comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pniegere et stiriem mentis accurat: nosꝗ ut illam ypligo captiũa
tre tuten liberat hertedo mnisere ẜuitutis capilio ut connigenci
nostre quasi barbaris crinibus exuamiur. deinde sensibus renouatis ut
comis tudibus enitestams. uitamꝗ nr̃am quasi nazarcum crinẽ pastentes
deo in castrtate et parsimonia consecermi. Cauendum uiro ne illa inimica
ex diuerso nouacule. que in prothoplastis noxia fraude deceptis gencris
humani caput rasit in caput nr̃m hoc est fidem / qua nobis caput
xp̃s efficitur / ascendat: tlosꝗ gratia spiritali tanꝗͣ illo nazarco ceine
dispolirt. Qui quanto seruantibus bono maneat et exitio de cerpat
incantis: Ille in iudicum libro. ab oraculis sacer heros arguiñto est
Inuictus crine scuiato: captiuus abstiso: ⁊ iter  fortis renato. utinaq¬
que tam prudens ad cauendam mulierem/ ꝙ fortis ad strangulandũ
preualuisset forti: ab infrrmitate superatus est.. Ꝙ patiantur
netesse est ꝙ suam feminam.. carnẽ/ uiro suo hoc est spiritui

Expanded text:
euigat et faciem mentis accurat; nosque ut illam in lege captiuam purgat et liberat horrido miserae seruitutis capillo, ut coniungendi  carnis nostrae quasi barbaris crinibus exuamur, deinde sensibus innouatis ut comis rudibus enitescamus uitamque nostram quasi Nazaraeum crinem pascentes deo in castitate et parsimonia consecremus. Cauendum uero, ne illa inimica ex diuerso nouacula, quae in protoplastis noxia fraude deceptis generis humani caput rasit, in caput nostrum hoc est fidem, qua nobis caput Christus efficitur, adscendat nosque gratia spiritali tamquam illo Nazaraeo crine dispoliet, qui quanto seruantibus bono maneat et exitio decerpatur incautis, ille in Iudicum libro ab oraculis sacer heros argumento est, inuictus crine seruato, captiuus absciso et iterum fortis renato. utinamque tam prudens ad cauendam mulierem quam fortis ad strangulandum praevaluisset forti, ab infirmitate superatus est. Quod patiantur necesse est, qui suam feminam, id est carnem, viro suo, hoc est s
Abbreviated transcription (Latin):
incquid agas nãte nec speret mũdus ucum
Non daberis terre debita xp̃o aĩa
Lu chalamos licet et celsos mediteris honores
Nunc olim año restituere tuo
Eredo unũ uincent iusti duo peccatorẽ
Et tua fraterne uota preces abigent
Ergo redi qua uoce parens qua scinquie fr

Expanded text:
Quicquid agas — nam te nec speret mundus amicum Quicquid agas — nam te nec speret mundus amicum — Non daberis terrae debita Christo anima. Tu thalamos licet et celsos mediteris honores Nunc, olim domino resituere tuo. Credo unum uincent iusti duo peccatorem Et tua fraternae nota preces abigent. Ergo redi; qua uoce parens, qua sanguine fr
Abbreviated transcription (Latin):
uanta enim celo a terris distantia tanta ẽ
Cesaris et xp̃i. rebis et imperiis
ollere humo sed nũc dũ sp̃s̃ hos regit artus¬
N ente polum ponetra nil mora tarnis obest
Corporeis iam nunc morere actib et bona uite
Nente pia uictor carnis opꝰ perimas
Hec tibi care puer fido compulsus amore
Scripsi si recipis suscipiere deo
Crede Augustinũ tibi nũc in me geminatũ
Sume duos una compietate patres
Spernimur abstraheris maiore dolore duobus
Audimur pignus dulce duobus eris
Inte leta patrũ sudabit cura duoru
Et tibi magnus honos letificasse duos
Sed me augustino ꝯcopulo nõ meritor
lacto parem: solo comparo amore tuo
Iam quid ego affundam rorans tͥ paupe riuo
Me preter gemino flumine pot prolueris
trater alypius est: augustinusq magr
Sanguini hie consors. hc sator ingenii
Tanto fratre uales et preceptore licenti
Et dubitas pennis talibus astra sequi

Expanded text:
quanta etenim caelo ac terris distantia. tanta est quanta etenim caelo ac terris distantia. tanta est Caesaris et Christi rebus et imperiis. tollere humo, sed nunc, dum spiritus hos regit artus, mente polum penetra, nil mora carnis obest. corporeis iam nunc morere actibus et bona uitae mente pia uictor carnis opus perimas. haec tibi, care puer. fido compulsus amore scripsi; si recipis, suscipiere deo. crede Augustinum tibi nunc in me geminatum, sume duos una cum pietate patres. spernimur, abstraheris maiore dolore duobus; audimur, pignus dulce duobus eris. in te laeta patrum sudauit cura duoruEt tibi magnus honos laetificasse duos. Sed me Augustino cum copulo, non meritorum Iacto parem, solo comparo amore tui. Nam quid ego adfundam rorans tibi paupere riuo? Me praeter gemino flumine prolueris: Frater Alypius est Augustinusque magister, Sanguinis hic consors, hic sator ingenii. Tanto fratre uales et praeceptore, Licenti, Et dubitas pennis talibus astra sequi?
Abbreviated transcription (Latin):
Tantum qui xp̃o se dederit dño
Sublimem attonita conspitis urbe uehi
Ut dedignetur flectere colla deo
Norunt eunuchus et magͣ palatia passi
et quisquis romam sponte miser patitur
Quanto sudoris pretio dammoq decoris
Constot ibi clamidis hic honor officii
Nec tamen ipse potens ꝗ colsior oĩo eẽ
emerit: ut nulli serui̾at assequitur
Cum bene se tota dño iactauerit urbe
seruit domoniis si simulatra colit
peh dolor hos py remoraris in urbelucenti
et regnũ xp̃i sperius ut his placeas
hos uocitas dommos curua et ceruice salutas
Quos ligni seruos conspicis et lapidis
Nomine diuino argentum ueneratur et aurũ
Religio est quod amat morbus auaritie
Impretor hec sior amer ꝙ nõ amat augustinũ
Non colat et xpm cuĩ placet hos colere
Inde ait ĩpe deus dominis nõ posse duobus
Seruire. qͣm mens placet una deo
Una fides deus unus et unicus a patre x̃po
Aut dupleꝵ uni seruitus ꝙt dño

Expanded text:
tantum qui Christo se dederit domintantum qui Christo se dederit dominSublimem attonita conspicis Urbe vehi.ut dedignetur flectere colla deo.norunt eunuchos et magna palatia passi et quisquis Romam sponte miser patitur, quanto sudoris pretio damnoque decoris constet ibi chlamydis, hic honor officii. nec tamen ipse potens, qui celsior omnibus esse emerit, ut nulli seruiat, adsequitur. cum bene se tota dominum iactauerit urbe, seruit daemoniis, si simulacra colit. pro dolor! hos propter remoraris in urbe, Licenti, et regnum Christi spernis, ut his placeas? hos uocitas dominos curua et ceruice salutas, quos ligni seruos conspicis et lapidis? nomine diuino argentum uenerantur et aurum, religio est, quod amat morbus auaritiae. inprecor, hos ut amet, qui non amat Augustinum, non colat et Christum. cui placet hos colere. inde ait ipse deus dominis non posse duobus seruiri, quoniam mens placet una deo. una fides, deus unus et unicus e patre Christus, haud duplex uni seruitus est domino.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut fugias dure lubrica mintie
Blandum nom honos mala ẜuitꝰ. exitꝰ eger
Quẽ mĩc uelle iuuat mox uoluisse piget
Srandere celsa iuuat/ tremor est descendeͬ colsis
Si titubes suma peis ab arce cades
Nunc tibi falsa placent: bona nũc rapͭ oĩb auris
Ambitus. et  uitreo fert caua fama sinu
Ast ubi temaqͥ daminos ꝙ cnxerit empto
Balteus et storilis fregerit inde labor
Serus et in cassum spes accusabis inrcines
et modo que nectis rompe uincla uoles
Tunc reministeris frustra patris augustim
contenisisse dolens ueridicos monitus
Quare si sapiens et sa pius es puer audi
et cape uerba patrũ consiliũꝙ senri
Quid retrhais fera cola iugo mea farrcina leuis
Suaue iugũ xp̃i est nor pia crede deo
Et capͭ addeiugis/ da mollib ora capistris
demissosq leui subde humeros oneri
NLũc potes hoc dum liber agis. dũ nulla retentat¬
Uincula nulla thori cura nec altus honor
Hec tibi nobilitus uideatur libera qu̾a nut¬

Expanded text:
ut fugias durae lubrica militiae. ut fugias durae lubrica militiae. blandum nomen honos, mala seruitus, exitus aeger, quem nunc uelle iuuat, mox uoluisse piget. scandere celsa iuuat, tremor est descendere celsis; si titubes, summa peius ab arce cades. nunc tibi falsa placent bona, nunc rapit omnibus auris ambitus et uitreo fert caua fama sinu. ast ubi te magno damnosus cinxerit aestu balteus et sterilis fregerit inde labor, serus et in cassum spes accusabis inanes et modo, quae nectis, rumpere uincla uoles. tunc reminisceris frustra patris Augustini contempsisse dolens ueridicos monitus. quare si sapiens et si Et cape uerba patrum consiliumque senum. "Quid retrahis fera colla iugo? mea sarcina leuis, Suaue iugum" Christi est uox pia, crede deo Et caput adde iugis, da mollibus ora capistris Demissosque leui subde humeros oneri. Nunc potes hoc, dum liber agis, dum nulla retentauincula, nulla tori cura nec altus honor.ino. nec tibi nobilitas uideatur libera, quam nu
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq nrihi ad tuam mentem. si in ciliquo exulcerasse
delimendam remediũ litteras tuas recoroͥatus. hõc¬
repperi ut te adño armoniã omniformis artificem
modulaminis carminis enocarem. Quess te ut aure
audias. neq cãm̃ salutis tue in uerbis meis spernas
Sed piam curam et te mentena paternam etiam in
despiciendis ẜ monibus libenter ticcipe:. quim Iinsitũ
xp̃i nomemi quod est supra onme nomen hanc
deberi uenerationem facit ut non possit actre¬
dente
Quare ago rumpo moras et uincda tenatia secli
Hec metuas placidi mitte iugũ dũ
pulcra quidem s nura uagis pñtia rer¬
M entioi: at sapiens nõ stupet ista dũis
Hlunc te solliatat uariis male suada figuris
heu ualidos etiam uertere roma potens
S ed tibi nate p̃cor semꝑ p̃r Augustinus
occurrat cunctas urbis ad illecebras
Illum tanta inter fragilis discrimina uite
aspitiens hñs pectore tutus eris
hoc tñ et repetens iteꝵq iterq monebo

Expanded text:
itaque mihi ad tuam mentem, si in aliquo exulcerassem, itaque mihi ad tuam mentem, si in aliquo exulcerassem, deleniendam remedium litteras tuas recordatus repperi, ut te ad dominum harmoniae omniformis artificem modulamine carminis euocarem. quaeso te, ut aure audias neque causam salutis tuae in uerbis meis spernas, sed piam curam et mentem paternam etiam in despiciendis sermonibus libenter accipias, quibus insitum Christi nomen, quod est super omne nomen, hanc deberi uenerationem facit, ut non possit a credente Quare age rumpe moras et uincla tenacia saecli nec metuas placidi mite iugum domini. pulchra quidem sed mira uagis praesentia rerum mentibus, at sapiens non stupet ista animus. nunc te sollicitat uariis malesuada figuris heu! ualidos etiam uertere Roma potens. sed tibi, nate, precor, semper pater Augustinus occurset cunctas urbis ad inlecebras. illum tanta inter fragilis discrimina uitae aspiciens et habens pectore tutus eris. hoc tamen et repetens iterumque iterumque mopebo,
Abbreviated transcription (Latin):
ore consuleris Adhoc monitis et hortatui modico enim
est. et omnis boni sũmum bonũ. uenerabilis augusti¬
mi spũ et ore flãmatu quasi par apua te pr̃o t̾e
ualuit: quid ego in tanto interuallo posterior et
gu illius opum pauper efficiam. Sed quia et illius fa-¬
cultatis potentiam et ingenii humanitate confisus ple¬
niore atq maiora inte spero elaborata que laberanda
iisus sum instire aͥuplici gratia / ut et illi uero dubita
caritate compararer. in sollicitudine tui et inter eos
qui salutem cuam diligunt uel contestato numerar
affectu. Nam affectus in tui ꝑfectione palmã Augu¬
siino potissimũ descinatam scio. Uereor fili ne aures
tuas asperitate ẜmonis offenderim. et ꝑ aures aĩo ẽt
tuo tedii mei uulnus intulerim. Sed in mentem
uenit opłe tue/ qua te musicis faimiliarẽ modis intelo¬
xi aquo studio ego eui quondam tui non abhorruit

Expanded text:
ore consulere. Sat hoc monitis et hortatui; modico enim ore consulere. Sat hoc monitis et hortatui; modico enim e Christus est et omnis boni summum bonum, uenerabilis Augustini spiritu et ore flammatum. qui si parum apud te pro te ualuit, quid ego tanto interuallo posterior et omnium illius opum pauper efficiam? sed quia et illius facultatis potentia et tui ingenii humanitate confisus pleniora atque maiora in te spero elaborata quam elaboranda, ausus sum hiscere duplici gratia. ut et illi uiro debita caritate compararer in sollicitudine tui et inter eos, qui salutem tuam diligunt, uel contestato numerarer affectu. nam effectus in tui perfectione palmam Augustino potissimum destinatam scio. uereor, fili, ne aures tuas asperitate temerarii sermonis offenderim et per aures animo etiam tuo taedii mei uulnus intulerim. sed in mentem uenit epistulae tuae. qua te musicis familiarem modis intellexi. a quo studio ego aeui quondam tui non abhorrui.
Abbreviated transcription (Latin):
nunt etiam spiritalib lactare : et enutrire dño gestit uberi
uagientem uider: adut infantem uerbo dei / uixdum in
xp̃o primis passionibus/ et uestigio ti tubante reptentem
si tamers augusam doctrina tanꝗͣ munus matris et
ulna nutricis in stabilem regat pariilũ : Quemsi audias
et sequaris: ut cursum te ꝑmone Salumonis alliciam: fih
coronam accipies gratiaꝵ tuo uertici. Et tunc uere eris
ille non phantasmate somniator.: Sed ab ipsa ueritate
formatus consut et pontifex uacua Imaginis falsis ꝙih
implentem xp̃o solidis sue operationis effectib. Uerẽ .n.
pontifex et uere consul. Licentius erit si Augustini uesti¬
giis propheticis et aplicis disciplinis ut sacrato beatus
heliseus helie / ut illustri apostolo thimoteus adolesceno
adhereas indiulso ꝑ Itinora diuina comitatu ut et sacer¬
dotiũ corde ꝑfecto discas mereri. ed populis ad falutẽ magro

Expanded text:
nunc etiam spiritalibus lactare et enutrire domino gestit uberibnunc etiam spiritalibus lactare et enutrire domino gestit uberibuagientem uidet, adhuc infantem uerbo dei, uixdum in Christo primis passibus et uestigio titubante repentem, si tamen Augustini doctrina tamquam manus matris et ulna nutricis instabilem regat paruulum. quem si audias et sequaris, ut rursum te sermone Salomonis alliciam, fili, coronam accipies gratiarum tuo uertici. et tunc uere eris ille non phantasmate somniatus sed ab ipsa ueritate formatus consul et pontifex uacuas imagines falsi operis implente Christo solidis suae operationis effectibus. uere enim pontifex et uere consul Licentius erit, si Augustini uestigiis propheticis et apostolicis disciplinis ut sacrato beatus Helisaeus Heliae, ut inlustri apostolo Timotheus adulescens adhaereas indiuulso per itinera diuina comitatu, ut et sacerdotium corde perfecto discas mereri et populis ad salutem magistro
Abbreviated transcription (Latin):
Ne nacuũ fraterne humanitatis õficiũ Nideret de
de bucellato xpiano exeditionis: in cuius procintu eotidie
ad frugalitatis annonam militamus : panes quinq tib pa¬
dictiono secernere quꝑm cupimus eadem nobrs gr̃a penitꝰ
annectere. paucis tñ et ad ip̃m loquamur. ne neget sibĩ
scriptum esse ꝙ dese tibi scriptum. Eschino enim dicitur
ꝙ audit mitio sed quid de alienis loquar cum de proprio
cuncta possimus: Et aliena loqui non soleat eeͬ sam rapit
Quo dei gratia sano et saluo sumus quibus capͬ xp̃a est Inco¬
lumen te etate pͣplurima et beatum semꝑ cim tota
honorandissime et desideratissimea
Uudi eigo fili legem patris tui idest fidem Augustim. et
noli reppellere consilia matris tue.. ꝙ ęque nõĩa inte au¬
gustim pietas iure sibi uendicat: qui te tantillũ simmi gestau
suo  et a paruulis primo lacte sapientie secularis imbutum

Expanded text:
ne uacuum fraternae humanitatis officium uideretur, ne uacuum fraternae humanitatis officium uideretur, de buccellato Christianae expeditionis, in cuius procinctu cotidie ad frugalitatis annonam militamus, panes quinque tibi padictione secernere, quem cupimus eadem nobis gratia penitus adnectere. paucis tamen et ad ipsum loquamur, ne neget sibi scriptum, quod de se tibi scriptum est. Aeschino enim dicitur, quod audit Micio. sed quid de alienis loquar, cum de proprio cuncta possimus et aliena loqui non soleat esse sani capitis? quo dei gratia sano et saluo sumus, quibus caput Christus est. incolumem te aetate quam plurima et beatum semper cum tota honorandissime et desiderantissime. Audi ergo, fili, legem patris tui, id est fidem Augustini et noli repellere consilia matris tuae, quod aeque nomen in te Augustini pietas iure sibi uindicat, qui te tantillum sinu gestauit suo et a paruulis primo lacte sapientiae saecularis inbutum
Abbreviated transcription (Latin):
deum autem or̃a possibilia. Exultemus itaq et letemur
in eo qui facit mirabilia solus: et qui facit uiranimes
habitare in domo: Qm ip̃e respexit humilitatem nr̃am
et uisitauit in bono plebem suam: qui erexit cornu in
domo dauid pueri sui. et nunc exaltauit cornu eccie
sue in ellectis suis: ut corma peccatoꝵ ⁊ sicut ꝑ ꝓpham
spondit/ hoc est donatistarũ manicheoꝵ ꝙ confringat:
Utinam hec nunc domini tuba. qua ꝑ augustinii intona
filii nostri licentii pulset auditus. sed ut illa audiat aure
qua xp̃o ingreditur de qua non rapit dei semen inimi¬
quia tunc se et exanditum sentiet ab excelso: siquem se
dignũ genuit: in licteris hunc et sibi digne filium parrat
inx̃p̃o. Nam et nunt uelim credas flagrantissima de
preualeant. Uincetur uel muitis mihr crede. uincet
piissimi parentis fide non mala iucteria uintat si ma¬
luerit in pernitiam suam uincere ꝙͣ pro sauite suꝑari

Expanded text:
deum autem omnia possibilia. exultemus itaque et laetemur deum autem omnia possibilia. exultemus itaque et laetemur in eo, qui facit mirabilia solus et qui facit unanimes habitare in domo, quoniam ipse respexit humilitatem nostram et uisitauit in bono plebem suam, qui erexit cornu in domo Dauid pueri sui et nunc exaltauit cornu ecclesiae suae in electis suis, ut cornua peccatorum, sicut per prophetam spondet, hoc est Donatistarum Manichaeorumque, confringat. Utinam haec nunc domini tuba, qua per Augustinum intonat, filii nostri Licentii pulset auditus, sed ut illa audiat aure, qua Christus ingreditur, de qua non rapit dei semen inimiquia tunc se et exauditum sentiet ab excelso, si, quem tibi dignum genuit in litteris, hunc et sibi digne filium pariat in Christo. nam et nunc, uelim credas, flagrantissima de praeualeant. uincetur uel inuitus, mihi crede; uincetur piissimi parentis fide, ne mala uictoria uincat, si maluerit in perniciem suam uincere quam pro salute superari.
Abbreviated transcription (Latin):
hic a nobis muntius ueniet gratulare tantam noltis
iy tua patrio caritatem xp̃o donante parta/ ut quid
illic diuina prouidentia gerat mirabilis semper Ut
scriptum est in sanctis suis/ uel primi nel cũ pͥmis
sciamus. Non autem hoc scribimus gratulandum ꝙ
epatum Augustinus accoperit s ꝙ hanc dei cura merii¬
erint africane eccł̃ie ut uerba celestia/ Augustim
ore ꝓceperinti: quia maiore dominiai inuneris gratiam
nõuo more prouectus ita conserratus est ut non succedẽt
in catheduo. ep̃o sed accederit : Nam incolumi ualeĩo
cui purissimã mentem. nulla unꝗͣ liuentis Inuidie macu¬
la suffudit ⁊ dignus sui cordis pace/ nunc ab altissamo
fructos capit. ut quem successorem sacerdotii sui simpli¬
citer optabat ihunc mereatur tenere collegam. Credi ne
hoc potuit ante ꝙͣ fieret: Sed in hoc quoq oĩpotentis oꝑe
dici euangelicum̃ illud p̃õt. hominibus hec ar dua: ap̃ud

Expanded text:
hic a nobis tibi nuntius ueniet, gratulare tantam nobis hic a nobis tibi nuntius ueniet, gratulare tantam nobis in tua patria caritatem Christo donante partam, ut, quicquid illic diuina prouidentia gerat mirabilis semper, ut scriptum est, in sanctis suis, uel primi uel cum primis sciamus. Non autem tantum hoc scribimus gratulandum, quod episcopatum Augustinus acceperit, sed quod hanc dei curam meruerint Africanae ecclesiae, ut uerba caelestia Augustini ore perciperent, qui ad maiorem dominici muneris gratiam nouo more prouectus ita consecratus est, ut non succederet in cathedra episcopo, sed accederet. nam incolumi Valerio cui purissimam mentem nulla umquam liuentis inuidiae macula suffudit, dignos sui cordis pace nunc ab altissimo fructus capit, ut. quem successorem sacerdotii sui simpliciter optabat, hunc mereatur tenere collegam. credine hoc potuit, antequam fieret? sed in hoc quoque omnipotentis opere dici euangelicum illud potest: Hominibus haec ardua; apud
Abbreviated transcription (Latin):
remitte᷑ et hoc rogo scribas mihi quem hymnũ mẽu agno¬
neris. panem unũ sc̃titi tue inammitatis gratia misi¬
mus inquo etiam trinitatis sollidieas continet᷑ hunt
pane eulogiam teͣ tu facies dignatione sumendi. Et Ualeas
mamano Paulius et therasia. pridie quã has
daremus reuersis ex affrica fratrib nrĩs/ quor
expectatione nos pendere uidisti optatissime sanctoꝵ
etcarmor uiror . Inde eplas receperamus. Idest Aureli
Alixii. augustini: profuturi. Seueri. Iam oĩu priter
ep̃oꝵ ergo tot sanctoꝵ taliũ recentissimis ẜ monibus
gratulantes properauimus ad te nr̃am ⁊ eferre letitram
ut tibi quoꝗ expectatũ in peregrinatione sollicita gaudiũ
festiuissinmis conferremus indiciis Si forte eadem de
uenerabilibus et amantissimis uiris ꝑ aliaꝵ  aduentus
nauium comperisti ꝑ. nos etiam repetita accipe et quasi
renouata hillaritate rursus exulta. & si primus tibi¬

Expanded text:
 remittere dignaberis. et hoc rogo scribas mihi, quem hymnum meum agno remittere dignaberis. et hoc rogo scribas mihi, quem hymnum meum agnoueris. panem unum sanctitati tuae unitatis gratia misimus, in quo etiam trinitatis soliditas continetur. hunc panem eulogiam esse tu facies dignatione sumendi. XXV. MANIANO PAULINUS ET THERASIA. Pridie, quam has daremus, reuersis ex Africa fratribus nostris, quorum expectatione nos pendere uidisti, optatissime sanctorum et carissimorum uirorum inde epistulas receperamus, id est Aurelii, Alypii, Augustini, Profuturi, Seueri, iam omnium pariter episcoporum. ergo tot sanctorum talium recentissimis sermonibus gratulantes properauimus ad te nostram referre laetitiam, ut tibi quoque expectatum in peregrinatione sollicita gaudium festiuissimis conferremus indiciis. si forte eadem de uenerabilibus et amantissimis uiris per aliarum aduentus nauium comperisti, per nos etiam repetita accipe et quasi renouata hilaritate rursus exulta. quod si primus
Abbreviated transcription (Latin):
dicere/ exaltabitur sicut ciuitas magna. Et tu ꝗdem suꝑ
montem edificata ciuitas es. uel actensa suꝑ tandelabrũ
lugerna in septiftrme claritati collucens: nos sub modio
pertatoꝵ  delitescimus/ uisita litteris tuis et ꝓfer in lucem
n qua ipse uersaris suꝑ aurea candelebra conspicuus. Elo¬
quia tue lumen semitis nr̃is erunt/ et oleo lucerne tue
impinguabitur capͭ nr̃m et accendetur fides: cũ de sp̃u
oris tui cibum mentibus/ et lumen aĩe sumpserimus.
pax et gratia dei tecum / et corona iusticie te maneat in
die illo dñe pater merito dillectissime uenerabilis et exo¬
ptatissime. Benedictos sanctitatis tue comites et eniula¬
tores in dño fratres: si dignantur nr̃os tam in eclesiis ꝙ̃ in
monasteriis cartagim tegas te hyppone regio et totio parro
entes multo affectu acq obsequio falutare rogamus u dñ ĩpam
membranam sancti dominiomis acceperis trans cripta nobis

Expanded text:
dicere, exaltabitur sicut ciuitas magna. et tu quidem super dicere, exaltabitur sicut ciuitas magna. et tu quidem super montem aedificata ciuitas es uel accensa super candelabrum lucerna in septiformi claritate conluces, nos sub modio peccatorum delitescimus. uisita litteris tuis et profer in lucem, in qua ipse uersaris super aurea candelabra conspicuus; eloquia tua lumen semitis nostris erunt et oleo lucernae tuae inpinguabitur caput nostrum; et accendetur fides, cum de spiritu oris tui cibum mentis et lumen animae sumpserimus. Pax et gratia dei tecum et corona iustitiae tibi maneat in die illo, domine pater merito dilectissime, uenerabilis et exoptatissime. benedictos sanctitatis tuae comites et aemulatores, in domino fratres, si dignantur, nostros tam in ecclesiis quam in monasteriis Carthagini, Tagastae, Hippone Regio et totis paroecentes multo affectu et obsequio salutari rogamus. si ipsam membranam sancti Domnionis acceperis, transcriptam nobis
Abbreviated transcription (Latin):
st a suispiciendo nnihi patre nõo ambrõsio uel ad fidem¬
muitatius ẽs uel ad sacerdotiũ consecratus : ut eundẽ ambo
uide amur habere auctor̃ẽ. Naum ego et si a delphino burdigale
baprizatus. Alampio apuel Barsalonem in gspania ꝑ uimi in¬
flammate subito plebis sacratus sun. tr̃m ambrosii semꝑ
et auectiono ad fidem in nutritus sum: et nut in sacerdo¬
tii ordinatione confoneor demq suo me clero uoluit uin¬
dicare ut etsi diuersis locis degam/ ipsius presbiter censear
Sed deme/ ne quie ignores/ scias Antiquissimu peccatore / nõ
ita ołim de tenebris et umbra mortis eductũ: sp̃m aurȩ
uitalis hausisse. nec ita olimposuisse in aratro manũ et
crucom dii sustulisse/ quam ut in finem ꝑferre ualeamus
orationibus tuis adiuuemur. Accumulabitur hec meritis
tuis mertes si interuentu tuo honera nostra releuaueris.
Sanctus .n. laborante adiuuans. quia fratrem nõ audemus

Expanded text:
si a suscipiendo mihi patre nosi a suscipiendo mihi patre noinuitatus es uel ad sacerdotium consecratus, ut. eundem ambo habere uideamur auctorem. nam ego etsi a Delphino Burdigalae baptizatus, a Lampio apud Barcilonem in Hispania per uim inflammatae subito plebis sacratus sim, tamen Ambrosii semper et dilectione ad fidem innutritus sum et nunc in sacerdotii ordinatione confoueor. denique suo me clero uoluit uindicare, ut, etsi diuersis locis degam, ipsius presbyter censear. Sed de me ne quid ignores, scias antiquissimum peccatorem non ita olim de tenebris et umbra mortis eductum spiritum aurae uitalis hausisse nec ita olim posuisse in aratro manum et crucem domini sustulisse, quam ut in finem perferre ualeamus, orationibus tuis adiuuemur. accumulabitur haec meritis tuis merces, si interuentu tuo onera nostra releuaueris. sanctus enim laborantem adiuuans, quia fratrem non audemus
Abbreviated transcription (Latin):
rabilem sotiũi corone cuȩ: patrem nr̃m Aureliũ / ita
scripsimus ut si nnc hippone regione degeres illo tibi
ip̃oꝵ tuo ẜmonem cognouimus comitem: Et Euodium
rogauimus ut hanc scribere ipsi curarẽt: ne uel parẽti¬
domniomi diutius odex suus deforet: et tibi transim¬
simus sine necessutate rescribendi maneret. Specrat
aũt hor ate peto / qm me inmerentem et mopinante
magno tui amore complesti / ut ꝓ historia tempoꝵ resera
mihi omne tue sctitatis historiam: ut qui genis. unde
sas domo tanto uocatus a dño quib exordiis segregatus
ab utero matris tue ad mãtre filioꝵ dei prole letante
aburata carnis et sanguins stirpe transieris et ingenĩso
regalem / sacerdotalem sis translatus eddisseras/ ꝙ enim in¬
dicastiiam de humilitatis nr̃o nomineͤ aprid Modiolaniũ te
aiarisse imĩ illic initioreris: Iateor ciriosius me uelle
condiscere ut omni parte te nouerim/ quanto mag gratulor

Expanded text:
rabilem socium coronae tuae, patrem nostrum Aurelium, ita rabilem socium coronae tuae, patrem nostrum Aurelium, ita scripsimus, ut, si nunc Hippone Regio degeres, illo tibi ipsorum tuo sermone cognouimus, Comitem et Euodium rogauimus, ut Domnioni diutius codex suus deforet, et tibi transmissus sine necessitate redhibendi maneret. 4. Specialiter autem hoc a te peto, quoniam me immerentem et inopinantem magno tui amore complesti, ut pro hac historia temporum, referas mihi omnem tuae Sanctitatis historiam: ut quod genus, unde sis domo, tanto vocatus a Domino, quibus exordiis segregatus ab utero matris tuae, ad matrem filiorum Dei prole laetantem, abjurata carnis et sanguinis stirpe, transieris, et in genus regale et sacerdotale sis translatus, edisseras. Quod enim indicasti, jam de humilitatis nostrae nomine apud Mediolanum te didicisse, cum illic initiareris, fateor curiosius me velle condiscere, ut omni parte te noverim, quo magis gratuler,
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut et oĩs sanctis quez nos ex absentiñ officirs sospitare
dignatus es pari proculdubio curaturus affectu ut ꝑ sct̃itate
tuam nr̃is Inuicem salutentur obseꝗiis et in elerũ sc̃titis
tue comites. et in monasteriio fider ac uirtucis tue emit¬
latores. Nam et sa in populis et suꝑ populũ tigas oues pastur
dñi regens / sollicitis iugil pastor excubiis / tam̃ abditacione
feculi et repulsa carnis ac sanguinis desertũ tib ipe feasti
secretus a multis uocatus in paucis. Sane uitario aliqua¬
tenus muere / licet oĩa cidi impar ut iusseras pronidi ilbũ
eusebii uenerabilis ep̃i constantinopolitani de cunctis tempo¬
ribus historiam. Sed et in hoc fuit obtemperandi mora:
ꝙ instructu tuo quia ipse non habebam hunc codice rome
repperi apud parentem nr̃m uere sccissimus domnione
qui procul dubio promptius mihi paruit in hoa benefiaio
quood tibi deferendum indicaui. uer tñ quia et lota
cua mihi sugnificare dignatus es ut ĩpe moniusti aduene¬

Expanded text:
sicut et omnibus sanctis, quorum nos et absentium officiis sospitare dignatus es pari procul dubio curaturus affectu, ut per sanctitatem tuam nostris inuicem salutentur obsequiis et in clero sanctitatis tuae comites et in monasteriis fidei ac uirtutis tuae aemulatores. nam etsi in populis ac super populum agas oues pascuae domini regens sollicitis uigil pastor excubiis, tamen abdicatione saeculi et repulsa carnis . ac sanguinis desertum tibi ipse fecisti secretus a multis, uocatus in paucis. Sane uicario aliquatenus munere licet omnia tibi inpar, ut iusseras, prouidi illam Eusebii, uenerabilis episcopi Constantinopolitani, de cunctis temporibus historiam. sed in hoc fuit obtemperandi mora, quod instructu tuo, quia ipse non haberem hunc codicem, Romae repperi apud parentem nostrum uere sanctissimum Domnionem, qui procul dubio promptius mihi paruit in hoc beneficio, quod tibi deferendum indicaui. uerum tamen quia et loca tua mihi significare dignatus es, ut ipse monuisti, ad uene
Abbreviated transcription (Latin):
Tu ergo quis es qui responieas deo : et sa uolens deus
ondere iram et demostrare potencia tua suam : ꝙ et
malis benenti optimꝰ possat: malis diuntaxat non
ꝯditione diuina: s uitiata uoluntatis iniquitate nã :
que deo conditore ꝯdita est bona: At tulit multa
Cui nec uistna creatiae cuiusquã est. nrtelsatu: Ped ut notas faicer
A iunas gloriae: sue in uoli miscricordice. ne se i bomis operibuo
tam ꝙ de propriis extollerent iuribus. sed huulitor infellegerent.
insi allis dei gratia non. dehita sed gratiuta subuemiet. id fiusse reddẽ¬
dum. meritis sius: Suod aliis.nit. eadem massa. redditũ. cep¬
nerent. Cert̾ est ergo dei p̃scientiae defuntꝰ nͣũs et mlnituodo sc̃oꝵ.
quibus dilligentibus deum. quod eis donauit per diffusum. incordib¬

Expanded text:
tu ergo quis es, qui respondeas deo, si uolens deus tu ergo quis es, qui respondeas deo, si uolens deus ostendere iram et demonstrare potentiam suam, quod et malis bene uti optimus possit, malis dum taxat non condicione diuina sed uitiata uoluntatis iniquitate natura, quae a deo conditore condita est bona, pertulit in mulcui nec iustitia creaturae cuiusquam est necessaria, sed ut notas faceret diuitias gloriae suae inuasa misericordiae, ae se ia bonis operibus tamquam de propriis extollerent uiribus m, sed humiliter intellegerent, nisi illis dei gratia non debita sed gratuita subueniret, id fuisse reddendum meritis suis, quod aliis in eadem massa redditum cernerent? J t quibus diligentibus Deum, quod eis donavit per diffusum in cordib
Abbreviated transcription (Latin):
qua iustificant᷑ iniusti de qua nobis dubitare fas non
estᵃ  suue ut quidam uolunt senꝑ precedat liberum
igne dampnandi sine dubitacione prestut. Qxiuis n.
petrata yion fererit/ naturas cam ipsas que ꝑse cipse
sine dubio bono sunt. quibus tam̃ ex arbitrio uoluntat
futura eeͣnt uitia peccatoꝵ: et i multis alia quibus
eẽr eterna pena reddenda: quis insi deus creauit
quare nisi quia uoluit.: quare aũt uoluerit / o homo
tu quis es qui respondeas deo. Nunꝗd dicit figmetitũ
ei qui se finxit quare sit me fecisti. An non habet
petestatem figulus luci ex eadem ꝯsparsione facere aliud
quidem uas in honore : aliud autem in ꝯcumeliam
Atq utinam dicamꝰ ꝙ sequitur. Si autem uolens
deus ondere iram et demonstrare potentiam suĩã / uasa
diuitias glorie sue in uasa miẜicordie: ecce etram
ratio ⁊ eodita est homini quanta debuit honmi : si tñ¬
Uelis uel istam capit qui pro siui arbitrii uoluntate

Expanded text:
qua iustificantur iniusti. de qua nobis dubitare fas non qua iustificantur iniusti. de qua nobis dubitare fas non est. siue. ut quidam nolunt. semper praecedat, liberumigne damnandi, sine dubitatione praesciuit? quamuis enim peccata non fecerit, naturas tamen ipsas. quae per se ipsae sine dubio bonae sunt, in quibus tamen ex arbitrio uoluntatis futura essent uitia peccatorum et in multis talia, quibus esset aeterna poena reddenda, quis nisi deus creauit? quare. nisi quia uoluit? quare autem uoluerit, o homo. tu quis es, qui responei qui se finxit: Quare me sic fecisti? An non habet potestatem figulus luti ex eadem consparsione facere aliud quidem uas in honorem aliud autem in contumeliam? Atque at iam dicamus, quod sequitur: Si autem uolens deus ostendere idiuitias gloriae suae in uasa misericordiae, ecce etiam ratio reddita est homini, quanta debuit homini — si tamen uel istam capit, qui pro sui arbitrii libertate
Abbreviated transcription (Latin):
diam qui liberatur. non culpet Iudiciũ quipunitur.
hic si dixerimꝰ quantomelius ambo liberarent᷑ nihil
nobis quenientius dicetur: ꝙͣ o homo tu quis es
qui respondeas deo. Eouit qquippe ille quid agat
et quantus numerus eẽ debeat pͥmitus oĩz hõiu
deinde sanctoro: sicut syderũ . situt angeloꝵ : atq ut
de terrenis loquani. sicut petoꝵ pisciũ uolatilium
sicut arbors et herbars ficut demiꝙ folior capilloꝵ¬
p nostror. Nam nõs humana cogitatione adue
possumꝰ dicere: qm bona sunt cuncta ista que fecit:
quanto melius illo. dupplicasset ut multo essent plura
non possiet etiam ipm facere quantũ ueller ampħiorẽ
et tatien quantumcunq faceret uel illa plura: uel
istum capatiorem atq maiorem: in hi lominus eadem de
multiplitandis eio dici posset / etꝰ nullus eẽt in moderat
modus et enim etiam illud dici potest sine sit grã

Expanded text:
diam, qui liberatur, non culpet iudicium, qui punitur. diam, qui liberatur, non culpet iudicium, qui punitur. Hic si dixerimus: \'Quanto melius ambo liberarentur!\' nihil nobis conuenientius dicetur quam:s o homo, tu quis es, qui respondeas deo? nouit quippe ille, quid agat et quantus numerus e?»e debeat primitus omnium hominum deinde sanctorum sicut siderum. sicut angelorum atque. ut de terrenis loquamur, sicut pecorum. piscium. uolatilium. sicut arborum et herbarum, sicut denique foliorum capillorumque nostrorum. nam nos humana cogitatione adhuc possumus dicere: \'Quoniam bona sunt cuncta ista. quae fecit. quanto melius illa duplicasset uel multiplicasset, ut multo essent plura non posset etiam ipsum facere, quantum uellet. ampliorem? et tamen quantumcumque faceret uel illa plura uel istum capacierem atque maiorem. nihilo minus eadem de multiplicandis eis dici possent et nullus esset inmoderatis modus. Etenim etiam illud dici potest: siue sit gratia.
Abbreviated transcription (Latin):
nanꝑ t. ueraciter creditur deus notentes atq imipios
Iustificandos a penis debitis liberare: quemꝙ ero
imeritũ et muilli obrioxiũ peccato sideus dãpnare
cceditur. alienus ab miquitate non treditue. brergo
liberatur inoignus / tanto maiori debetur actio gratiar
autem dampnat᷑ indignus / nec miseritordia nͨ ueritas
ophnretur. Quomodo suquiunt escui non dampnatur
penam ꝑtinere deberent: nulla plano in utroq epera
bona uel mala s propria. Uterq aũt illi uni obnoxius
erat in quo omnes peccauerũt ut ommnes im ills mos¬
rent᷑: quicunq n. ex illo uno multi in se ipsis fututi
erant: tune in illo unus erant: proinde illud pettatũ
soluis eẽtͣ si exillo nullus exisset. porro aũt in quo erat
natura communis ab eius uitio est nullus Inmunis : si
ambo qui nundum propria uel bona uel. mala opera ãt
rei tamen ex origine nascebantur. Laudet mistricor¬

Expanded text:
namque et ueraciter creditur deus nocentes atque impios namque et ueraciter creditur deus nocentes atque impios iustificando a poenis debitis liberare; quemquam uero inmeritum et nulli obnoxium peccato si deus damnare creditur, alienus ab iniquitate non creditur. ubi ergo liberatur indignus, tanto maior debetur actio gratiarum, autem damnatur indignus, nec misericordia nec veritas obtinetur . 21. Quomodo, inquiunt, Esau non damnatur poenam pertinere deberet. Nulla plane in utroque opera uel bona uel mala sed propria, uterque autem illi uni obnoxius erat, in quo omnes peccauerunt, ut omnes in illo morerentur. quicumque enim ex illo uno multi in se ipsis futuri erant, tunc in illo unus erant. proinde illud peccatum solius esset, si ei illo nullus exisset; porro autem, in quo erat natura communis, ab eius uitio est nullus immunis. si ergo ambo, qui nondum propria uel bona uel mala operabantur, rei tamen ex origine nascebantur, laudet misericor
Abbreviated transcription (Latin):
misericerdia ex illa fit alud ue i honae Iudno
autem aluid in ꝯtineliam. Neq ibi precedunt merita
gratiam liberantis: neq hic efugiunt petcata ort¬
sinam punientis. Qued quidem in etatib maiorib
aduersas contentiosos non tamen eidenter appa¬
zet ubi pro meritis hominũ qualiamꝙ uelut ꝓtetti
obscuritate confugiunt : s ⁊ceo ꝯͣ eors contentionẽ
allos inuenit apłus in quibus numdum natis neꝙ
agentib aliquid boni dut mali non ex operib : sed
ex uocante dictũ est: maior ẜuiet miporiQua
m re quoniam nimis alta et inscrutabilia sunt
Iudicia dei et Inuestigabiles uie euis : Inuerim ceneat
homo non esse imquitatem apud deum s equa egta¬
te cuius uult miseretur / et quem nult obdurat. Est
ꝙ in concussum tenet non esse miquitatemi apud deut
Qͣuis nemo ab illo iustificetur meritis precedentibus
Inemine tam̃ obdurari nisi merito nouerit pie

Expanded text:
misericordia ex illa fit aliud uas in honorem. iudicio misericordia ex illa fit aliud uas in honorem. iudicio autem aliud in contumeliam. neque ibi praecedunt merita gratiam liberantis neque hic effugiunt- peccata iustitiam punientis. quod quidem in aetatibus maioribus aduersus contentiosos non tam euidenter apparet, ubi pro meritis hominum qualicumque uelut protecti obscuritate confligunt. sed ideo contra eorum contentionem illos inuenit apostolus, in quibus nondum natis neque agentibus aliquid boni aut mali non ex operibus sed ex uocante dictum est: \'Maior seruiet minori.\' I Qua in re quoniam nimis alta et inscrutabilia sunt iudicia dei et inuestigabiles uiae eius, interim teneat homo non esse iniquitatem apud deum; sed qua aequitate, cuius uult, misereatur et, quem uult, obduret. se llud, quod inconcussum tenet non esse iniquitatem apud deum, quamuis nemo ab illo iustificetur meritis praecedentibus, neminem tamen obdurari nisi merito nouerit. pie
Abbreviated transcription (Latin):
dempnationem uniuersa defluxerit / ꝓtul dubio ꝙ exea
fiunt uasa in honorem ipsius Iusticie que gratia nulla
precessut s in mifericordie: ꝙ uõ in ꝯtumeliam nõ
iniquitati dei / que absut ut sut apud deum s iudicio¬
deputandum est. hoc quisquis cum eccła catholica sapit
non contra gratiam ꝓ meritis disputat s miẜacordiam
et Iuaitiũ dño cantat iut nec misericordĩã recuset rograsꝰ
net sud iciũ accuset inuitus. Alia̾ nanq est illa conspars lo
dequa idem dicit apłs. Si aũt O delibatio sancta esruere
consiparsio. si radix sancta est  et tamiuillla est ena tr¬
abraam non ex adam: idest ex cõmunione sacramenti
et sumilitũdme fidei: non ex propagme mortali. Ita
uero uel consparsio uel sicut in plerisq eodrtibi lepit
massa q̃m tota mortis esti cum ꝑabnũ hominem
peccatũ Intrauit in muidũ et ꝑ pecratũ mor ieetaita
in omnes homines ꝑtransiit y quo ormes pectauen

Expanded text:
ondemnationem ex uno uniuersa defluxerit, procul dubio, quod ex ea ondemnationem ex uno uniuersa defluxerit, procul dubio, quod ex ea fiunt uasa in honorem, non ipsius iustitiae, quae gratiam nulla praecessit, sed dei misericordiae, quod uero in contumeliam, non indeputandum est. Hoc quisquis cum Ecclesia catholica sapit, non contra gratiam pro meritis disputat, sed misericordiam et judicium Domino cantat, ut nec misericordiam recuset ingratus, nec judicium accuset injustus. 19. Alia est namque illa consparsio de qua idem dicit Apostolus: Si autem delibatio sancta est, et consparsio; et si radix sancta est, et rami . Illa est ex Abraham, non ex Adam, id est ex communione sacramenti et similitudine fidei, non ex propagine mortali: ista vero vel consparsio, vel sicut in plerisque codicibus legitur, massa, quoniam tota mortis est, cum per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dignatur subumxig atꝙ ait Dicit enim scriptura pha
raomi quia ad hot te excitaui ut ondam in te potentian
meam et ut aimiuciet᷑ nõm mẽu in uniuersa terra
Deinde ad utrunq concludens. ergo inquit cui uilt
miseretur et quem nult indurat profecto neutrum
aliqua miquitate s̾ utrunq misericordia et ueritate
Et aduc tam̃ audax mouetur infirmitas eors saliaet
qui secundum giecturas cordis humani inscrutabilem
conqueritur: tlam uoluntati eius quis resistit Nob
sumꝰ. simut oportet omnes aid audiamꝰ dicento. O ho
tu quis es qui responoeas deo. Nungo dicit figmentum
et qui se finxit / quare me fecistisit: An non ht potestati
figulus luti ex eadem massa facere aluud uas in hono¬
rom / aliud in ꝯtumeliam her massa si eẽt ita media
ut quem ddmodum nihit boni/ ita nec mali aliꝗ̃d mereret
Non frustra uideret᷑ iniquitas / ut ex ea fierent uasa
in ꝯtumeliam : cũ uoͣ ꝑ liber arbitriũ pͥmi hõis in ꝯ¬

Expanded text:
ddraoni, Quia ad hoc te excitavi, ut ostendam in te potentiam meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Deinde ad utrumque concludens, Ergo, inquit, cujus vult miseretur, et quem vult obdurat; profecto neutrum aliqua iniquitate, sed utrumque misericordia et veritate. Et adhuc tamen audax movetur infirmitas, eorum scilicet qui secundum conjecturas cordis humani inscrutabilem conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? Nobsumus, simul oportet omnes audiamus dicentem, O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare me fecisti sic? Annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud uas in honorem aliud in contumeliam? haec massa si esset ita media, ut quem ad modum nihil boni ita nec mali aliquid mereretur, non frustra uideretur iniquitas, ut ei ea fierent uasa in contumeliam; cum uero per liberum arbitrium primi hominis in c
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo enim hoc diceret qui iam dixerat de nondimi
natis et de his qui nnhil aduc egerint boni aut mali / ꝙ
non ex operib s ex uocante dictumsit maior ẜiuet
minori : s cum uellet ostendere / curi in his non sat
imquitas apud deum. Moysesenim inquit. At aserebor
cui misertus ero. et misericordiam prestabo cui mi¬
sericors fuero : euid nos hic docuit insi ex illa
massa primi hominis cui merito mors debetur ⁊ nõ
ad merita hõiu s admiseutordiam dei pertinere
ꝙ quisq liberatur / atꝗitanon esse miquitatem
apud deum. quiaita neꝗ remittendo neꝗ exigendo
quod debetur Iniustus est. Ibi enim grata est indul
gentia ubi iusta possiet ẽẽ uindicta / et hanc euide¬
ntuis apparet a pena debita liberato et gratis iustificato
quantum beneficii conferatur / ꝙ alter equaliter
renͥs sine punientis iniquitate piunitur: Benique
et ipsus deus bene utitur ad docendos alios quos liberare

Expanded text:
— quo modo enim hoc diceret, qui iam dixerat de nondum — quo modo enim hoc diceret, qui iam dixerat de nondum natis et de his, qui nihil adhuc egerint boni aut mali, quod non ex operibus sed ex uocante dictum sit: Maior seruiet minori? — sed cumuellet ostendere, cur in his non sit iniquitas apud deum: Mcui misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericors fuero. Quid nos hic docuit, nisi ex illa massa primi hominis, cui merito mors debetur, non ad merita hominum sed ad Dei misericordiam pertinere, quod quisque liberatur; atque ita non esse iniquitatem apud Deum, quia neque remittendo, neque exigendo quod debetur, injustus est. Ibi enim gratuita est indulgentia. ubi iusta posset esse uindicta. et hinc euidentius apparet, a poena debita liberato et gratis iustiticato quantum beneficii conferatur. .-quod alter aequaliter reus sine punientis iniquitate punitur. Denique et ipsis deus bene utitur ad docendos alios, quos liberare
Abbreviated transcription (Latin):
actibus ergo preclarissimo gratie cõmendat᷑ de Infan¬
ciũ libero arbitrio et nondum natoꝵꝑ actib tã impi¬
denter resistitur cur meritis preueniri grãtia ꝑ hiber
que gratia non esset sa secundum meritum imputa¬
retur cur contra salutem que muissa est ꝑdatis. que
uenit Indignis: quamlibet acuta ꝙͣlibet copiosa et or¬
nata. A irum tam si xpiana disputacione contendituris
Quomodo in quit / non est miquitas cipud deum si dili¬
gendo disceruit quos merita dper ⁊ nulla discernunt
sta nobis hoc dicitur tangͣ il apłus ipse non coiderit
non ꝓposuerit non responderit Uidit utiq quid his
auditis humana posset infirmitas uel ignorantia togi¬
tare et eandem questionem sibi ipse proponẽs. Quicd
ergo dicemus inquit: nunquid inquitas est apua
deum. continuo ⁊ espondit. absit: Rationemq reda¬
ens cur absit idest cir non sat miquitas apud derm
non ait: merita enim uel opera Iudicant etiant
paruulor  etiam sa aduch sunt in matris utero constitut

Expanded text:
id ergo praeclarissimo gratiae commendatori de infantum libero arbitrio et nondum natorum actibus tam inpudenter resistitur? cur meritis praeueniri gratia perhibetur, quae gratia non esset, si secundum meritum inputaretur? cur contra salutem, quae missa est perditis, quae uenit indignis. quamlibet acuta, quamlibet copiosa et ornata, mirum tamen si Christiana disputatione contenditur?. \'Sed quo modo\', inquit, non est iniquitas apud deum. si a diligendo discernit, quos menta operum nulla discernunt?\' ita nobis hoc dicitur, tamquam id apostolus ipse non uiderit, non proposuerit, non responderit. uidit utique, quid his auditis humana posset infirmitas uel ignorantia cogitare. et eandem quaestionem sibi ipse proponens: Quid ergo dicemus inquit; numquid iniquitas est apud deum? continuo respondit: Absit. rationemque reddens, cur absit, id est cur non sit iniquitas apud deum, non ait: \'Merita enim uel opera iudicat etiam paruulorum, etiamsi adhuc sint in materno utero constituti\'
Abbreviated transcription (Latin):
aut tempore litteraꝵ. dñs enm testis ost qui unus
atꝙ idem operatur in suis ubiꝗ caritater suaester
ab inde nobis ex quo te beneficio uenerabiliũ episcoror
Aureli et Alipii per tua in manicheeseperauo edgndunꝰ
itar paditam dilectionem tuam: ut nobis nooterio uant
aliquam anicitiam sumere/ sed quasi uetere carita
uspreuta per interiore hoiem quasi recognoscnnus Nes mirum
se En ae sentes ad sumus et ignori met nouimus cum iintus topo¬
ris muembra simuo unĩ habecinius caput una ꝓfiidanut
pritaiue nopane uiuamus : una mn tedamius nan eieeni
habitenus i domo deniq in omine quod simius eõto
epe sidi qua stcimius inprti intinur in fututũ. tam
spn apͣ in corpore domini unũ sumus: Nesimus innt¬
se rillisenos eanidnius Quantulũ ergo est ꝙ ubsentia ter¬
poraus mabis inuidet nr̃i uissi sane fructum istum quo
tran corporũ eternitatem ⁊ efurrectio largiatur : ut audcam¬

Expanded text:
aut tempore litterarum. dominus enim testis est, qui unus aut tempore litterarum. dominus enim testis est, qui unus atque idem operatur in suis ubique caritatem suam, iam abinde nobis, ex quo te beneficio uenerabilium episcoporum Aurelii et Alypii per tua in Manichaeos opera cognouimus, ita inditam dilectionem tuam, ut nobis non nouam aliquam amicitiam sumere, sed quasi ueterem caritaspiritu per interiorem hominem quasi recognoscimus. nec mirum si et absentes adsumus nobis et ignoti nosmet nouimus, cum unius corporis membra simus, unum habeamus caput, una perfundamur gratia, uno pane uiuamus, una incedamus uia, eadem habitemus domo. denique in omne, quod sumus, tota spe ac fide, qua stamus am in corpore domini unum sumus, ne simus nihil; si ab uno excidamus. Quantulum ergo est, quod absentia corporalis nobis inuidet nostri, nisi sane fructum istum, quo etiam corporum aeternitatem resurrectio largietur, ut aud