comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ioponuis lib̵ .xxii. ad sabinum Nut mutua pet una
sibi data fũt ut certo loco reddatur ᷑:
trahendo conuenit ut certo loco quid p̃stetur. excẽptoł
uendito uł depositi actio competit: non arbit᷑ria acti¬
o. si tam̃ certo loco conicturũ soquis stipulatꝰ sit hac
actione utendum erit:
ffricanus lib̵ iii. q̃stionum. Centum capuȩ dari sti¬
pulatus fide iussorẽ accepisti. ea petcunia ab eo. simi
lit̃ ut ab ipso ꝓmissorepeti deb̾bt. idẽ ut si alibi quã
capuȩ petanturt. arbitraria agi debeat. lisq iantiex¬
stimetur. quanti eiꝰ uł actoris int̾ fu̾it eam summam
capuȩ potius quam alibi solurs nec oportebit ꝙ si for¬
te ꝑrerum steterit quo minus tota centum capuȩ sol¬
uerentur. obligacionẽ sid euissoris augeris: neq enim
ħ causa recte comparabitur obligacioni usuraꝵ. ibi a
duȩ stipulacio nes sunt: hncaut una pecunia credita
e circaruiꝰ exetucionẽ exstimacionis racio arbitro

Expanded text:
icensimo secundo ad Sabinum. aut mutua pecunia sic data fuerit, ut certo loco reddatur. 7 trahendo conuenit, ut certo loco quid praestetur, ex empto uel uendito uel depositi actio competit, non arbitraria actio. Si tamen certo loco traditurum se quis stipulatus sit, hac actione utendum erit. 8 Africanus libro tertio quaestionum. Centum Capuae dari stipulatus fideiussorem aliter ut ab ipso promissore peti debebit, id est ut, si alibi quam Capuae petantur, arbitraria agi debeat lisque tanti aestimetur, quanti eius vel actoris interfuerit eam summam Capuae potius quam alibi solvi. nec oportebit, quod forte per reum steterit, quo minus tota centum Capuae solverentur, obligationem fideiussoris augeri: neque enim haec causa recte comparabitur obligationi usurarum: ibi enim duae stipulationes sunt, hic autem una pecuniae creditae est, circa cuius exsecutionem aestimationis ratio arbitrio
Abbreviated transcription (Latin):
Upunus li xxuii. ad edictum Arbitrariꝰ ac tio utriui¬
iiut si ac toriꝰ muoriꝰ petcuniȩ fiat : ħ aũt actio ex illa
stipulacione uenit. ubi stipulatus sum ate ephepsi.x.¬
e diri ssquis ephesi.x. aut capue hominẽs dari stipula¬
nis exꝑiatur. non debet de tracto alt̾o loco exꝑira ne

Expanded text:
nsimo septimo ad edictum Arbitraria actio utrius est, aut si actoris, maioris pecuniae fiat. Haec stipulatione uenit, ubi stipulatus sum a te Ephesi decem dari. Si quis Ephesi decem aut Capuae hominem dari stipulatus experiatur, non debet detracto altero loco experiri, ne
Abbreviated transcription (Latin):
morĩ seruũ elusicatum dederit nec liłuri cũ: quare ad tp̃s
norȩ inhiscrit reducenda exstimacio:
Qaus lib riuii. ad edictum ꝓuincialẽ. Si res aliqua quȩ c̃¬
uo die diridebeit petiti sit:uł uti u̾num. oleum. frum̃¬
nim. tantilitẽ exstimindĩ casuis ait: quanti fuisset eodi¬
e q dari debut᷑: si de dic nichil conuenit: quanti tt̃ cum
idiciũ accipetur: idemq iuris in loco eẽ. ut pͥmum exsti¬
mnicio sũmatur eiꝰ locr. quo dara debuit. si de loco nichil
Gius lib nono ad edictũ ꝓiuncialẽ Alio loco quã inquẽ egT¬
sibi dirz quisq stipulatus ẽ non uidebatur agendi facul¬

Expanded text:
moram servum eluscatum dederit, nec liberari eum: quare ad tempus morae in his erit reducenda aestimatio. Gaius libro nono ad edictum provinciale Si merx aliqua, quae certo die dari debebat, petita sit, veluti vinum oleum frumentum, tanti litem aestimandam Cassius ait, quanti fuisset eo die, quo dari debuit: si de die nihil convenit, quanti tunc, cum iudicium acciperetur. idemque iuris in loco esse, ut primum aestimatio sumatur eius loci, quo dari debuit, si de loco nihil Gaius libro nono ad edictum provinciale Alio loco, quam in quem sibi dari quisque stipulatus esset, non videbatur agendi facul
Abbreviated transcription (Latin):
possessio eiꝰ. Cet̾im nemo furum condicione tenet᷑: ptꝰ cap¬
quã domi nus possessionẽ ap̃hendit ⁊ idõ iulianus ait ut¬
ꝓcedat in surẽ manifesto tractare de condicione Ia
p̃ponet surem de p̃hensum. aut occidis set. aut fregisset.
diu aũt condictioni locus erit donet dñi facto. dñm̃ erꝰ
rer ab eo retedat. ⁊ ido si eam rem alienauerit unde cels̃
hr̃dẽ etꝰ condicẽ nom posse. Set si non ipsi suri. s alii idẽ
dicendum ẽ cessare condictionẽ. quia dominũ fac to te
dices. In communi igit᷑ re elegant̃ ait it.eẽ: utrũ tu
ꝓuocasti cõmunidi uidundo iudicio an ꝓuocatus esut
si puo casti cõmunidiidundo iuidicio amiseris cdici¬
onẽ. S ꝓuocasti es retincas. Iperatius lib̵mbranaꝵ
aristonẽ exstimisse refit. eum cui pignori resdia

Expanded text:
ictione tenetur, posteaquam dominus possessionem adpraehendit. et ideo Iulianus, ut procedat in fure manifesto tractare de condictione, ita proponit furem deprehensum aut occidisse aut fregisse diu autem condictioni locus erit, donec domini facto dominium eius rei ab eo recedat: et ideo si eam rem alienauerit, condicere non poterit. Unde Celsus ndicere non posse: sed et si non ipsi furi, sed alii, idem dicendum est cessare condictionem, quia dominium facto testdices. In communi igitur re eleganter ait interesse, utrum tu prouocasti communi diuidundo iudicio an prouocatus es, ut, si prouocasti communi diuidundo iudicio, amiseris condictionem, si prouocatus es, retineas. Neratius libris membranarum Aristonem existimasse refert eum, cui pig
Abbreviated transcription (Latin):
alias res. ꝑtriticariã condictionẽ petet: ⁊ gnͣalit̃ dicen¬
dum ẽ. ea res ꝑ banc ac tionẽ peti siquȩ sinit. p̃t̃ petcini¬
am nuneratam. siue in re. iue in m̃sura constĩt. sue.
mobiles sint. suie soli. quare sundum q̃q ꝑ hanc actionẽ
petimꝰ et si uetigͥalis sit : siue iusstĩpulatus quissit ut¬
uti usũ fructũ: uł seruituti utroꝵx ꝙ p̾diaꝵ. ¶Rẽ aũt sũ
ꝑ hanc ac tionẽ nemo petet n ex cuusus ex quib porẽ : uł¬
ietit posse fundum condici sa mus scribit. ⁊ iti celsusstri
bit. Syita si dñs sĩt: qui deiet lus condicat. ccter̃eꝵ si nõ
sit. possessionẽ eũ condicere alsus ait:¬

Expanded text:
ionem petet. et generaliter dicendum est eas res per hanc actionem peti, si quae sint praeter pecuniam numeratam, siue in pondere siue in mensura constent, siue mobiles sint siue soli. quare fundum quoque per hanc actionem petimus et si uectigalis sit siue ius stipulatus quis sit, ueluti usum fructum uel seruitutem utrorumque praediorum. Rem autem suam per hanc actionem nemo petet, nisi ex causis ex quibus potest, ueiecit, posse fundum condici Sabinus scribit, et ita et Celsus, sed ita, si dominus sit qui deiectus condicat: ceterum si non sit, possessionem eum condicere Celsus ait
Abbreviated transcription (Latin):
sit incerti condicione acturũ si ea subrepta sit:
Paulus lib .xxx. ad edictum. Ex argento subrepto pͥcu¬
la facta condici posse fulcinus ait. gͦ in condictione po¬
culoꝵ etiam celeͥt turę exstimacio fier quȩ inpensa fu¬
ris fic taẽ quẽ ad modum si in fans subreptus ado leĩut
exstimacio fict᷑ adiilescentis: quam uis curausuptibus
te ea hr̃s condicionẽ habebit. ⁊ silite contestata c̃dic¬
tio exstiterit absoluto sẽꝗ debẽbit ꝓ inde as sudẽ ser
ĩamint᷑ ẽ hominẽ recipe ⁊ si ressine dolo malo furis eiꝰ
eẽ desit ꝙ si pendente condicione iudicaretur. Iuđr
exstimare debebit quami empt̃orẽ inuenerit scauere
aũt ex hac̃ ac tione petitor ei cũ quo agitur nõ de¬
hebit sb̾oue subrepto ⁊ occiso. condictio borus ⁊ corii
et carnis dño c̃ompetit. scilicet. si ⁊ coruiu ⁊ caro con¬
trac lata fit̾it. cornua qͦq condiãt᷑. s s dñs condicioe
borus p̃ciũ consetutus fuĩt: ⁊ pt̾ ea aliquid coꝵ de¬

Expanded text:
sit, incerti condictione acturum, si ea subrepta sit. Paulus libro trigensimo nono ad edictum Ex argento subrepto pla facta condici posse Fulcinius ait: ergo in condictione poculorum etiam caelaturae aestimatio fiet, quae impensa furis facta est, quemadmodum si infans subreptus adoleuerit, aestimatio fit adulescentis, quamuis cura et sumptibus te ea heres condictionem habebit et, si lite contestata condicio exstitiam interest hominem recipere et res sine dolo malo furis eius esse desiit. quod si pendente condicione iudicaretur, iudex estimare debebit, quanti emptorem inuenerit. Cauere autem ex hac actione petitor ei cum quo agitur non debebit. Boue subrepto et occiso condictio et bouis et corii et carnis domino competit, scilicet si et corium et caro contrectata fuerint: cornua quoque condicentur. sed si dominus condictione bouis p
Abbreviated transcription (Latin):
minqr annis.xxu. ex solueret reƿetendis ẽ tracͣtũ ap̃
p̃side aut ab eo ẽ ꝓnumciatim quero an usuras quã
ex solueret hrs eiꝰ repet̾e possit R scđm ea que ꝓne¬
rent condic idꝙ usuraꝵ noe defunctus soluisset ñ
ndlt nec hoc quidem: Rde ⁊ndicione sine caui¬

Expanded text:
inti quinque exsolueret, repetendis tractatum apud praesidem aut ab eo est pronuntiatum: quaero, an usuras, quas exsolueret, heres eius repetere possit. respondit secun id, quod usurarum nomine defunctus soluisset, nondit ne hoc quidem. DE CONDICTIONE SINE CAU
Abbreviated transcription (Latin):
Puilus lib̵ iii ad neraciũ sulianus expiona filiȩ q̃ res um¬
nouit.: dandam in putrom condicionẽ in peculũ
onẽ ueteres uoluerunt. qui udetur que pͥmo in uito dio
rẽ conerac tiuerit semꝑ nirestituenda ea quã net debui
Paulus lib ii ad plauciũ. Si abligacio lege notia introducta u¬
sit. nec cautum cadem legȩ quo gne ac tionis expiamur.
ex lege agendum est : R decohcione et legrR

Expanded text:
Paulus libro tertio ad Neratium. Iulianus ex persona filiae, quae res amPaulus libro tertio ad Neratium. Iulianus ex persona filiae, quae res amouit, dandam in patrem condictionem in peculium onem veteres voluerunt, quia videtur, qui primo invito domino rem contrectaverit, semper in restituendaPaulus libro secundo ad Plautium Si obligatio lege nova introducta sit nec cautum eadem lege, quo genere actionis experiamur, ex lege agendum est. III DE CONDICTIONE TR
Abbreviated transcription (Latin):
boue condicet osferente furem p̃ciũ bouis detrac to
p̃cio corii doli mali extiptione sub mouebit᷑ : Idẽ .
ẽĩuurꝰ subreptis mña et mustũ ⁊ uinaecia iure cenditi
Opossunt scelsus liõ ii. dig. ꝙ ab alio seruus subriput c
nõie lib furti teuctur. condici aut ei ñ potẽ n libꝰ ctelas¬
iͦt iIi re comodati uł deposita utendo condiconed
qͦq exsurtiua causa obstrigitur. quȩ differt ab acti¬
one comalati. ħ qd etiã sine dolo malo ⁊ culpa cꝰ inti¬
ertt rescondicione imm̃ tenetur. cũi in comodati ic ro¬
ne ñ facile ultra c ulpĩ ⁊ indepositi non ultra dolit̃ mĩ¬
lũ teneatur is cũ quo depositi agetur.
condictionẽ offeratur seruus furtiuus. an in aliuo nõi¬
m̃. aliusq status obligacronꝰ trans feratur. nec temãu
p̃sens homo siũt. net nͥ cum mora quȩ eueniebut
bitos umossciens accepit. uidendũ s⁊ꝓpcurator suo nu¬
siratum hubeam. qđ indebitũ datum sit. s alta c̃dicio¬
ne altera tollitur:

Expanded text:
bouem condicet, offerente fure pretium bouis detracto pretio corii doli mali exceptione summouebitur. Idem iuris est uuis subreptis: nam et mustum et uinacia iure condici possunomine liber furti tenetur: condici autem ei non potest, nisi littit uel re commodata uel deposita utendo, condictione quoque ex furtiua causa obstringitur: quae differt ab actione commodati hoc, quod, etiamsi sine dolo malo et culpa eius interierit res, condictione tamen tenetur, cum in commodati actione non facile ultra culpam et in depositi non ultra dolum malum teneatur is, cum quo depositi agetur. condictionem, offeratur seruus furtiuus an in aliud nomen aliumque statum obligationis transferatur: nec me mouet, praesens homo fuerit nec ne, cum mora, quae eueniebat ex bitos nummos sciens acceperit, uidendum, si procurator suos numsi ratum habeam quod indebitum datum sit. sed altera condictione altera tollitur. 19
Abbreviated transcription (Latin):
stit id demũ posse c̃dici aliui ꝙ uł non ex iusta cau¬
s libxxxu adedictũ. Si fillo uestim̃ta lauanda cõ¬
durit de iude amisus hes dño p̃ciũ ex locito conue¬
ntus p̃stitit pt̾ caq dñs inuenerit uestim̃ta. quã ac
edice possit quesitũ ẽ quia ñ indebitũ dedit nͥ for

Expanded text:
non iustam cauo ad edictum. Si fullo uestimenta lauanda conduxerit, deinde amissis eis domino pretium ex locato conuentus praestiterit posteaque dominus inuenerit uestimenta, qua actet condicere possit, quaesitum est, quia non indebitum dedit: nisi for
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmulsissa ꝗs uł palpatꝰ ẽ & calce eũ ꝑcussit erit ac tiona locꝰ. &
sialia: quadrupes aliã concitauit: ut dampnũ daret.
ci ꝙͣ concitauit nõe agendũ erits sue aũt suo corpore. paupiẽ
qua drupes dedit siue ꝑaliã rẽ quam tetigit quadrupes ħac bo
Icũ habbit ut puta si plaustro bos obtriuit aliquẽ: ił alia re
de iec talIn bestiis aũ ꝓpt̾ naturalẽ feritatẽ hec actio locũ non
It & iđo siursus sugit & sic nocuit ñ potẽ quondã dñs conuera¬
ri qr desinit dũs ẽẽ ubi fera enasit. Et id̃o sieũ occido meum
corpꝰ eCũ arietes uł boues cõmesissent ⁊ alt̃ alt̾iem occidit qntꝰ

Expanded text:
mulsisset quis uel palpatus es‹s›et, calce eum percusserit, erit actioni locus. Et si alia quadrupes aliam concitauit ut damnum daret, eius quae concitauit nomine agendum erit. Siue autem corpore suo pauperiem quadrupes dedit, siue per aliam rem, quam tetigit quadrupes, haec actio locum habebit: ut puta si plaustro bos obtriuit aliquem uel alia re deiecta. In bestiis autem propter naturalem feritatem haec actio locum non habet: et ideo si ursus fugit et sic nocuit, non potest quondam dominus conueniri, quia desinit dominus esse, ubi fera euasit: et ideo et si eum occidi, meum co
Abbreviated transcription (Latin):
re depossessionib quas sibi donatas eẽ dicelut. Respo¬
nsumẽ. Si iudicii mutandi causa donacio facta fũit
dundo euitandi causa rem alienauerit. ex lege luci¬
nia int̾ dicitur. ne cõmuni diuidundo iudicio ęxpi¬
atur. eierbi gr̃a. aut potencior emptor perlicitacionẽ
uilius eam accipiat. Et ꝑħit̃um ipse recipiat. S ipse
q̃ ꝑ partem alienauerit cõmuni diuidundo iudicio si
agere uelit non audietur. Is uõ qui emit expiri ue¬
lit ex illa par edicti uetatur. qua cauetur nequa
alien acio iudicii mutandi causa fiat. Se receptꝰ¬

Expanded text:
e possessionibus, quas sibi donatas esse dicebat, responsum est, si iudicii mutandi causa donatio facta fueritdundo euitandi causa rem alienauerit, ex lege Licinnia ei interdicitur, ne communi diuidundo iudicio experiatur: uerbi gratia ut potentior emptor per licitationem uilius eam accipiat et per hoc iterum ipse recipiat.Sed ipse quidem qui partem alienauerit communi diuidundo iudicio si agere uelit, non audietur: is uero qui emit si experiri uelit, ex illa parte edicti uetatur, qua cauetur, ne qua alienatio iudicii mutandi causa fiat. DE RECEP
Abbreviated transcription (Latin):
It lib iii .x. ad edictum. Labeo ait comꝓmisso fac to
ad solueretur ratum id aptore non huabndum neq pen
eo nõe cõmisse peticio dabitur Itam̃ ⁊ si neminẽ p̃tor
in se receꝑit arbitriũ ad curam ⁊ solli citudinẽ suã
huncrem ꝑtinẽ p̃tor put̾at. nontłntu ꝓ studeret lires

Expanded text:
tio decimo ad edictum Labeo ait, si compromisso facto absolveretur, ratum id a praetore non habendum: neque poenae eo nomine commissae petitio dabitur. Tametsi neminem praetor in se receperit arbitrium, ad curam et sollicitudinem suam hanc rem pertinere praetor putat
Abbreviated transcription (Latin):
fei ꝑsetucionẽ udetur autꝰ ex delicto dari
Pulus lib̵ xii. ad edictum. Ex ħ edicto tenetur.
& quiꝰ r̾e exħibet. Si arbitiatu iudicis pͥstinã causã¬
iudicii. ñ restituitur uit p̃tor. que ue alienacio ui¬
dicii muntandi causa fac taerit. idẽ si futur ca¬
usa uidicii non eus ꝙ ĩ am sitlilienare intelligit᷑.
etiam qui alienã  uendidit. S hrdẽ institue ndo
uł legando siquis alienet huicedicto locus nouentt
Siquis alienauerit de inde receꝑit ñ tenebitur. ħ¬
edicto qui uenditori suo reddibet. ñ uidetur ⁊ udi¬
c mutandi causa alieuare

Expanded text:
rei persecutionem, videtur autem ex delicto dari. Paulus libro duodecimo ad edictum Ex hoc edicto tenetur et qui rem exhibet, si arbitratu iudicis pristinam iudicii causam non restituit. Ait praetor: "quaeve alienatio iudicii mutandi causa facta erit": id est si futuri iudicii causa, non eius quod iam sit. Alienare intellegitur etiam qui alienam rem vendidit. Sed heredem instituendo vel legando si quis alienet, huic edicto locus non erit. Siedicto.Qui uenditori suo redhibet, non uidetur iudicii mutandi causa abalienare,
Abbreviated transcription (Latin):
ti habinto i uoliut re catere e ꝓplt am seprus litigaret hec
enĩ uerecinida cogitacio eiꝰ qui lites exsectratur nẽ
uituꝑ andas: s eiꝰ dum tarat qui cum re habe uult li¬
tẽ ad aliũ transferat. ut molestum adusariũ ꝓse su¬

Expanded text:
ti habuit re carere, ne propter eam saepius litigaret haec ti habuit re carere, ne propter eam saepius litigaret haec enim uerecunda cogitatio eius, qui lites exsecratur, non est uituperanda, sed eius dumtaxat, qui cum rem habere uult, litem ad alium transfert, ut molestum aduersarium pro s
Abbreviated transcription (Latin):
ueris locum nemptor opus facerit dicitur łi iudicto tẽ te¬
nichil feceris. neq cũ eui alienau̾eris id quia ez nunciatũ
ñ sit. Ex quib apparetq ꝓconsul iniñt restituturũ polli¬
cetur. ut hac actione. officio tantum uidicis consequatur ac¬
tor quantum eiꝰ int̾sit aliũ adusariũ ñ aliguisse. forte si
quais impensas ficerit uut siquã aliam incomoditatẽ passus
erit alio adusario substituto. Qđ ergo ⁊ si is aduersus quem
talis actio competit piratus sit utile uidiciũ pati. ꝓinde ac
si possideret. Rec te dicitur de negandim ẽt̃ adũsus eũ ei
ab eocui alicnatȩ sint. nec peti ab eo possint. locũ hte has
edictũ Ptẽq fieri potẽ ut sine dolo malo quide possidȩ¬
desierit. uerũ iudicii mutati causa id faciat. St̃ aliã c̃pla¬
capła talia potẽ uũt aliquis dolo malo desinẽ pos¬
sidere. nec tam̃ tudicir mutindi causa fecisse. nec ħ
edicto tener. Aeq enim abetaat quidũ tͥaxat omit¬

Expanded text:
veris et emptor opus fecerit, dicitur te hoc iudicio tenerinihil feceris, neque cum eo cui id alienaveris, quia ei nuntiatum non sit. Ex quibus apparet, quod proconsul in integrum restituturum se pollicetur, ut hac actione officio tantum iudicis consequatur actor, quantum eius intersit alium adversarium non habuisse: forte si quas inpensas fecerit aut si quam aliam incommoditatem perit alio aduersario substituto. Quid ergo est, si is, aduersus quem talis actio competit, paratus sit utile iudicium pati perinde ac si possideret? recte dicitur denegandam esse aduersus eum ex ab eo cui alienatae sint nec peti ab hoc possint, locum habet hoc edictum. Itemque fieri potest, ut sine dolo malo quidem possidedesierit, verum iudicii mutandi causa id fiat. sunt et alia complura talia. potest autem aliquis dolo malo desinere possidere nec tamen iudicii mutandi causa fecisse nec hoc edicto teneri: neque enim alienat, qui dumtaxat omit
Abbreviated transcription (Latin):
trins licionẽ ħ edictum ꝑtinẽ ait. uerũ ad possessioa¬
quoq ilioqitmn cũ quo inrem agełitur inꝗt si possessi¬
onẽ cessit non tenebitur. Siꝗͥ aũt obualitudinem.
aut etatem aut occupaciones necessarias litẽ in aliũ
transferrat. in ea causa nonẽ ut ħ edicto teneatur.
Cum inħ edicto doli mali fiat m̃cro. Cetum ebatent̃u
usdictum ⁊ ꝑ ꝓcuratores litigare dñior neos plerũq ex
lo malo fiat alienaciosł. ac tio mid e iterẽ cõ¬
petit. ꝓ inde si res non fuit petitoris aut si is qui alie¬
natus ẽ sine culpa decessit cessat uidiciũ. n ꝗd em¬

Expanded text:
 edictum pertinere ait, verum ad possessioque. Alioquin cum quo in rem agebatur, inquit, si possessione cessit, non tenebitur. Si quis autem ob valetudinem aut etatem aut occupationes necessarias, litem in alium transtulerit, in ea causa non est ut hoc edicto teneatur, cum in erdictum et per procuratores litigare dominio in eos plerumque ex lo malo fiat alienatio. Haec actio in id quod interest competit. proinde si res non fuit petitoris aut si is qui alienatus est sine culpa decessit, cessat iudicium, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
gȩ ẽ exꝑiri debeo ⁊ potenciorẽ par̃s ee non possum.
¶S isi homnẽ quẽ petelumus manum isserit. duriar
nr̃a condiciosit. ꝗa p̃tores faueant libtatib Itẽ si locum
in quo opus feceris cuiꝰ nõe int̃dicto ꝙ ui aut clam
uł actione aquȩ pluuie arcende tenebari alie naue¬
ris. durior nr̃a condicio fat ta intelligitur. Qili sit¬
cum ageretur tuis impensis id opus tollere deberes. Ic̃
uõ cũ inciprat m̃i adũsus alium actiõe ẽe. quã ꝗ fit̾it
compellor meis impensis foller. Quia quiab alio facti¬

Expanded text:
ori pares esse non possumus.Sed et si hominem quem petebamus manumiserit, durior nostra condicio fit, quia praetores faueant libertatibus.Item si locum, in quo opus feceris, cuius nomine interdicto quod ui aut clam uel actione aquae pluuiae arcendae tenebaris, alienaueris, durior nostra condicio facta intellegitur, qu‹i›a si tecum ageretur, tuis impensis id opus tollere deberes, nunc vero cum incipiat mihi adversus alium actio esse quam qui fecerit, compellor meis impensis id tollere, quia qui ab alio fact
Abbreviated transcription (Latin):
ticen quia p̃dumi ꝑꝙ aqua ducebatur alteri fuisset n
que admodim seruitus summo fundo ut ĩnimũ fendũ¬
qua ueieret imponi alt᷑ non potuissent quĩ ut ꝑ medi¬
unda quoqͥi fundum duceret᷑. siceadẽ serũitus eiꝰ dem sundi
antet alit̾ non posset nꝑs eadẽ. temip̃r etiã ꝑ medi¬
uin funidam aqua ducr densset . aut onĩum trusmul p̃¬
L uniuntdñi facta eẽnt:
Aesticinus libre q̃stionum. E undus m̃i tecũ comunis ẽ
partem tuam michi tradidisti m adeundem uiam ꝑuici¬
nuitiuũ ꝓ prlumꝰ. recte eo m̃õ seruitutem constitutã: ait
ieq ꝙ dici soleit ꝑ partes nec adquir⁊ met inponi ser¬
uites ponse ssto casu locim habere. inc enĩ ñ ꝑ partẽ ser¬
uitutt̃ ad qure. ut pote cum mid tempus adquiratur
ꝗuo ꝓpruis m̃s fundus faturus sit.
cõmiites ticinus ⁊ seianus ⁊ induusione cẽuenisset ut
m̃i tidinus tibi serui inus cederet. inuicẽ po̾ seoꝵ tra¬
didimur ̃ in tradendo dictum ẽ. ut alteri ꝑat̾ium aqͥn

Expanded text:
er quod aqua ducebatur, alterius fuisset et quemadmodum seruitus summo fundo, ut in imum fuqua ueniret, imponi aliter non potuisset, quam ut per medium quoque fundum duceretur, sic eadem seruitus eiusdem fundi amitti aliter non posset, nisi eodem tempore etiam per medium fundum aqua duci desisset  unius domini facta essent. 32 Africanus libro sexto quaestionum.Fundus mihi tecum communis est: partem tuam mihi tradidisti et ad eundem uiam per uicinum tuum proprium. recte eo modo seruitutem constitutam ait neque quod dici soleat per partes nec adquiri nec imponi servitutes posse isto casu locum habere: hic enim non per partem servitutem adquiri, utpote cum in id tempus adquiratur, quo proprius meus fundus futurus sit. communes Titianus et Seianus et in diuisione conuenisset, ut mihi Titianus, tibi Seianus cederet, inuicem partes eorum tradidimus et in tradendo dictum est, ut alteri per alterum aquam
Abbreviated transcription (Latin):
s̾ sirursus autid cui a quista sit seruitus. at mediũ ala¬
nauero int̃ pellari eam donec medio p̃dio seruit. i nout.
Pomponius lib uii ad sibinum :Sgc ꝑd u ut uidebatir.
Si cum duas habem insulas. duob sianouet igiu
dit̃ idoqͥ uilebit᷑ set̃uitus

Expanded text:
nsistere, sed si rursus aut id, cui adquisita sit servitus, aut medium alienavero, interpellari eam, donec medio praedio servitus imponatur. Pomponius libro octavo ad Sabinum Si cum duas Si cum duas haberem insulas, duobus eodem momentdit ideoque ualebit seruitus
Abbreviated transcription (Latin):
cdinunis ꝑmittendo ius ee ere agere nighel agit. nldđo Ri
duoꝰ p̃dia quȩ maitũo seriuebant int̃ eodem fuerint cõ¬
manitata. quonam serutures prarte retmeri placet ab
altero seruitus asti enitt non p̃ote quamus enĩ unus¬
ti serutus ꝑ pirtem poterit ssi fons exariũt. et quodu¬
c tum aque subeo hisꝙ post constitutum tep adscas
uenas redierit. an aquȩ ductus amissus erit ꝙritur

Expanded text:
communis permittendo ius esse ire agere nihil agit: et ideo si duo praedia, quae mutuo seruiebant, inter eosdem fuerint communicata, quoniam seruitutes pro parte retineri placet, ab altero seruitus alteri remitti non potest: quamuis enim unusitti seruitus per partem poterit. Si fons exaruerit, ex quo ductum aquae habeo isque post constitutum tempus ad suas uenas redierit, an aquae ductus amissus erit, quaeritur:
Abbreviated transcription (Latin):
quam dut̃is qͦpom̃o inposto seruttte nisi pũc tũ ud
stipulaio etum de ħ sibsetuta e. neq eͥor cui neq aliiꝰ
Uitino pottris austum exriuo cedere pãc to entm. uł
ilipulacione int̃ uepientib ⁊ ħ coñg a solet quã us nul¬
lum p̃dium sibi seruire. neq seruitutis f its consti

Expanded text:
 seruitute: nisi pactum uel stipulatio etiam de hoc subsecuta est, neque eorum cuiuis neque alii uicino poteris haustum ex riuo cedere: pacto enim uel stipulatione interuenientibus et hoc concedi solet, quamuis nullum praedium ipsum sibi seruire neque seruitutis fructus consti
Abbreviated transcription (Latin):
bi uendidero aqueductus eiꝰ etia s alt̾ius pantis ga sr¬
sa plerumq doratur te  quoq sequetur neq ib aut bo¬
nitatas agri ut usus etꝰ aquȩ racio habenda ẽ. eaut
eim solan partẽ fundeꝙ̃ p̃ciosiissima sit aut maxime
captio legatario in sernitute sit̾¬

Expanded text:
bi uendidero, aquae ductus ius, etiamsi alterius partis causa plerumque ducatur, te quoque sequetur: neque ibi aut bonitatis agri aut usus eius aquae ratio ‹ha›benda est ita, ut eam solam partem fundi, quae pretiosissima sit aut maxime captio legatario in seruitute fit
Abbreviated transcription (Latin):
iuris ce desut seruitute   e¬
nrecipit sic nẽ illa quidẽ seruitꝰ corisistẽ¬
tem talem in ungere possim ut mũ: ⁊ uicino scrinat si
muilit̾ s̃ comune solum uendo ut mi ⁊ socio seruiat an.
tora seruit Vd eum quiretepit: ptineat. solum iuttasi¬

Expanded text:
iuris esse desiit, servitutem non recipit: sicut ne illa quidem servitus consistetem talem iniungermiliter si commune solum uendo, ut mihi et socio seruiat, an tota seruitus ad eum, qui receperit, pertineat. solum autem com
Abbreviated transcription (Latin):
qua pͥmũm it̃ de t̃minatum ẽ seruit᷑ constiaut. eete pars a¬
gri libẽ sunt. igͥ arbit̃ dandus e qui sutroq casu uanide¬
tmunare debet slatitudo actus iinerisq: cãẽ quȩ dem̃onst¬
ta ẽ ꝙ̃ sinichil dic tum ẽ h rbitro statuendum ẽ. In ua
aliud uris ẽ. nam sidicta latitudo non ẽ legipma debet̾¬
si locus non adietta latitudine nõatꝰ ẽ ꝑ eum qualib uri
poterit. Sin aut ptmissus ẽ equȩ latitudine ñ adiec ta
ꝑ totum fundum una poterit elegi uia dũ taxat eiꝰ lati ẽ¬
tudinis quȩ lege comp̃hensa ẽ : ꝓquo ipso sidubitabitur ar¬
bra⁊ officiũm inuocandũ ẽ.¬
peundẽ alii aque
ductũ cede nõ potẽro s n aqueductũ alii concessero. alii it̃
ꝑ eundẽ locum uenđe uł alias cedere: non potero¬
ꝑ allenũ fundũ erit licere frstulam slã. uł fic tilẽ uł cui lib
grin inriuo ponere. quȩ aquam lacius exprimeret : qđ
uellet in riuo facere liceret. dum ne dño pdii aquariũ de¬

Expanded text:
 constitit, ceterae partes agri liberae sunt: igitur arbiter dandus est, qui utroque casu uiam determinare debet.Latitudo actus itinerisque ea est, quae demonstrata est: quod si nihil dictum est, hoc ab arbitro statuendum est. in uia aliud iuris est: nam si dicta latitudo non est, legitima debetur.Si locus non adiecta latitudine nominatus est, per eum qualibet iri poterit: sin autem praetermissus est aeque latitudine non adiecta, per totum fundum una poterit eligi uia dumtaxat eius latitudinis, quae lege compraehensa est: pro quo ipso, si dubitabitur, arbitri officium inuocandum eper eundem alii aquae ductum cedere non potero: sed et si aquae ductum alii concessero, alii iter per eundem locum uendere uel alias cedere non poteroper alienum fundum erit, licere fistulam suam uel fictilem uel cuiuslibet generis in riuo ponere, quae aquam latius exprimeret, et quod uellet in riuo facere, licere, dum ne domino praedii aquagium de
Abbreviated transcription (Latin):
uut ut̃. cuanus ꝓdit intantũ ut ⁊ talem seruititẽ estitu posit put¬
us scct iuguriũ m̃ habe liceret intuo seibicet tsi hab eam pascai
seruittẽ
aut peccoris appellendi it si uempsn¬
ꝗfucti ab ean quo me recipiim.

Expanded text:
cianus probat in tantum, ut et talem seruitutem constitui posse putut tugurium mihi habere liceret in tuo, scilicet si habeam pascui seruitutem aut pecoris appellendi, ut si hiemps ingruerit, habeam quo me recipiam.
Abbreviated transcription (Latin):
de flumine publico ꝓ modo possessionumidir rigar¬
dos agros diuidi oportere. nisi ꝓprio iuire quis sibi datt̃ est¬
enderit. ite rese. ipserꝰ aqui ita denũ ꝑmitti duci. si sine
ratur cum una seruitus sit deniq queritur ansi ꝑ ununi
fundi m iero. ꝑ aliunt non ꝑtintum tempis quinto xratꝰ¬

Expanded text:
publico pro modo possessionum ad irrigandos agros dividi oportere, nisi proprio iure quis plus sibi datum ostenderit. item rescripserunt aquam ita demum permitti duci, si sine ponatur, cum una servitus sit. denique quaeritur, an, si per unum fundum iero, per alium non per tantum tempus, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
emoset tridita sibi accep̃. confusa sublstiq: seruit ẽ. i si rurius ur¬
ndere uult natim imponendi seruitus ẽ alioqun li̵ȩ uenuart
In partẽ p̃du nattꝰ sim. qd̃ mi. aut cui ego seruã. ñ cõfundi
seruitutẽ plicet. qui a ꝓparte scruitus retinetur. itaq si pdia
mea p̃diis tuis seriuant. ⁊tuoꝵ partẽ mi nego meoꝵ partẽ
tibi tradidero manebit seruitꝰ. Itẽ ususructus in alt̾utris p̃dius

Expanded text:
emisset traditas sibi accepit, confusa sublataque servitus est, et si rursus vendere vult, nominatim imponenda servitus est: alioquin liberae veniunt. Si partem praedii nanctus sim, quod mihi aut cui ego serviam, non confundi servitutem placet, quia pro parte servitus retinetur. itaque si praedia mea praediis tuis serviant et tuorum partem mihi et ego meorum partem tibi tradidero, manebit servitus. item usus fructus in alterut
Abbreviated transcription (Latin):
idius futt quesitum e an olimpicus ad itu prare defet R¬
setutũte. T nos̃ ee s ud. er dem transire ꝑdomum adea
quẽ ami ne moxita s̃ posse dum noceat legatari o lucius ticꝰ
uito pariete domus suȩ quatenus stillorda rigore tignoꝵ
ꝓiatus competebat. uanuam inpublico tiperutt quero ca
ficęret neq stllicidũ mo uiciir domo cad r aliqua arei¬
dño pubficuis meuius ugims ad phibe ndũ hbents. R.¬

Expanded text:
aditus fuit: quaesitum est, an Olympicus aditum praestare m quidem non esse, sed heredem transire per domum ad ea quae commemorata sunt posse, dum non noceat legatario.Lucius Titius aperto pariete domus suae, quatenus stillicidii rigor et tignorum protectus competebat, ianuam in publico aperuit: quaero, cum ficeret neque stillicidium ne uicini domo cadat, an aliquam actionem Publius Maeuius uicinus ad prohibendum haberet. r
Abbreviated transcription (Latin):
muni edifficire uelis sociuis ꝓhiberdiius it̃. quaius tu edificad
iuis iubets auicino conces sũ quia inuito socio ure cõmuni ñ
tenipr adquira placuit. boc ita uerum e simeũ locũ nidil ex
celo aquȩ ueniat. neq cium ꝑpetuã cuusĩ ht ꝙ manu fiuat: nIn
assidue sit ex naturali tam̃ eusa sit.  ido ꝓpetuo sieriꝰ exstinit.
Iom̃s aut̃ seruitutes p̃dior: ꝑpetius auis habe debent. iuđo nq
exlau neq exstangno concedi aquȩ tiuctũs potẽ. stillicidii q̃q
imattendi naturalis et ꝓperua causi eẽ debet.

Expanded text:
muni aedificare uelis, socius prohibendi ius habet, quamuis tu aedificandi ius habeas a uicino concessum, quia inuito socio in iure communitempore adquiri placuit. hoc ita uerum est, si in eum locum nihil ex caelo aquae ueniafieri existimatur. omnes autem seruitutes praediorum perpetuas causas habere debent, et ideo neque ex lacu neque ex stagno concedi aquae ductus potest. stillicidii quoque immittendi naturalis et perpetua causa esse debet.
Abbreviated transcription (Latin):
his quib seruitus debetur: qua tam̃ accedere orsit netesse.
nͥc int cessione seruitutis nãitim psiritum sit qua acs¬
cederet nido nec scđmꝰ riuum nec supra eũ si forit sibtã
aqua ducitur locumreligiosum dñs soli fatere potẽ. me
seruitus int̾ eat: uduerum ẽ : s n⁊ depssurum. ut adlerait¬
ruit gixum ꝑquem aquan iure ducis. potestatȩ h abes
nisine id facertꝰ cuitum sit isi ptuũ fundum usei anđ aqͥm
riuo ducere. tacita ħ iura secuntur ut reficere pariua
liceat. ut a dire quã ꝓxiiie possim ad ressiciendun eũ ctro
fabra q̃ meute ut spicuims Relinquał nui dus fundi qua de¬
estranu nestrã adruium ad cam. ⁊⁊ quo t̾ram lipũ la¬
pidente arenam calcem iagere possim.ntuesenetro a u

Expanded text:
is, quibus seruitus debetur, qua tamen accedere eis sit necesse, nisi in cessione seruitutis nominatim praefinitum sit, qua accederetur: et ideo nec secundum riuum nec supra eum si forte sub terra aqua ducatur locum religiosum dominus soli facere potest, ne seruitus intereat: et id uerum est. sed et depressurum uel adleuaturum riuum, per quem aquam iure duci potestatem habes, nisi si ne id faceres cautum sit.Si prope tuum fundum ius est mihi aquam riuo ducere, tacita haec iura sequuntur, ut reficere mihi riuum liceat, ut adire, qua proxime possim, ad reficiendum eum ego fabrique mei, item ut spatium relinquat mihi dominus fundi, qua dextra et sinistra ad riuum adeam et quo terram limum lapidem harenam calcem iacere possim. 12 Pau
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis intradendo dirert fundumticio soruirei dũ ei
n seruret. eit aut obligatus uenditon tacto adseruit utẽ.
prandam: an agere possit exuendito ut enptor seruut etẽ.
imponi pacitur. p̃dio qđ mercitĩt e migisq patt
panittendum ugere idemq u ĩ siperat uenditor ticio
dieruituten uendere eque agerei pinatindum. ħ ita de¬
Iũo hocͦ eropr noncrid cet uenditõ actio sinullã serui¬
tutem pronusit

Expanded text:
quis in tradendo dixerit fundum Titio seruire, cum ei non seruiret, esset autem obligatus uenditor Titio ad seruitutem praestan- dam, an agere possit ex uendito, ut emptor seruitutem imponi patiatur praedio quod mer- catus est: magisque putat ittendum agere. idemque ait et si possit venditor Titio servitutem vendere, aeque agere permittendum. haec ita deideo hoc excepit, non erit ex vendito actio, si nullam servitutem promisit
Abbreviated transcription (Latin):
Parisautis lbii. ir ppone P eteoris uicendi serutute utni
Iaqulom oppelłdidi n pdus fuctus matime in pectore consistuat.
pdiis nagis qum ꝑsone uidetur. si tam̃ testaor pienam deman¬
strauit. cuiseruitutẽ p̃stari uolut. emp̃t̃orĩ ut hrti ei non ca¬
dem̃t prestabit᷑ seruitus
culcis oquendȩ n ottȩ eximendȩ seraitꝰ constitui posst tult̃
paise quĩ quitenus ad erm iprũ fundũ opus it. nnus uitiguIꝓ
Paulus lib xx. adpluucũ. Uelit si figł̃inas habet inquib muuisa fie¬
irent quib fructus et̃ fundi exportaretar sic̃ inquib: dim sit ut an¬
Iphioris uinum eua ur aut ut dolia fuant uł tegule. ud ad
uillam edificandam ẜ siut iusa uenirẽt sigłine: eteercerent᷑
usus sructus erit. itẽ longe recedit abus usrtictu cilcis quoq̃n

Expanded text:
seruitutes, item ad aquam appellendi, si praedii fructus maxime in pecore consistat, praedii magis quam personae uidetur: si tamen testator personam demonstrauit, cui seruitutem praestari uoluit, emptori uel heredi non eadem praestabitur seruitus. calcis coquendae et cretae eximendae seruitus constitui possit, non ultra posse, quam quatenus ad eum iimo ad Plautium veluti si figlinas haberet, in quibus ea vasa fierent, quibus fructus eius fundi exportarentur sicut in quibusdam fit, ut amphoris vinum evehatur aut ut dolia fiant, vel tegulae vel ad villam aedificandam. sed si, ut vasa venirent, figlinae exercerentur, usus fructus
Abbreviated transcription (Latin):
Serututes rusticoꝵ sunt ħ iter ac tus uia aq̃ ductus e
b ẽ uis eundi ambulandi homini non etiĩ ium̃tũ agendi.
Eac tus ẽ ius agendi. uł iumtum. uł uerculum. itaq ꝗ iter
s ht ac tum nõ ht̃. qui ac tum ht̃ nter habet etiam sine uiñto
IUue uis cundi ⁊ agendi ⁊ ambulandi. Lam ⁊iter ⁊ actũ inse
uia continet aquedic tus ẽ uis aque ducende ꝑfindum alierũ
inrusticis coputandas̃ aque aiustu. patoris ad aquã ad pulsusui¬
ã pasendi cilcis coquende ene fadiende ꝓtradicĩo pline i picen¬
cia seruitutũ inducitossicium p̃tori.¬

Expanded text:
praediorum sunt hae: iter actus uia aquae ductus.  ius eundi ambulandi homini, non etiam iumentum agendi. actus est ius agendi vel iumentum vel vehiculum: itaque qui iter habet, actum non habet, qui actum habet, et iter habet etiam sine iumento. via est ius eundi et agendi et ambulandi: nam et iter et actum in se via continet. aquae ductus est ius aquam ducendi per fundum alienum. In rusticis computanda sunt aquae haustus, pus pascendi, calcis coquende, arene fodiende. Traditio plane et patientia servitutum inducit officium pretori
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ eaꝗb reuerti inurbẽ potuit et oe modetitu ep̃ta
ei trade que lex reũtentib pstitit. Quare si ꝗ doflurit
suȩ rei causa non dubitamus ud rp̃s ei ñ ꝓficere. habraq
dinumeracione temp̃r is quo reũti potuit. Statĩ cã diaem
defisse rer .p. causa ab ẽẽ.¶Plane si infirmitate impeditꝰ
cõtinuare it̃ ñ potuit habetur racio hum anitatis siq̃ habi
solet ⁊ hyemis ⁊ nauigacionis ⁊ ceteꝵq̃ casu contingunt.

Expanded text:
reuerti in urbem potuit: et erit moderatum tempora ei dare, quae lex reuertentibus praestitit. quare si quo deflexerit suae rei causa, non dubitamus id tempus ei non proficere, habitaque dinumeratione temporis, quo reuerti potuit, statim eum dicemus desisse rei publicae causa abesse. plane si infirmitate impeditus continuare iter non potuit, habebitur ratio humanitatis, sicuti haberi solet et hiemis et naui
Abbreviated transcription (Latin):
agẽ rẽ .p. cep̃ adsimilitadinẽ absentis habetur. ndũ eat
militaturum s rede undũ suuuanus scribit. ꝓculũ respõ¬
disse militẽ ꝗ cõmeatu absit. dũ domum uadit. aut re¬
ab ẽẽ cossolos intelligimus qui ñ sui comodi causa
sed coacti absunt.
Pauł lib iii. ad legẽ uiliã ⁊ paprã. Si cui ĩ ꝓuincia

Expanded text:
am coepit, ad similitudinem absentis habetur. Et dum eat militaturo et redeundum. Uiuianus scribit Proculum respondisse militem, qui commeatu absit, dum domum uadit aut reabesse eos solos intellegimus, qui non sui commodi causa, sed coacti absunt. Paulus libro tertio ad legem Iuliam et Papiam Hi, qui in provincia
Abbreviated transcription (Latin):
de pignore dato ꝓp̃onitur ut suꝑ fluũ debiti cũ usu¬
ris restituatur. uire cogit᷑ nec audiendus erit. si uelit
emp̃torẽ delegare cũ inuendicione querite ẽ facta
suum creditur negocium gerat:
instrum̃tũ emptionis tradidit cũ eũ locũ inediffica.¬
reᷤ uellet᷑. mota sibi controũsia auicino de latitudine
ꝙ alias ꝓbãrẽ nͣ p̾ot̾at s petit acreditore ut instrum̃tũ¬

Expanded text:
ore dato proponitur, ut superfluum pretii cum usuris restituat, iure cogitur, nec audiendus erit, si velit emptorem delegare, cum in venditione, quae fit ex facto, suum creditor negotium gerat. instrumentum emptionis tradidit: et cum eum locum inaedificare uellet, mota sibi controuersia a uicino de latitudine, quod alias probare non poterat, petit a creditore, ut instrumentu
Abbreviated transcription (Latin):
ditor pignus suũ in cõpensacionẽ pecuniȩ suȩ certo
tp̃r possideret. uerũ ante expletũ tp̃s creditor cũ
supp̃ma sua ordinaret. testam̃to cauit. ut alt̃ ex filu̾
suis haberet eum fundum ⁊ addidit quẽ de lucro
ticio emi cũ ñ eniͥsset. ħ testam̃tũ int̾cetos signa-¬
uit ngauis serus ꝗ suit debitor: quero an ex ħ ꝙ signaũ¬
p̃iudiciũ sibi aliquid fecerit. cũ nullũ instrum̃tũ uen¬
ditionis ꝓferatur s solũ pactũ ut creditor certitẽ¬
Papinianus lib̾ iii. responsoꝵ P ebitor acreditore
pignꝰ ꝙ dedit frustra emit scũ rei suȩ nulla emptio
sit. nec si minoris emerit ⁊ pignus petat: aut dñiũ uẽ¬
dicet: ei ñ totũ debitũ offerenti. creditor. possessionẽ
restituere cogetur. Idebitoris filius ꝗ manet in patrꝰ
b numis cõparat. ⁊iđo si patronus debitoris c̃trata¬

Expanded text:
ditor pignus suum in conpensationem pecuniae suae certo tempore possideret: uerum ante expletum tempus creditor cum suprema sua ordinaret, testamento cauit, ut alter ex filiis suis haberet eum fundum et addidit 'quem de Lucio Titio emi', cum non emisset: hoc testamentum inter ceteros signauit et Gaiiudicium aliquod sibi fecerit, cum nullum instrumentum uenditionis proferatur, sed solum pactum, ut creditor certi temanus libro tertio responsorum. Debitor a creditore pignus quod dedit frustra emit, cum rei suae nulla emptio sit: nec si minoris emerit et pignus petat aut dominium uindicet, ei non totum debitum offerenti creditor possessionem restituere cogetur. Debitoris filius, qui manet in patris  nummis comparat:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃ciũ ꝙ cumq illud ac tor sit consetutus multo migis po
suit quidebitũ ab sns exegerat. ⁊ ipso uire eos liłir ⁊ Ip riostꝰ¬
ditatis ⁊ si inrem acbio sit tam̃ praciones̃ quasdam ꝑ sonuilest̃.¬
consultũ ad peticionẽ. inditatiꝰ fac tumetim in familiȩ h¬
cuscundȩ uidicio locu habe placet. ne res absurdi sit. ut n
peti possunt diuidi non possines saugent hr̃ditatẽ ⁊ petr

Expanded text:
 quodcumque illud actor sit consecutus, multo magis potfuit qui debitum ab his exegerat, et ipso iure eos liberari.Petitio hereditatis, etsi in rem actio sit, habet consultum ad petitionem hereditatis factum etiam in familiae herciscundae iudicio locum habere placet, ne res absurda sit, ut quae peti possint diuidi non possint.Augent hereditatem gr
Abbreviated transcription (Latin):
nec sidonauerut locupletiore sfac nidebuntt quauisa
remunerandũ sib aliquẽ naturalit obligauerint . Plane
si antidona accepunt dicendum ẽ eatenus locupletiores fi
cioni PSiquis re: sua lacius usussit contenilacione dela¬
ex hiditate deduc turũ. sieã nom atingit:. Simili m̃o ⁊ simu¬
tuã peccuniã accepit quasi diues eeccepit si tam̃ pignori res
brassitarias dedit iudendim an ł sicatingatur inditis ꝙ ẽ
difficile. cũ ipse sit obligatussado aũt quilo cupletior fac tus
nonẽ nonteneatur. ut siquis putins se ex usse hr̃dem purtẽ¬

Expanded text:
 quamvis ad remunerandum sibi aliquem naturaliter obligaverunt. plane si ἀντίδωρα acceperunt, dicendum est eatenus locupletiores fact permutationis. Si quis re sua lautius usus sit contemplatione delail eum ex hereditate deducturum, si eam non attigit. Simili modo et si mutuam pecuniam accepit, quasi dives se deceperit. Si tamen pignori res hereditarias dedit, videndum, an vel sic attingatur hereditas: quod est difficile, cum ipse sit obligatus. Adeo autem qui locupletior factus non est non tenetur, ut si quis putans se ex asse heredem parte
Abbreviated transcription (Latin):
cior. eitiq enimi ist nontani latȩ erogassẽ aliquid tam̃ qd
uic tũ cotidianũ errogasset . Rim⁊ diuus marcꝰ incuisi
pii thcadolĩ qui rogatus erat quis suꝑsius set ex h̃ditite.
reddere detreuit. eiq alienita erant ñ minuendi fiđi cõ¬

Expanded text:
tior: utique enim etsi non tam laute erogasset, aliquid tamen ad tior: utique enim etsi non tam laute erogasset, aliquid tamen ad uictum cottidianum erogasset. nam et diuus Marcus in causa Pythodori, qui rogatus erat quod sibi superfuisset ex hereditate reddere, decreuit ea, quae alienata erant non minuendi fideico
Abbreviated transcription (Latin):
quasto dĩg traceat. num nõ teneatur quasi idꝙ erroga¬
ũit ex eo fiũt quod ad eũ nõ ꝑtinebits ad cohr̃des Nĩ si is
quibr̃s nonerat totum quicquid ap̃se fuit consumpsisirui
sine dubio ã tenentur quasi locupletior non factus. sip
poseta q̃stione trib: iusiomib relatis una pram de inde
partẽ consumpserio. Ecia utriq q consumptumẽ dec¬
dere. ait utiq nort iuachil restituendum. de illo dubitat .u.¬
trum totũ. an partem restituendĩ dicat puto tam̃ residu¬
tm. uł integrun noneẽ. restituendũ. s pirte et dimidi¬
anuõ prata patrimonii erꝰ. ut puta plenũ hr̃ditariũ ebę¬
bit utrũ totum brđiti expensiũ feratur analiꝗd ex pa¬
trimonio eiꝰ ut in id factus locuplecror uidetur ꝙ si sole¬
but ipse erogare ante delatani hrditatẽ: ut siquio lacus c̃¬
templacione hr̃ditatis impendit. in ħ ñ uideat᷑ fac diss locu¬
pletior. Institunis uo sus sumptib uidetur factus locuple¬

Expanded text:
on teneatur, quasi id quod erogauerit ex eo fuerit, quod ad eum non pertinebat, sed ad coheredes: nam et si is qui heres non erat totum, quidquid apud se fuit, consumpsisset, sine dubio non tenetur, quasi locupletior non factus. sed in proposita quaestione tribus uisionibus relatis, una prima: deinde apartem consumpserit: tertia utrique quod consumptum est decedere: ait utique nonnihil restituendum, de illo dubitat, utrum totum an partem restituendam dicat: puto tamen residuum integrum non esse restituendum, sed partem eius dimidiut puta penum hereditarium ebibit: utrum totum hereditati expensum feratur an aliquid et patrimonio eius? ut in id factus locupletior uideatur, quod solebat ipse erogare ante delatam hereditatem: ut si quid lautius contemplatione hereditatis impendit, in hoc non uideatur factus locupletior, in statutis uero suis sumptibus uideatur factus locuple
Abbreviated transcription (Latin):
d to mandati actionẽ adũ sus hr̃dem ticii competẽ. ꝙ:
nndatũ mnorte manditoris ñ etiã mandati actio
soluitur. Qđ si sine mandato deffensionẽ susce pisti.
uegociũ qͦdam m̃õ defunt ti g̃erere iustitueras ⁊ quem¬
admo si illũ libasses compet̾ẽt tibi negocioꝵ gestoꝵ ac
no ita potẽ dici nhr̃dem eiꝰ eadem actione teneri. ¶¬
Luciꝰ tici creitossuo mandat

Expanded text:
uto mandati actionem aduersus heredem Titii competere, quia uto mandati actionem aduersus heredem Titii competere, quia mandat‹um› morte mandatoris, non etiam mandati actio soluitur. quod si sine mandatu defensionem suscepisti, negotiu‹m› quodammodo defuncti gerere institueras et quemadmodum, si illtio, ita potest dici et heredem eius eadem actione teneri. Lucius Titius creditori suo mandat
Abbreviated transcription (Latin):
sitꝰ ne delegetur int̃cesusse uidetur ssi senatꝰ c̃¬
sulti benesicium int̾ uenerit. uirũ statin cũ
mulier int̾cesserũt. ac tio inpͥorẽ debitorem
competit: an si muker solutũ condicit. putosta
usa continua tempora numcrarentur. pt̾ re¬
stitucionẽ quã uis stat̾i atq int̃cesit mulier c̃pe
Modestiniis lib .s. de eurematitis Si stienu

Expanded text:
i senatus consulti beneficium intervenit, utrum statim cum mulier intercesserit actio in priorem debitorem competit, an si mulier solutum condicat? puto staaecedenti causa continua tempora numerarentur post restitutionem, quamvis statim atque intercessit mulier competierat. Modestinus l
Abbreviated transcription (Latin):
cum seripti ꝑ onĩa habnda ẽ mulier ssi mulret
rẽ ase pignori datã ꝑuit̃cessionẽ recipe ue¬
lit. fruc tus etiam libosꝵ recipit. ⁊ sues deteria
facta fu̾it conõe migis exstimetur. si cieditor
ꝗ pignus ꝑ int̾ cessioẽ accepit ħ alis uendidit.
uera ẽ oppinio qui peticionẽ dandã ei putant.
z adũ sus bonefidĩ emptorem melioris condicioniꝰ
emptor sit. quã fu̾it uenditor Ntẽ simulier ore¬
ditori uirz fundum uendidit. ⁊ tradidit eac̃dici¬
one ut emptor acceptã pecuniã uiro refferret:
hunc fundum uindicat. exceptio quidẽ opponit᷑
erdeiro cipia niradita .s. replicibitur amulicre

Expanded text:
cumscripti per omnia habenda est mulier.Si mulier rem a se pignori datam per intercessionem recipere uelit, fructus etiam liberos recipit et, si res deterior facta fuerit, eo nomine magis aestimetur. sed si creditor, qui pignus per intercessum opinio, qui petitionem dandam ei putant et aduersus bonae fidei emptorem, ne melioris condicionis emptor sit, quam fuerit uenditor.Item si mulier creditori uiri fundum uendidit et tradidit ea condicione, ut emptor acceptam pecuniam uiro referret, et hunc fundum uindicat, exceptio quidem opp‹o›nitur ei de re empta et tradita, sed replicabitur a muliere
Abbreviated transcription (Latin):
adusus ipsam muberẽ spec dit ⁊ putorem e
eẽ distinguendm ut si quidẽ credate quio
obbigaui mandauit muliere h in fraude ic
consulta egisset. ne ipsam intuenirit contris¬
natus consultum daret aut aliũ. excludendum
cum exteptione sraudis senatꝰ consulti facte.
uõ isignorassit. ego aut̃ scisse tõ mandari mo
agentẽ cũ muliere excludendum ẽẽ: ine uit q
ditori tener issi mulier ꝓ eo quo int̃cesserit u¬
cium parata sit acciꝑe. ut non in uet̾emt debao¬
rem ac tiodetur qñi senitus consulti exteptimo
opponẽ potẽ cauere debebit exceptionẽ senuss¬
ram̃ ÷ sic ad iudicem ire Iint̃ ceđe mulierẽ ntel

Expanded text:
aduersus ipsam mulierem spectat. et puto rem ita esse distinguendam, ut, si quidem creditor, cui me obligaui mandante muliere, hoc in fraudem senatus consulti egisset, ne ipsa interueniret contra senatus consultum, daret autem alium, excludendum eum exceptione fraudis senatus consulti factae: si uero is ignorasset, ego autem scissem, tunc mandati me agentem cum muliere excludendum esse, me autem creditori teneri. Si mulier pro eo, pro quo intercesserit, iudicium parata sit accipere, ut non in veterem debitorem actio detur: quoniam senatus consulti exceptionem opponere potest, cavere debebit exceptione se non usuram et sic a