comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
milites. siue quia bellũ pͥmo manu incipi¬
ebant. siue qͦd anteqꝗͣ signa eeñt. manipuloᷤᷤ
sibi id ÷ fasciculos stipulȩ uł herbȩ alicuiꝰ
ꝓ signis faciebant. a qͦ signo manipulares¬
Conuocat armatos extimplo ad signa ma¬
niplos. Curma: triginta equites st̃. Roma¬
ni enĩ equites. in una tribu trecenti fuerunt.
De singlis enĩ centuriis decem dabantur.
& turma fiebat. Cohors quingentos mili¬
tes habet. Cria st̃ militiȩ genera. saeram̃¬
tum. euocatio. coniuratio. Sacram̃tũ. in qͦ
pꝰ electionẽ uirat unꝰqͥsq miles se ñ recedere
amilitia nͥpꝰ completa stipendia: id ÷ militiȩ
tempora. Et hi st̃ qui habent plena mili¬
tiam. Nã uiginti quinq annis tenentur.
Euocatio. dũ ad subitum bellũ ñ solũ miles
s & cȩt̾i euocant᷑. Unde etiam consul solebat
dicere. Qui rem publicam saluam ẽẽ uult:
me seqͣtur. Coniuratio. quȩ fit intribnultu.

Expanded text:
milites, sive quia bellum primo manu incipimilites, sive quia bellum primo manu incipiebant, sive quod antequam signa essent, manipulos sibi, id est fasciculos stipule vel herbe alicuius, pro signis faciebant, a q 1, 296: Convocat armatos extemplo ad signa maniplos. Turma triginta equites sunt. Romani enim equites in una tribu trecenti fuerunt. De singulis enim centuriis decem dabantur fiebant turma. Cohors quingentos milites habet. Tria sunt militiae genera: sacramentum, evocatio, coniuratio. Sacramentum, in quo post electionem iurat unusquisque miles se non recedere a militia, nisi post conpleta stipendia, id est, militiae tempora; et hi sunt qui habent plenam militiam. Nam viginti et quinque annis tenentur. Evocatio, dum ad subitum bellum non solum miles sed et ceteri evocantur. Unde etiam consul solebat dicere: 'Qui rempublicam salvam esse vult, me sequatur.' Coniuratio, quae fit in tumultu,
Abbreviated transcription (Latin):
egnum a regib dictum. Nam sic̃ reges
aregendo uocati: ita regnũ a regibus.
Reg̾num uniu̾sȩ nationes suis queq tempo¬
rib habuerunt. ut assẏrii. medi. perse. egyp¬
tii. greci. Quoꝵ uices sors tempoꝵ ita uo¬
luptauit. ut alterum ab altero solueretur.
Int̾ omĩa regna t̾rarum. duo regna cȩtis gle¬
illud pͥus & hoc posterius: ita illud in oriente.
hoc in occidente exortum ẽ. Deniq in illiꝰ fine
huiꝰ inicium confestim fuit. Regna cȩt̾a cȩt̾ĩo
reges. uelut apendices istoꝵ habent᷑. Regnũ¬

Expanded text:
egnum a regibus dictum. Nam sicut reges a regendo vocati, ita regnum a regibus. Regnum universae nationes suis quaeque temporibus habuerunt, ut Assyrii, Medi, Persae, Aegyptii, Graeci, quorum vices sors temporum ita volutavit ut alterum ab altero solveretur. Inter omnia autem regna terrarum duo regna ceteris gloillud prius et hoc posterius, ita illud in oriente, hoc in occidente exortum est: denique in illius fine huius initium confestim fuit. Regna cetera ceterique reges velut adpendices istorum habentur. Reg
Abbreviated transcription (Latin):
regiuincula exortũ. totũ orbẽ t̃rarũ paula¬
tim belligerando obtinuit. Om̃s enĩ natio¬
nes uł int̾fectȩ ab eis. uł tributo & seruituti
subiugatȩ it̃. Reges a regendo uocati. Sic̃
enĩ sacerdos ascĩficando. ita & rex a regendo
Non autẽ regit qui ñ corrigit. Recte gͥ fa¬
ciendo regis nom̃ tenetur peccando amit¬
tit᷑. Unde & apud ueteres tale erat ꝓu̾ibiũ.
Rex eris si recte facias. si ñ facias: non eris.
Regiȩ uirtutes p̃cipuȩ duȩ. iusticia & pietaᷤ.
Plus autẽ in regib laudatur pietas. nã rusti

Expanded text:
regiuncula exortum, totum orbem terrarum, paulatim belligerando, obtinuit. Omnes enim nationes, vel interfecte ab eis, vel tributo et servituti um habentur. Reges a regendo vocati. Sicut enim sacerdos a sacrificando, ita et rex a regendo. Non autem regit, qui non corrigit. Recte igitur faciendo regis nomen tenetur, peccando amittitur. Unde et apud veteres tale erat proverbium: Rex eris, si recte facias: si non facias, non eris.' Regiae virtutes praecipuae duae: iustitia et pietas. Plus autem in regibus laudatur pietas; nam iusti
Abbreviated transcription (Latin):
qui anteꝗͣ mimũ agerent fabulam ꝓnun¬
tiarent. Nam fabulȩ ita componebantur
aꝑoetis. ut aptissime eent motui corporis.
altatores autẽ no¬
minatos uarro dicit ab archade salio.¬

Expanded text:
qui antequam mimum agerent, fabulam pronunciaret. Nam fabule ita componebantur a poetis, ut aptissime essent motui corporis. Saltatores autem nominatos Varro dicit ab Archade Sali
Abbreviated transcription (Latin):
dunt partib: ut puta. ꝑ qualitates. & gͤn᷑a.
& numeros. figuras. & casus. ꝑista gͥ omĩa
fiunt soloecismi. sic̃ donatꝰ exposuit. Frunt
p̃terea & plurimis modis. Nam lucilius
centũ gen̾a soloecismoꝵ dyxit. qͦs om̃s ui¬
tare potiꝰ quã sequi debent. qui regulam re-¬
cte loquendi tenere student

Expanded text:
duntur partibus, utputa per qualitates, per genera duntur partibus, utputa per qualitates, per genera et numeros, figuras et casus. Per ista igitur omnia fiunt soloecismi, sicut Donatus exposuit. Fiunt praeterea ex plurimis modis. Nam Lucilius centum genera soloecismorum dixit, quos oare potius quam sequi debet qui regulam recte loquendi tenere studet.
Abbreviated transcription (Latin):
oloecismus ÷ plurimoꝵ u̾boꝵ inter
se inconueniens compositio. sic̃ barba¬
rismꝰ uniꝰ u̾bi corruptio. Uerba enĩ ñ recta
lege coniuncta soloecismꝰ ÷: ut siqͥs dicat ĩt̃
nobis ꝓint̾ nos: aut date ueniã sceleratoꝵ
ꝓ sceleratis. Dictus autẽ soloecimꝰ aciuib qͥ
ex urbe solo quȩ nẽ pompeiopolis appellat᷑
ꝓfecti. qͥ apud alios cõmorantes suã & aͥlloꝵ
linguã uitiose inconseqͦnt̃q confuderunt:¬
ac soloecismo nom̃ dedert̃. Unde & similit̃
loquentes. soloecismos fac̾e dicunt᷑. Soloe¬
cismꝰ aut̃ apd̾ poetas scema dr̃. qͦtiens in uer¬
su necessitate metri factus inuenit᷑. Cum
aut̃ ñ inuenit᷑ necessitas: ꝑ manet soloecis¬
mi culpa. Soloecismꝰ fit duob modis aut ꝑ
partes orationis: ac ꝑ accidentia. ꝑ partes
orationis fit: si alteram partẽ ꝓ alia parte
ponamꝰ. utputa. si p̃positiones ad u̾biis ap¬
plicemiꝰ. Paccidentia fit: id ÷ ꝑ ea quȩ acci¬

Expanded text:
olecismus est plurimorum uerborum inter se inconueniens conpositio, sicut barbarismus est unius uerbi corruptio. uerba enim lege coniuncta soloecismus est, ut si quis dicat 'inter nobis' pro 'inter nos', aut 'date veniam sceleratorum' pro 'sceleratis'. Dictus autem soloecismus a Cilicibus, qui ex urbe Soloe, quae nunc Pompeiopolis appellatur, profecti, cum apud alios commorantes suam et illorum linguam vitiose inconsequenterque confunderent, soloecismo nomen dederunt. Unde et similiter loquentes soloecismos facere dicuntur. Soloecismus autem apud poetas schema dicitur, quotiens in versu necessitate metri factus invenitur. Cum autem non invenitur necessitas, permanet soloecismi culpa. Soloecismus fit duobus modis: aut per partes orationis, aut per accidentia. Per partes orationis, si alteram partem pro altera ponamus, utputa si praepositiones adverbiis adplicemus. Per accidentia fit, id est per ea quae acci
Abbreviated transcription (Latin):
stronomiam pͥmi egyptii inuenert̃.
astrologiã uͦ & natiuitatis obseruantiã:
chaldeiꝰ pͥmi docuerunt. Abraham autẽ
instituisse egẏptiis astrologiam. iosephus
auctor asseuerat. Greci autẽ dicunt hanc
artẽ ab athlante pͥus excogitatã. ideoq dictꝰ
ẽ sustinuisse cȩlũ. Quisqͥs autẽ ile fuit. mo¬
tu cȩli & ratione animi excitatꝰ. ꝑ tempoꝵ.
uices. ꝑ astroꝵ ratos diffinitosq cursꝰ. ꝑint̾¬
ualloꝵ spacia moderata considerauit di¬
mensiones quasdam ͤ. numeros qͥ diffini¬
endo ac secernendo in ordine nectens:
astrologiam repꝑit.

Expanded text:
stronomiam primi Aegyptii invenerunt. Astrologiam vero et nativitatis observantiam Chaldaei primi docuerunt. Abraham autem instituisse Aegyptios Astrologiam Iosephus auctor adseverat. Graeci autem dicunt hanc artem ab Atlante prius excogitatam, ideoque dictus est sustinuisse caelum. Quisquis autem ille fuit, motu caeli et ratione animi excitatus per temporum vices, per astrorum ratos definitosque cursus, per intervallorum spatia moderata, consideravit dimensiones quasdam et numeros, quae definiendo ac secernendo in ordinem nectens Astrologiam repperit.
Abbreviated transcription (Latin):
deorsum aspiciat. uł contemptui habeat.
Dolosus insidiosus uł malignus ab eo quod¬
eludat. Ut enĩ decipiat: occultam maliciam
blandis sermonib ornat. Dubius incertus.
quasi duarum uiarum. Delator dictus. eo qͦd
detegit quod latebat. Dilator. qui differt ad
ꝓferendum. Desidiosꝰ: tardus. piger. adesi¬
arecto ordine & quasi alyra aberret. Lẏra :
eni arationis genꝰ. cũ agricolȩ facta semente
dirigunt sulcos. inqͦs omĩs seges decurrit.
Demens idem qͥ amens. id ÷ sine m̃te. uł qͦd
diminutionẽ habeat m̃tis. Desipiens. eo qͦd
minꝰ saꝑe incipit ꝗͣ solebat. Dampnatꝰ e dãp¬
nabilis. quoꝵ pͥor iam addictus ẽ: seqͤris potest
addici. De̾gulator. qͦd gulȩ sit deditus.
loquens. ꝓfusus eloquio. Int̾ eloquentẽ¬
tacundiȩ eloquentiũ ÷: effusa & in compta
temeritas loquacium. Unde & salustiꝰ. Lo¬
quax mag̃ quã facundꝰ. & cicero. Hunc loqͦ¬
cem eẽ habitum. ñ quã disertum. Item int̃¬

Expanded text:
deorsum aspiciat, vel contemptui habeat. deorsum aspiciat, vel contemptui habeat. Dolosus, insidiosus, vel malignus, ab eo quod deludat. Ut enim decipiat, occultam malitiam blandis sermonibus ornat. 77. Dubius, incertus, quasi duarum viarum. Delator, dictus, eo quod detegat quod latebat. Dilator, quia differt ad proferendum. Desidiosus, tardus, piger, a desia recto ordine et quasi a lira aberret. Lira est enim arationis genus, cum agricolae facta semente dirigunt sulcos, in quos omnis seges decurrit. Demens, idem qui amens; id est sine mente, vel quod diminutionem habeat mentis. Desipiens, eo quod minus sapere incipit quam quod solebat. Damnatus et damnabilis: quorum prior iam addictus est, sequens potest addici. Degulator, quod gulae sit deditus. E Eloquens, profusus eloquio. Exertfacundiae eloquentum est, effusa et incondita temeritas, loquacium. Unde est Sallustius: Loquax magis quam facundus. Et Cicero: Hunc loquacem esse habitum, nunquam dissertum. 180. Int
Abbreviated transcription (Latin):
color. Desꝑatus uulgo uocatur malus ac ꝑditꝰ.
nec iam ullius ꝓsperȩ spei. Dicit᷑ autẽ ꝑsimi¬
litudinem egroꝵ. qui affecti & sine spe depo-¬
nuntur. Consuetudo autẽ erat apud uetereᷤ
ut desꝑati ante ianuas suas collocarentur.
uł ut extremũ spm̃ reddent t̾re. uł ut possent
a transeuntib forte curari: qͥ aliquando simi¬
li laborau̾ant morbo. Degener. aut ignobilis.
aut quod sit impari genere. aut si dum sit
gen̾e optimo natꝰ. in honeste tam̃ uiuit. De¬
crepitus. qͦd morti ꝓprior. quasi ad mortis tene¬
bras uertat: sic̃ crepusculum tempꝰ noctis¬
Alii dicunt decrepitũ ñ qͥ senectute auulsꝰ ÷:
s qͥ iã crepare desierit. id ẽ loqͥ cessau̾it. Dep̃ciatꝰ
abeo qͦd sit uilis. nec aliqͦ p̃cio dignꝰ. Dirus
p̃parcus & teter. quasi diuina ira inid audꝰ.
Nam dirum dr̃. qͦd diuina infertus ira. Alias:
gentis est: de amore desidere. Despiciens. eo qͦd

Expanded text:
color. Desperatus vulgo vocatur malus ac perditus color. Desperatus vulgo vocatur malus ac perditus nec iam ullius prosperae spei. Dicitur autem per similitudinem aegrorum qui affecti et sine spe deponuntur. Consuetudo autem erat apud veteres ut desperati ante ianuas suas conlocarentur, vel ut extremum spiritum redderent terrae, vel ut possent a transeuntibus forte curari, qui aliquando simili laboraverant morbo. Degener, aut ignobilis, aut quod sit inpari genere, aut si dum sit genere optimo natus, inhoneste tamen vivit. Decrepitus, quod morti propior quasi ad mortis tenebras vertat, sicut crepusculum tempAlii dicunt decrepitum, non qui 468 senectute avulsus est, sed qui jam crepare desierit, id est, loqui cessaverit. 75. Depretiatus, ab eo quod sit vilis, nec aliquo pretio dignus. Dirus, praeparcus, et teter, quasi divina ira in id actus. Nam dirum dicitur quod divina infertur ira. Alias Dgentis est, ut de amare, de sidere. Despiciens, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
mui presit. Disertus adisserendo dictꝰ.
disposite enĩ disserit. Doctus adicendo. inde
& dictor. Docilis non qͦd sit doctꝰ .s qͦd doce¬
ri potest. Est enĩ ingeniosꝰ. & adis discendũ
aptꝰ. Discipulus adisciplina dctus. Discipli¬
na autẽ a discendo uocata. Dispensator uo¬
catur. cui creditur administratio pecuniarũ.
&. ideo dispensator. quia priꝰ qui dabant pecu¬
niam. ñ numerabant eam s appẽdebant. Diues.
positus. a numero decem dictus. hinc & decorus
& decibilis. Directus. eo quod in rectum uadit.
Dilectus: adiligentia. Hȩc st̃ enĩ signa diligendi.
Delibutus deoleo unctus. ut athletȩ solent uł
incereumate pueri. Hinc & delibutum gau¬
dio. id ÷ ꝑfusum uł plenũ. Delicatus qͦd sit
deliciis pastus. uiuens in epulis & nitore cor¬
poris. Defessus semꝑ infirmꝰ. quasi diu fessus.
humor ẽ afficiens corpꝰ. Decolor. quod desit illi

Expanded text:
mui praesit. Disertus, doctus, a disserendo dictus: mui praesit. Disertus, doctus, a disserendo dictus: disposite enim disserit. Doctus, a dicendo. Inde et dictor. Docilis, non quod sit doctus, sed quia doceri potest: est enim ingeniosus et ad discendum aptus. Discipulus a disciplina dictus: disciplina autem a discendo vocata. Dispensator vocatur, cui creditur administratio pecuniarum. Et ideo dispensator quia prius qui dabant pecuniam non numerabant eam, sed adpendebant. Dives Decens, conpositus, a numero decem dictus. Hinc et decorus et decibilis. Directus, eo quod in rectum vadit. Dilectus a diligentia. Haec sunt enim signa diligendi. Delibutus, de oleo unctus, ut athletae solent, vel in cereumate pueri. Hinc etTer. Phorm. 856 'delibutum gaudio,' id est perfusum vel plenum. Delicatus, quod sit deliciis pastus, vivens in epulis et nitore corporis. Defessus, semper infirmus, quasi diu fessus. humor est afficiens corpus. Decolor, quod desit illi
Abbreviated transcription (Latin):
re ualidꝰ & sentis carnib Crassus a sagina cor¬
poris. a creando carnes. Comessor. acome¬
dendo satis. Est enĩ gulȩ ac uentri unmode¬
rate deditus. Caupo pessimꝰ. deuino aquã
quasi candori datꝰ. Studio enĩ accedit candor.
tur. quod careat uisu. Est enĩ luminib amis¬
sis. Cȩcꝰ ẽ: qui utroq oculo ñ uidet. Caducꝰ
a cadendo dictꝰ. id ÷ lunaticꝰ: eoqͦd certo lunȩ
tempore patiatur. Confusus aconfessione sce¬
leris appellatur. inde & confusio. Conuulsꝰ
dr̃. cui sua ui aliqͣ adimunt᷑. Unde & conuul¬
sa nauis. cuiꝰ eminentia ui tempestatis aimun¬
tur. Unde uirgiliꝰ. Uix septẽ conuulsȩ undiᷤᷤ.
quasi mutilatȩ. Consumptꝰ. totꝰ sumptus
& deuoratus. Conciliatrix ob societat᷑e flagi¬
tiosȩ consensionis dicta. eoqͦd int̃currat ali¬
enumꝰ uenundet corpꝰ. Hanc etiam lenonẽ
uocant. Circunforanꝰ. qui ad uocationum
causa circũ forã & conuentus uagatur.

Expanded text:
re validus et lentis carnibus. Crassus, a sagina corre validus et lentis carnibus. Crassus, a sagina corporis, a creando carnes. Comesor, a comedendo satis. Est enim gulae ac ventri inmoderate deditus. Caupo, pessimus de vino aquam quasi candor datus. Studio enim accedit candor. tus, quod careat visum. Est enim luminibus amissis. Caecus est qui utroque oculo non videt. Caducus a cadendo dictus. Idem lunaticus eo quod certo lunae tempore patiatur. Confusus a confessione sceleris appellatus. Inde et confusio. Convulsus dicitur, cui sua vi aliqua adimuntur. Unde et convulsa navis, cujus eminentia vi tempestatis adimuntur; unde et Virgilius: Vix septem convulsae undis, quasi mutilatae. 63. Consumptus, totus sumptus, et dovoratus. Conciliatrix, ob societatem flagitiosae consensionis dicta, eo quod intercurrat, alienumque nundinet corpus. Hanc etiam et laenam vocant. 64. Circumforanus, qui advocationum causa circum fora et conventus vagatur.
Abbreviated transcription (Latin):
eo qͦd ad eum pars ꝑtinet bonoꝵ. Nam sor¬
tem ueteres ꝓparte ponebant. Consors gͦ
qͦd sit cõmunis sorte. sicut discors dissimilis
usus exigit uelocius facit. Confinalis ab eo
qͦd sit gn̾e uł loco affinis. Colonꝰ acolonia uł
ab agͦ conlendo dictꝰ. Curator. eoqͦd curam
ferat pueris. qui adhuc eiꝰ ȩtatis st̃: ut nego¬
tia sua satis ad ministrare ñ possint. Cognitor
a cognoscendo causam dictus. Clientes priꝰ
colientes dicebant᷑. a colendis patronis. Cap
enim fortuna abeo excidit. unde & a uiris
peritis capite dminutus dr. Colomis a colũp¬
na uocatus. eoqͦd erectus et firmissimꝰ sit.
Comtꝰ acoma dictus. qͦd sit formosis capillis.
uł quia comam nutrit. Calamistratꝰ. acalami¬
tro id ÷ acui fetreo incalami similitudine facto.
inquo crines obtorquent᷑ ut crispi sint: quẽ
incinere calefacere solent qui capillos crispant.
ut ealamistrati sint. Corpulentꝰ qͦd sit corpo¬

Expanded text:
eo quod ad eum pars pertinet bonorum; nam soreo quod ad eum pars pertinet bonorum; nam sortem veteres pro parte ponebant. Consors ergo, quod sit communis sorte, sicut dissors dissimilis usus exigit velocius facit. Confinalis, ab eo quod sit genere vel loco affinis. Colonus a colonia, vel ab agro colendo dictus. 53. Curator, quod curam ferat pueris, qui adhuc ejus aetatis sunt ut negotia sua satis administrare non possint. Cognitor, a cognoscendo causam dictus. colientes dicebantur, a colendis patronis. Capingenuitatis enim fortuna ab eo excidit, unde et ab iuris peritis capite deminutus dicitur. Colomis a columna vocatus, eo quod erectus et firmissimus sit. Comtus a coma dictus, quod sit formosus capillis, vel quia comam nutrit. Calamistratus, a calamistro, id est aco ferreo in calami similitudine facto, in quo crines obtorquentur, ut crispi sint: quem in cinere calefacere solent qui capillos crispant, ut calamistrati sint. Corpulentus, quod sit corpo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ compilator ueterũ abemulis diceretur.
nle respondit magnarum eẽ uirum clauã
herculis extorqueri de manu. Contumax
abeo qͦd contempnat. Cromaticꝰ qui ñ con¬
fundit᷑ nec colorem mutat. G rece enĩ croma:
color uocatur. Contumeliosꝰ. qͥa uelox ẽ: & tu¬
met uerbis suꝑbiȩ. Contentios ab inten¬
tione uocatꝰ. qui ñ ratione aliquid s sola ꝑti¬
natia uindicat. Contemptibilis. uł qͥa con¬
temptui habilis. uł quia contemptꝰ & uilis.
id est sine honore. Crudelis hoc ÷ crudus. que
greci homen appellant ꝑtrans lationẽ. quasi
non coctꝰ nec esui habilis. Est enĩ asꝑ & durꝰ.
Carnifex. qͦd carnẽ afficiat. Cruciariꝰ. eo qͦd
sit cruce dignꝰ. Collega. acolligatione societa¬
tis & amititiȩ complexu dictus. Coetaneus.
qͣsi compar ȩtatis. Complex. qui in uno pec¬
cato uł crimine alteri ÷ applicatꝰ ad malũ.
Ad bonũ uͦ nunꝗͣ. dicimꝰ complicẽ. Consors.

Expanded text:
cum compilator veterum ab aemulis diceretur, cum compilator veterum ab aemulis diceretur, ille respondit: Magnarum esse virium clavam Herculi extorquere dab eo quod contemnat. Chromaticus, quia non confunditur nec colorem mutat. Graece enim χρῶμα color vocatur. Contumeliosus, quia velox est et tumet verbis iniuriae. Contentiosus ab intentione vocatus, qui non ratione aliquid, sed sola pertinacia vindicat. 47. Contemptibilis, vel quia contemptui habilis, vel quia contemptus, et vilis, id est, sine honore. 48. Crudelis, hoc est, crudus, quem Graeci ὤμον appellant per translationem, quasi non coctus, nec esui habilis; est enim asper et durus. 49. Carnifex, quod carnem efficiat. Cruciarius, eo quod sit cruce dignus. Collega, a colligatione societatis et amicitiae complexu dictus. Coaetaneus, quasi compar aetatis. 465 50. Complex, qui uno peccato, vel crimine alteri est applicatus ad malum; ad bonum vero nunquam dicimus complicem. 51. Consors,
Abbreviated transcription (Latin):
sultus. qui accipit consiliũ. Constans dictꝰ
qͦd undiq stat: nec in aliquam partẽ decli¬
nare potest. Considens qͦd sit incunctis fi¬
ducia plenus. Unde & cecilius. Si confiden¬
tiam habes. confide omĩa. Cautus a cauen¬
do dictus. Callidus fraudulentus. qͥa celare
nouit. & male ꝑitus. Callidũ autẽ ueteres
nebant. Hunc & uersutum. ab eo qͦd animũ
cito uertat. Cupidꝰ a cupiendo multũ. id est
accipiendo uocatur. Clamosꝰ qͦsi calamosus.
a calamo scilicet qͦd sonet. Calumpnrator.
falsi criminis accusator. a cauendo id ÷ fru¬
strando & decipiendo dictus. Calculator a
calculis id ÷ lapillis ininutis. quos antiqͥ
inmanu tenentes numeros componebant.
Compilator quai aliena dicta fuis ꝑmiscet.¬
& sicut solent pigmentarii in pͥla diuersa
mixta contundẽ. Hoc scelere quondã accusa¬
batur mantuanꝰ ille uates. cũ qͦsdam uercꝰ
homeri transferens suis ꝑ miscuisset. Et

Expanded text:
sultus, qui non accipit consilium. 40. Constans dictus, sultus, qui non accipit consilium. 40. Constans dictus, quod undique stat, nec in aliquam partem declinari potest. Confidens, quod sit in cunctis fiducia plenus. Unde et Coecilius: Si confidentiam habes, confide omnia. 41. Cautus a cavendo dictus. Callidus, fraudulentus, quia celare novit, et male peritus. Callidum autem veteres nebant. Hunc, et versutum, ab eo quod animum cito vertat. 42. Cupidus a capiendo multum, id est, accipiendo vocatus. Clamosus, quasi calamosus a calamo, scilicet, quod sonet. Calumniator, falsi criminis accusator a caluendo, id est, frustrando et decipiendo, dictus. 43. Calculator, a calculis, id est, lapillis minutis, quos antiqui in manu tenentes numeros componebant. 44. Compilator, qui aliena dicta suis permiscet, sicut solent pigmentarii in pila diversa mista contundere. Hoc scelere quondam accusabatur Mantuanus ille vates, cum quosdam versus Homeri transferens suis permiscuisset, et
Abbreviated transcription (Latin):
ueterib etiam eos sic nominare. qui ꝑpetuã
libidinis abstinentiam pollicebantur. Cȩ
lebs dictus. quia iter sibi faciat ad cȩlũ. Ce¬
lebs conubii expers. qualia sunt numina
in cȩlo. quȩ absq coniugiis st̃. W cęlebs dictꝰ.
quasi cęlo aptus. Cȩlicola eoqͦd cęlũ colat.
est enĩ angłicꝰ. Continens ñ solũ in castitate
dr̃ s & in cibo & potu. in ira quoq & uexatio¬
ne m̃tis & detrahendi libidine. & continens
qͦd se amultis malis abstineat. Clemens. mise
solet patͦnꝰ clientem. Concors. a coniunctione
cordis ÷ appellatꝰ. Nam sic̃ consors dr᷑ qͥ sortẽ
iungit: ita ille consors dr̃ qui corde iungit᷑.
Concionator: multitridinis allocutor. Con¬
solator uniꝰ allocutor. & inde dictus consola¬
tor qͦd soli se applicat cui loquitur. & solitudi¬
nem leuat alloquio suo. Hinc & solatium.
Consultꝰ ÷ qui consulit᷑. Cui contrariꝰ ẽ incon¬

Expanded text:
veteribus etiam eos sic nominari qui perpetuam veteribus etiam eos sic nominari qui perpetuam libidinis abstiCoeles dictus, quia iter sibi facit ad coelum. Coelebs, connubii expers, qualia sunt numina in coelo, quae absque conjugiis sunt. Et coelebs dicitur, quasi coelo beatus. Caelicola, eo quod coelum colat, est enim angelus. 35. Continens, non solum in castitate dicitur, sed et in cibo et potu; in ira quoque, et vexatione mentis, et detrahendi libidine. Et continens, quod se a multis malis abstineat. 36. Clemens, msolet patronus clientem. 37. Concors a conjunctione cordis appellatus; nam sicut consors dicitur qui sortem jungit, ita ille concors dicitur qui corde jungitur. 38. Concionator, multitudinis allocutor. Consolator, unius allocutor; et inde dictus consolator, quod soli se applicat cui loquitur, et solitudinem levat alloquio suo: hinc et solatium. 39. Consultus est qui consulitur, cui contrarius est incon
Abbreviated transcription (Latin):
compositum nom̃. aut pͥorem aut sequentẽ.
litt̃am corrumpit. Nam beneuolentia: ab¬
surdum sonat. Biandus: dulcis. & inuitanꝰ
ad familiaritatem sui. Brutus quasi obrutꝰ.
qui sensu caret. Est enĩ sine ratione. sine pru¬
dentia. Unde & ille iuniꝰ brucꝰ ex sorore tarqͥnii
suꝑbi genitꝰ. cum eundem casum timeret
quẽ fr̃ inciderat. qui ob diuitias & prudentiã
ab auunculo fuerat occisus. utilem tempori
stulticiam simulauit: unde etiam brutus
est cognominatꝰ dum uocaretur iuniꝰ burrꝰ.
Balbus abalando potiusquam loquendo
dictꝰ. Uerba enĩ ñ explicat. Inde & blesus. qͥa
u̾ba frangit. Bucco garrulus. qͦd cȩteros oris
loquacitate ñ sensu exsuꝑet. Biliosus. qͦd sit
semꝑ tristis. ab humore nigro qui bilis uoca¬
tur. Baburrus. stultus. ineptus. Biothana¬
tus quod ÷ bis mortuus. Chanatos enĩgͣco
sermone mors dicitur.
pͥmũ a castratione mincupatꝰ. Postea placuit

Expanded text:
conpositum nomen aut priorem aut sequentem conpositum nomen aut priorem aut sequentem litteram corrumpit. Nam benevolentia absurdum sonat. Blandus, dulcis et invitans ad familiaritatem sui. Brutus, quasi obrutus, quia sensu caret. Est enim sine ratione, sine prudentia. Unde et ille Iunius Brutus ex sorore Tarquinii Superbi genitus, cum eundem casum timeret quem frater inciderat, qui ob divitias et prudentiam ab avunculo fuerat occisus, utilem temporis stultitiam simulavit. Unde etiam Brutus est cognominatus, dum vocaretur Iunius. Burrus. Balbus a balando potius quam loquendo dictus. Verba enim non explicat. Inde et blaesus, quia verba frangit. Bucco, garrulus, quod ceteros oris loquacitate, non sensu exsuperet. Biliosus, quod sit semper tristis, ab humore nigro qui bilis vocatur. Baburrus, stultus, ineptus. Biothanatus, quod sit bis mortuus. Θάνατος enim Graeco sermone mors dicitur. primum a castratione nuncupatus: postea placuit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ felix frequent̃ & aliis. ut est illud uirgilianũ.
Sis felix. nr̃mq leues quẽcũq laborẽ. Felix
autẽ dr̃ ꝑ quem datur & accipitur felicitas. ut
felix locꝰ. felix tempꝰ. felix euentꝰ. Bonꝰ auenus¬
tate corporis creditur dictus. postea ÷ & ad am¬
mũ trans latum nom̃. Eum autẽ dicimus
bonũ. cui ñ p̃ualet malũ. eumq optimum
qui peccat minimũ. B enignꝰ ÷ uir sponte
ad benefaciendũ paratus. & dulcis alloquio.
Non autẽ multũ distat benignus abono.
quia & ipse ad benefaciendũ uidet᷑ ex positus.
s in eo differt quia potest bonꝰ eẽ & tristior. &
quidẽ benefacere & prestare qͦd poscitur. non
tam̃ suauis eẽ nouit consortio. B enignꝰ autẽ.
sua cunctos in uitare nouͭ dulcedine. Benefi¬
cus abenefaciendo alt̾i dictus unde & benesici¬
entia uocat᷑ quȩ ꝓximo ꝓdest. Beniuolus qͥ
bene uult. Non tam̃ dicimꝰ beneuolus: sic̃
nec maleuolus. Sepe enĩ ex duab partib

Expanded text:
t est illud Virgilianum: «Sis felix nostrumque leues, quaecumque, laborem». Felix autem dicitur per quem datur et accipitur felicitas, ut felix tempus, felix locus, felix euentus. Intetate corporis creditur dictus: postea et ad animum translatum nomen. Eum autem dicimus bonum cui non praevalet malum: eumque optimum qui peccat minimum. Benignus est vir sponte ad benefaciendum paratus et dulcis adloquio. Non autem multum distat benignus a bono, quia et ipse ad benefaciendum videtur expositus. Sed in eo differt quia potest bonus esse et tristior, et bene quidem facere et praestare quod poscitur, non tamen suavis esse novit consortio; benignus autem sua cunctos novit invitare dulcedine. Beneficus a benefaciendo alteri dictus; unde et beneficientia vocatur, quae proximo prode est. Benivolus, quia bene vult. Non tamen dicimus benevolus, sicut nec malevolus. Saepe enim ex duabus partibus
Abbreviated transcription (Latin):
est ambo: nom̃ de greco in latinũ factum. litt̾a
t̃cia demutata. Alius e multis dr. alter uͦ eduob
cunctanter utitur.
Deatus dictus. quasi bene auctus. scilicet
ab habendo quod uelit. & nichil patien¬
do qͦd nolit. Ille autẽ uere beatus est: qui &
ht̃ omĩa quȩ uult bona. & nichil uult male.
Ex his enĩ duob beatꝰ homo efficit᷑. Beatus¬

Expanded text:
est ἄμφω, nomen de Graeco Latinum factum, littera est ἄμφω, nomen de Graeco Latinum factum, littera tertia demutata. Alius e multis dicitur. Alter vero e cunctanter utitur. B 22. Beatus dictus, quasi bene auctus, scilicet ab habendo quod velit, et nihil patiendo quod nolit. Ille autem vere beatus est, qui et habet omnia quae vult bona, et nihil vult male. Ex his enim duobus beatus homo efficitu
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ & pecoꝵ. quem uulgo abigeum uocant.
ab abigendo scilicet. Aramꝰ & albatꝰ. ale aueste
nigra iste ab alba. Aduena. eo qͦd aliunde ad¬
ueniat. Auienigena. qͦd alienȩ regionis sit:
& ñ eiꝰ ubi ẽ. Item alienigena qui ex alia gen¬
te genitꝰ ẽ: & non exea ubi ẽ. Accola. eo qͦd ad¬
ueniens t̾ram colat. A gricola acolendo agroᷤᷤ.
sic̃ siluicola. Assecla. eo qͦd sequatur aliquem
qui assib ad exarium expensum conferendis
erat. & in negotiis publicis frequens. Unde
qͦd appareat & uideatur & p̾sto sit ad obseqͥũ.
Aitentꝰ. ut aliqͥd audiens teneat. Actonitꝰ. ue¬
luti furore quodã instinctus ato stupefactꝰ.
Dictus autẽ attonitꝰ a tonitrui strepitu. qͦsi
tonitruo obstupefactus. & uicino fulgore
aut tactu proximꝰ. Allectus. quod sit palam
electus. Abactus. qͦd sit ab actit xemotꝰ. Aborti¬
uus. eoquod non oriatũr excidat. Ad opti¬
uus. quia ÷ optatus insiliũ. Ambo ab eo qͦd¬

Expanded text:
ntorum et pecorum, quem vulgo abigeium vocant, ntorum et pecorum, quem vulgo abigeium vocant, ab abigendo scilicet. Atratus et albatus: ille a veste nigra, iste ab alba. Advena, eo quod aliunde adveniat. Alienigena, quod alieni generis sit, et non eius ubi est. Item Alienigena, qui ex alia gente genitus est, et non ex ea ubi est. Accola, eo quod adveniens terram colat. Agricola, a colendo agro, sicut silvicola. Adsecula, eo quod sequatur aliquem  qui assibus ad aerarium expensum conferendis erat, et in negotiis quoque publicis frequens; unde quod appareat et videatur et praesto sit ad obsequium. Adtentus, ut aliquid audiens teneat. Adtonitus, veluti furore quodam instinctus atque stupefactus; dictus autem adtonitus a tonitruum strepitu, quasi tonitru obstupefactus et vicino fulgori aut tactu proximus. Adlectus, quod sit palam electus. Abactus, quod sit ab actu remotus. Abortivus, eo quod non oriatur, sed aboriatur et excidat. Adoptivus, quia est optatus palam in filium. Ambo, ab eo qu
Abbreviated transcription (Latin):
cupiat. flacei suꝑ hoc concondante sententia qͥ¬
ritiȩ copia neq in opia minuatur. Aamarꝰ
a sapore translatum nom̃ habet. Est eni in¬
suauis. nec nouit quenquam ad suũ consor
tium aliqua inuitare dulcedine. Ad ulter
uiolator maritalis pudoris. eo qͦdͤ alteriꝰ tho¬
rum polluat. Anceps huc & illuc fluctuans.
ac dubius istud an illud cupiat: & in qua par¬
te declinet anxius. Atrox qͦd sit tetris mo¬
qͦd dirus imnusericors quasi diuma ira in id
auctus: atrox crudelis. hoc est crudus neq¬
hesui habilis. Abstemꝰ. a temo id ÷ uino: qͣsi
abstinens a uino. Ablactatꝰ. qͦd sit a lacte ablatꝰ.
Eger qͦd agatur infirmitate uł tristicia ad
tempꝰ. E grotꝰ qͦd sit eger frequentiꝰ. sic̃ iratꝰ
& iracundus. Errampnos arumine dictus.
auceps qͦd aues capiat. ¶strosꝰ ab astro dictꝰ.¬
quasi malo sydere natꝰ. Enormis. eo qͦd nor¬
mã & mensurã excedat. Abactor ÷ fur ium̃¬

Expanded text:
cupiat, Flacci super hoc concordante sententia, qcupiat, Flacci super hoc concordante sententia, qritia e copia, neque inopia minuatur.' Amarus a sapore translatum nomen habet. Est enim insuavis, nec novit quemquam ad consortium suum aliqua invitare dulcedine. Adulter, violator maritalis pudoris, eo quod alterius torum polluat. Anceps, huc et illuc fluctuans ac dubius istud an illud capiat, et in qua parte declinet anxius. Atrox, quod sit tetris mo Dirus immisericors, quasi divina ira in id adactus. Atrox, crudelis, hoc est, crudus, neqs moribus. Abstemius, a temeto, id est, vino, quasi abstinens a vino. Ablactatus, quod sit a lacte ablatus. 12. Aeger, quod agatur infirmitate, vel tristitia ad tempus. Aegrotus, quod sit aeger frequentius, sicut iratus et iracundus. 460 Aerumnosus a rumine dictus, auceps, quod aves capiat. Astrosus, ab astro dictquasi malo sidere natus. Aenormis, eo quod normam et mensuram excedat. Abactor est fur iume
Abbreviated transcription (Latin):
Aringer. quod arma gerat. sturbatꝰ.¬
Agilis. ab agendo aliqͥd celeritet. si c̃ docilis.
E mulus. eiꝰdẽ rei studiosus qͦsi mitator & ama¬
bilis. Alias: immicus inuenitur.
Equus ÷ scdm naturã iustꝰ. dictꝰ ab eqͦlitate.
hoc ẽ abeo qͦd sit eqͣlis. unde & equitaᷤ appella¬
ta ab equalitate quadam scilicet.
Equeuꝰ. abeo qͦd sit alt̾i eqͣlis euo. id ÷ coetaneus
Arroganꝰ eo qͦd multũ roget᷑. & ille fastidioꝰ sit.
Audax ꝓpͥe proarrogante ponitur.
Animosus. quod sit animis & uirib plentis
Aniniatꝰ. quasi animo auctꝰ. qͦͣsi animo firmatꝰ
Elatus. ꝓ eoqͦd seipsum supra mensurã suã
eleuet dũ magnꝰ sibi uidetur de his ꝗͣ agit.
ttollens. quod se eleuet & erigat.
Ambitiosus. quod honores ambiat.
uidꝰ dictus ab auendo. Auere em̃ cupere est.
gredi ultra quam sufficit: Auarꝰ ex eo di¬
ctus qͦd sit auidꝰ auri. & nunqꝗͣ opib expleat᷑.
& quantũ plus habuerit tantum plus

Expanded text:
Armiger, quod arma gerat. Armiger, quod arma gerat. vitate turbatus. Agilis, ab agendo aliquid celeriter, sicut docilis. Aemulus, eiusdem rei studiosus, quasi imitator et amabilis. Alias inimicusnaturam justus dictus, ab aequalitate, hoc est ab eo quod sit aequalis; unde et aequitas appellata ab aequalitate quadam scilicet. Aequaevus, ab eo quod sit alteri aequalis aevo, id est, coaetaneus. Arrogans, eo quod multum rogetur, et ille fastidiosus sit. Audax, proprie pro arrogante ponitur. Animosus, quod sit animis et viribus plenus. Animatus, quasi animo auctus, quasi animo firmatus. Aelatus, pro eo quod se ipsum super mensuram suam elevet, dum magnus sibi videtur de his quae agit. Adtollens, quod se elevet et erigat. Ambitiosus, quod honores ambiat. Avidus dictus ab avendo; avere enim cupere est. gredi ultra quam sufficit. Avarus ex eo dictus, quod sit avidus auri, et numquam opibus expleatur, et quantum plus habuerit tantum plus
Abbreviated transcription (Latin):
Rigo quoꝵdam
nominum. id est
unde ueniat:
non pene omĩb
patet. Proinde. quȩdam noscendi gr̃a huic
de ueniat a phẏlosophis eam teneat rationẽ.
sapiens a sapientia nominet᷑. qͥa priꝰ sapien¬
tia deinde sapiens: tam̃ claret alia specialis
in origine quoꝵdam nominũ causa. sicut
homo ab humo. unde ꝓpͥe homo ẽ appellatꝰ.
eros. uir fortis & sapiens. A uctor. ab
augendo dictus. Auctorẽ autẽ. feminino
genere dici ñ posse. Nam quȩdã sunt quȩ in
feminino flecti non possunt : ut cursor
qui alitur aluninꝰ dici possit. id ÷ & qͥ nutrit
& qui nutritur. s meliꝰ tam̃ qͥ nutrit. A micꝰ
ꝑ diriuationẽ qͦsi animi custos. Dictus autẽ
unde & hami qͦd teneant se inuicem.
Amabilis autẽ. qͦd sit amore dignꝰ. Amasuiᷤ.
eo qͦd sit ꝓnus ad amorẽ. Astritus ab astu uo¬
catus. qͦd est callidi & cauti nominis. qui
Acer. inunãqͥnq formã uegetꝰ ac nimius.
Alacer: auelocitate & cursu. qͣsi dic̾et: aliger.

Expanded text:
rigo quorundam nominum, id est unde veniant, non pene omnibus patet. Proinde quaedam noscendi gratia huide veniant, a philosophis eam teneat rationem, SAPIENS a sapientia nominetur, quia prius sapientia, deinde sapiens, tamen claret alia specialis in origine quorumdam nominum causa, sicut homo ab humo, unde proprie homo est appellatus. A Aeros, vir fortis et sapiens. Auctor ab augendo dictus. Auctorem autem feminino genere dici non posse. Nam quaedam sunt quae in feminino flecti non possunt, ut cursor. qui alitur alumnus dici potest; id est et qui nutrit et qui nutritur; sed melius tamen qui nutritur. Amicus, per derivationem, quasi animi custos. Dictus autem unde et hami quod teneant. Amabilis autem, quod sit amore dignus. Amasius, eo quod sit pronus ad amorem. Astutus ab astu vocatus, quod est callidi et cauti nominis, qui Acer, in unamquamque formam vegetus ac nimius. Alacer, a velocitate et cursu, quasi diceret aliger.
Abbreviated transcription (Latin):
nit᷑. Expers uͦ: qui ẽ extra ꝑitiã & intellectũ.
Exornatꝰ. ualde ornatꝰ. Ex enĩ ꝓualde ponit᷑.
sic̃ excelsꝰ qͣsi uade celsꝰ. & eximius qͥsi ualde
eminens. Efficax dictus. qͥa nullã difficul¬
tatẽ ht̃ inqͣlibet re facienda. Hinc & efficienꝰ.
a faciendo dictus. Ex spes: qͦd sit sine spe.
Ex pers quasi ex parte. caruit enĩ parte.
Ex sors: quia extra sortem est. Exul qͥa extra
solum suũ ẽ quasi trans solum missus: aut
extra solum uagꝰ Ilam exulare dicuntur.
qͥ extra solum eunt. Extorris qui extra t̾ram
suã ẽ: qͣsi ex t̾ris. D ꝓprie extorris cum ui expulsꝰ
qui deiecit et expellit a t̾minis ciuitatis. Ext̃¬
minatꝰ. ab eo qͦd sit extra t̃minos suos eiectus.
Sic̃ & ex terminꝰ. eo qͦd sit alienȩ t̾rȩ. Egens et
egenus. sine gente & sine genere indigens. Exi

Expanded text:
tum. Exornatus, valde ornatus. 'Ex' enim pro valde ponitur, sicut excelsus, quasi valde celsus, et eximius, quasi valde eminens. Efficax dictus, quia nullam difficultatem habet in qualibet re facienda. Hinc et efficiens a faciendo dictus. Exspes, quod sit sine spe. Expers, quia extra partem; caruit enim partem. Exsors, quia extra sortem est. Exul, quia extra solum suum est; quasi trans solum missus, aut extra solum vagus. Nam exulare dicuntur, ui extra solum eunt. Extorris, quia extra terram suam est; quasi exterris. Sed proprie extorris, cum vi expulsus αι, sed qui deicit et expellit a terminis civitatis. Exterminatus, ab eo quod sit extra terminos suos eiectus. Sic et Externus, eo quod sit alienae terrae. Egens et egenus, sine gente et sine genere indigente
Abbreviated transcription (Latin):
yronia sola ꝓnuntiatione indicat qͦd intelligi uult: sic̃ c̃dicimꝰ homi¬
niagenti malũ bonũ ÷ qd̾ facis. Antifra¬
sis uͦ ñ uoce ꝓnuntiantiᷤᷤ significat contͣriũ.
s suis tantũ u̾bis quoꝵ origo contͣria : Eny
priꝰ aꝑiat᷑. ut ÷ illud. De comedente exiit cibꝰ.
& de forte egressa ÷ dulcedo. significanꝰ ex ore
ẽ: & sub res alias aliud figuralit̾ indicat. In
enygna uͦ sensꝰ tantũ obscurꝰ :: & ꝑ quasdã

Expanded text:
ironia pronuntiatione sola indicat quod intelligi vult, sicut cum dicimus homiironia pronuntiatione sola indicat quod intelligi vult, sicut cum dicimus homini agenti male: Bonum est quod facis. Antiphrasis vero non voce pronuntiantis significat contrarium, sed suis tantum verbis, quorum origo contraria est. si aperiatur, ut est illud: De comedente exivit cibus, et de forti egressa est dulcedo’ significans ex ore est et sub alia re aliud figuraliter indicat; sed enigma sensus tantum obscurus est et per quasdam
Abbreviated transcription (Latin):
conspicit errantes. uͥ tres duces belli pimici.
uł tria bella punica significant᷑. Et inbuco¬
licis Aurea mala decẽ misi. id ÷ ad augustũ decẽ
eglogaᷤ pastoꝵ. Huiꝰ tropi plures st̃ species. ex
qͥb eminent septẽ. U ronia. Antifrasis. Enyg¬
ma. Carientismos. Paroemia. Sarcasmos. Artismo.
U r̾onia ÷ sententia ꝑ ꝓnuntiationẽ contͣriũ
chñs intellectũ. Hoc enĩ tropo callide aut ꝑ accu
clauso uentoꝵ carcere regnet. Et qͦmͦ aula
si carcer ẽ: Soluet᷑ enĩ ꝓnuntiatione. Nam
carcer ꝓnuntiatio ÷: iactet in aula yronia
÷: a totũ ꝑ contͣriã ꝓnuntiationẽ annuntiat᷑
ꝑ yroniȩ speciẽ qͣ laudando deridet. Antifra¬
sis ÷ sermo e contͣrio intelligendꝰ. ut lucꝰ qͥa ca
cant uł benefaciant. Hoc tropo & nani athlan¬
tes. & ceci uidentes. & uulgo ethiopes argentei
appellant᷑. Int̾ yroniã aũt ⁊ antyfrasin ħ distat. qͦd

Expanded text:
conspicit errantes. Ubi tres duces belli Punici, conspicit errantes. Ubi tres duces belli Punici, vel tria bella Punica significantur. Et in Bucolicis3, 71: Aurea mala decem misi, id est ad Augustum decem eglogas pastorum. Huius tropi plures sunt species, ex quibus eminent septem: ironia, antiphrasis, aenigma, charientismos, paroemia, sarcasmos, astysmos. Ironia est sententia per pronuntiationem contrarium habens intellectum. Hoc enim tropo callide aut per accclauso ventorum carcere regnet. Et quomodo aula, si carcer est? Solvitur enim pronuntiatione. Nam carcer pronuntiatio est: iactet et aula ironia est; et totun per contrariam pronuntiationem adnuntiatur per ironiae speciem, quae laudando deridet. Antiphrasis est sermo e contrario intellegendus, ut 'lucus', quia carcant vel benefaciant. Hoc tropo et nani Athlantes et caeci videntes et vulgo Aethiopes argentei appellantur. Inter ironiam autem et antiphrasim hoc distat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. & sic tetigit fluctꝰ. Parenthesis. ubi
int̃ponimꝰ sententiã nrãm. qua ex medio
remota integer sermo ꝑdurat: ut eneas.
neq enĩ patriꝰ consistẽ m̃tẽ passus amor
Sinthesis. ubi ex om̃i parte confusa sunt t̾ba.
ut illud. Iuuenes fortissima frustra pectora.
si uob̃ audentẽ extrema cupido ÷ certa sequi.
qͣ sit reb fortuna uidetis. excessere om̃s aditiꝰ
q relictis dii qͥb imꝑiũ hoc steterat. succur¬
ritis urbi incense. moriam᷑ & in mecdia ar¬
ma ruamꝰ. Ordo talis ÷ Iuuenes fortissima
pectora frustra succurritis urbi incense.
& t̾rã int̾ fluctꝰ aꝑit. Hoc enĩ mͦ ultͣ fidẽ aliqͥd
auget᷑. nec tam̃ atramite significandȩ u̾itatiᷤᷤ
luntas loqͤntis ñ fallentis appareat. Quo tro¬
po ñ solũ auget᷑ aliqͥd. s minuit᷑. Augetur:
ut uelo cior euro minuit᷑: mollior pluma.¬
durior saxo. Allegoria : alieniloqͥũ. Aliud

Expanded text:
venit, et sic tetigit fluctus. Pavenit, et sic tetigit fluctus. Painterponimus sententiam, qua ex medio remota, integer sermo perdurat, ut, Aeneas neque enim patrius consistere mentem Passus amorSynchesis est, ubi ex omni parte confusa sunt verba, ut illud: Juvenes, fortissima frustra pectora, si vobis audentem extrema cupido est certa sequi, quae sit rebus fortuna videtis. Excessere omnes, adytis arisque relictis, dii quibus imperium hoc steterat; sucurritis urbi incensae; moriamur, et in media arma ruamus. Ordo talis est: Juvenes fortissima pectora frustra succurritis urbi incensae,  Terram inter fluctus aperit. Hoc enim modo ultra fidem aliquid augetur, nec tamen a tramite significandae veritatis luntas loquentis, non fallentis appareat. Quo tropo non solum augetur aliquid, sed et minuitur: augetur, ut 'velocior Euro': minuitur, ut 'mollior pluma''durior saxo'. Allegoria est alieniloquium. Aliud
Abbreviated transcription (Latin):
imitandũ solũ uocis confuse. ut stridor ual¬
uarũ. hinnitꝰ equoꝵ mugitꝰ boũ. balatꝰ
ouiũ. Perifrasis ÷ cͥcũloqͥũ. dũres una plu¬
rimis u̾bis significat᷑. ut auras uitales carpit.
Significat eñĩ ꝑcopulationẽ u̾boꝵ unã rẽ:
hoc ẽ uiuit. Hic aut̃ tropꝰ geminꝰ ÷ slã aut
feritatẽ splendide ꝓducit. aut feditatẽ cͥcuitu
euitat. Ueritatẽ splendide ꝓducit. sic̃. & iam
pͥma nouo spargebat lumine t̾ras titani
croceũ linqͣns aurora cubile. Uult enĩ dicẽ.
infusꝰ gremio. Hoc enĩ cͥcuitu euitat obsce¬
nitatẽ. &. decent̃ ostñdit concubitũ U̾ ꝑba¬
ton tͥnscensio. cũ u̾bũ aut sententia ordi¬
ne cõmuttat᷑. Huiꝰ species it̃ qͥnq Anastrofe.
Steronꝓteron. Parenthesis. Themesis. Sin¬
thesis. Anastrofe. u̾boꝵ ordo p̃posterꝰ ut lito¬
ra circum: ꝓ cͥcũ litora. Steronꝓtheron: sen¬
fluctꝰ e. ad equora uenit. Antea enĩ ad equora

Expanded text:
imitandum sonum vocis confusae, ut 'stridor valimitandum sonum vocis confusae, ut 'stridor valvarum, hinnitus equorum, mugitus boum, balatus ovium. 15. Periphrasis est Circumloquium, dum res una plurimis verbis significatur, ut, auras vitales carpit. Significavit enim per copulationem verborum unam rem, hoc est, vivit. Hic autem tropus geminus est; nam aut veritatem iam prima novo spargebat lumine terras Tithoni croceum linquens Aurora cubile. Vult enim dicere: infusus gremio. Hoc enim circuitu evitat obscenitatem et decenter ostendit concubitum. Hyperbaton transcensio, cum verbum aut sententia ordine commutatur. Huius species quinque: anastrophe, hysteron proteron, parenthesis, tmesis, synthesis. Anastrophe est verborum ordo praeposterus, ut: 'litora circum', pro 'circum litora'. Hysteron proteron senfluctus, et ad aequora venit. Antea enim ad aequora
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ ꝑd̾e. si eũ lupꝰ pͥor uidit. unde subito
tacenti dr̃ istud ꝓu̾biũ: lupꝰ in fabula. Sar¬
casmos ÷ hostilis irrisio: cũ amaritudine
ut referes gͦ hȩc. & nuntiꝰ ibis pelidegeni¬
tori. illi mea tristia facta degenerẽq ne op
Qͥ bauium ñ odit: amet tua carmina i
meui: atq idẽ iungat uulpes. & mulgeat hyr¬
cos: id ÷ qͥ baurũ ñ odit. ꝓpena ei contingͣit:

Expanded text:
e, si eum prior lupus viderit. Unde et subito tacenti dicitur istud proverbium, Lupus in fabula. 29. Sarcasmos est hostilis irrisio, cum amaritudine, ut: Referes ergo haec, et nuntius ibis Pelidae genitori. Illi mea tristia facta Degeneremque NeoptQui Bavium non odit, amet tua carmina, Maevi, Atque idem jungat vulpes, et mulgeat hircos, id est: qui Bavium non odit, pro poena ei
Abbreviated transcription (Latin):
continet᷑ id qd̾ ꝯtinet. ut iã ꝓximꝰ ardet ocale¬
gon. dũ ñ ille s domꝰ eiꝰ arderet. Itẽ. ꝑ inuento¬
rem id qd̾ inuentũ ẽ: ut. sine cerere & lib̾o friget
uenꝰ. & cõmixtã uulcanꝰ mittit ad astͣ fauillã.
Uult enĩ ꝑcererẽ frum̃ti inuentricẽ intellig̾e
panẽ. ꝑlib̃ũ inuentorẽ uitis. uinũ. Puenerẽ

Expanded text:
continetur id quod continet, ut jam proximus ardet Ucalecontinetur id quod continet, ut jam proximus ardet Ucalegon, dum non ille, sed domus ejus arderet. 9. Item per inventorem id quod inventum est, ut, sine Cerere et Libero friget Venus, et commistam Vulcanus mittit ad astra favillam. Vult enim per Cererem frumenti inventricem intelligere panem; per Liberum inventorem vitis, vin
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ad occeanũ ꝑtinent s ad homines. Sic & alia
rerũ nomina dealio genere in aliud genꝰ de¬
centissime decoris grã transferunt᷑. ut rõ por¬
netur. Metafora aut̃ aut partis uniꝰ ÷. ut flu¬
ctuare segetes. ñ enĩ potes dice̾ segetare fluctus:
Nã & alȩ nauiũ. & alarũ remigia dicunt᷑. Ca
thacrisis ÷ alienȩ rei nom̃ appositũ. Hȩc eo a me¬
tafora differt. qd̾ illa uocabulũ habenti largi
cant uada saxa carina. dũ facies & frons tan¬
tũdem animaliũ & hominũ sit. Qd̃ nom̃ si
poeta naui ñ apposuisset: qͥd ꝓpͥũ eidẽ parti
uenit harundo. Nã ꝑmanũ u̾ba. ꝑ harundi¬
nẽ litt̾ȩ significate st̃. Metonomia tͣnsnomi¬
natio. ab alia significatione ad aliã ꝑximita¬
tẽ tͣnsiata. Fit aut̃ multis modis. Aut enĩ
tra plaudunt.prata mugiunt. dũ illic hoiẽs
plaudunt. hic boues mugiunt: aut contͣ ꝑid qd̾

Expanded text:
non ad Oceanum pertinent, sed ad homines. 5. Sic et alia non ad Oceanum pertinent, sed ad homines. 5. Sic et alia rerum nomina de alio genere in aliud genus decentissime decoris gratia transferuntur, ut oratio perornetur. Metaphora autem, aut partis unius est, ut, fluctuare segetes: non potes dicere segetare fluctus; Nam et alae navium, et alarum remigia dicuntur. 6. Catachresis, est alienae rei nomen appositum: haec eo a metaphora differt, quod illa vocabulum habenti largitcant vada salsa carina; dum facies et frons tantundem animalium et hominum sit. Quod nomen si poeta navi non adposuisset, quod proprium eidem parti venit arundo. Nam per manum verba, per arundinem litterae significatae sunt. Metonymia, transnominatio ab alia significatione ad aliam proximitatem translata. Fit autem multis modis. Aut enim tra plaudunt, prata mugiunt, cum illic homines plaudunt, hic boues mugiunt. item contra, per id quod
Abbreviated transcription (Latin):
difficillimũ ẽ annotare: s ex om̃ib donatꝰ
nomasiã. epytheton. sy nedoche. onomatope¬
S he atq aliȩ tropicȩ locutiones ad ea quȩ in¬
telligenda st̃ ꝓpt̾ea siguratis amiclib obtegim.¬
tur. ut sensũ legentiꝰ exerceant. & ne nuda
atq in ꝑmpti uilescant. Fiunt aut̃ meta¬
forȩ modis quatuor. Ab animali ad anima¬
lẽ. ut. aligeros conscendit eqͦs. Metaforice
su deserta petiuerit: miscuit uolatili cursũ
qͥ drupedis. Ab in animali ad in aninialẽ:
ut. pontũ pinꝰ arat. sulcũ p̾mit alta caria.
Miscuit usũ t̃rȩ aqͥs. dũ arare & sulcũ p̃me¬
re ad trã ꝑtineat ñ ad mare. Ab inanimali
ad animalẽ. ut. florida iuuentꝰ. Miscuit flo¬
res manimales iuuentuti quȩ animã ht̃.
Ab aĩali ad inanimalẽ: ut tu neptune pat̃
cui tĩpora cana crepanti cincta sale resonant.
magnꝰ cui ꝑpete mento ꝓfluit occeanꝰ. & flumi¬
na crmibꝰ etrant. Mentũ eni timpora &. eͥnes

Expanded text:
difficillimum est adnotare, sed ex omnibus nomasia, epitheton, synecdoche, onomatopoeSed hae atque aliae tropicae locutiones ad ea, quae intellegenda sunt, propterea figuratis amictibus obteguntur, ut sensus legentis exerceant, et ne nuda atque in promptu vilescant. Fiunt autem metaphorae modis quattuor: ab animali ad animate, ut: Aligeros conscendit equos. Metaphorice su deserta petiverit; miscuit volatili cursum quadrupedis. Ab inanimali ad inanimale, ut Pontum pinus arat, sulcum premit alta carina. Miscuit usum terrae aquis, dum arare et sulcum premere ad terram pertineat, non ad mare. Ab inanimali ad animale, ut 'florida iuventus': miscuit flores inanimales iuventuti, quae animam habet. Ab animali ad inanimale, ut: Tu, Neptune pater, cui tempora cana crepanti cincta salo resonant, magnus cui perpete mento profluit Oceanus, et flumina crinibus errant. Mentum enim, tempora et crines