comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne murorum dixerunt. Alii ab opibus recon¬
dendis eoquod sit munitum. Alii quod in
eo conuentus habitantium opem det mutu¬
am contra hostem. Nam primũ homines
tanquam nudi et ineries nec contra beluas
presidia habebant. nec receptacula frigorisct
caloris. nec ipsi inter se homines ab hominibꝰ
satis erant tuti. Tandem naturali sollercia sp̃e¬
luncis sil uestribusq tegumentis. tuguria si¬
bi et casas uirgultis arundinibusq c̃tęxucrt̃
quo esset uita cutior. ne usqui nocere possent
adicus esset. Hec est origo oppiddorũ. que qͦd
opem darent. iccirco oppida nominata dixe¬
runt. Oppidum aũt magnitudine et meni¬
bus discrepare auico. et castello. et pago. Ci¬
uitates autem aut coloniȩ: aut municipia.
aut uici. aut castella. aut pagi appellant᷑.¬
Ciuitas ꝓpric dicit᷑. quam ñ aduena. sed co¬
dem innati solo condiderunt. Ideoq urbes
a ꝓpriis ciuibus conditę. ciuitates ñ coloniȩ

Expanded text:
ne murorum dixerunt; alii ab opibus reconne murorum dixerunt; alii ab opibus recondendis, eo quod sit munitum; alii quod sibi in eo conventus habitantium opem det mutuam contra hostem. Nam primum homines tamquam nudi et inermes nec contra beluas praesidia habebant, nec receptacula frigoris et caloris, nec ipsi inter se homines ab hominibus satis erant tuti. Tandem naturali sollertia speluncis silvestribusque tegumentis tuguria sibi et casas virgultis arundinibusque contexerunt, quo esset vita tutior, ne his, qui nocere possent, aditus esset. Haec est origo oppidorum, quae quod opem darent, idcirco oppida nominata dixerunt. Oppidum autem magnitudine et moenibus discrepare a vico et castello et pago. Civitates autem aut coloniae, aut municipia, aut Civitas proprie dicitur, quam non advene, sed eodem nati in solo condiderunt. Ideoque urbes a propriis civibus condite, civitates non colonie
Abbreviated transcription (Latin):
Uiuitas est hominũ multitudo societatis
uinculo adunata. dicta aciuibus id est
ab ipsis in colis urbis. ꝓeo quod plurimoꝵ con¬
ciscat et contineat uirtis. Nam urbs ipsa me¬
nia sunt. ciuitas aũt non saxa sed habitato¬
res uocantur. Tres aũt sunt societates. fami¬
liarum. urbium. gentium. Urbs uocata ab
orbe. quod antiquę ciuitates in orbe fiebant.
uel ab orbo parte aratri. quo muri designa¬
bantur. Unde est illud. Optauitq locũ reg¬
no et concludere sulco. Locus enim future
cunitatis sulco designabat᷑ id est aratro. Cato. Qͥ
urbem inquit nouam condet. cauro et uaca.
aret. Ubi arauerit murum faciat. ubi portam
uult esse: aratrum sustollat et portet. et portã
uocit. Ideo aũt urbs aratro circũdabatur. dis¬
pari sexu iuuencorum ꝓpter cõmixtionẽ fa¬
miliarum. et imaginem serentis. fructũq red¬
dentis. Urbs aũt aratro conditꝰ. aratro uerti¬
tur Vnde oratius. Imprimeretq muris hosti
le aratrum. Oppidum quidam ab oppositio¬

Expanded text:
ivitas est hominum multitudo societatis vinculo adunata, dicta a civibus, id est, ab ipsis incolis urbis, pro eo quod plurimorum consciscat, et contineat vitas. Nam urbs ipsa moenia sunt, civitas autem non saxa, sed habitatores vocantur. 2. Tres autem sunt societates: familiarum, urbium, gentium. 3. Urbs vocata ab orbe, quod antiquitus civitates in orbem fiebant, vel ab urbo parte aratri, quo muri designabantur, unde 209 est illud: Optavitque locum regno, et concludere sulco. Locus enim futurae civitatis sulco designabatur, id est, aratro. Cato: Qui urbem, inquit, novam condet, tauro et vacca aret, ubi araverit, murum faciat, ubi portam vult esse, aratrum sustollat, et portet, et portam vocet. 4. Ideo autem urbs aratro circumdabatur dispari sexu juvencorum propter commistionem familiarum, et imaginem serentis, fructumque reddentis. Urbs autem aratro conditur, aratro evertitur. Unde Horatius: Imprimeretque mle aratrum. Oppidum quidam ab oppositio
Abbreviated transcription (Latin):
nitur. sed abusiue et muros et munim̃ta¬
omnia aggerem dicimꝰ. Maceriȩ sunt pa¬
etes longi: quibus uineȩ aliaq claudunti
Longum eni greci macron dicunt. Fe¬
mat̾um siue formatiũ in africa et hispam
parietes e terra appellant. qm̃ in formam
cumdatis duabus utrĩq tabulis. inficiuns
uerius quam instruunt᷑. eiꝰ durant incom¬
ꝑti. uentis ignibus. omĩq cemento forcioꝵ
Sepes munimenta satorum sunt. unde at
appellatę. Caulas munimenta oinũ uel¬
sepimenta ouiliũ. Est aũt grecum nom̃
c. detracta. Nam greci aulas uocant anin¬

Expanded text:
nitur. Sed abusive et muros, et munimnitur. Sed abusive et muros, et munimomnia aggerem dicimus. Maceriae sunt parietes longi quibus vineae aliquae clauduntur; longum enim Graeci μακρὸν dicunt. Formatum, sive formacium, in Africa et Hispania parietes e terra appellant, quoniam in forma circumdatis duabus utrimque tabulis inferciuntur verius quam instruuntur. Aevis durant incorrupti ventis, ignibus omnique caemento fortiores. Sepes munimenta satorum sunt; unde et appellatae. Caulas munimenta ovium sepimenta ovilium. Est autem nomen graecum, c detracta. Nam Graeci aulas vocant anim
Abbreviated transcription (Latin):
actis quatuor tabulis. Canalis. ab eo quod
caua sit in modũ cannę. S anc canalẽ. ineliꝰ
genere feminino quã masculino pltrimꝰ. Fi
stulȩ aquarum sunt dictȩ qͦd aquas fũdant.
et emittant. Nam stola grece mittere. ẽ. For¬
me carũ ꝑ magnitudinẽ aquȩ et capacita
manu est factum. Cors uocata uel
quod coarceat cuncta quȩ interiꝰ st̃. id est
concludat. uel qͦd coerceat obiectu suo extͣ¬
neos. et adire ꝓhibeat. Uallum est qͦd mole¬
terrę erigit᷑. ut custodia pretendat᷑. Diccũ¬
autem uallũ auallis. Nam ualli fustes
sunt. quibꝰ uallũ munit᷑. Et ualli dicti. qͦd
figant᷑ et uellant᷑. Interualla sunt spacia
inter capita ualloꝵ id est stipitũ quibꝰ fic¬
uallum. Unde et cetera quoq spacia dicun¬
tur abstipitibus scilicet. A gger est cuiꝰlibet
rei aceruacio unde fosse aut ualles posst̃
repleri ab aggregando. Agger ꝓprie dici¬
tur terra aggesta. quę uallõ facto ꝓpiꝰ po¬

Expanded text:
actis undique quatuor tabulis. Canalis, actis undique quatuor tabulis. Canalis, cava sit in modum cannae, sane eamdem melius genere feminino quam masculino proferistulae aquarum sunt dictae, quod aquas fundant et emittant. Nam stellein Graece mittere est, formae earum pro magnitudine aquae, et capacimanu est factum. Cors vocata, vel quod coarctet cuncta, quae interius sunt, id est, concludat: vel quod coerceat objectu suo extraneos, et adire prohibeat. 2. Vallum est, qterre erigitur, ut custodia pretendatur; dictum a vallis, nam valli fustes sunt quibus vallum munitur; et valli dicti, quod figantur et evellantur. Intervalla sunt spatia inter capita vallovallum fit, unde et caetera quoque spatia dicuntur, a stipitibus scilicet. 3. Agger est cujuslibet rei acervatio, unde fossae, aut valles possunt repleri ab aggregando. Agger proprie dicitur terra aggesta, quae vallo facto propius po
Abbreviated transcription (Latin):
id est quadratis lapillis ꝑdiminutionẽ. Ba¬
ses fulturȩ sunt colũnarum quȩ afundam̃to
consurgunt et suꝑpositȩ fabricȩ sustinent pon¬
dus. Basis aũt nomen petre ẽ. fortissimȩ syro
sermone. Colũnȩ ꝓ longitudine et rotun¬
ditate uocatę. in quibus totiꝰ fabricȩ pondus
erigitꝰ Antiqua ratio erat colũnarũ altitu¬
diñis. tercia pars latitudinum. Genera ro¬
tundarum quatuor. Dorice. ionice. tusca¬
nice. corintheȩ. Mensura crassitudinis et al¬
titudinis inter se distantes. Quintũ genus
est earum quȩ uocant᷑ atticę. quaterñis an¬
gulis aut ampliꝰ paribus lacerum interual¬
lis. C apitella dicta quod sint colũnarum
capita. sicut suꝑ collum caput. Epistilia se
quȩ suꝑ capicella colũnarũ ponunt᷑. et est
grecum id est suꝑmissa. Tegulę qͦd tegant
edes. Et imbrices qͦd accipiant imbres. La¬
teres et laterculi quod latiforment᷑. circum¬

Expanded text:
id est, quadratis lapillis per diminutionem. Baid est, quadratis lapillis per diminutionem. Bases fulturae sunt columnarum, quae a fundamento consurgunt, et superpositae fabricae sustinent pondus. Bases autem nomen petrae est fortissimae Syro sermone. Columnae pro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotundarum quatuor sunt: Doricae, Ionicae, Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intervallis. Capitella dicta, quod sint columnarcapita, sicut super collum caput. Epistylia sunt, quae super capitella columnarum ponuntur, et est Graecum, id est, super missa. Tegulae, quod tegant aedes, et imbrices, quod accipiant imbres. 16. Lateres, et laterculi, quod lati formentur, circum
Abbreviated transcription (Latin):
to ꝑ arcum resplendeat. Sed utrũ absidam
an absidem dicere debeamꝰ. hoc uerbigenus
ambiguum quidam doctorum existĩmant.
Testudo est camera templi obliqua. Nã in
modum testudinis ueteres templorũ tecta
faciebant. Quȩ ideo sic fiebat: ut cęli imagi¬
nem redderet. quod constat esse conuexum.
Alii testudinem uolunt esse locũ in partẽ
atrii aduersũ uenientibus. Arcus dicci qͦd
sint arta conclusione curuati. ipsi et form¬
ces. Pauimenta originem apud grecos ha¬
bent. elaborata arte picturę licõstrota. par¬
uulis crustis ac tessellis tinctis in uarios co¬
lores. Uocata aũt pauimenta eo qͦd paui¬
cedit cor. Ostracus est pauimentũ testace¬
um. co quod fractis cestis calce admixto fe¬
riatur. Testam enim greci ostra ddict̃. Com¬
pluuiũ dictũ quia aquȩ partibus quȩ cir
ca sunt eo c̃ueniunt. Tessella sunt a quibꝰ
domicilia sternunt᷑ a tesseris nominata.

Expanded text:
to per arcum resplendeat. Sed utrum absidam to per arcum resplendeat. Sed utrum absidam an absidem dicere debeamus, hoc verbi genus ambiguum quidam doctorum existimant. Testudo est camera templi obliqua. Nam in modum testudinis veteres templorum tecta faciebant; quae ideo sic fiebant ut caeli imaginem redderet, quod constat esse convexum. Alii testudinem volunt esse locum in parte atrii adversum venientibus. Arcus dicti quod sint arta conclusione curvati; ipsi et fornices. Pavimenta originem apud Graecos habent elaborata arte picturae; lithostrota parvulis crustis ac tessellis tinctis in varios colores. Vocata autem pavimenta eo quod pavices. Ostracus est pavimentum testaceum; eo quod fractis testis calce admixta feriatur; teste enim grece ostra dicuntur. Compluvium dictum, quia aque partes que ca sunt, eo conveniunt. Tessellae sunt, e quibus domicilia sternuntur, a tesseris nominata,
Abbreviated transcription (Latin):
quia semꝑ duo sunt pares uel alattre uel a
fronte. Siue enim tetragonũ siue exagonum
sit: qui se conspiciunt exparierunt. Aliter
enimstructura facta deformis est. Parietinas
dicimus quasi parictum ruinas. Sunt enim
parietes stantes sine cecto. sine habitantibus.
Angulus. quod duos parietes in unũ iungat.
Culmina dicta sunt. quia apud antiqͦs culmo
tecta tegebant᷑. ut nunc rustica. Hinc tecti
sũmitas culmen dicit᷑. Camerȩ sunt uolumi¬
na introrsum respicientia. appellate acuruo.
Camur enim grece curuum est. Laquearia¬
sunt quȩ cameram subtegunt et ornant. quȩ
et lacimaria dicunt᷑. Principaliter aũt la¬
cus dicit᷑. ot lucilius. Resultant edesq lacꝰq
Cuiꝰ diminutio lacunar facit. ot oratꝰ. Neq
aureum mea renidet in domo lacunar. Inde
fit alia diminutio lacunariũ. et ꝑ antisticon
laquearium facit. Absida greco sermone. la¬
tine interpretat᷑ lucida. ẽo qͦd lumine accep¬

Expanded text:
quia semper duo sunt pares, vel a fronte, vel a quia semper duo sunt pares, vel a fronte, vel a latere. Sive enim tetragonum, sive hexagonum sit, qui se conspiciunt, ex pari erunt. Aliter enim structura facta deformis est. 3. Parietinas dicimus, quasi parietum ruinas. Sunt enim parietes stantes sine tecto, sine habitantibus. 4. Angulus, quod duos parietes in unum conjungat. Culmina dicta sunt quia apud antiquos tecta culmo tegebantur, ut nunc rustica. Hinc tecti summitas culmen dicitur. 5. Camerae sunt volumina introrsum respicientia, appellatae a curvo, κάμπύλον enim Graece cursunt, quae cameram subtegunt et ornant, quae et lacunaria dicuntur: principaliter autem lacus dicitur, ut Lucilius: resultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium facit. Tecta enim stine interpretatur lucida, eo quod lumine accep
Abbreviated transcription (Latin):
ras ualue quȩ intus reuoluunt᷑. et duplices
complicabilesq sunt. Sed generaliter usus
uocabula ista corrumꝑit. Claustra ab eo
quod claudantur dicta. Fenestrȩ sunt qͥb
pars exterior angusta et interior diffusa.
at quales in orreis uidemus dictȩ eo qͦd lucẽ
fenerent. Lux enm grece fos dicit᷑. uel qͥa
peas intus positus homo foras uideat. Aliiꝰ
fenestram putant dictam. eoqͦd domu lu¬
cem ministrat. Compofitum nomen ex
greco latinoq sermone. Fos emi grece
lux est. C ardo ẽ locus in quo hostiũ uerti¬
as quod quasi cor hominem totũ. ita ille
cuncus ianuam regat ac moueat. Unde
et ꝓuerbiale est in cardine rem esse. Limm¬
na hostiorum dicta. eo quod transuersȩ
sint ut limes. et ꝑea sicut in agro. aut in¬
mus. priusquam domum ingrediam᷑. Po¬
stes co quod pose hostium stent:
domuni. Idem et cementũ acedendo dictũ
quod crosso lapide surgat. Paries nuncupatꝰ.

Expanded text:
ras: valvae, quae intus revolvuntur, et duplices ras: valvae, quae intus revolvuntur, et duplices complicabilesque sunt, sed genvocabula ista corrupit. 5. Claustra, ab eo quod claudantur dicta. 6. Fenestrae sunt quibus pars exterior angusta, et interior diffusa est, quales in horreis videmus, dictae, eo quod lucem fenerent. Lux enim Graece φῶς dicitur, vel quia per eas intus positus homo foras videt. Alii fenestram putant dictam eo quod domni lucem ministrat, compositum nomen ex Graeco Latinoque sermone, φῶς enim Graece lux est. 7. Cardo est locus in quo ostium vertiας, quod quasi cor hominem totum, ita ille cuneus januam regat, ac moveat. Unde et proverbiale est: In cardine rem esse. 8. Limina ostiorum dicta, eo quod transversa sint, ut limes; et per ea sicut in agro, aut inmus, priusquam domum ingrediamur. Postes, eo quod post ostium stent. domui. Idem et caementum a caedendo dictum, quod crasso lapide surgat. 2. Paries nuncupatus,
Abbreviated transcription (Latin):
ditus ab eundo dictus. ꝑ quem ingredim᷑
et admictimur. Uestibulum est uel aditꝰ
smus priuatȩ. uel spaciũ adiacens edibꝰ pu¬
dicis. Et uestibulũ dictum eo qͦd eo uestum¬
tur. fores. aut quod aditum tecti uestiat. aut
abstando. Porticus. quod transitus sit magis
quam ubi standum sit. quasi porta. et porti¬
cus co qͦd sit apertus. Ianua. a iano quodam
appellatur: cui gentiles omẽm introitũ uel
rritum sacrauerunt. Unde et lucanus. Fer¬
sta belligeri cõpescit limina iani. Est aũt
primus domus ingressus. cetera intra ianu¬
am hostia uocantur. Generaliter hostiũ est
o quod ab aliquo arcemur ingressu. ab ob¬
stando dictum. siuie ostium. quia ostencdit
aliquid intus. Alii aiunt hostium appel¬
lari quod hostem morat᷑. Ibi enim aduer¬
sariis nos obicimꝰ. Hinc et hostia tiberina.
quia hostibus sunt opposita. Fores et ual¬
ue claustra sunt. Sed fores dicunt᷑ quȩ fo¬

Expanded text:
ditus ab eundo dictus est, per quem ingredimur ditus ab eundo dictus est, per quem ingredimur et admittimur. Vestibulum est vel aditus domus private, vel spatium adiacens edibus publicis; et vestibulum dictum est, eo quod eo vestiuntur fores, aut quod aditum tecto vestiat, aut a stando. Porticus ad trquam ubi standum sit, quasi porta; et porticus, eo quod sit apertus. Ianua a Iano quodam appellatur, cui gentiles omne introitum vel exitum sacraverunt. Unde Lucanus1, 62: Ferrea belligeri conpescat limina Iani. Est autem primus domus ingressus; cetera intra ianuam ostia vocantur generaliter. Ostium est per quod ab aliquo arcemur ingressu, ab ostando dictum sive ostium, quia ostendit aliquid intus. Alii aiunt ostium appellari, quia hostem moratur: ibi enim adversariis nos objicimus. Hinc et ostia Tiberina, quia hostibus sunt opposita. Fores et valvae claustra sunt: sed fores dicuntur, quae fo
Abbreviated transcription (Latin):
quod ibi conuentus femnarum ad opꝰ lant¬
ficii crercendum conueniat. Mulicr eiñgi¬
ce. gene nuncupatur. Pistrinum quasi pli¬
strinum. quia pilo antea tundebant gra¬
num. Unde et apud uettres ñ molitor es sel
pistores dicti. quasi finsores. afindendis g̃nis
frumenti. Molȩ enim usus nundum erats
saxo Clibanus acliũo dictus abeo quod i
erectione sit collectus. Cliuum cnĩ acconsi
dicimus siue fleruosum. Furnum ꝑdriua¬
tionem afarre dictum. qm̃ panis ex eo facꝰ
ibi coquit᷑. Torcular dictum coquod ibiius
calcentur. atq extortȩ exprimant᷑. Forus
est locus ubi uua calcat᷑. dictus qͦd ibi stra¬
tur uua uel ꝓpter quod ibi pedibus fena¬
tur. Unde et calcatorium dicit᷑. Sed hocro¬
men multa significat. Prima specs fo¬
ri locus inciuitate ad exercendas nundinas
relictus Secunda ubi magistrat᷑ uidicara
solet. Tercia quã supradiximꝰ. quam calca
ros. Lacus dictus. quia ibi decurrit frugũ
liquor.

Expanded text:
quod ibi conventus feminarum ad opus laniquod ibi conventus feminarum ad opus lanificii exercendum conveniat. Mulier enim Graece γυνὴ nuncupatur. Pistrinum quasi pilistrinum, quia pilo antea tundebant granum. Unde et apud veteres non molitores sed pistores dicti, quasi pinsores, a pinsendis granis frumenti; molae enim usus nondum erat, sed saxo. Clibanus a clivo dictus, ab eo quod in erectione sit collectus; clivum enim ascensum dicimus sive flexuosum. Furnum per derivationem a farre dictum, quoniam panis ex eo factus ibi coquitur. Torcular dictum eo quod ibi uvae calcentur atque extortae exprimantur. Forus est locus ubi uva calcatur, dictus quod ibi feratur uva, vel propter quod ibi pedibus feriatur: unde et calcatorium dicitur. Sed hoc nomen multa significat: prima species fori locus in civitate ad exercendas nundinas relictus; secunda, ubi magistratus iudicare solet; tertia, quem supra diximus, quem calcatros. Lacus dictus quia ibi decurrit frugum liquor.
Abbreviated transcription (Latin):
exercentur. S ibliotheca est locus ubi libri
repostorium dicit᷑ Promptuariũ dictum.
coquod inde neçessaria uiccui ꝓmunt᷑ hoc
est proferunt᷑. Cellariũ quod in eo colligan¬
tur ministeria mensarũ uel quȩ necẽssa¬
rio uictui suꝑsunt. Inter ꝓmptuariũ auto
et cellarium hoc incerest. quod cellarñ ot pas¬
corum dicrum promptuarium uero tempor
bum̾ euerbo repostoria ud reconditona sro
possunt eo quod iniis homines elaboratas
fruges reponunt UInde et enticam grecone¬
me repositam rei copiosam substanta go¬
pellamus. De opctartio
⁊ gasterium locus est. ubi opus aliquod
fic̾. Greco enim sermone erga oꝑa ste¬
rio statio. id est oꝑaria stacio. E rgastula
quoq et ipsa agreco uocabulo nuncupan¬
tur. ubi deputantur noxii ad aliqͥd op̃ fec¬
endum. ut solent gladiatores et exules qui
marmora secant. et tamen uinculoꝵ custo¬
diis alligati sunt. Geniceum greee dictũ o

Expanded text:
exercentur. Bibliotheca est locus ubi reponuexercentur. Bibliotheca est locus ubi reponu repostorium dicitur. Promtuarium dictum eo quod inde necessaria victui promuntur, hoc est proferuntur. Cellarium, quod in eo colligantur ministeria mensarum, vel quae necessaria victui supersunt. Inter promtuarium autem et cellarium hoc interest quod cellarium est paucorum dierum, promtuarium vero temporis bum e verbo repostoria vel reconditoria dici possunt, eo quod in his homines elaboratas fruges reponunt. Unde et enthecam Graeco nomine repositam rei copiosam substantiam appellamus. § 6 De operariis. Ergasterium locus est ubi opus aliquod fit. Graeco enim sermone ἔργα opera, στηριον statio; id est operarii statio. Ergastula quoque et ipsa a Graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum; ut solent gladiatores et exules, qui marmora secant et tamen vinculorum custodiis alligati sunt. Gynaeceum Graece dictum eo
Abbreviated transcription (Latin):
tribunal atribubus denominatũ. qͦd ad il
sermo inde predicet᷑. Nam lõgos grece serino
dicitur. quod et ipsum altiꝰ sicum est. utmn
locus templi in quo sacra reponunt᷑.
sicut donarium est in quo collocant᷑ oblata
sicut lectisterma dicunt᷑. ubi homines scdẽ¬
re consucuerunt. Ab inferendis gͥ et depor¬
tandis sacris sacrariũ nuncupatur. Dona¬
ria uero eo quod ibi dona reponant᷑ quȩ in
cemplis offerre consueuerunt: Erariũuo¬
catum. quia prius es signatũ ibi recondeba¬
tur. Hoc enim olim inusu erat. auro argen¬
toq nundrm signato. exquoꝵ metallis ꝙ¬
uis post ea facta fuisse t pecunia. nom̃ tam̃
erarii ꝑmansit. ab eo metallo unde pccuma
initium sumpsit. Armarium locus est . ubi
quarumq artium instrumenta pomint᷑.
Armamentariũ uero ubi tantũ tela ar¬
morum. Unde iuuenalis. Quicquid ha¬
bet telorum armamentaria celi. Dicta
autem utraq ab armis. idest brachiis quibꝰ

Expanded text:
tribunal a tribubus denominatum, quod ad iltribunal a tribubus denominatum, quod ad ilsermo inde praedicetur; nam λόγος Graece sermo dicitur, quod et ipsum altius situm est. CAPUT locus templi in quo sacra reponuntur; sicut donarium est in quo conlocantur oblata; sicut lectisternia dicuntur ubi homines sedere consueverunt. Ab inferendis igitur et deportandis sacris sacrarium nuncupatur. Donaria vero, eo quod ibi dona reponantur quae in templis offerre consueverunt. Aerarium vocatum quia prius aes signatum ibi recondebatur. Hoc enim olim in usu erat auro argentoque nondum signato: ex quorum metallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen aerarii permansit ab eo metallo unde pecunia nomen initium sumpsit. Armarium locus est ubi quarumcumque artium instrumenta ponuntur. Armamentarium vero, ubi tantum tela armorum. Unde Iuvenalis13, 83: Quidquid habet telorum armamentaria caeli. Dicta autem utraque ab armis, id est brachiis, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Sasilice prius uocabant᷑ regũ habitacula
unde et nomen habent Nam basileus rex
et basilice regiȩ habitationes. Hunc autem
ideo diuina cempla basilice nominant᷑ qͥa
ibi regi omĩum deo cultus et sacrificia offe¬
runtur. Martyriũ locus martyrii greca
diriuatione. oqͦd in memoria maityris sit
construetum uel qͦd sepulchra scõꝵ ibi sint
martẏrum. Aram quidam uocatam dixert̃.
quod ibi incense uictumȩ ardeant. Alii arasdi¬
cunt ap̃cationibꝰ. idest quas greci aras dicunt.
Unde contra imprecatio satura dicit᷑ Alii uo¬
lunt ab altitudine aras. sed male Altare au¬
tem ab alticudine constat esse nominatum.
quasi alta ara. Pulpitum quod ineo lector uł
psalmista positus. in publico conspici apo¬
pulo possit. quo liberius audiat᷑. Tribunal
eo quod inde asacerdote tribuant᷑ p̃cepta
inu̾endi. Est enim locus in sublimi consti¬
tutus. unde uniuersi audire possint. Alias

Expanded text:
asilicae prius vocabantur regum habitacula, asilicae prius vocabantur regum habitacula, unde et nomen habent; nam βασιλεὺς rex, et basilicae regiae habitationes. Nunc autem ideo divini templa basilicae nominantur, quia ibi Regi omnium Deo cultus, et sacrificia offeruntur. 12. Martyrium locus martyrum Graeca derivatione, eo quod in memoriam martyris sit constructum, vel quod sepulcra sanctorum ibi sint martyrum. 13. Aram quidam vocatam dixerunt, quod ibi incensae victimae ardeant. Alii aras dicunt a precationibus, id est, quas Graeci ἀρὰς vocant, unde contra imprecatio κατάρα dicitur. Alii volunt ab altitudine aras, sed male. 14. Altare autem ab altitudine constat esse nominatum, quasi alta ara. 15. Pulpitum, quod in eo lector, vel psalmista positus in publico conspici a populo possit, quo liberius audiatur. 16. Tribunal, eo quod inde a sacerdote tribuantur praecepta vivendi. Est enim locus in sublimi constitutus, unde universi exaudire possint. Alias
Abbreviated transcription (Latin):
orientem spectabant equinoctialem ita ut
lince ab ortu ad occidentem missȩ ficrent. far¬
ces cęli dextra sinistraq ęqules: ut qͥ consu¬
leret ac dep̃caret᷑ rectũ aspiceret orientem
Fana dicta a faunis. quibus templa error
gentilium construebat. Vnde et consulen¬
tes demonum responsa audirent. Delu
bra ueteres dicebant. templa fontes haben¬
tia. quibus ante ingressũ dilubant᷑. et ap¬
pellari delubra adiluendo. Ipsȩ sunt nunc
edes cum sacris fontibus. in quibꝰ fideles re¬
generati purificant᷑. Et bene quodã p̾sa¬
gio delubra sunt appellata. Sunt enĩ in
ablucionem peccatoꝵ. Fons aũt in delu¬
bris locus regeneratorum est: in qͦ septẽ
gradus in sp̃s sc̃i ministerio formantꝰ tres
indescensu. et tres in ascensu. Septimus uͦ
hic est qui et quartus. id est similis filio homi¬
nis extinguens fornacem ignis. stabilimen¬
tum pedum. fundamentũ aquȩ. in quo
plenitudo diuinitatis habitat corporalit̃.

Expanded text:
orientem spectabant aequinoctialem, ita ut orientem spectabant aequinoctialem, ita ut lineae ab ortu ad occidentem missae fierent partes caeli dextra sinistra aequales; ut qui consuleret atque precaretur rectum aspiceret orientemFana dicta a faunis, quibus templa error gentilium constituebat; unde consulentes, demonum resbra veteres dicebant templa fontes habentia, quibus ante ingressum diluebantur; et appellari delubra a diluendo. Ipsa sunt nunc aedes cum sacris fontibus, in quibus fideles regenerati purificantur: et bene quodam praesagio delubra sunt appellata; sunt enim in ablutionem peccatorum. Fons autem in delubris locus regeneratorum est, in quo septem gradus in Spiritus sancti mysterio formantur; tres in descensu et tres in ascensu: septimus vero is est qui et quartus, id est similis Filio hominis, extinguens fornacem ignis, stabilimentum pedum, fundamentum aquae; in quo plenitudo divinitatis habitat corporaliter.
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur. Propiciatoriũ. quasi ꝓpiciatio¬
nis oratorium. Propitiatio enim placatio ẽ.
Oracula dicta eo qͦd inde responsa reddunt᷑.
et oracula abore. Penetralia secreta suncora¬
culorum. et penetralia dicta sunt abeo qͦd
est penitus. hoc ẽ pene intꝰ. Oracoriũ oratio¬
i tantunẽ. consecratũ. inquo nemo aliqͥd
agere debet nisi ad quod est factũ. Unde et¬
nomen accepit. Donasteriĩ uniꝰ monachiba¬
bitatio est. Nonos enim apud grecos solus.
sterio. stacio id est solitarii habitatio. Ceno¬
hium er greco et latino uidet᷑ esse compositũ
nomen generale. Pro locis enim qͥb̾cũq ma¬
gnis antiqui templa dicebant. Et templa
dicta quasi tecta ampla. Sed et locus designatꝰ
ad orientem a contẽplatione templũ diceba¬
tur. Cuiꝰ partes quatuor erant. antica ad or¬
tum. postica ad occasum. sinistra ad septen¬
trionalem. dertra ad meridiem spectans.
Unde et quando cemplum construebant.

Expanded text:
dicuntur. 3. Propitiatorium, quasi propitiatiodicuntur. 3. Propitiatorium, quasi propitiationis oratorium; propitiatio enim placatio est. Oracula dicta, eo quod inde responsa redduntur, et oraculo ab ore. 4. Penetralia secreta sunt oraculorum, et penetralia dicta, ab eo quod est penitus, hoc est, pene intus. Oratorium orationi tantum est consecratum, in quo nemo aliquid agere debet, nisi ad quod est factum, unde nomen accepit. 5. Monasterium, unius monachi habitatio. Monos namque apud Graecos solus, sterium, statio, id est solitarii habitatio. 6. Coenobium ex Graeco, et Latino videtur esse compositum. nomen generale, pro locis enim quibuscunque magnis antiqui templa dicebant. Et templa dicta, quasi tecta ampla. Sed et locus designatus ad Orientem a contemplatione templum dicebatur. Cujus partes quatuor erant, antica ad Ortum, postica ad Occasum, sinistra ad Septentrionem, dextra ad MeridUnde et quando templum construebant,
Abbreviated transcription (Latin):
linqueret. Atq uo facti inuidiam demeret.
feitur ex reliqua pecunia instituisse pͥmus
renodochia. quibus aduentũ susciꝑet pau¬
pcrum et ꝑegrinoꝵ Unde et uocabulum
sumpsit Nam ex greco inlatinum xeno¬
dohium ꝑegrinoꝵ susceptio nuncupatur.
ulbi aũt egrotantes de placeis colligunt᷑.
missocomi on grece dicit᷑. in quo consumpta
tẽ ca in quibus altaria litantibus demore
pontificibus consecrant᷑. Scã iuxta uet̾es
pli secretor. ad quem nulli erat accessus
quia exteriori oraculo sanctiora sunt uel
quia ad scõꝵ comparationem sanctiora st̃
sicut cantica canticoꝵ quia cantica uniu̾¬
sa precellunt. Sc̃m aũt a sanguine hostiȩ
nuncupatum. Pichil enim sc̃m apud ue¬
teres dicebatur nisi qͦa hostiȩ sanguine
esset consecratum. aut consꝑsũ. Item scm̃
qͣd ⁊extat esse sancitum. Sancire. ẽ. autẽ
confirmare. et irrogatione pene ab iniu¬
na defendero S ic et leges scẽ et muriscĩ ee̾.

Expanded text:
linqueret; atque ut facti invidiam demeret, linqueret; atque ut facti invidiam demeret, fertur ex reliqua pecunia instituisse primus xenodochia, quibus adventum susciperet pauperum et peregrinorum; unde et vocabulum sumpsit. Nam ex Graeco in Latinum ξενοδοχεῖον peregrinorum susceptio nuncupatur. Ubi autem aegrotantes de plateis colliguntur, νοσοκομεῖον Graece dicitur; in quo consumpta te ea, in quibus altaria litantibus de more a pontificibus consecrantur. Sancta juxta veteres cus templi secretior, ad quem nulli erat accessus,ctorum, quia exteriori oraculo sanctiora sunt, vel quia sanctorum comparatione sanctiora sunt, sicut Cantica canticorsa praecellunt. Sanctum autem a sanguine hostiae nuncupatum; nihil enim sanctum apud veteres dicebatur nisi quod hostiae sanguine esset conquod exstat esse sancitum. Sancire autem est confirmare, et irrogatione poenae ab injuria defendere, sic et leges sanctae, et muri sancti esse
Abbreviated transcription (Latin):
hospitali iure inhabitat. et iterum inde t̾n¬
siens migrat. Inde et metatũ quia mutat᷑.
Unde legit᷑. et castra metati sunt: ꝑmutaue¬
runt. Non enim illic ꝑmanet exercitꝰ sca
pertransit. Menianus collega crassi inforo¬
proiecit materias. ut essent loca in quibus
expectantes insisterent. quȩ ex nomine ciꝰ me¬
niana appellata sunt. Hȩc et solaria quia
pacent soli. Post hec alii lapide. alii mate¬
ria. ȩdificare porticibus meniana et foribꝰ
et domibus adiẽcerunt. Tabulata. olĩ lignce
domus fiebant unde nomen ꝑmanet ta¬
nulacorum Ypogeum est constructũ subt̃
sedificium. quod nos antrum uel spelun¬
uam dicimus Solariũ qͦd soli et auris pate¬
a. qualis fuit locus in quo dagio bethsabce
quantem aspexit et adamauit. Cũ ieru¬
solrimam antiochus obsideret. hircanꝰ prin¬
gos iudeoꝵ reserato dauid sepulchro cria
anlia auri calenta inde abstraxit. ex quibꝰ
trecenta antiocho dedit. uc obsidionẽ re¬

Expanded text:
hospitali jure inhabitat, et iterum inde tranhospitali jure inhabitat, et iterum inde transiens migrat; inde et metatum, quia mutatur. Unde et legitur, et castra metati sunt, pro mutaverunt. Non enim illic permanet exercitus, sed pertransit. proiecit materias, ut essent loca in quibus spectantes insisterent, quae ex nomine eius Moeniana appellata sunt. Haec et solaria, quia patent soli. Post haec alii lapide, alii materia aedificavere porticibus moeniana, et foribus et domibus adiecerunt. Tabulata olim ligneae domus fiebant. Inde nomen permanet tabulatorum. Hypogeum est constructum sub terris aedificium, quod nos antrum vel speluncam dicimus. Solarium, quod soli et auris pateat, qualis fuit locus in quo David Bethsabee lavantem aspexit et adamavit. Cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hyrcanus princeps Iudaeorum reserato David sepulcro, tria milia auri talenta inde abstraxit, ex quibus trecenta Antiocho dedit, ut obsidionem re
Abbreviated transcription (Latin):
retur. E gyptii quoq lingua sua loca in
quibus nubentes succedunt et incubant
thalamũ nominant. Cenaculũ dictũ acõ¬
mumone uescendi. Unde et cenobiũ congi¬
gatio. Antiqui enim publice et in cõmu¬
ne uescebant᷑. nec ulliꝰ c̃uiuium singulare
erat. ne inocculto deliciȩ lipruriã gign̾ent
Triclinium est cenaculum. a tribus lecubs
discumbentium dictũ A pud ueteres eñ
in loco ubi conuiuñ apparatꝰ exponebatur.
tres lectuli strati erant. in quibꝰ discũben¬
tes epulabant᷑ Clinon enim grece letꝰ uel
accubitus dicit᷑ ex quo confectũ est ut tridi¬
num di cerctꝰ Cella dicta. quod nos occulta
et celat. Cubiculum uero quod eo cubam
ibiq dormientes requiescimꝰ. Cubile aũ
cubandi locus est. Et secessus. quod sit locꝰ
secretus id est sine accessu. Diuersoriũ dictã
eo quod ex diuersis uiis ibi conuemiat᷑. Hospi¬
cium sermo grecus est. ubi quis ad tempus

Expanded text:
retur. Aegyptii quoque lingua sua loca in retur. Aegyptii quoque lingua sua loca in quibus nubentes succedunt et incubant thalamum nominant. 7. Coenaculum dictum a communione vescendi, unde et coenobium congregatio. Antiqui enim publice, et in commune vescebantur, nec ullius convivium singulare erat, ne in occulto deliciae luxuriam gignerent. 8. Triclinium est coenaculum a tribus lectulis discumbentium dictum; apud veteres enim in loco ubi convivii apparatus exponebatur, 218 tres lectuli strati erant, in quibus discumbentes epulabantur; κλίνη enim Graece lectus, vel accubitus dicitur, ex quo confectum est ut triclinium diceretur. 9. Cella dicta, quod nos occultet et celet. Cubiculum vero, quod eo cubemus, ibique dormientes requiescamus. Cubile autem cubandi locus est. Secessus, quod sit locus secretus, id est, sine accessu. 10. Diversorium dictum, eo quod ex diversis viis ibi conveniatur. Hospitium sermo Graecus est ubi quis ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
qui edem appellauerunt. Alii edem abedendo
sumpsisse nomen existimant. dantes exemplũ
de plauto. Si uocassem uos in edem adp̃ncũ.
Hinc et ȩdificiũ eoqͦd fuerit priꝰ ad edendũ fac¬
tum. Aula domus est regia. siue sꝑatiosũ habi¬
taculum. porticibusq quatuor concdusũ. Atri¬
um magna edes est. siue amplior et spaciosa do¬
mus. Et dictum est atrium eoquod addantur
ei tres porticus extrinsecus Alii atriũ quasi ab
igni et ligno atrum dixerunt. Atrum enĩ fit
ex fumo. falatium a palante principe art¬
dum dictum. in cuiꝰ honorem archades qu¬
teum oppidum construxerunt. et regã n
ipsius nomine conditã palatium uocadert̾
Thalamum hac ex causa uocatum feants
enim rapte fuissent aromanis sabinȩ erqt
cum una ante alias spetie nobilis cũ maa¬
na om̃ium admiratione raperet᷑ thalamo¬
ni duci eam oraculo responsum est dari
est ut in om̃ĩbus nuptiis chalami nom̃ ite¬

Expanded text:
qui aedem appellaverunt. Alii aedem ab edendo qui aedem appellaverunt. Alii aedem ab edendo quidem sumpsisse nomen existimant, dantes exemplum de Plauto: Si vocassem vos in aedem ad prandium Hinc et aedificium, eo quod fuerit prius ad edendum factum 3. Aula domus est regia, sive spatiosum habitaculum porticibus quatuor conclusum. 4. Atrium magna aedes est, sive amplior et spatiosa domus. Et dictum est atrium, eo quod addantur ei tres porticus extrinsecus. Alii atrium quasi ab igne et lychno atrum dixerunt, atrum enim fit ex fumo 217 5. Palatium a Pallante principe Arcadum dictum, in cujus honore Arcades Pallanteum oppidum construxerunt, et regiam in ipsius nomine conditam Palatium vocaverunt. 6. Thalamum hac ex causa vocatum ferunt. Cum enim raptae fuissent a Romanis Sabinae, ex quibus cum una ante alias specie nobilis cum magna omnium admiratione raperetur, Talassioni duci eam oraculo responsum est dari,est ut in omnibus nuptiis thalassii nomen ite
Abbreviated transcription (Latin):
de et cabernarie. quod ibi solebant consedere.
Dictȩ aũt tabernę quod ex tabulis lignisq
erant constructȩ. quȩ nunc et si non speciem.
nomen camen pristinum retinent. Macellũ
dictum quod ibi maccent᷑ pecora: quȩ mercan¬
tibus uenundant᷑. Mercacũ aũt a cõmercio
nominacum. ibi enim resuendere ul emere
solitum est. sicut et cheloncum dicit᷑ ubi merces
nauium et nautarum emolumenta reddunt᷑.
Ibi enim uectigalis exauctor sedet preciũ rebus
impositurus et uoce amercatoribus flagitans.
Carcer eñ aquo phibemur exire. Et dictꝰ carcer
a coheretado. hinc fronto. Ut ꝑagrari potiũs
amenis locis quam coherceri carcere uiderent᷑.
bendo uocat᷑. ot habitare casas. Domꝰ ex
greca appellatione uocata. Nam domata git¬
ci tecta dicunt. Est aũt domꝰ uniꝰ familiȩ habi¬
tatio sicut urbs umiꝰ populi. sicuc orbis domia¬
lium totiꝰ generis humani. Omẽ ȩdificiũ anti¬

Expanded text:
de et tabernariae, quod ibi solebant considere: de et tabernariae, quod ibi solebant considere: dictae autem tabernae quod ex tabulis lignisque erant constructae; quae nunc, etsi non speciem, nomen tamen pristinum retinent. 44. Macellum dictum, quod ibi mactentur pecora, quae mercantibus venundantur. 45. Mercatum autem a commercio nominatum; ibi enim res vendere, vel emere solitum est, sicut et Telonium dicitur, ubi merces navium, et nautarum emolumenta redduntur. Ibi enim vectigalis exactor sedet, pretium rebus impositurus, et voce a mercatoribus flagitans. 46. Carcer est a quo prohibemur exire, et dictos carcer a coercendo. Hinc Fronto: Ut pergraecari potius amoenis locis, quam coerceri carcere viderentur. tando vocata, ut habitare casas. Domus ex Graeca appellatione vocata. Nam domata Graeci tecta dicunt. Est autem domus unius familiae habitatio, sicut urbis unius populi, sicut Orbis domicilium totius generis humani. 2. Omne aedificium anti
Abbreviated transcription (Latin):
rosdicunt. Nam fos lux est. oros uisio dicitur.
Uide et lucifer grece fosforos appellat᷑. Cocleȩ sc̃
altę et rocundę curres. Et diccȩ̨ cocleę quasici¬
cliȩ. quod in eis canquam ꝑ circulum orbemq
conscendat᷑. qualis est xome centũ septuaginta
quinq pedibus. Termas appellatas ꝗͦd caleant.
Greci enim termon calorẽ uocant. Balneis uͦ
lat. Hec et giminasia dicunt᷑: quia ibi athlete
uncto corpore et ꝑfricato mambus exercitant᷑.
Nam giminasium grece. latine exercitiũ dicit᷑ Gig¬
nus uero nudus. Apoleterium ubi lauantiũ ue¬
stunenta ponunt᷑ ab exuendo scilicet dictũ. Apo¬
sermo est quę apud nos corrupte ꝓpina dictur.
Est enim locus iuxta balnea publica. uibi pꝰ la¬
uachrum afame et siti refic̾iunt᷑. Vnde et ꝓpi¬
na et ꝓpinare dicit᷑. Pina enim grece famem
significat. co quod hic locus famem tollat. Ta
berne olim uocabant᷑ edicule plebeioꝵ parue
et simplices. in uicis axibus et tabulis dause. Un¬

Expanded text:
x est, ὁρος visio dicitur. Unde et Lucifer Graece Φωσφόρος appellatur. Cocleae sunt altae et rotundae turres; et dictae cocleae quasi cycleae, quod in eis tamquam per circulum orbemque conscendatur; qualis est Romae centum septuaginta quinque pedibus. Thermas appellatas quod caleant; Graeci enim thermon calorem vocant. CAPUT XV. Dlat. Haec et gymnasia dicuntur, quia ibi athletuncto corpore, et perfricato manibus exercitantur; nam γυμνάσιον Graece, Latine exercitium dicitur, γυμνὸς enim nudus. 41. Apodyterium, ubi lavantium vestimenta ponuntur, ab exuendo dictum; ἀsermo est, qui apud nos corrupte propina dicitur. Est autem locus juxta balnea publica, ubi post lavacrum a fame, et siti reficiuntur, unde et propina, et propinare dicitur; πεῖνα enim Graece famem significat, eo quod hic locus famem tollat. 43. Tabernae olim vocabantur, aediculae plebeiorum parvae, et simplices in vicis, asseribus et tabulis clausae, un
Abbreviated transcription (Latin):
Isauria ex situ loci phibr¬
tur cognominata. quod undiq aperta ara¬
rum latibus ꝑateat. metropolim urbẽ selcu¬
tiam habet Cilicia a cilice quodã nom̃ trt.
quem ortũ ftnice dicunt. antiquiorẽq iouc
fuisse asserunt. plurima iacet cãpis recipias
abocciduo liciã. ameridie mare scitͣicũ. ater¬
go montis tauri iugã. Hanc cignus amnis
intersecat matrem urbium habet tharsim
in ea et coricũ oppidum est. unde crocus plu¬
rimus et optimus uenit. spiramine flagͣnci¬
or. et colore plus aunto Licia nuncupata qͦl
ab oriente adiuncta ciliciȩ sit. Nam habet ab
ortu cilitiã. ab occasu et meridie mart. ascp¬
tentrione cariam. Ibi est mons chimera qui
nocturnis estibus ignem exhalat. sicut insi

Expanded text:
Isauria ex situ loci perhibetur cognominata, quod undique aperta aurarum flatibus pateat. Metropolim urbem Seleuciam habet. Cilicia a Cilice quodam nomen traxit, quem ortum Phoenice dicunt, antiquioremque Iove fuisse adserunt. Plurima iacet campis, recipiens ab occiduo Lyciam, a meridie mare Issicum, a tergo montis Tauri iuga. Hanc Cydnus amnis intersecat. Matrem urbium habet Tarsum. In ea et Corycus oppidum est, unde crocum plurimum et optimum venit, spiramine fraglantiori et colore plus aureo. Lycia nuncupata quod ab oriente adiuncta Ciliciae sit. Nam habet ab ortu Ciliciam, ab occasu et meridie mare, a septentrione Cariam. Ibi est mons Chimaera, qui nocturnis aestibus ignem exhalat: sicut in Si
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et eam greci tam maritimũ quam
terrestrem astaco appellant. Dicades excu¬
culorum nascuntur sputo. Hec in italia
apud reginos multę sunt. nec usquã alibi
Musca ex greco uenit. sicut et mus Hȩc sic̃
et apes necatȩ in aquã aliqͦtiens post uniꝰ
hore spaciũ r̾euiuiscunt. Cinomia greceuo¬
catur. id est musca canina. Nam emos gre¬
cȩ. canis uocatur. Culęx ab aculeo dictus qͦͥd
sanguinem sugit. Habet enim in ore fistu¬
lam in modum stimuli qua carnem tereb̃t
ut sanguinem bibat. Scimphes musce mi¬
nutissimȩ st̃. aculcis ꝑ molestę. qua gercia
plaga suꝑbus egẏptioꝵ populus ꝑcussus
est. Destrus animal armencoꝵ. acoleis ꝑmo¬
lestum. Oestrum aũt grecum est. qui lati¬
ne asilus. uulgo tabanus uocat᷑. Bibiones
sunt qui in ino nascunt᷑ quos uulgo mu¬
stiones a musto appellant. Unde afronus.
Cum ame expectas. sed fabulare incipis. ex
ore in oculis tuis bibiones inuolant. Gurgu¬

Expanded text:
unde et eam Graeci tam maritimam quam unde et eam Graeci tam maritimam quam terrestrem ἀστακὸν appellant. Cicades ex ciculorum nascuntur sputo. Haec in Italia apud Rheginos mutae sunt, nec usquam alibi. Musca ex Graeco venit, sicut et mus. Haec, sicut et apes, necatae in aqua aliquotiens post unius horae spatium reviviscunt. Cynomya Graece vocatur, id est musca canina; nam κύων Graece canis vocatur. Culex ab aculeo dictus, quod sanguinem sugit. Habet enim in ore fistulam in modum stimuli, qua carnem terebrat ut sanguinem bibat. Sciniphes muscae minutissimae sunt, aculeis permolestae. Qua tertia plaga superbus Aegyptiorum populus caesus est. Oestrus animal armentorum, aculeis permolestum. Oestrus autem Graecum est, qui Latine asilus, vulgo tabanus vocatur. Bibiones sunt qui in vino nascuntur, quos vulgo mustiones a musto appellant. Unde et Afranius407: Cum ad me spectas et fabulare incipis, ex ore in oculis tuis bibiones involant. Gurgu
Abbreviated transcription (Latin):
Scabrones uoca¬
ti acabo id estͤ caballo. quod ex eis creentur.
Sicut aũt seabrones nascunt᷑ de equoꝵ car¬
nibus putridis. ita ex eis iterũ sepe nascun¬
tur scarabei. unde et cognommati st̃. Tau¬
ri uocant᷑ꝰ scarabei terrestres ricino similes.¬
Buprestis animal est paruum in italia sine¬
limum scarabeo. longipedum. fallit inter
herbas bouẽ maxunẽ. unde et nomen habet
deuoratumq tacto felle ita inflãmat ut rĩ¬
pat. Cicendela scarabeoꝵ genus est. eoqͦd ꝗa¬
diens uel uolans lucet. Blattę acolore nĩn¬
cupatę si quidem et cõprchense manũ tin¬
gunt. Unde et blactcũ colorem dicunt hoc
autem animal lucem uidere ñ patit᷑ contra¬
rium muscę. Nam musca lucipeta. et blat¬
ta lucifuga est. Per noctem enim tantũ am¬
bulat. Papiliones ainculȩ sunt quȩ man¬
me abundant florentibus maluis. quiq
ueriiculosster core suo faciunt nasci. Locu¬
sta quod pedibus sit longis ueluti hasta.

Expanded text:
. . . Scabrones voca. . . Scabrones vocati a cabo, id est a caballo, quod ex eis creentur. Sicut autem scabrones nascuntur de equorum carnibus putridis, ita ex his iterum saepe nascuntur scarabaei; unde et cognominati sunt. Tauri vocantur scarabaei terrestres ricino similesBuprestis animal est parvum in Italia simillimum scarabaeo, longipedum. Fallit inter herbas bovem maxime, unde et nomen habet, devoratumque tacto felle ita inflammat ut rumpat. Cicindela scarabaeorum genus est; eo quod gradiens vel volans lucet. Blattae a colore nuncupatae, siquidem et conprehensae manum tingunt; unde et blatteum colorem dicunt. Hoc autem animal lucem videre non patitur, contrarium muscae, nam musca lucipeta, et blatta lucifuga est; per noctem enim tantum ambulat. Papiliones aviculae sunt quae maxime abundant florentibus malvis, quique vermiculos ex stercore suo faciunt nasci. Locusta, quod pedibus sit longis veluti asta;
Abbreviated transcription (Latin):
dem contra adurat᷑. adiixta quoq calce
gluttinare fertur uitri fragienta.
pro eo quod sine pedibus nascunt᷑. Nam
post ea et pedes et pennas accipiunt. Heȩ
sollertes in generandi mellis officio. assigna¬
tas incolunt sedes. domicilia mnenarrabili
arte componunt. ex uariis floribus fauum
condunt. textisq ceris innumera ꝓle castͣ¬
replent. exercitum et reges habent. prodia
mouent. fumũ fugiunt. tumultu exasꝑan¬
tur. Has pleriq experti st̃ de boũ cadaue¬
ribus nasci. Nam ꝓ his creandis uituloꝵ oc¬
cisoꝵ carnes uerberant᷑ ut exputrefacto cru¬
ore uermnes creent᷑. qui postea efficiuntur
apes. Propriȩ tamen apes uocant᷑ ortȩ de
bobus. sicut scabrones de equis. fuci de mu¬
lis. uespę de asinis Costros greci appellant
qui in extremis fauoꝵ partibus inaiorescre¬
antur. quos aliqui reges putant. dicti qͦd
castra ducant. Fucus est maior ape. scabro¬
ne minor. Dictus aũt fucus qͦd alienos la

Expanded text:
idem contincta aduritur, admista quoque calce idem contincta aduritur, admista quoque calce glutinare fertur vitri fragmenta. pro eo quod sine pedibus nascuntur. Nam postea et pedes et pennas accipiunt. Hae solertes in generandi mellis officio assignatas incolunt sedes, domicilia inenarrabili arte componunt: ex variis floribus favum condunt, textisqreplent, exercitum et reges habent, proelia movent, fumum fugiunt, tumultu exasperantur. Has plerique experti sunt de boum cadaveribus nasci. Nam pro his creandis vitulorum occisorum carnes verberantur, ut ex putrefacto cruore vermes creentur, qui postea efficiuntur apes. Proprie tamen apes vocantur ortae de bobus, sicuti scabrones de equis, fuci de mulis, vespae de asinis. Costros Graeci appellant, qui in extremis favorum partibus maiores creantur: quos aliqui reges putant. Dicti quod castra ducant. Fugus est maior ape, scabrone minor. Dictus autem fugus quod alienos lab
Abbreviated transcription (Latin):
tura uidentur. Quȩ si aduersȩ st̃ in hibee di¬
cuntur quod inhibeant. id est uecent. Si ꝓsꝑx
prepetes et ideo prepetes. quia om̃s aues prio¬
ra petunt uolantes. Terciam faciunt speciem
augurioꝵ in auibus. quã cõmunẽuocant. ex
utroq ꝑmixtam. id est cũ aueset ore et uola¬
tu auguria faciunt. sed fides ñ habet. Onitũ
mum ẽnim oua gignunt᷑. inde calore mat̾¬
ni corporis formant᷑ et animant᷑. Oua aũt
dicta. ab eo quod sint uinda. Unde et uua
eo quod intrinsecus humore sit plenã. Nã
humidum est quod exterius humorẽ habet.
uuidum quod interius. Quidam autẽ pu¬
tant ouum grecam habere originẽ nominis.
Illi aũt dicuñt .o a .u. littera ablata. Oua au¬
tem quedam in ani uento concipiunt᷑. sed
non sunt generabilia. nisi quȩ fuerint con¬
cubitu masculino concepta. et seminali spũ
penetrata. Ouoꝵ uim tantam dicunt. ut
lignum ꝑfuisum eo ñ ardeat. ac ne uestisqͥ¬

Expanded text:
tura videntur, qua si adversae sunt, inhebae ditura videntur, qua si adversae sunt, inhebae dicuntur, quod inhibeant, id est vetant: si prospere, praepetes: et ideo praepetes, quia omnes aves priora petunt volantes. Tertiam faciunt speciem auguriorum in avibus, quam communem vocant, ex utroque permistam, id est, aves quae ex ore et volatu auguria faciunt: sed fides Christi haec non mum enim ova gignuntur. Inde calore materni corporis formantur et animantur. Ova autem dicta ab eo quod sint uvida. Unde et uva eo quod intrinsecus humore sit plena. Nam humidum est, quod exterius humorem habet: uvidum, quod interius. Quidam autem putant ovum Graecam habere originem nominis. Illi autem dicunt oa, v littera ablata. Ova autem quaedam inani vento concipiuntur, sed non sunt generabilia, nisi quae fuerint concubitu masculino concepta et seminali spiritu penetrata. Ovorum vim tantam dicunt ut lignum perfusum eo non ardeat: ac ne vestis qu