comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S cuta uirum galeasq et fortia corpora uolues.
Libri pater poscant anes. et federa rumpant.
¶Hec ubi dicta dedit solio se rollit ab alto
Et primum herculeis sopitas ignibus aras
Excitat. externumq larem paruos ꝙ penates
Lenis adit. mactat lectas de more bidentes
E uander pariter troyana iuuentus.
¶Post hinc ad naues gradime son osq reuisit
Quorum de numero. qui sese in bella sequanir
Orestantes uirite legit panrs cetera prona
Fertur aqua seguisq seeundo defluit anni
N untia uentura ascanio. rerumq patrisq.
Mantur equi theueris tirena petentibus arma
Ducunt exortem enee. quem fulua leonis
Pelis obiit ronum prefulgens unguibus aureis.
¶t ama uolat paruam subito uulgata per urbem
Onus rie equites thireui ad littora regis¬
U ota meni duplicant maties propriusq perielo
It nimor et maior martis iam apparet imago.
¶um pater euandrus destram ompleexus euntis
Heret in expletus lacrimans ac talia faitur.

Expanded text:
scuta virum galeasque et fortia corpora volves, scuta virum galeasque et fortia corpora volves, Thybri pater! Poscant acies et foedera rumpant. Haec ubi dicta dedit, solio se tollit ab alto et primum Herculeis sopitas ignibus aras excitat hesternumque larem parvosque penatis laetus adit: mactant lectas de more bidentis Euandrus pariter, pariter Troiana iuventus. Post hinc ad navis graditur sociosque revisit. Quorum de numero qui sese in bella sequantur praestantis virtute legit; pars cetera prona fertur aqua segnisque secundo defluit amni, nuntia ventura Ascanio rerumque patrisque. Dantur equi Teucris Tyrrhena petentibus arva; ducunt exsortem Aeneae, quem fulva leonis pellis obit totum, praefulgens unguibus aureis. Fama volat parvam subito volgata per urbem, ocius ire equites Tyrrheni ad litora regis. vota metu duplicant matres, propiusque periclo it timor, et maior Martis iam apparet imago. tum pater Evandrus dextram complexus euntis haeret inexpletus lacrimans, ac talia fatur:
Abbreviated transcription (Latin):
Arcades hinc equites. bis centum ⁊ oborai pubis
Leta dabo rondemq suo de nomine pallas..¬
¶ Uix ea fatus erat defixiꝙ ora tenebant
E neas anchisiades. et fidus achates
Multaq dura suo tristi cum corde uolutant
Ni signum cello Citarea dedisset aperto.
¶Namq improiuiso uibratus ab ethere fulgor
Cum sonini uenit. et ruere omnia uisa repente
Trienusꝙ nibe mugrie per ethera elangor.
Suspitiunt. iterumq iterum fragor intonat ingens
Arma inter nbem celi in regione serena
Per sudum rutulae uident. et pulsa sonare/.¬
¶ Obstupuere animis alii sed troyus heros
Agnouit sonitum. et diue promissa parentis
Lum memorat ne uerohospes ne quere profecto
Quem casum portenta ferant ego poscor olimpo
Noc signum cecinit missuram dea ereatuy
Si bellum ingiueret ulcaniaq armaper auras
Laturam auxilio.
Heu quante miseris cedes laurentibus instant/
Quas pennos mihi nirne dabis sed multa sub undas

Expanded text:
Arcadas huic equites bis centum, robora pubis Arcadas huic equites bis centum, robora pubis lecta dabo totidemque suo tibi nomine Pallas. Vix ea fatus erat, defixique ora tenebant Aeneas Anchisiades et fidus Achates multaque dura suo tristi cum corde putabant, ni signum caelo Cytherea dedisset aperto. Namque inproviso vibratus ab aethere fulgor cum sonitu venit, et ruere omnia visa repente Tyrrhenusque tubae mugire per aethera clangor. Suspiciunt, iterum atque iterum fragor increpat ingens: arma inter nubem caeli regione serena per sudum rutilare vident et pulsa tonare. Obstipuere animis alii, sed Troius heros agnovit sonitum et divae promissa parentis. Tum memorat: Ne vero, hospes, ne quaere profecto, quem casum portenta ferant: ego poscor Olympo. Hoc signum cecinit missuram diva creatrix, si bellum ingrueret, Volcaniaque arma per auras laturam auxilio. Heu quantae miseris caedes Laurentibus instant; quas poenas mihi, Turne, dabis; quam multa sub undas
Abbreviated transcription (Latin):
T oronamq fremunt condense littore pupes
Signaq fene iubent ⁊ennet longeuus aruspez
Fata canens o meonie delecta iuuentus
Flos ueterum uirtusq uirum quos iustus in hostem
F ert dolor et merita accendit mecentius rrã
Nulli fas italo tantam subiungere gentem
Externos optate duces. tum e trusea resedit
Hoc anes campo monitiss exterrita diuum.
Upse oratores ad me regniq coronam
Cum sceptro misit mandatq insignia tarchon
Sucedam castris tyrenaq regna capestam.
¶Sed mihi tarda gelu. scelis q effeta senectus
Inuidet imperium sereq ad forna uires
N atum exhortarer/ ni nuistus matre sabella
Hinc partem patrie traheret. ni Cuius et annis
Et generis fatum indulget. quem numina poscunt.
Ingiedere o teucrum. atq italum fortissime ductor
¶Hunenbi preterea spes et solatia nostri
Pallanta adiungam ut subte tollerare magr̃o
Milinam et graue martis opus. nia cernere facta
A suescat. primis. et te mirenir ab annis/

Expanded text:
Toto namque fremunt condensae litore puppes Toto namque fremunt condensae litore puppes Signaque ferre iubent; retinet longaevus haruspex fata canens, O Maeoniae delecta iuventus, flos veterum virtusque virum, quos iustus in hostem fert dolor et merita accendit Mezentius ira, nulli fas Italo tantam subiungere gentem: externos optate duces; tum Etrusca resedit hoc acies campo, monitis exterrita divom. Ipse oratores ad me regnique coronam cum sceptro misit mandatque insignia Tarchon, succedam castris Tyrrhenaque regna capessam. Sed mihi tarda gelu saeclisque effeta senectus invidet imperium seraeque ad fortia vires. natum exhortarer, ni mixtus matre Sabella hinc partem patriae traheret. Tu, cuius et annis et generi fatum indulgent, quem numina poscunt, ingredere, o Teucrum atque Italum fortissime ductor. hunc tibi praeterea, spes et solacia nostri, Pallanta adiungam; sub te tolerare magistro militiam et grave Martis opus, tua cernere facta adsuescat primis et te miretur ab annis.
Abbreviated transcription (Latin):
Iungere castra paro. quam fors inopina salutem
O stentat fatis hue te poscentibus afers
¶Naud procul hine saxo rolitur sundata uenisto
U ibis cigiline sedes. ubi udia quondam
Q ens bello preclara iugis insedis etiusis
Hanc multos florentem annos ⁊ ex deinde superbo
I mperio et seuis tenuit Mezentius armis
¶Quid memorem infandas cedes quid facta tyramni
E ffera. dii capiti ipsius generiq reseruent
Mortua quin enam iungebat corpora uiuis
Componeus manibus q manus atq oribus ora
Tormenti genus. et sanie taboq fluentes
Complecxii in misero longa sic morte ne cabat.
¶At fessi tandem Ciues infanda surentem
Aimati cucumsistunt ipsumq domumq
O btuicant sonos. eguem ad sastigia iactant
Iue inter cedes. ⁊utulorum elcipsus in agros
Confugere et turni defendier hospitis armis
Ergo omnis suriis sureexit etrurria iustis
Regem ad supplinum piesenti morte reposeunt.
¶Nis ego te eneam ductorem millibus addam

Expanded text:
iungere castra paro, quam fors inopina salutem iungere castra paro, quam fors inopina salutem ostentat: fatis huc te poscentibus adfers. Haud procul hinc saxo incolitur fundata vetusto urbis Agyllinae sedes, ubi Lydia quondam gens, bello praeclara, iugis insedit Etruscis. Hanc multos florentem annos rex deinde superbo imperio et saevis tenuit Mezentius armis. Quid memorem infandas caedes, quid facta tyranni effera? Di capiti ipsius generique reservent! Mortua quin etiam iungebat corpora vivis componens manibusque manus atque oribus ora, tormenti genus, et sanie taboque fluentis complexu in misero longa sic morte necabat. at fessi tandem cives infanda furentem armati circumsistunt ipsumque domumque, obtruncant socios, ignem ad fastigia iactant. Ille inter caedem Rutulorum elapsus in agros confugere et Turni defendier hospitis armis. Ergo omnis furiis surrexit Etruria iustis: regem ad supplicium praesenti Marte reposcunt. his ego te, Aenea, ductorem milibus addam.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Hec pater eoliis preparat. dum lenius oris
E uandrum ex humili tecto lux sucitat alma
Et matunni uoluerum sub eulmine cantus
Con surgit senior. ninicaq induitur artus
Et thyrena pedum errcundat uincula plantis
Tum lateri atq humeris tegeum subligat ensem
Denusa ab lena panthere terga ⁊erorquens
Nec non et gemini custodes lumine abalto
Precedunt. gressumq canes comitaniut herilem
Hospitis enee sedem et secreta petebat
Sermonum memor et promisi muneris heros.
Mec minus eneas se mauinnus agebrit
Tilius huie pallas. illi Comes ibat Achates
C ongressi uingunt destras. mediis q resistunt
E dibus et licito tandem sermone ferunniue
Rexprior hec
¶Maxime theucrorum ductor quoi sospite nunꝗͣ
Res equidem troye uietas. et regna fatebor
N obis ad belli auxilium pio nomine tanto
Exique uires hinc nisco claudimur amni¬
N inc ⁊ unilus premit. et muios encumsonat arinis
Sednbi ingentes populos opulentaq regnis

Expanded text:
Haec pater Aeoliis properat dum Lemnius oris, Haec pater Aeoliis properat dum Lemnius oris, Euandrum ex humili tecto lux suscitat alma et matutini volucrum sub culmine cantus. Consurgit senior tunicaque inducitur artus et Tyrrhena pedum circumdat vincula plantis; tum lateri atque umeris Tegeaeum subligat ensem, demissa ab laeva pantherae terga retorquens. Nec non et gemini custodes limine ab alto praecedunt gressumque canes comitantur erilem. Hospitis Aeneae sedem et secreta petebat sermonum memor et promissi muneris heros. Nec minus Aeneas se matutinus agebat. Filius huic Pallas, illi comes ibat Achates. Congressi iungunt dextras mediisque residunt aedibus et licito tandem sermone fruuntur. Rex prior haec: Maxume Teucrorum ductor, quo sospite numquam res equidem Troiae victas aut regna fatebor, nobis ad belli auxilium pro nomine tanto exiguae vires: hinc Tusco claudimur amni, hinc Rutulus premit et murum circumsonat armis. Sed tibi ego ingentis populos opulentaque regnis
Abbreviated transcription (Latin):
Parte alia marti currumq ⁊ otas qi uolueres
Instabant quibus ille unros quibus exeitat urbes
Egidaq horrisicam mirbate palla dis arma
Certtuim squamis serpentum amoq polibant
Conneexos q angues ipsamq in poctore diue
Sorgona desecto uertentem lumina collo.
Collite cuncta inquit/ ceptosq auferte labores
E thuei ciclopes. et adhue aduertite mentem
Arma acri facienda uno. nune unibus usus¬
H unc manibus rapidis omni nune arte magr̃a
Piccipitate moras nec plura effatus at illi
O cius incubuere omnes pariterq laborem
Sortin fluit es riuis. auriq metallum
Uinisicusq calibs uasta fornace liqueseit
Ingentem clipeum informant. unum oĩa contra
Tella lannorum septenosq orbibus orbes
Impediunt. alii uentosis folibus cuiras
Accipiunt. redduntq alii stridenia mgunt
E ra lacu. genut impositis incudibus antium.
Uili inter sese multa ui brachia rollunt
In numerum uersantq tenaci forcipe massani.

Expanded text:
Parte alia Marti currumque rotasque volucris Parte alia Marti currumque rotasque volucris instabant, quibus ille viros, quibus excitat urbes; aegidaque horriferam, turbatae Palladis arma, certatim squamis serpentum auroque polibant conexosque anguis ipsamque in pectore divae Gorgona, desecto vertentem lumina collo. Tollite cuncta, inquit, coeptosque auferte labores, Aetnaei Cyclopes, et huc advertite mentem: arma acri facienda viro. Nunc viribus usus, nunc manibus rapidis, omni nunc arte magistra. Praecipitate moras. Nec plura effatus; at illi ocius incubuere omnes pariterque laborem sortiti. Fluit aes rivis aurique metallum, volnificusque chalybs vasta fornace liquescit. Ingentum clipeum informant, unum omnia contra tela Latinorum, septenosque orbibus orbes impediunt. Alii ventosis follibus auras accipiunt redduntque, alii stridentia tingunt aera lacu. Gemit impositis incudibus antrum. Illi inter sese multa vi bracchia tollunt in numerum versantque tenaci forcipe massam.
Abbreviated transcription (Latin):
Exercet penso casum ut seruore cubile
Conugis et paruos possit educere natos,
Haut secus ignipotens nec tempore segnior illo
Molibus estratis opera ad fabrilia surgit.
Ansula sicanium iusta latus coliamq
Erigiinr liparem fumantibus ardua saxis
Quam subter specus et cielopum exesa caminis
Antra ethnea sonant. ualidiq incudibus ictus
Auditi referunt geminim striduntq cauernis
Strictire Calibum et fornacibus iguis amiellat
U lecni domus et uulcania nomine cellus
¶Noc nine ignipotens celo desendit ab alto
Ferium exercebant uasto ei clopes in antio/
B rontesq strophesq et nudus membra piragion
¶Nis informatum manibus iam parte polita
Fulmen erat roro genitor que plurima celo
Deiecit in terras pars imperfecta manebat
Tuis imbris rorti radios tris nubis aquose
Aaditerant. runili tres ignis et alitis austri
F ulgores nunc horrificos sonitumq menimq
Miscebant operi flammisq sequacibus iras

Expanded text:
exercet penso, castum ut servare cubile exercet penso, castum ut servare cubile coniugis et possit parvos educere natos: haud secus Ignipotens nec tempore segnior illo mollibus e stratis opera ad fabrilia surgit. Insula Sicanium iuxta latus Aeoliamque erigitur Liparen, fumantibus ardua saxis, quam subter specus et Cyclopum exesa caminis antra Aetnaea tonant validique incudibus ictus auditi referunt gemitus striduntque cavernis stricturae Chalybum et fornacibus ignis anhelat, Volcani domus et Volcania nomine tellus. Hoc tunc ignipotens caelo descendit ab alto. Ferrum exercebant vasto Cyclopes in antro, Brontesque Steropesque et nudus membra Pyragmon. His informatum manibus iam parte polita fulmen erat, toto genitor quae plurima caelo deicit in terras, pars inperfecta manebat. Tris imbris torti radios, tris nubis aquosae addiderant, rutili tris ignis et alitis austri: fulgores nunc horrificos sonitumque metumque miscebant operi flammisque sequacibus iras.
Abbreviated transcription (Latin):
N on siti atq elim tonitu cum iupta corusco
Ignea rima micans. percurrit lumine nimbos
Sensit leta dolis. et forme conscia conuinx.
Cum pater eterno fatur deuictus amore¬
Quid causas pens ex alti. siduna cessit
Quenbi diuamei similis si cura fiusset
Tum queq fas nobis teueros armare fuisset
Mec pater imnipotens trcyam nee fata letalant
Stare decem alios priamum superesse per amios
Et nunc si bellare paras atq hec nbi mens est
Quicguid in arte mea possum promittere cure
Quod ficri ferro/ liquidoq prestatur electro
Quantum ignes animeq ualent absiste precando
U itibus indubitare nus. ea uerba locutus
Optatos dedit amplexus, placidumq penuit
Conuigis infusus gremio per membra soporem.
Onde ubi prima quies/. medio iam noctis abacte.
Ciiculo expulerat somnum cum fenuna primum
Cui tolerare colo uitam tenuiq minerua
Impositum cinerem et sopitos excitat ignes
N octem ciodens operi fanulasqi ad lumina longo

Expanded text:
non secus atque olim tonitru cum rupta corusco non secus atque olim tonitru cum rupta corusco ignea rima micans percurrit lumine nimbos. Sensit laeta dolis et formae conscia coniunx. Tum pater aeterno fatur devinctus amoreQuid causas petis ex alto? Fiducia cessit quo tibi, diva, mei? Similis si cura fuisset, tum quoque fas nobis Teucros armare fuisset: nec pater omnipotens Troiam nec fata vetabant stare decemque alios Priamum superesse per annos. Et nunc, si bellare paras atque haec tibi mens est, quidquid in arte mea possum promittere curae, quod fieri ferro liquidove potest electro, quantum ignes animaeque valent, absiste precando viribus indubitare tuis. Ea verba locutus optatos dedit amplexus placidumque petivit coniugis infusus gremio per membra soporem. Inde ubi prima quies medio iam noctis abactae curriculo expulerat somnum, cum femina primum, cui tolerare colo vitam tenuique Minerva impositum, cinerem et sopitos suscitat ignes, noctem addens operi, famulasque ad lumina longo
Abbreviated transcription (Latin):
Et uenus aut animo ne quicq exterrita mater
Lauriintumq minis et duro mota nimultu
U icanum alloquinie thalamoq hec coniugis aureo
Incipit et dictis diuinum inspirat amorem
¶Dum bello argolici uastabant pergama reges
Debita. casurasq inimicis ignibus arces
Non ullum auxilium miteris non armarogaui
Aitis opisq nie nec te carissime coniunx
In cassum ue mios nolui exercere labores
Quamius et priami deberem plurima natis
Et dinum enee fleuissem sepe dolorem
Nic iouis imperiis rutulorum constint oris¬
¶ E rgo eadem supplex uenio et sanctum mihi numen
Arma iogo genitrix nato te filia neri
Ie ponut lacrimis tytonia flectere coniunx.
Aspice qui coheant populi que menia elausis
Terium acuant portis in me excidiumq meorum.
Gixerat. et niueis hinc atq hinc diua laceitis.
C unctantem amplexu molli fouet ille repente
Accepit solitam flamam nothusq medullas
Intiauit Callor et labefacta per ossa cucurrit.

Expanded text:
At Venus haud animo nequiquam exterrita mater At Venus haud animo nequiquam exterrita mater Laurentumque minis et duro mota tumultu Volcanum adloquitur thalamoque haec coniugis aureo incipit et dictis divinum adspirat amorem: Dum bello Argolici vastabant Pergama reges debita casurasque inimicis ignibus arces, non ullum auxilium miseris, non arma rogavi artis opisque tuae nec te, carissime coniunx, incassumve tuos volui exercere labores, quamvis et Priami deberem plurima natis et durum Aeneae flevissem saepe laborem. Nunc Iovis imperiis Rutulorum constitit oris: ergo eadem supplex venio et sanctum mihi numen arma rogo genetrix nato. Te filia Nerei, te potuit lacrimis Tithonia flectere coniunx. Aspice qui coeant populi, quae moenia clausis ferrum acuant portis in me exscidiumque meorum. Dixerat et niveis hinc atque hinc diva lacertis cunctantem amplexu molli fovet. Ille repente accepit solitam flammam, notusque medullas intravit calor et labefacta per ossa cucurrit:
Abbreviated transcription (Latin):
Iam nun religio pauidos terrebat agiestes
Dira loci iamnim siluam saxumq t emebant
Noc nemus hoc inquit frondoso uertice collem
Quis deus mbtet est habitet deus archades ipsum
Ciedunt se uidisse Iouem cum sepe nigrantem
E gida conniteret destra. nimbosq cieret
Nec duo preterea disieens opida muris
Reliquias ueterumq uides monimenta urrorum
Hane Ianus pater hanc saturnus condidit urbem
Laniculum huie. illi fuerat sacurnia nomen
Ealibus inter se dictis ad tecta subibant
Pauperis euandri passunq armenta uidebant.
Romanoq foro et lautis mugire Carinis.
¶Ot uenium ad sedes. hec inquit limina uictor
Alcides subiit hec illum regia cepit
A ude hospes contenere opes. et te quoq dignum
Finge deo rebusq ueni non asper egenis.
¶Dixit. et angusti subter fastigia tecti
Ingentem eneam dixit. stratisq locauit
E fulfum foliis. et pelle libisticis urse.
N oy ruit. et suscis tellurem ampleennr allis.

Expanded text:
Iam tum religio pavidos terrebat agrestis Iam tum religio pavidos terrebat agrestis dira loci, iam tum silvam saxumque tremebant. Hoc nemus, hunc, inquit, frondoso vertice collem quis deus incertum est habitat deus: Arcades ipsum credunt se vidisse Iovem, cum saepe nigrantem aegida concuteret dextra nimbosque cieret. Haec duo praeterea disiectis oppida muris, reliquias veterumque vides monimenta virorum. Hanc Ianus pater, hanc Saturnus condidit arcem: Ianiculum huic, illi fuerat Saturnia nomen. Talibus inter se dictis ad tecta subibant pauperis Euandri passimque armenta videbant Romanoque foro et lautis mugire Carinis. Ut ventum ad sedes: Haec, inquit, limina victor Alcides subiit, haec illum regia cepit. Aude, hospes, contemnere opes et te quoque dignum finge deo rebusque veni non asper egenis. dixit et angusti subter fastigia tecti ingentem Aenean duxit stratisque locavit effultum foliis et pelle Libystidis ursae. Nox ruit et fuscis tellurem amplectitur alis.
Abbreviated transcription (Latin):
Deterior donee paulanm ac decoloretas
Et belli tabies et amor sucessit habendi
¶um manus ausonie et gentes uenere sicane
Sepius et nomen posuit sanirnia tellus
Tum reges asperq immani corpore tybris
A quo post ytali fluuium cognomine tybrim
Diximus amisit uerum uenis albula nomen.
Fortuna omnipotens et inclutabile fanim
His posuerelocis matrisq egere tremenda¬
Carmentis nimphe monita et deus auror apolo
¶Uix ea dicta de/ dehine progressus monstrat ad aram
Et Carmentalem iomano nomine portam
Quam memorant nimphe priscum carments honorem
Uatis fandice cecinit que prima funiros
E neadas magnos et nobile palanteum
¶Hine lucum ingentem quem ⁊omulus acer asilum
Renilit et gelida monstrat sub rupe lupercal
Parasio dicnim pannos de more liceni
Nec non et sacri monstrat nemus argilen¬
I estritin q locum. et lenim docet hospitis arrgi
¶Hinc ad tarpeyam sedem et capitolia dunt
Aurea nue. olim siluestribus horrida dumis

Expanded text:
deterior donec paulatim ac decolor aetas deterior donec paulatim ac decolor aetas et belli rabies et amor successit habendi. Tum manus Ausonia et gentes venere Sicanae, saepius et nomen posuit Saturnia tellus; tum reges asperque immani corpore Thybris, a quo post Itali fluvium cognomine Thybrim diximus, amisit verum vetus Albula nomen; Fortuna omnipotens et ineluctabile fatum Hiis posuere locis, matrisqCarmentis nymphae monita et deus auctor Apollo. Vix ea dicta: dehinc progressus monstrat et aram et Carmentalem Romani nomine portam quam memorant, nymphae priscum Carmentis honorem, vatis fatidicae, cecinit quae prima futuros Aeneadas magnos et nobile Pallanteum. Hinc lucum ingentem quem Romulus acer Asylum rettulit et gelida monstrat sub rupe Lupercal, Parrhasio dictum Panos de more Lycaei. Nec non et sacri monstrat nemus Argileti testaturque locum et letum docet hospitis Argi. Hinc ad Tarpeiam sedem et Capitolia ducit, aurea nunc, olim silvestribus horrida dumis.
Abbreviated transcription (Latin):
Consonat omne nemus strepitu collesq resultant¬
¶ Exin se cunen diuinis rebus ad urbem
Perfectis referunt ibat ⁊ex obsitus euo
Et Comitem eneam iusta natumq tenebat
Ingrediens/ uarioq uiam sermone leuabat/
¶Miratur faciles q oculos fert omnia circum
E neas capiturq locis et singula lenis
Exquirit/ auditq urium monimenta priorum.
C um rex euandrus romane conditor arcis
H ec nemora indigne fauni nimpheq tenebant
Sensq uirum trimeis et dio robore nata.
Quis ne mos neqi cultus erat nec uingere thainos
A ut Componere opes norant aut parcere parto¬
d ed rami atq asper uieni uenatus alebat/
C rimus ab ethereo uenit saturnus olimpo
A rma Iouis fugiens et regnis exul adeptis
His genus indocile ac dispersum moniibus altis
Composuit Legesq dedit. Lanumq uocari
Maluit his quonia lanusset ninis in horis
A ineaq ut perhibent illo subrege fuere
Secula sic placidos populos in pace tenebat

Expanded text:
Consonat omne nemus strepitu collesque resultantConsonat omne nemus strepitu collesque resultant. Exim se cuncti divinis rebus ad urbem perfectis referunt. Ibat rex obsitus aevo et comitem Aenean iuxta natumque tenebat ingrediens varioque viam sermone levabat. miratur facilisque oculos fert omnia circum Aeneas capiturque locis et singula laetus exquiritque auditque virum monimenta priorum. Tum rex Euandrus, Romanae conditor arcis: Haec nemora indigenae fauni nymphaeque tenebant gensque virum truncis et duro robore nata, quis neque mos neque cultus erat, nec iungere tauros aut componere opes norant aut parcere parto, sed rami atque asper victu venatus alebat. Primus ab aetherio venit Saturnus Olympo, arma Iovis fugiens et regnis exsul ademptis. Is genus indocile ac dispersum montibus altis composuit legesque dedit Latiumque vocari maluit, his quoniam latuisset tutis in oris. Aurea quae perhibent illo sub rege fuere saecula. Sic placida populos in pace regebat,
Abbreviated transcription (Latin):
Pona ferunt. cumulantq oneratis la nas aras
Cum salii ad cantus incensa altaria circum
Populeis adsunt euinen tempora ramis.
¶Hic iuuemim chorus ille senum qui carmine laudes
Herculeas. et facta ferunt. ut prima nouere
Monstra manu geminosq premens eliserit angues
Ut bello egregias idem deuicerit urbes.
Troyaq cethaliamq ut duros mile labores
Rege sub euristeo fatis Iunonis inique
P ermulerit tu nubigenas imuete bimenbres
H yleum rolumq manu ni cresia mactas
Prodigia et uastum nemea sub rupe leonem
Ie sugii tremuere lacus te ianitor ora.
Essa super recutans antre semessa eruento.
Nen te elle fanes non pomt ipse iypheus
Arduus arma tenens non te r̃onis egentem
Lancus. nieba capitum circumstint anques
Salire uera iouis proles decus addite duum
Et nos et mia dester adi pede sacra secundo¬
L alia Carminibus celebrant super emuia cachi
S peluncam adinunt spirantemq ignibus ipsum

Expanded text:
dona ferunt cumulantque oneratis lancibus aras. dona ferunt cumulantque oneratis lancibus aras. tum Salii ad cantus incensa altaria circum populeis adsunt evincti tempora ramis, hic iuvenum chorus, ille senum; qui carmine laudes Herculeas et facta ferunt: ut prima novercae monstra manu geminosque premens eliserit angues, ut bello egregias idem disiecerit urbes, Troiamque Oechaliamque, ut duros mille labores rege sub Eurystheo fatis Iunonis iniquae pertulerit. Tu nubigenas, invicte, bimembris Hylaeeumque Pholumque, manu, tu Cresia mactas prodigia et vastum Nemeae sub rupe leonem. Te Stygii tremuere lacus, te ianitor Orci ossa super recubans antro semesa cruento; nec te ullae facies, non terruit ipse Typhoeus, arduus arma tenens; non te rationis egentem Lernaeus turba capitum circumstetit anguis. Salve, vera Iovis proles, decus addite divis, et nos et tua dexter adi pede sacra secundo. Talia carminibus celebrant; super omnia Caci speluncam adiciunt spirantemque ignibus ipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ andinir exumplo forilus domus atra reuulsis
A bstracteq boues/ ab iurateq rapine
Celio onduniue pedibusq informe cadauer
Protrahisie/ nequeunt expleri corda niendo
Pectoia semiferi atq exmictos faucibus ignes.
¶Exillo celebratus henos lenq minores
Seruauere diem. primusq penus autor
Et demus hereulei custos prinaria sacri
Nane oram luco statuit/ que maxima semper
Dicene nolis et erit que maxima semper.
¶Quare agite o iuuenes tantarum in muimere laudum
Eingite fiendes comas et pocula porgite destris.
Conmunemq uocate deum et date uina uolentes.
Gixerat herculea bicolor cum populus immbra
U ellauitq comas. foliizq inexa pependit
Et sacer upleuit destram siphus. onus omnes
In mensam len libant. diues ꝙ precantur.
¶Deuexo interea propuor sit uesper cumpo
Iamq sacerdotes primusq ponnus ibant
Pelibus in morem cinen flamasq ferebant
I nstaurant eꝙulas. et mense grata secunde

Expanded text:
Panditur extemplo foribus domus atra revolsis, Panditur extemplo foribus domus atra revolsis, abstractaeque boves abiurataeque rapinae caelo ostenduntur, pedibusque informe cadaver protrahitur. Nequeunt expleri corda tuendo pectora semiferi atque extinctos faucibus ignis. Ex illo celebratus honos, laetique minores servavere diem, primusque Potitius auctor et domus Herculei custos Pinaria sacri. Hanc aram luco statuit, quae maxuma semper dicetur nobis et erit quae maxuma semper. Quare agite, o iuvenes, tantarum in munere laudum cingite fronde comas et pocula porgite dextris communemque vocate deum et date vina volentes. Dixerat, Herculea bicolor cum populus umbra velavitque comas foliisque innexa pependit et sacer implevit dextram scyphus. Ocius omnes in mensam laeti libant divosque precantur. Devexo interea propior fit Vesper Olympo, iamque sacerdotes primusque Potitius ibant, pellibus in morem cincti, flammasque ferebant. Instaurant epulas et mensae grata secundae
Abbreviated transcription (Latin):
¶At specus et cachi. detecta aparuit ingens
Regia. et umbrose penitus paniere cauerne
Non secus ac si qua penitus in terra dehiscens
Infernas ⁊eseret sedes/. et regna recludat
Pallida diis inuisa superq in mane baratrum
Cernanue trepidant inmisso numine manes.
¶E ⁊go insperate drp̾nsum luce ⁊epente
I nclusumq cauosaxo atq insueta uidentem
Desuper alcides premit tellis/ omniaq arma
A duocat et ramis uastisqi molaribus instati
¶ ue autem neq enim fuga iam super ulla perieli
Faueibus ingentem sumum mirabile dieni
E uomit inuoluitq domum caligine ceca
P rospecnim eripiens ceulis glomeratq sub antio
Fumiferam noctem comistis igne tenebris
¶Nonnilit alcides anins. seq ipse per ignem
P tecipiti mniecit saltu qua plurimus undam
F umus agit nebulaq ingens fumus exniat atra.
Hic ehachum in tenebris incendia uana uomentem
Corupit ni nodum complexus et angit inherens
Elisos oculos et siccum sanguine gunre.

Expanded text:
At specus et Caci detecta apparuit ingens At specus et Caci detecta apparuit ingens regia, et umbrosae penitus patuere cavernae: non secus ac siqua penitus vi terra dehiscens infernas reseret sedes et regna recludat pallida, dis invisa, superque immane barathrum cernatur, trepident inmisso lumine manes. Ergo insperata deprensum luce repente inclusumque cavo saxo atque insueta rudentem desuper Alcides telis premit omniaque arma advocat et ramis vastisque molaribus instat. Ille autem, neque enim fuga iam super ulla pericli, faucibus ingentem fumum mirabile dictu evomit involvitque domum caligine caeca, prospectum eripiens oculis, glomeratque sub antro fumiferam noctem commixtis igne tenebris. Non tulit Alcides animis seque ipse per ignem praecipiti iecit saltu, qua plurimus undam fumus agit nebulaque ingens specus aestuat atra. Hic Cacum in tenebris incendia vana vomentem corripit in nodum complexus et angit inhaerens elisos oculos et siccum sanguine guttur.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Hic uero alchidem. furiis exarserat atro
Telle dollor. ⁊ apit arma manu no disq grauatum
Robur. et aerei cursu pent ardua montis.
Iurbanumq oculis fugit illicet onor eino.
Speluncamq pent. pedibus ninor addidit allas.
Et sese inelusit rupnsq immane catenis
Deiecit sazum ferro. quod et arte paterna
Pendebat. fultosq emuniit obice postes
Ecce surens amens aderat thyrinthyuss onmem
Accessum lustrans huc ora fere bat et illue
Dentibus infiendens ter ronim feruidus ira
Lustrat auentini montem tersaxea tentat
Limina ne quicꝗͦ fessus ualde resedit.
¶Stabat acuta silex precisis undiq saxis
Spelunce dorso incimbens altissima uisu
Pirarum nidis domus opportuna uoluerum
Hanc ut prona uigo leniri incumbebat adinmem
Dexter in aduersum nitens concussit et imis
Pulsam soluit ⁊adicibus. inde repente
Impulit impulsu quo maximus intonat ether.
D issultant ripe ⁊efluitq exterritus amnis.

Expanded text:
Hic vero Alcidae furiis exarserat atro Hic vero Alcidae furiis exarserat atro felle dolor: rapit arma manu nodisque gravatum robur et aerii cursu petit ardua montis. turbatumque oculis: fugit ilicet ocior Euro speluncamque petit, pedibus timor addidit alas. Ut sese inclusit ruptisque immane catenis deiecit saxum, ferro quod et arte paterna pendebat, fultosque emuniit obice postis, ecce furens animis aderat Tirynthius omnemque accessum lustrans huc ora ferebat et illuc, dentibus infrendens. Ter totum fervidus ira lustrat Aventini montem, ter saxea temptat limina nequiquam, ter fessus valle resedit. Stabat acuta silex, praecisis undique saxis speluncae dorso insurgens, altissima visu, dirarum nidis domus opportuna volucrum. Hanc, ut prona iugo laevum incumbebat in amnem, dexter in adversum nitens concussit et imis avolsam solvit radicibus; inde repente inpulit, inpulsu quo maximus intonat aether dissultant ripae refluitque exterritus amnis.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nuic monstro uulcanus erat pater/ illius atros
O re uomens ignes magna se mole ferebat.
A tualit et nobis aliquando optantibus etas
Auxilium aduentumq dei nam maximus ultor¬
Ter gemini nece gerionis spoliisq superbus
Alcides aderat. tauros q hac uieror agebat
Ingentes uallemq boues amnemq tenebant.
¶At furrisis caci mens effera ne quid in ausum
Aut intentatum sceleris. ue doli ue suisset
Quanior a stabulis prestanti corpore thauros
Auernt. rondem forma superante iuuencas
A thos. ne qua forent pedibus uestigia ⁊ ectis
Cauda in speluncam tractos uersisq uigrum
Indinis rapros saxo ocultabat opaco
Querentem nulla ad speluncam signa ferebant.
EInterea cum iam stabulis saturata moueret
Amphitrioniades. armenta abitumq pararet
Discesu mugire boues/ atq omne querelis i¬
Impleri nemus et celos clamore ⁊elinqui
Reddidit una bouum uotem uastoq subantro
Mugiit et cachi spem custodita fefellit.

Expanded text:
Huic monstro Volcanus erat pater: illius atros Huic monstro Volcanus erat pater: illius atros ore vomens ignis magna se mole ferebat. Attulit et nobis aliquando optantibus aetas auxilium adventumque deiTergemini nece Gerionis spoliisque superbus Alcides aderat, taurosque ac victor agebat, Ingentes, vallemque boves amnemque tenebat. At furis Kaci mens effera, ne quidem inausum Aut intractatum scelerisve dolive fuisset, Quatuor a stabulis prestanti corpore tauros Avertit, totidem forma superante iuvencas. Atque hos, ne qua forent pedibus vestigia cauda in speluncam tractos versisque viarum indiciis raptos saxo occultabat opaco: quaerenti nulla ad speluncam signa ferebant. Interea, cum iam stabulis saturata moveret Amphytrioniades armenta abitumque pararet, discessu mugire boves atque omne querelis impleri nemus et colles clamore relinqui. reddidit una boum vocem vastoque sub antro mugiit et Caci spem custodita fefellit.
Abbreviated transcription (Latin):
P recipuumq thoro et iullosi pelle leonis
Accipit eneam solioq inuitat acerno.
¶um len iuuenes. certanm areq sacerdos
U iscera rosea ferunt thainorum, honerantq canistus
Dona laborate ceteris baccumq ministrant
Uescitur eneas simul et reoyana iuuentus
P erpenii cergo bouis. et iustralibus exns.
¶P ostq̃ exempta fames. et amor compiensus edendi
Rex euandrus ait/ non hee solempnia nobis
Nas ex more dapes hane tanni muminis aram
Uana su perstitio ueterumq ignara deorum
Imposuit seuis hospes troyane perielis
Serucui facimus. meriosq nouamus honores.
¶Iam pridem saxis suspensam hane aspice ⁊upem
Disiecte ut procul molles/ desertaq montis
Sat domus et scopuli ingentem traxere runam
Hic spelunca fuit uasto summota recessu
Semihominis caci tanes quam dira tenebat
Solis in accessam radiis semperq ⁊ecenti
Cede trepebat humus foribus afixa superbis
Ora uirum tristi pendebant pallida tabo.

Expanded text:
Praecipuumque toro, et villosi pelle leonis Praecipuumque toro, et villosi pelle leonis Accipit Aeneam, solioque invitat acerno. Tum lecti juvenes certatim, araeque sacerdos Viscera tosta ferunt taurorum, onerantque canistris dona laboratae Cereris Bacchumque ministrant. Vescitur Aeneas simul et Troiana iuventus perpetui tergo bovis et lustralibus extis. Postquam exempta fames et amor compressus edendi, rex Euandrus ait: Non haec sollemnia nobis, has ex more dapes, hanc tanti numinis aram vana superstitio veterumque ignara deorum inposuit: saevis, hospes Troiane, periclis servati facimus meritosque novamus honores. Iam primum saxis suspensam hanc aspice rupem, disiectae procul ut moles desertaque montis stat domus et scopuli ingentem traxere ruinam. Hic spelunca fuit, vasto summota recessu, semihominis Caci facies quam dira tenebat solis inaccessam radiis; semperque recenti caede tepebat humus, foribusque adfixa superbis ora virum tristi pendebant pallida tabo.
Abbreviated transcription (Latin):
Et uocem anchise magni uultumq recordor/
Nam memini hesione uiscentem regna sororis
Baumedonnadem priamum salanna petentem
Pronnus archadie gelidos inuisere fiues
Lum nbi primagenas uestibat flore ieuena.
Mrrabarq duces theueros. mirabar et ipsum
Laumedonniadem sed cunens alnor ibat
Anchises mihi mens iuuenili ardebat amore
Compellare uirum et destre aduingere destram
Accessi et cupidus phinei sub menia ouxi
Alle mihi insignem farrettam linasq sagitas
Discedens c lamidemq auro dedit intertextam
tenaq bina mens que nunc habet aurea palias/
Ergo et quam pens inuecta ẽ mihi federe destta
Et lux cum primum terris se crastina reddet
Auxilio letos dimittam opibusq uiuabo
nterea sacra hee quando huc uenisus amia
Amna que differre nephas celebrate fauentes
Nobis cum enam nue asuesite mensis.¬
¶Nec ubi dicta. dapis iubet et sublata reponi
Pocula gramincoq uiros locat ipse cubili

Expanded text:
et vocem Anchisae magni voltumque recordor! et vocem Anchisae magni voltumque recordor! Nam memini Hesionae visentem regna sororis Laomedontiaden Priamum, Salamina petentem, protinus Arcadiae gelidos invisere finis. Tum mihi prima genas vestibat flore iuventas, mirabarque duces Teucros, mirabar et ipsum Laomedontiaden, sed cunctis altior ibat Anchises: mihi mens iuvenali ardebat amore compellare virum et dextrae coniungere dextram. Accessi et cupidus Phenei sub moenia duxi. Ille mihi insignem pharetram Lyciasque sagittas discedens chlamydemque auro dedit intertextam frenaque bina meus quae nunc habet aurea Pallas. Ergo et quam petitis iuncta est mihi foedere dextra, et lux cum primum terris se crastina reddet, auxilio laetos dimittam opibusque iuvabo. Interea sacra haec, quando huc venistis amici, annua, quae differre nefas, celebrate faventes nobiscum et iam nunc sociec ubi dicta, dapes jubet et sublata reponi Pocula, gramineoque viros locat ipse sedili.
Abbreviated transcription (Latin):
E lectra ut gray perhibent athlandide crenis
A duehinir teueris electiam maximus athlas
E didit etherecs humero qui sul stinet axes
U obis mercurius pater ẽ quem candida maia
Cilleni gelido concepium uernce fudit
At maiam auditis si quieꝗͣ credimus achlas
I dem achlas genuit. celi qui sidera rollit
Sic genus amberum seindit se sanguine al uno
His fienis non legatos. neq prima per artem
T entamenta nu pepigi. memet ipse meumq p
Clicri caput. et supplex adlimina ueni¬
Ei ens eadem que te crudeli dauuia bello
Insequitur. nos si pellant nichil affiore credut
Qiin omnnem hesperiam penitus sub iuga mictant
Et mare quod supra teneat. quodq alluit infra
Accipe daq sidem sunt nobis forna bello pec¬
Pectora sunt animi et retus spectata iuuentus.
Gixerat eneas ille os cculosq lequentis
I am dudum et ronim lustalat lumie arpus.
¶unc sie pauca refert ut te fortissime theuerum
Accipu. agnostoq libens ut uerla parentis

Expanded text:
Electra, ut Grai perhibent, Atlantide cretus, Electra, ut Grai perhibent, Atlantide cretus, advehitur Teucros; Electram maxumus Atlas edidit, aetherios umero qui sustinet orbes vobis Mercurius pater est, quem candida Maia Cyllenae gelido conceptum vertice fudit; at Maiam, auditis si quicquam credimus, Atlas, idem Atlas generat, caeli qui sidera tollit. Sic genus amborum scindit se sanguine ab uno. His fretus non legatos neque prima per artem temptamenta tui pepigi: me, me ipse meumque obieci caput et supplex ad limina veni. Gens eadem, quae te, crudeli Daunia bello insequitur; nos si pellant, nihil afore credunt, quin omnem Hesperiam penitus sua sub iuga mittant et mare quod supra teneant quodque adluit infra. Accipe daque fidem: sunt nobis fortia bello pectora, sunt animi et rebus spectata iuventus. Dixerat Aeneas. Ille os oculosque loquentis iamdudum et totum lustrabat lumine corpus. Tum sic pauca refert: Ut te, fortissime Teucrum, accipio agnoscoque libens! Ut verba parentis
Abbreviated transcription (Latin):
Quoo genus unde domus pacem ne hue fertis an arma
Cum pater eneas pupi sie fatur ab alta
Pacifereq mauu ramum pretendit oliue
Troiugenas ac tella uides inimica lannis
Quos illi belio prosugos egere superbo
Quandrum pronnus / ferte hee et dicite lectos
Dauauide uenisse uiros sona arma rogantes.
Obsni puit tanto percussus nomine pallas
Egredere o quicumqi es ait coramq parentem
A uoquere ac nestuis siccede pennanbus hospes
Excepitq manuidestramq amplexus inhesit
Piogiessi subeunt luco. fluuiumq relinquunt
¶Tum regem eneas diens affatre amicis
Eptince grauigenum cui me fornina precari
Et uicta. comptos uoluit p̃tendere rames
Non equidem exniui danaum ꝙ ductor et arccs
Quodq astirpe fores geminis coniunctus atridis
Quod mea me uirnis et sancta oracula diuum
Cognanq patres. na terris debita fama
Coniunyere nbi et fans egere uolentem
Dardanus yliace primus pater urbis et auror

Expanded text:
Qui genus? Unde domo? Pacemne huc fertis an arma? Qui genus? Unde domo? Pacemne huc fertis an arma? Tum pater Aeneas puppi sic fatur ab alta paciferaeque manu ramum praetendit olivae: Troiugenas ac tela vides inimica Latinis, quos illi bello profugos egere superbo. Euandrum petimus. Ferte haec et dicite lectos Dardaniae venisse duces socia arma rogantis. Obstipuit tanto percussus nomine Pallas: Egredere o quicumque es ait coramque parentem adloquere ac nostris succede penatibus hospes. excepitque manu dextramque amplexus inhaesit. Progressi subeunt luco fluviumque relinquunt. Tum regem Aeneas dictis adfatur amicis: Optume Graiugenum, cui me Fortuna precari et vitta comptos voluit praetendere ramos, non equidem extimui, Danaum quod ductor et Arcas quodque a stirpe fores geminis coniunctus Atridis; sed mea me virtus et sancta oracula divom cognatique patres, tua terris didita fama, coniunxere tibi et fatis egere volentem. Dardanus, Iliacae primus pater urbis et auctor,
Abbreviated transcription (Latin):
M natur nemus insuenim fulgentia ionge
Scuta uirum. fluuio pictas qͦ ininare carinas.
O lli nauigio noctem diemq fangant
Et longos superant flexus. uariisq teguntux
⁊boribus uruidesq sicant placido equore siluas¬
¶ Sol medium celi consenderat igneus orbem
Cum muros arcemq procul acrara domorum
Tecta uident que nunc romana potentia celo
E quauit tum rex inopes euander habebat
Ocitius aduertunt proras. inbiq propinquant
orte die solempnem ille tex arcas honorem
Amphitrionade magno oiuis qi fere uat
Ante urbem in luco. pallas huie filius una
U na omnis Iuuenum patrum pauperq senatus
Tura dabant tepidusq eruor sumabat ad aras
Ut celsas uidere rates. atq inter opacum
Allabi nemus et tacitis incumbere remis
Terennir uisu subito cunctiq relictis
Consurgunt mensis audax quos rumpere pallas
Sacra uetat raproq uolat tello obuius ipse.
Et procul enimulo iuuenes que causa subegit
Ignotas temptare uias. quo tenditis inquitꝰ

Expanded text:
miratur nemus insuetum fulgentia longe miratur nemus insuetum fulgentia longe scuta virum fluvio pictasque innare carinas. Olli remigio noctemque diemque fatigant et longos superant flexus variisque teguntur arboribus viridisque secant placido aequore silvas. Sol medium caeli conscenderat igneus orbem, cum muros arcemque procul ac rara domorum tecta vident, quae nunc Romana potentia caelo aequavit, tum res inopes Euandrus habebat: ocius advertunt proras urbique propinquant. Forte die sollemnem illo rex Arcas honorem Amphitryoniadae magno divisque ferebat ante urbem in luco. Pallas huic filius una, una omnes iuvenum primi pauperque senatus tura dabant, tepidusque cruor fumabat ad aras. Ut celsas videre rates atque inter opacum adlabi nemus et tacitis incumbere remis, terrentur visu subito cunctique relictis consurgunt mensis. Audax quos rumpere Pallas sacra vetat raptoque volat telo obvius ipse et procul e tumulo: Iuvenes, quae causa subegit ignotas temptare vias, quo tenditis? inquit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶N imphe laurentis nimphe genus amnibus unde ẽ
Tuq o tyberi niq o genitor cum flumine sancto
Accipite eneam. et tandem arcete perielis.
Quo te cunq lacus miserantem in comoda nr̃a
T onte tenet quocumq solo pulcerrimus exis
Semper honore meo semper celebrabere donis
Corniger experium fluuius regnator aquarum
A dsis c tandem et proprius ma numina firmes.
GSie memorat geminasq le git de elasse biremes
Remigioq aptat. sonos simul instiuit armis.
Ecce autem subitum atq oculis mirabile monstium.
Candida per siluam cum feni concolor albo
Piocubuit utridiq in lictore conspicitur sus
Quam pius eneas. nbi enim nbi maxima iuno¬
No actat sacra ferens. et cum grege sisti ad aras.
¶ ibris ea fluuium ꝙ̃ longa ẽ nocte iumentem
Leuiit. et tacita ua fluens ita subsistit unda
Mitis ut in morem stagni placideq paludis
S terneret equor aquis. remo ut luctamen ab esset.¬
¶ E rgo iter inceptum celerant. ⁊ umore secundo
Labitur uncta uadis abies. mirantur et unde

Expanded text:
Nymphae, Laurentes nymphae, genus amnibus unde est, tuque, o Thybri tuo genitor cum flumine sancto, accipite Aenean et tandem arcete periclis. Quo te cumque lacus miserantem incommoda nostra fonte tenet, quocumque solo pulcherrimus exis, semper honore meo, semper celebrabere donis corniger hesperidum fluvius regnator aquarum. Adsis o tantum et propius tua numina firmes. sic memorat geminasque legit de classe biremis remigioque aptat, socios simul instruit armis. Ecce autem subitum atque oculis mirabile monstrum; candida per silvam cum fetu concolor albo procubuit viridique in litore conspicitur sus. Quam pius Aeneas tibi enim, tibi, maxuma Iuno, mactat sacra ferens et cum grege sistit ad aram. Thybris ea fluvium, quam longa est, nocte tumentem leniit, et tacita refluens ita substitit unda, mitis ut in morem stagni placidaeque paludis sterneret aequor aquis, remo ut luctamen abesset. Ergo iter inceptum celerant rumore secundo; labitur uncta vadis abies; mirantur et undae,
Abbreviated transcription (Latin):
Lustitiaq dedit. gentes seenare superbas.
Tro es te mĩseri uentis maria omnia uecti.
Oramus. prohibe instindos a nauibus ignes.

Expanded text:
ustitiaque dedit gentis frenare superbas, Troes te miseri, ventis maria omnia vecti, oramus, prohibe infandos a navibus ignis
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ille u̾bi cõmplexii Eneȩ coloq pependit
Et maguum falsi impleuit genitoris amarem
Regnam petit. MHec oculis hec pectore toto
Hexet. et interdum gremio fonet inscia dido
Insidecit quantus misere dens. ¶At memor ille¬
Mcitris acidalie paulatim abolere Sycheum
it. et unuo temptat peruertere amore.
¶ Lostꝗͣ prima quies epulis menseq remote.
Erciteres magnos staituunt. et uinã coronant.
Fit strepitus tectis. uocemq per ampla uolutant
Atria. ¶Dependent lichm laquecrabus oureis
Incensi. et noctem flamis funalia uincnnt.
Hic regina grauem gemimis ciuroꝙ poposeit
Impleuitq mero patheram. ¶Quam be lus et omnes
Abe lo solia time factas ilentia tectis
Iuppiter hospitibus c. namte dare uira loquuntur.
H unc lecum tiriisꝙ diem troya profectis esse i¬
Esse uelis. nostros ꝙ huins meminisse minores.
Primaq libato summotenis attigit ore
¶unc bytie dedit merepitans. ¶lle impiger hausit

Expanded text:
Ille ubi complexu Aeneae colloque pependit Ille ubi complexu Aeneae colloque pependit et magnum falsi implevit genitoris amorem, reginam petit haec oculis, haec pectore toto haeret et interdum gremio fovet, inscia Dido, insidat quantus miserae deus; at memor illeatris Acidaliae paulatim abolere Sychaeum incipit, et vivo temptat praevertere amore  prima quies epulis, mensaeque remotae, crateras magnos statuunt et vina coronant. Fit strepitus tectis, vocemque per ampla volutant atria; dependent lychni laquearibus aureis incensi, et noctem flammis funalia vincunt. Hic regina gravem gemmis auroque poposcit implevitque mero pateram, quam Belus et omnes a Belo soliti; tum facta silentia tectis: Iuppiter, hospitibus nam te dare iura loquuntur, hunc laetum Tyriisque diem Troiaque profectis esse velis, nostrosque huius meminisse minores. primaque, libato, summo tenus attigit ore, tum Bitiae dedit increpitans; ille impiger hausit
Abbreviated transcription (Latin):
Udalĩe lucos. ubi molis amaracus illum
Floribus et dulci aspirans complectitire umbra.
L amqzibat dicto parens/ et dona cupido regta¬
Regia portabat thyriis dulce letus Achatę.¬
¶ Cumuenit aulxis iam se regia superbis¬
Aurea composuit sponda. mediamq locanit.
Lam pater Eneas et iam troyana iuuentus
Conueniunt. stratoq super discimbitur ostro.
¶Dant manibus famuli hymphas cereremꝙ canstris
Expediunt. tonsis ꝙ ferunt mantilia uillis.
¶Quinquagnita intus famule. quibus ordine longo
Cura penum struere et flaminis adolere penates.
¶Centum alie totidemq pares etate ministri¬
Qui dapibus mensas onerant. et pocula pomint.
Nec non et thirii per lumina leta frequentes
Conuenere. Thoris ussi discumbere pictis.
¶Mirantur dona Eneȩ: mirantur lulum.
Flograntesq dei uultus simulataq uerba
Lallamq et pictum croceo uelamen acanto.
Frecipuc infoelix pesti denota future
E xpleri mentem nequit: credescitq uidendo
Lhenissa. et pariter puero donisq mouetur.

Expanded text:
daliae lucos, ubi mollis amaracus illum floribus et dulci adspirans complectitur umbra. Iamque ibat dicto parens et dona Cupido regia portabat Tyriis, duce laetus Achate. Cum venit, aulaeis iam se regina superbisaurea composuit sponda mediamque locavit. Iam pater Aeneas et iam Troiana iuventus conveniunt, stratoque super discumbitur ostro. Dant famuli manibus lymphas, Cereremque canistris expediunt, tonsisque ferunt mantelia villis. nquaginta intus famulae, quibus ordine longam cura penum struere, et flammis adolere Penatis; centum aliae totidemque pares aetate ministriqui dapibus mensas onerent et pocula ponant. Nec non et Tyrii per limina laeta frequentes convenere, toris iussi discumbere pictis. Mirantur dona Aeneae, mirantur Iulum flagrantisque dei voltus simulataque verba, pallamque et pictum croceo velamen acantho. Praecipue infelix, pesti devota futurae, expleri mentem nequit ardescitque tuendo Phoenissa, et pariter puero donisque movetur.