comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iuuenalis. s ꝓeul extendom petulãs quatit
hostia funẽ ¶ Limosoq lacu. ut ueri similẽ
fugã faciat circũstantus utit᷑. Notandum
sane bugiliũ sub alioꝵ ꝑsonis causã ex seꝗ
nobiliũ. ut hoc loco marii. Itẽ paulopost
ponpei. Ut iacet ingens litore trũcus. ¶Per
noctẽ obscurus. bona elocutio ẽ rem tẽporis
adꝑsonã trãfferre. Ut matutinus uenit.¬
¶ Si forte dedissent. Mediũ se p̃bet nã nec ne¬
gat. nec ꝯfirmat eos nauigasse ne aut eis
demat securitatẽ. aut qd̾ supͣ dix falsũ sit
nõ posse nauigare grecos nisi hõie ĩ molato.
ut illoꝵ sit qd̾ ꝗd eligerint. ⁊ artis ẽ mar¬
gumẽtoꝵ angustia. incertis uti sermonib
¶Antiquã. carã. ⁊ bene ꝯmemorat liberos
⁊ parentẽ. Ut ostendat se nõ deseruisse. dt
uilem s mortis fugisse terrore ¶Fors
bene dicit misericordiã. ostenditq nõ se ha¬
bere causa redeũdi post mortẽ suoꝵ. ¶ Effu¬
plerũq ⁊ impiare significat. ¶ꝑ siqua est.

Expanded text:
icens «sed procul extensum petulans quatit hostia funem». LIMOSOQVE LACV ut verisimilem fugam faciat, circumstantiis utitur. Notandum sane Vergilium sub aliorum personis causam exsequi nobilium, ut hoc loco Marii, item paulo post Pompeii, ut «iacet ingens litore truncus». PER NOCTEM OBSCVRVS bona elocutio est rem temporis ad personam transferre, ut ‘matutinus venit’. SI FORTE DEDISSENT medium se praebet; nam nec negat nec confirmat eos navigasse, ne aut eis demat securitatem aut quod supra dixit falsum sit, non posse navigare Graecos nisi homine immolato, ut illorum sit quicquid elegerint. Et artis est in argumentorum angustia incertis uti sermonibus. ANTIQVAM caram. Et bene commemorat liberos et parentem, ut ostendat se non deseruisse ut vilem, sed mortis fugisse terrore. FORS Et bene elicit misericordiam ostenditque non se habere causam redeundi post mortem suorum. EFFVplerumque et ‘impiare’ significat. PER SI QVA EST
Abbreviated transcription (Latin):
tesis facta ẽ. Omĩs tencria. subaudis
gens ⁊ absoluta est el ocutio ¶Pandunt᷑
porte. signũ pacis ẽ. Ut salustius aperte
porte repleta arua cultorib. ¶Uorica ca¬
stra. oala ẽ ꝯpositio ab ea sillaba ĩcipere
qua suꝑior finitꝰ est ẜmo. Nã plerũq ⁊ ca¬
cenphaton fac̾. ut hoc loco. Sane dorus
neptum filius fuit. Unde dori orignie du¬
cñt. ¶ Tendebat. Tentoria habebat. Ut ⁊
latis tendebat inarius. ¶Senus achilles.
ꝓpter hectorẽ tractũ. ⁊ talis ubiq ĩ ducendꝰ
est. ut Oratiꝰ uira neget sibi nata ¶Clas
sib hic locus magis ad equites referre debe¬
mus. ut ⁊ ortune classes. Unde ⁊ classica

Expanded text:
thesis facta est. OMNIS TEVCRIA subaudis thesis facta est. OMNIS TEVCRIA subaudis ‘gens’. Et absoluta est elocutio. PANDVNTVR PORTAE signum pacis est, ut Sallustius «apertae portae, repleta arva cultoribus». DORICA CASTRA mala est compositio ab ea syllaba incipere qua superius finitus est sermo; nam plerumque et cacenphaton facit, ut hoc loco. Sane Dorus Neptuni filius fuit filius, unde Dori originem dum. tendebat tentoria habebat, ut "et latis tendebat in arvis" . saevus achilles propter Hectorem tractum. et talis ubique inducendus est, ut Horatius "iura neget sibi nata" . Ad v. 30 Classibus hic locus magis ad equites referre debemus, ut "et Ortinae classes" : unde et classica
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗa dicturꝰ ẽ feta armis aliuis ẽ quo deflu¬
unt sordes. Ut Salustius insimulãs sibi
aluũ purgari. Uenter ut qui uidet̾. Ut
Iuuenalis montam ꝗꝗ uenter ad ẽ aͥ dñe
tardus ¶Armato milite. Ut supͣ. exhoste
¶Tenedos. tenes ꝗdã infamados. qd̾ cũ no¬
nerea ꝯcubuisset. hane ĩ sulã uacuã culto¬
rib tenuit. Unde tenedos dicta est. ⁊deo
ergo ait notissima fama. Sic cicero. tenẽ
stacio. Statio est ubi ad tẽpus stant ua¬
ues. portus ubi biemant. ¶Male fida.
aut minus fida ꝓpter periculũ nauium
ꝗa stacio est quã plagiã dicũt. aut certe
fida g̾cis male hoc ẽ in nr̃a ꝑnitiẽ. Ut lu¬
cams de syrtib sic male deseruit. ⁊ hanc
sigͥficatiõe raro inueuimꝰ. Sane malefi¬
dus minꝰ fidus ĩtelligit᷑. male enĩ minu¬
tionẽ b̃t nõ negationẽ. ¶ Abusse. petusse.
abisse dicimꝰ ⁊ petisse. s ꝓpter metrũ ephẽ¬

Expanded text:
quia dicturus est «feta armis». Alvus est quo defluquia dicturus est «feta armis». Alvus est quo defluunt sordes, ut Sallustius «simulans sibi alvum purgari», venter qui videtur, ut Iuvenalis «Montani quoque venter adest abdomine tardus». ARMATO MILITE ut supra «ex hoste». TENEDOS Tenes quidam infamatus, quod cum noverca concubuisset, hanc insulam vacuam cultoribus tenuit; unde Tenedos dicta est. Ideo ergo ait ‘notissima fama’. Sic Cicero «Tennem STATIO statio est ubi ad tempus stant naves, portus ubi hiemant. ‘Male fida’ aut ‘minus fida’, propter periculum navium, quia statio est, quam plagiam dicunt; aut certe ‘fida Graecis’. ‘Male’ hoc est ‘in nostram perniciem’, ut Lucanus de syrtibus «sic male deseruit»; et hanc significationem raro invenimus. Sane ‘male fidus’, ‘minus fidus’ intellegitur. ‘Male’ enim minutionem habet, non negationem. ABIISSE PETIISSE ‘abisse’ dicimus et ‘petisse’, sed propter metrum epen
Abbreviated transcription (Latin):
Sciendũ sane uirgiliũ ubiq in solutione
ista ẜuare sibi excusationẽ sinaliphe qd̾
alii ꝯtempnũt. ¶ Notũ. oblatũ. Nam
participiũ est ¶ Ea fama uagat̃. Sen e
ex cusat ne reus sit ꝯscientie. ¶ huc. pro¬
illuc. ¶ Delecta corpora. delectorũ ui¬
roꝵ ¶ Sortiti. contraria sut delectus ⁊
sortitus. s intelligimus ꝗdẽ plures eloctoᷤᷤ
sorte tam̃ exip̾is ductos ꝗ ĩ cluderentur.
¶Uirũ.pro biroꝵ. qua figura ⁊ inpsa uti¬
mur. Dic̃ sane plinius in naturali histo¬
ria. hoc in neutro nõ ẽẽ faciendũ. silicet
ꝓpter similitudinẽ easuũ nisi forte n¬
mia met̾ͥ necessitas cogat. ¶ Ceco literi¬
I cecis laterib.⁊ nota alit̾ dici cecũ hõie
Idest nõ indẽtẽ. alit̾ cecũ latus. Idest obsce¬
catuꝵ absconsuꝵ. ¶ Ingentes. Ut diximus
epicheto leuauit tapinosin.Aterũq.
Uteru᷑ est mulieꝵ. quẽ modo ideo dixit.

Expanded text:
Sciendum sane, Vergilium ubique in solutione Sciendum sane, Vergilium ubique in solutione ista servare sibi excusationem synaliphae; quod alii contemnunt. VOTVM oblatum; nam participium est. EA FAMA VAGATVR bene excusat, ne reus sit conscientiae. HVC pr‘illuc’. DELECTA CORPORA delectorum virorum. SORTITI contraria sunt ‘delectus’ et ‘sortitus’. Sed intellegimus plures quidem electos, sorte tamen ex ipsis ductos, qui includerentur. virum pro virorum, qua figura et in prosa utimur. dicit sane Plinius in naturali historia hoc in neutro non esse faciendum, scilicet propter casuum similitudinem, nisi forte nimia metri necessitas cogat. pro ‘caecis lateribus’. Et nota aliter dici caecum hominem, id est non videntem, aliter caecum latus, id est obcaecaturum, absconsurum. INGENTIS ut diximus, epitheto levavit tapinosin. VTERVMQVE uterus est mulierum; quem modo ideo dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
in nr̃ds fabricata est machina muros ut
alii porta quã eis antenor aperuit e¬
equũ pictũ habuisse fert̾ uł certe anteno¬
ris domiꝰ quo posset agnosci aut eque¬
stri prelio uicta est troia. aut monte
hippio post quẽ asconderant se greci. Un¬
de ⁊ alludit. instar montis equũ. aut
re uera hoc fuit qd̾ bugilius sequit̃.
¶Palladis arte. aut ingeniose aut dolose
ac si diceret ꝯsilio irate dee. que fuit ini¬
miei troianis. ¶ Edificant translatio a
robore naues. ¶ Abiete costas. nõ sine uir
gilius hoc loco abietem ꝯmemorat. Stẽ
acerem ⁊ pinũ paulopost. Nam fulmi¬
nata abies interitũ dñe significat.⁊
troia ꝑfeminã perit. Acer uoͣ intutela
stuporis est. ⁊ uiso equo stupuere troiai
Ut pars stupet in nupte donũ exiciale
minerue. Pi nus intutela quidẽ ẽ matͥs
cadentia ꝑ frande̾ ĩterimũt. ⁊ hic equus
plenus ĩ sidiaꝵ est. Abiete. solutio est

Expanded text:
in nostros fabricata est machina muros». Vt in nostros fabricata est machina muros». Vt alii, porta quam eis Antenor aperuit equum pictum habuisse memoratur, vel certe Antenoris domus, quo posset agnosci. Aut equestri proelio victa est Troia. Aut a monte Hippio, post quem se absconderant Graeci, unde et adludit ‘instar montis equum’. Aut re vera hoc fuit, quod Vergilius sequitur. PALLADIS ARTE aut ‘ingeniose’, aut ‘dolose’, ac si diceret, ‘consilio iratae deae, quae fuit inimica Troianis’. AEDIFICANT translatio a robore navis». ABIETE COSTAS non sine ratione Vergilius hoc loco abietem commemorat, item acerem et pinum paulo post. Nam fulminata abies interitum dominae significat, et Troia per feminam periit. Acer vero in tutela Stuporis est; et viso equo stupuere Troiani, ut «pars stupet innuptae donum exitiale Minervae». Pinus in tutela quidem est matris cadentia per fraudem interimunt; et hic equus plenus insidiarum est. ‘Abiete’ solutio est
Abbreviated transcription (Latin):
palladi ꝯẜuatione. Integro sepulero lao¬
medontis qd̾ incea porta fuit ut in bachi¬
dib dictũ est. scd̃m alios uoͣ plurib. ut de
eaci gente aliquis inter eẽt unde pyͬrus
admodũ puer euocatus adbellũ ẽ. ut rbesi
equi tollezentur ut herculis intereẽnt
sagitte quas misit philotetes cũ ip̃e nõ¬
potuisset ad ferre iorte preuẽtus ¶ Duc¬
tores. sonantiꝰ est. ꝙͣ duces. ut regnatorẽ
asie qd̾ berdũ exigit carm̃ ¶ Labentibus.
uelocib. Ut labere nympha polo. ⁊ labere
pen nis cursu enĩ lapsus celerior ẽ ¶Iñ¬
star. nom̃ est in declinabile. licet ꝓbus
instaris declinauerit. ut nestoris ⁊ ciret
prepositiõe sic̃ peregre. ꝙͣuis serenus lyricꝰ
ad instar dixerit. Instar aut̃ ẽ adsimili¬
tudinẽ. Un de nõ restaurata si instaurata
dicunt᷑ hedificia ad antiquã similitudĩe
facta ¶ Equũ. de hoc equo uaria in bi¬
storiis dicta su̾t. Ut hignius diẽ machi¬
namentũ bellicũ fuit unde est. Aut hec

Expanded text:
palladii conservatione, integro sepulcro Laomedontis, quod in Scaea porta fuit, ut in Bacchidibus lectum est; secundum alios vero pluribus: ut de Aeaci gente aliquis interesset, unde Pyrrhus admodum puer evocatus ad bellum est; ut Rhesi equi tollerentur a Graecis; ut Herculis interessent sagittae, quas misit Philoctetes, quibus potuisset adferre morte praeventus. DVCTORES sonantius est quam ‘duces’, ut «regnatorem Asiae»; quod heroum exigit carmen. LABENTIBVS velocibus, ut «labere nympha polo» et «labere pinnis». Cursu enim lapsus celerior est. INSTAR nomen est indeinstaris declinaverit, ut nectaris. et caret praepositione, sicut 'peregre', quamvis Serenus lyricus "'ad instar'" dixerit. 'instar' autem est ad similitudinem: unde non restaurata, sed instaurata dicuntur aedificia ad antiquam similitudinem facta. equum de hoc equo varia in historiis lecta sunt: ut Hyginus et namentum bellicum fuit, unde est «aut haec
Abbreviated transcription (Latin):
Tu̾c̾ silic cũ genits in tis. uł in ris. exit.
⁊ h̃t penultimã lõgam Ideo autẽ tis ⁊ ris.
genit̾s. ut oratius sterilis q dui palus ap¬
taq remis. ¶ Equora nõ modo maria.
alibi. campos. Ut hac prius ignotũ ferro
quã scindimꝰ equor. dictũ enĩ ab equali¬
tate ¶Deniq. aut uacat sicut gentiũ. aut
nouissime sigͥficat. ¶ Et suꝑ. ⁊ in suꝑ.s
¶Ipsi. Quib sũ prestiturus salutẽ ¶ Infensi
Infensus ꝓprie est plusꝙͣ inmicus ¶ Uenas
cũ sanguĩe. ꝯdest tormẽta ⁊ mortẽ. potest
enĩ aliud ẽẽ sine alio. ¶ Ouio sanguine¬

Expanded text:
tunc scilicet cum genetivus in ‘tis’ vel in ‘ris’ exit tunc scilicet cum genetivus in ‘tis’ vel in ‘ris’ exit et habet paenultimam longam. Ideo autem ‘tis’ et ‘ris’ genetivus, ut Horatius «sterilisque diu palus aptaque remis». ‘Aequora’ vero modo ‘maria’, alibi ‘campos’, ut «ac prius ignotum ferro quam scindimus aequor»; dictum enim est ab aequalitate. DENIQVE aut vacat, sicut ‘gentium’, aut ‘novissime’ significat. ET SVPER et insuper. IPSI ‘quibus sum praestaturus salutem’. INFENSI infensus proprie est plus quam inimicus. POENAS CVM SANGVINE id est et tormenta et mortem. Potest enim aliud esse sine alio. QVO
Abbreviated transcription (Latin):
signifieat alibi ꝓcontra ut etiã sup̃ diximꝰ
¶Uersaire dolo. Dolo euertere. ⁊ subaudis
trounos. aut dolos uersare. Idest exercere.¬
¶ Nisendi. frequẽtatiuũ ẽ uiso. ut uesso. fa¬
cesso. licet rarũ sit. Nã in to exeũt frequẽ¬
inludo tibi dicimus. Ut hoc loco. ⁊ inludo te
Ut berbis uirtutẽ inlude suꝑbis. ⁊ inludo ĩ
te. si mile est in sulto. ¶ Grimine abuno.¬
boc ẽ causa ut crim̃ amor ur̃m abeo qd̾
precedit id qd̾ sequit᷑. si enĩ siplicit̾ in tel¬
lexeris crimine denegotio adpsonã uitio¬
sũ transitũ facis. alii sic legũt. danaũ ĩ¬
sidias ⁊ cruñ ¶ Turbatus quasi turbatus
ut exultat amazon. Idest quasi amazon
¶Hen. modo una ẽ sillaba. s interdũ ꝓpter
metrũ due funt. Ut cheu quã pingui
dit ⁊ sedĩn pliniũ multa sũt alia¶ Tellus
⁊ equora. Bene ꝯciliat miẜatione de co¬
munib duob exclusus elemẽtis. Sane
tellus . us. longa est ⁊ sũt pauca que. us.

Expanded text:
significat, alibi pro ‘contra’, ut etiam supra diximus. VERSARE DOLO dolo evertere, et subaudis ‘Troianos’; aut ‘dolos versare’, hoc est ‘exercere’. VISENDI frequentativum est ‘viso’, ut ‘verso’ ‘facesso’, licet rarum sit; nam in ‘to’ exeunt frequen'inludo tibi' dicimus, ut hoc loco, et 'inludo te', ut "verbis virtutem inlude superbis" , et 'inludo in te'. sihoc est ‘causa’, ut «crimen, Amor, vestrum»; ab eo quod praecedit id quod sequitur. Si enim simpliciter intellexeris ‘crimine’, de negotio ad personam vitiosum transitum facis. Alii sic legunt ‘Danaum insidias et crimen’. TVRBATVS quasi turbatus, ut «exultat Amazon», id est quasi Amazon. HEV modo una est syllaba, sed interdum propter metrum duae fiunt, ut «eheu quam pingui et secundum Plinium multa sunt talia. tellus et aequora bene conciliat miserationem, de communibus duobus exclusus elementis. sane 'tellus' 'us' longa est: et sunt pauca quae 'us'
Abbreviated transcription (Latin):
ca maritũ nimio. obquẽ se post mortẽ sy¬
chei interim ere posse credebat᷑. Nec enĩ se¬
quit᷑ ut occiso sicheo ip̾e statĩ potiret᷑ auri.
nisi etiã dido periret. Amores autẽ płari
nũo ad uoluptatẽ ꝑtinent. ut securus amo¬
rũ qui uiuenũ tibi sẽꝑ erant. singłari etiã
ad religionẽ. ¶Egram. mestã. anxiã ¶Mul¬
ta malus simulans. uana spe lusit amantẽ
Atqui legimus. quis fallere possit amantem
Sed hic nimia pigmalionis ostendit᷑ mali¬
tia. que etiã amantẽ fefellit. ¶ Uana spe.
ꝗa dicebã eñ reuerti. ¶ Lusit. decepit ¶In
somnis. si ab eo qd̾ est somniũ. suzisis est.
Ut peculi. ꝓpecului. si autẽ a somno uenit. in
somnis. Ide dũ som nos caperet¶ Crudeles
aras. Epitheton hoc de causa est. Nã are pie
sũt ¶ludauit. in dicauit. Unde eotra ĩ sexto
hemꝰ. ⁊ uulnera dira tegentẽ. hoc ẽ celantẽ
Quid enĩ tegeret omĩ pͥarte trũcatꝰ. ¶ Rete¬

Expanded text:
ca maritum nimio, ob quem se post mortem Syca maritum nimio, ob quem se post mortem Sychaei interimere posse credebatur; nec enim sequitur ut occiso Sychaeo ipse statim potiretur auri, nisi etiam Dido periret. ‘Amores’ autem plurali numero ad voluptatem pertinent, ut «securus amorum, qui iuvenum tibi semper erant», singulari etiam ad religionem. AEGRAM maestam, anxiam. MVLTA MALVS SIMVLANS VANA SPE LVSIT AMANTEM atqui legimus «quis fallere possit amantem?». Sed hic nimia Pygmalionis ostenditur malitia quae etiam amantem fefellit. ‘Vana spe’ quia dicebat eum reverti. ‘Lusit’ decepit. IN SOMNIS si ab eo quod est ‘somnium’, synizesis est, ut ‘peculi’ pro ‘peculii’; si autem a somno venit, ‘in somnis’, id est dum somnos caperet. CRVDELIS ARAS epitheton hoc de causa est; nam arae piae sunt. NVDAVIT indicavit, unde contra in sexto habemus «et vulnera dira tegentem» hoc est celantem. Quid enim tegeret undique truncatus? RETE
Abbreviated transcription (Latin):
sicheus sibreus est ꝑ naturã s hoc loco ectasin
ꝙ ⁊ ĩ appellatuis euenit si tam̃ deꝓprus origi¬
nẽ dueant. ut sicanio p̃tenta sinu. qa uenit
romanos locutus est. qui nichil nisi capta¬
tis faciebant auguriis precipue nuptias.¬
Lucanus. Contentiq auspice bruto. Iuuena¬
lis ueniet cũ signatorib auspex. ¶ Tyri.
adu̾biũ est. ¶ Scelere ante alios iminanior
om̃es quos ĩ ter medius uenit furor. lunge
totũ. Nã aliternõ ꝓcedit. si segreges. quos
inter medius uenit furor. Cũ ip̾e dicat licet
simulatas fuisse tam̃ amicitias simulnãq
sacͥficabant. Ac si diceret sceleratior atreo ⁊
thieste. uł ethecelo et polince ¶Ille sicheum
hoc loco scd̾m naturã posuit. ¶Impius ante
aras ꝓbauit ĩpiũ. ꝗa ante aras. ¶ Securus
armorũ germane. aut ꝯtennẽs amores soro¬
ris. Ut securi pelagi atq mei. Idẽ ꝯtẽptores.
aut certe securus erat de amore germane cir¬

Expanded text:
Sychaeus Sy brevis est per naturam; sed hoc loco ectasin Sychaeus Sy brevis est per naturam; sed hoc loco ectasin quod et in appellativis evenit, si tamen de propriis originem ducant, ut "Sicanio praetenta sinu" , quia venit Romanos locutus est, qui nihil nisi captatis faciebant auguriisLucanus «contentique auspice Bruto». Iuvenalis «veniet cum signatoribus auspex». TYRI adverbium est. SCELERE ANTE ALIOS IMMANIOR OMNES QVOS INTER MEDIOS VENIT FVROR iunge totum. Nam aliter non procedit, si segreges ‘quos inter medios venit furor’, cum ipse dicat, licet simulatas, fuisse tamen amicitias; simul namque sacrificabant. Ac si diceret ‘sceleratior Atreo et Thyeste’, vel ‘Eteocle et Polynice’. ILLE SYCHAEVM hoc loco secundum naturam posuit. IMPIVS ANTE ARAS probavit impium, qui ante aras. SECVRVS AMORVM GERMANAE aut contemnens amores sororis, ut «securi pelagi atque mei», id est contemptores; aut certe securus erat de amore germanae cir
Abbreviated transcription (Latin):
noris urbẽ. quã fecerũt agenoride. Agenor
ice ciuitate. ¶ S fines libici. ante dubia dic¬
ta ee̾ potuerũt. Nũc aperte regionẽ ostendit
dicẽdo lybicos finis. Torii enĩ ⁊ alibi ẽe potu¬
erũt. ¶Intractabile. In suꝑabile. asperũ seuũ¬
¶ Germanũ fugiens. hoc loco quasi instupuit
en eas. Unde auditoris auiditati p̃sebit uenus
dicens longam eẽ inuiriã. Idest causã ab
eo qd̾ sequit᷑ id qd̾ p̃cedit. ut supͣ. spem uul¬
tu simulat. ¶Longe ambages. Idẽ circuitꝰ.
¶Tastigia pͥmordia. NS. quia scit longam
ẽẽ hystoriã cartbaginis. Ut salustiꝰ. s de car¬
thagine silere meliꝰ puto ꝙͣ parũ dicere. i
¶Huic ꝯuiux sicheus erat. quotiens poeta a¬
asꝑa ĩnenit nomina uł ĩ metro nõ stantia
aut mutat ea. aut debis aliꝗd mutilat. Nã
si cheus. sycharbas dictus est. belus didonis
pater mettheus. carthago. aca racha. Ut lec¬
tũ est. ⁊ in historia poenoꝵ ⁊ in liuio. Sane

Expanded text:
noris urbem quam fecerunt Agenoridae. Agenor itate Euboeae. SED FINES LIBYCI ante dicta dubia esse potuerunt; nunc aperte regionem ostendit dicendo Libycos fines. Tyrii enim et alibi esse potuerunt. INTRACTABILE insuperabile, asperum, saevum. GERMANVM FVGIENS hoc loco quasi stupuit Aeneas; unde auditoris aviditati praescribit Venus dicens longam esse iniuriam, id est causam, ab eo quod sequitur id quod praecedit, ut supra «spem vultu simulat». LONGAE AMBAGES id est circuitus. FASTIGIA primordia, quia scit longam esse historiam Carthaginis, ut Sallustius «sed de Carthagine silere melius puto quam parum dicere». HVIC CONIVNX SYCHAEVS ERAT quotiens poeta aaspera invenit nomina vel in metro non stantia, aut mutat ea aut de his aliquid mutilat. nam Sychaeus Sicarbas dictus est; Belus, Didonis pater, Mettes; Carthago a cartha, ut lectum est et in historia Poenorum et in Livio. sane
Abbreviated transcription (Latin):
uos qui tandẽ. nacat hoc loco tandẽ. ⁊ est
tenditis inꝗt. qui genus. unde domo ¶Imõ¬
q trabens apectore uocẽ. De est dixit ⁊ quo¬
tiens longe respondit. parenthesis est. quo
ratiomi aliquãdo concedat. Nã paulopost
ait. Si ur̃as forte ꝑ aures troie nomen ut.
aut uere illud est quia suꝑius dixerat. an¬
nymphaꝵ sanguinis una. que nõ omĩa
scuĩt. Nam ⁊ moriũtur. scd̃m aristotilẽ ut
fiuni uł panes ¶ Ab origine. a raptu hele¬
ne ¶ Pgam. ꝑseuerem. hoc ẽ uniuersa
dicam ¶ Annales. Int̾ historiã ⁊ annales.
hoe interest. historia est eoꝵ tẽpoꝵ que uł
uidimꝰ uł uidere potuimꝰ. dicta a Not oy

Expanded text:
vos qvi tandem? vacat hoc loco ‘tandem’ et est tenditis? inquit, qui genus? Vnde domo?». IMOQue trahens a pectore vocem deest 'dixit'. et quotiens longe respondet, parenthesis est; quotorationi aliquando concedat: nam paulo post ait 'si vestras forte per aures Troiae nomen iit'. aut certe illud est, quia sunympharum sanguinis una», quae non omnia sciunt. Nam et moriuntur secundum Aristotelem, ut Fauni Panesque. AB ORIGINE a raptu Helenae. PERGAM perseverem, hoc est universa dicam. ANNALES inter historiam et annales hoc interest: historia est eorum temporum quae vel vidimus vel videre potuimus, dicta ἀπὸ τοῦ
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuexa. Alu hoc loco distingũt. ⁊ dieũt ꝙ̃¬
dui in clinata in montibus latera umbre
psolis flexibus circũibũt. Ut lustrat auenti¬
ni montẽ. aut lustrabũt in umbrabũt.
Unde lustra ⁊ ferarũ cubilia ⁊ lupanaria
ꝑ ꝯtrariũ dicimus. quia parũ in lustrant᷑
Alu tam̃ ꝯuexa sidera uolunt. Idẽ pendẽ¬
tia. ut ⁊ celi ꝯuexa ꝑ auras. Idest suspen¬
sa. planetasq intelligũt. qui nõ sũt fixi.
s in aere ferunt᷑. pasci autẽ aquis marinis
sydera Idest ignes celestes phisici docent
scd̃m quos ait lucanus. atq unde plus ꝙͣ
culsa est. qd̾ iam futuri amoris est signũ¬
¶Aerimo aspectu. Idest pulcritudine. ¶Ca¬

Expanded text:
convexa alii hoc loco distinguunt et dicunt, quconvexa alii hoc loco distinguunt et dicunt, quamdiu inclinata in montibus latera umbrae pro solis flexu circumibunt, ut "lustrat Aventini montem" : aut 'lustrabunt' inumbrabunt, unde lustra et ferarum cubilia et lupanaria per contrarium dicimus, quia parum inlustrantur. alii tamen 'convexa sidera' volunt, id est pendentia, ut "et caeli convexa per auras" , id est suspensa, planetasque intellegunt, quia non sunt fixi, sed in aere feruntur. 'pasci' autem aquis marinis sidera, id est ignes caelestes, physici docent, secundum quos Lucanus ait "atque undae plus quam culsa est, quod iam futuri amoris est signum. primo aspectu id est pulchritudine.
Abbreviated transcription (Latin):
rates transiliunt uada. Nec enĩ ꝯgruit
dubitantẽ optare. aut certe ad se retulit
qui cũ pius c̾ẽt. tot laborabat incomodis
¶Siquid usꝙͣ iustitie est. Si ualet apud
hoĩes iustitie. ¶ Et mens sibi ꝯscia recti.
Scdm stoicos ꝗ dicũt ip̃am uirtutem c̾e̾
ꝓpremio etiã si nulla sint proemia. ¶ Que
te tã leta tulerũt scła. Alibi. nati melio¬
ribus annis. felicitas enĩ tẽporũ exnascẽ¬
tũ meritis ꝯꝓbat᷑. ¶ Qui tanti talem ge¬
nuere parentes. scd̃m artẽ recthoricam
parentes quos ignorat laudat exliberis.
Simul sciendũ om̃ia hoc loco laudis pre¬
cepta ẜuata. Nam ⁊ aparentib laudauit
Ut qui tanti talem genuere parentes.
⁊ abip̾a ut urbe domo sotias. ⁊ afuturo
ut nom̃ q tuũ laudesq manebũt. ¶In
freta abusuie modo maria. Nã ꝓpͥe fretũ ẽ
mare. naturalit̾ mobile abũdaꝵ feruore
nominatũ ¶ Dũ montib umbre lust̾rabũt

Expanded text:
rates transiliunt vada»; nec enim congruit rates transiliunt vada»; nec enim congruit optare dubitantem. Aut certe ad se rettulit, qui cum pius esset, tot laborabat incommodis. SI QVID VSQVAM IVSTITIAE EST si valet apud homines iustitia. ET MENS SIBI CONSCIA RECTI secundum Stoicos, qui dicunt, ipsam virtutem esse pro praemio, etiamsi nulla sint praemia. QVAE TE TAM LAETA TVLERVNT SAECVLA alibi «nati melioribus annis»; felicitas enim temporum ex nascentum meritis comprobatur. QVI TANTI TALEM GENVERE PARENTES secundum artem rhetoricam parentes quos ignorat laudat ex liberis. Simul sciendum omnia hoc loco laudis praecepta servata; nam et a parentibus laudat, ut ‘qui tanti talem genuere parentes’, et ab ipsa, ut «urbe domo socias», et a futuro, ut «nomenque tuum laudesque manebunt». IN FRETA abusive modo ‘maria’; nam proprie fretum est mare naturaliter mobile, ab undarum fervore nominatum. dum montibus umbrae lustrabunt
Abbreviated transcription (Latin):
neptuni ¶ Terreq marisq. Terre ꝓpter
cretensẽ pestilentiã. maris. ꝓpter orontis in¬
teritũ. ¶ Omĩu egenos. eget honestuis
genit̾o iungit᷑ ꝙͣ abltõ cui uingit cicero.
Ut eget ille senatu. Itẽ ꝯtra birgiluis. quoꝵ
indiget usus ¶ Urbe domo sotias. hoc est
⁊ publico. ⁊ priuato dignaris hospitio.¬
¶ Nõ opis est nr̃e dido. Opis. possibilitatis. ⁊
sedin accegium philologum. opes numẽo
tantũ płari diuitias sigͥfieant. ut troianas
opes. nũo tantũ singłari auxiliũ. Ut uino¬
luciua fer opem. Serua me obsecro abu¬
est. Memunt historie. Multi enĩ post ex¬
cidiũ troie orbis diuersa tenuerũt. Ut he¬
lenus epirũ. antenor uenetiã. Alii sar¬
diuiã sedĩn salustium. Aln uicina syrtib
loca scd̾m lucanũ. Ut porq quietos osten¬
dit libie phrygio placuisse magistro.
¶Siqua pios respectant numina. Siquid ẽ
ait oratius. si tamen impie nõ tagenda

Expanded text:
Neptuni. TERRAEQVE MARISQVE ‘terrae’ propter Neptuni. TERRAEQVE MARISQVE ‘terrae’ propter Cretensem pestilentiam, ‘maris’ propter Orontis interitum. OMNIVM EGENOS ‘egeo’ honestius genetivo iungitur quam ablativo, cui iungit Cicero, ut «eget ille senatu». Item contra Vergilius «quorum indiget usus». VRBE DOMO SOCIAS hoc est ‘et publico et privato dignaris hospitio’. NON OPIS EST NOSTRAE DIDO ‘opis’ possibilitatis. Et secundum Ateium philologum ‘opes’ numero tantum plurali divitias significant, ut «Troianas ut opes», numero tantum singulari auxilium, ut Terentius «fer opem, serva me obsecro», ab uE meminit historiae. Multi enim post excidium Troiae orbis diversa tenuerunt, ut Helenus Epirum, Antenor Venetiam, alii Sardiniam secundum Sallustium, alii vicina Syrtibus loca secundum Lucanum, ut «portusque quietos ostendit Libyae Phrygio placuisse magistro». SI QVA PIOS RESPECTANT NVMINA si quidem, ut Horatius «si tamen impiae non tangenda
Abbreviated transcription (Latin):
¶Manus. uł artificis. uł ars ip̃a ¶ Ebori de¬
cus. Ebur ab arro dictũ. Idest elepbanto
ut oratius. qd tibi us mulier nigris di¬
gnissua barris. Sane naturã huiꝰ nõis
nec deriuatio nec obliqui casus reẜuant.¬
⁊ eboris enĩ ⁊ eburneus facit. nõ ebureus
lapis candidissimus est. lydius noĩe uł q
apud parũ nascit᷑. ¶ Dũc sic. Quid est sic.
⁊ sui gr̾a prepotens ⁊ matris auxilio.
¶Corã quẽ queritis. hoc loco distinguẽdum
¶Ma si unũ e̾e̾t. adest diceret nõ adsum.
¶d sola. ꝓpter polimĩestoris factũ qui fide
molata defreit ingͥcos. Ut ostendit ĩ tertio.i
¶Miserata. ⁊ miseror ⁊ misereor unũ signi¬
fieant. s misereor acensatiuũ regit ut hoc
loco. Itẽ ne miseratꝰ amantẽ est. Misere¬
or genitm̃. und̾ est miserere animi nõ
digna ferentis. que nos reliꝗas danaũ. si
troianos signifieat simplicit ĩtelligendũ¬
est.si adse refert qd̾ acbillẽ euasit fauore

Expanded text:
MANVS vel artificis, vel ars ipsa. EBORI DEMANVS vel artificis, vel ars ipsa. EBORI DECVS ‘ebur’ a barro dictum, id est elephanto, ut Horatius «quid tibi vis, mulier, nigris dignissima barris?" sane naturam huius nominis nec derivatio nec obliqui casus reservant. et eboris enim et eburneus facit, non eburis, lapis candidissimus est, lygdinus nomine, qui apud ParEt sui gratia praepotens et matris auxilio. CORAM QVEM QVAERITIS hoc loco distinguendum; nam si unum esset, ‘adest’ diceret, non ‘adsum’. O SOLA propter Polymestoris factum, qui fide violata defecit ad Graecos, ut habemus in tertio. MISERATA et ‘miseror’ et ‘misereor’ unum significat, sed ‘miseror’ accusativum regit, ut hoc loco, item «nec miseratus amantem est», ‘misereor’ genetivum, unde est «miserere animi non digna ferentis». QVAE NOS RELIQVIAS DANAVM si Troianos significat, simpliciter intellegis; si ad se refert, quod Achillem evasit favore
Abbreviated transcription (Latin):
us est niie pulcritudinis. eui nec lucis
claritas derogauit. ¶ Os humeroq deo si¬
milis. Si miles humeros hñs deo ⁊ est gre¬
ea figura. ut supͣ diximus ¶ Sp̾a. aut ꝙ
sequit᷑ nato genitriꝵ aut certe ip̾̃a. Udest
pulcritudinis dea ¶ Decorã cesriẽ. ace¬
dendo dicta. Cesaries aute̾ tantũ uroꝵ ẽ
Qd̃ autẽ dicit decorã. nuł etiã in enea
naturalẽ fuisse pulcritudinẽ. ne si totũ
tribuat ueneri mebil enee sit reliquum
uł e ꝯtra nichil relin quat᷑ matris fauori
qd sequens meluis udicat ꝯparatio. ut
Oratius fortes creant᷑ fortib. Magna ar¬
te nec eruditioni aliquid. nec talibus de¬
rogat ¶Iuuente. Nuuentus est multitudo
uiuenũ. Quuentas dea ip̃a. sicut libertas. I¬
Iuuenta nõ etas. s hec apoetis ꝯfundunt̃
plerũq. ¶ Purpureũ. Pulerũ. Ut oratius
Uurpureis ales olorib ¶Letos honores.
nõ terribiles ut inuiris fortib ẽẽ solent.s

Expanded text:
us est nimiae pulchritudinis, cui nec lucis us est nimiae pulchritudinis, cui nec lucis claritas derogavit. OS VMEROSQVE DEO SIMILIS similes umeros habens deo; et est Graeca figura, ut diximus supra. IPSA ut quod sequitur ‘nato genetrix’, aut certe ‘ipsa’, id est pulchritudinis dea. DECORAM CAESARIEM a caedendo dicta ‘caesaries’, ergo tantum virorum est. Quod autem dicit ‘decoram’ vult etiam in Aenea naturalem fuisse pulchritudinem, ne si totum tribuat Veneri, nihil Aeneae sit reliquum, vel contra nihil relinquatur matris favori. Quod sequens melius indicat conparatio. Vt Horatius «fortes creantur fortibus» magna arte nec eruditioni aliquid nec natalibus derogat. IVVENTAE ‘iuventus’ est multitudo iuvenum, ‘Iuventas’ dea ipsa, sicut Libertas, ‘iuventa’ vero aetas; sed haec a poetis confunduntur plerumque. PVRPVREVM pulchrum, ut Horatius «purpureis ales oloribus». LAETOS HONORES non terribiles, ut esse in viris fortibus solet.
Abbreviated transcription (Latin):
berati uidicu ut certus it̾. ¶ Et lybie.
tinet. ¶Giectus. naufragus. ut eiectum
litore egentẽ. ¶ Animũ arecti. Nota fi¬
gura est¶Iam dodũ. ⁊ cito significat.
Ut iam dudũ sumite penas. ⁊ olim. ut
boc loco. ¶Surgit. Oritur. ⁊ est transla¬
tio corporis ad animũ. Ut alibi. stat cõ¬
ferre manũ enee.¶ Quẽ uidimus ip̃i
sub mersũ qd̾ ante doloris fuerat. Ut ip̃iꝰ
ante oculos nũc ꝯsolationis est. cũ cernit
om̃es incoluies ¶ Dietis respondent ce¬
tera matris. Modo ꝯsentiũt quia dixerat
supra. Nãq tibi ieduces sotios. alibi. re¬
spondet. respicit. Ut respondet gnosia
tellus ¶ Scindit se nubes. Nubes tantũ
his tantũ que legimus sũt ponenda. uĩ
enĩ artis sũt. s usurpatioĩs qua metri
causa utunt᷑ poete ut uł minuant uł
augeant noĩatuiũ. Inde est ⁊ supellex ⁊¬
supellectilis. ¶ Restitit eneas ascẽdente
silicet nube. ¶Claraq inluce refulsit. la¬

Expanded text:
berati iudicii’, ut «certus iter». ET LIBYAE berati iudicii’, ut «certus iter». ET LIBYAE tinet. EIECTVS naufragus, ut «eiectum litore egentem». ANIMVM ARRECTI nota figura est. IAMDVDVM et ‘cito’ significat, ut «iamdudum sumite poenas», et ‘olim’, ut hoc loco. SVRGIT oritur. Et est translatio corporis ad animum, ut alibi «stat conferre manum Aeneae». QVEM VIDIMVS IPSI SVBMERSVM quod ante doloris fuerat, ut «ipsius ante oculos», nunc consolationis est, cum cernit omnes incolomes. DICTIS RESPONDENT CETERA MATRIS modo ‘consentiunt’, quia dixerat supra «namque tibi reduces socios». Alibi ‘respondet’ ‘respicit’, ut «respondet Gnosia tellus». SCINDIT SE NVBES ‘nubes’ tantum his tantum quae legimus sunt ponenda; non enim artis sunt, sed usurpationis, qua metri causa utuntur poetae, ut vel minuant vel augeant nominativum. Inde est et ‘supellex’ ‘supellectilis’. RESTITIT AENEAS abscedente scilicet nube. CLARAQVE IN LVCE REFVLSIT la
Abbreviated transcription (Latin):
lũt ec̃. Ut sit ꝓ urbs. s si sic intelligamꝰ.
ꝙͣ nichilomiꝰ sequit̾ ⁊ silempsis fit ꝑcasus
statuit᷑ ¶Oelius ergo est uultis bis intelli¬
gere. ut sit. uultis regnis ꝯsidere. uultis
urbẽ quã statuo ur̃a est. ut est ille argos
agamenonias micenas. ip̃mq eacidem
subaudis ille. Alter enĩ pyrrbũ uicit. alt̾
mitenas. Itẽ nõ ignara mali succurrere
disco. ¶ Auget᷑. Regetur. ¶ Noto ꝯpusus
codẽ. Aut quouis uento. aut re uera no¬
Onaturalit̾ longa est. s si corripiatur
metri ut steterũtq come ¶ Afforet. ad¬
ueniat. tẽporis est futuri. ¶ Equidẽ. in
om̃i uirgilio ego quidẽ sigͥficat. s inalus
⁊ ꝓ quidẽ tantũ ponit᷑. ut illius equidẽ ego
ceteras tẽpestates. Itẽ ꝑsius. Nõ equidẽ du¬
aut fideles utrũq enĩ hoc loco sigͥficat.
aliquãdo ⁊ firmos. ut Salustius apud
latera certos locanerat. Aliquado ⁊ deli¬

Expanded text:
lunt, ut sit pro ‘urbs’. Sed si sic intellegamus, lunt, ut sit pro ‘urbs’. Sed si sic intellegamus, ‘quam’ nihilominus sequitur et syllepsis fit st’. Melius ergo est ‘vultis’ bis intellegere, ut sit ‘vultis regnis considere? Vultis urbem quam statuo? Vestra est’, ut est «eruet ille Argos Agamemnoniasque Mycenas ipsumque Aeaciden» - subaudis ‘ille’. Alter enim Pyrrhum vicit, alter Mycenas. Item «non ignara mali miseris succurrere disco». AGETVR regetur. NOTO COMPVLSVS EODEM aut quovis vento, aut re vera No‘o’ naturaliter longa est, sed si corripiatur metri est, ut «steteruntque comae». ADFORET adveniat; temporis est futuri. EQVIDEM in omni Vergilio ‘ego quidem’ significat, sed in aliis et pro ‘quidem’ tantum ponitur, ut Tullius «equidem ego ceteras tempestates». Item Persius «non equidem hoc duaut ‘fideles’; utrumque enim hoc loco significat. Aliquando et ‘firmos’, ut Sallustius «apud latera certos locaverat». Aliquando et ‘deli
Abbreviated transcription (Latin):
aut iliũ dicit ꝙ introia est. aut troie ur¬
be ut urbem pataui. Urbem butroti ¶An¬
flamma furẽtib austris. Incidit. Aut rapi¬
dus montano flumine torrẽs.¶ Nõ obtu¬
fabula quidẽ hoc ht̃. Atreum ⁊ thiestem
germmnos. cũ indescensionẽ sibi nocere nõ
possent. in simulatã gratiã redisse qua oc
casione thiestes cũ fratris uxore ꝯcubuit
atreus nõ eius filiũ epulandũ apposuit. que
sol ne pollueret᷑ aufugit. Sed ueritatis hoc
est. atreum apud micenas primũ solis
eclipsim in uenisse. cui inuidens frater ex
urbe discessit tepore quo euis ꝓbata sũt
cumas omẽs ciuitates greci ꝯdiderũt.¬
¶ Siue ericis fines. erix ueneris s ⁊ bute
filius fuit. ꝗ occisus ab bercule monti ex
sepultura sua nom̃ ĩposuit ĩ quo matri
fecerat tẽplũ. qd̃ enee ad scribit poeta dicẽs
licet scd̃m catonẽ aditaliã uenerit ¶ Hrbẽ
quã statuo ur̃a est. Multi antiptosin no¬

Expanded text:
aut Ilium dicit, quod in Troia est, aut ‘Troiae uraut Ilium dicit, quod in Troia est, aut ‘Troiae urbem’, ut «urbem Patavi», «urbem Buthroti». INflamma furentibus austris / incidit, aut rapidus montano flumine torrens / fabula quidem hoc habet: Atreum et Thyestem germanos, cum in dissensione sibi nocere non pocasione Thyestes cum fratris uxore concubuit. Atreus vero ei filium epulandum adposuit. Quae Sol ne pollueretur aufugit. Sed veritatis hoc est: Atreum apud Mycenas primum solis eclipsin invenisse, cui invidens frater ex urbe discessit tempore quo eius probata sunt Cumas omnes civitates Graeci condiderunt. SIVE ERYCIS FINES Eryx Veneris et Butae filius fuit, qui occisus ab Hercule monti ex sepultura sua nomen inposuit, in quo matris fecerat templum, quod Aeneae adscribit poeta dicens licet secundum Catonem ad Italiam venerit. VRBEM QVAM STATVO VESTRA EST multi antiptosin vo
Abbreviated transcription (Latin):
lio locis ꝓbatur ⁊ feminarũ uerecũdia. und̃
utrũq dedit didomi ¶ Nultum demissa.¬
metũ teueri. Sic̃ supͣ ioius oratio partĩ
obiecta purgat. partĩ petita ꝓmittit. Sciẽ¬
dũ sane quia cum petunt᷑ uł ꝓmittunt᷑
aliqua aualidissimis in coandum est. Ut
hoc loco. ⁊ est genus argumenti anecessa¬
rio. ¶Secludite curas. ⁊teratio est adargu¬
mentũ beniuolentie. Secludite uõ ꝓex¬
cludite qd̾ fit aut ꝓpter hiatũ. aut ꝓp̾ter su¬
auitatẽ. ut .a. silicet in mda conira reliqt¬
formidat. Uicinos barbaros ⁊ fratris aduen¬
tum que ꝓpter nouitatẽ ꝑsonaꝵ genera¬
liter dicens reliquit. ¶ Et regni nouitas.
que sẽꝑ h̃t timorẽ. ¶ Moliri. bene nõ face¬
re s moliri. Ut terroris sit nõ crudelitatis.
¶Quis genus eneadũ. Satis ꝓpere dixit
eneadas quãꝙͣ abilioneo au̾dierit. rex
erat eneas nobis. Nec hec in opere ieme̾¬
dato miranda sut. ¶ Troie nesciat urbẽ

Expanded text:
lio locis probatur, feminarum verecundiam: unde lio locis probatur, feminarum verecundiam: unde utrumque dedit Didoni. vultum demissaMETVM TEVCRI sicut supra Iovis oratio, partim obiecta purgat, partim petita promittit. Sciendum sane quia cum petuntur vel promittuntur aliqua a validissimis inchoandum est, ut hoc loco. Et est genus argumenti a necessario. SECLVDITE CVRAS iteratio est ad augmentum benivolentiae. ‘Secludite’ vero pro ‘excludite’: quod fit aut propter hiatum aut propter suavitatem, ut «a, silice in nuda conixa reliqformidat: vicinos barbaros et fratris adventum, quae propter novitatem personarum generaliter dicens reliquit. ET REGNI NOVITAS quae semper habet timorem. MOLIRI bene non ‘facere’, sed ‘moliri’, ut terroris sit, non crudelitatis. QVIS GENVS AENEADVM satis propere dixit ‘Aeneadas’, quamquam ab Ilioneo audierit «rex erat Aeneas nobis»; nec haec in opere inemendato miranda sunt. TROIAE NESCIAT VRBEM
Abbreviated transcription (Latin):
aptas eligere ¶ Stringere remos. aut de
frondare. ut agricole stringũt frondes. aut
fractos stringere remos. Idest ligare ¶ So¬
cus ⁊ rege recepto. silempsis ꝑ numeros
ut hie illius arma. hic currus fuit ¶ Sin
assumpta salus. hoc est si perut eneas qui
troianoꝵ salus est. ¶Nec spes iam restat
uili. Bene de ascanio spem dicit ꝓpter etatẽ¬
¶ Sedes que paratas. ꝓpter acestis cognatiõe¬
¶ Regem. aut qui nũc rex est. aut qui etiã
nostrer futurus est. ¶ Talibus ilioneus
uit subaudis loquebat̃. aut exposteri orib
fremebat in tellige. ¶Dre fremebant hoc
est ꝯsentiebant. ⁊ bene ore quia ⁊ armis
possumus fremere ¶Tum breuit̾ dido. atꝗ
nõ breuit̾ loquit᷑. s breue ⁊ longũ. paruu
intelligunt᷑. ut supͣ de ꝓuncia. est locus
orbis ut diximus ꝯparãtione. Itẽ boc loco
breuit̾. Idest minus ꝙͣ ilioneus ⁊ notandũ
bregũ eẽ breuiloquiũ. ut multis ĩ birgi¬

Expanded text:
aptas eligere. STRINaptas eligere. STRINfrondare, ut "agricolae stringunt frondes" , aut 'fractos stringere remosCIIS ET REGE RECEPTO syllepsis per numeros, ut «hic illius arma, hic currus fuit». SIN ABSVMPTA SALVS hoc est, si periit Aeneas, qui Troianorum salus est. NEC SPES IAM RESTAT IVLI bene de Ascanio ‘spem’ dicit propter aetatem. SEDESQVE PARATAS propter Acestis cognationem. REGEM aut qui nunc rex est, aut qui etiam noster futurus est. TALIBVS ILIONEVS aut subaudis ‘loquebatur’, aut ex posterioribus ‘fremebat’ intellegis. ORE FREMEBANT hoc est consentiebant. Et bene ‘ore’, quia et armis possumus fremere. TVM BREVITER DIDO atqui non breviter loquitur. Sed ‘breve’ et ‘longum’, ‘parvum’ intelleguntur, ut supra de provincia "est locus" orbis, ut diximus, conparatione. item hoc loco 'breviter', id est minus, quam Ilioneus. et notandum regum esse breviloquium, ut multis in Vergi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dicit. nõ usq quaq hoc ẽẽ faciendũ
autẽ rei ersequẽtib probat. Nam uult eam
nõ timere ne maniter prestet. ¶ Officio
nec te certasse priorem peniteat. Nec tibi pa¬
rũ uideatur prima benifficia prestitisse. cũ
possis maiora recipere. Nam peniteat paꝵ
uideat᷑ ẽ. ut in eautontime rumenon. at
enĩ quãtũ hic operis fiat penitet hoc est
parũ uidetur. ¶ Troimoq a sanguine
clarus acestes. Cum laomedon ꝓmissam
murorũ mercedem neptuno ⁊ apollini
denegasset. Neptunus iratus troie inii¬
sit cetos ꝙ eã uastaret. Unde apollo cõsul¬
tus. cũ ⁊ ip̃e irasceret᷑ magis aduersa respõ¬
dit dicens obiciendas nobiles puellas þel¬
ue. qd̾ cũ fieret timens. hipotes filie egeste¬
orta seditio. Inpositam eam naui misit
ꝙ fors tulisset hec adsiciliã de lata acrini¬
centia uocat. conuerso inursum uł canẽ
uocatur.¶Quassatã uentis. Iusta petitio.

Expanded text:
enim dicit non usquequaque hoc esse faciendum. enim dicit non usquequaque hoc esse faciendum. autem rei ex sequentibus probat; nam vult eam non timere ne inaniter praestet. OFFICIO NEC TE CERTASSE PRIOREM PAENITEAT ‘nec tibi parum videatur prima beneficia praestitisse, cum possis maiora recipere’. Nam ‘paeniteat’ ‘parum videatur’ est, ut in Heauton Timorumeno «at enim quantum hic operis fiat paenitet», hoc est parum videtur. TROIANOQVE A SANGVINE CLARVS ACESTES cum Laomedon promissam murorum mercedem Neptuno et Apollini denegasset, Neptunus iratus Troiae inmisit cetos quod eam vastaret. Vnde Apollo consultus, cum et ipse irasceretur, contraria respondit dicens, obiciendas puellas nobiles beluae. Quod cum fieret timens Hippotes quiur, impositam eam naui misit quo sors obtulisset. Hec ad Siciliam delata a Crinicentia vocat, converso in ursum vel canem nominatur. QVASSATAM VENTIS iusta petitio.
Abbreviated transcription (Latin):
urbes cũ unã habeant. In qua acestes
regnat ad terrorem urbes dixit¶ At spe¬
rate deos. Abusiue timete. Ut alibi. Uñe
ego si potui tantũ sperare dolorẽ eũ spe¬
remus bona timeanus aduersa. ¶ Oe¬
mores fandi. Atq ne fandi. Susti ⁊ in¬
iusti. ⁊ bene memores. quia etiã si nõ
statim puniant crimina sũt tam̃ mem¬
ores. ut oratus.raro antecerentẽ sce¬
lestũ deseruit pede pena claudo. ¶ Aec
tatem. Nam pietas pars ustitie est. sic̾
seueritas m̃c ergo hoc dicit qua parte
sit iustus Udest pietate. ⁊ bene laudat¬
duo in enea. pietatẽ quã adidone ĩpetra¬
re ꝯtendit. ⁊ uirtutẽ quã nult timeri.¬
¶ Sello maior ⁊ armis. Nõ est iteratio. nam
si mul ⁊ troiana uiuentus. ꝑ petui tergo
bouis ⁊ lustralib extis. Nec nos decipiat
qd̾ dicit plinius. Ut elocutiones exsimilib
formemus. Nam ecce comedo illam rem
dicimus. Nec tam̃ uescor illam rem. ⁊ ip̃e

Expanded text:
urbes’, cum unam habeant, in qua Acestes urbes’, cum unam habeant, in qua Acestes regnat: sed ad terrorem ‘urbes’ posuit. AT SPERATE DEOS abusive ‘timete’, ut alibi «hunc ego si potui tantum sperare dolorem», cum speremus bona, timeamus adversa. MEMORES FANDI ATQVE NEFANDI iusti et iniusti. Et bene ‘memores’, quia etiamsi non statim puniant crimina, sunt tamen memores, ut Horatius «raro antecedentem scelestum deseruit pede Poena claudo». NEC tatem; nam pietas pars iustitiae est, sicut severitas. Nunc ergo hoc dicit, qua parte sit iustus, id est pietate. Et bene duo laudat in Aenea: pietatem, quam a Didone inpetrare contendit, et virtutem, quam vult timeri. BELLO MAIOR ET ARMIS non est iteratio; nam simul et Troiana iuventus perpetui tergo bovis et lustralibus extis». Nec nos decipiat quod dicit Plinius, ut elocutiones ex similibus formemus; nam ecce ‘comedo illam rem’ dicimus, nec tamen ‘vescor illam rem’. Et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
¶Perq in uia sara. Un ma Idest aspera. in¬
mania. Unde ⁊ paulo post dido. que uis
iiimanib applicatoris. nõ enĩ suos uitu
perat. s naturã litoris culpat ¶Adnani¬
mus oris. Eligit uerbũ aptũ naufragio
ad eliciendam misericordiã ꝙͣuis ⁊ dena¬
uib natat lectũ sit. ut natat uncta eari¬
na.¶ Quod genus hoc hominũ. Recthori¬
ce uitu peraturus mores. nõ addidonem
loquit᷑. s adtertiam se ꝯfert ꝑsonam. i¬
Fhospitio ꝓhibemur hãr. Ut alibi. litusq
roganius. Occuꝑantis enĩ est possessio
litoris. Unde ostendunt crudeles. qui
etiã acomunib ꝓhibent. ¶ Primaq ue¬
tant ꝯsistere terra. Idest inlitore ut ali¬
bi. tuq cui prima frementẽ fudit equũ
odortalem possibilitatem Saue arma
etiã ꝯsilia sigͥficant. ut querere ꝯsenis
arma. s hoc loco terret latent̾ ꝓpter siciliã
nã ⁊ paulopost ait. Sũt ⁊ siculis regionib

Expanded text:
perque invia saxa 'invia', id est aspera, inperque invia saxa 'invia', id est aspera, inmania. unde et Dido paulo post 'quae vis inmanibus adpperat, sed naturam litoris culpat. ADNAVIMVS ORIS elegit verbum aptum naufragio ad eliciendam misericordiam: quamvis et de navibus ‘natat’ lectum sit, ut «natat uncta carina». QVOD GENVS HOC HOMINVM? rhetorice vituperaturus mores non ad Didonem loquitur, sed ad tertiam se confert personam. HOSPITIO PROHIBEMVR HARENAE ut alibi «litusque rogamus»; occupantis est enim possessio litoris. Vnde ostenduntur crudeles, qui etiam a communibus prohibent. PRIMAQVE VETANT CONSISTERE TERRA id est in litore, ut alibi «tuque o, cui prima frementem fudit equum mortalem possibilitatem. Sane ‘arma’ etiam consilia significant, ut «quaerere conscius arma». Sed hoc loco terret latenter propter Siciliam; nam et paulo post ait ‘sunt et Siculis regionibus
Abbreviated transcription (Latin):
martib lectũ est. Uic postea uenator fac¬
tus eũ uellet eũ diana ꝯcũbere ut oratiꝰ
latus in sidera. signũ famosũ tẽpestati
pione interẽptum quo oriente occidit
⁊ ideo eius etiã apud peritos est incer¬
ta tẽpestas. Unde dictũ est cũ subito as¬
surgens ad excusationẽ nõ preuise tẽpe¬
statis. ⁊ multi suꝑfluo querũt. cur or¬
tus ꝯmemoretur orionis. eñ sit ainno¬
ne in missa tẽpestas. s ilioneus ista nõ
nouit que apocta supra dieta sũt per
musã ut supra diximus cognitã. ⁊ con
stat numina nisi inuenta occasione no¬
cere nõ posse ꝙ in om̃ĩ suo opere uugiliꝰ
diligenter obẜuat ¶Inuada ceca. in¬
cognita. latentia ¶ Procacib austris.
ꝑ seuerantib. Et ꝓcax ꝓpͥe petax est. Nã
procne est petere. Unde ⁊ proci petitores
dicunt᷑. ¶ Ider q undas superante salo
Gleuato mari. ⁊ inundas diuiso ut solet
intẽpestate. a salo autẽ uenit salũ sali¬
Na sale tabentis abeo qd̾ est bic sal salis

Expanded text:
manet breuis. Qui postea uenator factus dum uellet cum Diana concumbere, ut Oratius lum transferens signum famosum tempestatibpione interemptus esse dicitur quo oriente occidit. , quod ideo etiam apud imperitos est incerta tesurgens' ad excusationem non praevisae tempestatis. et multi superfluo quaerunt, cur ortus commemoretur Orionis, cum sit inmissa a Iunone tempestas. sed Ilioneus ista non novit quae a poeta supra dicta sunt, per mstat numina nisi inventa occasione nocere non posse: quod in omni suo opere Vergilius diligenter observat. IN VADA CAECA incognita, latentia. PROCACIBVS AVSTRIS perseverantibus. Et ‘procax’ proprie ‘petax’ est; nam ‘procare’ est ‘petere’, unde et ‘proci’ petitores dicuntur. PERQVE VNDAS SVPERANTE SALO elevato mari et in undas diviso, ut solet in tempestate. ‘Salo’ autem venit ab nam "sale tabentes" ab eo quod est hic sal salis.
Abbreviated transcription (Latin):
anniuus penus dat̃. Feminino lucilius
posuit. ut brori legata penus. Quarte
autẽ decłatioĩs ẽẽ persuis docet ut locu¬
ꝑlete penu defensis pinguibus umibris.
structores dñr ferculoꝵ ꝯpositores ¶Et
flãmis adolere penates.colere. s adolere
pprie est augere. in sacris autẽ k̾a A eu¬
dicit᷑. nã maris nõ adolent᷑ aliqua. s cie¬
mant̾ ¶ Totidẽq pares etate ministri.¬

Expanded text:
annuus penus datur" Ps. 178 , feminino Lucilius annuus penus datur" Ps. 178 , feminino Lucilius posuit, ut "uxori legata penus" . quartae autem declinationis esse Persius docet, ut in "locuplete penu defensis pinguibus Umbris" .structores dicuntur ferculorum conpositores. et flammis adolere penates colere. sed adolere proprie est augere. in sacris autem κdicitur; nam in aris non adolentur aliqua, sed cremant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ perna. ¶ Iam pater eneas. Religiosus.
ꝗa pater ꝓprie omiũ deoꝵ epitheton est.
d̾t ostendit ubiq uirgilius. ¶ Ostro. pro
purpura posuit unde tinguit᷑ purpura.
Daut manib famuli limphas. Ionnilis
caracter qui senos d̾ uilia enĩ describũ¬
tur. ¶ Tonsisq ferut mãtelia uillis. Ton¬
sis uillis uł minutis uł cõpositis. Cõstat
enĩ maiores mappas babuisse uillosas.
est. ¶ Quĩquaginta intus hoc ẽ multi¬
¶ Ordine longo. Idest dispositione. scd̾m
tuliũ qui in occonomicis dicit. qd ubi
ponendũ sit. Nec eñ debent unuer sa
boc interest ꝙ cellariũ est paucoꝵ dieꝵ
Unde in cellã dr̃ imperatũ frumentũ. Pe¬
nus nõ tep̃oris longi. Sane dieius. ⁊
hic ⁊ hec ⁊ hoc penus. sed amasculino ⁊
feminino genere quarta est declinatio
ientro tertia. quomͦ pecus pecoris.
Unde oratius portet frumẽta penusq.
odasculino nõ genere plantus. nisi micbi

Expanded text:
Perpernam». IAM PATER AENEAS religiosus, Perpernam». IAM PATER AENEAS religiosus, quia ‘pater’ proprie omnium deorum epitheton est, ut ostendit ubique Vergilius. OSTRO pro ‘purpura’ posuit, unde tingitur purpura. DANT MANIBVS FAMVLI LYMPHAS humilis character, qui iscno" dicitur; vilia enim describuntur. TONSISQVE FERVNT MANTELIA VILLIS ‘tonsis villis’ vel ‘minutis’ vel ‘compositis’. Constat enim maiores mappas habuisse villosas. est. QVINQVAGINTA hoc est multae. ORDINE LONGO id est dispositione, secundum Tullium, qui in Oeconomicis dicit quid ubi ponendum sit; nec enim debent universa hoc interest, quod cellarium est paucorum dierum, unde et in cellam dicitur imperatum frumentum, penus vero temporis longi. sane dicimus et hic et haec et hoc penus, sed a masculino et a feminino genere quarta est declinatio, a neutro tertia, quo modo pecus pecoris. unde Horatius "portet frumenta penusque" , masculino vero genere Plautus "nisi mihi