comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coberent. ¶Omen anuit eneas. amplexus
est ⁊ ꝓbauit. nõ scd̾m auguriũ disciplina di¬
xit adse nõ ꝑtinere. nã nostri arbitrii ẽ insa
omia uł impbare uł recipere. ¶ Sume pat̾.
percipe. nã uerbũ est uiris ꝯsultoꝵ quo utũt̾

Expanded text:
C MAXIMVS OMEN ABNVIT AENEAS amplexus est et probavit, non secundum augurum disciplinam dixit ad se non pertinere; nam nostri arbitrii est visa omnia vel inprobare vel recipere. SVME PATER praecipe. Nam ver
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o enĩ dicit᷑. Creber utraq manu pulsat
uersatq dareta. ¶ Quã multa grandine .ii.
ypallage nã debuit dicere quã młto nimbo
grando precipitat. ¶Uersatq dareta. dares
metis. chremen¶Infelix. consolatio est
Unde nõ dicit imbellis. ut fortune uideat᷑
ẽẽ qd̾ uictus est ¶ Dixitq uacatq. causa

Expanded text:
er utraque manu pulsat versatque Dareta». QVAM MVLTA GRANDINE NIMBI hypallage; nam debuit dicere, ‘quam multo nimbo grando praecipitatur’. VERSATQVE DARETA ‘Dares metis. INFELIX consolatio est; unde non dicit ‘inbellis’, ut fortunae videatur esse quod victus est. DIXITQVE vacat ‘que’
Abbreviated transcription (Latin):
ut terentiꝰ hec hinc facesse tu molestus
ne sias. ¶ Presensit. ac sidiceret ante ꝙͣ
ille moliret᷑ ⁊ nimia in hoc uis amãtis
expͥmitur ¶ Omĩa tuta .t. de est ⁊ iam. ⁊
est exageratio ¶Eadẽ fama. que ⁊ iarbe
ut niteant cursũ ¶ In oꝑs animi. sine
animo. sine ꝯsilio ¶ Bachatur. furit
more bachantũ ⁊ bene uno sermone
p̃occupauit futurã ꝯparatõne .¶ Thyas
bacha. nã sicut abacho bache. ⁊ athioneo

Expanded text:
ut Terentius «haec hinc facessat, tu molestus ut Terentius «haec hinc facessat, tu molestus ne sies». PRAESENSIT ac si diceret ‘antequam ille moliretur’. Et nimia in hoc vis amantis exprimitur. OMNIA TVTA deest ‘etiam’; et est exaggeratio. EADEM FAMA quae et Iarbae ut «ni teneant cursus». INOPS ANIMI sine animo, sine consilio. BACCHATVR furit more Bacchantum. Et bene uno sermone praeoccupavit futuram comparationem. THYIAS Baccha; nam sicut a Baccho Bac
Abbreviated transcription (Latin):
arcem. Cyllenus. antonomasiuũ ẽ. ꝓproprio
lis se enee sustulit. aut bumanã reliquit
effigiem quã sũpserat ut ab enea posset¬
ui deri qd est melius. ¶ Medio ẜmone atqui
erecutus ẽ om̃ia qui upiter dixerat. sed
ẜmo ẽ ꝯsertio orationis ⁊ ꝯfabulatio duoꝵ
uł pluriũ. medius ergo ẜmo ẽ cũ ꝑsona
cũ qua quis loquit nõ respondet. Ut nũe
deoꝵ excusat᷑ imperio. sic ip̾e ĩ septimo s
me uissa deũ ¶ Ambire blandiciis circũ¬
uenire. anibio illã rem dicimꝰ. ut neu
conubiis ambur latinũ ¶ Exordia.
orationẽ. s exordiũ ĩ duo diuidit᷑ in pͥn
mente tractanti ⁊ ꝑhoc ostendit᷑ cogi¬
tasse eũ etiã amorẽ. sed p̾tulisse uolũ¬
tatẽ deoꝵ ¶ Taciti.sine strepitu celan¬
tes ꝯsilia ¶ Armã ꝑarent. ꝯtra ĩpetũ
nus. quãdo flagella liga sita liga. Uirg̾ł.
euentus. ¶Leti alaeres. festim ¶ Faces¬
sũt. frequetatiuũ est. Ut ingeorgicis ma¬
tris p̃cepta facessit. alias. discedit sigͥficat

Expanded text:
. cyllenius antonomasivum est pro proprio.culis se Aeneae sustulit: aut humanam reliquit effigiem, quam suvideri, quod melius est. MEDIO SERMONE atqui exsecutus est omnia quae Iuppiter dixerat. Sed sermo est consertio orationis et confabulatio duorum vel plurium; medius ergo est sermo cum persona cum qua quis loquitur non respondet, ut nunc fecit deorum excusatur imperio; sic ipse in sexto «sed me iussa deum». AMBIRE blanditiis circumvenire. Et ‘ambio illam rem’ dicimus, ut «neu conubiis ambire Latinum». EXORDIA orationem. mente tractanti. Et per hoc ostenditur cogitasse eum etiam amorem sed praetulisse voluntatem deorum. TACITI sine strepitu celantes consilia. ARMA PARENT contra impetum nus «quando flagella ligas ita liga». Vergilius eventus. LAETI alacres, festini. FACESSVNT frequentativum est, ut in Georgicis «matris praecepta facessit». Alias ‘discedit’ significat,
Abbreviated transcription (Latin):
quo su spenderet auẽ maternã. nã ⁊ res ẽ trans¬
lata sĩpliciter ⁊ quãcũq suspẽdisset in hanc in¬
cideret ituperatiõez. nulla en ĩ auis caret con¬
secratione. ꝗa singłe aues numinib sũt ꝯse¬
crate quãꝙ urbanꝰ dicat matrẽ citiꝰ placari
potuisse. ¶ Artemq pater. arcũq sonãtẽ. cul¬
pat hoc uirgiliũ. maftix. artẽ enĩ in aere uacuo

Expanded text:
quod suspenderit avem maternam. Nam et res est translata simpliciter et, quamcumque suspendisset avem, in hanc incideret vituperationem; nulla enim avis caret consecratione, quia singulae aves numinibus sunt consecrateae. Quamquam Vrbanus dicat matrem citius potuisse placari. ARTEMQVE PATER ARCVMQVE SONANTEM culpat hoc Vergiliomastix; artem e
Abbreviated transcription (Latin):
aia zen uit certe uero noĩe ut solent do¬
lentes. hũe ego te euriale aspicio. Itẽ mat̾
crrene. mater hic tibi ait ⁊ te crudelem
noĩe dicit ⁊ multi querũt quomodo pro¬
cedat hoc cũ eiꝰ nom̃ nusꝙ sequat᷑ s trac¬
tũ ẽ aiure ubi dr niehil inter ẽẽ utrũ ꝗs
dicendo hec illud germana fuit. quasi nom̃
dixit. sane sciendũ bene eũ ꝑturbate in¬
ta sit. nec ad par exicium cõuocata.¬
¶ Comitemne s.s. de est illud ne qd̾ spre¬
iusti comitẽ sororẽ ⁊ semi plene loquit᷑
¶Struxi mn anib subaudis rogos. ¶ Patñ¬
os deos. saturnũ ⁊ umnonẽ. ¶ Posita ex¬
animata. statuis. positusꝙ beata morte
pater. ¶ Date. aut a quã. ant date .a. ꝑ¬
mittite. lauare antẽ cadauera satis ꝓ¬
rimis ꝯcedebat᷑. Unde querit᷑ mat̾ euri¬
ali. nec uulnera lani ueste tegens.
¶Ore legam. sic cicero iuuerrinis. ut
extremũ filioꝵ spiritũ ore excipere li¬

Expanded text:
όμαζεν. Aut certe vero nomine, ut solent doόμαζεν. Aut certe vero nomine, ut solent dolentes, ut «hunc ego te, Euryale, aspicio», item «mater, Cyrene mater»; hinc et ibi ait «et te crudelem nomine dicit». Et multi quaerunt quomodo procedat hoc, cum eius nomen nusquam sequatur. Sed tractum est a iure, ubi dicitur nihil interesse utrum quis dicendo «hoc illud, germana, fuit» quasi nomen dixit. Sane sciendum bene eum perturbatae inta sit nec ad par exitium convocata. comitemne sororevisti comitem sororem?’ Et semiplene loquitur. STRVXI MANIBVS subaudis ‘rogos’. PATRIOS DEOS Saturnum et Iunonem. POSITA exanimata; Statius «postitusque beata morte pater». DATE aut aquam, aut ‘date’, ttite’. Lavare autem cadavera satis proximis concedebatur; unde queritur mater Euryali «nec vulnera lavi veste tegens». ORE LEGAM Cicero in Verrinis «ut extremum filiorum spiritum ore excipere li
Abbreviated transcription (Latin):
equũ rebe dui res siqua diu mortalibus
ulla est ¶Sie sic. quasi ĩ terrogatio ⁊ respõ¬
sio ⁊ placet sic uulta mori placet ⁊ boc
eã loco ĩ telligimꝰ ꝑcussisse unde alii dieũt
uideat om̃ia tẽpestatis future. aut certe
satis faciat sue crudelitati. ¶Inter talia.
ꝑ talia ut hunc ĩ terfluit tiberinꝰ amoena.
¶Sparsasq manus aut ꝑfusas sanguĩe. aut
morte resolutas¶ Eemineo ululatu ꝓprio
feminaꝵ. Oratius. ⁊ illa nõ uirilis eiulatio¬
¶Aut antiqua tiros. uł nobilẽ dicit uł illud
ostendit ꝗa cartago ante byrsa post trros
dicta ẽ. post carthago acarta oppido uñ
fuit dido inter tyron ⁊ brriton ¶Audut
mortuus est. ¶Ora soror fedans. cruẽtans
sanguĩe fedaus. ¶ Hoĩe clamat. aut dido¬
nẽ uecat ut supͣ diximꝰ penorũ lingna ui¬
raginẽ. nã elissa dicta est s uirago ẽ appel¬
lata eũ se in ignẽ p̃cipitauit. aut noĩe ela¬
mat noĩat sic ⁊ homerus dicit. eR̾t o no¬

Expanded text:
equum «Rhoebe, diu, res si qua diu mortalibus equum «Rhoebe, diu, res si qua diu mortalibus ulla est». SIC sic quasi interrogatio et responsio: ‘et placet sic inultam perire? Placet’. Et hoc eam se loco intellegimus percussisse; unde alii dicunt videat omina tempestatis futurae, aut certe satisfaciat suae crudelitati. INTER TALIA per talia, ut «hunc inter fluvio Tiberinus amoeno». SPARSASQVE MANVS aut perfusas sanguine aut morte resolutas. FEMINEO VLVLATV proprio feminarum; Horatius «et illa non virilis eiulatio». ANTIQVA TYROS vel nobilem dicit, vel illud ostendit quia Carthago ante Byrsa, post Tyros dicta est, post Carthago a Cartha oppido, unde fuit Dido, inter Tyron et Beryton. AVDIIT nimatus’ mortuus est. ORA SOROR FOEDANS cruentans, sanguine foedans. NOMINE CLAMAT aut Didonem vocat, ut supra diximus, Poenorum lingua viraginem; nam Elissa dicta est, sed virago est vocata mat’ ‘nominat’, sicut et Homerus dicit ἔκ τ ̓ ὀν
Abbreviated transcription (Latin):
ta nam licet paululũ aliꝗd supesset quãtum
adip̃m pertinet fecerat. ut urbem que para¬
tam. Itẽ paulo post urbemq tuã. ⁊ re uera
emitati qd suꝑ est factis muris tẽplo posito¬
puniendo eiꝰ interfectorẽ nã ideo addidit pe¬
cõmiserat scelus bene autẽ recepi quasi de¬
bitas hoe ergo fecit dicit feci illud. felir ni
mirũ f̾uisse si tantũ eneas cartaginẽ nõ
uenisset. alii hec quasi ꝑ ĩterrogationẽ uo¬
lũt accipi ut nichil dicat eẽ ꝑfectũ. nũꝗd
urbe statui. nũqd ulta sũ uirũ. nũquid
a fratre penas recepi felix tam̃ fuissem si
uł hoc tantũ ꝯtingeret ut cartaginẽ nõ
ueniret eneas ⁊ hane uarietatem gignit
exponu̾t. ꝓpter pendent opera interrupta
quasi amatrix. Ut stratisq incubat. aut¬
quasi peritura in sensibili rei dat sensũ
⁊ sic adlectũ loquit᷑ ut ad astam turnus ⁊¬
te turni nũc dextra gerit. mezentius ad

Expanded text:
ta»; nam licet paululum aliquid superesset, quantum ta»; nam licet paululum aliquid superesset, quantum ad ipsam pertinet fecerat, ut «urbemque paratam», item paulo post «urbemque tuam». Et re vera civitati quid superest factis muris, templo, portus». VLTA VIRVM puniendo eius interfectorem; nam ideo addidit «poeiam propter quam commiserat scelus. bene autem ‘recepi’, quasi debitas. Ergo hoc dicit: ‘feci illud et imirum fuissem, si tantum Aeneas Carthaginem non veniret’. Alii haec quasi per interrogationem volunt accipi, ut nihil dicat esse perfectum: ‘numquid urbem statui? Numquid ulta sum virum? Numquid a fratre poenas recepi? Felix tamen fuissem, si vel hoc tantum contingeret ut Carthaginem non veniret Aeneas’. Et hanc varietatem gignit exponunt propter «pendent opera interrupta», quasi amatrix, ut «stratisque certe quasi peritura insensibili rei dat sensum et sic ad lectulum loquitur ut ad hastam Turnus «te Turni nunc dextra gerit», Mezentius ad
Abbreviated transcription (Latin):
naufragia. uenena. bene ergo dixit fortuna
Sic cicero infilippicis multa michi ĩ mine¬
re indebant᷑ preter naturã. p̾ter que fatũ.
Idest glidu antonii. ercasu ¶ Subterras
ibit ymago bene ymagine dixit. balde enĩ
querit᷑ apud philosophõs quid illud sit quod
ĩfero s petat. Nã trib ꝯstamꝰ aĩa que supna ẽ
⁊ originẽ suã petit corpore qd̾ deficit in terra.
umbra quã lueretiꝰ sic definiuit sup̃. spoliatus
lumine aer. ergo umbra si excorpore creatur
sine dubio perit cũ eo nec ẽ qcꝙͣ reliquũ de
hoĩe ꝙ ĩ feros petat. s deprebenderũt eẽ qd̾dam
simulacrũ qd̾ anr̾i corporis effigie fictũ ĩ feros
petit ⁊ ẽ speties corporea que nõ põt tangi sieut
simulaero herculis apud inferos uiso. ⁊ scien
dii facti sũt unde apudant uisi apud ĩferos
ant illuc descendisse dñr. Oratius de libero. te
uidit in sons cerberus aureo eurru decoru

Expanded text:
naufragia. Bene ergo dixit ‘Fortuna’; naufragia. Bene ergo dixit ‘Fortuna’; sic Cicero in Philippicis «multa mihi inminere videbantur praeter naturam praeterque fatum», id est gladii Antonii ex casu. SVB TERRAS IBIT IMAGO bene ‘imaginem’ dixit. Valde enim quaeritur apud philosophos quid illud sit quod inferos petat. Nam tribus constamus: anima, quae superna est et originem suam petit; corpore, quod in terra deficit; umbra, quam Lucretius sic defininivit, «supra spoliatus lumine aër». Ergo umbra, si ex corpore creatur, sine dubio perit cum eo, nec est quicquam reliquum de homine quod inferos petat. Sed deprehenderunt esse quoddam simulacrum quod ad nostri corporis effigiem fictum inferos petit, et est species corporea quae non potest tangi, sicut simulacro Herculis apud inferos viso. Et sciendi facti sunt; unde aut visi esse apud inferos aut illuc descendisse dicuntur: Horatius de Libero «te vidit insons Cerberus aureo cornu decorum».
Abbreviated transcription (Latin):
ant ꝓuidustria qua utunt᷑ aueule ¶At tre¬
ꝑida. festina. nã moritura nil timebat.
ẽẽ post mortẽ. aut pallida omine mortis
future. ¶Euribũda. fuerenti similis ¶ Nõ
hos quesitũ in . in u. quẽ eneas nõ adhunc
usũ reliquerat ⁊ ut supra diximꝰ sed̾m ho¬
merũ uertit᷑ munꝰ inꝑnitiẽ tale ẽ inbucoli¬
cis. hos illi qd̃ nõ bene u̾tat mittimꝰ hedos.
necessitas fati ¶ Uixi. excusat uite abuptiõe
qua dicit plato magna pena affici aĩas eoꝵ
qui uitã ante tẽpus relinquũt¶ Et que dedeãt
cursũ fortuna pegi. nõ natura nec fatũ. trib
enĩ humana uita ꝯtinet᷑. natura eii ultra
centũ ⁊ uigiiti solsticiales annos ꝯcessũ nõ
est fato cui nonaguita anni hoc est tres sa¬
turni cursus exicium erenit. nisi forte ali¬
qr stellaꝵ benigͥtas ⁊ iam tertiũ eiꝰ supet cur¬
sũ. ẽortura. idest easu qui adomĩa ꝑtinet
que extrinsecus sũt. ut adruinã incendia.

Expanded text:
aut pro industria qua utuntur aniculae. AT TREaut pro industria qua utuntur aniculae. AT TREPIDA festina; nam moritura nihil timebat. esse post mortem. aut ‘pallida’ omine mortis futurae. FVRIBVNDA furenti similis. NON HOS QVAESITVM MVNVS IN VSVS quem Aeneas non ad hunc usum reliquerat. Et, ut supra diximus, secundum Homerum vertitur munus in perniciem. Tale est in Bucolicis «hos illi, quod nec bene vertat, mittimus haedos».necessitas fati. VIXI excusat vitae abruptionem, quia dicit Plato magna poena adfici animas eorum qui vitam ante tempus relinquunt. ET QVEM DEDERAT CVRSVM FORTVNA PEREGI non natura nec fatum. Tribus enim humana vita continetur: natura, cui ultra centum et viginti solstitiales annos concessum non est; fato, cui nonaginta anni, hoc est tres Saturni cursus, exitium creant, nisi forte aliarum stellarum benignitas etiam tertium eius superet cursum; fortuna, id est casu, qui ad omnia pertinet quae extrinsecus sunt, ut ad ruinam, incendia,
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥficantes dus inferis aspgebant᷑ ut spngẽs
rore leui ⁊ ramo felicis oliue superis ablu¬
ebant᷑ ut donee me flumine uiuo abluero
modo aũt inferis sac̾ficat. Ut saera ioui sto¬
gatiões. alias sacrilegia ¶ Sie ueniat ne pre¬
termitteret aut precederet ¶Tege corona. ut
⁊ ip̃a tardaret. ¶Iom stogio. hoc ẽ plutoni. ⁊
sciendũ stoicos dicere unũ ẽẽ deũ eui nõia
uariant᷑ pactib ⁊ officiis. Unde etiã duplicis
serus numĩa eẽ dicunt᷑ ut mactu sũt mares
sint. semine cũ parturiendi h̃nt naturam
Unde ẽ. ꝯuigis ĩ gremiũ lete descendit. abacti
ꝙ mercib preesset. liber alibertate sie ergo
⁊ modo iouẽstygiũ dicit ĩ feris sacrificatura
ut alibi uinoni ĩferne dictus sacer hinc
est iouis oratio celicole mea mẽbra dei.
quos ur̾a potestas officus diuisa facit ¶ Quẽ
danuq rogum capitis. ĩ quo eiꝰ ymago fue¬
rat. ¶ Studio anili aut ꝓetatis possibilitate

Expanded text:
sacrificantes diis inferis aspergebantur, ut «spargens sacrificantes diis inferis aspergebantur, ut «spargens rore levi et ramo felicis olivae», superis abluebantur, ut «donec me flumine vivo abluero»; modo autem inferis sacrificat, ut «sacra Iovi Stygationes; alias ‘sacrilegia’. SIC VENIAT ne praemitteret aut praecederet. TEGE corona, ut et ipsa tardaret. IOVI STYGIO hoc est Plutoni. Et sciendum Stoicos dicere unum esse deum, cui nomina variantur pro actibus et officiis. unde etiam duplicis sexus numina esse dicuntur, ut cum in actu sunt, mares sint; feminae, cum patiendi habent naturam: unde est "coniugis in gremium laetae descendit" . ab acquod mercibus praeest; 'Liber' a libertate. sic ergo et modo Iovem Stygium dicit inferis sacrificatura, ut alibi "Iunoni infernae dictus sacer" . hinc et Iovis oratio "caelicolae mea membra dei quos nostra potestas officiis divisa facit" . qudaniique rogum capitis permittere rat. STVDIO ANILI aut pro aetatis possibilitate,
Abbreviated transcription (Latin):
modi in dicatiui ut amanto ducento le¬
gunto.i nutriunto. Urbanꝰ dicit uerbo
eũ uiris usu̾ ꝓpter odia hereditaria ¶ Ero¬
riare. exoriatur ⁊ ostendit hannibalem. ꝙ¬
¶ Ecossibus. scd̾m anaragorã ꝗ omr omeri¬
an dicit. idest om̃iu in ẽbroꝵ si militudi¬
nem e̾ẽ in reb cremdis ergo sicut exossi¬
bus sic ex singuĩe ermedullis. nã om̃a ꝓ
parte sui transeñt ĩ proereatiõe. lucretiꝰ nũe
ad anaragore beniamꝰ omyomerian ¶Elucti¬
b undas ĩprecor ꝓpter illud qd̾ ĩ federibus
sanetũ est ut corsica eẽt media inter roma¬
nos ⁊ cartaginẽse ¶Pugnent ip̃iq nepotes
potest ⁊ adeiile bellũ referri ¶ Tum breuitꝰ
festinaticẽ mortis simł nectit causa moraꝵ
⁊ ip̃i ⁊ sorori ¶Huc siste. hue adhue ut
cũ grege sistit adaram hine ⁊ sistatur diei¬
mus idest adducatur. Nã stare aliud ẽ nec
aliter possumꝰ dicere ꝙͣ stat hic. siste huc

Expanded text:
modi indicativi, ut ‘amanto’ ‘docento’ ‘lemodi indicativi, ut ‘amanto’ ‘docento’ ‘legunto’, ‘nutriunto’. Vrbanus dicit verbo eum iuris usum propter odia hereditaria. EXORIARE exoriatur; et ostendit Hannibalem. EX OSSIBVS secundum Anaxagoran, qui homoeomerian dicit, id est omnium membrorum similitudinem, esse in rebus creandis, id est ex ossibus, ex sanguine, ex medullis; nam omnia pro parte sui transeunt in procreationem. Lucretius «nunc ad Anaxagorae veniamus homoeomerian». FLVCTIBVS VNDAS propter illud quod in foederibus cautum est, ut Corsica esset media inter Romanos et Carthaginienses. PVGNENT IPSIQVE NEPOTES potest et ad civile bellum referri. BREVITER festinatione mortis; simul nectit causam morarum et ipsi et sorori. HVC SISTE huc adduc, ut «et cum grege sistit ad aram». Hinc et ‘sistatur’ dicimus, id est ‘adducatur’; nam ‘stare’ aliud est. Nec aliter possumus dicere quam ‘sta hic’, ‘siste huc’.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃das agerent. p̃liũ ꝯmissu ĩ quolatinus
occisus est fugit turnus ⁊ mezentii au¬
xcilio oparato uictus quidẽ ẽ ab enea qui
tam̃ in ip̃o prelio nõ ꝯparuit. Ascanius
postea mezentiũ interemit. Alii dicũt
eũ qd̾ uictor eneas sacrificaret suꝑ nu¬
micũ fluuiũ lapsus ⁊ enis nec cadauer
ĩuentũ est. Unde dicit mediaq in huma¬
tus harena. postea dictũ ẽ intra diuos
receptus. Ante diem autẽ ante fati noces¬
sitatẽ ⁊ bene qd̾ passura ẽ optat enee
ut s misera ante diem¶Cũ sanguine
fundo. quasi inprecatiões sułas suo ꝯsecra¬
ret cruore. ¶ Tum uos o tiru. nõ sut mã¬
data s ĩprecatioes ut dissentiant om̃ib
rebus. sicut ⁊ factũ ẽ. nã si mandata sũt
quomodo genus futurũ ¶ Erercete .i.
fatigate. ¶Nec federa sunto. ꝗa rupto sũt
tertio. sunto aut̃ sũt ⁊ fit ꝑpter metru
addita .o. tertie psone numeri płaris

Expanded text:
praedas agerent, proelium commissum, in quo Latinus praedas agerent, proelium commissum, in quo Latinus occisus est, fugit Turnus; et Mezentii auxilio conparato victus quidem est ab Aenea, qui tamen in ipso proelio non conparuit. Ascanius postea Mezentium interemit. Alii dicunt quod victor Aeneas, cum sacrificaret super Numicum fluvium lapsus est et eius nec cadaver inventum est; unde dicit «mediaque inhumatus harena». Postea dictus est inter deos receptus. ‘Ante diem’ autem ‘ante fati necessitatem’; et bene quod passura est optat Aeneae, ut «sed misera ante diem». CVM SANGVINE FVNDO quasi inprecationes ipsas suo consecraret cruore. TVM VOS, O TYRII non sunt mandata, sed inprecationes, ut dissentiant omnibus rebus, sicut et factum est; nam si mandata sunt, quomodo «genus futurum»? EXERCETE id est ‘fatigate’. NEC FOEDERA SVNTO quia rupta sunt tertio. ‘Sunto’ autem sint; et fit propter metrum, addita ‘o’ tertiae personae numeri pluralis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ saturnũ qui ĩtercidũt uite rationẽ. si ra¬
diis suis ortũ geniture pulsauerint. oratius
te iouis impio tutela saturno refulgens e¬
ripuit nolucresq fati tardauit alas ⁊ bene
tardauit ꝗa necessitas fati impediri põt
nõ penitꝰ eludi sic uirgiliꝰ nec fata ueta¬
bũt stat rexitq alios priamũ suꝑ ẽẽ pas¬
¶ Audite p̃ces ĩ precatioẽs dicit. Nã nõ sũt
preces ut paulopost imprecor arma.p.¬
¶Adnare. Ut ĩprimo buc pauci uris adnaui¬
mus oris Idest ꝑtẽpestatẽ uenimꝰ ⁊ bono
colore futura predicit¶ gata iouis. parti¬
cipiũ est nõ nom̃ ¶terminꝰ heret si hoc est¬
terras remotus ⁊ sigͥficat quãdo euãdri et
tarebontis petunt auxiliũ. ¶Indigna suoꝵ
funera. pallantis dicit ⁊ ceteroꝵ ¶ Pacis
inique. ut supͣ diximꝰ ꝓpt̾ ꝑditã lingua.
habitũ nom̃. que solet uictor ĩponere sic̃
postulat uino. ¶ S cadat antẽ diem. Cato
dicit iusta laurolauiniũ eũ enee sotu

Expanded text:
t Saturnum, qui intercidunt vitae rationem, si radiis suis ortum geniturae pulsaverint: Horatius «te Iovis impio tutela Saturno refulgens eripuit volucresque fati tardavit alas». Et bene ‘tardavit’, quia necessitas fati impediri potest, non penitus eludi; sic Vergilius «nec fata vetabant stare decemque alios Priamum superess612 Avdite preces inprecationes dicit: nam non sunt preces, ut paulo post ADNARE ut in primo «huc pauci vestris adnavimus oris», id est ‘per tempestatem venimus’. Et bono colore futura praedicit. FATA IOVIS participium est, non nomen. TERMINterras remotus. Et significat quando Evandri et Tarchontis petivit auxilium. INDIGNA SVORVM FVNERA Pallantis dicit et ceterorum. PACIS INIQVAE ut supra diximus, propter perditam linguam, habitum, nomen, quae solet victor inponere, sicut postulat Iuno. SED CADAT ANTE DIEM Cato dicit iuxta Laurolavinium, cum Aeneae socii
Abbreviated transcription (Latin):
amisos ꝯuiges aliis nõ ꝯiungi multi fere ad¬
u̾biũ uolũt ut sit sensus more silicet qm̃ iã
uiduitatẽ fere ꝯsueuerat. ¶Crimen aũt be¬
ne ut suꝑͣ potui succũbere culpe ¶ Sicheo.
ꝓsicheio. ¶ Certus eundi. indubitabilit̾ ꝓfec¬
turus ¶ Carpebat somnos hoc ẽ ꝗd̾ ⁊ paulo
post culpat mereuruis. s ereusat᷑ bis rebus
Nã ⁊ certus eundi fuerat ⁊ rite cuncta p̃para¬
uerat. aut certe ꝓoecondinia est ut possit
uidere mercuriu ¶Gorma dei. bene nõ deue
s forma. raro enĩ numĩa ueniũ sicut possint
uideri. Unde ⁊ sequit᷑ uultu redeuntis eodem
nã licet redeũtis dieat Idest eiꝰ ꝗ possit agno¬
sei. tam̃ nõ faciẽ dicit s uultũ ꝗ potest sẽpe
iutari ¶ Eodem.o. sẽp longũ est. qa eodẽ

Expanded text:
amissos coniuges aliis non iungi. Multi ‘fere’ adamissos coniuges aliis non iungi. Multi ‘fere’ adverbium volunt, ut sit sensus: more scilicet, quo iam viduitatem ferre consueverat. ‘Crimen’ autem bene, ut supra «potui succumbere culpae». SYCHAEO pro ‘Sychaeio’. CERTVS EVNDI indubitabiliter profecturus. CARPEBAT SOMNOS hoc est quod et paulo post culpat Mercurius, sed excusatur his rebus: nam et certus eundi fuerat et rite cuncta praeparaverat. Aut certe prooeconomia est, ut possit videre Mercurium. FORMA DEI bene non ‘deus’, sed ‘forma’; raro enim numina sicut sunt possunt videri. Vnde et sequitur ‘vultu redeuntis eodem’; nam licet ‘redeuntis’ dicat, id est ‘eius qui possit agnosci’, tamen non ‘faciem’ dicit, sed ‘vultum’, qui potest saepe mutari. EOD
Abbreviated transcription (Latin):
nã si ꝓcos rogare turpe ẽ sola seꝗ ĩ possi¬
bile ⁊ in honestũ. tyrios trahere difficile
sola mors suꝑ est ¶Tu lacrimis emieta
meis. bene totũ ei ĩputat s cũ exeusatio¬
ne que en ee nuptias suasit s uictã la¬
crimis ut sinũ lacrimis impleuit oborti¬
sanna refert ¶Tu prima furente. urbanꝰ
boc diuidit licet alii iungant ⁊ nult hũe
eẽ sensũ tu ꝑsuasisti ut nuberem uicta la¬
crimis meis tu etiã his honeras malis nũe¬
me nã me olim ocidisse nisi te deserere
formidarẽ. ¶ Obicis hosti. ob. uaturaliter
breuis est sic̃ ⁊ re. et ad. s plerumq ꝓducũ¬
tur hac ratione obicio. adicio. reicio .i. habent
uocalem sequẽte. que ꝑ declinatiõe potest in
osonãtis formã transire ut obiecit reiecit. er¬
go etiũ ante ꝙͣ transeat interdũ fungit᷑ otfio
cõsonãtis ⁊ precedẽtẽ longã facit. ¶ More fere
plinius ĩ naturali historia dicit. lyncas post

Expanded text:
nam si procos rogare turpe est, solam sequi inpossinam si procos rogare turpe est, solam sequi inpossibile et inhonestum, Tyrios trahere difficile, sola mors superest. TV LACRIMIS EVICTA MEIS bene totum ei inputat, sed cum excusatione, quae Aeneae nuptias suasit, sed victa lacrimis, ut «sinum lacrimis implevit obortis. Anna refert». TV PRIMA FVRENTEM Vrbanus hoc dividit, licet alii iungant, et vult hunc esse sensum: tu persuasisti ut nuberem, victa lacrimis meis. Tu etiam nunc me his oneras malis; nam me olim occidissem nisi te deserere formidarem. OBICIS HOSTI ‘ob’ naturaliter brevis est, sicut et ‘re’ et ‘ad’, sed plerumque producuntur hac ratione: ‘obicio’ ‘reicio’ ‘adicio’ ‘i’ habent vocalem sequentem, quae per declinationem potest in consonantis formam transire, ut ‘obieci’ ‘reieci’; ergo etiam antequam transeat, interdum fungitur officio consonantis et praecedentem longam facit. MORE FERAE Plinius in Naturali Historia dicit lyncas post
Abbreviated transcription (Latin):
iussa nõ que ip̃i uisserant s que eis a
ioue uissa sũt ut nauiget hec summa ẽ
¶Quia ne re. uera. ⁊ ẽ una pars oratioĩs¬
¶ Stat. ꝓmanet. ¶Nautas. nõ trounos.
Nã inuiriose dixit ad suetos laboribus.¬
¶ Quantes. letantes. abusiue. nã ꝓprie oua¬
tio est minor triũphus. qui enĩ ouatiõe
meret᷑ ⁊ uno equo utitur ⁊ aplebeis
uł ab equitib romanis deducitur ad capi¬
toliũ. ⁊ de ouib sacrificat unde ⁊ ouatio
Q aũt triũpbat. albis equis utit᷑ quatuor
⁊̃ senatii ꝑre eunte ĩ capitolio de tauris sa¬
crifieat ¶ Uix urbe reuelli. aut mor .i.
pauloante ut uix econspectu. aut re uera
uir ut diximꝰ supͣ. nã nulla ratione di¬
miterent patriã nisi eos aut odiũ pig¬
malionis coegisset aut timor ut ꝯuenuĩt
quib aut odiũ erudele tyrauni aut metꝰ
acer erat. ¶ Quin morere. quinĩmo. ⁊
bene om̃is elꝰ intentio tendit ad morte.

Expanded text:
iussa» non quae ipsi iusserant sed quae eis a iussa» non quae ipsi iusserant sed quae eis a Iove iussa sunt, ut «naviget, haec summa est». QVIANE re vera; et est una pars orationis. STAT permanet. NAVTAS non Troianos; nam iniuriose dixit ‘nautas’, id est adsuetos laboribus. OVANTES laetantes. Abusive; nam proprie ovatio est minor triumphus. Qui enim ovationem meretur, et uno equo utitur et a plebeis vel ab equitibus Romanis deducitur ad Capitolium et de ovibus sacrificat, unde et ‘ovatio’; qui autem triumphat, albis equis utitur quattuor et senatu praeeunte in Capitolio de tauris sacrificat. VIX VRBE REVELLI aut ‘mox’, id est ‘paulo ante’, ut «vix e conspectu», aut re vera ‘vix’, ut diximus supra; nam nulla ratione dimitterent patriam, nisi eos aut odium Pygmalionis coegisset aut timor, ut «conveniunt quibus aut odium crudele tyranni aut metus acer erat». QVIN MORERE ‘quin’ ‘immo’. Et bene omnis eius intentio tendit ad mortem;
Abbreviated transcription (Latin):
c̾e uoluerũt. Unde ẽ ĩ septimo ethera mul¬
cebant cantu. ¶ Tacet ager. ea que in
turbet᷑. ¶ Resurgẽs seuit amor. grauior
enĩ ẽ cũ resurgit sententia quasi gene¬
ralis. adeo silicet furit ut in hoc ꝓposito ꝑ¬
maueret uitande si ne dubio lucis ¶En¬
quid ago en. ecce. ⁊ quasi de mostrantis
particula ẽ ꝑ quã intelligimꝰ eam multa
cogitasse ⁊ sic prupisse ecce ꝗd actura
sũ est aũt comicũ principiũ nec in con¬
grue amatrici datũ sic terentius ꝗd igit᷑
faciã. Uã hec ꝯiunctio młta eũ cogitasse
sigͥficat. ¶ Rursus duo significat frequent̾
iteꝵ raro uicissim idest mutuo. idest denuo
bt hoc loco¶Nomadũ q petam ĩ uidia a
ꝑsonis petam mulier ⁊ regina. nomadas
idest uagos. ¶Maritos. futuros silie. est
aut̃ elocutio dedignor illam rem ¶ Ulti¬
ma inssa. aut intelliginꝰ en eam ei ob¬
tulisse nauigandi facultatẽ aut tencrũ

Expanded text:
esse voluerunt; unde est in septimo «aethera mulesse voluerunt; unde est in septimo «aethera mulcebant cantu». TACET AGER ea quae in turbetur. RESVRGENS SAEVIT AMOR gravior enim est cum resurgit; sententia quasi generalis. ADEO scilicet furuit; ut in hoc proposito permaneret vitandae sine dubio lucisquid ago?? 'en' ecce: et quasi demonstrantis particula est, per quam intellegimus eam multa cogitasse et sic prorupisse 'ecce, quid actura sum'? est autem comicum principium, nec incongrue amatrici datum. sic Terentius "quid igitur faciam?" nam haec coniunctio multa eum cogitasse significat. rursus duo significat: frequenter 'iterum', raro 'vicissim', id est mutuo, ut hout hoc loco. NOMADVMQVE PETAM invidia a personis: ‘petam mulier et regina nomadas?’, id est ‘vagos’. MARITOS futuros scilicet. Est autem elocutio ‘dedignor illam rem’. VLTIMA IVSSA aut intellegimus Aenean ei obtulisse navigandi facultatem, aut «Teucrum
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ quã eis statim natis adunit mater.
frontẽ cesoria pulli ĩ fudit. ⁊ merito suspi¬
cati sũt amorẽ creari excarne sine qua
mater nõ alit ex se creatũ ¶Ipsa mola
mola farre ⁊ sale. ordo autẽ est. ip̃a dido
mola dido ⁊ pus manib Idest puris deo
testat ¶ Unũ exuta pedem ꝗa id agit᷑ ut ⁊
ista soluat᷑ ⁊ implicetur eneas ¶Inueste
recinta. ꝗa ut supͣ diximꝰ insacris nichi
solet ce p̾ligatũ p̾cipue euis que amore
uult solui. ¶ Conscia fati sidera. Idest
planetas quib fatoꝵ ratio continetur.
precatur. si quod cure b̃t amantes non
rium cupidini qui amores resoluit. aut
certe cui cura est iniquus amor silicet ut
implicet nõ amantẽ.⁊ mer Iustũ ⁊ me¬
mor. ut expuguet᷑ qui est causa discor¬
die ¶Nor erat. pretendit᷑ ista descriptio
Ad eragerationem uigiliaꝵr didomie ¶Sil
ueq. scd̃m eos ꝗ dieãt oia que creseunt
ñalia cẽ ¶Aequora. elemẽta etia aĩalia

Expanded text:
carnem, quam eis statim natis adimit mater; carnem, quam eis statim natis adimit mater; frontem Caesonia pulli infudit». Et merito suspicantur amorem creari ex carne, sine qua mater non alit ex se creatum. IPSA MOLA farre et sale. Ordo autem est: ipsa Dido mola et piis manibus, id est puris, deos testatur. VNVM EXVTA PEDEM quia id agitur, ut et ista solvatur et inplicetur Aeneas. IN VESTE RECINCTA quia, ut supra diximus, in sacris nihil solet esse religatum, praecipue eius quae amore vult solvi. CONSCIA FATI SIDERA id est planetas, in quibus fatorum ratio continetur. precatur, si quod curae habet amantes non rium Cupidini, qui amores resolvit aut certe cui curae est iniquus amor, scilicet ut inplicet non amantem. IVSTVMQVE MEMORQVE ut expugnetur qui est causa discordiae. NOX ERAT protenditur ista descriptio ad exaggerationem vigiliarum Didonis. SILicunt omnia quae crescunt animalia esse. AEQVORA elementa etiam animalia
Abbreviated transcription (Latin):
mor suc dispositionis. ¶Tercentũ tonat or
deos. nõ ter centũ deos s tonat ter centũ nu¬
mina hecates unde hecate dicta ẽ ecaton
aliquib enĩ sacris mmuitabant᷑ tonitrua ¶He¬
rebũ. ĩ feroꝵ ꝓfunditatẽ ¶Cria uirginis .o.
latos. f.a. insacris ut supͣ diximꝰ que erhibe¬
ri nõ poterant simulabant᷑ ⁊ erant ꝓueris.
bene antẽ de auerno ꝑ quẽ decensus adinferoᷤ
dicit᷑. ¶ Ealcib ⁊ messe adlunã querũtur
nec om̃es eodẽ modo. unde ⁊ perite aenis fal¬
cibus dixit ꝗa alie uellunt᷑ alie inciduntur
⁊ adlunã nõ ad noctem. s adlune obser¬
uationẽ ⁊ pubentes qa alie sicce alie ui¬
ridiores legunt᷑. ⁊ sciendũ inter hõĩes ⁊
herbas ẽẽ recipeas translatiões sic̃ enĩ pu¬
Idest suci dicũt aut ꝑ perifrasim agreste
papauer significari ¶ Et matri p̃reptus
amor. sed̾m plinũ ꝗdicit ĩnaturali hi¬
storia pullos equinos hr̃e ĩfronte quãdã

Expanded text:
memor suae dispositmemor suae dispositDEOS non ‘tercentum deos’ sed ‘tonat ter centum numina Hecates’; unde Hecate dicta est, ἑκατὸaliquibus enim sacris imitabantur tonitrua. EREBVM inferorum profunditatem. TRIA VIRGINIS ORA AVERNI in sacris, ut supra diximus, quae exhiberi non poterant simulabantur, et erant pro veris. Bene autem de Averno, per quem descensus ad inferos dicitur. FALCIBVS ET MESSAE AD LVNAM QVAERVNTVR nec omnes eodem modo: unde perite et ‘aenis falcibus’ dixit, quia aliae velluntur, aliae inciduntur. Et ‘ad lunam’ non ad noctem, sed ad lunae observationem. PUBENTES autem quia aliae siccae, aliae viridiores leguntur. Et sciendum inter homines et herbas esse reciprocam translationem; sic enim ‘puid est suci. Dicunt autem per periphrasin agreste papaver significari. ET MATRI PRAEREPTVS AMOR secundum Plinium qui dicit in Naturali Historia pullos equinos habere in fronte quandam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc aũt tractũ ẽ de homero qui dic̃ gladium
aiati datũ abhectore. ⁊ hectori ab aiace balteũ
que eis ericio fuerũt. Nã alter tractus ẽ balteo
alter se donato telo inter emit ¶ Eenuias. ue¬
stes enee quẽ hostẽ dixerat supͣ. hostẽ suppler
affare supbĩ. Itẽ dulces ex uine. ¶Quo peru.
ppter ertinetũ pudorẽ ¶ Pretexere prenetare
abscondere ¶ Tantos fuidres quãtos cogita¬
uiora temet posse ꝯtingere ¶At regina pi¬
ra. notatus ẽ hic uersus uitiosa enĩ elocntio
que h̃t exritus similes. licet sit easuũ dissimi¬
cula collo intendũt ⁊ ẽ ypallage. intendit
serta ꝑ locũ. ¶ Funerea en pressu. Nã ut supra
dicta ligna ad funus ꝑmaneant ut ꝓeũbunt
primit᷑ amantis affcctus qd̾ etiam ĩ morte.
amiei imagini uolebat ẽẽ ꝯuieta. ut paulo
post natũq patrẽq cũ gente extinetũ. me¬
niet suꝑ ip̃a dedisse ¶ Haud ignara futuri ae

Expanded text:
Hoc autem tractum est de Homero, qui dicit gladium Hoc autem tractum est de Homero, qui dicit gladium Aiaci datum ab Hectore et Hectori ab Aiace balteum, quae eis exitio fuerunt; nam alter tractus est balteo, alter se donato telo interemit. EXVVIAS vestes Aeneae, quem hostem dixerat supra «i, soradfare superbum»; item «dulces exuviae». QVO PERII propter extinctum pudorem. PRAETEXERE praevelare, abscondere. TANTOS FVRORES quantos cogitaviora timet posse contingere’. AT REGINA PYRA notatus est hic versus; vitiosa enim est elocutio quae habet exitus similes, licet sit casuum dissimicula collo intendunt». Et est hypallage: ‘intendit serta per locum’. FVNEREA cupresso; nam et supra dicta ligna ad funus pertinent, ut «procumbunt primitur amoris adfectus, quod etiam in morte amati imagini volebat esse coniuncta, ut paulo post "natumque patremque cum genere extinxem, memet super ipsa dedissem" . havd ignara futuri id est
Abbreviated transcription (Latin):
lueretiũ hõib sũt uenenose cũ pingues
reddant capellas ergo ⁊ papaner licet det
hõib somnũ draconi adimit forsitan. ⁊
est ercusatio. potest tam̃ e̾ẽ melior sensus
si seruabat in arbore ramos plenũ sit sequẽ
in ella soporiferũq papauer ¶Sistere aquã
cepto retor quere ¶Mugire uidebis. uide¬
bit quis ut uigrantes cernas ¶Testor
cira deos qa eũ imnsta sacra romani sustipe
preparari. accingier aũt ut adinfinitũ ad¬
datur.er. efficit metri ratio. nã cũ in eo ulti
ma longa sit addita er sillaba breuis fit.
ut audiri audirer ¶ Tu secreta sine arbitris
⁊ ẽ bona locutio rem loci uł tẽporis adꝑsona
transferre ut noctimꝰ uenit secretus fecit..
Pyram. subspetie sacrifien p̃parat mortis ereꝗas
¶Et arma gladiũ diẽ abusine nã est paulopost
ensemq relietũ ꝓprie enĩ arma sũt que armos
tegũt ¶Impuis qui gladiũ reli quit furenti

Expanded text:
Lucretium hominibus venenosae sunt, cum pingues Lucretium hominibus venenosae sunt, cum pingues reddant capellas. Ergo et papaver, licet det hominibus somnum, draconi adimit forsitan; et est excusatio. Potest tamen melior esse sensus si «servabat in arbore ramos» plena sit distincmella soporiferumque papavecepto retorquere. MVGIRE VIDEBIS videbit quis, ut «migrantes cernas». TESTOR CARA DEOS quia, cum multa sacra Romani susciper. ACCINGIER praeparari. ‘Accingier’ autem, ut ad infinitum addatur ‘er’, ratio efficit metri; nam, cum in eo ultima sit longa, addita ‘er’ syllaba brevis fit, ut ‘audiri audirier’. TV SECRETA sine arbitris. Et est bona elocutio rem loci vel temporis ad personam transferre, ut ‘nocturnus venit’, ‘secretus fecit’. PYRAM sub specie sacrificii praeparat mortis exequias. ET ARMA gladium dicit abusive; nam est paulo post «ensemque relictum». Proprie enim arma sunt quae armos tegunt. IMPIVS qui gladium reliquit furenti.
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ nã aptũ ꝯunctũ dicit. apotu apteste
nõ insiguitũ stellis. Axis enĩ nõ bt stellas
qui ẽ medius inter septẽtriones unde nõ
¶ Hinc michi massyle gentis .m.s. monstra¬
ta predicta que oriundo massylia a qua nõ¬
longe sñt horti hesperidũ. sacerdos nũe ueĩt¬
de locis que sũt cirea ath lantẽ nã aliter nõ
ꝓcedit. massylia enĩ mediterranea ẽ bereni¬
ce ciuitas libie unde aud longe horti sũt¬
hesperidũ atblas noͣ maximꝰ in mauritania
ĩ quo erant mala aurea ueneri ꝯsecrata q̃
hercules missus abeuristeo occiso piugili
erũt puelle quaꝵ reges abegit hereules
occiso coꝵ eustode. Unde mala fingit᷑ sustu
paner incongrue nide positũ ut soporifera
spes pingili detur draconi. s dicimꝰ uariã
ium prebere uictũ diuersis aĩalib nã salices
hõib amare sũt dulces capellis ut ⁊ salices
carpetis amaras silicet hõĩb Itẽ cicnte sed̾

Expanded text:
lolonon ‘insignitum stellis’; axis enim non habet stellas, qui est medius inter septemtriones, unde et sunt. HINC MIHI MASSYLAE GENTIS MONSTRATA ‘monstrata’ ‘praedicta’; quae est oriundo Massyla, aliquando horti Hesperidum sacerdos, nunc de locis quae sunt circa Atlantem: nam aliter non procedit: Massylia enim mediterranea est, Berenice ciHesperidum. Athlas vero maximus in Mauritania t, in quo erant mala aurea Veneri consecrata. Que Hercules missus ab Euristeo occiso peruigili m nobiles fuerunt puelle, quarum greges abegit Hercules occiso eorum custode; unde mala fingitur sustulVE PAPAVER incongrue videtur positum ut soporifera species pervigili detur draconi. Sed dicimus variam vim praebere victum diversis animalibus; nam salices hominibus amarae sunt, dulces capellis, ut «et salices carpetis amaras», scilicet hominibus. Item cicutae secundum
Abbreviated transcription (Latin):
furuit ⁊ iam ip̃e ¶ Scenis agitatus famo¬
sus celebratꝰ tragedus ⁊ agitatus qa̾̃ furuit
actus ¶Armãtam matrẽ. causã ip̃a fu¬
roris ¶ Sedent in limine dire apacuio
orestes in ducit᷑ pyladis ãmonitu ꝓpter
uitandas furias ingressus apollinis tẽplũ
unde eũ uellet erire in nadebat᷑ a furiis.
hin eigo ẽ sedent inli mine ¶Niam ra¬
tionẽ. Gratare gratulare suscipe gaudi¬
um ꝓ sorore. sic enĩ dicimꝰ grator tibi honorẽ
cũ eneã quẽ ut notũ noluit dicere ¶ Sceani
fiuẽ uixta. finẽ ecemi nullus nouit s initiũ
qd̾ ip̃m potest finis uideri aliumde sũpto pri¬
cipio ¶ Ethiopũ. ethiopie due sũt una eir¬
ea ortũ solis altera cura occasũ in manri¬
tana quã nũc dicit.⁊ dicta ethiopia acolo¬
re populoꝵ quos solis uicinitas torret.
Etblas. nullũ nom̃ grecũ in .n .s. ternunat᷑¬
¶ Torquet. sustinet ¶tellis aptũ. satis perite

Expanded text:
furuit etiam ipse. SCAENIS AGITATVS famofuruit etiam ipse. SCAENIS AGITATVS famosus, celebratus tragoediis. Et ‘agitatus’ quia et furuit actus’. ARMATAM MATREM causam ipsam furoris. SEDENT IN LIMINE DIRAE a Pacuvio Orestes inducitur Pyladis admonitu propter vitandas furias ingressus Apollinis templum; unde cum vellet exire, invadebatur a furiis; hinc ergo est ‘sedent in limine’. VIAM rationem. GRATARE gratulare, suscipe gaudium pro sorore; sic enim dicimus ‘grator tibi honorem’. EVM Aeneam, quem ut notum noluit dicere. OCEANI FINEM IVXTA finem Oceani nullus novit, sed initium; quod et ipsum potest finis videri, aliunde sumpto principio. AETHIOPVM Aethiopiae duae sunt, una circa ortum solis, altera circa occasum in Mauritania, quam nunc dicit. Et dicta Aethiopia a colore populorum, quos solis vicinitas torret. ATLAS nullum nomen Graecum ‘ns’ terminatur. TORQVET sustinet. STELLIS APTVM satis perite
Abbreviated transcription (Latin):
sane hoc loco latent̾ ꝙͣ sup̃ diximꝰ tangit
historiã. nã si amabat eneã utiq nõ colẽt
ertinetũ maritũ ¶Uisa uiri. nõ enĩ erant
militudo ¶Sola bubo. sola ꝯtra genꝰ posu¬
it. lucanꝰ ⁊ lete furant᷑ aues buboue sini¬
stro. Itẽ ouidius infandus bubo ⁊ boc est
ĩ usu.s uirgilius mintauit referens adauẽ
plerũq enĩ genus relicta spetulitate age¬
neralitate sumimꝰ ut sidieas bona tur¬
ii. neutri sũt generis ¶ Ferali cirmine.
bene hoc addidit nõ enĩ om̃imodo malũ
felicitatẽ omẽs enĩ aues oseines male. pre¬
petes bone osemes sũt. uł ꝯtra male prepe¬
tes oseines bone sũt ¶ Prioꝵ ⁊ pioꝵ legit᷑
eneas quasi eam semp deseret. ¶Incomi¬
tata. quod ferale .i. mortiferũ omen ⁊ pre¬
ci pue regi ¶ Agmina penteus. aut ĩ petus
aut scd̾m urbanũ agmina ferpẽttiũ serpen¬
tũ. penteus ant̃ scd̃m tragedia pacubu

Expanded text:
Sane hoc loco latenter quam supra diximus tangit Sane hoc loco latenter quam supra diximus tangit historiam; nam si amabat Aeneam, utique non coleret extinctum maritum. VISA VIRI non enim erant mili. SOLA BVBO ‘sola’ contra genus posuit. Lucanus «et laetae iurantur aves bubone sinistro», item Ovidius «infandus bubo». Et hoc est in usu; sed Vergilius mutavit, referens ad avem. Plerumque enim genus relicta specialitate a generali sumimus, ut si dicas ‘bona turit neutri generis. FERALI CARMINE bene hoc addidit. Non enim omni modo malum felicitatem. Omnes enim aves oscines malae, praepetes bonae sunt; vel econtra malae praepetes, oscines bonAeneas, quasi eam semper desereret. INCOMITATA quod ferale, id est mortiferum omen est, et praecipue regibus. AGMINA PENTHEVS aut impetus aut secundum Vrbanum agmina serpentium. Pentheus autem secundum tragoediam Pacuvii
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ueret scopulis. Ut ille ĩ ꝯsilio ꝑseuerat.¬
dicu̾t parem ẽẽ altitudinẽ radicũ ⁊ arboꝵ
Aacrime manes. ꝗa mens in mota manz¬
¶Tum uõ .i. post desꝑationẽ. ¶ Erterrita.
p̃cipitata. turbata. ¶ Mortẽ orat .i. deside¬
rat. Ut in ortẽq miserrimꝰ opto. aut cer¬
te ideo orat. ꝗa ꝯseerata fuit nec mori
poterat nisi soluta ꝯsecratione. ¶Celi cõ¬
uexa incurua celi. ¶ Turicremis. cremã¬
tibus tura ¶ Hoc uisũ hoc qd̾ uiderat nulli
dixit. quid ẽ nulli. nec sorori quidẽ cui
fuerat de amore ꝯfessa¶Conuigis antiq
aut prioris aut cari¶Miro quod honore.
mire exhibendo ea que circa uiuos solent
fieri. moris enĩ fuerat ut nubentes puelle
simul ut uenissent adlimen mariti. postes
ante ꝙͣ ingrederent᷑ ornarent lineis uittis
unde ait uellerib mueis ⁊ oleo ungerent¬
⁊ inde urores diete sũt quasi unxores.
¶gesta fronde. diuina. tanꝙͣ num̃ coleret.

Expanded text:
HAERET SCOPVLIS sicut ille in consilio perseverat.HAERET SCOPVLIS sicut ille in consilio perseverat. radicum et arborum. LACRIMAE INANES quia «mens immota manet». TVM VERO post desperationem. EXTERRITA praecipitata, turbata. MORTEM ORAT pro ‘desiderat’, ut «mortemque miserrimus opto»; aut certe ideo ‘orat’, quia consecrata fuit nec mori poterat nisi soluta consecratione. CAELI CONVEXA incurva caeli. TVRICREMIS cremantibus tura. HOC VISVM hoc quod viderat nulli dixit. Quid est ‘nulli’? Ne sorori quidem, cui fuerat de amore confessa. CONIVGIS ANTIQVI aut prioris aut cari. MIRO QVOD HONORE COLEBAT exhibendo ea quae circa vivos solent fieri. Moris enim fuerat ut nubentes puellae, simul venissent ad limen mariti, postes antequam ingrederentur,ornarent laneis vittis, unde ait ‘velleribus niveis’, et oleo ungerent, unde uxores dictae sunt, quasi unxores. FESTA FRONDE divina, tamquam numen coleret.
Abbreviated transcription (Latin):
latam. Quã lectionẽ tucca ⁊ uarus pro¬
bant. Nã male qdã legũt ꝙͣ mͥ cũ dedei̾t
idẽ eneas cumulata morte relinquam.
⁊ uolũt intelligi. acceptũ abillo bẽfficiũ
morte cu mulabo ⁊ sic relĩquã ut amãtes
dicere ꝯsuerũt. ut aerii specula demontis
ĩ undas deferar. Ex tremũ hoc munꝰ mori¬
entis habeto. Nam si eam odio habet eneaᷤ
restat ut eius morte letet᷑ s nõ ꝓcedit. ne¬
mo enĩ dicit ueniã cumulata. s cumula¬
tam ¶ Fertq refertq nõ abenea ꝗ nichil
¶uoces ullas tractabilis audit. cur mitis
nõ audit. quasi mirũ est. s fata obstant
ait saturnius. ¶ Alpini boree. flantes de
alpib. que alpes galloꝵ lingua altunõ¬
tes uoeant᷑ ¶Nunc hine nũe illine siẽ
eneas abanna ⁊ didone ¶It stridor ad
dolorẽ enee ꝑtinet. de quo ait magno ꝑ¬
sentit pectore curas ¶ Alte. iugiter. dui
Consternũt. imꝑlent. ut strata iacent.s.

Expanded text:
latam’; quam lectionem Tucca et Varius prolatam’; quam lectionem Tucca et Varius probant. Nam male quidam legunt ‘quam mihi cum dederit’, id est Aeneas, ‘cumulata morte relinquam’, et volunt intellegi ‘acceptum ab illo beneficium morte cumulabo et sic relinquam’, ut amantes dicere consuerunt, ut «aërii specula de montis in undas deferar; extremum hoc munus morientis habeto»; nam si eam odio habet Aeneas, restat ut eius morte laetetur. Sed non procedit; nemo enim dicit ‘veniam cumulata’, sed ‘cumulatam’. FERTQVE REFERTQVE non ab Aenea, qui nihil rum portat. VOCES VLLAS TRACTABILIS AVDIT cur mitis non audit? Quasi mirum est, recusat dicendo «fata obstant ait ‘Saturnius’. ALPINI BOREAE flantes de Alpibus, quae Gallorum lingua alti montes vocantur. NVNC HINC NVNC ILLINC sicut Aeneas ab Anna et Didone. IT STRIDOR ad dolorem Aeneae pertinet, de quo ait «magno persentit pectore curas». ALTE iugiter, diu. CONSTERNVNT implent, ut «strata iacent pas
Abbreviated transcription (Latin):
li dicimꝰ. uulsus uõ ⁊ reuulsus usurꝑatũ est
tantũ ĩparticipiis ꝯtra naturã. ¶Quoruit
Quo ꝓperat si ne respectu salutis nã hoc diẽ
qd̾ ꝑeto ⁊ iã ip̃i ꝓdest amoris silicet ĩꝑatiẽtia¬
¶ Ferentes bene flantes ꝓpicios. ¶ Quod pro
ero ut latio careat qd̾ illi pulcrũ uidet̾.¬
⁊ sic ẽ illud o tantũ libeat mecũ tibi sor¬
dida rura. que tibi sic uident᷑ ¶ Tempus
mane peto. sine officio coeundi. Nam
sine beneficio nõ ꝓcedit cũ spatiũ petat
⁊ requiẽ ¶Dũ mer me uietã .d. f. d. inea
doceat aũt dolere illud ẽ ꝗa nõ ht ĩ adu̾sis
patiẽtiam. nisi qui dolere ꝯsueuit hoc ergo
petit ut ei prestet᷑ tẽpus ꝑ quod discat
adn̾sa ꝑferre. ¶ Dr̃o uenia. benefficiũ ut
orantes ueniã ¶ Mi serere sororis. genitm̃
tantũ regit. ¶ Quã michi eũ d.c.m.r.¬
sensus ẽ qd̾ benefficiũ eũ mͥ cumulatu
dederis sola morte derelinquã.⁊ hie in¬
tellectus ẽ melior ꝙͣ mͥ cũ dederis cumu¬

Expanded text:
li’ dicimus. ‘Vulsus’ vero et ‘revulsus’ usurpatum est tantum in participiis contra naturam. QVO RVIT properat sine respectu salutis; nam hoc dicit, ‘quod peto etiam ipsi prodest’; amoris scilicet inpatientia. FERENTES bene flantes, propitios. QVOD PRODPVLCHRO VT LATIO CAREAT quod illi pulchrum videtur. Sic est illud «o tantum libeat mecum tibi sordida rura», quae tibi sic videntur. TEMPVS INANE PETO sine officio coeundi; nam ‘sine beneficio’ non procedit, cum spatium petat et requiem. DVM MEA ME VICTAM D. F. D. ‘mea ‘Doceat’ autem ‘dolere’ illud est quia non habet in adversis patientiam nisi qui dolere consuevit; hoc ergo petit, ut ei praestetur tempus per quod discat adversa perferre. ORO VENIAM beneficium, ut «orantes veniam». MISERERE SORORIS genetivum tantum regit. QVAM MIHI CVM DEDERsensus est: quod beneficium cum mihi cumulatum dederis, sola morte derelinquam. Et hic intellectus est melior, ‘quam mihi cum dederis cumu
Abbreviated transcription (Latin):
nata ꝑdamnũ. De mari autẽ ideo ꝗa dicũt
fici fisici sudorẽ salsũ eẽ quẽ sc̃ꝑ elicit co¬
itus. Unde etiã mirtus ei ꝯsecrata que lito¬
¶ Meri qͥq̾. etiã prestiti ut nec te regnia¬

Expanded text:
nata per damnum; de mari autem ideo, quia dicunt nata per damnum; de mari autem ideo, quia dicunt physici sudorem salsum esse, quem semper elicit coitus. unde etiam myrtus ei consecrata est, quae lito. MERVI QVOQVE etiam praestiti, ut «nec te regi
Abbreviated transcription (Latin):
adulter. ¶ Quã molẽ ut tantas audetis tol¬
lere moles. ¶Ne qui quã. aut si ne causa.
idest extante ratione aut nequiquã quãtũ
ad euis pertinet mentẽ unã enĩ exom̃ibus
uertit. ¶In regnis hoc ansa tuis. Ut nõ illũperiũ
alecto stimulis agit undiq bachi ¶Ignõ¬
te. ignobili. Ut nã sepe fauos ignotus ade¬
dit stellio ⁊ dixit italie ꝯparatione. nam
ignota nõ erat ad quã bis troiani uenerãt
¶Uela tibi. idest pregnũ tuũ ¶ Si concessa
peto. si quidẽ nã modo. si. ꝯfirmantis est
agit aut apossibili ¶ Tas om̃e est g̃as te est
hoc ẽ possibile est meis regnis fidere nꝯm̃
modo datiuũ tantũ regit unde genus du¬
cit ut diximꝰ supͣ ꝗa felicit̾ nauigaturus ẽ¬
eneas ⁊ ut fert fabula celus pat̾ fiit saturni
cui iratus filius falce uirilia ãputanit sed¬
lapsa inmare sũt ⁊ de quoꝵ eruore ⁊ maris
corporis damno nõ gerit᷑. unde fingit᷑ uenꝰ

Expanded text:
adulter». QVAM MOLEM ut «tantas audetis toladulter». QVAM MOLEM ut «tantas audetis tollere moles». NEQVIQVAM aut sine causa, id est nulla extante ratione, aut ‘nequiquam’ quantum ad eius pertinet mentem; unam enim navim ex omnibus vertit. IN REGNIS HOC AVSA TVIS ut «non illi imperiuAllecto stimulis agit undique Bacchi». IGNOTAE ignobili, ut «nam saepe favos ignotus adedit stellio»; et dixit Italiae comparatione; nam ignota non erat ad quam bis Troiani venerant. VELA TIBI id est per regnum tuum. SI CONCESSA PETO siquidem; nam modo ‘si’ confirmantis est. Agit autem a possibili. FAS OMNE EST ‘fas te est’, hoc est ‘possibile est meis regnis fidere’; nam ‘fido’ dativum tantum regit. VNDE GENVS DVCIS ut diximus supra, quia feliciter est navigaturus Aet ut fert fabula, Caelus pater fuit Saturni. cui cum iratus filius falce virilia amputavit, delapsa in mare sunt: de quorum cruore et maris corporis damno non geritur: unde fingitur Venus