comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
recledere: Quare facessant a dancla nobilitate diuicie & caꝵ
possessorem diuitem &s opulentum non nobilem dicamus. Si
chiuicus inquies unrtutem addidit aristotiles. at he illum no¬
bilitant in quo existunt. filios autem nullo moclo. Si qͥdem
sapientis sentencia est. que ante nos fuerunt nichil ad nos
spectare. sicut neq post nos futura. neq enim magis ad nos
parentũ iurtus. ꝙͣ nr̃a ad parentes redundat. Ego autem
non credo aristotilem uoluisse nobilitatẽ in nos transterri ꝓ¬
gentorum. Nam si nobilitas uirtute & liuicnis comiparatur ut
illi placet. chnucie quidem filiis rebiriqui possunt. uirtus uero
mimine. Uirtus enim cm in actione consistat. actio autem fit
operantis. Sequitur ut nobilitas in eo sit qui sequitur officia
uirtutum. Sicut enim equmn fortem pulcrum atq acrem di¬
timus. non cui eusmocligentor fuit. sed quẽ membrorum
conuementia spectandum fecit. cui uires adsint ad ferendũ

Expanded text:
reddere! Quare facessant a vera nobilitate divide et earum reddere! Quare facessant a vera nobilitate divide et earum possessorem divitem et opulentum, non nobilem dicamus. 52 Sed divitiis, inquies, virtutes addidit Aristoteles. At he illum nobilitant in quo existunt, filios autem nullo modo, si quidem sapientis sententia est que ante nos fuerunt nihil ad nos spectare, sicut neque post nos futura. Neque enim magis ad nos parentum virtus quam nostra ad parentes redundat. Ego autem non credo Aristotelem voluisse nobilitatem in nos transferri progenitorum. Nam si nobilitas virtute et divitiis comparatur, ut illi placet, divitie quidem filiis relinqui possunt, virtutes vero minime. Virtus enim, cum in actione consistat, actio autem sit operantis, sequitur ut nobilitas in eo sit qui exercuit officia virtutum. 53 Sicut enim equum fortem pulchrum atque acrem dicimus, non cui eiusmodi genitor fuit, sed quem membrorum convenientia spectandum fecit, cui vires adsint ad ferendum
Abbreviated transcription (Latin):
pu. imperatores. quia prestare uirtute ꝙͣ cliuicris maluerũt.
uel nobilitate caruisse uł predusisse suis posteris nobilitatis
iter. Seel sit nobilis secmdum aristotilem qui ex parentibͦ
urtuosis ouatur ac diuitibis ip̃e qͦ paternam iurtutem &
opes consectus. Attende que ex aristotilis diffmitione ab sur¬
ditas subseq̃tur. Nam cum diucie sunit bona fortuita que
dari & aufferri queunt. eut in fortune arbitrio sita nobili¬
rursus illis recleuntibus rechintegrabuntur. Q si saluis
fortunis fieri enm potest. uicia pro uirtutibus succedent. a¬
mictetur qͦ nobilitatis portio. ita ac nobilitas cliscedens ac
reuertens puerorum more y agabuncla quedam res fiet.
millius in arbitrio sita. At si ex fenore rapinis spoluis cuuũ
proscaptione ꝙ scelere fortune ꝓueniant. mĩquied nobilitatee
poslidentem queunt. nichilomagui ꝙ̃ honestum ac bonum

Expanded text:
publica imperatores, quia prestare virtute quam divitiis maluerunt, publica imperatores, quia prestare virtute quam divitiis maluerunt, vel nobilitate caruisse vel preclusisse suis posteris nobilitatis iter? 51 Sed sit nobilis secundum Aristotelem, qui ex parentibus virtuosis oriatur ac divitibus, ipse quoque paternam virtutem et opes consecutus. Attende que ex Aristotelis definitione absurditas subsequatur. Nam cum divitie sint bona fortuita, que dari et auferri queunt, erit in fortune arbitrio sita nobiliis abibit, rursus illis redeuntíbus reintegrabitur. Quod si salvis fortunis, fieri enim potest, vitia pro virtutibus succedant, amittetur quoque nobilitatis portio. Ita nobilitas discedens atque revertens puerorum more vagabunda quedam res fiet nullius in arbitrio sita. At si ex fenore, rapinis, spoliis, civium proscriptione et scelere fortune proveniant, numquid nobilitare possidentem queunt? Nichilomagis quam honestum ac bonum
Abbreviated transcription (Latin):
mota. Ualerii publicole. fabucii conicani. nafice. & asiatici
scipionum. ex tali familia ex tam claris parentibus. quorũ
alter propter pauꝑtatem publico funere elatus est. alteriꝰ
filie ex erario mipserunt. Multorumq p̃terea excellentiũ
uiorum qui cum summis nipciis pauperes uirerunt. non
solum urbem. sed terrarum qͦ orbem rebus a se gestis illustra¬
runt. filii nepotesq paternam iurtutem ꝙ pauꝑtatẽ imitati.
ut ip̃os omictannis parentes seaindũ aristotilis descriptionẽ
nobilitatis lumine priuabuntur. Ariscilem inter principes
athenienses equalem tenistodi qui solus ꝓpter eximiam
uirtutem uisus est cognominatus cum ita pauper excessilh
auita. ut uix unde effenetur reliquisset. nemo neq fuisse
nobilem dicet. neq fuis nobilitatem reliquisse. ꝙͣius & in
cuutate princeps & uirtute predarus. quo quid insulsius dici¬
potest̃. ꝙͣ aristidem scipionem reliquosq summos in sua re

Expanded text:
mota. Valerii Publicole, Fabritii Coruncani, Nasice et Asiatici mota. Valerii Publicole, Fabritii Coruncani, Nasice et Asiatici Scipionum, ex tali familia, ex tam claris parentibus, quorum alter propter paupertatem publico funere elatus est, alterius filie ex erario nupserunt, multorumque preterea excellentium virorum, qui cum summis in imperiis pauperes vixerint non solum urbem, sed terrarum quoque orbem rebus ab se gestis illustrarunt, filii nepotesque paternam virtutem et paupertatem imitati, ut ipsos omittamus parentes, secundum Aristotelis descriptionem nobilitatis lumine privabuntur? 50 Aristidem inter principes Athenienses equalem Themistocli, qui solus propter eximiam virtutem iustus est cognominatus, cum ira pauper excessisset e vita ut vix unde efferretur reliquisset, neque fuisse nobilem dicet neque suis nobilitatem reliquisse, quamvis et in civitate princeps et virtute preclarus? Quo quid insulsius quam Aristidem, Scipionem reliquosque summos in sua re
Abbreviated transcription (Latin):
eos chiei nobiles qui aphilosopho describuntur.
At qui incolaus inquit. hec me uerba nichil lismouent a sẽ¬
tentia. Ego aristotilem arbitror. non ex amim uidicio. sed
ex commun opimione locutum. Nam in ethicis ubi ĩ u̾itate
qđ sentit exprmit. illum appellat generosũ. aui anatura e¬
xistit. ut cliscernat que uera sunt. & appetat uerum bonũ
camq pulcherrimam clicit. qm̃ nec accipiatur ab alio nec
cliscatur. hacq natura aliquem natum ẽẽ. ueram & per¬
fectam nobilitatem appellat. Demq eum generosũ uidet̃
uelle sentire. qui ad uirtutem anatura nistitutus. hanc usu
et excercitatione perficit. Qui enim atanto phõ proban opi¬
mo posset quam retulisti: Dicit afferre nobilitatem. uirtu¬
tes cum diuicuis conninctas. Ergo uirtus absq bonorum fortu¬
itorum gracia seu copia nobilitate carebit. qđ millus medi¬
ocriter doctus concedit. aristotilis nomine ꝙ auctoritate re¬

Expanded text:
eos dici nobiles, qui a Philosopho describuntur». eos dici nobiles, qui a Philosopho describuntur». 48 «Atqui» Nicolaus inquit «hec me verba nihil dimovent a sententia. Ego Aristotelem arbitror non ex animi iudicio, sed ex communi opinione locutum. Nam in Ethicis, ubi ex veritate quod sentit exprimit, illum appellat generosum, cui a natura existit ut discernat que vera sunt et appetat verum bonum, eamque rem pulcherrimam dixit quoniam nec accipiatur ab aliis nec discatur, hacque natura aliquem natum esse veram et perfectam nobilitatem appellat. Denique eum generosum videtur velle sentire, qui ad virtutem a natura institutus hanc usu et exercitatione perfecit. Qui enim a tanto philosopho probari opinio posset, quam retulisti? 49 Dicit afferre nobilitatem virtutes cum divitiis coniunctas. Ergo virtus absque bonorum fortuitorum copia nobilitate carebit, quod nullus vel mediocriter doctus concedat, Aristotelis nomine et auctoritate re
Abbreviated transcription (Latin):
contra te insurgit aristotiles nobilitatem diffimens q ad
Sapia uero tanta est omnibus in robus: ut ei contrarie stul¬
tum esse uidetur.
Fateor incolaus inquit istum principem appellari phorum. s¬
tamen nulla me ciuusius impeliet auctoritas quim qđ michi
smile uero uicleatur & loquar & sentiam
Ut libet niquit laurentius morem tuum omnibus aduersan¬
di sicut cepisti pro me obserues. licebit. non impediam. qͦ¬
minus tibi obsequaris. ne ueteri tuo instituto repugnes.
S ut aed aristotilem redeannus. is in quinto politicorum
scribit nobilitatem eẽ uirtutem ꝙ antiquas diuicias. Et
alio in loco dixit nobiles uicleri quibus existerent uirtutes
et diuicie ꝓgentorum. Uides igitur ꝙͣ sapienter ꝙͣ grauit
tibi aristotiles nobilitatem designarit. non tanꝙͣ in umbrã
ut putas inanem. sed ueluti rem certam & diffinitam ut
iam nulla dubitatio residere debeat & esse nobilitatem. &

Expanded text:
contra te insurgit Aristoteles nobilitatem diffiniens et acontra te insurgit Aristoteles nobilitatem diffiniens et asapientia vero tanta est omnibus in rebus, ut ei contraire stultum esse videatur». 46 «Fateor» Nicolaus inquit «istum principem appellari philosiusvis impediet auctoritas quin, quod michi simile vero videatur, et loquar et sentiam». 47 «Ut lubet» inquit Laurentius «morem tuum omnibus adversandi, sicut cepisti, per me observes licebit: non impediam quominus tibi obsequaris, ne veteri tuo instituto repugnes. Sed ut ad Aristotelem redeamus, is in quinto Politicorum libro scribit nobilitatem esse virtutem et antiquas divitias, et alio in loco nobiles videri dixit quibus existerent virtutes et divitie progenitorum. Vides igitur quam sapienter, quam graviter tibi Aristoteles nobilitatem designarit, non tanquam umbram, ut putas, inanem, sed veluti rem certam et definitam, ut iam nulla dubitatio residere debeat et esse nobilitatem et
Abbreviated transcription (Latin):
incurro. uiros ineptos. rudes. ociosos. quos non pluris fa¬
cio ꝙ̃ quempiam ex hns cantoribus. qui in triuiis heroumꝰ
gesta decantant. ip̃i nullius rei usui. p̾terꝙͣ recensendis
aliorum laudibus accomomodati. Siam satis confabu¬
lati sumui & tempus aclmonet. ut hunc nr̃m hospitem
loquenli molestia liberemnus.
feres equo ammo paulum respondentem insi uelis esse ni¬
mum morosũs quod quidem huic me intuens intelligo
iuderi. Equicdem non miror incolae qui tuus mos est adu¬
sari te omi opinonibus. tu millam ẽẽ uis nobilitatem. neq
eam que est in usu gentiũ. neq quam describũt sapientes.
Tantum dixi adufus opimonem uulgarẽ. & iactantiam
horum nobilium mentibꝰ infirani. qui nulla p̾terꝙͣ ĩ am
pompa & populari leuitate suffulti nos cotidie nobilitatis
cõmemoratiene obtunclunt inscii quibus rebus. aut qͥbꝰ
artibus paretur
tiris. aut isi eis repugnes. causam decidas oportet. Nam

Expanded text:
incurro, viros ineptos, rudes, otiosos, quos nil pluris faincurro, viros ineptos, rudes, otiosos, quos nil pluris facio quam quempiam ex his cantoribus qui in triviis heroum gesta decantant, ipsi nullius rei usui preter quam recensendis aliorum laudibus accomodati. Sed iam satis confabulati sumus et tempus admonet, ut hunc nostrum hospitem loquendi molestia liberemus». feres equo animo paulo respondentern, nisi velis esse nimium morosus, quod idem huic - me intuens - intelligo videri. Equidem non miror, Nicholae, qui tuus mos est, adversari te omnium opinionibus. Tu nullam vis esse nobilitatem neque eam que est in usu gentium neque quam describunt sapientes».Tantum dixi adversus opinionem vulgarem et iactantiam horum nobilium mentibus infixam, qui nulla preterquam inani pompa et populari levitate suffulti nos quotidie nobilitatis commemoratione obtundunt, inscii quibus ex rebus aut quibus artibus paretur»tiris aut nisi eis repugnes, causa decidas oportet. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
sita ꝙ absq studio nr̃o. in quenamq maderent nobi¬
lom ueluti diuicie diuitem redderent. hiis absentibus igno¬
biles ficremus. Quo pacto sepius cum ipis rebus anobis
migraret nobilitas. & iterum tanꝙͣ in antiqũ hospiaũ
suã sponte rediret. Ex quibus apparet nichil esse hanc
p̃ter iactantiam quamdam que nos deliros efficiat. Et
enm absq ulla affectione cogitans non uideo curhet
mauis fabella ad eo exoleuerit. aut quil bom uel utili¬
tatis heat he que diatur nobilitas curtanti ab hom̃bus
pendi mereatur. non enu nos sapientes efficit. non cdoctos
non prudentes. non iustos non fortunatos. nichil cõfert
ael corporis ualitudinem nichil ad formam. nichil ad uite
honcstatem. Umbra nescio q̃ subobscura. mentes nr̃as u̾sat.
sompmiis simillima. que cum dorimientes falsis ymagĩbꝰ
satis exagitarint. mania redduntur exritatis. Stomachor
autem per sepe cum in aliquos p̾dicatores sue nobilitatis

Expanded text:
sita, ee absque studio nostro in quemcumque inciderent: nobisita, ee absque studio nostro in quemcumque inciderent: nobilem veluti divitie divitem redderent; his absentibus, ignobiles fieremus. Quo pacto sepius cum ipsis rebus a nobis migraret nobilitas et iterum tanquam in antiquum hospitium sua sponte rediret. 42 Ex quibus apparet nihil esse hanc preter iactantiam quandam, que nos deliros efficiat. Et enim absque ulla affectione cogitans non video cur hec inanis fabella adeo exoleverit aut quid boni vel uttatis habeat hec, que dicitur nobilitas, cur tanti ab hominibus pendi mereatur. Non enim nos sapientes efficit, non doctos, non prudentes, non iustos, non fortunatos, nihil confert ad corporis valitudinem, nihil ad formam, nihil ad vite honestatem, umbra nescio que suboscura mentes nostras vexat, somniis simillima, que cum dormientes falsis imaginibus satis exagitarint, inania redduntur excitatis. Stomacor autem persepe, cum in aliquos predicatores sue nobilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ratur quoel laudatur atq expetitur etiam a bonis. ergo in
illis milla est nobilitas: ac multominus in reliquis. Lau¬
cdabile enim omne. a uirtute ꝓgreditur. Si quidem bene. hoc
est untuo se agere laudabile est. et iel secundum aliquam
uirtutem. s milla est untus que uocetur nobilitas: aut ex
qua illa oriatur. neq ctiam ex nobilitate laus aliqͣ cuiuspi¬
am operis honesti clescendat. Ergo in laudabiliũ consorcio
non erit. Preterea si qua est nobiluas. ea aut in homine aut
in re collecabitur. In homine. aut natura aut acquisitione.
Si natura om̃s nascentur nobiles. quod nullus uł medio¬
criter doctus concedat. si acquiritur.iel agendo uel oꝑando
continget. At ex dictiomibus operationibusq boni mali.
prudẽntes. docti industri & similia roclduntur non nobi¬
les. neq est aliqđ opus proximum ex quo ueluti ex offici¬
na aliqua nobilitas excludatur. In rebus uero si esset po¬

Expanded text:
ratur quod laudatur atque expetitur etiam a bonis. Ergo in ratur quod laudatur atque expetitur etiam a bonis. Ergo in illis nulla est nobilitas. At multo minus in reliquis: laudabile enim omne a virtute progreditur, si quidem bene - hoc est virtuose - agere laudabile est et id secundum aliquam virtutem. Sed nulla est virtus que vocetur nobilitas aut ex qua illa oriatur neque etiam ex nobilitate laus aliqua cuiuspiam honesti operis descendat. Ergo in laudabilium consortio non erit. 41 Preterea si qua est nobilitas, ea aut in homine aut in re collocabitur. In homine, aut natura aut acquisitione. Si natura, omnes similiter nascentur nobiles, quod nullus vel mediocriter doctus concedat. Si acquiritur, id agendo vel operando continget. At ex actionibus operationibusque boni, mali, prudentes, docti, industrii et similia reddimur, non nobiles. Neque est aliquod opus proprium ex quo veluti ex officina aliqua nobilitas excudatur. In rebus vero si esset po
Abbreviated transcription (Latin):
cum nunc bona nunc mala feruntur pro uarietate uten¬
cium. si nobilitas sita ẽẽt ea & bona & mala haberetur.
ex quo sequeretur ut boni maliq pariter nobilitate poti¬
rentur. qđ cum sit ab surdissĩmum iudetur ex his nichil
nobilitatis comparari posse. Hoc et alia ratione iudetur ẽe
probabile. Nam si quid ea est. iel aut in expetendis aut fu¬
giendis rebus consistit. in hus si tam ridiculũ clicere saue
iudetur cum nillus sane mentis appetat fugienda. In ex¬
petendis uero multonnꝰ. ea namq appeterẽ debemus. que
ratio prescribit & sapĩa. hec sunt honesta & quetunq
nos bratos ac felices prant. S nobilitas ciumi neq uͥtutes
aliquas nec bonini quid afferat nobis. quo meliores dictiores
aut beatiores efficiamur. tur appetenda sit non intelligo.
ergo ca nichil cẽ uidetur. Eodem modo neq in laudabilium
neq in uituꝑabilium minero i ascribetur. non enm uitupe¬

Expanded text:
cum et bona et mala ferantur pro varietate utencum et bona et mala ferantur pro varietate utentium, si nobilitas sita esset, ea et bona et mala haberetur. Ex quo sequeretur ut boni malique pariter nobilitate potirentur, quod cum sit absurdissimum, videtur ex his nichil nobilitatis comparari posse. 39 Hoc et alia ratione videtur esse probabile. Nam si quid ea est, id aut in expetendis aut fugiendis rebus consistit. In his sitam dicere ridiculum sane videtur, cum nullus sane mentis appetat fugienda. In expetendis vero multo minus. Ea namque appetere debemus, que ratio prescribit et sapientia. Hec sunt honesta et quecunque nos beatos et felices prestant. Sed nobilitas, cum neque virtutes aliquas neque bonum quid afferat nobis, quo meliores, doctiores aut beatiores efficiamur, cur appetenda sit non intelligo. Ergo ea nihil esse videtur. 40 Eodem modo neque in laudabilium neque vituperabilium numero adscribetur. Non enim vitupe
Abbreviated transcription (Latin):
Sin cam bonuni qd̃ duxeris id uel in ammi bonis uel ext̾ͥius
aut corporis situm erit in fortune bonis minime consistit.
que qui aclipiscuntur. non nobiles sed diuites appellantur.
S ne corporis quidam bona que sunt ualitudo ꝙ forma
egregia illam largiuntur. Nam ii qua iullo horum bonoꝵ
messet defficientibus oꝑibus forma ualitudine & nobilitas
quoq cessaret. Ita ex ignobili nobilis. rursus & nobilregno¬
bilis redderetur. En bonis amini que uirtutes dicuntur. eas
autem intellectualibus & moralibus distinguit an ulla sit
inquirendum. S prudentia prudentem. sapientia sapien¬
tem. iustum iusticia. temperantia temperatum. Item ex
reliquis. uirtuosum non nobilem fieri certũ est. Nulla
quippe exinia uirtus que ex se nobilitatem producat. neq
ommes qͦ illam generabunt. sed felicitatem. Ita nec uirtꝰ
ca. nec uicium iudetur ẽe. En hiis que media dicuntur

Expanded text:
Sin eam bonum quid dixeris, id vel in animi bonis vel externis Sin eam bonum quid dixeris, id vel in animi bonis vel externis aut corporis situm erit. In fortune bonis minime consistit, que qui adipiscuntur non nobiles, sed divites appellantur. Sed ne corporis quidem bona, que sunt valitudo et forma egregia, illam largiuntur. Nam si qua in ullo horum bonorum inesset, deficientibus opibus, forma, valitudine et nobilitas quoque cessaret; ita et ex ignobili nobilis, rursus ex nobili ignobilis redderetur. In bonis animi, que virtutes dicuntur eas autem intellectualibus et moralibus distinguunt, an ulla sit inquirendum. Sed prudentia prudentem, sapientia sapientem, iustum iustitia, temperantia temperantem itemque ex reliquis virtuosum, non nobilem fieri certum est. Nulla est quippe una virtus, que ex se nobilitatem producat, neque omnes quoque illam generabunt, sed felicitatem. Ira nec virtus ea nec vitium videtur esse. In his que media dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
cipes eiusmodi homĩes diuites reddere. aut extollere principatu
Nobilem uero inchilogems ꝙͣ puidentem. honestum sapiẽtẽ
possunt efficere. Si quidẽ non extrincecus nobilitas ꝓuenit. l
apropua descendit iurtute. que inter prinapũ munera non
admscetur. Hec igitur tanta tamq ꝓuagata rerũ uarietas
michi ꝑsuadet. nichil hanc nr̃am nobilitatem ẽe preter pom¬
pam quandã ac manem fastum ab stulticia hõmi & uanita¬
te confictum. Uerum ut missas paulũ faciamus uulgares
opmiones me quiclã ratio ip̃a recte considerantẽ. hortari atq
admonere uidetur. millam esse hanc decantatam nobilitatem
ad quam obrem michi persũadeam accipe. Ca que sunt aut bo¬
na aut mala aut corum media que in diffẽrencia greci appel¬
lant diciuitur. in malis eam nuillus umꝙͣ posuit. Absundũ
enim essẽt rem a deo laudatam atq appetitam: malam fieri.

Expanded text:
cipes eiusmodi homines divites reddere aut extollere aliquo principatu, cipes eiusmodi homines divites reddere aut extollere aliquo principatu, nobilem vero nihilomagis quam prudentem, honestum, sapientem possunt efficere, si quidem non extrinsecus nobilitas provenit, sed a propria descendit virtute, que inter principum munera non admiscetur. Hec igitur tanta tamque pervagata rerum varietas mihi persuadet nichil hanc vestram nobilitatem esse preter pompam quandam ac inanem fastum ab stultitia hominum et vanitate confictum. Verum, ut missas paulum faciamus vulgares opiniones, me quidem ratio ipsa recte considerantem hortari atque admonere videtur nullam esse hanc decantatam nobilitatem. 38 Id quamobrem michi persuadeam accipe. Ea que sunt aut bona aut mala aut eorum inedia, que indifferentia Greci appellant, dicuntur. In malis eam nullus unquam posuit. Absurdum enim esset rem adeo laudatam atque appetitam malam censeri.
Abbreviated transcription (Latin):
gnitate functos ferant. Allenliter forsan aliquẽ eos nobi¬
litatis gradum adeptos. s qd̾ bellis munisti. qd̾ susceptũ nomͣ
requirit. predarum facims edidissent. ociosis uero ac procul
ab omĩ equestri muuere constitutis nchil aureum calcar ma¬
gisꝙͣ ereum. aut aureus baltheus magi sꝙ̃ argenteus. nobilita¬
tis importat. ea si quid̃ magis diuitum ꝙͣ nobiliũ uidentur
insignia. Nam gallicam britamcãq nobilitatem ruri. uillis
rusticis ac nemoribus insertam. Et item a lamanicam monta¬
nam & latrocimo intentam auera nobilitate reicio. Nõ enu
gnitudine. s urtutis studio comparandam. sapientes censẽnt.
ꝙͣmagis in urbibus & hom cetu excercere possumꝰ. ꝙͣ inter fe¬
ras ĩ solitudine ꝙ agrestium cõmercio. Illud uero absidissĩm
est hñdum don a aut concessiones principũ nobilitatẽ largiri
aut nobiles cẽ qui imperatoria aula uersantur. Possunt prin¬

Expanded text:
gnitate functos ferant. Assentirer forsan aliquem eos nobignitate functos ferant. Assentirer forsan aliquem eos nobilitatis gradum adeptos, si quod bellis immixti, quod susceptum nomen requirit, egregium facinus edidissent. Otiosis vero ac procul ab oriri equestri munere constitutis nihil aureum calcar magis quam eneum aut aureus baltheus magis quam argenteus nobilitatis importat, ea si quidem magis divitum quam nobilium videntur insignia. 37 Nam Gallicam Britannicamque nobilitatem ruri, villis rusticis ac nemoribus insertam et item Alamannicam montanam et latrocinio intentam a vera nobilitate reicio. Non enim gnitudine, sed virtutis studio comparandam sapientes censent, quam magis in urbibus et hominum cetu exercere possumus quam inter feras in solitudine et agrestium commercio. Illud vero absurdissimum est habendum dona aut concessiones principum nobilitatem largiri aut nobiles esse, qui imperatoria in aula versantur. Possunt prin
Abbreviated transcription (Latin):
q equestres mimerũ. si iã nobilitatẽ eiusmoli cõmemoratiõe
extollunt. inscii ꝙͣ parui ea sit nobilitas extimanda. Nũꝙͣ eĩ
is ordo apud puscos locum nobilitatis aut nomen tenuit oppi
sebantur inter nobiles. quippe qui maiori ex parte publicam
emendis ex igendisq uectigalibus. uili officio excercebantur
Nobiles dicebantur patriciorum familie. &e que ex triumpha¬
libus consularibus senatornsq uiris longa stirpe originem
trahebant. Equester ordo hc̃batur popularium loco. multi tñ
ex co oibes uel pace uel bello. gestas ernt suis posteris prin¬
cipium gn̾is nobilitandi. Catonem marcum. & marcum
tulliũ. non nobilitauit genus. at hii filiis suis si paternam
iurtuten mutari uolui̾ssent. miĩgnem nobilitatem reliq̃re
Nos contra ex hoc ordine nobilitatem̃ trahimus. iactariq ma¬
xiie udemus eos qui longa serie maiores suos equestri di¬

Expanded text:
ue equestrem numerum suam nobilitatem eiusmodi commemoratione ue equestrem numerum suam nobilitatem eiusmodi commemoratione extollunt, inscii quam parvi ea sic nobilitas extimanda. Numquam enim is ordo apud priscos locum nobilitatis aut nomen tenuit, ut asebatur inter nobiles, quippe qui ex maiori parte publicani emendis exigendisque vectigalibus vili officio exercebantur. Nobiles dicebantur patriciorum familie et que ex triumphalibus, consularibus senatoriisque viris longa stirpe originem trahebant. Equester ordo habebatur popularium loco: multi tamen ex eo ob res vel pace vel bello egregie gestas erant suis posteris principium generis nobilitandi. C. Marium et Marcum Tullium non nobilitavit genus, at hi suis filiis, si paternam virtutem imitari voluissent, insignem nobilitatem reliquere. 36 Nos e contra ex hoc ordine nobilitatem trahimus iactarique maxime videmus eos qui longa serie maiores suos equestri di
Abbreviated transcription (Latin):
peranda nobilibus si laxandi amim causa non dissoluendi fiaẽ
S in eis ut plures uidenniis curam omnem uitamq ab sumere
non nobilitatis melicia existimantur sed signa ex pssa dem̃ae.
Tam uero equestris dignitas nostri miliciam uocant. q̃ niltis
ueluti officina quedam ac theatrum nobilitatis uidetur. quid
ad eam decoris aut ornamenti conferat ignoro. aueam ge¬
stant fibulam. togati nonnulli imbellesq tanꝙ̃ equest̾res
ordines notaui. Ip̃i sie equo quandoq atq omnis milicie mu¬
neris expertes. horum opera cum sint longe ab ornatu uestuĩ
diuersa. ficticia quedam res. & ab mani pomꝑa ꝓficiscens. nichi¬
lomagis nobilitare deferentem potest. ꝙͣ timidum in bello. for¬
tem reddere. Quamꝙͣ uidemus aliquos ex eis mercatura q̃stũ
facere. tñ ab nobilitatis splendore remoti. ꝙͣtum obscuritati
excercitii propiqui non ulli tñ iactantes auorum ꝓauorumq¬

Expanded text:
peranda nobilibus, si laxandi animi causa, non dissolvendi fiant: peranda nobilibus, si laxandi animi causa, non dissolvendi fiant: sed in eis ut plures videmus curam omnem vitamque absumere, non nobilitatis inditia existimantur, sed signa expressa dementie. Iam vero equestris ordinis dignitas nostri militiam vocant, que multis veluti officina quedam ac theatrum nobilitatis videtur, quid ad eam decoris aut ornamenti conferat ignoro. 34 Auream gestant fibulam togati nonnulli imbellesque tanquam equestris ordinis notam, ipsi sine equo quandoque atque omnis militie muneris expertes: horum opera cum sint longe ab ornato vestium diversa, fictitia quedam res et ab inani pompa proficiscens nihilomagis nobilitare deferentem potest quam timidum in bello fortem reddere. Quamquam videmus aliquos ex eis mercatura questum facere, tantum ab nobilitatis splendore remotos quantum obscuritati exercitii propinquos. 35 Nonnulli tamen iactantes avorum proavorumq
Abbreviated transcription (Latin):
ioribus manantes. ignauos. sompnolentos. atq reprobos. paren¬
tumq uirtutibus carentes. omĩ nobilitate nacuos dicã. si ca
antiquitate pararetur. oñis eq̃ nobiles euaderent. cũ cuiusuis
origo equo gradu a superioubꝰ mueretur. millusq existat auꝰ
ꝓgenitores non ante millesimũ annũ possent recensẽre. Sunt qͥ
acceptam ut aiũt a maioubus nobilitatẽ. aucupio uenatuq cõ¬
ẜuari putent. seq millo negocio & rerum uaccatione nobilem
dicant. maiorum tantũ auctoritatẽ & gn̾is insignia cõmenio¬
rantes. s hec occiosoꝵ atq inhertũ studia aues aut fenas sectan¬
di non magis nobilitatẽ redolent ꝙͣ bñ oleant feraꝵ quibꝰ oble¬
ctantur cubilia. Prestaret certe opus rusticũ facere more pͥscore
qͦrunclã atq optimorũ uirorũ. ꝙͣ uelut insanos ac fonaticos di¬
scurrere per nemora et saltus ferarum ritu. Non sunt hec uitu¬

Expanded text:
ioribus manantes ignavos, somnolentos ac reprobos parenioribus manantes ignavos, somnolentos ac reprobos parentumque virtutibus carentes omni nobilitate vacuos dicam. Si enim ea antiquitate pararetur, omnes eque nobiles evaderent, cum cuiusvis origo equo gradu a superioribus numeretur nullusque existat cuius progenitores non ante millesimum annum possint recenseri. Sunt qui acceptam, ut aiunt, a maioribus nobilitatem aucupio venatuque conservare putent seque nullo negotio et rerum vacatione nobiles dicant, maiorum tantum auctoritatem et generis insignia commemorantes. Sed hec otiosorum atque inertum studia aves et feras sectandi non magis nobilitatem redolent quam bene oleant ferarum quibus oblectantur cubilia. 33 Prestat certe opus rusticum facere more priscorum quorundam atque optimorum virorum quam velut insanos ac fanaticos discurrere per nemora et saltus ferarum ritu. Non sunt hec vitu
Abbreviated transcription (Latin):
munus est ꝙͣ parandis diuicus uaccare. relicte uero nchil nobis
laudis afferunt aliena opera parte. Auneam beatus hieroniniꝰ
hoc in te lauienti existimes dictum cuiꝰ patri uno oꝑtimo atq hu¬
manissimo. tum prudentia atq industria. tũ fortima ĩ comparã¬
dis opibus fauit. nobilitare gͦ nos minime possunt. at ne ma¬
gr̃atus quidem dignitates honores imperia. Nam si hus peri¬
ciosi. scelesti. nefarii. perelite. dementes. insam fingantur. pro¬
cul erunt ab omm lande nobilitatis. que mullo uicio ãut sceleri.
potest ẽe cõmunis. Neq u̾o antiquam familiã.q ꝙͣuis longam
parentũ enimerationem. si idem auclaces facmorosi. & sceleribꝰ
inquinati fuerint. conferre ad nobilitatẽ filiorum iudicamus.
S eo dicentur anobilitate remotiores. quo fuerit diuturmor pa¬
rentur scelus ꝙ turpitudo. Ab honestis autem atq antiquis ma¬

Expanded text:
manus est quam parandis divitiis vacare. Relicte vero nihil nobis manus est quam parandis divitiis vacare. Relicte vero nihil nobis laudis afferunt, aliena opera parte. 31 Auream beatus Hieronymus hoc in te, Laurenti, existimes dictum, cuius patri, viro optimo atque humanissimo, tum prudentia atque industria, tum fortuna in comparandis opibus favit. Nobilitare ergo nos minime possunt. At ne magistratus quidem, dignitates, honores, Imperia: nam si his pernitiosi, scelesti, nefarii, perditi, dementes, insani fungantur, procul aberunt ab omni laude nobilitatis, que nulli vitio aut sceleri potest esse communis. /. 32 Neque vero antiquam familiam et quamvis longam parentum enumerationem, si iidem audaces, facinorosi et sceleribus inquinati fuerint, conferre ad filiorum nobilitatem iudicamus, sed eo dicentur a nobilitate remotiores, quo diuturnior fuerit parentum scelus et turpitudo. Ab honestis autem atque antiquis ma
Abbreviated transcription (Latin):
ctum. contemptum. flagitiosumm. aut milla re clarũ. s tm̃ maioꝵ
uirtute & dignitate fidentem nobil nomen mereri. At uero ex
mercatura non uideo que nobilitas acquiratur. aut qͦ modo aĩ
illius iungantur excercitio. qd̾ uile atq abiectum sapientes ar¬
bitrati sunt. Cicero eam non achiuodum uitupandã scribit. si
fuerit opulenta. illam in sordido questus gn̾e ponens. S qd
aliquo iutuꝑari potest̃ nũꝙͣ achimscebitur cum nobilitate a
cunis officio longissime hnis questus abest. Opifices itẽ arti¬
ficesq oñis exꝑtes illuis erũt. cumi in eo exceratio uersentur.
cui milla est iurtus adiuncta turpe qd̾ om̃e gemis euismodi
homi extimatur. S ne ex diuiciis ꝙͦ ulla nobilitas elicetur.
fuc eas nobis ip̃i comparauimꝰ. siue accepimꝰ relictas. qͥbus emin
acquirantur artibus constat. Sane raro cũ uirtute cuiꝰ aliud

Expanded text:
ctum, contemptum, flagitiosum aut nulla re clarum, sed tantum maiorum ctum, contemptum, flagitiosum aut nulla re clarum, sed tantum maiorum virtute et dignitate fidentem, nobilis nomen mereri. At vero ex mercatura non video que nobilitas acquiratur aut quo modo, cum illius iungatur exercicio, quod vile atque abiectum sapientes arbitrati sunt. Cicero eam non admodum dum vituperandam scribit, si fuerit opulenta, illam in sordido questus genere ponens. Sed quod aliquando vituperari potest nunquam admiscebitur cum nobilitate, a cuius offitio longissime is questus abest. 30 Opifices item artificesque omnes expertes illius erunt, cum in eo exercitio versentur cui nulla est virtus adiuncta. Turpe quidem omne genus eiusmodi hominum extimatur. Sed ne ex divitiis quoque ulla nobilitas elicietur, sive eas nobis ipsi comparavimus, sive accepimus relictas. Quibus enim artibus acquirantur constat: sane raro cum virtute, cuius aliud
Abbreviated transcription (Latin):
& leges quoq uariari oportet. s tñ oñis eandẽ origniẽ habet.
tu ab equitati &x iusticie fonte descendant. ut qđ auꝙ hone¬
stum est & utile suadere & p̾cipere uideantur. At iste qͣs modo
explicaui nobilium spes ita inter se uariantur contrarie ac di¬
uerse. ut nullam certam stupeni. nullum certum gemis p̃ferat
quoel rõne aliqua nitatur. sed a sola ratione institutoq quedã
uoluntario. cuius nuilla uera causa redli possit iudeantur pro¬
dire. Qua propter fatebor igenue. nemiem eorũ une appellari
nobilem posse. qui enii fieri potest ut iur ocio marcens millo
honesto negocio intentus. milla p̃ditus urtute. milla sapĩa nł¬
la doctrina. maioribus tñ ac stnpis origine fisus possit ullo
pacto ẽẽ nobilis: Ego uero istos uilissimi iumenti loco habeo.
neq etiam fatebor inꝙͣ ciuiem aut alium ꝙͣui iprobũ ab ie¬

Expanded text:
et leges quoque variari oportet. Sed tamen omnes eandem originem habent, et leges quoque variari oportet. Sed tamen omnes eandem originem habent, cum ab equitatis et iustitie fonte descendant, ut quod cuique honestum est et utile suadere et precipere videantur. At iste, quas modo explicavi, nobilium species ita inter se variantur, contrarie ac diverse, ut nullam certam stirpem, nullum certum genus preferant, quod ratione aliqua nitatur, sed a sola opinione institutoque quodam voluntario, cuius nulla vera causa reddi possit, videantur prodire. Quapropter fatebor ingenue neminem eorum iure appellari nobilem posse. 29 Qui enim fieri potest, ut vir ocio marcens, nullo honesto negotio intentus, nulla preditus virtute, nulla sapientia, nulla doctrina, maioribus tantum ac stirpis origine fisus, possit ullo esse pacto nobilis? Ego vero istos vilissimi iumenti loco habeo neque etiam fatebor unquam civem aut alium quemvis improbum, abie
Abbreviated transcription (Latin):
mercatores qui in sua re .pu. adnimistranda cum laude u̾santur
ꝙͣ illes desidiosos qui se conspiai in atriis sedentes atis ociosos pul¬
crum ducũt. Consuetudinem eiu q̃ quasi morum magistra
Unii maximã i hom̃i moribus tenet.t aꝙͣ ducem sequi debeniꝰ
que licet paulum inter se dissentire ꝓ uanetate cliuersasum
gentiũ clicatur. tamen id nobilitatis indicĩ oñis ꝑutant᷑.
aut patrimonio amplion. aut honestiori uite ratione. aut uac¬
catione questus aut armorum laudibus. auc uictu splendi¬
diore. aut dignitate ceterii antene.
Longe inquit incolaus opmione laberis laurenti. nam & ea
consuetudo probancla & accipienda est.q̃ non procus sit a re¬
recta ratione. altera enini abusus nonnie appellabit᷑. & leges
ad eorum quibus dantur utilitate q cõmoda referinitin. que
cũ non fint ubiq̃ gentiũ atq om̃ibus eadẽ ꝓ uarietate comodor

Expanded text:
mercatores, qui in sua re publica administranda cum laude versantur, mercatores, qui in sua re publica administranda cum laude versantur, quam illos desidiosos, qui se conspici in atriis sedentes atque otiosos pulchrum ducunt. Consuetudinem enim, que quasi morum magistra maximam vim in hominum moribus tenet, tanquam ducem sequi debemus, que licet paulum inter se dissentire pro varietate diversarum gentium dicatur, tamen id nobilitatis inditium omnes putant aut patrimonio ampliori aut honestiori vite ratione aut vacatione questus aut armorum laudibus aut victu splendidiore aut dignitate ceteris anteire». 28 «Longe» inquit Nicolaus «opinione laberis, Laurenti. Nam et ea consuetudo probanda et accipienda est, que non procul absit a recta ratione altera enim abusus nomine appellabitur, et leges ad eorum quibus dantur utilitatem et commoda referuntur, que cum non sint ubique gentium atque omnibus eadem, pro varietate commodorum
Abbreviated transcription (Latin):
sileam uarictas tamq morũ inter homies dissentio nũquid nõ
cogit nos fateri. qm̃ disparibꝰ modis obẜuatur. millã eẽ certã
tanꝙͣ̃ nobilitatis formulã quã possis amplecti: qm̃ si quid ea est
orignem aliquam hẽre fundamentum q stabile ac firmmn
ecquo prodeat oportet.
um laurentuis. liceat ea inquit pro gentiũ uarietate młtiplex
uideatur. om̃s tamen quos modo recensiusti & ẽe & recte dici no¬
biles arbitror posse. Nam ficut non oms leges om̃ibus auitatibꝰ
sunt accomoclate. s uariantur pio rerũ pu. cõmodis & utilitate
cum alus prosunt alis obesse uideantur. et tamen legum ui
auctoritatemq conseruant. neq propteria non hutur leges
quia non omnibus eodem conferunt. sic ego ytalos.gallos.
germanos.butannos. barbaros existimo qui a suis dicuntur no
biles ẽẽ. neq ego nobiliores appellabo. cues ꝙͣ iusticanos. neq

Expanded text:
sileam, varietas tantaque morum inter homines dissensio nsileam, varietas tantaque morum inter homines dissensio ni nos, quoniam tam disparibus modis observatur, nullam esse certam tamquam nobilitatis fomulam quam possis amplecti, quoniam, si quid ea est, originem aliquam habere fundamentumque stabile ac firmum, e quo prodeat, oportet?». 27 Tum Laurentius: «Licet ea» inquit «pro gentium varietate multiplex videatur, omnes tamen, quos modo recensuisti, et esse et recte dici nobiles arbitror posse. Nam sicut non omnes leges omnibus civitatibus sunt accomodate, sed variantur pro rerum publicarum commodis et utilitate, cum que aliis prosunt aliis obesse videantur, et tamen legum vim auctoritatemque conservant neque propterea non habentur leges quia non omnibus eadem conferunt, sic ego Italos, Gallos, Germanos, Britannos, barbaros existimo, qui a suis nobiles dicuntur, esse; neque ego nobiliores appellabo cives quam rusticanos neque
Abbreviated transcription (Latin):
mos moleuit. ut pontifex imperator reges principes. priuilegio
&s lr̃is faciant nobiles nulla hĩta uirtutis ratione. Eta illi
qd̾ risu dignum est usu & obsequio. isti scriptura & cera
nobilitatem alipiscinitur. Barbaris q gentibꝰ. diuersi sunt
nobilitatis mores. Egipais ac sirus milsa hctur. mũ eorum qͥ
milicie deduntur. qui soli excellunt ac dñantur. reliquis fer¬
uorum loco habitis. At hos onnies constat e̾mpticies ẽe ẜuos
qui postmodum p̾fecturas equitum prouĩciarumq sortiti.
Usq ad eo fortune bñticio efferuntur. ut ex eis potentior re¬
gnum occupet. iuribus armorum fretus. Teucros insuper &
superiores sarmatas arma nobilitãt. nã qui orcdines clucunt
clitati p̾diis nobiles dicũtur. et ipĩ qͦ ex ẜuicio maiori ex ꝑte
ad miliciam ad sciti. Pueri enim empti p̾cio miliciam cõdi¬
scunt. in qua excellem prrit nobilitatẽ. Tança gͦ ut de reliqͥs

Expanded text:
mos inolevit, ut pontifex, imperator, reges, principes privilegio mos inolevit, ut pontifex, imperator, reges, principes privilegio et litteris faciant nobiles nulla habita virtutis ratione. Ita illi, quod risu dignum est, usu et obsequio, isti scriptura et cera nobilitatem adipiscuntur. 25 Barbaris quoque gentibus diversi sunt nobilitatis mores. Egyptiis et Siriis nulla habetur, nisi eorum qui militie deduntur, qui soli excellunt ac dominantur, reliquis servorum loco habitis. At hos omnes constat esse empticios servos, qui postmodum prefecturas equitum provinciarumque sortiti usque adeo fortune beneficio efferuntur, ut ex eis potentior regnum occupet viribus armorum fretus. Teucros insuper et superiores Sarmatas arma nobilitant. Nam qui ordines ducunt, ditati prediis, nobiles dicuntur, ipsi quoque ex servicio maiori ex parte ad militiam adsciti: pueri enim empti pretio militiam condiscunt, in qua excellere parit nobilitatem. 26 Tanta ergo, ut de reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
admisceri questui rusticano. Uidi ego homĩem relicta mertã¬
di cura cum predia p̃ciosiora emisset. atq in ea cum familia
urbe post hita se contulisset. auctorẽ nobilitatis filiis extitisse
& ip̃m haud reictum a nobiliũ cetu. Multos quoꝙ ignobul
gn̾s aliqd̃ p̾stans in bello facimis. acceptis aprncipe donis nobi¬
litauit. Hyspama duplici nobilitate utitur. nam & quiiii
sius ciuitatibus antiquo gn̾e orti. ceteris presunt. diuiciii p̃diti.
et qui n campis cõmorantes mitriuntur ex p̃diorum censu. cũ
ornatiore quodam uiuendi ritu quo cetens prestent. nobiliũ
tenent nomen. hos inter onmnes equester oido pͥmum nobili¬
tatis locum ht̃. Apued grecos quicunq ad imꝑatoris aulã
uorati scruicio euis nsistunt. ꝙ̃ tunius abiecti gn̾is ob pͥncipis
consuetudinem ac famulatum. nobilitatis titulo pociuntur
Appellanturq leinceps nobiles. Apud ños uero principes. is

Expanded text:
admisceri questui rusticano. Vidi ego hominem relicta mercanadmisceri questui rusticano. Vidi ego hominem relicta mercandi cura, cum predia pretiosiora emisset atque in ea cum familia urbe posthabita se contulisset, auctorem nobilitatis filiis extitisse et ipsum haud reiectum a nobilium cetu. Multos quoque ignobilis generis aliquod prestans in bello facinus, acceptis a principe donis, nobilitavit. 23 Hispania duplici nobilitate utitur. Nam et qui in suis civitatibus antiquo genere orti ceteris presunt divitiis prediti et qui in campis commorantes nutriuntur ex prediorum censu cum ornatiore quodam vivendi ritu, quo ceteris prestent, nobilium nomen tenent. Hos inter omnes equester ordo primum nobilitatis locum habet. 24 Apud Grecos quicunque ad imperatoris aulam vocati servitio eius insistunt, quantumvis abiecti generis, ob principis consuetudinem ac famulatum nobilitatis titulo potiuntur appellanturque deinceps nobiles. Apud nostros vero principes is
Abbreviated transcription (Latin):
suis contentum ac prodigum ẽẽ. neq futura quicꝙͣ pensi hẽre
signum nobilitatis nolunt. ca cotidie augetur uel peccum a uł
familatu. Nam mercatorum uel quoruiuis opiticũ filii qui
diuiois pͥstant. aut empto piedio. rui se conferũt urbe reli¬
cta. atq eius fructu contenti senmobiles euadunt. siusq
posteris nobilitatem prebent. aut famulantes prinapibus. aliqͦ
predio collato. pro nobilibus honorantur. Ita plus illis rura
& nennus conferunt ꝙͣ urbes. atq ocii ꝙͣ negocii ratio ad cõ¬
sequendam nobilitatem. Eos certe qui apud nos semirustiai
censẽntur uillarum nicole. illi nobilitatis laude comendant.
Hos butãm sequutur. angli hodie uocitati qui nobiles in ciui¬
tate mori ignomime loco putant. rura. silius et pascus seclusa
nihĩtant. nobiliorem ex sensu iudicant rem rusticã curant.
uendentes lanam & armentorum fetus. neq turpe existimat̃

Expanded text:
suis contentum ac prodigum esse neque futuri quicquam pensi habere suis contentum ac prodigum esse neque futuri quicquam pensi habere signum nobilitatis volunt; ea quotidie augetur vel pecunia vel famulatu. Nam mercatorum aut quorumvis opificum filii qui diviciis prestant aut empio predio rus se conferunt, urbe relicta atque eius fructu contenti, seminobiles evadunt suisque posteris nobilitatem prebent aut famulantes principibus aliquo predio collato pro nobilibus honorantur. Ita plus illis rura et nemus conferunt quam urbes atque otii quam negotii ratio ad consequendam nobilitatem. Eos certe qui apud nos semirustici censentur villarum incole, illi nobilitatis laude commendant. 22 Hos Britanni secutitur, Angli hodie vocitati, qui nobiles in civitatibus morari ignominie loco putant: rura silvis ac pascuis seclusa inhabitant, nobiliorem ex censu iudicant, rem rusticam curant vendentes lanam et armentorum fetus neque turpe existimant
Abbreviated transcription (Latin):
elistinguntur. Sunt ex huis quidam in castellis montanis
clispersi. Chachi more itineribus infesti qui nobiles hñtur.
ombardi ꝙ item tractus omĩs uenctoꝵe qui dicuntur nobiles
uiuunt ex prediorum fructu & paterna hereditate nullo p̾terꝙ̃
uenandi. aucupandiq studio ducti. Hiis sola origo & negoci¬
orum uaccatio. nobilitatem largitur. Quid loqͣr de reliquis na¬
tiomibꝰ. quorum usus plurni differt a moribus nr̃is. Gcrma¬
procul dommnantur. quorum magna pars latrocinio deditur
nobiles censentur. quibus humanius ingenium natura de¬
dit. herent principibus quorum in aula assuescunt cultiori
uite rudes. tamen & moribꝰ alperi. Oallie omnis una ẽ
nobilium nornia. nan rura & preclia sua incolentes. ur-¬
bes fugiunt. in quibus hĩtare nobilem turpissimũ ducitur
qui iñ illis degunt iustici hñtur atq ignobiles. mercatores
aspernantur ut uille. atq abiectum hõminum genus p̾diis

Expanded text:
distinguntur. Sunt ex his quidam in castellis montanis distinguntur. Sunt ex his quidam in castellis montanis dispersi, Cachi more itineribus infesti. Qui nobiles habentur Lombardi - et item tractus omnis Venetorum qui dicuntur nobiles - vivunt ex prediorum fructu et paterna hereditate, nullo preter quam aucupandi venandique studio ducti: his sola origo et negotiorum vacatio nobilitatem largitur. 20 Quid loquar de reliquis nationibus, quarum usus plurimum differt a moribus nostris? Germadulis dominantur, quorum magna pars latrocinio deditur, nobiles censentur; quibus humanius ingenium natura dedit herent principibus, quorum in aula assuescunt cultiori vite, rudes tamen et moribus asperi. 21 Gallie omnis una est nobilium norma. Nam rura et predia sua incolentes urbes fugiunt, in quibus habitare nobilem turpissimum ducitur. Qui in illis degunt rustici habentur atque ignobiles, mercatores aspernantur ut vile atque abiectum hominum genus, prediis
Abbreviated transcription (Latin):
artibus. parari posse. Romam qui appellantur nobiles. mer¬
caturam ut rem uilem atq ab iectam contempnũt. cultui agrors
et rei iusticie uaccare. gregis atq armentorum curam gerere
re peccuaria opes querere / questum honestum & uiro nobili
dignum putant. idq eis qui possunt agere etiam si recenti fĩt
familia. hoc lucri gn̾e patefit aclitus ad nobilitatem. Est apd̾
hos honesta. licet nuticana nobilitas. longedistans ancapoli¬
tana. Nes rectius de nobilitate sentire uidemus. Habentur eĩ
nobiles. orti antiqua stirpe quorum maiores functi officuis ci¬
uitatis in rei. pu. administratione uersati sunt. Horum pars
se ad mercaturam confert. Pars titulo nobiliũ gaudens milli
exceratio dedita. Uenatu q aucupio delectatur. Iamuensibus
idem qd̾ uenetis usu uenit negociatiom deduntur. om̃s preẜtĩ
maritime nobiles atq ignobiles. qui milla alia re insi origĩe

Expanded text:
artibus parari posse. 18 Romani qui appellantur nobiles merartibus parari posse. 18 Romani qui appellantur nobiles mercaturam ut rem vilem atque abiectam contemnunt: culture agrorum et rei rustice vacare, gregis atque armentorum curam gerere, re pecuaria opes querere questura honestum et viro nobili dignum putant, idque eis qui possunt agere, etiam si recenti sint familia, hoc lucri genere patefit aditus ad nobilitatem. Est apud hos honesta, licet rusticana, nobilitas longe distans a Neapolitana. Nos rectius de nobilitate sentire videmur. Habentur enim nobiles orti antiqua stirpe, quorum maiores functi officiis civitatis in rei publice admnistratione versati sint. Horum pars se ad mercaturam confert, pars titulo nobilium gaudens nulli exercitio dedita venatu et aucupio oblectatur. 19 Ianuensibus idem quod Venetis usu venit. Negotiationi deduntur, presertim maritime, nobiles atque ignobiles, qui nulla alia re nisi origine
Abbreviated transcription (Latin):
nomiulli. ut etiam siquis parente absudo. stulto. msullo.
iopi ip̃e qͦ haued dissimilis patei fuerit. tñ si in popularẽ
uirum iaderit ꝙͣ̃ius cloctimi ac sapienten. eũ p̃se contẽp¬
nat tumore nobilitatis. At ego mallem appulci me asimĩ
ꝙͣ aut talis essem. aut ortus ex eo cui mimis ꝙͣ asello sensus
aut prudentie mest. At qui hn om̃s precipuam mercature
dant operani. neq cam a nobiliũ excercitio existimant alie¬
nam. Qđ autem misꝙ̃ gentiũ reperitur. ip̃i per sepe nobi¬
lem reddunt ex ignobili. Nam qui ob aliqd in eorũ rẽ pu.
in signe facimiss acdinissum si scelere etiam aliquo ꝓtũerit.
adsaiscitur ad miniera ciuitatis nobiliũ miniero adscribitur.
S nchil stultus. ꝙͣ aliquem ignobilem propter narratã
rei pu. operam ciuitate donatum. nobilem dici. aut quod uͥtute
& recte factis acquiri sapientes uolunt id credere aliqñ malis

Expanded text:
nonnulli, ut etiam si quis parente absurdo, insulso, nonnulli, ut etiam si quis parente absurdo, insulso, inopi, ipse quoque haud dissimilis patri fuerit, tamen si in popularem virum inciderit, quantumvis doctum ac sapientem, cum pre se contemnat tumore nobilitatis. At ego mallem Apulei me asinum quam aut talis essem aut ortus ex eo cui minus quam asello sensus aut prudentie inest. Atque hi omnes precipuam mercature dant operam neque eam a nobilium exercitio existimant alienam. Quod autem nusquam gentium reperitur, ipsi persepe nobilem reddunt ex ignobili. Nam qui ob aliquod in eorum rem publicam insigne facinus admissum, etiam si scelere aliquo profuerit, adsciscitur ad munia civitatis, nobilium numero adscribitur. Sed nil stultius quam aliquem ignobilem propter navatam rei publice operam civitate donatum nobilem dici aut quod virtute aut recte factis acquiri sapientes volunt, id credere aliquando malis