comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u in quit medis praecepit dehoc munchouocari Nãtu qui lis sceleribus princepsinuenta es eris maledicta in satulo eteritds
obsedit Ex quibus unus senor ad fregundem ueniens ait Dit es utor sanguins in nocentis uelociter: Naetoms noseranisinqu¬
sitores malihuius uttibi dutus nonlicdit tamcrudelia exertere : Cũ aut haet dicens discederet a conspecturegine ssistil
ulla quieũad enuiua prouocaret Quorennuente rogit utsic amnuuiũ eius utinonuel let saltimuel pacilũ hiurias
neieunus aregledmo dasedat Quod expectante acepto poculbibit ab senthuĩ cũ iuno etnel mixtũ it mos hur¬
bararium habet. sedet hoc potũ uenenum inbutum erat. Dtatimautem utbibit sensit pectorisuo doloremuali¬
dum inminere. etquasi suncideretur in trinsetus exclamat suis dicens Eugite o miseri fugite malum hocnene

Expanded text:
 inquit, me Deus praecipit de hoc mundo vocari. Nam tu quae his sceleribus princeps inventa es, eris maledicta in saeculo, et erit Deus  inquit, me Deus praecipit de hoc mundo vocari. Nam tu quae his sceleribus princeps inventa es, eris maledicta in saeculo, et erit Deus obsedit. Ex quibus unus senior ad Fredegundem veniens, ait: Multa enim mala in hoc sitores mali huius, ut tibi diutius non liceat tam crudelia exercere'. Cum autem haec dicens discederet a conspectu reginae, misit illa qui eum ad convivium provocaret. Quo renuente, rogat, ut, si convivium eius uti non vellit , saltim vel poculum auriat, ne ieiunus a regale domo discedat. Quo expectante , accepto poculo , bibit absentium cum vino et melle mixtum, ut mos barbarorum habet ; sed hoc potum venenum inbutum erat. Statim autem ut bibit , sensit pectorem suum dolorem validum inminere, et quasi se incideretur intrinsecus, exclamat suis, dicens: 'Fugite, o miseri, fugite malum hoc, ne
Abbreviated transcription (Latin):
uarent Nullis ope detantis adstantibus est aduitus Atille plenus sanguine manus suꝑ altariũ extenden sorationem
fundensetdõ gratias agens incubiculo suo intermanus fideliũ depor tatusetins uolectulo collocatus ẽ Stati q̃ fredegundis
cumbep polendo duce etanso aldo ac fut diens Ronopor tuerat haec nobis a crelique plebitue oscȩ sacerdosutistatio
cultiueuenirent. Sedutinam indicaretur quĩa lia passus est perpetrare. ut digna prohoc scelere supplicia suftingret
Scens aut̃eam sacerdos hae dolose proserre ait Et quis hecfecit iuisusquiregesinteremt quis epuis sanguine in naentȩ
esfudit quidiuersa in hoc regnomala commisit Respondit mulier dintapudnosperitis simimetdici qui hulic iubnere iã¬

Expanded text:
varent, nullius auxilio de tantis adstantibus est adjutus. At ille plenas sanguine manus super altarium extendens, orationem varent, nullius auxilio de tantis adstantibus est adjutus. At ille plenas sanguine manus super altarium extendens, orationem fundens, et Deo gratias agens, in cubiculum suum inter manus fidelium deportatus, et in suum lectulum collocatus est. Statimque Fredegundis cum Beppoleno duce et Ansoualdo adfuit, dicens: Non oportuerat haec nobis ac reliquae plebi tuae, o sancte sacerdos, ut ista tuo cultui evenirent. Sed utinam indicaretur qui talia ausus est perpetrare, ut digna pro hoc scelere supplicia sustineret. Sciens autem eam sacerdos haec dolose proferre, ait: Et quis haec fecit, nisi is qui reges interemit, qui saepius sanguinem innocentem effudit, qui diversa in hoc regno mala commisit? Respondit mulier: Sunt apud nos peritissimi medici, qui huic vulneri
Abbreviated transcription (Latin):
episcopus fui sum etero Natun semꝑ ragale potentiã ꝑfrueris. Nos ab exilio ꝓhibemur tribuente s in regnii tuuero ab hocregio
dimergeris in abrssũ Rec tiuseni erat tibi utreliotasul titia. atque malitia lante admeliora conuerteris et ab haciactantia
quae semꝑferues abstra hȩris. etutiuta adipisceris aeterna : et paruulum quem genuisti perducere adlegit timã possisaetitem
Haec effatus cumuerba illius mulier grauiter acciperet se a conspectueius felleferuens abstraxit: Adueniente autem
domiicae resurrec tions die cum sacerdos a dimplendam ecclesiam maturius properasset ante fanas iuxta consuetudinem
incipere perordinem coepit Cũque inter psallendũ formulae decumberet crudelis ad fuit homicida qui epin super
formulam quiescentem ex tractobaltei cultro subascella percutit: Ille uero uocem emittens ut lerici qui aderant adiu¬

Expanded text:
episcopus fui, sum et ero; nam tu non semper regalem potentiam perfrueres. Nos ab exilio provehimur, tribuente Deo, in regnum; tu vero ab hoc regno episcopus fui, sum et ero; nam tu non semper regalem potentiam perfrueres. Nos ab exilio provehimur, tribuente Deo, in regnum; tu vero ab hoc regno demergeris in abyssum . Rectius enim erat tibi, ut, relecta stultitia adque malitia, iam te ad meliora converteris et ab hac iactantia, qua semper ferves, abstraheris, ut et tu vitam adipisceris aeternam et parvolum, quem genuisti, perducere ad legitimam possis aetatem'. Haec effatus, cum verba illius mulier graviter acciperit, se a conspectu eius felle fervens abstraxit. Advenientem autem dominicae resurrectionincipere per ordinem coepit: cumque inter psallendum formulae decumberet, crudelis adfuit homicida, qui episcopum super formulam quiescentem, extracto baltei cultro, sub ascella percutit. Ille vero vocem emittens, ut clerici qui aderant adju
Abbreviated transcription (Latin):
diens ricardus filius leuiuielcu de his panis egressus caput ariȩtis castrũ obtinut et ex pagotholosano maximã partẽ depopulatusẽ
hominesq: captiuos abduxit ugernũ arelatense castrũ in rupit resquecunctas cum hominibus abstulit et sic sein framuro
ne mau sensis urbis inclusit Haec audiens rex leude giselũ in loco calom niosi cognom̃to aegilanis ducẽ delegensomnẽ eiꝓ
uintiã arelatensim commisit custo des quae ꝑterminos superquatuor uirorum milia collocauit. Dedetnicetius aruer¬
norum dux similit̃ cũ custodibus perrexit. et fines regionis ambiuit
Num haec agerentur et fredegundis apuit roto magens im urbem commoraretur uerba a maritudinis cũ praetexãto pontific
habuit dicens Uenturu esse tempus quando exilia inquadetentus fuerat reuiseret Etille egoseꝑ etinexilio etextragxliũ

Expanded text:
dicens: 'Richaredus, filius Leuvichildi , de Hispaniis egressus, Caput Arietis castrum obtenuit et ex pago Tholosano maximam partem depopulatus est dicens: 'Richaredus, filius Leuvichildi , de Hispaniis egressus, Caput Arietis castrum obtenuit et ex pago Tholosano maximam partem depopulatus est hominesque captivos abduxit. Ugernum Arelatense castrum inrupit resque cunctas cum hominibus abstullit et sic se infra murus Nemausensis urbis inclusit'. Haec audiens rex, Leudeghyselum in loco Calomniosi cognomento Aegylanis ducem delegens , omnem ei provintiam Arelatensim commisit , costodisque per terminus super quattuor virorum milia collocavit. Sed et Nicetius Arvernorum dux similiter cum costodibus perrexit et finis regiones ambivit. Dum haec agerentur et Fredegundis apud Rothomagensim urbem commoraretur, verba amaritudinis cum Praetextato pontifice habuit, dicens, venturum esse tempus, quando exilia , in qua detentus fuerat, reviseret . Et ille: 'Ego semper et in exilio et extra exilium
Abbreviated transcription (Latin):
tue magnanimitas rexoptime enarrari facile Ñ potest quitimor tibuin cdhim̃ dm̃ sit qui a morine desis quere uerentia
in sacerdotib: una que pietasin pauperibus quaue dispensatio megenis Sed qomia quȩ gloriaura ꝓ ffet ratauera que cẽ¬
metuit Nullus ducẽ nullus comite reueret᷑ etsi fortassis alicuii stadis plicent etea ꝓlonge uitate uitȩ urẽ em̃ dare
conatur enĩ seditio statĩ in populo statĩ tumultus exoritur et intantũ unus quisq contrasenore saeua intentione cras¬
satur utiuxcredat euadere sitardius silere nequiuerit: Ad haecrexait Si quis sequituriuftitiã iuiat siquis legẽmen¬
datũ q nosftrũ respuit lãpereat rerosduitius hocplasphemiũ ꝓsequat᷑ haeceo dicente aduenit nuntius

Expanded text:
tuae magnanimitas, rex optime, enarrare facile non potest: qui timor tibi in Deum sit, qui amor in aeclesiis, quae reverentia tuae magnanimitas, rex optime, enarrare facile non potest: qui timor tibi in Deum sit, qui amor in aeclesiis, quae reverentia in sacerdotibus, quae pietas in pauperibus, quaeve dispensatio in egenis. Sed quia omnia, quae gloria vestra profemetuit, nullus ducem, nullus comitem reveretur: et si fortassis alicui ista displicent, et ea pro longaevitate vitae vestrae emendare conatur, statim seditio in populo, statim tumultus exoritur, et intantum unusquisque contra 402 Seniorem saeva intentione grassatur, ut vix se credat evadere, si tandem silere nequiverit. Ad haec rex ait: Si quis sequitur justitiam, vivat; si quis legem mandatumque nostrum respuit, iam pereat, ne nus diutius hoc blasphemeum prosequatur'. Haec eo dicente, advenit nuntius,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa quoq: scõrũ pignera inridiculo discerpsimus acuas tamus Nenĩ potest abtinere uictoria ubitalia ꝑpetratur Ideo
manus nostrȩ sunt inualidȩ ensis tepescit nec clipeus nosuterat solitus defendita cꝓtegit Ergosihoc mȩȩtulpȩ adcribt̃
lameaciscapitimeorestituat. certesiuos regaliaiuissa contep̃nitis ut ea que p̃cipioimplere differtis. ladehet securis capiti
uro submergi. Eriteni docum̃tũ omni exercitu cumunus deprioribus fueritint̃ fect᷑: Ver̃ tam̃ ia experire debemus quidagi
oporteat si quisiustitia sequidestinat. iã sequat᷑ si quis contenit iã ultio publica ceruicieius inmineat DSitiusẽ ent̃ ut par¬
uicontumacespereant quã iradi su ꝑomnẽ ragionẽ dependat in noxiã haec regedicente responder duces Bonitatis

Expanded text:
ipsa quoque sanctorum pignora in ridiculo discerpimus ac vastamus. Non enim potest obtineri victoria, ubi talia perpetrantur. Ideo ipsa quoque sanctorum pignora in ridiculo discerpimus ac vastamus. Non enim potest obtineri victoria, ubi talia perpetrantur. Ideo manus nostrae sunt invalidae, ensis tepescit, nec clypeus nos, ut erat solitus, defendit ac protegit. Ergo si hoc meae culpae ascribitur, jam id Deus capiti meo restituat. Certe si vos regalia jussa contemnitis, et ea quae praecipio implere differtis, jam debet securis capiti ro submergi. Erit enim documentum omni exercitu , cum unus de prioribus fuerit interfectus. Verumtamen iam experire debemus, quid agi oporteat. Si quis iustitiam sequi destinat, iam sequatur; si quis contemnit, iam ultio publica cervice eius inmineat. Satius est enim, ut parvi contumaces pereant, quam ira Dei super omnem regionem dependat innoxiam.' Haec rege dicente, responderunt duces: 'Bonitatis
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant aministerus denudatesunt Nec fuit terminus male ficiendinisi cũadypria singuliꝑuener Quibiis reuersis mag¬
nagunthcͥramnoregi amaritudo cordis obsedit. Duces uero supradictiȩ ercitus adbasilicã sc̃i simphorianimartrr sexpe-¬
terunt Venientesitaq rege a deuis sollempnitatẽ representatisunt sub conditione audientiȩ in pos modu future Eostdi
esuero quatuor coniunti sepiscopis nec nonetma ioribus natu. laicorũ duces discutere coepitdicens Qualit̃ nos hoctẽpruic¬
toriã obtinere possumus qui ea quaepatrenri secuti sunt non custodibus Illiuero eclesias adificantes in dmñ spẽ omnem
ponentes martrres honorantes. sacerdotes uenerantes uictoriã obtimuergentesq: aduersas diuinoopitulantes ad uitorio
inense et p arma scepius subdider᷑ Nos uero non solũ dm̃ non metuimus ueruetia sacra eius uas tamus ministros int̃ficimus

Expanded text:
fuerant, a ministeriis denudatae sunt, nec fuit terminus male faciendi, nisi cum ad propria singuli pervenerunt. Quibus reversis, magfuerant, a ministeriis denudatae sunt, nec fuit terminus male faciendi, nisi cum ad propria singuli pervenerunt. Quibus reversis, magna Gunthchramno regi amaritudo cordis obsedit. Duces vero supradicti exercitus ad basilicam sancti Symphoriani martyris expetierunt. Veniente itaque rege ad eius solemnitatem, repraesevero quatuor convocatis episcopis, necnon et majoribus natu laicorum, duces discutere coepit, dicens: Qualiter nos hoc tempore victoriam obtinere possumus, qui ea quae patres nostri consecuti sunt, non custodimus? 401 Illi vero ecclesias aedificantes, in Deum spem omnem ponentes, martyres honorantes, sacerdotes venerantes, victorias obtinuerunt, gentesque adversas, divino opitulante adjutorio, in ense et parma saepius subdiderunt. Nos vero non solum Deum non metuimus, verum etiam sacra ejus vastamus, ministros interficimus,
Abbreviated transcription (Latin):
fide sponte in clusi reserantes portas eos credulitate quasi pacificos sus ceperunt: Illiuero in gressi postposita sa cra mento p̃si¬
dia cuncta diripiunt animas incaptiuitate subdentes. Tunc accepto consilio unus quisq ad ꝓpria estregress Tantãq ꝑ
uiã scelera homicidia praedas direptiones ꝑ regionẽ ꝓpriã gesserunt ut eausq quaquememorari ꝑlongũ sit lleruntam̃
quae segetes piuntiae igni ab hisdem succensas diximus fameatq: inaedia ꝑ euntes ꝑiua relinquebant᷑ exinimes Nnulli
influminibus diuersi pleriq: in seditionibus interempti sunt Ferebant enĩ amplius quã quinq: milia in hisstragibus fuisse
ꝑemptos sed non eos qui remanserant cohercebat aliorũ interitus Tunce tarue nȩ regionis ȩedesie uiae publicȩ ꝓpinqui

Expanded text:
fide, sponte inclusi reserantes portas, eos creduli tanquam pacificos susceperunt. Illi vero ingressi, postposito sacramento, praesifide, sponte inclusi reserantes portas, eos creduli tanquam pacificos susceperunt. Illi vero ingressi, postposito sacramento, praesidia cuncta diripiunt, animas in captivitatem subdentes. Tunc accepto consilio unusquisque ad propria est regressus. Tantaque per viam scelera, homicidia, praedas, direptiones per regionem propriam gesserunt, ut ea usquequaque memorare perlongum sit. Verumtamen quia segetis Provinciae igni ab hisdem succensas diximus, fame atquae inaedia pereuntes per viam relinquebantur exanimes, nonnulli in fluminibus dimersi, plerique in seditionibus interempti sunt. Ferebant enim amplius quam quinque milia in his stragibus fuisse peremptos . Sed non ecs qui remanserant coercebat aliorum interitus. Tunc et Arvernae regiones aeclesiae, quae viae publicae propinquae
Abbreviated transcription (Latin):
regredide stinansuniuer sareliqiđ̵ quae uelꝑiuã ceperat. uel que setũ ad dixerat. Sed et gothi ꝑoculta sinsidis moltos dehis¬
spoliatosinterimnerunt Exin intholos inorũ manis incedentes quibus dum ꝑ gerent multa intulerant malo spolati ac cuesi
un ꝓpria contingere potuerunt: Hiuero quine mausu ad gressifuerant deuas tantes in iuersas regiones suscensis cdomib
incensissegitibus decisis oliuetis uinetis q: s uc cisis Nilil indusis nocere potuerã dalias irbes pgressisunt Erante nu aldemunite
etdecibis acreliquis neces saris adolene referte ethorũ urbara depapulantes urbes queminus inrũpere ualuerum t̃ iuce ne¬
tiusdux cĩ aruernis in hac expeditione cõmotuscũ reliquis urbes adsedit sed cũminus ualeret ad castrũ quoddã ꝑuenit data que

Expanded text:
regredi destinans, universa reliquid, quae vel per viam coeperat vel quae secum addregredi destinans, universa reliquid, quae vel per viam coeperat vel quae secum addspoliatos interemerunt; exinde in Tolosanorum manus incidentes, quibus dum pergerent, multa intulerant mala, spoliati ac caesi propria contingere potuerunt. Hi vero qui Nemausum 400 aggressi fuerant, devastantes universa regionis, succensis domibus, incensis segetibus, discissis olivetis, vinetisque succisis, nihil inclusis nocere potentes, ad alias urbes progressi sunt. Erant enim valde munitae, et de cibis ac reliquis necessariis adplene refertae, et horum urbana depopulantes, urbes minus irrumpere valuerunt. Tunc et Nicetius dux cum Arvernis in hac expeditione commotus, cum reliquis urbes assedit. Sed cum minus valeret, ad castrum quoddam pervenit, dataque
Abbreviated transcription (Latin):
incendia prȩdasq: in regione ꝓpria facientes . sed ete desias denudantes dericos ipsos cum s acerdotibus a creliquo popula
adipsas sacratas dõ aras interimentes usque a durbem nemausũ ꝓcesserunt . Similit̃ etbituricis anctonici cũpetrogo¬
ricis etole senensibus. uelreliquarũ urbiũ popului quitunc ad ante dieti regis imperio ꝑtinebant usque ad carcassonam
urbem deueti similia mala gesserunt : Sedcũ a durbem accessissent reseratis sponte ad habita toribus portis nullore sistente
in gressi nescio quocũ cartassonen sibus scandalo cõmutu urbẽ egrossisunt: Tunc terrentiolus comes quond ãurbis Laemofetine lapide
muro piatoꝑcus soccubuit cui: caput truncutũ adiundietã aduersariorũ urbidelatũ ẽ Ex hoc omis populus timere ꝑt̃rit acdypria

Expanded text:
incendia, praedasque in regione propria facientes, sed et ecclesias denudantes, clericos ipsos cum sacerdotibus ac reliquo populo incendia, praedasque in regione propria facientes, sed et ecclesias denudantes, clericos ipsos cum sacerdotibus ac reliquo populo ad ipsas sacratas Deo aras interimentes, usque ad urbem Nemausum processerunt. Similiter et Biturici, Santonici cum Petragoricis, Egolismensibus, et reliquarum urbium populo, qui tunc ad antedicti regis imperium pertinebant, usque ad Carcassonam urbem devecti, similia mala gesserunt. Sed cum ad urbem accessissent, reseratis sponte ab habitatoribus portis, nullo resistente ingressi, nescio quo cum Carcassonensibus scandalo commoti, urbem egressi sunt. Tunc Terentiolus, comes quondam urbis Lemovicinae, lapide de o percussus, occubuit. Cuius caput truncatum ad vindictam adversariorum urbi delatum est. Ex hoc omnes populus timore perterritus, ad propria
Abbreviated transcription (Latin):
mis sosadeũ interi mendũ dicentes iussa reginȩ suscepimus ut nos egenos ad simi laremus cũque pedibustuis prouoluti
aliqui stipendii quereremus ab his tegladiis trans fodere uoluimus quod si adsultu signi ore gladius defixis set ipsũ uene¬
nũ quod ferruerat infectum anima uelocit̃ penetraret: N aechis dicentibus diuersis supliciis ad fectitruncatis manib:
auribusque et naribus uariis sunt mortibus interempti
Igit᷑ gunth chramnus rex commoueri exercitũ in his paniis precepitdicensprius septimaniã ꝓumctiã dicioninr a&̃ sub¬
dite quaegal lus ẽ ꝓpinqua quia indignũ ẽ ut horrendorũ gothorũ terminus usque ingallus sit extensus Tunc co¬
motu omni exertitu regnisiu illuc dirigit. gentesuero quae ultra ararimrhodanũq: et sequana commanebant. cũbur¬
gundionibus iunctae a rarecaro danitica que littora: Tade fructibus quã depecoribus ualde populatis multa homicidu

Expanded text:
missus ad eum interemendum, dicentes: 'Iussa reginae suscipimus , ut nos egenus adsimilaremus. Cumque pedibus tuis provoluti aliquid stipendii quaereremus , ab his te gladiis transfodere voluemus. Quod si adsultu signiore gladius difixisset , ipsum venenum, quod ferrum erat infectum, animam velociter penetraret'. Haec his dicentibus, diversis suppliciisy adfecti, truncatis manibus auribusque et naribus , variis sunt mortibus interempti. 30 . Igitur Gunthchramnus rex cummoveri exercitum in Hispaniis praecepit , dicens: 'Prius Septimaniam proventiam ditioni nostrae subdite, quae Galliis est pro pinqua, quia indignum est, ut horrendorum Gothorum terminus usque in Galliis sit extensus'. Tunc commoto omni exercitu regni sui, illuc dirigit. Gentes vero, quae ultra Ararem Rhodanumque et Sequanam commanebant, cum Burgundionibus i
Abbreviated transcription (Latin):
te unum efficerint solidum tunc tusecuro animo inpatriam repedabis
Abiens ergo inthuringiam apud regem bisinum uxoiemque eius basi¬
nam latuit. Denique franci hunc eiectum egidium sibi quem superius
magistrum militum a republica missum diximus uni animiter regemad¬
sciscunt. Quicum octauo anno super eos regnar&. amicus ille fidelis paca¬
tis occulte francis nuntios ad hilderichum cumpatre illa diuisi quam r&i¬
nuerat misit . Illeuero certa cognoscens indicia quod afrancis desiderar& ir
ipsis &iam rogantibus ad thuringiam regressus in regno so est restitu tus
His ergo regnantibus simulbasina illa quam supra memga uimus. relicto
uiro suo ad hilderichum uenit. Quicuim sollicite inter rega r&.: qua decausa
tem tuam quod sis ualde strenuus ideoque ueni ut habitem tecum. Nam
noueris siultra marinis partibus aliquem cognouissem utilioiem tibi. ex¬
p&isse utique cohabitationem eius. Atillegau dens in coniugio sibieam copu

Expanded text:
tae unum effecerint solidum, tunc tu securo animo in patriam repedabis. tae unum effecerint solidum, tunc tu securo animo in patriam repedabis. Abiens ergo in Thoringiam, apud regem Bisinum uxoremque ejus Basinam latuit: denique Franci, hoc ejecto, Aegidium sibi, quem superius magistrum militum a republica missum diximus, unanimiter regem asciscunt. Qui cum octavo anno super eos regnaret, amicus ille fidelis, pacatis occulte Francis, nuntios ad Childericum, cum parte illa divisi solidi quam retinuerat, mittit. Ille vero certa cognoscens indicia, quod a Francis desideraretur, ipsis etiam rogantibus, a Thoringia regressus, in regno suo est restitutus. His ergo regnantibus simul, Basina illa, quam supra memoravimus, relicto viro suo, ad Childericum venit. Qui cum sollicite interrogaret, qua de causa , utilitatem tuam, quod sis valde strenuus: ideoque veni ut habitem tecum; nam noveris, si in transmarinis partibus aliquem cognovissem utiliorem te, expetissem utique cohabitati
Abbreviated transcription (Latin):
sicut sequens historia narrat.
VITVS ENIM UNVS EXSE NATORIBUS. ITUAL DE MANIEESTV EST
ciuis aruernus cum romanum ambiss& imperium luxorose agere
uolens a senatoribus proiectus apud placentiam urbem ep̃s ordinatur
Conperto autem quod ad huc in dignans senatus uita eum priuaRe uell&
ba silicam scĩ iuliani martyris aruernis cum multis muneribus exp&iuit
Sedimpl&o initinere uitȩ cursu obiit. de latusque ad priuaten sem uicũ
ad pedes antedicti martyris est sepultus. Cui martianus suc cessit. In¬
galleis autem aegidius ex romanis magister militumdatus est XIII
ILOERI CEUERO CAUESEE UIAUA LUXORIA DISSO LVTUS
& regnar& super gentem francorum coepit filias eorum stuprose
detrahere . Illique obhac indignantes deregno eum eiciunt. Conperto
autem quod eum &iam interficere uellent : thorigiam p&ut. Relin¬
quidem partem secum d&ulit hilderichus. aliam uero amicus eius r&inu¬
it dicens. Quando qui dem hanc partem tibimisero partesque coniunc¬

Expanded text:
sicut sequens historia narrat. Avitus enim unus ex senatoribus et – valde manefestum est – civis Arvernus, cum Romanum ambisset imperium, luxoriosae agere volens, a senatoribus proiectus, apud Placentiam urbem episcopus ordenatur. Conperto autem, quod adhuc indignans senatus vita eum privari vellit, basilica sancti Iuliani Arverni martyres cum multis muneribus expetivit. Sedad pedes antedicti martyris est sepultus: cui Martianus  Galliis autem Aegidius ex Romanis magister militum datus est. XII. Childericus vero cum esset nimia in luxuria dissolutus, et regnaret super Francorum gentem, coepit filias eorum stuprose detrahere. 66 Illi quoque ob hoc indignantes, de regno eum ejiciunt. Comperto autem quod eum etiam interficere vellent, Thoringiam petiit, relinquidem partem secum detulit Childericus, aliam vero amicus ejus retinuit, dicens: Quandoquidem hanc partem tibi misero, partesque conjunc
Abbreviated transcription (Latin):
rri super eam proici imperabat. Ad ex tremum autem tan¬
taeam crudelitatedicitur cecidisse ut in fectum depro pio
sanguine sudarium frĩ trans mit ter& Nnde illemarime commo¬
tus hispanias ap&iuit. Amalrichus uero haet audiens. naues ad
fugiendum parat. Porro mminente hildiberto cuma mal richus
nauem deber& ascendere ei in mentem uenit lapidũ sȩpr&iosoꝵ¬
mul titudinem in suothes auro relquise cumque ad eosdem p&endos
in ciuitatem regreder&ur ab exercitu cportu exclusus est : Nidens
autem se non posse euadere. ad ecdesiam xp̃i a norum confugere coepit
sed prius quam limina scõrum continger&. unus emissa manu lanceã
eum mor tali itu sauciauit ibique recedens emisit sp̃m. Tunc hildiber¬
tus cum magnis thes auris sororem ad sumtam secum ad ducere cupiebat
Quae nescio quo casu inuia mor tua est. & prop terea parius adlata iuxta
patrẽ suum hludo uui cum sepulta est. Hildibertus uero inter reliquos

Expanded text:
res super eam projici imperabat. Ad extremum autem tanres super eam projici imperabat. Ad extremum autem tanta eam crudelitate dicitur caecidisse, ut infectum de proprio sanguine sudarium fratri transmitteret: unde ille maxime commotus, Hispanias appetiit. Amalaricus vero haec audiens, naves ad fugiendum parat. Porro imminente Childeberto, cum Amalaricus navem deberet ascendere, ei in mentem venit multitudinem se pretiosorum lapidum in suo thesauro reliquisse. Cumque ad eosdem petendos in civitatem regrederetur, ab exercitu a portu exclusus est. Videns autem se non posse evadere, ad ecclesiam Christianorum 114 confugere coepit. Sed priusquam limina sancta contingeret, unus emissa manu lancea eum mortali ictu sauciavit, ibique decedens reddidit spiritum. Tunc Childeberthus cum magnis thesauris sororem adsumptam secum adducere cupiebat, quae, nescio quo casu, in via mortua est, et postea Parisius adlata, iuxta patrem suum Chlodovechum sepulta est. Childeberthus vero inter reliquos
Abbreviated transcription (Latin):
manifestissi me patius se.
uennus sonuit rum inter fectum fuis se. Archadius quo que
unus ex senatoribus aruennus hildebertum inuitat. ut regi¬
onem illam deber& accipere. Ille quoque nec moratus aruennu
uadit tantaque in illa die condensa fuit nebula ut ni hil super
duabus iugere partibus discerniposs& Dicere enim solitus era¬
rex uelli num quam se aruennam. lema nẽque tante iocunditaesn
gratia refulgere dicitur oculis cernere: Sed non eiado concessum
est Cum que portȩ ciuitatis obserate essent : & unde in greder& ur
peruium patulum non haber& incisam archadios serram unius por¬
tit eum ciuitatȩ intro pisit. Dumb et agerenTur. nuntiatur the¬
udericum duium de thuringia funs seregres sum:
UOO CERTIOGIAIE HILOIBFRTŨS COGNOSCINSABAS
uerno redut & in pis paniam propter sororem suam go
Ethildam dirigit hatuero multas insidias ab amalrico ui¬
ro suo propter fidem catholicam patiebatur. nam plerũq
procedente illa ad scam et clesiaon stercora & diuersos facao¬

Expanded text:
festissime patuisse. vernus sonuit, eum interfectum fuisse. Archadius quoque, unus ex senatoribus Arvernis, Childeberthum invitat, ut regionem illam deberet accipere. Ille quoque nec moratus Arvernus vadit. Tantaque in illa die condensa fuit nebula, ut nihil super duabus iugeri partibus discerni possit. Dicere enim erat solitus rex: 'Vellim umquam Arvernam Lemanem, quae tantae iocunditatis gratia refulgere dicitur, oculis cernere'. Sed non ei a Deo concessum est. Cumque portae civitatis obseratae essent, et unde ingrederetur pervium patulum non haberet, incisam Archadius serram unius portae eum civitati intromisit. Dum haec agerentur, nuntiatur, Theudoricum vivum de Thoringiam fuisse regressum. Quod certissime Childeberthus cognoscens, ab Arverno redtechildem dirigit. Haec vero multas insidias ab Amalarico viro suo propter fidem catholicam patiebatur. Nam plerumque procedente illa ad sanctam ecclesiam, stercora et diversos feto
Abbreviated transcription (Latin):
V ade ad patruũ tuũ : & roga ut munꝰ quod ei dedi : tibi sua uoluntate concedat: Qui
habiens quod petiit : imp&rauit In talibus enĩ dolis : teodericus multũ calli¬
dus erat
dem uero regresus ad propria: herminfredũ adsedata fide : securũ uenire
praecepit quem& honorific is ditauit muneribus. Factũ . ẽ aut̃ dũquadam
die permurum ciuitatis. tulbi acensis confabularent᷑: nescioa quo inpulsus
dealtitudinemuri : ad terrã corruit ibique sp̃m exalauit: Sed quieũ ex indedeiecerit
ignoramus : Multita menad serunt : teoderici in hocdolũ manifestissi me
patuisse
callidus Idem uero regres sus adpro pria. ermenfridun adedara tide
securum precepit uenire. Quem & honorificis ditauit muneribe
factum est autem dum quadam die permurum ciuitatis tulbia cen¬
sii confabularentur nescio aquodam inpulsus dealtitudinemu¬
ris ad terram corruit ibi que spm exalauit. Sed quieum deinde de

Expanded text:
Vade ad patruum tuum, et roga ut munus quod ei dedi, tibi sua voluntate concedat. Qui abiens, quod petiit impetravit. In talibus enim dolis Theudericus multum callidus erat. VIII. Idem vero regressus ad propria, Hermenefridnm ad se data fide securum venire praecepit, quem et honorificis ditavit muneribus. Factum est autem dum quadam die per murum civitatis Tulbiacensis confabularentur, a nescio quo inpulsus, de altitudine muri ad terram corruit ibique spiritum exalavit. Sed qui eum exinde deiecerit, ignoramus; multi tamen adserunt, Theudorici in hoc dolum manifestissime patuisseI. Idem vero regressus ad propria, Hermenefridnm ad se data fide securum venire praecepit, quem et honorificis ditavit muneribus. Factum est autem dum quadam die per murum civitatis Tulbiacensis confabularentur, a nescio quo impulsus de altitudine muri
Abbreviated transcription (Latin):
& prȩparatis occulte cũ arma uiris: eũ ad seuocat. quasi secretius cũ eo
aliquidtnctaturus Ex pansũq: in partedomus illius tentorium deun
pariete : in altero armatos posteum stare iub&: Cumq: tentorium
illud ẽ& breuior : pedes armatorum appa ruere detecti: Qđ cognoscens
chlotharius cũ suis armatus ingressus. ẽ domum Theu dericus uero
intellegens hunchȩc cognouisse fabula ifingit & alia ex aliis loqui t᷑
Denique nesciens qualiter dolũ suũ delinir& discum ei magnũ argenteum
progratia dedit. Chlotharius autẽ ualedicens : & ꝓmuneregratia sagens
ad metatũ regressus ẽ. Teudericus uero queritur ad suos. nullã extan¬
tẽ causam suũ perdidissecatinũ Et ad filiũ suũ theo deb tum: ait

Expanded text:
et praeparatis occulte cum arma viris, eum ad se vocat, quasi secricius cum eo et praeparatis occulte cum arma viris, eum ad se vocat, quasi secricius cum eo aliquid tractaturus, expansumque in parte domus illius tenturium de uno pariete in altero, armatus post eum stare iubet. Cumque tenturium illud esset brevior, pedes armatorum apparuere detecti. Quod cognoscens Chlothacharius, cum suis armatus ingressus est domum. Theudoricus vero intellegens, hunc haec cognovisse, fabulam fingit et alia ex aliis loquitur. Denique nesciens, qualiter dolum suum deleniret, discum ei magnum argenteum pro gratia dedit. Chlothacharius autem vale dicens et pro munere gratias agens, ad metatum regressus est. Theudoricus vero quaeritur ad suos, nullam extantem causam suum perdedisse catinum, et ad filium suum Theudobertum ait
Abbreviated transcription (Latin):
coepissent : multi francorũ ȩquites corruerunt Et fuit illis ualde impedim̃tũ :
sed post cognitũ huncdolũ: obserua recȩperunt Deniq: cũ sethoringi çȩdi
uehementer uiderent : fugato herminfredorege ipsorum tega uertunt.¬
& ad onestrudem fluuiũ usque perueniunt Ibique tanta cȩdis exthoringis
facta ẽ : ut alueus fluminis a cadauerũ congeriȩ repleretur Et francitam¬
quã perpontem aliquod suꝑ eos inlitus ulteriore transirent satratã ergo
matrimonio sotiauit. Cuiꝰ fratrem postea in iusteperhomines in iquos occidit
Illa quoq: ad dm̃ conuersã mutata ueste monasteriũ sibi intrapicta uensem
urbem contruxit : quȩ orationibus ieiunus atque elemosinis prȩdita intantũ
emicuit ut magna in populis haberetur. Cum aut̃ adhuc supra dicti reges
Inthoringiã essent : Theo dericus chlothariũ frxtrẽ suũ occidere uoluit

Expanded text:
coepissent, multi Francorum equites conruerunt, et fuit eis valde inpedimentum; coepissent, multi Francorum equites conruerunt, et fuit eis valde inpedimentum; sed post cognitum hunc dolum, observare coeperunt. Denique cum se Thoringi caedi vehementer viderent, fugato Hermenefredo rege ipsorum, terga vertunt et ad Onestrudem fluvium usque perveniunt. Ibique tanta caedes ex Thoringis facta est, ut alveos fluminis a cadaverum congeriae repleretur et Franci tamquam per pontem aliquod super eos in litus ulteriore transirent. Patratam ergo matrimonio sociavit; cuius fratrem postea iniuste per homines iniquos occidit. Illa quoque ad Deum conversa, mutata veste, monastyrium sibi intra Pectavensem urbem construxit. Quae orationibus, ieiuniis atque elymosinis praedita, in tantum emicuit, ut magna in populis haberetur. Cum autem adhuc supradicti regis in Thoringiam essent, Theudoricus Chlothacharium, fratrem suum, occidere voluit,
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ substantiã abstulerunt : pueros ꝑneruos fȩmorũ ad arbores appendentes.
suellas amplius ducentas : crudelinecȩ interfecerunt Ita : ut ligatis brachiis suꝑ
aequorũ ceruicibus : Ipsiq: acerrimo motistimulo ꝑ diuersa petentes : diuersis in
partibus feminas diuiserunt Aliis uero suꝑ urbitas uiarũ extensis : sudibusq: iri
terra confixis : plaustradesũꝑ honerata transire fecerunt : Confractisq: osrib: : canib:¬
auibusq: cas incrbaria dederunt. Nunc aut̃ herminfredus : quod mihi pollicitꝰ .ẽ:
eos : Qđ illi audientes & detanto scȩlere in dignantes. un otinimo : eadẽpq: sententia¬
ad thoringiã petierunt. Teo dericus autẽ chlothariũ fratrẽ & theodobertum
filiũ in solatio ad sũptos : cũ exercitu habut Thoringiuero uenientibus francis
dolos preparant. In cãpũ enĩ quocertamen agidebebat fossas effodiunt. quarũ
ora operta denso cespite : planũ adsimilant cãpũ In his ergo foueis cũ pugnare

Expanded text:
omnem substantiam abstulerunt, pueros per nervum femoris ad arbores appendentes, puellas amplius ducentas crudeli nece interfecerunt: ita ut ligatis brachiis super equorum cervicibus, ipsique acerrimo moti stimulo per diversa petentes, diversas in partes feminas diviserunt. Aliis vero super orbitas viarum extensis, sudibusque in terram confixis, plaustra desuper onerata transire fecerunt, confractisque ossibus, canibavibusque eas in cibaria dederunt. Nunc autem Hermenefridus quod mihi pollicitus est eos. Quod illi audientes, et de tanto scelere indignantes, uno animo eademque sententia, Thoringfilium in solatio suo adsumptos, cum exercito abiit. Thoringi vero venientibus Francis dolos praeparant. In campum enim, quo certamen agi debebant, fossas effodiunt, quarum ora operta denso cispete planum adsimilant campum. In his ergo foveis, cum pugnare
Abbreviated transcription (Latin):
Dost haec in nocte qđ enat tertio id noubris apparuit nobis beatimartini uigilias cȩlebrantib
magnũ ꝓdigiũ Nã in mediolunȩ stella fulgens uisa ẽ. elucere & suꝑ hac subt̃ lunã aliȩ
stellȩ ꝓpinq: apparuerunt. Sed & circulus ille qui pluuiã plerũq significat circa eam
apparuit : Sed quȩ hȩc figura uerint ignoramꝰ . Nã & luna hoc anno sȩpe innigridinẽ uersã
uidimꝰ & ante natalẽ d nĩ : gnouia fuere tonitrua Sed & splendores illi circa solem sicutsiã
antecladem aruennã fuisse cõmemorauimꝰ qđ rustici soles uocant apparuerunt & mare
ultrx modũ egressum ad serunt. & multa alia signa apparuerunt

Expanded text:
osthaec in nocte, quae erat tertio Idus Novembris, apparuit nobis beati Martini vigilias celebrantibus magnum prodigium; nam in medio lunae stella fulgens visa est elucere, et super ac subter lunam aliae stellae propinquae apparuerunt. Sed et circulus ille, qui pluviam plerumque signiapparuit. Sed quae haec figuraverint, ignoramus. Nam et luna hoc anno sepe in nigridinem versam videmus, et ante natalem Domini gravia fuere tonitrua. Sed et splendores illi circa solem, sicut iam ante cladem Arvernam fuisse commemoravimus, quod rustici soles vocant, apparuerunt; et mare ultra modum egressum adserunt, et multa alia signa apparuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. Proeo qđ debuit facere uuã fecit aut̃ labruscã. Reseratũq: apłi librũ inueniunt
psienĩ diligent̃ scitis fratres : qr dies dñĩ sicut fur in nocte ita ueni&. Cũ dixerit pax
& securitas. tunc repentinꝰ suꝑ ueni& illis interitꝰ. sicut dolores paturientis. &ñ effugient
ñs autẽ ꝑ euuangłium ait. Quiñ audit uerba mea adsimilabit᷑ uiro stulto : quiȩdificauit
domũ suã suꝑ arenã. Descendit pluuia aduener̃ flumina flauer̃ uenti & irruerunt
indomũ illã & cecidit : & facta ẽ ruina ciꝰ magna. Chrã nꝰ uero adba silicas ab antedicto
sacerdote susceptꝰ ẽ. Ibiq panẽ comedens : ad childeberthũ ꝑtendit Infra muro stam̃
diuionensis ñ ẽ ꝑmissus intrare. Portit̃ tunc rexchlotharius. contra saxones decer¬
tabat. Saxones enĩ ut ad ser̃ ꝑ childeberthũ comiti atq: indignantes contrafrancos

Expanded text:
onem: pro eo quod debuit facere uvam, fecit autem labruscam . Reseratoque Apostoli libro, inveniunt: onem: pro eo quod debuit facere uvam, fecit autem labruscam . Reseratoque Apostoli libro, inveniunt: Ipsi enet securitas', tunc repentinus superveniet illis interitus, sicut dolores parturientes, et non effugient. Dominus autem per euangelium ait: Qui non audit verba mea, adsimilabitur viro stulto, qui aedificavit domum suam super arenam; discendit pluvia, advenerunt flumina, flaverunt venti et inruerunt in domum illam, et cecidit, et facta est ruina eius magna. Chramnus vero ad basilicas ab antedicto sacerdote susceptus est, ibique panem comedens, ad Childeberthum pertendit. Infra murus tamen Divionensis non est permissus intrare. Fortiter tunc rex Chlotharius contra Saxones decertabat. Saxones enim, ut adserunt, per Childeberthum commoti atque indignantes contra Francos
Abbreviated transcription (Latin):
traneã ꝑsonã patris. mortẽ fratrib: ꝓnunciat eo enĩ tẽpr̃ : bellũ contra saxones qđ
supra diximꝰ gerebat᷑ Atillitimentes cũ sũma uelocitate burgundiã redierunt
hrã nꝰ uero cũ exercitu posteos dirigens : usq: ciuitatẽ cauilo nensimuenit : eãq obsidens
atquisiuit Ex indeusq: diuionensim crastrũ pertendit. Ibiq: cũ diedominico adue¬
meriã fecimꝰ. Positis derici trib: libris suꝑ altariũ id ẽ ꝓphetiȩ apłi atq ȩuuangłiorũ
rauerunt ad dnm : ut chrã no quid euenir& ostender& : aut si ei felicitas succeder&
aut certe si regnarepossit diuina potentia declarar& Simulque unã habentes
conuentionẽ . ut unꝰquisq: in libro qđ primũ a periebat hoc admissas & leger& Aꝑto
ergo primo om̃iũ ꝓphetarũ libro repperiunt Auferã maceriã eiꝰ : & erit indesolati¬

Expanded text:
traneam personam patris mortem fratribus pronuntiat. Eo enim tempore bellum contra Saxones, quod traneam personam patris mortem fratribus pronuntiat. Eo enim tempore bellum contra Saxones, quod supra diximus, gerebatur. At ille timentes, cum summa velocitate Burgundiam redierunt. Chramnus vero cum exercitu post eos dirigens, usque civitatem Cavillonensim venit eamque obsedens adquisivit. Exinde usque Divionensem castrum pertendit, ibique cum die dominico advemoriam fecimus. Positis clerici tribus libris super altarium, id est prophetiae, apostoli atque euangelioruoraverunt ad Dominum, ut Chramno quid eveniret ostenderet: aut si ei felicitas succederet, aut certe si regnare posset, divina potentia declaret; simulque unam habentes conniventiam, ut unusquisque in libro quod primum aperiebat, hoc ad Missas etiam legeret. Aperto ergo primo omnium Prophetarum libro, reperiunt: Auferam maceriam ejus, et erit in desolati
Abbreviated transcription (Latin):
mori chlothariũ : statĩ eiecto cautino ab episcopatu : istep̃ poneret᷑ ȩccłȩ Sed quicathedrã
beatimartini contẽptiu habuit quã uoluit ñ accepit. Impletũ que. ẽ in eo : qđ daud
cetinit dicens Noluit benedictionẽ : & ꝓlongabit᷑ abeo Fratenĩ uanitatis cuturno
elatꝰ nullũ sibiputans in sanccitate haberi prȩstantiorẽ. Nã quadã uice conductã
pȩcuniã mulierẽ clamare fecit in ȩccła quasi ꝑ inergiã : & sescm̃ magnũ dõq: carũ
confiteri: Cautinũ aute ep̃m om̃ib: scelerib: crim inosũ indignũq: quisa cerdotiũ de¬
buis s& adipisci

Expanded text:
mori Chlotharium, statim eiecto Cautino ab episcopatu, iste praeponeretur ecclesiae. Sed qui cathedram mori Chlotharium, statim eiecto Cautino ab episcopatu, iste praeponeretur ecclesiae. Sed qui cathedram beati Martini contemptui habuit, quam voluit non accepit; impletumque est in eo quod David cecinit, dicens: Noluit benedictionem, et prolongabitur ab eo. Erat enim vanitatis coturno elatus, nullum sibi putans in sanctitate haberi praestantiorem. Nam quadam vice conductam pecuniam mulierem clamare fecit in ecclesia quasi per inergiam et se sanctum magnum Deoque carum confiteri, Cautinum autem episcopum omnibus sceleribus criminosum indignumque, qui sacerdotium debuisset adipisci
Abbreviated transcription (Latin):
cũ magno appanctu aruernũ ꝓpenorent Cũq catonis egis uolunta tẽ patefecissent : sus¬
pendit eos a responso paucidieb: Hiuero regredicupientes : dicunt : Pande nobis uolunta¬
tẽtuã ut sciamus quid debeamꝰ sequi Alio quin reuertim᷑ ad ꝓpria. Nonenĩ nram
uoluntatẽ exp&iuimꝰ : sed regis prȩceptionẽ A tille uterat uanȩ głae cupudus : ad u¬
nata pauperũ cateruacla morẽdari p̃cepit his uerbis Curnos deseris bonȩ pat̃: Filios quo
usque nunc edocasti : quis nos cibo potuq: refici& situ abieris : Rogamꝰ nenos relinquas :
quos alere consuisti. Tunc ille conuersus ad clericũ turonicũ : ait. Videtis nunc fratres
dilectis simi : qualit̃ me hȩc multitudo pauperũ diligit : Ñ possũ eosrelinquere : & i reuo¬
biscũ Istud hi responsũ accipientes : regresi suntturon. Cato aut̃ amicitias : cũ chrã no
nexuerat Promissionẽ ab eo accipiens : ut si continger& in articulo tẽporis illius regem

Expanded text:
cum magno apparatu Arvernum properarent. Cumque Catoni regis voluntatem patefecissent, suspendit eos a responso paucis diebus. Hi vero regredi cupientes, dicunt: 'Pande nobis voluntatem tuam, ut sciamus, quid debeamus sequi; alioquin revertimur ad propria. Non enim nostra te voluntate expetivimus, sed regis praeceptione'. At ille, ut erat vanae gloriae cupidus, adunata pauperum caterva, clamorem dari praecepit his verbis: 'Cur nos deseris, bone pater, filios, quos usque nunc edocasti? Quis nos cibo potuque reficiet, si tu abieris? Rogamus, ne nos relinquas, quos alere consuesti'. Tunc ille conversus ad clerum Turonicum, ait: 'Videtis nunc, fratres dilectissimi, qualiter me haec multitudo pauperum diligit; non possum eos relinquere et ire vobiscum'. Istud hi responsum accipientes, regressi sunt Turonus. Cato autem amicitias cum Chramno nexuerat, promissionem ab eo accipiens, ut, si contigerit in articulo temporis illius regem
Abbreviated transcription (Latin):
peccaui in scm̃dĩ & cũ delirũ & amentẽ sȩpe uocaui : Cuiꝰ uidens uirtutes ñcre¬
didi sost cuiꝰ abscessũ : aiunt turonici sacerdotisuiꝰ. Vadepꝰ eũ : etexere negotiũ
tuũ . Quia sieũ psecutus ñ fueris : a nr̃o om̃iũ contẽptu humiliaberis : iustinianꝰ
uero egressus aturonos. uercelis italiȩ ciuitatẽ ad gressus iuditio dĩ ꝑcussus obuit
peregrinus Turo niciei obitũ audientes & in sua malitia ꝑdurantes: armentiũ
inei loca constiguiunt Atbriccius ep̃s romã ueniens: cunctaquȩ ꝑtulerat papae

Expanded text:
cuius videns virtutes non credidi'. Post cuius abscessum aiunt Toronici sacerdoti suo: 'Vade post eum et exere negotium tuum, quia, si eum prosecutus non fueris, a nostro omnium contemptu humiliaberis' Iustinianus vero eperegrinus. Turonici ejus obitum audientes et in sua malitia perdurantes, Armentium in ejus loco constituunt. At Briccius episcopus Romam veniens, cuncta quae pertulerat papae
Abbreviated transcription (Latin):
Interea fredegundis regina iã uiduata parisius aduenit:
ecũ thes auris quosin fra murorũ septu c̃dusenet adȩcłam cfugit atq: arigno modo fouet᷑ ep̃o Reliquos ũ thesauros
qui apud ullã calã remanserant in quib: erat missoriũ llud aureũ qđ nuꝑfeterat thes aurariileuauor̃ & adchilde¬
bertũ regẽ quituncapud meldeli sem : cõmoraba t᷑ urbẽ uel ociter transier̃
redegundis igit᷑ egina accepto c̃silio legatos ad gunt bghrã nũ regẽ mittitdicens. Veniat dominꝰ is &iuscipiat
regnũ fratrissui ẽ inquit mili in fans paruulus. quẽ in eiꝰ ulnis ponere desiderans. ieipsã eiꝰ humilioditioni
onꝑto autẽ gunthchrã ñ rex defta tris excessu a marissimefleuit. Noderato quoq planctu cõmotu exercitu
parisius dirigit Cũ que ille muros susceptus fuiss& childebertꝰrex neposeiꝰ ab alia aduenit parte IIII

Expanded text:
Interea Fredegundis regina jam viduata Parisios advenit, et cum thesauris, quos infra murorum septa concluserat, ad ecclesiam confugit, atque a Ragnemodo fovetur episcopo: reliquos vero thesauros, qui apud villam Calam remanserant, in quibus erat missorium illud aureum, quod nuper fecerat , thesaurarii levaverunt, et ad Childebertum regem, qui tunc apud Meldensem commorabatur 335 urbem, velociter transierunt. V. Fredegundis igitur regina accepto consilio, legatos ad Guntchramnum regem mittit, dicens: Veniat dominus meus, et suscipiat regnum fratris sui. Est, inquit, mihi infans parvulus, quem in ejus ulnis ponere desiderans, me autem ipsam ejus humilio ditioni. Comperto autem Guntchramnus rex de fratris excessu, amarissime flevit. Moderato quoque planctu, commoto exercitu Parisios dirigit. Cumque ille infra muros susceptus fuisset, Childebertus rex nepos ejus ab alia advenit parte. VI
Abbreviated transcription (Latin):
tridunt pecore dimipiunt atqres quas leuare poterant sustulor Quib dicedentib c̃uneti dunen ses cureliquiscumnotenis
demurstiȩio sabstunt᷑ simili sortenos ad ficientos quapsi udftitafurint Nihnd in domb: ł yxtrado nos ł dedomibrdinquentes lũq
udiucint se urgia cõmnouentes desciurent & aure lianenses c̃erihos arma concuterent int aedintib comitib pix usq in
audientiã dati ẽ Scilic& ut indie quo iuditiũ erat futurũ parsq c̃tite partẽ iniust earseritiusticia mediante
cõponer& & sic abello cessatũ ẽ:

Expanded text:
tradunt, pecora diripiunt adque res quas levare poterant sustulerunt. Quibus discedentibus, coniuncti Dunenses cum reliquis Carnotenis, de vestigio subsecuntur, simile sorte eos adficientes, qua ipsi adfecti fuerant, nihil in domibus vel extra domus vel de domibus relinquentes. Cumque adhuc inter se iurgia commoventes desevirent et Aurilianensis contra hos arma concuterent, intercedentibus comitibus, pax usque in audientia data est, scilicet ut in die, quo iudicium erat futurum, pars, quae contra partem iniuste exarserat, iusticia mediante, conponerit. Et sic a bello ces
Abbreviated transcription (Latin):
Agorex filus cuth arioregi dehendedindȩ habuit filiũ nom̃ ado aldo etfiliã nom̃ gundeberga Dugundo alđ alan gobardis iunũ diligeratur
ictione agoneregi et thcude lindȩ cũ psouam ⁊eli tenerent ulnaduentrẽ purgandũ infaldaonesedebet sagita sautius mort : uen iredistuit
A morertio ditumo regniheuderici cutheudebertuis bedichildoh abebat ixorẽ que brunclilcdisanegotiatorib martuerat : Cuet belecdildis¬
ulis etaciictsauftrasisuchoñt: Dliget simplicitate theudeberti hone teconportansililse minore abrunethilde cẽcereret sedsepusꝑ
legatos sorun childe dispiceret duĩalipsaio epabit quodaen illabrumchilde fiusset : Tandẽsise taluisuie b leratis discarrerti abimũ iexorentꝰ plact᷑

Expanded text:
. Ago rex, filius Authario rege, de Theudelindem habuit filium nomen Adoaldo et filiam nomen Gundoberga. Dum Gundoald a Langobardis nimium dilegeretur, . Ago rex, filius Authario rege, de Theudelindem habuit filium nomen Adoaldo et filiam nomen Gundoberga. Dum Gundoald a Langobardis nimium dilegeretur, factione Agone regi et Teudelindae, cum ipsum iam zelum tenerint, ubi ad ventrem purgandum in faldaone sedebat, saggitta saucius moritur. 35. Anno 13. regni Teuderici, cum Theudebertus Bilichildis vehementer diligeretur, simplicitatem Theudeberti honeste comportans, nihil se minorem a Brunichilde esse censeret, sed saepius per legatos Brunichildem despiceret, dum ab ipsa increpabatur, quod ancilla Brunichildae fuisset, tandem his et aliis verbis, legatis discurrentibu