comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris angi solitũ. qui cultros metuẽs tõsorios. cã¬
dente carbone sibi adurebat capillũ. Quid alexã¬
drũ fereũ. quo aĩo uixisse arbitremur: Qui ut
scriptũ legimus eũ uxorẽ theben admodũ dili¬
gerẽt. tñ ad eã expulis incubiculũ ueniens.
barbaꝵ et eũ quidẽ ut scriptũ ẽ cõpũctũ notis
trachiis. districto gladio iubebat ante ire. p̃mit¬
tebatq de stipatorib sius qui serutarẽtur arcu¬
las mulibres. et ne ꝙ ĩuestimentes telũ oculta¬
retur exquirerẽt. O miẜũ qui fideliorẽ ⁊ bar¬
baꝵ ⁊ stigmatiũ putaret.ꝙͣ ꝯuige. Nec eũ fefel¬
lit opinio ab ea ẽ eĩ ipẽ propt̾ pelicatus suspici¬
onem uterferrus. Nec uoͣ ulla uis ĩꝑii tanta
ẽ. ꝙ p̃mente metu possit eẽ diuturna. Testis ẽ
phalaris cuius ẽ p̃terceteros nobilitata crudelitas.
ꝗ nõ ex insidiis interiit. ut is quẽ mõ dixi ale¬

Expanded text:
ris angi solitum, qui cultros metuens tonsorios canris angi solitum, qui cultros metuens tonsorios candente carbone sibi adurebat capillum? quid Alexandrum Pheraeum quo animo vixisse arbitramur? qui, ut scriptum legimus, cum uxorem Theben admodum diligeret, tamen ad ear ex epulis in cubiculum veniens barbarum, et eum quidem, ut scriptum est, compunctum notis Thraeciis, destricto gladio iubebat anteire praemittebatque de stipatoribus suis, qui scrutarentur arculas muliebres et, ne quod in vestimentis telum occultaretur, exquirerent. O miserum, qui fideliorem et barbarum et stigmatiam putaret quam coniugem! Nec eum fefellit; ab ea est enim ipsa propter pelicatus suspicionem interfectus. Nec vero ulla vis imperii tanta est, quae premente metu possit esse diuturna. Testis est Phalaris, cuius est praeter ceteros nobilitata crudelitas, qui non ex insidiis interiit, ut is, quem modo dixi, Ale
Abbreviated transcription (Latin):
odium hoĩu ualet ad pestẽ. sed reliquoꝵ similes
exitus tyrãnoꝵ quoꝵ haud fere quisꝙͣ talẽ inte¬
ritũ effugit. Malus eĩ ẽ custos diutur nitatis
metus. Contraq beniuolentia fidelis uł ad perpe¬
tuitatẽ. Sed his qui ĩ opp̾ssos ĩꝑio cohercẽt. fit sa¬
ne adhibenda seuitia. Ut heris ĩ famulos si alit̾
teneri nõ possũt. Qui uoͣ ĩ libera ciuitate ita se
instruũt ut meruantur. his nichil pot̃ ẽẽ dem̃¬
tius. Quãuis eĩ sĩt demerse leges alicuiꝰ opibus
iuditiis tacitis. aut ocultis de honore su fragus.
Acriores at̃ morsus sũt tramisse libertatis ꝙͣ re¬
tente. Quod igitur latissime patet.neq ad ĩco¬
lumitatẽ solum. sed et̃ ad opes ⁊ potentiã ualet
plurimũ. id amplectamur ut metus absit. caiꝰ¬
tas retineatur. Ita facillime que uolemus ⁊ pͥ
eosdem metuant ip̃i necesse ẽ. Quid eĩ cẽ¬
semus suꝑiorẽ illũ dyonisiũ. quo cruciatu timo¬

Expanded text:
odium hominum valeat ad pestem, sed reliquorum similes odium hominum valeat ad pestem, sed reliquorum similes exitus tyrannorum, quorum haud fere quisquam talem interitum effugit; malus enim est custos diuturnitatis metus contraque benivolentia fidelis vel ad perpetuitatem. Sed iis, qui vi oppresses imperio coercent, sit sane adhibenda saevitia, ut eris in famulos, si aliter teneri non possunt; qui vero in libera civitate ita se instruunt, ut metuantur, iis nihil potest esse dementius. Quamvis enim sint demersae leges alicuius opibus, ndo aut iudiciis tacitis aut occultis de honore suffragiis. Acriores autem morsus sunt intermissae libertatis quam retentae. Quod igitur latissime patet neque ad incolumitatem solum, sed etiam ad opes et potentiam valet plurimum, id amplectamur, ut metus absit, caritas retineatur. Ita facillime, quae volemus, eteosdem metuant ipsi necesse est. Quid enim censemus superiorem ilium Dionysium quo cruciatu timo
Abbreviated transcription (Latin):
ture effici debet id tẽtatur pecuma. Sed qm̃¬
nõnũꝙ subsidiũ hoc necessariũ ẽ quẽ admo¬
dũ sit utendũ eo dicemus. Si prius his de
reb q̃ uirtuti propriores st̃ dixerimus.¬
¶ Atq et̃ subiciunt se hoĩes ĩꝑio alterius et
potestati de caĩs plurib. dicunt᷑ eĩ aut be¬
niuolentia aut benificioꝵ magnitudine
aut dignitatis p̃stantia. aut spe sibi id utile
futuꝵ aut metu ne ui parere cogãt᷑. aut
spe largitudinis promissionisq capi aut po¬
stremo ut sepe in nr̃a re puꝰ uidemꝰ mercede
ꝯducti.
Mnum aut̃ reꝵ nec aptius ẽ quicaͣ
ad opes tuendas ac tenendas ꝙͣ diligi.
Nec alienus ꝙͣ timeri. preclare eĩ Ennius
quẽ metuũt oderũt quẽ quisq odit peris¬
se expetit. Multoꝵ aut̃ odiis nullas opes
posse obsistere si antea fuerit ignotũ nuꝑ
ẽ cognitũ. Nec uo̾ huiꝰ tirãni solu quem
armis opp̾ssa ꝑtulit cuntas. interitus declarat. ꝙͣtũ

Expanded text:
tute effici debet, id temptatur pecunia. Sed qtute effici debet, id temptatur pecunia. Sed qoc subsidium necessarium est, quem ad modum sit utendum eo, dicemus, si prius iis de rebus, quae virtuti propiores sunt, dixerimus. Atque etiam subiciunt se homines imperio alterius et potestati de causis pluribus. Ducuntur enim aut benivolentia aut beneficiorum magnitudine aut dignitatis praestantia aut spe sibi id utile futurum aut metu ne vi parere cogantur, aut spe largitionis promissisque capti aut postremo, ut saepe in nostra re publica videmus, mercede conducti. Omnium autem rerum nec aptius est quicquam ad opes tuendas ac tenendas quam diligi nec alienius quam timeri. Praeclare enim Ennius: Quém metuunt, odérunt; quem quisque ódit, periisse éxpetit. Multorum autem odiis nullas opes posse obsistere, si antea fuit ignotum, nuper est cognitum. Nec vero huius tyranni solum, quem armis oppressa pertulit c
Abbreviated transcription (Latin):
et studiis neutrã ĩꝑtem effici possũt. hoc
igiꝰ cognito dicẽdũ ẽ quonã m̃o hoĩu stu¬
dia ad utilitates nrãs allicere atq excitare
possimus. Que si longior fuerit oratio cũ
magnitudine unlitatis ꝯparetur. Ita for¬
tasse enam breuior uidebitur.
uecũq ig̾i hoiẽs hoĩ tribuũt ad eum
augendũ atq honestãdũ / aut beniuo¬
lentie grã faciũt cũ aliqua de cã quẽpiã
diligũt aut honoris si cuiꝰ uirtutẽ suscipi¬
unt quẽq dignũ fortuna ꝙ̃ amplissima
putãt. aut cui fidẽ heñt ⁊ bene de siuis reb
ꝯsulere arbitrãtur. aut cuiꝰ opes metuũt aut
ꝯtra a quib aliꝗd expectãt ut cũ reges ppłaẽs¬
ue hoses largitiones aliquas ꝓponũt.Aut
postremo p̃çio ac meroede ducunt᷑. Que sor¬
didissima ẽ illa quidẽ ⁊atio ⁊ inꝗnatissima
et his qui ea tenentur ⁊ illis ꝗ ad eã con¬
fugere conãtur. Male eĩ se res hẽt cũ ꝗd uiͤ¬

Expanded text:
et studiis neutram in partem effici possunt. Hoc igitur cognito dicendum est, quonam modo hominum studia ad utilitates nostras allicere atque excitare possimus. Quae si longior fuerit oratio, cum magnitudine utilitatis comparetur; ita fortasse etiam brevior videbitur. Quaecumque igitur homines homini tribuunt ad eum augendum atque honestandum, aut benivolentiae gratia faciunt, cum aliqua de causa quempiam diligunt, aut honoris, si cuius virtutem suspiciunt, quemque dignum fortuna quam amplissima putant, aut cui fidem habent et bene rebus suis onsulere arbitrantur, aut cuius opes metuunt, aut contra, a quibus aliquid exspectant, ut cum reges popularesve homines largitiones aliquas proponunt, aut postremo pretio ac mercede ducuntur, quae sordidissima, est illa quidem ratio et inquinatissima et iis, qui ea tenentur, et illis, qui ad eam confugere conantur; male enim se res habet, cum, quod vir
Abbreviated transcription (Latin):
ut patrocinii. ut nos proficuł. pro sardis. ꝓ
malbutio ⁊ iulius cesar. In accusando etia
manillio. lutii fusii cognita industria ẽ. Se¬
mel igͥ. ⁊ nõ sepe certe. Sin erit cui faciẽdũ
sit sepius. rei .p. tribuatur ħ̾ muneris. cuius
inimicos ulcisci sepiꝰ. nõ ẽ rep̃hendẽdũ. Mo¬
dus tñ adsit. duri eĩ hoĩs uel po̾ uix hoĩs uider᷑.
periculũ capitis ĩferre multis. Id tũ ꝑiculosũ
ip̃i ẽ. tũ et̃ sordidũ ad famã ꝯmittere.ait accu¬
sator noĩare. Qd̾ ꝯtingerit. m bruto sũmo ge¬
nere nato. illius filio qui iuris ciulis ĩ pͥmis
arcessas. Id eĩ sine scelere fieri nullo mõ pot̃. Mã
Udicis ẽ sẽp in causis ueꝵ seq. Patroni
panetio maxĩe at̃ ⁊ głia paritur ⁊ grã defẽ¬
sionis eoq maior si qñ accidit ut ei subue¬
matur qui potents alicuiꝰ opib circũueniri
urgeriq uideatur. Ut nos.⁊ sepe alias adole¬
soentes. ꝯtra lutii sille dominantis opes/. ꝓ

Expanded text:
ut patrocinii, ut nos pro Siculis, pro Sardis in Albucio Iulius. In accusando etiam M'. Aquilio L. Fufi cognita industria est. Semel igitur aut non saepe certe. Sin erit, cui faciendum sit saepius, rei publicae tribuat hoc muneris, cuius inimicos ulcisci saepius non est reprehendendum; modus tamen adsit. Duri enim hominis vel potius vix hominis videtur periculum capitis inferre multis. Id cum periculosum ipsi est, tum etiam sordidum ad famam, committere, ut accusator nominere; quod contigit M. Bruto summo genere nato, illius filio, qui iuris civilis in primis arcessas; id enim sine scelere fieri nullo pacto potest. Iudicis est semper in causis verum sequi, patroni Panaetio. Maxime autem et gloria paritur et gratia defensionibus, eoque maior, si quando accidit, ut ei subveniatur, qui potentis alicuius opibus circumveniri urguerique videatur, ut nos et saepe alias et adulescentes contra L. Sullae dominantis opes pro
Abbreviated transcription (Latin):
eas rectis studiis debet ꝯtẽdere. Quod eo
firmiore aĩõ faciẽt qr nõ mõ nõ ĩuidet᷑¬
illi etati. ueꝵ et̃ fauẽt.Prima ẽ igit᷑ adole¬
soẽti ꝯmẽdatio ad głiam si qua ex belicis
reb ꝯparari põt in qua multi apud ma¬
iores nrõs extiterũt. Semꝑ eĩ fera bella
gerebantur. Tua at̃ etas incidit ĩ id bel¬
lũ cuiꝰ altera ꝑs sceleris nimiũ hũit. Al¬
rera felicitatis paꝵ. Quo tñ ĩ bello cũ te
põpeius ale alteri p̃fecisset magnam
laudem ⁊ a sũmo uiro ⁊ exercitu ꝯseq̃¬
bare. eꝗtando iaculãdo. omẽm militarẽ
laborẽ tollerãdo. Atq ea ꝗdẽ tua laus
pariter cum repu. cecidit. Michi autẽ
hec orõ suscepta nõ de te sed de toto gne᷑.¬

Expanded text:
ea rectis studiis debent contendere: quod eo ea rectis studiis debent contendere: quod eo firmiore animo facient, quia non modo non invidetuilli aetati, verum etiam favetur. Prima igitur est adulescenti commendatio ad gloriam, si qua ex bellicis rebus comparari potest, in qua multi apud maiores nostros exstiterunt; semper enim fere bella gerebantur. Tua autem aetas incidit in id bellum, cuius altera pars sceleris nimium habuit, altera felicitatis parum. Quo tamen in bello cum te Pompeius alae alteri praefecisset, magnam laudem et a summo viro et ab exercitu consequebare equitando, iaculando, omni militari labore tolerando. Atque ea quidem tua laus pariter cum re publica cecidit. Mihi autem haec oratio suscepta non de te est, sed de ge
Abbreviated transcription (Latin):
cã familia ꝯtenti erimus una. Liberiꝰ eĩ gre¬
cus .p. filiꝰ tã diu laudabit᷑ dũ memoniã reꝵ
romanaꝵ manebit. At eiꝰ filii nec uiui pro¬
bantur boni. s mortui nu̾m optinẽt iure
cesoꝵ. Qui igͥ adhipisci uerã głia uolet.
iustine fungatur officiis. Et que ea eeñt
dictum ẽ libro suꝑiore.
Ed ut facilime dicam quales simus
tales eẽ uideamus. ⁊ si ĩ eo ip̃o uis
maxima ẽ. ut simus hi qui haberi uelimꝰ.
tñ q̃dam precepta danda st̃. Nã si quis ab
ĩeunte etate hr̃ cãm celebritatis ⁊ noĩs.
aut a prẽ aceptã qd̾ tibi mi cicero arbitror
ꝯnigisse aut aliquo casu aut fortuna ĩ hũc
oculi oĩum ꝯniciũtur. atq in eũ quid agat
aut qu admodũ uiuat inqritur.⁊ tãꝙ̃
ĩ clarissima luce uersetur. ita nullũ ip̃iꝰ
aut etas pͥma ꝓꝑ humilitatẽ ⁊ obscuritatẽ
in hoĩum ignorantia uersatur. hi simł ac
iuuenes eẽ cepĩt magna spectare .⁊. ad

Expanded text:
causa familia contenti erimus una. Ti. enim Gracausa familia contenti erimus una. Ti. enim Gracchus P. f. tam diu laudabitur, dum memoria rerum Romanarum manebit; at eius filii nec vivi probabantur bonis et mortui numerum optinent iure caesorum. Qui igitur adipisci veram gloriam volet, iustitiae fungatur officiis. Ea quae essent, dictum est in libro superiore. Sed ut facillime, quales simus, tales esse videamur, etsi in eo ipso vis maxima est, ut simus ii, qui haberi velimus, tamen quaedam praecepta danda sunt. Nam si quis ab ineunte aetate habet causam celebritatis et nominis aut a patre acceptam, quod tibi, mi Cicero, arbitror contigisse, aut aloculi omnium conjiciuntur, atque in eum quid agat, aut quemadmodum vivat inquiritur, tanquam in clarissima luce versetur, nullum ejus aetas prima propter humilitatem et obscuritatem in hominum ignorantia versatur, hi simul ac juvenes esse coeperint, magna spectare, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
erant eo ꝯtenti. Cum id miꝰ ꝯtingeret leges
sunt inuente que cũ oĩb sẽꝑ una eadẽq uo¬
ce loquerẽtur. Ergo hoc ꝗdem ꝑspicuũ ẽ eos
ad ĩꝑandũ diligi solitos. quoꝵ de ĩudino ma¬
ut idem ẽt̃ prudentes haberent᷑. Nichil erat
qd̾ hoĩes his auctorib nõ posse ꝯsequi sed
arbitrentur. O mĩno igit᷑ collenda ⁊ rennẽ¬
eẽt. tũ amplificationẽ honoris ⁊ glorie.
E d ut pecunie non querẽde solũ ⁊õ est.
Ueru et̃ collocandũ. q̃ ꝑpetuos sũptus
suppeditẽt. nec solũ ncc̃ios sed et̃ liberales.
ut qualis haberi uellet talis eẽt. Quod si
qui simulatione ⁊ mani ostentatione ⁊ fic¬
to nõ mõ ẜmone sed et̃ uultu stabilẽ se
gloriã posse ꝯseqrentur. uehementer errãt.
Uera igitur głia radices agit atq et̃ ꝓpagar᷑.¬
ficia oiã igitur celeriter tamꝙͣ flosculi deci
Testes eĩ st̃ ꝑ multi ĩ utrãq ꝑtẽ. s breuitas

Expanded text:
eo erant contenti, cum id minus contingeret, leges eo erant contenti, cum id minus contingeret, leges sunt inventae, quae cum omnibus semper una atquce loquerentur. Ergo hoc quidem perspicuum est, eos ad imperandum deligi solitos, quorum de iustitia maut idem etiam prudentes haberentur, nihil erat, quod homines iis auctoribus non posse consequi se arbitrarentur. Omni igitpter amplificationem honoris et gloriae. Sed ut pecuniae non quaerendae solum ratio est, verum etiam collocandae, quae perpetuos sumptus suppeditet, nec solum necessaries, sed etiam liberales, ut, qualis haberi vellet, talis esset. Quodsi qui simulatione et inani ostentatione et ficto non modo sermone, sed etiam voltu stabilem se gloriam consequi posse rentur, vehementer errant. Vera gloria radices agit atque etiam propagatuficta omnia celeriter tamquam flosculi decidTestes sunt permulti in utramque partem, sed brevitatis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃de ꝑticionẽ ⁊ bargulus yliticus latro de qͦ ẽ
apud teo paphũ magnas opes hũit. ⁊ multo
maiores ĩ matuslusitanus. Cui quidẽ et̃ exer¬
citur nr̃i ĩꝑatoresq cesserũt. Quẽ celiꝰ lelius
is qui sapiẽs usu: patur p̃tor fregit ⁊ ꝯminuit
ferocitatẽq eius ita rep̾ssit ut facille bellũ re¬
liquis traderet. Cũ igitur tanta uis iustitie
sit ut ea etiara latronũ opes firmet atq au
ta fore puramus.¬
Ichi quidẽ nõ apud medos solũ ut ait ero
ges ꝯstituti. Nam cũ p̃meretur mitio młtitu¬
do ab his qui maiores opes habebãt ad unũ
aliquẽ ꝯfugiebant uirtute p̃stãtẽ. Quicũq¬
M
prohiberet iniuria teniueres equitate ꝯstiuẽ¬
da sũmos cũ infimis pari iure ꝑsigelãt. Eadẽ¬
q ꝯstituendaꝵ legũ fuit cã. que regũ ius eĩ
semp ẽ quesitũ equabile. Neq eĩ alit̾ eẽt uis
id si ab uno iusto ⁊ bono uiro ꝯsequebantur

Expanded text:
partitionem et Bardulis Illyrius latro, de quo est partitionem et Bardulis Illyrius latro, de quo est apud Theopompum, magnas opes habuit et multo maiores Viriathus Lusitanus; cui quidem etiam exercitus nostri imperatoresque cesserunt; quem C. Laelius, is qui Sapiens usurpatur, praetor fregit et comminuit ferocitatemque eius ita repressit, ut facile bellum reliquis traderet. Cum igitur tanta vis iustitiae sit, ut ea etiam latronum ta fore putamusMihi quidem non apud Medos solum, ut ait Herges constituti. Nam cum premeretur initio multitudo ab iis, qui maiores opes habebant, ad unum aliquem confugiebant, virtute praestantem; qui, cum prohiberet iniuria tenuiores, aequitate constituenda, summos cum infimis pari iure retinebat. Eademque constituendarum legum fuit causa, quae Regum. Ius enim semper quaesitum est aequabile: neque enim aliter est ius. Id si ab uno iusto, et bono viro consequebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ad quas pleriq inflamati auiditate rapiũt᷑.
iure hoĩu adiuuam̃ta desiderat. In pͥmis¬
q ut hãt quib cũ familiares possit ꝯferre
ẜmones. ꝙ ẽ difficile nisi spẽm post re ui
zi boni feras. Ergo etiã solitario hoĩ atq ĩ
agro uitam agñti oppinio iustitie necessa¬
ria ẽ. eoq ẽt magis. ꝙ eã si nõ habebũt
iniusti habebũtur. Nullis presidiis septi
multis afficient᷑ iniuriis. Atq et̃ his ꝗ
uis ẽ ut ne illi quidẽ qui malefacto ⁊ scelere pa¬
scuntur possint sine ulla ꝑticula iustine uiuere.
Nam qui eoꝵ cipiam qui una latrocinantur
furat᷑ aliud eripit is sibi ne ĩ latrocinio ꝗdẽ reli¬
quit locus ille aũt ꝗ archipirata dicit᷑ nisi eqͣ¬
liter p̃dam disꝑtiat aut interficiatur a sociis ã
relĩquatur. Quĩ etiã leges latronũ eẽ dicũt᷑.
quib pareãt quas obẜuẽt. Ita q ꝑꝑ equabulẽ¬

Expanded text:
ad quas plerique inflammati aviditate rapiuntur. 2. ad quas plerique inflammati aviditate rapiuntur. 2. vitae hominum adjumenta desiderat, inprimisque ut habeat quibuscum familiares possit conferre sermones, quod est difficile, nisi speciem per ni viri feras. Ergo etiam solitario homini atque in agro vitam agenti opinio iustitiae necessaria est, eoque etiam magis, quod, eam si non habebunt, iniusti habebuntur, nullis praesidiis saepti multis afficientur iniuriis. Atque iis etiams tanta vis est, ut ne illi quidem, qui maleficio et scelere pascuntur, possint sine ulla particula iustitiae vivere. Nam qui eorum cuipiam, qui una latrocinantur, furatur aliquid aut eripit, is sibi ne in latrocinio quidem relinquit locum, ille autem, qui archipirata dicitur, nisi aequabiliter praedam dispertiat, aut interficiatur a sociis aut relinquatur; quin etiam leges latronum esse dicuntur, quibus pareant, quas observent. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
doloꝵ cũ admouentur faces p̃ter modũ ple¬
riq exter̾entur. uita. mors diuitie paup¬
sas. omẽs hoiẽs uehementissẽ ꝑmouet. Que
qui ĩ utiãq ptẽ excelso aĩo magͦq despiciũt cũ
aliqua ampla ⁊ honesta res his obiecta ẽ totos
ad se ꝯũtit ⁊ rapit. tũ quis nõ admiretur splẽ¬
dorẽ pulcritudinẽq uirtutis. Ergo ⁊ ħ aĩ despi¬
tientia ad mirabilitatẽ magnã facit ⁊ maxiẽ
iustitia. Ex qua una uirtute uiri appellãt᷑ boni
mirifico quedã multitudini uidetur. nec ĩ¬
iuria. Nemo eĩ iustus eẽ põt. q mortẽ ꝗ dolo¬
xime admirẽtur eũ qui pecunia nõ moue¬
tur. Qd̾ in quo uiro ꝑscriptũ sit hũc digitũ
scruptãdũ arbitrant᷑. Itaq illa tria q̃ ꝓpoĩta
st̾ ad gliam oĩa iustitia ꝯficit. et beniuolẽtiã
ꝙ prodesse uult plurimis et ob eandẽ cãm fidẽ
⁊ admirationẽ. ꝙ eas res sꝑuit ⁊ negligit.

Expanded text:
dolorum cum admoventur faces, praeter modum pledolorum cum admoventur faces, praeter modum plerique exterrentur; vita mors, divitiae paupertas omnes homines vehementissime permovent. Q despiciunt;cumque aliqua his ampla, et honesta res obiecta est, totos ad se convertit, et rapit: quis tum non admiretur splendorem, pulchritudinemque virtutis? Ergo et haec animi perspicientia admirabilitatem magnam facit: et maxime iuftitia, ex qua una virtute viri boni appellantur, mirifica quaedam res multitudini videtur. 1. Nec iniuria, nemo enim iustus esse potest, qui mortem, qui doloximeque admirantur eum, qui pecunia non movetur, quod in quo viro perspectum sit, hunc dignum spectatu arbitrantur, itaque illa tria, quae proposita sunt, ad gloriam, omnia iustitia conficit, et benevolentiam, quod prodesse vult plurimis; et ob eandem causam fidem, et admirationem; quod eas res spernit et negligit,
Abbreviated transcription (Latin):
rantur igͦ coĩter illi quidẽ oĩa q̃ magna ⁊ p̃t̾
opimonem suam aiãdu̾terũt. Seꝑatĩ at̃ ĩ siglis
si ꝑspitiũt nec opinata quedã bona. Itaq eos
uiros suspiciũt. maximisq efferũt laudibus
in quib existimãt se excellẽtes quasdã ⁊ sĩ¬
glares ꝑspicere uirtures. Despitiũt at eos et
ꝯtẽpnũt in quib nichil uirtutis nichil aĩ in
chil neruorũ purãt. Non eĩ oẽs eos ꝯtẽpnũt
de quib male existimãt. Nam quos ĩprobos
maledicos fraudulentos purant. ⁊ ad faciẽ¬
dam iniuria ĩstructos eos haud ꝯtẽpnunt
quidẽ sed de his male existimãt. Ꝙͣ obrem
ut añdixi ꝯtẽpũtur hi qui nec sibi nec alt̾i
ut dicitur inꝗb nullus labor nulla industr̃a
nulla cura ẽ. Ad miratoẽ at afficiũt᷑ hiꝗ añ
dedecore. tũ uo̾ his uitiis quib alii nõ faale
possũt obsistere. Nã ⁊ uoluptates blãdissime
duẽ. maiores ꝑtes aĩ auirtute detorquẽt et

Expanded text:
ter illi quidem omnia, quae magna et praeter opinionem suam animadverterunt, separatim autem, in singulis si perspiciunt necopinata quaedam bona. Itaque eos viros suspiciunt maximisque efferunt laudibus, in quibus existimant se excellentes quasdam et singulares perspicere vinihil animi, nihil nervorum putant. Non enim omnes eos contemnunt, de quibus male existimant. Nam quos improbos, maledicos, fraudulentos putant et ad faciendam iniuriam instructos, eos haud contemnunt quidem, sed de iis male existimant. Quam ob rem, ut ante dixi, contemnuntur ii, qui nec sibi nec alteri, ut dicitur, in quibus nullus labor, nulla industria, nulla cura est. Admiratione autem afficiuntur ii, qui dedecore, tum vero iis vitiis, quibus alii non facile possunt obsistere. Nam et voluptates, blandissimae dominae. maioris partis animos a virtute detorquent et,
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ ꝙ̃ comunis. sic hec res quas ĩgenio
ac roẽ ꝑsequimur. gratiores st̃ quã ille
quas nirib. prima igitur ꝯmẽdatio
proficiscitur a modestia tũ pietatẽ ĩꝑẽtes.¬
tũ in suos beniuolẽtia. facilime aũt ⁊ ĩ
optimã ꝑtẽ cognoscũtur adoloscentes.

Expanded text:
am corporis, sic eae res, quas ingenio ac ratione persequimur, gratiores sunt quam illae, quas viribus. Prima igitur commendatio proficiscitur a modestia cum pietate in parentes, in suos benivolentia. Facillime autem et in optimam partem cognoscuntur ad
Abbreviated transcription (Latin):
mẽdauit domus. Nam .l. quidẽ cras cũ eẽt ad mo¬
de affici solẽt. Ut de demostene accipimꝰ. Ea e¬
tate. L. Cras ostendit id se ĩ foro optime iã facẽ
et maiorẽ ium habeat ad glĩam. Ea ẽ eĩ ꝙͣ e
loquẽtiam dicimus. Sed tñ difficile dictum
ẽ ꝙ̃to oꝑe ꝯciliet aĩos comitas affabilitas¬
q ẜmonis. Extãt epłe ⁊ philipi ad alexan¬
drum ⁊ antipr̃s ad caxandrũ ⁊ antigonis
ad philipũ filiũ triũ prudẽnssimoꝵ. Sic eĩ
accepimus quib p̃cipiũt ut orõe benigna
multitudinis aĩos ⁊ beniuolẽnã alliciãt.
ñs. Quẽ qui audiũt intelligere et ⁊ sapere
plures ꝙ̃ ceteros arbitrãtur. Si uero ĩ est i
oroe nuxta modestie grauiras. Nichil admi¬
rabilius fieri põt eoq magis. si ea st̾ ĩ adolescẽte.
assecũti st̃. Maxima eĩ ẽ ad miratio ĩ iuditiis.
Quoꝵ rõ duplex ẽ. Nam ex accusatõe ⁊ defẽ¬
sione ꝯstat. Quaꝵ ⁊ si laudabilior ẽ defẽsio. tñ

Expanded text:
mmendavit domus. Nam L. quidem Crassus, cum esset admode affici solent, ut de Demosthene accepimus, ea aetate L. Crassus ostendit id se in foro optime iam facere maiorem vim habeat ad gloriam ea est enim, quam eloquentiam dicimus; sed tamen difficile dictu est, quantopere conciliet animos comitas affabilitasque sermonis. Exstant epistulae et Philippi ad Alexandrum et Antipatri ad Cassandrum et Antigoni ad Philippum filium, trium prudentissimorum sic enim accepimus; quibus praecipiunt, ut oratione benigna multitudinis animos ad benivolentiam alliciant tis; quem qui audiunt, intellegere etiam et sapere plus quam ceteros arbitrantur. Si vero inest in oratione mixta modestia gravitas, nihil admirabilius fieri potest, eoque magis, si ea sunt in adulescente. assecuti sint, maxima est admiratio in iudiciis. Quorum ratio duplex est. Nam ex accusatione et ex defensione constat; quarum etsi laudabilior est defensio, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
necessariis. Atq ut magnas utilitates adipiscimͣ
ꝯspiratione hoũi atq ꝯsensu sic nulla tã dete¬
stabilis pestis ẽ que nõ hoĩ ab hoĩe nascat᷑. Est
dicearchi liber de interitu hoñ perhipatenci ma¬
gni ⁊ copiosi qui collectis ceteris causis eliuoĩs
pestilentie uastitatis belluaꝵ er̃ repentine mul¬
titudinis quaꝵ ĩpetu docet quedã hoĩu gn̾a eẽ
ꝯsup̾ta. deinde ꝯpat ꝙͣto plures delecti st̃ hoĩes
hoĩum ĩpetu idest bellis aut sedicionib ꝙͣ om̃i re¬
liqua calamitate.
Uin igitur hic locus nichil habeat dubitatõis
quin hoiẽs plurimũ hoĩb ⁊ ꝓsit et obsint
propriũ hoc statuo eẽ uirtutis ꝯciliare aĩos hoũi
et ad usus suos adiungere. Itaq que ĩ reb hu
ad hoĩum uitam artib ea tribuũtur oposis. ho¬
minũ aut studia ad amplificatõe nr̃aꝵ rerũ
prõpta ac ꝑata uiroꝵ p̾stãtiũ sapiẽtia ⁊ iurtu¬

Expanded text:
necessariis. Atque ut magnas utilitates adipiscimur necessariis. Atque ut magnas utilitates adipiscimur conspiratione hominum atque consensu, sic nulla tam detestabilis pestis est, quae non homini ab homine nascatur. Est Dicaearchi liber de interitu hominum, Peripatetici magni et copiosi, qui collectis ceteris causis eluvionis, pestilentiae, vastitatis, beluarum etiam repentinae multitudinis, quarum impetu docet quaedam hominum genera esse consumpta, deinde comparat, quanto plures deleti sint homines hominum impetu, id est bellis aut seditionibus, quam omni reliqua calamitate. Cum igitur hie locus nihil habeat dubitationis, quin homines plurimum hominibus et prosint et obsint, proprium hoc statuo esse virtutis, conciliare animos hominum et ad usus suos adiungere. Itaque, quae in rebusad hominum vitam, artibus ea tribuuntur operosis, hominum autem studia ad amplificationem nostrarum rerum prompta ac parata virorum praestantium sapientia et virtu
Abbreviated transcription (Latin):
nistrarẽtur: Quib ⁊eb ex culta hoĩu uita tantũ
destitit a uictu ⁊ cultu bestiaꝵ. Urbes uo̾ sine hoi̾u
cetu nõ potuissent nec edificari nec frequẽtari ex
quo leges mores q ꝯstitut. tũ iuris equa descrip¬
tio cerraq uiuendi disciplina. Quas res ⁊ mãsu¬
etudo aĩoꝵ ꝯsecuta et uerecũdia ẽ. Effectũq ẽ
ut eẽt uita munitioꝵr atq ut dando ⁊ accipiẽdo
mutandisq facultatib ⁊ comodis nulla re ege¬
remus. Longiores hoc loco sumus ꝙͣ necesse ẽ. Qis
ẽ eĩ cui nõ ꝑspicua suit illa que plurib uerbis
a panenio ꝯmemorant᷑. Neminẽ neq ducen
bello nec prĩçipem domi magnas res ⁊ salutares
sine hõĩu studiis gerere potuisse. Cõmemorat᷑ ab
eo Temistocles. Pericles. Cyrrus. Agesilaus. Ale¬
xander quos negat sine adium̃tis hoĩu tantas res
efficere potuisse. Utitur in re nõ dubia testib nõ

Expanded text:
nistrarent? quibus rebus exculta hominum vita tantum nistrarent? quibus rebus exculta hominum vita tantum distat a victu et cultu bestiarum. Urbes vero sine hominum coetu non potuissent nec aedificari nec frequentari; ex quo leges moresque constituti, tum iuris aequa discriptio certaque vivendi disciplina; quas res et mansuetudo animorum consecuta et verecundia est effectumque, ut esset vita munitior, atque ut dando et accipiendo mutuandisque facultatibus et commodandis nulla re egeremus. Longiores hoc loco sumus, quam necesse est. Quis est enim, cui non perspicua sint illa, quae pluribus verbis a Panaetio commemorantur, neminem neque ducem bello nec principem domi magnas res et salutares sine hominum studiis gerere potuisse? Commemoratur ab eo Themistocles, Pericles, Cyrus, Agesilaus, Alexander, quos negat sine adiumentis hominum tantas res efficere potuisse. Utitur in re non dubia testibus non
Abbreviated transcription (Latin):
tiones moles oppoĩtas fluctib. Portus ma¬
nufactos que unde sine hoĩum ope hr̃e pos¬
semus. Ex quib multisq aliis ꝑspicuũ.
Qui fructus queq utilitates ex reb his¬
q̃ st̃ inaiãte ꝑcipiantur. Eas nos nullo
mͦ sine hõĩu manu atq oꝑa cape potuisse.
Qui deniq ex bestiis fructus aut que como¬
ditas nisi hoĩes adiuuarẽt ꝑcipi posset.
Non ⁊ ꝗ prĩcipes inueniẽdi fuerũt quem
ex quaq bellua usũ hr̃e possimus. Hoĩes
certe fuerũt. Nec hoc tpͦre sine hoũi opa
aut pasceze eas aut domare aut tueri
aut tẽpestiuos fructus ex his cape posserͦ.
Ab eisdemq et hec q̃ nocẽt interfitiũtur.
et que usui possunt ẽẽ capiũtur. Quid
enumerẽ artium multitudinẽ sine ꝗb
uita oĩo nulla eẽ potuisset: Quis eniz
egris subuenisset et que eẽt oblectatio ualẽtiũ qui
uictus aut cultus nisi tam multe nobis artes mi¬

Expanded text:
tiones, moles oppositas fluctibus, portus mationes, moles oppositas fluctibus, portus manu factos, quae unde sine hominum opere habere possemus? Ex quibus multisque aliis perspicuum est, qui fructus quaeque utilitates ex rebus iis,quae sint inanimae,percipiantur,eas nosnullo modo sine hominum manu atque opera capere potuisse. Qui denique ex bestiis fructus aut quae commoditas, nisi homines adiuvarent, percipi posset? Nam et qui principes inveniendi fuerunt, quem ex quaque belua usum habere possemus, homines certe fuerunt, nec hoc tempore sine hominum opera aut pascere eas aut domare aut tueri aut tempestivos fructus ex iis capere possemus; ab eisdemque et, quae nocent, interficiuntur et, quae usui possunt esse, capiuntur. Quid enumerem artium multitudinem, sine quibus vita omnino nulla esse potuisset? Qui enim aegris subveniretur, quae esset oblectatio valentium, qui victus aut cultus, nisi tam multae nobis artes mi
Abbreviated transcription (Latin):
xime aũt ⁊ ẜm deũ hoiẽs hõĩb max̾ utiles
ẽẽ posst̾. Eaꝵ q item ⁊eꝵ q̃ noceat et obsĩt
eadem diuisio ẽ. Sed qr deos nocere nõ pu¬
tant. His exceptis hoĩes hõib obesse pluri¬
mũ arbitrant᷑.
N eĩz ipã que ĩ aĩata diximus pleraq st̾
hoĩu oꝑis effecta que nec haberemus
nisi manus ⁊ ars accessissẽt. Neo his sine
hoĩu administratõe uteremur. Neq eĩ sia¬
litudinuis curatio neq nauiganõ neq agri
exportatio. Et eaꝵ quib egeremus ĩuectio
certe nulla eẽt nisi his muniminib hoĩes
fungerẽtur. Eadẽq zõe nec lapides e f̾ra
exciderentur ad usum nostrũ necessarii nͨ
darent᷑. Unde aut mitio gnͣi humano da¬
ri potuissẽt. aut postea subuenire. Si aut
ui tẽpestatis aut terremotu aut uetusta¬
te cecidissẽt. Nisi coĩs uita ab hoĩb haꝵ
reꝵ auxilia petere didicisset: Adde ductus
aquaꝵ deuuationes fluminũ agroꝵ rriga¬

Expanded text:
es hominibus maxime utiles esse possunt. Earumque item rerum, quae noceant et obsint, eadem divisio est. Sed quia deos nocere non putant, iis exceptis homines hominibus obesse plurimum arbitrantur. Ea enim ipsa, quae inanima diximus, pleraque sunt hominum operis effecta; quae nec haberemus, nisi manus et ars accessisset, nec iis sine hominum administratione uteremur. Neque enim valetudinis curatio neque navigatio neque agri exportatio et earum, quibus egeremus, invectio certe nulla esset, nisi his muneribus homines fungerentur. Eademque ratione nec lapides ex terra exciderentur ad usum nostrum necessarii, nedarentur, unde aut initio generi humano dari potuissent aut postea subveniri, si aut vi tempestatis aut terrae motu aut vetustate cecidissent, nisi communis vita ab hominibus harum rerum auxilia petere didicisset? Adde ductus aquarum, derivationes fluminum, agrorum irriga
Abbreviated transcription (Latin):
ĩaĩs ꝓcellas tẽpestates. naufragia riunas ĩcẽ¬
dia. deinde abestiis ic tus morsus ĩpetus hec
ergo ut dixi rariora. At uõ interritus exer¬
cituũ ut proxime triũ sepe multoꝵ clades
ĩpatoꝵ ut nuꝑ sũmi ⁊ singularis uiri. Inui¬
die p̃terea multituduus atq ob eas bñ me

Expanded text:
inanimis procellas, tempestates, naufragia, ruinas, inceninanimis procellas, tempestates, naufragia, ruinas, incendia, deinde a bestiis ictus, morsus, impetus; haec ergo, ut dixi, rariora. At vero interitus exercituum, ut proxime trium, saepe multorum, clades imperatorum, ut nuper summi et singularis viri, invidiae praeterea multitudinis atque ob e
Abbreviated transcription (Latin):
q re ueꝵ sinceꝵq sit. quid ꝯsentaneũ cuiq
quid ꝯsequẽs ex quo queque gignãtur. que
cuinsq rei cã sit. Alteꝵ cohibere motus aĩ tur¬
batos quos greci pathinos noĩant. appetitiones¬
q quas illi ormas obediẽtes efficere ⁊atõi. Ter¬
tium his quib cũ ꝯgregemur uti moderate
et scienter. Quoꝵ studiis ea que na᷑ desiderat
expleta cumulataq habemus. per eosdẽ si ꝗd
ĩportetur nobis ĩ comodi propulsemus. Ulaisca¬
murq in eos qui nocere nobis conati st̃ tãta¬
q pena afficiamus ꝙͣta equisas humanitasq
paciatur. Quib aut rõib hanc facultatẽ pos¬
simus ut hoũi studia ꝯplectam᷑ eaq teneamꝰ di¬
cemꝰ neq ista multo post s pauca añ dicẽda st̃.
agnam uim eẽ in fortuna ĩ utranq ꝑtem
uel aduersas quis ignorat:. Nam ⁊ cũ pro¬
spero flatu eius utimur ad exitus ꝓuehimur
optatos et cũ reflauit affligimur. Hec igͣ ip̃a
fortuna ceteros casus rariores ht. Primũ ab

Expanded text:
 sit, quid consentaneum cuique, quid consequens, ex quo quaeque gignantur, quae cuiusque rei causa sit, alterum cohibere motus animi turbatos, quos Graeci pa/qh nominant, appetitionesque, quas illi orma/s, oboedientes efficere rationi, tertium iis, quibuscum congregemur, uti moderate et scienter, quorum studiis ea, quae natura desiderat, expleta cumulataque habeamus, per eosdemque, si quid importetur nobis incommodi, propulsemus ulciscamurque eos, qui nocere nobis conati sint, tantaque poena afficiamus, quantam aequitas humanitasque patitur. Quibus autem rationibus hanc facultatem assequi possimus, ut hominum studia complectamur eaque teneamus, dicemus, neque ita multo post, sed pauca ante dicenda sunt. agnamel adversas, quis ignorat? Nam et, cum prospero flatu eius utimur, ad exitus pervehimur optatos et, cum reflavit, affligimur. Haec igitur ipsa fortuna ceteros casus rariores habet, primum ab
Abbreviated transcription (Latin):
intelligãt ea que uellẽt ꝯsequi posse. Que ẽgo
ad uitã hoĩ tuendã ptinẽt ꝑtĩ st̃ ĩ aĩata ut auꝵ
argentũ ut ea que ghignũtur e terra ut alia
gnĩs eiusdẽ. Partĩ aĩalia q̃ hñt suos ĩpetus et
reꝵ apetitus. Eoꝵ aut̃ alia roĩs exꝑtia sunt
alia rõe utentia. Exptes roĩs equi bones re¬
lique pecudes apes quaꝵ ope efficitur aliꝗd
duo gnã ponũt. Deoꝵ unũ. Alteꝵ hoĩum.

Expanded text:
intellegant ea, quae velint, consequi posse. Quae ergo intellegant ea, quae velint, consequi posse. Quae ergo ad vitam hominum tuendam pertinent, partim sunt inanima, ut aut alia generis eiusdem, partim animalia, quae habent suos impetus et rerum appetitus. Eorum autem alia rationis expertia sunt, alia ratione utentia; expertes rationis equi, boves, reliquae pecudes, apes, quarum opere efficitur aliquid duo genera ponunt, deorum unum, a
Abbreviated transcription (Latin):
inter se uiderẽtur honestatis pars ꝯfecta est
ꝙ̃ quidẽ tibi cupido eẽ notissimã. Hoc autẽ
de quo nũc agimus id ipm ẽ ꝙ utile appel¬
latur. In quo uerbo lapsa ꝯsuetudo deflexit
de uia. sensimq eo deducta ẽ. ut honestate
ab utilitate se cernẽs. ꝯstitueret eẽ honestu
aliquid qd̾ utile nõ eẽt. ⁊ utile qd̾ nõ hone¬
stum. Qua nulla ꝑnicies maior hou̾iz uite
potuit afferi. Sũma quidẽ auctoritate pħi
Seuere sanelatq honeste. hec tria gnã ꝯfusa
cogitatoẽ distingũt. Quid eĩ iustũ sit id ⁊
utile eẽ cẽsent. Item ꝗcꝗd honestũ sit idẽ
iustũ. Ex quo efficitur ut ꝗcꝗd honestũ sit
idẽ sit utile. Quod qui paꝵ ꝓspitĩt hi sepe
uer sutos hoĩes ⁊ callidos admitãtes malitiã
sapĩa iudicãt. Quoꝵ erzor erripiẽdus ẽ op¬
piuoq oĩs ad eam spẽm traducẽda ut honestis
ꝯsilus iustisq factis nõ fraude ⁊ malitia se

Expanded text:
inter se viderentur, honestatis pars confecta est, inter se viderentur, honestatis pars confecta est, quam quidem tibi cupio esse notissimam. Hoc autem, de quo nune agimus, id ipsum est, quod utile appellatur. In quo verbo lapsa consuetudo deflexit de via sensimque eo deducta est, ut honestatem ab utilitate secernens constitueret esse honestum aliquid, quod utile non esset, et utile, quod non honestum, qua nulla pernicies maior hominum vitae potuit afferri. Summa quidem auctoritate philosophi severe sane atque honeste haec tria genera confusa cogitatione distinguunt. Quicquid enim iustum sit, id etiam utile esse censent, itemque quod honestum, idem iustum; ex quo efficitur, ut, quicquid honestum sit, idem sit utile. Quod qui parum perspiciunt, ii saepe versutos homines et callidos admirantes malitiam sapientiam iudicant. Quorum error eripiendus est opinioque omnis ad eam spem traducenda, ut honestis consiliis iustisque factis, non fraude et malitia se
Abbreviated transcription (Latin):
nõ mõ disputãdi s et̃ uiuendi zõe sublata. Nos
aut̃ ut ceteri qui alia certa alia ĩcerta eẽ dicũt
sic ab his dissentientes alia probabilia dicimus.
uidcant᷑ seq que ꝯtra ĩprobare atq affirmandi
arrogantia uitare fugere temeritate. Que sa¬
pientia dissider plurimũ. Contra aũt oĩa dispu¬
tantur a nrĩs ꝙ hoc ipm probabile ellucere nõ
Sed hec explanata st̃ n achademicis nrĩs satis
ut arbitror diligent̾. Tibi at̃ mi cicero ꝙͣꝙͣ
III antiꝗssima nobilissimaq pħia Cratipo auto¬
re uerẜis. His similimo ꝗ ista p̃clara pepererũt
tñ hec nr̃a finitima urĩs ignotant᷑ cẽ nõlui. S
iam ad iustituta ꝑgamus.
Uinq igitꝰ ⁊õĩb propositis offitii ꝑ¬
sequẽdi quaꝵ due ad decus hone¬
statẽq ꝑtinerẽt due ad comoda
uite copis opes facultates qnta
ad eligendi iuditiũ si qñ ea q̃ dixi pugͣre

Expanded text:
non modo disputandi, sed etiam vivendi ratione sublata? Nos non modo disputandi, sed etiam vivendi ratione sublata? Nos autem, ut ceteri alia certa, alia incerta esse dicunt, sic ab his dissentientes alia probabilia, contra avideantur, sequi, quae contra, improbare atque affirmandi arrogantiam vitantem fugere temeritatem, quae a sapientia dissidet plurimum? Contra autem omnia disputatur a nostris, quod hoc ipsum probabile elucere non contentio. Sed haec explanata sunt in Academicis nostris satis, ut arbitror, diligenter. Tibi autem, mi Cicero, quamquam in antiquissima nobilissimaque philosophia Cratippo auctore versaris iis simillimo, qui ista praeclara pepererunt, tamen haec nostra finitima vestris ignota esse nolui. Sed iam ad instituta pergamus. Quinque igitur rationibus propositis officii persequendi, quarum duae ad decus honestatemque pertinerent, duae ad commoda vitae, copias, opes, facultates, quinta ad eligendi iudicium, si quando ea, quae dixi, pugnare
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ spectet . ⁊ ualeat ad bene beateq uiuẽdũ
siue rõ ꝯstantie uirtuns q queritur aut hec
ara ẽ aut nulla oĩo ꝑ quã eas assequamur.
Nullam dicere maximaꝵ ⁊eꝵ artẽ eẽ cum
minimaꝵ sine arte nulla sit hoĩu cũ paru
ꝯsiderate loquẽtiũ atq in maximis rebus
errantiũ. Si aut̃ ẽ aliqua disciplina uͥtutis
ubi ea queretur cum ab hoe discẽdi gnͣe discessis.
Sed hec cum ad phiam cohortamur accuratius
disputari solent. qd alio quodã libro fecimus.
hoc aut̃ tpr̃e tantũ nobis declarandũ fuit cur
orbati rei pii. munezib ad hoc nos studiũ potis¬
simũ ꝯtulissemus. Occuritur aũt nobis ⁊ qdez
a docns ⁊ erudins querẽtib satis ne ꝯstãter
facere uideamur. Qui cũ p̃cipi nichil posse di¬
camus tñ ⁊ aliis de reb diserere soleamꝰ et
hoc ip̃o tpr̃e p̃cepta offũ ꝑsequamur quib uellẽ
sequat᷑. Que eĩ eẽt ista mẽs uel que uita potiꝰ

Expanded text:
ad bene beateque vivendum? sive ratio constantiae virtutisque ducitur, aut haec ars est aut nulla omnino, per quam eas assequamur. Nullam dicere maximarum rerum artem esse, cum minimarum sine arte nulla sit, hominum est parum considerate loquentium atque in maximis rebus errantium. Si autem est aliqua disciplina virtutis, ubi ea quaeretur, cum ab hoc discendi genere discesseris? Sed haec, cum ad philosophiam cohortamur, accuratius disputari solent, quod alio quodam libro fecimus; hoc autem tempore tantum nobis declarandum fuit, cur orbati rei publicae muneribus ad hoc nos studium potissimum contulissemus. Occurritur autem nobis, et quidem a doctis et eruditis quaerentibus, satisne constanter facere videamur, qui, cum percipi nihil posse dicamus, tamen et aliis de rebus disserere soleamus et hoc ipso tempore praecepta officii persequamur. Quibus vellem sequatur. Quae enim esset ista mens vel quae vita potius
Abbreviated transcription (Latin):
officioꝵ excellẽtie qd̾ teneatur hoũi societate.
Et eĩ cog̾tionẽ prudentiã q sequetur ꝯsiderata
actio. Ita fit ut agere ꝯsiderare pluris sit ꝙͣ co¬
gitare prudenter. Atq ħ ꝗdẽ hactenus.
Ate factus eĩ locus ẽ ip̃e ut nõ difficile sit
in exquirẽdo offiõ quid cuiq sit p̃ponẽdũ
uidere. In ip̃a aũt coĩtate sunt gradus offioꝵ
ex quib quid cuiq p̃stet intelligi possit. ut
prima diis ĩmortalib ẜa patrie tertia parẽtib.
Deinceps gradatĩ ⁊eliquis debeant᷑. Quib ex reb
breuiter disputatis intelligi pot̃ nõ solũ id hoĩes
solere dubitare honestũ ne an turpe sit. sed
et̃ duob ꝓpoĩtis honestis utrũ honestius. hic locꝰ
a panetio ẽ ut supͣ dixi p̃termissus. Sed iam
gne̾ uirtutis. satis explicatũ arbi

Expanded text:
officiorum excellere, quod teneatur hominum societate. Etenim cognitionem prudentiamque sequetur considerata actio; ita fit, ut agere considerate pluris sit quam cogitare prudenter. Atque haec quidem hactenus. Patefactus enim locus est ipse, ut non difficile sit in exquirendo officio, quid cuique sit praeponendum, videre. In ipsa autem communitate sunt gradus officiorum, ex quibus, quid cuique praestet, intellegi possit, ut prima dis immortalibus, secunda patriae, tertia parentibus, deinceps gradatim reliquis debeantur. Quibus ex rebus breviter disputatis intellegi potest non solum id homines solere dubitare, honestumne an turpe sit, sed etiam duobus propositis honestis utrum honestius sit. Hie locus a Panaetio est, ut supra dixi, praetermissus. Sed iam genere virtutis, satis explicatum arbi
Abbreviated transcription (Latin):
subuenire opitulariq possit nõ illa oĩa relĩqͣt
atq abiciat et̃ si dinumerare se stellas aut
metiri mudũ magnitudinẽ posse arburetur.
atq hoc idẽ ĩ parẽtis ĩ amici re aut ꝑiculo fe¬
cerit. Quib reb ĩtelligitur studiis officiis¬
q scientie p̃ponẽda eẽ offiã iustine que ꝑti¬
nẽt ad hoĩu utilitatẽ qua nichil hoĩ debet

Expanded text:
subvenire opitularique possit, non illa omnia relinquat subvenire opitularique possit, non illa omnia relinquat atque abiciat, etiamsi dinumerare se stellas aut metiri mundi magnitudinem posse arbitretur? atque hoc idem in parentis, in amici re aut periculo fecerit. Quibus rebus intellegitur studiis officiisque scientiae praeponenda esse officia iustitiae, quae pertinent ad hominum utilitatem,qua nihil homini e
Abbreviated transcription (Latin):
to ꝯfirmari põt. ꝙ si ꝯtingerit ea uita sapiẽti
ut oiũm ⁊eꝵ ditaretur affluẽtib copiis ꝙͣuis
oĩa q̃ cognitione digna sint sũmo ocio secũ
ip̃e ꝯsideret.⁊ ꝯtẽpletur tñ si solitudo tanta sit
dicũt aliã quãdam intelligimus que ẽ ⁊er
expetendaꝵ fugiendaꝵ qr scientia. Illa aũt
munitas et societas inter ipõs. Ea si maxiã
ẽ ut est certe necesse ẽ qd̾ a coĩtate ducatur
officiũ id ẽẽ maximũ. Et eĩ cognitio ꝯtẽpla¬
tio q natẽ mãcha qd̾amodo atq ĩcohata
sit si nulla actio reꝵ ꝯsequat᷑. Ea at̾ actio
ĩ hoũi comodis tuẽdis maxime cernitur. ꝑtiner
igitur ad societatẽ humani gni̾s. Ergo hec illi co¬
gninoui añponẽda ẽ. Atq id optimus ꝗsque
re ipa ostendit ⁊ iudicat. Quis eĩ ẽ tã cupidꝰ
ĩperspiciẽda cognoscendaq reꝵ naͣ ut si ei trac¬
tanti ꝯtẽplantiq res cognatioẽ dignissimas
subito sit illatũ ꝑiculũ discrimenq patrie cui

Expanded text:
 si contigerit ea vita sapienti, ut omnium rerum affluentibus copiis quamvis omnia, quae cognitione digna sint, summo otio secum ipse consideret et contempletur, tamen, si solitudo tanta sit, dicunt, aliam quandam intellegimus, quae est rerum expetendarum fugiendarumque scientia; illa autemmunitas et societas inter ipsos; ea si maxima est, ut est certe, necesse est, quod a communitate ducatur officium, id esse maximum. Etenim cognitio contemplatioque naturae manca quodam modo atque inchoata sit, si nulla actio rerum consequatur. Ea autem actio in hominum commodis tuendis maxime cernitur; pertinet igitur ad societatem generis humani; ergo haec cognition anteponenda est. Atque id optimus quisque re ipsa ostencit et iudicat. Quis enim est tam cupidus in perspicienda cognoscendaque rerum natura, ut, si ei tractanti contemplantique res cognitione dignissimas subito sit allatum periculum discrimenque patriae, cui
Abbreviated transcription (Latin):
aũt aĩoꝵ duplices st̃ alteri cogitationis
ẽ igitur ut cogitatione ad res ꝗdẽ optiãs
ut amur. appetitũ roĩ obedientẽ p̃beamus.
Et qm̃ magna uis orõis ẽ eaq duplex
altera ꝯtẽtionis. altera ẜmonis ꝯtentio
disceptationib tribuatur iuditioꝵ ꝯtio¬
nũ senatas. Sermo ĩ singlis disputatõib
ꝯgressionib familiaꝵ uersetur. Se quãt᷑
et̃ ꝯuiuia. Contentionis p̃cepta retoꝵ
st̃ nulla ẜ monis. Qͣ ꝙͣ haud scio an possĩt
hoc quoq ẽẽ. Sed discentiũ studũs ĩueni¬
untur magistri huic at̃ qui studeãt st̃ nulli

Expanded text:
autem animorum duplices sunt, alteri cogitationis,autem animorum duplices sunt, alteri cogitationis,est igitur, ut cogitatione ad res quam optimas utamur, appetitum rationi oboedientem praebeamus. Et quoniam magna vis orationis est, eaque duplex, altera contentionis, altera sermonis, contentio disceptationibus tribuatur iudiciorum, contionum, senatus, sermo in circulis, disputationibus, congressionibus familiarium versetur, sequatur etiam convivia. Contentionis praecepta rhetorum sunt, nulla sermonis, quamquam haud scio an possint haec quoque esse. Sed discentium studiis inveniuntur magistri, huic autem qui studeant, sunt nulli,
Abbreviated transcription (Latin):
stus ĩeptus nõ uacant. et in utroq gne̾ q̃
sunt recta et simplicia laudantur. forme at̃
digͥtas coloris bonitate tuenda ẽ. Color ex¬
ercitatõib corporis. adhibenda p̃terea mũ¬
ditia ẽ. non odiosa neq exquisita nimis
tm̃ que fugiat agrestẽ et humanã negli¬
gentiam. Eadẽ rõ ẽ hñda uestitus.ĩ quo sic̃
ĩ plerisq rebus mediocritas optima est.
Cauendũ aut̃ ẽ ne aut tarditatib utam᷑
ingressu moliorib ut pompaꝵ ferculis siłes
eẽ uideamut aut ĩfestinatõib suscipiamus
nimias celeritates. Que cũ fiuĩt anhelitus
mouẽtur uultus mutant᷑.ora torquent᷑.
Ex quib magna significatio fit nõ ad eẽ
ꝯstantiã. Sed multo ẽt magis elaborãdũ
ẽ ne aĩ motus a na recedãt. Quod asse¬
quemur si cauebimꝰ ne et̃ ꝑturbatoẽs atq
examinatões ĩcidamus et si attẽtos aĩos
ad decoris ꝯẜuationẽ tenebimus. Motus

Expanded text:
stus ineptiis non vacant, et in utroque genere quae stus ineptiis non vacant, et in utroque genere quae sunt recta et simplicia, laudantur. Formae autem dignitas coloris bonitate tuenda est, color exercitationibus corporis. Adhibenda praeterea munditia est non odiosa neque exquisita nimis, tantum quae fugiat agrestem et inhumanam neglegentiam. Eadem ratio est habenda vestitus, in quo, sicut in plerisque rebus, mediocritas optima est. Cavendum autem est, ne aut tarditatibus utamur in ingressu mollioribus, ut pomparum ferculis similes esse videamur, aut in festinationibus suscipiamus nimias celeritates, quae cum fiunt, anhelitus moventur, vultus mutantur, ora torquentur; ex quibus magna significatio fit non adesse constantiam. Sed multo etiam magis elaborandum est, ne animi motus a natura recedant; quod assequemur, si cavebimus, ne in perturbationes atque exanimationes incidamus, et si attentos animos ad decoris conservationem tenebimus. Motus
Abbreviated transcription (Latin):
uultus oculi manuũ motus teneãt illud decoꝵ
Quib in reb duo maxime st̃ fugrẽda. neꝗd
effeminatũ aut molle et neꝗd duꝵ aut rũsticũ
sit. Nec uo̾ histrionib oratoribq ꝯcedendũ est
ut his hec apta sint nobis dissoluta. Scenicoꝵ
ꝗdẽ mos tantã ht̃ uetere disciplina uerecũdiã
ut ĩ scenã sine subligaculo ꝓdeat nemo. uerẽ¬
ter eũ ne si quo casu euenerit ut corporis paͬ¬
tes quedam apiantur. aspiciantur nõ decore.
Nostro ꝗdẽ more cũ parẽtib puberes filii cũ
soceris generi nõ lauantur. Retnẽda igit᷑
et duce. Cum at̃ pulcritudinis duo gna sĩt
quoꝵ in altero uenustas sit in altero digͥtas.
uenustatẽ muliebrẽ ducere debemus. digͥtatẽ
uirilẽ. G. et a forma remoueat᷑ oĩs iuro
nõ dignus ornatꝰ ⁊ huic simile uitiũ ĩ ge¬
stu motuq caueatur. Nam ⁊ palestrici motꝰ
st̃ sepe odiosiores. et hystrionũ nõ nulli ge¬

Expanded text:
vultus oculi manuum motus teneat illud decorum. vultus oculi manuum motus teneat illud decorum. Quibus in rebus duo maxime sunt fugienda, ne quid effeminatum aut molle et ne quid durum aut rusticum sit. Nec vero histrionibus oratoribusque concedendum est, ut iis haec apta sint, nobis dissoluta. Scaenicorum quidem mos tantam habet vetere disciplina verecundiam, ut in scaenam sine subligaculo prodeat nemo; verentur enim, ne, si quo casn evenerit, ut corporis partes quaedam aperiantur, aspiciantur non decore. Nostro quidem more cum parentibus puberes filii, cum soceris generi non lavantur. Retinenda igituet duce. Cum autem pulchritudinis duo genera sint, quorum in altero venustas sit, in altero dignitas, venustatem muliebrem ducere debemus, dignitatem virilem. Ergo et a forma removeatur omnis viro non dignus ornatus, et huic simile vitium in gestu motuque caveatur. Nam et palaestrici motus sunt saepe odiosiores, et histrionum non nulli ge