comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ornata sit abhis rebus quib:
iste delectatur. sane uacua
atquenuda ẽ Eratapud¬
heium sacrarium magna
cum dignitate in aedibus
amaioribus traditum per¬
antiquom in quo signa
pulcherrima .iiii. summo
artificio summa nobilita¬
te quae non modo istum
hominem ingenuosum
et intellegentem uerum
etiam quemuis nostrũ
quosiste idiotas appellat
delecta repossent. Vnũ
cupidinis: marmoreum.
praxite lenimirum didi¬
ci etiam duministũ inqui¬
ro artificium nomina
idemopinor arti fex
eiusdem modi cupidinẽ
fecit illum qui ẽ thespus
propter quemthespiae ui¬
suntur. nam alia uisendicau¬
sa nulla ẽ atque illa e.lmũ¬
mius cumthespiadas quae
adaedem felicitatis sunt
ceteraq profana exillo op¬
pido signa tolleretꝰ hunc mar¬
moreum cupidinem quoderat
consecratus non ataigit. uerũ
ut ad illud sacrarium rede¬
am signumerat hoc quod
dicocupidinis emarmore.
exaltera parte hercules e¬
gregiae factus exaere isdi¬
cebatur. eẽ mrronis ut opi¬

Expanded text:
ornata sit, ab his rebus quibus ornata sit, ab his rebus quibus iste delectatur sane vacua atque nuda eHeium sacrarium magna cum dignitate in aedibus a maioribus traditum perantiquum, in quo signa pulcherrima quattuor summo artificio, summa nobilitate, quae non modo istum hominem ingeniosum et intellegentem, verum etiam quemvis nostrum, quos iste idiotas appellat, delectare possent, unum Cupidinis marmoreum Praxiteli; nimirum didici etiam, dum in istum inquiro, artificum nomina. idem, opinor, artifex eiusdem modi Cupidinem fecit illum qui est Thespiis, propter quem Thespiae visuntur; nam alia visendi causa nulla est. atque ille L. Mummius, cum Thespiadas, quae ad aedem felicitatis sunt, ceteraque profana ex illo oppido signa tolleret, hunc marmoreum Cupidinem, quod erat consecratus, non attigit. verum ut ad illud sacrarium redeam, signum erat hoc quod dico Cupidinis e marmore, ex altera parte Hercules egregie factus ex aere. is dicebatur esse Myronis, ut opi
Abbreviated transcription (Latin):
ne in oppidis quidemnihilin
locis communibus nein fa¬
nisquidem nihil apud sicu¬
lum nihilapud ciuem R de¬
nique nihilistũ quod ado¬
culos animum que acciderit
neque priuati neq publici
neq: profani neq: sacri tota
insicilia reliquisse. Vndeigi¬
tur potius incipiã quamab
eaciuitate quae tibiunaina¬
more atq indelicus fuit aut
ex quo potius numero quã
ex ipsis laudatoribus tuis
facilius enimperspicietur
qualis apudeos fueris qui
te oderunt: quiaccusant.
qui persequuntur quoma¬
pud tuos mamertinos inue¬
niare in probis sumaratio¬
ne eẽ praedatus. Gheius ẽ
mamertinus. omnes hocmibi
quimes sanã m̃accesser
facile concedunt. omnibus
rebus illa inciuitate orna¬
tifsimus. huius domus. ẽ
uel optuma messanae no¬
tissima quidem certe et
nostris hominibus aper¬
tissima maxime quehospi¬
talis. Eadomus ante istius
aduentum ornata sic fuit
ut urbi quoque esset orna¬
mento Nam ipsa messana
quaesitumoenibus portuq

Expanded text:
ne in hospitis quidem, nihil in ne in hospitis quidem, nihil in locis communibus, ne in fanis quidem, nihil apud Siculum, nihil apud civem Romanum, denique nihil istum, quod ad oculos animumque acciderit, neque privati neque publici neque profani neque sacri tota in Sicilia reliquisse. Vnde igitur potius incipiam quam ab ea civitate quae tibi una in amore atque in deliciis fuit, aut ex quo potius numero quam ex ipsis laudatoribus tuis? facilius enim perspicietur qualis apud eos fueris qui te oderunt, qui accusant, qui persequuntur, cum apud tuos Mamertinos inveniare improbissima ratione esse praedatus. C. Heius est Mamertinus—omnes hoc mihi qui Messanam accesserunt facile concedunt—omnibus rebus illa in civitate ornatissimus. huius domus est vel optima Messanae, notissima quidem certe et nostris hominibus apertissima maximeque hospitalis. ea domus ante istius adventum ornata sic fuit ut urbi quoque esset ornamento; nam ipsa Messana, quae situ moenibus portuque
Abbreviated transcription (Latin):
enionuncad
istius quemad
modũ ipse appel¬
lat studium ut ami¬
cicius morbum et insaniam
ut siculila trocinium ego quo
nomine appellem nescio. rem
uobis proponam uos ean suo
non nomini spondere pendi¬
tote Cenus ipsumprius
cognos cite iuđ de inde fortas¬
se non magno opere quaeri¬
tis quo id nomine appellan¬
dum putetis: nego insicilia
totatam locupletitamuete¬
re prouincia tot oppidis tot
familiis. tam copiosis ullum
argenteum uasullum corin¬
thium aut deliacum fuisse
ullam gemmam aut marga¬
ritam quicquã ex auro aut
ebore factum signumullum
eneum marmoreum ebur¬
neum. negoullam picturam
neque in tabula neq textili
quin conquisierit. inspexerit
quod placitum sit abstulerit
magnumuideor dicereiat¬
tendite etiam quemad mo¬
dumdicam non enim uerbi
neq crimiiis augendicausa
complector omnia quom di¬
conihilistum eius modire¬
rum in tota priuincia reliquis¬
se. Latine mescitote non ac¬
cusatoria eloqui etiampla¬
nius nihil in aedibus cuiusquã

Expanded text:
enio nunc ad istius, quem ad modum ipse appellat, studium, ut amici eius, morbum et insaniam, ut Siculi, latrocinium; ego quo nomine appellem nescio; rem vobis proponam, vos eam suo non nominis pondere penditote. genus ipsum prius cognoscite, iudices; deinde fortasse non magno opere quaeretis quo id nomine appellandum putetis. nego in Sicilia tota, tam locupleti, tam vetere provincia, tot oppidis, tot familiis tam copiosis, ullum argenteum vas, ullum Corinthium aut Deliacum fuisse, ullam gemmam aut margaritam, quicquam ex auro aut ebore factum, signum ullum aeneum, marmoreum, eburneum, nego ullam picturam neque in tabula neque in textili quin conquisierit, inspexerit, quod placitum sit abstulerit. Magnum videor dicere: attendite etiam quem ad modum dicam. non enim verbi neque criminis augendi causa complector omnia: cum dico nihil istum eius modi rerum in tota provincia reliquisse, Latine me scitote, non accusatorie loqui. etiam planius: nihil in aedibus cuiusquam,
Abbreviated transcription (Latin):
teris familiaribus si sennae
reddidisses. deniq non opinor
negaturum eẽ te hominihones¬
to sed nongratiosioriquam
CN calidius ẽ icuridiote ar¬
gentum perpota monem ami¬
cumtuum reddidisse. quiqui¬
demceterorum causama pudte
difficiliorem fecit. Namicum

Expanded text:
teris familiaribus Sisennae reddidisses. denique non opinor negaturum esse te homini honesto, sed non gratiosiori quam Cn. Calidius est, L. Curidio, te argentum per Potamonem, amicum tuum, reddidisse. qui quidem ceterorum causam apud te difficiliorem fecit. nam
Abbreviated transcription (Latin):
minorum quamti libi dinum
neque tam fugitiui illi abdomi¬
nis quamtuabiure et ablegib
neq tambarbari lingua et natio¬
neilli quamtunatura et morib
Neque tamillihostes hominib:
quamtudis immortalib: quae
de praecatio ẽ igitur ei reliqua
quundignitate seruos. temeri¬
tate fugitiuos scelereb arba¬

Expanded text:
orum quam tu libidinum, neque tam fugitivi illi ab dominis quam tu ab iure et ab legibus, neque tam barbari lingua et natione illi quam tu natura et moribus, neque tam illi hostes hominibus quam tu dis immortalibus. quae deprecatio est igitur ei reliqua qui indignitate servos, temeritate fugitivos, scelere
Abbreviated transcription (Latin):
posteadem p̃t̃ cõmunẽ locũ
inducentur. locus his cõ¬
munis erit defensoris his
ꝑquẽ in dignabit᷑ accusato¬
remsui pericula causa. ñ
ressolũ conuertere: uerum
etiam uerba commutare co¬
nari : Namilli quidẽ cõmunes
loci autqui calũ nae accusa¬
torũ de monstrande aut mise¬
ricordiae captande aut fact
indignandi aut amisericor¬
dia deterrendi causa sumunt᷑
expericuli magnitudine ñ
excausae genere ducunt᷑¬
qua re non inomne causa sed
in omne cause genus incidunt :
eorum̃tionẽ in coniecturalẽ
constitutionẽ fecimus induc¬
tione aũt cũ causa postulabit
utemur Cũ autẽ acciotrans¬
litionis aut cõmutationis indi¬
gere uidet᷑ qđ ñ autis agit
que oportet aut cũ eo quicũ
oportet autaput quos qua
lege quapoena quo crimine
quotẽpore oportet consti¬
tutiotrans latiua appellat᷑
Eius nobis exempla ꝑmulta
opus sint si singula trans la¬
tionum genera que ramus sed

Expanded text:
post eadem praeter communem locum post eadem praeter communem locum inducentur. Lo- cus autem communis erit defensoris is, per quem indi- gnabitur accusatorem sui periculi causa non res solum convertere, verum etiam verba commutare conari. nam illi quidem communes loci, aut qui calumniae accu- satorum demonstrandae aut misericordiae captandae aut facti indignandi aut a misericordia deterrendi causa sumuntur, ex periculi magnitudine, non ex cau- sae genere ducuntuquare non in omnem causam, sed in omne causae genus incidunt. eorum mentionem in coniecturali constitutione fecimus, inductione autem, cum causa postulabit, utemur. Cum autem actio translationis aut commutationis indigere videtur, quod non aut is agit, quem oportet, aut cum eo, quicum oportet, aut apud quos, qua lege, qua poena, quo crimine, quo tempore oportet, con- stitutio translativa appellatur. eius nobis exempla permulta opus sint, si singula translationum genera quaeramus; sed
Abbreviated transcription (Latin):
affirmetur nr̃a descriptio:
iamsires plures er̃ definien¬
die ut siquaerat fur sit ansa¬
crilegus quiuasa ex priuato
sacra subripuerit erit uten¬
dum pluribus definitionib
deinde similiratione causa
tractanda : locus aut̃ cõmu¬
nisineius maliciam qui non
modo rerũ uerũ etiam uer¬
borũ potestatẽ sibi arroga¬
re cõmutet. faciat quodue¬
lit: et id quod fecerit quo
uelit nomine appellet:
Deinde defensoris primis
locus ẽ itẽ nominis breuis
et apta et exopinione ho¬
minũ descriptio hoc modo:
maiestatẽ minuere ẽ ali¬
quid dere publica cũ potes¬
tatem non habeas ad mi¬
nistrare : Deinde huius con¬
firmatio similibus et exẽ¬
plis etrationibus postea sui
facti ab illa definitione se¬
paratio: deinde locus cõmu¬
nis ꝑ quẽ factiutilitas aut
honestas adiugetur : De in¬
desequat aduersariorum
definitionis rep̃hensio q̃
hisdem ex locis omnibus
quo accusatori prae scrip¬
psimus conficitur et cetera

Expanded text:
affirmetur nostra descriptio. affirmetur nostra descriptio. iam si res plures erunt definiendae: ut, si quaeratur, fur sit an sacrilegus, qui vasa ex privato sacra subripuerit, erit utendum pluribus definitionibus; deinde simili ratione causa tractanda. Locus autem communis in eius malitiam, qui non modo rerum, verum etiam verborum potestatem sibi arrogare cona- tus et faciat, quod velit, et id, quod fecerit, quo velit nomine appellet. Deinde defensoris primus locus est item nominis brevis et aperta et ex opinione hominum descriptio, hoc modo: Maiestatem minuere est aliquid de re publica, cum potestatem non habeas, administrare. deinde huius confirmatio similibus et exemplis et ra- tionibus; postea sui facti ab illa definitione separatio. deinde locus communis, per quem facti utilitas aut honestas adaugetur. deinde sequitur adversariorum definitionis reprehensio, quae iisdem ex locis omnibus, quos accusatori praescripsimus, conficitur; et cetera
Abbreviated transcription (Latin):
ere docere aduersariũ maiestatẽ
minuisse et hunctotul ocũ cõmuniloco
confirmare. Perquẽ ipsius facti
a trocitas aut indignitas aut om¬
nino culpa cũ indignatione
Augeat᷑: Post erit infirman¬
da aduersariorũ descriptio:
ea dut̃ infirmabit᷑ si falsa de¬
monstrabitur: hoc exhopi¬
nione hominũ sumet᷑ cũ quẽ¬
ad modũ et quib: in rebus ho¬
mines in consuetudine scri¬
bendi aut sermocinandieo
uerbo uti soleant considera¬
bitur: Item in firmubitur
siturpis aut inutilis eẽ oster¬
ditur eius descriptionis ad¬
probatio et quae in commoda
consecutura sint eo concesso
ostendetur: id aũt ex hones¬
tatis et extilitatis partibus su¬
metur de quibus inde libera¬
tionis p̃ceptis exponemus :¬
et sicũ definitione nr̃a aduer
sariorũ definitionẽ confe¬
remus: et nramuerã honestã
utilẽ eẽ demons trabimus:
illorũ contraq̃ remus is res
aut maiori. aut minori aut
pari inne gotiosimilis ex quib

Expanded text:
ere, docere adversarium maiestatem ere, docere adversarium maiestatem minuisse et hunc totum locum communi loco confirmare, per quem ipsius facti atrocitas aut indignitas aut omnino culpa cum indignatione augeatur. post erit infirmanda ad- versariorum descriptio. ea autem infirmabitur, si falsa demonstrabitur. hoc ex opinione hominum sumetur, cum, quemadmodum et quibus in rebus homines in consuetudine scribendi aut sermocinandi eo verbo uti soleant, considerabitur. item infirmabitur, si turpis aut inutilis esse ostenditur eius descriptionis adprobatio et, quae incommoda consecutura sint eo concesso, ostendetur—id autem ex honestatis et ex utilitatis partibus sumetur, de quibus in deliberationis praecep- tis exponemus—et si cum definitione nostra adver- sariorum definitionem conferemus et nostram veram, honestam, utilem esse demonstrabimus, illorum con- tra. quaeremus autem res aut maiore aut minore aut pari in negotio similes, ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
potestateutatur Ad hanc
iudicationẽ argumentatio¬
nes om̃s afferio portebit
Ac nequi forte arbitretur
nos non intelligere alã quoq
incidere constitutionem in
hanccausa meam nos parte
solã sumimus inquã p̃cepta
nhoc in libro explicatis qua¬
uis omniincausa sidiligent̃
attendet om̃s uidebit cons¬
titutiones et earũ partes et
controuersias siq forte in
eas incident : nã deomnib p̃
usuo scribemus : Primus ergo
accusatoris locus ẽ eius nomi¬
nis cuius deuiq̃ rit᷑ breuis
et aꝑta exopinione hominũ
definitio hoc modo Alaies¬
tatẽ minuere ẽ. de dignitate
aut᷑ plitudine aut potestate
populi aut eorũ quib: populis
potes tatẽ dedit aliquid dero¬
gare: hoc sic breuit̃ expositũ
pluribus uerbis ẽ etrationib:¬
confirmandum etita eẽ uc
des cripseris ostendendum:
postea adid quod defimeris
factũ eius quiaccusabit̃ adiur¬
gere oportebit. et ex eo qđ
ostenderis eẽ uerbi causa maiestatẽ minu¬

Expanded text:
potestate utatur? ad hanc potestate utatur? ad hanc iudicationem argumentationes omnes afferre oportebit. Ac ne qui forte arbitretur nos non intellegere aliam quoque incidere constitutionem in hanc causam, eam nos partem solam sumimus, in quam praecepta  partibus hoc in libro explicatis quivis omni in causa, si diligenter adtendet, omnes videbit constitutiones et earum partes et contro- versias, si quae forte in eas incident; nam de omnibus praescribemus. Primus ergo accusatoris locus est eius nominis, cuius de vi quaeritur, brevis et aperta et ex opinione hominum definitio, hoc modo: Maiestatem minuere est de dignitate aut amplitudine aut potestate populi aut eorum, quibus populus potestatem dedit, aliquid derogare. hoc sic breviter expositum pluribus verbis est et rationibconfirmandum et ita esse, ut descrip- seris, ostendendum. postea ad id, quod definieris, factum eius, qui accusabitur, adiungere oportebit et ex eo, quod ostenderis esse, verbi causa maiestatem minu
Abbreviated transcription (Latin):
bis tũ ctiam sententiis excel¬
lentibus In illis enim finis ẽ
ut id qđ dicit uerũ. eẽ uide¬
atur in histam et si hoc quoq
uiderio portet . tamenfinis
.e. amplitudo. N uncadaliã
constitutionẽ transeamus.
cũ ẽ nominis contro uersia
quiuis uocabuli definien¬
da uerbis ẽ. contitutio defi¬
nitiua dicitur eius generis
exemplonobis posita sit. haec
causa flaminius isqui consul
rẽmaleges sit bello punico
to senatu et omnino contrauo¬
luntatem omnium optimatiũ
ꝑseditionem ad populũ legẽ
agrariam feraebat : hunc
pat̃ suus concilium plebi
habentem detemplo dedux̃
Arcessitur maiestatis : In¬
tentio ẽ. maiesta tem minu¬
oduxisti. Depulsio ẽ. non mi¬
nui maiestate : qua estio ẽ
maiestatẽ neminuerat :
Ratio infiliumenim quã ha¬
bebam potestate mea sũ usus:
rationis infirmatio : At enĩ
qui patria potestate hoc ẽ
maiestatem : Iudicatio ẽ mi¬
nuat neis maiestatẽ qui intri¬
buniciam potestatẽ patria.

Expanded text:
bis tum etiam sententiis excelbis tum etiam sententiis excellentibus. in illis enim finis est, ut id, quod dicitur, verum esse videatur, in his, tametsi hoc quoque videri oportet, tamen finis est amplitudo. Nunc ad aliam constitutionem transeamus. Cum est nominis controversia, quia vis vocabuli definienda verbis est, constitutio definitiva dicitur. eius generis exemplo nobis posita sit haec causa: C. Flaminius, is qui consul rem male gessit bello Punico to senatu et omnino contra voluntatem omnium opti- matium per seditionem ad populum legem agrariam ferebat. hunc pater suus concilium plebis habentem de templo deduxit; arcessitur maiestatis. intentio est: maiestatem minude templo deduxisti. depulsio est: non minui maiestatem. quaestio est: maiestatemne minuerit? ratio: in filium enim quam habebam potestatem, ea sum usus. rationis infirmatio: at enim, qui patria potestate, hoc est maiestatem. iudicatio est: minuatne is maiestatem, qui in tribuniciam po- testatem patria
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunes incideresolecit suspicionib redi
oporter & ño porter : rumorib rediopor¬
tere & ño porcer᷑ Testibus credi
Oportere ẽt nono portere :
quaestionib: credi oportere
et non o portere : uitam Ante
actam spectam oportere :¬
et non oportere : eius dem. eẽ
qui inillare peccarit : et hoc
qͥq admississe et non eẽ¬
eiusdẽ caus& maxime spec¬
oportere : Atq hi quidem
et siquieius modiex proprio
argumento communes loci
nascentur in contrarias par¬
tes deducantur. Certus aut̃
locus ẽ accusatoris ꝑquem
auget factia trocitatẽ : et
alt̃ ꝑquem negat malorũmi¬
serrrio porterede fensoris
ꝑquẽ calumnia accusatorũ
cum in dignatione osten¬
dit̃ et ꝓquẽ cũ conquaes¬
tione miseri cordia captat᷑:
hiet ceteri liciomnes com
munes exisdem p̃ceptis
sumuntur quib: caeterȩ
argumentationes : sed
ille tenuius et subcilius et
acutius tractantur: hi aũt
grauius et ornatius et cũ uer¬

Expanded text:
communes in- cidere soleant: suspicionibus credi communes in- cidere soleant: suspicionibus credi oportere et non oportere; rumoribus credi oportere et non oportere; testibus credi oportere et non oportere; quaestionibus credi oportere et non oportere; vitam ante actam spectari oportere et non oportere; eiusdem esse, qui in illa re peccarit, et hoc quoque admisisse et non eseiusdem; causam maxime specoportere. atque hi quidem et si qui eiusmodi ex proprio argumento communes loci na- scentur, in contrarias partes diducuntur. certus autem locus est accusatoris, per quem auget facti atrocitatem, et alter, per quem negat malorum misereri oportere: defensoris, per quem calumnia accusatorum cum in- dignatione ostenditur et per quem cum conquestione misericordia captatur. hi et ceteri loci omnes com- munes ex iisdem praeceptis sumuntur, quibus ceterae argumentationes; sed illae tenuius et subtilius et acu- tius tractantur, hi autem gravius et ornatius et cum ver
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ inducitur de quib: ante
dictũ ẽ : pars ꝑ aliquã proba¬
bilẽ utraq: ex parterationẽ
Distinguitur aut̃ oratio atq
illustratur maximeraro in¬
ducendis locis communibus.
et aliquolo coiam certiorib:
illis auditoribus argumen¬
tis confirmatis: nã et tũ conce¬
ditur cõmune quiddã dicere
cũ diligent̃ aliqui proprius
causae locus tractatu. ẽ : et
auditoris animus aut reno¬
uat᷑ ad eaq: restant aut omnib:
umdictis excitatur. om̃a
enim ornamenta elocutionis
aliquod habet dignitatis
in cõmunes locos conferunt᷑ :
quare nonut causarũ sicora¬
torum qq̃ multorũ cõmunes
locis̃ : namnisi ab his quae
multa in exercitatione mag¬
nam sibi uerborũ etsentiare
copiam comparauerint trac¬
tari non poter̃ ornate et
grauit̃ quẽ ad modũ natura
ipsorũ desiderat : Atq hoc
sit nobis dictũ communit̃ de
omnigere locorũ cõmuniũ: Ne
exponemꝰ ciecturalẽ constitutionẽ qͥ loci

Expanded text:
tionem inducitur, de quibus ante tionem inducitur, de quibus ante dictum est, pars per aliquam probabilem utraque ex parte rationem. distinguitur autem oratio atque inlustratur maxime raro inducendis locis communibus et aliquo loco iam certioribus illis auditoribus argumentis confirmato. nam et tum conceditur commune quiddam dicere, cum diligenter aliqui proprius causae locus tractatus est et auditoris animus aut renovatur ad ea, quae restant, aut omnibus iam dictis exsuscitatur. omnia autem ornamenta elocutionis,aliquid habent digni- tatis, in communes locos conferuntur. quare non, ut causarum, sic oratorum quoque multorum communes loci sunt. nam nisi ab iis, qui multa in exercitatione magnam sibi verborum et sententiarum copiam con- paraverint, tractari non poterunt ornate et graviter, quemadmodum natura ipsorum desiderat. Atque hoc sit nobis dictum communiter de omni genere locorum communium; nunc exponemus, in coniecturalem constitutionem qui loci
Abbreviated transcription (Latin):
nã et eius qui in quaestione ali¬
quid dixerit et eius quiintes¬
timonio et ipsius rumoris cau¬
sa et ueritas ex his dem
at tributionibus reperiet᷑ Omni
autem in causa pars argum̃¬
torũ ẽ ad iuncte ei causae
solumq̃ dicit᷑ et ipsaita ducta
ut abea separatimi n omnis
etus demgeneris causastraris¬
ferrinon satis commodo possit¬
parsautẽ ẽ. ꝓuagatior et aut in
omnis eiusdem generis aut in
plerasq causas accommodata :
Haecergo argumenta qua e
trans ferri inmultas causas
poss : locos cõmunes nominamꝰ:
nam locus communis aut cer¬
taerei quandã continet ampli¬
ficationẽ ut siqui hocuelit
ostendere eũ qui parentẽ ne
carit maximo suplicio eẽ dig¬
non ẽ utendũ. aut dubiae
quae exrontrario qͦq habeat
probabiles rationes argumeno¬
tandi ut suspicionibus credi¬
non oportere et contra sus pi¬
cionibus credinono portere
acpars locorũ cõmunium ꝑ
indignationem aut ꝑ conques¬

Expanded text:
nam et eius, qui in quaestione alinam et eius, qui in quaestione aliquid dixerit, et eius, qui in testimonio, et ipsius rumoris causa et veritas ex iisdem adtributionibus re- perietur. Omni autem in causa pars argumentorum est ad- iuncta ei causae solum, quae dicitur, et ex ipsa ita ducta, ut ab ea separatim in omnes eiusdem generis causas transferri non satis commode possitau- tem est pervagatior et aut in omnes eiusdem generis aut in plerasque causas adcommodata. haec ergo argumenta, quae transferri in multas causas possunt, locos communes nominamus. nam locus communis aut certae rei quandam continet amplificationem, ut si quis hoc velit ostendere, eum, qui parentem ne- carit, maximo supplicio esse dignon est utendum; aut dubiae, quae ex contrario quoque habeat probabiles rationes argumentandi, ut suspicionibus credi oportere, et contra, suspicionibus credi non oportere. ac pars locorum communium per indignationem aut per con- ques
Abbreviated transcription (Latin):
sit signũanillius. a net huus
et illius et utrius potius quid
factũ sit q ñ oportuerit: aut
ñ factũ. quodo portuerit : Cũ
animus hacintentione om̃s
totius negotu partes conside¬
rabit : tũ illi i psi in medium con¬
seruati loci procedent dequi¬
bus antedictũ ẽ : et tũ ex singu¬
lis tũ ex coniunctis. argum̃ta
certa nascentur : Quorũ argu¬
mentorũ p arsprobabili pars
necessario ingenere uersabit᷑
Accedunt autẽ saepeadcon¬
iecturam questiones testimo¬
nia rum oresq: contraomnia
ut̃q similiuia p̃ceptorũ tor¬
quere ad suae causȩ cõmodũ
debebit : nam et ex questione
sus piciones. et ex testimonio
et exrumore aliquo parira¬
tione et ex causa et expsona
et ex facto ducio portebit
quare nobis & hiuidentur er¬
rare qui hocgenus suspicio¬
nũ artifici non putant indige¬
re : et hi qͥ alit̃ hoc de genere
ac de omni coniectura p̃cipiundũ
putant omnis enim isdem
ex locis coniectura sumenda ẽ

Expanded text:
sit signum an illius, an et huius sit signum an illius, an et huius et illius et utrius potius; quid fac- tum sit, quod non oportuerit, aut non factum, quod oportuerit. cum animus hac intentione omnes totius negotii partes considerabit, tum illi ipsi in medium coacervati loci procedent, de quibus ante dictum est; et tum ex singulis, tum ex coniunctis argumenta certa nascentur, quorum argumentorum pars probabili, pars necessario in genere versabitur. accedunt autem saepe ad coniecturam quaestiones, testimnia, rumores, quae contra omnia uterque simili via praeceptorum torquere ad suae causae commodum debebit. nam et ex quae- stione suspiciones et ex testimonio et ex rumore aliquo pari ratione ut ex causa et ex persona et ex facto duci oportebit. Quare nobis et ii videntur errare, qui hoc genus suspicionum artificii non putant indigere, et ii, qui aliter hoc de genere ac de omni coniectura praeci- piundum putant. omnis enim iisdem ex locis con- iectura sumenda est.
Abbreviated transcription (Latin):
rium ꝓpt̃ ea quod causi posita
quid inquamq: conueniat res
ipsac docebit eos qui non omã
hic seinuenturos putubunt
sed modo quandã in cõmune
mediocrem intelligentã
conferent : Non facile autẽ
quod et infinitũ ẽ tot dereb
utramq in partem singillatim
deuna quoq explicare otalus
alit̃ haec in utrãq partẽ causȩ
solent conuenire: quare con¬
siderare haec q̃ ex posuim:
oportebit: facilius aut̃ ad in¬
uentionẽ animus incidit si
gestine gotii et suã et aduer¬
sarii narrationem saepe
et diligent̃ ꝑtractabit et qͥd
quaeq: parssuspicionis habe¬
bit eliciens considerabit. qua
ret onsilio quaspe ꝑficiundi
quidq: factũ sit: Hoc curmodo
potius quam illo curab hoc
potius quã ab illo. Curnullo
adiutore aut cur hoo curne mo
sit conscius aut cursit. authic
ne gotium. Aut factũ deindus¬
tria. autremipsã consecutũ sit
constetne oratio aut cumre
Aut ipsa secũ : hochuius nerei

Expanded text:
rium, propterea quod causa posita, rium, propterea quod causa posita, quid in quamque conveniat, res ipsa docebit eos, qui non omnia hic se inventuros putabunt, si modo quandam in commune mediocrem intellegentiam conferent; non facile autem, quod et infinitum est tot de rebus utram- que in partem singillatim de una quaque explicare et alias aliter haec in utramque partem causae solent convenire. quare considerare haec, quae exposuimus, oportebit. facilius autem ad ventionem animus in- cidet, si gesti negotii et suam et adversarii narrationem saepe et diligenter pertractabit et, quod quaeque pars suspicionis habebit, eliciens considerabit, quare, quo consilio, qua spe perficiundi quicque factum sit; hoc cur modo potius quam illo; cur ab hoc potius quam ab illo; cur nullo adiutore aut cur hoc; cur nemo sit conscius aut cur sit aut cur hic negotium, an factum de industria an rem ipsam consecutum sit; constetne oratio aut cum re aut ipsa secum; hoc huiusne rei
Abbreviated transcription (Latin):
erit id aut fiem autita fie¬
riqueritur: quorũ pars ad
consilium ꝓtinet qđ ꝑsonis
attributũ ẽ. Ve iinea causa
quẽ ex posuimus: anterem qđ
initinerese tam familiariter
applica uerit qđ ser monis
nox somnũ postre quod solis
exiret qđd illũ tã familia rec
tamae quo animoreli querit
qđ eruentũ gladium habuear.
deat᷑ diligen ratiofaciendi eẽ ha¬
bita et excogitata. anitato¬
mere ut ñ ueri similesit
quem quã tãmere ad malie¬
ficium accessisse inquoque¬
ritur numquo alio modo cõ¬
modius potuerit fieri
uel a fortuna adminis trari:
nam saepe si pecuniae sadiu¬
menti ad iutoris desint
fea cultas faciurudi non
uidetur hoc modo: sidili¬
genuter attendimꝰ apta inter
se. eẽ intelligimus haec he¬
gotiis et illa q̃ ꝑsonis s̃ attri¬
buta: hicneq facileesse neque
necessarium distinguereu
ut in superioribus partibus
quo pacto quidq accusoctorẽ
et quomodo defensorẽ trac¬
ctare oporteat: Nonneces sa¬

Expanded text:
erit id aut fieri aut ita ferit id aut fieri aut ita fquaeritur. quorum pars ad consilium pertinet, quod personis adtributum est, ut in ea causa, quam exposuimus: ante rem, quod in itinere se tam familiariter adplicaverit, quod sermonis nox, somnus. post rem, quod solus exierit, quod illum tam familiarem tam aequo animo reli- querit, quod cruentum gladium habuerit.  diligenter ratio faciendi esse habita et excogitata, an ita temere, ut non veri simile sit quem- quam tam temere ad maleficium accessisse. in quo quaeritur, num quo alio modo commodius potuerit fieri vel a fortuna administrari. nam saepe, si pecuniae, adiumenta, adiutores desint, facultas fuisse faciundi non videtur. hoc modo si diligenter attendamus, apta inter se esse intellegimus haec, quae negotiis, et illa, quae personis sunt adtributa. Hic non facile est neque necessarium est distinguere, ut in superioribus partibus, quo pacto quicque accu- satorem et quomodo defensorem tractare oporteat. non est necessa
Abbreviated transcription (Latin):
runt᷑ eaq̃ gestũ ne gotium con¬
festim aut interuallo conse¬
quuntur inquaui debimus
et qua consuetudo sit. et qua
lex et qua actio et qđ eius
rei artificium aut usus. Aut
exercitatio hominũ. Autap¬
probatio aut offensio ex qͥb
non nũqua elig̾itur aliquiꝰ
suspicionis : Sunt autẽ alqre¬
siuoc̃ suspiciones quȩ cõmunit̃ et ex
negotiorũ et ex ꝑsonarum at¬
tributionibus sumuntur: nan
et exfortuna. et exnatura
et exuictustudio factis casu
orationibus consilio et ex
habituanimi aut corpo¬
ris pleraq ꝑtinent ad eas¬
dẽ resquaeremcredibilẽ
uit incredibilẽ
faccere possunt : et cũ facti
suspicione iungunt᷑ maxi¬
me enĩ queri oportet hanc
constitutione primu potue¬
rit nealiquid fieri dein¬
de et quo abalio potuerit.
deinde facultas dequa ante
diximus. Deinde utrum id
facius sit quod penitere fu¬
erit necesse : quod spemce¬
landi ñ haberet deindene¬
cessitudo inqua necesse fu¬

Expanded text:
aeruntur ea, quae gestum negotium conaeruntur ea, quae gestum negotium confestim aut intervallo con- sequuntur. in quo videbimus, ecqua consuetudo sit, ecqua lex, ecqua pactio, ecquod eius rei artificium aut usus aut exercitatio, hominum aut adprobatio aut offensio; ex quibus nonnumquam elicitur aliquid suspicionis. Sunt autem aliae suspiciones, quae communiter et ex negotiorum et ex personarum adtributionibus su- muntur. nam et ex fortuna et ex natura et ex victu, studio, factis, casu, orationibus, consilio et ex habitu animi aut corporis pleraque pertinent ad easdem res, quae rem credibilem aut incredibilem facere pos- sunt et cum facti suspicione iunguntur. maxime enim quaerere oportet in hac constitutione, primum po- tueritne aliquid fieri; deinde ecquo ab alio potuerit; deinde facultas, de qua ante diximus; deinde utrum id facinus sit, quod paenitere fuerit necesse, quod spem celandi non haberet; deinde necessitudo, in qua necesse fu
Abbreviated transcription (Latin):
earũ rerũq̃ negotiosst attribu¬
te secundo in loco nobis ẽ expo¬
sitũ hoc ergo in genere spec¬
ctabitur. locus tempus occasio
facultas: quorũ unuis cuius q
ius diligent̃ confirmationis p̃¬
ceptis explicata ẽ: quarene
aut hic non ad monuisse. Aut
ne eadẽ iterũ dixisse uideam
breuit̃ inemoner quidquaque
in parte considerariopor¬
teat: in loco igitur oportunas in
tempore longinquitas. in oc ca¬
sione commoditas ad faciendũ
idonea in facultate copia et
facilius fit Aut quibus sine om¬
nino conficinon potest conside¬
randa ẽ: De indeuidendũ ẽ. qͥd
adiunctũ sit negotio hoc ẽ qͥd
maius quidminus quidȩ q̃ mag¬
num sit. quid simile ex quib:
coniectura q̃ : damducitur si
magnae similes sagi soleant
diligent̃ considerabitur quo
ingenere : euentus quoq: uideri¬
duserit. hoc ẽ quid ex quaq:
resoleat euenire magno ope¬
re considerandũ ẽ : Vt metis
laetitia titubatio a uaritia

Expanded text:
earum rerum, quae negotio sunt adtribuearum rerum, quae negotio sunt adtributae, secundo in loco nobis est expositum. hoc ergo in genere spectabitur locus, tempus, occasio, facultas; quorum unius cuiusque vis diligenter in con- firmationis praeceptis explicata est. quare, ne aut hic non admonuisse aut ne eadem iterum dixisse videamur, breviter iniciemus, quid quaque in parte considerari oporteat. in loco igitur opportunitas, in tempore longinquitas, in occasione commoditas ad faciendum idonea, in facultate copia et facilius fit aut quibus sine omnino confici non potest, consideranda est. De- inde videndum est, quid adiunctum sit negotio, hoc est, quid maius, quid minus, quid aeque magnum sit, quid simile; ex quibus coniectura quaedam ducitur, sires, aeque magnae, similes agi soleant, diligenter considerabitur. quo genere eventus quoque videndus erit, hoc est, quid ex quaque re soleat evenire, magno opere consi- derandum est, ut metus, laetitia, titubatio, audacia.
Abbreviated transcription (Latin):
gare o portebit deuita eiꝰ
et demorib: q̃ rere sed de eo
crimine quod earguat᷑: qua¬
reante factis omissis illud
quod insto id agio portere
ex facto aũt ipso suspicionss
ducet si tocius adminis tra¬
tio negotii ex omnib: partib:
ꝑtẽptabit᷑ atq eaesuspicio¬
nis partim exnegotio separa¬
tĩ partĩ cõmunit̃ expersonis atq
exnegotio proficiscentur
ex negotio duci poter̃ sicas
resquȩ negotiis at tributae s̃
diligent̃ conside rabimus
ex his igit in hanc constitutio¬
nẽ conuenire uident᷑ genera
eorũ om̃a partes generũ ple¬
riq: ui dereigitur primũ opor¬
tebit q̃ sint continentiae cũ
ipsonegotio hoc ẽ q̃ abre
separari non possin: quo in
lo cosatis erit diligent̃ conside¬
rasse quid sit anterẽ factũ ex quo
spes ꝑficiendi nataet faciundi
facultas quae sitauideat᷑ quid in
ipsa regenda quid postea conse
cutũ sit: Den deipsius ẽ negotu
gestio ꝑtractanda: nĩ hocgen

Expanded text:
gare oportebit de vita eius gare oportebit de vita eius et de moribus quaeri, sed de eo crimine, quo de arguatur; quare ante factis omissis illud, quod instet, id agi oportere. Ex facto autem ipso suspiciones ducentur, si to- tius administratio negotii ex omnibus partibus per- temptabitur; atque eae suspiciones partim ex negotio separatim, partim communiter ex personis atque ex negotio proficiscentur. ex negotio duci poterunt, si eas res, quae negotiis adtributae sunt, diligenter con- siderabimus. ex iis igitur in hanc constitutionem convenire videntur genera earum omnia, partes gene- rum pleraeque. Videre igitur primum oportebit, quae sint continentia cum ipso negotio, hoc est, quae ab re separari non possint. quo in loco satis erit dili- genter considerasse, quid sit ante rem factum, ex quo spes perficiundi nata et faciundi facultas quaesita vi- deatur; quid in ipsa re gerenda, quid postea conse- cutum sit. Deinde ipsius est negotii gestio pertrac- tanda. nam hoc genus
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ animus inuita fuerit om̃a
auitiis remotissimus eam causa
putare quȩ homines audaces
in fraudẽ rapere soleat castissimũ quoq
hominẽ ad peccandũ potuisse impellere
aut iniquũ eẽ & optimocuiq ꝑniciosissũnũ
ñ uitã honeste actã tali intẽporequã plu¬
rimũ ꝑdesse sed subita excriminatio ne
que confingiquamuis false possit
non ex ante actauitaq̃: neque
ad tempus fingi ne que ullo
modo mutaripossit : facere
iudicium : Sinautem in ante
acte uita aliq turpitudines er̃
aut falso uenissein. eam ex his¬
timationem dicentur : et ex
aliquorũ inuidia. aut obtr&e¬
ctatione aut falsa opinione
aut in prudentiae necessi¬
tudinȩ et persua sione ad¬
olescentiae autalicui non
malitios eanimiaffectioni
attribuentur. Aut dissimil:
in genere uitiorũ ut animꝰ
ñ omnino integer sed abtal
culpa remotus eẽ uideatur :
Ac sinullomodo uitae tur¬
pitudo aut infamia lemi¬
repoterit oratione ne¬

Expanded text:
ut, cum animus in vita fuerit omni ut, cum animus in vita fuerit omni a vitiis remotissimus, eam causam putare, quae homines audaces in fraudem rapere soleat, castissimum quoque hominem ad pec- candum potuisse inpellere; aut: iniquum esse et op- timo cuique perniciosissimum non vitam honeste actam tali in tempore quam plurimum prodesse, sed subita ex criminatione, quae confingi quamvis false possit, non ex ante acta vita, quae neque ad tempus fingi neque ullo modo mutari possit, facere iudicium. sin autem in ante acta vita aliquae turpitudines erunt: aut falso venisse in eam existimationem dicetur ex aliquorum invidia aut obtrectatione aut falsa opi- nione; aut inprudentiae, necessitudini, persuasioni, adulescentiae aut alicui non malitiosae animi af- fectioni attribuentur; aut dissimili in genere vitio- rum , ut animus non omnino integer, sed ab tali culpa remotus esse videatur. at si nullo modo vitae turpitudo aut infamia leniri poterit oratione, ne
Abbreviated transcription (Latin):
honestissimã demonstrare
id faciet : sio stendet aliqua ei nota
communia officia quod ge¬
nus inparentes cognatos ami
cos affines necessarios etiãq̃
magis rara et eximia sunt sia¬
beo cummagno aliquo labore
aut periculo aututraq recũ
necesse ñ eẽt officii causa. aut in
rempublicam. aut in parentes
autin aliquos eorũqui modo
expositi sunt factũ eẽ dicet: De¬
inde senihil deliquisse. nulla
cupiditate impeditũ ab officiore¬
cessisse : qđ eo confirmatius erit :
sicũ potestas impune aliquid fa¬
ciendiminus hones tefuisse dicet᷑
uoluntas faciendo demonstra¬
bitur a fuisse : hoc autẽ ipsum
genus erit eo firmius. si eo ipso
ingenere quo arguitur integer
ante fuisse de monstrabitur:
Vt sicũ auaritiae causa fłas se ar¬
guatur minime omniinuita pe¬
cuniae cupidus fuis se doceat᷑:
Hic illio magna cum grauitate in¬
ducetur in dignatio iuncta con¬
questioni ꝑquã miserum facinꝰ
eẽ. et in dignũ demonstrabitur¬

Expanded text:
honestissimam demon- strare. honestissimam demon- strare. id faciet, si ostendet aliqua eius nota et com- munia officia; quod genus in parentes, cognatos, ami- cos, affines, necessarios; etiam quae magis rara et eximia sunt, si ab eo cum magno aliquid labore aut periculo aut utraque re, cum necesse non esset, officii causa aut in rem publicam aut in parentes aliquos eorum, qui modo expositi sunt, factum esse dicet; denique si nihil deliquisse, nulla cupiditate in- peditum ab officio recessisse. quod eo confirmatius erit, si, cum potestas inpune aliquid faciendi minus honeste fuisse dicetur, voluntas a faciendo demon- strabitur afuisse. hoc autem ipsum genus erit eo firmius, si eo ipso in genere, quo arguetur, integer ante fuisse demonstrabitur: ut si, cum avaritiae causa fecisse arguatur, minime omni in vita pecuniae cupi- dus fuisse doceatur. hic illa magna cum gravitate inducetur indignatio, iuncta conquestioni, per quam miserum facinus esse et indignum demonstrabitur
Abbreviated transcription (Latin):
aut petulans fuerit hac qͦq
inre eumdeliquis se: quan¬
tum enim dehonestate et auc¬
toritate eius qui arguitur
detractum ẽ : tantundem defa¬
cultate totius .ẽ defensionis
deminutdm: sinullia ffinis po¬
terit uitio reus ante admisso
demonstrari locus inducetur
ille ꝑquem hortandi iudiceser̃
ut ueterem famã hominis nihil
ad remputent ꝑtinere : nam
eum ante celas se nunc mani¬
festo teneri : quare non opor¬
tere hancrem ex superiore
uita spectari sed superiorem
uitam ex hacre improbari
et aut potestatẽ ante peccar¬
di non fuis se.: Aut causam
aut si hic dici non poterant di¬
cendumerit illud extremum
non . eẽ mirũ sinunc primum
deliquerit : Namneces se ẽ eũ
quiuelit peccare aliquando
primũ delinquere : sinuita ante
acteignorabitur : hoclo co p̃¬
terito et cur p̃tereatur de¬
monstrato argumentis accu¬
sationẽ statim confirmare
oportebit : Defensor autem
primũ si poterit debebit uitã
eius qua insimulabitur quam

Expanded text:
aut petulans fuerit, hac quoque aut petulans fuerit, hac quoque in re eum deliquisse. quantum enim de honestate et auctoritate eius, qui arguitur, detractum est, tantundem de facul- tate eius totius est defensionis deminutum. si nulli affinis poterit vitio reus ante admisso demonstrari, locus inducetur ille, per quem hortandi iudices erunt, ut veterem famam hominis nihil ad rem putent per- tinere. nam eum ante celasse, nunc manifesto teneri; quare non oportere hanc rem ex superiore vita spec- tari, sed superiorem vitam ex hac re inprobari, et aut potestatem ante peccandi non fuisse aut causam; aut, si haec dici non poterunt, dicendum erit illud extremum, non esse mirum, si nunc primum deliquerit: nam necesse esse eum, qui velit peccare, aliquando primum delinquere. sin vita ante acta ignorabitur, hoc loco praeterito et, cur praetereatur, demonstrato argu- mentis accusationem statim confirmare oportebit. Defensor autem primum, si poterit, debebit vitam eius, qui insimulabitur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
honesterationi affinisos¬
tenditur: quare uitam eius
quemarguit ex ante factis
accusator improba redebe¬
bit : et ostendere si quo in pa¬
ri ante peccato conuictus sit
suid non poterit : siquã in simi¬
lem antesus picionem uenerit
acmaxime si fieri poterit
similiinquo genereeius¬
dem modi causa aliqua cõmo¬
tũ peccasse. aut inaeq mag¬
nare aut in maiore aut inmi¬
dicat inductum fe isse pos¬
sit demonstrare aliqua in re
eius aliquod factum auarũ:
Item in omni causa naturã Aut
uictum. Aut studium. Aue for¬
tunam. aut aliquid eorũ quȩ
ꝑsonis at tributa sunt ad eam
causam qua cõmotũ peccasse
dicetur adiungergatque
exis pari qͦq genere aculpa¬
rum si ex pari sumendi facul¬
tas nonerit : improbare am¬
mum aduersarilo portebit :
si a uaritia inductum arguas
fecisse. et auarum eum quẽ
accuses demonstrare ñ . possif.
aliis ad finem uitus eẽ do¬
ceas et ex earenon eẽ miratidũ
qui in illa returpis aut cupidis

Expanded text:
honestae rationi affinis oshonestae rationi affinis ostenditur. quare vitam eius, quem arguit, ex ante factis accusator inprobare debebit et ostendere, si quo in pari ante peccato con- victus sit; si id non poterit, si quam in similem ante suspicionem venerit, ac maxime, si fieri poterit, simili quo in genere eiusdemmodi causa aliqua commotum peccasse aut in aeque magna re aut in maiore aut in midicat inductum fecisse, possit demonstrare aliqua in re eius aliquod factum avarum. item in omni causa naturam aut victum aut studium aut fortunam aut aliquid eorum, quae personis adtributa sunt, ad eam causam, qua commotum pec- casse dicet, adiungere atque ex dispari quoque genere culparum, si ex pari sumendi facultas non erit, inpro- bare animum adversarii oportebit: si avaritia inductum arguas fecisse et avarum eum, quem accuses, demon- strare non possis, aliis adfinem vitiis esse doceas, et ex ea re non esse mirandum, qui in illa re turpis aut cupidus
Abbreviated transcription (Latin):
nitusunt Studium autẽ qm̃ ẽ.
assidua et uehement̃ aliqua
ad remapplicata magna cum
uo luptate occupatio facile
ex eoducet᷑ argumentatio
qua resipsa desiderabit in
uion causa. Item ex consilio sume¬
tur aliquid suspicionis : nã
consilium .ẽ aliquid facien¬
di non faciendiue ex cogitata
ratioslimfacta et casus et
orationes quaes̃ omnia Vtin
confirmationis p̃ceptis dictũ
ẽ intria tẽpora distributa
facileerit uidere et quid
afferant ad confirmandã
coniecturam suspiciones :
Acpsonis quidemres hae s̃
attributae: ex quibus omnib:
unum in locũ coactis accusa¬
toris erit in probatione ho¬
minis uti Nam causa facta
parũ firmitudinis habebit :
nisi animus eius qui insimula¬
tur in eam suspicionemad¬
ducitur. ut in taliculpa nonui¬
deatur ab horruisse: ut enĩ
animũ a licuius improbare
nihil attinet cum causa qua¬
re peccarẽ non int̃ cessit : sic
causam peccati in tercedere
leue ẽ sianimus nulliminus

Expanded text:
nitu. studium autem quod est nitu. studium autem quod est adsidua et vehementer aliquam ad rem adplicata magna cum voluptate occupatio, facile ex eo ducetur argumentatio ea, quam res ipsa desidera- bit in causa. item ex consilio sumetur aliquid suspi- cionis; nam consilium est aliquid faciendi non facien- dive excogitata ratio. iam facta et casus et orationes, quae sunt omnia, ut in confirmationis praeceptis dic- tum est, in tria tempora distributa, facile erit videre, ecquid afferant ad confirmandam coniecturam suspi- cionis. Ac personis quidem res hae sunt adtributae, ex qui- bus omnibus unum in locum coactis accusatoris erit inprobatione hominis uti. nam causa facti parum fir- mitudinis habet, nisi animus eius, qui insimulatur, in eam suspicionem adducitur, uti a tali culpa non videa- tur abhorruisse. ut enim animum alicuius inprobare nihil attinet, cum causa, quare peccaret, non intercessit, sic causam peccati intercedere leve est, si animus nulli minus
Abbreviated transcription (Latin):
aetute quo animo quo cor¬
pore quaenature sunt attri¬
buta adaliquam coniecturã
faciendam ꝑtinebunt : et ex
uictu multae trahunt᷑ suspi¬
tiones cũ quem ad modũ et
apud quos et a quibus educatis
et eruditus sit queritur. et
quibus cõ uiuat. quaratione
uitae. quomore domestico ui¬
uat et ex fortuna saepear¬
gumentationiescit cũ seruus
anliber pecuniosus an pauꝑ
nobilis anignobilis felix
an infelix priuatus aninpo¬
testate sit. Aut fuerit. aut fu¬
turus sit consideratur. aut
deniq: ali quideorum quae¬
ritur q̃ fortunae eẽ attri¬
constantianimi Aut corpo¬
ris absolutione consistit:
quo ingenere : ẽ. uirtus scientia
et que contrarias : resipsa
ciusa posita docebit. et quid
hic q̃q locus sus picionis osten¬
dit namaffectionis quidẽ ratio
pspicuam solet p̃segerere
coniecturam : ut amorira cun¬
dia molestia propterea. quod
et ipsorum uis intelligitur.
et quaeres harum aliquam
rem conse quaitur faciles cog¬

Expanded text:
aetate, quo animo, quo coraetate, quo animo, quo corpore, quae naturae sunt ad- tributa, ad aliquam coniecturam faciendam pertinebunt. et ex victu multae trahuntur suspiciones, cum, quemad- modum et apud quos et a quibus educatus et eruditus sit, quaeritur, et quibuscum vivat, qua ratione vitae, quo more domestico vivat. et ex fortuna saepe argu- mentatio nascitur, cum servus an liber, pecuniosus an pauper, nobilis an ignobilis, felix an infelix, privatus an in potestate sit aut fuerit aut futurus sit, conside- ratur; aut denique aliquid eorum quaeritur, quae for- tunae esse adtriconstanti animi aut corporis absolutione consistit, quo in genere est virtus, scientia et quae contraria sunt, res ipsa causa posita docebit, ecquid hic quoque locus suspicionis ostendat. nam af- fectionis quidem ratio perspicuam solet prae se gerere coniecturam, ut amor, iracundia, molestia, propterea quod et ipsorum vis intellegitur et, quae res harum aliquam rem consequatur, facile
Abbreviated transcription (Latin):
dubitationesprouero probasse :
quł si dubitarit summae fuisse
a mentiae dubia spe inpulsuã
certũi periculum se cõminit¬
tere que mad modũ aut̃ accu¬
sator cumabaliis culpam de¬
mouebit defensoris loci sutet᷑:
sichis locis qua accusaridatis̃
utetur reus cũ alios ab secrim̃
uolet trans ferre. expsona
autẽ coniectura capietur si eae
res quae ꝑsonis a tcributaes :
diligent̃ considerabunt᷑ : quas
om̃s in primo libro exposuimꝰ:
nam et de nomine nũquã ali¬
quid suspicionis nascit᷑: Nom̃
autẽ cũ dicemus cognomenquoq
intelligatur oportetde homi¬
nis enim certo et proprio uo¬
cabulo agitur ut sidicamus
id circo alique caldũuocari
quod tererario et repentino
consiliosit. Aut sieare
hominibus greci imperitis
uerba dederie. quod clodus
aut caecilius aut mutius¬
Natum uocaret᷑ : et denatura licet
aliquantũ ducere suspiones:
Omnia enim haecuir anmu¬
lier huius anillius ciuita¬
tis sit quibus sit maioribus
quibus consanguineis qua

Expanded text:
dubitatione pro vero probasse; quia si dubitarit, summae fuisse amentiae dubia spe inpulsum certum in periculum se committere. quemadmodum autem accusator, cum ab aliis culpam demovebit, defensoris locis utetur, sic iis locis, qui accusatori dati sunt, utetur reus, cum in alios ab se crimen volet transferre. Ex persona autem coniectura capietur, si eae res, quae personis adtributae sunt, diligenter considera- buntur, quas omnes in primo libro exposuimus. nam et de nomine nonnumquam aliquid suspicionis na- scitur—nomen autem cum dicimus, cognomen quoque intellegatur oportet; de hominis enim certo et proprio vocabulo agitur—, ut si dicamus idcirco aliquem Cal- dum vocari, quod temerario et repentino consilio sit; aut si ea re hominibus Graecis inperitis verba dederit, quod Clodius aut Caecilius aut Mutius vocaretur. et de natura licet aliquantum ducere suspicionis. omnia enim haec, vir an mulier, huius an illius civitatis sit, quibus sit maioribus, quibus consanguineis, qua