comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ar bilis. Sẽ ꝑ egrotus. Itaq nimi is diuiciis inuo¬
litus ut idõ non e piscopus. Et manens quoderat
non exiuit quod ñ fuerat. Ged quod suit auita:
Vud mi grauit ad urtam. Qui nec uixq̃sset. ut
qua si pre desti natam di gnita tẽ. sua infirmi¬
tate pocius exellencia. meo degrneri derogaret.
Et qui hunc si lum &e or di nt̃ nuperet. ut si quis
ex nr̃is dericus. tamdem episis pus esset. hu¬
uS. Aecus ipse bi satis. fu teris homi nibus me¬
moria & exẽ plũ uirtirtis. Iuuentus aquo. duo
minus oc to. Arto. Nomilłos. otto. pus
lucensis. Ttialles. et noxo. Uxorẽ rẽ cu¬
ius: ge nuit ipse dearzago. ANENAmeys.
uiius duos fr̃s in una qui dẽ die respexit di.
Ut unus: &t ipse. lanaeltas. brisciȩ esset epis¬
copus. alt̃ uõ ARNtS. Mediola nense
pastor inclitus: a qua eri uit. AMel dois
iu uonis quẽ dicis egregius.
Uix hec fini eramus sese ipse iecit indulaes anple¬
xus. et ferens michi oscula: ui sus sum pone requa¬

Expanded text:
bilis, semper egrotus, itáque nimiis diviciis involutus, ut ideo non episcopus, et manens quod erat, non exivit quod non fuerat, sed quod fuit a vita, illud migravit ad vitam. Qui nec vixisset, ut quasi predestinatam dignitatem sua infirmitate pocius exellencia meo generi derogaret et qui hunc filum et ordinem rumperet, ut, si quis ex nostris clericus, tamdem episcopus esset. HuDUS, decus ipse Bisatis, futuris hominibus memoria et exemplum virtutis. Iuvenes a quo duo minus octo: ATTO, RODULFUS, OTTO, IOHANNES Lucensis, TEDALDUS et ROZO. Uxorem cuius genuit ipse de Arzago LANFRANCUS, cuius duos fratres in una quidem die respexit deus, ut unus, et ipse LANDULFUS, Briscię esset episcopus, alter vero ARNULFUS Mediolanensis pastor inclitus. A qua exivit ANSELMUS, | iuvenis quem dicis egregius.' | III Vix hec finieramus, sese ipse iecit in dulces anplexus et ferens michi oscula, visus sum ponere qua
Abbreviated transcription (Latin):
filius a quo marduo exiuit. Brleatus
reA e iũ de ca nussa. so ror prestantis¬
si ma. filia erit unica. Quã despon saue rat mar¬
chioni ora intrede: aquibus. Mamtẜkenus
et ipse marduo. Sorerẽ uõ.UallNGo. de candi a
Quib uni ca suit silra. Quȩ post. Otro x. est

Expanded text:
filius, a quo marchio exivit BONIFACIUS. filius, a quo marchio exivit BONIFACIUS. TEDALDO enim de Canussa soror prestantissima, filia erat unica; quam desponsaverat mar|chioni MAINFREDO, a quibus MAINFREDUS et ipse marchio. Sororem vero VUALINGO de Candia, quibus unica fuit filia, quę post OTTONI est
Abbreviated transcription (Latin):
iunge ret paren tela: ur̃a quidẽ mi chi pos¬
se ta eo nutere trudi. ut ꝑne si posst le nirentur
om nia: uerim. quod a nobis pe titis certun nod¬
damus: et utrim unt luguine geati sinus.:
est. pustr. nolis am pla ꝗde domus. est uõgenus
dicere grauius. Ab horigine enim rept̾re. nr̃a
non fert iuuentus. Sed ut quis sim quadam deno¬
ta cone nr̃i generis dẽ si gnemus: tantũ adꝓpius
aecedinus genus. Auit enim ꝗdĩ nomine Gora¬
Ioties ille magnus. nauoinos ar chi episcopue
Angterneuo frate ciius. otto exi uit silius.
seracdi⁊ ille sc̃s : placentinus e prscopus. otu¬
ni uen proles ere uit iiseptimo. uina beu¬
ricus. futerus ille episcopus Sed i gerosolima
mor tuus. aqb nt̃ iuue nes. cresuuint iugent¬
u̾i lent. in ti disima ꝓles. Otid autẽ ille pri¬
ma soboles acu ius fratre duo de scen derunt ot¬
tones U xorẽ duxit siliam sororis illius de¬
de canus si tterha cui rimlaus. ille

Expanded text:
iungeret parentela, vestra quidem michi posiungeret parentela, vestra quidem michi possetis committere tristia, ut per me, si possunt, lenirentur omnia. Verum quod a nobis petitis certum reddamus, et utrum uno sanguine creati simus. Est BISATE nobis ampla quidem domus, est vero genus dicere gravius. Ab horigine enim repetere nostra non fert iuventus. Sed ut quis sim quadam denotacione nostri generis designemus, tantum ad propius accedamus genus. Fuit enim quidam nomine GOTEIOHANNES, ille magnus Ravennas archiepiscopus. A ROTEFREDO, frate‹r› cuius OTTO, exivit filius SIGEFREDUS, ille sanctus Placentinus epyscopus. OTTONI vero proles crevit in septimo: VUALA, BERricus, futurus ille episcopus, sed in Gerosolima mortuus. A quibus nunc iuvenes crescunt, vigent, valent, nitidissima proles. OTTO autem ille, prima soboles, a cuius fratre duo descenderunt Ottones, uxorem duxit filiam sororis illius de Canussa ATTONIS, cui TEDALDUS ille
Abbreviated transcription (Latin):
di cere. Qui ge nus. Un de domo: iuuenis
e gregie. mu li eri quon dam meȩ ne pos ui¬
de ris existere. Magni qui dẽ gene ris. te notat
di gni tas corporis. Facies humi lis. a spectus
ange licus. uul tus ipse pudoris. Forma ꝗ dem
spe ciei. uere plas madĩ. Sta tura corporis.
Nobilitas. pec toris. quã as̃ ipse plas mauit.
Gress euitis. Sunt nota altȩ domus. & ma¬
gni generis. di cas igitur iuuenis a gregie
Si ꝗł fu sam fue ris muli eri mes. Ut
secreta quae iam di uhabeo. tibi pos sim
com mit tere. & uxori quon dã mexe: ꝑ te
se cure mit tere. Me um in credibilẽ dolorẽ:
tibi pos sim crede. ut ꝑ te sorsam pos sit leniri
quan do que: Qu ius ergo la cri mas: cũtalib
uerbis ui de ram. la cri mans sic ce pe ram
Tan ta caris sime dnẽ begͥni tas. tan ta mansue.¬
tudo quanta inuos ui deo. ne du cõmit tere
aliqua: posset qui dẽ pre cipere magna. et si
e ci am cũ upxore ut dufistis urã. nulla me

Expanded text:
dicere: 'Qui genus, unde domo, iuvenis dicere: 'Qui genus, unde domo, iuvenis aegregie? Mulieri quondam meę nepos videris existere. Magni quidem generis te notat dignitas corporis. Facies humilis, aspectus angelicus, vultus ipse pudoris, forma quidem speciei vere plasma dei. Statura corporis, nobilitas pectoris, quam deus ipse plasmavit, gressus euntis sunt nota altę domus et magni generis. Dicas igitur, iuvenis aegregie, si quid forsam fueris mulieri meę, ut secreta, quae iam diu habeo, tibi possim committere et uxori quondam meae per te secure mittere. Meum incredibilem dolorem tibi possim credere, ut per te forsam possit leniri quandoque.' II Cuius ergo lacrimas cum talibus verbis videram, lacrimans sic ceperam: 'Tanta, carissime domine, benignitas, tanta mansuetudo, quanta in vos video, nedum committere aliqua, posset quidem precipere magna. Etsi eciam cum uxore ut dixistis vestra nulla me
Abbreviated transcription (Latin):
UA DAn NoCT E
cu dormirẽ primo
noc tis tẽpore. patuere
mihi ꝗdẽ hedes helsigie.
Ibi ꝗ dem patueret sedes
& delicie ubi scan¬
ꝗ escioit ani me
Ibi sanc torum de
iustorum centuplũ
cognoue ram.
Quam promi sit illis
ds̃. & ui tam ꝑ pe tuam. In ter quos Nober tum
pa trẽ ui de rã ꝗ escere. Iustus. H anctus. mnode¬
ratus. dũ pa tuit uiuere. Quare nunc cum illis
sta bat: cũ ꝗb ipse uixerat. &t iam cũ illis sede¬
rat: cum ꝗb olim steterat. Clarus ille. Spͥen¬
dens ipse. Ad huc colore uiui do. ut non dum
mi chu uideretur mi grasse a scło. Gau dens
ex tat. letus erat. Preter quod doluerat. Talẽ
qd sibi filium te um quam ge nuerat. Cu ius
scelus. Cuius dolus. facimis. & tetera : sunt
illi qui dẽ lacrime  seculoꝵ scła. uita eiꝰ.
ficta cuius. a trocitas sce leris. sunt illi ꝗdẽ
ge niitus scłoꝵ scłis. Quẽ uo cum uideram
ad illum iter flexerati. Qui ui sus est as sur¬
gere. & rigans ora la crimis: sic est orsus

Expanded text:
ADAM NOCTE, cum dormirem primo noctis tempore, patuere mihi quidem sedes Helysiae. Ibi quidem patuere sedes et delicię, ubi quiescunt anime. Ibi sanctorum et iustorum centuplum cognoveram, quam promisit illis deus et vitam perpetuam. Inter quos Robertum patrem videram quiescere, iustus, sanctus, moderatus dum potuit vivere. Quare nunc cum illis stabat, cum quibus ipse vixerat, etiam cum illis sederat, cum quibus olim steterat. Clarus ille, splendens ipse, adhuc colore vivido, ut nondum michi videretur migrasse a seculo. Gaudens extat, letus erat, preter quod doluerat, talem quod sibi filium te umquam genuerat. Cuius scelus, cuius dolus, fàcinus et cetera sunt illi quidem lacrime seculorum secula. Vita eius, facta cuius, atrocitas sceleris sunt illi quidem gemitus seculorum seculis. Quem vero cum videram, ad illum iter flexeram. Qui visus est assurgere et rigans ora lacrimis, sic est orsus
Abbreviated transcription (Latin):
in ħ opere uiergus laude uthetiã piei ipsiuꝰ
inserui. Nenĩ arroganerę caula effeci
Neq ꝗiocosũ sermone meũ nouerunt.
arrogantiȩ notame miculabt̃. Ad quã uͦ
phi loso phiȩ̨ partẽ hic libor tendat. ꝗoptone
theson abꝙ pothes: se cornere didicere : facile poter̃
uidi gons. tesolũ iudicẽ huic operi elegi. tibr illad
de uoui tude fensor Iu existe assertor Siꝗd
ab erruũ ẽ corrige. ouscure dictũ elugabra.
Inscitia uł neglegentia p̃t̃missũ. adiunge.
uiligert positũ: tua c̃ firma asse ueracione.

Expanded text:
in hoc opere mei generis laudem aut etiam mei ipsius inserui. Non enim arrogancię causa effeci, neque qui iocosum sermonem meum noverunt arrogantię nota me maculabunt. Ad quam vero philosophię partem hic labor tendat, qui optime thesyn ab ypotindigens, te solum iudicem huic operi elegi, tibi illud devovi, tu defensor, tu existe assertor. Si quid aberratum est, corrige; obscure dictum elugubra; inscitia vel neglegentia pretermissum adiunge; diligenter positum tua confirma asseveracione.
Abbreviated transcription (Latin):
modo nnoscendũ. ꝗtaleꝰ tantũ op unẽ despe¬
mest claborato: Abrenun ciando enĩ mͥ
opus enunti ut meã. Ad in uertã uuiꝰ utilli¬
mũ meũ difidunt ingeniũ. Et sic metollendo
meũ extollunt opꝰ michi ꝗdẽ gloriosiuꝰ
Posterioꝵ uͦ culpanda uercia: uidicat laboris
de uitacio ipsa. Ꝙb artis exẽpla que rentib
siuocedarẽ lati susciperent. S ꝗaman dauis
scripture : in dignant᷑ susciperes &cur athe¬
auris exẽplũ ñ as susiunt :Iac cipiendieñ
the aułr .is ñ ꝗs. aut quantꝰ s⁊ tintũ ut dici¬
or inde fut ꝗaccipeit: curat᷑. Iea et in hoc exẽ¬
ploꝵ thes curo. ñ inuiocant nec retractent
condisci pllus cis fuerim s gaudeant ꝙ
ne o labore ꝓficere ualeant. atq gau¬
dendosita girrulã suã ꝑifanerã reprimant¬

Expanded text:
modo ignoscendum, qui tale et tantum opus a me desperent elaboratum. Abrenunciando enim mihi | opus enuntiant meum, ad inventum cuius utillimum meum diffidunt ingenium. Et sic me tollendo meum extollunt opus michi quidem gloriosius. Posteriorum vero culpanda inercia indicat laboris devitacio ipsa. Quibus artis exempla querentibus si voce darem, lęti susciperent, sed quia mandavi scripturę, indignantur suscipere. Et cur a thesauris exemplum non assumunt? In accipiendis enim thesauris non quis aut quantus, sed tantum ut dicior inde fiat qui accipit, euratur. Ita et in hoc exemplorum thesauro non invideant nec retractent, quod condiscipulus eis fuerim, sed gaudeant, quod meo labore proficere valeant atque gaudendo garrula
Abbreviated transcription (Latin):
siplact euoluant p̃cepta. et cũpcetsr
c̃sonantiã cogiouerut et exẽ ploꝵ despe
gie. corã tui iudieu moderamore. sie dũtai¬
Sie mecũ esto uenire. Sicq ꝗdeo ssetł ltt̃q¬
recto ut is sotes iudicio iudicareao tore
dignũ titulo. et labor imeo. quã alieno : alcri¬
bendũ stilo. Ut cũ uita disponente iutã xi¬
eniꝰ quandoq : opꝰ nr̃m unicũ libore ꝗde¬

Expanded text:
si placet evolvant precepta, et cum preceptorum consonantiam cognoverint et exemplorum, despergie, coram tui iudicii moderamine nunc dum vivimus mecum esto venire, sicque, recto ut assoles iudicio iudicare vel sicc opus fore dignum titulo et labori meo quam alieno ascribendum stilo, ut, cum vita disponente vitam exiemus quandoque, opus nostrum unicum, l
Abbreviated transcription (Latin):
ad accusandum descendat: qui semper de¬
fenderit: aut per confessionem ut idem¬
pro Rabirio⁊ quem sua quoq sententia
reprehendendum fatetur i qđ pecuniam
regi reddiderit. Aut predicto ut dicam
enim non augendi criminis gratia: Aut e
mendatione : ut rogo ignoscatis mihi. silon
tio sceleris fuit / aut per reprehensionem: Ci¬
ues inꝙͣ si hoc eos nomine appellari fas ẽ
querere unde incipiendum: ubi desinendũ:
quid potissimum dicendum sit. Comunica¬

Expanded text:
ad accusandum descendat qui semper defenderit; quaedam confessio, ut pro Rabirio Postumo, quem sua quoque sententia reprehendendum fatetur, quod pecuniam regi crediderit; quaedam praedictio, ut dicam enim non augendi criminis gratia; quaedam emendatio, ut rogo , ignoscatis mihi, si lontio sceleris fuit; aut reprehensione: cives , inquam, si hoc eos nomine appellari fas estquaerere nos, unde incipiendum, ubi desinendum, quid potissimum dicendum, an omni
Abbreviated transcription (Latin):
cum aliud interroganti ad aliud ꝯ quia
sic utilius sit occurritur. Tum augendie
criminis gratia iut testis in reumꝰ rogatꝰ
an ab eo fustibus uapulasset .a innocẽs
inquit. Tum declinandi sut occidistis ho¬

Expanded text:
cum aliud interroganti ad aliud, quia sic utilius sit, occurritur, tum augendi criminis gratia, ut testis in reum rogatus, an ab reo fustibus vapulasset, Et innocens, inquit; tum declinandi, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
Tomogig dicitur proposita quędam for
tus sçelere & furore in forum uenit . arde¬
bant oculi: toto ex ore crudelitas mana¬
citur in oiatoniog uerecundior apud
priores fuit proponebant enim talia cre¬
dite uos intueri ut cicero. Nȩc que non
uidistis oculis: animis cernere potestis.

Expanded text:
 dicitur proposita quaedam formtus scelere et furore in forum venit, ardebant oculi, toto ex ore crudelitas eminecitur, ιν διατυπώσει verecundior apud priores fuit. praeponebant enim talia, credite vos intueri, ut Cicero, haec , quae non vidistis oculis, animis cernere potestis.
Abbreviated transcription (Latin):
& suadendo: querendos laudando imise¬
rando personas idoneas damus. Licet de¬
cum patria quȩ mihi uita mea multo ca
rior estꝯ si cuncta Italia ⁊si omnis respu
quitur: nullum iam aliquot annis faci¬
nus extitit nisi per te. Fingimus quoq

Expanded text:
ando, querendo, laudando, miserando personas idoneas damus. quin decum patria, quae mihi vita mea multo est carior, si cuncta Italia, si omnis res publica quitur, 'Nullum iam aliquot annis facinus exstitit nisi per te.' commode
Abbreviated transcription (Latin):
mire mouet. sus aduersarios inuasimꝰ
Quid enim tuus ille tubero gladius in
arie pharsalica: siue ad inuocationem a¬
liquam conuertimur. Uos enim iam ego
Albam tumuli: atq luci: Siue ad inuicti¬
excindere gentem Aulide uiraui : qđ

Expanded text:
mire movet, sive aduersarios invadimus: quid enim tuus ille, Tubero, in acie Pharsalica? sive ad invocationem aliquam convertimur: vos enim iam ego, Albani tumuli atque luci; sive ad invidiexcindere gentem aulide iuravi—. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
dat defensio Non ego te uidi Damonis
pessime caprum /Excipere insidias: occur¬
ritur enim/ In mihi cantando iutus non
redderet ille:Interrogandi seipsin et¬
Ligario. Apud quem igitur hoc dico: nem¬
pe apud eum qui cum sciret: tamen me
anteꝵy uidit. reipu. reddidit. Aliter pro
Cȩlio ficta interrogatione. Dicet aliquis
hec est tua disciplina: Sic tu instituis adole¬
scentes: et totus locus deinde huic aduer¬

Expanded text:
 dicenti, non ego te vidi Damonis, pessime, caprum excipere insidiis? occurritur: An mihi cantando victus non redderet illeLigario, apud quem igitur hoc dico? nempe apud eum, qui, cum hoc sciret, tamen me, antequam vidit, rei publicae reddidit. aliter pro Caelio ficta interrogatione: dicet aliquis, Haec igitur est tua disciplina? sic tu instituis adulescentis? et totus locus. deinde : e
Abbreviated transcription (Latin):
sta itamen inter se differunt. est igitur
Tropus sermo a naturali & prinaipali si¬
gnificatione translatus ad aliam ornande
orationis gratia uel ut pleriq grammati¬
ci finiunt/ dictio ab eo loco in quo propria
est ꝯtranslata in eumyin quo propria non
est. Iigura autem sicut nomine patet:¬
est conformatio quedam orationis remo¬
ta a comuni & primum se offerente ratior¬
pne schema dicitur: in sensu uel sermone
aliqua a uulgari & simplici specie cum

Expanded text:
st utriusque rei differentia. est igitur tropos sermo a naturali et principali significatione translatus ad aliam ornandae orationis gratia, vel, ut plerique grammatici finiunt, dictio ab eo loco, in quo propria est, translata in eum, in quo propria non est; figura, sicut nomine ipso patet,conformatio quaedam orationis remota a communi et primum se offerente ratioprie schema dicitur, in sensu vel sermone aliqua a vulgari et simplici specie cum
Abbreviated transcription (Latin):
nam ut omnem orationem ita figuras uer¬
sari necesse est in sensu &: uerbis. Quare¬
sicut natura prius est concipere animores
ꝙͣ enuntiare zita de figuris ante loquẽ¬
dum est quȩ ad mentem pertinent:¬

Expanded text:
sicut omnem orationem ita figuras quoque versari necesse est in sensu et in verbis. Vt vero natura prius est concipere animo res quam enuntiare, ita de iis figuris ante est loquendum, quae ad mentem pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
nostra & patere consilia tua non sentis.¬
Interrogamus etiam quod negari non
posset: Dixit ne causam .C. fidiculanius :
Aut ubi respondendi difficilis est ratio ut
gratia ut Medea apud senecam quas pe¬
ti terras iubes: aut miserationis yighen q̃
accipere qut instandi & auferende dissi¬
mulationis: ut Asinius Audisne : fimosũ
inquam non inofficiosum testamentum

Expanded text:
nostra? et, patere tua consilia non sentisinterrogamus etiam quod negari non possit, dixitne tandem causam C. Fidiculanius Falcula? aut ubi respondendi difficilis est ratio, ut gratia, ut Medea apud Senecam, quas peti terras iubes? aut miserationis, ut Sinon accipere ? aut instandi et auferendae dissimulationis, ut Asinius, audisne ? furiosum, inquam, non inofficiosum testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
bis sunt. utsmneq timorissrgue tu Dran¬
ce: quando tot cedis aceruos Teucrorum
quasi fatemur. Me duce Dardanius Spar¬
tam expugnauit adulter. Nee in persõnis
t̃m. sed in rebus uersatur hec contrana
dicendi: ꝙͣ quȩ intelligi uelis ratio: ut ẽ
Gamorem mirum :oͬ beneuolentiam singu¬
reticentiapi Celsus obticentiam: non nulli
componere fluctus/ nel solicitudmis. et
quasi religionis. An huius ille legis quã
Clodius a se inuentam gloriatur. mentio¬
nem facere ausus est uiuo Milone: non t¬
dicam consule de nostrorum omnium nõ
audeo totum dicere. Imitatio morum ahe
ungio inter leuiores affectus numera
uula est hinc ab rep̾tai eduxit mater ꝓ
sua. soror dicta est. cupio abducere ut
cti. ut pr̃o celio: Sed quid ego ita grauẽ
personam introduxi. Est eudaoiõ etiã¬
incer figuras / cum ex aliquo dicto latens
pertem sine crimine uitam. Degere more
tamen huc erupit euis affectus ut sine tͥa¬
lamis uitam hominum non putet ⁊ sed fe¬

Expanded text:
n sunt: meque timoris argue tu, Drance, quando tot caedis acervos teucrorum quasi fatemur: me duce Dardanius Spartam expugnauit adulter. Nec in personis tantum, sed et in rebus versatur haec contraria dicendi quam quae intelligi velis ratio, uto locus: O amorem mirum! O benivolentiam singureticentiam, Celsus obticentiam, nonnulli componere fluctus; vel sollicitudinis et quasi religionis: An huius ille legis, quam Clodius a se inventam gloriatur, mentionem facere ausus esset vivo Milone, non dicam console? de nostrum omnium — non audeo totum dicere; cui simile eam inter leniores adfectus numerari vula hinc est abrepta, eduxit mater pro sua, soror dicta est: cupio abducere, ut cti, ut pro Caelio sed quid ego ita gravem personam introduxi? Et quibus utiinter figuras, cum ex aliquo dicto latens pertem sine crimine vitam Degere more tamen huc erumpit eius adfectus, ut sine thalamis vitam non hominum putet, sed fe
Abbreviated transcription (Latin):
pulum : apud principemi& ubncunq iurisi
clementia est ihabet locum deprȩcatio: in
uel prȩsenti periculo: uel pęnitentia uidea¬
tur satis pęnarum dedisse. extra nobi¬
litas : dignitas: propinqui amici.
inter uirecon sultos questio est &
pars magna controuersiȩ iuris hinc pen

Expanded text:
pulum et apud principem et ubicunque iuris dementia est, habet locum deprecatio. In dis vel praesenti periculo vel paenitentia videatur satis poenarum dedisse; extra nobilitas, dignitas, propinqui, amici. inter consultos quaestio est, et pars magna controversi iuris hinc pen
Abbreviated transcription (Latin):
Cicero loquens de C fannio is socer insti¬
tuto quem quia cooptatus in augurum col¬
leguum non erat: non admodum diligebat
prȩsertim cum ille Scęuolam m inorm na¬
tũ sibi generum pretulisset: nam sibi & ad
Socerum referri :& ad fannium potest. Eiꝰ¬
modi amphibologiȩ inscripto & uoluntate¬
sȩpe faciunt quęstionem.
Istincta sunt genera: aliud enim
est obscurum ius ialiud ambiguũ.
Igitur finitio in natura nominis quȩstionẽ
habet generalem: & quę esse etiam circa
complexum causȩ possit. Scriptum & uo¬
luntas de eo disputant quod est in lege
Syllogis mus nõ de eo quod non est. Am¬
phibologiȩ lis in diuersum trahit: legũ
contrariarum ex diuerso pugna.
Iximus Rhetoricen benedicendi
scientiam & utilem: & artem &i
uirtutem esse: materiam eius omnes res
de quibus dicit: tum & eas in tria ge
nera diuisimus: Demonstratiuum ⁊debibe

Expanded text:
Cicero loquens de C. Fannio; is soceri instituto, quem, quia cooptatus in augurum collegium non erat, non admodum diligebat, praesertim cum ille Q. Scaevolam sibi minorem natu generum praetulisset. nam sibi et ad socerum referri et ad Fannium potest. productio quoque in scripto et corCicero loquens de C. Fannio; is soceri instie facit quaestionem. distincta sunt; aliud est enim obscurum ius, aliud ambiguum. igitur finitio in natura ipsa nominis quaestionem habet generalem, et quae esse etiam citra complexum causae possit; scriptum et voluntas de eo disputat iure quod est in lege, syllogismus de eo quod non est. amphiboliae lis in diversum trahit, legum contrariarum ex diverso pugna eremus rhetoricen bene dicendi scientiam et utilem et artem et virtutem esse; materiam eius res omnes de quibus dicendum esset; eas in tribus fere generibus, demonstrativo, delibe
Abbreviated transcription (Latin):
ccis plus ambiguitatis est: fit enim per
casus/ ut /sio te eacida romanos uincere e
posse. per collocationem ꝯcum quod mediũ
lo lora tenens tamen: hic utrum quod te¬
neat ꝯtamen lora: an ꝙͣuis teneat: tamen
dam iussit poni statuam: ut auream hastã
tenentem/ quęritur statua hastam tenẽs
aurea esse debeat: an hasta esse aurea in
statua alterius materiȩ. Fit per flexum :¬
ut sibi erant centum zinde occilit Achil¬
les. Sepe utri duorum antecedentium ser¬
mo subiunctus sit: dubium est zut heres
meus uxon meȩ dare damnas esto argẽ¬
ti quod elegerit pondo centum uter eligat
ut decurrit aperto utrum per apertum cęli
an cum apertum esset. Fit etiam cum am¬

Expanded text:
ctis plus ambiguitatis est. fit autem per casus, ut aio te, Aeacida, Romanos sincere posse. Per collocationem, ubi dubium us, lora tenens tamen. hic , utrum teneat tamen lora an, quamvis teneat, tamen lla, testamento quidam iussit poni statuam auream hastam tenentem. quaeritur , statua hastam tenens aurea esse debeat an hasta esse aurea in statua alterius materiae? fit per flexum ubi erant centum inde occidit Achilles. saepe , utri duorum antecedentium sermo subiunctus sit, in dubio est: meus uxori meae dare damnas esto argenti quod elegerit pondo centum. uter eligat,  decurrit aperto: utrum per apertum caelum, an cum apertum esset. divisio
Abbreviated transcription (Latin):
plices leges sunt: duȩ colliduntur ut nothus
ante legitimum natus: legitimus sit: post
ritur una lex potentiorzan ad deos pertine¬
at an ad homines : an ad rempu. an ade
priuatos de honore an de pena: de magnis
rebus an de paruis permittat: an uetetan
scripto & uoluntati: quia semper
in eo pars altera scripto nititur. Sed hoc
interest qđ illic dicitur contra scriptum
hic suprascriptum. Illic qui lierba defendit
hoc agit i ut fiat utiq quod scriptum est
hic nẽ aliud ꝙͣ scriptum est. Eiis non nul
la cum finitione coniunctio est: nam sepe
si finitio infirma est ⁊ in syllogis moͣ dela¬
bitur. Uenefica capite piniatur spe perse¬
pinquo s rogata ut rediret non est reuersa
suspendit se maritus: mulier ueneficii rea
est. Fortissima est ratio dicens amatorium
uenenum esse. Id erit finitio: quȩ si parũ
ualebit/ fiet syllogismus : ad quem uielut
remissa priore contentione ueniemus : ani
proinde punin debeat. ac si uirum uene¬
no necasset. hic status quoniam ratione

Expanded text:
plices leges sicut duae colliduntur: ut nothus ante legitimum natus, legitimus sit; post tur, utra lex potentior; ad deos pertineat an ad homines, rem publicam an privatos, de honore an de poena, de magnis rebus an de parvis; permittat an vetet anscripto et voluntati, quia semper pars in eo altera scripto nititur, sed hoc interest, quod illic dicitur contra scriptum, hic supra scriptum; illic qui verba defendit, hoc agit ut fiat utique quod scriptum est; hic, ne aliud quam scriptum est. ei nonnulla etiam cum finitione coniunctio: nam saepe, si finitio infirma est, in syllogismum delabitur. avit; per propinquos rogata ut rediret non est reversa; suspendit se maritus. mulier veneficii rea est. fortissima est actio dicentis amatorium venenum esse. id erit finitio; quod si parum valebit, fiet syllogismus, ad quem, velut remissa priore contentione, veniemus, an proinde puniri debeat, ac si virum veneno necasset? ergo hic status ducit e
Abbreviated transcription (Latin):
runt errorem : cum pluribus rebus aut hõib
eadem appellatio est: quȩ õ uoyuua. dicit᷑
ut Gallus utrum gentem : an nomenian fortu¬
mã corporis significetur: incertum est. et
Aiax thel amonius an oilei filius. Uerba
quȩdam diuersos habent intellectus iut¬

Expanded text:
rrorem, cum pluribus rebus aut hominibus eadem appellatio est  ὁμωνυμία dicitur, ut gallus, avem an gentem an nomen an fortunam corporis significet, incertum est; et Aiax, Telamonius an Oilei filius. verba quoque quaedam diversos intellectus
Abbreviated transcription (Latin):
tur cum in lege aliqua obscuritas est. in
ea aut uterq suam interprȩtationem cõ¬
firmat: aut aduersarii subuertit: ut hic
fur quadruplum soluat. Duo surripue¬
runt pariter decemmilia: petuntur ab u¬
toq qͥuadragena. illi postulant ut iuigena
quadruplum quod petat & rei hoc quod
offerant. Uoluntas quoq utrinq defen¬
ditur: aut cum de alcero intellectu cer¬
tum est : de altero dubium. Ex meretrice
natusne contionetur. quȩ filium habebat
prostrare cepit: prohibetur adolescens con¬
tione. nam de eius filio. quȩ ante par

Expanded text:
um est in lege aliqua obscuritas. In ea aut uterque suam interpretationem confirmat, adversarii subvertit: ut hic, fur quadruplum solvat. duo surripuerunt pariter decem milia; petuntur ab utroque quadragena; illi postulant, ut vicena quadruplum quod petat, et rei hoc quod offerant; voluntas quoque utrinque defenditur. aut , cum de altero intellectu certum est, de altero dubium: ex meretrice natus ne contionetur. quae filium habebat, prostare coepit: prohibetur adolescens contione. nam de eius filio, quae ante part
Abbreviated transcription (Latin):
in lege. more : iudicatos pacto. Alterum de
fensionis genus esti in quo factum per se
improbabile assumptis extrinsecus auxiliis
quo genere fortissimum est isi crimen cã
factum per se ut in absoluta quȩstione ole¬
fenditur i neq ex contrario facto : sed in
aliqua utilitate aut reip. aut multoꝵ aut

Expanded text:
in lege, more, iudicato, pacto. alterum est defensionis genus, in quo factum per se improbabile adsumptis extrinsecus auxiliis quo genere fortissimum est, si crimen causa factum ipsum per se, ut in absoluta quaestione, defenditur neque ex contrario facto, sed ex aliqua utilitate aut rei publicae aut
Abbreviated transcription (Latin):
aliud tumultus i nisi perturbatio tanta ut
maior timor oriatur : unde etiam nomen
dictum est tumultus. Comprehendimus a
cȩcinna : quid igitur fugiebant: propter
metum quid metuebant: uim uidelicet.
potestis igitur principia negare: cum exbre¬
ma concedatis : Similitudine quoq utit᷑
quȩ uis in bello appellatur zea in ocio non

Expanded text:
aliud tumultus, nisi perturbatio tanta, ut maior timor oriatur? unde etiam nomen ductum est tumultus. Itaque malexus est: quid igitur fugiebant? propter metum Quid metuebant? vim videlicet. potestis igitur principia negare, cum extrema concedatis? sed similitudine quoque usus est, quae vis rei bello appellatur, ea rei otio non
Abbreviated transcription (Latin):
ne. ant substituitur mutua accusatio
strorum quidam coniectutam. Aut in a¬
liquam personam transferturz aut cͥtam
ratio aut cum totam causam nostram cũ
aduersarii causa comparamus zaut cum¬
singula argumenta cum singulis ut cicero
cantur. Sed siquando in partibus labora¬
bimus uniuersitate pugnandum est :ut
proposite propria & dilucila & breuitꝰ
compressa uerbis enuntiatio: quȩ cõstat

Expanded text:
enim substituitur mutua accusatio, strorum quidam concertativam. Interdum in aliquam personam, quae extra discrimr. aut enim totam causam nostram cum tota adversarii causa componimus aut singula argumenta cum singulis. quosingulis; sed si quando in partibus laborabimus, universitate pugnandum est. Et propositae propria et dilucida et breviter comprehensa verbis enuntiatio. constat
Abbreviated transcription (Latin):
an exempło moti/ an gratificantes Atridis
pihenduntur: non egent coniectura ĩ
monios queratur: An Athenis muri fiant.
Animi coniectura in omnia tempora ca¬
dit: ut qua mente Ligarius in Africa e¬
fuerit: qua mente pyrrus fedus petat:
quomodo laturus sit cesar: si ꝑtolomeꝰ
pompeium occiderit. Quęritur per con¬
iecturam & qualitatem circa modum /
speciem: numerum: An sol maior ꝗͣ
terra: luna globosa. an plana. an acu¬
ta: Unus mundus: an plures. Item extͣ
ianum an peloponnessium: qualis clipe¬
us Achillis: an unus hertules. In his qͣ
unum est genussin quo queritur de fa¬

Expanded text:
an exemplo moti an gratificantes Atridis.an exemplo moti an gratificantes Atridis.prehendenda sunt, non egent coniectura, monios quaeratur, an Athenis muri fiant.n dubie in omnia tempora cadit, qua mente Ligarius in Africa fuerit, qua mente Pyrrhus foedus petat, quomodo laturus sit Caesar, si Ptolemaeus Pompeium occiderit. quaeritur per coniecturam et qualitas circa modum, speciem, numerum, an sol maior quam terra, luna globosa an plana an acuta, unus mundus an plures. itemque exianum an Peloponnesium, qualis clipeus Achillis, an unus Hercules. In iis autunum est genus, in quo quaeritur et de fa
Abbreviated transcription (Latin):
sepe nihil placet & aliquid dicendum
est. Intueamur ergo omnia yita appare¬
bit aut id quod opͥtimum est  aut id qđ
minime malum. Propositione aduer¬
ma questio est/ factumne sit ꝯ ab ea or¬
Oniectura omnis aut de rez aut¬
de animo est. Utriusq tria tem¬
pora: preteritum, presens: futurum. De
agitur: aut quid factum sit in dubium
cursu mundus sit effectus: an prouiden¬
tia regatur an aliquando sit casurus. In
definitis. An parricidium commiserit Ro¬
scius: an regnum affectet Manlius ian
recte Uerrem accusaturus sit.O. cecilius.
In iudiciis preteritum tempus maxime ua¬
let. nemo accusat. nisi quę facta sunt.
nam que fiant: & quȩ futura sint ex pre¬
Iteritis colliguntur. Queritur unde ꝗđ
ortum sit s ut pestilentia an ira deum
an intemperie çeli : an corruptis aquis
an noxio terre halitu: & quȩ causa fa¬
ciat ut quarẽ ad troiam quinquaginta
reges nauigarint. an iureuirando adacti:

Expanded text:
saepe nihil placet et aliquid dicendum saepe nihil placet et aliquid dicendum est. intueamur ergo omnia: ita apparebit aut id quod optimum est aut id quod minime malum. propositione aliqma quaestio est, factumne sit, ab hoc orconiectura omnis aut de re autde animo est. utriusque tria tempora, praeteritum, praesens, futurum. De agitur, aut quid factum sit in dubium tomorum concursu mundus sit effectus, an providentia regatur, an sit aliquando casurus; in definitis: an parricidium commiserit Roscius, an regnum adfectet Manlius, an recte Verrem sit accusaturus Q. Caecilius. In iudiciis praeteritum tempus maxime valet; nemo enim accusat, nisi quae facta sunt. nam quae fiant et quae futura sint ex praeteritis colliguntur. quaeritur et unde quid ortum? ut pestilentia ira deum an intemperie caeli an corruptis aquis an noxio terrae halitu. Et quae causa facti? ut, quare ad Troiam quinquaginta reges navigaverint iure iurando adacti
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hoc pro uareno cicero in ultimum dis¬
tulit: non quid frequentissime: sed quid
tunc expediret intuitus: ques iutem res
inuentioni quoq excutere quicquid di¬
cituri potest & uelut reiectione facta ad
optimum peruenire: Accusator Milo qͣ
Clodium occiderit: aut fecit. aut non: o¬
ptimum erat negare. si non potest occidit
tate: nam ignorantia pretendi non p̃õt.
uoluntas anceps est ysed quia ita homĩes
putant. adiungenda defensio: ut id pro
rep. fuerit necessitate subita pugna &¬
non pieparata: alter igitur insidiatus ẽ.
uter: profecto clodius. Uides ne : ut
ipsa rerum necessitas deducat ad defen¬
sionem: Adhuc aut utiq uoluit insidia¬
torem occidere clodius aut non. Tutius
si uoluit. fecerunt ergo serui Milonis neq
iubente/ neq sciente Milone. At hec tã
timida defensio detrahit auctoritatem
illi : quia recte dicebamus occisum. Ad¬
iictur qđ suos quisq seruos in tali re
facere uoluisset. hoc eo est utiliue: qđ

Expanded text:
sed hoc quoque pro Vareno Cicero ex ultimum distulit, non quid frequentissime sed quid tum expediret intuitus. cum simplex inventioni quoque, excutere quidquid dici potest, et velut reiectione facta ad optimum pervenire. accusatur Milo, quod Clodium occiderit. aut fecit aut non. optimum erat negare; sed non potest: occidit tate, nam ignorantia praetendi non potest. voluntas anceps est, sed, quia ita homines putant, attingenda defensio, ut id pro re publica fuerit. necessitate ? subita igitur pugna, non praeparata; alter igitur insidiatus est. uter ? Profecto Clodius. videsne , ut ipsa rerum necessitas deducat ad defensionem? adhuc , aut utique voluit occidere insidiatorem Clodium aut non. tutius , si noluit. fecerunt ergo servi Milonis neque iubente neque sciente Milone. at haec tam timida defensio detrahit auctoritatem illi, qua recte dicebamus occisum. adiicietur : quod suos quisque servos ex tali re facere voluisset. hoc eo est utilius, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Factum constabit: quale factum sit quęretur
Lis omnis est aut de premio: aut de pena.
aut de quantitate. Genus cause aut sim¬
plex. aut comparatiuum est. Illic quid ȩ¬
quum ihic quid ȩquius aut ȩquissimum

Expanded text:
esse constat, quale sit factum quaeritur. lis est omnis aut de praemio aut de poena aut de quantitate. igitur genus causae aut simplex aut comparativum. illic , quid aequum, hic, quid aequius aut quid aequissimum
Abbreviated transcription (Latin):
bo sit erratum: tota causa cecidisse uide¬
pro cecinna utitur cicero/ ut res propona¬
tur: uerba non periclitentur: Etenim de¬
crptoris non ea sola uis est/ quȩ ad corpus
nostrum uitamq perueniti sed etiam mul¬
to maior ea /quę periculo mortis iniecto for¬
midine animum perterritum loco sepe &
certo statu dimouet. Aut cum finitionem
prȩcedit probatio ut in philippicis Cicero:
Ser. Sulpitium occisum ab Antonio colligͥ
& demum ita finit: Is ei profecto mortẽ
actulit: qui causa mortis fuit. Uidendum¬

Expanded text:
bo sit erratum, tota causa cecidisse vide, qua utitur Cicero pro Caecina, ut res proponatur, verba non periclitentur. etenim , reciperatores, non ea sola vis est quae ad corpus nostrum vitamque pervenit, sed etiam multo maior ea quae periculo mortis iniecto formidine animum perterritum loco saepe et certo statu demovet. aut , cum finitionem praecedit probatio, ut rei Philippicis Cicero Servium Sulpicium occisum ab Antonio colligit et rei clausula demum ita finit: is enim profecto mortem attulit qui causa mortis fuit. n
Abbreviated transcription (Latin):
est animal. species mortale: differentia
finitione cum nomen de quo ambigitur
in alia re certum est i ut sacrilegium est
rem sacram de templo surripere. num &
priuatam : adulterium cum aliena uxo
UAosiguoo de quo postea dicam uelut
infirmiorest finitio: quia in hac querit
an idem sit huius rei nomen quod alteriꝰ.
Illo an proinde habenda sit hec atq illa.

Expanded text:
est animal, species mortale, differentia iam hoc, quia nomen de quo ambigitur utique rei alia re certum est. sacrilegium est rem sacram de templo surripere: an et privatam? adulterium cum aliena uxore συλλογισμός de quo postea dicam, velut infirmior est finitio, quia rei hac quaeritur, an idem sit huius rei nomen quod alterius, illo, an proinde habenda sit haec atque illa.
Abbreviated transcription (Latin):
pliues status esse possunt si aliud neget
reus aliud defendat ⁊ aliuod a iure actio¬
nis excludat: in quo genere quid quoqͦ
tat primo firmum aliquid esse ponendũ.
summo firmissimum: imbecilliora autẽ¬
media iquia initio mouendus est iudex
postremo impellendus. At pro reo pleꝗiq
illa palam falsa erunt: & grauissimi e
defensio difficilior. plerunq prima im¬

Expanded text:
 status possunt, si aliud negat reus, aliud defendit, aliud a iure actionis excludit. In quo genere agenti tet primo firmum aliquid esse ponendum, summo firmissimum, imbecilliora medio, quia et initio movendus sit iudex et summo impellendus. at pro reo plerumque illa palam falsa erunt, gravissimorum defensio difficilior, ut detracta prius
Abbreviated transcription (Latin):
in iudicio Ethesiphontis diuersum secu¬
ti sunt ordinem: cum accusator a iure
quo indebatur potentior ceperit : patronꝰ
pene omnia an ius posuerits quibus iu¬
dicem quęstioni legum prȩpararet. Erit¬
sibus nosse omnia quȩ uersantur in cau¬
sa: nam in scola certa sunt pauca: & gñ
de clamationem exponuntur:quȩ thema¬
ta gręci: Cicero proposita appellat. Postea

Expanded text:
 iudicio Ctesiphontis diversum secuti ordinem, cum accusator a iure, quo videbatur potentior, coeperit, patronus omnia paene ante ius posuerit, quibus iudicem quaestioni legum praepararet. alisibus nosse omnia, quae ex causa versarentur. nam ex schola certa sunt et pauca et ante declamationem exponuntur, quae themata Graeci vocant, Cicero proposita. cum ha
Abbreviated transcription (Latin):
esset. pixterea defensione & iactatione cõ¬
stare. Quȩstionem aut ex scripto esse zaut
ex facto de rerum fide. proprietate ⁊ qua¬
litate. Scripto de uerborum ui aut uolim¬
tate. in quibus uis cum causarum itum actio¬
num inspici soleat. Quȩq aut scripti & uo¬
luntatis: aut ratiocinatiua aut ambiquita¬
tisꝰ aut rerum contrariarum specie continẽ¬
tur. In omni porro causa iudiciali quinq
esse partes quarum exordio conciliari au¬
Refutatione aut memoriam refici: aut a¬
nunos moueri. his argumentandi & affici¬
endi locos & quibus generibus concitarix
placari: resolui iudex oportet adiecimus.
Accessit etiam ratio diuisionis.

Expanded text:
esset, praeterea defensione ac translatione conesset, praeterea defensione ac translatione constare. quaestionem aut ex scripto esse aut ex facto; facto, de rerum fide, proprietate, qualitate; scripto, de verborum vi aut voluntate, in quibus vis tum causarum tum actionum inspici soleat, quae aut scripti et voluntatis aut ratiocinativa aut ambiguitatis aut legum contrariarum specie continentur. In omni porro causa iudiciali quinque esse partes, quarum exordio conciliari aueroratione aut memoriam refici aut animos moveri. his argumentandi et adficiendi locos et quibus generibus concitari, placari, resolvi iudices oporteret, adiecimus. accessit ratio divisionis.
Abbreviated transcription (Latin):
dam inuentionem z in utraq collationem̃:
que memoria complecteretur: actio com¬
mendaret. Oratoris officium docendi i¬
mouendi: delectandi partibus contineri
ex quibus ad docendum expositio & ar-¬
gumentatio: ad mouendum affectus per¬
tinent quosper omnem causam &e ma¬
xime in ingressu & fine dominari. nã
delectationem ꝙͣuis sit in utroq eorum:
magis tamen proprias in elocutione par¬
tes habere. Questiones alias infinitas ali
renda an sit squid sit: quale sit. his ad¬
uĩximus demonstratiuam laude & uitu¬
peratione constare. In ea quȩ ab ipso de
quo dicemus/ quęq post eum acta essent:
intuendum. hoc opus tractatu honestorum
utiliumq constare. Suasoriis accidere t̾¬
tiam partem ex coniectura. posset ne fieri:
ansesset fucurum de quo liberaretur. hic
diceret. Iudicialium causarum alias in sin¬
gulis: alias in pluribus controuersiis con¬
depulsionem. Porro omnem inficiationem
duplici re constare: factumne: an hoc factũ

Expanded text:
utionem, in utroque collocationem, quae memoria conplecteretur, actio commendaret. oratoris officium docendi, movendi, delectandi partibus contineri, ex quibus ad docendum expositio et argumentatio, ad movendum adfectus pertinerent, quos per omnem quidem causam sed maxime tamen in ingressu ac fine dominari. nam delectationem, quamvis in utroque sit eorum, magis tamen proprias in elocutione partes habere. quaestiones alias infinitas, aliarenda, an sit, quid sit, quale sit. his adiiciebamus demonstrativam laude ac vituperatione constare. In ea quae ab ipso de quo diceremus, quae post eum acta essent, intuendum. hoc opus tractatu honestorum utiliumque constare. suasoriis accedere tertiam partem ex coniectura, possetne fieri et an esset futurum de quo deliberaretur. hic diceret. iudicialium causarum alias in singulis, alias in pluribus controversiis condepulsionem porro omnem infitiatione duplici, factumne et an hoc factum
Abbreviated transcription (Latin):
nec immerito secunda quĩq
partium posita est. cum sine ea prior ni:¬
re sine ordine non posset. quo confuso peri¬
tura sunt omnia: sic oratio carens hac uir¬
tute ꝯtumul tuetur necesse est: & sine re¬
ctore fluitet : & nec cohereat sibi: multa
repetatꝰ multa transeat: uelut nocte in
ignotis locis errans: nec initio nec fine
proposito casum potius ꝙͣ consilium sequa¬
tur. Quapropter totus hic liber diuisioni¬
in singulas partitio i singularum in species
discretus ordo i recta quedam collocatio
prioribus sequentia annectens. dispositio
utilis rerum & partium in locis distri¬
butio. Sed meminerimus dispositionem
plerimq utilitate mutari: cuius rei do¬

Expanded text:
nec immerito secunda quinque partium posita est, cum sine ea prior nire ordine putant, quo confuso peritura sint omnia. sic oratio carens hac virtute tumultuetur necesse est et sine rectore fluitet nec cohaereat sibi, multa repetat, multa transeat, velut nocte in ignotis locis errans, nec initio nec fine proposito casum potius quam consilium sequatur. quapropter totus hic liber ex singulas, partitio singularum ex partes discretio, ordo recta quaedam collocatio prioribus sequentia adnectens, dispositio utilis rerum ac partium ex locos distributio. sed meminerimus ipsam dispositionem plerumque utilitate mutari
Abbreviated transcription (Latin):
tribus modis occurritur: unus ex ipso pa¬
tet semper/ in quo id seruari non possit:
liberi parentes alant: aut uinciantur.
non enim alligabitur infans. alius est¬
ex lege ipsa peti possit. Peregrinus si mu¬
rum ascendit ⁊ capite puniatur. cum hostes
murum ascendissent ꝯperegrinus eos depu¬
lit. petitur ad supplicium. nullum argu
semper stare scripto non posse/ ut cicero ꝓ
cȩcinna fecit. Tercius modus est : cum iipsis
uerbis legis repetimus aliquid per quod ostẽ
dimus legumlatorem aliud uoluisse ut ĩ
prehensus fuent: alligetur: cum anulo fer¬
reo inuentum magistratus alligauit. Defen¬
ferrum. Sed qui uoluntate nititum scriptũ
quotiens poterit infirmare debebit qui scri¬
p̾tum tuebitur: adiuuare se etiam uolim¬
tate temptabit.
quia si diuersum iussisset ⁊ alterum
altero abrogaretur: sed eas casu collidi de
euentu cõstat. Colliduntur autem aut pa¬
res inter se ut si optio tyramnicide & iuri
fortium : duorum tẏramnicidarum. Con¬

Expanded text:
tribus generibus occurritur. unum est, in quo ipso patet, semper id servari non posse: liberi parentis alant ad vinciantur; non enim adligabitur infans. hic erex lege ipsa peti possit, sed de rum ascenderit, capite puniatur. cum hostes murum ascendissent, peregrinus eos depulit; petitur ad supplicium. non erusemper stari scripto non posse, ut Cicero pro Caecina fecit. tertium , cum in ipsis verbis legis reperimus aliquid, per quod probemus aliud legumlatorem voluisse, ut in prehensus fuerit, adligetur. cum anulo ferreo inuentum a g istratus adligavit. hic qferrum. sed ut qui voluntate nitetur scriptum, quotiens poterit, infirmare debebit, ita, qui scriptum tuebitur, adiuvare se etiam voluntate temptabit. quia, si diversum ius esset, alterum altero abrogaretur, sed eas casu collidi et eventu. colliduntur autem aut pares inter se, ut si optio tyrannicidae et viri fortium, duorum tyrannicidarum,
Abbreviated transcription (Latin):
aut causa est negocium: cuius finis ẽ con
locorum: temporum: causarum: modorum:
casuum, factorum: instrumentorum: ser¬
monum: scriptorum & non scriptorum
Causam nunc intelligimus unodeoiꝑ:
bus actionibus/ negociis cernitur aut in
omnibus. aut inplerisq¬

Expanded text:
t: causa est negotium, cuius finis est conlocorum, temporum, causarum, modorum, casuum, factorum, instrumentorum, sermonum, scriptorum et non scriptorum. causam nunc intelligamus ὑπόθεσιν, bus, actionibus, negotiis cernitur, aut in omnibus aut in plerisq
Abbreviated transcription (Latin):
facere iidetur: ut in coniecturalibus cau¬
sis utitur coniectura magis qui agit. Igit᷑
& in syllogisimo ratiocinatio tota ab eo ẽ
do cum quo agitur statum facit. Sic ac
cusatoris intensio hominem occidisti: si
nulla lis est. Non fuit inquit adulter:

Expanded text:
facere, ut in coniecturalibus causis; utitur enim coniectura magis qui agit, quo met in syllogismo tota ratiocinatio ab eo est is cum quo agitur, statum faciat. sit enim accusatoris intentio, hominem occidisti. si nulla lis est. nonfuit , inquit, adulter;
Abbreviated transcription (Latin):
uideat: si quod obiicitur: negan potest.
proximum estisi non il quod obiicitur fa¬
stissimum ẽ. cum recte factum defendit᷑.
negari: nec defendi potest iut non iudeat᷑
iure actio intendi. hic fiant questiones
siue actionis sine translationis. Hec qua¬
tuor in duo genera distendunt: Rationale
& legale. Rationale simplicius est. cõstat
qualitatem. Legalium plures sunt species
multe enim sunt leges & uarias habẽt
formas. alia ẽ cuius uerbis nitimur zalia
cuius uoluntate alias nobis: cum ipsi nul¬
lam habemu siadiungimus: alias inter
se comparamus: alias in diuersum inter¬
pretamur. Sic nascuntur hȩc ueluti simu¬
lacra ex illis tribus interdum simpliciap
priam tamen faciem ostendenti aut scripti
& uoluntatis quȩ sine dubio aut quali¬
tate aut comectura continetur: & syllo¬
gismõs: qui & maxime qualitatis & legis
contrarie: que iisdem quibus scriptum et
per coniestura explicatur. Finitio quoq
utriq generi quodq rerum quodq scripti

Expanded text:
t, si quod obiicitur negari potest; proxima, si non id, quod obiicitur, fastissima, qua recte factum defenditur.negari neque defendi potest, ut non videatur iure actio intendi. hinc illae quaestiones sive actiones sive translationes. sut ostendi genera discedunt rationale et legale. rationale simplicius est, quia ipsqualitatem. legalium plures sint speciesmultae sunt leges et varias habent formas. alia est cuius verbis nitimur, alia cuius voluntate, alias nobis, cum ipsi nullam habeamus, adiungimus, alias inter se comparamus, alias in diversum interpretamur. sic nascuntur haec velut simulacra ex illis tribus, interim simplicia, interim et mixta, propriam tamen faciem ostendentia, ut scripti et voluntatis, quae sine dubio aut qualitate aut coniectura continentur, et syllogismos, qui est maxime qualitatis, et leges contrariae, quae iisdem, quibus scriptum et per coniectura explicatur. finitio quoque utrique generi, quodque rerum quodque scripti
Abbreviated transcription (Latin):
lectationem conueniat: alterum quod con-¬
silium accipiat: tertium quod causas iudi
qđ omne orationis officium aut in iuidiciis
est/ aut extra iudicia. Forum de quibus
iudicio quȩritur: manifestum est genus.
Ra que ad iudicem non spectant: aut prete¬
rita laudamus uel uituperamus: qͥe fudd¬
ris deliberamus. Item cum omnia de quib
dicendum est aut certa sint aut dubia:
certa ut cuiq est animus laudat uel culpat:
Ex dubiis partim nobisipsis ad electionem
sunt libera ⁊ & de his deliberatur: partim
aliorum sententiȩ commissa: & de his lite

Expanded text:
lectationem conveniat, alterum, quod consilium accipiat, tertium, quod de causis iudicquod omne orationis officium aut in iudiciis est aut extra iudicia. eorum , de quibus iudicio quaeritur, manifestum est genus; ea, quae ad iudicem non veniunt, aut praeterita laudamus aut vituperamus, de futuris deliberamus. item omnia, de quibus dicendum est, aut certa sincerta , ut cuique est animus, laudat aut culpat; ex dubiis partim nobis ipsis ad electionem sunt libera, de his deliberatur; partim aliorum sententiae commissa, de his lite