comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuint s cuertabul inueniũt eoꝵ locatõnes
precia pret̾itor amnoꝵ singłoꝵ deducu̾t octo¬
gesimas et ita er reliqua sũma ꝑte reddi pro
fu̾nt oli fcĩ tanti ẽe semꝑ estimant. Itaq non¬
nullis ciuitatib eł publica opaet priuatas do

Expanded text:
erint, sed cum ex tabulis inveniunt eorum locationes, pretia praeteritorum annorum singulorum deducunt octogesimas et ita—ex reliqua summa pro rata parte reddi pro fuerint olim facti, tanti esse semper aestimantur. itaque nonnullis civitatibus et publica
Abbreviated transcription (Latin):
lelphicus appollo socrate dim sapi¬
entissimu phithie responsis ẽꝓfess¬
Is aut̃ memoras priscent doctissĩe
diasse oportuisse hõmi pectora
snesttata et apta ẽe uti nõcctultos hr̃ent sen
ꝯstitiusset. Sem ita fuusset nõ sõ lautes et
uicia aĩoꝵ ad manĩ aspice̾ntur s eciã disci
plinar scĩe sub occuloꝵ osideratõne subiecte
nõ incertis uidicus ꝓbarent s et doctis et
scientib auctoritas egregia et stabilis addetꝰ¬

Expanded text:
ollo Socratem omnium sapientissimum Pythiae responsis est professis autem memoratur prudenter doctissimeque dixisse, oportuisse hominum pectora fenestrata et aperta esse, uti non occultos haberent sensconstituisset! si enim ita fuisset, non solum laudes aut vitia animorum ad manum aspiplinarum scientiae sub oculorum consideratione subiectae non incertis iudiciis probarentur, sed et doctis et scientibus auctoritas egregia et stabilis adde
Abbreviated transcription (Latin):
tus marine subuectõne habuent ad meĩa
ꝯportatones erpeditas tũc turnu muioꝵ¬
q fundam̃ta sic sunt fucienda uti fodiant᷑
si queant inuenit ad sondũ et in illido qnͣ¬
crassitudie ampliore ꝙ parietu qui aupra
terram sut fututi et ea impleant ꝙ̃ soldi¬
ssima fructura. ¶tẽ t̾tes sunt ꝓiciende in
ertiorẽ pte ut cuad muru hosts impetu
uelit appniquare aturrib dertra et sini¬

Expanded text:
tus marinae subvectionis habuerit ad moenia tus marinae subvectionis habuerit ad moenia comportationes expeditas, tunc turrium murorumque fundamenta sic sunt facienda, uti fodiantur, si queat inveniri, ad solidum et in solido, quacrassitudine ampliore quam parietum, qui supra terram sunt futuri, et ea impleantur quam solidissima structura. Item turres sunt proiciendae in exteriorem partem, uti, cum ad murum hostis impetu velit
Abbreviated transcription (Latin):
paludib ꝙ hiis ronib hñt in credibilem
salubritate quib aut̃ sut insidentes pulii
des et nohñt eritus ꝓfluentes neq per
flua neq ꝑfossas uti pontine standopii¬
trescunt et hũores graues et pestilentes
sapia netus ꝙ dyo medes ab troya redi
elphiyas iodrus in eiusmoi loas fuert e¬
llocatu ex quo nicole ꝙ annns egrotando
laborantes aln ꝑuenerut ad marcũ hosti¬
nũ ab eoq publice petentes impetrauert
ut hns rdoneũ locũ admema tñ fferenda
couareret eligeret q tũc hns moratus nõ
re mercatus est possessione loco salubri
ab senatuq pploq romano pecut ut licc̾t¬
iuit mimoq se scͥpstõ singulis iinicipi¬
mare et portũ elatu muncipio ꝑfecit Ita¬
Q nũc salpim quatuor milia pasius ꝓgies¬
s ab opito uet̾e hĩtant salubri. loco. te fũ¬
erit salubeitatis ĩ memũ collocandor
erplicato regionesq elee fuerit fructib
adelendam auitate copiose et marũ min¬
tones aut oportuitates fluminũ sen ꝑpor¬

Expanded text:
d his rationibus habent incredibilem salubritatem. Quibus autem insidentes sunt paludes et non habent exitus profluentes neque per flumina neque per fossas, uti Pomptinae, stando putescunt et umores graves et pestilentes lpia vetus, quod Diomedes ab Troia redieElpias Rhodius, in eiusmodi locis fuerat conlocatum, ex quo incolae quotannis aegrotando laborantes aliquando pervenerunt ad M. Hostilium ab eoque publice petentes impetraverunt, ut is idoneum locum ad moenia transferenda conquireret eligeretque. tunc is moratus non re mercatus est possessionem loco salubri ab senatuque populoque Romano petît, ut licivisit nummoque sestertio singulis municipiaperuit in mare et portum e lacu municipio perfecit. itaque nunc Salpini quattuor milia passus progressi ab oppido veteri habitant in salubri loco. Cuerit salubritatis moenium conlocandorum explicatio regionesque electae fuerint fructibus ad alendam civitatem copiosae, et viarum munitiones aut opportunitates fluminum seu per por
Abbreviated transcription (Latin):
uti phyra nit se ꝯpoi̾ta alte uti posset de su¬
mo sudib et lapidib accedentes repelse.
Tũe uo ad aĩaduersũ est alia eos tela pret̾
fudes nõ hr̃e neq posse longius a muropp̃
pondus iaculari impatũ est fastidos exuit¬
gis alligatos et façes ardentes adeã mu¬
ñitõne̾ accedentes mictẽ. Itaq celit̾ mili¬

Expanded text:
uti pyra inter se composita alte, uti possent de suuti pyra inter se composita alte, uti possent de summo sudibus et lapidibus accedentes repellere. tunc vero cum animadversum est alia eos tela praeter sudes non habere neque posse longius a muro propter pondus iaculari, imperatum est fasciculos ex virgis alligatos et faces ardentes ad eam munitionem accedentes mittere. Itaque celeriter mili
Abbreviated transcription (Latin):
Arixuo qui nõ est notus insihus mum¬
cipalib quest ce̾ ripã fluis padi et ucto¬
ia maris adeiam nõ solũ absuci uehem̃ti ama¬
ritate acarie aut tinea nõ nocet᷑ s eciã flania
engi nõ recipit nec ip̃e ꝑse põt ardere nisi
uti sitũ infornate adcaloẽ coqdam alus lig¬
nis urat nec tñtũc fla̾niã recipit nec car
hũore a̾ et t̾rene et spisse solidata nõ ht̃ spa¬
cia foraminu qua possit ignis penettare te¬
icitq eius m̃ ut patitur ab eoci sibi eito no¬
ceri pp̃ qd̾ pondus ab aqua nõ sustiuet̾ ucũ
portatur aut in nanib aut eupr abieg¬
nas rates collocat. Ea aut̃ mat̾ies ꝙ̃ adm̃
sit inuenta est causa cognosce. ¶Omus ce¬
ncipus p̾stare omeatus ibiq ẽet castellu
munitũ q uoc aretur iarignu tũc qui in eo
ferunt natur ali munitone ꝯfisi nolierũt un¬
ꝑio parere. Itao imꝑator ee pias iussit ad¬
mouei̾ erat aut̃ ante cius castelu portã tur¬
ris ex hac matia altus trabib transuersis

Expanded text:
otus nisi îs municipalibus, qui sunt circa ripam fluminis Padi et litora maris Hadriani, non solum ab suci vehementi amaritate ab carie aut tinea non nocetur, sed etiam flammam ex igni non recipit, nec ipse per se potest ardere, nisi uti saxum in fornace ad calcem coquendam aliis lignis uratur; nec tamen tunc flammam recipit nec carbumore autem et terreno est spisse solidata, non habet spatia foraminum, qua possit ignis penetrare, reicitque eius vim nec patitur ab eo sibi cito noceri, propterque pondus ab aqua non sustinetur, sed cum portatur, aut in navibus aut supra abiegnas rates conlocatur. Ea autem materies quemadmodum sit inventa, est causa cognoscere. divus Caenicipiis praestare commeatus, ibique esset castellum munitum, quod vocaretur Larignum, tunc, qui in eo fuerunt, naturali munitione confisi noluerunt imperio parere. itaque imperator copias iussit admoveri. erat autem ante eius castelli portam turris ex hac materia alternis trabibus transversis
Abbreviated transcription (Latin):
solidata neq a tempestatib neq ab ignis
uehem̃cia nocetur Id ant̾ marie nidicare
uoet emonuntis que sut cẽ mumipiute¬
rentis ex hus fcã lapidicinis. Namq hñt
statuas amplas fcas egregie et minoras¬
gilla floresq et an achiuitos eligant̾ stus¬
ptes q cũ sira uetusta sic appent recencia
tii dehus laptortuus iaeris flatura for¬
mas opatas unit ex ls ad es fundendũ
maximias utilgates que si ꝓpe urbem es¬
sent dignũ eet ut ex hns officiis omia

Expanded text:
solidata neque ab tempestatibus neque ab ignis vehementia nocetur. Id autem maxime iudicare licet e monumentis, quae sunt circa municipium Ferenti ex his facta lapidicinis. namque habent et statuas amplas factas egregie et minora sigilla floresque et acanthos eleganter scalptos; quae, cum sint vetusta, sic apparent recentia, rii de his lapidicinis in aeris flatura formis comparatis habent ex his ad aes fundendum maximas utilitates. quae si prope urbem essent, dignum esset, ut ex his officinis omnia
Abbreviated transcription (Latin):
egrotant cil chorus tussiñt cũ septẽtno¬
angi portis et plateis nõ possunt osiste
pp̃ uehemenciã frigoris uentus aut est
aeris est siuens uno cũmcerta motus re¬
dudencia nascit cuteruor ofendit luorẽ
et delatentib celi rõnib artifitõsis reꝵ
in uentõnibo diumitatis erpnse ueritatẽ
Funt enĩ eopile aeree: caue hec hñt pue

Expanded text:
egrotant: cum chorus, tussiunt: cum septentangiportis propter vehementiam frigoris. Ventus autem est aeris fluens unda cum certa motus redundantia. nascitur, cum fervor offendit umorem et de latentibus caeli rationibus artificiosis rerum inventionibus divinitatis exprimere veritatem. fiunt enim aeoli pilae aereae ca
Abbreviated transcription (Latin):
natur l. temꝑ itura figurant᷑ omi aĩaliũ n
mudo guatun qualitates. ¶Eigo in quib
cporib cũ er suꝑat epͥncipus calor tũc int̾¬
ferudu acctĩs ptib celũ cũ nsidit s̃ aptas ue¬
ns pluiꝙ̃ patit enurtionib naturali temꝑ¬
atura corpus. Ite si humor eccis auit corpii
uenas imꝑ aresq eas fecit cetera pͥncipia¬
ut liqueta corrupta dilulat et dissolunt cpe¬

Expanded text:
m animalium in mundo generatim qualitates. Ergo in quibusvis corporibus cum exsuperat e principiis calor, tunc interfervidum ab certis partibus caelum, cum insidit in apertas venas plus quam patitur e mixtionibus naturali temperatura corpus. item si umor occupavit corporum venas inparesque eas fecit, cetera principia liquido corrupta diluuntur, et dissolvuntur compo
Abbreviated transcription (Latin):
soliditatẽ. ⁊ qmã nõ nllos celi aut mopia
aut impendenti loco deceptõ cogit sic erit fa¬
ciendũ iolũ subtrabat᷑ alie ut sit intactu ab
rutẽ et panimto obruta em̃ inhus cũ sũt ue¬
tustate martũ a suĩt tem subcidendia pelina

Expanded text:
soliditatem. sed quoniam nonnullos celeritas aut inopia aut in pendenti loco dissaeptio cogit, sic erit faciundum. solum substruatur aliae, ut sit intactum ab rudere et pavimento; obruta enim in his cum sunt, vetustate marcida fiunt; deinde subsidentia proclina
Abbreviated transcription (Latin):
amiũ uarictatee spissitatẽ nõ pot incor
recipe liquorẽ s fugiens ab huore resistit et
te quet et efficit in quib ẽopib ea ninosa
re collocatur recipiẽs penit pforania liqiẽ
gecto aere et igm opatone hnde pe ua¬

Expanded text:
ates propter spissitatem non potest in corpus recipere liquorem, sed fugiens ab umore resistit et torquetur et efficit, in quibus est operibus, ea rimosa. re conlocatur, recipiens penitus per foramina liquorem eiecto aere et igni operatione umidae
Abbreviated transcription (Latin):
mata reꝵ ꝓcreate quib q mitionibꝰ pͥn¬
pior ogressus temꝑent nẽ obscara. s ꝑspi¬
cua legentib sint rõcinahor. Namq nlla
mat̾iaꝵ gnͣa neq corpoa̾ neq res neq pͥn¬
cipior cẽtu nasci neq subici intellectui por¬
sunt neq alit̾ natura reꝵ preteptis phisi¬
sunt sb̾tilib ronib hant deniratones.
rłic̃e p̾ͥncipiũ eracditus ephesius qui pp̃
obscuritate scriptor agrecis stoturos es
nõ nilli i diuidna noatauerũt pytogore¬
or uẽtas iplina adiecit ad aꝙ̃ et igñẽ ae
et tenũ erot demotrit .s. etsi nõ pp̾e rs

Expanded text:
rum procreatae quibusque mixtionibus principiorum congressus temperentur, ne obscura sed perspicua legentibus sint, ratiocinabor. namque nulla materiarum genera neque corpora neque res sine principiorum coetu nasci neque subici intellectui possunt, neque aliter natura rerum praeceptis physisint, subtilibus rationibus habeant demonstrationes. rerum esse principium; Heraclitus Ephesius, qui propter obscuritatem scriptorum a Graecis skoteino\s est nonnulli individua vocitaverunt; Pythagoreorum vero disciplina adiecit ad aquam et ignem aera et terrenum. ergo Democritus, etsi non proprie res
Abbreviated transcription (Latin):
los iꝓbandũteq uolo eẽ mecũ ꝙ tua opa
sim usurus. ¶ Er eo dmoccates arege nõ¬
ab discessit et ni egrptĩ est eũ psecutus. Ibi
alerander cĩ ̃ tontisset põtu natui aliter
tutũ eraporiũ egregiũ campos eẽ totũ egrp
frum̃tarios ⁊ magnis flumib nsi magnas
utilitates uisiit eñ suo noĩe ciuitatẽ allexi¬
dria ꝯstitue. Itaq drnocrates afacie dignita¬
te q corporis ꝯm̃datus ad eam noblitãte p¬
uenit michi aut imꝑato staturam nõtribu
it faciem deformauit etas ualido dectarit
uires. Itaq qm̃ ab his presidns sũ destus
paurilia scie scripta q̃ ut spo ꝑuemia adom̃¬
datõne̾. Cũ aut pͥmo uoluie de offico̾ archi¬
tecture t̾mĩatõib ꝙ artis pscripsi. Itẽ de
menib et intra menia areaꝵ diuĩionib
sequatur ordote edio sacris et publicis edi¬
metis debeant ẽẽ utierplicent nõ putam añ
ponendũ nui pus de matie copus e quib col¬
latis edificia structuris et mat̾ie rõnibꝰ ꝑfi¬

Expanded text:
olo esse mecum, quod tua opera sum usurus'. Ex eo Dinocrates ab rege non discessit et in Aegyptum est eum persecutus. ibi Alexander cum animadvertisset portum naturaliter tutum, emporium egregium, campos circa totam Aegyptum frumentarios, inmanis fluminis Nili magnas utilitates, iussit eum suo nomine civitatem Alexandriam constituere. ita Dinocrates a facie dignitateque corporis commendatus ad eam nobilitatem pervenit. mihi autem, imperator, staturam non tribuit natura, faciem deformavit aetas, valetudo detraxit vires. itaque quoniam ab his praesidiis sum desertus, per auxilia scientiae scriptaquautem quae primo volumine de officio architecturae terminationibusque artis perscripsi, item de moenibus et intra moenia arearum divisionibus, insequatur ordo de aedibus sacris et publicis aedimetriis debeant esse, uti explicentur, non putavi amateriae copiis, e quibus conlatis aedificia structuris et materiationibus perfi
Abbreviated transcription (Latin):
dm ut accedet itrogauit q quis esset.
At ille dmocrates inquit architectuis mac¬
do qui ad te cogitaton t formas affectõ
dignas tuedaritati namq athon mori¬
then. formaui instatue uirilis iguram
ue manuleua de signaui auitatis
ssime mema dertra paterẽ qui ercipet õ¬
niũ fluinũ que sunt i eo monte aquã ut ĩ¬
de imine ꝓfunderetur.¶ Delectatus ale
tate tueri. eũ inuenis des nõ pou nͥ tũs¬
maruus subiectõni dynocrates in quit

Expanded text:
 ut accederet, interrogavitque, quis esset. at ille: 'Dinocrates', inquit, 'architectus Macedo, qui ad te cogitationes et formas adfero dignas tuae claritati. namque Athon montem formavi in statuae virilis figuram, cuius manu laeva designavi civitatis amplissimae moenia, dextera pateram, quae exciperet omnium fluminum, quae sunt in eo monte, aquam, ut inde in mare profunderetur'. Delectatus Alextatem tueri. cum invenisset non posse nisi transmarinis subvectionibus: 'Dinocrates',
Abbreviated transcription (Latin):
gul subettue te teda athenis a¬
riopugi antiꝗtatio exemplar ad ħ tp̃c luto
tectũ. Nte in copitolo omone face pot
et sigiiticare mores uetustatis romuli ci¬
sa et in arte sacror sa stram̃tis tecta. Ita
hus sigris de antiquis inuentõnib edi¬
fitõr slc ea fiusse rõcinates possumꝰ iudic¬
re ¶Aiant cotidie faciendo c̾tõres man
ad edificandũ ꝑfecissent et sollertia inge¬
nii excendo ꝑosueticoniẽ ad artes puenĩs¬
senti cũ ecia industria in aimus eoꝵ adiecta
ꝑfecit ut qui fuerat in hus studiosores sa¬
Um erge hita fiũnt pͥmo ostituta
et natũra nõ solũ sensibs ornauisset
gentis ꝙ adm̃ reliqua aĩalia s eciã cogitu¬
tonbo et osilus armausset mentis ẽt sub¬
tes et discipliuas efa agrẽstaiq uita ad
mansuctam ꝑduxerũt hisanitate̾ . Tũcat̃¬
nistruentes aĩose et ꝓspicientes maiorib
cogitatonib er uarictate arciũ natis ut
cissasset ecia tomos fundatas et latcis

Expanded text:
thenis Areopagi antiquitatis exemplar ad hoc tempus luto tectum. item in Capitolio commonefacere potest et significare mores vetustatis Romuli casa et in arce sacrorum stramentis tecta. Ita his signis de antiquis inventionibus aedificiorum, sic ea fuisse ratiocinantes, possumus iudicare. Cum autem cotidie faciendo tritiores manus ad aedificandum perfecissent et sollertia ingenia exercendo per consuetudinem ad artes pervenissent, tum etiam industria in animis eorum adiecta perfecit, ut, qui fuerunt in his studiosiores, faum ergo haec ita fuerint primo constituta et natura nogentes quemadmodum reliqua animalia, sed etiam cogitationibus et consiliis armavisset mentes et subtes et disciplinas, e fera agrestique vita ad mansuetam perduxerunt humanitatem. Tum autem struentes animose et aevo prospicientes maioribus cogitationibus ex varietate artium natis, non casas sed etiam domos fundatas et latericiis
Abbreviated transcription (Latin):
facieno. Sũnis pietib structura testacea sb̃
regula subiciat᷑ altitudĩe certit sesꝗ pedali hi¬
beat q plecturas coronar ita uitare pot̾unt
que solent in hns fĩ uicia. ¶ Cũ enĩ tecto re¬
gle funt fracti aut auentis delecte qua pos¬
sint ab u̾brib aque ꝓplũe nõ paciet᷑ ĩ orica
testatea ledi lat̾em si plectura coronaꝵ reiciet
ertra pẽpendicłin fallas et a carõne fuabit
integras pietã laticoꝵ structuras de ip̃a at
testa si fit optima seu uitosa ad structurã sta¬
tĩ nemo pet indicare ꝙ intẽpestatib a estatẽ
intecte cũ ẽ collocata tucsi est firi ꝓbatur
Nam que nõ fun̾it ertẽtelabor aut par ert
cocta ibi se oñtet ẽe uicio sa gelicidns et pru¬
matacta. ¶Ergo queno̾ intẽctis potit pati
laborem ea nõ pot in structura omi feñdo c̃ẽ
fina. Quare maris er uet̾ib reglis tictastie
quidã ue inuenti eẽnt. Qnͣtũ em̃alitati et
loci lai am̃ito ꝓsunt tanto maiori et om̃ist cala¬

Expanded text:
faciendum. summis parietibus structura testacea sub tegula subiciatur altitudine circiter sesquipedali habeatque proiecturas coronarum. ita vitari poterunt quae solent in his fieri vitia; cum enim in tecto tegulae fuerint fractae aut a ventis deiectae, qua possint ex imbribus aqutestacea laedi laterem, sed proiectura coronarum reiciet extra perpendiculum stillas et ea ratione servaverit integras parietum latericiorum structuras. De ipsa autem testa, si sit optima seu vitiosa ad structuram, statim nemo potest iudicare, quod in tempestatibus et aestate in tecto cum est conlocata, tunc, si est firma, probatur; namque quae non fuerit ex creta bona aut parum erit cocta, ibi se ostendet esse vitiosam gelicidiis et pruina tacta. ergo quae non in tectis poterit pati laborem, ea non potest in structura oneri ferendo esse firma. quare maxime ex veteribus tegulis tecta et quidem ne inventi essent; quantum enim celeritate et loci laxamento prosunt, tanto maiori et communi sunt cala
Abbreviated transcription (Latin):
tud̾ib et alcitudi ꝙ̃ amplissimis demĩ
fundam̃tũ mur deprimendũ intra alucu
fosse et co ertruendũ est cacrassitudine ut
opus t̾remi facile sustincat᷑. ¶ Itẽ int̾iore
ꝑte sul tructõius fundamentũ distans ab
ertiore introrsus amplo spacio ita uti co¬
hortes possint ꝙ̃ adm̃ iacie instructe ad de¬
ferendũ supra latitioiem aggis osiste. Qĩ
aut̃ fundanita ita distancia mt se fuint ꝯ¬
stituta tũe mt̾ ea alia transnersa quicta ei¬
tiori et int̾iori finto am̃to peceniati dispoi¬
ta ꝙͣ adni ferre dentes soluentes se collocẽ¬
tur. Cũ enĩ sic erit fcm̃ tũc ita oneris t̾rã
magnituto distributa in ꝑuas ꝑtes neq
uinuersa pendere premens potit ulla rõe
ertrudẽ muri substructõnes. ¶De np̃o at
sut sara quadrata sũ siler seu cemẽtũ aut
coctus lat siue cricous inis ert utendũ
Nõ eni er uti babilomce hinidantes liqdo
bitie cala et arena et tocto latẽ fom̃¬

Expanded text:
uam amplissimis, deinde fundamentum muri deprimendum est infra alveum fossae et id extruendum est ea crassitudine, ut opus terrenum facile sustineatur. Item interiore parte substructionis fundamentum distans ab exteriore introrsus amplo spatio, ita uti cohortes possint quemadmodum in acie instructae ad defendendum supra latitudinem aggeris consistere. cum autem fundamenta ita distantia inter se fuerint constituta, tunc inter ea alia transversa, coniuncta exteriori et interiori fundamento, pectinatim disposita quemadmodum serrae dentes solent esse conlocentur; cum enim sic erit factum, tunc ita oneris terreni magnitudo distributa in parvas partes neque universa pondere premens non poterit ulla ratione extrudere muri substructiones. De ipso autem sunt saxa quadrata sive silex seu caementum aut coctus later sive crudus, his erit utendum. non enim, uti Babylone abundantes liquido bitumine pro calce et harena ex
Abbreviated transcription (Latin):
orma coria equa crassitudine fueri stit¬
ta plisedi somu cũ imptes et in equales
ordines corio: dirigunt. a itaq sũt io
firma pnioq ip̃a cẽm̃ta sut spissa et soica
ꝓpͥetate neqite mat̾ia post erige oreui¬
tẽ ¶ Alt aut̾ ꝙ̃ amplecto appellant qui
eciã nñiustia utunt quor frontes polunitꝰ
reliquaita uti sunt nata cũ ina colo cata
altius alligant couignitis s nr̃i celitate
studentis erecta coliõcantis fiontib pn¬
tes et ĩ medio facit fc̃is sepatĩ cũ mã cem̃¬
tis ita tres fuscitant in ea structuta crustio
dui froncu et una media fracture. ¶¬
ci uõ nõ ita s plana collecanites et longitu¬
dines eoꝵ altius incrasaticoine̾ instruẽtes
nõ media farcuit s estus frõtatis ppetua
et ĩ una crassiticomẽ pietũ ꝯsolidant. pre¬
tea int̾ponũt sunglos crassitudie ppetila
pti aq pre frontatos quos dratanos ap¬
pellant qui marĩe religando ofirmat ue¬

Expanded text:
omnia coria aequa crassitudine fuerint structa; pseudisodomum, cum inpares et inaequales ordines coriorum diriguntur. ea utraque sunt ideo firma, primum quod ipsa caementa sunt spissa et solida proprietate neque de materia possunt exsugeretem. Altera est quam e/mplekton appellant, qua etiam nostri rustici utuntur. quorum frontes poliuntur, reliqua ita, uti sunt nata, cum materia conlocata alternis alligant coagmentis. sed nostri celeritati studentes, erecta conlocantes frontibus serviunt et in medio farciunt fractis separatim cum materia caementis. ita tres suscitantur in ea structura crustae, duae frontium et una media farturae. Graeci vero non ita, sed plana conlocantes et longitudines eorum alternis in crassitudinem instruentes, non media farciunt, sed e suis frontatis perpetuam et unam crassitudinem parietum consolidant. praeterea interponunt singulos crassitudine perpetua utraque parte frontatos, quos dia/tonoi appellant, qui maxime religando confirmant parie
Abbreviated transcription (Latin):
aqua cellocata ꝑmanẽt sñ nicns utiles sẽ¬
pit̾no Itaq nõ solũ in muro si eciã ĩ subtt¬
tõnibꝰ q̃q panetes murali crassitidie er̃
faciendi hac rõne religati nõ cito uiciabũt
Antualla aut̾ tuariũ ĩta sũt facienda ut
ne longius sit alia ab alia sagicta emissio¬
nis uti si qua opugnet᷑ tñ a t̾tib queert
dertra et sinstra scorpionib reliꝗs q celoꝵ
q̃ re pugnabũt rescintent et si celit̾ admit¬

Expanded text:
ocata permanet sine vitiis utilis sempiterno. itaque non solum in muro sed etiam in substructionibus quique parietes murali crassitudine erunt faciundi, hac ratione religati non cito vitiabuntur. Intervalla autem turrium ita sunt facienda, ut ne longius sit alia ab alia sagittae missionis, uti, si qua oppugnetur, tum a turribus, quae erunt dextra sinistra, scorpionibus reliquisque telorum qui repugnabunt rescindent et, si celeriter admi
Abbreviated transcription (Latin):
cauo fuato ẜm orthoseatas int̾nsecus exru¬
bro saro quadrato. aut ex testa aut et cilicib
ordinatiis scruat bipetales pietes et cũ hus
terit eẽ sine uicõ sempit̾nũ ꝙ cubilia et cos¬
Daq nõ est atempnenda grecor str ictu¬
ra no em utut emolli cem̃to structura
pollita. S cũ dix discesẜint aquadeato po¬
nũt desilice seu lapide duro oromaĩa et
uti laticia struentes alligant eoꝵ alt̾ius
corus coagnita et sic maritue ad et̾ntate
firmas ꝑficuit untutes. ¶Ei at uuo¬

Expanded text:
cundum orthostatas intrinsecus ex rubro saxo quadrato aut ex testa aut ex silicibus ordinariis struat bipedales parietes, et cum his terit esse sine vitio sempiternum, quod cubilia et coItaque non est contemnenda Graecorum structura; non enim utuntur e molli caemento structura polita, sed cum discesserunt a quadrato, ponunt de silice seu lapide duro ordinaria, et ita uti latericia struentes alligant eorum alternis coriis coagmenta, et sic maxime ad aeternitatem firmas perficiunt virtutes. haec au
Abbreviated transcription (Latin):
octouentor designate sint in descͥptõne
cu pangulos int̾er duas uentor ngioes
e plattar et angipertor utemt debere
dingi descriptõnes. ¶ Hns em rõmb et e
diusione ercdut er ex h̃tatõnib et intic

Expanded text:
octo ventorum designatae sint in descriptione. tum per angulos inter duas ventorum regiones et platearum et angiportorum videntur deberi dirigi descriptiones. His enim rationibus et ea divisione exclusa erit ex habitationibus et vic
Abbreviated transcription (Latin):
gancia uite. ¶ Tgitur dehus reboꝰ que st
in etiacus a uilersũ udonce quibq sut qͥ¬
litatib et quas ł eant uirtutes ut potucro
dica. ssi qui de ordine huuꝰ lbri disputare
uoluit ꝙ putault eũ pmi mititui oportuis
ue putet meerrauisse sic redda roncm.
mcorpus
architecture scriberẽ pͥmo uoliũe pu¬
aii quib erudictõnib et disciphins es¬

Expanded text:
. igitur de his rebus, quae sunt in aedificiis ad usum idoneae, quibusque sunt qualitatibus et quas habeant virtutes, ut potuero, dicam. Sed si qui de ordine huius libri disputare voluerit, quod putaverit eum primum institui oportuisse, ne putet me erravisse, sic reddam rationem. m corpus architecturae scriberem, primo volumine putavi, quibus eruditionibus et disciplinis es
Abbreviated transcription (Latin):
rant. Qt cũ itaerploratũ hẽat ut ĩuci¬
ant̾ regiones et ortut er̾ r̾cinã
musiũ medus menb aut locus ita ex¬
spoliatur adrem et libellã ut hamusi¬
umi nõ desidẽtur sup̃ q̃ ꝙ eis loci centri
medin colocet᷑ enens guomõ intugito

Expanded text:
rent. quod cum ita exploratum habeatur, ut inveniantur regiones et ortus eorum, sic emusium mediis moenibus, aut locus ita expoliatur ad regulam et libellam, ut amusium non desideretur, supraque eius loci centrum medium conloc
Abbreviated transcription (Latin):
marimos ignes. ¶ Igitur penitꝰ ignis et
dens esticit lene eas trã et ibiq nascit tosu
cresent et cent lniore durãte solidãtur
tõnib excaneati ĩquib uapor ferurdus ab
uno nascens ignis uehemencia ꝑforat cimi
in hns locis oritur et ita sudatõnẽ egregias
eficit utilitates. ¶ Ron minua et̃ mẽmo¬
rint antiquitus creuisse cremores et hum¬
cauus sbe sũmo mõte et iñ euoniuissime
ce̾ agros flãmã. Ioq tũc in spongiasũ pu

Expanded text:
nis et dens efficit levem eam terram, et ibi quod nascitur tofus haerescunt et celeriter umore duratae solidantur, tionibus excavata, in quibus vapor fervidus ab imo nascens ignis vehementia perforat eam in his locis oritur et ita sudationum egregias efficit utilitates. non minus etiam memorantur antiquitus crevisse ardores et abundavisse sub Vesuvio monte et inde evomuisse circa agros flammam. ideoque tunc quae sp
Abbreviated transcription (Latin):
unaꝗ sis corporib detralit suc¬
cũ et eficit ea criliora¶ Contra nõ le¬
ius et crassus aerqũ ꝑflatus nono
neq crebras redũdencias pp̃ ĩmotã ita¬
blitate addiciendõ ad mebra cor alit eor
et rericit qui in hus sut inplicia morb
No nullis placuut ẽẽ uentes irabori¬

Expanded text:
sis corporibus detrahit sucum et efficit ea exiliora. contra vero lenis et crassus aer, qui perflatus non habet neque crebras redundantias, propter inmotam stabilitatem adiciendo ad membra eorum alit eos et reficit, qui in his sunt inpliciti morbis. Nonnullis placuit esse ventos qua
Abbreviated transcription (Latin):
nec inticone respicuit nec sectõnib diuidũ¬
t̾ si sem itno euo ppetuo infinita rermant
in se soliditate. ¶Or lns ergo ogruentib
cũ res om̃s cohiri nasciq udeañt et hec in
infinitis gn̾ib ⁊er natura ẽent disꝑate pu¬
taui oportẽ de uanetatib et discmmib uslis
caꝵ quasq herent in edificus qualitate

Expanded text:
nec interitionem recipiunt nec sectionibus dividuntur, sed sempiterno aevo perpetuo infinitam retinent in se soliditatem. ex his ergo congruentibus cum res omnes coire nascique videantur et hae in infinitis generibus rerum naturae sint disparatae, putavi oportere de varietatibus et discriminibus usus earum quasque haberent i
Abbreviated transcription (Latin):
tem tũstulisset. itẽ studiũ meũ in eius memo¬
ia ꝑmanẽs uite ꝯtulit fauorẽ itaq cũ tñ au¬
relio Ip. misterio .a. gñ. cornelio ad appitonẽ
balistarũ et scorpionũ relinquor q tormẽtor
refectõnẽ fui p̾sti et cũ eis ꝯmioti sẽꝑ accepi q̃o¬

Expanded text:
tem transtulisset, idem studium meum in eius memoria permanens in te contulit favorem. Itaque cum M. Aurelio et P. Minidio et Gn. Cornelio ad apparationem ballistarum et scorpionum reliquorumque tormentorum refectionem fui praesto et cum eis commoda
Abbreviated transcription (Latin):
q marime in ͦ ut nõ facilis additus sit ad
oppignandũ murũ. s ita cirodandũ ad lo¬
ea precipicia et er cegitandsi uti portaꝵ iti¬
nera no sint directa. s scena Namq cũ
ita fem sint tue dertrũ latus accedentib
ꝙ scuto nõ erit tectil prmũ erit muro.
¶Collocanda aut oppida sunt nõ quadra¬
ta nec ꝓcurrentib angelis s cͥcuitonib
uti hosus er plib locis ospiciat᷑ Inquib
enĩ angeli procuriũt tisticili defendit ur
q angłs magis hostẽ tueat ꝙ ciuẽ e rassi¬
tudinẽ aut̾ m̃urita facindã censeo uti ar
ssitudĩe ppetue tabule oleagnie iustilatẽ
quã creberme instruantũr uti utreq

Expanded text:
ad oppugnandum murum, sed ita circumdandum ad loca praecipitia et excogitandum, uti portarum itinera non sint directa sed scaeva. namque cum ita factum fuerit, tum dextrum latus accedentibus, quod scuto non erit tectum, proximum erit muro. conlocanda autem oppida sunt non quadrata nec procurrentibus angulis sed circinationibus, uti hostis ex pluribus locis conspiciatur. in quibus enim anguli procurrunt, difficiliter defenditur, quod angulus magis hostem tuetur quam civem. Crassitudinem autem muri ita faciendam censeo, uti arcrassitudine perpetuae taleae oleagineae ustilatae quam creberrime instruantur, uti utraeque
Abbreviated transcription (Latin):
intiorib in ignisicis. ¶ Itẽm uestibula qu¬
menꝰ et elegancia erunt st̃a si er̃ int̾iora p¬
fectus hu̾int elegantes additus aut hules
e inl onestos nõ enint cũ decore. Itẽ sido¬
cis piscilus in coronis denticuli sculpent
aut rapulunatis columpnias et ioicis
piscilus cipitulis erprimen tliplis tus¬
opis offendet aspectus añ lus añc omis
sue tudinib institutis. ¶ Nat̾al ant deco si
erit si prim omioo tẽplis salubrime regiois
aquar qr fontes in lns locis ydonei eligent

Expanded text:
 magnificis item vestibula convenientia et elegantia erunt facta. si enim interiora prospectus habuerint elegantes, aditus autem humiles et inhonestos, non erunt cum decore. item si doricis epistyliis in coronis denticuli sculpentur aut in pulvinatis columnis ex ionicis epistyliis capitulis exprimentur toperis offendetur aspectus aliis ante ordinis consuetudinibus institutus. Naturalis autem decor sic erit, si primum omnibus templis saluberrimae regiones aquarumque fontes in îs locis idonei eligent
Abbreviated transcription (Latin):
ecia trecenses asplenon uoatat. Ex eoliq
sore cibo atq aqua pctates locor naliter
pestilentes aut salubres ẽe. ¶ Ceñ in palu¬
dib memia ostituta erũt que palides fm
mare fuerint spectabut q ad si ptẽtrione
fossis em̃ ductis fit aque exit ad uctus et
mari temꝑe statib aucto i paludes itoncm¬
tia motomb ꝯcitata marisq mitiona
nõ patit bestiaꝵ plaustrñ gnasbi nasci q¬
q de suꝑio rib lecis natanto ꝓrĩe lictus

Expanded text:
etiam Cretenses a/splhnon vocitant. ex eo licet scire cibo atque aqua proprietates locorum naturaliter pestilentes aut salubres esse. Item si in paludibus moenia constituta erunt, quae paludes secundum mare fuerint, spectabuntque ad septentrionem fossis enim ductis fit aquae exitus ad litus, et mare tempestatibus actum in paludes redundantia motionibus concitata marisque mixtionibus non patitur bestiarum palustrium genera ibi nasci, quaeque de superioribus locis natando proxime litus
Abbreviated transcription (Latin):
tetuonẽ t̾dias et gallicꝰ dertraet sinistri.
lonẽ suꝑn io et cecias ec̃ solanũ crib is et
certe tempore orncie enrĩ uõ medias ꝑtco
tenentes mertremis ein c̾tias et uusturn
Sñt aut̾ et alia plura noĩ a flatus ꝙ uento¬
rũ clocis aut fliub aut moncmi ꝑ cellis trac¬
ta pretca aure mitutine quas sol cũemer¬
git de subtranea ꝑte uersanto pulsat acrie
uore et impetu sc ntoento pccdens erpri¬
ut aurarũ añ lucino pu flatus. Qui cu
exorto sole ꝑmanserũt eumenti tene̾t ꝑtes

Expanded text:
trionem thracias et gallicus, dextra ac sinistra aquilonem supernas et caecias, circa solanum carbas et certo tempore ornithiae, euri vero medias partes tenentis in extremis euricircias et volturnus. sunt autem et alia plura nomina flatusque ventorum e locis aut fluminibus aut montium procellis tracta. Praeterea aurae matutinae, qua sol, cum emergit, de subterranea parte versando pulsat aeris umorem et impetu scandendo praeurens exprimit aurarum antelucano impetu flatus. qui cum exorto sole permanserunt, euri venti tenent partes,
Abbreviated transcription (Latin):
ciebant iocia et si crant lunda et iutosapꝰ
ilia miolabant dubitantes utrũ morbo an
pbauerat itegiã et solitam nam iocine
eraqua et pabło ibi ꝯstituebant munitoes
si aut iutõsa ĩ ueiebãt iuditõ transferebant
Idem in huanie corporib pestilentẽ fututai
nascente in his locis aque ci cibiq copiã

Expanded text:
ciebant iocinera, et si erant livida et vitiosa primo, alia immolabant dubitantes, utrum morbo an probaverant integram et solidam naturam iocinerum ex aqua et pabulo, ibi constituebant munitiones; si autem vitiosa inveniebant, iudicio transferebant item humanis corporibus pestilentem futuram n
Abbreviated transcription (Latin):
iatis autt̃ ein datiet siue in pteitone usli ou
dispoito et ad regiones sui cu q gnis apta et
comoda dispeto distributo uenustatio uĩ cu
fiu̾t opis spẽo grata et elegans m̃bror q oins¬
im̃ hus a er ercelsus et nõ nebulosus nõ pri¬
mosus regiones ceuspctant neq estuosas
neq frigidas s tempatas dem̃ sic urtabit pa¬
lutri uicinitas Cuem̃ auit matutine cum
natos cũ nebula mirtos inbitator corpora fu¬
tu sigent esticient locũ pestilentẽ. Ite si fm ma
nmo capit anndie neq al cecitente. s a sep¬
tentone q ea regio nullo tempoe mutatõnes
recipit s eit firma ꝓpetuo et in nutabilis

Expanded text:
it emendata et sine inpeditione usus locorum dispositio et ad regiones sui cuiusque generis apta et commoda distributio; venustatis vero, cum fuerit operis species grata et elegans membrorumque commensis autem erit excelsus et non nebulosus, non pruinosus regionesque caeli spectans neque aestuosas neque frigidas sed temperatas, deinde si vitabitur palustris vicinitas. cum enim aurae matutinae cum natos cum nebula mixtos in habitatorum corpora flatu spargent, efficient locum pestilentem. item si secunnemo capit a meridie nec ab occidente, sed a septentrione, quod ea regio nullo tempore mutationes recipit sed est firma perpetuo et inmutabilis.
Abbreviated transcription (Latin):
siler pite fu̾it scripta eĩt ut siñ captone
utq ab utroq ubet᷑. ¶ Et astrologia qut
cognoscitur oriẽs occites meidies. septẽmio
eciã celi ro eqi ociũ solsticiũ astreꝵ cursus
pfiteri architectos nisi ꝗ ab etate puerili
hno gradio disciplinaꝵ scandendo scĩa¬

Expanded text:
si lex perite fuerit scripta, erit ut sine captione uterque ab utroque liberetur. ex astrologia autem cognoscitur oriens, occidens, meridies, septentrio, etiam caeli ratio, aequinoctium, solstitium, astrorum cursus;profiteri architectos, nisi qui ab aetate puerili his gradibus disciplinarum scandendo sci
Abbreviated transcription (Latin):
nõ diu possũt in aqua uita tueri. Er gosihit
ibuit defectõnib ea laborare dissoliq
ndicam nõ dubitam qñ diligena querio¬
porteat uti tempatissimas ceũ regiones eliga¬
mus cuĩ quere da fiu in menũ colloc toib

Expanded text:
non diu possunt in aqua vitam tueri. Ergo si haenibus aut defectionibus ea laborare dissolvique iudicamus, non dubitamus, quin diligentius quaeri oporteat, uti temperatissimas caeli regiones eligamus, cum quaerenda fuerit in moenium conlocationibus
Abbreviated transcription (Latin):
erit mediai. Cte morgano nõ medicus
musicis eĩt disputatõ ominere simpatha
stellaꝵ et simphoniaꝵ in qua dratis et t̾go¬
nis dratesseron et dyapen te agrometis
dinisus quigrece logos ortitos appellat

Expanded text:
erit medici; item in organo non medicus musicis est disputatio communis de sympathia stellarum et symphoniarum in quadratis et trigonis diatessaron et diapente, a geometris divisus qui graece lo/gos optiko/s appellatur;
Abbreviated transcription (Latin):
potuerũt ĩuenmn aut par nsi magno. Naqi
no omib locis harene focissie nec tem̃torũ
nec ab iectio ñ lapomor nec marmoris co¬
difficiles sunt et sumptuos utnoũ aut̃ est
b nõ est arena officia fossicia flumarita a
iarina loca. In opie quoq habietis aut sa
gradus erit ditributõnis cũ ad usũ patiu
familiaꝵ et ad peccume copiã aut ad ulo¬
cie dignitatẽ edificia alte disponent. Nam¬
q alit urbanas domo s oportot ostitu iute
aut quib expossessionib rusticis inflist s¬

Expanded text:
eniri aut parari nisi magno. namque non omnibus locis harenae fossiciae nec caementorum nec abietis nec sappinorum nec marmoris cotationes difficiles sunt et sumptuosae. utendum autem est, ubi non est harena fossicia, fluviatica aut marina lota; inopiae quoque abietis aut sapgradus erit distributionis, cum ad usum patrum familiarum et ad pecuniae copiam aut ad eloquentiae dignitatem aedificia apte disponentur. namque aliter urbanas domos oportere constitui videtur, aliter quibus ex possessionibus rusticis influunt
Abbreviated transcription (Latin):
tenet arcui nõ esticuit ut heant oñis sũ¬
mũ laudis pͥncipatũ. Ergo si in singulis doc¬
trims singli artifices neq om̃s s panci euo
ppetuo nõblitatẽ iur sũt o secuti ꝙ ad modũ
põt architectus ꝗ plib artibꝰ debet ẽẽ pitus¬

Expanded text:
tenent artium, non efficiunt, ut habeant omnes summum laudis principatum. ergo si in singulis doctrinis singuli artifices neque omnes sed pauci aevo perpetuo nobilitatem vix sunt consecuti, quemadmodum potest architectus, qui pluribus artib
Abbreviated transcription (Latin):
de ur̃ fecuse qui ⁊ singlis doctͥ̾ns ꝑtes et
titones cau medioerĩt ht notas car que ñ¬
cessare it ad architecturã uti si quid dehus
red et artib iudicare et ꝓbare opus fuit
cie acumis memone ut possint gconetan
astrologia musice cetas q disciplinas pere
hre notas pret̾ent offcio architettor et
efficuit mati em ticiataq fecit ꝯtradi¬
lolaus et architas tharentim appolloraiꝰ

Expanded text:
detur fecisse, qui ex singulis doctrinis partes et rationes earum mediocriter habet notas, eas quae necessariae sunt ad architecturam, uti, si quid de his rebus et artibus iudicare et probare opus fueritiae, acuminis, memoriae, ut possint geometriam, astrologiam, musicen ceterasque disciplinas penitus habere notas, praetereunt officia architectorum et effilolaus et Archytas Tarentini, Apollonius
Abbreviated transcription (Latin):
pplus q romanus et
senatus liberatus timore amplissmus cogita¬
tonib oscilus gubernaretur nõ mtbum
tantis ecci ⁊tomb de arthitetura stripta et
magnis cogitatonib erplicata ede meduens
ne nõ apto tempore in terpellans te sudirem
tui ami ostensionẽ. ¶ Cũ uõ actenderẽ te

Expanded text:
pulusque Romanus et senatus liberatus timore amplissimis tuis cogitationibus consiliisque gubernaretur, non audebam, tantis occupationibus, de architectura scripta et magnis cogitationibus explicata edere, metuens, ne non apto tempore interpellans subirem tui animi offensionem.
Abbreviated transcription (Latin):
udut nec pͥugit ñ sonitus ad artifios
aures certos et equales fecerint. Brachia
directam celorũ missionẽ. ¶Itẽ theatris
uasa erea q̃ in cellis sub gradib matteina¬
tica rone colletant som̃tũ et discrimma
q̃ greci ethea appellant ad simphomas imi¬

Expanded text:
ur, nisi sonitus ad artificis aures certos et aequales fecerint. bracchiadirectam telorum missionem. Item theatris vasa aerea, quae in cellis sub gradibus mathematica ratione conlocantur sonitûm ex discrimine, quae Graeci hxei=a appellant, ad symphonias m
Abbreviated transcription (Latin):
debeat ẽẽ erercitatũ. et rõ pp̃ implitudie
rei ꝑmictat nõ uirta neccessit.itẽ si eciã sũ
mas mediotres scĩas hĩe disciplmar.
¶Peto cesar et ate et al hus qui ea uolu¬
mina sũt lecturi ut siquid parũ adregula
artis gramatice fu̾it explicatũ ignoscatᷤ
Naniq nõ uti sumus pħs nec rẽctor discre¬
tus nec gramatie sũmus rõnib artis er

Expanded text:
dinem rei permittat non iuxta necessitatem summas sed etiam mediocres scientias habere disciplinarum, peto, Caesar, et a te et ab îs, qui ea volumina sunt lecturi, ut, si quid parum ad regulam artis grammaticae fuerit explicatum, ignoscatur. namque non uti summus philosophus nec rhetor disert
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ posse facẽ ꝙ si singulas res suis ĩdustrus et
excitatõib ad sũmã tłiaatẽ ꝓdurerñt id aut
re nõ erpedit. Nõ em debet nͨ pot ẽẽ archi¬
nec pictor ut appelles si graphidos nõ ĩꝑit
nec plastes ꝙ admodũ myron sen poliditꝰ
s rõnis plastice nõ ignat it demuo miedicus
ut ypocrates s nõ amatꝰ loicꝰ n ͨ inect̾is docta¬

Expanded text:
triis et exercitationibus ad summam claritatem perduxerunt. id autem re non expeditur. Non enim debet nec potest esse archinec pictor ut Apelles, sed graphidos non inperitus, nec plastes quemadmodum Myron seu Polyclitus, sed rationis plasticae non ignarus, nec denuo medicus ut Hippocrates, sed non a
Abbreviated transcription (Latin):
impliticome rer gestaꝵ ut pistetis memoris
tradent cãm hiturũ oscripsi prescriptonest̃¬
miatas ut eas actendens et an̾ fcã et futura
qualia sint oꝑa pte posi: nota hr̃e namq
hus uolum̃b apui om̃s discipline rõnes

Expanded text:
mplitudine rerum gestarum ut posteris memoriae traderentur, curam habiturum. conscripsi praescriptiones terminatas, ut eas attendens et ante facta et futura qualia sint opera per te posses nota habere; namque his voluminibus aperui omnes disciplinae rationes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcuntate. I qui tũc archite cte fuerũt
coricus publicis designauerũt ꝙ ear
ymagnio. om̃ ferendo collocatas ut
triupho spolioꝵ et prot porticũ psitam
exmanib laudis et untutis ciuul udi
Ibiq captiuouł icra barbarice ues
et hostes horrescent timore eoꝵ formi
aspiciẽtes gra erecti ad defendendã li¬
bertat eẽnt ꝑati. Itaq ex costatuas
młti ꝑsicas sustinentes epistilia et ornaͣ
eoꝵ collocauerũt et ita ar mito
uarietates egregias autert qo
architectos tenere oporteat. ¶ꝑ plaloso
et ũti nõ sit aritgans s pocius facił

Expanded text:
tate. ideo qui tunc architecti fuerunt aedificiis publicis designaverunt earum imagines oneri ferendo conlocatas, uttriumpho spoliorum et praedae, porticum Persicam ex manubiis, laudis et virtutis civium iibique captivorum simulacra barbarico vestet hostes horrescerent timore eorum fortaspicientes gloria erecti ad defendendam libertatem essent parati. itaque ex eo multi statuas Persicas sustinentes epistylia et ornamenta eorum conlocaverunt, et ita ex eo argumento varietates egregias auxerunt oarchitectos tenere oporteat. Philosophiaet uti non sit adrogans, sed potius facilis,
Abbreviated transcription (Latin):
lanatis inuolutos Itẽ insuma plantiȩ. foramina: circit̾̃ digitoꝵ tel̃nũ. Quib foraminib ꝑxime inuerticulis elocati

Expanded text:
lanatis involutis. item in summa planitia foramina circiter digitorum ternûm. quibus foraminibus proxime in verticulis conlocatilanatis involutis. item in summa planitia foramina circiter digitorum ternûm. quibus foraminibus proxime in verticulis conlocati
Abbreviated transcription (Latin):
uarus generib abeo liquore p̃sionib coactȩ sps̃ fferre abnatura mutuatos effectꝰ ostendor. uti merularũ. quemoai
uocis atq: angubate libentiaq &̾ eadẽ mouent easigilla: coleraq quȩ delectionib oculoꝵ & auriũ ususens eblan
Eꝰquib quȩ maximȩ utilia & necessaria indicaui: selegi. Ꝙ inpͥore uolumine dehorologis.: in
ex p̃ssionib aquȩ dicendũ putaui. Reliqͣ que ñs̃ ad necessitatẽ sed adilitiarũ uoluntatẽ : quicupidiores er̃ eiꝰ subtilitatis
Supͣ basim erigunt᷑ rogulȩ. dextra acsinistra: scalari forma conpactȩ. Quib includunt̃ aerei modioli: fundulis am¬
bulatilib extono subtilit̃ subactis. habentib fixos in medio ferreos angones. & uerciculis cõuectib c̃iunctos. pellib q

Expanded text:
variis generibus ab eo liquore pressionibus coactae spiritus efferre ab natura mutuatos effectus ostenduntur, uti merularum quae motu variis generibus ab eo liquore pressionibus coactae spiritus efferre ab natura mutuatos effectus ostenduntur, uti merularum quae motu voces atque acrobatae bibentiaque et eadem moventia se sigilla ceteraque, quae delectationibus ocuE quibus quae maxime utilia et necessaria iudicavi selegi, et in priore volumine de horologiis, inexpressionibus aquae dicendum putavi. reliqua, quae non sunt ad necessitatem sed ad deliciarum voluptatem, qui cupidiores erunt eius subtilitatis, supra basim eriguntur regulae dextra ac sinistra scalari forma compactae, quibus includuntur aerei modioli, fundulis ambulatilibus ex torno subtiliter subactis habentibus fixos in medio ferreos ancones et verticulis cum vectibus coniunctos, pellibusque
Abbreviated transcription (Latin):
suimnist coherentis inmedus catinu c̃curtentos. Inqͥ catino iunt asses. insup ioub narib fistelaꝵ congnaecione sab¬
tili collocat. Qui p̃obturantes foramina nariũ. Ñpatiunt᷑ qđ sps incatainũ ÷ expĩsũ Sup catinũ pecul deue¬
nsuꝑ fistula quȩ tuba dr̃ coagm̃tata: in altitudinesit erecta. Modioi. a t̃ habent infra nares inferiores fistula
assẽ int postos : supͥ foramina cirũ quȩs̃ infundis Ita desipnis in modiolis emboli masculi tornopolit. &oleosubact
condusq rtgilis &uestib conmolunt: Querit aer ibicũaq̃ assib obturantib foramina coget extrudere inflando
p̃ssionb ꝑfistular cares aꝗ incatinũ Equo recipieas pȩnula sp̃s ex primit ꝑfistula malatudinẽ. Et ta el irceriore
loco castello collocato adsaliendu aqͣ sum ministrat᷑: Nectam̃ hȩ solaratio & hoĩbi. sert̾ exqͥsta: sel&ia plures ex

Expanded text:
militer cohaerentes, in medium catinum concurrentes. in quo catino fiunt asses in superioribus naribus fistularum coagmentatione subtili conlocati, qui praeobturantes foramina narium non patiuntur redire, quod spiritu in catinum est einsuper fistula, quae tuba dicitur, coagmentata in altitudine fit erecta. modioli autem habent infra nares inferiores fistularum asses interpositos supra foramina eorum, quae sunt in fundis. Ita de supernis in modiolis emboli masculi torno politi et oleo subacti conclusique regulis et vectibus cum molientur qui erit aer ibi cum aqua, assibus obturantibus foramina cogent et trudent inflando pressionibus per fistularum nares aquam in catinum, e quo recipiens paenula spiritu exprimit per fistulam in altitudinem, et ita ex inferiore loco castello conlocato ad saliendum aqua subministratur. Nec tamen haec sola ratio Ctesibii fertur exquisita, sed etiam plures et
Abbreviated transcription (Latin):
conligant᷑ ut abaquȩ ui nedisoluant᷑ capta cigui fereda. Pexta aut̃ acsinista cocleã tigai collocant᷑ incapitlomunib
parte habentia transuersaria c̃fixa: Inbis foramini ferrea s̃ inclusa: inque ea inducunt᷑ stili. &lta codes homuib
salcantibo facunt uersationes E restis ant ciꝰ adonclinacionẽ sicerit conlocanda: utiquẽ ad modũ poschaporicũ
gigonũ. or thogoniũ descnbit sic id habeat responsum. Id est: uti diudacur loneitado inpartes u. C anurr
tras excollat caput coclet Itaerie ad ꝑpendiculii adimas naris ĩpacũ earũ pedes.iii. Quaratione ancedr̃
oporcat idc̃  ieetremo libro ei forna de sonpta ÷ impso tept. Quȩ demateria sunt ereena adbacienoã¬

Expanded text:
i ne dissolvantur. capita tigni ferrea. dextra autem ac sinistra cocleam tigna conlocantur in capitibus utraque parte habentia transversaria confixa. in his foramina ferrea sunt inclusa inque ea inducuntur styli, et ita cocleae hominibus calcantibus faciunt versationes. Erectio autem eius ad inclinationem sic erit conlocanda, uti, quemadmodum Pythagoricum trigonum orthogonium describitur, sic id habeat responsum, id est uti dividatur longitudo in partes V, earum trium extollatur caput cocleae; ita erit ab perpendiculo ad imas naris spatium earum partium IIII. qua ratione autem oporteat id esse, in extremo libro eius forma descripta est in ipso tempore. Quae de materia fiunt organa ad haurienda