comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ait mundũ quadã parte mortalẽ ad cõmunẽ opi-¬
monẽ respicit. qua mori animalia intra mundũ
uident. ut animal exammatũ. uel ignis extinctus.
uel siccatꝰ humor. Hȩc eni᷑ om̃ino interisse credũt᷑.
S constat scđm uerȩ rationis assertionẽ. quã & ipse
nõ nescit. nec uirgiliꝰ ignorat. dicendo nec morti
ẽẽ locũ. Constat inꝗͣ nichil mira uiuũ mundũ
ꝑire. s eoꝵ quȩ int̾re uident᷑ solã mutari speciẽ.
& illud in originẽ suã atq in ipsa elementa reme¬
are. quđ̃ tale quale fuit. eẽ desierit. Deniq & plo¬
tinꝰ alio in loco cũ de corporeassũptione dissere.
ra. & ħ dissolui posse ꝓnunciar& quiqͥd effluit.
obiecit sibi. Cur gͦ elementa quoꝵ fluxꝰ in aꝑto ẽ.
non similit̾ aliquando soluuntur. Et breuit᷑ tantȩ
obiectiomi ualideq respondit. Ideo glementa lica
flirant num quã tam̃ solui. quia nõ foras effluũt.
A ceteris enĩ corporib quđ effluit recedit olem̃toꝵ

Expanded text:
undum quadam parte mortalem», ad communem opinionem respicit qua mori aliqua intra mundum uidentur, ut animal exanimatum uel ignis extinctus uel siccatus humor. Haec enim omnino interisse creduntur. Sed constat secundum uerae rationis adsertionem, quam et ipse non nescit nec Vergilius ignorat dicendo nec morti esse locum, constat, inquam, nihil intra uiuum mundum perire, sed eorum quae interire uidentur solam mutari speciem, et illud in originem suam atque in ipsa elementa remeare quod tale quale fuit esse desierit. Denique et Plotinus alio in loco, cum de corporum absumptione dissereret et hoc dissolui posse pronuntiaret quicquid effiuit, obiecit sibi: cur ergo elementa, quorum fluxus in aperto est, non similiter aliquando soluuntur? Et breuiter tantae obiectioni ualideque respondit: ideo elementa, licet fluant, numquam tamen solui quia non foras effluunt. A ceteris enim corporibus quod effluit recedit; elementorum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dolores. postremo cogitaciones. & intellectꝰ utrũ
merȩ animȩ. an uͦ animȩ uertentis corpore. &
post multa quȩ sub copiosa rerũ densitate disseruit.
quȩ nunc nob obħ solũ pretereunda s̃. ne usq ad
fastidii necessitatẽ uolum̾ extendat. ħ postremo
ꝓnunciat. animal eẽ corpꝰ animatũ. s nec ħ neglec¬
tũ uel non quesitũ reliquid quo animȩ beneficio
qua ue uia societatis animetur. Has gͦ om̃s quas
p̃diximꝰ passiones. assignat animali. Uerũ autẽ
hominẽ ipsã animã eẽ testatur. Gͦ qͥ uidetur non
ipse uerꝰ ẽ hõo.s uerꝰ ille est a quo regitur qđ uid&᷑.
Sic cũ morte animalis discesserit animatio. cadit corpꝰ
regente uiduatũ. & hoc est quđ uidet᷑ in oe mortale.
Antma aut̃ q̃ uerꝰ hõo est. ab om̃a cõditione mortalita¬
tis aliena est. adeo ut ad imitationẽ đĩ mundum
regentis. regat & ipsa corpꝰ dũ a se animatur. Ideo

Expanded text:
uel dolores, postremo cogitationes et intellectus: utrum uel dolores, postremo cogitationes et intellectus: utrum merae animae an uero animae utentis corpore? Et post multa quae sub copiosa rerum densitate disseruit —quae nunc nobis ob hoc solum praetereunda sunt ne usque ad fastidii necessitatem uolumen extendant— hoc postremo pronuntiat: animal esse corpus animatum. Sed nec hoc neglectum uel non quaesitum relinquit, quo animae beneficio, quaue uia societatis animetur. Has ergo omnes quas praediximus passiones adsignat animali; uerum autem hominem ipsam animam esse testatur. Ergo qui uidetur, non ipse uerus homo est; sed uerus ille est a quo regitur quod uidetur. Sic, cum morte animalis discessit animatio, cadit corpus regente uiduatum: et hoc est quod uidetur in homine mortale. Anima autem, qui uerus homo est, ab omni condicione mortalitatis aliena est, adeo ut in imitationem dei mundum regentis regat et ipsa corpus dum a se animatur. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
sciat p̃mio cessura uirtutũ. Ac postꝙͣ mens firmata
scipionis alacritate tantȩ ꝓmissionis erigitꝰ. tũ demũ
gła quȩ aput indoctos magnũ uirtutis p̾miuĩ creditꝰ.
contẽpni iub&ꝰ. dũ ostenditur ex t̾rarũ breuitate uel
casib arta locis. angusta tẽpr̃ib Affricanꝰ gͥ pene
exutꝰ hominẽ. & defecata mente iã naturȩ suȩ capax
in diuinitatẽ receptꝰ. dic turꝰ uiro adhuc in hac uita
posito. dm̃ te scito eẽ non prius tantã p̾rogatiuã cõmitit
homini. quã qui sit ipse discernat. ne estimet᷑ ħ quoq
diuntũ dici. qud̃ mortale in nob̾ & caducũ est. Et qr̾
tullio mos est ꝓfundã rerũ scienciã sub breuitate tegeri
quł plotinus magis quã quisquã uerboꝵ partꝰ. libro
integro disseruit. cuiꝰ descriptio ẽ. quid animal. qͥd
hõo. In ħ ergo libro plotinꝰ querit cuiꝰ sint in nobis
uoluptates. merores. metusq ac desiđia. & aĩositas

Expanded text:
sciat praemio cessura uirtutum. Ac postquam mens firmata sciat praemio cessura uirtutum. Ac postquam mens firmata Scipionis alacritate tantae promissionis erigitur, tum demum gloria, quae apud indoctos magnum uirtutis praemium creditur, contemni iubetur, dum ostenditur ex terrarum breuitate uel casibus arta locis, angusta temporibus. Africanus igitur, paene exutus hominem et, defaecata mente, iam naturae suae capax, in diuinitatem receptus, dicturus uiro adhuc in hac uita posito «deum te scito esse», non prius tantam praerogatiuam committit homini quam qui sit ipse discernat, ne aestimetur hoc quoque diuinum dici quod mortale in nobis et caducum est. Et quia Tullio mos est profundam rerum scientiam sub breuitate tegere quod Plotinus, magis quam quisquam uerborum parcus, libro integro disseruit, cuius inscriptio est Quid animal, quid homo. In hoc ergo libro Plotinus quaerit cuius sint in nobis uoluptates, maerores metusque ac desideria et animositas
Abbreviated transcription (Latin):
mau& id corpꝰ cui p̃positũs est. quã hc̃ mundũ ille pͥncepᷤᷤ
ds̃. & ut ille mundũ quadã parte mortale ipse deus g̨t̾nꝰ.
sic fragile corpꝰ animꝰ sempiternꝰ mon&: Bene & sapient̃
tullianꝰ hic scipio circa institutionẽ nepouis ordinẽ recte
docentis impleuit. Nã ut breuit᷑ a pͥncipio om̃em oꝑis
continenciã reuoluamꝰ . pͥmũ tempꝰ ei mortis. ⁊ ĩminentes
ꝓpinquoꝵ p̃dtcit insidias. ut totũ de hac uita sꝑare de.¬
discer&. quã non diuturnã cõꝑiss&. dem ne metu p̾dic¬
oportuna dissuasio accensã filii festinationẽ ab appetitu
spontanee mortis excludens. Plene gͥ in aĩo sompniãtis
utrĩq plantata sꝑandi expectandiq temꝑie. altius
iã circa erigendũ nepotis animũ affricanꝰ ingreditur.
nec prius eũ t̾rã patitur inttieri. quã celi ac sderum
naturã ⁊ motũ ac modulamen agnoscat. & om̃ia ħ̃¬

Expanded text:
mouet id corpus cui praepositus est quam hunc mundum ille princeps mouet id corpus cui praepositus est quam hunc mundum ille princeps deus; et ut ille mundum quadam parte mortalem ipse deus aeternus, sic fragile corpus animus sempiternus mouet.» Bene et sapienter Tullianus hic Scipio circa institutionem nepotis ordinem recte docentis impleuit. Nam, ut breuiter a principio omnem operis continentiam reuoluamus, primum tempus ei mortis et imminentes propinquorum praedixit insidias, ut totum de hac uita sperare dedisceret, quam non diuturnam comperisset; dein, ne metu praedicopportuna dissuasio, accensam filii festinationem ab appetitu spontaneae mortis excludens. Plene igitur in animo somniantis utrimque plantata sperandi expectandique temperie, altius iam circa erigendum nepotis animum Africanus ingreditur nec prius eum terram patitur intueri quam caeli ac siderum naturam, motum ac modulamen agnoscat, et haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant cũ suli roinuli fine deficer&. Iguur a discessu
nuo ita deficia ut in eodẽ signo eadẽ parte sit. ad
idẽ principiũ in quo sub romulo fuerant stellis om̃ib
siginsq reuocatis. Pact aut̃ fuerat cũ scipio ĩ affrica
militar&. a discessu romuli anni quingenti. Lox. iii
deleta carthagine triũphauit. ex quo numero annis
remotis xxx. duob regni romłi & duob qui int̾
bilit̾ uereq signauit. nec dũ mundam uicesimã anni¬
parte᷑ eẽ cõuersam. Nã incesimȩ parti quot anni
suꝑsint a fine romuli ad affricã militiã scipionis qͦs
digitos mit& inueni&. Tu uͦ enitere & sic hab&o nõ eẽ te
mortalẽ. s corpꝰ h. nec enĩ tu is es quẽ forma ista declarat.
s mens cuiusq hisdẽ quisq nõ ea figura quȩ digito demons.¬
trari potest. Deũ te gͥ scito eẽ. siquidẽ di est ꝗua ug&. qͥ
sentit. qͥ meminat. q̃ ꝓuid&. qui tã regit & modat᷑. &

Expanded text:
fuerant cum sub Romuli fine deficeret. Igitur a discessu fuerant cum sub Romuli fine deficeret. Igitur a discessu nuo ita deficiet ut in eodem signo eademque parte sit, ad idem principium in quo sub Romulo fuerant stellis quoque omnibus signisque reuocatis. Peracti autem fuerant, cum Scipio in Africa militaret, a discessu Romuli anni quingenti septuagintdeleta Carthagine triumphauit; ex quo numero annis remotis triginta duobus regni Romuli et duobus qui inter biliter uereque signauit necdum mundani anni uicesimam partem esse conuersam. Nam uicesimae parti quot anni supersint a fine Romuli ad Africanam militiam Scipionis, quos digitos mittit inueniet. «Tu uero enitere et sic habeto non esse te mortalem, sed corpus hoc. Nec enim tu is es quem forma ista declarat, sed mens cuiusque is est quisque, non ea figura quae digito demonstrari potest. Deum te igitur scito esse, si quidem est deus qui uiget, qui sentit, qui memin
Abbreviated transcription (Latin):
cõputamꝰ efficiunt. Ille aut̃ aunꝰ uere uertens uocãd̾ ẽ.
quẽ non solis idest unius astri reditu metimꝰ. s quem
stellarũ om̃iũ quȩ in quocumq loco sunt. ad eundẽ locũ
sub eadẽ celi touus descriptione cõdudit redit. Unde i
mundanꝰ dicitur. qr mundꝰ ꝓpͥe celũ uocatur. Igit᷑ sicut
annũ solis non solũ a kalendis ianuarus usq ad easde
uocamꝰ. s a sequente p̾ kalendas diẽ usq ad eundẽ diẽ
& aquocumq cinꝰ lib& mensis die usq in diẽ eundem
reditꝰ amiꝰ uocatur ita huiꝰ mundam anni iniciũ sibi
quisq facit qułcũq decreuerit. ut ecce nũc aicero a
defectu solas qui sub romuli fine contigit. mundam
aimi pͥncipiũ sibi ipse constituit. & lic& iã sepissinie postea
defecł solis cuenerit. nõ dr̃ tamen mundanũ annũ
repetita defeclio solis implesse. s tunc ĩplebit᷑ cũ sol
deficiens in hisdẽ locis & partib ⁊ ipse erit. & om̃i
celi stellas om̃iaq sdera rurs mueni&. in quibus

Expanded text:
computamus efficiunt. Ille ergo uere annus uertens uocandus est, quem non solis, id est unius astri, reditu metimur, sed quem stellarum omnium, quae in quocumque caelo sunt, ad eundem locum reditus sub eadem caeli totius descriptione concludit, unde et mundanus dicitur quia mundus proprie caelum uocatur. Igitur sicut annum solis non solum a kalendis Ianuariis usque ad easdem uocamus, sed et a sequente post kalendas die usque ad eundem diem, et a quocumque cuiuslibet mensis die usque in diem eundem reditus annus uocatur, ita huius mundani anni initium sibi quisque facit quodcumque decreuerit, ut ecce nunc Cicero a defectu solis qui sub Romuli fine contigit mundani anni principium sibi ipse constituit. Et licet iam saepissime postea defectus solis euenerit, non dicitur tamen mundanum annum repetita defectio solis implesse, sed tunc implebitur cum sol deficiens in isdem locis et partibus et ipse erit, et omnes caeli stellas omniaque sidera rursus inueniet in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cione huiusm odi diuisionis ordo cõteritur. ¶Exhis om̃ib
quȩ mouentur inquit. alia ꝑ se mouentur. alia exacciden¬
ti. Et exaccidenti inquit mouentur. quȩ cũ ipsa nõ moue¬
antur: In eo tamen sunt quđ mouetur. ut in naui
sarcina seu uector quiescens. Aut etiã cũ pars mouet᷑
quiescente integritate ut si quis stans pede manũ ue

Expanded text:
tione huius modi diuisionis ordo contexitur: «Ex omnibus tione huius modi diuisionis ordo contexitur: «Ex omnibus quae mouentur», inquit, «alia per se mouentur, alia ex accidenti. Et ex accidenti», inquit, «mouentur quae, cum ipsa non moueantur, in eo tamen sunt quod mouetur, ut in naui sarcina seu uector quiescens, aut etiam cum pars mouetur quiescente integritate, ut si quis stans pedem manumue
Abbreviated transcription (Latin):
doc&. qͦ t̃mota cognoscimꝰ. s nec om̃ia dicere possumꝰ
gͥ ait ut sicut aliqua semꝑ mouentur. ita aliquid sit¬
semꝑ ĩmobile. Ex his ut collectũ sit ẽẽ aliquid ĩmobile.
nullꝰ obuiat. uel refellit. Nam & uera diuisio est. &
sectȩ platonicȩ nõ repugnat. Neq emĩ si quid eꝰ ĩmo¬
bile sequitur ut ħ sit anina. nec qui dicit animam
ex se moueri uniuersa confirmat. s motũ astruit quo
anima mouetur. siquidẽ uͦ aliud immobile nichil adħ
quod̃ de anima astruitur ꝑtinebit. quđ & ipse aristo¬
tiles uidens. postquã docuit ẽẽ aliquid ĩmobile. ħ eẽ
aĩam docere uult. & incipit asserere nichil eẽ quđ ex
se moueri possit. s. omĩa quȩ mouentur ab alio moui
relinquer&ur. Quẽadmodũ enĩ credi poss& ex se moiũ
animã. si constara nichil eẽ quđ ex se possit
moueri: In hac aut̃ aristotelica argum̃ta¬

Expanded text:
docet, quo immota cognoscimus. Sed nec omnia dicere possumus docet, quo immota cognoscimus. Sed nec omnia dicere possumus igitur», ait, «ut, sicut aliqua semper mouentur, ita sit aliquid semper immobile.» Ex his ut collectum sit esse aliquid immobile, nullus obuiat uel refellit. Nam et uera diuisio est, et sectae Platonicae non repugnat. Neque enim siquid est immobile, sequitur ut hoc sit anima, nec qui dicit animam ex se moueri, iam moueri uniuersa confirmat, sed modum adstruit quo anima mouetur. Si quid uero est aliud immobile, nihil ad hoc quod de anima adstruitur pertinebit. Quod et ipse Aristoteles uidens, postquam docuit esse aliquid immobile, hoc esse animam uult docere, et incipit adserere nihil esse quod ex se relinqueretur. Quemadmodum enim credi posset ex se moueri animam si constaret nihil esse quod ex se possit moueri? In hac autem Aristotelica argumenta
Abbreviated transcription (Latin):
nõ solũ ex se non moueri. s ne moueri quidẽ penitus
conetur asserere. Ita enĩ callidis argumentationib
astruit nichil ex se moueri. ut & si aliqͥd ħ facere
concedat. animã tamen hoc non eẽ confirmet.
Si enĩ anima inquit pͥncipiũ motus est. doceo nõ posse
principiũ motus moueri. & ita diuisionẽ suȩ artis ĩgre¬
ditur. ut pͥmũ doceat in rerũ natura eẽ aliqͥd immobile
deinde ħ eẽ animã tempt& ostendere. Necesse est inquit
aut om̃ia quȩ s̃ immobilia eẽ. aut omia moueri. Aut
aliqua ex his moueri. aliqua nõ moueri. Itẽ si damus
ait & motũ & qͥ eicit necesse est. aur alia semꝑ moueri.
& alia numquã moueri. aut om̃ia simul nunc quiescere.
nunc moueri. Dehis inqͥt quid magis uerũ sit inqͥramꝰ.
non eẽ omta ĩmobilia aspec tꝰ ipse testimonio est. ql sũt
quoꝵ motũ uidemꝰ. Rursꝰ non moueri om̃ta uisus

Expanded text:
non solum ex se non moueri, sed ne moueri quidem penitus non solum ex se non moueri, sed ne moueri quidem penitus conetur adserere. Ita enim callidis argumentationibus adstruit nihil ex se moueri ut, etsi aliquid hoc facere concedat, animam tamen hoc non esse confirmet. «Si enim anima», inquit, «principium motus est, doceo non posse principium motus moueri». Et ita diuisionem suae artis ingreditur,ut primum doceat in rerum natura esse aliquid immobile, deinde hoc esse animam temptet ostendere. «Necesse est», inquit, «aut omnia quae sunt immobilia esse, aut omnia moueri, aut aliqua ex his moueri, aliqua non moueri. Item si damus», ait, «et motum et quietem, necesse est aut alia semper moueri et alia numquam moueri, aut omnia simul nunc quiescere, nunc moueri. De his», inquit, «quid magis uerum sit requiramus. Non esse omnia immobilia aspectus ipse testimonio est, quia sunt quorum motum uidemus. Rursus non moueri omnia uisus
Abbreviated transcription (Latin):
ad terciũ gradũ ita arguinentando ꝓcedunt. Aĩa
ex se mouetur. Quod aut̃ ex se mouetur. principitiꝰ
motus est. Gͥ anima. pͥncipiũ motus est. Rursus
ex hac conclusione. nascitur ꝓpositio.¶Anima pͥnc¬
piũ motꝰ est. Qud̃ aut̃ pͥncipiũ motꝰ est. natũ nõ est.
gitur anima nata nõ est. Tercio loco. anima nata
non est. Qud̃ natũ non est in mortale est. Sͥ aĩa
imortalis est. Alii uͦ ratiotinationẽ suã. urunꝰ
sillogismi cõpendiũ redeger̃. Anima ex se mouet᷑
Uud̃ ex se mouetur. principtũ motus est. Quod
pͥncipiũ motꝰ. natũ non est. Qud̃ natũ nou¬
inmortale est. sͥ anima nimortalis est. S harũ
om̃iũ ratiotinationũ apud eũ potest postre¬
ma conclusio. de animę in mortalitate
constare. q̃ui primã ꝓpositionẽ.i. ex se moueri animã
non refellit. Hac enĩ in fide non recepta. debika frunt
om̃ia quȩ secuntur: s huic stoicoꝵ quidẽ accedit
assentio. Aristotiles uͦ adeo non adquiescit. ut animã

Expanded text:
ocedunt: «Anima ex se mouetur. Quod autem ex se mouetur principium motus est. Igitur anima principium motus est.» Rursus ex hac conclusione nascitur propositio: «Anima principium motus est. Quod autem principium motus est natum non est. Igitur anima nata non est.» Tertio loco: «Anima nata non est. Quod autem natum non est, immortale est. Igitur anima immortalis est.» Alii uero omnem ratiocinationem suam in unius syllogismi compendium redegerunt: «Anima ex se mouetur. Quod ex se mouetur principium motus est. Quod principium motest immortale est. Igitur anima immortalis est.» Sed harum omnium ratiocinationum apud eum potest postrema conclusio de animae immortalitate constare, qui primam propositionem, id est ex se moueri animam, non refellit; hac enim in fidem non recepta, debilia fiunt omnia quae sequuntur. Sed huic Stoicorum quidem accedit adsensio. Aristoteles uero adeo non adquiescit, ut animam
Abbreviated transcription (Latin):
a frigamiuenissem manlio ẽsule
adquartam legionẽ tribunus ut scitis militũ.
nidil michi potius fuit quã ut masinissam
conuenisem regẽ. familiȩ nr̃ȩ iustis decausis
amicissimũ. Adquem ut ueni completus me
ener conlacͥmauit. aliqͣnto post suspexit adcelum.
& graaes inquit tibi ago sũme sol: uobisq reliꝗs celites.
quodinte quã exhac uita migro. conspitio in meo regno
et his tectis. publium. cornelium. scipionẽ. cuiꝰ ego nõe
ipso rereor Itaq numqͣm examino meo discedi illi
optimi atq inuictissimi uiri memoria. Beinde ego
llum deregno suo. ille me denr̃a republica ꝑcont¬
tus ẽ. multisq uerbis ultro citroq habitis. ille dies¬
nobis consumptus ẽ. Post aut̃ regio apparatu suscepti.
sermonem inmnultã noctem ꝓdiximꝰ. cum senex nichil
nͥ de affricano loqueretur. omãreius non facta solum.
s etiã dicta memuusset. Deinde ut cubitum discessimꝰ

Expanded text:
Africam venissem M'. Manilio consuli ad quartam legionem tribunus, ut scitis, militum, nihil mihi fuit potius, quam ut Masinissam convenirem regem, familiae nostrae iustis de causis amicissimum. Ad quem ut veni, conplexus me senex conlacrimavit aliquantoque post suspexit ad caelum et: Grates, inquit, tibi ago, summe Sol, vobisque, reliqui Caelites, quod, ante quam ex hac vita migro, conspicio in meo regno et his tectis P. Cornelium Scipionem, cuius ego nomine ipso recreor; itaque numquam ex animo meo discedit illius optimi atque invictissimi viri memoria. Deinde ego illum de suo regno, ille me de nostra re publica percontatus est, multisque verbis ultro citroque habitis ille nobis consumptus est dies. Post autem apparatu regio accepti sermonem in multam noctem produximus, cum senex nihil nisi de Africano loqueretur omniaque eius non facta solum, sed etiam dicta meminisset. Deinde, ut cubitum discessimus
Abbreviated transcription (Latin):
malleos imꝑauit. quoꝵ ictib soni nequaquã pͥ orib
similes. nec ita sibi consonanteᷤᷤ exaudiebant. Tũc am̾ad.¬
uertit concordiã uocis lege pondum ꝓuenire. collectio
nius quib consentiens sibi diuersitas ponderũ cõtine¬
batur. ex malleis ad fides uertitur examen. & in testena

Expanded text:
malleos imperauit, quorum ictibus soni nequaquam prioribus similes nec ita sibi consonantes exaudiebantur. Tunc animaduertit concordiam uocis lege ponderum prouenire, collectisque numeris quibus consentiens sibi diuersitas ponderum continebatur, ex malleis ad fides uertit examen, et intestina
Abbreviated transcription (Latin):
quã solehit sonus complexus est. hic michi. credo
equide exhoc ꝙ eramus locuti. sit enĩ sepe. ut cogi¬
ttioues sermonesq nri pariant aliquid in sono¬
tale: quale de honiero scribitennius. dequo
affricanus se ostendit ea forma. quę michi ex imagi¬
ne cius quã exipso erat notior. Quẽ ubi agnoui.
lem coborrui: S ille inquit. ades animo & omit¬
te timorẽ scpio & que dicam trade memoriȩ. Uidesne
na bellaᷤ. nec potest quiescere : Ostendebat aut̃ car¬
taginent de exelso.⁊ pleno stellarũ. illustri. &daro
quodant loco: ad quam tu oppugnandam nũc uenis.
penet nides. hanc hoc biennio consul euertes. eritq

Expanded text:
quam solebat somnus complexus est. Hic mihi credo equidem ex hoc, quod eramus locuti; fit enim fere, ut cogitationes sermonesque nostri pariant aliquid in soale, quale de Homero scribit Ennius, de quoAfricanus se ostendit ea forma, quae mihi ex imagine eius quam ex ipso erat notior; quem ubi agnovi, equidem cohorrui, sed ille: Ades, inquit, animo et omitte timorem, Scipio, et, quae dicam, trade memoriae. Videsne na bella nec potest quiescere? ostendebat autem Karthaginem de excelso et pleno stellarum illustri et claro quodam loco ad quam tu oppugnandam nunc venis paene miles. Hanc hoc biennio consul evertes, eritq
Abbreviated transcription (Latin):
aliarũ cursꝰ breuiores. aliarũ faciat longiores. Hȩc enĩ
om̃ia in exponendo earũ ordine necesse est asserant. &
postremo qua ratione in t̾rã ferantur. sicut ait om̃ia
nũꝗͣ motꝰ relinqͥt. quđ uita non deserit. nec ab eo uita
cata ẽ. ne. ũꝗͣ uiuendo deficiat. semꝑ in motu ẽ. &
stare nescit. qr nec ipsa stat aĩa qui ĩpellit. Nã cum
aminȩ quȩ incorporea ẽ essentia sit in motu. pͥmũ
aut̃ o̾tũ celi corpꝰ aĩa fabricata sit. sine dubio in corpꝰ
ħ pͥmũ ex in corporeis motꝰ natura migrauit. Cuiꝰ iuis
in tegra & incoirupta. ñ deserit qđ pͥmũ cepit mouere.
I deo uͦ celi motꝰ necessario uolubił ẽ. quia cũ semꝑ moueri
necesse sit. ultͣ aut̃ loeus nullꝰ Et. qͦ se tendat accessio
continiratione ꝑꝑdeuȩ in se reditionis agitat᷑. Ergo in
quo potest uł ht cuirit. & accedere eiꝰ reuoli ẽ. quit

Expanded text:
aliarum cursus breuiores, aliarum faciat longiores — haec enim aliarum cursus breuiores, aliarum faciat longiores — haec enim omnia in exponendo earum ordine necesse est adserantur —; et postremo, qua ratione in terram ferantur, sicut ait, «omninumquam motus relinquit quod uita non deserit, nec ab eo uita cata est, ne umquam uiuendo deficiat, semper in motu est et stare nescit, quia nec ipsa stat anima qua impellitur. Nam cum animae, quae incorporea est, essentia sit in motu, primum autem omnium caeli corpus anima fabricata sit, sine dubio in corpus hoc primum ex incorporeis motus natura migrauit, cuius uis integra et incorrupta non deserit quod primum coepit mouere. Ideo uero caeli motus necessario uolubilis est quia, cum semper moueri necesse sit, ultra autem locus nullus sit quo se tendat accessio, continuatione perpetuae in se reditionis agitatur. Ergo in quo potest uel habet, currit; et accedere eius reuolui est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
gͣnri datos. Supͣ lunã s̃ ȩtña oĩa. Nã ea quȩ ẽ media ⁊ no¬
na tellus. neq mouatur. & insima ẽ. & in eã ꝑoferunt or̃a
mitu suo pondera. Totiꝰ mundi a sũmo inunĩꝰ diligens
in hc̃ locũ collecta descriptio ẽ. & integrũ quoddã uniũ¬
ii magno se corpore musc&. ħ aut loco cicero rerũ querẽ¬
darũ iactis sominib multa excolenda nob̾ legauit. de .iii.
subiectis glob̾. ait. qͥ uersantur retro contrario motu. atis
celũ. Qud̃ cũ dic̃ admon& ut queram. si u̾s&ur cdũ. &
si illi.uii. globi ⁊ uersantur. & cõtrario motũ moueantur
aut si hũc eẽ sꝑarũ ordinẽ queꝰ acero refert. platonica
consentit auc toritaᷤᷤ. & si uere subiecte sint. quo pacto
stelle earũ amiũ zodiacũ lustrare dicant᷑. cũ z odiacꝰ
& imꝰ & in sũmo celo sit. queue ratio in uno ⁊ odiaco.

Expanded text:
generi datos; supra lunam sunt aeterna omnia. Nam ea quae est media et nogeneri datos; supra lunam sunt aeterna omnia. Nam ea quae est media et nona, tellus, neque mouetur et infima est et in eam feruntur omnia nutu suo pondera.» Totius mundi a summo in imum diligens in hunc locum collecta descriptio est, et integrum quoddam uniueet magno se corpore miscet. Hoc autem loco Cicero, rerum quaerendarum iactis seminibus, multa nobis excolenda legauit. De septem subiectis globis ait: «qui uersantur retro contrario motu atque caelum.» Quod cum dicit, admonet ut quaeramus si uersatur caelum, et si illi septem et uersantur et contrario motu mouentur, aut si hunc esse sphaerarum ordinem quem Cicero refert Platonica consentit auctoritas, et si uere subiectae sint; quo pacto stellae earum omnium zodiacum lustrare dicantur, cum zodiacus et unus et in summo caelo sit; quaeue ratio in uno zodiaco
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ reliqͦs õs cõplectit᷑. sũmꝰ ipse d̾s arcẽs ⁊ continens c&eros inqͦ
Ss infixi illi qui uoluunt᷑ stellarũ curs sempit̾ni. Huic subiecti
uii. qui uersantꝰ r&ro contrario motu atq clũ. equib unũ
globũ possid&. illa. qͣm in t̾ris saturniaꝰ nõãt. Deinde est¬
S hominũ guri ꝓsꝑus ⁊ salutaris ille fulgor qͥ dr iouis. ¶Tũ
rutilꝰ gla homibilisq t̾ris que martiũ dicitis. Deinde sib:¬
Ster mediã fore regionẽ sol obein&. dux ⁊ pͥnceps & modator
Sluminũ reliquoꝵ. mens mundi. ⁊ tẽꝑatio. tanta magnit¬
Sdine ut cuncta sua luce lustr& ⁊ cõpleat . Hunc ut conuiteᷤ
Scõseguntur ueneriᷤ alt̾. alt̾ mercurii curs: In infimoq orbe
luna radi is soł accensa conũtitur. Infra aut̃ eã nichil est¬
nisi mortale & caducũ: pͣt̾ aĩos munere deoꝵ hominum

Expanded text:
qui reliquos omnes complectitur, summus ipse deus, arcens et cqui reliquos omnes complectitur, summus ipse deus, arcens et csunt infixi illi, qui volvuntur, stellarum cursus sempiterni; cui subiecti sunt septem, qui versantur retro contrario motu atque caelum; ex quibus unum globum possidet illa, quam in terris Saturniam nominant. Deinde est hominum generi prosperus et salutaris ille fulgor, qui dicitur Iovis; tum rutilus horribilisque terris, quem Martium dicitis; deinde subter mediam fere regionem sol obtinet, dux et princeps et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio, tanta magnitudine, ut cuncta sua luce lustret et compleat. Hunc ut comites consequuntur Veneris alter, alter Mercurii cursus, in infimoque orbe luna radiis solis accensa connisi mortale et caducum, praeter animos munere deorum hominum
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit arcbos ocean mai:¬
entes ȩquore tingi. Australis
contra quasi sẽmel nobis pra
habitationis ur̃ę positione
demersus. nec ipse a nobis
umquam ind&ur:
ultimã ⁊ uicinã trę minima dix̃. cũ t̾ra ppsa in punc tũ
qͣsi ũe postrema iã defittat. Si gͦ stellarũ suꝑioꝵ circi
ut diximꝰ circo soł s̃ gͣndiores : singłȩ aut̾ huiꝰ s magnitu¬
dinis ut ad arcũ una queq suũ modũ parus obtineant.
sine dubio singłȩ s̃ tra ãpliores. qͣm ad soł circũ qͥ suꝑiorib
minor eꝰ punctũ eẽ pͣdiximꝰ. De luira si uere luce luc&
alicita. seq̃nita docebunt. Nȩc cũ. scipioniᷤ intuitꝰ noͣ sine
ammiratione ꝑcires ad t̾ras usq fluxisso & illic familariꝰ
hesiss&. rursꝰ aui monitu ad suꝑiora reuocatꝰ ẽ. ipsũ a celi
exordio sꝑarũ ordinẽ inħ uerba monstrantis. Nouẽ tͥ orbi¬
b uł potiꝰ globis conexa s̃ oĩa. quoꝵ unꝰ ẽ celestis extmus

Expanded text:
ostendit Arctos Oceani metuentes aequore tingui. Australis contra, quasi semel nobis pro habitationis nostrae positione demersus, nec ipse nobis umquam uidetur ultimam et uicinam terrae, minimam dixit, cum terra ipsa in punctum quasi uere iam postrema deficiat. Si ergo stellarum superiorum circi, ut diximus, circo solis sunt grandiores, singulae autem huius sunt magnitudinis ut ad circum unaquaeque suum modum partis obtineant, sine dubio singulae terra sunt ampliores, quam ad solis circum, qui superioribus minor est, punctum esse praediximus. De luna, si uesequentia docebunt. Haec cum Scipionis obtutus non sine admiratione percurrens ad terras usque fluxisset et illic familiaris haesisset, rursus aui monitu ad superiora reuocatus est, ipsum a caeli exordio sphaerarum ordinem in haec uerba monstrantis: «Nouem tibi orbibus uel potius globis conexa sunt omnia, quorum unus est caelestis extimus
Abbreviated transcription (Latin):
stelł nũqͣm hões suspicati sint: ipse pate fecit ad dendo
Stellarũ autͣ globi. magnitudinẽ t̾rȩ facile uncebant. Nam
qͥndo hõo. nͥ quẽ doc trinta phy losophiȩ suꝑͣ hominẽ. inmo
uere hominẽ fec̾. suspicar potest. stellã una oi t̾ra eẽ maio¬
rẽ. cũ uulgo singły uix facis uni flantã eqͣre posse uideantꝰ.
Ergo tunc earũ ue̾ magnatudo asserta credaur si marores
singłas qͣm ẽ ois t̾ra constiterit. qud ħ mͦ lico recoꝗnocas.

Expanded text:
stellis numquam homines suspicati sint, ipse patefecit addendo: «stellarum autem globi terrae magnitudinem facile uincebant.» Nam quando homo, nisi quem doctrina philosophiae supra hominem, immo uere hominem fecit, suspicari potest stellam unam omni terra esse maiorem, cum uulgo singulae uix facis unius fiammam aequare posse uideantur? Ergo tunc earum uere magnitudo adserta credetur, si maiores singulas quam est omnis terra constiterit. Quod hoc modo licet reco
Abbreviated transcription (Latin):
harum quid singłȩ uelint suꝑiꝰ expressinꝰ. cũ
de uirtutib phisosophantium diceremꝰ quas
solas quidam estimarunt ẽe iurtutes. Fserciȩ
sunt purgati iam defecati ꝙ animi. ab om̃i
mundi huiꝰ asꝑgine presse. pureq detersi
llic prudentiȩ ẽ diuina non quasi in electiõe
p̃ferre. sed sola nosse: & hȩc tanquã nichisto
aliud intueri ¶Temꝑantie. t̾renas cupiditates
non reprimere. sed penitꝰ obliuisci fortituoiiꝰ.
passiones ignorare. non uincere. ut nesciat
irasci. cuprat nicħ Ilusticiȩ. ita cũ suꝑa. diui¬
na q mente sociari. ut seruet ꝑpetuũ cum
ea fedus imitando. Quarttȩ sunt quȩ in ipsa
diuina m̃te consistunt. quam diximꝰ. Noyii. uocan
a quarũ exemplo. reliquȩ om̃s ꝑ ordinem
defluunt. Nam si rerũ aliarum multo mag̃
uirtutũ. ideas eẽ in m̃te credenoũ ẽ. Illic
pruoentia est mens ipsa diuina. Temꝑantia.

Expanded text:
Harum quid singulae uelint, superius expressimus cum de uirtutibus philosophantium diceremus, quas solas quidam aestimauerunt esse uirtutes. Tertiae sunt purgati iam defaecatique animi et ab omni mundi huius aspergine presse pureque detersi. Illic prudentiae est diuina non quasi in electione praeferre, sed sola nosse, et haec tamquam nihil sit aliud intueri; temperantiae, terrenas cupiditates non reprimere, sed penitus obliuisci; fortitudinis, passiones ignorare, non uincere, ut nesciat irasci, cupiat nihil...; iustitiae, ita cum supera et diuina mente sociari ut seruet perpetuum cum ea foedus imitando. Quartae sunt quae in ipsa diuina mente consistunt quam diximus νοῦν uocari, a quarum exemplo reliquae omnes per ordinem defluunt. Nam si rerum aliarum, multo magis uirtutum ideas esse in mente credendum est. Illic prudentia est mens ipsa diuina; temperantia
Abbreviated transcription (Latin):
inter stitiis. ab solutionẽ corpoꝵ constare ma¬
nifestum est. Ergo hii duo niũ tria dico ce iiu.
tam multiplici int̾se cognauonis necessitate
sotiati. efficiendis utrisq corporib consen¬
suministri fecłis obsecunt. Nec solum ex¬
plicandis corporib hũ duo niũ collatiuũ pre

Expanded text:
interstitiis absolutionem corporum constare manifestum est. Ergo hi duo numeri, tria dico et quattuor, tam multiplici inter se cognationis necessitate sociati, efficiendis utrisque corporibus consensu ministri foederis obsequuntur. Nec solum explicandis corporibus hi duo numeri collatiuum pr
Abbreviated transcription (Latin):
ntũ dicitur.¶Aut ẽ. ꝙarre a caia. qud̃ cicero qͦtiens opꝰ
ħ nõe fuit. uisũ uocauꝰ. Ultima ex his. 4ͦ. cũ uident᷑. cura it¬
pͣtationiᷤᷤ indigna s. q̃ nichil diuinationis apportãt᷑. eoyn.
cura opp̾ssi aimi. corporisue. siue fortunę. quał uigilantẽ
fatigauerat. talẽ se ingerit dormiẽti.¶ Aĩ. si amator delicus
suis aut fruentẽ se uideat. aut carẽtẽ. si maues qͥs imminẽtẽ

Expanded text:
nium dicitur, aut est φάντασμα quod Cicero, quotiens opus hoc nomine fuit, uisum uocauit. Vltima ex his duo cum uidentur, cura interpretationis indigna sunt, quia nihil diuinationis apportant, ἐνύπνιοcura oppressi animi corporisue siue fortunae, qualis uigilantem fatigauerat, talem se ingerit dormienti: animi, si amator deliciis suis aut fruentem se uideat aut carentem, si metuens quis imminente
Abbreviated transcription (Latin):
apertum lupanar uidere prostantes. ad mirãti¬
q ⁊ causas non conuenientes numinib turpitu
dinis consulenti.: iratas ab ipso se adito pudicitiȩ
suȩ ui ab stractas. ⁊ passim ad eutitib ꝓstitutas:
Adeo se semper ita sairi. ⁊ coli numina maluerunt.
qualiter inuulgus antiquitas fabulata ÷. quȩ
ce imagines. et simulaera. formarum talum
ꝓrsus alienis. & etates tam incrementi quam
diminutionis ignaris. ⁊ amictus ornatusq
uarios. corpus non habentib. assignauit: secim dũ
hec phitagoras ipse atq empedocles. parmeni des
quoq ⁊ eraclitus dediis fabulati sunt. Mec secus
timeus. qui ꝓgenies eorum sicut traditum fuerat
exetutus est. ¶his prelibatis ante quam ipsa
sompnii uerba tractemꝰ: pͥus quot sompnandi modos
obseruatio antiquoꝵ depͣ henderit : cũ liceniã figurarũ ꝗͣ
passim quiescentib ingeruntur: sub diffinitionẽ. ac regła
uetustas miter&. edisseramꝰ. Ut cui eoꝵ generi sõpniũ

Expanded text:
apertum lupanar uidere prostantes, admirantique et causas non conuenientis numinibus turpitudinis consulenti respondisse iratas ab ipso se de adyto pudicitiae suae ui abstractas et passim adeuntibus prostitutas. Adeo semper ita se et sciri et coli numina maluerunt qualiter in uulgus antiquitas fabulata est, quae et imagines et simulacra formarum talium prorsus alienis, et aetates tam incrementi quam diminutionis ignaris, et amictus ornatusque uarios corpus non habentibus adsignauit. Secundum haec Pythagoras ipse atque Empedocles, Parmenides quoque et Heraclitus de dis fabulati sunt, nec secus Timaeus qui progenies eorum sicut traditum fuerat exsecutus est. His praelibatis antequam ipsa somnii uerba tractemus, prius quot somniandi modos obseruatio deprehenderit, cum licentiam figurarum quae passim quiescentibus ingeruntur sub definitionem ac regulam uetustas mitteret, edisseramus, ut cui eorum generi somnium
Abbreviated transcription (Latin):
auilitate secretum. Numenio deqͥniq inter
philosophos occultorum curiosiori. offensam nu¬
minum. quod eleusinia sacra inter pretando
uulgauerit : somnia prodiderunt. uiso sibi
ipsas deusinas deas habitu meretritio ante

Expanded text:
uilitate secretum. Numenio denique inter philosophos occultorum curiosiori offensam numinum, quod Eleusinia sacra interpretando uulgauerit, somnia prodiderunt, uiso sibi ipsas Eleusinias deas habitu meretricio ante
Abbreviated transcription (Latin):
spatio iđ annio. płꝰ minue circũeant. Et ideo cicero hos
iiͦ. eurs comites soł uocauit. qr in spatio pari longe ase
numꝗͣ recedinit. Luna aut̃ tantũ ab his deorsũ recessit.
ut quã illi anno.xx.Uiii. dieb ipsa conficiat. Ideo neq
de triũ suꝑioꝵ ordine: qͣm maniste clareq distinguit
inmensa distantia. Neq de lunȩ regione quȩ ab om̃ib
multũ recessit. int̾ uet̾es aliqͣ fuit dissensio. łłoꝵ uͦ triũ

Expanded text:
spatio, id est anno plus minusue, circumeant. Ideo et Cicero hos spatio, id est anno plus minusue, circumeant. Ideo et Cicero hos duos cursus comites solis uocauit, quia in spatio pari longe a se numquam recedunt. Luna autem tantum ab his deorsum recessit ut, quod illi anno, uiginti octo diebus ipsa conficiat. Ideo neque de trium superiorum ordine, quem manifeste clareque distinguit immensa distantia, neque de lunae regione, quae ab omnibus multum recessit, inter ueteres fuit aliqua dissensio. Horum
Abbreviated transcription (Latin):
tire a platone cicero uideri potest. cũ hic solis sꝑã quartã
hoc est int̾. UiI. a sũmo locũ sextũ tenere cõmenior&.
Ciceroni. atchimedes & caldeoꝵ ratio consentit. Plato.
egiptios om̃iũ philosophiȩ disciplinarũ parentes. secutꝰ est.
qui ita sole int̾luna. ⁊ mercuriũ locatũ uolunt. ut ratio¬
nẽ tñ & dephendint & edixerint. cur a nõnulliᷤ sol supͣ
mercuriũ supͦq uenere eẽ credat᷑. Nã nec illi qͥ ita estiniãt
a sp̃ẽ ueri ꝓcul aberrant. Opuionẽ uͦ istiꝰ ꝑmutationis
hui modi ratio ꝑsuasit. A saturni sꝑa quȩ est pͥma. de .uii.
usq ad sꝑam iouis. a sumo scdam. int̾iecti spati tanta
martiᷤ recedit. ut eunde̾ cursũ biennio ꝑagat. Uenꝰ aut̃
tanto ẽ regione martis inferior. ut ei amniꝰ satis sit ad
zadiacũ ꝑagrandũ. Iã uͦ ita ueneri ꝓxima ẽ stella m̃curii.
& mereurio sol ꝓpinqͥus. ut hu tres celũ pari tẽporis

Expanded text:
tire a Platone Cicero uideri potest, cum hic solis sphaeram quartire a Platone Cicero uideri potest, cum hic solis sphaeram quarhoc est inter septem a summo locum sextum tenere commemoret. Ciceroni Archimedes et Chaldaeorum ratio consentit, Plato Aegyptios, omnium philosophiae disciplinarum parentes, secutus est, qui ita solem inter lunam et Mercurium locatum uolunt ut rationem tamen et deprehenderint et edixerint cur a nonnullis sol supra Mercurium supraqueVenerem esse credatur: nam nec illi qui ita aestimant a specie ueri procul aberrant. Opinionem uero istius permutationis huius modi ratio persuasit. A Saturni sphaera, quae est prima de septem, usque ad sphaeram Iouis, a summo secundam, interiecti spatii tanta Martis recedit ut eundem cursum biennio peragat. Venus autem tanto est regione Martis inferior ut ei annus satis sit ad zodiacum peragrandum. Iam uero ita Veneri proxima est stella Mercurii, et Mercurio sol propinquus, ut hi tres caelum suum pari temporis
Abbreviated transcription (Latin):
geniuiᷤ. ad mediocatẽ hemisꝑii recessisse. Demq pꝰ tres
menses sequentes. trib signis quȩ secunt᷑ emensis. Cancrũ
dico leonẽ. & uirginẽ. inuenit᷑ in libra. quę rursꝰ equat
noctẽ diei. & dũ in ipso signo occidit. mox orit᷑ arieᷤᷤ in
quo sol ante .Ui. meuseᷤᷤ occidẽ solebat. Ideo aut̃ occasũ
eiꝰ magiᷤᷤ quã ortũ eligimꝰ p̃uonendũ. qł signa posteriora
pꝰ occasũ iudentir Ꝙ dũ adhęc que sole mergente uuđi
solunt solẽ redire monstramꝰ. sine dubio eu contrario
motu recedere. ꝙͣ celũ mouetur ostendimꝰ. Ił ec autẽ quȩ
de sole ac luna diximꝰ. &iã quinꝙ stellarũ recessũ. assiguare
susfficient pam enĩ ratione in posteriora signa migrando seꝑ
mundane uolubilitati cõtraria recessione uersant᷑. His
assertis de sparũ ordine pauca dicenda s̃. in quo dissen¬

Expanded text:
Geminis, ad medietatem hemisphaerii recessisse. Denique, post tres Geminis, ad medietatem hemisphaerii recessisse. Denique, post tres menses sequentes, tribus signis quae sequuntur emensis — Cancrum dico, Leonem et Virginem —, inuenitur in Libra, quae rursus aequat noctem diei, et dum in ipso signo occidit, mox oritur Aries, in quo sol ante sex menses occidere solebat. Ideo autem occasum magis eius quam ortum elegimus proponendum, quia signa posteriora post occasum uidentur, et dum ad haec quae sole mergente uideri solent solem redire monstramus, sine dubio eum contrario motu recedere quam caelum mouetur ostendimus. Haec autem quae de sole ac luna diximus, etiam quinque stellarum recessum adsignare sufficient. Pari enim ratione in posteriora signa migrando semper mundanae uolubilitati contraria recessione uersantur. His adsertis, de sphaerarum ordine pauca dicenda sunt, in quo dissen
Abbreviated transcription (Latin):
m̾se sol in signũ postoriꝰ .i. in taurũ recedit. & ita fit ut neq
uergiliȩ neq alia parᷤᷤ tauri illo m̃se uideatur. Signũ enĩ
quđ cũ sole orit᷑. & cũ sole occidit. semꝑ occulit᷑ adeo ut &¬
uicina astra soliᷤ ꝓpinqͥtate celentur: Nam canis tẽ qi uicinꝰ¬
cedens canis occidit astro. N enĩ uult intelligi tauro ori¬
ente cũ sole. mox in occasũ felri canẽ qͥ ꝓximꝰ ẽ tauro.
s occid̾e oũ dic̃ tauro gestante solẽ. qi tunc incipit non
uidĩ sole uicino. Tunc tñ occidente sole libra adeo suꝑior
inuenitur. ut totꝰ scorpiꝰ ortꝰ appareat. Gemini uͦ uicini
uidentꝰ tc̃ occasui. Rurs pꝰ tauri m̾sẽ genn ñ uident᷑.
qr̾ in eos solẽ migͣsse significat. Pꝰ geminos recedit in can¬
crum. & tc̃ cũ occidit mox libra in medio celo ind&ua.
Adeo constat solẽ trib signiᷤ ꝑactis. idẽ arioe. & tauro. &

Expanded text:
mense sol in signum posterius, id est in Taurum recedit, et ita fit ut neque mense sol in signum posterius, id est in Taurum recedit, et ita fit ut neque Vergiliae, neque alia pars Tauri illo mense viquod cum sole oritur et cum sole occidit semper occulitur, adeo ut et uicina astra solis propinquitate celentur. Nam et Canis tunc, quia uicinuscedens Canis occidit astro. Non enim uult intellegi, Tauro oriente cum sole, mox in occasu fieri Canem qui proximus Tauro est, sed occidere eum dixit Tauro gestante solem, quia tunc incipit non uideri sole uicino. Tunc tamen, occidente sole, Libra adeo superior inuenitur ut totus Scorpius ortus appareat, Gemini uero uicini tunc uidentur occasui. Rursus, post Tauri mensem, Gemini non uidentur, quod in eos solem migrasse significat. Post Geminos recedit in Cancrum, et tunc, cum occidit, mox Libra in medio caelo uidetur. Adeo constat solem tribus signis peractis, id est Ariete et Tauro et
Abbreviated transcription (Latin):
Et huiꝰ rei indiciũ ẽ. quđ medio noctiꝰ exoritur. Postremo
totidẽ dieb exemptis. solẽ denuo cõp̃hendit. & uicinꝰ uidet᷑
ortꝰ amboꝵ. quadiũ soli succedens rursꝰ nouetꝰ. & rursꝰ
recedens paulatĩ in orientẽ semꝑ regrediendo relinquat
occasum. Sol quoq ipse nõ alit̾ quã ab occasu in orientẽ
mou&e᷑. & lic& tardiꝰ recessũ suũ quã luna conficiat. quippe
qͥ tanto tempore signũ totũ emetiatur. quanto totũ zodia.
cũ luina discuirit. manifesta tñ & subiecta oculiᷤᷤ motꝰ
sui p̾stat indicia. Hunc enĩ in arioe eẽ ponamꝰ. qđ quia
equinoctiale signũ ẽ. pares horas sompni & diei facit. Inħ
signo cũ occidit. librã.i. scorpii chelas mox oriri uidemꝰ.
& appar& taurꝰ uicinꝰ occasui. Nã uergelias & hyadas par.¬
tes tauri clarioreᷤᷤ. nõ multopꝰ sole mergente uidemꝰ. Seq̃nti

Expanded text:
et huius rei indicium est quod medio noctis exoritur. Postremo, et huius rei indicium est quod medio noctis exoritur. Postremo, totidem diebus exemptis, solem denuo comprehendit, et uicinus uidetur ortus amborum, quamdiu, soli succedens, rursus nouetur et rursus recedens paulatim semper in orientem regrediendo relinquat occasum. Sol quoque ipse non aliter quam ab occasu in orientem mouetur, et, licet tardius recessum suum quam luna conficiat, quippe qui tanto tecum luna discurrit, manifesta tamen et subjecta oculis motus sui praestat indicia: hunc enim in Ariete esse ponam, quod quia aequinoctiale signum est, pares horas somni et diei facit. In hoc signo cum occidit, Libram, id est, Scorpii chelas mox oriri videmus, et apparet Taurus vicinus occasui: nam Vergilias et Hyadas partes Tauri clariores non multo post solem mergentes videmus. Sequenti
Abbreviated transcription (Latin):
dentẽ ab oriente ꝓcedent. nõ ab arioe in taurũ qͥ roro
locatꝰ ẽ. nec a tauro in geminos signũ posteriꝰ᷑ uoluerent᷑. s
geminis in taurũ. & a tauro in ari&ee᷑: recta & cõsona
mundanę uolubilitatiᷤᷤ accessione ꝓdirent. Cũ uͦ a pͥmo in
signũ scdm. a scd̾o ad terciũ. ⁊ inde ad reliqͣ quę postĩora
constat has stellaᷤᷤ. nõ cũ celo sed contͣ celũ moueri. H ut plene
liqueat. astriramꝰ de lunȩ cursu. qđ & claritate sui &
uelocitate notabilior ẽ. Luna postꝗͣ a sole discedens nouata
est. scđo fere die circa occasũ uid&ur. & quasi uicina soli
ante cedenti suꝑ occidens. Tercio die tardiꝰ occidit quam
ille mergit hȩc orit᷑. adeo media parte m̃sis dimidiũ celũ
id unũ hemisꝑiũ ab occasu in occidentẽ recedendo in&itur.
Rurs pꝰ.uii. alioᷤ circa soł occasũ latentiꝰᷤ hemispis ũticẽ ten&.

Expanded text:
dentem ab oriente procederent, non ab Ariete in Taurum, qui retro dentem ab oriente procederent, non ab Ariete in Taurum, qui retro locatus est, nec a Tauro in Geminos, signum posterius, uoluerentur, sed a Geminis in Taurum, et a Tauro in Arietem recta et mundanae uolubilitatis consona accessione prodirent. Cum uero a primo in signum secundum, a secundo in tertium, et inde ad reliqua, quae posteriora constat has stellas non cum caelo, sed contra caelum moueri. Hoc ut plene liqueat, astruamus de lunae cursu, quia et claritate sui et uelocitate notabilior est. Luna, postquam a sole discedens nouata est, secundo fere die circa occasum uidetur, et quasi uicina soli antecedenti superoccidens. Tertio die tardius occidit quam ptem cum ille mergit, haec oritur. Adeo media parte mensis dimidium caelum, id est unum hemisphaerium, ab occasu in orientem recedendo metitur. Rursus post septem alios circa solis occasum latentis hemisphaerii uerticem tenet,
Abbreviated transcription (Latin):
uirgiliȩ nec asui umꝗͣ copulatione se diꝑgunt. nec hyadas
quȩ uicinȩ sunt deser̃. aut orionis ꝓximã regionẽ relinqunt
Septentrionũ compago non soluit᷑. anguis qͥ int̾ eoᷤ labit᷑ semel
circũfusũ non mutat amplexũ. Hȩc uͦ mͦ in hac. mͦ in illa celi
regione iusunt & sepe cũ in unũ locũ duȩ pluresue conuenerĩt.¬
& aloco tamen in qͦ simul uisȩ s. & a se postta separant᷑. ex hoc
ħ quisq poterit. quđ uis affirmat. Querendũ ẽ gͦ utrũ ab
ortu adoccasũ. an in cõtrariũ motu ꝓpͥo reuoluant᷑. S & ħ
querentib nob̾ non solũ manifestissima ratio. s uis quoq ipse
monstrabit. Considemꝰ enĩ signoꝵ ordinẽ qͥb zõdiacũ diuisũ
uel distinctũ uidemꝰ. & ab uno signo quolib& ordinis eius
sumamꝰ exordiũ. Cũ aries exorit᷑. pꝰ ipsũ taurꝰ emergit. hũc
gemini secunt. hos cancer. & ꝑ ordinẽ reliꝗͣ. Si iste gͦ iocci¬

Expanded text:
Vergiliae: nec a sui umquam se copulatione dispergunt, nec Hyadas, Vergiliae: nec a sui umquam se copulatione dispergunt, nec Hyadas, quae uicinae sunt, deserunt aut Orionis proximam regionem relinquunt. Septentrionum compago non soluitur; Anguis, qui inter eos labitur, semel circumfusum non mutat amplexum. Hae uero modo in hac, modo in illa caeli regione uisuntur, et saepe, cum in unum locum duae pluresue conuenerint, et a loco tamen in quo simul uisae sunt et a se postea separantur. Ex hoc quisquam poterit quod uisus adfirmat. Quaerendum est ergo utrum ab ortu ad occasum an in contrarium motu proprio reuoluantur. Sed et hoc quaerentibus nobis non solum manifestissima ratio, sed uisus quoque ipse monstrabit. Consideremus enim signorum ordinem quibus zodiacum diuisum uel distinctum uidemus, et ab uno signo quolibet ordinis eius sumamus exordium. Cum Aries exoritur, post ipsum Taurus emergit. Hunc Gemini sequuntur, hos Cancer, et per ordinem reliqua. Si istae ergo in occi
Abbreviated transcription (Latin):
s occuliᷤ qͦq ipsis possit ꝓbari. tm̃ ut nob̾ de ħ sit cum ꝑtina¬
cit᷑ negante tractatꝰ. age quisq ħ tibi liquere dissimulas.
simul om̃ra quę uel contentio sibi fingit detrec tans fidẽ.
uel q̃ ipsa ueritas suggerit. ĩ diuisionis mẽbͣ mutamꝰ. has
eiraticas cũ luminib duob aut infixas celo ut alia sydera.
nullũ si motũ nr̃is occuliᷤᷤ indicare. s feiri mundanȩ̨
cõuersioniᷤ impoeu aut moueri sua qq̃ accessione dicemꝰ.
Rursꝰ si mouent᷑. aut celi urã secuntur ab ortu in occasũ.
i comuni & suo motu meantes. aut contrario recessu in
orientẽ ab occidentis parte uersantur. Pret̾ ħ ut ichil potest
uel fingi. uel eẽ. Nunc uideamꝰ. quid ex his poterit uerum
ꝓbari. Si infrcȩ ẽent. numꝗͣ ab eadẽ statione discederent.
s in hadẽ locis semꝑ ut aliȩ uderentur. Ecce enĩ de infixis

Expanded text:
sed oculis quoque ipsis possit probari. Tamen ut nobis de hoc sit cum pertinased oculis quoque ipsis possit probari. Tamen ut nobis de hoc sit cum pertinaciter negante tractatus, age, quisque tibi hoc liquere dissimulas, simul omnia quae uel contentio sibi fingit detractans fidem, uel quae ipsa ueritas suggerit, in diuisionis membra mittamus. Has erraticas, cum luminibus duobus, aut infixas caelo, ut alia sidera, nullum sui motum nostris oculis indicare, sed ferri mundanae conuersionis impetu, aut moueri sua quoque accessione dicemus. Rursus, si mouentur, aut caeli uiam sequuntur ab ortu in occasum, et communi et suo motu meantes, aut contrario recessu in orientem ab occidentis parte uersantur. Praeter haec, ut opinor, nihil potest uel esse uel fingi. Nunc uideamus quid ex his poterit uerum probari. Si infixae essent, numquam ab eadem statione discederent, sed in isdem locis semper, ut aliae, uiderentur. Ecce enim, de infixis,