comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt lr̃e .n.eto ab m. ado et ab ii ad n ꝑducẽde
sunt lince decusatim et ita erũt aeqͣlr uentor octo
spatia in circiutõe quę cũ ita descrigta erunt ĩ siglis
anglis otagom cũ a mendic ĩ cipiemu ĩtet eurũ
et austrũ et africũ.h. inter africũ et fauoniumn.
ĩte fauoniũ et chaur o iter chaur. et septẽtocĩ
R. inter septentrionẽ et aquiloe i ĩter aglonem
et solanum l. inter solanũ et eur a. lta hua cõsero
⁊ter angulos otrogom gnomon ponait et ita dingãt
angiportor diuisiones .xi. diuisis angipõtis et plateis
cõstitutis a rear electio ad oportunitatem et usũ cõe
cõib et sierunt moenia ẜm mare area ubi forũ
cõstituat᷑ eligenda ꝓxĩe portũ sin aũt meditraneo
i ofndo medio. E dib uõ sacris quor deor maxĩe ĩtu¬
tela ciuitas udeat᷑ ẽẽ et loui et lunoni et ali nerue
excellentissimo loco unde meniu maxia parses¬

Expanded text:
sunt litterae N et O. ab M ad O et ab L ad N perducendae sunt litterae N et O. ab M ad O et ab L ad N perducendae sunt lineae decusatim. et ita erunt aequaliter ventorum octo spatia in circumitione. quae cum ita descripta erunt, in singulis angulis octagoni, cum a meridie incipiemus, inter eurum N, inter favonium et caurum O, inter caurum et septentrionem K, inter septentrionem et aquilonem I, inter aquilonem et solanum L, inter solanum et eurum M. ita his confectis inter angulos octagoni gnomon ponatur, et ita dirigantur angiportorum divisiones. Divisis angiportis et plateis constitutis arearum electio ad opportunitatem et usum communem cis communibus. et si erunt moenia secundum mare, area, ubi forum constituatur, eligenda proxime portum, sin autem mediterraneo, in oppido medio. aedibus vero sacris, quorum deorum maxime in tutela civitas videtur esse, et Iovi et Iunoni et Minervae, excelsissimo loco, unde moenium maxima pars c
Abbreviated transcription (Latin):
pu uetor orunt. Lrgo si ati est rã eret ui niõ
certam mẽsure rõem. sed aut maiores impeluis aut
minores hecm̃t singli uenti qm haee a nobis sint
duo explicare. Unum utu deformatũ ut aps areat
und ceni uentor spñs oriant altee qũi admodũ
ab impetu eor adũsu direchoib uicoꝵ et osalctr
Quisent innocentes flatus. Erit aũt ĩ ex eqnata
laniqe cenirũ ubi est h̃.A. gnomonis cũi aiñ¬
mendianã umbrã ubi est st et Acentro uõ is
est d et D dedudto cirtino ad id signũ umbre
ubi est D cutũagatur li nea aotmdaton
bssito aũt gnomõne ubi amtri fuerat en pecta da
est dũ decrescĩt fanatq itex crescendo ẽfẽ gnĩ me¬
ridiane umbre post mendiamnã tamgrt̃qi ime im
retundacõi ubi enit lra e time asigno ubi esiso
eta signo ubi est e tirtino decusati describatma u
regionis tunc circino totius rotundaniõis sumeda
est parc.xii. circiniq centrũ ponedũ est ĩ mendiana
tium ab. lad R. erit septentrionis. Relique ꝑtes

Expanded text:
 ventorum oriuntur. Ergo si ita est, tantum erit, uti non certam mensurae rationem sed aut maiores impetus aut minores habeant singuli venti. Quoniam haec a nobis sunt cunt, sxh/mata duo explicare, unum ita deformatum, ut appareat, unde certi ventorum spiritus oriantur, alterum, quemadmodum ab impetu eorum aversis directionibus vicorum et platearum evitentur nocentes flatus. erit autem in exaequata planitie centrum, ubi est littera A, gnomonis autem antemeridiana umbra, ubi est b, et a centro, ubi est A, diducto circino ad id signum umbrae, ubi est B, circumagatur linea rotundationis. reposito autem gnomone ubi antea fuerat, expectanda meridianae umbrae postmeridianam tangatque lineam rotundationis, ubi erit littera C. tunc a signo, ubi est B, et a signo, ubi est C, circino decusatim describatur, ubi regionis. Tunc circino totius rotundationis sumenda est pars XVI, circinique centrum ponendum est in meridiana tium ab I ad K, erit septentrionis. reliquae part
Abbreviated transcription (Latin):
Tem ĩ apulia opidũ salapia uetas qđ diomedes
a troya rediens cõstituit siue quẽtidmodũ no nulli
scͥpserunt elphias rhodiusi i eiusmõi loas fuerat col¬
locatũ ex quo ĩ cole quotanĩt egrotando laborãtesalñ
traueriũt ut hiis i doneũ lorũ ad moema trãsferẽda

Expanded text:
Item in Apulia oppidum Salpia vetus, quod Diomedes Item in Apulia oppidum Salpia vetus, quod Diomedes ab Troia rediens constituit sive, quemadmodum nonnulli scripserunt, Elpias Rhodius, in eiusmodi locis fuerat conlocatum, ex quo incolae quotannis aegrotando laborantes aliqtraverunt, ut is idoneum locum ad moenia transferenda
Abbreviated transcription (Latin):
Unds ẽt media guerentes de ca re ĩ uenerumt ĩhis
Lotis he bam quã pecora rod do ĩminuerũt lienes
lta cam hebam colligẽ do curant lie nosos ħ medi¬
camento q̃od ẽt cretenst asplend uocitant. Exe eo licet
erunt que paludes si mare fuint soectabuntq aio
septentrionem aut inter septentrionem et orienti
heeq paludes excelsiores fuint qͣlitus marinũ irõe
udebunt esse cõstituta. fossis ⁊ ductis ague exitus
adlistus et mare temoestatib aucto ĩ paludis redũ¬
dantia motionib cõcitata mariq mixhioĩb nõ petit
besnar palustriũ gña ibi nasci queqi de supiotib locis¬
ibi natando ꝑxime lidtus gueniunt ĩconsurta salsi¬
tudme nectnt. Exemolar aut huiꝰ rei gallice pa¬
Ludes gosst esse quȩ cutum altinũ rauena agltiam¬
aliaq quę ĩ eiusmõi locu mumcipia st pra paludib A
q̃d hĩis roĩb hñt incredibilem salũbritatem. Quibus
cunt et humores graiues et pestilẽtes ĩ hulo ris emi̾it

Expanded text:
e ea re invenerunt in his locis herbam, quam pecora rodendo inminuerunt lienes. ita eam herbam colligendo curant lienosos hoc medicamento, quod etiam Cretenses a/splhnon vocitant. ex eo licet serunt, quae paludes secundum mare fuerint, spectabuntque ad septentrionem aut inter septentrionem et orientem, eaeque paludes excelsiores fuerint quam litus marinum, ratione videbuntur esse constituta. fossis enim ductis fit aquae exitus ad litus, et mare tempestatibus actum in paludes redundantia motionibus concitata marisque mixtionibus non patitur bestiarum palustrium genera ibi nasci, quaeque de superioribus locis natando proxime litus perveniunt, inconsueta salsitudine necantur. exemplar autem huius rei Gallicae paludes possunt esse, quae circumcingunt Altialiaque quae in eiusmodi locis municipia sunt proxima paludibus, quod his rationibus habent incredibilem salubritatem. Quibus cunt et umores graves et pestilentes in îs locis emittunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Enib cacũdatis intra mutarear diuisiones
platearq et angiportuis ad cceli regione direchões
dirigant᷑. toe aũt recte si exclusi eruĩt exangipotis
uenti prudenter qui si fngidi sunt ledunt. si calili
uitrant si humidi nocent. quare intandũ uiđr
hoc uitiũ et adutendũ ne fiat q̃d ĩ multis ciuitatib
usu solet uenire/ guetidm̃or ĩ iiula lesbo oppidũ

Expanded text:
is sequuntur intra murum arearum divisiones platearumque et angiportûm ad caeli regionem directiones. dirigentur haec autem recte, si exclusi erunt ex angiportis venti prudenter. qui si frigidi sunt, laedunt; si calidi, vitiant; si umidi, nocent. quare vitandum videtur hoc vitium et avertendum, ne fiat quod in multis civitatibus usu solet venire. qu
Abbreviated transcription (Latin):
boiti no panoei cum chorus cussiunt cũ sepetatno
resfatuuunt i salubritatem. sedĩ angiportis et plateis
nõ possunt cõsisbire po uehxm̃tiam frigore. Netio¬
nũ t estuaeris fluens unda cũ ĩterta motus redũ¬
quntia nastif cum feruor essendit humorẽ et ĩpet

Expanded text:
otant; cum corus, tussiunt; cum septentrio, restituuntur in salubritatem, sed in angiportis et plateis non possunt consistere propter vehementiam frigoris. Ventuutem est aeris fluens unda cum certa motus redundantia. nascitur, cum fervor offendit umorem et impet
Abbreviated transcription (Latin):
en uatiesat artũ nati nd̃ easan sed ẽt doms
fundorur et latericis fanenib aut ȩla giaestri¬
an matetiaqr et tegula tecta ꝑficẽ cepe neit
Seinde obseruatisib studioe euagntib uidiau
et imecito ad csentus simetrior poureruns asuiee¬

Expanded text:
ex varietate artium natis, non casas sed etiam domos fundatas et latericiis parietibus aut e lapide structas materiaque et tegula tectas perficere coeperunt, deinde observationibus studiorum e vagantibus iudiciis et incertis ad certas symmetriaru
Abbreviated transcription (Latin):
be adoles cenih seu m̃r̃ib fam̃i nenerea libido Ui¬
caniq ius e membi religioib et sacrifin is euocata
⁊ limore ĩcendior aedifinia indanie liberarĩ Marti
uo diuinitas cũ sit ex maenia dedicata nõ erit iter
ciues arimgeria dissensio si abhos tib ea de fendia
belli picuło eõseruabit. Item caeseri ex utem latõ¬

Expanded text:
libido, Volcanique vi e moenibus religionibus et sacrificiis evocata ab timore incendiorum aedificia videantur liberari. Martis vero divinitas cum sit extra moenia dedicata, non erit inter cives armigera dissensio, sed ab hostibus ea defensa belli periculo conservabit. Item C
Abbreviated transcription (Latin):
tra ac sistra iter se librata esse Exemplaraũt
chorobati erit ĩ extremo uolumĩe descriptũ et sierit
fastigiũ magnũ. facilior ert decursus aque. Iin aũt
iterualla erunt lacunosa substructiomib erit succue¬
rengu Ductusaũt aquę fiunt gnib trib riuis ꝑ ca¬
nales structiles: aut fistulis plumibris seu tubulis
sichilib. quoꝵ heȩ sunt rõnes. Si canalib ĩstructu¬
ra fiat q̃ solidissima solũq libram̃ta riui hc̃at faste¬
gia ne mims ĩ centenos pedes semipede eque strudtu¬
re edfornicent ut minime sol aqua tangat / cũq uenit
as menia efficiat castellũ et castelo edñicta al retpueda¬
aqua triplex ĩ missariu. Collo cent̾q ĩ castello tres
fistule ae quali diuuise inter receptacula cdiucta
uti cũ hũndau̾it ab ext̾emp in mediũ receptaculuĩ

Expanded text:
tra ac sinistra inter se librata esse. exemplar autem tra ac sinistra inter se librata esse. exemplar autem chorobati erit in extremo volumine descriptum. et si erit fastigium magnum, facilior erit decursus aquae; sin autem intervalla erunt lacunosa, substructionibus erit succurrendum. Ductus autem aquae fiunt generibus tribus: rivis per canales structiles, aut fistulis plumbeis, seu tubulis fictilibus. quorum hae sunt rationes. si canalibus, ut structura fiat quam solidissima, solumque rivi libramenta habeat fastigata ne minus in centenos pedes sicilico. eaeque structurae confornicentur, ut minime sol aquam tangat. cumque venerit ad moenia, efficiatur castellum et castello coniunctum ad recipiendaaquam triplex inmissarium, conlocenturque in castello tres fistulae aequaliter divisae intra receptacula coniuncta, uti, cum abundaverit ab extremis, in medium recep
Abbreviated transcription (Latin):
tanconẽ a cardinib ed pacta tãsuersaria q̃ bñ lincas
eis ꝓ pendiclus recte descptas Rendentiaq ex eg̃la per¬
pendicula i singlis ꝓnioy singla que cũ regula est collocata
la que tangent eqr acpariter lincas descriptiones ielicãt
libratam collocationem. Sin aũt uentus interpellau̾it
et motionib lomes nõ posuĩnt certam significtaitioñe facẽ
eum heãt s superiori parte canalẽ longñ pedexi latis
digitũ altum sexgnidigitũ / eoq agua ĩ fundatue et
si equalr aqua canalis sina libra tanget scietur
saet̾ q̃tum huui fastigii Fortasse qui Archimedis libros
legit dicet no posse fieri uera ex aqua libratoe qd̃ ei
plactat aquã nd̃ esse libratam. s spheroides hr̃e scema
sed ibi hẽre centu/ quo loa hẽt orbis terraꝵ. haũt suie
plana est aqua seu spheroides. necesse est extremacapita
i sum̃is labris aq̃ nõ esse Et .x. quocũq aqua sit ifusa
i medio iflatione curuaturãq here . sed capita dex¬

Expanded text:
es a cardinibus compacta transversaria, quae habent lineas ad perpendiculum recte descriptas pendentiaque ex regula perpendicula in singulis partibus singula, quae, cum regula est conlocata aeque, tangendo aeque ac pariter lineas descriptionis indicant libratam conlocationem. Sin autem ventus interpellaverit et motionibus lineae non potuerint certam significationem facere, tunc habeat in superiore parte canalem longum pedes V, latum digitum, altum sesquidigitum, eoque aqua infundatur, et si aequaliter aqua canalis summa labra tanget, scietur antum habuerit fastigii. Fortasse, qui Archimedis libros legit, dicet non posse fieri veram ex aqua librationem, quod ei placet aquam non esse libratam, sed sphaeroides habere schema et ibi habere centrum, quo loci habet orbis terrarum. hoc autem, sive plana est aqua seu sphaeroides, necesse est, ad extrema capita summis labris aqua; necesse est enim, quocumque aqua sit infusa, in medio inflationem curvaturamque habere, sed capita dex
Abbreviated transcription (Latin):
oñem/ gueq ̃ singli generib urtutes et initia uti
nõ sint ignota cedificantib ex posin. Ital qui potuerit
eoꝵ prceceptor segui p̃scriptiones erunt priudẽtiores
respõsis est professus. ls aũt memorat prudenter
doctissime Idixisse oportiusse hom̃i pectora fenestrata
et aꝑta esse uti no occustos herẽnt sensus. Sed patẽ
scrnta exeplicata et apparentia ea conbtitullet Si
ita.ie fius iet nõ solum landesaut intia aĩoꝵ ao
manus aspicerent sed et̃ disciplinar scientie sub

Expanded text:
s et vitia, uti s et vitia, uti non sint ignota aedificantibus, exposui. ita, qui potuerint eorum praeceptorum sequi praescriptiones, erunt prudentiores responsis est professus. is autem memoratur prudenter doctissimeque dixisse, oportuisse hominum pectora fenestrata et aperta esse, uti non occultos haberent sensus sed patenteam eius secuta explicata et apparentia ea constituisset! si enim ita fuisset, non solum laudes aut vitia animorum ad manum aspicerentur, sed etiam disciplin
Abbreviated transcription (Latin):
teite. non solum ip̃e augent amplissimis magntir¬
dimb sed ear q uene humoris copia replete
Turgentes li quores hundantia saturant. Cum aut
excise et dolati iutalem potate amnsetint uenar¬
regione ꝑ manẽtes sicciscendo ꝑ ꝑ raritates fiũt i¬
nãnes et enande idcoq ĩ edificiis nõ possunt hetẽ
auiturntatem. quę aũt a solis carsu spectantib
ocis procrent̾ nõ hntes inter uenar raritates
sicatatis ee sudte solidant qr sol nõ modo extra
Lambendo / sed et ex arboribus educit humores.
ltaq sunt ĩ apricis regionb spissis uenare crepita¬
cum in matenam ꝑdolant reddunt magna
utilitates ad uetus tatem. Ideo infnates queͣ exatas
locis apportant᷑ meliores sunt q̃ que ab opacis de suꝑ¬
natib aduehunt. gtum ão considerare potui deco¬
piis que st necessare ĩ aedificiore espositionib et ꝗb
tempaturis rer nã principior here ideant mixti

Expanded text:
tritae non solum ipsae augentur amplissimis magnitutritae non solum ipsae augentur amplissimis magnitudinibus, sed earum quoque venae umoris copia repletae turgentes liquoris abundantia saturantur. cum autem excisae et dolatae vitalem potestatem amiserunt, venarigore permanente siccescendo possunt habere diuturnitatem. Quae autem ad solis cursum spectantibus locis procreantur, non habentes interveniorum raritates siccitatibus exsuctae solidantur, quia sol non modo ex terra lambendo sed etiam ex arboribus educit umores. itaque, quae sunt in apricis regionibus, spissis venarum crebritacum in materiem perdolantur, reddunt magnas utilitates ad vetustatem. ideo infernates, quod ex apricis locis adportantur, meliores sunt, quam quae ab opacis de supernatibus advehuntur. Quantum animo considerare potui, de copiis, quae sunt necessariae in aedificiorum comparationibus, et quibus temperaturis e rerum natura principiorum ha
Abbreviated transcription (Latin):
hẽtq resinam liquidam melis attici colore que
et medet᷑ thisicis. De singlis generib quib pro¬
prietatib e/ nature reꝵ uideant esse cõꝑate ꝗbq
E graegios ĩ cedificiis ca diitutntates prestat nsus
et de his rebus quẽ admo iuideant e locoꝵ ꝓprta¬
tib hẽre uitia aut urtubes uti essent considerãtib
aꝑtiora exponerem. Montis apennini pͥmi radiues
ab hirremio mari ĩ alpos et ĩ extremas etrurie regio¬
nes orunt᷑ eius uero montis iugũ se circ̃ ages
et media curuatura prope tangens oras maris
adriani ꝑ tingit circuitioib contra fretũ. Itaq
ciberior eius curuatura que uergit ad etrurie
cãpaniȩ q regiones apcis est potatib nãq ĩ petus
het ꝑ petnos ad solis cursum Ulterior aũt queꝵ
est procuinata aa superum mare septentrionali re¬
gione soiecta cõtinet umbrosis et opacis ꝓpetutatib
ltaq quę ĩ eaꝑte nascunt arbores huida potestate nu:¬

Expanded text:
habetque resinam liquidam mellis Attici colore, quae habetque resinam liquidam mellis Attici colore, quae etiam medetur pthisicis. De singulis generibus, quibus proprietatibus e natura rerum videantur esse comparatae quibusque egregios in aedificiis ad diuturnitatem praestat usus, et de his rebus, quemadmodum videantur e locorum proprietatibus habere vitia aut virtutes, uti ea sint considerantibus rtiora, exponere. Montis Appennini primae radices ab Tyrrenico mari inter Alpis et extremas Etruriae regiones oriuntur. eius vero montis iugum se circumagens et media curvatura prope tangens oras maris Hadriani pertingit circumitionibus contra fretum. itaque citerior eius curvatura, quae vergit ad Etruriae Campaniaeque regiones, apricis est potestatibus; namque impetus habet perpetuos ad solis cursum. ulterior autem, quae est proclinata ad superum mare, septentrionali regioni subiecta continetur umbrosis et opacis perpetuitatibus. itaque quae in ea parte nascuntur arbores, umida potestate nu
Abbreviated transcription (Latin):
etpiriua a puisset admitans cesor iusst ex teloꝵ missioẽ
eos enta uallati itaq timore coacti opidani cũ
st dedissent quesitã unde eent ȩa ligna que ab
igni nõ lederent tunc ei demõs trasiñt easarbo¬
res quar ĩ his lotis maxĩe sunt copie et ideo id
cas telum larignũ. ltẽm materies la rigna estappel¬
Lata hoc aũt ꝑ padum ad rauenas deportatur:
coloniã fanes tripe̾ sauri ancone religuisq q̃ sunt
⁊ ea regione mumapiis prebet᷑. Cuius materie
si esser facultas aportatiome ad urbem maxĩe
hẽrent in edisiciis utilitates et sind in õe certe
tabule ĩsubgrudus circum ĩsulas si eẽt ex eacol¬
locate ab traiectionib ĩ cendior edificia ꝑiclo
liberarentur qđ ea neq flammã nec earbonẽ
oossunt recipe necͥ facere ꝑse. Sunt aũt hcee
arbores foliis simlib pim materies eaar prolixa
tradtibilis ad intestinũ opus nd minusq̃ sapina

Expanded text:
apparuisset, admirans Caesar iussit extra telorum missionem apparuisset, admirans Caesar iussit extra telorum missionem eos circumvallari. itaque timore coacti oppidani cum se dedidissent, quaesitum, unde essent ea ligna, quae ab igni non laederentur. tunc ei demonstraverunt eas arbores, quarum in his locis maximae sunt copiae. et ideo id castellum Larignum, item materies larigna est appellata. haec autem per Padum Ravennam deportatur, in colonia Fanestri, Pisauri, Anconae reliquisque, quae sunt in ea regione, municipiis praebetur. cuius materies si esset facultas adportationibus ad urbem, maximae haberentur in aedificiis utilitates, et si non in omne, certe tabulae in subgrundiis circum insulas si essent ex ea conlocatae, ab traiectionis incendiorum aedificia periculo liberarentur, quod eae neque flammam nec carbonem possunt recipere nec facere per se. Sunt autem eae arbores foliis similibus pini; materies earum prolixa, tractabilis ad intestinum opus non minus quam sappinea,
Abbreviated transcription (Latin):
scere. Duius ccesar cũ excitũ hñisset arca alpesĩ¬
ꝑ auissetq municipiis p̃stare cõmeat̾ ibiq esset
casellum munitum q̃d uocatet᷑ larignũ tunc
qui ĩ eo fuerant nali monitione cosisi noluerũt
imperio parẽ. Itaq imperator copias uissit ad¬
mo ueri Erat aũt ante eius castelli portam turris
ex hac materia alternis trabibus transuersis uti
pira inter se cõpoĩta alteuti posset desum̃o sudib
et la pidib accedentes repellẽ. tunc nõ cũ aĩadusũ
est alia eos tela praeter suas nd hr̃e nec posselõ¬
gius a muro ꝑptͦ pondus iaculari. Imꝑatũ est fasci¬
culis ex irgis alligatos et faces ardentes ad eam mu¬
initionẽ accedentos mittere. Itaq cceleriter milites
edgesserunt postra q̃ flam̃a circa illam mam uir
ꝗtis coprehendisset ad ccelum solatas effia̾it opi¬
nionẽs uti ideret iam tota molis cdadisse cum
ea cũit ꝑ se extincta esset et requieta turris ĩ tadta

Expanded text:
us Caesar cum exercitum habuisset circa Alpes imperavissetque municipiis praestare commeatus, ibique esset castellum munitum, quod vocaretur Larignum, tunc, qui in eo fuerunt, naturali munitione confisi noluerunt imperio parere. itaque imperator copias iussit admoveri. erat autem ante eius castelli portam turris ex hac materia alternis trabibus transversis uti pyra inter se composita alte, uti possent de summo sudibus et lapidibus accedentes repellere. tunc vero cum animadversum est alia eos tela praeter sudes non habere neque posse longius a muro propter pondus iaculari, imperatum est fasciculos ex virgis alligatos et faces ardentes ad eam munitionem accedentes mittere. Itaque celeriter milites congesserunt. posteaquam flamma circa illam materiam virgas comprehendisset, ad caelum sublata effecit opinionem, uti videretur iam tota moles concidisse. cum autem ea per se extincta esset et re quieta turris intacta
Abbreviated transcription (Latin):
responsum. Item corperis centrũ mediũ naliter
est. Umbiliais nãq si ho collocatus fuĩt supinus ma¬
nibus et pcdib pansis circimqi collocatũ centrũ ĩñbi¬
lico eiuis curcũ cagendo rotundahone utrarũq manuũ
et padum digis lunta tangent nd̃ minus quẽ admõ
sçema rotimdaniois ĩ corpe efficit ltem quadrata
de signatio ĩ co ĩ ueniet᷑ Ntam si a peelib imis ad
sum̃u caput mẽ sum erit eaq mẽ sura relata fuĩt
ad manii parisas ĩ uemet eadem latitudo uti alli¬
tudo quẽ admõ aree que ad nor mã sunt quadrali.
engo si ita ña exͣposunt corpus hõis uti ꝓportionib

Expanded text:
responsum. item corporis centrum medium naturaliter responsum. item corporis centrum medium naturaliter est umbilicus. namque si homo conlocatus fuerit supinus manibus et pedibus pansis circinique conlocatum centrum in umbilico eius, circumagendo rotundationem utrarumque manuum et pedum digiti linea tangentur. non minus quemadmodum schema rotundationis in corpore efficitur, item quadrata designatio in eo invenietur. nam si a pedibus imis ad summum caput mensum erit eaque mensura relata fuerit ad manus pansas, invenietur eadem latitudo uti altitudo, quemadmodum areae, quae ad normam sunt quadratae. Ergo si ita natura composuit corpus hominis, uti
Abbreviated transcription (Latin):
aꝵ. Nantq nõ põt aedis ulla sine sim̃ẽtria atq
gurati mẽbror hũit exactã rone. Corpus .i hõ
ita nã cõposuit uti os capitis a mẽto ad frontem
sum̃am et radices imas capilli eent decime partis
ltem et manus palma ab articilo ad extremũ mediu
digitu tantũ dem caput a mẽto adsumũ uerticem
octaue cũ c̾uicibus imis a sum̃o pectore adimas
imas nares. ttasum ab imis narib ad finẽ mediũ
suꝑcilioꝵ tantãdem ab ea frire ad mias radiaes ca¬
pillis frons effiat. Item tertie partis Res nõ altitudio
corporis sexte cuibitũ quarte pectus ito quarte. Re¬
liquã qͥz membra suos hñt cõmẽsus ꝓ portione̾s
quib et antiqui pidtores et stalnarii nobiles usi ma¬
gnas et ĩfuntas auars sunt asseculi. Siłt uero sacntor
ediũ membra ad uni uersam totius magintulims sum̃a
ex ꝑtib singłis cbuementissim debent her̃e ꝯmensus

Expanded text:
arum. namque non potest aedis ulla sine symmetria atque arum. namque non potest aedis ulla sine symmetria atque gurati membrorum habuerit exactam rationem. Corpus enim hominis ita natura composuit, uti os capitis a mento ad frontem summam et radices imas capilli esset decimae partis, item manus pansa ab articulo ad extremum medium digitum tantundem, caput a mento ad summum verticem octavae, cum cervicibus imis ab summo pectore ad imasimas nares, nasum ab imis naribus ad finem mediûm superciliorum tantundem, ab ea fine ad imas radices capilli frons efficitur item tertiae partis. pes vero altitudinis corporis sextae, cubitum quartae, pectus item quartae. reliqua quoque membra suas habent commensus proportiones, quibus etiam antiqui pictores et statuarii nobiles usi magnas et infinitas laudes sunt adsecuti. Similiter vero sacrarum aedium membra ad universam totius magnitudinis summam ex partibus singulis convenientissimum debent habere commensus
Abbreviated transcription (Latin):
tibi de arte etguas hr̃at ea irtutes qubusq disciplĩs.
oporseat ẽẽ auctũ architectũ ex posui. Et sorea cãs
quia ita ear oportetit eñ esse pituam rationisq sum̃ẽ
architecture ꝑticipatione dissribuii fimtionibq tẽminari
demde q̃d enait primũ et necciu demenib quẽad m̃o
eligenitir loci salubres rõcitiatioib ex plicaui uẽtiq
bntiones ⁊̃ menib docui et ita finitionẽ pͥmo nolamĩ¬
costitui. Item ĩ secindo de m̃a guas hoãt ĩ oꝑib uti¬
litates et quib uirtutib e nã reꝵ est cõꝑata ꝑegi.
Nune ĩ tertio de c̾toꝵ ĩ mortaliũ cedib sacris dicã
et nti oporteat ꝑ scriptas ex ponã. E diũ ꝯp̃o cõstal
ex si metria. cnius roñez diligentissie architecti tenẽ
debent. La aũt ꝑitura proportione que grece ano¬
logia dr Proportio est rate ꝑtis membror ĩ om̃i
opore totaq comodulatio/ ex qua rõ efficit si metri¬

Expanded text:
tibi de arte et quas habeat ea virtutes quibusque disciplinis tibi de arte et quas habeat ea virtutes quibusque disciplinis oporteat esse auctum architectum, exposui et subieci causas, quid ita earum oporteat eum esse peritum, rationesque summae architecturae partitione distribui finitionibusque terminavi. deinde, quod erat primum et necessarium, de moenibus, quemadmodum eligantur loci salubres, ratiocinationibus explicui, ventique butiones in moenibus, docui et ita finitionem primo volumiconstitui. item in secundo de materia, quas habeat in operibus utilitates et quibus virtutibus e natura rerum est comparata, peregi. nunc in tertio de deorum inmortalium aedibus sacris dicam et, uti oportet, perscriptas exponam. Aedium compositio constat ex symmetria, cuius rationem diligentissime architecti tenere debent. ea autem paritur a proportione, quae graece analogi/a dicitur. proportio est ratae partis membrorum in omni opere totiusque commodulatio, ex qua ratio efficitur symmetri
Abbreviated transcription (Latin):
artis solercia. Sed a feliatate fuerunt decepti. Ut hellas¬
bien selion athemensis chion corinthuis. mcigrus phoceus.
Pharax ephesuis. Bedas bilançius etiamq alii flis
nec artis studim nec solertia de fecit sed aut rei fami
haris exignitar aut imbecillitar fortune. sen ĩ omnbi
nec tũ est admitandim sed ꝑꝑ ignorantiam artis
mrtutes obscurant. S maxie ĩ dignãdũ cũ ẽt. sȩpe
hionem Ergo uti socrati plauit saita sensus et senteñt
sciẽq disciplinis aucte ꝑrospiane et ꝓ lucde fuisseyat nd̃
ꝗrã nec ambitio ualeret. S siqui ueris cceterisq labo¬
ribus doctrinar ꝑuenissent ad sciam sinnam eis ultro
opa fraderent᷑. Qm̃ cũit ea nõ sunt illustna neqaspotia
⁊ as pecti nt putamus oportuisse et cũaduto potausido¬
ẽtos q̃ coctos gra superare nd esse cecta nañ uiditans
cũ ĩ doctius ambitione potius hiis praeceptis editis õm̃do

Expanded text:
artis sollertia sed a felicitate fuerunt deserti, ut Hegiasartis sollertia sed a felicitate fuerunt deserti, ut Hegias Atheniensis, Chion Corinthius, Myagrus Phocaeus, Pharax Ephesius, Boedas Byzantius etiamque alii plures. neque artis studium neque sollertia defecit, sed aut rei familiaris exiguitas aut inbecillitas fortunae seu in ambitiNec tamen est admirandum, si propter ignotitiam artis virtutes obscurantur, sed maxime indignandum, cum etiam saepe tionem. ergo, uti Socrati placuit, si ita sensus et sententiae scientiaeque disciplinis auctae perspicuae et perlucidae fuissent, non gratia neque ambitio valeret, sed si qui veris certisque laboribus doctrinarum pervenissent ad scientiam summam, eis ultro opera traderentur. quoniam autem ea non sunt inlustria neque apparentia in aspectu, ut putamus oportuisse, et animadverto potius indoctos quam doctos gratia superare, non esse certandum iudicans cum indoctis ambitione, potius his praeceptis editis ostendam
Abbreviated transcription (Latin):
reꝵ uoluit sunt cõstituto nõ efficit᷑ ut possint hoir
obscuratis sb pectorib scientias ingeniis artifirior
penitas latentes quẽ cam̃o smnt iudicare ipsia pli
cent suam prudentiam si nõ pecunia sint copiosi
sed netustate officinaꝵ hũint notitiam aut et g̃ra
forensi et eloguentia cũ fuĩnt parati pro ĩdustria
tudior auctores possut hẽre ut eis qd̵ profitentur
ab antiqnes statuariis et prctorib q̃d exhiequi digmꝰ¬
tabes notas et cõmẽdatiõs grãm huerut eterna me¬
moria ad posterioritatem sunt ꝑmanẽtes uti Aliron
Polieletus. phidias. lisippus. caeteriq qui nobilita¬
tem ex arte sunt cõsetuti.Nanq ut ciuittitib ma¬¬
gniscuit regibusaut ciuibus nobilib opera fecerũt
ita iad sunt adepti at qui nõ minori studio et igenio
solertiaq fuerut nobilib et humili fortuna ciuib
nd mi nus egregii ꝑ fecta fecerunt opera nullã me¬
moriam sunt assecuti q̃d hii nõ ab industria nec

Expanded text:
rerum voluit, sunt constituta, non efficitur, ut possint homines obscuratis sub pectoribus ingeniis scientias artificiorum penitus latentes, quemadmodum sint, iudicare. Maxidentia, qui, etiamsi non pecunia sint copiosi seu vetustate officinarum habuerint notitiam aut etiam gratia forensi et eloquentia, cum fuerint parati, pro industria studiorum auctoritates possent habere, ut eis, quod profitentur ab antiquis statuariis et pictoribus, quod ex his, qui dignitatis notas et commendationis gratiam habuerunt, aeterna memoria ad posteritatem sunt permanentes, uti Myron, Polycletus, Phidias, Lysippus ceterique, qui nobilitatem ex arte sunt consecuti. namque ut civitatibus magnis aut regibus aut civibus nobilibus opera fecerunt, ita id sunt adepti. at qui non minore studio et ingenio sollertiaque fuerunt nobilibus et humili fortuna civibus non minus egregie perfecta fecerunt opera, nullam memoriam sunt adsecuti, quod hi non ab industria neque
Abbreviated transcription (Latin):
ltem fistilos est inquo duar colupnar crassiti
do intercolũno poterit collocari et spirart plintub
eq̃ magne sint eo spatio q̃o fuũt inter duas plintidos
quẽadmõ est fortunae aequestris ad theatrũ lapidtr
Reliq queq eisdem rõnib sunt cõponte ħ utraq
genera uitiosum hñt usum matres .i. familiae
cũ ad supplicationem gradib ascendunt nd posst
ꝑ intercolũpnia amplexe adire insi ordiẽs fecerit.
ltem ualuarum aspectus abstrũdr colupnant cre¬
britate ipsaq signa obscurant. Item arcꝗedem ꝑꝑ¬

Expanded text:
item systylos est, in qua duarum columnarum crassitudo in intercolumnio poterit conlocari, et spirarum plinthides aeque magnae sint ei spatio, quod fuerit inter duas plinthides, quemadmodum est Fortunae Equestris ad theatrum lapideum reliquaeque, quae eisdem rationibus sunt compositae. Haec utraque genera vitiosum habent usum. matres enim familiarum cum ad supplicationem gradibus ascendunt, non possunt per intercolumnia amplexae adire, nisi ordines fecerint; item valvarum aspectus abstruditur columnarum crebritate ipsaque signa obscurantur; item circa aedem
Abbreviated transcription (Latin):
sint rg̃e ĩ uolut quẽ admor describant᷑ ĩ chemo libro ⁊¬
colloccatis ut que adiectio ĩstlobatis ftã fuĩt ĩ sugiõib
membris rñdeat si metria epistilioꝵ Eꝑ istilioꝵ rõ
sic est h̃nda nti si colupne fuerunt a minima zen pedũ¬

Expanded text:
sint recte involutae, quemadmodum describantur, in extremo libro sint recte involutae, quemadmodum describantur, in extremo libro conlocatis, ut, quae adiectio in stylobatis facta fuerit, in superioribus membris respondeat symmetria epistyliorum, epistyliorum ratio sic est habenda, uti, si columnae fuerint a minima XII pedu
Abbreviated transcription (Latin):
destͣnte qui est sub abacon ueniat. Caipłi aũt enassituto
sie est fanienda. ut  ix. ꝓtib et dimdia tres ꝗnos p̃p̃e¬
deant ĩ sra astragalũ sinm scapi. ꝯͥmatio a depto aba¬
co et canali religua sit pare. prorectura aũt cimati
het ehe abar quadrã ocli magtudiẽ. Pulumoꝵ balei ̃
abaco hanc hẽant ꝓiecturam uti circimi centrĩo unũ
cũ sit poĩtu ĩ apłi tetãte et alaꝵ deducat᷑ ad ex̃mum
cĩmatiũ cnrũattũ palateoꝵ setremas ꝑtestangant
ixes uolutaꝵ nee crassiores sint q̃ oculi magnitudo
uoluteq ip̃e sic cedaut altitutiius sue duo dea m̃ã ꝑte
minimo adperos xxi. que supra erunt reliq̃ hebut
ad enndem modũ si metria ab acus aũt erit longus
et latus qͦ crassa colupna ẽ ima adesta ꝑte ix ut
quominus hũit altior colupna ꝯtractũ eoneminꝰ
hõat capłm sue simẽtriş prorecturã et ĩaltitndͥit sus
ꝑls adiectionẽ. De nolutaꝵ descriphieib uti ad cintinũ

Expanded text:
eniat. Capituli autem crassitudo sic est facienda, ut ex novem partibus et dimidia tres partes praependeant infra astragalum summi scapi; cymatio, adempto abaco et canali, reliqua sit pars. proiectura autem cymatii habeat extra abaci quadram oculi magnitudinem. pulvinorum baltei ab abaco hante et alterum diducatur ad extremum cymatium, circumactum balteorum extremas partes tangat. axes volutarum ne crassiores sint quam oculi magnitudo, volutaeque ipsae succidantur altitudinis suae duodecimam partem. minimo ad pedes XXV. quae supra erunt, reliqua habebunt ad eundem modum symmetrias, abacus autem erit longus et latus, quam crassa columna est ima adiecta parte VIIII, uti, quo minus habuerit altior columna contractum, eo ne minus habeat capitulum suae symmetriae proiecturam et in latitudine suae partis adiectionem. De volutarum descriptionibus, uti ad circinum
Abbreviated transcription (Latin):
ex proammitate humorẽ ẽ nodis et liquida efficitur
Que nõ est superior uehemẽtia caloris eductisĩ
cera ꝑnodos ramis pasa alt amter gedesxr.
et ꝑ dolata ꝑꝑ nodationis duritiem dt ese ferstue
et intima fusferna sapmea nocatur. Contra uõ
q uercus terrenis ꝑr incipiore sacietatib habudant
parq hñs hnmoris et ceris et ignis cã ĩ terrenis
opibus obtint infimtas hẽt aetermtates ex eodũ tãgͥs
humore nõ hñs foraminũ raritates ꝑꝑ spissitate
nõ põt ĩ corpus recipe liquorem sed fugiens ao
humore resistit et torquet et effrit i quib est opibi
ea rimosa. Esculus nõ qd est oĩb princibris tẽ pata
het ĩ edifios magnas utilitates sedea cũ ĩ humore
collocatur recipiens penitus ꝑ foramina liquorẽ
oenitus recipiendo oeleriter marcesamt. Populus

Expanded text:
ex proximitate umorem enodis et liquida efficitur; ex proximitate umorem enodis et liquida efficitur; quae vero est superior, vehementia caloris eductis in aera per nodos ramis, praecisa alte circiter pedes XX et perdolata propter nodationis duritiem dicitur esse fuet ab infima fusterna sappinea vocatur. Contra vero quercus terrenis principiorum satietatibus abundans parumque habens umoris et aeris et ignis, cum in terrenis operibus obruitur, infinitam habet aeternitatem. ex eo cum tangitur umore, non habens foraminum raritates propter spissitatem non potest in corpus recipere liquorem, sed fugiens ab umore resistit et torquetur et efficit, in quibus est operibus, ea rimosa. Aesculus vero, quod est omnibus principiis temperata, habet in aedificiis magnas utilitates; sed ea, cum in umore conlocatur, recipiens penitus per foramina liquorem es umores penitus recipiendo celeriter marcescunt. populus
Abbreviated transcription (Latin):
sicciscendo recipĩes i se diuturintabe Quȩ aut nohñt
ex arborib exitus humoris ita cocrescentes putrescũt
et efficiũt inanes eas iutiosa. Ergosi stantes et uiue
sicciscendo nõ senescunt sine dubio cũ eadem mate¬
ria deiaunt cum ea rõne curate fumnt herẽ poterũt
maonas ĩ edificiis ad uetustatem utilitates. Ea ĩ ter
sediscrepantes et edissiles hñt uirtutes uti robur ulmꝰ
populus enpressus abies caeteraq quę mayie ĩ edifi¬
ciis sunt idonea. Itam nd põt id robur qđ abies nec
cupressus qd ulmus nee set̾ra easdem lnt inter se
nature rer simtttudief sed singla qͥno priapier
proprietatib cõpata alios alii generis prestant ĩopib
effectus. Et primũ abies aeris hñs płu et igiiis m̃imi
est ponderola. lttaq rigore tali contenta nõ cito fledit
ab onere sed directa ꝑmanet ĩ cõtignatõe. sed ea qͥd
hẽt ĩ sepius caloris p̃rocreat et alit parte quş ab eaq.

Expanded text:
siccescendo recipiunt in se diuturnitatem. qui autem non habent ex arboribus exitus umores, intra concrescentes putrescunt et efficiunt inanes eas et vitiosas. ergo si stantes et vivae siccescendo non senescunt, sine dubio, cum eae ad materiam deiciuntur, cum ea ratione curatae fuerint, habere poterunt magnas in aedificiis ad vetustatem utilitates. Hae autem inter se discrepantes et dissimiles habent virtutes, uti robur, ulmus, populus, cupressus, abies ceteraque, quae maxime in aedificiis sunt idonea. namque non potest id robur, quod abies, nec cupressus, quod ulmus, nec cetera easdem habent inter se natura rerum similitates, sed singula genera principiorum proprietatibus comparata alios alii generis praestant in operibus effectus. Et primum abies aeris habens plurimum et ignis miniest ponderosa. itaque rigore naturali contenta non cito flectitur ab onere, sed directa permanet in contignatione. sed ea, quod habet in se plus caloris, procreat et alit cariem ab eaque
Abbreviated transcription (Latin):
sme ipeditiõib et curca cellã ambulatio autton¬
tatẽ h aũt̃ rei ratio explicabr̃ sie frons loci quȩ i
edle cõs tituta fu̾it si ert stlos facienda fuĩt diudatie
ĩ paras decusas semis prater crepidinem et proiedu¬
ras sprtare i si sex erit colapnaꝵ ĩ partes cecł nouem si
octostilos constiuet dundat in xxi et semissẽ Iem
ex his ꝑtion siue retrastili exastili sme ectastili una
pare sum̃at eaq erit modulus cuus modnli unꝰ
erit crassitudins colupnaeꝭ inter colupina singla
pneter mediam moduloꝵ duor t moduliquart
portie mediema i fronte Et postiço singila modulor tͥna¬
roñem hinuseemplar. romae nullũ hõmus. Sed
asia theoexastilon libi patrie eas cũt simetriar
roñe sumptus oꝑasq cõpendii fecit. Is medio ambu¬
la nõni lassamentu egregie arça cellã fecit deaspe¬
deinqo mhil ĩminuuit sea sine de sit rio superuacuior

Expanded text:
sine inpeditionibus et circa cellam ambulatio auctorsine inpeditionibus et circa cellam ambulatio auctoritatem. Huius autem rei ratio explicabitur sic. frons loci quae in aede constituta fuerit, si tetrastylos facienda fuerit, dividatur in partes XI S praeter crepidines et proiecturas spirarum; si sex erit columnarum, in partes XVIII; si octastylos constituetur, dividatur in XXIV et semissem. item ex his partibus sive tetrastyli sive hexastyli sive octastyli una pars sumatur, eaque erit modulus. cuius moduli unus erit crassitudinis columnarum. intercolumnia singula, praeter media, modulorum duorum et moduli quartae partis; mediana in fronte et postico singula ternrationem. Huius exemplar Romae nullum habemus, sed in Asia Teo hexastylon Liberi Patris. Eas autem symmetrias XXIV eaque ratione sumptus operasque compendii fecit. is in medio ambulationi laxamentum egregie circa cellam fecit de aspectuque nihil inminuit, sed sine desiderio supervacuorum
Abbreviated transcription (Latin):
Herit comp̃o cũ trium colupnaꝵ crassitudi nem
ĩtercolupnio inter ponẽ possinus tanq̃ est apollis
et diane edis. haec dispositio hanc bẽt difficultate
q̃đ epistilia pꝑ interualloꝵ magnitudũ frangũt᷑¬
in Terustyle in Areostilis aũt nec lapideit nec marmoreis epi
stiliis uti datur S imponẽde de ma trabes ẜpetue
et ip̃aꝵ edium spẽs sunt barice parice fale. hiũiles
Late ornanturq signis fictilib aut aereis ĩ auratis.
eaꝵ fastigia tustanico more uti est ad circũ maxim
cxeteris et haerculis lomperani. Item capitolii red¬
denda nunc est estili rõ que mayie probabilis et ad
nsum et ad spͥeciẽ et ao firmittites rõnes hẽt explicatus.
annq fticienda sunt interualls spacia duarum
coliłnar et quãte partis colũpne coassitndinis me¬
aiumq ĩtercolnpnium unũ quod ert i fronte altet
q̃d ĩn postico triũ colupnaꝵ crassitndic̃ si ⁊ hebit
et fignrationis aspectum uenustũ et aditus nsunt

Expanded text:
erit compositio, cum trium columnarum crassitudinem intercolumnio interponere possumus, tamquam est Apollinis et Dianae aedis. haec dispositio hanc habet difficultatem, quod epistylia propter intervallorum magnitudinem franguntur. In araeostylis ai datur, sed inponendae de materia trabes perpetuae. et ipsarum aedium species sunt varicae, barycephalae, humiles, latae, ornanturque signis fictilibus aut aereis inauratis earum fastigia tuscanico more, uti est ad Circum Maximum Cereris et Herculis Pompeiani, item Capitolii. Reddenda nunc est eustyli ratio, quae maxime probabilis et ad usum et ad speciem et ad firmitatem rationes habet explicatas. namque facienda sunt in intervallis spatia duarum columnarum et quartae partis columnae crassitudinis, mediumque intercolumnium unum, quod erit in fronte, alterum, quod in postico, trium columnarum crassitudine. sic enim habebit et figurationis aspectum venustum et aditus usum
Abbreviated transcription (Latin):
Tustuli aiũt edis colupne nti sistili ĩ n ꝓtio alti¬
tudo diuigar et dimidiã ꝑdem et eius una pars
inter colupnas proportioĩb adangoñde sunt crassitudi¬
otrascylo nis scapoꝵ. Hlanqo si ĩareostilo nona aut deama
pars crassitudis finit tenuis et exilis appebut ideo ꝙ
per latitadinem intercolupmoꝵ aer cõsimit el
ĩmimut aspectus scapoꝵ crassitudiẽ. Contra nõ
pignostilis si octaua pars crassitudinis fũt ꝑꝑ crebri¬
tatem et angustias ĩ tercolupmoꝵ tumida et ĩuenu¬
stam effeciet̃ spẽm. ltaq gnis opis oppolet ꝓseꝗ sim¬
metrias etiamq angularee colupne crassiores fa¬
ciende sunt ex suo diametro qnquagesima parte
ꝙ hee ab aere circũcidunt et graailiores udent᷑ esse
aspectib. Trgo qd oculus fallit rõcinatione est exe¬
guendum. Contracture aũt ĩ simns colupnarim
hn potrachelis ita faciende iudent᷑ uti si colupna sit
ab mĩmo as pedes quinos denos ima crassitudo diui¬

Expanded text:
ustyli autem aedis columnae, uti systyli, in novem partes altitudo dividatur et dimidiam partem, et eius una pars inter columnas, proportionibus adaugendae sunt crassitudines scaporum. namque si in araeostylo nona aut decima pars crassitudinis fuerit, tenuis et exilis apparebit, ideo quod per latitudinem intercolumniorum aer consumit et inminuit aspectu scaporum crassitudinem. contra vero pycnostylis si octava pars crassitudinis fuerit, propter crebritatem et angustias intercolumniorum tumidam et invenustam efficiet speciem. itaque generis operis oportet persequi symmetrias. etiamque angulares columnae crassiores faciendae sunt ex sua diametro quinquagesima parte, quod eae ab aere circumciduntur et graciliores videntur esse aspicientibus. ergo quod oculus fallit, ratiocinatione est exaequandum. Contracturae autem in summis columnarum hypotracheliis ita faciendae videntur, uti, si columna sit ab minimo ad pedes quinos denos, ima crassitudo divi
Abbreviated transcription (Latin):
pare ĩferior hrothilo religuat. S.i ferior maior
apꝑpebit. Ideo ꝙ ħbit ad ex tremu plintũ prorectumm
astragoli faciendi sunt octaue ꝓtis trethili pro uectata
erit spire pare odtaua et sextadecima paro crassendis
colupns spiris ꝓfrcrs et collocatis colupue sunt media¬
ner÷ pronao et postico al ꝓ penbicłni medii certa collo¬
camde. angulares aũt queq eregione eaꝵ fututã sp
⁊ laterib eds dyxrra ac simstra/ uti partes anteriores
qne ad pariets celle spectamt ad ꝓ pendidm̃ medin latus
heãnt collocatum. E xteriores aũt partes ut ditant siear ñ
contradimm sic em̃ erũt figure cõpositionis edium
cs tractura enis tali rone exacte. Scapis colupnatum
⁊formabunt: uti q̃ rassissius scapus fuerit addita
crassitubiem cũ uolutis eius diundiã. Recedendr aut
est al ete̾mo abaco ĩ interiorẽ ꝑtem frontib uolutaꝵ¬

Expanded text:
pars inferiori trochilo relinquatur; sed inferior maior pars inferiori trochilo relinquatur; sed inferior maior pparebit, ideo quod habebit ad extremam plinthum proiecturam. astragali faciendi sunt octavae partis trochili. proiectura erit spirae pars octava et sexta decuma pars crassitudinis columnae. Spiris perfectis et conlocatis columnae sunt medianae in pronao et postico ad perpendiculum medii centri conlocandae, angulares autem quaeque e regione earum futurae sunt in lateribus aedis dextra ac sinistra, uti partes interiores, quae ad parietes cellae spectant, ad perpendiculum latus habeant conlocatum, exteriores autem partes †uti dicant se earum contracturam. sic enim erunt figurae compositionis aedium contractura eius tali ratione exactae. Scapis columnarum conformabuntur, uti, quam crassus imus scapus fuerit addita crassitudinem cum volutis eius dimidiam. recedendum autem est ab extremo abaco in interiorem partem frontibus voluta
Abbreviated transcription (Latin):
et demostratio erit descripta. Htiis ꝑfedtio ĩ suis loas
spire collocent᷑. hacq ad simetriã sie ꝓficiant᷑ nti
rassitudo cum plitho sit colupne ee dimoia crassitubie¬
ex Bosm prorecturaq qua greci erdopari uocitant heant
sextantẽ ita tñ lata et longa erit colupne crassitudis
nniuset dimidie. Altitndo eius si attigurges erit ita
dinidat/ ut suporior pars tectia ꝑte sit crassitulims
relignũ diudcĩr ĩ partes quatuor fiato superior thorꝰ¬
dicunt. sin caũt ionice erunt cd̃stituẽdi faciẽde si¬
metrie ear sic ecunt costituende. Un latitudo spire
quoqͦ nersus sit colupuȩ crassitudims adiecta crassi¬
tuome gnarta et octaua. altitudo ita uti ad tigneges
ita ut eius plint̾os religuũq ip̃ter plintũ. qđ est fertia
pare crassitudinis colupne diuicat ÷ partes uii. inde
triũ partiũ thorus qui est ĩsmno relique quattuor
partes emdende sunt cequãte ut una pars fiat eñ
suis astragalis et iuꝑcilio superior trochilus altera

Expanded text:
erit descripta. His perfectis in suis locis spirae conlocentur, eaeque ad symmetriam sic perficiantur, uti crassitudo cum plintho sit columnae ex dimidia crassitudine proiecturamque, quam Graeci ekfora/n vocitant, habeant S extantem: ita tum lata et longa erit columnae crassitudinis unius et dimidiae. Altitudo eius, si atticurges erit, ita dividatur, ut superior pars tertia parte sit crassitudinisur in partes quattuor, fiatque superior tordicunt. Sin autem ionicae erunt faciendae, symmetriae earum sic erunt constituendae, uti latitudo spirae quoqueversus sit columnae crassitudinis adiecta e crassitudine quarta et octava. altitudo ita uti atticurges; item et eius plinthos; reliquumque praeter plinthum, quod erit tertia pars crassitudinis columnae, dividatur in partes septem: inde trium partium torus, qui est in summo; reliquae quattuor partes dividendae sunt aequaliter, et una pars fiat cum suis astragalis et supercilio superior trochilus, altera
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ tum postituendi. S ita colupne ĩ ꝑipteris collocentuar
uti quot inter colupnia sunt ĩ fronte totidem bis ĩterco¬
lupnia fiant ilaterib. Ita .n. erit auplex longitudo opis
ad latitulinem. Namq qui colupnaꝵ duplicationes
fecerunt / errauisse indent᷑ qđ imũ ĩto colupuium
longitudĩe plusqͣ oporseat ꝓcurrẽ mẽr. Crrtidus i frose
cõsatuendi ita sunt. uti sint semꝑ ĩ pares. ttamq cũ
dextro pede primus gradus ascendat᷑. baem ĩsum̃o tẽpio
primus erit ponẽdus. Crassitndines aũt eoꝵ gra¬
diuĩ ita fimendas censeo ut neq crassiores sextante
nec tenuiores dodrante sint collocate. Sic .x. durus
nõ erit ascensus. Retractationes aũt graduũ nõ minꝰ
q̃ sexguiprdales. nec plusq̃ bipedales facẽde identur
Item si cata edem gradus fututi sunt. ad eudẽ modur
fieri debent. Sin aut cirta edem ex trib lateribus podiũ
fanendũ erit/ ad ia cestituãt  uti quadre spire truncico¬

Expanded text:
t constituendi. sed ita columnae in peripteris conlocentur, uti, quot intercolumnia sunt in fronte, totidem bis intercolumnia fiant in lateribus; ita enim erit duplex longitudo operis ad latitudinem. namque qui columnarum duplicationes fecerunt, erravisse videntur, quod unum intercolumnium in longitudine plus quam oporteat procurrere videtur. Gradus in fronte constituendi ita sunt, uti sint semper inpares; namque cum dextro pede primus gradus ascendatur, item in summo templo primus erit ponendus. crassitudines autem eorum graduum ita finiendas censeo, ut neque crassiores dextante nec tenuiores dodrante sint conlocatae; sic enim durus non erit ascensus. retractiones autem graduum nec minus quam sesquipedales nec plus quam bipedales faciendae videntur. item si circa aedem gradus futuri sunt, ad eundem modum fieri debent. Sin autem circa aedem ex tribus lateribus podium faciendum erit, id constituatur, uti quadrae, spirae, trunci, co
Abbreviated transcription (Latin):
pars et dimidia abaci crassitudo relinguat᷑. relique
unius et dimidiat ꝓtis latitudĩe. Deinde hee linee
dinidant᷑ ita ut quatuor ꝓts alibi echimibia sub abaco
relinguant tune ĩ eoloco gui locus diuidit quatuor
q̃ una pars ex octo ꝓib est ea erit oculi magnituilẽ
eł nea eatheton respondens di ametros agat imic ab

Expanded text:
pars et dimidia abaci crassitudo relinquatur, reliquaunius et dimidiatae partis latitudine. deinde hae lineae dividantur ita, ut quattuor partes et dimidia sub abaco relinquantur. tunc in eo loco, qui locus dividit quattuor quam una pars ex octo partibus est. ea erit oculi magnitudine, et in ea catheto respondens diametros agatur. tunc ab