comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ itio huiꝰ tanti opis effectu q ingenio suo diceret onerosi
Soerates Timeo & Cricie & hermoerati delegandu puta¬
uit. atq illi munis inuictu receꝑunt. Ex quo apparet
in hoc libro pͥncipaliter illud agi. contem plationẽq ansti
tui non positionem. s. naturalis illius iustitie atq equita¬
tis que scrpta instituendis legib describendisq formulis
tribuit ex genuina moderatione substantia. Perindeq
ut Socrates cu de iustitia disereret qua hoĩes utuntur
induxit esfĩgiem ciuilis rei.p. Ita Timeus locrensis ex
pothagore magisterio astronomieq discipline ꝑfecte
pitus eam nistitiam qua diuinu genus adusu se unt̃
in mundi huiꝰ sensibilis. s. ueluti quada coĩ urbe ac re.p.
uoluit in quiri.
Nunc ordinationes libri & species reuelande sunt.
Queritur primo De genitura mũdi. Secũdo de ortu

Expanded text:
gatio, huius tanti operis effectum quod ingenio suo diceret onerosum gatio, huius tanti operis effectum quod ingenio suo diceret onerosum Socrates, Timaeo et Critiae et Hermocrati delegandum putauit atque illi munus iniunctum receperunt. Ex quo apparet in hoc libro principaliter illud agi: contemplationem considerationemque institui non positiuae sed naturalis illius iustitiae atque aequitatis, quae inscripta instituendis legibus describendisque formulis tribuit ex genuina moderatione substantiam, perindeque ut Socrates, cum de iustitia dissereret qua homines utuntur, induxit effigiem ciuilis rei publicae, ita Timaeus Locrensis ex Pythagorae magisterio, astronomiae quoque disciplinae perfecte peritus, eam iustitiam qua diuinum genus aduersum se utitur in mundi huius sensilis ueluti quadam communi urbe ac re publica uoluit inquiri. Nunc ordinationes libri et species reuelanda est. I. Quaeritur primo de genitura mundi. II. Dehinc de ortu
Abbreviated transcription (Latin):
ppositum ordinationẽq libri declaranda esse duxi. Nam
cum pͥdic Scerates decem libris omnib cde reb disputassẽt
ad quẽ tractatũ non ex pͥncipali causa s ex ꝯsequenti de¬
scenderat. Si quidẽ cu de ustitia queri ceptu fuisset qua
diffinierat Trasimachus orator ea essẽ que hiuic ꝓdesset
qui płimu posset. Soerates ꝯtra dociussẽt ymo ea potur
que his ꝓclessẽt qui minimu possent ut illustriore utẽt
exemplo si cam non ĩ unius hominis ingenio s in urbis
Uit urbis que instis morib institutisq regeret co conue¬
nenti legib felicitate frueret᷑. ꝯtra que si quando dege¬
nerasset ab institutis ꝗͣ impspera esset ei ciuuitati qͥqͦ ex¬
tiabilis imitatio moꝵ futura. Igit᷑ cum in illis libris que¬
sita atq inuenta uideret᷑ esse iustitia que u̾saret᷑ in rebus
humanis supessẽt aute̾ ut naturalis equitatis fieret inuesti¬

Expanded text:
propositum et ordinationem libri declaranda esse duxi. Nam propositum et ordinationem libri declaranda esse duxi. Nam cum pridie Socrates decem libris omnibus de re publica disputasset, ad quem tractatum non ex principali causa sed ex consequenti descenderat — siquidem cum de iustitia quaeri coeptum fuisset quam definierat Thrasymachus orator eam esse quae huic prodesset qui plurimum posset, Socrates contra docuisset immo eam potius quae his prodesset qui minimum possent —, ut illustriore uteretur exemplo, si eam non in unius hominis ingenio sed in urbis xit urbis quae iustis moribus institutisque regeretur et conuenienti legibus felicitate frueretur contraque, si quando degenerasset ab institutis, quam improspera esset ei ciuitati quamque exitiabilis mutatio morum futura. Igitur cum in illis libris quaesita atque inuenta uideretur esse iustitia quae uersaretur in rebus humanis, superesset autem ut naturalis aequitatis fieret inuesti
Abbreviated transcription (Latin):
restrictione large beatitudinis fusionem ĩ ꝯmutabile penes
se retinuerunt. Itaq quia uibentib uobis mos erat geren¬
dus licet ea que uidebant᷑ potiora essent ꝗͣ sustine̾ medio¬
cre ingeniũ ualeret sola transsatione ꝯtentus non fui. ra¬
tus obscuri minimeq illustris exempli simulachru sine in¬
terp̾tatione translatu in eiusde aut etiã maioris obscuri¬
tatis uitio futuꝵ. Et ea que mͥ misa sunt in aliqua difficul¬
tate sic int̾pretatus sum ut ea sola explanarem que ĩ co¬
gnitaꝵ artiu disciplinaꝵq ignoratione tegerent᷑. Erat
eĩm arrogantis & uelut ingeniis legentui diffidentio
ca que coĩ oĩi intelligẽtie paterent᷑ suꝑstitiosa inter̃o¬
gatione frustra retexere. Deniq de pͥncipio libr quo sim¬
plex narratio ꝯtinebat᷑ reꝵ antegestaꝵ & historie ueteꝵ
recensitio nihil dixi. Ratione tam̃ totiꝰ oꝑis & scriptõis

Expanded text:
restrictione largae beatitudinis fusionem incommunicabilem penes restrictione largae beatitudinis fusionem incommunicabilem penes se retinuerunt. Itaque quia iubentibus uobis mos erat gerendus, licet ea quae iubebantur potiora essent quam sustinere mediocre ingenium ualeret, sola translatione contentus non fui, ratus obscuri minimeque illustris exempli simulacrum, sine interpretatione translatum, in eiusdem aut etiam maioris obscuritatis uitio futurum, et ea quae mihi uisa sunt in aliqua difficultate sic interpretatus sum ut ea sola explanarem quae incognitarum artium disciplinarumque ignoratione tegerentur; erat enim arrogantis et uelut ingeniis legentium diffidentis ea quae communi omnium intellegentiae paterent superstitiosa interrogatione frustra retexere. Denique de principio libri quo simplex narratio continebatur rerum ante gestarum et historiae ueteris recensitio nihil dixi, rationem tamen totius operis et scriptoris
Abbreviated transcription (Latin):
de solidis corporib. de ĩcorporatione aĩe uiuificantis sensi¬
bilem mundũ. de motu eius & agitatione perpetua. de
stellaꝵ discursib ratis & errantib cunctis ceteraꝵ di¬
sciplinaꝵ artificialib remediis oecurrendũ erat arithine¬
tricis astronomicis geometricis musicis quo singule res
domesticis & ꝯsanguneis rationib explicarent᷑. Ideoq
his qui in artificialiu usu non fuerant tanꝗͣ alienigenũ
ẜmonem ignorantib minime probabat᷑. Porro aliis
qui unam aliquam ex disciplims ꝑceꝑant id solu quod
sciebant recognoscentib ꝓbabat᷑ cetera ignoratiois obscu¬
re latebant. Ex quo apparet hoc opus illis ꝓpemodu ela
boratũ esse ac iuderi qui in oĩum fuerant istiusmoi̾ scĩaꝵ
usu atq excitatione uersati. Quos cu oporteret tanta
sciẽ claritudĩe coĩcare cu cetens infelicis muidie derestabili

Expanded text:
de solidis corporibus, de incorporatione animae uiuificantis senside solidis corporibus, de incorporatione animae uiuificantis sensibilem mundum, de motu eius et agitatione perpetua, de stellarum discursibus ratis et errantibus. Cunctis certarum disciplinarum artificialibus remediis occurrendum erat, arithmeticis astronomicis geometricis musicis, quo singulae res domesticis et consanguineis rationibus explicarentur ideoque his qui in artificialium usu non fuerant tamquam alienigenum sermonem ignorantibus minime probabantur, porro aliis qui unam aliquam ex disciplinis perceperant id solum quod sciebant recognoscentibus probabatur, cetera ignorationis obscuro latebant. Ex quo apparet hoc opus illis propemodum solis elaboratum esse ac uideri qui in omnium fuerant huius modi scientiarum usu atque exercitatione uersati; quos cum oporteret tantam scientiae claritudinem communicare cum ceteris, infelicis inuidiae detestabili
Abbreviated transcription (Latin):
IMAEUS PLATONIS ET
a ueterib difficilis habitus atq
existimatus est. ad intelligendũ.
non ex imbecillitate sermonie
obscaritate nata. quid enim illo
uiro promptius: s quia legen
non habebant stili gn̾e sic institu
tractatum uenerat ostenderet᷑. Illa eĩm demu certa est
probatio que congruis accõmodatisq rationib questioẽs
reuellat. Ut si de motu stellaꝵ oriat᷑ aliqua cuntatio ex
ea disciplma que astronomia dicit᷑ demanet assertio. Si
de sideꝵ uanetate & de eo qui ex diu̾sis uocib sonisq
nascit᷑ concentu tractatus habeat᷑. Musice remediis cunta¬
nio sopiat᷑. Et pro his teneat᷑ id institutũ quod aꝑitissi¬
mis medicis usq quaq obẜuan solet cum pro natura
uulneꝵ auxilia medicam̃toꝵ adhibent in medendo.
In hoc porro libro cum de statu agat᷑ uniu̾se rei oũmq
eoꝵ que mũdus complectit᷑ causa & ratio p̾stetur neces¬
se fuit multas & uarias existere q̃ones de planis figunis.

Expanded text:
imaeus Platonis et a ueteribus difficilis habitus atque existimatus est ad intellegendum, non ex imbecillitate sermonis obscuritate nata — quid enim illo uiro promptius? —, sed quia legentnon habebant stili genere sic institbus id quod in tractatum uenerat ostenderetur. Illa enim demum certa est probatio, quae congruis accommodatisque rationibus quaestiones reuelat, ut, si de motu stellarum oriatur aliqua cunctatio, ex ea disciplina quae astronomia dicitur demanet assertio; si de fidium uarietate et de eo qui ex diuersis uocibus sonisque nascitur concentu tractatus habeatur, musicae remediis cunctatio sopiatur, et prorsus teneatur id institutum quod a peritissimis medicis usque quaque obseruari solet, cum pro natura uulnerum auxilia medicamentorum adhibent in medendo. In hoc porro libro cum de statu agatur uniuersae rei omniumque eorum quae mundus complectitur causa et ratio praestetur, necesse fuit multas et uarias existere quaestiones: de planis figuris,
Abbreviated transcription (Latin):
totuis ꝑfecti Quadrati momẽtoꝵ sex. bis eĩm tria hec
sunt sex. Ultimi uõ quadrati & distantis pͥmo sit demũ
latus unũ mom̃toꝵ quattuor. aliud latus mom̃toꝵ sex.
hoc supputatu facit aream integri quadrati. momẽtoꝵ¬
que ẽ in .xii. & ita adheret ut impulsa extimis quadra¬
tis ꝯtinua cura uideat᷑ cognata ẽ extimis. si quidem qua
dimidietatis & duplicatione sociant᷑. & fit extimoꝵ limi¬
tum & medietatis una eademq condicio. Quid ꝙ me¬
dictas de extimis nascit᷑ : siue ei sũmu limitis minore
sũma cu imi limitis maiore sũma suie ip̃ius imi limitis¬

Expanded text:
totius perfecti quadrati momentorum sex, bis enim tria sex totius perfecti quadrati momentorum sex, bis enim tria sex sunt. Vltimi uero quadrati et distantis primo sit demum latus unum momentorum quattuor, aliud latus momentorum sex; hoc supputatum facit aream integri quadrati momentoquae est in duodecim et ita adhaeret ut impulsa extima quadrata continuatura uideatur, cognata est extimis, siquidem quota dimidietatis et dupli ratione sociantur et fit extimorum limitum et medietatis una eademque condicio. Quid quod medietas de extimis nascitur? Siue enim summi limitis minorem summam cum imi limitis maiore summa multipli
Abbreviated transcription (Latin):
guras que longitudĩem mõ & latitudĩem. nullam nõ
ꝑfunditatem habent exponit. quib ait una suffic̾e̾ me¬
dictatẽ. quippe duo distantia una media interiectione
ꝯtinuari habente aliqnã inter duo illa distantia cogna¬
tionẽ sic dicens. Cum eĩ ex trib uł nmeris uł molib
uł potentiis medietas imo quadrat ꝑinde ut sũmitas¬
medio rursuq ut imum medio sic medietas sũmo
medietatis ꝯdicionem atq ad eiusdem parilitatem re¬
dactis medietas quoq extimoꝵ uicem suscipit fit
opinor ut tota materia una &e cadem rõne sccietur.
coq pacto eadẽ sibi erunt uniu̾sa mẽbra. Quippe quoꝵ¬
fit una condicio unis porro effectis mẽbris unu erit
atq idem totum. Utitur ꝓbatione arichietrica. Sit
ergo descripta trigemina figura que ostendat quatenꝰ
Quadrati quod pͥnape
loco descriptu est sit unu
latus in momentis duobus.
hoc supputatu facit aream

Expanded text:
guras, quae longitudinem modo et latitudinem, nullam uero guras, quae longitudinem modo et latitudinem, nullam uero profunditatem habent, exponit. Quibus ait unam sufficere medietatem, quippe duo distantia una media interiectione continuari habente aliquam inter duo illa distantia cognationem, sic dicens: «Cum enim ex tribus uel numeris uel molibus uel potentiis medietas imo perinde qumedio, rursumque ut imum medio, sic medietas summo,medietatis condicionem atque ad eiusdem parilitatem redactis cum medietas quoque extimorum uicem suscipit, fit, opinor, ut tota materia una et eadem ratione societur eoque pacto eadem sibi erunt uniuersa mesit una condicio; unis porro effectis membris unum erit atque idem totum». Vtitur probatione arithmetica. Sit ergo descripta trigemina figura quae ostendat quatenuQuadrati quod principe loco descriptum est sit unum latus in momentis uerbi cahoc supputatum facit aream
Abbreviated transcription (Latin):
neris humani. Nono cause cur hoĩm pleriq sũt sapiẽtes.
alii insipientes. Decimo de uisu. Undecimo de imaginib.¬
cimo de tempore. Quintodecimo de pͥmis materiis siluestribꝰ.
ce ꝓpessionib eaꝵ. Sextodecimo de duersis humoribus
corpoꝵ & flegmate. Xuiiͦ. de sensib odorationis & gu¬
status. Xuiiiͦ. de coloꝵ uarietate & ꝯu̾sione ex alio in
alud que cõlorib similia sunt. Xuniiͦ. de pͥncipali ui¬
talis substantie. Xxͦ. de anima & ꝑtib euis & locis. XXIͦ.
de membris corporis & artub. XXIiͦ. de nationib diuer̃¬
saꝵꝵ gentiu XXIIiͦ. de egritudinẽ corporis. XXiiiiͦ. de
egritudine aĩc. XXUͦ. de medella ntriꝰq materie. XXUͦ.
de uniu̾so mũdo & omnib que mũdus complectit᷑. o
XXUIIͦ. de intelligibili deo. Quoꝵ oium sigillati
scdm ordinem libri expositio fiet.
corpora sunt solida que ex trib ꝯstant. longitudiẽ.
latitudine. crassitudine. pͥus epipedas hoc est planas fi¬

Expanded text:
ur homines plerique sint sapientes, alii insipientes. X. De uisu. XI. De imaginibXIV. De tempore. XV. De primis materiis siluestribus et perpessionibus earum. XVI. De diuersis humoribus corporum et phlegmate. XVII. De sensibus odorationis et gustatus. XVIII. De colorum uarietate et conuersione ex alio in alium quaeque coloribus similia sunt. XIX. De principali uitalis substantiae. XX. De anima et partibus eius et locis. XXI. De corporis membris et artubus. XXII. De nationibus diuersarum gentium. XXIII. De aegritudine corporis. XXIV. De aegritudine animae. XXV. De medela utriusque materiae. XXVI. De uniuerso mundo et omnibus quae mundus complectitur. XXVII. De intellegibili deo. Quorum omnium singillatim secundum ordinem libri expositio fiet. corpora sunt solida quae ex tribus constant, longitudine latitudine crassitudine —, prius epipedas, hoc est planas fi
Abbreviated transcription (Latin):
pararellogramu nuixta id quod suꝑest .T e. pararello¬
gramu. Inuentu ẽ ergo unñ mediu. idest. a .r. para¬
rellogramũ. inter duo similia pararellograma. qđ fieri
debiit. Nihilomimis etiã in triangularib formis me¬
dietatis insertio considerat᷑ in hunismodi forma.
Propositum est probare quemadmodũ
trianguloꝵ similiu unũ mediu compe¬
tens inueniat᷑. Sint duo similia trian¬
u.b. e.a. equis angulis. uno qui est sub. a .b. s. altero qui
tus iuxta.b.a. latus. dico hoꝵ duu similiu trianguloꝵ
unũ mediu ꝯpetens inueniri. Sit eĩ concessum direc¬
tum esse a.b. latus. b.e. lateri. erit etiã.s.b. latus diree¬
tu b. a. lateri & ꝯiungat ducta linea in directũ latus

Expanded text:
d quod subter est ΓΘ parallelogrammum. Inuentum est ergo unum medium, id est ΔΖ parallelogrammum, inter duo similia parallelogramma, quod fieri debuit. IMG 2 Nihilo minus etiam in triangularibus formis medietatis insertio consideratur in huius modi forma. Propositum est probare quem ad modum duum triangulorum similium unum medium competens inueniatur. Sint duo similia trianerum ΔΒΕΔ aequis angulis, uno qui est sub ΑΒΓ, altero qui atus iuxta ΒΔ latus. Dico horum duum similium triangulorum unum medium competens inueniri. Sit enim concessum directum esse ΑΒ latus ΒΕ lateri, erit etiam ΓΒ latus directum ΒΔ lateri, et coniungat ducta linea in directum latus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte p̾cellit᷑ a.xii. limite. Rursum medietas altera.s.
sex epitrito potiora sunt. Epitritu autẽ dicunt ĩterual
lum quotiens nũo ad nuͣm comꝑato maior minorem
totum in se ꝯtinet & eius tertia portionẽ. Eque . xii.

Expanded text:
praeceditur a duodecim limite. Rursum nouem medietas altera praeceditur a duodecim limite. Rursum nouem medietas altera sex lum, quotiens numero ad numerum comparato maior minorem totum in se continet et eius tertiam portionem. Aeque duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
die sunt acutiores quidẽ pͥmo limite graniores autez
ultimo atq ita ꝑ accentu ad acuminis postremi
scciu puenit᷑ qua perrat digitoꝵ & pectinis pulsus.
Sic deus aĩam mũdi modulans inducit᷑ sex illa in¬
t̾ualla duplicis & triplicis qͣntitatis singula binis me¬
dietatib stipans. ut una ex duab medietas potior sit
minore limite tertia eius ꝑte. maiore autẽ limite
inferior eadẽ tertia ꝑte maioris limitis. Describen¬
da est itaq figura similis ei que panlo supuis descͥ¬
ta est. solis ab ea nĩus distans ita ut maiores nũi
contineant᷑. quoꝵ in t̾ualla binaꝵ medietatum
capiant interiectionem.
numeri. altera nouenarii. Ergo
UIII. nũs adu̾sum .ui. limĩtemr
comꝑatur. p̾cedit ẽĩ tertia eiꝰdẽ
senarii limitis portione.i. duob.
ip̃e autẽ p̾cellitur tertia portione
a.xii. limite .i. quatuor. Sic una
medietas .uiii. nuͣs quota parte p̾cellit.ui. limite. tota

Expanded text:
diae sunt acutiores quidem primo limite, grauiores autem diae sunt acutiores quidem primo limite, grauiores autem ultimo, atque ita per accentum ad acuminis postremi sonum peruenitur, qua pererrat digitorum et pectinis pulsus, sic deus animam mundi modulans inducitur sex illa interualla duplicis et triplicis quantitatis singula binis medietatibus stipans, ita ut una ex duabus medietas potior sit minore limite tertia eius parte, maiore autem limite inferior eadem tertia parte maioris limitis. Describenda est itaque figura similis eius quae paulo superius exscripta est, solis ab ea numeris distans ita ut maiores numeri contineantur quorum interualla binarum medietatum capiant interiectionem. numeri, altera nouenarii. Ergo octo numerus aduersum sex limitem comparatus praecedit eum tertia eiusdem senarii limitis portione, id est duobus, ipse autem praeceditur tertia portione duodecim limitis, id est quattuor. Sic una medietas octo numeri quota parte praecedit senarium limitem, tota
Abbreviated transcription (Latin):
pria na recedentib sola inconcusso uire est atq in statu suo
pseuerat. semꝑ eadem. semꝑ ĩmutabilis. & singularitas
semꝑ.quẽad modũ diuina omĩa que nulla tẽporis ꝓ gres¬
sione mutant᷑. suntq semꝑ impatibili felicitate. Demde
ꝑsequit᷑ plato. dicens. Quib ita diusis ꝯsequentex
complebat ĩterualla duplicis & trplicis qͣntitatis ex um¬
u̾sitate ꝑtes secans etia nuc. & ex his int̾ualloꝵ spacia
complens quo singula int̾ualla binis medietatib fulci¬
rentur. Medietatem porro altera quota ꝑte limitis ex¬
timi p̾cellebat unũ extimu limitẽ tota p̾cellebat᷑ ab alio
extimo limite. Altera pari sũma & equali ad nuͣm
mõ precellebat & p̾cellebat᷑ ab extimis. Ut armonici
modulantes organe inter duos extimaꝵ fidiu limites
grauissime hypates & acutissime. Nethes alias int̾nec¬
tunt medias dispari strepitu tinnituq cordas que me¬

Expanded text:
pria natura recedentibus, sola inconcusso iure est atque in statu suo pria natura recedentibus, sola inconcusso iure est atque in statu suo perseuerat semper eadem, semper immutabilis et singularitas semper, quem ad modum diuina omnia quae nulla temporis progressione mutantur suntque semper impetibili felicitate. DEs quam prima maior. Quibus ita diuisis consequenter complebat interualla duplicis et triplicis quantitatis ex uiuersitate partes secans etiamnunc et ex his interuallorum spatia complens, quo singula interualla binis medietatibus fulcirentur. Medietatum porro altera quota parte limitis extimi praecellebat unum extimum limitem, tota praecellebatur ab alio extimo limite, altera pari summa et aequali ad numerum modo praecellebat et praecellebatur ab extimis». Vt harmonici modulantes organa inter duos extimarum fidium limites, grauissimae hypates et acutissimae netes, alias internectunt medias dispari strepitu tinnituque chordas, quae me
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad ꝑfectu corpis plixitatis latitudinis profunditatis q
interuallis. ꝓptereaq ta subtilia q̃ solida penetret mũdi sensls¬
corpora. Nunc prestanda est ratio forme istius mangulans
in qua sunt limites quatuor & tria interualla duplicis
& triplicis qͣntitatis. Nullam dico esse aptiorẽ figura qͣ
eam ĩ qua singnlaritas cacumini suꝑimpoĩta sumitatem
atq arcem obtinẽ considerat᷑. ut ꝑ eam uelut emissacu¬
lum tanꝗ̃ quodã sinu fontis ꝑennis ꝓuide intelligentie
qͣi quida largus amnis efflueret. Ip̃aq singularitas mẽs
siue intelligentia uł ip̃e deus opifex intelligat᷑ esse. Cum
es sit origo numeroꝵ omnibq ex se sub̾a sũbmĩstret. ratio¬
nesq eoꝵꝰ tam simplices ꝗͣ multiplicatas ip̃a contineat cete¬
ris numeris ĩcrementis ĩmunitionibq mutatis atq ex pro¬

Expanded text:
usque ad perfectum corpus prolixitatis latitudinis profunditatisque usque ad perfectum corpus prolixitatis latitudinis profunditatisque interuallis proptereaque tam subtilia quam solida penetret mundi sensicorpora. Nunc praestanda est ratio formae istius triangularis, in qua sunt limites septem et sex interualla duplicis et triplicis quantitatis. Nullam dico esse aptiorem figuram quam est haec in qua singularitas cacumini superimposita summitatem atque arcem obtinere consideratur, ut per eam uelut emissaculum quoddam tamquam e sinu fontis perennis prouidae intellegentiae quasi quidam largus amnis efflueret, ipsaque singularitas mens siue intellegentia uel ipse deus opifex intellegatur esse. Cum enim sit origo numerorum omnibusque ex se substantiam subministret, rationesque eorum tam simplices quam multiplicatas ipsa contineat, ceteris numeris incrementis imminutionibusque mutatis atque ex pro
Abbreviated transcription (Latin):
duob. ht̃ sextam ĩ uno. qui simul atq ĩ unu collecti com¬
plent eunde. Deniq qui ab eo quadratus nascit᷑.i. xxxui.
parib nuis: hoc est uno. trib. ꝗnq. septe. & ex aliis parib
tura cognomiat᷑. quia ꝯtine̾t .iiiiʳ quidẽ limites in duplia la¬
tere. hoc est unũ duo. quatuor. octo. Quatuor uõ alios in
singularitas par atq impar habeat᷑. Iure igit̾ septe quide
limites ꝯstituunt᷑. terna uõ̾ ꝑ utrũq latus interualla cernũt᷑
nam singularitas mitiu est nũoꝵ paris & imparis. ꝓpt̾ea
par & impar habet᷑. & omnes in se formas nũoꝵ credit᷑ con¬
tinere. Epipedam triangularẽ cubum. que lingli psequi lon¬
gum ẽ. Sufficiet igit᷑ demõstrasse rõnem nascentis anime.
que ĩcorporatiomi erat destinataꝙ orsa asingularitate ĩdiui¬
dua atq ĩcorporea regradati ꝑ linea & suꝑficiem ĩcrenerit

Expanded text:
duobus, habet sextam in uno, quae simul atque in unum collecta comduobus, habet sextam in uno, quae simul atque in unum collecta complent eundem. Denique qui ab eo quadratus nascitur, id est tparibus numeris, hoc est uno tribus quinque septem, et ex aliis paribustura cognominatur, quia continet quattuor quidem limites in duplici latere, hoc est unum duos quattuor octo, quattuor uero alios in singularitas par atque impar habetur. Iure igitur septem quidem limites constituuntur, terna uero per utrumque latus interualla cernuntur, nam singularitas initium est numerorum paris et imparis, proptereaque par et impar habetur et omnes in se formas numerorum creditur continere, epipedam triangularem cubum. Quae singula persequi longum est; sufficiat igitur demonstrasse rationem nascentis animae, quae incorporationi erat destinata, quod orsa a singularitate indiuidua atque incorporea re gradatim per lineam et superficiem increuerit
Abbreviated transcription (Latin):
stat᷑. Interualloꝵ uõ ternoꝵ hanc dicunt esse rationem
Rursus eĩm tria nũs alio quoda gn̾e habet᷑ optimus.
pͥmus eĩm & ante omnes ꝑfectus est. habens in itiu. finẽ.
medietatẽ. quib crescũt corpora. & iuxta que corporea
incrementa ꝓgrediunt᷑. quippe cu ĩteruallu unu linea
faciat. duo suꝑficiem. tria corpus dimensu atq dunduũ
quo nihil ẽ ꝑfectuis. tria eĩ hec in t̾ualla corpus absoluunt.
longitudo. batitudo. soliditas. Certe tria pͥmitus dicta sut
oĩa. quod de duob dici non potest. Utrũq eĩm dicit
de duob. hec igit terna ĩternalla ĩ utroq latere descriptiois
sita sex ĩterualla ꝯficiunt. & senaruis nũs plemis & ꝑfect.
merito habet᷑. quiꝑpe qui sit equalis his ꝑtib ex quib ipse
cõstat. ht̃ ei dimidietatẽ in trib. ht̃ tertia portionem in

Expanded text:
statur, interuallorum uero ternorum hanc dicunt esse rationem: statur, interuallorum uero ternorum hanc dicunt esse rationem: rursus enim tria numerus alio quodam genere habetur optimus. Primus enim et ante omnes perfectus est habens initium finem medietatem quibus crescunt corpora et iuxta quae corporea incrementa progrediuntur, quippe cum interuallum unum lineam faciat, duo superficiem, tria corpus indiuisum atque indiuiduum, quo nihil est perfectius; tria enim haec interualla corpus absoluunt, longitudo latitudo soliditas. Certe tria primitus dicta sunt omnia, quod de duobus dici non potest; utrumque enim dicitur de duobus. Haec igitur terna interualla in utroque latere descriptionis sita sex interualla conficiunt. Et senarius numerus plenus et perfectus merito habetur, quippe qui sit aequalis his partibus ex quibus ipse constat; habet enim dimidietatem in tribus, habet tertiam portionem in
Abbreviated transcription (Latin):
oĩi qui sunt ĩ capite septẽ meatus ceuloꝵ. aurui. natui.
atq oris. Uitalia quoq paris nũi. lingua. pulmo. cor.
lien. epar. duo renes. Uocalius quoq litteraꝵ idem
nũs ex quib cõsonantui ꝯfragositas leuigatur. Lune
quoq crescentis & senescentis multiformis illa tranffigu¬
ratio in eodẽ nũo notat᷑. si quidẽ de obscura crescente
lumine fit bicornis: dehinc sectilis: dehine dimidiato maior
dehinc plena. retrorsuq maior dimidiato. sectilis. bicornis.
Quid ꝙ ĩ mundo septẽ sunt planete distantes a se
musico modulamĩẽ: sicut ip̃e testat᷑. cu dixit deũ sexies
scidisse diu̾se nature circulu. septemq orbes ĩ ꝑtes esse fa¬
bricatu. qui ꝯtrariis motib agitationibq uertant᷑ uxta
dupli & tripli spatia. in quib sole & luna & ceteros er¬
raticos ignes collocat & limitu quidẽ septe sic ratio pre¬

Expanded text:
omnium qui sunt in capite septem meatus, oculorum aurium narium omnium qui sunt in capite septem meatus, oculorum aurium narium atque oris. Vitalia quoque paris numeri, lingua pulmo cor lien hepar duo renes. Vocalium quoque litterarum numerus idem ex quibus consonantium confragositas leuigatur. Lunae quoque crescentis et senescentis multiformis illa transfiguratio in eodem numero notatur, siquidem de obscura crescente lumine fit bicornis, dehinc sectilis, dehinc dimidiato maior, dehinc plena, retrorsumque maior, dimidiato sectilis bicornis. Quid quod in mundo septem sunt planetes distantes a se musico modulamine, sicut ipse testatur, cum dicit deum «sexies scidisse» diuersae naturae circulum «septemque orbes impares» esse fabricatum, qui contrariis motibus agitationibusque uertantur iuxta «dupli et tripli» spatia, in quibus solem et lunam et ceteros erraticos ignes collocat. Et limitum quidem septem sic ratio prae
Abbreviated transcription (Latin):
parit quẽ qͣ ꝓptereaq minerua ẽ a ueterib cognoĩatꝰ
Item ut illa sine matre perpetuoq uirgo. Natũralis uõ
atq optimꝰ habet᷑ idcirco quia multa eoꝵ que nature
lege ꝓuei̾unt uixta hune nuͣm fieri notant Principio
septimani partus ante ceteros legittimi sunt in generis
humani ferib. deinde ꝙ post ptum septimo mose dentes
agunt᷑ septimo deinceps anno mutant᷑. Isde quoq scda
ebdomadas pubertatẽ affert uttiq sexui. gignendiq &
pariendi maturitatẽ. Tertia uo̾ ebdomada ostendit se flos
& lanugo cirra genas. Q uarta uõ ebdomada delini¬
unt᷑ ĩcrementa stature. Quinta plenã uiuenilis etatis
affert ꝑfectionẽ. In egritudinib quoq uix eũde nũm
notas fieri usus expientiaq docuit. & hippoerates cu sepe
alias in plerisq libris suis tum etiã in his euidenter quos
de ebdomadib instituit. Pinumerant᷑ quoq sensuum

Expanded text:
parit quemquam proptereaque Minerua est a ueteribus cognominatus, parit quemquam proptereaque Minerua est a ueteribus cognominatus, item ut illa sine matre perpetuoque uirgo. Naturalis uero atque optimus habetur idcirco quia multa eorum quae naturae lege proueniunt iuxta hunc numerum fieri notantur. Principio septimani partus ante ceteros legitimi sunt in generis humani fetibus, deinde quod post partum septimo mense dentes aguntur, septimo deinceps anno mutantur. Idem quoque secunda hebdomade pubertatem affert utrique sexui gignendique et pariendi maturitatem. Tertia uero hebdomade ostentat se flos et lanugo circa genas. Quarta uero hebdomade definiuntur incrementa staturae, quinta plenam iuuenilis aetatis affert perfectionem. In aegritudinibus quoque iuxta eundem numerum motus fieri usus experientiaque docuit et Hippocrates cum saepe alias in plerisque libris suis tum etiam in his euidenter quos de hebdomadibus instituit. Dinumerantur quoque sensuum
Abbreviated transcription (Latin):
dradrapason dicit᷑ in canendo. De inde alia quoq septe¬
narii nũi ꝓprietas ꝯsiderat᷑ quam ceteri nũi nõ hibent.
neq gignit ex se aliu nũm infra decimanu linitem u
i quoqͣ ip̃e nascit᷑. Et eĩ duo duplicata pariunt .iiiᵒ. nuͣm
tria nullo duplicato nascunt᷑. ip̃a uo duplicata parunnt se¬
nariu nũm. Quatuor nũs & paritus & parit. parit᷑
quidẽ abis duob. parit autẽ duplicatus octonariui nũm
Rursu ꝗnq nũs a nullo nascit᷑ bis supputato. ipse autẽ
bis supputatus parit decem. Item sex nũs nascit᷑ quide
ex duplicato triente. parit autẽ infra decimanũ limitem
neĩem. Octauus nascit᷑ exbis supputatis .iiiͣ. ip̃e nenunẽ
parit. Nonus nascit᷑ ex ter trib. ip̃e autẽ nemine parit.
Decimus nascit᷑ ex duplicato nũo. ꝗnq. ip̃e porro neĩe
duplicatione alteriꝰ nascit᷑ nec infra decimanu limitem

Expanded text:
disdiapason dicitur in canendo. Deinde alia quoque septedisdiapason dicitur in canendo. Deinde alia quoque septenarii numeri proprietas consideratur quam ceteri numeri non habentneque gignat ex se alium numerum infra decimanum limitem neque a quoquam ipse nascatur. Etenim duo duplicati pariunt quattuor numerum; tria nullo duplicato nascuntur, ipsa autem duplicata pariunt senarium numerum; quattuor numerus et paritur et parit: paritur quidem a bis duobus, parit autem duplicatus octonarium numerum; rursum quinque numerus a nullo nascitur bis supputato, ipse autem bis supputatus parit decem; item sex numerus nascitur quidem ex duplicato triente, parit autem infra decimanum limitem neminem; octauus nascitur ex bis supputatis quattuor, ipse neminem parit; nonus nascitur ex ter tribus, ipse autem neminem parit; decimus nascitur ex duplicato numero quinque, ipse porro neminem duplicatione alterius nascitur nec infra decimanum limitem
Abbreviated transcription (Latin):
replicatione. Quẽ quidẽ decimanu num pythagorici
appellant pͥma quadraturã ꝓpterea ꝙ ex pͥmis .iiiiͦ. nuĩs¬
est .s. uno duob. trib. quatuor. Simphome quoq ratio
ex eorũde nũoꝵ qui decimanu ñm complent quasi
quodã fonte demanant. Siquidẽ ex his epitriti & ses¬
qui plares ce duplices & triplices & quadruplices numeri
soniq nascunt. Epitriti quidẽ ut quatuor adu̾su tria
habent eĩ totu nũm trientẽ & eius tertia ꝑtem idest
unu. Sesquiplares uõ ut tria adu̾su duo. habent eĩm
ces u̾õ ut sunt duo adu̾sus unu. Triplices porro ut sunt
tria. adu̾sus unu. Et quadruplices ut sunt quatuor ad¬
u̾sus unu. Epitritus autẽ in calculando ide est quod
dyatessaron dicit᷑ in canendo. Sesquiplaris uo̾ idem est¬
in calculando quod dyapente dicitur in canendo. duplex
uõ quod dyapason dicitur ĩ canendo. quadruplex quod¬

Expanded text:
replicatione. Quem quidem decimanum numerum Pythagorici replicatione. Quem quidem decimanum numerum Pythagorici appellant primam quadraturam propterea quod ex primis quattuor nut, uno duobus tribus quattuor. Symphoniae quoque ratio ex eorundem numerorum, qui decimanum numerum complent, quasi quodam fonte demanat, siquidem ex his epitriti et sescuplares et duplices et triplices et quadruplices numeri sonique nascuntur: epitriti quidem, ut quattuor aduersum tres — habent enim totum numerum trientem et eius tertiam partem, id est unum —, sescuplaces uero, ut sunt duo aduersus unum, triplices porro, ut sunt tres aduersus unum, et quadruplices, ut sunt quattuor aduersus unum. Epitritus autem in calculando idem est qui diatessaron dicitur in canendo, sescuplaris uero idem est, qui diapente dicitur in canendo, duplex uero qui diapason dicitur in canendo, quadruplex qu
Abbreviated transcription (Latin):
M .III. adu̾sum unu. Querit᷑ hoc locõ pͥmo cur ĩ tan¬
tum ꝓduxerit duusionẽ. ut uii. cõstitueret limites. terna
autẽ utrisq laterib int̾ualla. tam ĩ eo quod ex duplicib
& parib nu̾is est ordinatu ꝗͣ in eo quod ex triplicibus
& imparib. Demde querit᷑ quos oporteat mĩos impo¬
nere ꝑtib. si eĩ pͥma ꝑtem singularitatẽ semp posue¬
rimus & deinceps ceteras scđm descriptionẽ inter hos
nũos duos alios qui compleãt uniu̾sam ĩterualloꝵ con¬
tinuationẽ sicut iubet fieri minime inueniemꝰ. Tertio¬
querit᷑ qualis debeat essẽ forma descriptionis. Quod
igit᷑ ex trib pͥncipe loco diximus queri solere hoc pͥmu
demõstrandu erit rõnabiliter septẽ limites esse digestos
quib ĩterualla sex ꝯtinuent᷑. Erit autẽ probatio aucto
optimꝰ & ñalissimus &e sufficientissimꝰ. Nam ꝑfectꝰ quidẽ
numerꝰ est decem. Ideoꝙ asingularitate orsi usq ad decẽ

Expanded text:
et tria aduersum unum. Quaeritur hoc loco primo quidem cur in tantum produxerit diuisionem ut septem constitueret limites, terna autem in utrisque lateribus interualla, tam in eo quod ex duplicibus et paribus numeris est ordinatum quam in eo quod ex triplicibus et imparibus, deinde quos oporteat numeros imponere partibus — si enim primam partem singularitatem semper posuerimus et deinceps ceteras secundum descriptionem, inter hos numeros duos alios qui compleant uniuersam interuallorum continuationem, sicut iubet fieri, minime inueniemus —, tertio, qualis debeat esse forma descriptionis. Quod igitur ex tribus principe loco diximus quaeri solere, hoc primum demonstrandum erit, rationabiliter septem limites esse digestos quibus interualla sex continentur. Erit autem probatio auctoroptimus et naturalissimus et sufficientissimus. Nam perfectus quidem numerus est decem ideo quod a singularitate orsi usque ad decem
Abbreviated transcription (Latin):
quib assistunt littere.a.t.o. habentia equales angulos. unũ
qui est sub.b. ⁊. ei qui est sub .N.t.x. porro ubi equales
anguli latera pro ꝯpetenti. Ut eim est .b. t. latus uixta
Tr. latus ita a .t. latus uixta.T. N. latus. dico duum
boꝵf similiu para rellogramoꝵ inueniri aliud mediu ra¬
tionabile. Sit quippe directu .b. T.⁊ ⁊ lateri. erit igitur¬
etiã. a.t. latus.t . ti. laten directũ & directis lineis .a.a.
si duo distent a se una media cõtinuent᷑ cognata int̾¬

Expanded text:
unt Graecae litterae ΑΓΔ habentia aequales angulos, unum qui est sub ΒΓΔ et qui est sub ΗΓΖ. Porro ubi aequales anguli, latera pro competenti erunt; ut enim est ΒΓ latus iuxta ΓΖ latus, ita ΔΓ latus iuxta ΓΗ latus. Dico duum horum similium parallelogrammorum inueniri medium aliud rationabile. Sit quippe directum ΒΓ latus ΓΖ lateri: erit igitur ΔΓ latus ΓΗ lateri directum, et directis lineis ΑΔ si duo distent a se, una media continuentur cognata int
Abbreviated transcription (Latin):
nec ĩmerito. pͥma eĩ symphonia ẽ hec ip̃a que appellat᷑
dyatessaron ĩ epitrito mõ posita. & quia epitritus nõ so¬
lum ex duob epogdois ꝯstat. s etiã ex alio quoq aliqͣn¬
tulo. s. sicut dyatessaron non ex solis duob thonis cõstat
s ex hemithonio quod uete̾s linna appellabant huius
quo rõnis tractatu habens dixit singuloꝵ epitritoꝵ
esse q̃ndam portiũculam reliquã hanc ip̃ãm . s. rationẽ
hemithonii designans. quod ait tantũ esse quantum
scriptio que subest. ut non solũ intelligendo s uidendo
etiã assequam᷑ quid & qͣntu sit illud quod epitritis de¬
est in epogdoa rõne dimensis. Sument᷑ itaq maiores
nui ut totius uocis densitas & oĩs quasi quedã consti¬
patio ꝓcedat. admittente id fieri maioꝵ formaꝵ capa¬
citate.

Expanded text:
nec immerito. Prima enim symphonia est haec ipsa quae appellatur nec immerito. Prima enim symphonia est haec ipsa quae appellatur diatessaron, in epitrito modo posita, et quia epitritus non solum ex duobus epogdois constat sed etiam ex alio quoque, aliquantulo scilicet, sicut diatessaron non ex solis duobus tonis constat sed ex hemitonio quod ueteres limma appellabant, huius quoque rationis tractatum habens dixit singulorum epitritorum esse quandam portiunculam reliquam, hanc ipsam scilicet rationem hemitonii designans, quod ait tantum esse quantum scriptio quae subest, ut non solum intellegendo sed uidendo etiam assequamur, quid sit et quantum illud quod epitritis deest epogdoa ratione dimensis. Sumentur itaque maiores numeri ut totius uocis densitas et omnis quasi quaedam constipatio procedat, admittente id fieri maiorum summarum capacitate.
Abbreviated transcription (Latin):
octonatiꝰ nũs. huiꝰ autẽ ip̃ius triplus est is qui .xxiiiiͦ.¬
quadruplus anuenit᷑ his igit᷑ himc ĩ modũ pagratis ad
ornationis ip̃ius cõsiderationẽ reu̾tamur. Natis itaq li¬
mitib sesquiploꝵ & item eoꝵ quib accedit pars sui ter
tia quod genus agrecis epitrita dicunt᷑. & item eors
quib accedit pars sui octaua qui mis epogdons ab eis¬
dem uocat᷑ ex his nexib illa pͥma spatia.i. ẽpogdoi spa¬
tiis epitritoꝵ oĩum int̾ualla complebat. Que sunt
igit᷑ illa pͥma spatia : illa scilicet que ꝯtinent᷑ pͥmitus
descripta forma que ex duplicib nuis est ordinata m
qua nascunt᷑ sesquiplares & epitriti. In hac uo que scdõ
loco descripta ẽ in qua inuemũt᷑ nasci epoglor niũ thom
sunt. Deinde ait epogelor spatiis oĩa epitrita compleri. hec
est etiã illa epitrita que sunt ĩ sesquiplarib nũis. nam

Expanded text:
octonarius numerus, huius autem ipsius triplus est is qui in uigioctonarius numerus, huius autem ipsius triplus est is qui in uigiquadruplus inuenitur. His igitur in hunc modum peragratis ad ordinationis ipsius considerationem reuertamur. «Natis itaque limitibus sescuplorum et item eorum quibus accedtia, quod genus a Graecis epitritum dicitur, item eorum quibus accedit pars sui octaua, qui numerus epogdous ab isdem uocatur, ex his nexibus illa prima spatia, id est epogdoi spatiis epitritorum omnium interualla igitur illa prima spatia? Illa scilicet quae continentur primitus descripta forma, quae ex duplicibus numeris est ordinata, in qua nascuntur sescuplares et epitriti. In hac uero quae secundo loco descripta est, inueniuntur nasci epogdoi numeri qui toni sunt. Deinde ait epogdoi spatiis epitrita omnia compleri, hoc est etiam illa epitrita quae sunt in sescuplaribus numeris; nam
Abbreviated transcription (Latin):
dyapente ꝯstat ex trib thonis & hemithonio. drathessaron
uo ex duob thonis & hemithonio.i. dimidio thono ex
quo apparet thonum ĩ epogdoa rõne inueniri & sesqui¬
plum modũ epitrito mõ potiorẽ esse rõne epogdoa. Si¬
quidẽ ex sesquiplo puta.uiiii. adu̾sum sex sublato epitͥto
inuenit᷑. dyatessaron uõ in epitrito qd ex his crescit ĩ ea ra¬
tione positu dinoscit᷑ in quo est.uiii. nũs adu̾sum.iii. nu¬
meꝵ &e eĩm triu epitrita sunt iiiiͦ. hoꝵ duplicia. .uiii. Dya¬
pason autẽ & dyapente in rõne tripla. Sesquiplaris ẽnm
& duplaris simul compositi efficiunt hunc eũdem.i.uiii.
lat᷑ rõnem obtinet quadrupli. Additus eim triplaris nũs
epitrito nũo complet quadruplã qͣntitatem. & dyapente
symphonia epitrita rõne addita dyapason symphonie tri¬
plam efficit qͣntitatem. Dyatessaron uo symphonia epi¬
trita ratio est ut sepe iam diximus. Ex his autẽ disdya¬
patus quater tantus est. Rursum .Ui. nui epitutꝰ est

Expanded text:
stat ex tribus tonis et hemitonio, diatessaron  ex duobus tonis et hemitonio, id est dimidio tono. Ex quo apparet tonon in epogdoa ratione inueniri et sescuplum modum epitrito modo potiorem esse ratione epogdoa, siquidem ex sescuplo, ut puta nouem aduersum sex, sublato epitrito inuenitur, diatessaron autem in epitrito, quod ex his confit, in ea ratione positum dinoscitur in qua est octo numerus aduersum tria numerum; etenim trium epitrita sunt quattuor, horum duplicia octo. Diapason autem et diapente in ratione tripla; sescuplaris enim et duplex simul compositi efficiunt hunc eundem, id est latur, rationem obtinet quadrupli; additus enim triplex numerus epitrito numero complet quadruplam quantitatem, et diapente symphonia addita diapason symphoniae triplam efficit quantitatem, diatessaron uero symphonia epitrita ratio est, ut saepe iam diximus. Ex his autem disdiaparatus quater tantus est. Rursumque sex numeri epitritus est
Abbreviated transcription (Latin):
Natius tertiu aĩẽ gemis rationabile iderreo ne oĩa muta
sciplineq &e incellectus capax diuini opis ad mirandas s¬
tione dispositionẽq intelligens ueneraret mudam opis
auctorem. Quid itaq: hi qui spẽm ĩtelligibilis mũ¬
di qi semꝑ cadem sit nec ĩmutetur unq̃ putalan eo
platone indiuduã subam dici duudua porro subam nega¬
bant hr̃e ronem cũ mũdi esset instituta gnͣatio abi aña¬
essẽ uspiam dici a platone nondu natis aĩalib nec u̾o
arhorib a ceteris quib datura uitas foret. ꝓptereaq.
minassc dicebant diuiduã porro sũbar. At uo hi quia enx e¬

Expanded text:
flatum tertium animae genus rationabile, idcirco ne omnia muta flatum tertium animae genus rationabile, idcirco ne omnia muta sciplinaeque et intellectus capax diuini operis admirandam rationem dispositionemque intellegens ueneraretur mundani operis auctorem. Quod Itaque hi qui speciem intellegibilis mundi, quod semper eadem sit nec immutetur umquam, putabant a Platone indiuiduam substantiam dici, diuiduam porro siluam, negabant habere rationem, cum mundi esset instituta generatio, aniesse uspiam dici a Platone, nondum natis animalibus nec uero arboribus et ceteris quibus datura uitas foret, proptereaquminasse dicebant, diuiduam porro siluam. At uero hi qui ex i
Abbreviated transcription (Latin):
substantia. & hr̃et aliquid ex diui̾sitate. Essentia quoq¬
idem uocat᷑. Disceptatũ tam̃ est a ueterib que sit que
a platone dicit᷑ indiuidua que ite duudua sub̾a ex quib
mũdi sensilis fabricator deus tertiu sube gemis quam ue
ob causam ꝯflauerit. Num speciem intelligibilis mundi ad
cuiꝰ similitudiẽ formas mente ꝯceptas ad corpora trans¬
ferebat. indiuiduã subam nũcupauerit. diuiduas uo̾ sũba
que uelut exordui oe fons corpoꝵ. ita u̾t tertun illucda
mictu sube genus forma esse intelligendu si ꝙ formata
sunt tam mũdi q̃ cetera que mũdus ꝯplectit᷑ corpora. An
que nulli sit ĩ corporationi obnoxia cuiꝰq ueneranda pu¬
ttas nulla corporis contagione m̃olet᷑. Duudua ño sub¬
stantias illam aĩam dicat que non solu cunctis aialib s¬
& arborib dat uitalem iugorẽ. ita ut sit ex his duab con¬

Expanded text:
substantia et haberet aliquid ex diuersitate, essentia quoqusubstantia et haberet aliquid ex diuersitate, essentia quoqust a ueteribus quae sit quae a Platone dicitur «indiuidua», quae item «diuidua substantia», ex quibus mundi sensilis fabricator deus tertium substantiae genus quamue ob causam conflauerit: num speciem intellegibilis mundi, ad cuius similitudinem formas mente conceptas ad corpora transferebat, indiuiduam substantiam nuncupauerit, diuiduam uero siluam, quae uelut exordium et fons est corporum, ita ut tertium illud mixtum substantiae genus formam esse intellegendum sit, qua informata sint tam mundi quam cetera quae mundus complectitur corpora, an em animam, quae nulli sit incorporationi obnoxia cuiusque ueneranda puritas nulla corporis contagione uioletur, diuiduam uero substantiam illam animam dicat quae non solum cunctis animalibus arboribus dat uitalem uigorem, ut sit ex his duabus con
Abbreviated transcription (Latin):
non esse simplicẽ s bimẽbrem. & ex his duab facit op̃i¬
ficis uissũ tertiui nature genus extitissẽ. quod eque me¬
diu positu esse dicit inter utranq essentia indiuidua
U atq diuidua. Quatenꝰ ergo bimẽbris est natura:
Omma in quit nãlia uł eadẽ sibiꝰ uł diu̾sa sunt. eadẽ gñẽ.
du̾sa specie. ut puta homo & itẽ equu ide sunt ⁊̃ aĩalie¬
nam & hoc ce illud aĩal est. At uõ specie diu̾sa sunt. Al¬
teꝵ eĩm eoꝵ rõnabile aĩal est. alteꝵ trrõnabile o mu¬
tum & alteꝵ bipes. alter quadrupes hec igit᷑ onnã
existentia idem essentia & duisu in unam ĩquit spẽm
diu̾sã illa natura diffĩcile se cõmodante concretioni atq
adunationi geneꝵ. Rursumq umi illud ex trib ycre¬
tum diuisit in ꝑtes. ita ut singule ꝑtes tres illas potẽtias
obtinerent. hoc est ut idem non solum idem esset s etiã

Expanded text:
non esse simplicem sed bimembrem, et ex his duabus facit opinon esse simplicem sed bimembrem, et ex his duabus facit opificis iussu tertium naturae genus extitisse quod aeque medium positum esset inter utramque essentiam, indiuidua atque diuiduam. Quatenus ergo bimembris est natura? «Omnia», inquit, «naturalia uel eadem sibi uel diuersa sunt»: eadem genere, diuersa specie, ut puta homo et item equus idem sunt nam et hoc et illud animal est, at uero specie diuersa sunt alterum enim eorum rationabile animal est, alterum inrationabile et mutum, et alterum bipes, alterum quadrupes. «Haec» igitur «omnia existentia», idem et essentiam et diuersum, «in unam, inquit, speciem duum diuiduum, «diuersa illa natura difficile se commodante concretioni atque adunationi generum». Rursumque unum illud ex tribus concretum diuisit in partes, ita ut singulae partes tres illas potentias obtinerent, hoc est, ut idem non solum idem esset sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dua semperq in suo statu pseu̾ante substantia. Itemq alia que
in sepabilis corpoꝵ comes ꝑ eadẽ corpora scindẽ se putat᷑. Ter¬
tiu substantie genus mixtu locauit medui inter utrãꝙ¬
subam. Quid est qđ ait: docet nos sub̾a siue ut Cicero
dicit essentia duplicem esse. Una ĩdiuidua. altãm ꝑ cor¬
pora dudua. Et indiuidua quidẽ esse eam cuiꝰ gn̾a sunt
uo que corporib existendi causa est. Unũ quodq eĩ cor¬
pus est certe. quod uõ est ht̃ essentia. & corpora multa
sunt. Una uõ duudua essentia que in cunctis corporib
muenit᷑ que igit᷑ una in multis simul inuenit᷑ recte scn¬
dere se putat᷑ recteq dundua. Igit᷑ ex his duabus ait
opificem deum tertiu genꝰ essentie miscuissẽ idq mediuĩ
locasse inter essentiã utrãq. Similiter decet nãm quoq

Expanded text:
dua semperque in suo statu perseuerante substantia itemque alia, quae dua semperque in suo statu perseuerante substantia itemque alia, quae inseparabilis corporum comes per eadem corpora scindere se putatur, tertium substantiae genus mixtum lo cau it medium inter u tracero dicit, essentiam duplicem esse, unam indiuiduam, alteram per corpora diuiduam. Et indiuiduam quidem esse eam cuius generis suero quae corporibus existendi causa est; unumquodque enim corpus est certe; quod uero est habet essentiam, et corpora multa sunt, una uero diuidua essentia, quae in cunctis corporibus inuenitur; quae igitur una in multis simul inuenitur, recte scindere se putatur recteque diuidua. Igitur ex his duabus ait opificem deum tertium genus essentiae miscuisse idque medium locasse inter essentiam utramque. Similiter docet naturam quoque
Abbreviated transcription (Latin):
soleamꝰ adscribere. Uelꝙ pleriq ex mentali natura sua
diuinã nãm extimantes nasci oĩa neq esse quicꝗͣ quod
non sit natu existimant. Quoꝵ aĩs sic institutis diffi¬
cile ꝑsuadetur mũdi esse auctorẽ deum nisi eum tanꝗͣ opi¬
fex aliquis manib ceteraꝵq artiu molitione ꝯstruxerit.
Certe ꝓpositu scriptoris considerandũ puto. nam si id agẽt
in hoc libro pͥncipaliter ut ĩmortalem esse aĩam probaret nõ
conueĩret ase genitura ꝯminisci. ꝑpea ꝙ cuncta quae gignũt᷑ꝰ
int̾eunt. At uero cu de mũdi hoc est uniu̾se rei cõstitutre
tractet᷑ ad p̾sens non abre fuit nascentem & uelut in lucem
pditam inducẽ aĩam eius quo audientes imaginarent᷑ aĩe
formam aliqua pinde ut eoꝵ oũim que nascunt᷑ uident. Itaq
deus inquit tertui aĩe genus excogitauit hoc pacto ex indii¬

Expanded text:
soleamus ascribere uel quod plerique, ex mortali natura sua soleamus ascribere uel quod plerique, ex mortali natura sua diuinam naturam aestimantes, nasci omnia neque esse quicquam quod non natum sit existimant; quorum animis sic institutis difficile persuadeatur mundi esse auctorem deum, nisi eum tamquam opifex aliquis manibus ceterorumque artuum molitione construxerit. Certe propositum scriptoris considerandum puto. Nam si id ageret in hoc libro principaliter, ut immortalem esse animam probaret, non conueniret animae genituram comminisci propterea quod cuncta quae gignuntur intereunt; at uero cum de mundi, hoc est uniuersae rei, constitutione tractetur, ad praesens e re fuit nascentem et uelut in lucem proditam inducere animam eius, quo audientes imaginarentur animae formam aliquam, perinde ut eorum omnium quae nascuntur uident. «Itaque deus», inquit, «tertium a