comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
credit iam iudicatus ẽ: qr ñ credit
in nõie unigeniti filii dei. At ꝯtͣ.
Iustus ex fide uiuit. De uisticia uͦ
q ad prẽm uado ⁊ iam nõ uidebi¬
tis me. Iusticia discipuloꝵ xpi eeat
cid dũm quem uerum homiem
ceruebant uerum quoq dĩ farum
eẽ crediderunt: et quem sibi ablatũ¬
corporaliter nouerant. certo semper
amore recolebant. Iusticra ceteroꝵ
ficdelium. id ẽ eoꝵ qui dñm in car¬
ne non uiderunt. hec ẽ qd̾ eum d¬
corparali intuitu nunqdm iuderiĩt
deum et hominem uerum corde cre¬
dunt ac diligunt. De qua ꝓfecto
iusticia fidei arguuntur infideles.
cur ip̃i iudelicet cum simiłrꝰ ubũ
uite audirent. noluerunt credere
ad iusticiam. Nec enim neqͥcra
maloꝵ exsua solum tortitudine ue¬
rum etiam ex comparatõne rectoꝵ
qm sit dampnanda monstratur.

Expanded text:
credit jam judicatus est, quia non credit credit jam judicatus est, quia non credit in nomine unigeniti Filii Dei . At contra justus ex fide vivit. De justitia vero, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Justitiinum, quem verum hominem cernebant, verum quoque Dei Filium esse crediderunt; et quem sibi corporaliter ablatum noverant, certo semper amore colebant. Justitia caeterorum fidelium, id est, eorum qui Dominum in carne non viderunt, haec est, corporali intuitu nunquam viderunt. Deum et hominem verum corde credunt ac diligunt. De qua profecto justitia fidei arguuntur infideles, cur ipsi videlicet, cum similiter verbum vitae audirent, noluerint credere ad justitiam. Neque enim nequitia malorum ex sua solum fortitudine, verum etiam ex comparatione rectorum, quam sit damnanda monstratur.
Abbreviated transcription (Latin):
menti quam replet tercla.
non solum ium diuine cartatis in¬
fundit interius: uerum etiam crͣ¬
nrali timore depullo: ad increpan¬
dam prauitatem maloꝵ foris fi¬
dutiam prestat: recte subditur. Et
cum uenerit ille arguet mundũ
de pcc̃o et de iusticia: et cle iuditio:
guebat mundum: id ẽ sectatores
mundi de pc̃co sue incredulitatis.
Arguebat de iusticia qr uidelicet
ustiuam fidelium nollent unita¬
ri. Arguebat de iuclitõ iudelicet
quare diabolũ qui iam uidicatus
ac dampnatus erat sequerentur.
S non sñ causa sp̃m cum ueniret
hoc idem dicit acturum: qr ꝓ fecto
ꝑ huius inspiratõnem corroborã¬
Dus erat animus liscipuloꝵ ne
munclum qui contra se fremebat
arguere timeree. Exponens gͦ sen¬
tentiam suam dñs adiunxit. De
ꝓcc̃o quidem. qr ñ credunt in me.
ꝑcc̃m increlulitatis qͣ spetiale po¬
suit: qr sicut fides origo uirtutũ.
ita solidamentum est uicioꝵ in in¬
credulitate ꝑsistere: dño t̾ribiliter
attestante qui dicit. Qui aũt nõ

Expanded text:
menti, quam replet, non solum vim divinae charitatis infundit interius, verum etiam, carnali timore depulso, ad increpandam pravitatem malorum foris fiduciam praestat, recte subditur: Et cum venerit ille, arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio. guebat mundum, id est, sectatores mundi, de peccato suae incredulitatis; arguebat de justitia, quia, videlicet, justitiam fidelium nollent imitari; arguebat de judicio, videlicet, quare diabolum, qui jam judicatus ac damnatus erat, sequerentur. Sed non sine causa Spiritum cum venerit hoc idem dicit acturum, quia profecto per hujus inspirationem corroborandus erat animus discipulorum, ne mundum, qui contra se fremebat, arguere timerent. Exponens ergo sententiam suam Dominus, adjunxit: De peccato quidem, quia non credit in me. Peccacatum incredulitatis quasi speciale posuit, quia sicut fides origo virtutum, ita solidamentum est vitiorum in incredulitate persistere, Domino terribiliter attestante, qui dicit: Qui autem non
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. nunc antixp̃i multi fc̃i
sunt. Unde scimus qr nouissiã
hora est. Ex nobis ꝓdierunt. s
ñ erant ex nobis. Nam si fuissent
ex nobis: ꝑmansilłent itiꝙ nobis¬
cum. S ut manifesti sint qm̃ n st̃
om̃s ex nobis. S uos unctõnem
habetis a sc̃o ⁊ nostis om̃ia Ni
uobis quasi ignorantib ue¬
ritatẽ. sed quasi scientibus eam. et
qm̃ om̃e mencatium ex u̾itate nõ
negat filiũ nec prẽm ħ̃t. Qui confi¬
tetur filium: ⁊ prem habet. Uos
qd̃ aucdistis ab mnito in uobis ꝓma

Expanded text:
venit nunc antichristi multi facti sunt unde scimus quoniam novissima hora est ex nobis prodierunt sed non erant ex nobis nam si fuissent ex nobis permansissent utique nobiscum sed ut maomnes ex nobis: sed vos unctionem habetis a Sancto, et nostis omnia. vobis quasi ignorantibus veritatem, sed quasi scientibus eam: et quoniam omne mendacium ex veritate non negat Filium, nec Patrem habet: qui confitetur Filium, et Patrem habet. Vos quod audistis ab in
Abbreviated transcription (Latin):
intlutum in sese reuerberans: ac
pristine uite detrimenta non susti¬
nens. ut comperit dñm ⁊ creatorẽ
totius humanigeneris in domũ
uenisse symonis: qui non uene¬
rat uocare iustos s pcc̃ores ad pe¬
nitentiam: non ob suoꝵ scelerũ

Expanded text:
intuitum in se reverberans, ac pristinae vitae detrimenta non sustinens, ut comperit Dominum et Creatorem totius humani generis, in domum venisse Simonis, qui non venerat vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam , non ob suoru
Abbreviated transcription (Latin):
ebat. et quid eẽt fcũrꝰ ip̃e nouerat.
et hoc nescire philippũ sciebat siłr
rantiam demonstrabat: Et hoc
qͣre fecit ut dixi post intelligemꝰ.
Andreas ait. Est hic puer quidã
qui ht̃ quinꝙ panes et duos pisces
s hec quid sunt int̾ tantos. Cum di

Expanded text:
ebat, et quid esset facturus ipse noverat, ebat, et quid esset facturus ipse noverat, et hoc nescire Philippum sciebat similquia illius ignorantiam demonstrabat? Et hoc quare fecerit, ut dixi, postea intelligemus. Andreas ait: Est hic puer quidam qui habet quinque panes et duos pisces. Sed haec quid sunt inter tantos? Cum di
Abbreviated transcription (Latin):
la et esuriens ꝑmaneret. deniꝑ ⁊
discipuli qui erant cum dño in fa¬
me. et ip̃i turbas uolebant pascere.
nt ñ remanent manes. s unde pas¬
cerent non habebant. Int̾rogauit
dñs unde emerentitr panes ad tur¬
bas pascendas. et ait scriptura. hoc
autẽ dicebat temptans eum phi-¬
lippum scilicet quem int̾rogau̾at
ip̃e enĩ sciebat quid eẽt fcũrus. Cui
ergo bono temptabat. nͥ qr ignoran¬
tiam discipli demonstrabat: Et for¬
te in demonstratõe ignorantie disci¬
pili aliquid significauit. Appare¬
bit gͦ cum ip̃m sacͣmentum de qͥn¬
q panib ceꝑit ꝑ nos loqͥ. et quid
significet inlicare. Ibienĩ uidebimꝰ
quare dñs in hoc fcõ ignorantiam
discipuli uoluit int̾rogando qd̵̃ scie¬
bat ostendee. siam int̾rogamus a¬
uqͣnͣdo qd̃ nescimꝰ. audire uolentes
ut ddiscamꝰ. aliqͣntlo int̾rogamꝰ qd̃
scimus scire uolentes utrũ et ille
ltiat quem int̾rogamus. utrũq hoc
nouerat dñs et qd̃ int̾rogabat sci¬

Expanded text:
 et esuriens. Denique et discipuli qui erant cum Domino in fame, et ipsi turbas volebant pascere, ut non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant. Interrogavit Dominus unde emerentur panes ad turbas pascendas. Et ait Scriptura: Hoc autem dicebat tentans eum, dislippum, quem interrogaverat. Ipse enim sciebat quid esset facturus. Cui ergo bono tentabat, nisi quia ignorantiam discipuli demonstrabat? Et forte in demonstratione ignorantiae discipuli aliquid significavit. Apparebit ergo, cum ipsum sacramentum de quinque panibus coeperit nobis loqui, et quid significet indicare: ibi enim videbimus quare Dominus in hoc facto ignorantiam discipuli voluit interrogando quod sciebat, ostendere. Nam interrogamus aliquando quod nescimus, audire volentes ut discamus; aliquando interrogascimus, scire volentes utrum et ille sciat quem interrogamus. Utrumque hoc noverat Dominus: et quod interrogabat sci
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus fuiss ahab p̃uaritatus
est fedus qd̃ habebat: cum rege
ioram indie ilła de samau
a⁊ recensuis uniu̾sum istł. Oi¬
sit q ad iosaphat regem uide oi¬
cens. Rex moab recessit ame.
ueni mecum contra moab ad p̃¬
liandum. Qui respondit. Ascen¬
dam. Qui meus est. tuus ẽ. Popłs̃
meus ppłs tuus ẽ equi mei equi
tui. dixitq ꝑ qmͣ uiam ascende¬
mus. At ille respondit. ꝑ deser¬
tum idumee. ꝑ rexerunt gͥ rex
isrł et rex uida. ⁊ rex edom̃. et
circĩuerunt ꝑ uiam septem diex
nec erat aquta exercitui et nim̃¬
tis que sequebantur eos. dixit¬
q rex isrł. heu heu. heu. congrega¬
uit nos dñs tres reges ut trad̾et
in manu moab. Et ait iosaphas
est ne hic ꝓpħa clm̃i: ut dep̃cemut
dñm ꝑ eumͦ Et respondit ue
de seriuis isrł. Est hic helisensli¬
luis saphar. qui fundebat acim̃
super manus helye. Et ait iosa

Expanded text:
mortuus fuisset Ahab praevaricatus est foedus quod habebat cum rege Ioram in die illa de Samaria et recensuit universum Israhel misitque ad Iosaphat regem Iuda dicens rex Moab recessit a me veni mecum contra Moab ad proelium qui respondit ascendam qui meus est tuus est populus meus populus tuus equi mei equi tui dixitque per quam viam ascendemus at ille respondit per desertum Idumeae perrexerunt igitur rex Israhel et rex Iuda et rex Edom et circumierunt per viam septem dierum nec erat aqua exercitui et iumentis quae sequebantur eos dixitque rex Israhel eheu eheu eheu congregavit nos Dominus tres reges ut traderet in manu Moab et ait Iosaphat estne hic propheta Domini ut deprecemur Dominum per eum et respondit unus de servis regis Israhel est hic Heliseus filius Saphat qui fundebat aquam super manus Heliae et ait Iosa
Abbreviated transcription (Latin):
condatensem diocesis sue uicũ excedẽs
ascł̃o: felicit̾ migrauit ad xp̃m. Trã¬
siit autẽ media nocte que dñica ha¬
lebatur. attico et cesario consulibus.
sem ut cliximus uicum egrotare ce¬
pisset pictaui ppłi ad eiꝰ tnͣsitũ sicut
turo nici conuenerunt. Quo mign¬
tei gnͣdis alt̾catõ inutrumq sur¬
rexit ppłm. dicebant enĩ pictaui.
Nost̾ ẽ monachus. nobis abbas exti¬
tit. nos requirimus cõm̃datũ. Suffi
coniuiuio. firmati fuistis bñdictõi¬
bus. insuꝑ ⁊ uirtutib iocundati.
Sufficiant uobis ista oĩa. nobis lice¬
at auferre uel cadauer exanime.
respondebant. Si sc̃ĩ maiti

Expanded text:
is suae vicum excedens a saeculo feliciter migravit ad Christum. Transiit autem media nocte, quae Dominica habebatur, Attico Caesarioque consulibus. sem, ut diximus, vicum aegrotare coepisset, Pictavi populi ad ejus transitum sicut Turonici convenerunt. Quo migrante, grandis altercatio in utrumque surrexit populum. Dicebant enim Pictavi: Noster est monachus; nobis abba exstitit; nos requirimus commendatum. Sufficonvivio, firmati fuistis benedictionibus, insuper et virtutibus jocundati. Sufficiant ergo vobis ista omnia: nobis liceat auferre vel cadaver 35 exanimum. respondebant: Si virt
Abbreviated transcription (Latin):
oliueti qui est iuxta iherosoli¬
mam: salbi hñs iter. Et cum ĩ¬
troissent incenaculum ascende¬
runt ubi manebat petrus. ⁊ io¬
hannes. et iacobus . ⁊andreas.
philippus. et thomas. bartholo¬
meus̾. et matheus . iacob alphe¬
i. ⁊ symon zelotes. et uidas iaco¬
bi. Hii om̃s erant ꝑseuerantes
unanmit̾ in orõne cum mulie

Expanded text:
liveti: qui est juxta Hierusalem sabbati habens iter. Et cum introissent in cenaculum: ascenderunt ubi manebat Petrus: et Johannes: et Jacobus: et Andreas: Philippus: et Thomas: Bartholomeus: et Mattheus: Jacobus Alphei: et Simon Zelotes: et Judas Jacobi. Hi omnes erant perseverantes unanimiter i
Abbreviated transcription (Latin):
t magnificatus ẽ puer sa¬
muel apud dñm. hely
autem senex erat ualde: et aucli¬
uit oĩa q̃ faciebant filii sui uniu̾¬
so israeli: et quo uͦ dormiebant cũ
mulierib que obsuabant ad osti¬
ur taberuaculi: et dixit eis. Qua

Expanded text:
t magnificatus est puer Samuel apud Dominum. Heli autem erat senex valde, et audivit omnia quae faciebant filii sui universo Israeli: et quomodo dormiebant cum mulieribus, quae observabant ad ostium tabernaculi, et dixit eis: Qua
Abbreviated transcription (Latin):
Ego te tuli de domo patris tui di¬
ct dominus et posui te pas cere gre¬
gem po puli mei et fui te cum in
omnibus ubiciunq ambula sti
firmans regnum tuum in eternum.

Expanded text:
Ego te tuli de domo patris tui, dicit Dominus, et posui te facere pascere gregem populi mei, et fui tecum in omnibus ubicunque ambulasti, firmans regnum tuum in aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
eus tuoꝵ militum sors et ccao
gaudia. et blandim̃ta noxia cadu¬
ca rite deputaus ꝑuenit ad celestia.
penas cucurit fortit̾ et sustulit in¬
rilit̾ pro te effundens sanguinem
et̾ dona possidet. Ob hoc p̾catu sup¬
plici te poscũ piissume in hoc tri

Expanded text:
eus tuorum militum Sors et corona gaudia Et blandimenti noxia Caduca rite deputans Pervenit ad celestia Penas cucurrit fortiter Et sustulit viriliter Pro te refundens sanguinem Eterna dona possidet Ob hoc precatu suppl
Abbreviated transcription (Latin):
tionis homo ⁊ xͥ grãm romane fa¬
cundie eloquentia ꝑtonaret et re¬
demptõnem gen̾is humani ꝑegri¬
neaures qr a iucdea predicante lin¬
gua ñ caperent. ꝓp̾a lingua cogno¬
cerent. nũis lingua in predicatõ
ne xp̃i resoliitur. ut maiestateme¬
ius om̃is loquela fateatur. sicut
ait sc̃s dauid. Non sunt loquele
neq s̾mones quoꝵ non audian¬
tur uoces eoꝵ. Ne miremini autẽ
qd̃ ad dexteram prĩs residere dixi¬
mus filiũ. Ad dexterã enim resi

Expanded text:
tionis homo Christi gloriam Romanae fationis homo Christi gloriam Romanae facundiae eloquentia pertonaret, et redemptionem generis humani peregrinae aures, quia Judaea praedicante lingua non caperent, propria loquela cognoscerent. Omnis lingua in praedicatione Christi resolvitur, ut majestatem ejus omnis loquela fateatur, sicut ait S. David: Non sunt loquelae, neque sermones, quorum non audiantur voces eorum . Ne miremini autem quod ad dexteram Patris residere diximus Filium; ad dexteram enim resi
Abbreviated transcription (Latin):
ligitur. eo qd̃ captiuitatẽ hõie
quem sibi diabolus captiuauerat.
illi eruendo sͥ clñs captiuau̾it. ⁊ ip̃am
stulerit. utͣꝙ gͥ captiuitas uno uoca¬
bulo nũcupat᷑. s ñ eqͣlis utͣqͣ ẽ. Dia¬
boli enim captiuitas seruituti subi
cribit. Solebat sicut dicunt regũ
triumphantiũ curriis captiuoꝵ põ¬
pa p̾cedere. Ecce dnm euntẽ ad celos
non p̃cedit s comitatur glosa cap¬
tiuitas. ñ ante uehiculum ducitur
s ip̃a uehit saluatorem. Qdã enĩ
mist̾io dũ filiꝰ dĩ filiũ hõĩs sustulit
ad celũ. ip̃a captiuitas portat᷑ et por¬
tat. Qd̃ autẽ ait. dedit dona hõib
hoc uictoris insigne est.Sp̃e sc̃s¬
ost triumphum lc̃¬
enim uictor semꝑ dona sargi¬
tur. et ꝓp̾o regno residens: seruuloꝵ
gaudio muneratur. sicut xp̃s uie
tor cdraboli cũ post triũphũ residens ad
dexterã pr̃is. hodierna die discipilis
dona largitusest. ñ auri taleuta. ñ
guis loquerentur. hoc ẽ hebree na¬

Expanded text:
ligitur, eo quod captivitatem hominis, quem sibi diabolus captivaverat, illi eruendo sibi Dominus captivarit, et ipsam, stulerit. Utraque igitur captivitas uno vocabulo nuncupatur, sed non aequalis utraque est. Diaboli enim captivitas servituti subjicribit. Solebat, 190 sicut dicunt, regnum triumphantium currus captivorum pompa praecedere: ecce Dominum euntem ad coelos non praecedit, sed comitatur gloriosa captivitas, non ante vehiculum ducitur, sed ipsa evehit Salvatorem. Quodam enim mysterio, dum Filius Dei filium hominis sustulit ad coelum, ipsa captivitas portatur et portat. Quod autem ait: Dedit dona hominibus, hoc victoris insigne est; post triumphum enim victor semper dona largitur, et proprio regno residens servulorum gaudia muneratur. Sic Christus Dominus diabolicum post triumphum residens ad dexteram Patris hodierna die discipulis dona largitus est, non auri talenta, non variis loquerentur; hoc est, ut Hebraeae na
Abbreviated transcription (Latin):
Terribilis ut cascroꝵ acies terri
siquidem t̾ribilis sius fc̃a ẽ uͥtuti¬
bus. Ut castroꝵ acies ad modũ or¬
ta p̾sidiis. Pulchra ut luna. iramo
puchrior qmͣ luna: qr iam sine de¬
fectus sui choruseat. celestibus illu¬
strata fulgorib. Electa ut sol ful
ciuius ꝓfecto exequias qnͣtum fas
ẽ credere famiulant᷑ angłi. et uniu̾¬
se celoꝵ congratulantur curie. Nec
mirum qr honor mat̾nus ẽ qui ẽ
ueneratur. et adorat suꝑ se eleua¬
tum cũ pr̃e in sede maiestatis dĩn¬

Expanded text:
terribilis ut castrorum acies ordinata. Siquidem terribilis suis facta virtutibus, ut castrorum acies admodum orm fulta praesidiis: pulchra ut luna, immo pulchrior quam luna, quia jam sine defectu sui coruscat, coelestibus illustrata fulgoribus. Ecujus profecto exsequias, quantum fas est credere, famulantur angeli, et universae coelorum congratulantur curiae. Nec mirum, quia honor maternus est ejus qui veneratur et adorat super se elevatum cum Patre in sede majestatis D
Abbreviated transcription (Latin):
egimus qͣmsepe ad funera
et ad sepulturas quoꝵ libet
scoꝵ angelos aduenisse et ad exe¬
quias eoꝵ exequias p̾stitisse. nec
non et aĩas electoꝵ usq ad celos õ
hyranis et laudib deculisse ubi¬

Expanded text:
m saepe ad funera et ad sepulturas quorumlibet sanctorum angelos advenisse, et ad exsequias eorum obsequia praestitisse, nec non et animas electorum usque ad coelos cum hymnis et laudibus de
Abbreviated transcription (Latin):
remensem ꝑuenit urbem. longoui¬
e labori finem fcũrus. diuinitus gͦ
ut creditur bs̃ basolus aregione ar¬
moricana atq ex t̾ritorio lemouici¬
no prouocatꝰ. has ẽ partes ingres¬

Expanded text:
Remensem pervenit urbem, longo viae labori finem daturus. Divinitus ergo, ut creditur, beatus Basolus a regione Armoricana atque ex territorio Lemovicino provocatus, has est partes ingres
Abbreviated transcription (Latin):
dii at p̃claris ex̾citus dñicis discipli¬
na s̾uitii. ubi nullus cõmunis re¬
gule transcentlebat t̾minum. nͥ ab¬
batis uiditõ causa obedientie consti¬
tutum. uel corporis infirmitate cõ¬

Expanded text:
dii ac praeclaris exercitiis Dominici disciplina servitii, ubi nullus communis regulae transcendebat terminum, nisi abbatis judicio causa obedientiae constitutum vel corporis infirmitate con
Abbreviated transcription (Latin):
erat tẽtracha ituree ⁊ traconidis
regionis. Hic gͦ statuens ciuitatẽ
inloco ubi iordanis ad radices ori¬
tur libani montis et est t̾minuᷤ
uiclee contͣ septentrionem appel¬
lauit eam cesaream philippi in
memoriam uidelicet sui noĩs.
ꝑit̾ q eius honorem tiberii cesa¬
ris sub quo ip̃e
regnabat. N Sblue iuben

Expanded text:
etrarcha Itureae et Trachonitidis regionis. Hic ergo statuens civitatem in loco ubi Jordanis ad radices oritur Libani montis, et est terminus Judaeae contra septentrionem, appellavit eam Caesaream Philippi, in memoriam videlicet sui nominis pariterque honorem Tiberii Caesaris sub quo ipse regnabat. In cujus partes
Abbreviated transcription (Latin):
do palpabile formaret ad fidem.
Et incorruptibilem se gͦ ⁊ palpa¬
bilem demonstrauit. ut ꝓfocto ẽe
post resurrectõnem ostenderet
corpus suum et eiusclem natare

Expanded text:
do palpabile formaret ad fidem. Et incorruptibilem se ergo et palpabilem demonstravit, ut profecto esse post resurrectionem ostenderet corpus suum et ejusdem naturae,
Abbreviated transcription (Latin):
furore plenus et dolo
dixit atl ualerianum. Puto uie¬
ti sumus ꝑ artẽ magicam. Et iͦꝰsit
eum solui cle catasta. et leuari.
Eadem hora romanus afferens

Expanded text:
furore plenus et dolo dixit ad ualerianum; Victi| sumus per artem magicam; Et iussit solui eum de catasta . et| leuare; Eadem +ora romanus afferens
Abbreviated transcription (Latin):
Nditus martyr tyburtilis ã.
cum nudatis plantis super prunas
ardentes incederet. fabiano pre¬
fecto dixit uidetur michiᷤᷤ quod su¬
per roseos flores incedam in nomi¬
ne domini mei ihesu xpisti. euobae.¬

Expanded text:
tus martyr Tiburtius, cum nudatis plantis super prunas erventes incederet, Fabiano praefecto dixit: Videtur mihi quod super roseos flores incedam, in nomine Domini mei Jesu Christi. De
Abbreviated transcription (Latin):
eus qui eccãm tuam sponsã
uocare dignatus es. ut que
hrẽt grãm per fidei deuotõnem.
hrẽt etiam ex noĩe pietatem. da
ut omrus hec plebs nomini tu¬
o s̾uiens huiꝰ nocabuli consortõ
digna ẽẽ mereatur et ecclia tua

Expanded text:
eus, qui Ecclesiam tuam sponsam vocare dignatus es, ut quae haberet gratiam per Dei devotionem, haberet etiam ex nomine pietatem, da ut omnis haec plebs, nomini tuo serviens, hujus vocabuli consortio digna esse mereatur, et Ecclesia tua
Abbreviated transcription (Latin):
erat autem clauid in clie illa p̃¬
mium qui ꝑcussisset iebuseum.
et tetigisset dognratum fistulas
⁊ abstulisset claudos et cecos odi¬
entes animam dauid. Id circo dr¬
in ꝓuerbio. Cecus et claulus nõ
intrabunt templum. Habita uit

Expanded text:
erat enim David in die illa praemium, qui percussisset Jebusaeum, et tetigisset domatum fistulas et abstulisset claudos et caecos odientes animam Dain proverbio caecus et claudus non intrabunt templum habitavit
Abbreviated transcription (Latin):
qui se ab inuicem ꝑceptarũ scan¬
clala non tliuidunt. S qr solet ꝑ
suclarium laborantium sudor De¬
tergi. potest etiam suclarii nomine
exprimi: labor clei Qui in se qͥdẽ
quietus semꝑ atq incommutabi

Expanded text:
qui se ab invicem per sectarum scandala non dividunt. Sed quia solet per sudarium laborantium sudor detergi, potest etiam sudarii nomine exprimi labor Dei, qui in se quidem semper quietus atque incommutabi
Abbreviated transcription (Latin):
t edificauerunt gunnasiũ
in iherosolimis scd̃m leges
natõnum et fecerunt sibi p̃putia
et recesserunt a testam̃to scõ: ⁊ u̾ic¬
ti sunt natõnib. ⁊ uenundati sũt
ut facerent malum. et conuertit¬

Expanded text:
t aedificaverunt gymnasium in Hierosolymis secundum leges nationum et fecerunt sibi praeputia et recesserunt a testamento sancto et iuncti sunt nationibus et venundati sunt ut facerent malum et par
Abbreviated transcription (Latin):
ommouerunt itaq plebem
et seniores et scribas: et concͦ¬
rentes rapuerunt eũ et adduxerũt¬
et legem. Audiuimus enim eum
dicentem qm̃ iħ̾c nararenus hic
destruet locum istum ⁊ mutabit

Expanded text:
ommoverunt itaque plebem, et seniores, et scribas: et concurrentes rapuerunt eum, et adduxeruntet legem. Audivimus enim eum dicentem: Quoniam Jesus Nazaraenus hic destruet locum istum, et mutabit
Abbreviated transcription (Latin):
mo eus amore morramur. Ecce
in resurreõne aucoris nr̃i mini¬
stros eius angelos conciues nr̃os
agnonimus. Ad hoꝵ gͦ cuinim il¬
lam frequentem sollempnitatem
festinemus. his cum nec dum uisio¬
ne possumus desiderio et m̃te iũga¬
mur. Trinsmigremur ad iurtutes

Expanded text:
o ejus amore moriamur. Ecce in resurrectione auctoris nostri ministros ejus angelos concives nostros agnovimus. Ad horum ergo civium illam frequentem solemnitatem festinemus. His, cum necdum visione possumus, desiderio et mente jungamur. Transmigremus a vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
nis eiꝰ hortam̃ta. subiuncłũ ẽ. Audi¬
eltnt aũt hec oĩa pharisei. qui e¬
rant a uari. et deridebant illum.
Ydropicus quippe quo ampliꝰ brb̾it
ampliꝰ sitit. ⁊ oĩs auarus sitim
multiplicat. qui cũ ea que appetit
ad eptus fu̾it. ad appetenda ampliꝰ
t respondens ih̃c dixit ad illoᷤ
cuiꝰ nrr̃m asinꝰ aut bos in pute¬
um cadet et ñ continuo extͣhet illũ
indie sabbati: Sic ob seruatores su¬
os phariseos conuincit. ut eosdem
in sabbato asinum aut boueri aut
aliud quodlib animal in puterim
decidens eripere festinatis: nõ auima¬
li. S ur̃e auaricie consulentes qnͣ¬
tomagis ego hominem qui melior
est prccore debeo liberare: Congruẽ¬
iex q ydropicum animali qd̃ deci¬
di in puteum comꝑauit. humore
erini lalorbat: sicut illam mulie¬
rem quam decem ⁊ octo annis al¬
ligatam dixerat. ⁊ ab eadẽ alligatõ

Expanded text:
amenta, subjunctum est: Audiebant autem omnia haec Pharisaei qui erant avari, et deridebant illum. Hydropicus quippe, quo amplius biberit, amplius sitit. Et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetenda alia t respovestrum asinus aut bos in puteum cadet, et non continuo extrahet illum die sabbati? Sic observatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem t, in sabbato asinum aut bovem, aut aliud quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruenterque hydropicum animali, quod cecidit in puteum, comparavit, humore enim laborabat, sicut illam mulierem quam decem et octo annis alligatam dixerant, et ab eadem alligat
Abbreviated transcription (Latin):
tõnes hominũ. S m̃ito interrogati
tacent qͥ cõtra se dictũ qͥcꝙͥ dixerint
uident. Nam si licet sabbato cuiare
quare saluatorẽ ancuret obseruant
Si ñ licet quare ip̃i salbo p᷑cora curãt.
Ip̃e nero app̃hensum sanauit eũ ao
dimisit. ꝓuida dispositõs dñs ãte
legis peritos ⁊ phariseos ydropicũ

Expanded text:
ones hominum. Sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint vident. Nam si licet Sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? si non licet, quare ipsi Sabbato pecora curant? Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante l
Abbreviated transcription (Latin):
paganis adhuc uosenini¬
ritib oberrantes sepontinos. A
beneuentanos. qui ducentis qͥn¬
quaginta milib a seponto distãt
bello latesc̾e temptant. Qui antisti¬
tis sui monitis edocti tͥduo petunt
inclucias: ut triluano ieuinio li¬
ceret quasi fidele patrocinium sc̃i
michaelis implorare p̃sidiũ. Quo
tp̃r pagaui ludis soenicis falsoꝵ
inuitant auxilia dõꝵ. Ecce aũt
nocte ip̃a que belli p̃cedebat diẽ.
ad est inuisione sc̃s michael au¬
tistiti: preces eoꝵ dixit exauditas
se uictoriam spondet affuturũ.
et quarta cliei hora bello p̃mon
hostib occurrendũ. Leti g manȩ
et de angłica certi iuctoria. demonia

Expanded text:
paganis adhuc ritibus aberrantes, Sepontinos et Beneventanos, qui centum quinquaginta milliaribus a Seponto distant, bello lacessere tentant. Qui antistitis sui monitis edocti, tridui petunt inducias, ut triduano jejunio liceret quasi fidele patrocinium sancti Michaelis implorare et praesidium. Quo tempore, pagani ludis scenicis falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli antecedebat diem, adest in visione sanctus Michael antistiti, preces dis, victoriam spopondit adfuturam, et quarta diei hora bello praemonet hostibus occurrendum. Laeti ergo mane, et de angelica certi victoria, obvia
Abbreviated transcription (Latin):
tio muneris: famulatus obse¬
gr̃ã fusse creclitur: ñ tñ eatenꝰ
plena. in mariam uero totiꝰ glẽ¬
et gr̃e que in xp̃o ẽ plenitudo ue¬
nit qm̃qͣm alit̾. Et ideo inquit bñ¬
tlicta tu int̾ mulieres. id ẽ bñdic¬

Expanded text:
tio muneris, famulatus obsetio muneris, famulatus obsegratia fuisse creditur: non tamen eatenus plena. In Mariam vero totius gratiae, quae in Christo est plenitudo venit, quamquam aliter. Et ideo, inquit, benedicta tu in mulieribus, id es
Abbreviated transcription (Latin):
tiam cũ uirgine erat. qui ad uir¬
ginem mittebat angelum: et p̃¬
cessit nuntium suͬm deus. s a dõ
non recessit nec teneri potuit lo¬
cis: qui om̃ib habebatur in locie
et totus ubiq ẽ. sñ quo nichil to
gnatus est secreto suo misteri¬
o quo ip̃e nouit. Qui qͣm totũ
suscepit qd̃ ẽ hõis hõ totus ẽ. et
totũ hñs qd̃ dei ẽ. oĩo aliud qm
deus ẽẽ qui natus est ex maria ñ
potuit. Scit enĩ oĩa deus: et po¬
test. Propt̾ea q ita ẽ: scunit se ac
potuit mut̾o uirginis sine sui
corruptõne miscere atq unire.
ut unus eẽt xͦ deus et hõ. una
ꝑsona. una q substantia. Ob loc
dei genitrix electa ⁊ p̃electa: iu
om̃is creatura. Et ideo satis eã de¬
notissime pͥmum angelus uene¬
ratur et salutat. Miratur itate
et ip̃e qualis et qnͣta sit qm sa¬
lutat. Non enim simplex fateor uł
consueta fuit ista salutatõ: s oĩ
ammiratõne digna. Siquidem
ueneratõnis fuit delatõ. obla¬

Expanded text:
erat cum virgine qui ad virerat cum virgine qui ad virginem mittebat angelum, et praecessit nuntium suum Deus, sed a Deo non recessit. Nec teneri potuit locis, qui omnibus habetur in locis, et totus ubique est, sine quo nihil toti dignatus est, secreto suo mysterio quo ipse novit. Qui quoniam totum suscepit quod est hominis, homo totus est, et totum retinens quod Dei est, omnino aliud quam Deus qui natus est ex Maria esse non potuit. Scit enim Deus omnia et potest. Propterea quia ita est, scivit se ac potuit in utero Virginis sine sui corruptione miscere atque unire, ut unus esset Christus Deus et homo, una persona, unaque substantia. Ob quod Dei genitrix electa et praeelecta juromnis creatura. Et ideo satis eam devotissime primum Angelus veneratur et salutat. Miratur itaque et ipse qualis aut quanta sit quam salutat: non enim simplex, fateor, vel consueta fuit ista salutatio, sed omni admiratione digna. Siquidem venerationis fuit delatio, obla
Abbreviated transcription (Latin):
non t̾rena uita ẽ s celestis. Unde
incarne angłicam głam ad qui¬
rere mauis est meritum qmͣ ha¬
bere. Esse enum angelum felicita¬
tis est. ẽẽ uero uirginem uirtutis
dum hoc obtinere iuirib nititur
cum gr̃a qd̃ h̃t angelus ex natu¬
ra. Utrumꝙ tñ et ẽe uirginem
uel angelum diuini muneris ẽ.
officium non humanum. Aue in¬
quit gr̃a plena. Et bñ plena: qr ce¬
teris ꝑ partes p̾statur. Marie. uero
simui se tota infudit plenitudo
gr̃e. Hoc quippe est qd̾ dauid ca¬
nit. Descendit sicut pluuia in
uellus. uellus itaq cum sit in
corpore: nescit corporis passionẽ.
Sic et uirginitas cum sit in car¬
ne uicia carnis nescit. Celestis
plane hymber in uirgineũ uel¬
lud placido se infuditelapsu. et
tota diuinitatis uncla se con¬
tulit in carue qnͣdo uerbũ caro
fcm̃ ẽ. ac deinde ꝑ crucis patibu¬
lum exp̃ssum terris om̃ib plu¬
uiam salutis effudit. et stillici¬
ilia gr̃e humanis p̃scitit m̃tib.
Dñs tecum inquit. Mira res. E

Expanded text:
non terrena vita est, sed coelestis: Unde in carne angelicam vitam acquirere, majus est meritum, quam habere. Esse enim angelum, felicitatis est: esse vero virginem, virtutis: dum hoc obtinere viribus virgo nititur cum gratia, quod habet angelus ex natura. Utrumque tamen et esse virginem et angelum, divini muneris est officium, non humani: Ave, inquit, gratia plena ; et bene plena, quia caeteris per partes praestatur: Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit: Descendet sicut pluvia in vellus . Vellus itaque cum sit de corpore, nescit corporis passionem. Sic et ne, vitia carnis nescit. Coelestis plane imber in virgineum vellus placido se infudit illapsu, et tota divinitatis unda se contulit in carne, quando Verbum caro factum est, ac deinde per crucis patibulum expressum, terris omnibus pluviam salutis effudit, et stillicidia gratiae humanis praestitit mentibus. nus tecum, inquit. Mira res. Et jam
Abbreviated transcription (Latin):
sita lintheamina ñ tam̃ introiuit.
qr iudelicet synagoga et scripture
passionis clñice credendo intrare di
nem ẽẽ despexit dm̃ carne morta
monumentum uacua stetit:

Expanded text:
sita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturaepassionis Dominicae credendo intrare disnem esse despexit, Deum carne mortalmonumentum vacua stetit?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatoris ualentiniani minoris co¬
mitatus fuerat constitutus: inqͣ
urbe tunc ep̃atum administra¬
bat acceptissimus deo. ⁊ in oꝑti¬
nus uiris p̃clarissimꝰ sacerdos am¬
brosius. Huiꝰ int̾ea u̾bi dei p̃dica¬
toris frequentissimus in eccl̃ia:
disputatõnib a̾stans in ppłõ.
intentlebat suspensus atꝙ ad fi¬
erũ aliqnͣdo manicheoꝵ¬
U
Lapud carthaginem adoles¬
cens fuerat errorẽ seductuctus.¬
et ideo ceteris suspensior aderat.
ne quid uł ꝓ ip̃a uel contra ip̃am
heresim diceretur. Et p̃uenit dec
liberatoris clem̃tia: sui sacerdotis

Expanded text:
atoris Valentiniani minoris comitatus fuerat constitutus. In qua urbe tunc episcopatum administrabat acceptissimus Deo, et in optimis viris praeclarissimus sacerdos Ambrosius. Hujus interea verbi Dei praedicatoris frequentissimis in ecclesia disputationibus astans in populo, intendebat suspensus atque affierum aliquando Manichaeorum apud Carthaginem adolescens fuerat errore seductuset ideo caeteris suspensior aderat, ne quid vel pro ipsa, vel contra ipsam haeresim diceretur. Et praevenit Dei liberatoris clementia sui sacerdotis
Abbreviated transcription (Latin):
Disciplinam et sapientiam¬
docebat ⁊ os domi nus firma¬
uit in il lis gratiam spiritus
su i. Et intellecdus impleuit
corda eorum alleluia alle lu¬

Expanded text:
Disciplinam et sapientiamdocebit eos Dominus, allel.; firmavit in illis gratiam Spiritus sui, et intellectus implevit corda eorum, allel., allel
Abbreviated transcription (Latin):
commertio sanguinis illiꝰ morte inter¬
cedente de captiuitate diaboli et mor¬
bus largiers. quite illi deuotissime
illic dei se oĩpotentii semꝑ in oĩb ⁊
ub̃iꝙ comitante auxslio: iuxta fa¬
cultatem suaꝵ uirium. ut que nouu̾
lis et ppłis nota erat construxit. ac
officia deuote dño seriuentiũ clicoꝵ
ex more constituit probatasq ꝑsonaᷤ
honore secundi orluus ampliauit.
incessant̾ restituens ppłos creatori.
quos a deuio cultu: reuocau̾at crea

Expanded text:
commercio sanguinis illius, morte intercedente, de captivitate diaboli et morti pauperibus largieris, qui te illi devotissime illic, Dei se omnipotentis semper in omnibus et ubique comitante auxilio, juxta facultatem virium suarum, utque novus lis et populis nota erat, construxit, ac officia devote Domino servientium clericorum ex more constituit, probatasque personas honore secundi ordinis ampliavit, incessanter restituens populos creatori, quos a devio cultu revocaverat crea
Abbreviated transcription (Latin):
ecclia erat in honore bĩ mͣrtyris
xp̃ofori. s nullum corpͦ noĩati sc̃i in
ea lacebat. ⁊ inqua eiq circum ia ̃¬
tib aciis ex antiquo erat cuniteri¬
ui remensis eccłie: petierunt ut
poni. Et sic tanta facilitate motũ ẽ
feretrũ: ut nullũ onꝰ portantes senti¬
rent. Sepultum ẽ aitem illud ue¬
nerabile corpus in eadem eccł̃iola ĩ
loco ubi altare ẽ in honore sc̃e geno¬
uefe que familiarissima extitit bea¬
to remigio. Qd̃ manifestum ẽ actũ
fuisse diuina dispositõne atq ip̃iꝰ
uolumtate: ut sicut res suo noĩe ad¬
quisite iuxta sacras leges ep̃o eccłie
remensis erant unite. ita et q̃ ip̃iu
meritis erant de cet̾o adqͥrende rem̃

Expanded text:
i martiris Cristofori, sed nullum corpus nominati sancti in ea iacebat, et in qua eique circumiacentibus atriis ex antiquo erat cimiterium Remensis aecclesiae, petierunt, ut imum poni. Et sic tanta facilitate motum est feretrum, ut nullum onus portantes sentirent. Sepultum est autem illud venerabile corpus in eadem aecclesiola, in loco, ubi altare est in honore sanctae Genovefae, quae familiarissima extitit beato Bemigio. Quod manifestum est actum fuisse divina dispositione atque ipsius voluntate, ut, sicut res suo nomine adquisite iuxta sacras leges episcopio aecclesiae Remensis erant unitae, ita et que ipsius meritis erant de cetero adquirende, Rem
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ thronum eius sicut ẽ hoclie.
Et nunc domine deus tu regnare
fecisti seruum tuum pro dauid pa¬
tre meo. Ego autem sum puer ꝑ¬
uulus ⁊ ignorans egressum et in

Expanded text:
 thronum, sicut est hodie. Et nunc Domine Deus tu regnare fecisti servum tuum pro David patre meo: ego autem sum puer parvulus, et ignorans egressum et in
Abbreviated transcription (Latin):
eatus laurentius cum in craticula
suprapositus ureretur ad impiissiuun¬
tyrannum dixit. assatum est iam uer¬
sq et manduca. nam facultates es¬
clesie quas requiris in celestes thesau

Expanded text:
eatus Laurentius cum in craticula supra positus ureretur, ad impiissityrannum dixit: Assatum est jam, versa et manduca; nam facultates Eclesiae quas requiris, in coelestibus thesau
Abbreviated transcription (Latin):
te petri apłi successore: u̾bi diuini
semina gallicis gentib eroganda sus¬
ceꝑat: beatissimm pͥncipis apłoꝵ et
magistri informatus exemplo. qui
lias gentilitatis feruere cognouit
errorem. illuc intrepidus ⁊ calore
ficlei armatus accessit ac luteciam
parisioꝵ dũo ducente ꝑuenit. Doctͥ

Expanded text:
te Petri apostoli successore, verbi divini semina gentibus Gallicis eroganda susceperat, beatissimi principis apostolorum et Magistri sui informatus exemplo, qui lias gentilitatis fervere cognovit errorem, illuc intrepidus et calore fidei armatus accessit, ac Lutetiam Parisiorum, Domino ducente, pervenit, doct
Abbreviated transcription (Latin):
prandiũ bonum in domo thobie
dixit filio suo. uade et aliquos de
tribu nr̃a tum̃tes dñm. et epulen¬
tur nobiscum. Cumq abusset ie¬
u̾sus nũtiauit unum de filiis isrł̃
iugulatum iacere in platea. Sta¬
tim q exiliens de accubitu suo re¬
linquens pnͣdiũ ieuinus ꝑuenit
ad corpꝰ. tollens q illud portauit
indomum sirã occulte. ut dũ sol
occubuisset caute sepelisset eum.
Cũq occultasset corpus: maducau̾
panem cum luctu et tremore. memo¬
raus illũ sermonẽ quem dixit do¬
minus ꝑ amos ꝓpħam. Dies festi
uri comu̾tantur in lam̃tatõnem
et ludum. Cũ uero sol occubuiss
abiit et sepeliuit eum. Arguebãt
et ux effugisti mortis imperium
et iterum sepelis mortuos: S tobi¬
as plus tumens deum qͣm regem:
rapiebat corpora occisoꝵ ⁊ occultabat
in domio sua ⁊ mediis noctibus

Expanded text:
prandium bonum in domo Tobis dixit filio suo vade et adduc aliquos ex tribu nostra timentes Deum et epulentur nobiscum cumque abisset reversus nuntiat unum ex filiis Israhel iugulatum iacere in platea statimque exiliens de accubitu suo relinquens prandium ieiunus pervenit ad corpus tollensque illud portaviomum suam occulte, ut, dum sol occubuisset, caute sepeliret eum. Cumque occultasset corpus, manducavit panem cum luctu et tremore, memorans illum sermonem, quem dixit Dominus per Amos prophetam: Dies festi vestri convertentur in lamentationem et luctum. Cum vero sol occubuisset, abiit, et sepelivit eum. Arguebant et vix effugisti mortis imperium, et iterum sepelis mortuos? Sed Tobias plus timens Deum quam regem, rapiebat corpora occisorum, et occultabat in domo sua, et mediis noctibus
Abbreviated transcription (Latin):
ter oꝑa suabona qͣnoꝵ adn̾sa to¬
lerat. Latitudo car tatem qua ip̃a
uitus ꝑ uiscera picatis spatiatur.
expͤtat. Et bñ lonatudo sexagin¬
taẽ cubitoꝵ. senario e em nuimero
minum est p̃ceptum caritatis: qua
ecc̃a in tribulatõnen dilatatur. qnͣdo
perfectus quisq et conditorem ex to¬
to corde. tota amma. tota iurtute. et ꝓ¬
ximum tanqͣm seip̃m diligere prola¬
tur. Bene triginita in altitudine sñt
cubiti. qr omĩs electoꝵ spes ad usio¬
nem scẽ trinitatis qnͣtum ualet se
ex̾cendo et purificando p̾parat. Sex
igitur ad fidei longanmitatem. tͥa
ad celsitudinem spei luoꝑtinent
ad latituclinem amoris. Quib tͥb
uirtutum insignib totũ scẽ ecc̃e sta¬

Expanded text:
ter opera sua bona pravorum adversa toter opera sua bona pravorum adversa tolerat; latitudo charitatem, qua ipse intus per viscera pietatis spatiatur; exspectat. Et bene longitudo sexaginta est cubitorum; senario enim numero minum est praeceptum charitatis, qua Ecclesia in tribulatione dilatatur, quando perfectus quisque et conditorem ex toto corde, tota anima, tota virtute, et proximum tanquam seipsum diligere probatur. Bene triginta in altitudine sunt cubiti, quia omnis electorum spes ad visionem sanctae Trinitatis, quantum valet, se exercendo et purificando praeparat. Sex igitur ad fidei longanimitatem, tria ad celsitudinem spei, duo pertinent ad latitudinem amoris, quibus tribus virtutum insignibus totum sanctae Ecclesiae sta
Abbreviated transcription (Latin):
uosi qui templum om̃e gestarẽt
sunt positi. qr ꝑ ip̃m ad ꝓpagan¬
dam toto orbe eccãm et prius pa¬
apłi instrudi. qui quo artiꝰ eius a¬
mori inherebant. et fortiuis sectato¬
res suos in edificõ celesti sustenta¬
bant. Quos uidelicet lapides rex
quadrari p̃cepit ut magistros ec¬
clesie compositos morib et inmo¬
biles animo ẽẽ debere signaret. Si¬
cut enim quadratum quacumq u̾¬
tuur stabit. ita nimirum uita ꝑ fec¬
tor que ad u̾itatis lineam sollicite
ilirecta ẽ. nullis temptatõnum im¬
pulsib a sua nouit stabilitate de¬
ici. Erat autem templum de mar¬
more pario qui ẽ lapis albus ex¬
tructum. ut candorem ecc̃astice ca¬
stitatis: expͥ meret. de quo maioris
cantico dñs ait. Sicut liliũ inter
spiias. sic an ica mea init̾ filias
Habebat uer sexaginta cubitos
in longitudine et iuginti cubitos
in latitudine. e xx̃c. cubitos in al¬
titudine. longitus templi fidem sc̃e
ecc̃e designat. ꝑ qn longanimit̾ in¬

Expanded text:
osi, qui templum omne gestarent sunt positi, quia per ipsum ad propagandam toto orbe Ecclesiam, et prius paapostoli instructi, qui quo arctius amori ejus inhaerebant, eo fortius sectatores suos in aedificio coelesti sustentabant. Quos, videlicet, lapides rex quadrare praecepit, ut magistros Ecclesiae compositos moribus, et immobiles animo ecut vero quadratum, quocumque vertitur, stabit, ita nimirum vita perfectorum quae ad veritatis lineam sollicite directa est, nullis tentationum impulsibus a sua novit stabilitate dejici. Erat autem Templum Dei marmore pario, quod est, lapide albo extructum, ut candorem Ecclesiastieae castitatis exprimeret, de quo in amoris Cantico Dominus ait: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias. Habebat idem LX cubitos in longitudinem, XXX cubitos in latitudinem, XXXX cubitos in altituEcclesiae designat, per quam longanimiter in
Abbreviated transcription (Latin):
est cur nominatis discipulis petrus
designatur ex nõie. S si hunc augĩs
nominatim ñ expͥmeret qui magi¬
strum negarierat: uenire int̾ discl¬
pulos non aucleret. Nocatur gͦ ex no¬
mine ne desperaret ex negatõne. Q
in reconsideranclum nobis est. curõi¬
potens deus eum quem cuncte ecclie
ꝑreferre clisposuerat. ancille uocem ꝑ¬
timescere ⁊ seip̃m negare ꝑmisit.
Qd̾ nimirum magne atum pietatis
dispensatõne cognoscimus. lit is aue
futurus erat pastor eccłie. in sua cuuspa
disceret. qualtter aliis miserer de bu¬
isłet. Prius itaq eum ostenclie .s. Ei
tunc preposuit ceteris ut ex sua msir¬
mitate cognoscẽt. qmͣ miscd̾it̾ aliea

Expanded text:
est cur nominatis discipulis Petrus est cur nominatis discipulis Petrus designatur ex nomine. Sed si hunc angelus nominatim non exprimeret, qui magistrum negaverat, venire inter discipulos non auderet. Vocatur ergo ex nomine, ne desperaret ex negatione. Qua in re considerandum nobis est, cur omnipotens Deus eum quem cunctae Ecclesiae praeferre disposuerat, ancillae vocem pertimescere, et seipsum negare permisit. Quod nimirum magnae actum pietatis dispensatione cognoscimus, ut is qui futurus erat pastor Ecclesiae, in sua culpadisceret, qualiter aliis misereri debuisset. Prius itaque eum ostendit sibi, et tunc praeposuit ceteris, ut ex sua infirmitate cognosceret, quam misericorditer aliena
Abbreviated transcription (Latin):
uisti. ⁊ nox accipitur iita pec̃oris. Un¬
de et conuersis ꝑrc̃orib paulus clicit.
fuisus aliquando ten ebre. nuus aut
lux in dño. Indie gͦ ꝑ nubem colum¬
na monstrata est. et in nocte ꝓ ionẽ
ribilis apparebit iniustis. Istos minde¬
tio ueniens. ꝑ lenitatis mansuetudiuẽ
demulcet. Illos uero ꝑ iusticie distric¬
tõnem t̾ret. S iam quid angelus
subiungat audiamns. Ih̃m queri¬
tis nararenum. Ihc latino eloquio sa¬
lutaus idẽ saluator interpretat᷑. At
uero multi tunc iħe clici pocerant. ũ
tñ substantialiter s nuncupatiue.
Nõ et locus subiungitur. ut de quo
ih̃u dc̃m sit. manifestetur. Narare¬
num Et causam protinus subdit. Cru¬
cifixum. Atq addidit. Resurrexit
nonẽ hic. NIon ẽ hic licitur ꝑ p̾sẽ¬
tiam carnis. qui tũ nusqm̃ deerat ꝑ
presentiam maiestatis. S ite didte
biscipulis euis et petro: c ꝓrecedet
uos ingalsieam. Querencdlum nobĩ

Expanded text:
usti, et nox accipitur vita peccatoris; unusti, et nox accipitur vita peccatoris; unde et conversis peccatoribus Paulus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. In die ergo per nubem columna monstrata est, et in nocte per ignerribilis apparebit injustis: istos in judicio veniens per lenitatis mansuetudinem demulcet, illos vero per justitiae districtionem terret. Sed jam quid angelus subjungat audiamus. Jesum quaeritis Nazarenum. Jesus Latino eloquio salutaris, id est Salvator interpretatur. At vero multi tunc Jesus dici poterant, non tamen substantialiter sed nuncupative; ideo et locus subjungitur, ut de quo Jesu dictum sit manifestetur, Nanum; et causam protinus subdit, Crucifixum, atque addidit: Resurrexit, non est hic. Non est hic, dicitur, per praesentiam carnis, qui tamen nusquam deerat per praesentiam majediscipulis ejus et Petro, quia praecedet vos in Galilaeam. Quaerendum nobis
Abbreviated transcription (Latin):
N sua gͦ festiuitate ac nr̃a angelus
in alhis uestĩb apparuit. qr dum
nos per resurrectõnem dñicam ad
suꝑna recducimur. celestis prĩe dãp¬
na reparantur. S quid uenientes
feminas affatur audiamus. Nolite
expauescere. Ac si apeae dicat. Pa¬
ueant illi qui non amant ad uentũ
supernoꝵ ciuium. Pertimescan̾t qri
carnalib desiderus pressi. ad eoꝵ se
societatem ꝑting̾e̾ posse desperant.
uos aũt cur perumescitis. qui urõs
conciues uidetis: unde et matheuᷤ
biandim̃tum candoris. Quia uero
omp̃s deus et t̾ribilis est ꝑcẽribet
Blancdus iustis. recte testis resurree¬
cõnis euis angelus et infulgure
nultus et incanclore habitis demõ¬
stratur. ut de ip̃a sua sietie et tͥreret
reprobo s et mulceret pios. Unde
recte quoq ppłm ꝑ deserta gradien¬
tem colunita ignis in nocte. ⁊ colum¬
na nubis preibat indie. Inigne et¬
enim t̾ror est. in nube aũt uisionis
lene blanclimentum. dies uero uita¬

Expanded text:
nostra festivitate angelus in albis vestibus apparuit, quia dum nos per resurrectionem Dominicam ad superna reducimus, coelestis patriae damna reparantur. Sed quid venientes feminas affatur audiamus. Nolite expavescere. Ac si aperte dicat: Paveant illi qui non amant adventum supernorum civium; pertimescant qui carnalibus desideriis pressi ad eorum se societatem pertingere posse desperant. Vos autem cur pertimescitis qui vestros concives videtis? Unde et Matthaeublandimentum candoris. Quia vero omnipotens Deus, et terribilis est peccatoribus et blandus justis, recte testis resurrectionis ejus angelus et in fulgure vultus et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos et mulceret pios. Unde recte quoque populum per desertum gradientem columna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die. In igne etenim terror est, in nube autem visionis lene blandimentum. Dies vero j
Abbreviated transcription (Latin):
xit uobis. Galilea namq tnͣsmgra¬
tõ fc̃a interp̃tatur. Iam quippe redẽp¬
tor ur a passione ad resurrectõnem
a morte ad uitam ad apena ad glar.
a corriptone ad incorrupfõnem. tue
migrauerat. Et prius post resturresti¬
oneni in galilea a cliscipłis uidetuer
qr resurrectõnis eius głam postea leti
uidebimus si mͦ a uiciis ad uͥtutum
telsitudinem icansinigramus. Qui
mortificatõne ca:nis agnoscitur in
transmigratõne m̃tis uidebitur. ꝑ¬

Expanded text:
is. Galilaea namque transmigratio facta interpretatur. Jam quippe Redemptor noster a passione ad resurrectionem, a morte ad vitam, a poena ad gloriam, a corruptione ad incorruptionem 1528 transmigraverat. Et prius post resurrectionem in Galilaea a discipulis videtur, quia resurrectionis ejus gloriam post laeti videbcelsitudinem transmigramus. Qui mortificatione carnis agnoscitur, in transmigratione mentis videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
ec frẽs km̃i pro tanta cliei sollẽp¬
nitate de lectõnis euangũce expo¬
sitone transcurrimus. s libet ut de hac
eadem sollempnitate a liquid subtiliu
loquamur. Due et enim uite erant: qͣꝵ
unam nouimus. alteram nesciebamus
Una quipe mortalis est. altera ĩmor¬
talis. una corruptõnis. altera incorrii¬
ptõnis. una mortis. altera resurrectõis
dit alteram. Nnam ꝑtulit moriendo.
ostendit alt̾am resurgendo. Si gͥ nob
mortalem uitam scientib resurrectõ¬
nem ꝓmitt̾et carnis. et tñ hanc usibi¬
liter non exhiberet quis eiꝰ ꝓmissio¬
nib crederet. Fc̃s itaq hõ apparuit
incarne. Mori dignatus est ex uolun¬
tate. resurrexit ex potestate. et osten¬
dit exemplo qd nobis promisit in
premio. S fortasse aliquis dicat.
Iureille surrexit qr cum deus eẽt te¬
neri morte non potuit. Ad instruen¬
dam gͦ ignorantiam nr̃am. ad robo¬
radam infirmitatem nr̃am sue re¬
surrectõnis exemplum nobis suffi¬
cere noluit. Solus ilu¬

Expanded text:
charissimi, pro tanta diei solemnitate, de lectionis evangelicae expositione transcurrimus, sed libet ut de hac eadem solemnitate aliquid subtilius loquamur. 6. Duae etenim vitae erant, quarum unam novimus, alteram nesciebamus. Una quippe mortalis est, altera immortalis, una corruptionis, altera incorruptionis; una mortis, altera resurrectionisdit alteram. Unam pertulit moriendo, et ostendit alteram resurgendo. Si ergo nobis mortalem vitam scientibus resurrectionem promitteret carnis, et tamen hanc visibiliter non exhiberet, quis ejus promissionibus crederet? Factus itaque homo apparuit in carne, mori dignatus est ex voluntate, resurrexit ex potestate, et ostendit exemplo quod nobis promisit in praemio. Sed fortasse aliquis dicat: Jure ille surrexit qui, cum Deus esset, teneri a morte non potuit. Ad instruendam ergo ignorantiam nostram, ad roborandam infirmitatem nostram, suae resurrectionis exemplum nobis sufficere noluit. Solus i