comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consultum non dito Romane eccłie uie. sed
cccłie dei nunc precipue hunc principem egis¬
sc̃o. ut pugnes pro his qui pugnare non pos¬
sunt nec debent ut eos tua auc̃te tutos
reddas qui insions Iniurns q sunt obnoxii
Na bugodonosor Cyro assuero multisq
alus principib satramentum ueritatis deus
aperiri uoluit a nullo tamen corum exegit
ut Imperio cẽderet ut partem Regin donaret.
scd tantum libertatem hebreis redderet cosq̃s
abinfes tantib funtine protegeret hoc
satis fuis tuders. hoe sãterie et christians
factus es. Constantine ⁊thristianus
At Indignnssima res est christianũ te
nuno tmperatorem minori esse prinapatu
ꝙͣ fueras infidelis Est enim principatus
principuũ quõddam dei munus ad quem genti¬
leo et principes adco eligi existimantur At
erat leuatus alepra idco uerisiile est refer/¬
re gratiam uoluisse et maiore mensura red¬
dere qdᵈ acceperat Ita ne Na amen ille Cirꝰ

Expanded text:
consultum non dico Romane ecclesie vis, sed consultum non dico Romane ecclesie vis, sed ecclesie Dei, nunc, precipue nunc principem agas, ut pugnes pro iis, qui pugnare non possunt nec debent, ut eos tua auctoritate tutos reddas, qui insidiis iniuriisque obnoxii sunt. Nabuchodonosor, Cyro, Assuero multisque aliis principibus sacramentum veritatis Deus aperiri voluit, a nullo tamen eorum exegit, ut imperio cederet, ut partem regni donaret, sed tantum libertatem Hebreis redderet eosque ab infestantibus finitimis protegeret. Hoc satis fuit Iudeis, hoc sat erit et Christianis. Factus es, Constantine, christianus? at indignissima res est christianum te nunc imperatorem minori esse principatu, quam fueras infidelis. Est enim principatus precipuum quoddam Dei munus, ad quem gentiles etiam principes a Deo eligi existimantur. ,At erat levatus a lepra, ideo verisimile est referre gratiam voluisse et maiore mensura reddere quam acceperat.' Ita ne? Naaman ille Syrus
Abbreviated transcription (Latin):
non electione patrum consensuq plebie. sed
exercitu armis bello dominatum octupasse
Que tam uehemens causa et urgens aderat
ut Ista negligeret et tanta libertate uti
uellet Anint quia effectueserat christi¬
anuis Ergo ne impern optima parte se
abditapet tredo seclus erat flagitium nefas
tam Regnare: nec cum chrisciana Religione
comiungi poterat Regnum. Qui madul¬
terio sunt qui usuris Rem anxerunt qui
aliena possident Hi post baptismum a lie¬
nam uxorem / alienam pecuniam aliena
bona Reddere solent. Hanc cogitationem
si habeo Constantine Restituere urbib
libectãtem non mutare dominũ debes dc̃d
non ĩd in cã fuit tantum In honorem reli¬
gioms ut fattres adductus es. quasi religiosũ
sit magis Regnum depone ꝙͣ pro tutella re¬
ligionis illud adminis trare. Nã q̃de  ad ac¬
cipientes attinet neq honesta erit illis neq
utilis ista donatio Tu uero si christianũ
te os tendere si pietatem uinditare tuam si

Expanded text:
non electione patrum consensuque plebis, sed non electione patrum consensuque plebis, sed exercitu, armis, bello dominatum occupasse: que tam vehemens causa et urgens aderat, ut ista negligeret et tanta liberalitate uti vellet? Aiunt: ,quia effectus erat christianus'. Ergo ne imperii optima parte se abdicaret? Credo scelus erat, flagitium, nefas: iam regnare nec cum christiana religione coniungi poterat regnum? Qui in adulterio sunt, qui usuris rem auxerunt, qui aliena possident, ii post baptismum alienam uxorem, alienam pecuniam, aliena bona reddere solent: hanc cogitationem si habes, Constantine, restituere urbibus libertatem, non mutare dominum debes. Sed non id in causa fuit, tantum in honorem religionis ut faceres adductus es: quasi religiosum sit magis regnum deponere quam pro tutela religionis illud administrare. Nam quod ad accipientes attinet, neque honesta erit illis neque utilis ista donatio. Tu vero, si christianum te ostendere, si pietatem indicare tuam, si
Abbreviated transcription (Latin):
minis trum illiuis semper agnosteret Nunc
queso nonne abiecto aĩõ et mimine generoso
uidentur esse qui opinantur Constantimĩ
meliorem ase tmpern alienasse partem:
non dito Romam Italiamq et tetera sed
Callias ubi tpse prelia gesserat ubi solũ
dommnatus fuerat. ubi sue glorie: suiq tm¬
perii Rudimenta posuerat hommem qui cupi¬
ditate dominandi nationib bella intulisset
socios asfinceq hello ciuili prosetutus Imperio
priuasset. cui nondum perdomite at profligate
Reliquie essent alterius factiomis qui cum
multis nationib bella gerere non modo solent
spe glorie impernq sc̃d ctiam nectesse haberet.
ut pote quotidie abarbaris lacessitus qui filiis
qui comunctis sangiuine qui amicicnis abunda¬
ret. qui senatum populumq Romanũ hinc
facto Repugnaturũ nosset qui expertus esset
instabilitatem uictarum nacionum et ad om̃ez
fere Romani principis mutanionem Rebellanciũ.
qui se memiuisset more aliorum Cesarũ

Expanded text:
ministrum illius semper agnosceret. Nunc ministrum illius semper agnosceret. Nunc queso, nonne abiecto animo et minime generoso videntur esse, qui opinantur Constantinum meliorem a se imperii alienasse partem – non dico Romam Italiamque et cetera, sed Gallias, ubi ipse prelia gesserat, ubi solum diu dominatus fuerat, ubi sue glorie suique imperii rudimenta posuerat –, hominem, qui cupiditate dominandi nationibus bella intullisset, socios affinesque bello civili persecutus imperio privasset; cui nondum perdomite ac profligate reliquie essent alterius factionis; qui cum multis nationibus bella gerere non modo soleret spe glorie imperiique, sed etiam necesse haberet utpote quotidie a barbaris lacessitus; qui filiis, qui coniunctis sanguine, qui amicitiis abundaret; qui senatum populumque Romanum huic facto repugnaturum nosset; qui expertus esset instabilitatem victarum nationum et adomnem fere Romani principis mutationem rebellantium; qui se meminisset more aliorum Cesarum
Abbreviated transcription (Latin):
fere est om̃z Regum uolintus et si non
ommũ talis audacia. Taceo quanta scelera:
quod abhonmanda propter imperium asse¬
quendum ampliandum ne admissa sunt.
ut nec fratres a fratrum nec filu aparẽtũ
net parentes a filiorum sanguine nefarias
abstineant manus/ adeo misꝙͣ magis misꝙ̃
detronus grassari solet humana temeritas
Et q̃d nirari possis non segniores ad huc
uideas ammos senum ꝙͣ Iuuenũ orborum.
ꝙ parentum Regum ꝙ tiraniorum Qe
si tanto conatu peti dñatꝰ solet quanto ma¬
iore necesse est conseruetur Neq enim
tantopere miserum est non ampliare tui-¬
perium ꝙͣ iuminuere: neq tam de forme
tibi alterius regnum. non accedere tuo ꝙͣtu¬
um accedere alieno Nam quod ab Rege aliquo
aut populo legimus nõ nullos prepositos Regno
aut urbib id factum est. non de prima nec
de maxia/ sed de pos trema quodammodo ac
minima imperii parte atq ca sRatione ut
donantem qui donatus est quasi domma et se

Expanded text:
fere est omnium regum voluntas, et si non fere est omnium regum voluntas, et si non omnium talis audacia. Taceo quanta scelera, quot abominanda propter imperium assequendum ampliandum ve admissa sunt, ut nec fratres a fratrum nec filii a parentum nec parentes a filiorum sanguine nefarias abstineant manus. Adeo nusquam magis, nusquam atrocius grassari solet humana temeritas, et, quod mirari possis, non segniores ad hoc videas animos senum quam iuvenum, orborum quam parentum, regum quam tyrannorum. Quod si tanto conatu peti dominatus solet, quanto maiore necesse est conservetur? Neque enim tantopere miserum est non ampliare imperium quam imminuere, neque tam deforme tibi alterius regnum non accedere tuo quam tuum accedere alieno. Nam quod ab rege aliquo aut populo legimus nonnullos prepositos regno aut urbibus, id factum est non de prima nec de maxima, sed de postrema quodammodo ac minima imperii parte, atque ea ratione, ut donantem, qui donatus est, quasi dominum et se
Abbreviated transcription (Latin):
hoc precipua spes glorie propter ħ uolup/¬
tates Relinquitis/ propter hoc mille pericula
aditie propter hoc carissima pignora ꝓpe
hoc partem corporis equo ammo annictitis
St quidem neminem uestrum aut andiui
cruris aut alterus inembri tacturã fecisset
quin ipss hic labor atq̃ss hec late dnandi
cupiditas ut quisq maxime potens est ita
oui maxime angit atq agitat Alexandee
non contentꝰ deserta libie pedib peragrasse
orientẽ ad extremum usq occeanum uicisse
domuisse septemtrionem Inter tot uulnera
tot casus Recusantib iam detestantib tam
longĩquas tam asperas expeditiones militib.
Iose sibi nichil effecisse uidebatur: insi et
occidentem et onmes nationes aut ui aut no-¬
minis sui aut aucte sibi tributarias reddi¬
disset. Parũdico Iam occeanum transire
et si quie a lius drb esset explorare ac suo
subucere arbitrio destinauerat In celum tan¬
dem ut opmor tentasset ascendere Talis

Expanded text:
hoc precipua spes glorie, propter hoc voluphoc precipua spes glorie, propter hoc voluptates relinquitis, propter hoc mille pericula aditis, propter hoc carissima pignora, propter hoc partem corporis equo animo amittitis. Siquidem neminem vestrum aut audivi cruris aut alterius membri iacturam fecisset: quin ipse hic ardor atque hec late dominandi cupiditas, ut quisque maxime potens est, ita eum maxime angit atque agitat. Alexander non contentus deserta Libye pedibus peragrasse, orientem ad extremum usque Oceanum vicisse, domuisse septentrionem inter tot vulnera, tot casus, recusantibus iam detestantibusque tam longinquas, tam asperas expeditiones militibus, ipse sibi nihil effecisse videbatur, nisi et occidentem et omnes nationes aut vi aut nominis sui auctoritate sibi tributarias reddidisset. Parum dico: iam Oceanum transire et, si quis alius orbis esset, explorare ac suo subiicere arbitrio destinaverat, in celum tandem, ut opinor, temptasset ascendere. Talis
Abbreviated transcription (Latin):
strum quispiam si fuisset constantim loco
faciendum sibi putasset ut urbem Romani
patoiam suam caput orbis terrarũ Regm̃a
cuntatem potentissimã, nobilissimã ditis¬
simã populorum triumphatricem nationũ
et ipso aspectu s atram libertatꝭ gra donaret
alceri et ad se humilem opidum conferret.
Demq bizantiũ donaret Preterea unacum.
Roma Italiam non prounnciã sed prouĩtiaꝵ
uictricem / donaret tres gallias/ donaret duas
hispanias/ donaret germanos donaret Bri¬
tannos/ totum donaret occidentẽ et se altero
ex duobus impern oculis orbaret ihoc ego
ut quis faciat compos mentꝭ addutii non
possum ut tredam Quid cmi uobis expec¬
tatius quid incundius quid gratius contin-¬
gere solet ꝙͣ accessionem imperne ur̃is uos
reguisq̃ aduingere et longe lateq ꝙ ma¬
xiine proferre dicionem. In hoc ut uide
uideor om̃s uestra cura. om̃ĩe cogitatio
omnis labor dies noctesq̃z consumitur ex

Expanded text:
strum quispiam, si fuisset Constantini loco, strum quispiam, si fuisset Constantini loco, faciendum sibi putasset, ut urbem Romam, patriam suam, caput orbis terrarum, reginam civitatum, potentissimam, nobilissimam, ditissimam populorum, triumphatricem nationum et ipso aspectu sacram, liberalitatis gratia donaret alteri et se ad humile oppidum conferret, deinde Byzantium? donaret preterea una cum Roma Italiam, non provinciam, sed provinciarum victricem? donaret tres Gallias, donaret duas Hispanias, donaret Germanos, donaret Britannos, totum donaret occidentem et se altero ex duobus imperii oculis orbaret? Hoc ego, ut quis faciat compos mentis, adduci non possum ut credam. Quid enim vobis expectatius, quid iocundius, quid gratius contingere solet quam accessionem imperiis vestris vos regnisque adiungere et longe lateque quam maxime proferre dicionem? In hoc, ut videre videor, omnis vestra cura, omnis cogitatio, omnis labor dies noctesque consumitur, ex
Abbreviated transcription (Latin):
dequorumdam aliorum cesarũ uel simulata
uel friuola donatione ubi ex abundanti adi¬
ciam di siluester possedisset tum sine ullo
sme alio quoiis a lio pontifite apossesẜ e
derecto post tantum temporis In terca pedine
net diuino nec humano genere posse repeti
Pos tremo ea que a supremo pontifice tenẽt
nullius temporis longitudine potiusse pre¬
stribi Atq quõd ad primam partem attinet
Loquemur autẽ de constantino prius dem̃
de siluestro. Non est commttendumi ut
publicam et quasi tesarcam tansam non ma¬
iore ꝙ̃ priuate solent ore aganus Itaq
quasim contione regũ ac pricipum orans
ut certifatio nec sa mea oratio hec in manꝰ
corum uentura esset. Libet tãꝙ̃ pntes
et in conspectu positos alloqui. Uos apello
reges et primipes difficile est enum prinãtũ
hominẽ annui regii concipere imaginem
Destram mentẽ inquiro/ conscientiam
scrutor / testimoniũ postulo Nũquid ue¬

Expanded text:
de quorundam aliorum Cesarum vel simulata de quorundam aliorum Cesarum vel simulata vel frivola donatione, ubi ex abundanti adiiciam: si Silvester possedisset, tamen – sive illo sive quovis alio pontifice a possessione deiecto – post tantam temporis intercapedinem nec divino nec humano iure posse repeti. Postremo: ea, que a summo pontifice tenentur, nullius temporis longitudine potuisse prescribi. I Atque quod ad primam partem attinet – loquemur autem de Constantino prius, deinde de Silvestro –, non est committendum, ut publicam et quasi Cesaream causam non maiore, quam private solent, ore agamus. Itaque quasi in contione regum ac principum orans – ut certe facio, nam mea hec oratio in manus eorum ventura est – libet tanquam presentes et in conspectu positos alloqui. Vos appello, reges ac principes, difficile est enim privatum hominem animi regii concipere imaginem, vestram mentem inquiro, conscientiam scrutor, testimonium postulo: nunquid ve
Abbreviated transcription (Latin):
est non mõdo falsum uerum etiã stolidum
ordo postulat ut altius repetam et primũ
dicum non tales fuisse constantinũ siluestrũq
Illum quid qui donare uellet qui iure donare
posset qui ut in manu alteri ea tradet et
siua haberet potestate Hune antem qui
uellet accipere quiq iure accepturꝰ foret
Secundo loco si hec non essent ꝙuerissima
atqz clarissima sunt. neq hunc acceptasse
neq illum tradidisse possessionẽ rexum q̃
dicctirr donate/ sed eas semper in arbitrio et
imperio cesaris permãsisse Cercio nchil
datum siluestro a constantino: sed priori pon¬
tifici añꝙͣ etiam baptisium acceperat donaq
Illa mediocria fuisse quib papa degere
uitã posset Quarto falso diti donatioĩs
exemplum aut apud decreta Reperiri aut ex
historia sil uestri esse sumptum: quod neq
in Illa neq ulla in historia Iuuenitur in
eo qued̃ contraria impossibilia stulta bar¬
bara . ridicula contineri Preterea loquar

Expanded text:
est non modo falsum, verum etiam stolidum, est non modo falsum, verum etiam stolidum, ordo postulat, ut altius repetam. Et primum dicam non tales fuisse Constantinum Silvestrumque: illum quidem, qui donare vellet, qui iure donare posset, qui, ut in manum alteri ea traderet, in sua haberet potestate; hunc autem, qui vellet accipere quique iure accepturus foret. Secundo loco: si hec non essent, que verissima atque clarissima sunt, neque hunc acceptasse neque illum tradidisse possessionem rerum, que dicuntur donate, sed eas semper in arbitrio et imperio Cesarum permansisse. Tertio: nihil datum Silvestro a Constantino, sed priori pontifici, antequam etiam baptismum acceperat, donaque illa mediocria fuisse, quibus papa degere vitam posset. Quarto: falso dici donationis exemplum aut apud decreta reperiri aut ex historia Silvestri esse sumptum, quod neque in illa neque ulla in historia invenitur, in eoque quedam contraria, impossibilia stulta, barbara, ridicula contineri. Preterea loquar
Abbreviated transcription (Latin):
uera quam falsam ognoscerent defenderũt.
dedecorantes pontificatus maiestatem/ dedeco/¬
rantes ueterum pontisicum memoriam de¬
decorantes Leligionem christianam et om̃a
cedib Ruinis flagiensq miscentes suam
esse am̃t urbem Romam suum Regnũ cici¬
lie Ncapolitanumq suam uiniuersam Ita¬
liam gallias hyspamas/ Germanos
Britannos / suum demq occidentem. Hec
emi cuncta in ipsa donaciome pagnia.
untinẽtur. Ergo hec ommia tua sunt
summe pontifex onña tibi annuo est
Recuperare omnes Reges et principes occi¬
dentis spoliare urbib aut cogere ut om̃a
tibi tributa pensitant sinã est At ego
untra existimo Iustius litere principibus
spou̾are te imperio õĩ qd obtines Nam ut
ostendam donatio illa unde natum esse
suum Ius sumini pontifices uolunt Giluestro
pariter et constantino fuit Incongnnta ue¬
rum añꝙͣ ad confutendam donationis pagi¬
nam ueno qd unum istorum patrocinum

Expanded text:
vera, quam falsam cognoscerent, defenderunt, vera, quam falsam cognoscerent, defenderunt, dedecorantes pontificatus maiestatem, dedecorantes veterum pontificum memoriam, dedecorantes religionem christianam, et omnia cedibus, ruinis flagitiisque miscentes. Suam esse aiunt urbem Romam, suum regnum Sicilie Neapolitanumque, suam universam Italiam, Gallias, Hispanias, Germanos, Britannos, suum denique occidentem: hec enim cuncta in ipsa donationis pagina contineri. Ergo hec omnia tua sunt, summe pontifex? omnia tibi in animo est recuperare? omnes reges ac principes occidentis spoliare urbibus aut cogere, ut annua tibi tributa pensitent, sententia est? At ego contra existimo iustius licere principibus spoliare te imperio omni quod optines. Nam – ut ostendam – donatio illa, unde natum esse suum ius summi pontifices volunt, Silvestro pariter et Constantino fuit incognita. Verum antequam ad confutandam donationis paginam venio, quod unum istorum patrocinium
Abbreviated transcription (Latin):
summoueam. Non ausim dite ut alu qui
per me educte luxuriantem nunis sarmentis
papalem sedem q̃ christi unea est ferro
coherceant: et plenas unas non glatiales la¬
bruscas ferre compellunt Quõd cum facio
num quis erit qui aut michi os / aut sibi aures
ueluit occlude. Ne ditam supplicium morte
propone hunc ego si hoc fatiat ctiamsi papa
sit / quid ditam esse bonũ ne pastorẽ an aspi¬
dem surdam que nolit exaudire uotem incantã¬
tis uelit eiusdem membra morsu uenenoq per-¬
stẽmgẽ Scio tamdudum expectare aures hom̃z
Quod nã pontificib Romanis trumen impmi¬
gam. Profecto ingens sine supreme Ignorãter
sine immanis auaritie que est idolorum ser¬
uitus. sine imperandi uanitas cui txudelitas
semper est comes Nam aliquot Iam
seculis aut non Intellexerunt donationem
cons tantim commenticiam fictamq esse
aut ipsi finxerunt sine posteriores in maio¬
rum suorum dolis uestigia imprimẽtes pro

Expanded text:
summoveam. Non ausim dicere, ut alii summoveam. Non ausim dicere, ut alii per me edocti luxunantem nimiis sarmentis papalem sedem, que Christi vinea est, ferro coerceant et plenas uvas, non graciles labruscas ferre compellant. Quod cum facio, nunquis erit, qui aut mihi os aut sibi aures velit occludere, ne dicam supplicium mortemque proponere? Hunc ego, si hoc faciat, etiam si papa sit, quid dicam esse: bonum ne pastorem an aspidem surdam, que nolit exaudire vocem incantantis, velit eiusdem membra morsu venenoque prestringere? Scio iandudum expectare aures hominum, quodnam pontificibus Romanis crimen impingam: profecto ingens sive supine ignorantie sive immanis avaritie, que est idolorum servitus, sive imperandi vanitatis, cuius crudelitas semper est comes. Nam aliquot iam seculis aut non intellexerunt donationem Constantini commenticiam fictamque esse aut ipsi finxerunt sive posteriores in maiorum suorum dolis vestigia imprimentes pro
Abbreviated transcription (Latin):
paulus cuius uerbis modo sum usus in nos
petrum coram eccłia Reprehendit quia Repre¬
hensibilis erat Et hoc ad nram docerinam
seriptum Reliquit At non sum paulus qui
petrum possim reprehendere. Quiymmo paulꝰ
sum qui paulũ iuntor quemadmodum quod
multo plus est unus cum deo spiritus esficior
cum stũdiose mandatis illius obtempero. Neqs
aliquẽ fua dignntas ab inerepationib tutum
redd ꝙ petrum non reddidit multosq̃ alios
cod preditos gradu ut marcellum quod diis
libasset ut celes tm̃nui : q̃dł cum nestorio here¬
tico sentiret ut quosdam etiam nr̃a menioria:
ques ab inferiorib Quis enni nõ est
inferior papa Ne prehensos scunꝰ ue taream.
condemnatos Neq uero ĩd ago ut quẽ piam
cupiam insectari et in eum ꝙ philipicas sccibe
hoe cuũ a me facmꝰ procul absit. sed ue errore
a mentibus hommũ conuellam: ut cos auinis
scelerib q uel amonuendo uel increpando

Expanded text:
Paulus, cuius verbis modo sum usus, in os Paulus, cuius verbis modo sum usus, in os Petrum coram ecclesia reprehendit, quia reprehensibilis erat, et hoc ad nostram doctrinam scriptum reliquit? At non sum Paulus, qui Petrum possim reprehendere: immo Paulus sum, qui Paulum imitor, quemadmodum, quod multo plus est, unus cum Deo spiritus efficior, cum studiose mandatis illius optempero. Neque aliquem sua dignitas ab increpationibus tutum reddit, que Petrum non reddidit multosque alios eodem preditos gradu, ut Marcellum, quod diis libasset, ut Celestinum, quod cum Nestorio heretico sentiret, ut quosdam etiam nostra memoria, quos ab inferioribus – quis enim non est inferior papa? – reprehensos scimus, ut taceam condemnatos. Neque vero id ago, ut quenquam cupiam insectari et in eum quasi Philippicas scribere – hoc enim a me facinus procul absit –, sed ut errorem a mentibus hominum convellam, ut eos a vitiis sceleribusque vel admonendo vel increpando
Abbreviated transcription (Latin):
Nam neq contra ius fasq summo pontifici licet
aut ligare quippiam et soluere Et in deffendẽda
ueritate atq iustĩtia profunde animã sumine
uirtutis summe laudis simini prenii est. An
uero multe ob terrestrem patriam desfendendam
mortis a diere disermuen Ego ob celestem patri¬
am assequend̃: assequũtur autem cam qui deo
placent non qui hõĩb mortis discrime deterrchor:
facessat igitur trepidatio procul abeant inctus
timores extidant forti animo: magna fidutia.
bona spe deffendenda est causa ueritatis: cã
Iustine causa dec/ Neqz emu Is uerus est
habendus orator qui bene scit ditere insi et ditere
audeat. Audeamus itaq accusare quicunq
digna commntit accusatiõe et qui in omnes
peccat umiꝰ pro om̃i uoce carpatir At non
debeo palam obuirgare fratrem sed intra me
et Ipsum. Secmo puᶜ ᵃ peccans / et qui priuãtũ
consi lium non admitteret. publite arquendus
est / ut ceteri tunorem habeant An non

Expanded text:
Nam neque contra ius fasque summo pontifici licet Nam neque contra ius fasque summo pontifici licet aut ligare quempiam aut solvere, et in defendenda veritate atque iustitia profundere animam summe virtutis, summe laudis, summi premii est. An vero multi ob terrestrem patriam defendendam mortis adiere discrimen: ego ob celestem patriam assequendam – assequuntur autem eam, qui Deo placent, non qui hominibus – mortis discrimine deterrebor? Facessat igitur trepidatio, procul abeant metus, timores excidant. Forti animo, magna fiducia, bona spe defendenda est causa veritatis, causa iustitie, causa Dei. Neque enim is verus est habendus orator, qui bene scit dicere, nisi et dicere audeat. Audeamus itaque accusare, quicunque digna committit accusatione, et qui in omnes peccat, unius pro omnium voce carpatur. At non debeo palam obiurgare fratrem, sed inter me et ipsum: immo publice peccans et qui privatum consilium non admitteret, publice arguendus est, ut ceteri timorem habeant. An non
Abbreviated transcription (Latin):
proscribere. qͣto michi magis idẽ fatiendum esse.
uideatur in cum qui ne proscriptiõi quidem relin¬
quie locum quiq iniusibilib me potestatis sue
tauilis persequatur ut Iute possim ditere; Quo
Ibo aspuritu tuo. et quo a tua fugiã fatie: qui forte
putamus patiencius hec esse la tura summum
sacerdotem ꝙͣ ceteri facerent Nichi lominꝰ si quid
paulo quod bona conscientia se onucesatum esse
diceret. Ananias princeps sacerdotum toram tri¬
buno qͥ tudex sedebat iussit cos ucrberari Etpha¬
sue eadem preditus dignitate hierennam oblo quẽdi
libertatem coniecit in cartere Sed Illum tribimus
at preses hunt rex aduersue imuriam pontifins
tutari potuit et uoluit Me uero quis tribums
quis preses quis rex/ e manib sumii põtificis
si me Rapuerit Ille etiam ut uellit cripere
poterie. Uerum non es t causa tur me dupplex
Hic periculi error conturbet arceatq aproposito

Expanded text:
proscribere, quanto mihi magis idem faciendum esse proscribere, quanto mihi magis idem faciendum esse videatur in eum, qui ne proscriptioni quidem relinquat locum? quique invisibilibus me potestatis sue iaculis persequatur, ut iure possim dicere: quo ibo a spiritu tuo et quo a tua fugiam facie?, nisi forte putamus patientius hec esselaturum summum sacerdotem, quam ceteri facerent. Nihil minus, siquidem Paulo, quod bona se conscientia conversatum esse diceret, Ananias, princeps sacerdotum, coram tribuno, qui iudex sedebat, iussit os verberari, et Phasur, eadem preditus dignitate, Ieremiam ob loquendi libertatem coniecit in carcerem. Sed illum tribunus ac preses, hunc rex adversus iniuriam pontificis tutari et potuit et voluit, me vero quis tribunus, quis preses, quis rex e manibus summi sacerdotis, si me rapuerit ille, etiam ut velit, eripere poterit? Verum non est causa, cur me duplex hic periculi terror conturbet arceatque a proposito.
Abbreviated transcription (Latin):
lures a me libri compluresq
emissi sunt in om̃i fere doctrir¬
narum genere In quibus ꝙ a
nomuillis magnisq et longo
tam euo probatis auttorib dissencio: cum sint
qui Indigne ferant: meq ut temerarum satrile¬
gumq crimiuentur. quid tamdẽ minc facturi quidã
putandi sunt. ꝙͣ topere In me debathaturi et si
facultas deture ꝙͣ auide me ad supplitiuim festmãtrꝙ
rapturi qui non tantum aducesus mortuos scribo
sed aducesus etiam uiuos nec in unum alterum
ue/ sed in plurios nec contra priuatos mode
uermmnetiam contra magistratus At quos ma¬
gistratus nempe summũ pontificẽ: qui non
temporali solum armatus gladio est Regum
at principum more. Sed ecclesiastico quoq ue
ab eo neq subter iosum ut sic loquar clipeum
a licuius principum protegere te possis quominus
extõicationẽ anathemate exetratione feriare.¬
Quod si prudenttr ut dixie sit fetisse existima¬
tus est qui Inquit nolo scribere in eos qui possũt

Expanded text:
lures a me libri compluresque emissi sunt in omni fere doctrinarum genere, in quibus quod a nonnullis magnisque et longo iam evo probatis auctoribus dissentio, cum sint, qui indigne ferant meque ut temerarium sacrilegumque criminentur, quid tandem nunc facturi quidam putandi sunt? quantopere in me debacchaturi? et, si facultas detur, quam avide me ad supplicium festinanterque rapturi? qui non tantum adversus mortuos scribo, sed adversus etiam vivos, nec in unum alterum ve, sed in plurimos, nec contra privates modo, verum etiam contra magistratus. At quos magistratus? Nempe summum pontificem, qui non temporali solum armatus est gladio regum ac principum more, sed ecclesiastico quoque, ut ab eo neque supter ipsum, ut sie loquar, clipeum alicuius principum protegere te possis, quominus excommunicatione, anathemate, execratione feriare.Quod si prudenter ut dixit sie fecisse existimatus est, qui inquit: nolo scribere in eos, qui possunt
Abbreviated transcription (Latin):
eium qui acteperint gladium gladio peribũt
Ne deffendere quidem nobrs ferro nos licet
si quidem desfendere dominũ petrus nolebat
cum auriculam abstidit huo et diuiciarum
aut comparandarum aut tuendarum causa
uti ferro nos ubes Nostr̃a potestas est
potestas clamũ dicente dominno Cibi dabo¬

Expanded text:
enim, qui acceperint gladium, gladio peribunt”. enim, qui acceperint gladium, gladio peribunt”. Ne defendere quidem nobis ferro nos licet siquidem defendere Dominum Petrus volebat, cum auriculam abscidit servo: et tu divitiarum aut comparandarum aut tuendarum causa uti ferro nos iubes? Nostra potestas est potestas clavium dicente Domin
Abbreviated transcription (Latin):
Ego exigam qui stro a domnno interrogatũ
petrum aquibusnam reges terre actiperent
tributum censumue a filuis an ab aliems
et cum Respondisses ab aliems ab codem
dictum ergo liberi õs sunt filni Quod si
onmes filu mer sunt Cesar ne certe sune
Igitur non est opus mͥ tua donatione qua
inhil asseniturus sum preter la borem
quem ut mimine debeo Ita mimime possum
ferre Quidꝙ netesse haberem potestatem
exertere s angiums pumre sontes. bella
gerere. Urbes diripere. regiones ferro Remq
uastare. Aliter non est quod sperem posse
me tucri qui tradidisses Et si hec fetero
acerdos pontifex christi uicarius sum ut
illum in metonantem audiam atq ditentẽ
Domus mea domus orationis uocabitur
omnib gentib et tuferisti cam speluncã
latronũ Non uem in mũdum inquit dñs¬
Ut iuditem mundum ẜ ut liberem eum
Et ego qui illi successi causa mortis ero:
cui in persona petre dictum est Conuer¬
ttre gladium tuum in locum suum. Onmes

Expanded text:
ego exigam? Qui scio a Domino interrogatum ego exigam? Qui scio a Domino interrogatum Petrum a quibusnam reges terre acciperent tributum censum ve, a filiis an ab alienis? Et, cum hic respondisset ab alienis, ab eodem dictum: “ergo liberi sunt filii”. Quod si mei sunt, Cesar, – ut certe sunt Igitur non est opus mihi tua donatione, qua nihil assecuturus sum preter laborem, quem ut minime debeo, ita minime possum ferre. Quid, quod necesse haberem potestatem exercere sanguinis, punire sontes, bella gerere, urbes diripere, regiones ferro ignique vastare? Aliter non est, quod sperem posse me tueri que tradidisses. Et si hec fecero, sacerdos, pontifex, Christi vicarius sum? ut illum in me tonantem audiam atque dicentem: Domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus et tu fecisti eam speluncam latronu“ut iudicem mundum, sed ut liberem eum.” Et ego, qui illi successi, causa mortium ero? Cui in persona Petri dictum est: “Converte gladium tuum in locum suum, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
intor uos sed quicunq uoluerit inter uos
maior fieri set ur̃ minis ter. et qui uolu
crit primus inter uos esse crit ur̃ synus.
Sic etiam filius hommnis non uenit ut
minis tretur ei sed ut muis tret et det aĩa
suam in redempcionem pro multis. Iudites
olim deus ut suos Cesar / anstitiit suꝑ
srael non reges. Populumq sibi nontie
regem postulante de testatus est. nec
aliter ob duxiciam cordis illorum regem
dedit ꝙ ꝙ repudium pronusat quod in
noua lege Reuocauit Et ego regnũ accipiã
qui uix iudex esse permittor An nesci¬
tis inquit paulus quod sancti de hor
mundo iudrrabunt et si in uobis iudirabe
mundus indigi estis qui de innunis iu¬
ditetio nescitis ꝙ angelos iuditabinius ꝙͣto
magio semlaria. Secularia I gi tur tuditia
si habueritis comtemptibiles qui sigut in
ecclia eos constitute ad iuditandum At qui
Iudices de rebus comntrouersus tantummodo
Iudicabant. non ctiam tributa exigebant.

Expanded text:
inter vos, sed quicunque voluerit inter vos inter vos, sed quicunque voluerit inter vos maerit primus inter vos esse, erit vester servus. Sicut filius hominis non venit, ut ministretur ei, sed ut ministret et det animam suam redemptionem pro multis”. Iudices olim Deus, ut scias, Cesar, constituit super Israel, non reges, populumque sibi nomen regium postulantem detestatus est, nec aliter ob duritiam cordis illorum regem dedit, quam quod repudium permiserat, quod in nova lege revocavit. Et ego regnum accipiam, qui vix iudex esse permittor? “An nescitis”, inquit Paulus, “quod sancti de hoc mundo iudicabunt? Et si in vobis iudicabitur mundus, indigni estis, qui de minimis iudicetis? Nescitis magis secularia! Secularia igitur iudicia si habueritis, contemptibiles qui sunt in ecclesia, eos constituite ad iudicandum.” Atqui iudices de rebus controversis tantummodo iudicabant, non etiam tributa exigebant:
Abbreviated transcription (Latin):
ab codem pastore custodiri Quid qui me
regem facere uis aut potius Cesarem
deus et homo Rex et sacerdos cum se
Legem affirmaret. andi de quo regno lo¬
cutus est Regnum meum Inquit non.
est de hoc mundo Si emui de hoc mũ¬
do essẽt Regnum meuur ministri mei
utiq decertarent ⁊ Et que fuit prima
uox at frequentior clamor periclitatronis
eius Nonne h er penitenciã agite appro¬
pinquabit em̃i Regnum celorum Appro¬
pinquauit Regnum dei cui comparabit
regnum celi. Nonne cum h ec dixit
regnum seculare inbil adsẽ pertinere
declarauit: eoq non modo repnũ huioi
non quesunt sed oblatum quoq actipere
noluit Nam cum intelligeret aliq̃n
popu los destinassẽ ut cuni Rapperent
regemq facerenti in montum solitudinco
fuit qͥd nobis qui locum ipsiurs tenemus
non sblum exemplo dedie Iuntandum sed
etiam precepto Inquiens. Principes geneiũ
dommantur corum. et qui maiores sunt
potes tãtem excertent in eos Non Ita erit

Expanded text:
ab eodem pastore custodiri? Quid, quod me ab eodem pastore custodiri? Quid, quod me regem facere vis aut potius Cesarem,  Christus, deus et homo, rex et sacerdos, cum se regem affirmaret, audi de quo regno locutus est: Regnum meum, inquit, non est de hoc mundo. Si enim de hoc mundo esset regnum meum, ministri mei utique decertarent. Et que fuit prima vox ac frequentior clamor predicationis eius? nonne hic?: Penitentiam agite, appropinquavit enim regnum celorum, appropinquavit regnum Dei. Cui comparabitur regnum celi? nonne, cum hec dixit, regnum seculare nihil ad se pertinere declaravit? Eoque non modo regnum huiusmodi non quesivit, sed oblatum quoque accipere noluit. Nam cum intelligeret aliquando populos destinasse, ut eum raperent regemque facerent, in montium solitudines fugit. Quod nobis, qui locum ipsius tenemus, non solum exemplo dedit imitandum, sed etiam precepto, inquiens: Principes gentium dominantur eorum, et qui maiores sunt, potestatem exercent in eos. Non ita erit
Abbreviated transcription (Latin):
tabernaculum procurabat cuius filn quia
Ignem alienum in thuribula sumpserant
Igne celes ti conflagrauerunt Et tu
Iubes nos ignem secularium diuiciarum
sa cerdotalia opera sumere. Num Sleazar
num finees num ceteri pontifites ministriq¬
aut ut tabernacule aut templi quicꝙ̃ nec
qd ad Rem diuinam ⁊ pertineret adminis łre
suo sãtiffacere uolebant Quõd si noluit
audiant exetrationem domini dicentis.
Ma ledicti qui opus domini fariunt ne¬
gligenter Que exetratio cum in omnes
tum in pontifices maxime cadit Equan¬
tium est pontifica le: munus quantum est
caput esse ecelesie quantum est prepom
pastorem tanto ouille ciuue manu uinus¬
cuiusq agmi ouis amisse sangius exigi¬
tur cui dictum est se amas me plus ꝙ
a lu ut fateris pasce ouos meas Iterum
si amas me ut fateris pasce agnos meos
Tercio si amas me ut fateris pasce oues
meas Et tu me iubeo Cesar capras
etiam pascere et porcos qui nequeunt

Expanded text:
tabernaculum procurabat? cuius filii, quia tabernaculum procurabat? cuius filii, quia ignem alienum in thuribula sumpserant, igni celesti conflagraverunt: et tu iubes nos ignem secularium divitiarum,sacerdotalia opera sumere? Num Eleazar, num Phinees, num ceteri pontifices ministrique aut tabernaculi aut templi quicquam, nisi quod ad rem divinam pertineret, administrabsuo satisfacere volebant? Quod si nolint, audiant execrationem Domini dicentis: Maledicti, qui opus Domini faciunt negligenter. Que execratio cum in omnes tum in pontifices maxime cadit. O quantum est pontificale munus! quantum est caput esse ecclesie! quantum est preponi pastorem tanto ovili, e cuius manu uniuscuiusque agni ovisque amisse sanguis exigitur, cui dictum est: Si amas me plus quam alii, ut fateris, pasce agnos meos; iterum: si amas me, ut fateris, pasce oves meas; tertio: si amas me, ut fateris, pasce oves meas. Et tu me iubes, Cesar, capras etiam pascere et porcos, qui nequeunt
Abbreviated transcription (Latin):
fieri incidunt in tenitationem et in laqueum
diaboli et desideria multa et Inutilia et
nocuia que mergunt h ommes in interi¬
tum et perditionem. radix enim oĩu maloꝵ
est cupiditas quam qͥdꝭ appetentes erraue/¬
runt a fide et inseruerunt se dolorib multis
Iu aute homo da her fugo Et tu me acci¬
pere inibes Cesanque uelut uenenĩ effugere
debeo Et quid propterea protua prude¬
cia Cesar confidero: Quie inter hec
diuinis Rebus fatiendis lo cue Apos toli
quibusdam indignãtibus ꝙ uidue Ipsorum
in minis terio quotidiano despiterentur
Responderunt non esse equum relinquere
ẜuicium dei et munstr̃are mensis Et tam̃e
mensi uiduarum minis trare quid aliud
est ꝙͣ exigere uectigalia/ curare erarium
stipendium mumerare militib et nille
alnis huiusmodi curis implitari Nemo
militans deo implitat se negoriis setulari¬
bus inquit paulus Nunquid aaron
cum ceteris leuititi generis aliud ꝙ̃ domini

Expanded text:
fieri, incidunt in tentationem, et in laqueum fieri, incidunt in tentationem, et in laqueum diaboli, et desideria multa, et inutilia, et nociva, quae ingerunt homines in interitum et perditionem. Radix enim omnium malorum est avaritia; quam quidem appetentes erraverunt a fide et inseruerunt se doloribus multis. Tu autem, homo Dei, hecfuge. Et tu me accipere iubes, Cesar, que velut venenum effugere debeo? Et quis preterea – pro tua prudentia, Cesar, consideres– quis inter hec divinis rebus faciendis locus? Apostoli quibusdam indignantibus, quod vidue ipsorum in ministerio quotidiano despicerentur, responderunt non esse equum relinquere se verbum Dei et ministrare mensis: et tamen mensis viduarum ministrare quanto aliud est quam exigere vectigalia, curare erarium, stipendium numerare militibus et mille aliis huiusmodi curis implicari. Nemo militans Deo implicat se negotiis secularibus, inquit Paulus. Nunquid Aaron cum ceteris Levitici generis aliud quam domini
Abbreviated transcription (Latin):
apparatu Incesset ea sceleritate mim¬
strantium domi uixit atq regnauit.
Sceleratissum homines non Intelligunt
siluestro magis uestes Aaron qui sum¬
mus dei sacerdos fuerat ꝙ gentilie prm¬
cipie fiuss ẽ summandas Ged hiec alias
erunt exagitanda uehementius in presen¬
ciarum autẽ Debarbarissimo hi or sicopha¬
ta loquamur euius ex stultiloquio ti

Expanded text:
ate ministrantium domi vixit atque regnavit? Sceleratissimi homines non intelligunt Silvestro magis vestes Aaron, qui summus Dei sacerdos fuerat, quam gentilis principis fuisse sumendas. 50 Sed hec alias erunt exagitanda vehementius. Impresentiarum autem de barbarismo cum hoc sycophanta loquamur, cuius ex
Abbreviated transcription (Latin):
qua Ratione inceperit aut qua desierit : quãdo
per quos in ipsa quoq urbe nestitur. Interro¬
go num quos harum rerum testes auctores q
proferre possitis: nullos respondetis Et¬
se non pudet uos non tamen homimnes ꝙ
pecudes ditere uerismile esse possedisse Gil
trario docebo ad ultimum usq diem inte
Constantinũ et gradatim deintepo omnes
cesareo possedisse ut ne quid habeatis
quo hissere possitis. ac per difficile est
et magni ut opnor operis hoc dicere
Quoluantur ommnes latine greceq historie:
citentur ceteri anctores qui de Illis memmere
temporib at neminem reperico in hat re
ab alio discrepare. Unum ex mille tes timo¬
mis sufficiet Euttopius qui Constantinũ
qui tres Constantun filios a patre Relittos
Dommos orbis terraꝵ uidit qui de Iuli¬
ano filio fratris Constantim Ita scribit

Expanded text:
qua ratione inceperit aut qua desierit, quando, qua ratione inceperit aut qua desierit, quando, per quos, in ipsa quoque urbe nescitur. Interrogo: num quos harum rerum testes auctoresque proferre possitis? Nullos, respondetis: et non pudet vos, non tam homines quam pecudes, dicere verisimile esse possedisse Silvtrario docebo ad ultimum usque diem vite Constantinum et gradatim deinceps omnes Cesares possedisse, ut nequid habeatis, quod hiscere possitis. At perdifficile est et magni, ut opinor, operis hoc docere. Evolvantur omnes Latine Greceque historie, citentur ceteri auctores, qui de illis meminere temporibus, ac neminem reperies in hac re ab alio discrepare. Unum ex mille testimoniis sufficiet: Eutropius, qui Constantinum, qui tres Constantini filios a patre relictos dominos orbis terrarum vidit, qui de Iuliano, filio fratris Constantini, ita scribit:
Abbreviated transcription (Latin):
partum est uel amissum: ut nullus truor
nullum bellum milla querella Intercesscat
Et quod non minus admirari deleꝰ per
quos hot gestum sit quo tempore quomodo
ꝙq̃du prorsus Ignotum putes Iin silius inter
arbores regnare si luestrum non Rome et
inter hommnes et ab hiberme imbrib frigori¬
busq̃ non ab hominib eiectum Quis
non habet cognitum in paulo plura lactita¬
rit quot reges Rome. quot Consules: quot
dictatorte: quot tribum plebis: quot Censores :
quot e dilco treati fuerunt. nemo ex tanta ho¬
minum copia ex tanta uetustãte nos fugit
Sciꝰ Item quot At hemensium duces quot
chebanorum: quot la cedemoniorum ex titerut
pugnas eorum terres tres nauales qz uiuer¬
as tenemus Non ignoramus qui regeo Poce¬
sarum Mledorum Caldeorum Hebreoꝵ
fuerint aliorumq pluriorum Et quomo¬
do horum quisd aut regnũ acceperit aut
tenuerit. aut perdidexit: aut Recuperauerit
Romanũ autem sine siluestrianum impcriũ

Expanded text:
partum est vel amissum, ut nullus cruor, partum est vel amissum, ut nullus cruor, nullum bellum, nulla querela intercesserit, et – quoquos hoc gestum sit, quo tempore, quomodo, quandiu prorsus ignotum. Putes in silvis inter arbores regnasse Silvestrum, non Rome et inter homines, et ab hibernis imbribus frigoribusque, non ab hominibus eiectum. Quis non habet cognitum, qui paulo plura lectitarit, quot reges Rome, quot consules, quot dictatores, quot tribuni plebis, quot censores, quot ediles creati fuerint? Nemoque ex tanta hominum copia, ex tanta vetustate nos fugit. Scimus item, quot Atheniensium duces, quot Thebanorum, quot Lacedemoniorum extiterint, pugnas eorum terrestres navalesque universas tenemus; non ignoramus, qui reges Persarum, Medorum, Chaldeorum, Hebreorum fuerint aliorumque plurimorum, et quomodo horum quisque aut acceperit regnum aut tenuerit aut perdiderit aut recuperaverit: Romanum autem sive Silvestrianum imperium,
Abbreviated transcription (Latin):
deierit ipse/ ne. Constantinus an euis filn
an tulianus an quis alius. Cesar profer
nomen expulsõris profer tempus unde primu
unde secundum: At demde expussus
est num per sedicionem et sedem an sine
nis conuirarunt in eum pariter nationes
an que premia. Quid nẽo om̃ium auxi¬
lio fuit ne Illorum quidem qui per silue¬
strum a lummne papam prepositi urbib.
ac prouinens erant uno die uinuersa
amisit an paulatim et ꝑ partes Restitit ip̃e
suiqz magratue an ad primum tumultum se
abdicarunt Quid ipsi uictores non in
eam facem h omini quam indignã imperio
ducebant ferro grassati sunt inultionem
untumelie in tutelam octuppate domina¬
ciomis In contemptum Religionis nr̃e in
ipsum etiam posteritatis exemplum ouiz
eorum qui uicti sunt nemo fugam cepit.
nemo latiuit nemo tumuit Cad mirabi¬
lem casum tmperium Romanum tantis
la borib tanto ceuore partum tam placide
tam quiete a christiams saccidotib uel

Expanded text:
deiecit: ipse ne Constantinus an eius filii deiecit: ipse ne Constantinus an eius filii an Iulianus an quis alius Cesar? Profer nomen expulsoris, profer tempus, unde primum, unde secundo ac deinceps expulsus est. Num per seditionem et cedes an sine his? coniurarunt in eum pariter nationes an que prima? Quid, nemo omnium auxilio fuit, ne illorum quidem, qui per Silvestrum alium ve papam prepositi urbibus ac provinciis erant? Uno die universa amisit an paulatim et per partes? Restitit ipse suique magistratus an ad primum tumultum se abdicarunt? Quid, ipsi victores non in eam fecem hominum, quam indignam imperio ducebant, ferro grassati sunt in ultionem contumelie, in tutelam occupate dominationis, in contemptum religionis nostre, in ipsum etiam posteritatis exemplum? Omnino eorum, qui victi sunt, nemo fugam cepit, nemo latuit, nemo timuit? O admirabilem casum! Imperium Romanum tantis laboribus, tanto cruore partum tam placide, tam quiete a christianis sacerdotibus vel
Abbreviated transcription (Latin):
stitui Iubere. Non traditur possessio:¬
non traditur cum penes eosdem Remanẽt
que posse debant et nouue dominus illa
summouere non audet Ded fae is tud quap
non obstare et nitbilommnus putari Sil¬
uestrum possedisse atq omina preter
morem preterq naturam tunc ẽe ditamus
admmistrãta. Nos tꝙ̃ Ille abut quos
prouinens urbibus qs rectores Siluester
preposuit que bella gessit quas natrones
ad arma spectantes oppressit. per quos het
adminis trauit. Nichil horum scunꝰ
respondit Ita puta noturno tempore hec
onuna gesta sunt et ideo nemo uidet. Age
fuit in possessione si luester Quis enm
depossessione deierit Nam ptrpetuo in
possessione non fuit neqs successorum a li¬
quis saltem usq ad gregorium magnum qͥ
et ipsẽ caruit posses sione. que extra posses¬
sionem est nec se ab ea deiertum probare
potest Ie profecto nunꝙ̃ possedit et si
se possedisse dicat insaint uides ut tes
insanũ etiam probo alioquin dic Quis papa

Expanded text:
stitui iubere. Non traditur possessistitui iubere. Non traditur possessio, que penes eosdem remanet, qui possidebant, et novus dominus illos summovere non audet. Sed fac istud quoque non obstare et nihilominus putari Silvestrum possedisse atque omnia preter morem preterque naturam tunc esse dicamus administrata. Postquam ille abiit, quos provinciis urbibusque rectores Silvester preposuit? que bella gessit? quas nationes ad arma spectantes oppressit? per quos hec administravit? ,Nihil horum scimus', respondetis. Ita puto nocturno tempore hec omnia gesta sunt et ideo nemo vidit. Age, fuit in possessione Silvester. Quis eum de possessione deiecit? Nam perpetuo in possessione non fuit neque successorum aliquis, saltem usque ad Gregorium Magnum, qui et ipse caruit possessione. Qui extra possessionem est nec se ab ea deiectum probare potest, is profecto nunquam possedit et, si se possedisse dicat, insanit. Vides ut te insanum etiam probo, alioquin dic, quis papam
Abbreviated transcription (Latin):
aliquod palacium uelut lateranense tradi
Num pos tẽa per uiuersam italiam tie¬
cunduxit a dnt tum illo gallias adut hispa¬
nos adiit Germanos ceterumq octidente.
Aut segratulabantur ambo tantum obire
terrarum quibusnam tam ingens officiũ
delegarunt qui etiam Cesaris uice tra¬
derent possessionem et Giluestri actiperẽt
Magi hi uiri et magne auctoritatis¬
exmneqz esse debuerunt et tamen qui
fucrune lonoramus Et qͣua tum in hnis
duobus uerbis tradere et actipere subest
pondus: nostra/ memoria ut exempla
uetusta omictam nunꝙ̃ aliter factitatum
nouimus cum quis aut uerbis aut Regiois
prouincie dommus factus est Ita demum.
traditam exis timnari possessionem si
Magratus pristim submoueantur nouiq
subrogentur. Hoc si tune siluester fieri¬
non postullasset tamen magnificentie.
Constantim intererat ut declararet
non uerbo se sed re possessionem tradere
suos poresides amoue aliosq ab illo sub¬

Expanded text:
aliquod palatium velut Lateranense tradi. aliquod palatium velut Lateranense tradi. Num postea per universam Italiam circunduxit? adiit cum illo Gallias, adiit Hispanos, adiit Germanos ceterumque occidentem? Aut si gravabantur ambo tantum obire terrarum, quibus nam tam ingens officium delegarunt, qui et Cesaris vice traderent possessionem et Silvestri acciperent? Magni ii viri atque eximie auctoritatis esse debuerunt, et tamen qui fuerint ignoramus. Et quantum in his duobus verbis tradere et accipere subest pondus! Nostra memoria, ut exempla vetusta omittam, nunquam aliter factitatum vidimus, cum quis aut urbis aut regionis aut provincie dominus factus est, ita demum traditam existimari possessionem, si magistratus pristini summoveantur novique surrogentur. Hoc si tunc Silvester fierinon postulasset, tamen magnificentie Constantini intererat, ut declararet non verbo se, sed re possessionem tradere, suos presides amovere aliosque ab illo sub