comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sexte ferie ieiuniũ: ex uet̾i lege preceptum.
de qͣ statõe in eũngłio dixit ille. Ieiuno bis
u salło: idest u qͣrta ⁊ sexta sałbati. Tem¬
porũ aut̃ que legalib ⁊ ꝓpheticis institutio¬
nib tetminatis temporib statuta st̃: ut ie¬
uiniũ qͣrti. qͥnti sexpitimi ac decimi. Uel sic̃
in eunglio dies ĩlle in quib ablatus ẽ spon¬
sus. ł sicut obseruatio qͣdragesime: que in
uniu̾so orbe institutione apłica obseruatur
cirta ⁊ finiũ dñice passionis. Hiis t̾ciũ genꝰ
quidam adiciunt. qd serophegiã dicunt: ab¬
stinentiam scilicet ciboꝵ humentiũ: unde
et nom̃ hoc datũ. eo ꝙ quidã sictis escis u¬
tant᷑. Penitentia appellata. qͣi punitentia:
eo qd ip̃e homo in se penitendo puniat qd̾
male amisit. Nam nichil aliud agunt qͦs
ĩpunitũ eẽ ñ sinant. Eo quippe mͦ sͥ non
parcentib ille parit: cuiꝰ altũ iudiciũ iustũ¬
eo nullus contemptor euadet. Pecfecta aut̃

Expanded text:
sexta feria jejunium ex veteri lege praeceptum: de qua statione in Evangelio dixit ille: Jejuno bis in sabbato , id est quarta et sexta sabbati. Temporum autem, quae legalibus ac propheticis institutionibus terminatis temporibus instituta sunt: ut jejunium quarti, quinti, septimi ac decimi: vel, sicut in Evangelio, dies illi, in quibus ablatus est sponsus : vel sicut observatio quadragesimae, quae in universo Orbe, institutione apostolica, observatur circa confinium Dominicae Passionis. His tertium genus quidam adjiciunt, quod xerostinentiam scilicet ciborum humentium. Unde et nomen hoc datum, eo quod siccis quidam escis utantur. Poenitentia appellata, quasi punitentia, eo quod ipse homo in se poenitendo puniat quod male admisit. Nam nihil aliud agunt, quos inpunitum esse non sinant. Eo quippe modo sibi non parcentibus ille parcit, cuius altum iustumque iudicium nullus contemptor evadit. Perfecta est autem
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ. greci eucharistiã dicunt: qd̾ latine
bona gra interpretatur. Et quid ẽ melius
corpore ⁊ sanguine xp̃i: Satramentũ est ina¬
liqͣ celebratione. cum res gesta ita fit. ut aͥd
signifitare intelligat᷑: qd̾ scẽ accipiendũ ẽ.
Sunt aut satram̃ta baptismũ ⁊ crisma: cor
qr sub tegumto corporaliũ rerũ uirtus diui¬
na setretius salutẽ eoꝵdem sacramentorũ
opat. Uñ ⁊ a secretis uirtutib ł a sacris
sacram̃ta dicunt᷑. Que ideo fructuose penes
catram̃toꝵ latent̃ oꝑat᷑ effectũ. Unde seu
ꝑ bonos sen per malos ministros intͣ dei ec
bilib apparebat oꝑib nec bonoꝵ mitis dispẽ¬
satoꝵ amplificãt᷑ hec dona. nec maloꝵ atte¬
at dispensationeni. Batismũ grece: latine tin¬
ctio interpretat᷑. Que idcireo tinctio dicitur:
qr ibi homo sp̃u gr̃e in melius ĩmutat᷑. ⁊
longe aluid qm erat efficit᷑. Prius enim fe¬
dieramꝰ deformitate peccatoꝵ: in ip̃a tincti¬

Expanded text:
amentum Graeci Eucharistian dicunt, qamentum Graeci Eucharistian dicunt, qbona gratia interpretatur. Et quid melius corpore et sanguine Christi? 39. Sacramentum est in aliqua celebratione, cum res gesta ita fit ut aliquid significare intelligatur, quod sancte accipiendum est. Sunt autem sacramenta baptismus et cquia sub tegumento corporalium rerum virtus divina secretius salutem eorundem sacramentorum operatur; unde et a secretis virtutibus vel a sacris sacramenta dicuntur. Quae ideo fructuose penes sacramentorum latenter operatur effectum. Unde, seu per bonos seu per malos ministros intra Dei ecbilibus apparebat operibus, nec bonorum meritis dispensatorum amplificantur haec dona, nec malorum adteat dispositionem. Baptismum Graece, Latine tinctio interpretatur; quae idcirco tinctio dicitur, quia ibi homo spiritu gratiae in melius inmutatur, et longe aliud quam erat efficitur. Prius enim foedi eramus deformitate peccatorum, in ipsa tincti
Abbreviated transcription (Latin):
qdͣ offert᷑. Antiqui enim cũ maxima sacri¬
ficia ãministrarent: solebant totas hosti¬
as in sacroꝵ ꝯsumere flãma: et ip̃a erant
holocaustomata. Holon enĩ grece totũ dr᷑
causis incensio: ⁊ holo caustum totũ incen¬
sum. Cerimonie apud latinos dicunt᷑ oĩa
sacra que apd̃ grecos orgia uocant᷑. Propͥe
aut̃ uisũ ẽ doctorib a carendo appellari
cerimonias. qͣi caremonias: eo qd̾ ea q̃ ĩ sa¬
cris diuinis offerunt᷑. homines hiis ĩ suo
in obseruatõib iuideoꝵ credunt: abstinẽ¬
tiam scilicet qͣrũdam escarũ scd̃m uet̾e̾m
legem: eo qd̾ obseruantes careant hiis re¬
b quib se abstinuerũt. Sacrificiũ dictũ
moriam pro nob̾ dñite passionis. Unde
hoc eo iubente corpꝰ xp̃i ⁊ sanguinem di¬
cimꝰ. Quod dũ sit ex fructib t̾re sacrifi¬
cat᷑: et fit facramentũ oꝑante inuisibi¬
lit sp̃u sco. Cuius panis ⁊ calicis sacͣ¬

Expanded text:
quod offertur. Antiqui enim cum maxima sacriquod offertur. Antiqui enim cum maxima sacrificia administrarent, solebant totas hostias in sacrorum consumere flamma, et ipsa erant holoccausis incensio: et holocaustum, totum incensum. Cerimoniae apud omnia quae apud Graecos orgia vocantur. Proprie autem visum est doctoribus a 285 carendo appellari ceremonias, quasi carimonias, eo quod iis quae in sacris divinis offeruntur, in suo in observationibus Judaeorum credunt: abstinentiam scilicet quarumdam escarum secundum veterem legem, eo quod observantes careant his rebus quibus se abstinuerint. 38. Sacrificium dictum, moriam pro nobis Dominicae passionis; unde hoc eo iubente corpus Christi et sanguinem dicimus. Quod dum sit ex fructibus terrae, sanctificatur et fit sacramentum, operante invisibiliter Spiritu Dei; cuius panis et calicis sacr
Abbreviated transcription (Latin):
ponunt᷑. Om̃e autẽ qd̃ deo dat᷑ aut de¬
dicat᷑ aut ꝯsecrat᷑. Quod dedicat᷑ dicẽdo
dat᷑: uñ ⁊ appellat᷑. Unde errant: qui de¬
dicatõem ꝯsecratõem pũtant significa¬
re. Immolatio ab antiquis dicta: eo ꝙ in
mola altaris posita uictia cederet᷑. Uñ
⁊ mnacdatis ẽ post ĩmmolationẽ. Nunc
autem ĩmolatio panis ⁊ calitis auenit. si¬
batis autẽ tantũm̃ calicis oblatio est: et
pateras libaui ioui. Libare g ꝓpͥe fundere
est. sumꝑtũ q nom̃ ẽ ex libero quodã qui
⁊ grecia usũ repꝑit uitis. Hostie apud ue¬
teres dicebant᷑ sacrificia: q̃ fiebant anteqͣm
ad hostem ꝑgerent. Sictime u̾o sacrificia que
post sictoriam deuictis hostib ĩmolabant᷑:
et erant uictime maiora sacrificia ꝙͣ hostie.
Alii uictimam dcãm putau̾nt. qr ictu ꝑcussa
cadebat. łqr uicta ad aras ducebat᷑. Holo¬
caustũ illud est ubi totũ igne ꝯsumitur

Expanded text:
ponuntur. Omne autem quod Deo datur, aut deponuntur. Omne autem quod Deo datur, aut dedicatur aut consecratur. Quod dedicatur, dicendo datur; unde et appellatur. Unde errant qui consecrationem dedicationem putant significari. Immolatio ab antiquis dicta eo quod in mole altaris posita victima caederetur. Unde et mactatio post immolationem est. Nunc autem immolatio panis et calicis convenit, libatio autem tantummodo calicis oblatio est. Hin'pateras libate Iovi.' Libare ergo proprie fundere est, sumptumque nomen ex Libero quodam, qui in Graecia usum repperit vitis. Hostiae apud veteres dicebantur sacrificia quae fiebant antequam ad hostem pergerent. Victimae vero sacrificia quae post victoriam, devictis hostibus, immolabant. Et erant victimae maiora sacrificia quam hostiae. Alii victimam dictam putaverunt, quia ictu percussa cadebat, vel quia vincta ad aras ducebatur. Holocaustum illud est, ubi totum igne consumitur
Abbreviated transcription (Latin):
oportet in t̾ris utraq dici. sicut ia celo e¬
sonant. Osanna in altius lingue int̾preta¬
tionem. in totũ tnͣsire non potest. Osi enim
saluifica int̾pretat᷑. anna int̾iectio est motũ
animi significans sb̃ dep̾cantis affectu. Inte¬
gre autẽ dr᷑ osianna qd̾ nos corrupta me¬
dia uocali. litt̾a et elisa. dicimꝰ osanna. sut
fit in u̾sib cũ scandimꝰ. Litt̾a enim prima
u̾bi sequentis extremã p̾oris ueniens u̾bi
exludit: ut dr᷑ hebraice osanna qd̃ int̾pta.:
uocabulũ. Fertũ enim dr᷑ oblatio que alta¬
ri offert᷑. et sacrificatur a pontificib: a qͦ
offertoriũ noĩatũ qͣi profertũ. Oblatio uo¬
munã hominũ. Nam mun̾a digt᷑ obseqͥa :
que pauꝑes diuitib loco munerũ soluũt.
Itaq munꝰ homini dat᷑: donũ deo. uñ ⁊̃
um. Donũ dr᷑. qͥcqͥd auro uł argento ł qua¬
libet alia specie efficit᷑ Sacrificiũ autẽ
ẽ uictima: ⁊ quecũq in ara cremant᷑ seu

Expanded text:
oportet in terris utraque dici, sicut in caelo resonant. Osanna in alterius linguae interpretationem in toto transire non potest. Osi enim salvifica interpretatur; anna interiectio est, motum animi significans sub deprecantis affectu. Integre autem dicitur osianna, quod nos corrupta media vocali littera et elisa dicimus osanna, sicut fit in versibus cum scandimus. Littera enim prima verbi sequentis extremam prioris verbi veniens excludit, et dicitur Hebraice osanna, quod interpretatur vocabulum. Fertum enim dicitur oblatio quae altari offertur et sacrificatur a pontificibus, a quo offertorium nominatum, quasi propter fertum. Oblatio vomunera hominum. Nam munera dicuntur obsequia, quae pauperes divitibus loco munerum solvunt. Itaque munus homini datur, donum Deo. Unde etiam um. Donum dicitur quidquid auro argentoque aut qualibet alia specie efficitur. Sacrificium autem est victima et quaecumque in ara cremantur seu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ est carmen lamenti. et fun̾is. Allelu-¬
ya duoꝵ u̾boꝵ interp̾tatio est. hoc ẽ laus
dei: et est u̾bũ hebreũ. ya enim unũ ẽ de du
odecim noib quib ap̾ hebreos d̾s uocatur.
Amen significat u̾e siue fidelit̾: qd̾ ip̃m
grecis. nec latinis. nec barbaris. licet ĩ su¬
am linguã om̃ino tnfferre: ł alia lingua
annũtiare. Nam qͣmuis interpretari pos

Expanded text:
quod est carmen lamenti et funeris. Alleluquod est carmen lamenti et funeris. Alleluia duorum verborum interpretatio est, hoc est laus Dei, et est Hebraeum. Ia enim unum est de decem nominibus, quibus apud Hebraeos Deus vocatur. Amen significat vere, sive fideliter, quod et ipsud Graecis nec Latinis nec barbaris licet in suam linguam omnino transferre vel alia lingua adnuntiare. Nam quamvis interpretari pos
Abbreviated transcription (Latin):
tis imitat᷑. Psalmꝰ aut̃ a psalt̾io drͣ. unde
nec mos est ex alio opere eũ ꝯponi. Tres
aut̃ gradus st̃ in cantando. Primꝰ succen¬
toris. scd̃s incentoris. tertius accentoris.
tium : ut quẽad modũ simpsalma dr᷑ uocis
copulatio cantando: ita dyapsalma disiũ¬
ctio earũ ubi quedam requies distincta
ꝯtinuatõis ostendit᷑. Unde illud ꝓplabi¬
le est ñ ꝯiungendas sententias in psallẽ¬
do: ubi diapsalma int̾posita fu̾it. Que idõ
int̾ponit᷑: ut ꝯu̾sio sensuũ ł personarum
eẽ noscat᷑. Hẏmnꝰ est canticũ laudantiũ qd̃
de greco in latinũ laus int̾pretat᷑: eo qd
sit carmen leticie ⁊ laudis. Proprie aut̃
hymni st̃ ꝯtinentes laudem dei. Si ergo
sit laus ⁊ ñ dei: ñ est hymnꝰ. Si sit et
laus et dei laus ⁊ ñ cantet᷑: ñ est hymñꝰ.
Si ergo et in laudem dei dicit᷑ ⁊ cantatur:
tunc est hymnꝰ. Cui ꝯtͣrium est treniũ:

Expanded text:
tis imitatur. Psalmus autem a psalterio dicitur, unde tis imitatur. Psalmus autem a psalterio dicitur, unde nec mos est ex alio opere eum conponi. Tres autem gradus sunt in cantando: primus succentoris, secundus incentoris, tertius accentoris. tium: ut quemadmodum in psalmo ducitur vocum copulatio in cantando: ita diapsalma disjunctio earum, ubi quaedam requies distinctae continuationis ostenditur. Unde et illud probabile est, non conjungendas sententias in psallendo, ubi diapsalma interpositum fuerit: quia ideo interponitur, ut conversio sensuum vel personarum esse noscatur. Hymnus est cande Graeco in Latinum laus interpretatur, pro eo quod sit carmen laetitiae et laudis. Proprie autem hymni sunt continentes laudem Dei. Si ergo sit laus et non sit Dei, non est hymnus: si sit et laus et Dei laus, et non cantetur, non est hymnus. Si ergo et in laudem Dei dicitur et cantatur, tunc est hymnus. Cui contrarium est threnum,
Abbreviated transcription (Latin):
chorus. Nam choreas ludictũ: cantilene
ł saltatoes classiũ st̃. Antiphona ex greca
int̾pretatõe uox reciproca duob scilicet
choris alternatim psallentib ordine com¬
mutato: siue de uno ad unũ. Qd̃ genus¬
psallendi greti inuenisse tradunt᷑. Respõ¬
soriũ itali tradiderunt: quos inde respõ¬
sorios cantꝰ uocant: qd̾ alio desinente id
alt̾ respondeat. Inter responsoria autem
et antiphonas hoc differt: qd̾ in responio¬
riis unus u̾sũ dicit. in antiphonis aut̃
ũsib alt̾nant chori. Lectio dr᷑ qd̾̃ nõ can¬
tat᷑ ut psalmꝰ uł hymnꝰ. s legit᷑ tantũ:
illic enim midulatio. hic sola pronunti¬
atio qr xi:̃. Canticũ est i. anentis ĩ
dam psalmo: tytulis uixͣ musiam artem
alt̾natim. sͥ opponunt᷑. Nam canticũ psal¬
mi ẽ cum id qd̃ organũ modulat᷑: uox post¬
ea canentis eloquit᷑. Psalmꝰ u̾o cantici qd̃
humana uox p̾loquit᷑ : ars organi modulã¬

Expanded text:
chorus. Nam chorea ludicrum cantilenae chorus. Nam chorea ludicrum cantilenae vel saltationes classium sunt. Antiphona ex Graeco interpretatur vox reciproca; duobus scilicet choris alternatim psallentibus ordine commutato, sipsallendi Graecos invenisse tradunt. Responsoria Itali tradiderunt, quae inde responsoria canentes vocant, quod alio desinente, id alter respondeat. Inter responsoria autem et antiphonas hoc differt, quod in responsoriis unus versum dicit: in antiphonis autem versibus alternant chori. Lectio dicitur, quia non canitur, ut psalmus vel hymnus: sed legitur tantum. Illic enim modulatio, hic sola pronuntiatio quaeritur. Canticum est vox cantantis in busdam Psalmorum titulis iuxta musicam artem alternatim sibi adponuntur. Nam canticum Psalmi est, cum id quod organum modulatur, vox postea cantantis eloquitur. Psalmus vero cantici, cum quod humana vox praeloquitur, ars organi modulan
Abbreviated transcription (Latin):
l.tt̾a. ł certe. it qͥsq ilła agat. q̃ nulli offi¬
ciant. s prosint om̃ib. Uesꝑtinũ officiũ
est in noctis initiũm: uocatũ a stella ues¬
pere. q̃ surgit oriente nocte. Matutinũ uͦ
officiũ est in lucis initiũ. a stella lucife¬
ro appellatũ: que orit᷑ inchoante mane.
Quoꝵ duoꝵ tempoꝵ significatõe ostendi¬
tur: ut die ac nocte semꝑ d̾s laudetur.
Missa tempore sacrificii est qñ catecumini
foras mittunt᷑: clamante leuita. Si quis
catetuminus remansit exeat foras: ⁊ inde
missa qr sacramentis altaris int̾esse ñ pos¬
sunt. qui nũdũ regenãti noscunt᷑. Cho¬
rus est multitudo in sacris collecta: et
dictus chorus. qd̃ initio in modũ corone
cirtũ aras starent: ⁊ ita psallerent. Alu
chorum dixerunt a ꝯcordia q̃ in caritate
ꝯsistit: qr si caritatẽ non habeat. responde¬
re ꝯuenient̾ non potest. Cũ aut̃ unꝰ canͣ:
grece monodia: latine siciniũ dr̃. Cum u̾o
duo canunt: biciniũ appellat᷑. Cum multi:

Expanded text:
littera; vel certe ut quisque illa agat quae nulli officiant, sed prosint omnibus. Vespertinum officium est in noctis initio, vocatum ab stella Vespere, quae surgit oriente nocte. Matutinum vero officium est in lucis initio, ab stella Lucifero appellatum, quae oritur inchoante mane. Quorum duorum temporum significatione ostenditur ut die ac nocte semper Deus laudetur. Missa tempore sacrificii est, quando catechumeni foris mittuntur, clamante levita: 'Si quis catechumenus remansit, exeat foras'; et inde missa, quia sacramentis altaris interesse non possunt qui nondum regenerati noscuntur. Chorus est multitudo in sacris collecta; et dictus chorus quod initio in modum coronae circum aras starent et ita psallerent. Alii chorum dixerunt a concordia, quae in caritate consistit; quia, si caritatem non habeat, respondere convenienter non potest. Cum autem unus canit, Graece monodia, Latine sicinium dicitur; cum vero duo canunt, bicinium appellatur; cum multi,
Abbreviated transcription (Latin):
uestigia dei. dñr: qr nc̃ dr̃ ꝑ speculũ agno¬
scit᷑. Ad perfectum u̾o omp̃s omp̃s repꝑit᷑.
dũ in futurũ facie ad faciem quibq electis
p̃sentabit᷑. ut ip̃am speciem ⁊templentur
cuius nũc uestigia ap̾hendere conant᷑. hoc
est quẽ uide̾ per speculũ dñr. Nam ⁊ situs.
⁊ habitus. ⁊ lotus. ⁊ tempꝰ: in deũ ñ ꝓprie
s per similitudinem tnslate dñr. Quippe se¬
dere suꝑ cherubin dr᷑: qd̾ est ad sitũ. Et abys¬
sus tanꝙͣ uestimentũ amictꝰ eius: quod est
ad habitũ. Et anni tui ñ deficient: qd̾ ad tẽ¬
pus ꝑtinet. Et si ascendõ in celũ tu illic es:
qd̃ ad locũ manet. Nam ⁊ in ꝓpħa plaust᷑
portantis fenũ spẽs ad d̾m dr᷑. ⁊ hec omĩa

Expanded text:
 nunc Deus per speculum agnoscitur, ad perfectum vero omnipotens reperitur, dum in futurum facie ad faciem quibusque electis aesentabitur, ut ipsam speciem contemplentur, cuius nunc vestigia conprehendere conantur, hoc est, quem videre per speculum dicitur. Nam et situs et habitus, et locus, et tempus in Deum non proprie, sed per similitudinem translate dicuntur, quippe sedere super cherubim dicitur, quod est ad situm; et abyssus, tanquam vestimentum, amictus ejus, quod est ad habitum; et, Anni tui non deficient, quod ad tempus pertinet; et, Si ascendero in coelum, tu ibi es, quod ad locum. 40. Nam et in propheta, plaustri portantis fenum species ad Deum dicitur. Et haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
qr solus in ꝯmutabilis. Incorruptibilis appellat᷑.
qr corrũpi ⁊ dissolui ñ potest net diuidi. Qcqͥd
enim capit diuisionẽ: ⁊ interitũ capit. Ille
nec diuidi potest nec int̾ire: Uñ intorruptibi¬
lis est. In amutabilis est qr semper manet:¬
⁊ mutari nescit. Nec ꝓficit: qr ꝑfectꝰ ẽ. Nec
deficit qr et̾nus est. Eternꝰ ẽ : qr sñ tempore ẽ.
nũqm̃ per sb̃am suam apparuit oculis morta
manifestatõem eẽntie dei uidere ⁊ uiuere:
sicut dcm̃ ẽ moysi. Uñ ⁊ dñs in eunͣgłio dix¬
iõq ñ oculo s corde querendꝰ est. Impassibil.
qr nullis pertuebatõib afficit᷑: quib fragłitas
humana succũbit. Non enĩ attingũt eũ ulle
passiones. ut libido. iratundia. cupiditas. timor
nr̃o usu dr᷑. Apud dm̃ enĩ perturbatio nulła ẽ:
apud quẽ tñquillitas sũma ẽ. Simplex aũt̃ dr᷑.
⁊ aliud qd̾ in ip̃o est sicut in homine: cuꝰ aliud

Expanded text:
 solus incommutabilis. Incorruptibilis appellatur quia corrumpi et dissolvi non potest nec dividi. Quidquid enim capit divisionem et interitum capit. Ille nec dividi potest nec interire; inde incorruptibilis est. Incommutabilis est quia semper manet et mutari nescit. Nec proficit, quia perfectus est, nec deficit, quia aeternus est. Aeternus est, quia sine tempore est. nunquam per substantiam suam apparuit oculis mortalmanifestationem essentiae Dei videre et vivere, sicut et dictum est Moysi. Unde et Dominus in Evangelio diideoque non oculo, sed corde quaerendus est. Impassibilis, quod nullis perturbationibus afficitur, quibus fragilitas humana succumbit. Non enim attingunt eum ullae passiones, ut libido, iracundia, cupiditas, timor,nostro usu dicitur. Apud Deum enim est perturbatio nulla, apud quem tranquillitas summa est. Simplex autem dicitur, et aliud quod in ipso e
Abbreviated transcription (Latin):
ut more locutõis nr̃e facilius seip̃m insinu¬
et: ut qr om̃ia uidet dicat᷑ oculus. ⁊ ꝓpter
qd̃ audit omĩa: dr᷑ auris. Pro eo aut̃ qd̾ auer¬
tit᷑ ambulat: pro eo ꝙ expectat stat. Sic¬
⁊ in cet̾is hoꝵ similib ab humanis menti¬
b tͣhit᷑ similitudo ad deum: sicut est obli
mam habeat: s ꝙ hoc nr̃o narrat affectu.
Nam et facies dei in scͥptis scĩs. ñ caro sed
diuina cognitio intelligit᷑: eadẽ rõs qr per
faciẽ ꝯspectã quisq agnoscit᷑. Hoc enĩ in o¬
ratõe dr᷑. Dñe ostende nobis faciem tuã. at

Expanded text:
ut more locutionis nostrae facilius se iput more locutionis nostrae facilius se ipet: ut quia omnia videt, dicatur oculus; et propter quod audit omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat: pro eo quod exspectat, stat. Sic in caeteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est oblivmam habeat, sed quod nostro narrat affectu. Nam et facies Dei in Scripturis sanctis non caro, sed divina cognitio intelligitur, eadem ratione qua per faciem conspectam quisque cognoscitur. Hoc enim in orat
Abbreviated transcription (Latin):
alicuiꝰ fc̃ĩ perfectio dr᷑. Deus aut̃ qui ñ est
factꝰ: quomͦ ẽ perfectꝰ: S hoc uocabulũ de
usu nr̃o humano sumpsit inopia: sicut et
reliqͣ u̾ba: qͣtinꝰ id qd̾ ineffabile est ut cũq
possit dici: qm̃ de deo nichil. digne humanꝰ
sermo dicit : sicuti sunt ⁊ alia. Creator dẽs
pro totius mũdi reb ab ip̃o creatis. Nichil e¬
nim est: qd̃ ñ originem a dõ traxerit. Ipẽ
et unꝰ qr diuidi ñ pot̾: ł qr nichil aliud eẽ
potest qd̃ tantũdẽ capiat potestatis. Hec gͥ¬
que de deo dc̃a st̃ ad totam ꝑtinent tͥnitatẽ.
ꝓp̃̾ unam ⁊ coet̾nam substantiam. in patre si¬
ue in filio eius unigenito in forma dei. siue
in spũ scõ qui unus est sp̃c̃ dei prĩs. ⁊ filii
eius unigeniti. Sunt. ⁊ q̃dam uocabula
ex usu nr̃o ad deũ sumpta. de membris no¬
stris sine de inferiorib. Et qr iñ ꝓpria nat᷑a
inuisibilis et incorporeus est: pre efficien¬
tiis tñ causarũ in ip̃o rerũ species ascribũt᷑

Expanded text:
tur: Deus autem, qui non est factus, quomodo est perfectus? sed hoc vocabulum de usu nostro sumpsit humana inopia, sicut et reliqua verba, quatenus id quod ineffabile est utcunque dici possit: quomodo Deo nihil digne humanus sermo dicit, sicut sunt et alia. Creator dictus pro totius mundi rebus ab ipso creatis: nihil enim est quod non originem a Deo traxerit. Ipse et unus, quia dividi non potest, vel quia nihil aliud esse potest quod tantumdem capiat potestatis. Haec quae de Deo dicta sunt, ad totam pertinent Trinitatem propter unam et coaeternam substantiam, sive in Patre, sive in Filio eius unigenito in forma Dei, sive in Spiritu sancto, qui unus Spiritus est Dei Patris et Filii eius unigeniti. Sunt et quaedam vocabula ex usu nostro ad Deum sumpta, de membris nostris, sive de inferioribus; et quia in propria natura invisibilis et incorporeus est, pro efficientiis tamen causarum in ipso rerum species adscribuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
timeatur a cunctis. Octauũ.ya. qd in do̾ tm̃
ioth. he. ioth. he. idest duab. ya: que dupli¬
cata ineffabile illud ⁊ glosũ dei nom̃ efficiũt.
Drͣ aut̃ ĩ effabilis: ñ qr dici ñ potest. s qr fini¬
ri sensu ⁊ intellectu humano nullatenꝰ potest:
⁊ ideo qr de eo nichil digne dici potest: ĩeffa¬
aut̃ omp̃c eo ꝙ omĩa potest: s a faciendo qd
uult. ñ a patiendo qd̾ ñ uult. Qd̾ si ei aliqͥd ac¬
cideret: neqͣqͣm eẽt omp̃s. Facit enĩ qͣcquid

Expanded text:
timeatur a cunctis. Octavum Ia, quod in Deo taiod, he, iod, he, id est, duabus ia, quae duplicata ineffabile illud et gloriosum Dei nomen efficiunt. Deus ineffabilis non quia dici non potest sed quia finiri sensu et intellectu humano nullatenus potest; et ideo quia de Deo nil digne dici potest ineffaeo quod omnia potest, sed a faciendo quod vult, non a patiendo quod non vult. Quod si ei accideret, nequaquam esset omnipotens; facit enim quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
tem ⁊̃ reliqͣ que in deo st̾ posita uocabula
in latinũ excituũ siue uirtutũ. De quo in
dñs uirtutũ. Sunt enĩ in huĩmodi ordia¬
tões uirtutes multe. ut angłi archangeli.
pͥncipatꝰ ⁊ potestates. cunctiq celestis mi¬
licie ordines: quoꝵ tñ ille dñs est. Om̃s
enim sub ip̃o st̃: eiũs q dñatui subiatẽi.
in latinũ: qr supͣ celos ẽ sicut scͥptun est de eo.
ponit᷑. sicut eximiꝰ pro ualde eminens. Sex¬
hoc ẽ exordiũ ñ ht̃. eẽntie nom̃ u̾e tenet: hoc
enim nomen ad scm̃ moysen per angłm esi de¬
latũ. Querenti enim qd̾ eẽt nom̃ eius qui eũ
pergere p̾cipiebat. ad ppłm ex egypto lib̾a̾ndũ
respondit. Ego sum qui sũ: ⁊ dices filiis is¬
rahel. Qui est misit me ad uos tãqm in eiꝰ
ꝯparatione qui uere est qr inꝯmutabilis ẽ:¬

Expanded text:
tem etiam reliqua quae in Deo infra sunt posita vocabula in Latinum exercituum sive virtutum, de quo in nus virtutum.' Sunt enim in huius mundi ordinatione virtutes multae, ut angeli, archangeli, principatus et potestates, cunctique caclestis militiae ordines, quorum tamen ille Dominus est. Omnes enim sub ipso sunt eiusque dominatui subiacent. , qui super coelos est, sicut scriptum est de eo: ponitur, sicut eximius, quasi valde eminens. Sexhoc est, quia exordium non habet, essentiae nomen tenet. Hoc enim nomen ad sanctum Moysen per angelum est delatum. Quaerenti enim quod esset nomen ejus qui eum pergere praecipiebat ad populum ex Aegypto liberandum, respondit: Ego sum, qui sum: et dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos ; tanquam in ejus comparatione qui vere est, q
Abbreviated transcription (Latin):
luunum autẽ ⁊ statio dr᷑. Statio autem de mi¬
litan exemplo nom̃ accepit: pro eo ꝙ nulla le¬
ticia obueniens castris: stationẽ militũ rescin¬
dit. Nam leticia libentĩ: tristicia sollicitius
q̃mistrat disciplinam. Uñ ⁊ milites nũꝙͣ im¬
memores sacramenti: magis statoib parent.
Discernũt autẽ quidã int̾ ieiiniũ ⁊ stationẽ.
Nam ieuimũ ẽ indiffe̾nt᷑ cuiuslib diei ab¬
stinentia: ñ scd̃m legem. s scd̃m ꝓpriã uo

Expanded text:
junium autem et statio dicitur. Statio autem de mijunium autem et statio dicitur. Statio autem de militari exemplo nomen accepit pro eo, quod nulla laetitia obveniens castris stationem militum rescindit. Nam lentius laetitia, tristitia sollicitius administrat disciplinam. Unde et milites nunquam immemores Sacramenti magis stationibus parent. Discernunt autem quidam inter jejunium et stationem. Nam jejunium est indifferenter cujuslibet diei abstinent
Abbreviated transcription (Latin):
Petrus qua die uisionẽ ꝯmunicatõis ⁊ illo
uasculo exꝑtus est: sexta hora orandi grã
ascend̾at. Idem ⁊̃ cũ iohe hora nona templũ
adiit: qñ paraliticũ sanitati reformauit.
S ⁊ danielem legimꝰ hec tempora ĩ or̃one
obseruasse: ⁊ utiq ex isrlis disciplina. ut ne
minꝰ qm ter die adoremꝰ curandũ ẽ. Debitores
utiq ⁊ aliis legitimis orationib que sine
ulla ãmonitõe debent᷑. in ingressu lucis. et
noctis ⁊ uigiliaꝵ. S et cibũ ñ priu sum̃e:
qͣmͣ int̾posita oratõne. Priora enĩ habenda
sunt sp̃c refrigeriã: qr pͥora celestia qͣm ter¬
renai. Qͥ autem uult orationẽ suam uolare
Ad dñm: faciat ei duas alas. ieiuniũ ⁊ ele¬
men inditũ ex qͣdam parte iuscerũ tenui.
semper ⁊ uacua: qd̾ uulgo ieiniũ uocatur.
Sñ ieumii nomen credit᷑ diriuatũ: qd̾ sui me¬
dia uiscera uacua. et exinanita existant. Ie¬

Expanded text:
Petrus, qua die visionem communicationis in illo Petrus, qua die visionem communicationis in illo vasculo expertus est, sexta hora orandi gratia ascenderat. Idem etiam cum Joanne hora nona templum adiit, quando paralyticum sanitati reformavit. 63. Sed et Danielem legimus haec tempora in oratione observasse, et utique ex Israelis disciplina, ut ne minus quam ter 290 die adoremus. Debitores utique et aliis legitimis orationibus, quae sine ulla admonitione debentur in ingressu lucis ac noctis, sive vigiliarum; sed et cibum non prius sumere quam interposita oratsunt spiritus refrigeria, quia priora caelestia quam terrena. Qui autem vult orationem suam volare ad Deum, faciat illi duas alas, ieiunium et elemen inditum ex quadam parte viscerum tenui semper et vacua, quod vulgo jejunum vocatur. Unde jejunium nomen creditur derivatum, quod sui inedia viscera vacua et exinanita existant. Je
Abbreviated transcription (Latin):
p̃̾dicatõis signũ ł indiciũ posuerũt. Conti¬
net autẽ ꝯfessionẽ trinitatis ⁊ unitatẽ
eccłie: et om̃e xp̃iani dogmatis sacram̃¬
tũ. Qd̾ symbolum fidei ⁊ spei nr̃e: ñ scri¬
bit᷑ in carta ⁊ a tramento: s in tabulis
cordis carnalib. Oratio petitio est. ⁊ã ora¬
re est petere: sicut exorare impetrare. Con¬
stat aũt or̃o. loco ⁊ tempore. Loco: qr ñ u̾q
cũ prohibeam᷑ a xp̃o. ne mñ publicũ s uͥ opor
tunitas dedit. aut necessitas importau̾it. Ne¬
q enim ꝯtͣ p̃ceptũ reputat᷑ ab apłis fc̃m qͥ
in carcere audientib custodib orabãt: et
canebant deo. De tempore u̾o dcm̃ ẽ sñ inter¬
missione orare: s hoc in singularib. Nam ẽ
obseruatio qͣrũdam orarũ. ꝯmuniũ: q̃ diei
int̾ ip̃a spacia signant: t̾cia. sexta. ⁊ nona.
Similit̾ ⁊ noctis. S ideo he orandi ore
diuise st̃: ut si forte aliquo fu̾imꝰ oꝑe decen¬
ti. ip̃m nos ad officiũ tẽpꝰ ãmoneat: q̃ tem

Expanded text:
gnum vel indicium posuerunt. Continet autem confessionem Trinitatis et unitatem Ecclesiae et omne Christiani dogmatis sacramentum. Quod symbolum fidei et spei nostrae non scribitur in carta et atramento, sed in tabulis cordis carnalibus. Oratio petitio dicitur. Nam orare est petere, sicut exorare inpetrare. Constat autem oratio loco et tempore. Loco, quia non ubique, cum prohibeamur a Christo in publico, sed ubi opportunitas dederit, aut necessitas importaverit. Neque enim contra praeceptum reputatur ab Apostolis factum, qui in carcere, audientibus custodibus, orabant et canebant Deo. De tempore vero dictum est: Sine intermissione orate . Sed hoc in singularibus. Nam est observatio quarumdam horarum communium, quae diei interspatia signant: tertia, sexta et nona: similiter et noctis. Sed ideo hae orandi horae divisae sunt, ut si forte aliquo fuerimus opere detenti, ipsum nos ad officium tempus admoneat, quae temp
Abbreviated transcription (Latin):
hebreoꝵ nominũ inter¬
p̾tatõem pͥmus in lati¬
nam linguam ꝯũtit. Ex quib pro breuita¬
tate p̃t̾missis multis. quedam huic operi
adiectis int̾pretatõib int̾ponenda studui.
uocabuloꝵ enim expositõ satis indicat. qͥd
uelint intelligi: hñt enim qͣndam x ꝓpriis cau
mina ponimꝰ. qui  eis Et.¬

Expanded text:
Hebraeorum nominum interpretationem primus in Latinam linguam convertit. Ex quibus pro brevitate praetermissis multis quaedam huic operi adiectis interpretationibus interponenda studui. Vocabulorum enim expositio satis indicat quid velit intellegi. Habent enim quaedam ex propriis causmina ponimus, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nunt ex gerti itate retinet᷑. Nam ferie aut
legitime erant apud eos: aut indicte. Indi¬
cte aut̃ qr pauꝑtas antiqͣ romanoꝵ ex col¬
latõe sacrificabat: aut certe de bonis damp¬
natoꝵ : unde supplicia diat᷑. Supplicatões
quoq fiebant de bonis passoꝵ supplicia.
Sacre enĩ res. de reb exetrandoꝵ fiebant.

Expanded text:
nunc ex gentilitate retinetur. Nam feriae aut legitimae erant apud eos aut indictae. Indictae autem, quia paupertas antiqua Romanorum ex conlatione sacrificabat, aut certe de bonis damnatorum. Unde supplicia dicuntur supplicationes, quae fiebant de bonis passorum supplicia. Sacrae enim res de rebus execrandorum fiebant.
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ sathan. qui elegit iherłm. Loc ẽ exor¬
cismũ increpare ⁊ ꝯiurare: adu̾sus dẏabolũ.
Unde sciendũ qd̾ ñ creatura dei in infantib
exorcizat᷑ aut exsufflat᷑: s ille sub quo st̃
om̃s qui cũ petcato nascunt᷑: Est enĩ pͥnceps

Expanded text:
ui elegit Hierusalem.' Hoc est exorcismus increpare et coniurare adversus diabolum; unde sciendum est quod non creatura Dei in infantibus exorcizatur aut exsufflatur, sed ille sub quo sunt omnes qui cum peccato nascuntur. Est enim princeps
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑. Manus impositio ideo fit: ut per bñ
ille paraclitꝰ sp̃e post mundata ⁊ benedcã cor¬
pora. libens a pre descendit: ⁊ qiͣ fr̃ baptismi
aquã tanꝙͣ suꝑ p̾stinam sedẽ recognoscens
quiescit. Nam legit᷑ ꝙ in pͥncipio aqͥs super¬
xorcismũ grete. latine ꝯiuratio: siue
sermo increpatõis est adu̾sus dyabo¬
lum ut discedat: sicut est illud ĩ zacharia.
Et ostendit mͥ ih̾m sacerdotẽ magnũ stan¬
tem coram anglo dñi. ⁊ sathan stabat a
dextris eius. ut adu̾saret᷑ ei: ⁊ dixit dñs ad¬

Expanded text:
buntur. 54. Manus impositio ideo fit, ut per benebuntur. 54. Manus impositio ideo fit, ut per beneunc enim ille Paracletus, post mundata et benedicta corpora, libens a Patre descendit, et quasi super baptismi aquam, tanquam super pristinam, sedem recognoscens, quiescit. Nam legitur quod in principio aquis superExorcismus Graece, Latine conjuratio, sive sermo increpationis est adversus diabolum, ut discedat, sicut est in Zacharia: Et ostendit mihi Jesum sacerdotem magnum stantem coram angelo Domini, et Satan stabat a dextris ejus, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
nbum: ita hoc satramentũ ꝯfirmat t̾nariꝰ
numerꝰ nominũ diuinoꝵ. Qd̾ aut̃ ꝑ aquã
baptismũ dat᷑: hec rõ est. Uoluit eñĩ. dñs.
Nam sicut aqͣ purgat᷑ ext̾ius corpꝰ. ita la¬
tent᷑ eius ministĩo per sp̃m sc̃m̃ purificat᷑
doͥ descendit sp̃c sc̃s de celis. ⁊ medicatis a¬
quis scĩficat eas de semetip̃õ: ⁊ accipiunt
uim purificatõis. ut in eis ⁊ caro ⁊ aĩa.
delictis inquinata mundetur.Crisma gͣte
cut in baptismo peccatoꝵ remissio daturr
ita per unctionẽ scĩficatio spc adhibet᷑.⁊
hoc de pͥstina disciplina. qͣ ungi in sac̾dotiũ.
⁊ in regnũ solebant. ex quo et aaron a moy¬
se unctꝰ est que dũ carnalit̾ fit. ⁊ sp̃naliter
proficit: quomͦ ⁊ in ip̃a baptismi gr̃a uisibilis
actꝰ ẽ qd̾ in aqͣ mͥgim̃: s spiritał effectꝰ qd de¬
lictis mundam᷑. Hoc significat ills ungentũ
qd̃ peccatrix mulier super pedes. et ea que dr̃
ñ fuisse peccatrix suꝑ caput iħu fudisse scri¬

Expanded text:
rmat ternarius numerus nominum divinorum. Quod autem per aquam Baptismus datur, haec ratio est. Voluit enim Dominus, tus sanctus . Nam sicut aqua purgat exterius corpus: ita latenter ejus ministerio per Spiritum sanctum purificatur Deo descendit Spiritus sanctus de coelis, et medicatis aquis sanctificat eas de semetipso, et accipiunt vim purgationis, ut in eis caro et anima delicut in baptismo peccatorum remissio datur, ita per unctionem sanctificatio spiritus adhibetur; et hoc de pristina disciplina, qua ungui in sacerdotium et in regnum solebant, ex quo et Aaron a Moyse unctus est. Quae dum carnaliter fit, spiritaliter proficit; quomodo et in ipsa baptismi gratia visibilis actus est quod in aqua mergimur, sed spiritalis effectus quod delictis mundamur. 53. Hoc significat illud unguentum quod peccatrix mulier 288 super pedes, et ea quae dicitur non fuisse peccatrix super caput Jesu fudisse scri
Abbreviated transcription (Latin):
octauo kalendarũ octobris: qi annꝰ olim in du¬
as tm̃ partes diuidebat᷑. hoc est in estiuum
⁊ hyemale solsticiũ. ⁊ in duo hemisperia.
Dc̃ã st̃ aut̃ tempora a ꝯmunionis temꝑamẽ¬
to: qd̾ inuicẽ se humore. siccitate. calore. ⁊
frigore. temꝑent. Hec ⁊ curricula dicũturr:
qr ñ stant s currũt. Constat autẽ post fcm̃
mundũ ex qͣlitate cursus solis tempora in
t̾nos menses fuisse diuisa: quoꝵ temporum
mense uer nouũ dicat᷑: sic̃o adultũ. tertio
preeps S.e ⁊ estas in suis trib mensibus:
noua adulta ⁊ p̃ceps. Sic ⁊ autũpnꝰ. nouus
adultꝰ ⁊ p̾ceps. Itẽ hyemps noua. adłta. ⁊ pre
su hẏemis. Uer aut̃ dẽm: ꝙ uiret. Tunc enĩ pꝰt
hẏemem uestit᷑ tellus herbis. ⁊ in florem cũc¬
ta rumpunt᷑. Estas dr̃ ab estu. idest a calore.
Et estas qͣi usta. idest exusta. ⁊ arida: nam ca¬
lor aridus ẽ. Nutumpnꝰ aut̃ a tempestate uoca¬

Expanded text:
octavo Kalend. Octob., quia annus olim in duoctavo Kalend. Octob., quia annus olim in duas partes tantum dividebatur, hoc est, in aestivum et in hiemale solstitium, et in duo hemisphaeria. Dicta sunt autem tempora a communionis temperamento, quod invicem se humore, siccitate, calore et frigore temperent. Haec et curricula dicuntur, quia non stant, sed currunt. Constat autem post factum mundum ex qualitate cursus solis tempora in ternos menses fuisse divisa. Quorum temporumense ver novum dicatur, secundo adultum, tertio praeceps. Sic et aestas in suis tribus mensibus, nova, adulta et praeceps. Sic et autumnus, novus, adultus et praeceps. Item hiems, nova, adulta sum hyemis. Ver autem dictum, quod viret, tunc enim post hyemem vestitur tellus herbis, et in florem cuncta rumpuntur. Aestas dicitur ab aestu, id est a calore, et aestas quasi usta, id est exusta et arida. Nam calor aridus est. Autumnus a tempestate voca
Abbreviated transcription (Latin):
rum claudit. Kalendas aut̃. nonas. ⁊ ydus. pp̃
festos dies romani instituerũt: E ꝓpt̾ officia
magistratuũ. In hiis enim dieb aueniebant cõ
iuncti in urbib. Quidã aut̃ kaledas a colendo
appellari existimant. Apud uet̾es enĩ om̃ium
mensiũ principia colebant᷑: sicut et apd̃ hebre¬
os Ydus autẽ pleriq romanoꝵ ab edendo dc̃os
putauerunt: qd̾ hii dies apud uet̾es epularũ¬
uͥnt. None a nondinis uocate: nũdine enim
st̃ publice ⁊uentões. seu mercimonia. De sol
cunt dies uł noctes. Equinoctiũ appellatũ
ꝙ tunc dies ⁊ nox in horarũ spatio equali cõ¬
sistunt. Duo st̃ aut̃ solsticia: unũ estiuũ octa¬
uis kalendis iulii: de quo tempore remeare
sol ad inferiores incipit cutulos. Aliud hyemale¬
octauo kł. ianuarii: quo tempore sol altiores in
equinoctia. unũ u̾nale ⁊ aliud autũpnale: q̃
hec equinoctia die octauo kalendarũ apł. et

Expanded text:
ros claudit. 12. Kalendas autem, Nonas et Idus propter ros claudit. 12. Kalendas autem, Nonas et Idus propter festos dies Romani instituerunt, vel propter officia magistratuum. In iis enim diebus conveniebatur in urbibus. 13. Quidam autem Kalendas a colendo appellari existimant. Apud veteres enim omnium mensium principia colebantur, sicut et apud Hebraeos. Idus autem plerique Latinorum ab edendo dictas putant, quod ii dies apud veteres epularuessent. Nonae a nondinis vocatae. Nondinae autem sunt publicae conventiones seu mercimonia. Inter. cant dies vel noctes. Aequinoctium appellatum quod tunc dies et nox horarum spatio aequali consistunt. Duo sunt autem solstitia: unum aestivum, VIII Kal. Iul., de quo tempore remeare sol ad inferiores incipit coctavo Kal. Januar., quo tempore sol altiores inco sunt aequinoctia: unum vernale, et aliud autumnale, quae haec aequinoctia die octava Kalend. April. et
Abbreviated transcription (Latin):
di uoluptatẽ. Idem appellat᷑ et mensis nouo¬
rum: qr anni initiũ m̃sis ẽ martiꝰ. Idem ⁊ no¬
uember ab indiciis scilicet germinũ: qr in eo
uiridantib fructib nouis tnͣsactoꝵ ꝓbat᷑ oc¬
enim a frõdis. uenus dr᷑. ł qr ħ mense omĩa
aꝑiunt᷑ in florẽ. qͣi aperił. Maius dc̃s a maia
mr̃e mercurii: E a maiorib natu. qͥ erãt pͥn¬
cipes reipublice. Nam hunc mensem maiori¬
b: sequentẽ u̾o minorib romani asetraue¬
runt. Uñ ⁊ iuniꝰ dr᷑. Antea enĩ ppłs: ĩcentu¬
rias senioꝵ ⁊ iunioꝵ diuisus erat.Ii. lius u̾o
⁊ augustus. de noĩb hominũ iulii ⁊ augusti
cesarũ nũcupati st̃. Nam pͥus quintilis et
sextilis uocabant᷑. Qͥntilis quia qͥntꝰ erar u
martio: quem pͥncipem anni testant᷑ esse io¬
martio. ⁊ ꝯmbres ht̃ .S̾.. t octõder. no uam¬
finit: pro eo ꝙ denarius numerꝰ p̾cedentẽ nume¬

Expanded text:
di voluptatem. Idem appellatur et mensis novodi voluptatem. Idem appellatur et mensis novorum, quia anni initium mensis est Martius. Idem et novum ver ab indiciis scilicet germinum, quia in eo viridantibus fructibus novis transactorum probatur ocomnia aperiuntur in florem, quasi Aperilis. Maius dictus a Maia matre Mercurii; vel a maioribus natu, qui erant principes reipublicae. Nam hunc mensem maioribus, sequentem vero minoribus Romani consecraverunt. Unde et Iunius dicitur. Antea enim populus in centurias seniorum et iuniorum divisus erat. Iulius vero  Augustus de honoribus hominum Julii et Augusti Caesarum nuncupati sunt. Nam prius Quintilis et Sextilis vocabantur: Quintilis, quia quintus erat a Martio, quem principem anni testantur esse RoMartio, et imbres habet. Sic et October, Novemfinit, pro eo quod denarius numerus praecedentes nume
Abbreviated transcription (Latin):
gunt᷑. Empta enim greci. septẽ dixt. hanc
nos septimanam uocamꝰ. qͣi septẽ luces. Nam
mane lux est. Octauus autẽ dies idem pͥmꝰ
est ad quẽ redit᷑. ⁊ a quo rursus ebdomada¬
rũ series ordit᷑. De mensib ut.
su diem mensis adinuenerũt: qm̃ tardior solis
motꝰ facilius poterat comp̾hendi. Ianuanꝰ mẽ¬
sis a iano dictꝰ. cui fuit a gentilib ꝯsecrat᷑ꝰ.
ł qr limes ⁊ ianua sit anni. U̾ñ ⁊ bifrons
idem ianꝰ pingit᷑ ut introitꝰ anni ⁊ exitus
de monstraret᷑. Rebruarius nuncupat᷑ a fel au¬
o. idest a plutone: cui eo mense sacrificabat᷑.
Nam ianuariũ diis suꝑis: februarib diis ma¬
manib romani ꝯsecrauerũt. Ergo februariꝰ
a februo. idest a plutone: ñ a febre idest egri¬
tudine nominat᷑. Martius appellatꝰ ꝓpt̾ mar¬
tem romane gentis auctorẽ: ł ꝙ eodẽ tpr̃e
cuncta aĩantia agant᷑ ad mares: ad ꝯcũbẽ¬

Expanded text:
guntur; ἑπτὰ enim Graeci septem dicunt. Hanc guntur; ἑπτὰ enim Graeci septem dicunt. Hanc nos septimanam vocamus, quasi septem luces. Nam mane lux est. Octavus autem dies idem primus est, ad quem reditur et a quo rursus hebdomadae series orditur. § 33 De mensibus. su diem mensis adinvenerunt; quoniam tardior solis motus facilius poterat conprehendi. Ianuarius mensis a Iano dictus, cuius fuit a gentilibus consecratus; vel quia limes et ianua sit anni. Unde et bifrons idem Ianus pingitur, ut introitus anni et exitus demonstraretur. Februarius nuncupatur a Februo, id est Plutone, cui eo mense sacrificabatur. Nam Ianuarium diis superis, Februarium diis Manibus Romani consecraverunt. Ergo Februarius a Februo, id est Plutone, non a febre, id est aegritudine nominatus. Martius appellatus propter Martem Romanae gentis auctorem, vel quod eo tempore cuncta animantia agantur ad marem et ad concumben
Abbreviated transcription (Latin):
lum. Crepusclm est dubia lux: nam creperũ
dubiũ dicimꝰ: hoc est int̾ lucem ⁊ tenebras.
uesꝑũ a stella occidentali uocatũ que solem
occiduũ sequit᷑ ⁊ tenebras sequentes p̾cedit.
De qua uirgilius. Ante diem clauso ꝯponet
ligit᷑. nisi per actus humanos. mediũ autẽ no¬
ctis actu caret. Ergo intempestas inactuosa :
qͣi sine tempore. hoc est sine actu. per quẽ dino¬
scit᷑ tempꝰ: unde est intempestiue uenisti.
Ergo intẽpesta dr᷑. qr caret tempore .i. actu.
Galliciniũ ꝓpt̾ gallos lucis p̾nũtios dictũ.
matutinũ est int̾ abscessum tenebrarũ. ⁊ au¬
rore aduentũ: ⁊ dictũ matittinũ ꝙ hoc tempꝰ
inchoante mane sit. Diluculũ qiͣ iam incipi¬
ens parua diei lux: hec ⁊ aurora que solẽ pre¬
cedit. Est autẽ aurora diei clarescentis exordi¬
um. ⁊ pͥmꝰ splendor aeris que grece eoas dr᷑:
bdomada dc̃a a nũo septẽ dierũ: quoꝵ
repetitõe ⁊ menses ⁊ anni ⁊ scłã pera¬

Expanded text:
lum. Crepusculum est dubia lux. Nam creperum dubium dicimus, hoc est, inter lucem et tenebras. Vesperum a stella occidentali vocatum, quae solem occiduum sequitur, et tenebras sequentes praecedit. De qua Virgilius: Ante diem clauso componet  intellegitur, nisi per actus humanos. Medium autem noctis actum caret. Ergo intempesta inactuosa, quasi sine tempore, hoc est sine actu, per quem dinoscitur tempus; unde est: 'Intempestive venisti.' Ergo intempesta dicitur quia caret tempora, id est actum. Gallicinium propter gallos lucis praenuntios dictum. Matutinum est inter abscessum tenebrarum et aurorae adventum; et dictum matutinum quod hoc tempus inchoante mane sit. Diluculum quasi iam incipiens parva diei lux. Haec et aurora, quae solem praecedit. Est autem aurora diei clarescentis exordium et primus splendor aeris, qui Graece ἡὼς dicitur; o septem dierum, quorum repetitione et menses et anni et saecula pera
Abbreviated transcription (Latin):
Epyfaner anñ.xxiiii. Romani greci¬
Filometer anñ .xxxu. Scipio affri¬
cam uicit.
Euergetes anñ .xxix. Prutus hys¬
paniam subegit¬
.u. lxxxii.
Sother ann̾ .xuii. Traces romani
subiciuntur.
Alexander anñ.x. Syria romanis
subiecta est.
Ptolomeꝰ. anñ .uiii. Rethorica ars
rome cepit.
Dyonisius anñ .xxx. Pompeius iu¬
deam cepit.
chiam obtinuit
Octouianꝰ anñ. lui. sꝑ̃c nascitur. u.cc.x.
Tyberius anñ .xxiii. Ype crucifigitur.u. cc . xxxiii.
Gaius gallicula. anñ .iiii. matheus
.u. cc.xxxuii.
eunͣgłium scripsit. .u. cc. xxxuii.
Claudius anñ .xiiii. Martus eunͣge¬
Nero anñ .xiiii. petrus.⁊ Paulus
necantur.
uespasianꝰ. annꝰ. x. Iherosolima a ty¬
to subu̾tit᷑.
Tytus anñ .ii. hic fardꝰ ⁊ pius fuit u.cc. lxxuii.
Domitianꝰ. anñ .xui. Iohannes in
pathinos religatur.
.u.cc. xciii.
Nerua anno .i. Iohe̾s ephesũ rediit. ũ. cc.xciiii.
Traianꝰ anñ .xix. Iohe̾s apłus reqͥescit. ũ.cec. .ii.¬

Expanded text:
Epiphanes ann. XXIV. Romani GraecPhilometer ann. XXXV. Scipio Africam vicit. Euergetes ann. XXIX. Brutus Hispaniam subegit. VMLXXXII. Soter ann. XVII. Thraces Romanis subiciuntur. Alexander ann. X. Syria a Romanis subiecta est. Ptolomaeus ann. VIII. Rhetorica ars Romae coepit. Dionysius ann. XXX. Pompeius Iudaeam capit. chiam tenuit. Octavianus ann. LVI. Christus nascitur. VMCCX. Tiberius ann. XXIII. Christus cruci figitur. VMCCXXXIII. Gaius Caligula ann. IV. Matthaeus . VMCCXXXVII.uum scripsit. VMCCXXXVII. Claudius ann. XIV. Marcus EvangeNero ann. XIV. Petrus et Paulus necantur. Vespasianus ann. X. Hierosolyma a Tito subvertitur. Titus ann. II. Hic facundus et pius fuit. VMCCLXXVII. Domitianus ann. XVI. Iohannes in Pathmos relegatur. VMCCXCIII. Nerva ann. I. Iohannes Ephesum redit. VMCCXCIV. Traianus ann. XIX. Iohannes apostolus requiescit.
Abbreviated transcription (Latin):
ham. Tercia ab abraham usq ad dauid. Qrͣta
a dauid usq ad tnͣsmigratõem iude in babilo¬
agit᷑ usqͦ mundꝰ iste finiat᷑: qͣrũ decursus ꝑ
generatões ⁊ regna ita inspicit᷑. De discret
ꝯtinet cieatõem mundi. Prima enĩ die
d̃s in lucis nõie ꝯdidit angłos. Scd̾a in fir¬
mam̃ti appellatõe celos. Tercia in discretõnis
uocabulo: speciem aquarũ ⁊ t̾re. Qrͣta lumi¬
naria celi. Qͥnta aĩantia ex aquis. Sexta ani¬
mantia ex t̾ra: ⁊ hominẽ quẽ appellauit adã.
Duma eras.
Dam anno. cc .xxx. genuit
seth a quo filii dei.
.cc.xxx.
Seth anno . ec .u. genuit enos qui ce¬
pit inuocare nomen domini.
ccccxxxu.
Enos anno .c.lxx. genuit caynan. .de.u.
Caynan anno .c.lxx. geñ. malaleel. dcc lxxb
Iaret anno .c.lxii. genuit enoch qui
translatus est.
Enoch anno .c.lxu. geñ. matusalem. ĩ. cc. lxuii.
Matusalem ãno. clxxxuii. geñ. lamech. ĩ.cccc.liiii.

Expanded text:
ham; tertia ab Abraham usque ad David; quarta a David usque ad transmigrationem Iuda in Babyloagitur, usque quo mundus iste finiatur. Quarum decursus per generationes et regna ita inspicitur. § 39 De dentinet creationem mundi. Primo enim die Deus in lucis nomine condidit angelos; secundo in firmamenti appellatione caelos; tertio in discretionis vocabulo speciem aquarum et terrae; quarto luminaria caeli; quinto animantia ex aquis; sexto animantia ex terra et hominem, quem appellavit Adam. Prima aetas. Adam ann. CCXXX genuit Seth, a quo filii Dei. CCXXX. Seth ann. CCV genuit Enos, qui coepit invocare nomen Domini. CCCCXXXV. Enos, an. CLXXXX, genuit Cainan, DCXXV. Cainan, an. CLXX, genuit Malaleel, DCCXV. SeJared, an. CLXXII, genuit Enoch, qui translatus est, Enoch, an. CLXV, genuit Mathusalem, M.CCLXXXVII. 4. Mathusalem, an. CLXVII, ge
Abbreviated transcription (Latin):
tion agnoscunt᷑.¬
Commodus anñ .xiii. Theodotio int̾¬
Seuerus anñ .xuiii. Siminachus int
pres habetur.
Antonius anñ .uii. Qͥnta edicio ihero¬
solimis inuenit᷑.¬
Matrinus anñ.i. Huius breuitas ui¬
te nil gestoꝵ ht̃.¬
Aurelius. anñ .iii. Sabelliꝰ oritur. . u. cctt .xuiii.
Alexander anñ .xiii. Origenes isig¬
nis habet᷑.¬
.U. cccc .xxxi.
maximinꝰ anñ .iii. Iste germanos uic̃. U. attexxxui.
Gordianus anñ .ui. Hic de ꝑsis et
parthis triũphauit.
Philippus anñ.uii. Hic primus im
Decius anñ . i. Atonius monachus
claruit.
Gallus anñ .ii. Nouatus heresim
condidit.
Ualerianus anñ.xu. Cyprianꝰ mar¬
tycio coronatur.
Claudius anñ .ii. Iste gothos ab illi¬
rico expulit.
Aurelianus anñ.u. Iste xp̃ianos ꝑ¬
.u. cccc. lxxii
Tacitꝰ anñ.i. Huius uite breuitas¬

Expanded text:
tici agnoscunCommodus annis XIII. Theodocion intePertinax annis XVIII. Symachus inthabetur. Antoninus ann. VII. Quinta editio Hierosolymis inveniturMacrinus ann. I. Huius brevitas vitae nihil gestorum habAurelius ann. III. Sabellius oritur. VMCCCCXVIII. Alexander ann. XIII. Origenes insignis habetur. VMCCCCXXXI. Maximus ann. III. Iste Germanos vicit. VMCCCCXXXIV. Gordianus ann. VII. Hic de Parthis et Persis triumphavit. Philippus ann. VII. Hic primus ChrDecius ann. I. Antonius monachus claruit. Gallus ann. II. Novatus haeresim condidit. Valerianus ann. XV. Cyprianus martyrio coronatur. Claudius ann. II. Iste Gothos ab Illyrico expulit. Aurelianus ann. V. Iste Christianos p. VMCCCCLXXIII. Tacitus ann. I. Ni