comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deducaere ad temeritarem solet non causis modo sed ipsisq q: qui
dixerunt ꝑiculosam nec in merito perides solet optare ne quoa sibi
uerbum in mentem ueniret quo populus offenderetur. sed quod ille
de populo. id ego de omnibus sentio qui tantumdem possunt nocere
Nam quȩ fortia dum dicuntur uidebantur stulta cum leserunt uocan¬
tur. Nunc quia uarium fere ꝓpositum agentium fuit et quorumdam
cura tarditatis quorundam facilitatis. temeritatis crimine laborauit
quem credam fore in hoc oratoris modum tradere non alienum uide¬
tur afferet ad dicendum curae semper quantum plurimum potei̾t
neq enim solum negligentis sed mali et suscepra causa perfidi ac pro¬
ditoris est peuis agere ꝗͣ possit ideoq ne suscipiendȩ quidem sunt
causȩ plures. ꝗͣ quibus suffecturum sesciat dicet scripta ꝗͣ res patiet̃
plurima Et ut Demosthenes ait si continget sculpra. Sed hoc aur pͥ¬

Expanded text:
deducere ad temeritatem solet non causis modo, sed ipsis quoque, qui deducere ad temeritatem solet non causis modo, sed ipsis quoque, qui dixerunt, periculosam. Nec immerito Pericles solebat optare, ne quod sibi verbum in mentem veniret, quo populus offenderetur. sed quod ille de populo, id ego de omnibus sentio, qui tantundem possunt nocere. nam quae fortia dum dicuntur videbantur, stulta cum laeserunt vocantur. nunc , quia varium fere propositum agentium fuit, et quorundam cura tarditatis, quorundam facilitas temeritatis crimine laboravit, quem credam fore in hoc oratoris modunn, tradere non alienum videtur. adferet ad dicendum curae semper quantum plurimum poterit. neque enim hoc solum negligentis, sed mali et in suscepta causa perfidi ac proditoris est, peius agere quam possit. ideoque ne suscipiendae quidem sunt causae plures quam quibus suffecturum se sciat. dicet scripta quam res patietur plurima et, ut Demosthenes ait, si continget, et sculpta. sed hoc aut pr
Abbreviated transcription (Latin):
lefico non dic distat nisi occasione turpis uoluptas & inhumana et ulli
audientium bona grata alitigatoribus quidem frequenter exigitur.
qui ultionem malunt ꝗͣ defensionem sed neq alia multa ad arbitrium
eorum fatienda sunt. Hoc quidem quis hominum liberinus sangnis
sustinere petulans esse ad alterius arbitrium At qui etiam in aduo¬
catos partis aduerse libenter non nulli uindicantur quod nisi forte
meruerunt et in humanum est. respectu criminum offitiorum
Et cum ip̃i qui dicit mutile. Nam idem uiris rñsuris datur cum cause
contrarium qui plane aduersarii fuint et inimici qntulumcunq is
uirium est. contumelia augetur super omnia petit illa quac pluri¬
mum oratori auctoritatis et fidei offert modestia si a uiro bono in
tabulam latraroremq conuertitur compositus ac animum iudicis
sed ad stemachum litigatoris frequenter etiam speties libertatis

Expanded text:
lefico non distat nisi occasione. turpis voluptas et inhumana et nulli lefico non distat nisi occasione. turpis voluptas et inhumana et nulli audientium bona gratia a litigatoribus quidem frequenter exigitur, qui ultionem malunt quam defensionem. sed neque alia multa ad arbitrium eorum facienda sunt. hoc quidem quis hominum liberi modo sanguinis sustineat petulans esse ad alterius arbitrium? atqui etiam in advocatos partis adversae libenter nonnulli invehuntur; quod, nisi si forte meruerunt, et inhumanum est respectu communium officiorum, et cum ipsi qui dicit inutile nam idem iuris responsuris datur, tum causae contrarium, cui plane adversarii fiunt et inimici, et quantulumcunque eis uirium est, contumelia augetur. super omnia perit illa, quae plurimum oratori et auctoritatis et fidei adfert, modestia, si a viro bono in rabulam latratoremque convertitur, compositus non ad animum iudicis sed ad stomachum litigatoris. frequenter etiam species libertatis
Abbreviated transcription (Latin):
beralis materia. Nam et suscipiendi ratio iustissima est offitium etia
ut amici ꝗ̃ minimas lites habeant et abunde dixit bene qui rei satisse¬
cit At quidam etiam si forre susceperunt negotia paulum ad dicendũ
tenuiora exrrinsecus adductis ea rebus circimliniunt ac si defecerunt
alia conuiciis implicent uacua causarum si contingit ueris si minus
fictis modo sit materia ingenua. mereaturq clamorem dum dicituR
quod ego adeo longeputo ab oratore persecho ut eum ne uera quidẽ
obiecturum nisi id causa exigit eredam Caest enim prorsus canina ut
ait Appius eloquentia coginturam male dicendi subire quo fatientibꝰ
eriam male audiendi pre presumenda patientia est. Nam et in ipsos
fit impetus frequenter qui egerunt et eerte petulantiam patroni litiga¬
tor luit. sed hec nmora sunt ipso illo uitio anuni quo maledictus a ma¬

Expanded text:
beralis materia. nam et suscipiendi ratio iustissima est officium, et oberalis materia. nam et suscipiendi ratio iustissima est officium, et optandum etiam ut amici quam minimas lites habeant; et abunde dixit bene, quisquis rei satisfecit. at quidam, etiamsi forte susceperunt negotia paulo ad dicendum tenuiora, extrinsecus adductis ea rebus circumlinunt ac, si defecerint alia, conviciis implent vacua causarum, si contingit, veris, si minus, fictis, modo sit materia ingenii mereaturque clamorem dum dicitur. quod ego adeo longe puto ab oratore perfecto, ut eum ne vera quidem obiecturum, nisi id causa exigit, credam. ea est enim prorsus canina, ut ait Appius, eloquentia, cognituram male dicendi subire; quod facientibus etiam male audiendi praesumenda patientia est. nam et in ipsos fit impetus frequenter, qui egerunt, et certe petulantiam patron litigator luit. sed haec minora sunt ipso illo vitio animi, quod maledicus a ma
Abbreviated transcription (Latin):
dicentibus fidei minusq suspectę aduocatorum insidiȩ forent. sed illa dis¬
simulari quȩ tum erat. potuit. nondum enim tantum dicendi lumen
accesserat. ut etiam per obstantia erumperet. quare artes quidem et
consilia lateant et quicquid non deprehenditur perit. hattenus eloqñ¬
tia secretum hab& uerborum quidem dilectus. grauitas sententiaꝵ
figurarum elegantia aut non sunt aut apparent.sed uel propter hoc
ipsum ostentanda non sunt ꝙ apparent. aut si unum e duobus eligẽ¬
dum causa potius laudetur ꝗͣ patronus. finem tamen hunc pres tabit
oraror ut uideatur optimam causam optime egise Illud certum erit
neminem peuis agere ꝗͣ qui displicente causa p̾lacer necesse est enim ex
causam sit. quod placer nec illo fastidio laborabit orator non agendi cau¬
sas ininores tamꝗͣ infra cum sint aut detractura sit opinioniminus li¬

Expanded text:
dicentibus fidei minusque suspectae advocatorum insidiae forent. sed illa disdicentibus fidei minusque suspectae advocatorum insidiae forent. sed illa dissimulari, quae tum erat, potuit; nondum enim tantum dicendi lumen accesserat, ut etiam per obstantia erumperet. quare artes quidem et consilia lateant et quidquid, si deprehenditur, perit. hactenus eloquentia secretum habet. verborum quidem delectus, gravitas sententiarum, figurarum elegantia aut non sunt aut apparent. sed vel propter hoc ipsum ostendenda non sunt quod apparent; aut si unum sit ex duobus eligendum, causa potius laudetur quam patronus. finem tamen hunc praestabit orator, ut videatur optimam causam optime egisse. illud certum erit neminem peius agere quam qui displicente causa placet; necesse est enim extra causam sit quod placet. nec illo fastidio laborabit orator non agendi causas minores, tanquam infra eum sint aut detractura sit opinioni minus li
Abbreviated transcription (Latin):
na et amena ducendus est: sed adcundi plerumq asperi colles. ex¬
pugnande ciuitates qͣmlibet precisis impositȩ̨ rupibus aut operum in¬
de difficiles ita oratio gaudebit quidem occasione lętius decurrendi
et &rquo congressa campo tota uires populariter explicabit at si iuris
anfractus aut eruende ueritatis larebras adire cogetur non obęqui¬
tabit nec illis uibrantibus concitatisq sententiis uelut missilibus ute¬
tur sed operibus & amiculis & insidus & oecultis artibus remgeret
qua omnia nondum fiunt non fiunt laudantur.: sea cum facta sũt
Ende etiam cupidissimis opinionis plus fructus uenit. Nam cum illa
dicendi uitiosa iactatio inter plausores suos detenuit. resurgit uere uir¬
tutis fortior fama. nec udices a quo sunt moti dissimulant et doctis cre¬
ditur nec est orationis uera laus nisi cum finita est. ueteribus quidem ẽt
dissimulare eloquentiam fuit moris Iaq A Anronius precipit quo plus

Expanded text:
na et amoena ducendus est, sed adeundi plerumque asperi colles, exna et amoena ducendus est, sed adeundi plerumque asperi colles, expugnandae civitates quamlibet praecisis impositae rupibus aut operum mole difficiles, ita oratio gaudebit quidem occasione laetius decurrendi et aequo congressa campo totas vires populariter explicabit; at si iuris anfractus aut eruendae veritatis latebras adire cogetur, non obequitabit nec illis vibrantibus concitatisque sententiis velut missilibus utetur, sed operibus et cuniculis et insidiis et occultis artibus rem geret. quae omnia non dum fiunt laudantur, sed cum facta sunt; unde etiam cupidissimis opinionis plus fructus venit. nam cum illa dicendi vitiosa iactatio inter plausores suos detonuit, resurgit verae virtutis fortior fama, nec iudices a quo sint moti, dissimulant, et doctis creditur, nec est orationis vera laus nisi cum finita est. veteribus quidem etiam dissimulare eloquentiam fuit moris, idque M. Antonius praecipit, quo plus
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit proprer quas diximus causas ita in discendo rimari neces
quibus non tamen illud quo&d est artificiale probationis genus col¬
ligi possit sed qui metuendi testes quomodo sint refeuendi Nam
plurimum refert. inuidia reus an odio. an contempti laboret: qͦs
perscrutatus propositis ante oculos omnibus quȩ sint noceant ue
tertiam de inceps personam induat iudicis fingatq apud se agi cãm
et quod ipsum mouiss& de eadem re pronuntiaturum id potentis¬
simum apud quemq agetur existimet. et sic eum tam tanit cuen¬
tus aut culpa iudicis erit.
Co sint in agendo seruanda toto fere opere ex
sumus. pauca tamen ꝓpria huus loci quę non tam dicendi
arte qͣ officiis agendis continentur attingam ante omni&
Ne quod plerisq accidit᷑ ab utilitare eum cause presentis cupido lu¬
laudis abducat. Nam ut gerentibus bella non semper excitus per pla¬

Expanded text:
convenit, propter quas diximus causas, ita in discendo rimari necessconvenit, propter quas diximus causas, ita in discendo rimari necessquibus non tantum illud, quod est artificiale probationis genus, colligi possit, sed qui metuendi testes, quomodo sint refellendi. nam plurimum refert, invidia reus an odio an contemptu laboret, quorum perscrutatus, propositis ante oculos omnibus quae prosint noceantve, tertiam deinceps personam induat iudicis, fingatque apud se agi causam, et, quod ipsum movisset de eadem re pronuntiaturum, id potentissimum, apud quemcunque agetur, existimet. sic eum raro fallet eventus, aut culpa iudicis erit. quae sint in agendo servanda, toto fere opere exsecuti sumus; pauca tamen propria huius loci, quae non tam dicendi arte quam officiis agentis continentur, attingam. ante omnia ne, quod plerisque accidit, ab utilitate eum causae praesentis cupido laudis abducat. nam ut gerentibus bella non semper exercitus per pla
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando ad perum ubi minime expectauimus. peruenimus in
sum ma optimus est in discendo parronus incredulus. promittit cĩ
litigaitia omnia testem populum paratissimas consignationes ipsum de¬
nq aduersarium quȩdam non negaturum ideoq opus est intueri i
omne litis instrumentum qued uidere non est satis perlegendum
erit nam frequentissime aut non sunt omnino que promitreban¬
tur aut minus continent aut cum aliquo alio nocituro permixta
sunt aut nimia sunt et fidem ipso detractura quod non habent mo¬
dum deniq linum ruptum aut turbata cera. aut sine agnitore sig¬
na srequenter inuenies quae in domi excusseris in foro mopinata
decipient plusq nocebunt destituta ꝗͣ non promissa nocuissent
multa etiam quac litigator nihil ad causam pertinere crediderit.
patronus seruet modo per omnes quos tradimus argumentorũ
locos eat ut circunspectare magendo et attentare singulos minime

Expanded text:
aliquando ad verum, ubi minime exspectavimus, pervenimus. in aliquando ad verum, ubi minime exspectavimus, pervenimus. in summa optimus est in discendo patronus incredulus. promittit enim litigator omnia, testem populum, paratissimas consignationes, ipsum denique adversarium quaedam non negaturum. ideoque opus est intueri omne litis instrumentum; quod videre non est satis, perlegendum erit. nam frequentissime aut non sunt omnino, quae promittebantur, aut minus continent aut cum alio aliquo nocituro permixta sunt aut nimia sunt et fidem hoc ipso detractura quod non habent modum. denique linum ruptum aut turbatam ceram aut sine agnitore signa frequenter invenies; quae, nisi domi excusseris, in foro inopinata decipient, plusque nocebunt destituta quam non promissa nocuissent. multa etiam, quae litigator nihil ad causam pertinere crediderit, patronus eruet, modo per omnes, quos tradidimus, argumentorum locos eat. quos ut circumspectare in agendo et attentare singulos minime
Abbreviated transcription (Latin):
audisse sit satis cogendus eadem irerum dicere ac sȩpius litigator non
solum quia esfuge aliqua prima expositione potuerunt presertim ho¬
minem quod sę̃pe euenit imperitum sed etiam ut sciamus an eadem
dicat plurimi enim mentiuntir& et tanqm̃ non doceant causam sed
agant non ut cum patrono sed ut cum indice loquantur quapp nũqm̃
atis credendum est sed agitandis omnibiis modis & turbandus et euo¬
candus. Nam ut medicis non apparentia modo uitia curanda sunt.
sed etiam inuenienda qu& latent sepe ip̃is ea qui sanandisunt occu¬
lentibus ita aduoxatus plura q̃ ostendantur accipiat. Nam cum satis
in audiendo parientiȩ impenderint in aliam ei rursus personam tran¬
seundum est agendusq aduersarius preponendum quicquid omĩo
excogirari porest quicquid recipi in eus modi discepratione natura
interrogandus q̃ infestime ac premendus nondum omnia querimus

Expanded text:
audisse sit satis; cogendus eadem iterum ac saepius dicere litigator, non audisse sit satis; cogendus eadem iterum ac saepius dicere litigator, non solum quia effugere aliqua prima expositione potuerunt, praesertim hominem quod saepe evenit imperitum, sed etiam ut sciamus an eadem dicat. plurimi enim mentiuntur et, tanquam non doceant causam, sed agant, non ut cum patrono sed ut cum iudice loquuntur. quapropter nunquam satis credendum est, sed agitandus omnibus modis et turbandus et evocandus. nam ut medicis non apparentia modo vitia curanda sunt sed etiam invenienda quae latent, saepe ipsis ea, qui sanandi sunt, occulentibus, ita advocatus plura quam ostenduntur aspiciat. nam cum satis in audiendo patientiae impenderit, in aliam rursus ei personam transeundum est, agendusque adversarius, proponendum quidquid omnino excogitari contra potest, quidquid recipit in eiusmodi disceptatione natura. interrogandus quam infestissime ac premendus. nam dum omnia quaerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ue fingendum etiam sit porest. Cur non sit orator qñ quoa difficilius est
oratorem facit. Hic porro non tantura nocerent si omnia scͥberent uti ges¬
ta sunt. Nunc consilium et colores aditiunt et aliqua ueris. quȩ pleriq
cum acceperunt in mare nescis nefas habent et uelut themata in scho¬
lis posita custodiunt. deinde deprchenduntur et causam quam discere
ex suis litigatoribus nolucrunt ab aduersariis discunt. liberum igitur
demus ante omnia iis quorum negotium erit tempus ac locum exhor¬
temurq ultro ut omnia qͣlib& uerbose & unde uolet repetito tp̃r expo¬
nant. Non enim tam obest audire superuacua ꝗ̃ ignorare necessaria
Frequenter autem et uulnus et remedium in his orator inueniet quę
litigatori in neutram partem hr̃e momentum uidebantur. Nec tanta
sit acturo moemorie fidutia ut subscribere audita pigeat. Nec semel

Expanded text:
, fingendum etiam sit, potest, cur non sit orator, quando, quod difficilius est, , fingendum etiam sit, potest, cur non sit orator, quando, quod difficilius est, oratorem facit? hi porro non tantum nocerent, si omnia scriberent uti gesta sunt. nunc consilium et colores adiiciunt et aliqua peiora veris, quae plerique cum acceperunt, mutare nefas habent et velut themata in scholis posita custodiunt. deinde deprehenduntur et causam, quam discere ex suis litigatoribus noluerunt, ex adversariis discunt. liberum igitur demus ante omnia iis, quorum negotium erit, tempus ac locum, exhortemurque ultro, ut omnia quamlibet verbose et unde volent repetita ex tempore exponant. non enim tam obest audire supervacua quam ignorare necessaria. frequenter autem et vulnus et remedium in iis orator inveniet, quae litigatori in neutram partem habere momentum videbantur. nec tanta sit acturo memoriae fiducia, ut subscribere audita pigeat. nec semel
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa subsellia didicisse se gloriantur partim iactantia ingenii ut res
ciro accepisse uideantur tenere se et intelligt̾ prius pene ꝗͣ audiant
mentiti cum multa et diserte summisq clamoribus que neq ad u¬
dicem neq ad litigatorem pertineant. decantauerunt bene sudantes
beneq comitati per forum reducantu& ne illos quidem tulerim de¬
litias eorum qui doceri amicos suos uibent qmꝗͣ minus mali est s uli
saltem recte discant recreq doxeant. sed quis discet tam bencq̃ patronos
quomodo autem se quȩstum ille & media litium manus et quidam inter¬
pres impendet aquo animo laborem in alienas actiones cum dicturus
nit aut litigaror qui comfugit ad patronum quia liti ipse non sufficit.
aur aliquis ex eo gñe aduocatorum qui se non posse agere confirentur. De¬
inde fatiunt id quod est in agendo difficilimum. Nam qui iudicare ꝗͥ
dicendum: quid dissimulandum. quid declinandum ue mutandum¬

Expanded text:
ipsa subsellia didicisse se gloriantur; partim iactantia ingenii, ut res ipsa subsellia didicisse se gloriantur; partim iactantia ingenii, ut res cito accepisse videantur, tenere se et intelligere prius paene quam audiant mentiti, cum multa et diserte summisque clamoribus, quae neque ad iudicem neque ad litigatorem pertineant, decantaverunt, bene sudantes beneque comitati per forum reducuntur. ne illas quidem tulerim delicias eorum, qui doceri amicos suos iubent, quanquam minus mali est, si illi saltem recte discant recteque doceant. sed quis discet tam bene quam patronus? quomodo autem sequester ille et media litium manus et quidam interpres impendet aequo animo laborem in alienas actiones, cum dicturisnit aut litigator qui confugit ad patronum, quia liti ipse non sufficit, aut aliquis ex eo genere advocatorum, qui se non posse agere confitentur, deinde faciunt id quod est in agendo difficillimum. nam qui iudicare, quid dicendum, quid dissimulandum, quid declinandum, mutandum
Abbreviated transcription (Latin):
ultra ꝗͣ satis erit Ac ne pauper quidem tamꝗͣ mercede accipiet sed mu¬
tua beniuolentia uretur cum sciet se tanto plus prestitisse non quia re¬
uire hoc benefitium non oportet perire deniq ut gratus sit ad cum ma¬
gis pertinet qui debet
Roxima discenda causoe ratio. quod est orationis fundamea¬
tum neq enim quisq̃: negotio tenui reperietur qui cum omĩa
quac sunt in causa diligenter cognouerit ad docendum certe ui¬
dicem non suffitiat sed eius reiꝰ paucissima cura est. nam ut taceam de
negligentibus quorum nihil refert ubi litium cardo uertatur. dum sint
quȩ uel extra causam ex personis ac cõmuni tractatu locorum occasio¬
nem clamandi largiantur aliquos & amlitio peruertit qui partim tqͣ
occupati semperq aliud habentes quod ante agendum sit pridie ad sc̃
uenire litigatorem aur eodem matutino iubenr non nunꝗͣ etiam inter

Expanded text:
ultra quam satis erit; ac ne pauper quidem tanquam mercedem accipiet, sed muultra quam satis erit; ac ne pauper quidem tanquam mercedem accipiet, sed mutua benivolentia utetur, cum sciat se tanto plus praestitisse. non enim, quia venire hoc beneficium non oportet, oportet perire. denique ut gratus sit ad eum magis pertinet qui debet. proxima discendae causae ratio, quod est orationis fundamentum. neque enim quisquam ingenio tam tenui reperietur, qui, cum omnia quae sunt in causa diligenter cognoverit, ad docendum certe iudicem non sufficiat. sed eius rei paucissimis cura est. nam ut taceam de negligentibus, quorum nihil refert, ubi litium cardo vertatur, dum sint quae vel extra causam ex personis aut communi tractatu locorum occasionem clamandi largiantur, aliquos et ambitio pervertit, qui partim tanquam occupati semperque aliud habentes, quod ante agendum sit, pridie ad se venire litigatorem aut eodem matutino iubent, nonnunquam etiam inter
Abbreviated transcription (Latin):
tietur sibi gratiam referri cum et. socrati collatum fit ad uictum EtZe¬
non Cleantes Er ysippus mercedes a discipulis acceptauerunt. Neq enim
uideo que iustior acquirendi ratio ꝗͣ ex honestissimo labore et ab his
de quibus optime meruerint ꝗͣq si nihil inuicem prestent indigni fue¬
rint defensione. quad quidem non iustum modo sed necessarium etiã
est cum hȩc ipsa opera tempusq omne alienis negoriis datum faculta¬
tem aliter acquirendi recidant sed tum quoq tenendus est modus Ae
plurimum refert et aquo accipiat et quantum et quousq paciscendi
quidem ille pyraticus mos et imponentium periculis pretia procul ab¬
hominanda negonatio etiam a mediccriter improbus aberit cum preser¬
tim bonos homities bonasq causas tuenti non sit metuendus ingratus
qui si futurus malo tamen ille percet. Nihil ergo acquirere uolet orator

Expanded text:
tietur sibi gratiam referri, cum et Socrati collatum sit ad victum, et Zetietur sibi gratiam referri, cum et Socrati collatum sit ad victum, et Zeno, Cleanthes, Chrysippus mercedes a discipulis acceptaverint. neque enim video, quae iustior acquirendi ratio quam ex honestissimo labore et ab iis, de quibus optime meruerint, quique, si nihil invicem praestent, indigni fuerint defensione. quod quidem non iustum modo, sed necessarium etiam est, cum haec ipsa opera tempusque omne alienis negotiis datum facultatem aliter acquirendi recidant. sed tum quoque tenendus est modus, ac plurimum refert et a quo accipiat et quantum et quo usque. paciscendi quidem ille piraticus mos et imponentium periculis pretia procul abominanda negotiatio etiam a mediocriter improbis aberit, cum praesertim bonos homines bonasque causas tuenti non sit metuendus ingratus; quodsi sit futurus, malo tamen ille peccet. nihil ergo acquirere volet orator
Abbreviated transcription (Latin):
lamus uaria spe litigantem neq enim dignus opera parroni qui nor uri¬
tur consiio et certe non conuenit ei quemꝰ orarorem esse uoliunis in¬
uista tueri scientem. Nam si ex ilis quas fupra cdoximus causis fusid
tuchitur. erit tamen honestum ꝙ ipse faciet gratis ne ei semper agendũ
sit tractari p ex prima statim fronte duudicare imprudentun esi
Nam quis ignorat quit iel longe sit honestisimum ac liberalibus ais¬
ciplinis et in loquendo exegimus animo dignissimum non uendere o¬
peram nec eleuare tanti beneficii aũctem: cum pleraq hoc ipso possint
uideri uilia quod prenum habent Cȩcis hoc ut auint satis clarum est nec
quisqm qui suffirientia sibi modica autem hȩc sunt possidebit. Hi neo
quȩstum sine crimine sordidum fecerit. At si res familiaris amplius ali¬
quid ad usus necessarios exiget secundum omnes sapientium legrs pa¬

Expanded text:
llamus vana spe litigantem. neque est dignus opera patroni, qui non utillamus vana spe litigantem. neque est dignus opera patroni, qui non utitur consilio, et certe non convenit ei, quem oratorem esse volumus, iniusta tueri scientem. nam si ex illis, quas supra diximus, causis falsum tuebitur, erit tamen honestum quod ipse faciet. gratisne ei semper agendum sit, tractari potest. quod ex prima statim fronte diiudicare imprudentium est. nam quis ignorat, quin id longe sit honestissimum ac liberalibus disciplinis et illo, quem exigimus, animo dignissimum, non vendere operam nec elevare tanti beneficii auctoritatem, cum pleraque hoc ipso possint videri vilia, quod pretium habent? caecis hoc, ut aiunt, satis clarum est, nec quisquam, qui sufficientia sibi modica autem haec sunt possidebit, hunc quaestum sine crimine sordium fecerit. at si res familiaris amplius aliquid ad usus necessarios exiget, secundum omnium sapientium leges pa
Abbreviated transcription (Latin):
nominis locum. namq defendet omnis orator idem portumꝰ illum
eloquentie sue salutarem non etiam pyratis patefeci et ducemq in ad¬
uorationem maxime causa quoniam tamen omnes qui non impro¬
be litigabunt quorumeerte pars est sustinere non potest unus abqͥ
et comendaturum personis dabit et ipsorum qui uiditio decernent
et optimi cuiusq uoluntate mouentu&. Namq hos & amieissimoa
habełnt uir bamus sum monendum uero est utrumq ambitus genus
uel potentibus contra humiles uindicandi operam suam uel alud eio
iac rantium minores utiq contra dignitatem attollendi Non enim
fortuna causas uel iustas uel improbas facit. neq uero pudor elosier
quo minus susceptam cum melior uideretur litem cognita inter disten¬
dum iniquitate dimutat cum prius litigatori dixerit uerum. nam
et in hoc maximum si aqui iudices sumus benfitium est ue nonẜ i¬

Expanded text:
nominis locum. neque defendet omnis orator idem, portumque illum nominis locum. neque defendet omnis orator idem, portumque illum eloquentiae suae salutarem non etiam piratis patefaciet duceturque in advocationem maxime causa. quoniam tamen omnes, qui non improbe litigabunt, quorum certe bona pars est, sustinere non potest unus, aliquid et commendantium personis dabit et ipsorum qui iudicio decernent, ut optimi cuiusque voluntate moveatur; namque hos et amicissimos habebit vir bonus. summovendum vero est utrumque ambitus genus vel potentibus contra humiles venditandi operam suam vel illud etiam iactantius minores utique contra dignitatem attollendi. non enim fortuna causas vel iustas vel improbas facit. neque vero pudor obstet, quo minus susceptam, cum melior videretur, litem cognita inter discendum iniquitate dimittat, cum prius litigatori dixerit verum. nam et in hoc maximum, si aequi iudices sumus, beneficium est, ut non fa
Abbreviated transcription (Latin):
nos est. quare neq sotiorum querelas nec amiei nec ꝓpinqui necem
net erepturas in remp. conspirationes multas patietur orator non poe¬
nȩ nocentium cupidus sed emendandi uitia corrigendiq mores.
Nam qui ratione traduci ad meliora non possunt solo moctu non con¬
tinentur itaq ut accusatoriam uitam uiuere et ad deferendos reds.
premio duci proximum latrocinio est ita pestem intestiuam ꝓpulsãe
cum ꝓpugnatoribus patriȩ comparandum Ideo principes in re ꝑ uiri
non detractauerunt hanc offitio partem creditiq sunt etiam clari
iuuenes obsidem rei .p. dare malorum ciuium accusationem quia
nec odisse improbos nec simultates prouoxare nui ex fidutia bone
mentis uidebantur. Idq cum ab hortensio lucuillus Sulpitio Cicerone
Casare plurimis aliis tum ab utroq Catone factum est quorum alter
appellatus est sapiens nisi creditur fuisse uix scio cui reliqueri Huiꝰ

Expanded text:
nos est. quare neque sociorum querelas nec amici vel propinqui necem nos est. quare neque sociorum querelas nec amici vel propinqui necem nec erupturas in rem publicam conspirationes inultas patietur orator, non poenae nocentium cupidus, sed emendandi vitia corrigendique mores. nam qui ratione traduci ad meliora non possunt, solo metu continentur. itaque ut accusatoriam vitam vivere et ad deferendos reos praemio duci proximum latrocinio est, ita pestem intestinam propulsare cum propugnatoribus patriae comparandum. ideoque principes in re publica viri non detrectaverunt hanc officii partem, creditique sunt etiam clari iuvenes obsidem rei publicae dare malorum civium accusationem, quia nec odisse improbos nec simultates provocare nisi ex fiducia bonae mentis videbantur; idque cum ab Hortensio, Lucullis, Sulpicio, Cicerone, Caesare, plurimis aliis, tum ab utroque Catone factum est, quorum alter appellatus est sapiens, alter nisi creditur fuisse, vix scio, cui reliquerit huius
Abbreviated transcription (Latin):
ad contemptum oferis adduxerit usus Et hac ratione  Iullius & cũ
iam clarum meruiss& inter patronos qui tum erant nomen in asiam
nauigauit seq & aliis sine dubio eloquentię ac sapientiȩ magistris sed
precipue tamen apollonio miloni quem quoq audierat. rhodi rursun
formandum ac uelut recoquendum dedit tum dignum opere prȩtiũ
uenit cum interse congruunt prȩcepta et experimenta: Quec sus¬
cerramen uirium fecerit prima & cura in suscipiendis causis
erit in quibus defendere quidem reos profecto ꝗͣ facere uiR
bonus mallet. non tamen ita nomen ipsum accusatores horrebit. ut
nullo neq publico neq priuato duci possit offito ut aliquid ad readẽ¬
dam rationem uitȩ nocet Nam & leges ipsȩ nihil ualeant nisi auctoes
idonea uoce munirę et si poenas scelerum expere fas non est ꝓpe est.
ut scelera ipsa permissa sint et licentiam malis dari cerre contra bo¬

Expanded text:
ad contemptum operis adduxerit. usus est hac ratione M. Tullius, et cum ad contemptum operis adduxerit. usus est hac ratione M. Tullius, et cum iam clarum meruisset inter patronos, qui tum erant, nomen, in Asiam navigavit seque et aliis sine dubio eloquentiae ac sapientiae magistris, sed praecipue tamen Apollonio Moloni, quem Romae quoque audierat, Rhodi rursus formandum ac velut recoquendum dedit. tum dignum operae pretium venit, cum inter se congruunt praecepta et experimenta. ccertamine virium fecerit, prima ei cura in suscipiendis causis erit; in quibus defendere quidem reos profecto quam facere vir bonus malet, non tamen ita nomen ipsum accusatoris horrebit, ut nullo neque publico neque privato duci possit officio, ut aliquem ad reddendam rationem vitae vocet. nam et leges ipsae nihil valeant, nisi actoris idonea voce munitae; et si poenas scelerum expetere fas non est, prope est ut scelera ipsa permissa sint, et licentiam malis dari certe contra bo
Abbreviated transcription (Latin):
cum in uditia uenerunt et omnia suis excitationibus similia desiderãt
At illic Quidex tacet et aduersarius obstrepit et nihil temere dictumpe¬
rit Et si quid tibi ipse sumas probandum est et laboratam congestatam¬
q dierum ac nostuim siutio actiotem a qua defecit & omissoꝰ.¬
nam semper flanci tumore inqiuibusdam causis loquendum est quod
illi diserti minime sciunt Itaq non nullos reperias qui uibi eloquen¬
tiores uideantur ꝗͣ ut eausas agant Caterum illum quem uiuenem
tencrisq adhuc uiribis intentem in forum deduximus et incipere qͣ
maxime facili ac fauorabili causa uelim ferarum ut catuli molliore
prȩda saginantur & non utiq ab hoc initio continuare operam et in¬
genio aahuc auendo. Cassum inducere sed iam scientem quid sit pugna
et in quam rem studenllum sit reficier et renouari sic & tyrocinii me¬
tuendum facilius est audere transierit nec audiendi facilitatem usq

Expanded text:
cum in iudicia venerunt, et omnia suis exercitationibus similia desiderant. cum in iudicia venerunt, et omnia suis exercitationibus similia desiderant. at illic et iudex tacet et adversarius obstrepit et nihil temere dictum perit et, si quid tibi ipse sumas, probandum est, et laboratam congestamque dierum ac noctium studio actionem aqua deficit, et omisso magna semper flandi tumore in quibusdam causis loquendum est; quod illi diserti minime sciunt. itaque nonnullos reperias, qui sibi eloquentiores videantur, quam ut causas agant. ceterum illum, quem iuvenem tenerisque adhuc viribus nitentem in forum deduximus, et incipere quam maxime facili ac favorabili causa velim, ferarum ut catuli molliore praeda saginantur, et non utique ab hoc initio continuare operam et ingenio adhuc alendo callum inducere, sed iam scientem, quid sit pugna, et in quam rem studendum sit, refici atque renovari. sic et tirocinii metum, dum facilius est audere, transient, nec audendi facilitate usque
Abbreviated transcription (Latin):
damenta iacuntus impudentis et quod est ubiq pernitiosis unũ
pręuenit iures fidutia Nec rursus differendum est tyrocinium in se¬
necturem. Nam quondie moctus crescit mauisq fit semper quod ausa¬
ri sumus et dum deliberamus quando incipiendum sit incipere iam
serum sit. quare fructum studiorum uiridem et ad huc dulcem ꝓmi
deret. dum ei uenia et spes & paratus fauor et audere non delectet.
et si quia desit operi. supplet &tas et siqua sunt dicta mueniat pro in¬
dole accipiuntur ut toris ille Ciceronis pro sexto Roscio locus. quid
quid eiumtam comune ꝗͣ spiritus uiuis terra mortuis mare fluctu¬
antibus luctus ciectis. quȩ cum sex et uiginti natus annos. sum mis
audientium clamoribus dixerit deferuisse tempore & annis liqua
ueri dissimilis saties plusq si separes usus sine doctrina ꝗͣ citra usum
doctrina ualear. Iaeoq non nulli senes in schola facti stupent nouitate

Expanded text:
damenta iaciuntur impudentiae et, quod est ubicunque perniciosissimum, damenta iaciuntur impudentiae et, quod est ubicunque perniciosissimum, praevenit vires fiducia. nec rursus differendum est tirocinium in senectutem; nam cotidie metus crescit, maiusque fit semper quod ausuri sumus et, dum deliberamus quando incipiendum sit, incipere iam serum est. quare fructum studiorum viridem et adhuc dulcem promi decet, dum et veniae spes est et paratus favor et audere non dedecet et, si quid desit operi, supplet aetas, et, si qua sunt dicta iuveniliter, pro indole accipiuntur: ut totus ille Ciceronis pro Sexto Roscio locus: quid enim tam commune quam spiritus vivis, terra mortuis, mare fluctuantibus, litus eiectis? quae cum sex et viginti natus annos summis audientium clamoribus dixerit, defervisse tempore et annis liquatveri discriminis facies, plusque, si separes, usus sine doctrina quam citra usum doctrina valet. ideoque nonnulli senes in schola facti stupent novitate,
Abbreviated transcription (Latin):
moris est cogerentur atq omnia clamoribus fremerent & audi¬
tum cum et inrellertum et quod agentibus caeperis contumcliosisi¬
mum fuit laudatum quoq ex quatuor tribunalibus memini scd
hoc notum est. & rara foelicitas quoe si non assit sane suffiti at ab iis
quibus quis dicit talis esse deb& orator hec scirt. Quo¬
E endi autem initium sine dubio secundũdis inbasie¬
uires cuiusq sumendum est neqi ego annos definiam cum
De mosthenos puerum admodum actiones populares habuisse
nanifestum sit Caluus caesar pollio multum ante quȩstoriam om̃es
actatem grauissima uidicia susceperint pretextatos egise quoslam
sit traditum Ccesar augustus auodecim natus annos auiam pro
rostris laudau̾it modus mihi uidetur quidam tenendus ut nec ꝓ
pere distringatur inmatura frons Et quicquid est illud ad huc aeer¬
bum proferatur. Nam inde & contemptus operis innascitur & fun¬

Expanded text:
moris est, cogerentur, atque omnia clamoribus fremerent, et audimoris est, cogerentur, atque omnia clamoribus fremerent, et auditum eum et intellectum et, quod agentibus ceteris contumeliosissimum fuit, laudatum quoque ex quattuor tribunalibus memini. sed hoc votum est et rara felicitas; quae si non adsit, sane sufficiat ab iis, quibus quis dicit, audiri. talis esse debet orator, haec scire. agendi autem initium sine dubio secundum ires cuiusque sumendum est. neque ego annos definiam, cum Demosthenen puerum admodum actiones pupillares habuisse manifestum sit, Calvus, Caesar, Pollio multum ante quaestoriam omnes aetatem gravissima iudicia susceperint, praetextatos egisse quosdam sit traditum, Caesar Augustus duodecim natus annos aviam pro rostris laudaverit. modus mihi videtur quidam tenendus, ut neque praepropere destringatur immatura frons et, quidquid est illud adhuc acerbum, proferatur; nam inde et contemptus operis innascitur et fun
Abbreviated transcription (Latin):
Neq ego rursus nolo eum qui sit dicturus et sollicitum surgere et co¬
lore mutari et periculum inrelligere quac si non acciderent etiã
simulanda erunt sed intellectus hic si operis moctus. moneamur¬
q non concidamus optima est autem emendatio uerecundiȩ fidu¬
tia. et quamlib& imbecilla frons magna conscientia sustinentus
Sunt & naturalia ut supra dixi quae tamen et cura uiuantur instru¬
menta. uox latus. decor. quae quidem tantum ualent. ut frequenter
famam ingenii fatient. Habuit oratones. cetas nostra copiosiores
sed cum diceret eminere inter aquales trathalus uidehatur eacor¬
poris sublimiras erat is ardor orulorum frontis auctoritas gestus
prestantia uox quidem non ut Cicero desiderabat poene tragedos
sed super omnes quos ego quidem audierim tragedos certe cum in
basilica uilia dicer& primo tribunali quatuor autem uditia ut:

Expanded text:
neque ego rursus nolo eum, qui sit dicturus, et sollicitum surgere et coneque ego rursus nolo eum, qui sit dicturus, et sollicitum surgere et colore mutari et periculum intelligere; quae si non accident, etiam simulanda erunt. sed intellectus hic sit operis, non metus, moveamurque, non concidamus. optima est autem emendatio verecundiae fiducia, et quamlibet imbecilla frons magna conscientia sustinetur. sunt et naturalia, ut supra dixi, quae tamen et cura iuvantur, instrumenta, vox, latus, decor; quae quidem tantum valent, ut frequenter famam ingenii faciant. habuit oratores aetas nostra copiosiores, sed, cum diceret, eminere inter aequales Trachalus videbatur. ea corporis sublimitas erat, is ardor oculorum, frontis auctoritas, gestus praestantia, vox quidem non, ut Cicero desiderat, paene tragoedorum, sed super omnes, quos ego quidem audierim, tragoedos. certe cum in basilica Iulia diceret primo tribunal, quattuor autem iudicia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
reuerentiam tardet. Nam ut abhominanda sunt contraria his
uitia confidentie: temeritatis. improbitatis. arrogantiae. ita citra
constantiam. fidutiam. fortitudinem nihil artes.nihil studium
nihil profectus ipse fuerit ur si des arma timidis et inbellibus
inuitus me hercules dico quoniam &aliter accipi porest ipsam
uerecundiam uitium quidem sed amabile & qua uirtutes facillime
generet esse inter aduersa multisq in causa fuisse ut bona ingenii studii¬
q in lucem non prolata situ quodam secreti consumerentur. Scit aũt
siquis hat forte minus adhuc peritus distinguendi uim cuuisq uer¬
bi leget non probitatem a me reprehendi sed uerecundiam quãtimet
quidam reducens animum ab his quac fatienda sunt inde confusio
et cepti pocnitentia et subitum silentium quis porro dubitet uiciis
asscribere affectum proprer quem ferre honeste putet pudet.

Expanded text:
reverentiam tardet. nam ut abominanda sunt contraria his reverentiam tardet. nam ut abominanda sunt contraria his vitia confidentiae, temeritatis, improbitatis, arrogantiae, ita citra constantiam, fiduciam, fortitudinem nihil ars, nihil studium, nihil profectus ipse profuerit, ut si des arma timidis et imbellibus. invitus mehercule dico, quoniam et aliter accipi potest, ipsam verecundiam, vitium quidem, sed amabile et quae virtutes facillime generet, esse interim adversam, multisque in causa fuisse, ut bona ingenii studiique in lucem non prolata situ quodam secreti consumerentur. sciat autem, si quis haec forte minus adhuc peritus distinguendi vim cuiusque verbi leget, non probitatem a me reprehendi, sed verecundiam, quae est timor quidam reducens animum ab iis quae facienda sunt; inde confusio et coepti paenitentia et subitum silentium. quis porro dubitet vitiis adscribere adfectum, propter quem facere honeste pudet?
Abbreviated transcription (Latin):
rioribus poetis ficta negligere.Nam illa quidem ꝓpria aut testi¬
moniorum aut etiam uidicatorum obtineat locum. sed hec quoq
aut uetustis fide tura sunt aur ab hominibus magnis prȩcepto¬
rum loco ficta creduntur. Scias ergo q̃ plurima. Unde etiam senibꝰ
auctoritas maior est ꝙ plura nosse & uidisse creduntur. quod No¬
merus frequentissime testatur sed non est expectanda ultima
aeras cum studia prestant ut qͣntum ad cogitationem pertin&
etiam preteritis sęculis uixisse uideamur¬
Aec sunt quae me redditurum promiseram instrumenta
non artis ut quidam putauerunt sed ipsius hac arma habere
Lad manum. Horum scientia deb& esse succinctus accedẽte
uerborum figurarumq facili copia et inuentionis ratione & dis¬
ponendi usu et moemoriȩ firmitate & actionis gratia sed pluri¬
mum ex his ual& animi prestantia. quam nec moctus frangat
nec acclamatio terreat. nec audientium auctoritas ultra debita

Expanded text:
rioribus poetis ficta, negligere. nam illa quidem priora aut testirioribus poetis ficta, negligere. nam illa quidem priora aut testimoniorum aut etiam iudicatorum obtinent locum, sed haec quoque aut vetustatis fide tuta sunt aut ab hominibus magnis praeceptorum loco ficta creduntur. sciat ergo quam plurima; unde etiam senibus auctoritas maior est, quod plura nosse et vidisse creduntur, quod Homerus frequentissime testatur. sed non est exspectanda ultima aetas, cum studia praestent ut, quantum ad cognitionem pertinet rerum, etiam praeteritis saeculis vixisse videamuc sunt, quae me redditurum promiseram, instrumenta non artis, ut quidam putaverunt, sed ipsius oratoris. haec arma habere ad manum, horum scientia debet esse succinctus, accedente verborum figurarumque facili copia et inventionis ratione et disponendi usu et memoriae firmitate et actionis gratia. sed plurimum ex his valet animi praestantia, quam nec metus frangat nec adclamatio terreat nec audientium auctoritas ultra debitam
Abbreviated transcription (Latin):
pimus nonne quis ea credit reprehendenda quod multis cognouimus
qui tedio laboris quem ferre tendentibus ad eloquentiam necesse est
confugerint ad hȩc diuerticula desidie quorum alii se ad album ac
rubrica transtulerint et formulari uelut Cicero ait legulei quidem
esse maluerunt tamqm utiliora eligentes ea quorum solam facilita¬
tem sequebantur Aliquae pigrinȩ arrogatiores qui subito fronre con¬
ficta inmissaq barba ueluti despexissent oraroria prȩcepta paulum
aliquid sederunt in scholis phylosophorum ut deinde in publico tris¬
tes domi dissoluti captarent auctoriratem contemptu caterorum
phẏa enim simulari potest eloquentia non potest.
N primis abundare deb& orator exemplorum copia tum ueteꝵ
tum etiam nouorum adeo ut non eo modo que consepta sunt
inhistoriis aut sermonibus uelut per manus tradita quoq
cotidie aguntur debeat nosse uerum ne eaquidem quae sunt a cla¬

Expanded text:
pimus, ne quis eo credat reprehendenda, quod multos cognovimus, pimus, ne quis eo credat reprehendenda, quod multos cognovimus, qui taedio laboris, quem ferre tendentibus ad eloquentiam necesse est, confugerint ad haec deverticula desidiae. quorum alii se ad album ac rubricas transtulerunt et formularii vel, ut Cicero ait, leguleii quidam esse maluerunt, tanquam utiliora eligentes ea, quorum solam facilitatem sequebantur; alii pigritiae arrogantioris, qui subito fronte conficta immissaque barba, veluti despexissent oratoria praecepta, paulum aliquid sederunt in scholis philosophorum, ut deinde in publico tristes, domi dissoluti captarent auctoritatem contemptu ceterorum. philosophia enim simulari potest, eloquentia non potest. in primis vero abundare debet orator exemplorum copia cum veterum, tum etiam novorum, adeo ut non ea modo, quae conscripta sunt historiis aut sermonibus velut per manus tradita, quaeque cotidie aguntur, debeat nosse, verum ne ea quidem, quae sunt a cla
Abbreviated transcription (Latin):
ros porro & bonum uirum et prudentem in primis oratorem puta¬
inus qui cum se ad id quoa est optimum natura non magnopere com¬
mouebutur si quis ab eo consuitus dissentiet. cum ipsis diuersas urer
se opiniones tueri concessum sit sed etiam si nosse quid quisq senserit
udet lec tionis opus est qua nihil est instudũs minus loborua euan¬
si pleriq desperara facuitate agendi ad diseendum uis declinone rort
ia scire sacile es łꝰ oratori quod discunt qui sua quger confrntone ura¬
tores cisc non possunt Neq & cato cum indicendo pres antitsocor
tum uiris idem fint peritisimus & Sceuola Seruicor Sulpitio conees¬
tarr etrain sacundioe uirtus & ullius non modo an agendurcixra¬
qm ei ł aestitirtus icientia uiris sed & componere aliqua de sdgten
ue afpureat ponse oraiorem queai auscendo tanti uri uatare sea ctiam
docendo. Uerum ea quae de moribus excolendis studioq uiris prȩce¬

Expanded text:
nos porro et bonum virum et prudentem in primis oratorem putanos porro et bonum virum et prudentem in primis oratorem putamus, qui cum se ad id, quod est optimum natura, diremovebitur, si quis ab eo consultus dissentiet; cum ipsis illis diversas inter se opiniones tueri concessum sit. sed etiam, si nosse, quid quisque senserit, volet, lectionis opus est, qua nihil est in studiis minus laboriosum. quodsi plerique, desperata facultate agendi, ad discendum ius declinaverunt, quam id scire facile est oratori, quod discunt qui sua quoque confessione oratores esse non possunt? verum et M. Cato cum in dicendo praestantissimus, tum iuris idem fuit peritissimus, et Scaevolae Servioque Sulpicio concessa est etiam facundiae virtus. et M. Tullius non modo inter agendum nunquam est destitutus scientia iuris, sed etiam componere aliqua de eo coeperat, ut appareat posse oratorem non discendo tantum iuri vacare, sed etiam docendo. verum ea, quae de moribus excolendis studioque iuris praeci
Abbreviated transcription (Latin):
quae pugna poscit artificem. sed neq dilectus. nec copias contrabere
arq instruere nec prospicere comeatus nec locum capere castas sciẽ¬
tem. Frius eit enim cerra parare bella ꝗͣ gerere Atqui simillimus huc
sir aduocatiis si plura oi que ad uincendum ualent aliis reliquerit Cñ
presertim hoc quod est necessarium nec tam sit arduum q̃ procul u¬
tuenribus fortasse uidcatur. Namq omne ius quod est certum aut
seͥpto aut moribus constat. dubium &quitatis regula examinandũ
est. quȩ scripta sunt aut posita in morem ciuitatis nullam habent o¬
dieficuitarem cognitionis sunt enim non iuentionis atq consulrorum
ensis explicantur aut in uerborum interpretatione sunt posita aut in
recti prauiq discrimine uim cuiusq uocis intelligere oui corotime
prudentium est aut ꝓprium oratoris aquitas optimo eiq dot pũt

Expanded text:
quae pugna poscit, artificem, sed neque delectus agere nec copias contrahere quae pugna poscit, artificem, sed neque delectus agere nec copias contrahere atque instruere nec prospicere commeatus nec locum capere castris scientem; prius est enim certe parare bella quam gerere. atqui simillimus huic sit advocatus, si plura, quae ad vincendum valent, aliis reliquerit, cum praesertim hoc, quod est maxime necessarium, nec tam sit arduum, quam procul intuentibus fortasse videatur. namque omne ius, quod est certum, aut scripto aut moribus constat; dubium aequitatis regula examinandum est. quae scripta sunt aut posita in more civitatis, nullam habent difficultatem, cognitionis sunt enim, non inventionis; at quae consultorum responsis explicantur, aut in uerborum interpretatione sunt posita aut in recti pravique discrimine. vim cuiusque vocis intelligere aut commune prudentium est aut proprium oratoris; aequitas optino cuique notissima.
Abbreviated transcription (Latin):
dicere possit in actionibus quid fiet in altricatione ubi occurrendum conti¬
nuo nec libera ad discendum mora est: quid si forte peritus uiris ille non
aderit quid si quis non in ea re doctus falsum aliquid subiecerit. hoc enĩ
est maximum ignorantiȩ malum quod credit eum scire quem mone¬
at neq ego sum nostrimoris ignarus oblitus ue eorum qui uelut adar¬
culas sedent et trla agentibus subministrant: neq idem gracos quoq
nescio factirasse. Unde nomen iis pragiaticorum datum est sed loqͦr
de oratore qui non clamorem modo suum causis. sed omnia quae pro¬
futura sunt deb& Itaq cum nec utilem si ad bonum forte constiterit
neq in testationibus eatiendis esse imperitum uelim. quis enim potius prę¬
parabit eaquę cum aget esse in causa uelit. nisi forte imperarorem qͥs
ydoneum credit in preliis quidem strennuum et fortem & omniũ

Expanded text:
dicere? possit in actionibus: quid fiet in altercatione, ubi occurrendum contidicere? possit in actionibus: quid fiet in altercatione, ubi occurrendum continuo, nec libera ad discendum mora est? Quid, si forte peritus iuris ille non aderit? quid , si quis non satis in ea re doctus falsum aliquid subiecerit? hoc enim est maximum ignorantiae malum, quod credit eum scire qui moneat. neque ego sum nostri moris ignarus oblitusve eorum, qui velut ad arculas sedent et tela agentibus subministrant, neque idem Graecos quoque nescio factitasse, unde nomen his pragmaticorum datum est. sed loquor de oratore, qui non clamorem modo suum causis, sed omnia, quae profutura sunt, debet. itaque eum nec inutilem, si ad horam forte constiterit, neque in testationibus faciendis esse imperitum velim. quis enim potius praeparabit ea quae, cum aget, esse in causa velit? nisi forte imperatorem quis idoneum credit in proeliis quidem strenuum et fortem et omnium,