comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et ceruina potẽ mulcere medulla rigorẽ. Decoctũ rasani serã eut
melle uonabis. Siue fel ursinũ tepefacta dilue limphas rodeit
hos potie seu cassis ostrea testis. Usta dabit cinerẽ a prosale supte in

Expanded text:
et ceruina potest mulcere medulla rigorem. decoctum raphani semen cum melle uorabis. siue fel ursinum tepefacta dilue lympha: proderit hoc potu; seu cassis ostrea testis usta dabit cinerem, qui pro sale sumptus in
Abbreviated transcription (Latin):
thino cocleas haurire lieo. Siuͦ arriculos tabes in imica ꝑ om̃s. heserit.
ex ficu betas ac melle ligabis. Ut pesagi latices simul & bacheia dona Si¬
mere curabis. nimio sed parcito uino. Ennius ipse pat dũ pocula sico

Expanded text:
thyno cocleas haurire Lyaeo. Si uero articulos tabes inimica per omnes haeserit, ex ficu betas cum melle ligabis uel pelagi latices, simul et Baccheia dona sumere curabis: nimio sed parcito uino: Ennius ipse pater, dum pocula sic
Abbreviated transcription (Latin):
aceto. Prẽt̃ea nitrũ debes cũ melle iugatũ Spargere lacte bonis ua¬
rias sic uingere frodes. Cerusã & cartã quã gens egiptia mttit.
ura simul misceq aleo qđ flore rosarũ Conditũ ẽ line sic faciẽ
Inuida si macul&. faciẽ lentigo decorã Nec ꝓdeẽ ualent nature
dona benignȩ. Erugã atq acidũ laticẽ simul inline maliscłderit¬
& bulbus mellis dulcedine uictus. Crud aue dulci acido miscebis
rapa liqͦri. Sanguine uł leporis morbus delebit᷑ oris Frons salicis
cũ flore suo contrita medet᷑. Sepiolȩ cineres ex ossib: om̃ia tollun.
Cigneos ad ipes hilari misceto lieo Om̃e malũ ꝓpere maculoso

Expanded text:
aeterea nitrum debes cum melle iugatum spargere lacte bouis, uarias sic unguere frontes. cerussam et chartam, quam gens Aegyptia mittit, ture simul misceque oleo, quod flore rosarum conditum est: line sic faciem,  propellendis Inuida si maculat faciem lentigo decoram nec prodesse ualent naturae dona benignae, erucam atque acidum laticem simul inline malis; proderit et bulbus mellis dulcedine uictus, crudaue dulcacido miscebis rapa liquori, sanguine uel leporis morbus delebitur oris. frons salicis cum flore suo contrita medetur. saepiolae cineres ex ossibus omnia leuant. cygneos adipes hilaro misceto Lyaeo: omne malum propere maculoso
Abbreviated transcription (Latin):
origo Feruida ñ timiđ tolera cauteria plantis Seminecisue hirci re¬
serato pectore calces Insere sic dire repͥmis pͥmordia pestis. A ut si

Expanded text:
origo, feruida non timidis tolera cauteria plantis seminecisue hirci reserato pectore calces insere: sic dirae reprimes primordia pestis. aut si
Abbreviated transcription (Latin):
pingiũ terrentia colla foueb. Inlinit a nalido multu lens cocta
maceto Aut caprȩ fimꝰ & bulbi aut crmuna medulla. hoc & iã

Expanded text:
pingui torpentia colla fouebis. inditur et ualido multum lens cocta in aceto aut caprae fimus ex bulbo aut ceruina medulla: hoc etia
Abbreviated transcription (Latin):
cillũ nitrũq et sulphura iuua contere. deinde caput ꝑmittis ab¬
lue cunctis furfurib ue nouis durũ miscebis acetũ. It uarios

Expanded text:
culum nitrumque et sulphura uiua contere, deinde caput permixtis ablue cunctis; furfuribusue nouis durum miscebis acetum, ut uarios
Abbreviated transcription (Latin):
cucurbitas portulacas. ⁊ similia. Od si ħ̃ cõplerio adultima siceitatẽ
duenerit : regamꝰ eossic̃ hecticos ⁊ ⁊sumtos. Siaũ cõplerio fuerit
⁊ posita. sit regim̃ eiꝰ cõpositũ .xUI. De riGURa ⁊ cΥtisqͣ litate
igurȩ corꝑis ui. s̃. Yinguedo. macies. tẽꝑies. soliditus rarnas
& mediocritas. it̾ pinguedinẽ ⁊ maciẽ teꝑata s̃ laudabiliora

Expanded text:
cucurbitas, portulacas et similia. Quod si hec complexio ad ultimas siccitates cucurbitas, portulacas et similia. Quod si hec complexio ad ultimas siccitates devenerit, regamus eos sicut ethicos et consumptos. Si autem complexio fuerit composita, sit regimen eis compositum. DEsunt sex, scilicet pinguedo, macies, temperies, soliditas, raritas et mediocritas. Inter pinguedinem et maciem temperata sunt laudabiliora,
Abbreviated transcription (Latin):
maqͣ calida in qͣ cocta s̃ samsuc melli lotũ ⁊ morint᷑ ibi exeuntes unguant᷑¬
irelton. cameleon. manducent pecorina ⁊ capͥnã carnẽ. cũ cimino.
carui. aneto. prꝑe. allus. cepis. idita. de erbis eruca. apiũ. m̃tã. radices.
merũ uinũ rubeũ ⁊ cilnũ bibant. aqͣ ꝗͣ potant cũ mastice caͥt᷑. caueat̃
contũ qͣntũ magis poss̃. Humida corꝑa cũ multis ⁊ fortibꝰ exereicus
minent᷑. in locis calidis morent᷑. labaris assue faciant mauime
cũ costoleon ungant᷑. a metileõ cũ calida grena oꝑiant᷑. Sil uestres
curnes comedant. p̃crpie siceas ⁊ salsas. Utant᷑ aceto ol somogaro
& simł. uinũ forte mierũ bibant.¶ Sicca uͦ corꝑi cũ humidꝰ mutent᷑
ĩ aqͦsis habitent. ⁊ reqͥescant ab ũĩ labore. sẽꝑ se ĩ aqͣ tepida balneent
& unguant᷑ oleo uiolato. ⁊ amigdalino. multũ tam̃ maneant ĩbalneo
Comedant agnos lactentes ⁊ siullos picts os humidos fructꝰ. de herbis

Expanded text:
aqua calida, in qua cocta sint sansuccus, mellilotum et morentur ibi manducent pecorinam et caprinam carnem, cum cimino, catui, aneto, pipere et alliis et cepis conditam. De herbis erucam, apium, mentam, radices, merum, vinum rubeum et citrinum bibant, aqua quam potent cum mastice coquatur. Caveant coitum quanto magis possunt. Humida corpora cum multis et fortibus exercitiis mutentur, in locis calidis morentur, laboribus assuefaciant, maxime cum tostoleon ungantur, aut anatileon. In calida arena operentur, sylvestres carnes comedant, precipue siccas et salsas: utantur aceto absomagaro et similibus; vinum forte et merum bibant. Sicca vero corpora cum humidis mutent, in aquosis habitent et quiescant ab omni labore, semper se in aqua calida balneent et ungantur oleo violaceo et amygdalino, multum tamen non maneant in balneo. Comedant agnos lactantes et suillos; pisces omnes humidos, fructus de herbis,
Abbreviated transcription (Latin):
aũ animio cibo nimiaq potacione incipit habundare & cruditate
corrũpit᷑. Qe cũ aeuagatur extͣ cursũ nature. infert aliqͣ corꝑi
uicia. Et in quacuq parte corruptꝰ incubuerit: fatigat. & ledit.
Nam sangͥs aãm qͦ. uiciat ⁊ inde os hoĩs incendit. incipitq. fetere.
Aut cũ ẽ integer sanguis. aam sine dubio confirmat᷑. ut possi
frigus calorẽq. fortiꝰ sustinere cũ habundat. Cũq. anime

Expanded text:
a nimio cibo nimiaque potione incipit abundare et cruditate conrumpitur. Qui cum euagatur extra cursum naturae, infert aliqua corpori uitia, et in quacumque parte conruptus incubuit, fatigat et laedit. Nam sanguis animam quoque uitiat et inde os hominis incipit fetere. Cum est ergo integer sanguis, animam sine dubio confirmat, ut possit frigus caloremque fortius sustinere. At cum abundat cumque calore
Abbreviated transcription (Latin):
redo peruis erercicus ⁊ fricatiõibꝰ utant᷑. qͦ ad calorẽ naturalẽ sit sctem
dem̃ une unquant᷑ cũ humidis oleis. leticia utant᷑. Uestim̃ta eor⁊
sint lenia ⁊ mollia. humida sunant cibaria. sic̃ ÷ coero egnina
pecorma. edulina. gallre. gnates. anseres. lac. risipicos recentes.
Comtudane bis a t̃ indie. ⁊ pꝰcibũ .bis. at̃. balneent᷑ oleo iuolato
unguant᷑. Qd̾si sint calidi naterailit̃. accipiant ptisanũ. ⁊ nicã panis.
& cucurbitã. oĩa uscelata. ⁊ cũ amigdeleon cõdita: Ius ualenꝰ

Expanded text:
et parvis exercitiis et fricationibus utantur; quoad calor naturalis suscitetur: deinde ungantur cum humidis oleis, letitia utantur, vestimenta eorum sint lenia et mollia: humida sumant cibaria, sicut est caro agnina, pecorina, hedulina; galline, anates, anseres, lac risi, pisces recentes: comedant bis aut ter in die, post cibum bis vel ter balneentur et oleo violato ungantur. Et si sint calidi naturaliter, accipiant, ptisanam, et micam panis, et cucurbitam, et omnia iussellata, et cum amigdaleon condita
Abbreviated transcription (Latin):
pond̾e disposita at fir¬
mata stĩt. cũctis e̾ cor¬
is rebus pondus nͣ ded .
pri᷑ moyses qui aũ õs
enciuit gentiliũ phor¬

Expanded text:
pondere disposita sunt atque formata . Cunctis enim corporeis rebus pondus natura dePrimus Moyses, qui omnes antecedit gentilium ph
Abbreviated transcription (French):
¶Collige tcenis meͤ.
pouerra granis.
Si solidũ q̾ris .ii. dra¬
¶ exagiũ solido diffr̃
iu nouũe solo.¬

Expanded text:
Collige triticeis medicina pondera granis, Si solidum quaeris, tres dra; Exagium solido differt in nomine solo
Abbreviated transcription (Latin):
O nomodo. inqimint. Uore luà profiristente de ire furo
ad añrso alirnus. Sdipsum Uerluin trim in cords
tuo permanot. qnod per auditum in aluerio quogi
montri proprrtnin et : Sic et suerbo. Parne
uisibili. ad publirs asprdtuo prodonito. Uerbim
ipsuum. in tordo pr̃is folnmi permanit. qnod tolur.
nihiloniiuno per candem laruri. ad nos transmisdũ

Expanded text:
oce tua proficiscente de ore tuo ad aures alienas, idipsum verbum tuum in corde tuo permanet, quod per auditum in alterius quoque mente profectum est: sic et verbi carne visibili ad publicos aspectus prodeunte, verbum ipsum in corde patris totum permanet, quod totum nihilominus, pe
Abbreviated transcription (Latin):
aundem er hac tauia nou esse. Serũ
tñ exempto competer actionem ad
recoluend amni emptionem ut ꝑco
restituto mulier reddatur. ¶ is qui
uitna emt̃ arronomine certam sũ¬
mam dedit. post ea cõnenerat utem¬
ꝑtio irrita fieret iuł ex empto agipos¬
se ait ut arra rescuatur. utas̃ q esse
dam in quid ãgtionem. ¶ ego niud
quero. si ai millus tatus sit arreuo
mino ⁊ secuta emptione pcioq nume¬
rato. ⁊ traditare. ãnullus non red. a¬
tur quia actione agendum est. ntẽ
cum dicatur. quasi ob cãm d atus sit
certe etiam condicicipot̾it quiaia
sine caus a apud uenditorẽ ãnuluᷤ.
est. ¶stiam si ignorans uendide.
solutum prescare debere ab om̃ib
recoptum ait. ⁊ ex empto actionẽ
esse ut habere licere emptori caue¬
atur. s ⁊ ut cradatur ei poressio. id̾
at. non tuadenem qnͣti int̾sit ꝯdop̃¬
nari. ¶ Sans autem ño dautem qͣn¬

Expanded text:
dem ex hac causa non esse, verum tamen ex empto competere actionem ad resolvendam emptionem, et pretio restituto mulier reddatur. Is qui vina emit arrae nomine certam summam dedit: postea convenerat, ut emptio irrita fieret. Iulianus ex empto agi posse ait, ut arra restituatur, utilemque esse dam, inquit, emptionem. ego illud quaeromine et secuta emptione pretioque numerato et tradita re anulus non reddatur, qua actione agendum est, utrum condicatur, quasi ob causam datus sit certe etiam condici poterit, quia iam sine causa apud uenditorem est anulus.etiamsi ignorans uendiderisolutum praestare te debere ab omnibus receptum ait et ex empto actionem esse, ut habere licere emptori caueatur, sed et ut tradatur ei possessio.Idem ait non tradentem quanti intersit condemnari: satis autem non dantem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
fueris s si fund̾i tibi nendi. ⁊ ei
fumdo mͣt accessurum dixe m̃
modo ten̾ebor itineris noĩe
stari oporteat. ¶ Si uer dili
obligatum. aut alienũ i ei¬

Expanded text:
fueris.Sed si fundum tibi uendidero et ei fundo iter accessurum dixero, omnimodo tenebor itineris nominepraestari oporteat.Si uenditor sciens obligatum aut alienum ue
Abbreviated transcription (Latin):
in eiusdem ꝑsona concurrant. cũ eĩ
is qui uend itorem obligatum habe¬
duas eẽ ac̃tiones in eius ꝑsona occur¬
rentes propriam ⁊ hereditariam. ⁊
dib̾e heredem institutum si nelit seꝑ¬
atim du arlim acdionũ cõmodo uti
aute ad̾itam hereditatem ppͥum

Expanded text:
 eadem re concurrant: cum enim is qui uenditorem obligatum habeduas esse actiones in eiusdem persona concurrentes, propriam et hereditariam, et debere heredem institutum, si uelit separatim duarum actionum commodo uti, a
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tu dices aduerserur fortuna. quid prodest uiuendi dec¬
trina. Audi quet de hoc uieli stultos. obimctendi gtingentĩa¬
grauitate lucrandi crpensa. A ppropinquat senectus. Con¬
sulo ꝓ deus deo potiꝰ qͣ tuo filio te ꝯmictas dũponis legata.
nam tuam ne ꝯmictas aiãm tuam. Cõmicte aĩam᷑ tuam diligẽ¬
tib aĩam saluaie disponere debet ante morbum. Hepe quis
efficitur infirmitatis seruus et seuius testari non p̃r. liber ergo
testeris. anteqͣ seruus efficiaris. Bufficiat tibi qd ele te dc̃m edt

Expanded text:
Sed dices: Si aversetur fortuna, quid prodest vivendi docSed dices: Si aversetur fortuna, quid prodest vivendi doctrina? Audi quod de hoc viderim stultos omittentes continentiagravitate lucrandi compensa. Appropinquat senectus; consulo quod Deo potius quam tuo filio te committas. Disponis legatum;nam tuam non committas animam. Committe animam tuam diligenti animam suam. Dispone de rebus ante morbum; saepe quis efficitur infirmitatis servus, et servus testari non potest. Liber ergo testeris, antequam servus efficiaris. Sufficit tibi quod dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
nimia et in ordinata hedificandi cupiditas parit et expectat
hedificioꝵ uenditionem. Turris ꝯpleta et archa euacuata
faciunt tarde. Bed ualele hoĩem saprentem uis alñ uẽdere
caue. ne partem hereditatis uendas. te potentiori. Ted po¬
tius mĩori pretio te minori. Totuz aute uencde plꝰ offerẽti
Meliuis ẽ graue patifamẽ. q̃ patͥmonꝗ uenditionem.
dit. Nichil emas in sortem te p̾otentioris. paruu ꝯsortem
pacienter sustincas. ne tibi sotiet fortiorem.
ne sursti de usu uim. quid in diuersitate umuoꝵ. Et hab¬
uncdantia ciboꝵ. Sobaus ẽ ille Est terrenus deus ebrietas.
ĩ iuuene uina cognoscere. fuge medicu ebriu. Caue tibia
medico in te uolente ex piri. qualr̾ alios de sunili morbe curab
Caniculos ualde paruos dinucte clicis et regmnis. Canes custo¬
des utiles sunt. Canes ad uenandu plus ꝯstant q conferant.
Habes filium. dispensatorem bonoꝵ tuoꝵ eu ne ꝯstituas.

Expanded text:
on tollitur, nimia et inordinata aedificandi cupiditas parit, et exspectat on tollitur, nimia et inordinata aedificandi cupiditas parit, et exspectat aedificiorum venditionem. Turris completa et arca vacuata faciunt valde tarde hominem sapientem. Vis aliquando vendere, cave partem haereditatis non vendas te potentiori, sed potius minori pretio, te minori. Totum autem vende plus offerenti. Melius est gravem pati famem quam patrimonii venditionem; dit. Nihil emes in consortio potentioris: parvum consortem patienter sustineas, ne tibi societ fortiorem. Quaesivisti de usu vini. Qui in diversitate et abundantia vinorum est sobrius, ille est terrenus Deus. Ebrietas nin juvene vina cognoscere. Fuge medicum scientiate in te experiri qualiter alios de simili morbo curabit. Caniculos valde parvos dimitte. Clericis et reginis canes custodes utiles sunt. Canes ad venandum plus constant quam conferant. Habentem filios dispensatorem tuorum bonorum non instituas.
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur : non precse. Sic agendu ẽ. qm̃ de malo exitu consilii. fa¬
ciluis redargutio sequitur quam de bono lauf. Audiũ ꝙ uisitant¬
te ioculatores. Attende que sequuntur. homo ioculatorib ĩtentus
cito uxorem habebit. Qui nomen paupertas erit. Scd quis erit
huius flus. derisio. Placent tibi uerba ioculatoris. finge te audire
aliud cocitare nam ridens et gaudes de uerbrs icculatoris. Iam
pignus sibi dedit Ioculatores improperãtes. digni sũt suspẽ¬
dioꝰ quid ioculatio male impropeans aĩam honucide secũ por¬
tans. Ioculator instrumenta deo non placuerũt. Audi de fa¬
mulis. faniulu alti cordis ⁊ epelle ate ut futuꝵ ininuicum.
famuliun suis moribus bandientem repelle famulo uicino te laa¬
danti resistas. Alias te cogitat decepisse. fa mulu de facili ue
recundante dilige ut siliu. Bi uis hedificare domin Inducat

Expanded text:
videtur, non praecise sic agendum est. Facilius de malo exitu consilvidetur, non praecise sic agendum est. Facilius de malo exitu consilii redargutio sequetur quam de bono laus. Audivi quod te visitant joculatores, attende quae sequuntur. Homo joculatoribus intendens, cito uxorem habebit, cujus nomen est paupertas. Sed quis erit hujus uxoris filius? Derisio. Placet tibi verbum joculatoris, finge te non audire, et alia cogitare: ridens et gaudens de verbis joculatoris jam pignus sibi dedit. Joculatores improperantes digni sunt suspendio. Quid est joculator, mala improperans? Animal homicidium secum portans. Joculatores instrumentorum Deo placuerunt. Audi de famulis. Famulum alti cordis repelle ut futurum inimicum. Famulum tuis moribus blandientem repelle. Famulo et vicino te laudantibus resiste, alias te cogitat decepisse. Famulum de facili se verecundantem dilige ut filium. Si vis aedificare, inducat
Abbreviated transcription (Latin):
hõicidã uende blidu du satis ualet non qͣn per pauporem
emi non põt. Uicinis minori pretio uende Etiã ũinicis. qr¬
non sꝑ gladio sed sepe seruitio uincitur ĩimicus. Suꝑbia ꝯtra
uiciu balneum ẽ expcc̾tans tonitruu cũ sagitta. hãbes ĩimicũ¬
litas ĩimici nõ ẽ loco pacis. sed treuga ad tempꝰ. Si te sccuras
rem de mala uxore tũc̃ mitigabis qñ acidies de uxorib alicnis.
Cor noble et altum nõ inquirit de oꝑibus mulieꝵ. mala uxo¬
si lex pcrinicteret uina sepclienda ẽẽt
Stude bonitate placere. Non ueste. Mulieris petitio habentis
Uesces et uestes querentis non indicat firmitatem.
tͥbuit : q qui se ip̃m effect. De uerbis magna ẽ copia aĩcoꝵ aĩcu
non reputes eum qui te pntem laudauit. Hi consulis aĩco tuo non
queras placere ei. s rationi. dicas aĩco tuo in ꝯsulendo. sic nuchi

Expanded text:
homicida. Vende bladum, cum satis valet, non quando per pauperem homicida. Vende bladum, cum satis valet, non quando per pauperem emi non potest. Vicinis minori pretio vende, etiam inimicis; non semper gladio, sed saepe servitio vincitur inimicus. Superbia contra vicinum balenum est; exspectas tonitru cum sagitta. Habes inimiculitas inimici non est loco pacis, sed tregua ad tempus. Si te securusrem de mala uxore tunc mitigabis, quando audies de uxoribus alienis. Cor nobile et altum non inquirit de operibus mulierum; malam uxosi lex permitteret, viva sepelienda esset. stude bonitate placere, non veste. Mulieris petitio habentis vestes, et vestes quaerentis, non indicat firmitatem. tribuit quam qui seipsum offert; de illis magna est copia amicorum. Amicum non reputes qui te praesentem laudat; si consulis amico, non quaeras placere sibi, sed rationi. Dicas in consulendo amico, sic mihi
Abbreviated transcription (Latin):
Familiani gosso et nõ delicato cibo nutͥes. Qui gulosus ẽ effectꝰ
uix alt̾ ꝗͣ morte mores mutabit. Gulositas uilis hoĩs et nog¬
ligentis putredo ẽ. Gulositas solliciti et diligentis solatiu est̃.
Dich̾ paschalibꝰ abundanter nõ delicate pasche familia tũa fac gu¬
lam litigare cu bursa. Et caueas ne tuis aduocatꝰ existas. Aut
inter gulam et bursam qualem sutĩam feras. Mai gula ꝓbat¬
affe̾ctionib testib non mutatis bursa eiudenter probat᷑. Archa
et tellario baculatis uel breui tꝑe nacuandis. Tunc male uidi¬
cas contra gulam q̃n auaritia iudicabit. Quid ẽ auaritia: su¬
hoĩcida. Quid ẽ auaritia pauꝑtate timere. Sꝑ ĩ pauꝑti¬
te uiuendo rite uiuit. Auarus. In se nõ ꝑdens aiuitias sed aliis
reẜuando. Mleliꝰ eĩ ẽ aliis reẜuare qͣ inse ꝑdere. Si habũdas
blado non diligas caristiãm. ꝗa dilugens caristiã cupit ẽẽ paupe:

Expanded text:
Familiam grosso cibo, non delicato nutrias. Qui gulosus effectus esFamiliam grosso cibo, non delicato nutrias. Qui gulosus effectus est, vix aliter quam morte mores mutabit. Gulositas vilis et negligentis hominis putredo est; gulositas solliciti et diligentis hominis solatium est. Diebus paschalibus abundanter, non delicate pasce familiam tuam. Fac gulam litigare cum bursa, et cave cujus advocatus existas. Si autem inter gulam et bursam judex existas, sa, et sic testibus non juratis, bursa evidenter probat, jam arcis et cellario vacuatis, vel in brevi tempore vacuandis: tunc male judicas contra gulam, quando avaritia ligat bursam; nunquam homicida. Quid est avaritia? Paupertatis timor. Semper in paupertate vives: recte vivit avarus in se, non perdens divitias, sed aliis reservando. Melius est aliis reservare, quam in se perdere. Si abundas blado, non diligas canestrum. Diligens canestrum cupit esse pauperum
Abbreviated transcription (Latin):
RATIO SO et felici milit Raynundo domino Casti
ambrosii. Bernardus in seniu deductirs Sałt. Poccri pe¬
tisti a nõbis de cura rei familiaris ut luis gub̾nande. Et
laborent nõ tũ ẽ hec timore yiuendi regla ommnittencda. Audi
gͦ et attende qd̾ si in tua clomio sumptus et redditꝰ st̃ equalos:
Casus inopinatus poterit de facili destruere statu eiꝰ. Statꝰ hõĩs
negligentis domus est ⁊ iinosa. Qd ẽ negligẽtia gub̾nantis
comu. ignis in domo ualidus et accensus dĩstute diligenter
coꝵ diligentiam et ꝓpositum qui tua ministrant. labenti nõclr
Iapso facultatibꝰ minus ẽ ucrecimidu abstinere: qͣ cadere. Sepiꝰ
reuidere que sua st̃ et quo st̾ magua ꝓuidentia est. Considera¬
gͦ de cibo et potu aĩaliu tuoꝵ: qm exuruit et nõ petunt
nuptie sumptuose damnu sine honore cõferũt.
pro nulitia honorabilis est.SSumptus pro uiuando amicos
rationablis eit. Sumptus pro uinando prodigos ꝑditꝰ est.

Expanded text:
ti et felici RAYMUNDO, domino Castri Ambruosii, BERNARDUS in senium deductus salutem. Doceri petis a nobis de cura et modo rei familiaris utilius gubernandae, et laborent, non tamen hoc timore est vivendi regula omittenda. Audi ergo, et attende. Quod si in tua domo sumptus et reditus sunt aequales, casus inopinatus poterit destruere statum ejus. Status hominis negligentis domus est ruinosa. Quid est negligentia gubernantis domum? Ignis validus in domo accensus. Discute diligenter eorum diligentiam, et propositum, qui tua administrant. Labenti, nondum lapso facultatibus minus verecundum est abstinere quam cadere. Saepius revidere, quae tua sunt, quomodo sint, magna prudentia est. Cogita de cibo et potu animalium tuorum; nam esuriunt, et non petunt. Nuptiae sumptuosae damnum, sine honore conferunt. Sumptus pro militia honorabilis est, sumptus pro juvando amicos rationabilis est. Sumptus pro juvando prodigos perditus est.
Abbreviated transcription (Latin):
tis diuisso ẜi laborantes sunt sacuint qd̾ uolunt. Si merca¬
tores sunt. melior est eoꝵ diuisio. qr cõicatio. ne unius
ĩfortumu aliis imputetur. Mater forte remaritari q̃rit.
stulte agit. Bed ut poc̃a sua deploret ut̃ ip̃a senẽ accipiat
Iuuenem non ip̃a Bed sua que sunt abicit. quib ad iectis

Expanded text:
tis divisio. Si laboratores sunt, faciant quod volunt; si mercatores, tutior est divisio quam communio, ne unius infortunium aliis imputetur. Mater autem forsan remaritari quaerit; stulte agit; sed ut peccata sua deploret, utinam ipsa senex accipiat juvenem, nam non ipsam, sed sua quaesivit; quibus habitis
Abbreviated transcription (Latin):
cui seruio rnspinitumeo. in euangelio filii
uius ꝙ sine internuscione mentionem uestri
faciõ semper in orationibus meis. obsecrans
siquo modo tandem aliquando prosperum
iter habeam in uoluntate dei ueniendi da

Expanded text:
cui seruio in spiritu meo in Euangelio filij eius, quod sine intermissione memoriam vestri facio semper in orationibusi quo modo tandem aliquando prosperum iter habeam in voluntate Dei veniendi a
Abbreviated transcription (Latin):
cundum pattentam boni operis. gloriam ho:
norem. et incorruptionem querunt. uitã
eternam. tris autem qui sunt excontẽ¬
ptione. et qui non alques cunt ueritati
credunt autem uergeati ira. et indignato¬
et tribulatio et angustia in omnnem ani
mam operantis malum iudei primum et
greci. Glorla autem honor et par omni
operanti bonuma uudeo primum et greco
non enim est acceptio personarum apuo¬

Expanded text:
cundum patientiam boni operis, gloriam, et honorem, et incorruptionem quaerunt, vitam aeternam: iis autem, qui sunt ex contentione, et qui non acquiescunt veritati, credunt autem iniquitati, ira et indignatio. Tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum, Judaei primum, et Graeci: gloria autem, et honor, et pax omni operanti bonum, Judaeo primum, et Graeco: non enim est acceptio personarum apu
Abbreviated transcription (Latin):
mantfesto iudeus est. neq quę in ma¬
iifesto io carne est circuncisio. sẽd
qui in abscondito sadeus est. et ciy¬
cumessio cordis in spiritu non lite-¬
ra. cusus laus non ex homitibus

Expanded text:
manifesto, Judaeus est: neque quae in manifesto, in carne, est circumcisio: 29. Sed qui in abscondito, Judaeus est, & circumcisio cordis in spiritu, non litera: cujus laus non ex hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tias legis custodiat. nonne preputitum
Itus in circuncisiorem reputabitur
et iudicabit ia quod est ex natura pre:¬
putium. legem consumans ze qui per
litteram et urcuncisionem preuari:¬

Expanded text:
tias legis custodial, nonne praeputium illius in circumcisionem reputabitur, et iudicabit quod ex natura epucium legem consumans, te, qui per litteram et circumcisionem praevari
Abbreviated transcription (Latin):
ces. tespsum pon doles. qui predicas
non furandum furaris. qui dicis non
michandum mecharis. qui abhominari
idosa sacrilegium facis. qui inlige
gloriaris. per preuaricationem legis

Expanded text:
ces, te ipsum non doces; qui predicas non furandum, furaris; qui dicis non mechandum, mecharis; qui abhominaris ydola, sacrilegium facis; qui in lege gloriaris, per prevaricacionem legis
Abbreviated transcription (Latin):
Sed pon omnes obediunt euangelib
Esaias enimm dicit Domine quis cre.¬
dit auidtui nostro: Ergo fides et¬
ex auditii. dudicus autem per
uerbum crist. seddico nunquid

Expanded text:
Sed non omnes obediunt Evangelio. Isaias enim dicit: Domine, quis credidit auditui nostro? Ergo fides ex auditu, auditus autem per verbum Christi. Sed dico; Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
Mosses enim siripsit quoniam sustiham
que ex lege est. qui fecerit homo. usliet
inca. Que autem ex fide est sustitia
sie duest. Me dixeris in cordetuo quis
ascendet in cęllim: idea chrum dedu:¬
cere. aut quis descendet in abistum:
hoc est chrum a mortiuis reuoiare
sed quid dut scriptura: Prope est uer¬
bum inore tuo. et iniorae tuo. Hoc es
uersum pde quo d predicamus. quia si
conpreatsi inore tuo dominum shesum
et in corde tuo crellileris quod deues su¬

Expanded text:
Moses enim scripsit, quoniam justitiam quae ex lege est, qui fecerit homo vivet in ea. Quae autem ex fide est justitia, sic dicit. Ne dixeris in corde tuo: Quis ascendet in coelum : id est Christum deducere; aut quis descendet in abyssum, hoc est Christum a mortuis revocare? Sed quid dicit Scriptura? Prope est verbum in ore tuo et in corde tuo . Hoc est verbum fidei quod praedicamus, quia si confitearis in ore tuo Dominum Jesum, et in corde tuo credideris quod Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ilorum non crediderunt. Xunquia
incredulitas illorum fidem uei ena:¬
cuabit: absit. est autem ueus uerax
tum est. ut iustificeris in sermonibus
tuis et uincas quum indicaris. udebitt

Expanded text:
illorum non crediderunt numquid incredulitas illorum fidem Dei evacuabit absit est autem Deus verax ptum est ut iustificeris in sermonibus tuis et vincas cum iudicaris si
Abbreviated transcription (French):
lex crist iram operatur. lbi ehitr
hotn est lox uee preuariatio. leo
exfide di secindum gratiam fima
sit promisto crui seminiz pon et
qiliex lege est sollum. sen et ei qui

Expanded text:
Lex enim iram operatur. Ubi enim non est lex, nec praevaricatio. Ideo ex fide, ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini, non ei qui ex lege est solum, sed et ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
lit quid p christus quum adhuc
inprimo oszamus secandum fẽpus
pro impiis mrortuus est. u1X N
pro iusto quis mnoritur. Nam
pro bono forsitan quis audet moes
comendat dut Deus cheritatem
suam in nobis. qin cu adhuc
christus pro nrobie mrortuus est

Expanded text:
istus, cum adhuc infirmi essemus, secundum tempus pro impiis moruus est? vix enim pro justo quis moritur. Nam pro bono forsitan quis audeat mori. Commendat autem Deus charitatem suam in nobis: quoniam si cum adhuc Christus pro nobis mortuus est
Abbreviated transcription (Latin):
usafcati ergo ex fide pacem habe:.¬
mus al deuin per dominum nostru
Ihesum chiuin. per queta habemus
accessum per fdem in gratam ista
inqua stamus et glorsamur in
spe glorre fhorum De.¬

Expanded text:
ustificati ergo ex fide, pacem habeamus ad Deum per Dominum nostrum Jesum Christum: per quem et habemus accessum, per fidem in gratiam istam, in qua stamus, et gloriamur in spe gloriae filiorum De
Abbreviated transcription (Latin):
lex autom subintrauit ut abunda¬
ret delictum. ubi autem abundauit
delictum. superabundauit et gratiaa.
utsleut leguauit peccatum in trorte
ita et grasa regnet per uistitiam in
ostam eternam per ihesum christu
Dominuin nostrum: en¬

Expanded text:
Lex autem subintravit, ut abundaret delictum. Ubi autem abundavit delictum, superabundavit gratia, ut sicut regnavit peccatum in mortem, ita, et gratia regnet per justitiam in vitam aeternam, per Jesum Christum Dominum nostrum.
Abbreviated transcription (Latin):
esaias autem clamat pro psrael
si fucrit numeries filiorum israel
tanq arena maris. reliquie sallie
pent. uerbum enim consumans. e
dbreuians in equitate. qusa uer¬
bum oreusatum faccet dominus
super terram. Et sidut preds xit

Expanded text:
saias autem clamat pro Israel: Si fuerit numerus filiorum Israel tanquam arena maris, reliquiae salvae fient . » Verbum enim consummans, et abbrevians in aequitate: quia verbum abbreviatum faciet Dominus super terram. Et sicut praed
Abbreviated transcription (Latin):
lu autem quidae sinicas pem tua:
aut tu quate spernis patrem tuũ:
omnes. n. stabimus anrte tribunal
ctristi. Scripemest .t. Blio
ego dicit dominias qm miti fll:¬
Retur omne genu. et omimis luo:¬
qua conpiteditur deo. Itaq
unusquisq nosrum prose ta¬
tionem reddat deo: Honergo
amplius inuicem iudscemus:¬

Expanded text:
autem quid judicas fratrem tuum? aut tu quare spernis fratrem tuum? Omnes enim stabimus ante tribunal Christi. Scriptum est enim: Vivo ego, dicit Dominus, quoniam mihi flectetur omne genu, et omnis lingua confitebitur Deo. Itaque unusquisque nostrum pro se rationem reddet Deo. Non ergo amplius invicem judicemus
Abbreviated transcription (Latin):
Nun igitur prosiascor in trierusdem
mims hare sanens rrodaberunt .n. Male:¬
doma. et gehala collationem aliquam fa:¬
cere in pauperos santtore qui sunt in
Hierusalem Psacuit .n.ers. et debitores sur
Nam si spsritalium eoro facti sunt pach:
cipes genbles. debeat et in carnabibus
ministrate eis: Hloc igitur cum consu:¬
mauero. et aignauero ets tructum

Expanded text:
iscar in Hierusalem ministrare sanctis probaverunt enim Macedonia et Achaia conlationem aliquam facere in pauperes sanctorum qui sunt in Hierusalem placuit enim eis et debitores sunt eorum nam si spiritalium eorum participes facti sunt gentiles debent et in carnalibus ministrare eis hoc igitur cum consummavero et adsignavero eis fructum
Abbreviated transcription (Latin):
Hlabeo igitur glorsam in christo ihesu
ad deum Non emmaudeo aliquia loꝗ
corum que per me ton effecit christus
in obedienhamgentum in uerbo. et fa:¬
tis. inusttute signorum. et prodigioto

Expanded text:
Habeo igitur gloriam in Christo Jesu ad Deum. Non enim audeo aliquid loqui eorum que per me non efficit Christus: inobedientiam gentium. In verbo: et factis: in virtute signorum et prodigiorum:
Abbreviated transcription (Latin):
Sedhoc sudiiate magis. ne ponatis
offendicalum fratri uel scandaliit
scio et confido in domitro shesui qr
nibil comumne per ipsum misi et qui
existimat quidcõmune esse illi co:¬
mune ea. si enim propter elbum
frater tudis contristatiit: sam pon
secundum charitatem ambulas.
noli csbo tuo illam perdere pro quo
sancto Qui n. in hoc seruit cbristo
placet oeo. et probatus est hominibus:¬

Expanded text:
sed hoc iudicate magis, ne ponatis offendiculum fratri uel scandalum. scio et confido in domino Iesu, quia nihil commune per ipsum, nisi ei qui existimat quid commune esse, illi commune est. si enim propter cibum frater tuus contristatur, iam non secundum caritatem ambulas. noli cibo tuo illum perdere, pro quo sancto. qui enim in hoc seruit Christo, placet deo, et probatus est hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
Deus autem spei repleat ios omniga :¬
udio et pace in credendo. et abundens in
spe et uiteute spiritus sancti. Certues sũ
dutem fratres mei et ego ipse de uoois:
quomam et ipsi plem esis dilectione. ro¬
ples omni sclentia ita ut popitis et alios
monere. Audatrus autem sccipsi uobis fres
ex parte tanꝙ̃ in memoriam uos reducẽs
propter granam que data est mihi a deo
ut sim minister ehristi ibesti ingentibus
sancdificans euangelium uei ut frat
oblatio gentium auepta et sanctificata in
spiriti sancto: n¬

Expanded text:
Deus autem spei repleat vos omni gaudio et pace in credendo, ut abundetis in spe et virtute Spiritus sancti. Certus sum autem, fratres mei, et ego ipse de vobis, quoniam et ipsi pleni estis dilectione: repleti omni scientia: ita ut possitis alterutrum monere. Audatius autem scripsi vobis fratres ex parte: tanquam in memoriam vos reducens: propter gratiam que data est mihi a Deo: ut sim Minister Christi Jesu in gentibus: sanctificans Evangelium Dei: ut fiat oblatio gentium accepta et sanctificata in Spiritu Sancto.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam prinespes non sunt timori boni
operis. sedmalii ls autem non ti¬
mere potestatem Bonum fac. et
habebis laudem exilla. Dei enimi
minister et tibi in bonum. Siduit
malum feceris. time. non ettim sire
causa gladium portat. Des . u. mii.¬
nister et uindex in iram oi qui
maltim agit.

Expanded text:
Nam principes non sunt timori boni operis, sed mali. Vis autem non timere potestatem? Bonum fac, et habebis laudem ex illa. Dei enim minister est tibi in bonum. Si autem malum feceris, time: non enim sine causa gladium portat. Dei enim minister est, vindex in iram ei qui malum agi
Abbreviated transcription (Latin):
Noli propter escam desruere opus poi
ꝯmma quidem sunt minda. Sec
malum en homimi qui per offendsiat:¬
Cum manducat: Bonum est non mnan:¬
discare carnem. et hon bibere uinum.
naq inquo segter tuuos offenastuꝵ aut
scandaleatur aut in firmatur. Li fideem
quam habes penes temetipsum habe
coram Deo Beatus qui non suicat
semet psam in eo quoelprobat Qui
dum discernit. si mandicauerit dam :¬
naties est. quia non ex fide. orme. n.
quoa non est ex fidi. peccatum est ui

Expanded text:
« Noli propter escam destruere opus Dei. Omnia quidem munda sunt, sed malum est homini qui per offendiculum manducat . Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum, neque in quo frater tuus offendit aut scandalizatur aut infirmatur. tu fidem, quam habes penes temet ipsum, habe coram deo. beatus qui non iudieat semet ipsum in eo quo probat. qui autem discernit, si manducauerit, damnatus est, quia non ex fide. omne autem quod non est ex fide peccatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Debemus autem nos firmiores imbecci.¬
llitates infrmorum sustinere. et ron no:¬
bes pllacere. unusquisq nostrum proxi¬
mo suo placeat in bonum ad edtficatio :¬
nem: Etenim ctristus non sibipla :¬
due. sed sicut scriptum est Imprope.¬
ra improperantium tibi cecderunt su:¬
perme. Quecanq enim scripta sunt
ad nosram doctrinam scripta sunt.
ut per papennam et consolationem¬

Expanded text:
Debemus autem, nos firmiores, imbecillitates infirmorum sustinere et non nobis placere. Unusquisque vestrum proximo suo placeat in bonum, ad aedificationem. Etenim Christus non sibi placuit, sed, sicut scriptum est: Improperia improperantium tibi ceciderunt super me. Quaecunque enim scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt, ut per patien
Abbreviated transcription (Latin):
solum propteritam sedeham ꝑꝑ
conscientiam. Ideo enim et triou¬
ta prestatis inisti enii Dei
sunt in hocipsum seruuentes.
Redilite ergo ommibus debita. Cui
tributum tribufum. Cii uestigul
uectigal. cuititnorem timorem

Expanded text:
solum propter iram, sed et propter conscientiam. Ideo enim et tributa praestatis. Ministri enim Dei sunt, in hoc ipsum servientes. Reddite omnibus debita; cui tributum, tributum; cui vectigal, vectigal; cu
Abbreviated transcription (Latin):
ubi est ergo glonatio tua: Excdu¬
sa est. Per quam legem: factorũ :
non sed per legem fidei. Arbiha¬
nur .n. hominem ustifscari per
fidem absq operibus legis

Expanded text:
Ubi est ergo gloriatio tua? exclusa est; per quam legem? factorum? Non; sed per legem fidei. Arbitramur enim hominem justificari per fidem sine operibus legis
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si delibatio sancta est et ma¬
Ha. Et siradix sancta. et rami. quod
sialiqui ex ratus fracti sunt. tu dũt
cum olcaster eptes. insertus es inislis
et socius radieis. et pinguedinis obiuȩ
fatus es. noliglorrari aduersus ra¬
mos. quod si glorsaris. non tu talli¬
cem portas. sedradla te:¬

Expanded text:
Quod si delibatio sancta est, et massa: et si radix sancta, et rami. Quod si aliqui ex ramis fracti sunt, tu autem cum oleaster esses, insertus es in illis, et socius radicis, et pinguedinis olivae factus es, noli gloriari adversus ramos. Quod si gloriaris: non tu radicem portas, sed radix te
Abbreviated transcription (Latin):
An nesctis in tlelia quie dicit scri¬
ptura: quemadmodum interpellat
Deum aduersum Irael. Domine
prophetas tuos occiderunt. oltaria
tua suffoderunt. et ȩgo relictus suum
solls. et querunt animam meamm. sed
quid dicit slli diuinum responsum
Reliqui mnhi septemn milsa uitorum
qui non curuauerunt genua anerluil
Sscergo et inhoc tetpote reliquie
secundum elestionem gratie sallie
fatte sune. Si dut graha samn non
ex operibus. Aioquin gratia nõ

Expanded text:
An nescitis in Elia quid dicit Scriptura: quemadmodum interpellat Deum adversum Israel? Domine, prophetas tuos occiderunt, altaria tua suffoderunt: et ego relictus sum solus, et quaerunt animam meam. Sed quid dicit illi divinum responsum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal. Sic ergo et in hoc tempore, reliquiae secundum electionem gratiae salvae factae sunt. Si autem gratia, jam non ex operibus: a
Abbreviated transcription (Latin):
Dei lneos quidem qui ceuiderunt se¬
uertatem in to auiem Gouitatem ues
si permansens in bomtate. aboqui et
ta excideris: sed et llli si nom perman :¬
serint in incredulitate. inserentur. po:¬
tens es enm deus iterum inserere las
Nam et situ ex haturdh excsios ex
oleastro. et contra naturam insertus
es in bonam oliuam. quantomagis¬
hi qui setundum naticram sunt. inse¬
rentut sue oliue¬

Expanded text:
quidem, qui ceciderunt, severitatem: in te autem bonitatem Dei, si permanseris in bonitate, alioquin et tu excideris. Sed et illi, si non permanserint in incredulitate, inserentur: potens est enim Deus iterum inserere illos. Nam si tu ex naturali excisus es oes in bonam olivam; quanto magis qui secundum naturam sunt, inserentur suae oli
Abbreviated transcription (Latin):
cio ago ytaquiis ue offenderunt
utcaderent: Nõsit. sed illorum de¬
listo salus est gentibus lot illos ene¬
lentur. quod si delittum illorum
diuitie sunt mundi. Etdiminutio
corum diletie gentium. quanto
magis plenitudo corum .

Expanded text:
co ergo: Nunquid sic offenderunt, ut caderent? Absit! Sed illorum delicto salus est gentibus, ut 32 illos aemulentur, Quod si delictum illorum divitiae sunt mundi, et, diminutio eorum divitiae gentium, quanto magis plenitudo eorum?
Abbreviated transcription (Latin):
onem grane dei. et propter patres: exm
Sine penitentia enim suntdona. et
uocato der. Ssuit cnim aliquando
et uos non creddistis deo. nunc
aucem husencorgianconsecut este

Expanded text:
onem vero dilecti propter patres . Sine poenitentia enim sunt dona et vocatio Dei. Sicut enim aliquando et vos non credidistis Deo, nunc autem misericordiam consecuti estis
Abbreviated transcription (Latin):
Sscat suriptum est. ueniet ex sion qui
enprat. et auertat impietatem a Ia¬
coo. Et hoc iles a me testamenturi
cun aostulero peccata eorum secã¬
dum euaꝑclium quidem inimia ꝑꝑ
uos. secundum cleltionem autem:
charsssimi propter patres: 4.

Expanded text:
ex Sion, qui eripiat et avertat impietatem ab Jacob . » Et hoc illis a me testamentum, cum abstulero peccata eorum. Secundum Evangelium quidem inimici propter vos, secundum electionem autem charissimi propter patres.
Abbreviated transcription (Latin):
in preputio. ut esset pater omnium cre:¬
Dentum per preputiura. utimputetur et
Ilis ad sutitiami. et sie pater circumasio :¬
nis uon his tantum qui sunt ex circum¬
cisione. sedeti buis qui settantur uestiga
fidei. qui est in preputio pris nri Hocde¬

Expanded text:
 pietatis. Ut sit pater omnium credentium per praeputium, ut reputetur et illis ad justitiam; et sit pater circumcisionis, non his tantum, qui sunt ex circumcisione, sed et his qui sectantur vestigia fidei, quae est in praeputio patris n
Abbreviated transcription (Latin):
quidergo dicamus: Q uodgenites
que non sectaban tiu sustibam
apprebenderunt iustham. sust:¬
tiam autem quȩ ex fide est. PrCel
uero sectando legem iustitie. in legẽ
iustitie non peruenit. quare: quia
non ex pde. sed tanq ex operibus¬
legis. offenderunt enim in lapidem
offensionis sicut scriptum est: Ece
pono in sion lapidem offensionis: et
petram scandali: et omnis qui cre:¬
dit in eum non confundetur:¬

Expanded text:
quid ergo dicemus, quod gentes, quae non sectabantur iustitiam, adprehenderunt iustitiam, iustitiam autem, quae ex fide est, Israel uero sectans legem iustitiae in legem iustitiae non peruenit. quare? quia non ex fide, sed quasi ex operibus. offenderuoffensionis, sicut scriptum est: Ecce pono in Sion lapidem offensionis, et petram scandali, et omnis qui credit in eum, non confundetur
Abbreviated transcription (Latin):
quiergo Peccabimus quonitm
non sumus sab lege. sed sub grata.
Aosit. An presetis quoniam cui exbo¬
bets uos seruos aa obediendum
serus esis. lui obedistis. sute pcti
aa morter siite obeditionis aa

Expanded text:
Quid ergo? peccabimus, quoniam non sumus sub lege, sed sub gratia? Absit. Nescitis quoniam cui exhibetis vos servos ad obediendum, servi estis ejus, cui obeditis, sive peccati ad mortem, sive obeditionis
Abbreviated transcription (Latin):
Uon enim per legetn promistio abrae
aat seminicins ut heresesset mun:¬
di seaper iustitiam fidei. Si enim
qui ex lige heredes sunt. eximnanta
est fides. abolita est promissio

Expanded text:
on enim per legem promissio Abrahae aut semini ejus, ut haeres esset mundi, sed per justitiam fidei. Si enim qui ex lege, haeredes sunt: exinanita est fides, abolita est promissio
Abbreviated transcription (Latin):
tocaatitudo ergo hec incircumiiliope
tantur manet: an cham in prepistio.
Dicimis enim quia re pirata est fiues
Impisclta esr: In cincumistone:
an in piepistio: pot incarcumcisi

Expanded text:
atitudo haec in circumcisione tantum manet, an etiam in praeputio? Dicimus enim, quia reputata est Abrahae reputata est? In circumcisione, an in praeput
Abbreviated transcription (Latin):
Non ergo regret peccatum in uestro
scentiis ens. neq exhribeatis membra
uestra arma imquitatis peto. Sed
eXhibetelos deo tanq ex mortus
ullientes. et meinbra uestra arma
Iusticre Deo: Petum n. uobis nõ diabitt¬

Expanded text:
non ergo regnet, inquit, peccatum in uestro deriis eius, neque exhibueritis membra uestra arma iniquitatis peccato, sed exhibete uos deo tamquam ex mortuis uiuentes et membra uestra arma iustitiae deo. peccatum enim uobis non dominabit
Abbreviated transcription (Latin):
Rogo ditem uds fratres ut D̃eerdetis
cos qui distensiones o et ostemticnta pre:¬
ter doctrinoa. quam uos dudcsnita
di .n. christo domito nosro non ser¬
uiunt sed suo ueni. et perduleos
sermones et benedlihones seducunt
conda innocentum: uestra enimo obor

Expanded text:
Rogo autem uos, fratres, ut obseruetis eos qui discessiones et offendicula praeter doctrinam, quam uos didicistis, di enim Christo domino nostro non seruiunt, sed suo uentri, et per dulces sermones et benedictiones seducunt corda innocentium. uestra enim o
Abbreviated transcription (Latin):
Comendo autem uobis phebem sorcte
nr̃am quę est in ministerio ecelestę dee
et chenchris ut eam suscipiatis in dno
digne sanais. etasistatis ei inquo:¬
psaquoꝗ apisnt mulos. et mibi ppei

Expanded text:
Commendo autem vobis Phoeben sororem nostram, quae est in ministerio Ecclesiae quae est in Cenchris, ut eam suscipiatis in Domino digne sanctis, et assistatis ei in quoipsa quoque assistit multis et mihi ipsi
Abbreviated transcription (French):
sune Iraelite. quorum adoptio est fili :¬
orum et glorsa et testamentum. et
legislabio. et obsequium et pronise¬
Ma. quorum pres ex quibus est chius
secundum carnem qui est super ola
Deus benedictus amen:¬

Expanded text:
s ait: Quorum adoptio est filiorum, et gloria, et testamentum, et legislatio, et obsequium, et promissa: quorum patres, ex quibus est Christus secundum carnem, qui est super omnia Deus benedictus in
Abbreviated transcription (Latin):
Siiliter autem et spiricus cisuuis
infirmitatem nostrain. Nam quia
Oremus sicut oportet nescimus. sed
ipsespiritus postulat pro nobis ge¬
miocus inenarrabillbus. Qui autem
sctiltatur corda sist quid cesideret
spiritus qula secundum Deuti po¬
stullat pro santis:¬

Expanded text:
Similiter autem et Spiritus adjuvat infirmitatem nostram: nam quid oremus, sicut oportet, nescimus: sed ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus. Qui autem scrutatur corda, scit quid desideret spiritus: quia secundum Deum postulat pro sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
Nonaucem quod excieerse uerbum
Dei. pon emin omues qui ex Iorael
men suni Abrae. omnnes filei: Setn
hac uocabitur eibi semen  non
qui filii carnis. hi flii Dei. sed qui
Flliisun prottisionie. ctamantur
in semire promisonse n uerbura ha
est secundum hoc tempus lemam. et
erit sarro filius. P¬

Expanded text:
non autem quod exciderit verbum Dei non enim omnes qui ex Israhel men sunt Abrahae omnes filii sed in Isaac vocabitur tibi semen id est non qui filii carnis hii filii Dei sed qui filii sunt promissionis aestimantur in semine promissionis enim verbum hoc est secundum hoc tempus veniam et erit Sarrae filius
Abbreviated transcription (Latin):
Ieritatem dico in chrro Ihesu. non metior
testimontum mihi perhibente conscia
mea in spiritu sancto quoniam tristi:¬
tia mihi magna est. er continuus do:¬
lor cordi meo: p.¬

Expanded text:
eritatem dico in Christo, non mentior, testimonium mihi perhibente conscientia mea in Spiritu sancto, quoniam tristitia mihi magna est, et continuus dolor cordi meo, p
Abbreviated transcription (Latin):
qui subiecit cam inshe. quia et
ipsa creatura liberabitut a ser.¬
uitute corruptionis inbibertatora
glorre filsorum dei. scimus enipn
quod omtis creatura ingemiscit
et parcuntusq aahue. Non solin
auttem llla. sed et nos ipsi primitias
spirittes habentes. et psiintra nos
gemienus adopronem fillorum Dei
expeltantes redemppionem corpotis
nr̃i. spe enim salli facti sumus

Expanded text:
it eam in spe: quia et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis, in libertatem gloriae filiorum Dei. Scimus enim quod omnis creatura ingemiscit et parturit usque adhuc. Non solum autem illa, sed et nos ipsi primitias spiritus habentes; et ipsi intra nos gemimus, adoptionem filiorum Dei exspectantes, redemptionem corporis n
Abbreviated transcription (Latin):
seddico nunquid israel nom cogno :¬
uit: lrimum noses dicit ego aa
emulationem uos adducam per non
gentem per gentem insipientem in
iram uos mittam. E saias autrm.
qudet et dicit Inuentis sum a ton
querembus me. palam apparui his
qui me non interrogabant: Aᵈ
Irael aũt dicit: Tota dle expandi
manus meas ad popolum non ue.

Expanded text:
Sed dico: Nunquid Israel non cognovit? Primus Moyses dicit : Ego ad aemulationem vos adducam in non gentem, in gentem insipientem, in iram vos mittam. Isaias autem audet, et dicit: Inventus sum a non quaerentibus me, palam apparui his qui me non interrogabant . Ad Israel autem dicit: « Tota die expandi manus meas ad populum
Abbreviated transcription (Latin):
tam. quod ego precpio tdi hodie. non suera te es: neq
procul positum. nec inçęlo situr. ut posit astere quis
nostrum ualer ad carlum ascendere. ut deferat illuid ad
nos ut audiamus: atq opere compleamus. neq tras mare.
est sermo in ore tuo. et incorde tuo. ut fahas illldihecille

Expanded text:
 quod ego precipio tibi, non supra te est neque procul positum, nec in celo situm ut possis dicere: 'Quis nostrum ad celum valet ascendere, ut deferat illud ad nos et audiamus atque opere compleamus'? Neque trans marest valde sermo, in ore tuo et in corde tuo". 12. Non oporte
Abbreviated transcription (Latin):
Tratres. uoluntas quidem cordis mei.
et obsecratio ad deum fit pro illis in
sallitem: Testimomum enim perbibco
illis. quod emulationem quidem dei
habent: sed non secundum scientia
Ignorantes enim iustitiam Dei. et
suam querentes statuere. iustitie
Dei non sunt subiecti. finis enim
legis christus ad iustitam omni
credeni. Ex¬

Expanded text:
ratres, voluntas quidem cordis mei et obsecratio ad Deum fit pro illis in salutem. Testimonium enim perhibeo illis, quod aemulationem quidem Dei habent, sed non secundum scientiam. Ignorantes enim justitiam Dei, et suam quaerentes statuere, justitiae Dei non sunt subjecti. Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti.