comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hereticã priuitatẽ. sola sit¬
post dm̃ que nos confirm
inomĩ ueritate. Suis ꝙ cõ¬
mendet meritis et p̃cibus
auxilietur. ut et ipsi digni
inueniam᷑ ineiꝰ laudibus
post ascensionẽ dñi
quid egerit. unũ ꝓcerto est
ꝗa uirgo scã corpore ac m̃te
ꝑmansit. Quã sine angls
gabrihel. acsi cęlestis para

Expanded text:
haereticam pravitatem: sola haereticam pravitatem: sola post Deum quae nos confirmet in omni veritate, suisque commendet meritis, et precibus auxilietur, ut et ipsi digni inveniamur in ejus laudibus. post ascensionem Domini quid egerit, unum pro certo est, quia Virgo sancta corpore ac mente permansit: quam sane angelus Gabriel, ac si coelestis para
Abbreviated transcription (Latin):
ait aquibꝰ ꝑsonis scĩsi¬
mũ corpus eiꝰ ubi ablatu sue¬
rit. uel ubi trins pontũ. utrũ¬
ue resurrexerit nescit. Quauiᷤ
non nulli astruere uelint. eam
iam resuscitatã. etbeata cũ xp̃o in¬
mortalitate ĩ celestib uestiri. Nod
et debeato iohanne euangelista
eiꝰ ministro. cui uͥgini axp̃o u̾go
cõ missa est. plurimi asseuerãt.
Qa insepulchro eiꝰ ut fertur. ñ¬
nisi manni ĩ uenitur quȩ et sca¬
turire cernitur. Uerũptam̃ ꝗd
horũ ueriꝰ censeatur ãbigimus.
Melius tam̃ dõ totũ cuini¬
chil inpossibile ẽ cõmittimꝰ.
quã aliꝗd temere definire
uelimꝰ auc toritate nĩa. qd nõ
salua fide pio magis desiderio
opinari oporteat. quã incon¬
sulte definire. quod sine pericu¬
lo nescit᷑ Unde dehis ex ꝗbus
certi sumꝰ tantisꝑ loquam᷑ ad
exortatiõem ur̃am. qualicũꝙꝰ
sermone ad edificaciõem et lau¬
dem nois dĩ. ut & religio con¬
seruet᷑ ꝓfamulatu. et deuocio
que sola int̃ emit uniuersin

Expanded text:
aut a quibus personis sanctissimum corpus ejus inde ablatum fuerit, vel ubi transpositum: utrumne resurrexerit, nescitur: quamvis nonnulli astruere velint eam jam resuscitatam, et beata cum Christo immortalitate in coelestibus vestiri. Quod et de beato Joanne Evangelista ejus ministro, cui virgini a Christo Virgo commissa est, plurimi asseverant: quia in sepulcro ejus ut fertur nonnisi manna invenitur: quod et scaturire cernitur. Verumtamen quid horum verius censeatur, ambigimus. Melius tamen Deo totum, cui nihil impossibile est, committimus, quam ut aliquid temere definire velimus auctoritate nostra, quod non salva fide pio magis desiderio opinari oporteat, quam inconsulte definire, quod sine periculo nescitur. III. Unde de his ex quibus certi sumus, tantisper loquamur ad exhortationem vestram qualicumque sermone, ad aedificationem et laudem nominis Dei: ut et religio conservetur pro famulatu, et devotio quae sola interemit universam
Abbreviated transcription (Latin):
die głosa migrauit acorpore.
Donstrat᷑ aũt sepulchrũ eiꝰ
cernentib nob̾ usꝙ ad p̃sens
inuallis iosaphat medio. que
uallis est int montẽ sion et
montẽ oliueti posita. ubi mei
honore fabricata ẽ eccła miro¬

Expanded text:
a migrauit a corpore. Monstratur autem sepulchrum eius cernentibus nobis usque ad presens in uallis Iosaphat medio; que uallis est inter montem Syon et montem Oliueti posita, ubi in honore eius fabricata est ecc
Abbreviated transcription (Latin):
marie. Ut habeat scm̃ collegi
ũ urm indie scẽ sollepnitatis
nluxs latim sermonis. in qͦ
discat teneri infantia lactis
eiperiri dulcedmnẽ et de ex¬
iguis eria cogitare. Qua¬
liti fuitate dõ ꝑsingulos an¬
nos tota hec dies eipendat᷑
in laudẽ. & cũgła celebret᷑.

Expanded text:
Collegium vestrum in die tantae solennitatis munus Latini sermonis, in quo discat tenera infantia lactis experiri dulcedinem, et de exiguis eximia cogitare: qualiter favente Deo, per singulos annos tota haec dies expendatur in laudem, et cum gaudio celebretur:
Abbreviated transcription (Latin):
tes. quo usꝙ intrare possitis
gaudia ȩt̃ne uitȩ. quo be¬
ata uͥgo felicit̾ hodie intra¬
uit alternantib bymni di¬
cis angłoꝵꝵ chorus. infra
pascua ȩt̃nȩ uiriditatis. u¬
bi una societas om̃iũ suꝑ¬
noꝵ. ubi dulcis sollẽpni¬
tas angłoꝵ. ubi post labo¬
res et erũpnas. felir et su¬
aius refectio animarum.

Expanded text:
tes, donec intrare possitis gaudia aeternae vitae, quo beata Virgo feliciter hodie introivit, alternantibus hymnidicis angelorum choris intra pascua aeternae viriditatis: ubi una societas civium supernotorum, ubi dulcis solemnitas angelorum, ubi post labores et aerumnas felix et suavis refectio animarum.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ. Hinc et¬
enĩ psalmista dicit.
In me sunt ds̃ uota
tua. quȩneddã lau¬
dationes tͥ. Ac si apte
dicat. Et siertenus
munera offerenda
non habeo intra me¬
metipsũ tam̃ inue¬
nio quod inara tuȩ
laudis in pono. Qui¬
a qui nra datione
non pasceris. oblati¬
one cordis melius
placaris. Nichil ꝙ ꝓ¬
dõ uoluntate bona.
Uoluntas quippe bo¬
na est. sic ad uersa
alteriꝰ. sicut nr̃a ꝑ
timescere. Sic deꝓ
speritate ꝓrami sic̃
de nr̃o ꝓfectu gratu¬
lari. Aliena dãpna
nrã credere. Aliena
sed ꝓpt̃ dm̃ diligere.
tollerire. Nulli quod
pan noniuis facere.
Nulli qd iuste inpen¬
di desideras negare.
Necessitatẽ ꝓami
iurta iies succurre¬
re. sed ꝓd esse eciã
ultra iures uelle.

Expanded text:
voluntate. Hinc etvoluntate. Hinc etenim Psalmista dicit: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam, laudationes tibi . Ac si aperte dicat: Etsi exterius munera offerenda non habeo, intra memetipsum tamen invenio quod in ara tuae laudis impono, quia qui nostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. Nihil Deo ditius voluntate bona. Voluntas autem bona est sic adversa alterius sicut nostra pertimescere, sic de prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari, aliena damna nostra credere, aliena sed propter Deum diligere; tolerare: nulli quod pati non vis facere; nulli quod tibi juste impendere desideras, negare; necessitati proximi juxta vires concurrere, sed prodesse etiam ultra vires velle.
Abbreviated transcription (Latin):
ciã ꝑ pendamus. ec¬
ce scĩ negociatores
rũ uitã. datis retibꝰ
et naui mercati sunt.
Estimationẽ qruippe
precii ñ habet. sed
tam̃ regnũ dei tan¬
tũ ualet. quantum
habes. Ualuit nã op
zacheo dimidiũ sub¬
stantiȩ. ꝗa dimidiũ
aliud adhoc quod
iniuste abstulit. resti¬
tuendo in quadruplã
reseruauit. Ualuit
petro et andreȩ. di¬
missis retibꝰ et naui.
Maluit iuduȩ duobꝰ
munitis. Ualut et al¬
teri calicẽ aꝙ frigi¬
de. Regnũ itaꝙ dĩ
ut duamus tantũ
ualet quantũ habes.
uiluis cũ emit᷑. quid
carius cũ possid etur.
Sed fortasse nec calu
aquȩ fugide suppe¬
tit. ꝗ inigenti pre¬
beatur. eciãm time sẽ¬
curitatẽ nobis ꝓmit¬
tit sermo diuinis. Re¬
dẽptor et enĩ nato.
celi ciues ostensi sunt
qui clamarent. Gla
in excelsis dõ. et int̃¬
ra par hominib bo¬
ne uoluntatis. Ante
dei nãꝙ oculos nũ¬
quã est uacua manꝰ
amunere. sisit aica cor¬
dis repleta ẽ bona

Expanded text:
tia‹m› perpendamus, ectia‹m› perpendamus, ecce sancti negotiatores rum vitam datis retibus et navi mercati sunt. Aestimationem quippe pretii non habet, sed tamen regnum Dei tantum valet quantum habes. Valuit namque Zacchaeo dimidium substantiae, quia dimidium aliud ad hoc quod injuste abstulit restituendum in quadruplum reservavit . Valuit Petro et Andreae dimissis retibus et navi , valuit viduae duobus minutis , valuit alteri calice aquae frigidae . Regnum itaque Dei, ut diximus, tantum valet quantum habes. 3. vilius cum emitur, quid charius cum possidetur. Sed fortasse nec calix aquae frigidae suppetit qui indigenti praebeatur, etiam tunc securitatem nobis promittit sermo divinus. Redemptore etenim nato, coeli cives ostensi sunt, qui clamarent: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ante Dei namque oculos nunquam est vacua manus a munere, si fuerit arca cordis repleta bona
Abbreviated transcription (Latin):
in eiꝰ iuditio dic¬
turi sumus. qui abamo¬
re presentis scłi. nec
preceptis flectimur.
nec uerberibꝰ emenda¬
mur: Sed fortasse a
aut quantũ dimisit.
qui penȩ nichil habu¬
censũ. Multũ reliqt.
nos et habita cũ amo¬
re possidemꝰ. et eaquȩ
minime habemꝰ. ex
desiderio quȩximus.
Multũ ergo petrus &
andreas dimasit. quan¬
do ut̃q eciã desideria
habendi dereliꝗt. Mul¬
tũ dereliquit qͣui cũ
re possesa eciã con¬
cupiscenti is remin¬
ciauit. Asequentibꝰ
ergo tanta di missa
st̃ quanta ñ sequenti¬
bus concupisci potu¬
erunt. Nemo igitur
eciã cũ quosdã con¬
spicit multa reliqs¬
se. apud semetipsũ
dicat. Im mitari
mundi huius con¬
tẽptores uolo. sed
quod relinquã non
habeo. Multa fr̃s
relinquitis. si deside¬
riis terrenis renm¬
ciatis. Ex teriora enĩ
parua sufficiunt.
Cor nãꝙ er ñ substan¬
ciã pensat. Nec per¬
pendit quantum
in eiꝰ sacrificio. secł
ex quanto ꝓferat᷑ :
Nã si exteriorẽ substm̃¬

Expanded text:
in ejus judicio dicturi sumus, qui ab amore praesentis saeculi nec praeceptis flectimur, nec verberibus emendamur. Sed fortasse alaut quantum dimisit, qui pene nihil habucensum. Multum reliquitnos et habita cum amore possidemus, et ea quae minime habemus ex desiderio quaerimus. Multum ergo Petrus et Andreas dimisit, quando uterque etiam desideria habendi derelinquit. Multum dimisit, qui cum re possessa etiam concupiscentiis renuntiavit. A sequentibus ergo tanta dimissa sunt, quanta a non sequentibus concupisci potuerunt. Nemo igitur, etiam cum quosdam conspicit multa reliquisse, apud semetipsum dicat: Imitari mundi hujus contemptores volo, sed quod relinquam non habeo. Multa, fratres, relinquitis, si desideriis terrenis renuntiatis. 1451 Exteriora etenim parva sufficiunt. Cor namque, et non substantiam pensat; nec perpendit quantum in ejus sacrificio, sed ex quanto proferatur. Nam si exteriorem substan
Abbreviated transcription (Latin):
quia ad unnus ius¬
sionis uocẽ pe¬
trus etandrẽas. relic¬
tis retib secuti sunt
redemptorẽ: Nulla
uero. hunc facerti ad¬
hue miricula uide¬
rant. nichil abeo de
p̾remio ęt̃ne retri¬
butionis audierant.
et tam̃ ad unũ dñ
p̃ceptũ hoc quod poᷤᷤ¬
sidere iudebart᷑. obli¬
ti sunt. Quanta nos
eiꝰ miracula uidemus.
quot flagellis affligi¬
mur. quantis minarũ
asperitatib deterem̃.
et tam̃ uocantẽ sequi
contẽnimꝰ. Incęlo iã se¬
det ꝗde conuersione
nos ãmonet. Iã iugo
fidei colla gentiũ sub¬
didit. iã mundi głam
striuit. iã rumis eiꝰ cre¬
brescentib. districti sui

Expanded text:
quia ad unius jussionis vocem Petrus et Andreas, relictis retibus, secuti sunt Redemptorem. Nulla vero hunc facere adhuc miracula viderant, nihil ab eo de praemio aeternae retributionis audierant; et tamen ad unum Domini praeceptum hoc quod possidere videbantur obliti sunt. Quanta nos ejus miracula videmus, quot flagellis affligimur, quantis minarum asperitatibus deterremur, et tamen vocantem sequi contemnimus? In coelo jam sedet, qui de conversione nos admonet; jam jugo fidei colla gentium subdidit, jam mundi gloriam stravit, jam, ruinis ejus crebrescent
Abbreviated transcription (Latin):
queterra st̃. relictis
tẽporalib mercem
ȩt̃na. Si aũt nec dũ
possumꝰ relinquera
propria. ñ concupi¬
scamus aliena. Sic
nec dũ mens nrã
accendit igne cari¬
tatis. in ambitione
sua habeat frenum
timoris. Ut ꝓfectus
sui passib uegetata
d̃ abalienorũ appe¬
titi cõpescitur. quan¬
doꝙ ad ꝓpriã con¬
tẽpnenda ꝑducat᷑.¬

Expanded text:
terrena sunt, relictis temporalibus, mercemur aeterna. Si autem necdum possumus relinquere propria, saltem non concupiscamus aliena. Si necdum mens nostra accenditur igne charitatis, in ambitione sua habeat frenum timoris, ut profectus sui passibus vegetata, dum ab alienorum appetitu compescitur, quandoque ad propria contemnenda perducat
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ criticulã. et carbones
rantes. et multũ tristes. tuler̃t
corpus beati laurencu archi
diaconi et martiris. uenerũt
inuiam tiburtinã inp̃diũ ma¬
trone iuidue quiriace. ad quã
rat noctu. cui et linteũ dedit.
rit. et ibi facta mundicia posu¬
uesꝑtina seƿelierunt eũ incrip¬
ta iniua tiburtina. inp̃dium
quiriacȩ uiduȩ inagrũ ueri

Expanded text:
 craticula et carbonibus rantes| et multum tristes tullerunt . corpus beati lau| renti . archi . diaconi et martyris. Et uenerunt in| uia tiburtina . in praedium . matrone uiduae| ciriacae ad quem rat nocte.| Cui et linteum dedit . i exter| serat . et ibi factum mundicia . posuuespertina sepelierunt| in cripta . in uia tiburtina . in praedium ciriac
Abbreviated transcription (Latin):
Mirabilit̾ nãqo pla¬
nus. honeste doctꝰ.
ac dulcis parata
copia sermonũ ad
quãcũq partẽ uer¬
tit ingeniũ. & uñ¬
cũꝙ in t̃rogatus
fuisset. paritũ ha¬
beret competens
sine aliqua di lati¬
one responsũ. Mo¬
do humilib suã¬
uit̃ blandit᷑. modo
suꝑbori colla con¬
fringit. modo dero¬
gatoribꝰ suis uicẽ
necessaria mordaci¬
tate restituens. mo¬
do uirginitatem
predicans. modo
matrimonia casta
de fendens . modouir¬
tutũ certamina gło¬
sa con laudans mo¬
do lapsis in clericis
atꝙ monachis pra¬
uitates accusans ut¬

Expanded text:
mirabiliter planus, honeste doctus, ac dulcis, parata copia sermonum ad quamcumque partem vertit ingenium: ut undecumque interrogatus fuisset, paratum haberet et competens sine aliqua dilatione responsum. Modo humilibus suaviter blanditur, modo superborum colla confringit: modo derogatoribus suis vicem necessaria mordacitate restituens, modo uirginitatem praedicans, modo matrimonia casta defendens, modo uirtutum certamina gloriosa collaudans, modo lapsus in clericis atque monachis prauitatis accusans
Abbreviated transcription (Latin):
aũt delegato ministror
cantor et sacerdotum
offitio et mansione cõ¬
structa. omnẽ ibidem
cotidie psalmorũ.
celebrari. Nullus au¬
tẽ huc nocturno ẽ
tp̃r ausus ingredi.
sed aurora trans acta.
matutinos ibidẽ can
tatim aqua dilabi¬
tur. quã incole stil¬
lã uocant. Ob hoc et
uitreũ uas eidẽ re¬
gentea pendet cate¬
ta suauis est. & cactu
salubris. Demq ñnul¬
li post longas febriũ
Nãmas hanc austom
stillã. cęleri confestĩ
refrigerio accipiunt

Expanded text:
autem delegato ministrorum, autem delegato ministrorum, cantorum, sacerdotumque officio, et mansione constructa, omnem ibidem quotidie psalmorum, celebrari. Nullus autem huc nocturno est tempore ausus ingredi, sed aurora transacta matutinos ibi decantatatim aqua dilabitur, quam incolae stillam vocant. Ob hoc et vitreum vas ejusdem regentea pendet catetu suavis est et tactu salubris. Denique nonnulli post longas foebrium flammas hac austa stilla celeri confestim refrigerio potiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
me locũ consecrauerim.
Illi adueniunt manecũ
oblacionib. et magnam
stantia p̃cĩi intrant re¬
giã australẽ. Cece longa
porticꝰ inaꝗlonẽ porite¬
ta atꝙ illã adtingens po¬
sterula. extra quã uestigia
pressa Sed priꝰ quã huc
ꝑuenias. apparet ab ori
fere homines capere ui¬
debat᷑. Altare uenerandũ
robroꝙ coopertũ. pal¬
liolo ꝑmediũ parietis
meridiano ostendens.
Erat aũt ipã domꝰ angu¬
losi inmorẽ operis hu¬
manis parietibꝰ erec¬
tis. sed instar spelunce
prerupus. et seƿius e¬
minentib asperata sco¬
pulis. Culmine quoqꝰ
petrose. diuerse alti¬
tudinis. qtꝰ hic uertice
tangi alibi maru uix
possit attingi. Credo
docente archangło
diũ nornatũ lapidũ
sed cordis querere. et
diligere puritatẽ Wer¬
ter uero montis ex¬
trinsecꝰ. partĩ cornea
silua tegit᷑. partĩ uiren¬
ti plancie dilatatur.¬
Missarũ itaq celebra¬
cione cõpleta magno
attonit gaudio. quiqꝰ
rediert̃ insua. Episcopo

Expanded text:
m locum consecraverim illum'. 5. At veniunt mane cum oblationibus et magna instantia precum, intrant regiam australem, et ecce longa porticus in aquilonem porrecta atque illam attingens ianuam, extra quam vestigia pressa; sed priusquam huc pervenias, apparet ad oriefere homines capere videbatur, altare venerandum rubroque contectum palliolo prope medium parietis meridiani ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in morem operis humani parietibus erectis, sed instar speluncae preruptis et sepius eminentibus asperata scopulis, culmine quoque petroso diversae altitudinis, quod hic vertice tangi, alibi manu vix posset adtingi; credo docente archangelo Domini, non ornatus lapidum, sed cordis quaerere et diligere puritatem. Vertex vero montis extrinsecus partim cornea silva tegitur, partim virenti planMissarum itaque celebratione completa, magno attoniti gaudio quique redierunt in sua. Episcopus
Abbreviated transcription (Latin):
ea maxime necessitas¬
fuit laboris. ut pri¬
mũ greciss fidelibus
om̃ĩ ꝓphetatione
manifestata huma¬
nitas. no uidaicis
fabulis intenti inso¬
lo legis desiderio te¬
nerent᷑. Uel ne here¬
ticis fabulis. et stul¬
tis solicitacionibꝰ se¬
ducti. exciderent a
ueritate. laboriret.
De hinc inprincipi¬
o eugłii. iohannis
natiuitate presũpta
cui eugłiũ scribe

Expanded text:
xime necessitas laboris fuit, ut primum Graecis fidelibus omni prophetatione manifestata humanitate, ne Judaicis fabulis attenti in solo legis desiderio tenerentur, vel ne haereticis fabulis, et stultis sollicitationibus seducti exciderent a veritate, elaboraret. Dehinc ut in principio Evangelii Joannis nativitate praesumpta: cui Evangelium scribe
Abbreviated transcription (Latin):
empla dulcissima ua¬
rietate ꝑcussit miscuit.
uoluntatis. sed ut ita
dicã griuissimȩ nec e¬
sitatis. ut pbaret ea
scła p̃dicta st̃ tam
grecoꝵ. quã latinoꝵ.
et aliarũ gentium
litteris contineri.
Ucrũ totũ explicans
totũ exornans. et ꝑ
diuersi disputatio¬
nũ generi dissertꝰ
sẽꝑ et equalis in¬
cedens. Tanta nãcp
utriusq lingue pe¬
ricia fungebat᷑. ut
quoscũꝙ libros eo¬
licos inmanib acci¬
peret. Latmne sine¬
offensione trans cur¬
reret. Iterũqo latino
attico sermone re¬
legerer. ut crederet
hoc esse conscriptũ
quod os eiꝰ in offen¬
si u ͨ locitate fun¬
debat.

Expanded text:
empla dulcissima varietate permiscuit; 6. voluntatis, sed ut ita dicam gravissimae necessitatis, ut probaret ea saecula praedicta sunt, tam Graecorum quam Latinorum, et aliarum gentium litteris contineri: vere totum explicans, totum exornans, et per diversa disputationis genera, disertus semper et aequalis incedens. Tanta namque utriusque linguae peritia fungebatur, ut quoscumque libros Aeolicos in manibus acciperet, Latoffensione transcurreret, iterumque Latinos Attico sermone relegeret; ut crederes hoc esse conscriptum, quod os ejus inoffensa velocitate fundebat.
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃sepe auro argen¬
toꝙ ornatũ. sicut sc̃s
omĩno angugũ ẽ. In
concessu itaq ore.
id ẽ in ipõ p̃sepis in¬
gressu. beatus hiero¬
nimus saxũ scalpendo
monum̃tũ sibi fieri

Expanded text:
praesepe auro argentoque ornatum sicut sanctus omnino angustum est. In cujus itaque ore, id est, in ipso praesepii ingressu, beatus Hieronymus saxum scalpendo, monumentum sibi fieri
Abbreviated transcription (Latin):
gmitatẽ custodiens. de¬
septuaginta librorũ
uolumina atꝙ psalte¬
rium emendauit. a po¬
stolice p̃sidente libeno
seidis pontifice. Ea pro¬
culdubio tẽpestate
rominũ ppłm ꝑ con¬
stantiũ augustũ arru¬
na heresis maculabat.
casione quã opiaue
rat semꝑ accepta ut
superius p̃dictũ ẽ. re¬
licta domo. parentib.
sorore. cognatis. et in

Expanded text:
iam custodiens, fideSeptuaginta librorum volumina atque psalterium emendavit, Apostolicae sedi Liberio praesidente pontifice. Ea proculdubio tempestate Romanum populum per Constantium Augustum Ariana haeresis maculabat. casione quam semper optaverat accepta, ut superius est dictum, relicta domo, parentibus, sorore, cognatis, et inc
Abbreviated transcription (Latin):
qualis quantusquȩ
uir iste fuerit. solius
scĩ augustini testimo¬
nio qui uelit pleniꝰ
cognoscere ualet.
Nã in libro primo
quẽ contra errorẽ
iuliani manichei
descripserat. ita intu
lit dicens. Nec scm̃
hierominũ presbi¬
terũ contẽnendũ
arbitror. Qui ingre¬
co et latino. et insuꝑ
hebreo eruditus eloꝗo¬
ex occidentali adorien¬
talẽ transens ȩccłam.
ris sacris. usq adde¬
crepitã uuit etatem.
Cuius nobis eloqꝗum
ab oriente inocciden¬
tẽ. & ad instar solis lã¬
pas resplendet. Bethi

Expanded text:
qualis, quantusve vir iste fuerit, solius sancti Augustini testimonio, qui velit, plenius cognoscere valet. Nam cum in libro primo, quem contra errorem Juliani Manichaei scripserat: qui nulit dicens: Nec sanctum Hieronymum qui presbyter fuit, contemnendum arbitreris, qui Graeco et Latino, insuper Hebraeo eruditus eloex occidentali ad orientalem transiens ecclesiam ris litteris usque ad decrepitam uixit ętatem. Cuius nobis eloquium ab oriente in occidentem ad instar solis lampadis resplenduit. Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
puerciã adolescentiã¬
quȩ dũ incederet me¬
odius. instinctu tariu
cȩlesti firib cunctis¬
cũcensu paterno re
exstere. Ingressus nauĩ
auri flante scđa. ad
limina sublumum
apłoꝵ petri et pauli.
diuina dispensinte
clemencia. romanã
In qua uidelicet bite

Expanded text:
pueritiam adolescentiamque incederet medius, instinctu tactus coelesti, affinibus cunctis, censuque paterno relet existere, ingressus navem, aura flante secunda, ad limina sublimium Apostolorum Petri et Pauli, divina dispensante clementia, Romanam In qua videl
Abbreviated transcription (Latin):
montẽ garganũ ciitas si¬
pontus posita est. ꝗa menibꝰ
nio beati archangłi quã p̃¬
fatos sũ gestat eccłam. hanc
libellus in eadẽ eccła po¬
sitꝰ incaicat. Erat inea cuu¬
tate p̃diues ꝗdã noie gar¬
cabulũ indidit. Hinus gͥ¬
dũ petcora quon insinta
multitudine pollebat pas¬
sĩ ꝑdeuen monus latera
pascerent᷑. contigit taurũ
arm̃ti gregis consortia sper¬
nentẽ. singularẽ incedere
soluũ. et ad eitremũ re¬
deuntibꝰ peccoribꝯ dormĩ
ñ esse reuersũ. Quẽ dñs

Expanded text:
montem Garganum civitas Semontem Garganum civitas Sepontus posita est, qui a moenmo beati archangeli, quam prefatus sum, gestat ecclesiam. Hanc libellus in eadem ecclesia positus indicat. 2. Erat in eadem civitate predives quidam nomine Garvocabulum dedit. Hujus dum pecora, quorum infinita multitudine pollebat, passim per devexi montis latera pascerentur, contigit taurum armenti gregis consortia spernentem, singularem incedere solitum, et ad extremum redeunte pecore domum non esse regressum.
Abbreviated transcription (Latin):
scandali ⁊ auerit unum
depusillis istis ꝗiime
credt̃. expedit ei ut su¬
spendat᷑ mola asinaria
incollo eiꝰ. et demergat᷑
in ꝓfundũ maris. Pus illoᷤᷤ
hic ñȩtate pueros. sed
malicia paruulos dicit.
sicut apłs ait. Malicia
paruuli estote. ut sen¬
sib ꝑfecti sins. Qui sunt
isti. isi clerici idonei. et¬
monachi religiosi. uel
laici: Quis ꝙ igit᷑ his
in re uerens. aut contu¬
meliosus extiterit. hac
beluina pęna plectetur.
ut informi saxo religato
illi adcollũ. pretipitẽtur
emoriã beati michaeł
archangłi toto orbe
uenerindã. ipsius et opere
condita. et consecrata no¬
mine demonstrat ȩccła.
Quȩ ñ metallor fugore.
sed priulegio com̃data
signoꝵ. Uili facta scemate.
sed cȩlesti predita uͥtute.
ut pote quã fragilitatis
humanȩ. memor archan
tice siꝗdẽ monts excelsi po¬
sita decorpore sueo spelunce.¬
instar p̃cauata ostenditur.
Est aũt locꝰ incã paraȩ sinibꝰ
udi int̾ sinũ adriaticũ et

Expanded text:
scandalizaverit unum scandalizaverit unum de pusillis 287 istis, qui in me credunt: expedit ei, ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et mergatur in profundum maris . Pusillos hic non aetate pueros, sed malitia parvulos dicit; sicut Apostolus ait: Malitia parvuli estote, ut sensibus perfecti sitis . Qui sunt isti nisi clerici ido nei, monachi religiosi, vel laici? Quisquis igitur his irreverens, aut contumeliosus exstiterit, hac belluina poena plectetur, ut informi saxo relegato illi ad collum praecipitetur emoriam beati Michaelis archangeli toto orbe venerandam ipsius et opere condita et consecrata nomine demonstrat ecclesia. Quae non metallorum fulgore, sed privilegio commendata signorum; vili facta schemate, sed coelesti est praedita virtute, ut pote quia fragilitatis humanae memor archangtice siquidem montis excelsi posita, de corpore ejusdestenditur. Est autem locus in Campaniae finibus, ubi inter sinum Adriaticum et
Abbreviated transcription (Latin):
incola paridisi fuit. de¬
niꝙ pꝰpeccatũ nuditatẽ
suã ꝑuidens. folio pudẽ
cda contexit. łriꝰ enĩ quã
peccaret honestatis erat.
colore uestitꝰ atq ido nu¬
ditatẽ in honestã ñnaturi
instituit. Sed delicti reatꝰ
inuenit. Nã et scĩ angli ĩ
splendidissimo habitu cõ¬
stituti. nũꝗd timicis ope¬
rumt᷑ et pallus: Sed cũ
sit mnillis natiuitatis suȩ
nuda substantia. uestiti
us angłice dignitatem.
erit ꝗdẽ midus mundanis
uestibꝰ secdinmortalitatis
erat splendore uestitus.
Nil pͣuũ respiciebãt eiꝰ
oculi. ñcor eiꝰ turpe ali¬
ꝗd cogitabat. Erat apud
Honestas m̃tes nuditas
ip̃a uestita.Sicut eñi ap̃
nequã homines tur pis
cogitatio aconcupiscen¬
tia uestibꝰ ñartet᷑. ita ap̃
scõs uiros. honesta simpli¬
citas ad concupiscendũ
nucditate ñtrahit᷑ sed si¬
cut uiciosis adcorrupte¬
lã nuda st̃ omĩa. ita rel¬
li giosis adcastimoniã
ait eugłica lectio: Qui

Expanded text:
incola paradisi fuit: deincola paradisi fuit: denique post peccatum nuditatem suam pervidens, folio puden la contexit. Prius enim quam peccaret honestatis erat colore vestitus; atque ideo nuditatem inhonestam non natura instituit, sed delicti reatus invenit. Nam et sancti angeli in splendidissimo habitu constituti, nunquid tunicis operiuntur et palliis? Sed cum sit in illis nativitatis suae nuda substantia, vestiti tis angelicae dignitatem, erat quidem nudus mundanis vestibus, sed immortalitatis erat splendore vestitus. Nihil pravum respiciebant ejus oculi; non cor ejus turpe aliquid cogitabat; erat apud honestas mentes nuditas ipsa vestita. Sicut enim apud nequam homines turpis cogitatio a concupiscentia vestibus non arcetur, ita apud sanctos viros honesta simplicitas ad concupiscendum nuditate non trahitur; sed sicut vitiosis ad corruptelam nuda sunt omnia, ita religiosis ad castimoniam ait evangelica lectio? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
se. sarcinã eiꝰ exigna porta
ũ capiens. ne ꝑcusa lumine
rettorsũ redire cogetur.
Tã enĩ angusta ẽ diuiti
porta cȩlestis. quã ẽ camelo
acus foram̃ enguũ. Unde
ait dñs. Faciliꝰ ẽ camelum
ꝑforam̃ acus transire. quã
diuitẽ intrire regnũ cȩloꝵ¬
Sicut camelũ aĩal tortuo¬
sũ ate cdeforme. exigua ca¬
uerna p̃terire nonpͣatitu:
ita et diuitẽ auarũ atq m̃¬
dacẽ. arta cęli iamua mi¬
nime intrare ꝑmittit. Nã
idõmidi inscło nascimur.
crũ. ut nudi quoꝙ et e&
nudũ mat̃ genait. nudũ
suscipit ȩccła. diues in¬
trare uelit incȩlũ: ł pt̃¬
ea adolescenti illi diuiti
in eugłio asaluatore dicit᷑¬
tua et dapauperib. Us¬
que adeo eñ nuda uirtus
apta cęlo est. ut quã uis
iustus. quã uis sc̃s. aurum
uel diuicias possidens. ñ
possit ẽẽ ꝑfectus. Talem
eñĩ uoluit adolescentẽ
illũ dñs ad paradisum
redire. qualis adã fuerat
deparadisi sublimitate
deiectus Nudus enĩ adã.

Expanded text:
se, sarcinam ejus exigua porta non capiens, repercusso limine, retrorsum abire cogetur; tam enim angusta est diviti porta coelestis, quam est camelo acus foramen exiguum; unde ait 286 Dominus: Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum coeloim camelum, animal tortuosum atque deforme, exigua caverna praeterire non patitur; ita et divitem avarum atque mendacem arcta coeli janua minime intrare permittit. Nam ideo nudi in saeculo nascimur, imus, et nudi quoque, et nudum mater genuit, nudum suscipit Ecclesia, dives intrare velit in coelum? propterea adolescenti illi diviti in Evangelio a Salvatore dicittua, et da pauperibus. Usque adeo enim nuda virtus apta coelo est, ut, quamvis justus, quamvis sanctus, aurum vel divitias possidens, non possit esse perfectus. Talem enim voluit adolescentem illum Dominus ad paradisum redire, qualis Adam fuerat de paradisi sublimitate dejectus; nudus enim Adam
Abbreviated transcription (Latin):
uit ut parro chie
q bethleem fue¬
rit sita. Locũ sibi ha¬
bitandi tribueret.
Cui nimarũ mox
quod deuote popo¬
scit. digne concessit.
Data et enĩ habitan¬
em ad uiuantibus
licis. construnt mo¬
nasteriũ. In quo sub¬
stituta a bapostolis
regula degens. cȩ¬
pit quod olim muil¬
tis cupierat cũ fr̃ĩbꝰ
editis. immobilẽ ca¬
tholicȩ turrim eccłȩ
contra ꝑ fidorũ iacu¬
la consũmauit. Oms
ueteris testam̃ti li¬
bros ex ebreorũ scili¬
tit. Danielẽ quoq ꝓ
pħã. chaldaico stilo
locutũ et iob iustum
aiabico in latinã lin¬

Expanded text:
it ut paroeciae, quae Bethleem fuerat sita, locum sibi habitandi tribueret. Cui nimirum mox quod devotione poposcit, digne concessit. Digni etenim habitaem, adjuvantibus licis, construxit monasterium. In quo statuta ab Apostolis regula degens coepit, quod olim multum cupierat, cum fratribus editis, immobilem Catholicae turrim Ecclesiae, contra perfidorum jacula consummavit. Omnes Veteris Testamenti libros, ex Hebraeorum tinum, Danihelem quoque prophetam Chaldaeico stilo locutum et Iob iustum Arabico in Romanam lin
Abbreviated transcription (Latin):
siue adsũptꝰ ẽ ꝑ electionẽ
adnõ. et additus ad muime¬
rũ gradus apłici. Hoc aũt
illũ noĩe martus et lucas
in hac lectione magis ap¬
pellare uoluert̃. neconsor¬
tẽ operis egłici deprisca
conuersatione palã nota¬
bilẽ redderẽt. At uͦ ubi
ad describendũ duodecĩ
tacito leui uocabulo ma¬
theũ illũ aperte nuncupa

Expanded text:
ia assumptus est per electionem a Domino, et additus ad numerum gradus apostolici. Hoc autem illum nomine Marcus et Lucas in hac electione magis appellare voluerunt, ne consortem operis evangelici de prisca conversatione palam notabilem redderent. At vero ubi ad describendum duodecim tacito Levi vocabulo, Matthaeum illum aperte nuncupa
Abbreviated transcription (Latin):
eatus igit᷑ hiero¬
tre uero eusebio noie.
oppido stridonis. quod
sebio generatus est
patre. Eusebi us nãꝙ

Expanded text:
eatus igitur Hierotre vero Eusebio nomine: oppido Stridonis, quod sebio generatus est patre. Eusebius namque
Abbreviated transcription (Latin):
ditit. Quã dũ consistere
ao ȩt̃riratẽ uoluit. eama
procul dubio ad suã si¬
mulituomẽ crearat. De¬
cẽ uero cbragmas habu¬
it iullier ꝗa nouẽ st̃ cr¬
dies angłoꝵ. Sed ut
cõpleretur elector nu¬
merus. homo decimus ẽ¬
creatꝰ. Quia conditore
suo nec post culpã pertit.
enẽ miraculis coruscãs
exlumine teste. reparaũ.¬

Expanded text:
consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Decem vero dragmas habuit mulier, quia novem sunt ordines angelorum; sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus creatus est, qui conditori suo, nec post culpam periit, carnem miraculis coruscans ex lumine testae repara
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑu sionẽ dicens. Iã ben
feciti. qo homines latebat
adõ quęrendũ misteriũ.
uidelicet hominẽ suo
telo ꝑcussũ. Sciatis hoc
mea gestũ uoluntate.
Ego eñi sũ michael ar¬
changłs ꝗ inconspectu
dñi semꝑ adsisto locũ¬
tũꝙ seruari instituens.
hoc uolui ꝓbari indicio
om̃iũ que ibi geruntu
ipsiasꝙ loci ẽẽ inspec¬
torẽ. at ꝙ custodẽ. Hinc
reuelatione cõꝑta con¬
suetitomẽ fecert̃ cuies¬

Expanded text:
uitur, dicens: 'Iam bene fecistis, quod homines latebat a Deo quaerendum; mysterium videlicet hominem suo telo percussit, ut sciatis, hoc mea gestum voluntate. Ego enim sum Michael archangelus, qui in conspectu Domini semper adsisto. Locumque servare instituens, hoc volui probare inditio omnium quae ibi geruntur ipsiusque loci esse inspectorem atque custodem'. Hac revelatione conperta, consuetudinem fecerunt ci
Abbreviated transcription (Latin):
ieuimo scãm trinitatem
rogare. ut mamera quȩ
ꝑsũmũ sui sedis ministrũ
conferre dignatꝰ ẽ adcer¬
tũ usꝙ fine ꝑducat. Fic¬
tũq ẽ ut suggesserit an¬
tistes. Nocte uero consti
est inquit uobis opus hãc

Expanded text:
ium, sanctam Trinitatem rogantes ut munera quae per summum suae sedis ministerium conferre dignatus est, ad certum usque finem perducat. Factumque est ut suggesserat antistes: nocte vero constitest, inquit, vobis opus hanc
Abbreviated transcription (Latin):
rens.inuenit eũ tandem
riuertice montis iforib
cuidã adsistere sƿelunce.
Itaq ꝑ motus cur soliua¬
gus incederet. arrepto ar¬
cu. appetũt illũ sagnta
toaiata. Que uelut sla¬
aquo iactata ẽ. moxre¬
uersa ꝑcussit. Turbati ci¬
tes et stupe facti. qualuter
res fieret effecta. ñerã ac¬
cedere ꝓprus audebãt.¬

Expanded text:
uirens, invenit tandem in vertice montis foribus cuiusdam adsistere speluncae, iraque permotus, cur solivagus incederet, arrepto arcu appetit illum sagitta toxicata. Quae velud vena quo iecta est mox reversa percussit. Turbati cives et stupefacti, qualiter res fieret effecta – non enim accedere propius audebant
Abbreviated transcription (Latin):
uicẽ humilitate se opor¬
teat p̃uenire. Ait enĩ¬
dñs ꝑ contantib discipłis
quis eor in regno cełoꝵ¬
i aior ẽẽt futurus. sta¬
tuto corã om̃ib puerulo
ꝗtũ ꝙ humibiauerit se
Qcut puer iste. hic ma¬
ior erit inregno celoꝵ.
Un intellegimꝰ qoꝰ hum¬
litate ꝓuerit᷑ ad regnũ.
saplicitate peneiratur
adcelũ. Quis ꝗi gͦ cupit
diuinitatis tenere fastigia.
humilitatis ura sectet᷑
Quicũꝙ uult fr̃m pre¬
uenire regnando. prius
illũ p̃ueniat obsequen¬
do. sicut ait apł. Honore
inuuicẽ p̃uenientes. Uin¬
cat enĩ officiis. ut possit
uincere scĩtate. Si enĩ te
ñlesit fr̃is obsequ̾. meret᷑
ut diligas. Quot̾isifor si¬
tan lesit magͥs obseꝗꝰ

Expanded text:
edulitate se oporteat praevenire. Ait Dominus percunctantibus discipulis quis eorum in regno coelorum major esset futurus, statuto coram omnibus puerulo: uicunque humiliaverit se sicut puer iste, hic major erit in regno coelorum ; unde intelligimus quod humilitate pervenitur ad regnum, simplicitate penetratur ad coelum. Quisquis ergo cupit Divinitatis tenere fastigia, humilitatis ima sectetur; quicunque vult fratrem praevenire regnando, prius illum praeveniat obsequendo, sicut ait Apostolus: Honore invicem praevenientes , vincat eum officiis, ut possit vincere sanctitate. Si enim te non laesit frater, obsequium meretur, ut diligas: quod si forsitan laesi
Abbreviated transcription (Latin):
ciant᷑. Vnde et ꝑpsalmistã
dicit᷑. Quifacit angłos suos
urentẽ. ac si aꝑte dicat. Qi
eos quos sẽꝑ habet sp̃s.
eciã cũ uoluerit angłos
facit. hi aũt ꝗminima nin¬
ciant archangłi uocantur.
hinc ẽ eni qd̾ admariam
gabriel archangłs mittit᷑.
Ad hoc ꝗꝓpe ministeriũ
sũmũ angłm uenire dignũ
fuerit. ꝗsũmũ om̃iũ nun¬
ciabat. Qui rocirco eciam
one omipotentis dĩ ple¬
na scientia ꝑfecit. idcir
adnos aliꝗd ministratu
ueniunt¬
reapuit nos eciã norã
eiministeriis trahunt.
Gabriel aũt fortitudo
cina dĩ.& quociens mire
uirtuns aliꝗd agit᷑ michł
mitti ꝑhibet᷑. ut ex ipso
actu et noĩe det᷑ intelle¬
gi. a nullus pot̃ facere.
qd facere p̃ualet ds̃. Un
et ille antiquus hostis ꝗ
cupiuit dicens. incęlo cõ¬
scendã. suꝑ astra cęli exal¬
tabo soluĩ meũ. sedebo
in monte testam̃ti in la¬
teribꝰ aꝗ lonis. ascendã
suꝑ altitudinẽ nubium.
similis ero altissimo. Dũ
infine mundi insua uir¬

Expanded text:
 Psalmistam dicitur: Qui facit angelos suos Ac si patenter dicat: Qui eos quos semper habet spiritus, etiam cum voluerit, angelos facit. Hi autem qui minima nuntiant, archangeli, vocantur. Hinc est enim quod ad Mariam Gabriel archangelus, mittitur . Ad hoc quippe ministerium summum angelum venire dignum fuerat, qui summum omnium nuntiaone omnipotentis Dei plena scientia perfecit, idcircad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt. Gabriel autem «fortitudo cina Dei. Et quoties mirae virtutis aliquid agitur, Michael mitti perhibetur, ut ex ipso actu et nomine 1605 detur intelligi quia nullus potest facere quod facere praevalet Deus. Unde et ille antiquus hostis, qcupivit, dicens: In coelum conscendam, super astra coeli exaltabo solium meum, sedebo in monte testamteribus aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, similis ero altissimo», dum in fine mundi in sua vir
Abbreviated transcription (Latin):
depublicano iustũ. de
thelonario discpłm fe¬
cit. Quẽ eciã ꝓficien¬
tibꝯ eiꝰdẽ gre increm̃tis
decõmuni discpłoꝵ nu¬
mero ad apostolatꝰ gra¬
dũ ꝓmouit. Nec solũ
predicandi uerũ eciã
scͥbendi eugłiũ illi mi¬
nisteriũ cõmasit. Ut ꝗter¬

Expanded text:
de publicano justum, de telonario discipulum fecit: quem etiam proficientibus ejusdem gratiae incrementis, de communi discipulorum numero ad apostolatus gradum promovit, nec solum praedicandi, verum etiam scribendi Evangelium illi ministerium commisit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Tusigna¬
culũ similitudinis. plenus
sapientia. et ꝑfectus deco¬
re. indeliciis paradisi dei
fuisti. Qui notandũ. qd ñ
sed signaculũ similitudis
cdicit᷑. ut quo ineo subtilior
ẽ natura. eo in illo imago di¬
similiꝰ insimiet᷑ expressa. Quo
inloco mox subdit᷑. Omis
lapis preciosus operim̃tũ
tuũ. Sardiꝰ. topa ⁊ius. et ia¬
spis. crisolitꝰ. onix. et berillꝰ.
saphi rus. carbunculus. et
smaragdus. Ecce nouẽ dix̃
noĩa laproũ. ꝗa ꝓfecto no¬
uẽ st̃ ordines angłoꝵ. Qͥ¬
bꝯrimirũ ordinibꝰ. ille pͥ¬
mus angłs idõ ordinatus
et oꝑtus extitit. ꝗa dum
cunctis agminib angłoꝵ
prelatus ẽ. exeor cõpa¬
ratione clarior fuit. Sed
cur istos ꝑsistentiũ angłoꝵ
choros enumerando per¬
strimimꝰ sĩ eor quoquȩ
ministeria subtilit expri¬
mamꝰ: Greca et eñ lingua
angłi nuncũ. archangłi¬
uero. sũmi nuncii uocant᷑.
Sciendũ quoq qd̾ angłoꝵ

Expanded text:
am dicitur: Tu signaculum similitudinis, plenus sapientia et perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti. Quo notandum, quod psed signaculum similitudinis dicitur, ut quo subtilior est natura, eo in illo imago similius insinuetur expressa. Quo in loco mox subditur: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum, sardius, topazius, et jaspis, chrysolitus, onix, et berillus, saphirus, carbunculus, et smaragdus. Ecce novem dixit nomina lapidum, quia profecto novem sunt ordines angelorum. Quimirum ordinibus ille primus angelus ideo ornatus et opertus extitit, quia, dum cunctis agminibus angelorum prelatus est, ex eorum conparatione clarior fuit. Sed cur istos persistentium angelorum choros enumerando perstrinximus, si non eorum quoque ministeria subtiliter exprimamus? Greca etenim ling<u>a angeli nuncii, archangeli summi nuncii vocantur. Sciendum q
Abbreviated transcription (Latin):
ra ministeria participant᷑.
Dñationes aũt uocantur.
hi ꝗeciã potestates pͥnci¬
patuũ dissimillitudine al¬
ta transcendt̃. Ca gͦ angłor
agmuna que mirĩ pot̾en¬
tera adobediendũ subiec¬
ta st̃. dñationes uocant᷑.
Throni quoꝙ illa agmina
st̃ uocata. ꝗbꝯ ad exercendũ
det. Qͥa eni thronus la¬
tino ȩloꝗo sedes dicitur.¬

Expanded text:
a ministeria principantur. Dominationes vero vocantur qui etiam potestates principatuum dissimilitudine alta transcendunt. Ea ergo angelorum agmina, quae mira potentera ad obediendum subjecta sunt, dominationes vocantur. Throni scilicet illa agmina sunt vocata quibus ad exercendum det. Quia enim thronos latino elo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuidentia suꝑra fieri
disposuit. ut nullũ enor
rositas scelerũ. asperan¬
da uenia reuocaret. cum
hc̃tanti mundi nenb ab¬
solutũ. tãcelestẽ facere
consyiceret. ut cũ cõmuni¬
cato cũ angłicis spiritibꝰ

Expanded text:
identia superna fieri disposuit, ut nullum enormrositas scelerum, a speranda venia revocaret, cum hunc tantis mundi nexibus absolutum, tam coelestem factum conspiceret, ut, communicato cum angelicis
Abbreviated transcription (Latin):
lus apłs adephesios e¬
nuimerat dicens. Supra
omnẽ princiꝑatũ et
potestarẽ. et uirtutẽ. et
dñãtionẽ. Qui rursus
adcolos enses scribens
ait. Siue throni. siue
minationes uͦ. principa

Expanded text:
lus ad Ephesios enumerat, dicens: Supra omnem principatum, et potestatem, et virtutem, et dominationem . Qui rursus ad Colossenses scribens, ait: Sive throni, sive minatione
Abbreviated transcription (Latin):
yoscere michaelẽ. Du¬
as ꝗdẽ ianuas ibi cer¬
nentes. quarũ australis
quȩ maior erat aliqriot
graoibꝰ in occasũ uergen¬
tibꝰ adiri poterit. Sed
nec ultra criptã intrire
ausi ꝓforib. cottidie
oratiora uacabant. De¬

Expanded text:
oscere Michaelem. Duas quippe januas ibi cernentes, quarum australis, quae et major erat, aliquot gradibus in occasum vergentibus, adiri poterat, sed nec ultra cryptam intrare ausi, prae foribus quotidie orationi vacabant.
Abbreviated transcription (Latin):
angłoꝵ int̾p̃tando ꝑstrin¬
oꝵ uocabula breuit ense¬
quam̃. Uirtutes et enĩ uo¬
quos signa et miracula
frequentiꝰ sũt. Potestates
eciã uocant᷑ hi ꝗhoc po¬
tentius ceteris insuo ordi¬
ne ꝑcepert. ut eoꝵ dicio¬
ni uirtutes aduerse subiec¬
te st̃. quoꝵ potestate refre¬
nant᷑: ne corda hominũ tan

Expanded text:
a interpretando perstrinorum vocabula breviter exequamur. Virtutes etenim voquos signa et miracula frequentius fiunt. Potestates etiam vocantur hi, qui hoc potentius ceteris in suo ordine perceperunt, ut eorum dictioni virtutes adverse subiecte sunt, quorum potestate refrenentur, ne cord
Abbreviated transcription (Latin):
Per dĩ gͦ fortitudinẽ nin¬
ciandus erat. ꝗuͥtutũ dñs
et potens inp̃lio. contra
potestates aereas ad bel¬
la ueniebat. Raphael qͦꝙ¬

Expanded text:
Per Dei ergo fortitudinem nuntiandus erat, qui virtutum Dominus, et potens in praelio, contra potestates aereas ad bella veniebat. Raphael q
Abbreviated transcription (Latin):
mulier actquã cubi¬
cularii eiꝰ uestim̃ta
deferebant ab luen¬
dũ. quȩ sub specie
religionis erat ueste
mutata. concepit et
peperit. Qua dere
surrex̃ omis ppłs
turonorũ in ia. etto¬
refert̃. uolente eum
unanimit lapidare
Agebant enĩ. Diu¬
tui celauit luguria.
Nec nos ds̃ diucius
sinet manus tuas

Expanded text:
er, ad quam cubicularii eius vestimenta deferebant ad abluendum, quae sub specie religionis erat veste mutata, concepit et peperit. Qua de re surrexit omnis populus Toronorum in ira, et toreferunt, volentes eum unanimiter lapidare. Aiebant enim: 'Dituam celavit luxoriam, nec nos Deus diutius sinit m
Abbreviated transcription (Latin):
dissimulabat gaudio
qđ docebat. Siqus
fides flere ꝓhiberet.
gemitũ extorqueret
affectus. et enĩ tã erit
scã de illius gła exuil¬
tio. quã piã demorre
tibꝰ gratulargͥ gauden¬

Expanded text:
dissimulabat gaudio quod dolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum tamen extorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illius gloria exultatio quam pia de morte tibus, congratularere gauden
Abbreviated transcription (Latin):
illo stratu suo incine¬
re et cilicio recubãs.
Et rũ adiscipłis rogare¬
tur. ut saltẽ uilia si¬
bi sineret stram̃ta
subponi. ñdecet in¬
ri. Ego si aliud uobis
exẽplũ relinquera ip̃¬
se peccaui. Oculis ac
rogaret᷑.ut corpuscu¬
lum lateris mutariõe
releuaret. sinite inot
sinite me fr̃s. celũ po¬
cius uidere quã t̃rã.
Et suo iã itinere ituruᷤ.
ad dñm sp̃s dingatur.
Hec locutus diabolũ
uidit ꝓope ad sistere.
Quidhic inquit ad¬
stans cruenta bestia:
Nichil in me funeste
reperies. abraȩ me
sinus recipiet. Cum
hac ergo uoce flagita¬

Expanded text:
illo strato suo in cineillo strato suo in cinere et cilicio recubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inri: ego si aliud uobis exemplum relinquo, peccaui. oculis tamrogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite me, fratres, caelum potius respicere quam terram, ut suo iam itinere iturus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus diabolum uidit prope adsistere. quid hic, inquit, adstas, cruenta bestia? nihil in me, funeste, reperies: Abrahae me sinus recipit. Cum hac ergo uoce spirit
Abbreviated transcription (Latin):
imirũ int̃ spẽ
amorẽq positus. du¬
bitauit pene quid ma¬
let. Quia nec hos de¬
serere. nec a ap̃o uo¬
lebat diucius sepa¬
rarẽ. Nichil tam̃ in
uoto suo ponens. aut
uoluntati relinquenᷤ.
totũ se dñi arbitrio
potestatiq cõmittenᷤᷤ.¬
est dñe corporee pu¬
gna miliciȩ. et iã satis
est quod huc usoꝓcer¬
taui. Sed si ad huc in
codẽ labore ꝓcastris
tuoꝵ mestare p̾cipis.
non recuso. nec fate¬
scentẽ causabor ȩta¬
tẽ. Muna tua de¬
uotus implebo. subsi¬
gnas tuis quo ad ipse
nisseris militabo. Et
quã uis obtata sit se¬
ni messio post labore.
est tam̃ animus uictor
annoꝵ. et cedere nesciꝰ
senectuti. Ac si iã parcis
uoluntas tua. Hos uͦ
deꝗbꝰ timeo ipse custo¬
dies. Ouirũ in effabi¬
lẽ. nec labore iuictũ.
nec morte uincendũ.
qui innullã partem
se ꝓmior inclinauerit.
nec mori tinuit nec
uiuere recusa uit.
Itaq cũ iã ꝑ aliquot
dies ui febriũ teneret᷑.
tescentes artus spiũ
seriure cogebat. Nobili

Expanded text:
imirum inter spem maeroremque positus dubitauit paene quid mallet, quia nec hos deserere nec a Christo uolebat diutius separari. nihil tamen in uoto suo ponens ant uoluntati relinquens, totum se Domini arbitrio potestatique committeest, Domine, corporea pugna militiae et iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore pro castris tuis stare me praecipis, non recuso nec fatiscentem causabor aetatem. munia tua deuotus inplebo, sub signis tuis, quoadusque ipse tu iusseris, militabo. et quamuis optata sit seni remissio post laborem, est tamen animus uictor annorum et cedere nescius senectuti. quodsi iam parcis uoluntas tua: hos uero, quibus timeo, ipse custodies. o uirum ineffabilem, nec labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam se partem pronior inclinauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusauerit. itaque cum iam per aliquot dies ui febrium teneretur,tiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili
Abbreviated transcription (Latin):
nusꝗ sqo et sibi p̃stat
ut doleat. et illi debet¬
ut gaudeat. Hoc igit᷑
beati uiri corpus. usq
adlocũ sepulchri. ỹm¬
nis canora celestis tur¬
ba ꝓseꝗt᷑. Cõparet᷑ si
placet scłaris illa põ¬
pa. ñdicã funeris sed
triumphi. Quid simi¬
le martini ex equis
precurribꝰ suis uinctos
posterga captiuos. mar¬
tini corpus hi ꝗmun¬
dũ ductu illius uice¬
rant ꝓsecunt᷑. Illos con¬
fusis plausib ppłorũ
honore insania.mar¬
tino diuinis plaudit᷑
psalmis. Martinus ym¬
nis cęlestib honoratur.
Ui ł trium phos suos in
tarrara seua truderit᷑.
martinus habrihȩ sinu
lȩtus excipit᷑. Mlartinꝰ.
hic pauꝑ et modicus

Expanded text:
nusquisque et sibi praestat ut doleat, et illi ut gaudeat. haec igitur beati uiri corpus usque ad locum sepulchri hymnis canora caelestibus turba prosequitur. conparetur, si placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simile Martini exequiis prae curribus suis uinctos post terga captiuos: Martini corpus ii, qui mundum ductu illius uicerant, prosequuntur. illos confusis plausibus populorum honoret insania: Martino diuinis plauditur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, Martinus pauper et modicus
Abbreviated transcription (Latin):
debat᷑. Quis istũ um¬
quã cilicio tectum.
Quis cinerib crede¬
ret inuolutũ: Ita ui¬
dã future resurrec¬
cionis gła. et natu¬
ra demutate carnis
in obseꝗũ funeris
credi ñ potest. quan¬
ta hominũ multi¬
tudo conuenerit.
tota obuiã corpo¬
ris ciuitas ruit. Cunc¬
ti ex agris. atq ui¬
cis multiop ex uici¬
nis eciã urbibꝰ ad¬
fuert̃. O quantꝰ luc¬
tus omiũ. quanta
precipuȩ merentiũ
lam̃ta monachorũ
Qui eo die fere aduo
milia conuenisse
dicunt᷑. specialis mar¬
tini gła. eiꝰ exem¬
plo indñi seruitutẽ
stirbs tanta fructifica¬
uerat. Agebat ni¬
mirũ ante se pastor¬
scẽ illius multitudi¬
nis pallia das
agmina palliata. Et¬
aut emeritorũ laboꝵ
senes. aut iuratos apĩ
insacram̃ta tirones tã
uirginũ choros fletu
abstinens p̃pudore:

Expanded text:
ent: quis istum umquam cilicio tectum, quis in cineribus crederet inuolutum? iain futurae resurrectionis gloria et natura demutatae carnis in obsequium uero funeris credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis etiam urbibus adfuerunt. o quantus luctus omnium, quanta praecipue maerentium lamenta monachorum! qui eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastorsanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum laborum senes aut iuratos Christi in sacramenta tirones. tum uirginum chorus, fletu abstinens prae pudore,