comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ eẽ discͥmen nec nisi nocte hoc ẽ morte pugnam
dirnpi Contra fortune impetus fortitudiue ẽe ꝑ cli¬
posse calcari Corpus et si nolit aĩt nisi ꝯsenserit nõ
ꝓsterui ml uolenti difficile mł importabil sapienti ml
mestũ nͥ qd mestũ creditur ꝑ acbitrio fingi uel amara
uł suscia oñia ex opinionibus pendorẽ forte cĩs il
durũ molli aũt dura omia iudeti felicibꝰ male iniferis
uene ee si uelint Non credendũ difficultatibus ad ee fine
t̾ribiliũ iri ꝑ labores inite ad sepulei requĩe fugere ista
dum torquent Grama mce della s biemia et exigni
oꝑis ingentia premia in alto fica eẽ głiom in imio de¬
decus in apͥco noluptãte in cõfrangoso ircute/ Marces¬
cere aũi deliciis laboribus splenderẽ et mollicie congrab
solere rubigine asꝑitate decergi Nil tam iiro ꝓpĩũ qͣ lã¬
borem adħuc nasci hominẽ ut ad uolandũ ans ad na¬
randu piscis scortũ infanĩe sub meridie in sum fedi

Expanded text:
semper esse discrimen, nec nisi nocte, hoc est morte, pugnam dirimi; contra fortune impetus fortitudinem esse pro cliposse calcari, corpus etsi nolit, animum nisi consenserit, non prosterni; nil volenti difficile, nil importabile sapienti, nil mestum nisi quod mestum creditur, pro arbitrio fingi vel amara vel dulcia, omnia ex opinionibus pendere, forti animo nichil durum, molli autem dura omnia videri, 10 felicibus male, miseris bene esse si velint; non cedendum difficultatibus, adesse finem terribilium, iri per labores vite ad sepulcri requiem, fugere ista dum torquent, gravia vite bella sed brevia et perexigui operis ingentia premia; in alto sitam esse gloriam, in imo dedecus, in aprico voluptatem, in confragoso virtutem; marcescere animum delitiis, 11 laboribus splendescere et mollitie contrahi solere rubiginem, asperitate detergi; nil tam viro proprium quam laborem, ad hunc nasci hominem ut ad volandum avis ad natandum piscis; scortum infame sub meridiem in sinu fedi
Abbreviated transcription (Latin):
ei fornast rore gtlidũ quis mari medie dulcẽ fonte iõt
uiuas actio sus niuibo prinas querat unaq̃q ros suis in
sedibus ẽ querenda et silalibi queritur altamꝙ frustat᷑
indagine itaqrcu in hoc fusto scrupuloro et lubrico iite
cursu ncs requies uera nẽ mera dulcedo aliqua uc̃ c̾ta
possit ẽe socuritas quotiens rei ciiꝯpia ambigintas or¬
ta erit ut nc̃ tibi sepe aliis om̃i fallaciũ spe regecta u̾tꝰ
sola reliquit᷑ illa dirigendi flectendiq consilii signũ
dabit ad qd respiciens nõ errabis et ꝙͣuis forte ros effee/¬

Expanded text:
ti fornace rorem gelidum, quis mari medio dulcem fontem aut vivas altis sub nivibus prunas querat? unaqueque res suis in sedibus est querenda, et si alibi queritur, altam quoque frustratur indaginem. 5 Itaque cum in hoc fusco scrupuloso et lubrico vite cursu nec requies vera nec mera dulcedo aliqua nec certa possit esse securitas, quotiens rei cuiuspiam ambiguitas orta erit, ut nunc tibi sepe aliis, omni fallacium spe reiecta, virtus sola relinquitur. Illa dirigendi flectendique consilii signum dabit, ad quod respiciens non errabis; et quamvis forte res effec
Abbreviated transcription (Latin):
Qui illũd addendum ẽ quid in hac ꝑritate temporis Aũ¬
gusti sequens int̾ tondendum et addenduq legere aut
seͥbere aut legentes audire et sebentibꝰ dictare soleo. Et
ꝙ noq de ppo neq de alio quide memineri legi inter equi¬
tandum cenanduq ide facere consuetudine feci itaq se/¬
pe qd miraberis equo sedens mã simul carmẽq ꝯꝑleuiet du
ꝓcull ab hominũ turbis sum in alt̾utro elicone nr̃o insi ꝑeg̾
las eminet nc̃ ulla michi mẽsa sine pugillarbꝰ ibellis
instruuũtur Sepe et nocte media ex ꝑteciꝰ sopito linẽ ante
omia puluinari herentẽ calamũ arrĩpni et ne ꝯcepta deflu¬
erent inter tenebras seͥpsi ꝙ reuersa buce iux legẽre hee st̃
cure mee Gloriabud forte aliis iuẜ sum tm hec famil¬

Expanded text:
cui illud addendum est, quod in hac parcitate temporis, Augustum sequens et inter tondendum radendumque legere aut scribere aut legentes audire et scribentibus dictare soleo; et quod neque de ipso neque de alio quod meminerim legi, inter equitandum cenandumque idem facere consuetudinem feci. 25 Itquod miraberis, equo sedens viam simul carmenque complevi, et dum procul ab hominum turbis sum, in alterutro Elicone nostro, nisi pes inter epulas eminet, nec ulla michi mensa sine pugillaribus tabellis instruitur. Sepe etiam nocte media experrectus, sopito lumine, ante omnia pulvinari herentem calamum arripui et ne concepta defluerent, inter tenebras scripsi, quod reversa luce vix legerem. He sunt cure mee. 26 Gloriabundus forte aliis visus sim; tu in hoc fa
Abbreviated transcription (Latin):
ad mo ͫ aduerti certe sine iniñdiis nõ sum atqͥ ante mł¬
tos annos qñ equide in mi mag̃ affectꝰ licebat nõ u̾bo
aut scͥpto quolib aut seͥpto s carme ad insignẽ quenda
dem ueri faciem habet ut adolo iniueã illi qui in his etãte
tota posuit in quibꝰ ego iux adolostencie florẽ pͥmiciasq
posueri ut qs ilłi arcifitiũ nestio aun unicũ s pfecto sup̃pn

Expanded text:
te multos annos, quando equidem in me magis affectibus licebat, non verbo aut scripto quolibet, sed carmine ad insignem quendamdem veri faciem habet ut invideam illi qui in his etatem totam posuit, in quibus ego vix adolescentie florem primitiasque posuerim? ut quod illi artificium nescio
Abbreviated transcription (Latin):
s notenda aliis dicta furit Quad sequit᷑ ad huc nestis
Bric gͦ talis in se et er a me talis iam dudũ orare institit
tit seq suũ ꝙ larem aduccũ dignarer meo et uniꝰ saltẽ
lucis mora ficut pp̃e arebat oib̃ꝰ secłis glosum ac febite
facerem hos eiꝰ desideriũ nõ abs digicultate aliquot

Expanded text:
sed noscenda aliis dicta sint; quod sequitur adhuc nescis. sed noscenda aliis dicta sint; quod sequitur adhuc nescis. Hic ergo talis in se et erga me talis iandudum orare institit ut seque suumque larem adventu dignarer meo et unius saltem lucis mora, sicut ipse aiebat, omnibus seculis gloriosum ac felicem facerem. Hoc eius desiderium no
Abbreviated transcription (Latin):
dio cura ici femiliaris obiciat ad hoc unũ michi surdus
et incredulꝰ fabrile deẜuit officina gignasiũ et arciũ
liberaliu mrõs colit delectatone eximua mira spe q for¬
tunatꝰ scudioꝵ nestio ẜ nociuo nisi fallor dignꝰ euentu
qui tanto impetu tam honostã reni tantoq reliquoꝵ ouiz
ꝯteptu appetat᷑ Et sibi quidẽ ingeniũ feruer q ai ¶ iuicati
aut illi irõp copia semꝑ fuit obstare sola iudetur eras
hõis qus et platonẽ et Catone tales uiros illu ꝓuecta eta¬
te pħye hũc in senecane litioris groas aut frustra oꝑam
dedisse ꝯꝑtũ sit fortasse aũte hic mm ob hoc ppm̃ non pr¬
gru feendis amans et natura semꝑ in altu intes inde aut¬
dictu uaxro extimat ꝙ iirgultã capiat ut sic capra tͣns¬
portata lra quasi capta ꝙ si cuiq̃ auc dubie huic nr̃o de¬
bitũ scias qui si mane siluã accigisset credo mͥ discẽtũ
uber atq ueceꝵ reculisset hec tibi ołim cucca notissima

Expanded text:
dio curam rei familiaris abiciat, ad hoc unum michi surdus et incredulus, fabrilem deseruit officinam, gimnasium et artium liberalium magistros colit, delectatione eximia, mira spe, quam fortunatus studiorum nescio, sed votivo, nisi fallor, dignus eventu, qui tanto impetu tam honestam rem tantoque reliquorum omnium contemptu appetat. 7 Et sibi quidem ingenium fervorque animi, civitati autem illi magistrorum copia semper fuit; obstare sola videtur etas hominis, quamvis et Platonem et Catonem tales viros, illum provecta etate philosophie, hunc in senectute literis grecis haud frustra operam dedisse compertum sit; fortasse autem hic meus ob hoc ipsum non ingrum frondis amans et natura semper in altum nitens; inde autdictum Varro extimat quod virgultum carpat, ut sic capra, transportata litera, quasi carpa; quod si cuiquam, hauddubie huic nostro debitum scias, qui si mane silvam attigisset, crede michi, distentum uber atque uterum retulisset. 9 Hec tibi olim cunta notissima,
Abbreviated transcription (Latin):
e iudẽ post ami spatiũ ad te et ad tnã Goenne reglam
auibo piter missi sumꝰ nichil fere ꝑ tam longũ me
tractu isi de ie loquere deq tius ot imꝑn rebus et ad
et salũte tua precũcas aliis suis afficubꝰ cordi habet et
a deo tuꝯ e ut ouullis eque fis nẽpe qui fixũ hab̾cat in
tuo statu suũ statulũ ꝯtineri Cluq uocopoiũ suma
sit subte uiu̾e sub te meri Ego aũt In rec̾rissima nimuis
uersor ꝑce oro et de illo loqui c̃t te alloqui dulce ẽ Nũs
uero piseces insererem nisi quia multũ habet qd de
fauore dignissimũ Nosti hominẽ imꝑator qui si tibi
semꝑ incognitꝰ suisser auderẽ tñ apferere non indig¬
nũ ut tam screniu militis obsequio uti uelles dq ul
maxine ad tũa inmortalu głiam ptinere ut cum¬
⁊ cetero pͥncipes cuctĩq fere morralos et auro puhient et no¬
lupratibꝰ famulentur pͥnceps romanꝰ ꝑͥmũ in hoĩba

Expanded text:
est. 8 Inde post anni spatium ad te et ad tuam Boemie regiam est. 8 Inde post anni spatium ad te et ad tuam Boemie regiam ambo pariter missi sumus, nichil fere per tam longum vie tractum nisi de te loquentes deque tuis et imperii rebus. Et adet salutem tuam pre cuntis aliis suis affectibus cordi habet, et adeo tuus est ut nullius eque sit, nempe qui fixum habeat in tuo statu suum statulum contineri cuique votorum omnium summa sit sub te vivere sub te mori. Ego autem in re certissima nimis versor; parce, oro; et de illo loqui et te alloqui dulce est. 9 Nunc vero preces insererem, nisi quia multum habet quod de favore dignissimum. 10 Nosti hominem, imperator, qui si tibi semper incognitus fuisset, auderem tamen asserere non indignum ut tam strenui militis obsequio uti velles, idque vel maxime ad tuam immortalem gloriam pertinere; ut cum ceteri principes cuntique fere mortales et auro inhient et voluptatibus famulentur, princeps romanus primum in hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
fereñ corpus obiterem du ecce iux lume oppidi transgssie
iste fit obinꝰ qui Exemona sub suite peste noctis silencio
dig̾ssus iam duodẽci milia passiui exegerat ut illo tociꝰ
an̾ni brcuissimo die mediolamu ꝑueniret Et licet famu¬
sis acq coitibꝰ suis frigore euectis et labore ꝯfeccis unꝰ
pp̃e sie ib̃at quas adestiue nocas aurorã erbosũ brene
ster srugͥssus et identide requiescens in tuo nõie et pr
tur memoria recalestens agnom uoce tenebre nonicia
unst̃ꝰ abstułerãt Cõpelis hominẽ accedit cupide Et
deꝯ bone quos ille de te rumores quas spes quos in au¬
iem susutros gauisuro michi letus intulerat ibat
n. Cesat ut aĩduũ tbi cõ planaret itet et secudiem
illus isaye oĩs mons et colus humiliaret᷑ et ceñt p̃ua
indireota et asꝑa in mas planas qd mox celest oppe
tuis fauente onfiliis suppra spem feliciter ad impllecũ

Expanded text:
ferreum corpus obicerem. 6 Dum ecce vix limen oppidi transgressis ferreum corpus obicerem. 6 Dum ecce vix limen oppidi transgressis iste fit obvius, qui Cremona sub intempeste noctis silentio digressus, iam duodecim milia passuum exegerat, ut illo totius anni brevissimo die Mediolanum perveniret. Et licet famulis atque comitibus suis frigore enectis et labore confectis, unus ipse sic ibat quasi ad estive noctis auroram herbosum breve iter ingressus, et identidem requiescens in tuo nomine et in tui memoria recalescens. 7 Agnovi vocem — tenebre notitiam vultus abstulerant —, compello hominem; accedit cupide et, Deus bone, quos ille de te rumores, quas spes, quos in aurem susurros gavisuro michi letus intulit! Ibat enim, Cesar, ut arduum tibi complanaret iter, et secundum illud Isaie: «Omnis mons et collis humiliaretur et essent prava in directa et aspera in vias planas»; quod mox celesti ope tuis favente consiliis, supra spem feliciter adimpletum
Abbreviated transcription (Latin):
Banim ilła tantã ccłi terreq duritie sui amers ad i¬
dei feruore ꝯpesteeet et ardant au non sencies quũ es¬
i. casũ fortuito ab ssp̃o fonte batisiatie id sibi nom̃i
inpositũ reor ut .s. sacer amor diceretur s corto quodam
presagio futuroꝵ Nam si omĩis iustꝰ amor ꝑxum sacce
bills ꝑficio multo digiiꝰ habet loc nome quo Ronia¬
tott ille su amore com̃q suũ animũ dedicaturꝰ
nascobat aeqũ fuit ut renastenti sibi nom̃e hneeiꝰ
futuro inꝙ ip̃a dei presencia iam presenti ꝯsonum
qͣ muilsi quã tibi Cesar nociora credideri unũ ex
Mill̃ ꝑstͥnga Si quide anno illo tri aduentus cũ tu me su¬
is uerbis ad te mancua euotosses et ego panas post dicꝰ iter
agerem contigit ut cũ ardue armuis in ripa sero sbstitis¬
sime mane meis et ip̃e stimulis excitus let ad ie ꝓperans
lerari posset in soliti ius algoris Ecce ꝑ nocte et̾ rigidit
uibꝰ et lubrice glatier et certe in clemencie ininme

Expanded text:
am celi terreque duritiem sui amoris ac fidei fervore compesceret et ardenti animo non sentiens quid ex4 Neque enim casu fortuito ab ipso fonte baptismatis id sibi nomen impositum reor, ut scilicet Saceramor diceretur, sed certo quodam presagio futurorum. Nam si omnis iustus amor proximi sacer est, ille profecto multo dignius habet hoc nomen, quo romatotum ille suum amorem totumque suum animum tibi dedicaturus nascebatur, equum fuit ut renascenti sibi nomen huic eius futuro, inque ipsa Dei prescientia iam presenti, proposque nulli quam tibi, Cesar, notiora crediderim; unum ex mille perstringam. Siquidem anno illo tui adventus, cum tu me suis verbis ad te Mantuam evocasses, et ego paucis post diebus iter agerem, contigit ut cum Ardue amnis in ripa sero substitissem, mane meis et ipse stimulis excitus et ad te properans te ignem tolerari posset insoliti vis algoris, ego per noctem et rigidis nivibus et lubrice glaciei et celi inclementie minime
Abbreviated transcription (Latin):
caus iudes nõ c̾eũfusa discrimina ors te oppinioñs oĩi¬
pessimas atqr falsissimas auersare et natura seque/¬
s ut tu aliis placcas quibꝰ forte no placuisse sit santiꝙ
t de te quide haccenꝰ ad me ppm̃ redeo Rure hĩto aut ꝑ¬
cul ab ardue annus ripa et sm̃ nõ aliter meĩ te qͣ tui
me solicitũ scio qualit̾ michi nũs scit cũ audieris puto
mrrabore dc̃is lim me ex om̃ibꝰ qui apud ullas ge¬
tes quotũq cempore scͥpserine tecu in hoc ut in młtis
unauim̃s sunglarites Cicerone mutari et amare n

Expanded text:
casus vides nec circumfusa discrimina. 6 Oro te, opiniones homicasus vides nec circumfusa discrimina. 6 Oro te, opiniones homipessimas atque falsissimas aversare et naturam sequersed ut tu aliis placeas, quibus forte non placuisse sit satius. Et de te quidem hactenus; ad me ipsum redeo. 7 Rure habito, haud procul ab Ardue amnis ripa, et quoniam non aliter mei te quam tui me solicitum scio, qualiter michi nunc sit, cum audieris, puto, mirabere. Scis olim me ex omnibus, qui apud ullas gentes quocunque tempore scripserint — tecum in hoc ut in multis unanimem — singulariter Ciceronem mirari et a
Abbreviated transcription (Latin):
certe nẽ usqͣ sine ꝑiculo uruimiꝰ Et si interdũ ałicubi ⁊̃¬
sine ꝑrcli suespicione uiuaniꝰ par ubiq ꝑiculũ no par
metus unde fit ut nõ somꝑ ꝑrciũo liberati gracias
agamꝰ ignari scil rex reꝵ et ingrati salutis ut Ma¬
rõ ait alioqui nũqͣ mens nuqͣ linga cessater mcdĩa
Compͥppo sũt metu aliquo pisignĩ tũ demũ grates
ego in annci sallite uoti reus sum nõ ꝑ fau̾is extoꝵ
sac̾s ẜ pacͥficio laudis ar̃a cordis restitutori tuo ẜua
actͥũ acreredũq laboribus supuacis premẽs ne in¬
geniũ ad sr̃as natũ ad arma ꝯuerteres ub̃i et ꝑiculi
ingeniũ sic ꝑiter ad omĩa fuit ut natũ ad id unum
ingeniũ tuuos suam illi libr̃catem dederis si frena la¬
uaueris et si ad omia possit ad br̃as diuisuꝵ Ac tu qua¬
si consiliũ consilii mei cuiq corporis in memor et cui
desertor qugenii ꝑ estũ et glaciem et ꝑ pbres et pul¬
uere ꝑ uepros et babrieu assidue uolueris nes ancipites

Expanded text:
 sine periculo vivimus; etsi interdum alicubi sine periculi suspitione vivamus, par ubique periculum, non par metus; unde fit ut non semper periculo liberati gratias agamus, “ignari” scilicet “rerum” et “ingrati salutis”, ut Maro ait; alioquin nunquam mens, nunquam lingua cessaret, nunquampresso autem metu aliquo insigni, tum demum grates ego in amici salute voti reus sim, non profanis extorum sacris, sed sacrificio laudis aram cordis restitutori tuo, serattritum atterendumque laboribus, supervacuis premeres; ne ingenium ad literas natum, ad arma converteres, ubi et periculi ingenium sic pariter ad omnia fuit, ut natum ad id unum ingenium tuum, si suam illi libertatem dederis, si frena laxaveris, etsi ad omnia possit, ad literas diversurum. At tu quasi consilii mei tuique corporis immemor et tui desertor ingenii, per estus et glaciem, per imbres et pulverem, per vepres et lubricum assidue volveris, nec ancipites
Abbreviated transcription (Latin):
rit deo suꝑboꝵ hostis dux humilĩ des inꝙͣ sp̃e ade¬
rit et ego ꝑ iuribꝰ absens pr̃esens nõ deero ꝓ iude q̃r
facilitatem simul ac magnicudinẽ aĩ cui nom nõ
instabo ampłis ne qd̾ anuacie ẽ diffidencie iuideatur
unũ poto memorem te mei nũs oblitũ cui denũ
ut cesareo uerbo utar iubeo te bene spare uiue et
uale mediol ix holus sułias. A ueteum morandũ
feroliñeseni gxatulacio iecrꝑarer ualituadius. et fugiẽ di ꝑaculchi¬

Expanded text:
rit Deus superborum hostis, dux humilium, Deus, inquam, ipse aderit Deus superborum hostis, dux humilium, Deus, inquam, ipse aderit, et ego pro viribus absens presensque non deero. Proinde quia facilitatem simul ac magnitudinem animi tui novi, non instabo amplius, ne quod amicitie est, diffidentie videatur; unum peto, memorem te mei nec oblitum tui; demum, ut Cesareo verbo utar, “iubeo te bene sperare”. Vive et Vale. Mediolani, IX Kal. Iulias. 10 Ad Nerium Morandum Foroliviensem, gratulatio recupera
Abbreviated transcription (Latin):
sencie Ea nunq ex quo pͥmũ distihi cepunã tame¬
diu nb ante chos tempus erepta s iom micci eptia
siue ce pi hac r̾egia urbe añꝰ agitur. age erge quid
cessas expocratꝰ exoptatus exeratus ad̾uemi siclua rr¬
nõ metu hestm̃i pułsus s amici tractus desiderio iude¬
are uereq ita sic pelle mera ꝓpera michi simul dibiq
more gesseris mulasq prlteria. quibꝰ pridi reciꝰ carui
rit mł ie cetreat mł mertur surge breue ẽ uer Alte¬
rũ fiet Aut ego hic te itiãm aut tu meħĩs solutũtecũ
uenehes utrũ is accidat aut irritꝰ fuerit aduẽtus
tuꝰ Nempe et me reuiseris et stalia imimiẜis et tã¬
tisꝑ interda quieueris frustra inuẽtos inuctia semẽte
dieiment te alpes ab anguibꝰ que nũe dirimũt ab aĩco
et que impediuit tuebuncur et ꝯtegent donoc uenem
fons ac p̾ncipiũ aruerit qr ꝓpediem mn futuꝵ spon¬
deo tu queso ne dubites s sine moya siue iter ille ge¬
ris magno fiet aĩo quitquid fiet Que suma spei Ade

Expanded text:
sentie. 23 Ea nunquam ex quo primum distrahi cepimus, tandiu nobis ante hoc tempus erepta est; iam michi septimus sine te in hac regia urbe annus agitur. Age ergo, quid cessas? expectatus exoptatus exoratus adveni, sic tanon metu hostium pulsus, sed amici tractus desiderio videare, vereque ita sit. Pelle moram, propera; michi simul tibique morem gesseris multisque preterea quibus pridem carus, rit, nil te terreat, nil moretur; surge, breve est iter. Alterum fiet: aut ego te hic vinciam aut tu me hinc solutum tecum revehes; utrumvis accidat, haud irritus fuerit adventus tuus, nempe et me reviseris et Italiam inviseris et tantisper interea quieveris, frustra in ventos invidia seviente. Dirimen impediunt tuebuntur et contegent, donec veneni fons ac principium aruerit, quod propediem michi futurum spondeo. 25 Tu, queso, ne dubites; sed sive moram sive iter elegeris, magno fiat animo quicquid fiet. Que summa spei est,
Abbreviated transcription (Latin):
.i. illud iu̾e uta pacta ciiꝰ mecio apus Senechã ẽ quo iu-
te graue ut oppinot nichil ẽ dulciꝰ qũ mebil terret nchil
solicitat nichil augit nichil expeetat nich ꝙ a doo uentu
de certũ ẽ ut ulło obice possit arceri qn p̃sons bonũ pecoidati
prct̾iti uenturq spes accumulãt ad hũc finẽ ño ꝑueniũt
qui post ꝯcupiscencias suas eut / nũq .n. ꝑagũt qui semꝑ
incipiit nu q impletur fucile aut ꝑcussum uas ulliq̃ infi¬
nito finis ẽ semꝑ aũt recens semꝑ mcipiens semꝑ uaga
arripi atq ideo nc̃ quiescũt nec quiescere quide possũt
quia dux coꝵ ꝯcupiscecia nõ quiercit hoꝵ ita no funitͣ
s abrupit᷑ inter ordiendũq succiditur illoꝵ uero inte ꝑac¬
tis officiis felices ocioseq reliquie sunt hoꝵ gͥ inꝑfecta de¬
sinit ilłoꝵ ꝓfecta durat uita et cũ demũ iocunda cum
uita

Expanded text:
ta peracta” cuius mentio apud Senecam est; quo vite genere, ut opinor, nichil est dulcius, quando nichil terret, nichil solicitat, nichil angit, nichil expectatur, nisi quod adeo venturum esse certum est, ut nullo obice possit arceri; quando presens bonum recordatio preteriti venturique spes accumulant. Ad hunc finem non perveniunt qui post concupiscentias suas eunt; nunquam enim peragunt qui semper incipiunt, nunquam impletur futile aut pertusum vas, nullus infinito finis est; semper autem recens, semper incipiens, semper vaga unt nec quiescere quidem possunt, quia dux eorum, concupiscentia, non quiescit. Horum vita non finitur sed abrumpitur, inter ordiendumque succiditur; illorum vero vite peractis officiis felices otioseque reliquie sunt; horum igitur imperfecta desinit, illorum perfecta durat vita, et tum demum iocunda, tum vita
Abbreviated transcription (Latin):
incente subito uinata eet tantꝰ ai femmer ardor fuit
ut altera comaꝵ ꝑte composita altera aut᷑ adhuc spsa sic¬
erat armis areptis ad expugnandu bacilaria ꝯrenderet ad¬
cuntas ad obsequiũ remearet emꝯ facti testis statua code
illo festinatis degine hĩcu multis seculis in ea urbe pmia
dacũ illit famosumq eege Asie Cirũ c̃i dũcentis mlibꝰ
ꝑsaꝵ uno prccio tenadaret inq filii uindicta et solam sui
tantus ten̾is manibꝰ daret inferias Capite inslip regeo
trumes et in plenu cruoris utrem inso eoꝑbiata eudca¬
tate ꝙ humati fangius sciens acq insaciabilis coptas ex¬
titisset Regnauit apito egipcios cleo pata C enobia apud
ꝑsas q̃ se Regñia diceret orientis/ mullier fidutis pigentis
clorissimeq ututis inter cet̾a qd cleopate defuit eastitatꝭo
cumue cuuꝰ lande forme raruaris gemmabat hor utraq
romanũ inuasit impiũ tanco nixu ut pͥer ane pite¬

Expanded text:
intente subito nuntiata esset, tantus animi feminei ardor fuit, intente subito nuntiata esset, tantus animi feminei ardor fuit, ut altera comarum parte composita, altera autem adhuc sparsa, sicerat, armis arreptis ad expugnandam Babilona contenderet; adcivitas ad obsequium remearet; cuius facti testis statua eodem illo festinantis regine habitu multis seculis in ea urbe permadatum illum famosumque regem Asie Cirum cum ducentis milibus Persarum uno prelio trucidaret, inque filii vindictam et solamen sui tantas teneris Manibus daret inferias, capite insuper regis trunco et in plenum cruoris utrem merso, exprobrata crudelitate quod humani sanguinis sitiens atque insatiabilis extitisset. 14 Regnavit apud Egiptios Cleopatra, Zenobia apud Persas, que se reginam diceret Orientis, mulier fidutie ingentis clarissimeque virtutis, inter cetera — quod Cleopatre defuit — castitatis eximie, cuius laudem forme raritas geminabat; harum utraque romanum in
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝯ arma depoceret Eiuisdem gen̾is et Ponchesilce apud
tem suũ poti regem illo graui et diuturno qd cum romanis
gessit bellꝰ nõ mo dum res anceps sterit s ictũ ociu ac de¬
sertum a siuis sola ꝑ om̃s cans indeffessa pietate comitata
e neglecta qua singlarit᷑ pollebat forme cura mutatoq ha¬
bitu equo et armis et laboribꝰ cuctis asuefacto corpore
qd̵ inter delicias regias edueatũ erat grãtu porsus et unicu
uenos apud lacedemonas apud ẽ hentones apud timbros
bellicosisimas gentes quiburda in preliis aĩo suis muli¬
eres egisse qͣ iuros notissime locũtur istorie/ Magna hec
maiora illa ⁊ pud assirios semirams no regnarĩt mo
s mirũ in modu ꝑlatauit auxitꝙ regni fines iudis atꝙ
et bio pibꝰ uexatis bello Babilonẽ pͥma qd quibada placẽt
condidit qd nemo dubitat muro cruxit amplissimo Cuio
uibis inͥ opina rebellis cũ sibi capitis cultui mnuliebrit᷑

Expanded text:
huius arma deposceret. Eiusdem generis et Penthesilee apud huius arma deposceret. Eiusdem generis et Penthesilee apud tem suum Ponti regem, illo gravi et diuturno quod cum Romanis gessit bello, non modo dum res anceps stetit, sed victum etiam ac desertum a suis sola per omnes casus indefessa pietate comitata est? Neglecta qua singulariter pollebat forme cura mutatoque habitu, equo et armis et laboribus cuntis assuefacto corpore, quod inter delitias regias educatum erat, gratum prorsus et unicum 10 Apud Penos, apud Lacedemonas, apud Theutonos, apud Cimbros, bellicosissimas gentes, quibusdam in preliis animosius mulieres egisse quam viros, notissime loquuntur historie. 11 Magna hec, maiora illa. Apud Assyrios Semiramis non regnavit modo, sed mirum in modum prolatavit auxitque regni fines, Indis atque Ethiopibus vexatis bello. Babilonem primam, quod quibusdam placet, condidit; quod nemo dubitat, muro cinxit amplissimo. 12 Cuius urbis inopina rebellio cum sibi capitis cultui muliebriter
Abbreviated transcription (Latin):
uiis comparentͫ  ꝓba queda adeiphi uxor utͥusq guara
smonis apud gretos hemeritis apud nos uirgilianiis ũ¬
fis in rem qũa uersibus mundi or iginẽ et forcunas paꝵ
et xpi aduentũ historiãq breuissime suo quidẽ ordine ali¬
enis uerbis amplera ẽ Transeo sibillas diriuas feminas
et p̃itias futuroꝵ et diuin consilii ꝯscias unde nome drbu
uilũ inditũ ꝓhibent cu decem fuisse illas et pat̾a et ecate
distantes Marco Rarrone teste nouerimꝰ Quarta mlta
usq in fine iniuidi precipueq de xp̃o premũciata didicibi
et impleta ut unũ hoc coe om̃i Sibille nom̃e a doctoribo¬
laudis actigendu ẽ Orichia amaronũ regina ut reliqͥm
sileam tanti belli scia et u̾ture traditur fuisse ur inter
duodeci famosissimos labores quos herculi illi inuicto eirris¬
tens grecie rex inuroit seu rem ip ossibile affetri sibi regnie

Expanded text:
niis comparentur; Proba quedam, Adelphi uxor, utriusque gnara niis comparentur; Proba quedam, Adelphi uxor, utriusque gnara sermonis, apud grecos homericis apud nos virgilianis versis in rem suam versibus, mundi originem et fortunas patrum et Cristi adventum historiamque brevissime suo quidem ordine alienis verbis amplexa est. 7 Transeo Sibillas, divinas feminas et prescias futurorum et divini consilii conscias, unde nomen omnibus unum inditum perhibetur, cum decem fuisse illas et patria et etate distantes, Marco Varrone teste, noverimus: quarum tam multa usque in finem mundi precipueque de Cristo prenuntiata didicimus et impleta, ut unum hoc comune omnium Sibille nomen a doctoriblaudis attingendum est. Orithia, Amazonum regina, ut reliquas sileam, tanta belli scientia et virtute traditur fuisse, ut inter duodecim famosissimos labores, quos Herculi illi invicto Eurysteus Grecie rex iniunxit, ceu rem impossibilem afferri sibi regine
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ Ram ut sapientibꝰ plases sepe pͥnciꝑiũ debile me¬
lier fortuna ꝑsequitur Solent qui maxia mollũitur
huiliter exordiri qd in ce moo credibile ẽ egisse naturam
et hoc leto unieo ꝑtu tuo multos tibi lecissimos pollice¬
ri satis ẽ nb quicũq de te deq illustri consorte tuo rumo¬
res ꝑsꝑos exoptaniꝰ iam te sumũ imꝑii nosse puerꝑe¬
ram non hic desines s qd̾ es orsa feliciter febicissie
insignis uen ꝑfessor Augustinꝰ ne quis forte sexus
a suo creatore se ꝯtepcũ putaret iup suscepit natꝰ ex
femina ẽ unde preterea et t̾en reges pͥmi hominũ et
qui sumũ in regibꝰ locũ tenent dũ Cesares oriutꝰ
bus gestid̃ et regni głia sexꝯ t̃ nobilis ut .n. pauca
de multis preteundo ꝯtinga apudanciquissimos grecoꝵ
reptrix nariap arciũ aiierua uirosq om̃s ingemio suꝑ¬
gressa atqr obeam rem rapiencie dea e isis in achi filia
pho greca puella libros scͥpsit qui magnor poetaꝵ inge¬

Expanded text:
 nam ut sapientibus placet, sepe principium debile melior fortuna prosequitur. Solent qui maxima moliuntur, humiliter exordiri; quod in te modo credibile est egisse naturam, et hoc leto unico partu tuo multos tibi letissimos polliceri. Satis est nobis, quicunque de te deque illustri consorte tuo rumores prosperos exoptamus, iam te summi imperii nosse puerperam: non hic desines, sed quod es orsa feliciter, felicissiminsignis veri professor Augustinus, nequis forte sexus a suo creatore se contemptum putaret, virum suscepit, natus ex femina est; unde preterea et terreni reges, primi hominum, et qui summum in regibus locum tenent, divi cesares, oriuntbus gestis et regni gloria sexus est nobilis. 5 Ut enim pauca de multis pretereundo contingam, apud antiquissimos Grecorum repertrix variarum artium Minerva virosque omnes ingenio supergressa atque ob eam rem sapientie dea est; Ysis, Inachi filia, nventrix. 6 Sappho, greca puella, libros scripsit qui magnorum poetarum inge
Abbreviated transcription (Latin):
ciinrm ficudia ualilit᷑ quatum ile uasubeat ar¬
mata Itaq florentissima urbem sumũ grecis decus fando
pessim dedit Sed et hic quoq diu̾sitas mltã ẽ ple .n. magnis
pͥutipiis ulla roligioge ꝓuitatꝭ ꝯpcle obstrnttꝰ tu eradĩte hu¬
miłi nem̃es et pauptatem et hobedientiã ꝑfessus qui sũb¬
ee pͥauꝑiᵇꝰ nouisti diutibꝰ uis pesse et ut nõti huiꝙ iiq¶si¬
plraetibuꝵ hams captos eo trabis uñ michi crede non
retahes. Quũ hic dicamur utiña tam fidei tuo posfe
peie tuam̃ ilłi potis te ꝙͣ illam tibi subiceres nue ut cen¬
traceui uelłe dapħabiłe sit cantũ posse mirabileẽ Gande
trar unatri et cuctis t̾ris ac selłe Iucomitatꝰ nudꝰ pau¬
per itgnobilis noiis et mauditis aurib̾us cccanpdecr t c̃¬
tupasn et qͣue longobanos regũ qndam regia fuert¬

Expanded text:
inermi facundia valuit quantum ille valuerat armata; itaque florentissimam urbem, summum Grecie decus, fando pessumdedit. 33 Sed et hic quoque diversitas multa est; ille enim magnis principiis, nulla religiose servitutis compede obstrictus; tu e radice humili veniens et paupertatem et obedientiam professus, qui subesse pauperibus novisti, divitibus vis preesse, et ut voti huius iniquipendentibus hamis captos, eo trahis unde, michi crede, non retrahes. 34 Quid hic dicam? utinam tam fidei tue possem icem tuam, illi potius te quam illam tibi subiceres; nunc ut contrarium velle damnabile, sic tantum posse mirabile est. Gaude iterum; unus tu e cuntis terris ac seculis incomitatus nudus pauper ignobilis novis et inauditis artibus tyrannidem occupasti, et que Longobardorum regum quondam regia fuer
Abbreviated transcription (Latin):
dencia sua ꝑ meruit integrũ ato ꝑꝑetuũ ta ti pͥncipis
amore huẽ ante se comug̃o ulła meruerat qd te quide is¬
dem artibus et fecisse et faccuta ẽe confido s s̾ro lor¬
gior tediuen fuerat filia tibi data celitꝰ ułut artam nobi¬
lioris partꝰ et gaudn plenioris lera ꝯplectere qd teͦ.q
dignu est rius illa moribꝰ imibue t̾n effice mirat̾tem
nleq diffidas qua Cesar ex ce genuit et parẽtiba similea
obsteueret fixuq eẽt fortune nolle suctube monis¬
ses forsam er latͥmas inbris quide cius ueru sar¬
si quod oratoribꝰ placet / plꝰ ad comis aconem ex¬
citanda posse urile queti mnonĩa q semines ululato sr¬

Expanded text:
dentiaque sua meruit integrum atque perpetuum tanti principis dentiaque sua meruit integrum atque perpetuum tanti principis amorem, quem ante se coniugum nulla meruerat; 30 quod te quidem iisdem artibus et fecisse et facturam esse confido. Sed ne sermo longior tedium ferat, filiam tibi datam celitus velut arram nobilioris partus et gaudii plenioris leta complectere, et quod te seque dignum est, tuis illam moribus imbue, tui effice miratricem; neque diffidas quam Cesar ex te genuit, et parentibus similem obstrueret fixumque esset fortune nolle succumbere, movisses forsan et lacrimas. In literis quidem tuis verum sensi quod oratoribus placet, plus ad commiserationem excitandam posse virilem querimoniam quam femineos eiulatus
Abbreviated transcription (Latin):
fletibꝰ induel posset quĩ se nõ miserã s felicem diceret que ta¬
les filios genuisset digna me iudice mulier q̃ tales paret ia¬
ut illi sliꝑiuueret quia presens ferri coꝑia nõ erat inui
tibi notissimas ot uirginibꝰ nr̃ĩs que nõ pes t̾enis affectiba
s pro piecate ꝓ ueritate ꝓ castitate ꝑ fide ꝓtullere supplicia
duras mortes Et faceor in his ipis de iudustria longus
sum ut seuus tui infamando scͥptoꝵ aliqui studucro qua¬
licuq̃ stilo uere cerre infallor reꝵ testimonio ornatꝰ laudũ
lustris Angusta cũ abtissuma oĩu et tue sortis femiã di¬
mitta Qne uirtꝰ liuie que magestas q̃ glia hec apud Ce¬
sarem AAugustũ eñ tenuit locũ que tu hodie a pud eiꝰ sue¬
cessore Cẽsarem nr̃m tẽnes ao thori tm̃ s confiloitocioq iu¬
te pticeps facunda ante om̃s et affabilis et quie fide pru¬

Expanded text:
fletibus induci posset quin se non miseram sed felicem diceret, que tafletibus induci posset quin se non miseram sed felicem diceret, que tales filios genuisset; digna, me iudice, mulier que tales pareret, inne illi superviveret, quia presens ferri copia non erat, vivis tibi notissimas e virginibus nostris, que non pro terrenis affectibus sed pro pietate pro veritate pro castitate pro fiduras mortes. Et, fateor, in his ipsis de industria longus sum, ut sexus, cui infamando scriptorum aliqui studuere, qualicunque stilo, vero certe, ni fallor, rerum testimonio ornatus, lauduprelustris Augusta, cum altissima omnium et tue sortis femina dimittam, que virtus Livie que maiestas que gloria! Hec apud Cesarem Augustum eum tenuit locum quem tu hodie apud eius successorem Cesarem nostrum tenes, non tori tantum sed consilii totiusque vite particeps; facunda ante omnes et affabilis, et que fide pru
Abbreviated transcription (Latin):
magni pompen landibꝰ ait Cicero difficilius ⁊̃ exitũ qͣr
pͥnçipiu inuenire /nam quis queso lucrecĩa u̾bis equer
pudiciacie seuerissimu exemplar Cuiꝰ et si factũ lisq¬
quaq aĩo ꝓbem ꝙ alienũ cełꝯ tam grauiter in suo cerpo¬
ie ulta ẽ nequeotñ generosam ir̃a et oĩs turꝑidinus rrpa¬
cientem aiũm nõ mirari quis cloelia uirgine digne ex¬
plicet que hostils exercitꝰ elusa eustodia tiberino gurgiti
innatas oreginea acĩe puellar obsidu pat̾s xeddidie quam
uirtutẽ eque obstupuit hostis ac cuus ehue honore et premio
digna durxit Quis cornelie affricani filia g̃echoꝵ matre que
duodeci filiis parti morbo parti ferro amisis quoꝵ fortissimos
incerfectos appło atq in hñatos et ptiberi abiectos occłis su¬
is ipa ꝯ sperirat tantã ruma acq orbitatẽ iuriles quoq aĩos
ꝯeussura ta inuiere ꝑtullit ut millis ꝯpleratu matronarũ

Expanded text:
Magni Pompeii laudibus ait Cicero, «difficilius est exitum quam Magni Pompeii laudibus ait Cicero, «difficilius est exitum quam principium invenire». Nam quis, queso, Lucretiam verbis equet, pudicitie severissimum exemplar? cuius etsi factum usqquod alienum scelus tam graviter in suo corpore ulta est, nequeo tamen generosam iram et omnis turpitudinis impatientem animum non mirari. 25 Quis Cloeliam virginem digne explicet, que hostilis exercitus elusa custodia, tyberino gurgiti innatans, virgineam aciem puellarum obsidum patrie reddidit, quam virtutem eque stupuit hostis ac civis, eque honore et premio dignam duxit? 26 Quis Corneliam, Africani filiam, Gracchorum matrem, que duodecim filiis partim morbo partim ferro amissis, quorum fortissimos interfectos a populo atque inhumatos et in Tyberim abiectos oculis suis ipsa conspexerat, tantam ruinam atque orbitatem, viriles quoque animos concussuram, tam invicte pertulit, ut nullis complorantium matronarum
Abbreviated transcription (Latin):
git ssełitĩt ppłm et duar omꝰ iuiri ꝯiugiũ toridẽ sponsa¬
liũ ancillar secunditate ꝑgenitũ et uniꝰ iudue ꝯstancia
liberatũ ducis hostiũ cãput ingrenuo referentis Eu-¬
ropa quide nis. amore decipior optima et nobilissima ꝑs
t̾rap uniꝯ egie uirginus nom̃e seruat Cuis mat̾na auia
mater agenoris libie nom̃s dedit Nec mĩꝰ asia numo
tercia sp̃acio dinudia mundi ꝑs et pp̃a femineũ nomen
e ita trina triꝑtiti orbis apellacio diccu nuꝵ et ꝓ sexu
infirmiore magnificũ nõ aliunde qͣ de t̾um feminarũ
ꝓgressam nominibꝰ manet haccenꝯ mĩe uides cur non
cũ spa semmeũ nome ẽ mundi etate mansura sit ꝯtal¬
le uibes Mantua parthenepe Caieta la nima Graia in¬
super urb̃s Athene ne cuetãs enũem quid sunt aliud q̃
mulicõria noĩa Quid uero nũe romanas elloquar matre¬
nas quibꝰ nichil honestio habuit nichil candidus orbis
t̾re profecto si cepero iux desina huiꝯ .n. oracionis qd de

Expanded text:
 viri coniugum totidemque sponsalium ancillarum fecunditate progenitum, et unius vidue constantia liberatum, ducis hostium caput in gremio referentis? 22 Europa quidem, nisi amore decipior optima et nobilissima pars terrarum, unius regie virginis nomen servat, cuius materna avia, mater Agenoris, Lybie nomen dedit. Nec minus Asia, numero tertia, spatio dimidia mundi pars, et ipsa femineum nomen est. 23 Ita trina tripartiti orbis appellatio — dictu mirum et pro sexu infirmiore magnificum — non aliunde quam de trium feminarum progressa nominibus, manet hactenus, nec video cur non cum ipsa mundi etate mansura sit. Itale urbes Mantua Parthenope Caieta Lavinia, graia insuper urbs Athene, ne cuntas enumerem, quid sunt aliud quam muliebria nomina? 24 Quid vero nunc romanas eloquar matronas, quibus nichil honestius habuit, nichil candidius orbis terre? Profecto si cepero, vix desinam; «huius enim orationis» quod de
Abbreviated transcription (Latin):
fieret flonda Nempe iuri sors nã ut alaissum et di¬
uini prsus ingeni fuerat si iudissetxpm aut nome
eis audiuisset quatũ c ͦ opimor nõ mõdo credidisset in
eum s elloquib illo in ꝯpabili xp̃i preco maxĩꝰ fu/¬
isset quale aͥͦ de altero pͥncipe lacine facundie uie¬
grilio poeta cũ ad eis cumulũ uonissec Apłs pau¬
eio siima eͥ/ Quatũ tn ad altitudinẽ diuini consili
huane se crigut miecture ñe potencia cũ poss nec mudana
sapia ne elloqueciam que suut cui no ꝑsuadere diccõne ut¬

Expanded text:
divini prorsus ingenii fuerat, si vidisset Cristum aut nomen eius audivisset, quantum ego opinor, non modo credidisset in eum sed eloquio illo incomparabili Cristi preco maximus fuisset; quale aliquod de altero principe latine facundie, Virgilio poeta, cum ad eius tumulum venisset, apostolus Pautio summa est; quantum tamen ad altitudinem divini consilii humane se erigunt coniecture, nec potentiam cum posset, nec mundanam sapientiam nec eloque
Abbreviated transcription (Latin):
secũ dies nulla fortuna ꝑpetua ẽ multa remedia
no expeetatibꝰ ꝓuenere iumꝙͣ despacio sera fuit
uude forte nõ putas ueniet auxiliũ tibi qd̵ ad me
accinet comunipare recũ onña ꝓpositũ est atq ir
pͥmis aĩcicias qua in re ulli usqͣͣ mẽ sortis homi¬
in cesserim uł nobibitate uł gracia nel fide ul mꝰ¬
mero Scͥpsi iam nuc magno illi amuico derebus¬
tius ut petisti Opemiq eiꝰ inime defutura tibe ꝑsua¬
des uelim incerĩ forie ĩp̃e adoro ꝑsillũ uencuꝵ credito
Ambrotinu in manibꝰ erit᷑ Spero fotent mel a flatu

Expanded text:
secum dies, nulla fortuna perpetua est, multa remedia secum dies, nulla fortuna perpetua est, multa remedia non expectantibus provenere, nunquam desperatio sera fuit, unde forte non putas veniet auxilium tibi. 21 Quod ad me attinet, comunicare tecum omnia propositum est atque in primis amicitias; qua in re nulli usquam mee sortis homini cesserim vel nobilitate vel gratia vel fide vel numero. Scripsi iam nunc magno illi amico de rebustuis ut petisti opemque eius minime defuturam tibi persuadeas velim. Interim forte ipse adero; “Psyllum” venturum credito, “abroti
Abbreviated transcription (Latin):
ramosissimũ duuate et noomet robus ẜuate scdio dic
ilud. emsde o socii neꝙ i ignari sumq̃ ante maloꝵ
s passi gramora dabit deus his quoꝙ fine Ille prꝙͣ
ex te gaudendi prebeas mam ne ne illis uacuũ loͫ
siaaques patrĩa deserenda putes Non ẽ firmi aĩ et in
solido fundati leiuis aure flatib agitari Canne si cla¬
de debilitatis aĩs auccore Cocilio mecello consilui in¬
its̃ fuerat Italiẽ reliquende Id affricani tũc adolos¬
centis uͥture discussu est qui scͥcto gladio suꝑ capita
ꝯsultanciũ iure iurando ꝯstͥuxit eos neq pat̾am
deserturos neq passuros descai Aude uir in pͥmo fer¬
tune murm᷑e qd adoloscens in extremo eiꝰ uulne¬
re ẽ ausus Aude in te ipm̃ ql ille in alios Aude in
unũ qd ille in plurimos ausus ẽ Const̾natꝭ affẽe¬
tibus gladiũ racõnis ntenta coge illos mulcare
ꝯfiliũ si ꝯsilui abeundi placuit ału fluctuãte siste
auiz et coge in meliorẽ iurare suuam aulta fert

Expanded text:
ate et vosmet rebus servate secundis; dic illud eiusdem: O sotii — neque enim ignari sumus ante malorum —, O passi graviora, dabit deus his quoque finem; ille, inquam, ex te gaudendi prebeas materiam neve illis vacuum locum linquens patriam deserendam putes. Non est firmi animi et in solido fundati levis aure flatibus agitari. Cannensi clade debilitatis animis, auctore Cecilio Metello, consilium initum fuerat Italie relinquende. Id Africani tunc adolescentis virtute discussum est, qui stricto gladio super capita consultantium iureiurando astrinxit eos neque patriam deserturos neque passuros deseri. 20 Aude vir in primo fortune murmure quod adolescens in extremo eius vulnere est ausus; aude in te ipsum quod ille in alios; aude in unum quod ille in plurimos ausus est. Consternatis affectibus gladium rationis intenta; coge illos mutare consilium, si consilium abeundi placuit; alioquin fluctuantem siste animum et coge in meliorem iurare sententiam. Multa fert
Abbreviated transcription (Latin):
tem cogitans estadm diuersoꝵ amenissimĩ saluberrrmu
padii Tragnanũ uocant reibus ut npmant passuri
nlłi as ppa ucbe semotu Bas añt in planitie ellenatũ
et ciuutũ fi undiq fontibꝰ nõ illis quide Sorgie uro t̃nsel¬
pino paribꝰ s midestis oc lucidis tomq suauiter inui¬
rem posexis ac uagis ut nude ueniat seu quo ꝑgant i
pasi patiligͣ sicͥ doeut diuecturo et cliesus in s̃ redeut
multosq ꝑtra mites uriũ ꝑn alueu relabut᷑ menandreis fle¬
xibus inpharũ thoros uͥginẽaq agi dixeris thorea hit modo
sum et qlis agam dixi et sillicam nosti ago ꝙ solitus su
nĩsi ꝙ rure mĩchi libertas est maior ociosi suerit s ꝑgã
exegun quibꝰ cediis urbanis/ hic caream quibꝰ agrestibꝰ
solatu habundem q̃ michi poma de arboribꝰ quos epraꝰ¬
tis flosculos quos efonçibꝰ pisculos quas ermis anicicu¬
las quas euidio aniculas quos exagris hericiolos quos

Expanded text:
simum saluberrimumque adii. Gragnanum vocant, tribus ut numerant passuum milibus ab ipsa urbe semotum; rus autem in planitie elevatum et cinctum undique fontibus, non illis quidem Sorgie nostro transalpino paribus sed modestis ac lucidis tamque suaviter invicem perplexis ac vagis, ut unde veniant seu quo pergant vix pmultosque per tramites unum in alveum relabuntur; menandreis flexibus nimpharum choros virgineamque agi dixeris choream. 24 Hic modo sum et quid agam dixi et si sileam nosti. Ago quod solitus sum, nisi quod rure michi libertas est maior; otiosi fuerit si pergam exequi quibus tediis urbanis hic caream quibus agrestibus solatiis abundem, que michi poma de arboribus, quos e pratis flosculos, quos e fontibus pisciculos, quas e rivis anaticulas, quas e nidis aviculas, quos ex agris hericiolos, quos
Abbreviated transcription (Latin):
rito totus et Cesaris cẽc et ur plura no dicam itilio arbi¬
trans ut aic Cicero te pp̃m qͣ aut me aut que qͣ loqui tecũ
presertim de re tibi notissima nc um ampliꝯ inculcanida
fesititer uale et inter tuos sis et ip̃e ulla licet re alia nͥ
amando mereor ine numa Medioł .uiiiͦ holus Aprilis
U Imꝑatore Carołu comedaçio eigdem multa de se
udaces et timuidos amor facit sepẽ quide hec dixis¬
se uidcor Sepe nũc ecĩa ut anguror dicturꝰ Ita
e .n. Exꝑtus loquor et audet ingencia et inpima
metuit uenꝰ amor. S ut inqnr amaciũ dilato
de audatia tñ loquor et omisis ⁊̃ que hũmanos aĩos tea¬
bit amor ĩ sanus honesti sinulos amoris ꝙͣ cu hodier¬

Expanded text:
rito totus et Cesaris esset et vester. Plura non dicam “utilius arbirito totus et Cesaris esset et vester. Plura non dicam “utilius arbitrans”, ut ait Cicero, “te ipsum quam aut me aut quenquam loqui tecum”, presertim de re tibi notissima nec iam amplius inculcanda. Feliciter vale, et inter tuos, si et ipse nulla licet re alia nisi amando mereor, me numera. Mediolani, VIII Kal. Aprilis. 7 Ad imperatorem Carolum, commendatio eiusdem multa de se udaces et timidos amor facit. Sepe quidem hoc dixisse videor, sepe nunc etiam ut auguror dicturus; ita est enim, expertus loquor; et audet ingentia et minima metuit verus amor. Sed ut metu amantium dilato, de audacia tantum loquar, et omissis in que humanos animos trahit amor insanus, honesti stimulos amoris, quantum hodier
Abbreviated transcription (Latin):
Amestum Archiepin pra¬
zensem de. cadem re. Epła.¬
ulta loqui tpor̃is uetor angustiis S ꝑgrati michi
ħon nc̃ mĩꝰ ueri amore loqui aliquid crgor Ecte . n
uir egregiꝰ et tiu amãtissunꝯ que ita ꝑari solebama
q iam tande uotus ex incegro nb cedit in quodam se alii
indiceret Ego nempe iam hinc quatum michi quãtũ¬
q iite moe solaciũ decrescat intlligo ut accessione nr̃a
letus sit meo mestꝰ moomodo auit .n. male extuno auit
iuiro bono inuenco nullu maiꝰ bacrũ ulla iactura m¬
ior ꝑdite qͥd hic aliui dicam multa quide dici possent
si ut taliũ plena mens sic mͥ raciui tempꝰ ẽẽt uru
tibi dicere ansim ꝙ Cestri nr̃o arisꝯ dirisse sum S
amoris ac fidei olligatio magna ẽ multu et tũ p̃r
et quodquot ibi estis huic urro Nichil eque in t̾ris ut
Cesarem et nos amer et si nichil de uobis meretur
eẽr tn huauitatis acq ai tui opus et cet̾oꝵ cesaren
lacus ambienciu taleti uru ita conplecti ut ex me¬

Expanded text:
estum archiepyscopum Pragensem, de eadem re. 1 Multa loqui temporis vetor angustiis, sed pergrati michi hominis nec minus veri amore loqui aliquid cogor. Ecce enim vir egregius et tui amantissimus, quem ita partiri solebamus,  iantandem totus ex integro vobis cedit; in quo de se alii iudicent; ego nempe iam hinc quantum michi quantumque vite mee solatium decrescat, intelligo, ut accessione vestra letus sic meo mestus incommodo. 2 Aut enim male extimo, aut viro bono invento nullum maius lucrum, nulla iactura maior perdito. Quid hic aliud dicam? multa quidem dici possent, si ut talium plena mens, sic michi vacuum tempus esset; unum tibi dicere ausim, quod Cesari nostro dixisse ausus sum: si amoris ac fidei obligatio magna est, multum et tu, pater, et quotquot ibi estis debetis huic viro. 3 Nichil eque in terris ut Cesarem et vos amat; et si nichil de vobis mereretur, esset tamen humanitatis atque animi tui opus et ceterorum cesareum latus ambientium, talem virum ita complecti ut ex me
Abbreviated transcription (Latin):
res ordinos illiꝰ abscissum gladio et rubenti sanguite
madidũ caput ꝑdam Crẽde mͥ si quid in t̾ris ẽ ueri le
uerũ sine ut emphatite dyxerĩ ueritas spa ẽ Quod iõ
si aordenter asserui ut nuq post hoc ul ptõtuli uł pro si¬
mili c̃a labore inutile uł tu ul alii capiant amici neq
uero se repulsis obiciãt ꝑ eo ꝙ si in gereretͣ obicere qdꝙ
si mehunesti ante annos duodecim̃ qͣn et iunior et la¬
boris pacientior et dieꝵ largior fui et curie status et pon¬
tifitũ ns fanor aliꝰ oblatũ amitis b indignatibꝰ nõ rece
pł Quo gͦ nũc aĩo qua mei obliuone iam senior succes¬
por abienẽ solitudis fieri uelim eoq aspirẽ quo cũ hones¬
tiꝰ tñ ꝓmptiꝰ purnite tanto ante potueri quo ue alter
miqͣ isi ex illi cedere puenisser Sunt quida fateor oci¬
osi ac tranquilli iuuenes oceupati senes Sicut multos

Expanded text:
res ordinis illius, abscisum gladio et rubenti sanguine res ordinis illius, abscisum gladio et rubenti sanguine madidum caput perdam. Crede michi: siquid in terris est veri, hoc verum, sive, ut emphatice dixerim, veritas ipsa est. 17 Quod ideo sic ardenter asserui ut nunquam posthac vel pro tali vel pro simili causa laborem inutilem vel tu vel alii capiant amici, neque vero se repulsis obiciant pro eo quod si ingereretur, abicerem quodque, si meministi, ante annos duodecim, quando et iunior et laboris patientior et dierum largior fui, et curie status et pontificum nobis favor alius, oblatum, amicis licet indignantibus, non recepi. 18 Quo ergo nunc animo, qua mei oblivione iam senior successor aliene solicitudinis fieri velim, eoque aspirem quo cum honestius tum promptius pervenire tanto ante potuerim, quo ve alter nunquam, nisi ego illi cederem, pervenisset? Sunt quidam, fateor, otiosi ac tranquilli iuvenes, occupati senes, sicut multos