comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
perfecto magnus otator est si non maxinius minim¬
q in lubrico uersabitur et si semel constiterit mninqͣo
cadet. & Nedius ille autem quem modicum & tem¬
peratum uoco si modo suum illud satis nnstruxi̾t non
extimescit ancipitis dicendi in certos q casus Etiam
si quando minus succeder ut sepe fit magnum tamen
periculum non adhibit emin cadere non potest At uoͣ
hic in quem principem ponimus grauis acer ardens
si ad hoc urium est natus aut in hoc solo se exercuerit
aut huir generi studet uni nec suam copiam cum
illis duobus goneribus temperauĩt maxime est con¬
tempnendus Ille enim sum missus quod acute & ue¬
teratorie dicit sapiens iam melius suauis hic autem
copiosissimus si mhil est aluid uir satis sanus uideri
solet Qui emm mhil potest tranquille nihil leuiter
mhil partite. diffinite. distincte facete dicere preserti
cum cause partim tote sint eo modo partim aliqua

Expanded text:
perfecto magnus orator est, et si non maximus; minimperfecto magnus orator est, et si non maximus; minimeque in lubrico versabitur et, si semel constiterit, numquam cadet. Medius ille autem, quem modicum et temperatum voco, si modo suum illud satis instruxerit, non extimescet ancipites dicendi incertosque casus; etiam si quando minus succedet, ut saepe fit, magnum tamen periculum non adibit: alte enim cadere non potest. at vero hic noster, quem principem ponimus, gravis acer ardens, si ad hoc unum est natus aut in hoc solo se exercuit aut huic generi studuit uni nec suam copiam cum illis duobus generibus temperavit, maxime est contemnendus. Ille enim summissus, quod acute et veteratorie dicit, sapiens iam, medius suavis, hic autem copiosissimus, si nihil aliud est, vix satis sanus videri solet. Qui enim nihil potest tranquille, nihil leniter, nihil partite definite distincte facete dicere, praesertim cum causae partim totae sint eo modo partim aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
& florens oratiomis pictum & expolitum genus in
quo omnes uerborum onmes sententiarum illigan¬
tur lepores hoc totum e sophsstarum fontibus de¬
fluxit en forum/ sed spretum a subtilibus repulsum
a grauibus an ea de qua loquor mediocratate conse¬
dit
Ertius est ille amplus copiosus grauis orna¬
tus in quo perfecto iux maxima est. Hic
est enim cuius ornatum dicenli & copiam
adimrare gentes eloquentiam in ciuitatibus plurimũ
ualere passe sunt Sed hanc eloquentiam que cur¬
su magno sonituq ferretur quam suspicerent om¬
nes quam admirarentur. ꝙͣ se assequi posse diffide¬
rent. Niuus eloquentie est tractare animos. huius
omni modo permouere. hec modo perfingit. modo¬
rrrepit in sensus inserit nouas opiniones cuellit infitas
Seod multum interest inter hoc dicendi grnus & suꝑr¬
ra Qui in illo subtilli ae acuto elaborauit ut callide
arguteq liceret nec quitꝙͣ altius cogitaret. hoc uno

Expanded text:
et florens orationis pictum et expolitum genus, in et florens orationis pictum et expolitum genus, in quo omnes verborum, omnes sententiarum inligantur lepores. Hoc totum e sophistarum fontibus defluxit in forum, sed spretum a subtilibus, repulsum a gravibus in ea de qua loquor mediocritate consedit. tertius est ille amplus copiosus, gravis ornatus, in quo profecto vis maxima est. Hic est enim, cuius ornatum dicendi et copiam admiratae gentes eloquentiam in civitatibus plurimum valere passae sunt, sed hanc eloquentiam, quae cursu magno sonituque ferretur, quam suspicerent omnes, quam admirarentur, quam se adsequi posse diffiderent. Huius eloquentiae est tractare animos, huius omni modo permovere. Haec modo perfringit, modoinrepit in sensus; inserit novas opiniones, evellit insitas. sed multum interest inter hoc dicendi genus et superiora. Qui in illo subtili et acuto elaboravit ut callide arguteque diceret, nec quicquam altius cogitavit, hoc uno
Abbreviated transcription (Latin):
rhetores quia quasi sumuntur uerba pro uerbis
Netonymian gramantia uocant quod nomina
transferuntur nistiles autem translationi hec ip¬
sa subiungit. & abusionem quam catrachresim po¬
cant. ut cum minutum dicimus animum pro par¬
lationes alia plane fit oratio Itaq genus hoc greci
appellant allegorian nomine recto gene. Melius
ille qui ista omma translationes uocat hec frequen¬
ter phalareus maxime sunt q dulcissime & quamꝙͣ
translatio est apud eum multa tamen immutatio¬
nes nusꝙ crebriores In idem genus orationis Loqͦr
enim de illa modica ac temperata uerborum ta¬
dunt lumina omina multa emm sententiarum la¬
te eruditeq disputationes ab codem explicantur.
& loci toniunes sine contentione dicuntur Quid
multa e phylosophorum scholis tales fere euadunt¬
& nisi coram erit comparatus ille fortior perse hu
quem dico probabitur Est enm quodolam insigne

Expanded text:
rhetores, quia quasi summutantur verba pro verbis, rhetores, quia quasi summutantur verba pro verbis, metwnumi/an grammatici vocant, quod nomina transferuntur; Aristoteles autem translationi et haec ipsa subiungit et abusionem, quam kata/xrhsin vocat, ut cum minutum dicimus animum pro parlationes, alia plane fit oratio; itaque genus hoc Graeci appellant allhgori/an: nomine recte, genere melius ille qui ista omnia translationes vocat. Haec frequentat Phalereus maxime suntque dulcissima; et quamquam translatio est apud eum multa, tamen immutationes nusquam crebriores. in idem genus orationis—loquor enim de illa modica ac temperata—verborum cadunt lumina omnia, multa etiam sententiarum; latae eruditaeque disputationes ab eodem explicabuntur et loci communes sine contentione dicentur. Quid multa? e philosophorum scholis tales fere evadunt; et nisi coram erit comparatus ille fortior, per se hic quem dico probabitur. est enim quoddam etiam insigne
Abbreviated transcription (Latin):
Erius est aliud aliquanto rubustius hoc
humile de quo dictum est simimissius
autem ꝙ illud de quo iam dicotur amplis¬
simum hoc ingenere uerborum uel mininuu sua¬
uitatis autem est uel plurimum Est emm plenius
ꝙͣ hoc onueleatum ꝙͣ autem illud ornatum copio¬
sumq summissius hiuc omma dicendi ornamenti con¬
ueniunt. Plurimum q est in hac oratronis forma
suauitatis In qua multa floruerunt apud grecos.
Sea phalareus demetrius meo iuditro prestitit ce¬
teris cunus oratio cum sedare placide q loquitur
tum illustrant eam quasi stelle quedam trans la
uerba atq ĩmutata translata dico ut sepe iam q ꝑ
similitudmem ad aliam rem aut suauitatis aut m¬
opie causa transferuntur. mutata in quibiis pro
uerbo subicitur aliud quod idem significet sumptu
ex re aliqua consequenti. quod quamq transferen¬
do fit tamen alio modo transtulit cum dixit Eii¬
us arcem & urbem orbas alio modo pro patria ar¬

Expanded text:
vberius est aliud aliquantoque robustius quam hoc vberius est aliud aliquantoque robustius quam hoc humile de quo dictum est, summissius autem quam illud de quo iam dicetur amplissimum. Hoc in genere nervorum vel minimum, suavitatis autem est vel plurimum. Est enim plenius quam hoc enucleatum, quam autem illud ornatum copiosumque summissius. huic omnia dicendi ornamenta conveniunt plurimumque est in hac orationis forma suavitatis. In qua multi floruerunt apud Graecos, sed Phalereus Demetrius meo iudicio praestitit ceteris, cuius oratio cum sedate placideque liquitur, tum inlustrant eam quasi stellae quaedam translata verba atque immutata. Translata dico, ut saepe iam, quae per similitudinem ab alia re aut suavitatis aut inopiae causa transferuntur; immutata, in quibus pro verbo proprio subicitur aliud quod idem significet sumptum ex re aliqua consequenti. quod quamquam transferendo fit, tamen alio modo transtulit cum dixit Ennius arce et urbe orba sum, alio modo , si pro patria ar
Abbreviated transcription (Latin):
sub osceno nec Inimicium nec penilanti. ne improbu
nec in calamitatem ne in humanum nec m̾ faciuꝰ
ne el odiĩ locum risus occupet neq aut sua persona
aut uidicum aut tenipore alienum Hec enim ad
illud in decorum referuntur uitabit etiam quesita
nec tempore ficta sed domo allata que plerumꝙ
sunt frigida. parcet & amiciciis &e dignitatibrs
uitabit in sanabiles contumelias tantum modo acd¬
uersarior figet nec cos tamen semper nec omins
nec omni modo quibus eecoptis sic utetur sale & fa¬
cetiis ut ego existis noius atticis talem cognouerim
neminem cum id certe sit uel maxime atticum:
Hanc ego udico formam summissi oratoris sed⁊
magni tamen & germam actici Quoniam qui¬
quid est salsum aut salubre i oratione id propri¬
um acticorum est E quibus tamen non omnes
faceti lysias satis & hipperides. demades preter
teteros fertur. demosthenes minus hẽ tur. quo qui
ꝙ facetus est autem illu acrioris ingenii hoc
maioris artis.

Expanded text:
subobsceno ne mimicum, nec petulanti ne improbum, subobsceno ne mimicum, nec petulanti ne improbum, nec in calamitatem ne inhumanum, nec in facinus ne odii locum risus occupet, neque aut sua persona aut iudicum aut tempore alienum. Haec enim ad illud indecorum referuntur. vitabit etiam quaesita nec ex tempore ficta, sed domo adlata, quae plerumque sunt frigida. Parcet et amicitiis et dignitatibus, vitabit insanabilis contumelias, tantum modo adversarios figet nec eos tamen semper nec omnis nec omni modo. Quibus exceptis sic utetur sale et facetiis, ut ego ex istis novis Atticis talem cognoverim neminem, cum id certe sit vel maxime Atticum. hanc ego iudico formam summissi oratoris, sed magni tamen et germani Attici; quoniam quicquid est salsum aut salubre in oratione, id proprium Atticorum est. E quibus tamen non omnes faceti: Lysias satis et Hyperides, Demades praeter ceteros fertur, Demosthenes minus habetur; quo quidquam facetus; est autem illud acrioris ingeni, hoc maioris artis.
Abbreviated transcription (Latin):
aceruatim multa frequentans una complexione de¬
untiet alentiorum hic laterum sunt nec ab hoc
quem informanius aut exspectanda aut postulan¬
da Erit enim ut uoce sic etiam oratione suppressior
Sed pleraq ex illis conuement etiam huic tenuit at
Quamꝙͣ isdem ornamentis utctur horridius. ta¬
lem enim inducimus accedit actio non tragica nec
scene sed modica iactatione corporis uultu tam muil¬
ta confitiens non hoc quo duruntur & ducere Sed
illo quo significant ingenue quo sensu quidq pro¬
nuntient. Nuic generi orationis aspergentur etia
sales qui dicendo nimium quantum alent Quo¬
rum duo genera sunt unum facetiarum alterum
dicacitatis utetur utroq. sed altero in narrando ali¬
quid uenuste. altero in iaciendo mittendo q ridi¬
culo Cuius genera plura sunt Sed nunc aliul a¬
gimus istua admonenius tam̃ ridiculo sic
oratorem ut nec nimis frequenti. ne scurrile sit nec

Expanded text:
acervatim multa frequentans una complexione deacervatim multa frequentans una complexione devinciet. Valentiorum haec laterum sunt nec ab hoc, quem informamus, aut exspectanda aut postulanda; erit enim ut voce sic etiam oratione suppressior. sed pleraque ex ills convenient etiam huic tenuitati, quamquam isdem ornamentis utetur horridius; talem enim inducimus. Accedet actio non tragica nec scaenae, sed modica iactatione corporis, vultu tamen multa conficiens; non hoc quo dicuntur os ducere, sed illo quo significant ingenue quo sensu quidque pronuntient. huic generi orationis aspergentur etiam sales, qui in dicendo nimium quantum valent; quorum duo genera sunt, unum facetiarum, alterum dicacitatis. Vtetur utroque; sed altero in narrando aliquid venuste, altero in iaciendo mittendoque ridiculo, cuius genera plura sunt; sed nunc aliud agimus. illud admonemus tamen ridiculo sic usurum oratorem ut nec nimis frequenti ne scurrile sit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
tiarum ornamenta transfertur adhibet quidem his¬
subtilis. quem nisi quo solum cetero q recte quida
uocant atticum. sed paulo partius. Nam si ut in epu
larum apparatu magnificentia recedens. non se parcu
solum sed etiam clegantem iuderi uolet. eliget quibus
utatur Sunt eni pleraq huius ipñis oratoris de
ribus relata &t similiter conclusa codem pacto q ca¬
dentia & mimutatione littere quasi quesite uenusta¬
tes Nec elaborata concinnitas & quodolam aucupi¬
um delectatioms manfesto deprehensum apparcat
temq si que uerborum iterationes contentionem ali¬
quam & clamorem requirent crunt ab hac sum mis¬
sione orationis aliene ceteris promiscue potorit uti.¬
continuationem cuerborum modo rexaret & diuidat.
utatur q uerbis ꝙ̃ usitatissimiis translationibus ꝙ mol¬
lissimis etiam illa sententiarum iumina assumat q̃
non erunt uehementer illustria non facit rem pirb.
loquentem nec ab inferis mortuos excitabit. nec

Expanded text:
tiarum ornamenta transfertur, adhibet hic quidem tiarum ornamenta transfertur, adhibet hic quidem subtilis, quem nisi quod solum ceteroqui recte quidam vocant Atticum, larum apparatu, a magnificentia recedens,non se parcum solum, sed etiam elegantem videri volet; eliget quibus utatur. Sunt enim pleraeque aptae huius ipsius Oratoris, deribus relata, et similiter conclusa, eodemque pacto cadentia; et immutatione literae quasi quaesitae veaustates, ne elaborata concinnitas, et quoddam aucupium delectationis manifesto deprehensum appareat. itemque si quae verborum iterationes contentionem aliquam, et clamorem requirent, erunt ab hac submissione orationis alienae: ceteris promiscue potcontinuationem verborum modo relaxet et dividat utaturque verbis quam usitatissimis, translationibus quam mollissimis; etiam illa sententiarum lumina adsumet, quae non erunt vehementer inlustria. Non faciet rem publicam loquentem nec ab inferis mortuos excitabit nec
Abbreviated transcription (Latin):
Uerecundiis & parcus & in priscis reliquis q ornamen¬
tis & uerborum & sententiarum demissior. translati¬
one fortasse crebrior. qua frequentissime sermo omnis
utitur non modo urbanorum sed etiam xusticorum
Si quidem eorum gemmare uites. Lasciuire agros.
letas esse segetes. luxuriosa frumenta nihil horum
parum audacter sed ut simile est illi unde transferas
aut si res suum nullum habet nomen docendi causa
sumptum non ludendi uidetur Hoc ornamento liberi¬
us paulo ꝙ ceteris utetur hic summissus. nec tam li¬
center tamen ꝙͣ si genere dicendi uteretur amplissi¬
mo Itaq illud in decorum quo quale sit ex decoro
debet intelligi hic quoq apparet. cum uerbum aliqd
altius transfertur Idq in oratione humili ponitur.
quod idem in alia deceret Illam autem concinuitatem
que uerborum collocationem illuminat Is luminib
que greci quasi aliquos gestus orationis Schaemat
appellant quod inde uerbum ab his etiam in senten¬

Expanded text:
parcus, et in priscis reliquisque ornamenparcus, et in priscis reliquisque ornamentis, et verborum, et sententiarum demissior. Translatione foutitur non modo urbanorum, sed etiam rusticorum: si quidem est eorum gemmare vitis, sitire agros, laetas esse segetes, luxuriosa frumenta. nihil horum parum audacter, sed aut simile est illi unde transferas, aut si res suum nullum habet nomen, docendi causa sumptum, non ludendi videtur. Hoc ornamento liberius paulo quam ceteris utetur hic summissus, nec tam licenter tamen quam si genere dicendi uteretur amplissimo; itaque illud indecorum, quod quale sit ex decoro debet intellegi, hic quoque apparet, cum verbum aliquod altius transfertur idque in oratione humili ponitur quod idem in alia deceret. illam autem concinnitatem, quae verborum conlocationem inluminat eis luminibus quae Graeci quasi aliquos gestus orationis sxh/mata appellant, quod idem verbum ab eis etiam in senten
Abbreviated transcription (Latin):
& nescio unde & abdito erute. Atq in hoc oratore do¬
minabitur uerecundus erit usus. oratorie quasr
suppellectilis Suppellex est enim quodam modo nostͣ.
que est in ornamentis. alia rerum alia uerborum. or¬
natus autem duplex. unus simplitium alter collo¬
catorum Simplex probatur in propriis usitatisq
Uerbis quod aut optime sonat. aut rem maxime ex¬
planat. In alienis aut translatum aut factum aliun¬
De ut mutuo. aũt factum ab ip̃o. aut nouum aut pri¬
cum & usitatum sed etiam usitata ac prisca sunt in
propriis. nisi ꝙ raro utimur. Collacata autem uerba
habent ornatum si aliquid concinnitatis effitiunt. qđ
uerbis mutatis non maneat manente sententia Nam
sententiarum ornamenta que pernianent etiam si uer¬
ba mutaueris funt illa quidem per multa. sed que emi¬
neant pautiora Ergo ille tenius orator mõ sit clegans
nec in fatiendis uerbis erit audax & intransferendis¬

Expanded text:
et nescio unde ex abdito erutae; ac—quod in hoc oratore doet nescio unde ex abdito erutae; ac—quod in hoc oratore dominabitur—verecundus erit usus oratoriae quasi supellectilis. supellex est enim quodam modo nostra, quae est in ornamentis, alia rerum alia verborum. Ornatus autem verborum duplex: unus simplicium alter conlocatorum. Simplex probatur in propriis usitatisque verbis, quod aut optime sonat aut rem maxime explanat; in alienis aut translatum et factum aliunde ut mutuo, aut factum ab ipso ac novum aut priscum et inusitatum; sed etiam inusitata ac prisca sunt in propriis, nisi quod raro utimur. conlocata autem verba habent ornatum, si aliquid concinnitatis efficiunt, quod verbis mutatis non maneat manente sententia; nam sententiarum ornamenta quae permanent, etiam si verba mutaveris, sunt illa quidem permulta, sed quae emineant pauciora. ergo ille tenuis orator, modo sit elegans, nec in faciendis
Abbreviated transcription (Latin):
ingratum negligentiam de re hominis inagis qͣ de
de uerbis laborantis Sed erit uidendum de reliquis. cum
hec duo ei liberiora fuerint Circuitus conglutinatio q
uerborum Illa enm ipsa contracta & minuta non
negligenter tractanda sunt Sed quedam etiam neg¬
gligentia est dilligens Nam ut mulieres esse dicunt᷑.
non nulle mornate quasi ad ip̃um deceat sic hec sub¬
tilis oratio etiam in compta delectat. Fit enm quidolã
in utroq quo sit uenustius se non ut appareat. Tum
remouebitur omnis insignis ornatus ꝙ margaritarũ
ne calamistri quidem adhibebuntur fucati uero medi¬
camenta candoris & ruboris omina repellentur elegã¬
tia mõ & munditia remanebit Sermo purus erit¬
& latinus dillucide planeq dicetur. Quid deceat cir¬
cum spitietur Unum aberit quod quartum numerat
Chephrastus in orationib laudibus ornatum illuod
suaue & affluens acute crebre q sententie ponentur.

Expanded text:
ingratam neglegentiam de re hominis magis quam ingratam neglegentiam de re hominis magis quam de verbis laborantis. sed erit videndum de reliquis, cum haec duo ei liberiora fuerint, circuitus conglutinatioque verborum. Illa enim ipsa contracta et minuta non neglegenter tractanda sunt, sed quaedam etiam neglegentia est diligens. Nam ut mulieres esse dicuntur non nullae inornatae, quasi id ipsum deceat, sic haec subtilis oratio etiam incompta delectat; fit enim quiddam in utroque, quo sit venustius, sed non ut appareat. Tum removebitur omnis insignis ornatus quasi margaritarum, ne calamistri quidem adhibebuntur; fucati vero medicamenta candoris et ruboris omnia repellentur; elegantia modo et munditia remanebit. Sermo purus erit et Latinus, dilucide planeque dicetur, quid deceat circumspicietur; unum aberit, quod quartum numerat Theophrastus in orationis laudibus: ornatum illud, suave et adfluens. Acutae crebraeque sententiae ponentur
Abbreviated transcription (Latin):
mforinandus ille nobis est. quem sonum quidem u¬
cant acticum Summissus est & hunailis. consuetudi¬
nem imitans ab indisertis re plus ꝙͣ opinione differens
Ĩtaq cum qui audiunt ꝙͣus ipi infantes sint tamẽ
ullo modo confidunt se posse dicere Nam orationis
subtilitas mirabilis illa quidem iudetur esse existiman¬
ti. sed nihil esset experienti minus Et si enim non plu¬
rinn sanguinis est habeat tamen sucum aliquem opor
ut etiam si illis maximis iuribus careat sic ut ita dica
integra ualetudine. Primum igitur eum tamquam
euinculis numerorum eximanuis. Sunt enim qi¬
dam ut scis oratorii numeri de quibus mox agenius
obseruandi ratione quadam se alio in genere oratio¬
nis in hoc omnino relinquendi Solum quiddam
sit. nec uagam tamen ut ingredi libere.non ut licente
uideatur errare Uerba etiam uerbis quasi coagnien¬
tare negligat. Habet enim ille tam ꝙͣ habitus con¬
cursu uocalium molle quiddam & quid indicet non

Expanded text:
informandus est ille nobis quem solum quidem vinformandus est ille nobis quem solum quidem vocant Atticum. summissus est et humilis, consuetudinem imitans, ab indisertis re plus quam opinione differens. Itaque eum qui audiunt, quamvis ipsi infantes sint, tamen illo modo confidunt se posse dicere. Nam orationis subtilitas imitabilis illa quidem videtur esse existimanti, sed nihil est experienti minus. Etsi enim non plurimi sanguinis est, habeat tamen sucum aliquem oportet, ut, etiam si illis maximis viribus careat, sit, ut ita dicam, integra valetudine. primum igitur eum tamquam e vinculis numerorum eximamus. Sunt enim quidam, ut scis, oratorii numeri, de quibus mox agemus, observandi ratione quadam, sed alio in genere orationis, in hoc omnino relinquendi. Solutum quiddam sit nec vagum tamen, ut ingredi libere, non ut licenter videatur errare. Verba etiam verbis quasi coagmentare neglegat. Habet enim ille tamquam hiatus et concursus vocalium molle quiddam et quod indicet non
Abbreviated transcription (Latin):
In uultu deniq & gestu ae incessu contra que itenr
dedecẽ. Quod si poeta fugit ut maximum uitium. ꝗ
peccat etiam cum probam orationem affingit impro¬
bo. stulto ne sapientis. si demq pictor ille iidiad uiddit¬
cum iimolanda sphigenia tristio Calcas esset. mes¬
tor ulixes mereret Menelaus ob uoluendum caput
Agamenonis esse. Quoniam summum illum luctiu
penicillo non posset ymitari. Si demq historio quid de¬
ceat querit. quid fatiendum oratori putemus. Sed
cum hoc tantum sit quid in causis carum q quasi m¬
membris fatiat oratori uiderit Illud quidem per spicuu
est non modo partes oratioms sed causas totas alias
alia forma oi cendi esse tractandas.
Equitur ut ciuusq generis nota queratur
& forniila magnum opus ae ardiuun ut
sepe iam diximus sed ingredientibus conside¬
randum fuit quid agerenius. Nunc quidem iam quo¬
cunq ferentur danda ĩmirum uela sunt. ac primum

Expanded text:
in vultu denique et gestu et incessu, contraque item in vultu denique et gestu et incessu, contraque item dedecere; quod si poeta fugit ut maximum vitium, qui peccat etiam, cum probi orationem adfingit improbo stultove sapientis; si denique pictor ille vidit, cum in immolanda Iphigenia tristis Calchas esset, tristior Vlixes, maereret Menelaus, obvolvendum ca- put Agamemnonis esse, quoniam summum ilium luctum penicillo non posset imitari; si denique histrio quid deceat quaerit, quid faciendum oratori putemus?—sed cum hoc tantum sit, quid in causis earumque quasi membris faciat orator viderit: illud quidem perspicuum est, non modo partis orationis sed etiam causas totas alias alia forma dicendi esse tractandas. sequitur ut cuiusque generis nota quaeratur t formula: magnum opus et arduum, ut saepe iam diximus; sed ingredientibus considerandum fuit quid ageremus, nunc quidem iam quocumque feremur danda nimirum vela sunt. Ac primum
Abbreviated transcription (Latin):
riorum. nec re solum sed sepe uerbo & si sine re nul¬
la uix uerbi est tamen eadem res sepe aut probatur
aut reicitur alio atq alio elata uerbo in omnibus¬
q rebus uidendum est quatenus & si enim siuis
ciuq modus est tamen magis offendit nnmium
ꝙͣ parum in quo appelles pictores quoq eos peccare
dicebat qui non sentirent quid esset satis. Magnus
esset locus hic brute quod te non fugit & magnum
uolumen aliud desiderat Sed ad id quod agitur il¬
lud sanis tum hoc decere quod semper usiupamus
in omnibus dictis ae factis minimis & maximis¬
cum hoc inquam de esse dicimus illud non decere
& id usquequaq quantum sit appareat n alio q
ponatur aliud que totum fit utrum dece̾ an opor¬
tere dicas. oportere cnim perfectionem declarat offitii
quo & semper utendum est & ommibris decẽ quasi
aptum esse consentaneumq tempori & persone.
Quid enm in factis sepissime tum in dictis ualet

Expanded text:
riorum, nec re solum sed saepe verbo; etsi sine re nulriorum, nec re solum sed saepe verbo; etsi sine re nulla vis verbi est, tamen eadem res saepe aut probatur aut reicitur alio atque alio elata verbo. in omnibusque rebus videndum est quatenus; etsi enim suus cuique modus est, tamen magis offendit nimium quam parum; in quo Apelles pictores quoque eos peccare dicebat qui non sentirent quid esset satis. Magnus est locus hic, Brute, quod te non fugit, et magnum volumen aliud desiderat; sed ad id quod agitur illud satis Cum hoc decere—quod semper usurpamus in omnibus dictis et factis, minimis et maximis—cum hoc, inquam, decere dicimus, illud non decere, et id usquequaque quantum sit appareat in alioque ponatur aliudque totum sit, utrum decere an oportere dicas;—oportere enim perfectionem declarat offici, quo et semper utendum est et omnibus, decere quasi aptum esse consentaneumque tempori et personae; quod cum in factis saepissime tum in dictis valet,
Abbreviated transcription (Latin):
peccatur. Est autem quid deceat oratori uidendum
non in sententiis solumi sed etiam in uerbis non e¬
min omnis fortuna/ non omnis honos. non omnil
auctoritas non omnis etas. nec uero locus aut tein¬
pus aut auditor omnis eodem aut uerborum gene̾
tractandus est. aut sententiarum semper q ni omin
parte oratioms ut uite quid deceat est consideran¬
dum. quod & in re de qua agitur positum est. & m̃
persoms & eorum qui dicunt at corum qui au¬
diunt Itaq hunc locum longe ce late patentem
philosopin solent in offitiis tractare. non cum de rec¬
to ip̃o disputant. nam id quidem unuin est gram¬
maticiin poctis eloquentes in omni & gñe & par¬
te causarum. Quam enim in decorum est oͦ ͤ stillici¬
diis cum apud unum iudicem chitas amplissimis uer¬
bis & loci uti comunibris: de marestate populi Ro.
summisse & subtiles hic genere toto. At persona a¬
lii peccant aut sua aut iudicum aut etiam aduersa¬

Expanded text:
peccatur. est autem quid deceat oratori videndum peccatur. est autem quid deceat oratori videndum non in sententiis solum sed etiam in verbis. Non enim omnis fortuna, non omnis honos, non omnis auctoritas, non omnis aetas nec vero locus aut tempus aut auditor omnis eodem aut verborum genere tractandus est aut sententiarum semperque in omni parte orationis ut vitae quid deceat est considerandum; quod et in re de qua agitur positum est et in personis eteorum qui dicunt et eorum qui audiunt. itaque hunc locum longe et late patentem philosophi solent in officiis tractare—non cum de recto ipso disputant, nam id quidem unum est—, grammatici in poetis, eloquentes in omni et genere et parte causarum. Quam enim indecorum est, de stillicidiis cum apud unum iudicem dicas, amplissimis verbis et locis uti communibus, de maiestate populi Romani summisse et subtiliter! hic genere toto, at persona alii peccant aut sua aut iudicum aut etiam adversa
Abbreviated transcription (Latin):
ciuilibus ita dicet/ ut prober ut delectit ut
flectat. probare necessiratis ese. delectare suauitatis. flec¬
rere iuctore. Nam id unum ex ommibus ad optinenda
causas potest plurimum Sed offitia orationis tot
sunt gonera dicenoli Subtile in probando. modicum
in delectando ueheniens inflectendo In quo uno ux
omnis oratoris Magni igitur ⁊uditii summe etan
facultatis esse debebit moderator ille & quasi tempe¬
rator hiuus tripartite ueritatis Nam a iudicabit
quid cuiq opus sit & poterit quocunq modo postu¬
labit cã dicere. Sed eloquentie sicut rehquarum rerũ
fundamentum sapientia. Ut eni i iuta sic m orati¬
one nihil est odifficilius ꝙͣͣ quid deceat uidere. prepon
appellant hoc greci Nos dicamus sanc decorum de
quo preclare & multa precipiuntur a res & cogrri¬
tione dignissima Huius ignoratione non modo
in uita sed sopissime & inpematis & in oratione

Expanded text:
civilibus ita dicet, ut probet, ut delectet, ut civilibus ita dicet, ut probet, ut delectet, ut flectat. Probare necessitatis est, delectare suavitatis, flectere victoriae: nam id unum ex omnibus ad obtinendas causas potest plurimum. Sed quot officia oratoris, tot sunt genera dicendi: subtile in probando, modicum in delectando, vehemens in flectendo; in quo uno vis omnis oratoris est. magni igitur iudici, summae etiam facultatis esse debebit moderator ille et quasi temperator huius tripertitae varietatis; nam et iudicabit quid cuique opus sit et poterit quocumque modo postulabit causa dicere. Sed est eloquentiae sicut reliquarum rerum fundamentum sapientia. Vt enim in vita sic in oratione nihil est difficilius quam quid deceat videre. Pre/pon appellant hoc Graeci, nos dicamus sane decorum; de quo praeclare et multa praecipiuntur et res est cognitione dignissima; huius ignoratione non modo in vita sed saepissime et in poematis et in oratione
Abbreviated transcription (Latin):
Uersiculi sunt nihil est aliua quotidiani dissimile ser¬
nionis nec tamen id est poete maximum & si est
co laudabilior quod uirtutes oratoris persequitur
cum mersu sit astrictior Ego autemi etiam si quo¬
rundam grandis &e ornata uox est poetarum ta¬
men in ea cum licennam statuo maiorem esse ꝙͣ in
nobis fatrendorum iungendumq uerborum tum
etiam non nullorum uoluntati uocibus magis ꝙͣ
rebus inseruiant Nec uero si quid est unum inter
eos simile ul autem est uiditium clectroq uerboru
propterea ceterarum terum dissimilitudo nntelligi¬
non potist Med id nec dubiunt est. & si quid habet
questionis hoc tamen ipsum ad id quod propositunt
est non est necessarium Seiunctus igitur orator aphy¬
losophorum eloquenna a sophistarum ab historicoꝵ
a poetarum explicandus nobis qualis futurus sit.
Rit igitur eloquens hunc enim ac auctore
Antonio querimus iis qui in foro causis q

Expanded text:
versiculi sunt, nihil est aliud cotidiani dissimile serversiculi sunt, nihil est aliud cotidiani dissimile sermonis. Nec tamen id est poetae maximum, etsi est eo laudabilior quod virtutes oratoris persequitur, cum versu sit astrictior. ego autem, etiam si quorundam grandis et ornata vox est poetarum, tamen in ea cum licentiam statuo maiorem esse quam in nobis faciendorum iungendorumque verborum, tum etiam non nulli eorum voluntati vocibus magis quam rebus inserviunt; nec vero, si quid est unum inter eos simile—id autem est iudicium electioque verborum—, propterea cete- rarum rerum dissimilitudo intelleginon potest; sed id nec dubium est et, si quid habet quaestionis, hoc tamen ipsum ad id quod propositum est non est necessarium. Seiunctus igitur orator a philosophorum eloquentia, a sophistarum, ab historicorum, a poetarum explicandus est nobis qualis futurus sit. erit igitur eloquens—hunc enim auctore Antonio quaerimus—is qui in foro causisque
Abbreviated transcription (Latin):
q similiter extrema definiunt hiuc generi historia
finitima est in qua &e narratur ornate & regio sepe
aut pugna describitur Interponuntur & iam con¬
tiones &r hortationes sed in his tracta quedam &
fluens expenitur non hec contorta & acris oratio ab
his non multo secus ꝙͣ a poetis hec eloquentia qua
querimus seuocanda est. Nam etiam poete questio¬
nem actulerunt quid nam esset illud quod ipĩ dif¬
ferrent ab oratoribus Numero maxime uidebantu
antea & uersu nunc apud oratores ⁊am ip̃e numerꝯ
increbruit. Quid quid est enim quod sub aurium
mensuram aliquam cadit etiam si ab est a uersu nam
id quidem orationis est uitium numerus uocatur
qui grece yythinos dicitur Itaq iusum uideo esse
non nullis platonis & democriti locutionem Et si ab¬
sit a uersu tamen quid incitatus feratur & clarissimi
uerborum lunumbus utatur põtius pena putandu
est qͣ comicorum poetarum apud quos insi quod

Expanded text:
que similiter extrema definiunt. huic generi historia que similiter extrema definiunt. huic generi historia finitima est, in qua et narratur ornate et regio saepe aut pugna describitur; interponuntur etiam contiones et hortationes, sed in his tracta quaedam et fluens expetitur, non haec contorta et acris oratio. ab his non multo secus quam a poetis haec eloquentia quam quaerimus sevocanda est. Nam etiam poetae quaestionem attulerunt, quidnam esset illud quo ipsi differrent ab oratoribus: numero maxime videbantur antea et versu, nunc apud oratores iam ipse numerus increbruit. quicquid est enim quod sub aurium mensuram aliquam cadit, etiam si abest a versu—nam id quidem orationis est vitium—numerus vocatur, qui Graece ruqmo\s dicitur. Itaque video visum esse non nullis Platonis et Democriti locutionem, etsi absit a versu, tamen quod incitatius feratur et clarissimis verborum luminibus utatur, potius poema putandum quam comicorum poetarum; apud quos, nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
phorum. & umbratilis. nec sententiis nec uerbis
instructa. popularis nec iuncta nunieris. sed solu¬
ta liberius Nihil iratum habet. mhil inuidum nih¬
il atrox nihil mirabile mhil astutum. casta uerccur¬
dia. uirgo incorrupta quodammodo Itaq ferino
potius ꝙͣ oratio dicitur Quamquam eum ouiis
ocutio oratio est tamen ymus orationis locutio hoc
proprio signata nomine est Sophistarim de quibus
Supra dixi magis distinguenda similitudo iudetur
qui omnes cosdem uolunt flores quos adhibet ora¬
tor in causis persequi ded hoc differunt quod cum
sit iis propositum si non perturbare animos sed pla¬
care potius: nec tam persuadere ꝙͣ delectare & aper¬
tius ia fatiunt ꝙ nos & crebrius concinas magis
sententias exquirunt ꝙ probabiles A re sepe discedunt
intexunt fabulas uerba apertius transferunt ea q̃
⁊ta disponunt ut pictores uarietatem colorum. pa¬
ria paribus referunt aduersa contrariis sepissime¬

Expanded text:
phorum et umbratilis nec sententiis nec verbis phorum et umbratilis nec sententiis nec verbis instructa popularibus nec vincta numeris, sed soluta liberius; nihil iratum habet, nihil invidum, nihil atrox, nihil miserabile, nihil astutum; casta, verecunda, virgo incorrupta quodam modo. Itaque sermo potius quam oratio dicitur. Quamquam enim omnis locutio oratio est, tamen unius oratoris locutio hoc proprio signata nomine est. sophistarum, de quibus supra dixi, magis distinguenda similitudo videtur, qui omnes eosdem volunt flores quos adhibet orator in causis persequi. Sed hoc differunt quod, cum sit his propositum non perturbare animos, sed placare potius nec tam persuadere quam delectare, et apertius id faciunt quam nos et crebrius, concinnas magis sententias exquirunt quam probabilis, a re saepe discedunt, intexunt fabulas, verba altius transferunt eaque ita disponunt ut pictores varietatem colorum, paria paribus referunt, adversa contrariis, saepissime
Abbreviated transcription (Latin):
grece ab eloquendo rhetor & latine eloquens dictus est
Ceterarum eium rerum que sunt n oratore partem a¬
liquam sibi quisq iundicat dicendi autern id est eloꝵ¬
quendi maxnna iux huic soli conceditur. Quamqͣ
enim Et phylosophy quidem ornate locuti sunt si quid
& theophrastus diuinitate loquendi nomen muenit/
& aristotiles Isocratem ip̃ĩn lacessiuit. & xenophontis
uoce musas quasi locutas ferunt & longe omniun ꝗ¬
cunq scripserunt aut locuti sunt extitit & grauitate
q oratorios ac forenses habet. lo quuntur cum doc¬
tis quorum sedare ammos malunt ꝙͣͣ nicitare fidi
rebus placatis ac minime turbulentis docendi causa
non capiench loquuntur. ut in eo ipõ quod delec¬
tationem aliquam dicendo aucupentur. plus non
nullis ꝙͣ necesse sit facere uideantur Ergo ab hoc ge¬
nere non difficile est hanc eloquentiam de qua nũc
agitur se ceruere.Mollis est enim oratio philoso¬

Expanded text:
Graece ab eloquendo rh/twr et Latine eloquens dictus est; Graece ab eloquendo rh/twr et Latine eloquens dictus est; ceterarum enim rerum quae sunt in oratore partem aliquam sibi quisque vindicat, dicendi autem, id est eloquendi, maxima vis soli huic conceditur. quamquam enim et philosophi quidam ornate locuti sunt—si quidem et Theophrastus a divinitate loquendi nomen invenit et Aristoteles Isocratem ipsum lacessivit et Xenophontis voce Musas quasi locutas ferunt et longe omnium quicumque scripserunt aut locuti sunt exstitit et suavitatque aculeos oratorios ac forensis habet. loquuntur cum doctis, quorum sedare animos malunt quam incitare, et de rebus placatis ac minime turbulentis docendi causa non capiendi loquuntur, ut in eo ipso, quod delectationem aliquam dicendo aucupentur, plus non nullis quam necesse sit facere videantur. Ergo ab hoc genere non difficile est hanc eloquentiam, de qua nunc agitur, secernere. mollis est enim oratio philoso
Abbreviated transcription (Latin):
gradus Idemq motii sic utetur nihil ut supersit in
gestu. Status erectus & celsus marus & incessus
nec ita longus excursio moderata ea que ꝑara. nulla
mollitia corincum nulle argutie digitorum non ad
nunerum articulus cadens. tronco magis toto se ipẽ
moderans. & uirili latirum flexione brachii proiecti¬
ne in contentionibus. contractione in remiissis uultꝰ
uero qui secundum uocem plurimum potest quantu
affert tum dignatatem tum uenustatem in quo cun
effeceris ne quid meptun aut uoluptuosum sit. tum¬
est oculorum quedam magna moderatio. Nam ut y¬¬
mago est animi uuiltus sic uidices oculi quorum &
hylaritatis & uicissim tristiti& modum res ipẽ de
quibus agetur temperabunt.
Ed iam illud perfecti oratoris & sumne
eloquentie speties exprimenda est quent hoc
uno excellere id est oratione cetera in eo la¬
tere audicat nomen ipsum. Non enim inuentor aut¬
compositor aue actor. hec complexus est omiria sed os

Expanded text:
gradus. Idemque motu sic utetur, nihil ut supersit. In gradus. Idemque motu sic utetur, nihil ut supersit. In gestu status erectus et celsus; rarus incessus nec ita longus; excursio moderata eaque rara; nulla mollitia cervicum, nullae argutiae digitorum, non ad numerum articulus cadens; trunco magis toto se ipse moderans et virili laterum flexione, bracchii proiectione in contentionibus, contractione in remissis. vultus vero, qui secundum vocem plurimum potest, quantam adferet tum dignitatem tum venustatem! in quo cum effeceris ne quid ineptum sit aut vultuosum, tum oculorum est quaedam magna moderatio. Nam ut imago est animi vultus, sic indices oculi; quorum et hilaritatis et vicissim tristitiae modum res ipsae de quibus agetur temperabunt. sed iam illius perfecti oratoris et summae eloquentiae species exprimenda est. Quem hoc uno excellere id est oratione , cetera in eo latere indicat nomen ipsum; non enim inventor autcompositor aut actor qui haec complexus est omnia, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
flexa miserabilisMira est enim quedam natura u¬
cis cuius quidem e tribus soms omnino inflexo acu¬
to graui tanta sit & tam suauis uarietas perfecta in
cantibus Est autem etiam in dicendo quiddam cautus
obscurior non hic epbrigia aet caria rhetorum epylogus
pene canticum. sed ille quem significat demost henes ⁊
eschines cum alter alteri obicit uotis flexiones dicit
plura etiam demost henes illum que sepe dicat uoce
dulci & clara fuisse in quo illud etiam notandum mihi
uidetur ad studium persequende suauitatis an uocĩ¬
bus Ipã enim natura quasi modularetur hominum o¬
rationem in onini uerbo posuit acutam uocem Hec u¬
na plus nec ea postrema sillaba citra terciam quo ma¬
gis naturam ducem ad aurium moluptatem sequat᷑
idustria. ac uocis bonitas quidem optanha est. Non
est enim in nobis sed detracno atq usus in nobis
Ergo ille princeps uariabit a nultabit oiius sonc¬
rum tum intendens tum remittens persequetur

Expanded text:
flexa miserabilis; mira est enim quaedam natura voflexa miserabilis; mira est enim quaedam natura vocis, cuius quidem e tribus omnino sonis, inflexo acuto gravi, tanta sit et tam suavis varietas perfecta in cantibus. est autem etiam in dicendo quidam cantus obscurior, non hic e Phrygia et Caria rhetorum epilogus paene canticum, sed ille quem significat Demosthenes et Aeschines, cum alter alteri obicit vocis flexiones; dicit plorare etiam Demosthenes istum quem saepe dicat voce dulci et clara fuisse. in quo illud etiam notandum mihi videtur ad studium persequendae suavitatis in vocibus: ipsa enim natura, quasi modularetur hominum orationem, in omni verbo posuit acutam vocem nec una plus nec a postrema syllaba citra tertiam; quo magis naturam ducem ad aurium voluptatem sequatur industria. ac vocis quidem bonitas optanda est; non est enim in nobis, sed tractatio atque usus in nobis. Ergo ille princeps variabit et mutabit: omnis sonorum tum intendens tum remittens persequetur
Abbreviated transcription (Latin):
stet e uoce atq mõtu uocis iitationes totidem sunt
quot animorum: ꝗ maxnne uoce commouentur It¬
q ille perfectus quem iam ddudum nostra uidicat
oratio ut cumq se affectum uideri & animum au¬
dientis moueri uolet. ita certum uocis admorebit
sonum de quo plura dicerem si hoc preaprendi tem¬
pus esser. aut si tu hoc quereres dicerem & de gestu
cum quo iunctus est nultus quibus ommibris di¬
ci iuix potest quentum intersit quem admodum
utatur orator Nam e infantes actionis dignitate
eloquentie sepe fructum tulerunt & diserti difformi¬
tate agendi multi infantes putati sunt ut iam non
sine causa demosthenes tribuerit & primas & secun¬
das & tertias actioni Si enim eloquentia nulla sine
hac hec autem sme eloquentia tanta est certe pluri¬
mum inlicendo potest. Uolet igitur ille qui eloquen¬
tie principium petit & contenta uoce atrociter dicere
& summissa leiuter & inclinata uideri grauius & m¬

Expanded text:
stet e voce atque motu. Vocis mutationes totidem sunt stet e voce atque motu. Vocis mutationes totidem sunt quot animorum, qui maxime voce commoventur. Itaque ille perfectus, quem iam dudum nostra indicat oratio, utcumque se adfectum videri et animum audientis moveri volet, ita certum vocis admovebit sonum; de quo plura dicerem, si hoc praecipiendi tempus esset aut si tu hoc quaereres. Dicerem etiam de gestu, cum quo iunctus est vultus; quibus omnibus dici vix potest quantum intersit quem ad modum utatur orator. nam et infantes actionis dignitate eloquentiae saepe fructum tulerunt et diserti deformitate agendi multi infantes putati sunt; ut iam non sine causa Demosthenes tribuerit et primas et secundas et tertias actioni; si enim eloquentia nulla sine hac, haec autem sine eloquentia tanta est, certe plurimum in dicendo potest. Volet igitur ille qui eloquentiae principatum petet et contenta voce atrociter dicere et summissa leniter et inclinata videri gravis et in
Abbreviated transcription (Latin):
more respirationes q delectant. Quid potest esse
ram diuersum: Tamen est in utroq aliquid excellẽs
Elaborant alii leuitate &e equabillitate & puro quasi qͦ¬
dam & candido genere dicendi Ecce aliqui duritatem
& seueritatem quandam uerbis & orationis quasi
mestitiam sequuntur quodq paulo ante diuisimus
ut alii graues alii tenues alii temperati uellint uideri
quod orationum genera esse diximus. totidem orato¬
rum reperiuntur Et quoniam cepi iam cumulatius
hoc munus augere ꝙͣ a te postulatum est tibi emm tan¬
tum de orationis genere querenti respondi etiam breui¬
ter de muemendo & collocando ne nũc quidem soliun
de orationis modo dicam sed etiam de actionis. Ita p̃¬
termissa pars nulla erit quandoquidem de memoria
nihil est hoc loco dicendum. que coniinis est mul¬
tarim artium
omodo autem dicatur in est in luobus
in agendo & in eloquendo Est enm actio
quasi corporis quedam eloquenna. cum cõ¬

Expanded text:
morae respirationesque delectant: quid potest esse morae respirationesque delectant: quid potest esse tam diversum? tamen est in utroque aliquid excellens. Elaborant alii in lenitate et aequabilitate et puro quasi quodam et candido genere dicendi; ecce aliqui duritatem et severitatem quandam in verbis et orationis quasi maestitiam sequuntur; quodque paulo ante divisimus, ut alii graves alii tenues alii temperati vellent videri, quot orationum genera esse diximus totidem oratorum reperiuntur. et quoniam coepi iam cumulatius hoc munus augere quam a te postulatum est—tibi enim tantum de orationis genere quaerenti respondi etiam breviter de inveniendo et conlocando—, ne nunc quidem solum de orationis modo dicam sed etiam de actionis: ita praetermissa pars nulla erit, quando quidem de memoria nihil est hoc loco dicen- dum, quae communis est multarum artium. quo modo autem dicatur, id est in duobus, in agendo et in eloquendo. Est enim actio quasi corporis quaedam eloquentia, cum con
Abbreviated transcription (Latin):
dere quonam modo. Scitum est enim quid Carneades
noster dicere solebat Clitomachum ea dicere Carneadem
autem codem etiam modo dicere. Quod si in phylosophi
tantum interest queni admodum dicas ubi res specͥta¬
tur non uerba penduntur. quid tandem ni causis existi¬
mandum est: quibus totis moderatur oratio quod qui¬
dem ego brute ex tius litteris sentiebam non te id sci¬
tari qualeni ego in ueniendo & collocando suum esse
oratorem uellem sed id mihi querere uidebare quod
genus ipiũs orationis optimum iudicarem rem dif¬
ficilem dii immortales atq omnium difficilimam
Nam cum est oratio mollis & tenera & ita flexibilis
ut sequatur quocunq torqueas tum & nature uari
& uoluntates multum inter se distantia effecerunt
genera dicendi flumen aliis uerborum uolubilitas¬
que cordi est qui ponunt in oratioms celeritate elo¬
quentiam. distincta alios & interpuncta inter ualla

Expanded text:
dere quonam modo; scitum est enim, quod Carneades dere quonam modo; scitum est enim, quod Carneades noster dicere solebat, Clitomachum eadem dicere, Charmadam autem eodem etiam modo dicere. Quod si in philosophia tantum interest quem ad modum dicas, ubi res spectatur, non verba penduntur, quid tandem in causis existimandum est quibus totis moderatur oratio? quod quidem ego, Brute, ex tuis litteris sentiebam, non te id sciscitari, qualem ego in inveniendo et in conlocando summum esse oratorem vellem, sed id mihi quaerere videbare, quod genus ipsius orationis optimum iudicarem: rem difficilem, di immortales, atque omnium difficillimam. Nam cum est oratio mollis et tenera et ita flexibilis ut sequatur quocumque torqueas, tum et naturae variae et voluntates multum inter se distantia effecerunt genera dicendi: flumen aliis verborum volubilitasque cordi est, qui ponunt in orationis celeritate eloquentiam; distincta alios et interpuncta intervalla,
Abbreviated transcription (Latin):
ciplinis ex culta sunt. Sed ut segetes fecunte & ube¬
res non solum fruges uerum etiam herbas effundũt
mnimicissimas frugibus. sic interdum ex illis locis
aut leuia quedam aut causis aliena aut non utili:
gignuntur. quorum ab actoris uiditio delectus mag¬
nus adhibebitur quonam modo ille in bonis herebit
& habitabit suis: ut mollie dura aut occultabit que
dilui non poterunt atq omnino opprimet si licebit
aut ab ducet animos aut aliual affere quod oppositum
probabilius sit ꝙͣ illud quod obstabat Iam uero ea q̃
in uenerit qua dilligenna collocabitur quomam id se¬
cundum erat de tribus uestibula in mirum honesta
additus q ad causam fatiet Illustres. Cumq animos
prima agressione occupauerit infirmabit excludet ꝙ con¬
traria de firmissimis alia prima ponet alia postrema incul
sunt minus & artis est ae laboris Cum autem &t quid
& quo loco dicat inuenerit illud est longe maximum ui¬

Expanded text:
ciplinis exculta sunt. Sed ut segetes fecundae et ubeciplinis exculta sunt. Sed ut segetes fecundae et uberes non solum fruges verum herbas etiam effundunt inimicissimas frugibus, sic interdum ex illis locis aut levia quaedam aut causis aliena aut non utilia gignuntur. Quorum ab oratoris iudicio dilectus nisi magnus adhibebitur, quonam modo ille in bonis haerebit et habitabit suis aut molliet dura aut occultabit quae dilui non poterunt atque omnino opprimet, si licebit, aut abducet animos aut aliud adferet, quod oppositum probabilius sit quam illud quod obstabit? iam vero ea quae invenerit qua diligentia conlocabit? quoniam id secundum erat de tribus. Vestibula nimirum honesta aditusque ad causam faciet inlustris; cumque animos prima adgressione occupaverit, tinfirmabit excludetque contraria; de firmissimis alia prima ponet alia postrema inculcsunt, minus et artis est et laboris; cum autem et quid et quo loco dicat invenerit, illud est longe maximum, vi