comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ si de ip̃a pauꝑtate sua quã ꝓpt̾
deũ sustinebãt sagmarẽtur. i mis¬
sam tante solẽpnitatis cũ sũma
deuocione ĩ iubilo cordis c̾ãtare
ceperũt: et ecce nũdũ finita mis¬
sa de prõptuariis grẽ dei largã
bñdconẽ repente / unde nõ spera¬
batur sibi trãsmissam cũ młta
grãrũ actione susceperũt In hii ᷤ¬
et sil̾i̾bus uir dei ꝑpendẽs quã
ueraciter scripturã dicit. qm̃ nich
il deest timẽtibus deũ largita¬
tem etiã miseracionũ dñi super
se et super fratres suos uehemẽt᷑
ãmirãs: magis ac magis ĩ scã
religione ꝓficiebat ͥ et beate pau¬
ꝑtatis angustiis gloriabat᷑: sicut
in omĩbus diuiciis capłm xx

Expanded text:
sua, quam propter Deum sustinebant, saginarentur, missam tantae solemnitatis cum summa devotione in jubilo cordis cantare coeperunt; et ecce nondum finita missa de promptuariis gratiae Dei largam benedictionem repente, unde non sperabatur, sibi transmissam cum multa gratiarum actione susceperunt. In his et similibus vir Dei perpendens quam veraciter Scriptura dicit, quoniam nihil deest timentibus Deum , largitatem etiam miserationum Domini super se et super fratres suos vehementer admirans, magis ac magis in sancta religione proficiebat, et beatae paupertatis angustiis gloriabatur, sicut in omnibus divitiis. CAPUT X
Abbreviated transcription (Latin):
terribiliter uibrabãt ⁊ t uero deo
odibiles illi. solo maligni desideri
uoto homicide uidentes tñ subitã
rerũ mutationẽ et armatorũ tur¬
bã sibi ĩminẽtẽ stupefacti et mẽte
consternati fugã ueloniter ĩiere
et qui alienã uitt̃ crudeli octisiõe
perimẽ ueniebãt: emolumẽti max¬
imi loco reputabãt. si fugã p̃sidio
seruare potuissent Deuotus autẽ
ile orcitor nuł tale uidẽs uel sentic̃e:
postꝙͣ orctionẽ suã cõpleuit. cursũ
quẽ pietatis pietatis intuitu tãte
nctĩtatis articulo cõstrictus obini¬
serat repetens. ꝑniti celeritute ue¬
lut insurgẽciũ ĩimicorũ manus se¬
fugiens. p̾robe aufugit: et quua
gladios furẽciũ ĩmicorũ et de tam
prorimo sibi ĩminẽtiũ eutidere po¬
tuisset. miratus expauit. Eeterũ
q pulchritudine inter ꝑtes stabi¬
litet redintegirita: cũ familiarib
ab ĩiutẽ quererẽt. illi quidẽ quid

Expanded text:
terribiliter vibrabrant. At vero Deo terribiliter vibrabrant. At vero Deo odibiles illi solo maligni desiderii voto homicidae, videntes tam subitam rerum mutationem, et armatorum turbam sibi imminentem, stupefacti et mente consternati fugam velociter iniere; et qui alienam vitam crudeli occisione perimere venerant, emolumenti maximi loco reputabant, si suam fugae praesidio servare potuissent. Devotus autem ille orator nil tale videns vel sentiens, postquam orationem suam complevit, cursum quem pietatis intuitu tantae necessitatis articulo constrictus omiserat, repetens, pernici celeritate velut insequentium se inimicorum manus fugiens probe aufugit; et quia gladios furentium inimicorum, et de tam proximo sibi imminentium evadere potuisset, miratus expavit. Caeterumque pulchritudine inter partes stabiliter redintegrata, cum familiariter ab invicem quaererent, illi qu
Abbreviated transcription (Latin):
aduolãt ĩimici: cernẽtesq reuerẽ¬
ter stantẽ uirũ cuiꝰ sanguinẽ siti¬
ebant. metu mortis diriguisse pu¬
tabãt ⁊ et quasi iã uoti sui crudelẽ
effectũ habituri: de scelere ĩcõtinẽ¬
ti ut sperabãt ꝑpetrando impie qͣ¬
dem s nõ ĩpune tripudiabãt Nã¬
q irbi p̃cipitatioẽ furibũda ĩ insa¬
mã uersi. septa timiterii irrũpere
ĩmunitatẽ eccłie dei uiolare. et
hostiã submissa ceruice. ĩclinato¬
q capite stãtem intẽtioẽ primi frĩ¬
tide ĩmolare festinabãt: ecce re¬
pente uident armatorũ multitu¬
dinẽ magnã. totũ cimiteriũ reples¬
se. quã defũctorũ aic̃is fuisse pro
quib ille orabat nõ ĩprobaliter
credimꝰ ⁊ que eciã intercessorem
suũ scipata corona ãbiẽtes. ut
orõnẽ quã pro eis inchocirat. abẜ
impedimẽto pexͥficere posset. sc̃a
sollicitudine obseruabãt: in ad̃¬
nersarios uero gladios et hastas

Expanded text:
advolant inimici, cernentesque reverenadvolant inimici, cernentesque reverenter stantem virum, cujus sanguinem sitiebant, metu mortis diriguisse putabant; et quasi jam voti sui crudelem effectum habituri de scelere in continenti, ut sperabant, perpetrando, impie quidem, sed non impune tripudiabant. Nam ubi praecipitatione furibunda in insaniam versi, septa coemeterii irrumpere, immunitatem ecclesiae Dei violare, et hostiam submissa cervice inclinatoque capite stantem imitatione primi fratricidae immolare festinabant, ecce repente vident armatorum multitudinem magnam totum coemeterium replesse: quam defunctorum animas fuisse, pro quibus ille orabat, non improbabiliter credimus: quae etiam intercessorem suum stipata corona ambientes, ut orationem quam pro eis inchoarat, absque impedimento perficere posset, sancta sollicitudine observabant, in adversarios vero gladios et hastas
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ corã iusto iudice deo qui in se cõ¬
fidẽtes in quãtũlib arto nccĩtatis
articulo seruare p̃t constiua reũ te¬
nebat. Sed quia in tãta tꝑis et dis¬
criminis ãgustia du deliberãdi spa¬
ciũ nõ habebat. uicit cito pietas fi¬
dei metũ corporee fragilitatis: de¬
creuitq contẽpta morte fidelibus
defũctis solitũ p̃tis subsidiũ neqͣꝙͣ
subtrahere ⁊ s si ita placeret altii¬
suno: supra tumulos eorũ pro qui¬
bus orabat gladiis ĩimitorũ cõfossꝰ
occũbere. Itaq suppresso gradũ cur¬
su sistit : turbatũq trrĩquillãs a¬
nimũ. facie sicut solebat ad oriẽtẽ
uersa diũcũ orõnẽ tanto sinceriori
pieratis affcũ dicere cepit. ꝙͣto se
hanc nouissimã ad deũ fundere p̃¬
cem. et quasi ultunũ uale fidelib
defũctis offerre existimabat Inte¬
rim uero crudelissuns letailis odii
liuore eragitati. rapidis passibus

Expanded text:
torem coram justo judice Deo, qui in se contorem coram justo judice Deo, qui in se confidentes in quantumlibet arcto necessitatis articulo servare potest, conscientia reum tenebat. Sed quia in tanta temporis et discriminis angustia diu deliberandi spatium non habebat, vicit cito pietas fidei metum corporeae fragilitatis, decrevitque contempta morte fidelibus defunctis solitum precis subsidium nequaquam subtrahere; sed, si ita placeret Altissimo, supra tumulos eorum pro quibus orabat gladiis inimicorum confossus occumbere. Itaque suppresso cursu gradum sistit, turbatumque tranquillans animum, facie, sicut solebat, ad orientem versa, Dominicam Orationem tanto sinceriori pietatis affectu dicere coepit, quanto se hanc novissimam ad Deum fundere precem, et quasi ultimum vale fidelibus defunctis offerre existimabat. Interim vero crudelissimo lethalis odii livore exagitati rapidis passibus
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ pro fideliũ aĩab intẽte diceret:
dimnq defũctis misereri suppliciter
oraret Contigit uero ut ab innicis
sus insidiantib sibi quadã uice
ita repente tirtũueniretur ⁊ ut aut ĩ
instanti ꝑiculũ mortis incurre: aut
uitã fuge p̃sidio tutari nccẽ eẽt. Cur¬
su itaiq rapidissimo fugiẽs: casu ac¬
cidit ut ad clausurã qua cimiteriũ
tingebatur currendo deueniret Quia
uero cõpetẽciorẽ cõpendii semitam
ad effugiẽdũ quos fugiebat nõ in¬
ueniebat᷑ citis saltib clausure in¬
riũ trãsiens. cepto cursui ãhelus
instaibat Uerũ inter currendũ. re¬
ligiose cõsuetudinis sue quã multo
tꝑe illibatã seruaiuerat recordatus
concidit corde : et quid sibi in tanto
rerũ discrimiẽ faciendũ eẽt. estuãti
mẽte pensabat Aut enĩ debitũ spi¬
rituale cũ ꝑiculo uite fideliũ aicib
ꝑsoluẽdũ er̃at: cuit debiti p̃uarita¬

Expanded text:
ionem pro fidelium animabus intente diceret, ionem pro fidelium animabus intente diceret, Dominumque defunctis misereri suppliciter oraret. Contigit vero ut ab inimicis suis insidiantibus sibi quadam vice ita repente circumveniretur, ut aut in instanti periculum mortis incurrere, aut vitam fugae praesidio tutari necesse esset. Cursu itaque rapidissimo fugiens, casu accidit ut ad clausuram qua coemeterium cingebatur currendo deveniret. Quia vero competentiorem compendii semitam ad effugiendum quos fugiebat, non inveniebat, citis saltibus clausurae inrium transiliens, coepto cursui anhelus instabat. Verum inter currendum consuetudinis suae, quam multo tempore illibatam servaverat, recordatus, concidit corde, et quid sibi in tanto rerum discrimine faciendum esset, aestuanti mente pensabat. Aut enim debitum spirituale cum periculo vitae fidelium animabus persolvendum erat, aut debiti praevarica
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte deuotiõis feruẽtiores extiterĩt
extreme calcũtatis ꝑicula. ꝓꝑter
hoc pictatis negociũ euasisse cog¬
nouerit Consteit enĩ cõpassionis
aiffectu nil deo dẽ acceptius. qñqdẽ
sume miseracionis pietas. sũmã
dĩmcitis btĩtudinẽ ad subuenie¬
dũ miscris de celis aid terrris des¬
q̃ iã ꝑ se mereri nil ualẽt ÷ tanto
gracius suscipiũt interuẽtionis
bñfitiũ sibi a unic̃tib impensũ
quanto ꝑ hoc penas suas cit
mitigdri  cut citius finiri sentiut
quas pcc̃is suis exigentib durrs
nł duiturnas fore debuisse nen
nestiũt. Sgitur miles qͥuidã in
gebat ÷ seq mortalẽ ẽẽ. et tꝑe suo
moriturũ fore crebro recogitãs: mor¬
tuorũ mẽoriã apud deũ prete et deuo¬
cione qua poterat frequẽcius facie¬
bat Decreuerat nãq ut nulla ũ¬
ꝙͣ ncãtate. nulla festinacioẽ atriũ
eccłie trãsiẽs p̃pediretur ut srans nõ
facie ad orientem uersa dnĩtã orõ¬

Expanded text:
te devotionis ferventiores exstiterunt, extremae calamitatis pericula propter hoc pietatis negotium evasisse cognoverit. Constat enim compassionis affectu nil Deo esse acceptius, quandoquidem summae miserationis pietas summam divinitatis beatitudinem ad subveniendum miseris de coelis ad terram dese quae jam per se mereri nil valent, tanto gratius suscipiunt interventionis beneficium sibi a viventibus impensum, quanto per hoc poenas suas aut mitigari, aut citius finiri sentiunt, quas, peccatis suis exigentibus, duras vel diuturnas fore debuisse non nesciunt. Igitur miles quidam in agebat, seque mortalem esse, et tempore suo moriturum fore crebro recogitans, mortuorum memoriam apud Deum prece et devotione qua poterat, frequentius faciebat. Decreverat namque ut nulla unquam necessitate, nulla festinatione atrium ecclesiae transiens praepediretur, ut non stans facie ad orientem versa Dominicam Orat
Abbreviated transcription (Latin):
tulo ꝑ exertitũ cũcirũ sibi de cel
missũm niueis et equis et armiᷤᷤ
optune adornatũ. tam qm̃ emu¬
lũ suũ ꝙ cũctũ exercitũ eius in
deditionem recepit: atq ꝑ ãmo
na pro liberandis cũabus fide¬
liũ qm̃ antea faciebat: ꝑ tiuita¬
tes et eccłias dicioni sue̾ subiatẽ¬
tes agere decreuit ⁊ ꝙͣ certus
de uictoria sua eẽ poterit. qui pi
cut huit religioso principi de ꝙ
loquimur. in summo honoris
sui discrimine. et itẽ deuoto
militi cuiꝰ supra memium
in sup̃me uite suc ꝑiculo tam
feliciter ꝙͣ excellenter experiri
doncitũ ẽst Si enĩ pietatis op
creditur cẽ fideles pro frĩb et
prorimis qui adhuc iusticie
oꝑa exertere. premia q iusticie
pomereri ualẽt orare : ꝙͣtoma
negotiũ pietatis õni. acceptione dig¬
nũ ẽẽ censebitur pro aĩabus fideliũ
intercedere que iã nũc oꝑa iusticie
ꝑ que bona merita cõquirũtur

Expanded text:
culo per exercitum animarum sibi de coelis culo per exercitum animarum sibi de coelis missum niveis et equis et armis optime adornatum, tam ipsum aemulum suum quam cunctum exercitum ejus in deditionem recepit, atque per adna pro liberandis animabus fidelium, quam antea faciebat, per civitates et ecclesias suae ditioni subjacentes agere decrevit. O quam certus de victoria esse poterit, qui piecut huic religioso principi de quo loquimur, in summo honoris sui discrimine; et item devoto militi, cujus supra meminimus, in supremo vitae suae periculo tam feliciter quam excellenter experiri donatum est. Si enim pietatis opus esse creditur fideles pro fratribus et proximis, qui adhuc justitiae opera exercere praemiaque justitiae promereri valent, orare, quanto magis negotium pietatis omni acceptione dignum esse censebitur pro animabus fidelium intercedere, quae jam nec opera justitiae, per quae bona merita conquaeruntur,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ĩminẽte situt ĩmobilis stãs
de loto nõ motus fuiss ⁊ ille cur
uite ipñis peꝑcissent cũ oportiũta¬
tẽ ꝑdendi eũ nacti fuissent: cogni¬
ta ab alterutrũ misterĩ ueritate
dũm qui fricit mirtibilia mag
solus magnifice collandabãt÷
et tam ipsi ꝙ̃ etiã plures alii qͥ
tã grande miraculũ ꝑciꝑe potu¬
eiũt ad orc̃ĩdũ pro fide̾lib defũctiᷤᷤ
nõ mediocriter accensi sũt: quod
utirã et nos et õnes ques legere
hec uł ciudire cõtigerit religiosa
deuotioẽ ymitturi nõ pigritemur¬
ricionis preconio dignũ tensebit
illud quod de ensebio sicilie duce di¬
uinitus factũ: per plures iã orbis
partes eniã ꝑ scripturã diuulgatũ
est. Is nãq cum haberet aduersa¬
riũ pĩtipem quẽdã qui diuicip
mistis et gloria terreni culminis
exaltatus spom sua in robore et
multitudine exertitus sui ponebat:
ipe fiduciũ suã deo cõmittens. pro
liberaatiõe crũ fideliũ multa fa

Expanded text:
ilis stans de loco non motus fuisset; ille vero, cur vitae ipsius pepercissent, cum opportunitatem perdendi eum nacti fuissent, cognita ab alterutro mysterii veritate, Dominum, qui facit mirabilia magna solus, magnifice collaudabant; et tam ipsi quam etiam plures alii qui tam grande miraculum percipere potuerunt, ad orandum pro fidelibus defunctis non mediocriter accensi sunt: quod utinam et nos et omnes quos haec legere vel audire contigerit, religiosa devotione imitari non pigritemurrationis praeconio dignum censebitur illud, quod de Eusebio Siciliae duce divinitus factum per plures jam orbis partes, etiam per scripturam divulgatum est. Is enim cum haberet adversarium principem quemdam, qui divitiis multis et gloria terreni culminis exaltatus spem suam in robore et multitudine exercitus sui ponebat, ipse fiduciam suam Deo committens, pro liberatione animarum fidelium multa bona
Abbreviated transcription (Latin):
reuelacioe incõrabili huius
miraculi ostendimꝰ. qualit
fideliũ cũe pro se deuote oranti ĩui¬
tẽ boñficii sui in morte ipiũs ĩpen¬
derint ⁊ libet nũc referoe quomõ
quidã studiose pro fidelib defũa¬
tis orantes seu elemosinas proeis
sticiẽtes. etiã de pñtis uite ꝑitulis
et de ĩmitoꝵ gladiis cerui̾cib suiꝰ
m̃unẽtib earũdẽ cũcirũ opitula¬
tione liberaiti sũt: quatinꝰ reli¬
giosus quisq mercede laboris se¬

Expanded text:
relatione memorabilis hujus miraculi ostendimus, qualiter fidelium animae pro se devote oranti vicem beneficii sui in morte ipsius impenderint, libet nunc referre quomodo quidam studiose pro fidelibus defunctis orantes, seu eleemosynas pro eis facientes, etiam de praesentis vitae periculis et de inimicorum gladiis cervicibus suis imminentibus earumdem animarum opitulatione liberati sunt, quatenus religiosus quisq
Abbreviated transcription (Latin):
luberrima. et oĩ pietate plena
consuetudo moleuit:. ut ꝓ libe¬
randis aĩabus fidenũ de fũc̃to¬
rũ/ sancta illa fratrũ młtitudo
deuotis precibus. missarũq ce¬
lebracionibus sollicite ĩuigilet:
et aut penas addicturũ mitĩ¬
gent: aut penis oĩbus absolu¬
tas. in requiẽ tnͣsferri optine¬
ant. Sed et preter cotidianã
orationũ psalmorũq instãciã
solẽpnia pro fidelibus defut¬
tis officia tertis tporibꝰ ꝑ ãnũ
fieri pia patrũ sollertia in eadẽ
domo decreuit. ita ut solẽpnis
dies fideliũ aĩarũ que post festũ
oñn. sanctorũ sancta et uniusal
eccłia ce̾lebri officio ꝑagẽ consue¬
uit ⁊ a cliũatensi ecclesia ĩitium

Expanded text:
luberrima et omni pietate plena luberrima et omni pietate plena consuetudo inolevit ut, pro liberandis animabus fidelium defunctorum, sancta illa fratrum multitudo devotis precibus missarumque celebrationibus sollicite invigilet, et aut poenas addictarum mitigent, aut poenis omnibus absolutas in requiem transferri obtineant. Sed et praeter quotidianam orationum psalmorumque instantiam, solemnia pro fidelibus defunctis officia certis temporibus per annum fieri pia Patrum solertia in eadem domo decrevit, ita ut solemnis dies fidelium animarum, quem post festum Omnium Sanctorum sancta et universalis Ecclesia celebri officio peragere consuevit, a Cluniacensi Ecclesia initium
Abbreviated transcription (Latin):
exequias meas telebrãdas mu¬
tuo se p̃ueniũt: Eiuod cũ infir¬
marius audisset. sz nil tale ipse
uideret ÷ intellexit religiosũ frẽz
uisionẽ utõrũ spiritiũ uidere.
Postmodũ uero sc̃a illa aĩa car¬
ne soluta ẽ: et de cõualle plora¬
cionis / de tab̾naculis cedar. hoc
ẽ de ngrediẽ pccĩ ad candidatoᷤ
ciues celestis ihrłm quos adhuc
in carne uinẽs uidere meruerat
feliciter ut credimꝰ tnͣlmigrauit.
Prefato uero cliũacensi cenobio
post ieuerẽtissim̃ prẽm odonem.
prefuerũt abbates religioẽ con¬
ppicui: quorũ p̃cipu. fuerunt
sancti et deo digni maiolus et
odilo. moderius quo tꝑibus
beatus hugo: qui ordinẽ ciuiã¬
censem longe lateq ꝑ uiiuer¬
sas europe terras et insulas ꝓ¬
pagãtes: ĩcõtamincitũ monas¬
tici ordĩs tramitẽ / subditis suis
tradiderũt In ecidẽ quo mag¬
na et religiosa domo sint cete¬
ra spiritualis uite exerticiar. sa¬

Expanded text:
exsequias meas celebrandas muexsequias meas celebrandas mutuo se praeveniunt. » Quod cum infirmarius audisset, sed nil tale ipse videret, intellexit religiosum fratrem visionem beatorum spirituum videre. Post modicum vero sancta illa anima carne soluta est, et de convalle plorationis, de tabernaculis Cedar, hoc est de nigredine peccati ad candidatos cives coelestis Jerusalem, quos adhuc in carne vivens videre meruerat, feliciter, ut credimus, transmigravit. Praefato vero Cluniacensi coenobio post reverendissimum Patrem Odonem praefuerunt abbates religione conspicui, quorum praecipui fuerunt sancti et Deo digni, Maiolus et Odilo, modernis quoque temporibus beatus Hugo, qui, Ordinem Cluniacensem longe lateque per universas Europae terras et insulas propagantes, incontaminatum monastici Ordinis tramitem subditis suis tradiderunt. In eadem quoque magna et religiosa domo inter caetera spiritualis vitae exercitia, sa
Abbreviated transcription (Latin):
Nater quidã in clumaco
oũ laudabiliter in oĩ feruoie. et de¬
uocione satre religionis uitã suã
consũmasset : tactus infirmitate
pemptoria ad extrema deductꝰ
est. Cũq iã morti ꝓximꝰ agoniza¬
ret. aperiens oculos uidit mag¬
nã młtitudinẽ moncichorũ ad se
intrantẽ.Iqui oẽs candidis uesti¬
bus induti erant. illo suo genere
uescimẽti / quod usu eccliastico al¬
ba uocatur: sicut solent cõuẽtꝰ
ordĩs illiꝰ. in p̃cipius solẽpnita¬
tibus reuestiri. Quos cũ uidẽt :
putãs cõuentũ fratrũ eẽ. mirari
ualde cepit cur ad se reuestiti int̾¬
rent : et infirmario sibi assiscenti.
quasi cũ quadã indignatione dix¬
it. Quid ẽ carissime frater quod
tus nr̃ ad fratrẽ mort̃tẽ reues¬
titus uenire: Respondẽte infirma¬
rio et dicente cõuẽtũ fratrũ nõ¬
dũ uenisse᷑ quid ẽ inquit quod
loqueris: Nõne turbã magnã
fratrũ tirta me. qui oẽs candidis¬
simis albis reuestiti sũt. et ad

Expanded text:
uidam in Cluniaco, cum laudabiliter in omni fervore et devotione sacrae religionis vitam suam custodisset, tactus infirmitate peremptoria, ad extrema deductus est. Cumque jam morti proximus agonizaret, aperiens oculos vidit magnam multitudinem monachorum ad se intrantem, qui omnes candidis vestibus induti erant, illo suo genere vestimenti quod usu ecclesiastico alba vocatur, sicut solent conventus Ordinis illius in praecipuis solemnitatibus revestiri. Quos cum videret, putans conventum fratrum esse, mirari valde coepit cur ad se revestiti intrarent; et infirmario sibi assistenti, quasi cum quadam indignatione, dixit: « Quid est, charissime frater, quod tus noster ad fratrem morientem revestitus venire? » Respondente infirmario et dicente conventum fratrum nondum venisse: « Quid est, inquit, quod loqueris? Nonne vides turbam magnam fratrum circa me, qui omnes candidissimis albis revestiti sunt; et ad
Abbreviated transcription (Latin):
barbam collũ et coronã dĩne indulgẽ¬
cie bonitatẽ signo hoc flenti et suspirã¬
ti declar̃s Ucrũptamẽ ꝑtuicos pilo ᷤ
in uno timpore deserẽs cotidianarũ
ut reor negligentiarũ sine quib uita
ista nõ ducitur: neuũ denotauit. Hiis et
huiꝰ moĩ consolacionib isdẽ frater sepuᷤᷤ
releuatus inspirãte dnõ didicit in spe
uenie respirare : et de ꝑceptis bñficiis grai-¬
tias cigens tid ampliora suspirare. O fe¬
lix huĩlitas penitẽtiũ Obtã spes pccã
suci ꝑftẽ plangẽciũ Qmͣ potẽs es apud
oĩpotentẽͥ qm facile uintis ĩuĩcibilem
qmͣ cito tremẽdũ. iudicẽ cõuertis in piissi¬
mũ prẽm : tanto dulcius altissimã et̾ne
mudicie iotũditatẽ ꝑceptura qͣnͣto nũt
profundius in descensu iordanis alepra
cho cui eukaristici mirabilis saporis

Expanded text:
barbam, collum et coronam. Vebarbam, collum et coronam. Vetiae bonitatem signo hoc flenti et suspiranti declarans. Verumtamen paucos pilos in uno tempore deferens, quotidianarum, ut reor, negligentiarum, sine quibus ista non ducitur, naevum denotavit. His et hujusmodi consolationibus idem frater saepius relevatus, inspirante Domino, didicit in spe veniae respirare, et de perceptis beneficiis gratias agens ad ampliora suspirare. O felix humilitas poenitentium! o beata spes peccata sua perfecte plangentium, quam potens es apud Omnipotentem! quam famule vincis invincibilem! quam cito tremendum Judicem convertis in piissimum patrem, tanto dulcius altissimam aeternae munditiae jucunditatem perceptura, quanto nunc profundius in descensu Jordanis a lepra cho, cui eucharistia mirabilis saporis
Abbreviated transcription (Latin):
uiriditatẽ int̾pretatꝰ ẽ: et ꝓpterea tota
bores ipiũs ꝑui fuissẽt in anteĩora se ex¬
tendere cepit : ieuiniis. uigiliis. et orõnib.
cõtinus. lac̾mis et gemitib ĩenarrabi
lib. a dnõ postulcns quatenꝰ indulgẽti¬
e ipiũs largitatẽ in uisionis ymagiẽ
sidi preostensam: dulci gratia in rei ue¬
ritate exꝑiri merẽtur : ut hoc ei ciliqui¬
b indiciis dĩna pietas insinuae digna¬
retur Dñs uero uictutũ oun distributor
et earũ moderator. cũ laborãtẽ tõtinue
in gemitu suo et panẽ doloris assidue co¬
medentẽ tonsolari decerneret : quadã
nocte. desiderio quo supradiximꝰ ualide
affectus fratrũ uigiliis interent Et et¬
ce subito psallẽs et orans: uenit ĩmen¬
tis excessũ. Et uidit et ecce ꝑsona quedã
nouaculã acutã et quasi insensibilẽ
leniter ac suauiter ducẽs ꝑ caput ipĩꝰ
ĩmomẽto in ictu otuli ueluti rasit ei

Expanded text:
viriditatem interpretatus est: Et propterea tota viriditatem interpretatus est: Et propterea tota bores ipsius parvi fuissent, in anteriora se extendere coepit, jejuniis, vigiliis, et orationibus continuis, llibus a Domino postulans, quatenus indulgentiae ipsius largitatem in visionis imagine sibi praeostensam, duce gratia, in rei veritate experiri mereretur, et ut hoc ei aliquibus indiciis divina pietas insinuare dignaretur. Dominus vero virtutum omnium distributor et earum moderator, cum laborantem continue in gemitu suo, et panem doloris assidue comedentem consolari decerneret, quadam nocte desiderio quo supra diximus valide affectus fratrum vigiliis intererat. Et ecce subito psallens et orans venit in mentis excessum. Et vidit, et ecce persona quaedam novaculam acutam et quasi inseleniter ac suaviter ducens; qui etiam in momento, in ictu oculi, veluti rasit ei
Abbreviated transcription (Latin):
armis dicipiũt illud. Addidit cũt dñs
adhuc consolari seruũ suũ : qui malorũ
suorũ penitudine in frirorio discipline
cõtinue macerabatur. Bidit namq
in uisu noctis se quasi in lacu profun¬
dissimo fluctuantẽ ac periditantem.
Cũz iam euadendi spes nulla esset en
suꝑ ciquas Quicũ cid eũ uenissetͥ extrac¬
tũ de siquis dignanter leuauit miserũ
in sinũ suũ: at posuit in prato iocũdissi¬
ma uuiditate ameno Considerans ãt
frater ille tante dignatiois grãm proci¬
dit ad pedes diũ iħu : et pre ĩmẽsitate
leticie gestiens cũmo cepit insatiabili
pietatis desiderio sibi cistringere ac de¬
ostulciri pia uestigia saluatoris Eũq e¬
uigilass. sagaci discussione examinãs
lacũ in quo submersus fuerat. profu¬
dũ uiciorũ : sinũ gracie in quẽ dignãter
leuatus ẽ remissionẽ indulgẽtie᷑ͥ pratũ
floridũ in quo trãspositus ẽ et̾ne quietis

Expanded text:
armis diripiunt illud . Addidit autem Dominus armis diripiunt illud . Addidit autem Dominus adhuc consolari servum suum, qui malorum suorum poenitudine in frixorio disciplinae continue macerabatur. Vidit namque in visu noctis, se quasi in lacu profundissimo fluctuantem ac periclitantem. Cumque jam evadendi spes nulla esset, ensuper aquas. Qui cum ad eum venisset, extractum de aquis dignanter levavit miserum in sinum suum, ac posuit in prato jucundissima viriditate amoeno. Considerans autem frater ille tantae dignationis gratiam, procidit ad pedes Domini Jesu, et prae immensitate laetitiae gestiens animo, coepit insatiabili pietatis desiderio sibi astringere et deosculari pia vestigia Salvatoris. Cumque evigilasset, sagaci discussione visionem examinans, lacum, in quo demersus fuerat, profundum vitiorum, sinum gratiae in quem dignanter levatus est, remissionem indulgentiae, pratum floridum, in quo transpositus est, aeternae quietis
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃q sacdotalib ornamẽtis indutum:
missam celebrantẽ. Quociẽs uero iuxͣ
ritũ sacrificii se ad ppłm cõũtebat: tol¬
lẽs in manib suis trlicẽ de altaĩ. tũctis
qͣ aderũt uidẽdũ offerebat Porro imp¬
so talice nichil aliud erat nisi tãtũmõ
latĩne quib btã maria magdalena
pedes eius in domo symoĩs flendo et
penitendo rigaueãt Cũ p̃dcũs frater
setus pedes dnũĩ positus ista uideret:
ꝑcãctatus ẽ eũ dicens Obsecro dne ut
quid ostendis nobis talicẽ istũ cũ lac᷑
exemplũ penitẽciũ. tam diu seruaui
lac̾ias huiꝰ petratritis: ad pedes me¬
os flentis et penitẽtis Quãto igitur
dĩne maiestati acceptabiliores dẽ la-¬
tmas penitẽtie didicerat: tantoma¬
gis incitabatur et inflãmabatur ĩ
ipõ spũs eius ÷ ita ut legendo psallendo
ut mẽtem ad lamẽta formaret et cõpũc¬
tionis grãm in se excitaret ͥ sciẽs qm̃ reg¬
nũ celorũ uim pacitur: et uiolẽti talib

Expanded text:
 sacerdotalibus ornamentis indutum, et missam celebrantem. Quoties vero juxta ritum sacrificii se ad populum convertebat, tollens in manibus suis calicem de altari, cunctis qui aderant, videndum offerebat. Porro in ipso calice nihil aliud erat, nisi tantummodo lacrymae, quibus beata Maria Magdalene pedes ejus in domo Simonis flendo et poenitendo rigaverat. Cumque praedictus frater secus pedes Domini positus ista videret, percunctatus est eum, dicens: « Obsecro, Domine, ut quid ostendis nobis calicem istum, cum lacrexemplum poenitentiae tandiu servavi lacrymas hujus peccatricis ad pedes meos flentis et poenitentis. » Quanto igitur divinae majestati acceptabiliores esse lacrymas poenitentiae didicerat, tanto magis incitabatur et inflammabatur in ipso spiritus ejus, ita ut legendo, psallendo, ut mentem ad lamenta formaret, et compunctionis gratiam in se excitaret, sciens quoniam regnum coelorum vim patitur, et violenti talibus
Abbreviated transcription (Latin):
ac si eadẽ hora de cruce depositus eẽt:
ita ut sanguis ubertim de plagis recẽtib
emancret Porro ip̃e dñs lintheolos mũ¬
dos quasi corporalia tenẽs ⁊ eisdẽ uulne¬
rib imp̃mebat: et cruore deterso ĩ tram
proitiebat eos Quos frater ille cũ sũma
ueneratione recolligens ͥ aic młta deuo¬
cione deostulãs: quasi redẽptionẽ cũe
sue in sinu suo repositos conseruabat
Hiis et hiiuismoĩ reuelacionib frequẽt
ci dnõ retreatus nõ cesscunt usq in finẽ

Expanded text:
ac si eadem ac si eadem ita ut sanguis ubertim de plagis recentibus emanaret. Porro ipse Dominus linteolos mundos, quasi corporalia tenens, eisdem vulneribus imprimebat, et cruore deterso in terram projiciebat eos. Quos frater ille cum summa veneratione recolligens, ac multa devotione deosculans, quasi redemptionem animae suae in sinu suo repositos conservabat. His et hujusmodi revelationibus frequenter a Domino recreatus, non cessavit usque in finem
Abbreviated transcription (Latin):
ut xp̃i uulnera fouere putaretur. Et ue
sit erct. Totũ enĩ pio xpõ faciebatͥ et
totũ sibi xpũs imputabat: qui miseri¬
cordie oꝑa sectantib in fine dicturus ẽ.
Infirmus fui et uisitastis me. Uñ et ip̃e
dñs famulũ suũ secretis consolationib
sepius uisitabat: et ad opus mĩsterii
huiꝰ mirabiliter incitabat. Quadã
igitur uice uidit huimõi uisionẽ ĩ tlara¬
ualle In pmis cuidiuit quasi quẽdã
p̃cursorẽ telestem: p̃conaria uoce clamã
et occurrite obuiã salucitori. Cũ oẽs
certãtĩ ad uidendũ dnm̃ ꝓperarẽt. tũc et ipẽ
tucurrit et stetit in ostio clcustri: ꝑ quod
diẽte dnõ accessit et adoraiuit eũ : flagi¬
tans ut acciperet bñdconẽ et misericor¬
diã a deo salutari suo Qua ꝑcepta
cepit eũ attẽtius intueri : et miro pie¬
tatis affcũ cõpaciebatur illi. Si quidẽ
appcirebat ei ueluti dolẽs atq infirmꝰ.
confixus clauis. et lanceai perforatus.

Expanded text:
ut Christi vulnera fovere putaretur. Et vere ut Christi vulnera fovere putaretur. Et vere sic erat. Totum enim pro Christo faciebat, et totum sibi Christus imputabat, qui misericordiae opera sectantibus in fine dicturus est : Infirmus fui, et visitastis me . Unde et ipse Dominus famulum suum secretis consolationibus saepius visitabat, et ad opus ministerii hujus mirabiliter incitabat. Quadam igitur vice vidit hujusmodi visionem in Claravalle. Imprimis audivit quasi quemdam praecursorem coelet occurrite Salvatori. » Cumque omnes certatim ad videndum properarent, tunc et ipse cucurrit, et stetit in ostio claustri per quod diente Domino, accessit et adoravit eum, flagitans ut acciperet benedictionem et misericordiam a Deo salutari suo. Qua percepta, coepit eum attentius intueri, et miro pietatis affectu compatiebatur ei, siquidem apparebat ei veluti dolens atque infirmus, confixus clavis, lancea perforatus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊uit ĩ tenobio clareuasł
monachus quidã profes¬
Esioni sue morũ incegrita¬
te cõcordãs alquirinus
enoiẽ . uir religiosus citq
piritalis ⁊ sobrius ĩ uictu. hũilis in
uestitu: et durus admodũ castigator tor¬
poris sui. Ita nãq cirtũcisus ac tẽpe¬
rans ercit in hiis que ad usũ corporis
ꝑtinere uidebantur. ut õĩ uoluptate et
uanitate depulsa ipĩs ncc̃ariis eciam
partissime utẽtur : lu occasio certũ li-¬
mitẽ excedẽdi se ei freꝙ̃ter ingereret. Erat
enĩ peritus ĩ airte medicine. et ꝙͣnus igͣ¬
nates et nobiles terre oꝑam euis ĩcessã¬
ter expeterẽt. et ĩuitũ et renitẽtẽ per di¬
uersa loca distrriherẽt: ipẽ tamẽ super
egenos et pauꝑes intelligẽs magis oĩ¬
modã eorũ turacioni sollicitudinẽ impẽ¬
debcit Nec mõ ip̃orũ egtudines liuores
turabat. s et lãguẽciũ putridas carnes
et sanie defluẽtia mẽbra. itai dignãt᷑
ita diligẽter ꝓpriis maĩb contrectabat :

Expanded text:
uit in coenobio Claraevallis monachus quidam professioni suae morum integritate concordans, Alquirinus nomine, vir religiosus atque spiritualis, sobrius in victu, humilis in vestitu, et durus admodum castigator corporis sui. Ita namque circumcisus ac temperans erat in iis quae ad usum corporis pertinere videbantur, ut omni voluptate et vanitate depulsa, ipsis necessariis etiam parcissime uteretur, licet occasio certum limitem excedendi se ei frequenter ingereret. Erat enim peritus in arte medicinae, et quamvis magnates et nobiles terrae operam ejus incessanter expeterent, et invitum et renitentem per diversa loca distraherent, ipse tamen super egenos et pauperes magis intelligens, omnimodam eorum curationi sollicitudinem impendebat. Nec modo ipsorum aegritudines livoresque curabat, sed et languentium putridas carnes et sanie defluentia membra ita dignanter, ita diligenter propriis manibus contrectabat,
Abbreviated transcription (Latin):
sacratissima xp̃i diũ uulnera cõplectẽ¬
hñte quẽ donunus magruifice cõso¬
E
eodẽ monasterio dũ propitĩs su¬
is quib deũ niiis offenderat pauidꝰ
et cnxius tota die contristatus ingredẽ¬
tur. fletib et lamẽtis finẽ imponere
recusabat ÷ sciens nimirũ confessionẽ
oris absq contriciõe cordis ad ꝓmerẽ¬
dcum ueniã minus sufficientẽ corã dco
iudicari. Cũq uolumẽ tumoris dei in
quo scripte sũt lamẽtaciões et ue. sa¬
lubri amaritudĩe uentrẽ conscĩe eius
aliꝙͣdiu amaricassͥ dĩna tandẽ ais¬
pirãte gr̃a mẽbrana caritatis dei in
qua scptũ ẽ tarmẽ: st̃a ẽ in deuociõe
cordis eus tamꝙͣ mel dulcis Cepit nãs
iã pmitias quasdã laborũ suorũ pre¬
gustare ⁊ et exꝑunẽto discere. qm̃ sacri¬
fitiũ spũs contriti et cordis huiliati deꝰ
nõ despitit Nãcũ in tanta canaritudĩe
quã p̃diximꝰ cõtinue ꝯũsaretur nocte

Expanded text:
sacratissima Christi Domini vulnera complectensacratissima Christi Domini vulnera complectenhavente, quem Dominus magnifice consude eodem monasterio, dum pro peccatis suis, quibus Deum nimis offenderat, pavidus et anxius tota die contristatus ingrederetur, fletibus et lamentis finem imponere recusabat, sciens nimirum confessionem oris absque contritione cordis ad promerendam veniam minus sufficientem coram Deo judicari. Cumque volumen timoris Dei, in quo scriptae sunt lamentationes et vae , salubri amaritudine ventrem conscientiae ejus aliquandiu amaricasset , divina tandem aspirante gratia, membrana charitatis Dei, in qua scriptum est carmen, facta est in devotione cordis ejus, tanquam mel dulcis . Coepit namque jam primitias quasdam laborum suorum praegustare, et experimento discere quoniam sacrificium spiritus contriti et humiliati Deus non despicit . Nam cum in tanta amaritudine, q
Abbreviated transcription (Latin):
minũ meũ. Quid ergo inquit corꝑa¬
lẽ molestiã egre nõ toleras. et mor¬
tis angustias nõ formidas: Ego inqtͣ
oĩa tranquilla oĩa leta cõsidero ⁊ qr¬
cedinis que õnẽ mͤ merorẽ a corde et õnẽ
pene dolorẽ a corpore tulit Respondens
nram si t᷑ dĩnitus ciliquid ẽ reuelatũ
Tũc cut illi. Modo anteꝙͣ huc intrassetiᷤ
apparuit michi licet misero et uidigno
tu me intuẽs ac signa btĩssime passio¬
nis sue ostendẽs ct. Ecce pcc̃a tua de¬
leta sũt a facie mea. Uem ergo securus
ueni et uide ac deosculare uulnera mea
que tm̃ dilexisti : et totiens confouisti.
Tali ego promissione firmectus: iam
mori nõ tueo. quia reposita ẽ hec spes
mea in sinu meo Et scitote quia ꝓxĩa
nocte unte uigiliã btĩ martini migra¬
turus sũ dũ opus dei celebrabitur in
eccłia et tali hora Defũctus ẽ ergo eã¬
dem nocte et eodem temꝑe quo p̃dixert
iamq ut uere confidimꝰ requiescit a la

Expanded text:
minum meum.--Quid ergo? inquit, corporaminum meum.--Quid ergo? inquit, corporalem molestiam aegre non toleras, et mortis angustiam non formidas?--Ego, inquit, omnia tranquilla, omnia laeta considero, qucedinis, quae omnem mihi moerorem a corde, et omnem pene dolorem a corpore tulit. » Respondens nostram, si tibi divinitus aliquid est revelatum. » Tunc ait illi: « Modo antequam huc intrassetis, apparuit mihi, licet misero et indigno,tu me intuens, ac signa beatissimae passionis suae ostendens, ait: Ecce peccata tua deleta sunt a facie mea. Veni ergo securus, veni et vide, ac deosculare vulnera mea quae tantum dilexisti et toties confovisti. Tali ergo promissione firmatus, jam mori non timeo, quia reposita est haec spes mea in sinu meo . Et scitote quia proxima nocte erat autem vigilia beati Martini migraturus sum, dum opus Dei celebrabitur in ecclesia, et tali hora. » Defunctus est ergo eadem nocte et eodem tempore quo praedixerat: jamque, ut vere confidimus, requiescit a lab
Abbreviated transcription (Latin):
castigator corꝑis sui fueit ex hoc satis ap¬
paret ͥ qi cũ indigentib cũctis cũ feruo¬
re taritatis curacionis oꝑam impẽderet:
se solũ ab huiꝰ moĩ cura excipiebat Licet
enĩ ualitudĩarius eẽt. at debilis corꝑe
nũꝙͣ tamẽ acq̃euit carnalẽ sibimet un¬
pendere medicinã: s totũ se deo cõmitte¬
bat. qm̃ ip̃i cura ẽ de nobis Sciebat
nimirũ uirtutes c̃e ĩ corꝑis ĩfirmita¬
te ꝑfici: nec posse monachũ spiritales
a dño consolacioẽs ꝑciꝑe. qui cirta¬
cõsolaciũtulas carius sue sollicitus: tenere¬
gustare et uidere negligit qm̃ sucuus
est dñs Cursu itaq uite sue laudabili¬
ter ꝑacto: cũ iã tꝑs instaret. quo pro la¬
borib et scẽ pietatis oꝑib et̾nã m̃cedẽ
acciꝑet: infirmitate correptus ad extre¬
ma ꝑuenit Cũ uenerabił abbas põ¬
tius ciuꝰ supra menũmꝰ ad eũ gracia
uisitacionis uenisset: q̃siuit ab eo qd
agitur mecũ: quia ucidẽs uado ad do¬

Expanded text:
uerit, ex hoc satis apparet quod cum indigentibus cunctis cum fervore charitatis curationis operam impenderet, se solum ab hujusmodi cura excipiebat. Licet enim valetudinarius esset ac debilis corpore, nunquam tamen acquievit carnalem sibimet impendere medicinam, sed totum se Deo committebat, quoniam ipsi cura est de nobis . Sciebat nimirum virtutes animae in corporis infirmitate perfici , nec posse monachum spirituales a Domino consolationes percipere, qui consolatiunculas carnis suae tenere sollicitus, gustare et videre negligit quoniam suavis est Dominus. Cursu itaque vitae suae laudabiliter peracto, cum jam tempus instaret, quo pro laboribus et sanctae pietatis operibus aeternam mercedem acciperet, infirmitate correptus ad extrema pervenit. Cumque venerabilis abbas Pontius, cujus supra meminimus, ad eum gratia visitationis venisset, agitur mecum, quia vadens vado ad Do
Abbreviated transcription (Latin):
q de receptione spoliorũ Iste ergo uir
bonus cũ ĩ ꝓposito stõ laudabiliter
usq in finẽ uite sue ꝑseuerasset tũdẽ
uotãte dñõ se collectus ẽ ad prẽs suos:
uisurus bona dñi ĩ terra uiuẽciũ ãmo¬
do et us in sẽpit᷑nũ De cuiꝰ glorifita¬
cione : uisio talis apparuit eadẽ nocte¬
qua defũctus ẽ die Erat ĩ quodã mo¬
ncisterio lõgius a claraualle remoto
monachꝰ quidã religiosus et magne
epĩonis uir quẽ pro sua sc̃itate õnes
eiusdẽ moncisterii frẽs since̾ diligebãt

Expanded text:
quam de receptione spoliorum. Iste ergo vir quam de receptione spoliorum. Iste ergo vir bonus cum in proposito sancto laudabiliter usque in finem vitae suae perseverasset, tandem vocante se Domino collectus est ad patres suos, visurus bona Domini in terra viventium, a modo et usque in sempiternum. De cujus glorificatione visio talis apparuit, eadem qua defunctus est die. Erat in quodam monasterio longius a Claravalle remoto monachus quidam religiosus et magnae opinionis vir: quem pro sua sanctitate omnes ejusdem monasterii fratres sin
Abbreviated transcription (Latin):
sabserutus ⁊ curiosiuᷤ obseruabat: uo¬
lens sare quid ageret. Et uidc̃s cũ ordĩ
diucius insistentẽ: teleri cursu reuerti¬
tur aid sotios ꝑtufiẽs pcctus suũ et dicẽs
De nobis miseris et dãpnatis En moriem᷑
õnes quia hũc tãsc̃m hõinẽ et tã st̃i moͣs¬
terii fratrẽ malo nr̃o tã male tractauimꝰ :
si quidẽ ip̃o reuelãte cognouerãt ꝙ de cla¬
raualle eẽt Hic enĩ inquit ex quo recessit
a nobis nõ cessat orare cũ gemuitu et lacĩᷤ:
nec dubiũ ẽ quĩ tpẽ dñm roget etĩa pro
sius ĩimitis Quod audiẽtes latrũtuli
illi cõpũcti sũt cũo uelocit᷑ q redeũtes ĩ¬
uenetũt illũ adhuc ĩ orõe fleris genib
intentũ Eui mox unuisa q̃ uiolenter
ei abstulerãt restituũt: et uenici suppli¬
titer postulata ĩ pace dimittũt Quo
uiso frater ille saluatori xp̃o ĩmensas
gracias referẽs gauisus ẽ gaudio mag¬
no ualde de cõpũctione p̃donũ magis

Expanded text:
subsecutus, curiosius observabat, vosubsecutus, curiosius observabat, volens scire quid ageret. Et videns eum orationi diutius insistentem, celeri cursu revertitur ad socios, percutiens pectus suum, et dicens: « Vae nobis miseris et damnatis. En moriemur omnes, quia hunc tam sanctum hominem, et tam sancti monasterii fratrem malo nostro tam male tractavimus; » siquidem ipso revelante cognoverant quod de Claravalle esset. « Hic enim, inquit, ex quo recessit a nobis, non cessat orare cum gemitu et lacrymis: nec dubium est quin ipse Dominum roget etiam pro suis inimicis. » Quod audientes latrunculi illi, compuncti sunt animo, velociterque redeuntes, invenerunt illum adhuc in oratione flexis genibus intentum. Cui mox universa, quae violenter ei abstulerant, restituunt, et venia suppliciter postulata in pace dimittunt. Quo viso, frater ille Salvatori Christo immensas gratias referens, gavisus est gaudio magno valde de compunctione praedonum, magis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ quãta possũt exaggeniciõe culpe re-¬
clamẽt Predcũs itaq uir dei quadã uice
pro negotiis eccłie sue ĩ uia direttus: nccẽ
habuit ꝑ fauces cuiusdã nemoris solus
transire Contigit aũt eũdẽ ibidẽ ĩ manꝰ
ĩcidere latronũ. qui eciã despoliãtes eũ.
uimẽtũ quo quo uehebatur cũ sarcinu¬
lis rapuerũt: et nil ei penitus p̃ter solã
taritatẽ reliquerũt Illa uero qm̃ nõ erat
ĩccuite foris ĩ cistartia relicta: s firmis¬
sime paciẽtie nodis intus et ĩtimo cor¬
dis scipiẽter astricta. sicariorũ uiolẽtiã
timere nõ potuit Salua igitur caritate
nichil dei seruus anuttere poterat: quia
pro nichilo erat ꝙꝙͣ illa remanẽte ꝑde¬
bat Recedentib uero latronib cũ icm
paululũ processissent ip̃e ad orõnẽ pro¬
sternitur : obsecans dñm ut hauc eis
ĩpietatẽ remitteret Quidã ciũt ex ipĩs
nutu dei renersus et fratrẽ illũ alonge

Expanded text:
cum quanta possunt exaggeratione recum quanta possunt exaggeratione reclament. Praedictus itaque vir Dei quadam vice pro negotiis Ecclesiae suae in via directus, necesse habuit per fauces cujusdam nemoris solus transire. Contigit autem eum ibidem in manus incidere latronum, qui etiam despoliantes eum, jumentum quoque quo vehebatur cum sarcinulis rapuerunt, et nihil ei penitus praeter solam charitatem reliquerunt. Illa vero, quoniam non erat incaute foris in cistarcia relicta, sed firmissimae patientiae nodis intus in intimo cordis sapienter astricta, sicariorum violentiam timere non potuit. Salva igitur charitate, nihil Dei servus amittere poterat, quia pro nihilo erat quidquid illa remanente perdebat. Recedentibus vero latronibus, cum jam paululum processissent, ipse ad orationem prosternitur, obsecrans Dominum, ut hanc eis impietatem remitteret. Quidam autem ex ipsis nutu Dei reversus, et fratrem illum a longe
Abbreviated transcription (Latin):
bant ꝙ nũꝙͣ uisus fuisset irasci: nũꝙͣ
quibuslib uuriis prouocatꝰ ad ĩpaciẽ¬
tiam erũpere Hic inspirante deo statueãt
firmiter in aĩo suo ut quotiẽs a quibusli¬
b fratribus iuste siue ĩiuste proclamaret᷑:
totiẽs pro illis oraret et pro singulis pr̃nr̃
adminꝰ una uice diceret Cuiꝰ etiã exem¬
plo informati młti clareuallẽsiũ fratrũ:
eandẽ consuetudinẽ usq hodie quasi pro
lege custodũt. Derũptamẽ si accepta deo
et grrta hoĩb erat deuotio et hũilitas hꝰ
btĩ uiri. uideãt queso quid responsuri sĩt
deo in die tremc̃di exrimĩs eus qui econ¬
trario nitũtur. qͥ si forte ab aliquo pro¬
tlamati fuerũt exasꝑant᷑ et ad ĩpacẽtie
uerba prorũpũt᷑: rancorẽ ꝙ quẽ aduersus
ꝓclamãtes se cõtiptũt dissimulare neq̃ũt:
sen eciã oportiũtatẽ taiptat quo nõ caritatĩ
s rãtoris spũ ĩpulsi: eos qui se clamauerãt

Expanded text:
bant quod nunquam visus fuisset irasci, nunquam bant quod nunquam visus fuisset irasci, nunquam quibuslibet injuriis provocatus ad impatientiam erumpere. Hic inspirante Deo, statuerat firmiter in animo suo, ut quoties a quibuslibet fratribus juste sive injuste proclamaretur, toties pro illis oraret, et pro singulis Pater noster ad minus una vice diceret. Cujus etiam exemplo informati multi Claraevallensium fratrum, eamdem consuetudinem usque hodie quasi pro lege custodiunt. Verumtamen si accepta Deo et grata hominibus erat devotio et humilitas hujus beati viri, videant, quid responsuri sint Deo in die tremendi examinis ejus, qui econtrario nituntur, qui si forte ab aliquo proclamati fuerint, exasperantur, et ad impatientiae verba prorumpunt, rancorem quoque, quem adversus proclamantes se concipiunt, dissimulare nequeunt, seu etiam opportunitatem captant, quo non charitatis, sed rancoris spiritu impulsi, eos qui se clamaverant,
Abbreviated transcription (Latin):
pisset gauisus ẽ gaudio magno; et cut
Uere bãs es fili kmĩe ÷ quia caro et sem¬
gius nõ reuelauit tibi sapĩam hãc s pr̃
celestis ipe te docuit : ipẽ posuit ãa tũã
ad uitã rectissimo q tramite ꝑduxit ud
prĩcm Iãergo securꝰ ingredere: qm̃ pa
tefacta ẽ tibi ianua uite Defũcto itaq
fratre et erequiis celebratis. uenerabilis
pater de cõusatiõe et cõsũmatiõe eius ser¬
monẽ ĩ capitulo luculentũ sua illa de
ad amorẽ obediẽtie mirabilit᷑ cictendit.
Uehemẽter nãq affectus fuerat ĩ respon¬
siõe illius et magis tõgratulabatur
ei suꝑ obediẽtie uirtutẽ. et suꝑ ipiũs c̃
puritatẽ: ꝙͣ si uidisset eũ signis et pro¬
tuius mortẽ dñs gloriosa reuelaciõe
in morte consetutꝰ sit .ta.xx¬
n supradc̃o cenobio alt᷑ quidã
cõuersus extitit uir religiosus
ac magne mãisuctudĩs q̃ ꝑ magisteriũ
dĩne grẽ didicerat ẽẽ mitis et hũilis
corde. Huic ceteri frẽs testiõniũ ꝑhibe¬

Expanded text:
pisset, gavisus est gaudio magno, et ait: « Vere beatus es, fili charissime, quia caro et sanguis non revelavit tibi sapientiam hanc, sed Pater coelestis ipse te docuit. Ipse posuit animam tuam ad vitam, et rectissimo tramite perduxit ad patriam. Jamque securus ingredere, qpatefacta est tibi janua vitae. » Defuncto itaque fratre et exsequiis celebratis, venerabilis Pater de conversatione et consummatione ejus sermonem in capitulo luculentum sua illa devad amorem obedientiae mirabiliter accendit. Vehementer namque affectus fuit in responsione illius; et magis congratulabatur ei super obedientiae virtutem, et super ipsius animi puritatem, quam si vidisset eum signis et procujus mortem Dominus gloriosa revelatione in morte consecutus sit. In supradicto coenobio alter quidam conversus exstitit, vir religiosus ac magnae mansuetudinis, qui per magisterium divinae gratiae didicerat esse mitis et humilis corde. Huic caeteri fratres testimonium perhibe
Abbreviated transcription (Latin):
tũtimoris dei collocare ĩ fossato hũibtte¬
tis: quĩa tĩor dei scd̾ uerã diffinicionẽ in¬
suꝑedificet: quia nulla ũ ꝙͥ scĩa ĩflat: ubi
duuna parit᷑ et fratña caritas edifucat
Imq nouꝰ iste theologus de quo lotuti su¬
mus qui atimore dei ĩcipiẽs fastigiũ ꝑ¬

Expanded text:
tum timoris Dei collocare in fossato humilitatum timoris Dei collocare in fossato humilitatis, quia timor Dei, secundum veram diffinitionem, insuperaedificet, quia nulla unquam scientia inflat, ubi divina pariter et fraterna charitas aedificat. Itaque novus iste theologus de quo locuti sumus, qui a timore Dei incipiens, fastigium p
Abbreviated transcription (Latin):
Amaxĩo iis ad mĩmũ eoꝵ ͥ cognostẽt in
dicit dñs: Utinã attẽderẽt etẽplũ
istud hoĩes ĩ quieti q̃ tirtueũt mare et¬
aridã. ut palca lr̃e repleãtur et typo
scĩẽ turgecĩtꝰ ut uocẽtur ab hoĩb rub¬
uites et ingr̃i ut gloriẽtur se ẽẽ legis¬
tas et decretistas. dyaleticos et sophis¬
tas. ut de negotio pietatis auaricie
et aimbitioni seriuãt Utinã ĩ qͣm cõr¬
dis ciure ꝑciꝑent et intelligetẽt: qm̃ sic
rustico hũic et ydeote qui simplicit in tiore
dei ambulare studuit ĩ obitu ipiũs dĩne
Scĩe sublimitas collata ẽ et noticia miste¬
riorũ telestiũ reserata ͥ sic ecõuerso
ipistultꝰ et fatiu remcorebũt ĩ ebitu suo
ca diuicias sc̃e quas sme tiore deuora¬
uerũt enomẽt: et de uentre eorũ extexai¬
het eas deus. Et hec dicimꝰ nõ ut sciẽ
aꝑpetitores generalit᷑ cõdẽpnemꝰ ⁊ ẜ ut
doceamꝰ õnem hoiẽm p̾mitus fũdinẽ¬

Expanded text:
a maximo usque ad minimum eorum, cognoscent me, a maximo usque ad minimum eorum, cognoscent me, dicit Dominus? Utinam attenderent exemplum istud hoaridam, ut palea litterae repleantur, et typho scientiae turgeant, ut vocentur ab hominibus Rabbites et magistri, ut glorientur se esse legistas et decretistas, dialecticos et sophistas ut, de negotio pietatis avaritiae et ambitioni serviant. Utinam, inquam, cordis aure perciperent et intelligerent, quoniam sicut rustico huic et idiotae, qui simpliciter in timore Dei ambulare studuit, in obitu ipsius divinae scientiae sublimitas collata est, et notitia mysteriorum coelestium reserata: sic econverso ipsi stulti et fatui remanebunt in obitu suo, cum divitias scientiae, quas sine timore Dei devoraverunt, evoment, et de ventre illorum extrahet eas Deus. Et haec dicimus, non ut scientiae appetitores generaliter condemnemus, sed ut doceamus omnem hominem, primitus fundamen