comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et dignitates intelligunt᷑. ⁊ ꝓ hac ipsa
distributione officioꝵ. Alii troni alii
dominationes. alii principatus. alii po¬
testates dicuntur. ꝓcertis dignitatib
quib inuioem distinguntur. Uirtutes
angelice q̃ dam minist̾ĩa hab̾e ꝑhibentur.
ꝑ quos signa ⁊ miracula in mũdo fiũt.
quib uirtutes adu̾se subiecte sunt. ⁊
uide potestatum nomine nũcirpantur.
quia maligni. sp̃o eoꝵ potestate coħpen¬
tur. ne tantũ noceant qnͣtũ cupiunt.
pͥncipatus sunt hii qui angeloꝵ ag¬
minib p̾sunt. qui ꝓ eo qd̃ subditos
angelos ad explendꝰ̾ minist̾iũ diuinũ
disponunt pͥncipatus uocabulũ accepe¬
runt. siam alii sunt qui ammĩstrant.
alii qui assistũt. sicut ⁊ ꝑ danielẽ dr̃.
qilia miliũ mĩstrabant ei. ⁊ decies
milies centena milia assistebant ei. do
minationes sũt hiiqui etiam uirtutib
angłoꝵ agminib dñantur. dominati¬
ones uocantur. troni sũt agmina ange¬

Expanded text:
et dignitates intelliguntur, et pro hac ipsa et dignitates intelliguntur, et pro hac ipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguuntur. 17. Virtutes angelica quaedam ministeria perhibentur, per quae signquibus virtutes adversae subjectae sunt, et inde 315 potestatum nomine nuncupantur, quia maligni spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum mundo noceant quantum cupiunt. 19. Principatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt. Qui pro eo quod subditos angelos ad explendum ministerium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administrant, alii qui assistunt, sicut per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebinationes sunt ii qui etiam Virtutibus angelorum agminibus dominantur, Dominationes vocantur. Throni sunt agmina ange
Abbreviated transcription (Latin):
u̾titur fortitudo d̾ibi eni potentia
diuina. uel fortitudo manifestat᷑. Ga¬
briel mititur. Unde ⁊ eo tp̃re quo erat
dñs nasciturꝰ. ⁊ tͥumphaturꝰ de mundo
gabͥel mittit᷑ ad mariã. ut illũ annũ¬
ciaret. qui ad bellandas aereas po¬
testates humił uenire dignatꝰ est. Mi
archangłs mittitur. ⁊ ex ipso opere
nomen est eiꝰ. quia nemo ualet fac̾e
qd̃ fac̾e̾ p̾ualet d̾s. Raphael int̾p̾¬
enim curandi ⁊ medendi opus ne¬
cessariũ est. hic archangłs a deo
mittitur. ⁊ inde medicina dei uocat᷑.
Unde  ad thobiam idem archangelꝰ
oculis eius curationẽ adhibuit̃. ⁊ oe¬
citate det̾ca uisum ei restituit. Nomĩs
enim int̾predatione ⁊ angłi officium
designatur. Uriel int̾p̾tcitur ignis d̾i
sicut legimus apparusse. ignem in
rubo. legimus etiamignẽ missũ desuꝑ.
ed implesse. Throni etiam et dominatio¬
nes ⁊ principatus ⁊ potestates ⁊ iur¬
tutes quib uniu̾sam celestem societatẽ
apłs complectitur. ordines angłorum.

Expanded text:
itur fortitudo Dei. Ubi enim potentia divina vel fortitudo manifestatur, Gabriel mittitur. Unde et eo tempore, quo erat Dominus nasciturus et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut illum adnuntiaret qui ad debellandas aerias potestates humilis venire dignatus est. Micarchangelus mittitur. Et ex ipso opere nomen est eius, quia nemo valet facere quod facere potest Deus. Raphael interprenim curandi et medendi opus necessarium est, hic archangelus a Deo mittitur; et inde medicina Dei vocatur. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis eius curationem adhibuit, et caecitate detersa visum ei restituit. Nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. Uriel interpretatur ignis Dei, sicut legimus apparuisse ignem in rubo. Legimus etiam ignem missum desuper,  16. Throni autem, et dominationes, et principatus, et potestates, et virtutes, quibus universam coelestem societatem Apostolus complectitur, ordines angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
tͥi testamento iudentes appellabant᷑.
est in samuele. Eamus ad uidente.
hinc ylaias. Uidi inquit dñm sedẽ¬
tem suꝑ solium excelsum ⁊eleuat̃.
Et ezechiel. aꝑti sunt celi. ⁊ uidi ii

Expanded text:
i Testamento videntes appellabantur: est in Samuele: Eamus ad videntem . Hinc Isaias: Vidi, inquit, Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum . Ezechieli aperti sunt coeli, et vidit vi
Abbreviated transcription (Latin):
surrectio. eo qd̃ post frĩs int̾fectionem
natus sit. quasi resurrectionem fr̃io.
ex mortius suscitaret. Idẽ ⁊ positio. qͥ a
posuit eum d̾s ꝓ abel. Enos iuxta ꝓpͥe
lingue uarietatẽ. homo uel uir dicitur.
⁊ congrue hoc uocabulum habuit. De eo
candi nomen dñi. lioet płiq hebreoꝵ
arbitrentur qd̃ tunc pͥmũ in noĩe do¬
mini ⁊ in similitudine eiꝰ fabricata ft̃
ydola. Enoc dedicatio. In ip̃ius enim
nomine ciuitatẽ postea edificauit caĩ.
Caunian lamentatio uel possessio eoꝵ
Sicut enim cam possessio. ita diriua¬
tum nomen. qdꝰ est cauian facit pos¬
sessio eoꝵ. Matuesalã int̾pretatur
mortuus est. Euidens echimologia ẽ¬
nominis. Quidam eñĩ cum patre tris¬
latum fuisse ⁊ diluuiũ pret̾isse pu¬
tau̾nt. Ob hoo signant̾ transfertur
mortuus est ut ostend̾et᷑ nõ uixisse
cum post diluuiũ. s in eodem cata¬
dissino fuisse defunctũ. Soli enĩ octo

Expanded text:
surrectio, eo quod post fratris interfectionem surrectio, eo quod post fratris interfectionem natus sit, quasi resurrectionem fratris ex mortuis suscitaret. Idem et positio, quia posuit eum Deus pro Abel. Enos iuxta propriae linguae varietatem homo vel vir dicitur. Et congrue hoc vocabulum habuit. De eo candi nomen Domini'; licet plerique Hebraeorum arbitrentur quod tunc primum in nomine Domini et in similitudine eius fabricata sint idola. Enoch dedicatio. In ipsius enim nomine civitatem postea aedificavit Cain. Cainan lamentatio vel possessio eorum; sicut enim Cain possessio, ita derivatum nomen, quod est Cainan, facit possessio eorum. Matusalam interpretatur mortuus est. Evidens etymologia nominis. Quidam enim eum cum patre translatum fuisse, et diluvium praeterisse putaverunt. Ob hoc signanter transfertur: mortuus est, ut ostenderetur non vixisse eum post diluvium, sed in eodem cataclysmo fuisse defunctum. Soli enim octo
Abbreviated transcription (Latin):
hystorie ꝑsequimur. Ubi autem e¬
chimologie int̾pretationẽ non attĩ¬
gimus solam ipsam in latino echi¬
mologiam posiumus. Qd̾ audem
umũ nomen hebraicũ alit̾ atq alit̾
int̾pretatur. hoc scd̃m aocentuũ et
lit̾t̾arum euenit diu̾sitatem ut in
uariis significationib nomina cõ¬
mittentur. Adam sicut b̾s iheroni¬
mus tradidit. homo siue t̾renus.
siue t̾ra rubra int̾pretatur. Ex ter¬
ra enim facta est caro ⁊ humus ho¬
minis faciendi mat̾ies fuit. Eua in
terp̾tatur uita. siue calamitas. siue
Uẽ. Uita. quia origo fuit nascendi.
Calamitas ⁊ ue. quia ꝑ p̾uaricati¬
onẽ causa exuitit moriendi. Acadendo
er uiro causa calutis est sepe calami¬
tatis ⁊ mortis. qd̾ est ue. Caym posses
sio int̾pretatur. Unde ethimologiã ip̃iꝰ
nam sui socłis ded̾it. Abel luctus intͥpre¬
tatur quo nomine p̾figurabatur ccci¬
dendꝰ. Idẽ ⁊ uanitas quia cito solutus
est atq subtractus. Sech int̾p̾datur re¬

Expanded text:
historiae persequimur. Ubi autem ehistoriae persequimur. Ubi autem etymologiae interpretationem non attigimus, solam ipsam in Latino etymologiam posuimus. Quod autem unum nomen Hebraicum aliter atque aliter interpretatur, hoc secundum accentuum et litterarum evenit diversitatem, ut in variis significationibus nomina commutentur. Adam, sicut beatus Hieronymus tradit, homo sive terrenus sive terra rubra interpretatur. Ex terra enim facta est caro, et humus hominis fterpretatur vita, sive calamitas, sive, vae: Vita, quia origo fuit nascendi; calamitas et vae, quia per praevaricationem causa exstitit moriendi. A cadendoer viro causa salutis est, saepe calamitatis, et mortis, quod est vae. 7. CAIN possio interpretatur, unde etymologiam ipsius nam sui sceleris dederit. Abel luctus interpretatur, quo nomine praefigurabatur occidendus. Idem et vanitas, quia cito solutus est atque subtractus. Seth interpretatur re
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatẽ etire ꝑ seu̾entie conse¬
cicti sunt. nullo iam lapsũ auersi.
nulla suꝑbia cadentes. s firmit̾ ĩ
dei amore ⁊ contemplatione manẽ¬
tes nicha aliud duloe: habent. nͥ
eum a quo creati sunt. Quod auitẽ
duo seraphin in ysaia leguntur.
figuralit̾ ueteris ⁊ noui testamẽti
significationẽ ostendunt. Qd̃ u̾o
faciem ⁊ pedes dei oꝑiunt. qr p̾teri¬
ta ante mũdum. ⁊ futura post mũ¬
dum scire non possumꝰ. s media
tantum eoꝵ testimonia eoꝵ con¬
templamur. Singuli senas alas
habent. qͥa de fabrica tm̃ mundi
que in sex dieb facta sunt in p̾sen¬
ti scło nouimus. Qd̃ clamant ter
sanctus alt̾ ad alterum tͥnitatis in
una diuinitate demonstrant myste¬
leriq pͥmoꝵ hominũ ex natis¬
ꝓpriis causis originem nominũ
habent quib ita ꝓphetice indita st̃
uocabula ut aut futuris aut p̾oedẽ¬
tib eoꝵ causis conueniant. in
quib tñ manente sp̃ali sacram̃to.
nunc tantum ad lit̾tam intellectũ

Expanded text:
firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo iam lapsu aversi, nulla superbia cadentes, sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes, nihil aliud dulce habent nisi eum a quo creati sunt. Quod autem duo Seraphim in Esaia6, 2 leguntur, figuraliter Veteris et Novi Testamenti significationem ostendunt. Quod vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita ante mundum, et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum, eorum testimonio contemplamur. 33. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamant ter Sanctus alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrant mystelerique primorum hominum ex propriis causis originem nominum habent. Quibus ita prophetice indita sunt vocabula, ut aut futuris aut praecedentibus eorum causis conveniant. In quibus tamen manente spiritali sacramento, nunc tantum ad litteram intellectum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alius angłs eg̾diebat᷑ in occursũ eiꝰ.
⁊ dixit ad eum. curre ⁊ loq̃re ad puerũ
istum dicens. Ab sq muro habitabit᷑
ilxrłm. Sienim in ip̃is officiis angłoꝵ
nequaqmͣ potestates suꝑiores infe¬
riores dispon̾ent. nullo modo hoc ꝙ ho¬
mini dio̾e̾t angłs ab angło cognoiuis¬
set. Quidam autẽ archangłoꝵ pͥua¬

Expanded text:
in occursum eius, et dixit ad eum: Curre, loquere ad puerum istum dicens: Absque muro habitabitur Hierusalem.' Si enim in ipsis officiis angelorum nequaquam potestates superiores inferiores disponerent, nullo modo hoc, quod homini diceret angelus, ab angelo cognovisset. Quidam autem archangeloru
Abbreviated transcription (Latin):
ideo pictoꝵ licentia pennas faciũt.
ut cełem eoꝵ incuncta discursũ sig¬
gnificent. sicut ⁊ iuxta fabulas po¬
uelocitatem scilic. Unde ⁊ scͥptura
sacra dicit. Qui ambulat super
pennas uentoꝵ. Nouem autẽ ẽẽ¬
ordĩes ẽẽ angłoꝵ sacre scͥpture te¬
st antur id est angłi. archangłi.
Troni. dominationes. litutes. pͥn¬
cipatus. potestates. cherubiri. ⁊ seraphĩ.
Quorum officiorum uocabula. cur ita
dicta sint int̾p̾tando exequimur. An¬
geli uocantur ꝓpt̾ qd̾ de celis ad annũ¬
ciandum hominib mittunt᷑. Angelus
enim g̾ce. latine nuntius dr̃. Archan¬
geli g̾ca lingua. sũmi nuntii int̾pͥtan¬
tur. Qui enim parua uł mintina an¬
nũciant angłi. qui uͦ sũma archange¬
li nũcupantur. archangłi dicti eo ꝙ
pͥmatũ teneant int̾ angłos. Arcos enĩ
g̾ce. latine pͥnceps int̾p̾tat᷑. Sunt enĩ

Expanded text:
ideo pictorum licentia pennas facit, ut celerem eorum in cuncta discursum significent, sicut et juxta fabulas popropter velocitatem, scilicet. Unde Scriptura sacra dicit: Qui ambulat super pennas ventorum . 4. Novem autem ordines esse angelorum sacrae Scripturae testantur, id est, angeli, archangeli, throni, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubim et seraphim: quordicta sint, interpretando exequimur. Angeli vocantur propter quod de caelis ad adnuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretantur. Qui enim parva vel minima adnuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; ἀρχός enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt eni
Abbreviated transcription (Latin):
bitidẽ in concolationẽ tenuit. Ricth
int̾pretatur festinans. Alienigena
enim erat. ex ppło gentili. que relic¬
ta pabͥa festinauit transire in t̾ram
quia dum pͥus ess sterił natum. postͤ¬
mo dei gr̃a fecunda ẽ. Heli d̾s m̃s. Of
ni disoalciatus filius enĩ fuit hely e¬
lectus in nĩst̾iũ sac̾dotii. cuiꝰ amissio¬
nẽ suo exp̾ssit uocabło. Apłs eñĩ ait.
annũcians pacem. Istegͦ discaltiatus
int̾pretat᷑. ut eiꝰ nomine uetis testam̃¬
ti saddotiũ a uet̾i ppło significaretur
p̾tatur. quo significatur sac̃dotu ue¬
t̾ia. ⁊ doctͥne silentiũ. Samuel nom̃ eiꝰ
d̾s. Iesse in sole sacficiuĩ uel incensũ.
saul petitio intͥp̾tat᷑. Notum est enĩ qͦ¬
mͦ hebreoꝵ ppłs eum sibi regem peti¬
erit. ⁊ accepit nomen. non sed̾m dm̃.
fortis. utiq quia fortissimꝰ fuit in p̾

Expanded text:
bitidem in consolatione sua tenuit. Ruth bitidem in consolatione sua tenuit. Ruth interpretatur festinans. Alienigena enim erat ex populo gentili, quae relicta patria festinavit transire in terram quia, dum prius esset sterilis natura, postremo Dei gratia fecundata est. Heli Deus meus. Os enim fuit Heli electus in ministerium sacerdotii, cujus amissionem suo expressit vocabulo. Apostolus enim ait: annuntiant pacem. Iste ergo discalciatus interpretatur, ut ejus nomine veteris Testamenti sacerdotium a veteri populo significaretur utum interpretatur, quo significatur sacerdotii veteris et doctrinae silentium. SAMUEL, nomen ejus Deus. JESSAI, insulae sacrificium, vel incensum. 63. SAUL petitio interpretatur; notum est enim quomodo Hebraeorum populus eum sibi regem petierit, et accepit non secundum Deum, fortis manu, utique, quia fo
Abbreviated transcription (Latin):
bi. Musca ex g̾co uenit. sicut mus.
Hee sicut apes necate aliqtiens post¬
dictus qͦdꝰ sangunẽ sugit. hab enĩ
more fistulã in mod̾ stimuli. qͣ car
carnẽ terebrat. ut sangunẽ bibat.
Scinifes musce mituitissime sunt a¬
culeio ꝑ moleste qua t̾cia plaga suꝑ¬
bus egiptiosusrum ppłs cesus est.
Oestrus anual armatũ aculers ꝑ¬
molestũ. Oestrũ autẽ g̾cum est qͥla¬
tine asilus. uulgo tabanus uocat᷑.
bibiones lunt qui in uino nascunt᷑
qͥs uulgo musciones a musto appel¬
lant. Unde affranius. cum ame ex
pectas ⁊ fabulari incipis ex ore in
cculis tius bibiones inuolant. Gur¬

Expanded text:
bi. Musca ex Graeco venit, sicut et mus. bi. Musca ex Graeco venit, sicut et mus. Haec, sicut et apes, necatae idictus, quod sanguinem sugit. Habet enim in ore fistulam in modum stimuli, qua carnem terebrat ut sanguinem bibat. Sciniphes muscae minutissimae sunt, aculeis permolestae. Qua tertia plaga superbus Aegyptiorum populus caesus est. Oestrus animal armentorum, aculeis permolestum. Oestrus autem Graecum est, qui Latine asilus, vulgo tabanus vocatur. Bibiones sunt qui in vino nascuntur, quos vulgo mustiones a musto appellant. Unde et Afranius407: Cum ad me spectas et fabulare incipis, ex ore in oculis tuis bibiones involant. Gur
Abbreviated transcription (Latin):
de equoꝵ carnib put̾dis. ita ex eis sepe
nascuntur scaraber. unde ⁊ cognomĩati
sunt. Tauri uocantur scarabei t̾restres
ricino semiles. buprestis animal ini
talia ꝑuum simollimũ scarabeo lon¬
gipedum. Fallit int̾ herbas. bouẽ maxi¬
me. unde ⁊ norẽ hab. deuorant qͦs
tacto felle ita uflãmat. ut rumpat.
Cicendela scarabeoꝵ genus ẽ. eo qd
gradiens uł uolans lucz. blate a co¬
lore nuncupate. Siquidẽ ⁊ comp̾hen¬
se manũ tingũt. unde ⁊ blacteum co¬
lorem dñt. Hoc autẽ animal lucẽ uid̾e̾
non paticur contrariũ musce. Nam
musca lucipeta wblacta lucifuga est.
ꝑ noctem eñ tantũ ambulat. papi¬
uones auicule sũt que maxime ha¬
bundant florentib malius quiq
u̾miculos st̾core suo ẜaciunt nasci
locusta qd̾ pedib siͥtcͦ ueluti hasta. uꝰ¬
⁊ eam g̾ci tam marctimã qmͣ t̾restrẽ.
ł ciculoꝵ nascunt᷑ sputo. hee in italia
ap̃ reginos młte sunt. nec uspiam ali¬

Expanded text:
de equorum carnibus putridis, ita ex eis iterum saepe de equorum carnibus putridis, ita ex eis iterum saepe nascuntur scarabaei, unde et cognominati sunt. 5. Tauri vocantur scarabaei terrestres ricino similes. Buprestis, animal est in Italia parvum, simillimum scarabaeo, longipedi. Fallit inter herbas bovem maxime, unde et nomen habet, devoratumque tacto felle ita inflammat, ut rumpat 6. Cicendela, scarabaeorum genus est, eo quod gradiens, vel volans, lucet. 7. Blattae, a colore nuncupatae, siquidem et comprehensae manum tingunt, unde et blatteum colorem dicunt. Hoc autem animal lucem videre non patitur, contrarium muscae; nam musca lucipeta, et blatta lucifuga est, per noctem enim tantum ambulat. 8. Papiliones, aviculae sunt, quae maxime abundant florentibus malvis, quique vermiculos stercore suo faciunt nasci. 9. Locusta, quod pedibus sit longis, veluti hasta, utrem  ciculorum nascuntur sputo. Haec in Italia apud Rheginos mutae sunt, nec usquam ali
Abbreviated transcription (Latin):
calce glutinare fertur uitri fram̃
uel ꝓ eo qd̃ sine pedib nascunt᷑.
stam postea ⁊ pedes ⁊ pennas acci¬
piunt. hee sollertes in gen̾andi
mellis officia assignatas incolũt
sedes. domicilia in enarrabili arte ꝯ¬
poriunt. ex uariis florib f auum
condt̃. textisq ceris in numera ꝓle
caftra replent. exercitum ⁊ reges
hñt. p̃lia mouent. fumũ fugiunt.
tumultu exasꝑantur. has płĩq
re u̾es creentur. qui postea effici¬
uit᷑ apes. ꝓpͥes tamen apes uocãt᷑.
orte de bob. sicut scͣrabones de eqͥs
fusci de mulis. uespe de asinis.Ca¬
stros g̾ci appellant qui in extremis
fauoꝵ ꝑtib maiores creantur qͦs¬
aliqui reges putant. dicti ꝙ castra
ducant. fucꝰ ẽ maior ape. scͣrabone
minor. Dictus autẽ fucus. qd̃ alie¬
nos labores edlat qualsi focus. de¬
pascitur enĩ qd̃ ñ laborauit. de quo
uirgilius. Ignauũ fucos pecus a
cati a cabo id est caballo qd̃ ex eo cre¬
entur. sicut autẽ scͣrabões nascũt᷑

Expanded text:
calce glutinare fertur vitri fragmevel pro eo quod sine pedibus nascuntur. Nam postea et pedes et pinnas accipiunt. Haec sollertes in generandi mellis officio adsignatas incolunt sedes, domicilia inenarrabili arte conponunt, ex variis floribus favum condunt, textisque ceris innumera prole castra replent, exercitum et reges habent, proelia movent, fumum fugiunt, tumultu exasperantur. Has plerique re vermes creentur, qui postea efficiur apes. Proprie tamen apes vocantur ortae de bobus, sicuti scabrones de equis, fuci de mulis, vespae de asinis. Castros Graeci appellant, qui in extremis favorum partibus majores creantur, qaliqui reges putant dicti quod castra ducant. 104 Fucus est major ape, crabrone minor. Dictus autem fucus, quod alienos labores edat, quasi fagus. Depascitur enim quod non laboravit; de quo Virgilius: Ignavum fucos pecus a cati a cabo, id est, caballo, quod ex his creentur, sicut autem crabrones nascuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ictura autẽ est ymago exp¬
mens speciem uei alicuũ q̃
dum uisa fui̾t ad recordationẽ
mentẽ ad ducit. picbura autẽ dicta
quasi fictura. ẽ enĩ ymago ficta
ñ ueritas. huic ⁊ fucata .i. ficto
qͦͥdam colore illita nichil fidei ⁊ue¬
ritatis habentia. Unde ⁊ sũt q̃dã
picture que corꝑa u̾itatis studio
coloris excedunt ⁊ fidẽ dũ aug̃e
contẽdunt ad mendatiũ ꝓuehũt
siõ qͥ cunerã tricipitẽ pingunt
uł scillam hominẽ sursũ. camniꝰ
autẽ capitib cuictã deorsũ. pictu

Expanded text:
ictura autem est imago exprimens speciem alicujus rei, quae dum visa fuerit, ad recordationen mentem reducit. Pictura autem dicta, quasi fictura. Est enim imago ficta, non veritas. Hinc et fucata, id est, ficto quodam colore illita, nihil fidei et veritatis habentia. Unde et sunt quaedam picturae quae corpora veritatis studio coloris excedunt, et fidem dum augere contendunt, ad mendacium provehunt, sicut qui Chimaeram tricipitem pingunt, vel Scyllam hominem sursum, caninis autem capitibus c
Abbreviated transcription (Latin):
umsbra homĩs lineis cͥcũducta.
Itaq mitio tał. Scd̾a singłis co¬
lorsb postea diu̾sis sicq paulatĩ
sese ars ipsa distinxit ⁊ inuenit
lumẽ atq umbras diffe̾ntias
coloꝵ. Unde ⁊ nũc pictores pͥmus
umbras quasdã ⁊ lineas fute y
maginis ducũt. deinde colorib cõ¬
plent tenendes ordinẽ inuente
artis⁊ de coloribus
olores auitẽ dictos qd̃ colore
ignis uł sole ꝑficiũt᷑. siue ꝙ
initio colabant᷑. ut sur̃me sultilita¬
tis exit̾ent. Colores autẽ nascũt᷑
aut fiũt nascunt᷑ ut sinopis ru¬
brica paritoniũ meliiũ. fretia au¬
ripignenu ceu̾ fingunt᷑. aut arte
aut ꝑmixtione. Si nopis pͥmũ
inuenta in ponto ẽ. inde nomẽ a
sinope urbe accepit. Sp̃es eꝰ tres
rubra ĩ minꝰ rubens. ⁊ int̾ has me¬
dia rubca uocata ꝙ sit rubra ⁊ sã¬
gumeo ꝓxima. hec pliuiiis laris
gignit᷑. S optima ponto. Uñ ⁊ põ¬
lica dr̃. Siricũ dẽ rubͥ coloris pig¬
mentũ ex ꝙͦ ⁊ libroꝵ capita scri¬

Expanded text:
ra hominis lineis circumducta. Itaque initio talis, secunda singulis coloribus, postea diversis; sicque paulatim sese ars ipsa distinxit, et invenit lumen atque umbras differentiasque colorum. Unde et nunc pictores prius umbras quasdam et lineas futurae imaginis ducent, deinde coloribus conplent, tenentes ordinem inventae artis. De coloribus . Colores autem dictos quod calore ignis vel sole perficiuntur, sive quod initio colabantur ut summae subtilitatis existerent. Colores aut nascuntur aut fiunt. Nascuntur, ut Sinopis, rubrica, Paraetonium, Melinum, Eretria, auripigmentum. Ceteri finguntur aut permixtione. Sinopis inventa primum in Ponto est: inde nomen a Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media. Rubrica vocata quod sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; unde et Pontica dicitur. Syricum rubri coloris pigmentum, ex quo et librorum capita scri
Abbreviated transcription (Latin):
tione corrumpunt᷑. Melinũ die¬
tum qd̃ eiꝰ medalli ferax sit.
una exciladib insula me¬
los nomine. Est enĩ candidũ
neo ucunt᷑ eum pictores ꝓpter
nimiã puguediiẽ. anulare
ꝙ uocant candid̃ ẽ qͦ muliebre᷑
pidure luminant᷑. fte ⁊ ip̃m ex
creta ad mixtis utireis gemmis.
cerissa fit hoc mͦ. Inuase enim
aceto acerrimo impledo sarm̃¬
ta aminea in eodẽ uasculo col¬
locabis ac suꝑ sarm̃ta tabulas
plũbi tenuissimas pones. dem¬
de uas diligentissime clãdis illi¬
nis ꝙ ne aliqͥd inde spiraminiꝰ
⁊ exdistillatione tabulaꝵ inna¬
ta cerussa inuenit᷑. Qd ablatũ
⁊ arefactum terit᷑ atq it̾m accro
ad mixto in pastillis diuidit᷑¬
⁊ in sole siccat᷑. hac obsernãtia
si laminas ereas sarm̃tis suꝑ¬
ponas eruginẽ creant calcant̃.¬

Expanded text:
tione conrumpuntur. Melinum dictione conrumpuntur. Melinum dictum quod eius metalli ferax sit una ex Cycladibus insula Melos nomine. Est enim candidum, nec utuntur eum pictores propter nimiam pinguedinem. Anulare, quod vocant, candidum est, quod muliebres picturae luminantur. Fit et ipsud ex creta admixtis vitreis gemmis. Cerussa fit hoc modo: In vase enim aceto acerrimo impleto sarmenta aminea in eodem vasculo collocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudes, illinesque, ne aliquid inde spiraminis  ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admisto in pastilis dividitur, et in sole siccatur. Hac observantia, si laminas aereas sarmentis superponas, aeruginem creant. Chalcant
Abbreviated transcription (Latin):
hentes siccant. atramentũ dictũ
diano usui necessaria ẽ. Iste inter
facticios ẽ. fit enim ex tuligine
plurimis modis suꝑardentes tedaᷤ.
resina adiecda lacusculo edificata
q̃ fumũ retineat. Huic picbores cũ
aqͣ admiscent. glusten ut illustrꝰ
resplendeat. Ad festinatõẽ ã oꝑis
etiam sarmentoꝵ ueterũ carbo¬
nes cum glutino trui induoen dis
parietb aigram̃ti sp̃em reddũt. St̃
⁊ qͥ uini fec̾e siocatam exocqnͣt. af¬
firmantq si ex bono uino fex
fu̾it indici speciem id altrainẽ¬
ti p̾bere. s ĩ sarm̃tũ uuenigre
um̾o optimo tinctũ. postea qmͣ ei¬
citate aruenit. si exuras i conte¬
uas sidiecto glitine nitorẽ indi¬
na est nullo negocio ꝓuenit. Nã
si ⁊ glebam silicis bone igne ex¬
excoquas ⁊ aceto acerrimo suꝑ
fusam extinguas madefacta
spongia colorem purpureũ ued¬
des eam ubi oontriueris usta
erit. Omne autẽ atram̃tũ sole
ꝑficit᷑ om̃es colores calcis ad mix¬

Expanded text:
hentes siccant. 17. Atramentum dictum, hentes siccant. 17. Atramentum dictum, diano usui necessaria est, istud inter factitios est. Fit enim, et fuligine plurimis modis super ardentes taedas resina adjecta, lacusculo aedificata, quae fumum retineat. Huic pictores cum aqua admiscent gluten, ut illustrius resplendeat. 18. Ad festinationem autem operis etiam sarmentorum veterum carbones cum glutino triti inducendis parietibus atramenti speciem reddunt. Sunt et qui vini faecem siccatam excoquant, affirmentque, si ex bono vino faex fuerit, indici speciem id atramentum praebere. Sed et sarmentum uvae nigrae, vino optimo tinctum, posteaquam siccitate aruerit, si exuras, et conteras, adjecto glutino, nitorem indiria est, nullo negotio provenit. Nam si glebam silis boni igne excoquas, et aceto acerrimo 440 fusam extinguas, madefacta spongia colorem purpureum reddet. Eam ubi contriveris usta erit. Omne autem atramentum sole perficitur: omnes colores calcis admix
Abbreviated transcription (Latin):
sandaraca. fit qͦs ⁊ocra exusta Rica ĩ
ollis norus luto cicumlitis q̃ qnͣto
magis in camino arserit. tanto me¬
lior fit. uenetũ ceruleũ temꝑare pͥm̃
alexandria reꝑꝑit. In italia ex hare¬
ne pulu̾e initri flore idẽ faciũt. S¬
si cipͥũ in fornace ad uxtum huic per¬
mixtioni addes nestoriani similitudo
erit purpurissim̃ ex creta argentaria
cũ purpuris parit̾ tinguit᷑ liberq eum
colorẽ cełius lanis. p̾cipiũ ẽ tm̃ aluid
qͥde ad huo uaso rudib medicañns
in ebriatũ ꝓximũ est. Et gesto eo
ddita creta inuis idem ⁊ qͥciens
id factũ est eleuat᷑ bonitas. p̾cio¬
sissime p̃pure causa ẽ qd̃ scino ma¬
rime inficit᷑ inbeaꝙ. indicũ mindi¬
cis inuenit᷑ calams spuma ad h̾en¬
de limo. Est autẽ coloris cianei mix¬
turã purpure ceruliq mirabile
reddens. Est alter̃ genꝰ in p᷑pura¬
riis officinis. spuma in ereiꝰ corti¬
nłs uinadans qmͣ infectores detra

Expanded text:
sandaraca. Fit quoque et ochra exusta rubrica in sandaraca. Fit quoque et ochra exusta rubrica in ollis novis luto circumlitis, quae quanto magis in camino arserit tanto melior fit. Venetum. Caeruleum temperare primum Alexandria repperit. In Italia ex arenae pulvere et nitri flore idem faciunt. Sed Cyprium in fornace adustum huic permixtioni addes; Vestoriani similitudo erit. Purpurissum ex creta argentaria. Cum purpuris pariter tinguitur bibitque eum colorem celerius lanis. Praecipuum est tamen aliud quod adhuc vaso rudibus medicamentis inebriatum: proximum est egesto eo addita creta in ius idem, et quotiens id factum est elevatur bonitas. Pretiosissimae purpurae causa est quod hysgino maxime inficitur rubeaque. Indicum in Indicis invenitur calamis, spuma adhaerente limo: est autem coloris cyanei, mixturam purpurae caerulique mirabilem reddens. Est alterum genus in purpurariis officinis, spuma in aereis cortinis innatans, quam infectores detr
Abbreviated transcription (Latin):
donia ꝓbabił uenit. foditur enĩ ex
merasus eris. cuiꝰ inuentio argent̃
eque indicũ ꝓdit. siam uene eiꝰ cũ hus
habent nature societatẽ. Cipa ali in¬
sula cipͦ ubi plurima repperit᷑. San¬
daraca in inlula rubri maris topa¬
sion nascit᷑. colore cumabari odore
sulphureo. Inuenit᷑ autẽ in aureis ⁊
argentariis metallis meliorꝰ q ma
⁊ cerussa si torreat᷑ in fornace carida¬
racũ facit. unde ⁊ color eĩ flãmeus.
Qd̾ si torreat᷑. ⁊ equa ꝑte rubͥca admix¬
ta sandicẽ reddet. arsemtũ qd̾ latiniob
colorẽ auripigment̃ uocant colligitur
ĩ ponto ex auraria mat̾ia ubi etĩam
aureũ colorẽ tnͣsit purũ ⁊ fisille gra¬
cili uenaꝵ discurlu. Quod uͦ pallidiꝰ
aut sandarace similes dec̾ius uidica¬
tur. Esr ⁊t̾ciũ genꝰ squamosũ qͦ misce¬
tur aureus color uis eoꝵ ut sandara¬
ce. s acor. Ocra ⁊ ipsa in insula ru¬
bri maris topalion gignitur ubi ⁊

Expanded text:
donia probabilis venit. Foditur autem ex donia probabilis venit. Foditur autem ex metallis aeris, cujus inventio argentum atque Indicum prodit. Nam venae ejus cum iis habent naturae societatem. Cypria ab insula Cypro, ubi plurima reperitur. 11. Sandaracha in insula Rubri maris Topazo nascitur, colore cinnabari, odore sulphureo. Invenitur autem in aurariis et argentariis metallis, melior quo maget cerussa, si torreatur in fornace, sandaracham facit, unde et color est flammeus. Quod si torreatur, aequa parte rubrica admista, sandycem reddit. 12. Arsenicum, quod Latini ob colorem auripigmentum vocant, colligitur in Ponto ex auraria materia, ubi etiam auri colorem transit, purum, et fissile, gracili venarum discursu. Qaut sandaracae simile est deterius iudicatur: est et tertium genus squamosum quo miscitur aureus color. Vis earum ut sandaracae, sed acrior. Ochra et ipsa in insula Rubri maris Topazo gignitur, ubi et
Abbreviated transcription (Latin):
aluid ẽ sericũ aliud siricũ. Nam se¬
ricũ lana ẽ qmͣ seres mutũt. siricũ
uo pignientũ. qd̾ siri fenices ĩ ru¬
bri maris lutorib colligũt. Est aut̃
⁊ int̃ facticios. siam sepe fit aut si¬
nopide. aut san dice mixtis. Miniũ
pͥmi g̾ci inephesioꝵ solo muenisse
tradit᷑. cuiꝰ pigmĩti hispania cet̾is
regionib plus habundat. unde ⁊̃
nom̃ ꝓpͥo flumini dedit. hiuiꝰ distilla¬
tio argentũ liqͥd̾ gignit. Mimon
autẽ hoc qͥdam dñt eẽ cinnabatin.
Cinnabarin a dracone ⁊ barro .i. ele
fante cognomiratũ. aũit eñi draco¬
nũ eẽ sanguinẽ dũ implicant elefã¬
tos. Ruunt eñi belue ⁊dracones ob¬
ruũt᷑. quoꝵ tusus cruor t̾ram infi¬
cit. fitq pigm̃tũ qͥcqͥd solo tinxerit.
Est aũ pulius coloris rub̾ri. prasm
.i. creda uiridis ł si in aliquib t̾ris
ꝓmiscue gen̾et᷑ optima tm̃ in libia
cirenensi. Crissocola colore p̾smo est
hec ⁊ ĩ armenta nascit᷑. s ex mace¬

Expanded text:
 aliud Syricum. Nam Sericum lana est, quam Seres mittunt; Syricum vero pigmentum, quod Syri Phoenices in Rubri maris littoribus colligunt. Est autem et inter factitios. Nam saepe fit, aut sinopide, aut sandyce mistus. 7. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse traduntur. Cujus pigmentregionibus plus abundat; unde etiam nomen proprio flumini dedit. Huius distillatio argentum liquidum gignit. Minion autem hoc quidam dicunt esse cinnabarin. Cinnabarin a dracone et barro, id est elephanto, cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem dum inplicant elephantos. Ruunt enim beluae et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quidquid solo tincxerit. Est autem pulvis coloris rubri. Prasin, id est creta viridis, etsi in aliquibus terris promiscue generetur, optima tamen in Libya Cyrenensi. ChrysoHaec et in Armenia nascitur, sed ex Mace
Abbreviated transcription (Latin):
respond̾e oportet. slorma dicba
a g̾co uocabło exdra qm inchil rec¬
tũ fieri potest. Cõponit᷑. ã ex tͥ¬
b regłis itaut due suit binoꝵ
tias decẽ quas eqͣli crassitudine
politas extremis acuminib s
iungit. ut scemã tͥgoni faciãt
id erit norma. Regła dicta qd̾
sid recta quali rectula ⁊ impedim̃¬
tũ ñ habeat. perpendiculũ est.
qͥd̃ semꝑ appendit᷑. deniq in fa¬
brica nisi omĩa ad perpendiculũ
⁊ certam regłam fiant. necesse ẽ¬
ut cuncta mendosa instruant᷑.
ut aliqua praua sint aliqͣ cubã¬
tia ꝓna non nulla alia supͥna.
⁊ ꝓpter hoc unu̾isa sũt construo¬
ta linea gen̾e suo appellata ꝙ ex
linio fit. trulle nom̃ factũ eõ ꝙ
trudit ⁊ decrudit .i. inoludit caloe

Expanded text:
ortet. Norma dicta est greco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Componitur autem ex tribus regulis, ita ut due sint binorum cias decem, quas equali crassitudine politas, extremis cacu minibus sibi iungit, ut schemam trigoni faciant, id erit norma. Regula dicta, quod sit recta, quasi rectula et impedimentum non habeat, perpendiculum est, quod semper appenditur. Denique in fabrica, nisi omet certam regulam fiant, necesse est cuncta mendosa instruantur; ut aliqua prava sint, aliqua cubantia, prona nonnulla, alia supina; et propter hoc universa sunt constructa. Linea genere suo appellata, quia ex lino fit. Trullae nomen factum eo quod trudit et detrudit, id est includit calce
Abbreviated transcription (Latin):
rianu est factum. cpora ueca¬
ta uł qd̾ marcet cuncta que urt̾uis
sunt idest concludat qd̾ cołpeat ob¬
iectu suo extraneos adire ꝓhbbeat.
Uallum eit qd mole t̾re engitur.
ut custodia p̾tendatur. dictũ autẽ
uallũ a ualł. siam ualli fustes ft̃.
quib uallum minitur. ⁊ uasli
dicti qd̾ figantur ⁊ uellantur. int̾¬
ualia sunt spatia. int̾ capita ual¬
Loꝵ idest stipitum qͥb uallum
fit̃. Unde ⁊ cetera qͦs spatia dur̃ ab
stipitib salic. agger ẽ culibet
rei aceruatio. unde aut ualles p¬
lunt repłi. agger ꝓpͥe dr̃ terra
aggesta. que uallo facto ꝓpuis po¬
nitur. s abusiue ⁊ muros ⁊ mu¬
nim̃tti omĩa. agge̾m dicimꝰ. Ma¬
cerie sunt ꝑietes longi qͥb itince

Expanded text:
anu est factum. Cohors vocata vel quod coartet cuncta quae interius sunt, id est concludat, vel quod coerceat obiectu suo extraneos et adire prohibeat. Vallum est quod mole terrae erigitur, ut custodia praetendatur. Dictum autem vallum a vallis; nam valli fustes sunt, quibus vallum munitur. Et valli dicti quod figantur et vellantur. Intervalla sunt spatia inter capita vallorum, id est stipitum quibus vallum fit; unde et cetera quoque spatia dicunt, ab stipitibus scilicet. Agger est cuiuslibet rei acervatio, unde fossae aut valles possint repleri. Agger proprie dicitur terra aggesta quae vallo facto propius ponitur; sed abusive et muros et munimenta omnia aggerem dicimus. Maceriae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
andaꝵ arboꝵ naturalit̾ tͥa sũt ge¬
nͥa. aut enĩsua sponte nascunt᷑. auo
exseminib fortuctu iacentib sur¬
gunt aut ex radicib pullulant.
slam cet̾a usus inuenit. fauente
natura. omĩa poma latini neutri
hic oleast̾. Hoc siler uirgilĩ molle
siler. Item hoc buxũ licet ⁊ hec bu¬
xus dicat᷑. siam suꝑfluã qͥdã uo¬
luno fac̾e disc̾tionem. it hec buxꝰ
de arbore dicamꝰ. buxũ uͦ deligno

Expanded text:
 arborum naturaliter tria sunt genera; aut enim sua sponte nascuntur, aut ex seminibus fortuitu jacentibus surgunt, aut ex radicibus pullulant. Nam caetera usus invenit, favente natura. 74. Omnia poma Latine neutri hic oleaster, hoc siler, ut Virgilius: Molle siler. Item hoc buxum, licet et haec buxus dicatur. Nam superfluam quidam volunt facere discretionem, ut haec buxus de arbore dicamus, buxum vero de ligno
Abbreviated transcription (Latin):
iriurca olei ꝑs aquosa ab enĩ
eñi lacͥmna sudore exhalata lig¬
noꝵ ut cerasi lentisci. balsami
ub reliquaꝵ arboꝵ siue uirgul¬
toꝵ q̃ sudare ꝓdũt᷑ sic̃ ⁊ odorata
sina terebuntina omĩũ p̾stan¬
scĩna que mastix uocat᷑. Hec ex
chio usula deportat᷑. Tcia pina¬
nea. alia liqͥda. alia arida ⁊ af¬
feruntur ex tirrena colofonia.
uñ etiã nom̃ colofonta resmaꝵ

Expanded text:
murca olei pars aquosa ab emergenim lacryma sudore exhalata lignorum, ut cerasi, lentisci, balsami, vel reliquarum arborum, sive virgultorum, quae sudare produntur, sicut et odorata sina terebinthina omnium praestanscina, quae mastix vocatur: haec ex Chio insula deportatur. Tertia pinaίνη, alia liquida, alia arida, et afferuntur ex Tyrrhena Colophonia. Unde etiam nomen Colophonia resina
Abbreviated transcription (Latin):
ficiat. ppłs autẽ ⁊ salix ⁊ tiliũ mol¬
lis mãtie sũt ⁊ ad scult᷑am apte.
ut etiam si arefacta abluat᷑ urre¬
sçt. deuide excisa atq ĩ humo fi¬
xa uadicib sede ipsa dim̾gae. mi
rice qm̃ latim tramariciã uocãt
examaritusdine noĩata. Gustus
enĩ eĩ mmis amar̾ ẽ. Hec arbor ĩ
colitudine l sayosa humo nascit᷑.
exqua etiã arbore maleficis arti
lictorea arbor sit. Uñ uirgiliꝰ. uñ
litiora mirtetis letissuma ⁊aman¬
tes lutora mirte. Hinc ẽ ꝙ ⁊agͥ¬
bri hanc arborẽ aptam scribũt
mulierũ necessitatib plurimis.
lentifitꝰ qd cuspis ip̃ius lentꝰ sit
⁊ mollis. sã lentũ dnis qͥcqͥd fle
les. huiꝰ fruaꝰ oleũ desudat. cor¬
tex resinã q̃ mastix appellat᷑. cuiꝰ
plutima ⁊ melior nichio insulagi¬
gnitur. Txebuitꝰ arbor g̾cũ nomẽ
gen̾ans resinã om̃iũ p̾stantiorẽ.¬
corruptũ p̃ ipos eñi appellat᷑. ap̃
cos arbor semꝑ uirẽs ilenitare

Expanded text:
ficit. Populus autem et salix et tilium molficit. Populus autem et salix et tilium mollis materiae sunt et ad sculpturam aptae. ut etiam si arefacta abluatur, virescat, deinde excisa, atque in humo fixa, radicibus sese ipsa demergat. 49. Myricae, quam Latini tamaricem vocant, ex amaritudine nominata. Gustus enim ejus nimis amarus est. Haec arbor in solitudine et saxosa humo nascitur, ex qua etiam arbore maleficis artiblittorea arbor sit. Unde et Virgilius: Littora myrtetis laetissima; et: Amantes littora myrtos. Hinc est, bri hanc arborem aptam scribunt mulierum necessitatibus plurimis. Lentiscus, quod cuspis ipsius lentus sit et mollis: nam lentum dicimus quidquid flexles. Huius fructus oleum desudat, cortex resinam, quae mastix appellatur; cuius plurima et melior in Chio insula gignitur. Terebinthus arbor, Graecum nomen, generans resinam omnium resinarcorruptum: pyxos enim appellatur apud eos, arbor semper virens, et lenitate
Abbreviated transcription (Latin):
colorib ĩpar. Robut autẽ gu̾alit᷑
dr̃ ex omĩ mat̾ca quicqͥd eit fir¬
missim̃. Alnꝰ uocatur ꝙ aiat᷑ am¬
ne. ꝓximo eñi aque nascit᷑ nec
faciie extra uridas uiuit. Hinc
cit. Nam in montanis ⁊ asꝑis mi¬
nus leta ẽ larex cui hoo nomen
a castello laricino inditũ ẽ. ex qͣ¬
tabule teguł affixe flãmã repel¬
lũt. neq carbonẽ ex se ambuste
titudo naicat᷑. cuiꝰ genꝰ duplex ẽ.
slam alt̾a ẽ alba aitera nigra. ai
diei notas q̃ tp̃ra ortu soł occasu¬
q constãt. Gen̾at etiã resinã
cioca heridañ fluniũ uł ut ali
memoratũ in finib firie. Tillam¬
dñt uocatã. eo ꝙ utił sit ad usũ
teloꝵ nitore ⁊ leuitate iaculandi.
sima ẽ salix dicta qd̃ cełit̾ sali¬
at. hoc est uelocit̾ curyat. arbor
lenta. iutib habił uinciendis.
Cuiꝰ seminus hanc dñt ẽẽ natͣtm.
ut siqͥs ilso in pocło hauserit lib̾is
careat. s i feminas in fecũdas ef¬

Expanded text:
coloribus inpar. Robur autem generaliter coloribus inpar. Robur autem generaliter dicitur ex omni materia quidquid est firmissimum. Alnus vocatur quod alatur amnvivit. Hinc cit; nam in montanis et asperis minus laeta est. Larex, cui hoc nomen a castello Laricino inditum est, ex qtabule tegulis affixe flammam repellunt neque ex se carbones ambuste titudo nascatur. Cujus genus duplex est. Nam altera est alba, altera nigra. Albdiei notas, quae tempora ortu solis occasuque constant. Generat etiam resinam circa Eridanum fluvium, vel, ut alii memoradicunt vocatum eo quod utilis sit ad usum telorum nitore et levitate iaculandi: simae. Salix dicta quod celeriter saliat, hoc est velociter crescat, arbor lenta, vitibus habilis vinciendis. Cuius seminis hanc dicunt esse naturam ut si quis illud in poculo hauserit, liberis careat; sed et feminas infecundas ef
Abbreviated transcription (Latin):
mareotica uiqͥt. euenꝰ autẽ inc̾¬
ptundiis ĩ ligat᷑. ut infantẽ insu
nigra nõ t̾reant. platanꝰ alatittidi
sit ⁊ ampla. slam platos g̾dc latũ
uocant. Exp̾ssit huiꝰ arboris scͥ¬
piura ⁊ nom̃ ⁊ formã dicens qͣi¬
platanꝰ dilatada sum in plateiꝰ.
Est autẽ tenerrimis foliis ac
mollib ⁊ uitiũ simuł. Quertus
siue querñ qd̃ ea soltti erant
diigentiũ q̃rentib responsa p̾¬
canere arbor multũ annosa si¬
ctt legit᷑ de quercu mãbre sub
qua habitauit abrahã q̃ fert᷑ us ad
constantini regis imꝑt̃ ꝑ mł
scis honfacĩ dicta parua forma
s farmo corpore atq nodoso que
medicaminib ⁊incaustis adhibe¬
ꝑforata. luc̾naꝵ tantũ usib ne um¬
cessanã. fraxinꝰ uocari fert᷑. qd
magͣ int̾ acpera loca moridema¬
q fraga uascat᷑. huicꝑ diriuationẽ
taxus uenenata arbor. uñ ⁊ toxi¬
ca uieriena expͥmũt᷑. Ex hac arus
parchi. ĩ aue gendes faciunt. unĩ
astreos autẽ dicit parthicos. acer

Expanded text:
Mareotica, inquit. Ebenus autem crepundiis inligatur ut infantem visu nigra non terreant. Platanus a latitudisit et ampla; nam πλατύς Graeci latum vocant. Expressit huius arboris Scriptura et nomen et formam dicensplatanus dilatatus sum in plateis.' Est autem tenerissimis foliis ac mollibus et vitium similis. Quercus, sive quernus, quod ea soliti erant dii gentium quaerentibus responsa pcanere: arbor multum annosa; sicut legitur de quercu Mambre, sub qua habitavit Abraham, quae fertur usque ad Constantini regis imperium pestis ὀμφακίτης dicta, parva forma, sed firmo corpore, atque nodoso, quae medicaminibus et in caustis adhibeforata, lucernarum tantum usibus necessaria. Fraxinus vocari fertur quod magis in aspera loca montanaque fraga nascatur. Hinc per derivationem Taxus venenata arbor, unde et toxica venena exprimuntur. Ex hac arcus Parthi et aliae gentes faciunt: unde Ityraeos autem dicit Parthicos. Acer
Abbreviated transcription (Latin):
Rãnus gen᷑ est rubi. qmͣ uulgo
senticen ursinã uocant asperũ
nimis ⁊ spinosũ. Sentix dicta a
situ qd̾ est t̾ra inculta in quasẽ¬
tices spineq nascũt᷑. Maiores
autẽ nr̃i omnẽ arborẽ spinosã.
ueprem dicebãt ꝙ iuprendat.
oleaster dictꝰ qd̾ sit foliis oli¬
ue similib. s latiorib arbor ĩ¬
culta atq siluestͥs. amaxa ad¬
q in fructuosa. cui iisert᷑ oliue
eam ĩ ꝓpͥam qͣlitatẽ. lacͥma ole¬
astri rboris duplex. Alia eñi
gũmi simulat sirie ullo qͣlitatis
morsu. Alia ãmoniaci guttam
extillatione collectã. ac remor¬
q in latiñtractũ ẽ. ut oliua
dicat᷑. olea autẽ arbor ipsa ẽ
fructꝰ oliua suõ oleũ. Est aũ
arbor paucts in signis cuiꝰ fr¬
uctꝰ diu̾sis noĩb appellatur
Orrades oliue g̾ca ethimolo¬
gia a siłidudine destituloꝵ uo¬
cateͦ qs g̃ci orcos uocant. Ra¬
diole ꝓ eo ꝙ ob longe sunt
in mod̾ radioꝵ. pafie a pafo

Expanded text:
Rhamnus genus est rubi, quam vulgo Rhamnus genus est rubi, quam vulgo senticem ursinam appellant, asperum nimis et spinosum. Sentix dicta a situ, quod est terra inculta in qua sentices spinaeque nascuntur. Maiores autem nostri omnem arborem spinosam veprem dicebant, quod vi prendat. Oleaster dictus quod sit foliis olivae similibus sed latioribus, arbor inculta atque silvestris, amara atque infructuosa; cui insertus olivae eam in propriam qualitatem. Lacrima oleastri arboris duplex. Alia enim gummi simulat sine ullo qualitatis morsu, alia ammoniaci guttam ex destillatione collectam ac remorractum est ut oliva dicatur. Olea autem ipsa arbor est; fructus oliva; sucus oleum. Est autem arbor pacis insignis, cuius fructus diversis nominibus appellatur. Orchades olivae Graeca etymologia a similitudine testiculorum vocatae, quos Graeci ὄρχεις vocant. Radiolae pro eo quod oblongae sunt in modum radiorum. Paphiae a Papho
Abbreviated transcription (Latin):
corrupte uulgo iorandꝵ nocatisr
ꝙ sit foliis lauri siłib. flore ut ro¬
sa. arbor uenenata. Int̾ficit enim
aĩalia ⁊ medet᷑ serpentiũ uexatio¬
nes. herbitũ uocau̾nt. pastores
eo qd uoe herbe p̾beatur pecoribꝰ
ubi pascua desũt. Turbicũs ꝙ
de imno cespite eiꝰ młta uirgutta
surgũt qͣi turba. Stipa uocata ꝓpt̾
qd ex ea stipent᷑ tecta. huic ⁊̃ sttpła
ꝑ diminutionẽ. Harũdo dicta qꝑ ei¬
to arescat. hanc uet̾es cannã uo¬
cau̾nt harũdinẽ. posrea uarrodi¬
xit. Sciend̾ sane ꝙ latinũ camia
de lingͣ hebrea nom̃ sũplit. apd̾
eos eñ calamꝰ. canna dr̃. Cicuta
autẽ est qd̾ ẽ int̾ cannaꝵ nodos¬
dicta ꝙ lateat. Itundicis stagnis.
nasci harundines calamiq dũr
ex quoꝵ radicib exp̾ssũ siauis¬
simũ sucũ bibunt. Unde ⁊ uarro
att. Indica ñ magñ in arbore cre¬
seit ħarundo. Ilius ⁊ lentis pre¬
mit᷑ radicib humor dulcia cui
neq̃ant. suco cͥcũdare mella
Sambucꝰ mollis ⁊ ꝑuia arbor.

Expanded text:
corrupte vulgo lorandrum vocatur, quod sit foliis lauri similibus, flore ut rosa; arbor venenata. Interficit enim animalia, et medetur serpentum vexationes. Herbitum vocaverunt pastores eo quod vice herbae praebeatur pecoribus, ubi pascua desunt. Turbiscus, quod de uno cespite eius multae virgultae surgunt, quasi turba. Stipa vocata propter quod ex ea stipentur tecta. Hinc et stipula per diminutionem. Arundo dicta quod cito arescat. Hanc veteres cannam vocaverunt; arundinem postea Varro dixit. Sciendum sane quod Latinum canna de lingua Hebraea sumpsit; apud eos enim calamus 'canna' dicitur. Cicuta autem est quod est inter cannarum nodosdicta quod lateat. In Indicis stagnis nasci arundines calamique dicuntur, ex quorum radicibus expressum suavissimum sucum bibunt; unde et Varro ait20: Indica non magna in arbore crescit arundo; illius et lentis premitur radicibus humor, dulcia cui nequeant suco contendere mella. Sabucus mollis et pervia arbor.
Abbreviated transcription (Latin):
tis enĩ arborib pͥor seflore u̾cit. ⁊
ad inferenda poma arbusta se¬
quentia pͥuenit. abellane a bella¬
tio campanie oppido ubi habundãt
cognominate sunt. Hxe ag̾as põ¬
tioe appellantur eo qd̃ oͥca pontic̃
mare abundãt. Castaneã. latiru

Expanded text:
tis enim arboribus prior se flore convestit, et tis enim arboribus prior se flore convestit, et ad inferenda poma arbusta sequentia praevenit. Abellanae ab Abellano Campaniae oppido, ubi abundant, cognominatae sunt. Haec a Graecis Ponticae appellantur, eo quod circa Ponticum mare abundant. Cas
Abbreviated transcription (Latin):
folra suꝑiacta serpenti fectur uiti¬
mi. Sicomor sic̃ ⁊ mor̾ g̾ca noĩa fc̃.
dicta autẽ sicomiorꝰ. ec qd̃ sit folꝰ
simił moro. hanc latimi celsã Ap¬
pellant ab altitudine. qr ñ est buis
ut morꝰ. Nux appellata ꝙ ũbra uł
stillicidiũ folioꝵ eiꝰ ꝓximis arbori¬
b noceat. hanc alio noĩe laturi
uigilandẽ uocãt qi iouis glandẽ.
fuit eñi hec arbor consecͣta ioui
Cuiꝰ pom̃ tantã ĩ ht̃. ut missũ
bos: qͥcquid in eis uirulent̃ ẽ exu
det. rapiat atq extinguat. Nuces
autẽ gn̾alt̾ dñr omĩa pom̾atecta
corio duriore ut pinee nuces a¬
uellane glandes . eastanee mices
amigdale. huic ⁊ nuclei dicti qd̃
sint duro corio tecti. At cont po¬
ma omia mollia dicta mala. S eũ
adiectione t̾reꝵ. in qͥb antea ua¬
ta sũt. ut ꝑsica. punica. macia¬
na. cidonia. ⁊ oct̾a. amigdala gͥcũ
nom̃ ẽ. q̃ latine nux longa uocat᷑
plurima siluis. induit in florẽ. Cũc¬

Expanded text:
folia superjacta serpenti feruntfolia superjacta serpenti ferunt. Sycomorus, sicut et morus Graeca nomina sunt. Dicta autem sycomorus, quod sit foliis similis moro. Hanc Latini celsam appellant ab altitudine, quia non est brevis, ut morus. 21. Nux appellata, quod umbra vel stillicidium foliorum ejus proximis arboribus noceat. Hanc alio nomine Latini Juglandem vocant, quasi Jovis glandem. Fuit enim haec arbor consecrata Jovi, cujus pomum tantam vim habet, ut missa bos, quidquid in eis virdat, rapiat, atque exstinguat. Nuces autem generaliter dicunt omnia poma tecta corio duriore: ut pineae, nuces, avellanae, glandes, castaneae, amygdalae: hinc et nuclei dicti, qsint duro corio tecti. At contra poma omnia mollia mala dicta, sed cum adiectione terrarum in quibus antea nata sunt: ut Persica, Punica, Matiana, Cydonia, et cetera. Amygdala Graecum nomen, quae Latine nux longa vocatur. plurima silvis induet florem. Cunc
Abbreviated transcription (Latin):
nos gn̾at fructũ atq alt̾o ma¬
turescente. alt oborit᷑. hinc ⁊
earice a copia noĩate. ficꝰ egrp¬
tia fecundior fert᷑ cuiꝰ lignũ
ĩ aqͣ. missũ illico m̾git᷑. ⁊ cũ in lano
aliqũdin ncu̾it. deide in suꝑficiem
saistollitur u̾sa uice nature. quan¬
do madefactũ debuit humoris poni¬
de resid̾e. antea athlete fulcis ale¬
bant᷑. pusqm eos pitagoras exer¬
cidator ad oarnus usũ qͥ fortior esb
est tnstuliss. a senib itibo sũp¬
d̾e. tauros qͦ ferccissimos ad fici
arborẽ colligatos repente mansue¬
sc̾e dñt. Capnificꝰ appellata. eo qd̾
parietes qͥb innascit᷑ cairpto nĩ¬
pit enĩ ⁊ ꝓdit exlatebris quib cõ¬
cepta ẽ. alii caprificũ. putant dio¬
tũ ꝓ fic̾ arbor eiꝰ remedio fecimdet᷑.
morꝰ ag̾cis uocata qmͣ lacimi rubũ
appellant. eo qd̾ fructꝰ uł uirgiatar
ei rubent. Est enĩ mora uluest̾s fruc¬
tꝰ afferens qͥb indeserto pastorũ
fames ac penuria confouet᷑. huiꝰ

Expanded text:
nos generat fructum, atque altero maturescente, alter oboritur. Hinc et caricae a copia nominatae. Ficus Aegyptia fecundior fertur, cujus lignum in aqua missum illico mergitur, et cum in limo aliquandiu jacuerit, deinde in superficiem sustollitur, versa vice naturae, quando madefactum debuit humoris pondere residere. Antea athletae ficis alebantur, priusquam eos Pythagoras exercitator ad carnis usum, qui fortior cibus est, transtulisset. A senibus in cibo sdere. Tauros quoque ferocissimos ad fici arborem conligatos repente mansuescere dicunt. Caprificus appellata eo quod parietes quibus innascitur carpit; rumpit enim et prodit ex latebris quibus concepta est. Alii caprificum putant dictum quod ficus arbor eius remedio fecundetur. Morus a Graecis vocata, quam Latini rubum appellant, eo quod fructus vel virgulta i rubent. Est enim morus silvestris fructus afferens, quibus in deserto pastorum fames ac penuria confovetur. Hujus