comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um percont rariũ intitleguintur At quȩsibi quisꝙ timebat. Adeo hocad didit qui editee¬
cun sd sensert omnes neuideretur fuis se cunctis suae gentis inuisus Adobu pulio peste¬
rorib: multi primis iungunt unustamenẽ sensus : Parari infinitus modus prcudicati¬
uort bfigura propria historio graphorũ. ut sallistius equitare ucula recursu cũequabi¬
bsertre ut poctarũ propriãẽ nuda genu et toruum clamat Quodautemait cicet obrt¬
uam canit none figura sed sermonaturalis ẽ enim soni nomenꝰ ualsael Eruges Salit tar
quod dicitur enola salsa qua et frons uictimȩ et focias pergebantur et cultrifiebor nabant᷑
daoc oisrugt et orno sale uit oratius et orna fruge Nitte quibus uictonȩ coro nabant
leto tion sacrifisio inuidiose locutus ẽ Nsincula rũpi atqui solute sunt hostiac: nãpracu¬
lia ruptis scilicat fõderis nec enim obsidesum quam ligantur Sed huro ex pesutoniillt din

Expanded text:
um per contrarium intelleguntur. ET QVAE SIBI QVISQVE TIMEBAT ideo hoc addidit, quia dixerat ‘adsensere omnes’, ne videretur fuisse cunctis suae gentis invisus. MIHI multi posterioribus, multi primis iungunt; unus tamen est sensus. PARARI infinitus modus pro indicativo. Et est figura propria historiographorum, ut Sallustius «equitare, iaculari, cursu cum aequalibus certare»», ut poetarum propria est «nuda genu» et «torvum clamat»; quod autem ait Cicero «bellicum canit» non est figura, sed sermo naturalis; est enim soni nomen. SALSAE FRVGES sal et far, quod dicitur mola salsa, qua et frons victimae et foci aspergebantur et cultri. Fiebat autem de horna fruge et horno sale, ut Horatius «et horna fruge». VITTAE quibus victimae coronabantur. LETO non sacrificio. Invidiose locutus est. VINCVLA RVPI atqui solutae sunt hostiae; nam piaculia ruptis», scilicet foederis; nec enim obsides umquam ligantur. Sed huic expositioni illud
Abbreviated transcription (Latin):
duip ante templũ saturni quod ẽ ante cliuũ capito linũ iusta concordie templũ Nn¬
gine carse nonuere sed ut uidebatur et sciendũ in sacris simulata proueros acciupe
rasunt ct̃ proueris accipiuntur hinc ẽ etia illud spar serat et latices simulatos fent
auerr ⁊amet in templo isidis aqua sparsa demlo esse dicebatur argo lico qura & cuit¬
bue occidi potuns se cuptiuũ ⁊uifata pareit su preparent motem meenotumulici u
factionid fogendẽ asuminadiuũ proctulis posuit Et queritur modo non quidd
facitonem planud sed quis debeat immolarignulti crudole canebant Adultibas antela¬
legendũ iđ multiuidebant tacitati multietiã dicebant. nesit contrariũ canebant ci¬
adibis quinos si let ille dies Dicimus etbis quinis silet diebus Tectus Aut multitu¬

Expanded text:
dita ante templum Saturni, quod est ante clivum Capitolinum iuxta Concordiae templum. ‘Vdita ante templum Saturni, quod est ante clivum Capitolinum iuxta Concordiae templum. ‘Virgine caesa’ non vere, sed ut videbatur. Et sciendum in sacris simulata pro veris accipi; l cera fiunt et pro veris accipiuntur. Hinc est etiam illud «sparserat et latices simulatos fontis Averni». Nam et in templo Isidis aqua sparsa de Nilo esse dicebatur. ARGOLICA quia occurrebat occidi potuisse captivum. CVI FATA PARENT cui praeparent mortem. MAGNO TVMVLTV ad factionem tegendam. NVMINA DIVVM pro oraculis posuit. Et quaeritur modo non quid dicant - nam planum est - sed quis debeat immolari. MVLTI CRVDELE CANEBANT ‘multi’ bis intellegendum, id est multi videbant taciti, multi etiam dicebant, ne sit contrarium ‘canebant taciti’. BIS QVINOS SILET ILLE DIES dicimus et ‘bis quinis silet ille diebus’. TECTVS aut multitu
Abbreviated transcription (Latin):
more suo preuiter habitũ futurae orationis ostendit PSanguine placatos u contes eo
adea ueniretur deiphigenia e sacrificatũ cuius fabulatadis e cumꝗrefiada ulie metorũ¬
nis sent aga mem nondianȩ ceruum occidit ignarus unde iatindee flatus ue nitrosũ
resnouit qua obrem cumnee nauigare possgt et pestilentiã suscinerent qpõla aprsat¬
simulationẽ adducta ephigenia inco essec ut immolaretur. Nupoinis misegatione fũ¬
lutul fceruqđ subposita et translata ad tiuri cam regionẽ regithoante tre dia ⁊ umen¬
lade colchos peierat et cũ his occisothoante simulacrũ sustulit abscenditũ fascelir¬
norũ unde et facilis dicitur non tantũ a face cũ qua pingitun eroter quod egluci fero
turctariciam detulit sedcum postea romanis sacrorũ crudelitas dispoliedo dulq uent
uerberibus seruatur. quiuocabantur bomo nicae quia aris super positi contendebaat
qui plura possit uerbera sustinere orestis uero ossa aritia romam iae slates et cos¬

Expanded text:
more suo breviter habitum futurae orationis ostendit. SANGVINE PLACASTIS VENTOS ET nte quam ad eam veniretur de Iphigenia est sacrificatum. Cuius fabula talis est: cum Graeci ad Aulidem venissent, Agamemnon Dianae cervam occidit ignarus. Vnde dea irata flatus ventorum removit. Quam ob rem cum nec navigare possent et pestilentiam sustinerent, consulta oracusimulationem, adducta Iphigenia in eo esset ut immolaretur, numinis miseratione sublata est cervaque subposita, et translata ad Tauricam regionem regi Thoanti tradita elade, Colchos petierat. Et cum his occiso Thoante simulacrum sustulit absconditum fasce lignorum - unde et Phacelitis dicitur, non tantum a face, cum qua pingitur, propter quod et Lucifera dicitur - et Ariciam detulit. Sed cum postea Romanis sacrorum crudelitas displiceret, quamquamverberibus servatur, qui vocabantur Bomonicae, quia aris superpositi contendebant qui plura posset verbera sustinere. Orestis vero ossa Aricia Romam translata sunt et con
Abbreviated transcription (Latin):
atione habeetur : Prȩcipune contra illud nediceretur numina nonee pla cuta habe¬
tur : Aethere Proaere posuit poetica licentiã sSuspensi aut solliciti ut nro qua eulim¬
nr pendens Quia tem pestas nec post dona mutabatur. aut ad nrmbos refertur distnu¬
one mutata scitantẽ Participium proparticsoẽ id ẽ sciscitaturrum Alii suscitatũle¬
gunt idẽ inquisitum : Oracula Ad templidequib dantup oracula diditis aditum ẽ

Expanded text:
atione habetur. PRAECIPVE contra illud, ne diceretur numina non esse placata. AETHERE pro ‘aëre’ posuit, poetica licentia. SVSPENSI aut ‘solliciti’, ut «nostroque in limine pendes», quia tempestas nec post dona mutabatur; aut ad nimbos refertur, distinctione mutata, SCITANTEM participium pro participio est, id est scitaturum. Alii ‘scitatum’ legunt, id est inquisitum. ORACVL
Abbreviated transcription (Latin):
aut iunonẽ aut allecto intellegamus itẽ sallustius primaq forte uenients exciperest cũ de
insidus loqueret᷑ quas numeri tantũ pluralis cẽ plus quã manifestũ ẽ: deletas uuls conã acies
falsũ ẽ tantũ enĩ fugeraNt seduĩ exprimit nantiucuius mos ẽ plus quã haber ueritas nuncũ¬
ne eũ insidias reliquisse conmemorat dolore nimio et numinũ uoluntate qđ utrũq: ide¬
git nec apipos set aeneass aꝑtos uacantes insiduissseua iouis .s. n .p. homerus Aiocacetłdano¬
hibero flumine constat ee nominatã considunt castris in suaquisq digres si moenia ua¬
lant hinç ꝓbatur quia et quituenturet qui obsident uallare dicuntur

Expanded text:
aut Iunonem, aut Allecto intellegamus: item Sallustius «prima quae forte venientes exciperet», cum de aut Iunonem, aut Allecto intellegamus: item Sallustius «prima quae forte venientes exciperet», cum de insidiis loqueretur, quas numeri tantum pluralis esse plus quam manifestum est. DELETAS VVLSCORVM ACIES falsum est, tantum enim fugerant; sed vim exprimit nuntii, cuius mos est plus quam habet veritas nuntiane eum insidias reliquisse commemorat, dolore nimio et numinum voluntate; quod utrumque id egit, ne capi posset Aeneas. 'sHibero flumine constat esse nominatam. CONSIDVNT CASTRIS in sua quisque digressi. MOENIA VALLANT hinc probatur quia et qui tuentur, et qui obsident vallare dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
quia ad masculinũ retulit et hi defendentes facit qđ et feminino dicimi si dutendeneutro uontũ¬
muri defendentiũ dicamus necesse iã quiabace de fendentir fncstiicim siite dereeutr  lo qui¬
a nominatiuo pluraliminore c̃eñ debet qđ si forte minore m eũ aliquando inuanenis pili mue¬
trinecessitas facit et incipit iã phatos crnphatos c̃ẽ ñ declinatio p̃cipites fosuns inquas quis pe¬
test p̃cipitar iceca in rationabilis quae indusas portas more arictis ruebat idẽ bellicima an¬
scpta diximus nuntius ẽ quinuntiat nuntiũ qđ nunciat᷑ secundũ quodnunc necde femina
nec dereq̃ nuntiat᷑ ꝓcedit nuntius unde multiuolunt auxiliũ nuntiũ intulli ⁊ acca ueroipos¬
tea uenisse sed melius ẽ ut nuntius deacca dictũ intellegamus nouimus enĩ ponialiqua in sub¬
auditione. quae exaꝑto dicere non debemus. ut nec dextrȩ erranti deus a fuit cũ necessesit ut

Expanded text:
quia ad masculinum retulit, et 'hi defendentes' facit, quod et de feminino dicimus: si autem de neutro loquamur, 'defendentium' dicamus necesse est, quia a nominativo plurali minor esse non debet. quod si forte minorem eum aliquando invenerimus, metri necessitate fit, et incipit iam pathos esse, non declinatiotest praecipitari. CAECA inrationabilis, quae in clusas portas more arietis ruebat, id est bellici machisupra diximus, ‘nuntius’ est qui nuntiat, ‘nuntium’ quod nuntiatur, secundum quod nunc nec de femina, nec de re quae nuntiatur, procedit ‘nuntius’: unde multi volunt alium nuntium intellegi, Accam vero postea venisse. Sed melius est, ut ‘nuntius’ de Acca dictum intellegamus. Novimus enim poni aliqua in subauditione quae ex aperto dicere non debemus, ut «nec dextrae erranti deus afuit», cum necesse sit ut
Abbreviated transcription (Latin):
alcatho ũ hocloco ẽ confusio in aliquib nõminib nãquis sit troianus quis rutulus ignoratur
rapo rapondicitur sicut tharconsed metdc̃ausa detraxit .u. ut possit synalifa fieri sicut supra
haud procul hincthareo infrenis lapsũ casu equi as ꝑrimi qui frenorũ sꝑneret regimen in fro¬
nos autẽ etiã homines dicimus ut hinc numidae in freni cingunt dicimus autẽ et in frenus et in¬
frenis sicut in ermus et in ermis: ꝓ cesserat agis contra mes sapũ dimiciturus qđ nequi iucef ficere¬
nam aualero ante quã ad messapũ ꝑueni ro occisus ẽ haud ex prts nonigrarus urodutis uioe urtuimnole

Expanded text:
ALCATHOVM hoc loco est confusio in aliquibus nominibus: nam quis sit Troianus, quis Rutulus, ignoratur. ALCATHOVM hoc loco est confusio in aliquibus nominibus: nam quis sit Troianus, quis Rutulus, ignoratur. RAPO Rapon dicitur, sicut Tarchon; sed metri causa ‘n’ detraxit, ut possit synaliphe fieri, sicut supra «haud procul hinc Tarcho». INFRENIS casu equi asperrimi, qui frenorum sperneret regimen. Infrenos autem etiam homines dicimus, ut «hinc Numidae infreni cingunt». Dicimus autem et infrenus et infrenis, sicut inermus et inermis. PROCESSERAT AGIS contra Messapum dimicaturus: quod nequivit efficera Valero, ante quam ad Messapum perveniret, occisus est. HAVD EXPERS non ignarus virtutis parentum. IACVLO
Abbreviated transcription (Latin):
legi : altus magnus ut sic pat̃ ille deũ faciat sic altus apollo: paeana secuti pean proprie apollinis
laus ẽ sed abusiue etiã aliorũ dicitur unde pindarus opussuũ quod et homininũ et deorũ contine
laudes peana uocauit : nec longũ lȩtabere duo dixit nec diulae taberis nec me in defenso homeri
autẽ more morienti dedit scientiã futurorũ longũ prolonge nom̃ proad uerbio posuit: sur¬
ridens ꝑiracundiã ridens loquit᷑ unde et illud ꝑ inrisionẽ dictũ accipit᷑: ast demeduũ pat̃
atq hominũ rexuiderit id ẽ uiderit utrũ mezentio possit nocereille quẽ uosdeorũ et homi¬
nũ creditis eẽ rectorẽ : eduxit corpore telũ quo facilius posset perire lucanus ñ eget in gestis
sed auulsis pectore telis : dura quies blandȩ contraria sicdictũ ẽ et somnus ferreuss çedicus

Expanded text:
legit. ALTVS magnus, ut «sic pater ille deum faciat, sic altus Apollo». PAEANA SECVTI paean proprie Apollinis legit. ALTVS magnus, ut «sic pater ille deum faciat, sic altus Apollo». PAEANA SECVTI paean proprie Apollinis laus est, sed abusive etiam aliorum dicitur; unde Pindarus opus suum, quod et hominum et deorum continet laudes, paeanas vocavit. NEC LONGVM LAETABERE duo dixit: nec diu laetaberis, nec me indefenso. Homeri autem more morienti dedit scientiam futurorum. LONGVM pro ‘longe’: nomen pro adverbio posuit. SVBRIDENS per iracundiam ridens loquitur: unde et illud per inrisionem dictum accipitur ‘ast de me divum pater atque hominum rex viderit’, id est viderit utrum Mezentio possit nocere ille quem vos deorum et hominum creditis esse rectorem. EDVXIT CORPORE TELVM quo facilius posset perire: Lucanus «non eget ingestis, sed avulsis pectore telis». DVRA QVIES blandae contraria: sic dictum est et ‘somnus ferreus’. CAEDICVS
Abbreviated transcription (Latin):
horruit armos idẽ armis inhorruit. aut certe in armos horruit et erexit setas: tutis clamoribus
dis ponitse ꝑ omnes partes : t̃goscuto ut et uenit aduersi int̃gũ sulmonis : corrthi definib: choritꝰ ẽ
et ciuitas tusciae et mons et rex pat̃ dardani undenunc ad quosuis potest referri: grauis homo ori¬
undo quidem grecis sed quinunc detusciauenisset adbellũ : miscentẽ ꝑ turbantẽ : purpureũ pinnis bene
galtatũ ut purpureiscristis uiuenes id ẽ uesana fames alibi et male suada fames : fugacẽ ut locẽ surgen¬
t̃ crescentẽ cornib eminentẽ : comasq arrexit naturale enĩ ẽ ut iratileones erigant iubas : Lauit abeo
nes itẽ neq dulcimalauino lauere: in fracta aut ualde fracta aut reuera in fractazoro den istũ oroden
uirũ fortẽ intellegimus infugã necessitate conuersũ nã ipse paulo post dicturus ẽ adhortandos
sociosi parsbelli haud tẽnenda uiruacet altus orodes: furto insidus: haud tẽ nenda uirias ꝑuiris

Expanded text:
HORRVIT ARMOS id est armis inhorruit: aut certe in armos horruit et erexit saetas. TVTIS CLAMORIBVS disponit se per omnes partes. TERGO scuto, ut «et venit adversi in tergum Sulmonis». CORYTHI DE FINIBVS Corythus est et civitas Tusciae, et mons, et rex, pater Dardani: unde nunc ad quosvis potest referri. GRAIVS HOMO oriundo quidem Graecus, sed qui nunc de Tuscia venisset ad bellum. MISCENTEM perturbantem. PVRPVREVM PINNIS bene galeatum, ut «purpurei cristis iuvenes», id eTEM crescentem, cornibus eminentem. COMASQVE ARREXIT naturale enim est, ut irati leones erigant iubas. LAVIT ab eo nes», item «neque dulci mala vino lavere». INFRACTA aut valde fracta: aut re vera infracta. ORODEN istum Oroden, virum fortem, intellegimus in fugam necessitate conversum: nam ipse paulo post dicturus est ad hortandos socios ‘pars belli haud temnenda viri, iacet altus Orodes’. FVRTO insidiis. HAVD TEMNENDA VIRI Asper ‘viris’
Abbreviated transcription (Latin):
mendũ celerẽ mortis aduentũ p̃terito usus ẽ tempore : rutulorũ reicit respiciendo fec̃ partẽ feli¬
ciorẽ utaspicenos hoctantũ quic quid enĩ iuppit̃ uidet ad modũ iuiuat reicit renaturalit̃ breius est

Expanded text:
mendum celerem mortis adventum praeterito usus est tempore. RVTVLORVM REICIT ARVIS respiciendo fecit partem felimendum celerem mortis adventum praeterito usus est tempore. RVTVLORVM REICIT ARVIS respiciendo fecit partem feliciorem, ut «aspice nos hoc tantum»: quicquid enim Iuppiter videt, admodum iuvat. REICIT ‘re’ naturaliter brevis est
Abbreviated transcription (Latin):
ni nã illud ex ꝑsona poetȩ ẽ dictũ hanc autẽ ualidã daret ioui nã stoici et nimiȩ uirtutis s̃ eccultores
deorũ stat fixa ẽdies tempus uitȩ nã feminino usus ẽ genere cũ enĩ masculino utimurreuera diem signifi
eẽt uita breuis dic̃ ideo amandas eẽ uirtutes ut uitȩ breuitas fama etgloriȩ meritis possit augeriopus os
ficiũ s natic deuutachilles tetidis nnIdurorȩ ascala fus martisss arpedon secđm uirgiludeclinationem
ut notũ scrpedonis altiultima habebit accentũ in nominatiuo secđm homerũ quiet sarpedontas et sir¬
pedonos facit et ultima et penultima: etiã suaturnũ multi etiã legunt ut sic ecce et ꝑtinet ad consola¬
tionẽ cito periturus ẽ ille quiuicit: metas fines. ut his ego nec metas rerũ n .it .p ꝑuenit bene ad ex pri¬

Expanded text:
ni - nam illud ex persona poetae dictum -, hanc autem validam daret Iovi: nam stoici et nimiae virtutis sunt et cultores ni - nam illud ex persona poetae dictum -, hanc autem validam daret Iovi: nam stoici et nimiae virtutis sunt et cultores deorum. ‘Stat’ fixa est. ‘Dies’ tempus vitae; nam feminino usus est genere: cum enim masculino utimur, re vera diem significesset, vita brevis, dicit ideo amandas esse virtutes, ut vitae brevitas fama et gloriae meritis posficium. GNATI DEVM ut Achilles Thetidis, Memnon Aurorae, Ascalaphus Martis. SARPEDON secundum Vergilii declinationem, ut «nothum Sarpedonis alti», paenultima habebit accentum in nominativo; secundum Homerum, qui et Sarpedontos et Sarpedonos facit, et ultima et paenultima. ETIAM SVA TVRNVM multi ‘en iam’ legunt, ut sit ‘ecce’. Et pertinet ad consolationem si cito periturus est ille qui vincit. METAS fines, ut «his ego nec metas rerum nec tempora pono». PERVENIT bene ad expri
Abbreviated transcription (Latin):
feriorẽ hostẽ fluminis in plorauit auxiliũ nunc contrahostẽ maiorẽ . uirib: deũ inuocat uirtute
prestantẽ : cernat semineci contraillud qđ ait turnus cuperẽ ipseparens spectator ad eẽt. hic dicit
sectis philosophorũ poetȩ ꝓqualitate negotiorũ semꝑ utunt᷑ nec se unquã ad unã alligant nisi quorum
ꝓpositũ ẽ ut fec̃ lucretius quiepicureos tantũ secutus ẽ scimꝰ autẽ int̃se sectas eẽ contrarias unde fitat
in uno poeta aliqua contraria inueniamꝰ non exipsius uitio. sed ex uarietate sec tarũ illud nãq qđ ait in quar¬
to sed misera antediem epicureorũ ẽ quica sib cuncta concedunt nunc qđ dic̃ stat suacuiq dies. stoicorũ
quidicunt fatorũ statuta seruari sane prudent̃ fec̃ ut fluxã et uagã opinionẽ epicureorũ daret homi¬

Expanded text:
feriorem hostem fluminis imploravit auxilium: nunc contra hostem maiorem viribus deum invocat virtute feriorem hostem fluminis imploravit auxilium: nunc contra hostem maiorem viribus deum invocat virtute praestantem. CERNAT SEMINECI ad illud quod ait Turnus ‘cuperem ipse parens spectator adesset’ hic dicit sectis philosophorum poetae pro qualitate negotiorum semper utuntur, nec se umquam ad unam alligant nisi quorum hoc propositum est, ut fecit Lucretius, qui Epicureos tantum secutus est. Scimus autem inter se sectas esse contrarias: unde fit ut in uno poeta aliqua contraria inveniamus, non ex ipsius vitio, sed ex varietate sectarum. Illud namque quod ait in quarto «sed misera ante diem», Epicureorum est, qui casibus cuncta concedunt: nunc quod dicit ‘stat sua cuique dies’, stoicorum est, qui dicunt fatorum statuta servari. Sane prudenter fecit ut fluxam et vagam opinionem Epicureorum daret homi
Abbreviated transcription (Latin):
prima relato constringit grros acies dens eo autẽ secundȩ coniugationis ẽ: nec turba moueritelamanis¬
q sinit : lucanus gladiosq suos conpressatimebat: maiore sub hoste : sub hostilitate : nã sub diuersis hosti¬
ro ꝓcurare et idoneus inperor et ñ inuitus ergo satis licent̃ dictũ ẽ adeo ut huic loco prob: a longã posu¬
firmissimũ et concludit aduersariũ ispoliis opimis quȩ dux duci detrahit ut diximus supra opimas
spoli& frigidus arcadibus cips p̃sagio mortis futurȩ s pecula cũ uidit ab alta hocadcurrus alta¬
tudinẽ expectat leo ad turni uiolentiã atq feritatẽ et ẽ ordo ut queleo ad uolat. talis ẽ turniimago
uenientis: contiguũ postquã uidit eũ uenisse intrauctũ teliscilicet ut possit feririareprior pallis
sub audis uoluit : forstuna propt̃ illud audentes fortuna iuuat : tep̃cor alcide supra contra in¬

Expanded text:
prima relato constringit gyros acies». ‘Denseo’ autem secundae coniugationis est. NEC TVRBA MOVERI TELA MANVSprima relato constringit gyros acies». ‘Denseo’ autem secundae coniugationis est. NEC TVRBA MOVERI TELA MANVSQVE SINIT Lucanus «gladiosque suos conpressa timebatrocurare et idoneus imperor et non invitus». Ergo satis licenter dictum est, adeo ut huic loco Probus alogum posufirmissimum et concludit adversarium. SPOLIIS OPIMIS quae dux duci detrahit, ut diximus supra, sPRAECORDIA SANGVIS praesagio mortis futurae. SPECVLA CVM VIDIT AB ALTA hoc ad currus altitudinem spectat, leo ad Turni violentiam atque feritatem. Et est ordo: utque leo advolat, talis est Turni imago venientis. CONTIGVVM postquam vidit eum venisse intra iactum teli, scilicet ut posset feriri. IRE PRIOR PALLAS subaudis ‘voluit’. FORS fortuna, propter illud «audentes fortuna iuvat». TE PRECOR ALCIDE supra contra in
Abbreviated transcription (Latin):
aut fisica pomdixit dicuntur enĩ pupillȩ mortis tempore albescere aniecere manũ parcȩ graxe
i debitũ sibret sermone usus ẽ iuris nãmanus iniectio dicitur. quotiens nalla iudicu auctoritate
expectarere nobis debitã uindicamus :danunc trbri pat̾ uicinũ in uocat numen cirea cuiusripas
exaudut trad effectũ deduxit p aulo post tantũ auduit ut audiit alcides iuuenẽ dũ texit dũ spo¬
ugas ñ cede iu pstas tapo sub a uidis ct n odũ qͣ morãq bene addidit morõ nenodũ aliũ aciperem
nam nodus ꝓprie ẽ densa peditũ multitudo sicut turma equitũ utlectũ est indisciplina militari nodũ ergo pro
accipimus quos secũ dux̃ aeneas nã ait quorũ denumero quise se in bella sequant᷑ praestantes uirtute legit alu
non ꝓcedit nã paulo post erupturis qui obsident᷑ in castris: extremi addensent acies : lucanus quantũ pede

Expanded text:
aut physicam rem dixit; dicuntur enim pupillae mortis tempore albescere. Ad v. 419 Iniecereaut physicam rem dixit; dicuntur enim pupillae mortis tempore albescere. Ad v. 419 Iniecererunt debitum sibi. Et sermone usus est iuris: nam manus iniectio dicitur quotiens, nulla iudicis auctoritate expectata, rem nobis debitam vindicamus. DA NVNC THYBRI PATER vicinum invocat numen, circa cuius ripas exaudiit et ad effectum deduxit, paulo post tantum audiit, ut «audiit Alcides iuvenem». DVM TEXIT dum spoA subaudis ‘esse’. NODVMQVE MORAMQVE bene addidit ‘moram’, ne ‘nodum’ aliud acciperemus: nam ‘nodus’ proprie est densa peditum multitudo, sicut ‘turma’ equitum, ut lectum est in disciplina militari. ‘Nodum’ ergo pro accipimus quos secum duxit Aeneas; nam ait «quorum de numero qui sese in bella sequantur praestantes virtute legit». Aliter non procedit: nam paulo post erupturi sunt qui obsidentur in castris. EXTREMI ADDENSENT ACIES Lucanus «quantum pede
Abbreviated transcription (Latin):
tsas huius teutre quomodo aeneas aeneae : trren abeo quodẽ hictrres: optato idẽ ex uoto ꝑ aestatem
enĩuenti frequent᷑ optant᷑ et quasi contingere uidentur exuotq extendit᷑ una sicutduces diuersis loci
comissa plu continuauerant: acies uulcania ideo ab usus ẽ quia cõparatio adbellũ ꝑtinet nãdeigne
diene satis in congruu e erge acies uultania uisignis quȩ late ꝑ cãpos effunditur quictor euiuotupu¬
casseruntis uoticempos et iupe sun ouani s abusio ẽ nã proprictas coitomnes in unũ unt anĩmit̃
omnes fort faciunt sedbellisacer sedmodo inceptiua particulaẽ. ut in salustio sepius sicutatint᷑
statĩ etdiuinus nãct ab aliis audita cauere potuerat: canentia lumina aut ypallage t̃ ꝓ ipsecanens

Expanded text:
thras huius Teuthrae’, quomodo ‘Aeneas Aeneae’. TYREN ab eo quod est ‘hic Tyres’. OPTATO id est ex voto: per aestatem thras huius Teuthrae’, quomodo ‘Aeneas Aeneae’. TYREN ab eo quod est ‘hic Tyres’. OPTATO id est ex voto: per aestatem enim venti frequenter optantur et quasi contingere videntur ex voto. EXTENDITVR VNA sicut duces diversis locis commissa praelia continuaverant. ACIES VVLCANIA ideo abusus est, quia comparatio ad bellum pertinet: nam de igne aciem dicere satis incongruum est: ergo ‘acies Vulcania’ vis ignis, quae late per campos effunditur. VICTOR cui vota processerunt, voti compos, ἐπιτυχών. OVANTES abusio est, non proprietas. COIT OMNIS IN VNVM unanimiter omnes fortiter faciunt. SED BELLIS ACER ‘sed’ modo inceptiva particula est, ut in Sallustio sstatim et divinus: nam et ab aliis audita cavere potuerat. Ad v. 418 Canentia lumina aut hypallage est pro 'ipse canens':
Abbreviated transcription (Latin):
ubis scripsit .hanccõ memorat dicens grȩcã eẽ : roehus ergo marrubiorũ rex fuerat initalia qui
an chemolo filio casperiã suꝑdux̃ nouercã hanc priuignus stu prauit quo cognito cũ cumpat̃ ꝑseque
anche aspe fũ uocapet fugiensille seadtur nũ contulit: suis etiã suis lucanus etamissũ fratrẽ lugen¬
tibioffert discrimine differentias : thimbre ꝓthimber metricausa metaplasiũ fec̃ : euandrius
caput aceruice reuul sũ semiammes que micant oculi lucẽq requirunt quẽ uersũ itatranstulit adsu¬
concarmen uarroaticehus tuentes modo uidentes alibi defendentes : dolor etpudor sicmezentio
estuitingens una in corde pudor myxtoq in signialuctu fugientẽ roethea pꝰp̃ter fugientẽ fuit ilo subau¬
dsi ad mortẽ ili hoc spatiũ fuittantũ ethȩc sola mora quominus ilus peririt teutrã ab eo quodẽ hicteu¬

Expanded text:
iambis scripsit, hanc commemorat, dicens Graecam esse. Rhoetus ergo Marrubiorum rex fuerat in Italia, qui iambis scripsit, hanc commemorat, dicens Graecam esse. Rhoetus ergo Marrubiorum rex fuerat in Italia, qui Anchemolo filio Casperiam superduxit novercam: hanc privignus stupravit. Quo cognito cum eum pater persequeretur et ad poenam vocaret, fugiens ille se ad Turnum contulit. SVIS etiam suis: Lucanus «et amissum fratrem lugentibus offert». DISCRIMINA differentias. THYMBRE pro ‘Thymber’, metri causa metaplasmum fecit. EVANDRIVS caput a cervice revulsum, semianimesque micant oculi lucemque requirunt»: quem versum ita transtulit ad suum carmen Varro Atacinus. TVENTES modo videntes, alibi defendentes. DOLOR ET PVDOR sic Mezentio «aestuat ingens uno in corde pudor mixtoque insania luctu». FVGIENTEM RHOETEA PRAETER praeterfugientem. FVIT ILO subaudis: ad mortem Ili hoc spatium fuit tantum, et haec sola mora, quo minus Ilus periret. TEVTHRA ab eo quod est ‘hic Teu
Abbreviated transcription (Latin):
mus hodie deusũ recessit densos prorũpit iħ: ut eos hortaretur exẽplo fatis iniquis exitũ p̃occupa¬
uit futurũ magno pondere magni ponderis utaere cauoclipeũ proaeris caui receptat ideo frequen¬
atiuo usus ẽ quiahierentem hastaĩ ossib auellere faqle non poterat ergoreceptat c̃ frequenti concus¬
sione diuellit hoccupat quẽ ñ desuꝑ occupat ideo autẽ desuꝑquia pallas adeuellandã hastã fuerat incli¬
sene nupillas anteruentã dũfierit: ordoẽ nã eundem pallas ante excipit. id ẽ dolo inter imit: ille
enũn cautus ruebut furens propt̃ crudelẽ mortẽ sodalis. unde etincautus fuerat : tumido in pulmone¬
ematiauliterumido etquia furebat in pulmone autẽ recondit archais mos ẽ ꝓinpulmonẽ : roethide¬
tentene tusta andemolũ haec fabula mlatinis nusquã inuenit᷑ auctorib auienustam̃ qui totũ liuiũ

Expanded text:
mus, hodie de usu recessit. DENSOS PRORVMPIT IN HOSTES ut eos hortaretur exemplo. FATIS INIQVIS exitum praeoccupamus, hodie de usu recessit. DENSOS PRORVMPIT IN HOSTES ut eos hortaretur exemplo. FATIS INIQVIS exitum praeoccupavit futurum. MAGNO PONDERE magni ponderis, ut «aere cavo clipeum» pro ‘aeris cavi’. RECEPTAT ideo frequentativo usus est, quia haerentem hastam ossibus avellere facile non poterat. Ergo ‘receptat’ est frequenti concussione divellit. SVPER OCCVPAT quem non desuper occupat: ideo autem ‘desuper’, quia Pallas ad evellendam hastam fuerat inclinatus. NAM PALLAS ANTE RVENTEM DVM FVRIT ordo est: nam eundem Pallas ante excipit, id est dolo interimit; ille enim incautus ruebet naturaliter tumido, et quia furebat. 'in pulmone' autem 'recondit' archaismos est pro 'in pulmonem'. AdGENTE VETVSTA ANCHEMOLVM haec fabula in Latinis nusquam invenitur auctoribus. Avienus tamen, qui totum Virgilium
Abbreviated transcription (Latin):
sed contramortales bella tractamus: eccemaris qđ ẽ efficax infine posuit nãdicit eos quo fugiant
non habere cũ terra teneatur ab hostib: mareactẽ pedib: transire non possint: castra uero ingre¬
diturpissimũ ẽ aut certe etiã hocinpossibile sub hostibus obsidentur utquidã uolunt intelli¬
gentes et rapit acertotã aciem intheucros scilicet suã quã ducebat ceteris relictis: magnaclu¬
dit nos obice modo usus habet uthic obexdicamus unde quidã magno obice legunt antiqui etiũ¬
hacc obe dicebant. secđm quo dẽ magna obice hincẽ quod ñ nulli uitant generis dubietatẽ elegunt
maguiscilicet mariscaꝑ tn in libris dubii generis probat dici et hic obex et haec obex quod ut dixi¬

Expanded text:
sed contra mortales bella tractamus. ECCE MARIS quod est efficax, in fine posuit: nam dicit eos quo fugiant sed contra mortales bella tractamus. ECCE MARIS quod est efficax, in fine posuit: nam dicit eos quo fugiant non habere, cum terra teneatur ab hostibus, mare autem pedibus transire non possint. Castra vero ingredi turpissimum est: aut certe etiam hoc inpossibile, si ab hostibus obsidentur, ut quidam volunt, intellegentes ‘et rapit acer totam aciem in Teucros’ scilicet suam, quam ducebat, ceteris relictis. MAGNA CLAVDIT NOS OBICE PONTVS modo usus habet, ut ‘hic obex’ dicamus, unde quidam ‘magno obice’ legunt. Antiqui etihaec obex’ dicebant, secundum quod est ‘magna obice’. Hinc est quod non nulli vitant generis dubietatem et legunt ‘magni’, scilicet ‘maris’. Caper tamen in libris dubii generis probat dici et ‘hic obex’ et ‘haec obex’, quod, ut dixi
Abbreviated transcription (Latin):
pes propedinã antiptosis ẽ et ẽ homeri uersiculus arcadas accusatiuus ẽ pluralis. cuius ultima sylla¬
ba id eo breuis ẽ quia nominatiuus pluralis esterminatur. uthiarcades ut delfines delfinas : latio
sequaci prolatinis a libr inuadunt urbem somnouino que sepultã : dimittere quando siquidem et ẽro¬
manȩ militue nã in locis in peditis equos comitib: dabant et pedestri certamine confligebant : quo fu¬
gitis hocamare dictũ ẽ et p̃ces sequuntur deuucta quebella finita ex hausta nã hostis uincitur non
bollũ fiditene pedib: datiuus ẽ pedib: nã fido tibi dicimus: hacuos et pallanta ducẽ hocuult patria
ut ꝑcedes hostiũ reuertamur : numina nulla p̃munt argum̃tatur a facilidicens. non contra deos

Expanded text:
PES pro ‘pedi’; nam antiptosis est. Et est Homeri versiculus. ARCADAS accusativus est pluralis, cuius ultima syllaPES pro ‘pedi’; nam antiptosis est. Et est Homeri versiculus. ARCADAS accusativus est pluralis, cuius ultima syllaba ideo brevis est, quia nominativus pluralis ‘es’ terminatur, ut ‘hi Arcades’, ut ‘delphines delphinas’. LATIO SEQVACI pro ‘Latinis’. Alibi «invadunt urbem somno vinoque sepultam». DIMITTERE QVANDO siquidem. Et est Romanae militiae: nam in locis inpeditis equos comitibus dabant et pedestri certamine confligebant. QVO FVGITIS hoc amare dictum est. Et iam preces sequuntur. DEVICTAQVE BELLA finita, exhausta: nam hostis vincitur, non bellum. FIDITE NE PEDIBVS dativus est ‘pedibus’: nam ‘fido tibi’ dicimus. HAC VOS ET PALLANTA DVCEM PATRIA ALTA REPOSCIT hoc vult patria, ut per caedes hostium revertamur. NVMINA NVLLA PREMVNT argumentatur a facili, dicens, non contra deos,
Abbreviated transcription (Latin):
femus ñ dicimus penitus: hic currib hoc ẽ tunc et ẽ ordo tunc fidens primȩuo corpore aduenit clausus
quiclausus curib: quierat decumb ut uerres romulia aut fidens curib utecce sabinorũ prisco de sanguine
magnũ agmen agens lausus : rigida tenens eã non uibrans etiaciens : boreae degente suprema aut orignẽ
insꝑboreis montib natos. unde ẽ origo uentiboreae ismara trachiȩ ciuitas amonte his maro : expelle¬
retendunt ioco seinuicẽ mouere contendunt imine id est litore: magno aechere idẽ aere inmagno
nã uenti in aethere non sunt. sed in aere sic supra. atq aethera tranant cũ sonitiu ꝓaerẽ : obnixaom¬
nia contramare marinubes nubibi. uentiuentis legitur et obnixi ut referat᷑ aduentos haeret pede

Expanded text:
‘femus’ non dicimus penitus. HIC CVRIBVS hoc est ‘tunc’. Et est ordo: tunc fidens primaevo corpore advenit Clausus. ‘femus’ non dicimus penitus. HIC CVRIBVS hoc est ‘tunc’. Et est ordo: tunc fidens primaevo corpore advenit Clausus. Qui Clausus ‘Curibus’, qui erat de Curibus, ut «Verres Romulia»: aut ‘fidens Curibus’, ut «ecce Sabinorum prisco de sanguine magnum agmen agens Clausus». RIGIDA tenens eam, non vibrans et iaciens. BOREAE DE GENTE SVPREMA aut originem in hyperboreis montibus natos, unde est origo venti Boreae. ISMARA Thraciae civitas a monte Ismaro. EXPELLERE TENDVNT loco se invicem movere contendunt. LIMINE id est litore. MAGNO AETHERE id est aere in magno; nam venti in aethere non sunt, sed in aere: sic supra «atque aethera tranant cum sonitu» pro ‘aerem’. OBNIXA OMNIA CONTRA mare mari, nubes nubibus, venti ventis. Legitur et ‘obnixi’, ut referatur ad ventos. HAERET PEDE
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ a passiuo participia indus exeunt moribunda similis morienti ñ enĩ participialit̃ aliquid signisi¬
cat sed nominis habet significationẽ nominis autẽ significatio similitudinẽ habet non passionẽ: quan¬
dodico moriturus ẽ uere moriturus ẽ moribundus autẽ nonuere sed similis morientiẽ unde et silus¬
tius dix̃ quasi uitabundus : fratris de corpore rapto sidiceret fratrũ decorpore. speciosius eẽt qđ ideo
omisit quia hasta al canoristantũ uulnerauerat manũ in meonis uero haeserat corpore : femur femur
dicimꝰ quia legit᷑ huius femoris illius uero ablatiui ñ inuenit᷑ nominatiuus lactus eripit a femine. licet
caꝑ in libris enuleati sermonis dicat femen sed ñ ponat exemplũ ergo aut hoc femur authoc femen nĩ

Expanded text:
enim a passivo participia in ‘dus’ exeunt. MORIBVNDA similis morienti: non enim participialiter aliquid signifienim a passivo participia in ‘dus’ exeunt. MORIBVNDA similis morienti: non enim participialiter aliquid significat, sed nominis habet significationem. Nominis autem significatio similitudinem habet, non passionem. Quando dico ‘moriturus est’, vere moriturus est; moribundus autem non vere, sed similis morienti est: unde et Sallustius dixit «quasi vitabundus». FRATRIS DE CORPORE RAPTO si diceret ‘fratrum de corpore’, speciosius esset: quod ideo omisit, quia hasta Alcanoris tantum vulneraverat manum, in Maeonis vero haeserat corpore. FEMVR ‘femur’ dicimus, quia legitur ‘huius femoris’; illius vero ablativi non invenitur nominativus «laetus eripit a femine», licet Caper in libris enucleati sermonis dicat ‘femen’ sed non ponat exemplum. Ergo aut ‘hoc femur’, aut ‘hoc femen’: nam
Abbreviated transcription (Latin):
erunt : Achaten omnia nomina quae intes exeunt. uocatiuũ in amittunt ut achates achatatimo e testimoa s̃
÷ suggere telamihi ordo ẽ suggere telamihi quȩ in cãpisiliacis in grȩcorũ stetere corporib: nallũ
enĩ dexteramea in rutulos sinecausa iaculabitur telũ eorũ quaeiã sunt caede hostiũ comꝓbatagran¬
uerberat scindit : traiecto missa .ł. quae fuerat missa retroacto lacerto: protinusigit᷑ continue : tenorẽ
currendimodũ : moribunda morienti similis qđ ita eẽ etiã salustius cõpbans ostendit qui ait quasiuitabin¬
dus ꝑtramites et saltuosaloca exercitũ ductarenã iugurta ñ uitabat legatũ sed secũ uitare simulabat
nã quia nom̃ est ideo significat similitudinẽ nom passionẽ qđ si participialit̃ diceret᷑ apassiuo ueniret om̃

Expanded text:
erunt. ACHATEN omnia nomina quae in ‘tes’ exeunt, vocativum in ‘a’ mittunt, ut ‘Achates Achata’, ‘ Thymoetes Thymerunt. ACHATEN omnia nomina quae in ‘tes’ exeunt, vocativum in ‘a’ mittunt, ut ‘Achates Achata’, ‘ Thymoetes Thymoeta’. SVGGERE TELA MIHI ordo est: suggere tela mihi, quae in campis Iliacis in Graecorum stetere corporibus: nullum enim dextera mea in Rutulos sine causa iaculabitur telum eorum, quae iam sunt caede hostium comprobata. TRANSVERBERAT scindit. TRAIECTO MISSA LACERTO quae fuerat missa retroacto lacerto. PROTINVS iugiter, continue. TENOREM currendi modum. MORIBVNDA morienti similis. Quod ita esse etiam Sallustius comprobat et ostendit, qui ait «quasi vitabundus per tramites et saltuosa loca exercitum ductare»: nam Iugurtha non vitabat legatum, sed se eum vitare simulabat. Nam quia nomen est, ideo significat similitudinem, non passionem. Quod si participialiter diceretur, a passivo veniret: omnia
Abbreviated transcription (Latin):
torsit tam̃ statius etiã in proprio corripuit ut haec regi promissa erdon haeclã pedabamus qđ fe¬
ct abutens luentia quautimur in propriis nominib flauentẽ malas flauentes malas habentẽ¬
primeactaitis noua gaudia quẽ tu nc primũ amare coeperat : stratus idẽ penẽ ꝓiserande prom¬
et secunda et t̃tiã psonaẽ tam̃ etiã alibi nominatiuũ prouocatiuo posuit. ut corniger hespe¬
ridũ fluuias reꝑnator aquarũ : stipata coors unanimit̃ ueniens : septenaq tela m̃ore suo ꝓ
spte utbina produob deflexit partim .s.c. almauenus maleait donatus hoc loco antedicti¬
rũ oblitũ esse uirgiliũ quod post iouis proibitionẽ facit numina int̃cẽ ñ respiciens iouem
magis deos hortatũ cẽ in phoedera quam ab ellis prohibuis se nã et paulo post tãiuno quã iuturnabellis inter¬

Expanded text:
torsit». Tamen Statius etiam in proprio corripuit, ut «haec regi promissa Cydon haec Lampe dabamus»: quod fetorsit». Tamen Statius etiam in proprio corripuit, ut «haec regi promissa Cydon haec Lampe dabamus»: quod fecit, abutens licentia qua utimur in propriis nominibus. NOVA GAVDIA quem tpriis nominibus. NOVA GAVDIA quem tunc primum amare coeperat. STRATVS id est paene. MISERANDE pro ‘miet secunda et tertia persona est. Tamen etiam alibi nominativum pro vocativo posuit, ut «corniger Hesperidum fluvius regnator aquarum». STIPATA COHORS unanimiter veniens. SEPTENAQVE TELA more suo pro ‘septem’, ut ‘bina’ pro duobus. DEFLEXIT PARTIM S. C. ALMA VENVS male ait Donatus, hoc loco ante dictorum oblitum esse Vergilium, quod post Iovis prohibitionem bellis facit numina interesse, non respiciens, Iovem magis deos hortatum esse in foedera, quam a bellis prohibuisse: nam et paulo post tam Iuno, quam Iuturna bellis inter
Abbreviated transcription (Latin):
nis dicant atdiximus supr&: quodlicuit paruolegit᷑ etcuilicuitiasq tãdiu donec ecce faron legitur
infanro utit dlamor cado ut sit datiuus ab eo qđ ẽ hic farus si autẽ faronlegeris figuratũ ẽ nãdeneni¬
naitiuo transut addatiuũ dicens. damantianfelix noua gaudia erdon decretensib: accipimus qđ in¬
nanuos onerarũ intẽ perantes fuer̃. quod postea in laconas et into tã greciã trans latũẽ adeo ut et
cicero dicut in libris dere publica obprobrio fuisse adolescentib siumatores ñ haberent propĩ
qđ poeta erdonẽ inducit amatorẽ nouimus autẽ erdonas̃ cretenses dicisane erdon quando nom̃
⁊ propriũ conaturalit᷑ producit apellatiuũ corripit cr ut partus siue crdon telũ in medicabile

Expanded text:
nis dicantur, ut diximus supra. QVOD LICVIT PARVO legitur et ‘cui licuit’. VSQVE tamdiu, donec. ECCE PHARON legitur nis dicantur, ut diximus supra. QVOD LICVIT PARVO legitur et ‘cui licuit’. VSQVE tamdiu, donec. ECCE PHARON legitur et ‘Pharo’, ut «it clamor caelo», ut sit dativus ab eo, quod est ‘hic Pharus’. Si autem ‘Pharon’ legeris, figuratum est; nam de nominativo transit ad dativum, dicens ‘clamanti’. FLAVENTEM MALAS amores puerorum intemperantes fuerunt: quod postea in Laconas et in totam Graeciam translatum est, adeo ut et Cicero dicat in libris de re publica, obprobrio fuisse adulescentibus si amatores non haberent. Propter quod poeta Cydonem inducit amatorem. Novimus autem Cydonas Cretenses dici. Sane ‘Cydon’ quando nomen est proprium, ‘Cy’ naturaliter producit; si appellativum, corripit ‘Cy’, ut «Parthus sive Cydon, telum inmedicabile
Abbreviated transcription (Latin):
dis ideo iundis non inundas quia in ipsolo resagit᷑ nec est mutatio: omenpugnȩ salustius pugnã illam
pom̃ bello futurã ided ergo omenquia sicut nuno sic ubiq umcet aeneas ainuasit a grestes quia dix̃ etla¬
pos uastant cultorib agrositherone hoc nom̃ in pindaro lectũ ẽ tantũ ȩtunicã squalentẽ splendentẽ
lorica biurit ferit modo significat ettibi foebe sacrũ om̃s qui sectomatris uentre ꝓcreant᷑ deos a pol¬
lini consecrati quiadeus ẽ mnedicinȩ ꝑquã lucẽ sortiunt᷑ unde escula pbius eius fingit᷑ filius Itai enĩcum
pereatũ supradiximus cȩ sarũ etiã familia ideosacra retinebat apollins quiaqui primus decorũ fami¬
Pufuit ex sectomatris uentre natus ẽ unde etiã cȩsardictus ẽ. licet uaria deethimologia huius nomi¬

Expanded text:
DIS ideo non ‘in undas’, quia in ipso loco res agitur, nec est mutatio. OMEN PVGNAE Sallustius «pugnam illam DIS ideo non ‘in undas’, quia in ipso loco res agitur, nec est mutatio. OMEN PVGNAE Sallustius «pugnam illam pro omine bello futuram». Ideo ergo ‘omen’, quia, sicut nunc, sic ubique vincet Aeneas. INVASIT AGRESTES quia dixit «et latos vastant cultoribus agros». THERONE hoc nomen in Pindaro lectum est tantum. TVNICAM SQVALENTEM splendentem loricam. HAVRIT ‘ferit’ modo significat. ET TIBI PHOEBE SACRVM omnes qui secto matris ventre procreantur, ideo sunt Apollini consecrati, quia deus est medicinae, per quam lucem sortiuntur: unde Aesculapius eius fingitur filius; ita enim eum procreatum supra diximus. Caesarum etiam familia ideo sacra retinebat Apollinis, quia qui primus de eorum familia fuit, exsecto matris ventre natus est, unde etiam Caesar dictus est: licet varia de etymologia huius nomi
Abbreviated transcription (Latin):
so aciem in eueros coneredere conuatat : pontibus scalis nauiũ languentis tranquille breub uadisper
remos idescaphassut sprat legit᷑ et sperat qđ et melius ẽ nãdũ uada eẽ nonsperat. incidit in ea, tol¬
Viferte ad celeritatẽ nimiã dictũ est : findite rostris militari felledictũ ẽ. ut etiã terra ipsa sentut
quo laminodo bostis aduentũ statione statio ẽ portus tẽporalis nãportus ẽ ubi bremat᷑ sed modosta¬
duo siccũ iitus signi ficat ibocenidic̃ potianterra ttnauẽ frangere non recuso an nocuȩ innocuuseets
cu non nocetiir innexius quinonnouit nocere sedhȩc poetȩ plerũq confundunt dorso miquo dorsũ
onndi morhar enuoui ermneuntibi fluctib etcuntib denset᷑. et in modũ saxidurescit qđ anautis pulunis
uocal aniquo sibi nocenti fluctusq fatigit sub audis eã nãfluctus nominatiuus ẽ singularis exponitinun¬

Expanded text:
tam aciem in Teucros’. CONCREDERE ‘con’ vacat. tam aciem in Teucros’. CONCREDERE ‘con’ vacat. REMOS id est scaphis. NON SPIRANT legitur et ‘sperat’, quod et melius est: nam dum vada esse non sperat, incidit in ea. TOLLITE FERTE ad celeritatem nimiam dictum est. FINDITE ROSTRIS militari felle dictum est, ut etiam terra ipsa quodam modo sentiat hostis adventum. STATIONE statio est portus temporalis; nam portus est ubi hiematur. Sed modo statio siccum litus significat: hoc enim dicit: potiar terra, et navem frangere non recuso. INNOCVAE innocuus est cui non nocetur, innoxius qui non novit nocere; sed hoc poetae plerumque confundunt. DORSO INIQVO dorsum est durior harena, quae remeantibus fluctibus et euntibus densetur et in modum saxi durescit, quod a nautis pulvinus vocatur. INIQVO sibi nocenti. FLVCTVSQVE FATIGAT subaudis ‘eam’: nam ‘fluctus’ nominativus est singularis. EXPONIT IN VN
Abbreviated transcription (Latin):
scui cobatrit unde etminist deorũ fingitur hinc ẽ qđ modo ait cometae sanguner lugabre pe
queretur. qua piarmis splendentib comparauut benchocstatius ad ipsa arma transtulit die¬
queretq indumaristisquoduotis optasits ad ẽ magna ars ꝑsuidentis ẽ ut qđ cupit fiero qẽ
iudicium trahat sicut hocloco quia uult turnus ut optent pͥugnã cius socii hanceos semꝑdict
t facta patrũ alu hiedistingunt ut sitreferat modo unusquisq facta patrũ et laudes et secutus sallus¬
tũ hocdixit quia it hispanorũ fuisse . ut in bella euntibus ad ulescentib parentũ facta memorantur
antrib: alii distingunt nunc magna referto facta ut duas res dixerit nunc unusquisq et suorum
factorũ meminerit et laudis parentũ : uersat quos ducere contra cogitat quidem sed ñ facit. nediui¬
soetercitu ut ribiq uincatur quod sequentia indicant nã paulo post dicturus ẽ et rapit acerto¬

Expanded text:
cui cohaeret; unde et minister deorum fingitur. Hinc est quod modo ait ‘cometae sanguinei lugubre rucui cohaeret; unde et minister deorum fingitur. Hinc est quod modo ait ‘cometae sanguinei lugubre ruqueretur, quam armis splendentibus comparavit, bene hoc Statius ad ipsa arma transtulit, diis optastis adest magna ars persuadentis est, ut quod cupit fieri, in praeiudicium trahat. sic hoc loco quia vult Turnus, ut optent pugnam eius socii, hanc eos semper dicit TO FACTA PATRVM alii hic distinguunt, ut sit, referat modo unusquisque facta patrum et laudes. Et secutus Sallustium hoc dixit, qui ait, Hispanorum fuisse, ut in bella euntibus iuvenibus parentum facta memorarentur a matribus. Alii distinguunt ‘nunc magna referto facta’, ut duas res dixerit: nunc unusquisque et suorum factorum meminerit, et laudis parentum. VERSAT QVOS DVCERE CONTRA cogitat quidem, sed non facit, ne diviso exercitu utrobique vincatur: quod sequentia indicant, nam paulo post dicturus est ‘et rapit acer to
Abbreviated transcription (Latin):
quasi deturno uidetur dicere qđ non ꝓcedit: a pex conialtitudo hoclo cõ ẽ autã homeri elocus
ctoo sratio ho autẽ iste uolenius posuit. qđille : stellȩ tintũ ficit comparationẽ hic etiã stellȩ pes
t fopa nspioiens quissclades rgulis sit illaturus aeneas: comete singuinei lacubre rubenti ꝓlucu¬
brit᷑ꝰ comitie autẽ litine erinitȩ appellantur et sthoicidicunt hasstellas esse ultra xexui dies
quirũ numinetasffictus auienus qui iãbis scripsit uirgilii fabulas memorat plinius etiã secun¬
dus dicit comitas stellis ee naturales quac apparent certis temporib: itẽ hoc quoq commoratco¬
micis fieri dep lanetis quinq unde intdũ bonũ int̃dũ pessima significant nã si deuenere autiou
funt optima pnantunt sut marte aut saturno deteriora nĩ mercurialis semꝑtalis ẽ qualisill

Expanded text:
quasi de Turno videtur dicere: quod non procedit. ‘Apex’ coni altitudo hoc loco. Est autem Homeri et locus quasi de Turno videtur dicere: quod non procedit. ‘Apex’ coni altitudo hoc loco. Est autem Homeri et locus et comparatio. Hoc autem iste violentius posuit, quod ille stellae tantum facit cinlaturus Aeneas. COMETAE SANGVINEI LVGVBRE RVBENT pro ‘lugubriter’. Cometae autem latine crinitae appellantur. Et stoici dicunt has stellas esse ultra XXXII. quarum nomina et effectus Avienus, qui iambis scripsit Vergilii fabulas, memorat. Plinius etiam Secundus dicit, cometas stellas esse naturales, quae apparent certis temporibus. Item hoc quoque commemorat, cometas fieri de planetis quinque, unde interdum bonum, interdum pessima significant. Nam si de Venere aut Iove fiant, optima praenuntiant; si de Marte aut Saturno, deteriora: nam Mercurialis semper talis est, qualis ille
Abbreviated transcription (Latin):
eit secundũ dicta nrmꝑbȩ signa sequant ł tesserȩ ł tubarũ ł signamilitaria qualis innubib atris ats
modo strimoniȩ uero grues aflum̃ traciȩ strimone uxta quẽ habitant haec autẽ comparatio non adie¬
lorũ ꝑtinetiuctũ sed adtro unorũ clamorẽ fugiuntq notos aut quosuis uentos frigidos nã etiã grues
signi ficant tẽpestatẽ futurã ut ingeorgicis legimus autillũ surgentẽ uallib imisaeriae fugeregra¬
es nust reuera notos horũ enĩ calorẽ fugunt cũ reuertuntur intrachiã adlabi classib: aequor cũclis¬
sib libsardet apet capiti exequentib: intellegimus aeneae armorũ fieri descriptionẽ nã dicturus ẽ
i n audaciturno fiducia cessit quã uistalia armaconspiret si tam̃ primã respicias conexionem

Expanded text:
ICIT secundum dicta nymphae. SIGNA SEQVANTVR vel tesserae vel tubarum, vel signa militaria. QVALIS SVB NVBIBVS ATRIS altis ICIT secundum dicta nymphae. SIGNA SEQVANTVR vel tesserae vel tubarum, vel signa militaria. QVALIS SVB NVBIBVS ATRIS altis modo. STRYMONIAE vero GRVES a fluvio Thraciae Strymone, iuxta quem habitant. Haec autem comparatio non ad telorum pertinet iacum, sed ad Troianorum clamorem. FVGIVNTQVE NOTOS aut quosvis ventos frigidos: nam etiam grues significant tempestatem futuram, ut in georgicis legimus «aut illum surgentem vallibus imis aeriae fugere grues»: aut re vera ‘notos’; horum enim calorem fugiunt cum revertuntur in Thraciam. ADLABI CLASSIBVS AEQVOR cum classibus labi. ARDET APEX CAPITI ex sequentibus intellegimus Aeneae armorum fieri descriptionem; nam dicturus est ‘at non audaci Turno fiducia cessit’, quamvis talia arma conspiceret. Si tamen primam respicias conexionem,