comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mullũ arber idẽ hiũit: dem̃ sorte pest miu sat exit nouem
pedes atra relinqui & suꝑiorẽ ꝑtem detrũtari: ut noue uirge
quas emiẜant ab inguria pecoris tigte sint: Sed si fieri pot̾it
uno idtu arborẽ p̃tidi: si minus serra desecari: & plagtim falie
acleuari cportebit: eãq plagã luco paleato ꝯtegi: ne ne sole aut
pluuiis ĩfestet. ẜost aũu ut bieniũ cũ enaci ramuli recte qua¬
luerĩt suꝑuacuos deputari x idoneos ĩ ordinẽ sumitti quenig
que ulnus apositione bñ ꝓuenerĩt euissime uirge falce
dedent enodari. ac si robusti ramuli erũt ita fero am̃gutãt᷑
ut exiguã sorẽ ꝓminentẽ teũco relinquas cũ dem̃ artor qua¬
luit quicꝗd face ꝯtingi potit expictandum elleuãdusq eatenus
ne plaga corꝑi maturius applicetur. Uliiũ aũt nouellas formare
sic ꝯuenit loto pigu octo pedes attra sme namo relinque̾di:
uł in aruo gracili septẽ pead̾es sup̃ quol spaciũ: dem̃ ꝑ circiutũ

Expanded text:
 sat erit novem pedes a terra relinqui, et superiorem partem detruncari, ut novae virgae, quas emiserit,ab iniuria pecoris tutae sint. Sed si fieri poterit, uno ictu arborem praecidi; si minus, serra desecari, et plagam falce allevari oportebit, eamque plagam luto paleato contegi, ne sole aut pluviis infestetur. Post annum aut biennium, cum enati ramuli recte convaluerint, supervacuos deputari, idoneos in ordinem submitti conveniet. Quae ulmus a positione bene provenerit,eius summae virgae falce debent enodari. At si robusti ramuli erunt, ita ferro amputentur, ut exiguam stirpem prominentem trunco relinquas. Cum deinde arbor convaluerit, quicquid falce contingi poterit, exputandum est, allevandumque eatenus, ne plaga corpori matris applicetur. Ulmum autem novellam formare sic conveniet. Loco pingui octo pedes a terra sine ramo relinquendi, vel in arvo gracili septem pedes: supra quod spatium deinde per circuitum
Abbreviated transcription (Latin):
iãs quidẽ ureas ita muguste ꝯpoitas ħebimꝰ: ut qui xũchatirti
sunt medias pres eoꝵ facile manu ringãt. Acm si latiores
fuerĩt ip̃ semĩb: quẽ paulcata noxa capiãt estate : der̃
prius ꝙ soli oriat᷑ aut ad uespies seminario ꝯspargi semĩs
quã rigori deh: & cũ tinũ pedũ plante fuerit ĩaliua se¬
minariũ tñssere ac ne radices altius agant q̃ res postmou
Tepimedo magiũ. labore affert: Tunc cũ plantus ĩ cilu
semmnariũ trinferemus: oportebit no maxiõs scrobibus sea¬
quidẽ int̾ se distuntis fodere: dem̃ radices ÷ modũ : si Se¬
ues uł in urdẽ corone somlem : si longiores erũt ifteti Q
cultis fano cibulo. sccobiculis deponi ac diligent circũ altirs
possunt & collecte cũ stirpibus plante eadẽ rutione disponi:
quod ⁊ atina ulmo fieri nece est. qui nõ sit᷑ ex amera.
Sed het ulmus cuitũni tp̃e melius ꝙͣ uere distonnt⁊ pau¬
latimq ramuli eius ĩ manu detorquẽtur cũ pͥmo brenio fere

Expanded text:
as quidem areas ita anguste compositas habebimus, ut qui runcaturi sunt, medias partes earum facile manu contingant: nam si latiores fuerint, ipsa semina proculcata noxam capient. Aestate deinde prius quam sol oriatur, aut ad vesperum, seminaria conspergi saepius quam rigari debent: et cum ternum pedum plantae fuerint, in aliud seminarium transferri, ac ne radices altius agant quae res postmodum in eximendo magnum laborem affert, cum plantas in aliud seminarium transferemus oportebit non maximos scrobiculos sesquipede inter se distantes fodere: deinde radices in nodum, si breves, vel in orbem coronae similem, si longiores erunt, inflecti, et oblitas fimo bubulo scrobiculis deponi, ac diligenter circumcalcari. Possunt etiam collectae cum stirpibus plantae eadem ratione disponi: quod in Atinia ulmo fieri necesse est, quae non seritur e samera. Sed haec ulmus autumni tempore melius quam vere disponitur; paulatimque ramu
Abbreviated transcription (Latin):
de sunt rami: ut eaꝵ rani ed orientẽ Q atdentẽ dirigant᷑: qͦ
plus solis medie arbores: quibus uitis applicati : & religata ĩmitit᷑
accipiant: qued si g̃ frum̃tis ꝯfutemus uberi solo intͣ quadragĩta
pedes echcbi ubi nihi ẜit᷑ int̾ uiginti pedes arbores dispenãtur
cum dem̃ adolesce incipio talce formala e tabulata institaedia
st̾. hoc eis noĩe usurpant agricole ramos trũcesq ꝓnutie̾tis
easq uł ꝓpriui fer̾o compestãt: uł longius ꝓmittũt: ut uites la¬
xius diffiindant᷑: hoc in solo pingui melius illud in gracili : tri¬
bulata int̾ se: minus t̾nis pedibũs absint : atq ita fermet᷑ ne
supior ramus ĩ eadem linea sit. quã inferior: nã denissu ex eo
palnitẽ germinãtẽ interior atteros: es fructũ ditutigs: sed quã¬
cunq arboñ scueris eã biẽnio ꝑximo putare nõ oporte. post

Expanded text:
e sunt ulmi, ut earum rami ad orientem et occidentem dirigantur, quo plus solis mediae arbores, quibus vitis applicata et religata innititur, accipiant. Quod si etiam frumentis consulemus, uberi solo inter quadraginta pedes, exili, ubi nihil seritur, inter viginti, arbores disponantur. Cum deinde adolescere incipient, falce formandae, et tabulata instituenda sunt.Hoc enim nomine usurpant agricolae ramos truncosque prominentes, eosque vel propius ferro compescunt, vel longius promittunt, ut vites laxius diffundantur: hoc in solo pingui melius, illud in gracili. Tabulata inter se ne minus ternis pedibus absint, atque ita formentur, ne superior ramus in eadem linea sit, qua inferior. Nam demissum ex eo palmitem germinantem inferior atteret, et fructum decutiet. Sed quamcunque arborem severis, eam biennio proximo putare non oportet. Post
Abbreviated transcription (Latin):
harundinũ statum̃t ꝑ orbem ꝯnec̃at fore eãdẽ curã exigit
quã iugata nõmuillos tñ uineis characatis aĩadũti & maxse
eluenati gñis ꝓlixos palmites qd ppagmes sunno stro adibrue
nũ agiole mgos gallicamtos ates uocãt eosq adobruũt
& a stirpe submouent. Nos cuĩt p̃cipimus caste inrgas tũ a
matre fuerint ẜtise sit ubi democtuis uitibus ordiẽs uatẽ
aut si nouellã quis uneã ĩstitae uelit ꝓ cuuradice poncͣ

Expanded text:
atuminibus per orbem connectitur, fere eandem curam exigit, quam iugata. Non nullos tamen in vineis characatis animadverti, et maxime elvenacigeneris, prolixos palmites quasi propagines summo solo adobruere, stri agricolae mergos, Galli candosoccos vocant, eosque adobruunt  a stirpe submovent. Nos autem praecipimus easdem virgas, cum a matre fuerint praecisae, sicubi demortuis vitibus ordines vacent, aut si novellam quis vineam instituere velit, pro viviradic
Abbreviated transcription (Latin):
cues dec̾ee fruĩtuosos palmites siauta: qui tũ iduruerũt
uelut m coronã redigant᷑ : hot duabus exacusis fit una ne libo
ex cursu ĩ luxuriam p̃repant: omĩaq alim̃ta Pampini abstimãt
alta ut religata uitis rursus aditum gubuleo fossoriq ⁊̃excole¬
dam se p̃ꝑant. ł Pampinãddi modus his erit ue qpacis locis
himidisq & frigidis estate uitis nudetur: foliaq paliitidus
detrahunt᷑ ut maturitetẽ fructus caꝑe posit : & ne sita pu¬
trescat: loas cuit sictis calidisq es apricis e Nrio pal mitidus uue
ꝯtegant᷑: ssi paꝵo ẜampinosa utis  adnoltos frendubus u
int̾dũ stcam̃tis fruc̾us memiatur M. quuidt colmella pattuais
meuns uir uleistrib discipimis eruditus ac cdiligentissimus igta
betice piũcie sub ortu canicule palmeis tegentibus uneas ad¬
umbradat : cum plecũq disti sideris ept̃e quedã ptes euis
regionis sit infestant taro quẽ in cole uultarnus aspellant¬

Expanded text:
deterget fructuososque palmites sub- mittit, qui cum induruerunt, velut in coronam re-ligantur. Hoc duabus ex causis fit: una, ne libero excursu in luxuriam prorepant,omniaque alimenta pampini absumant; altera, ut religata vitis rursus aditum bubulco fossorique in excolenda se praebeat. Pampinandi autem modus is erit, ut opacis locis humidisque et frigidis aestate vitis nudetur, foliaque palmitibus detrahantur,ut maturitatem fructus capere possit, et ne situ putrescat: locis autem siccis calidisque et apricis e contrario palmitibus uvae contegantur; et si parum pampinosa vitis est, advectis frondibus et interdum stramentis fructus muniatur. M. quidem Columella patruus meus, vir illustribus disciplinis eruditus, ac diligentissimus agricola Baeticae provinciae, sub ortu Caniculae palmeis tegetibus vineas adumbrabat, quoniam plerumque dicti sideris tempore quaedam partes eius regionis sic infestantur Euro, quem incolae
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ ulmus⁊ & uitem ꝯmedissime patit᷑ & iacũdiss mũ pa¬
bulam bubus affert. uargͥs gñib soli ꝓuenit aplerisq refert᷑
Itaqo cui arbustum naui istitae̾ cordi ẽ i domina ulmore
uł fraxinto partut᷑ ea ratione quã demceps
tlam pp̃lĩ melius catum̃iti m arbusto ꝓticuis disponũt᷑ ꝓgit᷑
piiguuĩ solo & modice himndo biprilio tram pastin abimus et
diligent᷑ octatã & resolutã himiũ u̾no tpr̃et̃ ureã ꝯponems
ecit: ut aliqut̃ tñ succũ & lentorẽ ħeat initiemus arieg
& eas totas senñb spie ꝯtegenius : atq ita crebro putes
tram duos alte digitos incarmemus: & modice rigaibimus
Trametisq areas copienius: ne preuntia caccimint seminũ

Expanded text:
et vitem commodissime patitur, et iucundissimum pabulum bubus affert, variisque generibus soli provenit, a plerisque praefertur. Itaque si arbustum novum instituere cordi est, seminaria ulmorum vel fraxinorum parentur ea rationeam populi melius cacuminibus in arbusto protinus deponuntur. Igitur pingui solo et modice humido bipalio terram pastinabimus, ac diligenter occatam et resolutam humum verno tempore in areas componemus. erit, ut aliquem tamen succum et lentorem habeat, iniciemus areis, et eas totas seminibus spisse contegemus, atque ita cribro putrem terram duos alte digitos incernemus, et modice rigabimus, stramentisque areas cooperiemus, ne prodeuntia cacumina seminum
Abbreviated transcription (Latin):
deposite stcobibus comp̃hendant. Supest aliqua illa cultura prostrate
umee que nisi uiolentissmo celi statu hustepi nõ debent. Nam dif¬
ficilem laborem coloms exhibe. neo unꝙͣ gn̾osi saporis uinum
p̃bꝵ atq ubi regionis conditio solam eã culturã
bipedancis scrobibus malleolus deponit᷑ : qui cũ egerminauit ad
unã mat̾ias reuocatar: eaq pͥmo amno compesettur in duas gẽmas.
Sequente denĩ cũ pumites ꝓfrmdit unũs cũ sbmittit᷑ cetĩ de¬
cunũtur. at iue qui simissus ẽ cũ frutm edidit in eã lo

Expanded text:
Superest reliqua illa cultura prostratae vineae, quae nisi violentissimo caeli statu suscipi non debet. Nam et difficilem laborem colonis exhibet, nec unquam generosi saporis vinum praebet. Atque ubi regionis conditio solam eam culturam recipit,bipedaneis scrobibus malleolus deponitur. Qui cum egerminavit, ad unam materiam revocatur: eaque primo anno compescitur in duas gemmas: sequente deinde, cum palmites profudit, unus submittitur, ceteri decutiuntur. At ille qui submissu
Abbreviated transcription (Latin):
quidus nõ dñ transadea semma ꝙ̃ ĩmota despondaet. Sedistua
rarissime accidere nottindum: itiq & diligent᷑ exploranoum
de u̾sibus: ałr quod queq ferat regio. & quicd queq recuset
Depositam ergo stirpemli. malleddum ul uiuiradites farmare
sic ꝯueniet. ut uitis sme pedamine consistat. hec aut̃ ꝓtinus
prepens sampinus tre applicadit. Itaq posito semini arundo
ont̾ctur: que uelut infantiã eris tileat᷑ atq edicos ꝓcucatq
ĩ tantã staturã ꝙ̃tam ꝑmitat Agricola: ea pxo nõdeba eẽ

Expanded text:
que bene translata semina quam immota respon- deant: sed istud rarissime accidere. Notandum item diligenter explorandum esse,quid quaeque ferat regio, quid quaeque recuset. Depositam ergo stirpem, id est, malleolum vel vivi- radicem,formare sic convenit, ut vitis sine pedamine consistat. Hoc autem protinus prorepens pampinus terrae se applicabit.Itaque posito semini arundo adnectitur, quae velut infantiam eius tueatur atque educet, producatque in tantam staturam, quantam permittit ag
Abbreviated transcription (Latin):
Qu̾naculũ. Illud atima hec nr̃a dicit᷑ Actinã ulmum Tre¬
melus Tre sccoffa nõ foros ameni: qđ ẽ semẽ ecus artoris
falso est opiratus nã rationẽ sine dudio creat : & idcirco
plerisq & sbilis udet᷑ sem̃b int̾ frõdiẽ: quã pͥma aminatoe
altius frondem dare instituetis: fastidiũ bubus affert. Itaꝑ
si fuit pot̾it totũ ageũ gne uno atinie uimi conseremus. si
nias alt̾nemꝰ Ita semꝑ mixta fronde utenur: & qi hõc

Expanded text:
vernaculum: illud Atinia, hoc nostras dicitur. Atiniam ulmum Trevernaculum: illud Atinia, hoc nostras dicitur. Atiniam ulmum Tremellius Scrofa non ferre sameram, quod est semen eius arboris, falso est opinatus. Nam rariorem sine dubio creat, et idcirco plerisque et sterilis videtur, seminibus inter frondem, quam prima germinatione alterius frondem dare institueris, fastidium bubus afferes.Itaque si fieri poterit, totum agrum genere uno Atiniae ulmi conseremus: si nias alter-nemus. Ita semper mixta fronde utemur, et quasi hoc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alia int̾nodiũ: atq ita pare ea: que fuat occupata uł fodit᷑
uł aratur. O cũ egrulta est eandẽ uitẽ repit: ut alta quoq
ꝑs sicoli posit. de pampinatione talis uiee parũ int̾ auc̃o¬
res ꝯuenit: Alii negñt cẽ uudanda uitẽ quo melius ⁊̃ innuiriã
uentors feraroq fructur abscondat. Alii placet ꝑtius pampinore
Qut uitis nõ in totum saꝑuacuis trõtibus oneretur: & tñ fru¬
coꝵ uestire aut ꝓtegere possit: que satio mͥ quoq ꝯmodioriudet᷑.
Sed iã de uineis satis diximus. Nũc de mrboribus p̃cipiendu ẽ
qui uole frequẽs s dispõitu arbustum paribus spatĩs terctuosũq¬
reddet hñe: opam dadit ne emotius arboribus rarestat. at
pͥmã quãq senĩo ac tem pestate arfucctũ submoueat: & ĩuicẽ
nouellam sobolem sostituat. Id aũt ficile consequi pot̾ie si uimaro
semmariũ ꝑcͣu huit quaio nõ ge qualis gnii faciendum sit
Nam pigebit demceps preciꝑe uimoro duo eẽ gnã ꝯuenit gallicũ

Expanded text:
 interordinium: atque ita pars ea quae fuerat occupata vel foditur vel aratur, et cum exculta est, eandem vitem recipit, ut altera quoque pars excoli possit. De pampinatione talis vineae parum inter auctores convenit. Alii negant esse nudandam vitem, quo melius contra iniuriam ventorum ferarumque fructum abscondat: aliis placet parcius pampinari, ut et vitis non in totum supervacuis frondibus oneretur, et tamen fructum vestire aut protegere possit: quae ratio mihi quoque commodior videtur. Sed iam de vineis satis diximus. Nunc de arboribus praecipiendum est. Qui volet frequens et dispositum arbustum paribus spatiis fructuosumque habere, operam dabit, ne emortuis arboribus rarescat ac primam quamque senio aut tempestate afflictam submoveat, et in vicem novellam sobolem substituat. Id autem facile consequi poterit, si ulmoquod quomodo et qualis generis faciendum sit, non pigebit deinceps praecipere. Ulmorum duo esse genera convenit. Gallicum et
Abbreviated transcription (Latin):
bobus obnaxa sint. Nam ĩ brachiatis plexũq fit ut aut crure
excolere stuces: atq hec quidẽ cultura ał brachiatis uł capitatis

Expanded text:
bubus obnoxia sunt. Nam in bracchiatis plerumque fit, ut aut crure bubus obnoxia sunt. Nam in bracchiatis plerumque fit, ut aut crure partem vitium excolere studet. Atque haec quidem cultura vel bracchiatis vel capi-tatis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtrem̃tis aluescit. Nam due speciss huiꝰ quoq culture st̃.
ne oneret᷑ exilitas uitis: sed ꝯpluribus putationib ĩ pdictaꝵ
mẽsurã educune: dem̃ es braciis qi quedã corua ꝓm̃i¬
nẽtia relenqui cporte: atq ita totã uitẽ om̃i ꝑte ĩ orbe¬
diffimdi: pritationis aũt ratio: nã eodem est que ĩ iugatis
innetis uno tm̃ differt quod ꝓ matcrus longioribus pollices
quat̾nũ aut ꝗnũ gem̃aꝵ reliquũt ͦ ꝑ cũstodibus aut̃ bi¬
Sresi Tẽfficiũt. In ea dem̃ uinea qud̃ capitatar¬
diximus iux̃ ipam matrẽ usq ad corpus sarm̃tis detrahił una
aut alta tm̃mõ gẽma relicta: que ip̃i trũto adheres het ãt
regnis uut pingiussimis locis fieri tuto põt cũ uires te & fu¬
ctu & mat̾ias ualent p̃bere : maxime aũt aratus excolimtsq
sic formatas umeas hñt : eã rationẽ sequnt᷑ demrahẽtti uitin
brachria: quod ipã capita sine ula extanta neq aratro nec

Expanded text:
incrementis adolescit. Nam duae species huius quoque culturae sunt. ne oneretur exilitas vitis; sed compluribus putationibus in praedictam mensuram educuntur. Deinde ex bracchiis quasi quaedam cornua prominentia relinqui oportet, atqdi. Putationis autem ratio eadem est, quae in iugatis vitibus: uno tamen differt, quod pro materiis longioribus pollices quaternum aut quinum gemmarum relinquuntur: pro custodibus autem bigemmes reseces fiunt. In ea deinde vinea quam capitatadiximus, iuxta ipsam matrem usque ad corpus sarmentum detrahitur, una aut altera tantummodo gemma relicta, quae ipsi trunco adhaeret. Hoc autem riguis aut pinguissimis locis fieri tuto potest, cum vires terrae et fructum et materias valent praebere. Maxime autem aratris excolunt,qui sic formatas vineas habent, eamque rationem sequuntur detrahendi vitibus bracchia, quod ipsa capita sine ulla extantia neque aratro neque
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ altitudinẽ dipodii & semissis. nucẽ in ordinẽ senupedalib
orcinãs aut̃ ꝗnũ pedu spaciis dirimũt ⁊̃ altitudinẽ codrãtis
castanta dep̃ssis sulcis ꝯmittit᷑. ꝙ ubi nucib sut ꝯsiti priusty
ꝯplanẽtur: breues harundines ab late̾ custaneaꝵo pangint᷑.
ut ꝓtos sationis indices totus fode & rũchari possit: simcl
ac iiupedes arbusclis uacui relinqunt ne dẽsitas plan-¬

Expanded text:
ordinem semipedalibus; ordines autem quinum pedum spatiis dirimuntur. In altitudinem dodrantis castanea depressis sulcis committitur. Qui ubi nucibus sunt consiti, priusquam complanentur, breves harundines ab latere castanearum panguntur, ut per hos sationis indices tutius fodi et runcari possint. Simul ac bini pedes arbusculis vacui relinquuntur, ne densitas plan
Abbreviated transcription (Latin):
titus strodis tłra compleitr. Seđ dimidia fore IS cũs stq̃te
bẽnio pacrilatim ariequetu. Sic cũs pitte  iutẽ coe decesum
agere radices hoc ego sitis locis fieri utilit̾ nõ negotieris
Sed ute aut uligionosa regio ẽ aut celi statui imbrifer mi¬
nime faciendũ censeo: nã ꝯfistens ĩ plenii strobibui : minus hu¬
mor añ q qualescãt semina neccat. Quar̃ utiluis existimo
repleri quidem scrodes stirpe deposita: & çũ semina hphenderit
statim post equinoẽtiũ autũnale debẽ digͥent̾ atq alte ab¬
laqueari : & racifis radiculis: si quas ĩ sũmo loto citauerit᷑
post paucos dies alobrui: dic eĩ uteũq ĩ ꝯmodũ uitabatur
ut nec radices insuꝑiorẽ ꝑtẽ eiocent. naq ĩmodicii pluuis
par ualida uexent᷑ semina: ubi ub̃ iam toraborauerit ni-¬
hil dubiũ ẽ: ꝗn celestibui aquis plurimũ uiuent᷑. Itaq locis
quib clemẽtia hiemis ꝑmittit: In aꝑtas uites relinque

Expanded text:
mpleatur, sed dimidia fere pars eius sequente biennio paulatim adaequetur. Sic enim putat vitem cogi deorsum agere radices. Hoc ego siccis locis fieri utiliter non negaverim; sed ubi aut uliginosa regio est, aut caeli status imbrifer, minime faciundum censeo. Nam consistens in semiplenis scrobibus nimiushumor, antequam convalescant, semina necat. Quare utilius existimo, repleri quidem scrobes stirpe deposita, sed cum semina comprehenderint, statim post aequinoctium autumnale debere diligenter atque alte ablaqueari, et recisis radiculis, si quas in summo solo citaverint, post paucos dies obrui.Sic enim utrumque incommodum vitabitur, ut nec radices in superiorem partem evocentur, neque immodicis pluviis parum valida vexentur semina. Ubi vero iam corroborata fuerint,nihil dubium est, quin caelestibus aquis plurimum iuventus Itaque locis, quibus clementia hiemis permittit, adapertas vites relinquere
Abbreviated transcription (Latin):
m q natiu ẽ attenor Ituqs tollenduis est̃ ÷ pleriq uite
ualabum & lxiriosam falso crediderũt feratiore ÷ fieri
si multis palintibus submissus oneret ᷑ Nam ex plcrcibus
uirgis. guas sompinos creat. Scũ se multa frõde ꝙit
peus defiorss: nebulasq & rores ductius ꝯtm̃s: oñeq uucã
ꝑdit: ualidam erga uitem ĩ ramos deduce cteꝵ cẽseo a

Expanded text:
 natus est, attenuet. Itaque tollendus est. Plerique vitem validam et luxuriosam falso crediderunt feraciorem fieri, si multis palmitibus submissis oneretur. Nam ex pluribus virgis plures pampinos creat, et cum se multa fronde cooperit, peius defloret, nebulasque et rores diutius continet, omnemque uvam perdit. Validam ergo vitem in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃gelidus: neq nimiũ pluuiuis e autãm tprẽ Ex arbores B
uites post eꝗnoctũ deponũt᷑: sed hec ita ꝯserende se : ut simũ
tram que iratro subacta sit: sempedẽ alte sostnamus radi
minuus cre fudacta oꝑiamus. S circũcaltemus ipm seminis codicẽ.
Uites ĩ ultimo strode ceroni oportos mat̾iasq ear ꝑ strober
porĩgi. dem̃ ad arorẽ erisi atq ab minria petoris caueis¬
emunixi lotis aũt ꝓferintis semuna septẽtrionali ꝓte ar¬
core acͥplicanda st̾: iocis frigrdis amidie terpato celi statu:
aut ab oriente uut ab eccidente ne toeo dit solem itimibr̃ẽ
patiant : ꝓxuma dem̃ peuatõe meluis existimat celfus fero
abstineri ipõsq collesq ĩ mediũ corone ꝯtortos arbori
arcũdari: ut flegurã mat̾ie ꝑfundat: quar ualidissimã
sequente. ano taxut uitis faciemus it̾ uũt longum docuit usus
multo utileus eẽ pͥmoq qr tore falcẽ iutibus admoue᷑ nec suꝑ

Expanded text:
mpore et arbores et vites post aequinoctium deponuntur. Sed eae ita conserendae sunt, ut summam terram,quae aratro subacta sit, semipedem alte substernamus, radiminus, certe subacta operiamus, et circumcalcemus ipsum seminis codicem. Vites in ultimo scrobe deponi oportet, materiasque earum per scrobem porrigi, deinde ad arborem erigi; atqnali parte arbori applicanda sunt: locis frigidis a meridie, temperato statu caeli aut ab oriente aut ab occidente, ne toto die solem vel umbram patiantur. Proxima deinde putatione melius existimat Celsus ferro abstineri, ipsosque caules in modum coronae con- tortos arbori circumdari, ut flexura materias pro-fundat, quarum validissimam sequente anno caput vitis faciamus. Me autem longus docuit usus, multo utilius esse primo
Abbreviated transcription (Latin):
pedes quãdratos cẽ dicemꝰ. Itaqerit iugero uncia dimidio
sirupulo: S detima ꝑte scrupudi minus
.co. latus pedes .ec x. ĩ eo uites disponẽde R ira ut ꝓni
pedes intͥ ordines relinquent᷑ qro quot semũb opuis ue
sũ ꝗniũ pedũ sꝑia int semina desiderant quco ꝗnta ꝑte

Expanded text:
pedes quadratos esse dicemus. Itaque erit iugeri uncia dimidio scripulo et decima parte scripuli minus. lle ducentos, latus pedes cxx. In eo vites disponendae sunt ita, ut quini pedes inter ordines relinquantur. Quaero quot seminibus opus sit, eum quinum pedum spatia inter semina desiderantur. Duco quintam partem
Abbreviated transcription (Latin):
lima spes securis dr̃: eiusq uelut apex ꝓnus iminẽs mutto
utit eo retrahe aut ĩ sinũ cũ colleuare scalpro: cũ
ĩcure rostro: cui ictu cedere securi cum ĩ angasto aliꝗd ex¬
purgare mucrone. Muor aũt ꝑs oꝑis ĩ uinea duct potus
ꝙ̃ cresim facienda e: nã es plaga queq sit eclititͥ uno uestigio
adleuat: pruis ei putator acolicat᷑. terũs: atq ita q̃ desti¬
nauit p̃tidit. qui ce¬
nauit p̃tidit. qui ce uitem petit. Di frustratꝰ est
tura: cui stabiliende melior ẽ uidita pallo: neq ea q̃libas : na
ẽ p̃tipue crineis fissa: odeã gettus qrtus & suꝑo ac siquo se silia

Expanded text:
lunae species securis dicitur; eiusque velut apex pronus imminens mucro utitur; cum retrahere, sinu; cum adlevare, scalpro; cum incavare, rostro; cum ictu caedere, securi; cum in angusto aliquid expurgare, mucrone. Maior autem pars operis in vinea ductim potius quam caesim facienda est; nam ea plaga quae sic efficitur, uno vestigio adlevatur, prius enim putator applicat ferrum, atque ita quae destinavit praecidit. Qui cnavit praecidit. Qui caesim vitem petit, si frustratus est, daeque vineae cura, cui stabiliendae melior est ridica palo, neque ea quaelibet; nam est praecipua cuneis fissa olea,4 quercus et suber, ac si qua sunt similia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfesseoni sue ꝯuenre: alud ecep qui raz extructa metiũtꝰ. &ĩ
tione faciendũ: nõ quãtu id sit quod esfecerit: Uerũ tũ familiarit᷑
a nobis: tu quoq siluine p̃tepta mẽsirrar desileras. eoseguar uolũ¬
tati tue: cũ ea ne dubites id oui geomittaꝵ mago eẽ ꝙ̃ rustioro
desq uenĩa. siquid ĩ eo fuit er̃atum. cuiꝰ scia mͥ nõ uindito.
Sedut ad rem redeã. Modus om̃s aree pedali mẽsira ꝯp̃hẽdit᷑
pedes ut̃ quĩq actus mininins: ut at sa. Uaxro latitatis pedes
quactuor: longitudis ht̃ pedes .cxx. Clima quoq u̾sus pedũ ex.
actus quadratus uncuq finitur pedibus .Cxx. hoc dupplitatũ facit
iugerũ: & ab eo quod enit unctũ nomẽ iugeri usurpauit. Ded hũc

Expanded text:
professioni suae convenire, aliud eorum, qui iam exstructa metiuntur, et tione faciendum, non quantum id sit quod effecerit. Verum quoniam familiariter a nobis tu quoque, Silvine, praecepta mensurarum desideras, obsequar voluntati tuae, cum eo, ne dubites id opus geometrarum magis esse quam rusticorum, desque veniam, si quid in eo fuerit erratum, cuius scientiam mihi non vindice Sed ut ad rem redeam, modus omnis areae pedali mensura comprehenditur, pedes habet V. Actus minimus ut ait M. Varro latitudinis pedes quattuor, longitudinis habet pedes CXX. Clima quoquo versus pedum est LX. Actus quadratus undique finitur pedibus CXX. Hoc duplicatum facit iugerum, et ab eo, quod erat iunctum, nomen iugeri usurpavit: sed hunc
Abbreviated transcription (Latin):
mẽsura octies efficit miue passus is uentũt ꝗnq milia pedu tẽ¬
taria nũo dicimꝰ: sit ut ids Uarto ait ducentoꝵ ugerũ modũ.
olim aut̃ ob tẽtu iugeridus uocadat᷑ tẽturia. Sed mox dupplicata
nomẽ retinuit sicuti tribus ducte: pͥmñ a ꝑtib ppł triꝑtito di-¬
uisi : q̃ tñ nũc multiplicate pͥstinũ nome possidẽt. Gẽc nõ

Expanded text:
mensura octies efficit mille passus, sic veniunt quinque milia pedum. Centuriam nunc dicimus ut idem Varro ait ducentorum iugerum modum. Olim autem ab centum iugeribus vocabatur centuria, sed mox duplicata nomen retinuit: sicuti tribus dictae primum a partibus populi tripartito divisi, quae tamen nunc multiplicatae pristinum nomen possident
Abbreviated transcription (Latin):
steode media fere ꝑte lulci ꝓst̾nat᷑: & ad frondem eiuis
abimo urꝗ recda materies et igntur : calamoq ad plicetur Id
oiz p̃tipue obẜuadũ est : ne simul sit alueo strobes Sed ut expssis
angulis uelut ad ꝓpendiculũ frondes eius dirigantͭ. Na iuitis
supina & uelut retubans ĩ alueo deposita postetiꝙ̃ ablaqueatur
uł necib obnexa ẽ cũ dum exaltare orbem oblaqueationis:¬

Expanded text:
a media fere parte sulci prosternatur, et ad frontem eius ab imo usque recta materies exigatur calamoque applicetur; id enim praecipue observandum est, ne similis sit alveo scrobis, sed ut expressis angulis velut ad perpendiculum frontes eius dirigantur. Nam vitis supina et velut recumbens in alveo deposita, postea quum ablaqueatur, vulneribus obnoxia est. Nam dum exaltare for
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nõ quide in uno uł alco exꝑim̃to casu fiat. Uerũ ꝗdcta
ratione plerũq ꝓueniat discentibus ꝑniscere debeamꝰ. Et eĩ
si exiguo nuo ꝑiclitandũ sit. in quo maor cura. temeritati me¬
detur: possus aliquatꝭ tneri ꝯtueri: cũ uõ uastitas oꝑis ẽs dili¬
gat recte putari uineã: que res ꝙuis miuuis ledat uitẽ
merito tñ fieri ꝑhibetur. quod frigorib ontis surculis rigoi᷑
torpo net ꝑꝑ gellicidia cortice mous ł ut cicatricẽ ꝯsans
stionis fissura stipit feri. Uerigr ittq ratio ẽ inẜendi:
tepentibus iam diebus pose hieme cũ &gẽmas e cortes
ñ alit̾ moug: nec frigus ingruit: quod possit aut surculũ
insitus aut fissure plagam ĩure̾ ꝑnuisẜit. Tu testinãtib¬

Expanded text:
Sed non quid in uno vel altero experimento casu fiat, verum quid certa Sed non quid in uno vel altero experimento casu fiat, verum quid certa ratione plerumque proveniat, discentibus praecipere debemus.Etenim si exiguo numero periclitandum sit, in quo maior cura temeritati medetur, possum aliquatenus conivere;cum vero vastitas operis etiam diligat recte putari vineam; quae res quamvis minus laedat vitem, merito tamen fieri prohibetur, quod frigoribus omnis surculus rigore torpet, nec propter gelicidia corticem movet, ut cicatricem consanet. sdem resectionis fissura praecipit fieri. Verior itaque ratio est inserendi tepentibus iam diebus post hiemem, cum et gemma se et cortex naturaliter movet, nec frigus ingruit, quod possit aut surculum insitum aut fissurae plagam inurere. Permiserim tamen festin
Abbreviated transcription (Latin):
plerosq añ me rusticaꝵ magrõs tribus fossuris ꝯtentos fuisle : ex
quil grecinũ: quid si refere̾ pot uidere sicis es̃ ꝯstitutã uineã
ꝑfodere: Celsus quoq &acticus ꝯsentuĩt tres eẽ motus p̃ uite
seu potius in onũ surtulo nales  unũ quo g̾rmos: altiu quo
confloreat. Tertiua ꝙ maturestat: hos er̃go motus cẽse fos¬
sionibus ꝯitari. Non eũ nã quod uult satis eflicit: nisi ea
lobore cũ studio ũuieris. etq hec collendaꝵ uineaꝵ curafinit᷑
uindenuare. Redeo nũc ad eas ptem disputationis
quarp ꝓteslus uitiui inpendare tuenurs q insitionũ p̃tepta
debemꝰ intelligere nuliã ꝑtẽ ã excipi si lit sarm̃tis alẽtis
facultas. Ia por̃o in alis scirpũo enibus : que prinoribus
Qluccosioris libri st posse fieri. Somnę. ꝯcesserĩ ĩ uitibusni¬
nus teme tot mẽsũe rustias insitionẽ ꝑmissam dissimular non
e fidei mee ne qui nigrior̃ brume tpribi aliqnisut uitẽ ꝯphendt¬

Expanded text:
rusticarum rerum magistros tribus fossuris contentos fuisse; ex quibus Graecinus, qui sic refert: potest videri satis esse constitutam vineam ter fodere. Celsus quoque et Atticus consentiunt tres esse motus in vite seu potius in omni surcido naturales: unum, quo germinet; alterum, quo floreat;tertium, quo maturescat. Hos ergo motus censent fossionibus concitari. Non enim natura quod vult satis efficit, nisi eam labore cum studio iuveris. Atque haec colendarum vinearum cura finitur vindemia. Redeo nunc ad eam partem disputationis, qua sum professus vitium inserendarum tuendarumque insitionum praecepta. debemus intellegere nullam partem anni excipi, si sit sarmenti silentis facultas. Id porro in aliis stirpium generibus, quae firmioris et sucosioris libri sunt, posse fieri sane concesserim. In vitibus nimis temere tot mensium rusticis insitionem permissam dissimulare non est fidei meae: nec quia ignorem brumae temporibus aliquando in
Abbreviated transcription (Latin):
suo ꝓhibebat: corpus surculi corꝑi uitis applitari : nos rctorã
quã gallicti dicerdus ad hac̃ insitionẽ ꝯmẽti longe habiliore uti¬
liorẽq ꝯꝑimꝰ. Nam sit escauat trũcus: nec toramen murat᷑
quippe nõ serobẽ: sea tram̃ta facit. Quido exemptis plaga leus
relinq q̃ facdius om̃i ꝑte sedentẽ surculũ Atingat iuella int̾ue¬
niente ligamine exatabat antiqua tirebra. Ig secũdũ u̾nũ
eꝗuoctiũ ꝑfectã uitiũ heto locisq aritis & sutis nigrã uitẽ ĩ fito
Hinuidis albam: neq ẽ ulla. eius ꝓpagandi nec̃tas. di moto
meddiocris est craslicudo truĩai: ut inexcrem̃tu infica plaga
possit ꝯtinge: ꝙ nisi tñ uacuus locus demor tui capitis uite
reposcit ꝙ Quad cum ita est alt̾ ex duobus surculis m̾git
alt̾ edũat ad iugum. ĩ fructũ sumittie neq ĩuale exea uite

Expanded text:
rro interventu suo prohibebat corpus surculi corpori vitis applicari. Nos terebram, quam Gallicam dicimus, ad hanc insitionem commenti longe habiliorem utilioremque comperimus. Nam sic excavat truncum ne foramen inurat, quippe non scobem sed ramenta facit; quibus exemptis plaga levis relinquitur, quae facilius omni parte sedentem surculum contingat, nulla interveniente lanugine quam excitabat antium insitionem habeto, locisque aridis et siccis nigram vitem inserito, humidis albam.Neque est ulla eius propagandi necessitas, si modo tam mediocris est crassitudo trunci ut incrementum insit iplagam possit contingere;nisi tamen vacuus locus demortui capitis vitem reposcit. Quod cum ita est, alter ex duobus surculis mergitur, alter eductus ad iugum in fructum summittitur. Neque inutile est e
Abbreviated transcription (Latin):
uł iusto breuiora st̾. ecopa ĩ uite idonea reponetta iacẽtia sti¬
tuenda dedinata: corigendo iugo si nõ erit opus nouo: si re
applicetur ꝑticis uł hirũamibus gnectat᷑ at tũ demũ sicut ĩ
nouella ꝑapim uitẽ iux̃ caput cũ radita. Idq fice̾ nõ opõtebit
dib anis eode doco ne uĩculũ incidat: 4 trũcus strãgul&
brachia dem̃ so stolla quadriꝑtito locabimꝰ tenerosq palmites
suꝑ iugũ lotabimꝰ niluil reprgnãtes nature ẽ: ut quisquis ob¬
sequetur: lenitꝰ curuabit᷑: ne destexꝰ frangat ne ueiã tum̃e¬
tes gẽme detgane atq ubi due mat̾ie ꝑ imã ꝑtẽ iugi mi

Expanded text:
vel iusto breviora sunt, eorumque in vicem idonea reponenda, iacentia statuenda, declinata corrigenda. Iugo, si non erit opus novo, sarturae applicetur, perticis vel harundinibus conectatur, ac tum demum, sicut in novella praecepimus, vitem iuxta caput infraque omnibus annis eodem loco, ne vinculum incidat et truncum strangulet. Bracchia deinde sub stella quadripartito locabimus, tenerosque palmites super iugum ligabimus nihil repugnantes naturae, sed ut quisquis obsequetur, leviter curvabitur, ne deflexus frangatur neve iam tumentes gemmae detergeantur. Atque ubi duae materiae pe
Abbreviated transcription (French):
brende disserui: mon agcicoloꝵ quĩtiliũ iuinetticos q mi¬
nus nostratiss es galleci arbusti ttltus traditircus
Riorib libris quos ad re đ ꝯstituedis tollendisq
ames Siluince sccipsa nõnulla defiusse scrip¬
dixisti q̃ agrestũ ꝙu studiosi desiderarẽ n

Expanded text:
abunde disseruit mox agricolarum provincialium vineaticos nec minus nostratis et Gallici arbusti cultus traditurus. Prioribus libris, quos ad te de constituendis colendisque vineis, Silvine, scripseram, nonnulla defuisse dixisti, quae agrestium operum studiosi desiderarent; neque
Abbreviated transcription (Latin):
que mẽsura efficit iugerũ o trientẽ e siccilitus.
Sed si trianguluis dispirib fuit lateribus: ager tanꝙͣ ĩ subitita
formã que ht rectũ angulũ: alit̾ ratiociniũ ordinabit᷑ esto
unius lateris linea pedes quinquaginta 4 alt̾ius pedũ .o. has
duas sumas in se multiplicato quĩquagies cẽteni: ꝗnq̃nuilia
Si rotundus agerexit᷑: ut circuli speciẽ heat sio pedis iminito:¬
esto area rotunda: cuiꝰ diametros idest dimesio heãt pe¬

Expanded text:
quae mensura efficit iugerum, et trientem, et sicilicum. Sed si triangulus disparibus fuerit lateribus ager, tanquam in subiecta forma, quae habet rectum angulum, aliter ratiocinium ordinabitur. Esto unius lateris linea, pedum quinquaginta, et alterius pedum centum. Has duas summas in se multiplicate;quinquagies centeni fiunt quinquSi rotundus ager erit, ut circuli speciem habeat, sic pedes sumito.Estoarea rotunda, cuius diametros,id est dimensio, habeat pe
Abbreviated transcription (Latin):
sequete tte cum increuit ꝯuigẽ coeit᷑. & moꝵ amitre ricidit᷑: atq
ip̃a suꝑficies insite uite usq acc recẽptum surculũ obtrlitat᷑. hub
traducis si nõ est faculta: cũ tractũ uiti ꝙ recẽtissimũ elligĩt sar¬
mentu: & leuitꝰ circũrasum : ut cortes tm̃ detrahat᷑ artatꝰ fo¬
ramini: atq ita luto cerculinit᷑ resec̃ta uitis ulceraet surculus
tũ molescat. Sed aliud ẽ feram̃tu qđ prioris uitẽ ꝑforadant.
aluid quod in sensu no matris aptim cerpi. Nam antiquã

Expanded text:
te, cum increvit, coniungi cogitur; et mox a matre reciditur, atque ipsa superficies insitae vitis usque ad receptum surculum obtruncatur. Huius traducis si non est facultas, tum detractum viti quam recentissimum eligitur sarmentum, et leviter circumrasum, ut cortex tantum detrahatur, aptatur foramini, atque ita luto circumlinitur resecta vitis, ut totus truncus dum inolescat. Sed aliud est ferramentum quo priores vitem perforabant, aliud quod ipse usu nunc magis aptum comperi. Nam antiqu
Abbreviated transcription (Latin):
putresitit huorib : neo plage ꝯsanentus. Quar magnoꝑe mouẽttus
putator ẽ: ne ꝓlixe aciem teram̃ti: tp̃tum possit nouatule sinult
reddat ne ignorgi in quaq ne: qua ꝑte falcis utendũ sit ip
plurimos ꝑ hano insitiã uastare umeta ꝯꝑi: Est aut̃ sic dispoĩta
unitorie faicis figura: & mapulo ꝑs ꝓxima: q̃ retã gerit aciẽ

Expanded text:
putrescat umoribus, nec plagae consanentur. Quare magnopere monendus putator est, ut prolixet aciem ferramenti, et quantum possit novaculae similem reddat. Nec ignoret in quaque re, qua parte falcis utendum sit; nam plurimos per hanc inscitiam vastare vineta comperi. Est autem sic disposita vinitoriae falcis figura
Abbreviated transcription (Latin):
uit ameatus. aut triqueteus aut rotimdus aut S senũ¬
cerculi / it ercul nõnũꝙ̃ e pluriũ anguloro formã echibas
quadrati mẽsura ficillima E: nã cũ sit undiq pecdũ tondem
multiplitant᷑ in se duo litera ꝙ que suma ex nulti plicatoe
efetd ẽ t̃ dicemus ẽẽ quadratoꝵ pedũ taꝙͣ estolacus quoqͦ
tesst nulas ꝓ qua portione opis esfecti nũationẽ face᷑ oporte¬
tebit.
At si longior fiũt̃ ꝙ̃ lacior ut exempli cã. forma iugeri peles¬

Expanded text:
aut cuneatus, aut triquetrus, aut rotundus, aut etiam semicirculi vel arcus, nonnunquam etiam plurium angulorum formam exhibet.1 Quadratiltiplicatione effecta est, eam dicemus esse quadratorum pedum. Tanquam est locus quoquo et sextulam, pro qua portione operis effecti numerationem facere oportebit. At si longior fuerit, quam latior, ut exempli causa iugeri form
Abbreviated transcription (Latin):
dices e capite qua recisum ẽ eque mutit eque cũ ecreua¬
rũt titatricẽ obducũt: & alioꝗn plaga ipã deorsum spectans
nõ trã recipit limmorẽ : quãtu ila que reflega e resupina
more intiditili ꝑ medulã transinttit quicꝗd aquaꝵo celestiũ
sapfurxit  longitudo qua deceat ẽt̃ malleoli paro eta ẽ . cũ

Expanded text:
apite, qua recisum est, emittit, eaeque cum accreverunt cicatricem obducunt, et alioquin plaga ipsa deorsum spectans non tantum recipit umorem quantum illa quae reflexa et resupina more infundibuli per medullam transmittit quicquid aquarum caelestium superfluxit. Longitudo, quae debeat esse malleo
Abbreviated transcription (Latin):
Nã ubi ligauis eas & m t̾rã spectantis deflexis ĩsra uĩculũ ma-¬
terias exsprimis: At si longius / ꝙ̃ ritus agricolaro ꝑmittit : ꝙa ccipi

Expanded text:
nam ubi ligaveris eas, et in terram spectantes deflexeris, infra vinculum manam ubi ligaveris eas, et in terram spectantes deflexeris, infra vinculum materias exprimes. At
Abbreviated transcription (Latin):
quottauis uitis renouetar ampatatis ueterib e simissis nouis pal¬
nusi quoꝵ delecaus scite faciendus. Nã ubi magͣ mat̾riarũ fr¬
cultas e putator cistodire debis: ne aut ꝓrmas duro idest
a trũco. & capite uitis relinquat: aut rursus extremas. Naz
ĩ alt̾uꝵ ac t̾ciũ pallũ. quod uitiosum eẽ deximus: ascendũt. Quar
medio ĩ bracdio ꝯmodissime palmẽ. sonutent᷑: que nec spemiũ¬
demie desturiãt᷑. nec emaciẽt scirpẽ suã nõnulli fructus diudr
elicũt extrema & media flagala submitẽtlo: nec minus ꝓxiui
duro sarm̃tit ĩ custodẽ resecãtio: quod faciẽttũ: nisi ꝑnuttetib
soli & trũci iurib minime tẽseo. Na ista se ĩdũt uuis ut
neꝵ añ maturitite̾̃ occere̾ si beragnitas t̾re acq ip̃iꝰ trũci
leticia: nõ adiit subsidiarius idemq custos ĩ policẽ resecaui nõ de¬
bent: cũ palme ex ꝗd ꝓximi fructus sꝑantur idoneo loco lite sc

Expanded text:
quotannis vitis renovetur, amputatis veteribus et summissis novis palmis, quarum dilectusscite faciendus est. Nam ubi magna materiarum facultas est, putator custodire debet ne aut proximas duro, id est a trunco et capite vitis, relinquat, aut rursus extremas. Nam in alterum ac tertium palum, quod vitiosum esse diximus, se extendunt. Quare medio in bracchio commodissime palmae summittentur, quae nec spem videmiae destituant nec emacient stirpem suam. Non nulli fructus avidius eliciunt, extrema et media flagella summittendo, nec minus proximum duro sarmentum in custodem reunt uvis ut nequeant maturitatem capere si benignitas terrae atque ipsius trunci laetitia non adsit. Subsidiarius idemque custos in pollicem resecari non debet,cum palmae, ex quibus proximi fructus sperantur, idoneo loco sitae sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rã sucriente obumbrẽt.  Contra pluuiis & frigidis ꝙ prui¬
nosis regionibus sunplices ordines instituẽtdi. dła g sit fa¬
briorẽ ht̃: fossores quoq liberius es apcius iactont bidẽtis
melusꝙ ꝑcipit᷑ a custatib tructus s ꝯmodius legit  a uin¬
Ed quõ cũmeta placiũt ondinare. centene stirpes
ꝑ sineulos bortos semitis distinguant᷑ uelut quidusdam plaqg
÷ semiugera om̃ĩs madus dicimatur : que tstinictorteꝵ ulua
luci minunt . s simul eos qui gra molliũtutasat festi¬
nãdũ ĩuitat. Nam fere uastitas festmãtis laboris cegs
leuãdu sit hot dixisse abimde ẽ humillimã teistuor

Expanded text:
terram sitientem obumbrent. Contra pluviis et frigidis et pruiterram sitientem obumbrent. Contra pluviis et frigidis et pruinosis regionibus simplices ordines instituendi; nam et sic famque salubriorem habet;fossores quoque liberius et aptius iactant bidentes, meliusque perspicitur a custodibus fructus et commodius legitur a vinodo2 vineta placuerit ordinare, centenae stirpes r singulos hortos semitis distinguantur: vel, ut quibusdam placet, in semiiugera omnis mluti minuit, exstimulatque eos qui opera moliuntur, et ad festinandum inritat; nam fere vastitas instantis laboris animos levandum sit, hoc dixisse abunde est: humillimam esse quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
nõ cñes agritole ꝓbauerũt. Nam multi simplici ordine
fuere ꝯtenti Uerũ stabilior ẽ uinea: & oneri sarm̃tara 4 fru¬
ctu ferendo: que utraq ex ꝑte iugo dimeta pari libram̃to :¬
uelut anchoris ꝗbusdam distendit᷑. Tu &̃ ꝑ plima bractia ma¬
teria diffundit & facilius d eas explicat undiq subraxa sp̃ q̃
ĩ simplici cantherio frequẽtib palmitibus stipatur: põt tñ
si uł paꝵo late disposita uineta uł parũ fructuosa: celũq nõ
turbidũ net ꝓcelosu hẽat uno uigo ꝯtentui eẽ. Nam ubi migͥ¬
uis & ĩcursus ẽ pluuiaro ꝓcellaꝵq: ubi frequẽtibus aqus uitis
labefactatur ubi p̃tiꝑitibus duus uelut pendens plura p̃lo-¬
dia desiderat ibi qi quadrato est firmãtla agmĩa: calidis
uõ & sicciorib locis ĩ ome ꝑtẽ iugũ porigendũ ẽ ut ꝓre¬
pentes undiq pamgini umgant᷑ es ꝯdensati camere more

Expanded text:
non omnes agricolae probaverunt; nam multi simplici ordine non omnes agricolae probaverunt; nam multi simplici ordine fuere contenti. Verum stabilior est vinea, et oneri sarmentorum et fructui ferendo, quae ex utraque parte iugo divincta pari libramento velut ancoris quibusdam distenditur. Tum etiam per plura bracchia materias diffundit, et facilius eas explicat undique subnixa,quam quae in simplici eantherio frequentibus palmitibus stipatur. Potest tamen, si vel parum late disposita vinea vel parum fructuosa caelumque non turbidum nec procellosum havis et incursus est pluviarum procellarumque, ubi frequentibus aquis vitis labefactatur, ubi praecipitibus clivis velut pendens plura praesidia desiderat; ibi quasi quadrato firmanda est agmine. Calidis vero et siccioribus locis in omnem partem iugum porrigendum est, ut prorepentes undique pampini iungantur, et condensati camerae more,
Abbreviated transcription (Latin):
auuis Neq eĩs ea que secũt᷑ a nobis ĩ morialia eẽ possũt et̾nitati
eap sic ꝯsulitms ut de morttus sem̃ĩb alia sostituamꝰ: nec ad occidionẽ
Q celebit fossiones dande: quis possit una detrahi cultrire
prioris añi: stimpinatt̃es queq scepe adhibendẽ neq eĩ sacisẽ
semel aut itu tota estate uiti detrheͬ frode suꝑuacua. pcipue
aũt decutienda st̾ om̃ĩa: que infra trũci caput eggominauerũt
Item si occli singuli sub iugo binos pampinos emiserit q̃uis largũ
fructus oñdant detrahendi singuli palmites: quo letior que suꝑe
materia ꝯsurgat: es reliꝗ melius seduco freuctu pest
e putatio: ut sumissis plirribrĩi fagellis uitis in stella diuidat᷑
dea putatoris otm est pedali fere spacio ꝯ ugũ uitẽ ꝯpeste
ut e capite quicꝗd teneri ꝑ brach
E ꝑ iuigũ inflexu p̃tipicetur cid ecã mẽsuñ q̃ trã nõ possit
leto solo trũcoq tres mat̾ias. raro quattuor desiderat: ꝙ̃ ꝑto

Expanded text:
ernitati eorum sic consulimus ut demortuis seminibus alia substituamus, nec ad occidionem Quin etiam crebrae fossiones dandae, quamvis possit una detrahi culturae prioris anni. Pampinationes quoque saepe adhibendae; neque enim satis est semel aut iterum tota aestate viti detrahere frondem supervacuam. Praecipue autem decutienda sunt omnia quae infra trunci caput egerminaverunt. Item si oculi singuli sub iugo binos pampinos emiserint, quamvis largum fructumostendant, detrahendi sunt singuli palmites, quo laetior, quae superest materia, consurgat et reliquum melius educet fructum. Post est putatio ut summissis pluribus flagellis vitis in stellam dividatur. Sed putatoris officium est pedali fere spatio citra iugum vitem compesceer bracchia et per iugum inflexum praecipitetur ad eam mensuram quae terram non possit m praedicta aetas laeto solo truncoque tres materias, raro quattuor desiderat, quae per
Abbreviated transcription (Latin):
noi nõ onñi ꝑd brachii cuce labonit atq eua prctione surtu
om̃is himor adsumit uelut icta fuugure arescat . Uidet᷑ efo¬
dicto uocabulo rustici appellant: quod int̾ duo brachia. qua
se diuidit uius enatus uelut fauces obsides: atq utruisq dura¬
m̃ti trahens alime̾ta p̃repit:. luĩt ergo tamꝙ̃ emulũ diligẽtꝰ
idẽ ampates ex adnocãt: priusꝙ coroborent᷑ Si tñ ide ita
p̃ualuit: ut altecutrũ brathiũ adfixit id qđ mbecilũs est
tollit. ꝙx ip̃e focaneus submittit: reciso ei braono equałr utq¬

Expanded text:
tione sucum omnis umor absumitur, velut icta fulgure arescat. Vocatur etiam foum praedicto vocabulo rustici appellant, quod inter duo bracchia, qua se dividit vitis, enatus velut fauces obsidet, atque utriusque duramenti trahens alimenta praeripit. Hunc ergo tamquam aemulum diligenter idem amputant et adnodant priusquam corroboretur. Si tamen ita praevaluit ut alterutrum bracchium adflixerit,id quod imbecillius est tollitur et ipse focaneus summittitur. Reciso enim bracchio, aequalit
Abbreviated transcription (Latin):
ne. resupina celũ : sed ꝓna potius plagas tlras specto. Sec
ess & geliadiis ip̃a se pregit & aboie umorut᷑. dem̃ ne sagite
sedne uneue simlis fiat rescĩtio. Nã ulla celerios q laturs
emorib᷑: hẽc tardiui Q angristius reformidat: quodq et utur¬
pari uitiosissime aiaduto. maxme uitandũ e. Nam dũ fuũt
detori quo fet breuior custos & simidis pollici uixꝰ arculũ sar

Expanded text:
ga terram spectet;sic enim et gelicidiis ipsa se protegit, et ab sole obumbratur. Deinde ne sagittae sed ungulae similis fiat resectio; nam illa celerius et latius emoritur, haec tardius et angustius reformidat. Quodque etiam usurpari vitiosissime animadverto, maxime vitandum est; nam dum serviunt decori, quo sit brevior custos
Abbreviated transcription (Latin):
uarus es causis destatuĩt alii sumotũ añus tefligientes. Nhuic
puũ reditum ctissimũ estimantes impendere mbil qi plane fuit
netesse uineas fatẽ quas moꝵ augritia desererẽ. nõ nulli magͣ
potius ꝙ culta uineta possidere pulchrũ ee dditũt: cogyoui iam
plurimos qui ꝑsuasum hr̃ent aex̃u bas ac malis rationidus to¬
lendus. At ego cũ om̃e genis turis nisi diligenti cura eque
Receatur Reuctuosum et posse nõ uidicẽ : su uł maxie umcas

Expanded text:
unc primum reditum certissimum existimantes, impendere nihil; quasi plane fuerit necesse vineas facere, quas mox avaritia desererent. Nonnulli magna potius quam culta vineta possidere pulchrum esse ducunt.Cognovi iam plurimos, qui persuasum haberent agrum bonis ac malis rationibus colendum. At ego, cum omne genus ruris, nisi diligenti cura sciteque exerceatur, fructuosum esse
Abbreviated transcription (Latin):
uitis ad statũ subumgit atq ita iugo subieit᷑ : at. Ndmaci¬
ipeta euis longius excesserũt : ut ĩ quartum aut Q T antũ
statumen prepsint maiore sumptu restituent ade ꝑti
nãq qui nobis maxie placa ꝓpagata celecone ꝓusit hoc
m̃ si uetus e exeso est suꝑficieo tcũi ut si ⁊ ousta os
integra minorẽ oꝑa desiderat : quippe inbno ipce aba¬
queata fimo satiatur angusteq cdeputat᷑ & it̃ quartũ¬

Expanded text:
itis ad statumen perducitur, atque ita iugo subicitur. At si duramenta eius longius excesserunt,ut in quartum aut etiam in quintum statumen prorepserint, maiore sumptu restituitur;mergis namque, qui nobis maxime placent, propagata celerrime provenit. Hoc tamen si vetus et exesa est superficies trunci; at si robusta et integra, minorem operam desiderat. Quippe hiberno tempore ablaqueata fimo satiatur angusteque deputatus et inter quartu
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ut mauedoꝵ similis cura agent̾a ẽ : ut unã aut duas
gẽmas deputari autũno uł uert potius ꝙ̃ g̾minẽt uĩ¬
riis sumtitendus ẽ neq eĩs editior eẽ debs pedali altitadine
ut sit quẽ teneri adhut sampini capreibus suis alligent: nec
uentis explantent᷑: Buẽ ad¬

Expanded text:
ed et malleolorum similis cura agenda est, ut ad unam aut duas gemmas deputati autumno vel vere, prius quam germinent, iuriis summittendus est; neque enim editior esse debet pedali altitudine, ut sit quem teneri adhuc pampini capreolis suis illigent nec 3 ventis explantentur.