comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qꝗͣ p̾stet honestas incolumitati. tñ utͥ potissimũ ꝯsu
lendum sit delibe̾t᷑. Cuiꝰ rei ctũ qd̾dã prescptũ uidet᷑
imꝑpetuũ dari posse. Nã ꝗͣ in re fieri pot̾it. ut cũ in¬
columitati ꝯsuluerimꝰ. qͦd sit in p̾sentia de honestate
delibatũ uirtute aliqn̾ ⁊ industria recuꝑet᷑: incolumi
te eam nullo tꝑe possumꝰ aclipisci. Qua in re ł ꝯce¬
dere alti. ł ad ꝯditionẽ alt̾ius descendere. ł in p̾sentiꝙ
qͥescere. atq aliud tp̃iis expeclare opoitebit. In rõe¬
atur ea q̃ ad utilitatẽ ꝑtinebit: qrͣ de magnificentia
aut de honestate qͥddã deroget᷑. Atq ħ in loco mͥ ca¬
pud ilłd̾ uidet᷑ e̾e̾. ut qͣramꝰ quid sit ilło. 4ͦ. si adipisci aut
effige̾ uelimꝰ: aliqͣ res nob̾ sit necessaria. ħ ÷ ꝙͣ sit ad¬
iunctio. ut ꝓinde uti queq res erit laboremꝰ. ⁊ gͣ¬
uissimã ꝗͣq causã uehem̃tissime necessariã iudice

Expanded text:
stet honestas incolumitati, tamen, utri potissimum consu- lendum sit, deliberetur. cuius rei certum quoddam praescriptum videtur in perpetuum dari posse. nam, qua in re fieri poterit, ut, cum incolumitati consulueri- mus, quod sit in praesentia de honestate delibatum, virtute aliquando et industria recuperetur, incolumitte eam nullo tempore possumus adipisci. qua in re vel concedere alteri vel ad condicionem alterius descendere vel in praesentia quiescere atque aliud tem- pus exspectare oportebit, atur ea, quae ad utilitatem pertine- bit, quare de magnificentia aut de honestate quiddam derogetur. atque in hoc loco mihi caput illud vide- tur esse, ut quaeramus, quid sit illud, quod si adi- pisci aut effugere velimus, aliqua res nobis sit ne- cessaria, hoc est, quae sit adiunctio, ut proinde, uti quaeque res erit, elaboremus et gravissimam quamque causam vehementissime necessariam iudice
Abbreviated transcription (Latin):
euentu. aut administrone. aut hou̾ĩ studio. cõmutõ
rerũ. ut ñ tales qͣles añ habite st̃. aut plerũq ha¬
beri soleant habende uide ant᷑ eẽ. ut ad hostes
tͣnsire turpe uidr eẽ. At uͦ nõ illio aio quo ulixes tnsiit.
iu fiat: attendendũ ÷. His ex partib ad sententia dicẽdã
locos sumi oporte arbit᷑m. Laudes aut ⁊ uicuꝑationes: ex
his locis sument᷑. qͥ loci ꝑsonis st̃ attͥbuti. de quib ante
dictũ ÷. Sin clistributius tͣctare qͥs uolet. partiat᷑ ĩ aĩi
⁊ corpꝰ ⁊ extͣneas res licebit. PAnimi uͥtꝰ ÷: cuiꝰ de pari¬
b paulo añ clictũ ÷.  Corꝑis: uelocitas. uires. ualitudo
clignitas. ¶ Extͣneȩ: honos. pecunia. affinitas. gn̾s. ami¬
ci. patria. potentia. ⁊ cet̾a quȩ simili iẽẽ intelligunt᷑.¬

Expanded text:
ut administratione aut hominum studio commutatio rerum, ut non tales, quales ante ha- bitae sint aut plerumque haberi soleant, habendae videantur esse; ut ad hostes transire turpe videatur esse, at non illo animo, quo Ulixes transiit; mpore, quam- diu fiat, attendendum est. his ex partibus ad senten- tiam dicendam locos sumi oportere arbitramur. Laudes autem et vituperationes ex iis locis sumentur, qui loci personis sunt adtributi, de quibus ante dic- tum est. sin distributius tractare qui volet, partiatur in animum et corpus et extraneas res licebit. animi est virtus, cuius de partibus paulo ante dictum est; corcitas; extraneae honos, pecunia, adfinitas, genus, amici, patria, poten- tia, cetera, quae simili esse in gen
Abbreviated transcription (Latin):
athenis misert̾. Legatis qͣstores sũptũ ꝙ̃. oportebat da¬
ri: ñ dedert̃. Legati ꝓfecti ñ sc̃. Accusant᷑. Intentio :
ꝓficisci oportuit. Depulsio ÷ : ñ oportuit. Questio ÷: o¬
portuerit ne. Ro est. Sũptꝰ eñs qͥ de publico dari so¬
let: his ab q̃store ñ ÷ datꝰ. Infirmatio ÷: Uos tñ id qͦ. pu¬
blice uob̾ erat negotii datũ: ꝯfice̾ oportebat. Iudicatio
.ẽ: Qũ his qͥ legati erant sũptꝰ qͥ debebat᷑ de publico
ñ daret᷑: oportuerit ne eos ꝯfice̾ nichilominꝰ legatiõẽ.¬

Expanded text:
Athenas. Legatis quaestores sumptum quem oportebat daAthenas. Legatis quaestores sumptum quem oportebat dari, non dederant; legati profecti non sunt. Accusantur. Intentio: Proficisci oportuit. Depulsio: Non oportuit. Quaestio: Oportueritne? Ratio est: Sumptus enim, qui de publico dari solet, his a quaestore non est datus. Infirmatio: Vos tamen id, quod publici vobis erat negotii datum, conficere oportebat. Judicatio est: Cum 318 iis, qui legati erant, sumptus qui debebatur ex publico non daretur, oportueritne eos conficere nihilominus negoti
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatis uditioꝵ demonstratio. ⁊ de eo ꝯqͥstio. qͥ sup¬
pliciũ dedit indẽpnatꝰ. In eiꝰ aũt qͥ sũpserit audatiam
crudelitatẽ indignatio. Ab defensore in eiꝰ qͣ. ultꝰ
sit audatiã sui ꝯq̃stiõe. Rem enĩ ex nõe ipsius negotii.
s ex ꝯsilio eiꝰ qͥ feci̾t ⁊ causa ⁊ tp̾r ꝯsicdłari oporteꝵ e.
qͥ mali fut᷑m sit. aut ex iniuria. aut celere alicuiꝰ. insi
tanta ⁊ tã ꝑspicua audatia ab eo ad cuiꝰ famã aut ad
parentes aut ad liberos ꝑtinuerit. aut ad aliꝗͣ. rẽ ꝗͣ. cu¬
ram. ẽẽ. oibꝰ aut necesse ÷. aut oportet. eẽ : fuerit uin
dicata. ¶ Rem̾o cͥminis ÷: cũ eiꝰ intentio facti qͦ. ab ad¬
u̾sario i fert᷑. in aliũ. aut in aliud cͥm̃ dimouetur. Id
fit biꝑtito. Nam tũ causa tũ res ipsa remouet᷑. Cau¬
sȩ remotioĩs: hoc nob̾ eremplo sit. Hͥodii qͦscdã legatoᷤᷤ¬

Expanded text:
utilitatis iudiciorum demonstratio et de eo conquestio, qui suputilitatis iudiciorum demonstratio et de eo conquestio, qui supplicium dederit indamnatus; in eius autem, qui sumpserit, audaciam et crudelitatem indignatio. ab defensore, in eius, quem ultus sit, audaciam cum sui conquestione; rem non ex nomine ipsius negotii, sed ex consilio eius, qui fecerit, et causa et tempore considerari oportere; quid mali futurum sit aut ex iniuria aut scelere alicuius, nisi tanta et tam perspicua audacia ab eo, ad cuius famam aut ad parentes aut ad liberos pertineret aut ad aliquam rem, quam caram esse omnibus aut necesse est aut oportet esse, vin- dicata. Remotio criminis est, cum eius intentio facti, quod ab adversario infertur, in alium aut in aliud de- movetur. id fit bipertito; nam tum causa, tum res ipsa removetur. causae remotioni hoc nobis exem- plo sit: Rhodii q
Abbreviated transcription (Latin):
tea leuiꝰ demonstrando reu̾ punitũ ꝙͣ sit ille ꝑmeri¬
tus. ⁊ suũ suppliciũ cũ illiꝰ iniuria ꝯferendo. Dem̾
oportebit eos locos qͥ ita ert̃ ab accusatore tͣctati
ut refelli ꝯtͣriã in partẽ ꝯu̾ti possint: qͦ in gn̾e sũt
tas clata sit : alleuiabitur. pͥmum: si eiꝰmi demon¬
strabit᷑ in iuria. ut nͨ mͦ uiro bono. uerũ oĩo hõi li¬
bero uideat᷑ ñ fuisse toleranda. Dem̃ ita ꝑspicua:
ut nec ab ipso qͥd qͥ fecisset in dubiũ uocaret᷑. De¬
unide eĩm̃i. ut in eã is maxime debuerit aĩaduerte qͥ
q st undicata. Postea sic fuisse rẽ aꝑtã. ut iuditiũ
de a re fieri nichil attinuerit. Atq hic demonstͣn
aus res. ẽẽ. ut de his ñ mͦ ñ necesse sit. s ne itale qͥd̾
qͥs mox iuditiũ fiat expectare.Locꝰ cõmunis accu¬
snoris. in eũ qͥ cũ id ꝙͦ arguit᷑ negare ñ possit. tn ali¬
qã sibi spei coparet. ex iuditioꝵ ꝑtbatiõe. Atq hie

Expanded text:
strando se poenitum, quam sit illius promeritum, et suum supplicium cum illius iniuria conferendo. deinde oportebit eos locos, qui ita erunt ab accusatore trac- tati, ut refelli et contrariam in partem converti pos- sint, quo in genere sunt tas data sit, levabitur, primum si eius- modi demonstrabitur iniuria, ut non modo viro bono, verum omnino homini libero videatur non fuisse tole- randa; deinde ita perspicua, ut ne ab ipso quidem, qui fecisset, in dubium vocaretur; deinde eiusmodi, ut in eam is maxime debuerit animum advertere, quo sit vindicata; postea sic rem fuisse apertam, ut iudicium de ea re fieri nihil adtinuerit. atque hic demonstracuas res esse, ut de his non modo non necesse sit, sed ne utile quidem, quam mox iu- dicium fiat, exspectare. Locus communis accusatoris in eum, qui, cum id, quod arguitur, negare non possit, tamen aliquid sibi spei conparet ex iudiciorum perturbatione. atque hic
Abbreviated transcription (Latin):
mutari neq leniri pot̾. Atq ut aꝑtuis ħ sit : exẽplo
licet uĩ rei qͣł ⁊ qͣnta sit cognoscam᷑. Uri posse flãna
neceẽ ẽ. Atq ita necẽẽ ut uis pꝰtulat ea ꝙͣ. mͦ describx¬
mꝰ necessitudinis. cui nulla ui resisti pot̾. neq muta¬
ri neq leniri pot̾. Hiuꝰ mͦi necessitudines cũ in dñd
ro̾nes incidet̃: recte necessitudines appellabunt᷑. Sin
aliq res accident difficiles. in illa suꝑiori possit ne fie
lutas. Na alit̾ solemꝰ dicẽ. necẽẽ ẽ cassilinenses se dedere
hannibali: alit̾ aut̃ necẽẽ ẽ cassilinũ uenire in hanuilis
potestatẽ. Illic in suꝑiore adiunctio ẽ ħ. nͥ malint fa¬

Expanded text:
mutari neque leniri potest. atque, ut apertius hoc sit, exemplo licet vim rei, qualis et quanta sit, cognoscamus. uri posse flamma necesse est; atque ita necesse, ut vis postulat ea, quam modo describebamus, ne- cessitudinis. huiu ne- cessitudinis. huiusmodi necessitudines cum in di- cendi rationes incident, recte necessitudines appella- buntur; sin aliquae res accident difficiles, in illa su- periore, possitne fierilutas. nam aliter dicere solemus: necesse est Casilinenses se dedere Hannibali; aliter autem: ne- cesse est Casilinum venire in Hannibalis potestatem. illic, in superiore, adiunctio est ha
Abbreviated transcription (Latin):
Nã ẽ qͥddã qͦ. sua in nos alliciat ad se se ñ emolum̃to cap¬
tans aliqͦ s tͣhes sua dignitate. ꝗͦ gñs: uirt᷑. scientia.
utilitate᷑ petendã. qͦ pecunia ẽ. Est ÷ qͥdda porro ex hor
partibꝰ uinctũ. qͦ. in sua in ⁊ dignitate nõ inductoᷤᷤ dus
⁊ p̾ se ꝗͣ dã gerit utilitatẽ. qͦ mag̃ ex petat᷑. ut amicitia
bona existimatio. Atq ex his hor ꝯt᷑ria facile tacẽtꝰ
nob̾ ĩtelligent᷑. s ut expeditiꝰ rõ tͣdat᷑: ea q̃ ꝓposiumꝰ b̾u¬

Expanded text:
nam est quiddam, quod sua vi nos adliciat ad sese, non emo- lumento captans aliquo, sed trahens sua dignitate, quod genus virtus, scientia, upartibus iunctum, quod et sua vi et dignitate nos inlectos ducit et prae se quandam gerit utilitatem, quo magis expetatur, ut amicitia, bona existimatio. atque ex his horum contraria facile tacentibus nobis intellegentur. sed ut expeditius ratio tradatur, ea, quae posu
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾e utelligunt᷑. s in meliorẽ partẽ uocabłi ꝯferant᷑.
⁊ honesta noĩnent᷑. Ex his illud ꝯficit᷑: ut petendar
reru partes sit: honestas ⁊ utilitas. Uitandaꝵ: tͣpitu¬
do ⁊ inutilitas. His gͥ duabꝰ rebꝰ res duȩ gͣndes sunt it¬
tͥbute. necessitudo ⁊ affectio. Qrũ alt̾a ex in: alt̾a ex

Expanded text:
ntelleguntur, sed in meliorem partem vocabuli conferantur et honesta nominentur. ex his illud conficitur, ut petendarum rerum partes sint ho- nestas et utilitas, vitandarum turpitudo et inutilitas. his igitur duabus rebus res duae grandes sunt adtri- butae, necessitudo et affectio; quarum altera ex vi, altera ex
Abbreviated transcription (Latin):
Pꝰea aliꝗto ipsos qͦ tẽpestas uehem̃ti iactare cep. usq adeo
ut dñs nauis cũ idẽ gub̾nator ẽẽt. in scaphã ꝯfugeret. ⁊
in fumcło qͥ ã puppi religat᷑ scaphã annexã thebat nauiꝰ
qͥad posset modaret᷑. ille aut cuiꝰ merces erãt: in gladiũ ĩ
naui ibidẽ incũb̾et. Hic ille naufingͦ ad gubnacłm ac
cessit. ⁊ naui qͦad potuit ÷ opiculat᷑. Sedatis auͦ fluctib
⁊ tẽpestate iã cõmutata:. nauis in portũ ꝓuhxit᷑. Ille au̾

Expanded text:
ea aliquanto ipsos quoque tempestas vehementius iactare coepit, usque adeo, ut dominus navis, cum idem gubernator esset, in scapham confugeret et inde funiculo, qui a puppi religatus scapham adnexam tra- hebat, navi, quod posset, moderaretur, ille autem, cuius merces erant, in gladium in navi ibidem in- cumberet. hic ille naufragus ad gubernaculum ac- cessit et navi, quod potuit, est opitulatus. sedatis autem fluctibus et tempestate iam
Abbreviated transcription (Latin):
herenm uoluntas cõmoũ ũ d̾ ro̾e dñdi ꝯscribemꝰ. ne aut tua¬
nos causa uoluisse. aut fugisse nos laborẽ putares.⁊ eo studi¬
osiꝰ h negotiũ suscepimꝰ: ꝗͣ te ñ sñ causa uelle cognosc̾e̾ recho¬
ricã ĩtelligebamꝰ. No enĩ ĩ se parũ fructꝰ ht̃ copia dñdi ⁊ cõ¬
gubnet᷑. Quas ob res illa qͦ g̾ci scriptores ĩanis arrogan¬
tiȩ cã sͥ assũpsert᷑: reliqͥmꝰ. Ia illi ne parũ młta scisse ui¬
dntur: ea ꝯqͥsiert̾ ꝗ̃ nicħ atcinebat᷑. ut ars difficilior cog¬
sũpsimꝰ. No enĩ spe q̃stꝰ aut ała ꝯmoti uenimꝰ ad scrib¬

Expanded text:
Herenni, voluntas commovit, ut de ratione dicendi conscriberemus, ne aut tua causa noluisse aut fugisse nos laborem putares. Et eo studiosius hoc negotium suscepimus, quod te non sine causa velle cognoscere rhetoricam intellegebamus: non enim in se parum fructus habet copia dicendi et comatione gubernetur. Quas ob res illa, quae Graeci scriptores inanis adrogantiae causa sibi adsumpserunt, reliquimus. Nam illi, ne parum multa scisse viderentur, ea conquisierunt, quae nihil adtinebant, ut ars difficilior cogsumpsimus. Non enim spe q
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo gne restet. ⁊ qͣre restet: admonendũ uidet᷑. Iuri¬
dicialẽ causã. ẽẽ. dicebamꝰ. in qͣ eqͥ ⁊ iniqͥ nat᷑a ⁊ p̾mii
plicemꝰ. St̃ eñĩ multe causȩ q̃ ex p̾mii alic petitiõe
ꝯstant. Nlã ap̃ iudices de pͥmio sepe accusatoꝵ q̃rit᷑.
⁊ ã senati aut ã ꝯsilio aliqͦ. pͣmiũ sepe petit᷑. Nc nemi¬
ne ꝯueniet arbit᷑tri nos cũ aliꝗͦ. exẽplũ ponamͦ. qͦ in
senatui agat᷑. ab iudiciali gn̾e exẽploꝵ recedẽ. Qeqͥ¬

Expanded text:
idetur. Iuridicialem causam esse dicebamus, in qua aequi et iniqui natura et praemii plicemus. sunt enim multae causae, quae ex praemii alicuius petitione constant. nam et apud iudi- ces de praemio saepe accusatorum quaeritur et a se- natu aut a consilio aliquod praemium saepe petitur. ac neminem conveniet arbitrari nos, cum aliquod exemplum ponamus, quod in senatu agatur, ab iudi- ciali genere exemplorum recedere. q
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ligatũ. Dem̃ ÷ in carcerẽ deductꝰ. ut ibi e̾ẽt tantisp.
dũ culle̾ in ꝙͣ. ꝯiectꝰ in ꝓfluentẽ differret᷑: ꝯparet᷑. Int̾e
qͥdã eiꝰ familiares in carcerẽ tabulas afferit̾t ⁊ teste
ħ loco sĩt adimat potestatẽ:. nulla ꝑfert᷑. Ex cegt̾is li¬
gibꝰ ⁊ q̃ hc̃ ipsũ supplicio eimͦ asfici̾ut᷑. ⁊ q̃ ad testañti

Expanded text:
ut ibi esset tantisper, dum culleus, in quem coniectus in profluentem deferretur, compararetur. interea quidam eius familiares in carcerem tabulas af- ferunt et testes eo loco sint, adimat potestatem, nulla profertur. ex ce- teris legibus et quae hunc ipsum supplicio eiusmodi afficiunt et quae ad testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
diffino̾nẽ necessitatudinis aut casus. aut imprudentiȩ.
aut exẽpla ad eã diffinõnẽ adiunge in qͥbꝰ imprudentia
fuisse uidet᷑. aut casus. aut necessitudo. ⁊ ab bis id ꝗͦ
reꝰ inferat seꝑare .i. ostende dissimile . qͦ. leuiꝰ. facilius.
ũ ignorabile. ñ fortuitũ. ñ necessariũ fuerit. Postea de

Expanded text:
definitionem necessitudinis aut casus aut inprudentiae definitionem necessitudinis aut casus aut inprudentiae et exempla ad eam defini- tionem adiungere, in quibus inprudentia fuisse videatur aut casus aut necessitudo, et ab his id, quod reus fecit et id ostendat esse dissimile quod sit eius facinus non ignorabile, non fortuitum, non necessarium. Demonstrabit
Abbreviated transcription (Latin):
su redeͥptor aliq. fecett. qͦ in re stuctio eiꝰ subita flumi¬
nis ebstit̾it m agnitudo : supplicio ne sit dignus. Ne¬
cestuido aut̃ infert᷑. cũ ui qͥdã reꝰ id ꝗͦ. fecit fecisse defen
uis dephensa sit᷑: publicet᷑. Cũ magna in alto tẽpestã
ees iiis uentoꝵ untis nautis in rhoctioꝵ portũ nauĩ
cotgt. Questor naiũ popłi uocat. nauis dñs negat opor¬
are publicari. Intentio:. Ritiostrata nauis in portu
dep̾hensa ÷. Hepulsio ÷ ꝯcessio. Ratio. Ui ⁊ necessarõ
sumꝰ in portũ eoacti. Infirinatio ÷. Nauiꝰ ex lege tn
popũ ẽ. oportet. Iudicatio÷. Cũ rostratã nauiꝰ ĩ por¬
ei dep̾hensã lex publicarit: cũq ħ nauis ĩuitis nau¬
tis ui tẽpestatis inportũ ꝯiecta sit: oporteat ne aam
publicari. Hoꝵ triũ gnrũ iccuro in unũ locũ ꝯculi¬
acusatore oportebit. ut id ꝙͦ. uoluntate factũ negabit᷑.
ꝯsulto factũ fuspiciõe aliq̃ demonstrat᷑. Dem̃ inducere

Expanded text:
 redemptor aliquid fecerit, qua in re studio eius subita fluminis obstiterit magnitudo, supplicio dignusne sit? Necessitudo autem infertur, cum vi quadam reus id, quod fecerit, fecisse defendvis depre- hensa sit, publicetur. cum magna in alto tempestas esset, vis ventorum invitis nautis in Rhodiorum por- tum navem coe+git. quaestor navem populi vocat, na- vis dominus negat oportere publicari. intentio est: rostrata navis in portu deprehensa est. depulsio con- cessio. ratio: vi et necessario sumus in portum coacti. infirmatio est: navem ex lege tamen populi esse oportet. iudicatio est: cum rostratam navem in portu deprehensam lex publicarit cumque haec navis invitis nautis vi tempestatis in portum coniecta sit, oporteatne eam publicari? Horum trium generum idcirco in unum locum con- tuliram induci ab accusatore oportebit, ut id, quod voluntate factum ne- gabitur, consulto factum suspicione aliqua demon- stretur; deinde inducere
Abbreviated transcription (Latin):
aut eqͥus aut in eodẽ sit gn̾e. Dem̃ iccirco de har re
bat dubitat᷑m neminẽ arbitͣtꝰ sit. Pea młtis in legib̾
de qͥbꝰ scͥptũ sit intelligi poflĩt. Nem̾ eqͥtas rei demo
stranda ÷ ut in iuriditiali absoluta. Cõtͣ aũt qͥdi¬
cet similitudiuẽ rei ĩfirmare debebit. Quod faciet

Expanded text:
einde idcirco de hac re bat, dubita- turum neminem arbitratus sit; postea multis in le- gibde quibus scriptum sit, intellegi possint; deinde aequitas rei demon- stranda est, ut in iuridiciali absoluta. Contra autem qui dicet, similitudinem infirmare de- bebit; quod faciet,
Abbreviated transcription (Latin):
etones. s uoluntatis int̾p̃tes fore putaũ. Postea q̃rere
aliq. in q̃bꝰ aut᷑ causa sit honestissima aut necessitudo
ueri. Pcĩ mulã rẽ neq legibꝰ. neq sc̃pt᷑a ulla. demiq
neq in sermone cotidiano atq imꝑus domesticis recte
pose adiministrati. si unꝰ qͥsꝙ uelit ũba expectare. ⁊ ñ
ad uoluntatẽ eiꝰ qͥ ea ũba ħuerit Accedẽ. Nem̃ ex ittili¬
trs. ⁊ honestatis partibꝰ ostende. ꝗͣ. inutile aut ꝙͣ t᷑pe
sit ilqͦ adusarii dicãt fieri oportuisse aut oportere. ⁊
sͥ qͣ nos focimꝰ Aut postulemꝰ ꝗͣ utile Aut ꝙͣ. honestũ
sitꝰ. Dem̃ leges nob̾ caras ẽẽ. ñ ꝓpter lict̃as q̃ tenues ⁊
obscure note sit̃ uoluntatis. s ꝓpt̾ earũ rerũ qͥbꝰ de scͥp

Expanded text:
tatores, sed vo- luntatis interpretes fore putavit; postea quaerere quid, in quibus aut causa sit honestissima aut necessitudo veri; deinde nullam rem ne- que legibus neque scriptura ulla, denique ne in ser- mone quidem cotidiano at velit verba spectare et non ad voluntatem eius, qui ea verba habuerit, accedere; deinde ex utilitatis et honestatis partibus ostendere, quam inutile aut quam turpe sit id, quod adversarii dicant fieri oportuisse aut oportere, et id, quod nos fecerimus aut postulemus, quam utile aut quam honestum sit; deinde leges nobis caras esse non propter litteras, quae tenues et obscurae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ rõcinationẽ de qͣ pꝰ dicem᷑. Qͥcunq aut in reqͣuis
leuit̾ ꝓbabili scͥpto ipso se defendit. Nã cũ eqͥtate
serit utilitate spectari oportere. ⁊ legibꝰ antiqͥus bm
Ex ꝯtͣriis aũt legibꝰ ꝯtͣrousia nascit᷑. cũ int̾ se duȩ uidẽ¬
tera lex ÷. Tiranno occiso qͥnq eiꝰ ꝑximos cognati¬
one magistratꝰ necato. Alexandrum qͥ ap̃ phereos
in tessalia trramudẽ occupauat᷑. uxor sua cui thde
nom̃ fuit noctu cũ simul cubaret occidit. Hec filiũ
suu᷑ ꝙͣ. ex trranno habebat sibi in p̾mii loco depo̾cit.
St̃ qͥ ex lege occidi puerũ dicant opͦrte. Res ĩ iudi¬
tio ÷. In ħ gn̾e utrãq in parte̾ idem loci atq eadẽ p̾¬
infirmare debebit. Hinũ gͥ leges oportet ꝯtendẽ
ꝯsicdando utͣ lex ad maiores. ħ ÷ ad utiliores ad ho¬
nefiors Ac mag̾ necesarias res ptineat. Ex qͦ ꝯfiet᷑. it si
usis due ut si pluros ert. aut qͥtqͦt ert̃ ꝯseruari ñ possit.¬

Expanded text:
ocinationem, de qua post di- cemus. quacumque autem in re, quamvis leviter probabili, scripto ipso se defenderit, cum aequitate serit, utilitate spectari oportere et legibus antiquius haberi Ex contrariis autem legibus controversia nascitur, cum inter se duae videntera lex: tyranno occiso quinque eius proximos cognatione magistratus necato. Alexan- drum, qui apud Pheraeos in Thessalia tyrannidem occu- parat, uxor sua, cui Thebe nomen fuit, noctu, cum si- mul cubaret, occidit. haec filium suum, quem ex ty- ranno habebat, sibi in praemii loco deposcit. sunt qui ex lege occidi puerum dicant oportere. res in iudicio est. In hoc genere utramque in partem idem loci atque eadem prinfirmare debebit. pri- mum igitur leges oportet contendere considerando, utra lex ad maiores, hoc est ad utiliores, ad hone- stiores ac magis necessarias res pertineat; ex quo conficitur, ut, si leges duae aut si plures erunt, aut quotquot erunt, conservari non possi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsiste. ⁊ iudex uideat᷑ legi obtẽꝑare qͥ sẽtentiã eiꝰ ñ qͥ scͥp¬
turã seq̃t᷑. Deiñ ꝗͣ. indignũ sit eodẽ affici supplicio eũ
qͥ ꝓp̃ aliqͦ. scelus ⁊ audatiã ꝯtͣ leges fecit᷑. ⁊ eum qͥ ho¬
nesta aut necessaria de causa ñ ab sententia. s ab littis
⁊ in hac lege accipi. ⁊ eã causã ꝗͣ. ipse afferat oportẽ
accipi demonstrabit. & quẽadmodũ ei dicebamuꝰ qͥ
ab scͥpto dicet ħ fore irtilissimũ si qͥ de eqͥtate ea q̃ eũ
aduersario staret derogass: sic huic qͥ ꝯtͣ scͥptũ dicet
plurimũ ꝓdit. ex ipsa cͥptura aliqͥ. ad suã causã ꝯu̾t̾e.
aut ãbigne oliqͦ. scͥptũ ostende. Dem̃ ex illo abiguo¬

Expanded text:
udex is videatur legi optemperare, qui sen- tentiam eius, non qui scripturam sequatur; deinde, quam indignum sit eodem affici supplicio eum, qui propter aliquod scelus et audaciam contra leges fecerit, et eum, qui honesta aut necessaria de causa non ab sententia, sed ab litteris et in hac lege accipi et eam causam, quam ipse afferat, opor- tere accipi demonstrabit. et quemadmodum ei dice- bamus, qui ab scripto diceret, hoc fore utilissimum, si quid de aequitate ea, quae cum adversario staret, derogasset, sic huic, qui contra scriptum dicet, pluri- mum proderit, ex ipsa scriptura aliquid ad suam cau- sam convertere aut ambigue aliquid scriptum osten- dere
Abbreviated transcription (Latin):
accidit noui. qͦ accusator qͦ sepe ex remotiõe cͥminati¬
onẽ ꝯfic̃. ut si qͥs eũ accuset qͥ cũ p̾tor. ẽe̾t: in expedicioe
ad arma popłm uocarit. cũ ꝯsules adẽent. Nam ut ĩ
suꝑiore exẽplo reꝰ ab officio suo ⁊ ã potestate factũ dimo¬
uelait. sic in ħ ab eiꝰ officio ⁊ ã potestate qͥ accusat᷑ ipse
accusator factũ remouendo: hac ipsa rone ꝯfirmat
accusationt̃ In hac ab utͦq ex oĩbꝰ paitib honestatis:
ex oib̾ itcilit̾atis partibꝰ. signis. exẽplis i̾cinando. qͥ. ea¬

Expanded text:
ac- cidit novi, quod accusator quoque saepe ex remo- tione criminatiac- cidit novi, quod accusator quoque saepe ex remo- tione criminationem conficit, ut si quis eum accuset, qui, cum praetor esset, in expeditionem ad arma populum voccio et a potestate factum demovebat, sic in hoc ab eius officio ac po- testate, qui accusatur, ipse accusator factum remo- vendo hac ipsa ratione confirmat accusationem. in hac ab utroque ex omnibus partibus honestatis et ex om- nibus utilitatis partibus, exemplis
Abbreviated transcription (Latin):
aam sãnitibꝰ: qͥdam adolescens nob̾ porcã fustinuit
iussũ imꝑatoris. Fede aut ab senatu imꝓbato ⁊ imn
nuerit : dedi oport̾e. Intentio ÷: Dedi oportet. De¬
pulsio:: ñ oportet. Questio ÷: oportet ne. Ratio ÷. Nõ
enũ meũ fuit officiũ. nec mea potestas. cũ ⁊ id etatis ñ
hibuerĩ. pͥuat̾ essẽ. ⁊ e̾et̾ sũma aͣuctoritate ⁊ potestate
sume religiois: dedi te ꝯuenit. Iudico ÷ : Cũ is qͥ poteᷤ¬
citis uichil habuerit: iussu imꝑatoris ĩ fede porcam te
nuertt ⁊ in tauta religiõe int̾fuerit: dedendus ne sit
oportuisse. s alicui rei. aut hõi causã attͥbuit. q̃ uolun¬
tati sue fuerit impedunto. sĩ ꝯcessiois partib. Nam
eaꝵ maior qͥdã uis÷ q. paulo pꝰ intelligit᷑. In ħ aut̃ iy¬
accusare alteriĩ. nec culpã in aliũ tͣnsferre debet: s de¬
monstrare eam rẽ nichil ad se nec ad potestatẽ neq ad
officiũ suũ ꝑtinuisse: aut ꝑtinere. Atq in ħ gne̾ hoc

Expanded text:
m Samnitibus, quidam adulescens nobilis porcum sustinuit iussu im- peratoris. foedere autem ab senatu inprobato et im- nuerit, dedi oportere. in- tentio est: dedi oportet. depulsio est: non oportet. quaestio est: oporteatne? ratio est: non enim meum fuit officium nec mea potestas, cum et id aetatis et privatus essem et esset summa cum auctoritate et potestate summae re- ligionis, dedi te convenit. iudicatio est: cum is, qui potestatis nihil habuerit, iussu imperatoris in foedere et in tanta religione interfuerit, dedendusne sit hoportuisse, sed alicui rei aut homini causam attribuit, quae voluntati suae fuerit inpedimento, sine concessionis partibus; nam earum maior qaccusare alterum nec culpam in alium transferre debet, sed demonstrare eam rem nihil ad se nec ad potestatem neque ad officium suum per- tinuisse aut pertinere. atque in hoc genere hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ ⁊ qͣlia sint intelligunt᷑. Uidere aut̃ in laudando ⁊ in
uituꝑando oportebit. ñ tam quȩ in corꝑe aut ĩ extͣneis
rebus habuerit is de qͦ agit᷑. quã qͦ pacto his reb usus
sit. Nam formã ꝙ ⁊ laudare stultitia: ⁊ uituꝑare suꝑ¬
bia ÷. animi aut ⁊ laus honesta. ⁊ uituꝑatio uehe¬
mens ÷. Nunc qm omne in cause gu̾is argunen¬
tandi ratio tradita ÷: de inuentione prima ac maxa
parte rethorice satis dictum esse uidetur. Quare qͦ¬
mam ⁊ una pars adexitum hunc ab suꝑiore libro
perducta ÷: ⁊ hic LibeR non parum ꝯtinet lita¬
rum: quȩ restant iN Reliquis dice mos

Expanded text:
 qualia sint, intellegentur. vi- dere autem in laudando et in vituperando oportebit non tam, quae in corpore aut in extraneis rebus ha- buerit is, de quo agetur, quam quo pacto his rebus usus sit. nam fortunam quidem et laudare stultitia et vituperare superbia est, animi autem et laus ho- nesta et vituperatio vehemens est. Nunc quoniam omne in causae genus argumentan- di ratio tradita est, de inventione, prima ac maxima parte rhetoricae, satis dictum videtur. quare, quoniam et una pars ad exitum hoc ac superiore libro per- ducta est et hic liber non parum continet litterarum, quae restant, in reliquis dicemus
Abbreviated transcription (Latin):
ceat: a popło corrigi ꝯuenire. Dem̾ si scͥptui n
qͥdẽ eẽt crederemus. Nc̃ cum scͥptũ sit: amentiã
eẽ eiꝰ rei qͥ peccarit potiꝰ ꝙͣ legis ipsius u̾ba cognoseẽ.
His ⁊ h̾modi rõnibꝰ ostendit᷑. causã extͣ scͥptũ accipi
nͥ oportẽ.¶ Scda pars ÷. in qͣ÷ offendendũ ÷. si iri
cetis legibus oporteat : in hac ñ oport̾e̾. Hoc demõ¬
strabit᷑. silex aut ad res maximas. ittilissimas. ho¬
nestissimas. religiosissimas indebr̾ ꝑtine̾. aut iutale.
aut t᷑pe. aut nephas ee. tali in re ñ dili gentissi me
leg obtẽꝑare. aut ita lex diligent᷑ ꝑ scͥpta demonstiabit᷑.
ostendat. si ꝯueniat causam ꝯtͣ scͥptũ accipi. eã tñ mi¬
nime oport̾ẽ. q̃ ab adũsariis affat᷑. Qͥ loc̾ iccirco ÷ huic
Id aut fiet. si qͥbꝰ ex locis culpa demonstrabit᷑ ñ c̃ẽ in eo
qͥ cõꝑat̾oe aut remotiõe aut relatiõe cͥminis aut ꝯces¬

Expanded text:
ceat, a populo corrigi convenire; deinde, si scriptum non ceat, a populo corrigi convenire; deinde, si scriptum non quidem esset, credere- mus; nunc cum scriptum sit, amentiam esse eius rei, qui peccarit, potius quam legis ipsius verba cogno- scere. his et huiusmodi rationibus ostenditur causam extra scriptum accipi non oportere. Secunda pars est, in qua est ostendendum, si in cete- ris legibus oporteat, in hac non oportere. hoc de- monstrabitur, si lex aut ad res maximas, utilissimas, honestissimas, religiosissimas videbitur pertinere; aut inutile aut turpe aut nefas esse tali in re non diligen- tissime legi optemperare; aut ita lex diligenter per- scripta demonstrabitur, ostendat, si conveniat causam contra scriptum accipi, eam tamen minime oportere, quae ab adversariis afferatur. qui locus id- circo est huic id autem fiet, si, quibus ex locis culpa de- monstrabitur esse in eo, qui comparatione aut remotione aut relatione criminis aut conces
Abbreviated transcription (Latin):
qros leges neglig̾e̾ ꝯcedant. Pein tee q̃rere ab iudi¬
exceptionẽ ipse in lege ascribat. passuri ne sint.
posteu ħ ꝗͦ faciat indigniꝰ ⁊ imprucdentiꝰ eẽ ꝗͣ si ascͥ¬
uit. N ge porro ꝙͦ si ipsi uellent uidices ascͥbere:
pussutꝰ ne sit popłs. atq ħ eẽ indigniꝰ ꝙͣ rẽ ubo ⁊ lit
tens mutare ñ possint: eaꝰ re ipsa ⁊ iuditio maxime
comitare. Dem indignũ ẽẽ de lege aliqͥ. derogari.
aut legẽ abrogari. aut aliqͣ ex parte cõmutari. eũ
poplo sognoseendi ⁊ ꝓbandi. aut imꝓbandi potistã
mula fiat᷑. ħ ipsis iidicibꝰ ĩiudiosissimũ futurum.
ñ hune locu. ẽẽ. neq̃ ħ tp̃s legnꝰ corrigendarũ. apud
uelle se scire qͥ lator sit. qui sint accepturi. se accio¬
nes uidẽ ⁊ dissuade uelle. Quod si ħ tũ sũme ĩu¬
tilia tũ multo t᷑pissima sint. legẽ cuimi sit ꝯueni¬
at in p̃sentia ꝯscruari ab iudicibꝰ. post si displi¬

Expanded text:
nostros leges neglegere con- cedant; deinde item quaerere ab iudinostros leges neglegere con- cedant; deinde item quaerere ab iudiexceptionem ipse in lege adscribat, passurine sint; postea hoc, quod faciat, indignius et inpuden- tius esse, quam si adscribat; age porro, quid? si ipsi vellent iudices adscribere, passurusne sitteris mutare non possint, eam re ipsa et iudicio maximo commutare; deinde indignum esse de lege aliquid derogari aut legem abrogari aut aliqua ex parte com- mutari, cum populo cognoscendi et probandi aut in- probandi potestas nulla fiat; hoc ipsis iudicibus in- vidiosissimum futurum; non hunc locum esse neque hoc tempus legum corrigendarum; apud nunc id agant, velle se scire, qui lator sit, qui sint accepturi; se factiones videre et dissuadere velle; quodsi haec cum summe inutilia tum multo turpissima sint, legem, cuicuimodi sit, in praesentia conservari ab iudicibus, post, si displi
Abbreviated transcription (Latin):
eã ex lege ꝯsicłare. qͥppe q̃ in lege scͥpta ñ sit. Qd si sit
institutũ: oibꝰ dari causam ⁊ postestatẽ pęccandi cũ
intellexerint uos ingenio eiꝰ qͥ ꝯtͣ legẽ fecit̾: ñ ex lege
in qͣ iuirati sitis rẽ nidicare. Dem̾ ⁊ ipsis iudicibus
ndicandi. ⁊ cet̾is ciuibꝰ uidendi rõnes ꝑt᷑batũ iri:
si semel ab legibꝰ recessũ sit. Nã ⁊ iudices neq ꝗͥ se
aliis imꝓbare possũt ꝗͦ. ꝯtͣ legẽ iudicarit᷑. ⁊ cetens
ciues quid agant ignoraturos. si ex suo qͥsq ꝯsilio.
⁊ ex ea rõne q̃ in mentẽ aut in libidinẽ ueni̾t. ñ ex
cõmuni p̃cepto ciuitatis unã ꝗͣ.q administrabit.
Postea ꝗ̃rere ab iudicibꝰ ipsis. quare in alienis deti¬
neantur ngotiis. cur rei .p. inun̾e impediant᷑.
cũ sepiꝰ sins rebꝰ ⁊ cõmodis seruire possint. cur
ficios in tantis molestis ẽẽ equũ censeat. adusarios

Expanded text:
eam ex lege con- siderare, quippe quae in lege scripta non sit. quod si sit eam ex lege con- siderare, quippe quae in lege scripta non sit. quod si sit institutum, omnibus dari causam et potestatem peccandi, cum intellexerint vos ex ingenio eius, qui contra legem fecerit, non ex lege, in quam iurati sitis, rem iudicare; deinde et ipsis iudicibus iudicandi et ceteris civibus vivendi rationes perturbatum iri, si semel ab legibus recessum sit; nam et iudices neque, quidaliis probare possint, quod contra legem iudicarint; et ceteros cives, quid agant, ignoraturos, si ex suo quisque consilio et ex ea ratione, quae in mentem aut in libidinem venerit, non ex communi praescripto civitatis unam quamque rem administrabit; postea quaerere ab iudicibus ipsis, quare in alienis detineantur negotiis; cur rei publicae munere impediantur, quo setius suis rebus et commo- dis servire possint; cur strictos in tantis molestiis esse aequum censeant, adversarios
Abbreviated transcription (Latin):
pe eũ qͥ accusaret᷑. causã ꝑferre q̃ eũ ad peccan¬
dũ impulisset. nc̃ ipsũ reu causã afferre quare
deliq̃rit. Dem̃ hãc induce particionẽ. cuiꝰ in sin¬
l̃as partes multe ꝯuenient argum̃tatioes. Prim̾
at. hãc qͥdẽ causã accipi minime oport̾e. Prima
pars his fere locis ꝯfirmabit᷑. scͥptori neq ingeniũ.
neq oꝑam. neq ullã facultatẽ defuisse. qͦ minꝰ aꝑte
poss ꝑscb̾e id qͦ. cogitaret. ñ fuisse ei gͣue nec diffici¬
cipiendũ putass. ꝯsuesce eos qͥ leges sc̾bat᷑ exceptio¬
nibus uti. De in̾ oportet recitare leges cũ exceptio¬
nibꝰ scͥptas. ⁊ maxime uide siꝗͣ in ea ipsa lege qua
de agat᷑ sit exceptio aliqͦ in capite. aut ap̃ eundem
legis scͥptorẽ. qͦ mag̾ ꝓbetur eum fuisse except᷑ũ siꝗͥ ex¬
cipiendũ putaret. ⁊ ostende causã acciꝑe nicħ aliud
ẽe nͥ legẽ tolłe. iõ qͦ. cũ semel causa ꝯsidet᷑. nicħ attineat

Expanded text:
pae eum, qui accusaretur, cau- sam proferre, quae eum ad peccandum impulisset;— nunc ipsum reum causam afferre, quare deliquerit. deinde hanc inducere partitionem, cuius in singulas partes multae convenient argumentationes: primum, at, hanc quidem causam accipi minime oportere. Prima pars his fere locis confirmabitur: scriptori neque ingenium neque operam neque ullam faculta- tem defuisse, quo minus aperte posscipiendum putasset: consuesse eos, qui leges scribant, exceptionibus uti. deinde oportet recitare leges cum exceptionibus scriptas et maxime videre, ecquae in ea ipsa lege, qua de agatur, sit exceptio ali- quo in capite aut apud eundem legis scriptorem, quo magis probetur eum fuisse excepturum, si quid exci- piendum putaret; et ostendere causam accipere nihil aliud esse nisi legem tollere, ideo quod, cum semel causa consideretur, nihil attineat
Abbreviated transcription (Latin):
nestior aut magis necessaria ab scͥptore neglecta uideat᷑.
Id fiet. si id qͦ nos demontrabimꝰ. honestũ aut utile
aut necessariũ demonstrabimꝰ. ⁊ si id qͦ ab adu̾saris
dicet᷑: miniie eiꝰmͦi. ẽẽ. dicemꝰ. Dein si in lege erit
ex ãbiguo ꝯtͦusia: dare oꝑã oportebit. ut de eo ꝙͦ ad¬
usariꝰ intelligat: alia ĩ lege cautũ eẽ doceat᷑. Pimul¬
tũ aut ꝑficiet illud demonstrare. q̃ madmodũ scͥp¬
siset: si id ꝗͦ. adui̾sariꝰ accipiat fieri aut intelligi uo¬
lunset. Utꝰ in hac cuusa. in qͣ de uasis argentels qͥrtĩ.
post mulier dic̃e. mehial atininsse asebi q̃ uole: sibie

Expanded text:
nestior aut magis necessaria ab scriptore neglecta videatur. nestior aut magis necessaria ab scriptore neglecta videatur. id fiet, si id, quod nos demon- strabimus, honestum aut utile aut necessarium demon- strabimus, et si id, quod ab adversariis dicetur, minime eiusmodi esse dicemus. deinde si in lege erit ex amb- iguo controversia, dare operam oportebit, ut de eo, quod adversarius intellegat, alia in re lege cautum esse doceatur. permultum autem proficiet illud demon- strare, quemadmodum scripsisset, si id, quod adver- sarius accipiat, fieri aut intellegi voluisset, ut in hac causa, in qua de vasis argenteis quaeritur, possit mulier dicere nihil adtin
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑. Deiñ erit demonstrandũ. si qͥ ex re ipsa dabr̾ fa¬
cultatis id qͦ. adũsariꝰ intelligat. multo minꝰ cõmode fi¬
ri posse ꝗͣ. id ꝗꝙͦ nos accipimꝰ. ꝗͦ illiꝰ rei neq ad ministra¬
tio neq exit᷑ ullus extet: nos qͦ dicamꝰ facile ⁊ cõmod
tͣnsigi posse. ut ĩ hac lege. nichil enĩ ꝓhibet fictũ exẽ¬
pli loco pone. qͦ faciliꝰ res intelligat᷑. Meretr coronam
nureã ne habeto. si habuerit: publica esto. Contͣ eũ qͥ
meretͥtẽ publicari dicat ex lege oport̾e: possit dici.
neq administratiõẽ. ẽẽ. ullã publice meretͥcis. neq exi¬
tũ legis in meretͥce publicanda. at in auro publican¬
do: administrationẽ ⁊ exitũ facilẽ. ẽẽ. ⁊ incõmodi ni¬
chil inesse.  Ne diligent᷑ illud qͦ atterde oportebit.
nũ illo ꝓbato qͦ. adu̾sariꝰ intelligat. res utilior aut ho¬

Expanded text:
bitur. deinde erit demonstrandum, si quid ex re ipsa dabitur fabitur. deinde erit demonstrandum, si quid ex re ipsa dabitur facultatis, id, quod adversarius intellegat, multo minus commode fieri posse, quam id, quod nos accipimus, quod illius rei neque administratio neque exitus ullus exstet; nos quod dicamus, facile et commode transigi posse; ut in hac lege—nihil enim prohibet fictam exempli loco ponere, quo facilius res intellegatur—: meretrix coronam auream ne habeto; si habuerit, publica esto, contra eum, qui meretricem publicari dicat ex lege oportere, possit dici neque administrationem esse ullam publicae meretricis neque exitum legis in mere- trice publicanda, at in auro publicando et admini- strationem et exitum facilem esse et incommodi nihil inesse. ac diligenter illud quoque adtendere oportebit, num illo probato, quod adversarius intellegat, res uti- lior aut ho
Abbreviated transcription (Latin):
Dost mortẽ eiꝰ uasa magnifica ⁊ p̃tiose celata petit a fi¬
lo mat̾. Ille se q̃ ĩse uellet deb̾e dic̃. Primũ si fieri
in ꝯsuetudine sermonis sic uti solent eo u̾bo. uno płibꝰ ue:
in ea sententia. in qͣ is qͥ dicet accipiendũ. eẽ. demonstra¬
bit. Neiñ ex suꝑiore ⁊ inferõre scͥptura docendũ: id
ꝯsident᷑: oia aut pleraq abigua uisũ iri. Quę aut ex õĩ
ꝯsicłata script᷑a ꝑspicua fiant : ħ ambigua ñ oporẽe existi¬
mari. Dem̃ qͣ i sententia scriptor fuerit: ex cet̾is eiꝰ scͥpoᷤ.
⁊ fatis. dictis. aic. atq uita eiꝰ sumi oportebit. ⁊ eã ipsã
scripturã in qͣ merit illud ãbigut̃ de qͦ q̃rit᷑ totã õibꝰ ex
partibꝰ p̃cẽptare. siqͥ. aut ad id appositum sit qͦ. nos ĩt¬
p̾tem̃: aut ei qͦ. adu̾sarius intelligat adu̾set᷑. Nlam faci¬
le qͦ. ũisimile sit eũ uoluisse qͥ scripsit. ex oĩ scͥpt᷑a. ⁊ ex
psona scͥptoris. atq his reb̾ q̃ ꝑsonis attͥbute sunt ꝯsicda¬

Expanded text:
t a filio mater. ille se, quae ipse vellet, debere dicit. primum, si fieri in consuetudine sermo- nis sic uti solent eo verbo uno pluribusve in eam sen- tentiam, in quam is, qui dicet, accipiendum esse demon- strabit. deinde ex superiore et ex inferiore scriptura docendum id, considerentur, omnia aut pleraque ambigua visum iri; quae autem ex omni considerata scriptura perspicua fiant, haec ambigua non oportere existimare. deinde, qua in sententia scriptor fuerit, ex ceteris eius scriptis et ex factis, dic- tis, animo atque vita eius sumi oportebit et eam ipsam scripturam, in qua inerit illud ambiguum, de quo quae- retur, totam omnibus ex partibus pertemptare, si quid aut ad id appositum sit, quod nos interpretemur, aut ei, quod adversarius intellegat, adversetur. nam facile, quid veri simile sit eum voluisse, qui scripsit, ex omni scriptura et ex persona scriptoris atque iis rebus, quae personis attributae sunt, considera
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ inutilẽ Aut imꝗͣ fieri uelit. Oĩa supplicia q̃ ab
legibꝰ ꝓficiscunt᷑: culpę ac malitię uindicande causa
ꝯstituta eẽ. Scͥptorẽ aũt ipsũ si existat: factũ ħ ꝓba¬
turũ. ⁊ idẽ ipsũ si ei tał res accidisset: fact᷑m fuiꝰ se
rea re legis sc̾ptore c̾to ex ordine iudices cͥca ȩtate p̾ditoᷤ
sticusse ut essent ñ qͥ scͥptii suũ recitaret᷑ qͦ. qͥuis puer
cibi poset ÷ s qͥ cegitationẽ asseqͥ poset. ⁊ uoluntatẽ tepta

Expanded text:
ab legibus proficiscantur, culpae ac malitiae vin- dicandae causa constituta esse; scriptorem ipsum, si exsistat, factum hoc probaturum et idem ipsum, si ei talis res accidisset, facturum fuisse; ea re legis scriptorem certo ex ordine iudices certa aetate prae- ditos constituisse, ut essent, non qui scriptum suum recitarent, quod quivis puer facere posset, sed qui cogitatione assequi possent et volun
Abbreviated transcription (Latin):
aut nollent opitulari. si tũ cũ spes deseruisset opitulat᷑¬
fuit. Ex aĩo. si ñ sui cõmodi causa. s eo ꝯfilio fec̃ oĩa.
ut ħ ꝯfic̾ẽ posset. ¶ Ex casu. si ñ fortuna s industria. eẽ.¬
factũ uidebit᷑. aut si in dustriȩ fortuna obstitiss. n hõc
rit. ⁊ qͥ aliqn̾ tale fecĩt. nũ alieni laboris aut doꝵ bo¬
nitatai p̾miũ sibi postulet. nũ aliqn̾ ipse talẽ ob causã
aliꝗ̃ p̾mio affici negarit oport̾e. aut nũ iã satis ꝓ eo
qͦ iã fecit. honor habit᷑ sit. aut nũ necẽẽ fueritꝰ ei face̾

Expanded text:
aut nollent opi- tulari, si tum, cum spes deseruisseaut nollent opi- tulari, si tum, cum spes deseruisset; ex animo, si non sui commodi causa, si eo consilio fecit omnia, ut hoc conficere posset; ex casu, si non fortuna, sed indu- stria factum videbitur aut si industriae fortuna obsti- tisse. In horit; ecquid aliquando tale fecerit; num alieni laboris aut deorum bonitatis praemium sibi postulet; num aliquando ipse talem ob causam aliquem praemio affici negarit opor- tere; aut num iam satis pro eo, quod fecerit, honos habitus sit; aut num necesse fuerit ei face
Abbreviated transcription (Latin):
diside. Cec̾is aut partibꝰ ap̾tas int̾ se õs. ⁊ aliã in alia imn¬
crassus ꝯsul qͦsdã in eiteriori gallia nullo illustri neq
cto duce. neq eo noĩe. neq mimo p̾ditos. ut digni es¬
sent qͥ hostes popłi .R. ẽẽ. dicerentur. qͥ tẽ excurso ni¬
bꝰ ⁊ latͥmis infestã ꝑuintiã redderent: ꝯseccatꝰ :. ⁊ ꝯfe
cit. romã redit. triũ phũ ab senatu postulat. Hic ut¬
catio. ⁊ in qͣstioe ipsa ꝯtinebit᷑. In dep̾̃catione hmͦi. opor¬
teat ne pena affici. In hac hꝰmodi. Oporteat ne dari p̾mi¬
um. Ne ad p̾mii q̃stionẽ appositos locos exponemͦ ¶ Ro
in p̾mii gñs. in facultates.  B eneficia ex sua ui. extꝑr.
ex aĩo eiꝰ qui fec̃. in facultates: ex casu ꝯsidant᷑.  Ex sua
ui q̃rent᷑ ħ mͦ. magna an parua. facilia an difficilia. singi
laria sint an uulgaria. uera. an falsa qdã ex orone ho¬
nestent᷑. ¶Ex tꝑ̃r aut. si tũ cũ indigemꝰ cũ ceti n possẽt

Expanded text:
in alia imCrassus consul quosdam in citeriore Gallia nullo inlustri neque certo duce neque eo nomine neque numero praeditos, uti digni essent, qui hostes populi Romani esse diceren- tur, qui tamen excursionibus et latrociniis infestam provinciam redderent, cit. Ro- mam redit: triumphum ab senatu postulat. hic etcatio et in quaestione ipsa continebitur: in depreca- tione, huiusmodi: oporteatne poena affici? in hac, huiusmodi: oporteatne dari praemium? Nunc ad praemii quaestionem appositos locos ex- ponemus. rin praemii genus, in facultates. Beneficia ex sua vi, ex tempore, ex animo eius, qui fecit, ex casu considerantur. ex sua vi quaerentur hoc modo: magna an parva, facilia an difficilia, singu- laria sint an vulgaria, vera an falsa quadam exornatione honestentur; ex tempore autem, si tum, cum indigeremus, cum ceteri non possent
Abbreviated transcription (Latin):
t ap̃ qͦscdã lex erat: ne qͥs dianȩ uitulũ ĩmolaret᷑
set se uitulum ĩmolat᷑os. Casu erat in eo portu fa¬
nũ dianȩ eiꝰ cui iutulũ ĩmolare ñ licebat. Impru
ex lege supplicio digni estis. Iudicatio ÷. Gum id fe¬
cerint ꝗͦ. nõ potuerint ⁊ id ñ oport̾e uescierint:
sint ne supplicio digni.¶Casus aũt infert᷑ inconce
hoc. Cũ lacedemoniis lex. ẽẽt. ut hostias nͥ ad sit¬
ficiũ qͦ. dam redẽptor p̾busset capitale. ẽẽt. hosias
is qͥ redim̾at cũ sacͥficii dies instaret. in urbẽ exag̾
cepit age̾. Tũc subito magnis cõmotꝰ tẽpestatibus
fluuiꝰ eurotas is qͥ p̾t̾ lacedemonẽ fluit. tta magnꝰ
⁊ uehemens factꝰ ÷: ut eo tͣ duci uictime nullo modo
possent. Redẽptor suȩ uoluntatis ostendencde caisa
hosftius ꝯstaut os in litore. ut qͥ t̾ns flum̃. ẽent ũẽ pos¬
leot Cnt o stucdio ẽ subitã filuminis magntudinẽ sci¬
sent fuiseꝰ impedim̃to te qͥdã capiti accersi ert̃. litten¬

Expanded text:
 Apud quosdam lex erat, ne quis Dianae vitulum immolaret. set, se immolaturos. Casu erat in eo portu fanum Dianae, cui vitulum immolare non licebat. Imprudex lege, supplicio dignus es. Judicatio est: Cum id fecerit quod non oportuerit, et id non oportere nescierit, sitnhac: cum Lacedaemoniis lex esset, ut, hostias nisi ad sacrificium quoddam redemptor praebuisset, capital esset, hostias is, qui redemerat, cum sacrificii dies instaret, in urbem ex agro coepit agere. tum subito magnis commotis tempestatibus fluvius Eurotas, is qui praeter Lacedaemonem fluit, ita magnus et vehemens factus est, ut ea traduci victimae nullo modo possent. redemptor suae voluntatis ostendendae causa hostias constituit omnes in litore, ut, qui trans flumen essent, videre possent. cum omnes studio eius subitam flu- minis magnitudinem scirent fuis
Abbreviated transcription (Latin):
modu. Quod si iudices hic ꝓ suis beneficiis. ꝓ suo stu¬
aio q in uos sẽꝑ habuit. tałi suo tꝑ̃e multoꝵꝰ suoꝵ rec¬
de fitoꝵ causa uni delicto ut ignoscetis postularet: tã
digpuiꝰ ura mansuerudine ꝙͣ. dignũ uͥtute hꝰ. eẽt. iudicẽ
ĩnob hac re ħ pottulante impet̾ri. Dem auge benefi¬
cia licebit. ⁊ iudices ꝑ locũ cõmunẽ ad ignoscendi uo¬
luntate duc̃e. Quare ħ gñs ꝗͣꝗ̃ in nuidiciis ñ u̾set᷑: nͥ qͣ
senatis aut in ꝯsilio sepe õi in gn̾e t᷑ccanda: in id qͦ pre¬
cepta ponem̾. Nlã ĩ senatu aut ĩ ꝯfilio: de sy face dui de¬
libatũ :. ⁊ qͥnto numitorio pullo ap̃ lopimiũ ⁊ eiꝰ ꝯfili¬

Expanded text:
hic pro suis beneficiis, pro suo studio, quod in vos semper habuit, tali suo tempore multorum suorum recte factorum causa uni delicto ut ignosce- retis postularet, tamen dignum vestra mansuetudine, dignum virtute huius esset, iudices, a vobis hanc rem hoc postulante impetrari. deinde augere beneficia licebit et iudices per locum communem ad ignoscendi voluntatem ducere. quarsenatu aut in consilio saepe omni in genere tractanda, in id quoque praecepta ponemus. nam in senatu aut in consilio de Syphace diu deliberatum est, et de Q. Numitorio Pullo apud L. Opimium et eius consili
Abbreviated transcription (Latin):
us oniait Quare õibꝰ cogntais: nͥ ert clificile in unã ꝗͥ a
neo S q de ꝯcesfioe logͥbamur. in eã p̾cepta dedmꝰ.
ciour ꝓbari pot. so qͥ acesso peccato: dificile: ab eo qͥ
pecuto Siumdex. ẽẽ. debet ut ignoscat impet᷑re. Quare
part eiꝰ gnis cñ causã in eo hsttuieris: uti licebit. ut si ꝓ

Expanded text:
unt. quare omnibus cognitis non erit difficile in unam quamqde concessione loque- bamur, in eam praecepta dedimus, cio probari potest. Ideo concesso peccato difficile est ab eo, qui peccatorum vindex esse debet, ut ignoscat, impetrare. quare parte eius generis, cum causam non in eo constitueris, uti licebit; ut si pro
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ faciendã qͥda arinati uenissẽt : ar̃mati ꝯtͣ pͣto fu¬
erũt. ⁊ cuida eqͥti romano qͥdã ex armatis resistenti
gladio manũ pcidit. Agit is cuiꝰ manꝰ p̾cisa ÷: inu¬
riarũ. Postulat is qui cũ agit᷑ a p̃tore erceptione̾. et
ꝗͣ. in reũ capitis p̃iudiciũ fiat. Hic is qͥ agit: iuditus
purũ postulat. Ille qͥ cũ agit᷑ exceptionẽm addi an
oportere. Questio ÷: ercipiendũ sit an ñ. Ratio il
enĩ oportet in recuꝑitorio uidicio eiꝰ maleficii de qͦ f
siccarios q̃rit᷑ p̾iudiciũ ficri. Infirmatio roĩs. Euis¬
modi st̃ iniurie. ut de his indignũ sit ñ in pͥmo qͦ ĩ
pore iudicari. Iudicatio. Atrocitas iniuriaꝵ saas¬
ne causȩ sit. Quare dũ de ea iudicat᷑: de aliqͦ maior
maleficio de qͦ iudiciũ cõꝑatũ sit p̃uidicet᷑. Fta. ei¬
emplĩ qͥdẽ ħ ÷. In õi aut̃ causa ab utroq q̃ri opor

Expanded text:
im faciendam quidam armati venissent, armati contra praesto fuerunt et cuidam equiti Romano quidam ex armatis resistenti gladio manum praecidit. agit is, cui manus praecisa est, iniuriarum. postulat is, quicum agitur, a praetore exceptionem: extra quam in reum capitis prae- iudicium fiat. hic is, qui agit, iudicium purum postulat; ille, quicum agitur, exceptionem addi ait oportere. quaestio est: excipiundum sit an non. ratio: non enim oportet in recuperatorio iudicio eius male- ficii, de quo inter sicarios quaeritur, praeiudicium fieri. infirmatio rationis: eiusmodi sunt iniuriae, ut de iis indignum sit non primo quoque tempore iudicari. iudicatio: atrocitas iniuriarum satisne causae sit, quare, dum de ea iudicatur, de aliquo maiore maleficio, de quo iudicium conparatum sit, praeiudicetur? atque exemplum quidem hoc est. in omni autem causa ab utroque quaeri oport
Abbreviated transcription (Latin):
tas peccandi relinqͣt᷑. si semel institutũ fit. ut ñ de faco
s de facti causa q̃rat᷑. ¶ Defensoris ÷ ꝯq̃stio calamta¬
tis enuis. q̃ ñ culpa s in maiore qͣdã accidit. ⁊ de fortunę¬

Expanded text:
tas peccandi relinquatur, si semel in- stitutum sit, ut non de facto, tas peccandi relinquatur, si semel in- stitutum sit, ut non de facto, sed de facti causa quaera- tur; defensoris conquestio est calamitatis eius, quae non culpa, sed vi maiore quadam acciderit, et de for