comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t coñ uene ficiũ in nouerca adulterium in luxurioso. Illa ꝙ an
scelus pilam factum an factum ꝑꝑ exiguam sum̃am quia sues
quisq horũ uelut mores habet. Pleximq th̃ nõ semꝑ. delioqn
indubitata ecñe non aegumẽta. Excutiamus nũc argumẽto
loces appello nõ ut uulgo nũc intelligunt᷑ ut luxirciã & adulte¬
rium & similia sed sedes argumentorũ in quibus latent ex
quibus sunt petenda. Nam ut in tera nõ om̃i gn̾anturr oĩa
nec auẽ aut feram reꝑias ubi queq nasci aut morari soleat
ignarus & pisciũ q genexa alia planis gaudent alia saxosis
rẽgionibus et litoribusq discceta sunt. Nec helopem nẽs maro
añt scacum ducas. Ita nõ om̃e argumẽtum undiq uenit : ideo¬
¶ nõ passim querendũ est. Multus alioꝗn ẽr̃or: & exhausto
labore qđ nõ xõne sceutabimͣ nõ poterimnus inucnire nisi casti

Expanded text:
et contra, veneficium in noverca, adulterium in luxurioso; illa quoque, an et contra, veneficium in noverca, adulterium in luxurioso; illa quoque, an scelus palam factum, an falsum propter exiguam summam, quia suos quidque horum velut mores habet, plerumque tamen, non semper; alioqui indubitata essent, non argumenta. excutiamus nunc argumentorvidentur. locos appello non, ut vulgo nunc intelliguntur, in luxuriam et adulterium et similia; sed sedes argumentorum, in quibus latent, ex quibus sunt petenda. nam , ut in terra non omni generantur omnia, nec avem aut feram reperias, ubi quaeque nasci aut morari soleat ignarus, et piscium quoque genera alia planis gaudent alia saxosis, regionibus etiam litoribusque discreta sunt, nec helopem nostro mari aut scarum ducas, ita non omne argumentum undique venit ideoque non passim quaerendum est. multus alioqui error est; exhausto labore, quod non ratione scrutabimur, non poterimus invenire nisi casu.
Abbreviated transcription (Latin):
A naturã onĩm rerum & quid queq earũ plersĩq efficiat. N¬
hil enĩ sunc que icota dicunt᷑ Eredibiliũ autẽ gna funt ta
num ftemissimũ ꝗa fece accidit ut libetas a parentibug amari.
Alterum uelut propensius. ẜum qui recte ualeat in crastinũ pet¬
uenturũ. Tectiũ tm̃ nõ repugnans. In domo furtũ factũ abeo
ces quosq honĩes quibus reb aut hõib uel conciliasset uel alienas¬
set ipsa naͣ. Ut diuitias qui sequat᷑ aut imbitũ auc sũꝑstitõem
quid boni probent ꝗd mali petant quid milite quid rustici
quo queq modo res uitari uel appeti soleat. uetũ hoc exeꝗmit.¬
to nõ enĩ lengum tm̃. Sed ẽt impossibile aut porius infinitũ est:
ł reterea positum in coĩi oũm intellectu siquis tñ desideraue¬
rit aquo peteret oñdi. omĩa aut̃ crelibilia in quibus pars
maxuna ꝯsistit argum̃tatoĩs ex huinsino fontibus funt are
credibile sit a. filio prẽm occisum incestum cũ filia cõmissum

Expanded text:
efficiat; hinc enim sunt, quae εἰκότα dicuntur. credibilium autem genera sunt tria: unum firmissimum, quia fere accidit, ut liberos a parentibus amari; alterum velut propensius, eum qui recte valeat in crastinum perventurum; tertium tantum non repugnans, in domo furtum factum ab eo res quosque homines quibus rebus aut hominibus vel conciliasset vel alienasset ipsa natura: ut divitias quid sequatur aut ambitum aut superstitionem, quid boni probent, quid mali petant, quid milites, quid rustici, quo quaeque modo res vitari vel appeti soleat. verum hoc exsequi mitto; non enim longum tantum, sed etiam impossibile aut potius infinitum est, praeterea positum in communi omnium intellectu. si quis tamen desideraverit, a quo peteret, ostendi. omnia autem credibilia, in quibus pars maxima consistit argumentationis, ex huiusmodi fontibus fluunt: an credibile sit a filio patrem occisum, incestum cum filia commissum;
Abbreviated transcription (Latin):
que partem cõuenit. Si quid probatũ est. demq cuicũq adũesa¬
rius nõ con̾dicit. Sic enĩ fiet argumẽtum cum prouidẽtia mun¬
dus regatur ed minis tranda res pu sic si liq̃bit imũdum proui

Expanded text:
mque partem convenit, si quid probatum est, denique cuicunque adversamque partem convenit, si quid probatum est, denique cuicunque adversarius non contradicit. sic enim fiet argumentum, cum providentia mundus regatur, administranda respublica est ; sequi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ paulo numecosius opus dicitur argumẽtosum. Sed nũc de
pcobatio & fides efficit᷑ non tm̃ pec hec q̃ sunt roĩs sed et̃ ꝑ in¬
actificialia. Signũ autẽ quod ille inditiũ uocat ab arguniẽtis
iam seꝑaui. Ergo cum sit argumẽtum ratio probpẽm p̃stans
qua colligitur aliquid ꝑ aliua &e que quol est dubiũ ꝑid qdđ
dubiũ nõ est ꝯfirmat necesse ẽ ẽẽ aliꝗd in causa quod proba¬
tiont nõ egeat. alioꝗn nhil erit quod probemus. nisi fuerit
quod uut sit uerum aut iudeatur ex quo dubiis fides fiat.
P eo cet̾is autẽ habemus pͥmũ que sensibus ꝑcipiunt᷑ ut q̃ uidi¬
mug audiuimus qualia sunt signa. Deide ea qͣ coũi oꝑi
terta q̃ legibuis canta sunt. Que ꝑsuasione de si nõ olĩ houĩm
etus lñ Cuutatis aut gentis in qua res agitur in mores recepta sunt
ut pleraq in uire nõ legibus sed moribus ꝯstant. Si quid inter ut̾n¬

Expanded text:
que paulo numerosius opus dicitur argumentosum. Sed nunc de que paulo numerosius opus dicitur argumentosum. Sed nunc de probatio et fides efficitur non tantum per haec quae sunt rationis, sed etiam per inartificialia. signum autem, quod ille indicium vocat, ab argumentis iam separavi. ergo , cum sit argumentum ratio probationem praestans, qua colligitur aliud per aliud, et quae quod est dubium per id quod dubium non est confirmat, necesse est esse aliquid in causa, quod probatione non egeat. alioqui nihil erit quo probemus, nisi fuerit quod aut sit verum aut videatur, ex quo dubiis fides fiat. pro certis autem habemus primum, quae sensibus percipiuntur, ut quae uidemus, audimus, qualia sunt signa; deinde ea, in terea, quae legibus cauta sunt, quae persuasione etiamsi non omnium hominum, eius tamen civitatis aut gentis, in qua res agitur, in mores recepta sunt, ut pleraque in iure non legibus sed moribus constant; si quid inter utra
Abbreviated transcription (Latin):
putant & eẽ partem eius confirmãtem. Utrimq autẽ ꝙͣꝗͣ dmẽ
si: auctores eodem modo finiũt ut sit ratio per ea que certa sũt
fidem dubiis afferẽs. Que naͣ est ouĩm aegumẽtorũ. Neq cũm
certa incertis declarant᷑. hec oĩa generaliter pistis appellant
qđ et̃ si propͥa interp̃tatõt dicere fidem possumus aꝑtius tamẽ
probatoem interp̃tabim᷑. Sed argumẽtum qͦ plura significat
lam et fabule ad actum scenarũ composite argumẽta dicũt᷑
& otoũm Ciceronis uelut thema ipse exponit. Pedianus inꝗt
argumentũ tale est. et ipse Cicero ad brutũ ita scribit. Uerit
foctasse ne nos in catonẽ nruͣm trãfferemus illi mali qui et si
argumẽtum simile nõ erat. quo apparet omẽm ad seribendũ
destinatã materiã ita appellaxi. Nec mitum cum id inter opi¬
fices ꝙꝰ uulgatũ sit. Unde Uirgił. Aegumẽtum ingens uulgo¬

Expanded text:
putant et esse partem eius confirmantem. utrumque autem quanquam putant et esse partem eius confirmantem. utrumque autem quanquam diversi auctores eodem modo finiunt, ut sit ratio per ea, quae certa sunt, fidem dubiis adferens; quae natura est omnium argumentorum, neque enim certa incertis declarantur. haec omnia generaliter πίστεις appellant, quod etiamsi propria interpretatione dicere fidem possumus, apertius tamen probationem interpretabimur. Sed argumentum quoque plura significat. nam et fabulae ad actum scenarum compositae argumenta dicuntur, et orationum Ciceronis velut thema ipse exponens Pedianus, argumentum , inquit, tale est; et ipse Cicero ad Brutum ita scribit: ueritus fortasse, ne nos in Catonem nostrum transterremus illinc aliquid, etsi argumentum simile non erat. quo apparet omnem ad scribendum destinatam materiam ita appellari. nec mirum, cum id inter opifices quoque vulgatum sit, unde Vergilius, argumentum ingens; vulgo
Abbreviated transcription (Latin):
dinue idest argumentũ quo aliquid probatuti sumus etiã¬
si nõ dum uerbis explanatum iam tñ mẽte conceptum epiche¬
rema dici. Alis iudetire nõ destinatam uel inchoatum sed psec¬
tum opreui loc nomẽ accipere & ultimã spẽm ideoq propria
eius appellatio & maxime in usu posita est qua significatur
tatiocinatuũ. ꝗ̃ꝗͣ et ille nomen hoc duxisse. magis a syllogismo uide¬
tire. Nam & statum syllogisticũ ratiocinatiuit᷑ appellat. ex ep̃lis
ma uicinitas potest uideri hoc noĩe recte abuslis a oLei ꝗic
est eiudens probatio. Ideo apud Geometras tpa ai uirai aͥtodtciguo
dicunt᷑ hanc & ab epicheremate Cecilius putat differẽ solo genẽ
ꝯclusionis et eẽ apodixim imꝑfectum. Epicherema cadem causa
qua diximus enchymema syllogisino distare. Nam & epichere¬
ma syllogismi paes est. Quidam inesse epicheremati a podixis

Expanded text:
dimur, id est argumentum, quo aliquid probaturi sumus, etiamdimur, id est argumentum, quo aliquid probaturi sumus, etiamsi nondum verbis explanatum, iam tamen mente conceptum, epichirema dici. aliis videtur non destinata vel inchoata, sed perfecta probatio hoc nomen accipere, ultima specie; ideoque propria eius appellatio et maxime in usu est posita, qua significatur inationem, quanquam et ille nomen hoc duxisse magis a syllogismo videtur. nam et statum syllogisticum ratiocinativum appellat, exemplisquema vicinitas, potest videri hoc nomine recte abusus. Ἀπόδειξις est evidens probatio, ideoque apud Geometras γραμμικαὶ ἀποδείξεις dicuntur Hanc et ab epichiremate Caecilius putat differre solo genere conclusionis et esse apodixin imperfectum epichirema eadem causa, qua diximus enthymema syllogismo distare. nam et epichirema syllogismi pars est. quidam inesse epichiremati apodixin
Abbreviated transcription (Latin):
lloes est aliqua horum nouĩm differentia etiam si us codẽ foce
tendit. Nam enthymema quod nos cõmentum sane aut cõmẽ¬
tatoẽm inteep̃temire quia aliter nõ possumus greto meliug uti
mũ entellectũ hẽt quo oĩa mẽte concepta significat. Sed nũc
nã de eo loquinur. Aterum ꝙ sententiã cum rõe tertiũ qđ certã
quandam argumẽti conclusionẽ uel ex conseq̃ntibus uel ex pu¬
griantibus. Quanꝗ̃ de hoc parum conuenit. Sunt enĩ qui illud
pruis epicherema dicant. pluresq muenias in illa opiniont ut id
denũ quo pugna ꝯstat. Enthymema accipi uelint. et ideo illud
Cormificius conetariũ appellat. hunc alii thetoricũ syllogismũ alii
imꝑfectum syllogismũ uocauerint quiã nec distinetis nec toti¬
dem parxtibus concluderetur. Qđ sane nõ utiq ab oratore desi¬
deratur. Epicherema yalgius aggressionẽ uocat. Celsus autẽ
iudieat nõ neãm administratõem sed ipam rem quam agore¬

Expanded text:
llos est aliqua horum nominum differentia, etiamsi vis eodem fere tendit. nam enthymema quod nos commentum sane aut commentationem interpretemur, quia aliter non possumus, Graeco melius usuri unum intellectum habet, quo omnia mente concepta significat sed nunc non de eo loquimur; alterum, quo sententiam cum ratione; tertium, quo certam quandam argumenti conclusionem vel ex consequentibus vel ex repugnantibus, quanquam de hoc parum convenit. sunt enim, qui illud prius epichirema dicant, pluresque invenias in ea opinione, ut id demum, quod pugna constat, enthymema accipi velint, et ideo illud Cornificius contrarium appellat. hunc alii rhetoricum syllogismum, alii imperfectum syllogismum vocaverunt, quia nec distinctis nec totidem partibus concluderetur; quod sane non utique ab oratore desideratur. epichirema Valgius aggressionem vocat; verius autem iudico, non nostram administrationem sed ipsam rem quam aggre
Abbreviated transcription (Latin):
plexio ex iis non conficictur/ hec erunt consideranda/ num
aliud conficiatur aliud dicatur hoc modo. Si cum aliquis di¬
eat se profectum ad exercitum contra eum quis uelit hac
uti argumentatõe. Si uenisses ad exercitum a tribunis mi¬
litaribus unsus eẽs nõ es autẽ ab iis iusus / nõ e igitut ad
exercitũ profectus. Hic cum concesseris proposictonẽ et asi¬
suptõem complexio est infirmanda. Aliud enĩ ꝙͣ quod co¬
gebatur illatum est. At nũc quidem quo res facilius cogno¬
sceretur: perspicuo & grandi uitio preditum posinmus exẽ

Expanded text:
plexio ex his non con- ficitur, haec erunt consideranda: num aliud conficiatur, aliud dicatur, hoc modo: si, cum aliquis dicat se pro- fectum esse ad exercitum, contra eum quis velit hac uti argumentatione: si venisses ad exercitum, a tri- bunis militaribus visus esses; non es autem ab his visus: non es igitur ad exercitum profectus. hic cum concesseris propositionem et assumptionem, conplexio est infirmanda. aliud enim, quam cogebatur, inlatum est. ac nunc quidem, quo facilius res cognosceretur, perspicuo et gra
Abbreviated transcription (Latin):
uir omĩs docteme capax rerum tm̃ sũmas exequitur. Eudemus¬
uõ latiorem dicendi graditur uiam sed ita ut ueluti quedam se¬
minaria spresisse: nullum tñ feugie uideatire extulisse prouẽtus.¬
amucitis tuȩ studio sufficimus que ab illis nel dicta brenuiter
nel omissa funditus sunt elucidanda diligenter et suptiliter

Expanded text:
vir omnis doctrinae capax, rerum tantum summas exsequitur. Eudemus latiorem docendi graditur viam, sed ita ut veluti quaedam seminaria sparsisse, nullum tamen frugis videatur extulisse proventum.amicitiae tuae studio suffecimus, quae ab illis vel dicta breviter, vel funditus omissa sunt, elucidanda diligenter et subtiliter
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ea ꝙͦ que quia plerũq cbseruata sunt uulgo signa etedũ¬
tile et pregnostica. uento Rubet aurea phebe. et cormx plena
pliuuã uocat improba uoce si cãs ex qualitate celi trahunt. sa¬
ne ita appellent᷑. Nam si uento rubet luna signũ uenti est
rubot. et si ut idem poeta. Colligit densatus et laxatug aee fuc̃
ut sit inde ille auium concentus idem sentiemus. Sũt autem
signa etiã parua magnotũ ut hec ipsa cornix. Nam maiora mi¬
notũ eẽ nemo miratur.. De argumentio
De argumentio¬

Expanded text:
ntur. ea quoque quae, quia plerumque observata sunt, vulgo signa credunntur. ea quoque quae, quia plerumque observata sunt, vulgo signa creduntur, ut prognostica. vento rubet aurea Phoebe et cornix plena pluviam vocat improba voce, si causas ex qualitate caeli trahunt, sane ita appellentur. nam si vento rubet luna, signum venti est rubor. et si, ut idem poeta colligit, densatus et laxatus aer facit, ut sit inde ille avium concentus, idem sentiemus. sunt autem signa etiam parva magnorum, ut vel haec ipsa cornix; nam maiora minorum esse, nemo miratur. nunc de argumenti
Abbreviated transcription (Latin):
ria genus Hermagoras putat nõ eẽ Ureginẽ Athlãtam ꝗa cũ
iuuenibug per siluas uagetur. Quod si receꝑimus uereor ne
oĩa q̃ ex facto ducuntire signa faciamus. Eadem tñ tõne qua
signa tractantur. Nec mihi uident᷑ areopagite cũ damna¬
uerunt puccum cotuinicum oculos eruentem aliud udicasse
ꝗͣ id signũ eẽ ꝑnitiosissime mẽtis multisq malo future si ado¬
leuisset. Unde spircii melii .n. ꝙ Manlii popularitas signũ af¬
fectati regni fuit existimatum. Sed uereor ne longe nimiũ
nos ducat᷑ hec uia: nam si est signũ adultere lauari cũ uiris
erit et conuiuere cum adolescentibus: deinde etiã famuiliaritate alicu¬
ius aut amicitia uti. fortasse corpus uulsum fractum incessum ue¬
stem muliebrem dixerim mollis et parum uici signa. Sicut autẽ
signũ id proprie sit quod ex eo dequo quecitur nãtum sub oculos
uenit ut sanguis e cede. Ita illa ex impudicitia fluere iudem¬

Expanded text:
ria, genus Hermagoras putat, non esse virginem Atalantam, quia cum ria, genus Hermagoras putat, non esse virginem Atalantam, quia cum iuvenibus per silvas vagetur. quod si receperimus, vereor, ne omnia quae ex facto ducuntur signa faciamus. eadem tamen ratione qua signa tractantur. nec mihi videntur Areopagitae, cum damnaverint puerum coturnicum oculos eruentem, aliud iudicasse quam id signum esse perniciosissimae mentis multisque malo futurae, si adolevisset. unde Spurii Maelii Marcique Manlii popularitas signum adfectati regni est existimatum. Sed vereor, ne longe nimium nos ducat haec via. nam si est signum adulterae lavari cum viris, erit et convivere cum adolescentibus, deinde etiam familiariter alicuius amicitia uti; fortasse corpus vulsum, fractum incessum, vestem muliebrem dixerit mollis et parum viri signa, si cui cum signum id proprie sit, quod ex eo, de quo quaeritur, natum sub oculos venit ut sanguis e caede, ita illa ex impudicitia fluere videa
Abbreviated transcription (Latin):
ac simiłe sacum fuisse põt ubi nõ fuit messis nec fuisse Romȩ
qui nõ fuit a thenis nec fuisse ferͣo uulnecatum qui habet ciea¬
etiam si ad tollendam dubitatõem fola nõ sufficiunt  tñ aduta
ut ꝑ sanguinẽ cedes. at sangius uel ex hostia resꝑsisse uestem po¬
test uel e naribus profluxisse nõ utiq qui uestem cruentã ha¬
buerit homicidiũ fecerit sed ut perse nõ sufficit uta ceteris ad¬
iutum testimonii loco dicitur. Si inimicus si ante minatus si
eodem loco fuit. Quibus signũ cum accessit efficit: ut que sus¬
pecta erant certa uideantur. Alioꝗn sunt quedam signa utͥ q
parti coĩa. ut liuores tumores. Nam uideri pñt & ueneficii
et cruditatis et uulnus in pectore sua manu & aliena periisse
dicentibus in quo est. hec per inde firmabunt᷑: atq extrinsecus
adiuuantur. Eorũ autem q̃ signa sunt quidem sed nõ necessa¬

Expanded text:
ac similiter satum fuisse potest, ubi non fuit messis, nec fuisse Romae, ac similiter satum fuisse potest, ubi non fuit messis, nec fuisse Romae, qui non fuit Athenis, nec fuisse ferro vulneratus, qui habet cicaocant; quae etiamsi ad tollendam dubitationem sola non sufficiunt, tamen adiuncta ut per sanguinem caedes. At sanguis vel ex hostia respersisse uestem potest vel e naribus profluxisse: non utique, qui vestem cruentam habuerit, homicidium fecerit. Sed ut per se non sufficit, ita ceteris adiunctum testimonii loco ducitur, si inimicus, si minatus ante, si eodem in loco fuit; quibus signum cum accessit, efficit ut, quae suspecta erant, certa videantur. alioqui sunt quaedam signa utrique parti communia, ut livores, tumores nam videri possunt et veneficii et cruditatis et vulnus in pectore sua manu et aliena perisse dicentibus, in quo est. haec proinde firma habentur atque extrinsecus adiuvantur. eorum autem, quae signa sunt quidem, sed non necessa
Abbreviated transcription (Latin):
ceptae artis uidentux. Nam ubi est signũ insolubile ibi ne lis
quidem est. Id autẽ accidit. Cum quid aut necesse est ficti
factum ue cse aut omiño nõ potest fieti uel esse factum. quo
in causis posito nõ est lis nisi facti. hoc genus ꝑ oĩa tpã perpendi solet
N am et coisse eam cum uiro que peꝑit quod est pt̃i et fluctus eẽ
cũ magna uis uenti in mare incubuit. quod cõuncti. et eum mo¬
xi cuius cor est uulneratum quod futuri necesse est. Nec fieri põt
ut ibi messis sit ubi satum nõ est. Ut quis Rome sit̾ cum est ath¬
enis. Ut sit fero uulneratus qui sine cicatrice est. Sed quedam &
retrorsum idem ualent ut uiuere hoĩem qui spirat: & sprcare
qui uiuit. Quedam in contrariũ nõ recũtunt nec enĩ quia
mouetur qui ingreditire i cercto ingredit᷑ qui moueturr. Quaxe
potest & coisse cum uiro que non peꝑit & nõ esse uentus in ma¬
ri cum eẽt fluctus nec utiq̃ cor eius uulneratũ esse qui perit

Expanded text:
cepta artis videntur; nam ubi est signum insolubile, ibi ne lis quidem est. id autem accidit, cum quid aut necesse est fieri factumve esse aut omnino non potest fieri vel esse factum; quo in causis posito non est lis facti. hoc genus per omnia tempora perpendi solet. nam et coisse eam cum viro, quae peperit, quod est praeteriti, et fluctus esse, cum magna vis venti in mare incubuit, quod coniuncti, et eum mori, cuius cor est vulneratum, quod futuri, necesse est. nec fieri potest, ut ibi messis sit, ubi satum non est, ut quis Romae sit, cum est Athenis, ut sit ferro vulneratus, qui sine cicatrice est. Sed quaedam et retrorsum idem valent, ut vivere hominem qui spirat, et spirare qui vivit. quaedam in contrarium non recurrent; nec enim, quia movetur qui ingreditur, etiam ingreditur qui movetur. Quare potest et coisse cum viro, quae non peperit, et non esse ventus in mari, cum est fluctus, neque utique cor eius vulneratum esse, qui perit.
Abbreviated transcription (Latin):
MIE igiture probatio artificialis constat aut signis aut
atguiñtis aut exemplis. Nec ignoro pleris q iuderi signe
paetem argumẽtoeum que mibi seꝑandi ratio hec fut: Ptima
eꝓ sunt pen̾e ex illis in axtificialibus. Etuenta enĩ uestis et d¬
more et liuor. & talia sunt insteum̃ta qualia tabule cumores¬
testes nec mueniuntur ab oratore sed ad eum cum ipscius
defecimntur. Altera ꝙ signa siue indubitata sint nõ sunt at¬
gumẽta quia ubi illa sunt qĩo nõ est argumẽto autt̃ nsiĩ
te controuersa locus cẽ non potest siue dubia nõ sunt arguniẽ

Expanded text:
is igitur probatio artificialis constat aut signis aut argumentis aut exemplis. nec ignoro plerisque videri signa partem argumentorum. quae mihi separandi ratio haec fuit prima, quod sunt paene ex illis inartificialibus; cruenta enim vestis et clamor et livor et talia sunt instrumenta, qualia tabultestes; nec inveniuntur ab oratore, sed ad eum cum ipsa causa deferuntur; altera, quod signa, sive indubitata sunt, non sunt argumenta, quia, ubi ilia sunt, quaestio non est, argumento autem nisi in re controversa locus esse non potest; sive dubia, non su
Abbreviated transcription (Latin):
pariens es et multe misericordie Uereor
tamen ne patientia hec tua sit potus fra
et condeninatio qualis In illos fuit Dequib
dixisti Et dimise eos secundum desiderm̃
cordis corum Atbune in adiuuentiõib
suis. Et alibi. Tradidi cos in Reprobum
sensum: ut faciant que non conueniũt quia
non probauerunt se habere notitiam mer
Iube me ques õ domine ut exclamen aduer¬
sum scribe et phariser qui sedetis supero
cathedram Moysi et opera dathan et
Abiron facitis Ita ne bestimenta appara

Expanded text:
patiens es et multe misericordie, vereor patiens es et multe misericordie, vereor tamen, ne patientia hec tua sit potius ira et condemnatio, qualis in illos fuit, de quibus dixisti: Et dimisi eos secundum desiderium cordis eorum; ibunt in adinventionibus suis, et alibi: Tradidi eos in reprobum sensum, ut faciant, que non conveniunt, quia non probaverunt se habere notitiam mei. Iube me queso, Domine, ut exclamem adversimi scribe et pharisei, qui sedetis super cathedram Moysi et opera Dathan et Abiron facitis, ita
Abbreviated transcription (Latin):
perialib eos pomulgamus decorum. Et
sicut imperialis extat decorata militia. Ita
clerum sainte Romane eccłie adornari
decreiumus Et ꝙ admodum imperialis
potennia diucrs office tubiculariorum
nempe et hostiariorum atq om̃i concu¬
bitoꝵ ordinatur Ita et sanctam Romanã
ectliam decorarr uoliumus Et ut amplis¬
sime pontificale. Decus prefulgeat Decer¬
ninris et ut cleriti sancti eiidem sõte
Romane eccłie mappulis et lintfeaminib
Id est candidissimo colore decoratos
equos equitent Et sicut nr̃ senatus cal¬
ciamentis utitur cum undonib ad est
candido luntꝭ ⁊ amnme Illus trentire. et Ita
celestia situt terrena ad laudem dei Deto¬
rentur. Esancte tosu ad hune sur̃as
uoluentem ẜ monib Imperitis non Respon¬
debis Deturbine non conaberis non Intantã
blafennam ultritia fulmma tatu labere:
Tantum ne probrum in tua familia su¬
tmes hor audire hiot uidere hor tandui
uniiuentib oculis preterire poteris. Sed

Expanded text:
perialibus eos promulgavimus decorari. Et perialibus eos promulgavimus decorari. Et sicut imperialis extat decorata militia, ita clerum sancte Romane ecclesie adornari decrevimus. Et quemadmodum imperialis potentia diversis officiis, cubiculariorum nempe et hostiariorum atque omnium concubitorumt ordinatur, ita et sanctam Romanam ecclesiam decorari volumus. Et ut amplissime pontificale decus prefulgeat, decernimus et, ut clerici sancti eiusdem sancte Romane ecclesie mappulis et linteaminibus, idest candidissimo colore decoratos equos equitent et, sicut noster senatus calciamentis utitur, cum udonibus, idest candido linteamine illustrentur, et ita celestia sicut terrena ad laudem Dei decorentur. O sancte Iesu, ad hunc sententias volventem sermonibus imperitis non respondebis de turbine? non tonabis? non in tantam blasphemiam ultricia fulmina iaculabere? tantum ne probrum in tua familia sustines? Hoc audire, hoc videre, hoc tam diu conniventibus oculis preterire potes? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ hec concedis ais perlargitatem. Non
exgo ut isti adnuit alepre curatione alioqͥn
Insolens sit quisquis Remuneranionem loco
depñti tradimus palatium Imperni nostri
Lateranense deinde diadema uideliret co¬
ronã. capitis nostri simulq frigium necno
et super humerale uidelicet locum quod
imptriale circundare solet locum Uerum
etiam claundem purpurcam atq tumtam
coctineam et omma imptrialia Indumenta
cu etiam digneatem Imperialiũ presidentiũ
equitum Conferentes etiam ei imperialia
sceptra simulq cuncta signa atq uaria.
et diuersa ornamenta Imperialia et omnnez
proces sionem imptrialis culmmuis et igłiam
potestatis nr̃e Uiri etiam diuersi ordims
reuerendissimis clexiris sainte Romane
eccłio sermentib illũd tulmuen singularis
potentie et precellentie habere santimus
ciuris amplissimus i Senatus uidetur
oloria adornari. Io est Natricios Consu¬
les esset necuon in ceteris dignitatib Imi¬

Expanded text:
quod hee concedi ais per largitatem, non quod hee concedi ais per largitatem, non ergo, ut isti aiunt, ob lepre curationem, alioquin insolens sit, quisquis remunerationem loco  vicario, de presenti tradimus palatium imperii nostri Lateranense, deinde diadema, videlicet coronam capitis nostri, simulque phrygium necnon et superhumerale, videlicet lorum, quod imperiale circundare solet collum, verum etiamcoccineam, et omnia imperialia indumenta, sed et dignitatem imperialium praesidentium equitum, conferentes ei etiam imperialia sceptra, simulque cuncta signa atque banda, etiam et diversa ornamenta imperialia, et omnem processionem imperialis culminis et gloriam potestatis nostre. Viris etiam diversi ordinis, reverendissimis clericis sancte Romane ecclesie servientibus, illud culmen singularis potentie et precellentie habere sancimus, cuius amplissimus noster senatus videtur gloria adornari, idest patricios consules effici, necnon in ceteris dignitatibus im
Abbreviated transcription (Latin):
nommnaret et a fudea intiperet que pars
sirie nomimaretur et que amplius iudca
non erat euersa Hierosolina fugatis et
prope ex tinctis iudeis Ita ut credam uix
a liquem iu sua tune patria remansisse
sed alias habitasse nationes ubi tanidem
erat tudea: que nec fudca ampliuo uocabat.
ut hodie uidemus illud terre. nomen extintu
et situt exterminatis Cananeis Cananea
regio desut appellari commitato nomine
in tudeam a nouis incolis extermmatis fudeis
et Conuenis gentib eam incolentib desi¬
erat iudea nomari Nuncupas fudeam
Tratiam insulas. hispamas uero Gallias
Germanos non putas nuncupandos et cuin
de aluis lingius loquaris: Hebrea: preta. bar¬
bara: deblla prouinciarum laturo ẜmone
utenciũ non loqueris. Uideo has tu ĩdeo
obunsesti ut postea in donacione tr¬
complectereris. Et quid: non trnti erãt
tot prouincie : octidentis ut contumandis
luminarib suppeditarent sumptus: insi
Relinquus orbis adiunaret. Er ansẽo

Expanded text:
nominaret? Et a Iudea inciperet, que pars nominaret? Et a Iudea inciperet, que pars Syrie numeratur et que amplius Iudea non erat eversa Ierosolima, fugatis et prope extinctis Iudeis, ita ut credam vix aliquem in sua tunc patria remansisse, sed alias habitasse nationes? Ubi tandem erat Iudea, que nec Iudea amplius vocabatur, ut hodie videmus illud terre nomen extinctum? Et sicut exterminatis Chananeis Chananea regio desiit appellari commutato nomine in Iudeam a novis incolis, ita exterminatis Iudeis et convenis gentibus eam incolentibus desierat Iudea nominari. Nuncupas Iudeam, Trachiam, insulas, Hispanias vero, Gallias, Germanos non putas nuncupandos. Et cum de aliis linguis loquaris, Hebrea, Greca, barbara, de ulla provinciarum Latino sermone utentium non loqueris. Video, has tu ideo omisisti, ut postea in donatione complectereris. Et quid, non tanti erant tot provincie occidentis, ut continuandis luminaribus suppeditarent sumptus, nisi reliquus orbis adiuvaret? Transeo,
Abbreviated transcription (Latin):
quam Iem occidentalem Italiam ne:
At hec in Italia gerebantur quam nẽo
illud agens octidentalem uocat. cum hispa¬
mas ditamus esse in octidente et italia
huit ad intoidiem: illit ad arcton magis
q̃ ad octidentem uergit ꝙ septemtrionalem
Au Tratiam At ipse ad orientem uis
an Asiam At hec sola totum possidet
orientem Geptemtoionem bero communem
cum enropa: quam meridionalem certe
affritam At cur non aliquam nomina¬
tum prouinciam proferebas insi forte Et hi¬
opes Romano imperio suberant. et in¬
chi lominus non habet locum Asia et
Affrita cum orbem terrarum in quatuor
diuidimus partes etiam nominatim regio¬
nes singularium referius Sed cum intres
Asiam. Affritam. Europam: insi asia
pro assyatita prouincia. Affritam pro
ca prouintia que prope. Uetulos es
appellatas: que non uideo cur precpue
nommnentur diccine locus esset Constã¬
tinus cum quatuor orbis plagas exequit
ut has Regiones nommaret ceteras non

Expanded text:
Quam item occidentalem? Italiam ne? Quam item occidentalem? Italiam ne? At hec in Italia gerebantur, quam nemo illic agens occidentalem vocat, cum Hispanias dicamus esse in occidente, et Italia hinc ad meridiem, illinc ad arcton magis quam ad occidentem vergit. Quam septentrionalem? An Trachiam? At ipse ad orientem esse vis. An Asiam? At hec sola totum possidet orientem, septentrionem vero communem cum Europa. Quam meridionalem? Certe Africam. At cur non aliquam nominatim provinciam proferebas, nisi forte Ethiopes Romano imperio suberant? Et nihilominus non habent locum Asia et Africa, cum orbem terrarum in quatuor dividimus partes et nominatim regiones singularum referimus, sed cum in tres: Asiam, Africam, Europam, nisi Asiam pro Asiatica provincia, Africam pro ea provincia, que prope Getulos est, appellas, que non video, cur precipue nominentur. Siccine locutus esset Constantinus, cum quatuor orbis plagas exequitur, ut has regiones nominaret, ceteras non
Abbreviated transcription (Latin):
prediorum possessiones ditere solemus nõ
possessronum predia. Dans ꝑtedia nec
que predia ex plitas Ditaste diuers rebs
nec quando nec quibs rebus ostendie. uis
plagas orbis a uiluestro dispomn. net
poins quo genere disponẽndi Conresisti
hec antea tur te hodie incepisti signfitas
honorare ecclesiam Romanam et ei pri-¬
ui legium contedere hodie contedis hodie¬
ditas Cur dicis concessimus et dita¬
uimus Quid loqueris aut quid sentis
bestia cun fabule mathinatore mrehi
sermio est. non cum optimo printipe
Constantmo. Sed quid in te ullam pru¬
dentiam. ullam doctomiam requiro.
qui nullo ingeno nulla lratura es pre¬
ditus qui ais lummariorum pro lumina¬
rium. Et orientalib tranfferri regio¬
nib ⁊ pro eo q̃dͤ est adorientales tranffer¬
xi regiones Quid porro Iste ne sunt
quatior plage: Quam orientalem nu¬
meras Traciam nec at ut dixi uergit
ads ep̃temtrionem. An iudeam at magis
ad meridiem spectat ut pote uintina egipto

Expanded text:
,Prediorum possessiones' dicere solemus, non ,Prediorum possessiones' dicere solemus, non possessionum predia. Das predia nec que predia explicas. Ditasti diversis rebus, nec quando nec quibus rebus ostendis. Vis plagas orbis a Silvestro disponi, nec pandis quo genere disponendi. Concessisti hec antea: cur te hodie incepisse significas honorare ecclesiam Romanam et ei privilegium conditas: cur dicis concessimus et ditavimus? Quid loqueris aut quid sentis, bestia? Cum fabule machinatore mihi sermo est, non cum optimo principe Constantino. Sed quid in te ullam prudentiam, ullam doctrinam requiro, qui nullo ingenio, nulla litteratura es preditus, qui ais luminariorum pro luminarium et orientalibus transferri regionibus pro eo, quod est ad orientales transferri regiones? 47 Quid porro iste ne sunt quatuor plage? Quam orientalem numeras? Trachiam ne? At, ut dixi, vergit ad septentrionem. An Iudeam? At magis ad meridiem spectat, utpote vicina Egypto.
Abbreviated transcription (Latin):
delitet in tudca. Grera. Asia. Tratia Af¬
frita. et Italia. uel diuersis insulis nr̃a
largitate ers contessimus ca prorsus Ra¬
cione ut per manus beatissum patris nr̃e
si luestri summi pontificis sutessorumq
eus omma disponantur E furcifer ec¬
clesit ne id est templa Rome erant Netro
et paulo dirate: Quis eas extruxerat qͥs
edifirare ausus fuisset cum misquã foret
ut historia ait christians locus infi
secreta et la tebre aut si qua templas ro-¬
me fuissent illĩs dicata apłis non eranit
digira in quib tanta lummapia actende¬
Nour ergo ante cura gerenda eratde
luminarib templorum ꝙ de ipsis templis
Quid ais tu qui fatis Constantinun
dicentem Petrum et Paulum heatos.
Sulnestrum uero cum adhuc uiuit beatissi¬
num. et suam qui pauldante fuisset
et hunicus insionem satram: Tanta ne
onferenda sunt pro lummarib cõtinuãdis.
ut totus opbis terrarum fatigetur. At que
ista predia sunt prefitum possessionum

Expanded text:
delicet in Iudea, Grecia, Asia, Trachia, Adelicet in Iudea, Grecia, Asia, Trachia, Africa et Italia vel diversis insulis, nostra largitate eis concessimus, ea prorsus ratione, ut per manus beatissimi patris nostri Silvestri summi pontyicis successorumque eius omnia disponantur. O furcifer, ecclesie ne, idest templa Rome erant Petro et Paulo dicate? Quis eas extruxerat? Quis edificare ausus fuisset? Cum nusquam foret, ut historia ait, christianis locus, nisi secreta et latebre. Aut si qua templa Rome fuissent illis dicata apostolis, non erant digna, in quibus tanta luminaria accendenon ergo ante cura gerenda erat de luminaribus templorum quam de ipsis templis. Quid ais tu, qui facis Constantinum dicentem Petrum et Paulum beatos, Silvestrum vero, cum adhuc vivit, beatissimum, et suam, qui paulo ante fuisset ethnicus, iussionem sacram? Tanta ne conferenda sunt pro luminaribus continuandis, ut totus orbis terrarum fatigetur? At que ista predia sunt, presertim possessionum?
Abbreviated transcription (Latin):
isset et cum uellet adornare mendatiũ
extidisse sibi quod ante dixisset hec
gesta esse Rome tercio die ꝙ ille fuisset
baptisatus ut in eum decenrtissime cadat
tritum betusi tãte prouerbium Mendates
memores esse oportere. Quid ꝙ bizan¬
cium proiunciam uotat quod erat oppidum.
urbis condende. Nam que muris cõ¬
plexa est Cons tmopolis betues lonã¬
cium et hie meis optimo loto ait urbem
esse condendam Quid ꝙ tratiam ubi
positum erat Bizancium uult esse
tuoriente que uergit ad aqui lonem opĩor
Ignorabat Constantinus locum quẽ
ondende urbi delegerat. Sub quo telo
esset urbs que an prouincia: quanta
cius mensura foret ealesns Beatorum
ap̃lorum Necdi et Pauli pto politumatiõe
lummarioꝵ possessionum predia cõtu¬
linmis et reba diuersis cas ditammus Et
per nr̃am imptrialem iInssionem satram
tam nioriente ꝙ̃ in octdente ꝙ etiam A
septemtrione et in meridionali plaga ui¬

Expanded text:
isse? Et, cum vellet adornare mendacium, isse? Et, cum vellet adornare mendacium, excidisse sibi, quod ante dixisset: hec gesta esse Rome tertio die, quam ille fuisset baptizatus? Ut in eum decentissime cadat tritum vetustate proverbium «mendaces memores esse oportere». Quid, quod Byzantiam provinciam vocat, quod erat oppidum urbis condende? Nanque muris complexa est Constantinopolis vetus Byzantium, et hic in eius optimo loco ait urbem esse condendam. Quid, quod Trachiam, ubi positum erat Byzantium, vult esse in oriente, que vergit ad aquilonem? Opinor, ignorabat Constantinus locum, quem condende urbi delegerat, sub quo celo esset, urbsque an provincia, quanta eius mensura foret. 45 Ecclesiis beatorum apostolorum Petri et Pauli pro continuatione luminariorum possessionum predia contulimus, et rebus diversis eas ditavimus, et per nostram imperialem iussionem sacram tam in oriente quam in occidente quam etiam a septentrione et meridionali plaga, vi
Abbreviated transcription (Latin):
turopolio entior insi hoc quoq ton¬
fiteatur hic stolidus stribit enim prope
cale priuilegn unde ongruum prospeximꝰ
proiuntia optinio loco nomine nr̃o cuuita¬
tem coificare et Illic nos trum aonsti¬
tui tmperium nondum trans tulerat nec
si illie uolebat constituere imperium
nondam cons tituerat Sit si uolebat
edifitare/ urbem nondum edificauerat.
Non ergo feciss et mensionem depa¬
triarchali/ de bna quatuor sedium de
christiana. et sit nommnatã de undita
dequa condenda ut his torie platet quã
palea in tes tĩomiũ asfert / ne aogita¬
rat quid aqua non uidet hec belua sine
is palea sit sie alius quem palea sequit
se dissentire ubi Constantmus non
sua sponte sed inter quietem admonitũ dei
non Nomes sed Bizantii/ non intra
pautos dies sed post aliquot annos dititur
decrenisse de urbe condenda nomenq ꝙ
in sõmins edoctus fuerat Iuditasse. Quis
exgo non uidet qui priuilcgium condidit
cum diu post tempora Constantim fu¬

Expanded text:
tinopolis. Mentior, nisi hoc quoque continopolis. Mentior, nisi hoc quoque confiteatur hic stolidus, scribit enim prope calcem privilegii: Unde provinciae, in optimo loco, nomini nostro civitatem aedificari, et nostrum illic constitui impersi illic volebat constituere imperium, nondum constituerat; sic, si volebat edificare urbem, nondum edificaverat: non ergo fecisset mentionem de patriarchali, de una quatuor sedium, de Christiana, de sic nominata, de condita, de qua condenda, ut historie placet, quam Palea in testimonium affert, ne cogitarat quidem. A qua non videt hee belua sive is Palea sit si- ve alius, quem Palea sequitur se dissentire, ubi Constantinus non sua sponte, sed inter quietem admonitu Dei, non Rome, sed Byzantii, non intra paucos dies, sed post aliquot annos dicitur decrevisse de urbe condenda nomenque, quod in somnis edoctus fuerat, indidisse. Quis ergo non videt, qui privilegium composuit, eum diu post tempora Constantini fu
Abbreviated transcription (Latin):
non possent simrb esse distinxit et ꝙ
deternere et santire miscuit beluti prins
cum ceteris Constantinus non Indi¬
casset decernere cum et tamꝙ penam
proponat sancire. et quidem una cum
populo sancire facit Quus hoc thri-¬
Stianus pati queat et non papam qui
hoc patitur et libens aud. et Recitat
Censorie senereq castigat Ꝙ cum
a thristo primatum acteperit Romana
sedes / et ro gratiano testante multisq̃s
Grecorum octaua siodus de clararit
accepisse dicatur a Constantino uix¬
dum christiano unꝙ̃ a thristo hoc ille
Absit tam graue ab utroq Illorum
capit ne rerunt natura ut quis de Con-¬
tantmopoli loqueretur tamꝙ̃ una pa¬
triarchalium sedium que nondum esset
net patorarthalis / nec sedes / nec urbs
christiana / nec sit nommata net tondita/
nec ad condendum destinata. Quippe pri¬
uilegium untessum est triduo ꝙͣ Constã¬
tinus esset esfectus thristianio cum
Dizancium ad hue erat non Constan/¬

Expanded text:
non possent simul esse, distinxit; et quod non possent simul esse, distinxit; et quod decernere et sancire miscuit et, veluti prius cum ceteris Constantinus non iudicasset, decernere eum et, tanquam penam proponat, sancire et quidem una cum populo sancire facit. Quis hoc christianus pati queat et non papam, qui hoc patitur ac libens audit et recitat, censorie severeque castiget? quod, cum a Christo primatum acceperit Romana sedes et id Gratiano testante multisque Grecorum octava synodus declararit, accepisse dicatur a Constantino vixdum christiano tanquam a Christo. Hoc ille Absit tam grave ab utroque illorumrdius, capit ne rerum natura, ut quis de Constantinopoli loqueretur tanquam una patriarchalium sedium, que nondum esset, nec patriachalis nec sedes, nec urbs christiana nec sic nominata, nec condita nec ad condendum destinata? quippe privilegium concessum est triduo, quam Constantinus esset effectus christianus, cum Byzantium adhuc erat, non Constan
Abbreviated transcription (Latin):
eIt accipere uirtutem et diuinitatemr et
sapientiam / et fortitudinem et honorẽ
et benedictionem frequenter ut posterius
li quebit Ti tulos dei sibi arrogare fingitur
Constantinus et iuntari uelle hmone
patum teneat tam super quatuor sedes
Alexandrmam. Anthiocenã: hicrosolum¬
tanam. Constantinopolitanam ꝙ etiam
super omnes in uinuerso orbe terrarum
extiterit celsior et primeps cunctis sater¬
dotibus et tonus mũdi existat et tius
uiditio que ad cultum dei et fidem chro¬
tianorum uels tabilitatem proturanda
fuerint disponantur. Omicto hic bar¬
bariam s monis ꝙ princeps sacerdotib
pro sacerdotum dixit. et ꝙ in codem loto
posuit extiterit et existat Et cum dixe¬
rit in uinuerss orbe terrarum: Iterum
adiit tocius mundi quasi quiddam diuersu
aut celum que mundi pars est. cmplecte
uelit cum bona pars orbis terrarum sub
Roma non esset et ꝙ fidem ihristia¬
norum uel stabilitatem procuranda tamꝙ

Expanded text:
est, accipere virtutem et divinitatem et est, accipere virtutem et divinitatem et sapientiam et fortitudinem et honorem et benedictionem». Frequenter, ut posterius liquebit, titulos Dei sibi arrogare fingitur Constantinus et imitari velle sermonem patum teneat tam super quatuor sedes, Alexandrinam. Antiochenam, Ierosolimitanam, Constantinopolitanam, quam etsuper omnes in universo orbe terrarum extiterit, celsior et princeps cunctis sacerdotibus et totius mundi existat, et eius iudicio, que ad cultum Dei et fidem christianorum vel stabilitatem procurandam fuerint, disponantur. Omitto hie barbariem sermonis, quod princeps sacerdotibus pro ,sacerdotum' dixit; et quod in eodem loco posuit extiterit et existat; et, cum dixerit in universo orbe terrarum, iterum addit totius mundi, quasi quiddam diversum aut celum, que mundi pars est, complecti velit, cum bona pars orbis terrarum sub Roma non esset; et quod fidem christianorum vel stabilitatem procurandam, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
Romanõs appellat uicarios Petri quasi
uel uiuat petrus bel miori dignitate suit
ceteri ꝙͣ petrus fuit. Nonne et Illud bar¬
barum est a nobis nr̃oq imperio quasi
Imperium habeat am̃z concedendi et po¬
ftatem Nec fuit contentus ditere obti¬
ueant insi etiam diceret contessam cum
atis alterum esset Et tllud firmos
patronos q̃s perꝙh̃ elegans est dicit sti litet
firmos uult ne pecuma corrũpantur aut
metu labantur Et illud terrena imperia¬
lia potentia duo adiectiua sine copula et Il¬
lud beneranter honorare Et illud nr̃e Im¬
perialis serentatis mansuetudo lactatiaña
eloquentiam redolet cum depotentia aga¬
tur: Impern serentatem nonniate et mã¬
suetudinem non amplitudine et maresta¬
tem quod etiam tumida superbia inflatũ
est ut in illo quoq gloriose exaltari et¬
per gloriam et potestatem dignitatem et
bigorem et honorificentiam imperialem
q̃d ex apotalipsi sumptum uidetur ub̃i
dicitur. Dignus est agnus qui octisus

Expanded text:
Romanos appellat vicarios Petri, quasi Romanos appellat vicarios Petri, quasi vel vivat Petrus vel minori dignitate sint ceteri, quam Petrus fuit. 42 Nonne et illud barbarum est: a nobis nostroque imperio, quasi imperium habeat animum concedendi et potestatem? Nec fuit contentus dicere optineant, nisi etiam diceret concessam, cum satis alterum esset. Et illud firmos patronos: perquam elegans est. Scilicet firmos vult, ne pecunia corrumpantur aut metu labantur. Et illud terrena imperialis potentia: duo adiectiva sine copula. Et illud veneranter honorare, et illud nostre imperialis serenitatis mansuetudo! Lactantianam eloquentiam redolet cum de potentia. agatur imperii, serenitatem nominare et mansuetudinem, non amplitudinem et maiestatem. Quod etiam tumida superbia inflatum est, ut in illo quoque gloriose exaltari per gloriam et potestatem et dignitatem et vigorem et honoreficentiam imperialem, quod ex Apocalypsi sumptum videtur, ubi dicitur: «Dignus est agnus, qui occisus
Abbreviated transcription (Latin):
perialis potentia Ita eus satro snctam
Lomaña ectliam detreiumus uenerantes
honorare et amplius ꝙ nr̃m imperium ter¬
renumq tronũ sedemq satratissima beatie
petri głios ẽ exaltare toibuentes er p̃tatem
et gloriam et dignitatem atq uigorem
et honorificentiam imperialem Reministo
paulisper firmia ne letanti Resesteqs hunic
asmo tam uaste Iumaniterq. rudenti
Ita uerborum turgenturr screpitu delecta¬
tur ut eadem repetat et inculces q̃ modo
dixerat Hunc ne in modum euo tuo lo¬
quebatur Cesarum stribe ne dica maga¬
zones E legit sibi illos Constantimus
non patronos sed esse patronos interpo¬
suit Illud esse ut nimerum redderet
commumore hones ta ratro barbare
loqui ut uenus tius currat oratio Gi
modo quid in tanta s cabricia uenustum
esse p̃t E ligens primpem a plorum uel
eius uitarios non eligis Petrum et eius
deiceps uicarios sed aut hunc exclusis
il aut illos l ot excluso Et pontifites

Expanded text:
perialis potentia, ita eius sacrosanctam perialis potentia, ita eius sacrosanctam Romanam ecclesiam decrevimus veneranter honorare et, amplius quam nostrum imperium terrenumque thronum, sedem sacratissimam beati Petri gloriose exaltari, tribuentes ei potestatem et gloriam et dignitatem atque vigorem et honoreficentiam imperialem. Revivisce paulisper, Firmiane Lactanti, resisteque huic asino tam vaste immaniterque rudenti. Ita verborum turgentium strepitu delectatur, ut eadem repetat et inculcet, que modo dixerat. Hunc ne in modum evo tuo loquebantur Cesarum scribe, ne dicam agasones? Elegit sibi illos Constantinus non patronos, sed esse patronos, interposuit illud esse, ut numerum redderet concinniorem. Honesta ratio barbare loqui, ut venustius currat oratio, si modo quid in tanta scabritia venustum esse potest. Eligentes principem apostolorum vel eius vicarios: non eligis Petrum et eius deinceps vicarios, sed aut hunc exclusis illis aut illos hoc excluso? Et pontifices
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ populus subiatens Que noua Ista
uontumelia est in quirites de quibus
optum poete elogim est Tu regere
imptrio populos Romane memento. Cũ
regit alios populos ipse bocatur populus
subiacens quod tuauditum est Nam
in hoc ut in multis epis tolis gregorius
tes tatur diffest Romanus princeps
aceteris ꝙ s olus est princeps liberi
populi ceterum Ita situt uis nonne et
a lu populi subiaceant. an alios quoq
significas quomodo fieri is tud triduo
poterat ut omnes populi subiacentes tm¬
perio Romane ecthie il li decreto adessent
Tamersi nun omins rex populi Iudicabat
Quid anteꝙ̃ subiecisset Romano ponti¬
fici populum Constantius subiectũ
faciendo dicuntur prefuisse decreto E
ꝙ. hoc ipsum dicuntur decreuissẽ ut sint
subiacentes et ut ille cui subiacent heos
habeat subiacentes. Quid agis aliud
in felix insi ut tudices et uoluntatem
uel euis uitar ios frrmos apud deum esse
patronos et situt nostr̃a est terrena fin-¬

Expanded text:
quam populus subiacens? Que nova ista quam populus subiacens? Que nova ista contumelia est in Quirites? De quibus optimi poete elogium est: «Tu regere imperio populos, Romane, memento». Qui regit alios populos, ipse vocatur populus subiacens, quod inauditum est. Nam in hoc, ut in multis epistolis Gregorius testatur, differt Romanus princeps a ceteris, quod solus est princeps liberi populi. Ceterum ita sit ut vis: nonne et alii populi subiacent? An alios quoque significas? Quomodo fieri istud triduo poterat, ut omnes populi subiacentes imperio Romane ecclesie illi decreto adessent? Tam et si num omnis fex populi iudicabat? Quid, antequam subiecisset Romano pontifici, populum Constantinus subiectum faciendo dicuntur prefuisse decreto? Quid, quod hoc ipsum dicuntur decrevisse, ut sint subiacentes et ut ille, cui subiacent, hos habeat subiacentes? Quid agis aliud, infelix, nisi ut indices te voluntatem vel eius vicarios firmos apud Deum esse patronos. Et sicut nostra est terrena im