comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dicta. qͣ ꝗ fando id ⁊ loquendo puaga¬
tur: ꝑtraduces linguarũ & auriũ ser¬
ut uirgiliꝰ. Fama malũ qͦ ñ aliud uelociꝰ
ullũ. Famȩ autẽ nom̃ certi locũ ñ habet.
qͥa plurimũ mendax ẽ: adiciens multa
& ex inde res nominat᷑ ñ fama. Exilium
dictũ. qͥsi extͣ solũ. Nã exul dr̃. qͥ extͣ solũ
ẽ. Unde postluminͥo redeuntib hoc ẽ de
ex ilio reducendis. qͥ sint eiecti in iniuiria.
id ÷ extͣ lum̃ patͥe. Diuidit᷑ aut̃ exiliũ.
in relegatis & deportatis. Relegatus est:
quẽ bona fua sequunt᷑. Deportatꝰ: quẽ
ñ sequunt᷑. Proscͥptio exilii ꝓcul dãpna¬
tio. qͣsi porro scͥptio. Itẽ ꝓscͥptꝰ. qͥa palã
scͥptꝰ. Metallũ ÷ ubi exules deputant᷑
ad eruendã uenã. marmoraq secanda
incrustis. Seruitꝰ a seruando uocata.
Apud antiqͦs enĩ qͥ in bello a morte serua¬
bant᷑. serui uocabant᷑. Hȩc ÷ sola maloꝵ om¬

Expanded text:
autem dicta quia fando, id est loquendo, pervagaautem dicta quia fando, id est loquendo, pervagatur per traduces linguarum et aurium serama, malum qua non aliud velocius ullum. Fama autem nomen certilocum non habet, quia plurimum mendax est, adiciens multa  exinde res nominatur, non fama. Exilium dictum quasi extra solum. Nam exul dicitur qui extra solum est. Unde postliminium redeuntibus, hoc est de exilio reducendis, qui sunt eiecti in iniuria, id est extra limen patriae. Dividitur autem exilium in relegatis et deportatis. Relegatus est, quem bona sua sequuntur: deportatus, quem non sequuntur. Proscriptio exilii procul damnatio, quasi porro scriptio. Item proscriptus, quia palam scriptus. Metallum est ubi exules deportantur ad eruendam venam marmoraque secanda in crustis. Servitus a servando vocata. Apud antiquos enim qui in bello a morte servabantur, servi vocabantur. Haec est sola malorum om
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ extendat. tormenta uͦ qd̾ torquendo m̃¬
tẽ inueniant. Est & lautunnũ supplicii
genꝰ ad uerb̾andũ aptũ. inuentũ a tarqui¬
nio suꝑbo ad pęnas sceleratoꝵ Iste enĩ pͥor
lautunnas. tormenta. fustes. metalla.
at ex ilia adinuenit. & ipse pͥor exregib¬
exilium meruit. Lalio ÷ similitudo uindi¬
ctȩ. ut talit̃ qͥs patiatur ut fecit. Hoc eñi
& nat᷑a & lege ÷ institutũ. ut ledentẽ simi¬
lis uindicta sequat᷑. Unde & illud ÷ legis.
Oculũ ꝓ oculo. dentẽ ꝓdente. Calio aut̃ ñ so¬
lum adiniuriam referendam. s etiã ꝓbene¬
ficio reddendo ponit᷑. Est enĩ cõmunis sermo
& inuriȩ & beneficientiȩ. Ignominiũ dictũ.
eoqd̃ desiiat hab̾e honestatis nom̃ isqͥ in ali¬
qd̾ crim̃ dep̾hendit᷑. Dictum ÷ autẽ igno¬
miniũ. qͦsi sine nomine: sic̾ ignarꝰ sine
scientia. sic̃ ignobilis sine nobilitate. Hoc
qͦ & infamiũ. qͦsi sine bona fama. Fama

Expanded text:
quod extendat. 22. Tormenta vero, quod torquendo mequod extendat. 22. Tormenta vero, quod torquendo mentem inveniant. 23. Est et latomia supplicii ad verberandum aptum inventum a Tarquinio Superbo ad poenam sceleratorum. Iste enim prior latomias, tormenta, fustes, metalla, atque exsilia adinvenit, et ipse prior ex regibexsilium meruit. 24. Talio est similitudo vindictae, ut taliter quis patiatur ut fecit. Hoc enim et natura et lege est institutum, ut laedentem similis vindicta sequatur. Unde et illud est legis: Oculum pro oculo, dentem pro dente. Talio autem non solum ad injuriam referendam, sed etiam pro beneficio reddendo ponitur. Est enim communis sermo et injuriae et beneficentiae. 25. Ignominium dictum, eo quod desinat habequo crimine deprehenditur. Dictum est autem ignominium quasi sine nomine, sicut ignarus sine scientia, sicut ignobilis sine nobilitate. Hoc quoque et infamium, quasi sine bona fama. Fama
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ. numero tantum singulari: unde uͦ
emittuntur quadrige carceres uocamus:
numero tantum plurali. Uerbera dicta.
quia cũ agitant᷑ aerem uerberant. Hinc
flagra. & plagȩ. &. flagella. qͥa cum flatu
& strepitu incorpore sonant. Nã plage: qͦsi
flagȩ. S plagȩ & flagra pͥme positionis st̃
flagella autẽ ꝑ diminutionẽ dicta. Angui¬
la ẽ qua cohercent᷑ inscolis pueri. quȩ uul¬
stent: quos palos rustici uocant. Uectes
dicti qd̃ manib uectent᷑. unde ostia saxaq
uellunt᷑. S hi ad penas legum ñ ꝑtinent.
Uirge sunt sũmitates fronliũ arboꝵq.
dictȩ qd uirides sint : uł qd̃ uim habeant
arguendi. Que si lenis fuerit uirga ÷: si
certe nodosa uł aculeata scorpio rectissi¬
me nominat᷑. qͥa arcuato uulnere in corpꝰ
infigit᷑. Ictus ꝓpͥe flagelloꝵ st̃: ab agitan¬
do uocati. Ungule dicte qd̾ effodiant. Hȩc¬
& fidiculȩ qͥa his rei in equuleo torquent᷑

Expanded text:
cimus numero tantum singulari; unde vero cimus numero tantum singulari; unde vero emittuntur quadrigae carceres vocamus numero tantum plurali. 14. Verbera dicta, quia cum agitantur, aerem verberant. Hinc 214 flagra, et plagae, et flagella, quia cum flatu, et strepitu in corpore sonant. Nam plagae quasi flagae; sed plagae et flagra primae positionis sunt; flagella autem per diminutionem dicta. 15. Anguilla est, qua coercentur in scholis pueri, quae vulstent, quos palos rustici vocant. 17. Vectes dicti, quod manibus vectentur; unde ostia saxaque velluntur, sed hi ad poenas legum non pertinent. 18. Virgae sunt summitates frondium arborumque dictae, quod virides sunt, vel quod vim habeant arguendi: quae si lenis fuerit, virga est; si certe nodosa, vel aculeata, scorpio rectissimo nomine, quia arcuato vulnere in corpus infigitur. 19. Ictus proprie flagellorum sunt ab agitando vocati. 20. Ungulae dictae, quod effodiant; hae et fidiculae, quia iis rei in equuleo torquentur
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ tunc plenũ ẽ. cũ & p̃teritũ ẽ: & impen¬
dit ut sit & dolor & metꝰ. Pȩna dicta qd̾ puniat.
Est enĩ epythetum nom̃. & sine adiectione
ñ habet plenũ sensũ. Adicis pena carceris.
co redigant᷑. Nlã supplicia dicebant᷑ supplica¬
menta. & suppliciũ dr̃ de cuiꝰ dãpnatione de¬
libatur aliqͥd dõ. unde & supplicare. Octo
genera pęnarũ in legib contineri tuiliꝰ sebit:
id ÷ dãpnũ. uincula. u̾bera. talionẽ. ignomi¬
niũ. exiliũ. seruitutẽ. & mortẽ. His nãq
pęnis: uindicat᷑ omẽ ꝑpetratũ peccatũ. Dãp¬
pedes dictȩ. qͥa continent pecdes. Ped ices st̃
laquei qͥb pedes illaqueant᷑. dictȩ apedib
licet & manicȩ tunicarum sint. Nerui. uin
cula uł catenȩ. Boia ÷ torques dampnatoꝵ.
quasi iugũ in boue. Boia ex gerere uinculoꝵ
ẽ. Carcer ÷ in quo custodiunt᷑ nexii. W dictus
danturq. quasi arcer: ab arcendo scilicet. Lo¬
cum autẽ in quo seruant᷑ nexii carcerem di¬

Expanded text:
endet, ut sit et dolor et metus. Poena dicta quod puniat. Est autem epithetum nomen, et sine adiectione non habet plenum sensum: adicis poena carceris, co redigantur. Nam supplicia dicebantur supplicamenta. Et supplicium dicitur, de cuius damnatione delibatur aliquid Deo; unde et supplicare. Octo genera poenarum in legibus contineri Tullius scribit: id est damnum, vincula, verbera, talionem, ignominiam, exilium, servitutem et mortem. His namque poenis vindicatur omne perpetratum peccatupedes dicte sunt, quia continent pedes. Pedice sunt laquei, quibus pedes illaqueantur, dicte a pedibus licet et manicae tunicarum sint. 11. Nervus . . . . . 12. Boia est torques damnatorum, quasi jugum in bove; ex genere vinculorum est. 13. Carcer in quo custodiuntur noxii. Et dictus danturque quasi arcer, ab arcendo scilicet. Locum autem in quo servantur noxii carcerem di
Abbreviated transcription (Latin):
cocotrillum. uolutat se in lutum pͥmũ & intͣt
ꝑos eiꝰ inuentrẽ. & carpens omĩa int̾ranea
eiꝰ sic moritur. Hic neomon grece uocatur.
eoqͦd odore suo & salubria ciboꝵ & uenenosa
÷ nuncupatꝰ. Hic etiam serpentes insequitur.
Qui cum aduersus aspidem pugnat. caudã
erigit: quam aspis maxime incipit obserua¬
re quasi minantẽ. ad quã cum ium suam
tranffert: decepta corripitur. Musio appella¬
tus. quod murib infestus sit. Hunc uulgꝰ¬
captum captum a captura uocant. Alii
dicunt quod captat. id ÷ uidet. Ilam tanto
acute cernit. ut fulgore luminis noctis te¬
nebras superet. Unde & agreco uenit catus.
a furuo dictus. unde & fur. Tenebrosos enĩ
& occultos cuniculos effodit. & eicit p̃dam
quam inuenerit. Melo dictus. uł quod sit
rotundissimo membro: uł quod fauos petat.
& assidue mella captet. Est autẽ animal¬

Expanded text:
corcodilum, volutat se in luto primum, et intrat corcodilum, volutat se in luto primum, et intrat per os eius in ventrem, et carpens omnia intranea eius, sic moritur. Ichneumon Graece vocatus, eo quod odore suo et salubria ciborum et venenosa est nuncupatus. Hic etiam serpentes insequitur; qui, cum adversus aspidem pugnat, caudam erigit, quam aspis maxime incipit observare quasi minantem; ad quam cum vim suam transfert, decepta corripitur. Musio appellatus, quod muribus infestus sit. Hunc vulgus cattum a captura vocant. Alii dicunt, quod cattat, id est videt. Nam tanto acute cernit ut fulgore luminis noctis tenebras superet. Unde a Graeco venit catus, a furvo dictus; unde et fur. Tenebrosos enim et occultos cuniculos effodit, et eicit praedam quam invenerit. Melo, vel quod sit rotundissimo membro, vel quod favos petat et assidue mella captet. De minutis anima
Abbreviated transcription (Latin):
tus quos amiant ante se gestant. neglecti
circa matrem herent. Hoꝵ genera quinq
sunt: ex quib circopetici caudas habent.
Simia enĩ cũ cauda ẽ: quam quidã du¬
ram uocant. Sfingiȩ uillosȩ sunt comis.
mãmis ꝓminentib. dociles ad feritatis
obliuionem. Rinocefali & ipsi similes si¬
miis. s facie admodum canis: unde & nun¬
cupati. Satyri facie grata. & gesticulatis mo¬
tibus inquieti. Callitrices. tõto pene aspectu
aceteris distant. Sunt enĩ in facie ꝓduda
barba & lata cauda. Leontofonos bestia mo¬
dica. & exeo ita uocata quia capta exuritur.
eiꝰq cuiere asꝑsȩ carnes & positae ꝑ compita se¬
mitarum leones necant. si quantulum cũq
ex illis sumpserint. Strix animal in affrica
erinaciis simile. uocatũ abstridore spinarũ
quas tergo laxatas emittit. ut canes uulne¬
ret insequentes. E nidros bestiola. ex eo
nuncupata quod inaquis uersetur: & maxi¬
me in nylo. Quȩ si inuenerit dormientem

Expanded text:
tus, quos amant, ante se gestant; neglecti tus, quos amant, ante se gestant; neglecti circa matrem haerent. Horum genera quinque sunt, ex quibus cercopitheci caudas habent; simia enim cum cauda est, quam quidam cluram vocant. Sphingae villosae sunt comis, mammis prominentibus, dociles ad feritatis oblivionem. Cynocephali et ipsi similes simiis, sed facie ad modum canis; unde et nuncupati. Satyri facie admodum grata, et gesticulatis motibus inquieti. Callitriches totu paene aspectu a ceteris distant. Sunt enim in facie producta barba et lata cauda. Leontophonos bestia modica; et ex eo ita vocata quia capta exuritur, eiusque cinere aspersae carnes et positae per conpita semitarum leones necant, si quantulumcumque ex illis sumpserint. Histrix animal in Africa erinacii simile, vocatum ab stridore spinarum, quas tergo laxatas emittit ut canes vulneret insequentes. Enhydros bestiola ex eo nuncupata, quod in aquis versetur, et maxime in Nilo. Quae si invenerit dormientem
Abbreviated transcription (Latin):
filii. Nam ꝓprie catuli canum sunt: ꝑdimi¬
se forte miscentur. Solent & indi feminas ca¬
nes noctu in silius alligatas admittere ad tygri¬
des bestias. a quib insiliri & nasci ex eodem fe¬
tu canes adeo acerrimos & fortes. ut complexu
leones ꝓsternant. Uulpes dicta quasi uolupes.
Est enim uolubilis pedibus. & nunquam
rectis itinerib sed tortuosis anfractib currit.:
fraudulentum animal. in sidiisq decipienꝰ
Nam dum non habuerit escam fingit mor¬
tem. sicq descendentes aues quasi ad cadauer.
rapit & deuorat. Simiȩ grecum ÷ nomen.
id ÷ pressis narib. Unde & simias dicimus
quod suppressis narib sint. & facie fȩda. ru¬
gis turpit᷑ follicantib: licet & capellarũ
sit pressum hab̾e nasum. Alii simias latino
sermone uocatos arbitrantur. eoqͦd mul¬
ta in eis similitudo rationis humanȩ sentit᷑.
s falsum est. Hi elementoꝵ sagaces noua lu¬
ua exultant. media & caua tristantur. fe¬

Expanded text:
filii. Nam proprie catuli canum sunt, per dimifilii. Nam proprie catuli canum sunt, per dimise forte miscuntur. Solent et Indi feminas canes noctu in silvis alligatas admitti ad tigres bestias, a quibus insiliri, et nasci ex eodem foetu canes adeo acerrimos et fortes ut in conplexu leones prosternant. Vulpes dicta, quasi volupes. Est enim volubilis pedibus, et numquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currit, fraudulentum animal insidiisque decipiens. Nam dum non habuerit escam, fingit mortem, sicque descendentes quasi ad cadaver aves rapit et devorat. Simiae Graecum nomen est, id est pressis naribus; unde et simias dicimus, quod suppressis naribus sint et facie foeda, rugis turpiter follicantibus; licet et capellarum sit pressum habere nasum. Alii simias Latino sermone vocatos arbitrantur, eo quod multa in eis similitudo rationis humanae sentitur; sed falsum est. Hi elementorum sagaces nova luna exultant, media et cava tristantur. Fe
Abbreviated transcription (Latin):
lupus in fabula. Certe si se prius uisum
senserit. deponit feritatis audaciam. Lupi
toto anno non ampliꝰ quã duodecim dies¬
coeunt. Famem liu portant. & post longa
ieiunia multum deuorant. Lupos ethio¬
pia mittit ceruice iubatos. & tanto ua¬
rios. ut nullũ colorem dicant ab eẽ. Ca
nis nom̃ latinum. grecam ethimologiã
habere uidetur. Grece enĩ cynos dr̃. Licet
enĩ quidam a canore latratus appellatum
existiment. eo qͦd insonat: unde & canere.
Nichil autẽ sagacius canib Plus enĩ sensꝰ
cȩt̾is animalibꝰ habent. Namq soli sua no¬
mina recognoscunt. dño suos diligunt.
dñoꝵ tecta defendunt. ꝓ dñis suis se mor¬
ti obiciunt. uoluntariȩ cum dño ad p̾dam
currunt. corpus dñi sui etiam mortuum
non relinqunt. Qrioꝵ postremo natura ẽ:
extra hominẽ eẽ non posse. In canib duo
sunt: aut fortirudo aut uelocitas. Catuli
abusiue dicuntur quarũlibet bestiarum

Expanded text:
'Lupus in fabula.' Certe si se praevisum 'Lupus in fabula.' Certe si se praevisum senserit, deponit feritatis audaciam. Lupi toto anno non amplius dies duodecim coeunt; famem diu portant, et post longa ieiunia multum devorant. Lupos Aethiopia mittit cervice iubatos, et tanto varios ut nullum colorem illis abesse dicant. Canis nomen Latinum Graecam etymologiam habere videtur; Graece enim κύων dicitur. Licet eum quidam a canore latratus appellatum existiment, eo quod insonat; unde et canere. Nihil autem sagacius canibus; plus enim sensus ceteris animalibus habent. Namque soli sua nomina recognoscunt; dominos suos diligunt; dominorum tecta defendunt; pro dominis suis se morti obiciunt; voluntarie cum domino ad praedam currunt; corpus domini sui etiam mortuum non relinquunt. Quorum postremo naturae est extra homines esse non posse. In canibus duo sunt: aut fortitudo, aut velocitas. Catuli abusive dicuntur quarumlibet bestiarum
Abbreviated transcription (Latin):
nes uocantur. Ursus uocatur. quod ore
suos formet fecus. quasi orsus. Nam aiunt
eos informes generare partus. & carnem
quandam nasci. quam mat̾ lambendo
in membra componit. Unde ÷ illud. Sie for¬
mat lingua fetum cum ꝓtulit ursa. Sed
hoc ĩmaturitas partus facit. Deniq tricesi¬
modie generat. unde euenit ut p̾cipitata
fecunditas. informis ꝓcreetur. Ursoꝵ caput
inualidum. ius maxima inbrachiis & lum¬
bis: unde int̾dum erecti insistunt. Lupus
greca diriuatione in linguam nram transfer¬
tur. Lupos enĩ illi licos dicunt. Lycos aut̃t̃
grece amorib appellatur: qͦd rabie rapacita¬
tis quicquid inuenerit trucidet. Alii lupos
uocatos dicunt quasi leopos: qͦd quasi leoui
ita sit illis uirtus in pedib Unde & quicqͥd
pede presserint. non uiuit. Rapax autem
bestia ẽ. & cruoris appetens. de quo rustici
aiunt uocem hominẽ ꝑdere. si eũ lupus
prior uiderit. Unde & subito tacenti dr̃.

Expanded text:
nes vocantur. Ursus fertur dictus quod ore nes vocantur. Ursus fertur dictus quod ore suo formet fetus, quasi orsus. Nam aiunt eos informes generare partus, et carnem quandam nasci quam mater lambendo in membra conponit. Unde est illud: Sic format lingua fetum cum protulit ursa. Sed hoc inmaturitas partus facit: denique tricesimo die generat. Unde evenit ut praecipitata fecunditas informes procreet. Ursorum caput invalidum; vis maxima in brachiis et lumbis; unde interdum erecti insistunt. Lupus Graeca derivatione in linguam nostram transfertur. Lupos enim illi λύκους dicunt: λύκος autem Graece a moribus appellatur, quod rabie rapacitatis quaequae invenerit trucidet. Alii lupos vocatos aiunt quasi leopos, quod quasi leonis, ita sit illi virtus in pedibus; unde et quidquid pede presserit non vivit. Rapax autem bestia et cruoris appetens; de quo rustici aiunt vocem hominem perdere, si eum lupus prior viderit. Unde et subito tacenti dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ad conu̾sionẽ facił corpulentia. Cameleo¬
pardꝰ dictus. quod dum sit ut pardꝰ albis
maculis suꝑ asꝑsꝰ. collo equo similis. pedibꝰ
bubalis: capite tamen camelo ÷ similis. Hc̃
ethiopia gignit. Lincis dictus. quia in lupoꝵ
genere numeratur: bestia maculis terga
distincta ut pardꝰ. s similis lupo. Unde &
ille licos: iste lincis. Huits urinam conu̾ti
induritiam preciosi lapidis dicunt qͥ liguri¬
us appellatur. quod & linces ipsas sentire
hoc documento comꝑbatur. Nam egestũ
liquorem harenis in quantũ potuerint
contegunt inuidia quadam nature: ne
talis egestio transeat in usum humanũ.
testiculi eoꝵ apti sunt medicaminib ꝓpt̾
quos cum ꝑsenserint uenatorem ipsi se
castrant: & morsib uirilia sua amputant.
De quib cicero in scaurana. Redimunt
se aparte corporis. ꝓpt̾ quod maxime ex¬
ipse facit. cupiens euadere dampna testicu¬
li. Ipsi sunt & fibri. qui etiam pontiei ca¬

Expanded text:
ad conversionem facilis corpulentia. Cameleoad conversionem facilis corpulentia. Cameleopardus dictus, quod, dum sit, ut pardus, albimaculis superaspersus, collo equo similis, pedibus bubulis, capite tamen camelo est similis. Hunc Aethiopia gignit. Lyncis dictus, quia in luporum genere numeratur; bestia maculis terga distincta ut pardus, sed similis lupo: unde et ille λύκος, iste lyncis. Huius urinam convertere in duritiam pretiosi lapidis dicunt, qui lyncurius appellatur, quod et ipsas lynces sentire hoc documento probatur. Nam egestum liquorem harenis, in quantum potuerint, contegunt, invidia quadam naturae ne talis egestio transeat in usum humanum. testiculi eorum apti sunt medicaminibus, propter quos cum praesenserint venatorem, ipsi se castrant et morsibus vires suas amputant. De quibus Cicero in Scauriana 2, 7: 'Redimunt se ea parte corporis, propter quod maxime exipse facit, cupiens evadere damno testiculi. Ipsi sunt et fibri, qui etiam Pontici ca
Abbreviated transcription (Latin):
culis filio habitata. De qua uirgiliꝰ. Cyrenda
taxos. Diuiditur autem a sardinia iuginti
milium freto. cincta lẏgustici ȩquoris sinu.
ad ꝓspectum italiȩ. Est autem multis ꝓmon¬
toriis angulosa. gignens lȩtissima pabula.
& lapidem quẽ catociten greci uocant. E bo¬
sus insula ispaniȩ. dicta qͦd a zonio ñ ꝓculsit:
quasi eborus. Nam septuaginta stadiis ab
ea distat. cuiꝰ t̾ram serpentes sugiunt. Huic
contraria ẽ colubraria. quȩ referta ẽ anguibꝰ.
Baleares insulȩ ispaniȩ duȩ sunt. a frasiades.
& geminaside: maior & minor. Unde & eas
uulgus maioricam & minoricam nuncu¬
pant. In his pͥmũ insulis inuentus ẽ usus
fundarum quib lapides emittuntur: un¬
de & baleares sunt dicte. Balin eñĩ grece:
emittere dr̃. Unde & balista: quasi missa.¬
& fundibalũ. Uirgiliꝰ. Balearis uerbera funde.¬

Expanded text:
culis filio, habitata. De qua Virgilius: Cyrnea taxos. Dividitur autem a Sardinia viginti millium freto, cincta Ligustici aequoris sinu ad prospectum Italiae. Est autem multis promontoriis angulosa, gignens et laetissima pabula, et lapidem, quem Cathochiten Graeci vocant. Ebosus insula Hispaniae, dicta quod a Zanio non procul sit, quasi ebozos. Nam septuaginta stadiis ab ea distat, cujus terram serpentes fugiunt. Huic contraria est Colubraria, quae foeta est anguibus. Baleares insulae Hispaniae duae sunt: Aphrosiades et Gymnasie, major et minor. Unde et eas vulgus Majoricam et Minoricam nuncupavit. In his primum insulis inventae sunt fundae, quibus lapides emittuntur. Unde et Baleares dictae: balin enim Graece emittere dicitur, unde et balista quasi missa, fundibalum. Virgilius ‘Balearis verbera fund
Abbreviated transcription (Latin):
tallis similes capillamentis int̾currentibus
obscurantur. ex quo etiam uitio illoꝵ ẽ nom̃.
igniculus inametisti uiolam exit. Celemonia
ex hirundinum colore uocata. & duoꝵ ẽ gene¬
rum. quarum una exaltera parde purpurea.
& alia purpurea nigris int̾uenientib maculis.
Cianea scithiȩ gemna cerulea. choruscans ni¬
tore purpureo: intdum & punctis int̾mican¬
tib: auratis puluisculis uarians. Roditis
rosea ÷: & exeo nom̃ accepit¬
.De candidis gẽmis .x.

Expanded text:
tallis similes, capillamentis intercurrentibus tallis similes, capillamentis intercurrentibus obscurantur, ex quo etiam vitio nomen illorum eigniculus in Amethysti violam exit. 6. Chelidonia ex hirundinum colore vocata, et duorum est generum, quarum una ex altera parte purpurea pura, et altera purpurea nigris intervenientibus maculis. 7. Cyanea Scythiae gemma, caeruleo coruscans nitore, pura interdum, et punctulis intermicantibus auratis pulvisculis varians. Rhoditis rosea est; et ex eo nomen accepit. De candidis .
Abbreviated transcription (Latin):
Nter purpureas geminas pͥncipatum ame¬
tistus indicꝰ tenet. Ametistus purpureus:
ꝑ mixto iuiolatio colore. & quasi rose nitor:
lenit̃ quasclam flammulas fu ndens. Al¬
terum eiꝰ genus descendit ad iachintos. Causa
nominis eiꝰ asserunt. quia fit quiddam in
purpura illiꝰ nonͤcoto igneum. s uini colorem
habens. Est autem sculpturis facilis. Genera
eius quinq Saffirus cereleus ẽ: cũ purpu¬
ra habens pulueres aureos sparsos. Optimꝰ :
ex nominis sui fulgore uocatus. Hic in ethiopia
inuenitur. ceruleum colorem habens. optimus
qui nec rarus ẽ nec densitate obtunsꝰ. s ex utro¬
q temꝑamento luce purpuraq refulgens.
Hic autẽ non rutilat ȩqualiter. Sereno enĩ ꝑspi¬
cuus atq gratꝰ:: nubilo corã ocłis euanescit atq marces¬
cit. In os missus frigidus est: insculpturis du¬
rissimus. nec tam̃ inuictus. Nlam ad amante
scribitur & signatur. Iachintironta indicus est.:¬
iachintum ꝓpe referens. Quidam autẽ eoꝵ cris¬

Expanded text:
nter purpureas gemmas principatum Amethystus Indicus tenet. Amethystus purpureus est permisto violaceo colore, et quasi rosae nitore, leniter quasdam flammulas fundens. Alterum ejus genus descendit ad Hyacinthos. Causam nominis ejus afferunt, quia sit quidam in purpura illius non ex toto igneum, sed vini colorem habens. Est autem scalpturis facilis, genera ejus quinque. 2. Saphirus caeruleus est cum purpura, habens pulveres aureos sparsos, apud Medoex nominis sui flore vocatur. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus qui nec rarus est, nec densitate obtusus, sed ex utroque temperamento luce purpuraque refulgens. Hic autem non rutilat aequaliter, sereno enim perspicuus est atque gratus, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in scalpturis durissimus, nec tamen invictus: nam adamante scribitur, et signatur. 4. Hyacinthizon Indicus est Hyacinthum prope referens. Quidam autem eorum crys
Abbreviated transcription (Latin):
eletum pugna erat. ut ultra citraq
tela obiectarent. Erat enĩ eoꝵ uaria
pugna. & spectantib gratior qua reliqua.
Ueletes autẽ nuncupatos siue auolitati¬
one. siue a ciuitate etruscoꝵ quȩ ueletes
uoeabatur.
itur. De ferali certamine. Luiii.

Expanded text:
elitum pugna erat, ut ultro citroque tela objectarent. Erat autem eorum varia pugna, et spectantibus gratior quam reliqua. Velites autem nuncupati, sive a volitatione, sive a civitate Etruscorum, quae Veles vocabatur. CAPUT LVIII. De ferali certamine. 1.
Abbreviated transcription (Latin):
tiuũ dictũ. qd̾ unãꝗͣq rem aut laudando
aut uituꝑando demonstͣt. Qd̃ genꝰ duaᷤᷤ
species ht̃. laudẽ & uituꝑationẽ. Laudis
ordo tͥb tẽporib distinguit᷑. ante ipsũ in
ipso. post ipsũ. Ante ipsũ. ut qͦ te tã lȩta
tulerunt scła. In ipso. ut osola nefandos
troiȩ miserata laboreᷤ. Post ipsũ. ut infreta
dũ fluuii crunt dũ montib ũbrȩ lustrabt̃:¬

Expanded text:
tivum dictum, quod unamquamque rem aut laudando tivum dictum, quod unamquamque rem aut laudando aut vituperando demonstrat; quod genus duas habet species: laudem et vituperationem. Laudis ordo tribus temporibus distinguitur: ante ipsum, in ipsum, post ipsum. 6. Ante ipsum, ut: Quae te tam laeta tulerunt saecula. In ipsum, ut: O sola infandos Trojae miserata labores. Post ipsum, ut: In freta dum fluvii current, dum montibus umbrae Lustrab
Abbreviated transcription (Latin):
Unera
causarum tria st̃. Delib̾atiuũ. de¬
monstratiuũ. iudiciale. Delib̾atiuũ genꝰ
ẽ: in qͦ deqͥb libet utilitatib uitȩ qͥd aut
debeat aut ñ debeat fieri tractatur. Demon¬
stratiuũ. in qͦ laudabilis ꝑsona aut repre¬
hensibilis ostñdit᷑. Iudiciale. in qͦ de ipsiꝰ
ꝑsone facto aut penȩ aut p̾mii sententia
dat᷑. Dictũ autẽ iudiciale. eoqd̃ iudi cet
hominẽ. & sententia sua ostendat utrũ
laudabilis p̾mo dignꝰ sit: aut certe re¬
us condẽpnari lib̾ariq supplicio. Deli¬
b̾atiuũ genꝰ uocat᷑. eoqd̃ deunaquaq re
in eo delib̾atur. Huiꝰ genꝰ duplex ÷: suasio
& dissuasio. id ÷ de expectando & fugiendo:
de faciendo & ñ faciendo. Suasoria autẽ
in trib locis diuidit᷑. honesto. utili. & pos¬
sibili. Hec differt aliqͥd adelib̾atiua. qͥa
suasoria eget altera ꝑsona. delib̾atiua
int̃dũ & apud se agit. In suasoria aut̃ duȩ
st̃ quȩ plꝰ ualent. spes & metꝰ. Demonstra¬

Expanded text:
nera causarum tria sunt: deliberativum, demonstrativum, judiciale: deliberativum genus est in quo de quibuslibet utilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur; demonstrativum in quo laudabilis persona aut reprehensibilis ostenditur. 2. Judiciale in quo de ipsius personae facto, aut poenae, aut praemii sententia datur. Dictum autem judiciale, eo quod judicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio. 78 3. Deliberativum genus vocatur, eo quod de unaquaque re in eo deliberatur. Hujus genus duplex est, suasio et dissuasio, id est, de expetendo et fugiendo, de faciendo et non faciendo. 4. Suasoria autem in tribus locis dividitur: honesto, utili et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget altera persona, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et metus. 5. Demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
minis hȩc forma seruanda ⁊: ante ipsũ ho¬
minẽ. in ipso homine. post ipsũ hominẽ.
Locus cõmunis ad demonstͣtͣiuũ uituꝑa¬
tioniꝰ genꝰ ꝑtinet. qd̾ tam̃ ab eo in aliqͦ dif¬
fert. Nam uituꝑatio qͦ contͣria ÷ laudi.
specialit᷑ ad incertã facientiᷤ ꝑsonã adhibet᷑:
cõmuntis uͦ locꝰ generalit̾ in facti cͥmͣie

Expanded text:
minis haec forma servanda est, ante hominem, in hominem, post hominem. Locus communis ad demonstrativum vituperationis genus pertinet, quod tamen ab eo in aliquo differt. Nam vituperatio, quae contraria est laudi, specialiter in certam facientis personam adhibetur. 8. Communis vero locus generaliter in facti crimine
Abbreviated transcription (Latin):
Us aut naturale est: aut ciuile. aut gentium.
Ius naturale ẽ. cõmune omniũ nationum.
& qd̾ ubiq instinctu naturȩ ñ constitutione
aliqua habetur: ut uiri & femine coniunctio
liberoꝵ susceptio & educatio. cõmunis omniũ
possessio. & om̃iũ una lib̾tas. ac quisitio eoꝵ qͦ
cȩlo t̃ra mariq capiuntur. item depositȩ rei uł
cõmendatȩ pecuniȩ restitutio. uiolentiȩ ꝑ
ium repulsio. Nam hoc aut si qͥd huic simi¬
le ÷: ñ quã in iustũ s naturale equumq
habetur.
Quid sic ius cnuile.u

Expanded text:
us autem naturale est, aut civile, aut gentium. Ius naturale est commune omnium nationum, et quod ubique instinctu naturae, non constitutione aliqua habetur; ut viri et feminae coniunctio, liberorum successio et educatio, communis omnium possessio, et omnium una libertas, adquisitio eorum quae caelo, terra marique capiuntur. Item depositae rei vel commendatae pecuniae restitutio, violentiae per vim repulsio. Nam hoc, aut si quid huic simile est, numquam iniustum est, sed naturale aequumque habetur. Quid sit ius civile
Abbreviated transcription (Latin):
globoꝵ. consono motu intro duxerunt.
quoꝵ orbib conexa memorant omĩa:
qͦs sibi innexos & uelut insertos u̾sari
retro & contrario cȩt̾is motu ferri arbi¬
sic eloquitur dicens. Legimꝰ in dauid: lau¬
date eũ celi cȩloꝵ. Utrũ enĩ unũ sit cȩlum
an plures contentio ẽ: dũ aliqui multos as
serant eẽ alii autẽ p̃ter unũ alios eẽ negent
Si qͥdem & inȩccłasticis libris celi cȩloꝵ le¬
guntur. & apłs paulꝰ usq ad t̾cium celum
fiusse se intelligit raptum. Sed denumero
eoꝵ nichil sibi p̾sumat humana temeritã
fecit eñĩ eos ds̃ ñ informes uł confusos.s
ratione quadam ordine suo distinctos.
Nam suꝑioris circuli cȩlũ ꝓpͥo discretum
t̃mino. ȩqualib undiq spaciis collectum
extendit. atq in eo uirtutes spũaliũ crea¬
trrarum constituit. Cuiꝰ quidẽ cȩli na¬
turam artifex mundi ds̃ aquis temꝑa¬
irit. ne conflagratio suꝑioris ignis inferi
elem̃ta succenderet. Dehinc circulũ infe¬

Expanded text:
globorum consono motu introduxerunt, quorum orbibus conexa memorant omnia, quos sibi innexos et velut insertos versari retro, et e contrario ceteris motu ferri arbisic loquitur, dicens: Legimus in David: Laudate eum coeli coelorum. Utrum enim unum sit coelum an plures, contentio est, dum aliqui multos esse 24 asserunt, alii autem, praeter unum, alios esse negantSiquidem in ecclesiasticis libris, et coeli coelorum leguntur, et apostolus Paulus usque ad tertium coelum fuisse se intelligit raptum. 25 Sed de numero eorum nihil sibi praesumat humana temeritas. Fecit autem eos Deus non informes, vel confusos, sed ratione quadam ordine suo distinctos. Nam superioris circuli coelum proprio discretum termino, et aequalibus undique spatiis collectum ostendit, atque in eo virtutes spiritualium creaturarum constituit. Cujus quidem coeli naturam artifex mundi Deus aquis temperavit, ne conflagratio superioris ignis inferiora elementa succenderet. Dehinc circulum infe
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur phy siologice ꝑ allegoriam
hanc artem exercere. & sub quadam rerũ
similitudine fingere. Nam tribus tesseriꝰ
ludere ꝑ hibent ꝓpt̾ tria scłi tempora. p̃¬
sentia. preterita. & futura: quia non stant
s decurrunt. D & ipsas uias senariis lo¬
cis distinctas ꝓpt̾ ȩtates hominũ: t̃rariis
lineis ꝓpt̾ tempora argumentãt. Inde &
tabulam ternis deseriptã dicunt lineis.
apud lusores ueteres anumero uocabatur.¬

Expanded text:
identur physiologice per allegoriam hanc artem exercere, et sub quadam rerum similitudine fingere. Nam tribus tesseris ludere perhibent propter tria saeculi tempora; praeterita, praesentia et futura, quia non stant, sed decurrunt. Sed et ipsas vias senariis locis distinctas propter aetates hominum ternariis lineis propter tempora argumentantur. Inde et tabulam ternis descriptam dicunt lineis. apud lusores veteres a numero vocabatur
Abbreviated transcription (Latin):
asinũ & suꝑ pullum asinȩ: & potestas eiꝰ a
mari usq ad mare. & aflumine usq ad fi¬
nes t̾rȩ. Quȩ ꝓphetia quomͦ in xp̃o comple¬
ta fuerit: euangłia ipsa testantui¬

Expanded text:
num et super pullum asinae, et potestas ejus a mari usque ad mare, et a flumine usque ad fines terrae . Quae prophetia quomodo fuisset completa in Christo, Evangelia ipsa testantur
Abbreviated transcription (Latin):
uicib menstrua spacia moderat᷑. quȩ ideo
obliquo incedit cursu& ñ recto ut sol: sci¬
licet ne incidat incentrũ t̾̃rȩ. & frequent̃
patiatur eclypsin. Uicinꝰ ÷ enĩ eiꝰ circulus
t̃rȩ. Crec̾ens autẽ orientẽ cornib spectat.
decrescens occidentẽ. meritoq. qͥa occasu¬
ra & amissura ÷ lum̃.
De uicinitate lunȩ ad

Expanded text:
icibus menstrua spatia moderat. Quae ideo obliquo incedit cursu et non recto, ut sol, scilicet ne incidat in centrum terrae et frequenter patiatur eclipsim. Vicinus est enim eius circulus terrae. Crescens autem orientem cornibus spectat, decrescens occidentem: merito, quia occasura et amissura est lumen. § 57 De vicinitate lunae ad
Abbreviated transcription (Latin):
sudore corporis fetido putet Agnotꝰ. ignobilis.
uł ex imꝓuiso ueniens. Imꝓuisꝰ dictus. eo qͦd
subito sit & non porro ante uisus. Index ꝓdi¬
tor. ab indicando. Indigͤna uocatꝰ qͦd inde sit¬
genitus. id ÷ in eodem loconatꝰ. Impudens. eo
qͦd ab eo pudor & pudicitia ꝓcul abest. Impu¬
dicus. a putͦore uocat. Put᷑orẽ enĩ fetorẽ dicimꝰ.
Incestꝰ ꝓpt̃ illicitam cõmixtionẽ uocatꝰ. quasi
incastus. sic̃ qui uirginẽ saeram uł affinitatiꝰ
suȩ ꝓximã stu prauerit. Int̾nicida ẽ. qͥ falsum
testamentũ fecit. & ob id hominẽ occidit. Infici
ator negator. qͥa ñ fatet᷑. s contra ueritatẽ men¬
ꝓpͥȩ insidiari ẽ. dolose aliquẽ expetere. Unde
& insidiȩ nominate sunt. Incincta. id ÷ sine
uinctu: quia p̾cingi fortiter uterus ñ ꝑmittit.
Inuestis id ÷ sine ueste. Nondũ enĩ ht̃ stolam
qͦd ẽ signum maritalis uirginitatis. Iscur¬

Expanded text:
sudore corporis fetido putet. Ignotus, ignobilis, sudore corporis fetido putet. Ignotus, ignobilis, vel ex improviso veniens. 148. Improvisus dictus, eo quod subito sit, et non porro ante visus. Index, proditor, ab indicando. Indigena, vocatus, quod inde genitus sit, id est in eodem loco natus. 149. Impudens, eo quod ab eo pudor, et pudicitia procul abest. Impudicus, a paedore vocatus. Paedorem enim fetorem dicunt. Incestus, propter illicitam commistionem vocatus, quasi incastus, sicut qui virginem sacram vel affinitati suae proximam stupra verit. 150. Internicida est qui falsum testaator, negator, quia non fatetur sed contra veritatem menproprie insidere est dolose aliquem expectare. Unde et insidiae nominatae sunt. Incincta, id est sine cinctu; quia praecingi fortiter uterus non permittit. Investis, id est sine veste; nondum enim habet stolam; quod est signum maritalis virginitatis. Iscur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatumq sit. In famis ñbonȩ famȩ. Imꝓb
dictus. qͦd instat etiam ꝓhibenti. Importunꝰ:
inquietus: quia non habet portum idẽ qͥetẽ.
unde & inportum qͣsi in naufragium cito refe¬
runt᷑. Infrenis. hoc ẽ qui frenis non regitur.
se compͥmens dentes. Nam & frendere signifi¬
cat dentib frangere. unde ne frendes infanteᷤ
qui necdum dentes habent. Ingluuiosꝰ. agula
& uoracitate dictus. Ingloriꝰ. qͦd sit sine gła.
id ÷ sine triumphis. Item ingloriꝰ. immemor
glȩ. In formis. ingens. ñ qͦd ñ habeat formam.
s qͦd ultra formã magnitudinẽ habeat. Inue¬
terator. eo qͦd sit multa uet̾iq tisus malitia.
Immanis. quia ñ bonꝰ. s crudelis & terribilis
manes minime boni. Immunis minime mu¬
nificus. ut ẽ in ꝓuerbio uet̾i. Immunẽ ciues
odere sui. Item immunis qui non facit munia.
id ÷ officio non fungitur. Est enĩ om̃i pru¬
dentia uacuus. Indempnis eoqͦd sine dãp¬

Expanded text:
probatumque sit. Infamis, non bonae famae. Improbus probatumque sit. Infamis, non bonae famae. Improbus dictus, quod instat etiam prohibenti. 137. Importunus, inquietus, quia nUnde et inportuni quasi in naufragium cito feruntur. Infrenis, hoc est qui frenis non regitur, se comprimens dentes. Nam et frendere significat dentibus frangere; unde nefrendes infantes, qui necdum dentes habent. Ingluviosus, a gula et voracitate dictus. 139. Inglorius, quod sit sine gloria, id est sine triumphis. Item inglorius, immemor gloriae. Informis, ingens, non quod non habeat formam, sed quod ultra formam magni udinem habeat. 478 140. Inveterator, eo quod sit multi veterisque usus in malitia. Immanis, quia non bonus, sed crudelis, et terribilis. manes, minime boni. 141. Immunis, minime munificus, ut est in proverbio veteri: Immunem cives odere sui. Item immunis, qui non facit munia, id est officio non fungitur, est enim omni privilegio vacuus. 142. Indemnis, eo quod sine dam
Abbreviated transcription (Latin):
Iratus: ira auctus. Impius. qui sine pietate
religionis ẽ. Int̾ impium & peccatorẽ hoc dis¬
tare solet. qͦd om̃is impiꝰ peccator ñ tam̃ omis
peccator habendꝰ ÷ impiꝰ. Impiꝰ quippe ẽ. quisqͥs
afide & pietate alienꝰ efficitur. peccator uͦ qui
praua actione fedatur: Iniquus ꝓpͥe dictus.¬
qui ñ ẽ ȩquus. s inequalis est. Int̾ impium
& iniquum hoc distare ñnunꝗͣ. solet. qͥa omĩs
impiꝰ iniquus ẽ: non tam̃ om̃is iniquus est
impiꝰ qͦd sit apietate religionis alienus. iniquus
latur. nec xp̃ianitatis nomine censetur. Ini¬
micꝰ. quia non amicus. s adu̾sariꝰ. Duȩ autẽ
res inimicos faciunt fraus & terror. Terror.
qͦd timent fraudis malũ qͦd passi ft̃. Iniuidus¬
dictus ab inuidendo felicitati alteriꝰ. Inuidiosꝰ
ẽ. qui ab alio patit᷑ iniudiam. Inuisꝰ. odiosus.
ab inuidia & zelo dictus. Intestabilis cuius
testimoniũ ñ ualet. & qͦd dixerit irritum im¬

Expanded text:
Iratus, ira actus. Impius, quia sine pietate Iratus, ira actus. Impius, quia sine pietate custodiunt. Inter impium et peccatorem hoc distare solet, quod omnis impius peccator, non tamen omnis peccator habendus est impius. Impius quippe est quisquis a fidei pietate alienus efficitur, peccator uero qui praua actione foedatur. Rursus intquia non est aequus, sed inaequalis est. Inter impium autem et iniquum hoc distare nonnumquam solet, quia omnis impius iniquus, non tamen omnis iniquus est impius quod sit a pietate religionis alienus. Iniquuslatur, vel si Christianitatis nomine censeatur. 134. Inimicus, quia non amicus, sed adversarius. Duae autem res inimicos faciunt: fraus et terror. Terror, quod timent; fraus, mali quod passi sunt. 135. Invidusdictus ab intuendo felicitatem alterius. Invidiosus est, quia ab alio patitur invidiam. Invisus, odiosus, ab invidia et zelo dictus. 136. Intestabilis, cujus testimonium non valet, et quod dixerit irritum im
Abbreviated transcription (Latin):
Inanis. leuis. In constans qͥ ñ ẽ stabilis. s qͦd
placet ei rursus displicet. Iactans uł arroganꝰ.
qui maioꝵ institutis ñ acquiescit. s ꝓpriam
qͥndam uiam iusticiȩ & scĩtatis inquirit.
Iracundꝰ dictus. qui accenso sanguine infuro¬
rem compellitur. Uir eni flamina dr̃. & ira
guitur. Ira p̾sens ẽ. & ex causa nascitur. ira¬
cundia autẽ uitiũ naturale & ꝑpetuũ ẽ. Er¬
go iratuis ꝓ tempore concitatur. iracundus
autẽ frequent᷑ irascitur. & ad leuem sermoni
aurã qͦsi auento folium cõmouet᷑. De talibus
dicit scͥptura. Uir iracundꝰ in honestꝰ. Ꝙ ite¬
rum. Iracundꝰ effodit peccata. Incentor ab eo
qͦd incendat atq in flammet. succentor qͥ a
praua suggestione ad uitia cor alioꝵ succendit.
& ꝑsuadendo inflammat. In expiabilis. qͦd
ñꝗͣ expietur. ñꝗͣ purgetur. In laudabilis.
ñ quia laudatꝰ ñ sit: s: qͥa laudari ñ meretur.

Expanded text:
Inanis, levis. 130. Inconstans, quia non est stabilis, sed quod Inanis, levis. 130. Inconstans, quia non est stabilis, sed quod placet ei rursus displicet. Jactans, vel arrogans est, qui majorum institutis non acquiescit, sed propriam quamdam viam justitiae et sanctitatis inquirit. Iracundus dictus, qui accenso sanguine in furorem compellitur, ut enim flamma dicitur, et ira Ira praesens est, et ex causa nascitur; iracundia autem uitium naturale et perpetuum est. Item iratus pro tempore concitatur, iracundus autem frequenter irascitur et ad leuem sermonis auram, quasi a uento folium, commouetur. De talibus dicit Scriptura: «Vir iracundus inhonestus est». Et iterum: «Iracundus effodit peccata». quod incendat atque inflammet. Incentor, quia prava suggestione ad vitia cor aliorum succendit, et persuadendo inflammat. Inexpiabilis, quod numquam expiatur, numquam purgetur. Inlaudabilis, non quia laudatus non sit, sed quia laudari non meruit.
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾̃pres. qͦd int̃ partes medius sit duarum lin¬
guarum dum transfert. Sed & qui int̃ dm̃¬
quẽ int̃pretatur & homines quib diuina in¬
dicat mysteria: interpres uocatur. Indoleᷤ
cus. qui legum iura dicit. Iustus dictus.
quia uira custodit & scd̾m legem uiuit. In nox
qͦd ñ noceat. In nocuus. cui nocitum non sit.
S apd̃ ueteres utrumq indifferens est. Ilariꝰᷤ
gͦcum nom̃ est. Iocundus. eo qͦd sit semꝑ iocis
aptus ex hilaritatis frequentia: sic̃ iracundꝰ.
ẽ: qͦd clareat multis splendore generis. grȩ.¬
uł sapientiȩ. uł uirtutis. Cui contrarium
ht̃. qͣsi erectus. fortis. & stabilis. Inimarcesci¬
bilis. in corruptꝰ. & sempit̃nꝰ. qͦd sit sine mar¬
core atq languore. In temeratꝰ: integer. in¬
corruptus. & nulla temeritate uiolatus.
Infirmꝰ. qͥa sine formo. id ÷ sine calore. Im¬
becillis quasi sine baculo. fragilis. & inconstanꝰ.

Expanded text:
Interpres, quod inter partes medius sit duarum linInterpres, quod inter partes medius sit duarum linguarum, dum transferet. Sed et qui Deum quem interpretatur et hominum quibus divina indicat mysteria, interpres vocatur quia cus quia legum iura diciquia iura custodit et secundum legem vivit. Innox, quod non noceat: innocuus, cui nocitum non sit. Sed apud veteres utrumque indifferens est. Ilaris Graecum nomen est. Iocundus, eo quod sit semper iocis aptus et hilaritati; a frequentia, sicut iracundus. est, quod clareat multis, splendore generis, vel sapientiae, vel virtutis, cui contrarius habet, quasi erectus, fortis et stabilis. Immarcescibilis, incorruptus, et sempiternus, quod sit sine marcore et languore. Intemeratus, incorruptus, et nulla temeritate violatus. 129. Infirmus, quia sine formo, id est, sine calore. Imbecillis, quasi sine baculo, fragilis, et inconstans.
Abbreviated transcription (Latin):
U est metaphora auasis fictilib. quȩ cas¬
sa & rimosa ñtenent quȩ inieceris Fior
nicatrix est: cuiꝰ corpꝰ publicũ & uulgare
ẽ. Hȩ sub arcuatis ꝓstrabant᷑. quȩ loca
afetu dicta. quasi fecunda. Est enĩ par¬
tiens lib̾ata. Elens quasi lacrimas fluenꝰ.
Nam si paruulus puer anutrice aut ab
scola discessit: fugitiuus non est.
loriosus a frequentia claritatis
a laurea dictus. quȩ datur uictoribus.
Gnarꝰ sciens. cui contrariꝰ ÷ ignarꝰ nesci¬
ens. G rauis uenerabilis. unde & contemp¬
tibiles leues dicimꝰ. G rauis ꝓ consilio &
constantia dictus. quia ñ leui motu dissilit:
s fida constantiȩ grauitate consistit. G ran
seruans. s gratus tantũ animo: gratissimꝰ
& animo & corpore dr̃. G ratificus. ab eo qͦd
gratis faciat bonũ. Gratiosꝰ. qͦd plꝰ unicuiq
ualens nec uolens tacere. sumptũ nomen
agarrulis auib. quȩ importuna loqͦcita¬

Expanded text:
et est metaphora a vasis fictilibus, quae quaset est metaphora a vasis fictilibus, quae quassa et rimosa non tenent qunicatrix est cuius corpus publicum et vulgare est. Haec sub arcuatis prostrabantur, quae loca a fetu dicta, quasi fetunda. Est enim parens. Feta. Flens, quasi lacrimas fluens. Nam si parvulus puer a nutrice aut ab schola discessit, fugitivus non est. G Gloriosus a frequentia claritatis a laurea dictus quae datur victoribus. Gnarus, sciens; cui contrarius ignarus, nesciens. Gravis, venerabilis. Unde et contemptibiles leves dicimus. Gravis pro consilio et constantia dictus, quia non levi motu dissilit, sed fixa constantiae gravitate consistit. Grandservans. Sed gratus tantum animo: gratissimus et animo et corpore dicitur. Gratificus, ab eo quod gratis faciat bonum. Gratiosus, quod plus unicuique , nec volens tacere. Sumptum nomen a graculis avibus, qui importuna loquacita
Abbreviated transcription (Latin):
ferentia ẽ. Bene uelle miscdiȩ ẽ: bene facere
miserationis. Dicit᷑ enĩ miseratio. quasi
miscdiȩ actio. Nam miscdi̾a affectus tan¬
tum cordis ẽ: quo cõpellimur ut miseriͤ
subueniamꝰ. Quappt̃ misccłia condolere
ꝓximo nouit. etiam si ñ sit unde tribuat᷑.
miseratio autẽ ex oꝑe comꝓbat᷑. Mactus
magis auctus gła. & ÷ nom̃ tractum a sacͥs.
Quotiens eninithꝰ aut uinum suꝑ uicti¬
mam fundebatur: dicebatur. mactꝰ : taur
iuno uł thure. hoc ẽ cumulata ÷ hostia &

Expanded text:
serationem. Bene uelle misericordiae est, bene facere miserationis. Dicitur enim miseratio quasi misericordiae actio. Nam misericordia affectus tantum cordis est quo compellimur ut miseris subueniamus. Quapropter misericordia condolere misero nouit, etiam si non sit unde tribuatur; miseratio autem ex opere comprobatur. magis auctus gloria; et est nomen tractum a sacris. Quotiens enim tus aut vinum super victimam fundebatur dicebant: 'Mactus est taurus vino vel ture'; hoc est cumulata est hostia
Abbreviated transcription (Latin):
estes sunt. quos qͥsq ante iudiciũ
Pplaciti sibi alligat. ne cui sit postea
liberũ aut dissimulare aut suli trahere
se: unde & alligati appellant᷑. Item testeᷤ¬
dicti. qd̾ testamento adhiberi solent: sicut
signatores qͥd̃ testamentũ signant. D

Expanded text:
estes quisque ante judicium, sibi placitis alligat, ne cui sit postea liberum, aut dissimulare, aut subtrahere se; unde et alligati appellantur. 2. Item testedicti, quod testamento adhiberi solent, sicut signatores, quod testamenta signan
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ies cantilenarũ ẽ: triformẽ con¬
stat eẽ nat᷑am. Prima ẽ armonica que ex
uoeum cantib constat. Secl̃a organica. qͦ
ex flatu consistit. Tercia rithinica que pul¬
su digitoꝵ numeros recipit. Nam aut
uoce edit᷑ sonus sic̃ ꝑfauces. aut flatu sic̃
ꝑcurbam aut tybiam. aut pulsu sieut
ꝑ cytharam: aut ꝑ quodubet aliud qd
ꝑcutiendo canora in est.

Expanded text:
materies cantilenarum est, triformem constat esse natura. Prima est harmonica, quae ex vocum cantibus constat. Secunda organica, quae ex flatu consistit. Tertia rhythmica, quae pulsu digitorum numeros recipit. 2. Nam aut voce editur sonus, sicut per fauces; aut flatu, sicut per tubam, vel tibiam; aut pulsu, sicut per cytharam; aut per quodlibet aliud, quod percutiendo canorum est.
Abbreviated transcription (Latin):
quam uenti. aura & altanus. Aura ab aere
dicta. quasi aeria. qͦdlenis sit motꝰ aeris Aͥgita¬
tus enĩ aer: auram facit. Unde & lucrecꝰ. den
as auras Altanus qui in pelago ẽ: ꝑdiriuati¬
onem ab alto id ⁊ mari uocatus. Nam alter:
consurgit. & t̾ram in circuitum mittit. Cem¬
pestas aut ꝓtempore dicitur. sicut ubiq hysto¬
riographi solent. dum dicunt ea tempestate.
aut abstatu celi. quȩ amagnitudine sui mul¬
tis dieb oritur. Uerno autẽ & autunnali tẽ¬
pore quã maxime fiunt tempestates. quan¬
do nec plena est ȩstas. nec plena hiens. Unde
& medio & consine utriusq temporis. ex con-¬
iunctione aerum contrarioꝵ efficiuntur
tempestates. Fragor afractarum rerũ nomi¬
natus ẽ sonitu. quia sicca quęq & arida facile
franguntur. Procella abeo qͦd ꝑcellat. id est
ꝑ cutiat & euellat. Est eñi uis uenti cũ plu¬
uia. Procellȩ enĩ aut de fluminib aut de

Expanded text:
quam venti: aura et altanus. Aura ab aere quam venti: aura et altanus. Aura ab aere dicta, quasi aeria, quod lenis sit motus aeris. Agitatus enim aer auram facit; unde et Lucretius5, 503: Aerias auras. Altanus, qui in pelago est, per derivationem ab alto, id est mari, vocatus. Nam alter est consurgit et terram in circuitum mittit. Tempestas aut pro tempore dicitur, sicut ubique historiographi solent, dum dicunt, "ea tempestate"; aut ab statu caeli, quia magnitudine sui multis diebus oritur. Verno autem et autumnali tempore quam maximae fiunt tempestates, quando nec plena est aestas, nec plena hiems; unde et medium et confine utriusque temporis ex coniunctione aerum contrariorum efficiuntur tempestates. Fragor a fractarum rerum nominatus est sonitu, quia sicca quaeque et arida facile frangit. percutiat et evellat; est enim vis venti cum pluvia. Procellae enim aut de fulminibus, aut de