comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciosa oratio si ab hoĩe ꝗͣsi are cui accomodati debuit di¬
sse disser ideoq lysias oꝑtime uudet᷑: iis qͣ scribebat
in doctis seruasse ueritatis fidẽ eniqũo p̃cipuȩ d¬
clamatorib cõsiderãdũ est qͥ cuiq ꝑsonę cõueniat
ꝗ paucissimas cõtrou̾sias ita dicũt ut aduocati pli¬
rũq filii patres: diuites. senes asperi: lenes. auari
deniq̃ suꝑstitiosi: timidi derisores fiũt : ut iux come¬
diarũ actorib ꝓluxes habitus ĩ pronũciãdo cõcipiẽdi
sũt ꝗ̃ iis indicẽdo qͣ oĩa possũt iuderi prosopopeie

Expanded text:
tiosa est oratio, si ab homine quam si ab re, cui accommodari debuit, dissidet; ideoque Lysias optime videtur in iis, quae scribebat indoctis, servasse veritatis fidem. enimvero praecipue declamatoribus considerandum est, quid cuique personae conveniat, qui paucissimas controversias ita dicunt ut advocati, plerumque filii, parentes, divites, senes, asperi, lenes, avari, denique superstitiosi, timidi, derisores fiunt; ut vix comoediarum actoribus plures habitus in pronuntiando concipiendi sint quam his in dicendo. q
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽ lutis alegabimꝰ. hęc .N. si ualet ĩ aĩo eiustace¬
hic illi opus est occasione ne eũ taliũ p̃cũ piuleat.
& .C. & sari suadẽtes regnũ affeimabimꝰ star̃ ĩa rẽ¬
pu᷑ nisi uno regẽte nõ posse. Nã ꝗ de re nepharia
acta uita si illustris fuit aut claxius genꝰ aut etas.
aut fortũe affert expectatõnẽ. Prouidẽdũ ẽ ne q̃ di¬
cũt᷑ ab eo ꝗdicit dissentiãt. At his cõtraria sũ missiõe
quẽdã modũ postulãt. Hãque ĩ aliis libertas est ̃

Expanded text:
gabimus haec enim si valet in animo eius, tacehac illi opus est occasione, ne eum talium precum pudeat. et C. Caesari suadentes regnum adfirmabimus stare iam rempublicam nisi uno regente non posse. nam qui de re nefaria suadentis; quia anteacta vita si illustris fuit aut clarius genus aut aetas aut fortuna adfert expectationem, providendum est, ne quae dicuntur ab eo qui dicit dissentiant. at his contraria summissiorem quend
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ constituat illa q̃ distruat. Hoc quoq idẽ aliquatrũs
nouat ꝙ prchemio nõ narracionẽ sabiũgit: sed propo¬
sicionẽ uerũ id faatꝗa peopositio genus: narratio
sp̃es uidet᷑ & hãc nõ semꝑ illa semꝑ & ubiq iredit opꝰ
esse: Uerũ ex his quas cõstitui ꝑtib nõ ut ꝗͥq pͥmũ di¬
cẽdũ ita pͥmũ cogitãdũ est: sed añ oĩa intueri opotas
ꝗd cõfirmãdũ sit/ ac refellẽdũ. tũ qͦ m̃o narrãdã ͥ
expoĩtio Nprobationũ est p̃paratio nͨ esse utilis possit.
nisi pͥus costiturĩt ꝗ debeat de probatiõe promitẽr po¬
stremo intuẽdũ quẽ admodũ uidex sit cõciliãdus
Nleq N. nisi totis cãe ꝑtib diligẽt᷑ inspectis scire possimꝰ
qualẽ nobis facer ãimũ cognõsaetis expedat: seueꝵ
an. mitẽ: cõcitatũ: an remĩssũ adu̾sũ gratie. anob

Expanded text:
quae constituat, illa, quae destruat. hoc quoque idem aliquatenus quae constituat, illa, quae destruat. hoc quoque idem aliquatenus novat, quod prooemio non narrationem subiungit sed propositionem. verum id facit, quia propositio ei genus, narratio species videtur, et hac non semper, illa semper et ubique credit opus esse. verum ex his quas constitui partibus non, ut quidque primum dicendum, ita primum cogitandum est; sed ante omnia intueri oportet, d confirmandum sit ac refellendum, tum quo modo narrandum. expositio enim probationum est praeparatio, nec esse utilis potest, nisi prius constiterit, quid debeat de probatione promittere. postremo intuendum, quemadmodum iudex sit conciliandus. neque enim nisi totius causae partibus diligenter inspectis scire possumus, qualem nobis facere animum cognoscentis expediat, severum an mitem, concitatum an remissum, ad
Abbreviated transcription (Latin):
elocutio. ideo q cã nõ orationis totius partẽ unã esse
oxedẽdũ est: sed q̃stionũ &̃ singularũ Quę est q̃stio ĩ¬
qua nõ promittere possit oratõr: qͥ pͥmo ꝗͥ secũdo qͥ
tertio sit loco dicturus : q est propum partitiõis ꝗͣ er¬
go ridiculũ est q̃stionẽ ꝗdẽ speciẽ esse probationis.
partitionẽ aũt q̃ sit species q̃stionis ꝑtẽ totius oratiõis
uocari: egressio uõ uł qͥ usitatius esse coepit: ex aessus
siue est exͣ cãm nõ potest elle pars cãe: siue est ĩ p̃a.
adiutoriũ uł ornamẽtũ partiũ est eaꝵ ex ꝗb cgredt᷑
Nã siꝗͥ ꝙ in cã est pars cãe uocabit᷑ cur nõ argumẽ¬
tũ: similitudo: locus: cõmũis affectus. exẽpla partes
uocet᷑ Pamẽ neq iis assentior: ꝗ detrahũt refutacio¬
nẽ tã ꝗͣ probationi subiectã: ut aristogelesi tlẽeti est

Expanded text:
elocutio. ideoque eam non orationis totius partem unam esse elocutio. ideoque eam non orationis totius partem unam esse credendum est sed quaestionum etiam singularum. quae est ittere possit orator, quid primo, quid secundo, quid tertio sit loco dicturus? quod est proprium partitionis. quam ergo ridiculum est, quaestionem quidem speciem esse probationis, partitionem autem, quae sit species quaestionis, partem totius orationis vocari? egressio vero vel, quod usitatius esse coepit, excessus, sive est extra causam, non potest esse pars causae, sive est in causa, adiutorium vel ornid in causa est, pars causae vocabitur, cur non argumentum, similitudo, locus communis, adfectus, exempla partes vocentur? tamen nec iis adsentior, qui detrahunt refutationem tanquam probationi subiectam, ut Aristoteles; haec enim est,
Abbreviated transcription (Latin):
Ideoq obiurgãtib similiores ꝙͣ suadẽtib: hȩc alolo scẽgas
sibi scopta sciãt. Ne ałt ꝗͣ dicturi sũt exceri uelintꝰ
in desuesendis morẽt᷑. cęterũ cũ aduocari coeperint
ĩ consilia amicoꝵ die̾ sentẽciã ĩ senatu: suader̃ siꝗd
cõsuilet pͥnceps qͣ p̃ciptis fortasse nõ credũt usu doce¬
UNC de iudiciali gnr̃e qͥ est p̃cipue multiplex:
sed osficiis constat duobus intẽcionis & depulsiois
ciuisꝰ partes ut plurimis auctorib placuit ꝗnq sũt. pro¬
hemiũ. narratio: probatio refutacio prtorao his adi¬
ecxrũt ꝗdã particionẽ proposicionẽ. excessũ quarum
pores duȩ probacioni succedũt. nã proponẽr ꝗdẽ quȩ
sis prabaturus necesse est sed ut cocludere cur ig si
illa pars cãe est nõ &e hẽc sit Partitio uõ dispoitiõis
est species: ip̃a dispõitio pars rhetõriaes: & ꝑ om̃esma¬
terias totũq caꝵ corpus equalit fusa sic inuẽtio

Expanded text:
s sibi scripta sciant, ne aliter quam dicturi sunt exerceri velint et in desuescendis morentur. ceterum , cum advocari coeperint in consilia amicorum, dicere sententiam in senatu, suadere si quid consulet princeps, quod praeceptis fortasse non credunt, usu docenunc de iudiciali genere, quod est praecipue multiplex, sed officiis constat duobus intentionis ac depulsionis. cuius partes, ut plurimis auctoribus placuit, quinque sunt: prooemium, narratio, probatio, refutatio, peroratio. his adquidam partitionem, propositionem, excessum; quarum priores duae probationi succedunt. nam proponere quidem, quae sis probaturus, necesse est, sed et concludere; cur igitur si illa pars causae est, non et haec sit? partitio vero dispositionis est species, ipsa dispositio pars rhetorices et per omnes materias totumque earum corpus aequaliter fusa, sicut inuentio,
Abbreviated transcription (Latin):
sũt: & cõpoĩtio cũ reb accomodata tũ ip̃a uarietate gra¬
tissima. Qua ꝑꝑ exactissimo iudicio circa hane partẽ st¬
dioꝵ examinãda sũt om̃ia. Primũ quos imitemur. nã
sũt plurimi ꝗ similitudinẽ pessimi cuiq & coͣraptissimi cõ¬
paremus. Nã in magnis qͦ auctorib ĩ cidũt aliqua uiciosa
& a doctis int̾ ip̃os & mutuo ẽprehesa. Atq utinã tã bona
imitantes dicerent meliꝰ q̃ mala peius dicũt. Nic uo saltẽ
iis qb ad eutanda uicia uidicii satis fuit sufficiat ima¬
ẽpichuri figuras qͥuas e sũmis corporib dic̃ efluer. Hoc aũt
iis accidit ꝗ nõ introspectis penitus uͥtutib ad pͥmũ se uel¬
ut aspectũ oratiõis aptarũt. & cũ iis foelicissime aessit imi

Expanded text:
sunt, et compositio cum rebus accommodata sit, tum ipsa varietate grasunt, et compositio cum rebus accommodata sit, tum ipsa varietate gratissima. quapropter exactissimo iudicio circa hanc partem studiorum examinanda sunt omnia. primum , quos imitemur; nam sunt plurimi, qui similitudinem pessimi cuiusque et corruptissimi concomparemus. Nam in magnis quoque autonbus incidunt aliqua vitiosa, et a doctis inter ipsos etiam mutuo reprehensa. atque utinam tam bona imitantes dicerent melius, quam mala peius dicunt. Nec vero saltem iis, quibus ad evitanda vitia iudicii satis fuit, sufficiat imas Epicuri figuras, quas e summis corporibus dicit effluere. Hoc autem iis accidit, qui non iutrospectis penitus virtutibus, ad primum se velut aspectum orationis aptarunt: et cum iis felicissime cessit imi
Abbreviated transcription (Latin):
imitat᷑: ut ũbra corpor: & imago facie: & actus histriou
ueris affctib: qͥ in oratiõib qͦ eu̾enit. nãq iis q̃ in exẽplũ
ad sumimus subẽ nã & uerauis: contra om̃is imitatio fa¬
cta cit & ad alienũ propõitũ accõmodaf: quo fit ut minꝰ
sangũis ac uiriti declamatiões habeant ꝗͣ orationes: qͥ ĩ illis
uerã ĩ his assimilata materia est. Adde qͥ ca q̃ in oratore
maxma sũt imitabilia nõ sũt: ingeniu anuẽtiõis faci¬
litas & ꝗeqͥ arte nõ tradit᷑. ldeoq pleriq cũ u̾ba q̃dã ex
oranõib ex cerpserũt: aut aliquos cõpõitiõis certos pedes
mir a se q̃ elegexũt esfigi arbitrabãt᷑. cũ u̾ba int̾ &edant
ĩ ualescãt q tẽporib & qͦ ͬ certissima sit regulo ĩ cõ suetu¬
dineseaq nõ sua nã sint bona aut malã lã ꝑse soni
tm̃ sũt sed prout oportune proyͥeq aut secus collocata

Expanded text:
imitatur, ut umbra corpore et imago facie et actus histrionum imitatur, ut umbra corpore et imago facie et actus histrionum veris adfectibus. quod in orationibus quoque evenit. namque eis, quae in exemplum adsumimus, subest natura et vera vis; contra omnis imitatio ficta est et ad alienum propositum accommodatur. quod facit, ut misanguinis ac virium declamationes habeant: quam orationes: quod in illis vera, in his assimulata materia est. Adde quod ea, quae in oratore maxima sunt, imitabilia non sunt, ingenium, inventio, vis, facilitas, et quidquid arte non traditur. Ideoque plerique cum verba quaedam ex orationibus ex cerpserunt, aut aliquos compositionis certos pedes, mire a se, quae legerunt, effingi arbirrantur: cum et verba intercidant, invalescantque temporibus, ut quorum certissima sit regula in consuetudine, eaque non sua natura sint bona aut mala nam per se soni tantum sunt, sed prout opportune proprieque aut secus collocata
Abbreviated transcription (Latin):
nec intra iniciũ stetit Nisi fortem̃a potẽtissimũ tr̃pora dãnam
huius ĩ foelicitatis: ut nũc demũ nihil oeeseat: nihil aut cre¬
scit sola imitacione: qͥ si pͥorib adiicere fas nõ est: qͦmo spe¬
rare possimus illũ oratorẽ ꝑfectũ cũ iniis quos maxͥmos ad¬
huc nouimus nemo sit ĩuentus. in quo nihil aut deside¬
ret᷑ aut r̃prehẽdat᷑ sed eẽ ꝗ sũmã nõ appetẽt contender
potius ꝗ̃ seꝗ debent: nã ꝗ agit ut pͥor sit forsitã oẽ si nõ trã
sierit equabit: eũ uoͣ nem̃o põt equar̃ cuiꝰ uestigiis sibiuti¬
q ĩ sistẽdũ putat neaesse ẽ .N. semi sit posterior q̃ seꝗt᷑. Ad¬
de qͥ plerũq facilius est plus face̾ qioẽ. Tantã d difficulta¬
tẽ ht̃ similitudo: ut ne ip̃a qdẽ nã ab hoc ita eualuert:
ut nõ res q̃ simillue uideant᷑ utiq discrimine aliqͦ disceͥ¬

Expanded text:
nec intra initium stetit, nisi forte nostra potissimum tempora damnamus nec intra initium stetit, nisi forte nostra potissimum tempora damnamus huius infelicitatis, ut nunc demum nihil crescat. nihil autem crescit sola imitatione. quodsi prioribus adiicere fas non est, quomodo sperare possumus illum oratorem perfectum? cum in his, quos maximos adhuc novimus, nemo sit inventus, in quo nihil aut desideretur aut reprehendatur. sed etiam qui summa non appetent, contendere potius quam sequi debent. nam qui sierit, aequabit. Eum vero nemo potest aequare, cuius vestigiis sibi utique insistendum putat, necesse est enim semper sit posterior, qui sequitur. Adde quod plerumque facilius est plus facere, quam idem. Tantam enim difficultatem haber similitudo, ut ne ipsa quidem natura in hoc ita evaluerit, ut non res quae simillimae videantur, discrimine aliquo discer
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in hoc ut tã multa generarẽt: nos ad q̃rendũ nõ eo
ip̃o cõcitem qͥ certe scunus inuenisse eosꝗ q̃sierit: & cũ
illi ꝗ nullũ cuiꝰ ꝗ̃ uei habuerĩt magistrũ plurima ĩ poste¬
os tradiderit nobis usus aliaꝵ reꝵ ad crudiẽdas alias
nõ proderit: Sed nihil habebimꝰ nisi bñticii alien quẽad¬
modũ qdã pictores in id solũ studẽt ut describer tabulas
mẽsuris ac lineis sciãt. Iurpe & illud ẽ contẽtũ esse id cõse
q qͣ imiteris: nã rursus qͥ erat futurũ si nemo plus efte¬
cissa co quẽ seq̃batur nihil ĩ poctis suy liuiũ androni¬
cũ: nibil in historiis sup pontificũ anales haberemꝰ rati¬
bus ad huc nauigaremus: nõ ẽẽt pictura nisi q̃ lineas
mõ extremas ũb̾re quã comoe ĩ sole fecissẽt circũsari¬
ber&. Ac si omĩa ꝑcenseas nulla sit ars qualis ĩ uẽta ẽ.¬

Expanded text:
sunt in hoc ut tam multa generarent, nos ad quaerendum non eo sunt in hoc ut tam multa generarent, nos ad quaerendum non eo ipso concitemur, quod certe scimus invenisse eos qui quaesierunt? et cum illi, qui nullum cuiusquam rei habuerunt magistrum, plurima in posteros tradiderunt, nobis usus aliarum rerum ad eruendas alias non proderit, sed nihil habebimus nisi beneficii alieni? quemadmodum quidam pictores in id solum student, ut describere tabulas mensuris ac lineis sciant. turpe etiam illud est, contentum esse id consequi quod imiteris. nam rursus quid erat futurum, si nemo plus effecisset eo quem sequebatur? nihil in poetis supra Livium Andronicum, nihil in historiis supra Pontificum annales haberemus; ratibus adhuc navigaremus; non esset pictura, nisi quae lineas modo extremas umbrae, quam corpora in sole fecissent, circumscriberet. ac si omnia percenseas, nulla mansit ars, qualis inventa es
Abbreviated transcription (Latin):
nire primũ fuit esti p̃cipuũ. sic ea q̃ bñ inunta sũt unle¬
seq. atq om̃is uite ratio sic constat ut q̃ probamꝰ ĩ aliis. ta¬
dere ip̃i uelimus: sic luteraꝵ auctus ut scribendi fiat usus
pucri siquũt᷑. sic musici uoce deceniũ: pictores opera pͥoꝵiru¬
stici probatã experimẽta culturã in exẽplũ intuẽt: om̃is de¬
niq diciplinae initia ad propõitũ sibi pscciptã formari ui¬
demiis & hertale necesse est aut similes aut dissimiles bonis
simꝰ. similẽ raro nã p̃stat frequẽte imitatio: sed hoc ip̃m qͥ
tanto faaliorẽ nobis rationẽ cerũ omiũ facit: qͣ fuit iis ꝗui
hil qͥ requeret᷑ habuerũt. insi cante & cõ uidicio apphẽdr
nocet. Ante om̃ia igͣ imitatio ꝑ se ip̃a nõ suffict: ul ꝗa pigri
nẽpe nihil fuiss& ĩuentũ Curioit᷑ niphas ẽ reperiri aliqͥ
a nobis ꝙ ante nõ fuit. An illi rudes solamẽtis na oucti

Expanded text:
nire primum fuit estque pnire primum fuit estque psequi. Atque omnis vitae ratio sic constat, ut quae probamus in aliis facere ipsi velimus. Sic literarum ductus, ut scribendi fiat usus, pueri sequuntur: sic musici vocem decentium, pictores opera priorum, rustici probatam experimento culturam in exemplum intuentur. Omnis denique disciplinae initia ad propositum sibi praescriptum formari videmus. Et hercule necesse est, nut similes, aut dissimiles bonis simus. Similem raro natura praestat, frequenter imitatio. Sed hoc ipsum quod tanto faciliorem nobis rationem rerum omnium facit, quam fuit iis, qui nihil quod sequerentur habuerunt, nisi caute et cum iudicio apprehenditur, nocet. ante omnia igitur imitatio per se ipsa non sufficit, vel quia pigri nempe nihil fuisset inventum. cur igitur nefas est reperiri aliquid a nobis, quod ante non fuerit? An illi rudes sola mentis natura ducti
Abbreviated transcription (Latin):
losorhia parũ diliges egregius m̃ uicioꝵ ĩ sectator fuit . niul¬
te ĩ eoclareq sentẽtie: multa & moꝵ gratia legenda. Sed
in eli quẽdo corrupta pleraq atq eo nĩciosissima qͥ habudãt
dulcb uicĩis uelles cũ suo ingenio dixnłe alieno iudicio. Nã
si nihil equaliũ cõtempsiss&: si parũ nõ cõcupisse. si nõ oĩa
sua amass& si reꝵ pondera minutissimis sentẽciis nõ tre¬
giss& cõsensu potius cruditoꝵ qͣ pueroꝵ amore cõprola¬
ret᷑. Uexũ sic q iã robustis & seuerior̃ gñe satis firmatis le
dixi probanda in io multa ẽ ãmirãda sũt eligere mõ cur̃
sit q utinã ip̃e fecus&. digna ti fuit illa nã q̃ meliora ue¬
let q̃ qͥ uoluit effecit:
IeNS ee terisq lectione dignis auctorib & uboꝵ sũ¬
mẽda copia ẽ & uarietas figuraꝵ. & cõponẽdi ratio
tũ ad exẽplũ uͥtutũ omiũ mens dirigenda Neq tł dubitã
põt ꝗn artis pars magna cõtineat᷑ initatione. nã & inue¬

Expanded text:
arum diligens, egregius vitiorum insectator fuit. Multae in eo, claraeque sententiae, multa etiam morum genera legenda, sed in eloquendo corrupta pleraque, atque, eo perniciosissima, quod abundabant dulcibus vitiis. Velles enim eum suo ingenio, dixisse alieno judicio. Nam si nil aequalium contempsisset, si non concupisset, si non omnia sua amasset, si rerum pondera minutissimis sententiis non fregisset, consensu potius eruditorum, quam puerorum amore comprobaretur. Verum sic quoque jam robustis, et severiore genere satis firmatis legMulta enim, ut dixi, probanda in eo, multa etiam admiranda sunt. Eligere vero curae sit, quod utinam ipse fecisset. Digna enim fuit illa natura, quae meliora vellet; quod voluit effecit. ex his ceterisque lectione dignis auctoribus et verborum sumenda copia est et varietas figurarum et componendi ratio, tum ad exemplum virtutum omnium mens dirigenda. neque enim dubitari potest, quin artis pars magna contineatur imitatione. nam ut inve
Abbreviated transcription (Latin):
existimari preclusã nobis a pͥorib uia ĩ dicẽdo. Nũc uer
mumerabiles mõi sũt. plurimȩ q eodẽ ine dicũt: suabre¬
uitati gratia sua copiȩ: alia translatiõis utis. alia pro¬
pis hoc oratio recta. illd̃ figura declinata comendat: ira
deniq utilissima ẽ excitatioi difficultas. Ꝙd qͥ auctores
maꝵ sic diligẽtiꝰ cognoscũt᷑. nõ .ti. scripta lectioẽ secura irã¬
sairimꝰ: sed tractamus singula & necessario introspici¬
mꝰ. & qͣntũ u̾ͥtutis habẽãt uł hoc ip̃o cognoscimꝰ qͥ imitãi
nõ possimꝰ nec aliena tm̃ trãffere: sed &̃ nr̃a pluxib mo

Expanded text:
existimari praeclusam nobis a prioribus viam; nunc vero existimari praeclusam nobis a prioribus viam; nunc vero innumerabiles sunt modi plurimaeque eodem viae ducunt. sua brevitati gratia, sua copiae, alia translatis virtus alia propriis, hoc oratio recta illud figura declinata commendat. ipsa denique utilissima est exercitationi difficultas. quid , quod auctores maximi sic diligentius cognoscuntur? non enim scripta lectione secura transcurrimus, sed tractamus singula et necessario introspicimus et, quantum virtutis habeant, vel hoc ipso cognoscimus, quod imitari non possumus. nec aliena tantum transfer
Abbreviated transcription (Latin):
adiicer liat oratoriũ robur: & omissa suppler & estusa
substringer̃. neq ego paratrasin ẽẽ int̾pretationẽ tm̃ uolo
sed circa cosdẽ sensus certamẽ atq emulationẽ. Ideoq ab
illis dissentio: ꝗ u̾ter̃ oratunes latinas uetãt. ꝗa optimis
occupatis ꝗeꝗͥ alit̾ dixerimꝰ necesse sit ẽẽ deteriꝰ. tã neq
semꝑ ẽ desperãdũ aliꝗͥ iis q̃ dicta sũt melius posso reperiri:¬
dere oñ dicinisi semel nõ poss&: nisi forte histrionũ mł¬
ta circa uotes casdẽ uariar̃ gestꝰ põt: orandi minor uis
ut dicat᷑ aliꝗͥ p̃ter qͥ in cadẽ materia nihil diaĩdũ sit. Sed
esto neq meliꝰ qͥ in uenimꝰ ẽẽ neq parẽ aecte proximus
locus An nõ ip̃i nobis ac sepius de cadẽ redicimꝰ : & qđẽ
cõtinuas nõ nũ qͣ sentẽtias. nisi forte contẽder nobiscũ pos¬
simꝰ : cũ aliis nõ possumꝰ. Nã si uno gn̾e lni dicetͥ fas erat

Expanded text:
adiicere licet oratorium robur et omissa supplere, effusa adiicere licet oratorium robur et omissa supplere, effusa substringere. neque ego paraphrasim esse interpretationem tantum volo, sed circa eosdem sensus certamen atque aemulationem. ideoque ab illis dissentio, qui vertere orationes Latinas vetant, quia optimis occupatis, quidquid aliter dixerimus, necesse sit esse deterius. nam neque semper est desperandum, aliquid illis, quae dictade re bene dici nisi semel non possit. Nisi forte histrionum multa circa voces easdem variare gestus potest, orandi minor vis est, ut dicatur aliquid praeter quod in eadem materia nihil dicendum sit. Sed esto, neque melius quod invenimus sit, nec par, est certe proximus locus. An non ipsi nos bis ac saepius de eadem re dicimus, et quidem continuas nonnunquam sententias? nisi forte contendere nobiscum possumus, cum aliis non possumus. nam si uno genere bene diceretur, fas erat
Abbreviated transcription (Latin):
exuperãti ia ꝗdẽ est opexis: ut explicemꝰ q̃ sint materie
q̃ pͥma: aut secũda: aue de inaps tractanda sint nã io
⁊ ueniat. Iecter̃ greta ĩ latinũ ueteres nr̃i oratoresoptimũ
iudicarũt. Id sc luci xassus ĩ illis ci de orator libris. dic̃
bros platonis atu xenophontis ediait hoc gñe trãslatos.M.
id messale placuit: multeq sũt ab eo sccipte ad hũc mo¬
dũ crationes: adeout & cũ illa hiperidis peophine diffi¬
cillima roman& suptilitate cõtenderet: & manifesta ẽ
excitatiõis hui sie ratio: nã e roꝵ copia greci auctores
di x necessitas q̃dã ẽ: qa plerumq a grecis romana q¬
ssentiũt. Sed & illa ex latinis cõusio multũ ge ip̃a cõtuleit
Ac de carm̃ib ꝗdẽ neminẽ cedo dubitar̃ qͦ solo gne eci¬
tatiõis dicit᷑ usus ẽẽ sulpitiꝰ. Nã & sullimis spus attoller
orationẽ põt. & uba poctica libertate auditoria & p̃sũ¬
mũt eandẽ proye aicẽdi facultatẽ Seo & ip̃is sententiis

Expanded text:
uidem operis, ut explicemus quae sint materiae, quae prima aut secunda aut deinceps tractanda sint nam idxime veniat. vertere Graeca in Latinum veteres nostri oratores optimum iudicabant. id se L. Crassus in illis Ciceronis de Oratore libris dicit bros Platonis atque Xenophontis edidit hoc genere translatos. id Messalae placuit, multaeque sunt ab eo scriptae ad hunc modum orationes, adeo ut etiam cum illa Hyperidis pro Phryne difficillima Romanis subtilitate contenderet. et manifesta est exercitationis huiusce ratio. nam et rerum copia Graeci auctores etiam necessitas quaedam est, quia plerumque a Graecis Romana ssentiunt. sed et illa ex Latinis conversio multum et ipsa contulerit. ac de carminibus quidem neminem credo dubitare, quo solo genere exercitationis dicitur usus esse Sulpicius. nam et sublimis spiritus attollere orationem potmunt eadem proprie dicendi facultatem. sed et ipsis sententiis
Abbreviated transcription (Latin):
aũt solus hic fere ĩ manib adolescentiũ fuit quẽ nõ eqdẽ
oĩo conabatur ex cuter̃ sed potiorib p̃fere nõ sinebã : quos ille
nõ ꝙͥstiterat incessire : c̃ diu̾si sibi cõscius generis placer̃ sc ĩdi¬
ando posse ĩ ꝗb illi placerẽt diffideret. amabãt aũt eũ ma¬
gis ꝗͣ imitabant tantũq ab cͥo defliubãt : ꝗͣntũ ille ab antiꝗs
de sauerat foret .N. optandũ pares ac saltẽ proxmos illi uiro fi¬
exi. Sed placibat py sola uicia & ad ea se ꝗsq dirigebat estin¬
genda q̃ poterat : deinde cõse iactar& eode mõ dicer seneca

Expanded text:
autem solus hic fere in manibus adolescentium fuit. quem non equidem autem solus hic fere in manibus adolescentium fuit. quem non equidem omnino conabar excutere, sed potioribus praeferri non sinebam, quos ille non destiterat incessere, cum diversi sibi conscius generis placere se in dicendo posse iis, quibus illi placent, diffideret. Amabant autem eum magis quam imitabantur tantumnque ab eo defluebant, quantum ille ab antiquis descenderat. foret enim optandum pares ac saltem proximos illi viro fieri. sed placebat propter sola vitia et ad ea se quisque dirigebat effingenda quae po
Abbreviated transcription (Latin):
igẽt materiã uere laudãdi sũt N. sũma hodie ꝗb illastra¬
tur forũ ingenia: naq & cõsumati ia patroni uetrrib em.¬
lant & cos iuuenũ ad optima tendentiũ imitat᷑ ac seꝗt᷑
simos ad huc eloquẽtes litter̃ xomane tulerũt. laẽ igͣ .M.¬
tułł ꝗ & ubiq &̃ & ĩ hoc oꝑe platonis emulus extitit: egregi
uero multoq ĩ oratiõib p̾stantior brutus sufficit ponatri
reꝵ: scias eũ sentĩr̃ q̃ dicit. Sicxipsit nõ par multa corneli
alsus sextios secutus nõ sine cultu ac nitor: plãtus in stoiais
cogniciõi utilis. In epicuris leuis ꝗdẽ sed nõ ĩ uicũdꝰ eñ auc¬
tor õcatius. Ex ĩdustria seneca ĩ om̃ gn̾e eloquẽtie distuli
pe uulgata falso de me opini onẽ ga dãnar̃ eũ & inuisum
qͦ hẽe sum aedinis. ꝙ actidit indũ cu iruptũ a om̃ib uicꝑis frac¬
tũ dicendi genꝰ reuocara ad seueriora udicia cõtendo. Iũ

Expanded text:
vigent, materiam vere laudandi. sunt enim summa hodie, quibus illustravigent, materiam vere laudandi. sunt enim summa hodie, quibus illustratur forum, ingenia. namque et consummati iam patroni veteribus aemulantur et eos iuvenum ad optima tendentium imitatur ac sequisimos adhuc eloquentes litterae Romanae tulerunt. idem igus, qui ubique, etiam in hoc opere Platonis aemulus exstitit. egregius vero multoque quam in orationibus praestantior Brutus suffecit ponderi rerum; scias eum sentire quae dicit. scripsit non parum multa Cornelius Celsus, Sextios secutus, non sine cultu ac nitore. Plautus in Stoicis rerum cognitioni utilis. in Epicureis levis quidem, sed non iniucundus tamen auctor est Catius. ex industria Senecam in omni genere eloquentiae distuli propter vulgatam falso de me opinionem, qua damnare eum et invisum habere sum creditus. quod accidit mihi, dum corruptum et omnibus vitiis fractum dicendi genus revocare ad severiora iudicia contendo. tum
Abbreviated transcription (Latin):
& cõpoitioe nõ nũq longior. & translatiõib parũ modicuser¬
ant clara & nuꝑ ingenia: nã & trachalus plerũq suli̾mis &
satis aptus fuit & quẽ uelle ortima crederes auditus tñ maio
ña uocis qͣntũ in ullo cognoui telicitas & pronũciacio uelsce¬
nis iuftectura & decor: omĩa diniq a q̃ sũt ꝙ suꝑfuerũt. Et
uibiꝰ crispus cõpõitus &uicũdus & delectaciõi natus. pͥuatis
t̃ cãis qͣ publicis melior lulio secũdo si longior cõtigiss& gas
clarissimu profecto nomẽ oratois apuo posteros for&: adicas¬
set .N. atq adireabat oeteris ututib sius qͥ desiderari põt. id
est aũt ut ẽẽt młto mag̃ pugnaxa sepi adcura reꝵ abelo¬
cutiõe eesipi iceret: ceteꝵ int̾ceptus qͦ magnũ sibi uẽdicat
locũ ea ẽ fecũda tanta ĩ exlicãdo ꝗ uelit gratia: tã candidũ
Habebũt ꝗ post nos de cratorib scribet magna in cosꝗnũc

Expanded text:
et compositione nonnunquam longior et translationibus parum modicus. eret compositione nonnunquam longior et translationibus parum modicus. erant clara et nuper ingenia. nam et Trachalus plerumque sublimis et satis apertus fuit et quem velle optima crederes, auditus tamen maior; nam et vocis, quantam in nullo cognovi, felicitas et pronuntiatio vel scenis suffectura et decor, oVibius Crispus compositus et iucundus et delectationi natus, privatis tamen causis quam publicis melior. iulio Secundo, si longior contigisset aetas, clarissimum profecto nomen oratoris apud posteros foret. adiecisset enim atque adiiciebat ceteris virtutibus suis quod desiderari potest; id est autem, ut esset multo magis pugnax et saepius ad curam rerum ab elocutione respiceret. ceterum interceptus quoque magnum sibi vindicat locum; ea est facundia, tanta in explicando quod velit gratia, tam candidum habebunt , qui post nos de oratoribus scribent, magnam eos, qui nunc
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃cipue in accusando: multa uebanitas. dignꝰq uir cui &
sco est & iancta & grauil oratio & castigata & fr quẽter
uihemẽs qͦ. Imitator aũt ĩ atticoꝵ fecitq illi properatas mo̾
sulpitius insiguẽ nõ merito fama trib oratiõib meruit:
multa si cũ iudicio legat᷑ dabit imitatiõe digna cassiꝰ seuer
ꝗ si oeteris uͥtutib colorẽ & grauitatẽ oratĩois adieciss& iponẽ¬
dus int̾ p̃cipuos foret: nã & ingenii plurimũ ĩ co ẽ & acer¬
bitas mira: & urbanitas & sermo sed plus stomato qͣ cõsilio
dedit. Preterea ut amaxisales. ita trequẽter amaritudo ip̃a
ridicula ẽ. Sũt alii multi aiserti quos pseglongũ est Eorũ
quos uiderĩ domitiꝰ ater. & luliꝰ africari longe p̃ tãtissime¬
uboꝵ arte illi & toto gener̃ diaẽdi p̃ferẽdꝰ & quẽ in nũo uete¬
rũ nõ habere timeas: hic c̾citacior: sed ĩ cura u̾boꝵ nimuis

Expanded text:
et praecipue in accusando multa urbanitas, dignusque vir cui et et praecipue in accusando multa urbanitas, dignusque vir cui et sed est et sancta et gravis oratio et castigata et frequenter vehemens quoque. imitator autem est Atticorum, fecitque illi properata mors Sulpicius insignem non inmerito famam tribus orationibus meruit. multa , si cum iudicio legatur, dabit imitatione digna Cassius Severus, qui si ceteris virtutibus colorem et gravitatem orationis adiecisset, ponendus inter praecipuos foret. nam et ingenii plurimum est in eo et acerbitas mira, et urbanitas et fervor; sed plus stomacho quam consilio dedit. praeterea ut amari sales, ita frequenter amaritudo ipsa ridicule est. sunt alii multi diserti,quos persequi longum est. eorum quos uiderim Domitius Afer et Iulius Africanus longe praestantissimi. arte illas; hic concitatior, sed in cura verborum nimius
Abbreviated transcription (Latin):
facilitatẽ. Quar̃ nõ ĩmerito ab hõibus etatis sue regnar̃ in
uidiciis dictus est. apud postiros uoͣ id cõsecutꝰ ut citero iã
nõ hõis nomẽ sed eloquẽtie habeat᷑. hũc igͣ spectemꝰ. hoc
pronõitũ nobis sit exẽplũ. ille se peofitisse saat cuiciaro ual¬
de placebit. Multa ĩ asinio pollione ĩ uenio sũma diligẽtia
adeo ut qbidã & numia uideat᷑. & consilii & aĩ satis ani¬
tox & uicũditate aceronis ita longe ab ẽ ut iuderi põgit
scculo pͥor. At messala nitidus & canidus & quodã mõ p̃te¬
res ĩ diãdo nobilitatẽ sitã. uirib minõ. C uero &sarsi foro
tm̃ uacuass&. nõ alius ex nr̃is contra ciceronẽ nõĩaret᷑. tãta
ĩ eo uis est: id acumẽ: ea cõtitacio: ut illũ eodẽ aĩo dixisse
quo bellarat appareat. Exornat tñ hec omĩa mira ẜmõis
cuiꝰ propriȩ studiosus fuit elegãtia. Multũ ingenis in coeuo

Expanded text:
facilitatem. Quare non immerito ab hominibus aetatis suae regnare in facilitatem. Quare non immerito ab hominibus aetatis suae regnare in iudiciis dictus est: apud posteros vero id consecutus, ut Cicero iam non hominis nomen, sed eloquentiae habeatur. hunc igitur spectemus, hoc propositum nobis sit exemplum, ille se profecisse sciat, cui Cicero valde placebit. multa in Asinio Pollione inventio, summa diligentia, adeo ut quibusdam etiam nimia videatur, et consilii et animi satis; a nitore et iucunditate Ciceronis ita longe abest, ut videri possit saeculo prior. at Messala nitidus et candidus et quadam modo praeferens in dicendo nobilitatem suam, viribus minor. C. vero Caesar si foro tantum vacasset, non alius ex nostris contra Ciceronem nominaretur. tanta in eo vis est, id acumen, ea concitatio, ut illum eodem animo dixisse, quo bellavit, appareat; exornat tamen haec omnia mira sermonis, cuius proprie studiosus fuit, elegantia. multum ingenii in Caelio
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ udet᷑ M tułł cũ se totũ adimitacionẽ gxecoꝵ cõtalisso
effimxisse iim demosthenis: copĩa platonis: uicũditatẽ iso
sed ut plurimas potiꝰ om̃es x se ip̃o uurtutes xtulit ĩ mor¬
talis ingenii beatissima ubertate. Nõ N pliuuas ut ait nĩ¬
dauus aquas collegit sed uiuo gurgite exundat: dono qͣdã
prouidentiȩ genitus. ĩ quo totas utut: suas eloquẽtia expͥ¬
meret᷑ Nã ꝙ̃ docer̃ diligentius. mouer̃ uehemẽti põt
cui tãta unqͥ uicũditas affuit: ut ip̃a illa q̃ extorquet
ĩ petrar̃ cum credas: & cũ trãsu̾sũ ui sua iudicẽ fuerat:
tñ ille nõ rapi udeat᷑ sed seq lã in om̃ib q̃ diat tanta auc¬
toritas in est: ut dissentir̃ pudeat: nec aduocati studiu. sed
testis aut uiditis afferat fidẽ. cũ interĩ hec oĩa q̃ uix singula
quisꝗͣ intẽtissima cura cõseꝗ põt fluũt illaborata & illa
qua nihil pulchri auditu est oratio ꝑ se fert tñ telcillimã

Expanded text:
M. Tullius cum se totum ad imitationem Graecorum contulisset, effinxisse vim Demosthenis, copiam Platonis, iu cunditatem Isosed plurimas vel potius omnes exse ipso vittutes extulit immortalis ingenii beatissima ubertate. Non enim pluvias ut ait Pindarus aquas colligit, sed vivo gurgite exundat, dono quodam providentiae genitus, in quo totas vires suas eloquentia experiretur. Nam quis docere diligentius, movere vehementius potest? cui tanta unquam iucunditas adfuit, ut ipsa illa quae extorquet impetrare eum credas, et cum transversum vi sua iudicem ferat, tamen ille non rapi videatur, sed sequi. Iam in omnibus quae dicit, tanta auctoritas inest, ut dissentire pudeat; nec ad vocati studium; sed testis ac iudicis afferat fidem. Cum interim haec omnia, quae vix singula quisque intentissimo studio assequatur, fluunt illaborata: et illa qua nihil pulchrius auditu est oratio, prae sefert tamen felicissimam
Abbreviated transcription (Latin):
bendo plus an legẽdo an dicẽdo cõsequami.
solere q̃ri scio ꝙ ẽẽt ailigetius nobis ixami¬
nãdũ cura si qualib& eaꝵ reꝵ possemꝰ una ẽe contẽti. łeꝑ¬
ita sũt int̾se cõnexa & ĩ discreta omĩa ut siq flexus iisdẽ
defuerit feustra sit ĩ ceteris laborãtũ. Nã neq̃ solida ac ro¬
busta fuc̾it unqͣ eloquẽtia. nisi multo stillo uires acape̾it:
& atra lectiõis exẽplũ labor ille carẽs rector fluit. S aũt

Expanded text:
bendo plus an legendo an dicendo conferatur, bendo plus an legendo an dicendo conferatur, solere quaeri scio. quod esset diligentius nobis examinandum, si qualibitasunt inter se connexa et indiscreta omnia, ut si quid ex his defuerit, frustra sit in ceteris laboratum. nam neque solida ac robusta fuerit unquam eloquentia, nisi multo stylo vires acceperit: et citra lectionis exemplum, labor ille, carens rectore, fluit. Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
& irasci uidex cui putat hoc uicãs. ldeoq ꝙ intima q̃dã
qĩ soluẽda d industria sũt quedã illa maxlaboris nͦ la¬
borata uideãt᷑. Sed neq longionib ꝗͣ opoitet hyꝑbatis cõpo¬
nisi qͥ ineiutãdis eiꝰ mõi u̾bis nõ decorẽ cõpoĩtiois q̃rimꝰ
sed facilitatẽ. Hlon tũ mirabor latinos magis indulxisse aõ¬
põitiõi ꝗͣ atticos ꝗͣuis minꝰ ĩ u̾bis habeãt ueritatis & gratie
dec uiciũ dixere si Ci a demostene parilũ in hac parte d¬
sciuit. Sed q̃ sit differẽtia nostri grȩiq sermois explicabit
sũmꝰ liber. Cõpoitio nã finẽ imponẽr egresso destinatũ mo¬
dũ uolum̃i festino acb& eẽ honesta: uicũda: uaria eiꝰ ures
ut senciendi:atq loquẽdi. pͥorsit dissimulatio cura p̃cipua
sũt necessaria: ita nõ satis adiũ dicendiua¬
lent nisi illis formę q̃dã facilitas: q̃ apua
grecos lexis nominat accessexit: ad qua sc¬

Expanded text:
et irasci iudex, cui putat hoc vacare. ideoque interim quaedam et irasci iudex, cui putat hoc vacare. ideoque interim quaedam quasi solvenda de industria sunt; et quidem illa maximi laboris, ne laborata nisi quod ut evitandis eiusmodi verbis non decorem compositionis quaerimus, sed facilitatem. non tamen mirabor Latinos magis indulsisse compositioni quam Atticos, cum minus ut verbis habeant severitatis et gratiae; nec vitium duxerim, si Cicero a Demosthene paulum ut hac parte descivit. Sed quae sit differentia nostri Graecique sermonis, explicabit summus liber. compositio nam finem imponere egresso destinatum modum volumini festino debet esse honesta, iucunda, varia. eius tres ut sentiendi atque eloquendi prior sit; dissimulatio curae praecipua, sunt necessaria, ita non satis ad vim dicendi valent, nisi illis firma quaedam facilitas, quae apud Graecos ἕξις nominatur, accesserit: ad quam scri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗb dicimꝰ r̃rũ. qͦ minꝰ id mirũ ĩ pedib orationis cũ debeãt
sullimia ingredi leuia dulci. acria currer delicata fiuer̃.
iãbis maxime. cõtinet᷑ .N. pero argus. sceptra mihi liꝗt pelors.
At ille comicis eq̃ senariꝰ que trochaitũ uocãt plurib choreis
ꝗ trochei ab aliis dicũt᷑. pir ichius ꝗdẽ decurit. sed qͣntũ celeri
iuder : ꝗs põt pati: nisi ĩpudicus & uorax & aleo in uniu¬
sũ aũt si sit necesse durã potiꝰ atq asperã cõpoĩtionẽ malĩ
ẽẽ qͣ estrminatã & eneruẽ. qualis apud multos: & qͦtidie
magis lascuii sumus sontonoꝵ mõis saltitãtes. Re ne tabona
ꝗde ualla erit ut debeat ẽẽ cõtinua & ideo cosdẽ semꝑ.
nedes ire. Hã & uersificãdi genꝰ unã legẽ omib sermõĩb
dar̃: &ia cũ mãifesta affectioe cui rei max cauẽda suspi
tio ẽ cũ & tediũ exsimilitudme ac sacietate oreat qͥq
ẽin hac cura dep̃hensus: ñ põt ei creder aut ꝑꝑ eũ dolexe

Expanded text:
 dicimus, rerum? quo minus id mirere ut pedibus orationis, cum debeant sublimia ingredi, lenia duci, acria currere, delicata fluereiambis quibus maxime continetur: en impero Argis, sceptra mi liquit Pelops. At ille comicus aeque senarius, quem trochaicum vocant, pluribus trochaeis, qui trochaei ab aliis dicuntur, pyrrhichiisque decurrit; sed quantum accividere, quis potest pati, nisi impudicus et vorax et aleo? In universum autem, si sit necesse, duram potius atque asperam compositionem malim esse quam effeminatam et enervem, qualis apud multos et cotidie magis lascivissimis syntonorum modis saltat. ac ne tam bona quidem ulla erit, ut debeat esse continua et ut eosdem semper pedes ire. nam et versificandi genus est unam legem omnibus sermonibus dtum etiam taedium ex similitudine ac satietatem creat; quoque est ut hac cura deprehensus. nec potest ei credere aut propter eum dolere
Abbreviated transcription (Latin):
niuebat exceptis cęsar̃ & marcello silẽtiũ egerit ꝙ iͣ eĩt
modus si & illos & ꝗ postra fuerũt & grecõs & om̃is phi
losophos : Fuit ig brcuitas illa tutissime: q̃ apud liuiũ
ĩ ep̃ła ad filiũ scripta legẽdos demosthenẽ & ciceronẽ tũ
ita ut ꝗsq ess& demostheni & ciceroni simillimꝰ Nõ ẽ¬
iudiciũ adhibentib allaturꝰ sit utilitatis aliꝗͥitũ se ticcͦ
ab illis qͦ uetustissimis auctorib ingeniosis qde sed arte
carẽtib plurimũ fateat᷑ adiutũ Nec multo aliud de
rauerit: ꝗ siꝗs est ĩt̾a primos statĩ u̾sus de p̃henditur
&ticius nos dimittit ꝗͣ ut cius nibis magno tẽporis

Expanded text:
 egerit, quis erit modus, si et illos et qui postea fuerunt et Graecos omnes? fuit igitur brevitas illa tutissima, quae est apud Livium in epistola ad filium scripta, legendos Demosthenem atque Ciceronem, tum ita, ut quisque esset Demostheni et Ciceroni simillimus. non eiudicium adhibentibus adlaturus sit utilitatis aliquid, cum se Cicero ab illis quoque vetustissimicarentibus, plurimum fateatur adiutum. Nec multo aliter de raveritiqui si quis est, intra primos statim deprehendetur, et citius nos dimittet, quam ut eius nobis magno temporis
Abbreviated transcription (Latin):
one reꝵ exẽploꝵq ꝗb ĩ peimis inscructus ẽẽ debet orato
nͨ om̃ia testimõia expectat a litigator̃: sed pleraq ex
uetustate diligẽt sibi cognita sumat. hec potẽtiora
q ea sola amĩb odii & gratia uocãt a rhilosophoꝵ
uõ lectiõẽ ut eẽnt nobis multa petẽda ico factũ est
alias oratoꝵ qͣnqͥẽ illis opaima sui opẽ̾is parse cẽsent᷑. Nã
& iustis & honestis utilib: iis q̃ sint cõtraria & de reb
atq int̾rogatiõib oratorẽ futuꝵ optime socratiti p̃parãt.
sed his qͦ adhibẽdũ est simile iudiciũ: ut &̃ cũ ĩ reb u̾se¬
mur issoẽ nõ m̃ eadẽ ẽẽ cõdicionẽ sciamꝰ liciũ & dispu¬
RE DO ex acturos plecosq cũ tm̃ ẽẽ utilitatis ĩ le¬
gendo iudicemus : ut idq ad iũgamus operi ꝗ sit¬

Expanded text:
orumque, quibus in primis instructus esse debet orator, ne omnia testimonia expetat a litigatore: sed pleraque ex vetustate diligenter sibi cognita sumat: hoc potentiora, quod ea sola criminibus odii et gratiae vacant. 5. A Philosophorum vero lectione ut essent nobis multa petenda, vitio factum est Oratorum, qui quidem illis optima sui operis parte cesserunt. Nam et deiustis, honestis, utilibus, quaeque sunt his contraria, et de rebus atque interrogationibus oratorem futurum optime Socratici praeparant. sed his quoque adhibendum est simile iudicium, ut etiam cum in rebus versemur iisdem, non tamen eandem esse condicionem sciamus litium ac dispuiculorum. credo exacturos plerosque, cum tantum esse utilitatis in legendo iudicemus, ut id quoque adiungamus operi,
Abbreviated transcription (Latin):
EFLA Q̃T AS Tl quotidiano cõuitio ut
libros quos ad maxcellũ meũ de ĩstituti¬
one oratoria scripserã. iã emittere ĩ ciperẽ
Nam ip̃e eoi nõdũ opinabar satis matu¬
russe Quibus cõponendis ut scis paulo
plus ꝗͣ biẽnium tot alioqui negociis de¬
strictus impendi Quod tp̃us nõ tã stilo
ꝗͣ ĩꝗsitioni instituti operis peope ĩfiniti & legendis auctoribas
ꝗsũt inumerabiles datũ estiusus deind̾ oratũ consilio ꝗ in artł
poetica suadet ne prȩcipitet᷑ edicio. Nonũq premat᷑ in anũ. da¬
bã his ociũ ut tefrigerato inuentionis amor̃ diligentius repeti¬
tos tan ꝗͣ lectõ ꝑpenderẽ Sed si tãtopẽr efflagitãt ꝗ tu asfiemas
Permittamus uela uẽtis & orã soluc̃tibus bñ prȩtemur. Multũ ai
in tua quoq fide ac diligentia poĩtũ est. ut ĩ manꝰ hõium ꝗ̃ em̃
ãnos erudiendis iuuenibus ĩ penderã. Cũ
m& me ꝗdã familiarite᷑ postularẽt ut ali

Expanded text:
flagitasti cotidiano convicio, ut libros, quos ad Marcellum meum de Institutione oratoria scripseram iam emittere inciperem. nam ipse eos nondum opinabar satis maturuisse, quibus componendis, ut scis, paulo plus quam biennium tot alioqui negotiis districtus impendi; quod tempus non tam stilo quam inquisitioni instituti operis prope infiniti et legendis auctoribus, qui sunt innumerabiles, datum est. usus deinde Horatii consilio, qui in arte poëtica suadet, ne praecipitetur editio nonumque prematur in annum, dabam iis otium, ut, refrigerato inventionis amore, diligentius repetitos tanquam lector perpenderem. sed si tanto opere effagitantur quam tu adfirmas, permittamus vela ventis et oram solventibus bene precemur. multum autem in tua quoque fide ac diligentia positum est, ut in manus hominum quam annos erudiendis iuvenibus impenderam, cum a me quidam familiariter postularent
Abbreviated transcription (Latin):
heu & tractationẽ ut faseatim q̃ mihi nõ approbant᷑. Ueca¬
bulũ an appellatio dicenda sit IΡOGΗT OΡIA & subutiẽ¬
da nõi nͤ ne ꝗa parui refert liberũ opinaturis relinqͦ Nota¬
iã declinare & uerba ĩprimis pueri sciant. Neq.n. alit̾ per¬
uenir̃ ad ĩtellectũ sequẽtiũ possũt. quod etiã monẽr suꝑ¬
uatuũ erat: nisi ãbiciosa festinatiõe pleriq aposteriorib
ĩciperẽt: & dũ ostẽtare discipulos cura speciosiora malũt
cõpendio morarẽt᷑. Atq siꝗs & didicerit satis. & quod nõ
minus deesse ĩ t̾im solet euoluer̃ & docer̃ qͥ didiat: nõ eͣit
cõtẽtꝰ trahere ĩ nõib tͥa genẽa: & q̃ sũt duob om̃ib uecõm¬

Expanded text:
eheu, et tractationem ut fasciatim; quae mihi non approbantur. vocaeheu, et tractationem ut fasciatim; quae mihi non approbantur. vocabulum an appellatio dicenda sit προσηγορία et subiicienda nomini necne, quia parvi refert, liberum opinaturis relinquo. nomina declinare et verba in primis pueri sciant, neque enim aliter pervenire ad intellectum sequentium possunt; quod etiam monere supervacuum erat, nisi ambitiosa festinatione plerique a posterioribus inciperent et, dum ostentare discipulos circa speciosiora malunt, compendio morarentur. atqui si quis et didicerit satis et quod non minus deesse interim solet voluerit docere quae didicit, non erit contentus tradere in nominibus tria genera et qu
Abbreviated transcription (Latin):
de quo loꝗmur. In coniuctiõib aũt compͥexũ coꝵ esse udi¬
carũt. quas cõiũctiões a plerisq dici scio Sed hȩc uidet᷑ ex syn¬
desmo magis propria translatio: paulatĩ a philosophis ac
maxꝰ stoias auctus est nũs Acpͥmũ cõrũctiõib articuli ad¬
iecti: post p̃poĩtiones nõib appellatio Deind̾ pronomẽ: dem̃
mistũ uerbo participiũ ipsis u̾bis adu̾bia. Noster sermo
articulos nõ desiderat: Ideoq ĩ alias partes orõis spargũtur.
Sed accedit superioribus ĩ teriectio. Alii iñ exidoneis dũ taxat
auctorib octo partes secuti sũt ut aristarchus. & ętate nr̃a
palemo ꝗ nocabulũ siue appellationẽ nõi subieterũt ranꝗͣ
nihilominus fuerũt ꝗ ip̃m ad huc uocabulũ ab appellati¬
one deducerẽt ut ess& uocabulũ corpus uisu tactuq ma¬
nfestũ. domus lectus. appellatio: cuiuł alteꝵ d esse uł uer¬
unq uentus. caclũ: ds: utus adiiciebãt & asseuerationẽ ut

Expanded text:
de quo loquimur, in convinctionibus autem complexus eorum esse iudicaverunt: quas coniunctiones a plerisque dici scio, sed haec videtur ex συνδέσμῳ magis propria translatio. paulatim a philosophis ac maxime Stoicis auctus est numerus, ac primum convinctionibus articuli adiecti, post praepositiones, nominibus appellatio, deinde pronomen, deinde mixtum verbo participium, ipsis verbis adverbia. noster sermo articulos non desiderat, ideoque in alias partes orationis sparguntur. sed accedit superioribus interiectio. alii tamen ex idoneis dumtaxat auctoribus octo partes secuti sunt ut Aristarchus et aetate nostra Palaemon, qui vocabulum sive appellationem nomini subiecerunt tanquam ipsum adhuc vocabulum ab appellatione deducerent, ut esset vocabulum corpus visu tactuque manifestum, domus, lectus, appellatio, cui vel alterum deesset vel utrumque, ventus, caelum, deus, virtus. adiiciebant et asseverationem ut
Abbreviated transcription (Latin):
OD YEXTYT quẽ odyssea fecexũt ȩoles ad ulyxem deductus ẽ
Quid nõ ẜ. ꝙͦ &i locũ fuit: Menerua: & lebex: & magestei
& dic ioue uictore pro dii ioui sed mihi locũ signar satis
e nõ n docco sed ãmoneo doctutos. indĩ syllabas cura trãsibit
de ꝗbus ĩ orthographia pauca ã notabo sũ uidebit ad quẽ¬
SECUNDUS TIXIT MENS .IX. DIES
XXUI.PETRONIA NOE SOROR
TIUS AIXIT ANNUM MENSES TRES
DIES XII HIC SEPULTI SUNT

Expanded text:
ductus est. quid ? non E quoque I loco fuit? menerva et leber et magester et diove Victore non diioui Victori? sed mihi locum signare satis est, non enim doceo, sed admoneo docturos. inde in syllabas cura transibit, de quibus in orthographia pauca adnotabo. tum videbit, ad queSECVNDVS ╛IXIT. MEN. IX. DIES XXVI. PETRONIA NOE SOROR EIVS ╛IXIT ANNVM. MENS. III DIES. XII. HIC SEPVLTI SVNT
Abbreviated transcription (Latin):
qno ratiõe nitit᷑ sed exemplo. Nec lex est loquẽdi. sed obser¬
uatio ut ip̃am analogiã nulla res alia fecerit ꝗͣ cõsuctudo.
inherent tamẽ ꝗdã uiolentissima diligentiȩ peruersitate: ut
audacit̾ potius dicant ꝗ̃ audaster: Licet omes auctores aliua
sequãt᷑ & emicauit nõ emicuit & conire nõ coire. his ꝑmit¬
tamꝰ &audiuisse & sciuisse & tribunale & facilit̾ dicere nõ¬
dicere Frugalis q sit apud illos nõ frugi. Nã quo alio modo
fiet mos esse frugalitas itẽ centũmilia nũmũ & fidõ deĩpoñ

Expanded text:
que non ratione nititur sed exemplo, nec lex est loquendi sed obserque non ratione nititur sed exemplo, nec lex est loquendi sed observatio, ut ipsam analogiam nulla res alia fecerit quam consuetudo. inhaerent tamen ei quidam molestissima diligentiae perversitate, ut audaciter potius dicant quam audacter, licet omnes oratores aliud sequantur, et emicavit non emicuit et conire non coire. his permittamus et audivisse et sciuisse et tribunale et faciliter dicere; frugalis quoque sit apud illos non fugi, nam quo alio modo fiet frugalitas? iidem centum milia nummum et fidem Deum o
Abbreviated transcription (Latin):
Pretta qm̃ uirũq a oreco ductũ sit ad eã rationẽ recurrũt at
patros patris haitpos apri faciat illa tñ qͦmodo estugiẽt ut
nõia qͥnis feminina singularia nt̃o us luteris finita nũꝗͣ
enisio cau ris syllabã terminãt: faciat tñ uenus ueneris
itẽ cũ e.& s. litteris finita ꝑ uarios exũt genitiuos nũ ꝗͣ
tñ cadẽ ris. syllaba freminatos Ceres cogat dici aereris Quiad
nõ : qr tota põitionis ciusdẽ indiu̾sos flexus exeũt: cũ alba fa¬
cat albanos & albensis uolo uolui & uolaui. Nã p̃terito
ꝗdẽ tẽpor̃ uarie formari u̾ba pͥma persona .o. littera termi¬
nata ipsa analagia cõfitetur. Si ꝗdẽ facit cado cecidi. spõ¬
dco : spopondi pingo pinxi: lego legi pono: posui franeo
fregi: Laudo:. Paudaui.Non t cũ pͥmũ formarẽt᷑ hoies aa¬
logia de misa eelo formã loquẽdi dedit. Sed inuẽta est post¬
qͣ lo quebant᷑ & notatũ in sermone ꝗͥ quoq modo caderet ata¬

Expanded text:
am utrumque a Graeco ductum sit, ad eam rationem recurrunt, ut πατρός patris, κάπρου apri faciat. illa tamen quomodo effugient, ut, nomina quamvis feminina singulari nominativo us litteris finita nunquam genitivo casu ris syllaba terminentur, faciat tamen Venus Veneris? item cum es litteris finita per varios exeant genitivos, nunquam tamen eadem ris syllaba terminatos, Ceres cogat dici Cereris ? quid vero? quod tota positionis eiusdem in diversos flexus eunt? cum alba faciat Albanos et albensis , volo volui et volavi. nam praeterito quidem tempore varie formari verba prima persona o littera terminata, ipsa analogia confiteatur; siquidem facit cado cecidi, spondeo spopondi, pingo pinxi, lego legi, pono posui, frango fregi, laudo laudavi. non enim, cum primum fingerentur homines, analogia demissa caelo formam loquendi dedit, sed inventa est postquam loquebantur, et notatum in sermone quid quomodo caderet. ita