comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bras eius. ut amoris tui claritate plenius perfundar. Da michi
deus meus te rẽdde mchi te. en amo te. Et si parum est am
ualidius. Non possum metia ut sciam quantum desit michi
amoris tui. ad io quõd satis ẽ. ut currat uita mea in amplexus
uos nec auertatur donec abscondatur in abscondito uultu
sed in meip̃o. Et omnis michi copia que deus meus non est ege¬
tas est. Bonum nãqz quõd neqz in melius neq indeterius
cõmutari potest tu solus es qui solus simplex es. cui non est aliũd
uiuere. et aliũd btẽ uiuere. quia tua beatitũdo tu es. Creatura uero
quia si omnino non essemus nchil tibĩ deesset ãd bonum ꝙ tu es
Tibi itaqz domino deo nostro semper adherere. necesse habemus. ut
per continuũ auxilium gratie tue sancte et pie. ac recte uiuere balca¬
mus. pondere si quĩdem fragilitatis nr̃e deorsum trahinuir dono
autem tuo accendimuir. et sursum ferimur. mardescimur et iius.

Expanded text:
ebras ejus, ut amoris tui claritate plenius perfundatur. Da mihi te, ebras ejus, ut amoris tui claritate plenius perfundatur. Da mihi te, Deus meus, redde mihi te: en amo te, et si parum est, amem validius. Non possum metiri ut sciam quantum desit mihi amoris tui ad id quod satis est, ut currat vita mea in amplexus tuos, nec avertatur donec abscondatur in abscondito vultus tui. sed in me ipso, et omnis copia quae Deus meus non est, egestas mihi est. Bonum namque, quod neque in melius, neque in deterius commutari potest, tu solus es; quia solus simpliciter es: cui non est aliud vivere, et aliud beate vivere, quia tua beatitudo tu es. Creatura vero quia si omnino non essemus, nihil tibi deesset ad bonum quod tu es. Tibi itaque Domino nostro semper adhaerere necesse habemus, ut per continuum auxilium gratiae tuae sancte et pie et recte vivere valeamus. Pondere siquidem fragilitatis nostrae deorsum trahimur; dono autem tuo accendimur, et sursum ferimur; inardescimus, et imus;
Abbreviated transcription (Latin):
uiuus et uerus. pater meus. sanctus dominus meus. pius rex m̃s
meus. meternum dux meus. ad patria lux mea uera dulcedo mea
sancta uia. recta sapiencia mea preclara simplicitas mea. pura cõ¬
cordia mea. pacifica custodia mea. tuta portie mea. bona salus mea
empiterna nusericordia mea magna pacientia mea. robusti
uictima mea. immaculata rẽdemptio mea. sancta spes mea. firma
caritas mea. pfecta resurrectiomea uera uita mea eterna exulta
ibisio mea beatissima et sme fine mansura. Tẽ deprecor supp¬
co et rogo ut per te ambulem. ãd te ueniam. in te requiescai. qui es
uia. ueritas et uita. sine qua neme uenit ãd patrem. Ce enn desi¬
dero dulcisimium et pulcherrinum dominum. osplendor pater¬
ne glorre qui sedes super cherubin. et intueris abyssos. lumen
ueridicum. lumen illuminant. lumen indeficiens. in quem desi¬
derant angeli prospitere. Ecce cor meum corai te est. discute ten¬

Expanded text:
vivus et verus, pater meus sanctus, Dominus meus pius, rex meusvivus et verus, pater meus sanctus, Dominus meus pius, rex meuseternum, dux meus ad patriam, lux mea vera, dulcedo mea sancta, via mea recta, sapientia mea praeclara, simplicitas mea pura, concordia mea pacifica, custodia mea tuta, portio mea bona, salus mea sempiterna, misericordia mea magna, patientia mea robustissima, victima mea immaculata, redemptio mea sancta, spes mea futura charitas mea perfecta, resurrectio mea sancta, vita mea aeterna, exsultatio et visio mea beatissima sine fine mansura. Te deprecor, supplico et rogo, ut per te ambulem, ad te perveniam, in te requiescam, qui es via, veritas et vita , sine qua nemo venit ad Patrem: te enim desidero dulcissimum et pulcherrimum Dominum. O splendor paternae gloriae, qui sedes super Cherubim, et intueris abyssum, lumen veridicum, lumen illuminans, lumen indeficiens, in quod desiderant Angeli prospicere ; ecce cor meum coram te, discute ten
Abbreviated transcription (Latin):
semper ãd ipsum et ip̃e me tandem perducat ãdte illuc. ubi ille est
inĩ dextera tua iedens. Ubi est sempiterua uita. et sempiterne bea
ubi est amor perfectus et timor nullus. ubi est dies eternus
unus omnium spiritus. ubi summa et certa securitas. et secura
tranquillitas. et tranquilla iocur̃ditas. et iecunda felicitas. et felix
ternitas. et eterna beatitudo. et beata tui sine fine uisio atqz la
tio. Ubi tu cum illo et ille tecum in cõmunione sanctispiritus eter¬
naliter ac sempiterna liter uiuis et regnas deus Per omma secula
seculorum. Amen.
Pes mea xp̃e deus hominum tu dulcis amator lux ma ui¬
ta salus et decus omne tuorum. omma pro quorum uolui¬
sti ferre salute. Cerne uincla crucem bulnus mortemqz
sepulchrum. post tres indẽ dies deuicta morte resurgens discipulis
uisus nutancia cõrda reformans luce quat̃dena celorum summa
petisti unus meternum nunc et persecula regnas. Cu es deus m̃s

Expanded text:
semper ad ipsum, et ipse me tandem perducat ad te illuc, ubi ille est semper ad ipsum, et ipse me tandem perducat ad te illuc, ubi ille est in dextera tua sedens; ubi sempiterna est vita et sempiterne beaubi est amor perfectus, et nullus timor; ubi est dies aeternus, et unus omnium spiritus: ubi tranquillitas, et tranquilla jucunditas, et jucunda felicitas, et felix aeternitas, et aeterna beatitudo, etio: ubi tu cum illo, et ille tecum in communione sancti Spiritus aeternaliter ac sempiternaliter vivis et regnas Deus per omnia saecula saeculorum. Amen. pes mea Christe Deus, hominum tu dulcis amator, Lux, via, vita, salus, pax et decus omne tuorum, Omnia pro quorum voluisti ferre salute, Carnem, vincla, crucem, vulnus, mortemque, sepulcrum, Post tres inde dies devicta morte resurgens, Discipulis visus, nutantia corda reformans, Luce quater dena coelorum summa petisti: Vivis in aeternum, nunc et per saecula regnans. Tu Deus meus
Abbreviated transcription (Latin):
bonum pastorem qui se tibi obtulit in sacrificuinz. ponens anmã
suam pro grege suo te rogo per ipsum qui sedet ad dexteram tuam.
et interpellat te pro nobis. rẽdemptorem et aduocatum nostrum
mator hominum deus. ut des michi cum filio tuo et sancto tuo spi¬
a te in omnibus bñdicere et glorificare cum multa cordis con¬
tione et lacrimarum fonte. cum multa reuerentia et tremore. Quia
quorum una est substancia unum est datum. Sed ꝯuoniam corpus
quõd corrumpitur aggrauat anmam excita queso torporem meũ
tius stimulis et fac me strenue perseuerare in peeceptis et laudib
tuis die ac nocte. Tribue ut cõcaleat cor meum intra me. et in mẽdi¬
tacione mea exardescat ignis. Et quia ip̃e tiuis unicus natus dixit
Nemo uenit ãd me. nisi pater qui nsit me traxerit eum. Et nemo
uenit ad patrem insi per me. obsecro et suppliciter rogo. tralx me tu

Expanded text:
bonum pastorem, qui se tibi obtulit in sacrificium, ponens animam bonum pastorem, qui se tibi obtulit in sacrificium, ponens animam suam pro grege suo, te rogo: per ipsum qui sedet ad dexteram tuam et interpellat pro nobis, Redemptorem et advocatum nostrum, mator hominum Deus, ut des mihi cum eodem Filio tuo et sancto tuo Spiritu te in omnibus benedicere et glorificare, cum multa cordis contritione et lacrymarum fonte, cum multa reverentia et tremore: quia quorum una est substantia, unum est et datum. Sed quoniam corpus quod corrumpitur aggravat animam , excita, quaeso, torporem meum tuis stimulis, et fac me strenue perseverare in praeceptis et laudibus tuis die ac nocte. Tribue ut concaleat cor meum intra me, et in meditatione mea exardescat ignis . Et quia ipse tuus unice natus dixit, Nemo venit ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum; et, Nemo venit ad Patrem nisi per me : obsecro et suppliciter rogo, trahe me tu
Abbreviated transcription (Latin):
atate placeamus. atq debitas quotidie laudes rependan
num et omne donum perfectum desursum est descendens a
tre luminum. Apũd quem non est transmutatio nec uicissitu¬
dnus obumbratio Domine deus noster deus pie. deus bone ds
onmpotens. deus meffabilis et marcũs cͥpte nature institutor
ommum rerum. et domini nostri ihũ xp̃i pater. qui eundem di¬
nostrum suscipere uitam nr̃am. ut nobis donaret suam. essetq
perfectus deus ex te patre et perfectus homo ex matre. totus deus
et totus homo. unus idemq xpristus. Eternus et temporalis. im¬
mortalis et mortalis. creator et creatus. fortis et infirmus. nutri¬
tor et nutritus. pastor et ouis. temporaliter mortiuis. et tecum ui¬
iens meternum. sus dilectoribus uite muniapitum promit
de discipulis dixit. Quõdcumq petieritis patrem in nomine meo
dabit uobis. per ipsum sumum sacerdotem et uerum pontificem i

Expanded text:
veritate placeamus, atque debitas quotidie laudes rependamus veritate placeamus, atque debitas quotidie laudes rependamus mum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a te Patre luminum, apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio . Domine Deus noster, Deus pie, Deus bone, Deus omnipotens, Deus ineffabilis et incircumscriptae naturae, institutor omnostrum suscipere nostram vitam, ut nobis donaret suam, essetque perfectus Deus ex te Patre, et perfecet totus homo; unus idemque Christus, aeternus et temporalis, immortalis et moriturus, creator et creatus, fortis et infirmus, nutritor et nutritus, Pastor et ovis, temporaliter mortuus, tecum in aeternum vivens, suis dilectoribus vitae municipatum promit nobis dixit, Quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis . Per ipsum summum sacerdotem et verum pontificem et
Abbreviated transcription (Latin):
tionis benignitas. serui digni non fuimus. et ecce filii dex fa
lem pietatem bonitatem et caritatem tuam. ut dignos nos
aas multis et magius promssionibus eiusdem filii tui domini
nostu ihesu xpristi. Manda iurtut tue et confirma hoc quõd oꝑa¬
tus es in nobis. perfice quõd cepisti. ut ad plenam tue pietatis
gratiam mereamur peruenire. fac nos perspiritum sanctum in¬
telligere et merer. et debito semper honore uenerari hoc magnum
pietatis misterium quõd manfestatum est in carne iustificatũ
est in spiritu. apparuit angelis. prẽdicatum est gentibus. creditũ
est in mundo. assumptum est in gloria ¶ De gratia quam habere¬
Uantum sumus tibi debitores domine deus noster tanto
redempti precio. tanto saluat dono. et tam glorioso ãd¬
uit beneficio. quantum a nobis miseris es timendus.
amandus. benẽdicendus. laudandus. honorandus et glorifican
qui nos sic amasti sic saluasti sic sanctificasti sic sublimasti
da nobis de bonis tius ut de bonis ac datis seruiamus tibi. et in

Expanded text:
tionis benignitas! Servi digni non fuimus, et ecce filii Dei facbilem pietatem, bonitatem et charitatem tuam, ut dignos nos facias multis et magnis promissionibus ejusdem Filii tui Domini nostri Jesu Christi. Manda virtuti tuae, et confirma hoc quod operatus es in nobis . Perfice quod coepisti, ut ad plenam tuae pietatis gratiam mereamur pervenire. Fac nos per Spiritum sanctum intelligere, et mereri, et debito semper honore venerari hoc magnum pietatis mysterium, quod manifestatum est in carne, justificatum est in spiritu, apparuit Angelis, praedicatum est Gentibus, creditum est in mundo, assumptum est in gloria . CAPUT uantum tibi sumus debitores, Domine Deus noster, tanto redempti pretio, tanto salvati dono, et tam glorioso adjuti beneficio! Quantum a nobis miseris timendus est et amandus, benedicendus et laudandus, honorandus et glorificandus, qui nos sic amasti, sic salvasti, sic sanctificasti, sic sublimasti! da nobis de bonis tuis, ut de donis ac datis tuis serviamus tibi, et in
Abbreviated transcription (Latin):
Utrum sit quedam uita occulta que nõdum motibus uiuentibus
appareat. Nam negare uixisse puerperia que propterea membrati
execantur. ut enciantur ex uteris pregnantum ne matres qͦqz.
si mortua ibi relinquantur occidantur. impũdentia minia uidere¬
tur. Ex quo autem incipit homo uiuere. ex illo utiqz iam mori ꝑo¬
test. Mortuus uero ubicũqz illi mors potuit euenire. quomõdo ad
resurrectionem non pertineat mortuoꝵ reperire non possum ¶De¬

Expanded text:
utrum sit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis utrum sit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare vixisse puerperia, quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matres quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus vero, ubicumque illi mors potuit evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat mortuorum, reperire non possum
Abbreviated transcription (Latin):
fetibus ꝯuestio. qui iam quidem nati sunt in uteris matcũ
sed nõdum ita ut etiam possint renasti. Si enim resurrectu¬
ros eos dixerimus de his qui iam formati sunt. toleran potest
quõd dicitur. Informes uero abortus ꝯuis non procliuius perire ar¬
bitrentur sicut semma que concepta non fuerĩt. Sz quis negare au¬
deat. et si affirmare non audeat id acturam resurrectionem.
quid formẽ defuit impleatur. atqz ita non ia desit ꝑfectio que acces¬
sura erat tempore. quemadmodum non erunt uicia que accessura¬
erant tempore. ut neqz in eo quod aptum et congruum dies
ri fuerant natura fraudaretur. neqz in eo quõd aduersum atq cõ¬
trarium dies attulerunt natura turpetur. sed integretur ꝯuõd nõdũ
erat in tegrum sicut instaurabitur quõd fuerat uiciatum¬
C per hoc scrupulosissie qͥde ĩter doctissios crẽdit᷑. Cap. lxxxu.¬
quer ac disputari potest quod utrum ab homine inuei-¬
ri possit igroro. quando incipiat homo in utero uiuere

Expanded text:
fetibus quaestio, qui jam quidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possent renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus; de iis qui jam formati sunt, tolerari potest utcumque quod dicitur: informes vero abortus quis non proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congruum dies allaturi fuerant, natura fraudetur; neque in eo quod adversum atque contrarium dies attulerant, natura turpetur; sed integretur quod nondum erat integrum, sicut instaurabitur quod fuerat vitiatumc per hoc scrupulosissime quidem inter doctissimos quaeri ac disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro, quando incipiat homo in utero vivere;
Abbreviated transcription (Latin):
bonis simul et malis bonus est. ꝙͣ qui bonis tantuz bonus est. et me¬
⁊ est qui malis et parcendo et pumendo bonus est. ꝙͣ qui pum¬
do tantum. Ideo ergo msericors es. quia totus et summe bonus es¬

Expanded text:
bonis et malis bonus est, quam qui bonis tantum est bonus; et meliobonis et malis bonus est, quam qui bonis tantum est bonus; et melior est, qui malis et puniendo et parcendo est bonus, quam qui puniendo tantum. Ideo ergo misericors es, quia totus et summe bonus es
Abbreviated transcription (Latin):
magiem tuain. ut tui memor te cogitem. te amem. et si¬
cui est a bolita corruptione uitiorum. sic est offuscata fu¬
mo peccatorum. ut non possit facere ad quõd facta est insi tu renoues
am. Ergõ domine qui das fidei intellectum. da michi ut quan
nichil maius excogitari possit. Quid ergo es domine deus. quo nichil¬
stens per seipsum. ommia alia fecit ex nichilo. Quõd ergo bonum deest¬
summo bono. per quõd omne bonum. Tu itaqz es iustus uerax. beatꝰ
et quicqiid aliũd est melius esse quam non esse. Nerum malis quo
ehensibilis. Latet hoc in luce maccessibili quã inhĩtas. Nere in al¬
simo et secretissimo bonitatis tue profundo latet. fons uñde manat
fluuius misericordie tue. Nan cum totus et summe iustus sis tni idcir¬
o etiam malis benignus es. qr totus et summe bonus es. mmmi
qz bonus esses si nulli malo esses benignus. Melior est enin qui et

Expanded text:
maginem tuam, ut tui memor te cogitem, te amem. Sed simaginem tuam, ut tui memor te cogitem, te amem. Sed sic est abolita attritione vitiorum, sic est offuscata fumo peccatorum, ut non possit facere ad quod facta est, nisi tu renoves . Ergo, Domine, qui das fidei intellectum, da mihi, ut, quantum nihil majus cogitari possit. An ergo nostens per seipsum, omnia alia fecit de nihilo? Quidsummo bono, per quod est omne bonum? Tu es itaque justus, verax, beatus, et quidquid melius est esse quam non esse: melius namque prehensibilis, latet hoc in luce inaccessibili quam inhabitas? Vere in altissimo et secretissimo bonitatis tuae latet fons unde manat fluvius misericordiae tuae. Nam cum totus et summe justus sis, tamen idcirco etiam malis benignus es, quia totus summe bonus es. Minus namque bonus esses, si nulli malo esses benignus. Melior enim est qui et
Abbreviated transcription (Latin):
panem angelorum quo nunc esurit. manducat nunc panem dolo¬
nos. Quando humiliabis oculos nr̃õs. et ostendes nobis faciem tuã
uando restitues te nobis Respice domme et exaudi. et illuna
et ostende nobis te ip̃m. Restitue te nobis. ut bene sit nobis. sine qͦ
catum est cor meun sua desolatione. indulcora illud tua consolati¬
one. Obsecrõ domie. esuriens cepi querere te. nẽ desmam ĩpastus
a te. famelicus accessi. ne recẽdam impastus. Pauper ad diuitem
miser ad misericordem. ne recẽdam uacuus et contemptus. Donne
incuruatus sum. et non possum insi deorsum aspicere. Erige me
ut possim sursum iũdere uel intendere. miquitates mee suꝑgresse
sunt caput meum. obuoluerunt me. et sicut onus graue grauãt
me. Euolue me et exonera me. ne urgeat super me puteus os suũ¬
sum insi doceas tu. nec nuenire insi te ostendas. Queramtẽ deside¬
rañdo. desiderem te querendo amem muemendo¬
Ateor domine et gracias ago quia crrasti in me hanc y¬

Expanded text:
panem angelorum " quem nunc esurit, manducat nunc " panem dolonos? Quando illuminabis oculos nostros, et ostendes nobis " faciem tuam "? Quando restitues te nobis? Respice, domine, exaudi, illumina nos, ostende nobis teipsum. Restitue te nobis, ut bene sit nobis, sine quo catum est cor meum sua desolatione; indulca illud tua consolatione. Obsecro, Domine, esuriens incoepi quaerere te, ne desinam jejunus de te: famelicus accessi, ne recedam impastus. Pauper veni ad divitem, miser ad misericordem, ne redeam vacuus et contemptus. Et si incurvatus sum, non nisi deorsum aspicere valeo. Erige me, ut possim sursum intendere. Iniquitates meae supergressae sunt caput meum , et obvolvunt me, et sicut onus grave gravant me , evolve me, exonera me, ne urgeat puteus earuossum nisi tu doceas, nec invenire nisi te ostendas. Quaeram te desiderando, desiderem quaerendo. Inveniam amandoateor, domine, et gratias ago, quia creasti in me hanc i
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quo amor dei est semper cogitat quando ad deum ꝑueniat
quando mundum derelinquat. quando carius corruptio¬
nem euãdat. ut ueram pacem inuemiat. semper habet cor
suum et desiderium in superna eleuatum. quando sedet. quando am¬
bulat quando requiesct. uel quando aliquĩd agit. cor a do non re¬
unt fiduciam habere ostendit. Miratur cecitatem hominum qui
quõd cognoscit. srequenter deum suum contemplatur et eius conteni

Expanded text:
 quo charitas Dei est, semper cogitat quando ad Deum perveniat, quando mundum relinquat, quando scandala evadat, quando veram pacem inveniat. Semper cor sursum habet, et desiderium in superna elevatum. Si quando ambulat, si quando sedet, si quando agit, si quando quiescit, quidquid egerit, cor a Deo non reunt fiduciam habere, ostendit. Miratur caecitatem hominum, qui quod cognoscit. Istis
Abbreviated transcription (Latin):
eternum et ultra. Noc sedula mente cogitemus. hoc toto
Aũdi. Res ista posita est in potestate facientis. quomam regnum
orum uim patitur. Regnum celorum o homo a liud non queru
cium insi teipsum tantum enim ualet quantum es. te da. et habebis
illud. Quĩd turbaris de precio. xpristus semetipsum tradidit ut ac¬
ureret te regnum deo patri. ita tu temetipsum da. ut sis regn
eus. ac non regnet peccatum. in tuo mortali corpore sed spiritus
Amma mea reuertamur ad ciuitatem celestem in qua sc̃p¬

Expanded text:
eternum et ultra. Hoc sedula mente cogitemus. Hoc desidaudi. Res ista posita est in potestate facientis, quoniam regnum coelorum vim patitur . Regnum coelorum, o homo, aliud non quaerit pretium nisi teipsum. Tanti valet, quantum es. Te da, et habebis illud. Quid turbaris de pretio? Christus semetipsum tradidit, ut acquireret teregnum Deo Patri. Ita tu temetipsum da, ut sis regnum ejus, ac non regnet peccatum in tuo mortali corpore, sed spiritus vitae, revertamur ad civitatem coelestem, in qua scrip
Abbreviated transcription (Latin):
Ale aliguid etiam post hanc uitam fieri incrẽdibile non¬
est. et utrum ita sit queri potest. Et aut inueniri aut la¬
tere nonnullos fideles per ignem ꝯuẽdam purgatoriũ
Aꝙͣto magis minusue bona pereuncia dilexerunt tanto tardius a¬
cuisqz saluari. Non tales de quibus dictum est. quõd regnum dei nõ¬
tamen possidebunt. nisi conuementer pemtentibus eãdem
remittantur. Conuementer autem dixi ut steriles in elemosms nõ
sint. quibus tantum tribuit sc̃pturã diuina. ut earum tantũmo¬
o fructum se imputaturũ prenunciẽt dominus dextus. et
tantummodo sterilitatẽ smistris quandohis dicturus est. Uem¬
te benẽdicti patris mei. percipite regnum dei. Istis autem. Ite in
Ane cauendum est ne quisquã existimet infanda illa cr¬
doait ea semper liceat impune commttere. Neniin emin dedit la¬
xamentum peccañdi. ꝙͣiuis miserandõ deleat iam facta peccata
si non satiffactio congrua negligatur ¶¬

Expanded text:
ale aliquid etiam post hanc vitam fieri, incredibile nonest, et utrum ita sit, quaeri potest: et aut inveniri, aut latere, nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvari; non tamen tales de quibus dictum est, quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterilitatem sinistris; quando his dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum: illis autem, Ite in ane cavendum est ne quisquam existimet nefanda illa crmodo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi , quamvis miserando deleat jam facta peccata, si non satisfactio congrua negligatur
Abbreviated transcription (Latin):
Ed illũd est consequens ut iõ diuersa sit statura reuiuiscẽ¬
tium singulorum. quia fuerat diuersa uiuentium. ut ma¬
cri cum eadem macie. aut pingues cum eadem pinguẽdĩe
reuiuiscant. Sed si hoc est in consilio creatoris. ut ineffigie sua cuius¬
qz proprietus ĩ discermbilis similitũdo seruetur. in ceteris autem cor¬
poris bonis equalia cuncta reddantur. ita mõdificabitur illa in uno¬
quoqz matenes. ut nec aliquĩd ex ea pereat et quõd alicui defuerat il¬
le suppleat qui etiam de nichilo potuit quõd uoluit operari. Si
autem in corporibus resurgentium rationabilis mequalitas erit
sicut est uocum quibus cantus impletur. hoc fiet cuiqz de materia co¬
poris sui quõd et hominem rẽddet equalem angelicis cetibs. et nchl̃
inconueniens eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliꝯiũd¬
ibi non erit. sed quicqiid futurum est hoc decebit. quia nec futurum
est si non decebit. ¶ E¬

Expanded text:
ec illud est consequens, ut ideo diversa sit statura reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium, aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consilio Creatoris, ut in effigie sua cujusque proprietas et discernibilis similitudo servetur, in caeteris autem corporis bonis aequalia cuncta reddantur, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat, et quod alicui defuerit ille suppleat, qui etiam de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, sicut est vocum quibus cantus impletur; hoc fiet cuique de materie corporis sui, quod et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliquibi non erit; sed quidquid futurum est, hoc decebit, quia nec futurum est, si non decebit. E
Abbreviated transcription (Latin):
Agis opus est diuidicare atoz dignoscere. cum se satha¬
nas tranffigurat. in angelum lucis ne fallendo ad ali-¬
qua perniciosa seducat. Nam quando sensus corporis fallit men¬
tem uero non mouet a uera rectaqz sentencia qua quisqz uitam fide¬
lem gerit. nullum est in religione periculum. Uel cum se bonum fin¬
gens ea facit suie dicit que bonis angelis congruunt etiam si crẽda
uonus non est error xp̃iane fidei periculosus aut morbidus.
uero per hec aliena ad sua incipit ducere. tunc eun dignoscere nec
ire post eun. magna et neccessaria iugilantia est. Sed quomõdo¬
squisqz honunum ydoneus est omnes mortiferos eus dolos et¬
dere nisi regat atqz tueatur deus. Et ip̃a huius rei difficultas ad
hoc est utilis. ne sit spes sibi quisqz aut homo alter alteri. Sed deus
mibus. Id emm nobis potius expẽdire prorsus piorum an¬

Expanded text:
agis opus est dijudicare atque dignoscere, cum se satanas transfigurat velut angelum lucis , no fallendo ad aliqua perniciosa seducat. Nam quando sensus corporis fallit, mentem vero non movet a vera rectaque sententia, qua quisque vitam fidelem gerit, nullum est in religione periculum: vel cum se bonum fingens, ea facit sive dicit, quae bonis angelis congruunt, etiam si credatur bonus, non est error christianae fidei periculosus aut morbidus. Cum vero per haec aliena ad sua incipit ducere, tunc eum dignoscere, nec ire post eum, magna et necessaria vigilantia est. Sed quotusquisque hominum idoneus est omnes mortiferos ejus dolos evadere, nisi regat atque tueatur Deus? Et ipsa hujus rei difficultas ad hoc est utilis, ne sit spes sibi quisque, aut homo alter alteri, sed Deus nibus. Id enim nobis potius expedire prorsus piorum a
Abbreviated transcription (Latin):
Orro autem omne mendacium ido dicendum est esse pecca¬
tum. quia homo non solum quãdo suit quĩd uerum sit. sed
etiam si quando errat et fallitur. sicut homo hoc debet loqͥ¬
ue putetur et non sit. Omnis qui nititur contra ĩd quod am
tit loquitur uoluntate fallendi. Et utiqz uerba propterea sunt insti¬
tuta. non per que se inuicem hommes fallant. sed per que in alterius
quisq notitiã cogitaciones suas perferat. Uerbis igitur. Uti ad falla¬
tiam. non ad quõd instituta sunt peccatum est. Nec ĩdeo ullum mẽ¬
datiũ putandum est non ẽe peccatum. quia possumus aliquando ali¬
cui prodesse mentiendo. Possumus enim et furando aliquando pro¬
desse. si pauper cui palam̃ datur sentit cõmodi. i diues cui clã tollit᷑. nose¬
tit ĩcomõdũ. Nec ĩo tale furtũ qsꝙͣ dixerit nõ eẽ pctm. Possum᷑ i adulterãdo
sialiqͣnsi adh ͦ ei cõsetiatur appareat amando moritura. et si uixerit
penitendo purganda. nec ĩdeo peccatum n egabitur tale adulterium

Expanded text:
orro autem omne mendacium ideo dicendum est esse peccatum, quia homo non solum quando scit ipse quod verum sit, sed etiam si quando errat et fallitur sicut homo, hoc debet loquve putetur et non sit. Omnis autem qui mentitur, contra id quod animo sentit loquitur voluntate fallendi. Et utique verba propterea sunt instituta, non per quae se homines invicem fallant, sed per quae in alterius quisque notitiam cogitationes suas perferat. Verbis ergo uti ad fallaciam, non ad quod instituta sunt, peccatum est. Nec ideo ullum mendacium putandum est non esse peccatum, quia possumus aliquando alicui prodesse mentiendo. Possumus enim et furando, si pauper cui palam datur, sentit commodum, et dives cui clam tollitur, non sentit incommodum: nec ideo tale furtum quisquam dixerit non esse peccatum. Possumus et adulterando, si aliqua, nisi ad hoc ei consentiatur, appareat amando moritura, et si vixerit, poenitendo purganda: nec ideo peccatum negabitur tale adulterium.
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝯuippẽ dicunt cum quisquis assentit incertis nichilqz certum
esse in hominum iusu propter indiscretam simulitudinem. Falsi
etiam si quĩd uidetur forte sit uerum. acutissimis ꝯuidem sed impu¬
dentissimis conflictaciomibus disputant. Apũd nos autem
ex fide uiuit. acsi tollatur assentio et fides tollitur quiasme assen¬
tione nichil creditur. Et sunt uerba ꝙͣuis non uideantur que nisi
edantur ad uitam beatam que non insi eterna est non potes
ueniri. Cum istis uero utrum loqui debemus ignoro. qui non uit¬
turos meternum. sed in presencia se uiuere nescuint. Immo nescire
icunt quod se scire negare non possunt. Neqz enim quisꝙͣ sin¬

Expanded text:
re quippe dicunt eum quisquis assentitur incertis: nihilque certum re quippe dicunt eum quisquis assentitur incertis: nihilque certum esse in hominum visis, propter indiscretam similitudinem falsi, etiamsi quod videtur, forte sit verum, acutissimis quidem, sed impudentissimis conflictationibus disputant. Apud nos autem, Justus ex fide vivit . At si tollatur assensio, fides tollitur; quia sine assensione nihil creditur. Et sunt vera quamvis non videantur, quae nisi credantur, ad vitam beatam, quae non nisi aeterna est, non potest perveniri. Cum istis vero utrum loqui debeamus ignoro, qui, non victuros in aeternum, sed in praesentia se vivere nesciunt: imo nescire se dicunt, quod nescire n
Abbreviated transcription (Latin):
rum bene olere quod putridum est. aut tonare cum rheda transit
aut illum ee hominen cum alius sit. quando duo sibi sinullim sũt
quod in geminis sepe contigit. Unde ait ille. Gratusqz parentibus
rror. et cetera. talia etiam peccata dicenda sunt. Hec questio
sissima. que homines acutissimos achademicos torsit. nunc michi
enodanda suscepta est. utrum aliquid debeat sapiens approbare ne
nuidat in errorem. si pro ueris approbauerit falsa. cum omm
affirmant. uel occulta sint uel incerta. Unde tria confeci uolumĩa
in initio conuersionis mee. ne impẽdimento nobis eent. que tanꝙͣ
in ostio contradicebant. Et utiq fuerat remouenda iuemendẽ des¬
peratio ueritatis que illorum uidetur argumentaciomibus robo¬
rari. Apud illos ergo error omnnus putatur eẽ peccatum quod uita¬
ri non possit contendunt. nisi omnis suspendatur assensio. Erra¬

Expanded text:
est, aut bene olere quod putidum est, aut tonare cum rheda transit, est, aut bene olere quod putidum est, aut tonare cum rheda transit, aut illum esse hominem cum alius sit, quando duo simillimi sibi sunt, quod in geminis saepe contingit; unde ait ille, Gratusque parentibus error: et caetera talia etiam peccata dicenda sint. Nec quaestio nodosissima, quae homines acutissimos, Academicos torsit, nunc mihi enodanda suscepta est; utrum aliquid debeat sapiens approbare, ne incidat in errorem, si pro veris approbaverit falsa, cum omnia, sicut affirmant, vel occulta sint, vel incerta. Unde tria confeci volumina in initio conversionis meae, ne impedimento nobis essent, quae tanquam in ostio contradicebant. Et utique fuerat removenda inveniendae desperatio veritatis, quae illorum videtur argumentationibus roborari. Apud illos ergo error omnis putatur esse peccatum, quod vitari non posse contendunt, nisi omnis suspendatur assensio. Erra
Abbreviated transcription (Latin):
ua tamen semper est malum. Quis enini nisi errans malum ne¬
get approbare falsa pro ueris. aut improbare uera pro falsis. aut ha¬
⁊ incerta pro certis. uel certa pro incertis. Sed aliud est malum
minem putare qui bonus est. quod est erroris. et aliũd est hoc malo
aliũd malum non pati. si nich il noceat homo malus qui ẽe puta
mus. Itemqz aliud est ip̃am. uiam putare que non est ip̃a. et
aliud est ex hoc erroris malo. aliꝯiũd boni consequi uelut est ab infi
Escio sane utrum etiam eiusmõdi error sit. cum ho. de malo
homine bene sentit. qualis sit nesciens. aut pro eis que ꝑ
sensus corporis capinus occurrunt similia quespiritu tã¬
ꝙͣ corpore. aut corpore tanꝙͣ spiritu sentiuntur. Qualem se puta¬
bat esse apostolus petrus. quãdo existimabat se uisum uidere repen¬
te de claustris et uinculis per angelum liberatus. Aut in ipĩs rebz
corporeis leue putatur esse quõd asperum est. aut dulce quod ama

Expanded text:
parva, tamen semper est malum. Quis enim nisi errans malum neparva, tamen semper est malum. Quis enim nisi errans malum neget, approbare falsa pro veris aut improbare vera pro falsis, aut habere incerta pro certis, vel certa pro incertis? Sed aliud est bonum hominem putare qui malus est, quod est erroris; et aliud est ex hoc malo aliud malum non pati, si nihil noceat homo malus, qui est putatus bonus. Itemque aliud est ipsam viam putare, quae non est ipsa; et aliud est ex hoc erroris malo aliquid boni consequi, velut est ab insidiis escio sane utrum etiam hujusmodi errores: cum homo de malo homine bene sentit, qualis sit nesciens; aut pro eis quae per sensus corporis capimus, occurrunt similia, quae spiritu tanquam corpore, aut corpore tanquam spiritu sentiuntur; quale putabat esse apostolus Petrus, quando existimabat se visum videre, repente de claustris et vinculis per angelum liberatus : aut in ipsis rebus corporeis lene putatur esse quod asperum est, aut dulce quod amarum
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendum est. unde qui adulterium dicit bonum recte arguitu
illa uoce prophetica. Qui uero ipsum hominem dicit bonum. quẽ
putat castum et nescu adulterum. non in doctrina rerum bonarum
et malarum. sed in occultis humanorum fallitur morum. bocans
hominem bonum in quo putat ẽe. quõd esse nouit bonum. et dicẽs
malum adulterum. et bonum castum. Sed hũc bonum dicens ne¬
sciendo adulterum ẽẽ illum malum nesciendo castum. Idorrosi per
errorem euãdit quisqz pernitiem. sicut superius dixi nobis in itm̾e
contigisse. etiam aliquid bom homini errore confertur. sed cum dico
in quibusdam rebus nullo malo aliquem. uel nonnullo etiam
hono falli. non ipsum errorem dico nullum malum uel nonullũ
bonum. sed malum quo non uenitur uel bonum quo uenitur erran¬
do id est ex ip̃o errore quĩd non eueniat uel quĩd proueniat. Nam ip̃e
seipsum error aut magnum in re magna. aut paruũ in re

Expanded text:
intelligendum est. Unde qui adulterium dicit bonum, recte arguitur intelligendum est. Unde qui adulterium dicit bonum, recte arguitur illa voce prophetica. Qui vero ipsum hominem dicit bonum, quem putat castum, nescit adulterum, non in doctrina rerum bonarum et malarum, sed in occultis humanorum fallitur morum; vocans hominem bonum, in quo putat esse quod esse non dubitat bonum, et dicens malum adulterum et bonum castum: sed hunc bonum dicens, nesciendo adulterum esse, non castum. Porro si per errorem evadit quisque perniciem, sicut superius dixi nobis in itinere contigisse, etiam boni aliquid homini errore confertur. Sed cum dico in quibusdam rebus nullo malo aliquem, vel nonnullo etiam ono falli; non ipsum errorem dico nullum malum vel nonnullum bonum; sed malum quo non venitur, vel bonum quo venitur errando, id est, ex ipso errore quid non eveniat vel quid proveniat. Nam ipse per se ipsum error aut magnum in re magna, aut parvum in re
Abbreviated transcription (Latin):
ir. crẽdat iterum ipsum. post quelibet longa tempora morituru
nonne illo mõdo mentir. quam isto mõdo falli incomparabiliter p̾stat
Multoqz minoris mali est nullum errorem aliquem inducere. quam
in istum ab aliquo induci ¶
quibusdam nullo malo. in quibusdam etiam nonnullo be
no fallimuir. Nam magno malo fallitur homo cum hoc nõ
credit. quõd ad uitam ducit eternam. uel credit. quõd ad mortem du¬
cit eternam. Paruo autem malo fallitur. qui falsum pro uer
bando mnaĩdit in aliquas molestias temporales. quibus tamen ad¬
hibita fideli paciencia conuertit eas in usum bonun. ueluti si quis¬
in bonum hominem putando qui malus est aliquid ab eo ꝑ¬
tiatur mali. Qui uero malum hominem ita bonum credit. ut nul
ab eo patiatur mali nullo mõdo fallitur. nec in eo cadit illa prophe¬
tica detestacio. Ueh his qui dicunt ꝙ malum est bonum. Ipsis emi¬
de rebus quibus homines mali sunt. non de hominibus dictum

Expanded text:
tur, credat iterum Christum post quamlibet longa tempora moriturum: tur, credat iterum Christum post quamlibet longa tempora moriturum: nonne illo modo mentiri quam isto modo falli imcomparabiliter praestat, multoque minoris mali est in illum errorem aliquem inducere, quam in istum ab aliquo induci? Cquibusdam nullo malo, in quibusdam nonnullo etiam bono fallimur. Nam magno malo fallitur homo, cum hoc non credit quod ad vitam ducit aeternam, vel hoc credit quod ad mortem ducit aeternam. Parvo autem malo fallitur, qui falsum pro vero approbando incidit in aliquas molestias temporales, quibus tamen adhibita fidelis patientia convertit eas in usum bonum. Velut si quisquam bonum hominem putando qui malus est, aliquid ab eo patiatur mali. Qui vero malum hominem ita bonum credit, ut nihil ab eo patiatur mali, nullo malo fallitur: nec in eum cadit illa prophetica detestatio, Vae iis qui dicunt quod malum est bonum. De ipsis enim rebus quibus homines mali sunt, non de hominibus dictum
Abbreviated transcription (Latin):
mentitur. Non consideratis itaqz rebus ip̃is de quibus aliquid dici¬
tur. sed sola intencionẽ dicentis. melior est qui nesciens falsum di¬
cit. quoman io uerum putat. ꝙͣ qui mentiendi anmum sciens ge¬
rit nesciens uerum esse quõd dicit. Ille nãqz aliud non habet in aĩ¬
mo aliũd in berbo huit uero quale cũq per seip̃m sit quõd ab eõ dẽ¬
aliũd tamen clausum in pectore aliũd in lingua promptum est. quõd ma
uroprium mentientis. In ip̃arum aũt que dicuntur confidera-¬
tione rerum. tm̃ interest. qua in re quisqz fallatur siue mentiatur. ut
cum falli quã mentiri minus sit malum quãtum ꝑtinet ad hominies
uoluntatem. Tamen longe tollerabilius sit in his que a religione
sunt seuincta mentiri. ꝙͣ in his sine quorum fide uel noticia deus co
tur. Quõd ut illustretur exemplis intueaniur quale sit. Si quispiã
dum mentitur uiuere nuntiat aliquem mortuum. et alius dum falli¬

Expanded text:
mentitur. Non consideratis itaque rebus ipsis de quibus aliquid dicimentitur. Non consideratis itaque rebus ipsis de quibus aliquid dicitur, sed sola intentione dicentis, melior est qui nesciens falsum dicit, quoniam id verum putat, quam qui mentiendi animum sciens gerit, nesciens verum esse quod dicit. Ille namque non aliud habet in animo, aliud in verbo: huic vero qualecumque per se ipsum sit quod ab eo dicaliud tamen clausum in pectore, aliud in lingua promptum est; quod malum est proprium mentientis. In ipsarum autem quae dicuntur consideratione rerum tantum interest, qua in re quisque fallatur sive mentiatur, ut cum falli quam mentiri minus sit malum, quantum pertinet ad hominis voluntatem; tamen longe tolerabilius sit in his quae a religione sunt sejuncta, mentiri, quam in iis sine quorum fide vel notitia Deus coli . Quod ut illustretur exemplis, intueamur quale sit, si quispiam dum mentitur, vivere nuntiet aliquem mortuum; et alius dum falli
Abbreviated transcription (Latin):
falsum aliquĩd dicere nõnũꝙͣ bonũ pũq opus esse conteñdant. mi¬
chi autem uester peccatum esse quĩdem omne mendatium. sed multũ
interesse quo animo et quibus de rebus quisqz mentiatur. Non eĩ
sic peccat ille. qui consulendi quomõdo ille. qui nocendi uoluntate
mentitur. haud uero tantum nocet. qui uiatorem mentiendo i di¬
uersum iter mittit. ꝙͣtum is qui uiam uite mendatio fallendi depra¬
uat. Nemo sane mentiens iudicandus est. qui dicit falsum. quõd
putat uerum. qm̃ quantum in ip̃o est. non fallit ip̃e sed fallitur. Nõ
itaq mendatii. sed aliquando temeritatis arguendus est. qui falsa
ad animũ eius attinet. quia non quõd sentit hoc dicit. non uerum di¬
cit. ꝙͣuis uerum iuematur esse quõd dicit. Nec ullo mõdo lib̾ est a
mendatio. qui ore nesciens uerum loquitur sciens autem uoluntate

Expanded text:
falsum aliquid dicere, nonnunquam bonum piumque opus esse contendant. Mifalsum aliquid dicere, nonnunquam bonum piumque opus esse contendant. Mihi autem videtur peccatum quidem esse omne mendacium, sed multum interesse quo animo et quibus de rebus quisque mentiatur. Non enim sic peccat ille qui consulendi, quomodo ille qui nocendi voluntate mentitur: aut vero tantum nocet qui viatorem mentiendo in diversum iter mittit, quantum is qui viam vitae mendacio fallente depravat. Nemo sane mentiens judicandus est, qui dicit falsum quod putat verum: quoniam quantum in ipso est, non fallit ipse, sed fallitur. Non itaque mendacii, sed aliquando temeritatis arguendus est, qui falsa ad animum ejus attinet, quia non quod sentit hoc dicit, non verum dicit, quamvis verum inveniatur esse quod dicit: nec ullo modo liber est a mendacio, qui ore nesciens verum loquitur, sciens autem voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a ueritas uita ubi nemo fallit fallitur nemo. Hic autem homines
allunt atq falluntur. miserioresq sũt cũ mẽtiendo fallunt ꝙͣ
mentientibus crẽdendo falluntur. usqz a deo tamen rationabilis n a¬
tura refugit falsitatem. et ꝙͣtum potest deuitat errorem. ut falli no¬
t etiai quecumqz amant fallere. Non emii sibi qui mentit
uester errare. sed alium in errorem mittere crẽdentem sibi. Et in ea qͦ¬
dem re non errat quam mendatio contegit. si nouit ip̃e quid uerum
it.sz in hoc fallitur. ꝙ putat sibi suum non obesse mendatur
erum̃ disficilima et latebrosissima hi gignitur questiõde
qua iã grande librum cum respondendi necessitas nos ur¬
geret absoliumus. Utrum ad officium hominis iusti ꝑtine¬
rat aliquando mentiri. nonulli emm eo usqz progrẽdiuntur
et pererare. et de rebus ãd dei cultum pertmnentibz. ac de ip̃a dei nat᷑a

Expanded text:
ipsa veritas vita: ubi nemo fallit, fallitur nemo. Hic autem homines ipsa veritas vita: ubi nemo fallit, fallitur nemo. Hic autem homines fallunt atque falluntur; miserioresque sunt cum mentiendo fallunt, quam cum mentientibus credendo falluntur. Usque adeo tamen rationalis natura refugit falsitatem, et quantum potest devitat errorem, ut falli nolint etiam quicumque amant fallere. Non enim sibi qui mentitur videtur errare, sed alium in errorem mittere credentem sibi. Et in ea quidem re non errat quam mendacio contegit, si novit ipse quid verum sit: sed in hoc fallitur, quod putat sibi suum non obesse mendaciumVerum hic difficillima et latebrosissima gignitur quaestio, de qua jam grandem librum, cum respondendi necessitas nos urgeret, absolvimus: utrum ad officium hominis justi pertineat aliquando mentiri. Nonnulli enim eo usque progrediuntur, ut et pejerare, et de rebus ad Dei cultum pertinentibus ac de ipsa Dei natura
Abbreviated transcription (Latin):
arauitum ueniremus. cognitisqz insidus illorum nos gratulare¬
mur errasse. atqz inde gracias a geremus deo. Quis ergo uiatorẽ
t errantem sic non erranti latroni preponere dubitauerit. ¶
tasse ĩdeo apũd illum summum poetam loquens quidam miser a¬
mator ut udi inquit ut perii. ut me malus abstulit error qm̃ est er¬
⁊ bonus qui non solum nichil obsit uerum etiam prosit aliquĩ
diligentius considerata ueritate. cum nichil sit aliũd errare. ꝙͣ uerum
putare quõd falsum est. falsũqz quõd uerum est. uel certum habere pro
certo. incertum ue pro certo. siue falsum siue sit uerum. idqz tan
animo deforme atqs indecens ꝙͣ pulchrum ac decorum esse sentimus
uel in loquendo uel in assentiendo est est non. non profecto et ob hoc ip¬
sum est uita misera ista qua uiiuimus. ꝙ ei nõnũꝙͣ ut non amittal
error est necessarius. Absit ut talis sit illa uita. ubi est amme nostre

Expanded text:
circuitum veniremus; cognitisque insidiis illorum, nos gratularecircuitum veniremus; cognitisque insidiis illorum, nos gratularemur errasse, atque inde gratias ageremus Deo. Quis ergo viatorem sic errantem sic non erranti latroni praeponere dubitaverit? Et fortasse ideo apud illum summum poetam loquens quidam miser amator, Ut vidi inquit, ut perii, ut me malus abstulit error! quoniam est et error bonus, qui non solum nihil obsit, verum etiam prosit aliquid. Sed diligentius considerata veritate, cum aliud nihil sit errare, quam verum putare quod falsum est, falsumque quod verum est; vel certum habere pro incerto, incertumve pro certo, sive falsum, sive sit verum; idque tam sit in animo deforme atque indecens, quam pulchrum et decorum esse sentimus, vel in loquendo, vel in assentiendo, Est, est, Non, non : profecto et ob hoc ipsum est vita misera ista qua vivimus, quod ei nonnunquam, ut non amittatur, error est necessarius. Absit ut talis sit illa vita, ubi est animae nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
Uauis enim error ꝙͣta possuꝰ cura cauendus sit¬
nõ solũm maioribus uerum etiãm minorib rebus. nec
Anisi rerum ignorantia possit errari. non est tñ consequẽs
ut continuo erret quisquis aliquid nescit. sed quisquis se existimat
scire quõd nescit. pro uero quippe approbat falsum quõd est erroris ꝓ¬
iiii. Uieruptamen in qua re quisqz erret interest plurimum:
in una eademqz re. et nescienti sciens. et erranti non errans recra
ratione preponitur. In diuersis auten rebus .i. cum iste sciat alia
le alia. et iste utiliora ille minus utilia uel etiam noxia. ꝙ
non in eis que ille scit. ei preferat nescientem. Sunt emin ꝯuẽdam
que nescire. ꝙͣ scire sit in elius. Itemqz nonuullis errare profuit ali¬
iando. sed in bia pedum non in uia morum. Nam nobisip̃
aidit. ut in quõdam biuio fallerenuir. et non iremus per eum locũ
ubi operiens transitum nostrum donatistarum manus armata
ibsederat. atq ita factum est. ut eo quo tendebamus per deu

Expanded text:
uamvis enim error quanta possumus cura cavendus sitnon solum in majoribus, verum etiam in minoribus rebus, nec nisi rerum ignorantia possit errari; non est tamen consequens ut continuo erret quisquis aliquid nescit, sed quisquis se existimat scire quod nescit: pro vero quippe approbat falsum, quod est erroris proprium. Verumtamen in qua re quisque erret, interest plurimum. Nam in una eademque re et nescienti sciens, et erranti non errans, recta ratione praeponitur. In diversis autem rebus, id est, cum iste sciat alia, ille alia; et iste utiliora, ille minus utilia, vel etiam noxia: quis non in eis quae ille scit, ei praeferat nescientem? Sunt enim quaedam quae nescire quam scire sit melius. Itemque nonnullis errare profuit aliquando, sed in via pedum, non in via morum. Nam nobis ipsis accidit ut in quodam bivio falleremur, et non iremus per eum locum ubi opperiens transitum nostrum Donatistarum manus armata subsederat: atque ita factum est ut eo quo tendebamus, per devium
Abbreviated transcription (Latin):
Plurimum quippe ad bonum profecisse homines. qui non inisi pro
ute hominis mentiuntur non est negandum. sed in eorum tali
fectu merito laudatur. uel etiam temporaliter remuneratur beniuo¬
lencia non fallatia. que ut agnoscatur satis est. non ut etiam predi
Marime in herẽdibus testamenti noui. quibus dicitur. Sit n
oreuro. est est. non non. Quod emm amplius est a malo est. propter
quõd malum. Quia subripere in hac mortalitate non desmit. Etiam
ip̃i coherẽdes xp̃i dicunt. Dimitte nobis debita nr̃a. ¶ Que sint cau

Expanded text:
Plurimum quidem ad bonum profecisse homines, qui non nisi pro salute hominis mentiuntur, non est negandum: sed in eorum tali profectu merito laudatur, vel etiam temporaliter remuneratur benevolentia, non fallacia, quae ut ignoscatur sat est, non ut etiam praedicetur, maxime in haeredibus Testamenti Novi, quibus dicitur, Sit in ore vestro, Est, est; Non, non: quod enim amplius est, a malo est . Propter quod malum, quia subrepere in hac mortalitate non desinit, etiam ipsi cohaeredes Christi dicunt, Dimitte nobis debita nostra . CAPUT XXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
probentur hie falsa pro ueris. respuantur uera pro falsis. incerta
intur pro certis. Quis enim hec ab ea fide absint. Per quam
ueram certamq atq eternam beatitudinem tendimus. ab ea tamẽ
miseria non absunt. in qua ad huc sumus. nullomõdo quippe fal¬
leremur ni aliquo uel amui uel corporis sensu. si iam uera illa ato
perfecta felicitate fiueremur. ¶ Quomodo sit pctm om̃e mẽdatium uel¬

Expanded text:
probentur hic falsa pro veris, respuantur vera pro falsis, teneantur probentur hic falsa pro veris, respuantur vera pro falsis, teneantur incerta pro certis. Quamvis enim haec ab ea fide absint, per quam veram certamque ad aeternam beatitudinem tendimus; ab ea tamen miseria non absunt, in qua adhuc sumus. Nullo modo quippe falleremur in aliquo vel animi vel corporis sensu, si jam vera illa atque perfecta felicitate frueremur. CAPUT XXII. Omne mendacium e