comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dnr̃ aut̃ celi płałr. in una eadẽq re. que
d̾r unũ celum. Nam in hoc libro singła¬
ri num̾o dicatur. licet unũ celum. qd̾ di¬
uidit int̾ aqͣs que supͣ. & has que infra
sunt. in illo tñ psalmo.⁊ aque inqͥt que
supͣ celos sunt laudent nom̃ dñĩ. & ce¬
los celoꝵ. si bñ intelligimꝰ sydeos aerioꝵ.
tanꝗͣ suꝑiores inferioꝵ. ⁊ hos in eodẽ psal¬
mo accipimus uͥ dictum ẽ. laudate eum
celi celoꝵ. satis apparet. hunc aerem ñ solũ
celũ. s etiã celos dici. sicut dñr & terre. nͨ
aliud sig̾catur. qͣm illa q̃ singłarit̾ ter¬
Celũ uocatum eo qd̾ tanꝗͣ celatũ uas imp̾s¬
sa lumina hat stellax ueluti signa allas
sc̾is. ideo firmam̃tum uocatur. qd̾ sit cur¬
sus sydum. ⁊ ratis legib fixisq firmam̃tũ.
celoꝵ cõmunit̾ seqͥ ac płimoscelos scrip¬
tura testatur. nom̃ eẽ aut̃ speciale firma¬
m̃tum. Siqͥdem & ingenesi itaht̃. Et uo¬
cauit d̾s firmam̃tum celũ. ut uidet᷑ supͣ

Expanded text:
r autem caeli pluraliter in una eademque re, quae dicitur unum caelum. nam cum in hoc libro singulari numero dicatur caelum, quod diuidit inter aquas; quae supra, et eas, quae infra sunt, in illo tamen psalmo, et aquae, inquit, quae super caelos sunt, laudent nomen domini. et caelos caelorum si bene intelltanquam superiores inferiorum, et hos in eodem psalmo accipimus, ubi dictum est, Laudate eum, coeli coelorum . Satis apparet hunc aerem, non solum coelum, sed etiam coelos dici: sicut dicuntur et terrae, nec aliud significatur, quam illa quae singulariter terelum dictum eo quod, tanquam coelatum vas, impressa lumina habeat stellarum, veluti signa. Coelum sanctis ideo firmamentum vocatum, quod sit cursus siderum et ratis legibus fixisque firmatum. caelorum commune esse, quia plurimos caelos scriptura testificatur, nomen autem esse speciale firmamentum, siquidem et hic ita habet: et uocauit firmamentum caelum, ut uideatur supra
Abbreviated transcription (Latin):
credenda sit scđm scͥpturas nr̃as. Mul¬
ti.N. młtum disputant de his rebꝰ. qͣs
maiore prudentia nr̃i auct̃ores omiser̃t.¬
Quid .i. ad me ꝑtinet utr̃ celũ sic̃ sꝑa
undiq concludat t̾ram in media mun¬
di mole libratum. an eam una de parte
desuꝑ uelut discus oꝑiat: S qͥa de fide
docere homines. nulliꝰ saluti ꝓfut᷑a. S¬

Expanded text:
credenda sit secundum scripturas nostras. multi enim multum disputant de his rebus, quas maiore prudentia nostri auctores omiserQuid enim ad me pertinet, utrum coelum sicut sphaera undique concludat terram in media mundi mole libratam, an eam ex una parte desuper velut discus operiat? Sed quia de fide docere homines nulli saluti profutura.
Abbreviated transcription (Latin):
abusiua. Catacrisis ẽ. usurpatio nomĩs
alieni. ut parricidam dicimꝰ. qͥ occidit
frẽm. et piscinam que pisces non ht̃. ħ enĩnͥ
extͥnsecus sumerentur suũ uocabłm non
hr̃ent. Catacrisis est. aliene rei nom̃. appositũ.
ħ ametafora differt. quod illa uocabulum
taurus. Nunc una ambe unctisq ferunt᷑.
frontibꝰ. & longa sulcant uada salsa cari¬
na. dum facies & frons tantundẽ anima
cia dedit. qͥa ibi extit̾unt auctores eorum
montamis pͥca & maximilla. Hi aduentũ
sp̃c scĩ non in apłis. s in se traditũ asser̃t.

Expanded text:
untur. catachresis est usurpatio nominis alieni, ut parricidam dicimus qui occiderit fratrem, et piscinam quae pisces non habet. haec enim nisi extrinsecus sumerentur, suum uocabulum non haberent. catachresis est alienae rei nomen adpositum. haec a metaphora differt, quod illa uocabulum taurus; nunc una ambae iunctisque feruntur frontibus, et longa sulcant vada salsa carina; dum facies et frons tantundem animalygia dedit, quia ibi exstiterunt auctores eorum Montanus, Prisca et Maximilla: hi adventum Spiritus sancti non in apostolis, sed in se traditum asserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
arborem latin agreco appellant uocabło.
hanc .it. greci castanam uocant. ꝓpt̾ qd̾ fruc¬
tus ens gemini in mod̾ testicłoꝵ intra fol¬
licłm reconditi sunt. qͥ dũ eiciunt᷑. qiͣ caftñ¬
tur. hec arbor semel ut excisa fuit. tanqͣm
filua expullulare ꝯfueuit. huiꝰ poma ex oi¬

Expanded text:
am Latini a Graeco appellant vocabulo: hanc enim Graeci castanon vocant, propter quod fructus ejus gemini in modum testiculorum intra folliculum reconditi sunt, qui dum ejiciuntur, quasi castrantur. Haec arbor simul ut excisa fuerit, tanquam silva, expullulare consuevit. Haec ar
Abbreviated transcription (Latin):
solet. Cateia quam oratius caiam dicit ge
niis ẽ gallici teli ex maxima qͣm maxime len¬
ta. que iacta quidem non longe ꝓp̃ grauita¬
tem euolat. s quod ꝑuenit uinimia perfrin¬
gis. Qd̃ si ab artifice mittatur. rursus redit
ad eum qͥ misit. hinc meminit uͥgilius dicẽs.
ꝙ cos hispani & galli tautanos uocant. Cate¬

Expanded text:
et cateia, quam Horatius caiam dicit. Est enim genus Gallici teli ex materia quam maxime lenta, quae iacta quidem non longe propter gravitatem evolat, sed quo pervenit, vi nimia perfringit; quod si ab artifice mittatur, rursum redit ad eum qui misit. Huic meminit Vergilius dicensAeet eos Hispani et Galli tautanos vocant. Fa
Abbreviated transcription (Latin):
est. Cartarum usum pͥmũ egyptus minnistͣ¬
uit. ceptum apd menficicã urbem. Menfis
.i. ciuitas ẽ: egẏptioꝵ. nͥ carte usus inuentꝰ ẽ
la. m̃fitis carta papiro. Bibulam aut̃ papi¬
rum dixit. qd̾ humorẽ bibat. Carta aut̃ dic¬
ta. qd̾ cartim ꝑ artem papiri tegimen decerp¬
tum glutinatur. Cuius gn̾a qͣm płima sunt.
Prima & p̾cipua angustia regia. & maioriᷤᷤ
forme in honorem octauii augusti applła¬
ta. Scd̾a libiana. ob honorẽ libie ꝓuincie
lercia heratica dicta qd̾ ad sacros libros
eligebatur. similis angustie. s subcolorata.
Quarta teneotica a loco alexandriȩ que ita uoca
fecto egẏpti pͥmum confecta. Septuna empo¬
ritica. qd eamerces inuoluunt᷑. cum sit scrip¬

Expanded text:
. Chartarum usum primum Egyptus ministravit, ceptum, apud Memphiticam urbem. Memphis enim civitas est Egyptiorum, ubi charte usus inventus est la Memphitis carta papyro. Bibulam autem papyrum dixit quod humorem bibat. Carta autem dicta quod carptim papyri tegmen decerptum glutinatur. Cuius genera quam plura sunt. Prima et praecipua Augustea regia, maioris formae in honorem Octaviani Augusti appellata. Secunda Libyana, ob honorem Libyae provinciae. Tertia hieratica dicta eo quod ad sacros libros eligebatur, similis Augusteae, sed subcolorata. Quarta Taeneotica, a loco Alexandriae qui ita vocataefecto Aegypti primum confecta. Septima emporetica, quod ea merces involvuntur, cum sit scrip
Abbreviated transcription (Latin):
speluncã uentoꝵ. Carcer est a quo ꝓhibe¬
mur exire. & dictus carcer a coercendo. hinc
uinculoꝵ ẽ. in quo custodiumt᷑ noxii. Et
dictus carcer. qd eo homines coerceant᷑ .i.
includant᷑. qͣi arce ab arcendo scł. locum aũ
in quo recludunt᷑ noxii carcerem dicimꝰ.
mimĩo tiñ singłari. Unde uͦ emittuntꝰ qͣdͥ¬
re qua & ille carcer qͥ est inciuitate. qd̾
ut ibi homines dampnati atq inclusi. ita
hic equi coercentur ne exeant anteꝗͣ sig¬
num emitant sarceria sunt in naui. in¬
cacumine arboris trocdee. qͣiͣ.f. litt̾a ꝑ qͣs
funes trabunt᷑. Cinna lucida cum fulgẽt
alti carceria mali. Troclee autẽ uocate qd̾
rotulas hãnt. Trocos enĩ grece rotadr. sar¬

Expanded text:
s flagitans. Carcer est a quo prohibemur exire, et dictus carcer a coercendo. Hinc cer in quo custodiuntur noxii. Et dictus carcer, quod eo homines coerceantur, includanturque quasi arcer, ab arcendo scilicet. Locum autem in quo servantur noxii carcerem dicimus numero tantum singulari; unde vero emittuntur quadrre, qua et ille carcer, qui est in civitate: quod sicut ibi homines damnati atque inclusi, ita hic equi coercentur, ne exeant, antequam signum emittant. Carcer autem spiricacumine arboris trochleae, quasi F littera, per qua funes trahuntur. Cinna 4: Lucida confulgent alti carchesia mali. Trochleae autem vocatae quod rotulas habent; τροχὸς enim Graece rota
Abbreviated transcription (Latin):
uinere demorant᷑. Castra sunt uͥ miles
stec̾it. dict̾a autẽ castra. qiͣ casta. uł qd̾ ibi
castretur libido. nam nũꝗͣ his int̾erat
castellum. Castrum antiqui dicebant oppi¬
dum. loco altissimo situm. qͣiͣ casam altam
ciuꝰ płalis numerus castra. dimimitiuũ caᷤᷤ¬
tellum. siue qd̾ castrabatur inibi licentia
habitantium. ne passim uaga hostipat̾ẽt.
sastus pͥmum a castratione nuncupabat᷑.
Postea placuit uet̾ibꝰ etiam eos sic nominari.
qui ꝑpetuam libidinis abstinentiã pollice¬
cucullata dicta ꝑdiminutionẽ. acasa. qd̾
totum hominẽ tegat. qiͣ minor casa. inde
& cuculla qiͣ minor cella. Casum riunã. ꝑi¬

Expanded text:
ur. 44. Castra sunt ubi miles steterit; dicta autem castra, quasi casta, eo quod illic castraretur libido. Nam nunquam iis intererat sine muris. Castrum antiqui dicebant oppidum loco altissimo situm, quasi casam altam, cuius pluralis numerus castra, diminutivum castellum est sive quod castrabatur licentia inibi habitantium, ne passim vaga hosti pateret.astus, primum a castratione nuncupatus; postea placuit veteribus etiam eos sic nominari qui perpetuam libidinis abstinentiam pollicecucullata, dicta per diminutionem a casa, quod totum hominem tegat, quasi minor casa: inde et cuculla, quasi minor cella. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
scribendum. Bitumen in uideẽ latum affalti¬
nomine emergit. cuiꝰ glebas suꝑ natantes naute
scafis appropinquantes colligunt. In syria aut̃
lumis est. passim a t̾ra estuans. Spissatura autẽ
utraq & densitate coeunt. & utraq greci spissa¬
affalton appellant. Natura eius ardens. ⁊ ignium
cognata. & neq aqua neq ferro rumpitur. nͥ so¬
lis muliebribꝰ inquinam̃tis utilis ad ꝯpages na

Expanded text:
s ex aqua. Bitumen in Iudaeae lacu Asphaltite emergit, cuius glebas supernatantes nautae scaphis adpropinquantes colligunt. In Syria autem limus est passim aestuans a terra. Spissantur autem utraque et densitate coeunt, et utraque Graeci πισσάσφαλτον appellant. Natura eius ardens et ignium cognata, et neque aqua neque ferro rumpitur, nisi solis muliebribus inquinamentis: utilis ad conpages na
Abbreviated transcription (Latin):
ioris fit uͥtutis. Nam it̾m accensus. fortius
luce calescit. Cuiꝰ tanta ẽ etiam. ⁊ sine igne
firmitas. ut millo humore corrũꝑatur. mł¬
la uetustate uincatur. Extinctꝰ. N. tm̃ incor¬
ruptibiłr durat. ut hi qui limites figunt
eos in fossos t̾re substernant. & lapides de¬
suꝑ figant. ad ꝯuincendũ litigatorẽ pꝰ qͣnta¬
libet scła. fixumq lapidem limitẽ eẽ agͦs¬
cant. Carbunculus dictus. qd̾ mortu suo
rubens sit ut ignis. postea niger. ut carbo
q̃extinct᷑¬
dictus. qd̾ sit igneus ur carbo. cuiꝰ fulgor. nec

Expanded text:
ioris fit virtutis; nam iterum accensus fortiori luce calescit. Cuius tanta est etiam et sine igne firmitas ut nullo humore conrumpatur, nulla vetustate vincatur. Extinctus enim tantum incorruptibiliter durat, ut hi qui limites figunt eos infossos terra substernant, et lapides desuper figant ad convincendum litigatorem post quantalibet saecula fixumque lapidem limitem esse agnos. Carbunculus dictus, quod in ortu suo rubens sit, ut ignis, postea niger, ut carbo exstinctdictus, quod sit ignitus ut carbo, cujus fulgor nec n
Abbreviated transcription (Latin):
ibiq inuenies qͥd. & qui dix̾unt. Et ita dem̃
in corꝑe inqͥsita loca. que ex ipsis nunu̾s in¬
dicantur. ꝑ singła euangłia de eisdem eadẽ¬
dirisse inuenies. De canonib conciliorum.
anon .N. g̾ce latine regła nũcupatur. Re¬
gła aut̃ dicta qd̾ recte ducit. nͨ aliqñ ali¬
orsũ trahit. Alii dix̾unt regłam dictam. uł qd̾
uũq qͥd corrigat. Canones aut̃ gn̾aliũ ꝯcili¬
oꝵ a temporibꝰ ꝯstantini ceꝑunt. In p̾ceden¬
tib namq aniis. ꝑsecutione feruente docẽ¬
darum plebiũ minune dabatur facultas.
Inde xp̃ianitas in diu̾sas hereses scissa est. qr
nonerat licentia ep̃is in unũ ꝯuenire. nͥ tp̃r

Expanded text:
ibique invenies quot et qui dixerint; et ita demum ibique invenies quot et qui dixerint; et ita demum in corpore inquisita loca, quae ex ipsis numeris indicantur, per singula Evangelia de eisdem dixisse invenies. De canonibus conciliorum . Canon autem Graece, Latine regula nuncupatur. Regula autem dicta quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam vel quod alium conciliorum a temporibus Constantini coeperunt. In praecedentibus namque annis, persecutione fervente, docendarum plebium minime dabatur facultas. Inde Christianitas in diversas haereses scissa est: quia non erat licentia episcopis in unum convenire, nisi tempore
Abbreviated transcription (Latin):
nius alexandrie pͥmus excogitauit.¬
quẽ postea eusebuis cesariensis secu¬
tus plenius ꝯposuit. qui ideo fact̾i sunt. ut
ꝑ eos inuentre & scire possimus. qͥ reliqͦꝵ
euangłistarum similia aut ꝓͥadix̾unt. St̃
aut̃. num̃o decẽ. Quoꝵ pͥmus ꝯtinet nim̾os.
in quibꝰ .iiiiͫ. eadem dix̾unt. Matħs. marcus
lucas. Tercius in quib tres. marcus. lucas.
Quintus: in quib duo. mnatħs. lucas. Sextꝰ
Quoꝵ expositio ħ est. ꝑ singłos uͦ euangłistaᷤ.
numerꝰ quidã capłis affixiis adiacet. quibꝰ
num̾is subdita ẽ era quedam minio nota¬
ta. que indicat in quoto canore sit positus nu¬
merus. cui subiecta ẽ era. U̾bi gr̃a. Si est era
pͥma. in pͥmo canone. Si scda: in sccło. Sit̾cia
int̾cio. Et si ꝑ ordinẽ usq ad xͫ ꝑuenies. Sigͥ¬
aꝑto quolibet euangłio placiu̾t scire. qui reli¬
quoꝵ euangłistarum similia dix̾unt. Assu¬
mes ad iacentẽ num̾um capłi. & requires
ip̃m numerum in suo canone. quẽ indicat.

Expanded text:
nius Alexandriae primus excogitavit, postea Eusebius Caesariensis secutus plenius composuit; qui ideo facti sunt, ut per eos invenire et scire possimus, qui reliquorum evangelistarum similia aut propria dixerunt. Sunt autem numero decem, quorum primus continet numeros, in quibus quatuor eadem dixerunt: MatLucas. Tertius, in quibus tres: Matthaeus, Lucas, , Joannes. Quintus, in quibus duo: Marcus, Lucas. Sextus, Quorum expositio haec est. Per singulos enim Evangelistas numerus quidam capitulis adfixus adiacet, quibus numeris subdita est aera quaedam mineo notata, quae indicat in quoto canone positus sit numerus, cui subiecta est aera. Verbi gratia: Si est aera .I., in primo canone; si secunda, in secundo; si tertia, in tertio; et sic per ordinem usque ad decimum to quolibet Evangelio, placuerit scire qui reliquorum Evangelistarum similia dixerunt, adsumes adiacentem numerum capituli, et requires ipsum numerum in suo canone quem indicat,
Abbreviated transcription (Latin):
cantor uocatus: qr uoce modulatur. Incã¬
tu huiꝰ duo gn̾a dñr in arte musica. sicut
ea docti homines. latine dic̾e potuer̃t. Pre¬
tentor & succentor. Precentor. scł. qͥuocẽ p̃
mittit in cantu. succentor qͥ subsequens ca¬
nendo respondet. Cantor autẽ. ⁊ uoce ⁊ arte¬

Expanded text:
autem vocatus, quod voce modulatur in cantu. Hujus duo genera dicuntur in arte musica sicut ea docti homines Latine dicere potuerunt, praecentor et saemittit in cantu, succentor qui subsequenter canendo respondet. Concentor autem dicit
Abbreviated transcription (Latin):
lingua dr a capiendo. hanc nr̃i falconẽ uocat᷑
qd̃ incurius digitis sit. Carra urbs uͥ occis
ẽ crassus. Carra ciuitas mesopotamie. tnͣs
edessam condita aparthis. uͥ qͦndam romanꝰ
ẽ cesus ex̾citus. & crassus dux captus. Carap¬

Expanded text:
lingua dicitur a capiendo. Hunc nostri falconem vocant, quod incurvis digitis sit. Milvus mollis atur. 12. Carra civitas Mesopotamiae trans Edessam condita a Parthis, ubi quondam Romanus est caesus exercitus, et Crassus dux captus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑacta est. in qua arriane ꝑfidie dãpnata
blasphemia. qͣm de ineqͣlitate scẽ tͥnitatis ar
iuis asserebat. ꝯsubstantialem deo patͥ. dm̃
filiũ eadẽ scã synodꝰ. ꝑ symbolũ definint.
Sd̾̃a synodꝰ.cl. patr̃. sub theodosio senore ꝯstã

Expanded text:
peracta est, in qua Arianae perfidiae condemnata blasphemia, quam de inaequalitate sanctae Trinitatis, idem Arius asserebat, consubstantialem Deo Patri Deum Filium, eadem sancta synodus per Symbolum definivit. Secunda synodus, CL Patrum sub Theodosio seniore
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ. ⁊ qͣmuis delonginqͦ uident tñ om̃s qͥ
uentunt idem autẽ & capree .i. ibices. qͣi
auices eo qd̾ ad instar auiũ ardua & excelsa
teneant. &. in sullime habitent. ita ut in
sullimitate uix humanis obtutibꝰ pateant.
Unde & meridiana pars ibices aues uocãt.
que nili fluenta inhabitant. hec itaq aĩa¬
lia ut diximꝰ in petris altissimis ꝯmorant᷑.
& si qñ ferarum uł hominũ adu̾sitatẽ ꝑsẽ¬
serint. de altissimis saxorum cacuminibꝰ
se p̾cipitantes in suis se cormbꝰ illese susci¬
sius. ea que sibi noxia sunt declinare di¬
dicerunt. ⁊ solo odore ꝑ quoddam nat᷑e mi
nist̾ium. qͣmuis sint rõnis expertes. rõnẽ
tñ euadendi ꝑicłm. uł tuendi salutẽ agnos¬
cunt. noxiaq parit̾ ac ꝓfutura distingũt.
mina ẽ. galea de corio. Nam galerus coriũ
d̾r. Capsidem aut̃ a tuscis nominatam.
illi enim galeam capsim uocant. credo aca¬

Expanded text:
tibus, et quamvis de longinquo, vident tamen omnes qui veniunt. Idem autem et capreae: idem ibices, quasi avices, eo quod ad instar avium ardua et excelsa teneant et in sublime inhabitent, ita ut de sublimitate vix humanis obtutibus pateant. Unde et meridiana pars ibices aves vocant, qui Nili fluentis inhabitant. Haec itaque animalia, ut diximus, in petris altissimis commorantur, et si quando ferarum vel hominum adversitatem persenserint, de altissimis saxorum cacuminibus sese praecipitantes in suis se cornibus inlaesa susciae ea quae sibi noxia sunt declinare didicerunt et <non> solo odore per quoddam naturae mysterium, cum sint rationis expertes, rationem tamen euadendi periculi uel tuendae salutis agnoscunt noxiaque pariter ac profutura distinguunt, mina est, galea de corio. Nam galerus corium dicitur. Cassidem autem a Thuscis nominatam dicunt. Illi enim galeam cassim nominant, credo a ca
Abbreviated transcription (Latin):
postremo a natura insitum ẽ uoluntarie.
ad id qd̾ p̃parantur urgeri. ⁊ ꝑ ingenitam
quãdam obedientie formulam sola discipli¬
nati tremoris expectatione suspendi. donec
ad ꝑagendi licentiã nutu signo ue mutant᷑.
amare. seruire. Nam discernentes int̾ dñoᷤᷤ
atq extraneos. non eos qͦs insect̾ant᷑ oderũt.
s ꝓ his qͦs amant. ⁊elant. ⁊ amantes dum̃
ac domũ. non qͣiͣ ex natura apticorꝑis sui
uigilant. s ex conscientia solliciti amoris in¬
uigilant. Unde etiã mistico sacram̃to ineuã¬
diuit audire. Beatus etiã tobias ducẽ an¬
głm sequens canẽ comitẽ hre non spreuit
albanie t̾re canes ingentes sunt tanteq
ferocitatis. ut tauros p̾mant. ⁊ leones ꝑi¬
incies uocata a candore. qͣiͣ candities. Unde
ẽ illd̃. florida uiuent᷑. lactea canities. ꝓ ut

Expanded text:
s natura insitum est, uoluntarie ad id quod praeparantur urgueri et per ingenitam quandam oboedientiae formulam sola disciplinati timoris exspectatione suspendi, donec ad peragendi licentiam nutu signoue mittantur.amare seruire. nam discernentes inter dominos atque extraneos non eos quos insectantur oderunt sed iis quos amant zelant, et amantes dominum ac domum noni quasi ex natura apti corporis uigilant, sed ex conscientia solliciti amoris inuigilant. unde etiam mystico sacramento in Euandiuit audire. beatus etiam Tobias, ducem angelum sequens, canem comitem habere non spreuitterrae canes ingentes sunt, tantaeque feritatis, ut tauros premant, leones periutem vocata a candore quasi candities; unde est illud florida juventus, lactea canities, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
selata. uasa argentea. uł aurea sunt signis
imminentioribꝰ intus. extra ue exp̾ssa. a celo uo¬
cata. qd̾ est genus ferram̃ti. qd̾ uulgo cilicio¬
d̾r. Celator argentariꝰ. qui in argento puro
extͥnsecus fact̾a signa depͥmit. selum. de¬
celo descendens. quod ẽ genus ferram̃ti.

Expanded text:
elata vasa argentea vel aurea sunt, signis eminentioribus intus extrave expressa, a coelo vocata, quod est genus ferramenti, quod vulgo cilio. Caelator argentarius, qui in argento puro extrinsecus facta signa deprimit, a caelo descendens, quod est genus ferramenti.
Abbreviated transcription (Latin):
cantum. quia calcidis ẽ. thimũ .i. flos. unde
& apud latinos eris flos appłłatur. Fit añt̃ nc̃
multis in regionibꝰ. Olim inhispania & pu¬
teis. uł stagnis idem genus que habentibꝰ. qñ
coquebant. & inꝑi̾tinas ligneas fundebant
apendentes suꝑ ereas testes. lapillis extentis
in speluncis. Qd̃ liqͥde collectum deinde fu¬
sum in qͦsdam botros solidatur. fit & scrobi¬
bꝰ cauatis. qͣrum elat̾ibꝰ decidentes guite co¬
alescunt. fit & salis mͦ. ex flagnͣtissimo sole.
adeo aut̃ ꝯstͥct̾e uͥtutis ẽ. ut in leonum & ur¬
sorum ora sparsum tantam ium hãt. ad
caria dict̾a. qr incalce hominis ligantur.
in pedibꝰ posti̾ore parte. adstimulandos eqͦs.
qͥbꝰ aut pugnand̾ est. aut currend̾̃. ꝓp̃ pigͥ¬
tiam ammaliũ. aut timorẽ. Nam extunore
stimuli ñcupati. licet sint & libidinis

Expanded text:
ctum quia chalcitis est thymum, id est flos; unde et apud Latinos aeris flos appellatur. Fit autem nunc multis in regionibus; olim in Hispaniae puteis vel stagnis id genus aquae habentibus, quam decoquebant et in piscinas ligneas fundebant, adpendentes super eas restes lapillis extentas,in speluncis, quod liquide collectum dehinc diffusum in quosdam botros solidatur: fit et in scrobibus cavatis, quorum e lateribus decadentes guttae coalescunt: fit et salis modo ex flagrantissimo sole. Adeo autem constrictae virtutis est ut in leonum et ursorum ora sparsum tantam vim habeat caria dicta, quia in calce hominis ligantur, id est, in pedis posteriore parte, ad stimulandos equos, quibus aut pugnandum est, aut currendum, propter pigritiam animalium, aut timorem. Nam ex timore stimuli nuncupati, licet sint et libidinis
Abbreviated transcription (Latin):
capͥficus. arbor appellata. eo quod parietes qͥbꝰ
innascitur carpit. rumpit enim & ꝓdit exla¬
tebris quibꝰ concepta ẽ. Alii capͥficum putãt
dict̾um. qd̃ ficus arbor eius remedio fecunde
capiant arbores. sunt . R. cincinm. siue unci¬
nuli. quibꝰ se ninectere. uites. & suspende
solent ad arbores. quo adminicło freti palmi¬
tes. uentos ac turbines ꝯtempn̾e queant. &¬
sine lapsu ꝑicłorum fructiis suos sustineãt.
ac se se uaga ꝓceritate diffundant. Capros¬
runt. Alii qd̃ captantes asꝑa non nulli a
crepitu cͥurum. Unde eas creas uocatas. que
sunt agrestes capre. quas greci ꝓ eo qd̾ a-¬

Expanded text:
Caprificus appellata eo quod parietes quibus innascitur carpit; rumpit enim et prodit ex latebris quibus concepta est. Alii caprificum putant dictum quod ficus arbor eius remedio fecundecapiant arbores, sunt enim cincinni, 318 sive uncinoli, quibus se innectere vites et suspendere solent arboribus, quo adminiculo freti palmites ventos ac turbines contemnere queant, et sine lapsu periculorum fructus suos sustineant, ac sese vaga proceritate diffundant. 12runt. Alii quod captent aspera. Nonnulli a crepitu crurum, unde eas crepas vocitatas; quae sunt agrestes caprae, quas Graeci pro eo quod a
Abbreviated transcription (Latin):
paginis infigunt᷑. s calamus arboris est pẽ¬
na aius. cuius cacum̃ in duo diuid̾r. in toto
corꝑe unitate seruata. credo ꝓp̃ mistium. ut
in duobꝰ apicibꝰ uetus & nouũ testam̃tum.
signet᷑ quibꝰ expͥmitur u̾bi sacͣmentũ. sangͥ¬
ne passiomis: effusum. Calamus autẽ dictuꝰ.¬

Expanded text:
paginis infiguntur: sed calamus arboris est: penna avis, cujus cacumen in duo dividitur, in toto corpore unitate servata credo, propter mysterium, ut in duobus apicibus Vetus et Novum Testamentum signaretur: quibus exprimitur verbi Sacramentum sanguine passionis
Abbreviated transcription (Latin):
bliotecis animũ intendunt. Maxime ꝑtolo
meus cognom̃to filadelfus. om̃is lit̾ature
sagacissimꝰ cũ studio bibliotecar̃ pissistratũ
emularetur. non solũ gentiũ scripturas. s ⁊¬
& diuinas litt̾as in bibliotecam suã ꝯtulit.
Nam .lxx. milia libroꝵ huiꝰ temꝑibꝰ alexan¬
drie inuenta sunt. Rome pͥmꝰ libroꝵ copiam
aduexit emilius parilus ꝑseo macedonũ rege
deuicto. deiñ lucullus epontica p̾da. Post hos
bliotecas publicauit pollio. grecas simul atq
latinas. additis auctorum imaginibꝰ inatͥo qd̾
de manubiis magnificentissimꝰ instrux̾at.
eusebius cesariensis ꝯscͥpsit. pissistratũ in
sacre bibliotece studio pͥmus adequare cõ¬
gennadius eccłiasticos scͥptores toto orbe querẽ
tes ꝓsequuti sunt. eorumq studia in uno uolu¬

Expanded text:
bliothecis animum intenderunt; maxime Ptolobliothecis animum intenderunt; maxime Ptolomeus cognomento Philadelphus, omnis literature sagacissimus, cum studio bibliothecarum Pisistratum emularetur non solum gentium scripturas, sed etiam divinas in bibliothecam suam contulit. Nam LXX millia librorum huius temporibus Alexanram versus. Rome primus librorum copiam advexit Emilius Paulus Persa, Macedonum rege devicto: deinde Lucullus e pontica preda, post hos bliotLatinas, additis auctorum imaginibus in atrio quod de manubiis magnificentissimum instruxeratEusebius Caesariensis conscripsit, Pisistratum in sacrae bibliothecae studio primus adaequare conymus quoque atque Gennadius Ecclesiasticos scriptores toto orbe quaerentes ordine persecuti sunt, eorumque studia in uno volu
Abbreviated transcription (Latin):
teca archa uͥ libri reponunt᷑. Biblioteca agreco
nom̃ accepit. eo qd̾ ibi recondant᷑ libri. nam bi¬
blio libroꝵ. teca repositio int̾pretatur. Bibliote¬
cam uet̾is testam̃ti ez ras scͥba pꝰ incensam legẽ
achaldeis dum iudei reg̾ssi fuissent in irłm di¬
uino afflatus sp̃n reꝑauit. cunctaq legis ac ꝓ¬
pħarum uolumina que fuerant agentilibꝰ cor¬
rupta correxit. totũq uetus testam̃tum. in uigin
ti duos libros constituit. ut tot libri ẽẽnt in
lege. quot habebantur & litt̾e. Apud g̾cos autẽ
bibliotecam pͥmus instituisse pissistratus credr
athemensium tyraniius. qͣm deinceps ab athe¬
niensibꝰ actam xerses incensis athenis euexit
in ꝑsas. longoq pꝰ temꝑe. seleucus nicanor rur¬
sus ingreciam retulit. hinc studiũ regibꝰ ur¬
bibꝰq cet̾is natum ẽ ꝯparandi uolumina diu̾¬
sarum gentium. & ꝑ int̾pretes ingrecam lin¬
guiam u̾tendi. Dehinc magnus alexander. uł
successores eius instruendis oĩum libroꝵ bi¬

Expanded text:
e Originum libri XX Bibliotheca a greco nomen accepit, eo quod ibi reconduntur libri. Nam biblio liber, theca repositio interpretatur. Bibliothecam veteris testamenti Esdras scriba post incensam legem a Chaldeis, dum Iudei regressi fuissent in Hierusalem divino afflatus spiritu reparavit; cunctaque legis et prophetarum volumina, que fuerant a gentibus corrti duos libros constituit, ut tot libri essent in Lege quot habebantur et litterae. Apud Graecos autem bibliothecam primus instituisse Pisistratus creditur, Atheniensium tyrannus, quam deinceps ab Atheniensibus auctam Xerxes, incensis Athenis, evexit in Persas, longoque post tempore Seleucus Nicanor rursus in Graeciam rettulit. Hinc studium regibus urbibusque ceteris natum est conparandi volumina diversarum gentium, et per interpretes in Graecam linguam vertendi. Dehinc magnus Alexander vel successores eius instruendis omnium librorum bi
Abbreviated transcription (Latin):
salamistr̃ acus ẽ. que calefact̾a & adhibita ca¬
lefacit. & intorquet capillos. Unde & calamis¬
trati appłłant᷑. qui comã torquent. Calamistͣ
tus a calamistro .i. a ferro incalami similitu¬
dine fact̃o. in qͦ crines obtorquent᷑. ut crispis
cant. qd̾ incine̾ caleface̾ solent. qͥ capillos
crispant. ut calamistrati sint. Calamus apd̃¬

Expanded text:
alamistrum acus est, que calefacta et adhibita calefacit et intorquet capillos: unde et calamistrati appellantur qui comam torquent. Horologium tus a calamistro, id est, acu ferreo in calami similitudine facto, in quo crines obtorquentur, ut crispi sint, quem in cinere calefacere solent qui capillos crispant, ut calamistrati sint. 58.
Abbreviated transcription (Latin):
carpa. cepula. Carpasia nauis a carpados insu¬
la nominata. sicut a rodo rodia. ab alexand̾a
tum. Carpatos una ex cicladibꝰ ameridie po¬
sita. contra egẏptum.aqua carpatium ma¬
re applłatum ẽ. uocata ꝓpt̾ celerem fructu¬
um maturitatem. Est .N. int̾ egyptũ. & rodũ.
Ex hac insula dicte & carpasie naues mag¬
speciale nom̃ est. Carpentum .ii. solum facit.
sicut nauicłariꝰ. qui tm̃ nauium est. fabͥcator

Expanded text:
agna.' Carpasia navis a Carpatho insula nominata, sicut a Rodo Rodia, sicut ab Alexandria 24. Carpathos una ex Cycladibus a Meridie posita contra Aegyptum, a 177 qua Carpathium mare appellatum est, vocata propter celerem fructuum maturitatem. Est enim inter Aegyptum et Rhodum. Ex hac insula dicuntur et Carpasiae naves magspeciale nomen est, carpentum enim solum facit, sicut navicularius qui tantum navium est fabricator
Abbreviated transcription (Latin):
bari fuer̃t. Quia multitudine boum sic uoca¬
ri credunt᷑. De quibꝰ quidam. Qui colit᷑ t̾re me¬
dio. uł ille diuitis multo bone pilleatus acola
gribꝰ. lupis. ⁊ uulpibꝰ. canibꝰ. & simiis. ac cet̾is q̃¬
uł ex ore. uł unguibꝰ seuiunt. exceptis serpenti¬
omĩs fera bestia. Bestie namq sut. que mor¬
su & unguibꝰ seuiunt. ut pardi. leones. tygͥdeᷤ
a uastando dicte. fere aut̃ etiam ille sunt que
& siñ seuiunt. tñ siluestres sunt. Dicte autẽ fe¬
re. qd̾ naturali utantur lib̾tate. et desidio suo

Expanded text:
bari fuerunt, qui a multitudine boum sic vocati creduntur. De quibus quidam: Qui colit terrae medio, vel ille Divitis multo bove pileatus Accola gribus, lupis et vulpibus canibusque et simiis ac ceteris, quae vel ore vel unguibus saeviunt, exceptis serpentiomnis fera bestia. Bestiae namque sunt quae morsu uel unguibus saeuiunt, ut pardi, leones, tigrides, a uastando dictae. Ferae autem etiam illae dictae sunt quae etsi non saeuiunt, tamen siluestres sunt; dictae autem ferae quod naturali utantur libertate et desiderio suo
Abbreviated transcription (Latin):
serto a ierłm miliario positus contͣ meridiem.
tas dđ. que mundi genuit saluatorẽ. a iebuse¬
is condita fert᷑. ⁊ uocata pͥmũ effrata. Qñ autẽ
ibi iacob peccora sua pauit. eid̃ loco betbleẽm
nonĩ qͦdam uaticinio imposuit. futi qd̾ domꝰ
panis int̾pretatur. ꝓp̃ eum panem qui ibi de ce

Expanded text:
sexto ab Jerusalem milliario positus contra meridiem in tas David, quae mundi genuit salvatorem, a Iebusaeis condita fertur et vocata primum Euphrata. Quando autem ibi Iacob pecora sua pavit, eidem loco Bethleem nomen quodam vaticinio futuri inposuit, quod domus panis interpretat
Abbreviated transcription (Latin):
no pͥncipe habita est. in qͣ euticen ꝯstantino¬
politanũ. abb̃em u̾bi dei. & carnis unã nat᷑a
ꝓnuntiantẽ. & eius defensorẽ dioscorũ qͦn¬
dam alexandrinũ ep̃m. ⁊ ip̃m rursus nesto¬
rium. cũ reliquis hereticis. una scõꝵ patr̃
sña p̾dampnauit. p̃dicans eadem synodus
xp̃m dm̃. sic natũ de uͥgine. ut meo sub̾a¬

Expanded text:
no principe habita est, in qua Eutychem Constantinopolitanum abbatem Verbi Dei et carnis unam naturam pronuntiantem, et ejus defensorem Dioscorum, quondam Alexandrinum Episcopum, et ipsum rursus Nestorium cum reliquis haereticis una patrum sententia praedamnavit: praedicans eadem synodus, Christum Deum sic natum de Virgine, ut in eo sub
Abbreviated transcription (Latin):
se differ̃t. aspicimꝰ ante nos. respicimꝰ recͦ. suspi¬
cimꝰ sursũ.: despicimꝰ deorsum. inspicimꝰ intͦrsum.
t̾am leuamq se conu̾tit. hic aspectat. non aspicit. No¬
tandum sane. quia & despiciens dix̾imꝰ. non nñꝗͣ
diligent̾ inquire̾ significamus. Item circũ inspi¬
cit. q̃rit cern̾e. nam circum inspicẽ est. querere.

Expanded text:
etera. Aspicimus ante nos, respicimus retro, suspicimus sursum, despicimus deorsum, inspicimus introrsum, tram laeuamque se conuertit, hic aspectat, non aspicit. Notandum sane quod si et despiciens dixerimus, nonnumquam diligenter inquirere significamus. Item circumspicit quaerit cernere; nam circumspicere est quaerere.
Abbreviated transcription (Latin):
mathe matici sequuntur. astrologiam & na
tiuitatis obseruantiã chaldei pͥmi docuer̃t.
abraham aut̃ instituisse egyptios. astrologi¬
am iosephꝰ auctor asseuerat. Greci aut̃ dñt hãc
artem ab athlante pͥꝰ excogitatã. ideoq dictus
ẽ sustimusse cebum. Quis qͥs aut̃ ille fuit mo¬
tu celi.⁊ rõne animi excitatus. ꝑ tempoꝵ ui¬
ces. ꝑ astroꝵ raros definitosq cursus. ꝑ int̾ual¬
loꝵ spacia mod̾ata. Consid̾auit dim̃siones
qͣsdam. ⁊ numos que diffiniendo accernendo
in ordinẽ nectens astrologiã repperit. Inutͣq
ta uolumina. int̾ qͦs tñ ptholomeus rexale¬
xandͥ̾e apud g̾cos p̾cipuuis habetur. hic etiã
⁊ canones instituit. quibꝰ cursus astroꝵ inue¬

Expanded text:
erunt. Astrologiam vero et nativitatis observantiam Chaldaei primi docuerunt. Abraham autem instituisse Aegyptios Astrologiam Iosephus auctor adseverat. Graeci autem dicunt hanc artem ab Atlante prius excogitatam, ideoque dictus est sustinuisse caelum. Quisquis autem ille fuit, motu caeli et ratione animi excitatus per temporum vices, per astrorum ratos definitosque cursus, per intervallorum spatia moderata, consideravit dimensiones quasdam et numeros, quae definiendo ac secernendo in ordinem nectens Astrologiam repperit. De instita volumina, inter quos tamen Ptolemaeus rex Alexandriae apud Graecos praecipuus habetur: hic etiam et canones instituit, quibus cursus astrorum inve
Abbreviated transcription (Latin):
Colligr̃ in ponto.⁊ auraria inat̾ia uͥ ⁊̃ sandaracha
optimum est. quod in aureum colorem transit.
purum ⁊ fuissile. gracili uenar̃ discursu. Qd̃
uͦ pallidum sandarace simile est det̾ius iudi¬
catur. Est et t̾cium genus. ⁊ squamosum qͦ miᷤ¬
cetur aureus color. uisearum. ut sandarace. s¬

Expanded text:
colligitur in Ponto ex auraria materia, ubi etiam sandaraca. Optimum est quod in aureum colorem transit, purum et fissile gracili venarum discursu; quod vero pallidius aut sandaracae simile est deterius iudicatur: est et tertium genus squamosum quo miscitur aureus color. Vis earum ut sandaracae, s
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ lex que cursus sydum.⁊ fig᷑as. ⁊ habitudies
stellarum cura se ⁊ circa t̾ram indagabili rõe
differunt. qd̾ astronomia celi conu̾sionẽ ortꝰ.
obitus. motusq syđum: continet. uł qua ex
causa ita uocentur. Astrologia uͦ partim nat᷑a¬
lis. ꝑartim suꝑstitiosa ẽ. Naturalis dumȩxe¬
quitur solis et lune cursus. uł stellarum.
certas tẽporũ rõnes. Suꝑstitiosa uͦ est. illa quã
mathematici sequuntur. q̃ in stellis auguri
hominũ. ⁊ mores p̃dicare conant᷑. astronomie¬
rõ modis płibꝰ constat. Definit enĩ qͥd sit mũ ¶¬
dꝰ. qͥd celum. qͥd sꝑe. situs et cursus. qͥdaxis
celi. ⁊ poli. que sint climata celi. qͥ cursus so¬

Expanded text:
 lex, que cursas siderum, et figuras, et habitudines stellarum, circa se et circa terram indagabili racione differt. Nam Astronomia caeli conversionem, ortus, obitus motusque siderum continet, vel qua ex causa ita vocentur. Astrologia vero partim naturalis, partim superstitiosa est. Naturalis, dum exequitur solis et lunae cursus, vel stellarum certas temporum stationes. Superstitiosa vero est illa quam mathematici sequuntur, qui in stellis auguriahominum et mores praedicare conantur. ratio modis pluribus constat, diffinit enim quid sit mundus, quid celum, quid sphere situs et cursus, quid axis celi et poli, quot sint climata celi, qui cursus so
Abbreviated transcription (Latin):
asseres abasse dicti. qr soli intectis ponuntur.
hoc etiam mare salinarum đr. suie lacus asfal¬
ti i. bituminns. ⁊ ẽ inuridea. int̾ iericho ⁊ eoara. lon¬
gitudo eius usq ad roaros arabie dirigitur. sta¬
diis septingentis. octoginta usq ad uicmia sodo
moꝵ. asfaltine aque.i. que sulphure. aut affalto¬
olent affalto bitumine. asfo.dilos ħba quã latini

Expanded text:
Asseres ab asse dicti, quia soli ponuntur Hoc et mare Salinarum dicitur, sive lacus Asphalti, id est bituminis; et est in Iudaea inter Iericho et Zoaran. Longitudo eius usque ad Zoaras Arabiae dirigitur stadiis septingentis octuaginta; latitudofestim excutiuntur; sed neque ventis movetur, resistente turbinibus bitumine, quo aqua omnis stagnatur;
Abbreviated transcription (Latin):
intra eum arcitoꝵ signa indusa ꝓspiciunt᷑. q̃
anostris in ursarum spẽs ficta septẽtriones
qͥ inaxe celi fixus .uii. stellis in se reuolutis ro¬
tatur. Nomen est grecũ quod latine dr ursa.
que qr in modũ plaustri u̾titur. nr̃i eam sep¬
tentͥonẽ dix̾unt. Arceofilax dictus. qd̾ arctoi .i.¬
elicen ursam. seq̃r. eundẽ. ⁊ bootẽ dix̃unt. eo qd̾
plaustro heret. signũ multis spectabile stellis.
Int̾ qͣs arcturꝰ. arctos stella urse in septemtͥ¬
maioris: urse. positum in signo boete. unde
diis collata est. arctua septemtͥonał. arctuis¬

Expanded text:
intra eum arctorum signa inclusa perspiciuntur, quae a nostris in ursarum specie ficta septentriones  axe fixus septem stellis in se revolutis rotatur. Nomen est Graecum, quod Latine dicitur ursa; quae quia in modum plaustri vertitur, nostri eam Septentrionem dixerunt. Trioscilicet cursum sequitur eumdem, et Bootem dixerunt, eo quod plaustro haeret, multis signum expectabile stellis. t. Arctos est stella ursae in septentrimajoris Ursae positum in signo Bootae. Undediis collocata est. Oritur autem autu
Abbreviated transcription (Latin):
hac ꝓͥe aristarcus utebatur in his u̾sibꝰ. qͥ
non suo loco positierant. asteriscus nota ẽ. q̃
in libris apponitꝰ᷑ in his que omissa sunt. ut
lucescant ꝑ eam notam. que deesse uidebant᷑.¬
ast̾itis gẽma candida est. inclusam lucem
continens. uelut stellam intus ambulantẽ.
redditq solis candidos radios. unde ⁊ nom̃ in¬

Expanded text:
e Aristarcus utebatur in his versibus, qui non suo loco positi erant.  facta  que in libris apponitur in his que omissa sunt, ut illucescant per eam notam que deesse videntAsterites candida est, inclusam lucem continens, veluti stellam 272 intus ambulantem, redditque solis candicantis radios, unde et nomen in
Abbreviated transcription (Latin):
signantibꝰ. Arterie uocate. siue qd̾ ꝑ eas apul¬
mone.aer hoc ẽ sp̃c fertur. seu qd̃ arctis. ⁊ an¬
gustis meatib. sp̃m uitalẽ retineant um̃ ⁊ uo¬
cis sonos emittunt. qͥ soni uno mͦ sonarent.
nͥ lingue motus distantias uocis effic̾ẽt. Aste

Expanded text:
s. Arteriae vocatae, sive quod per eas a pulmone aer, hoc est spiritus, fertur, seu quod arctis et angustis meatibus spiritum vitalem teneant. Unde vocis sonos emittunt, qui soni uno modo sonarent, nisi linguae motus distantias vocis efficeret. Fauce
Abbreviated transcription (Latin):
rinus est magnus hñs suꝑ coriũ suũ canꝗͣ sablo¬
nes. qͥ sunt uxta litora maris. hic in medio pela¬
gi eleuat. dorsum siũ suꝑ undas maris. ita ut¬
a nauigantibꝰ nautis. non aliud credatur eẽ. qͣm
naute insulam ẽẽ applicant nauim suã iuxͣ eam.
⁊ descendentes figunt palos ꝙ alligant nauem.
Deinde ut coquant sibi cibum ꝑꝰ laborẽ faciant
sibi focum suꝑ arenam. qͣi suꝑ t̾ram. Illa uͦbelua
cum senserit ardorem ignis. subito se merg̃. sub
aqua. ⁊ nauẽ secũ trahit in ꝓfund̾ maris. Item¬
os suum. ⁊ qiͣ quendam odorẽ bñ olentẽ exalat de
ore suo. cuiꝰ mox ut odorem senserint minores pis¬
ces cong̾gant se in ore ipĩus. Cum aut̃ repletũ
fuit os eius. & diu̾sis piscib pufillis. subito cdau¬
dit os suum. ⁊ tͣnsglutit eos. aspiratio ẽ. sonuis u¬

Expanded text:
rgo est magnus, habens super corium suum tamquam sabulones, sicut iuxta littora maris. Haec in medio pelago eleuat dorsum suum super undas maris sursum; ita ut nauigantibus nautis non aliud credatur esse quamautem insulam esse, applicant nauem suam iuxta eam, et descendentes figunt palos et alligant naues; deinde ut coquant sibi cibos post laborem, faciunt ibi focos super arenam quasi super terram; illa uero belua, cum senserit ardorem ignis, subito mergit se in aquam, et nauem secum trahit in profundum maris. os suum, et quasi quemdam odorem bene olentem exhalat de ore suo; cuius odorem, mox ut senserint minores pisces, congregant se intra os ipsius; cum autem repletum fuerit os eius diuersis piscibus pusillis, subito claudit os suum et transglutit eos. Sic patiuntur omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tiums asia t̾tia pars mundi ẽ. ⁊ minor asia ꝓiũ¬
cia est. intͣ istam maiorem asiam. asia totius or¬
cincta ꝑtotum transu̾si plagam orientis excend̾r.
ħoccastim uniu̾sum. adextra sui sui subare sep¬
tentͥonis incipientẽ contigit europam. Asinistra
autẽ affricã dimittit. Subegypto uͦ. ⁊ syria ma¬
re nr̃m. qd̾ magnũ gn̾ałr dicimꝰ ht̃. asia regio.
uł ut ꝓͥe dicam asia minor. absq orientali parte
qͣ ad capadociam syriamq ꝓgredit᷑ Undiq cͥcũ¬
data est mari. a septẽtͥone ponto eusino ab occasu¬
ꝓ pontide. atq helles ponto. a meridie marinr̃o.
lieris ẽ appellata. que apud antiqͦs imꝑiũ tenu¬
it orientis. ħ int̾cia orb̃ parte disposita ab orien¬
te portu solis. ameridie occeano. ab occiduo mari
nr̃o finitur. A septemtͥone meotidi lacu. ⁊ hama
fluuio t̾minatur. ht̃ autẽ ꝓuincias multas re
giones. asia minor aboriente capadocia cingitur.
ab aliis partibꝰ undiq mari circundatur. Nam

Expanded text:
neque navigationis patiens est, quia omnia vita carentia, in profundum merguntur; nec materiam ullam susumcincta per totam transuersi plagam orientis extenditur. haec occasum uersus a dextra sui sub axe septentrionis incipientem contingit Europam, a sinistra autem Africam dimittit, sub Aegypto uero et Syria mare nostrum quod Magnum generaliter dicimus uel, ut proprie dicam, Asia minor absque orientali parte qua ad Cappadociam Syriamque progreditur undique circumdata est mari: a septentrione Ponto EuPropontide atque Hellesponto, a meridie mari Nostro, lieris est appellata, quae apud antiquos imperium tenuit orientis. Haec in tertia orbis parte disposita, ab oriente ortu solis, a meridie Oceano, ab occiduo nostro mare finitur, a septentrione Maeotide lacu et Tanai fluvio terminatur. Habet autem provincias mest. Asia minor ab oriente Cappadocia cingitur: ab aliis partibus undique mari circumdatur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
tarium ẽẽ ht̃ quidem pẽnas. s non uolat. sic̃
cet̾ẽ anes. Pedes uͦ ht̃ fimiles camelo.⁊ ideo g̃ce
structa camelon dr᷑. hoc ẽ animal. cũ uen̾it illi
tempꝰ suum ut oua pariat. eleuat ocłos suos
oritur uirgilia stella. in celo.i. tunc. qñ iam
inesses florent ⁊ estas est. cirta m̃sem uiniũ.
Tunc asida cum uid̾it u̾giliam ascendisse ĩ
celum. fodit int̾ra. ⁊ ibi ponit oua sua. ⁊ co¬
oꝑit ea de sabulo inheremo. cum aut̃ absces¬
serit de locoisto isto. stati mobliuiscitur. ⁊ ñ
redit ad oua sua. Est enĩ hoc animal natura¬
lit̾ obluuostim. ⁊ ĩdeo temꝑe estatis gn̾at oua
obruit illa subarena. ut qd̾ illa factura erat.
sea̾ens suꝑ oua sua. ut fotu suo educ̾ent pul¬
los suos. hoc ei temꝑis tͣnquillitas. ⁊ aeris
temꝑies p̾stare udeatur. ⁊ estate calefacta
arẽa excoquat oua. ⁊ exdudat pullos illius.
Quia gͦ asida cognoscit tempꝰ suũ. ⁊ eleuat

Expanded text:
turium esse; habet quidem pennas sed non uolat sicut caeterae aues; pedes uero habet similes camelo, et ideo graece structocamelon dicitur. Hoc ergo animal, cum uenerit tempus suum ut oua pariat, eleuat oculos suosoritur Virgilia stella in caelo, id est quando messes florent et aestas est, circa mensem iunium; tunc asida, cum uiderit Virgiliam ascendisse in caelo, fodit in terra et ibi ponit oua sua et cooperit ea de sabulone in eremo; cum autem ascenderit de loco illo, statim obliuiscitur et non redit ad oua sua. Est enim hoc animal naturaliter obliuiosum; et ideo tempore aestatis generat oua et obruit illa de arena ut, quod illa factura esset, sedens super oua sua et ex fetu suo, eduxeret pullos suos: hoc ei temporis tranquillitas et aeris temperies praestare uidetur, ut aestate calefacta arena excoquat oua et excludat pullos illos. Si ergo asida agnoscit tempus suum et eleuat
Abbreviated transcription (Latin):
Namartus dñr m̃bra maiora. ut brachia. Aarti¬
artantur. i. colligant᷑. cũ dicimꝰ hic orator. Int̾
articłm aut̃. ⁊ ꝓnom̃ hoc int̾est. qd̾ articłs tunc
ẽ cum nonim iungitur ut hic sapiens. Cumuͦ
ñ ꝯungitur. demonstratiuũ ꝓ nom̃ est. ut hic⁊
gñale nom̃ uocatur quod artẽ faciat. sicut au¬
rifex. qui aur̃ facit. faxo . it. ꝓ facio antiqͥ dicebãt.
Tria autẽ sunt. que in uno qͦ homine artifice
expectantur. ut aliqͥd efficiat. nat᷑a. doctͥna. usuꝰ.
natura. ingenio. doctrina. scientia. usus frucdu

Expanded text:
dicimus membra maiora, ut brachia; artiartantur, id est conligantur, cum dicimus 'hic orator'. Inter articulum autem et pronomen hoc interest, quod articulus tunc est, quum nomini coniungitur, ut 'hic sapiens'. Cum vero non coniungitur, demonstrativum pronomen est, ut 'hic generale nomen vocatur quod artem faciat, sicut aurifex qui aurum facit. Faxo enim pro facio antiqui dicebant.Tria etiam sunt, quae in unoquoque homine artifice spectantur, ut aliquid efficiat: natura, doctrina, usus; natura ingenio, doctrina scientia, usus fructu
Abbreviated transcription (Latin):
las quidam uocant. qd̃ ex eis bracbia cellunt᷑ .i.
mouentur. uñ ⁊ oscilla dict̃a. abeo quod scillant᷑.
.i. moueant᷑ ora. Nam scilłe ẽ mou̾e. Has quidam¬
sub hyrcos uocant. ꝓpt̾ quod in plerisq hominibꝰ
sunt. eo qd̾ ex eis in modum alarum. motus bra¬

Expanded text:
las vocant, quod ex eis brachia cillentur, id est moveantur. Unde et oscilla dicta ab eo quod cillentur, id est moveantur ora; nam cillere est movere: has quidam hircos dicunt, eo quod in plerisque hominibus  eo quod ex eis in modum alarum motus bra
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmꝰ ethnicis tradidisse dr̃. quidam strages. hic
ex ore aruspicinam dictauit. ⁊ postea non apparu¬
it. Nam d̾r fabulose arante qͦdam rustico. subi¬
to hunc exglebis ȩxiluisse. qr aruspicinã dictasse.
qua die ⁊ mortius ẽ. Quoᷤᷤ libros romani extusca

Expanded text:
primus Hetruscis tradidisse dicitur quidam Strages. Hic ex horis aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico subito hunc ex glebis exiluisse, et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Hetrusca
Abbreviated transcription (Latin):
latio coaptata. Armonĩa ẽ cum fistule orgañ
ꝑ ordinem copłate legitime tenent gr̃am
cantileue. cordarũq aptus seruat ordo con¬
ad comedos. tragedos. uł choros. uł ad om̃s qͥ
uoce ꝓͥa canunt. ħ exanimo. ⁊ corꝑe motũ fa¬
cit. ⁊ ex motu sonũ. ex quo colligr̾ musica. q̃¬

Expanded text:
a conexio. armonia est, cum fistulae organi per ordinem copulatae legitimae tenent gratiam cantilenae cordarumque aptus seruat ordo conad comedos, tragedos, vel choros, vel ad omnes qui voce propria canunt. Hec ex animo et corpore motum facit et ex motu sonum, ex quo colligitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑. que nauigantes consid̾ant. qd̾ ad sursũ
dirigunt consilium. astra aut̃ sunt stelle gͣnͣ¬
des orion Stelle aut̃ minores. uł młtiuiges. ut
yades pliades. Signũ uͦ quo animantis imago
formata ẽ. ut taurꝰ. scorpio. ⁊ eiusmodi. Astͥctus¬

Expanded text:
cuntur quibus nauigantes considerant quod ad cursum dirigant consilium; astra autem stellae grandes, ut Orion; stellae autem minores uel multiuges, ut Iadas, Pliades; signum uero quo animantis imago formata est, ut Taurus, Scorpio et eiusmodi. Int
Abbreviated transcription (Latin):
eius. que passim uagabatur armeniã cepit.
⁊ex suo nomine nũcupauit. Sita ẽ aut̃ int̾
taurum. ⁊ causarum capadocie. usq ad cas¬
pium mare ꝓtensa. hñs a septenitͥone cerau¬
nios montes. Ex cuiꝰ collibꝰ tigͥs fluuiꝰ nascit᷑.
ꝙ in cuiꝰ montib arca pꝰ diluuiũ sedisse ꝑ¬
hibetur. Duplex autẽ armenia suꝑior. et
inferior. sicut due pannonie. Armeniacuᷤ¬

Expanded text:
tur, Armeniam cepit, et ex suo nomine nuncupavit. Sita est autem inter Taurum et Caucasum a Cappadocia usque ad Caspium mare protensa, habens a septentrione Ceraunios montes, ex cuius collibus Tigris fluvius nascitur, et in cuius montibus arca post diluvium sedisse perhibetur. Duplex est autem Armenia, superior et inferior, sicut duae Pannoniae. Hiberia
Abbreviated transcription (Latin):
Confestim arcus forma resoluit᷑. In mibuun
enĩ densitate arcus. aerem imꝑfecto giro cõplec¬
tͥitur:. Deniq sine sole. ⁊ nubibꝰ nũqmͣ appar&
arcus. qr extẏpo adii solis. spẽs eius format᷑.
Quadricolor enĩ ẽ. & exom̾ibꝰ elem̃tis in se ra-¬
pit spẽm. De celo enm thit igneũ colorẽ de aqͥs
purpureum. de aere album. de t̾ris collig̃ ingr̃.

Expanded text:
confestim arcus forma resolvitur. In nubium confestim arcus forma resolvitur. In nubium enim densitate arcus aerem in perfecto gyro complectitur. Denique sine sole et 46 nubibus nunquam apparet arcus, quia ex typo radii solis species ejus formatur. » 2. Quadricolor enim est, et ex omnibus elementis in se rapit species. De coelo enim trahit igneum colorem, de aquis purpureum, de aere album, de terris colligit nigrum.