comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etas: conditio ut inftemis senib pupillis: liberos parẽ¬
t̾es cũiuges allegatib nõ sola rectũ qͦ udic̃ inlinat
miseratiõ deqũstãda tñ hec prohemio nõ cõsumẽ da
Adũsarii uoͬ ꝑsona prope iisdẽ om̃ib sed e cõtrario duc¬
tis ĩpugnari solet nã & potẽtes seꝗt᷑ inuidia & hiũles
abiectoiq cõtẽptius. et turpes ac nocẽtes odiũ q̃ tria sũt
ad alienãdũ iudicũ aĩos potẽtissima. Necq hec dicere
sat est qͥ dat᷑ &̃ imperitis pleraq augẽda aut minuẽ¬
da ut expediet: hoc .N. oratoris est illud cãȩ: Iudiam
cõailiabimus nobis nõ tantũ laudãdo eũ: qͥ & fueri
cũmodo deb& & est tñ parti utriq cõmuẽ: sed si lau¬
dẽ ciꝰ ad utilitatẽ cãȩ nrȩ cõiũperinꝰ ut allegemus
pro honestis dignitatẽ illi suã pro huailib iustic̃a .p
infelicib miscricordĩa: pro lȩsis seueritatẽ: & similiter
aetera. Meras qͦ si fieri põt udicis uelĩ nossȩ: nã ut ꝓ ut

Expanded text:
aetas, condicio, ut in feminis, senibus, pupillis, liberos, parentes, coniuges adlegantibus. nam sola rectum quoque iudicem inclinat miseratio. degustanda tamen haec prooemio, non consumenda. adversarii vero persona prope iisdem omnibus, sed e contrario ductis impugnari solet. nam et potentes sequitur invidia et humiles abiectosque contemptus et turpes ac nocentes odium, quae tria sunt ad alienandos iudicum animos potentissima. neque haec dicere sat est, quod datur etiam imperitis; pleraque augenda aut minuenda, ut expediet. hoc enim oratoris est, illa causae. iudicem conciliabimus nobis non tantum laudando eum, quod et fieri cum modo debet et est tamen parti utrique commune, sed si laudem eius ad utilitatem causae nostrae coniunxerimus, ut adlegemus pro honestis dignitatem illi suam, pro humilibus iustitiam, pro infelicibus misericordiam, pro laesis severitatem et similiter cetera. mores quoque, si fieri potest, iudicis velim nosse. nam prout
Abbreviated transcription (Latin):
ut cos allo quam̃ potissimũ quos cõciliar̃ nobis studemꝰ
Interĩ tñ & est hic prohemio necessarius sensus aliꝗs
& is aptior fit atq uehemẽtior ad ꝑsonã directꝰ altei
q si accidat quo inreaut qua tanta suꝑstitiõe pre¬
hibem᷑ dar̃ ꝑhano figurã sentẽtię iuxes : Neq ei istđ
scriptores artiũ ꝗa nõ liceat: sed ꝗͥa nõ putẽt unle ue

Expanded text:
ut eos alloquamur potissimum, quos conciliare nobis studemus. ut eos alloquamur potissimum, quos conciliare nobis studemus. interim tamen et est prooemio necessarius sensus aliquis, et hic acrior fit atque vehementior ad personam derectus alterius. quod si accidat. quo iure aut qua tanta superstitione prohibeamur dare per hanc figuram sententiae vires? neque enim istud scriptores artium, quia non l
Abbreviated transcription (Latin):
bet oratio. neq tamẽ deduera semꝑ atq aicũlita sco
sepe sumplici atq illaborate similis nͦ ubis uuliu q
nimia promitẽs. aissimulata .N. q ut greci dicũt
aptiꝙ a too actio meliꝰ sepe sub xepit᷑ Sed hec prout
formari aĩmũ iundicũ expediet tͦurbari memorta
ał cõnnuã di u̾ba facilitate destitui nusꝗͣ turpiuscũ
uiciosũ prohemiũ possit iuderi aeatricosa faciesł
pessimiꝰ aerti gubernato ꝗ nãiĩdũ portũ ͣgeedrsiap
pes imo dns auit pͥncipis pro cã: nã breuius si m̃plia si
lonoi. ꝑploxe e suspeete q & ⁊̃ fames detiderat Ridẽda
usq ueluit leges pechemiis om̃ib dederũt interqua¬
tuor sensus ut᷑ rerminarẽt᷑ : nͨ minꝰ euitãda estĩ mo¬
aisa cuuis longitudo ne ĩ caput ox creuisse uideat᷑ qq
p̃parate debet̃ fatiget sermonẽ a ꝑsona indicis auir¬
sũ mouẽt no nulla ꝗdẽ ĩ hãc ꝑsuasione ranione ducti
nã prorsus esse hoc magis secũ dũ nat᷑a cõfitẽdũ est:

Expanded text:
o, neque tamen deducta semper atque circumlita, sed saepe simplici atque illaboratae similis, nec verbis vultuque nimia promittens. dissimulata enim et, ut Graeci dicunt, ἀνεπίφαντος actio melius saepe surrepit. Sed haec, prout formari animum iudicum expediet. turbari memoria vel continuandi verba facultate destitui nusquam turpius, cum vitiosum prooemium possit videri cicatricosa facies, et pessimus certe gubernator qui navem, dum portu egreditur, impegit. modus autem principii pro causa. nam brelexae suspectaeque et infames desiderant. ridendi vero, qui velut legem prooemiis omnibus dederunt, ut intra quattuor sensus terminarentur. nec minus evitanda est immodica eius longitudo, ne in caput excrevisse videatur et quo praeparare debet fatiget. sermonem a persona iudicis aversummouent, nonnulla quidem in hanc persuasionem ratione ducti. nam prorsus esse hoc magis secundum naturam confitendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tas actiones: cõtemniseq nisi ĩ dicẽdo & diligẽtia a ppa¬
reat dredũt n doceri nm̃ sed õẽ delectari uolut. Etest
difficilis huiꝰ rei moderatio: q̃ tamẽ ita tẽperari põti
ut uide am̃ accurate nõ calliole di&̃. Illud ex p̃ceptis
uetrrib manet ne qͥ insolẽs uͥbũ ne audatius trãs¬
latũ. ne aut ab obsoleta netustate. aut poetica li
cõciliatis aĩs & iã calẽtib hec libertas ferct᷑ max̾q cũ
tlocos fucrimus ingressi queꝵ nãlis libertas lic̃tiã
ubi notari arcũ fuso nitore nõ partit᷑: n argumẽti

Expanded text:
tas actiones, contemnique se, nisi in dicendo etiam diligentia appatas actiones, contemnique se, nisi in dicendo etiam diligentia appareat, credunt, nec doceri tantum sed etiam delectari volunt. et est difficilis huius rei moderatio, quae tamen temperari ita potest, ut videamur accurate non callide dicere. illud ex praeceptis veteribus manet, ne quod insoles verbum, ne audacius translatum, ne aut ab obsoleta vetustate aut poetica licconciliatis animis et iam calentibus haec libertas feretur, maximeque cum in locos fuerimus ingressi, quorum naturalis ubertas licentiam verbi notari circumfuso nitore
Abbreviated transcription (Latin):
nablandiat᷑ exordiũ. multa aũt sine dubio ex alis
partib sũt cãe cõmiũa: nihil tam̃ in qua melius di¬
cit᷑: ꝗͣ qͥ eque benedici alibi nõ possit. Multũ gͣatiȩ ex¬
ordio est ꝙ ab actione diu̾se ꝑtis materiã trahit hoc
ip̃o ꝙ nõ cõpoĩtũ domi sed utiq ex re natũ & ex facili¬
tate farnã ingenii auget. & facte simplicis sumptiq
ex proxĩo sermonis fiddẽ qͦ adꝗxit. adeo ut etĩa sire¬
liqua scripta atq elaborata sit. tñ plexũq uideatur
ut in gnr̃e cãs & indubitabili fiducia se ip̃a nimi¬
um & cere ño debeat. Odit .t. udex fere litigãtis segiũ¬
tar eñq us suu intelligat tacitus eeuerẽtiã postulat
nͣ minꝰ diligẽt ne susspecti simꝰ in ulla parte uitãdũ¬
est: ꝑꝑ qd mime ostentari debet in pͥncipiis cutasqaut
det ars om̃is dicẽtis cõtra iudicẽ adhiberi sed istud ip̃
apud aẽtũ uiros ip̃i iudices exigũt sollicitas & accuta¬

Expanded text:
ulta autem sine dubio sunt et aliis partibus causae communia, nihil tamen in quaque melius dicitur, quam quod aeque bene dici alibi non possit. Multum gratiae exordio est, quod ab actione diversae partis materiam trahit, hoc ipso, quod non compositum domi, sed ibi atque ex re natum, et facilitate famam ingenii auget et facie simplicis sumptique ex proximo sermonis fidem quoque adquirit; adeo ut, etiamsi reliqua scripta atque elaborata sint, tamen plerumque videatur ut in genere causae etiam indubitabili fiducia se ipsa nimiexserere non debeat. odit enim iudex fere litigantis securitatem, cumque ius suum intelligat, tacitus reverentiam postulat. nec miner quod minime ostentari debet in principiis cura, quia videtur ars omnis dicentis contra iudicem adhiberi. Sed ipsum istud apud centumviros ipsi iudices exigunt sollicitas et accura
Abbreviated transcription (Latin):
maꝵ põitas in affictiõib cãs propis ꝑsonis debet ĩ diie¬
re. Hisũt .N. qͤ madari nõ possũt nͨ eadẽ in ꝑfert᷑ ali¬
eni ãĩ q᷑ suiꝰ motus tlis &̃ de cãis insinuatiõe iudetur
opus esse si adu̾sarii actio udicũ aĩos eccuranit : s di¬
cendũ apud fatigatos est . quoꝵ alterũ proritedepe¬
probatiões & aduisas eluẽdo uitabimꝰ altetũ & spebre¬
uitatis & is ꝗb attẽtũ fieri iudiõe dociumꝰ: & urbani¬
tas oportuna reficit aĩos: & uñcũq petita uidicis uolup¬
tas leuat. tediũ nõ inutilis &̃ est ratio occupãdique in¬
dit obstar ut . Ei. dicit scir se mirari quosdã quodis
cusãdũ uerrẽ desãderit: dem̃ ondit hãc ip̃am sociorũ
defensionẽ ꝙ schema prolepsis dicit᷑ Id ci sit utił aliqni

Expanded text:
maxime positas in adfectibus causas propriismaxime positas in adfectibus causas propriis mandari non possunt, nec eadem vi profertur alieni animi qua sui motus. his etiam de causis insinuatione videtur opus esse, si adversarii actio iudicum animos occupavit, si dicendum apud fatigatos est; quorum alterum promitteones et adversas eludendo vitabimus, alterum et spe brevitatis et iis, quibus attentum fieri iudicem docuimus. et urbanitas opportuna reficit animos et undecunque petita iudicis voluptas levat taedium. Non inutilis etiam est ratio occupandi quae videntur obstare, ut Cicero dicit, scire se mirari quosdam, quod icusandum Verrem descenderit; deinde ostendit, hanc ipsam esse sociorum defensionem; quod sche
Abbreviated transcription (Latin):
sũt ictugiamꝰ si cã laborabimꝰ ꝑsona subueniat. si ꝑ sondcã¬
si nihil q̃ nos adiuuet erit: queramꝰ ꝗ adu̾sariũ ledat
Nã ut optabile est plus fauoris mereri : sic proximũ odis
minꝰ. miis q̃ negari nõ poterũt claborãdũ ut aut mĩoa
ꝙ dictũ est:. aut alia mẽte facta. aut nihil adp̃sentẽ q̃sti¬
dnẽ ꝑtine̾: aut emẽdari posse petẽtia aut iatis iã pu¬
nita udrãt᷑ ldeoq ager̃ aduocato ꝗͣ litigatõs facilius:
qa & landat sine arogãtiȩ crimine & aliqͣn utilite
R rep̃hender̃ põt. Nã se qͦ mon̾eri interĩ fingesdo
pro rabirio postumio ciarodũ aditũ sibi ad auresfati¬
at & auctoritatẽ induat uera sentiẽtis qͦ magis cre¬
dat᷑ uel defendenti eadẽ: uel negãti. Ideoq hoc pmũ ĩ¬
tur̾m litigatoris an aduocati ꝑsona sit utẽdũ qͦtiens
urcũ ꝙ ficri põt. Nã id inschola liberũ est inforo raꝵ
ut sit idoncus suȩ rei ꝗsq defensor dedamaturꝰ aui

Expanded text:
si causa laborabimus, persona subveniat; si personasi nihil quod nos adiuvet erit, quaeramus quid adversarium laedat; nam ut optabile est plus favoris mereri, sic proximum odii minus. In iis, quae negari non potuerint, elaborandum, ut aut minora quam dictum est aut alia mente facta aut nihil ad praesentem quaestionem pertinere aut emendari posse paenitentia aut satis iam punita videantur. ideoque agere advocato quam litigatori facilius, quia et laudat si reprehendere potest. nam se quoque moveri interim finget, ut pro Rabirio Postumo Cicero, dum aditum sibi ad aures faciat et auctoritatem induat vera sentientis, quo magis credatur vel defendenti eadem vel neganti. ideoque hoc primum intuebimur, litigatoris an advocati persona sit utendum, quotiens utrumque fieri potest; nam id in schola liberum est, in foro rarum, ut sit idoneus suae rei quisque defensor. declamaturus autem
Abbreviated transcription (Latin):
liꝰ exẽplũ ꝗ̃ ci pro eluẽtio animadiũti uidices om̃em
accusatoris oratiõe ĩ duas diuisã ẽẽ partes: quaꝵ al¬
tera mihi niti & magnoꝑe cõfider̃ uidebat᷑ ĩ uidic
iã in ueterata iudicii uniani: altera tãtũm̃o cõsu¬
etudinis cã: timide & diffident̾ẽ attĩgẽ rationẽ be¬
neficii criminũ: qͣ de re lege ẽ hec q̃stĩo cõstituta. id
ramẽ totũ respõdenti facliꝰ est ꝗͣ p̃ponẽti ꝗa hic admo¬
nẽdus iudeꝵ illic docẽdus est: nͦ me qͣ magni
auctores ĩ hoc idluxerũt: ut nõ semꝑ facere actẽtũ
ac docilẽ iudiã uelĩ. nõ ꝗa nesciã id ꝙͥ abillis dicitur

Expanded text:
 A. Cluentio : animadverti , iudices, omnem accusatoris orationem in duas divisam esse pares; quarum altera mihi inniti et magnopere confidere videbatur invidia iam inveterata iudicii Iuniani, altera tantumnodo consuetudinis causa timide et diffidenter attingere rationem veneficii criminum, qua de re lege est haec quaestio constituta. id tamen totum respondenti facilius est quam proponenti, quia hic admonendus iudex, illic docendus est. nec me quanquam magni auctores in hoc duxerint, ut non semper facere attentum ac docilem iudicem velim; non quia nesciam, id quod ab il
Abbreviated transcription (Latin):
nõ eñ omitenda: uel ideo nõ occupẽt᷑ optar̃. ab om̃ĩai
regare. solicitũ agẽr ꝗa plerũq aitẽtũ uidiã faciunt
sires agi iudetͣ noua magna atrox: pertines ad epẽ¬
plũ p̃aipue tñ si uidex aut̃ sua uice aut rei pu. cõmo¬
uet̃ Ciuiꝰ aĩus sepe metu: admũtiõe p̃cib uanitate
deniq si iod pro futurũ credimꝰ agitandus ẽ: sũt & illa
Mcitandis ad audiẽdũ ño in utilia si nos neq diu
mor aturos: neq ex̃ cãm dicturos xistimẽt Rocilẽ sine
dubio & ħ ip̃a pstat attentio: sed ce illua sibretut a
dilucide sũmã rei de qͣ cognoscẽr̃ debeat ĩdicauerimꝰ
res mõus ut p̃positioni similiorsit ꝗͣ expõitiõi dec quo
m̃o qq sit actũ sed de ꝗb dicturus sit oratõ oñdat.

Expanded text:
optare, abominari, rogare, sollicitum agere; quia plerumque attentum iudicem facit, si res agi videtur nova, magna, atrox, pertinens ad exemplum, praecipue tamen, si index aut sua vice aut reipublicae commovetur, cuius animus spe, metu, admonitione, precibus, vanitate denique, si id profuturum credimus, agitandus est. sunt et illa excitandis ad audiendum non inutilia, si nos neque diu moraturos neque extra causam dicturos existiment. docilem sine dubio et haec ipsa praestat attentio; sed et illud,si breviter et dilucide summam rei,de qua cognoscere debeat, indicaverimus, et, ut propositioni similior sit quam expositioni, nec quo modo quidque sit actum, sed de quibus dicturus sit orator ostendat.
Abbreviated transcription (Latin):
tilisse. metꝰ &̃ nõ nũꝗͣ est admouẽdus: ut ciaero pro
iilone ne arma põꝑen dispõĩta cõtra se putarẽt la¬
borauit: nõ nũꝗ̃ adhibendus ut idẽ ĩ uerrẽ facit.
Sed adhibẽdi modꝰ alt̾ ille frequẽs & fauorabilis a bẽdime
& iarꝰ q minat᷑ cõpuptił accusatiõe & id ꝗdẽ ĩ cõsilio
aplior̃ itcũq tutiꝰ. nã mali ĩ hibẽt᷑ & boni guaudent
apud singulos uero nũꝗͣ suaserĩ. nisi defeoeñt om̃ia
ꝙ si necessitas exigit. nõ erit iã ex arte oratoria non
magis qͣ appellar ẽe si id qͦ sepe utile ẽ: aut añ qͣ pno¬
toꝵ põt: si cã cõciliand nobis iudicis materiã dabit.
eꝵ hacͣ potissimũ aliqua ĩ usũ pͥncipii q̃ max fauora¬

Expanded text:
tulisse. metus etiam nonnunquam est amovendus, ut Cicero pro Milone, ne arma Pompeii disposita contra se putarent, laboravit; nonnunquam adhibendus, ut idem in Verrem facit. Sed adhibendi modus alter ille frequens et favorabilis: ne  corruptis accusationem, et id quidem in consilio ampliore utcunque tutius; nam et mali inhibentur et boni gaudent; apud singulos vero nunquam suaserim, nisi defecerint omnia. quod si necessitas exigit, non erit iam ex arte oratoria, non magis quam appellare, etiamsi id quoque saepe utile est, aut, antequam protor potest. si causa conciliandi nobis iudicis materiam dabit, ex hac potissimum aliqua in usum principii, quae maxime favora
Abbreviated transcription (Latin):
agĩdũ duictꝰ officio uł cognationis uł amiaiciȩ max¬
ꝙ si fieri potexit rei publi̾t aut alicuiꝰ gexte ỹo riet¬
diooris exẽpli: Quod sine dubio multo magis littig¬
atorib ip̃is faciẽdũ est: ut ad agẽdũ magna atq ho¬
nesta ratiõe: aut õ necessitate accessisse u̾ideantur
Sed ut p̃cipua ĩ hoc dic̃tis auctoritas si om̃is in sub¬
eũdo negotio suspicio sordiũ aut odioꝵ aut ãbitiõis
ab fuẽit: ita q̃dã in his qͦq cõmẽdatio tacita si nos
qualia sũt pleraq mẽssalle prohemiã. est.el nalis fa¬
uor pro laborãtib. & iudex religiosus libentissime pa¬
reonũ audit quẽ iusticiae sueͣ minime uider. Iñ
illa ueterũ arca occultandã eloquẽtiã simulatioq.
multũ ab hac nr̃oꝵ tẽporũ i actatiõe diu̾sa. Ritandũ

Expanded text:
cognationis vel amicitiae maximeque, si fieri poterit, reipublicae aut alicuius certe non mediocris exempli. quod sine dubio multo magis ipsis litigatoribus faciendum est, ut ad agendum magna atque honesta ratione aut etiam necessitate accessisse videantur. Sed ut praecipua in hoc dicentis auctoritas, si omnis in subeundo negotio suspicio sordium aut odiorum aut ambitionis afuerit, ita quaedam in his quoque commendatio tacita, si nosqualia sunt pleraque Messalae prooemia. est enim naturalis favor pro laborantibus, et iudex religiosus libentissime patronum audit, quem iustitiae suae minime timet. inde illa veterum circa occultandam eloquentiam simulatio multum ab hac nostrorum temporum iactatione diversa. vitandum
Abbreviated transcription (Latin):
patit᷑: nͨ omiscã desiderat. nã protinꝰ apetitor̃ p̃imolos
dũ ignota iudicilis est qͦ mo ex q̃stiõib duaemus sen¬
teciasni mirũ res crũt uidicã depͥus demas aliquas
nã id exigit ratio nõ nũꝗͣ. &̃ ne potẽtissimas om̃s: id
est tota cãm sicerit ĩ prohemio peracta nãratio: q̃
uõ si ut frequẽt᷑ açadit paulo ẽ lũdior cã nõ beniuo¬
lentia uidicis petẽda ex aliis partib eĩt: sed no añ cõ¬
cibato eiꝰ aĩo nuda qͥstionũ cõmittet᷑ asperitas. Que si
pecte semꝑ inicio dicẽdi mactarẽt᷑ nhil prohemio opus¬

Expanded text:
patitur nec omnis causa desiderat. nam protinus a petitore primo loco, dum ignota iudici lis est, quomodo ex quaestionibus ducemus sententias? nimirum res erunt indicandae prius. demus aliquas nam id exiget ratio nonnunquam; etiamne potentissimas omnes, id est totam causam? sic erit in prooemio peracta narratio. quid vero? si, ut frequenter accidit, paulo est durior causa, non benevolentia iudicis petenda ex aliis partibus erit, sed non ante conciliato eius animo nuda quaestionum committetur asperitas? quae si recte sem
Abbreviated transcription (Latin):
oseq ĩ scolis facimꝰ ꝙͥ exõdio sẽꝑ sic u̾tamͣ qͣi cãm uidex
iã nouerit. cuiꝰ reilicẽtia ex hoc est: qͥ añ declamationẽ
illa uelut imago litis expoit᷑ sed ĩ foro qͦ cõtingere istd̾
pͥncipioꝵ genus secũdis actiõib põt. Primis ꝗde raro. nũꝙͣ
nisi forte apud eũ cui res aliũde iã nota sit dicimꝰ Cã
pͥncipii nulla alia est ꝗ̃ ut auditorẽ qͦ sit nobis ĩ cetẽis
partib accomodatior p̃paremꝰ. Id fieri trib max̾ rebĩt
auctores plurimos constat. si beniuolũ attentu docuẽ fe¬
aerimus nẽ ꝗa ista nõ ꝑto tã actiõe sint tustodienda
seo qa initiis pcipue necessaria per q̃ in aĩmũ iudicis ut
proeedẽ ultra possimꝰ ad mictim᷑. Beniuolẽtiã aut aꝑ
sonis ducimꝰ aut a cãis accipimꝰ sed persenaꝵ est
ut pleriq crediderũt rriplex ratio ex litigator & adu¬
sario & iudice Nã exordiũ duci nõ nũꝗͣ ab actore cãs

Expanded text:
oseque in scholis facimus, quod exordio semper sic utimur, quasi causam iudex iam noverit. cuius rei licentia ex hoc est, quod ante declamationem illa velut imago litis exponitur Sed in foro quoque contingere istud principiorum genus secundis actionibus potest; primis quidem raro unquam, nisi forte apud eum, cui res iam aliunde nota sit, dicimus. causa principii nulla alia est, quam ut auditorem, quo sit nobis in ceteris partibus accommodatior, praeparemus. id fieri tribus maxime rebus inter auctores plurimos constat, si benevolum, attentum, docilem fecerimus, non quia ista non per totam actionem sint custodienda, sed quia initiis praecipue necessaria, per quae in animum iudicis, ut procedere ultra possimus, admittimur. benevolentiam aut a personis ducimus aut a causis accipimus. Sed personarum non est, ut plerique crediderunt, triplex ratio, ex litigatore et adversario et iudice. nam exordium duci nonnunquam etiam ab actore causae
Abbreviated transcription (Latin):
numẽ est ũ uocẽ: ut ꝗͣtũ nob̾ expectatiõis adieat tm̃
in genis aspiret: desterq ac uoles assig og mequalẽ ẽt
credidit faciat. cuiꝰ mihi religionis no hȩc xatio sola
qͣ max est: sed alio ꝗ sic procedit ip̃m opus ut maiõ
at᷑ ꝙ peohemii sit officiũ: q̃ ratio narrãdi: q̃ probationũ¬
sit fides: seu propõita cõfirmamꝰ sete cõtra dieta dissolui¬
mus q̃ta uis ĩ perorãdo seu reficiẽda breui repentiõe reꝵ
memoria est uidicis. seie affectus qͥ est longe potĩtissimũ
cõmouẽdi. De qb ꝑtib singulis ꝗdã seperatĩ scriber̃ mal¬
uerũt: uelut onus totiui corporis ueriti & sic quoq
cõplures de una q libros ediderũt. Quas go om̃es ausꝰ
õtexer prope ĩ finitũ mihil laborẽ prospitio & ip̃a cogi¬
tatiõe susapti munexis fatigor. sed durãdũ est ꝗa cẽ¬
pimus. & si uixib deficiemur aĩo tamẽ ꝑseuerandũ:
Uod principiũ latine ul exordiũ dict᷑. maior qͣdã

Expanded text:
uantum nobis exspectationis adiecit, tantum ingenii adspiret dexterque ac volens adsit et me qualem esse credidit faciat. cuius mihi religionis non haec sola ratio, quae maxima est, sed alioqui sic procedit ipsum opus, ut maiora cetur: quod prooemii sit officium, quae ratio narrandi, quae probationum fides, seu proposita confirmamus sive contra dicta dissolvimus, quanta vis in perorando, seu reficienda brevi repetitione rerum memoria est iudicis sive adfectus quod est longe potentissimum commovendi. de quibus partibus singulis quidam separatim scribere maluerunt velut onus totius corporis veriti, et sic quoque complures de unaquaque earum libros ediderunt; quas ego omnes ausus contexere prope infinitum laborem prospicio et ipsa cogitatione suscepti muneris fatigor. Sed durandum est, quia coepimus, et si viribus deficiemur, animo tamen perseverandum. quod principium Latine vel exordium dicitur, maiore quadam
Abbreviated transcription (Latin):
adusa iudicũ uolũtate nõ possũt. Nlã in iudicẽ ne
ꝗ dicat᷑ nõ modo palã sed qͥ ne om̃io intelligi possit
stultũ erat moner̃ nisi fieret &̃ partis adidse pat᷑nꝰ
dabit exordio materiam ĩterĩ cũ honore si eloquẽtiã eius¬
at gratiã nos timere fingendo ut ea suspecta sint iudi¬
a fgcerimus intim ꝑ cõtu melia: sed hoc ꝑ q̃ raro. utasi¬
niꝰ pro urbine heredib Iabienũ adusarii pafronũ int̾ ar¬
gumẽta cãc male posuit. Negat h esse prohemia cõneli
celsus ꝗa sint eñ litẽ. Sed ego cu auforitate sũmoꝵ oraton
mapis ducor tũ ꝑtinet̃ ad cãm puto ꝗe qͥ ad diantẽ ꝑtinae.¬

Expanded text:
sa iudicum voluntate non possunt. nam in iudicem ne quid dicatur non modo palam sed quod omnino intelligi possit, stultum erat monere, nisi fieret. etiam partis adversae patronus dabit exordio materiam, interim cum honore, si eloquentiam eiust gratiam nos timere fingendo, ut ea suspecta sint iudici, fecerimus, interim per contumeliam, sed hoc perquam raro, ut Asinius pro Vrbiniae heredibus Labienum adversarii patronum inter argumenta causae malae posuit. Negat haec esse prooemia Cornelius Celsus, quia sint extra litem. Sed ego cum auctoritate summorum oratorum magis ducor
Abbreviated transcription (Latin):
uidiã potẽtissimã nõ inutiłr interĩ ex qͣstiõib ĩ exõdio
locabũt᷑. q̃ sũt porro ĩ cã fauorabilia enumerar non¬
põt est necesse qͣm & maĩfesta erũt cognita cuiꝰ q cõt᷑¬
u̾sie cõdiciõẽ. qe om̃ia colligi ĩ tanta sitiũ uarietate
nõ possũt. Ut aũt hec ĩ uenire & augẽ̾ ita qͥ lȩdit aut
neq N sum ĩ hac oppione qua ꝗdã: ut ȩo distar̃ prolie¬
cant᷑ sed q inĩgrossu partius & modestiꝰ p̃tentanda ẽ
idicis miẜicordia ĩ epilogo uo̾ liceat totos effonder¬
affectꝰ: & fictã orationẽ ĩ due̾ ꝑsonis: & defontos exci¬
tar̃: & pignora eoꝵ produce : q̃ mĩus ĩ exordiissũt us
cta ꝑsonis & caĩs duci proemia solẽt ꝑsonis applicat᷑ nõ
pignora mõ de ꝗh sup̃ dixi: sed propinꝗtas amititie
pncipiũ peo celio: locus un pro deiotato. habitꝰ cin pro
tione pͥncipiũ quał iudet᷑ esse demsthenis pro etesiphõ¬

Expanded text:
icem potentissima, non inutiliter interim ex quaestionibus in exordio locabuntur. quae sint porro in causis favorabilia, enumerare non est necesse, quia et manifesta erunt cognita cuiusque controversiae condicione et omnia colligi in tanta litium varietate non possunt. ut autem haec invenire et augere, ita quod laedit aut neque enim sum in hac opinione, qua quidam, ut eo distare prooecantur, sed quod in ingressu parcius et modestius praetemptanda sit iudicis misericordia, in epilogo affectus, et fictam orationem induere personis, et defunctos excitare, et pignora reorum perducere, quae minus in prooemiis sunt uscta personis et causis, duci prooemia solent. personis applicantur non pignora modo, de quibus supra dixi, sed propinquitates, amicitiae, principium pro Caelio; locus, unde pro Deiotaro; habitus, unde pro tione principium, quale videtur esse Demosthenis pro Ctesiphon
Abbreviated transcription (Latin):
REE CO maxaelle uictori operis tibi
de dicati tertio liͦ etiã quãta fere labõis
parte translata nouȩ i super mihi de¬
ligentiȩ cã: & altior solĩcitudo quale
iũdiciũ hõiu em̃er̃t laccessit. Ad huc
.N. uelut studia in t̾nos cõferebamus
& si parũ nr̃a ĩstitutio probaret᷑ a cȩteris contenti fore
domestico usu uidebam᷑ ut tui meiq filii formare
disdplinã sitis putaremꝰ. Cũ uo m domicianꝰ augustꝰ
soroxis fuę nepotũ deleg auerit curã. nõ satis honorem
udicioꝵ alestui intelliga nisi ex hoc oneris qͦ ma¬
gnitudinẽ metiã. Quis .N. mihi aut mores ex colĩdi
sit. modis ut eos ñõ ĩ merito probauerit santissimꝰ
cemsoriaui studiane fetellisse ĩ his iuidear pͥncipem
ut ĩ om̃ib ita ĩ eloquẽtia qͦ eminẽtissimũ. Quod si
nemo mirat᷑ poctas max̾s sepe fecisse ut nõ solũ ini¬
ciis operũ suoꝵ musas in uocarẽt sed prouecti qͦ lon¬

Expanded text:
rfecto, Marcelle Victori, operis tibi dedicati tertio libro et iam quarta fere laboris parte transacta, nova insuper mihi diligentiae causa et altior sollicitudo, quale iudicium hominum emererer, accessit. adhuc enim velut studia inter nos conferebamus, et si parum nostra institutio probaretur a ceteris, contenti fore domestico usu videbamur, ut tui meique filii formare disciplinam satis putaremus. cum vero mihi Domitianus Augustus sororis suae nepotum delegaverit curam, non satis honorem iudiciorum caelestium intelligam, nisi ex hoc oneris quoque magnitudinem metiar. quis enim mihi aut mores excolendi sit modus, ut eos non immerito probaverit sanctissimus censor? aut studia, ne fefellisse in iis videar principem ut in omnibus, ita in eloquentia quoque eminentissimum? quodsi nemo miratur poetas maximos saepe fecisse, ut non solum initiis operum suorum Musas invocarent, sed provecti q
Abbreviated transcription (Latin):
cõmeatꝰ q afferat᷑ saccilegiũ de phensũ nõ sacrilegiũ nõ
armoꝵ sciãm haber: nõ artis. Illud qͦ & poetis & oratõib
frequẽ quo cũ ꝗ esficit ex eo qͥ esficit᷑ ostendemꝰ Na& carmi¬
nũ auctores pallida mors equo pulsat pede pauretũ tabẽ¬
nas regũq turres & pallẽtes q̃ habitã morbi tristisq senec¬
tus. & orator p̃cipitẽ ir̃a nlarẽ adolesẽciã segne ociũ di

Expanded text:
commeatus, qui adferantur; sacrilegium deprehensum, non sacrilegum; armorum scientiam habere, non artis. illud quoque et poetis et oratoribus frequens, quo id, quod efficit, ex eo, quod efficitur, ostendimus. nam et carminum auctores, pallida mors aequo pulsat pede pauperum tabernas, et pallentesque habitant morbi tristisque senectus, et orator praecipite
Abbreviated transcription (Latin):
chẽ uocãt cũ id ĩ contextu sermõis ꝙͥ tacet᷑ accipimus
u̾bũ .N. ex ubis intelligit ꝙ int̾ uicia eclipsis uocat᷑. Ar¬
chades ad portas ruei in hãc figurã esse mag̃ placr
Ellic ergo ueddit᷑ aliud &̃ intelligit᷑ aliud Aspĩce aratra
iugo referũt suspesa iuuẽci uñd appar& noctẽ appro¬
pinquar id nescio an oratori cõueniat nisi in argumẽtando
añ rui signũ est sed hoc ab elocutiõe oratiõis distãt. Nec procul
ab hoc gnr̃e oiscedit. Metonomia q̃ eit nõis tropus nõie poĩto¬

Expanded text:
ntextu sermonis quod tacetur accipimus; verbum enim ex verbis intelligi, quod inter vitia ellipsis vocatur: arcades ad portas ruere. Mihi hanc figuram esse magis placet; illic ergo reddetur. aliud etiam intelligitur ex alio: aspice , aratra iugo referunt suspensa iuuenci, unde apparet noctem appropinquare. id nescio an oratori conveniat nisi id argumentando, cum rei signum est. sed hoc ab elocutionis ratione distat. nec procul ab hoc genere discedit metonymia, quae est nominis pro nomine posit
Abbreviated transcription (Latin):
ronati eꝵ cade fictiõe sũt: sed hoc foclicit᷑ eualuit ado¬
mas̃ necessaria catac̾ressis quã iecte dicimꝰ abusionẽ q̃
nõ habẽtib nome siui accomodat ꝗa ĩ proximo ẽ sicecumõ¬
sũt i& pãritida matris qͣ aut fratris ĩ tertector discernẽ¬
est illa qͣ ꝗdã catachresis uolut essẽ cũ pro temẽitate ũt¬
io sit : alius luxurĩa esse dicit alius liberalitatẽ. ꝗͣuis ne¬
utci dubiũ sit hec ẽe diu̾sa. suꝑ est exhis q̃ alit̾ significat

Expanded text:
 eadem fictione sunt. sed hoc feliciter evaluit adour . eo magis necessaria catachresis, quam recte dicimus abusionem, quae non habentibus nomen suum accommodat quod id proximo est: sic equsunt, et parricida matris quoque aut fratris interfector. discernenest. illa quoque quidam catachresis volunt esse, cum pro temeritate virit alius luxuriam esse dicit, alius liberalitatem, quamvis neutri dubium sit haec esse diversa. superest ex his, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ut uulcanũ proigne uulgo audimꝰ & uario mãtrȩ pu¬
gnatũ. eruditus est sermo ut uenerẽ ꝗͣ coitũ magis dixi¬
q̾e decet ita liberũ & cererẽ pro uino & pane licẽciꝰ qͣutfi
eri seucritas ferat. sic̃ ex eo qͥ cõtinet᷑ usus recipit benemo¬
ratas urbes & poculũ epotũ & seculũ felix. At id qͥ cõtra ẽ
raro andeat ꝗs nisi poeta iã proxꝰ ardet uealioni nisi for¬
te hoc potiꝰ e apossessor ꝗ possidet ut hoĩe deuorari auꝰ pa¬
teimoiũ cõsumat᷑. Quo m̃o fuĩt ĩnumerabiles sp̃es huius

Expanded text:
igne vulgo audimus, et vario Marte pugnatum eruditus est sermo, et Venerem quam coitum dixisse magis decet, ita liberum et Cererem pro vino et pane licentius quam ut fori severitas ferat. sicut ex eo, quod continetur, usus recipit bene moratas urbes et poculum epotum et saeculum felix; at id, quod contra est, raro audeat quis, nisi poeta: iam proximus ardet Ucalegon. Nisi forte hoc potius est, a possessore quod possidetur, ut hominem devorari, cuius patrimonium consumatur. quo modo fiunt innumerabil
Abbreviated transcription (Latin):
cet nõ nullꝰ tame usus est tiã ut titidẽ cepelidẽ nõ di¬
xexũt. ita dixerũt ĩ pius & paricida cũ iu̾sorẽ qͦ cãtagĩs
& nuni ãtiȩ pro scipiõe : & rome cloquẽtiȩ pͥncipẽ pro cia¬
rone posuissent ip̃e certe usus est hac libertate nõ mults
peccas ĩ ꝗt illo fortissimo uiro senio magister Neutcũ e
nom̃e est põitũ & utrũq ĩtelligit᷑. Onomatopeia ꝗdẽ ide
fictio nõis grecis int̾ maximas habitas ututes nobis uix ꝑ

Expanded text:
iden et Peliden non dixerint, ita dixerint impios et parricidas; eversorem quoque Carthaginis et Numantiae pro Scipione et Romanae eloquentiae principem pro Cicerone posuisse non dubitem. ipse certe usus est hac libertate: non multa peccas, inquit ille fortissimo viro senior magister; neutrum enim nomen est positum et utrumque intelligitur. onomatopoeia quidem, id est fictio nominis, Graecis inter maxima
Abbreviated transcription (Latin):
tere & ipa menci nedessitate cogũt᷑ ꝑ missa sũt cõuenir̃ qdã
s prose putãt Ht ego ĩ agendo ne pastorẽ populi auctore
⁊ alpib adedalo speciosissime sit usus. Metaphorati aut
uacãtẽ octupar̃ locũ deb& aue si ĩ alienũ uenit plus ua¬
lere co quẽ expellit qn aliquã poteciã magis de sinodo
che dic̃a tła trãslatio ꝑmouẽdis ais plerũq & signadis
reb ac sub oculis subiiciendis repto est Hlae uariar̃ ser¬
monẽ põt ut ex uno plures ĩ telligamꝰ parte totũ spe¬
ciȩ genus p̃cedentib sequẽtia uł om̃ia hec cõtra bilaa¬
riora poctis q̃oratorib nã prosa ut mucronẽ peo eladio
& tectũ pro domo r̃cipiet ita nõ puppĩ pro naui. nec
abieste pro tabulis & rursus ut pro ꝗladio ferxoũ & tec¬

Expanded text:
a metri necessitate coguntur, permissa sunt, convenire quidam etiam prosae putant. at ego id agendo nec pastorem populi auctore ilius id apibus ac Daedalo speciosissime sit usus. metaphora enim aut vacantem occupare locum debet aut, si id alienum venit, plus valere eo quod expellet. qche dicam. nam translatio permovendis animis plerumque et signandis rebus ac sub oculos subiiciendis reperta est. haec variare sermonem potest, ut ex uno plures intelligamus, parte totum, specie genus, praecedentibus sequentia, vel omnia haec contra; liberior poetis quam oratoribus. nam prosa, ut mucronem pro gladio et lectum pro domo recipiet, ita non puppim pro navi nec abietem pro tabellis; et rursus, ut pro gladio ferrum,
Abbreviated transcription (Latin):
lis est nã ip̃is utar eiꝰ ex cõstratã morte africãi rem pu
& stercus ciciȩ glaucia ne nimio maio aue ꝙͥ sȩpius acci¬
dit minor ne dissimilis quoꝵ exẽpla niiũ frequẽt de¬
perhender& ꝗ saerit hec uicia esse. Sed & copia qͦ modũ
egressa uiciosa est : p̃cipueĩ eadẽ specie sũt & our̃ idem
& longinqͣ similitudine ductę ut capitis niues & uipite
sibernas cananiue cõspuit alpes ⁊ illo uõ plurimũ ẽrõis

Expanded text:
is eius utar exemplis— castratam morte Africani rem publicam, et stercus curiae Glauciam  ne nimio maior aut, quod saepius accidit, minor, ne dissimilis. quorum exempla nimium frequenteprehendet, qui scierit haec vitia esse. sed copia quoque modum egressa vitiosa est, praecipue id eadem specie. sunt et durae, id est a longinqua similitudine ductae, ut capitis nives et iuppiter hibernas cana nive conspuit Alpes. | illo vero plurimum erroris
Abbreviated transcription (Latin):
risq dichoreus illa obseruatiõe e trocheo sit anapestus: idẽ
trocheris p̃cedente longa sit pocon qualẽ si potero. & dixit
hoc ci obstat inuidia: sea hoc iniciis dederũt: cludit & pi
cursus oratiõis exigitur & clausulis nõ int̾sistit᷑ ereticꝰ est

Expanded text:
risque, dichoreus? illa observatione ex trochaeo fit anapaestus. idem risque, dichoreus? illa observatione ex trochaeo fit anapaestus. idem trochaeus praecedente longa fit paean, quale est Si potero et dixit hoc Cicero, obstat inuidia. sed hum initiis dederunt. cludet et pycursus orationis exigitur et clausulis non intersistitur. creticus et
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ĩ u̾su qͦ nobis clausula ẽ. nec cũ id fieri põt ex trib qi mẽ¬
bris. curd ꝑfugis nr̃is copias cõparãt contra nos: una syllaba
duab una. ne dactilꝰ ꝗdẽ spõdeo bñ p̃ponit᷑ ꝗ finẽ u̾sui dã¬
namus: in fine orationis bachius & clauit & sͥ uĩgitur:
uenenũ timer̃. ał choreũ & spõdeũ ante amat ut uene¬
mã longã ẽẽ aolumus: optimeq habebit añ se molo̾son
cibis respepsũ. aut bachiũ. ꝗđ hic potest nos possemꝰ Sedue¬
rius coit clauder̃ choreũ p̃cedentib põder nã hic potiꝰ est nis
iũgit᷑ qͦ asiiani sũt usi pluximũ ciciꝰ exẽplũ si põit patrrs
dictũ sapiens. temeritas filis cõ probauit: uel accipiet añ se
diorcũ & pirichiũ.omes prope aues u̾tute: gloria dignitate:
suꝑ abit eludet & dactilus nisi eũ obẜuatio ultime̾ creticũ
litore. Habebit añ bñ creticũ. & iãbũ: spondeũ male peiꝰ
choreũ. cladit ãphibrachiꝰ. & ligariũ in affrica fuissessi

Expanded text:
versu quoque notabilis clausula est, nisi cum id fieri potest ex tribus quasi membris: cur de perfugis nostris copias comparat is contra nos? una syllaba, duabus, una. Ne dactylus quidem spondeo bene praeponitur, quia finem versus damnamus ut fine orationis. bacchius et claudit et sibi iungitur: uenenum timeres; vel choreum et spondeum ante se amat: vt venebam longam esse volumus, optimeque habebit ante se molosson: civis Romanus sum; aut bacchium, quod hic potest, nos possemus. sed versus erit iungetur, quo Asiani sunt usi plurimum; cuius exemplum Cicero ponit, patris dictum sapiens temeritas filii comprobauit. accipiet ante se choreus et pyrrhichium: omnes prope cives virtute, gloria, dignitate superabat. cludet et dactylus, nisi eum observatio ultimae creticum ebit ante se bene creticum et iambum, spondeum male, peius choreum. cludit amphibrachys: Q. Ligarium ut Africa fuisse, si
Abbreviated transcription (Latin):
brica ac fluit ut hoĩes ꝗ mãib iniioẽ apprchensis gradũ fir¬
mãt: ũtinẽt. & cotinẽt᷑: demõstratiuũ genꝰ om̃e fusiores
ht̃ liberioresq numeros. iudiciali & cõcionale ut materia.
uanuest: sic &̃ ip̃a collocatiãe u̾boꝵ. ubi iã nobis pars ex du¬
abus quas mõ fecimus secũda tractada ẽ Nã dubitat᷑ alia
leniꝰ alia cõcitaciꝰ. alia sullimib: ornatis longas magis syl
labas cõuenix. ita ut lenia spatiũ. sulluma & ornata cla¬
ritatẽ qͦ uocabula potiꝰ ꝗͣ his cõtraria magis laudar bre¬
uib. argumeta pãtitiões. locos. & ꝗe ꝗaẽ sermõi mag̃ simil¬

Expanded text:
illac fluit, ut homines, qui manibus invicem apprehensis gradum firmant, continent et continentur. demonstrativum genus omne fusiores habet liberioresque numeros; iudiciale et contionale, ut materia varium est, sic etiam ipsa collocatione verborum. ubi iam nobis pars ex duabus, quas modo fecimus, secunda tractanda est. nam quis dubitat alia lenius, alia concitatius, alia sublimius, labas convenire? ita ut lenia spatium, sublimia et ornata claritatem quoque vocalium poscant; his contraria magis gaudere brevibus, argumenta, partitiones, iocos e
Abbreviated transcription (Latin):
sedebit hoc: iłłđ subsistet Quo moti qdã longȩ uleime nia tẽ¬
pora dederũt ut illud tẽpis qͥ breuis x longa accipit huie qͦ
q̃ plus trib: iisq si nõ ternas sillabas habebũt repetendi crũt
Sit cñ pectica obseruatio neq minꝰ duibus aliqͦn pes erit nõ
diiob choreis: itẽq poron q c̃ex choreo & pyrichio quẽ aptũ
iniciis putant: uel contra ꝗ ẽ trib brrinib & longa. cui clau

Expanded text:
sedebit hoc, illud subsistet. quo moti quidam longae ultimae tria temsedebit hoc, illud subsistet. quo moti quidam longae ultimae tria tempora dederunt, ut illud tempus, quod brevis ex loco accipit, huic quoque neque plus tribus, iique, si non ternas syllabas habebunt, repetendi erunt absit enim poetica observatio, neque minus duobus; alioqui pes erit, none duobus choreis. itemque paean, qui est ex choreo et pyrrhichio, quem aptum initiis putant, vel contra, qui est e tribus brevibus et lon
Abbreviated transcription (Latin):
syllabis q na mutat᷑ sed refert quȩcũq quaq epcime coeat
tatis breuesq̃ si miscet᷑ ꝗbusdã longis currũt: si cõtinuant᷑ ex¬
ultant. acresq ex brciuorib adlũgas in fargũt leuioresq a
longis i brenes destindũt. Optime ĩcipit a longis: recte aliqͣn
sed yro duẽtio recte. ꝙͥ iniciũ ciꝰ partitiõi simił est q̃ celerita¬
te gnad&. Clausula qͦ ex longis firmissima ẽ sed ludẽt &
brcius qͥmius habeat᷑ indifferes ultima Neq n ego ignoro in
fine pro longa accipi breuẽ. qͥ uidet᷑ aliꝗͥ uocãtis tẽporis ix eo
ꝙͥ inscꝗt᷑ acaeder̃ aures tñ cõsulẽs meas incelligo multũ referre:
utrũ ne lũga sit q̃ cludit an pro lũga: Neq te tã plenũ et
dicer in opinate timer̃ ꝗ̃ illud ausus ẽ confitiri At ꝗsi nihilre¬
fert becais an longasit ultima idẽ pes erit. Uexũ nescio qͦmo

Expanded text:
syllabisque natura mutatur, sed refert, quae cum quaque optime coeat.syllabisque natura mutatur, sed refert, quae cum quaque optime coeat.tatis breves; quae si miscentur quibusdam longis, currunt, si continuantur, exultant. acres , quae ex brevibus ad longas insurgunt; leniores, quae a longis ut breves descendunt. optime incipitur a longsed hoc pro Cluentio recte, quia initium eius partitioni simile est, quae celeritate gaudet. clausula quoque e longis firmissima est; sed venit et ut breves, quamvis habeatur indifferens ultima. neque enim ego ignoro, ut fine pro longa accipi brevem, quia videtur aliquid vacantis temporis ex eo, quod insequitur, accedere; aures tamen consulens meas, intelligo multum referre, verene longa sit, quae cludit, an pro longa. neque enim tam plenum est dicere incipientem timere, quam illud ausus est confiteri. atqui si nihil refert, brevis an longa sit ultima, idem pes erit; verum nescio quo modo
Abbreviated transcription (Latin):
est idẽ dãtilus axistoteli ãplior: iãbus humanior uideat᷑ exo¬
cheũ & minis crẽtem dãn&: eiq cordacis nomẽ impõat
gadẽq dicãt theodectes ac thcophrastus. similia post cͥos alica¬
nascus dionysius irrũpet &̃ adiutos nec seꝑ illis uero aut
peano suo: quẽ ꝗa u̾sũ raro facit max laudãt: uti licebit.uit
sint tũ aliis alii crebriores nõ u̾ba facient q̃ neq augeri neq
minui nec sicuti modulatise produci arit corripi possint. sed
iransmutatio & collocatio: pleriq N. ex cõmissuris coꝵ uł diui¬
sione fiũt pedes quo fit ut iisdẽ u̾bis alii atq alii a̾susfiãt:
ut memini quedã nõ ignobilẽ poetã ita declarasse. Astra
tenẽt celũ mar̃ classes arca messẽ: Hic retrõsũ fit sotadeis
itẽq sotadeoͦs adiur&: rcennetros capus exruit mobilepi¬
nus repetita: miscendi cego sãt curandũq ut sint pluxes. q
plaaent & arcũ fusibonis anteriores lateãt. Nec uõ ̃ lintoris¬

Expanded text:
est idem dactylus, Aristoteli amplior, iambus humilior videatur, trochaeum ut nimis currentem damnet eique cordacis nomen imponat, eademque dicant Theodectes ac Theophrastus, similia post eos Halicarnasseus Dionysius: irrumpent etiam ad invitos, nec semper illis heroo aut paeane suo, quem, quia versum raro facit, maxime laudant, uti licebit. Vt sint tamen allis alii crebriores, non verba facient, quae neque augeri nec minui nec sicuti toni modulatione produci aut corripi possint, sed transmutatio et collocatio. plerique enim ex commissuris eorum vel divisione fiunt pedes; quo fit ut iisdem verbis alii atque alii versus fiant, ut memini quendam non ignobilem poetam talem exarasse: astra tenet caelum, mare classes, area nessem. hic retrorsum fit sotadeus; itemque e sotadeo retro trimetros: caput exeruit mobile pinus repetita. Miscendi ergo sunt, curandumque, ut sint plures qui placent, et circumfusi bonis deteriores lateant. nec vero ut litter
Abbreviated transcription (Latin):
hensio: ut u̾sũ faciẽtes totu illũ de cuosũ nõ sex uł quq
partes ex ꝗb constat u̾sus aspiciãt. Ante .N. carmẽ ortũ ẽ
qͥ bieruatio carmĩs: ideoq illud Fauni uatesq canebãt.
Erio quẽ ĩ poemate locũ ht̃ u̾sificatio: eũ in oratiõe cõpõi¬
tio. optime aũt de illa iudicãt aures q̃ plena sentiuit &
parũ expleta desiderãt. & fragosis osfendũt᷑. lenib mul¬
cent᷑ & cõtortis extitãt᷑ & stabilia probãt: clauda de¬
rhdũt redũdantia ac inmimia fastiduit: Ideoq docti
rationẽ cõponẽdi intelligũt &̃ ĩ docti uolurtatẽ: q̃dam
uero tradi arte nõ possũt mutandus est caus sidurꝰ is q ͦ
oeperamꝰ ferat᷑: nũ inquẽ trãseamus ex qͦ precipi põt ti¬

Expanded text:
hensio, ut versum facientes totum illum decursum non sex vel quinque hensio, ut versum facientes totum illum decursum non sex vel quinque partes, ex quibus constat versus, aspiciunt. ante enim carmen ortum est quam observatio carminis, ideoque illud Fauni vatesque canebant. ergo quem ut poemate locum habet versificatio, eum ut oratione compositio. optime autem de illa iudicant aures, quae plena sentiunt et parum expleta desiderant et fragosis offenduntur et levibus mulcentur et contortis excitantur et stabilia probant, clauda deprehendunt, redundantia ac nimia fastidiunt. ideoque docti rationem componendi intelligunt, etiam indocti voluptatem. quaedam vero tradi arte non possunt. mutandus est casus, si durius is, quo coeperamus, feratur. Num , ut quem transeamus ex quo, praecipi po
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a facilitas ac padente spondeo tñ plane finis est trimeti ciĩ
sit perse qͦ ei contrarius yͥncipiis merito laudat᷑: nã a pͥma
stabilẽ & tres celeres lit. tñ hoc qͦ meliores alios puto: totus uo
hic locus nõ ideo tractat᷑ a nobis & oratio q̃ fecri debet ac
fluere denitiendis pedib ac ꝑpendendis sillabis cõsenescat:
nã id totũ inseri tũ ĩmũmis occupati est: neq .N. ꝗse totũ
inhac cura cõsũpserit potiorib nacabit. si qdẽ relicto rer
ponder an nitore cõtento tesserulas ut ait lualiꝰ stru&
& u̾mitulate inse lex is cõmutet. Nõ ne ergo refeigeret᷑
si calor & ĩpetus pereat: ut equoꝵ. cursũ dirigat. utimur¬
no fusũ: & auriũ mẽsura: & similit᷑ de curẽtiũ spaciotũ
obsecuatiõe ẽẽ generatũ: mox ĩ eo reꝑtos pedes. Satis ig̃ ĩ
hoc cõpon& multa scribendi ex̾citatio ut extẽps &̃ similia
tundamꝰ. Neq uo tã sint intuedi pedes ꝗͣ uniusa cõpre¬

Expanded text:
ra facilitas; ac praecedente spondeo tamen plane finis est trimetri, cum sit per se quoque. ei contrarius principiis merito laudatur, nam et primam stabilem et tres celeres habet. tamen hoc quoque meliores alios puto. totus vero hic locus non ideo tractatur a nobis, ut oratio, quae ferri debet ac fluere, dimetiendis pedibus ac perpendendis syllabis consenescat; nam id cum miseri, tum ut minimis occupati est, neque enim, qui se totum ut hac cura consumpserit, potioribus vacabit, si quidem relicto rerum pondere ac nitore contempto tesserulas, ut ait Lucilius, struet et vermiculate inter se lexis committet. nonne ergo refrigeretur sic calor et impetus pereat, ut equorum cursum delicati minuusum et aurium mensura et similiter decurrentium spatiorum observatione esse generatum, mox ut eo repertos pedes. satis igitur ut hoc nos componet multa scribendi exercitatio, ut ex tempore etiam similia fundamus. neque vero tam sint intuendi pedes quam universa compre
Abbreviated transcription (Latin):
fluens cõtextus decet period.s apta prohemiis maiorũ cãn
iibi sollicitudine comendatiõe miseratione reseget.ltẽ cõri¬
nib locis & mom̃i aplificatiõe: sed poscit tũ austera si acar¬
ses: tũ fusa si laudes. multũ & ĩ epilogis poll&: totũ aũt ad
hibendũ est ꝙ sit amplius cõpõitiõis genus cũ uidex nõ solũ
rẽ ten& sed & captus est oratiõe & credit actori & uoluptate

Expanded text:
et fluens contextus decet. periodos apta prooemiis maiorum causarum, et fluens contextus decet. periodos apta prooemiis maiorum causarum, ubi sollicitudine, commendatione, miseratione res eget, item communibus locis et ut omni amplificatione; sed poscitur tum austera, si accuses, tum fusa, si laudes. multum et ut epilogis pollet. totum autem hoc adhibendum est, quod sit amplius compositionis genus, cum iudex non solum rem tenet, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Genera ei duo sũt: alteꝵ simplex cũ sensus imꝰ longiore
res sensus hñt. Aderatanitor carceris & garnitix p̃toris celiqua¬
ht̃ periodos mẽbra mihi sine dubio duisus nus uidet᷑ quatuor
sed recipit frequẽter & plura. modus ei aciaerone aut qua¬
tuor senariis usib: aut ĩpiꝰ spiritus m̃o terminatus p̾st aỹ de¬
b& ut sensũ cõdudat. sic apta ut intelligi possit nõ in modi¬
ca ut memoria cõtiniri mẽbrũ lollquis iusto tardu bieiꝰ
stabile ẽ: ubicũq acrit̾ erit & instant᷑ pugnaciti q dicẽdũ¬
mẽbratĩ cesimq diaimꝰ. nã hoc ĩ oratioñ plurimu ualet: adeo¬
q nebus accomodata cõpoĩtio ut asperis asperos & numeros
adhiberi oporteat.& cũ dicente atq audiente  horester: mẽ¬
bratĩ plexũq nãrabimꝰ aut ip̃os periodos maiorib int̾ urallis
& uelut laxiorib modis resoluemꝰ exceptis q̃ nõ docẽdi grã
sed ornãdi narrãt᷑: ut ĩ urẽ proserpinȩ raptus. hic .H. lenis

Expanded text:
esse dicunt, unum simplex, cum sensus unus longiore res sensus habet, aderat ianitor carceris, carnifex praetoris Cihabet periodus membra minimum duo. medius numerus videntur quattuor, sed recipit frequenter et plura. modus eius a Cicerone aut quattuor senariis versibus aut ipsius spiritus modo terminatur. praestare debet ut sensum concludat; sit aperta, ut intelligi possit, non immodica, ut memoria contineri. membrum longius iusto tardum; brevius instabile est. ubicunque acriter erit, instanter, pugnaciter dicendum,membratim caesimque dicemus, nam hoc ut oratione plurimum valet; adeoque rebus accommodanda compositio, ut asperis asperos etiam numeros adhiberi oporteat et cum dicente aeque audientem inhorrescere. membratim plerumque narrabimus, aut ipsas periodos maioribus intervallis et velut laxioribus nodis resolvemus, exceptis quae non docendi gratia, sed ornandi narrantur, ut ut Verrem Proserpinae raptus. haec enim lenis
Abbreviated transcription (Latin):
Neq i. accesserĩ celso ꝗ unã quãdã huic paxti formã dedit
&optimã cõpoĩtionẽ ẽẽ prohemii ut apud asiniũ dixi. Si ca¬
esar ex om̃ib mortalib ꝗ sint ac fuerĩt ac posset huic cãş
disceptator legi nõ qiꝗͣ te potius optãdus nobis fuit. Nõ ꝗa
negẽ hoc aut bñ eẽ cõpõitũ. sed ꝗa legẽ hane ẽẽ cõponẽgli
ĩ omib pͥncipiis recusẽ: Hã iuidicis au̾is uarie p̃parat᷑. Tũ
mis crabiliuus eẽ uolumus: tũ modesti: tũ ares. tũ graues:

Expanded text:
im accesserim Celso, qui unam quandam huic parti formam dedit, et optimam compositionem esse prooemii, ut est apud Asinium, dixit, Si , Caesar, ex omnibus mortalibus, qui sunt ac fuerunt, posset huic causae disceptator legi, non quisquam te potius optandus nobis fuit. non quia negem hoc bene esse compositum, sed quia legem hanc esse componendi ut omnibus principiis recusem. nam iudicis animus varie praeparatur: tum miserabiles esse volumus, tum modesti tum acres, tum gr