comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q iam demostrnes emoli¬
retur ad thalamos petiit ab
At ille suspiciẽs incelum
ait. Nõ emo tanti penitere.
Amice: ut̃ in celũ ⁊ tu a¬
cumen m̃tis erigas. Ut id
quem nimis hodit. lucilia
suũ q̃ nimis amauit. Illa
ħ decepta furorẽ ꝓpinaũ.
p amoris poculo. Amice
ꝯriis ꝯtenderunt uotis iste
neutra tñ defraudata ẽ si¬
ne fraudis femince ꝓpͥo.
deuient inuiis unus est
exitus una oĩum uiaꝵ
suarũ meta. unicũ caput
et ꝯuẽtus oĩum diu̾sitatũ
suaꝵ malitia. Exͦ haru
expim̃tũ cape ꝙ laudax
ẽ ad omĩa q̃ amat ł ho i¬
dit femina. ⁊ artificiosa
re parat obest. Uñ fit ut
freq̃ter noceat ⁊ nolens.
In fornace positus es si
aurũ es exibis purioꝵ.
uestium interula ⁊ mõ¬
stroꝵ maileũ monstri sã¬
guine ulta ẽ. gͥq ꝓcessit
ad lacrimas q̃ad letitiã
machinata ẽ. Amice
traiectũ telo herculis sci¬
uit ⁊ uidit nessũ testyas.
nichominus nesso credi¬

Expanded text:
que jam Demosthenes emollique jam Demosthenes emolliretur ad thalamum, petivit ab At ille suspiciens in coelum, ait: Non emo tanti poenitere. Amice, utinam in coelum et tu acumen mentis dirigas, ut id quem nimis odiit. Lucillia suum, quem nimis amavit. Illa haec decepta, furorem propinavit pro amoris poculo. Amice, contrariis contenderunt votis istae. Neutra tamen defraudata est fine fraudis femineae, et pdevient inviis, unus est exitus, una omnium viarum suarum meta. Unicum caput et conventus omnium diversitatum suarum malitia. Exemplo harum experimentum cape: quod audax est ad omnia quae amat vel odit femina: et artificiosa re parat, obest. Unde fit, ut frequenter noceat nolens. In fornace positus es: si aurum es, exibis purior. vestivit interula, et monstrorum malleum, monstri sanguine ulta est: sibique processit ad lacrymas, quod ad laetitiam machinata est. Amice, trajectum telo Herculis scivit et vidit Nessum ista: nihilominus tamen Nesso credi
Abbreviated transcription (Latin):
ludibria ñ luxus ⁊ exꝑtꝰ¬
⁊ oscius pene. Hiis gͥ fidẽ
hr̃e decet. qr cũ oĩ u̾itate
Acquntur. Hii scuĩt ut i¬
placet delectatõ ⁊ pugit de¬
lictũ. Hii norũt ꝙ. fico uen̾iᷤᷤ
rosa est. qr sub eius purpu¬
ra multi latent aculei.
etellus mario rendit cr̃
filiam dote diuitẽ for̾ no¬
bilẽ gnẽ claram fama fe¬
licẽ duc̾e noluit. Malo me¬
łus eẽ ꝙ̃ suus. Cui marius
ỹmo ip̃a tua ei̾t. at ille. ỹ¬
lia sbiecta ꝑmifint. Sic¬
facetia u̾ba metelli diu̾tit
ab honcrib dorsũ suũ. A¬
causa nõ census ⁊ faciez
uxoris eligas nõ uestem.
et aĩum ñ aurum ⁊ tͥ nubas
uxor non dos. Ergo si qͦqͦ
rem non ducas asbiecto.
tantũmodoregum ⁊ princi¬
pum dignabatur amplexꝰ.
conata ẽ tñ demostrni pha¬
losofo participare torũ. ut
note kastitatis eiꝰ miraculo
soluto uideret᷑ spe sua lapi¬
des mouisse. Ut amphyon
cithara. adtractũq blandi¬
tiis tractauit suauiter. Cũ¬

Expanded text:
ludibria, nisi lusus etludibria, nisi lusus etconscius poenae. His igitur fidem habere decet, qui cum omni veritate oquuntur. Hi sciunt ut placet delectatio, et pungit delictum. Hi norunt quod flos Veneris rosa est: quia sub ejus purpura multi latent aculei. XXI. Metellus Mario respondit, cum ejus filiam dote divitem, forma nobilem, genere claram, fama felicem ducere noluit: Malo meus esse quam suus. Cui Marius: Immo ipsa tua erit. At ille: Imlia facetia verbi Metelli divertit ab oneribus dorsum ejus. Acausa, non census. Et faciem uxoris eligas, non vestem. Et animum, non aurum. Et tibi nubat uxor, non dos. Ergo si quo mrem non ducas a subjectotantummodo regum et principum dignabatur amplexus. Conata est tamen Demostheni philosopho participare, ut notae castitatis ejus miraculo soluto, videretur specie sua lapides movisse, ut Amphion cithara, attractumque blanditiis tractavit suaviter. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
Sic leuiꝰ ligant fila młta
ꝙͣ sola catena. Sic mͥ aphy¬
losofia sol delitie tͥ solati¬
um. Amice utͥusq u̾ba
młti morbi ledũt salutiᷤ
uicissitudine int̾polati ꝙͣ
langor unus ꝗ doloribus
irremediatis nõ cesset af¬
fligere.
A cunius flens ait ar¬
No uicino suo. Amice arbo¬
rem habeo in orto meo ĩ feᷤ¬
licẽ. de q̃ pͥa uxor mea ꝑ¬
se suspendit. postinodum
ẜa.iam nunc t̾tia. cui ar¬
rius. Miror te ĩ tot succes¬
sib lacrimas inuenisse.
Et it̾m dii boͥ: quot dispẽ¬
dia tͥ arbor illa suspendit.
Et t̾tio amice dede mͥ de
arbore illa surculos qͥs se¬
ram. Amice: tunco ne ⁊
te opporteat arboris illiꝰ
surculos mendicare: cum
iam inueniri nõ poterĩt.
ensit sulpitiꝰ nͥ ip̃m i
calceus suus p̃mebat. qui
ab uxore nobili ⁊ casta di¬
u̾tit. Amice caue ne te
p̃mat calceus ꝗ auelli ñ
possit.
it Cato uticensis: Si
diis. A mice: Cato nõ
nͥ u̾a ⁊ cogͥta loquebatur.

Expanded text:
Sic levius ligant multa fila Sic levius ligant multa fila quam sola catena. Sic mihi a philosophia, deliciae tibi solatium. Amice, utriusque verba multi morbi laedunt salutis vicissitudine interpolati, quam languor unus, qui doloribus irremediatis non cessat affligere. XVIII. Pacuvius flens, ait Arrio vicino suo, Amice, arborem habeo in horto meo infelicem, de qua prima uxor mea se suspendit: postmodum secunda, jam nunc tertia. Cui Arrius: Miror te in tot successibus lacrymas invenisse. Et iterum: Dii boni, quot tibi, dispendia arbor illa suspendit. Et tertio: Amice, da et mihi de arbore illa surculos quos seram. Amice, timeo ne et te oporteat arboris illius surculos mendicare, cum jam inveniri non poterunt. XIX. Sensit Sulpitius ubi ipsum calceus suus premebat, qui ab uxore nobili et casta divertit. Amice, cave tibi ne te premat calceus, qui avelli non possit. XX. Ait Cato Uticensis: Si et absque diis. Amice, Cato non nisi vera et cognita loquebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
opam dare ñ posse. Amiice
nͥtinã hoc tͥ aĩus tuus respõ¬
deat. Uł tua linguamicbi.
Ut loq̃do saltem eloq̃tie pͥn¬
cipẽ digneris imitari. et
Annius a gadib hercx¬
lis poeta facundie lenis ⁊
iccunde rep̃hensus ẽ alyuio
peno graui ⁊ uxoratosto¬
riografo ꝙ multaꝵ gau¬
deret amorib hiis u̾bis.
⁊ustrã phylosophyam
ꝑticipare non poteris. duz
a tot participabis. Non.ni.
co iecore iunonẽ amat ti¬
tius ꝙ multi uultures in
multa diuellũt. Cui kan¬
nius. Si qñ labor resurgo
cautiꝰ. Si paululũ oppri⁊¬
mor alacrius resummo
aerem. Uices noctiũ dies
recdlũt letiores. s tenebã¬
rum perpetuitas instar
inferni ẽ. Sic lilia pͥme¬
ua uerni solis delicata tẽ¬
porib uanetate tum euri
tum noti tũ cephyri letitia¬
a effusiore lasciuiũt. qb
uno spũ fulmineus libs in¬
cumbẽs occasũ fac̃. Sic o¬
mars ruptis testiculis in
m̃sa celesti recubuit ꝯuiua
supum a qua uxoriꝰ mul¬
ciber suofine longe religã.

Expanded text:
am dare non posse. Amice, utinam tibi hoc animus tuus respondeat, vel tua lingua mihi: ut loquendo saltem eloquentiae principem digneris imitari, et  XVII. Cannius a Gadibus Herculis, poeta facundiae lenis, et jucundae, reprehensus est a Livio Poeno, gravi et uxorato historiographo, quod multarum gauderet amoribus, his verbis: Nostram philosophiam participare non poteris, dum a tot participaris. Non enim eo jecore Junonem amat Tyrus, quod multi vultures in multa divellunt. Cui Cannius: Si quando labor, resurgo cautius: si paulum opprimor, alacrius resumo aerem, vices noctium dies reddunt laetiores: sed tenebrarum perpetuitas instar inferni est. Sic lilia primaeva, verni solis delicata teporibus varietate tum Euri, tum Nothi, tum Zephyri laetitia effusiore lasciviunt, quibus uno spiritu fulminans Libs incumbens occasum facit. Sic Mars ruptis testiculis in mensa coelesti recumbit conviva superum, a qua uxorius Mulciber suo fune longe religatur.
Abbreviated transcription (Latin):
turbine sua purpura spoli¬
etur. S bn si q̃ sic bn ꝙ pa
trissauit plato ĩ sapia. et
ꝙ simił fc̃s ẽ nominis ⁊ nx¬
minis patris p̃cipui. Amice
miraris an indignaris ma¬
gis ꝙ in parabolis tͥ sigͥficẽ
gentiles ẽẽ ymitandos xͥa¬
no y dolatras agno canes de¬
niq bonomalos. Uolosis a¬
pi argum̃tose siłis q̃ ⁊̃ mel
elicit ex uitica. Ut sugas
mel de petra oleũq de saxo
durissimo. Gentiliũ noui
Uñ ip̃e tum aries tum leo
tum uermis dicit᷑. S płi¬
ma pu̾se agũt increduli
runt pelliceas cã munditie:
nitate brutoꝵ siłes qͦ fid̾i
qͦ spei qͦ karitatis merito di¬
gni repiemur: cũ uideas ꝓ¬
fetas ⁊ p̃cipue illũ mundi
corde q̃ soli cern̾e posst̾ ccłi.
Illi ã studio suaꝵ artiũ se
mltis conatib affixerunt
ñ fut̾ẽ felicitatis intuitu:. s

Expanded text:
ura spolietur. Sed bene si quid hic bene, quod patrissavit Plato in sapientia: et quod simili factus est nominis et numinis patris praecipui. XXVII. Amice, miraris, an indignaris magis, quod in parabolis tibi significem gentiles esse imitandos, Christiano idololatras, agno canes, denique bono malos? Volo sis api argumentosae similis, quae mel elicit ex urtica: ut sumas mel de petra, oleumque de saxo durissimo. Gentilium novi Unde ipse, tum aries, tum leo, tum vermis dicitur, sed plurima perversa agunt increduli:runt pelliceas causa munditiae, nitate brutorum similes, quo fidei, quo spei, quo charitatis merito digni reperiemur: cum videas prophetas, et praecipue illum mandi cordis, quem soli cernere possunt oculi. Illi autem studio suarum artium se multis conatibus afflixerunt, nullo futurae felicitatis intuitu: sed
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ umꝙͣ int̾ tot milia mi¬
liũ sedulũ sollicitũq ꝓ¬
catorẽ perpetuo ꝯtristaũ
repulsa: uł q̃ ostant̾ pre¬
cidit u̾ba petentis: fauo
petitioĩs tue fomitẽ ĩpli¬
citũ. quelibet negat nul¬
la ꝑnegat. Irrupit aurũ
ĩ ppugnacula turtis acri¬
sii. ualoq młtiplici sigͣtã
dannes pudicitiã soluit.
Amice sic uirgini q̃ terrã
triumphau̾at de celo plu¬
it incestus. Sic quã nũꝙͣ
fallit humił uincit sbli¬
mis. Sic arborẽ quã non
nium ⁊ fama kastitatis pͥ¬
uilegiata ꝯstanter tãde
opp̃ssa apollynis fãtasma¬
te ocepit ꝑiter peperitq i

Expanded text:
millia millium sedulum sollicitumque peccatorem perpetua contristavit repulsa? vel quae constanter praecidit verba petentis? favorpetitionis tuae fomitem implicitum: quaelibet negat, nulla pernegat. XXV. Irrumpit aurum in propugnacula turris Acrisii, valloque multiplici signatam Danaes pudicitiam solvit. Amice, sicut virgini quae terram triumpharat, de coelo pluit incestus: sic quam numquam fallit humilis, vincit sublimis. Sic arborem quam numqnium, fama castitatis privilegiata constanter, tandem oppressa Apollinis phantasmate concepit, peperitque
Abbreviated transcription (Latin):
nũqͥ ⁊ tu sic iudicas: Uid̾o
te iam fastidienti aĩo tota
celitate pcurrere q̃ legis et
siũas ñ attend̾e. s expectare
scemata. frustra expectas
dũ adhuc h turbidꝰ aminis
effluat. Ut ħ foculẽtia sece
uules aut turbidos aut claroᷤ.
Sic imꝑitiã cordis mei ui¬
tium orõis expimit.⁊ stru¬
mosa dcõꝵ im paritas deli¬
catum offendit aium. Hꝰ ĩ
betillitatis mͥ ꝯscius diu̾tis¬
sem me a dissuadendo li ben¬
ter. s qr tac̾e̾ nõ potui locutꝰ
sum ut potui. Q̾ si mͥ eẽt
tanta stili uirtus ꝙͣtus eẽt
scribendi aĩus tã elegãtia tͥ
u̾ba trãsmict̾em tã nobilii
maritata ꝯiugio ut singła
scorsum ⁊ oĩa simul suum
uiderent autorẽ benedicere.
huc nudus amor ⁊ ĩfecũdꝰ
ter auditũ. dũ euoluã d̃ im¬
plicui. Et a me ñ reqras pũ¬
purissimi oratoris cerusam.
quã me nescire fatcor ⁊ fleo.
S scribentis uotũ ⁊ pagine
uiriditatẽ accepta.

Expanded text:
numquid et tu sic judicas? Video numquid et tu sic judicas? Video enim jam te fastidienti animo tota celeritate percurrere quae legis, et sententias non attendere, sed exspectare schemata. Frustra exspectas; donec hic turbidus amnis effluat, ut haec fetulenta secedvulos, aut turbidos, aut clares. Sic vero imperitiam cordis mei, vitium orationis exprimit: et strumosa dictionum imperitia delicatum offendit animum. Hujus imbecillitatis mihi conscius divertissem me ad dissuadendum libenter: sed quia tacere non potui, locutus sum ut potui. Quod si mihi esset tanta styli virtus, quantus esset scribendi animus: tam elegantia tibi verba transmitterem, et tam nobili maritata conjugio, ut singula seorsum, et omnia simul suum viderentur auctorem benedicere. huc nudus amor et infecundus, ter aurem, dum evolvam quod implicui: et a me non requiras purpurissam oratoris, aut cerussam, quam me nescire fateor et fleo: sed scribentis votum, et paginae veritatem accepta. XIII.
Abbreviated transcription (Latin):
elegãtia pꝰ europã mugire
cciptus ẽ. Amice cece q̃ bo¬
nitas suꝑ celos ex̾tulit: fe i¬
c̃ꝰ magͥtudini nemo alius
par fuit.
is totiꝰ orbis p̾mitiauit am¬
bitũ ut m̾ito soł noĩe solꝰ
illustraret᷑. infatuatꝰ est a¬
more leucothoes sͥ adig̾mi¬
niam illi adinteritũ ⁊ eclip¬
tica diu uicissitudine uariꝰ
fc̃s ẽ freq̃ter sui liũs exps.
qͦ totus uniũsałr egebat mũ¬
dus. Amice Ne lum̃ q̃ in te
est tenebre fiãt leucothoẽ
fugito.
rs ꝗ dõ bellantiũ dici i¬
meruit tͥumphoꝵ famili
tenas q̃s ñ uides ⁊ iã ĩ ꝑte
sentis. ⁊ cripe te dũ adhue
ruptibiles st̃. ne claudus il
suo ueneri suo more eate¬
net. ⁊ te sui siłem t̃pem ⁊ cla¬
udũ ymo ⁊ q̃ mag̾ tumeo lo¬
ripedẽ faciat.⁊ nõ possis d̃
saluat fixam hre ungula.
s alligatꝰ uen̾i dolor fias et
derisio uidẽtiũ. dũ tͥ applau¬
dant ccci.
falso deaꝵ iudice repro¬
bata ẽ pallas. qr ñ delctare
ꝓmisit s ꝓdesse. Amice i

Expanded text:
elegantia, post Europam mugire coactus est. Amice, ecce quem bonitas super coelos extulit, fecujus magnitudini nemo alius par fuit. is totius orbis primitiavit ambitum, ut merito Solis nomine, solus illustraretur, infatuatus est amore Leucothoes, sibi ad ignominiam, illi ad interitum: et ecliptica diu vicissitudine varius factus est, frequenter sui luminis expers, quo totus universaliter egebat mundus. XI. Amice, ne est, tenebrae fiant, Leucothoen fugito. Mars qui deus bellantium dici meruit, triumphorum familiatenas, quas non vides, et jam in parte sentis: et eripe te dum adhuc ruptibiles sunt, ne claudus ill Veneri suo more concatenet, et te sui similem turpem et claudum, immo quod magis timeo, loripedem faciat: et non possis quod salvat, fissam habere ungulam, sed alligatus Veneri dolor fias, et irrisio videntium: dum sibi applaudant caeteri. A falso dearum judice reprobata est Pallas: quae non delectare promisit, sed prodesse. Amice,
Abbreviated transcription (Latin):
int̾itum. ⁊ anser salutẽ stẽ¬
pit. Id̾o tac̾e non possum.
¶Desid̾io tuo totus ĩflam¬
maris. ⁊ spetiosi nobilita¬
te capitis seductus chy
me monstrũ illud insigs
uenustet᷑ facie leonis. o¬
lentis maculet᷑ uentre ca¬

Expanded text:
interitum, et anser salutem strepat: ideo tacere non possum. Desiderio tuo totus inflammatus, et speciosi nobilitate capitis seductus, chime monstrum illud, insignis venustetur facie leonis, olentis maculetur ventre ca
Abbreviated transcription (Latin):
gressus ẽ: ait leontio frĩ syo:
Ad summam felicitate
nicħ mͥ deesset si uxor m
semp defuiss. Cui leontiꝰ.
le maritiħ om̃s sciunt.
A mice: ut tu semel ma¬
ritus fuĩs ⁊ ñ sis. Ut scias
ꝗd ad felicitatẽ impediat.
alentius imꝑator ottege¬
narius adhuc uirgo cum
audiss die fati sui trium¬
phoꝵ suoꝵ p̃conia recoli.
ꝗb freq̃tissimꝰ erat ait u¬
na se tm̃ glati uictoria.⁊

Expanded text:
gressus est, ait Leontio fratri suo: gressus est, ait Leontio fratri suo: Ad summam felicitatem nihil mihi deesset, si uxor mihi semper defuisset. Cui Leontius: le, Mariti omnes sciunt. Amice, utinam tu semel maritus fueris, et non sis, ut scias quid felicitatem impediat. XV. Valentinus imperator octogenarius adhuc virgo, cum audiret die fati sui triumphorum praeconia recoli, quibus frequentissimus erat: ait una se tantum gloriari victoria. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tio aurẽ inclinas ut aspis
ueneficiis. a deibes aĩum ũ
aper latratib. placaris ut
cancro. tibi ꝯsulis ũ spreta
medea. tibi miẜeris ũ eqͦr
naufragis. ꝙ manus ꝯti¬
nes reu̾entia regie pacis ẽ.
Amice. Se humiliauit lz
citra ꝑfcm̃ domitor orbis.
fideli suo.⁊ pene pedẽ retulit
qr pene paruit. ⁊ pene suc
humilitas ꝓfuit qr ñ ple¬
na. Qͥ d tͥ ꝯfert tua tam.
ferina in humanitas. ⁊ ri¬
gor inflexus ⁊ horror suꝑ¬
cilii ꝗ ultro irrius in latõ¬
num insidias mermis: ⁊¬
Humilia te sodes ⁊ admo¬
dum humilitatis eiꝰ ꝗ totũ
sͥ mundũ humiliauit. ⁊¬
audi amicũ tuũ. ut tͥ ꝓsit¬
eoꝵ lesio. Indempnis. n ẽ
castigatio quam ꝑsuadẽt
exemplaria. Nescio qͦ refu¬
gio tutus es aut qͦ torpescis
axilo. Cesar immiẜicordes
Tu si unꝙ̃ tale ginnasiu
inuenisti pios impios ĩue¬
nisti.
horoneus rex qui leguz
thesauros ppłis publicare
non inurdit: s is pͥmus
grecoꝵ studia deaurauit.
die q̃ uiam uniu̾sitatis in¬

Expanded text:
tio aurem inclinas, ut aspis veneficiis: adhibes animum, ut aper latratibus: placaris, utcancro. Tibi consulis, ut spreta Medea. Tibi misereris, ut aequor naufragis: quod manum contines, reverentia regiae pacis est. Amice, se humiliavit, licet citra perfectum, domitor orbis fideli suo: et pene pedem retulit, quia pene paruit: et pene succhumilitas profuit, quia non plena. Quid tibi confert tua tam ferina inhumanitas, et rigor inflexus, et horror supercilii? Quid ultro irruis in latronum insidias inermis: humilia te, cede. Sed ad modum humilitatis ejus, qui totum sibi mundum humiliavit: et audi amicum tuum. Et sieorum laesio. Indemnis est enim castigatio quam persuadent exemplaria. Nescio quo refugio tutus es, aut quo torpescis asylo. Caesar immisericordes tu si umquam tale gymnasium evasisti, pios, impios invenisti. XIV. Phoroneus rex, qui legum thesauros populis publicare non invidit, sed is primus Graecorum studia deauravit, die qua viam universitatis in
Abbreviated transcription (Latin):
mausoleum elegit. ⁊ pa¬
rabolã quã audis adu̾teᷤᷤ
q̾ timeo. Id̾o tacere ñ pos
accenderis: Ne maior mi
et p̃t̾ea loa ꝓhibeor ¶t
sentur ignes lance qͣlz e
quali ł inequali. Uertat᷑
ꝑiculũ capitismei. Q cqͥ
agas qcꝗd iudices indul¬

Expanded text:
mausoleum elegit: et parabolam quam audis, ad veteres attulit: ideo tacere non possaccenderis, ne minorem Et propterea loqui prohibeor. At Pensentur ignes lance qualibet aequali vel inaequali. Versetur periculum capitis mei: quidquid agas, quidquid judices, indul
Abbreviated transcription (Latin):
huc gͣuiori uid̾et detũdi
p̃cipitio ꝙ̃ pheb ĩ cãu phe¬
tontis. ꝗ de apollyne io¬
uis fc̃s pastor ameti. Ami¬
ce.si non es amplius sa¬
mo ẽ nõ es maior ꝙͣ qui
põt fascinari a femina.
or ẽ fenice amari ñ põt
sine solicitudie metus. ⁊
tunii. M ale a̾ qͣꝵ tã copi¬
osa st̾ examina ut nullꝰ¬
locꝰ sit exꝑs malig̾tatis e¬
arum. Cũ amãt᷑ amare
des. E thica ẽ uideto cui te
des.
exilla pudicitie tulerũt
cum sabinis lucretia ⁊ peno¬
lope ⁊ paucissimo comitato
trophea retulunt. Am̃. Nul¬
la ẽ lucretia. nulla ẽ penolo¬
pe. nulla sabina. time om̃s.
angresse sũt acies ĩ sabinas.
tioꝵ erercitu ꝯstipate. Ut

Expanded text:
huc graviori videretur detrudi praecipitio, quam Phoebus in casu Phaetontis, qui de Apolline Jovis factus est pastor Admeti. Amice, si non es sapientior Samo est, non es major quam qui potest fascinari a femina: rior est phoenice, amari non potest sine amaritudine metus, et tunii. Malae autem, quarum tam copiosa sunt examina, ut nullus sit expers malignitatis earum: cum amantur, amare des. Ethica est: Videto cui te des. Vexilla pudicitiae tulerunt cum Sabinis Lucretia, et Penelope, et paucissimo comitatu tropaea retulerunt. Amice, nulla est Lucretia, nulla est Penelope, nulla est Sabina. Time omnes. Ingressae sunt acies ad Sabinas, t
Abbreviated transcription (Latin):
quãcũq domũ intrau̾it
suis trahit inquandam
cũ uitiis. Amice. Bersa¬
be siluit. ⁊ ĩ nullo maligͣ
rito ĩnocẽti. Nũꝗd nocẽs
eĩt q̃ ꝯtendet eloq̃tia ut
dalyda sansonis: ⁊ for ũ
bẽsabee: cũ hꝰ sola pulcri¬
lẽs. A mice. Si non es
amplius secũdũ cordo̾ ꝙͣ
pitari potes.
ol hoĩum salomon
thesaurus delitiaꝵ dei
sapĩe singulare domici¬
lium crasso tenebraꝵ fu¬
scatꝰ atram̃to lucẽ anime
sue glam domꝰ sue amore

Expanded text:
quamcumque domum intraverit, suis tradidit inquinandam conviciis. VI. Amice, Bethsabee siluit, et in nullo malignarito innocenti. Numquid innocens erit, quae contendit eloquentia, ut Dalila Samsonis: et forma, ut Bethsabee: cum hujus sola pulchrilens. Si non es amplius secundum cor Domini pitari potes. VII. Sol hominum, Salomon, thesaurus deliciarum Dei, sapientiae singulare domicilium, crasso tenebrarum fuscatus atramento, lucem animae suae, gloriam domus suae, odorem
Abbreviated transcription (Latin):
dientiam. q̃ citra mũdi t̾¬
minũ ñ absistet expugͣre
ce ꝯtumelia uiri ẽ uxor ĩ¬
obediens cauetͥ.
eritas q̃ ñ põt falli ait
de bto dauid inueni hoĩe

Expanded text:
dientiam, quae citra mundi terminum non absistet expugnare ce, contumelia viri est uxor inobediens. Cave tibi: veritas quae non potest falli, ait de beato David: Inveni virum
Abbreviated transcription (Latin):
tuose p̃ululant. ¶Et tu sb̃¬
or. Ueritatis augur ñ uolip¬
tatis. ¶Luciniã amo et
ditatis tota delitiarũ ple¬
nitudine cumulat. Nec fal¬
lor. Gnatones diligis ⁊ cõ¬
mendas qui dulces tͥ p̃su¬
surrãt illecebras. ⁊ p̃cipue
cyrcen. q̃ tͥ suspirate sua¬
uitatis a romate gaudia
plena pfundet ũ fallaris.
De sus fias aut asuius ta¬
c̾e nõ possũ. ¶ Ipmãt tibi
mellitũ toxicon ministri i
babel. blande ingreditur
¶Scio ꝙ in nouissimo sic̃
coluber mordebit. ⁊ uirus
ĩpͥmet impar oĩ trriaco. Iõ
tac̾e ñ possum. ¶Multos
hes uoluptatis tue ꝑsuaso¬
res ĩ caput tuũ facũdissi¬
mos. me solum elinguez
Ido lo phibcor. ¶Repro¬
bata ẽ fatua uox anxeris
tos. ea tñ senatores docuit
ẜuare urbem incendio the¬
sauros rapina se ipõs a tel
hostiũ. Forsitan ⁊ tu cũ se¬
natorib intelliges: qr pru

Expanded text:
tuose praeululant. Et tu subor, veritatis augur, non voluptatis. Lusciniam amo et ditatis tota deliciarum plenitudine cumulat. Ni fallor, gnatones diligis et comoedos, qui dulces praesusurrant illecebras: et praecipue Circen, quae tibi suspiratae suavitatis aromate gaudia plena perfundat, ut fallaris, ut sus fias, aut asinus: tacere non possum. Propinant tibi mellitum toxicum ministri Babel: blande ingreditur Scio quod novissime sicut coluber mordebit, et virus imprimet impar omni theriacae: ideo tacere non possum. Multos habes voluptatis tuae persuasores, in caput tuum facundissimos, me solum elinguem ideo loqui prohibeor. II. Reprobata est fatui vox anseris. ea tamen senatores docuit servare urbem ab incendio, thesauros a rapina, se ipsos a telis hostium. Forsitan et cum senatoribus intelliges, quia pru
Abbreviated transcription (Latin):
passionẽ significari Eece ignis cũ fertur ad suꝑna nichil pacitur
cũ de orsũ fertur sine dubio patit᷑ ꝙ hoc nisi aliom pellente non
sustin& cũ unũ idẽq: ũbũ ꝓferatur. Passionẽ tam̃ modo in eẽ modo
abeẽ dicemus : Ergo & moueri idẽ in significatione ẽ. quã calero
& cũ ferrũ calere dicim uł stilũ moueri ꝙ utriq: hoc aliunde
puehit passionẽ . eẽ. fateam᷑ cũ uͦ aut ignis calere aut mo¬
ueri anima dic&ur qr illius in calore & in motuhuiꝰ essentia .ẽ.
nullus hicloe relinquit᷑ passioni sed illa sicalere si moueri
ut eẽ dicent᷑ Hoc loco aristoteles argutã de ũbis calũniã
sarciens Platonẽ quoq: ipsũ tuo iđ qđ smou& & quã mou& ur¬

Expanded text:
passionem significari, ecce ignis: cum fertur ad superna, nihil patitur; cum deorsum fertur, sine dubio patitur, quia hoc nisi alio impellente non sustinet; et cum unum idemque uerbum proferatur, passionem tamen modo inesse, modo abesse dicemus. Ergo et moueri idem in significatione est quod calere, et cum ferrum calere dicimus uel stilum moueri, quia utrique hoc aliunde prouenit, passionem esse fateamur. Cum uero aut ignis calere aut moueri anima dicetur, quia illius in calore et in motu huius essentia est, nullus hic locus relinquitur passioni, sed ille sic calere sicut moueri ista dicetur. Hoc loco Aristoteles, argutam de uerbis calumniam sarciens, Platonem quoque ipsum duo, id est quod mou
Abbreviated transcription (Latin):
&q recipit & romitit Tro priũ aucẽ haboredice¬
rotur siei sc̃ ꝑtenere licuisset Sed quidmirũ si
anim do hac regione ñ consta o. cũnoconpor fabri¬
cando sola suffecerit iã qrĩ ru quoo aer insia
lunar̃ oxhis solis corpur fierinon poruio. qđ ido¬
neũ eotduitã: Sedopus fuit p̃sidio ignis aetbora
qͥ t̃ronis monbris urtã & animũ sustinendi cõmodire
uig erẽ q uitalẽ calnẽ & facera& osferro +ano
Hac s deore dixirsosatissit stat utr

Expanded text:
et quia recipit, et remittit. Proprium autem habere diceet quia recipit, et remittit. Proprium autem habere diceretur si ei semper tenere licuisset. Sed quid mirum si animus de hac regione non constat, cum nec corpori fabricando sola suffecerit? Nam quia terra, aqua et aer infra lunam sunt, ex his solis corpus fieri non potuit quod idoneum esset ad uitam, sed opus fuit praesidio ignis aetherii qui terrenis membris uitam et animam sustinendi commodaret uigorem, qui uitalem calorem et faceret et ferret. Haec et de aere dixisse nos satis sit. Restat ut
Abbreviated transcription (Latin):
Vdquȩratio diuersarũ faciat seu celerẽ seu tardũ
recursũ Sed& ĩpse todiacus in duo de cĩpartes quaratino
diuisussit Curq arios pͥmus habeatur & quȩ sigria
inquorũ numinũ dicione sint: ab solitũ estSed
om̃ia haeo quȩ desũmo ad lunãusq ꝑueniunt. sacra
in corrupta diuinas. q in ipsis .ẽ ether sõpidẽ
necum quã recipiens ine qualẽ uariaetatis estũ
Infra lunã & aer & natura ꝑmutationis pariter
incipint Et aethoris & aeris ita in diuino ũ & caduoo
luna confiniũ .ẽ. Quod autẽ ait nichil in fralunã eẽ
diuinũ ꝓpt̃ animos munere deciũ hominũ generi
datos nonita accipiendũ .ẽ. animos hic eẽ ut hic nasci
putentur sed sic solẽ interris et̃ dicere solemu
cuius radius aduenit & reddit ita animorũ origo oe lostis
ẽ sed lege tẽ poralis ospitali tatis hicex u̾lat
Haec gͦ regio diuinĩ nichil hab& ipsas edrecipit

Expanded text:
uel quae ratio diuersarum faciat seu celerem seu tardum uel quae ratio diuersarum faciat seu celerem seu tardum recursum, sed et ipse zodiacus in duodecim partes qua ratione diuisus sit, curque Aries primus habeatur, et quae signa in quorum numinum dicione sint, absolutum est. Sed omnia haec quae de summo ad lunam usque perueniunt, sacra, incorrupta, diuina sunt, quia in ipsis est aether, semper idem nec umquam recipiens inaequalem uarietatis aestum. Infra lunam et aer et natura permutationis pariter incipiunt, et sicut aetheris et aeris, ita diuinorum et caducorum luna confinium est. Quod autem ait, nihil infra lunam esse diuinum «praeter animos munere deorum hominum generi datos,» non ita accipiendum est animos hic esse ut hic nasci putentur. Sed sicut solem in terris esse dicere solemus cuius radius aduenit et recedit, ita animorum origo caelestis est, sed lege temporalis hospitalitatis hic exulant. Haec ergo regio diuinum nihil habet ipsa, sed recipit;
Abbreviated transcription (Latin):
Ex his quȩ de uerbis ciceronis paime p̃latis que¬
renda ꝓposuimus qualicuit brouitate asũma
diuinorũ .ẽ: Om̃ia iã ut opinor. abroliumuir Nã et
uelũ noluia curita uoluatur ostendimas septẽq
spheras contrario motuferriratio indubitata pate¬
fec̃ & de ipso spberarũ ordinie quid diũ sisen serint
uł qiđ interĩ dissensionẽ fecerit.: quȩue magisrit
sequenda sententia tractatus inuonit Hec hoo
tacitũ .ẽ curint̃ om̃s stellas sola sine fratrisra diis
luna nonluceat n Sed& quȩ spaciorũ ratio solẽ ab
his quoq qui eũ int̃septẽ quartũ locarunt non ẽ
abruptȩ mediũ sed fere mediũ dicico egerit : publa¬
catũ ẽ : Qui d significerit nomina que b: itauocatur.
ut laudaritane tũ putetur innotuit . magnitudo
quoq eius. Sod cȩlestis ꝑquẽ discurrit circuli
tñȩq parit̃ quanta sit uł ⁊ quẽ ad modũ zodiaco
quis upͣ om̃r ẽ ferridicantur

Expanded text:
Ex his quae de uerbis Ciceronis proxime praelatis quaeEx his quae de uerbis Ciceronis proxime praelatis quaerenda proposuimus, qua licuit breuitate, a summdiuinorum est, omnia iam, ut opinor, absoluimus. Nam et caelum uolui, et cur ita uoluatur, ostendimus, septemque sphaeras contrario motu ferri ratio indubitata patefecit, et de ipso sphaerarum ordine quid diuersi senserint uel quid inter eos dissensionem fecerit quaeue magis sit sequenda sententia tractatus inuenit. Nec hoc tacitum est cur inter omnes stellas sola sine fratris radiis luna non luceat, sed et quae spatiorum ratio solem ab his quoque qui eum inter septem quartum locarunt, non tamen abrupte medium sed fere medium dici coegerit publicatum est. Quid significent nomina quibus ita uocatur ut laudari tantum putetur innotuit; magnitudo quoque eius sed et caelestis per quem discurrit circuli, terraeque pariter quanta sit uel quemadmodum qui supra omnes est, ferri dicantur,
Abbreviated transcription (Latin):
cuinq: uͦstellis p̃t̃ illa signa quib timo inhorobaNT¬
ae quinq: rła sic adiecit  uotustas ut in ad signantis
a fine prious ordinir ordo scđs incipor& ÷ Supori
enĩ diximus in capricornosaturnũ p om̃s fuisse
 scđa adiectio eũ primũ fec̃ quiultimos fuerat :¬
deo aquarius qui ca pricornũ sequitur. saturnio
datura oui qui ante raturnũ erat pisces dicantur
Aries marci : quip̃ cesserat iouẽ : Taurur uoneri quã
mars sequebatur Gemini mercurio postquẽ uenius
fuerat deputatis nt Hotandũ hocloco qđ in genitura
mundi uł i pra rerũ ꝓ uderitia uł uotustatis int geniũ
Hunc stellis ordinẽ dedit quẽ plato adsignaũ spheris
carũ : Ut es sẽt luna prima solseđs suꝑ huno mercurĩ
uenius quarta hic marsandeiuppitur & saturni
ultimur Sꝯsine huius tam̃ rationis patrocinio
abunde platonii cũ ordinẽ priorratio cõmendat

Expanded text:
Quinque uero stellis, praeter illa signa quibus tunc inhaerebantQuinque uero stellis, praeter illa signa quibus tunc inhaerebant, quinque reliqua sic adiecit uetustas ut in adsignandis a fine prioris ordinis ordo secundus inciperet. Superius enim diximus in Capricorno Saturnum post omnes fuisse. Ergo secunda adiectio eum primum fecit qui ultimus fuerat; ideo Aquarius, qui Capricornum sequitur, Saturno datur; Ioui, qui ante Saturnum erat, Pisces dicantur; Aries Marti, qui praecesserat Iouem, Taurus Veneri, quam Mars sequebatur, Gemini Mercurio, post quem Venus fuerat, deputati sunt. Notandum hoc loco quod in genitura mundi uel ipsa rerum prouidentia uel uetustatis ingenium hunc stellis ordinem dedit quem Plato adsignauit sphaeris earum, ut esset luna prima, sol secundus, super hunc Mercurius, Venus quarta, hinc Mars, inde Iuppiter, et Saturnus ultimus. Sed sine huius tamen rationis patrocinio abunde Platonicum ordinem prior ratio commendat.
Abbreviated transcription (Latin):
Aiunt incipiente dieillo qui primꝰ omiũ luxit idẽ qͥ
in hunc fulgorẽ caelũ & elemenita purgata s̃. qͥ ide o
mundinatalisiure uocitatur aric tẽ immedio cȩlo
furre Et qr mediũ cęlũ quasĩ mupdi caput in exordio¬
lucis apparuit Subne int &ĩa caurã cur hacipsa
duo de cĩ signa adsignata suNT numinũ diuersorũ
potestataꝰ Aiunt enĩ in bac ips a genitura mundi
aricte ut diximur mediũ caelũ tenente : hora
susse mundi nascentis incanero gestante tc̃lunã
P: hunc sol cũ leone ouebatur cũ mercurio uirgo
hibra cũ uenere mars enit inscorpio sagittarũ iuppit
obtinebat : in ca pri cormo saturnus meabat Sic fa¬
ctũ .ẽ. ut singuli eorũ signorũ dni. domini eẽ dicantus
inquib: cũ mundus nascera fiusse creduntur Sꝯ duob
quidẽ luminib singula tantũ signa in oquib tc̃fuoraNt
ad signaũ antiqui tas cancrũ linȩ solileonem

Expanded text:
Aiunt enim incipiente die illo qui primus omnium luxit, id est quo Aiunt enim incipiente die illo qui primus omnium luxit, id est quo in hunc fulgorem caelum et elementa purgata sunt, qui ideo mundi natalis iure uocitatur, Arietem in medio caelo fuisse, et quia medium caelum quasi mulucis apparuit. Subnectunt etiam causam cur haec ipsa duodecim signa adsignata sint diuersorum numinum potestati. Aiunt enim in hac ipsa genitura mundi, Ariete, ut diximus, medium caeli tenente, horam fuisse mundi nascentis, Cancro gestante tunc lunam. Post hunc sol cum Leone oriebatur, cum Mercurio Virgo, Libra cum Venere, Mars erat in Scorpio, Sagittarium Iuppiter obtinebat, in Capricorno Saturnus meabat. Sic factum est ut singuli eorum signorum domini esse dicantur in quibus, cum mundus nasceretur, fuisse creduntur. Sed duobus quidem luminibus singula tantum signa in quibus tunc fuerant adsignauit antiquitas, Cancrum lunae, soli Leonem.
Abbreviated transcription (Latin):
Atq: itauicissi uasa mutando & ꝑ singnlas influentis aquȩ
pastes singulos sibi ascendentiũ partiũ limitos ad notando
ubiia cõsummata om̃is ꝑ duode eĩ partes aqua ad primi ex or¬
dia ꝑ uenũ ẽ : sine dubio iã diuisas certisq sibi obseruationib
& indicus ad notatas duo de cĩcȩlipartes tantȩ cõpotesma¬
chinationii habuer̃. Qđ non nocte una sꝯduab: affectũ e.
q ome caelũ una nocte ñ uoluitur sed ꝑdie uestitur pars
eius media & me dictar reliqua ꝑ pocłe. Hec tameni
caelũ om̃e duarũ sibi pximarũ noctiũ diuint ius pectio
sed diuersorũ tẽ porum nocturna dim̃sio utrũq hemi¬
si pheriũ parib aquaȩ uicib ad notauit Eharibsar duo¬
decĩ parter signa appellari maluer: certaq: singulir
uo cabula. grã significationir adiecta sunit &qr
postremõsit pͥmũ tameni dicimaluerunt : ꝓdideruns

Expanded text:
Atque ita uicissim uasa mutando, et per singulas influentis aquae Atque ita uicissim uasa mutando, et per singulas influentis aquae partes singulos sibi ascendentium caeli partium limites adnotando, ubi, consummata iam omni per duodecim partes aqua, ad primi signi exordia peruentum est, sine dubio iam diuisas certisque sibi obseruationibus et indiciis adnotatas duodecim caeli partes tantae compotes machinationis habuerunt. Quod non nocte una, sed duabus effectum est, quia omne caelum una nocte non uoluitur, sed per diem uertitur pars eius media, et medietas reliqua per noctem. Nec tamen caelum omne duarum sibi proximarum noctium diuisit inspectio, sed diuersorum temporum nocturna dimensio utrumque hemisphaerium paribus aquae uicibus adnotauit. Et has ipsas duodecim partes signa appellari maluerunt, certaque singulis uocabula gratia significationis adiecta sunt; et quia postremum sit, primum tamen dici maluerint, prodiderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
postea nom̃ arictis addider̃. Huiꝰ incipiente oitu
statĩ subcͥecto uansuꝑ posite atq: fluxũ dederunit
Qđ ubi loco ẽpl&ũ .ẽ. mox eo sublato effusoq: alterũ
simile subie cerunt Certis signis obseruant᷑ ao
me morit̃ ad notatis int̃ei lo cistellas quĩ oue batur
cũ primũ uareẽt impl& um Intelligentes quod
eo tẽ pore qͦ totius aquȩ̨ duo decima ꝑars fluxit
pars cȩli duo decima coꝑscendit Abillo gꝰ loco¬
& oriri incipiente a quã in primã uas coep influere
usq: ad locũ qui oue batur. cũ idẽ pͥmũ uas imple¬
r& ur. duo de cimã partẽ cȩliid. ẽ. una signum
eẽ dixerunt Itẽ scđo uase impl&s aomox rotracto
illud simile oliꝰ effusũ parauor iterũ subdideruNt
notato similit̃ loco qui e mergebat Cũ scđmuas
eet impl&ũ & a fine pͥmisigni usq: ad locũ qui ad secu¬
dacaq: sinem oriebatur secundũ signũ uocatũ est

Expanded text:
postea nomen Arietis addiderunt. Huius incipiente ortu, postea nomen Arietis addiderunt. Huius incipiente ortu, statim subiecto uasi superpositae aquae fluxum dederunt. Quod ubi completum est, mox eo sublato effusoque, alterum simile subiecerunt, certis signis obseruanter ac memoriter adnotatis inter eius loci stellas qui oriebatur cum primum uas esset impletum, intelligentes quod, eo tempore quo totius aquae duodecima pars fluxit, pars caeli duodecima conscendit. Ab illo ergo loco quo oriri incipiente aqua in primum uas coepit influere usque ad locum qui oriebatur cum idem primum uas impleretur, duodecimam partem caeli, id est unum signum, esse dixerunt. Item secundo uase impleto ac mox retracto illud simile quod olim effusum parauerant iterum subdiderunt, notato similiter loco qui emergebat cum secundum uas esset impletum, et a fine primi signi usque ad locum qui ad secundae aquae finem oriebatur, secundum signum notatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
in noctis ipsius & secuti diei finẽ atq in id noctis secundȩ
quandiu eadẽ stella ad ortũ rursus rouertatur. Quȩ
ubi apparere uix cepit. mox aqua quȩ in fluebat a mota e
Cũ igitur obseruatȩ stellȩitus a creditus. inte grã signi fi¬
car& cȩliconuersionẽ mensurã sibi cȩlunaq uȩillo
fluxu susceptȩ quantitate posuerunt. Hac gͦ in partes
equas duo decĩ sub fida dimensione diuisa. Alia duo hui
ca pacitatis ꝑcurata sunt uasa ut singula tantũ singula
de illir duo de cĩ partib: ferrent Totaq rursus a qua
inuarsuũ pristinũ foramine prius clauso refura ẽ
Et de duob illis capacitatis minoris alterũ subie cerun
pleno alterũ iuxta expeditũ paratũq posuerurit
His p̃paratis : nocte alia in illaiã cȩliparte ꝑ ꝗ solẽ lunãq
⁊ quinq: uagar meare diuturna obseruatione didicerant.
quanq p todiacũ uocauer̃ ascensurũ obseruauer̃ syd.

Expanded text:
in noctis ipsius et secuti diei finem, atque in id noctis secundae in noctis ipsius et secuti diei finem, atque in id noctis secundae quamdiu eadem stella ad ortum rursus reuertitur. Quae ubi apparere uix coepit, mox aqua quae influebat amota est. Cum igitur obseruatae stellae itus ac reditus integram significaret caeli conuersionem, mensuram sibi caeli in aquae de illo fluxu susceptae quantitate posuerunt. Hac ergo in partes aequas duodecim sub fida dimensione diuisa, alia duo huius capacitatis procurata sunt uasa ut singula tantum singulas de illis duodecim partibus ferrent, totaque rursus aqua in uas suum pristinum, foramine prius clauso, refusa est; et de duobus illis capacitatis minoris alterum subiecerunt pleno, alterum iuxta expeditum paratumque posuerunt. His praeparatis, nocte alia, in illam iam caeli parte per quam solem lunamque et quinque uagas meare diuturna obseruatione didicerant quamque postea zodiacum uocauerunt, ascensurum obseruauerunt sidus, cui
Abbreviated transcription (Latin):
noc om̃s tam̃ in re parit̃ acredire sedalias alus
ad eundẽ locũ ꝑ uenire tom poub: : Rursũ ex
bis alias accedere retro agi alias uidoriq stardes
non nũ quã: Bostquã haeo dinquã int̃eas agruider
certus sibi partos decrouer in ipsocirco constituero
&siuisionib ad notare ut corta essenT locorũ
nomina inquib: eas morari uł de quib: exisse iatq uerur sus
eẽuenturas & sibi inuicẽ nunciarent et ad posteros nos¬
cenda transmitterent. Duob igitur uasis eneis p̃paratis
quoiũ alteri fundus erat in modũ deps sidrȩ foratus illud
Qđ erat in tegrũ uacuũ subia cerunt pleno aquȩ altero
supposito sed meatuante munito & quã lib& de infixis unã
ola rissimã stellã lucideq: nocabilẽ ouentẽ obseruauor
Quȩ ubi pͥmũ coepit emergere moxmiutione subducta.
ꝑmiserunt subiecto uasi aquã suꝑioris influere Eluxiq

Expanded text:
nec omnes tamen ire pariter ac redire, sed alias aliis nec omnes tamen ire pariter ac redire, sed alias aliis ad eundem locum peruenire temporibus, rursum ex his alias accedere, retro agi alias, uiderique stare nonnumquam; postquam haec, inquam, inter eas agi uiderunt, certas sibi partes decreuerunt in ipso circo constituere et diuisionibus adnotare, ut certa essent locorum nomina in quibus eas morari uel de quibus exisse ad quaeue rursus esse uenturas et sibi in uicem nuntiarent et ad posteros noscenda transmitterent. Duobus igitur uasis aeneis praeparatis, quorum alteri fundus erat in modum clepsydrae foratus, illud quod erat integrum uacuum subiecerunt, pleno aquae altero superposito, sed meatu ante munito, et quamlibet de infixis unam clarissimam stellam lucideque notabilem orientem obseruauerunt. Quae ubi primum coepit emergere, mox, munitione subducta, permiserunt subiecto uasi aquam superioris influere, fluxitque
Abbreviated transcription (Latin):
Inspectis ẽnĩ hodiaci notis quas monstrat in p̃sidium
fidĩ ad uocata dos criptio quis uero in qui& arcicȩ lesbis
duo de c̃ partes. aut inueñ aut fec̃ maxime cũnulla
oculis subiciant᷑ ex ordia singularũ : Huc igitur tam
necessariȩ interrogationihistoriarespondeat
factũ referons quo auoerib: & temptataẽ tam
difficilis & ẽffecta diuisio : Rgiptiorũ enĩraero maiores
quos constat primos om̃ium celũ scrutari & metiri
ausos postquã ꝑ p&uȩ apud sesereni ob seꝗͥo
celũ semꝑ sus poctu libero intuentes dep̃hender̃
uniũ sis ut stellis ł siderib: infixis cȩlosolascũ sole
& luna quinq: stellas uagari: nec has tam̃ ꝑ om̃s
cȩli partes passĩ acsine certa erroris suilegodis¬
currere : Nũ quã enĩ ad septẽ trionalẽ uertice
deiuare nũ quã ad australis pomiima de mergised
intra uni obliqui circulimitẽ om̃s habero discurs

Expanded text:
Inspectis enim zodiaci notis quas monstrat in praesidium Inspectis enim zodiaci notis quas monstrat in praesidium fidei aduocata descriptio, «quis uero,» inquiet, «circi caelestis duodecim partes aut inuenit aut fecit, maxime cum nulla oculis subiciantur exordia singularum?» Huic igitur tam necessariae interrogationi historia ipsa respondeat, factum referens quo a ueteribus et temptata est tam difficilis et effecta diuisio. Aegyptiorum enim retro maiores, quos constat primos omnium caelum scrutari et metiri ausos, postquam, perpetuae apud se serenitatis obsequio caelum semper suspectu libero intuentes, deprehenderunt, uniuersis uel stellis uel sideribus infixis caelo, solas cum sole et luna quinque stellas uagari, nec has tamen per omnes caeli partes passim ac sine certa erroris sui lege discurrere, numquam denique ad septentrionalem uerticem deuiare, numquam ad australis poli ima demergi, sed intra unius obliqui circi limitem omnes habere discursus,
Abbreviated transcription (Latin):
tq h&c ipsa descriptio eodẽ compendio nos do cobit
cur eandẽ todiacũ eademq siona sadie  teporo
pluros orbes intrase locantur sic̃ maxim ule quĩ
primus ẽ. & m̃inimus qui locũ ultimã tenaita de
medus qui sũmo ꝓpior ẽ inferorib maior qui uiciuior ẽ
ultimo breuior suꝑioub: hab&ur Et int̃ has septẽ speras
graduũ celeritatis suȩ singulis odo positionis assumpsit
Ldeo stellȩ quȩ ꝑspana longiora discurrit ãbitũ suũ
tempore ꝓ lixiori conficiunt quȩ ꝑ angusta breiugu:
Constitit enĩ nulla int̃ gas celer cȩteris tardiusue ꝓco¬
dere So cũ sit om̃ib: idẽ modus merandi tantã oi sdiuer¬
sitatẽ tempons solas paciorũ diuersitas facit Nãut
demedus nõ p̃t̃ nuntamꝰ ne eadẽ sope rop&e antur
qđ eadẽ signa saturnus annus xxx luna dieb: uigintu .iiii.
Hoc loco diligens rerũ discursor inuonieo qđ reqͥrat

Expanded text:
dicetur. Atque haec ipsa descriptio eodem compendio nos docebit dicetur. Atque haec ipsa descriptio eodem compendio nos docebit cur eundem zodiacum eademque signa aliae tempore plures orbes intra se locantur, sicut maximus est ille qui primus est et minimus qui locum ultimum tenet, ita de mediis qui summo propior est, inferioribus maior, qui uicinior est ultimo, breuior superioribus habetur. Et inter has igitur septem sphaeras, gradum celeritatis suae singulis ordo positionis adscripsit. Ideo stellae quae per spatia grandiora discurrunt, ambitum suum tempore prolixiore conficiunt, quae per angusta, breuiore. Constitit enim nullam inter eas celerius ceteris tardiusue procedere, sed, cum sit omnibus idem modus meandi, tantam eis diuersitatem temporis sola spatiorum diuersitas facit. Nam ut de mediis nunc praetermittamus, ne eadem saepe repetantur, quod eadem signa Saturnus annis triginta, luna diebus uiginti octo Hoc loco diligens rerum discussor inueniet quod requirat.
Abbreviated transcription (Latin):
locentur Et hodiacus ab .a. ꝑ oidinẽ adfixis notis quib:
adscribent᷑ litterȩ sequentes in partes xii diuidatur
sitq spaciũ qđ int̃ .a. & .b. clauditur aricti deputatũ :¬
A inter.b. &c. tauro qđ int̃ .c. &d. geminis : Cancro qđ seqͥtr
a reliquis pordineꝰ c&era. Eis cõnstratas iã desingulis
Zodaci notis ⁊ litteris singula deorsũ lineȩ poms circulos
Adultimũ usq ducuͣnt᷑ . ꝓ cul dubio ꝑorbes singulos duo¬
denas parcos diuid& transitus lincarũ Inquo¬
cũq igit᷑ lineo seusol in illo seu luna ł deuagis
que tume: discurrat cũ adspaciũ uenorit qđ
int̃ lineas clauditur ab .a .& .B. notis et litteris
defluentes mn ari& ẽ eẽ dic& ũr quia inillo consti¬
tuta spaciũ ari&is inhodiaco designatũ super
uertiaa sic̃ descripsimashabebit Similit̃ in qua¬
cũꝙ migra uerit partẽ insigno subquo fuerit ẽẽ

Expanded text:
locentur, et zodiacus ab A per ordinem adfixis notis, quibus locentur, et zodiacus ab A per ordinem adfixis notis, quibus adscribentur litterae sequentes, in partes duodecim diuidatur, sitque spatium quod inter A et B clauditur Arieti deputatum, quod inter B et C Tauro, quod inter C et D Geminis, Cancro quod sequitur, et reliquis per ordinem cetera. His constitutis, iam de singulis zodiaci notis et litteris singulae deorsum lineae per omnes circulos ad ultimum usque ducantur: procul dubio per orbes singulos duodenas partes diuidet transitus linearum. In quocumque igitur circulo seu sol in illo seu luna uel de uagis quaecumque discurrat, cum ad spatium uenerit quod inter lineas clauditur ab A et B notis et litteris defluentes, in Ariete esse dicetur, quia illic constituta spatium Arietis in zodiaco designatum super uerticem, sicut descripsimus, habebit. Similiter in quamcumque migrauerit partem, in signo sub quo fuerit esse
Abbreviated transcription (Latin):
&a sesingulȩ recossoruNł nc̃ quorendum .ẽ. cũ todia
unussit & his constet cȩlo siderib: infiais quẽ ad modũ
inferiorũ spherarũ stellȩ insignis hodiaci meare dicant᷑
nec longũ ẽ. in uenire rationẽ quȩ in ipso uostibulo ex¬
cubat questionis : Uerũ enĩẽ noq solẽ lunaueneq de
uagis ullã ita insignis todiaci ferri ut eoiũ siderib mis¬
ceantur sꝯin illo signo eẽ una quoq: ꝑ hb&ur qđ habuerit
suꝑ uerticõ in eaq illi subiecta ÷ circuli siuregionu
regione discurronis q singularũ spherarũ circulos
induo de cĩ partos aeq: ut todiacũ ratio duusit Et quo
in eã partẽ circuli sui uenerit quȩ sub parte t odiaci
.ẽ. ari& ĩ deputata in ipsũ ariotẽ uonisse conceditur
Similisq: obseruatio in singulas partes migrantib:
stellis ten& ur lt qr facileor ad inte llectũ ꝑ oculos uia
id qđ sermo des cripsit uisus ad signa : En enĩ todiac̃
circulus cuiads criptũ .ẽ .A intra hunc septẽ alii oibes

Expanded text:
a se singulae recesserunt, nunc quaerendum est, cum zodiacus unus sit et is constet caelo sideribus infixis, quemadmodum inferiorum sphaerarum stellae in signis zodiaci meare dicantur. Nec longum est inuenire rationem quae in ipso uestibulo excubat quaestionis. Verum est enim neque solem lunamue neque de uagis ullam ita in signis zodiaci ferri ut eorum sideribus misceantur, sed in illo signo esse unaquaeque perhibetur quod habuerit super uerticem, in ea quae illi subiecta est circuli sui regione discurrens, quia singularum sphaerarum circulos in duodecim partes aeque ut zodiacum ratio diuisit, et quae in eam partem circuli sui uenerit quae sub parte zodiaci est Arieti deputata, in ipsum Arietem uenisse conceditur, similisque obseruatio in singulas partes migrantibus stellis tenetur. Et quia facilior ad intellectum per oculos uia est, id quod sermo descripsit uisus adsignet. Esto enim zodiacus circulus, cui adscriptum est A. Intra hunc septem alii orbes
Abbreviated transcription (Latin):
uere que signauit nec dũ mundini uicesimã par tẽ e̾e c̃uersam
Scipionis qͦsdiximꝰ annos fuisse quingentoss etu aginta tres qͥsqͥs
iridigitismit tic nuerui& . Tuuꝰ enitere isic ab&o nꝰeẽ te mortalẽ sxorpꝰ neceniturs¬

Expanded text:
uereque signauit necdum mundani anni uicesimam partem esse conuersamuereque signauit necdum mundani anni uicesimam partem esse conuersamScipionis, quos diximus annos fuisse quingentos septuaginta tres, quisquis in digitos mittit inueniet. «Tu uero enitere et sic habeto non esse te mortalem, sed corpus