comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dãt u iđ maĩ hierapoli rufinoet eusebio conss̃
XTP ilites sisinelegitimo herede intestati deces¬
serint et proximos non habuerint. eorũ bonaqui ineodem
officio militant uindicabunt. DEPOSTLIM INIO
mpp̃o ualentinianus ualens et gratianus augg̃g ad

Expanded text:
Dat. V id. Mai. Hierapoli Rufino et Eusebio conss. Interpretatio. Milites si sine legitimo herede intestati decesserint et proximos non habuerint, eorum bona qui in eodem officio militant vindicabunt. mppp. Valentinianus, Valens et Gratianus AAA. ad
Abbreviated transcription (Latin):
Sialienũ animal cuicũq damnũ intulerit aut alicuius fruc¬
tus laeserit dominus eius aut aestimationem dãni reddat aut ipsũ¬
animal tradat quod etiã decane similit̃ ẽ. statutum Scn
erã bestiã in ea parte qua populo it e. conlocari praetor prohi¬
bet etideo siue abipsa siue propterea ab alio alteri dãnũ datũ
sit promodo ad missi extra ordinẽ actio indominũ uelcustodẽ
datur maximae. si ex eo homo perierit. INT Perabestia in

Expanded text:
Si alienum animal cuicunque damnum intulerit aut alicujus fructus laeserit, dominus ejus aut aestimationem damni reddat, aut animal tradat. Quod etiam de cane similiter statutum est. eram bestiam in ea parte, qua populo iter est, colligari praetor prohibet: et ideo, siue ab ipsa siue propter eam ab alio alteri damnum datum sit, pro modo admissi extra ordinem actio in dominum uel custodem datur, maxime si ex eo homo perierit. Ei, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
debitũ contestatum excusationẽ qui pere grinat᷑ longi tẽporis ha¬
bere nom possit. Necideo seexcuset quod non renouauerit cautionẽ
sa nesi debitor suã essedixerit cautionẽ sed nihil sedeipsa cautione
adserat accepisse tempus debet in spici cautionis uesi intra quinquep

Expanded text:
ui peregrinatur longi temporis habere non possit, nec ideo se excuset, quod non renovaverit cautionem. Sane si debitor suam esse dixerit cautionem, sed nihil se de ipsa cautione asserat accepisse, tempus debet inspici cautionis, ut, si intra quinque
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ rerũ unogenere exdelicto nascitur oblegatio furtorũ
genera sunt quattuor manifesti nec mani festi. concepti et
oblati manifestũ furtũ dicitur si quando furtũ excuius cũq
rem tollit. in ipso furto de prehenditur. nec manifestum furtũ
dicitꝰ furtũ quod quã libet dũ fieret inuentũ non .ẽ. tam̃ furtũ
factũ fuisse probatur. conceptũ furtũ dicitur. cũ aliquẽ apud
alterũ res furata inuenitur. Oblatũ furtũ dicitur cũ res furti¬
ua alicuiita a furedatur ut apud ipsum furem in ueniri non pos¬
sit praetereaquirem alienam inuito aut nesciente domino
contigit uel tollere aut deloco mouere presumet furtum¬
facit et siquis rem utendam acciperit aut cõmendatã apud se
habuerit et ea alit̃ usus fuerit qua accepit furti actione tenetꝰ
praeterea si qui siumentum alterius adhoc accepit ut eum quit¬
q milib: duceret et side cimmilib: aut longius quã ab illo qui

Expanded text:
omnium rerum uno genere ex delicto nascitur obligatio. Furtorum autem omnium rerum uno genere ex delicto nascitur obligatio. Furtorum autem genera sunt quattuor: manifesti, nec manifesti, concepti et oblati. Manifestum furtum dicitur, si quando fur, quum cuiuscunque rem tollit, in ipso furto deprehenditur. Nec manifestum furtum appellatur, quod quamlibet dum fieret, inuentum non est, tamen furtum factum fuisse probatur. Conceptum furtum dicitur, cum apud aliquem alterum res furata inuenitur. Oblatum furtum dicitur, quum res furtiua alicui ita a fure datur, ut apud ipsum furem inueniri non possit. Praeterea si rem alienam, inuito aut nesciente domino contingit uel tollit, aut de loco mouere praesumit, furtumfacit. Et si quis rem utendam acceperit aut commendatam apud se habuerit, et ea aliter usus fuerit, quam accepit, furti actione tenetur. Praeterea si quis iumentum alterius ad hoc accepit, ut eum quinque milibus duceret, et id decem milibus, aut longius, quam ab illo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mus Nãsi contrabonos mores aliquid mandare uoluerimus. hoc
ẽ. sicuicũqimandemus ut alicui furtũ faciat aut homicidium
aut adulteriũ admittat. in his reb: mandati oblegationon
aut contraria illiusuolunta te quimandauit . sed is cui manda¬
tus mandati formã egridinon potestaut siegressus fuerit et
mandatori tenetur obnoxius et quod extra mandatum
obligatio etiã si aliud quã cautũ fuerat a debitore creditori
reddatur . Namsiquicũq pro pecunia quãcre tori cauit ad quies¬
cente creditore aurũ aut argentũ aut mancipia uel alias quas¬
libet species habita aestimatione consentiente creditore dederit
tractu nascuntꝰ ut diximus super .ẽ. ut dehis oblegationibus
quae exdelicto nascuntur. simpliciter disputemus exdelicto
nascuntur obligationes sialiquis furtum fecerit uelbona aliena
rapuerit uel damnum alteri dederit aut in iuriã fecerit quarũ

Expanded text:
mus. Nam si contra bonos mores aliquid mandare uoluerimus, hoc mus. Nam si contra bonos mores aliquid mandare uoluerimus, hoc est, si cuidam mandemus, ut alicui furtum faciat, aut homicidium, aut adulterium admittat in his rebus mandati obligatio non aut eius cui mandatum est, aut contraria illius uoluntate, qui mandauit. Sed is, cui mandatur, mandati formam egredi non potest: aut si egressus fuerit, et mandatori teneatur obnoxius, et quod extra mandatum obligatio, etiam si aliud, quam cautum fuerit a debitore, creditori reddatur. Nam si quicunque pro pecunia, quam creditori cauit, acquiescente creditore, aurum aut argentum aut mancipia uel alias quaslibet species, habita aestimatione, consentiente creditore, dederit, tractu nascuntur diximus, superest, ut de iis obligationibus, quae ex delicto nascuntur, simpliciter disputemus. Ex delicto nascuntur obligationes, si aliquis furtum fecerit, uel bona aliena rapuerit, uel damnum alteri dederit, aut iniuriam fecerit. Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
pracii aut arradata fuerit locatio et conductio similiratione
consistunt ut consensuetiã uerbo defintio inter consentientes
firma permaneat societatem inirepossumus ut omnium bonorũ
aut unius alicuius negociationis et potestita inire societas. sita
niã ponat ethuius rei definitio etiã si uerbo inita ualit itaut quic¬
quid societatis temporequolibet modo fuerit ad quisitũ sociis cõ¬
munesit. permanet autẽ sita societas donec quã diu in ipsoconsen¬
su socii perseuerant qui a sicut consensu contrahitur etiã dissen
sudissoluitur ergo societas. Aut mortis uni .s. socii aut contra¬
riã uoluntate aut capitis diminutionẽ id ẽ siunus ex sociis sicut
frequenter supradiximus capitae fuerit diminutus. similiter
et mandare uerbo potest et cũ uerbis mandatũ fuerit oblega¬
tio contrahitur. possumus enim aut nr̃a negocia aut alienaciuĩ¬
cũq agenda mandare dũ modo honestum aliquid agimande¬

Expanded text:
pretii aut arra data fuerit. Locatio et conductio simili ratione pretii aut arra data fuerit. Locatio et conductio simili ratione consistunt, ut consensu, etiam uerbo, definitio inter consentientes firma permaneat. Societatem inire possumus aut omnium bonorum aut unius alicuius negotiationis. Et potest ita iniri societas, si tamnia ponat. Et huius rei definitio etiam uerbo inita ualet ita, ut quidquid societatis tempore quolibet modo fuerit adquisitum, sociis commune sit. Permanet autem inita societas, donec in ipso consensu socii perseuerant; quia, sicut consensu contrahitur, etiam dissensu dissoluitur. Dissoluitur ergo societas aut morte unius socii, aut contraria uoluntate, aut capitis diminutione, id est, si unus ex sociis, sicut frequenter supra diximus, capite fuerit diminutus. Similiter et mandari uerbo potest, et cum uerbis mandatum fuerit, obligatio contrahitur. Possumus enim aut nostra negotia aut aliena cuicumque agenda mandare, dummodo honestum aliquid agi mande
Abbreviated transcription (Latin):
cui pronr̃o debito cauetur decauto et non numerato sicut fieri
solet. aliquid disputationis ad ferrecũ id quod a nobis accepit.
alteri cauerit redditurum. lit teris oblegatio fit aut are in per¬
sona aut persona in persona areinpersonã uelut si id quodex
emptione aut conductione aut societate debes alii reddas . a ꝑsona
inpersona uel siid quod mihi alter debet alteri personae de¬
legẽ ut red deredebeat consensu fiunt oblegationis exemptioni¬
b: etuenditionib: locationib conductionib societatib: et manda¬
tis quia in huius modi reb: consensus magis quam scriptura aliqua
aut sollẽnitas quaeritur in quib: reb: etiã int̃absentes oblegatio
contrabi potest. quod in aliis reb. fieri non potest. emptio igitiR
et uenditio contrahitur cũ dep̃tio interemptorem et uenditorem
fuerit de finitum etiãsi praeciũ non fuerit num eratũ et nec pars

Expanded text:
cui pro nostro debito cauit, de cauto et non numerato, sicut fieri cui pro nostro debito cauit, de cauto et non numerato, sicut fieri solet, aliquid disputationis adferre, cum id, quod a nobis accepit, alteri cauerit redditurum. Litteris obligatio sit, aut a re in personam, aut a persona in personam. A re in personam, uelut si id, quod ex emptione aut ex conductione, aut societate debes, alii reddas. A persona in personam, uelut si id, quod mihi alter debet, alteri personae delegem, ut reddere debeat. Consensu fiunt obligationes ex emptionibus et uenditionibus, locationibus conductionibus, societatibus et mandatis; quia in huiusmodi rebus consensus magis quam scriptura aliqua aut solemnitas quaeritur. In quibus rebus etiam inter absentes obligatio contrahi potest, quod in aliis rebus fieri non potest. Emptio igitur et uenditio contrahitur, cum de pretio inter emptorem et uenditorem fuerit definitum, etiamsi pretium non fuerit numeratum, nec pars
Abbreviated transcription (Latin):
mea ueltuã illud dari spondis quod propt᷑ ea in uti leui sum .ẽ
quia a persona heredis obligatio incipere non potest. eti deonec
heredi creditoris sub hacsponsione obligatur debitor. nec debito¬
ris heres creditori tenctur obnoxius. itẽ in utilis ẽ oblegatiosi
dicat creditor pridie quã moriar darespondis uel in terroget de¬
bitorẽ pridie quã moriaris similit̃ et haecstipulatio in utilis iudi¬
catur quia non potest scire quando sit pridie quã aliquis mori¬
atur nisi post quã mortuus fuerit. itẽ sipure in t̾roget creditor
et debitor sub conditione promittat: uel si creditor decĩ soł inde¬
bitorẽ in terro get et debitor quinq: promittat. hoc ordine in¬
tegrũ debitum uacilla re cognoscitur: si aliquis nobis pecuniã
debeat possumus debitorẽ nr̃m conpellere ut pecuniã quã nobis
red diturus erat alteri sec aueat redditurum. Nec potest ei

Expanded text:
meam uel tuam illud dari spondes? Quod propterea inutile uisum est, meam uel tuam illud dari spondes? Quod propterea inutile uisum est, quia a persona heredis obligatio incipere non potest. Et ideo nec heredi creditoris sub hac sponsione obligatur debitor, nec debitoris heres creditori tenetur obnoxius. Item inutilis est obligatio, si dicat creditor: pridie qvam moriar dare spondes? uel interroget debitorem: pridie qvam moriaris? similiter et haec stipulatio inutilis iudicatur, quia non potest sciri, quando sit pridie, quam aliquis moriatur, nisi post quam mortuus fuerit. Item si pure interroget creditor, et debitor sub conditione promittat. Vel si creditor decem solidos debitorem interroget, et debitor quinque promittat, hoc ordine integrum debitum uacillare cognoscitur. Si aliquis nobis pecuniam debeat, possumus debitorem nostrum compellere, ut pecuniam, quam nobis redditurus erat, alteri se caueat reddituram; neque potest ei,
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ. ut in terro gãte respondeant et stipulata promittant
itẽ et alio casu uno loquente et sine in terrogatione alio pro¬
mittente contrahitur obligatio. id ẽ si libertus patrono aut
donum aut munus aut operas sed aturũ eẽ iurauerit expo¬
dicti liberti nontã uerborum sollemnitate quã iurisiuran¬
di religione retinentur. sed nulla altera persona hocordine
oblegari potest. praeterea in utilis promissio etiam sistipula¬
tione interueniente facta sit . siid aliquis sed aturũ promiserit
quod sui iuris non ẽ hoc ẽ si aut ingenuum hominẽ quasi ser¬
uum sed aturũ promittat autsi mortuũ aliquis quẽ uiuũ credebat
promiserit aut locũ sacrum aut scm aut religio sumdaturũ
sequicũq promiserit. praeterea in utilis ẽ promissio sialiquis
rẽ subtali conditione promittat . quae conditio implere prorei¬
difficultate non possit praeterea inutilis ẽ. et in terrogatio
et promissio siita aliquis interroget debitorem post mortem

Expanded text:
 et interrogata respondeant, et stipulata promittant. Item et alio casu, uno loquente et sine interrogatione alii promittente, contrahitur obligatio, id est, si libertus patrono aut donum aut munus aut operas se daturum esse iuraudicti liberti non tam uerborum solemnitate, quam iniurandi religione tenentur. Sed nulla altera persona hoc ordine obligari potest. Praeterea inutilis est promissio, etiamsi stipulatione interueniente facta sit, si aliquis id se daturum promiserit, quod sui iuris non est; hoc est, si aut ingenuum hominem quasi seruum se daturum promittat: aut si mortuum aliquis, quem uiuum credebat, promiserit; aut locum sacrum aut sanctum aut religiosum daturum se cuicunque promiserit. Praeterea inutilis est promissio, si aliquis rem sub tali condicione promittat, quae impleri prodifficultate non possit. Praeterea inutilis est interrogatio et promissio, si ita aliquis interroget debitorem: post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
cet cautionẽ. Ita tamen ut manus mortui conferat et agnoscin
possit illius eẽ subscriptio aut conuenisse illũ dũ uiuerit aliqu¬
b scientib: ualeat ad probare. et causã ipsius debiti unde pecuniã¬
ritatẽ legis incurrat pã dereliquo interuiuorũ personas haec
obseruanda decernimus ut omnes cautiones debitoru intraxii¬
a pinos debeant contestari. itaut a debitorib renouentur. quod si
forsitan antexii annos debitorẽ peregrinare contigerit iudicis
mereatur eddictũ quo dimpostib: debitorissui procontestationedb&

Expanded text:
cet cautionem, ita tamen, ut manus mortui conferatur et agnosci possit illius esse subscriptio, aut convenisse illum dum viveret aliquibus scientibus valeat adprobare: et causas ipsius debiti, unde pecuniaritatem legis incurrat. Nam de reliquo inter vivorum personas haec observanda decernimus, ut omnes cautiones debitorum intra duodecim annos debeant contestari ita, ut a debitoribus renoventur. Quod si forsitan ante duodecim annos debitorem peregrinari contigerit, iudicis mereatur edictum, quod in postibus debitoris sui pro contestatione
Abbreviated transcription (Latin):
.DESATIS DANDO.
uotiens hereditas petitorsatisdatio iure desiderato. et si
satisdationon detur. in petitorẽ hereditas trans fertur sipeti¬
tor satis darenoluerit. penes possessorem possessio remanebit
in parienĩ causa potior ẽ. possessor INT̃ Siquicũq: heredita

Expanded text:
s. De satisdando Quotiens hereditas petitur, satisdatio iure desideratur et, si satis non detur, in petitorem hereditas transfertur: si petitor satisdare noluerit, penes possessorem possessio remanebit: in pari enim causa potior est possessor. Vsufructuarius
Abbreviated transcription (Latin):
INTP Gredio etbonorũ possessio antiquo iure aprȩtoris
pecbatur quod explanari opus non ẽ quia legib utrũ que
sublatum est etideo in fans licet loqui non possittamen he¬
reditatem sibi debitam capit cuimoriens pater aut is qui prox¬
mus fuerit exlege succedt VN DE LIBERI

Expanded text:
io. Cretio et bonorum possessio antiquo iure a praetoribus petebatur: quod explanari opus non est, quia legibus utrumque sublatum est. Et ideo infans, licet loqui non possit, tamen hereditatem sibi debitam capit, cui morienti pater aut is qui proximus fuerit ex lege succedit. VNDE LIBERI
Abbreviated transcription (Latin):
INt̃ p. f ilia sitem porenuptiarũ apatrefuerit dotata.
et pater postea intestatus moriatur sin reliquapatris subs¬
tantia uułcum aliis fratrib: aequalis accedere docẽ uelquic¬
quid accepit tẽporenuptiarum hereditati paternae cum
fratrib: diuidendam confundat quod sinoluerit sit isquȩ

Expanded text:
tio. Filia si tempore nubtiarum a patre fuerit dotata et pater postea intestatus moriatur, si in reliqua patris substantia vult cum aliis fratribus aequalis accedere, dotem vel quidquid accepit tempore nubtiarum, hereditati paternae cum fratribus dividenda confundat. Quod si noluerit, sit is qu
Abbreviated transcription (Latin):
qualitate facti debebi  Siseruus furtũ fecerit deindema¬
numissus sit aut alienatus cũ ipsomanumis sortiedemptore agipo¬
test Noxaeni capud sequitur InT̃ Siseruus furtum fecerit

Expanded text:
ae dedi potest. Si seruus furtum fecerit, deinde manumissus sit aut alienatus, cum ipso manumisso uel emptore agi potest: noxa enim caput sequitur. Filius fami
Abbreviated transcription (Latin):
Oblatiactione istenetur quirem furtiuã
alioobtulit neadse inueniretur. is taint̃ ñ inđ.U Furtiactione
is agerepotest cuiint̃ ẽ. rẽnon perisse. ista int̃ ñ inđ SEN¬
ta .ẽ. istaint̃ ñ inđ S Oblati is agere potest poenis quẽ resctm¬
uenta ẽ ista ł non in đ S Manifesti furti actio et nec manifes¬
ti et concepti etoblati heredi quidem competit. sed in heredem non
derit nisi id prosui quantitate dominus sarciresit paratus noxa
cedipotest INT Siseruus alicui furtũ fecerit uel damnũ dede¬

Expanded text:
Oblati actione is tenetur, qui rem furtivam ali optulit, ne apud se inveniretur. Furti actione is agere potest, cuius interest rem non perisse. Cont et inuenit. Oblati is agere potest, penes quem res concepta et inuenta est. Manifesti furti actio et nec manifesti et concepti et oblati heredi quidem competit, sed in heredem non pro sui quantitate dominus sarcire sit paratus, noxae dedi potest. Si seruus furtum fecerit, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
intra axi annos adominis reuocari itatamen ut diaconus
enose uicoriũ sihabuerit reddat etomne peculiũ suũ dominus
eius usurpet quod siui carium non habuerit undereddat

Expanded text:
inta annos a dominis revocari: ita tamen, ut diaconus pro se vicarium, si habuerit, reddat et omne peculium suum dominus eius usurpet. Quod si vicarium non habuerit unde reddat
Abbreviated transcription (Latin):
mentum anpernuncupationem anperfidei commissum here¬
ditatẽ sibi elegat uindicandam. quod si prima electio eius fuerit
sup erata ad alterũ ei transirenon liceat qui a unius petitione
concessa dereliquis seno uerit excludendum qui auna petitio
alias a perte et eui denter exclusit extrema pars legisistius
ideo non habetur exscripta uel exposita qui a nouellalege
calcatur : U. DELTIGIOSIS

Expanded text:
mento an per nuncupationem an per fideicommissum hereditatem sibi eligat vindicandam. Quod si prima electio eius fuerit superata, ad alteram ei transire non liceat, quia unius petitione concessa de reliquis se noverit excludendum, quia una petitio alias aperte et evidenter excludit. Extrema pars legis istius ideo non habetur scripta vel exposita, quia novella lege calcatur. DE LITIGIOSIS
Abbreviated transcription (Latin):
tus scripturã continent adhibitis testib ita signari ut in sũmã marginis ad me¬
diã partẽ perforatae et triplici lino constringantꝰ atq in posito supralinum
cerae signain praemunt᷑ ut exteriores scripturae. fidẽ interiore seruaret

Expanded text:
tus scripturam continent, adhibitis testibus ita signari, ut in summa marginis ad mediam partem perforatae triplici lino constringantur atque impositae supra linum cerae signa imprimantur, ut exteriori scripturae fidem interior seruet
Abbreviated transcription (Latin):
aesumpto legato abherede potest calũniã
sustinere : necsi aliena res fuerit quaelegata e legatarius hoc

Expanded text:
aesumpto legato ab herede potest calumniam sustinere, nec si aliena res fuerit, quae legata est, legatarius hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quinquetantũ annos supertricennio pupillis iubet augeri
itaut conpletis xXxet v annis sicut reliquorũ causae in fra
dantur. Pupillorũ uero causae uellites quae antequam
aduicesimũ et quintũ annũ perueniant contestata fuisse
pmabantur in fratricennium sineadiectione quinquennii
modis omnib: consumantur. Depetitorib uero constitutũ
est quod sipetitor aduersariũ suumpulsatũ in iudicio deferre
uoluerit quẽ aut sub fideiussione aut cautione fecit addu

Expanded text:
quinque tantum annos super tricennium pupillis iubet augeri: ita ut conpletis triginta et quinque annis, sicut reliquorum causae intra dantur. Pupillorum vero causae vel lites, quae, antequam ad vicesimum et quintum annum perveniant, contestatae fuisse probantur, intra tricennium sine adiectione quinquennii modis omnibus consumantur. De petitoribus vero constitutum est, ut, si petitor adversarium suum pulsatum in iudicio deferre voluerit, quem aut sub fideiussione aut cautione fecit addu
Abbreviated transcription (Latin):
trinxerit : si ad alias nuptias contra promissatransierit
et aliũ tucorẽ filiis deductaratione non dederit aut quac eã
constiterit debere non ante persoluerit contralegis huius
ordinationẽ ueniens nonsolũeius bona sidebitri xexticerit
af aliis teneatur ob noxia uerũ etia secundimariti qui obligatae
personac coniunecusest facultas incũ quo debitũ processerit
iocopigneristeneatur: don ecomnedebitũ quod ratiotutaelȩ

Expanded text:
trinxerit, si ad alias nuptias contra promissa transierit et alium tutorem filiis deducta ratione non dederit aut quae eam constiterit debere non ante persolverit contra legis huius ordinationem veniens, non solum eius bona, si debitrix extiterit, filiis teneantur obnoxia, verum etiam secundi mariti, qui obligatae personae coniunctus est, facultas in eo quo debitum processerit loco pignoris teneatur, donec omne debitum quod ratio tutel
Abbreviated transcription (Latin):
uel inuicĩa grũnisi ad omino sublocari ñ potest isq conueniendus ẽ utc̃ĩsub¬
locet quod si conuentus dominus id facerenoluerit auicino luxories ra¬
morũ compescitꝰ id quequaliscũq dominus facere non prohibetur. Ine t̃ ñ inđ¬
duersus eũ qui hominẽ liberũ uinxerit suppresserit induserit õp a ue

Expanded text:
uel in uicini agrum, nisi a domino sublucari non potest, isque conueniendus est ut eam sublucet. Quod si conuentus dominus id facere noluerit, a uicino luxuries ramorum compescitur: idque qualiscumque dominus facere non prohibetur. Aduersus eum, qui hominem liberum uinxerit suppresserit incluserit operamue
Abbreviated transcription (Latin):
quo detinomnium consummatione causarũ iussum . ẽ. deberẽ
seruari aequum ẽ enimꝰ totannos sine interpellatione decur¬
scs nullo nomine nulla prorsus occasione subuerti acsi constiterit

Expanded text:
Quod in omnium consummationem causarum iussum est debere servari. Aequum est enim tot annos sine interpellatione decursos nullo nomine, nulla prorsus occasione subverti. Ac, si constiterit
Abbreviated transcription (Latin):
exista hoc praecepit ut probatio non apos sessore sed ad
petitoris partib requiratur qui a omnem probationem ab
eo quaerq̃ deberedicit qui petitã rem desiderat obtnere
Non ab illo quise iuste tenere contendit praeter illum tantũ

Expanded text:
ex praecipit ut probatio non a possessore, sed a petitoris partibus requiratur, quia omnem probationem ab eo quaeri debere dicit, qui petitam rem desiderat obtinere, non ab illo qui se juste tenere contendit, praeter illum tantu
Abbreviated transcription (Latin):
antiochiae iuliano iuii et salustio conss. Ip.ł prr
undum nullus audeat conparare . sed omnes prohis agris
qui ad eosciuo quomodo peruenerint publici canones im

Expanded text:
Antiochiae Iuliano A. IIII et Sallustio conss. Interpretatio. Fundum nullus audeat conparare, sed omnes pro his agris, qui ad eos quoquo modo pervenerint, publici canonis i
Abbreviated transcription (Latin):
ligem neces seẽ ad plicari illa namq piamente praestando
ura tuc nie reprebuit quabeneficiacius latius penderenti

Expanded text:
legem necesse est adplicari. Illam namque pia mente praestando viam huic alteri praebuit, qua beneficia eius latius panderent
Abbreviated transcription (Latin):
donatio S nuitus donator decuectione reidonatae promitteret̃
cogitur nec eo nomine se promiserit oneratur qui alucratiuaerei pos¬
sessor ab euectionis actione ipsaiuris ratione depellitur. IN T¬

Expanded text:
nt. Inuitus donator de euictione rei donatae promittere non cogitur, nec eo nomine, si promiserit, oneratur, quia lucratiuae rei possessor ab euictionis actione ipsa iuris ratione depellitur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
et sicpdia sua in aliena iura cũ decreti tam int̃positione transferre
liberã habeat potestatẽ. femina e uero sicut biennio inpubertate
minorss sunt ita etretraceo biennio ubi adoctauũ decimũ annum
peruenerint eas tamen quas morũ ethones tatis cõmendatopimo
non in publicum annossuos pribare cogendaes . sed missoprocu¬
ratore perscriptura annoseos ques superius diximus sehaberede

Expanded text:
et sic praedia sua in aliena jura cum decreti tamen interpositione, transferre liberam habeant potestatem. Foeminae vero, sicut biennio in pubertate minores sunt, ita et retracto biennio, ubi ad octavum decimum annum pervenerint, eas tamen, quas morum honestatis commendat opinio, non in publicum annos suos probare cogendae sunt, sed misso procuratore per scripturam annos eos, quos superius diximus, se habere de
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit iudicatum. undedebebit creditor ternis int̃iectis mensib:
postdatum iudiciũ contestari ut sic duplã centesimã possitex¬
igere pãsi collectã pecuniam habuerit debitor etoblatã etille
quiuuicit noluerit prolucro duplandarum centesimarum acci¬
pere signatã eã debitor apudidoneas faciat sequestrarepenso¬
nas utdamnũ usurarum postea non possit incurrere. hoc quo¬
que precepimus obseruari. ut si debitores cautio cũ omni firmita¬
te proferatur etusurae per annos plures cũ capitali debito se
acquauerint a debitore amplius nom petatur sane post iudiciũ
duplãcentesimã quã red diius simus taliter soluat. ut decapita¬
li debito tantũ duplae usurae reddantur. Deillud uero quoc
in usuris ante iudiciũ creuit simplatantũ centesimadetur.¬
UIII. QUI BUSBONIS EXLEGE IULIXCEDE¬

Expanded text:
fuerit iudicatum: unde debebit creditor ternis interiectis mensibus post datum iudicium contestari, ut sic duplam centesimam possit exigere. Nam si collectam pecuniam habuerit debitor et oblatam ille qui vicit noluerit pro lucro duplandarum centesimarum accipere, signatam eam debitor apud idoneas faciat sequestrari personas, ut damnum usurarum postea non possit incurrere. Hoc quoque praecipimus observari, ut, si debitoris cautio cum omni firmitate proferatur et usurae per annos plures cum capitali debito se aequaverint, a debitore amplius non petatur. Sane post iudicium duplam centesimam, quam reddi iussimus, taliter solvat, ut de capitali debito tantum duplae usurae reddantur, de illud vero, quod in usuris ante iudicium crevit, simpla tantum centesima detur. QVI BONIS EX LEGE IVLIA CEDE
Abbreviated transcription (Latin):
dent uters abna filiorum defunctauxore pater itaposse¬
deus uidic sum fructum dehis habeat sed quantum Autqu.
duhrobear lex nouella consiciut dis trabendi tamen
aetdon anesi exhis nullã pater habcat pocestatem sanc

Expanded text:
terna bona filiorum defuncta uxore pater ita possideat, ut usumfructum de his habeat: sed quantum aut quam diu habeat, lex novella constituit: distrahendi tamen aut donandi ex his nullam pater habeat potestatem. San
Abbreviated transcription (Latin):
inuenerit sup pleatur. Nã etiã pupillis in capartelex ista
prestar auxilium ut patride functo si filio in puberi idestin¬
Fiaonnũ quartũ decimum hae personacquace defuncto pos

Expanded text:
invenerit suppleatur. Nam etiam pupillis in ea parte lex ista praestat auxilium, ut patre defuncto filio inpubere, id est infra annum quartum decimum, hae personae, quae ei defuncta pos
Abbreviated transcription (Latin):
filios germanus frat̃qui gradu proximior ẽ solus succedit
fratris filii non succedunt itẽsimoriatur qui s ecduob ger¬
manis fratrib: dimittat filiosdũtaxat masculos exuno fratre

Expanded text:
filios, germanus frater, quia gradu proximior est, solus succedit, fratris filii non succedunt. Item si moriatur quis, et de duobus germanis fratribus dimittat filios duntaxat masculos, et ex uno fratre
Abbreviated transcription (Latin):
sonae dignitas abhac iniuria defendenda sit. istamnt non indiget¬
s Ineos auctores qui famosos libellos in contumelia alterius proposue¬
rint extraordinẽ usq: ad relegationẽ ł sidac uindicat ustauni sert

Expanded text:
sonae dignitas ab hac iniuria defendenda sit. In eos auctores, qui famosos libellos in contumeliam alterius proposuerint, extra ordinem usque ad relegationem insulae uindicatur
Abbreviated transcription (Latin):
conseruxerit uel adcolendũ fortasse tenuerit si hoc tamen
nulluis antea tenuit cuimiles ipseperua sor extẽterit similiratio¬
nepossideat contraqua rem etia si subreptũ principi fuerit

Expanded text:
construxerit vel ad excolendum fortasse tenuerit, si hoc tamen nullus antea tenuit, cui miles ipse pervasor extiterit, simili ratione possideat. Contra quam rem etiam si subreptum principi fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
Porliberas personas quacimn potestate nra ñ sant ad quri nobismnihil
potest sed perprocuratorem ad quiri nobis possessionẽ posscutilitatis
causa pceptũ ẽ ab sente autẽ domino comparata ñ alit̃ eiquã si rata sic

Expanded text:
Per liberas personas, quae in potestate nostra non sunt, adquiri nobis nihil potest. Sed per procuratorem adquiri nobis possessionem posse utilitatis causa receptum est. Absente autem domino comparata non aliter ei, quam si rata sit,
Abbreviated transcription (Latin):
Dater uxor eu mortua filiorum bona it a possidebit ut
ex his ei necuendere aliquid liceat nec donare Nec quolibet
alio ordine alienare. similiter et quaecum que aui uel pre¬
aui materni nepotibus neptibus pronepotib: proneptibus¬
uel donauerint uel fortas sereliquerunt in alias personas

Expanded text:
ater uxore mortua filiorum bona ita possidebit, ut ex his ei nec vendere aliquid liceat nec donare nec quolibet alio ordine alienare: similiter et quaecumque avi vel proavi materni nepotibus neptibus, pronepotibus proneptibusve donaverint vel fortasse reliquerint, in alias personas
Abbreviated transcription (Latin):
euuodio ienseri LVT P. I Siquis colonum alienum
aur sollienta uerit aut occulta suerit si priuati hominem
sua sollicitũdine susceperit sȩxauri uncias clomino reci¬
dat si fiscalem sollicitatum tenut libram auri cogatur

Expanded text:
 Interpretatio. Si quis colonum alienum aut sollicitaverit aut occultaverit, si privati hominem sua sollicitatione susceperit, sex auri uncias domino reddat; si fiscalem sollicitatum tenuit, libram auri cogatur
Abbreviated transcription (Latin):
cunda uoluntas tuncualeat: si in primotes tamento quod fecerat
extraneos scripsis seheredes et postea in secundauoluntate

Expanded text:
cunda voluntas, tunc valeat, si in primo testamento quod fecerat extraneos scripsit heredes et postea in secunda voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
tis uel bom orossui dignitatem tenere nonpossunt: seruiautem
quitasibi dominorum furoribus paruerunt in metallum de¬
trucluntur ceterum non liccat iudicib discusi onemuio len¬
aue ehiferre uel dimit tere ueldon ar eiua fsibi pro bauenont

Expanded text:
tis vel honoris sui dignitatem tenere non possunt. Servi autem, qui talibus dominorum furoribus paruerunt, in metallum detruduntur. Ceterum non liceat iudicibus discussionem violentiae differre vel dimittere vel donare: qui si probaverint
Abbreviated transcription (Latin):
inuincula redigerit. S Cõmunẽ seruũ unus ex socus uinciendũ futura
libertati ñ nocebit : int̃ pareseni sententias clem̃tior seueri ore p̃fertur

Expanded text:
uinxerit. Communem seruum unus ex sociis uinciendo futurae libertati non nocebit: inter pares enim sententia clementior seueriori praefertur
Abbreviated transcription (Latin):
de trib quartam percipiat portionem in usum fructum quo¬
usque uixerit possidendam. quod si aliqui filii matreuiua
apatre emancipati fuerint. et aliqui fortasse non fuerint
circaem ancipatos uel nonem ancipatos eadem quae superius
conprehensa .ẽ. a patre forma seruabitur quod simortua
uxorem filii non fuerint. et nepotis uel neptis exfiliis auus¬
paternus habuerit qui omnes in aui potestate consistunt
eadem quȩ defiliis et circane potes i n omnibus forma ser¬
uetur. At uero sialiquos exipsis nepotibus auus emancipare
uoluerit tertiam similiter sicut et defiliorum partibus
accipiat portionem : Nam et deprene potib: similiter

Expanded text:
de tribus quartam percipiat portionem in usumfructum, quousque advixerit possidendam. Quod si aliqui filii viva matre a patre emancipati fuerint et aliqui fortasse non fuerint, circa emancipatos vel non emancipatos eadem, quae superius conprehensa est, a patre forma servetur. Quod si mortua uxore filii non fuerintpaternus habuerit, qui omnes in avi potestate consistunt, eadem, quae de filiis, et circa nepotes in omnibus forma servetur. At vero si aliquos ex ipsis nepotibus avus emancipare voluerit, tertiam similiter, sicut et de filiorum partibus, accipiat portionem. Nam et de pronepotibus similiter
Abbreviated transcription (Latin):
ne praestantur. hoc est aut in litoreis locis nauibus aut perdi¬
uersa uehi culis merces deportant cuius rei conductelam apud
stre nuas personas triennio esse precepit et continuo hancex¬
actionem aliis iterum permittendam quimaiorẽ summam
prestationis obtulerit exqua conductione aut exactione siqui
plus quam preceptũ fuerit exigere temptauerit aut merca¬
torem uel prouincialem subhac exactione grauare uoluerit
periculo capitis sen ouerit essed amnandum. XII¬

Expanded text:
ne praestantur, hoc est aut in litoreis locis navibus aut per diversa vehiculis merces deportant, cujus rei conductelam apud strenuas personas triennio esse praecipit, et continuo hanc exactionem aliis iterum permittendam, qui majorem summam praestationis obtulerint. Ex qua conductione aut exactione, si quis plus quam praeceptum fuerit, exigere tentaverit, ita ut mercatorem vel provincialem sub hac exactione gravare coeperit, periculo capitis se noverit esse damnandum.
Abbreviated transcription (Latin):
Officiales omniũ iudicũ uenales. eẽ non
audeant nec p̃ciuͭ. in troitu occurrentium Autlitiganciũ ulegres¬
su requirant et interpellantes tã diui  quã pauperes sine ullo premio
audiantꝰ : quod si rapaces eẽ uoluerint gladio puniantur aut
certe de eorũ rapacitate dominicis referantur. Dãt Nł octbrs¬

Expanded text:
Officiales omnium iudicum venales esse non audeant nec pretium de introitu occurrentium aut litigantium vel egressu requirant. Et interpellantes tam divites quam pauperes sine ullo praemio audiantur. Quod si rapaces esse voluerint, gladio puniantur aut certe de eorum rapacitate dominicis auribus r
Abbreviated transcription (Latin):
Remotis obiectionib quib: sec onsortes ad respondendũ inuicem
excusabant ut si non in una prouincia uel sub uno iudi ce omneseent
dũ presentiã suã non simul eẽ causant᷑ repetentes uidebantꝰ in lude

Expanded text:
Remotis obiectionibus, quibus se consortes ad respondendum invicem excusabant, ut, si non in una provincia vel sub uno iudice omnes essent, dum praesentiam suam non simul esse causantur, repetentes videbantur inlude
Abbreviated transcription (Latin):
xui ȩ cualentinianoii aug̃ conss̃ INTEp ncodoso¬
utes aler sieslibe rorum habens mortuo filio uel filia si sup¬
stitescalias fabas habuerit et filium non habuerit cuimfilo¬
bus nequali sonte succedat: hoc ẽ ut matermedia r filua

Expanded text:
XII et Valentiniano II AA. conss. Interpretatio. Mater ius liberorum habens mortuo filio vel filia, si superstites alias filias habuerit et filium non habuerit, cum filiabus aequali sorte succedat, hoc est ut mater mediam et filia
Abbreviated transcription (Latin):
donatio fieri potest. istamt̃p noninđ. nt̃ uirũ etuxorem
conteplatione donationis imagin aria uenditio contrahi non potest

Expanded text:
donatio fieri potest. Inter uirum et uxorem contemplatione donationis imaginaria uenditio contrahi non potest
Abbreviated transcription (Latin):
exista hoc continet ut perprouincias relaxatae beneficio
principis tributarum reliquae non quaerantur tamen
quod ex actum est si apud exactores resedis seconstiterit. id pre¬
cepit ut publicis debeat utilitatib: non perire. sed quod exac¬
tum est aretentatorib thesauris inferatur et ad prouincia¬
lib uel a posses sorib: quod solutum non fuerit non quaerati¬

Expanded text:
ex ista hoc continet, ut per provincias relaxatae beneficio principis tributorum reliquiae non quaerantur, tamen quod exactum est, si apud exactores resedisse constiterit, id praecipit, ut publicis debeat utilitatibus non perire, sed quod exactum est a retentatoribus thesauris inferatur et a provincialibus vel a possessoribus quod solutum non fuerit non quaerat
Abbreviated transcription (Latin):
XT̃P Ciqui de fiscalibus agris uel aedi ficiis donatio¬
nem princiepis ueluendicione. uel qualibet traditione
ad priuatos fortas seperuenerit. id lexista constituit. ut
soluto canone a possessoribus inperpetuo teneantur etim¬
pletis fiscalib debitis illiqui possident heredibus suis relin¬
quendi aut quibus uoluerint donandi habeant liberam¬
pp̃o. Dat̃ pr̃ noñ maĩ constantinopoli. aetio et studio
uu cc̃ conss
IN TERP̃¬
aclege permissum ẽ ut exceptis uilib: in famibus que
personis quas lexista cõmemorat pauperes et sineulla dig¬
nitate Nat alium dum modo honestas et honestis paren¬
tibus procreatas senatores si uoluerint uxores eligendi
et ducendi habcant potestatem quod exomnib: exemplo
legis huius sine dubitatione permittitur.U
Imp̃ marcianus ẽ palladio pp̃o. Dat̃ xl maĩ constan¬

Expanded text:
 quid de fiscalibus agris vel aedificiis donatione principis vel venditione vel qualibet ratione ad privatos fortasse pervenerit, id lex ista constituit ut soluto canone a possessoribus in perpetuum teneatur et, inpletis fiscalibus debitis, illi qui possident heredibus suis relinquendi aut quibus voluerint donandi habeant re. Dat. prid. non. April. Constantinopoli Aetio et Studio VV. CC. conss. INTERPRlege permissum est, ut exceptis vilibus infamibusque personis, quas lex ista commemorat, pauperes et sine ulla dignitate natalium, dummodo honestas et honestis parentibus procreatas, senatores, si voluerint, uxores eligendi et ducendi habeant potestatem. Quod et omnibus exemplo legis huius sine dubitatione permittitur. NImpp. Marcianus A. Palladio pp. Saepe mat
Abbreviated transcription (Latin):
cĩ monialib uiduis . diaconissis omnibusq religiosis ma¬
tronis haclege permittitur ut seutes tamento seu perfi

Expanded text:
imonialibus viduis diaconissis omnibusque religiosis matronis hac lege permittitur, ut, seu per testamentum seu per fi
Abbreviated transcription (Latin):
tib: aut morib uilis admitti non poterit neminorũ bona depe¬
reant sed illi accedant in tutelam qui integritatementis etcer

Expanded text:
tibus aut moribus vilis, admitti non poterit, ne minorum bona depereant: sed illi accedant in tutelam, qui integritate mentis et cer
Abbreviated transcription (Latin):
si uero priuatus seruienite nobis in armis uel mili tantẽ fortepuls aue¬
rit illecausam audiat ad cuius ordinationẽ is respicit qui militat᷑

Expanded text:
Si vero privatus servientem nobis in armis vel militantem forte pulsaverit, ille causam audiat, ad cuius ordinationem is respicit, qui militat
Abbreviated transcription (Latin):
ucti Siseruus dumculpam dominus uindicat mortuus
fuerit dominus culpa homicidii pontenetur quiatunchomi

Expanded text:
i servus, dum culpam dominus vindicat, mortuus fuerit, dominus culpa homicidii non tenetur: quia tunc homi
Abbreviated transcription (Latin):
dimiserit duos et exalio uii similiter masculos omnes quidem
fratrũ filii patruo ab intestato succedunt sed non instirpem
sed in capita it aut illiduo exuno patreduas accipiant porciones
et illiquattuor exalio quattuor accipiant portiones . Nãsisoro¬
res habuerint in patrui hereditatẽ non ueniunt. sicut necsororis
fili in auunculi hereditate succedunt. Nãethocregulare ẽ ut
cognati tunc intestatorum propinquorum hereditates capiant
quando aut sui aut agnati defuerint

Expanded text:
dimiserit duos, ex alio quattuor similiter masculos, omnes quidem fratrum filii patruo suo ab intestato succedunt: sed non in stirpem, sed in capita, ita, ut illi duo ex uno patre duas accipiant portiones, et illi quattuor ex alio accipiant quattuor portiones. Nam si sorores habuerint, in patrui hereditatem non ueniunt, sicut nec sororis filii in auunculi hereditate succedunt. Nam et regulare est, ut cognati tunc intestatorum propinquorum hereditates capiant, quando aut sui aut agnati defuerint
Abbreviated transcription (Latin):
Contestari apud rectores prouintiae uel defensores aut
omnes apud quos gelta conficiunt᷑ litẽ iubemus neullus nomen ab senis

Expanded text:
Contestari apud rectores provinciae vel defensores aut omnes apud quos gesta conficiuntur, litem jubemus, ne ullus nomen absentis
Abbreviated transcription (Latin):
usq: ad sũmã quã ius dicerepossunt itẽq ab his qui abim peratorẽ
extraor linẽ petuntꝰ ex conpromisso autẽ iudex sumptus remiu¬
dicatã ñ facit sed sipoena int̃eos pro cõmis sũ sic poena rei iudicium
deductae enxstipulato petipotest istamnt̃ ñinđ. S Confesside

Expanded text:
usque ad summam, qua ius dicere possunt, itemque ab his, qui ab imperatore extra ordinem petuntur. Ex compromisso autem iudex sumptus rem iudicatam non facit: sed si poena inter eos promissum sit, poena re in iudicium deducta ex stipulatu peti potest. Confe
Abbreviated transcription (Latin):
Exreb:ui possessis si aliquae res arserint uel serui decesserint licet idsine
dolo eiꝰ quideiecit factũ sit aestimatione tamen condẽnandus ẽ quia ita uoluit
quaelibet sub quacũq occasione perierint aut arserint uel serui uiolenter
occupati mortui fuerint quã libet fraudiillius quioccupauit id quod perit
factũ ñ uideatꝰ . tam̃ ab ipso quaecũq perierint reddendas qui rẽ iuris alieni
uolent̃ uisus ẽ occupasse. S Soint̃ uicinos ex cõmuni riuo a quaducatꝰ
indici prius debet exhisdicib: quib: a singulis duciconsueuit ducenti autẽ uis
fieri prohibetꝰ alien ã autẽ a quã usurpantinumeraria poena in rogatur

Expanded text:
Ex rebus ui possessis si aliquae res arserint uel serui decesserint, licet id sine dolo eius qui deiecit factum sit, aestimatione tamen condemnandus est, qui ita uoluit quaelibet sub quacunque occasione perierint aut arserint, vel servi violenter occupati mortui fuerint, qualibet fraude illius qui occupavit id quod perit factum non videatur, tamen ab ipso quaecunque perierint reddenda sunt, qui rem juris alieni utiliter competit. Si inter uicinos ex communi riuo aqua ducatur, induci prius debet, et his uicibus, quibus a singulis duci consueuit, ducenti uis fieri prohibetur: alienam autem aquam usurpanti nummaria poena inrogatur
Abbreviated transcription (Latin):
ris qui ad praesens protarditate sumptuum uel expensarũ
dãna sustinuit. Nãsiquis pulsatus iniudicio adessenoluerit:
Post tertiã conuentionẽ sciat secontũm acis sententiã subi

Expanded text:
ris, qui ad praesens pro tarditate sumptuum vel expensarum damna sustinuit. Nam si quis pulsatus in iudicio adesse noluerit, post tertiam conventionem sciat se contumacis sententiam subi
Abbreviated transcription (Latin):
xXIII PͦPROUOCAIONŨ QUIDOB SERUADUM C̃
Quotiues possessonaopellat fructus medu tẽporis depomiconuenit. quod si pe¬
titdr prouocet fructius in causa depositi eẽ non possunt nec recte corũ nomi¬
ne satis datio postulatur. INT̃ Quoties post auditã causauidiciposses
sorappellat fructus possessionis dequa agiturdũ secundae audientiae euer¬
tus indubiũ .ẽ. merito soquestrantur pasi petitor appellauerit hocab eo
non potose postulari qula non potest setq uestrar quod nen habet si pnopto
predia orbana uel mancipia a ppellatur pensionis corũ uelmer codesuis

Expanded text:
prouocationem quid obseruandum est Quotiens possessor appellat, fructus medii temporis deponi conuenit. Quod si petitor prouocet, fructus in causa depositi esse non possunt nec recte eorum nomine satisdatio postulatur. Si sor appellat, fructus possessionis de qua agitur, dum secundae audientiae eventus dubius est, merito sequestrantur. Nam, si petitor appellaverit, hoc ab eo non potest postulari, quia non potest sequestrari quod non habet. Si propter praedia urbana, vel mancipia appellatur, pensiones eorum, vel mercedes
Abbreviated transcription (Latin):
cesimũ quintũ aetatissuae annũ aduersus pacnonẽ uł defini¬
tionẽ suã quã nulla potes tate constrictus emisit. sed uolunta¬
te propria fecissedinoscitꝰ. aut in t̃pella re iudices. aut potest¬
tũ animus contrahoc quodfecit p̃cib adirepresumpserit
aut impleren exlexerit eaquae subsacramenti int̃positione
definitionis suae scriptura testatꝰ. non solũ exhocfacto pro¬
nuncietꝰ in famis sed neccausã ipsius agereꝑmittatur et poena
quã in pactũ constituit cogatur ex soluere. et quidquid par¬
tib suis perean dẽ scripturã fuerat deputatũ. illis continuo con¬
fenatur qui emis sepactionis definicionẽ sine aliqua contradic¬
tione seruauerint. illos quoq: p̃cipimus similes poene condicio¬
ne constringi quidominorũ nomina coniurant placuts in

Expanded text:
cesimum et quintum aetatis suae annum adversus pactionem vel definitionem suam, quam nulla potestate constrictus emisit, sed voluntate propria fecisse dinoscitur, aut interpellare iudices aut potestatum animos contra hoc quod fecit precibus adire praesumpserit aut inplere neglexerit ea, quae sub sacramenti interpositione definitionis suae scriptura testatur, non solum ex hoc facto pronuntietur infamis, sed nec causam ipsam agere permittatur et poenam, quam in pacto constituit, cogatur exsolvere et quidquid partibus suis per eandem scripturam fuerat deputatum, illis continuo conferatur, qui emissae pactionis definitionem sine aliqua contrarietate servaverint. Illos quoque praecipimus similis poenae condicione constringi, qui dominorum nomina coniurant, placitis in
Abbreviated transcription (Latin):
netur. SFructuarius seruus siquid ex refructuaria aut ex operi¬
bsuis ad quirit ad fructuariũ pertinet quid quid autẽ aliunde uel ex
re proprietariã ad quirit domino proprietatis ad quirit istaint̃ non inđ¬
I: Cũ factũ promissoris stipulatũ deducta in t̾cedit ꝑindeagi exstipulato
potest acsi eares extaret ideoq promissor a estimatione eius punitur
maximaeq: si indolũ quoq: eius concepta fuerit stipulatio INT¬

Expanded text:
tio. Fructuarius seruus si quid ex re fructuarii aut ex operis suis adquirit, ad fructuarium pertinet. Quidquid autem aliunde uel ex re proprietarii adquirit, domino proprietatis adquirit. Cum facto promissoris res in stipulatum deducta intercidit, perinde agi ex stipulatu potest, ac si ea res extaret: ideoque promissor aestimatione eius punitur, maxime si in dolum quoque eius concepta fuerit stipulatio
Abbreviated transcription (Latin):
Quicũt torcurator uenon eet si protutore curator¬
ueres pupilli adultiuead minis trauit actione negociorũ gestorũ
protutore curator uetenebitur. Ista interpretationon indig&¬
comparat ista int̃ non inđ Et in priuatis et in publicis
uatos iudices fuerit de calũ niae obiectione conuictus non ex¬
pectata ordihis sententia prout calis a fuerit supplicio subd&

Expanded text:
cum tutor curatorue non esset, pro tutore curatoreue res pupilli adultiue administrauit, actione negotiorum gestorum pro tutore curatoreue tenebitur. Actio negotiorum gestorcomparat; et in praefatis  f., privatis et in publicis vatos judices fuerit calumniae objectione convictus, non exspectata ordinis sententia, prout causa fuerit, supplicio subd
Abbreviated transcription (Latin):
famis germani fratrib: qui pretermissis agendi contratestam̃tũ
datur: facultas utremota in fami persona salua tam̃ quã meruit
libertate hereditatem germani fratres ad sedebeant reuocare
pã etsi pretermissis fratrib: liberti pertes tamentum heredes fuerint
instituti. simili modo germani defunctieos abonis fraternachere¬
ditatis excludunt sibiq omnia quaereliqueri t uindicabunt.

Expanded text:
famis, germanis fratribus qui praetermissi sunt, agendi contra testamentum datur facultas: ut remota infami persona, salva tamen, quam meruit, libertate, haereditatem germani fratres ad se debeant revocare. Nam et si praetermissis fratribus liberti per testamentum heredes fuerint instituti, simili modo germani defuncti eos a bonis fraternae hereditatis excludent, sibique omnia, quae reliquerit, vindicabunt.