comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rporis torm̃ta & quȩ casu ueniun. & quȩ potentioris iniuria. siuincula & exilio
& uanas humanarũ fortitudines m̃ciũ. securꝰ audit & dicit: Nonulla laboꝵ
ouirgo. noua mi facies. in opinaue surgit: om̃a p̃cipit atq animo mecũ ipse
egi. tu hodie ista denuncias. ego sẽꝑ denunciaui mͥ. & hominẽ paraui. ad hi¬
p̃cogitati mali mollis ictus uenit: At stultis & fortune eredentib. om̃is uidet᷑ noua rerum.
& inopinata facies. Magna aut̃ pars. ẽ. apud imꝑitos nouitas mali Hoc ut scias. ta que
putauerant asꝑa. forciꝰcũ adsua e uere paciunt᷑: Idõ sapiens ad suescit futuris malis. & quȩ
alii diu paciendo leuia faciunt : hic leuia facit diu cogitando. Audiuimꝰ aliꝗdo uoces im¬
peritoꝵ dicenciũ. sciebã hoc mͥ restare Sapiens scit sibi om̃a restare. qͥcqͥd factũ. ẽ.: dicit

Expanded text:
corporis tormenta et quae casu veniunt et quae potentioris iniuria, si vincula et exilia corporis tormenta et quae casu veniunt et quae potentioris iniuria, si vincula et exilia et vanas humanarum formidines mentium securus audit et dicit: Non ulla laborum, O virgo, nova mi facies inopinave surgit; Omnia praecepi atque animo mecum ipse peregi. Tu hodie ista denuntias; ego semper denuntiavi mihi et hominem paravi ad hcogitati mali mollis ictus uenit, at stultis et fortunae credentibus omnis uidetur noua rerum et inopinata facies; magna autem pars est apud imperitos mali nouitas. Hoc ut scias ea, quae putauerant aspera, fortius, cum assueuere, patiuntur. Ideo sapiens assuescit futuris malis et qualii diu patiendo levia faciunt, hic levia facit diu cogitando. Audimus aliquando voces imperitorum dicentium: " sciebam hoc mihi restare "; sapiens scit sibi omnia restare. Quicquid factum est, dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
exier̃. excalcant᷑ & ad staturã suã redeunit. Nemoistoꝵ quos diuicie honoresq. in altiore
fastigio ponunt. Magnꝰ. ẽ. Quare gͦ magnꝰ uidet᷑ : cũ basi illũ sua metiris : magnꝰ pomilio.
lic& inmonte c̃stiterit. coloss magnitudinẽ suã seruabit. &iã sisteterit inputeo: Hoc labor amꝰ
errore. sic nob̵ inponit᷑. qđ nemunẽ estimamꝰ eo quo ẽ s̃ ed adcimꝰ illi & ea qͥb adornat᷑
At qͥ cũ uoles uerã hominis estimationẽ in ire. & scire qualissit nudũ inspice. Ponat patri¬
moniũ ponat honores. & alia fortune m̃dacia. corpꝰ ipsũ exuat : animũ intuere. qualis
iantꝰ que sit. alieno ansuo magnꝰ. sierectis occłis gladios micantes uidet & fiscit sua
nichil int̾ . eẽ. utrũ anima ꝑ os. ꝑ uigulũ exeat : beatũ uoca. Sicũ illis denunciatas

Expanded text:
exierunt, excalceantur et ad staturam suam redeunt. Nemo istorum, quos divitiae honoresque in altiore exierunt, excalceantur et ad staturam suam redeunt. Nemo istorum, quos divitiae honoresque in altiore fastigio ponunt, magnus est. Quare ergo magnus videtur? Cum basi illum sua metiris. Non est magnus pumilio, licet in monte constiterit; colossus magnitudinem suam servabit, etiam si steterit in puteo. Hoc laboramus errore, sic nobis imponitur, quod neminem aestimamus eo, quod est, sed adicimus illi et ea, quibus adornatus est. Atqui cum voles veram hominis aestimationem inire et scire, qualis sit, nudum inspice; ponat patrimonium, ponat honores et alia fortunae mendacia, corpus ipsum exuat. Animum intuere, qualis quantusque sit, alieno an suo magnus. Si rectis oculis gladios micantes videt et si scit sua nihil interesse, utrum anima per os an per iugulum exeat, beatum voca; si cum illi denuntiata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tractati oꝑis maxime & ultime p̃stat. nichil cunctatꝰ desili& in mortẽ. facere recte pieq con¬
tentꝰ: Oppone &iã nunc illi. multaquȩ dehortent᷑: Dic fatũ tuũ matura sequet᷑ obliuio. & pa
grã existimatio ciuiũ respondit tibi. ista om̃a extra opus meũs Ergo ipsũ c̃tẽplor. hoc. eẽ.
nestũ scio. Itaq qͦcũq ducit. aduocat : uenio Hoc gͦ unũ bonũ ẽ. qđ ñ tantũ ꝑfectꝰ ani
sed generos qͦq & in dolis bonȩ sentit. Cetera leuias : mutabilia Itaq sollicite possident᷑. & iã
si fauente fortuna inunũ c̃gestas: dominis suis incũbant grauia. & illos sẽꝑ p̃muni aliquando
& in luduNt. Nemo existis quospurpuratos uides felix ẽ : ñ magis quã ex illis qͥb: scepor
& clamidẽ. inscena fabulȩ ad signant. Cũ p̃sente popło lati incesser̃. & coturnati simul

Expanded text:
tractatio operis maximi et ultimi praestat, nihil cunctatus desiliet in mortem facere recte pieque contractatio operis maximi et ultimi praestat, nihil cunctatus desiliet in mortem facere recte pieque contentus. Oppone etiamnunc illi multa quae dehortentur, dic: "factum tuum matura sequetur oblivio et parum grata existimatio civium"; respondebit tibi: "ista omnia extra opus meum sunt. Ego ipsum contemptor. Hoc esse honestum scio. Itaque quocumque ducit ac vocat, venio." Hoc ergo unum bonum est, quod non tantum perfectus animus, sed generosus quoque et indolis bonae sentit; cetera levia sunt, mutabilia. Itaque sollicite possidentis. Etiam si favente fortuna in unum congesta sunt, dominis suis incubant gravia et illos semper premunt, aliquando et inlidunt. Nemo ex istis, quos purpuratos vides, felix est, non magis quam ex illis, quibus sceptrum et chlamydem in scaena fabulae adsignant; cum praesente populo lati incesserunt et coturnati, simul
Abbreviated transcription (Latin):
moriaris. & salutẽ om̃iũ ciuiũ tuaredimas. anporrecturꝰ sis ceruicẽ. ñ tantũ pacient̃. sed&iã
libent: Si hoc facturꝰ es nullũ aliud bonũ . ẽ : Om̃a enĩ relinqͥs. ut hoc habeas : Uide quanta uis ho¬
estis sit. ꝓ re .p. morieris. & iã sistatĩ facturꝰ hoc eris. cũ scieris tͥ. eẽ. faciendũ: Int̃dũ ex re
cherrima magnũ gaudiũ &iã exiguo hac breui tẽꝑe capit᷑ & quãuis fruct᷑ oꝑis ꝑacti nullus.
addefunctũ exẽplũq reb humanis ꝑtineat. ipsatam̃ c̃tẽplatio futuri oꝑisiuuat. & uir
ntis ac iustꝰ. cũ mortis suȩ p̃cia ante se posuit libtatẽ patriȩ. salutẽ om̃iũ. ꝓqͥb depen.
animã : insũmã uoluptate .ẽ : & ꝑiculo suo fruit᷑. Sedille qͥq cui& iã hoc gaudiũ eripit᷑. quam

Expanded text:
moriaris et salutem omnium civium tua redimas, an porrecturus sis cervicem non tantum patienter, sed etiam moriaris et salutem omnium civium tua redimas, an porrecturus sis cervicem non tantum patienter, sed etiam libenter. Si hoc facturus es, nullum aliud bonum est. Ompublica morieris, etiam si statim facturus hoc eris, cum scieris tibi esse faciendum. Interdum ex re pulcherrima magnum gaudium etiam exiguo tempore ac brevi capitur, et quamvis fructus operis peracti nullus ad defunctum exemptumque rebus humanis pertineat, ipsa tamen contemplatio futuri operis iuvat, et vir fortis ac iustus, cum mortis suae pretia ante se posuit, libertatem patriae, salutem omnium, pro quibus dependit animam, in summa voluptate est et periculo suo fruitur. Sed ille quoque, cui hoc gaudium eripitur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Siullũ aliud .ẽ. bonũ quã honestũ. sequet᷑ nos auiditas uitȩ. auiditas rerũ uitã instruen¬
nia. honores: Adice nunc : qđ si mͦ solutȩ corporib animȩ manent. felicior illisstat r estat
iã .ẽ. dũ uersant᷑ incorpore. atq si ista bonas̃ qͥb ꝑ corpora utim. emissis erit peius. o
c̃tra fidẽ. ẽ feliciores. eẽ liberis & inuniuersũ datis. clusas & obsessas. Illud qͦq dixerã
sibonas ea quȩ iã homini c̃tingunt. quã multis animalib. & multa Animalia beatã uitã actura
dͥ fieri nullomͦ potest Om̃a ꝓhonesto pacienda s: qđ ñerat faciendũ. si ess& ullũ aliud bonũ qu
honestũ : Hȩc quãuis lacius ex secutꝰ essem. priore epła c̃strinxi. & breuit ꝑcucurri. Nũquã aut̃
uera tibi opinio talis uidebit᷑. nisi animũ ad leuas. & te ipse introgas. sires exegerit ut ꝓpatria

Expanded text:
Si ullum aliud est bonum quam honestum, sequetur nos aviditas vitae, aviditas rerum vitam instruenSi ullum aliud est bonum quam honestum, sequetur nos aviditas vitae, aviditas rerum vitam instruennia, honores. Adice nunc, quod si modo solutae corporibus animae manent, felicior illis status restat quam est, dum versantur in corpore. Atqui si ista bona sunt, quibus per corpora utimur, emissis erit peius, quod contra fidem est, feliciores esse liberis et in universum datis clausas et obsessas. Illud quoque dixeram, si bona sunt ea, quae tam homini contingunt quam mutis animalibus, et muta animalia beatam  honesto patienda sunt; quod non erat faciendum, si esset ullum aliud bonum quam honestum. Haec quamvis latius exsecutus essem priore epistula, constrinxi et breviter percucurri. Numquam autem vera tibi opinio talis videbitur, nisi animum adleves et te ipse interroges, si res exegerit, ut pro patria
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tẽpnunt᷑: & sapientib sẽꝑ ea necbona sint nec mala: Unũ gͦ bonũ ipsa uirtꝰ ẽ : quȩ inter
hanc fortunã & illã suꝑba incedit. cũ magno utriꝰq c̃tẽptii. si hanc opinionẽ receperis. aliqͥd
bonũ. eẽ. p̃ter honestũ. nulla ñ uirtꝰ laborabit. nulla enĩpbtineri poterit si quic quã ex tra se
respexerit : Qđ si ẽ rationi repugnat ex qua uirtutes suNt & ueritati quȩ sine ratione non. ẽ:
uecũq autẽ opinio ueritati repugnat. falsa .ẽ. Uirũ bonũ. c̃cedas necesse. ẽ. sũmȩ pietatis erga
deos. eẽ.: Itaq qͥc qͥd illi accidit. ȩquo animo sustinebit. sciat enĩ id accidisselege diuina. qua
uniuersa ꝓcedunt: Qđ si est : unũ illibonũ erit. qđ honestũ: In hoc enĩ posttũ. & parere di¬
candescere ad subita. nec deplorare sortẽ suã. sed pacient᷑ ex ciꝑe fatũ: & facere imꝑat

Expanded text:
contemnuntur, a sapientibus semper, ea nec bona sint nec mala. Unum ergo bonum ipsa virtus est, quae inter contemnuntur, a sapientibus semper, ea nec bona sint nec mala. Unum ergo bonum ipsa virtus est, quae inter hanc fortunam et illam superba incedit cum magno utriusque contemptu. Si hanc opinionem receperis, aliquid bonum esse praeter honestum, nulla non virtus laborabit. Nulla enim optineri poterit, si quicquam extra se respexerit. Quod si est, rationi repugnat, ex qua virtutes sunt, et veritati, quae sine ratione non est. Quaecumque autem opinio veritati repugnat, falsa est. Virum bonum concedas necesse est summae pietatis erga deos esse. Itaque quicquid illi accidit, aequo animo sustinebit; sciet enim id accidisse lege divina, qua universa procedunt. Quod si est, unum illi bonum erit, quod honestum; in hoc enim positum excipere fatum et facere imperata.
Abbreviated transcription (Latin):
Ab honesto nulla re detgrebit᷑. ud turpia nulla inuitabit᷑. Ergo. sihonestũ utiq secutur .ẽ: turpe
utaqs uitaturꝰ. & inom̃i actu uitȩ spectaturꝰ hȩc duo. Net aliud malũ quaturpe. siuina indepra.
ita urteꝰe.: & iola ꝑmin& tenoris iui: Vnũ . ẽ bonũ urtꝰ. cuiiã acadere nec sit bonũ ñ potest
nuit s ioru penlũ effugt stulticia adsapienciã eripit. sapiencia instulticiã nonne ⁊e uolutt:
ient: ẽ. .: qͥ flãmis imponer& manũ cuiꝰ risũ ñ int̃rũper& torcor qͥinfunere liberoꝵ
mã ñ mitter&. qͥ morti ñ trepidus occurreret: Amore inira cupidit as ꝑicula depopos¬
cerunt. qđ potest breuis obstinatio animi: aliquo stimulo excitata. quanto magis uirt: quȩ
eximpetu nec subito. sed equalit̾ ual& cui ꝑ p&uũ robur .ẽ : sequit᷑ ut qͥ abinc̃sulas sep

Expanded text:
Ab honesto nulla re deterrebitur, ad turpia nulla invitabitur. Ergo si honestum utique secuturus est, turpe Ab honesto nulla re deterrebitur, ad turpia nulla invitabitur. Ergo si honestum utique secuturus est, turpe utique vitaturus et in omni actu vitae spectaturus haec duo, nec aliud bonuiam accidere, ne sit bonum, non potest. Mutationis periculum effugit; stultitia ad sapientiam erepit, sapientia in stultitiam non revolvitur. entus est, qui flammis inponeret manum, cuius risum non interrumperet tortor, qui in funere liberorum lacrimam non mitteret, qui morti non trepidus occurreret. Amor enim, ira, cupiditas pericula depoposcerunt. Quod potest brevis obstinatio animi aliquo stimulo excitata, quanto magis virtus, quae non ex impetu nec subito, sed aequaliter valet, cui perpetuum robur est. Sequitur, ut quae ab inconsultis saepe
Abbreviated transcription (Latin):
id eit oꝑa eiꝰ om̃a. sedideo unũ ipsũ bona ẽ : qua nullũ sine illa est. Siomne in animobonũ est
qͥcqͥd illũ ẽ firmat. extollit amplificat. bonũ est:  alidiorẽ aut animnũ & exccisiors eram pli¬
orem facit uirtus. Nã cȩtera que cupiditates nr̃as irritant. depͥmunt qq animũ & labe fa¬
cunt. & cũ uident᷑ at tollere inflant. ac multa uanitate deludunt. Ergo unũ id bonũ esta
quo melior animꝰ efficietur: Om̃s aeliones tetiꝰ uitȩ honesti hac turpis respaetu tẽꝑantur
hȩc : faciendi & ñ faciendi ratio dirigit᷑. uid sit hoc: dicã : llir bonꝰ ꝗt honeste sefacturi pin¬
uerit faci&. &iã sine pecunia si labosĩosum erit. faci& &iã sidã pnosũ erit faci& &ĩ sipericui¬
losũ erit Rurs qđ turpe erit ñ faci& : a iã sipecuniã affer& & iã siuoluptatt ca&ia sipote nciai

Expanded text:
id est opera eius omnia; sed ideo unum ipsa bonum est, quia nullum sine illa est. Si omne in animo bonum est, id est opera eius omnia; sed ideo unum ipsa bonum est, quia nullum sine illa est. Si omne in animo bonum est, quicquid illum confirmat, extollit, amplificat, bonum est; validiorem autem animum et excelsiorem et ampliorem facit virtus. Nam cetera, quae cupiditates nostras inritant, deprimunt quoque animum et labefaciunt et, cum videntur adtollere, inflant ac multa vanitate deludunt. Ergo unum id bonum est, quo melior animus efficietur. Omnes actiones totius vitae honesti ac turpis respectu temperantur; ad haec faciendi et non faciendi ratio derigitur. Quid sit hoc, dicam: vir bonus quod honeste se facturum putaverit, faciet, etiam si laboriosum erit, faciet, etiam si damnosum erit, faciet, etiam si periculosum erit; rursus quod turpe erit, non faciet, etiam si pecuniam adferet, etiam si voluptatem, etiam si potentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ senciens uentũ: Gladiũ bonũ dices. ñ cui auratꝰ ẽ. balteus. nec cui uagina gẽmis
distinguit᷑. sed cui & ad secandũ subtilis acies .ẽ. & mucro munim̃tũ om̃e rupturus:
Regula ñ quã formosa. sed quã recta sit querit᷑: Eoquidq laudat᷑. cui cõparatur:
illi ꝓpriũ.ẽ.: Ergo in homine qͦq nichil adrem ꝑtin&. quantũ aret. quantũ
fener&. a quã multis salutet᷑. quã p̃cioso incũbat lecto. quã ꝑ lucido poculo bibat.
sed quãbonꝰ sit: Bonꝰ aut̃ . ẽ: siratio explicata & recta ẽ & ad naturȩ suȩ uoluntatẽ
accõmodata: Ilȩc uocat᷑ uirtꝰ hoc .ẽ. honestũ &unicũ homiis bonũ: Nã cũ sola¬
ratio ꝑficiat hominẽ. sola sdio ꝑfecta. beatũ facit. Hoc autẽ unũ bonũ ẽ : quo
uno beatꝰ efficit᷑. Biciꝰ & illa bona eẽ. quȩ auir tute ꝑfecta c̃tractataq sunt

Expanded text:
et non sentiens ventum. Gladium bonum dices non cui auratus est balteus nec cuius vagina gemmis et non sentiens ventum. Gladium bonum dices non cui auratus est balteus nec cuius vagina gemmis distinguitur, sed cui et ad secandum subtilis acies est et mucro munimentum omne rupturus. Regula non quam formosa, sed quam recta sit quaeritur. Eo quidque laudatur, cui comparatur, quod illi proprium est. Ergo in homine quoque nihil ad rem pertinet, quantum aret, quantum faeneret, a quam multis salutetur, quam pretioso incumbat lecto, quam perlucido poculo bibat, sed quam bonus sit. Bonus autem est, si ratio eius explicita et recta est et ad naturae suae voluntatem accommodataratio perficiat hominem, sola ratio perfecta beatum facit; hoc autem unum bonum est, quo uno beatus edicitur. Dicimus et illa bona esse, quae a virtute profecta contractaque sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dubitas anhoc sit bonũ : dubitas ansolũ bonũ sit : siqͥs om̃a alia habeat. ualitudinem
ucias. imagines multas. frequens atriũ. sed malus ex confessor sit. in ꝓbabis illũ :
siquis nichil qͥdẽ illoꝵ quȩ retuli habeat. deficiat᷑ peccunia. clienciũ turba nobili¬
tate. & auoꝵ ꝓ auroꝵq seriȩ: sedex c̃fesso bonꝰ sit: ꝓbabilis illũ. Ergo hoc unũ ẽ. bonũ
minis qđ quihab& &iã si aliis destituit᷑. laudandus ẽ: Qđ qͥ ñ hab& in om̃iũ al
copia dãpnat᷑. ac reicit᷑ Quȩ c̃ditio rerũ. eadẽ hominũ ẽ : Nauis bona dicit᷑ ñ quȩ p̃ci¬
osis colorib̾us picta ẽ : nec cui argenteũ aut aureũ rostrũ est. nec cuiꝰ tutela ebore
cęlata.ẽ: nec quȩ fiscis atq opib regiis p̃ssa . ẽ : sed stabilis & firma. & iunctẽris
aquã ex cludentib spissa. ad ferendũ incursũ maris solida gubnaculo parens. uelox

Expanded text:
dubitas, an hoc sit bonum; dubitas an solum bonum sit. Si quis omnia alia habeat, valetudinem, divitias, imagines multas, frequens atrium, sed malus ex confesso sit, inprobabis illum. Item si quis nihil quidem eorum, quae rettuli, habeat, deficiatur pecunia, clientium turba, nobilitate et avorum proavorumque serie, sed ex confesso bonus sit, probabis illum. Ergo hoc unum est bonum hominis, quod qui habet, etiam si aliis destituitur laudandus est, quod qui non habet, in omnium aliorum copia damnatur ac reicitur. Quae condicio rerum, eadem hominum est. Navis bona dicitur non quae pretiosis coloribus picta est nec cui argenteum aut aureum rostrum est nec cuius tutela ebore caelata est nec quae fiscis atque opibus regiis pressa est, sed stabilis et firma et iuncturis aquam excludentibus spissa, ad ferendum incursum maris solida, gubernaculo parens, velox
Abbreviated transcription (Latin):
quae si bonus cultor excipit. similia origini ꝓdeunt. & paria is ex quib orta sunt surgutł
Si malus. ñ alit̃ quã humus stebilis. hac palustris necat: ac deide creat purgam̃ta pro
frugibris

Expanded text:
quae si bonus cultor excipit, similia origini prodeunt et paria iis, ex quibus orta sunt, surgunt; quae si bonus cultor excipit, similia origini prodeunt et paria iis, ex quibus orta sunt, surgunt; si malus, non aliter quam humus sterilis ac palustris necat ac deinde creat purgamenta pro frugibus
Abbreviated transcription (Latin):
or dec esst : n .ẽ. beatior eo cuius intra pauciores annos t̃minata uirtus ẽ: sic ds ñ uincit
sapientẽ felicitate. & iuã siuincit atate. Non .ẽ. uirtus maior: quae longior Iuppit᷑ omĩa ha¬
be sed nẽpe alis tradidit habenda. Ad ipsũ hic unus usus ꝑtin& qđ utendi om̃ib causa ẽ
Sapiens tã cepuo animo. onĩa apud alios uid& contẽpnitq quã iuppit̃: e hoc se magis sus¬
pieit. qđ iuppt̃ uti illis ñ potest: sapiens non uult. Credamus itaq sextio. monstranti
pulebtepn inũ tĩ: & clamanti. hac itur ad astra. hac scđm frugalitatẽ. hac scđm tẽperantiã
hac sedmn forteuainẽ. Hon sunt di fastidio sin mindi. ad nittunt: ⁊ ascendentibi nuni
porrigunt. Miraris hominẽ ad dõ sire. ds̃ ad homines uenit. imino qđ .ẽ. ꝓpius. in homines
uenit. Nulla sine dõ. mens bona. ẽ. Semina incorporib humanis diuina. disꝑsa sunt.:

Expanded text:
nior decessit, non est beatior eo, cuius intra pauciores annos terminata virtus est, sic deus non vincit nior decessit, non est beatior eo, cuius intra pauciores annos terminata virtus est, sic deus non vincit sapientem felicitate, etiam si vincit aetate. Non est virtus maior, quae longior. Iuppiter omnia habet, sed nempe aliis tradidit habenda; ad ipsum hic unus usus pertinet, quod utendi omnibus causa est. Sapiens tam aequo animo omnia apud alios videt contemnitque quam Iuppiter et hoc se magis suspicit, quod Iuppiter uti illis non potest, sapiens non vult. Credamus itaque Sextio monstranti pulcherrimum iter et clamanti: "hac 'itur ad astra,' hac secundum frugalitatem, hac secundum temperantiam, hac secundum fortitudinem." Non sunt di fastidiosi, non invidi; admittunt et ascendentibus manum porrigunt. Miraris hominem ad deos ire ? Deus ad homines venit, immo quod est propius, in homines venit; nulla sine deo mens bona est. Semina in corporibus humanis divina dispersa sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
blicis occupationibus quies. Omeliboee. deus nobis haec otia fecit: nãq erit ille mihi
seꝑ deus. Siilla quoq otia. multũ auctori suo debent. quorũ munus hoc maximum
st Iule meas errare boues ut cernis & ipsũ ludere qua uellẽ calamo ꝑmusit a grestis
Quanti aestimamus hoc otiũ qđ int̃ deos aqt᷑ qđ deos facit : Ita dico lucili & te incalũ
npendiario uoco Solebat sextius dicere. iouẽ plus ñposse. quã bonũ uirũ. Plura iupa
hab& quȩ presta hominib sed int̃ duos bonos: ñ ẽ melior. qui locupletior: noti mags quã
uit aluos. qui par scientia regendi gubnaculũ .ẽ. meliorẽ dixeris. cui maius spetiosiusq na¬
iiũ ẽ. Iupit̃ quo ante cedit uirũ bonũ : diutius bonus ẽ. Sapiens nibilo se muinosis
euftimat qđ uirtutes eius spatio breuiore cludunt᷑. quẽ ad modũ ex duobo sapientibo. qui se¬

Expanded text:
blicis occupationibus quies. O Meliboee, deus nobis haec otia fecit: Namque erit ille mihi blicis occupationibus quies. O Meliboee, deus nobis haec otia fecit: Namque erit ille mihi semper deus. Si illa quoque otia multum auctori suo debent, quorum munus hoc maximum est: Ille meas errare boves, ut cernis, et ipsum Ludere quae vellem calamo permisit agresti; quanti aestimamus hoc otium, quod inter deos agitur, quod deos facit? Ita dico, Lucili, et te in caelum compendiario voco. Solebat Sextius dicere Iovem plus non posse quam bonum virum. Plura Iuppiter habet, quae praestet hominibus, sed inter duos bonos non est melior, qui locupletior, non magis quam inter duos, quibus par scientia regendi gubernaculum est, meliorem dixeris, cui maius speciosiusque navigium est. Iuppiter quo antecedit virum bonum ? Diutius bonus est; sapiens nihilo se minoris existimat, quod virtutes eius spatio breviore cluduntur. Quemadmodum ex duobus sapientibus qui se
Abbreviated transcription (Latin):
one cõmune .ẽ. A dice nunc : qđ magna & uera bona. ñ sic diuidientur. ut exiguũ insin¬
gulos cadat. Adunũ quẽq tota ꝑucniunt ex congurio tantũ fer homines: quantũ in
capita ꝓmissũ .ẽ. Epulũ & uisceratio. Quid: Aliud manu capitur. discedit in partes
d hec in diuidua bona. pax & libertas. & tã om̃iũ tota. quã singulorũ sunt. Cogita itaq
ꝑquẽ sibi horũ usus fructusq contingat. ꝑquẽ ñ ad arma illũ. nec ad scruandas uigilias.
nec ad tuenda moenia. & multiplex belli tributũ. publica necessitas uoc&: agitq gub̾na¬
tori suo grãs. Hoc doc& philosophia. precipuȩ bene dedere benesicia. bene soluere. int̾¬
dũ aut̃: solutio .ẽ. ipsa confessio. Confitebitur ergo multũ se debere ei. cuius adminis¬
tratione ac ꝓuidentia. contingit illi pingue otiũ & arbitriũ sui tẽporis. & in ꝑturbata pu¬

Expanded text:
one commune est. Adice nunc, quod magna et vera bona non sic dividuntur, ut exiguum in sinone commune est. Adice nunc, quod magna et vera bona non sic dividuntur, ut exiguum in singulos cadat; ad unumquemque tota perveniunt. Ex congiario tantum ferunt homines, quantum in capita promissum est. Epulum et visceratio et quicquid aliud manu capitur, discedit in partes. At haec individua bona, pax et libertas, et tam omnium tota quam singulorum sunt. Cogitat itaque, per quem sibi horum usus fructusque contingat, per quem non ad arma illum nec ad servandas vigilias nec ad tuenda moenia et multiplex belli tributum publica necessitas vocet, agitque gubernatori suo gratias. Hoc docet philosophia praecipue, bene debere beneficia, bene solvere; interdum autem solutio est ipsa confessio. Confitebitur ergo multum se debere ei, cuius administratione ac providentia contingit illi pingue otium et arbitrium sui temporis et inperturbata pu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinentes. altius ad eos ꝑuenit: qui illa bene utuntur. Multi enĩ sunt ex his
togatis quib pax oꝑeso operosior bello. ẽ. An idẽ existimas. propace debere
eos. qui illã ebrietati aut libidini impendunt. aut aliis uicus quae uel bellorũ¬
penda sunt. nisi forte tã in nquũ putas. eẽ. sapientẽ. ut nihil uiritũ sedebere ꝓ cõmunib bonis
iudicet᷑. Soli lunaq plurimũ debeo. & non uni mihi oriunt᷑ anno tẽperantiq annũ dõ. pri¬
uatim obligatus su: quã ius nibil meũ honorẽ descripta sint. a stulta auarctia morcalium.
possesionẽ ꝓprietatẽq discernit. nec quicquã suũ credit ec̃. qđ publicũ.ẽ. Atille sapi¬
ens. nihil udicat suũ magis quã cuius. illi cũ humano genere consortiũ. ẽ. Net enĩ esseut
ita cõmunia. nis pars illorũ ꝑtiner& ad singulos. sociũ efficit. & iã qđ ex minima porti¬

Expanded text:
pertinentis altius ad eos pervenit, qui illa bene utuntur. Multi enim sunt ex his pertinentis altius ad eos pervenit, qui illa bene utuntur. Multi enim sunt ex his togatis, quibus pax operosior bello est. An idem existimas pro pace debere eos, qui illam ebrietati aut libidini inpendunt aut aliis vitiis, quae vel bello rumpenda sunt ? Nisi forte tam iniquum putas esse sapientem, ut nihil viritim se debere pro communibus bonis iudicet. Soli lunaeque plurimum debeo, et non uni mihi oriuntur. Anno temperantique annum deo privatim obligatus sum, quamvis nihil in meum honorem discripta sint. Stulta avaritia mortalium possessionem proprietatemque discernit nec quicquam suum credit esse, quod publicum est. At ille sapiens nihil iudicat suum magis quam cuius illi cum humano genere consortium est. Nec enim essent ita communia, nisi pars illorum pertineret ad singulos; socium efficit etiam quod ex minima porti
Abbreviated transcription (Latin):
afine. Atille uir sincerus ac purus. qui reliquit & curiã & forũ. & omẽ administrationẽ
rei .p. ut ad ampliora seceder&: diligit eos. ꝑ quos hoc ei facere utilic&: solũq illis gratu¬
tum testimoniũ reddit. & magnã rẽ nescientib deb&. quẽ ad modũ praeceptores suos ueneratꝰ
ac suscipit. quorũ beneficio illis inuis exit. Sic & his: sub quorũ tutela positus exerc& a¬
tes bonas. uerũ quoq alios. rex uirib suis ꝓtegit. quis negat. sed quẽ ad modũ neptuno
plus debere se uidicat. ex his qui eadẽ tranquillitate usi sunt: qui plura & preciosiora
illo mari uexit. animosius amercatore. quã auectore soluitur uotũ et ex ipsis merca¬
rib effusius gratus. ẽ: qui odores ac purpuras. et auro pensando portabat. quã qui
uilissima quȩq & saburr& loco futura congesserat sic huius pacis benesiciũ ad om̃s

Expanded text:
a fine. At ille vir sincerus ac purus, qui reliquit et curiam et forum et omnem administrationem a fine. At ille vir sincerus ac purus, qui reliquit et curiam et forum et omnem administrationem rei publicae, ut ad ampliora secederet, diligit eos, per quos hoc ei facere tuto licet solusque illis gratuitum testimonium reddit et magnam rem nescientibus debet. Quemadmodum praeceptores suos veneratur ac suspicit, quorum beneficio illis inviis exit, sic et hos, sub quorum tutela positus exercet artes bonas. " Verum alios quoque rex viribus suis protegit." Quis negat? Sed quemadmodum Neptuno plus debere se iudicat ex is, qui eadem tranquillitate usi sunt, qui plura et pretiosiora illo mari vexit, animosius a mercatore quam a vectore solvitur votum, et ex ipsis mercatoribus effusius gratus est, qui odores ac purpuras et auro pensanda portabat quam qui vilissima quaeque et saburrae loco futura congesserat; sic huius pacis beneficium ad omnes
Abbreviated transcription (Latin):
NIullis enĩ plus praestant. quã quib frui tranquillo otiolic&. Itaq hi quiba altũ ad ꝓpositũ
bene uiuendi confert securitas publica: necesse. ẽ. auctorẽ huius boni ut parentem
colant. multo quidẽ magis. quã illi inquieti. & in medio positi: qui multa principib
debent. sed multa & imputant quiba nũquã tãplene occurrere. ulla liberalitas potest
t cupiditates illorũ quae crescunt. dũ implent᷑ ex sati&. Quis quis aũt deaccipiendo
cogitat. oblitus accep̾ti. ẽ. nec ullũ hab& malũ cupiditas mauis. quã qđ ingrata. ẽ. adice nunc.
qđ nemo eorũ qui inre .p. uersantur. qđ uincat. sed aquib uincatur aspicit: & illis ñtam
cundũ.ẽ. multos post se uidere. quã graue aliquẽ ante se. Hab& hoc uiciũ om̃is ambi¬
tio non respicit. Nec ambitio tantũ instabilis. ẽ: uerũ cupiditas omĩs. quia incipit sẽꝑ

Expanded text:
Nullis enim plus praestant quam quibus frui tranquillo otio licet. Itaque ii, quibus multum ad propositum Nullis enim plus praestant quam quibus frui tranquillo otio licet. Itaque ii, quibus multum ad propositum bene vivendi confert securitas publica, necesse est auctorem huius boni ut parentem colant, multo quidem magis quam illi inquieti et in medio positi, qui multa principibus debent, sed multa et inputant, quibus numquam tam plene occurrere ulla liberalitas potest, ut cupiditates illorum, quae crescunt, dum implentur, exsatiet. Quisquis autem de accipiendo cogitat, oblitus accepti est; nec ullum habet malum cupiditas maius, quam quod ingrata est. Adice nunc, quod nemo eorum, qui in re publica versantur, quot vincat, sed a quibus vincatur, aspicit. Et illis non tam iucundum est multos post se videre quam grave aliquem ante se. Habet hoc vitium omnis ambitio; non respicit. Nec ambitio tantum instabilis est, verum cupiditas omnis, quia incipit semper
Abbreviated transcription (Latin):
in epicureũ illud chaos decidunt. in ane. sine t̾mino. ẽ. Ad huc genus t̃tiũ eorũ. qui sapien¬
tiȩ ad ludunt. quã non quidẽ contiger̃: in conspectu tamen. & ut ita dicã sub ictu habent
li ñ concuciunt᷑ nedefluunt quidẽ. ñdũ insicco iã inportu sunt. Ergo cũ tãmagna sint it̃t̃
sũ mos imosq discrimina. cũ medios quoq sequatur fructus suus. sequatur ingens periculũ:
ad deteriora redeundi. ñdebemus occupacionib indulgere. Excludendȩ sunt si semel
in trauerint in locũ suũ. alias subfltuent. Principus illarũ obstemus. melius ñ incipient:
quam desiner
esse ac refractarios. & contẽptores magistratuũ aut regnũ. eorũue ꝑquos publica
administrantur. Ex contrario enĩ nulli aduersus illos gratiores sunt. Nec in merito

Expanded text:
in Epicureum illud chaos decidunt, inane, sine termino. Est adhuc genus tertium eorum, qui sapienin Epicureum illud chaos decidunt, inane, sine termino. Est adhuc genus tertium eorum, qui sapienae adludunt, quam non quidem contigerunt, in conspectu tamen et, ut ita dicam, sub ictu habent; hi non concutiuntur, ne defluunt quidem. Nondum in sicco, iam in portu sunt. Ergo cum tam magna sint inter summos imosque discrimina, cum medios quoque sequatur fluctus suus, sequatur ingens periculum ad deteriora redeundi, non debemus occupationibus indulgere. Excludendae sunt; si semel intraverint, in locum suum alias substituent. Principiis illarum obstemus. Melius non incipient, quam desinentesse ac refractarios, contemptores magistratuum aut regum eorumve, per quos publica administrantur. Ex contrario enim nulli adversus illos gratiores sunt; nec inmerito.
Abbreviated transcription (Latin):
amia u elieiõr quomodo intelligas sanum. Si se ipse contentus ẽ. siconfidit sibi. si seit
oria inea morcalũ i omĩa beneficia quȩ dantur pecunturq nullũ inbeata uita habe¬
uuleuis inluat ultro citroq fliunt. niluil dat fortuna mancipio. sed hȩt quoq forcuina
cunie dele dant: eũ alla ratio tẽperiuit ac miscutt : Mhaec .e. quo &eia ereena cõmen¬
da quorũ aiudis usus ingratus ẽ. Solebat attalus. hac ima pne ut. Uidisti aliqua¬
fot : are us ssa ado meio feustra panis aut carns. aꝑto ore capantẽ. que quelieree¬
pectantinus intenrũ deuorat. & sẽꝑ ad spẽ uenturi hiat. Pdẽ euent nobisnq dunqu ee¬
pectantido forauna: piecit. ad siue ula uoluptate dimittimus. statim ad rapina alteri
et est s adtourt ħ oe sapienti t̃ euent. Nenus ẽ. aio siqid obueatt lecure e aiport
ualeuatur: nodo defercut adterñ impeditois acrudio mullus preciortaoco. sicolin

Expanded text:
sanatur. Dicam, quomodo intellegam sanum: si se ipso contentus est, si confidit sibi, si scit sanatur. Dicam, quomodo intellegam sanum: si se ipso contentus est, si confidit sibi, si scit omnia vota mortalium, omnia beneficia quae dantur petunturque, nullum in beata vita habeuibus vulgus inhiat, ultro citroque fluunt. Nihil dat fortuna mancipio. Sed haec quoque fortuita tunc delectant, cum illa ratio temperavit ac miscuit; haec est, quae etiam externa commendet, quorum avidis usus ingratus est. Solebat Attalus hac imagine uti: "vidisti aliquando canem missa a domino frusta panis aut carnis aperto ore captantem ? Quicquid excepit, protinus integrum devorat et semper ad spem venturi hiat. Idem evenit nobis: quicquid expectantibus fortuna proiecit, id sine ulla voluptate demittimus statim, ad rapinam alterius erecti et adtoniti." Hoc sapienti non evenit; plenus est. Etiam si quid obvenit, secure excipit adlevatur, modo defertur ad terram. Imperitis ac rudibus nullus
Abbreviated transcription (Latin):
aut hominis expectat. domestica illi felicitas . ẽ: Exiret ex animo si intrar&. ibi
nascitur. Aliquando extrinsecus. quo ad moueatur mortalitatis int̾uenit. sed
id leue. & qđ sũmã cutẽ stringat. Aliquo inquã incõmodo afflatur. maximus is
illud bonũ .ẽ. fixũ. Ita dico. extrinsecus aliqua sunt in cõmoda uelud in corpore
inedũ robusto solidoq eruptiones quaedã pustularũ & ulcuscula. nullũ in alto malũ
tl oe inquã int̾ ẽ int̃ consumatȩ sapienti̧ uirũ. & aliũ procedentis: qdđ int sanũ . & ex
morbo graui ac diutino emergentẽ. cui sanitatis loco ẽ. leuior accessio. Hic nisi
ad tendit. sub inde grauatur. & in eadẽ reuoluitur. Sapiens retedere non potest
ne in cidere quidẽ amplius. Corpori enim ad tẽpus bona ualitudo ẽ : quã medicus
ciã reddidit non prestat. sepe ad eundẽ quẽ aduocauerat excitatur. semel intotum

Expanded text:
aut hominis expectat. Domestica illi felicitas est; exiret ex animo, si intraret; ibi aut hominis expectat. Domestica illi felicitas est; exiret ex animo, si intraret; ibi nascitur. Aliquando extrinsecus, quo admoneatur mortalitatis, intervenit, sed id leve et quod summam cutem stringat. Aliquo, inquam, incommodo addatur; maximum autem illud bonum est fixum. Ita dico: extrinsecus aliqua sunt incommoda, velut in corpore interdum robusto solidoque eruptiones quaedam pusularum et ulcuscula, nullum in alto malum est. Hoc, inquam, interest inter consummatae sapientiae virum et alium procedentis, quod inter sanum et ex morbo gravi ac diutino emergentem, cui sanitatis loco est levior accessio: hic nisi adtendit, subinde gravatur et in eadem revolvitur, sapiens recidere non potest, ne incidere quidem amplius. Corpori enim ad tempus bona valetudo est, quam medicus, etiam si reddidit, non praestat, saepe ad eundem, qui advocaverat, excitatur. Animus semel in totum
Abbreviated transcription (Latin):
ut huic assideamus. cui nullũ tẽpus satis magnũ . ẽ: &iã si apuericia. usq ad longissimos
humani a eui t̃minos uta producit᷑. N on multũ refert. utrũ omittas phulosophiã. aninter¬
mitas. Non eñĩ ubi in t̾rupta. ẽ. man&. sed eorũ more quae intenta dissiliunt. usq ad initia
sua recurrit: qđ a contintiatione discessit. Resistendũ .ẽ. occupationib. nec explicandȩ
sed sũmo uendȩ sunt. Tẽpus quidẽ nullũ parũ. ẽ. idoneũ. studio salutari. At qui multi.
nt̃ illa nstudient. ꝓpt̃ quȩ ftudendũ. ẽ. Incidet aliquid qđ impediat ñ quidẽ eum
cuius animus in omi negotio letus at quae. lacer ẽ. In ꝑfectis adhuc: int̃ scinditur
leia. sapientis uero contexitur gaudium. nulla causa rumpitur. nulla for¬
tuna. Semꝑ & ubiq tranquillũ. ẽ: ñ enĩ ex alieno pend&. nec fauorẽ fortunae

Expanded text:
ut huic adsideamus, cui nullum tempus satis magnum est. etiam si a pueritia usque ad longissimos ut huic adsideamus, cui nullum tempus satis magnum est. etiam si a pueritia usque ad longissimos humani aevi terminos vita producitur. Non multum refert, utrum omittas philosophiam an intermittas; non enim ubi interrupta est, manet, sed eorum more, quae intenta dissiliunt, usque ad initia sua recurrit, quod a continuatione discessit. Resistendum est occupationibus, nec explicandae, sed submovendae sunt. Tempus quidem nullum parum est idoneum studio salutari; atqui multi inter illa non student, propter quae studendum est. " Incidet aliquid, quod inpediat." Non quidem eum, cuius animus in omni negotio laetus atque alacer est; inperfectis adhuc interscinditur laetitia, sapientis vero contexitur gaudium, nulla causa rumpitur, nulla fortuna, semper et ubique tranquillus est. Non enim ex alieno pendet nec favorem fortunae
Abbreviated transcription (Latin):
rimus. Quando conting& contẽpnere utrãq naturã. quand contingit om̃ib oppressis
affectib & sub abrtriũ suũ acductis. hanc uocẽ emittere uici. Quẽ uincerĩ quȩris.
Non ꝑsas. nec extrema medorũ. ne siquid ultra dahas bellicosũ iac&. sed auariciã. sed am¬
bitionẽ : sed metũ moras. qui uictores gentiũ uicit. UAIE.
entio. Explicandus .ẽ. animus. & quecũq apud illũ deposita sunt : sub inde excuti debetł
meã. Itaq ñ facile me sequit᷑. Quod euenit libris situ coherentib. hoc euenisse mihi
multũ diligentiȩ. poscit. Cũ primũ longiorẽ eodẽ loco sperauero morã. tunc istud inmanus
umã. Quȩdã enĩ sunt quae possis & incisio scribere. quaedã. lectũ & ociũ. et secretũ deside¬
leinde. ipsi nobis dilationẽ damus. Cũ hoc ꝑ egero. toto animo incũbã: & si hanc rẽ mole¬
tã cõposuero. studio me dabo Non cũ uacaueris. philoso phandũ. ẽ : omĩa alia negligenda.

Expanded text:
tinget contemnere utramque fortunam, quando continget omnibus oppressis adfectibus et sub arbitrium suum adductis hanc vocem emittere "vici" ? Quem vicerim quaeris ? Non Persas nec extrema Medorum nec si quid ultra Dahas bellicosum iacet, sed avaritiam, sed ambitionem, sed metum mortis, qui victores gentium vicit. VALE. entio; explicandus est animus et quaecumque apud illum deposita sunt, subinde excuti debent, meam, itaque non facile me sequitur. Quod evenit libris situ cohaerentibus, hoc evenisse mihi multum diligentiae poscit. Cum primum longiorem eodem loco speravero moram, tunc istud in manus sumam. Quaedam enim sunt, quae possis et in cisio scribere. Quaedam lectum et otium et secretum desideDeinde ipsi nobis dilationem damus: "cum hoc peregero, toto animo incumbam " et "si hanc rem molestam composuero, studio me dabo." Non cum vacaveris, philosophandum est; omnia alia neglegenda,
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ erecti. exactȩ prudentiae. indeclinabilis iustitiȩ. ergo aque beata. ẽ: Beatũ enĩ
illud. uno loco positũ. ẽ: in ipsa mente. stabile grande. tranquillũ. qđ sine sciencia
diunãrũ humanorũ quae ñ potest effici. Sequitur illud. qđ me responsurũ. eẽ. dice¬
bã. Non affligitur sapiens liberorũ amissione. ñ amicorũ. Fodẽ enĩ animo fere illorum
constat. Omĩa opera eius. cũ ipsa concordant & congruunt. Hȩc concordia perit. si

Expanded text:
et erecti, exactae prudentiae, indeclinabilis iustitiae. Ergo aeque beata est. Beatum enim et erecti, exactae prudentiae, indeclinabilis iustitiae. Ergo aeque beata est. Beatum enim illud uno loco positum est, in ipsa mente, grande, stabile, tranquillum, quod sine scientia divinorum humanorumque non potest effici. Sequitur illud, quod me responsurum esse dicebam. Non adfligitur sapiens liberorum amissione, non amicorum. Eodem enim animo fert illorumconstat; omnia opera eius cum ipsa concordant et congruunt. Haec concordia perit, si
Abbreviated transcription (Latin):
eulũ seribas. ad spaciũ eius ꝑtin&. ñ ad somã. Lica aliter diu mansert e alte¬
rũ factmn obdluxeris. & ineũ in quo scriptus ẽ puluerẽ selueris. meadẽ ueq
forma fut qđ rectũ.ẽ. Hec magnitudine aestimatur. nee num eroo nec te¬
pore. ł lon meris produci quã contra hi potest. Honestã uitã. excentũ
q̃suorũ numero inquantẽ uoles corripit & inunũ dic coze: acque honesto
est
Modo latius uirtus funditur. regna. urbes prouintias tẽperat: fert leges. colit
citias. int̾ ꝓpinquos liberosq dispensat officia. modo arto fine circũdatur. pauꝑ¬
tatis. exilii. orbitatis. Hontam̃ minor. ẽ: si exaltatiore fastigio inpriuatũ. ex regio
in humilẽ subducitur. expublico & spatioso iuire in angustius domuf uel anguli coit
Eque magna .ẽ.: &iã si inse recessit. undiq exclusa. Hihilominus eni magni sp̃s. ẽ.

Expanded text:
rculum scribas, ad spatium eius pertinet, non ad formam. Licet alter diu manserit, alterculum scribas, ad spatium eius pertinet, non ad formam. Licet alter diu manserit, alterum statim obduxeris et in eum in quo scriptus est pulverem sol veris, in eadem uterque forma fuit. Quod rectum est, nec magnitudine aestimatur nec numero nec tempore; non magis produci quam contrahi potest. Honestam vitam ex centum annorum numero in quantum voles corripe et in unum diem coge; aeque honesta est. Modo latius virtus funditur, regna urbes provincias temperat, fert leges, colit amicitias, inter propinquos liberosque dispensat officia, modo arto fine concluditur paupertatis exilii orbitatis. Non tamen minor est, si ex altiore fastigio in privatum, ex regio in humile subducitur, ex publico et spatioso iure in angustias domus vel anguli coit. Aeque magna est, etiam si in se recessit undique exclusa. Nihilominus enim magni spiritus est
Abbreviated transcription (Latin):
qđ illos quoq bonos fecerat uirtus. Hlec nihil uacare paticur loci: totũ animũ
ten&. desideriũ omium tollit. sola satis. ẽ : om̃ium enĩ bonorũ uis &origo in ip¬
sao ͭ iso und refert an aqua decurrens intercipiatur atq habttat si fons ex
ro fluxerat saluus .ẽ: ñ dicaes uitã iustiorẽ salius liberis quã amicis. nec
orlinatiort̃ nec prudentiorẽ nec honestiorẽ. ergo nec meliore quidẽ ñ facit
uistreerẽ. nã diũ urtus salua suerit. ñsenties qui ab secesserit. Quid ergo. non
est beatior. & amicorũ &e liberorũ turba succinctus : quid ni ñ sit. sũmũ enun
bonũ. nec insringitur nec augetur. In suo modo ꝑman&ȩ. ut cũq fortuna se
sisura suies illo senectus longa contigit. siue citra siue nectiutẽ fintus. ẽ. end ẽ
mensura sũmni bom .ẽ: quã uis atatis diuersa sit: Utru maiore a nminsre ep¬

Expanded text:
Quod illos quoque bonos fecerat, virtus. Haec nihil vacare patitur loci, totum animum Quod illos quoque bonos fecerat, virtus. Haec nihil vacare patitur loci, totum animum tenet, desiderium omnium tollit; sola satis est, omnium enim bonorum vis et origo in ipsa est. Quid refert, an aqua decurrens intercipiatur atque abeat, si fons, ex quo Auxerat, salvus est ? Non dices vitam iustiorem salvis liberis quam amissis nec ordinatiorem nec prudentiorem nec honestiorem; ergo ne meliorem quidem. Non facimiseriorem. Quamdiu virtus salva fuerit, non senties, quidquid abscesserit. " Quid ergo? Non est beatior et amicorum et liberorum turba succinctus?" Quidni non sit? Summum enim bonum nec infringitur nec augetur; in suo modo permanet, utcumque fortuna se gessit. Sive illi senectus longa contigit sive citra senectutem finitus est, eadem mensura summi boni est, quamvis aetatis diversa sit. Utrum maiorem an minorem ci
Abbreviated transcription (Latin):
deinde tunc adiciã. quid praeterea respondendũ putẽ. Alia conditio ẽ in his
qua ablata in locũ suũ aliquid in cõmodi substituunt. tãquã bona ualitudo ui¬
tiata. inmalã transfert. Acies oculorũ extincta cecitate nos affecit. Non
tantũ uelocitas perit poplitib incisis. seđ debilitas ꝓ illa subit. Hoc ñ . ẽ. pe¬
riculũ. in his quȩ paulo ante retulimus. Quare si amicũ bonũ amisi. ñ. ẽ. mihi
pillo ꝑfidia patienda. nec si bonos liberos extuli. in illorũ locũ impietas suo¬
cedit. Deinde ñ amicorũ illis aut liberorũ interitus. sed corporũ. ẽ. Bonũ aũt
uno modo perit. siinmalũ transit. qđ natura ñ patitur. quia om̃is uirtus. &
opus om̃e uirtutis. incorruptũ man&. Deinde&iã siamici perier̃. &iã si ꝓbati
ne spondentesq uoto patris liberi. ẽ. qđ illorũ expleat locũ Qđ sit quȩris :

Expanded text:
deinde tunc adiciam, quid praeterea respondendum putem. Alia condicio est in iis, deinde tunc adiciam, quid praeterea respondendum putem. Alia condicio est in iis, quae ablata in locum suum aliquid incommodi substituunt; tamquam bona valitudo vitiata in malam transfertur; acies oculorum exstincta caecitate nos adficit ; non tantum velocitas perit poplitibus incisis, sed debilitas pro illa subit. Hoc non est periculum in iis, quae paulo ante rettulimus. Quare ? Si amicum bonum amisi, non est mihi pro illo perfidia patienda, nec si bonos liberos extuli, in illorum locum impietas succedit. Deinde non amicorum illic aut liberorum interitus, sed corporum est. Bonum autem uno modo perit, si in malum transit; quod natura non patitur, quia omnis virtus et opus omne virtutis incorruptum manet. Deinde etiam si amici perierunt, etiam si probati respondentesque voto patris liberi, est quod illorum expleat locum. Quid sit quaeris ?
Abbreviated transcription (Latin):
dolorẽq & in iuriã subigit. Ama rationẽ huius te amor contra dirissi ma
armabit. Catulorũ amor inuenabula inpingit ferasq & in consultus impetus.
prestat indomitas. Iuuenilia ñ nũ quã in genia cupido głae. in contẽptũ tã fer¬
ri quã igniũ misit. Species quosdã atq umbra uirtutis. in mortẽ uolunta¬
riã trudit. Quando his om̃ib fortior ratio ẽ. quanto constantior. tanto uehe¬
tiitius. ꝑmetus ipsos & pericula exibit. Nihil agias inquid. qđ negatis unũ. eẽ
llius honesto bonũ. Honfaci&e uos haec munitio titos ad fortuna. & inmunes
Dicitis enĩ int̾ bona . eẽ. liberos pios. aebene moratã patriã. & parentes bonos. Horum
pericula. ñ potestes spectare securi. Perturbabit uos obsidio patriȩ liberorum
mors : parentũ seruitus. Quid aduersus hos ꝓnobis responderi soleat ponam :

Expanded text:
doloremque et iniuriam subigit. Ama rationem ! Huius te amor contra durissima doloremque et iniuriam subigit. Ama rationem ! Huius te amor contra durissima armabit. Feras catulorum amor in venabula inpingit feritasque et inconsultus impetus praestat indomitas; iuvenilia nonnumquam ingenia cupido gloriae in contemptum tam ferri quam ignium misit; species quosdam atque umbra virtutis in mortem voluntariam trudit. Quanto his omnibus fortior ratio est, quanto constantior, tanto vehementius per metus ipsos et pericula exibit. "Nihil agitis," inquit, "quod negatis ullum esse aliud honesto bonum; non faciet vos haec munitio tutos a fortuna et inmunes. Dicitis enim inter bona esse liberos pios et bene moratam patriam et parentes bonos; horum pericula non potestis spectare securi. Perturbabit vos obsidio patriae, liberorum mors, parentum servitus." Quid adversus hos pro nobis responderi soleat, ponam;
Abbreviated transcription (Latin):
possedit. ñ diu tenuit. Ipsa enĩ se felicitas. nisi tẽperatur premit: si fugacissimis bonis
credidit. cito deseritur. & ut deseratur affligitur: paucis deponere felicitatẽ.
mollit̃ licuit. Caeteri. cũ his int̃ quae eminuere labuntur. & illos de grauant ip
qia extulerant. Ideo ad hibebitur prudentia. quae modũ illis ac parsimoniam
imponat. qm̃ quidẽ licentia. opessuas pracipitat atq urg&. Nec uiquã inmo¬
modica durarunt : nisi illa moderatrix ratio conpescuit. Hloc multarũ tibi urbu
ostend& euentus. quarũ in ipso flore. luxuriosa imperitia cecider̃. & quicqud
uirtute parũ erat. intẽperantia corruit. Aduersus hos casus: muniendi sumus
cõsũmant. Placeat homini quic quid deo placuit. ob hoc ipsũ suaq miretur qđ
ñ potest uinci. qđ ñ mala ipsa subse ten &. qđ ratione qua ualentius nihil .e: casũ

Expanded text:
possedit, non diu tenuit, ipsa enim se felicitas, nisi temperatius premit. Si fugacissimis bonis possedit, non diu tenuit, ipsa enim se felicitas, nisi temperatius premit. Si fugacissimis bonis credidit, cito deseritur et, ut non deseratur, adfligitur. Paucis deponere felicitatem molliter licuit; ceteri cum iis, inter quae eminuere, labuntur et illos degravant ipsa, quae extulerant. Ideo adhibebitur prudentia, quae modum illis aut parsimoniam imponat, quoniam quidem licentia opes suas praecipitat atque urget. Nec umquam inmodica durarunt, nisi illa moderatrix ratio conpescuit. Hoc multarum tibi urbium ostendet eventus, quarum in ipso flore luxuriosa imperia ceciderunt et quicquid irtute partum erat, intemperantia corruit. Adversus hos casus muniendi sumus.consummant. Placeat homini, quicquid deo placuit; ob hoc ipsum se suaque miretur, quod non potest vinci, quod mala ipsa sub se tenet, quod ratione, qua valentius nihil est, casum