comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
socium efficit etiam ꝙ ex minima portione commune est.
Adiice nunc. ꝙ magna et uera bona non sic diuidunt᷑: ut
in singulos exiguum cadat. ad unum quenq tota pueni¬
unt. Ex congiario tantum ferunt homines: quantum in ca¬
pita ꝑmissum est. Epulum et uisceratio: et quid quid aliđ
manu capitur: distrahitur in partes. At hȩc in diui dua boã
pax et libertas: et ea tam omnium tota. ꝗͣ singulorum sũt
Cogitat itaq per quem sibi horum usufructus contingat.
per quem non ad arma illum nec ad conseruandas uigi¬
lias. nec ad tuenda moenia et multiplex belli tributum
publica uocet necessitas. agetq gubernatori suo gratias.
Hoc docet phĩa p̃cipue bene debere beneficia. bene solue
Interdum autem solutio est ip̃a confessio. Confitebitur
ergo multum se debere ei. cuius administratione ac proui¬
dentia: contingit illi pingue ocium et arbitrium sui ip̃iꝰ.
et inpturbata p̾ublicis occupationibus quies. O melidoee

Expanded text:
socium efficit etiam quod ex minima portione commune est. socium efficit etiam quod ex minima portione commune est. Adice nunc, quod magna et vera bona non sic dividuntur, ut exiguum in singulos cadat; ad unumquemque tota perveniunt. Ex congiario tantum ferunt homines, quantum in capita promissum est. Epulum et visceratio et quicquid aliud manu capitur, discedit in partes. At haec individua bona, pax et libertas, et tam omnium tota quam singulorum sunt. Cogitat itaque, per quem sibi horum usus fructusque contingat, per quem non ad arma illum nec ad servandas vigilias nec ad tuenda moenia et multiplex belli tributum publica necessitas vocet, agitque gubernatori suo gratias. Hoc docet philosophia praecipue, bene debere beneficia, bene solvere; interdum autem solutio est ipsa confessio. Confitebitur ergo multum se debere ei, cuius administratione ac providentia contingit illi pingue otium et arbitrium sui temporis et inperturbata publicis occupationibus quies. O Meliboee,
Abbreviated transcription (Latin):
bat ꝗ̃ qui uillissima quęq et saburre loco futura congesse¬
rat. Sic huus pacis beneficium ad omnes ꝑtinentis altiꝰ
ad eos ꝑuenit: qui illa bene utunt᷑. Multi enim sunt ex il¬
lis togatis. quib pax oposior bello est. an idem existimas
pro pace debere eos qui illam ebrietati aut libidini impẽ¬
dunt: aut aliis uiciis. quȩ bello rumpenda sunt nisi forte
tam iniquum putas eẽ sapientem ut nihil uirium se debe
pro communib bonis iudicet. Soli lunȩq: plurimum de¬
beo et non uni mihi oriunt᷑. anno tem perantiq annum
deo piuiatim obligatus sum qͥuis nihil ad meum honorem
descripta sint. et stulta auaricia mortalium.possessionem
proprietatemq discernit. nec quicꝙ suum credit ẽẽ. qđi
publicum est. At ille sapiens nihil uidicat suum magis. ꝗͣ
cuiussib. illi cum humano genere consortium est.nec eniz
ẽent ita communia: insi pars illorum ꝑtineret ad singulos.

Expanded text:
bat quam qui vilissima quaeque et saburrae loco futura congessebat quam qui vilissima quaeque et saburrae loco futura congesserat; sic huius pacis beneficium ad omnes pertinentis altius ad eos pervenit, qui illa bene utuntur. Multi enim sunt ex his togatis, quibus pax operosior bello est. An idem existimas pro pace debere eos, qui illam ebrietati aut libidini inpendunt aut aliis vitiis, quae vel bello rumpenda sunt ? Nisi forte tam iniquum putas esse sapientem, ut nihil viritim se debere pro communibus bonis iudicet. Soli lunaeque plurimum debeo, et non uni mihi oriuntur. Anno temperantique annum deo privatim obligatus sum, quamvis nihil in meum honorem discripta sint. Stulta avaritia mortalium possessionem proprietatemque discernit nec quicquam suum credit esse, quod publicum est. At ille sapiens nihil iudicat suum magis quam cuius illi cum humano genere consortium est. Nec enim essent ita communia, nisi pars illorum pertineret ad singulos;
Abbreviated transcription (Latin):
ue aliquem ante se. hẽt hoc uicium omnis ambitio. non
respicit. Nec ambitio tantum ĩstabilis est: uerum cupiditas
omnis. quia incipit semper a fine. At ille uir sincerus. ac
purus. qui reliquit et curiam et forum. et omnem admini¬
strationem rei.p. ut ad ampliora secederet diliget eos ꝑ
quos hoc ei facere tuto licet: solumq gratuitum testimoĩ¬
um redelit et magnam rem nescientib debet. Quem admo¬
dum p̃ceptores suos ueneratur ac suspicit. quorum bñficio
illis inuiis exit: sic et in his quorum sub tutela positus ex¬
cet artes bonas. Uerum quoq: alios rex uirbus suis prote¬
git. Quis negat: S quemadiõm neptuno plus debere
se iudicat: ex iis. qui eadem tranquillitate usi sunt qui plu¬
ra. et p̃ciosiora illo mari uexit: animosius a mercatore. ꝗͣ a
uectore soluitur uotum: et ex ipĩs mercatoribus effusius gra¬
tus est: qui odores aut purpuras et auro pensandas porta¬

Expanded text:
ve aliquem ante se. Habet hoc vitium omnis ambitio; non ve aliquem ante se. Habet hoc vitium omnis ambitio; non respicit. Nec ambitio tantum instabilis est, verum cupiditas omnis, quia incipit semper a fine. At ille vir sincerus ac purus, qui reliquit et curiam et forum et omnem administrationem rei publicae, ut ad ampliora secederet, diligit eos, per quos hoc ei facere tuto licet solusque illis gratuitum testimonium reddit et magnam rem nescientibus debet. Quemadmodum praeceptores suos veneratur ac suspicit, quorum beneficio illis inviis exit, sic et hos, sub quorum tutela positus exercet artes bonas. " Verum alios quoque rex viribus suis protegit." Quis negat? Sed quemadmodum Neptuno plus debere se iudicat ex is, qui eadem tranquillitate usi sunt, qui plura et pretiosiora illo mari vexit, animosius a mercatore quam a vectore solvitur votum, et ex ipsis mercatoribus effusius gratus est, qui odores ac purpuras et auro pensanda porta
Abbreviated transcription (Latin):
IRrare mihi uidentur qui existimant
phĩę sideliter deditos contumaces esse
ac refractarios et contemptores magr̃a¬
tuum aut regum eorumue per quosi
publica administrant᷑. E contrario eĩz
nulli aduersus eos gratiores sunt. nec ĩ¬
Emerito. Nullis enim plus prestant qͣ q
bus frui tranquillo ocio licet. Itiq ii quib altum ad pr̃o¬
positum bene uiuendi aditum confert secuntas publica. ne¬
cesse auctorem huius boni ut parentem colant. Multo qui¬
dem magis illi inquieti et in medio positi qui multa prin¬
cipibus debent:s multa ei imputant. quibus nunꝗͣ tam
plene occurrere ulla liberalitas põt ut cupiditates illoru
quȩ crescunt dum implent᷑ exsaciet. Quisquis aũt de ex¬
cipiendo cogitat oblitus accepti est: nec ullum hẽt cupidi¬
tas maius ꝗͣꝙ ingrata est. Adiice nunc ꝙ nemo eorum ꝗ
in re.p. uersantur quos uincat: s a quib uincitur aspicit.
Et illis non tam iocundum est multos post se uidere: ꝗͣ gra¬

Expanded text:
rrare mihi videntur, qui existimant philosophiae fideliter deditos contumaces esse ac refractarios, contemptores magistratuum aut regum eorumve, per quos publica administrantur. Ex contrario enim nulli adversus illos gratiores sunt; nec inmerito. Nullis enim plus praestant quam quibus frui tranquillo otio licet. Itaque ii, quibus multum ad propositum bene vivendi confert securitas publica, necesse est auctorem huius boni ut parentem colant, multo quidem magis quam illi inquieti et in medio positi, qui multa principibus debent, sed multa et inputant, quibus numquam tam plene occurrere ulla liberalitas potest, ut cupiditates illorum, quae crescunt, dum implentur, exsatiet. Quisquis autem de accipiendo cogitat, oblitus accepti est; nec ullum habet malum cupiditas maius, quam quod ingrata est. Adice nunc, quod nemo eorum, qui in re publica versantur, quot vincat, sed a quibus vincatur, aspicit. Et illis non tam iucundum est multos post se videre quam gra
Abbreviated transcription (Latin):
hoc potentiam et quidquid potentia põt. Mercede te
uicia sollicitant. Hic tibi gratis uiuendum est. Uix ef¬
fici toto seculo põt ut uicia tam longa licentia subigãt᷑
tumida et uigum accipiant. nedumꝰ si tam breue ip̃s¬
ex intuallo disciolimus.Unam quamlib rem uix ael ꝑ¬
fectum ꝑducit assidua uigilia et intentio. Si me quid
uelis audire: hoc meditare: ex̾ce te ut mortem excipias
et si ita res suadebit accersias. Interest nihil illa ad nos:¬
ueniat. an ad illam nos. Illud impitissimi cuiusq uerbũ
lud praeterea tecum licet cogites. Nemo nisi suo die mo¬
ritur. Nihil ꝑdis ex tuo tempore. Nam quod relinquis
alienum est. Uale¬

Expanded text:
hoc potentiam et quicquid potest potentia. Mercede te hoc potentiam et quicquid potest potentia. Mercede te vitia sollicitant; hic tibi gratis vivendum est. Vix effici toto saeculo potest, ut vitia tam longa licentia tumida subigantur et iugum accipiant, nedum, si tam breve tempus intervallis caedimus. Unam quamlibet rem vix ad perfectum perducit adsidua vigilia et intentio. Si me quidem velis audire, hoc meditare et exerce, ut mortem et excipias et, si ita res suadebit, accersas. Interest nihil, illa ad nosveniat an ad illam nos. Illud imperitissimi cuiusque verbum lud praeterea tecum licet cogites: nemo nisi suo die moritur. Nihil perdis ex tuo tempore; nam quod relinquis, alienum est VALE
Abbreviated transcription (Latin):
Iprimum quia tam frequens migratio instabil aĩ
est. Coalescere ocio non põt nisi desiit circũspicere: et
errare: ut animum possis continere primum corporis
tui fugam siste: deinde plurimum remedia continua¬
ta proficiunt. Interrumpenda non est quies.et uitȩ̨ pͥ¬
oris obliuio. sine dediscere oculos tuos. sine aures assu¬
escere saniorib uerbis. Quotiens processeris in ip̃o tran¬
situ aliqua quȩ renouent cupiditates tuas. tibi occurrẽt
Quemadmõm ei qui amorem exuere conatur cuitanda
est omnis ãmonitio dilecti corporis. Nihil. n. faciluis qͣ
amor recrudescit: ita qui deponere uult desideria reꝵ
omnium quarum cupiditate flagrauit et oculos. et
aures ab iis quȩ relĩquit auertat. Cito rebellat affectuᷤ
quocunq se uerterit: p̃cium aliquod pñtis occupatio¬
nis accipiet suȩ. nullum sine auetoramento malum ẽ:
Auaricia pecuniam promintit. Luxuna multas ac uari¬
as uoluptates. Ambitio purpuram et plausum. et ex

Expanded text:
primum, quia tam frequens migratio instabilis animi est. Coalescere otio non potest, nisi desit circumspicere et errare. Ut animum possis continere, primum corporis tui fugam siste. Deinde plurimum remedia continuata proficiunt. Interrumpenda non est quies et vitae prioris oblivio. Sine dediscere oculos tuos, sine aures adsuescere sanioribus verbis. Quotiens processeris, in ipso transitu aliqua, quae renovent cupiditates tuas, tibi occurrent. Quemadmodum ei, qui amorem exuere conatur, evitanda est omnis admonitio dilecti corporis, nihil enim facilius quam amor recrudescit, ita qui deponere vult desideria rerum omnium, quarum cupiditate rlagravitflagravit, et oculos et aures ab iis, quae reliquit, avertat. Cito rebellat adfectus. Quocumque se verterit, pretium aliquod praesens occupationis suae aspiciet. Nullum sine auctoramento malum est. Avaritia pecuniam promittit, luxuria multas ac varias voluptates, ambitio purpuram et plausum et ex
Abbreviated transcription (Latin):
ista tempat: quȩ circũ susa rectorem sequunt᷑ et ducem. po¬
tentius autem est. ac p̃ciosius quod facit: quod est deus ꝗͣ
mat̾ia patiens dei.Quem in hoc mundo locum deus obti¬
net:hunc in homine animus.ꝙ est illic. mat̾ia id in nobis
corpus est. Seruiant gͦ deteriora meliorib. fortes simus
aduersus fortuita. non contremiscamus in uirias non
uulnera. non uincula non egestatem. Mors quidem aut
sinis. aut transitus est. nec desinere timeo. ldem est eni¬
qđ non coepisse. Nec iransire: quia nusꝗͣtã anguste eo uale:

Expanded text:
ista temperat, quae circumfusa rectorem secuntur et ducem. Poista temperat, quae circumfusa rectorem secuntur et ducem. Potentius autem est ac pretiosius, quod facit, quod est deus, quam materia patiens dei. Quem in hoc mundo locum deus obtinet, hunc in homine animus. Quod est illic materia, id in nobis corpus est; serviant ergo deteriora melioribus. Fortes simus adversus fortuita. Non contremescamus iniurias, non vulnera, non vincula, non egestatem. Mors quid est ? Aut finis aut transitus. Nec desinere timeo, idem est eniod non coepisse, nec transire, quia nusquam tam anguste ero.
Abbreviated transcription (Latin):
sim quȩ sedes expectet animam solutam legibus seruitu¬
tis humanȩ. Uetas me cȩlo intereẽ .i. iubes me uiuẽ capͥ¬
te dimisso. Maior sum et ad maiora genitus. ꝗͣ ut man¬
cipium sim mei corponis.quod equidem non aliter aspi¬
cio q̃ uinculum aliquod libertati meȩ circundatum.Hoc
itaq: oppono fortunȩ in quo resistat. nec per illud ad me
ullum transire uulnus sino.Quidquid in me põt iniuna
pati.hoc est in hoc obnoxio domicilio animus liber ha¬
bitat. Nunꝗͣ me caro ista compellet ad metum: nunꝗͣ ad.
indignam bono simulationem.nunꝗͣ in honore huius cõ¬
pusculi mentiar. Cum uisum erit distraham cum illo soci¬
etatem et nunc tam̃ dum heremus non erimus equis paͬ¬
tib socii. animus ad se omne ius ducet. Contemptus cor¬
poris sui certa libertas est. Ut ad propositum reuertar. hu¬
ic libertati multum conferet illa de qua loquebamur mõ
inspectio. Nempe uniusa ex materia et deo constant. ds

Expanded text:
sim ? Quae sedes exspectet animam solutam legibus servitusim ? Quae sedes exspectet animam solutam legibus servitutis humanae ? Vetas me caelo interesse, id est iubes me vivere capite demisso? Maior sum et ad maiora genitus, quam ut mancipium sim mei corporis, quod equidem non aliter aspicio quam vinclum aliquod libertati meae circumdatum. Hoc itaque oppono fortunae, in quo resistat, nec per illud ad me ullum transire vulnus sino. Quicquid in me potest iniuriam pati, hoc est. In hoc obnoxio domicilio animus liber habitat. Numquam me caro ista conpellet ad metum, numquam ad indignam bono simulationem; numquam in honorem huius corpusculi mentiar. Cum visum erit, distraham cum illo societatem. Et nunc tamen, dum haeremus, non erimus aequis partibus socii; animus ad se omne ius ducet. Contemptus corporis sui certa libertas est. Ut ad propositum revertar, huic libertati multum conferet et illa, de qua modo loquebamur, inspectio. Nempe universa ex materia et ex deo constant. Deus
Abbreviated transcription (Latin):
torq sapientiȩ: adheret quidem in corpore suo: sed opti¬
ma sui parte abest. et cogitationes suas ad sublimia intẽ¬
dit. uelut sacramento rogatus. Hoc quod uiuit stipẽdiu
putat. et ita formatus est ut illi nec amor uitȩ.nec odium
sit patiturq mortalia quamuis sciat ampliora superesse:
interdices mihi inspectionem nature rerum. ac toto abdu¬
cto rediges in partem. Ego non quęram quȩ sint inicia u¬
niuersoꝵ: quis rerum formator. quis omnia in uno meͣ¬
sa et materia inerti conuoluta discreuerit. Non quȩram
quis sit istius artifex mundi. qua rõne tanta magnitudo in
legem et ordinem uenerit.quis sparsa collegerit. confusa dis¬
stinxerit: in una deformitate iacentib faciem diuiẜit: uñ
lux tanta fundat᷑ ignis sit an aliquidigne lucidius. Egoi¬
sta non quęram.ego nesciam uñ descenderimus. semel h
mihi uidenda sint:an sȩpe nascendum.quo hinc iturus

Expanded text:
torque sapientiae adhaeret quidem in corpore suo, sed optitorque sapientiae adhaeret quidem in corpore suo, sed optima sui parte abest et cogitationes suas ad sublimia intendit. Velut sacramento rogatus hoc, quod vivit, stipendium putat. Et ita formatus est, ut illi nec amor vitae nec odium sit, patiturque mortalia, quamvis sciat ampliora superesse. Interdicis mihi inspectione rerum naturae, a toto abductum redigis in partem ? Ego non quaeram, quae sint initia universorum ? Quis rerum formator ? Quis omnia in uno mersa et materia inerti convoluta discreverit ? Non quaeram, quis sit istius artifex mundi ? Qua ratione tanta magnitudo in legem et ordinem venerit ? Quis sparsa collegerit, confusa distinxerit, in una deformitate iacentibus faciem diviserit ? Unde lux tanta fundatur ? Ignis sit, an aliquid igne lucidius ? Ego ista non quaeram ? Ego nesciam, unde descenderint ? Semel haec mihi videnda sint, an saepe nascendum ? Quo hinc iturus
Abbreviated transcription (Latin):
ut existimas perdo. Ista enim omnia si non concidantur
nec in hanc subtilitatem inutilem distrahant᷑ attollunt. et le¬
uant animum. qui graui sarcina p̃ssus explicari cupit. et
reuerti ad illa quorum fuit. Nam corpus hoc animi pon¬
dus. ac poena est.p̃mente illo urgetur. in uinculis est: nĩ¬
si accesserit phĩa. et illum respirare. rerum naturȩ specta¬
culo iussit: et a terrenis ad diina dimiserit. haec liberta
cius est. hȩc euagatio. subducit interim se custodiȩ in qua
tenetur. et cęlo reficitur. Quem ad mõm artifices et alicuiꝰ
rei subtilioris inspectores. quȩ intentione oculos defatigat
si non magnum et p̾clarum lumen hñt in publicum pro¬
deunt. et in aliqua regione ad pupille ocium dedicata o¬
culos lidera luce delectint. Sic animus in hoc tristi et ob¬
curo domicilio clausus. quotiens põt apertum petit: et in
rerum naturȩ contem platione requiescit. Sapiens assecta¬

Expanded text:
ut existimas, perdo. Ista enim omnia, si non concidantur ut existimas, perdo. Ista enim omnia, si non concidantur nec in hanc subtilitatem inutilem distrahantur, attollunt et levant animum, qui gravi sarcina pressus explicari cupit et reverti ad illa, quorum fuit. Nam corpus hoc animi pondus ac poena est; premente illo urgetur, in vinclis est, nisi accessit philosophia et illum respirare rerum naturae spectaculo iussit et a terrenis ad divina dimisit. Haec libertas eius est, haec evagatio; subducit interim se custodiae, in qua tenetur, et caelo reficitur. Quemadmodum artifices alicuius rei subtilioris, quae intentione oculos defetigat, si malignum habent et precarium lumen, in publicum prodeunt et in aliqua regione ad populi otium dedicata oculos libera luce delectant; sic animus in hoc tristi et obscuro domicilio elusus, quotiens potest, apertum petit et in rerum naturae contemplatione requiescit. Sapiens adsecta
Abbreviated transcription (Latin):
strumentum causȩ necessarium. Sic necessarium est exẽ¬
plar artifici. quomõ scalpium. quo mõ lima. sine his proce¬
dere ars non põt. non tamen hȩc Partes artis aut causȩ sũt
Propositum inquit artificis ꝑꝑ quod ad faciendum aliquiᷤ
accedit causa est ut sit causa non est efficiens causa sed sup¬
ueniens. Hȩc autem innumerabiles sunt. nos de causa ge¬
nerali loquuti sumus. Illud uero non proposita ip̃is subti¬
litate dixerunt. totum mundum et consumatum opus cãz
ẽẽ. Multum enim interest inter opus et causam operis. a ͭ
fer sententiam: aut quod facilius in huiusmõi rebus est ne¬
ga tibi liquere. et nos reuerti iube. Quid te inquis delec¬
tat tempus inter ista conterere: quȩ tibi nullum affcm e¬
cipiunt. nullam cupiditatem abigunt. Ego quidem pͥoã
illa ago ac tracto. quibus pacatur animus. et me prius
scrutor. deinde hunc mundum.nec ego quidem tempꝰ

Expanded text:
strumentum causae necessarium. Sic necessarium est exestrumentum causae necessarium. Sic necessarium est exeplar artifici, quomodo scalprum, quomodo lima; sine his procedere ars non potest. Non tamen hae partes artis aut causae sunt. " Propositum," inquit, "artificis, propter quod ad faciendum aliquid accedit, causa est." Ut sit causa, non est efficiens causa, sed superveniens. Hae autem innumerabiles sunt; nos de causa generali quaerimus. Illud vero non pro solita ipsis subtilitate dixerunt, totum mundum et consummatum opus causam esse. Multum enim interest inter opus et causam operis. Aut fer sententiam aut, quod facilius in eiusmodi rebus est, nega tibi liquere et nos reverti iube. "Quid te," inquis, "delectat tempus inter ista conterere, quae tibi nullum affectum eripiunt, nullam cupiditatem abigunt ?" Ego quidem ut potiora illa ago ac tracto, quibus pacatur animus, et me prius scrutor, deinde hunc mundum. Ne nunc quidem tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusꝗ̃ boni nulla inuidia est.fecit itaq: ꝗ̃ optimum po¬
tuit. Fer ergo udex sententiam: et pronuncia quis tibi uid¬
atur uerissimillimum dicere: non quis uerissimum dicat
id enim tam supra nos est ꝗͣ ip̃a ueritas. Hȩc quȩ ab aristͦ¬
tele et platone ponitur turba causarum aut nimium mul¬
ta: aut nimium pauca comp̃hendit. Nam si quocunq: re¬
moto quid effici non põt. iidem iudicant ẽẽ faciendi pau¬
ca dixerunt. ponant inter c̃ãs tempus. Nihil sine tempo¬
re põt fieri. ponant locum si non fuerit: ubi fiat. aliquid
nec fiet quidem. Ponant motum. nihil sine hoc nec fiet.
nec perit. Nulla sine motu ars. nulla mutatio est. s nosi
nunc pͥmam et generalem quęrimus causam. nec simp᷑
multȩ et singulȩ cause: sed ex una pendent: ex ea quȩ faci¬
et. Formam dicis cãm ẽẽ. Hanc imponit artifex operi. pars
causȩ est non causa. Exemplar quoq: non est causa: sed in¬

Expanded text:
cuiusquam boni invidia est. Fecit itaque quam optimum pocuiusquam boni invidia est. Fecit itaque quam optimum potuit." Fer ergo, iudex, sententiam et pronuntia, quis tibi videatur verissimum dicere, non quis verissimum dicat. Id enim tam supra nos est quam ipsa veritas. Haec, quae ab Aristotele et Platone ponitur, turba causarum aut nimium multa aut nimium pauca conprendit. Nam si, quocumque remoto quid effici non potest, id causam iudicant esse faciendi, pauca dixerunt. Ponant inter causas tempus; nihil sine tempore potest fieri. Ponant locum; si non fuerit, ubi fiat aliquid, ne fiet quidem. Ponant motum; nihil sine hoc nec fit nec perit. Nulla sine motu ars, nulla mutatio est. Sed nos nunc primam et generalem quaerimus causam. Haec simplex multae et singulae causae, sed ex una pendent, ex ea, quae faciet. Formam dicis causam esse? Hanc inponit artifex operi; pars causae est, non causa. Exemplar quoque non est causa, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
pereunt. Ip̃a autem humanitas ad quam homo effingit᷑
pmanet.et hominib laborantib. intereuntib nihil illa pa-¬
titur.Quinq ergo causȩ sunt: ut plato dicit.id ex quo: id
a quo. id in quo id ad quod id pꝑ quod. Nouissime id o¬
quod ex his est tanꝗͣ ex statua. quia de hac loqui coepi¬
mus id ex quo est es id a quo artifex est. id in quo foR¬
ma est que aptatur illi. id ad quod exemplar est quod ĩ¬
mitatur is. qui facit. id ꝑꝑ quod faciendi propositum est
id quod ex istis est ip̃a statua. Hȩc omnia mundus quoq:
ut ait plato hẽt: facientem hoc deus est.ex quo fit hic ma¬¬
teria est.Forma hoc est hĩtus et ordo mundi quem ui demꝰ
Exemplar .s. ad id quod deus hanc magnitudinem opeĩs
pulcherrimi fecit. propositum ꝑꝑ quod fecit. Quęxis qđ
sit propositum dei. bonitas est.ita certe plato ait. quę do
faciendi mundum fuit causa. bonus est.bona fecit. Bono¬

Expanded text:
pereunt, ipsa autem humanitas, ad quam homo effingitur, pereunt, ipsa autem humanitas, ad quam homo effingitur, permanet, et hominibus laborantibus, intereuntibus illa nihil patitur. Quinque ergo causae sunt, ut Plato dicit: id ex quo, id a quo, id in quo, id ad quod, id propter quod. Novissime id quod ex his est. Tamquam in statua, quia de hac loqui coepimus, id ex quo aes est, id a quo artifex est, id in quo forma est, quae aptatur illi, id ad quod exemplar est, quod imitatur is, qui facit, id propter quod facientis propositum est, id quod ex istis est, ipsa statua est. Haec omnia mundus quoque, ut ait Plato, habet: facientem: hic deus est. Ex quo fit: haec materia est. Formam: haec est habitus et ordo mundi, quem videmus. Exemplar, scilicet, ad quod deus hanc magnitudinem operis pulcherrimi fecit. Propositum, propter quod fecit. Quaeris, quod sit propositum deo ? Bonitas Ita certe Plato ait: " Quae deo faciendi mundum fuit causa? Bonus est; bono nulla
Abbreviated transcription (Latin):
clumenos uocaret᷑ nisi hȩc illi ẽẽt imp̃ssa facies. Quarta i¬
causa est faciendi propositum. nisi enim hoc fuiss facta
non ẽẽt. Quod est propositum quod inuitauit artificem
quod ille sequutus fecit uel pecunia est. hoc si uenditurꝰ
fabricauit. uel glĩa si laborauit in nomen: uel religio si
donum templo parauit. ergo et hȩc causa est pp quam
fit. An non putas inter c̃ãs facti opis ẽẽ numerandum qͦ
remoto factum non ẽẽt. His quintam plato adiicit exẽ¬
plar quam ip̃e idȩam uocat. hoc est enim id quod respi¬
ciens artifex id quod destinabat effecit. Nihil aut̃ ad rez
pertinet utrum fons hẽat exemplar ad quod referat ocu¬
los an intus. quod ip̃e sibi concepit et posuit. Hȩc exem¬
plaria rerum omnium deus intra se habet numerosque
umuersoꝵ quȩ agenda sunt et modos mente complexꝰ
est. Plenus his figuris est quas plato idȩas appellat im

Expanded text:
dumenos vocaretur, nisi haec illi esset inpressa facies. Quarta dumenos vocaretur, nisi haec illi esset inpressa facies. Quarta causa est faciendi propositum. Nam nisi hoc fuisset, facta non esset. Quid est propositum ? Quod invitavit artificem, quod ille secutus fecit; vel pecunia est haec, si venditurus fabricavit, vel gloria, si laboravit in nomen, vel religio, si donum templo paravit. Ergo et haec causa est, propter quam fit; an non putas inter causas facti operis esse numerandum, quo remoto factum non esset ? His quintam Plato adicit exemplar, quam ipse idean vocat; hoc est enim, ad quod respiciens artifex id, quod destinabat, effecit. Nihil autem ad rem pertinet, utrum foris habeat exemplar, ad quod referat oculos, an intus, quod ibi ipse concepit et posuit. Haec exemplaria rerum omnium deus intra se habet numerosque universorum, quae agenda sunt, et modos mente conplexus est; plenus his figuris est, quas Plato ideas appellat, inm
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ imitatio est. Itaq quod de uniuerso dicebam ad
hec transferunt. quȩ ab homine facienda sunt.Statua et
mat̾iam hũit quȩ pateretur artisicem. et artificem. qui
materię daret faciem. Ergo in statua mat̾ia es fuit. cau¬
sa opifex. earum condicio rerum omnium est. Ex eo cõ¬
modis dici. prima inquit causa est mat̾ia sine qua nihil po¬
test effici. secunda opifex. tertia est forma quę unicuique
operi imponit᷑ tanꝗͣ statuȩ: nam hanc aristoteles idos uocat
Quarta quoq inquit his accedit propositum totius operis.
Quid sit hoc apiam. Es prima causa statuȩ est.nunquã eĩ
facta ẽẽt nisi fuisset id ex quo fundaret᷑. educareturue. Se¬
cunda causa artifex est. Non enim potuiss es illud in ha¬
bitum statuȩ figurari nisi accessissent peritȩ manus: Tertia
causa est forma. neq: enim statua ista doriphoros aut elia¬

Expanded text:
naturae imitatio est. Itaque quod de universo dicebam, ad naturae imitatio est. Itaque quod de universo dicebam, ad haec transfer, quae ab homine facienda sunt. Statua et materiam habuit, quae pateretur artificem, et artificem, qui materiae daret faciem. Ergo in statua materia aes fuit, causa opifex Eadem condicio rerum omnium est; ex eo conmodis dici: " Prima," inquit, " causa est ipsa materia, sine qua nihil potest effici; secunda opifex. Tertia est forma, quae unicuique operi inponitur tamquam statuae "; nam hanc Aristoteles idos vocat. " Quarta quoque," inquit, " his accedit, propositum totius operis." Quid sit hoc, aperiam. Aes prima statuae causa est. Numquam enim facta esset, nisi fuisset id, ex quo funderetur ducereturve. Secunda causa artifex est. Non potuisset enim aes illud in habitum statuae figurari, nisi accessissent peritae manus. Tertia causa est forma. Neque enim statua ista doryphoros aut dia
Abbreviated transcription (Latin):
Iesternum diem diuisi cum mala ualitudine:añ I lxUI¬
Imerdianum. illa sibi uendicauit. post meridianum
mihi cessit. Itaq lectione primum temptaui animum. de¬
inde cum hanc recepiss plus illi imperare ausus sum im¬
mo pmittere. aliquid scripsi et quidem intentius ꝗͣ soleo.
dum cum matena difficili contendi et uinci nolo: doẽc ĩ¬
teruenerunt amici qui mihi uim afferrent. et tanꝗͣ egrũ
intemperantem coercerent. In locum stili ẜmo successit ox
quo eam partem ad te ꝑferam quȩ in lite est.Te arbitrum
adduximus. plus negocii hẽs qͣ existimas. Triplex causa
est. dicunt ut scis stoici nr̃i duo ẽẽ in rerum natura ex ꝗ¬
bus omnia fiunt. cãm et mat̾iam. materia iacet iners res¬
ad omnia parata cessura si nemo moueat. Causa autem .a
ratio mat̾iam fonnat. et quocunq uult uersat. Ex illai
uaria producit opa. Esse ergo debet unde fiat aliquid.
deinde a quo fiãt. hȩc causa est illud mat̾ia. Omnis ãs

Expanded text:
esternum diem divisi cum mala valetudine; antemeridianum illa sibi vindicavit, postmeridiano mihi cessit. Itaque lectione primum temptavi animum. Deinde cum hanc recepisset, plus illi imperare ausus sum, immo permittere; aliquid scripsi et quidem intentius quam soleo, dum cum materia difficili contendo et vinci nolo, donec intervenerunt amici, qui mihi vim adferrent et tamquam aegrum intemperantem coercerent. In locum stili sermo successit, ex quo eam partem ad te perferam, quae in lite est. Te arbitrum addiximus. Plus negotii habes quam existimas; triplex causa est. Dicunt, ut scis, Stoici nostri duo esse in rerum natura, ex quibus omnia fiant, causam et materiam. Materia iacet iners, resad omnia parata, cessatura, si nemo moveat. Causa autem, id est ratio, materiam format et quocumque vult versat, ex illa varia opera producit. Esse ergo debet, unde fiat aliquid, deinde a quo fiat. Hoc causa est, illud materia. Omnis ars
Abbreviated transcription (Latin):
norem tan ꝗ̃ ordinem fata seruarent.Itaq: assidue cogi¬
temus tam de nr̃a: ꝗͣ de omnium quos diligimus mortali¬
tate.Tunc ego debui dicere minor est serenus meus. ꝗd
ad rem ptinet post me mori debet: s ante me põt. Quod
quia non feci insperatum fortuna subito ꝑcussit. Nunc
cogito omnia mortalia ẽẽ.et incerta lege. Mortale hodie fi¬
en põt quidquid unqͣpõt. Cogitemus ergo lucilli carissime
cito nos eo puenturos: quo illum puenisse mȩremus. et for¬
tasse si modo uera sapientium fama est. recipitq nos locus
aliquis. quem putamus perisse praemissus est¬

Expanded text:
norem, tamquam ordinem fata seruarent. Itaque assidue coginorem, tamquam ordinem fata seruarent. Itaque assidue cogitemus tam de nostra quam omnium, quos diligimus, mortalitate. Tunc ego debui dicere: 'Minor est Serenus meus; quid ad rem pertinet? Post me mori debet, sed ante me potest.' Quod quia non feci, imparatum cito fortuna percussit. Nunc cogito omnia et mortalia eeri potest, quicquid umquam potest. Cogitemus ergo, Lucili carissime, cito nos eo perventuros, quo illum pervenisse maeremus. Et fortasse, si modo vera sapientium fama est recipitque nos locus aliquis, quem putamus perisse, praemissus est
Abbreviated transcription (Latin):
rem qͣ ab illo relinquaris et quamp̾mum id facere desiste qͦ
etiam si uoles diu facere non poteris. Annum foeminis ad
lugendum constituere maiores. non ut tam diu lugerent. s
ne diutius. Uiris nullum legitimum tempus est: quia nlli
honestum. Quam tamen mihi ex illis mulierculis dabis uix
retractis a rogo. uix a cadauere auulsis cui lachrymȩ in to¬
tum mensem durauerint: Nulla res cicius in odium uenit ꝗͣ
dolor: qui recens consolatorem inuenit: et aliquos ad se addu¬
cit. Inueteratus uero deridetur. nec im merito: aut enim sila¬
tus aut stultus est. Hec tibi scribo is qui amicum serenum ca¬
rissimum mihi tam ĩmodice fleui ut quod minime uelim¬
inter exempla sim eorum qui dolor uicit. Hodie tamen
scm̃ meum damno. et intelligo maximam mihi cãm sic lu¬
gendi fuisse ꝙ nunꝙ cogitaueram mori eum ante me pos¬
se. Hoc unum mihi occurrebat minorem ẽẽ et multo mi¬

Expanded text:
rem quam ab illo relinquaris, et quam primum id facere desiste quod, rem quam ab illo relinquaris, et quam primum id facere desiste quod, etiam si uoles, diu facere non poteris. Annum feminis ad lugendum constituere maiores non ut tam diu lugerent, sed ne diutius: uiris nullum legitimum tempus est quia nullum honestum. Quam tamen mihi ex illis mulierculis dabis uix retractatis a rogo, uix a cadauere reuulsis, cui lacrimae in totum mensem durauerunt? Nulla res citius in odium uenit quam dolor, qui recens consolatorem inuenit et aliquos ad se adducit, inueteratus uero deridetur, nec immerito: aut enim simulatus aut stultus est. etrissimum mihi, tam iinter exempla sim eorum quos dolor uicit. Hodie tamen factum meum damno et intelligo ut maximam mihi causam sic lugendi fuisse quod numquam cogitaueram mori eum ante me posse. Hoc unum mihi occurrebat minorem esse et multo mi
Abbreviated transcription (Latin):
indicia affectus sui relinquunt et quęrunt. Si hẽmus alios
amicos male de iis et meremur et existimamus quia parum
ualent uiuimus elati solacium si non hẽmus maiorem iniui¬
am ip̃i nobis fecimus ꝗ̃ a fortuna accepimus. Illa unum abstu¬
lit nos quęcunq non fecimus. deinde nec unum quidem
nimis amauit qui plus ꝗͣ unum amare non potuit. Si ꝗs
dispoliatus amissa tunica unica complorare se malit.qͣ
circũ spicere: quomõ frigus effugiat. et aliquid inueniat
quo tegat scapulas: nonne tibi uideatur stultissimus. o
quem amabas extulisti. quere quem ames. satius est am̃i¬
cum rẽgarare ꝗͥ fięre. Scio pertiuum iam hoc ẽẽ quod adiectu¬
rus sum. non ideo tamen p̃termutam quia ab omnib dẽm
est finem dolendi etiam qui consilio non fecerat tempore
inuenit. Turpissimum autem est in homine prudente re¬
medium męroris lassitudo mȩrendi. Malo relinquas dolo¬

Expanded text:
indicia adfectus sui quaerunt. Si habemus alios indicia adfectus sui quaerunt. Si habemus alios amicos, male de iis et meremur et existimamus, qui parum valent in unius elati solacium; si non habemus, maiorem iniuriam ipsi nobis fecimus quam a fortuna accepimus; illa unum abstulit, nos, quemcumque non fecimus. Deinde ne unum quidem nimis amavit, qui plus quam unum amare non potuit. Si quis despoliatus amissa unica tunica conplorare se malit quam circumspicere, quomodo frigus effugiat et aliquid inveniat, quo tegat scapulas, nonne tibi videatur stultissimus ? Quem amabas, extulisti; quaere, quem ames. Satius est amicum reparare quam flere. Scio pertritum iam hoc esse, quod adiecturus sum, non ideo tamen praetermittam, quia ab omnibus dictum est: finem dolendi etiam qui consilio non fecerat, tempoinuenit. Turpissimum autem est in homine prudenti remedium maeroris lassitudo maerendi. Malo relinquas dolo
Abbreviated transcription (Latin):
cogitate: melle ac placenta siui est. Eorum qui fuerunt re¬
tractatio non sine acerbitate quadam uiuat. Quis aute
negauerit hȩc acria quoq et hñtia aliquid austeritatis
stomachum excitare: Ego non idem sentio. mihi amico¬
rum defunctoꝵ cogitatio dulcis. ac blanda est. Habui eĩ
ulos tanꝗ̃ amissurus. amisi tanꝗͣ hĩturus. fac ergo mi lu¬
cilli quod ȩquitatem tuam decet. desine beneficium for¬
tunȩ male interp̃tari. abstulit s dedit. ldeo amicis aui¬
de fiuamur: quia q̃du contingere hoc possit incertum est.Co¬
gitemus q̃sepe illos reliquerimus in aliqua peregrinatione lõ¬
ginqua exituri. quam sepe codem morãtes loco non uideri¬
mus. In telligimus plus nostempõiᷤ in uiuis pdidisse: Feras
autem hos qui cum negligentissime amicos hẽant. miẜ rime
lugent: nec amãt quenꝙ nisi pdiderint. ideoq tunc effusi¬
us merent. quia uerent᷑ ne dubium sit an amauerint.Sera

Expanded text:
cogitare melle ac placenta frui est; eorum, qui fuerunt, recogitare melle ac placenta frui est; eorum, qui fuerunt, retractatio non sine acerbitate quadam iuvat. Quis autem negaverit haec aeria quoque et habentia austeritatis aliquid stomachum excitare ? " Ego non idem sentio, mihi amicorum defunctorum cogitatio dulcis ac blanda est. Habui enim illos tamquam amissurus, amisi tamquam habeam. Fac ergo, mi Lucili, quod aequitatem tuam decet, desine beneficium fortunae male interpretari; abstulit, sed dedit. Ideo amicis avide fruamur, quia quamdiu contingere hoc possit, incertum est. Cogitemus, quam saepe illos reliquerimus in aliquam peregrinationem longinquam exituri, quam saepe eodem morantes loco non viderimus; intellegemus plus nos temporis in vivis perdidisse. Feras autem hos, qui neglegentissime amicos habent, miserrime lugent, nec amant quemquam, nisi perdiderunt ? Ideoque tunc effusius maerent, quia verentur, ne dubium sit, an amaverint; sera
Abbreviated transcription (Latin):
cum dolore mansura est. lam istam frontem ad risum q̃¬
lidet fortuita res transfert. Non differo in longius tempꝰ
quo desiderium omne mulcet᷑. quo etiam acerrimi luctꝰ
resident. Cum primum te odseruare desieris imago ista tͥ¬
sticiȩ discedit. Nunc ip̃e custodis dolorem tuum: s custo¬
dienti quoq elabitur: eoq citius quo est acrior desinit
id agamus ut iocunda nobis fiat recordatio. Nemo libẽt
ad id redit quod non sine tormento cogitaturus est. Sic il¬
lud fieri necẽe est. ut cum aliquo nobis morsu amissorũ
quos amauimus nom occurrat. S hic quoq: morsus
suam hẽt uoluptatem. Nam ut dice̾ soledat atalus nostꝰ
sic amicoꝵ defunctorum memoria iocunda est: Quomõ
poma quȩdam sunt suauiter aspera:quomõ in uino ni¬
mis ueteri ip̃a nos amaritudo delectat. Cum uero int̾ueit
spacium: omne quod angebat extinguit᷑ et pura ad o¬
nos uoluptas uenit.Si illi credimus amicos incolumes

Expanded text:
cum dolore mansura est; iam istam frontem ad risum qucum dolore mansura est; iam istam frontem ad risum quaelibet fortuita res transferet. Non differo in longius tempus, quo desiderium omne mulcetur, quo etiam acerrimi luctus residunt. Cum primum te observare desieris, imago ista tristitiae discedet; nunc ipse custodis dolorem tuum. Sed custodienti quoque elabitur eoque citius, quo est acrior, desinit. Id agamus, ut iucunda nobis amissorum fiat recordatio. Nemo libenter ad id redit, quod non sine tormento cogitaturus est. Sic et illud fieri necesse est, ut cum aliquo nobis morsu amissorum, quos amavimus, nomen occurrat. Sed hic quoque morsus habet suam voluptatem. Nam, ut dicere solebat Attalus noster, "sic amicorum defunctorum memoria iucunda est, quomodo poma quaedam sunt suaviter aspera, quomodo in vino nimis veteri ipsa nos amaritudo delectat; cum vero intervenit spatium, omne, quod angebat, extinguitur et pura ad nos voluptas venit." Si illi credimus, " Amicos incolumes
Abbreviated transcription (Latin):
Oleste fers decessisse flaccum amicum tuum. plus tñ
lȩquo dolere nolo. Illud ut non doleas uix audeo
exigere a te etsi ẽẽ melius scĩo. S cui ista firmitas animi
continget nisi iam multum supra fortunam elato: Illu:
quoq ista res uelicabit s tantum euelicabit. Nobis aute
ignosci põt prolapsis ad lachrymas si non nimie decu¬
retur. si ip̃i illas rep̃ssimus. Nec sici sint oculi amisso aĩco
nec fuant. lachrymandum est.non plorandum. Durã
tibi legem uideor ponere: cum poetarum grȩcorum ma¬
ximus uis fiendi dederit in unum dumtaxat diem.Cũ
dixerit etiam niobem de cibo cogitasse. Quęris unde sit̃
lamentationes unde immodici fiȩtus.per lachrymas ar¬
gumenta desiderii quęrimus. et dolorem non sequimur
sed ostendimus. Nemo sibi tristis est. o infelicem stulticiã
est aliqua et doloris ambitio. Quid ergo inquis. obliuis¬
car amici: Breuem illi apud te memoriam promittis si

Expanded text:
oleste fero decessisse Flaccum, amicum tuum, plus tamen oleste fero decessisse Flaccum, amicum tuum, plus tamen aequo dolere te nolo. Illud, ut non doleas, vix audebo exigere; et esse melius scio. Sed cui ista firmitas animi continget nisi iam multum supra fortunam elato ? Illum quoque ista res vellicabit, sed tantum vellicabit Nobis autem ignosci potest prolapsis ad lacrimas, si non nimiae decucurrerunt, si ipsi illas repressimus. Nec sicci sint oculi amisso amico nec fluant. Lacrimandum est, non plorandum. Duram tibi legem videor ponere, cum poetarum Graecorum maximus ius flendi dederit in unum dumtaxat diem, cum dixerit etiam Niobam de cibo cogitasse ? Quaeris, unde sint lamentationes, unde inmodici fletus ? Per lacrimas argumenta desiderii quaerimus et dolorem non sequimur, sed ostendimus. Nemo tristis sibi est. O infelicem stultitiam ! Est aliqua et doloris ambitio. "Quid ergo?" inquis, "Obliviscar amici?" Brevem illi apud te memoriam promittis, si
Abbreviated transcription (Latin):
Entiuntur qui sibi obstare ad studia liberalia uuirba
Anegociorm uideri uolunt.Simulant occupatiões
et augent. et ip̃i se occupant. Uaco lucilli uaco. et ubicun¬
q sum ibi meus sum. Rebus enim me non trado s cõ¬
mendo nec consector pdendi temporis causas. et quocũ¬
q constiti. loco. ibi cogitationes meas tracto et aliquid
in ammo salutare uerso. Cum me amicis dedi. non tñ
mihi ad duco nec cum illis moror. quibus me tempus
aliquod congregauit aut eam ex officio nata ciuili: sed
cum optimo quoq sum. ad illos in quocunq: loco in qͦs¬
q sȩculo fuerint. animum meum mitto. Demetrium ui¬
rorum optimum meum circũfero. et relictis conciliatis
cum illo seminudo loquor. illum admiror. Quid ni a¬
admirer. uidi nihil ei deeẽ. Contemnere aliquis omnia
põt. omnia hẽre nemo põt.Breuissima ad diuitias per
contemptum diuitiarum uia est.Demetrius aũt nr sic ui¬
uit non tanꝗͣ contempsent omnia s tanquam aliis hñda
ꝑmiserit. Uale:

Expanded text:
entiuntur, qui sibi obstare ad studia liberali turbam negotiorum videri volunt; simulant occupationes et augent et ipsi se occupant. Vaco, Lucili, vaco et ubicumque sum, ibi meus sum. Rebus enim me non trado, sed commodo, nec consector perdendi temporis causas. Et quocumque constiti loco, ibi cogitationes meas tracto et aliquid in animo salutare converso. Cum me amicis dedi non tamen mihi abduco, nec cum illis moror, quibus me tempus aliquod congregavit aut causa ex officio nata civili, sed cum optimo quoque sum; ad illos, in quocumque loco, in quocumque saeculo fuerunt, animum meum mitto. Demetrium, virorum optimum, mecum circumfero et relictis conchyliatis cum illo seminudo loquor, illum admiror. Quidni admirer? Vidi nihil ei deesse. Contemnere aliquis omnia potest, omnia habere nemo potest. Brevissima ad divitias per contemptum divitiarum via est. Demetrius autem noster sic vivit, non tamquam contempserit omnia, sed tamquam aliis habenda permiserit. VALE.
Abbreviated transcription (Latin):
multumq restabit: nec ulli nato post mille secula p̾clude¬
tur occasio adhuc aliquid adiiciendi. S etiam si omnia
a ueterib sunt inuenta. hoc semper nouum erit usus et in¬
uentoꝵ ab aliis scientia et dispositio. futa relicta nobis me¬
dicam̃ta quibus sanarent᷑ oculi. Non est opus mihi alia q̃re¬
re: sed hȩc tamen morbis et temporib aptanda sunt. hȩc
aspitas oculorum colleuat᷑. hec palpebrarum crassitudo
adhibeas singulis modum. Animi remedia inuenta sunt
ab antiquis. quomõ autem adhibeant᷑ aut quando nostri
opis est quęrẽ. Multum egerunt. qui añ nos fuerunt. sed
non peregerunt. Suspiciendi tam̃ sunt et ritu deorum co¬
lendi. Quid ni ego maioꝵ uirorum et imagines hẽam ĩ¬
citamenta animi et natales celebrem. quid niꝰ ego illos ho¬
tanti bom initia fluxerunt. Si consulem uideo aut p̃tore
omnia quib honor hẽri honori solet faciam equo desiłiã

Expanded text:
multumque restabit, nec ulli nato post mille saecula praecludemultumque restabit, nec ulli nato post mille saecula praecludetur occasio aliquid adhuc adiciendi. Sed etiam si omnia a veteribus inventa sunt, hoc semper novum erit, usus et inventorum ab aliis scientia ac dispositio. Puta relicta nobis medicamenta, quibus sanarentur oculi; non opus est mihi alia quaerere, sed haec tamen morbis et temporibus aptanda sunt. Hoc asperitas oculorum conlevatur; hoc palpebrarum crassitudo adhibeas singulis modum. Animi remedia inventa sunt ab antiquis; quomodo autem admoveantur aut quando, nostri operis est quaerere. Multum egerunt, qui ante nos fuerunt, sed non peregerunt. Suspiciendi tamen sunt et ritu deorum colendi. Quidni ego magnorum virorum et imagines habeam incitamenta animi et natales celebrem ? Quidni ego illos hotanti boni initia fluxerunt. Si consulem videro aut praetorem, omnia, quibus honor haberi honori solet, faciam; equo desiliam,
Abbreviated transcription (Latin):
ratum uides. illius animum induo qui quęritꝰ ubi se ex¬
periatur. ubi uirtutem suam ostendat: spumantemq dai
pecora int̾ inertia uotis optat aprum. aut fuluu descendẽ
monte leonem: libet aliquid hẽre quod uincam cuius
patientia exercear. Nam hoc quoq egregium sextius ht̃
eius faciet. scies ẽẽ illam in excelso: s uolenti penetrabile
hoc idem uirtus tibi ip̃a dabit ut illam admireris. et tam̃
speres. mihi certe multum auferre temporis solet contem¬
platio ip̃a sapientiȩ. Nam illam intueor obstupefactus. qͣ
ipm interim mundum. quem semper tanꝗ̃ spectator no¬
uus uideo. Ueneror itaq inuenta sapientię: inuentoresq
adire: tanqͣ multorum hereditatem iuuat. mihi ista acqui¬
sita ista laborata sunt. S agamus bonum uirum patrem
familias. faciamus ampliora ꝗͣ accepimus. Maior ista here¬
ditas mea a me ad posteros transeat. multum restat operis¬

Expanded text:
ratum vides." Illius animum induo, qui quaerit, ubi se exratum vides." Illius animum induo, qui quaerit, ubi se experiatur, ubi virtutem suam ostendat, Spumantemque dari pecora inter inertia votis Optat aprum aut fulvum descendere monte leonem. Libet aliquid habere quod vincam, cuius patientia exercear. Nam hoc quoque egregium Sextius habeperationem eius non faciet; scies esse illam in excelso, sed volenti penetrabilem. Hoc idem virtus tibi ipsa praestabit, ut illam admireris et, tamen speres. Mihi certe multum auferre temporis solet contemplatio ipsa sapientiae; non aliter illam intueor obstupefactus quam ipsum interim mundum, quem saepe tamquam spectator novus video. Veneror itaque inventa sapientiae inventoresque; adire tamquam multorum hereditatem iuvat. Mihi ista adquisita, mihi laborata sunt. Sed agamus bonum patrem familiae; faciamus ampliora, quae accepimus. Maior ista hereditas a me ad posteros transeat. Multum
Abbreviated transcription (Latin):
A uisti heri nobiscum. põt quęri si heri tantum.ideo ad¬
Fieci nobiscum. mecum enim semꝑ es. Interuene¬
rant quidem amici ꝑꝑ quos maior fumus fieret. non hic q¬
erumpere ex lautorum culmis. et terrere uigiles solet. s.
hic modicus. qui hospites uenisse significet. uarius nobis
fuit sermo ut in conuiuio nullam rem usq ad exitum
adducens: sed aliunde alio transiliens. Lectus est deinde
liber quinti sexti patris magni. si quidem mihi credis
uiri. et licet negent stoici. quantus in illo dii boni uigoͬ
est: quantum animi. Hoc non in omnib phĩs inuetuies
quorumdam scripta clarum hẽnt nomen:tamen cetera¬
exanguia sunt: statuunt. disputant. cauillantur non faci¬
unt animum.quia non hñt. Cum legeris. sextium dices
uiuit uiget. liber est: supra hominem est. dimittit me o¬
plenum ingentis fiduciȩ. In quacunq: positione mẽtis
sum. cum hunc lego fatebor tibi licet oms casus prouoe¬
re. libet exclamare. Quid cessas fortuna congredere: Pa¬

Expanded text:
uisti here nobiscum. Potes queri, si here tantum. Ideo adieci "nobiscum." Mecum enim semper es. Intervenerant quidam amici, propter quos maior fumus fieret, non hic, qerumpere ex lautorum culinis et terrere vigiles solet, sed hic modicus, qui hospites venisse significet. Varius nobis fuit sermo, ut in convivio, nullam rem usque ad exitum adducens, sed aliunde alio transiliens. Lectus est deinde liber Quinti Sextii patris, magni, si quid mihi credis, viri et, licet neget, Stoici. Quantus in illo, di boni, vigor est, quantum animi! Hoc non in omnibus philosophis invenies; quorundam scripta clarum habentium nomen exanguia sunt. Instituunt, disputant, cavillantur, non faciunt animum, quia non habent; cum legeris Sextium, dices: " Vivit, viget, liber est, supra hominem est, dimittit me plenum ingentis fiduciae." In qua positione mentis sim, cum hunc lego, fatebor tibi: libet omnis casus provocare, libet exclamare: " Quid cessas, fortuna ? Congredere; pa
Abbreviated transcription (Latin):
noctem egerimus. nosti. Omnem luxuriosi noctem inter fal¬
sa gaudia et quidem tanꝗͣ sup̃mam agunt. Illud gaudiu
quod deos deorumq emulos sequitur non interrumpitur
non desunt desineret si p̃finitum ẽẽt aliunde quia non ẽ
alien muneris. nec aibitrii quidem alieni est. Quod nõ
dedit fortuna non eripit. Uale.

Expanded text:
noctem Egerimus, nosti. Omnem luxuriosi noctem inter falnoctem Egerimus, nosti. Omnem luxuriosi noctem inter falsa gaudia et quidem tamquam supremam agunt; illud gaudium, quod deos deorumque aemulos sequitur, non interrumpitur, non desinit; desineret, si sumptum esset aliunde. Quia non est alieni muneris, ne arbitrii quidem alieni est. Quod non dedit fortuna, non eripit. VALE.