comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illuto intelligi uoluit non quo ipse iuidicabit sed quo
infine iudicandus est iustiin illo iudicio inuenientur
omnes qui non fallaci terdicunt dimitte nobis debita
nos trasicut & nos dimitimus dehitoribus nostris:
perhanc enim dimissionem iusti in uenientur etq̃uod
ea qua ehichabebant peccata elemosinis deleuerunt.
undech̃r dicit : Date elemos: nas & ec ceomnia mun¬
da sunt uobis : deniq: hocdicetur iustis in regnum
promissum ituris: esurii enim & dedistis mihiman¬
ducare : & cetera eius modi: Sed aliud est essesine
peccato quod desolo inhacuita unigenito dictum est
aliudesse sinequerella quod demultis iustis &iam
in hacuita dicipotuit: quoniam est quidam modus
bonȩ uitae dequo &iam inista humana conuersati¬
one iusta quaerella esse non possit : Quis enim iuste
queritur debomine qui nemini maleuult. et quibus
potest fideliter consulit nec contra cuius quam iniu¬

Expanded text:
illud intellegi uoluit, non quo ipse iudicabit, sed quo illud intellegi uoluit, non quo ipse iudicabit, sed quo in fine iudicandus est, iusti in illo iudicio inuenientur omnes qui non fallaciter dicunt: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. per hanc enim dimissionem iusti inuenientur et quod ea quae hic habebant peccata elemosynis deleuerunt. unde dominus dicit: date elemosynas, et ecce omnia munda sunt uobis. denique hoc dicetur iustis in regnum promissum ituris: esurii enim, et dedistis mihi manducare et cetera huius modi. sed aliud est esse sine peccato, quod de solo in hac uita unigenito dictum est, aliud esse sine querella, quod de multis iustis etiam in hac uita dici potuit, quoniam est quidam modus bonae uitae, de quo etiam in ista humana conuersatione iusta querella esse non possit. quis enim iuste queritur de homine, qui nemini male uult et quibus potest fideliter consulit nec contra cuiusquam iniu
Abbreviated transcription (Latin):
uel non peccandi possibilitatem imperite existimant
sescripturarum dctoritate possedes truere: Obicere
enim solent in quid quod scs iobdixerit. quis mundus est
a peccato nec in fans cuius est unius dieiuita superterrã :
deindequasi respond& huic testimonio aliis testimonus
quo d ipse iobdixerit : Iustus enim uir & sinequerella
factus sum inderisu non intellegens possedicihominẽ
iustum qui perfectioni iustitiae plurimum accessit
ita utei proximurfier& quod multos &iam inhacuita
potuis se in qua exfideuiuitur non negamus: hoc & illo
testimonio confirmatur quodiste consequenter adiun¬
xit ab eodem lob dictum : ecceego proximussum sudicio
meo & scio quia iustus inueniar : hocenim est iudiciũ:
dequo a libidicitur : et educ& uelut lumon iustitiam
tuam & iudicium tuum uelut meridiem : Denique
non dixit ibi sum sed oreximussum quodsi iudiciũ suũ

Expanded text:
uel non peccandi possibilitatem inperite existimant uel non peccandi possibilitatem inperite existimant se scripturarum auctoritate posse destruere. obicere enim solent\', inquit, quod sanctus Iob dixerit: quis mundus est a peccato? nec infans, cuius est unius diei uita super terram\'. deinde quasi respondet huic testimonio aliis testimoniis, quod ipse Iob dixerit: iustus enim uir et sine querella factus sum in derisu, non intellegens posse dici hominem iustum, qui perfectioni iustitiae plurimum accessit, ita ut ei proximus fieret: quod multos etiam in hac uita potuisse, in qua ex fide uiuitur, non negamus. Hoc et illo testimonio confirmatur, quod iste consequenter adiunxit ab eodem Iob dictum: ecce ego proximus sum iudicio meo, et scio quia iustus inueniar. hoc enim est iudicium, de quo alibi dicitur: et educet uelut lumen iustitiam tuam et iudicium tuum uelut meridiem. denique non dixit: ibi sum, sed: proximus sum. quodsi iudicium suum
Abbreviated transcription (Latin):
moniis a edificemur ad gratiam: quam non intellegunt
quiignorantes dĩ iustitiam & suam uolentes constitue¬
re iustitia edĩ non sunt subiecti: Si enim non intelle¬
gunt illud ex deutero nomio quemam modum a pos¬
tolus paulus commemorauerit ut corde credatur
adiustitiam ore confessio fiat ad salutem iquia non est
opussanis medicus sed maleabentibus : Is tocerte iohannis
a postoli testimonio quoda dis tam sententiam ultimum
posuit ubiait haecest caritas diutmandata eius serue¬
mus & mandata eius grauia non sunt debent utique
commoneri caritatidi non essegraue mandatumdi
ignorant iustitiam dĩquaetamen caritas tunc perfecta
erit cumpoenalis timor omnis abscesserit: posthaec
proposuit testimonia quae contraeos dicisolent nec ea
soluit sed commemorando quasi contraria questiones
artius inligauit: ait enim: testimonia scripturarum
qua e ediuersoponenda sunt his qui arbitrii libertatem

Expanded text:
moniis aedificemur ad gratiam, quam non intellegunt moniis aedificemur ad gratiam, quam non intellegunt qui ignorantes dei iustitiam et suam nolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. si enim non intellegunt illud ex Deuteronomio quemadmodum apostolus Paulus commemorauerit, ut corde credatur ad iustitiam, ore autem confessio fiat ad salutem, quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus. isto certe Iohannis apostoli testimonio, quod ad istam sententiam ultimum posuit, ubi ait: haec est caritas dei, ut mandata eius seruemus; et mandata eius grauia non sunt, debent utique commoneri caritati dei non esse graue mandatum dei,ignorant iustitiam dei: quae tamen caritas tunc perfecta erit, cum poenalis timor omnis abscesserit. Post haec proposuit testimonia, quae contra eos dici solent, nec ea soluit, sed commemorando quasi contraria quaestiones artius inligauit. ait enim: \'testimonia scripturarum, quae e diuerso ponenda sunt his qui arbitrii libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
in libro legis huiur eSi conuersur sueris adanm dmtium
extoto cord&uo & extota anima tua quia mandatum
hoe quo dego mando tibi hodie non est graue nequelonge
atesi: Nonest in calo utdicas quia scendos incaclum
& accipi& illud nobis & audientes faciemus non est
transmare uidicas quis trans fretabit mare & accipi&
illud nobis & audientes faciemus : Iuxtate est enim
uerbum in or&uo in corde & in manibustuis facereilluo :
Item his in euangelio : uenite ad meomner qui laboratis
& oneratiestis & ego uos requiescerefaciam : tollite
iugum meum superuos &discite ame quia mitis sum
& humilis corde & inueni&is requiem animabus uestris:
Iugum enim meum suaueest : & onus meum leueest :
Item in epis tola scĩ iohannis : Haec est caritas dĩ ut man¬
data eius obseruemus & mandata eius grauia non sunt:
his auditis legitimis & euangelicis & apostolicis testi¬

Expanded text:
in libro legis huius: si conuersus fueris ad dominum deum tuum in libro legis huius: si conuersus fueris ad dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua. quia mandatum hoc, quod ego mando tibi hodie, non est grane neque longe a te est. non est in caelo, ut dicas: quis ascendet in caelum et accipiet illud nobis et audientes faciemus? non est trans mare, ut dicas: quis transfretabit mare et accipiet illud nobis et audientes faciemus? iuxta te est enim uerbum in ore tuo, in corde et in manibus tuis facere illud. item dominus in euangelio: uenite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego uos requiescere faciam. tollite iugum meum super uos et discite a me, quia mitis sum et humilis corde, et inuenietis requiem animabus uestris iugum enim meum suaue est et onus meum leue est. item in epistula sancti Iohannis: haec est caritas dei, ut mandata eius obseruemus; et mandata eius grauia non sunt\'. his auditis legitimis et euangelicis et apostolicis testi
Abbreviated transcription (Latin):
orat ut praeceptadi faciat: quaeut fierent nec iubere tur
sinihil ibi nostrauoluntas ager& Nec orar&ur si sola suffi¬
cer& cominendantur ergo nones segraui auicui grauia sunt
intellegat nondum seaccepissedonum quo grauia non sint:
nec arbi tretur ea sepersicere quando ita facit ut grauia
sint : hilarem enim datorem diligit ds̃ : Nec tamen cum ea
grauia sentit desperando frangatur : sed ad quaerendum
petendum pulsandum que cogatur : Audiamus ergo
& in his testimoniis quaed einde posuitdm̃ sua praecepta
non grauia commendantem : quod dimandata inquid
non modo inpossibilia non sint: uerum negrauia quidem:
Indeuthero nomio : et conuerte turdnis̃ dẽtuus aepulari
inte superbonis sicut aepulatus est superpatrestuos:
Siauoieritis uocem dnidĩ uestri cus todire & facere ommia
mandata eius & iustitias & iudicia quae scripta sunt

Expanded text:
orat, ut praecepta dei faciat, quae ut fierent, nec iuberetur, orat, ut praecepta dei faciat, quae ut fierent, nec iuberetur, si nihil ibi nostra uoluntas ageret, nec oraretur, si sola sufficeret. commendantur ergo non esse grauia, ut cui grauia sunt intellegat nondum se accepisse donum, quo grauia non sint, nec arbitretur ea se perficere, quando ita facit, ut grauia sint — hilarem enim datorem diligit deus — nec tamen, cum ea grauia sentit, desperando frangatur, sed ad quaerendum, petendum pulsandumque cogatur. Audiamus ergo et in his testimoniis, quae deinde posuit, deum sua praecepta non grauia commendantem. \'quod dei mandata\', inquit, non modo inpossibilia non sint, uerum ne grauia quidem. in Deuteronomio: et conuertetur dominus deus tuus epulari in te super bonis, sicut epulatus est super patres tuos, si audieritis uocem domini dei uestri custodire et facere omnia mandata eius et iustitias et iudicia quae scripta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
caritas soras mittit timorem & facit praecepti sarcinam
leuem : Non solum non praementem onere ponderum.
uerum &iam subleuantem uicepinnarum : Quae tamen
caritas uthabeatur &iamtanta quanta in corpore mortir
huius haberi potest : parum est nos trae uoluntatis arbi¬
Diffunditur quippe incordibus nostris quod saepedicendũ
nec aliam obcausam scriptura cominem orat non esse
grauia praecepta diuina : nisi ut anima qua eilla grauia
sentit intellegat nondum se accepisse uires quibus talia
sint praeceptadnĩ qualia commendantur. Heuia scilic&
atq: suauia : etor& gemitu uoluntatis ut imp&r&
donum facilitatis : qui enim dicit fiat cormeum in macu¬
latum & itinera mea dirige secundum uerbum tuum
& nedominetur mihi omnis iniquitas & fiat uoluntas
tua sicut incaelo ita & interra. et nenos inferas intemtationẽ
& cetera huius modi qua e commemorarelongum est . hocutiq

Expanded text:
caritas foras mittit timorem et facit praecepti sarcinam caritas foras mittit timorem et facit praecepti sarcinam leuem, non solum non prementem onere ponderum, uerum etiam subleuantem uice pinnarum. quae tamen caritas ut habeatur etiam tanta quanta in corpore mortis huius haberi potest, parum est nostrae uoluntatis arbidominum nostrum; diffunditur quippe in cordibus nostris, quod saepe dicendum nec aliam ob causam scriptura commemorat non esse grauia praecepta diuina, nisi ut anima quae illa grauia sentit intellegat nondum se accepisse uires, quibus talia sint praecepta domini qualia commendantur, leuia scilicet atque suauia, et oret gemitu uoluntatis, ut impetret donum facilitatis. qui enim dicit: fiat cor meum inmaculatum, et: itinera mea dirige secundum uerbum tuum, et ne dominetur mihi omnis iniquitas, et: fiat uoluntas tua sicut in caelo ita et in terra, et: ne nos inferas in temptationem et cetera huius modi, quae commemorare longum est, hoc utique
Abbreviated transcription (Latin):
non absurde &iam illedicitur non quiiam persectus est.
sed qui a dipsam persectionem in repraehensibilitercurrit
carens criminibus damnabilibus atq ipsa peccata uenia¬
lia non neglegens mundare elemosinis : Ingressum
quipoehocest ł ternos trum quotendimur ad perfactione
munda mundat oratio : Munda est autemoratio ubi ueraci¬
terdicitur dimit tenobis sicut & nosdimittimur : tridum non
reprachenditur quod non imputatur sinere praehensione
hocest sine macula noster ad perfectionem cursus habeatur
In qua perfectione cumadeam uenerimus iam nonsit omnino
quodignoscendo mundetur: deinde iste adhib& testimonia:
quibus ostendat non esse grauia diuina praecepta : quis autẽ
nesciat cum praeceptum generalesit caritas quia finis
praeceptiest caritas & plenitudo legir est caritas. grauenon
esse quod dili gendo sit nontimendo : ł aborant autem indĩ
praeceptis qui eatimendo conantur implere: Sed perfecta

Expanded text:
non absurde etiam ille dicitur, non qui iam perfectus est, non absurde etiam ille dicitur, non qui iam perfectus est, sed qui ad ipsam perfectionem inreprehensibiliter currit, carens criminibus damnabilibus atque ipsa peccata uenialia non neglegens mundare elemosynis. ingressum quippe, hoc est iter nostrum, quo tendimus ad perfectionem, munda mundat oratio; munda est autem oratio, ubi ueraciter dicitur: dimitte nobis, sicut et nos dimittimus, ut, dum non reprehenditur quod non imputatur. sine reprehensione, hoc est sine macula noster ad perfectionem cursus habeatur, in qua perfectione, cum ad eam uenerimus, iam non sit omnino quod ignoscendo mundetur. Deinde iste adhibet testimonia, quibus ostendat non esse grauia diuina praecepta. quis autem nesciat, cum praeceptum generale sit caritas — quia finis praecepti est caritas et plenitudo legis est caritas — graue non esse quod diligendo fit, non timendo? laborant autem in dei praeceptis, qui ea timendo conantur implere; sed perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit scã & immaculata : Item ad corinthios prima Sobrii
estore & iusti& nolite peccare : Item in epistula scĩpetri:
propterquod succincti lumbos nentis uestrae sobriiperfecte
sperate in eam qua eoffertur uobis gratiam quasi filii oboe¬
dientiae non configurati prioribus ignorantiae uestrae:
sationesitis quia scriptum est : Scieritis quia ego scssum :
unde & beatus dauid dicit onequis habitabit intabernaculo
tuo autquis requiesc& inmontescõtuo. qui ingreditur
sinemacula &operaturius titiam : et alibi : etero imma¬
culatus cumeo : Etalibi : Beati immaculati in uia quiam¬
bulant inlegedñi : Item apito salomonem: Diligit dñs
scã corda: accepti sunt autem illiomnes immaculati:
horum testimoniorum aliqua currentes exortantur
utperfecte currant : Aliqua ipsum finem commemorant
quo currendo pertendant : Ingredi autem sinemacula

Expanded text:
ut sit sancta et inmaculata; item ad Corinthios prima: sobrii ut sit sancta et inmaculata; item ad Corinthios prima: sobrii estote et iusti et nolite peccare; item in epistula sancti Petri: propter quod succincti lumbos mentis uestrae, sobrii perfecte sperate in eam quae offertur uobis gratiam, quasi filii oboedientiae, non configurati prioribus ignorantiae uestrae <satione sitis, quia scriptum est: sancti eritis, quia ego sanctus sum. unde et beatus Dauid dicit: domine, quis habitabit in tabernaculo tuo? aut quis requiescet in monte sancto tuo? qui ingreditur sine macula et operatur iustitiam; et alibi: et ero inmaculatus cum eo; et alibi: beati inmaculati in uia, qui ambulant in lege domini; item apud Salomonem: diligit dominus sancta corda; accepti sunt autem illi omnes inmaculati\'. horum testimoniorum aliqua currentes exhortantur, ut perfecte currant, aliqua ipsum finem commemorant, quo currendo pertendant. ingredi autem sine macula
Abbreviated transcription (Latin):
lus israhel Item saluator ineuangelio: estoteperfcoti:
quia pater uester qui in caelis est perfectus est: Itema pos¬
tolus adcorinthios secunda : Decetero fratres gaud&e:
perfecti estote. Item ad colossenses Corripientes omnem
hominem & docenter in omnis apientia : ut exhibeamus
omnem hominem perfectum in xp̃o . Item ad philippen¬
ses. omnia facite sine murmuratione ethasitatione
ut sitis inrepraeh ensibiler & simplices sicut filiidĩ imma¬
incaelestibus in xp̃oihu sicut elegitnos in ipso ante cons¬
titutionem mundi ut essemus sci & immaculati in cons¬
pecti eius Item ad colossenses : & uoscum ess&is aliquan¬
do alienat & inimici sensus eius in operibus malis.
nuncautem reconciliat in corpore carnis eius ꝑmortẽ eius :
ex hibite uosscõs & in maculatos & in repraehensibiles:
Item adephesios : Vt ex hiber& ipsesibi gloriosam ecclesi am
non habentem maculam aut rugam aut aliquid huius modi

Expanded text:
liis Israel; item saluator in euangelio: estote perfecti, liis Israel; item saluator in euangelio: estote perfecti, quia pater uester qui in caelis est perfectus est; item apostolus ad Corinthios secunda: de cetero, fratres, gaudete, perfecti estote; item ad Colossenses: corripientes omnem hominem et docentes in omni sapientia, ut exhibeamus omnem hominem perfectum in Christo; item ad Philippenses: omnia facite sine murmuratione et haesitatione, ut sitis inreprehensibiles et simplices sicut filii dei inmain caelestibus in Christo, sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi, ut essemus sancti et inmaculati in conspectu eius; item ad Colossenses: et uos cum essetis aliquando alienati et inimici sensus eius in operinunc autem reconciliati in corpore carnis ejus, per mortem ejus, exhibite vos sanctos et immaculatos et irreprehensitem ad Ephesios: ut exhiberet ipse sibi gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid huius modi,
Abbreviated transcription (Latin):
srtoto crdercot aniina tota mente dili : stdimeuadese
rimum summumq: praeceptum :Eu o amipraecipe¬
retur homini istaperfectio quamuis eaminhautt
nenio habeat . Nonenim recte curritun si quo ai rendumest
nescitur. quomodo antem scir&uri sinullis riecept̃
ostender&ur : Sicergo curramus ut comprahenda inus
omnes enim qui recte current conpraehendent : Nonsicut
in agene theatri coomines quidem currunt sedunus accipit
palinam curramur credendosperando desiderando urra¬
mus corpus castigando & helemos: nas inbonis dandis
malisq: ignoscendis hilariter & ex corde faciendo . et curren¬
tium uires ut a diuuentur orando & sicaudiamus praecepta
perfectionis necurrere neglegamus ad plenitudinem cari¬
tatis : his praemissis : eatestimonia quae posuit iste cui
respondemus Tam quam nos ea protulerimus diligenter
audiamus indeutero nomio : tuautem perfectus erir
coram dñodõ tuo. Itemillic & nonerit in consummatus infi¬

Expanded text:
s toto corde, tota anima, tota mente diliget deum, quod est primum summumque praeceptum. cur ergo non praeciperetur homini ista perfectio. quamuis eam in hac uita nemo habeat? non enim recte curritur, si quo currendum est nesciatur. quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? sic ergo curramus, ut conprehendamus. omnes enim qui recte currunt, conprehendent, non sicut in agone theatrico omnes quidem currunt, sed unus accipit palmam. curramus credendo, sperando, desiderando; curramus corpus castigando et elemosynas in bonis dandis malisque ignoscendis hilariter et ex corde faciendo et currentium uires ut adiuuentur orando et sic audiamus praecepta perfectionis, ne currere neglegamus ad plenitudinem caritatis. His praemissis ea testimonia quae posuit iste cui respondemus, tamquam nos ea protulerimus, diligenter audiamus. \'in Deuteronomio: tu autem perfectus eris coram domino deo tuo; item illic: et non erit inconsummatus in fi
Abbreviated transcription (Latin):
Acu uceptumest: sinegemus cumbe nipisse
esse quo facia, esteiquodei ui facer& in i er:uumest
Res pondeo us: quia ergo nonse ipselion .o sed ds̃ bonum homi¬
nem fecit ds̃ eum non seipse uisit bonus reficit : dum uolentẽ
credentem inuocantem liberat amalo quod sibi ipse ficrt :
homo interior dedie indiem: ut ad sempiternam ranpa nar
seduitam resurgat homo exterior nouissimodie:
duobus nisi fallor si autilla fiant qua eprohibeniura illa
nonfiant quaesubentur : Tuncerte ominia illa quae probubi¬
ta sunt uitari possunt quamquȩ praecepta sunt ꝑa fic :
Namfrustra aut prohiberetur aut iubereturquoduela
uelim pleri non possit : ei quomodo negabimus posse est
hominen sinepeccato : Cumcor fiteri nacesiesite mtamomr a
efficere : Respondecur coulta esse inscripturi s r̃s diui ia
praccepta qua comnia cominemcrare nimis operosi m est:
Sed dns̃ qui uerbum consummanset breuians fecit super
terram induobuis praeceptis dixit legem prophetasque

Expanded text:
aeceptum est, si negemus eum bonum posse esse, quod factus est et quod ei ut faceret imperatum est!\' respondemus: quia ergo non se ipse homo sed deus bonum hominem fecit, deus eum, non se ipse ut sit bonus reficit, dum uolentem, credentem, inuocantem liberat a malo, quod sibi ipse fecit. homo interior de die in diem, ut ad sempiternam non poenam sed uitam resurgat homo exterior nouissimo die.e peccatum. duobus, nisi fallor: si aut illa fiant quae prohibentur aut illa non fiant quae iubentur. tam certe omnia illa quae prohibita sunt uitari possunt quam quae praecepta sunt perfici. nam frustra aut prohiberetur aut iuberetur, quod uel caueri uel impleri non posset. et quomodo negabimus posse esse hominem sine peccato, cum confiteri necesse sit eum tam omnia efficere?\' respondetur multa esse in scripturis sanctis diuina praecepta, quae omnia commemorare nimis operosum est; sed dominus, qui uerbum consummans et breuians fecit super terram, in duobus praeceptis dixit legem prophetasque
Abbreviated transcription (Latin):
trbi a maiorest nonaueratur sed augeatur & impleatur
Contem  lata quod eredebaa& quod sperabat indepta inqua
plenitudine carntatis : raeceptu :  illo dirp lebitur: oiligr
dum dĩtuum exioto corde tuo & extota animatua & extoco
mente tua : Namcum est adhuc aliquid carnalis concupiscen¬
tiae quod uel continendo fren&ur: non omnimodo ex totaani¬
ma diligiturds poonenin carosineanima concupsscit quãto :
ciroconcups rediatur quia arnalaor anunaono

Expanded text:
tribus maior est, non auferatur, sed augeatur et impleatur tribus maior est, non auferatur, sed augeatur et impleatur contemplata quod credebat et quod sperabat indepta. in qua plenitudine caritatis praeceptum illud implebitur: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua. nam cum est adhuc aliquid carnalis concupiscentiae, quod uel continendo frenetur, non omni modo ex tota anima diligitur deus. non enim caro sine anima concupiscit, quamuis caro concupiscere dicatur, quia carnaliter anima co
Abbreviated transcription (Latin):
tertta sreisenili ua satis nobis propositum syeculum ist
ubi inspiiatur uita iustorum qui exfide uiuunt & perfecte
currune quamuissine peccato non sint . Vndedicunt dimit¬
tenobis quia nondum quo curritur peruenerunt : hinc dicit
apostolui: onquiaiam acceperim autiam perfectus sim:
pratresegomenon arbitror ad praehendisse : uinum autem
quaer &ro oblitus in eaquae ante sunt extentus secundum
intentionem sequor ad palmam superne uocationis di
inxpo ihu quot quot ergo perfecti hocsipiamus:
dest quot quot persec tecurrinus hoc sapia mus quod nondu
persictisumus: uit illic perficiamur quoperrat dhuccur¬
rimus. ticcum uenerit quod perfectum esi quie narees
destraatur Idest noniim ex partesit sed extoto : ecatd
& speriamres ipsa non quae credatur &spereur sedqu
uidecarieneaturq: succedet caritas autem qua e inris

Expanded text:
tentiosi esse nolimus, satis nobis propositum speculum est tentiosi esse nolimus, satis nobis propositum speculum est ubi inspiciatur uita iustorum, qui ex fide uiuunt et perfecte currunt, quamuis sine peccato non sint. unde dicunt: dimitte nobis, quia nondum quo curritur peruenerunt. hinc dicit apostolus: non quia iam acceperim aut iam perfectus sim. fratres, ego me non arbitror adprehendisse; unum autem quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus secundum intentionem sequor ad palmam supernae uocationis dei in Christo Iesu. quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; id est: quotquot perfecte currimus, hoc sapiamus, quod nondum perfecti sumus, ut illic perficiamur, quo perfecte adhuc currimus, ut cum uenerit quod perfectum est, quod ex parte est destruatur, id est non iam ex parte sit, sed ex toto, quia fidei et spei iam res ipsa, non quae credatur et speretur, sed quae uideatur teneaturque, succedet, caritas autem, quae in his
Abbreviated transcription (Latin):
rum atq: licitarum ex serit immoderationem suam.
Inipsa uere benificentia quauistus consulit proxima
quaed amsiunt qua cobsint cum prodesseputa sint
etali uandoper infirmitatem uelcumminur sufficitur¬
aesitatibus aliorum uel parum in eis proficit quodba¬
ortatis adaboris impendit subrepitta edium
quosus ceturhilaritas inquadatorem diligitds̃ siubre¬
pit autem tanto nagi quamrimus quisque & tanto
minus quanti agisporecerit. ꝓaquehuiusmadia
onsideratis merito inorationedicimus dimitte nobis debit.
nostra sicut& nos dimittimus debitoribus nostris sitano
quod dicimus faciamus ut uel ipsi & iamdiligantur in¬
mici uel si quis quam adhuc in xp̃o paruulus hoc nondũ
facit paenitentitamen quod in eum quis que peccauit
et ueniam petent. ex intimo cordis ignoscat siuult ut eius
oratior enipa erc elestis ex audiat : In qua oratiore sicon¬

Expanded text:
rum atque licitarum exserit immoderationem suam: rum atque licitarum exserit immoderationem suam: in ipsa vera beneficentia qua justus consulit proximo, quaedam fiunt quae obsint, cum prodesse putata sint; et aliquando per infirmitatem, vel cum minus sufficit necessitatibus aliorum, vel parum in eis proficit, quod benignitatis ac laboris impenditur, subrepit taedium, quo fuscetur hilaritas, in qua datorem diligit Deus ; subrepit autem tanto magis, quanto minus quisque, et tanto minus, quanto magis profecerit: his atque hujusmodi consideratis, merito in oratione dicimus, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Si tamen quod dicimus, faciamus, ut vel ipsi etiam diligantur inimici: vel si quisquam adhuc in Christo parvulus hoc nondum facit, paenitenti tamen quod in eum quisque peccauit et ueniam petenti ex intimo cordis ignoscat, si uult ut eius orationem pater caelestis exaudiat. In qua oratione si con
Abbreviated transcription (Latin):
& excordefaciendo & orationibus indesinenter instando :¬
rethaec faciendo in doctrinasana qua a edificatur fides
recta spesfirma caritas pura: haec est nunc nostra iustitia
quacurrimus esurienter & sitientes ad perfectionem ple¬
nitudinemq: iustitiae cutea postea saturemur :
undecdñs in euangelio cumdixiss& nolite facere iustitiam
uestram coram hominibus ut uideamini ab eis neistum
nostrum cursum finehumanae gloriae metiremur
non est in expositione iustitiae ipsius ex secutus nisitria
ista Ieiunium elemosnas orationes Ieiun ioscilic&
uniuersam corporis castigationem significans elemos¬
nis omnem beni uolentiam & beneficenti am ueldandi
uel ignoscend: Et oratione insuas omnes regulas sci
desioerii: ait quoniam incastigatione corporis frenatur
concupiscentia quaen on frenari sed omnino esse non deb&.
Necerit in illa perfectione iustitiae ub inullum erit
omnino peccatum . Et sae pelnusurerum &iam concessa

Expanded text:
et ex corde faciendo et orationibus indesinenter instando et ex corde faciendo et orationibus indesinenter instando et haec faciendo in doctrina sana, qua aedificatur fides recta, spes firma, caritas pura. haec est nunc nostra iustitia, qua currimus esurientes et sitientes ad perfectionem plenitudinemque iustitiae, ut ea postea saturemur. unde dominus in euangelio cum dixisset: nolite facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis, ne istum nostrum cursum fine humanae gloriae metiremur, non est in expositione iustitiae ipsius exsecutus nisi tria ista: ieiunium, elemosynas, orationes; ieiunio scilicet uniuersam corporis castigationem significans, elemosynis omnem beneuolentiam et beneficientiam uel dandi uel ignoscendi et oratione insinuans omnes regulas sancti desiderii: ut quoniam in castigatione corporis frenatur concupiscentia, quae non frenari, sed omnino esse non debet nec erit in illa perfectione iustitiae, ubi nullum erit omnino pe
Abbreviated transcription (Latin):
num suscipiat bonis operibus ogerit : Aliud est enim exire
de hoccorpare quod omnes hominey dies uitaghius ultimus
cogn s alnidest autem liberari de corpore mentis hunis
sed eisitantum a quibus in hacuita eiurdemmacadir mernta
comparatur : Non enim ad saturitatem iustiiat comhinc
exierit quisque peruen &riss ad eam cum hicest esamendo
& sitiendo cucurrerit : Beati quippe quiesur iur &sitaotn
iustitiam quonam ipsi saturabuntur : Cuindia engopere¬
grinantes ad nõ perfidem ambulamus nonpetspeciemi
⁊ indedic tumest iustus ex fide uiut haecost nostralmpla
peregrinatione iustiua uradillampersectionem plenitu¬
dinemi que iustitie ubi inspeciae decoris eius iamplena
& perfecta carita serte Munc ipsius cursus reciitudine
& perfectione tendamus castigando corpus nos truni
& seruituti subiciendo & elemosunas indandis beneficii
& dimi teudis quaein nos sunt cominis sapeccatis hilariter

Expanded text:
num suscipiat bonis operibus egerit. aliud est enim exire num suscipiat bonis operibus egerit. aliud est enim exire de hoc corpore, quod omnes homines dies uitae huius ultimus cogit, aliud est autem liberari de corpore mortis huius,sed eis tantum, a quibus in hac uita eiusdem mercedis meritum comparatur. non enim ad saturitatem iustitiae, cum hinc exierit, quisque perueniet, nisi ad eam cum hic est esuriendo et sitiendo cucurrerit; beati quippe qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Quamdiu ergo peregrinantes a domino per fidem ambulamus, non per speciem — unde dictum est: iustus ex fide uiuit — haec est nostra in ipsa peregrinatione iustitia, ut ad illam perfectionem plenitudinemque iustitiae, ubi in specie decoris eius iam plena et perfecta caritas erit, nunc ipsius cursus rectitudine et perfectione tendamus castigando corpus nostrum et seruituti subiciendo et elemosynas in dandis beneficiis et dimittendis quae in nos sunt commissa peccatis hilariter
Abbreviated transcription (Latin):
ett m e cumerͦ debir utrba tise deb ero conslicuimꝰ
qucanor est ausus dicere esschominem snepecctato uxlab¬
quem uel seipsum sed tantum modo esseposserespondit :
quod neque nos negamus : quando a utempossit& perquem
possi hoc queritur. Sienim modo esii nonorimi aniine
sideliposne dn corpore mortis huius orandui u so lsditta¬
dune elmit ten obis debita nos iro: &cm amiui a ibietis no
eniuersa suer dimissi praearita : qui qui. tetnaua a
membris sidehibus xpihoc nonesseorandum  curiu augi
conatur nihil aliuo quam seipsum chriscien ami: ae:e
pro sietur: porrosiperscipsum potest hamo esis u pc
Quodutpersiciatur & uncin pro s iciemibus agitur:
e tominimodo implebitun tontantione mortis ab sumta & cari¬
tate quiecradendo &sperando nutritur. uidendo &i prinendo
ł estononia inquit quibus probeuir ptapin essebomoni
dequo corpore mortis huius nonomnis liberatur quificin
hancuitam sed qui inhac uita sus ceperit gratiam & neinua¬

Expanded text:
m cum eis de his uerbis esse debere conflictum, quia non est ausus dicere esse hominem sine peccato, uel aliquem uel se ipsum, sed tantummodo esse posse respondit, quod neque nos negamus. quando autem possit et per quem possit, hoc quaeritur. si enim modo est, non omni animae fideli positae in corpore mortis huius orandum est et dicendum: dimitte nobis debita nostra, cum iam in sancto baptismo uniuersa fuerint dimissa praeterita. quisquis autem membris fidelibus Christi hoc non esse orandum persuadere conatur, nihil aliud quam se ipsum christianum non esse profitetur. porro si per se ipsum potest homo esse sine quod ut perficiatur, et nunc in proficientibus agitur et omni modo implebitur contentione mortis absumpta et caritate quae credendo et sperando nutritur uidendo et obtinendo \'testimonia\', inquit, \'quibus probatur praeceptum esse homini de quo corpore mortis huius non omnis liberatur qui finit hanc uitam, sed qui in hac uita susceperit gratiam et ne in ua
Abbreviated transcription (Latin):
ReSpoꝵdaus iamolim contra su perbos essecla matumbeatur
cui nonuimputabi dñs peccatum : Nonenim imputathus quis¬
delitereidicunt dimit te nobir debita nostra sicut & nosdimit¬
timus debitoribi nostris : et ius te nonim putatquia ius tuest
qued at inqua mensir mensi fueritir in eadem reme tietur
uobis patitiu est autem cumuel non est caritas qua eesse
siue nom possu :qi iasi potest praesens uoluntas hoc sacit
Si autem non potest praeterita uoluntas hocfecit : ec tamen
uitaripotesi non quando uoluntas superba laudatur
conscripsit introducitpersonam suam quasi cum altero
disputantem& facitse interrogari & quasi ab interrogante
quiessepossit etrursur abinterrogante dicitia tn uis est :

Expanded text:
respondemus iam olim contra superbos esse clamatum: beatus respondemus iam olim contra superbos esse clamatum: beatus cui non imputabit dominus peccatum. non enim imputat his qui fideliter ei dicunt: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. et iuste non imputat, quia iustum est quod ait: in qua mensura mensi fueritis, in eadem remetietur uobis. peccatum est autem, cum uel non est carisive non possit: quia si potest, praesens voluntas hoc facit: si autem non potest, praeterita voluntas hoc fecit; et tamen vitari potest, non quando voluntas superba laudatur, conscripsit, introducit personam suam quasi cum altero disputantem, et facit se interrogari, qui esse possit\'. et rursus ab interrogante dicitur ei: quis est?\'
Abbreviated transcription (Latin):
uitiosita sub sequuta exlibertatefecit necostater
unde adtun sider damat: denecossitatibus mcis educme:
Sub quibus positi ued non pessumur quoduolumur intellegere :¬
uel quodintellex erimus uolumus nec ualmus im plere
Nam & ipsa libertas credenti us aliberatore promititur :
Siuos inquit filius libera uerit : tuncuere liberi eritis : uiota
enim uitio inquod cecidit uolumate caruit libertate natura
hincalia scriptura dicits A quo enim quis deuictus est huic
ei seruus addictus est : Sicut ergo non est opus sanis medicus
sed malehabentibus nan net ÷  lberis iderator sedseruis¬
peymansis sec uolunta : Qua uero: eccauit uoluntos. sequutaese
peccantem peccatum habendi dura, ecessitasdonec tota sanetur
infirmitas. Et accipiatur tanta lilerta. Inqu a sicut necesseest
ermaneat beate uiuendi iroluntas. Itaut sit &iani beneuiuendi
& numquam peccandi uoluntaria felixq necessitas.

Expanded text:
uitiositas subsecuta ex libertate fecit necessitatem. uitiositas subsecuta ex libertate fecit necessitatem. unde ad deum fides clamat: de necessitatibus meis educ me. sub quibus positi uel non possumus quod uolumus intellegere uel quod intellexerimus uolumus nec ualemus inplere. nam et ipsa libertas credentibus a liberatore promittitur. si uos, inquit, filius liberauerit, tunc uere liberi eritis. uicta enim uitio in quod cecidit uoluntate caruit libertate natura. hinc alia scriptura dicit: a quo enim quis deuictus est, huic et seruus addictus est. sicut ergo non est opus sanis medicus, sed male habentibus, ita non est opus liberis liberator sed seruispermansisset voluntas. Quia vero peccavit voluntas, secuta est peccantem peccatum habendi dura necessitas, donec tota sanetur infirmitas, et accipiatur tanta libertas, in qua, sicut necesse est, permaneat beate vivendi voluntas; ita ut sit etiam bene vivendi et nunquam peccandi voluntaria felixque necessitas.
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam exspectamus Tuncergo plena iustitia quando
polena sanitas : Tuncplena sanitas q̃uando plena caritas
plenitudo enim legis caritas : Tunc autem plena carrta
quando uidebimus eum si cutiest : Neque enim non erit
quod ad dutur ad dilectionem cumfides perueneritadusione:
teRuias quaeredum est inquit perquid efficitur homo
cum peccato : pernatura necessitatem anporar bitii liber¬
tatem: Sipernaturae necessi tatem culpa car& Siperar¬
bitrii libertatem qua erendum esi a quo ipsam arbitri
libertatom acceperit procul dubio ado drautomn quod
dedit certebonumest negari enim non porest : qua itur
ratione bonum probatur si magis admalum quam ad
bonitum pronumesti magis enim ad malum quama sbonũ
eronum est si homoperillud potest esse cumpeccito & non
porst es se sine peccato Resporedetra perarbitrilibr¬
tatio factum utes set homo cumpeccato Sediam poenahs

Expanded text:
tientiam expectamus. tunc ergo plena iustitia, quando tientiam expectamus. tunc ergo plena iustitia, quando plena sanitas; tunc plena sanitas, quando plena caritas — plenitudo enim legis caritas — tunc autem plena caritas, quando uidebimus eum sicuti est. neque enim non erit quod addatur ad dilectionem, cum fides peruenerit ad uisionem. \'Iterum quaerendum est\\ inquit, per quid efficitur homo cum peccato, per naturae necessitatem an per arbitrii libertatem. si per naturae necessitatem, culpa caret; si per arbitrii libertatem, quaerendum est, a quo ipsam arbitrii libertatem acceperit. procul dubio a deo. deus autem quod dedit, certe bonum est; negari enim non potest. qua igitur ratione bonum probatur, si magis ad malum quam ad bonum pronum est? magis enim ad malum quam ad bonum pronum est, si homo per illud potest esse cum peccato et non potest esse sine peccato\'. respondetur per arbitrii libertatem factum, ut esset homo cum peccato; sed iam poenalis
Abbreviated transcription (Latin):
bitet : Res ponoetur : sinollet ds̃ hominem sinepeccato esse :
non mitter& filium suum sinepeccato quisanar& hominer
a peccatis. hocfit incredentibus & proficientibus renouati¬
one interioris hominis dedie indiem donec fiat perfecta
iustitia tamquam sanitas plena : Itemait querendumest:
quomodo uult ds̃ hominem esse cumpeccito ansi nepeccito :
proculdubio non uult esse cumpeccito : Quanta haec
impietatis blas femia sit cogitandum est utdicatur
hominem posse esse cumpeccato quod ds̃ non uult & ne¬
getur posse esse sinepeccato quod ds̃ uult : quasiquem quã
adhoc dĩ creauerit ut posset esse quod nolit & non possa
esse quoduelit : etut contra suam magis quam int secundũ
est sedl ad dendum uideo quoo spes alii facti simifea fier
autem quaeuide tur nones spes quodenim uida quis
quid perat si autem quod nonuidemus sperimus perpa¬

Expanded text:
bitet\'? respondetur: si nollet deus hominem sine peccato esse, bitet\'? respondetur: si nollet deus hominem sine peccato esse, non mitteret filium suum sine peccato, qui sanaret homines a peccatis. hoc fit in credentibus et proficientibus renouatione interioris hominis de die in diem, donec fiat perfecta iustitia tamquam sanitas plena. \'Item\', ait, \'quaerendum est, quomodo uult deus hominem esse, cum peccato an sine peccato. procul dubio non uult esse cum peccato. quanta haec inpietatis blasphemia sit, cogitandum est, ut dicatur hominem posse esse cum peccato, quod deus non uult, et negetur posse esse sine peccato, quod deus uult; quasi quem ad hoc deus creauerit, ut posset esse quod nolit et non posset esse quod uelit et ut contra suam magis quam ut secundum est, sed addendum uideo, quod spe salui facti sumus; spes autem, quae uidetur, non est spes; quod enim uidet quis, quid et sperat? si autem quod non uidemus speramus, per pa
Abbreviated transcription (Latin):
tat eum non aliuo deberequam pocest
ReSponoetu& eadem similitudi e quasi eriur
lamrespondimus: cumenim iide isdaudumn
quisanari potest: Recte utiq: dicimus deb &esse
homo istesine claudicatione etsideto potest
Nectamen cumuult continuo potest : Sed cum fuerit
dhibita curationes anatus & medicina io iuuenrit
uoluntatem: hoc fit in interiore homine quodao
peccatum attin& tamquam eius daudicationem
pereius ꝓ atiam quiuenit non uocare iustor
ceptum sit hominisinepeccato esse : aut enim non potest̃
& praeceptum nonest : aut quia pracceptum est potest:
Namcur praeciperecur quod fieriomnino non poss&c :
cespouoctus consultissime homini praccipi ut rectis
passibus ambul& ut cumse non posse perspexerit medi¬
cinam requirat: quae interioris horbinis adsanandam
esse : proculdubio uult & procul dubio potest : quis enim
tam demens ut uel dubite ficri posse quoddm̃ uellenondu¬

Expanded text:
tat eum non aliud debere quam potest\\ tat eum non aliud debere quam potest\\ respondetur eadem similitudine, qua superius iam respondimus. cum enim uidemus claudum, qui sanari potest, recte utique dicimus: debet esse homo iste sine claudicatione; et si debet, potest. nec tamen cum uult, continuo potest, sed cum fuerit adhibita curatione sanatus et medicina adiuuerit uoluntatem. hoc fit in interiore homine, quod ad peccatum attinet tamquam eius claudicationem, per eius gratiam qui uenit non uocare iustos  est, utrumne praeceptum sit homini sine peccato esse. aut enim non potest et praeceptum non est aut, quia praeceptum est, potest. nam cur praeciperetur, quod fieri omnino non posset\'? respondetur consultissime homini praecipi, ut rectis passibus ambulet, ut cum se non posse perspexerit medicinam requirat, quae interioris hominis ad sanandam esse. procul dubio uult et procul dubio potest. quis enim tam demens, ut uel dubitet fieri posse, quod deum uelle non du
Abbreviated transcription (Latin):
I nus tefgtium quoc laudicat homo nec pes
ist necti hens nechomo nec ipsa cdaudicatio
quae u quae non est quando non ambulat :
Cumtamer insit uitium quofit elaudilatio
quando aipbulit: Quaerat ergo quodeidem
uitio nomen inponat: utrum rem uelit dicere
anxctum anre potius qualitatem malam
qua de formis actus exsisit: Sic& in homine interiore
nimus res est Rapina actus est. Auaritia uitium est
Idesł qualitas secundum quammalus est animus &iam
quandonihilagit unde a uaritiae siuesqui it&iam
quando audit non concupiscer Seque uituperateta¬
men aua us man& Sed perfidem renouatur idest
utrum nedebeat homosine peccato esse: proculdubio
deb&. Si deb& potest Si nom porest ergonecdeb&
etsinon deb& homo esse sine peccato deb& ergo esse
cumpeccato : &i impeccatum nonerit su illuo habere
constiterit Aut si hoc &iam diciabsurdum est confi¬
teri necesseesł deberehominem sinei eccato esse & cons¬

Expanded text:
ne uitium, quo claudicat homo, nec pes ne uitium, quo claudicat homo, nec pes est nec corpus nec homo nec ipsa claudicatio, quae utique non est, quando non ambulat, cum tamen insit uitium, quo fit claudicatio, quando ambulat. quaerat ergo, quod eidem uitio nomen inponat, utrum rem uelit dicere an actum an rei potius qualitatem malam, qua deformis actus existit. sic et in homine interiore animus res est, rapina actus est, auaritia uitium est, id est qualitas, secundum quam malus est animus, etiam quando nihil agit. unde auaritiae suae seruiat, etiam quando audit: non concupisces seque uituperat et tamen auarus manet; sed per fidem renouatur, id est utrumne debeat homo sine peccato esse. procul dubio debet. si debet, potest; si non potest, ergo nec debet. et si non debet homo esse sine peccato, debet ergo esse cum peccato; et iam peccatum non erit, si illud haberi constiterit. aut si hoc etiam dici absurdum est, confiteri necesse est debere hominem sine peccato esse et cons
Abbreviated transcription (Latin):
et recedere potest: et quod rece: I e x ocest
untari potest: et quoduitari potest pocest
homo sine eo esse quoduitari potest¬
A eoporbetua naturale non esse peccatum
sednaturae praesertim uitiatȩ unde facti
sumus natura filis irae: parunnesse auten¬
ad non pecrandum uoluntatis arbitrium nisi
adiuta sanetun gratia dĩ perihm̃ xpne dnm̃ nim̃¬
ctus anris : Sires est: ut a nc toremhab eat
Necesseest: et si auctorem habere dicrtir: Iam
alter praeter dm̃ recalicuius auctor induci uide¬
bitur: At si hoc diciimpiuinest & confiteri neces¬
se est peccatum omne actum esse non rem
Siigitur actus est immoquia ueneiactass est:
uitari potest : Res pondecous peccatum quiden
actum dici& esse non rem: sed etiam incorpore
claudicatio eadem ratione actus est non res:
Quoniam recpes ipse. uel corpus uel homa est
qui pede u ato claudicat a ectaieutarea
potest daudicationem Ns nabuerit sanatil
pedem: Q uod eciam inine oe nomine fieri

Expanded text:
et recedere potest; et quod recedere potest, et recedere potest; et quod recedere potest, uitari potest; et quod uitari potest, potest homo sine eo esse quod uitari potest\'. respondetur naturale non esse peccatum, sed naturae, praesertim uitiatae — unde facti sumus natura filii irae — parum esse ad non peccandum uoluntatis arbitrium, nisi adiuta sanetur gratia dei per Iesum ChriActus an res? Si res est, ut auctorem habeat necesse est; et si auctorem habere dicitur, iam alter praeter deum rei alicuius auctor induci uidebitur; at si hoc dici inpium est, et confiteri necesse est peccatum omne actum esse, non rem. si igitur actus est, immo quia uere actus est, uitari potest\'. respondemus peccatum quidem actum dici et esse, non rem. sed etiam in corpore claudicatio eadem ratione actus est, non res, quoniam res pes ipse uel corpus uel homo est, qui pede uitiato claudicat nec tamen uitare potest claudicationem, nisi habuerit sanatum pedem. quod etiam in interiore homine fieri
Abbreviated transcription (Latin):
Sednisi & illa comꝰ memorem quibus respondeo
quis poterit quem ammodum res ponderim
iudicare: conabor tamen quai ualuero
adiuuantibus me apud dñi miser cordiam &iam
orationibus uestris ut non ultra quam necene
est meus sermo procurrat.
Aquinegat hominem sinepeccato esse posse.
quid sit quod cumque peccatum : quod uitari
potest an quod uitari non potest : Si quod
uitari non potest: peccatum non est.
Si quad urtari potest: potest homo sinepeccato
esse quoduitari potest. Nulla enim ratio
uel iustitia patitur saltem dicipeccatum
quod uitari nullo modo potest pesponoueuo
uitari posse peccitum sinatura uitiat sanetur
Intantum enim sana non est inquantum
i quod faciendum est. Autcaccitate non ui¬
d&. aut infirmitate non impl&. dumaro
tenum quaerendumest inquit: peccatum
uoluntatis annecessitatis est : Si necessita¬
tis est . peccatum non est: Siuoluntatis est
inpsalmo deneces sitatibus meis educnie:

Expanded text:
sed nisi et illa commemorem quibus respondeo, sed nisi et illa commemorem quibus respondeo, quis poterit quemadmodum responderim iudicare? conabor tamen, quantum ualuero, adiuuantibus me apud domini misericordiam etiam orationibus uestris, ut non ultra quam necesse est meus sermo procurrat. interrogandus est qui negat hominem sine peccato esse posse, quid sit quodcumque peccatum: quod uitari potest an quod uitari non potest. si quod uitari non potest, peccatum non est; si quod uitari potest, potest homo sine peccato esse, quod uitari potest. nulla enim ratio uel iustitia patitur saltem dici peccatum, quod uitari nullo modo potest\'. respondemus uitari posse peccatum, si natura uitiata saneturin tantum enim sana non est, in quantum id quod faciendum est aut caecitate non uidet aut infirmitate non implet, dum ca\'Iterum quaerendum est\', inquit, \'peccatum uoluntatis an necessitatis est. si necessitatis est, peccatum non est; si uoluntatis est,in psalmo: de necessitatibus meis educ me.
Abbreviated transcription (Latin):
Iaugustinus cartta suestra quaeim obistanta ñ
& tam sca ui etiam iuberti seruire delect&
petiuit ut definitionibus quaedicuntur cael estii
esse respondeam : Sicenim praenoreacsts
eadem chartula quam dedistie definirioner
indicitur caclestii quae praenotatio credo
quod non illius sed eorum sit qui hoc at tulerunt
desicilia ubi caelestius non esse perhibetur
sed multi tolia girrienter & sicut ait aposcolus
ipsi errantes & alios inerrorems niteme ÷ ex illius
tamen haecesse doctrina uel etiam quorundam
sociorum eius & nos possumus arbitrari : Namñeq:
istae breues definitiones uel potius ranocinatio¬
nes ab illius abhorrent Ingenio quod in opere
alio eiu inspexi. cuius eumesse constat auctoren :
et non frustra istos fratres quihaec attulerunt :¬
insicilia existimo audisse quod ipse docuerit
ista uel scripserit: uellem autem si possem ita
optemperare uestrae fraternae beniuolen¬
tiae ut etiam ego tam breuiter responderem

Expanded text:
Augustinus. Caritas uestra, quae in uobis tanta est et tam sancta, ut etiam iubenti seruire delectet, petiuit, ut definitionibus quae dicuntur Caelestii esse respondeam. sic enim praenotata est eadem chartula quam dedistis: definitiones, ut dicitur, Caelestii. quae praenotatio credo quod non illius, sed eorum sit, qui hoc attulerunt de Sicilia, ubi Caelestius non esse perhibetur, sed multi talia garrientes et, sicut ait apostolus, ipsi errantes et alios in errorem mittentes. ex illius tamen haec esse doctrina uel etiam quorundam sociorum eius et nos possumus arbitrari. nam neque istae breues definitiones uel potius ratiocinationes ab illius abhorrent ingenio, 1 quod in opere alio eius inspexi, cuius eum esse constat auctorem, et non frustra istos fratres qui haec attulerunt in Sicilia existimo audisse, quod ipse docuerit ista uel scripserit. uellem autem, si possem, ita obtemperare uestrae fraternae beniuolentiae, ut etiam ego tam breuiter responderem.