comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magnopere ꝑtinens a domnia ea infestantur namque
& arbores morbis quid enimgenitum car& his malis
& siluestrium quidem ꝑnitiosos negant eẽ uex ariq
tantum grandine ingerminatione aut flore aduri
quo que feruore aut flatu fragiliore prȩpostero die
quam suo frigor& &iam prosunt . ut diximus. Quider¬
go non & uites algore intercunt hocquidem est quodep̃¬
hendatur oliuitium quõ non euenit nisi in frigido ite¬
que ꝑ hiemes cȩlirigorem probamus non soli nec infir¬
missimȩ arbores gelis periditantur sed maxime ue¬
xatisque ita cacumina prima in arescunt quõ prestric¬
tas non potuit eo ꝑueni rehumor. arborum quidã
communes morbi quidam priuati generum com¬
munis uermicu latio est sideratio acdolor mem¬
brorum unde partium debita soci&ate nominũ
quo que cum hominis miseris truncadicimus cer¬
tecorpora & oculos germinum exustos ac multa

Expanded text:
magno opere pertinens ad omnia ea. infestantur namque magno opere pertinens ad omnia ea. infestantur namque et arbores morbis. quid enim genitum caret his malis? et silvestrium quidem perniciosos negant esse vexarique tantum grandine in germinatione aut flore, aduri quoque fervore aut flatu frigidiore, praepostero die, nam suo frigora etiam prosunt, ut diximus. 217 quid ergo? non et vites algore intereunt? hoc quidem est, quo deprehendatur soli vitium, quoniam non evenit nisi in frigido. itaque per hiemes caeli rigorem probamus, non soli. nec infirmissimae arbores gelu periclitantur, sed maximae, vexatisque ita cacumina prima inarescunt, quoniam praestrictus non potuit eo pervenire umor. 218 Arborum quidam communes morbi, quidam privati generum. communis vermiculatio et sideratio ac dolor membrorum, unde partium debilitas, societate nominum quoque cum hominis miseriis. trunca dicimus certe corpora et oculos germinum exustos ac multa
Abbreviated transcription (Latin):
melius sine que i noc casus solis diudolent talia quo¬
que ulcera & difficile senescunt algendo minus estu¬
ando ue non eadem inuite libertas quõ cr&a lutra sed
facilius abscondere & d&orquere quoudis plagas in ar¬
borem tonsura supiniore udut calices faciendi necon¬
sistat humor. uiti adminiculo addenda quȩ scandit
ad prȩhensas simaiora sint. uitium generos arum ꝑ¬
singulas quinque tribus putandas & quarum seru¬
re uuas libeat decrescenteluna traduntq uero¬
interlunio sisint putate nullis animalium ob noxias
esse alia ratione plenalun noctu tondendas cũ sit
ca in leone scorpione sagirtiriotauro. atq into¬
tũ. serendasque plena ut crescente ut quȩ censent
sufficiunt In italia cultores denuncentena iugera
uinearum & abunde satu cultuq: arborum trac¬
tato quod palmis acytiso in peregrinis arboribus ada¬
tim diximus nequid d esit indicanda reliqua natura sit

Expanded text:
melius, si neque in occasus solis. diu dolent talia quomelius, si neque in occasus solis. diu dolent talia quoque ulcera et difficile sanescunt algendo nimis aestuandove. non eadem ut in vite libertas, quoniam certa latera, sed facilius abscondere et detorquere, quo velis, plagas. in arborum tonsura supiniore velut calices faciendi, ne consistat umor. Viti adminicula addenda, quae scandat adprehensa , si maiora sint. vitium generosarum pergulas quinquatribus putandas et, quarum servare uinterlunio sint putatae, nullis animalium obnoxias esse. alia ratione plena luna noctu tondendas, cum sit ea in leone, scorpione, sagittario, tauro, atque in totum serendas plena aut crescente utique censent. sufficiunt in Italia cultores deni in centena iugera vinearum. xxxvii 216 Et abunde satu cultuque arborum tractato, quoniam de palmis et cytiso in peregrinis arboribus adfatim diximus, ne quid desit, indicanda reliqua natura est
Abbreviated transcription (Latin):
qualatrib currant pampinis Nouariensis agricola
traducum turba non contentus net copiaramoꝵ
in positis & unnum patibulis palmites circumuol¬
uit. Iti quȩ pra&er soliuitia cultura quoque cur¬
ua sunt una : Alia culpa uixta urbem iurracinis
que alternis putantur annis. uon quia idunti conducat
sedquia uilitite reditum inpendia ex superent.¬
Medium tem peramentum in carsula no sequuntur
cariosasq tantum uitis partes incipientesq in ares¬
cere deputando o&eris aduuam relectis d& racto
onere suꝑuacuo ꝓnutrimento omnis est raritas
uulneris sed nisi pingui solotalis cultura degenerat
in labruscam arbusta arari quam altissime deside¬
rant tanta &si frumenti rationon exigit pampina¬
ri ea non est moris & hoc conpendium opere deputan¬
tur cumuite pariter interlocata densitateramoꝵ
qui sint suꝑ uacui & absumant alimenta plagas
ad septentrionis aut ad meridiem spectare u&uimus

Expanded text:
, qui a lateribus excurrant, pampinis. Novariensis agricola , qui a lateribus excurrant, pampinis. Novariensis agricola traducum turba non contentus nec copia ramorum, inpositis etiamnum patibulis palmites circumvolvit; itaque praeter soli vitia cultura quoque torva fiunt vina. alia culpa iuxta urbem Aricinis, quae alternis putantur annis, non quia id viti conducat, sed quia vilitate reditum inpendia exmedium temperamentum in Carsulano secuntur cariosasque tantum vitis partes incipientesque inarescere deputando, ceteris ad uvam relictis. detracto onere supervacuo pro nutrimento omni est raritas volneris; sed nisi pingui solo talis cultura degenerat in labruscam. 214 Arbusta arari quam altissime desiderant, tametsi frumenti ratio non exigit. pampinari ea non est moris; et hoc conpendium operae. deputantur cum vite pariter interlucata densitate ramorum, qui sint supervacui et absumant alimenta. plagas ad septentriones aut ad meridiem spectare vetuimus;
Abbreviated transcription (Latin):
haom plodierum noctium que aliquas uices feriarum uelit:
bd protinus auindemia putari &lassas s&i annum fructu
editoim probatur putatȩ rursus alligentur alio loconã que
orbitas uinculi sentiunt uexatione non dubia. Traducesgalli¬
e culturabiniutrimq: lateribus si pars qua drageno dist& spa¬
no quatrnis uceno interse obiuii miscentur alligantur que
ina conciliati uirgultorum comitatu obiter rigorati quad efi¬
cunt aut sibreuitas non patiatur ipsorum ad alligato ꝓten¬
dintur inuiduam arborem uncotradicem bimum p̃cidere
olebant onerateni mu&us tate ielius donare tempus ut tran¬
slem facunt m largiatur crassitudo alias imletoros futuri
daconis pasci. Onum & iannum genus est medim inter hoc
a ppiginem totas suꝑplantanoi interramintes cuncis que
sindendi & in sulcos pluressimul ex una ꝓpagandi gracilitites¬
ingularum firmata circumligatis hastilibus nec recisis

Expanded text:
exemplo dierum noctiumque aliquas vices feriarum velit. exemplo dierum noctiumque aliquas vices feriarum velit. ob id protinus a vindemia putari et lassas etiamnum fructu edito inprobatur. putatae rursus alligentur alio loco, namque orbitas vinculi sentiunt vexatione non dubia. Traduces Gallicae culturae bini utrimque e lateribus, si par quadrageno distet spatio, quaterni , si viceno, inter se obvii miscentur alliganturque una conciliati, virgultorum comitatu obiter rigorati, qua deficiant, aut, si brevitas non patiatur ipsornm, adalligato protenduntur in viduam arborem unco. traducem bimum praecidere solebant— onerat enim vetustate—; melius donare tempus, ut rasilem faciant, si largiatur crassitudo. alias utile toros futuri draconis pasci. <27> Unum etiamnum genus est medium inter hoc et propaginem, totas supplantandi in terram vites cuneisque findendi et in sulcos plures simul ex una propagandi, gracilitate singularum firmata circumligatis hastilibus nec recisis
Abbreviated transcription (Latin):
arborem longitudine acquauerit prima falces expedis
ra recidatur flagello infra relicto & nasci coacto in cus¬
oepo placuerit decaro putatione omini fligella que pxime
drot rcidontur. noua circumcisis undiq cuprcolis spargan
nitibulits uernacula potitio deiectis ꝑ annos uitium
tbus ir cumuehtit arboremerinesq ipiouuis gallica
ptadices porrigitur aemilieiuȩ inridica satiniarũ ambitu
fudon eirum fugiens est quorundam imperitia subrono
tem unculo suspendendi suffocante in iuria continerideb&
mine non artari: Eumim mo&iam quibus salices suꝑ sunt
noliort hocuinculo facere malint herbaque siculiquã uocant
in pdodes mon grecia uero uni uersa iunco cypero ulua libe¬
nita quoqiuinculo ꝑaliquot dies uagari & in condita spargiatq
prrigilumbos. arbor quoq: ipsa gaud& ad siduo leuata one¬
it similis respiranti. nihil que est inopere naturȩ quod non

Expanded text:
arborem longitudine aequaverit. prima falce VI pedes arborem longitudine aequaverit. prima falce VI pedes a terra recidatur, flagello infra relicto et nasci coacto incurusque quo placuerit. de cetero putatione omnia flagella, quae proxime tulerint, recidantur, nova circumcisis undique capreolis spargantur in tabulatis. vernacula putatio deiectis per ramos vitium crinibus circumvestit arborem crinesque ipsos uvis, Gallica in traduces porrigitur, Aemiliae viae in ridicas Atiniarum ambitu, frondem earum fugiens. 209 Est quorundam inperitia sub ramo vitem vinculo suspendendi, suffocante iniuria. contineri debet vimine, non artari; quin immo etiam quibus salices supersunt, molliore hoc vinculo facere malunt, herbaque Siculi, quam vocant ampelodesmon, Graecia vero universa iunco, cupero, ulva. liberata quoque vinculo per aliquot dies vagari et incondita spargi atque porrigi lumbos. arbor quoque ipsa gaudet adsiduo levata onere, similis respiranti, nihilque est in opere naturae, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
mas reciditur tertio totus mergus absciditur repartos
altius interram neexreciso frondeat tolle uiuȩ radix a
demia protinus deb& nuperrepertum draconem strere
iuxta arborem ita appellamus palmitem emeritum plie¬
que induratum annis hunc prȩcisum quam maxima an¬
tudine tribus partibus longitudinis deraso cortat que¬
nus obruatur unde & rasilem uocant deprimere sulcr
qua parte a dirborum crecta occissimum inuite signa
sit uitis aut terra usitatum est quam proxine solumded
donec firm&ur radix sicut neque roscidam seri nequtae
trionis flatu uites aquilonem spectaredebent ipsepal ns
autem carum meridiem. Nonest festinandum adputit
nouellȩ sed primos incirculos materiȩ colligenda nac iis
de potatio ad mouenda scriore annosere ad fructum ar
uitequam iugata sunt qui ommino putari u&ant priusq

Expanded text:
gemmas reciditur; tertio totus mergus absciditur repetiturque gemmas reciditur; tertio totus mergus absciditur repetiturque altius in terram, ne ex reciso frondeat. tolli viveradix a vindemia protinus debet. 206 Nuper repertum draconem serere iuxta arborem; ita appellamus palmitem emeritum plque induratum annis. hunc praecisum quam maxima amplitudine, tribus partibus longitudinis deraso cortice, quatenus obruatur — unde et rasilem vocant —, deprimere sulco, reliqua parte ad arborem erecta, ocissimum in vite. si gracilis sit vitis aut terra, usitatum est quam proxime solum decidi, donec firmetur radix, sicuti neque roscidam seri neque a septentrionis flatu. vites aquilonem spectare debent ipsae, palmites autem earum meridiem. 207 Non est festinandum ad putationem novellae, sed primo in circulos materies colligenda, nec nisi validae putatio admovenda, seriore anno fere ad fructum arbusta vite quam iugata. sunt qui omnino putari vetent, priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
ner&ur hoc inomnes partes singulis denassepe
ad nuriunt uites damnato agriculaminus ter¬
nis maritare nisiualidas in imicum enecant¬
euellociuntium incremento serere tripeda neo
scrobenecos sarium distantes intersese arborem¬
que singulis pedibus nihil ibi malleoli atque pas¬
tinationi nulla fodiendi inpendia ut poit cum ar¬
bustiratio hacc petuliari dote prȩst& quod ab eodẽ
solo scri fruges &unibus prodest superque quod
uindi cans scalntudo nonut inuinca ad ircendis anmuin
iniurias pariae uhepe uelsos sarum utique in pedonus
paginum & haet gemina ut diximus qualorum &ipeti¬
uiteul palmite iuxta suam arborem aut citra proxims
capiendam extra in capite bine relinquuntur etis in abe¬
quattuor pedes in longo constat omnis sulco tres lato ato d
cum semi pede post annum propago inciditur ad iedillu
ut paulatim radicibus suis adsuescat caulis acipite addus

Expanded text:
aretur, hoc in omnes partes. singulis denas saepe aretur, hoc in omnes partes. singulis denas saepe adnutriunt vites, damnato agricola minus ternis. 203 maritare nisi validas inimicum, enecante veloci vitum incremento. serere tripedaneo scrobe necessarium distantes inter sese arboremque singulis pedibus. nihil ibi malleoli atque pastinationis, nulla fodiendi inpendia, utpote cum arbusti ratio hac peculiari dote praestet, quod ab eodem solo ferri fruges et vitibus prodest, superque quod vindicans se altitudo non, ut in vinea, ad arcendas animalium iniurias pariete vel saepe vel fossarum utique inpendio mupropaginum, et haec gemina, ut diximus: qualorum ex ipso taflexa vite vel palmite iuxta suam arborem aut circa proximam capiendam, extra in capite binae relincuntur. 205 vitis in arbusto IV pedes longo constat omnis sulco, tres lato, alto duos cum semipede. post annum propago inciditur ad medullam, ut paulatim radicibus suis adsuescat; caluis a capite ad duas
Abbreviated transcription (Latin):
ulmus excepta propter nimiam frondt̃ atinia dein
populus nigra eidem decausa minus densa folio ñ
spernunt pleriq: & fraxinum ficumque &iamolcam
si nansit umbrosa ramis harum satus cultusque ab¬
unde tractatus est. ante xxxui mensem attingi fil¬
ceu&antur Alterna seruantur brachia alternis pu¬
tantur annis. Bexto annomaritantur. Transpada¬
naitalia pr&er supradictas cornupopulo tilia acere
ornu carpino quercu arbustat agros Ven&ia salicẽ
propter uliginem soli& uulnus d&runcita medie
intramorum scamna digeritur nulla fere xX
pedum altiore arbore tabulata carum ab oc tauo
pede altitudinis dilatantur. Incollibus siccis que
ag̃is aduodecimo incampestribus & humidis meri¬
dianum solem spectare palmedebent ramia proiet¬
tu digitorum modo subrigi consilii in his tenuiũ
quoque uirgultorum barba neobumbrent inter¬
uallo iustum arborum si ar&ur solum quad rageni
pedes interga frondemque in latera uicenis ino¬

Expanded text:
ulmus, excepta propter nimiam frondem Atinia. dein ulmus, excepta propter nimiam frondem Atinia. dein populus nigra, eadspernunt plerique et fraxinum ficumque, etiam oleam, si non sit umbrosa ramis. harum satus cultusque abunde tractatus est. ante XXXVI mensem attingi falce vetantur. alterna servantur bracchia, alternis putantur annis, sexto anno maritantur. Transpadana Italia praeter supra dictas cornu, opulo , tilia, acere, orno , carpino , quercu arbustat agros, Venetia salice propter uliginem soli. et ulmus detruncata media in tria ramorum scamna digeritur, nulla fere XX pedum altiore arbore. tabulata earum ab octavo pede altitudinis dilatantur in collibus siccisque agris, a duodecumo in campestribus et umidis . meridianum solem spectare palmae debent, rami a proiectu digitorum modo subrigi, tonsili in his tenuium quoque virgultorum barba, ne obumbrent. Intervallum iustum arborum, si aretur solum, quadrageni pedes in terga fron
Abbreviated transcription (Latin):
perit pampinatio uineas nouellas alligato crebro
necaulis prȩstringatur & que iam in ꝑticam ibit eius
pampinus tenerus alligato. leuiterporrigito que
quȩ ubi rette stent ubiuua uallaria ficri cocperit uites
subligato. Vitis insitio una est ꝑueralitra cumuua
flor & eaoptima est uincam u&erem si in alium locũ
transserre uoles dumtaxat brachium crassum li¬
cebit primum deputato binas gemmas neam plius
relinquito exradicitobus bene exfodito & caue
be aut in sulco operitoque & bene occultato eodẽ¬
que modo uineam statuito alligato flosxato que
uti fuerit crebroque fodito ocinum quod inuine
seriiub& antiqui appellabant pabulum umbrȩ
patiens quod celerrimȩ prouenut Sequitur ar¬
bustiratiomirum in modum dampnata a serna
patre filio que celebrato scropae u&ustis simis post
catonem peritis simis aenca scrofa quidem nisi
ntaliȩ concessa cumtam longo iudic&ur acuo nobilia

Expanded text:
perit, pampinato. vineas novellas alligato crebro, perit, pampinato. vineas novellas alligato crebro, ne caulis praefringatur, et quae iam in perticam ibit, eius pampinos teneros alligato leviter porrigitoque , uti recte stent. ubi uva varia fieri coeperit, vites subligato.... <21> Vitis insitio una est per ver, altera cum uva floret; ea optima est.—Vineam veterem si in alium locum transferre voles, dumtaxat brachium crassam licebit. Primum deputato, binas gemmas ne amplius relinquito. Ex radicibus bene exfodito, usque be aut in sulco operitoque et bene occulcato, eodemque modo vineam statuito, alligato flexatoque, uti fuerit, crebroque fodito. Prata primo veseri iubet, antiqui appellabant pabulum umbrae patiens, quod celerrime proveniat. 199 Sequitur arbusti ratio mirum in modum damnata Sasernae patri filioque, celebrata Scrofae, vetustissimis post Catonem peritissimisque, ac ne a Scrofa quidem nisi Italiae concessa, cum tam longo iudicetur aevo nobilia
Abbreviated transcription (Latin):
puuis sib plantat pr&erquam in nouella uinca inuti
udlcantur in littre nati non aboculo quippe&iam uua¬
udripnta quam proximum onerari adminiculum et̃
ie tomen in pedimentum sentiat ablaqueatio cubito
uianpluis ab laque ariautem priusquam putari
iubent. Cato deomci nicultura uitiumita precipit
quam altis simam uincam facito alligatoque recte
dumnenimium constringas hoc modo camcurato
ultro citroque sulcos perp&ias ducito uites tene¬
ras quam primum propagato catou&eres quam
minimum castrato potius siopuserit deicito bien¬
nioque. post prȩcidito uitem nouellem resetari
tũ erit tempus ubi ualebit siuinta ab uite caluata
erit sulcus interponito ibique uiuam radicẽ serito
umbram a sulcis remou&o crebroque fodito in uine
u&ere serito ocinum simacra erit quod granum
capit in serito & circum capita additostercus paleas
uinaceas aliquidhorunce ubi uinea frondere coe¬

Expanded text:
et uvas supplantat praeterquam in novella vinea. inutiles et uvas supplantat praeterquam in novella vinea. inutiles iudicantur in latin quadripertita quam proximum oneri adminiculum esse debet, ne tamen inpedimentum sentiat ablaqueatio, cubito abesse non amplius, ablaqueari autem prius quam putari iubent. <20> Cato de omni cultura vitium ita praecipit: Quam altissimam vineam facito alligatoque recte, dum ne nimium constringas. hoc modo eam curato:ultro citroque sulcos perpetuos ducito. vites teneras quam primum propagato, sicoccato: veteres quam minimum castrato; potius, si opus erit, deicito biennioque post praecidito. vitem novellam resecari tum erit tempus, ubi valebit. si vinea ab vite calvata erit, sulcos interponito ibique vivam radicem serito. umbram a sulcis removeto, crebroque fodito. in vinea vetere serito ocinum, si macra erit—quod granum capit ni serito—, et circum capita addito stercus, paleas, vinaceas, aliquid horumce. ubi vinea frondere coe
Abbreviated transcription (Latin):
ancepsculpasit prepropere festinationis sisaucias re¬
n medcinȩ mordeit quȩdam hiemis ruminatiocer
nest geminis earum frigore hebetari plagasque findi &
uitio &xurioculos lacrima destillante namgelu fragiles
nquis nescit operaruimista computatio est. Inlati fundis
legitima naturȩ festinatio quoma turius putantur ap
icdus coplus materiȩ fundunt quoserius eo fructum ube¬
tem quare macras prius conueni&t putare ualidas nouis¬
e pligim omnem obliquam fieri ut facile decidant imbres
terram uertiquam leuis simacicatrice aciefalcis exacta
ei quetonuelita recidiautem semper induas gemmas ne
ulnis oculis in recisa parte nigramesse eam existimant
uit adinccra ueniatur retidendam quõ euitioso materit
inonexeit. Simacrauitis idon cos palmites non habeat
one nonhis da rahere pampinos quicum uua sint uid&

Expanded text:
, quoniam anceps culpa sit praeproperae festinationis. si saucias re, quoniam anceps culpa sit praeproperae festinationis. si saucias recenti medicina mordeat quaedam hiemis ruminatio, certum est gemmas earum frigore hebetari plagasque findi et caeli vitio exuri oculos lacrima destillante. nam gelu fragiles fieri quis nescit? operarum ista conputatio est in latifundis, non legitima naturae festinatio. quo maturius putantur aptis diebus, eo plus materiae fundunt; quo serius, eo fructum uberiorem. quare macras prius conveniet putare, validas novissime, plagam omnem obliquam fieri, ut facile decidant imbres, et ad terram verti quam levissima cicatrice acie falcis exacuta plagaque conlevata, recidi autem semper inter II gemmas, ne sit vulnus oculis in recisa parte. nigram esse eam existimant et, donec ad sincera veniatur, recidendam, quoniam e vitioso materia utilis non exeat. si macra vitis idoneos palmites non habeat,natione non hos detrahere pampinos, qui cum uva sint; id enim
Abbreviated transcription (Latin):
alii ablaqueare &stercorare satis putant. Iterum abidis
a prilis ante quam concipit hoest in vIiđ maĩ. dcinpriusq
florere incipiat &cumde floruerit & uaria antesetiua
tiores ad firmant siusto sȩpius fodiantur intantumt¬
rescere acinos utrumpiitantur. quȩ fodiantur anteferis¬
tes horas dicĩ fodiendasconuenit sicutilutum neque ar
neque fodere fossionem puluerem excitatũ contra soles no
lasque prodesse. Pampinatiouerna in confess oest abi¬
nfra iugum deberefieri desequente uariant sententiae
qdefloruerit aliqui pampinandum putant ali sub ipse
tritate seddchis catonis pretepti decernent. Nam que
pationum tradenda ratio est protins hanc auindemia
editepor indulg& adoriuntur sed in hoc fierinum quam
aratione naturȩ ante exortum aquile ut insiderum
sis decebimus proximouolumine. Immouero fauonio

Expanded text:
alii ablaqueare et stercorare satis putent, iterum ab idibus alii ablaqueare et stercorare satis putent, iterum ab idibus Aprilibus, antequam concipiat, hoc est in VI idus Maias; dein prius quam florere incipiat et cum defloruerit et variante se uva. peritiores adfirmant, si iusto saepius fodiatur, in tantum tenerescere acinos, ut rumpantur. quae fodiantur, ante ferventes horas diei fodiendas convenit , sicuti lutum neque arare neque fodere, fossione pulverem excitatum clasque prodesse. 190 Pampinatio verna in confesso est ab infra iugum debere fieri. de sequente variant sententiae. cum defloruerit, aliqui pampinandum putant, alii sub ipsa maturitate. sed de his Catonis praecepta decernent. namque et putationum tradenda ratio est. 191 Protinus hanc a vindemia, ubi caeli tepor indulget, adoriuntur. sed et in hoc fieri numquam debet ratione naturae ante exortum aquilae, ut in siderum causis docebimus proximo volumine, immo vero favonio
Abbreviated transcription (Latin):
tractum utilissimum mixture enim generum & ioninus
maturescentia. lunginecessarium iuga altiora quolaor
r& quo planior Itm̃ rosido nebulo so minus que uentoso cones¬
unt contrahumiliora gracili& arido & aes tuoso uentia
exposito iuga ad ped amentum quamartis si modo nodo us¬
rioport& uitem leue contineri. Quae generauitimas¬
lisolo cȩloque essent conserenda cumenu meraremus uid
earum & uinorum notauimus dereliquo cultu ueheme
ambigitur. Meriquea estate tota post singulos rores iors
iubent uineamaliiu& ant gemimantem decutienimau
tractuque intrantium d&eri & obid ardendum proculom
quidem pecus sed maxime l natum quõ facillime austo
gemmas inimicus & pubescente uua rastrossatisq esscu
ncm ter anno confidi ab equinoctio uerno aduergliai
exortum & canis ortum & nigrescemteacino. Quidimi
d&erminant u&er em semel auindemia antebrunamo

Expanded text:
tractus utilissimum —mixtura enim generum etiam in tractus utilissimum —mixtura enim generum etiam in maturescentia iungi necessarium. iuga altiora, quo laetior ager et quo planior, item roscido, nebuloso minusque ventoso conveniunt, contra humiliora gracili et arido et aestuoso ventisque exposito. iuga ad pedamentum quam artissimo nodo vinciri oportet, vitem levi contineri. quae genera vitili solo caeloque essent conserenda, cum enumeraremus naturas earum et vinorum, docuimus. 188 De reliquo cultu vehementer ambigitur. plerique aestate tota post singulos rores confodi iubent vineam, alii vetant gemmantem; decuti enim oculos tractuque intrantium deteri, et ob id arcendum procul omne quidem pecus, sed maxime lanatum, quoniam facillime auferat gemmas. inimicos et pubescente uva rastros, satisque esse vineam ter anno confodi, ab aequinoctio verno ad vergiliarum exortum et canis ortu et nigrescente acino. quidam ita determinant: veterem semel a vindemia ante brumam, cum
Abbreviated transcription (Latin):
li examine undique ne precau& fructus parte
aliqua obiter idemde primens prohibebit in
excelsum emittere huic uineȩ trium pedum
altitudo excelsior nutat c&eris a quinto dumne
excedat hominis longitudinem iustam. His quo¬
que que sparguntur interrabreui adimitadũ
caueascircumdant scrobibus ꝑ ambitum factis
ne uagi palmites inter se pugnent occursan¬
tes maiorque parsterrarum ita supinam in
tellurem uindemiam m&uit siquidem & ina fri¬
ca & inaegypto : siriaque actota asia & multis
lacis curope hicmos p̃uala. ibiergo iuxtaterram conpr euda
uitis eodem modo & tempore nutrita radicẽ quomago
ut semperpollices tantum relinquantur fertiliclotunib
gemmis graciliore quinis prestatque multos ese quanloit
quȩdenatura solidiximus tanto potentiora sentientur qu
proprior sucrit uua terra genera separari ac singulis cone

Expanded text:
li examine undique , ne praegravet fructus parte li examine undique , ne praegravet fructus parte aliqua. obiter idem deprimens prohibebit in excelsum emicare. huic vineae trium pedum altitudo excelsior nutat, ceteris a quinto, dum ne excedat hominis longitudinem iustam. iis quoque, quae sparguntur in terra, breves ad limitandum caveas circumdant, scrobibus per ambitum factis, ne vagi palmites inter se pugnent occursantes, maiorque pars terrarum ita supinam in tellure vindemiam metit, siquidem et in Africa et in Aegypto Syriaque ac tota Asia et multis locis Europae hic mos praevalet. ibi ergo iuxta terram conprimi debet vitis, eodem modo et tempore nutrita radice, quo in iugata vinea, ut semper pollices tantum relinquantur, fertili solo cum tribus gemmis, graciliore binis, praestatque multos esse quam longos. quae de natura soli diximus, tanto potentiora sentientur, quanto propior fuerit uva terrae. <16> Genera separari ac singulis conseri
Abbreviated transcription (Latin):
mis proximo annomateriamdaturus siuitis luxorio
se consumperit & alius iuxta cum uerrucȩ magni¬
tudine quistrunculus appellatur si fortecustos
fallat uites ante quam septimum annum a surculo
compleat euocata ad fluctum eiunce scit acmori¬
turneo u&erem placat palmitem in longum & ad
quartumusque pedamentũs emitti quod alii dra¬
cones alii iuniculos uocant ut faciant quȩ mascu¬
la&a appellant cum in duruit uitis. Pessimum
inuinea trans ducere quinto anno & ipsi palmites
intorquentur singuleque singulis materiȩ emit¬
tuntur ac deinde eproximis prioresque amputan¬
tur sempercustodem relinqui melius sedis proximꝰ
uitiesse deb& nec longior quamdictum est & si
luxuriauerint palmites in torqueri ut quattuor
si ꝑ seuitis ordinabitur sinepedamento qualecum¬
quȩ in itio adminiculum desiderauit dumstare
condis cat & recta surgere c&era ad primo diũ
eadem diuidi autem putatione pollicis in aequa¬

Expanded text:
mis—proximo anno materiam daturus, si vitis luxuria mis—proximo anno materiam daturus, si vitis luxuria se consumpserit, et alius iuxta eum, verrucae magnitudine, qui furunculus appellatur, si forte custos fallat. <14> Vitis, antequam septumum annum a surculo conpleat , evocata ad fructum eiuncescit ac moritur. nec veterem placet palmitem in longum et ad quartum usque pedamentum emitti, quod alii dracones, alii funiculos vocant, ut faciant quae masculeta appellant. cum induruit vitis, pessimum in vinea traducere. quinto anno et ipsi palmites intorquentur singulaeque singulis materiae emittuntur ac deinde proximis, prioresque amputantur. semper custodem relinqui melius, sed is proximus viti esse debet, nec longior quam dictum est, et, si luxuriaverint palmites, intorqueri, ut IV . <15> Si per se vitis ordinabitur sine pedamento, qualecumque initio adminiculum desiderabit, dum stare condiscat et recta surgere, cetera a primordio eadem, dividi autem putatione pollices in aequa
Abbreviated transcription (Latin):
sespargat ista temper&ur bic modus ut crescre
&iam num mall& quam parere palmes diuas tres¬
ue geminas babere subiugo deb& exmateriis quib:
materia nascatur tunc ꝑiugum mergialligariq
ut sustineatur iugo non pendeat uinculo mox
adstrictius a tertia gemma alligari quõ & sicoer¬
c&ur imp&us materiȩ densioresque ci trapam¬
pini exultent cacumen religariu& ant natura
haec est deiecta parsaut prȩligata fructumdit
plurimumque ipsa curuatura quod citra est
materiȩ mitrit offensande credo spiritu & illa
quam diximus medulla quȩ ita emicuerit mate¬
ria fructum dabit anno sequente sic duo genera
palmitum quod eduro exit materiamque in
proximum annum prumittit pampinarͥũ
uocatur et ut uti supra cicatriaemest fructu¬
arium alterum ex anniculo palmite semper
fructuari relinquitur subiugo & quiuo canTur
custos hic est nouellus palmes non longior tribus gẽ¬

Expanded text:
se spargat. ita temperetur hic modus, ut crescere se spargat. ita temperetur hic modus, ut crescere etiamnum malit quam parere. <13> Palmes duas tresve gemmas habere sub iugo debet, ex quibus materia nascatur, tunc per iugum mergi alligarique, ut sustineatur iugo, non pendeat, vinculo mox adstrictius a tertia gemma alligari, quoniam et sic coercetur impetus materiae densioresque citra pampini exultant. cacumen religari vetant. natura haec est: deiecta pars aut praeligata fructum dat, plurimumque ipsa curvatura. quod citra est, materiem emittit, offensante, credo, spiritu et illa quam diximus medulla. quae ita emicuerit materia fructum dabit anno sequente. sic duo genera palmitum: quod e duro exit materiamque in proximum annum promittit , pampinarium vocatur aut, ubi supra cicatricem est, fructuarium; alterum ex anniculo palmite semper fructuarium . relinquitur sub iugo et qui vocatur custos—hic est novellus palmes, non longior tribus gem
Abbreviated transcription (Latin):
issum fuerit nasci nihilnatura portionibus paritq
acreuerit sitis firma protinus iniugo collaxari debebit
unnum in firmior erit subipso iugo hospitari reci sa ui
phem pollicarem uit imperare sequente anno palmi¬
tes alitentur pro uiribus matris singuli aut ge¬
mini idem & secuto sicog& in firmitis nutruntur
Ternoque demum duo adiciantur nec sunt plures
quaternis umquam ꝑmittendi brcuiterque non
indulgendum & semper in hibende fecunditas i ne¬
est natura ut pareremallit quam uiuere quiquid
materie adimitur fructiu accedit illa semina
uult quam fructum gigni quo fructus caducr res
est sipnitiose iuxuriat nec ampliat se sed egerit
Dabit amsilium & solinature in macro &iam in ma¬
siuires habebit recisa intra iugum moritur ut
omnis f&cura subeo exeit minimum idesse debe¬
bit interuallum ut attingat iugum suꝑ& quat
nonteneat ad eono nrecumbat in co nt delicate

Expanded text:
permissium fuerit nasci. nihil natura portionibus parit. quae permissium fuerit nasci. nihil natura portionibus parit. quae excreverit satis firma, protinus in iugo collocari debebit; si etiamnum infirmior erit, sub ipso iugo hospitari recisa. 17tudinem pollicarem viti imperare. sequente anno palmites educentur pro viribus matris singuli aut gemini. iidem et secuto, si coget infirmitas, nutriantur, tertioque demum II adiciantur. nec sunt plures quaternis umquam permittendi, breviterque non indulgendum et semper inhibenda fecunditas est natura, ut parere malit quam vivere. quidquid materiae adimitur, fructui accedit. illa semina mavult quam fructum gigni, quoniam fructus caduca res est. sic perniciose luxuriat, nec ampliat se, sed egerit. <12> Dabit consilium et soli natura. in macro, etiamsi vires habebit, recisa intra iugum moretur, ut omnis fetura sub eo exeat. minimum id esse debebit intervallum, ut attingat iugum speretque, non teneat, adeo non recumbat in eo nec delicate
Abbreviated transcription (Latin):
nur inter se funium modo ex hoc arcus fun&a dicunt᷑
tusiuneȩ annus palmitem uelocem robustumque emit
a quefacut a&as uitem hic iniugum insilita quitun
ecunt eum sipina falce auferendo oculos ut longius euo¬
t noxia inuria utilior enimconsu&udo parienti sa¬
saue pumpinos adiudicatȩ d&ergere usquequo placcat
oririam Sunt quiu&ant tingi proximo anno quotra¬
luta st neque ante . lx. mensem falceturari. tunc autẽ
pras gemimnas recidi. Alii & proximo quidem anno retiduñ
ut ternos quaternos uesingulis annis adiciat articulos quar
enum ꝑducant adiugum idutrimque fructum tardũ
arta r&orridum & nodo sum pumiliorum incremento
mum autem matrem esse firmam postea f&um audacẽ
nitumest quod cicatri cosum magno imperitiȩ errore
uqud est tale plagis nascitur non emitre toras habeat
uires dimroboratur & annuos accipit tota facus cũ

Expanded text:
guntur inter se funium modo, ex hoc arcus funeta dicuntuguntur inter se funium modo, ex hoc arcus funeta dicuntur. <11> Tertius vineae annus palmitem velocem robustumque emittit et quem faciat aetas vitem. hic in iugum insilit . aliqui tum excaecant eum supina falce auferendo oculos, ut longius evocent, noxia iniuria. utilior enim consuetudo pariendi satiusque pampinos adiugatae detergere usque quo placeat roborari eam. sunt qui vetant tangi proximo anno, quam tralata sit, neque ante LX mensem falce curari, tune autem ad III gemmas recidi. alii et proximo quidem anno recidunt, sed ut ternos quaternosve singulis annis adiciant articulos, quarto demum perducant ad iugum. id utrimque fructu tardum, praeterea retorridum et nodosum pumilionum incremento. optimum autem matrem esse firmam, postea fetum audacem . nec tutum est quod cicatricosum, magno imperitiae errore; quidquid est tale, plagis nascitur, non e matre. totas habeat illa vires, dum roboratur,
Abbreviated transcription (Latin):
procul & apluuio & caliginoso tractu rariores poni sicod
siores subtilitas parsimoniȩ conpendia inuenit cumuiner
in pastinato seratur obrter seminarum faciendi ut& uiue¬
radix locosuo & malleolus quitrans feratur inter uites &or¬
nes seratur quȩratio hiiugero circiter .XUI. uiua radicam
donat inter est autem biennium fructus quotirdi usis
sito prouenit qua in trans lato. uiueradix posite inus
luis idniniculo iuxt ad fxo & simo ad dito similimodo & se¬
ao amorec iditur uiresque concipit ut intrasepascit suf¬
niras oneri alias festinatione pariendi gracilis at queti¬
dicuam cohibeatur castigatione tali inf&um exeat tota
t oleaque sinon sint palie iunipero cupresso albur no
uco reiquorum generum sudes omnibus annis recidun
saluberrima iniugo harundo conexa fasciculus du¬
t annis quinis cum breuiores palmites sarmento iun¬

Expanded text:
porculeta —, pluvio et caliginoso tractu rariores poni, sicco porculeta —, pluvio et caliginoso tractu rariores poni, sicco densiores. subtilitas parsimoniae conpendia invenit, cum vinea in pastinato seratur, obiter seminarium faciendi, ut et viveradix loco suo et malleolus, qui transferatur, inter vites et ordines seratur, quae ratio in iugero circiter XVI viveradicum donat. interest autem biennium fructus , quo tardius in sato provenit quam in tralato. Viveradix posita in vioculus, adminiculo iuxta adfixo et fimo addito. simili modo et secundo anno reciditur viresque concipit et intra se pascit suffecturas oneri. alias festinatione pariendi gracilis atque eiuncida, ni cohibeatur castigatione tali, in fetum exeat tota. bore oleaque, si non sint, pali e iunipero, cupresso, laburno, sabuco. reliquorum generum sudes omnibus annis reciduntur. saluberrima in iugo harundo conexa fasciculis durat annis quinis. cum breviores palmites sarmento iun
Abbreviated transcription (Latin):
quod decumano limitari semperuero quinquanis semitor
hoc est in quinto quo que palo singulȩ iugo pagine indudin
solo spisso non nisi repastinato nec nisi ui ueradicm seritno
& soluto uel malleolum sulco uel scro beincolles sulcos ageret¬
neantur a quoso cȩlo uelsicca solo malleolus autum nonisi sit¬
tus ratio mutauit siccus enim & calidus autum nopost& hut¬
dus frigidus que &iam ueris exitu in aridoselo iiueradta quo¬
que frustra seritur male & insiccis malleolus nisi postinbre
At inriguis uel frondens uitis & usque ad solstitium retitus
in hispania qui escere ueri tossationis dicurti ssimum plerio
austrosoptant cato abducat inter esse medio tempera mento
interbinas uites oport& pedes qui nos minimum autemla
solo pedes quaternos tenui plurimum octonos umbriam
si aduicenos intermittunt arationis gratia. in hisque uocin

Expanded text:
quot decumano, limitari, semper vero quintanis semitari, quot decumano, limitari, semper vero quintanis semitari, hoc est ut quinto quoque palo singulae iugo paginae includantur; <8> solo spisso non nisi repastinato nec nisi viveradicem seri, tenero et soluto vel malleolum sulco vel scrobe. in colles sulcos agere tum contineantur; aquoso caelo vel sicco solo malleolos serere autumno, nisi si tractus ratio mutabit. siccus enim et calidus autumno poscet, umidus frigidusque etiam veris exitu. in arido solo viveradix quoque frustra seritur, male et in siccis malleolus, nisi post imbrem, at in riguis vel frondens vitis et usque ad solstitium recte, ut in Hispania . quiescere ventos sationis die utilissimum. plerique austros optant, Cato abdicat. <9> Interesse medio temperamento inter binas vites oportet pedes quinos, minimum autem laeto solo pedes quaternos, tenui plurimum octonos—Umbri et Marsi ad vicenos intermittunt arationis gratia in his, quae vocant
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝑtica aut harundine auterine funiculoue
ut in his pania brundisioque conpluuiata copio¬
siõ uino est dicta a cauis edium conpluuiis diuidi¬
tur inqua ternas partes totidem iugis huiusse¬
rendiratio dic&ur eadem ualitura in omnige¬
nere in hoc ueroniimerosior tantum uero serit᷑
modis optime in pastinato proxime insulco nouis¬
sime inscrobe depastinatione dictum est. Sulco
latitudo pale satis est scrobibus ternorum pedũ
inquam que partem altitudo in quocum que gene¬
re tripedalis. Ideo nec uitis minor trans ferri
a altiores serobes poscunt pr&erea puluinatis adeuxts
labris quiexhis longiores fient ut uites binas accipuor d
re adminicula primȩ calamo accipere iuncas limitori dq¬
mano xxiui pedum latitudinis ad contrarios uehicuilorios
transitus aliis que trauersis limitibus denumpedum distos
ꝑmedia iugerai aut simuior modus sit totidem pedim crds

Expanded text:
fit pertica aut harundine aut crine funiculove fit pertica aut harundine aut crine funiculove , ut in Hispania Brundisique. conpluviata copiosior vino est, dicta a cavis aedium conpluviis. dividitur in quaternas partes totidem iugis. huius serendi ratio dicetur , eadem valitura in omni genere, in hoc vero numerosior tantum. <7> III vero seritur modis: optime in pastinato , proxime in sulco, novissime in scrobe. De pastinatione dictum est; sulco latitudo palae satis est, scrobibus ternorum pedum in quamque partem. altitudo in quocumque genere tripedalis, ideo nec vitis minor transferri . clivosa altiores scrobes poscunt, praeterea pulvinatis a devexitate labris. qui ex his longiores fient, ut vites binas accipiant e re, adminicula prima e calamo accipere; vineas limitari decumano XVIII pedum latitudinis ad contrarios vehiculorum transitus, aliisque traversis limitibus denum pedum distingui per media iugera aut, si maior modus sit, totidem pedum cardine,
Abbreviated transcription (Latin):
semina ipsa ꝑquam mirum sit medulla adempta
nasci surculis &iam quibus non sit articulatio arbo¬
ris no n omit tendum uid&ur namque buxi tenu¬
issimis quinis senisque colligatis de pacti proueni
unt quondam in obiseruatione cratut defringe¬
rentur ex inputatabuxo aliter uiuere nunccredi¬
tid& raxere haec experimenta seminariis cura
sequitur uincarum ratioquinque generum hac
sparsis perterram palmitibus aut perseuitȩ sub¬
recta uelcum anniculo sineiugo aut pedate sim¬
pliciiugo ut conpluuiatȩ quadruplicique pedata¬
erat eadem in tellegitur eius quoque inqua si ne
amminiculo uitis ꝑsestabit idenim nonfit nisi
pedamenti in opia simpliciiugo constat porrecto
ordineque cantherium appellant. melior ea ui¬
no quõ sibi ipsa non obumbrat ad siduoque sole co¬
quitur & adflatum magissentit celerius roremdi¬
mittit pampinationi quoque & occationiomniq
operi facilior suꝑc&era deflorescit utilius iugũ

Expanded text:
semina ipsa perquam mirun sit medulla adempta. semina ipsa perquam mirun sit medulla adempta. Nasci surculis etiam, quibus non sit articulatio, arbores non omittendum videtur. namque buxi tenuissimisunt. quondam in observatione erat, ut defringerentur ex inputata buxo, aliter vivere non crediti. detraxere hoc experimenta. 164 Seminarii curam sequitur vinearum ratio. quinque generum hae: sparsis per terram palmitibus aut per se vite subrecta vel cum amminiculo sine iugo aut pedatae simplici iugo aut conpluviatae quadriplici. 165 quae pedatae ratio, eadem intellegetur eius quoque, in qua sine amminiculo vitis per se stabit. id enim non fit nisi pedamenti inopia. simplici iugo constat porrecto ordine quem canterium appellant. melior ea vino, quoniam sibi ipsa non obumbrat adsiduoque sole coquitur et adflatum magis sentit, celerius rorem dimittit, pampinationi quoque et occationi omnique operi facilior. super cetera deflorescit utilius. iugum
Abbreviated transcription (Latin):
tanario sesquipedes interbina semin latitudinẽ
in longitudinem semisses ita satos malleolos xXIIII.
mense recidere adimum articulum nisi ipsi par¬
catur oculorum indemateria emicat cumqua
XXXUI. mense uiuera dix transfertur. Est&
luxoriosa ratio uites serendi ut quattuor malle¬
oli uehementi uinculo colligentur in parteluxo¬
riosȩ atque ita ꝑossa bubuli cruris uel ꝑcolla
fictilia traiecti obruantur biniseminentibus
gemimis humescunt hoc modo recisique palmi¬
tem emittunt postea fistula fracta radixlibe¬
re capit uires uuaque fertomnium corporũ
suorum acinos in alia genere inuent& nouicio
funditur malleolus medullaque crassa in se
colligantur ipsi candales ita ut gemmis parca¬
tur omnimodo tummalleolo interra fixo
mixti seritur & cum spargere caules eoepit
deciditur foditarque saepius talis uue acinus nihil in¬
tus lignihabiturus columella promittit cumui uere

Expanded text:
tario sesquipedes inter bina semina in latitudinem, tario sesquipedes inter bina semina in latitudinem, in longitudinem semisses; ita satos malleolos XXIIII mense recidere ad imum articulum, nisi ipsi parcatur. oculorum inde materia emicat, cum qua XXXVI mense viveradix transfertur. 161 Est et luxuriosa ratio vites serendi, ut quattuor malleoli vehementi vinculo colligentur ima parte luxuriosa atque ita vel per ossa bubuli cruris vel per colla fictilia traiecti obruantur binis eminentibus gemmis. uniscunt hoc modo recisisque palmitem emittunt. postea fistula fracta radix libere capit vires, uvaque fert omnium corporum suorum acinos. 162 in alio genere invento novicio finditur malleolus, medullaque erasa in se colligantur ipsi caules ita, ut gemmis parcatur omni modo. tum malleolus in terra fimo mixta seritur et, cum spargere caules coepit, deciditur foditurque saepius. talis uvae acinos nihil intus ligni habituros Columella promittit, cum vivere
Abbreviated transcription (Latin):
Sicodem die quodeputentur utilis simum simulto poste
esest serere custoditos ut i precepimus cueriutique
ne extraterram positi sole in arescantuento autfri¬
gore hebetentur quidiutius in siccofuerint priusqut̃
serantur in aqua pluribus debus reuirescant solit̃
a pricum & quam amplissimum in seminario siue in
uinea bidente pustinarideb& ternos pedes bipalio
alto marma reici qua ternum pedum fermento ita
ut pedes binos fossa procedait fossum purgari &exten¬
di necrudum relinquatur uerum exigi mensura
male pastinatum deprendunt scamna inequalia
m&ienda est & eapars que interiac& puluini sur¬
culi seruntur & inscrobe & insulco longiore se¬
suꝑ quam tenerrima ingeritur terra sed ingraci¬
li solo frustra nisi substrato pingiores quamduas
integi o port& & proximam attingi terram co¬
dem paxillo deprimi & spissari interesse in plan¬

Expanded text:
 158 inseri eodem die, quo deputentur, utilissimum; si multo postea  158 inseri eodem die, quo deputentur, utilissimum; si multo postea necesse sit serere custoditos, uti praecepimus, caveri utique, ne extra terram positi sole inarescant, vento aut frigore hebetentur. qui diutius in sicco fuerint, priusquam serantur, in aqua pluribus diebus revirescant. 159 Solum apricum et quam amplissimum in seminario sive in vinea bidente pastinari debet, ternos pedes bipalio alto, marra reici quaternum pedum fermento , ita utin pedes binos fossa procedat, fossum purgari et extendi , ne crudum relinquatur, verum exigi mensura. male pastinatum deprendunt scamna inaequalia. metienda est et ea pars, quae interiacet, pulvini. surculi seruntur et in scrobe et in sulco longiore; super quam tenerrima ingeritur terra, sed in gracili solo frustra nisi substrate pinguiore integi oportet et proximam attingi, terram eodem paxillo deprimi et spissari, interesse in plan
Abbreviated transcription (Latin):
uis est primum omnium nihil scritur ex his nisi inutile & de¬
ititum in sarmenta opputatur autem quic quid ꝓximotu
fructum solebat capitulatus utrimque eduro surculus seri
quc ar gumentomalleolus uocatur &iam nunc postea a uelli
nsua calce coeptus est ut infico neque est aliud uiuacius . Ter¬
angenus adiectum &iam nunc expeditius fine caleȩ quod sagit
arntur cum in torti panguntur id enim cum recisi nec intor
rigemmes plures autem exeodem surculo hoc modo fiunt
tot epampinariis sterile est nec nisi fecundo oport& quae
pos hab& nodos infecunda iudicatur densitas gemmnarũ
alititis indiciumest quidam feriu&ant nisi cos quifloru¬
it surculos sagittas serere minu sutile quõ intransse¬
o facile rumpitur quod intortum fuit seruntur pe¬
li nonbreuiores longitudine quinque sexu etdonorum
teione tribus geminis in hacmensura esse non poteruNT

Expanded text:
satus est. primum omnium nihil seritur ex his nisi inutile et desatus est. primum omnium nihil seritur ex his nisi inutile et deputatum in sarmenta. opputatur autem quidquid proximo tulit fructum. solebat capitulatus utrimque e duro surculus seri, eoque argumento malleolus vocatur etiamnunc. postea avelli cum sua calce coeptus est, ut in fico, neque est aliud vivacius. tertium genus adiectum etiamnum expeditius sine calce, quod sagittae vocantur, cum intorti panguntur, iidem cum recisi nec intorti, trigemmes. plures autem ex eodem surculo hoc modo fiunt. 157 serere e pampinariis sterile est, nec nisi fecundo oportet. quae raros habet nodos, infecunda iudicatur; densitas gemmarum fertilitatis indicium est. quidam seri vetant nisi eos qui floruerint surculos. sagittas serere minus utile, quoniam in transferendo facile rumpitur quod intortum fuit. seruntur pedali, non breviores, longitudine, quinque sexve nodorum. pauciores tribus gemmis in hac mensura esse non poterunt.
Abbreviated transcription (Latin):
repercussa erumpit abima suiparte iuxta priorenui
alternis latrum semper iniugunibus ut die tumdt
udolcium in proximo at que ita puices hoc uocatur inuntt
tina cumibicespitm facit. ante uero quam faciat in con¬
uo cuos & incacumine ipsogermen sic palmites nepotes
esolix pimpinigignuntur mirumque firmioraesse index¬
tapurte genita Rlos ergo in ssrculis nodos cum seruntur
dlos secare oport& ita ne profluat medulla &in fico quidem
rantiles taxili solo patefacto seruntur sicut descendant que
orima arbori fuerint duo oculi extraterram emineant. Oculi
ntminarborum surculis proprie uocantur unde germinan
uisfiuere laturi fructus in arbore cumtempestiue siti preg¬
aitis inchoatos conceptus aliubi pariunt ita satas ficos tertio
no transserre facile hoc prosena scendi celeritate ad tribu¬
mn huicarbori utcitissime proueniat. Vitium numerosior

Expanded text:
repercussa erumpit ab ima sui parte iuxta priorem nodum repercussa erumpit ab ima sui parte iuxta priorem nodum alternis laterum semper inguinibus, ut dictum ticulo, laevum in proximo, atque ita per vices. hoc vocatur in vite gemma, cum ibi caespitem fecit; ante vero quam faciat, in concavo oculus et in cacumine ipso germen. sic palmites, nepotes, uvae, folia, pampini gignuntur, mirumque firmiora esse in dextera parte genita. 154 Hos ergo in surculis nodos, cum seruntur, medios secare oportet ita, ne profluat medulla. et in fico quidem dodrantales, paxillis solo patefacto, seruntur sic, ut descendant quae proxima arbori fuerint, II oculi extra terram emineant. oculi autem in arborum surculis proprie vocantur, unde germinantquo fuere laturi fructus in arbore, cum tempestive sati praegnates inchoatos conceptus aliubi pariunt. ita satas ficos tertio anno transferre facile. hoc pro senescendi celeritate adtributum huic arbori, ut citissime proveniat. 156 Vitium numerosior