comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tauroꝵ q felle tinctum speciem auri in
coronis histrionũ p̾bet. Uñ ⁊ appellatum.
Piropum igneus color uocauit. Namq in
singulas uncias eris additis auri scripulis.
senis p̾tenui brattea ignescit flãmasq i¬
mitat᷑ : uñ ⁊ pyropũ dr᷑. Regulare es dici¬
tur. qd̾ ab aliis ductile appellat᷑: quale om̃e
gentius purgatis igne uiciis excoctisq:
regulare efficit᷑. Campanũ quoq int̾ ge¬
n̾a eris computat᷑: a campania scilicet ꝑ¬
uincia dc̃m que ẽ in italie partib: utensili
b ⁊ uasis om̃ib probatissimũ. Es om̃e fri¬
gore magno melius fundit᷑: es rubiginem
id optime: ⁊̃ m̃ liquida pisce t̾dunt. Int̾ oĩa
nit᷑ in metalloꝵ eris atq argenti fornacib
desinente nitore. Namq ut ip̃e lapis ex qͦ
fit es catĩnia uocat᷑: sic rursus in fornacib
existit. ⁊ nõis sui originẽ recipit. Eris flos
fit seu gignit᷑ ꝯflationib resoluto. atq

Expanded text:
taurorumque felle tinctum speciem auri in taurorumque felle tinctum speciem auri in coronis histrionum praebet; unde et appellatum. Pyropum igneus color vocavit. Namque in singulas uncias aeris additis auri scripulis senis praetenui brattea ignescit flammasque imitatur; unde et pyropum dicitur. Regulare aes dicitur quod ab aliis ductile appellatur, quale omne gentius purgatis igne vitiis excoctisque regulare efficitur. Campanum quoque inter genera aeris vocatur a Campania scilicet provincia quae est in Italiae partibus, utensilibus et vasis omnibus probatissimum. Aes omne frigore magno melius funditur. Aes rubiginem id optime etiam in liquida pice tradunt. Inter omnia nitur in metallorum aeris atque argenti fornacibus, insidente nidore. Namque ut ipse lapis ex quo fit aes cadmia vocatur, sic rursus in fornacibus existit, et nominis sui originem recipit. 13. Aeris flos fit, seu gignitur, conflationibus, resoluto atque
Abbreviated transcription (Latin):
cadiniã uocant: ⁊ es ductile. Huic si ad¬
dit᷑ plumbũ: colore purpureo sit. Aurical¬
cũ dem̃: quod ⁊ splendorẽ auri ⁊ duriciã¬
eris possideat. Est aut̃ nom̃ ꝯpositũ: ex
ne multo: ac medicaminib perducitur ad
aureũ colorẽ. Corĩthiũ ẽ ⁊mixtio oĩũ
metalloꝵ. qd̾ casus pͥmũ miscuit corintho.
cũ caꝑetur incensa. Nam dum hanc ciuita¬
tem hannibal cepisset: om̃s statuas. eneas
⁊ aureas. ⁊ argenteas in unũ rogũ ꝯges¬
sit. ⁊ eas incendit. Ita ex hac ꝯmixtione
fabri sustulerũt: ⁊ fecerũt parapsides: sic
corinthia nata st̃. ex om̃ib m̃unũ. nͨ hoc
nec ilłud. Uñ ⁊ usq iñ hodiernũ diẽ siue
ex ip̃o. siue ex imitatõe eius: es corinthiũ
didũ unũ ad argenti nitorẽ accedens: al¬
terũ mn quo ip̃ius auri fulua natura est.
Tercium: in quo equalis cunctoꝵ tẽperies.
Coronariũ ex ductili ere tenuat᷑ ĩ lãminas.

Expanded text:
Cadmiam vocant, et est ductile; huic si adCadmiam vocant, et est ductile; huic si addatur plumbum, colore purpureo fit. 3. Aurichalcum dictum, quod et splendorem auri et duritiam aeris possideat. Est autem nomen compositum ex ne multo, ac medicaminibus perducitur ad aureum colorem. 4. Corinthium est commistio omnium metallorum, quod casus primum miscuit Corintho, cum capererur incensa. Nam dum hanc civitatem Annibal cepisset, omnes statuas aereas, 291 et aureas, et argenteas in unum rogum congessit, et eas incendit. Ita ex hac commistione fabri sustulerunt, et fecerunt paropsides. Sic Corinthia nata sunt ex omnibus in unum, nec hoc, nec illud. Unde et usque in hodiernum diem, sive ex ipso, sive ex imitatdidum unum, ad argenti nitorem accedens; alterum, in quo ipsius auri fulva natura est; tertium, in quo aequalis cunctorum temperies. Coronarium ex ductile aere tenuatur in lamminas,
Abbreviated transcription (Latin):
cedit. Seruat᷑ aut̃ meliꝰ in uitreis uasculis.
Nam cetãs mat̾ias ꝑforat. Potui autem
datũ int̾ficit: pond̾is causa. argenti pur¬
genti appellamꝰ. Eit enim ex argento et
plũbo. ita. xix. De ere.uU.
sa splendore eris uocatũ: sicut au¬
rũ ⁊ argentũ. Apud antiquos enim
prior eris qm ferri cognitꝰ est usus. Ere qͥp¬
pe primi proscindebant t̾ram ⁊ c̾tamina
belli gerebant : eratq in p̾cio magis es. Au-¬
rũ u̾o ⁊ argentũ ꝓpt̾ inutilitatẽ reicieban¬
tur. Nunc u̾sa uice iacet es. aurũ summo
crescit honore: sic uoluenda etas cõmutat
tempora rerũ: ⁊ quod fuit in p̾cio. fit nul¬
lo deniq honore. Usus eris postea transiit
in simulachris. in uasis. in edificioꝵ struc¬
turis. maxime in ꝑpetuitatẽ monum̃toꝵ:
etiam publice in eis astitutões scripte st̃¬
Ciprium es̃ cipro insula prius inuentum.
Uñ ⁊ uocatum fc̃m ex lapide eroso quem

Expanded text:
cedit. Servatur autem melius in vitreis vasculis; cedit. Servatur autem melius in vitreis vasculis; nam ceteras materias perforat. Potui autem datum interficit ponderis causa. Argenti purgenti appellamus. Fit enim ex argento et plumbo ita. § 20 De aere. Aes ab splendore aeris vocatum, sicut aurum et argentum. Apud antiquos autem prior aeris quam ferri cognitus usus. Aere quippe primi proscindebant terram, aere certamina belli gerebant, eratque in pretio magis aes; aurum vero et argentum propter inutilitatem reiciebantur; nunc versa vice jacet aes: aurum in summum cessit honorem, sic volvenda aetas commutat tempora rerum, et quod fuit in pretio, fit nullo denique honori. Usus aeris postea transiit in simulacris, in vasis, in aedificiorum structuris maxime, et ad perpetuitatem monumentorum. Etiam publicae in eis constitutiones scriptae sCyprium aes in Cypro insula prius repertum, unde et vocatum: factum ex lapide eroso, quam
Abbreviated transcription (Latin):
rgentũ nõ longe a greca int̾preta¬
tõe distat: hoc enim illi argirion
uocant. Cui mirũ iñ modũ. ilłud ut ium.
candidũ sit: impressũ corpori lineas nigͣi
reddit. Argentũ uiuũ dcm̃ qd̃ exte at
matĩas in quib inicit᷑. Hoc ⁊ liquidũ: qr
ꝑcurrit. Inuenit᷑ specialit̾ in metallis: siue
mñ argentariis fornacib guttarũ ꝯcretõne
tectis mherens. Sepe ⁊̃ ⁊ in ft̾core uetustis¬
simo cloacarũ uł puteoꝵ limo. Fit ⁊̃ ex mi¬
neo imposito concule ferree patena teste¬
a suꝑposita. cũ circũlito uasculo circũdãt᷑
carbones: sicq argentũ uiuũ ex mineo distil¬
lat. Sine hoc nec argentũ nec es in aurari
potest. Tante aut̃ uirtutis est ut si super
sextariũ argenti uiui. centenariũ saxum
suꝑponas: on̾i statim resistat. Si u̾o auri
scripulũ. leuitatẽ eius raptim sin recipit:
ex quo intelligitur ñ pondus. s n᷑am ẽẽ cui

Expanded text:
Argentum non longe a Graeca appellaArgentum non longe a Graeca appellatione distat; hoc enim illi ἄργυρον vocant. Cui mirum in modum illud ut, dum candidum sit, inpressum corpori lineas nigras reddat. Argentum vivum dictum quod excidat materias in quibus inicitur; hoc et liquidum, quia percurrit. Invenitur specialiter in metallis sive in argentariis fornacibus guttarum concretione tectis inhaerens, saepe etiam et in stercore vetustissimo cloacarum vel puteorum limo. Fit etiam et ex mineo inposito conchulae ferreae patena testea superposita; tum circumlito vasculo circumdantur carbones, sicque argentum vivum ex mineo distillat; sine hoc neque argentum neque aes inaurari potest. Tantae autem virtutis est ut, si super sextarium argenti vivi centenarium saxum superponas oneris, statim resistit. Sin vero auri scripulum, levitatem eius raptim sinu recipit; ex quo intellegitur non pondus, sed naturam esse cui
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit. Folles dicũtur a saculo quo cre¬
dunt᷑: a continente id qd̾ ꝯtinetur appella-¬
tum. In nũmismate tria q̃runt᷑ : metallũ.
figura. ⁊ pondus. Si ex hiis aliqͥd defuit:
nũmisma ñ erit. Tria sunt aut̃ gen̾a. argẽ¬
ti. ⁊ auri. ⁊ eris: signatũ fcm̃ infectũ. Sig¬
natũ ẽ qd̾ in nũmis ẽ. Fc̃m: qd̾ in uasis ẽ¬
⁊ signis. Infectũ: quod in massis. qd̃ ⁊ gͣ
metalla ita uenerũt. Dũ enim quocũq ca¬
su ardentes silue exroqu̾ent t̾ram q̃ cale¬
fcĩs uenis fudit. riuos cuiuscũq ĩstructu¬
re. Siue gͥ es illud fu̾it siue aurũ. cũ in
loca t̾re dep̾ssiora decurret: sũpsit figam
Ĩ. quã illud ł ꝓfluens riuus. uł excipiẽs
lacuna for mau̾at. Quarũ rerũ splendo¬
re capti homines. cũ ligatas attollerent
massas: uiderunt in ea t̾re uestigia figu¬
rata. Inde excogitauerũt liquefactas ad
omnẽ formam posse deduci. xuii. de argẽto.

Expanded text:
scripsit. Folles dicuntur a sacculo quo conscripsit. Folles dicuntur a sacculo quo conduntur, a continente id quod continetur appellatum. In nomismate tria quaeruntur: metallum, figura et pondus. Si ex his aliquid defuerit, nomisma non erit. Tria sunt autem genera argenti et auri et aeris: signatum, factum, infectum. Signatum est quod in nummis est; factum, quod in vasis et signis; infectum, quod in massis; quod et gmetalla ita venerunt; dum enim quocumque casu ardentes silvae exquoquerent terram, quae calefactis venis fudit rivos cuiuscumque structurae, sive igitur aes illud fuerat sive aurum, quum in loca terrae depressiora decurreret, sumpsit figuram, in quam illud vel profluens rivus vel excipiens lacuna formaverat. Quarum rerum splendore capti homines quum ligatas adtollerent massas, viderunt in ea terrae vestigia figurata; hincque excogitaverunt liquefactas ad omnem formam posse deduci. § 19 De argento.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑: et est nom̃ ex greco latinoq ser¬
mone ꝯpositũ. Nam thes greci repositũ
repositũ aurũ. Auraria nom̃ ht̃ ab auro.
Tributa u̾o eo ꝙ antea per trib siñgulas
exigebant᷑: sicuti nũc per singula t̾ritoria.
Sic aut̃ in tres partes diuisũ fuisse roma¬
nũ ppłm constat: ut hii qui p̾erant in sin¬
gulis partib tribuni dic̾e̾nt᷑. Uñ ⁊̃ sũp¬
tus quos dabant pplĩ tributa noĩauerũt.
Uectigalia st̃ tributa a uehendo dcã. Sti¬
pendiũ a stipe pendenda noĩatũ. Antiqͥ .n.
appẽdẽ pecuniam soliti erant: magis ꝙͣ an-¬
num̾are. Moneta appellata ẽ qr monet ne
qua fraus in metallo uł in pond̾e̾ fiat. Nũ¬
effigiis q signat᷑. Prius enim nũmꝰ argẽ¬
teꝰ uocabat᷑: qr qͣmplurimũ ex argento ꝑ-¬
cutiebatur. Nũmi aut̃ a numa rege roma-¬
noꝵ uocati st̃: qui eos primꝰ apud latinos
ẏmaginib notauit. ⁊ titulo nõis sui pre¬

Expanded text:
dicitur: et est nomen ex graeco latinoque serdicitur: et est nomen ex graeco latinoque sermone compositum: nam thesis Graeci repositum repositum aurum. Tributa vero, eo quod antea per tribus singulas exigebantur, sicut nunc per singula territoria. Sic autem in tres partes divisum fuisse Romanum populum constat, ut qui praeerant in singulis partibus tribuni dicerentur. Unde etiam sumptus quos dabant populi tributa nominaverunt. 8. Vectigalia sunt tributa, a vehendo dicta. Stipendium a stipe pendenda nominatum. Antiqui enim appendere pecuniam soliti erant magis quam annumerare. Moneta appellata est quae fraus in metallo vel in pondere fiat. Nueffigiisque signatur. Prius nummus argyrus nuncupabatur: quia quam plurimum ex argento rcutiebatur. Nummi autem a Numa Romanorum rege vocati sunt, qui eos primum apud Latinos imaginibus notavit et titulo nominis sui prae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ signabant᷑. Postea a saturno ereus nũmꝰ
inuentꝰ. Ip̃e enim signari nũmos ⁊ ascribi
instituit. Propt̾ea ⁊ erariũ saturno agẽ¬
tilib ꝯsecratũ est. Alii ut suꝑius pecuniã
a pecudib appellauerũt: sicut a iuuando
iumenta st̃ dc̃a. Om̃e enim patrimoniũ
apud antiquos peculiũ dicebat᷑ a pecudi¬
bus: in quib eoꝵ ꝯstabat uniu̾sa substã¬
tia. Uñ ⁊ petuariꝰ uocabat᷑ qui erat diues.
modo u̾o pecuniosus. Antiquissimi nõdũ
auro ⁊ argento inuento: ere utebantur.
Nam prius erea petunia in usu fuit: post¬
ea argentea deinde aurea subsecuta ẽ: s
ab ea qua cepit nomen retinuit. Uñ ⁊
erariũ dictũ. quia prius es tm̃ in usu fuit
nondũ signato. Ex quoꝵ metallis ꝙͣuis
postea facta fuisset pecunia: nom̃ tamen
erarii ꝑmansit. ab eo metallo unde mi
ꝓprietatẽ a potestiseos a positõe. hoc est
a re posita nẽiatur. Nam thesis positio

Expanded text:
 signabantur. Postea a Saturno aereus nummus  signabantur. Postea a Saturno aereus nummus inventus; ipse enim signare nummos et scribi constituit. Propterea et aerarium Saturno a gentilibus consecratum est. Alii, ut superius, pecuniam a pecudibus appellaverunt, sicut a iuvando iumenta sunt dicta. Omne enim patrimonium apud antiquos peculium dicebatur a pecudibus, in quibus eorum constabat universa substantia; unde et pecuarius vocabatur qui erat dives, modo vero pecuniosus. Antiquissimi nondum auro argentoque invento, aere utebantur. Nam prius aerea pecunia in usu fuit, post argentea, deinde aurea subsecuta est, sed ab ea, qua coepit, et nomen retinuit. Unde et aerarium dictum, quia prius aes tantum in usu fuit, nondum signato; ex quorum metallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen erarii permansit, ab eo metallo unde pecunia ecum apo tes theseos, a positione, hoc est, a reposito nominatur. Nam thesis positio
Abbreviated transcription (Latin):
re. iussit illũ cesar decollari: ne dũ hoc
cognitũ fieret aurũ pro luto haberetur.
⁊ om̃ia metalloꝵ p̾cia abstraherentur.
Et reu̾a. quia si uasa uitrea nõ frãge¬
eius sit. ut ubi uena una apparu̾it: ibi
spes sit alt̾ius inquirendi. Sũt aut̃ sep¬
tem gen̾a metalloꝵ. aucũ. argentũ. es.
electrum. stagnũ. plũbũ. ⁊ quod domat
omia ferrum . xuii. De auro. .u.¬
urũ ab aura dc̃m .i. absplendore: eo
ꝙ reꝑcusso aere plus fulget. Unde
refulsit. Hoc est splendor auri. Naturale
enim ẽ ut metalloꝵ splendor plus fulgeat:
luce alia reꝑcussus. Hinc ⁊ aurarii dcĩ: quo¬
rũ fulgor splendidus reddit᷑. Obrizũ aurũ
dcm̃. ꝙ obradiat splendore: est enim coloris
optimi. qd̾ hebrei ophaz. greti piron dicũt.
Grattea dr᷑ tenuissima lãmina. a nioyet pe¬
de petudib ꝓprietatẽ habebat ⁊ nomen.
De corio enim petudũ nũmi m̃cidebant᷑:¬

Expanded text:
re, iussit illum Caesar decollari, ne dum hoc re, iussit illum Caesar decollari, ne dum hoc cognitum fieret, aurum pro luto haberetur et omnium metallorum pretia abstraherentur; et revera, quia si vasa vitrea non frangeeius sit ut ubi una vena apparuerit, ibi spes sit alterius inquirendi. Septem sunt autem genera metallorum: aurum, argentum, aes, electrum, stagnum, plumbum et, quod domat omnia, ferrum. De auro . Aurum ab aura dictum, id est ab splendore, eo quod repercusso aere plus fulgeat. Underefulsit, hoc est splendor auri. Naturale enim est ut metallorum splendor plus fulgeat luce alia repercussus. Hinc et aurarii dicti, quorum fulgor splendidos reddit. Obryzum aurum dictum quod obradiet splendore; est enim coloris optimi, quod Hebraei 'ophaz', Graeci κιρρὸν dicunt. Brattea dicitur tenuissima lamina, ἀπὸ τοῦ βρde pecudibus et proprietatem habebat et nomen; de corio enim pecudum nummi incidebantur et
Abbreviated transcription (Latin):
uocabat᷑ ad monitrũ: atq hec recocta fie¬
bat uitrũ purũ ⁊ candidum. In gn̾e uitri.
⁊ obsianꝰ lapis annum̾at᷑. Est aũt uirẽs
int̾dũ ⁊ niger: aliqñ ⁊ tͣnͣslucidꝰ crassiori
uisu: ⁊ in speculis parietũ pro ẏmagine
umbras reddente. gẽmas multi ex eo fa¬
ciunt. Hunc lapidẽ ⁊ in india. ⁊ in italia:
⁊ ad occeanũ in hispania nasci tradunt.
fẽrtur aut̃ sub tyberio cesare quẽdam ar-¬
tificem excogitasse uitri temꝑamentũ:
ut flexibile eẽt ac ductile. Qui dum ad¬
missus fuiss ad cesarẽ: porrexit fialã ce¬
sari: quam ille indignatꝰ in paiuim̃tum
ꝓiecit. Artifex aut̃ sustulit fialã de paui¬
mento: que ꝯpleu̾at se tamꝙͣ uas eneũ.
Deinde marculum de sinu protulit: ⁊ fi¬
alam correxit. Hoc fcõ. cesar dixit artifici.
Nũquid scit alius hanc conditurã uitroꝵ:
Postꝙͣ ille iurans negauit alt̾um hoc sci¬

Expanded text:
vocabatur ammonitrum, atque haec recocta fievocabatur ammonitrum, atque haec recocta fiebat vitrum purum et candidum. 5. In genere vitri et obsidianus lapis annumeratur. Est autem urens interdum, et niger aliquando, et translucidus crassiore visu, et speculis parietum umbras reddente; gemmas multi ex eo faciunt. Hunc lapidem et in India et in Italia et ad Oceanum in Hispania nasci tradunt. Ferunt autem sub Tiberio Caesare quendam artificem excogitasse vitri temperamentum, ut flexibile esset et ductile. Qui dum admissus fuisset ad Caesarem, porrexit phialam Caesari, quam ille indignatus in pavimentum proiecit. Artifex autem sustulit phialam de pavimento, quae conplicaverat se tamquam vas aeneum; deinde marculum de sinu protulit et phialam correxit. Hoc facto Caesar dixit artifici: 'Numquid alius scit hanc condituram vitrorum?' Postquam ille iurans negavit alterum hoc sci
Abbreviated transcription (Latin):
uos ⁊ hanc fuisse originẽ uitri. mox ut
est iñgeniosa solertia ñ fuit ꝯtenta so¬
lo nitro: s ⁊ aliis mixturis hanc artem
tur adiecto cipro ac nitro ꝯtinuisq forna¬
cib ut es liquat᷑. masse q fiunt: postea
ex massis rursusq funditur in officinis:
⁊ aliud flatu figurat᷑. ⁊ aliud torno t̾it᷑.
aliud argenti mͦ celat᷑. Tinguit᷑ enĩ mul¬
tismodis: ita ut iacinctos. saphirosq et
uirides tmitet᷑. ⁊ onices. ł aliaꝵ gẽmaꝵ
colores. Neq est alia spetulis aptior ma-¬
t̾ia: uł picture accõmodatior. maximus
tñ honor in candido iutro: ꝓximoq m̃
cristalli similitudine. Uñ ⁊ ad potandũ
argenti metalla ⁊ auri reppulit. Uitrũ
olim fiebat ⁊ in italia ⁊ per gallias ⁊¬
in hispania. harena alba mollissima: pila
molaq terebat᷑. Deinde miscebat᷑ tribus
partib nitri. ponde̾ ac mensura: ac liqͣta¬
iñ alias fornaces tͣnsfũdebat᷑. Que massa

Expanded text:
vos: et hanc fuisse originem vitri. Mox, ut vos: et hanc fuisse originem vitri. Mox, ut est ingeniosa sollertia, non fuit contenta solo nitro, sed et aliis mixturis hanc artem ignis coquitur, adiecto cypro ac nitro continuisque fornacibus ut aes liquatur, massaeque fiunt. Postea ex massis rursus funditur in officinis, et aliud flatu figuratur, aliud torno teritur, aliud argenti modo caelatur. Tinguitur etiam multis modis, ita ut iacinthos sapphirosque et virides imitetur et onyches vel aliarum gemmarum colores; neque est alia speculis aptior materia vel picturae adcommodatior. Maximus tamen honor in candido vitro, proximoque in crystalli similitudine; unde et ad potandum argenti metalla et auri pepulit vitrum. Olim fiebat et in Italia, et per Gallias et Hispaniam arena alba mollissima pila molaque terebatur. Dehinc miscebatur tribus partibus, nitri pondere vel mensura, ac liqin alias fornaces transfundebatur, quae massa
Abbreviated transcription (Latin):
qui probet simulatum ⁊ arguat. Sic ⁊ alia
atq alia alio mͦ. Neq est sine fraude ulla
mortaliũ uita. Om̃s aut̃ ñ tnͣslucidas gem¬
mas cecas appellari: eo ꝙ densitate sua obscu¬
rentur..xu. De uitro.
itrum dc̃m ꝙ in sui ꝑspicuitate trãs¬
luceat. In aliis enĩ metallis quiequid
intrinsecus ꝯtinet᷑ absconditur: in uitro u̾o
quilibet liquor ł species qualis est int̾ius
origo hec fuit. In parte sẏrie q̃ fenicis uo¬
cat᷑. finitima iudee circa radicem montis
cãmeli palus est ex qͣ nascit᷑ belus amnis:
qͥnq miliũ passuũ spacio in mare fluens.
iuxta ꝑtolomaidẽ: cuius harene decurrente
fluctu sordib eluunt᷑. Hic fama est pulsa
naue mercatorum nitri cum sparsim per
litus epulas pararent. nec eẽnt pro attollẽ¬
dis uasis lapides. glebas nitri naute subdi¬
derũt. quib accensis ꝑmixta arena litto¬
ris tͣnslucentis. noui liquoris fluxisse ri¬

Expanded text:
qui probet simulatum et arguat; sic et alia qui probet simulatum et arguat; sic et alia alio atque alio modo. Neque est sine fraude ulla vita mortalium. Omnes autem non translucidas gemmas caecas appellari, eo quod densitate sua obscurentur. § 16 De vitro. Vitrum dictum quod visui perspicuitate transluceat. In aliis enim metallis quidquid intrinsecus continetur absconditur; in vitro vero quilibet liquor vel species qualis est interius origo haec fuit. In parte Syriae, quae Phoenice vocatur, finitima Iudaeae circa radices montis Carmeli palus est, ex qua nascitur Belus amnis, quinque milium passuum spatio in mare fluens iuxta Ptolomaidem, cuius arenae de torrente fluctu sordibus eluuntur. Hic fama est pulsa nave mercatorum nitri, cum sparsim per litus epulas pararent, nec essent pro adtollendis vasis lapides, glebas nitri e nave subdiderunt; quibus accensis permixta arena litoris, translucentes novi liquoris fluxisse ri
Abbreviated transcription (Latin):
hc̃ magi impositũ lingue: futura p̾nun¬
tiare fingunt. Pronea a capite testitu¬
dinũ ⁊ tonitrib cadere putat᷑. ⁊ restͥn¬
gere fulminis ictus. Hienia lapis in ocło
hiene bestie inuenit᷑. qui si sub lingua ho¬
minis subditꝰ fu̾it. futura eũ p̾cin̾e dicũt.
S ⁊ coralliũ tempestati ⁊ gñdini resiste̾
ferũt. Pontica est gẽma quedã liuore per¬
lucida: hñs stelłas rubeas mt̾dũ ⁊ aureas.
Dicũt ꝑ eam int̾rogare demones ⁊ fuga¬
re. In quibdam gẽmarũ gen̾ib uera a fal-¬
sis disc̾ne̾: magna difficultas ẽ. quippe
cũ inuentũ sit ex u̾o gen̾e alt̾ius in alia
falsa tͣnͣsduc̾e: ut sardonices. que t̾nis
glutinant᷑ gemmis. ita ut dep̾hendi non
possint. Fingunt .n. eas ex diu̾so gen̾e: ni¬
gro. candido. mineoq colore. Nam ⁊ pro
lapide p̾ciosissimo smaragdo. quidã uitrũ
arte inficiunt: ⁊ fallit oculos subdole
quedam falsa uiriditas: quo adusq non est

Expanded text:
Hunc magi inpositum linguae futura pronunHunc magi inpositum linguae futura pronuntiare finguntur. Brontea a capite testudinum; e tonitribus cadi putatur, et restinguere fulminis ictus. Hyaenia lapis in oculis hyaenae bestiae invenitur; qui si sub lingua hominis subditus fuerit, futura eum praecinere dicunt. Sed et corallius tempestati et grandini resistere fertur. Pontica est gemma quaedam livore perlucida, habens stellas rubeas, interdum et aureas. Dicunt per eam interrogare daemones et fugare. In quibusdam gemmarum generibus veras a falsis discernere magna difficultas est, quippe quum inventum sit ex vero genere alterius in alia falsa transducere; ut sardonyches, quae ternis glutinantur gemmis ita ut deprehendi non possint. Fingunt enim eas ex diverso genere: nigro, candido mineoque colore. Nam et pro lapide pretiosissimo smaragdo quidam vitrum arte inficiunt, et fallit oculos subdole quadam falsa viriditas, quoadusque non est
Abbreviated transcription (Latin):
me sculpant᷑ fragmentis eius. Golosa pe¬
tra similis est lingue humane: uñ ⁊ nom̃
sũpsit. fertur aut̃ deficiente luna e celo
cadere: cui ñ modicam magi tribuũt pote¬
statẽ. Nam ex eo lunares motꝰ excitari pu
tant. Sũt ⁊ q̃dam gẽmarũ gen̾a : cognomi-¬
nata ab animalib. Echites uiꝑeas macłas
expͥmit. Carcini. marini cancri coloris est.
Scorpitis. scorpionẽ ⁊ colore ⁊ effigie re-¬
fert. Mirmites formice reptantis effigiẽ
imitat᷑. Taos pauoni est similis. Hieracitis.
accipitris colori. Etitis aquile. Egoptalmos.
capͥno oculo similis. Lecoptalmos .iiiiͦ. co¬
loꝵ. ex rutilo sanguinea. in medio nigrũ
in suꝑsticionib quibdam utunt᷑. Lipare¬
a sufita: om̃s bestias euocare tradũt. Anã¬
citida. in ydromantia demonũ ymagines
euocare dicit᷑. Scinocitide. umbras infoꝵ
euocatas tenere aiunt. Colonitis oculus
est indice testitudinis: uariꝰ ⁊ purpureꝰ.

Expanded text:
mae scalpantur fragmentis ejus. 17. Clossopemae scalpantur fragmentis ejus. 17. Clossopetra similis est linguae humanae, unde et nomen sumpsit. Fertur autem, deficiente luna, e coelo cadere, cui non modicam magi tribuunt potestatem. Nam ex eo lunares motus etant. Sunt et quaedam gemmarum genera cognominata ab animalibus: echites vipereas maculas exprimit; carciniae marini cancri color est; scorpitis scorpionem et colore et effigie refert; myrmecitis formicae reptantis effigiem imitatur; taos pavoni est similis; hieracitis accipitris colore, aetitis aquilae; aegopthalmos caprino oculo similis; lycopthalmos quattuor colorum, ex rutilo sanguinea, in medio nigrum in superstitionibus quibusdam utuntur. Liparea suffita omnes bestias evocare tradunt. Anancitide in hydromantia daemonum imagines evocari dicunt. Synochitide umbras inferorum evocatas teneri aiunt. Chelonitis oculus est Indicae testudinis, varius et purpureus.
Abbreviated transcription (Latin):
nigͣ est: s lapidi illisa. eris tinnitũ red¬
dit. Balanites duo gena st̃: subuirides ⁊
corm̃thii eris similitudinẽ media secante
flammea uena. Sideritis a contemplatio¬
ne ferri nichil dissonat: in maleficus qͦqͦ¬
modo si inferat᷑. discordias excitat. Ideus
dactilus ex insula creta ẽ ferrei coloris cau¬
sa nõis eius. qr pollicẽ humanũ exprimit.
nigrũ sucũ emittit. Simulantiꝰ in euftis
alueo legitur. ꝓconnessio marmori simił.
medio colore glauco: ueluti oculi pupilla
int̾nitescens. Arabica ex patria dc̃a: aspec¬
tu eburnea est. Effectitis speculi naturã
ht̃: in reddendis ymaginib quãꝙͣ rutilat.
Exꝑimentũ eius si feruenti aqͣ addita sta¬
tim refrigescit: aut si soli opposita aridam
mat̾iam accendit. Nascit᷑ in corito. Obstra¬
cites lapidosus colore testatio durior: alt̃
achati similis. nͥ qd̃ achates polita pĩgue¬
scit. Duriori tanta in est uis: ut alie gẽ¬

Expanded text:
nigra est, sed lapidi illisa aeris tinnitum rednigra est, sed lapidi illisa aeris tinnitum reddit. 10. Balanitae duo sunt genera: subvirides et Corinthii aeris similitudine, mediam secante flammea vena. 11. Sideritis a contemplatione ferri nihil dissonat; verum maleficus, quoquo inferatur, discordias excitat. 12. Idaeus dactylus, ex insula Creta, est ferrei coloris; causa nominis ejus, quia pollicem humanum exprimit. nigrum succum emittit. 14. Zmilaces in Euphratis alveo legitur Proconesio marmori similis, medio 282 colore glauco, veluti oculi pupilla internitens. Arabica ex patria dicta, aspectu eburnea est. 15. Hephaestistes speculi naturam habet, in reddendis imaginibus, quanquam rutilet: experimentum ejus, si ferventi aquae addita statim refrigeret, aut si soli opposita aridam materiam accendat. Nascitur in Coryco. 16. Ostracites lapidosus, colore testaceo, durior. Altera achati similis, nisi quod achates politura pinguescit. Duriori tanta inest vis, ut aliae gem
Abbreviated transcription (Latin):
nit. Criselectrus similis auro: s in colo¬
rẽ electri u̾gens. Matutino tm̃ aspectu io¬
cundus. rapacissimꝰ igniũ: ⁊ si iuixͣ fuerit.
celerrime ardescit. Crisolamsis ex auro
⁊ igne uocata aureai: est enim die ⁊ no¬
cte ignea. Hanc ethiopia gignit. Ammo¬
crisus arenis auro int̾mixtꝰ. nũc brattea¬
rum. nũc pulu̾is ht̃ quatrulas: gignitur
in ꝑsida. Leocrisus colore aureo: int̾ueniẽ¬
te candida uena. Melectrisis dcã: qd̃ ueluti
la gignit᷑ in india: ubi formice eruunt
aurũ. Est aut̃ auro similis. ⁊ ht̃ nat᷑am
magnetis. nͥ ꝙ augere aurũ tͣdit᷑: uñ ⁊
nuncupat᷑. Argirites similis argento: hñs
stigmata aurea. Androdama argenti nito¬
rem ht̃: ⁊ pene adamas qͣdrata semꝑ ces¬
seris. magi putãt nom̃ impositũ ab eo
ꝙ animoꝵ impetꝰ. ł iracũdias domare et
refrenare dicat᷑ si credimꝰ. gignit᷑ ĩ mari
rubro. Calcitis erei coloris est. Calcofanꝰ

Expanded text:
nit. 3. Chryselectrus similis auro, sed in colonit. 3. Chryselectrus similis auro, sed in colorem electri vergens, matutino tantum aspectu jucundus, rapacissimus ignium, et si juxta fuerit celerrime ardescens. 4. Chrysolampis ex auro et igne vocata. Aurea est enim die, et noctu ignea: hanc Aethiopia gignit. 5. Ammochrysus arenis auro intermistis, nunc bractearum, nunc pulveris habet quadrulas. Gignitur in Perside. 6. Leucochrysus colore aureo, interveniente candida vena. 281 Melichrysus dicta, quod veluti la gignitur in India, ubi formicae eruunt aurum. Est autem auro similis, et habet naturam magnetis, nisi quod augere aurum traditur, unde et nuncupatur. Argyrites similis argento, habens stigmata aurea. 8. Androdamas argenti nitorem habet, et pene adamas, quadrata semper tesseris. Magi putant nomen impositum ab eo quod animorum impetus vel iracundias domare et refrenare dicatur, si credimus. Gignitur in mari Rubro. 9. Chalcites aerei coloris est. Chalcophonos
Abbreviated transcription (Latin):
ab alabanda. asie regione: cuiꝰ color ad cal¬
cedoniũ uadit s rarus. Draconites ex cere¬
bro draconis eruit᷑: que nisi uiuenti absci¬
sa fu̾it. ñ ingẽmescit. Uñ ⁊ eam magi dor¬
mientib draconib amputãt. Audaces .n.
uiri explorant draconũ specꝰ. spargũt ibi
gramina medicata ad incitandũ soporẽ:
mas detrahunt. Sũt aut candore trans¬
lucido. Usu eaꝵ orientis reges p̾cipue glo¬
riant᷑. Crisopatiꝰ ethiopitꝰ ẽ: quẽ lapidẽ
lux celat. ⁊ prodit obscuritas. Nocte enĩ
igneus est: die aureꝰ. Flogites ex ꝑsida ẽ
ostentans intͣ se qi flãmas exestuantes:
lucanie. Color eius croceꝰ intꝰ stellas cõ¬
tinens elanguidas: ⁊ sub nubilo renittẽ
tes. Ermiscion int̾ gratissimas aspicit᷑.
ex igneo colore radians auro. portãs secũ
cognominata. Crisopis aurũ tantũ uidet᷑
eẽ. Crisolitꝰ auro similis est. cũ marini
coloris similitudine: hũc ethiopia gig¬

Expanded text:
ab Alabanda Asiae regione, cujus color ad carab Alabanda Asiae regione, cujus color ad carchedoniam vadit, sed rarus. 7. Dracontites ex cerebro draconis eruitur, quae nisi viventi abscisa fuerit, non ingemmescit; unde et eam magi dormientibus draconibus amputant. Audaces enim viri explorant draconum specus, et spargunt ibi gramina medicata ad incitandum draconum mas detrahunt. Sunt autem candore translucido. Usu earum Orientis reges praecipue gloriantur. 8. Chrysoprasus Aethiopicus est, quem lapidem lux celat, prodit obscuritas. Nocte enim igneus est, die aureus. 9. Phlogites ex Persida est, ostentans intra se quasi flammas aestuantes, Lucaniae. Color ejuscroceus, intus stellas continens elanguidas, sub nubilo renitentes. 11. Hormesion inter gratissimas aspicitur, et igneo colore radians auro portante secum cognominata. 2. Chrysopis aurum tantum videtur esse. Chrysotythus auro similis est cum marini coloris similitudine, hunc Aethiopia gig
Abbreviated transcription (Latin):
fulgere. ⁊ uelut ignẽ effund̾e̾. Carbuncu¬
⁊ ip̃e ignei coloris ut carbunculus. s candi
igni uelut int̾ mortuos extinguit᷑: at
contͣ aquis ꝑfusus exardescit. Scandasirꝰ¬
nascit᷑ in indis: loco eiusdẽ nõĩs. Species
eius que uelut intͣ lucido igne intꝰ ful¬
gente auree guite. Constat int̾ omnes
qnͣtꝰ numerꝰ stellaꝵ accedit: tanto ⁊ p̾ci¬
um accedere. Lignes ex eodem gen̾e ẽ ap¬
pellata ab ardentiũ lucernarũ flagrãtia:
gignitur in multis locis. s ꝓbatissima
apud indos. Quidam eã remissiorẽ carbũ¬
culũ eẽ dixunt. Huius duplex facies.
Una que purpura radiat. alt̾a que coc-¬
ci ruboris a sole excalefcã. aut digitoꝵ at¬
tritu paleas ⁊ cartarũ folia ad se rapere
di.t᷑. Sculturis resistit: ac si qñ sculpta
ẽ dũ signa impͥmit. qͣĩ quodã aĩał morsu
uino. Inuenit᷑ ad reꝑcussum lune plene. Oĩa
aut̃ gen̾a sculptẽ resistunt. Alabandina dc̃ã

Expanded text:
fulgere et veluti ignem effundere. Carbuncufulgere et veluti ignem effundere. Carbuncuse sit ignei coloris ut carbunculus, qui antraigni intermortuus extinguitur, sed contra aquis perfusus exardescit. Anascitur in Indis, loco eiusdem nominis. Species eius quod veluti in tralucido igne intus fulgent aureae guttae. Constat inter omnes, quantus numerus stellarum accedit, tanto et pretium accedere. Lychnis ex eodem genere apellata a lucernarum flagrantia. Gignitur in multis locis, sed probatissima apud Indos. Quidam eam remissiorem carbunculum esse dixerunt. Hujus duplex facies: una quae purpura radiat; altera quae cocci rubore. 279 A sole excalefacta, aut digitorum attritu paleas et chartarum fila ad se rapere dicitur. Scalpturis resistit, ac si quando scalpta fuerit, dum signa imprimit, quasi quodam animali morsu vino. Invenitur ad repercussum lunae plenae. Omnia autem genera scalpturae resistunt. 6. Alabandina dicta
Abbreviated transcription (Latin):
nis litorib gignit: cõcolor piropo rubenti.
⁊ qͣlitas ut ignis. Hec adu̾sũ uim fulgu¬
ne icto proximo: grece enim fulmen cerau
nos drͣ. Iris apud arabiã in mari rubro
nascitur. coloris cristallini. sexangulata.
dictam ex argum̃to iris. Nam sub tecte per¬
cussa sole species ⁊ colores ar.us celestis in
proximos parietes imitat᷑. Astrion ex india ẽ
cristallo ꝓpinqͣ: in cuius centro stella. lucet
fulgore lune plene. Sũpsit aut̃ nom̃: ꝙ a fͣs
opposita fulgorẽ rapit ⁊ gerit. Electria qͣi
electoria. In uentriculis .n. gallinaciis inue¬
nit᷑ cristallina specie: magnitudine fabe.
hac in certaminib inuictos fieri magi uo¬
lunt. si credimꝰ. Enidros ab aqͣ dc̃a. Exũdat
enim aqmͣ: ita ut clausam in ea putes fon¬
culus aut̃ dc̃us. ꝙ sit ignitꝰ ut carbo. euius
fulgor nec nocte uincit᷑: lucet enĩ in tene¬
bris adeo ut flãmas ad oculos uibret. Ge

Expanded text:
nis litoribus gignit, cui color e pyropo rubenti, nis litoribus gignit, cui color e pyropo rubenti, et qualitas ut ignis. Haec adversus vim fulgune icto proximo; Graece enim fulmen κεραυνὸς dicitur. Iris apud Arabiam in mari Rubro nascitur, coloris crystallini, sexangulata, dicta ex argumento iris. Nam sub tecto percussa sole species et colores arcus caelestis in proximos parietes imitatur. Astrion ex India est, crystallo propinqua, in cuius centro stella lucet fulgore lunae plenae. Sumpsit autem nomen quod astris opposita fulgorem rapit ac regerit. Electria, quasi alectoria: in ventriculis enim gallinaciis invenitur, crystallina specie, magnitudine fabae. Hac in certaminibus invictos fieri magi volunt, si credimus. Enhydros ab aqua vocata; exundat enim aquam, ita ut clausam in ea putes fonculus autem dictus quod sit ignitus ut carbo, cuius fulgor nec nocte vincitur; lucet enim in tenebris adeo ut flammas ad oculos vibret. Gen
Abbreviated transcription (Latin):
igni: nec ũqmͣ incalescit. Unde ⁊ nomen
int̾p̾tatõe greca: indomita uis accepit. S
dũ sit inuictꝰ. ferri ignisq ꝯtemptor. hir¬
cino rumpit᷑ sanguine recenti ⁊ calido
materatꝰ. sicq multis ictib ferri perfrin¬
gitur. Cuius fragnenta sculptores pro gẽ¬
mis insigniendis perforandisq utuntur.
Hic aut̃ dissidet cũ magnete lapide. in tã¬
tum ut iuxͣ positꝰ ferrũ ñ patiat᷑. abstrahi
rit. rapiat atq auferat. Fert᷑ quoq in elec¬
tri similitudine uenena dep̾hendere. metus
uanos expessere: maleficis artib resistere:
gen̾a eius sex. Galatia gnͣdinũ ⁊ candorẽ
⁊ figuram adamantina duricia ht̃: ⁊̃ in ig-¬
ne posita manere suũ frigus. Ceraunioꝵ
duo sunt gen̾a. Unũ quoq germania mͣ¬
tit cristallini simile. splendet tñ ceruleo:
⁊ si sub diuo positꝰ fu̾it. fulgorem rapit sy¬
derũ. Cerauniũ alterũ. hispania in lusita¬

Expanded text:
igni, nec unquam incalescit, unde et nomen igni, nec unquam incalescit, unde et nomen interpretatione Graeca indomita vis accepit. Sed dum sit invictus ferri, ignisque contemptor, hircino rumpitur sanguine recenti et calido maceratus, sicque multis ictibus ferri perfringitur. Cujus fragmentis scalptores pro gemmis insigniendis perforandisque utuntur. 3. Hic autem dissidet cum magnete lapide in tantum, ut juxta positus ferrum non patiatur abstrahi,rit, rapiat atque auferat. Fertur quoque in electri similitudine venena deprehendere, metus vanos expellere, maleficis resistere artibus. Genera ejus sex.et figuram adamantinae duritiae habet. Etiam in ignes posita manere suum frigus. Cerauniorum duo genera sunt. Unum, quod Germania mittit, crystallini simile, splendet tamen caeruleo, et si sub divo positum fuerit, fulgorem rapit siderum. Ceraunium alterum Hispania in Lusita
Abbreviated transcription (Latin):
mania: Humorẽ sub t̾ra putant calore
densatũ: unde ⁊ nomen sũpsit. Uarietas
eius in purpuram candorẽq et ignem
cũ quoꝵdã alioꝵ colore reꝑcussus. Qles ĩ
celesti arcu expectant᷑: cuiꝰ ꝯtͣria causa fa¬
cit cristallũ. gelu uehementiori cõcreto.
ꝙ nix sit glatie durata ꝑ annos. Uñ et
nomon ei greci dederũt. G̃ignit᷑ in asia
⁊ cipro. maxime :i seꝑtẽtrionũ alpibus.
ubi nec estate sol feruentissimꝰ inuenitur.
Ideoc ip̃a diuturna ⁊ ai nosa uiritia red¬
dit hanc speciem q̃ cristallus dr᷑. Hic oppo¬
sitꝰ radiis solis adeo rapit flammã ut ari¬
dis fungis ł foliis ignẽ p̾beat. Usus eiꝰ
etiam ad pocula destinat᷑. Nichil aut̃ aliud
qͣm frigidũ pati potest. Adamas indicꝰ la¬
pis paruꝰ ⁊ indecorus ferrugineũ hñs colo¬
rem ⁊ splendorẽ cristalli. Nũqͣm aut̃ ultͣ
magnitudinẽ nudei. auellanei repertus.
Hic nulli cedit mat̾ie. nec ferro quidẽ nec

Expanded text:
mania. Humorem sub terra putant calore mania. Humorem sub terra putant calore densatum; unde et nomen sumpsit. Varietas eius in purpuram candoremque et ignem cum quosdam colorum repercussus, quales in caelesti arcu spectantur. Cuius contraria causa crystallum facit, gelu vehementiori concreto.  nix sit glacie durata per annos. Unde et nomen ei Graeci dederunt. Gignitur autem in Asia et Cypro, maxime in septentrionum Alpibus, ubi nec aestate sol ferventissimus invenitur. Ideo ipsa nudatur, et annosa duritia reddit hanc speciem quae crystallus dicitur. Hic oppositus radiis solis adeo rapit flammam, ut aridis fungis, vel foliis ignem praebeat. Usus ejus etiam ad pocula destinatur. Nihil autem aliud quam frigidum pati potest. 2. Adamas Indicus lapis parvus, et indecorus, ferrugineum habens colorem, et splendorem crystalli. Nunquam autem ultra magnitudinem nuclei avellani repertus. Hic nulli cedit materiae, ne ferro quidem, nec
Abbreviated transcription (Latin):
angrus uarius: ex om̃ib uariis.
pene colorib constans: uñ ⁊ nõiatus.
Olca barbari nõis: ex fuluo ⁊ nigro. uiri¬
dĩq ⁊ candido ẽ. Mitridax sole reꝑcussa
colorib micat uariis: gignit᷑ in ꝑsida. dro¬
selitꝰ uarius nõis causa: qr si ad ignẽ appli¬
cetur. uelut sudorẽ mittit. Oppalus distĩ¬
ctus diu̾sarũ colore gẽmarũ. Est enim
iñ eo carbũtuli tenuior ignis: ametisti
fulgens purpura. smaragdi nitens uiri¬
ditas: ⁊ cuncta parit̾ sub qͣdam uarieta¬
te lucentia. Nom̃ ht̃ ex patͥa: sola enĩ
eum parturit india. Pontice a ponto dr᷑
gen̾e diũso. nũc sanguineis nũc auratis
guitis micantes: alie hñtes stellas. alie
longis coloꝵ ductib lineate. Exocontali¬
tus in parua magnitudine multicolor:
uñ ⁊ hoc nom̃ sibi adoptauit. Tam diu̾sis
res in paruo orbiculo eius dep̾hendantur.
Nascit᷑ aut̃ in libia apud trogoditas. Mir¬
rina apud parthos gignit᷑. s p̾cipua ĩ ger¬

Expanded text:
anchrus varius ex omnibus pene coloribus constans; unde et nominatus. Olca barbari nominis ex fulvo et nigro viridique et candido est. Mithridax sole percussa coloribus micat variis. Gignitur in Persida. Drosolithus varius. Nominis causa quia si ad ignem adplicetur, velut sudorem mittit. Opalus distinctus diversarum colore gemmarum. Est enim in eo carbunculi tenuior ignis, amethysti fulgens purpura, smaragdi nitens viriditas, et cuncta pariter sub quadam varietate lucentia. Nomen habet ex patria; sola enim eum parturit India. Ponticae a Ponto dicuntur, genere diverso, nunc sanguineis, nunc auratis guttis micantes, aliae habentes stellas, aliae longis colorum ductibus lineatae. Hexecontalithos in parva magnitudine multicolor; unde et hoc sibi nomen adoptavit. Tam diversis res in parvo orbiculo eius deprehendantur. Nascitur autem in Libya apud Trogodytas. Murrina apud Parthos gignitur, sed praecipua in Car
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo aut̃ sẏllabe longe breuesq diꝯtur.
quiã per uarias uocũ moras aut dupla
aut simpla spacia temporis habere uiden¬
tur. Diptonge sillabe greco noĩe dicte:
⁊ mñ eis bine uocales iungunt᷑: ex hiis
apud nos ueras dicimꝰ ẽẽ .iiiiͬ. ae. oe.¬
AU. eI. eI: uͦ. ap̃ maiores tm̃ celebrata
fuit. Syllaba apud metͥtos ideo semipes
est. qͣ ⁊icudias pes es Dyonisius lntr¬
nus syllabarũ. orĩium singulas formas
aptissimas fecit. ⁊ ob id statua honoratꝰ
ox est aer ictus sensibił auditu qͣñ¬
tum in ip̃o est: om̃is uox aut articu¬
lata est aut ꝯsusa. Articłata ẽ que litt̾is
ꝯp̾hendi potest: ⁊ fusa est que scribi ñ po¬
test. De pedibus

Expanded text:
Ideo autem syllabae longae brevesque dicuntur, quia per varias vocum moras aut dupla aut simpla spatia temporis habere videntur. Dipthongae syllabae Graeco nomine dictae, quod in eis binae vocales iunguntur. Ex his apud nos veras eau, eu. Ei vero apud majores tantum celebrata fuit. Syllaba autem apud metricos ideo semipes est, quasi dimidius pes est. Dionysius Lintius syllabarum omnium singulas formas aptissimas fecit, et ob id statua honoratus ox est aer ictus, sensibilis auditu, quantum in ipso est. omnis uox aut articulata est aut confusa. articulata est, quae litteris conprehendi potest; confusa, quae scribi non potest. de li
Abbreviated transcription (Latin):
Hissopleros figura plana est sisrecta¬
Spera rotunda fig᷑a in rotundũ formata partib
cunctis equalib in solidum ita ia Cubus
est fig̾a ꝓpria solida que longitudine ⁊ latitu¬
Cilindrus est figura quadrata habens superiꝰ
ita. non. Piramis est figura que in modum
ignis ab amplo in acumen ꝯsurgit: ignis¬
enim apud grecos: pirim appellat᷑. est ita.¬
I Sicut autem infra decem om̃ĩs est nume¬
rus ita intra hunc cixtulũ om̃iũ fig᷑aꝵ
concludit᷑ ambitꝰ. ita. EPrima autem fi¬
gura. huiꝰ artis punctus est. cuiꝰ pars nlła
est. Scd̾a linea p̾ter latitudinẽ. longitudo.
recta linea est: que ex equo in suis pũctis
iacet. Suꝑficies u̾o: quo longitudines ⁊ lati¬
tudines solas habet. Suꝑficies u̾o: fines linee¬
st̃ quoꝵ forme ideo in suꝑiorib decem figis
posite ñ st̃: qr int̾ eas inueniunt᷑. Numerũ
autem sce̾m geometriam ita queris: extͣma
quippe eius multiplicata tantũ faciunt. qͣñ¬

Expanded text:
Isopleuros, figura est plana, rectaSphera est figura in rotundum formata, partibus cunctis equalis in solidum. Cubus est figura Cylindrus est figurm. 6. Pyramis est figura solida, quae in modum ignis ab amplo in acumen enim apud Graecos πῦρ appellatur.o Sicut autem infra X omnis est numerus, ita intra hunc circulum omnium figurarum concluditur ambitus.o Prima autem figura huius artis punctus est, cuius pars nulla est. Secunda linea, praeter latitudinem longitudo. Recta linea est, quae ex aequo in suis punctis iacet. Superficies vero, quod longitudines et latitudines solas habet. Superficiei sunt, quarum forme ideo in superioribus decem figuris posite non sunt, quia intra eas inveniuntur. Numeros autem secundum geometriam ita queris. Extrema quippe eius multiplicata tantum faciunt, quan
Abbreviated transcription (Latin):
qĩ milatia. que greci mutata litt̾a myriades
uocant. Quid prestent numeri. U.¬
atio num̾oꝵ ⁊tempuenda ñ ẽ. In mul¬
tis enim scãꝵ scͥpturarũ locis: qͣntũ
mist̾ium ht̃ elucet. Non enĩ frustͣ in laudib
dei dictũ ẽ. Omĩa in mensura ⁊ nu̾o ⁊ ponde̾
fecisti. Senarius namq numerꝰ qui partib
suis ꝑfectus ẽ: perfectionẽ mũdi. qͣdam nu̾i
significatõe declarat. Similr ⁊ qͣdraginta
dies. quib moyses et helyas ⁊ ip̃e dñs
ieiunauerunt: sñ nu̾oꝵ cognitõe ñ intelligũ.¬
tur. Sic ⁊ alii in scripturis sacris numeri
existunt: quoꝵ figuras ñ nͥ noti huiꝰ artis
scientie solu̾e possunt. Datum est etiam no
na : qñ ꝑ eam horas discimus. qñ de mensiũ
circulo disputamus. qñ spacium anni redeũ¬
tis agnoscimꝰ. Per numerum siquidẽ ne ⁊fũ¬
dam̃: instruim᷑. Tolle numerum in reb oĩb:
et om̃ia pereunt. Adime scło ⁊potũ ⁊ cuncta

Expanded text:
et milia, quae Graeci mutata littera myriada et milia, quae Graeci mutata littera myriada vocant. § 4 Quid praestent numeri. Ratio numerorum contemnenda non est. In multis enim sanctarum scripturarum locis quantum t habent elucet. Non enim frustra in laudibus dei dictum est: omnia in mensura, et numero, et pondere fecisti. Senarius nanque qui partibus suis perfectus est, perfectionem mundi, quadam numeri sui significatione declarat. Similiter et XL dies quibus Moyses Elias et ipse dominus ieiunaverunt, sine numerorum cognitione non intelleguntur. Sic et alii in scripturis sacris numeri existunt, quorum figuras nonnisi noti huius artis scientiae solvere possunt. Datum ena, quando horas per eam discimus, quando de mensium curriculo disputamus, quando spatis agnoscimus. Per numerum siquidem ne confundamur instruimur. Tolle numerum in rebus omnibus, et omnia pereunt: adime seculo computum et cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ a sui frequentatõe uocabulũ indi¬
dit. Unus a greco nom̃ trahit. Greci enĩ
unum enna dicunt: sic duo et tres quos
illi dia ⁊ t̾a appellant. Quatuor u̾o a figura
q̃drata nomen sumpserunt. Qͥnq autẽ non
indidit. Sex autẽ ⁊ septẽ: a greco ueniunt.
In mlt̾is enim nõib. que in greco aspiratio¬
nem hñt: nos pro aspiratõe .s. ponimꝰ. Inde
pilło. herba. serpillũ. Octo u̾o per tñslationẽ
sicut illi: ⁊ nos. Ita illi. Nea. nos nouẽ. Illi de¬
ca nos decem. Dicti autẽ decem a greca echi¬
mologia. eo ꝙ ligent ⁊ conuingant: infra ia¬
centes num̾os. Nam desmos ꝯiunge̾ ł liga¬
re apd̾ eos drͣ᷑. Porro uiginti dcĩ. qd̾ sint
decem bis geniti. U. ꝓ.b. litt̾a posita. Tri¬
ginta qd̾ t̾nario denario gignant᷑: sic usq
ad nonaginta. Centum u̾o uocati a cantu.
qd̃ est cirtulũ. Ducenti a duo centũ: sic et
reliqͣ usq ad mille. Mille u̾o a multitudi¬
ne: uñ ⁊ militia qͣiͣ multicia. Inde ⁊ milia¬

Expanded text:
t a sui frequentatione vocabulum indidit. Unus ex Graeco nomen trahit. Graeci enim unum ἕνα dicunt: sic duo, tria, quos illi δύο et τρία appellant. 2. Quatuor vero a figura quadrata nomen sumpserunt. Quinque autem noindidit. Sex autem et septem a Graeco veniunt. 3. In multis enim nominibus, quae in Graeco aspirationem habent, nos pro aspiratione s ponimus. Inde pillo herba serpillum. Octo vero per translationem, sicut illi et nos: ita illi ἐννέα, nos novem: illi δέκα, nos decem. Dicti autem decem a Graeca etymologia, eo quod ligent et coniungant infra iacentes numeros. Nam δεσμός coniungere vel ligare apud eos dicitur. Porro viginti dicti quod sint decem bis geniti, U pro B littera posita. Triginta, quod a ternario denario gignantur: sic usque ad nquod est circulum; ducenti a duo centum. Sic et reliqui usque ad mille. Mille autem a multitudine, unde et militia, quasi multitia: inde
Abbreviated transcription (Latin):
no referat᷑. Uñ ⁊ hisopi tales et̃ fabule
ad moꝵ tm̃ẽ relate. Uel sicut in libro ũi¬
abme seisliuatẽ adricum: ⁊ ad uitem ⁊ ad ru-¬
beim. E d̾ totũ utiq ad mores fingit᷑ ut ad
rem q̃m̃ intendit᷑ ficta quidẽ narratione. s
ueraci significatõe ueniat᷑. Sic ⁊ demoste¬
nes orator fabula usus est adu̾sus philip¬
pum qui cũ ab atheniensib postularetur
nti dĩ. I. oratores darent᷑. ut discederent.
fuitit ille hinc fabulam quasi suideret
dicens. lupos aliqñ pastorib quoꝵ diligẽ¬
tiam decipere uoluissent suasisse ut mñ
amicicia ⁊uenirent: ea tñ ⁊ditione.
int̾ nos: ut si canes in quib causa iur¬
gioꝵ erat. iuire illis trad̾ent᷑ annuisse pa-¬
stores. ⁊ mn spem securitatis dedisse canes.
quos ouiũ suaꝵ uigilantissimos custodes
habebant: tunc lupi adempta om̃i formi-¬
dine om̃e qd̾ iñ gregib illis erat nõ pro
satietate tm̃: uerum etiam pro libidine

Expanded text:
tio referatur. Vnde et Esopi tales sunt fabule tio referatur. Vnde et Esopi tales sunt fabule ad morum finem relate, uel sicut in libro Iudiad oliuam et ad ficum et ad uitem et ad rubum; quod totum utique ad mores fingitur ut ad rem, quae intenditur, ficta quidem narratione, sed veraci significatione veniatur. Sic et Demosthenes orator fabulam usus est adversus Philippum, qui cum ab Atheniensibus postularet ut sibi decem oratores darentur, et discederet, finxit ille hanc fabulam qua dissuaderet, dicens lupos aliquando pastoribus, quorum diligentiam decipere voluissent, suasisse ut in amicitiam convenirent, ea tamen condicione, ione, ut si canes, in quibus erat causa iurgiorum, iure illis traderentur: adnuisse pastores et in spem securitatis dedisse canes, quos ovium suarum vigilantissimos custodes habebant. Tunc lupi, adempta omni formidine, omne quod in gregibus illis erat, non pro satietate tantum, verum etiam pro libidine
Abbreviated transcription (Latin):
dam delectandi causa finxerunt: qͣẽ dam
no mnãm perum. non nullas ad mores homi¬
num int̾pretati st̃: delectandi causa fictas
ui eas quas uulgo dicunt. ł quales plau¬
tus ⁊ t̾rentius ꝯposuerunt. Qo natiua
rerũ fabulas fingunt ut uulcanꝰ claudꝰ
cł ꝑ naturam ñqmͣ rectus est ignis: ut
illa triformis bestia pͥma leo. postrema dͭ¬
coimedia ip̃a cimera. idest caprea: etates
hominũ ꝑeam uolentes distiñguere q̃ꝵ
feno ⁊ horrens prim̃a a dolescentia ut leo:
Dimidiũ uite tempus lucidissimũ ut capre¬
A eo ꝙ acutissime uideat: tunc fit senect᷑
casib subiacens infelix ut draco: sic ⁊ epo¬
centauri fabulam eẽ ⁊ fictam. idest hommẽ
equo mix̃tum ad exprimendam humane ui¬
te uelocitatẽ quia ꝯstat ẽẽ equũ uelocissi¬
mũised mores ut apud oratiũ muis loqͥt᷑
muti ⁊ mustela uulpecule: ut ꝑ narrati¬
onẽ fictam ad id qd̾ agit uerax fignifica¬

Expanded text:
dam delectandi causa finxerunt, quasdam dam delectandi causa finxerunt, quasdam ad naturas rerum, nonnullas ad mores hominum interpretati sunt. Delectandi causa fictas ut eas quas uulgo dicunt uel quales Plautus et Terentius composuerunt, ad naturam rerum fabulas fingunt ut Vulcanus claudus, quia per naturam nunquam rectus est ignis, ut illa triformis bestia: Prima leo, postrema draco, media ipsa Chimera, id est caprea, etates hominum per eam uolentes distinguere, quarum ferox est et horrens prima adolescentia ut leo, dimidium uite tempus lucidissimum ut caprea eo quod acutissime uideat, tunc fit senectus casibus subiacens inflexis ut draco, sic et Ippocentauri fabulam esse confictam, id est hominem equo mixtum, ad exprimendam humane uite uelocitatem quia equum constat esse uelocissimum, ad mores ut apud Horacium mus loquitur muri et mustela uulpecule, ut post narrationem fictam ad id, quod agitur, uerax significa