comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prudens uulgus agrestem. Septentrio dictꝰ
eoqͦd articulo semptẽ stellarum consurgit:
quȩ uergentes emundo resupinato capite
ferri uidentur. Circiꝰ dictus. eo qͦd choro sit
iunctus. Hunc ispani gallicum uocant. ꝓpt̃
qͦd eis a parte gallieiȩ flat. Aquilo dictus.
eoqͦd aquas stringat: & nubes dissipet. Est
enĩ gelidꝰ uentꝰ & siccus. Idem & boreus. qui
ab ⁊ ꝑboreis montib flat. Inde enĩ origo eiꝰdẽ¬
uenti est: uncde & frigidus est. Natura eni om̃¬
um septentrionalium uentoꝵ frigida sicca ẽ.
australium huimida & calida. E x om̃ib autẽ
uentis duo cardinales sunt: septentrio de aut̃
Ethesiȩ autẽ flabra aquilonis sunt: quib
nom̃ inditum est: quod certo anni tempore
flatus agere incipiunt. E nauthos eñ grece.
annꝰ latine dr̃. Hȩc autẽ cursum rectum aborea
in egyptum ferunt. quib auster contrarꝰ ẽ
Duo sunt autẽ extra hos ubiq sp̃s ma gis

Expanded text:
prudens vulgus Agrestem. Septentrio dictus prudens vulgus Agrestem. Septentrio dictus eo quod circulo septem stellarum consurgit, quae vertente se mundo resupinato capite ferri videntur. Circius dictus eo quod Coro sit iunctus. Hunc Hispani Gallicum vocant, propter quod eis a parte Galliciae flat. Aquilo dictus eo quod aquas stringat et nubes dissipet; est enim gelidus ventus et siccus. Idem et Boreas, quia ab Hyperboreis montibus flat; inde enim origo eiusdeventi est; unde et frigidus est. Natura enim omnium septentrionalium ventorum frigida et sicca est, australium humida et calida. Ex omnibus autem ventis duo cardinales sunt: Septentrio et Auster. Etesiae autem flabra Aquilonis sunt, quibus nomen inditum est quod certo anni tempore flatus agere incipiunt; ἐνιαυτὸς enim Graece, annus Latine dicitur. Haec autem cursum rectum a Borea in Aegyptum ferunt, quibus Auster contrarius est. Duo sunt autem extra hos ubique spiritus magis
Abbreviated transcription (Latin):
turnus & auster fulmine pollens. Auster ab
hauriendo aquas uocatus. unde & crassũ
aerem facit: & nubila nutrit. Hic grece no¬
thus appellatur. ꝓpt̾ qͦd int̾dum corrumpat
aerem. Nam pestilentiam quȩ ex corrupto
aere nascitur. auster flans in reliquas regi¬
ones transmittit. D sicut auster pestilenti¬
am gignit: sic aquilo appellit. Curo auster
dictus. qͦd ex una parte habeat eurum. ex
altera austrum. Austroafricaͣins qͦd iunctꝰ
fit hinc & inde austro & affrico. Ipse & lybo¬
nothus. qͦd sit ꝙ lips hinc: & inde nothus.
Lephirꝰ g̾co nomine appellatus. eoquod flo
res & germina eiꝰ flatu uiuificentur. Hie
tur. Austro autẽ flores soluuntur. Zephiro
fiunt. Africꝰ aꝓpria regione uocatꝰ. in afri¬
ca enim inicium flandi sumit. Chorꝰ¬
est. qui aboccidente estiuo flat: & uocatus
chorus quod ipse uentoꝵ circulum claudat
& quasi choꝵ faciat. Hic antea catirus di¬
ctus. quẽ pleriq argesten dicunt. non ut im¬

Expanded text:
turnus, et Auster fulmine pollens. Auster ab turnus, et Auster fulmine pollens. Auster ab hauriendo aquas vocatus, unde et crassum aerem facit, et nubila nutrit. Hic Graece νότος appellatur, propter quod interdum corrumpat aerem. Nam pestilentiam, quae ex corrupto aere nascitur, Auster flans in reliquas religiones transmittit; sed sicut Auster pestilentiam gignit, sic Aquilo repellit. Euroauster dictus, quod ex una parte habeat Eurum, et ex altera Austrum. Austroafricus, quod junctus sit hinc inde austro et Africo. Ipse est et Libonotus, quod sit ei Libs hinc, et inde Notus. Zephyrus, Graeco nomine appellres et germina eius flatu vivificentur. Hic tur. Austro autem flores solvuntur, a Zephyro fiunt. Africus a propria regione vocatus; in Africa enim iniest, qui ab occidente aestivo flat, et vocatur Corus, quod ipse ventorum circulum claudat, et quasi choctus, quem plerique Argesten dicunt, non ut in
Abbreviated transcription (Latin):
Lux ipsa substantia. lumen quod aluce
manat. id ẽ candor lucis: s hoc confundũt
auctores
entus ÷ aer cõmatꝰ exagitatus. & pro
diu̾sis partib cęli nomina diu̾sa
sortit᷑us. Dictus autẽ uentus. qͦd sit uehemenᷤꝰ
& uiolentus. Uis enim eiꝰ tanta ẽ: ut non
solum saxa & arbores euellat. sed etiam
celũ t̾ramq conturbet. maria cõmoueat.
ridie auster. ab occidente fauonius. a sep¬
temptrione eiusdem nominis uentus
aspirat. habentes geminos hinc inde uen¬
toꝵ sp̃s. Subsolanus alatere dextro uul¬
turnum habet. aleuo eurum. Auster
a dextris euroauistrum. a sinistris austraafri¬
cum. fauoniꝰ aparte dextra africum. aleua
chorum. Porro septentrio adextris circiũ.
asinistris aquilonem. Hi duodecim uenti
mundi globum flatib circũagunt.quoꝵ
nomina ꝓpriis ex causis signata sunt. Nam
subsolanus uocatus. eoqͦd ab ortu solis nasca¬
tur. Eurus eoqͦd abeoo flat. id ÷ aboriente:¬

Expanded text:
Lux, ipsa substantia; lumen, quod a luce Lux, ipsa substantia; lumen, quod a luce manat, id est candor lucis: sed hoc confundunt auctores. § entus est aer commotus et agitatus, et pro diversis partibus caeli nomina diversa sortitus. Dictus autem ventus quod sit vehemens et violentus. Vis enim eius tanta est ut non solum saxa et arbores evellat, sed etiam caelum terramque conturbet, maria commoveat. ridie Auster, ab occidente Favonius, a septentrione eiusdem nominis ventus adspirat; habentes geminos hinc inde ventorum spiritus. Subsolanus a latere dextro Vulturnum habet, a laevo Eurum: Auster a dextris Euroaustrum, a sinistris Austroafricum: Favonius a parte dextra Africum, a laeva Corum: porro Septentrio a dextris Circium, a sinistris Aquilonem. Hi duodecim venti mundi globum flatibus circumagunt. Quorum nomina propriis causis signata sunt: nam Subsolanus vocatus eo quod sub ortu solis nascatur; Eurus eo
Abbreviated transcription (Latin):
bula. ab obnubendo scilicet: hoc ẽ oꝑiendo
faciat. Ex habant enĩ ualle ᷤᷤ humide ne¬
bulas. & fuint nubes. In de nubilum. inde
niues. Nebulȩ autẽ una petunt cũ serenitaᷤᷤ
est: sũma cum nubilum. Caligo umbra ẽ.
de spissitudine aeris effecta. & dicta caligo.
qͦd maxime aeris calore gignatur. Cene¬
brȩ dicuntur. qͦd teneant umbras. Nichil
autẽ sunt tenebrȩ. s ipsa lucis absentia te¬
nebrȩ dicuntur. sicut silentium non aliqͣ
non ẽ nuditas dr̃. & manitas non ẽ aliqͥd.
s locus ubi corpus non est manitas dr̃:
non est. tenebrȩ dicuntur. Umbra ẽ aer
carens sole. Dicta autẽ. quod fiat cum so¬
lis obiciur radiis. Est autẽ mobilis
& incerta. & ex solis circuitu. & ex motu
lotoꝵ. Namq quotiens mouemur in so¬
le nobiscum moueri uidetur. quia ubicũ¬
q in loco radiis solis obsistimꝰ: ꝑ inde illi
lumen auferimus. sic & ingredi nobiscum
umbra & gestus nr̃os uidetur inritari.

Expanded text:
bila, ab obnubendo scilicet, hoc est operiendo, bila, ab obnubendo scilicet, hoc est operiendo, faciat. Exhalant enim valles humidae nebulas et fiunt nubes; inde nubilum, inde nives. Nebulae autem ima petunt cum serenitas est; summa, cum nubilum. Caligo umbra est de spissitudine aeris effecta. Et dicta caligo quod maxime aeris calore gignatur. Tenebrae dicuntur quod teneant umbras. Nihil autem sunt tenebrae, sed ipsa lucis absentia tenebrae dicuntur; sicut silenon est, nuditas dicitur. Et inanitas non est aliquid, sed locus ubi corpus non est, inanis dicitur. non est, tenebrae dicuntur. Umbra est aer carens solem. Dicta autem quod fiat cum solis obicimur radiis. Est autem mobilis et incerta, et ex solis circuitu et ex motu ventorum. Namque quotiens movetur in sole, nobiscum movere videtur; quia ubi quoque loco a radiis solis obstitimus, perinde lumen illi auferimus. Sic et ingredi nobiscum umbra et gestus nostros videtur imitari.
Abbreviated transcription (Latin):
tur e. imbri. Est autẽ nom̃ grecum. Gran¬
do appellata. quod forma enis granoꝵ simili¬
tudinem habeat. Hȩc autẽ uentoꝵ rigore
duratitr. innube. ac solidatur mniuem: trip¬
toq aere soluitur. Nix anube unde uenit¬
uo cata. & glacies: agelu & aqua. quasi
gelacies. id ÷ gelata aqua. Gelu autẽ: quod
eo stringatur tellus. Qe quappe t̾ra dr̃. Cẽ
autẽ maiori gelu stringitur t̾ra: cũ fuerit
nox serena. Pruia ÷ matutini temporis
frigus. quȩ inde priuna nomen accepit:
quia sicut ignis urit. Piro eñi ignis. Urere
enim & ad frigus & ad solem ꝑtinet. Nam
uno sermone duo diuersa significantur.
ꝓ eo quod unũ effectum habent. Dimilis
enĩ uis ÷ & caloris & frigoris. Unde & utra¬
q saxa rumpunt᷑. Nam calor urit. ut est.
Uritur infelix dido. Item frigus urit. ut
Ros grecum ᷤ quod illi cdrosor diẽt. Alii
putant ros dictum quia rarus ẽ: & ñ spissuᷤ
ut pluuia. Nebula inde dicta unde & neͣ¬

Expanded text:
tur et imbri. Est autem nomen Graecum. Grantur et imbri. Est autem nomen Graecum. Grando appellata quod forma eius granorum similitudinem habeat. Haec autem ventorum rigore durantur in nube, ac solidantur in nivem, ruptoque aere solvuntur. Nix a nube, unde venit; et glacies a gelu et aqua, quasi gelaquies, id est gelata aqua. Gelus autem quod eo stringatur tellus; γῆ quippe terra dicitur. Tunc autem maiori gelu stringitur terra, cum fuerit nox serena. Pruina est matutini temporis frigus, quae inde pruina nomen accepit quia sicut ignis urit; πῦρ enim ignis. Urere enim et ad frigus et ad solem pertinet; nam uno sermone duo diversa significantur, pro eo quod unum effectum habent. Similis enim vis est et caloris et frigoris, unde et utraque saxa rumpunt. Nam calor urit, ut estVirg. Aen. 4, 68: Uritur infelix Dido. Item frigus urit, ut Ros Graecum est, quod illi δρόσος dicunt. Alii putant ros dictum quia rarus est, et non spissus ut pluvia. Nebula inde dicta, unde et nu
Abbreviated transcription (Latin):
reus cęlestis dictus a similitudine cur¬
uati arcus. Yris huic nom̃ ꝓprium ẽ:
& dicitur yris quasi aeris. id ÷ qͦd ꝑ aera ad
t̃ras descendat. Hic autẽ asole resplendet dũ
cauȩ nubes ex adr̾iso radium solis accipiunt:¬
& arcus speciem fingunt. Cui uarios colo¬
res illa dat res: quia aqua tenuis. aer lucid̾
& nubes caligantes: irradiata ista uarios
creant colores. Pluuiȩ dicte eoqͦd fluant.
quasi fluuiȩ. Nascuntur enĩ de t̾rȩ & mariꝰ
anhelaͥtu. Quȩ cum altius eleuatȩ fuerim.
aut solis calore resolutȩ. aut ui uentoꝵ com¬
pressȩ: stillantur in t̾ris. Nimbꝰ ÷ densitas
nubis intempesta & obscura. & inde nymbi
anube. St̃ nĩbi aut̃ repentine & p̃cipites
pluuiȩ. Nam pluuias uocamꝰ lentas & iuge.
quasi fliuuias. quasi fluentes. Imbres aitẽ
& ad nubes & ad pluuias ꝑtiment. dictȩ
gito uocabulo qͦd t̾ram in ebrient ad gerii¬
nandum. Ex hs enĩ cuncta creantur. Unde
& lueretius. Ex igne̾ t̾ra atq anuna nascun¬

Expanded text:
rcus caelestis dictus a similitudine curvati arcus. Iris huic nomen proprium est. Et dicitur iris quasi aeris, id est quod per aera ad terras descendat. Hic autem a sole resplendet, dum cavae nubes ex adverso radium solis accipiunt et arcus speciem fingunt; cui varios colores illa dat res, quia aqua tenuis, aer lucidus, et nubes caligantes, inradiata ista varios creant colores. Pluviae dictae quod fluant, quasi fluviae; nascuntur enim de terrae et maris anhelitu. Quae cum altius elevatae fuerint, aut solis calore resolutae, aut vi ventorum conpressae, stillantur in terris. Nimbus est densitas nubis intempesta et obscura; et inde nimbus a nube. Sunt autem nimbi repentinae et praecipites pluviae. Nam pluvias vocamus lentas et iuges, quasi fluvias, quasi fluentes. Imbres autem et ad nubes et ad pluvias pertinent, dictae a Graeco vocabulo quod terram inebrient ad germinandum. Ex his enim cuncta creantur, unde et Lucretius1, 715: Ex igni, terra atque anima nascun
Abbreviated transcription (Latin):
re. Tesserȩ sunt quib frumentoꝵ numerꝰ
designatur. Crapetum. mola oliuaria. Pre¬
lum. trabes qua uua calcata p̾mitur.
ap̃mendo uocatũ. quasi p̃ssorium. Lacus.¬
uinumq ex igitur. Uerennes auehere id ÷
exportare nominate. Quales. corbes. cola¬
q p̾lorum. ꝑ quos mustum fluit: a colan¬
do dictos. Fisclum quasi fisculum acolan¬
da oleo dictum. uł quasi fic̾ella olei. De¬
instrum̃tis hortoꝵ .xu.

Expanded text:
re. Tesserae sunt quibus frumentorum numerus re. Tesserae sunt quibus frumentorum numerus designatur. Trapetum mola olivarum. Prelum trabes quo uva calcata premitur, a premendo vocatum, quasi pressorium. Pvinumque exigitur. Verennes a vehere, id est exportare, nominatae. Qualos corbes colaque prelorum per quos mustum fluit, a colando dictos. Fisclum quasi fiscolum, a colando oleum dictum, vel quasi fiscella olei. Deinstrumentis hortoru
Abbreviated transcription (Latin):
Ligones. qͦd t̾ram leuent. quasi leuones.
Scudicia dicta. eoqͦd circa codicem t̾ram
aꝑiat: & quanius eiꝰ usꝰ in reliquis oꝑibꝰ
habeatur. nom̃ tam̃ ex codice retinet. Hanc
alii generalit̃ fossoriam uocant. qͦd foueã
faciat: quasi fouessoriam. Sarculus fer¬
ramentũ cũ manubrio. culturs hortoꝵ
necessarium. Sunt autẽ uł simplices uł
bicornes. Pastinatum uocant a gricolȩ fer¬
ramentũ bifurcum qͦ semina pangutnt᷑.
uude etiam repastinari dicunt᷑ uineȩ
uetẽs quȩ refodiuntur. Cilindrus lapis
est teres in modũ columpnȩ. qui uolu¬
cum pͥmis ingenti ȩquanda celindro. &
uertenda manu. Tribula genus uehiculi
unde teruntur frumenta. & obhoc ita
uocatum. Pala quȩ uentilabrum uulgo
dr̃. a uentilandis paleis nominata. Forcil¬
lȩ dictȩ. eoqͦd his frumenta celluntur: id ĩ
mouent᷑. Unde & oscilla dicta. ab eoqͦd cillan¬
tur hoc ÷ moueant᷑ ora. Nam cillere ÷ moue¬

Expanded text:
Ligones quod terram levent, quasi levones. Ligones quod terram levent, quasi levones. Scudicia dicta eo quod circa codicem terram aperiat: et quamvis eius usus in reliquis operibus habeatur, nomen tamen ex codice retinet, hanc alii generaliter fossorium vocant, quod foveam faciat, quasi fovessoriam. Sarculus ferramentum cum manubrio culturis hortorum necessarium est: sunt autem vel simplices vel bicornes. Pastinatum vocant agricole ferramentum bifurcum, quo semina panguntur: unde etiam repastinate dicuntur vinee veteres que refodiuntur. Cilindrus lapis est teres in modum columne, qui a volucum primis ingenti aequanda cylindro, et vertenda manu. Tribula genus vehiculi unde teruntur frumenta, et ob hoc ita vocatum. Pala, quae ventilabrum vulgo dicitur, a ventilandis paleis nominata. Furcillae dictae eo quod his frumenta celluntur, id est moventur. Unde et oscilla dicta ab eo quod cillantur, hoc est moveantur, ora. Nam cillere est move
Abbreviated transcription (Latin):
omer ẽ dictus quod ui humum eru
crescit uomer in aruis. sumitq ꝑdetri¬
menta fulgorẽ. Aratrum ab arando
t̃ram uocatũ. quasi araterium. Buris
÷ curuamentũ aratri. dictum quasi bo
soira: qd̾ sit insimilitudinẽ caude bouiꝰ.
Dentale ÷ aratri pars pͥma in qͦ uomer
inducitur. quasi dens. Cultelli acultu
ra dicti. eo qͦd ex ipsis putatione uet̾es
falces eeñt reꝑtȩ. Falx ÷ qua arbores putan¬
tur & uites. Dicta aut̾e falx: qͦd hac pͥmũ
milites herbam filicem solebant abscid̾e.
Unde ÷ iilud. Pax me certa ducis placidoᷤ
criruarut inusꝰ. Agricolȩ nunc sum. mi¬
litis ante fui. Ealcastrum a similitudine
falcis uocatum. Est autẽ ferramentum
curuum cum manubrio longo. ad den¬
sitatẽ ueprium succidendam. Hi & run
cones dicti. quib uespres secantur arun¬
cando dicti. Ferrula ÷ p̃tenius lammina
ferri. dentium mordacitate resecans ar¬
bores seu ramos. Rastra quoq aut a ra¬
dendo t̾ram. aut araritate dentiũ dicta.

Expanded text:
omer dictus quod vi humum eruacrescit vomer in arvis. Sumitque per detrimenta fulgorem. Aratrum ab arando terram vocatum, quasi araterrium. Buris est curvamentum aratri, dictum quasi βοὸς οὐρά, quod sit in similitudinem caudae bovis. Dentale est aratri pars prima; in quo vomer inducitur quasi dens. ra dicti eo quod ex ipsis putationem veteres falces essent repertae. Falx est, qua arbores putantur et vites. Dictae autem falces, quod his primum milites herbam filicem solebant abscindere, unde est illud: Pax me certa ducis placidos curvavit in usus. Agricolae nunc sum, militis ante fui. Falcastrum a similitudine falcis vocatum, est autem ferramentum curvum cum manubrio longo, ad densitatem veprium succidendam. Hi cones dicti, quibus vepres secantur, a runcando dicti. Serrula est pretenuis lamina ferri, dentium mordacitate resecans arbores, seu ramos. Rastra quoque, aut a radendo terram, aut a raritate dentium dicta.
Abbreviated transcription (Latin):
ita. Scda sectilis. habet ita.
Tertia dimidia. habet ita.
Qͥ nta iterũ dimiclia ex maiore ita
Sexta iterũ sectilis habet ita.
Septima bicornis est ita.
Septima autem semis.
& tiicesima scdã semis. in suo orbe mediȩ ft̃:

Expanded text:
ita. Secunda sectilis habet, ita. Tertia dimidia habet ita. Quinta iterum dimidia ex maiore ita. Sexta iterum sectilis ita. Septima bicornis ita. Septima autem semis et vicesima secunda semis in suo orbe mediae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
actus dictus a laciendo. unde & piscatoꝵ re¬
te iaculum dr̃. Huic arti usus ÷ arreptos
lapides ꝓcul ferire. hastas pondere librato
iacere. sagittas emittere arcu.¬

Expanded text:
actus dictus est a iaciendo; unde et piscatorum rete, iaculatum dicitur. Huic arti usus est arreptos lapides procul ferire, hastas pondere librato iacere, sagittas emittere arcu.
Abbreviated transcription (Latin):
ippodion: dixerunt latini scabellum. & alii
dixert̃ suppedaneum: qͦd sub pedib sit. Scan¬
silia gradus sunt: ubi honorati uedib sedent.
Sedes dictȩ qm̃ apud uet̾es romanos non erat
usus accumbendi: unde & consedere diceban¬
tur. Postea ut ait uarro de uita popłi romani.
uiri discumbere ceperunt. mulieres sedere.
qͥa turpis ÷ usus inmulieribꝰ accubitꝰ. Sedeꝰᷤ¬

Expanded text:
cunt Graeci hypopodion, dixerunt Latini scabellum, et alii cunt Graeci hypopodion, dixerunt Latini scabellum, et alii dixerunt suppedaneum, quod sub pedibus sit. Scansilia gradus sunt ubi honorati in sedibus sedent. Sedes dictae quoniam apud veteres Rusus accumbendi, unde et consedere dicebantur: propterea ut ait Varro de Vita populi Romani viri discumbere coeperunt, mulieres sedere: quia turpis visus in muliere accubitus. Sede
Abbreviated transcription (Latin):
nus dr̃. Item g̃ci thronum dicunt. nos soliũ.
Sub solia uͦ: cȩt̾oꝵ cathedre doctoꝵ. Solium
in qͦ reges sedent ꝓpt̾ tutelam corporis sui.
scdm qͦsdam a soliditate dictũ. qͥsi solidũ. scd̾ni
alios ꝑantisticos qͦsi sodium. a sedendo. Unde
& sella qͣsi sedda dicta ÷: & subsella qͣsi subsed¬
dia. Sella curulis erat. in quib magistratꝰ
sedentes uira reddebant. Dictȩ autẽ curules.
quia apud uetẽs p̾tores & consules ꝓpt̾ itine¬
ris longĩquitatẽ curru forum ꝓuehebant᷑.
Sellȩ autẽ quȩ post eos uehebant᷑. qͥbꝰ seden¬
tes dicere iura solebant: acurru curules
sellȩ st̃ nominate. Tripodes scamelli sunt.
habentes tres pedes. Sed & candelabra tripo¬
da sunt. qͥa similit̃ tres habent pedes. De

Expanded text:
ur. Item thronum Graeci dicunt; nos solium. Subsellia vero ceterorum, cathedrae doctorum. Solium, in quo reges sedent propter tutelam corporis sui, secundum quosdam a soliditate dictum, quasi solidum; secundum alios per antistichon, quasi sodium, a sedendo. Unde et sella quasi sedda dicta est, et subsellia quasi subseddia. Sella curulis erat in quibus magistrati sedentes iura reddebant. Dictae autem curules, quia apud veteres praetores et consules propter itineris longinquitatem curru forum provehebantur; sellae autem, quae post eos vehebantur, quibus sedentes dicere iura solebant, a curru curules sellae sunt nominatae. Tripodes scamelli sunt, habentes tres pedes. Sed et candelabra tripoda sunt, quia similiter tres habent pedes. De
Abbreviated transcription (Latin):
bis uocatȩ. Stratus ab sternendo dictus. quafi
storiacus. In his solis antiqui ad dormiendum
accubabant. nundum laneis stramentis reꝑtiᷤ.
Storia. qͦd sit t̾ra strata. Cama lectus breuis.
& circa t̾ram. Grece eni cami breue dr̃. Cubile
est cubandi locꝰ. Grabatum grecum ẽ: dr̃ autẽ¬

Expanded text:
bis vocatae. Stratus ab sternendo dictus, quasi storiatus. In his solis antiqui ad dormiendum adcubabant, nondum laneis stramentis repertis. Storia, quod sit terra strata. Cama est brevis et circa terram; Graeci enim χαμαὶ breve dicunt. Cubile est cubandi locus. Grabatum Graecum est
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt gͥ equi decem. dupliuͦ sex. triplꝰ unꝰ.
sexxupłi septem: epitriti quattuor. Numerꝰ¬
enĩ syllabarum inpedib ad riob̾ usq ad
sex ꝓtendit᷑. uiteriꝰ eñĩ non ꝓcedit. quia usq
ad sex syllabas tenduntur pedes. Temꝑa
inpedib sunt: ut quanta unꝰ qͥsq pes habeat.
Resolutio ÷ pedum. quando ꝓuna longa
due breues ponunt᷑. aut ꝓduab longis qͣt¬
tuor breues ponuntur. ut sectaq intexunt
abiete costas. Abiete nunc resolutio ẽ spon¬
dei in ꝓceletimatico. Inqua resolutione sẽꝑ
sinalimphani seqͥt᷑ uirgiliꝰ. Ex una aũ
longa due breues fiunt. exduab autẽ bre¬
uib longa nũꝗͣ. fit. Findi eñĩ solida posft̃
solidari scissa ñ possunt. Eigura ẽ: cuiꝰ note
sẏllabe agnoscunt᷑. Ubi enĩ cͥculi partẽ in¬
feriorẽ bis positã aspicis pirrichiꝰ ẽ. Uu: ubi¬
a .i. geminã iacentẽ.. spondeꝰ. Nam no¬
ta brercis inferior semi circulꝰ ÷ u: notalon¬
ga acens ẽ. Metra in pedib accidunt.

Expanded text:
Sunt igitur aequi decem, dupli vero sex, triplus unus, sescupli septem, epitriti quatuor. 28. Numerus syllabarum in pedibus a duabus usque ad sex protenditur: ulterius enim non procedit, quia usque ad sex syllabas tenduntur pedes. Tempora in pedibus sunt, ut quanta unusquisque pes habeat. Resolutio est pedum, quando pro una longa duae breves ponuntur, aut pro duabus longis quatuor breves, ut: Sectaque intexunt abiete costas. Abiete nunc resolutio est spondei in proceleumaticum, in qua resolutione semper synaloepham sequitur Virgilius. 29. Ex una autem longa duae breves fiunt; ex duabus autem brevibus 29 longa nunquam fit. Findi enim solida possunt, solidari scissa non possunt. Figura est, cujus nota syllabae agnoscuntur. Ubi enim circuli partem inferiorem bis positam aspicis, Pyrrichius est, ; ubi i geminum jacens, spondeus, ––. Nam nota brevis inferior semicirculus , nota longa i jacens est–. 30. Metra pedibus accidunt,
Abbreviated transcription (Latin):
duos dies. in die tcia suscitabit nos: & uiue¬
ius inconspectu eiꝰ. Omĩa enim hȩc: ita
completa sunt in xp̃o. Quinta enĩ feria tra¬
ditus. parasceue passus. circa diluculum re¬
surgens dñs abinferis remeauit. Unde et
subiunxit ꝓpħa. Quasi diluculũ p̃paratꝰ est
egressus eiꝰ. Qd̃ autẽ dix̃ resurgemꝰ & uiuemꝰ
inconspectu eiꝰ. hoc desua ꝑsona siue scõꝵ loqͥ

Expanded text:
suscitabit nos, et vivemus in conspectu ejus . Omnia haec in Christo ita completa sunt. Quinta enim feria traditus, Parasceve passus, Dominica circa diluculum resurgens, ab inferis remeavit. 2. Unde et subjunxit propheta: Quasi diluculo praeparatus est egressus ejus. Quod autem dixit resurgemus et vivemus in conspectu ejus, hoc pro
Abbreviated transcription (Latin):
irgus dictus. quod ꝑ eum tesserȩ
ꝑgant : siue quod turris speciem
hãbeat. Nam greci turrim pirgũ uocant.
De calculis.lxii.

Expanded text:
rgus dictus, quod per eum tesserae pergant, sive quod turris speciem habeat. Nam Graeci turrim πύργον vocant. De calculis. 1.
Abbreviated transcription (Latin):
lenes sint & rotundi: unde & cal¬
culus dr̃ lapis breuis. qui sine molestia
sui breuitate caleatur. Item calculi qd̃
ꝑ uias ordinales eant qͣsi ꝑ calles
De tesseris. lxiii.

Expanded text:
lenes sint et rotundi. Unde et calculus dicitur lapis brevis, qui sine molestia sui brevitate calcatur. Item calculi, quod per vias ordinales eant, quasi per calles. De tesseris .
Abbreviated transcription (Latin):
rcistra autẽ pulpitꝰ erat scenȩ. ubi
saltator agere posset: aut duo inter
se disputare. Ibi enim poetȩ. comedi. & tra
gedi. ad certamen conscendebant. hisq canen¬
tib alii gestus edebant.¬
ficia scenica tragedi. comedi. temelici.
histriones. mimi. & saltatores. Cragedi
sunt. qui antiqua gesta atq facinora scele¬
ratoꝵ regum luctuoso carmine spectante
ꝑopło concinebant.

Expanded text:
rcistra autem pulpitum erat scene, ubi saltator agere posset, aut duo inter se dgoedi ad certamen conscendebant, hisque canentibus alii gestus edebant.ficia scenica: tragoedi, comoedi, thymelici, histriones, mimi et saltatores. De tragoedis . Tragoedi sunt qui antiqua gesta atque facinora sceleratorum regum luctuosa carmine spectante populo concinebant.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ruat. Est enim machina. deqͣ
eflumine aqua ex litrahitur. Lucreciꝰ. In
fluiuo uersare rotas atq austra uidemus.
Austra autẽ idem rota. ab hauriendo aqͣ.
dicta. Girgillꝰ dictus. qd̾ ingiro uertatur.
Est enĩ lignũ intransu̾sa ꝑtica mobilȩ.
ex quo funis cũ situla uł utre imputeum
denintitur: hauriendȩ aquȩ causa. Celo¬
nem hortolani uocant lignum longum¬
mus longꝰ. Hoc instrumentũ hispani eicomã
dicunt. ꝓpt̾ quod imitet᷑ eiusdem nominis auẽ.
leuantẽ ac deponentẽ rostrum dum clangit.
Amana grecum ẽ. Lupus qui & canicula. fer¬
reus arpax: qͦd si quid in puteum decidit. ra¬
pit & extrahit: unde & nom̃ accepit. Arpax
autẽ dictus. quia arripit. Arpe enĩ grece: ra¬
De instrum̃tis ȩquoꝵ

Expanded text:
quasi ruat: est enim machina de qua e flumine aqua extrahitur. Lucretius: In fluvios versare rotas atque haustra videmus. Haustra autem, id est rota, ab hauriendo aquas dicta. Girgillus, quod in gyruest enim lignum in transversa pertica mobile, ex quo funis cum situla vel utre in puteum dimittitur, hauriende aque causa. nem hortulani vocant lignum longummus longus. Hoc instrumentum Hispani ciconiam dicunt, quod imitetur ejusdem 517 nominis avem, levantem ac deponentem rostrum, dum clangit. Hama . . . . 4. Lupus qui et canicula, ferreus harpax, quia si quid in puteum decidit, rapit autem dictus quia arripit; arpe enim est Graece raDe instrumentis equo
Abbreviated transcription (Latin):
apud grecos pͥmũ pytagoram au¬
tumant conscͥpsisse. ac cleinde a nycho¬
maco diffusius ẽẽ dispositã: quã apud
latinos pͥmꝰ apuleius. deinde boetius tranꝰ¬
tulerunt.
Quid sit numerus .iii.

Expanded text:
apud Graecos primum Pythagoram autumant conscripsisse, ac deinde a Nicomacho diffusius esse dispositam; quam apud Latinos primus Apuleius, deinde Boetius transtulerunt. § 3 Quid sit numerus.
Abbreviated transcription (Latin):
quo scena includitur semicirculi fi¬
guram habens: in quo stantes om̃s
inspiciunt. cuiꝰ forma pͥmũ rotunda
erat sicut & amphitheatri. postea ex
medio amphitheatro theatrum factũ
ẽ. Theatrum autẽ ab spectando nomi¬
natum. apotes theorias: quod in eo
popłs stans desuꝑ atq spectans ludos con¬
templaretur. Ideni uͦ theatrum. idem & ꝓ¬
stibulum. eo qd̾ post duos ludos exactos
meretrices ibi ꝓsternerentur. Idem & lupa¬
nar uocatum abeislem meretricib. quȩ
ꝓpt̃ uulgati corporis leuitatẽ lupȩ nuncu¬
pabantur. Nam lupȩ meretrices sunt ara
pacitate uocatȩ. qͦd ad se rapiant miseros &
apprehendant. Lupanaria enim apaganis
constituta sunt: ut pudor mulierum infe
licium ibi publicaretur. & ludibrio habe¬
rentur tam hi qui facerent quã quȩ pateren
cena autẽ erat locꝰ infra theatrum
inmodũ domus instructa cũ pulpito.
q̃li pulpitꝰ orcistra uocabatur: ubi canta¬
bant comici. tragecdi. atq saltabant histri¬

Expanded text:
quo scena includitur, semicirculi figuram habens, in quo stantes omnes inspiciunt: cuius forma primum rotunda erat, sicut et amphiteatri, postea ex medio amphitheatro theatrum factum est. Theatrum autem a spectando nominatum apo tis theoreas, quod in eo populus stans desuper, atque spectans, ludos contemplaretur. Idem vero theatrum, idem et prostibulum; eo quod post ludos exactos meretrices ibi prosternerentur. Idem et lupanar vocatum ab eisdem meretricibus, que propter vulgati corporis levitatem lupe nuncupabantur: nam lupe meretrices sunt vocate a rapacitate, quod ad se rapiant miseros et apprehendant. Lupanaria enim a paganis constitlicium ibi publicaretur, et ludibrio haberentur tam hi qui facerent quam qui paterentur. cena autem erat locus infra theatrum in modum domus instructa cum pulpito, qui pulpitus orchestra vocabatur; ubi cantabant comici, tragici, atque saltabant histri
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. Syllabanin enim dr̃ conciꝑe. Unde
uere illa ẽ sillaba: quȩ explurib nascit᷑
lit̾tis. Nam unã uocalem ꝓsillaba ab¬
usiue ñ ꝓpͥe dici. quȩ ñ tam fillaba dicen¬
da ÷: quam rõ tempoꝵ Syllabe autẽ
aut breues st̃. aut longe. aut communeꝰ.
Cõmunes aũ. qr ꝓscͥbentis arbitͥo cũ ne¬
cessitas cogit & ꝓducunt᷑ & corripiunt᷑.¬
Lege donatũ. Ileo aũ sillabe longe breues¬
q dicunt᷑. qr ꝑuarias uocum moras. aut
dupla aut simpla spacia temꝑis. hr̃e
uidentur. Dyptonge syllabe g̾co nomi¬
ne dicte ꝙ ineis bine uocales iungantur.
fuit. Sẏllaba autẽ ap̃ metͥcos ideo semipeᷤ
nominat᷑ : ꝙ sit dimidius pes. Nam pes:
duab constat syllabis. Cũgͦ syllaba una
ẽ quasi dumidiꝰ pes ÷ Dyonisiꝰ untiꝰ sẏllaba¬
rũ om̃iũ singulas formas aptissimas fecit.¬
& ob id statua horatus ÷¬

Expanded text:
im dicitur concipere. Unde vera illa est syllaba, quae ex pluribus nascitur litteris. Nam unam vocalem pro syllaba abusive, non proprie dici, quae non tam syllaba dicenda est quam ratio temporum. Syllabae autem aut breves sunt, aut longae, aut communes. m, quia pro scribentis arbitrio, cum necessitas cogit, et producuntur et corripiuntur. Ideo antem syllabe longe brevesque dicuntur, quia per varias vocum moras, aut dupla, aut simpla spatia temporis habere videntur. Dipthonge syllabe greco nomine dicte, quod in eis bine vocales iunganfuit. Syllaba autem apud metricos ideo semipes nominatur, quod sit dimidius pes. Nam pes duabus constat syllabis. Cum ergo syllaba una est, quasi dimidius pes est. Dionysius Lintius syllabarum omnium singulas formas aptissimas fecit, et ob id statua honoratus
Abbreviated transcription (Latin):
ircus est immensitaᷤ uirtum. xxii.
uctatio alaterum complexutione.x
uocata. quib comminꝰ certantes innitunt᷑.
qui greca appellatione athletȩ uocantur.
ocus autẽ luctationis

Expanded text:
irtus est immensitas virium in laboluctatione. 1. Luctatio a laterum complexu vocatur, quibus cominus certantes innitent, qui Graeca appellatione athletae vocantur. Locu
Abbreviated transcription (Latin):
iam uulgi pedibꝰ decrita uiarum. Ipsa ẽ
& delapidata. id ÷ lapidib strata. Primi
autẽ pęni dicuntur lapidib uias stra¬
uisse. pꝰea romani eas ꝑ omem pene or¬
bem disposuert̃ ꝓpt̃ rectitudinẽ itinerũ:
& ne plebs eẽt ociosa. Agger ÷ media stra¬
te eminentia coaggeratis lapidib strata.
ab aggere id ÷ coaceruatione dicta: quã
hystorici uiã militarẽ dicunt. Ut. Qua¬
lis sepe uiȩ deprensus in aggere serpenꝰ
Iter uł itus ẽ uia. qua iri ab homine qua¬
quauersum potest. Iter autẽ & itiner di¬
uersam significatiõnẽ habent. Iter enĩ ẽ¬
locus transitu facilis. unde & appellamꝰ
aditum. Itiner aute ẽ itus longe uiȩ & ipse
labor ambulandi: ut quo uelis ꝑuenia.
Semita itineris dimidium ẽ: a semi itu
dicta. Semita autẽ hominũ ẽ: callis fera¬
rum & pecudum. Callis ẽ iter pecudum.
int̾ montes angustum & tritum. a callo
pedum uocatum. siue callo pecudum p̃¬

Expanded text:
jam vulgi pedibus detrita viarum. Ipsa est jam vulgi pedibus detrita viarum. Ipsa est et delapidata, id est, lapidibus strata. Primi autem Poeni dicuntur lapidibus vias stravisse, 243 postea Romani eas per omnem pene orbem disposuerunt propter rectitudinem itinerum, et ne plebs esset otiosa. 7. Agger est media stratae eminentia coaggeratis lapidibus strata, ab aggere, id est, coacervatione dicta, quam historici viam militarem dicunt, ut: Qualis saepe viae deprensus in aggere serpens. 8. Iter, vel itus est via qua iri ab homine quaqua versum potest. Iter autem et itiner diversam significationem habent. Iter enim locus est transitu facilis, unde appellamus et itum. Itiner autem est itus longae viae, et ipse labor ambulandi, ut quo velis pervenias. 9. Semita itineris dimidium est, a semi itu dicta. Semita autem hominum est, callis ferarum et pecudum. 10. Callis est iter pecudum inter montes angustum et tritum, a callo pedum vocatum, sive callo pecudum p
Abbreviated transcription (Latin):
ensuras uiarum nos mili aria di¬
cimus. greci stadia. galli leugas.
egyptii signes ꝑ sȩ parasangas. St̃ autẽ
ꝓprio queq spatio. Miliarium mlle passi¬
bus t̃minat᷑. & dictum miliariũ quasi
milleadium habens pedes qͥnq milia.
Leuga finitur passib mille quingentis¬
Stadium octaua pars miliarii ẽ: constans
passib centum uiginti qͥnq Hoc pͥmum
herculem statuisse dict̃. eumq eo spatio¬
determinasse qͦd ipse sub uno spũ confecis¬
set. ac ꝓinde stadium appellasset: qm̃ in
fine respirasset simulq & stetisset. Uia est
qua potest ire uehiculum. & uia dicta a
uehiculoꝵ in cursu. Nam duos actus capit.
ꝓpt̾ euntiũ & uenientiũ uehiculoꝵ oceur¬
sum. Omĩs autẽ uia aut publica ÷ aut
pͥuata. Publica ẽ. quȩ insolo publico ẽ: qͣ
int̾ actus popło patet. Hȩx aut ad mare
aut oppida ꝑtinet. Priuata ẽ: quȩ uicmo
municipio data ẽ.Strata dicta. quasi
uulgi pedibꝰ trita. Lucratius. Strataq

Expanded text:
ensuras viarum nos miliaria dicimus, Graeci stadia, Galli leugas, Aegypti schoenos, Persae parasangas. Sunt autem proprio quaeque spatio. Miliarium mille passibus terminatur; et dictum miliarium quasi mille adium, habens pedes quinque milia. Leuga finitur passibus mille quingentisStadium octava pars miliarii est, constans passibus centum viginti quinque. Hunc primum Herculem statuisse dicunt, eumqdeterminasse, quod ipse sub uno spiritu confecisset, ac proinde stadium appellasse, quod in fine respirasset, simulque stetisset. 4. Via est qua potest ire vehiculum, et via dicta a vehiculorum incursu. Nam duos actus capit propter euntium et venientium vehiculorum occursum. 5. Omnis autem via, aut publica est, aut privata. Publica est quae in solo publico est, qua iter actus populo patet. Haec aut ad mare, aut ad oppida pertinet. Privata est, quae vicino municipio data est. 6. Strata dicta, quasi vulgi pedibus trita. Lucretius: Strataque
Abbreviated transcription (Latin):
duratum. Tramites sunt transuersa in agriꝰ
itinera. siue recta uia: dictȩ qͦd transmitant.
Diuortia sunt flexus uiarum. hȩ sunt uiȩ
indiuersa tendentes. Idem & diuerticula st̃
hoc ẽ diu̾sȩ ac diuisȩ iuȩ. siuȩ semitȩ transu̾sȩ:
quȩ sunt altere uiȩ. Biuium. quia duplex
ẽ iua. Competa. quia plures in ea compe¬
tunt uiȩ quasi triuiȩ. quadriuiȩ. Ambi¬
tus int̾ uicinoꝵ ȩdificia. locus duoꝵ pedũ
ac semis ad circumeundi facilitatẽ relictus.
& ab ambulando dictus. Orbeta uestigium
carri. ab orbe rotȩ dicta. Porro actus quo
pecus agi solet. cliuosum iter & flexuosum.
Uestigia sunt pedum signa pͥmis plantis ex¬
pressa. uocata qͦd his uiȩ p̾ currentium insti¬
gentur id ⁊ agnoscantur

Expanded text:
duratum. Tramites sunt transversa in agris itinera, sive recta via, dicta quod transmittat. Divortia sunt flexus viarum, hoc est viae in diversa tendentes. Idem diverticula sunt, hoc est diversae ac divisae viae, sive semitae transversae quae sunt a latere viae. Bivium, quia duplex est via. Conpeta, quia plures in ea conpetunt viae, quasi triviae, quadriviae. Ambitus inter vicinorum aedificia locus, duorum pedum et semipedis ad circumeundi facultatem relictus, et ab ambulando dictus. Orbita vestigium carri, ab orbe rotae dicta. Porro actus, quo pecus agi solet. Clivosum iter flexuosum. Vestigia sunt pedum signa primis plantis expressa, vocata quod his viae praecurrentium investigentur, id est agnoscantur
Abbreviated transcription (Latin):
mẽo &̃ dei seruo brauliomi ep̃o: ysidorus.
Omini desiderio desideraui nunc uidere
faciem tuam. & utinam aliqñ impleret
ds̃ uotum meum antequam moriar. Ad
p̃sens autẽ dep̃cor ut cõmendes me deo ora¬
tionib tius. ut & in hac tuta spem meam
impleat: & in fut᷑o beatitudinis tuȩ consor¬
tium mͥ concedat. Et manu sua. Ora ꝓ
.Itẽ braulionis ep̃i

Expanded text:
po, Isidorus. 1. Omni desiderio desideravi nunc videre faciem tuam, et utinam aliquando impleret Deus votum meum, antequam moriar. Ad praesens autem deprecor ut commendes me Deo orationibus tuis, et, ut in hac vita spem meam impleat, et in futura beatitudinis tuae consortium mihi concedat. Et manu sua. Ora pro LA X. BRAULIONIS EPI
Abbreviated transcription (Latin):
Spalim cesar iulius condidit. quã ex suo &
cupauit.Spalo auatẽ a situ cognominata ẽ: eo
qͦd in solo paludestri sub fixa ꝓfundo palis loca¬
ta sit: ne lubrico atq instabili fundamento
caderet. G ades oppidum apenis conditum.
qui etiam & carthaginem spartariam condi¬
derunt. Septem oppidum a montib septẽ. qͥ
a similitudine fr̃s uocati gaditano imminent
fertur lucte certamine suꝑatum int̾fecisse.
Lix autẽ alixo flumine mauritame nuncupa¬
ta. ubi antei regia fuit: & saba. qͦd inimineat
sale flumini. Cesaream mauritaniȩ oppidũ
iuba rex mauroꝵ in honorem cesaris augus¬
ti condidit. quam ex eiꝰ nomine cesaream ap¬
pellauit. sicut herodes aliam cesaream in pa¬
lestina. quȩ nunc ẽ urbs clarissima. Hicosium
cesariensis mauritaniȩ oppidum. hercule il¬
luc transeunte uiginti a comitatu eiꝰ disceden¬
tes construxeruit. acne quis imposito a se no¬
mine priuatim głaretur: de condentium nu¬
mero urbi hicosio nomen ÷ datum. Cyrene

Expanded text:
spalim Caesar Julius condidit, quam ex suo nocupavit. Hispalis autem a situ cognominata est, eo quod in solo palustri suffixis in profundo palis locata sit, ne lubrico atque instabili fundamento cederet. 72. Gades oppidum a Poenis conditum, qui etiam Carthaginem Spartariam condiderunt. 73 Septa oppidum a montibus septem, qui, a similitudine, Fratres vocati, Gaditano imminent fertur luctae certamine superatum interfecisse. Lix autem a Lixo flumine Mauretaniae nuncupata, ubi Antaei regia fuit, et Sala, quod inmineat Salae flumini. Caesaream Mauretaniae oppidum Iuba rex Maurorum in honorem Caesaris Augusti condidit, quam ex eius nomine Caesaream appellavit; sicut Herodes aliam Caesaream in Palaestina, quae nunc urbs est clarissima. Icosium Caesariensis Mauretaniae oppidum, Hercule illuc transeunte, viginti a comitatu eius discindentes construxerunt. Hanc ne quis inposito a se nomine privatim gloriaretur, de condentium numero urbi Icosio nomen datum. Cyrene
Abbreviated transcription (Latin):
mox a romanis capta & colonia facta. nom̃
etiam ꝓuinciȩ dedit.Nune autẽ a gochis
subuersa. atq indesolationẽ redacta ẽ. Sa
guntũ greci ex insula iacincto ꝑ fecti in his¬
pania condiderunt. quã afri pꝰea bello im¬
petitam deleuerunt. E meritam cesar au¬
gustus ȩdificauit. pꝰquam lusitaniam & qͦs¬
dani occeani insulas cȩpit. dans ei nom̃ ab
eo quod ibi milites uet̾anos consiitorisset. Nã
& meriti dicuntur ueterani solutiq militu.¬

Expanded text:
mox a Romanis capta, et colonia facta, nomen mox a Romanis capta, et colonia facta, nomen etiam provinciae dedit. Nunc autem a Gothis subversa, atque in desolationem redacta est. 68. Saguntum Graeci ex insula Zacyntho profecti in Hispaniam condiderunt, quam Afri postea bello impetitam deleverunt. 69. Emeritam Caesar Augustus aedificavit, postquam Lusitaniam, et quasdam Oceani insulas cepit, dans ei nomen ab eo quod ibi milites veteranos constituisset. Nam emeriti dicunt veterani, solutique milit
Abbreviated transcription (Latin):
asserunt fuisse flammnarũ. Arpos & beneuen¬
tum diomedes. Patauium antenor. phylome¬
ta pontum condidere. Cum cyrus maritimaᷤ
urbes grecie occuparet. & focenses abeo expug¬
nati om̃ib angustiis premerentur. iurauert̃
ut ꝑ fugerent qua longissime ab imꝑio ꝑsarii.
ubi nec nom̃ quidem eoꝵ audirent: atq ita
inultimos galliȩ fines nauibꝰ ꝓfecti. armisq
se aduersus gallicani feritatem tuentes: mas¬
siliam condiderunt. & ex nomine ducis nun¬
cupauerunt. Hos uarro trilingues eẽ ait.
qͦd grece loquantur & latine & gallice. Nar¬
bonam & arelatum. & pictauum coloni ꝓprii
condiderunt. Burdegalam appellatam ferunt.
qͦd burgos gallos pͥmum colonos habuerit:
quibꝰ antea cultorib adimpleta ẽ. Terra conã
inhispania scipiones construxerunt. ideo
caput ÷ t̾raconensis ꝓuinciȩ. Afri sub han
nibale maritima hispaniȩ occupantes. car¬
thaginem spartariam construxerunt. quȩ

Expanded text:
asserunt fuisse flammarum. Arpos et Beneuenasserunt fuisse flammarum. Arpos et Beneuentum Diomedes, Patauium Antenor, Pylii Metapontum condidere. urbes Graeciae occuparet, et Phocenses ab eo expugnati omnibus angustiis premerentur, juraverunt, ut profugerent quam longissime ab imperio Persarum, ubi ne nomen quidem eorum audirent, atque ita in ultimos Galliae sinus navibus profecti, armisque se adversus Gallicam feritatem tuentes, Massiliam condiderunt, et ex nomine ducis nuncupaverunt. Hos Varro trilingues esse ait, quod et Graece loquantur, et Latine, et Gallice. 64. Narbonam, et Arelatum, et Pictavium coloni proprii condiderunt. Burdegalim appellatam ferunt, quod Burgos Gallos primum colonos habuerit, quibus antea cultoribus adimpleta est. 65. Tarraconam in Hispania Scipiones construxerunt; ideo caput est Tarraconensis provinciae. nibale maritima Hispaniae occupantes, Carthaginem 207 Spartariam construxerunt, quae
Abbreviated transcription (Latin):
mediolanum atq alias urbes condidert̃.
Uoeatum autẽ medilanũ. ab eo qͦd ibi sus
media lanea ꝑhibetur inuenta. Hystoruꝰ
placet amesapo greco mesapiȩ datam ori¬
ginem: quȩ uersa pꝰ modum in nom̃ cala¬
briȩ: quã in exordio cenotrii fr̃ peuceciꝰ
perceciam nominauerat. Manto ty resiȩ
quȩ gallia cisalpina dr̃. & dicta mantua
qͦd manes tuetur. Partenopia a parteno¬
pe quadam uirgine illic sepulta appellata.
maluit. Ad ꝓmontorium leucaten in quo¬
factum apollinis templum fuit bellum
augustus contra antonium gessit. qͦ uicto
urbem in actiaco sinu condidit: quã auicto¬
ria ny clopolim appellauit. Palantus parte¬
nioꝵ dix : partenios constituit. Tharas
neptuni filius fuit. a quo tharentum cuu¬
tas & condita appellata est. Iapigas iapix¬
dedali filiꝰ condidit. choram dardanꝰ. agilli¬
nam pelasgi. tybur catulus p̃fectus classis
licet alii uelint ceculum conditorẽ: quẽ pignꝰ

Expanded text:
Mediolanum atque alias urbes condiderunt. Mediolanum atque alias urbes condiderunt. Vocatum autem Mediolanum ab eo quod ibi sus medio lanea perhibetur inventa. Historiis placet a Messapo Graeco Messapiae datam originem, versam postmodum in nomen Calabriae, quam in exordio Oenotri frater Peucetius Peucetiam nominaverat. Manto Tiresiae quae Gallia Cisalpina dicitur: et dicta Mantua quod manes tuetur. Parthenope a Parthenope quadam virgine illic sepulta Parthenope maluit. Ad Actii Apollinis templum fuit, bellum Augustus contra Antonium gessit. Quo victo, urbem in Actiaco sinu condidit, quam a victoria Nicopolim appellavit. 62. Phalantus Partheniorum dux Parthenios constituit. Taras Neptuni filius fuit, a quo Tarentum civitas, et condita et appellata est. 206 Daedali filius, condidit, Coram Dardanus, Agyllinam Pelasgi, Tibur Catillus, praefectus classis licet alii uelint Caeculum conditorem, quem pignus
Abbreviated transcription (Latin):
latam nomine conditoris. licet sint qui
dicant a capacitate eam capuam dictã:
qͦd eiꝰ t̾ra omẽm uitȩ fructum capiat.
Alii a locis campestrib. in quibꝰ sita est.
Est autẽ caput urbium campaniȩ. int̾
tres maximas Romã karthaginemq
numerata: ex qua & ꝓuincia italiȩ cam¬
pania dicta ẽ. Romulus cum int̾fecto
apud albam amulio. auum numitorẽ
in regnũ restituisset: in eum locum
ubi nunc Roma ÷ deuenit. ibiq sedes
posuit. męnia construxit: urbemq ex
suo nomine Romã uocauit. Hanc autẽ
antea etiander dr̃ condidisse: ut ÷ illud.
arcis. Ancus marcus ex filia numȩ pom¬
pilii natus. hic urbem mnexitu tyberis
condidit quȩ & ꝑegrinas merces exciꝑet¬
& hostem moraretur: quam ab apso situ
hostiam appellauit. Galli quidam intesti¬
na diseordia & assiduis dissensionib suoꝵ
ꝑmoti. sedes nouas querentes initaliam
ꝓfecti sunt. sedibq ꝓpriis tuscis expulsis.

Expanded text:
latam a nomine conditoris; licet sint qui latam a nomine conditoris; licet sint qui dicant a capacitate eam Capuam dictam, quod eius terra omnem vitae fructum capiat: alii a locis campestribus in quibus sita est. Est autem caput urbium Campaniae, inter tres maximas Romam Carthaginemque numerata; ex qua et provincia Italiae Campania dicta est. Romulus cum interfecto apud Albam Amulio avum Numitorem in regnum restituisset, in eum locum ubi nunc Roma est devenit, ibique sedes posuit, moenia construxit, urbemque ex nomine suo Romam vocavit. Hanc autem antea Evander dicitur condidisse, ut est illudarcis. Ancus Marcius ex filia Numae Pompilii natus: hic urbem in exitu Tiberis condidit quae et peregrinas merces exciperet et hostem moraretur, quam ab ipso situ Ostiam appellavit. Galli quidam intestina discordia et assiduis dissensionibus suorum permoti, sedes novas quaerentes Italiam profecti sunt, sedibusque propriis Tuscis expulsis,
Abbreviated transcription (Latin):
eustifonis filiꝰ paͣlitͣm. augeus lygurgi filtꝰ
Samũ. dardanꝰ autẽ condidit dardaniam.
Thessalonicã thessalus gracci filiꝰ ȩdificauit.
in qua etiam regnauit. Brundusium
construxerunt greci. Brundusium autẽ
dictum ẽ grece. qͦd brunda caput cerui di¬
catur. Sic ÷ enim ut & cornua uideantur
& caput & lingia. in positione ipsiꝰ ciuitatĩ.
Initalia autẽ a iano taniculum. a Saturno
saturnia. atq latium conditũ: eo qͦd ibi
fugiens latuisset cognomiatũ. Ab hereu¬
le incampania pompeiã. qui uictor ex
hispania pompã boũ duxerat. Eneas aut̃
pꝰ excidium troie in eandem italiam ueni¬
ens. ab uxoris nomine lauiniam concli¬
dit. Ascaniꝰ uͦ relicto lauiniȩ nouercȩ suȩ
regno: albam longam ȩdificauit Liba
autẽ uocata ꝓpt̾ colorem sui longa quia
longum oppidum ẽ: iuxta ꝓlixitatem
collis in quo sita ẽ. Ex hac etiam urbe.
reges albanoꝵ appellari ceꝑunt. Capuã
capis siluiꝰ rex abbanoꝵ construxit. appel¬

Expanded text:
eos Typhonis filius Paphum. Angaeus Lycurgi filius Samum. Dardanus autem condidit Dardaniam. Thessalonicam Thessalus. Graeci filius, aedificavit, in qua etiam regnavit. 49. Brundisium construxerunt Graeci. Brundisium autem dictum est Graece, quod brunda caput cervi dicatur: sic est enim, ut et cornua videantur, et caput, et lingua in positione ipsius civitatis.In Italia autem a Iano Ianiculum, a Saturno Saturnia atque Latium conditum, eo quod ibi fugiens latuisset cognominatum. Ab Hercule in Campania Pompeia, qui victor ex Hispania pompam boum duxerat. Aeneas autem post excidium Troiae in eadem Italia veniens, ab uxoris nomine Lavinium condidit. Ascanius vero relicto Laviniae novercae suae regno, Albam Longam aedificavit. Alba autem vocata propter colorem suis; Longa, quia longum oppidum est, iuxta prolixitatem collis in quo sita est. Ex hac etiam urbe reges Albanorum appellari coeperunt. Capuam Capys Silvius rex Albanorum construxit, appel
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: quarum distinctionib
quȩdam partes temꝑie sua incolunt᷑.
quȩdam immanitate frigoris aut
coloris in habitabiles existunt. Quȩ idõ
zone uł circuli appellant᷑ eo qd̃ in cir¬
cunductione sphere existunt. Quoꝵ
pͥmꝰ circulus ideo arcticꝰ appellatur.
eo quod intra eũ arctoꝵ signa in clusa ꝓ
a quilonis finib estatem facit: & ultra
eũ cirultim ñ transit s statim reu̾tit᷑.¬
& inde tropicꝰ appellat᷑. Tercius circulus
hymerinus. qͥ alatinis ideo ȩquinocti¬
alis dictus ẽ: eoquod sol cumad eũ
orbem ꝑuenerit ȩquinoctiũ facit. Hy¬
mera enĩ latine dies dr̃. atq nox. Quo
circulo: dimidia spherȩ pars constituta
ꝓspicitur. Quartꝰ autẽ circulꝰ antarticꝰ
uocatur. eo qd̃ contrariꝰ sit circulo quẽ
arcticon nominamꝰ. Quintꝰ circulus
cymerinꝰ tropicꝰ. qͥa latinis hiema¬
lis siue brumalis appellatur. ideo qͥa
his qͥ ad aqͥlonẽ sunt facit. & ȩstatem
his qui in austri partib cominorant᷑.¬

Expanded text:
sunt, quarum distinctionibus quaedam partes temperie sua incoluntur, quaedam immanitate frigoris aut caloris inhabitabiles existunt. Quae ideo, et zonae, vel circuli appellantur, eo quod in circumdprimus circulus ideo arcticos appellatur, eo quod intra eum arctorum signa inclusa peraquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui a Latinis hiemalis sive brumalis appellatur, ideo scilhis qui ad aquilonem sunt, facit, aestatem vero his qui austri partibus commorant