comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Muroꝵ ingentes: equataq machina celo
Quã simł ac tali presensit peste teneri
Cara iouis cõiunx: nec fama obstare furori
Talibus aꝯgreditur uenerẽ satũnia dictis
Egregiam uõ laudẽ & spolia ampla refertis
Tuq puerq tuus magnũ & memorabile nomẽ
Una dolo diuũ si femina uicta duoꝵ ẽ
Nec me adeo fallit ueritã te menia nr̃a
Suspectas habuisse domos cartaginis alte
S ed quis erit modus: aut quo nũc cẽtamine tanto
Quin pocius pacẽ eternam pactosq imeneos
Exercemus: habes tota ꝗd mẽte petisti
Ardet amans dido. trahito per ossa furorẽ
Comunẽ hũc ergo poplm paribusq regamus
Auspiciis. liceat frigio seruire marito
Dotalesq tue tirios p̾mittẽ dextre
Olli sensit enĩ simulata mẽte loquta
Quo regnii italie libicas adueter& oras
Sic contra ingressa ẽ uenꝰ: quis talia demens
Abnuat. aut tecũ mallit cõtẽdere bello
Si modo ꝗd memoras facti fortuna sequat᷑

Expanded text:
murorum ingentes aequataque machina caelo. murorum ingentes aequataque machina caelo. Quam simul ac tali persensit peste teneri cara Iovis coniunx, nec famam obstare furori, talibus adgreditur Venerem Saturnia dictis: Egregiam vero laudem et spolia ampla refertis tuque puerque tuus, magnum et memorabile numen, una dolo divom si femina victa duorum est! Nec me adeo fallit veritam te moenia nostra suspectas habuisse domos Karthaginis altae. Sed quis erit modus, aut quo nunc certamine tanto? Quin potius pacem aeternam pactosque hymenaeos exercemus? Habes, tota quod mente petisti: ardet amans Dido, traxitque per ossa furorem. Communem hunc ergo populum paribusque regamus auspiciis; liceat Phrygio servire marito, dotalisque tuae Tyrios permittere dextrae. Olli—sensit enim simulata mente locutam, quo regnum Italiae Libycas averteret oras— sic contra est ingressa Venus: Quis talia demens abnuat, aut tecum malit contendere bello, si modo, quod memoras, factum fortuna sequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Urritur infelix dido: totaq uagatur
Urbe furens: qualis coniecta cerua sagitta
Quam procul incautam: nemora iter cresia fixit
Pastor agens telis liquitq uolatile ferꝵ
Nescius. illa fuga siluas saltusq peragrat
Dicteos. heret lateri letalis arundo
Nunc media eneam secũ per menia ducit
Sidoniasq ostentat opes urbẽq paratã
Incipit effari: mediaq in uoce resistit
Nunc eadem labẽte die cõuiuia querit
Iliacosq iteꝵ demens audire labores
Exposcit᷑: pendetq iteꝵ narantis ab ore
Post ubi digressi lumẽq obscura uicissim
Luna premit: suadentq cadentia sidera somnos
Sola domo meret uacua stratisq relictis
Incubat. illii absens absentẽ auditq uidetq
A ut in gremio ascaniii genitoris imagine capta
Detinet infandũ si fallere possit amorẽ
Non cepte assurgut turres nõ arma iuuẽtꝰ
Exercet. poͬtusue aut propugnacula bello
Tuta parant. pendet opera intẽrupta mineq

Expanded text:
Uritur infelix Dido, totaque vagatur Uritur infelix Dido, totaque vagatur urbe furens, qualis coniecta cerva sagitta, quam procul incautam nemora inter Cresia fixit pastor agens telis, liquitque volatile ferrum nescius; illa fuga silvas saltusque peragrat Dictaeos; haeret lateri letalis arundo. Nunc media Aenean secum per moenia ducit, Sidoniasque ostentat opes urbemque paratam; incipit effari, mediaque in voce resistit; nunc eadem labente die convivia quaerit, Iliacosque iterum demens audire labores exposcit, pendetque iterum narrantis ab ore. Post, ubi digressi, lumenque obscura vicissim luna premit suadentque cadentia sidera somnos, sola domo maeret vacua, stratisque relictis incubat, illum absens absentem auditque videtque; aut gremio Ascanium, genitoris imagine capta, detinet, infandum si fallere possit amorem. Non coeptae adsurgunt turres, non arma iuventus exercet, portusve aut propugnacula bello tuta parant; pendent opera interrupta, minaeque
Abbreviated transcription (Latin):
Germaniq minas
Diis equidem auspicibus reor & iunone secũda
Huc cursum iliacas uento tenuisse carinas
Quam tu urbem hãc soror cernes: que surgẽ regna
Coniugio tali: teucꝵ comitantibꝰ armis
Punica se qͣtis attolet gloria rebꝰ
Tu modo posce deos ueniã sacrisq litatis
Indulge hospicio: causasq innecte morandi
Dum pelago deseuit iemps & aquosꝰ orion
Quassateq rates: dũ nõ tractabile celum
His dictis incensum animũ inflamauit amore
Exquirunt. mactãt lectas de more bidentes
Frugifere cereri pheboq patriq lieo
Lunoni ante om̃es cui uincla iugalia cure
Ip̃a tenens dextra paterã pulcherima dido
Candentis uache media inter cõnua fundit
Aut ante ora deum pingues spaciat᷑ ad aras
Instauratq diem donis: pecudũq reclusis
Pectoribus: himans spirãtia cõsulit exta
Heu uatu ignare mentes. quid uota furẽtẽ
Quid delubra iuuant est mollis flama medullas
Interea: & tacitũ uiuit sub pectore uulnus

Expanded text:
germanique minas? germanique minas? Dis equidem auspicibus reor et Iunone secunda hunc cursum Iliacas vento tenuisse carinas. Quam tu urbem, soror, hanc cernes, quae surgere regna coniugio tali! Teucrum comitantibus armis Punica se quantis attollet gloria rebus! Tu modo posce deos veniam, sacrisque litatis indulge hospitio, causasque innecte morandi, dum pelago desaevit hiemps et aquosus Orion, quassataeque rates, dum non tractabile caelum. His dictis incensum animum inflammavit amoreexquirunt; mactant lectas de more bidentis legiferae Cereri Phoeboque patrique Lyaeo, Iunoni ante omnis, cui vincla iugalia curae. Ipsa, tenens dextra pateram, pulcherrima Dido candentis vaccae media inter cornua fundit, aut ante ora deum pinguis spatiatur ad aras, instauratque diem donis, pecudumque reclusis pectoribus inhians spirantia consulit exta. Heu vatum ignarae mentes! quid vota furentem, quid delubra iuvant? Est mollis flamma medullas interea, et tacitum vivit sub pectore volnus.
Abbreviated transcription (Latin):
Impulit: agnosco ueteris uestigia flame
Sed mihi uł tellus optẽ pͥus yma deiscat
Uel pater oipotens adigat me fulmine ad u̾bras
Pallentes umbras erebi noctẽq profundã
Ante pudor ꝗͣ te uiolẽ: aut tua ura resoluã
Ille meos pͥus ꝗ me sibi iunxit amores
Abstulit: ille habeat secũ seruetq sepulcro
Sic effata sinũ lacrimis impleuit abhõtis
Anna refert. oluce magis dilecta sorori
Sola ne perpetua merens carpere iuueta
Nec dulces natos ueneris nec premia noris
Id cinerem aut manes credis curare sepultos
Esto: egram nulli quondã flexere mariti
Non libie nõ ante tyro despectus hyarbas
Ductoresq alii: quos affrica t̾ra triunphis
Diues alit. placido ne & pugnabis amori
N ec uenit in mẽtem quoꝵ cõsederis arius
Hĩc getule urbes genus genus ĩsuꝑabile bello
& numide infreni cingũt & inhospita sirtis
Hic deserta siti regio lateq furentes
Barchei: quid bella tiro surgetia dicam

Expanded text:
impulit: adgnosco veteris vestigia flammae. impulit: adgnosco veteris vestigia flammae. Sed mihi vel tellus optem prius ima dehiscat, vel Pater omnipotens adigat me fulmine ad umbras, pallentis umbras Erebi noctemque profundam, ante, Pudor, quam te violo, aut tua iura resolvo. Ille meos, primus qui me sibi iunxit, amores abstulit; ille habeat secum servetque sepulchro. Sic effata sinum lacrimis implevit obortis. Anna refert: O luce magis dilecta sorori, solane perpetua maerens carpere iuventa, nec dulcis natos, Veneris nec praemia noris? Id cinerem aut Manis credis curare sepultos? Esto: aegram nulli quondam flexere mariti, non Libyae, non ante Tyro; despectus Iarbas ductoresque alii, quos Africa terra triumphis dives alit: placitone etiam pugnabis amori? Nec venit in mentem, quorum consederis arvis? Hinc Gaetulae urbes, genus insuperabile bello, et Numidae infreni cingunt et inhospita Syrtis; hinc deserta siti regio, lateque furentes Barcaei. Quid bella Tyro surgentia dicam,
Abbreviated transcription (Latin):
Tregina graui iãdudii saucia cura
Uulmis alit uenis: & ceco cãpit᷑ igni
Multa uiri uirtꝰ aĩo. młt q recũsãt
¶ entis honos: herent infixi pectore uultꝰ
Uerbaq nec placidam mẽbris dat cura quietẽ
Postera phebea lustrabat lampade tẽras
Humentemq aurora polo dimouerat umbrã
Cum sic unanimẽ alloquit᷑ malesana sororẽ
Anna soror que me suspensam i sompnia terret
Quis nouus hic nostris successit sedibꝰ hospes
Quẽ sese ore ferens ꝗͣ forti pectore & armis
Credo equidẽ: nec uana fides genus ẽe deoꝵ
Degeneres animos timor arguit: heu quibus ille-
Iactatus fatis: que bella exausta canebat
Si mihi nõ animo fixii inmotuq seder&
Ne cui me uinclo uellẽ sotiare iugali
Postꝗͣ pͥmus amor deceptã mõte fefellit
Si nõ pertesum talami tedeq fuisset
Huic uni forsam potui succũbere culpe
Ana fatebor enim miseri post fata sichei
Coniugis: & sparsos fraterna cede penates
Solus hic inflexit sensus aĩmũq labãtẽ

Expanded text:
At regina gravi iamdudum saucia cura volnus alit venis, et caeco carpitur igni. Multa viri virtus animo, multusque recursat gentis honos: haerent infixi pectore voltus verbaque, nec placidam membris dat cura quietem. Postera Phoebea lustrabat lampade terras, umentemque Aurora polo dimoverat umbram, cum sic unanimam adloquitur male sana sororem: Anna soror, quae me suspensam insomnia terrent! Quis novus hic nostris successit sedibus hospes, quem sese ore ferens, quam forti pectore et armis! Credo equidem, nec vana fides, genus esse deorum. Degeneres animos timor arguit: heu, quibus ille iactatus fatis! Quae bella exhausta canebat! Si mihi non animo fixum immotumque sederet, ne cui me vinclo vellem sociare iugali, postquam primus amor deceptam morte fefellit; si non pertaesum thalami taedaeque fuisset, huic uni forsan potui succumbere culpae. Anna, fatebor enim, miseri post fata Sychaei coniugis et sparsos fraterna caede Penatis, solus hic inflexit sensus, animumque labantem
Abbreviated transcription (Latin):
Sed falsa ad celum mittũt ĩsomnia manes
Nis ubi cũ natũ anchises unaq sibillã
Prosequit᷑ dictis portaq emittit eburna
Ille uiam secat ad naues sotiosq reuisit
Tunc ad ꝯaiete recto fert littore portũ se
Ancora de prora iacitur. stãt littore pupes.

Expanded text:
sed falsa ad caelum mittunt insomnia Manes. sed falsa ad caelum mittunt insomnia Manes. His ubi tum natum Anchises unaque Sibyllam prosequitur dictis, portaque emittit eburna, ille viam secat ad naves sociosque revisit: tum se ad Caietae recto fert litore portum. Ancora de prora iacitur, stant litore puppes.
Abbreviated transcription (Latin):
Nec puer iliaca quisꝗͣ de gẽte latinos
In tantu sre tollet auos nec romła quodam
Ullo se tanti tellus iactabit alumno.
Neu pietas. heu prisca fides inuictaq bello
Dextera: non illi se quisq̃ impune tulisset
Obuius armato. seu cũ pedes iret ĩ ostem.
Seu spumantis equi foderet calcaribꝰ armos
Neu miserande puer: si qua fata asꝑa rumpis
Tu marcellus eris. manibus date lilia plenis.
Purpureos spargam flores aiamq nepotis
Nis saltem accumulẽ donis & fungar inani
Munere. sic tota passim regione uagant᷑.
Aeris in campis latis: atq oĩa lustrant
Que postq̃ natũ anchises ꝑ singula duxit
Incenditq animũ fame melioris amore
Ex hĩc bella uiro memorat que deide gerenda
Laurentesq docet populos urbẽq latini
& quoquẽq mo fugiatq feratq laborem
Sunt gemine somni porte: qaꝵ altera fertur
Cornea: qua ueris facilis datur exitꝰ umbris.
Altera cadenti perfecta nitens elephãto

Expanded text:
Nec puer Iliaca quisquam de gente Latinos Nec puer Iliaca quisquam de gente Latinos in tantum spe tollet avos, nec Romula quondam ullo se tantum tellus iactabit alumno. Heu pietas, heu prisca fides, invictaque bello dextera! Non illi se quisquam impune tulisset obvius armato, seu cum pedes iret in hostem, seu spumantis equi foderet calcaribus armos. Heu, miserande puer, si qua fata aspera rumpas, tu Marcellus eris. Manibus date lilia plenis, purpureos spargam flores, animamque nepotis his saltem adcumulem donis, et fungar inani munere—Sic tota passim regione vagantur aëris in campis latis, atque omnia lustrant. Quae postquam Anchises natum per singula duxit, incenditque animum famae venientis amore, exin bella viro memorat quae deinde gerenda, Laurentisque docet populos urbemque Latini, et quo quemque modo fugiatque feratque laborem. Sunt geminae Somni portae, quarum altera fertur cornea, qua veris facilis datur exitus umbris; altera candenti perfecta nitens elephanto,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic pater anchises:atq ħ mirãtibꝰ addit.
Aspice insignis spoliis marcellus opimis
Ingrediturꝰ uictorq uiros suꝑeminet omes
Hic re̾ romanã magno turbante tumultu
Sistet eques: sternet pennes: galluiq rebellẽ
Terciaq arma pat̾ suspẽdet capta quirino
Atq hic eneas nanq ire una uidebat
E gregium forma iuuene & fulgentibꝰ armis
Sed frons leta paꝵ: & deiectolumina uultu
Quis pater ille uiꝵ: qͥ sic comitat᷑ euntẽ
Filius anne aliquis magna de stirpe nepotũ:
Quis strepitꝰ circa comitũ qͣtũ ĩstar ĩ ip̃o ẽ.
Sed nox atra caput tͥsti cĩcumuolat umbra.
Tum pater anchises lacrimis ingressus abortis
O nate ingentẽ luctũ ne quẽ tuoꝵ
Ostendunt t̾ris hc tãtũ fata: nec ultra
Esse sinet nimium uobis romana propago
Quantos ille uiꝵ magnã mauortis ad urbẽ
Campus aget gemitꝰ uł que tiberine uidebis
Funera: cum tumulum p̾t̾ labẽ recẽtẽ.

Expanded text:
Sic pater Anchises, atque haec mirantibus addit: Sic pater Anchises, atque haec mirantibus addit: Aspice, ut insignis spoliis Marcellus opimis ingreditur, victorque viros supereminet omnes! Hic rem Romanam, magno turbante tumultu, sistet, eques sternet Poenos Gallumque rebellem, tertiaque arma patri suspendet capta Quirino. Atque hic Aeneas; una namque ire videbat egregium forma iuvenem et fulgentibus armis, sed frons laeta parum, et deiecto lumina voltu: Quis, pater, ille, virum qui sic comitatur euntem? Filius, anne aliquis magna de stirpe nepotum? Quis strepitus circa comitum! Quantum instar in ipso! Sed nox atra caput tristi circumvolat umbra. Tum pater Anchises, lacrimis ingressus obortis: O gnate, ingentem luctum ne quaere tuorum; ostendent terris hunc tantum fata, neque ultra esse sinent. Nimium vobis Romana propago Quantos ille virum magnam Mavortis ad urbem campus aget gemitus, vel quae, Tiberine, videbis funera, cum tumulum praeterlabere recentem!
Abbreviated transcription (Latin):
Neu pueri ne taͬta aĩmis asuescite bella
Neu patrie ualidas ĩ uiscera u̾tite uires:
Tuq prior tu parce genus qͥ ducis olimpo
Proice tela manu sanquis meus
Ille triumphata capitolia ad alta corinto
Uictor aget currum cesis insignis achiuis
Eruet ille ag̃os agamenoniasq micenas
Ip̃m̃q eacidem genus armipotẽtis achillis
Ultus auos troie templa & temerata min̾ue
Q uis te magne cato tacitum aut qͥs te cosse relĩquat
Quis ꝯrachi genus aut gĩnos duo flumina belli
Siiadas dadem libie. paruoai potentẽ.
Fabricium. uł te sulco serane seretez
Quo fessum rapitis fabii tu maximꝰ ille es
Unus qui nobis cunctando restituis rem.
Excudent alii spirancia mollius era
Orabunt causas melius celiq meatꝰ
Describent radio & surgentia sidera dicent
Tu regẽ imperio populos romane memẽto
Hee tibi erunt artes pacisq ĩponẽ morẽ
Parcẽ subiectis & debellare suꝑbos

Expanded text:
Ne, pueri, ne tanta animis adsuescite bella, Ne, pueri, ne tanta animis adsuescite bella, neu patriae validas in viscera vertite vires; tuque prior, tu parce, genus qui ducis Olympo, proice tela manu, sanguis meus!— Ille triumphata Capitolia ad alta Corintho victor aget currum, caesis insignis Achivis. Eruet ille Argos Agamemnoniasque Mycenas, ipsumque Aeaciden, genus armipotentis Achilli, ultus avos Troiae, templa et temerata Minervae. Quis te, magne Cato, tacitum, aut te, Cosse, relinquat? Quis Gracchi genus, aut geminos, duo fulmina belli, Scipiadas, cladem Libyae, parvoque potentem Fabricium vel te sulco Serrane, serentem? quo fessum rapitis, Fabii? Tu Maxumus ille es, unus qui nobis cunctando restituis rem. Excudent alii spirantia mollius aerarmore voltus, orabunt causas melius, caelique meatus describent radio, et surgentia sidera dicent: tu regere imperio populos, Romane, memento; hae tibi erunt artes; pacisque imponere morem, parcere subiectis, et debellare superbos.
Abbreviated transcription (Latin):
Missus in ĩperiũ magnũ: cui deinde subibit
Ocia qui rumpet patrie residesq mouebit
Tullus in arma uiros & iã desueta triuphis
A gmina: quẽ iuxta sequit᷑ iactancior ancus
Nunc qͦ iam nimium ꝯaudes popularibꝰ auris
Uis & tarquinos reges animãq suꝑbã
Ultoris bruti fascesq uidẽ receptos
Consulis imꝑiũ hic pͥmus seuasq secures
Accipiet natos pr̃ noua bella mouẽtes
Ad penã pulcra ꝓ libertate uocabit
Infelix: ut cũq ferent ea fata minores
Uincit amor patrie. laudũq ĩmẽsa cupido.
Quĩ decios drusosq procul seuũq securi
Aspice torquatũ & referẽtẽ signa camillũ.
Ille aũt̃ paribꝰ quas fulgẽ cernis ĩ armis
Concordes aĩe nũc & du nocte p̾̃muntur
Heu ꝗͣtũ inter se bellũ silumina uite
Attingerint: ꝗͣtas acies stragẽq ciebũt
Aꝯgeribus socer alpinis atq arce meneti
Descendet. gener aduersis instructꝰ eois

Expanded text:
missus in imperium magnum. Cui deinde subibit, missus in imperium magnum. Cui deinde subibit, otia qui rumpet patriae residesque movebit Tullus in arma viros et iam desueta triumphis agmina. Quem iuxta sequitur iactantior Ancus, nunc quoque iam nimium gaudens popularibus auris. Vis et Tarquinios reges, animamque superbam ultoris Bruti, fascesque videre receptos? Consulis imperium hic primus saevasque secures accipiet, natosque pater nova bella moventes ad poenam pulchra pro libertate vocabit. Infelix, utcumque ferent ea facta minores, vincet amor patriae laudumque immensa cupido. Quin Decios Drusosque procul saevumque securi aspice Torquatum et referentem signa Camillum. Illae autem, paribus quas fulgere cernis in armis, concordes animae nunc et dum nocte premuntur, heu quantum inter se bellum, si lumina vitae attigerint, quantas acies stragemque ciebunt! Aggeribus socer Alpinis atque arce Monoeci descendens, gener adversis instructus Eois.
Abbreviated transcription (Latin):
Nic uir. hic ẽ tibi quẽ promitti sepius audes.
Augustꝰ cesar diuum genus aurea cõdet
Secula qui rursus latio regnata ꝑ arua
Saturno condã suꝑ & garamãtas & idos:
Proferet imperium: iacet extra sidera tellus
Extra anni solisquias ubi celifer athlas:
Axem humero torquet. stelis ardentibꝰ aptũ
Huiꝰ in aduentũ iam nũc & caspia regna
Responsis horent diuũ & meotica tellus
& septẽ gemini turbant trepida hostia nili
Nec uõ alcides tantum telluris obiuit
Fixerit eripedẽ cernã licet aut erimãthi:
Placarit nemora & lernã tremefecerit arcu
Nec qui pampineis uictor iuga flectit abenis
Liber agens celso nise de uertice tigres
& dubitamꝰ adhuc uirtutẽ extẽdere factis
Aut metꝰ ausonia prohibet cõsistẽ t̾ra
Quis procul ille ramꝰ autẽ insignis oliue
Sacra ferens: noscocrines ĩcanaq mẽta
Regis romani pͥmam qui legibꝰ urbem
Fundabit curibus paruis & pauꝑe t̾ra

Expanded text:
Hic vir, hic est, tibi quem promitti saepius audis, Hic vir, hic est, tibi quem promitti saepius audis, Augustus Caesar, Divi genus, aurea condet saecula qui rursus Latio regnata per arva Saturno quondam, super et Garamantas et Indos proferet imperium: iacet extra sidera tellus, extra anni solisque vias, ubi caelifer Atlas axem umero torquet stellis ardentibus aptum. Huius in adventum iam nunc et Caspia regna responsis horrent divom et Maeotia tellus, et septemgemini turbant trepida ostia Nili. Nec vero Alcides tantum telluris obivit, fixerit aeripedem cervam licet, aut Erymanthi pacarit nemora, et Lernam tremefecerit arcu; nec, qui pampineis victor iuga flectit habenis, Liber, agens celso Nysae de vertice tigres. Et dubitamus adhuc virtute extendere vires, aut metus Ausonia prohibet consistere terra? Quis procul ille autem ramis insignis olivae sacra ferens? Nosco crines incanaque menta regis Romani, primus qui legibus urbem fundabit, Curibus parvis et paupere terra
Abbreviated transcription (Latin):
Egregius. si unꝗ̃ regnãdam accepit albam.
Qui iuiuenes quantas ostentãt aspice uires
Atq umbrata gerũt ciuili tp̃ora quercu
Ni tibi nomentum & ꝯabios urbẽq fidenã
Ni collatinas imponent mõtibꝰ arces.
Pomecios: castiq ĩ fibolamq corãq
Hec tũ nomina eroum: nuc sunt sine noie t̾re.
Q ui & auo comitẽ sese mauorcius addet.
Romulus assarici que sanquinis ilia mater
E ducet. uides ut gemine sfant uertice criste
& pater ip̃e suo suꝑi iã signat honore
En huiꝰ nate auspiciis illa inclita roma
Imꝑiũ terris animos equabit olimpo
Septẽq una sibi muro circũdabit arces
Felix prole uirũ qualis berecintia mater
Prouehitur currũ frigias tũrita ꝑ urbes.
Leta deum partu centũ cõplexa nepotes
Centum celicolas: centũ suꝑa alta tenẽtes¬
N ũc geminas huc flecte acies: hãc aspice gẽte.
Romanosq tuos. hic cesar. & oĩs iuli
Progenies.magnũ celi uentura sub axem

Expanded text:
egregius, si umquam regnandam acceperit Albam. egregius, si umquam regnandam acceperit Albam. Qui iuvenes! Quantas ostentant, aspice, vires, atque umbrata gerunt civili tempora quercu! Hi tibi Nomentum et Gabios urbemque Fidenam, hi Collatinas imponent montibus arces, Pometios Castrumque Inui Bolamque Coramque. Haec tum nomina erunt, nunc sunt sine nomine terrae. Quin et avo comitem sese Mavortius addet Romulus, Assaraci quem sanguinis Ilia mater educet. Viden, ut geminae stant vertice cristae, et pater ipse suo superum iam signat honore? En, huius, nate, auspiciis illa incluta Roma imperium terris, animos aequabit Olympo, septemque una sibi muro circumdabit arces, felix prole virum: qualis Berecyntia mater invehitur curru Phrygias turrita per urbes, laeta deum partu, centum complexa nepotes, omnes caelicolas, omnes supera alta tenentes. Huc geminas nunc flecte acies, hanc aspice gentem Romanosque tuos. Hic Caesar et omnis Iuli progenies magnum caeli ventura sub axem.
Abbreviated transcription (Latin):
Leteu̾ ad fluuium deus euocat agmine magne
Scilicet inmemores suꝑa ut cõuexa reuisant
Rursus & incipiant in corpora uelle reuerti
Dixerat anchises: natũq unaq sibillam
Conuentꝰ trahit in medios turbãq sonantẽ
& tumulii capit unde omes longo ordine poss
Aduersos leꝯẽ & uenientũ discere uultꝰ
Nunc age dardaniam prolẽ. q̃ deĩde sequet᷑
Eloria qui maneãt itala de gẽte nepotes
Illustres animas nr̃mq i nomẽ ituras
Expediam dictis & te tua fata docebo
Ille uides pura iuuenis qͥ nitit᷑ asta
Proxima sorte tenet lucis loca: pͥmꝰ ad auras
Ethereas: italo comixtꝰ sanguine surg&
Siluius. albanũ nomẽ tua postuma proles
Quẽ tibi longeuo seꝵ lauinia cõiunx
Educet siluis regẽ. regũq parentẽ.
Unde genus longa nr̃m dominabit᷑ alba
Proximꝰ ille procax troiane oloria ꝯentis
& capis & munitor & qui te noĩe redd&
Siluiꝰ eneas pariter pietate uł armis

Expanded text:
Lethaeum ad fluvium deus evocat agmine magno, Lethaeum ad fluvium deus evocat agmine magno, scilicet immemores supera ut convexa revisant, rursus et incipiant in corpora velle reverti. Dixerat Anchises, natumque unaque Sibyllam conventus trahit in medios turbamque sonantem, et tumulum capit, unde omnes longo ordine possit adversos legere, et venientum discere vultus. Nunc age, Dardaniam prolem quae deinde sequatur gloria, qui maneant Itala de gente nepotes, inlustris animas nostrumque in nomen ituras, expediam dictis, et te tua fata docebo. Ille, vides, pura iuvenis qui nititur hasta, proxuma sorte tenet lucis loca, primus ad auras aetherias Italo commixtus sanguine surget, silvius, Albanum nomen, tua postuma proles, quem tibi longaevo serum Lavinia coniunx educet silvis regem regumque parentem, unde genus Longa nostrum dominabitur Alba. Proxumus ille Procas, Troianae gloria gentis, et Capys, et Numitor, et qui te nomine reddet Silvius Aeneas, pariter pietate vel armis
Abbreviated transcription (Latin):
& que marmoreo fert mostra sub equore põt
Iꝯneus est ollis uigor. ac celestis origo
Seminibꝰ q̃tũ nõ noxia cõpora tardant:
Terreniq hebetãt artꝰ. moribundaq membra
Hic metiuit cupiuntq dolentq gaudentq
Nec auras
Respiciunt clause tenebris & carcẽ ceco
Quin & suppremo cũ lumine uita relinꝗt
Non tamen om̃e mali miseris nec funditꝰ omes
Corporee excedũt pestes penitꝰq necesse ẽ
Multa diu cõcreta modis ĩ olescẽ miris
Ergo exercẽtur penis ueteꝵq maloꝵ
Supplicia expendut: alie pandũt᷑ in anes
Suspense ad uentos aliis sub gurgite uasto
Infectũ eluit᷑ scelus aut exuritur igni.
Quisq suos patimur manes exĩde ꝑ amplũ
Mutimur elisũ: & pauci leta arua tenemus.
Donec longa dies perfecto temporis orbe
Concretam exemit labem puꝵq reliꝗt
Ethereum sensum: atq aurai simplicis ignẽ
Has omnes ubi mille rota uoluẽ ꝑ annos

Expanded text:
et quae marmoreo fert monstra sub aequore pontus. et quae marmoreo fert monstra sub aequore pontus. Igneus est ollis vigor et caelestis origo seminibus, quantum non noxia corpora tardant, terrenique hebetant artus moribundaque membra. Hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque, neque auras dispiciunt clausae tenebris et carcere caeco. Quin et supremo cum lumine vita reliquit, non tamen omne malum miseris nec funditus omnes corporeae excedunt pestes, penitusque necesse est multa diu concreta modis inolescere miris. Ergo exercentur poenis, veterumque malorum supplicia expendunt: aliae panduntur inanes suspensae ad ventos; aliis sub gurgite vasto infectum eluitur scelus, aut exuritur igni; quisque suos patimur Manes; exinde per amplum mittimur Elysium, et pauci laeta arva tenemus; donec longa dies, perfecto temporis orbe, concretam exemit labem, purumque relinquit aetherium sensum atque auraï simplicis ignem. Has omnes, ubi mille rotam volvere per annos,
Abbreviated transcription (Latin):
Lilia fundunt᷑: strepit ois murmure campꝰ
Horrescit subito uisu causasq reqͥrit
Inscius eneas: que sint ea flumina põro
Q ui ue uiri tanto cõplerent aꝯmine ripas.¬
Tum pater anchises aĩe: quib altera fato
Corpora debentur letei ad fluminis undã
Securos latices: & longa obliuia potant.
Nas equidẽ memorare tibi atq ostẽdere corã
Iampridẽ hanc prolem cupio enumerare meoꝵ
Quo magis italia mecũ letare reꝑta
Opater an aliquas ad celum hĩc ire putadũ ẽ.
Sublimes aĩas: it̾umq ad tarda reuerti
Corpora: que lucis miseris tã dira cupido.
Dicam equidem ne te suspesii nate tenebo.
Suspicit anchises: atq ordine singula pandit
Principio celii ac t̾ras cãposq liquentes
Lucentẽq ꝯlobũ lune titaniaq astra
Spiritꝰ intus alit. totãq infusa ꝑ artꝰ
Mens agitat mole & magno se cõpore miscet
Inde hominũ pecudũq genꝰ uiteq uolãtũ

Expanded text:
lilia funduntur—strepit omnis murmure campus. lilia funduntur—strepit omnis murmure campus. Horrescit visu subito, causasque requirit inscius Aeneas, quae sint ea flumina porro, quive viri tanto complerint agmine ripas.Tum pater Anchises: Animae, quibus altera fato corpora debentur, Lethaei ad fluminis undam securos latices et longa oblivia potant. Has equidem memorare tibi atque ostendere coram, iampridem hanc prolem cupio enumerare meorum, quo magis Italia mecum laetere reperta. O pater, anne aliquas ad caelum hinc ire putandum est sublimis animas, iterumque ad tarda reverti corpora? Quae lucis miseris tam dira cupido? Dicam equidem, nec te suspensum, nate, tenebo suscipit Anchises, atque ordine singula pandit. Principio caelum ac terras camposque liquentis lucentemque globum Lunae Titaniaque astra spiritus intus alit, totamque infusa per artus mens agitat molem et magno se corpore miscet. Inde hominum pecudumque genus, vitaeque volantum,
Abbreviated transcription (Latin):
Uicit iter duꝵ pietas: dat᷑ ora tueri
Nate tua: & ueras audire & reddere uoces
Sic equidem ducebam aĩo: rebarq futur
Tempora dinumerans: nec me mea cura fefellit.
Quas ego te terras & ꝗ̃ta ꝑ equora uectũ
Accipio: ꝗͣtis iactatum nate periclis
& metui neꝗd libie tibi regna nocerent
Ille hec. ante me genitor tua tristis imago
Sepius occurrens hec limina coegit adire
S tant mare tireno classes. da iungere dextrã
Da genitor. teq amplexu ne subtrahe nr̃o
Sic memorans largo fletu simł ora rigebat
Ter conatꝰ ibi collo dare brachia circũ
Ter frustra compressa manꝰ effugit imago
Par leuibꝰ uentis uolucriq simillia somno
Int̾ea uidet eneas ĩ ualle reducta
Seclusum nemꝰ & uĩgulta sonãtia siluis
Leteuq domos placidas qͥ p̾natat amnem
Hunc circũ innumẽ gentes populiq uolabãt
At ueluti in pratis uͥ apes estate serena
Floribꝰ insidũt uariis & cãdida circũ

Expanded text:
vicit iter durum pietas? Datur ora tueri, vicit iter durum pietas? Datur ora tueri, nate, tua, et notas audire et reddere voces? Sic equidem ducebam animo rebarque futurum, tempora dinumerans, nec me mea cura fefellit. Quas ego te terras et quanta per aequora vectum accipio! quantis iactatum, nate, periclis! Quam metui, ne quid Libyae tibi regna nocerent! Ille autem: Tua me, genitor, tua tristis imago, saepius occurrens, haec limina tendere adegit: stant sale Tyrrheno classe/ da, genitor, teque amplexu ne subtrahe nostro". / Sic memorans largo fletu simul ora rigabant. / Ter conatus ibi collo dare brachia circum; / ter frustra comprehensa manus effugit ymago, par levibus ventis volucrique simillima somno. Interea videt Aeneas in valle reducta seclusum nemus et virgulta sonantia silvis, Lethaeumque, domos placidas qui praenatat, amnem. Hunc circum innumerae gentes populique volabant; ac—velut in pratis ubi apes aestate serena floribus insidunt variis, et candida circum
Abbreviated transcription (Latin):
Quos circũfusos sic ẽ affata sibilla
Museũ ante alios mediũ nã plurima tũba
Hunc ht: atq humeris extãtẽ cõspicit altis
Dicite felices anime tuq optime uates
Que regio anchisem quis ħt locꝰ: illiꝰ qͦ
Uenimus: & magnos erebi trãsmisimꝰ amnes
Atq huic responsum paucis tã reddidit heros
Nulli certa domus lucis habitamꝰ opacis
Ripaꝵq thoros & prata uirẽcia riuis
Incolimꝰ. sed uos si fert ita cõde uoluptas.
Hoc suꝑate uigum: & facili iã tramite sistã
Dixit: & ante tulit ꝯressum cãposq nitẽtes
Desuꝑ ostendit. de hinc suma cacumina liquut̃
At pater anchises penitꝰ ꝯualle uirenti:
Inclusas animas supeꝵ ad limẽ ituras
Lustrabat studio recolens. omnẽq suoꝵ
Forte recensebat nũm carosq nepotes.
Fataq fortunasq uiꝵ. moresq manꝰq
Isq uͥ tendentẽ aduersum pergama uidit
Eneam: palmas alacris utrasq tetendit.
Effuseq genis lacrime & uox excidit ore
Uenisti tandẽ: tua expectata parenti

Expanded text:
sic est adfata Sybilla, Musaeum ante omnes, medium nam plurima turba hunc habet, atque umeris exstantem suspicit altis: Dicite, felices animae, tuque, optime vates, quae regio Anchisen, quis habet locus? Illius ergo venimus, et magnos Erebi transnavimus amnes. Atque huic responsum paucis ita reddidit heros: Nulli certa domus; lucis habitamus opacis, riparumque toros et prata recentia rivis incolimus. Sed vos, si fert ita corde voluntas, hoc superate iugum; et facili iam tramite sistam. Dixit, et ante tulit gressum, camposque nitentis desuper ostentat; dehinc summa cacumina linquunt. At pater Anchises penitus convalle virenti inclusas animas superumque ad lumen ituras lustrabat studio recolens, omnemque suorum forte recensebat numerum carosque nepotes, fataque fortunasque virum moresque manusque. Isque ubi tendentem adversum per gramina videt Aenean, alacris palmas utrasque tetendit, effusaeque genis lacrimae, et vox excidit ore: Venisti tandem, tuaque exspectata parenti
Abbreviated transcription (Latin):
Longa tibi exilia & uastii maris equor arandum
Ad terram espiã uenies ubi lidius arua
Inter opima iuiꝵ leni fluit agmine tibris
Illic res lete. regnuiq & regia conuix
Parta tibi: laccrimas dilecte pelle creuse
Non ego mirmidonũ sedes dolopũ ue suꝑbas
Aspicia: aut grais seruitũ matribꝰ ibo
Bardanis. & diue ueneris nurus
Sed me magna deũ genitrix his detinet oris
Lamq uale & nati serua comunis amorẽ
Hec ubi dicta dedit lacrimãtẽ & młta uolẽtẽ
Dicere deseruit. tenuesq recessit i auras
Terconatus ibi collo dare brachia circũ
Tes frustra cõpressa manus effugit imago
Par leuibus uentis uolucriq similima somno
Hic demũ sotios cõsumpta nocte reuiso
At ꝗ hic ingete comitũ affluxisse nouoꝵ
Inuenio: ad mirans numeꝵ matresq uirosq
Collectam exilio pubẽ miserabile uulgus
Undiq cõuenere animis opibusq parati
In quascũq uelim pellago deducere terras

Expanded text:
Longa tibi exsilia, et vastum maris aequor arandum, Longa tibi exsilia, et vastum maris aequor arandum, et terram Hesperiam venies, ubi Lydius arva inter opima virum leni fluit agmine Thybris: illic res laetae regnumque et regia coniunx parta tibi. Lacrimas dilectae pelle Creüsae. Non ego Myrmidonum sedes Dolopumve superbas aspiciam, aut Graiis servitum matribus ibo, Dardanis, et divae Veneris nurus. Sed me magna deum genetrix his detinet oris: iamque vale, et nati serva communis amorem. Haec ubi dicta dedit, lacrimantem et multa volentem dicere deseruit, tenuisque recessit in auras. TTer frustra comprensa manus effugit imagopar levibus ventis volucrique simillima somno. Sic demum socios consumpta nocte reviso. Atque hic ingentem comitum adfluxisse novorum invenio admirans numerum, matresque virosque, collectam exsilio pubem, miserabile volgus. Undique convenere, animis opibusque parati, in quascumque velim pelago deducere terras.
Abbreviated transcription (Latin):
Uoluitur. exuperãt flame furit estus ad auras
Procedo & priami sedes arcẽq reuiso
Q iam porticibus uacius uinonis asillo
Custodes letifenix & dirus ulixes
Predam adseruabãt. huc undiq troia gaza
Incensis erepta aditis menseq deoꝵ
Crateresq auro solidi. captiuaq uestis
Congeritus: pueri & pauide longo ordine matres
S tant circũ
Ausus quietiã uoces iactare pumbras
Impleui clamore uias: mestꝰq creusa
Nequicꝗ̃ ingeminans it̾u iteꝵxq uocaui
Querenti qͦ tectis urbis sine fine furenti
Infelix simulacix atq ip̃ius umbra creuse
Uisa mihi ante oculos & nota maior imago
Obstupui steterũtq come ꝙ uox faucibꝰ hesit
Tum sic affari &̾ curas his demere dictis
Quid tantĩ insano uiuat indulgere labori
Odulcis coniunx: nõ hec sine numine diuũ
Euenuit. nec te hĩc comitẽ asportare creusaz
Fas. haud ille sinit supi regnator olimpi

Expanded text:
volvitur; exsuperant flammae, furit aestus ad auras. volvitur; exsuperant flammae, furit aestus ad auras. Procedo et Priami sedes arcemque reviso. Et iam porticibus vacuis Iunonis asylo custodes lecti Phoenix et dirus Ulixes praedam adservabant. Huc undique Troia gaza incensis erepta adytis, mensaeque deorum, crateresque auro solidi, captivaque vestis congeritur; pueri et pavidae longo ordine matres stant circum. Ausus quin etiam voces iactare per umbram implevi clamore vias, maestusque Creüsam nequiquam ingeminans iterumque iterumque vocavi. Quaerenti et tectis urbis sine fine furenti infelix simulacrum atque ipsius umbra Creüsae visa mihi ante oculos et nota maior imago. Obstipui, steteruntque comae et vox faucibus haesit. Tum sic adfari et curas his demere dictis : Quid tantum insano iuvat indulgere dolori, O dulcis coniunx? Non haec sine numine divom eveniunt; nec te hinc comitem asportare Creüsam fas, aut ille sinit superi regnator Olympi.
Abbreviated transcription (Latin):
Heu misero conuinx fatone erepta creusa
Sustitit. errauit ne uia seu lassa resedit
Incertũ: nec post ocłis ẽ reddita nr̃is
Nec pͥus amissam respexi animũq reflexi
Q tumulũ antique cereris. sedẽq sacratã
Uenimꝰ. hic demũ collectis oĩbꝰ una
Defuit: & comites natũ iuꝵq fefellit
Quẽ nõ incusaui amens hominũq deuq
Aut qͥd in euersa uidi crudelius urbe
Ascanui anchisemq patrẽ sotiosq penates
Comẽdo sotiis. & curua ualle recondo
Ipẽ urbẽ repeto: & cĩgor fulgentibus armis
Stat casus reuocare omes: omnẽq reuẽti
Per troiã & rursus caput obiectare ꝑiclis
Principio muros obscuraq limina põte
Qua gressum extulerã repeto: & uestigia retro
Obseruata sequor per noctem & lumine lustro
Norror ubiq animos simul ipã silentia terrẽt
Inde domum si forte pedem si forte tulisset
Me refero irruerant danai. & tectii omẽ tenebat
Ilicet ignis edax. sum̃a ad fastigia uẽto

Expanded text:
heu, misero coniunx fatone erepta Creüsa heu, misero coniunx fatone erepta Creüsa substitit, erravitne via, seu lassa resedit, incertum; nec post oculis est reddita nostris. Nec prius amissam respexi animumque reflexi, quam tumulum antiquae Cereris sedemque sacratam venimus; hic demum collectis omnibus una defuit, et comites natumque virumque fefellit. Quem non incusavi amens hominumque deorumque, aut quid in eversa vidi crudelius urbe? Ascanium Anchisenque patrem Teucrosque Penatis commendo sociis et curva valle recondo; ipse urbem repeto et cingor fulgentibus armis. Stat casus renovare omnis, omnemque reverti per Troiam, et rursus caput obiectare periclis. Principio muros obscuraque limina portae, qua gressum extuleram, repeto, et vestigia retro observata sequor per noctem et lumine lustro. Horror ubique animo, simul ipsa silentia terrent. Inde domum, si forte pedem, si forte tulisset, me refero: inruerant Danai, et tectum omne tenebant. Ilicet ignis edax summa ad fastigia vento
Abbreviated transcription (Latin):
Tu genitor cape sacra manu. patͥosq penates
Ne bello etanto digressum & cede recenti
Atrectare nefas: donec me flumine uiuo. Abluero
Hec fatus: latos humeros subiectaq colla
Ueste suꝑ. fuluiq insternor pelle leonis
Succedoq honeri: dextre se paruus iulus
Implicuit: sequiturq patrẽ nõ passibꝰ eqͥs
Pone subit coniunx ferimur per opaca locoꝵ
&me quẽ dudũ nõ ulla iniecta mouebat
Tela neq aduerso ꝯlomerati ex agmine grai
Hunc omes terrent̾ aure. sonus excitat omĩs
Suspensum & parites honeri comitiq timẽtẽ
Iamq propinquabam portis omezq uidebar
Euasisse ulm subito cũ creber ad aures
Uisus adesse pedum sonitꝰ. genitorq pes umbrã
Prospiciens. nate exclamatꝰ fuge nate propĩquãt
Ardentes clipeos: atq era micantia cerno
Hic mihi nescio ꝗd trepido male numẽ amicũ
Confusam eripuit mentẽ: nãq auia cursu
Dum sequor &ͣ nota excedo regione uiar

Expanded text:
Tu, genitor, cape sacra manu patriosque Penatis; Tu, genitor, cape sacra manu patriosque Penatis; me, bello e tanto digressum et caede recenti, attrectare nefas, donec me flumine vivo abluero. Haec fatus, latos umeros subiectaque colla veste super fulvique insternor pelle leonis, succedoque oneri; dextrae se parvus Iulus implicuit sequiturque patrem non passibus aequis; pone subit coniunx: ferimur per opaca locorum; et me, quem dudum non ulla iniecta movebant tela neque adverso glomerati ex agmine Grai, nunc omnes terrent aurae, sonus excitat omnis suspensum et pariter comitique onerique timentem. Iamque propinquabam portis, omnemque videbar evasisse viam, subito cum creber ad auris visus adesse pedum sonitus, genitorque per umbram prospiciens; Nate exclamat, fuge nate, propinquant. Ardentis clipeos atque aera micantia cerno!— Hic mihi nescio quod trepido male numen amicum confusam eripuit mentem. Namque avia cursu dum sequor, et nota excedo regione viarum,
Abbreviated transcription (Latin):
Cernimus: idea clarã se cõdere silua
Signantẽq uias cũ magno limite sulcꝰ
Dat lucẽ. & late circũ loca sulfure fumãt
Hic uõ uictus genitor se tollit ad auras
Affaturq deos.& sanctũ sidus adorat
Iamiam nulla mora ẽ sequor. & qua ducitis adsuz
Dii patrii seruate domũ seruate nepotẽ
Uestix hoc auguriũ: uestroq ĩ numine troia ẽ
Cedo equide nec nate tibi comes ire recuso
Dixerat ille. & iam per menia clarior ignis
Auditur. propiusq estꝰ incendia uoluĩt
Eg̾o age care pates ceruici imponere nr̃e
Ip̃ẽ subibo humeris nec me labor iste grauabit
Quores cunq cadent: unũ & comune periclũ
Una salus ambobus erit: mͥ paruus uilus
Sic comes: & longe seruet uestigia cõuix
Uos famuli que dica aimis aduertite uestris
Est urbe egressis tumulus templiiq uetustũ
Deserte cereris. uixtaq antiqua cupressus
Religione pati multos seruata ꝑ años
Hanc ex diuerso sedẽ ueniemꝰ in unam

Expanded text:
cernimus Idaea claram se condere silva cernimus Idaea claram se condere silva signantemque vias; tum longo limite sulcus dat lucem, et late circum loca sulphure fumant. Hic vero victus genitor se tollit ad auras, adfaturque deos et sanctum sidus adorat. Iam iam nulla mora est; sequor et qua ducitis adsum. Di patrii, servate domum, servate nepotem. Vestrum hoc augurium, vestroque in numine Troia est. Cedo equidem, nec, nate, tibi comes ire recuso. Dixerat ille; et iam per moenia clarior ignis auditur, propiusque aestus incendia volvunt. Ergo age, care pater, cervici imponere nostrae; ipse subibo umeris, nec me labor iste gravabit: quo res cumque cadent, unum et commune periclum, una salus ambobus erit. Mihi parvus Iulus sit comes, et longe servet vestigia coniunx: vos, famuli, quae dicam, animis advertite vestris. Est urbe egressis tumulus templumque vetustum desertae Cereris, iuxtaque antiqua cupressus religione patrum multos servata per annos. Hanc ex diverso sedem veniemus in unam.
Abbreviated transcription (Latin):
Sin aliq̃ expertꝰ sumptis spẽ ponis ĩ armis
Hãc pͥmũ tutare domũ: cui paruus uilus
Cui pater. & cõiunx cõdã tua dicta relinquor.
Talia uociferans gemitu tectũ omẽ replebã¬
Cum subito dictuq horitur mirabile mostix
Namq manus inter mestoꝵ & ora parentũ
Ecce leuis sumo de uertice uisus uili
Fundere lumẽ apex: tactuq innoxia moles
Lambere flama comas: & circũ timpora pasci
Nos pauidi trepidare metu: crinẽq flagrãtẽ
Excutere. & sacros restinguere fontibus ignes
At pater anchises oculos ad sidera letꝰ
Extulit: & celo palmas cũ uoce tetendit
Iupiter omipotens precibus si flecteris ullis
Aspice nos hoc tantũ & si pietate meremus
Da de inde auxiliũ pater atq hec omina firma
Uix ea fatus erat senior subitoq fragore
Intonuit leuum: & de celo lapsa ꝑumbraᷤᷤ
Stela facẽ ducens: multa cũ luce cucurrit
Illam suma suꝑlabentẽ culmina tecti

Expanded text:
sin aliquam expertus sumptis spem ponis in armis, sin aliquam expertus sumptis spem ponis in armis, hanc primum tutare domum. Cui parvus Iulus, cui pater et coniunx quondam tua dicta relinquor? Talia vociferans gemitu tectum omne replebacum subitum dictuque oritur mirabile monstrum. Namque manus inter maestorumque ora parentum ecce levis summo de vertice visus Iuli fundere lumen apex, tactuque innoxia mollis lambere flamma comas et circum tempora pasci. Nos pavidi trepidare metu, crinemque flagrantem excutere et sanctos restinguere fontibus ignis. At pater Anchises oculos ad sidera laetus extulit, et caelo palmas cum voce tetendit: Iuppiter omnipotens, precibus si flecteris ullis, aspice nos; hoc tantum, et, si pietate meremur, da deinde auxilium, pater, atque haec omina firma. Vix ea fatus erat senior, subitoque fragore intonuit laevum, et de caelo lapsa per umbras stella facem ducens multa cum luce cucurrit. Illam, summa super labentem culmina tecti,
Abbreviated transcription (Latin):
Na qđ consiliũ aut que iã fortuna dabatur
Mene effere pedẽ genitor te posse relicto
Sperasti: tantũq nefas patrio excidit ore:
Si nihil ex tanta suꝑis placet urbe relinq
&sedet hoc aĩmo: peritureq addere troie
Teq tuosq uiuat. patet istic ianua leto
Iamq aderit. multo pͥami de sanguine pirrus
Natĩ ante ora patris: patrẽ ꝗ obtrũcat ad aras
Hoc erat alma parens qd me ꝑ tela ꝑ hostes
Eripis: ut mediis hostem ĩ penetralibꝰ utq
Ascanui patrẽq meũ iuxtaq creusam
Alter in alterius mactatos sanquine cẽnã
Arma uiri ferte arma uocat lux ultima uictos
Reddite me danais: sinite instaurata reuisã
Prelia: nũq̃ om̃es hodie moriemur ĩulti
Hic ferro accingor rursus clipeoq sinistrã
Insertabã: aptans: meq extra tecta ferebã
Ecce aũt cõplexa pedes in limine cõiunx
Herebat. paruũq patri tẽdebat iulũ
Si periturus habis: & me rape ĩ oĩa tecũ

Expanded text:
nam quod consilium aut quae iam fortuna dabatur? nam quod consilium aut quae iam fortuna dabatur? Mene efferre pedem, genitor, te posse relicto sperasti, tantumque nefas patrio excidit ore? Si nihil ex tanta Superis placet urbe relinqui, et sedet hoc animo, perituraeque addere Troiae teque tuosque iuvat, patet isti ianua leto, iamque aderit multo Priami de sanguine Pyrrhus, natum ante ora patris, patrem qui obtruncat ad aras. Hoc erat, alma parens, quod me per tela, per ignis eripis, ut mediis hostem in penetralibus, utque Ascanium patremque meum iuxtaque Creüsam alterum in alterius mactatos sanguine cernam? Arma, viri, ferte arma; vocat lux ultima victos. Reddite me Danais; sinite instaurata revisam proelia: Numquam omnes hodie moriemur inulti. Hinc ferro accingor rursus clipeoque sinistram insertabam aptans, meque extra tecta ferebam. Ecce autem complexa pedes in limine coniunx haerebat, parvumque patri tendebat Iulum: Si periturus abis, et nos rape in omnia tecum;
Abbreviated transcription (Latin):
Antiquasq domos. genitor quẽ tollere ĩ altos
Optabã pͥmũ mõtes pͥmũq petebã
Abnegat excisa uitã producere troia
Exiliumq pati: uos o quibus integer eui
Sanguis ait solideq suostant robore uires
Uos agitate fugã
Ne si celicole uoluissent duce uitã
Has mihi seuassent sedes. satis una suꝑq
Uidimus excidia: & capte suꝑauimus urbi
Sic osic positũ affati discedite cõpus
Ip̃e manu mõtẽ inueniã miserebit᷑ hostis
Exiuuasq petet. facilis iactura sepulcri
Iampͥdem inuisus diuisq ĩutilis annos
Demoror ex quo me diuum pater atq hoĩu rex
Fulminis afflauit uentis. & contigit igni
Talia perstabat memorans firmusq manebat
Nos contra effusi lacrimis cõiunxq creusa
Ascaniusq omisq domus ne uertere secũ
Cuncta pater. fatoq ingenti incũbere uell&ͦ
Abnegat. inceptoq & sedibus her& in isde
Rursus in arma feror. mortẽq miserimꝰ opto

Expanded text:
antiquasque domos, genitor, quem tollere in altos antiquasque domos, genitor, quem tollere in altos optabam primum montis primumque petebam, abnegat excisa vitam producere Troia exsiliumque pati. Vos O, quibus integer aevi sanguis, ait solidaeque suo stant robore vires, vos agitate fugam: me si caelicolae voluissent ducere vitam, has mihi servassent sedes. Satis una superque vidimus exscidia et captae superavimus urbi. Sic O, sic positum adfati discedite corpus. Ipse manu mortem inveniam; miserebitur hostis exuviasque petet; facilis iactura sepulcri. Iam pridem invisus divis et inutilis annos demoror, ex quo me divom pater atque hominum rex fulminis adflavit ventis et contigit igni. Talia perstabat memorans, fixusque manebat. Nos contra effusi lacrimis, coniunxque Creüsa Ascaniusque omnisque domus, ne vertere secum cuncta pater fatoque urguenti incumbere vellet. Abnegat, inceptoque et sedibus haeret in isdem. Rursus in arma feror, mortemque miserrimus opto:
Abbreviated transcription (Latin):
Prima tenet. sotiũq fures a nauibus agmẽ
Ferro acincta uocat
Iam sumas arces tritonia respice pallas
Insedit. nimbo effulgens: & gorgone seua
Ip̃e pater danais animos uiresqͣ ministrat secudas
Sufficit: ip̃e deos in dardana suscitat arma
Eripe nate fugam: finẽq impone labori
Nusꝗͣ abero: & tutũ patrio te limine sistã
Dixerat & spisis noctis se condidit umbris
Apparent dire facies inimicaq troie
Numina magna deũ
Tum uõ om̃e mihi uisii cõsidere in ignes
Iliũ: & ex imo uerti neptunia troia
Ac ueluti sumis antiꝗͣ in mõtibus ornũ
Cum ferro accisam: crebrisq bipenibus ĩstãt
Eruere agricole. certatĩ. illa usq minatur
& tremefacta comã concusso uertice nutat
Uulneribus donec paulati iucta supremũ
Congemuit traxitq iugis cõuulsa ruinã
Descendo hac ducente dea flamã inter& hostes
Expedior dant tela locũ flameq recedũt
Atq ubi iam patrie peruẽtũ ad limina sedis

Expanded text:
prima tenet, sociumque furens a navibus agmen prima tenet, sociumque furens a navibus agmen ferro accincta vocat. Iam summas arces Tritonia, respice, Pallas insedit, nimbo effulgens et Gorgone saeva. Ipse pater Danais animos viresque secundas sufficit, ipse deos in Dardana suscitat arma. Eripe, nate, fugam, finemque impone labori. Nusquam abero, et tutum patrio te limine sistam. Dixerat, et spissis noctis se condidit umbris. Adparent dirae facies inimicaque Troiae numina magna deum. Tum vero omne mihi visum considere in ignis Ilium et ex imo verti Neptunia Troia; ac veluti summis antiquam in montibus ornum cum ferro accisam crebrisque bipennibus instant eruere agricolae certatim,—illa usque minatur et tremefacta comam concusso vertice nutat, volneribus donec paulatim evicta, supremum congemuit, traxitque iugis avolsa ruinam. Descendo, ac ducente deo flammam inter et hostis expedior; dant tela locum, flammaeque recedunt. Atque ubi iam patriae perventum ad limina sedis