comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter nitorẽ noue talcis ĩ eccłiam retẽs
linitã cõuenerãt: tãtãq ĩ quictudinẽ
intrãtib generabãt ÷ ut frẽs ualde
timerẽt ne forte dedictitionis solẽpnitrs
que postero die celebrandti erat: eturũ
ĩprobitate impediretur. Quod cũ prĩ scõ
intimatũ fuisset: solita confidẽtia quã
in deũ habebat usus. extõĩco inquit eas
Mane aũt facto : unuise musce ille ai¬
nathematis spiculo ꝑcusse et mortue.
ita pauimẽtũ õne repleuerãt: ut pa¬
lis eas in cõgeriem adunari gerulis¬
q exportari nccẽ fuerit S et de mili¬
te quodã auduumꝰ qui ob prauita¬
tẽ suã publite extõĩcari meruerat
quia ad mẽsã panẽ crmib proiceret
s canes solo odore polluti ꝑcinis ex¬
territi retrocedebãt: et eũ tange̾ nul¬
latenus acquiescebãt Qmͣ uero pa¬
uidus et cirtũspectus deb ẽẽ homo
qui racione et gͥrã duce malũ uitare

Expanded text:
propter nidorem novae calcis in ecclesiam recens propter nidorem novae calcis in ecclesiam recens linitam convenerat, tantamque inquietudinem intrantibus generabant, ut fratres valde timerent, ne forte dedicationis solemnitas, quae postero die celebranda erat, earum improbitate impediretur. Quod cum Patri sancto intimatum fuisset, solita confidentia, quam in Deum habebat, usus: « Excommunico, inquit, eas. » Mane autem facto universae muscae illae anathematis spiculo percussae et mortuae ita pavimentum omne repleverant, ut palis eas in congeriem adunari, gerulisque exportari necesse fuerit. Sed et de milite quodam audivimus, qui ob pravitatem suam publice excommunicari meruerat, quia sedens ad mensam panem canibus projiceret, sed canes solo odore polluti panis exterriti retrocedebant, et eum tangere nullatenus acquiescebant. Quam vero pavidus et circumspectus debet esse homo, qui ratione et gratia duce malum vitare
Abbreviated transcription (Latin):
gẽtius reuersare Qui mox ut aiscẽ¬
dit: reꝑtũ anulũ ab ĩuiria sordidũ
uendicauit. nec sine stupore oũm qͥ
adcrant manib abbatis restituit.
Ita misero fure qui atrocissimas furti
penas luebat. nec tamẽ furti se rcũ in¬
telligebat. dĩno ut credimꝰ nutu prodi¬
to ÷ ad consiliũ discretorũ uirorũ. dõnꝰ
tibbas hiis qui extoĩcacioĩs sentẽticis de¬
derat mãdauit i quatenꝰ cinathema qd
reo intorserãt restituto dãpno celerius
relaxarent Quod postꝙͣ fc̃m ẽ : sicut
prius paulatĩ deficere pestiferoq tabo
de die in diẽ lãguescere p̃dictus ales ui¬
sus fuerat ÷ ita postinodũ ꝑ incremen¬
ta reuiuistere quodãmõ atq reuires¬
cere cepit: quondusq pristine forme
sanitatiq amisse nõ sine magno dei
miraculo integraliter restitutus est.
nardi. quia cũ rid dedicationẽ noue ba¬
silice funiacensis cenobii ĩuitatus fu¬
isset tã ĩnuabilis muscarũ multitudo

Expanded text:
gentius reversare. Qui mox ut ascengentius reversare. Qui mox ut ascendit, repertum annulum ab injuria sordium vindicavit, nec sine stupore omnium qui aderant manibus abbatis restituit. Ita misero fure, qui atrocissimas furti poenas luebat, nec tamen furti se reum intelligebat, divino, ut credimus, nutu prodito, ad consilium discretorum virorum domnus abbas iis qui excommunicationis sententias dederant, mandavit, quatenus anathema, quod reo intorserant, restituto damno celerius relaxarent. Quod postquam factum est, sicut prius paulatim deficere, pestiferoque tabo de die in diem languescere praedictus ales visus fuerat, ita postmodum per incrementa reviviscere quodammodo atque revirescere coepit, quoadusque pristinae formae sanitatique amissae, non sine magno Dei miraculo integraliter restitutus est. nardi, quia cum ad dedicationem novae basilicae Fusniacensis coenobii invitatus fuisset, tam innumerabilis muscarum multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
lis nature ĩeptias ꝑ quas stultorũ
hoũm. tumorẽ dei negligẽtiũ. cũos ob¬
lectare solebat segnius erercere. dehĩt
etiã pẽnas proicere : ad postremũ ue¬
ro ipĩs quo plumis tabescẽtis tar¬
nis corrupcionẽ fugũtib. miserabil
et ãmiracione dignus cũctis se cernẽ¬
tib cippcrere Etm̃ ẽ aũt quadũ die do¬
mestitis abbatis ipo pñte de tã pro¬
digiosa alitis ĩmutacione inter se q̃¬
rentib rẽq tã insolitã nequaꝙͣ sine
causa firi posse asseuerãtib: ut et
unus ex ipĩs sic quasi iocãdo diceret
abbati. Cõsiderãdũ nobis ẽ dnẽ ne
forte iste sit quẽ queritis: et hec hor¬
renda plaga quã cernitis uinculi
anaithematis quo ĩnodatus ẽ indici-¬
ũ det Actonitis ad hoc uerbũ cũctis
uni ex mĩstris p̃cepit abbas arborẽ
ĩ qua cubile alitus illius ercit festi¬
nato ascende̾: stratũq scipula et
sarmẽtorũ repudiis subornatũ dili¬

Expanded text:
alis creaturae ineptias, per quas stultorum alis creaturae ineptias, per quas stultorum hominum timorem Dei negligentium animos oblectare solebat, segnius exercere, dehinc etiam pennas projicere; ad postremum vero ipsis quoque plumis tabescentis carnis corruptionem fugientibus, miserabilis et admiratione dignus cunctis se cernentibus apparere. Factum est autem quadam die domesticis abbatis, ipso praesente, de tam prodigiosa alitis illius immutatione inter se quaerentibus, remque tam insolitam nequaquam sine causa fieri posse asseverantibus, ut unus ex ipsis sic quasi joco diceret abbati: « Considerandum vobis est, domine, ne forte iste sit fur quem quaeritis, et haec horrenda plaga quam cernitis, vinculi anathematis quo innodatus est, indicium det. » Attonitis ad hoc verbum cunctis, uni ex ministris praecepit abbas, arborem in qua cubile alitis illius erat festinato ascendere, stratumque stipula et sarmentorum repugiis subornatum dili
Abbreviated transcription (Latin):
ligẽtiã culpãs anulũ quaqͣuersã queri
ocius iubet: s auctore sceleris cõsciẽtias
oui eludẽte mĩme reperitur Itaq tã
cõuiuas ꝙͣ mĩstros suspectos habens
abbas grauiq ĩdignacione cõmotus.
mandauit plebanis oppidi quod ãplis¬
simũ et ditissimũ haut lõge a muris
cenobii sitũ abbatis subiacet dicioni:
quatinꝰ acerrimũ extoĩtacionis sẽcẽtiã
publice intorquerẽt ĩ eũ qui se hoc scele¬
re maculare nõ tuniusẜ. Quo fricto si¬
cut cũctis racione utentib ĩ hac ꝑte
testiõniũ conscie factus ẽ decor ĩnotẽ¬
cie. sic̾ ip̃a irronabilitas nature sub¬
terfugere nõ potuit. quĩ tꝑales ana¬
thematis solueret penab: quas sẽpit᷑¬
nas soluere trãsitoria cõditionis sue
uetabat infirmitas. Eepit nãq ĩpro¬
b quidẽ. ẜ tamẽ culpe sue inscius fur
paulatĩ lãguestere. cibũ fastidirx. lu¬
dicras crocitaciones ceterasq irrõnti¬

Expanded text:
ligentiam culpans, annulum quaquaversum quaeri ligentiam culpans, annulum quaquaversum quaeri ocius jubet, sed auctore sceleris conscientias omnium eludente minime reperitur. Itaque tam convivas quam ministros suspectos habens abbas, gravique indignatione commotus, mandavit plebanis oppidi, quod amplissimum et ditissimum haud longe a muris coenobii situm abbatis subjacet ditioni, quatenus acerrimam excommunicationis sententiam publice intorquerent in eum qui se hoc scelere maculare non timuisset. Quo facto sicut cunctis ratione utentibus in hac parte testimonium conscientiae factus est decor innocentiae, sic ipsa irrationabilitas naturae subterfugere non potuit, quin temporales anathematis solveret poenas, quas sempiternas solvere transitoria conditionis suae vetabat infirmitas. Coepit namque improbus quidem, sed tamen culpae inscius fur paulatim laguescere, cibum fastidire, ludicras crocitationes, caeterasque irration
Abbreviated transcription (Latin):
qui scdm põpatitũ cõsuetudinẽ ĩꝑiali¬
ũ abbatũ inter ceterris sclaris glõrie
ille cebras. cinulis aureis utebat᷑: lõge
aliter ut credo afftũs ꝙͣ ille uere pauꝑ
et hiũlis spũ clareuallis pm̃us abbas
quẽ sicut de eo scribitur plus delcãbat
rristrũ et sartulꝰ: ꝙͣ thicira et anulus
Cõtigit uero ut quadã uice hrẽt anu¬
lũ aureũ qui erat illi p̃ciosus ⁊ quẽ una
dierũ sedens ad mẽsã dũ iuixta morem
curie causa abluẽdarũ manuũ deposu¬
isset: nugis nescio an seriis ĩtuẽiẽtib
aliꝙͣto negligẽtius sic suꝑ mẽsã relit¬
tus ẽ Aduolas interea domestitꝰ ales
coruꝰ quẽ curiales abbates ĩ deliciis
hẽbãt ÷ nullo penitꝰ aduertẽte rapuit
ore anulũ nec furti se reũ ẽẽ intelligẽs:
ꝑnici uolatu in iudulũ suũ asportauit
Uerũ postq̾ exẽpta ẽ fames. epulis mẽ¬
sibq remotib. surrerere õnes ⁊ abbas
dãpnũ suũ intelligens. mĩstrorũq neg¬

Expanded text:
i secundum pompaticam consuetudinem imperialium abbatum, inter caeteras saecularis gloriae illecebras, annulis aureis utebatur, longe aliter, ut credo, affectus quam ille vere pauper et humilis spiritu Claraevallis primus abbas, quem, sicut de eo scribitur, plus delectabat rastrum et sarculus quam tiara et annulus. Contigit vero ut quadam vice haberet annulum aureum, qui erat ei pretiosus, quem una dierum sedens ad mensam, dum juxta morem curiae causa abluendarum manuum deposuisset, nugis nescio, an seriis intervenientibus, aliquanto negligentius sic super mensam relictus est. Advolans interea domesticus ales corvus, quem curiales abbatis in deliciis habebant, nullo penitus advertente, raptum ore annulum, nec furti se reum intelligens, pernici volatu in nidulum suum asportavit. Verum postquam exempta est fames epulis, mensisque remotis surrexere omnes, abbas damnum suum intelligens, ministrorumque neg
Abbreviated transcription (Latin):
eruperũt. ut eas magis flere libebat
ꝙͣͣ uerbis explicare Sit ergo nobis ꝓposi¬
tũ exẽplũ in hũilitatis et cauteleꝰ moni¬
mẽtũ : ut si ũqͣͣ serpẽs ille antiquus.
hostis ĩuetenitus. zizania discordie et
conspircicionis ꝓpter cõsuctudines ordi¬
nis in locis quib fuerimꝰ sẽmare tẽp¬
triueritͥ nos in tuore dei. pacis con¬
cordieq uiolatores uelut aspides et ba¬
siliscos fugiẽtes. cũ filiis pucis qui pra¬
uas consuetudines contra formã ordĩs
p̃sũptas. zelo dei extirpare et extĩgue̾
conantur. ex adu̾so uiriliter ciscendere
murũq pro domo dñi nos opponere
nõ pigritemur : qm̃ quod sepe dicẽdũ
cic sine obliuone retinẽdũ ẽ. deus suꝑ¬
bis resiscit. huilib cũt dat graiciã. ⁊

Expanded text:
eruperunt, ut eas magis flere libeat eruperunt, ut eas magis flere libeat quam verbis explicare. Sit ergo nobis propositum exemplum in humilitatis et cautelae monimentum, ut si unquam serpens ille antiquus, hostis inveteratus, zizania discordiae et conspirationis propter consuetudines ordinis, in locis in quibus fuerimus, seminare tentaverit, nos in timore Dei pacis concordiaeque violatores velut aspides et basiliscos fugientes, cum filiis pacis, qui pravas consuetudines contra formam ordinis praesumptas, zelo Dei exstirpare et exstinguere conantur, ex adverso viriliter ascendere, murumque pro domo Domini nos opponere non pigritemur ; quoniam, quod saepe dicendum, ac sine oblivione retinendum est: Deus superbis resistit, hu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ impendia defũcto nichil emolimẽ¬
ti ferrẽt: sibi tñ bone uolũtatis sue
fructũ ꝑditũ iri nõ posse Eũ toto ille
tĩno supplices pro eo p̃ces ad dim̃ fu¬
disset. reuoluto ãni cirtulo isdẽ defũt¬
tus ei ĩ uisu apparuit: lugubri uultu
tristẽ sese subisse sentẽtiã significãs
Incerrogritus quõ se haberet ͥ respodit
se ab hora exitus sui usq ad tẽpus il¬
lud ĩ ulcionẽ cõtumacie et rebellioĩs
grauissimorũ suppliciorũ penas luisse.
alicuiꝰ reuelacionis misteriũ fucrit si¬
cut temercaiũ ẽ diffiuire ita piũi nob
nare sentẽtiã: cui fortassis tꝑcilis mor
gione se respicientib clarius elucessib
miã certe ꝙͣ sereno pretatis sue oculo
dñs hanc domũ respererit euerbacẽsis
probat eccĩa: in qua cũ longo post tꝑe
nouarũ botarũ questio malignissimo
demonũ instinctu mota fuisset: tantoꝵ
sccindalorũ tãtarũq calamitritũ spine

Expanded text:
cum impendia defuncto nihil emolumencum impendia defuncto nihil emolumenti ferrent, sibi tamen bonae voluntatis suae fructum perditum iri non posse. Cumque toto illo anno supplices pro eo preces ad Dominum fudisset, revoluto anni circulo idem defunctus ei in visu apparuit, lugubri vultu tristem sese subiisse sententiam significans. Interrogatus quomodo se haberet, respondit se ab hora exitus sui usque ad tempus illud, in ultionem contumaciae et rebellionis, gravissimorum suppliciorum poenas luisse, alicujus revelationis mysterium fuerit, sicut temerarium est definire, ita pium est nare sententiam, cui fortassis temporalis mortgione se respicientibus clarius elucescit miseridia. Certe quam sereno pietatis oculo Dominus hanc domum respexerit, Everbacensis probat Ecclesia, in qua cum longo post tempore novarum botarum quaestio malignissimo daemonum instinctu mota fuisset, tantorum scandalorum tantarumque calamitatum spinae
Abbreviated transcription (Latin):
liciose conspiracionis pẽdẽtẽ iã iãq
ĩ profũdissimũ baratra graiuis scãda¬
li p̃cipitandã sicut pius sicut miseri¬
cors libertiuit: ita ut sepulto frẽ. totiꝰ
discordie fer cõsepulta quodãmõ uide¬
citur. ne tallidissume uulpecule feda
uestigia succedẽti tꝑe ĩ eadẽ domo dep̃¬
hensa fuisse oĩs illa scã cõgregacio us¬
q hodie glorietur Eeterũ dõnus theo¬
baldus cuiꝰ supra mẽtionẽ fecimus.
cũ eidẽ defũcto fr̃ĩ ex antiquo ĩtime fri¬
miliaritatis amiticia cõiũctus. seq ĩ¬
uitẽ tã ĩ uita ꝙͣ ĩ morte cũ alterutrũ
eotũ decedere cõtigisset.orõnũ suffrai¬
giis ascririssẽt  qm̃ idẽ cõuersus tinte
conspiracionis turbinẽ nõ cõcẽpnẽde re¬
ligionis extiterat: sciens in sup̃ina sorte
nccĩtatis cũcũ probari dolẽsq ualde de
dilexerat. statuit cipud semetip̃m ãmiã
pro eo facere orõnẽ Indubitanter nc̃z
credidit᷑ ꝙ et si exigentib meritis p̃-¬

Expanded text:
litiosae conspirationis pendentem, jamjamque in profundissimum barathrum gravis scandali praecipitandam, sicut pius, sicut misericors liberavit, ita ut sepulto fratri totius discordiae faex consepulta quodammodo videatur, nec calidissimae vulpeculae foeda vestigia succedenti tempore in eadem domo deprehensa fuisse, omnis illa sancta congregatio usque hodie glorietur. Caeterum domnus Theobaldus, cujus supra mentionem fecimus, cum esset eidem defuncto fratri ex antiquo intimae familiaritatis amicitia conjunctus, seque invicem tam in vita quam in morte, cum alterutrum eorum decedere contigisset, orationum suffragiis adstrinxissent, quoniam idem conversus ante conspirationis turbinem non contemnendae religionis exstiterat, sciens in suprema sorte necessitatis amicum probari, dolensque valde de dilexerat, statuit apud semetipsum, annuam pro eo facere orationem. Indubitanter namque credidit quod, etsi exigentibus meritis, pre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrũperẽt ⁊ simulq metuẽs sibi si pre¬
propere austeriorẽ quã oporteret sẽtẽ
ãnuit peticioni eorũ: celebratuꝙ ex
more missarũ exequiarũq solẽpniis
int corꝑa fratrũ defũctus frater ter¬
re cõmẽdatus ẽ. Bñdcũs ꝑ oĩa deusͫ¬

Expanded text:
prorumperent, simulque metuens sibi, si praeprorumperent, simulque metuens sibi, si praepropere austeriorem quam oporteret sententannuit petitioni ipsorum, celebratisque ex more missarum exsequiarumque solemniis, inter corpora fratrum defunctus frater terrae commendatus est. Benedictus
Abbreviated transcription (Latin):
cõsetuti: cũm ĩ ꝑtẽ diuertissẽt cõsilii
gracia. post paululũ reuersi et solo¬
tenus corã ipso prostrnti tã monachi
qm cõuersi ut mĩa defũcto nõ nega¬
retur młta p̃cũ instantia petierunt:
spondẽtib cõuersis atq sub attesta¬
cione diuini noĩs asseuerãtib quia
si dõnus abbas districtionẽ sentẽtie
tꝑaret et defũcto lic minꝰ digno
cõmũnẽ sepulturã nõ negaret: sese
ab oĩ intẽtione cõcepte malicie cessatu¬
ros. et suꝑ repeticione nouarũ bota¬
rũ uerbũ ulterius se nullomõ motu¬
ros Dicebãt ꝓpterea quidã de seniori¬
b excepto sermõe hoc. alias uirũ satis
extitisse ꝓbabilẽ ⁊ nec debere ab hõĩb
dãpnari meruisset. Cõsiderãs itaq
dõnus abbab itt tẽpori expedire. et
ne forte nouissimꝰ error peior fieret
priore si cõuersi qui hac occasione seda¬
n poterãt ĩ mauis aliquod scandalũ

Expanded text:
consecuti, cum in partem divertissent consilii consecuti, cum in partem divertissent consilii gratia, post paululum reversi, et solotenus coram ipso prostrati, tam monachi quam conversi, ut misericordia defuncto non negaretur, multa precum instantia petierunt, spondentibus conversis, atque sub attestatione divini nominis asseverantibus, quoniam si domnus abbas districtionem sententiae temperaret, et defuncto, licet minus digno, communem sepulturam non negaret, se ab omni intentione conceptae malitiae cessaturos, et super petitione novarum botarum verbum ulterius nullo modo se moturos. Dicebant praeterea quidam de senioribus, excepto sermone hoc, alias virum satis exstitisse probabilem; nec debere ab hominibudamnari debuisset. Considerans itaque domnus abbas ita tempori expedire, et ne forte novissimus error pejor fieret priore, si conversi, qui hac occasione facile sedari poterant, in majus aliquod scandalum
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑacto. corporeq in ecclia delato
postero die frẽs õnes tã monachos
quid sibi in tali articulo faciẽdũ eẽt
ĩ cõmune decernerẽt Cõuẽcione aũt
ftã: sic dõnꝰ abbais ĩ ciudiẽtia cũcto¬
ꝑuerso ꝓposito praui cordis et mali¬
tiose uolũtatis sue homo iste depre-¬
hensus sit: quẽ nisi stricta dei iudicii
censura qnͣtotius de medio tulisset.
cõplicib suis quos ad hoc susurriis
ĩprobisq suasionib illererat. mit¬
tere nõ timuisset. Quappter qm̃ ꝑ
uersitaitẽ eius õnes scumꝰ. cõfessionẽ
uero seu penitẽtiã ipũs nõ nouimꝰ
corpus eius inter corꝑa frm̃ nrõrũ
nequaꝙͣ poni debere censeo : neq h ͨ
teme̾itate aliqua libramine iusti iu¬
dicii deternere confido Quo audite. ex¬
timuere et expalluere cõuersi: utiq sibi
tũ semorib monachis seorsũ loquendi¬
ut litẽtia darctur suppliciter postulãt.¬
Sane hoc ꝑ indulgẽtiã dñi abbatis

Expanded text:
re peracto, corporeque in ecclesiam delato, re peracto, corporeque in ecclesiam delato, postero die fratres omnes tam monachos quid sibi in tali articulo faciendum esset, in commune decernerent. Concione autem facta, sic domnus abbas in audientia cunctoerso proposito pravi cordis et malitiosae voluntatis suae homo iste deprehensus sit: quem nisi districta judicii Dei censura quantocius de medio tulisset, complicibus suis, quos ad hoc susurriis improbisque suasionibus illexerat, inurere non timuisset. Quapropter, quoniam perversitatem ejus omnes scimus, confessionem vero seu poenitentiam ipsius non novimus, corpus ejus inter corpora fratrum nostrorum nequaquam poni debere censeo; et hoc non temeritate aliqua sed libramine justi judicii decernere confido. » Quo audito extimuere et expalluere conversi, utque sibi cum senioribus monachis seorsum loquendi licentia daretur suppliciter postularunt. Hoc per indulgentiam domni abbatis
Abbreviated transcription (Latin):
constituerat᷑ up̃ ad illã horam obliuio¬
ni traditã eodẽ momẽto qnͣto deuotiꝰᷤ
potercit ꝑsoluebat. Audito uero sonitu
tabule. festinãter in infirmitoriũ tucur¬
rit : et cũ requisisset quis defũctus eẽt :
uehemẽter ãmiratus iudiciũ dei dnm
abbatẽ qui tũc forte de dormitorio des-¬
cenderat ud cõmẽdacionib officiũ defũc¬
to ꝑsoluẽdũ qnͣtocius ũutauit Illo
quo celeriꝰ scturrẽte  cũ remoto a
ꝑte capitis oꝑimẽto quo corpus tege¬
baitur. faciẽ iacẽtis intuitꝰ eẽt: cõplosis
manib et ex intimo cordis trahens
suspiric. heu ĩquit miserrue ecce qͥ¬
mõ sine penitẽtia malicie tue. dĩno
iudicio extinctus icices. Et hocipm secũ
do tercio ĩgeminãs ÷ utinã ĩquit moĩ¬
ta mencõtumcici cũo nõ spreuisses: uti
seris illiqͣmdu itaq quid sibi facuẽdũ
eẽt deliberãs. tandẽ ud cõsulciꝰ ẽe tre¬
didit. ut cõmẽdacionis officio ex mo¬

Expanded text:
at, usque ad illam horam oblivioni traditam eodem momento, quanto devotius poterat, persolvebat. Audito vero sonitu tabulae, festinanter in infirmitorium cucurrit; et cum rescisset quis defunctus esset, vehementer admiratus judicium Dei, domnum abbatem, qui tunc forte de dormitorio descenderat, ad commendationis officium defuncto persolvendum quantocius invitavit. Illo quoque celerius accurrente, cum, remoto a parte capitis operimento quo corpus tegebatur, faciem jacentis intuitus esset, complosis manibus, et ex intimo cordis trahens suspiria: « Heu! inquit, tu miserrime, ecce quomodo sine poenitentia malitiae tuae divino judicio exstinctus jaces. » Et hoc ipsum secundo et tertio ingeminans: « Utinam, inquit, monita mea contumaci animo non sprevisses! utinseris! » Aliquandiu itaque quid sibi faciendum esset deliberans, tandem id consultius esse credidit, ut commendationis officio ex mo
Abbreviated transcription (Latin):
dai racionali creature. que eciã irra¬
cionalẽ creciturã nõnũꝙͣ aut morti
c̾uit grauissime subicit calc̃tati: qͥ¬
tenus miser homo cui specialiter ob
meritũ suꝑbie ancithematis spiculũ
intẽtatur. quid sibi de se metuẽdũ sit
penset ⁊ qñ ea que rõnis exꝑiẽtiã sub¬
ire nesciũt: ꝑ uirtutẽ diuini nõĩs cnci¬
thematis mutrone feriũtur. Iudouitꝰ¬
pus ĩꝑator ciugustus karoli inaigni fi.¬
ci redditib magnifice ditriuit. ob que
eciã puis meriut cognoĩari. quiq ut
fertur audunt uotẽ dicẽtẽ sibi. ludo¬
uice uenenũ ecãs addidisti: ĩ ꝑtib
saxonie suꝑ ripã uoerre magiũ flumi¬
nis. cenobiũ monachorũ fũdauit: qd̾
scd̃m magnificẽtiã ĩꝑialẽ diuitiis et ho¬
nore multo nobilissime exaltatũ ad dis¬
tũtionẽ torbie ueteris q̃ in grlliis est
corbiã nouã appellari decreuit In hoc

Expanded text:
aturae, quae etiam irrationalem creaturam nonnunquam aut morti, aut gravissimae subjicit calamitati, quatenus miser homo, cui specialiter ob meritum superbiae anathematis spiculum intentatur, quid sibi de se metuendum sit, penset, quando ea quae rationis experientiam subire nesciunt, per virtutem divini nominis anathematis mucrone feriuntur. Ludovicupius, imperator Augustus, Caroli magni fici redditibus magnifice ditavit, ob quod etiam Pius meruit cognominari, quique, ut fertur, audivit vocem dicentem sibi: « Ludovice, venenum ecclesiis addidisti, » in partibus Saxoniae super ripam Werre magni fluminis coenobium monachorum fundavit, quod secundum magnificentiam imperialem divitiis et honore nobilissime exaltatum, ad distinctionem Corbiae veteris, quae in Galliis est, Corbiam novam appellari decrevit. In hoc
Abbreviated transcription (Latin):
in cruce pendentẽ. Erant aiũt ut sibi
uidebatur ibidẽ duo alii nouicii: qui
secũ erãt in probacione Cũ ergo suppli¬
titer dm̃ adorassetͥ et ut sui sociorũq
suorũ misereretur hiũlima prete roga¬
ret ⁊ motus misericordia pius dñs respex¬
it at bñdixit eũ et alterũ cũ eo supradicto¬
rũ nouiciorũ. Cernẽs uero nouicius qui hͨ
uidebat tertiũ illũ dnĩta bñdt̃one mĩme
roboratũ : frat̃na pietate cõmotus cepit
attentius rogare dnm : ne ipm̃ a largitate
sue bñdcõnis exclude̾t Respondit cũt dñs¬

Expanded text:
in cruce pendentem. Erant autem, ut sibi videbatur, ibidem duo alii novitii, qui secum erant in probatione. Cum ergo suppliciter Dominum adorasset, et ut sui sociorumque suorum misereretur humillima prece rogaret, motus misericordia pius Dominus respexit ac benedixit eum; et alterum cum eo supradictorum novitiorum. Cernens vero novitius, qui haec videbat, tertium illum Dominica benedictione minime roboratum, fraterna pietate commotus, coepit attentius rogare Dominum, ne ipsum a largitate suae benedictionis excluderet. Respondit aut
Abbreviated transcription (Latin):
sam ꝑtinẽ maledc̃orũ. In hiis uerbis eiugi¬
laus nouitiꝰ ille de bñdtõne qua cũ socio su
o cidnõ bñdici meruerat. opido gratulatꝰ
ẽ: s quid de illo de quo tã tristẽ sentẽtiam
ciudierat futurũ foret dubius expectabat.
Post diem itaq tertiũ tertius nẽpe neo¬
phitus t̾nitatis uintulũ rũpẽs ut tristẽ
malgerus siquidẽ uotabritur ordĩe derelic¬
to reuersus ẽ ad uomitũ uite secularis :
et factus ẽ apostota uilis. Reliqui autẽ
duo qui bñdcõne dnui firmati fuerãt ip̃o
tis ĩ uisu deostulatus ẽ.ca.x

Expanded text:
e maledictorum. In his verbis evigilans novitius ille, de benedictione, qua cum socio suo a Domino benedici meruerat, oppido gratulatus est, sed quidnam de illo, de quo tam tristem sententiam audierat, futurum foret, dubius exspectabat. Post diem itaque tertium tertius nempe neophytus trinitatis vinculum rumpens, ut tristem Malgerus siquidem vocabatur, Ordine derelicto reversus est ad vomitum vitae saecularis, et factus est apostata vilis. Reliqui autem duo, qui benedictione Domini firmati fuerant, ipso tem in visu deosculatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
est: tñ per grãm dei. et adiuto¬
riũ sancti bñdicti. laiudabilit̾
satis ordĩs disciplinã ĩ eodem
monasterio reformait. Leterũ
spetiale eiusdẽ deo dilcĩ prĩs odo¬
nis tenobiũ. quod clunicitũ di¬
citur. quodq usq hodie maxi¬
mũ et nobilissimũ refulget max
nasteriũ de quo pater odo cũ fra¬
tribus suis cluuãcũ secessit. ꝙͣ
qmq ꝑfecti et deo digni in eis
claruerũt uiri littei̾s tradiditũ sci¬
mus. Unde et nobis duo iocũda
ualde miraculs exterpta. huit
nr̃o opusculo nĩsere̾ placet qua¬
tinus prudẽs lector ex hiis duobꝰ
tre in cuius manu mice panis
in preciosas margaritas con¬

Expanded text:
est, tamen per gratiam Dei et adjutoest, tamen per gratiam Dei et adjutorium sancti Patris Benedicti laudabiliter satis Ordinis disciplinam in eodeterum speciale ejusdem Deo dilecti Patris Odonis coenobium quod Cluniacum dicitur, quodque usque hodie maximum et nobilissimum refulget, maxnasterium de quo Pater Odo cum fratribus suis Cluniacum secessit, quam perfecti et Deo digni in eis claruerint viri litteris traditum scimus. Unde et nobis duo jucunda valde miracula excerpta huic nostro opusculo inserere placet, quatenus prudens lector ex his duobus tre, in cujus manu micae panis in pretiosissimas margaritas con
Abbreviated transcription (Latin):
monacho ante portã monaste¬
rii uisibilit᷑ apparuit : dicẽs ad
eũ. Hade et dic fratribꝰ istis.
ꝙ ꝑuersis moribus suis. nimi-¬
ũ me contristãt: ideoq iã nũc
uadã. ut adducã uirũ secũdũ
cor meũ. de aquitãa : quaten ͦ
ꝑuersos istos corripiat. et ordi¬
nis disciplinã in hoc meo mo¬
nasterio restauret . Stupet ille :
celeri q gradu ad fratres ueiẽs.
quod spiritualis eorũ pater mã¬
dauerat cũctis audiẽtibus refert:
cõsternatosq et cictonitos red¬
dit uniuersos. Querebãt tñ
inter se cũ magna ãmiracione qͥs¬
nã eẽt. de quo pater scuictꝰ dixiss:
ipm̃q sicut postmodũ reĩ exitꝰ
docuit btm̃ odonẽ fore trepidi
suspicabãtur. Deuotissimꝰ ita
prĩs bñdicti pedissequꝰ. odo uẽ¬
nens ad predictũ locũ licet per
młtas tribulaciones et cõtueli¬
as quas ab illis qui ꝑniciosam
libertatẽ. magis ꝙͣ regularis ui¬
te districtionẽ diligebant passus

Expanded text:
monacho ante portam monastemonacho ante portam monasterii visibiliter apparuit, dicens ad eum: « Vade, et dic fratribus istis quod perversis moribus suis nimium me contristant: ideoque jam nunc vadam, ut adducam virum secundum cor meum de Aquitania, quatenus perversos istos corripiat, et Ordinis disciplinam in hoc meo monasterio restauret. » Stupet ille, celerique gradu ad fratres veniens, quod spiritualis eorum Pater mandaverat, cunctis audientibus, refert, consternatosque et attonitos reddit universos. Quaerebant tamen inter se cum magna admiratione quisnam esset de quo Pater sanctus dixisset, ipsumque, sicut postmodum rei exitus docuit, beatum Odonem fore trepidi suspicabantur. Devotissimus itaque Patris Benedicti pedissequus Odo veniens ad praedictum locum, licet per multas tribulationes et contumelias, quas ab illis qui perniciosam libertatem magis quam regularis vitae districtionem diligebant, passus
Abbreviated transcription (Latin):
malis ipĩs a se illatis. ne unũ
quidẽ uerbũ ab eis ullatenꝰ
extorquere pocuissent. Tanꝙͣ enĩ
muti et elingues seu dãpna et
cõcuẽlias nõ sentiẽtes in silencio
durabant. quousq nocturne et
macutine laudis solẽpnitace ꝑ-¬
acta. ciurora quo radios suos ui-¬
brante lĩguã ad loquẽdũ lauda¬
bili discrecione soluerẽt ⁊ quã pri-¬
us laudabiliore censura ꝓpter ti-¬
morẽ dei / et ordĩs disciplinã toer¬
cuerant. Nec mõ in gelliis. or¬
dinis sacri statũ reꝑauit. ẜ eciã
in italia : ad speciale quo sancti
bñdicti tenobiũ in frãciai. ubiꝰ
sicut dicitur sacratissimũ corpꝰ
eius requiescit. ipo beatissimo
pr̃e bñdicto inuitante ꝑrexit:
sicut in gestis eiusdẽ sancti odo¬
nis inuenit᷑. Eñ enĩ quadã die
monachi eiusdẽ loci in claustro
sedentes cõtẽtionibus. et scurri¬
litatĩbus occupari nõ erubesce¬
rent: scũs pater bñdcũs cuidã

Expanded text:
malis ipsis a se illatis, ne unum malis ipsis a se illatis, ne unum quidem verbum ab eis ullatenus extorquere potuissent. Tanquam enim muti et elingues seu damna et contumelias non sentientes, in silentio durabant, quousque nocturnae et matutinae laudis solemnitate peracta, aurora quoque radios suos vibrante, linguam ad loquendum laudabili discretione solverent, quam prius laudabiliore censura propter timorem Dei et Ordinis disciplinam coercuerant. Nec modo in Galliis Ordinis sacri statum reparavit, sed etiam in Italia. Ad speciale quoque Sancti Benedicti coenobium in Francia, ubi, sicut dicitur, sacratissimum corpus ejus requiescit, ipso beatissimo Patre Benedicto invitante perrexit, sicut in gestis ejusdem sancti Odonis invenitur. Cum enim quadam die monachi ejusdem loci in claustro sedentes contentionibus et scurrilitatibus occupari non erubescerent, sanctus Pater Benedictus cuidam
Abbreviated transcription (Latin):
cõuĩcim̃: qui relicto naturali
usu lingue et uotis organo .
manibus irracionabilit̾ tu̾mul¬
tamĩ: Sed uir beatus disputa¬
torũ. et pseudo monachorũ. gar¬
rulitatẽ ꝑuipendẽs. fratres suo ᷤ
ut in melius ꝓficerẽt. uerbo et
exemplo cõmonẽbat : sicubi ecĩ-¬
am a religiosis uiris uocatus
fuisset impiger ꝑgebat : et ceno¬
bici cuit dissoluta ad districtio¬
nẽ ordĩs renocabat : aut nona
fundabat. Plane ꝙͣ rigide mo¬
nachi ipius discipline censurã
tenuerint: per hoc unũ uirtu¬
tis eorũ indiciũ. qd ͦ ad demõstrã¬
dã in eis animi cõstãciã referre
uolumꝰ : innotescere ꝑoterit.
Quadã nãq uice dũ quidã ex
eis iter agerent. mediis noctis
tñbris a predonibus cirtũnẽti.
cũ sius oĩbus capiũt᷑. trahũt᷑.
spoliãtur. cõtumeliis afficiũt᷑:
cid uitm ĩ uincula cõiĩciũtur.
p̃donibus sane mirãtibus. ꝑa¬
riter et indignãtibus. ꝙ ĩ tãtis

Expanded text:
convincimini, qui, relicto naturali convincimini, qui, relicto naturali usu linguae et vocis organo, manibus irrationabiliter tumultuamini? » Sed vir beatus, disputatorum et pseudomonachorum garrulitatem pervipendens, fratres suos ut in melius proficerent verbo et exemplo commonebat, sicubi etiam a religiosis viris evocatus fuisset, impiger pergebat, et coenobia aut dissoluta ad districtionem Ordinis revocabat, aut nova fundabat. Plane quam rigide monachi ipsius disciplinae censuram tenuerint, per hoc unum virtutis eorum indicium, quod ad demonstrandum in eis animi constantiam referre volumus, innotescere poterit. Quadam namque vice dum quidam ex eis iter agerent, mediis noctis tenebris a praedonibus circumventi, cum suis omnibus capiuntur, trahuntur, spoliantur, contumeliis afficiuntur, ad ultimum in vincula conjiciuntur, praedonibus sane mirantibus pariter et indignantibus, quod in tantis
Abbreviated transcription (Latin):
Inc est ꝙ beatus odo nobi¬
lissimi illius clumadẽsis
cenobii rector eximiꝰ ad tãtũ
sanctitatis apicẽ excreuit: ut or¬
dinẽ monasticũ tẽporibus suis
oĩno in preceps ruẽtem. secũdũ
grãm sibi a dño collatã. ꝑ oĩa
in antiquũ sacre religioĩs uigo¬
rem restauraueĩt. Et enĩ de
riuna morũ tꝑis illuis breuiter
diccꝰ. cũ cepisset isdẽ uenera¬
bilis pater odo. in monasteriis
sius districtionẽ discipline re-¬
gularis. rigide sicut oportebat
tenere. alii quidã monastici
uidentes quosdã de fratribꝰ
eius soculares suos lauãtes uł
ungentes seu alia q̃libet uilia
oꝑa faciẽtes. silenciũ eciã stu¬
diose tenẽtes. et si necesse fuiss
signis ꝓ uerbis utẽtes nmio
iracũdie felle cõmoti: oinfeli¬
ces inqu̾iũt. quid facitis. Que
lex quis ordo p̃cipit ut tã uilibꝰ
et seruilibꝰ oꝑibus ĩsistatis :
Bbi queso scriptura hec iubetꝰ
ut manibus ꝓ lingua utaimĩ:
Nõne ipĩ creatori ñuriã facere

Expanded text:
nc est quod beatus Odo, nobilissimi illius Cluniacensis coenobii rector eximius, ad tantum sanctitatis apicem excrevit, ut Ordinem monasticum temporibus suis omnino in praeceps ruentem, secundum gratiam sibi a Domino collatam, per omnia in antiquum sacrae religionis vigorem restauraverit. Ut enim de ruina morum temporis illius breviter dicamus, cum coepisset idem venerabilis Pater Odo in monasteriis suis districtionem disciplinae regularis rigide, sicut oportebat, tenere, alii quidam monastici videntes quosdam de fratribus ejus subtalares suos lavantes, vel ungentes, seu alia quaelibet vilia opera facientes, silentium etiam studiose tenentes, etsi necesse fuisset, signis pro verbis utentes, nimio iracundiae felle commoti: « O infelices, inquiunt, quid facitis? Quae lex, vel quis Ordo praecipit, ut tam vilibus et servilibus operibus insistatis? Ubi, quaeso, Scriptura haec jubet ut manibus pro lingua utamini? Nonne ipsi Creatori injuriam facere
Abbreviated transcription (Latin):
sidhut ĩ area iacẽte am̃ꝙͣ ad lauã¬
dũ deferretur reuerẽter actedẽs fune¬
ris deo digni uestigia sacra deuote
ostulatus ẽ: patenter cũctis ostẽ¬
dens quãto honore digni sĩt qui ĩ
exerticiis regule quã professi sũt sine
dissimulatione exercẽtur et in uia
mãdatorũ dei sicut ĩ omĩbus diui¬
ciis delectantur. Bñdtĩ corꝑis eius
exiiuio ĩ monumẽto quo pie meorie
hũbertũ locatũ diximꝰ obreuerẽtiã
sanctitatis ipuĩs recõdite sũt ubi fe¬
lici pausatione requiescẽs salua¬

Expanded text:
adhuc in area jacente, antequam ad lavanadhuc in area jacente, antequam ad lavandum deferretur, reverenter accedens, funeris Deo digni vestigia sacra devote osculatus est, patenter cunctis ostendens quanto honore digni sint, qui in exercitiis regulae, quam professi sunt, sine dissimulatione exercentur, et in via mandatorum Dei, sicut in omnibus divitiis, delectantur. Benedicti corporis ejus exuviae in monumento, quo piae memoriae Humbertum locatum diximus, ob reverentiam sanctitatis ipsius, reconditae sunt, ubi felici pausatione requiescens, Salva
Abbreviated transcription (Latin):
felici fũctus legacione preiret Pꝰ
p̃dcãm enĩ uisionẽ isdẽ faũlus
dei odo molestia corꝑis tactus: ad
extrema ꝑuenit Ad quẽ uisitãdũ
cũ btũs bernardus ingressus fuis¬
set uidẽs eũ pauere et auriari qua
si minꝰ ꝑfecte uiriss et ob hoc an¬
cipitẽ adhuc sẽtẽtiã iudicis expcca¬
ret: sic eũ allocutus ẽ. Quid trepi¬
das ⁊ quid turbaris o aĩa beata:
A diebus adolescẽtie tue deuotũ
ꝓpõ faulatũ ĩ multis et magnis
laboribus exhibiusti ł et exire formi¬
das: Perge securais ꝑge: ego tibi ĩ ue-¬
ritate dico. quia rcõ cursu ad crea¬
torẽ tuũ ꝑuenies. et sanctus corã ip̃o
apparebis. Qua cõsolacioẽ dilcĩ pa¬
tris sin huĩlis odo roboratus placi¬
diori uoltu ad exitũ tendẽs et post
tẽ ꝑdidit et uitã ueraciter app̃hẽd ͭ.
Ut aũt pr̃ sanctus sentẽtiã quã
de eo protulerat pie huilitatis obse¬
auio uerã ẽẽ cõprobaretͥ corꝑe scõ

Expanded text:
felici functus legatione praeiret. Post felici functus legatione praeiret. Post praedictam enim visionem idem famulus Dei Odo, molestia corporis tractus, ad extrema pervenit. Ad quem visitandum cum beatus Bernardus ingressus fuisset, videns eum pavere et anxiari, quasi si minus perfecte vixisset, et ob hoc ancipitem adhuc sententiam Judicis exspectaret, sic eum allocutus est: « Quid trepidas? quid turbaris, o anima beata? A diebus adolescentiae tuae devotum Christo famulatum in multis et magnis laboribus exhibuisti: et exire formidas? Perge, perge securus, ego tibi in veritate dico, quia recto cursu ad Creatorem tuum pervenies, et sanctus coram ipso apparebis. » Qua consolatione dilecti Patris sui humilis Odo roboratus, placidiori vultu ad exitum tendens, et post tem perdidit, et vitam veraciter apprehendit. Ut autem Pater sanctus sententiam, quam de eo protulerat, piae humilitatis obsequio veram esse comprobaret, corpore sancto
Abbreviated transcription (Latin):
sicionẽ uite corruptibił. et ĩtroitũ
beate ĩcorruptibilitatis approriaret᷑.
oĩpotens deus qui huĩliũ uota nũ¬
ꝙͣ despicit : huic beato odoni scdm
desideriũ cordis sui cõtessit. ut ante
prẽm scm̃ ipẽ decederet : ne pꝰ aurea
secula. que sub tanto prẽ iocũdissĩ¬
me floruerãt: ferrea q̃ post subse¬
tut᷑a erãt lugẽtibꝰ ocuł uidere coge¬
retur. Quod etiã futurũ eẽ ita dñs
uni de fratribus priusꝙͣ fieret maĩ¬
festa uisione p̃oscende̾ dignatus est.
Aspiciebat nãq quidã frater ĩ uisu
noctis et ecce parabat uir btĩssimꝰ
bernardus ascẽdere iherosolumam:
iãq ĩ ipõ procũtu itineris erat. Ad
quẽ uenerabił odo reuerẽter accedẽs :
dicebat se precessurũ Cuiꝰ uisionis
sit oñsa ẽ ueritas ut p̃dcũs uir deo
dignus ad celestẽ ihrłm ubi uera
uisio pacis ẽ. parantẽ iã egredi et
paulo post subsetuturũ prem̃ scm

Expanded text:
sitionem vitae corruptibilis et introitum sitionem vitae corruptibilis et introitum beatae incorruptibilitatis approximaret, omnipotens Deus, qui humilium vota nunquam despicit, huic beato Odoni, secundum desiderium cordis sui, concessit, ut ante Patrem sanctum ipse decederet, ne post aurea saecula, quae sub tanto Patre jucundissime floruerant, ferrea, quae mox subsecutura erant, lugentibus oculis, videre cogeretur. Quod etiam futurum esse, ita Dominus uni ex fratribus, priusquam fieret, manifesta visione praeostendere dignatus est. Aspiciebat namque quid in frater in visu noctis: et ecce parabat vir beatissimus Bernardus ascendere Jerosolymam, jamque ipso in procinctu itineris erat. Ad quem venerabilis Odo reverenter accedens, dicebat se praecessurum. Cujus visionis sic ostensa est veritas, ut praedictus vir Deo dignus, ad coelestem Jerusalem, ubi vera visio pacis est, parantem jam egredi, et paulo post subsecuturum Patrem sanctum,
Abbreviated transcription (Latin):
uit uir quidã de seĩoribus cla¬
reuallis odo noĩe suppriorat᷑
officiũ ĩ eadẽ domo ꝑ plures ãnos
strẽnue ãmĩstrãs: hõ uere pauper
spũ et huĩlis corde. qui a pͥmis fe¬
re ãnis domus illius arduos labo¬
res nõ solũ uolũtarie pauꝑtatis.
s etiã dure ncc̃ĩtatis. qua ĩ nouita¬
te sua domus illa ob penuriã rerũ
sepius cõstrĩgebatur. tam alacrit᷑
p̃cucurrit: ut tũc feruẽtior ĩ dei lau¬
dibus notaretur cũ corꝑalibus sub¬
sidiis ex aliqua ꝑte tarere uide̾t᷑
Tanta enĩ ĩ erat ei morũ suaui¬
tas: tãtaq mãsuetudĩs dulcedĩẽ
tractabat cõuẽtũ fratrũ quẽ pore
alics occupato assidue ducebat et
reducebat ad laborẽ uadẽs et inde
rediẽs ⁊ eͣt usq hodie sancta illa cõ¬
gregacio meõriã habũdãcie suaui¬
tatis eius cũ gratulatioe eruchaet.
Cũ aũt fidelis pastor scũs bernar¬
dus ruinis sacri corꝑis eius crebres¬
tẽtibus magis ac magis ad depo¬

Expanded text:
Fuit quidam de senioribus Claraevallis, Odo nomine, subprioratus officium in eadem domo per plures annos strenue administrans, homo vere pauper spiritu et humilis corde; qui a primis fere annis domus illius arduos labores, non solum voluntariae paupertatis, sed etiam durae necessitatis, qua in novitate sua domus illa ob penuriam rerum saepius constringebatur, tam alacriter percucurrit, ut tunc ferventior esse in Dei laudibus notaretur, cum corporalibus subsidiis ex aliqua parte carere videretur. Tanta autem inerat ei morum suavitas, tantaque mansuetudinis dulcedine tractabat conventum fratrum, quem priore alias occupato, assidue ducebat et reducebat ad laborem vadens et inde rediens, ut usque hodie sancta illa congregatio memoriam abundantiae suavitatis ejus cum gratulatione erutuet. Cum autem fidelis pastor S. Bernardus, ruinis sacri corporis ejus crebrescentibus, magis ac magis ad depo
Abbreviated transcription (Latin):
sue Dicit psalmista loquẽs ad do¬
minũ Nũꝙ adheret tibi sedes ĩi¬
quitatis ÷ qui fingis laborẽ in
precepto: Si enĩ dici liceat. quid
ẽ electis dei omĩs pressura. dolor
fictio laboris: Momẽtaneũ nũq
et leue tribulacionis eorũ q̃ ĩ pñti

Expanded text:
Dicit Psalmista loquens ad Dominum: Nunquid adhaeret tibi sedes iniquitatis, qui fingis laborem in praecepto? Si enim dici libeat, quid est electis Dei omnis pressura, dolor  quaedam fictio laboris? Momentaneum namque et leve tribulationis eorum, quae in praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
De seniore qui aꝑostasĩã cuiꝰ dã
moncichi ĩ spũ puidit et eã dõno
roberto abbati p̃dixit m xxii¬
ritalis fatris uidit ca xxiii
Dẽ dõno poncio quĩto clareuallis
alb̾e pꝰ ea clarimõtis ep̃o ca xxiiii¬

Expanded text:
De seniore, qui apostasiam cujusdam monachi in spiritu praevidit, et eam domno Roberto abbati praedixit. letis Chreniore, qui apostasiam cujusdam monachi in spiritu praevidit, et eam domno Roberto abbati praedixit.
Abbreviated transcription (Latin):
Obsecro dnẽ bñdit michi ut saluus fiã.
Pius uero dñs qui ꝓpterea pauꝑi suo
cipparere dignatus fuerat. ut aliquam
stillã dulcedĩs sue ipĩ misericorditer im¬
penderet: eleuata scã dextera suai bñdixͥ
eũ Qui protunꝰ sibi in eadẽ uisione ui¬
debatur ĩ enarrabili grndio eẽ repletu ᷤᷤ:

Expanded text:
Obsecro, Domine, benedic mihi ut salvus fiam. » Pius vero Dominus, qui propterea pauperi suo apparere dignatus fuerat, ut aliquam stillam dulcedinis suae ipsi misericorditer impenderet, elevata sancta dextera sua, benedixit eum. Qui protinus sibi in eadem visione videbatur inenarrabili gaud
Abbreviated transcription (Latin):
tus eristẽns adco in sancta religi
one ut pascoralis cure officiũ. pri¬
mũ igniaco. postinodũ ĩ claraual¬
le cõsecutus nomẽ abbatis uita
et morib decoraret : subditosq su¬
cui btã uirgo maria celestem pi¬
tantiam per uisum dedit capłm¬

Expanded text:
tus existens, adeo in sancta religione tus existens, adeo in sancta religione profecit, ut pastoralis curae officium, primum in Igniaco, postmodum in Claravalle consecutus, nomen abbatis vita et moribus decoraret, subditosque sucui B. Virgo Maria coelestem pitantiam per visum dedit
Abbreviated transcription (Latin):
tolerare nec cõuẽtũ deserẽ us̾ post
missam maiorẽ qͣtenus sacrã pos¬
raturus ad gradũ altais accede¬
ret. et solitam ibidẽ ueniã fler¬
is genibus deuotissima huĩli¬
tate peteret. erre repẽte de uerti ce
eius lapsa ẽ quasi ingens mas¬
sa plũbi que illi ꝑ mediũ ⁊rontis
ueniẽs et ĩ pauimẽtũ cadens:
nõ ꝑuã collisionẽ fecit Ipe uero
eiusdẽ molis cõtussionẽm atq ru¬
inã aꝑtissiẽ senciẽs ⁊ ẜ nullã spe¬
ciẽ uidens: de tanta nouitate mi
cia redẽptoris nr̃i. Quia enĩ firi¬
ter iste grauissiõs quidẽ dolores
sentiẽs ẜ tamẽ ob reuerẽtiã sat᷑¬
mẽtorũ. ipiũs erat quasi nõ sen-¬
tiẽs. Mox ut eadẽ sacrrmẽta fide¬
li deuotiõe ꝑceꝑit cib oĩ pristina
ĩfirmitate eãdẽ hora cõualuit:
et ita ꝑfcẽ curatus ẽ. ut nullã
deinceps molestiã ex ea sẽtiret.
Ipẽ uero gracie dei nequaꝙͣ ingra¬

Expanded text:
tolerare, nec conventum deserere usque post tolerare, nec conventum deserere usque post missam majorem, quatenus sacram poscaturus ad gradum altaris accederet et solitam ibidem veniam, flexis genibus, devotissima humilitate peteret, ecce repente de vertice ejus lapsa est quasi ingens massa plumbi, quae illi per medium frontis veniens, et in pavimentum cadens non parvam collisionem fecit. Ipse vero ejusdem molis concussionem atque ruinam apertissime sentiens, sed nullam speciem videns, de tanta novitate mirtia Redemptoris nostri. Quia enim frater iste gravissimos quidem dolores sentiens, sed tamen ob reverentiam sacramentorum ipsius, erat quasi non sentiens, mox ut eadem sacramenta fideli devotione percepit ab omni pristina infirmitate eadem hora convaluit, et ita perfecte curatus est, ut nullam deinceps molestiam ex ea sentiret. Ipse vero gratiae Dei nequaquam ingra
Abbreviated transcription (Latin):
oia ad salutẽ elcõrũ oꝑatur gra¬
iussiã capitis passione laborare
cepit. Quã passionẽ fortis mile ᷤᷤ¬
xpĩ paciẽter tolerabat studẽs sẽꝑ
in dolore gracias agere: et uipe¬
rã ꝓprie uolũtatis a murmure cõ¬
pescere. Et licet optaret cũ ꝓphe¬
ta ut ingrederetur putredo ĩ ossib¬
eius quatenus quiescere meretur ĩ
die tribulacioĩs. Pro hoc tamẽ ma¬
gis cũo granabaitur. ꝙ spm̃ ĩ eo prõp¬
tissim ad ardua queq uirtutũ caro
ĩfirma pro uoto subsequi nõ ualebat
Quadr̃i aũt itaq nocte dnĩca cũ sa¬
tris uigiliis interesset sẽtiẽs se p̃fato
ĩcõmodo solito amplius stimulari:
cogitauit erire de choro et ire pausa¬
tũ. S mox inspirante deo recogita¬
uit: ut ꝓpter dnm us ad horum
diei primã sustineret. qm̃ ip̃õ die
intemerctis misteriis p̃ciosi corꝑis
et sãgiũs xp̃i ꝑticipare debebat ⁊
Prima uero trusacta ꝙͣuis doloĩs
ĩmẽsitas nõ cessaret ꝓposuit tamẽ

Expanded text:
atur, gravissima capitis passione laborare coepit. Quam passionem fortis miles Christi patienter tolerabat; studens semper in dolore gratias agere, et viperam propriae voluntatis a murmure compescere. Et licet optaret cum propheta, ut ingrederetur putredo in ossibejus, quatenus quiescere mereretur in die tribulationis , pro hoc tamen magis animo gravabatur, quod spiritum in eo promptissimum ad ardua quaeque virtutum; caro infirma pro voto subsequi non valebat. Quadam itaque nocte Dominica dum sacris vigiliis interesset, sentiens se praefato incommodo solito amplius stimulari, cogitavit exire de choro, et ire pausatum. Sed mox inspirante Deo recogitavit, ut propter Dominum usque ad horam diei primam sustineret, quoniam ipso die intemeratis mysteriis pretiosi corporis et sanguinis Christi participare debebat. Prima vero transacta, quamvis doloris immensitas non cessaret, proposuit tamen
Abbreviated transcription (Latin):
pñtis exilii t̾mĩarent ⁊ ita ut c̃ibo sił¬
ĩ uno loto atq uno die de mũdo migͣ¬
rẽt: simulq ĩ unũ lotũ ubi decreuẽ¬
rãt sublati sepulturã acciperẽt Por¬
ro prefata eclesiola cũ añ breuis ac
rumosa fuiss.solotenꝰ ẽ euersa et de
elemosinis ip̃orũ quas ꝓpter hocĩp
ibidẽ copiose delegarũt in cmpliorẽ
et uenustiorẽ statũ rredificata est:
in qua etiã nũc corpora eorũ pausat
honorifice tumulata Horũ felicis.¬
simorũ ꝑegnorũ cõsãguineus erat
beate memorie estrillus danorum
quondã archiepũs : a quib nõ solũ san¬
gũis : ẜ eciam fidei et deuocionis suctũ
trahens : domestico cũatus eremplo pere¬
gre uiu̾e et peregre mori pro tpõ dnõ
ꝓposuit Qua propter reluta excelsa dig¬
nitate qua in tra sua singulariter pͣ¬
minebat cistertiẽs ordĩs habitũ ĩ ca¬
raualle sustepit : et de habũdãtia
duutiarũ suarũ paupm xpĩ inopiã¬

Expanded text:
ita ut ambo simul uno in loco atque una die de mundo migrarent, simulque in unum locum, ubi decreverant, sublati, sepulturam acciperent. Porro praefata ecclesiola, cum antea brevis ac ruinosa fuisset, solo tenus est eversa, et de eleemosynis ipsorum, quas propter hoc ipsum ibidem copiose delegarunt, in ampliorem et venustiorem statum reaedificata est: in qua etiam nunc corpora eorum pausant, honorifice tumulata. Horum felicissimorum peregrinorum consanguineus erat beatae memoriae Eskilus Danorum quondam archiepiscopus, a quibus non solum sanguinis, sed etiam fidei et devotionis succum trahens, domestico animatus exemplo, peregre vivere, et peregre mori pro Christo Domino proposuit. Quapropter relicta praecelsa dignitate, qua in terra sua singulariter praeeminebat, Cisterciensis Ordinis habitum in Claravalle suscepit, et de abundantia divitiaru
Abbreviated transcription (Latin):
ne me paciaris ab illo duicius seꝑai:
s iubeas me tũ illo ĩ tua pace nũc re¬
cipi: ut sunul abeamꝰ et sił ad tuam
miseĩcordia te donãte ꝑuẽiamus.
O uere amplectenda et cumãda pie
rat quã ardentissima deuocioẽ fu¬
dit: et ecce uocante se dnõ uirib cor¬
poris cepit repẽte destitui. uiteq trã¬
sitorie finẽ iam sibi adeẽ cognouit
Morq depositis protꝑis breuitate q̃
niccãria uidebant᷑ p̃cepit astãtib ut
corpus ipuis una cũ corꝑe fratris sui
quã dniõ inspirãte sincero pietatis af¬
fcũ adoptauerãt remota octasiõe re¬
ferrẽt et ibi sepelire turarẽt Itaq cõ¬
missũ sibi ppłm dĩne prouidẽtie recõ¬
signãs et bona sempit̾na illis õĩbu ͦ
bñdicẽs ⁊ feliciter obdormiuit in dño

Expanded text:
ne me patiaris ab illo diutius separari, ne me patiaris ab illo diutius separari, sed jubeas me cum illo in tua pace nunc recipi, ut simul abeamus, et simul ad tuam misericordiam, te donante, perveniamus. O vere amplectenda et amanda pietarat, quam ardentissima fidei devotione fudit, et ecce vocante se Domino, viribus corporis coepit repente destitui, vitaeque transitoriae finem jam sibi adesse cognovit. Moxque dispositis pro temporis brevitate quae necessaria videbantur, praecepit astantibus ut corpus ipsius una cum corpore fratris ejus quam Domino inspirante sincero pietatis affectu exoptaverant, remota occasione referrent et ibi sepelire curarent. Itaque commissum sibi populum divinae providentiae reconsignans, et bona sempiterna illis omnibus benedicens, feliciter obdormivit in D