindicetur. Curialis vero pro supra scriptis condicionibus, etiamsi cautionem emiserit, non teneatur
Abbreviated transcription (Latin):
ui uel afilios ipsius reuocari. DetestameNt is
estamentũ facere pos sunt masculi postimpletũ quartũ decimũ
annũ feminae post duo decĩmũ spadones eotẽpore testamentũ facer

Expanded text:
quam a liberis eius reuocantur. De testamentis Testamentum facere possunt masculi post impletum quartum decimum annum, feminae post duodecimum. Spadones eo tempore testamentum facer
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis peruasor finiũ fuerit ad probatus eo quod
prius quã aliquid iudicio fineretꝰ id quod alter tenuerat in uasis¬
se. non solũ illud quod male peruasit amittat : sed ut non unus quis

Expanded text:
Si quis pervasor finium fuerit adprobatus, eo quod priusquam aliquid iudicio terminetur, id quod alter tenuerat invasisset: non solum illud, quod male praesumpserit, amittat, sed ut non unusquis
Abbreviated transcription (Latin):
carceris cuscodia aut euius libet iniuriat afflictione constringi
excei stamneneruminalib causi sin quibus similis accusantem
eticcuisatum comnditio poenae cuscodieque constringit e teorunꝰ

Expanded text:
carceris custodia aut cujuslibet injuriae afflictione constringi, exceptis tamen criminalibus caussis in quibus similis accusantem et accusatum conditio poenae custodiaeque constringit: et eoru
Abbreviated transcription (Latin):
iudicem iusserit et conpetitionis constitutionẽ ordinaueri
rescendendam sitamenillequi possidẽt sineulla in quietu¬
dine perquin quennium sed ocuerit possidere quia hoc
spatio temporis ab eo quis ine molestia possedit etiã fiscũ
suum iussit excludi .XIIII. DERE IUDICATA.¬

Expanded text:
iudicem iusserit et conpetitionis constitutionem ordinaverit rescindendam, si tamen ille qui possedit sine ulla inquietudine per quinquennium se docuerit possidere, quia hoc spatio temporis ab eo, qui sine molestia possedit, etiam fiscum suum iussit excludi. DE RE IVDICATA
Abbreviated transcription (Latin):
S inueniri sipat̃ uel dominus seruo uel filio familias negocia ali¬
ena agenda cõmiserit in solidum tenebitur: Ista in t̃ononinđ¬
Pater siem ancipati filii ressineullaeeacep ti uneo nsedonatas

Expanded text:
itur. Si pater uel dominus seruo uel filio familias negotia aliena agenda commiserit, in solidum tenebitur. Pater si emancipati filii res sine ulla exceptione a se donatas
Abbreviated transcription (Latin):
dũ excus arẽ possunt in aliquib causis sineglegentes fuerint
lex subueni re uoluerit hic tamen specialit̃ uoluit. ẽẽ consultũ
ut siqua in pupillarib annis marito fuerit copulata et spon

Expanded text:
dum excusari possunt, in aliquibus causis, si neglegentes fuerint, lex subvenire noluerit, hic tamen specialiter voluit esse consultum, ut si qua in pupillaribus annis marito fuerit copulata et spon
Abbreviated transcription (Latin):
gratiano v et theodosioi aug̃g conss. INT P̃R
ud ex prouinciaecuius libet uel quicũq: ad ministratione
constitutus sihabeant aliqui atsultos secufilios inpredicto hono¬
repositi aut propinquos uel qui ipsis in consortio administra

Expanded text:
Gratiano A. V et Theodosio A. I conss. Interpretatio. Iudex provinciae cuiuslibet vel quicumque in administratione constitutus si habeant aliqui adultos secum filios in praedicto honore positi aut propinquos vel qui ipsis in consortio administra
Abbreviated transcription (Latin):
nor concisiracrasunt uel doxata
Imõr constantinus aug̃ aduerocianum uc asiae. postalia¬
apiusemus poroum cialibus facultatem ut quactũ que

Expanded text:
 DISTRACTA SUNT VEL DONATA. Imp. Constantinus A. ad Veronicianum Vicarium Asiae. Post alia; Damus provincialibus facultatem, ut, quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
soutus edigiuis filios don ationem matris aliquid fuerit con¬
secutus etra post modum laeserit probatis in iudiciglae sionis
causis cdonationẽ mater si uo luerit in in tegrum reuocabit
quod simater hace quae filiis donauit adsecundas nuptias
rransierit contradonationem perquã cumq occansionem
ueniendi pullam habeat potestatem seruatis dereli quo re¬
gibus quae subtitulo desecundis nuptiis continentur

Expanded text:
Si quis filius donatione matris aliquid fuerit consecutus et eam postmodum laeserit, probatis in iudicio laesionis causis donationem mater, si voluerit, in integrum revocabit. Quod si mater haec quae filio donavit, ad secundas nuptias transierit, contra donationem per quamcumque occasionem veniendi nullam habeat potestatem, servatis de reliquo legibus, quae sub titulo de secundis nuptiis continentur
Abbreviated transcription (Latin):
cum auctorȩ deficiat bona uero eius adfilias uel heredeseius
legitimos pertinebunt pisi forte maiestatns crimine damna¬
tus sit aliquis quorum etiam filios debonis dam natipatris fie¬
mero baude iet saturnino conss̃. INTERΡ
Si quicumque damnatus pregnantem reli quit uxorem
statim mulier deconcepto suo iudicem uelcuriales coneste¬
ut cum pepererit in bonis damnati. postumus hocest post
mortem patris natus succedat. Imp̃p &rcadius et honor¬

Expanded text:
cum auctore deficiat, bona vero eius ad filios vel ad heredes legitimos pertinebunt: nisi forte maiestatis crimine damnatus sit aliquis, quorum etiam filios de bonis damnati patris fieMerobaude II et Saturnino conss. Interpretatio. Si quicumque damnatus praegnantem reliquerit uxorem, statim mulier de conceptu suo iudicem vel curiales conteut cum pepererit, in bonis damnati postumus, hoc est post mortem patris natus succedat. 393 Mai.
Abbreviated transcription (Latin):
cons. IXT̃P. Nullus penitus audiatur quiunius caus ac pro¬
positionẽ apud duos iudices partire uoluerit ut apudunum denogo¬
cio principali proponat etab alio sibi momenti beneficio repos¬
tulet consignari quod siquis hoc facere fortassepresumpserit.
c̃i modi poena senouerie condemnandũ ut necillud quod repetit
ulla rationerecipiat e quintã portionẽ facultatũ suarum de
quantum ibi possiderit reipublicae ciutatis illiuscedat in cuius
finib resdequa agitur fuerit constituta¬
Ic̃p Constantinus aug̃ ad locriũ uerinũ dãt iđ a pr̃syrmio cons¬

Expanded text:
IO. Nullus penitus audiatur, qui unius caussae propositionem apud duos judices partiri voluerit, ut apud unum de negotio principali proponat, et ab alio sibi momenti beneficiorem postulet consignari. Quod si quis hoc facere fortasse praesumpserit, ejusmodi poena se noverit condemnandum, ut nec illud, quod repetit, ulla ratione recipiat, et quintam portionem facultatum suarum, de quantum ibi possiderit, reip. civitatis illius cedat, in cujus finibus res, de qua agitur, fuerit constitutaImp. Constantinus A. ad
Abbreviated transcription (Latin):
gotio ipso careat ut eã causam nũ quã ualeat reparare qui
us rem uoluit auferrequãs perare adiudicẽ ut deberet
audiri similiter etilleomni causa priuetur qui iudicis or¬
dinatione sub pressaiudicium sehaberedicens alienam pos¬
sessionem suam praesumptionem perua serit quod si tutores
eaamulcuratores minorum conludiam aliquo pro eorum

Expanded text:
gotium ipsum careat, ut eam causam numquam valeat reparare qui prius rem voluit auferre quam sperare a iudice, ut deberet audiri. Similiter et ille omni causa privetur, qui iudicis ordinatione subpressa iudicium se habere dicens alienam possessionem sua praesumptione pervaserit. Quod si tutores etiam vel curatores minorum conludio aliquo pro eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ritis supseuoluerint tutelã suscipere filiorũ : prius quã hocad su¬
mant actis profiteantur senon ẽe nupturas copulandas. sed

Expanded text:
ritis, si ipsae voluerint tutelam suscipere filiorum, priusquam hoc adsumant, actis profiteantur se non esse nubturas. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
consułs. IN I p̃r Clara interpretatione hasduas sen¬
tentias explanauit ut preters ponsalitiã donationẽ simaritus
moriens depatrimonio suo usum fructum relinquit uxori iux¬
ta uo luntatem eius relicta possideat. Itaut simulier postea
alio uiro nupserit moxusum fructum extestamento ad qui¬
sitõ filiis eius refundat a quo usũ fructum fuerat consecuta.

Expanded text:
conss. Interpretatio. Clara interpretatione has duas sententias explanavit, ut praeter sponsaliciam donationem, si maritus moriens de patrimonio suo usumfructum relinquit uxori, iuxta voluntatem eius relicta possideat, ita ut, si mulier postea alio viro nubserit, mox usumfructum ex testamento adquisitum filiis eius refundat, a quo usumfructum fuerat consecuta
Abbreviated transcription (Latin):
uenerint in dieuitaesuae donatarũ rerum teneant usum fruc¬
tum postobitũ uero edrum ad prioris mariti filios omnia
reuertantur Nec exinde aliquid matrib: uiuis filiis in aliorũ
iuratrans ferri permissum est.
SI SECUNDO NUPSERIT MULIERCUIMA¬
RITUS USU FRUCTŨ RELI QUERIT

Expanded text:
enerint, in diem vitae suae donatarum rerum teneant usumfructum. Post obitum vero earum ad prioris mariti filios omnia revertuntur nec exinde aliquid matribus vivis filiis in aliorum iura transferre permissum est. SI SECVNDO NVBSERIT MVLIER, CVI MARITVS VSVMFRVCTVM RELIQVERIT
Abbreviated transcription (Latin):
tionis et dãnationis ista similitudo quod perlegatũ uindica¬
tionis si dedamnationis si coniunctim id ẽ duob: aut plurib:
un ares in legato dimis sa fuerit omnib in utroq legato sim ul
ab ominib presumatur int̃legatũ uindicationis et dãnatio¬
nis istadistantia ẽ utsi d isiuncũ idẽ singulis quaecũ ꝗres

Expanded text:
tionis et damnationis ista similitudo, quod per legatum uindicationis siue damnationis, si coniunctim, id est, duobus aut pluribus una res in legato dimissa fuerit omnibus, in utroque legato simul ab omnibus praesumatur. Inter legatum uindicationis et damnationis illa distantia est, ut si disiunctim, id est, singulis quaecunque
Abbreviated transcription (Latin):
lites acrepetitiones quiescere iusserimus. emancipare tamen ac
manu mittere minime prohibemus et dehis reb: gesta conficipari

Expanded text:
lites ac repetitiones quiescere iusserimus, emancipare tamen ac manumittere minime prohibemus et de his rebus gesta confici pari
Abbreviated transcription (Latin):
sito aut aliquo se tormentorũ genere suppliciorũq pcr¬
pessum aut forsitan precium se quod strumentis scriptum
ẽ non docuerit percepisse tuncuero non solũ instrumentũ si
fuerit uacuatur sed tali semptor et possessionẽ reddat
et preciũ uenditori quod instrumentis continetur in sertũ
cogatur implere siN uero nihilhorum uenditor ut dictũ

Expanded text:
sito aut aliquod se tormentorum genere suppliciorumque perpesso aut forsitan pretium se, quod instrumentis scriptum est, non docuerit percepisse. Tunc vero non solum instrumentum, si fuerit, vacuatur, sed talis emptor et possessionem reddat et pretium venditori, quod instrumentis continetur insertum, cogatur inplere. Si vero nihil horum venditor, ut dictu
Abbreviated transcription (Latin):
nouerit redditurum. quod sinec parentes suprescites fuerint
nec filii persona coniugis quae altero super uixerit etdotẽ
et donationẽ sibi iure perpetuo uindicabit itaut faciendi

Expanded text:
noverit redditurum. Quod si nec parentes superstites fuerint nec filii, persona coniugis, quae alteri supervixit et dotem et donationem sibi iure perpetuo vindicabit, ita ut faciendi
Abbreviated transcription (Latin):
respondeat. Epi etiã seu properuasione reialicuius seu pro
quib cũq grauib: in iuriis adiudiciũ fuerint prouocati

Expanded text:
respondeat: episcopi etiam, seu pro pervasione rei alicuius seu pro quibuscumque gravibus iniuriis ad iudicium fuerint provocati
Abbreviated transcription (Latin):
butũ agri cuius possessorest soluturum ut remota deauctore
idest de priore domino inquietudine in presentem dominũ

Expanded text:
butum agri, cuius possessor est, soluturum, ut remota de auctore, id est priore domino inquietudine in praesentem dominu
Abbreviated transcription (Latin):
Siseruũ uel acquũ uel quaecũq alia aliquis ab altero adusũ tan¬
tũ seruiendi cõmodata susceperit et eos ad pugnã udubiuitae peri¬
culum incurrant duxerint ad redibitionẽ cõmodatae reime¬
rito adomino retinentur. SC̃X Sirẽ aestimatã tibi dedero¬
ut cadis tracta p̃ciũ ad me deferres eaquae perierine. siquidẽ
egote rogaui meo periculo perit: situde : endenda promisis ti
cuicũq tradiderit et dum ab eo uendenda profergur quacũ¬
q occasione perierit ei perit qui eã dederat discrahendam
cẽterũ siremaceptã non rogante domino sed promittente
eo qui accepit edũ uelit uenundare perdiderit sibirei perditae

Expanded text:
Si servum vel equum vel quaecunque alia aliquis ab altero ad usum tantum servienti commodata susceperit, et eos ad pugnam vel ubi vitae periculum incurrant duxerit, ad redditionem commodatae rei merito a domino retinetur. Si facto pretio ut ea distracta pretium ad me deferres, eaque perierit: si quidem ego te rogaui, meo periculo perit: si tu de uendenda promisisti, cuicumque tradiderit, et dum ab eo vendenda profertur, quacumque occasione perierit, ei perit, qui eam dederat distrahendam. Ceterum si rem acceptam non rogante domino, sed promittente eo, qui accepit, dum vellet venundare perdiderit, sibi rei perditae
Abbreviated transcription (Latin):
XI DECONTRAHENDAAUCTORITATE
b metũ impendentis dãniuicinus uicino satisdari debet additissponso¬
rib: suꝑeo quod dãni acciderit de cõmuni pariete utilitatis causa hoccoe¬
pit obseruari ut ea aedificet qui dẽcui aedificare int̃ ẽ. cogatꝰ uero socuis
portionis suae in pensas agnoscere . IN T Siquando aliquib uicinꝗs¬

Expanded text:
sunt. De contrahenda auctoritate Ob metum impendentis damni uicino satisdari debet datis sponsoribus super eo quod damni acciderit. De communi pariete utilitatis causa hoc coepit obseruari, ut aedificet quidem, cuius aedificare interest, cogatur uero socius portionis suae impensas agnoscere. De donationibus S
Abbreviated transcription (Latin):
sunt perdamnationẽ legato dimitti possunt uelutsiitates¬
tatoruintestamento scribat fructus qui exillo agronati fuerint
aut id quod exilla ancilla natũ fuerit quod in legato iundi¬
cationis fieri non potest quia nom potest haeclegatarius tes¬
tatoremortuo continuo uindicare ẽ inter legatum undica

Expanded text:
sunt, per damnationem legato dimitti possunt, uelut si ita testator in testamento scribat: fructus, qui ex illo agro nati fuerint, aut: id quod ex illa ancilla natum fuerit; quod in legato uindicationis fieri non potest, quia non potest haec legatarius testatore mortuo continuo uindicare. Est et inter legatum uindica
Abbreviated transcription (Latin):
idest xiiii annosegressus testamentũ facere possit etheredem
instituere et legata relinquere : libertatẽ tamen seruis non potest

Expanded text:
decim annos egressus, testamentum facere possit et heredem instituere et legata relinquere, libertatem tamen seruis non potest
Abbreviated transcription (Latin):
succes susfuerit integronegotio apud aliũ iudicem a motis dila¬
tionib possit audiriu nea uero causaiudiciariae potestatis.
id ẽ in lustriappellari non debet. in quausq ad centũ solidos
fuerit iudicatum. siquis dominus duorũ fuerit prediorum

Expanded text:
successum fuerit, integro negotio apud alium iudicem amotis dilationibus possit audiri. In ea vero causa iudiciariae potestati, id est inlustri, appellari non debet, in qua usque ad centum solidos fuerit iudicatum. Si quis dominus duorum fuerit praediorum
Abbreviated transcription (Latin):
contrates tamentũ licentia reseruat᷑. si ta menis ipsegermanus
non procriminesuo exilio fuerit deputatus aut percaptiui tatem¬
fuerit seruus effectus aut perem ancipationẽ successionis uel¬
actionis iura perdiderit. dat̃ uiuiđ fer serdicae crispocaesare
uãuis leges filiis si p̃termissi testamento fuerint maiorẽ qũa
matrib: agendi dederint potestatẽ ut dein officiosomatris testa
mento proponano id ẽ si quartã debitae portionis suae filio di

Expanded text:
contra testamentum licentia reservatur, si tamen is ipse germanus non pro crimine suo exilio fuerit deputatus aut per captivitatemfuerit servus effectus aut per emancipationem successionis velactionis iura perdiderit. 321 Febr. 6. . INTERPRETATIO. Quamvis leges filiis, si praetermisso testamento fuerint, majorem quam matribus agendi dederint potestatem, ut de inomento proponant, id est, si quarta debitae portionis suae filio di
Abbreviated transcription (Latin):
eriptum principis hoc potuerit in petrare sed
ipse quicrimen intendit presens perse accuset in scriptione

Expanded text:
riptum principis hoc potuerit impetrare: sed ipse, qui crimen intendit, praesens per se accuset in scriptione
Abbreviated transcription (Latin):
usuit militant uel qui a gunt indiuersis officuis principa¬
tus uel quicũq: sub occasione publici actus uidentur esse

Expanded text:
ut militant, vel qui agunt in diversis officiis principatus vel quicumque sub occasione publici actus videntur esse
Abbreviated transcription (Latin):
hoctantũ quod acceperant redlant. si uero iãpuella decimũ
agens annum usq: adundecimũ plenũ susceptas arras uel ipsa
uel parentes tutores curatores uetenuerint. id obseruandũ
est ut si fidẽ placitim utareuo luerit et illũ rennuit cuiꝰ sponsa¬
lia suscepit ad qua drupli poenã sine dubio teneatur ꝑsona
quaecũq: depuellaenuptiis placitũ fecit quod si antequã annis
undecimus compleatur pignera suscepta red diderit. Nullã
desusceptis arris calũ niã pertim escat : Nã siuidua fuerit nihil
peractatem poterit excus are si animũ alibi deuerterit et priorẽ
sponsũ rennuerereuouerit tunc quaecũq suscepit sponsalioꝵ
titulos in qua druplũ reddat. puella uero post xiĩ aetatis suae
annum si pat̃ denuptiis illius aliud facere uoluerit quã promisit.
ad qua drupli poenã etipsetenendus .ẽ. si pat̃ mortuus .ẽ. et de
nuptiis puellae. mat̃ tutor aut curator aut propinquus aliquis
defimerit et puella alteri nubere maluerit ipsas ponsopriori

Expanded text:
hoc tantum quod acceperant reddant. Sin vero iam puella decimum agens annum usque ad undecimum plenum susceptas arras vel ipsa vel parentes tutores curatoresve tenuerint, id observandum est, ut si fidem placiti mutare voluerint et illum rennuant, cuius sponsalia suscepit, ad quadrupli poenam sine dubio teneatur persona, quaecumque de puellae nubtiis placitum fecit. Quod si antequam annus undecimus conpleatur, pignera suscepta reddiderit, nullam de susceptis arris calumniam pertimescat. Nam si vidua fuerit, nihil per aetatem poterit excusare, si animum alibi deverterit et priorem sponsum rennuere voluerit. Tunc quaecumque suscepit sponsaliorum titulo, in quadruplum reddat. Puella vero post duodecimum aetatis suae annum, si pater de nubtiis illius aliud facere voluerit quam promisit, ad quadrupli poenam et ipse tenendus est. Si pater mortuus est et de nubtiis puellae mater tutor aut curator aut propinquus aliquis definierit et puella alteri nubere maluerit, ipsa sponso priori
Abbreviated transcription (Latin):
UII AD LEGEM FUFIÃ CAXINIAM
Nominatim seruites camento manumitti secundũ legẽ fufiã possunt
nomin atĩ autẽ manumit cereintelligit᷑ hoc modoiscequasi liberestocum
autẽ obsonatorẽ uel qui ex ancilla nascitur liberũ cẽ uolo exorficia no
senatus consulto perinde libtas cõpetit acsi nominatĩ datasit officiorũ enim
et artiũ appellationihil designificatione nominũ mutat nisi forte plures sint
qui cũ officio designantur tuncenĩ nom̃ adiungendũ ẽ. uteluceat de quo
testator sensis seuideatur int̃p̃inđ S. Codicellis testam̃to confirmatis
dataelibtates cũ his quetabulis testam̃tidataes concurrunt etsiue antecedant
siue sequant testamentũ nouissimoloco adhibetur . quia extestamento

Expanded text:
 Ad legem Fufiam Caniniam Nominatim serui testamento manumitti secundum legem Fufiam possunt. Nominatim autem manumittere intellegitur hoc modo STICHVS LIBER ESTO. Cum autem OPSONATOREM, uel QVI EX ANCILLA ILLA NASCETVR, LIBERVM ESSE VOLO, ex Orfitiano senatus consulto perinde libertas competit, ac si nominatim data sit: officiorum enim et artium appellatio nihil de significatione nominum mutat: nisi forte plures sint, qui eo officio designentur: tunc enim nomen adiugendum est, ut eluceat, de quo testator sensisse uideatur. Codicillis testamento confirmatis datae libertates cum his quae tabulis testamenti datae sunt concurrunt, et sine antecedant siue sequantur testamentum, nouissimo loco adhibentur, quia ex testamento
Abbreviated transcription (Latin):
iure conpellitur s Decidens seruis sus libertatẽ it adedit illũ etillũ liberos
esseuolo eosq filis ieis tutoresdo inpeditor fidei cõmissa libertas quia pupil¬
li sinetutor sauctoritatẽ manumittereñ possunt. ethabentibi tutores tutor
darinon potest : sed int̃ in uicẽ absentiũ pupilli habebunt᷑ ut ex decreto am¬
olis simi ordinis primũ libtas acdeinde tutela competere possit . IN T¬

Expanded text:
re cogendi sunt. Decedens seruis suis libertatem ita dedit: ILLVM ET ILLVM LIBEROS ESSE VOLO EOSQVE FILIIS MEIS TVTORES DO: impeditur fideicommissa libertas, quia pupilli sine tutoris auctoritate manumittere non possunt et habentibus tutores tutor dari non potest. Sed interim uice absentium pupilli habebuntur, ut ex decreto amplissimi ordinis primum libertas ac deinde tutela competere possit. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
amissae intributione earũ quae innaui saluaes refici c̃uenit
naueautẽ perditã conseruatae cõmercib: scafaeratioñ hab& ÷
Conlatio in tributionis obiectu salua naue fieridebet. ista int̃ ñ inđ
Nicut cõmoda sentimus exactu propositi institutoris. itaet in cõmoda
sentire debemus et ideo in eũ qui seruũ siue filiũ filiã uefamilias siue
ancillã p̃posuit negocio uel mercib: exercendis eorũ nomine in solidũ
Siquis pecuniae fenerandae agroq colendo condendis uendendis

Expanded text:
amissas intributione earum quae in naui saluae sunt refici conuenit: naue autem perdita conseruatae cum mercibus scaphae ratio non habetur. Collatio intributionis ob iactum salua nave fieri debet. De institoribus Sicut commoda sentimus ex actu praepositi institoris, ita et incommoda sentire debemus. Et ideo qui seruum siue filium filiamue familias siue ancillam praeposuit negotio uel mercibus exercendis, eorum nomine in solidum quis pecuniae fenerandae agroque colendo, condendis uendendis
Abbreviated transcription (Latin):
priorib statutis constat . eẽ. pros pectum ut᷑ iam sima treseorũ¬
secundo nupserint eorũ maritorum facultatis locopigne¬
ris obligentur. et siquid ipsae matres ex inde presumpserint

Expanded text:
prioribus statutis constat esse prospectum, ut, etiamsi matreprioribus statutis constat esse prospectum, ut, etiamsi matreecundo nubserint, eorum maritorum facultates loco pignoris obligentur et, si quid ipsae matres exinde praesumpserint
Abbreviated transcription (Latin):
constitutione confirmat dicens. illud tantũ ex eadẽ legeretinentes
quodueterũ legũ confirmat̃ auctoritas itaq ut posuiri obitum
relicta uxor usũ fructũ tantũ sponsalitiae cdonationis habeat
et nihilexinde alien are presumat. siue ad alias nuptias uenerit
seucerte non uenerit nec aliis nisi tantum omnib: filiis suis exeo¬
dẽpatre genitis cuius donatio ẽ. haecipsas ponsalicia largitas
aequaliter dimittatur. pecliceat matricui uoluerit defiluis
aliquid exinde amplius prosua uoluntate donare. sane deusu¬
fructu suo quod ei legecon cessum ẽ don andi cui uoluerit habe¬
bit liberã potestatem. Nam eaqua comnib: tantũ filis aequalit̃
iussa ẽ reseruare nec minuat. nec int̃ filios prosuo arbitrio
diuidere ratione ulla presumat. hoctamen matrib: haclege
praestatur ut salua filiorum utilitate fideius sores prorete¬
nenda hacipsa sponsalicia donatione dare non debeant qua
talis pactio grauis est et sufficiat filiis uel quod hacdege uel

Expanded text:
constitutione confirmat dicens 'illud tantum ex eadem lege retinentes, quod veterum legum confirmat auctoritas': itaque ut post viri obitum relicta uxor usumfructum tantum sponsaliciae donationis habeat et nihil exinde alienare praesumat, sive ad alias nuptias venerit sive certe non venerit, nec aliis nisi tantum omnibus filiis suis ex eodem patre genitis, cuius donatio est, haec ipsa sponsalicia largitas aequaliter dimittatur nec liceat matri cui voluerit de filiis aliquid exinde amplius pro sua voluntate donare. Sane de usufructu suo quod ei lege concessum est donandi cui voluerit habeat liberam potestatem. Nam ea, quae omnibus tantum filiis aequaliter iussa est reservare, nec minuat nec inter filios pro suo arbitrio dividere ulla ratione praesumat. Hoc tamen matribus hac lege praestatur, ut salva filiorum utilitate fideiussores pro retinenda hac ipsa sponsalicia donatione dare non debeant, quia talis petitio gravis est et sufficit filiis, quod vel hac lege vel
Abbreviated transcription (Latin):
dinepuniuntur. Damnati serui siue post sententiã siue ante sen¬
tentiã dominorũ facinora confessi sint nullomodo audiuntur nisi for¬
Irocriminalib: eruendis quaescio quidẽ adhibetur sed non statĩa corm̃tis

Expanded text:
uniuntur. Damnati serui, siue post sententiam siue ante sententiam dominorum facinora confessi sint, nullo modo audiuntur, nisi forIn criminibus eruendis quaestio quidem adhibetur: sed non statim a tormentis
Abbreviated transcription (Latin):
quarta hereditas ipsius non fuerit reseruata. liceat filiis adsimili¬
tudinẽ in officiosites tamenti contradotẽ agere et debitã sibi portionẽ

Expanded text:
quarta hereditatis ipsius non fuerit reservata, liceat filiis ad similofficiosi testamenti contra dotem agere et debitam sibi portione
Abbreviated transcription (Latin):
V Mutus et surdus seruũ uindictã liberare non possunt int̃amicos tam̃ et ꝑ
epistplã manumit tere ñ prohibentꝰ ut autẽ ad iustã libertatẽ ꝑueniri possint

Expanded text:
. Mutus et surdus seruum uindicta liberare non possunt: inter amicos tamen et per epistulam manumittere non prohibentur. Vt autem ad iustam libertatem peruenire possit
Abbreviated transcription (Latin):
uel uita succedentib propagari potest. I. T̃ In his septẽ gradib: omnia
propinquitatũ nomina continent᷑ ultra quos nec adfinita sinueniri nec
successio potest amplius prorogari. DEMANUMISSIONIB
Seruũ communẽ unus ex dominis manumittendũ latinã facere non
potest Nec magis quã ciuem romanũ cuius portio eo casu quosi proprius
esset et ad ciuitatẽ romanã peruenerit socio ad crescit. INT p

Expanded text:
ec vita succedentibus prorogari potest.  In his septem gradibus omnia propinquitatum nomina continentur, ultra quos nec affinitas inveniri, nec successio potest ampliSeruum communem unus ex dominis manumittendo Latinum facere non potest nec magis quam ciuem Romanum: cuius portio eo casu, quo, si proprius esset, ad ciuitatem Romanam perueniret, socio adcrescit. Mutus
Abbreviated transcription (Latin):
habebit mulier facultatem quae in nocens eiecta ẽ domũ ma¬
ritisui atque eius substantiã sibi met uendicare quod dinos

Expanded text:
habebit mulier facultatem, quae innocens eiecta est, domum mariti sui atque eius substantiam sibimet vindicare. Quod dinos
Abbreviated transcription (Latin):
et honoriox aug̃g cons̃s. INTERPRETATIO
Ubi de coniunctione filiae patrissententia fuerit definitum
sihum anocasu ante quã puella iungatur mortuus fuerit pat̃
mutari placitũ nulla poterit ratione. Nec habebit puellalicen¬
tiam aliud faciendi. etiã simater tutor aut curator uel pro¬
pinqui aliũ uoluerint fortas sesus cipere quã pater elegit.
sed patris promissio circas ponsum quã ipsesuscepit firma
permaneat. nec ipsi puellaesuoconsilio contrauolunta tem
patris aliud uelle ulla rationep mittitur. Dat̃ xR̃ mar̃¬

Expanded text:
et Theodosio X AA. conss. Interpretatio. Vbi de coniunctione filiae patris sententia fuerit definitum, si humano casu, antequam puella iungatur, mortuus fuerit pater, mutari placitum nulla poterit ratione, nec habebit puella licentiam aliud faciendi, etiamsi mater tutor aut curator vel propinqui alium voluerint fortasse suscipere, quam pater elegit, sed patris promissio circa sponsum, quem ipse suscepit, firma permaneat nec ipsi puellae suo consilio contra voluntatem patris aliud velle ulla ratione permittetur. 428 Febr
Abbreviated transcription (Latin):
suis uelpa tinsmortui a dominoreuocentur colondetrenis
nor arinis inalieno domin oriure permanserit apriore domino
non renuiratur : si tamen intra xx annos inuenta fueritet
deabieno colono filios susceperit cum agn cionss parte ter¬
tin re uocetur : quia colonum duaepartes agnꝰtiones se¬
cuntunri sane neseparatio coniugii fiatillum cuius colonis
en uicariam mulierem ei procertia agñtione mulieris do¬
mino conpensare precepimus si ueromulier iuris saiem

Expanded text:
suis vel patris mortui a domino revocentur. Colona etiam si viginti annis in alieno dominio et iure permanserit, a priore domino non quaeratur; si tamen intra viginti annos inventa fuerit et de alieno colono filios susceperit, cum agnationis parte tertia revocetur, quia colonum duae partes agnationis sequuntur. Sane ne separatio coniugii fiat, illum, cuius colonus est, vicariam mulierem et pro tertia agnatione mulieris domino conpensare praecipimus. Si vero mulier iuris alie
Abbreviated transcription (Latin):
a ntieo quod debetur possessor prorata canonis sui trib:
in lationibus id est quaternis mensibus singulas debitorum

Expanded text:
tico, quod debetur, possessor pro rata canonis sui tribus inlationibus, id est quaternis mensibus singulas debitorum
Abbreviated transcription (Latin):
paliũ accusatorem accusari potest int ñ inđ S Falsi s instru¬
merius religio iudicis circũducta siã dicta sententia prius decrimi

Expanded text:
alium accusare aut accusari potest. Falsis instris religione iudicis circumducta, si iam dicta sententia prius de crimi
Abbreviated transcription (Latin):
fuerituindicata. S Occisus uidetur non tantũ qui peruim aut
percedem in t̃fectus ẽ. uel iugulatus praccipitatus. sed ethis quiue¬
nen onecatus dicitur hones tatienĩ heredes conuenit qualecũq mortẽ
testatores inulta non p̃termittere. ista int̃ non indig̃. SCN

Expanded text:
tulari. Occisus uidetur non tantum qui per uim aut per caedem interfectus est, uelut iugulatus praecipitatus, sed et is qui ueneno necatus dicitur: honestati enim heredis conuenit qualemcumque mortem testatoris inultam non praetermittere. Domino occi
Abbreviated transcription (Latin):
posteriorsit sed quirẽ tradente donatore possederit iscã cuiesctra¬
cdita possidebiti necinteutrũ in parentes an in extraneos facta sit talis

Expanded text:
perit, sed qu irem tradente donatore possederit, is eam cui est tradita possidebit. Nec interest utrum in parentes, an in extraneos facta sit talis
Abbreviated transcription (Latin):
homines longis acpoenae perpetuis actionum laqueis impli¬
cati abin probis petitionib: uel acupiditate praepropera
maturo finediscedant quicquid itaq desententiis ep̃orum
clementia nra censuerat etiã hac sumus legeconplexi gra¬
uitatẽ tuã et ceteros proutilitate omniũ latã inperpetuũ
obseruare conueniat

Expanded text:
homines longis ac pene perpetuis actionum laqueis implicati ab inprobis petitionibus vel a cupiditate praepropera maturo fine discedant. Quicquid itaque de sententiis episcoporum clementia nostra censuerat, etiam hac sumus lege complexi, gravitatem tuam et caeteros pro utilitate omnium imperpetuum observare conveniat
Abbreviated transcription (Latin):
esse uidetur cuius nomine comparatus ẽ non a quo pecunia nume¬
rata ẽ sitamenfundus comparatori sit traditus. IN E

Expanded text:
esse uidetur, cuius nomine comparatus est, non a quo pecunia numerata est, si tamen fundus comparatori sit traditus. He
Abbreviated transcription (Latin):
Mutusemere etuendere potest furiosus autem Neq uendere
neq emere potest istaint̃ non inđ. SI Seruus bona fideconpo¬
ratus si ex uetere uitio fuerit nontantũ p̃ciũ dominus. sed etea
Cũ probatio prioris fugae defecerit. serui responsione creden¬
dũ ẽ. in seenĩ interrogari non prodomino aut indomino uidetur¬
is taint̃ non inđ  neo contractu qui ex bona fide descendit ins¬
trumentorũ obligatiosine causa desideratur. si quocũq modo
uoluntas defide contractus possit ostendi. InT. In contractibus¬

Expanded text:
Mutus emere et uendere potest: furiosus autem neque uendere neque emere potest. Seruus bona fide comparatus si ex ueteri uitio fugerit, non tantum pretium dominus, sed et ea Cum probatio prioris fugae defecerit, serui responsioni credendum est: in se enim interrogari, non pro domino aut in dominum uidetur. In eo contractu, qui ex bona fide descendit, instrumentorum oblatio sine causa desideratur, si quo modo ueritas de fide contractus possit ostendi. Instru
Abbreviated transcription (Latin):
matrimonio utatur neceristianus homo iud acã uxorem accipiat
quodsialiqui contra uetitum setali coniunctione miscuerint

Expanded text:
matrimonio utatur, nec Christianus homo Iudaeam uxorem accipiat. Quod si aliqui contra vetitum se tali coniunctione miscuerint
Abbreviated transcription (Latin):
ria quȩ causa principalẽ tollet id est silitigatorbeneficio prin¬
cipis sineudicio causa uellit extingũi. Etideo moratoria perscrip

Expanded text:
ria, quae causam principalem tollit, id est, si litigator beneficio principis sine iudicio causam velit extingui. Et ideo moratoria praescrip
Abbreviated transcription (Latin):
qui secuntꝰ. Nec non et dies natalis dm̃ nr̃i uel epiphaniae sine foren¬
si strepitũ uolumus celebrari. Natales etiã principes uel initium
rgni pari reuerentia conuenit obseruare. Dãt vii k aug

Expanded text:
qui sequuntur. Nec non et dies natalis domini nostri vel epiphaniae sine forensi strepitu volumus celebrari. Natalem etiam principis vel initium regni pari reverentia convenit observari. 392 Apr.
Abbreviated transcription (Latin):
te fuerit tutelam suscipere prohibetur. dehis uero quicũ lege
ueniunt ad tutelã siquis ex his uidebitur aut deceptus faculta

Expanded text:
te fuerit, tutelam suscipere prohibetur. De his vero, qui cum lege veniunt ad tutelam, si quis ex his videbitur aut deceptus faculta
Abbreviated transcription (Latin):
untꝰ quod suncuria corũ ignis euaserit duplo compendiodã num
eius modi sarcire placuit. IX T P̃Sialiquis maliciae studio¬
incendiũ miserit. dehoccrimine conuictus poenis grauissimis iu

Expanded text:
ur. Quod si per incuriam ignis euaserit, dupli compendio damnum eiusmodi sarciri placuit. De iniuriis Iniincendium miserit, de hoc crimine convictus poenis gravissimis ju
Abbreviated transcription (Latin):
cium elegit sacroscaẽ legis antestitis ilicosine aliqua dubita¬
tione etiã si alia pars refragatur ad ep̃m cũ sermonelitigantium
dirigatur multa enim quaciniudicio captiosae pracscriptionis

Expanded text:
cium elegerit sacrosanctae legis antistitis, illico sine aliqua dubitatione, etiamsi alia pars refragatur, ad episcoporum iudicium cum sermone litigantium dirigatur. Multa enim quae in iudicio captiosae praescriptionis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpsit expectare iudiciũ ille uero qui hoc presumpsit inua¬
derẽ quod periusticiã apudiudice poterat obtinere
habita aestimatione talẽrem aliam illidomino restituat
qualẽ noscitur ante iudicium peruasisse. Dãt xulc̃ia ñr
Oropter absentes legem uolumus iterare ut quic quid fuc¬
rit eis aqualibet persona sub latum totum amicis eorum ut
proximis uel seruis cũ iudicem interpellauerit sinedilatio¬
nered datur. utres quas discedens dominus in sua proprie¬
tate demisit integra ab accorib domini quousq redeat
uin dicetur . quecũq autem inmilitia constitutis uel ab¬
sentibus peruasa fuerint sine ali qua iubemus dilatione
HeEIORΡ Net perprin cipẽs preceptione sialitigat¬
pef uerit obtenta Nec perres ponsum iudicis si fuerit int̃¬
pellatus absente domino possessio ullius auferatu qui

Expanded text:
tempsit expectare iudicium. Ille vero, qui hoc praesumpsit invadere, quod per iustitiam apud iudicem non poterat obtinere, habita aestimatione talem rem aliam illi domino restituat, qualem noscitur ante iudicium pervasisse. 396 Dec. 18. Propter absentes legem volumus iterare, ut, quidquid fuerit eis a qualibet persona sublatum, totum amicis eorum vel proximis vel servis, cum iudicem interpellaverint, sine dilatione reddatur: ut res, quas discedens dominus in sua proprietate dimisit, integra ab actoribus domini, quousque redeat, vindicetur. Quaecumque autem in militia constitutis vel absentibus pervasa fuerint, sine aliqua iubemus dilatione io. Nec per principis praeceptionem, si a litigatore fuerit obtenta, nec per responsum iudicis, si fuerit interpellatus, absente domino possessio ullius auferatur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sibi concedipostulauit. sed et is quinullo uoluntatis inquadis auianitẽ¬
tamen domino possidet. istaint̃ noninđ S ereseius qui p̃cariã
possessionẽ tenebat si in eã manserit magis dicendũ ẽ clã uideri possede¬
re nulla eenĩ p̃ces eius uidentur adhibitae. etideo ꝑsecutio eiꝰ rei semper
manebit nec int̃dicto locus est. In T¬

Expanded text:
hoc sibi concedi postulauit, sed et is qui nullo uoluntatis indicitamen domino possidet. Heres eius, qui precariam possessionem tenebat, si in ea manserit, magis dicendum est clam uideri possidere: nullae enim preces eius uidentur adhibitae. Et ideo persecutio eius rei semper manebit nec interdicto locus est.
Abbreviated transcription (Latin):
moriatꝰ eo casu ut matrem et sorores autcerte sororẽ supresti¬
tem dimittat: et fratrẽ non dimittat. qui matrẽ possit exclu¬
dere tunc beneficio legis mat̃cũ filiab: uel filia aequali sortea
succedat. si uero filia moriatur et matrẽ et sorores dimitta
mediã defunctae filiae hereditatẽmat̃ adquirat. et mediam
sororib: seu una seupluressint proficiat. eatamenratione
utdũ adui xerit mater ad quisitã ex hacfilii aut filiae medi etatẽ
tantũ modo in usu fructu possideat. si supererunt expriore matri¬
monio filiis post obitum derelinquat ad alias personas intraniife¬
rendo Nec pertestamentum Nec perdonationẽ habituralicentiã
cuimulieri side prioremarito filii non supersint tunc quaecumq:
subhacoccasione percepit sibi uel ut propriã uindicet facultatem
etinqu ẽcũ que uoluerit iure transmittat. In hacetiã lege simi¬

Expanded text:
moriatur, eo casu, ut matrem et sorores aut certe sororem superstimoriatur, eo casu, ut matrem et sorores aut certe sororem superstitem dimittat et fratrem non dimittat, qui matrem possit excludere, tunc beneficio legis mater cum filiabus vel filia aequali sorte succedat. Si vero filia moriatur et matrem et sorores tantum dimittat, mediam defunctae filiae hereditatem mater adquirat et media sororibus, seu una seu plures sint, proficiat: ea tamen ratione, ut, dum advixerit mater, adquisitam ex hac filii aut filiae medietatem tantummodo in usufructu possideat et reliquis, si supererunt ex priore matrimonio, filiis post obitum derelinquat, ad alias personas in transferendo nec per testamentum nec per donationem habitura licentiam. Cui mulieri si de priore marito filii non supersint, tunc quaecumque sub hac occasione percepit, sibi velut propriam vindicet facultatem et in quemcumque voluerit, iure transmittat. In hac etiam lege simi
Abbreviated transcription (Latin):
poterunt uindicare Dat̃ xuiłc̃ iañ constantin pł antomo et
sragrio cons̃s¬
INT ERP̃RETATIOU NO¬
Muieres quae am̃issis maritis adalias posita nuptias legicimo
tem pore id iẽ expleto anno uenerint si exprioremarito filios¬
habuerint quid quid pers ponsalitiã largitatẽ uel nuptiarum tẽpore
consecutaes totũ filiis conseruabunt nec in alias uel extraneas
personas nouerint trans ferendum quid quiduero prior maritis
pertes tamentum seu fidei cõmissum seu legatititulo uel mortis
causa uxori donauerit dehis reb: quastalimulier donatione per¬
cepit seu omnib: filuis. seu inuno promerito seruitii si conferre
uoluerit habebit liberã facultatẽ it aut ei debonis prioris ma¬
riti a filiis ipsius quicquã alien are nonliceat . quod si p̃sum pserit
depropriis facultatib: nouerint compensandum hoc specialius
huic lege credidit inserendũ ut mulieri cũ ad alias nuptias uene¬
rit: sidefiliis quos exmatrimonio priore susceperat masculus

Expanded text:
 Ian. Constantinopoli Antonio et Syagrio conssInterpretatio. Mulieres, quae amissis maritis ad alias postea nubtias legitimo tempore, id est expleto anno, venerint, si ex priore marito filioshabuerint, quidquid per sponsaliciam largitatem vel nubtiarum tempore consecutae sunt, totum filiis conservabunt, nec in alias vel extraneas personas noverint transferendum. Quidquid vero prior maritus per testamentum seu fideicommissum seu legati titulo vel mortis causa uxori donaverit, de his rebus, quas tali mulier donatione percepit, seu omnibus filiis seu in unum pro merito servitii si conferre voluerit, habebit liberam facultatem, ita ut ei de bonis prioris mariti a filiis ipsius quidquam alienare non liceat. Quod si praesumpserit, de propriis facultatibus noverit conpensandum. Hoc specialius huic legi credidit inserendum, ut mulieri, cum ad alias nubtias venerit, si de filiis, quos ex matrimonio priore susceperat, masculus
Abbreviated transcription (Latin):
uouicum que necessitatecaptiuitatis ducti sunt et nonsua
qo luntqten sebroscilid ep̃ditione ad aduersarios transies
fuco e oloracuntur suic aliquid exhis perprincipcimcui¬
cũ que donadum ẽ sincullius contradictione personci
tuim porecuoredierint uindicent ac presumant: sitamen
cum ieduer faris onsua uoluntate fuerint sed captiuta¬
tem sedetentos cẽ probauerint

Expanded text:
uicumque necessitate captivitatis ducti sunt, et non sua voluntate, sed hostili depraedatione ad adversarios transierufisco possideantur, sive aliquid ex his per principem cuicunque datum est, sine ullius contradictione personae, tempore quo redierint, vindicent ac praesumant; si tamen cum adversariis non sua voluntate fuerint, sed captivitate se detentos esse probaverint