comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enq: prti. siquid per amplificationem
diei posit. Quod illius rei neq ad minis¬
matio quam ad uersarius dicit. Nihil
ꝓbiba fictam &xempli loco ponere.
ita nateruã iđ theticã legẽ sine certa ꝑsona

Expanded text:
utrique parti, si quid per amplificationem utrique parti, si quid per amplificationem dici possit. QVOD ILLIVS REI NEQVE ADMINISTRATIO, quam aduersarius dicit. NIHIL ENIM PROHIBET FICTAM EXEMPLI LOCO PONERE. Fictam materiam, id est theticam legem sine certa persona.
Abbreviated transcription (Latin):
guitas fuerit leti quȩramus ne forte
quod ad uersarii intelligant. alia lege
cutumsit. Deinde uti dicamus. que mad¬
midum scribi oportuiss&. si id sentir&
quod ad uersarii dicunt. ille qui scripsit.
uius precepti ⁊ argumenti de themate
surta posito. sumpsit exemplum. ut doceat
srptorem si heredi consulere uell&. ut ea
uili dara quę illi cõmmodum erat
dar. non adscriber& quȩ uell&. Hoc
eum non ad scripto. quȩ heres uell&
psedar&. Nunc quia ad scripsit. utriq
eorum cautum uoluit. quia hoc Non
idscripto consuluiss& beredi. Ergo con¬
didit praceptum. inhuius modi causie.
ti debere tractari. Sihoc modo scripsiss&.
Ao uerbo usus ess&. hoc non esse: Istolo¬
couerbũ posuiss&. dut non posuis &. Beinde
idungit p̃ceptũ. uti quȩ ramꝰ. qͦ repore scriptũ
st. qđ scriptũ quia &x hoc intelligit uoluntas
lonptoris Deindeq quasi delibatiuomͦ tractandũ
qudutili. qͥđ honestiꝰ sit. Esse aut̃ locos cõmumnes

Expanded text:
guitas fuerit in lege, uti quaeramus ne forte, quod aduersarii intellegant, alia lege cautum sit, deinde uti dicamus quemadmodum scribi oportuisset, si id sentiret, quod aduersarii dicunt, ille qui scripsit. Huius praecepti et argumenti de themate supra posito sumpsit exemplum, ut doceat: scriptor, si heredi consulere uellet, ut ea uasa daret quae illi commodum erat dare, non adscriberet 'quae uellet'. Hoc enim non adscripto, quae heres uellet, ipsa daret; nunc quia adscripsit, utrique eorum cautum uoluit, quia hoc non adscripto consuluisset heredi. Ergo concludit praeceptum huiusmodi in causis nos ita debere tractare: 'hoc modo scripsisset, illo uerbo usus esset, hoc non esset, isto loco uerbum posuisset aut non posuisset'. Deinde adiungit praeceptum, uti quaeramus quo tempore scriptum sit quod scriptum est, quia ex hoc intellegitur uoluntas scriptoris; deinde quasi deliberativae modo tractandum quid utilius, quid honestius sit; esse autem locos communes
Abbreviated transcription (Latin):
Nec potest c̃firmate. neq uirilit̃ se se ȩxpedir
uellent ꝓfecto ratiocinati essefs itũ atque
etia qͥd ꝑossint facere. siqͥde suc sponte fauerent
ixhebent hatic adiutores multos malos homipes
⁊ Audates. Solent euĩ diu cogitare oms omagni
negotia uolunt agere. Ñpotest huimodi sermi
nere adteritu auditore. Disflt eni totꝰ neq
qͥcqͣm ẽphendei ꝑfects ubis ampletut᷑. UIII

Expanded text:
nec potest confirmate neque viriliter sese expedire. vellent, profecto ratiocinati essent etiam atque etiam, quid possint facere, si quidem sua sponte facerent et non haberent hinc adiutores multos, malos homines et audaces. Solent enim diu cogitare omnes, qui magna negotia volunt agere.» Non potest huiusmodi sermo tenere adtentum auditorem; diffluit enim totus neque quicquam conprehendens perfectis verbis amplecti
Abbreviated transcription (Latin):
aridũ ⁊exsangue grnꝰ orationis. qđ ñ alienũ ẽ. exile
nomuicri. Cuiꝰ modi t̃ ħ. Nã istic itbed neis accesst
adhunc. pꝰtit dicit. Hic tuus seruus me prlstũ. post
dic̃. hic illi c̃siderabo. Post ille cuitui fecit. Er
gis magisq p̃sentib multis clam̃uit. Friudus
hic qͥde ia itilibalis ẽ. sermo. Nenĩ ẽ ad eptꝰ¬

Expanded text:
aridum et exangue genus orationis, quod non alienum est exile nominari, cuiusmodi est hoc: «Nam istic in balineis accessit ad hunc; postea dicit: «Hic tuus servus me pulsavit.» Postea dicit hic illi: «Considerabo.» Post ille convicium fecit et magis magisque praesente multis clamavit.» Frivolus hic quidem iam et inliberalis est sermo
Abbreviated transcription (Latin):
oellato ueluti respectu. pͥmã ꝓpositionẽ ad scđȩ ꝓpositionis di¬
mit tamꝰeuentũ Deinde scđim ꝓpositionẽ ad pͥmȩ ꝓpositionis
subrigamꝰ euentũ : Ita tam̃ ut euentib negatio adiuncta
satio aut̃ hic. ñ pablica ẽ s pͥuata obiurgatio Vniuͦ partis
Altero Ninfirmato uacillat alterũ Siueretus. acusa.¬
s f acile enĩ uerecundus ab errore flectetur
umeratio aut̃ uitiosa intelligit: si aut p̃teritũ qͥd dã

Expanded text:
ellato ueluti respectu primam propositionem ad secundae propositionis dimittamus euentum, deinde secundam propositionem ad primae propositionis subrigamus euentum, ita tamen ut euentibus negatio adiuncta satio autem hic non publica est, sed privata obiurgatio. Vnius uero partis angitur; altero enim infirmato uacillat alterum: 'si ueretur, accusa; riefle enim uerecundus ab errore flectetur'. NVMERATIO AVTEM VI
Abbreviated transcription (Latin):
to dicamꝰ inqͦ solo uirtus om̃is fideicontinet᷑ Vt supeni
diximꝰ necessariũ int̃ homines ñ c̃ p̃serti cũ & ã ipsũ ꝓ¬
betur Probabili itaq solo om̃is fides nitit᷑ ad eo uegre¬
definiri neq inp̃ceptũ qđ dã ex pͥmi. So ꝓbabile ent ar¬
gum̃tũ ꝓmorib patriȩ popłi tẽporis Neq eñom̃
unũ atq idẽ ꝓbabile est Aliud eñi iustã romanis
aliud barbarbaris uidet᷑. Itaq ut ꝓbabilia arguñt
triȩ inspiciendimores Deinde inspiciendaẽ ciutas
quȩ pars patriȩ est Om̃isciuitas hab& ꝓpͥosmores
Deinde inspiciendã ẽ tẽpus. Tepora eñ i sepemut irar
Postremo etĩa eiꝰ apud quẽ dicimꝰ. cognoscenda natine
adhȩc q̃ndã similitudinẽ Dei nde inqͣttuor. Siom
CRIDIBIII IVDICATM COVPADRABILE Verũ Vl
cessenes ed acesparasi coscẽ cõmemorauit Har¬

Expanded text:
irtus omnis fidei continetur. Vt supra enim diximus, necessarium inter homines non est, praesertim cum etiam ipsum probetur. Probabili itaque solo omnis fides nititur, adeo ut Graedefiniri neque in praeceptum quoddam exprimi, sed probabile erit argumentum pro moribus patriae, populi, temporis. Neque enim omnibus unum atque idem probabile est; aliud enim iustum Romanis, aliud barbaris uidetur. Itaque ut probabilia argumenta t eius patriae inspiciendi mores; deinde inspicienda est ciuitas, quae pars patriae est: omnis enim ciuitas habet proprios mores. Deinde inspiciendum est tempus - tempora enim saepe mutantur -, postremo etiam eius apud quem dicimus cognoscenda natura aec quandam similitudinem; deinde in quattuor, signum, credibile, iudicatum, comparabile. Verum illa tristes senes, edaces parasitos esse memorauit. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
et dorauta opiniones nuncupant᷑ Adeomani¬
festũẽ omĩa quȩ in mundo agunt᷑ argum̃tis pba¬
bilib ꝑsuaderi qͣndo &iã philo sophoꝵ ꝓfessionib
xopinione nom̃ in positũ ẽ ut dogmatadicantur

Expanded text:
et δόγμα opinio nuncupatur. Adeo manifestum est omnia quae in mundo aguntur argumentis probabilibus persuaderi, quando etiam philosophorum professionibus ex opinione nomen impositum est ut δόγματα dicantur
Abbreviated transcription (Latin):
grĩm noporta: Ex parsic. Nã ut locus sine pertu
nauib eẽñ potesttutis. sic animꝰ sine fide stabibs
amici sñ potest eẽ. In his reb q̃ sub eandẽ rationẽ ca¬
dunt h&cmꝰ pbabile considerat Nã si rhodis turpeñ ẽ
portoriũ locare Neherma crtnti qͥdẽ turpeẽ c̃ducere
Hec cũuera sunt hoo pasto. Uñcicitrixẽ. fu it uubnuis
Tũuerisimba. hocmͦ dimultus entncalces puluis

Expanded text:
 oportet. ex pari, sic: nam ut locus sine portu na- vibus esse non potest tutus, sic animus sine fide stabilis amicis non potest esse. in iis rebus, quae sub eandem rationem cadunt, hoc modo probabile consideratur: nam si Rhodiis turpe non est portorium locare, ne Her- mocreonti quidem turpe est conducere. haec tum vera sunt, hoc pacto: quoniam cicatrix est, fuit vulnus; tum veri sim
Abbreviated transcription (Latin):
nionie positũẽ. aut qđ hab& in se adhȩc quanda simi¬
litudinẽ siueid falsu est siue uerũ Verũ in eogene
qđ inopinione posicũ ẽ hui modis ꝓbabilia inpiis
a pud inferos penas eẽ p̃paratas. Eos qui philosopliȩ
dent oꝑã ñ arbitrarideoscẽ Similitudo aut̃ inẽtra¬

Expanded text:
nione positum est aut quod habet in se ad haec quandam similitudinem, sive id falsum est sive verum. in eo genequod in opinione positum est, huiusmodi sunt probabilia: impiis apud inferos poenas esse praeparatas; eos, qui philosophiae dent operam, non arbitrari deos esse. similitudo autem in contra
Abbreviated transcription (Latin):
habere ex gȩom&ria ꝓceptione. inqua nihilagit &
iuctũ deisurh& orca. Vict ant̃ om̃is ad qualitatẽ tendit
s ea qualitas ł in affectione ł in habitu erit. Deinde uti
oratione ł aliqiđrh&orica nosse. qđ ẽ affectionis. ⁊ adlo¬
quendũ aut discendũ aptũ. eẽ qđ. ẽ natura. ⁊ loqui &
studere uelle. qđ ẽ studu. ⁊ c&era huiꝰmoo. hab& ui&ꝰ.
Verũ in hc̃siderabit᷑ iuctꝰ. circahac om̃a siita agat utã.

Expanded text:
habere ex geometriae perceptione, in qua nihil agit, et uictum de usu rhetoricae. Victus autem omnis ad qualitatem tendit, sed ea qualitas uel in adfectione uel in habitu erit; deinde uti oratione uel aliquid rhetoricae nosse, quod est adfectionis, et ad loquendum aut discendum aptum esse, quod est naturae, et loqui aut studere uelle, quod est studii, et cetera huiusmodi habet uictus. Verum in hoc considerabitur uictus circa haec omnia, si ita agat u
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ q̃ extra id crim̃er̃ ñ debeat assignari.
in uehem̃t̃ hominis tpitudine impedi&
⁊ĩ famia. priꝰdabit oꝑam ut falsos rumores
dissipatos. eẽ. dicit. dẽĩ nocene. ⁊ut& loco cõmuni
rumorib credi ñ oportere. Sinichileoꝵ fieri
potest. ut at extrema defensione. Dicat ñ se
demorib eꝰ apđ censores. si decriminib: ad uer¬
sarioꝵ a pđ iudices dicere. IIIIDẼ LATIONE¬
oulatio ÷ cũ accusator id ꝙaduersariũ fecisse
Qalii nemini nisireo þono fuisse demonstr:¬
denaustrat. aut aliũ neminẽ potuisse ꝑficere.
nisi adũsariũ. Aut eũ ipsũ aliis rationibus
aut ñ potuisse. aut nȩq cõmode potuisse: &¬
aut eũ fugisse illas rationes cõmodiorese
ꝓpt̃ cupiditatẽ. Hoc loco defersor demontraet
oport&. aut aliͥs qͦq̃ bonos fuis se. Aut alios
qq̃ idꝙ ipse ĩ simul& facere potuisse.¬
U. DESIGNO
ionũ ÷ ꝑ qđ ostendit᷑ idonea ꝑficiendi
Ifacultas. ẽẽ qͣsita. Id diuidit᷑ in parces .ui.

Expanded text:
extra id crimen erunt, non debeat atsignari. Sin vehementer hominis turpitudine inpedietur et infamia, prius dabit operam, ut falsos rumores dissipatos esse dicat de innocente; et utetur loco communi, rumoribus credi non oportere. Sin nihil eorum fieri potest, utatur extrema defensione: dicat non se de moribus eius apud censores, sed de criminibus adversariorum apud iudices dicere. CAPUT 6 Conlatio est, cum accusator id, quod adversarium fecisse nemini nisi reo bono fuisse demonstrat; aut alium neminem potuisse perficere nisi adversarium; aut eum ipsum aliis rationibus aut non potuisse aut non aeque commode potuisse aut eum fugisse alias rationes commodiores propter cupiditatem. Hoc loco defensor demonstret oportet aut aliis quoque bono fuisse, aut alios quoque id, quod ipse insimuletur, facere potuisse. Signum est, per quod ostenditur idonea perficiendi facu
Abbreviated transcription (Latin):
corruptorẽ. si qͦ qͣ mͦ pot̃it. Deniq aliqͦ aut quã¬
plurimis uͥ tusc taminare ꝑsonã Deĩde qͥ illud
fecerit tĩ eqͥt̃ eundẽ hunc tã ꝑperã fecisse. ñ
ceꝰ. miranđũ. diuehem̃nĩ castꝰ & integer existi¬
mabit᷑ adũsariꝰ. dic& facta ñ famã spectari
oportere. Illũ ande occultasse sua flagitia si
planũ facturũ ab eo maleficiũ ñ ab. ẽẽ: Deferi¬
sor pͥmũ demonstrabit uitã integrã si poterit
dsiñ poterit. c̃fugi& adĩ prudeiã stultitiam¬

Expanded text:
 denique aliquo aut qua denique aliquo aut quavitiis contaminare personam; deinde qui illud fecerit tam nequiter, eundem hunc tam perperam fecisse non esse mirandum. Si vehementer castus et integer existimabitur adversarius, dicet facta, non famam spectarei oportere; illum ante occultasse sua flagitia; se planum facturum ab eo maleficium non abesse. Defensor primum demonstrabit vitam integram, si poterit: id si non poterit, confugiet ad
Abbreviated transcription (Latin):
maleficio app&ierit. Nũ honorẽ. nũ peccu¬
niã.nũ dnationẽ. nu aliqã cupiditatẽ a mo¬
ris aut eiꝰ modilibidims uolues explere. aut
nũ ꝙ ĩ cõmodũ uitarit. inimicitias. ⁊̃ famiã
dolorẽ. suppliciũ. Fic accusator ĩ spe cõmodi
cupiditatẽ ostend& adũ sarii: ĩuitatione ita¬
cõmodi: formidinẽ augebit. Defensor autẽ
negabit fuisse causa si poterit. Aut eã uehe¬
m̃t̃ extenuabit. Deĩde iniquũ. ẽẽ dic& om̃s
ad qͦ aliqͥd emolum̃ti exreliqͣ re ꝑ uenerit
suspitionẽ maleficii deuocari. DeiNde
uita hominis ex ade factis expectabitur.
mũ c̃siderabit accusator. nũ qͣndo simile
qͥd fecerit. Siid ñ repꝑi&. qͦr& nũ qͣndo
uenerit ĩ similẽ suspitionẽ ⁊ in eo debe¬
hit. ẽẽ. occupatꝰ. uit ad et̃. causã peccati qã
paulo ane exposuerit uita hominis possit
accõmodari hoc mͦ. Sidic& peccuniȩ causa
fecisse. ostend& eũ sẽꝑ auarũ fuisse.
Sihonoris. ambitiosũ. Ita si ñ pot̃it Animi

Expanded text:
maleficio appetierit, num honorem, num pecuniam, num dominationem; num aliquam cupiditatem ‹aut› amoris aut eiusmodi libidinis voluerit explere, aut num quod incommodum vitarit: inimicitias, infamiam, dolorem, supplicium. CAPUT 4 Hic accusator in spe commodi cupiditatem ostendet adversarii, in vitatione incommodi formidinem augebit. Defensor autem negabit fuisse causam, si poterit, aut eam vehementer extenuabit; deinde inicum esse dicet omnes, ad quos aliquid emolumenti ex aliqua re pervenerit, in suspicionem maleficii devocari. CAPUT 5 Deinde vita hominis ex ante factis spectabitur. Primum considerabit accusator, num quando simile quid fecerit. Si id non reperiet, quaeret, num quando venerit in similem suspicionem; et in eo debebit esse occupatus, ut ad eam causam peccati, quam paulo ante exposuerit, vita hominis possit adcommodari, hoc modo: Si dicet pecuniae causa fecisse, ostendat eum semper avarum fuisse, si honoris, ambitiosum; ita poterit animi
Abbreviated transcription (Latin):
amicos. rẽ .p. Sedistabeneficiorũ cõmẽmoratio
parua ẽ. quia multorũ iuta exẽplo naturq̃ possȩ
mutari. ut morũ insticuta ꝑ seueraueruit dedarandũ :
nichil aliquandod &liquisse. nũꝗ ab officiorecefisse.
fuisse & causas & facultatẽ. nũꝗ tam̃ uoluisse peccare.

Expanded text:
amicos, rem publicam. Sed ista beneficiorum commemoratio amicos, rem publicam. Sed ista beneficiorum commemoratio parua est, quia multorum uita exemplo est naturam posse mutari; ut morum instituta perseuerauerint declarandum est, nihil aliquando deliquisse, numquam ab officio recessisse, fuisse et causas et facultatem, numquam tamen uoluisse peccare.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃fingifacile possit. ñ &x ante acta uita. q̃ neq ad cẽpꝰ
smngi. neq ullomꝰ mutaripossit. facere iudiciũ. Sinaũt
in ante acta uita aliq̃ turpitudmeser̃. aut falso uenisse
in eã existimationẽ dicentur. &x aliquoꝵ inuidia. aut
obcrectatione. aut falsaopinione. aut in prudentiȩ
necessitudins. aut ꝑsuasio madolestentiae. aut alicui
ñ malitios ae ammia ffectioniat tribuent᷑. aut dissimili
ingenere uitiorũ. ut animꝰ ñ om̃ĩ nointeger. sed ab
taliculparemotꝰ eẽ uideat᷑. Ac sinullomodo uitae
turpitudo aut in famia lenire poteritoratione ne¬
gare oportebic deuita eiꝰ & demorib. quaeri s de eo
crimine quode arguat᷑. Quare ante factis omissis ÷¬
aꝑsonac̃trarii locis Nã primũ laboraredeb& : ut
honestã rei uitã de monstr& : Qua dedarabitur
officiis ł cõmiib & notis. ł maximis & ĩaris
aut cũ periculo autcũ labore p̃stitis. officuicausa
ñ necessitatis. & p̃stias inparentes. canatos

Expanded text:
t, non ex ante acta vita, quae neque ad tempus fingi neque ullo modo mutari possit, facere iudicium. sin autem in ante acta vita aliquae turpitudines erunt: aut falso venisse in eam existimationem dicetur ex aliquorum invidia aut obtrectatione aut falsa opi- nione; aut inprudentiae, necessitudini, persuasioni, adulescentiae aut alicui non malitiosae animi af- fectioni attribuentur; aut dissimili in genere vitio- rum , ut animus non omnino integer, sed ab tali culpa remotus esse videatur. at si nullo modo vitae turpitudo aut infamia leniri poterit oratione, negare oportebit de vita eius et de moribus quaeri, sed de eo crimine, quo de arguatur; quare ante factis omissis persona contrarii loci sunt. Nam primum laborare debet ut honestam rei uitam demonstret, quae declarabitur officiis uel communibus et notis uel maximis et raris aut cum periculo aut cum labore praestitis, officii causa, non necessitatis, et praestitis in parentes, cognatos,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃stare argum̃tationẽ. Rephendit & iã illos qͥex
una parte dicunt fieri posse argum̃tationẽ . hi
utqͥt ersant de nominis ambiguitate. Nã argum̃ta¬
tioduas significationes hab&. ⁊ argum̃ti & argum̃¬
tationis. Iuare cũ dicunt si peperit cũ uiro c̃cubuit.
qͥdicunt aliꝗdo subtrahi posse. nc̃ ꝓpositionẽ. nc̃ as¬
sũptionẽ. Nã qm̃ utraq barũ mou& audit̾orẽ. ne¬
uariare aut̃ orationẽ magnoꝑe oportebit : ꝓpt̃ fastiba
uaria in qͥt uti oratione debemꝰ ut nc̃ ꝑ inductione arge

Expanded text:
ex una parte dicunt fieri posse argumentationem: HI, inquit, ERRANT DE NOMINIS AMBIGVITATE: nam argumentatio duas significationes habet, et argumenti et argumentationis. Quare cum dicunt 'si peperit, cum uiro concubuit',qui dicunt aliquando subtrahi posse nunc propositionem, nunc adsumptionem; nam quoniam utraque harum mouet auditorem, neVARIARE AVTEM ORATIONEM MAGNOPERE OPORTEBIT. Propter fastidia uaria
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ positio .s aliꝗdo assuptio pͥma sit. Nae c̃ inquit it a
inspiciamꝰ. aut inscribamꝰ ips ut nos exerceanꝰ ac
sillogis mos om̃s indialectica c̃tineri. hos pauasia
gismi. sed epicheremata dicuntur.
bisdẽ potest & locis infirmari. Hihilenĩ c̃sidera
ẽ in bis om̃ib inuentionib nͥid qđ ꝑsonis aut negaos

Expanded text:
positio, sed ali quando adsumptio prima sit. Haec, inquit, ut melius inspiciamus, aut scribamus ipsi et nos exerceamus, araecipit, syllogismos omnes in dialectica contineri; hos paucos iue isti non syllogismi, sed epichiremata dicuntur. isdem potest ex locis in- firmari. nihil enim considerandum est in his omnibus inventionibus n
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃cubuit. Sed hoc in c̃clusione qr manifestũ ẽ ñ ponit.
sedillud ponit. qđ manifestũ ipsã cclusionẽ c̃seqͥtur
incestũ appellabant. Quare in longis argum̃tatio¬
nib Dat p̃ceptũ. ut sciamꝰ qua c̃clusione una qͣq
argum̃ tatio c̃dudendasit. Iuociens inqͥt longa
fuerit argum̃tatio. aut ꝓpt̃ memoriã. AMAAC E¬
ΦAΛEΟC IN facere inc̃clusione debemꝰ. aut si
er̃ in memoria quȩ supradicta s. argum̃tatio nob
e contrario concludenda ẽ. Uerũ longa argum̃¬
ꝑtita. aut quadriꝑtita argum̃ tatio longa est.
sed inquacunq argumtatione qͦtiens latiores fue¬
ri apꝓbationes. tc̃ longeer argumtationes. Ita
⁊ qͥnq ꝑtita argum̃tatio & mͦ apꝓbationũ breuis
poterit inueniri. Quare in qͥt qcunq: longa argu¬
m̃tatio fuerit duob modis c̃cludenda ẽ. dut ꝑc̃
uotiens aut̃ breuis fuerit argum̃tatio. hoc solo

Expanded text:
cubuit'. Sed hoc in conclusione, quia manifestum est, non ponit, sed illud ponit quod manifestum ipsam conclusionem consequituI: incestum appellabant. QVARE IN LONGIS ARGVMENTATIONIBVS. Dat praeceptum, ut sciamus qua conclusione una quaeque argumentatio concludenda sit. Quotiens, inquit, longa fuerit argumentatio, aut propter memoriam anacephalaeosin facere in conclusione debemus, aut si erunt in memoria quae supra dicta sunt, argumentatio nobis ex contrario concludenda est. Verum longa argume quinquepertita aut quadripertita argumentatio longa est, sed in quacumque argumentatione, quotiens latiores fuerint adprobationes, tune longae erunt argumentationes; ita et quinquepertita argumentatio ex modo adprobationum breuis potent inueniri. Quare, inquit, quaecumque longa argumentatio fuerit duobus modis concludenda est, aut per Quotiens autem breuis fueri
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt aut̃ quattuor. Quarũ c̃clusionũ. una talis. cum
tionis ⁊ post adiunga mꝰ id qđ & om̃i argum̃tatione con¬
ficit᷑. Dat Aut̃ ipse &ẽplũ. Qđ si legesom̃s adutili¬
am̃tia ẽ. in eoꝵ fide spẽ habere. quoꝵ ꝑfidia toti¬
fidẽ habere ñ debemꝰ. hoc postqũa ꝓbatũ ita
c̃ cludio portuit. Igit᷑ cartaginensib. fidẽ s̃i habere
debemꝰ sẽd ẽ trariũ potius in conclusione conflituit.
Sũmaigit᷑ amentia. in eorfidespẽ habere quoꝵS
ꝑfidia totiens decept᷑sis. Tertia conclusiocalis

Expanded text:
Sunt autem quattuor: quarum conclusionum una talis, cum tionis et post adiungimus id quod ex omni argumentatione conficitur. Dat autem ipse exemplum: QVOD SI LEGES OMNES AD VTILIamentia est in eorum fide spem habere, quorum perfidia totiFIDEM HABERE NON DEBEMVS. Hoc postquam probatum est, ita concludi oportuit 'igitur Chartaginensibus fidem non habere debemus', sed contrarium potius in conclusione constituit: 'summa igitur amentia est in eorum fide spem habere, quorum perfidia totiens deceptus sis'. Terti
Abbreviated transcription (Latin):
repꝑiꝗͣ. pt̃ qa ĩ c̃iecturali c̃stitutiõne : Nã
liea necratio q̃re fecerit qͣrit᷑. fecisse
enĩ negat᷑. Nec firmam̃tũ exqͥritur.
Rficiatio ñ occioi iudicatio. Occideritne. Ratio
om̃is utriq orationis ut andedictũ ÷ ad hanc
iudicationẽ c̃ferenda ÷. Si plures er̃ estitu¬
tiones aut partes c̃stitutionũ. iudicationes
ille ͦs plures er̃ ĩ una causa sed & om̃s
Esimili ratione repꝑient᷑. Sedulo
dedimꝰ oꝑam. ut breuit̃ ⁊ dilucide qb derebus
adhuc diccpła fuit hceremꝰ. Nt̃ qm̃ satis huius
uoluminis magnitudo creũ cõmodiꝰ : ĩ alt̃o
libro det& is reb deiceps exponere nequa
ppt̃ multitudinẽ lit terarũ possit Animũ
tuũ defitigatio retardare. Si quo tardius.
hecqa st uoes ab soluent᷑. cũ rerũ magnitudini.
tũ nr̃is qqͣ occupationib d signare debebis.

Expanded text:
eterquam in coniecturali constitutione: in ea nec ratio qua re fecerit quaeritur, fecisse enim negatur: nec firmamentum exquiritur, Infitiatio: «Non occidi.» Iudicatio: «Occideritne?» Ratio omnis utriusque orationis, ut ante dictum est, ad hanc iudicationem conferenda est. Si plures erunt constitutiones aut partes constitutionum, iudicationes quoque plures erunt in una causa, sed et omnes simili ratione reperientur. Sedulo dedimus operam, ut breviter et dilucide, quibus de rebus adhuc dicendum fuit, diceremus. Nunc quoniam satis huius voluminis magnitudo crevit, commodius est in altero libro de ceteris rebus deinceps exponere, ne qua propter multitudinem litterarum possit animum tuum defatigatio retardare. Si qua tardius haec, quam studes, absolventur, cum rerum magnitudini tum nostris quoque occupationibus adsignar
Abbreviated transcription (Latin):
cas ⁊ qͣuia tractari c̃ueniat. demonstrandũ ÷
si pͥus aꝑuerimꝰ qͥd oporteat ab abob in
tissimũ causa c̃stamꝰ. Orestos c̃ fit&ur  se
occidisse matrẽ nisi attulerit facti rationẽ
ꝑ uerterit defersionẽ. Ergo affert eam
patrẽ meũ occiđat. Ergo ut ostendi ratio ea ÷
q̃ c̃tin& defeisionẽ sine qͣ ne parua quidẽ
dubitatio potest remorare dãpnationẽ.
Nuenta ratione firmanentũ qͣrendũ. ẽ.
dc̃stitux̃ hocmͦ. Cũ us fuerit orestes ratiõ
hoc pacto iure occidi illa enĩ patrẽ meũ
occidãt ut& accusator firmam̃to hoo modo. Ut¬
ñ abste occidi neq ĩdanatã pȩnas pendẽ opostuit
Exratiõ defensionis & ex firmam̃to accusa¬
tionis. iudici qͦstio nascat᷑. Oposto: qũanos¬
c̃stituere iudicationẽ. ꝗa grecicri nome nori
appellan eac̃stitu& exc̃ iunctiõ firmam̃ti
irationis defensione ħ mͦ. Cũ dieat orestes se
patris ulciscendi matrẽ occidisse. rectũ ne
fuerit sine iudicio a filio dite mestrã occidi

Expanded text:
a via tractari conveniat demonstrandum est, si prius aperuerimus, quid oporteat ab ambobus in tissimum causa consistamus: Orestes confitetur se occidisse matrem: nisi adtulerit facti rationem, perverterit defensionem. Ergo adfert eam, patrem meum occiderat. Ergo, ut ostendi, ratio ea est, quae continet defensionem, sine qua ne parva quidem dubitatio potest remorari damnationem. Inventa ratione firmamentum quaerendum estId constituetur hoc modo: Cum usus fuerit Orestes ratione hoc pacto: «Iure occidi: illa enim patrem meum occiderat», utetur accusator firmamento, hoc modo: «An abs te occidi neque indamnatam poenas pendere oportuit.» Ex ratione defensionis et ex firmamento accusationis iudicii quaestio nascatur oportet: eam nos iudicationem, Graecei crinomenon appellant. Ea constituetur ex coniunctione firmamenti et rationis defensione hoc modo: Cum dicat Orestes se patris ulciscendi matrem occidisse, rectumne fuerit sine iudicio a filio Clytemestram occidi.
Abbreviated transcription (Latin):
upuo lisRoheREΗNi breuit̃ exposuimus
qͥs causas reciꝑe oratorẽ oporter&. &iio
qͥb partib officia artis elaborare c̃uenir&
eiof ficia qͣ ratione facillim& c̃seqͥ poss&.
Verũ ꝙ neq de om̃ib rebsimuli dici pote¬
rat. Idemaximis reb pͥmũ scribendũ fuit.
quo c&a t̾ faciliora cognitu uidentur
tas nob̵ placitũ ÷. ut ea q̃ deficillima essent
potissimũ scribemꝰ. Causarũ triã generas.
Demonstratiuũ delibatiuũ. iudiciale.
Multo difficillimũ iudiciale ⁊ gͦ id pͥmũ

Expanded text:
mo libro, Herenni, breviter exposuimus, quas causas recipere oratorem oporteret, et in quibus officiis artis elaborare conveniret, et ea officia qua ratione facillime consequi posset. Verum, quod neque de omnibus rebus simul dici poterat et de maximis rebus primum scribendum fuit, quo cetera tibi faciliora cognitu viderentur, ita nobis placitum est, ut ea, quae difficillima essent, potissimum conscriberemus. Causarum tria genera sunt: demonstrativum, deliberativum, iudiciale. Multo difficillimum iudiciale est; ergo id primu
Abbreviated transcription (Latin):
fieri aut intelligi uoliuss&. ut in hac
causa inqua de uasis argenteis quęritur.¬
s possit mulier dicere. nihil attinuisse.
Sasseribi quę uol&. si herȩdis uoluntati¬

Expanded text:
fieri aut intellegi voluisset, ut in hac causa, in qua de vasis argenteis quaeritur, possit mulier dicere nihil adtinuisse adscribi quae volet, si heredis voluntati
Abbreviated transcription (Latin):
Consiliũ ÷ aliqd faciendi aut ñ faciendi uere ex cogi¬
tata ratio Ilasta aut̃ ⁊ casus ⁊ orationes trib:
exteporib considerabunt᷑ qͥd fecerit. aut qͥdipsi
acciderit. aut qͥd dixerit. ⁊ qͥd faciat qͥd ipsi acci¬
dat. qͥd dicat. aut qͥd facturussit qͥd ipsi casurũ¬

Expanded text:
consilium est aliquid faciendi non faciendive excogitata ratio. Facta autem et casus et orationem tribus ex temporibus considerabimus: quid fecerit aut quid ipsi acciderit aut quid dixerit; et quid faciat, quid ipsi accidat, quid dicat; et quid facturus sit, quid ipsi casuru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuisse id facen. qđ accusa tordicat oportiusse.
Quid potuerit exutilitatis partib inqͥb ẽ. necessi¬
tudinis uis implicata demonstrabit. Quid debue¬
rit exhonestate considerabit᷑. Deutroq distinstiꝰ
indeliberatiuo genere dic&ur. Ddi ncsecinia

Expanded text:
uisse id facere, quod accusator dicat oportuisse; quid potuerit, ex utilitatis partibus, in quibus est necessitudinis vis implicata, demonstrabit quid debuerit, ex honestate considera- bitur. de utroque distinctius in deliberativo genere dicetur. deinde omnia
Abbreviated transcription (Latin):
aut fugerit. Et̃ ħ duo immo in his duob. & iam
illud accusator c̃sider aredebebit. ne forte
ista qu&e secutꝰ sit aut fugerit. in opinione cantũ
habuerit reus. neq c̃secutꝰ sit cõmoditatẽ. neꝙ
ullũmalũ fugerit. Seddicendũ. ei ita fuisse
ussũ quiarguit᷑. & sit sua opinione deceptus.
Opmmio aut᷑. dupplicit̃ decipit. Modo dũ rẽ alit̃
putat. ꝓđ÷ eadẽ res. Modo dũ alit̃ euenit.
quã putauit. Resfallic simala credit᷑ cũbona
sit. uel contra. uel neugrũ. uel utrumq
Ergocũ hoc intelligi possit quodopinio fallit
utihaccoeperit fortedefensione. ñsibiantiqui¬
orẽ siuisse pecuniã uita aut fris amici. accu

Expanded text:
aut fugerit. Praeter haec duo, immo in his duobus etiam illud accusator considerare debebit, ne forte ista quae secutus sit aut fugerit in opinione tantum habuerit reus, neque consecutus sit commoditatem neque ullum malum fugerit; sed dicendum est ei ita fuisse uisum qui arguitur, ut sit sua opinione deceptus. Opinio autem dupliciter decipit, modo dum rem aliter putat atque est eadem res, modo dum aliter euenit quam putauit. Res fallit si mala creditur cum bona sit, uel contra uel neutrum uel utrumque; ergo, cum hoc intellegi possit fallit uti hac coeperit forte defensione, non sibi antiquiorem fuisse pecuniam uita aut fratris aut amici, accu
Abbreviated transcription (Latin):
in eoqͥ cõꝑationeaut remotione aut relatione criminis aut
c̃cessionis partib se defendit De qͥb ante ut potumꝰ diligent̃
ꝑscripsimꝰ sidehis locis quȩ respostulabit ad causa ad uersa¬
rioꝵ iꝓbandã transferenꝰ Aut causȩ& rationes afferent
qua re⁊ qͦ consilio ita sit inlege aut intestam̃to scriptũ. ut
sententia qͦq i uoluntate scriptoris ñipsa solũscripture
causa cfirmatũ ee uideat᷑. Iut aliis qͦq c̃stitutionib factũ

Expanded text:
in eo, qui comparatione aut remotione aut relatione criminis aut concessionis partibus se defendet—de quibus ante, ut potuimus, diligenter perscripsimus—, si de iis locis, quae res postulabit, ad causam adversariorum inprobandam transferemus; aut causae et rationes afferentur, quare et quo consilio ita sit in lege aut in testamento scriptum, ut sententia quoque et voluntate scriptoris, non ipsa solum scrip- tura causa confirmata e
Abbreviated transcription (Latin):
sapient ia ꝓpt̃ &a qđ qͥ sa pien es s̃. pi&atẽ cdere
c̃ sue  r̃. Itẽ utile ÷ amicos ueros habe: habeas
eñi qͥb cũ iocari possis. Nãi huiꝰ modi rationib
fac̃ pacuuiꝰ qͥeandẽ affert rationẽ qͣre cȩaa
rationis multa ⁊uitanda ĩ nr̃a. ⁊ obseruanda
ĩ adũ sarioꝵ ratione s̃ uitia: ꝓpterea qdiliga¬
totã uehem̃tissimȩ  ꝓbat argum̃tationen
Vtunt᷑ gͥ studiosȩ ĩ c̃firmanda ratione dupo
Iã si impbũ ẽẽ. chresponthẽ ex istimas. cur
me huic locabas nuptiis: sinest ꝓb curtalẽ
ĩuitã ĩuitũ cogis linquere : Quȩ ħ modo con¬
cludent᷑. Aut ex c̃t᷑rio c̃ũtent᷑ aut ex simpli
simplici parte rep̃hend&. Si ex duplicicon¬
clusiõ alt̃ utra pars diluit᷑ hmͦ. Nã si imꝓbũ
ẽẽ ebres potẽ existimađ cur me huic locibs
nuptus: Duxi ꝓbũ erraui. ꝑ cognori ffugi

Expanded text:
sapientia, propterea quod qui sapientes sunt, pietatem colere consuerunt.» Item: «Utile est amicos veros habere: habeas enim quibuscum iocari possis.» Nam in huiusmodi rationibus facit Pacuvius, qui eandem adfert rationem, quare caeca, multa et vitanda in nostra et observanda in adversariorum oratione sunt vitia proptereatotam vehementissime conprobat argumentationem. Utuntur igitur studiosei in confirmanda ratione dupliNam si inprobum esse Chrespontem existimas, Cur me huic locabas nuptiis? Sin est probus, Cur talem invitam invitum cogis linquere? Quae hoc modo concludentur, aut ex contrario convertentur aut ex simplicsimplici parte reprehendetur, sei ex duplici conclusione alterutra pars diluitur, hoc modo: Nam si inprobum esse Chrespontem existimas, Cur me huic locabas nuptiis? Duxi probum, Erravi. Post cogn
Abbreviated transcription (Latin):
ITIOGΑ RΑTIO .Ẽ q̃ ad expositionẽ ñ est
accõmodata ł ꝓpt̃ ĩ firmitatẽ ł ꝓpter
uanitatẽ. hfirmaratio ÷ q̃ ñ necessario
ostendit ita. ẽc̃. qẽ ad modũ expositũ est.
uelud ap̃ plautũ. Amicũ castigare
obmeritã noxã in mane ÷ facinꝰ. Uerũ
ĩ&ate utile. Ic̃ ducibile. ħ ex positio est:
Vide amꝰ q̃ ratio afferat᷑ Nã ego amicũ meũ hodie ti¬
fugiendus ñ ÷ nã exeo uerissima nascit᷑
amicitia Aut hmͦ. s hilo sophia uitanda ÷
affest enĩ socordiã atq desidiã. Nam hȩȩ
rationes nisi falsȩ esseNt. expositiones
ratio ÷ q̃ ñ necessariã causa afferopositionis
uelud pacuiꝰ. Fortunã ĩ sanã. ẽẽ. ⁊cȩcam
⁊brutã ꝑhiben phylosophi. saxh̃star
globosi essełdican uolubile. hdõquo saxum
impulerit fors eo cađe fortunã autum anđ.
Cȩcã obeã rẽ ẽt̃. t erant. qr nichil cernato
quo se se applic &. li sanã h aius qc atrox.

Expanded text:
 ad expositionem non est adcommodata vel propter infirmitatem vel propter vanitatem. Infirma ratio est, quae non necessario ostendit ita esse, quemadmodum expositum est, velut apud Plautum: Amicum castigare ob meritam noxiam Inmune est facinus, verum in aetate utile Et conducibile. Haec expositio est. Videamus, quae ratio adferatur: nam ego amicum hodie mefugiendus non est: nam ex eo verissima nascitur amicitia.» Aut hoc modo: «Philosophia vitanda est: adfert enim socordiam atque desidiam.» Nam hae rationes nisi falsae essent, expositiones necessariam causam adfert expositionis: velut Pacuvius: Fortunam insanam esse et caecam et brutam perhibent philosophi Saxoque instare in globoso praedicant volubili: Id quo saxum inpulerit Fors, eo cadere Fortunam autumant. Caecam ob eam rem esse iterant, quia nihil cernat, quo sese adplicet; Ins
Abbreviated transcription (Latin):
neritate om̃a regi Autꝑman Id magis uerisimile esse
aiuis usre abse exꝑiundo edoca. Velut :¬
otestes mͦ fuit rex fact ÷ m̃dicꝰ mͦ naufragꝰ:
tuna optigit. Nã hic pacuuiꝰ i firmaratio¬
ne utit᷑ cũ ait ueriꝰ. ẽẽ. temeritate. qͥa
fortuna res geri. Nã utraq opinio phy¬
losophoꝵ fieri potuit. ut his qͥ rex fuis s&¬

Expanded text:
itatem esse autumant. Id magis veri simile esse usus reapse experiundo edocet: Velut Orestes modo fuit rex, factust mendicus modo. Naufragio tuna optigit. Nam hic Pacuvius infirma ratione utitur, cum ait verius esse temeritate quam fortuna res geri. Nam utraque opinione philosophorum fieri potuit, ut is, qui rex fuiss
Abbreviated transcription (Latin):
& confirmatione & rep̾hensione: Scire aut̃ debe¬
mꝰ. exordiũ narrationẽ partitionẽ. & cclusionẽ
inom̃ib causȩ generib uł constitutionib generali
disciplina eade p̃cepta retinere: Confirmationẽ
uͦ & rep̃hensionẽ. ꝑsingła causarũ genera ul sin¬
de confirmatione: Et qm̃ut sup̃ deximꝰ insinglis
causarũ generib uł constitutionb: diusa ⁊ ꝓpͥa hab&
p̃cepta qr moraẽ ut ꝑsinglis species c̃firmationis
p̃cepta dicant᷑. generalit & confus e p̃cipit. qͥb delo¬
cis argum̃ tandi rationib trastis. in om̃i causarũ
genere uł in om̃ib simul constitutionib efirmatio
efficipossit Et hoc in pͥmo libro agit. iđ ut in om̃e
genꝰ formãq causarũ q̃dã cõmunitas argum̃tatio¬
nũ uelut silua ponat᷑. Scdsaut̃ libhẽtin&. ut in

Expanded text:
debemus exordium, narrationem, partitionem et conclusionem in omnibus causae generibus uel constitutionibus generali disciplina eadem praecepta retinere, confirmationem uero et reprehensionem per singula causarum genera uel sinde confirmatione. Et quoniam, ut supra diximus, in singulis causarum generibus uel constitutionibus diuersa et propria habet praecepta, quia mora est ut per singulas species confirmationis praecepta dicantur, generaliter et confuse praecipit quibus de locis argumentandi rationibus tractis in omni causarum genere uel in omnibus simul constitutionibus confirmatio effici possit. Et hoc in primo libro agitur, id est ut in omne genus formamque causarum quaedam communitas argumentationum uelut silua ponatur. Secundus autem liber hoc con
Abbreviated transcription (Latin):
Austoritas eargumtũ ueriꝰ atq honestiꝰ: &cuiqͣsi ne¬
cesse habeat credi Pirmam̃tũẽ creberrima argum̃¬
tatio Om̃s res argum̃tando confirmant᷑ Aite¬
exeo qđ ꝑsonis aut exeo qđ negotus ẽ at tributum
Acꝑsonis hasres at tributa sputamꝰ: Nom̃. Nata Viltũ
Fortunã Habitũ Affestionẽ Studia Consiba Facta
casus orationis Om̃is res. sedquȩ ins noreci¬
est. quȩ causadicit᷑. Cui cause istadefinicio : Liscũ
certaꝑsona Hȩcqͥde om̃is res exillis septe locis ar¬
gum̃ta contrahit. quis. quid cur. ubi. quando
quẽ ad modũ quib: adminiculis. Veru exhis duo
pͥma. omemut argum̃tationis continent. Iuinq
reliqua scđo subiacent Itaq duohȩc pͥma qͥs i qͥd
aptiorib nominib cicero. ⁊ ad opus uiciñ orib nuna¬

Expanded text:
auctoritas est argumentum uerius atque honestius et cui quasi necesse habeat credi; firmamentum est creberrima argumentatio. OMNIS RES ARGVMENTANDO CONFIRMATex eo, quod personis, aut ex eo, quod negotiis est adtributum. Ac personis has res adtributas putamus: nomen, na- turam, victum, fortunam, habitum, affectionem, studia, consilia, facta, casus, orationes. nomest, quae causa dicitur. Cuius causae ista definitio est: 'lis cum certa persona'. Haec quidem omnis res ex illis septem locis argumenta contrahit, quis, quid, cur, ubi, quando, quemadmodum, quibus adminiculis. Verum ex his duo prima omnem uim argumentationis continent, quinque reliqua secundo subiacent. Itaque duo haec prima quis et quid apertioribus nominibus Cicero et ad opus uicinioribus nun
Abbreviated transcription (Latin):
ilł ignoscendũ fuisse. Et de libationis pist
turpe aut inule eẽ. concedi eã rẽ quȩ ab a
sario cõmissa sit ꝑmagnũ ẽẽ.⁊ magno fita
detrim̃to. siea res abhis qͥ potestatẽ haber
uindicandi neglecta sit. Defensor aute
t ad augenda. quȩ uoluntati fuerit impedim̃to
uduntatẽ spectari oportere. & se c̃iunci ñ possẽ qđ
absit culua. o ex suo nõe cõmunẽ hominũ infirmita¬
tẽ pose dãnari: De inde mhil eẽ indigniꝰ. quã eũ qui
culia careat. supplicio non carere:
Lociaut̃ cõmunes accusatoris in confessionẽ. &:
quanta potestas peccandi relinquatꝰ. si semel inftitiust
ut n de facto. sedde facti causa que rat᷑. Defensoris

Expanded text:
is ignoscendum fuisse, et deliberationis partibus, turpe aut inutile esse concedi eam rem, quae ab ad- versario commissa sit: permagnum esse et magno fu- turum detrimento, si ea res ab iis, qui potestatem habent vindicandi, neglecta sit. Defensor autem  adaugenda, quae voluntati fuerit inpedimentovoluntatem spectari opor- tere; et se convinci non posse, quod absit a culpa; suo nomine communem hominum infirmitatem posse dam- nari. deinde nihil esse indignius quam eum, qui culpa careat, supplicio non carere. Loci autem communes: accusatoris in confessionem, et quanta potestas peccandi relinquatur, si semel in- stitutum sit, ut non de facto, sed de facti causa quaera- tur; defensoris
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ & alia dicere cepit. Hic uix tam̃ in¬
quit sine me c̃siderare Tu uͦ iste clamare.
uoce ista q̃ uł facile cui. subores eicere postest
locis exercitatꝰ sit Cont᷑ batꝰ ẽ. ad olescep
Nec mirũ cui &iã nc̃ pedagogilites ad ariculas
enũ istẽ uidis s& scurrã exuto rubore qͥ se

Expanded text:
eadem et alia dicere coepit. Hic: «Vix; tamen», ineadem et alia dicere coepit. Hic: «Vix; tamen», inquit, «sine me considerare.» Tum vero iste clamare voce ista, quae perfacile cuivis rubores eicere potest:locis exercitata. Conturbatus est adolescens: nec mirum, cui etiam nunc pedagogi lites ad oriculas enim iste vidisset scurram exhausto rubor
Abbreviated transcription (Latin):
a popłoro superati essent. adĩe taN¬
ferre tantulis uirib conarentur.:
Quaeret aliquis. quio fragellani ñ sua
sponte conatis. eo qͥdẽ isti minꝰ facile
conarentꝰ qͦđ illi quẽ ad modũ descis.¬
sent uidebant. Nãrerũ imperiti qͥuni
cuiusq rei dereb ante gestis exempla
p&eere ñ poss: hi ꝑinprudentiã fa.¬
cillime deducũt᷑ infraudẽ. Atii qͥsciuN
quidaliis acciderit. facile exalioꝵ
euentis. suis racionib poss ꝓuidere
Nulla gͥ reinducti. nulla spe freti
Sͦ aliqͥd finsse necesse ẽ quid aliud
nadtenuata̾ figure genere. id qđ ad
infirmu & cotidianu̾ sermonẽ demis¬
sum ẽ. hoc erit exemplũ. Nã ut forte
hic inbalneas uenit. cepit postꝗ ꝑfu¬
sus ẽ. defricari deinde ubi uisum . ẽ
utm alueũ descenderet. ecce tibi
iste detraũso. heus inquit adules¬
cens pueri tui mͦ me pulsauer̃ satis fatias
oport&. Hic qͥ idatatis abignoto p̃ter c̃sue¬
tudinẽ appellatꝰ ete. erubuit. Iste clarius

Expanded text:
 Romano superati essent, ad se transferre tantulis viribus conarentur. Quaeret aliquis: Quid? Fregellani non sua sponte conati sunt? Eo quidem isti minus facile conarentur, quod illi quemadmodum discessent videbant. Nam rerum inperiti, qui unius cuiusque rei de rebus ante gestis exempla petere non possunt, ii per inprudentiam facillime deducuntur in fraudem: at ii, qui sciunt, quid aliis acciderit, facile ex aliorum eventis suis rationibus possunt providere. Nulla igitur re inducti, nulla spe freti rgo aliquid fuisse necessum est. Quid aliud, adtenuato figurae genere, id quod ad infumum et cottidianum sermonem demissum est, hoc erit exemplum: «Nam ut forte hic in balineas venit, coepit, postquam perfusus est, defricari; deinde, ubi visum est, ut in alveum descenderet, ecce tibi iste de traverso: «Heus», inquit, «adolescens, pueri tui modo me pulsarunt; satis facias oportet.» Hic, qui id aetatis ab ignoto praeter consuetudinem appellatus esset, erubuit. Iste clarius
Abbreviated transcription (Latin):
aliã sententĩ transducere ut si feripoteri nediscr¬
pareqde uideant᷑ int̾sẽ Pestremo ficere si causa facul¬
tatt̃ dabit it nti rauone utraq lex c̃seriri uideit᷑

Expanded text:
aliam sententiam transducere, ut, si fieri poterit, ne discrepare quidem videantur inter se; postremo facere, si causa facultatem dabit, ut nostra ratione utraque lex con- servari videat
Abbreviated transcription (Latin):
eordiar & laudandi& uituperandi Om̃a enĩ st̃
ffelto laudanda quȩ coniunsta cũ uirtute sunt
que cũ uiciis uituperanda Quã obrẽ finis alteriꝰ :
nestis. alteriꝰ curpitudo Conficitur aũt genus
h&c dstionis narrandis ex pomendisq factis. qđ sine
ilis angumentationib: ad animimotus lenitr
tristandos nagis quã ad fidẽ ficiendã confirmandã accõ¬
modant᷑ Nonenĩ dubia firmant᷑ s ea quȩ certa aut ꝓ
certis positas augentur. Quã obrẽ exiis quȩ antedicta s̃
A narrandi& augendi p̃cepta repetent᷑. & qͣm in his causis
uerbis aut uetustis aut translatis frequent̃ utamur
⁊ ipsa constructione uboꝵ. ut paria parib & similia
similib: sepe referant᷑. Vt contraria aut geminata.¬
& ut circũ scripta numerose. ñ ad similitudinẽ usuũ.
si ad explendũ auriũ sensũ. apto quodã quasiũ bormꝰ.
adhibendaq frequentiꝰ etiã illa or nam̃ta rerum.¬

Expanded text:
exordiar et laudandi et vituperandi. omnia enim sunt exordiar et laudandi et vituperandi. omnia enim sunt profecto laudanda quae coniuncta cum virtute sunt, et quae cum vitiis vituperanda. Quam ob rem finis alterius est honestas alterius turpitude. Conficitur autem genus hoc dictionis narrandis exponendisque factis, quod sine ullis argumentationibus ad animi motus leniter tractandos magis quam ad fidem faciendam aut confirmandam accommodatur. Non enim dubia firmantur, sed ea quae certa aut pro certis posita sunt augentur. Quam ob rem ex eis quae ante dicta sunt et narrandi et augendi praecepta repetentur. et quoniam in his causis verbis aut vetustis aut translatis frequenter utamur—, et ipsa constructione verborum, ut paria paribus et similia similibus saepe referantur, ut contraria, ut geminata, ut circumscripta numerose, non ad similitudinem versuum, sed ad explendum aurium sensum apto quodam quasi verborum modo. adhibendaq
Abbreviated transcription (Latin):
a peptarestant admodũ. & earũ quidẽ forma duple
xnntio dicit᷑ NAcũ latũ genus ẽẽ potest s ineq utriũ.
unũeeo deligimus qđ ad laud indos claros uiros si sc̃¬
pimus & ad imꝓbos uituꝑandos Genus enĩ nullũ ẽ ori¬
tinis qđ aut uberius addicendũ. aut utiliꝰ ciuitatio: ee
posit. aut inqͦ magis orator incognitione uirtutum
ucioꝵq uersetur. Reliquũ aut̃ genꝰ causirũ aut
inpuisione posteri tẽporis aut in p̃teriti disceptatione
uersitur: Quoꝵ alterũ deliberationis ẽ alterũ
iudicis Exqua paratione tria genera causarumꝰ.¬
atiter̃ Vnũ qđ a meliore pirae laudationis est
appellatũ deliberationis alterũ. tertiũ iudiciorũ
Qua obRe depͥmo pͥmũ siplac& disputemus
Michiuͦplac& Ac laudandi uituperandiq ratio¬
ne quȩ ñ ad benedicendũ solũ f &iam ad honeste ui¬
uendũ ualent ex ponã breuiter. Atq apͥncipiis

Expanded text:
et praecepta restant. P. Admodum. Et earum quidem forma duplexet praecepta restant. P. Admodum. Et earum quidem forma duplexexornatio dicitur: quod cum latum genus esse potest saneque varium, unum ex eo deligimus, quod ad laudandos claros viros suscipimus et ad improbos vituperandos. Genus enim nullum est orationis quod aut uberius ad dicendum aut utilius civitatibus esse possit aut in quo magis orator in cognitione virtutum vitiorumque versetur. Reliquum autem genus causarum aut in provisione posteri temporis aut in praeteriti disceptatione versatur; quorum alterum deliberationis est alterum iudici. ex qua partitione tria genera causarum exstiterunt: unum, quod a meliore parte laudationis est appellatum, deliberationis alterum, tertium iudiciorum. Quam ob rem de primo primum, si placet, disputemuscet. P. Ac laudandi vituperandique rationes, quae non ad bene dicendum solum sed etiam ad honeste vivendum valent, exponam breviter atque a principiis
Abbreviated transcription (Latin):
atq &iã qđ honestissimũ qđ utilissimũ. quo
ȩquissimũ. Cuiꝰ generis illa s̃. que p̃stantisru
sit dignitas uit&. Atq ea quidẽ quȩ daci eg¬
tionis sunt cm̃a. Restant actionis. cuiꝰ alter
est p̃cipiendi genꝰ. qđ ad rationẽ officu ꝑtin&
uit quẽ ad modũ sint colendi parentes. alter
aut ad sed andos animos  oratione sanandos e
in consolandis merorib: ut in iracundia cõpri
Aut int̾imore deleydo aut in cupiditat
dgenꝰ. ad eosdẽ illos animi motꝰ qđ in amplificanda
ratione sepe faciendũ est. ł gignendos ł c̃citandos
A se: haec fere partitio est consultationũ cognoui.
sedque sit ratio inusinueniendi ⁊ dispm endi
requiro. Iuid ne. aliã ne censes. an ñ eande quȩ ẽ
x posita ut exiisdẽ locis ad fidẽ & ad inuemiendũ
ducant᷑ om̃a : Collocandi aut̃. que ẽ exposita in
alis ratio. eade huc transferet: cognita igitur
om̃i distributione ꝓpositaꝵ causarũ. nob ginera

Expanded text:
atque etiam quid honestissimum, quid utilissimum, quid aequissimum; cuius generis illa sunt, quae praestantissima sit dignitas vitae. Atque ea quidem quae dixi cognitionis sunt omnia. restant actionis: cuius alterum est praecipiendi genus, quod ad rationem offici pertinet, ut quem ad modum sint colendi parentes; alterum autem ad sedandos animos et oratione sanandos, ut in consolandis maeroribus, ut in iracundia comprimenda aut in timore deleniendo aut in cupiditate genus ad eosdem illos animi motus, quod in amplificanda oratione saepe faciendum est, vel gignendos vel concitandos. atque haec fere est partitio consultationum. C. Cognovi, sed quae sit ratio in his inveniendi et disponendi requiro. P. Quid, tu aliamne censes ac non eandem quae est exposita, ut ex eisdem locis ad fidem et ad inveniendum ducantur omnia? Conlocandi autem quae est exposita in aliis ratio, eadem huc transferetur. C. Cognita igitur omni distributione propositorum causarum nobis genera
Abbreviated transcription (Latin):
Quidaut sit.÷ it neius id qđ maiori parti sit utile Quale
aũt sit. sit iuste uiuere.se neue utile Astionis aut̃ duo
genera. Vnũ adesequendũ aliquid aut eedinandũ. ut qͥb:

Expanded text:
quid autem sit, sic: sitne ius id quod maiori parti sit utile; quale quid autem sit, sic: sitne ius id quod maiori parti sit utile; quale autem sit, sic: iuste vivere sitne utile. actionis autem duo sunt genera: unum ad persequendum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
dissolutio in breuitatẽ ñ lucebit. Aculei pungent Sed
erit in enumertione uitandũ. ne ostentatio memouȩ
suscepta uideit᷑ ẽẽ puerilis. ldeffugi& qͥ non om̃u mi¬
nima repet&. s breuia singula attingens pondera
rerum ipsa conpre hend&
iiquestionũ genera Iuoꝵ alterũ finitũ tẽporib &
ꝑsonis causã aopello. alterũ infinitũ nullis ne pson sne
tẽporib notat̃ ꝓpasitũ uoco. Sed ꝓpositũ latio. quasi pars
cusȩ cmtrduersie In ẽ enĩ infinitũ indefnit d adillud
tnen referunt om̃a iuã dirẽ pris derpositodicimꝰ Cuius
enera fẽduoognitionis alterĩs eius sciertia ẽ. finis.
Et uorine ssensus Alterũ astionis. qđ refert᷑ ad faciendũ
quid ut si querit᷑ qͥb officiis amicitia querenda sit
Rurs superioris gñm st̃ traasit. necne sit. & quid sit. &
quale sit. Sit necne sit.ut ius in natura sit an in more

Expanded text:
dissolutio in brevitate non lucebit, aculei pungent. Sed dissolutio in brevitate non lucebit, aculei pungent. Sed erit in enumeratione vitandum, ne ostentatio memoriae suscepta videatur esse puerilis. Id effugiet qui non omnia minima repetet, sed brevi singula attingens pondera rerum ipsa comprehendet.dixi quaestionum genera, quorum alterum finitum temporibus et personis causam appello, alterum infinitum nullis neque personis neque temporibus notatum propositum voco. Sed est propositum quasi pars causae controversiae ; inest enim infinitum in definito et ad illud tamen referuntur omnia. quam ob rem prius de proposito dicamus: cuius genera sunt duo, cognitionis alterum; eius scientia est finis, ut verine sint sensus: alterum actionis; quod refertur ad faciendum quid, ut si quaeratur quibus officiis amicitia colenda sit. Rursus superioris genera sunt tria: sit necne sit et quid sit et quale sit. Sit necne sit, ut ius in natura sit an in more;