comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittit in terra. ut hoc ab eis fideliꝰ
in cęlo p̾sumatur. Eoc ipso itaq regno
quod iam uidemus in mundo esse sub¬
lunatum: sꝑemus regnum qđ in cęlo
credimus ꝑcipiendum. Nam sunt ñ¬
nulli qui xp̃ianitatis nomine cen¬
sentur. sed xp̃ianitatis non habent
fidem. sola ẽẽ uisibilia estimant. in¬
uisibilia non appetunt: quia nec ẽẽ
suspicantur. Ad sc̃oꝵ martyrum cor¬
pora consistimus fr̃s mei. Numquid
isti carnem suam in morte darent: nͥ
eis certissime constitisset ẽẽ uitam pro
qua mori debuissent. Et ecce qui ita
crediderunt: miraculis choruscant. Ad
extincta namq eoꝵ corpora. uiuentes
egri ueniunt. & sanantur : ꝑ iuri ueni¬
unt. & a demonio uexant᷑: demoniaci
ueniunt & liberant᷑. Quomodo gͦ illic
ubi uiuunt:. si in tot miracłis uiuunt
hic ubi mortui sunt  Rem fr̃s dico
breuem uerbo. sed non paruam merito:
quam religiosis quib dam senioribus
enarrantib agnoui. Gothoꝵ tempore

Expanded text:
promittit in terra, ut hoc ab eis fidelius promittit in terra, ut hoc ab eis fidelius in coelo praesumatur. Ex ipso itaque regno quod jam videmus in mundo esse sublimatum speremus regnum quod in coelo credimus percipiendum. Nam sunt nonnulli qui Christianitatis nomine censentur, sed Christianitatis non habent fidem. Sola esse visibilia aestimant, invisibilia non appetunt, quia nec esse suspicantur. Ad sanctorum martyrum corpora consistimus, fratres mei. Nunquid isti carnem suam in mortem darent, nisi eis certissime constitisset esse vitam pro qua mori debuissent? Et ecce qui ita crediderunt, miraculis coruscant. Ad exstincta namque eorum corpora viventes aegri veniunt et sanantur, perjuri veniunt et a daemonio vexantur, daemoniaci veniunt et liberantur. Quomodo ergo vivunt illic ubi vivunt, si in tot miraculis vivunt hic ubi mortui sunt? 7. Rem, fratres, dico brevem verbo, sed non parvam merito, quam religiosis quibusdam senioribus narrantibus agnovi. Gothorum tempore
Abbreviated transcription (Latin):
noscimus. discipłis enim rudib etiam
dep̃senti uita aliquid ꝓmittendum
fuit. ut possent robustius in futu¬
ra solidari. Sic isrłitico popło ex egy¬
pti terra liberando. reꝓ missionis ter-¬
ra ꝓmittit᷑. & cum uocandus esset
ad dona cęlestia. terrenis ꝓmissionib
suadetur. Cur hoc. nisi ut dum esset
aliquid quod eiuicino ꝑciꝑet: illud
iam fidelius crederet. qđ de longin¬
quo audire potuisset: Carnalis & eñi
popłs si parua non acciꝑet. magna ñ
na suad& ad cęlestia. ut ꝑcipiens qđ
uideret. sꝑare disceret quod minime
uidebat: & tanto solidior de in uisibi-¬
libus fieret: quanto ad eum spei cer¬
titudinem uisibilia ꝓmissa fulcirent.
Unde recte quoq ꝑ psalmistam dicit᷑.
Dedit eis regiones gentium. & labores
popłoꝵ possederunt: ut custodiant
iustificationes eiꝰ: & legem eiꝰ requirant.
Sic gͦ hocͣ loco rudib discipłis ueri¬
tas loquens. uidendum regnum dĩ

Expanded text:
noscimus. Discipulis enim rudibus etiam noscimus. Discipulis enim rudibus etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possent robustius in futura solidari. Sic Israelitico populo ex Aegypti terra liberando repromissionis terra promittitur, et cum vocandus esset ad dona coelestia, terrenis promissionibus suadetur. Cur hoc? Ut dum esset aliquid quod de vicino perciperet, illud jam fidelius crederet quod de longinquo audire potuisset? Carnalis etenim populus si parva non acciperet, magna non cna, suadet ad coelestia, ut percipiens quod videret, sperare disceret quod minime videbat; et tanto solidior de invisibilibus fieret, quanto eum ad spei certitudinem visibilia promissa fulcirent. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant . Sic ergo hoc loco rudibus discipulis Veritas loquens, videndum regnum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
amus. & ipse qui offensus est legatis
interuenientib obsecrat ds̃. Se quitur.
Dico autem uobis. Uere sunt hic aliqui
uenturum regnum dicitur: sed non¬
numquam presens eccł̃ia uocatur. Un¬
de scͥptũest. Mittet filius hominis
angłos suos. & colligent de regno eiꝰ
omnia scandala. In illo quippe regno
scandala non erunt: ubi ꝓfecto reꝓ¬
bi non ad mittunt᷑. Quo uidelic& ex¬
emplo colligitur. quod hoc loco regnũ
dei p̾sens eccł̃ia uocatur. Et quia non¬
nulli ex discipłis usq adeo in corpore
uicturi erant. ut eccłam d̃i construc̃-¬
tam conspicerent. & contra huius mun-
di głam erectam. consolatoria ꝓmissi-¬
one nunc dicitur: sunt quidam de
hic stantib qui non gustabunt mor-¬
tem. donec uideant regnum di. Sed
cum tanta dñs subeundȩ mortis p̃cep¬
ta ederet quid necessarium fuit ut
ad hanc subito ꝓmissionem ueniret:
Quod si subtiliter attendamus. quan¬
ta dispensatione pietatis agatur ag¬

Expanded text:
amus et ipse qui offensus est, legatis amus et ipse qui offensus est, legatis intervenientibus, obsecrat Deus. 6. Sequitur: Dico autem vobis, vere sunt aliqui hic  eloquio venturum regnum dicitur, sed nonnunquam praesens Ecclesia vocatur. Unde scriptum est: Mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . In illo quippe regno scandala non erunt, ubi profecto reprobi non admittuntur. Quo videlicet exemplo colligitur quod hoc loco regnum Dei praesens Ecclesia vocatur. Et quia nonnulli ex discipulis usque adeo in corpore victuri erant ut Ecclesiam Dei constructam conspicerent, et contra mundi hujus gloriam erectam, consolatoria promissione nunc dicitur: Sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt mortem donec videant regnum Dei. Sed cum tanta Dominus subeundae mortis praecepta ederet, quid necessarium fuit ut ad hanc subito 1591 promissionem veniret? Quod si subtiliter attendamus, quanta dispensatione pietatis agatur ag
Abbreviated transcription (Latin):
sepe a ꝓximis despici: dedignamur in¬
uirias uerbi tolerare. Si contingat
iurgium fortasse cum ꝓximo: erubes-¬
cimus priores satiffacere. Cor quippe
carnale dum huius uitȩ głam querit:
humilitatem respuit. Et plerumq ipse
homo qui irascitur. discordanti sibi recon
ciliari appetit: sed ire ad satisfaciendum
prior erubescit. Pensemus facta ueritatis:
ut uideamus quo iaceant nr̃e actiones
tis sumus: imitari eum cui conectim᷑
debemus. Quid namq ad nr̃ȩ eruditio¬
nis exemplum paulus egregius p̃dicator
dicit : Pro xp̃o legatione fungimur: tan¬
quam do exhortante ꝑnos: obsecramus
ꝓ xp̃o. reconciliamini do. Ecce inter nos
& dm̃ discordiam peccando fecimus: &
tamen ad nos ds̃ suos legatos prior mi¬
sit. ut nos ipsi qui peccauimus. ad pace
dei rogati ueniamus. Erubescat gͦ hu¬
mana suꝑbia. confundatur quisq si ñ
satisfaciat prior ꝓximo quando post
culpam nr̃am ut ei reconciliari debe

Expanded text:
saepe a proximis despici, dedignamur insaepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare; si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quippe carnale dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem respuit. Et plerumque ipse homo qui irasciliari appetit, sed ire ad satisfaciendum prior erubescit. Pensemus facta veritatis, ut videamus quo jaceant nostrae pravittis sumus, imitari eum cui connectimur debemus. Quid namque ad nostrae eruditionis exemplum Paulus egregius praedicator dicit? Pro Christo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo . Ecce inter nos et Deum discordiam peccando fecimus, et tamen ad nos Deus suos legatos prior misit, ut nos ipsi qui peccavimus, ad pacem Dei rogati veniamus. Erubescat ergo humana superbia, confundatur quisque si non satisfaciat prior proximo, quando post culpam n
Abbreviated transcription (Latin):
& patris. & sc̃oꝵ angłoꝵ. Sed ecce nc̃¬
apud se homines dicunt. Nos iam do¬
minum & sermones eius non erubes¬
cimus : quia aꝑta eum uoce ꝓfitem᷑.
Quib ego respondeo quod in hac plebe
xp̃iana sunt nonnulli. qui xp̃m ido
confitentur. quia cunctos xp̃ianos ẽẽ
aspiciunt. Nam si nomen xp̃i intanta
hodie gła non esset: tot ꝓfessores xcp̃i
sc̃a eccła non haberet. Non gͦ ad ꝓbatio¬
nem fiłi uox sufficit ꝓfessionis: quam
defendit a uerecundia ꝓfessio generali¬
tatis. Est tamen ubi se quisq inter¬
roget. nͣe in confessione xp̃i se ueraciter
ꝓbet: si non iam nomen eius erubes¬
cit. si plene uirtuti mentis humanũ
pudorem subdidit. Certe enim ꝑse¬
cutionis tempore erubescere põterant fi¬
deles substantiis nudari: de dignitatib
deici: uerberib affligi. Pacis autem tempo¬
re. quia hȩc a nr̃is ꝑsecutionib desunt:
est aliud ubi ostendamur nobis. Uerem᷑

Expanded text:
et Patris, et Patris, cunt: Nos jam Dominum et sermones ejus non erubescimus: quia aperta eum voce profitemur. Quibus ego respondeo quod in hac plebe Christiana sunt nonnulli qui Christum ideo confitentur, quia cunctos Christianos esse conspiciunt. Nam si nomen Christi in tanta hodie gloria non esset, tot professores Christi sancta Ecclesia non haberet. Non ergo ad probationem fidei vox sufficit professionis, quam defendit a verecundia professio generalitatis. Est tamen ubi se quisque interroget, ut in confessione Christi se veraciter probet, si non jam nomen ejus erubescit, si plena virtute mentis humanum pudorem subdidit. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi. Pacis autem tempore quia haec a nostris persecutionibus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis. Veremur
Abbreviated transcription (Latin):
consideretur. Nam cur instet ad colli¬
gendum: quando stare non potest ipse
qui colligit : Cursum gͦ suum quisq
consideret: & cognoscet sibi sufficere par¬
ua que hab&. Sed fortasse metuit: ne
in huius itinere uitȩ sumptus desit.
longa nr̃a desideria increpat uia bre¬
uis. Incassum multa portantur: cum
iuxta est quo ꝑgit᷑. Plerumq autem
& auaritiam uincimus: sed adhuc ob¬
stat quod uias rectitudinis minore tene¬
mus custodia ꝑfectionis. Nam sepe la¬
bentia cuncta despicimꝰ. sed tamen ad¬
huc humane uerecundiȩ usu p̃pedim᷑.
ut rectitudinem quam seruamus in
mente. nondum exprimere ualeamus
in uoce: & tanto di faciem ad iusticiȩ
defensionem negligimus: quanto hu¬
manas facies contra iusticiam uerem᷑.
Sed huic quoq uulneri congruum
subiungitur medicamentum. cum do¬
minus dicit. Qui me erubuerit & meoᷤᷤ
sermones: hunc filius hominis eru¬
bescet cum uenerit in maiestate sua

Expanded text:
consideretur. Nam cur instet ad colliconsideretur. Nam cur instet ad colligendum, quando stare non potest ipse qui colligit? Cursum ergo suum quisque consideret, et agnoscet sibi posse sufficere parva quae habet. Sed fortasse metuit ne in hujus vitae itinere sumptus desit. Longa nostra desideria increpat via brevis, incassum multa portantur cum juxta est quod pergitur. Plerumque autem et avaritiam vincimus, sed adhuc obstat quod vias rectitudinis minori tenemus custodia perfectionis. Nam saepe labentia cuncta despicimus, sed tamen adhuc humanae verecundiae usu praepedimur, ut rectitudinem quam servamus in mente nondum exprimere valeamus in voce; et tanto Dei faciem ad justitiae defensionem negligimus, quanto humanas facies contra justitiam veremur. Sed huic quoque vulneri congruum subjungitur medicamentum cum Dominus dicit: Qui me erubuerit et meos sermones, 1590 hunc Filius hominis erubescet cum venerit in majestate sua,
Abbreviated transcription (Latin):
faciet eam. Sic dicit᷑ fideli. Qui uolue¬
rit animam suam saluam facere ꝑdet
eam: & qui ꝑderit animam suam
ꝓpter me. saluam eam faciet: ac si agͥ¬
colȩ dicatur. fr̃umentum si seruas ꝑdis.
si seminas renouas. Quis enim nesciat
quod frumentum cum insemine mit¬
titur. perit ab oculis in terra deficit :
Sed unde putrescit in puluere: inde
uiri descit in renouatione. Quia uͦ sc̃a
eccła aliud tempus habet ꝑsecutionis
atq aliud pacis. redemptor nr̃ ipsa eiꝰ
tempora distinguit in p̾ceptis. Nlam ꝑ¬
secutionis tempore ponenda est anima:
pacis autem tempore ea quȩ amplius
dominari possunt. frangenda sunt de¬
sideria terrena. Unde & nunc dicitur.
Quid enim ꝓficit homini si lucretur
totum mundum: se autem ꝑdat & de¬
trimentum sui faciat : Cum ꝑsecutio
ab aduersariis deest: ualde uigilantiꝰ
cor custodiendum est. Nam pacis tem¬
pore quia lic& uiuere: libet etiam am¬
bire. Quȩ ꝓfecto auaricia bene compes-¬
citur. si ipse status ambientis sollicite

Expanded text:
fideli: Qui voluerit animam suam salvam facere, perdet eam; et qui perdiderit animam suam propter me, salvam eam faciet. Ac si agricolae dicatur: Frumentum si servas, perdis; si seminas, renovas. Quis enim nesciat quod frumentum cum in semine mittitur, perit ab oculis, in terra deficit? Sed unde putrescit in pulvere, inde virescit in renovatione. Quia vero sancta Ecclesia aliud tempus habet persecutionis, atque aliud pacis; Redemptor noster ipsa ejus tempora distinguit in praeceptis. Nam persecutionis tempore ponenda est anima, pacis autem tempore ea quae amplius dominari possunt frangenda sunt desideria terrena. Unde et nunc dicitur: Quid enim prodest homini, si lucretur totum mundum, se autem perdat, et detrimentum sui faciat? Cum persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore quia licet vivere, libet etiam ambire. Quae profecto avaritia bene compescitur, si ipse status ambientis sollicite
Abbreviated transcription (Latin):
numquam usq ad condescendendum
uitiis ꝑtrahat. dum ad culpas quisq
non debeat compassionem exercere. sed
zelum. Compassio quippe homini: recꝰ
titudo uitiis debet᷑. ut in uno eodemq
homine & diligam bonum quod factũ
est. & ꝑsequamur mala quȩ fecit: ne
dum culpas in caute remittimus. non
iam ꝑ caritatem compati. sed ꝑ negligen¬
tiam condescendisse uideamur. Sequit᷑.
rit animam suam ꝓpter me: saluam

Expanded text:
nunquam usque ad condescendendum nunquam usque ad condescendendum vitiis pertrahat, cum ad culpas quisque non debeat compassionem exercere, sed zelum. Compastitudo vitiis debetur, ut in uno eodemque homine et diligamus bonum quod factum est et persequamur mala que fecit, ne, dum culpas incaute remittimus, non iam per caritatem compati, sed per negligentiam condescendisse videamur». Nota rat
Abbreviated transcription (Latin):
Et tanto se celerius foras fundit: qͣnto
ad humanos ocłos ꝑ ostensum pallorẽ
exit. Et plerumq fit. ut quod causa
dei agi creditur: ꝓ solis humanis fa¬
uorib agatur. Quod bene symon ille
significat: qui inuentus initinere
crucem dñicam in angaria portat.
Aliena quippe onera in angaria por¬
tantur: quando ꝑuanitatis studium
aliquid geritur. Qui gͦ ꝑ symonem de¬
signantur. nisi abstinentes & arrogan¬
tes: qui ꝑ abstinentiam quidem carnẽ
afficiunt: sed fructum abstinentiȩ in¬
terius non requirunt. Crucem gͦ dñi
in angaria sẏmon portat: quia cum
ad opus bonum ex bona uoluntate
non ducitur. rem iusti sine fructu
peccator oꝑatur. Unde isdem sẏmon
crucem portat. sed non moritur: qͥa
abstinentes & arrogantes. ꝑ abstinen¬
tiam quidem corpus afficiunt. sed ꝑ
desiderium głȩ mundo uiuunt. Cõm¬
passionem uero animi plerumq laten-¬
ter obsidet pietas falsa. ut hanc non¬

Expanded text:
et tanto se celerius foras fundit, quanto et tanto se celerius foras fundit, quanto ad humanos oculos per ostensum pallorem exit. Et plerumque fit ut hoc quod causa Dei agi creditur pro solis humanis favoribus agatur. Quod bene Simon ille significat, qui, inventus in itinere , crucem dominicam in angaria 1589 portat. Aliena quippe onera in angaria portantur, quando per vanitatis studium aliquid geritur. Qui ergo per Simonem designantur, nisi abstinentes et arrogantes? Qui per abstinentiam quidem carnem afficiunt, sed fructum abstinentiae interius non requirunt. Crucem ergo Domini in angaria Simon portat, quia cum ad opus bonum ex bona voluntate non ducitur, rem justi sine fructu peccator operatur. Unde idem Simon crucem portat, sed non moritur, quia abstinentes et arrogantes per abstinentiam quidem corpus afficiunt, sed per desiderium gloriae mundo vivunt. Compassionem vero animi plerumque latenter obsidet pietas falsa, ut hanc non
Abbreviated transcription (Latin):
nentiam afficit᷑ corpus. aut ꝑ compassi
onem ꝓximi affligit᷑ animus. Pensemꝰ
qualiter utroq modo paulus crucem
suam tulerat qui dicebat. Castigo
corpus meum & inseruitutem redigo:
ne forte aliis p̾dicans ipse reꝓbus efficiar.
Ecce in afflictione corporis audiuimꝰ¬
crucem carnis: audiamus: nunc in
compassione ꝓximi crucem mentis.
Ait enim. Quis infirmatur: & ego
non infirmor. Qs scandaliratur: &
ego non uror  ꝑ fectus quippe p̃dica¬
tor ut exemplum daret abstinentiȩ:
crucem portabat in corpore. Et qui a
in se trahebat dampna infirmitatis
alienȩ: crucem portabat in corde. Sed
quia ipsis uirtutib quęd̃a uitia iux¬
ta sunt. dicendum nobis est quod ui¬
tium abstinentiam carnis. & quod
obsideat compassionem mentis. E uici¬
no namq abstinentiam carnis non¬
numquã uana gła obsidet: quia dũ
tenuitas in corpore. dum pallor in uul¬
tu respicitur. uirtus patefacta laudat᷑.

Expanded text:
neneonem proximi affligitur animus. Pensemus qualiter utroque modo Paulus crucem suam tulerat, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Ecce in afflictione corporis audivimucrucem carnis, audiamus nunc in compassione proximi crucem mentis. Ait enim: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Perfectus quippe praedicator, ut exemplum daret abstinentiae, crucem portabat in corpore. Et quia in se trahebat damna infirmitatis alienae, crucem portabat in corde. 3. Sed quia ipsis virtutibus quaedam vitia juxta sunt, dicendum nobis est quod vitium abstinentiam carnis et quod obsideat compassionem mentis. E vicino namque abstinentiam carnis nonnunquam vana gloria obsidet, quia dum tenuitas in corpore, dum pallor in vultu respicitur, virtus patefacta laudatur;
Abbreviated transcription (Latin):
und e est quod scã uerba ꝑ doctrinam
ueritatis clamat. Protinus subdit.
Hiuit uero in me xp̃c. Ac si aꝑte dicat.
Ego quidem a mem& ipso extinctus
sum. quia carnaliter non uiuo: sed
tamen essentialiter mortuus non sum
quia in xp̃o spiritaliter uiuo. Dicat
gͦ ueritas dicat: si quis uult post me
uenire abneget sem& ipsum: quia ni¬
si quis a sem& ipso deficiat. ad eum qui
suꝑ ipsum est non appropinquat. Nec
ualet app̾hendere quod ultra ipsum ẽ:
si nescierit mactare quod est. Sic holerũ
plantȩ transponuntur ut ꝓficiant: atq
rit ita dixerim eradicantur ut crescant.
Sic rerum semina in terrȩ ammixtio¬
ne deficiunt: & in reꝑationem sui gene¬
ris uberius assurgunt. Unde enim
uidentur ꝑdidisse quod erant: inde
cipiunt hoc apparere quod non erant.
Sed iam qui se auitiis abnegat. ex qui¬
rendȩ ei uirtutes sunt in quib cres¬
cat. Nam cum dictum est. qui uult
post me uenire abneget se ipsum: ꝓ¬

Expanded text:
unde est quod sancta verba per doctrinam unde est quod sancta verba per doctrinam veritatis clamat. Protinus subdit: Vivit vero in me Christus . Ac si aperte dicat: Ego quidem a memetipso exstinctus sum, quia carnaliter non vivo; sed tamen essentquia in Christo spiritaliter vivo. Dicat ergo Veritas, dicat: Si quis vult post me sequi, deneget seipsum; quia nisi quis a semetipso deficiat, ad eum qui super ipsum est non appropinquat; nec valet apprehendere quod ultra ipsum est, si nescierit mactare quod est. Sic olerum plantae transponuntur ut proficiant, atque, ut ita dixerim, eradicantur ut crescant. Sic rerum semina in terrae admistione deficiunt, ut in reparatione sui generis uberius assurgant. Unde enim videntur perdidisse quod erant, inde accipiunt hoc apparere quod non erant. 3. Sed qui jam se a vitiis abnegat, exquirendae ei virtutes sunt in quibus crescat. Nam cum dictum est: Qui vult post me venire, abneget semetipsum, p
Abbreviated transcription (Latin):
est qui uadit: si se deseruerit : Sed
aliud sumus ꝑ peccatum lapsi: aliud
ꝑ naturam conditi. Aliud quod fecimus:
aliud quod facti sumus. Relinquamͦ
nos m&e ipsos quales peccando nos feci¬
les ꝑ grãm facti sumus. Ecce & enim
humilis factus est: sem& ipsum reli¬
nentiam uitam mutauit: ab negauit
pria. qui prius aliena rapiebat:. ꝓ¬
culdubio sem& ipsum reliquit. Ipse
quidem est ꝑ naturam: sed non est
ipse ꝑmaliciam. Hinc enim scͥptũ ẽ.
Herte impios. & non erunt. Conuer-¬
si namq impii non erunt: non qͥa
omnino non erunt in essentia. sed sci¬
lic& non erunt in impietatis culpa.
Tunc gͦ nosmet ipsos relinquimuis. t̾c
nos ipsos ab negamus: cum uitamus
qđ ꝑ uetustatem fuimus. & ad hoc niti¬
mur. quo ꝑ nouitatem uocamur.
Pensemus quomodo se paulus abnega¬
uerat qui dicebat. Uiuo autem iam ñ
ego. Extinctus quippe fuerat seuus
pius. Si enim ipse esset. pius ꝓfecto non
esset. Sed qui se uiuere denegat. dicat

Expanded text:
est qui vadit, si se deseruit? Sed est qui vadit, si se deseruit? Sed aliud sumus per peccatum lapsi, aliud per naturam conditi; aliud quod fecimus, aliud quod facti sumus. Relinquamus nosmetipsos quales peccando nos feciles per gratiam facti sumus. Ecce enim milis factus est, semetipsum reliitam mutauit, abnegauit pria qui prius aliena rapiebat, procul dubio semetipsum reliquit. Ipse quidem est per naturam, sed non est ipse per malitiam. Hinc enim scriptum est: Verte impios, et non erunt . Conversi namque impii non erunt, non quia non erunt omnino in essentia, sed scilicet non erunt in impietatis culpa. Tunc ergo nosmetipsos relinquimus, tunc nos ipsos abnegamus, cum vitamus quod per vetustatem fuimus, et ad hoc nitimur quod per novitatem vocamur. Pensemus quomodo se Paulus abnegaverat, qui dicebat: Vivo autem jam non ego . Exstinctus quippe fuerat saevus praedicator. Si enim ipse esset, pius profecto non esset. Sed qui se vivere denegat, dicat
Abbreviated transcription (Latin):
sum est relinquere sem& ipsum. Miꝰ
quippe est ab negare quod habet: ual¬
de autem multum est. ab negare quod
est. Ad se autem nobis uenientib dñs
prȩcepit ut renuntiemus nr̃is. quia
qͥcũq ad fidi agonem uenimus. luctam
contra malignos sp̃s sumimus. Nichil
autem maligni sp̃s in hoc mundo ꝓpͥũ
possident. Nudi gͦ cum nudo luctari
debemus. Nam si uestitus quisq cum
nudo luctatur: citius ad terram deicit᷑.
quia habet unde teneat᷑. Quid enim
sunt terrena omnia: nisi quȩdam cor-¬
poris indumenta: Qui gͦ contra dia-¬
bolum ad certamen ꝓꝑat: uestimenta
abiciat ne succumbat. Nichil in hoc
mundo amando possideat: nullas re-¬
rum labentium delectationes requi-¬
rat : ne unde ad uotum tegitur. ad ca¬
sum inde teneatur. Nec tamen sufficit
nr̃a relinquere: nisi relinquamus &
nos. Quid est quod dicimus: relinqua¬
mus & nos: Si enim nos ipsos relinqͥ¬
mus: quo ibimus extra nos: Uel quis

Expanded text:
sum est relinquere semetipsum. Minus sum est relinquere semetipsum. Minus quippe est abnegare quod habet, valde autem multum est abnegare quod est. 1587 2. Ad se autem nobis venientibus Dominus praecepit ut renuntiemus nostris, quia quicunque ad fidei agonem venimus, luctamen contra malignos spiritus sumimus. Nihil autem maligni spiritus in hoc mundo proprium possident. Nudi ergo cum nudis luctari debemus. Nam si vestitus quisquam cum nudo luctatur, citius ad terram dejicitur, quia habet unde teneatur. Quid enim sunt terrena omnia, nisi quaedam corporis indumenta? Qui ergo contra diabolum ad certamen properat, vestimenta abjiciat, ne succumbat. Nihil in hoc mundo amando possideat, nullas rerum labentium delectationes requirat, ne unde ad votum tegitur, ad casum inde teneatur. Nec tamen sufficit nostra relinquere, nisi relinquamus et nos. Quid est quod dicimus, Relinquamus et nos? Si enim nosmetipsos relinquimus, quo ibimus extra nos? Vel quis
Abbreviated transcription (Latin):
tem opposuit nouitatis suȩ. Quid enĩ
uetus quid carnalis homo nouerat:
nisi sua retinere. aliena raꝑe si posset.
concupiscere si non posset: Sed cȩlestis
medicus. singłis quibq uitiis. obiuen¬
tia adhibet medicamenta. Nam sicut
arte medicinȩ calida frigidis. frigida
calidis curantur: ita dñs nr̃ contraria
opposuit p̾dicamenta peccatis: ut lu¬
bricis continentiam. tenacib largitatẽ.
iracundis mansuetudinem. elatis p̃ci¬
peret humilitatem. Certe cum se sequien¬
tib noua mandata ꝓponeret dixit.
Nisi quis renuntiauerit om̃ib quȩ pos¬
sidet. non potest m̃s eẽ discipłs. Ac si
aꝑte dicat. Qui ꝑ uitam ueterem alie¬
na concupiscitis. ꝑ nouȩ conuersatio¬
nis studium & ur̃a largimini. Quid
uero in hac lectione dicat audiaimus.
qui uult post me uenire abneget se¬
met ipsum. Ibi dicitur ut ab negemus
nr̃a: hic dicitur ut ab negemus nos.
Et fortasse laboriosum non est homi¬
ni relinquere sua: sed ualde laborio¬

Expanded text:
suae. Quid enim vetus, quid carnalis homo noverat, nisi sua retinere, aliena rapere, si posset; concupiscere, si non posset? Sed coelestis medicus singulis quibusque vitiis obviantia adhibet medicamenta. Nam sicut arte medicinae calida frigidis, frigida calidis curantur, ita Dominus noster contraria opposuit praedicamenta peccatis, ut lubricis continentiam, tenacibus largitatem, iracundis mansuetudinem, elatis praeciperet humilitatem. Certe cum se sequentibus nova mandata proponeret, dixit: Nisi quis renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Ac si aperte dicat: Qui per vitam veterem aliena concupiscitis, per novae conversationis studium et vestra largimini. Quid vero in hac lectione dicat, audiamus: Qui vult post me venire, abneget semetipsum. Ibi dicitur ut abnegemus nostra, hic dicitur ut abnegemus nos. Et fortasse laboriosum non est homini relinquere sua, sed valde laborio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eo ex caritate non orat. Sed ecce in noᷤ
intulit. iuuantes lesit: amantes ꝑse¬
cutus est. Retinenda hȩc essent: si re¬
mittenda nobis  delicta non
essent. Aduocatus & enim nr̃ p̾cem nobis
in causa nr̃a composuit: & ipse eiꝰdem
cause. iudex est qui aduocatus. Preci
autem quam composuit: conditionẽ
inseruit dicens. Dimitte nobis debita
nr̃a: sicut & nos dimittimus debito

Expanded text:
pro eo ex charitate non orat. 9. Sed ecce in nos pro eo ex charitate non orat. 9. Sed ecce in nos intulit, juvantes laesit, amantes persecutus est. Retinenda haec essent, si remittenda nobis delicta non essent. Advocatus etenim noster precem nobis in causa nostra composuit; et ipse ejusdem causae judex est, qui advocatus. Preci autem quam composuit conditionem inseruit, dicens: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus deb
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ꝓ lapidatore suo dñm deprecat᷑.
Alter ex pͥncipatu deicitur: & tamen
petitus ut ex oraret fatet᷑ dicens. Absit
a me hoc peccatum in dño: quo minus
cessem orare ꝓ uobis. Si moyses & samu¬
hel steterint coram me: non est anima
mea ad popłm istum. Ac si aꝑte dicat.
Nec illos modo ꝓ amicis audio: quos
magne uirtutis merito orare etiam ꝓ
inimicis scio. Uirtus gͦ uere oꝑationis
est: celsitudo caritatis. Et tunc quisq
quod recte petit adipiscit᷑ cum eiꝰ animꝰ
in petitione nec inimici odio fuscat᷑.
Sed plerumq reluctantem animum
uincimus: & iam ꝓ inimicis oramus.
Fundit os ꝓ aduersarũs p̾cem: sed uti¬
nam cor teneat amorem. Nam sepe & ora¬
tionem ꝓ inimicis nr̃is impendimus:
sed hanc ex p̾ceptione potius fundimus
quam ex caritate. Nam & uitam ini¬
micoꝵ petimus: & tamen ne exaudi-¬
amur timemus. Sed quia internus
iudex mentem potius quam uerba con-¬
siderat: ꝓ inimico nil postulat. qui

Expanded text:
tamen pro lapidatore suo Dominum deprecatur; tamen pro lapidatore suo Dominum deprecatur; alter ex principatu dejicitur, et tamen petitus ut exoraret, fatetur dicens: Absit a me hoc peccatum in Domino, quo minus cessem orare pro vobis . Si Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Ac si aperte dicat; Nec illos modo pro amicis audio, quos magnae virtutis merito orare etiam pro inimicis scio. Virtus ergo verae orationis est celsitudo charitatis. Et tunc quisque quod recte petit, adipiscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio fuscatur. Sed plerumque reluctantem animum vincimus, si etiam pro inimicis oramus. Effundit os pro adversariis precem, sed utinam cor teneat amorem. Nam saepe et orationem pro inimicis nostris impendimus, 1565 sed hanc ex praeceptione potius fundimus quam ex charitate. Nam et vitam inimicorum petimus, et tamen ne exaudiamur timemus. Sed quia internus judex mentem potius quam verba considerat, pro inimico nil postulat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc ueritas dicit. Cum statis adoran¬
dum remittite si quid habetis in cordib
ur̃is. Quam uirtutem remissionis aꝑtiꝰ
ostendimus: si unum testimonium te¬
stamenti ueteris ꝓferam᷑. Certe cũ iudȩa
conditoris sui iusticiam culpis exigen¬
tib offendisset: ꝓpħam suum ab oratio¬
ne dñs ꝓhibens dicit. Non assumas lau¬
dem. & orationem ꝓ eis. Si moyses & sa¬
muhel steterint coram me: non est am¬
ma mea ad popłm istum. Qd est quod
intermissis relictisq tot patrib. soli moy¬
ses & samuhel ad medium deducuntur.:
Quoꝵ mira obtinendi uirtus ostendit᷑.
dum nec ipsi posse intercedere dicunt᷑.
Ac si aꝑte dñs dicat. Nec illos audio: qͦs
minime contempno. Qd gͦ est. quod moy¬
ses & samuhel cȩteris patͥb in postulati¬
ne p̾feruntur: nisi quod duo hi tantũ¬
modo incuncta testamenti ueteris seriȩ
etiam pro inimicis suis legunt᷑ ex orasse:
Unus a popło lapidib impetitur: &

Expanded text:
Hinc Veritas dicit: Cum statis ad oranHinc Veritas dicit: Cum statis ad orandum, remittite si quid habetis in cordibus vestris . Quam virtutem remissionis apertius ostendimus, si unum testimonium Testamenti Veteris proferamus. Certe cum Judaea conditoris sui justitiam culpis exigentibus offendisset, prophetam suum ab oratione Dominus prohibens, dicit: Non assumas laudem et orationem pro eis . Si Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Quid est quod intermissis relictisque tot patribus, soli Moyses et Samuel ad medium deducuntur, quorum mira obtinendi virtus ostenditur, dum nec ipsi posse intercedere dicuntur? Ac si aperte Dominus dicat: Nec illos audio quos minime contemno? Quid ergo est quod Moyses et Samuel caeteris patribus in postulatione praeferuntur? nisi quod duo isti tantummodo in cuncta Testamenti Vetetiam pro inimicis suis leguntur exorasse? Unus a populo lapidibus impetitur , et
Abbreviated transcription (Latin):
tione querit uxorem. alius petit uillã.
alius postulat uestem: alius dari sibi
dep̾catur alimentum. Et quidem cũ
hȩc desunt : ab omnipotentẽ do peten¬
da sunt. Sed meminisse continue de¬
bemus: quod ex mandato eiusdem re-
demptoris nr̃i accepimus. Querite pri¬
mum regnum di & iusticiam eiꝰ: & hȩc
omnia adicient᷑ uobis. Et hȩc itaq ab
iħu petere non est errare: si tamen ñ
nimie petantur. Sed adhuc quod est
grauius. alius postulat mortem inimi¬
ci: eumq quem gladio non potest ꝑse¬
qui. ꝑsequit᷑ oratione. Et uiuit adhuc
qui maledicit᷑: & tamen is qui maledi¬
cit. iam de morte illius reus tenetur.
Iubet autem d̃s ut diligatur inimicus:
& tamen rogatur ds ut occidat inimi¬
cum. Qs quis itaq sic orat : in ipsis suis
p̃cib contra conditorem pugnat. Unde¬
& sub iude syecie dicitur. Fiat oratio eiꝰ
in peccatum. Oratio quippe in peccatũ
est: illa petere quȩ ꝓhib& ipse qui petit᷑.

Expanded text:
tione quaerit uxorem, alius petit villam, tione quaerit uxorem, alius petit villam, alius postulat vestem, alius dari sibi deprecatur alimentum. Et quidem cum haec desunt, ab omnipotenti Deo petenda sunt. Sed meminisse continuo debemus quod ex mandato ejusdem nostri Redemptoris accepimus, Quaerite primum regnum Dei, et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . Et haec itaque a Jesu petere non est errare, si tamen non nimie petantur. Sed adhuc, 1564 quod est gravius, alius postulat mortem inimici, eumque quem gladio non potest persequi, persequitur oratione. Et vivit adhuc qui maledicitur, et tamen is qui maledicit jam de morte illius reus tenetur. Jubet autem Deus ut diligatur inimicus , et tamen rogatur Deus ut occidat inimicum. Quisquis itaque sic orat, in ipsis suis precibus contra conditorem pugnat. Undet sub Judae specie dicitur: Fiat oratio ejus in peccatum . Oratio quippe in peccatum est illa petere quae prohibet ipse qui petitur. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine filii. & tamen quod petiit ñ
accepit: Sed quia nomen filii iħc ẽ. iħe
autem saluator uel etiam salutaris dicit᷑:
ille gͦ in nomine saluatoris petit. qui illud
petit. quod ad ueram salutem ꝑtinet. Nã
si id quod non expediat petitur: non in
nomine iħu petitur pater. Unde & isdẽ
apłis adhuc infirmantib dñs dicit. Als
qimͦ ñ petistiᷤᷤ qͥcꝗͣ in nomine meo. Ae
si aꝑte diceretur. Non petistis in nomine
saluatoris: qui nescitis querere ȩternã
salutem. Hinc est quod & paulus non ex¬
auditur: quia si liberaretur a tẽptatione
tem martyris conuenistis. genua flecti¬
tis. pectiis tonditis. uoces orationis ac
confessionis emittitis faciem lacrimis
rigatis: sed pensate queso petitiones ur̃as
uidete si in nomine iħu petitis: idẽ si
gaudia salutis ȩternẽ postulatis. In
domo enim iħu iħm non querits:
si in ȩternitatis templo importune pro
temporalib oratis. Ecce alius in ora¬

Expanded text:
in nomine Filii, et tamen quod petiit non in nomine Filii, et tamen quod petiit non accepit? Sed quia nomen Filii Jesus est, Jesus autem Salvator, vel etiam Salutaris dicitur, ille ergo in nomine Salvatoris petit qui illud petit quod ad veram salutem pertinet. Nam si id quod non expedit petitur, non in nomine Jesu petitur Pater. Unde et eisdem is adhuc infirmantibus Dominus dicit: Usque modo non petistis quidquam in nomine mea . Ac si aperte diceretur: Non petistis in nomine Salvatoris quia nescitis quaerere aeternam salutem. Hinc est quod et Paulus non exauditur quia si liberaretur a tentatione,tem martyris convenistis, genua flectitis, pectus tunditis, voces orationis ac confessionis emittitis, faciem lacrymis rigatis. Sed pensate, quaeso, petitiones vestras; videte si in nomine Jesu petitis, id est si gaudia salutis aeternae postulatis. In domo enim Jesu Jesum non quaeritis, si in aeternitatis templo importune pro temporalibus oratis. Ecce alius in ora
Abbreviated transcription (Latin):
um amorte sumant. Nam quod amorte
incipiat fructus di: testat᷑ ꝓpha qui di¬
cit. Cum dederit dilectis suis somnũ: hec
est hereditas dñi. Omĩs qui dormit in
morte: ꝑdit hereditatem. Sed cum dede¬
rit dilectis suis somnum. hȩc est hereditas
dñi: quia electi d̃i post quam ꝑuenerint
ad mortem: tunc inueniunt hereditatẽ.
Sequit᷑. t quodcũq petieritis patrẽ in noĩe
meo. det uobis Ecce hic dicit: qđcumq petie¬
ritis patrẽ in nomine meo det uobis. Rursũ
alibi ꝑ euindẽ eiiuglistã dicit. Siqͥd petieritiᷤᷤ
patrẽ in noĩe meo dabit uob̾.¶Isqrm̃ ñ petistiꝰ
qͥcꝗͣ. in noĩe meo. Si omne qͦt petimus in
nomine filii dat nobis pater: qͥd est qͦt pau¬
lus ter dm rogauit. & exaudiri non me¬
gius p̃dicator in filii nomine non petiit:
Quare autem non accepit quod petiit a
Quomodo gͦ uerum est quia quicquid pe¬
tierimus in nomine filii dat nobis pater:
si auferri a se angłm sathane petiit apłs

Expanded text:
um a morte sumant. Nam quod a morte um a morte sumant. Nam quod a morte incipiat fructus Dei, testatur Propheta, qui dicit: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . Omnis qui dormit in morte perdit haereditatem; sed cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini, quia electi Dei postquam pervenerint ad mortem, tunc invenient haereditatem. 6. Sequitur: Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Ecce hic dicit: Quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Rursum alibi per eumdem Evangelistam dicitPatrem in nomine meo, dabit vobis. Usque modo non petistis quidquam in nomine meo . Si omne quod petimus in nomine Filii dat nobis Pater, quid est quod Paulus ter Dominum rogavit, et exaudiri non megius praedicator in Filii nomine non petiit? Quare autem non accepit quod petiit? Quomodo ergo verum est quia quidquid petierimus in nomine Filii, dat nobis Pater, si auferri a se angelum Satanae petiit Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
autem quȩ ꝑcepit suꝑ se nichil suis me¬
ritis tribuat: ne ad inimicitias erum¬
pat. Unde & subditur. Non uos me
elegistis. sed ego elegi uos: & posui uos
ut eatis. & fructum afferatis. Posui ad
gram. plantaui ut eatis uolendo: frucꝰ¬
tum afferatis oꝑando. Eatis enim uo-¬
lendo dixi: quia uelle aliquid facere.
iam mente ire est. Qualem uͦ fructum
afferre debeant. subditur. Et fructus
ur̃ maneat. Omne quod scđm p̾sens scł̃m
laboramus: uix usq ad mortem sufficit.
Mors namq interueniens fructum labo¬
ris nr̃i abscidit. Quod uero ꝓ ȩterna uita
agitur. etiam post mortẽm seruatur: &
tunc apparere incipit: cum laboꝵ car¬
nalium fructus cȩperit non uideri.
Ibi gͦ illa retributio in choat: ubi ista
terminat᷑. Quisquis igitur iam ȩterna
cognouit: apud eiꝰ animum temporales
fructus uilescant. Tales fructus oꝑemͦ
qui maneant: tales fructus oꝑemur. qui
cum mors cuncta interimat: ipsi exordi¬

Expanded text:
autem quae percipit, super se. Nihil suis meautem quae percipit, super se. Nihil suis meritis tribuat, ne ad inimicitias erumpat. Unde et subditur: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos, et posui vos, ut eatis, et fructum afferatis. Posui ad gratiam, plantavi ut eatis volendo, fructum afferatis operando. Eatis enim volendo dixi, quia velle aliquid facere, jam mente ire est. Qualem vero fructum afferre debeant subditur: Et fructus vester maneat. Omne quod secundum praesens saeculum laboramus vix usque ad mortem sufficit. Mors namque interveniens fructum nostri laboris abscidit. Quod vero pro aeterna vita agitur etiam 1563 post mortem servatur; et tunc apparere incipit, cum laborum carnalium fructus coeperit non videri. Ibi ergo illa retributio inchoat, ubi ista terminatur. Quisquis ergo jam aeterna cognovit, apud ejus animum temporales fructus vilescant. Tales fructus operemur qui maneant; tales fructus operemur qui, cum mors cuncta interimat, ipsi exordi
Abbreviated transcription (Latin):
est principatus eoꝵ. Ecce electi di car-¬
nem domant. spm̃ roborant. dȩmonib
imꝑant: uirtutib choruscant. p̃sentia
despiciunt. ȩternam patͥam cum uoce
& morib p̾dicant: eam etiam morien¬
do diligunt. atq ad illãꝑ torm̃ta ꝑtingt.
Occidi possunt: & flecti nequeunt.
Nimis gͦ confortatus est principatus
eoꝵ. In ista passione ipsa qua cecidert̃
in morte carnis: uidete quantum fue¬
rit culmen mentis. Unde hoc. nͥ qͥa nimiᷤ
confortatus est principatus eoꝵ: Sed
sic magni: forsitan pauci sunt. Subiun¬
xit. Dinumerabo eos & suꝑ harenam
multiplicabunt᷑. Totum mundñ fr̃s
aspicite: martyrib plenus est. Iam
pene tot qui uideamus non sumus:
quot ueritatis testes habemꝰ. Do gͦ
numerabiles nobis suꝑ harenam mul¬
tiplicati sunt: quia quanti sint: a nob̾
comp̃hendi non possunt. Sed quisqͥs
adhanc ꝑuenit dignitatem ut amicus
uocetur di: se se in se conspiciat. Dona

Expanded text:
est principatus eorum . Ecce electi Dei carest principatus eorum . Ecce electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant, praesentia despiciunt, aeternam patriam cum vocac moribus praedicant, eam etiam moriendo diligunt, atque ad illam per tormenta pertingunt. Occidi possunt et flecti nequeunt. Nimis ergo confortatus est principatuseorum. In ista ipsa passione, qua ceciderunt in morte carnis, videte quantum fuerit culmen mentis. Unde hoc, nisi quia confortatus est principatus eorum. Sed sic magni forsitan pauci sunt? Subjunxit: Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur . Totum mundum, fratres, aspicite: martyribus plenus est. Jam pene tot qui videamus non sumus quot veritatis testes habemus. Deo ergo numerabiles nobis super arenam multiplicati sunt, quia quanti sint, a nobis comprehendi non possunt. 5. Sed quisquis ad hanc pervenit dignitatem, ut amicus vocetur Dei, sese in se conspiciat, dona
Abbreviated transcription (Latin):
sunt omnia quȩ audiuit a patre suo quȩ
nota fieri uoluit seruis suis ut eos effi¬
ceret amicos suos: nisi gaudia internȩ
caritatis. nisi illa festa suꝑne patriȩ.
quȩ nr̃is cotidie mentib ꝑ aspirationẽ
sui amoris imprimit: Dum eñi audi¬
ta suꝑna ⁊ cȩlestia amamus amata iam
nouimus: quia amor ipse noticia est.
Omnia gͦ eis nota fecerat: qui a terrenis
desideriis immutati amoris summi fa¬
cib ardebant. Istos uero amicos di: as¬
pexerat ꝓph̃a cum dicebat. Michi autẽ
nimis honorificati sunt amici tui ds̃.
Amicus enim: quasi animi custos
uocatur. Quia gͥ psalmista prospexit
electos di a mundi huius amore seꝑatos.
custodire in mandatis cȩlestib uoluntatẽ
di: miratus est amicos dĩ dicens. Michi
autem nimis honorificati sunt amici
tui d̾s. Et tanquam si ab eo ꝓtinus cau¬
sas honoris tanti nobis insinuari que¬
reremꝰ: ilico adiunxit. Nimis confortatꝰ

Expanded text:
sunt omnia quae audivit a Patre suo, quae sunt omnia quae audivit a Patre suo, quae nota fieri veluit servis suis, ut eos efficeret amicos suos, nisi gaudia internae charitatis, nisi illa festa supernae patriae, quae nostris quotidie mentibus per aspirationem sui amoris imprimit? Dum enim audita supercoelestia amamus, amata jam novimus, quia amor ipse notitia est. Omnia ergo eis nota fecerat, qui, a terrenis desideriis immutati, amoris summi facibus ardebant. Istos vero amicos Dei aspexerat Propheta, cum dicebat; Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus . Amicus enim quasi animi custos vocatur. Quia ergo Psalmista prospexit electos Dei a mundi hujus amore separatos custodire in mandatis coelestibus voluntatem Dei, miratus est amicos Dei, dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus. Et tanquam si ab eo protinus causas honoris tanti nobis insinuari quaereremus, illico adjunxit: Nimis confortatus
Abbreviated transcription (Latin):
audite & laborem certaminis. Si feceri¬
tis quȩ ego precipio uobis. Amici mei es¬
tis: si ea quȩ p̃cipio uobis facitis. Ac si aꝑ¬
te dicat. Gaudetis de culmine: pensate
quib laborib uenitur ad culmen. Certe
uum filii rebedei interueniente matre
quererent ut unus a dextris dĩ. & alius
a sinistris sedere debuissent: audier̃t.
Dotestis bibere calicem quem ego bibitur
sum: Iam locum celsitudinis quere¬
bant: ad uiam illos ueritas reuocat. ꝑ
quam ad celsitudinem ꝑuenirent. Ac si
dicatur. Iam uos locus delectat celsitudi¬
nis: sed prius uia exerceat laboris. Per
calicem: ꝑtingitur ad maiestatem. Si mẽs
ur̃a appetit. quod demulc&e: prius bibi¬
te quod dolet. Sic sic ꝑ amarum poculũ
confectionis: ꝑuenitur ad gaudium sa-¬
lutis. Iam non dicam uos seruos: quia
seruus nescit quid faciat dñs eiꝰ. uos au¬
tem dixi amicos: quia omĩa quȩcũq
audiui apatre meo nota feci uobis. Que

Expanded text:
audite et laborem certaminis. Si feceriaudite et laborem certaminis. Si feceritis quae ego praecipio vobis. Amici mei estis, si ea quae praecipio vobis facitis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus pervenitur ad culmen. Certe dum filii Zebedaei, interveniente matre, quaererent ut unus a dextris Dei et alius a sinistris sedere debuissent, audierunt: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? 1562 Jam locum celsitudinis quaerebant, ad viam illos Veritas revocat, per quam ad celsitudinem venirent. Ac si dicatur: Jam vos locus delectat celsitudinis, sed prius via exerceat laboris. Per calicem pertingitur ad majestatem. Si mens vestra appetit quod demulcet, prius bibite quod dolet. Sic sic per amarum poculum confectionis pervenitur ad gaudium salutis. Jam non dicam vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Vos autem dixi amicos. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
sumus: etiam ipsi amici sunt qui ꝑse¬
cuntur. Sed ecce nos usq ad mortem
nemo ꝑsequitur. Unde gͦ ꝓbare possu¬
mus an diligͥ mus inimicos: Sed est
quod in pace sc̃ȩ eccłiȩ fieri debeat:
unde clarescat si ꝑsecutionis tempore
mori ꝓ dilectione ualeamꝰ. Certe isdem
iohes dicit. Qui habuerit substantiã
mundi. & uiderit frẽm suum necesse
habere. & clauserit uiscera sua ab eo:
quomodo caritas d̃i manet in eo
Hinc etiam ioħs baptista ait. Qui ha¬
bet duas tunicas: det non habenti.
Qui gͦ tranquillitatis tempore non
dat ꝓ d̾o tunicam suam: quando in
ꝑsecutione daturus est animã suam:
Uirtus gͦ caritatis. ut in uicta sit in
ꝑturbatione. nutriatur ꝑ miscdiam in
tranquillitate: quatinꝰ omnipotenti dõ
primum discat sua impendere. post mo
O quanta est miscdia conditoris nr̃i.
Serui digni non fuimus: & amici uo
camur. O qͣnta dignitas hominum ami-
cos eẽ dĩ. Sed audistis głam dignitatis:

Expanded text:
sumus, etiam ipsi amici sunt qui persesumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. 3. nemo persequitur. Unde ergo probare possumus an diligimus inimicos? Sed est quod in pace sanctae Ecclesiae fieri debeat unde clarescat, si persecutionis tempore mori pro dilectione valeamus. Ecce idem Joannes dicit: Qui autem habuerit shujus, et viderit fratrem suum necessitatem habere, et clauserit viscera sua ab eo, quomodo charitas Dei manet in eo ? Hinc etiam Joannes Baptista ait: Qui habet duas tunicas, det non habenti . Qui ergo tranquillitatis tempore non dat pro Deo tunicam suam, quando in persecutione daturus est animam suam? Virtus ergo charitatis ut invicta sit in perturbatione, nutriatur per misericordiam in tranquillitate, quatenus omnipotenti Deo primum discat sua impendere, postmoduO qServi digni non fuimus, et angeli nocamur. Quanta est dignitas hominum esse amicos Dei? Sed audistis gloriam dignitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
lit: ininicus est. Sed si odio habere
ceꝑimus inimicum: intus ẽ quod ꝑdi¬
mus. Cum gͦ aliquid exterius aꝑximo
patimur: contra occultum raptorem
interius uigilemus. qui numquam
melius uincitur. nisi cum raptor ex¬
terior amatur. Una quippe & summa ẽ
ꝓbatio caritatis: si & ipse diligit᷑ qui ad¬
uersatur. Hinc est qͦd ipsa ueritas & cru-¬
cis patibulum sustinet: & tamen ipsis
suis ꝑsecutorib affectum dilectionis im¬
pendit dicens. Pater ignosce illis: quia
nesciunt quid faciunt. Quid gͦ mirum
si inimicos diligant discipłi dum ui¬
uunt: quando & tunc inimicos dili¬
git magister cum occiditur: Ciuius
dilecꝰtionis suminam exprimit: cum
subiungit. Maiorem hac dilectionem
nemo habet: quam ut animam suam
ponat quis ꝓ amicis suis. Mori etiam
ꝓ inimicis dñs uenerat. & tamen posi¬
turum se animam ꝓ amicis dicebat:
ut ꝓfecto nobis ostenderet. quia cũ di¬
ligendo lucrum facere de inimicis pos¬

Expanded text:
lit, inimicus est. Sed si odio habere lit, inimicus est. Sed si odio habere coeperimus inimicum intus est quod perdimus. Cum ergo aliquid exterius a proximo patimur, contra occultum raptorem interius 1561 vigilemus, qui nunquam melius vincitur, nisi cum raptor exterior amatur. Una quippe et summa est probatio charitatis, si et ipse diligitur qui adversatur. Hinc est quod ipsa Veritas et crucis patibulum sustinet, et tamen ipsis suis persecutoribus affectum dilectionis impendit, dicens: Pater ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Quid ergo mirum si inimicos diligant discipuli dum vivunt, quando et tunc inimicos diligit magister cum occiditur? Cujus dilectionis summam exprimit, cum subjungitur: Majorem hac dilectionem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Mori etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis pos
Abbreviated transcription (Latin):
aliud est quod sponte impendit᷑ naturȩ:
aliud qđ preceptis dñicis ex caritate
debetur obedientiȩ. Hi nimirum & ꝓxi¬
mum diligunt. & tamen illa sublimia
dilectionis premia non assequunt᷑: qͥa¬
amorem suum non spiritaliter sed car-¬
naliter impendunt. Proinde cum dñs
uiceret. hoc est mandatum meum ut
diligatis inuicem: ꝓtinus addioit. Sicut
oilexi uos. Ac si aꝑte dicat. Ad hoc amate:
sollerter intuendum est: quod antiquus
hostis dum mentem nr̃am ad rerum
temporalium delectationem trahit. in¬
firmiorem contra nos ꝓximum excitat:
qui ea ipsa quȩ diligimus. auferre mo¬
liatur. Nec curat antiquus hostis hȩc fa¬
ciens ut terrena tollat: sed ut caritatẽ
in nobis feriat. Nam in odio repente
exardescimus: & dum foris inuicti ẽẽ
cupimus. intus grauiter ferimur : dũ
parua foris defendimꝰ. intus amittunꝰ
maxima: quia dum rem diligius
temporalem: ueram amittimus di¬
lectionem. Omnis quippe qui nr̃a tolix.¬

Expanded text:
aliud est quod sponte impenditur naturae, aliud est quod sponte impenditur naturae, aliud quod ex praeceptis Dominicis ex charitate debetur obedientiae. Hi nimirum et proximum diligunt, et tamen illa sublimia dilectionis praemia non assequuntur, qamorem suum non spiritualiter, sed carnaliter, impendunt. Proinde cum Dominus diceret: Hoc est mandatum meum, ut diligatis invicem , protinus addidit: Sicut dilexi vos. Ac si aperte dicat: Ad hoc amate solerter intuendum est quod antiquus hostis, dum mentem nostram ad rerum temporalium delectationem trahit, infirmiorem contra nos proximum excitat, qui ea ipsa quae diligimus auferre moliatur. Nec curat antiquus hostis, haec faciens, ut terrena tollat, sed ut charitatem in nobis feriat. Nam in odium repente exardescimus; et dum foris invicti esse cupimus, intus graviter ferimur; dum parva foris defendimus, intus amittimus maxima, quia dum rem diligimus temporalem, veram amittimus dilectionem. Omnis quippe qui nostra tol