comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iafigitur subidens nectendũ cocipitoido Siuestrũ supericõꝓbat arbitriõ
Iec cũmcttrice dicer& ac̃q ꝓ gredi iuspit deliusq p̃apererit. hic paellas
deiunctura syllab arũ in quit:dum hȩc litteratura deproperat par¬
te lstoricẽ pt̃misit: Quo uirgonis obiecta ꝑ t̾rita. sio inquit mͥ plu¬
rimcatrans eunda. neminitiora nectendo fastidiũ supere becctita¬
tis incurrã. Propositeigitur ꝑ compendiosos calles fcst a ꝑfungrar:
n edensi sobum brata ram alib: uelut senticosȩ copiȩ densitate si luescã
Syllddĩeitar dicta ẽ quo dexiumctis litteris sonitum simulciccipien¬
tibi infermetur. Culus utdox trespartes eerĩ dabium ẽ. Decuno¬
tura defasctigo aũd dongtudigibis unccures genera quat tuor:
Duon aituralia duohistoriat. Naturalias cum quetur una quȩq
se llaba utrumexuna angemina anneatra parto iungatur: &utrũ
littere queint̃se copulcri cũ poss adicatt dielittera sociaentur. ut M

Expanded text:
rum, superi, comprobat arbitrium. Haec cum Grammatice diceret eamque progredi Iuppiter Deliusque praeciperent, hic Pallas «de iunctura syllabarum» inquit «dum haec Litteratura deproperat, partem historicam praetermisit.» Quo uirginia obiectu perterrita, «scio» inquit «mihi plurima transeunda, ne minutiora nectendo fastidium superae beatitatis incurram. Proposito igitur per eompendiosos calles festina perfungar, ne densis obumbrata ramalibus uelut senticosae copiae densitate siluescam. Syllaba igitur dicta est, quod iunctis litteris sonitum simul accipientibus informetur. Cuius, ut dixi, tres partes esse non dubium est: de iunctura, de fastigio aut de longitudinibus. Iuncturae sunt genera quattuor, duo naturalia, duo historica. Naturalia sunt, cum quaeritur unaquaeque syllaba utrum ex una, an gemina, an neutra parte iungatur, et utrum litterae, quae inter se copulari non possunt, adiecta alia littera socientur, ut m
Abbreviated transcription (Latin):
que ugreeas amphibole io memor etur it ererunione nominis
t es plerumq cor funditur ut est illad qarda cauru lgeruis
quo nomino scruu hebuerat ad modum ꝑtios uno abolum dbi
hertiamura Hocestbont dedit quiaf et nom̃ astiphubolum ques¬
tone scc ex nominũ diftinctione ꝑsyllabã. atquihaburt ꝓ¬
pinquos duos unũ lesium nomincaliũ que milesiui here dẽq
estituens sidocutus ẽ heres estomilesi qua dis tinetionis uer

Expanded text:
quae a Graecis ἀμφιβολία memoratur, ut ex communione nominis res plerumque confunditur, ut est illud: quidam Taurum legauit, quo nomine seruum habuerat admodum pretiosum. Verum illi heres taurum, hoc est bouem dedit, quia fecit nomen amphibolum quaestionem. Item ex nominum distinctione per syllabam, ut qui habuit propinquos duos, unum Lesium nomine, aliumque Milesium, heredemque constituens sic locutus est: HERES ESTOMILESIUS; qua distinctionis
Abbreviated transcription (Latin):
iugulaũ in quos modos hoc int̃ est quod inprudentia fallit. cas
ꝓhibo : nccessitas cogit. Dep̃tio at̃ nichilca sationis assotiat.
sed in exorandi humilitciem p̃ces quesus pirat. ceterus questiones
quas tat dicunt incidentes aduertanti q̃uitalũ didicer sicauitin

Expanded text:
iugulavit. inter quos modos hoc interest, quod imprudentia fallit, casus iugulavit. inter quos modos hoc interest, quod imprudentia fallit, casus prohibet, necessitas cogit. deprecatio autem nihil causationis associat, sed in exorandi humilitatem precesque suspirat. 459 Ceteras quaestiones, quas status dicunt incidentes, advertant, qui ‹---› talium didicerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
fessio ẽ ÷ ẽdinmaenitatȩ obiectionis exludit allegottio ꝓ meren¬
dat in ill criminis factiq una c̃fessio c̃ sed aut ab animo sepa¬
ratur. aut purgatione cessante aduhum anitatis miseranda
respirat ueru hȩcqualitas uenialis in bina assertadis cernit᷑:
purgationẽ & dep̃cationẽ. Nãpurgatio e cũ c̃fesso facinore
uiimiu uoluntatẽq purgamus: cuius modos tres cẽ nondubiũ
id est in prudentiã aasũn caessitatem. In prudentia ẽ cũ auoto
scientia quenrã aliquid demouemus. ut quidã inuenando
iaculum intoi sit in beluã & hominẽ delitisaentẽ retib interemit
Quo pars crrone dr̃ at queci subduntur ignoratio. uinolentia.
obliuio fcicuitas dem̃tia ceteraq quȩ errorem aͦmitentis ex¬
cusant. Casus uero culpãminus cuentiis exonerat. ut qui cum
uictimis addic̃ sacrum non occurrerit fluminis incrementis.
Stelus cuit̃ necessitate cõmisit. qui p̃ceptoducis in sontẽ hominem¬

Expanded text:
fessio est, sed immanitatem obiectionis excludit allegatio promerenAt in illa criminis factique una confessio est, sed aut ab animo separatur aut purgatione cessante ad humilitatis miseranda respirat. Verum haec qualitas uenialis in bina asserta discernitur, purgationem et deprecationem; nam purgatio est, cum confesso facinore animum uoluntatemque purgamus, cuius modos tres esse non dubium, id est imprudentiam, casum, necessitatem. Imprudentia est, cum a uoto scientiaque nostra aliquid demouemus, ut quidam in uenando iaculum intorsit in beluam et hominem delitiscentem retibus interemit; quae pars error edicitur, atque ei subduntur ignoratio, uinolentia, obliuio, fatuitas, dementia ceteraque, quae errorem admittentis excusant. Casus uero culpam euentus exonerat, ut qui cum uictimis ad diem sacrum non occurrerit fluminis incrementis. Scelus autem necessitate commisit, qui p
Abbreviated transcription (Latin):
Act eñ desentiarũ figuris nc̃ cd elo quutionũ figuras transseam
seduo lobreuit̃ memorare q ł genera sint clocutionis q̃ łqͥ mod
eautendũ se Estietur samiliaris omis narrationis generi

Expanded text:
Hactenus de sententiarum figuris; nunc ad elocutionum figuras transeamus. Hactenus de sententiarum figuris; nunc ad elocutionum figuras transeamus. Sed uolo breuiter memorare, quot genera sint elocutionis quotque modis ea utendum sit. Est igitur familiaris omni narration
Abbreviated transcription (Latin):
auxili a nob pcirataer quis erit qui subuenire uelit cũ tã &cerbe
socios tracttiuerimus Or atiposis est descriptio ł desormatio
cũ rd ꝑsonisq subictis & formas ipscs & habitus ex pͥmimus it
nom inredẽł sedente penulatđ cũ uxore Itẽ clor diũ cdie quo a
delec tisuilla egrediente dcctera. Anti sigoge c̃traria inductio
hȩe figura est cumaliquid difficcͥleẽ & c̃trariũ cãferm ut duro
derege tholomeo Difficilis tetio belligerundi aidplena fidei plena
pietatis e actera. Dia srsmos ẽ eleuatio uel inp̃s sio. in hac sigura
laud antes quȩ dicuntur ab adũseris dissoluimꝰ quais ẽ in must¬
mana totꝰ ille in sulpitium locus deiure ciuili MAecasis ẽ trans¬
mutatio quȩd ã hȩ ẽ cũ rẽ anob aliotrans: mouemꝰ sed nonita
ut ubi totã cousc̃ consttutimꝰ: Alio quin stat᷑ incipit cõ ñ figura

Expanded text:
auxilia nobis parata erunt? Quis erit, qui subuenire uelit, cum tam acerbe auxilia nobis parata erunt? Quis erit, qui subuenire uelit, cum tam acerbe socios tractauerimus?» Διατύπωσις est descriptio uel deformatiο, cum rebus personisque subiectis et formas ipsas et habitusnem in reda sedentem paenulatum cum uxore, item Clodium cum equo et delectis uilla egredientem, et cetera. Ἀντεισαγωγή contraria inductio; haec figura est, cum aliquid difficile et contrarium esse code rege Ptolomaeo: «difficilis ratio belli gerundi, at plena fidei, plena pietatis» et cetera. Διασυρμός est eleuatio uel irrisio; in hac figura ludentes quae dicuntur ab aduersariis dissoluimus, qualis est in Mureniana totus ille in Sulpicium locus de iure ciuili. Μετάστασις est transmotio quaedam, hoc est, cum rem a nobis alio transmouemus, sed non ita, ut ibi totam causam constituamus; alioquin status incipit esse, non figura.
Abbreviated transcription (Latin):
possessiones dicat & grandi loqͥos oratores : Huic diligentiae : sub¬
iungit᷑ trans latorũ cura uerborũ cũ res aut sua ñinuenit uerba
aut cũ uolumꝰ splendidius aliqͥd explicari. Ergo aut inopiae
aut decoris causa transferre . In opiȩ : cũ dicimꝰ gemmare uitem
tis &odor legũ &silent ieges inter arma & agustu. O nom̃
dulce libertats. Uerũ non deb& haec trans latorũ alienorumq
uerborũ affectatio : sine moderatione captari nec longe petita
debent ẽẽ trans lata . ut sidicas luxuriosã charrbdim : Vitan¬
dũ quoq:: ne turpisgit similitudinis usurpatio. Ut sidicas
castratam africanui morte rem publicam. Aut clodiũ
stercus seratus. h hoc geriere trans fereridi:
&iam allegoriam poete precipue nexuerurit. Ut cicero
un e uoce tuntum responderi pocest que sitocut̃ nisi plurib respon¬
derin potest utcumdicm quaigitur rationo bolla geremus q̃ue

Expanded text:
possessiones» dicat et «grandiloquos oratores». Huic diligentiae subpossessiones» dicat et «grandiloquos oratores». Huic diligentiae subiungitur translatorum cura uerborum, cum res aut sua non inuenit uerba aut cum uolumus splendidius aliquid explicari. Ergo aut inopiae aut decoris causa transferuntur: inopiae, cum dicimus «gemmare uitem» ab auribus «silent leges inter arma» et a gustu «o nomen dulce libertatis». Verum non debet haec translatorum alienorumque uerborum affectatio sine moderatione captari; nec longe petita debent esse translata, ut si dicas luxuriosum «Charybdim». Vitandum quoque, ne turpis sit similitudinis usurpatio, ut si dicas «castratam» Africani morte rem publicam aut Clodium «stercus senatus». In hoc genere transferendi etiam allegoriam poetae praecipue nexuerunt, et Cicero una uoce tantum responderi potest, quaesito autem nisi pluribus responderi non potest, ut cum dicimus «qua igitur ratione bellum geremus? quae
Abbreviated transcription (Latin):
Gurgulionib: exsectis reliq r̃ & uirgis plebẽ romanã c̃cidere : Nec
indecore : uirgilus uitandȩ humilitatis aucupio Irchnos plucernis
ait. Qđ sisua res ꝓpͥa uerba ñ habeat : Nouanda sunt aut alienis uten¬
dũ Nouant᷑ aut̃ duob: modis uerba . Aut qͣdã fictione aut declina¬
tione p̃sũpta: Aut duorũ q̃usitata s̃ c̃iunctione cõposita. Fingunt᷑
maxime cũ transferimꝰ. ut qͥpoi otheta qͣlitates eẽ dixer̃ qđ nomen
nũꝙ fuerat in latinis. quo & aurib: tẽperandũ & insolentia fugienda
quã uitans cicero : sotłrẽ saluatorẽ noluit nominare & ait qͥ salutẽ
dedit Illud enĩ nimis insolens uidebat᷑: Deriuatione quoq fiuNt
uerba : q̃ grãmatici paragoga nominar̃ : Vt dicimꝰ florea rura.
& cãpiq ingentes ossib: albent : Qđ satis crispa flexione oratius albi¬

Expanded text:
«gurgulionibus exsectis reliquerunt» et «uirgis plebem Romanam concidere». Nec «gurgulionibus exsectis reliquerunt» et «uirgis plebem Romanam concidere». Nec indecore Vergilius uitandae humilitatis aucupio «lychnos» pro lucernis ait. Quod si qua res propria uerba non habeat, nouanda sunt aut alienis utendum. Nouantur autem duobus modis uerba: aut quadam fictione aut declinatione praesumpta, aut duorum, quae usitata sint, coniunctione composita. Finguntur maxime cum transferimus, ut qui poeotetas «qualitates» esse dixerunt, quod nomen numquam fuerat in Latinis. In quo et auribus temperandum et insolentia fugienda. Quam uitans Cicero soterem «saluatorem» noluit nominare et ait «qui salutem dedit»; illud enim nimis insolens uidebatur. Deriuatione quoque fiunt uerba, quae grammatici paragogi, nominarunt, ut dicimus «florea rura» et «campique ingentes ossibus albent», quod satis crispa flexione Horatius «albi
Abbreviated transcription (Latin):
adsertione defender& fugere causa diffidentia uideretur
Duab his officii partib ab solutis elocutionis cura ⁊ intimanda
Quae cũ c̃st& in singulorũ animaduersione uerborũ hoc abcio¬
dintiae nõe separat᷑ qđ illa totius oꝑis oratorii uirtus÷ haec
pars habet᷑ officii Cuius cicero duo qͣsi fundam̃ta duo dic̃ esse
fastigia Fundam̃ta : latine loqͥ planeq: dicere qͥrũ unũ gram¬
ica doginte didicistis cũ eꝰ uob insinuata subtilitas. pastigia
tionis & iã diuturnȩ qͦ ñ solũ uberior sed illustrior qͦq facultas
adorit᷑ huius reiduplex ratio ÷. una qͦ in singulis uerb lumen
appartat. Ata ut dignitas eloq: ndi copulationis ipsius decore
seqrit᷑ : In singulis uͦ reb: aut ꝓpͥũ aut translatũ mutuatũq
sueritti ꝓropͥa st̃ uetusta p̃cipue. Nã cũ ꝓceres ł nescirent
tentiȩq uis exigit. Ut cũ cicero uolens crudelitatis inuidiã facere ait

Expanded text:
assertione defenderet, fugere causam diffidentia uideretur. assertione defenderet, fugere causam diffidentia uideretur. Duabus hic officii partibus absolutis elocutionis cura est intimanda. Quae cum constet in singulorum animaduersione uerborum, hoc ab eloquentiae nomine separatur, quod illa totius operis oratorii uirtus est, haec pars habetur officii, cuius Cicero duo quasi fundamenta, duo dicit esse fastigia: fundamenta Latine loqui planeque dicere, quorum unum Grammatice loquente didicistis, cum eius uobis insinuata subtilitas. Fastigia tionis etiam diuturnae, qua non solum uberior, sed illustrior quoque facultas acquiritur. Huius rei duplex ratio est : una, qua in singulis uerbis lumen appareat; altera, ut dignitas eloquendi copulationis ipsius decori seruetur. In singulis uerbis aut proprium aut translatum mutuatumque conquiritur. Propria sunt uetusta praecipue; nam cura et proceres uel nescirent tentiaeque uis exigit, ut cum Cicero, uolens crudelitatis inuidiam facere, ait
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ dicendas degtiꝰ. remꝰ &̃ hoc excausȩ utilitate ñ extẽporis serie
cooptamꝰ ut ꝓmilone factũ. Cũ quaestiones quasdã ante narratio¬
nẽ ut p̃iuditia refutaret indux̃: Qđ ñ exordine naturȩ sed ex
causȩ utilitate mutauit &ꝓcornelio. Prima refutatas crimina q̃
secuta s̃ tribunatũ. Dost ad ipsũ tribunatũ recursus ẽ factꝰ q̃dis¬
positio artificialis ut diximꝰ nominat᷑. Inuerrẽ aut̃ naturalem
tẽporũ ordinẽ tenuit. Ut pͥmũ questurã tũ legationẽ deinde duas
&p̃turas obiceret seruata tẽporũ ratione. Quã nisi causȩ repugs¬
smutlitas neces sario ꝑseque mͣ : at ubi maiora quaeq poti¬
simnũ ct inuidsiora purganda s̃ ab his sũmit᷑ refutationis exor¬
dũ ut ꝙ duentio c̃iecture partib expeditis ad p̃scriptio neco
lcsos accessit ordine uidelic& cõmutato. Nesicluentiã legis

Expanded text:
quae dicenda sunt, digerimus. et hoc ex causae utilitate, non ex temporis serie quae dicenda sunt, digerimus. et hoc ex causae utilitate, non ex temporis serie coaptamus, ut pro Milone factum, cum quaestiones quasdam ante narrationem, ut praeiudicia refutaret, induxit, quod non ex ordine naturae, sed ex causae utilitate mutavit; et pro Cornelio primo refutata sunt crimina, quae secuta sunt tribunatum,post ad ipsum tribunatum recursus est factus, quae dispositio artificialis, ut diximus, nominatur. In Verrem autem naturalem temporum ordinem tenuit, ut primum quaesturam, tum legationem, deinde duas ei praeturas obiceret ceruata temporum ratione, quam, nisi causae repugnet utilitas, necessario persequemur. At ubi maiora quaeque potissimum et inuidiosiora purganda sunt, ab hic sumitur refutationis exordium, ut pro Cluentio coniecturae partibus expeditis ad praescriptionem legis accessit, ordine uidelicet commutato, ne, si Cluentium legis
Abbreviated transcription (Latin):
milonis pompeio pollic&̃ & cȩlui in om̃iuita seruitiũ obstrictũ
uobis acliberis ur̃is habebitis. Ira &iam uehem̃t̃ animos tbat
ut cũ exagerat tullius & exclamat in curia sedere sotios catilinȩ:
N .I.NUM .p .c. Similes alii ꝑmiscent᷑ affectꝰ. Quicũ ad ꝑsua¬
dendũ plurimũ ualeant : extra causł tam̃ s̃ nec apparere in oratore
manifestius debeN. Ne insidiis iudicẽ capere ñ ratione ducere
uideat᷑. His igit᷑ ad fidẽ faciendã prudenter inuentis ordo rerũ ÷
sociandꝰ. quȩ pars diposicio uocitat᷑ quia qͥd dicendũ qͦueloco qͥda
penit̾ omittendũ qͦ mͦ &iã & qͣndo & ubi prudent̃ inspicimꝰ. Duplexigt᷑¬
huius partis : ratio aut enĩ naturalis ÷ ordo a ut oratoris artificio eõ¬
parat᷑ Naturalis cũ pꝰ pͥncipiũ narratio partitio ꝓpositio argum̃ta¬
tio ẽclusio epilogusq c̃seqͥt̃ artificio orators cũ ꝑmẽbra orationis

Expanded text:
Milonis Pompeio pollicetur, et «Caelii in omni uita seruitium obstrictum Milonis Pompeio pollicetur, et «Caelii in omni uita seruitium obstrictum uobis ac liberis uestris habebitis». Ira etiam uehementer animos turbat, ut cum exaggerat Tullius et exclamat in curia sedere socios Catilinae:  conscripti.» Similes alii permiscentur affectus, qui cum ad persuadendum plurimum ualeant, extra causam tamen sunt, nec apparere in oratore manifestius debent, ne insidiis iudicem capere, non ration.e ducere uideatur. His igitur ad fidem faciendam prudenter inuentis ordo rerum est so- ciandus, quae pars dispositio uocitatur, qua quid dicendum quoue loco, quid penitus omittendum, quomhuius partis est ratio; aut enim naturalis est ordo aut oratoris artificio comparatur: naturalis, cum post principium narratio, partitio, propositio, argumentatio, conclusio epilogusque consequitur; artificio oratoris, cum per membra orationis,
Abbreviated transcription (Latin):
ex .I. Abodio cũ aduersarii factũ uł uiris bonis uł iudicib osten¬
dit̾ execrandũ ut cũ iudic ũ corruptio docet auerre iactari
Itẽ cũ in auaritia scelere ꝑiurio uos sui similes. ẽẽ. arbitrat᷑. In ui¬
dia ẽ. quȩ qͦdã liuore inficit auditores ut ẽ. qđ ad tuã ipsius
amicitiã ceterorũq: hominũ magnorũ atq: nobiliũ faciliorem
aditũ istius habet neqͥtia &audatia : quã cuius quã nr̃m uirtꝰ
& in tegritas. Itẽ istũ reb om̃ib undiq ereptis in pune eluden¬
tẽ circũ fluere & habundare. Potest qͥdẽ & illa res auditorũ
m̃tes incendere. ut si alicuius exaggeres trranni cum sp̃m aut
potentiã ñ ferendã: metũ uͦ excitari : uł ꝓpͥis ł cõmunib ꝑiculis
munib: aut̃ ut ẽ. uideormͥuidere hanc urbẽ lucẽ orbis t̃rarũ
arcẽ oñiũ gentiũ: Subito uno incendio c̃cidentẽ : Spe qͦq
animi ꝑt᷑bant᷑ cũbenefitia aut obsequia ꝓmittunt᷑. Vt cũ fidẽ

Expanded text:
et». Ab odio, cum aduersarii factum uel uiris bonis uel iudicibus ostenditur exsecrandum, ut cum iudicum corruptio docetur a Verre iactari. Item «cum in auaritia, scelere, periurio uos sui similes esse arbitratur». Inuidia est, quae quodam liuore inficit auditores, ut est «quod ad tuam ipsius amicitiam ceterorumque hominum magnorum acque nobilium faciliorem aditum istius habet nequitia et audacia quam cuiusquam nostrum uirtus et integritas»; item «istum rebus omnibus undique ereptis impune eludentem circumfluere et abundare». Potest quidem et illa res auditorum mentes incendere , ut si alicuius exaggeres tyrannicum spiritum aut potentiam non ferendam. Metum uero excitaris uoi propriis uel communibus perieulis: munibus autem, ut est «uideor mihi uidere hanc urbem, lucem orbis terrarum, arcem omnium gentium, subito uno incendio concidentem». Spe quoque animi perturbantur, cum beneficia aut obsequia promittuntur, ut cum fidem
Abbreviated transcription (Latin):
restimonio ł confessione ł seripto : capiunt fidẽ ł amit tunt :
nã nec causa dicemtis adtendit᷑ & ꝑsona tractat & psius serip¬
sertor qm̃ adfidẽ facienda haec qͥq ꝑtinere p̃areim. Coneili¬
antrgiut̃t aesin i lipsone tũ rei dignitate spsoneant aCastedis

Expanded text:
testimonio uel confessione uel scripto, capiunt fidem uel amittunt. testimonio uel confessione uel scripto, capiunt fidem uel amittunt. Nam et causa dicentis attenditur et persona tractatur et ipsius scripssertor, quoniam ad fidem faciendam haec quoque pertinere praediximus. Conciliantur i
Abbreviated transcription (Latin):
ronẽ a nobilis figara. hoc est cũ in alique sicc̃ũtimꝰ aactionẽ ut ex ec
iudices doceatmꝰ. Dicporesis ẽ. ad dubitatio quafiguraut mur
cũ uelutidubitantes ab ipsis udicib: incoam̃ti c̃siliũ postulam us
ut est ꝓduentio: equidem qͣo me c̃ũtam uidices nescio & ꝓcornelio.
pugnẽ c̃trano bilissimorum hominũ studia. c̃siliarationos qua
eoꝵ ciperiã & cetora. Prostemaẽ int̾rogatio. quafigor & utimur
cũ int̃ rogando ediquid etceruamꝰ & ex aggertimus eius inuidiã¬
Ab auetoutatt uero ut a fricanũ dixisse iure cͥesum ee tibe¬
riũ gracchum aut cũ testimoniũ quo ueritas nudẽt adert
ut gneũ pompeiũ demisso frum̃to cale rit testẽ nob ota
poui nducit Nuc toritas uit aut iudicantis aut testis ẽ:
buic partia diungunt᷑ oracula caeteraq id genus
Necessitas uero dat fidẽ ex torm̃tis aut somno a ut furore
Nut uunolentia q̃ uolẽ alicuius rei extorquet mustir¬
sefuo unĩa eundeoniecturã causa ꝑsona facto q ipso

Expanded text:
ricta conuersio, hoc est cum in aliquem sic conuertimus actionem, ut ex ea iudices doceamus. Διαπόρησις est addubitatio, qua figura utimur, cum ueluti dubitantes ab ipsis iudieibus inchoamenti consilium postulamus, ut est pro Cluentio: «equidem quo me uertam, iudices, nescio», et pro Cornelio: «pugnem contra nobilissimorum hominum studia? Consilia rationesque eorum aperiam?» Et cetera. Ἐρώτημα est interrogatio, qua figura utimur, cum interrogando aliquid aceruamus et exaggeramus eius inuidiaAb auctoritate uero, ut Africanum dixisse iure caesum esse Tiberium Gracchum, aut cum testimonium, quo ueritas nudetur, affertur, ut «Gnaeum Pompeium de misso frumento celeriter testem nobis inducit»; auctoritas igitur aut iudicantis aut testis est. Huic parti adiunguntur oracula ceteraque id genus. Necessitas uero dat fidem ex tormentis aut somno aut furore aut uinolentia, quae uocem alicuius rei extorquet inuitium addas coniecturam in causa, persona, facto, id est ipso
Abbreviated transcription (Latin):
e nobis &p̃a hoc tẽpr᷑ imptias. Rei u̾it prodeiotaro quem
ornare antea cunetos eũ senatu solebã ꝓpaus eiusimanam
clenius mnexcrdiorũ p̃ceptis ediserã ab aduersarii eͦ ꝑsonain¬
celuatio dũ illius iniqͥtite aut arrogantia demonstrata
nẽ a mnodestia cõm̃dat᷑. Sed hec posterius in pͥncipiis quã qͥciã
ne iouationis partessed dicendifoimas efaciendȩ fidei spe¬
mes numeramꝰ. Quolo copãt pͥatheticȩ qͦq dictionis ad tendi¬
mfacultatẽ euius uis uł in cõmunib: locis ił inepilogisi
moxime ẽtinet᷑: mea pͥmordia qͥdẽ apud ueteres hac ani¬
morũ ꝑmotione caruere. qđ et̃ demonstrabit᷑ cũ ordien
p̃cepta tractabimꝰ. Interim generat̃ĩ qͥb m̃tes affectib incitent᷑
nulla partiũ definitione signabo: Cõmouent᷑ igit auditores aut
miseratione aut odio aut inuidia aut metu. aut spe aut ira cete¬
risq similib miseratione cũ calamitates aicuius magno dolore

Expanded text:
no hoc tempore impertias». Rei uero, ut pro Deiotaro: «quem ornare antea cuncto cum senatu solebam pro perpetuis eiuplenius in exordiorum praeceptis edisseram. Ab aduersarii uero persona conciliatio, dum illius iniquitate aut arrogantia demonstrata nostra modestia commendatur. Sed haec posterius in principiis, quoniam nunc non orationis partes, sed dicendi formar et faciendae fidei species numeramus, quo loco patheticae quoque dictionis attendimus facultatem, cuius uis uel in communibus locis uel in epilogis maxime continetur. Mea primordia quidem apud ueteres hac animorum permotione caruere, quod tunc demonstrabitur, cum ordiendi praecepta tractabimus; interim generatim, quibus mentes affectibus incitentur, nulla partium definitione signabo. Commouentur igitur auditores aut miseratione aut odio aut inuidia aut metu aut spe aut ira ceterisque similibus. Miseratione, cum calamitates alicuius magno dolore
Abbreviated transcription (Latin):
qualein adit cicero cũdicit. site semel admeascaipsas: amis sero . Si autt
penultimotrocheo mediã molosi solueris pulerã elausulã feceris ut si
resoluitur utsidicas litus aequabile. Itẽ sitrochei penultimi lon¬
ga soluerimꝰ & pͥma molosi ultimifit elegans clausulaut est. curas
aliud reipsa sentimus ut est principium ꝓligario. Nouũ erim̃ geai

Expanded text:
quale incidit Cicero, eum dicit «si te semel ad meas capsas admisero». Si autem quale incidit Cicero, eum dicit «si te semel ad meas capsas admisero». Si autem paene ultimo trochaeo mediam molossi solueris, pulchram clausulam feceris, ut siresoluitur, ut si dicas «litus aequabile». Item si trochaei paene ultimi longam soluerimus et primam molossi ultimi, fit elegans elausula, ut est . Εἰρaliud re ipsa sentimus, ut est principium pro Ligario: «nouum crimen, Gai
Abbreviated transcription (Latin):
clausulc. utsiquis dicat hec est bonorũ ciuiu magacura aut̃ bos
quȩ maximi principes solacurant. DETRIS STLCABIO¬
ris syllabis clausulã terminantib: lex est simodo cãuelis mollit̃
flucre ut trocheo p̃cedena penultimo. molosus subsequatur siue
longũ habeat nouissimã syllabã siuebrenẽ iurt metrioo ut illud
c̃ tullumare fluctuantib litus ciectis. łyteut̃ pessima claus ula
siꝓtrocheo penultimo pondeũ p̃lociueris ut sidicas Mare fluctu¬
cas mare fluctuantib apex eiectis. Itẽ uitiosac̃ c̃clusio sinouissimi
molosi pͥmaisyllaba breuis fiat quã uis trocheo rite pmisso Tc̃enim
hero icum cõmanas citur ut siquis dicat lit̾ amicis Itẽbonalausula
fit si ꝓ nouissimomoloso ionicminor ponatur Ppst trocheũ utdicas
nultimo spondeus ponatꝰ Nã tẽsi solueris tertiã moloss ans olt &t dubiu in¬

Expanded text:
clausulae, ut si quis dicat «haec est bonorum ciuium magna cura» aut «clausulae, ut si quis dicat «haec est bonorum ciuium magna cura» aut «haec sunt, quae maximi principes sola curant». Trisyllabis clausulam terminantibus lex est, si modo eam uelis molliter fluere, ut trochaeo praecedente paene ultimo molossus subsequatur, siue longam habeat nouissimam syllabam siue breuem iure metrico, ut illud est Tullii: «mare fluctuantibus, litus eiectis». Fit autem pessima clausula, si pro trochaeo paene ultimo spondeum praelocaueris, ut si dicas «mare fluctucas «mare fluctuantibus, apex eiectis». Item uitiosa est conclusio, si nouissimi molossi prima syllaba breuis fiat, quamuis trochaeo rite praemisso; tunc enim heroicum comma nascitur, ut si quis dicat «litus amicis». Item bona elausula fit, si pro nouissimo molosso ionicus minor ponatur post trochaeum, ut si dicas ultimo spondeus ponatur; nam tunc, si solueris tertiam molossi, in uitium cadis
Abbreviated transcription (Latin):
penelrms pondeus mexiãb aptt᷑ ut sidices tenuscuos incos
ditꝑ brrichius picinbo ut consuluida. Ntbonaidcus ulaere
extẽbo & spondeo łultimetrotheo ut siquis diatt patriaconti¬
nerbonos cuies. ł asserat capitlegis: Euendũ esł aut̃ nccurt duo
reli autiabus a pirnitͥus infineponcantur utsiquis dicat pugna¬
reuiu ẽ parentib suis parenal: Cuuendũ etiã nepirrichi.¬
uspost pitrichiũ ueniat & quert tuorbre t̃ fciiat utsiquis diatt
ꝓhidibonamea cur post pirrichium trocheus sponde sus: at sidi
sconquerelur sua fereuit aut inputat sibidemens sed& tro che¬
use ĩcẽb uelpiambo postto cheum pirrichius malã elaustio s¬
nunt̃. E l ancenifine de gaci peniam etri turpiter teddit Quid
enint̃ est onũ dicus om̃a nẽpe uides : anũdicas aspiae facta m ca
benccu it̃ ponantur uelduo ito checłtrocheus oipon dtus infine

Expanded text:
e ultimus spondeus, mox iambus aptetur, ut si dicas «tenui seruos meos», aut pyrrhichius pro iambo, ut «consul uidet». At bona clausula est ex iambo et spondeo uel ultimo trochaeo, ut si quis dicat «patria continet bonos ciues» uel «asserat caput legis». Cauendum est autem, ne aut duo iambi aut iambus et pyrrhichius in fine ponantur, ut si quis dicat «pugnare iuuenes pro parentibus suis parentibus». Cauendum etiam, ne pyrrhichius post pyrrichium ueniat et quattuor breues faciat, ut si quis dicat «perdidi bona mea», aut post pyrrhichium trochaeus spondeusue, ut si dicas «conqueritur sua fata» aut «imputat cibi demens». Sed et trochaeus et iambus uel pro iambo post trochaeum pyrrhichius malam clausulam faciunt; hoc enim finem elegiaci pentametri turpiter reddit. Quid enim interest, utrum dicas «omnia nempe uides», an uero dicas «aspice fatta mea»? Bene autem ponuntur uel duo trochaei uel trochaeus et spondeus in fine
Abbreviated transcription (Latin):
ta adillã abacirenu dactim̃sulã circũspectans camerȩ ex te¬
Consttit a tonito spcetans stellantiauis. Et decuit crinis puluertiq pedie¬
ł psa eiq̃ leua sphera fulgebat honora. Assimilis mundo siderib: que fuit
Nã glob: &circi toneq acfulgida signa Nera recurrebant arte locata pari
Tellus q̃ rapidũ consistens suscipit orbẽ Punctinstar medio hoscrat una loco
Hanc tener & uitreis circũ uolitabilis auris Aer cõplestens imbrificabat aquis

Expanded text:
ta ad illam abaci renudati mensulam circumspectans camerae exteitit attonito spectans stellantia visu, et decuit crinis pulvereique pedes. ipsa etiam laeva sphaera fulgebat honora, assimilis mundo sideribusque fuit: nam globus et circi zonaeque ac fulgida signa nexa recurrebant arte locata pari. tellus, 584 quae rapidum consistens suscipit orbem, puncti instar medio haeserat ima loco. hanc tener et vitreis circumvolitabilis auris aer complectens imbrificabat aquis
Abbreviated transcription (Latin):
ti auitide sollerti aduos uugiles ÷ eꝓmittam heccumiuno
ad feaea ut adherebat clatiori plurimũ ioui delinatis eiꝰ
aurib intimaret: dequodã purgatipris uibratiorisq lu

Expanded text:
tiadae sollertia duos uigiles repromittam?». Haec cum Iuno affixa, ut adhaerebat elatiori plurimum Ioui, acclinatis eius auribus intimaret, de quodam purgatioris uibratiorisque lu
Abbreviated transcription (Latin):
lapsus rapidis t̃ bints ꝑtrahebet. itaucalius casdẽ plerũ¬
q alteritrans fanderet fluuio : Etquoille exerqte longa c̃b¬
sione uexarat: alier aut ripae redderet autu nemer sara : NIon
tam̃ fortunas oms. illi sanguineus autcolcus in uolutas
gurgites rapiebant: Plerumq illius laccci p̃nitens unda
repente correptus eminentis tractꝰ uerticesubuehebat:
aliquando etiã sublimata saeq fluctu clatiore suspensas¬
in illũ guente similitudinis reicebataestum. autintorren

Expanded text:
lapsus rapidis turbinibus pertrahebat, ita ut alius easdem plerumque alteri transfunderet fluuio, et quam ille exercitam longa colsione uexarat, alter aut ripae redderet aut amne mersaret. Non tamen Fortunas omnes illi sanguineus aut caeruleus inuolutas gurgites rapiebant. Plerumque illius lactei praenitens unda repente correptas eminentis tractus uertice subuehebat; aliquando etiam sublimatas atque fluctu elatiore suspensasin illum cruentae similitudinis reiciebat aestum aut in torren
Abbreviated transcription (Latin):
missis semuideris & huius maro emoriã etic̃etus dẽ germiino
uoluis senescire. Ille nãq parili quã aincttũ erruis officiopediauo¬
uscur femina ad modũ locuples & q̃ illes crõ sicas detricos quli p
suisoꝑes getoesq̃ despiciat. Hȩc it pote talentorũ conscia in omniũ

Expanded text:
mihi uideris et huius matronae memoriam et iam eiusdem germanam uoluisse nescire. Illa namque parili quam accinctam cernis officio Paedia uocitatur, femina admodum locuples et quae illas Croesias Dariasque prae suis opes gazasque despiciat. Haec utpote talentorum conscia, in omniu
Abbreviated transcription (Latin):
aequis ł aentes latinc possumꝰ memoritre cosdẽpolos hñt quosi psemundus Policni
s q̃ fentro circulilincausq incirtũ ferentias ducta medictatis sactaom̃ surã acqͣ ratio¬

Expanded text:
aequistantes latine possumus memorare, eosdem polos habent quos ipse mundus. Poloe aequistantes latine possumus memorare, eosdem polos habent quos ipse mundus. Poloe enim sunt, qui a centro circuli linea usque in circumferentias ducta medietatis sectae mensuram aequa ratio
Abbreviated transcription (Latin):
egorobori mundan erationis apponãtũ nichilsolidius tr̃e sit qđ eãualcat sustinere:
Deindecũ poli uelutꝑ forate exterioris spereca uernis emincant & hiat qdã cardi¬
nesq fingentur : qđ utiq subtilib aetherusq accidereñ potuis se c̃ꝑtũc Sicubiigt̃¬
intellegentiȩ ediserendiq pro posito łexẽ ł polos ł arculos ꝑhibebo: Idetiliquadã pru¬
dentia ñ diuersitate cȩlidiscreta si spatiorum rationib: depenset᷑ sicq habecte
cũ euexum deuexumq mundũ dixero cũ similis cunctis sius partib: sit. subblime tꝰ
q. łlateat ꝓc̃ditionc orizontis positionesq t̃rarũ. Hhocigit᷑ p̃monito illudinsinuo
qđ qͥdã romano rũ ñ ꝑ omã ignarꝰ meistellas ab strando. sydera a c̃sidendo astra
ab astreo dicta fuisso cõmomorat fabulosisq cõm̃tis gracõpleuerglũ Ergo p̃cep¬

Expanded text:
ego robori mundanae rationis apponam, cum nihil solidius terra sit, quod eam ualeat sustinere; ego robori mundanae rationis apponam, cum nihil solidius terra sit, quod eam ualeat sustinere; deinde cum poli uelut perforatae exterioris sphaerae cauernis emineant, et hiatus quidam cardinesque fingantur, quod utique subtilibus aetheriisque accidere non potuisse c edissertandisque proposito uel axem uel polos uel circulos perhibebo, ideali quadam prudentia, non diuersitate caeli discreta, sed spatiorum rationibus depensetur. Sicque habeatur, cum euexum deuexumque mundum dixero, cum similis cunctis suis partibus sit sublimeturque uel lateat pro condicione horizontis positioneque terrarum. Hoc igitur praemonitio illud insinuo, quod quidam Romanorum non per omnia ignarus mei stellas ad stando, sidera a considendo, astra ab Astraeo dicta fuiss commemorat, fabulosisque commentis Grai compleuere caelum, ego praecep
Abbreviated transcription (Latin):
badtꝰ t̃rã inmedio imoq defixã aet̃nis cȩ liraptib circumcurrens: arculariqua¬
dã rationedis criminat. quanquã auscultałẽ phisicis in ipso astruendilimine
ñ dedigner qͥ subtilium corporum teneritudinem suis coactib circũ ductã:
inquasdã sectas uias & circulorũ int̃capedines ñ estimant dispareri si suifluctib¬
ad herentes naturas undiq sc̃globe soambtu orbibq diffundi. quar uartamediũ
qđ d ixere centrona : Pr inumacrisq sequens t̃tiumignis crmacõmemorat & tẽquinto
quodã corporea sulfantiȩ tõperam̃toȩ tcherios circũuolare fulgores quolo cos olis lunȩ
tuler̃ cuiꝰ natui x tranquillites &ic̃illũ extimũ ten& ãbitoroq cursũ qͥ ex coqđ nullis siderib
possaeheriũtractũ cnrtuliuariare : Nlosigt arculo s ñ itedicemꝰ iliguentis. distrimno¬

Expanded text:
batus terram in medio imoque defixam aeternis caeli raptibus circumcurrens circulari quabatus terram in medio imoque defixam aeternis caeli raptibus circumcurrens circulari quadam ratione discriminat. Quamquam auscultare physicis in ipso astruendi limine non dedigner, qui subtilium corporum teneritudinem suis coactibus eircumductam in quasdam sectas uias et circulorum intercapedines non aestimant disparari, sed suis fluctibadhaerentes naturas undiquesecus globoso ambitu orbibusque diffundi, quarum circa medium, quod dixere centron, aquae primum aerisque sequens, tertium ignis cyma commemorant, et tunc quinto quodam corporeae substantiae temperamento aetherios circumuolare fulgores, quo loco solis, lunae tulerunt. Cuius naturae tranquillitas etiam illum extimum tenet ambitoremque cursum, qui ex eo, quod nullis sideribupossunt aetherium tractum circuli uariare. Nos igitur circulos non ita dicemus, ut liquentis n
Abbreviated transcription (Latin):
norũ milia illiereuerenti obseruatione delitui. Atq utinã postdiluuiclis c̃s t̃natio¬
nis excursum athenarũq urbẽ longa int̃copedine resticutam nullȩ me ingretia
t̃restresin lecebrȩ neciactantes crinitorũ scopas pollioto s ñ tegendã qua n diuul¬
geindã potius cognouis sent numquã ꝓfecto iteris rationes reditq ũri in notiticm¬
hominũ acmortalium curcrũ nluuiã ꝑuenirent. si qm̃ uttumq in greciã notitiã
errabunda ꝑueni : sufficereo poituit quicquid aberat ostenȩptolo meo ipparco
cȩterisq uulgatum nem cultra loquendi necessitas in grauar& tam̃ ꝗs mgcłunan¬
tis erudientisq erlleni reticere ñ ꝑmitti cofficium nrĩq stadiusecretadis du¬
dere sollertia qꝗ̃ nubentis inuitat. apud uos superi celestesq qͥurã recensebitis me¬
acula Ntacebo. Mundusigitur exiiii elem̃tis his dẽq totis inspherȩmodumglo¬

Expanded text:
ta, ferme annorum milia illic reuerenti obseruatione delitui; atque utina post diluuialis consternatita, ferme annorum milia illic reuerenti obseruatione delitui; atque utina post diluuialis consternatinis excursum Athenarumque urbem longa intercapedine restitutam nullae me in Graeciam teretes illecebrae nec lactantes crinitorum scopas palliolos non tegendam potius quam diuulgandam cognouissent! Numquam profecto itinerahominum ac mortalium curarum illuuiem peruenissent. Sed quoniam utcumque in Graiam notitiam errabunda perueni, sufficere oportuit, quicquid ab Eratosthene, Ptolemaeo, Hipparcho ceterisque uulgatum, ne me ultra loquendi necessitas ingrauaret. Tamen quia me alumnantis erudientisque Cyllenii reticere non permittit officium, nostrique studii secreta discludere sollertia quoque nubentis inuitat, apud uos, superi caelestesque, qui uestra recensebitis meacula, non tacebo. Mundus igitur ex quattuor elementis isdemque totis in sphaerae modum glo
Abbreviated transcription (Latin):
locũc sessionis honoratis simep̃buere : & eece subitũ ꝓsiluit q̃dã gẽ ata necminꝰ in
totis artub decent̃ oculea huicsiderũs uertex iubrantesq crines. uerũ alȩ cum
pennis : alinis & uolitandi ꝑmundũ remigia crebrius auratacrispaent᷑ : Gesta bat
in manucubitalẽ fulgentẽq m̃ surã in aditlibrũ in quop̃metata diuũ itinera & curs
recursq sydercicũ ipsis polorũ cardinib p̃notati ex motallis diũsicolorib appa¬
rebant : q̃ ubi in mediũ quã plurib si bidiis arridentibuenit. coteris palcritu dinẽ
splendoremq ei admirantib: itacoepit : Multȩ tĩ modũ rationis neccius dem
despicabilis tẽnendȩq c̃tuidme siquas industrienrȩ̃ opora c̃uenerat
reticere. hȩc enĩuerecundȩ arbitror ꝓbitatis motꝰcursusq ꝓpͥosipsisedis serere qͥ

Expanded text:
locum consessionis honoratissime praebuere. Et ecce subitum prosilit quaedam gemmata nec minus locum consessionis honoratissime praebuere. Et ecce subitum prosilit quaedam gemmata nec minus totis artubus decenter oculea; huic sidereus uertex uibrantesque crines; uerum alae cum pinnis hyalinis et uolitandi per mundum remigia crebrius aurata crispantur. Gestabat in manu cubitalem fulgentemque mensuram, in alia librum, in quo praemetata diuum itinera et cursus recursusque siderei cum ipsis polorum cardinibus praenotati ex metallis diuersicoloribus apparebant. Quae ubi in medium quampluribus sibi diis arridentibus uenit, ceteris pulchritudinem splendoremque eius admirantibus, ita coepit: «Multae admodum rationis nec eiusdem despicabilis temnendaeque contuitu me, si qua sunt industriae nostrae opera, conuenerat reticere. Nec enim uerecundae arbitror probitatis motus cursusque proprios ipsis edisserere, qu
Abbreviated transcription (Latin):
miisoria sẽꝑ lepdaq ũsuti a int̃ in scria sc̃ꝑ deridebaffuatũtumores dicabulis
cauillantib saleq c̃tenta neminꝰ poetarum rethorũ cotͣno int̃ lr̃ phattica de¬
rdito e ̃ đ ÷ abido ferucbas colbrosamotu. ac mesileni sõnũ ridentõ censorio
dangore suꝑcliosi or in crepadias. Ergone figñta dimoueca nichileporis iociq
ꝑmixti Tediũ aus cultantiũ recreabit: peligni decetero iuiuenfũ siculo resipise
& nitrtigicũ corrugaris. ridesisapis opuellaride : hi smes atrraꝙ mea altnana
diutule obiurgationerixatis . Alic̃ dotalũ uirginũ delius intromissurus gredit̃
quan d ẽ uirginẽ claudens : Mecig ine sensi uolut̃ in labitur. quocandore lum ino
fulgorib reuibrauit:: ꝓquomiraculo stupefacti acrei t̃restres mariniq diui. & si
quos clausa tellurisoperiunt. astrea: q uranien certelibis sam apparuis serati :¬

Expanded text:
irrisoria semper lepidaque uersutia inter insana semper deridebas uatum tumores, dicabulis irrisoria semper lepidaque uersutia inter insana semper deridebas uatum tumores, dicabulis cauillantibus saleque contenta nec minus poetarum rhetorum cothurno inter lymphatica derelicto, et quod rabido feruebas cclangore superciliosior increpabas? ergo ne figmenta dimoveam, et nihil leporis iocique permixti taedium auscultantium recreabit? Paeligni de cetero iuvenis versiculo resipisce, et ni tragicum corrugaris, ride, si sapis, o puella, ride'. 810 His me Saturaque mea alternanti diutule obiurgatione rixatis, aliam dotalium virginum Delius intromissurus egredituquandam virginem claudens, miti vertigine sensim volutus inlabitur. quo candore luminis fulgoribus reuibrauit. Quo miraculo stupefacti aerii, terrestres marinique diui et si quos clausa telluris operiunt, Astraean Theminque, Uranien certe Libyssam apparuisse rati
Abbreviated transcription (Latin):
Astrigerec̃sedis it̃ cursũq polorũ Etsa cra multiuagos qͣ tollure s ridera flex
Diceretẽp̃cdẽ uid eos plendescerepulsu lata cor ciferis ubitc̃ laqͣariciçeli
Illimcbis septẽ solitꝰscruaretriones: Pastorr ꝑborea rosplenda Iucebootes
incquadeuexo tellus subducit᷑ axe. Ignoto ca no posses cinfert fulgiđ as tro
Phebcos parit̃ cursrapidosq meat᷑. Et toticsuariȩ flã mantia cornualunae
Quinetiã medios quos nectunt culmina.: Obliqua& rtutilis qͣsert pit orbita signis
Cornere lãuide ortufingere ludicra p̃stas. Uiliaq astriloq p̃fers cõm̃ta puollȩ
alia ad huccanentes a trraueat̾ille cedurissime castigatꝰ denuomerisus inua¬
st. eugeinguãs atrra moanto po&riã fec̃colere. Cocpisti neꝑ mesra crgurgi¬
tis si tirefontes lã ne fulgorespuides & uultꝰ deorũ : ubilllud repente discessit qđ

Expanded text:
iam sedis iter cursumque polorum et sacra multiuagos qua tollunt sidera flexus iam sedis iter cursumque polorum et sacra multiuagos qua tollunt sidera flexus dicere tempus adest. Video splendescene pulsu icta corusciferi subitum laquearia caeli. Illinc bis septem solitus seruare Triones pastor Hyperborea resplendet luce Bootes, hinc, qua deuexo tellus subducitur axe, ignoto Canopos sese infert fulgidus astro. Phoebeos pariter currus rapidosque meatus et toties uariae flammantia cornua lunae, quin etiam medios quos nectunt culmina circos obliqua, et rutilis qua se rapit orbita signis, cernere iam uideor: tu fingere ludicra perstas uiliaque astriloquae praefers commenta puellae?» Talia adhuc canente Satura, uetitus ille ac durissime castigatus denuo me risus inuasit. «Euge» inquam, «Satura mea, an te poeetriam fecit cholera? Coepistine Permesiaci gurgitis sitire fontes? Iamne fulgores praeuides et uultus deorum? Vbi illud repente discessit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Siepalis dtsupinõ. Uidũq dĩtom̃brem Colloqi cõplicantũ NImb dar c̃reportat
aciocularis leatis alacritate feruento. satr reullaq̃ meosscꝑ cur rehabuit in formare
icctionedosiperełdementrecoepisti: antande non dispenscs in iouialia cachrnnos
tem ouis sec̃cilios rendumq cõ subdiuũ palladiaq censura assimulare quẽ quã
ł cerriduilũ gcerrientẽ. At quoctic̃ tẽporecupidoł satr rꝰpetulantis aus pccicitatcedis¬
siliunt fõ pe cũi urgo srderea pulcri orq docailiũ inis ter̃ uenerabile curicĩ add oorũ
uentura c̃s pectꝰ. apagesis nec postid hȩc nugales aus leges : mgnogaici culpgue¬
lamino licentis obnuberis saltẽpienie ausculta. nihilũ grauatȩ sententiȩ & ni
ũ berib demulgatis cũ excusam̃tis ad missi uelite ꝓccicis inuoluunt᷑ Tcodõq̃ puella¬
rũ indromitenda pararet᷑ inquiro. Aesic illcitĩdũstomacho senescente quo in

Expanded text:
scapulisque dat supinum tumidumque hiatimembrem colloque complicatum utribus parem reportat. Hac iocularis laetitiae alacritate feruente, Satura illa, quae meos semper curae habuit informare iectione desipere uel dementire coepisti. Ain tandem? Non dispensas in Iouiali cachinnos te mouisse concilio uerendumque esse sub diuum Palladiaque censura assimulare quemquam uelut cerritulum garrientem? At quo etiam tempore Cupido uel Satyrus petulantis ausus procacitate dissiliunt? Nempe cum uirgo siderea pulchriorque dotalium in istam uenerabilem curiam ac deorum uentura conspectus. Apage sis nec postidhac nugales ausus lege hymeneia et culpae uelamine licentis obnuberis. Saltem Prieneiae ausculta nihilum grauate sententiae et, niuerberibus demulcatus, cum excusamentis admissi uelut proeacis inuoluor, tandem, quae puellarum intromittenda pararetur, inquiro. Ac sic illa, nondum stomacho senescente, quo in
Abbreviated transcription (Latin):
ad solẽ reũti eadẽ latitudinis portione nisim̃se .cc.xXXV. hocẽ comaxuiuii¬
Nã ut subeadẽ diehis dẽq ꝓpinqͥtatib: syderũ inerrantiũ adidẽ redeat
fciciunt anni L utuerũ etic̃ planetarũ his dẽ rationib subeadẽ s potiȩ c̃tingat
annimagni ꝓ lixitas spectandaẽ. Uerũ cadẽ luna cũ seccons solarẽ lineã in aqͥ¬
ΓΑΠΕ Ν Ο MCΝΗ: cũnderediens ad solẽ resurgit TAΕΥΝΟC ynCΥC¬
TOMIΝe si idẽ cscens descensq ftciuntutriusq luminis obscurationẽ
Nãcũ iuna scandens descendensq in solarõ lincã in aderit sixex ÷ ħ ÷ om̃i
corpore subiecta soli obscurationẽ solist̃ris fac̃ suo enĩ corpore subt̃ sepositis
obscurat. Aliis partib t̃rȩso lequa ñ tegit᷑ relucente . quã obscurationẽ idẽ
r̃ cunctis m̃sib facit q ñ sẽꝑ axx in cadc̃ solarilinca reperit᷑ s aut sur¬

Expanded text:
ad Solem reuerti eadem latitudinis portione, nisi mense ducentesimo triad Solem reuerti eadem latitudinis portione, nisi mense ducentesimo triNam ut sub eadem die isdemque propinquitatibus siderum inerrantium ad idem redeat, faciunt anni LV; ut uerum etiam planetarum isdem radiationibus sub eadem specie contingat, anni magni prolixitas spectanda. Verum eadem Luna cum secans solarem lineam in aquταπεινουμένη; cum deinde rediens ad Solem resurgit, ταπείνωμα υψουμένη. Sed idem ascensus descensusque faciunt utriusque luminis obscurationem. Nam cum Luna scandens descendensue in solarem lineam inciderit, si tricesima est, hoc est omni corpore subiecta Soli, obscurationem Solis terris facit; suo enim corpore subter se positas bscurat, aliis partibus terrae Sole, qua non tegitur, relucente. Quam obscurationem ideo non cunctis mensibus facit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
XI. diebi amittit : ut dicrũ ratio integrac̃ludat᷑: Verũ cadẽ impl& annũ
suũ ccclundicb Nãxii ei coit̾ hocnumero ꝑ agunt̃: sicque fit uteenñ sola
ris dieb xi inaioi habeat᷑ qđ int̃ calationũ diũ sitatib c̃pensat᷑. Delatitudi¬
nis partib ꝑquas lunacõmeat edicamꝰ: Nã inłodici cocirculo xii ẽẽ latitudi¬
partẽ medio libram̃tofert̃ absq: ipsolibrȩ c̃finio. Nit̃ibi secutintus trum
aqͥlo nẽ defccdit. ad dimidiũ feremom̃tũ : Iuna aut̃ ꝑ om̃s xu currens nc̃
in aqͥlonẽꝓ uehit̃ nc̃ inciustrũ deueniens infimat᷑ utrĩq mom̃tis excur¬
rens sicutippartus q̃q c̃sentit. Deniq obliqͥtati ei uocabulũ estitutũ ut fere
helico ides dicat̃. It atam̃ ut descendens ascendensq. ipsã solare lineã quam
mediã int̃senas utriusq lateris partes eẽ monstraui. autacutis auspatiosis

Expanded text:
XV diebus amittit, ut dierum ratio integra concludatur. Verum eadem implet annum XV diebus amittit, ut dierum ratio integra concludatur. Verum eadem implet annum suum CCCLIIII diebus; nam XII eius coitus hoc numero peraguntur, sicque fit, utris diebus XI maior habeatur, quod intercalationum diuersitatibus compensatur. De latitudinis partibus, per quas Luna commeat, edicamus. Nam in zodiaco XII esse latitudipartem medio libramento fertur absque ipso Librae confinio; nam ibi se in austrum aquilonemue deflectit ad dimidium fere momentum. Luna autem per omnes XII currens nunc in aquilonem prouehitur, nunc in austrum deueniens infimatur utrimque momentis sex excurrens, sicut Hipparchus quoque consentit. Denique obliquitati eius uocabulum constitutum, ut fere helicoides dicatur, ita tamen ut descendens ascendensque ipsam solarem lineam, quam mediam inter senas utriusque lateris partes esse monstraui, aut acutis aut spatiosis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlatitudine circulorũ quos obeunt eodẽim̃stitio marsdimidiã iuppit̃ xui
unius partis. sat̃ ñ xx octauã unius portionis excurrat. Uerũ lune cirtuittotũ
signiferũ dieb. xxuii &biss. solẽ xxuiiii dicb & media dicinoctisq parte
c̃seqͥtur. qđ id cotardius ꝓuonitq  cũsuũ ꝑ ege ritcirculũ ex quo ipse solabeodõ
loco quo e lum̃ dederat excurrit &insigno ꝓximo autetiã cutcac̃ celterore pe¬
rit᷑. Nã sun librȩ aus corpii cut sagttari ulama parte lum̃ acceperit ñ cũ in se¬
quenta signo siundero c̃sequetir heenitriesegna diquando trans currt¬
que ad modũ his ctraria plerũ qibis inuenit. Nã qm̃ ibisol xxx dich& ingeminis
Verũeadõ luna aliquado xiii dieb. aliquando xu plerũq XUI plenũ ꝑfic̃ lum̃
Ita tam̃ ut in codc̃ deponendo cõpens& : Nc̃si quarto deaimo diclum̃ impleuerit.

Expanded text:
pro latitudine circulorum, quos obeunt, eodem interstitio Mars dimidiam, Iuppiter duodecimam pro latitudine circulorum, quos obeunt, eodem interstitio Mars dimidiam, Iuppiter duodecimam unius partis, Saturnus vicesimam octavam unius portionis excurrat. 865 verum Luna circuit totum signiferum diebus XXVII et bisse, sed Solem XXVIIII diebus et media diei noctisque parte consequitur; quod ideo tardius provenit, quia cum suum peregerit circulum, aeque ipse Sol ab eodem loco, quo ei lumen dederat, excucurrit et in signo proximo aut etiam altero reperitur. nam si in Librae aut Scorpii aut Sagittarii ultima parte lumen acceperit, ed in altero consequetur; haec enim tria signa aliquando transcurrquemadmodum his contraria plerumque bis inuenit. Nam quoniam ibi Sol XXX diebus et in GeminisVerum eadem Luna aliquando XIIII diebus, aliquando XV, plerumque XVI plenum perficit lumen, ita tamen, ut in eodem deponendo compenset. Nam si quarto decimo die lumen impleuerit,