comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ymo uel unius lucis repentina febricula postrẽo
ut in hil externum incidat pse sepe stando durã¬
doq consumitur .&. in nihilum redit neq tancũ
gaudi ueniens culit quantum fugiens fert dolo
ris Ueris ergo ac mensuris bonis delectari cõueĩt
non falsis ac labentibus  Forma corporis ele¬
gantissima est Rhabes uelum oculis laqueum
pedibus alis uiscum. haut facile seu uera dise̾nẽ
seu ueritatem sequi poteris. feu maltum ⁊ euolare
aĩmo multos demq ad honesta pergentes forma
detinuit detorsitq contrariam in partem E For¬
ma corporis mira est Rbene ais mira nãꝙ hͣua
fermosi utuenes quot suscipiunt labores. quanta
sibi inferunt supplicia ut formosiores nõ lint quid
sed appareant. breuis hunc priuna percusserit.
leuis hunc aura decusserit. subito uel inimice
manus ungue decerpitur. uł preteruntis morbi
causaᷤ fomenta libinum nec minorem querẽdi
odii. quam amoris aditum fies mulierculis forsan

Expanded text:
immo vel unius lucis repentina febricula. Postremo, immo vel unius lucis repentina febricula. Postremo, ut nichil externum incidat, per sese stando durandoque consumitur et in nichilum redit neque tantum gaudii veniens tulit quantum fugiens fert dolois igitur ac mansuris bonis delectari convenit, non falsis atque labentibus. Forma corporis elegantissima est. Habes velum oculis, laqueum pedibus, alis viscum; haud facile seu vera discernere, seu virtutem sequi poteris, seu in altum evolare animo: multos enim ad honesta pergentes forma detinuit detorsitque contrariam in partem. Forma corporis mira est. Bene ais: “mira”. Nam quformosi iuvenes, quos suscipiunt labores, quanta sibi inferunt supplicia, ut formosiores non sint quidem evanescit: brevis hunc pruina perusserit, levis hunc aura decusserit, subito vel inimice manus ungue decerpitur vel pretereuntis morbi causas, fomenta libidinum nec minorem querendi odii quam amoris aditum. Fies mulierculis forsan
Abbreviated transcription (Latin):
R Fragili interis fundamento Corpus ipm̃
umbre in morem p̃terit & tu momentaneum cor¬
poris accidens t̾ mansurum spõrdes Ruere queũt
accidencia stante subiecto. nequeunt illo ruente:
non ruere : At cunctis exqualitatibus que mortali
cum corpore fugint. nulla uelocior.q formaque
mox ut amenum flosculum ostendit inter ipõs
oculos mirancium & laudancium euanȩscitꝰ riiꝰ¬
iȩmores Quantuero inter conmendum tempꝰ
effunditur ꝗt honesta interim qt utilia. quot
postremo necessaria negliguntur Tuum igitur
breue caducumq donumꝰ in ane gaudium sine
inuidia tibi habeto habes hostem tuũ domi Q ꝙ
est peius. delectabilem ac blandum habes rapto¬
rem quiȩtis & temporis perpetuumꝙ tortorem
habes & in ateriam laboris uberrimã:deniq glori
are & ul exulta ut libet. uenit ecce magnis passi¬
bus que te uelo tenui latentem detegat Quanti
ess̃ forma uiui hom̃is mors ostendit nec mors sola
sed senec tus & paucorum spacium annorum

Expanded text:
. Fragili niteris fundamento. Corpus ipsum umbre in morem preterit: tu momentaneum corporis accidens tibi mansurum spondes! Ruere queunt accidentia stante subiecto, nequeunt illo ruente non ruere. Atque cunctis ex qualitatibus que mortali cum corpore fugiunt nulla velocior quam forma, que mox ut amenum flosculum ostenderit, ipsos inter oculos mirantium atque laudantium evanescit: brememores! Quantum vero inter comendum tempus effunditur, quot honesta interim, quot utilia, quot postremo necessaria negliguntur! Tuum igitur breve caducumque bonum et inane gaudium sine invidia tibi habeto. Habes hostem tuum domi quodque est peius, delectabilem ac blandum, habes raptorem quietis ac temporis perpetuumque tortorem, habes et materiam laboris uberrimam, discriare et exulta ut libet: venit ecce magnis passibus, que te velo tenui latentem detegat. Quanti esset forma vivi hominis mors ostendit; nec mors sola, sed senectus et paucorum spatium annorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Cas florida est &mul Gaudeo¬
tum super est uite R En prima
mortalium spesq̃ multa hõĩm
milia & fefellit & fallet gaudeo¬
Norida xst etas R in ane gau¬
dium & breueflos iste duinlo

Expanded text:
as florida est, multum superest vite. En prima mortalium vana spes, que multa hominum milia et fefellit et fallet! Florida est etas. Inane gaudium et br
Abbreviated transcription (Latin):
aduerse fortune. de deformitate corporis. doleo¬
isse mecum iumis
illiber aliter naturam
queror que deformem
Quot faces extinxit
quot occurrit incen¬
diis doleo deformem
genuit natura Respon¬
deo Si non dedit quod
sit dedit satis est mitte
dare quod continue minuat & pereat ueralibera¬
litas mansuro munere noscitur:putrida &cadu¬
ca auari eciam donant. Forma fugax & fragile
nature donum paucis adutilitatem multis ad ꝑ¬
niciem. nulli ad salutem: ueramq gloriam data

Expanded text:
ORMITATE CORPORIS Egisse mecum nimis illiberaliter naturam queror, que deformem quot faces extinxit! Quot occurrit incendiis! Deformem genuit natura. Non dedit quod sit dedit, satis est: mitte dare quod quotidie minuatur et pereat. Vera liberalitas mansuro munere noscitur: putria et caduca avari etiam donant. Forma fugax et fragile nature donum: paucis ad utilitatem, multis ad perniciem, nulli ad salutem veramque gloriam data
Abbreviated transcription (Latin):
tum audire. tum discere. Cum igitux tantis
bonis ornata solitudo si participe careat ĩ tol¬
lerabilis eciam ferocibus amnis. humanũq
posis cõmercium uideatur: quid mitibus
& huantate preditis iuderi debet ꝙ si amici

Expanded text:
tum audire, tum discere». Cum igitur tantis tum audire, tum discere». Cum igitur tantis bonis ornata solitudo, si participe careat, intolerabilis etiam ferocibus animis humanumque perosis commercium videatur, quid mitibus et humanitate preditis videri debet? Quod si amici
Abbreviated transcription (Latin):
pertinent: qi uirgula cliuina ut ayunt sup¬
peditarentur. tñ ocloͤquisq ingemo negociis
om̃ibus obmissis totum se in cognitõe & scien¬
cia collocaret: deinde & yronice locutum
scires: aꝑte ayt non est ita: nam & solitudi¬
nem fugeret: Ecce ꝙͣ paucis u̾bis quecum¬
q desolitudine loquimur. dampnasse uide¬
atur & fecerat insi ulterius processis set. ut
non tam Ciceronis dictum exponendum
nobis. ꝙͣ oratoris testimonium licet in pħie
libris scriptum ceu suspectum ab hoc uidi¬
cio repellendum esset. sedue liqueat ad
extrema: & in huana tm solitudine illum
loqui quam qui fugit profecto unũ ȩciam
non fugit: atq ita non nostram sed diu̾sam
pocius dampnare sentenciam nec fuga so¬
litudinis in turbam in uelle sed id solum
ne amore solitudinis hũamtas fugiatur
unde quid addit: cum enim dixisset & soli¬
tudinem fugeret non dixit & socios: sed &x
socium ayt studii quereret cum clocere ueli

Expanded text:
pertinent, quasi virgula divina, ut aiunt, suppertinent, quasi virgula divina, ut aiunt, suppeditarentur, tum optimo quisque ingenio negotiis omnibus omissis totum se in cognitione et in scientia collocaret». Deinde ut ironice locutum scires, aperte ait: «Non est ita; nam et solitudinem fugeret». Ecce quam paucis verbis quecunque de solitudine loquimur damnasse videbatur! Et fecerat, nisi ulterius processisset, ut non tam Ciceronis dictum exponendum nobis, quam oratoris testimonium, licet in philosophie libris scriptum, ceu suspectum ab hoc iudicio repellendum esset. Sed ut liqueat de extrema et inhumana tantum solitudine illum loqui, quam qui fugit profecto unum etiam non fugit, atque ita non nostram sed diversam potius damnare sententiam, nec fuga solitudinis in turbam iri velle, sed id solum ne amore solitudinis humanitas fugiatur, vide quid addidit. Cum enim dixisset «et solitudinem fugeret», non dixit «et socios», sed «et socium» ait «studii quereret, tum docere vellet,
Abbreviated transcription (Latin):
Tangis fateor seneca & auctoritate premis
tua inclinaturus forsan nisi alter obsisteret
non te minor & si maiorem dixero credo non
indignabere: Harcus cicero amicicie legẽ
tranctans non hos tiñ quibus amicicia post
uirtutem iocundissima rerum ẽ. sed aspe¬
ros eciam & in manes huamq societatem at¬
q congressum fugientes quoꝵ uix unũ ex¬
emplũ toto orhe reperiit: pati nõ posse inquis
nisi acquirant aliquem non dixit amicum
natura enim obstabat: sed apud quem euomãt
uiriis sue acerbitatis: sũptaq occasione. tarẽ¬
tim archite dic tum refert cuius ea sentẽcia
est. Neminem non modo interris ꝙͣtalibus
rerum affluencia: sed ne incelo quidem pre¬
senti siderum conspec tu mundiq noticia
felicem esse posse: nisi hanc cum quo illa par¬
ticipet sic naturam nihil om̃o solitarium a¬
mare Idem famosiore alio quodam loco: si
omĩa nobis inquit q̃ ad cultum uictumq

Expanded text:
Tangis, fateor, Seneca, et autoritate premis Tangis, fateor, Seneca, et autoritate premis tua, inclinaturus forsitan, nisi alter obsisteret non te minor, et si maiorem dixero credo non indignabere. Marcus Cicero amicitie legem tractans, non hos tantum quibus amicitia post virtutem iucundissima rerum est, sed asperos etiam et immanes, humanamque societatem atque congressum fugientes — quorum vix unicum exemplum toto orbe repperit — pati non posse ait, nisi «acquirant aliquem» non dixit amicum, natura enim obstabat, sed «apud quem evomant virus sue acerbitatis». Sumptaque hinc occasione, Tarentini Archite dictum refert, cuius ea sententia est: neminem non modo in terris quantalibet rerum affluentia, sed ne in celo quidem presenti siderum conspectu mundique notitia felicem esse posse, nisi habeat cum quo illa participet; sic naturam nichil omnino solitarium amare. Idem famosiore alio quodam loco «Si omnia nobis» inquit «que ad victum cultumque
Abbreviated transcription (Latin):
fallatur id uero maxime deteget repentina
necessitas. mutacioq fortune que sicut op¬
tanda non est experiendi cupidinesic sig
accidat & exꝑiencie & discuciendis erro¬
ribus multum constat: deinde si ut reliqꝵ
rerum sic amiciciaꝵ alter altero dicior fue¬
rit non monebor: nec tam amicos frigere
solitarium monebo ꝙͣ optare ut ad se uisen¬
dum singulatim pocius ꝙͣ cateruatim ueniat
non ocio tedium sed solamen & auxilium
laturi Sit ocium modestum & suaue non in¬
solens sit solitudo tranquilla: non ferox sit
deniq solitudo non in manitas inꝙͣ qui in
uenerit miretur hũ anitatem: que ab urbi¬
bus exulat siluas in colere. seq uisos inpopu¬
lis ac leones: insolitudine angelicos honnes
inuenisse: ita plene sencio atq hunc mediũ
inter ex trema callem teneo: Alter non nisi
inter turbas gaulet. huic miseri corclia ma¬
gis ꝙ̃ redargucio debetur: Alter aũt fuge
inquit eciam unũ huic nescio quid dicam

Expanded text:
fallatur. Id vero maxime deteget repentina fallatur. Id vero maxime deteget repentina necessitas mutatioque fortune que, sicut optanda non est experiendi cupidine, sic si accidat experientie et discutiendis erroribus multum confert. Deinde si ut reliquarum rerum sic amicitiarum alter altero ditior fuerit, non movebor; nec tam amicos fugere solitarium monebo, quam optare ut ad se visendum singulatim potius quam catervatim veniant, non otio tedium sed solamen et auxilium laturi. Sit otium modestum et suave, non insolens; sit solitudo tranquilla, non ferox; sit denique solitudo non immanitas, in quam qui venerit miretur humanitatem, que ab urbibus exulat, silvas incolere, seque ursos in populis ac leones, in solitudine angelicum hominem invenisse. Ita plane sentio, atque hunc medium inter extrema callem teneo. Alter nonnisi inter turbas gaudet: huic misericordia magis quam redargutio debetur. Alter autem «Fuge» inquit «etiam unum»: huic nescio quid dicam.
Abbreviated transcription (Latin):
consulam exclamabunt undiq soli tudinis
ac uirtutis adu̾sari meq faxeum & in huã¬
num dicent. Atqui seneca tantus uir carissi¬
io oĩm amico precipit: unũ eciam fugere
ac ꝓfecto confũmatoq loquit iuro: Hloc si quis
um ꝙͣ perfectorum exmunero fuisse lucilũ
iuratus testis Seneca ip̃e fatetur: quem & si fre¬
ꝙter laudet qui amancium mos est: si ꝑfectũ
tamen noscet non tociens hortaretur nec ali¬
qñ reprehenderet At studiis saltem uirtutiq
dedito dicat aliquis. hec fatebor Sed eo plane
reuertimini quo uolebant neq nego aliis ꝙͣ
lr̃arum & uirtutum studiosis loquor: reliꝗs
salubre consilium nullum habeo insi ut ante
omĩa uitam mut᷑ant tũ loci oportiũtate uide¬
himus Ceterum hisipis quibus solitudinem
oportunam dixi nũꝙͣ fuasi ut studio solitu¬
dinis amicicie uira contempnerent turbas
non amicos fugiendos dico ꝙsiquis ȩsse sibi
amicos turbał extimet primum uideat ne

Expanded text:
consulam, exclamabunt undique solitudinis consulam, exclamabunt undique solitudinis ac virtutis adversarii, meque saxeum et inhumanum dicent; atqui Seneca, tantus vir, carissimo omnium amico precipit unum etiam fugere. At perfecto consummatoque viro loquitur. Hoc siquis um potius quam perfectorum ex numero fuisse Lucilium iuratus testis Seneca ipse fatebitur, quem etsi frequenter laudet, qui amantium mos est, si perfectum tamen nosset, nec totiens hortaretur, nec aliquando reprehenderet. At studiis saltem virtutique dedito, dicat aliquis; hoc fatebor, sed eo plane revertimur quo volebam. Neque enim ego aliis quam literarum et virtutum studiosis loquor; reliquis salubre consilium nullum habeo, nisi ut ante omnia vitam mutent; tum de loci oportunitate videbimus. Ceterum his ipsis, quibus solitudinem oportunam dixi, nunquam suasi ut studio solitudinis amicitie iura contemnerent: turbas non amicos fugiendos dico. Quod siquis esse sibi amicorum turbas extimat, primum videat ne
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq pestiferũ. Uerum ea nature ꝑuersi¬
tas non solitudinis culpa ẽ: quod ut prsusita
essȩ : nec aliud senecam uoluisse puideas ea¬
dicit epła illam ipãm solitudinein mestis ac
pauidis & imprudentibus int̾dictam lucilo
suo non modo ꝑmittit: sed suadet ac precipit¬
si sic est inquit: non inmuto sentenciamitfu¬
ge multitudinem fuge paucitatem: fuge eciã
unum: non habeo cũ quo te cõmunicã tum
uelim &uide quod iudicium habeo: Audeo
te tibi credere: durum infallor ac precisum
dogina fuge inquit multitudinem: libenter
id quidem fuge paucitatem pacior non mo¬
leste: fuge eciam unii nil est quo me ulteriꝰ
trudas ad extremam solitudins coartasti.
quid iam restat. insi ut me ip̃m fugiam sed
& tunc tm unũ fugero: non habeo cum quo
teͣ cõmunicatum uelim mirum: ego ueroha¬
beo cum quote & fortasse plures sed profec¬
to unũ habeo O si nunc tale aliquid amico

Expanded text:
utrumque pestiferum; verum ea nature perversiutrumque pestiferum; verum ea nature perversitas, non solitudinis culpa est. Quod ut prorsus ita esse nec aliud Senecam voluisse pervideas, eadem epystola illam ipsam solitudinem, mestis ac pavidis et imprudentibus interdictam, Lucilio suo non modo permittit sed suadet ac precipit. «Sic est» inquit «non muto sententiam: fuge multitudinem, fuge paucitatem, fuge etiam unum; non habeo cum quo te comunicatum velim, et vide quod iudicium habeo: audeo te tibi credere». Durum, nisi fallor, ac precisum dogma. «Fuge» inquit «multitudinem», libenter id quidem; «fuge paucitatem», patior non moleste; «fuge etiam unum», nil est quo me ulterius trudas, ad extremam solitudinem coarctasti. Quid iam restat nisi ut me ipsum fugiam, si et tunc tamen unum fugero? «Non habeo cum quo te comunicatum velim». Mirum: ego vero habeo cum quo te, et fortasse plures, sed profecto unum habeo. O si nunc tale aliquid amico
Abbreviated transcription (Latin):
resistendum uł solitudims patrocinium deseren¬
dum erat sed non ita est Ea enim non insi de
stultis: & qui passiombus uincuntur dca essẽ
luce clarius in ip̃is senete uerbis apparet lugẽ¬
tem inꝗt timentemq custodire solemus ne
solitudine mala utatur audis aliquem solitu¬
dinẽ prohiberi: sed aduerte causam luctum
sed & timorem accrrimas animi passiones
quod ipm lacus extendens: Nemo est inꝗt
ex inprudentib qui relinqui sibi debeat id
utrũq uerum esse quis non uidet: qui enim
impos siu est mox ut sibi relinquitur oport
ut ruat Talibus quidem ego non inunicam
modo solitudinem: sed nec ainicam urbem
uidico: eo tñ amiciorem: ꝙ illa ut criminum
ministros sic &scrutatores: habet & iudicęs
hec impuntatis & latebrarum reicit legum
metũ & uerecũdiam honestatis ceterum alte¬
ra lib̾tatem & impudenciamq precandi altera
fautores scelerum atq instrumẽta supepeditat

Expanded text:
resistendum, vel solitudinis patrocinium deserenresistendum, vel solitudinis patrocinium deserendum erat. Sed non ita est. Ea enim non nisi de stultis et qui passionibus vincuntur dicta esse, luce clarius in ipsis Senece verbis apparet. «Lugentem» inquit «timentemque custodire solemus, ne solitudine male utatur». Audis aliquem solitudine prohiberi, sed adverte causam: luctum scilicet et timorem, acerrimas animi passiones. Quod ipsum latius extendens, «Nemo est» inquit «ex imprudentibus, qui relinqui sibi debeat». Id utique verum esse quis non videt? Qui enim impos sui est, mox ut sibi relinquitur, oportet ut ruat. Talibus quidem ego non inimicam modo solitudinem, sed nec amicam urbem iudico, eo tamen amiciorem, quod illa ut criminum ministros sic et scrutatores habet et vindices, hec impunitatis et latebrarum spe reicit legum metum et reverentiam honestatis. Ceterum altera libertatem impudentiamque peccandi, altera fautores scelerum atque instrumenta suppeditat,
Abbreviated transcription (Latin):
ret: si prop̃ter muros & teetum: nullis bene
secessibus ingenium crederetur Possem nũc
apud alios hoc ip̃m querere & plurimũ testi¬
momo rem firmare ne uererer ne aut fidei
minus habuisse tantis testibus aut cure ai¬
plius suscepisse dicerer. ꝙ oportet: Hattenꝰ
ea lege disserui ꝗd sentirem: ut nullam in¬
geniis legem imposusse me senciant ꝗ hec
legent Si quis adeo habundãs ocioͣ ut ociu
nrm legat singula igitur examinent deueri¬
tate rerum non tam miba uel aliis ꝙ exꝑien¬
cie credituri Iam uero qui solitudinem uirtu¬
tibus inumicam uolunt Astipulatorem uidet:
interceteros amicum Senecam int̾ ceteros ha¬
bere qui epłaꝵ suarum quodam loco omĩa nob̾
mala solitudinem ꝑsuadere & rursus aliolo¬
co. mala ibi consilia agitari cupiditates im¬
probas ordinari: aulaciã acui libidinem irri¬
tari iracuneliam instigari ait: que sim defite
aut uniu̾ salr̾ dicerentur: aut dubie: uel senece

Expanded text:
ret, si preter muros ac tectum nullis bene ret, si preter muros ac tectum nullis bene secessibus ingenium crederetur. Possem nunc apud alios hoc ipsum querere et plurium testimonio rem firmare, ni vererer ne aut fidei minus habuisse tantis testibus, aut cure amplius suscepisse dicerer quam oportet. Hactenus ea lege disserui quid sentirem, ut nullam ingeniis legem imposuisse me sentiant qui hec legent, siquis adeo abundans otio erit ut otium nostrum legat; singula igitur examinent de veritate rerum, non tam michi vel aliis quam experientie credituri. Iam vero qui solitudinem virtutibus inimicam volunt, astipulatorem videntur inter ceteros Anneum Senecam habere, qui epystolarum suarum quodam loco, omnia nobis mala solitudinem persuadere; et rursus alio loco, mala ibi consilia agitari, cupiditates improbas ordinari, audaciam acui, libidinem irritari, iracundiam instigari ait. Que si indefinite aut universaliter dicerentur, hauddubie vel Senece
Abbreviated transcription (Latin):
post̾ior Cyprianus. fide autem prior martirio
clarus nec obscurus eloquio tale quidem &
sensisse uidetur & sꝙͥpsisse: quod unũ ex mul¬
tis ingens eius mirator Augustinus in libris su¬
is qĩ illius ingenii exꝑimentum & eloquencie
gustum ponit: que ineo quanta esse potuerit
nisi grauitati rerum deditus uerborum neglex¬
isset ornatum: loci illius cõmemoracõne notũ
nobis esse uoluit ubi ingenium exercens. non
ait hunc talamum loco abditum: cinctum
muris conmunitum seris. marmore opacum:
celatumq testudine: aut tale aliꝙͣ sed quid
petamus inꝗt: Hanc sedem dant secesslun
uicina secreta: ubi dum erratici palmitum
lapsus pendulis nexibus ꝑarundines bauilas
repuunt intraporticum. frondea tecta fecęrt
Ecce quem porticũ &. quam sedem Uirsan¬
ctus & eloquens appetebat uitȩs. palinites.
frondes. arundines .& inter hec studiosis sẽ¬
per amabile secretum: quod utiq non opta¬

Expanded text:
posterior Cyprianus, fide autem prior et martyrio posterior Cyprianus, fide autem prior et martyrio clarus nec obscurus eloquio, tale quiddam et sensisse videtur et scripsisse; quod unum ex multis ingens mirator eius Augustinus in libris suis quasi illius ingenii experimentum et eloquentie gustum ponit, que in eo quanta esse potuerit, nisi gravitati rerum deditus verborum neglexisset ornatum, loci illius commemoratione notum nobis esse voluit. Ubi ingenium exercens non ait hunc thalamum loco abditum, cinctum muris, communitum seris, marmorea opacum celatumque testudine, aut tale aliquid, sed quid? «Petamus» inquit «hanc sedem. Dant secessum vicina secreta, ubi dum erratici palmitum lapsus pendulis nexibus per arundines baiulas repunt, viteam porticum frondea tecta fecerunt». Ecce quam porticum et quam sedem vir sanctus et eloquens appetebat: vites, palmites, frondes, arundines, et inter hec studiosis semper amabile secretum, quod utique non opta
Abbreviated transcription (Latin):
nitore insito ad monitus originis dixi mecum
grainen alpixm. sti̾pis ex altõ uenis Equidem
ut huic tandem articulo finem faciam & mar¬
custulius & uirgilius maro: quos eloquencie
princeps latine: nemo eloquens negat: huic cõ¬
silio herebant: dum alter cum sepe alias tum pre¬
sertun ad tractatum legum ciuilium accessu¬
ius. frondosas quercus &. delcabiles secessus ꝙꝙ
ibi scriptum memini ripam & umbram & procer¬
rimas populos & concentum auium & strepitũ
fluiuoꝵ atq equas in ꝑtes scissi amnis in medo
insulam parat᷑am & huic nr̃e similimã quere¬
ret Alter autem scium alexi qeusquis is ẽ pas¬
torio carmine laudaturus: Inter clensas um¬
brosa cacumina fagos: assidue ueniens. solus
inmontibus & siluis id faceret. Platonẽ sequu¬
ti ambo: qui inter ociosa cup̾seta& spacia sil¬
uestria: deinstitutis rerum publicarum deq
optimis legibus disputarat: Hota nimirum
& uulgata conmemoro Multum tempore

Expanded text:
nitore insito admonitus originis, dixi mecum: nitore insito admonitus originis, dixi mecum: «Gramen alpinum sapis, ex alto venis». Equidem ut huic tandem articulo finem faciam, et Marcus Tullius et Virgilius Maro, quos eloquentie principes latine nemo eloquens negabit, huic consilio herebant: dum alter cum sepe alias tum presertim ad tractatum legum civilium accessurus, frondosas quercus et delectabiles secessus, quodque ibi scriptum memini «ripam et umbram», et procerissimas populos, et concentum avium, et strepitum fluviorum, atque equas in partes scissi amnis in medio insulam parvam et huic nostre simillimam quereret; alter autem suum Alexim, quisquis is est, pastorio carmine laudaturus, «inter densas umbrosa cacumina fagos» assidue veniens, solus in montibus et silvis id faceret: Platonem secuti ambo, qui inter otiosa cupresseta et spatia silvestria de institutis rerum publicarum deque optimis legibus disputarat. Nota nimirum et vulgata commemoro. Multum tempore
Abbreviated transcription (Latin):
equiparet atq ita nullum studio tempus in hers
aut in ane preter fluat: quod hiis precipue dic¬
tum sit: qui oraciones texunt aut historias nam
quibus acuta pocius & arguta qm̃ multa con¬
quirere mos est eos libertati proprie relinquedos
censeo: impetum ingenii sequantur contidãt
ubicũq ẽ aĩmus ubi locus tempusq suaserint
aut ubi se stimulis maioribus adigi senserint
seu celo aperto. seu clause tecto domus. seu
ceło aperto. seu c lause solide rupis obtentu seu
patule pinus umbraculo non multorum euo¬
lucione uoluminum est opus illis iam ante
ꝑlectis in aĩmo legunt sepe eciam in aĩo sc̃bũt
lcĩone p̃tita sed pnti ingeno se se attollunt:
Nempe supra huanum modum rapiant᷑ opor¬
tet si super hoĩem Qui uolunt id sane locis aper¬
tissimis expedicius fieri interdum & alacrius
animadũti Unde sepe montanũ carmen qͣ edũ
extoto grege lȩtissimu atq lectissimũ uidi&

Expanded text:
equiparet; atque ita nullum studio tempus iners equiparet; atque ita nullum studio tempus iners aut inane preterfluat. Quod his precipue dictum sit qui orationes texunt aut historias; namquibus acuta potius et arguta quam multa conquirere mens est, eos libertati proprie relinquendos censeo: impetum ingenii sequantur, considant ubicunque est animus, ubi locus tempusque suaserint, aut ubi se stimulis maioribus adigi senserint, seu celo aperto, sed clause tecto domus, seue tecto domus, seu solide rupis obtentu, seu patule pinus umbraculo. Non multorum evolutione voluminum est opus: illis iam ante perlectis, in animo legunt, sepe etiam in animo scribunt; lectione preterita sed presenti ingenio se se attollunt. Nempe supra humanum modum rapiantur oportet si supra hominem loqui volunt: id sane locis apertissimis expeditius fieri interdum et alacrius animadverti. Unde sepe montanum carmen quasi hedum e toto grege letissimum atque lectissimum vidi et,
Abbreviated transcription (Latin):
lium non inefficax expertus tecum studiosissie
pr̃ & cum lectore coĩco: ille enim laudans de¬
mostenis hunc morem adextremũ ayt. Ideo lu¬
culum: & lumen unum uelud rcos teneat: nil
horum ut arbitror soli tudine obstare: sed faue¬
re cuncta fateberis Itaq si inter tantas uoces au¬
noui aliquid admoneo: quociens se exemplo
demosteis includet Illud ante preuisum sit
ut post secundos ingenii successus egressu facili insiluas
& loca uirencia quo nihil est musis amicius
queruli amnis in ripam grauedinem possit fati¬
gacõẽmq deponere nec ideo minus in aruũ in¬
genii rerum semina iacere &. inter ipm̃ quietis
ręꝑandiq animi tempus. uenturo labori ma¬
teriam preparare: utile simul & iocundum
opus &. actuola requies. quietus labor: ut cum
ad angustam illam demostenis: ac secretam
artam reditum fuerit: sentenciarum semẽtẽ
inutilibus exc lusis uotiua uerborum messis

Expanded text:
lium non inefficax expertus, tecum, studiosissime lium non inefficax expertus, tecum, studiosissime pater, et cum lectore comunico. Ille enim, laudans Demosthenis hunc morem, ad extremum ait: «Ideo luculum, et lumen unum velut rectos teneat». Nichil horum, ut arbitror, solitudini obstare sed favere cunta fateberis. Itaque si inter tantas voces auscripturum novi aliquid admoneo, quotiens se exemplo Demosthenis includet, illud ante provisum sit ut, post secundos ingenii successus, egressu facili in silvas et loca virentia, quoque nichil est Musis amicius, queruli amnis in ripam gravedinem possit fatigationemque deponere; nec ideo minus in arvum ingenii rerum semina iacere, et inter ipsum quietis reparandique animi tempus venturo labori materiam preparare, utile simul et iucundum opus, et actuosa requies et quietus labor, ut cum ad angustam illam Demosthenis ac secretam aream reditum fuerit, sententiarum sementem, inutilibus excussis, votiva verborum messis
Abbreviated transcription (Latin):
ga nec bellum placet concordiam quero. Itaq ꝙͣ¬
us ego nusꝙ̃ felicius ꝙͣ in silius ac montibus in¬
genium experiar: nusꝙͣ mihi paracius e mag¬
infici sensus occurrant sicubi tñ magnificum
aliquid occurrit. & equa conceptibus u̾ba respõ¬
adumusos trahens dic tũ fac tumq tantorũ
hoim dainnare: quin utrũq pocius amplector
& proho neutrum nr̃o proposito adu̾sum: neq
enim studiosis imparo ut insiluis aut montib
libros scribant sed ꝑmitto ut tali spec taculo re¬
creatum añn in angustias cogant tacitasq re¬
conditas: quam tam̃e nullo loco apcitis ꝙͣ in so¬
litudine p̃t contingere: quis est qui non quaꝵli¬
bet urbium amicus intelligat: fuscum igitur
& silentem locum qui ad scribendum uenit eli¬
gat: hoc enim iubentibus non obsisto: ꝙ diur¬
no scriptori dictum: noc turnus non respuit
lucubrator: Qua in re ipsius quintiliam consi¬

Expanded text:
ga nec bellum placet, concordiam quero. Itaque qga nec bellum placet, concordiam quero. Itaque quamvis ego nusquam felicius quam in silvis ac montibus ingenium experiar, nusquam michi paratius et magnifici sensus occurrant — sicubi tamen magnificum aliquid occurrit — et equa conceptibus verba respon est ad universos trahens, dictum factum ve tantorum hominum damnare; quin utrunque potius amplector, et probo neutrum nostro proposito adversum. Neque enim studiosis impero ut in silvis aut in montibus libros scribant, sed permitto ut tali spectaculo recreatum animum in angustias cogant tacitas atque reconditas. Quas tamen nullo loco aptius quam in solitudine posse contingere quis est qui non, quamlibet urbium amicus, intelligat? Fuscum igitur ac silentem locum qui ad scribendum venit eligat; hoc enim iubentibus non obsisto; quod diurno scriptori dictum nocturnus non respuat lucubrator. Qua in re ipsius Quintiliani consi
Abbreviated transcription (Latin):
demostenis haud uuilgaris equidem note uiri
sed absq emulo graye facundie principis fcm
profert opiomoni sue consentaneum Et demos¬
tenes quidem inquit melius qui se mlocum exqᷤ
nulla dudiri uox & ex quo inhil proficisci posset
recondebat ne aliud agere mentem cogerent o¬
culi. Habes o studiose siluarum sectator mirator¬
ꝙ dicat aliquis qui sol siluas & colles & secessꝰ
annos non tm̃ mutiles studiis opinentur sed dã¬
pnosos ꝯiud hic dicam: negem. aut locutum
uera quintilianum aut rc̃e fecisse demostenem
yͣmo uere uł insentenciam horum ibo uel hos in
pnciam meam traham conuenire securius ꝙͣ h̃cta¬
ri: poteram nempe ꝑfacile hos in cursus auertere
q oratores ambo hic clarus. ille clarissimus nec
dubium nulli studiorum generi minus siluas .&
ea dequibus hic loquimur atq oĩa solitudinem
conueĩre quod expressius dicam cum ad exempla
puenero. sed non hinc euadere est aĩmus nec fu¬

Expanded text:
Demosthenis, haud vulgaris equidem note viri Demosthenis, haud vulgaris equidem note viri sed absque emulo graie facundie principis, factum profert opinioni sue consentaneum; et «Demosthenes quidem» inquit «melius, qui se in locum ex quo nulla audiri vox et ex quo nichil prospici posset recondebat, ne aliud agere mentem cogerent oculi». Habes, o studiose silvarum sectator miratorque, dicat aliquis, qui silvas et colles et secessus avios non tantum inutiles studiis opinetur sed damnosos. Quid hic dicam? Negem aut locutum vera Quintilianum, aut recte fecisse Demosthenem; imo vero vel in sententiam horum ibo, vel hos in sententiam meam traham? Convenire securius quam luctari. Poteram nempe perfacile hos incursus avertere, quod oratores ambo, hic quidem clarus, ille clarissimus: nec dubium nulli studiosorum generi minus silvas, et ea de quibus hic loquitur, atque omnino solitudinem convenire quod expressius dicam cum ad exempla pervenero; sed non hinc evadere est animus; nec fu
Abbreviated transcription (Latin):
Et non tñ inquit protinus audiendi qui credunt
aptissima in hoc nemora siluasq ꝗđiam celi lib̾¬
tas locorumq amenitas sublimem aĩm & beacio¬
rem spiritum parent Aihi certe iocundus hic
magis ꝙͣ studiorum hortator uidetur esse seces¬
sus: namq illa ipã que delcant necesse est aduocẽt
ab intencione operis destinati neq ẽi se bona fide
inmulta simul intendere animus totum potȩst
& quodcunq inspexit desinit intueri quod pro¬
positum erat: satis utiq dixerat & tñ tit penitus
itasibi psuasum scias. insistit ac repetit Quare
in quit siluarum amenitas & preter labencia flu¬
mina & inspirantes ramis arborum aure uoluqꝵ¬
q cantus & ip̃a late circum spiciendi libertas ad
se trahunt ut mihi remittere pocius uoluntas ista
uideat᷑ cogitatõ ꝙ̃ intendere Etce igitur ut
aduersum me non spernendus testis in iudicium
uenit qui uelut auctoritati proprie parum fisus

Expanded text:
et «non tamen» inquit «protinus audiendi qui credunt et «non tamen» inquit «protinus audiendi qui credunt aptissima in hoc nemora silvasque, quod illa celi libertas locorumque amenitas sublimem animum et beatiorem spiritum parent; michi certe iucundus hic magis quam studiorum hortator videtur esse secessus. Namque illa que ipsa delectant necesse. est avocent ab intentione operis destinati, neque enim se bona fide in multa simul intendere animus totum potest, et quocunque ipse respexit, desinit intueri quod propositum erat». Satis utique dixerat; et tamen, ut penitus ita sibi persuasum scias, insistit ac repetit: «Quare» inquit «silvarum amenitas et preterlabentia flumina, et inspirantes ramis arborum aure volucrumque cantus, et ipsa late circumspiciendi libertas ad se trahunt, ut michi remittere potius voluptas ista videatur cogitationem quam intendere». Ecce igitur ut adversum me non spernendus testis in iudicium venit, qui, velut autoritati proprie parum fisus,
Abbreviated transcription (Latin):
tutibus dicunt᷑ inprimis carẽ solitudie magris
quibusdam qͣsi lr̃aꝵ dispensatoribus atq ita ut
dixerim tenerorum alitoribus amicoꝵ sine qͦꝵ
oꝑa continua profecto rara uinqͣ ingenia surrex¬
ere Ita uero hec dicũt quasi ego pueris loquar &
non hiis qui domi ferulam pedagogumq dimise¬
runt: Instat tam̃e acrius. & eruditis eciam iuris
distrahi ingenium huc illuc ꝓspec tu uago & ce¬
lo liberiore. confirmant: ꝙ quidem ubi gr aue
aliquid molitur rapidi more cornipedis inagno
q saltui prepares frenandum colligendũq doc¬
tus nemo negauerit Huius sententie patronũ
Q uintilianum habent qui libro oracoriarum
institucõimi nisi fallor nono cũ secretũ & libeꝵ¬
arbitris locum &.ꝙͣ altissims̃ silencium scribe¬
tibus maxĩe conuẽire: de quo hoc nememinem
dubitare dixisset: procul dubio hac in ꝑte iecũ
senciens. mox ad iecit unde dissenciens iuderet᷑

Expanded text:
tutibus. Dicunt enim in primis carere solitudinem magistris tutibus. Dicunt enim in primis carere solitudinem magistris quibusdam, quasi literarum dispensatoribus atque, ut ita dixerim, tenerorum altoribus animorum, sine quorum ope continua profecto rara unquam ingenia surrexere. Ita vero hoc dicunt, quasi ego pueris loquar et non his qui domi ferulam pedagogumque dimiserint. Instant tamen acrius, et eruditis etiam viris distrahi ingenium huc illuc prospectu vago et celo liberiore confirmant; quod quidem, ubi grande aliquid molitur, rapidi more cornipedis magno quem saltui prepares, frenandum colligendumque doctus nemo negaverit. Huius sententie patronum Quintilianum habent, qui libro Oratoriarum institutionum nisi fallor nono, cum secretum et «liberarbitris locum et quam altissimum silentium scribentibus maxime convenire», deque hoc neminem dubitare dixisset, proculdubio hac in parte mecum sentiens, mox adiecit unde dissentiens videretur,
Abbreviated transcription (Latin):
est Quod nec plato tacuerat de eisdem loquens
in thymeo ꝙ sacerdociis prediti seꝑatim. a cetẽo
populo manent ne contagione aliqua profana cas¬
titas polluatur: dequorum uita ut unus exsa¬
cerdotibus nr̃is ayt Coremon stoycus uir eloquẽ¬
tissimus narrat. ꝙ oibus mũdi negociis curisq
postpositis semper intemplo fuerint &rerum
causas ac naturas racionesq siderum contẽplati
sunt: nũqͣ muli erib se cõmiscuerũt: nũqꝙͣ ag¬
natos nec propinquos: nec liberos quidem uide¬
runt ex eo tempore quo cepissent diuino cultui
deseruire carnibus & uino se semꝑ abstinuer̃t
addit ad hec ꝙ biduana uł triduana mediahu¬
mores corporis ex ocio atq inmobilitate nascẽ¬
tes acerrie comprimere & castigare sunt soliti
multa quoq decibo depotu: de accubitu quibus
moribus duunam ingenii ubertatem cͣrediderim
mihi iuolenter occurrit᷑ abhis esuibus
solitudo & litteris inimica uidet᷑ & uir¬

Expanded text:
est. Quod nec Plato ipse tacuerat, de eisdem loquens est. Quod nec Plato ipse tacuerat, de eisdem loquens in Timeo, quod «sacerdotiis prediti separatim a cetero populo manent, ne contagione aliqua prophana castitas polluatur». De quorum vita, ut unus e sacerdotibus nostris ait, «Cheremon stoicus, vir eloquentissimus, narrat quod, omnibus mundi negotiis curisque postpositis, sempenaturas, causasque ac rationes siderum contemplati sint; numquam mulieribus se miscuerint; numquam cognatos et propinquos, ne liberos quidem 343 viderint, ex eo tempdeservire; camibus et vino se semper abstinuerint». Addit ad hec quod biduana ac triduana inedia humores corporis, ex otio atque immobilitate nascentes, acerrime comprimere et castigare sint soliti; multa quoque de cibo, de potu, de accubitu. Quibus moribus divinam ingenii ubertatem facile credichi violenter occurritur ab his quibus solitudo et literis inimica videtur et vir
Abbreviated transcription (Latin):
qui non uomerem sulcis: non telam lateri nõ fi¬
dum tĩnitum auribus non oleum aut uinũ gut¬
turi ꝙͣuis & auribus &gutturi fonos suos. suasq
delicias sed feliciora quedam instrumẽta ad
cibum & ornatum cultũq & inedelam peperere
Einzuero id clebitum tibi potissimũ ꝑsoluat᷑ haut¬
uel alienũ consecremus nomĩe qͦ multo ꝑhẽmus
ꝙͣ ere uł marmore uirorũ illustriũ ymagies ex¬
cudamus nusq oĩno melius nusq liberius. ꝙͣ in
solitudie posse trac tari Expertus hoc saltem lo¬
quor sencio quos aĩo stimulos quas alas ingenio
q illi oꝑiuacuũ est tempus accomodat: que oĩa
preter illam ubi queram nescio uacuitatem uo
seu uacacioem dici maius lr̃aꝵ atq artiũ fontem
esse. Si mihi forte non credis aristotili crede q
primo methaphisice sue libro circa egiptum
constituas mathematicas artes ayt racionem
afferens ꝙ ibi gens sacerdotum uacare climissa

Expanded text:
qui non vomerem sulcis, non telam lateri, non fiqui non vomerem sulcis, non telam lateri, non fidium tinnitum auribus, non oleum aut vinum gutturi, quamvis et auribus et gutturi suos sonos suasque delitias, sed feliciora quedam instrumenta ad cibum et ornatum cultumque et medelam animi peperere? Enimvero id debitum ubi queso potissimum persolvatur? autvel alienum consecremus nomen, quo multo perennius quam ere vel marmore virorum illustrium imagines excidamus, nusquam omnino melius, nusquamque liberius quam in solitudine posse tractari? Expertus hoc saltem loquor. Sentio quos animo stimulos, quas alas ingenio, quod illa operi vacuum tempus accomodat, que omnia preter illam ubi queram nescio. Vacuitatem vero seu vacationem dici mavis literarum atque artium fontem esse, si michi forte non credis, Aristotili crede, qui, primo Methaphisice sue libro, circa Egiptum constitutas mathematicas artes ait, rationem asserens, quod ibi gens sacerdotum vacare dimissa
Abbreviated transcription (Latin):
nare non ausus ille poetarum maximus atq cau¬
tissimus ut uero paratum forte suppliciũ uere¬
batur. latenter utiq nec minus eleganter irride¬
re non potuit: qñ qͥuidem aiãs eorum inuentas
qui uitam ex colere per artes: quoꝵ noĩa uulgꝰ
mendax & oĩm fons errorum incelum celi dño
indignante locauerat: apud inferos ponit noĩa¬
tim Insuper ipm̃ medicine repertorem oĩpoten¬
tis dei fulmine detrac tum adstigias undasca¬
nit Uerum hec questio inter eos maneat apͣł
nos enim nulla dediis est qͣstio: nec uo̾ inirari
umqͣ satis possum uiros in ceteris omibus tamꝑ
fros. insolis suꝑsticionibus tam deliros & quasi
uelocissimos cursores euntes indiu̾sum & ante
oculos metam poĩtam non uidentes ut quorũ
pincitatem miror. miserear cecitatem. sane si
honor aliquis debet᷑. quẽ deberi magnũ modo
humanũ modestũq non in ficior: Quidnoͣnlit¬
terarum arciumq nobiliũ reptorib debeatur

Expanded text:
nare non ausus ille poetarum maximus atque caunare non ausus ille poetarum maximus atque cautissimus, ut qui vero paratum forte supplicium verebatur, latenter utique nec minus eleganter irridere non metuit, quandoquidem animas eorum, inventas qui vitam excoluere per artes, quorum nomina vulgus mendax et omnium fons errorum in celum celi domino indignante locaverat, apud inferos ponit. Nominatim insuper ipsum medicine repertorem omnipotentis dei fulmine detractum ad stygias undas canit. Verum hec questio inter eos maneat; apud nos enim nulla de diis est questio, nec vero mirari unquam satis possum, viros in ceteris omnibus tam perfectos in solis superstitionibus tam deliros, et quasi velocissimos cursores euntes in diversum et ante oculos metam positam non videntes, ut, quorum pernicitatem miror, miserear cecitatem. Sane si honor aliquis debetur, quem deberi magnum modo humanum modestumque non inficior, quid non literarum artiumque nobilium repertoribus debeatur,
Abbreviated transcription (Latin):
& ad pronepotum ppłos uenerãda transmittẽ
illos subpet tore illos ut clulce aliquid more.
gestare: deniq modis oĩbus amando: memorã¬
do celebrando si non parem certe debitã meritis
referre graciam Inuentores arcium quarũda
post mortem diuinitatis honore cultos audi¬
uimus grate quidem pocius ꝗ̃s pie: nulla est
enim pietas hoĩs qua deus offendit᷑. sederga
memoriam de huano gn̾e bene memaritoriun
inconsulta gratitudo mortalium: hũanis hono¬
ribus non contenta usq ad sacrilegas processit
in epcias Hinc appollinem cithara: hinc eũde
ip̃m atq esculapium medicina. Saturnũ libe¬
rũq & cererem agricultura. Uulcanũ fabrica
deos fecit Hinc egiptus osirim: athene docta
urbs mineruam coluere: ꝙ ille lim hec olei usu
artemq lanficii reperisse fertur: Longum est
singula ꝓsequi:q apud ueteres huiusmodi ua¬
nitatum nulliis est mocdus: quas palam damp¬

Expanded text:
et ad pronepotum populos veneranda transmittere; et ad pronepotum populos veneranda transmittere; illos sub pectore, illos ut dulce aliquid in ore gestare, denique modis omnibus amando, memorando, celebrando, si non parem, certe debitam meritis referre gratiam. Inventores artium quarundam post mortem divinitatis honore cultos audivimus, grate quidem potius quam pie; nulla est enim pietas hominis, qua Deus offenditur; sed erga memoriam de humano genere benemeritorum inconsulta gratitudo mortalium, humanis honoribus non contenta, usque ad sacrilegas processit ineptias. Hinc Apollinem cithara; hinc eundem ipsum atque Esculapium medicina, Saturnum Liberumque et Cererem agricultura, Vulcanum fabrica deos fecit; hinc Egiptus Osirim, Athene docta urbs Minervam coluere, quod ille lini, hec olei usum artemque lanificii repperisse fertur. Longum est singula prosequi, quod apud veteres huiuscemodi vanitatum nullus est modus; quas palam dam
Abbreviated transcription (Latin):
memoriam ꝑq omĩa scelera & pomnes terras
animo uagari uersari passim & colloqiicum
oĩbus. ꝗ fuerũt gloriosi uiri Atq ita pñtes malo¬
rum oim opifices obliuisci. non nũqͣ & te ipin
& supra te eleuatum aim inferre rebus ethereis
medicari quid illic agitur & meditacõe deside¬
rium inflamare teq uicissim cohortari & ar¬
dencium quasi uerborum faculas calidis ad mo¬
uere precordiis: qui quod in experti non intellig̃t
non ultimus solitarie uite fruc tus ẽ In ter hec ut
nociora non sileam & lcĩoni dare operam &scpͥ¬
ture & alteꝵ laborem altero solacio lenire legereq
quod scͥpserunt primi scribere quod legant ulti¬
mi & bnficii lr̃aꝵ amaioribus accepti quia ĩ illos
non possumus in posteros saltem gratum ac me¬
morem añ habere in eos quoq qua possumus
non ingratum si noĩa illoꝵ uł ignota uulgare
uł obsolefacta renouare ul semo obrupta eruere

Expanded text:
memoriam, perque omnia secula et per omnes terras memoriam, perque omnia secula et per omnes terras animo vagari; versari passim et colloqui cum omnibus, qui fuerunt gloriosi viri; atque ita presentes malorum omnium opifices oblivisci, nonnunquam et teipsum, et supra se elevatum animum inferre rebus ethereis, meditari quid illic agitur, et meditatione desiderium inflammare, teque vicissim cohortari, et ardentium quasi verborum faculas calidis admovere precordiis. Qui, quod inexperti non intelligunt, non ultimus solitarie vite fructus est. Inter hec, ut notiora non sileam, et lectioni dare operam et scripture, et alternum laborem alterno solatio lenire, legere quod scripserunt primi, scribere quod legant ultimi, et beneficii literarum a maioribus accepti, qua in illos non possumus, in posteros saltem gratum ac memorem animum habere, in eos quoque qua possumus non ingratum, sed nomina illorum vel ignota vulgare, vel obsolefacta renovare, vel senio obruta eruere
Abbreviated transcription (Latin):
odisse teip̃m: non obliusci tuarũ rerum ut mł¬
tis ingratis uaces Sine preuidicio tandem aplice
snĩe ad romanos q̃ est.q nemo nr̃m sibi uiuit
& nemo sibi moritur. Sule enim uiuimus dño
uiuinus & siue moriamur. dnõ moriiur. ita
tibi & iuuere & mori ut non aliis ꝙͣ dño uiuas
& moriaris. Stare interim uelit in specula res
curasq hoĩm subpelibus in tuentem: uidere oĩa
teq in pͥmis cum uniu̾sitate transire: nec senec¬
tutem tacite subrepentẽ prius molestam pati ꝙͣ
ꝓximam suspicari: quod om̃ibus prope modũ
occupatis accidit: sed eciam multo ante respi¬
cere e preparee illi integrum corpus. equum
amimum: Nosce uite umbram hanc no cuta
diu̾sorium: non domui: uiam esse: non patriam
non cubiculiun sed palestram non amare que fu¬
giunt optare q̃ ꝑmanẽt hec ipsa dum adsunt
ferre pacifice semper te meminisse mortalem
sed an sit in mortalitas repromissa mitte retro

Expanded text:
odisse teipsum; non oblivisci tuarum rerum ut muodisse teipsum; non oblivisci tuarum rerum ut multis ingratis vaces. Sine preiudicio tandem apostolice sententie, ad Romanos que est, «Quod nemo nostrum sibi vivit et nemo sibi moritur, sive enim vivimus domino vivimus, et sive morimur domino morimur», ita tibi et vivere et mori, ut non aliis quam Domino vivas et moriaris. Stare interim velut in specula, res curasque hominum sub pedibus intuentem, videre omnia teque in primis cum universitate transire; nec senectutem tacite subrepentem prius molestam pati, quam proximam suspicari, quod omnibus propemodum occupatis accidit; sed eam multo ante prospicere et preparare illi integrum corpus, equum animum. Nosse vite umbram hanc non vitam, diversorium non domum, viam esse non patriam, non cubiculum sed palestram. Non amare que fugiunt; optare que permanent; hec ipsa, dum adsunt, ferre pacifice. Semper te meminisse mortalem, sed cui sit immortalitas repromissa. Mittere retro
Abbreviated transcription (Latin):
non urgeri nondũ elurire: malis in conuiuium
trahi dum tacere: cupias ad loquendum cogi
nõ importune salutari. attrec tariq ac detineri
in compositis in urbantate in conclita & in sul¬
sa totos dies in equales pendere obseruare pre¬
tereuntes: qui te ut monstrum aliquod in tue¬
antur ad mirans. quis pedem figat occur su
quis flexus in tegrum hereat.&. aut nescio ꝗd raucũ
in aurem comitis insusurret aut detedum in¬
terroget Quis in turba ul moleste uigeat uł ali¬
qnͣto molestus loco cedat: quis manum porrigat
quis ad capud illam referat quis multa inangus¬
tiis loqui paret: quis tacitus oculo signum det¬
& stricto transeat labello demũ non intertedia
senescere interq salutanciũ greges premere sẽ¬
per & premi: artari spiritum. mestisq uaporib
afflatum hyeme licet media sudare non hua¬
nitatẽ in ter hoĩes dediscere Affec tũq fastidiis res
odisse choĩes oclisse negocia odisse quos diligas

Expanded text:
non urgeri, non dum esurire malis in convivium non urgeri, non dum esurire malis in convivium trahi, dum tacere cupias ad loquendum cogi, non importune salutari attrectarique ac detineri in compitis, et urbanitate incondita et insulsa totos dies in eculeo pendere, observare pretereuntes: quis te ut monstrum aliquod intueatur admirans; quis pedem figat occursu; quis flexus in tergum hereat et aut nescio quid raucum in aurem comitis insusurret, aut de te obvium interroget; quis in turba vel moleste urgeat, vel aliquanto molestius loco cedat; quis manum porrigat; quis ad caput illam referat; quis multa in angustiis loqui paret; quis tacitus oculo signum det, et stricto transeat labello. Demum non inter tedia senescere, interque salutantium greges premere semper et premi, arctari spiritum, mestisque vaporibus afflatum hieme licet media sudare; non humanitatem inter homines dediscere affectumque fastidiis odisse res, odisse homines, odisse negotia, odisse quos diligas,