comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rotrilingues. eẽ. ait. quod et grece lo¬
quantur & latinȩ &gallice. Narbo¬
nam & arelatum et piccauis coloniꝓ
condiderunt. Burdi galim appella
ferunt qđ burgos gallos primũ colon
habuerit quibus antei cultoribus aclimi¬
taest: Terraconam in hispania scipioni
construxerunt ideo caput ẽ. terracone
ꝓuinciae. A frisub hannibale maritimd
paniae occupantes cartaginem sparta
construxerunt quae mox a rominis ca
& coloni facta nomen etiam prouinei
dedit. punc. iũt a gotis subuersa atqu
solationem redictiẽ. Saguntum gre
exinsula iacincto profecti in his pan
condiderunt. quã afripostea bello
petitim deleuerunt. Emeritam cae
augustus aedificauit postquã lusitu
& quasdam oceani insulas coepit das
ei nomen ab eo quod ibi miliaes ueten¬
nos constituisset. Name meritidics¬
tur ueterani solutique militue: Q¬
siphona abulixe condittiẽ. & puncu¬
ta. quo loco sicut histario graphi dic

Expanded text:
ro trilingues esse ait, quod et Graece loro trilingues esse ait, quod et Graece loquantur et Latine et Gallice. Narbonam et Arelatum et Pictavis coloni proprii condiderunt. Burdigalim appellatam ferunt quod Burgos Gallos primum colonos habuerit, quibus antea cultoribus adimpleta est. Terraconam in Hispania Scipiones construxerunt; ideo caput est Terraconeuris. Afri sub Hannibale maritima Hispaniae occupantes, Carthaginem Spartariam construxerunt, quae mox a Romanis capta et colonia facta, nomen etiam provinciae dedit. Nunc autem a Gothis subversa atque in desolationem redacta est. Saguntum Graeci ex insula Zacyntho profecti in Hispania condiderunt; quam Afri postea bello inpetitam deleverunt. Emeritam CaeAugustus aedificavit, postquam Lusitaniam et quasdam Oceani insulas cepit, dans ei nomen ab eo quod ibi milites veteranos constituisset. Nam emeriti dicuntur veterani solutique militiae. Olisipona ab Ulixe est condita et nuncupata; quo loco, sicut historiographi dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
condidisse. Est aũt inuenetia quaegalli¬
acisalpina dr̃. & dictũ mantuam. quod
inanes tuetur. Pardienopera partenope
quodamuirgine illic sepulta partenope
appellatti. quodoppidum postea agustus
neci polieẽ. maluit. Ad promuntorium
leucaten in quoactii apollonis tẽplum
fuit bellum agustus contraantonium
gessit. quouicto urbẽ inattiaco sinu con¬
didit quam auictoria nicopolim appel¬
liuit. Palantus partheniorũ dux. parteni¬
os constituit: laras neptuni filius fuit.
a quo tharentum ciuitas & condita et ap¬
pellattiẽ. Cumcirus maritimas urbes
greciae occuparet & focensẽs ab eo ex¬
pugnati. omnibus angustiis p̃merent᷑
iurauerunt ut ꝓfugerent quam longis¬
simȩ ab imperio ꝑscirum ubi nenom̃eꝵ
quidem eorum audirent atq ittiinulti¬
mos gallice sinus nauibus profecti. ar¬
misq setiduersus gallica feritatem
tuefstes massilia condiderunt & expo¬
mineducis nuncupauerunt hos uar¬

Expanded text:
condidisse: est autem in Venetia, quae Gallicondidisse: est autem in Venetia, quae Gallia Cisalpina dicitur: et dicta Mantua quod manes tuetur. Parthenope a Parthenope quadam virgine illic sepulta Parthenope appellata; quod oppidum postea Augustus Neapolim esse maluit. Ad promuntorium Leucaten, in quo Actii Apollinis templum fuit, bellum Augustus contra Antonium gessit. Quo victo, urbem in Actiaco sinu condidit, quam a victoria Nicopolim appellavit. Phalantus Partheniorum dux Parthenios constituit. Taras Neptuni filius fuit, a quo Tarentum civitas et condita et appellata est. Cum Cyrus maritimas urbes Graeciae occuparet, et Phocaeenses ab eo expugnati omnibus angustiis premerentur, iuraverunt ut profugerent quam longissime ab imperio Persarum, ubi ne nomen quidem eorum audirent; atque ita in ultimos Galliae sinus navibus profecti, armisque se adversus Gallicam feritatem tuentes, Massiliam condiderunt et ex nomine ducis nuncupaverunt. Hos Var
Abbreviated transcription (Latin):
pania diccaest Romulus cũ interfec¬
to apud albam amulio auum numito¬
rem in regnum restitius set in eũ locũ
ubinunc romaẽ. deuenit. ibiq sedes
posuit. moenia construxit. urbemq
ex nomine suo romã uocauit. Hanc
est illud: Tunc pat̃ euandrus romam
conditor arcis Ancus marcus exfiliai
numȩ pampilius natus hic urbem in exi¬
tu trberis condidit quae & peregrinas
merces acciperet. & hostem moraret᷑
quã ab ipso situhostiã appellauit. Gal¬
liquidĩ intestina discordia & assiduis
dissensionibus suorum ꝑmoti sedes
nouas querentes italiam profecti sunt
sedibusq propriis expulsis tuscis me¬
cdiolanium atq alics urbes condiderunt
Vocitum aũt mediolanum ab eo quodibi
Instorus placet amessapo greco. messipiȩ
datti originem uersa post modũ in nom̃
calabriae quaminexordio oenetri frat᷑
peucetius peucetiam nominauerat.
Manto. tyresiae filia post interitum te¬
banorum dr̃ delata initaliam. mantuã

Expanded text:
pania dicta est. Romulus cum interfecpania dicta est. Romulus cum interfecto apud Albam Amulio avum Numitorem in regnum restituisset, in eum locum ubi nunc Roma est devenit, ibique sedes posuit, moenia construxit, urbemque ex nomine suo Romam vocavit. Hanc  unde est illud: Tunc pater Evandrus Romanae condiNumae Pompilii natus: hic urbem in exitu Tiberis condidit quae et peregrinas merces exciperet et hostem moraretur, quam ab ipso situ Ostiam appellavit. Galli quidam intestina discordia et assiduis dissensionibus suorum permoti, sedes novas quaerentes Italiam profecti sunt, sedibusque propriis Tuscis expulsis, Mediolanum atque alias urbes condiderunt. Vocatum autem Mediolanum ab eo quod ibi Historiis placet a Messapo Graeco Messapiae datam originem, versam postmodum in nomen Calabriae, quam in exordio Oenotri frater Peucetius Peucetiam nominaverat. Manto Tiresiae filia post interitum Thebanorum dicitur delata in Italiam Mantuam
Abbreviated transcription (Latin):
nim ut & cornua uidetntur & caput
lingua in positione ipsius ciuitatis
atailici aũt aͥiano Ianiculũ. Asaturno
curnia atq latiũ conditum eoqđ ibi fu¬
ens latuisset cognominatum. Ab her¬
le incampania pompeiam quiuictor
espania pompam boũduxerat. En eas
ũ posł excidium troiȩ in eademita
eueniens abuxoris nomine labiniũ
condidit Ascanius uero relicto lauiniȩ
noueriȩ suce regno albã longam aedifi¬
cauit. Alba cũt uocatti propt̃ colorẽ suis
Longa quia longũ est oppidum iuxta
plixitatem collis inquositaest. Exh ac
&iam urbe reges albanorũ appellari
coeperunt. Capuam capis siluius rex
albanorũ construxit. appellata pomi
ne conditoris. Licet sint quidicunt aca¬
pacitate et̃ capuam dictã. quod eius
terra omnem uitȩ fructum capiat.
Alii a locis campes tribus inquibus sita¬
est. Est aũt̃ caput urbium campaniȩ
Int̃tres maximas. Romã. Karta ginẽq
numerata. exqua et ꝓuincia itailit cã¬

Expanded text:
enim ut et cornua videantur et caput et enim ut et cornua videantur et caput et lingua in positione ipsius civitatis. In Italia autem a Iano Ianiculum, a Saturno Saturnia atque Latium conditum, eo quod ibi fugiens latuisset cognominatum. Ab Hercule in Campania Pompeia, qui victor ex Hispania pompam boum duxerat. Aeneas autem post excidium Troiae in eadem Italia veniens, ab uxoris nomine Lavinium condidit. Ascanius vero relicto Laviniae novercae suae regno, Albam Longam aedificavit. Alba autem vocata propter colorem suis; Longa, quia longum oppidum est, iuxta prolixitatem collis in quo sita est. Ex hac etiam urbe reges Albanorum appellari coeperunt. Capuam Capys Silvius rex Albanorum cone conditoris, licet et sint qui dicant a capacitate eam Capuam dictam, quod ejus terra omnem vitae fructum capiat; alii a locis campestribus inest. Est autem caput urbium Campaniae, inter tres maximas Romam Carthaginemque numerata; ex qua et provincia Italiae Cam
Abbreviated transcription (Latin):
ex suo nomine cecropiam nominaus
post cicropem regnauit. mineruȩ sacr
& pom̃ ciuittiti athenas dedit Namn
uam greci inuentricem multarum
n inachaia condidit corintus orestis
dus hanc greci corintheam uocant hoc
idministrationem rei publicȩ. Thebas
ecide cathinus ueniens afoenicibus
ndidit thebis aegyptus prius ab eo
prta absparco filio foronei uocati.
ifuit filius in achi. Ipsam aut et̃ spar¬
m quamet lacedemoniã ciuitatem
que indelace demonios sparttinos dici
diuia ab acheo constructa. Pelops
uipud argos regnauit. peloponensẽ
bem condidit : Cecrops insula rodo
odum aedificauit. Carpatus coum.
stifonis filius pafum. Angeus ligur
filius samum. Dardanus aũt condidit
urdaniam. Thessalonicam thessalus
prcifilius aedificauit. inqua &icim
regnaiuit. Brundisium construxer̃
reci Brundisium aũt dictum ẽ. grece
nodbrunda caput ceruidicatur. sic ẽ.

Expanded text:
et ex suo nomine Cecropiam nominavit. et ex suo nomine Cecropiam nominavit. post Cecropem regnavit, Minervae sacravit et nomen civitati Athenas dedit; nam nervam Graeci inventricem multarum thum in Achaia condidit Corinthus Orestis filius. Hanc Graeci Corintheam vocant, hoc est administrationem reipublicae. Thebas Boeotiae Cadmus veniens a Phoenicibus condidit, Thebis Aegyptiis prius ab eo Sparta ab Sparto filio Phoronei vocata, qui fuit filius Inachi. Ipsam autem esse Spartam quam et Lacedaemoniam civitatem, atque inde Lacedaemonios Spartanos dici. Achaia ab Achaeo constructa: Pelops, qui apud Argos regnavit, Peloponnensem urbem condidit: Cecrops in insula Rhodo Rhodum aedificavit: Carpathus Coum: Aeos Typhonis filius Paphum: Angeus Lycurgi filius Samum: Dardanus autem condidit Dardaniam: Thessalonicam Thessalus Graeci filius aedificavit, in qua etiam et regnavit. Brundisium construxerunt Graeci: Brundisium autem dictum est Graece quod brunda caput cervi dicatur: sic est
Abbreviated transcription (Latin):
smirna quod eius campos sermus fluu
secat. Dioscoriã colorum urbem amfita
& circius aurigȩ castoris & pollucis fl¬
cituerunt. exeorũ nomine eã cognom¬
tes. nã castor et pollux grece dioscor
pellantur. Nicomedia cnicomedor
bithinicie aedificatiest. Bithiniaco¬
ditti afoenice quae primum mirando
uocabatur. Constantinopolim urb
tracice constantinus ex pomine suoi¬
tituit solam romȩ meritis & potenti
adaequatam. hanc condittm primu
a pausina rege spartanorum & uocatd
bizintium uel quodtantum patet into
adriaticũ mare & ꝓpontidem uel qdsã
receptaculum terrȩ marique corpus
Vnde & em cons tantinus aptissiman
condere iudiccuit ut & receptaculun
sibi terra mariq fieret. Vnde & nunc r¬
mani imperii sedes & totius caput ẽ. ori¬
tis. sicut & romȩ occidentis Fripũ cius
traciȩ conditaesł. apirro & cognomina
athenas inhelladas cecrobs condidic

Expanded text:
Smyrna quod eius campos Ermus fluvius Smyrna quod eius campos Ermus fluvius secat. Dioscoriam Colchorum urbem Amphitus et Cercius aurigae Castoris et Pollucis fabricaverunt, ex eorum nomine eam cognominantes; nam Castor et Pollux Graece Διόσκουροι appellantur. Nicomedia a Nicomedo rege Bithyniae aedificata est. Bithynia condita a Phoenice, quae primum Mariandyna vocabatur. Constantinopolim urbem Thraciae Constantinus ex nomine suo instituit, solam Romae meritis et potentia adaequatam. Hanc conditam primum a Pausania rege Spartanorum, et vocatam Byzantium, vel quod tantum patet inter Adriaticum mare et Propontidem, vel quod sit receptaculum terrae marisque copiis. Unde et eam Constantinus aptissimam condere iudicavit, ut et receptaculum sibi terra marique fieret. Unde et nunc Romani imperii sedes et totius caput est orientis, sicut et Roma occidentis. Epirum civitas Thraciae condita est a Pyrrho et cognominata. Athenas in Hellade Cecrops condidit,
Abbreviated transcription (Latin):
alexander magnus. cuius & nom̃detinet
Hanc enim ides t interminis a fricȩ &
aegypticonstituit. & caput eẽ. regionis
aegypti iussit. Interucet aũt int̾aegyptũ
& mare quasi claus trum inportuosc
haecest urbs aegẏptino postea uersa ip
alexandriam. Thebas aegyptus condi¬
dit cathinus quunter aegẏptias urbes
numero poritirum nobiliores habentur.
ad quas cõmertia arabes undique subue¬
unt. Hunc regio aegypti thebaica dicta
est. Thebeti tũ & boetiie sunt & aegr p¬
ticie uno tam̃ auctore conditȩ. Ptholo¬
mais etberonicae a regibus aegrptiis
nominatȩ aquibus aedificatȩ fuerunt
Cȩsaret̃. cappadotiae. Iarsum ciliciae
dances ꝓles ꝑseus aedificauit et dequaci¬
tarsus uocatur. Seleutiam his auriae
condidit seleucus quiet anthiochicm.
llus aut appollonis filius in frigia ilium
condidit Amarones ephesum inasuae
trixerunt: Thesȩus uero smmirnã cons
quȩ homero poetȩ patria extitit & uos

Expanded text:
Alexander Magnus, cuius et nomen detinet. Alexander Magnus, cuius et nomen detinet. Hanc enim idem in terminis Africae et Aegypti constituit, et caput esse regionis Aegypti iussit. Interiacet autem inter Aegyptum et mare, quasi claustrum, inportuosa. Haec est urbs Aegypti Noo, postea versa in Alexandriam. Thebas Aegyptias condidit Cadmus, quae inter Aegyptias urbes numero portarum nobiliores habentur, ad quas conmercia Arabes undique subvehunt. Hinc regio Aegypti Thebaica dicta est. Thebae autem et Boeotiae sunt et Aegyptiae, uno tamen auctore conditae. Ptolomais et Berenice a regibus Aegyptiis nominatae, a quibus et aedificatae fuerunt. Caesarea Cappadociae . . . Tarsum Ciliciae Danaes proles Perseus aedificavit. De qua ciTarsus vocatur. Seleuciam Isauriae condidit Seleucus, qui et Antiochiam. Ilus autem Apollonis filius in Phrygia Ilium condidit. Amazones Ephesum in Asia construxerunt. Theseus vero Smyrnam construxit, quae Homero poetae patria extitit; et vocata
Abbreviated transcription (Latin):
& cartadam nominauit quod foenica
lingua ex primit ciuitatem nouam
mox sermone uersa cartago est dicta
Hanc scipio deleuit. Quae: aũt nunc.ẽ.
posteti a romapis condiaest. Karta¬
go aũt antea birsa. post trrus diectiest
deinde kartago. Memfim ciuitaitem
aegypti aedificauit epaphus filius io¬
uis cum in secunda aegrpto regnareo
Haec est urbs ubi karta pascitur.
ubi etiaoptimi mathematici fuerunt.
Nãhanc urbem magieis artibus de¬
ditũ pristiniusq ad p̃sens tempus uestigia
erroris ostendunt: Tanis metropolis aegip¬
ti ubi phario fuit & moyses cuncta signa
fecit. quaie in exodoscribuntur. hanc cons¬
truxissẽ ꝑhibetur tittines. id est gigantes.
& exsuo nomine nuncupauerunt. Eliopo¬
lis urbs aegypti quaelatinȩ interp̃tatur
solis ciuitas sicut septuaginta int̃p̃tes
arbitantur. Aedificata .ẽ. aũt afiliis is rł
inqua petefres sacerdos fuit. cuus memi¬
nit ezechiel. Vrbẽ alex indriã condidit

Expanded text:
et Carthadam nominavit; quod Phoenica et Carthadam nominavit; quod Phoenica lingua exprimit civitatem novam; mox sermone verso Carthago est dicta: hanc Scipio delevit. Quae autem nunc est, postea a Romanis condita est. Carthago autem antea Byrsa, post Tyrus dicta est, deinde Carthago. Memphin civitatem Aegypti aedificavit Epaphus Iovis filius, cum in secunda Aegypto regnaret. Haec est urbs ubi charta nascitur, ubi etiam optimi mathematici fuerunt. Nam hanc urbem magicis artibus dditam pristini usque ad praesens tempus vestigia erroris ostendunt. Tanis metropolis Aegypti, ubi Pharao fuit, et Moyses cuncta signa fecit quae in Exodo scribuntur. Hanc construxisse perhibentur Titanes, id est gigantes, et ex nomine suo nuncupaverunt. Heliopolis urbs Aegypti, quae Latine interpretatur solis civitas, sicut septuaginta interpretes arbitrantur. Aedificata est autem a filiis Israel, in qua Petephres sacerdos fuit, cuius meminit Ezechiel. Urbem Alexandriam condidit
Abbreviated transcription (Latin):
berudem uero herodes alius iniudȩa
omine tiberii cȩsaris condidit: Tyrus
sfoenieum condita afoenicibus fuit
haecẽ. ciuitts exqua aurum regi salomoni
deferebatur. Inqua optima purpura
tinguitur unde & trria dr̃ nobilis pur¬
pura. Foenices a rubro ꝓfectimare sido¬
nem urbem opulentissimã condiderufł.
quã apiscium eopia sidon appellauer̃
Nampiscem foenici sidonuocant. Ipsi
&iam trrum insiria. ipsi uticã. inafrica
ipponem leptimi. aliasq urbes in ora
marͥtima condiderunt. Ipsi thebus in
boetiam duce cathino. Ipsi postremo
inultima uͦrbis tendentes urbem inocea¬
no cons truxerunt eamq lingua sua
gades nominciuerunt. Hammos erat
intiquus foenicũ gentis multis simul
mercandi ciusi ad omo prosicisci &ip
colarum animos commertio rerum.
his ante in cognitarum sibi conciliassert
loquaecondendis urbibus idonea ui¬
debantur capere ex his profecta. et
dido inlitus a fricȩ urbem condidit

Expanded text:
Tiberiadem vero Herodes alius in Iudaea in Tiberiadem vero Herodes alius in Iudaea in nomine Tiberii Caesaris condidit. Tyrus urbs Phoenicum condita a Phoenicibus fuit. Haec est civitas ex qua aurum regi Salomoni deferebatur; in qua optima purpura tinguitur: unde et Tyria dicitur nobilis purpura. Phoenices a Rubro profecti mare Sidonem urbem opulentissimam condiderunt, quam a piscium copia Sidon appellaverunt. Nam piscem Phoenices 'sidon' vocant. Ipsi etiam Tyrum in Syria, ipsi Uticam in Africa, Hipponem, Leptim aliasque urbes in ora maritima condiderunt. Ipsi Thebas in Boeotia duce Cadmo; ipsi postremo in ultima orbis tendentes urbem in Oceano construxerunt, eamque lingua sua Gades nominaverunt. Nam mos erat antiquus Phoenicum gentis multis simul mercandi causa a domo proficisci, et cum incolarum animos conmercio rerum his ante incognitarum sibi conciliassent, loca quae condendis urbibus idonea videbantur capere. Ex his profecta et Dido in litus Africae urbem condidit,
Abbreviated transcription (Latin):
iur domus dĩ. Bethleem iudiciuittis
uid quae mundigenuit saluctanem. aie¬
isecis condiiti fertur. & uocata primum
phratie. Quando aut̃ ibi iacobpecora
sipuuit eidem locobethlem pom̃ quon¬
amuaticinio futuri imposuit. quod do¬
us panis int̃praetatur ꝓpt̃ eum panem
nuibi decaelodescendit. Cebronciuitas
deie quȩquondam uocabatur arbe. Con
tẽ agigantibus ante septem annos quã
eis tinis urbs aegẏpti conderentur.
sic̃ arbe anumero ita uocata. quodibi
ts patriarche sẽpultisunt. et quartus
dam. Ipsaest & mãbre uocatt. exunio
mico abrahȩ. Samariã aqua om̃ĩs regio
uoecirca et̃ fuit nom̃ accepit sennache¬
iprex assiriorum construxit. uocauitq
mariam. idest cus todem quiaquando i srł
mistulit medos. ibi cus todes constituit
incobsidione captam antiochus solo co¬
quuit. quã postet herodes afundam̃tis
saurans in honorem agusti agustam
t sibas tiam greco sermone uocauit.

Expanded text:
batur domus Dei. Bethleem Iuda, civitas batur domus Dei. Bethleem Iuda, civitas David, quae mundi genuit salvatorem, a Iebusaeis condita fertur et vocata primum Euphrata. Quando autem ibi Iacob pecora sua pavit, eidem loco Bethleem nomen quodam vaticinio futuri inposuit, quod domus panis interpretatur, propter eum panem qui ibi de caelo descendit. Chebron civitas Iudaeae, quae quondam vocabatur Arbe, condita est a gigantibus ante septem annos quam ab eis Tanis urbs Aegypti conderetur. Ipsa est Arbe a numero ita vocata, quod ibi tres patriarchae sepulti sunt et quartus Adam. Ipsa est et Mambre vocata ex uno amico Abrahae. Samariam, a qua omnis regio quae circa eam fuit nomen accepit, Sennacherib rex Assyriorum construxit vocavitque Samariam, id est custodiam, quia, quando Israel transtulit in Medos, ibi custodes constituit. Hanc obsidione captam Antiochus solo coaequavit. Quam postea Herodes a fundamentis instaurans in honorem Augusti Augustam, id est Sebastiam Graeco sermone, vocavit.
Abbreviated transcription (Latin):
& philippi ediculas & cubiculum quo¬
tuor uirginum prophettrum. Ioppe
oppidũ palestinȩ maritimũ. Idempile¬
tini aedificauerunt. ubi saxum ostendiã
quo uinculorum andromade uestigia
ad huc retinet cuius beluȩ forma emi¬
nentior elafintis fuit. Hiericho ai¬
buseis condita traditur aquibus et po¬
men traxisse ꝑhibetur hanc subuero
iesus postquã construxit aliam ora
debethel extribu effraum. Sedet ho
eo tempore quo hierusalemoppugni¬
tur a romanis ꝓpt̃ ꝑfidiam ciuiume
ta atq destructa ẽ ꝓpt̃ quam tercia
aedificatti ẽ urbs quae hodie ꝑ mane
Sicem samariae urbem quaelatinaes
& grece sicima uocatur. aedificauit
emor appellauitq eam sichempom
filii sua. Ipsa est punc neapolis ciuis
samarittiporum Bethel urbemsans
condiderunt iebusei quaeprius uoca¬
cusi nom̃ locus accepit bethel idest
mus dĩ. Quanto aũt ibi ab hieroboam
uili aurei fabricatisunt. uocataẽ. be¬
cun idest domus idoli quaieantea uoca¬

Expanded text:
 Philippi aediculas, et cubiculum quattuor virginum prophetarum. Ioppe oppidum Palaestinae maritimum idem Palaestini aedificaverunt; ubi saxum ostenditur quod vinculorum Andromedae vestigia adhuc retinet; cuius beluae forma eminentior elephantis fuit. Iericho a Iebusaeis condita traditur, a quibus et nomen traxisse perhibetur. Hanc subvertit Iesus. Post quam instruxit aliam, Ozam de Bethel ex tribu Ephraim. Sed et haec eo tempore quo Hierusalem obpugnabatur a Romanis, propter perfidiam civium capta atque destructa est; propter quam tertia aedificata est urbs, quae hodieque permanet. Sichem Samariae urbem, quae Latine et Graece Sichima vocatur, aedificavit Emor, appellavitque eam nomine Sichem filii sui. Ipsa est nunc Neapolis, civitas Samaritanorum. Bethel urbem Samariae condiderunt Iebusaei, quae prius vocabaex causa nomen locus accepit Bethel, id est domus Dei. Quando autem ibi Ieroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est domus idoli, quae antea voca
Abbreviated transcription (Latin):
Cepulchrum asepulto dietum Poi¬
Saut̃ quisque indomo sua sẽpeliebi
Postea uetitum ẽ. legibus pefetore ips
corpora uiuentium contaeca infieert
Monumentum ideo nuncupatur eo qđ
cem moneat ad de functi memoriam
laũ nuideris monum̃tum illud est quod
ptũ est excidi tamquã mortuus acorde
ducit ut mortuum recorderis: Monu¬
fita ittq & memoriae promentis ad mo¬
onedictȩ. Iumulus dietus. quasi tumers
luis. sircophagum grecumẽ. pom̃. eo

Expanded text:
1. Sepulcrum a sepulto dictum. Prius autem quisque in domo sua sepeliebatur. Postea vetitum est legibus, ne fetore ipso corpora viventium contacta inficerentur, Monumentum ideo nuncupatur, eo quod mentem moneat ad defuncti memornon videris monumentum, illud est, quod scriptum est: Excidit tanquam mortuus a corde. reducit, ut mortuum recorderis. Monumenta itaque et memoriae pro mentis admonitione dictae. Tumulus dictus, quasi tumens tellus. Sarcophagus
Abbreviated transcription (Latin):
ponuntur. & est grecum idest suꝑmissa.
Tegulae quod tegant ȩdes & imbrices. qdđ
accipiant imbres. Lateres & laterculi
qđ lati formentur. circũactis undique
quat tuortaibulis Canaliscibeo quod caua
sit in modum cannae. Sanȩ canalem.
melius generȩ feminino quã masculino
ꝓferimus. Fis tulȩ aquarum sunt dictie

Expanded text:
est Graecum id est supermissa. Tegulae, quod tegant aedes; et imbrices, quod accipiant imbres. Lateres et laterculi, quod lati formentur circumactis undique quattuor tabulis. Canalis ab eo quod cava sit in modum cannae. Sane canalem melius genere feminino quam masculino proferimus
Abbreviated transcription (Latin):
incuruis lateribus tecta quasinauium
carinȩ sunt siue rotunda in modũ furno¬
rum. Et magalia diciti. quasi magitria
quiamagar punici pouam uillã dicunł
una littera cõmuiticti .l. ꝓ.r. magaria
tuguria .XIII. DEAGRIS
ger latinȩ appellari dr̃ eo qđ ineo agat᷑
Caliquid. Alui agrũ agreconominari

Expanded text:
ecta, quasi navium carinae sint, sive rotunda in modum furnorum. Et Maga lia dicta, quasi magaria, quia Magar Punici novam villam dicunt, una littera commutata l pro r, magaria, tuguria. CAPUT XIII. De agris. 1. Ager Latine appellari dicitur, eo quod in eo agatur aliquid. Alii agrum ex Graeco nominari
Abbreviated transcription (Latin):
ludos scenicos contẽplaretur. Anficeatrum
uero uocatũ quodexduobus fit theatris com¬
positum. Na phiteatrũ rotundum est. Iheatrũ
uero exmedio anphieatro est semicireuli fi¬
guram habens. Laberuitus est ꝑplexis pari¬
etibus aedificium. qualis ẽ. apud crettm ade¬
dilo factus ubi fuit minocturus inclusus in
quosiquis introierit si ne glomere liniȩxitum
inuenire non ualet Cuuis aedificii talis est
sicus. ut aperientibus foues. tonitruum intus
terribile audiatus. descenditur centenis
ultra gradibus intus simulachra & mons¬
trificȩ effigies in partes diuersas transitꝰ
innumeri ꝑtenebras & caetera aderrorem
ingredientium facta utti ut detenebris eius
adlucemuenire in possibile uidecitur
Quat tuor sunt aũt laberinthi. Primus aegỹpti¬
us. secundus creticus tercius in lemno. quar¬
tus in italia. om̃s itaconstrueti ut dissoluere
est maxima quã greci aclatini in cominune
exipsius rei usu farum appellauerunt. eo qđ

Expanded text:
ludos scenicos contemplaretur. Amphitheatrum ludos scenicos contemplaretur. Amphitheatrum vero vocatum, quod ex duobus sit theatris compositum. Nam Amphitheatrum rotundum est: theatrum vero ex medio amphitheatri est, semicirculi figuram habens. Labyrinthus est perplexum parietibus aedificium, qualis est apud Cretam a Daedalo factus, ubi fuit Minotaurus inclusus, in quo si quis introierit, sine glomere lini exitum invenire non valet. Cujus aedificii talis est situs, ut aperientibus fores tonitruum intus terribile audiatur descenditur centenis ultra gradibus. Intus simulacra et monstrificae effigies: in partes divisas transitus innumeri per tenebras, et caetera, ad errorem ingredientium facta, ita ut de tenebris ejus in lucem venire impossibile videatur. Quatuor autem sunt labyrinthi: primus Aegyptius: secundus Creticus: tertius in Lemno: quartus in Italia: omnes ita constructi, ut dissolvere est maxima, quam Graeci ac Latini in commune ex ipsius rei usu pharum appellaverunt: eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
tarqunum priscum ut quotiens plas
iditio exis teret ꝑecis aquae ex traciuita
nit terentur. nemaximis ꝑpetiuis que tẽ¬
sitibus planiciem uel fundamenta ur¬
. huec loca et prorostra uocantur. Ideo
Verbello punco captis pauibus cartagi¬
sium rostra ab lattisunt &. inforo roma
ptitiorum locus. tamen apud athenas
serat ubi dicebatur philosophia & sapien
exercebatur studium. Hanigiminasiũ
am & athletarum gimnasia sunt. eo quod
homines insuȩ artis studium exerciten
Cabitolium romȩ uocatum. eoquod fu
romanȩ uebis &religionis caput sũmũ
u uunt cũ tarquiniuspriscus capitolii fun¬
pent romȩ apperiret. in loco fundam̃ti
dit hominis lit teris tuscis noctitũ inuenit
aindecapitolium appellauit. Arces sunt
des urbis excelsȩ atq munitȩ. Nãquȩcũ
cutissima urbium sunt ab arcendo hostẽ
suocantur unde & arcus et arca. Circũ
an diecum puttint acircuitu equorum

Expanded text:
Tarquinium Priscum, ut quotiens pluviarum inundatio existeret, per eas aquae extra civitatem omitterentur, ne maximis, perpetuisque tempestatibus planitiem, vel fundamenta urdedit. Haec loca, et prorostris vocantur, ideo quod ex bello Punico, captis navibus Carthaginensium, rostra ablata sunt, et in foro Romaexercitiorum locus. Ta men apud Athenas locus erat, ubi discebatur philosophia, et sapientiae exercebatur studium. Nam Gymnasium suum athletarum gymnasia sunt, eo quod illic homines in suae artis studium exercitenCapitolium Romae vocatum eo quod fuerit Romanae urbis et religionis caput summum. Alii aiunt, cum Tarquinius Priscus Capitolii fundamenta Romae aperiret, in loco fundamenti caput hominis litteris Tuscis notatum invenit, et proinde Capitolium appellavit. Arces sunt partes urbis excelsae atque munitae. Nam quaecumque tutissima urbium sunt, ab arcendo hostem arces vocantur. Unde et arcus et arca. Circum Romani dictum putant a circuitu equorum,
Abbreviated transcription (Latin):
inter se distantes. Quincumgenus est
earũ que uocantur atticȩ. qutternis an¬
gulis uit amplius paribus laterũ int̃¬
uallis. Capitaliadicta quod sint columna¬
rum capitt. sicut suꝑcollum capud. Episto¬
lia sunt quae suꝑ capitella columnarum
ponuntur. & est grecum idest suꝑ missa¬

Expanded text:
inter se distantes. Quintum genus est inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intervallis. Capitella dicta, quod sint columnarum capita, sicut super collum caput. Epistylia sunt, quae super capitella columnarum ponuntur
Abbreviated transcription (Latin):
apud grecos habent elaborata arte pie¬
turae. Litostrota paruuliscrustis actes¬
sellis tinctis inuarios colores. Ulocatttaũt
pauimenta eoquod pauiantur id est
cedantur. unde & pauor quia cedeat cor
Ostracus est pauimentum testatium.
eo qđ fractis testis calce ad mixto feria¬
tur Testa enĩgreci ostradieunt. Com¬
pluuium dictum quia aiquae parte quae
circa sunt eoconueniunt. Iesella sunt equi¬
bus domicilias ternuntur. atesseris nomi¬
natai idest quadratis lapillis ꝑdiminu¬
tionem. Bases fulture sunt colũpnarum
quaea funda mento consurgunt et super¬
positȩ faibricȩ sus tinent pondus Bases
aũt nomen petre. ẽ. firmissimȩ si ro ser¬
mone. Coluninȩ ꝑ longitudine & rotun¬
dititie uocate. inquibus totius fabricae
pondus erigitur : Intiqua ratio erat¬
colũpnarum altitudinis tercia pars
latitudinum. Genera rotundarum quat
tuor. dori cae. lonicie. tuseanieae. corin¬
teae. mensura crassitudinis & altitudinis

Expanded text:
apud Graecos habent elaborata arte picapud Graecos habent elaborata arte picturae, lithostrota parvulis crustis ac tessellis tinctis in varios colores: vocata autem pavimenta eo quod paveantur, id est, caedantur. Unde et pavor, quia caedit cor. Ostracus est pavimentum testaceum, eo quod fractis testis calce admixto feriatur. Testam enim Graeci ostracon dicunt. pluvium dictum, quia aquae partes, quae circa sunt, eo conveniunt. Tessellae sunt, e quibus domicilia sternuntur, a tesseris nominata, id est, quadratis lapillis per diminutionem. Bases fulturae sunt columnarum, quae a fundamento consurgunt, et superpositae fabricae sustinent pondus. Bases autem nomen petrae est fortissimae Syro sermone. Columnae pro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotundarum quatuor sunt: Doricae, Ionicae, Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
erenims tructurã fecti deformis est.
etinas dicimus quasi parietũ riunas.
. enĩ pirietis siaintes sine tectosine ha¬
ntibus. Angulus quod duos parietes
qum coniungat. Culmina dietai sunt
apud antiquos tectti eulmo tegeban
ie nuinc rustica. hinc tecti summitas
nen dr̃. Camerȩ sunt uolumina in¬
sum respicientia appellatȩ acuruo.
nur enim grecȩ curuũ est. Laquearia
acosermone latinȩ interp̃tatur luci
eo quod lumine accepto parcum res¬
endecit. sedutrum absidã. anabssidẽ
ere debeamus hoc uerbi genus am¬
sium quidam doctorum existimant
lado est camera templi obliqua. nam
in modum tes tudinis ueteres temploꝵ
tecta fticiebant. quaeideo sic fiebat. utet¬
li imaginem redderit. quod constat essẽ
conuexum Alii testunem uolunt eẽ. locũ
in parte atrii aduersũ uenientibus. Arcꝰ
dicti quod sint arta conclusione curuati.
ipsi & fornices. Pauimenta originem

Expanded text:
Aliter enim structura facta deformis est. Aliter enim structura facta deformis est. Parietinas dicimus quasi parietum ruinas: sunt enim parietes stantes sine tecto, sine habitantibus. Angulus, quod duos parietes in unum coniungat. Culmina dicta sunt quia apud antiquos tecta culmo tegebantur, ut nunc rusticani. Hinc tecti summitas culmen dicitur. Camerae sunt volumina introrsum respicientia, appellatae a curvo; καμουρ enim Graece curvum est. Laquearigraeco sermone latine interpretatur, lucida: eo quod lumine accepto per arcum resplendeat. Sed utrum absidam an absidem dicere debemus, verbi genus ambiguum quidam doctorum existimant. Testudo est camera templi obliqua: nam in modum testudinis veteres templorum tecta faciebant, quae ideo sic fiebat, ut coeli imaginem redderet: quod constat esse convexum. Alii testudinem volunt esse locum in parte atrii adversa venientibus. Arcus dicti, quod sint arta conclusione curvati, ipsi et fornices. Pavimenta originem
Abbreviated transcription (Latin):
lbi enĩ aduersariis nosobicimus. hiung
hostia tyberina quia hostibus sunt ops¬
ta. Fores et ualuȩ claustrasunt. Sedfa
dicuntur quae foras ualuae quae intie
reuoluuntur. et duplices conplicabi
sunt. sed generaliter. usus uocabulis
corrupit. Claustra ab eo quod elcudi
dicta. Fenestresunt quibus pars exan
angusta & interior diffusciẽ. qualesi
reis uidemus. dictȩ eo quod lucem fr
puttint dicitim. eo quod domuilucẽ n¬
trat. Compositum nomen exgreco
noq sermone. Fos enĩ grece luxest
do ẽ. locus in quo hostium uertitur as¬
mouetur. dictus a poto cardias quodis
corhominem totum. Ita ille cuneus us
regat ac moueat. unde & prouerbules
ue stant uelquia antea cidecis accedimꝰ.
quã domum ingrediamur. Postes eo
i post hostiumstent uiii. DEPAR¬
S AEDIFICIORUM
indimentum dictum quod fundussit
d afronte siue enim tetragonũ si ue¬
onum sit quise conspiciunt ex parier̃.

Expanded text:
ibi enim adversariis nos objicimus. Hinc ibi enim adversariis nos objicimus. Hinc et ostia Tiberina, quia hostibus sunt opposita. Fores et valvae claustra sunt: sed fores dicuntur, quae foras: valvae, quae intus revolvuntur, et duplices complicabilesque sunt, sed gencorrupit. 5. Claustra, ab eo quod claudantur dicta. 6. Fenestrae sunt quibus pars exterior angusta, et interior diffusa est, quales in horreis videmus, dictae, eo quod lucem fenputant dictam eo quod domni lucem ministrat, compositum nomen ex Graeco Latinoque sermone, φῶς enim Graece lux est. 7. Cardo est locus in quo ostium vertitur movetur, dictus apo tes cardias, quod, quasi cor hominem totum, ita ille cuneus januam regat ac moveat. Unde proverbiale est, te stant, vel quia antea ad eas accedimus prius quam domum ingrediamur; postes eo quod post ostium stent. § 8 DE PARTIBUS AEDIFICIORUM. Fundamentum dictum quod fundus sit vel a fronte. Sive enim tetragonum sive hexagonum sit, qui se conspiciunt ex pari erunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tur uua. uel propt̃ quod ibi pedibus feria¬
tur. Vnde & calcatorium dr̃. sed hoc pom̃
multt significat. Prima species forilocus
inciuitte ad exercendas nundinas relio¬
tus. secunda ubi magis tratus iudicare
solet: Tercia quam supͣdiximus. quẽ cal¬
calcatorium nominauimus. Quariti
ibi decurrit frugum liquor . UII. De
ditus ab eundo dictus. ADITIBUS.¬
ꝑ quem ingredimur & ad mittimur
Uestibulum .ẽ. ueladitum domus priua¬
tȩ uel spacium adiacens edibus publicis.
& uestibulũ dictum. eoquodeo uestiunt᷑
fores. aut quod aditum tecto uestiat aut
abstundo. Porticus quod ad transitum
quodam appellatur. cui gentiles on
introitum uelexitum sacrauerunt
lucanus. Ferre abelligeri compescat li
lani. Est aũt primus domus ingressi
tera intra ianuam hostia uocantur:
raliter hostiumest. ꝑquod abaliquo a¬
mur ingressu abostando dictũ. Siu
tium. q ostendit aliquid intus Aliia
hostiũ appellari quia hostẽ moratur

Expanded text:
tur uva, vel propter quod ibi pedibus feriatur uva, vel propter quod ibi pedibus feriatur: unde et calcatorium dicitur. Sed hoc nomen multa significat: prima species fori locus in civitate ad exercendas nundinas relictus; secunda, ubi magistratus iudicare solet; tertia, quem supra diximus, quem calcatorium nominavimus. Quarta, ibi decurrit frugum liquor. § 7 De aditibus. Aditus ab eundo dictus, per quem ingredimur et admittimur. Vestibulum est vel aditus domus privatae, vel spatium adiacens aedibus publicis. Et vestibulum dictum eo quod eo vestiuntur fores, aut quod aditum tecto vestiat, aut ab stando. Porticus, quod transitus a Jano quodam appellatur, cui gentiles omnem introitum, vel exitum sacraverunt. Unde Lucanus: Ferrea belligeri compescat limina Jani. Est autem primus domus ingressus, caetera intra januam ostia vocantur generaliter. Ostium est, per quod ab aliquo arcemur ingressu, ab obstando dictum, sive ostium, quia ostendit aliquid intus. Alii aiunt ostium appe
Abbreviated transcription (Latin):
aliquod fit Greco enĩ sermone.
ergti opera sterio staitio idest opera¬
rũ statio. Erga stula quoq & ipsa agre¬
co uocabulo nuncupantur ubidepu¬
tantur poxii aliquod opus faciendũ
ut solent gladiatores & exsules quimar¬
mora secant. & tamen uinculorum cus¬
todus alligtitisunt. Geniceum grece
dictũ eo quod ibi conuentus feminairũ
ad opus la neficii exercendum conue¬
piat. Mulier enĩ gyece genepuaneu¬
patur
Pistrinum quasi pilistrinum quia
pilo antea grapũ tundebatur: Vnde et
apud ueteres non molitores sed pistores
dicti. quasi pinsores a findendis granis
fruimenti. Molȩ enim usus pondum
nunc frangite saxo. Clibanus acliuodictꝰ
ab eo quod in erectione sit collectus. Cliũa
enim ascensum dicimus. Siue flexuosũ
Furnum ꝑdiriuationem affarre dictum.
qm̃ panis ex eoftictus. ibi coquitur. Tor¬
cular dictum. eo quod ibi uuae calcent᷑
at que ex torte exprimantur. Forus est lo¬
cus ubi uua calcatur. dictus quodibi fera¬

Expanded text:
aliquod fit. Graeco enim sermone aliquod fit. Graeco enim sermone ἔργα opera, στηριον statio; id est operarii statio. Ergastula quoque et ipsa a Graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum; ut solent gladiatores et exules, qui marmora secant et tamen vinculorum custodiis alligati sunt. Gynaeceum Graece dictum eo quod ibi conventus feminarum ad opus lanificii exercendum conveniat. Mulier enim Graece γυνὴ nuncupatur. Pistrinum quasi pilistrinum, quia pilo antea tundebant granum. Unde et apud veteres non molitores sed pistores dicti, quasi pinsores, a pinsendis granis frumenti; molae enim usus nondum nunc frangite saxo. Clibanus a clivo dictus, ab eo quod in erectione sit collectus; clivum enim ascensum dicimus sive flexuosum. Furnum per derivationem a farre dictum, quoniam panis ex eo factus ibi coquitur. Torcular dictum eo quod ibi uvae calcentur atque extortae exprimantur. Forus est locus ubi uva calcatur, dictus quod ibi fera
Abbreviated transcription (Latin):
debatur. hoc enimolim inusuertit
dargentoq nondum signato exquoꝵ
allis quamuis postea ftictti fuisset pe¬
ii. nom̃ tamen aertirii ꝑmansit abeo
allo unde peccunia initiũ sũpsit.
meriũ locus ubi quarumq artitm
unta ponuntir.: Irm̃terium uero
ubi tantum tela armorum. Vnde iuue
ria caeli Dictti cũt utraque ab armis. id ÷
abrachiis. quibus exercentur. Bibliote¬
ca idest locus ubi reponuntur libri
biplos enĩ grece liber. theca reposito¬
rum dr̃: Promptuarium dictum eo qđ
inde necessarium. uictui promuntur
hoc est proferuntur. Cellarium quod
in eo colligantur minis teria mensarũ
uelquae necessaria uictui super sunt.
Incerpromptuarium uit &cellariũ
hoc inter est. quod cellarium pauco¬
ria uel reconditoria dicipossunt: Eoqđ
in his homines elaborattis fruges repo¬
nunt. unde &enticam greconominae
repositim rei copiosam substantiam
ippellamus .VI. DIOΡERIRIIS
rgasterium locus est ubi opus

Expanded text:
condebatur. Hoc enim olim in usu erat condebatur. Hoc enim olim in usu erat argentoque nondum signato; ex quorum metallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen erarii permansit, ab eo metallo unde pecunia initium sumpsit. Armarium locus est ubi quarumque artium instrumenta ponuntur. Armentarium vero, ubi tantum tela armorum: dicta ria caeli. Dicta autem utraque ab armis, id est brachiis, quibus exercentur. Bibliotheca est locus ubi reponuntur libri; βίβλος enim Graece liber, θήκη repostorium dicitur. Promtuarium dictum eo quod inde necessaria victui promuntur, hoc est proferuntur. Cellarium, quod in eo colligantur ministeria mensarum, vel quae necessaria victui supersunt. Inter promtuarium autem et cellarium hoc interest quod cellarium est paucoostoria vel reconditoria dici possunt, eo quod in his homines elaboratas fruges reponunt. Unde et enthecam Graeco nomine repositam rei copiosam substantiam appellamus. § 6 De operariis. Ergasterium locus est ubi opus
Abbreviated transcription (Latin):
us idest quas greciaras dicunt unde
latudine aras sed male. Altare autẽ
ltitudine constat eẽ. nominatum
isi altti art. Pulpitum quod in eolec
uel psclmista positus inpublico
spici a populo possit quoliberius
utur Tribunal eo quod inde ascicer¬
ꝑe tribuantur p̃cepta uiuendi. est
locus in sublimi constitutus unde¬
de uniuersi exaudire possint. Alias
qunail a tribubus. pominatum quod
tum quod sermo inde p̃dicetur: Nã
is grece sermo dr̃. Quod & ipsum alti
situmest .U. DERIPOSITORIIS
sera reponuntur. sicut donarium ẽ.
uocollocantur oblatti. sicut lecti ster
dicuntur ubi homines sedere consue¬
unt. Ab inferendis igitur & deportan
sieris sacrarium nuncupatur. Dona
ero eoquod ibi dona reponantur quȩ¬
mplis offerre consueuerant. Aerariũ
atum quic prius ces. signatum ibi re¬

Expanded text:
nibus, id est, quas Graeci ἀρὰς vocant, unde nibus, id est, quas Graeci ἀρὰς vocant, unde ab altitudine aras, sed male. 14. Altare autem ab altitudine constat esse nominatum, quasi alta ara. 15. Pulpitum, quod in eo lector, vel psalmista positus in publico conspici a populo possit, quo liberius audiatur. 16. Tribunal, eo quod inde a sacerdote tribuantur praecepta vivendi. Est enim locus in sublimi constitutus, unde universi exaudire possint. Alias tribunal a tribubus denominatum, quod ad nalogium dictum, quod sermo inde praedicetur; nam λόγος Graece sermo dicitur, quod et ipsum altius situm est. CAPUT V. De repositoriis. sacra reponuntur; sicut donarium est in quo conlocantur oblata; sicut lectisternia dicuntur ubi homines sedere consueverunt. Ab inferendis igitur et deportandis sacris sacrarium nuncupatur. Donaria vero, eo quod ibi dona reponantur quae in templis offerre consueverunt. Aerarium vocatum quia prius aes signatum ibi re
Abbreviated transcription (Latin):
bus ante ingressum diluebantur. ip
cũ sicris fontibus inquibus fideles ro
rati purificantur. Et benequodã p̃sari
delubrasunt appellata. sunt aũt in ub¬
one peccatorum. Fons aũt in delubris
regeneratorũ est in quo septem gradus
piritu scĩ mysterio formantur. tres iue¬
censu. &tres in ascensu. Septimus uers
ẽ. quiet qͥartus idest similis filio hominis
extingues fornacem ignis. Stabilines
pedum fundam̃tum aquae. inquo pleni
diuinitatis habitat cor poraliter. Bisili
prius uocabantum regum habitaculai
& pomen habent. Nam basileus rexa
silicȩ regite habitationes Hunc aũt ide
diuina templa basilicȩ nominantus.q
ibi regiomĩum dõ cultus & sacrificiaost¬
runtur. Martrrium locus martri¬
greca diriuatione eoquod in memoria
trris sit construetum uel quod sepulcdis
scõrum ibi sint martrrum. Aram quias
rdetint. Alii aras dicunt a p̃dicatio¬

Expanded text:
quibus ante ingressum diluebantur, et quibus ante ingressum diluebantur, et cum sacris fontibus, in quibrati purificantur, et bene quodam praesagio delubra sunt appellata; sunt enim in ablutionem peccatorum. Fons autem in delubris locus regeneratorum est, in quo septem gradus in Spiritus sancti mysterio formantur, tres in descensu, et tres in ascensu: septimus vero is est, qui et quartus, id est, similis filio hominis exstinguens fornacem ignis, stabilimentum pedum, fundamentum aquae, in quo plenitudo divinitatis habitat corporaliter. Basilicae prius vocabantur regum habitacula, unde et nomen habent. Nam basileus rex, et basilicae regiae habitationes. Nunc autem ideo divina templa basilicae nominantur, quia ibi regi omnium Deo cultus et sacrificia offeruntur. MartGraeca derivatione, eo quod in memoriam martyris sit constructum, vel quod sepulcra sanctorum ibi sint martyrum. 13. Aram quidam e victimae ardeant. Alii aras dicunt a precatio
Abbreviated transcription (Latin):
la abore. Penetralia secrecafunt or aculo¬
rum. & penetralia dictaa sunt ab eo quod
est peratus hoc esł pene intus. Datori¬
um orationi tantum est consecratum
in quo nemo aliquid agere debet. nisi ad
quodẽ. ftictũ unde & pomen accepit.
Moncsterium unius monachi habitt¬
tio ẽ. mono enĩ apud grecos solus isteriũ
statio idest habitticio solitarii. Cenobi¬
um ex greco & latino uidetur eẽ. compo¬
situm ẽ. enĩ habiticulum plurimorum
in commune uiuentium. Ceno enĩ gre¬
ce cõmunedr̃. Templi nomen generale.
Pocis enĩ quibuscũq magnis antiqui tẽ¬
pladicebant. Et dicta templa. quasi tecta
ampla. Sedet locus designatus ad orien
tem acontẽplatione templum dicebat᷑
Cuius partes quat tuor erant. antiqua
adortum. postiea adoccasum. sinis tra
ad sẽptem trionem. dextra ad meridien
pecttns. Vnde & quando templum con
ret acdep̃caretur. rectum aspiceret ora
res dicebant templa fontes habentia

Expanded text:
la ab ore. Penetralia secreta sunt oraculola ab ore. Penetralia secreta sunt oraculorum; et penetralia dicta sunt ab eo quod est penitus, hoc est pene intus. Oratorium orationi tantum est consecratum, in quo nemo aliquid agere debet nisi ad quod est factum; unde et nomen accepit. Monasterium unius monachi habitatio est. Μόνος enim apud Graecos solus, στηριον statio; id est solitarii habitatio. Coenobium ex Graeco et Latino videtur esse conpositum. Est enim habitaculum plurimorum in commune viventium; κοινὸν enim Graece commune dicitur. Templi nomen generale; pro locis enim quibuscumque magnis antiqui templa dicebant: et templa dicta quasi tecta ampla. Sed et locus destem a contemplatione templum dicebatur. Cujus partes quatuor erant, antica ad Ortum, postica ad Occasum, sinistra ad Septentrionem, dextra ad Meridiem spectans. Unde et quando templum conssuleret, ac deprecaretur, rectum aspiceret Orientem. veteres dicebant templa fontes habentia,
Abbreviated transcription (Latin):
unde et uocabulum sũpsit. Namex
greco inlatinõ sedochium peregrino¬
rum susceptio nuncupatur ubi autem
bus atq inedus miserorum membra
fouentur DE IEDIEICIIS SACNIS
Cieri sunt loca diuinis cultibus insti¬
tuta. ut pate ea inquibus altaria lican¬
tibus dȩmone pontificibus conseeran¬
tur. Sc̃a iuxta ueteres exteriora
templi sunt. Sc̃ĩ aut̃ secõrum locus
templisccretior ad quem nullierat accessus.
quia exteriori oraculo scĩora sunt uel quia
scõrum conparatione scĩorasunt. sicut canti¬
ca canticorum quia cantiea uniuersa prȩ¬
cellunt. Sc̃m aũt asanguine hostiae pun¬
cupaitum. Nihilenĩ sc̃m apud ueteres dice
batur. Nisi quod hostiae scnguine et̃e con¬
secratum aut consparsum. Item scm̃ quod
extat ẽẽ sancitum. Sancire ẽ. aũt̃ confir¬
mare & inrogatione poene abiniuria
defendere. sic ec leges scãe & muri scĩ. ẽẽ.
dicuntur. Propiciatorium oracula diecti

Expanded text:
unde et vocabulum sumpsit. Nam ex unde et vocabulum sumpsit. Nam ex Graeco in Latinum xenodocheion, peregrinorum susceptio, nuncupatur. Ubi autem bus atque inediis miserorum membra foventur. § 4 De aedificiis sacris. Sacra sunt loca divinis cultibus instituta, ut pote ea, in quibus altaria litantibus de more a pontificibus consecrantur. Sancta juxta veteres exteriora templi sunt; sancta autem sanctorum locus templi secretior, ad quem nulli erat accessus, anctorum, quia exteriori oraculo sanctiora sunt, vel quia sanctorum comparatione sanctiora sunt, sicut Cantica canticorum, quia cantica universa praecellunt. Sanctum autem a sanguine hostiarum nuncupatum. Nihil enim sanctum apud veteres dibatur nisi quod hostiae sanguine esset consecratum aut consparsum. Item sanctum, quod extat esse sancitum. Sancire est autem confirmare et inrogatione poenae ab iniuria defendere; sic et leges sanctae et muri sancti esse dicuntur. Propitiatorium quasi propitia
Abbreviated transcription (Latin):
it promuttiuerunt ponenĩ illic ꝑma
exercitus sed ꝑtransit. Aoenianus
legacrassi inforo proiecit materias
sent loca inquibus expectantes
insis terent quace x pominȩ etus moenia na
appellata sunt. haec est solaria quia patert
soli. Posthaec alii lapide. alii materia
aedificare porticibus moeniana et foribꝰ
et domibus adiecerunt. Tabulata olim
ligneae domus fiebant. indenomen
ꝑmanet tabulatorum: A pogeum est
constructum sub terris aedificium quod
nos aptrum uel speluncam dicimus:
Solarium quod soli et auris pateat.
qualis fuit locus inquodauid betsabe
lauantem aspexit et adamauit. Cum
hiero solẏmam anthiocus obsideret
ircanus princeps uidȩorum reserato
cdiuid sepulchro triamilia. auri talen¬
ta inde abstraxit ex quibus trecenta
anthioco dedit & obsidionem relinque¬
ret. atque ut facti inuidiam demeret
Fertur ex reliqua pecunia instituisse
primus exenodochia quibus aduentũ
susciperet pauperem & peregriorum

Expanded text:
,' pro mutaverunt; non enim illic permanet ,' pro mutaverunt; non enim illic permanet exercitus, sed pertransit. Moenius collega Crassi in foro proiecit materiasent loca in quibus spectantes insisterent, quae ex nomine eius Moeniana appellata sunt. Haec et solaria, quia patent soli. Post haec alii lapide, alii materia aedificavere porticibus moeniana, et foribus et domibus adiecerunt. Tabulata olim ligneae domus fiebant. Inde nomen permanet tabulatorum. Hypogeum est constructum sub terris aedificium, quod nos antrum vel speluncam dicimus. Solarium, quod soli et auris pateat, qualis fuit locus in quo David Bethsabee lavantem aspexit et adamavit. Cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hyrcanus princeps Iudaeorum reserato David sepulcro, tria milia auri talenta inde abstraxit, ex quibus trecenta Antiocho dedit, ut obsidionem relinqueret; atque ut facti invidiam demeret, fertur ex reliqua pecunia instituisse primus xenodochia, quibus adventum susciperet pauperum et peregrinorum;