comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
barũ labdaci filio orͥ ge ͭ edipim
ayus chebaro rex sint ⁊ne satis p̃¬
guenstratũ ẽ labdati filius Q seu
lex pheince missus uenerit thebas seu
ibidem natus sit regnãs iocastã euont᷑
chebam filiam sumpsit uxorẽ. Quã dĩ
audisset ꝯcepisse ꝯsuluit de fucã ꝓleora¬
culũ ⁊ in rũsis huic se nasaitĩ maũ ꝑi¬
tuꝵ Q in uolens ꝯsilio obsta̾s pieulo
iussit iocaste ut quidꝙ̃ nasce̾tur. exponet
Que cum mesta infantẽ fecisset expõi
altus puer ab extero dum adolescẽs pa¬
tre ex quirẽt ⁊ ab oraculose audisset il¬
lum apud phocĩ mentuꝵ cũ beniss idẽ¬

Expanded text:
 Edippum. Layus Thebarum rex fuit et, ut satis premonstratum est, Labdacii filius. Qui seu ex Phenice missus venerit Thebas, seu ibidem natus sit, regnans Yocastam Creontis Thebanifiliamsumpsit uxorem. Quam cum audisset concepisse, consuluit de futura prole oraculum et in responsis habuit se nascituri manu periturum. Qui volens consilio obstare periculo, iussit Yocaste ut quicquid nasceretur exponeret. Que cum mesta infantem fecisset exponi, alitus puer ab extero, dum adolescens patrem exquireret et ab oraculo se audisset illum apud Phocim inventurum, cum venisset ib
Abbreviated transcription (Latin):
iis gentiũ in mortẽ iusidias ab echiocte
sibi positas comperiss eo ituẽ nato
iam ex argia polliniei ꝑmilo filio ut
adrastus agregatꝭ argnus pũcipib
Auorsus ethiõclem ⁊ chebanos iret ĩ
bellum. ubi hiatu terre ab torto amphy¬
ards ⁊ cideo saguta letali iulnẽ icto
roliqͥuis q pem̃ptis uariis mortibus
pugnando regibus accũ est ut in singla¬
re cercauiẽ deuẽirent frẽs . in qͦ cũ iã
uictor uide̾tur pollinices elam a frẽ ia¬
cente tũsfixus est Et sic ambo nuitus
Clueribus periere. Quoꝵ tam efficax
atq inflexibile adiũ fuit ut ecꝭ eis mor¬
tius int̾ cadau̾a persenerai Nã eis
in eodem rogo ab argia poslineis quige
⁊ autigona forõe põsitis nõ pͥmo gg ᷝ ᷤᷤ
accensus est ꝙͣ diise sint fłame ades
ut liquido apparet cadauera recusare
uno eodemq igne comburi¬
De thessandro pollincis filio.:¬
aigĩa statio teste Qui cũ robustrs eua¬

Expanded text:
ius gentium in mortem insidias ab Ethyocle ius gentium in mortem insidias ab Ethyocle sibi positas comperisset, eo itum est, nato iam ex Argia Pollinici parvulo filio, ut Adrastus, congregatis Argivis principibus, adversus Ethyoclem et Thebanos iret in bellum, ubi hyatu terre absorpto Anphyarao, et Tydeo saggitta letali vulnere icto reliquisque peremptis variis mortibus pugnando regibus, actum est, ut in singulare certamen devenirent fratres, in quo, cum iam victor videretur Polinicis, clam a fratre iacente transfixus est, et sic ambo mutuis vulneribus periere. Quorum tam efficax atque inflexibile odium fuit, ut etiam eis mortuis inter cadavera perseveraret. Nam, eis in eodem rogo ab Argia Pollinicis coniuge et Antigona sorore positis, non primo ignis accensus est quam divise sint flamme, adeo ut liquido appareret cadavera recusare uno eodem igne comburiDe Tessandro Pollinicis filio.Argia, Statio teste. Qui, cum robustus eva
Abbreviated transcription (Latin):
Imeres edipi fint filia ut asẜit
scindam achi inuemi cireo despõsata
⁊Iiocles edipi filius spreta pris
hũilitate hĩtatum pollunce fiẽ
de regie regͥ sub hac lege ꝯcordialne
uicissim singlis ans aito interĩ exu¬
le regnarẽt. repetito a pollunce eoule
ꝑ tidenm amtũ regno non solũ ser¬
uare legem uoluit s insidias trdeo le¬
gato posuit. Quãdbrẽ septẽ regim
obsidionẽ passus est. et demiũ in du¬
ellum cum frẽ beiens ab eo iã ducca¬
nictus illũ cult᷑ tn̾segit ⁊ sic mutuis
cecide̾ ebluerib nec copdem ignes
notissimũ est hic cũ frẽ ut ꝓoĩõ
supͣ mica de regĩe paccione p̾mq in
exiliũ tendens agẽtib ymbrib et
uento nocce argos intͣuit ⁊ cũ subre¬
gia porticu quiescet̾ aduerente tideo
qui exul priam fugrebat ĩ tuͣte eo
sub porticu aduersus eũ surrexit in
rixami ⁊ ut sipͣdictu est ab adrasto re
sub legatoĩs noĩe ꝓ pollunce echiocti
regnũ postulasset. frustra eiq contra

Expanded text:
it filia, ut asserit cuidam Athy iuveni Cyrreo desponsata Ethyocles Edypi filius, spreta patris humilitate, habita cum Pollinice fratre de regimine regni sub hac lege concordia, ut vicissim singulis annis altero interim exule regnarent, repetito a Pollinice exule per Tydeum amicum regno, non solum servare legem noluit, sed insidias Tydeo legato posuit. Quam ob rem septem regum obsidionem passus est, et demum in duellum cum fratre veniens, ab eo iam victus, illum cultro transegit, et sic mutuis cecidere vulneribus, nec eorundem ignes notissimum est. Hic cum fratre, ut proximo supra, inita de regimine pactione, primus in exilium tendens, agentibus imbribus et vento, nocte Argos intravit; et cum sub regia porticu quiesceret adveniente Thideo, qui exul patriam fugiebat, intrante eo sub porticum, adversus eum surrexit in rixam, et ut supra dictum est ab Adrasto regsub legationis nomine pro Pollinice Ethyocli regnum postulasset frustra, eique contra
Abbreviated transcription (Latin):
de̾ quo ml aliud legnuꝰ p̃ter qd ipẽ
asferit pliꝰ enu scilu arci sagictaꝵ¬
q repertorẽ p̾mũ fuisse quẽ longe
antiquiorẽ facre testant᷑ lr̃e ex quĩbus
simuit᷑ lamech fagirarum extitisse
ꝑerat de scirpe etheris. Celius
nẽ ut sequenti libro daret mmi
resernare lacius uisum est.
Geuealogie deorum gentilium.
tercius. Incipit feliciter: In arbore ac̃
signata desuper point᷑ in radite seli¬
rio echeris filius ⁊ dier et in eius ra¬
mis et frondibus ꝑs sue postĩtatis oñ¬
ditur. Euerũt enĩ celio filii duodetĩ¬
Quoꝵ p̾ma fuit. Opis. secũda techis

Expanded text:
er quod ipse asserit Plinius, eum scilicet arci saggittarumque repertorem primum fuisse; quem longe antiquiorem sacre testantur litere, ex quibus summitur Lamech sagittarium extitisse. Supererat de stirpe Etheris Celius uem, ut in sequenti libro daret initium, reservare satius visum est. Genealogie deorum gentilium TERTIUS INCIPIT FELICITER. In arbore autem signata desuper, ponitur in radice Celius Etheris et Diei filius et in eius ramis et frondibus pars sue posteritatis ostenditur. Fuerunt enim Celio filiiXIIQuorum prima fuit Opis, II Thetis
Abbreviated transcription (Latin):
mietit in oculos eisq eiectis se ꝑpetius
dampnanit tenebris. filii uo descen.¬
dentes eꝰ spreta hũilicate bc̃ientes in
bellum ⁊ iñ ĩmutuã mortẽ iocasta
iam gladis ꝑempta mestus dolens ꝙ
altera filiaꝵ ducẽte exul creontis ĩ¬
ꝑio in ciceronem montẽ abiit Quo
aũt ab inde abierit nnͥ incognntũ est
Sibi tamen ab a chemensib nescio qͥ
merito templum ⁊ sac᷑ tamꝙͣ deo ua¬
lerio refence conscituca sunt
De antigona Edipi filia.
entigona statio teste edipi et yo¬
ecaste fuit filia. hec prĩ ceto rĩ
exiliũ a creonce pussũ ducatũ imiserã¬
da p̃sticit Inde cum aĩ ex hebendas bl¬
ciias lac̾duas frĩbus ⁊ offi i ẜimebre
noctu aduersus c̾ontꝭ imꝑiũ uenisset
Ibip argtiami pollincis quigẽ ꝯperiss
cremarẽt᷑ ꝙ ambe cadauera fr̃m cũ ai

Expanded text:
iniecit in oculos, eisque eiectis se perpetuis iniecit in oculos, eisque eiectis se perpetuis damnavit tenebris. Filii vero disadentes, eius spreta humilitate venientes in bellum et inde in mutuam mortem, Yocasta iam gladio perempta, mestus dolensque, altera filiarum ducente, exul Creontis imperio, in Cytheronem montem abiit. Quo autem inde abierit, michi incognitum est. Sibi tamen ab Atheniensibus, nescio quo merito, templum et sacra tanquam deo, Valerio referente, constituta suntDe Anthigona Edyppi filia. Anthigona, Statio teste, Edipi et Yocaste fuit filia, hec patri ceco et in exilium a Creonte pulso ducatum miseranda prestitit. Inde cum ad exhibendas ultimas lacrimas fratribus et officium funebre noctu adversus Creontis imperium venisset, ibique Argiam Pollinicis coniugem comperisset cremarentque ambe cadavera f
Abbreviated transcription (Latin):
phocim deniens orca int᷑ cuĩes forẽ¬
ses ꝙ sedicoe dumi fauet forẽsib layñ
conantẽ sedare tiultum ⁊ merg̾tum
int̾emit Tandem tamꝙͣ ab oraculo
lusus ghebas petens spigẽ menit
quã solutis ꝓblenmatib cũ occidiss
chebas itrauit nb̃i filius polibitre¬
quam libes sumpsit merões ołim poli¬
bi ꝯuigis quam mrem suppicabatur
timẽs ꝯuigiuĩ ⁊ rex chebaꝵ fcũs e¬
letali peste chebis hĩtum ẽ ab oracto
non defuturã cuitati pestẽ inreg¬
nantis exilio incestuosũ iocaste qui¬
giũ purgaret᷑ Sane dnmi hesitaret¬
iam infelix ueuit cornichiꝰuius eñ
polibo mortuo in regnũ locus . Q̾. dñ
fe mr̃is imptias tuue dice̾t qnã modo
cornichũ deuenisset audunt a sene ded
cum audisfet iocasta memor qa ẜ̾ms
audisset qui illũ deculerãt inspeccis es
pedib eum ex eempło recog᷑uit in filiũ
ordi ille audiens ⁊ a se layũ prem et¬
cisum cognostens dola̾ ꝑcitꝰ sibi manq

Expanded text:
inter cives forensesque seditione, dum faveret forensibus, Layum conantem sedare tumultum incognitum interemit. Tandem, tanquam ab oraculo lusus, Thebas petens, Spingem invenit, quam, solutis problematibus, cum occidisset, Thebas intravit, ubi filius Polibi crequam libens sumpsit, Meroes olim Polibi coniugis, quam matrem suspicabatur, timens coniugium. Et rex Thebarum factus eletali peste Thebis, habitum est ab oraculo non defuturam civitati pestem, ni regnantis exilio incestuosum Yocaste coniugium purgaretur. Sane dum hesitaretiam infelix, venit Corinthius unus, eum Polibo mortuo in regnum vocans. Qui, dum se matris nuptias timere diceret, quonam modo Corinthum devenisset audivit a sene. Quod culerant, inspectis eius pedibus, eum extemplo recognovit in filium. Quod ille audiens et a se Layum patrem occisum cognoscens, dolore percitus sibi manus
Abbreviated transcription (Latin):
Ex istis duodecim reseruant᷑ qͣtuor
de quibus nulla in pñci lib ͦ mõ mẽ¬
anus de quo sc̾ bet ᷑ in sẽptuno. Et sa¬
turmis de quo et eius om̃i posteri¬
tate fiet mencio in nouo. et reliq̾s
huiꝰ oꝑis libris. Proheuniu..

Expanded text:
Ex istis XII reservantur quattuor, de quibus nulla in presenti libro III menanus de quo scribetur in septimo, et Saturnus de quo et eius posteritate fiet mentio in octavo et reliquis huius operis libris. Prohemiu
Abbreviated transcription (Latin):
De Edipo filio lay. Qͥ genit antigonã
ulmenã. ethioclem et polluncem.
dixus Rex thebar fiit ⁊ lay siluis¬
Que cum deferrẽt serui eꝰ etati mocue
ꝯpatiẽtes non abiecerũt ixͣ mandatũ
qu̾ynio ꝑforacis ei pedibus arbori
uimine alugarũt ad bagitũ eiuꝰ tctus
pastor quĩdam polibi coruitheoꝵ regꝭ
eum ab arbore absculit ⁊ ccd polibũ detu¬
lit Qui cum filiis caret᷑ priã affeccibẽ
suscepit ⁊ fułii loco edueait Is tñ cũ
ac̃oleisẜ audisset qr se nõ polibi film

Expanded text:
De Edippo filio Lay, qui genuit Antigonam et Ysmenam et Ethyoclem et Pollinicem. Edypus rex Thebarum fuit et Laii filiuQuem cum deferrent servi, eius etati innocue compatientes, non abiecerunt iuxta mandatum, quin imo, perforatis ei pedibus, arbori vimine alligarunt. Ad vagitum cuius tractus pastor quidam Polibi Corinthiorum regis, eum ab arbore abstulit et ad Polybum detulit. Qui, cum filiis careret, patria affectione suscepit et filii loco educavit. Is tamen cum adolevisset audissetque se non Polibi fi
Abbreviated transcription (Latin):
De yone cadimi filia.
sno eqne cadima herimoĩs ut ait
omdius filia suit. Q cũ impsiss
achamiãti eoli filio eiq leartũ et me¬
licertem peꝑisset cum ab iusauo pr̃ẽ
lrarcũ uidisset occisum sibi crues et re¬
liquai ex p̃rupto faxose p̃cipitẽ dedit
in mare ex quo aut̃ eam marmã deam
lencordomi scam̃ ⁊ melicertẽ palemonẽ
imẜatione neptiũ. Credo ego loca illa
fuisse ad q̃ necata cadu̾a mare deculit¬
⁊ delatis ad polaciũ snꝑuuẽciũ impõi
deitatis noĩa. seu potius ut irͣ legit᷑
agenoris fi ͦ. Qui genuit layum.
abdatius ut dicit theodonciꝰ i
nior suit filioꝵ onm agenoris Q
cum audiss fugatũ frẽs ⁊ amphionẽ
ꝓp a mañ ꝓemptũ ⁊ locum occisum
ab lertule ab auucis sollicitatus p̃tib
ut siria relicca beniret in gretiã cum
esset obsemũ niimis ĩhabiłis ad laborẽ
laynm ex filiis inniorem tnͣsiisit arͬ
confestini occupato regno rexdc̃s ẽ
paulus aũt dt labdatiũ phenitis fu¬

Expanded text:
De Ynone Cadmi filia. Yno eque Cadmi et Hermionis, ut ait Ovidius, filia fuit. Que cum nupsisset Athamanti Eoli filio, eique Learcum et Melicertem peperisset, cum ab insano patre Learcum vidisset occisum, sibi timens et reliquo, ex prerupto saxo se precipitem dedit in mare. Ex quo aiunt eam marinam deam Leucotoem factam, et Melicertem Palemonem miseratione Neptunni. Credo ego loca illa fuisse ad que necata cadavera mare detulerit, et delatis ad solatium superviventium imposita deitatis nomina, seu potius ut infra legitAgenoris filio qui genuit Layum. Labdacius, ut dicit Theodontius, iunior fuit filiorum omnium Agenoris. Qui cum audisset fugatum fratrem et Amphyonem propria manu peremptum, et Lycum occisum ab Hercule, ab amicis sollicitatus precibus, ut, Syria relicta, veniret in Greciam, cum esset ob senium nimis inhabilis ad laborem, Layum ex filiis iuniorem transmisit. Quia confestim, occupato regno, rex dictus est. Paulus autem dicit Labdacium Phenicis fu
Abbreviated transcription (Latin):
expedicis tenre filiis ad he̾btĩ
Estilus reuocandꝰ est Quint
paulus ait a crisippo tͣditũ
efilius fuit demogorgois et
tetre hunc ego arbitror unũ ridẽ cũ
tarcaro cum eñ uetẽs omẽs exiscimat
uideant᷑ in remotissimis t̾re bistibus
esse ⁊ in eod uti de tarcaro dixnnꝰ sup

Expanded text:
Expeditis Terre filiis ad Herebum stilus revocandus est, qui, ut Paulus ait a Crisippo traditum, filius fuit Demogorgonis et Terre. Hunc ego arbitror unum et idem cum Tartaro, cum eum veteres omnes existimare videantur in remotissimis terre visceribus esse, et in
Abbreviated transcription (Latin):
tabile t̾tñ ꝓpt̾ utile mouẽtẽ captos
a se ¶ Sane qm̃ nec is de quo sermo di¬
nuꝰ aut ꝓpt̾ honescũ est nec ex duob
aliis ꝑmixtus aut ꝓptͦ delectabile neꝵ
degenerꝭ̃ aĩ ⁊ ꝓpt ͦ utile mĩto eum ixͣ¬

Expanded text:
tabile, tertium propter utile moventem captos a se. Sane quoniam nec is de quo sermo divinus aut propter honestum est, nec ex duobus aliis permixtus, aut propter delectabile, verum degeneris animi, et propter utile, merito eum i
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓstracos fuliũbus titanas gigãtes
⁊ salmeonẽ ac ticion discerptum a
uolture. ysiona ꝑpetua cirtũnolutum
rota necnõ ⁊ sisiphũ in altũ ingẽtia
pecco̾e impingentẽ saxa ac tautalũ ĩt
nudas ⁊ poma sici famaꝵ peũcem et
theseũ ꝑpetuo dampnatũ ocio aliosq ⁊
hos oñs intra ditis ferrea menia sub
ultrice thesiphone cruciaiꝰ Silr̃ ⁊ hc̃¬

Expanded text:
et prostratos fulminibus Tytanas, Gigantes et prostratos fulminibus Tytanas, Gigantes et Salmeonem ac Tityon discerptum a vulture; Ysiona perpetua circumvolutum rota, nec non et Sysiphum in altum ingentia pectore impingentem saxa, ac Tantalum inter undas et poma siti fameque pereuntem, et Theseum perpetuo damnatum ocio, aliosque; et hos omnes intra Ditis ferrea menia sub ultrice Thesiphone cruciari. S
Abbreviated transcription (Latin):
scrnnt᷑ ab antiquis ⁊ potissime a uir¬
gilio in fexco euerde libro q̃ sub ꝯpen¬
dio tñsibo eo ꝙ fere de om̃ibus fiet in
sequẽtib ꝓlixior mentio Dicit ergo
uirgilius ꝙ in faucib huiꝯst̃ t̾ribiłes
insu hee forme scilic luctus ⁊ blrtes
cure morbi pallentes, ⁊ tristis sentus
atq metus i fames egestasq t̾ribilis
⁊ horribiles insu letũ labor q sepor ⁊
mala mentis gandia bellumq letifeꝵ
ac eniueides ⁊ discordia ⁊ ulius sop̃¬
nioꝵ fedes centanti stille briarens
lerneusq serpens ⁊ flamis armata
chumera una cum gergõibz arpiis et
tricoiporeo gerionẽ ⁊ t̾rifance cerbero
limina seruãte ditis p̃tẽa hũc hebñ
quatuor ngari flũib acheronte sciłit¬
⁊ flegetonte stigeq atq cocito᷑ acherõtꝭ
nautã dicit esse charonẽ moriẽtium
aiãs ad ꝓfinidiora herebi tũsfen̾tem
Insuꝑ mmõe radamãtũ eatũq u̾sãtes
urnis mr̃ta intranciũ in esse dest̾bit

Expanded text:
ab antiquis et potissime a Virgilio in VI Eneide libro, que sub compendio pertransibo, eo quod fere de omnibus fiet in sequentibus prolixior mentio. Dicit ergo Virgilius quod in faucibus huius sunt terribiles visu he forme scilicet Luctus et ultrices Cure, Morbi pallentes, et tristis Senectus atque Metus et Fames Egestasque terribilis et horribiles visu Letum Laborque, Sopor et mala mentis gaudia, Bellumque letiferum ac Eumenis et Discordia et ulmus somniorum sedes, Centauri, Scille, Briareus, Lerneusque serpens et flammis armata Chimera una cum Gorgonibus, Arpiis et tricorporeo Gerione et trifauce Cerbero limina servante Ditis. Preterea hunc Herebum quattuor rigari fluminibus, Acheronte scilicet, Flegetonte Stigeque atque Cocito; et Acherontis nautam dicit esse Caronem, morientium animas ad profundiora Herebi transferentem. Insuper Minoem, Radamantum Eacumque versantes urnis merita intrantium inesse describit,
Abbreviated transcription (Latin):
olim om̃s / Tartarus aũt ditit᷑ a cortura
quia torqueat quos absorbet / ber tarta
eduxit / Orcus i. dicit᷑ q obscurꝰ bara¬
trũuõ a forma dcũs creditur / Est aũt
baratro bas ex niminib constm̃ a ꝑte
suꝑiori ꝓpatulũ ab infiori aũt acutũ
quo utunt᷑ agrestes cãpani dñ ex intib
arborib ãnexis uindennãtes nuas colli¬
gunt / Et hoc iõ dc̃m̃ ut incelliganꝰ ĩ¬
fernũ amplissimas fauces ad suscipiᵈ
dampnatos hrẽ/ ad eos nõ seruandos
auernus aut̃ ab a ꝙ est sine ⁊ uernos
amor ⁊ quem ab eo ex nocte susceptũ
ubi de naturis deoꝵ tullius asserit
Qd forsam Regum se̾nissime uide̾̃tur
idem circa omĩa sit nccẽ est ⁊ ob id ĩ
ꝑuũ nĩm redactis mortaliũ desideriis
t̾plicem illũ maiores dixe̾ Et añ alios
apuleio ceste eo in libro quẽ de dognate
placonis scripsit asserit plato tres no̾
ampliꝰ amordfõe quoꝵ pͥmũ dix ͭ ẽẽ

Expanded text:
olim omnes. Tartarus autem dicitur a tortura, olim omnes. Tartarus autem dicitur a tortura, quia torqueat quos absorbet. Verum Tartaeduxit, Orcus enim dicitur quia obscurus. Baratrum vero a forma dictus creditur; est autem Baratrum vas ex viminibus confectum a parte superiori propatulum, ab inferiori autem acutum, quo utuntur agrestes Campani, dum ex vitibus arboribus annexis vindemiantes uvas colligunt, et hoc ideo dictum ut intelligamus infernum amplissimas fauces ad suscipiendum damnatos habere, ad eos vero servandos Avernus autem ab a, quod est sine, et vernos Amor, quem ab eo exnocte susceptum ubi de Naturis deorum Tullius asserit. Quod forsan, regum serenissime, videretur idem circa omnia sit, necesse est, et ob id in parvum numerum redactis mortalium desideriis, triplicem illum maiores dixere. Et ante alios Apuleio teste, eo in libro quem De dogmate Platonis scripsit, asserit Plato tres non amplius amores fore. Quorum primum dixit esse
Abbreviated transcription (Latin):
anis głie fulgor, qui quid̃ ꝯtiuue nouis
decipulis detrahentes iguaros miseras
curas augent ⁊ minus̾ auctas non ꝑmit¬
trahi ꝑmictũt p̾ͥmo icĩ iudicii ꝑ turbata
leticia acherontẽ tnͣseñc qui carens gau¬
dio int̾pretat᷑ ⁊ sic pulsa beticia ut eiꝰ
occupet mesticia lotum ncce est/ ex qua
ob bonũ letitie ꝑditum ꝑsepe nehemẽs
nascitur. ira a qua in furorem inpelli
qui flegeton est i. ardens/ ex furõe etiã
in tristiciam labmi᷑ q̃ stix est / et ex tristi᷑
in luctum ⁊ lac̾mas ꝑ quos cocitus atti¬
piendus est Quartꝰ infer fluuus ⁊
sit miseri morͣles angini ᷑ ceta ꝯcupiseͥ
appetitus oppinione seducti / int᷑q geriuuꝰ
quod in uiscĩbus terre a poetis stolidi
Dis aũt dicit᷑ ad ite rege suo. qui apild
portas diniciaꝵ dicit᷑ deust⁊ h ͦ iõ quia
diues sit i. hñdaus lotus iste eo ꝙ in eũ
desceudant ut płmũ hodie moriẽtes

Expanded text:
anis glorie fulgor, que quidem continue novis anis glorie fulgor, que quidem continue novis decipulis detrahentes ignaros, miseras curas augent, et minutrahi permittunt, primo recti iudicii perturbata letitia Acherontem transeunt, qui carens gaudio interpretatur, et sic pulsa letitia ut eius occupet mestitia locum necesse est, ex qua ob bonum letitie perditum persepe vehemens nascitur ira, a qua in furorem impellimur, qui Flegeton est, id est ardens, ex furore etiam in tristitiam labimur, que Stix est, et ex tristitia in luctum et lacrimas, per quas Cocitus accipiendus est quartus Inferni fluvius. Et sic miseri mortales angimur ceca concupiscibilis appetitus opinione seducti, intraque gerimus quod in visceribus terre a poetis stolidi Dis autem dicitur a Dite rege suo, qui apud poetas divitiarum dicitur deus, et hoc ideo quia dives sit, id est abundans locus iste, eo quod, in eum descendant ut plurimum hodie morientes,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic et sisiphus saxa reuollẽs ĩ effica¬
cibus ac labonosis conacib uitani de¬
ducent  dectarat ꝑ tantilũ auc̃ inter
undas ⁊ ponna fame ꝑemitẽ auaroꝵ
honii curas ⁊ augores circa infaniã ꝑ¬
simoniã intellige̾ debemꝰ. Tq̃esens ãt
ociosus temerarioꝵ friuolos conatꝰ
ostendit quib miserie cruciat᷑ Dicũt
auc hos sub infestatione bexaĩ thesipl̃ĩs
Psic reor accipiend̃ Int̾ p̃tat᷑ enĩ che¬
siphon rraꝵ nox ⁊ sit patet qui a
talibus oruciant᷑ in serpõs irasci/ et ira¬
rum uoces nõ nĩꝙͣ emittẽ/ ꝑ illos autẽ
tres iudices hoc incelligo tres eñĩ ꝑsoas
ridarguii᷑ ⁊ dampnam᷑. per iauitorẽ
aucem̃ triberum canem eiuꝰ officim̃ ẽ uolẽ¬
tes int̾mitt̾e et exitũ intñtib ꝓhibe̾ t̾s
intelligendas cãs puco rodentes acri mor¬
su deceptoꝵ mẽtes / locales stilit assenta¬
toꝵ blaudicie / falsa felicitat᷑ͦ opiõ et in¬

Expanded text:
Sic et Sysiphus saxa revolvens in efficaSic et Sysiphus saxa revolvens in efficacibus ac laboriosis conatibus vitam ducentis declarat. Per Tantalum autem inter undas et poma fame pereuntem, avarorum hominum curas et angores circa infamem parsimoniam intelligere debemus. Theseus autem ociosus temerariorum frivolos conatus ostendit, quibus misere cruciantur. Dicunt autem hos sub infestatione vexari Thesiphonis, quod sic reor accipiendum. Interpretatur enim Thesiphon irarum nox, et sic patet qui a talibus cruciantur in se ipsos irasci, et irarum voces nonnumquam emittere. Per illos autem tres iudices, hoc intelligo, tres enim personas redarguimur et damnamur. Per ianitorem autem Tricerberum canem, cuius officium est volentes intromittere, et exitum intrantibus proibere, tres intelligendas causas puto rodentes acri morsu deceptorum mentes, letales scilicet assentatorum blandicie, falsa felicitatis opinio et in
Abbreviated transcription (Latin):
se ac noluisse illas horribiles fonnas/
quas in nestubilo hẽbi desc̾bit uirgiliq
esfe cãs exciores ꝑ quas introrsum
illa supplicia causant᷑ seuea q̃lib̾ int̾ũ¬
setis causata aꝑꝑnt extrorsum quẽ
longe meliorẽ sensũ existimo demeeps
quid̃ ut p̃dc̃oꝵ ferien exponendo p̃n̾¬
tam necẽ est ¶ ficcum igi᷑ puco in ꝓ¬
ut ꝑ eam incelligamꝰ ꝓfundã ob̾stinati
uexari dicmit᷑ ut cognostanꝰ ccͣ hot
auxiari terreos ⁊ suꝑbos hoiẽs aĩo q
dum semꝑ ex colli cupiut ceto suo in¬
dicio dep̾mi et uilipendi arbitũt᷑ ⁊ ex
excelso deiciũtur aliqñ qđ illis est
acre toruẽtũ/ ꝑticion aũt discer ptũ
a uoltine mens ciuacũq laborantisnt
ea que ad enui non spͣcant aguoscat
accipienda est seu illiuis qui ĩ cuimłar¬
dis cheziuris cõtunua cogita ͨ ͤ agitat᷑¬
¶ Ysion aut̃ ꝑꝑetua circũnolutus rota
circa agitatõnes optantis reguũ oñdit

Expanded text:
se, ac voluisse illas horribiles formas se, ac voluisse illas horribiles formas quas in vestibulo Herebi describit Virgilius esse causas exteriores, per quas introrsum illa suplicia causantur; seu ea que ab intrinsecis causata apparent extrorsum quem longe meliorem sensum existimo. Deinceps quidem ut predictorum seriem exponendo prevertam necesse est. Fictum igitur puto in put per eam intelligamus profundam obstinati vexari dicuntur, ut cognoscamus circa hoc anxiari terreos et superbos homines animo, qui dum semper extolli cupiunt, ceco suo iudicio deprimi et vilipendi arbitrantur et ex excelso deiciuntur aliquando, quod illis est acre tormentum. Per Tytion autem descerptum a vulture mens cuiuscunque laborantis ut ea que ad eum non spectant agnoscat, accipienda est, seu illius qui in cumulandis thesauris continua cogitatione agitatur. Ysion autem perpetua circumvolutus rota circumagitationes optantis regnum ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
oluunt igit᷑ enm ⁊ demogorgoĩs ⁊
cere filiũ eo ꝙ demogorgonẽ rerpomii
creatorẽ arbit᷑ti sunt Terre aut̃ qr
ut pacet eius in utero conditus est.
Soꝵ eñ locum esse penaꝵ nõ solũ gẽti¬
les ẜ nõmilli Illustres x̾am existinane
hac sorte ducti rõne uam cum sũma
adeo camꝙͣ a suo qͣio remotissiu fit
necẽ est. Nos autem deum in celis hũ¬
tare credimꝰ ⁊ a celo nulla remotior
ꝑs est centro terre ⁊ ob u tamꝙͣ ĩ loco
adeo remotissĩo ibidem penas luant
impii. forsan nõ ineꝑte credicũ est
De hoc tamẽ tulliꝰ u de quõnib tustu¬
lanis aꝑte truffatur ex quosatꝭ exis¬
tuuaiꝰ pc̃ aliud eruditos betes sensisse
⁊ iõ cñ uoluerĩt duplicẽ esse mũdum
maiorem sciliez et miõrem maiorem
eum quẽ guãlit̾ mũdum dicimꝰ mis¬
rem aut hoiẽm assen̾tes omia ĩ iiõri
esse que in maio̾i dest bunt᷑ ab eis credo
eos hunt he̾bum ⁊ hos cruciatꝰ intra
m̃orem mũdumi i. hoiem esse existimas.¬

Expanded text:
olunt igitur eum Demogorgonis et Terre filium, eo quod Demogorgonem rerum Omnium creatorem arbitrati sunt; Terre autem quia ut patet eius in utero conditus est. Verum eum locum esse penarum non solum gentiles sed non nulli illustres christiani existimavere hac forte ducti ratione. Nam cum summa a deo tanquam a suo contrario remotissimus sit, necesse est; nos autem deum in celis habitare credimus, et a celo nulla remotior pars est centro terre, et ob id tanquam in loco a deo remotissimo, ibidem penas luant impii, forsan non inepte creditum est. De hoc tamen Tullius ubi de questionibus Tusculanis aperte truffatur, ex quo satis existimari potest aliud eruditos veteres sensisse; et ideo cum voluerint duplicem esse mundum, maiorem scilicet et minorem; maiorem eum quem generaliter mundum dicimus, minorem autem hominem, asserentes omnia in minore esse que in maiori describuntur ab eis, credo eos hunc Herebum et hos cruciatus intra minorem mundum, id est hominem esse existimas
Abbreviated transcription (Latin):
crmꝰ i. cece mẽtis robstinati pectorꝭ
ab hoc enĩ inxxetrabilõ aurifamẽ ĩpel¬
liui ᷑ ab hoc incupidinẽ imꝑn mexple¬
bilem ab hoc instolidum perituregliẽ
desideriũ ab hoc infimescã amitoꝵcedẽ
ab hoc imꝑiclicationes urbiũ. furta
fraudes uiolentias/ ⁊ dolosa consilia
miseri trahim᷑. hat peste afficiũtur
gnatonici. hisc̾ones assentatores et
qmõi ꝑuiciosa manus hoñ ridentẽ
insipientiũ sequẽtes fortimã et eo
utiit᷑ ad enudandos blandiciis ⁊ fals
laudibus milites glonosos. Enm rite
igit᷑ pensatis omibus non amorem
quymo odiũ rectius bocareni¬

Expanded text:
et obstinati pectoris. Ab hoc enim in execrabilem auri famem impellimur. Ab hoc in cupidinem imperii inexplebilem. Ab hoc in stolidum periture glorie desiderium. Ab hoc in funestam amicorum cedem. Ab hoc in periclitationes urbium, furta, fraudes, violentias et dolosa consilia miseri trahimur. Hac peste afficiuntur gnatonici, histriones, assentatores et huiusmodi perniciosa manus hominum ridentem insipientium sequentes fortunam, et eo utuntur ad enudandos blanditiis et falsis laudibus milites gloriosos. Eum igitur rite pensatis omnibus non amorem, quin imo odium rectius vocare
Abbreviated transcription (Latin):
pociꝰ ad ornatũ ficcroĩs appoieu est
ꝙͣ ob aliam carri Nami nt dt Angustum
obi de cuutate dei Non omĩa qne gesta
narrant᷑ aliquid et sig ficare pntada
suit srꝓꝑter illa quẽ aliquid sig ficãt
et ea que nichil significãt accexiuitur
Solo enĩ bom̾e terra ꝓscindit᷑. s ut ho
sieri possit etiam cetera aratri mẽbra
sunt necessaria ⁊ sali nerui in cicharis
acq huiõi basis musitis aptant᷑ ad can¬
tum s ut aptari possuit insũt icetã

Expanded text:
potius ad ornatum fictionis appositum est, potius ad ornatum fictionis appositum est, quam ob aliam causam. Nam, ut dicit Augustinus, ubi De civitate dei: Non omnia que gesta narrantur, aliquid etiam significare putanda sunt, sed propter illa que aliquid significant, et ea que nichil significant attexuntur. Solo enim vomere terra proscinditur, sed ut hoc fieri possit, etiam cetera aratri membra sunt necessaria; et soli nervi in citharis atque huiusmodi vasis musicis aptantur ad cantum, sed ut a
Abbreviated transcription (Latin):
descenderãt montib cancꝙͣ suꝑiores be¬
mẽtes facile repellebant unde futũest
suꝑiores deos esse inseriores uõ terrige¬
nas ⁊ qr ex nallib ad sũma scandeu¬
tes p̃misso pectore quasi reptar̾ uidẽt
more seipentũsccm est eos serpentum
hũisse pedes Qd aũt metu tiphei in
egriptũ mutatis fornuis aufugerĩt di
ãluo fentit᷑ ꝙͣ historia uł mõralitas
nam ꝓ tipher qui t̾re fuit filius t̾ra
ip̃a itelligenia est ⁊ potissime ea ꝑs
q̃ a nobis septẽt dualib incolit᷑ a quã
dii .i. sol per quẽ ut macrobio placet
in libro sacurnalioꝵ reliqͣ deo romulti¬
tudo incelligenda est tuc fugiũt qñ
ab eguinoctio qutiipnali bersus antar¬
titĩ polum sol incipit declinat᷑ qr oĩc
clongat᷑ a tra folstilitz a regione nr̃a
qui septẽt̾onales sumꝰ ⁊ tendit in ggip¬
tumi in austrũ sen ad regiones austꝰ¬
les. Deos aut formas mũtasse forte

Expanded text:
descenderant montibus tanquam superiores vedescenderant montibus tanquam superiores venientes facile repellebant; unde fictum est, superiores deos esse, inferiores vero terrigenas; et quia ex vallibus ad summa scandentes premisso pectore, quasi reptare viderentur more serpentum, dictum est eos serpentum habuisse pedes. Quod autem metu Typhei in Egyptum mutatis formis aufugerint dii, aliud sentit quam hystoria vel moralitas. Nam pro Thypheo, qui Terre fuit filius, terra ipsa intelligenda est, et potissime ea pars, que a nobis septentrionalibus incolitur, a qua dii, id est sol, per quem, ut Macrobio placet in libro Saturnaliorum, reliqua deorum multitudo intelligenda est, tunc fugiunt quando ab equinoctio autumnali versus antarticum polum sol incipit declinare, quia tunc elongatur a terra sol, scilicet a regione nostra qui septemtrionales sumus, et tendit in Egyptum, id est in austrum, seu ad regiones australes. Deos autem formas mutasse, forte
Abbreviated transcription (Latin):
tẽntati sit ⁊ sic iouis chipeñ tectũ i. de
fensionẽ hitam ⁊ caput cooptũ i. con
ciliis ad oportua fulcitũ. hiis aũt ces¬
santib scilicet fruccib substãtiarꝰ e¬
gles dicit᷑ abscondita ⁊ tũc audẽt hos¬
tes in hostẽ infurge̾ qiͣ aduersus ĩerius
tñ huis existentib ⁊ pallade que ꝑ mi¬
licari disciplina intelligenda est. hic ĩ
nõ appoĩta eos scil mõtes mõtibus
imposuisse ut in cerum ascendent̾ ra
quedam fecisse que refeuda st̃ ad accq
bellantiũ. Erigũt quid arces ⁊ imponuẽ
mõtib curres ut celũ i. regnũ hostis
occupent. Que om̃iã tandẽ a uictore
deicm̃tur ut a ioue stm est De hͦgi¬
gantũ bello acq supeꝵ indeba᷑ uarro
alit̾ epmari. Dicebat eĩ hoc fuisse cum
cessasset dilium ditẽs aliquos in diluus
cnu btensibilib õibus ꝯsugisse ĩ mõtes
qui lacessiti postea bello ab alis qͥ dealiis

Expanded text:
tentati sint; et sic Jovis clipeum tectum, id est tentati sint; et sic Jovis clipeum tectum, id est defensionem habitam, et caput coopertum, id est consiliis ad oportuna fulcitum. His autem cessantibus scilicet fructibus substantiarum Egles dicitur abscondita, et tunc audent hostes in hostem insurgere quasi adversus inermem. Tantum his existentibus et Pallade, que pro militari disciplina intelligenda est hic, in non apposita, eos scilicet montes montibus imposuisse, ut in celum ascenderent, et alia quedam fecisse, que referenda sunt ad actus bellantium. Erigunt quidem arces et inponunt montibus turres, ut celum, id est regnum hostis occupent, que omnia tandem a victore deiciuntur, ut a Jove factum est. De hoc Gigantum bello atque Superum videbatur Varro aliter opinari; dicebat enim hoc fuisse cum cessasset diluvium, dicens aliquos in diluvio cum utensilibus omnibus confugisse in montes, qui lacessiti postea bello ab aliis, qui de aliis
Abbreviated transcription (Latin):
totiꝰ uite eoꝵ gressu atq ꝓcẽssu ĩ infꝭ¬
na igẽtes rc. huiꝰ mẽi ergo hoies
ex sanguiẽ titanoꝵ ⁊ t̾ra ꝓductos fu¬
isse non debet exͣneũ appare̾ hoi erudito
si non ex sanguĩe faltem ex moibus sou
tales sen quos tales appellanꝰ dellũ
huisse cum Ioue hor̃e crecensiũ rege nõ
dĩo sabulosum est constat em exhisto¬
resoaatipis ieuem duo isignia gessis¬
se bella pniu cum titanis ut parẽtes
uiculis decẽtos liberar Scdm̃ tũ ipo
prẽ suo sacuruo mortẽ ens testante
salie agrũ afliotũ ẽ ⁊ uictus acqͣ fugatꝰ
fat᷑mĩs. Qd aũt oratulo egle corio ca¬
peũ tege̾ ułi imꝑatũ sit ⁊ caput suũ
gorgone ⁊ egles a terra in specu absto¬
ditã intelligo qr subsidio gregũ rarm̃¬
toro in quibus ꝯsiscebãt substan ᷑ ueteꝵ
que ꝑ eglam que idem sonat ꝙ cap̃ in¬
celligunt᷑ ⁊ agroꝵ fructus quos accipio
ꝓ gorgone sumptus belloꝵ maxi sus¬

Expanded text:
totius vite eorum gressu atque processu in infetotius vite eorum gressu atque processu in inferna mergentes etc. Huiusmodi ergo homines ex sanguine Tytanorum et Terra productos fuisse, non debet extraneum apparere homini erudito, si non ex sanguine saltem ex moribus seu tales, seu quos tales appellamus, bellum habuisse cum Jove homine Cretensium rege non omnino fabulosum est. Constat enim ex hystoriis antiquis, Jovem duo insigna gessisse bella, primum cum Tytanis, ut parentes vinculis detentos liberaret, secundum cum ipso patre suo Saturno, mortem eius, testante salie agrum conflictum est, et victus atque fugatus Saturnus. Quod autem oraculo Egle corio clipeum tegere illi imperatum sit, et caput suum Gorgone et Egles a terra in specu abscondita, intelligo quia subsidio gregum et armentorum, in quibus consistebant substantie veterum, que per Eglam, que idem sonat quod capra, intelliguntur et agrorum fructus, quos occipio pro Gorgone, sumptus bellorum maximi sus
Abbreviated transcription (Latin):
igitur ingẽtis state̾ gigantes qd ⁊ sacͣ
testat᷑ pagnia ex quib ⁊ si nõ hmꝰ tã
mirande mag̾tudĩs fuerunit duo saltẽ
in eadem mĩcupat᷑ nembroch .s. q̃ turrĩ
indeũ excogitauit ⁊ galias pħilistens
adauit suda ⁊ lapidilius suꝑacꝰ. hos
tales Iosep hus bir alc̾cũspectus ⁊ eru¬
ditus exist miauit ut ipe in lib ͦ antuita¬
tis indaice st̃ uit abangelis dei muliei̾b
morlibus coeñtib ꝓcr̃eari qd edepol
ridiculũ est eum igẽtiũ eorꝑmn cã st̃
sidera celiq reuolucio certa qua et eus
nos corpe uiros. Sane de hiis ego põe¬
tas non pueo locutos si mites Iuiĩt ho¬
mines ⁊ liãne uiuẽtes s de hus de q̃b
uide᷑ intellige in sat᷑mnalioro li ͦ macrobiꝰ¬
est fuisse ꝙͣ honũ quandã impiãgentẽ
deus negancẽ. Et ideo extimatã demu
pellere de celesti sede boluisse. horppe¬
des in draconũ boliuã desmebãt qd sig̾¬
ficat mł eos rem̃ mł suꝑmn cogitassẽ

Expanded text:
igitur ingentes stature Gigantes, quod et sacra testatur pagina, ex quibus et si non huius tam mirande magnitudinis fuerint, duo saltem in eadem nuncupantur, Nembroth se Gigantes, quod et sacra avit, et Golias Phylisteus a Davit funda et lapidibus superatus. Hos tales Josephus, vir alias circumspectus et eruditus, existimavit, ut ipse in libro Antiquitatis Judaice scribit, ab Angelis Dei mulieribus mortalibus coeuntibus procreari; quod edepol ridiculum est, cum ingentium corporum causa sint sydera celique revolutio certa, qua etiam nos corpore viros. Sane de his ego poetas non puto locutos, si mites fuerunt homines et humane viventes. Sed de his de quibus videtur intelligere in Saturnaliorum libro Macrobiest quam hominum quandam impiam gentem deos negantem, et ideo extimatam deos pellere de celesti sede voluisse? horum pedes in draconum volumina desinebant, quod significat, nil eos rectum, nil superum cogitasse,
Abbreviated transcription (Latin):
si uictoriã dellet capenii ex egta pa¬
ins quige tegeret icaput suũ gorgo¬
ne quõ fc̃o pnte pallade fugat᷑. fuunt
atq abruti gutãtes ⁊ apud inferos
a ioue decrus/ uilta hiis dc̃is sup̾di¬
cenda uenuyt sc fitcionũ belumꝰ aniba¬
ges resoluc. S añ ałia nõ oĩs fictũ ẽ
fuisse gigãtes i lioiẽs forma seu stata᷑
ultra modũ cetos excedẽtes y̾mo ꝯstat
esse berissimũ ⁊ liquido hiis dieb̾ apud
drepanũ sicilie opidum fortuitꝰ demo¬
strauit enẽtus Nam cum in radicib
mõtis qui suꝑeminet de pͣuo hant
longe ab oꝑido nõ nilli. igrestes ad cõ¬
scruendam pastoralem domũ funda¬
menta foderẽt appnit cauerne eiꝰ dẽ¬
cuusdam inc̾itus quem cũ uisuri quid¬
nam intus esset faculis intẽsis fosso¬
res intrassent aiidi ancrũ sũme alti¬
tudinis atq amplicudinis ĩuenẽ per
quod incedentes in oppoĩtũ introitus
ingentis mag̾tudius sedentẽ inderũt

Expanded text:
si victoriam vellet, clipeum ex Egla Pasi victoriam vellet, clipeum ex Egla Panis coniuge tegeret, et caput suum Gorgone. Quo facto presente Pallade, fugati sunt atque obruti Gigantes et apud Inferos a Jovi detrusi. Multa his dictis superdicenda veniunt, si fictionum velimus ambages resolvere. Sed ante alia non omnino fictum est fuisse Gigantes, idest homines forma, seu statura ultra modum ceteros excedentes, imo constat esse verissimum et liquido his diebus apud Drepanum Sicilie appidum fortuitus demonstravit eventus. Nam cum in radicibus montis, qui supereminet Drepano, haud longe ab oppido, nonnulli agrestes ad construendam pastoralem domum fundamenta foderent, apparuit caverne cuiusdam introitus, quem cum visuri, quidnam intus esset, faculis incensis fossores intrassent avidi, antrum summe altitudinis atque amplitudinis invenere. Per quod incedentes in oppositum introitus ingentis magnitudinis sedentem viderunt
Abbreviated transcription (Latin):
qr dedisse. Terga fuge donet se sos egip¬
tia cellus sẽpat ĩseptem discretusi
hostia nolus. hñc queꝙ ta igenã nẽisse
tiphoea narrat. Et se mẽtitis saꝑos
celasse figuris. duxq gregis dixit
qua fortus libis ẽ cñ cormb amon.
Delius incorus ꝑles semeleia capro.
phele soror pliebi nuea saturnea bacta.
piste bonus latuit cyllema ibdis ales
ic̃ berm in aliquib therdontiꝰ ⁊ cuidi
dissentire uident᷑ cum theodonciꝰ dicat
a gigrantib hoc factũ ⁊ omdiuis dicat
typħeũ ex mis t̾re benisse atq fetisse
pterea ⁊ infarmis deoꝵ. Nami dicit
theodoncius iouem in aquilãlersũ en¬
belom in merulã. uenerẽ in auguillam
Pana aũt se in fluuũ fere cõtũ deie¬
cisse. suꝑiorem dõ ꝑtem que r̾auan¬
sit in ripa in hircũ mutata dicit q̃
int᷑uit fluuũ in pistẽ ex qua sigã post¬
ea iouem capcorinũ signũ fecisse dit᷑
Tandem ionẽ asserit õratulo huisse

Expanded text:
que dedisse Terga fuge, donec fessos Egypque dedisse Terga fuge, donec fessos Egyptia tellus Ceperit et septem discretus in hostia Nylus. Huc quoque terrigenam venisse Typhea narrat, Et se mentitis superos celasse figuris. Duxque gregis, dixit, quoque formatus Lybie est cum cornibus Amon. Delyus in corvo, proles Semeleia capro, Phele soror Phebi, nivea Saturnia vacca, Pisce Venus latuit, Cyllenius ibidis ales etc. Verum in aliquibus Theodontius et Ovidius dissentire videntur, cum Theodontius dicat a GigTypheum ex imo terre venisse atque fecisse. Preterea et in formis deorum. Nam dicit Theodontius Jovem in aquilam versum, Cybelem in merulam, Venerem in anguillam, Pana autem se in fluvium fere totum deiecisse; superiorem vero partem que remansit in ripa in hyrcum mutatam dicit, intravit fluviam in piscem, ex qua figura postea Jovem capricornii signum fecisse dicit. Tandem Jovem asserit oraculo habuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam sic ut d᷑ st̾ silueseris bos caudam
eleuatã ut semucirculũ face̾ indeatur
Appellatur ⁊ phenix sie uolẽte thalete
mentore qui pħonix ⁊ ip̃e fuit seu quia
phenices qui iustruccissumi fue̾ naute
ea in nauigatione p̾mi sũt usi d̾ et sep¬
tẽtrio ꝙ ẽcꝭ archadi seu maiori bpse
nomen est es ꝙ a septem denocat srełł
creatis et terra n
ligantes ut paulus ⁊ theodontius
destant̃ nati sunt ex sangnie ti
sua cum corpa dira iacent .2iͦ. ꝑ ui. usᵈ¬
hos theodeutins dicit pedes anguiũ ha¬
buisse ⁊ bellum nouisse iom ut pres fr̃¬
cerant uoro iul ausos donet eglaspecio¬
sissima mulieꝵ ⁊ quis panis a t̾ra ma¬
tre cor celaret᷑ in specu qua occulcata
ex templi in deos fecere impetũ acq
eos adeo cerruere ut in erptũ usq for¬
mis nuitatis expellent᷑. de quilius sic
dicit oiidius Emissũq imiade sede cipho¬
ea terre. Celicibus fecisse metũ cuctos¬

Expanded text:
 dicitur, fert silvestris bos caudam  dicitur, fert silvestris bos caudam elevatam, ut semicirculum facere videatur. Appellatur et Phenix, sic volente Thalete inventore, qui Phenix et ipse fuit, seu quia Phenices, qui instructissimi fuere naute, ea in navigatione primi sint usi. Dicitur et Septentrio quod etiam Archadi, seu maiori urse nomen est, eo quod a septem denotetur stelcreatis et Terra. Gigantes, ut Paulus et Theodontius testantur, nati sunt ex sanguine Tysua cum corpora dira iacerent, PerfusHos Theodontius dicit pedes anguium habuisse et bellum movisse Jovi, ut patres fecerant; verum nil ausus, donec Egla speciosissima mulierum et coniunx Panis a Terra matre eorum celaretur in specu. Qua occultata extemplo in deos fecere impetum atque eos adeo terruere, ut in Egyptum usque formis mutatis expellerent. De quibus sic dicit Ovidius: Emissumque ima de sede Tiphea terre Celitibus fecisse metum, cunctos
Abbreviated transcription (Latin):
nat auis ⁊ uirus lupiꝰ effcũs int̾ alia eia¬
dem spei aiatia h̃ĩcauit in silius relicca
filia unica uir guie calistone. p̃terea st̾o
plimꝰ in librõ nãlis histone belloꝵin
ducias hmiꝰ licaoĩs ĩuencũ suisse ludor
filis licaonis et matre archadis.
Alisto filia fuit licaonis ut satꝰ ꝑ¬
E
ouidiũ p. lec ut st̃ psit paulus
dam pr̃e fugato int̾ reꝵ tuultũ adhuc
bngo clam regiam exiuit ⁊ aufugit
ad nemora uͥ se uirgĩbus diane dicatis
sotiã irit apud q̃uas a ioue in lñtu
tuͣssorͣtodiane oppressa est. Et cũ terges¬
cence beb apparet cͦmẽ. pulsa pepẽrit
archadẽ. de quib ambob ꝑleue .iͣ . u de
ar chade dicet᷑ Et ea potissime que a leoy¬
a giri circuicione. Nam grece eliacei di¬
nomen aute duo fueraunt noia. emos scil
ꝙ sonat latine cams nam ymago celestꝭ
que poscra ursa dc̃a est cams dicebatur
dem noĩe dc̃a est ꝓpt̾ elenatã candã ad
senuieirtuli formã ꝙ magꝭ̃ ad siluestrẽ

Expanded text:
verus lupus effectus, inter alia eiusdem speciei animalia, abitavit in silvis, relicta filia unica virgine Calistone. Preterea scribit Plinius in libro Naturalis hystorie, bellorum indutias huius Lycaonis inventum fuisse, ludorfilia Lycaonis et matre Arcadis. Calysto filia fuit Lycaonis, ut satis per Ovidium patet. Hec, ut scribit Paulus, iam patre fugato inter rerum tumultum adhuc virgo, clam regiam exivit et aufugit ad nemora, ubi se virginibus Diane dicatis sociam iunxit, apud quas a Jove, in habitu transformato Diane, oppressa est. Et cum turgescente utero appareret crimen, pulsa peperit Arcadem. De quibus ambobus plene infra ubi de Arcade dicetur, et ea potissime, que a Leona giri circumitione, nam grece elyaci dinomen ante duo fuerunt nomina, cynos scil sonat latine canis; nam ymago celestis, que postea ursa dicta est, canis dicebatur, dem nomine dicta est, propter elevatam caudam ad semicirculi formam, quod magis ad silvestrem
Abbreviated transcription (Latin):
in maioi uolius filii fue̾ ticaĩs et
re᷑ quoꝵ ait neniũ poetã memĩs sear¬
ente Inerant signa expressa quõ titã
bicorpores achlantes rũcus ꝙ ⁊ p̃pmreꝰ
filii t᷑ras ꝓ t̾re ⁊cͣ. Et oratia in odis.
ait ant qui minati por phirion statu. de
his autẽ aliuũ legisse no menũ. De

Expanded text:
in maiori volumine, filii fuere Tytanis et Terre, quorum ait Nevium poetam meminisse aientem: Inerant signa expressa quomodo Tytani bicorpores Athlantes Runcus atque Purpureus filii terras pro terre etc. Et Oratius in Odis ait: Aut qui minaci Porphyrion statu. De his autem aliud legisse non me
Abbreviated transcription (Latin):
nia est sac ascuciaꝵ dissipator mer¬
curius S Ecundum aut thecdõ¬
cium in pit̾ in aquila uersus est ut
per aquilã que alcius ceteris aiib
uolat eius sublies incelligantu
effcl̃s. Cybelem bõ in merũlam iõ
bersam pnto quia eñ terra sit et
merula sit auis bolans ꝯtunue ctͣ
terram ut t̾ra ꝑ merulã designẽ¬
ꝑ er anguillam añt in quã bẽnem
uersam̃ dicit eꝰ ueneris lubricum
accipiend est. ꝑ pana aũt in hur¬
cum in supiori sui ꝑte uersimir
in piscem in inferiori incelligo
orbem totũ eui natura rerpi pan
que aqua supior est ⁊ hircos et
aiadlia cetera pascit In inferiori
aut̃ parte i. agna iõ piscis fiigi
quia pisces ꝓducat ⁊ nutriat S
cniniam omĩs titamia ples expe¬
dita sit libello huie frer etꝭ faciomn
Geuealogie deoꝵ gentilium.
liber quartus. Explicit.

Expanded text:
nia est, sic astutiarum dissipator Mernia est, sic astutiarum dissipator Mercurius. Secundum autem Theodontius Juppiter in aquilam versus est, ut per aquilam, que altius ceteris avibus volat, eius sublimes intelligantur effectus. Cybelem vero in merulam ideo versam puto, quia cum Terra sit, et merula sit avis volans continue circa terram, ut Terra per merulam designetur. Per anguillam autem in quam Venerem versam dicit, eius Veneris lubricum accipiendum est. Per Pana autem in hyrcum in superiori sui parte versum, et in piscem in inferiori, intelligo orbem totum cui natura rerum, id que aqua superior est, et yrcos et animalia cetera pascit in inferiori autem parte, id est aqua, ideo piscis fingitur, quia pisces producat et nutriat. Sed cum iam omnis Tytania proles expedita sit, libello huic finem etiam faciemus. Genealogie deorum gentilium liber IIII explicit.
Abbreviated transcription (Latin):
eid cornũ consecrane̾. Qui ut de
fulgentiꝰ folus int̾ aues hc̃ .lxiiii.
nõtis mutationes. Quã eb cam̃ au¬
gurib antiquis erat in auguriis
captandis auis gratissima. Bachũ
mis cractũ in se uires colligit suas
et cum minoris uideatur uirtut
ꝙͣ sit agente frigore facilius pota
a scultis ueꝵ postꝙ̃ potatũ ¶st
calore auccũ scomachi excendicur
⁊ more hrciad sublumora tẽdit
agitiz ut calest̃ĩ hoiẽs annuosiores
efficiantur ⁊ ad celsiora contẽdant
Quod aũt luma in phelem i dãmã
mutata sit ut eius designet᷑ ueloci¬
tas dcm̃ est cũ sit dãma nelocissiͫ
ał nec illi ad difensionẽ sui telmii
aluũ ꝙͣ suga concessimi sit a nata᷑
⁊ sic limã int̾ ꝑlanetas uelocissima
est. Innonẽ aut̃ in caudidam muta¬
tam uaccam iõ uoluere qr bacca fer¬
tilesit aił ⁊ sit terra quã Innone
aliquando bolunt ⁊ iõ candida quia
mercurii quẽientia cũ omĩb desig̃¬
uatur et nti serpentũ hostis tico¬

Expanded text:
cravere, qui, ut dicit Fulgentius, solus inter aves habet LXIIII vocis mutationes, quam ob causam auguribus antiquis erat in auguriis captandis avis gratissima. Bachum mis coactum, in se vires colligit suas; et cum minoris virtutis videatur quam sit, agente frigore facilius potatur a stultis; verum postquam potatum est, calore auctum stomaci extenditur, et more hyrci ad sublimiora tendit agitque, ut calefacti homines animosiores efficiantur, et ad celsiora contendant. Quod autem luna in Phelem, id est in dammam mutata sit, ut eius designetur velocitas dictum est, cum sit damma velocissimum animal, nec illi ad defensionem sui telum aliud quam fuga concessum sit a natura, et sic luna inter planetas velocissima est. Junonem autem in candidam mutatam vaccam ideo voluere, quia vacca fertile sit animal, et sic terra, quam Junonem aliquando volunt; et ideo candida, quia Mercurii convenientia cum omnibus designatur, et uti serpentum hostis cico
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sup̃tis qiͣ in hostẽ unam mes exius
ciuutace̾ ⁊ ultra tretẽtos intͣne spega
biderũtq nõ mimus ꝙ pͥmi scupiai
quem retulerũt uilliti Tandẽ ꝓui¬
imiores facci poscꝙͣ non uiũ esse in
in sede ⁊ sistra manu ĩmxũ baculo
cante alcicudĩs atq grossiciei ut exce¬
deret quẽcũq p̃grãndis naugii ma¬
lum Sic et hoiẽm ĩuise atqz mandite
amplitudis nulla ex ꝑte corrosum
aut diuinitũ diminutũ Et cũ ex eis
unus porrecta manu cetigisẜ scantẽ
malũ euestigio mali solũtꝰ in cuierẽ
corruit rẽmãsitꝙ ueste nudatꝰ bacu¬
lus alt̾ plũbens ad monũ usq tenẽtis
ascendes ⁊ sacis aduerterũt ꝑlũbum
erat ad augendam gͣnedmne malo in¬
susũ id postea poñderãtes asserunt
qui uiderũt fuisse ponderis qudecim
puluerẽ fe̾ om̃is bersa ẽ. Quẽ cum
nõmilli praccarẽt maĩbus tres de¬
tes. ad huc solidi comꝑti scͦꝰ mõstru¬
õse grandicier. ponderis aut erãt

Expanded text:
in hostem unanimes exivere civitatem, et ultra trecentos intravere specum, videruntque non minus quam primi stupidi quem retulerant villici. Tandem proximiores facti, postquam non vivum esse hominem in sede, et sinistra manu innixum baculo tante altitudinis atque grossitiei, ut excederet quemcunque pregrandis navigii malum. Sic et hominem invise atque inaudite amplitudinis, nulla ex parte corrosum aut diminutum. Et cum ex eis unus porrecta manu tetigisset stantem malum, evestigio malus solutus in cinerem corruit, remansit quasi veste nudatus baculus alter plumbeus ad manum usque tenentis ascendens, et ut satis adverterunt, plumbum erat ad augendam gravedinem malo infusum, quod postea ponderantes asserunt, qui viderunt, fuisse ponderis XV chintpulverem fere omnis versa est. Quem cum non nulli tractarent manibus, tres dentes adhuc solidi comperti sunt monstruose granditie, ponderis autem eran