comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
partimi femmis molliores. Multo liberales uulgus existimau̾
qm̃ multa multis conclonarunt. At hn stulticie pocius ꝙ̃ li¬
beralitatis laudem meruerunt. E nconsulta eium elargitio
& peccum arum temeraria effusio. iutuperanda est. In libe¬
ralitate quidem loc. tp̃ris ꝑsone ratio habetur. Adeat ie¬
gem iur cloctus & sapieni minis petens condempnetur.
acleat fatuus ndiculiis aut histrio uestibus donabitur atq
auro. Non honestis uiris aut egenis tribuut: s procacibus¬
sequi uolunt: in temerarie effusionis culꝑam prolabuntur.
Uirtute igitur ferme oms tanꝙ̃ ꝓscripte regum ac cñantiũ
ammos relinquerunt. se seq ad humiliores homies contule¬
nint. Rationibus ista hucusq acta sunt. Adiciannis si
places ꝙ auctoritatem. I socrates grauissimus auctor testisq
religiosus in eo libro queni cde regno ad inchodem scripsit.
Pmmulta sunt inquit que priuatõs homines inducant ad bñ¬

Expanded text:
partim feminis molliores. Multos liberales vulgus existimavit, partim feminis molliores. Multos liberales vulgus existimavit, quoniam multa multis condonarunt. At ii stultitie potius quam liberalitatis laudem meruerunt. Inconsulta enim elargitio et pecuniarum temeraria effusio vituperanda est. In liberalitate quidem loci, temporis persone ratio habetur. Adeat regem vir doctus et sapiens, munus petens: contemnetur; adeat fatuus, ridiculus aut histrio: vestibus donabitur atque auro. Non honestis viris aut egenis tribuunt, sed procacibsequi volunt, in temerarie effusionis culpam prolabuntur. Virtutes igitur ferme omnes, tanquam proscripte, regum ac dominatium animos reliquerunt seseque ad humiliores homines contulerunt. Rationibus ista hucusque a nobis acta sunt: adiciamus si placet et auctoritatem. 50 Isocrates, gravissimus auctor testique religiosus, in eo libro quem de regno ad Nicoclem scripsit: permulta sunt – inquit – que privatos homines inducant ad ben
Abbreviated transcription (Latin):
eorum statui conducit. non enm sontes puniunt. s ꝑ sepe
extollunt propter acdmissum scelus. premo uero ncqͣꝙͣ effĩ¬
ciunt bñ meritos. s quos libido ꝑ suaclet. qui ut plurimum
sunt reprobi ac nepharii uiri. pruclentia plures uidentur
excellere. qũi que aduersus inferiores machinantur. possũt
ꝑficere. Uersutos ego callidos. astutos multos audiui. prudẽ¬
tes uero millos. siquidem prudencia est reliquarũ uirtutũ
moderatrix & ueluti quiclam auriga. S cum relique uirtutes
procul absint ab corum uita: & prudencia quoq deerit.
Sapiencia uero que potest regibus ac prinaipibus messe.
qui neq lr̃is neq doctrina illam ꝑcipiunt. neq sapientum
preceptis. neq doctorum homi uecibus. neq bonorum cõsue¬
tudine. neq integritate uite. satis illi ex magnitudine impe¬
rii. sc sapere arbitrantur. partim temerary atq insulsi.

Expanded text:
eorum statui conducit. Non enim sontes puniunt, sed persepe eorum statui conducit. Non enim sontes puniunt, sed persepe extollunt propter admissum scelus. Premio vero nequaquam afficiunt bene meritos, sed quos libido persuadet, qui ut plurimum sunt reprobi ac nefarii viri. 49 Prudentia plures videntur excellere, quoniam que adversus inferiores machinantur, possunt perficere. Versutos ego, callidos, astutos multos audivi, prudentes vero nullos, si quidem prudentia est reliquarum virtutum moderatrix et veluti quidam auriga. Sed cum relique virtutes procul absint ab eorum vita, et prudentia quoque deerit. Sapientia vero que potest regibus ac principibus inesse, qui neque litteris neque doctrina illam percipiunt neque sapientum preceptis neque doctorum hominum vocibus neque bonorum consuetudine neque integritate vite? Satis illi ex magnidine imperii se sapere arbitrantur, partim temerarii atque insulsi,
Abbreviated transcription (Latin):
principibus. & ob eam rem esse infelices. Stulticia enim sũ¬
ma infelicitas est. cum adiuino dei oraculo iumentis insipi¬
entibus sumiles esse dicautur. Non intelligere eos lixit qui
in honare consistunt. ex cecatur enni mens corum splendore
cligintatis & imperii. ut & stulticie & insipiencie pateat. &
nira sit uirtus in illis. Nam si dixeris fortitudniem in illis cẽ.
id porsus negabo. Cum enm fortitudinis sit adire pericula pro
comimini salute ad imiurias propulsandas armuisq decern̾e
pro salute patrie. principium autem cura sit pro pͥuato com¬
modo & augendis imperii finbus arma capere. ꝙͣtum cũius
arclua pericula subeant: fortitudinis laude atq oꝑe care¬
bunt. Si temperatos clixeris. multi riclebunt. cum illorum
Uoluptates. lixuriam. libidines. legernnt atq audierint.
Iusti quoq neq̃ꝙͣ sunt. nam cuni ea uirtus uersetur cara pe¬
nan ac premia tribuenda. penam quilem inferunt cum

Expanded text:
principibus et ob eam rem esse infelices? Stultitia enim sumprincipibus et ob eam rem esse infelices? Stultitia enim summa infelicitas est, cum a divino dei oraculo iumentis insipientibus similes esse dicantur. Non intelligere eos dixit, qui in honore consistunt: excecatur enim mens eorum splendore dignitatis et imperii, ut et stultitie ac insipientie pateat et rara sit virtus in illis. 48 Nam si dixeris fortitudinem in illis esse, id prorsus negabo. Cum enim fortitudinis opus sit adire pericula pro communi salute ad iniurias propulsandas armisque decernere pro salute patrie, principum autem cura sit pro privato commodo et augendis imperii finibus arma capere, quantumvis ardua pericula subearit, fortitudinis laude atque opere carebunt. Si temperatos dixeris, multi ridebunt, cum illorum voluptates, luxuriam, libidines legerint atque audierint. Iusti vero nequaquam sunt: nam cum ea virtus versetur circa penam ac premia tribuenda, penam quidem inferunt cum
Abbreviated transcription (Latin):
guntur. S uirtutes raram coisse cum principibus familiari¬
tatem. preteritorum exempla docuerunt. ne uero improbi ma¬
liq fit latio qua constat uitns facilem ad itum ad pͥncipes
patere nobis ꝑsuadet. igitur & infelices erunt. Uellem do¬
ctorum at bonorum iurorum gracia ut sapiencie clarent ope¬
ram prnicipes. illuisq p̃ceptis optemperarent. Sed cum hus
nilla sapiencie cura sit nec uirtutes quidem cognoscere. aut
carum usu ad uite subsidium uti possunt. fugit ignoranciã
iurtus. & ratiomi sapiencieq inheret. ca cum sit pͥrmapum
contubernalis careant uirtutibus oportet. Hoc sentiens diui¬
na ueritas que menti nequit per os prophe iterũ repetens
hanc sentenciam. homo inquit cum in honore essẽt non in¬
tellexit. comparatus est iumentis insipientibus & similis fes̃
est illis. Quid aliis testibus alia ratione alia auctoritate
opus est ad demonstraudum uirtutem scorsum hĩtare a

Expanded text:
guntur. Sed virtutis rarum coisse cum principibus familiariguntur. Sed virtutis rarum coisse cum principibus familiaritatem preteritorum exempla docuerunt: ut vero improbi malique sint, ratio, qua constat vitiis facilem aditum ad principes patere, nobis persuadet. Igitur et infelices erunt. 47 Vellem doctorum ac bonorum virorum gratia, ut sapientie darent operam principes illiusque preceptis obtemperarent. Sed, cum his nulla sapientie cura sit, nec virtutes quidem cognoscere aut earum usu ad vite subsidium uti possunt. Fugit ignorantiam virtus et rationi sapientieque inheret. Ea cum sit principum contubernalis, careant virtutibus oportet. Hoc sentiens divina veritas, que mentiri nequit, per os prophete iterum repetens hanc sententiam: homo - inquit - cum in honore esset non intellexit, comparatus est iumentis insipientibus et similis factus est illis. Quid aliis testibus, alia ratione, alia auctoritate opus est ad demonstrandum virtutem seorsum habitare a
Abbreviated transcription (Latin):
optimo cluxit. ad co agenclorum mole p̾mebatur. ut nichil
sibi magis ꝙͣ ea uita displicere uideretur. Quid de alnis
censendum est qui ad augusti uirtutem ac laudes. longa
intercapedine accesserunt. Nempe infelices fuisse dicemus
nuilloq in loco mimis reperiri uitam infelicem ꝙͣ ubi maxie
c̃ẽ putatur. Nam si inter bonis non uersatur. nec i malis
quidem repitur. refugit enim onmem impborum societatẽ.
Uerum qm̃ felix ne sit uita principum. queritur pͥmum quid sĩt
felicitas. deide an domicilia principum sequatur. difcutien¬
cdum felicitatem ẽe uitam seu operationen secunclum urtutẽ.
Cicero noster cani esse honestarum rerum prosperitatem uł
fortunani adiutricem bonorum consiliorum. quibus qui non
utatur. millo pacto felix esse queat. Ubi ergo uirtutes aut bo¬
na consilia desinit. ubi ad sunt uicia. ibi nequit esse ulla fe¬
licitas. Non emm tam diuersa interq se repugnantia cõiun¬

Expanded text:
optimo duxit adeo agendorum mole premebatur, ut nihil optimo duxit adeo agendorum mole premebatur, ut nihil sibi magis quam ea vita displicere videretur, quid de aliis censendum est, qui ad Augusti virtutem et laudes longa intercapedine accesserunt? Nempe infelices fuisse dicemus nulloque in loco minus reperiri vitam felicem quam ubi maxime esse putatur. Nam si inter bonos non versatur, nec in malis quidem reperietur. Refugit enim omnem improborum societatem. 46 Verum, quoniam felix ne sit vita principum queritur, primum quid sit felicitas, deinde an domicilia principum sequatur discutiendum. Felicitatem esse vitam seu operationem secundum virtutem sCicero noster vult eam esse honestarum rerum prosperitatem vel fortunam, adiutricem bonorum consiliorum, quibus qui non utatur, nullo pacto felix esse queat. Ubi ergo virtutes aut bona consilia desunt, ubi adsunt vitia, ibi nequit esse ulla felicitas. Non enim tam diversa, interque se repugnantia coniun
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc semꝑ reuolutus est. ut speraret ocium. hoc labores suos
etiam si fallo. clula tamen oblectabatur solatio. aliquando
se uicturum sibi in quadam ad senatum epła cum sibi ociũ
polliceretur. ctiam ex uerborum dulcedine. se Uoluptatem per¬
cipere affirmabat. tanta ocii cupido incesserat. ut illul quia
usu non poterat. cogitatione presumeret. & qui omĩa ude¬
bat ex se penclentia. qui gentibus fortunam clabat. illum
cliem letum cdemum cogitabat. quo magnituchinẽ suã exue¬
ret. Expertus erat quantum illa bona per omnes terras fulgen¬
tia sudoris exprimerent. ꝙͣ tum occultarum sollicitudinum
tegerent. hec seneca. qui demede labores anxietatesq quibꝰ
ctiam senex agitabatur clescribit. ut ominno infelicẽ uitã
per omnem ctãtem egisse uideatur. hec tam multa de augu¬
sto retuli. ut ex bcatissimo priicipum sumatur oĩm conie¬
ctura. Nam si quem consensus homi pro felicissimo atq

Expanded text:
ad hoc semper revolutus est, ut speraret otium. Hoc labores suos ad hoc semper revolutus est, ut speraret otium. Hoc labores suos etiam si falso, dulci tamen oblectabatur solatio, aliquando se victurum sibi. In quadam ad senatum epistola, cum sibi otium polliceretur, etiam ex verborum dulcedine se voluptatem percipere affirmabat. Tanta otii cupido incesserat ut illud, quia usu non poterat, cogitatione presumeret, et qui omnia videbat ex se pendentia, qui gentibus fortunam dabat, illum diem letum demum cogitabat quo magnitudinem suam exueret. Expertus erat quantum illa bona, per omnes terras fulgentia, sudoris exprimerent, quantum occultarum solicitudinum tegerent. /. 45 Hec Seneca, qui deinde labores anxietatesque, quibus etiam senex agitabatur, describit, ut omnino infelicem vitam per omnem etatem egisse videatur. Hec tam multa de Augusto retuli, ut ex beatissimo principum sumatur omnium coniectura. Nam si quem consensus hominum pro felicissimo atque
Abbreviated transcription (Latin):
lato. ut sepius ad deponendas undiq urgentes molestias de
restituencla re.p. cogitarit. qđ & fecisset re quietem appe¬
tens insi uite infidias tinnusset. Hec quippe maxxiia dicẽ¬
dͥa prinapum infelicitas. ut & rerum statu descendere ab¬
sq capitis periculo nequeant. quam & dioclisiamis & ma¬
xinnamis pluresq alii uite cliscrimine sunt experti. Sed
ut augusti felicitatem liscuciannis. accipite q̃d uir sapien¬
tissimus Seneca cle eius Relicitate censerit in eo libro quẽ
scripsit de breuitate uite. Potentissimis inquit & in altũ
sublatis hommmibus exadeie uoces uidebis. quibus ocium
optent. om̃ibus sus bonis p̾ferarit. cupiant interini ex illo
suo fastigio si tuto liccat descendere. Nam ut ichil extra las¬
cessat. aut quatiat magna in seipa fortuna ruit. Diuis
augustus au cdii plurã ꝙͣ ulli prestiterunt. non clesiit quie¬
tem sibi precari & uaccationem are .p. petere. omĩs eius ẜmo

Expanded text:
lato, ut sepius ad deponendas undique urgentes molestias de lato, ut sepius ad deponendas undique urgentes molestias de restituenda re publica cogitarit, quod et fecisset requietem appetens, nisi vite insidias timuisset. Hec quippe maxima dicenda principum infelicitas, ut e rerum statu descendere absque capitis periculo nequeant, quod et Dioclitianus et Maximianus pluresque alii vite discrimine sunt experti. 44 Sed, ut Augusti felicitatem discutiamus, accipite quid vir sapientissimus Seneca de eius felicitate senserit in eo libro quem scripsit De brevitate vite: potentissimis - inquit - et in altum sublatis hominibus excidere voces videbis, quibus otium optent, omnibus suis bonis preferant, cupiant interim ex illo suo fastigio, si tuto liceat, descendere. Nam, ut nihil extra lacessat aut quatiat, magna in se ipsa fortuna ruit. Divus Augustus, cui dii plura quam ulli prestiterunt, non desiit quietem sibi precari et vacationem a re publica petere. Omnis eius sermo
Abbreviated transcription (Latin):
quos imperio destinauerat magne uirtutis ac idolis adołes¬
centes mmimatura mors eripuit. M. agrippe generi ac me¬
tenatis quos carissimos ac ficlissimos expertus erat. funera
prosecutits est. filias ambas ab se clomi optime educatas. ob
meretriciũ frequentibusq adulternis infamam uitam. edi¬
cto palam ꝓposito. ad insulas relegauit. Quo facto cum se
cum domum cum familiam dehonestasset. propria dete¬
gens dedecora. tantum postea ddoluit. ut sopissime mecena¬
tis & agrippe qui sibi uerum dicere foliti erant. interitum cde¬
fleuerit. questus multociens sibi dcesse. qui uera ex anmio lo¬
querentur. Subsecuta est germania excerctus. Iiuintilio ua¬
ro duce clacles magnum rei .ꝑ. iuilmis. Quis cum hus erum¬
pmis felicitatem comunget: Achce hnis quibus ꝑ om̃em uitã
torquelatur plurimas atq ingentes tum publicas tum pri¬
uatas curas. acleo omni quiẽte ocioq & anmmi & corporis sub¬

Expanded text:
quos imperio destinaverat, magne virtutis atque indolis adolesquos imperio destinaverat, magne virtutis atque indolis adolescentes, immatura mors eripuit. M. Agrippe generi ac Mecenatis, quos carissimos ac fidissimos expertus erat, funera prosecutus est. Filias ambas, ab se domi optime educatas, ob meretriciam frequentibusque adulteriis infamem vitam, edicto palam proposito, ad insulas relegavit: quo facto, cum se, cum domum, cum familiam dehonestasset propria detegens dedecora, tantum postea doluit ut sepe Mecenatis Agrippeque, qui sibi verum dicere soliti erant, interitum defleverit, questus multotiens sibi deesse qui vera ex animo loquerentur. 43 Subsecuta est Germanici exercitus, Quintilio Varo duce, clades, magnum rei publice vulnus. Quis cum his erumnis felicitatem coniunget? Adice his, quibus per omnem vitam torquebatur, plurimas atque ingentes tum publicas, tum privatas curas, adeo omni quiete otioque et animi et corporis sub
Abbreviated transcription (Latin):
armatus imperioq preter etatem ciceronis opera pocius & ar¬
ma & imperium in patrie ꝑniaem ac iuscera conuertit. Ium
sociorum altero senatus auctoritate ab insignibus imperii de¬
recto interfectoq altero ꝓciuilem sanguinem oppͥsso solui reꝵ
potitus est. At is sepe insidiis etiam suorum appetitus. sepiꝰ
diuersorum in se conurationes expertus est. quo tempore ui¬
tam cluicius sollicitam duxit. & inquietam mortis & insi¬
cliarum metu. clonec liuie uxoris consilio usus cum pisom
pepercisset. hac clemencia reliquam sibi uitam securam p̃buit.
Huc usq nulli datus est inter tot timores felicitate locuis. Age
postꝙͣ timere clesiit. que felicitas subsequta est. Primum que
magna dictur felicitatis portio. caruit filus qui imꝑpio sucede¬
rent cum multiplici dolore per omnem uitam offectus fuͭ.
Sororem octouiani amisit. marcellum ac drusium nepotes

Expanded text:
armatus imperioque preter etatem Ciceronis opera potitus, et ararmatus imperioque preter etatem Ciceronis opera potitus, et arma et imperium in patrie perniciem ac viscera convertit. Tum sociorum altero senatus auctoritate ab insignibus imperii deiecto interfectoque altero per civilem sanguinem oppresso, solus rerum potitus est. 42 At is sepe insidiis etiam suorum appetitus, sepius diversorum in se coniurationes expertus est, quo tempore vitam diutius solicitam duxit et inquietam, mortis et insidiarum metu, donec Livie uxoris consilio usus, cum Pisoni pepercisset, hac clementia reliquam sibi vitam securam prebuit. Hucusque nulli da ius est inter tot timores felicitati locus. Age, postquam timere desiit, que felicitas subsecuta est? Primum, que magna ducitur felicitatis portio, caruit filiis, qui imperio succederent. Tum multiplici dolore per omnem vitam affectus fuit: sororem Octaviam amisit, Marcellum ac Drusum nepotes,
Abbreviated transcription (Latin):
hominimi dis tant. Eodem pacto cum principatus natura sit
malus. inuenti tamen longo interuallo sunt aliqui qui
paulum discisserent, ab illĩus nature institutis. s monstris
ac portentis rariores neq uero hos ip̃os felices fuisse iudico. sed
uacuos felicitate. Non enmni extrinsecus auta fortune indul¬
gentia uenit felicitas. neq ut alii s ipĩmet de sua felicitate
extiment oportet. Expendannus illum ip̃m augustũ quem
ut felicissimum om̃ia secla celebrarunt. & qua uyxerit feli¬
citate considerennis. Prima illius etas in ciuili bello diuciꝰ
uersata milli pepercit crudelitate. certe trium uirum ultimꝰ
pro scribendis ciuibus modum statui passus est. nonnullos e¬
tiam proscribendos nommnatim curauit ad corum expilan¬
cdas domos donec sublatis hiis qui rem publicam saluam uel¬
lent. quiq suis cupiditatibus ostabant. cum antomio ꝙ lepido
libertatem eripuit ciuitati. Non refero patrie proclitionem a qͣ

Expanded text:
hominum distant. Eodem pacto, cum principatus natura sit hominum distant. Eodem pacto, cum principatus natura sit malus, inventi tamen longo intervallo sunt aliqui, qui paulo disciscerent ab illius nature institutis, sed monstris ac portentis rariores. 41 Neque vero hos ipsos felices fuisse iudico, sed vacuos felicitate. Non enim extrinsecus aut a fortune indulgentia venit felicitas, neque ut alii, sed ipsimet de sua felicitate existiment oportet. Expendamus illum ipsum Augustum, quem, ut ais, felicissimum omnia secula celebrarunt, et qua vixerit felicitate consideremus. Prima illius etas, in civili bello diutius versata, nulli pepercit crudelitati. Certe triumvirum ultimus proscribendis civibus modum statui passus est. Nonnullos etiam proscribendos nominatim curavit ad eorum expilandas domos, donec, sublatis iis qui rem publicam salvam vellent quique suis cupiditatibus obstabant, cum Antonio et Lepido libertatem eripuit civitati. Non refero patrie proditionem, a qua
Abbreviated transcription (Latin):
onmes annuales decantant. pace per unnersum orbem t̾ra
mariq parta. quare huic saltem felicitatem tribuas ueccesse
est. ne iuidearis i omnibus uelle esse contentiosus.
umichi incolaus inquit felicem nescio qua affers multis in¬
auditam scculis atq imusam. Antiqua mommienta paucos
istiusmodi prmapes recensent. ꝑmultos uero illos quorum
Nagicia ac scelera plures mortales & regna concassarunt.
Uerum nichil affert momenti quim dici omnes debeant in¬
felices. Paucorum siqua ea fuit uunrtus. Una enim yrudo
ut dicitur. uer non designat. Sed tamien si qui paulo tolle¬
rabiliores aut etiam ut uultis bom extiterunt. id ita praro
contiugit. ut portenti loco haberi possit. Nam sepius monstra
hõmi terra ꝙ̃ bonos principes produxit. Natus est miper
infans bouis capite. alter uero cati. hic mancus manu orit᷑
alter uero digitis multiplicatis. que omma longe anatura

Expanded text:
omnes annales decantant, pace per universum orbem terra omnes annales decantant, pace per universum orbem terra marique parta: quare huic saltem felicitatem tribuas necesse est, ne videaris in omnibus velle esse contentiosus». 40 «Tu michi» Nicolaus inquit «fenicem nescio quam affers, multis inauditam seculis atque invisam. Antiqua monumenta paucos istius modi principes recensent, permultos vero illos, quorum flagitia ac scelera plures mortales et regna conquassarunt. Verum nihil affert momenti, quin dici omnes debeant infelices. Paucorum, si qua ea fuit, virtus. Una enim hirundo, ut dicitur, ver non designat. Sed tamen, si qui paulo tolerabiliores aut etiam, ut vultis, boni extiterint, id ita perraro contingit, ut portenti loco haberi possit. Nam sepius monstra hominum terra quam bonos principes produxit. Natus est nuper infans bovis capite, alter vero cati, hic mancus manu oritur, alter digitis multiplicatis. Que omnia longe a natura
Abbreviated transcription (Latin):
onmes posse maluerunt. ꝙͣuis regum. qđ primũ imꝑniꝰ
nomen fuit in terris. sanctum est habitũ apud priscos
illos. dum sua cuiq placebant. nomen quidem untte la¬
horisq officni plenum. S sicut omĩa mala exempla abo¬
ns miciis orta sunt ut trispus ait. sic in imꝑns nomen ie¬
gis tantum mansit. res finilitus pertit ad tyranidemq
defluxit. Itaq cum pricipatus possessio si ueteribus ysto¬
utis. si rationi credimus pessessores improbos efficere soleat
& principatumi qͦ inalam rem esse putandum est.
Uonne. Eosimis niquit ab hoc tuo clecieto excipis multos qͦc
felices ac bonos fua etas existimauit ut barbaros missos
faciamus. Duni augustum. uespasianum tytumi. Anthoni¬
um piumi. Alartuni aurelium. Alex andrum treuerum tra¬
ianum. optimosac iustissimos priapes. quorum iuta meri¬
to felix dici potest. Augusti quidem felicitatem om̃s hystorici

Expanded text:
omnes posse maluerunt. Quamvis regum, quod primum imperii omnes posse maluerunt. Quamvis regum, quod primum imperii nomen in terris fuit, sanctum est habitum apud priscos illos, dum sua cuique placebant, nomen quidem mite laborisque et officii plenum: sed, sicut omnia mala exempla a bonis initiis orta sunt, ut Crispus ait, sic in imperiis nomen regis tantum mansit, res funditus periit ad tyrannidemque defluxit. Itaque, cum principatus possessio, si veteribus historiis, si rationi credimus, possessores improbos efficere soleat, et principatum quoque malam rem esse putandum est». 39 «Nonne» Cosmus inquit «ab hoc tuo decreto excipis multos, quos felices ac bonos sua etas existimavit? Ut barbaros missos faciamus, divum Augustum, Vespasianum, Titum, Antoninum Pium, M. Aurelium, Alexandrum Severum, Traianum, optimos ac iustissimos principes, quorum vita merito felix dici potest. Augusti quidem felicitatem omnes historici,
Abbreviated transcription (Latin):
qui bonos & doctos diligant. qui rarentis aminũ gerant. qͥ
fuerint in nr̃is lrĩs non continentur. Et si quos ulla et as
produxit rariores stoicorum sapiente extiterunt. S qđ̃
regnandi appetitum naturalem ꝙ ob eam causam princi¬
ratum minime malum dixisti. Hoc tibi affirmo. q̃ bona na¬
tura sunt. mala esse non posse. prmcepatus uero qualis sit. e¬
xempla principum decent. quos te non fugit ut plurimũ
reprehensione ꝙͣ laude fuisse eligniores. Neq enm consen¬
tancum est ut qđ natitra bonum sit. malos recdlat possidẽ¬
tes. Naturalia enim etiam repugnantibus nobis. umi suã
excercent. Emimerasti carole bõna que possunt prodire ex
principatu. oblitus credo quot calamitatibus illius cupiditas
orbem terrarũ afflixit. ut ex acrandi illi eẽ uieleantur. qui
qđ om̃i erat ad unum primi detulerũt. libertatemq sub
qua nati erant scruituti subicientes. unm aliquẽ plusꝙ̃

Expanded text:
qui bonos et doctos diligant, qui parentis animum gerant, qui qui bonos et doctos diligant, qui parentis animum gerant, qui fuerint in nostrisproduxit, rariores Stoicorum sapiente extiterunt. Sed quod regnandi appetitum naturalem et ob eam causam principatum minime malum dixisti, hoc tibi affirmo: que bona natura sunt, mala esse non posse. 38 Principatus vero qualis sit, exempla principum docent, quos te non fugit ut plurimum reprehensione quam laude digniores. Neque etiam consentaneum est, ut quod natura bonum sit, malos reddat possidentes: naturalia enim, etiam repugnantibus nobis, vim suam exercent. Enumerasti, Carole, bona que possunt prodire ex principatu, oblitus credo quot calamitatibus illius cupiditas orbem terrarum afflixit, ut execrandi illi esse videantur, qui quod omnium erat ad unum primi detulerunt libertatemque sub qua nati erant servituti subicientes unum aliquem plusquam
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatem. potestatemq qua liberales esse. bñfiai. magni¬
fici. qua multorum comocla procurare. & tum in homines
tum in ppos leos pictatem excercere ualcannis. Hac clatꝰ
protegen oppiessos. afflitos erigere. subministrare egenis
opem̃ ferre aucis. premia tribuere uirtuti. prodesse ꝙͣplu¬
mims. Quare neqͣꝙͣ amplius dixeris. aut malũ natura ẽẽ
prmopatũ cum tantũ adsit bñ agendi facultas. aut infe¬
licitatis causam insi malis prebere.
Sum incolaus. quos tu quidem tyranmos appelles nescio.
hoc certe somus nonnullos corum fuisse regibus meliores iu¬
stiusq in subditos imperium exercuisse. non enm nomine
sed re dutniguntur. Uerumtamien si recte regum impera¬
torum ceterorumq imperantium ac principantiũ uitam
et mores ppendes clignos reperies ꝑmultos qui tyramiorũ
pocusꝙ regum nomen mereantur. Nam boni illi qui ad
publicam̃ utilitatem intendant. secluso priuato cõmodo.

Expanded text:
facultatem potestatemque qua liberales esse, benefici, magnifacultatem potestatemque qua liberales esse, benefici, magnifici, qua multorum commoda procurare et tum in homines, tum in ipsos deos pietatem exercere valeamus? Hac datur protegere oppressos, afflictos erigere, subministrare egenis, opem ferre amicis, premia tribuere virtuti, prodesse quam plurimis. Quare nequaquam amplius dixeris aut malum natura esse principatum, cum tanta assit beneagendi facultas, aut infelicitatis causam nisi malis prebere». 37 Tum Nicolaus: «Quos tu quidem tyrannos appelles, nescio. Hoc certo scimus, nonnullos eorum fuisse regibus meliores iustiusque in subditos imperium exercuisse. Non enim nomine, sed re distinguntur. Verumtamen si recte regum, imperatorum ceterorumque principantium vitam ac mores perpendes, dignos reperies permultos, qui tyrannorum potius quam regum nomen mereantur. Nam boni illi, qui ad publicam utilitatem intendant secluso privato commodo,
Abbreviated transcription (Latin):
arte eg̃regia ceteris prestamus. cum enm id sare iudemꝰ
qđ alios fugiat. tũ maxime erigimur ad lauclis cupidita¬
tem. Itaq fmgulis in rebus. insitus nobis est p̃eminentie
appetitiq & p̾dimnentia impcrandi. Que autem natura
uobis insunt. omni culpa & rep̾hentione uacant. neq etiã
mala appellari clecet. cibi enim ac potus. uenereorumq appe¬
titus. cum anatura prodeat. millomole est uiciosus sed
quemachnodum horum usus non neccessarius si ad uolu¬
ꝑtatem referatur: non caret crimie. ita si quis pricipa¬
bu abutatur. quando labitur abordine rationis. datur
uicio. Nullum igitur crimen millum delictum adstriben¬
clum est principatui. cum sit eius appeticio anatura. neq
ctiam ulla infelicitas tribuenda. s hns pocius qui ꝑ abu¬
sum rem optimam ad uicia detorquent & imuri arum
ceterorum. Nan quid utilius quid oꝵ tabiluis tribuit no¬
bis cdeus. quid ad uirtutum ex cercitia propencuis. ꝙͣ cam

Expanded text:
arte egregia ceteris prestamus. Cum enim id scire videmur arte egregia ceteris prestamus. Cum enim id scire videmur quod alios fugiat, tum maxime erigimur ad laudis cupiditatem. Itaque singulis in rebus insita nobis est preeminentie appetitio et cupiditas imperandi. Que autem natura nobis insunt, omni culpa et reprehensione vacant neque etiam mala appellari decet. 36 Cibi enim ac potus venereorumque appetitus, cum e natura prodeat, nullo modo est vitiosus. Sed, quemadmodum horum usus non necessarius, si ad voluptatem referatur, non caret crimine, ita, si quis principatu abutatur, quando labitur ab ordine rationis, datur vitio. Nullum igitur crimen, nullum delictum ascribendum est principatui, cum sit eius appetitio a natura, neque etiam ulla infelicitas tribuenda, sed iis potius qui per abusum rem optimam ad vitia detorquent et iniuriam ceterorum. Nam quid utilius, quid optabilius tribuit nobis deus, quid ad virtutum exercitia propensius, quam eam
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum sint legum ac iusticie mmistri. nec priuato sed pu ᵒ
commoclo clent operam. cum pacem colant. aipiditatibus
statuant modum. uiros loctos ament cum quasi parentes
eorum quibus presunt. appellari mercantur. quid his ab¬
est quin & dici ꝙ esse felices queant: Nam quoel arbitra¬
ris natura malum esse principatum uide. ne longius ꝙͣ ra¬
tio suadeat. a uero seclucaris. Natura insitũ nobis princi¬
pandi appetitum Cicero nr̃ tradit ut amimus bene a natura
institutus & subesse nolit & cupiat preesse. inchidit enĩ nob̃̾
siue deus siue parens natura desiderium laudis ꝙ glorie
ꝙͣ maxinia consequimur prestancia & imꝑaris quibus e¬
minentia queclam aminiq excellencia indicantur. Cernis
natura ip̃a duce gestire amimuni nr̃m ac letari cum reliquos
etiam bonarum arcium certamine antecellit. Et enm ex tol¬
Inmir gloria quadam. Si pruclencia consilio doctrina uł

Expanded text:
qui, cum sint legum ac iustitie ministri, nec privato, sed publico qui, cum sint legum ac iustitie ministri, nec privato, sed publico commodo dent operam, cum pacem colant, cupiditatibus statuant modum, viros doctos ament, cum quasi parentes eorum quibus presunt appellari mereantur, quid his abest quin et dici et esse felices queant? 35 Nam quod arbitraris natura malum esse principatum, vide ne longius quam ratio suadeat a vero seducaris. Natura insitum nobis principandi appetitum Cicero noster tradit, ut animus bene a natura institutus et subesse nolit et cupiat preesse. Indidit enim nobis sive deus sive parens natura desiderium laudis et glorie, quam maximam consequimur prestantia et imperiis, quibus eminentia quedam animique excellentia iudicantur. Cernis natura ipsa duce gestire animum nostrum ac letari cum reliquos etiam bonarum artium certamine antecellit: et enim extollimur gloria quadam, si prudentia, consilio, doctrina vel
Abbreviated transcription (Latin):
Dignitates. preturas. magratus. in peccumis uero q̃ seruan
possunt. sunt multo remissiores. Mensa amea argenteaq
et ceteri apparatus. ml afferut subsidii quo simis felices.
non enim egrituclines amimi leuant. s prestant curiosiores
plus ca aspicientes delectant ꝙͣ possidentes. Hoc uerissine
aucliui clicere. in quo & multi sapientes comieniunt. mil¬
lum esse ex corporis sensibus. in quo non apriuatis pͥncipes
Uoluptate exuperentur. quare longinqua erit ab hnis uite
felicitas. quos & milla uera ac solĩcla sequitur uoluptas. et
multi circumstant mentis cruciatus.
um Carolus tyramnorum inquit non regum aut ĩꝑatorui
uta hns cruciabitur que dixisti malis. qm̃ ut iustimis af¬
firmat tyrammos sꝑ uicns habundare. ideoq & esse infelices
neccesse est. ac uero ceterorum qui recto iustoq iudicio pro
comimum utilitate regnant. longe alia uidetur ee conditio.

Expanded text:
dignitates, preturas, magistratus. In pecuniis vero, que servari dignitates, preturas, magistratus. In pecuniis vero, que servari possunt, sunt multo remissiores. Mensa aurea argenteaque et ceteri apparatus nihil afferunt subsidii quo simus felices. Non enim egritudines animi levant, sed prestant curiosiorem: plus ea aspicientes delectant quam possidentes. Hoc verissime ausim dicere, in quo et multi sapientes conveniunt, nullum esse ex corporis sensibus in quo non a privatis principes voluptate exuperentur. Quare longinqua erit ab his vite felicitas, quos et nulla vera ac solida sequitur voluptas et multi circumstant mentis cruciatus». 34 Tum Carolus «Tyrannorum» inquit «non regum aut imperatorum vita iis cruciabitur que dixisti malis, quoniam et lustinus affirmat tyrannos semper vitiis abundare; ideoque et esse infelices necesse est. At vero ceterorum, qui recto iustoque iudicio pro communi utilitate regnant, longe alia videtur esse conditio,
Abbreviated transcription (Latin):
infidie. Suspiciose sunt epule atq potus raroq sapiunt tom
mixte curis. tum continuo usu neglecte. Nam uoluptates qͥ
magis affluunt. eo ex copia &c sacietate. fiunt in suauiores.
Preterea non idem qui reliquis gustus neq appetitus. ꝙ si qñ
esuriens cibum capit. non sinunt uarie cogitationes perapere
ciborum suauitatem. Uenerca multis suspicionibus implicãt᷑
Multi enim hoc ueluti laqueo. hii perierunt. hii capti. Licen¬
tia nichil felicitatis importat.nam scitis ueteri prouerbio ea
fieri folere homnes cleteriores. bñficiorum facultas est nob
optanda. sed plurmia pars hõm cam ad maleficia conuer¬
tunt. non est cdignum bñficii nomine quidquid principes
clonant. effusio aliqn & inconsulta largitio bñficium ap-¬
pellantur. ac in clanclo bñficio. ratio ꝑsonarum & temporis
constet oportet. Illi autem ut plurnum tribuit. nõ egemis
sed turpibus & indignis dant tamen qđ tenere non possunt.

Expanded text:
insidie. Suspitiose sunt epule atque potus raroque sapiunt, tum insidie. Suspitiose sunt epule atque potus raroque sapiunt, tum mixte curis, tum continuo usu neglecte. Nam voluptates, quo magis affluunt, eo ex copia et satietate fiunt insuaviores: preterea non idem qui reliquis gustus neque appetitus. Quod si quando esuriens cibum capit, non sinunt varie cogitationes percipere ciborum suavitatem. Venerea multis suspicionibus implicantur: multi enim, hoc veluti laqueo capti, perierunt. Licentia nihil felicitatis importat: nam scitis, veteri proverbio, ea fieri solere homines deteriores. 33 Beneficiorum facultas est nobis optanda, sed plurima pars hominum eam ad maleficia convertunt. Non est dignum beneficii nomine quicquid principes donant. Effusio aliquando et inconsulta largitio beneficium appellatur. At in dando beneficio ratio personarum et temporis constet oportet. Illi autem, ut plurimum, tribuunt non egenis, sed turpibus et indignis; dant tamen quod tenere non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
turus ee iudeatur. tamen ut sessor bonus in equo retrogrado
ac calcitroso excucientir. dilabeturq aliquando. ita qui ad im¬
perium ascendet. cdeffluet uel inuitus rerum licentia ac luxu
ac tot insicdis. tum homi tũ uiciorum circumuentus declinabit
agubernaculo & tanꝙͣ uchementi actus tempestate ui fluctuũ
iactabitur ad scopulos. in quibus allidetur pcrec litabiturq oĩs
beneuiuendi ratio & disciplnia Nam qđ carolus ad comparã¬
clam felicitatem contulit. cliuicias. opes. rerum licentiam. bene¬
ficiorum facultatem. imperia. clignitates. uoluptatesq. & alia
plura que retulit. Ista quid̃ pocius infelicitatũ ꝙͣ felicitatis ir¬
ritamenta instrumentaq esse uidentur. erum opibus atq
diuicns non magis utinitur principes ꝙͣ priuati. nec magis
quantum homini fiat satis. Uictum habent preciosiorem. &
cultiores uestes. sed uenena in hns formidantur. & amicoꝵ

Expanded text:
turus esse videatur, tamen, ut sessor bonus in equo retrogrado turus esse videatur, tamen, ut sessor bonus in equo retrogrado ac calcitroso excutietur dilabeturque aliquando, ita, qui ad imperium ascendet, diffluet vel invitus rerum licentia ac luxu et, tot insidiis tum hominum, tum vitiorum circumventus, declinabit a gubernaculo et, tanquam vehementi actus tempestate, vi fluctuum iactabitur ad scopulos, in quibus allidetur periclitabiturque omnis bene vivendi ratio et disciplina. Nam quod Carolus ad comparandam felicitatem contulit divitias, opes, rerum licentiam, beneficiorum facultatem, imperia, dignitates voluptatesque et alia plura que retulit, ista quidem potius infelicitatis quam felicitatis irritamenta instrumentaque esse videntur. Verum opibus ac divitiis non magis utuntur principes quam privati, neque magis quam quantum homini fiat satis. Victum habent pretiosiorem et cultiores vestes, sed venena in his formidantur et amicorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ clulcis & iocuncla ea uita esset. ꝙͣ uero misera et anxia. in
imperio constituta. Uidetis quani naturam pͥncipatus ẽẽ
affirmarit. & sapientes uiri. & hn qui & ip̃i lumimi &
bom prinapes extiterunt. Et enm ueluti fuligo cõmacu¬
lat tangentes. sic regnum possiclentes corrumpit multitu¬
dine morborum anmi. que si quis sane mentis penitus
perspexerit haud sane multum illius cupiclitate flagrabͭ
Non emi solum que terenciamis ille adolescens q̃ rebatur
in amore uicia. iras. suspitiones. mimicicias. bellum. parẽ
rursum. sed multo meo acerbiora atq asperiora perspicax
ammus intuebitur. impotentiam. fastum. superbiam. li¬
bidines. oclia crudelitatem. ambicionem dominandi. cupi¬
ditates. ueneficia. & quicquid aliud ad perniaem mor¬
talium nequicia homi excogitauit. Ꝙ si quii eo robore
ca firimitate amim diunõ quodam munere fretus ad
prnapatum adeat. ut om̃s eius illecebras untute. supera¬

Expanded text:
quam dulcis et iocunda ea vita esset, quam vero misera et anxia in quam dulcis et iocunda ea vita esset, quam vero misera et anxia in imperio constituta. Videtis quam naturam principatum esse affirmaverint et sapientes viri et ii qui et ipsi summi et boni principes extiterunt. Et enim, veluti fuligo commaculat tangentes, sic regnum possidentes corrumpit multitudine morborum animi, quos si quis sane mentis penitus prospexerit, haud sane multum illius cupiditate flagrabit Non enim solum que Terentianus ille adolescens querebatur in amore vitia, iras, suspitiones, inimicitias, bellum, pacem rursum, sed multo in eo acerbiora atque asperiora perspicax animus intuebitur, impotentiam, fastum, superbiam, libidines, odia, crudelitatem, ambitionem dominandi, cupiditates, venefitia et quicquid aliud ad perniciem mortalium nequitia hominum excogitavit. 32 Quod si quis eo robore, ea firmitate animi, divino quodam munere fretus, ad principatum adeat, ut omnis eius illecebras virtute supera
Abbreviated transcription (Latin):
ad imperiũ assuniendum cogebant locutũ commnenorat.
Nescitu amia quid inali sit imperari. gladui pendentes
ceruiabus imminent. halte undiq. undiq spicula ipsi
custodes timentur. ipi comites formidantur. adde ꝙ omĩs
ctas in imperio reprehenditur. Marcus aurelius. anthoniꝰ
pius qui per omnem uitam philosephantes. inter omnes
qui umꝙ̃ imperarunt. palmam tulisse iurtutis. hystorie fe¬
runt. sanctimonia certe uite excelluit omnes ab achiano
adoptatus in imperium. magis doluisse ꝙͣ letatus essecre¬
ditur. Iussus autem ex priuatis ortis in prmapis domum
migrare. inuitus accessit. & cum ab eo domestici q̃ierent
curtan mestus in tantam adoptionem transuet. multii
disputauit. que in se mala imperium contineret. Dyoc li si¬
amis uero cum post depositũ imperium in priuata uilla ag
colendo intentus clegeret. rogatus a licimo ut ad imperium
rediret. id recus auit. disserens ostenso orto quem plantauãt

Expanded text:
ad imperium assumendum cogebant, locutum memorat: ad imperium assumendum cogebant, locutum memorat: nescitis, amici, quid mali sit imperare? Gladii pendentes cervicibus imminent, aste undique, undique spicula, ipsi custodes timentur, ipsi comites formidantur. Adde quod omnis etas in imperio reprehenditur. M. Aurelius Antoninus Pius, quem per omnem vitam philosophantem inter omnes qui unquam imperarunt palmam tulisse virtutis historie ferunt, sanctimonia certe vite excelluit omnes. Ab Hadriano adoptatus in imperium, magis doluisse quam letatus esse traditur: iussus autem ex privatis ortis in domum principis migrare, invita accessit. Et cum ab eo domestici quererent, cur tam mestus in tantam adoptionem transiret, multis verbis disputavit que in se mala imperium contineret. 31 Dioclitianus vero, cum post depositum imperium in privata villa agro colendo intentus degeret, rogatus a Licinio ut ad imperium rediret, id recusiavit, disserens, ostento orto quem plantarat,
Abbreviated transcription (Latin):
les. neq soluis meolai hec est. sed flaui quoq nopisci sẽ¬
tentia. qui ad clyoclicianũ imperatorem in aureliã uita
scribens. Uide queso inquit ꝙͣ pauci fuerint principel uoĩ
ut bñdictum sit ascurrã quoclam laudii inmico. unico
amilo omnel bonos principes clescribi ac depnigi posse. Que¬
ritur que res. malos prmapes faciat. iam pͥmum licencia
demde rerum copia. amna improbi. satellites detestãdi.
eumnichi auarissumm. anliti uel stulti. uel detestabiles. ex
quo dyoclicianum dixisse cõmemorat. nichil essẽ ꝙͣ beue
imperare difficiluis. Colligunt se inquit quatuor aut qͥnq
atq imuinum imperatoren capiendum consilium coeut.
dicunt qđ probandum aut improbandum sit. Emperator
qui cdomui clausus est. uera non nouit. facit uidices quos
fieri non oportet. amouet a re pu. quos debet retinere.
bono pinicipe ẽe testatur. Tclem saturinũ quem egypcni

Expanded text:
les. 29 Neque solius Nicolai est hec, sed Flavii quoque Vopisci senles. 29 Neque solius Nicolai est hec, sed Flavii quoque Vopisci sententia, qui ad Diocletianum imperatorem in Aureliani Vita scribens: vide, queso, - inquit - quam pauci fuerint principes boni, ut bene dictum sit a scurra quodam Claudii mimico uno anulo omnis bonos principes describi ac depingi posse. Queritur que res malos principes faciat? Iam primum licentia, deinde rerum copia, amici improbi, satellites detestandi, eunuchi avarissimi, aulici vel stulti vel detestabiles. Ex quo Dioclitianum dixisse commemorat nihil esse quam bene imperare difficilius. Colligunt se - inquit - quatuor aut quinque atque in unum ad imperatorem capiendum consilium coeunt, dicunt quid probandum aut improbandum sit. Imperator, qui domi clausus est, vera non novit, facit iudices quos fieri non oportet, amovet a re publica quos debet retinere. bono principe esse testatur. 30 Idem Saturninum, quem Egyptii
Abbreviated transcription (Latin):
cilime ad lasciuiam &s uicia labamnur. cum principatus
re ĩpa ꝙ licentia malus est. malorumiq opifexꝙ minist̾
Sed in hac omni nr̃a clisputatione predictum uelim me
nichil aduersus ꝑ sonas. s dere ip̃a sentire quocd lequor:
que cum plurima uicia secum trahat. neccesse est etiã
honos niros. aut corrumpat aut clefatiget. ad eo ut mil¬
lam felicitatem clegustare queant. Sunt enim ĩ regno
quiclam tanꝙ̃ in ct̾ate adolescentium. ac senim natura
nisita uicia. que qui tollit aut mitigat. dumio pocius fũ¬
gitur muinere. ꝙͣ suo. Sicut enim ignis quicquid illi
heret. aut calefacit. aut uri. ita & imperium quos ap¬
prehenelit aut malos redelit. aut certe deteriores. delin¬
untur enim homnies illius consuetucline ꝙ contagione in¬
quinantur. quo fit ut etiam si probi. casti .pii. humani.
ad illud euchantur. inficiantur eius moribus & maligni¬
tate. euadantq impii. scelesti. in humam ꝑiuiri. crule¬

Expanded text:
cillime ad lasciviam et vitia labamur, tum principatus cillime ad lasciviam et vitia labamur, tum principatus re ipsa et licentia malus est malorumque opifex ac minister. Sed in hac omni nostra disputatione predictum velim me nihil adversus personas, sed de re ipsa sentire quod loquor, que, cum plurima vitia secum trahat, necesse est etiam bonos viros aut corrumpat aut defatiget, adeo ut nullam felicitatem degustare queant. Sunt enim in regno quedam tanquam in etate adolescentum ac senum natura insita vitia, que qui tollit aut mitigat divino potius fungitur munere quam suo. Sicut enim ignis, quicquid illi heret, aut calefacit aut urit, ita et imperium, quos apprehendit, aut malos reddit aut certe deteriores. Deliniuntur enim homines, illius consuetudine et contagione inquinantur. Quo fit ut, etiam si probi, casti, pii, humani ad illud evehantur, inficiantur eius moribus et malignitate evadantque impii, scelesti, inhumani, periuri, crude
Abbreviated transcription (Latin):
adulatorum scriptoruniq omnium adulantissimnis. de iulio ce¬
saie ngram tiberii sepuis apcrte mentitur in laudibus suis. tã¬
ꝙ de deo loquens. non cle eo cunis acta in omni uita armo¬
rum gloria excepta a bonis reprobata extitere. Secl licet
pauci paulum emerserut a consuctucline aliorum. ⁊ amẽ
si qua in eis untus enituit. ca multorum uiciorũ taligie
obumbrata est. Imienies quosdam humanos s luxcurio¬
sos. alios pruclentes sed trucleles. hos iustos. s declitos aua¬
ricie. nonmuillos magnificos sel raptores. quosdam libera¬
les secl ira feruides. & mmpotentes. ita quoquo uerteris
nchil purum. nchil fincerum in eis reperies. nichil ca¬
stum nichil absolutum. sed ita infecta omĩa. ut longa
interuallo untutes a uitiis superentur. neq hoc tantũ
natura homi. quantum ipsius euenit uicio pricipat᷑.
plam cum natura fragiles sumus atq inbecilles. qui fa¬

Expanded text:
adulatorum scriptorumque omnium adulantissimus, de Iulio Ceadulatorum scriptorumque omnium adulantissimus, de Iulio Cesare in gratiam Tiberii sepius aperte mentitur, in laudibus suis tanquam de deo loquens, non de eo cuius acta in omni vita, armorum gloria excepta, a bonis reprobata extitere. Sed licet pauci paulum emerserint a consuetudine aliorum, tamen, si qua in eis virtus enituit, ea multorum flagitiorum caligine obumbrata est. Invenies quosdam humanos, sed luxuriosos, alios prudentes, sed crudeles, hos iustos, sed deditos avaritie, nonnullos magnifcos, sed raptores, quosdam liberales, sed ira fervidos et impotentes. Ita quoquo verteris, nihil purum, nihil sincerum in eis reperies, nihil castum, nihil absolutum, sed ita infecta omnia, ut longo intervallo virtutes a vitiis superentur. 28 Neque tantum hoc natura hominum, quantum ipsius evenit vitio principatus. Nam tum natura fragiles sumus atque imbecilles, qui fa
Abbreviated transcription (Latin):
eorum. cum ueritas & ratio michi persuadent. ut credã
nichil dici posse miscrius principantium uita: quam recte
penitus intuenti licet inspicere. ambiciosam. anxiam. tur¬
bulentam. max imis conscitatibus calamitatibusq ac malis
facnioribus plenam. Carolus bonos posse ẽe principes et
noniullos habitos dicit. Ego non qui esse possunt. s qui
fuerint perquiro. quos mindũ ulla etas sortita est. N am¬
si ueteri esiodi sentencia cliffiaile est bonum esse id multo
in regibus & imperio difficilius fiet. quorum plura uici¬
orum pritamenta ab excercitio uirtutum subelucunt. Exu¬
lit aliquando sed tamen per raro in aliquibus quidã uir¬
tutum splendor.s scriptorum nonnulloꝵ assentatio. qͥ
adulationis prenia a prinaipibus expectabant. ex paruui¬
la scintilla iurtutis. inaxinum nicendiũ exatarũt. ampli¬
antes ca urbis que tenua rebus erant. Ualerius maximus

Expanded text:
eorum, tum ratio et veritas mihi persuadent, ut credam eorum, tum ratio et veritas mihi persuadent, ut credam nihil dici posse miserius principantium vita, quam recte ac penitus intuenti licet inspicere ambitiosam, anxiam, turbulentam, maximis cruciatibus calamitatibusque ac malis facinoribus plenam. Carolus bonos posse esse principes et nonnullos habitos dicit, ego non qui esse possunt, sed qui fuerint perquiro, quos nondum ulla etas sortita est. 27 Nam veteri Hesiodi sententia difficile est bonum esse: id multo in regibus et imperio difficilius fiet, quos plura vitiorum irritamenta ab exercitio virtutum subducunt. Eluxit aliquando, sed tamen perraro, in aliquibus quidam virtutum splendor. Sed scriptorum nonnullorum assentatio, qui adulationis premia a principibus expectabant, ex parvula scintilla virtutis maximum incendium excitarunt, ampliantes ea verbis que tenuia rebus erant. Valerius Maximus,