comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus parte promiscuus & uilis est honestis uere ra¬
tionibus posse acquirere. Summum & iam si ques¬
tum remiseris lucrum est Neq enim fyrus mer¬
cator aut deliatus aut inditus ad lberrima ista com¬
pendia laudis aspirat. sed rare atq inter paucissi¬
mos opes sunt contente meritis conscientie. quippe
hoc ipso premii gloria continetur Ne id cupiditate
querendi affectasse uideamur quod uno assequi possumꝰ
si pro accepto ducamus oblatum ut industrie sit assu¬
mendi copiam puenire potusse continentia preteris¬
se An si fortissimi uiri in sacris certaminibus summo
labore atq ꝟiam uite piculo solam uocem preconis
& corone testimonium petunt Ego uerba illa diuina
celestesq litteras quibui michi tanti principes insti¬
tuendam luuentutem commendire dignati sunt.
non ultra omnium uotum potentiam uenerabun¬
dus accipiam Non ultra omnes lauream colam Quas
biis oporte Neq enim fas ipsius epistole sacre cõ¬

Expanded text:
bus partae promiscuus et vilis est, honestis vero rabus partae promiscuus et vilis est, honestis vero rationibus posse adquirere summum, etiamsi quaestum remiseris, lucrum est. Neque enim Syrus mercator aut Deliacus aut Indicus ad uberrima ista compendia laudis adspirat, sed rarae atque inter paucissimos opes sunt contentae meritis conscientiae. Quippe hoc ipso praemii gloria continetur, ne id cupiditate quaerendi adfectasse videamur. Quod hoc uno adsequi possumus, si pro accepto ducamus oblatum, ut industriae sit ad sumendi copiam pervenire potuisse, continentiae praeterisse. An si fortissimi viri in sacris certaminibus summo labore atque etiam vitae periculo solam vocem praeconis et coronae testimonium petunt, ego verba illa divina caelestesque litteras, quibus mihi tanti principes instituendam iuventutem commendare dignati sunt, non ultra omnium vocum potentiam venerabundus accipiam, non ultra omnes laureas colam? Quasbuas oportet. Neque enim fas ipsius epistulae sacrae com
Abbreviated transcription (Latin):
possit ostendam Salarium me liberalissimi princi¬
pes ex huius rei .p. uiribus in sexcenis milibus nu¬
minum accipere iusserunt Non quoniam non ampli¬
us tribuere commodis meis uellent In quem multo
maiora & prius & postea premia contulerunt Sed ut
trecena illa sestertia que sacre memorie magister ac¬
ceperam inhonore priuati huius magisterii addita
pari sorte geminarent Hoc ego salarium quantu
ad honoremꝰ pertin& adoratum accipio et inaccep¬
ti ratione prescribo Sed expensum referre patrie
mee cupio & adrestitucionem huics operis quo¬
ad usus poposcerit destinare Cuiꝰ uoluntatis mee
ratio & si asserenda non est tamen subhac tua hu¬
manitate & circumstantium exspectacione. qua me
audiri sentio aliquatenus prosequenda est Nam
primum omnium in hoc ego maximos se se fructꝰ
praemioR ut digni quibus fribuantur habeamtur
Si quidem ipse usus pecunie bonis malis ue arti¬

Expanded text:
possit ostendam. Salarium me liberalissimi principossit ostendam. Salarium me liberalissimi principes ex huius rei publicae viribus in sescenis milibus nummum accipere iusserunt, non quoniam non amplius tribuere commodis meis vellent, in quem multo maiora et prius et postea praemia contulerunt, sed ut trecena illa sestertia, quae sacrae memoriae magister acceperam, in honore privati huius magisterii addita pari sorte geminarent. Hoc ego salarium, quantum ad honorem pertinet, adoratum accipio et in accepti ratione perscribo; sed expensum referre patriae meae cupio, et ad restitutionem huius operis, quoad usus poposcerit, destinare. Cuius voluntatis meae ratio etsi adserenda non est, tamen sub hac tua humanitate et circumstantium exspectatione qua me audiri sentio aliquatenus prosequenda est. Nam primum omnium in hoc ego maximos censeo fructus praemiorum, ut digni quibus tribuantur habeamur; siquidem ipse usus pecuniae bonis malisve arti
Abbreviated transcription (Latin):
narum Igitur ibi maxime & oport& & fas est
exercere luuentutis ingenia ubi tam propinqua
sunt numina amica dot trinae Vbi ex proximo
iuuat mens diuina sapientiam &: carminum deꝰ
uocem & uerecundiam uirgo perpetua et proui¬
dentim prescius futuroꝵ. Ibi adulescentes opti¬
mi distant nobis quasi solempne carmen p̃fanti¬
bus maximoꝵ principum fac ta celebrare quis
eum melior usus est eloquentie Libi ante aras
quodam modo suas iouios herculiosq audiant
prediciri lupiter pater & miuerua socu et luuo
placata satis me uerborum fecisse arbitror uꝑ de eo qđ
michi ad dicendum prius constitueram qmͣ sic ex usti at¬
q offitio instaurari opus illud studiis maxime fauẽt
dedicatum in ipsa ciuitatis fronte positum celeberrimis
templis utrimq coniue tim Nunc qđ in secundum
eundemq locum distuli quem ad modum id sine
sumptu publico. & cum laude sacre largitionis fi

Expanded text:
narum. Igitur ibi maxime et oportet et fas est narum. Igitur ibi maxime et oportet et fas est exercere iuventutis ingenia, ubi tam propinqua sunt numina amica doctrinae, ubi ex proximo iuvat mens divina sapientiam et carminum deus vocem et verecundiam virgo perpetua et providentiam praescius futurorum. Ibi adulescentes optimi discant, nobis quasi sollemne carmen praefantibus, maximorum principum facta celebrare quis enim melior usus est eloquentiae?, ubi ante aras quodammodo suas Iovios Herculiosque audiant praedicari Iuppiter pater et Minerva socia et Iuno placata. Satis me verborum fecisse arbitror, Vir perfectissime, de eo quod mihi ad dicendum prius constitueram, quam sit ex usu atque officio instaurari opus illud studiis quibus optimi principes maxime favent dedicatum, in ipsa civitatis fronte positum, celeberrimis templis utrimque coniunctum. Nunc, quod in secundum eundemque locum distuli, quemadmodum id sine sumptu publico et cum laude sacrae largitionis fieri
Abbreviated transcription (Latin):
solum liberalitatis quam ipsi tribuunt sed &iamlit¬
teris quibus me ad stitucione̾ eius cohartaritur
ostendant quanto plus capiant uoluptatis cum re¬
paratum uideant ipsum conciliabulum iuuentu
tis Ad hoc .u.p. opus istud reddit illustrius et cũ
ipsorum cesarum tum &iam omnium hominum as¬
pectui promptus quod precipuo est loco positum qͣ¬
si inter ipsos oculos ciuitatis inter apollinis templin
atq capitolium Quo magis esͣł &iam sacro sancta
sedes utriusq lateris ueneranda confinio utriusq late
nuinmis instauranda respectu Ne fana longe om¬
nium in hac urbe pulcherrima labes media defor¬
me Presertim cum michi uideatur ipse ille qui
menua hec primus extruxit Idcirco ea illic po¬
tissimum collocasse & ueluti cognato uicinoꝵ si¬
bi numeꝵ tenerentur amplexũ. cum angustissiã
tecta litteris dedicata inde athenar conditrre
miuerua conspicere Hin appollo medius came¬

Expanded text:
solum liberalitate quam ipsi tribuunt sed etiam litsolum liberalitate quam ipsi tribuunt sed etiam litteris quibus me ad institutionem eius cohortantur ostendant, quanto plus capient voluptatis cum reparatum videant ipsum conciliabulum iuventutis? Ad hoc, Vir perfectissime, opus istud reddit inlustrius et cum ipsorum Caesarum, tum etiam omnium hominum adspectui promptius, quod praecipuo est loco positum quasi inter ipsos oculos civitatis, inter Apollinis templum atque Capitolium. Quo magis est etiam sacrosancta sedes utriusque lateris veneranda confinio utriusque late numinis instauranda respectu, ne fana longe omnium in hac urbe pulcherrima labes media deformet, praesertim cum mihi videatur ipse ille qui Maeniana haec primus exstruxit idcirco ea illic potissimum conlocasse, ut veluti cognato vicinorum sibi numinum tenerentur amplexu, cum augustissima tecta litteris dedicata inde Athenarum conditrix Minerva conspiceret, hinc Apollo medius Came
Abbreviated transcription (Latin):
pacientie magistrasq uniuersa cum in tonsuetu¬
dine tenera etate uenerunt Omnia deinceps of¬
fitia uite & ad ipsa que diuersissima uidentur mi¬
litie atq castroꝵ munia conualescunt Ideoq his
omnis industrie atq omnis laudis nutricibꝰ aut
ut ueruis loquar matribus Cum p̃ceptorẽ cesar.
herculius declarare dignatus sit necesse est siam
sedem propriam cupiatꝰ reformari ut cum ad anti¬
quam firmitatem cultumq reparata sit multo ħ
infans & uerius nuncupetur edes herculis atq
tanti principis tot uictoriis ac triumphiꝰ merent᷑.
ut ingenia que cauendus eoꝵ uirtutibus excolun¬
tur non interpriuatos parietes sed inpublica osten¬
tatione et in ipso urbis is tius ore uegetentur a
autem magis in facie uultuq istius ciuitatis situ
est quam hec eadem meniana in ipso transitu adue¬
nientium huc inuictissimoꝵ principum constitu¬
ta Qui cum se occursu lete uiuentutis afficinoͣ

Expanded text:
patientiae magistras. Quae universa cum in consuetupatientiae magistras. Quae universa cum in consuetudinem tenera aetate venerunt, ad omnia deinceps officia vitae et ad ipsa quae diversissima videntur militiae atque castrorum mania convalescunt. Ideoque his omnis industriae atque omnis laudis nutricibus aut, ut verius loquar, matribus cum praeceptorem Caesar Herculius declarare dignatus sit, necesse est etiam sedem propriam cupiat reformari ut, cum ad antiquam firmitatem cultumque reparata sit, multo hic iustius et verius nuncupetur aedes Herculis atque tanti principes tot victoriis ac triumphis merentur, ut ingenia quae canendis eorum virtutibus excoluntur non intra privatos parietes sed in publica ostentatione et in ipso urbis istius ore vegetentur. Quid autem magis in facie vultuque istius civitatis situm est quam haec eadem Maeniana in ipso transitu advenientium huc invictissimorum principum constituta? Qui cum se occursu laetae iuventutis adfici non
Abbreviated transcription (Latin):
musarum in circo fli flaminio fuluius ille nobi¬
lior ex pecunia censoria fecit Non id modo sequu
tus ꝙ ipse litteris & sumine poete amititia duceretur
Sed quod ingretia cum esset impor accepat hera¬
clen musage temesse idest comitem dũcẽq mu¬
sarum Idemq primus nouem signa hoc ẽ omni¬
um cimenarum ex ambraciesi opido translata sb̃
tutela. fortissimi numĩs consecrauit ut res ẽ mu
tus opibis & premiis iuuari ornariq deberent
musarum quies defensione herculis & uirtꝰ her¬
culis & uoce musaꝵ Credo igitur tali Cesar her¬
culius & aui herculis & herculi prĩs instinc̃ tu
tanto studium litteraꝵ fauore prosequitur ut
non nimis ad prouidentiam numinis sui exis¬
tim& pertinerẽ benedicendi ꝗͣ recte faciendi dis¬
ciplinas Et pro diuina intelligentia mentis eter¬
ne sentiat litteras omnium fundamenta esse uir¬
tutum ut pote continentie modestie uigilantie

Expanded text:
Musarum in circo Flaminio Fulvius ille NobiMusarum in circo Flaminio Fulvius ille Nobilior ex pecunia censoria fecit, non id modo secutus quod ipse litteris et summi poetae amicitia duceretur, sed quod in Graecia cum esset imperator acceperat Heraclen Musageten esse, id est comitem ducemque Musarum, idemque primus novem signa, hoc est omnium, Camenarum ex Ambraciensi oppido translata sub tutela fortissimi numinis consecravit, ut res est, quia mutuis opibus et praemiis iuvari ornarique deberent, Musarum quies defensione Herculis et virtus Herculis et voce Musarum. Credo igitur, tali Caesar Herculius et avi Herculis et Herculii patris instinctu tanto studium litterarum favore prosequitur, ut non minus ad providentiam numinis sui existimet pertinere bene dicendi quam recte faciendi disciplinas, et pro divina intellegentia mentis aeternae sentiat litteras omnium fundamenta esse virtutum, utpote continentiae modestiae vigilantiae
Abbreviated transcription (Latin):
ta transtulerit Non utiq quia michi quem qđ siẽ
in uidia dixerim tanta dignatione respicit quanta
pro summis honoribus debet sufficere sapienti uel¬
le tali quid imposita ista professione detrahere s
ut professioni ipsi ex eo honere quem gessi addere
dignititem Cui igitur est dubium diuina illa mẽs
cesaris qr tanto studio p̃ceptorem huic conuentui lu¬
uentutis elegit et um locum exercitis illiuis dedi¬
catum instaurari atq exhornari uelit cum omnes
dĩm rerum sec tatores atq fautores parum se satis.¬
facere uoto & conscientie sue credant si non ipsaR
quas appetunt gloriarum templa constituant Inde
est ꝗ atheniensis humanitas aram misericordie in¬
¶titliit qđ romani ducis animi magnitudo tem¬
plum uirtutis & honoris quarum enim arcium siue
animi affcĩonum magnus hominibus in generatꝰ
ardor fuerit earum &iam consecrata eristere ad
posteros monimenta uoluerunt Edem herculis

Expanded text:
ta transtulerit; non utique quia mihi, quem quod sine ta transtulerit; non utique quia mihi, quem quod sine invidia dixerim tanta dignatione respicit quanta pro summis honoribus debet sufficere sapienti, vellet aliquid imposita ista professione detrahere, sed ut professioni ipsi ex eo honore quem gessi adderet dignitatem. Cui igitur est dubium quin divina illa mens Caesaris, quae tanto studio praeceptorem huic conventui iuventutis elegit, etiam locum exercitiis illius dedicatum instaurari atque exornari velit, cum omnes omnium rerum sectatores atque fautores parum se satisfacere voto et conscientiae suae credant, si non ipsarum quas appetunt gloriarum templa constituant? Inde est quod Atheniensis humanitas aram Misericordiae instituit, quod Romani ducis animi magnitudo templum Virtutis et Honoris. Quarum enim artium sive animi adfectionum magnis hominibus ingeneratus ardor fuerit, earum etiam consecrata exsistere ad posteros monimenta voluerunt. Aedem Herculis
Abbreviated transcription (Latin):
rarum quoq habuere dilectum. neq aliter qmͣ si
equestri turme uel cohorti pretorie consulendu
fors quem potissimu preficerent sui arbitrii esse
duxerunt. Ne hii quos ad spem omnium tribunali¬
um aut interdum ad stipendia cognitionum sacrar
aut fortasse ad ipsa palacu magisteria prouehi opor¬
ter& ueluti repentino nubilo in mediis adolescẽre¬
tie fluctibus deprehensi incerta dicendi signa seq̃¬
domini nostri Constanti uere principis uiuentis
incredibilem erga iuuentutem galliaꝵ suarum sol¬
licitudinem atq indulgentum mirari satis nequeo
qui honorem litterarum. hac quoq dignatione cu¬
mulauit ut me filio pociꝰ meo adpristmam mea
studia aditum molientem ipsum iusserit discipli¬
nas artis oratorie retractare Et hoc ip̃i palatio pa¬
rentis sui numinis inuererit ne mediocrem quidem
pro ingenio meo naturaq uocem celestia tamen
uerba & diuina sensa principum prolocutam ab ar¬
chinis sicrorum penetralium ad priuata musarũ adi¬

Expanded text:
ilectum, neque aliter quam si equestri turmae vel cohorti praetoriae consulendum foret, quem potissimum praeficerent sui arbitrii esse duxerunt, ne hi quos ad spem omnium tribunalium aut interdum ad stipendia cognitionum sacrarum aut fortasse ad ipsa palatii magisteria provehi oporteret, veluti repentino nubilo in mediis adulescentiae fluctibus deprehensi, incerta dicendi signa sequdomini nostri Constantii, vere principis iuventutis, incredibilem erga iuventutem Galliarum suarum sollicitudinem atque indulgentiam mirari satis nequeo, qui honorem litterarum hac quoque dignatione cumulavit ut me filio potius meo ad pristina mea studia aditum molientem ipsum iusserit disciplinas artis oratoriae retractare, et hoc ipsi palatio parentis sui munus invexerit ut mediocrem quidem pro ingenio meo naturaque vocem, caelestia tamen verba et divina sensa principum prolocutam, ab arcanis sacrorum penetralium ad privata Musarum ady
Abbreviated transcription (Latin):
quarum inuicta robora ne in hiis quidem que nc̃
cum maxime gerunt bellis requirunt ut cõmo¬
dis nr̃is studio gratie hospitalis operentur.  resides
aquas & nouos amnos ueluti aridis fesse urbis uisce¬
ribus infundant Ex quo manifestum ẽ eos qui co¬
lomã istam tot tantisq opibus tocius imperii erige¬
re atq animare statuetunt uel precipue sedem illus
liberalium litterarum uelle reparari cui peculiare
frequentiam honestissime iuuentutis illustrato stu¬
diorum honore prouiderint Cui enĩ umqͣm ue¬
terum principum tante fuit cure ut doctrina atq
eloquentia s tudia florerent Quante hiis optimis
& indulgeritissimis dominis getieris humani quos
ego qđ ad uotum pietatem q pertine liberorum
nr̃or parentes appellaenon deibito. qui nobilissimã
itam indolem galliaꝵ suarum interitus summi
doctoris orbatam respicere dignati suo potissimũ
iuditio praeceptorem ei moderatorem q tribuer̃t

Expanded text:
quarum invicta robora ne in his quidem quae nunc quarum invicta robora ne in his quidem quae nunc cum maxime gerunt bellis requirunt, ut commodis nostris studio gratiae hospitalis operentur et resides aquas et novos amnes veluti aridis fessae urbis visceribus infundant. Ex quo manifestum est eos qui coloniam istam tot tantisque opibus totius imperii erigere atque animare statuerunt, vel praecipue sedem illam liberalium litterarum velle reparari, cui peculiarem frequentiam honestissimae iuventutis inlustrato studiorum honore providerint. Cui enim umquam veterum principum tantae fuit curae ut doctrinae atque eloquentiae studia florerent quantae his optimis et indulgentissimis dominis generis humani? Quos ego, quod ad votum pietatemque pertinet, liberorum nostrorum parentes appellare non dubito; qui nobilissimam istam indolem Galliarum suarum interitu summi doctoris orbatam respicere dignati, suo potissimum iudicio praeceptorem ei moderatoremque tribuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cedere Ante omnia igitur.U.p. diuine impator
cesaꝵq nrorum prouidentie singulariq innos
beniuolentie huius quo operis instauratione parẽ¬
dum est Qui ciuitatem istam & olim fraterno
populi romani nomine gloritam et tunc demũ
grauissima clade perculsam cum latrocinia bata¬
nice rebellionis obsessa auxilium romacini prin¬
cipis irrogaret non solum proadiniratione meritor
sed xiamꝰ promiseratione casuum attollere ac re¬
creare uoluerunt Ipãmq ruinaꝵ eius magnitu¬
dinem in mortalibus libertatis sue monu̾ment̾
dignam iudicauerunt ut tanto essx illustrior
gloria restitutoꝵ quanto ipsa moles restitutiois
in manior ltaq maximas pecunias & totum si r̾s
poscit erarium non templis modo ac locis public
resicumdis. sed &iam pricatis domibus indulgẽt
Nec pectinias modo sed x. im artifices transma¬
rinos & examplissimis ordinibus prouinciaꝵ in¬
colas nouas. et deuotissimar hiberna legionum

Expanded text:
cedere. Ante omnia igitur, Vir percedere. Ante omnia igitur, Vir perstrorum providentiae singularique in nos benivolentiae huius quoque operis instauratione parendum est, qui civitatem istam et olim fraterno populi Romani nomine gloriatam et tunc demum gravissima clade perculsam, cum latrocinio Bagaudicae rebellionis obsessa auxilium Romani principis invocaret, non solum pro admiratione meritorum sed etiam pro miseratione casuum attollere ac recreare voluerunt, ipsamque ruinarum eius magnitudinem immortalibus liberalitatis suae monimentis dignam iudicaverunt, ut tanto esset inlustrior gloria restitutorum quanto ipsa moles restitutionis immanior. Itaque maximas pecunias et totum, si res poscat, aerarium non templis modo ac locis publicis reficiundis sed etiam privatis domibus indulgent; nec pecunias modo sed etiam artifices transmarinos et ex amplissimis ordinibus provinciarum incolas novos et devotissimarum hiberna legionum,
Abbreviated transcription (Latin):
possim sperare qm glorim Qmͣqm in hac orati¬
one uir perfectissime locitantum mõ in solen¬
tia non dicendi nouitate perturber i quidem
id postulo qđ non modo contradicendo nemo
audeat impedire. Sed omnes pocius quibus diui¬
na principum liberalitas quibus urbis istius resti¬
tutio quibus optimaꝵ artium celebratio grata at¬
q iocunda esł summo gaudio & fauore suscipi¬
ant ut meniane ille scole quondam pulcherrimo
opere & studior frequentia celebres & illustres
iuxta cetera que instaurantur opera ac templa repa¬
rentur lta quamtum michi trepidationis affertlo¬
cus tantum releuat causa dicendi Quam quidem
ego .U .P. duas in partes arbitror diuidenlam ut
prius differam ꝗͣ sit exusi & offitio opus illud
ad pristinam mãgnificentiam reformari. De inde
qua ratione id possit sine sumptu publico ex lar¬
gitione quidem principum maximoꝵ Sed tamẽ
cum aliquo meo erga prĩam studio & amore pro¬

Expanded text:
possim sperare quam gloriam. Quamquam in hac oratipossim sperare quam gloriam. Quamquam in hac oratione, Vir perfectissime, loci tantummodo insolentia, non dicendi novitate perturber, siquidem id postulo quod non modo contradicendo nemo audeat impedire, sed omnes potius quibus divina principum liberalitas, quibus urbis istius restitutio, quibus optimarum artium celebratio grata atque iucunda est, summo gaudio et favore suscipiant, ut Maenianae illae scholae quondam pulcherrimo opere et studiorum frequentia celebres et inlustres iuxta cetera quae instaurantur opera ac templa reparentur. Ita quantum mihi trepidationis adfert locus, tantum relevat causa dicendi. Quam quidem ego, Vir perfectissime, duas in partes arbitror dividendam, ut prius disseram quam sit ex usu et officio opus illud ad pristinam magnificentiam reformari, deinde qua ratione id possit sine sumptu publico, ex largitione quidem principum maximorum, sed tamen cum aliquo meo erga patriam studio et amore pro
Abbreviated transcription (Latin):
ad ip̃m meis studiis petuliarit̾ cõmodare non ad m¬
cognitam michi sectam forensium patronoꝵ alie¬
ne laudis cupiditate transire Neq enim tanta me
aut negligentia aut confidentia tenet ut nesciam
quanta sit̾ inter hanc atiem fori & nr̃a illa secreta
¶tudioꝵ excitia diuersitas ibi armantur ingenia
hic preliantur ibi prolusio hic pugna committi¬
tur hic pleꝵq uelud sudibus et saxis illic semper
telis splendentibus dimicatur hic sudore et quasi
puluere sordidus illic insignis ornata laudatur
orator ut si uterq experuindi causa officia com¬
mittent alium quidem turbarum sonus & strepi¬
tus armoꝵ. alium quedam triumphi quedam de¬
terreat Scio hec inquam hec uir perfectissime ne¬
q me sciens fallo & idcirco tantum abest ut me
relictis docendi praecipiendi q rationibꝰ aptum
atq ydoneum putem lit hoc ipsum qđ uel uno
die atq una dere inforo dicam ueniam magis

Expanded text:
id ipsum meis studiis peculiariter commodare, non ad inid ipsum meis studiis peculiariter commodare, non ad incognitam mihi sectam forensium patronorum alienae laudis cupiditate transire. Neque enim tanta me aut neglegentia aut confidentia tenet, ut nesciam quanta sit inter hanc aciem fori et nostra illa secreta studiorum exercitia diversitas. Ibi armantur ingenia, hic proeliantur; ibi prolusio, hic pugna committitur. Hic plerumque velut sudibus et saxis, illic semper telis splendentibus dimicatur. Hic sudore et quasi pulvere sordidus, illic insignis ornatu laudatur orator, ut, si uterque experiundi causa officia commutent, alium quidam tubarum sonus et strepitus armorum, alium quaedam triumphi scaena deterreat. Scio haec, inquam, haec, Vir perfectissime, neque me sciens fallo; et idcirco tantum abest ut me relictis docendi praecipiendique rationibus aptum atque idoneum putem, ut hoc ipsum, quod vel uno die atque una de re in foro dicam, veniam magis
Abbreviated transcription (Latin):
semper in omni genere dicendi max¬
ima facultate uiguisti. sed circumsti¬
tium plerosq mirari Qđ ego ab in¬
eunte adolescentia usq in hunc diem nuq̃ isto in
loco dixerim Et quãtulũcumq illud ẽ qđ labore
ac diligentia Uideor consetulis excere priuato o
in foro lactare maluerim Nunc demum sero quođ
tirocimo adinsolitum michi tribunal aspirem. Aqͣ
ego me fateor qmͣqm michi sedes ista iusticie et agẽ¬
sum  addicendum amplissima uideretur Ditti¬
sum tamen ingenio meo ante hac affuisse & hoc ip¬
so intempore qm̃u is diuersissimum a contentiõe
litium genus orationis habiturum conscientie tit¬
pidatione reuociri Ne quid igitur aut opiniõi ho¬
minum dubium relinquam aut interpretacioni te
hac postulatione qm de restituendis pr̃ie mee inema¬
nis michi sumendam pocius qmͣ cuiqm̃ delegandã
putaui. maius de me aliquid qmͣ posse me sentio ui¬
dear promittere contestatum esse initio dicendi apꝰ
audientes uolo temporarium me dicendi mim ꝯ atq

Expanded text:
semper in omni genere dicendi maxima facultate viguisti, sed circumstantium plerosque mirari, quod ego, qui ab ineunte adulescentia usque in hunc diem numquam isto in loco dixerim et, quantulumcumque illud est quod labore ac diligentia videor consecutus, exercere privatim quam in foro iactare maluerim, nunc demum sero quodam tirocinio ad insolitum mihi tribunal adspirem; a quo ego me fateor, quamquam mihi sedes ista iustitiae et ad agendum et ad dicendum amplissima videretur, diffisum tamen ingenio meo antehac afuisse et hoc ipso in tempore, quamvis diversissimum a contentione litium genus orationis habiturum, conscientiae trepidatione revocari. Ne quid igitur aut opinioni hominum dubium relinquam aut interpretationi ex hac postulatione quam de restituendis patriae meae Maenianis mihi sumendam potius quam cuiquam delegandam putavi, maius de me aliquid quam posse me sentio videar promittere, contestatum esse initio dicendi apud audientes volo temporarium me dicendi munus atque
Abbreviated transcription (Latin):
glgriosum reprensioni nemimi tuit. Uale.
nas permitteretur. Contradirerunt Uincentino¬
Lum legat̾i. Affuit Iuscillius nominatus. dillata causa ẽ
alio ienatu. Uincentini sinc aduocato intrauerunt. dixe¬
runt se deceptos lapsirie uerbo. An quia ita senciebant. in¬
tergogati a nepote pretore. quem dotiussent responderue
quod prius. interrogati antunc gratis atfuissent. rnde¬
uint sermillibus nummum mrursus aliquid dedissent
dixerunt mille denarios. Nepos postulauit. ut nomina¬
tus induceretur.Hactenus illo die. Sed quantum augu¬
ror longius res procedet. Nam pleraq tacita tantum et
omiino commota latusime icirunt. Ereri aiues tuas
qm̃diu nunc oporcet qm̃ hlande roges ut reliqua cogno¬
seae iilamen non ante ebhac ipia ueneris romam irectator

Expanded text:
gloriosum, reprehensioni nemini fuit. Vale. gloriosum, reprehensioni nemini fuit. Vale. suis permitteretur. Contra dixerunt legati Vicetinorum; adfuit Tuscilius Nominatus. Dilata causa est. Alio senatu Vicetini sine advocato intraverunt, dixerunt se deceptos, lapsine verbo, an quia ita sentiebant. Interrogati a Nepote praetore, quem docuissent, responderunt quem prius. Interrogati an tunc gratis adfuisset, responderunt sex milibus nummum; an rursus aliquid dedissent, dixerunt mille denarios. Nepos postulavit ut Nominatus induceretur. Hactenus illo die. Sed quantum auguror longius res procedet. Nam pleraque tacta tantum et omnino commota latissime serpunt. Erexi aures tuas. Quam diu nunc oportet, quam blande roges, ut reliqua cognoscas! si tamen non ante ob haec ipsa veneris Romam, spectatorque
Abbreviated transcription (Latin):
nctuas morum non discat ordinibus.recito tamen quod
ante fecerint: Nescio etiam ũ illi uidicio iuo poterant esse
contenti. Mihi modestior constantiaest. qm̃ uoiatis abio¬
lutum putem: quod ame probetur: Itaq has retitandi cau¬
sas sequor: primum quod ipse recitat. aliqñ aorius scri¬
ptis suis auditorum reuerentiam intendit: deinde qđ
de quibus dubitat quasi ex consilii iententia itatuit.
Lulta etiam lamultis.admanetur.let si nora dmore tur
quid amusquisqq sentiat perspacit er iultu deculis mi¬
tu manu murmure silencio que satis apertis notis ut¬
dicium abhumanitate discernunt. Atq adeo si cui forte
corum qui interfuerinit ciur̃e fuerit eadem illa legere in¬
telliget me quedmmi aut comutasie. aut preteriise. fortasse
ctiam ex suo uiditio q̃us ipse nihil direrit mihi. Atqi
ta hoc disputo quasi populum in auditorium non incu¬
biculum amicos aduocnim quos plures habere multis

Expanded text:
sanctitas morum non distat ordinibus. Recito tamen, quod sanctitas morum non distat ordinibus. Recito tamen, quod illi an fecerint nescio. Etiam: sed illi iudicio suo poterant esse contenti, mihi modestior constantia est quam ut satis absolutum putem, quod a me probetur. Itaque has recitandi causas sequor, primum quod ipse qui recitat aliquanto acrius scriptis suis auditorum reverentia intendit; deinde quod de quibus dubitat, quasi ex consilii sententia statuit. Multa etiam multis admonetur, et si non admoneatur, quid quisque sentiat perspicit ex vultu oculis nutu manu murmure silentio; quae satis apertis notis iudicium ab humanitate discernunt. Atque adeo si cui forte eorum qui interfuerunt curae fuerit eadem illa legere, intelleget me quaedam aut commutasse aut praeterisse, fortasse etiam ex suo iudicio, quamvis ipse nihil dixerit mihi. Atque haec ita disputo quasi populum in auditorium, non in cubiculum amicos advocarim, quos plures habere multis
Abbreviated transcription (Latin):
sanctissimos homince scriptitasse me scribere muent̃.
ab illis autem quibus notum est quoi qñtosq auc¬
tores sequar facile impetrari posse confido. ut crrare
me. sed cum illis sinant. quetum non seria modo ue¬
ium lusus etiam exprimere laudabile est. Anego ue¬
rear. neminem uiuentium nequam inspetiem adulaci¬
onis incidam nomin abo. sed ego uerea ut me non sa¬
tis deccat. quod decuit. M tuslium .C. Caluum Asini¬
um pollionem. M. messalam. O. hortensium Mbrutũ
I. Sillim. O. catullum . O. Scuolam. Ser. Sulpicium. Uar¬
ronem. Torquatum immo torquatos .G. memmium.
lentulum getulicum. Anncum Senecam. et proxime uir¬
ginium. Rufum. et si non sirficiunt exempla priuaca.
Duium iullium. Diuum Iugustum. Diuum neruam.T.
nesta manere. que sepius ahonie fiunt: inter quos ul
prccipuc numerandus ẜ uigilius. Cornelius nepos.
et prius Ennius actiusq non quidem hi ienatores. iedu

Expanded text:
sanctissimos homines scriptitasse, me scribere mirentur. sanctissimos homines scriptitasse, me scribere mirentur. Ab illis autem quibus notum est, quos quantosque auctores sequar, facile impetrari posse confido, ut errare me sed cum illis sinant, quorum non seria modo verum etiam lusus exprimere laudabile est. An ego verear - neminem viventium, ne quam in speciem adulationis incidam, nominabo -, sed ego verear ne me non satis deceat, quod decuit M. Tullium, C. Calvum, Asinium Pollionem, M. Messalam, Q. Hortensium, M. Brutum, L. Sullam, Q. Catulum, Q. Scaevolam, Servium Sulpicium, Varronem, Torquatum, immo Torquatos, C. Memmium, Lentulum Gaetulicum, Annaeum Senecam et proxime Verginium Rufum et, si non sufficiunt exempla privata, Divum Iulium, Divum Augustum, Divum Nervam, Tiberium nesta manere quae saepius a bonis fiunt. Inter quos vel praecipue numerandus est P. Vergilius, Cornelius Nepos et prius Accius Enniusque. Non quidem hi senatores, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Auidos. cum quibus paem calculum ponere
nec urbis copiis exlaurentino: nec maris tam
turbidis tempestatibus possum recipies eigo
ẽpistolas stcriles. et simpliciter ingratas. ac nec illam qui¬
dem sollertia diomedis inpermutando munore imitã¬
tie. Sed que tacillicas tua hoc magis dibis ueniam quod
ie non meperi fatentur. Uale.
gfficia tua mibi grata et uicunda sunt tum
suel maxime ꝙ me celandum non putasti. fu¬
isse apud te de uersiculis meie multum co¬
piosumd scrmonem cumq diuersitate uidiciorum lõ¬
guis processisse extitisse etiam quosdam qui scripta
quidem ipsa non improbarent me tamen amice simli¬
citerq reprehenderent. Ꝙhoc scriberẽ recitatẽq ꝗbegout
go aliqñ. preterea rideo iocor. ludo. ut q omnia in¬
noxie remissionis genera breuiter amplectar. homo sũ
nec uero moleste fero hanc esse demoribus meis existi ma¬
cionem ut qui nesciunt talia doctissimos. graussimos

Expanded text:
turdos, cum quibus parem calculum ponere turdos, cum quibus parem calculum ponere nec urbis copiis ex Laurentino nec maris tam turbidis tempestatibus possum. Recipies ergo epistulas steriles et simpliciter ingratas, ac ne illam quidem sollertiam Diomedis in permutando munere imitantes. Sed, quae facilitas tua, hoc magis dabis veniam, quod se non mereri fatentur. Vale. C. officia tua mihi grata et iucunda sunt, tum vel maxime quod me celandum non putasti, fuisse apud te de versiculis meis multum copiosumque sermonem, eumque diversitate iudiciorum longius processisse, exstitisse etiam quosdam, qui scripta quidem ipsa non improbarent, me tamen amice simpliciterque reprehenderent, quod haec scriberem recitaremque. Quibus ego, ut go; aliquando praeterea rideo iocor ludo, utque omnia innoxiae remissionis genera breviter amplectar, homo sum. Nec vero moleste fero hanc esse de moribus meis existimationem, ut qui nesciunt talia doctissimos gravissimos
Abbreviated transcription (Latin):
tuisset ex asse. sed legatis ita ex hausisset ut non ampliue
aput ce. qm̃ quarta remaneret.Igitur sufficere tibi de¬
bet siexheredatus amatre. quartam partem ab heredib
cius accipias: quam camen ego augebo icis te non sub¬
scripsisse mecum et biennium transisse. omniaqs me
susccpisse. Sed ut te coheredes mei tractabiliorem expe¬
riantur. utq tibi nihil abstulerit reuerencia mei ofte.¬
ro pro mei parte tantundem. Tuli fructum non conici¬
entie modo uerum etiam fame Ille ergo curianus lega¬
tum mihi reliquit et factum meum nisi forte blandior
mihi antiquorum not abili more signauit. hoc tibi scrpsi
quia de omnibus. que me delectant. uel angunt. non ali¬
ter tecum qm̃ metum loqui scleo: deinde quod durum
existimabam teamintissimum mei fraudare uoluptate quã
ipie capiebam. Hec enim ium tam sapiene ꝙy nibil mea u¬
tersit an iis que honcite fecisie me credo testificatio queda
et quasi p̃mium accedat. Uale.

Expanded text:
tuisset ex asse, sed legatis ita exhausisset ut non amplius tuisset ex asse, sed legatis ita exhausisset ut non amplius apud te quam quarta remaneret? Igitur sufficere tibi debet, si exheredatus a matre quartam partem ab heredibus eius accipias, quam tamen ego augebo. Scis te non subscripsisse mecum, et iam biennium transisse omniaque me usu cepisse. Sed ut te coheredes mei tractabiliorem experiantur, utque tibi nihil abstulerit reverentia mei, offero pro mea parte tantundem.' Tuli fructum non conscientiae modo verum etiam famae. Ille ergo Curianus legatum mihi reliquit et factum meum, nisi forte blandior mihi antiquum, notabili honore signavit. Haec tibi scripsi, quia de omnibus quae me vel delectant vel angunt, non aliter tecum quam mecum loqui soleo; deinde quod durum existimabam, te amantissimum mei fraudare voluptate quam ipse capiebam. Neque enim sum tam sapiens ut nihil mea intersit, an iis quae honeste fecisse me credo, testificatio quaedam et quasi praemium accedat. Vale.
Abbreviated transcription (Latin):
duos quos tunc ciuitas nostra spectatissimos habuit
orellium et frontinum. his circunditus incubiculo i¬
eo sedi. dixit curianus que pro se putabat. respondi
paucis ego. nec enim aderat alius qui defuncte pudo¬
rem tucretur. deinde secessi et ex consilii iententia Uide¬
tur inqm̃ cuuiane mater tua multas habiusse causas ura¬
scendi tibi. Post hoc ille subscripsit cum ccteteris centum¬
uirale iudicium. metum non iubscripsit. appetehit iuidi¬
cii dies coheredes mei compomnere et transigere cupie¬
bant: non diffidentia cause ied metu temporum Uere¬
bantur quod uidebant multis accidisie ne exeentum ui¬
rali uditio capitis rei exient. Et erant quidam in illie
quibus obiici et gratilii amiticia et rustici posset. Rogat
ut cum curimo loquat. Conuenimus in edem concordi¬
e. Ibi ego si mater inqm̃ te expnte quarta icripsisiet her¬
redem non queri posses. Quid si beredem quidem insti¬

Expanded text:
duos quos tunc civitas nostra spectatissimos habuit, duos quos tunc civitas nostra spectatissimos habuit, Corellium et Frontinum. His circumdatus in cubiculo meo sedi. Dixit Curianus quae pro se putabat. Respondi paucis ego - neque enim aderat alius, qui defunctae pudorem tueretur -, deinde secessi, et ex consilii sententia 'Videtur' inquam, 'Curiane, mater tua iustas habuisse causas irascendi tibi.' Post hoc ille cum ceteris subscripsit centumvirale iudicium, non subscripsit mecum. Appetebat iudicii dies; coheredes mei componere et transigere cupiebant non diffidentia causae, sed metu temporum. Verebantur quod videbant multis accidisse, ne ex centumvirali iudicio capitis rei exirent. Et erant quidam in illis, quibus obici et Gratillae amicitia et Rustici posset. Rogant me ut cum Curiano loquar. Convenimus in aedem Concordiae. Ibi ego 'Si mater' inquam 'te ex parte quarta scripsisset heredem, num queri posses? Quid si heredem quidem insti
Abbreviated transcription (Latin):
miraculum efficiunt mibi abunde cit si fitis expreisi
ponia galla erheredato tilio assudio curia¬
no heredem relinquerat me dederat cohe¬
tedes Sertorium icuerium pretorium uirum aliosq
iplendidos equites romanos Curi mus orabat. ut si¬
bi donarem portionem meam seq preiudicio uii u̾e
adem tacita conuentione saluam mihi pollicebitur
espondeham non conuenire moribus meis aliud pa¬
lam aliud agere secreto. Freterca non esse sitis honci¬
tum donare et locupleti et orbo. insummi non profu¬
turum ci si donassem profuturum sicessisiem. Esse
autem me paratum cedere si inique exheredatum mi¬
hi liqueret. Adho ille. rogo cognoscas cunctatus pa¬
ulum fatiam inqm̃ neq enim uideo cur me minorẽ
putem. qm̃ tibi udcor. Sed iam nunc memiento nõ
defuturam mihi conitanciam. sut fides duxerit se¬
cundum matrem tium pronuntiandi ut uoles ait
uoles enim quod cquissimum adhibui in consilium

Expanded text:
miraculum efficiunt: mihi abunde est, si satis expressi miraculum efficiunt: mihi abunde est, si satis expressi ponia Galla exheredato filio Asudio Curiano heredem reliquerat me, dederat coheredes Sertorium Severum praetorium virum aliosque splendidos equites Romanos. Curianus orabat, ut sibi donarem portionem meam seque praeiudicio iuvarem; eandem tacita conventione salvam mihi pollicebatur. Respondebam non convenire moribus meis aliud palam aliud agere secreto; praeterea non esse satis honestum donare et locupleti et orbo; in summa non profuturum ei si donassem, profuturum si cessissem, esse autem me paratum cedere si inique exheredatum mihi liqueret. Ad hoc ille: 'Rogo cognoscas.' Cunctatus paulum 'Faciam' inquam; 'neque enim video cur ipse me minorem putem, quam tibi videor. Sed iam nunc memento non defuturam mihi constantiam, si ita fides duxerit, secundum matrem tuam pronuntiandi.' 'Ut voles' ait; 'voles enim quod aequissimum.' Adhibui in consilium
Abbreviated transcription (Latin):
fauces modo larat modo includit prout in latus occiu¬
rit. aut decessit expulsus: quod in ampulis ceteuisc.
gencruis ciusdem uidemus accidere. quibue non hiane
nec st atim futens estus nam illa quoq q̃qm̃ prema ⁊
uergentia per quasdam obluctantes anime moras cre¬
bris quasi singultibus sistut quod effundunt. iut
que des emno nãtura fonti quocs. Quaq ille ratione
aut impellitur aut resorbetur ac modicus hic humor
uucibus alter nis suppͥmit᷑ ⁊ egc̃it᷑ iuut ut flumina qiuem
mare deferumtur aiduers intibuo uentis obiuo esti retor¬
quentui: ita est aliquid quod huuis fontis excinium
repercuciat. An latentibus uenis certa mensua. que
dum colligit quod exhauserat minor est riuus et pigri¬
or.Ie cum celligie agilior maorq profertur. an nescio
qđ libramentum abditum et eccum. qđ cum erinani¬
tum est suscitat etelicit fontem: Cum repletur moraturr
et itrangulat. Serutne tu causas. potes enim que tantũ

Expanded text:
fauces modo laxat modo includit, prout illatus occurfauces modo laxat modo includit, prout illatus occurrit aut decessit expulsus? Quod in ampullis ceterisque generis eiusdem videmus accidere, quibus non hians nec statim patens exitus. Nam illa quoque, quamquam prona atque vergentia, per quasdam obluctantis animae moras crebris quasi singultibus sistunt quod effundunt. An, quae oceano natura, fonti quoque, quaque ille ratione aut impellitur aut resorbetur, hac modicus hic umor vicibus alternis supprimitur egeritur? An ut flumina, quae in mare deferuntur, adversantibus ventis obvioque aestu retorquentur, ita est aliquid quod huius fontis excursum repercutiat? An latentibus venis certa mensura, quae dum colligit quod exhauserat, minor rivus et pigrior; cum collegit, agilior maiorque profertur? An nescio uod libramentum abditum et caecum, quod cum exinanitum est, suscitat et elicit fontem; cum repletum, moratur et strangulat? Scrutare tu causas - potes enim -, quae tantum
Abbreviated transcription (Latin):
sed opus uenia fuit dices non omnes ptoreo timiscueri¬
falleris nim ud initituere uel reducere ciuimodi exem¬
rlum non nu scueri institutum reductum ue exeicere
Utiarn lenissimi possunt. Uale.
pneipro munusculo questionem altissima is¬
t ci uditione dignissimam fons oritur inu
monte persara deturrit excipitur cenatum¬
scuła inmutacta ibi puululum retentus inlarium la¬
cum decidu. Hiius mit a natura. Ter indie statien
auctibus ac diminiitionibus erescit decrescitq. Cerni¬
tui id palam et cum iumma uoluptate de prenditare
uirta recumberis et uesceris: atq exip̃o etiam fonte
natuia cit srigidus potas interim ille ceitie depienuqq
momentis uel subtrahitur uel assingit. mulum iccu
quid aliud ponis in siceo alluitur ieniim ac nouissime
operiti de tegitur risus paulitimq dinseritur. Sidi¬
utius cbserues utrumq iterumq iterum atq terti¬
o uideati  Spuitus ne aliquie excultior os fontie et

Expanded text:
sed opus venia fuit. Dices: 'Non omnes praetores tam severised opus venia fuit. Dices: 'Non omnes praetores tam severiFalleris; nam vel instituere vel reducere eiusmodi exemplum non nisi severi, institutum reductumve exercere etiam lenissimi possunt. Vale. mea pro munusculo quaestionem altissima ista eruditione dignissimam. Fons oritur in monte, per saxa decurrit, excipitur cenatiuncula manu facta; ibi paulum retentus in Larium lacum decidit. Huius mira natura: ter in die statis auctibus ac diminutionibus crescit decrescitque. Cernitur id palam et cum summa voluptate deprenditur. Iuxta recumbis et vesceris, atque etiam ex ipso fonte - nam est frigidissimus - potas; interim ille certis dimensisque momentis vel subtrahitur vel assurgit. Anulum seu quid; aliud ponis in sicco, alluitur sensim ac novissime operitur, detegitur rursus paulatimque deseritur. Si diutius observes, utrumque iterum ac tertio videas. Spiritusne aliquis occultior os fontis et
Abbreviated transcription (Latin):
limue iulio seuero suo salu. Herennius seue¬
Rus uir doctissimus magni extimat inbibdio¬
heca sua ponere imagines municipum cuo¬
um Cornelii nepotis ee titi acii petitq si sunt
istic uc ee cuidibile est exiribendas pingendaiq delege
Di curam tibi potisimum iniuingo primum qule de¬
siderus meie amicisime cbsequcus deinde quia tibi stu¬
diorum summa reucrentia nummue amor studiotunst
postiemo ꝙ patriam tuam omnisq qui nonmenꝰ euis aux¬
ciunt ut patriam ipsam ueneraris t diligra peto ue pio¬
torem. qm̃ diligentisiimum assumae. nam cumł et nauũ
similitulinem etfingere ex uero cum longe difficillima
est imitacionis imitatio. quare rogo ut aitificem. quem
ꝑlegerie ne in melius quidem sinae ahcirate Male
mo res agentur. quouomado ad iudicandum
ueni. nihil est. quod indexterm autem fiduci¬
a mei dormias non impunc tessatui. Ecce lici
senatora egit ille insenatu causam siumi egie autem sicut
depret uecur. remusa est multa sed timuits od regauat

Expanded text:
ius Vibio Severo suo s. Herennius Srus vir doctissimus magni aestimat in bibliotheca sua ponere imagines municipum tuorum Corneli Nepotis et Titi Cati petitque, si sunt istic, ut esse credibile est, exscribendas pingendasque delegem. Quam curam tibi potissimum iniungo, primum quia desideriis meis amicissime obsequeris, deinde quia tibi studiorum summa reverentia, summus amor studiosorum, postremo quod patriam tuam omnesque, qui nomen eius auxerunt, ut patriam ipsam veneraris et diligis. Peto autem, ut pictorem quam diligentissimum assumas. Nam cum est arduum similitudinem effingere ex vero, tum longe difficillima est imitationis imitatio; a qua rogo ut artificem quem elegeris ne in melius quidem sinas aberrare. Valeme res agentur, quoquo modo ad iudicandum veni: nihil est quod in dextram aurem fiducia mei dormias. Non impune cessatur. Ecce Licinxit etiam senatori. Egit ille in senatu causam suam, egit autem sic ut deprecaretur. Remissa est multa, sed timuit, sed rogavit,
Abbreviated transcription (Latin):
mixime in amaritudine instantia. illa tractu et suaui¬
tate atq etiam dulcedine placet. postremo alia uerba.
alius sonus alia constructio. Nam plurimum refert ut
rum oratio alterum historia et exhis ciuiis non ab¬
ducor ut duo dissimilia et hoc ipo diuersa ꝙ maxima
confundam misccamq ne tanta quasi colluuione tur¬
batus ibi faciam. quod hic dcheo que interim ueniet
ne aforensibus uerbis recedam aduocandi petotu ta¬
men iam nunc cogita que potissimum tempora aggre¬
diamur. uetera et scripta aliis parata in quisicio. sed
onerosa collacio. Intacta et noua graues effenise. leuis
gracia. Hinc preterea. quod intantis uiciis hominũ
plura culꝑanda sunt qm̃ laud inda. tum si laudaue¬
ris parcus si culpaueris nimius esse dicaris. sed hoc
illud peto prestruas adquod hortaris eligasq mate¬
riam. ne mihi tam scribere parato alia ruisus cunc¬
agionie et more iusta racio noscatur. Uale.

Expanded text:
maxime vi, amaritudine, instantiâ: illa tractu et suavimaxime vi, amaritudine, instantiâ: illa tractu et suavitate, atque etiam dulcedine placet. postremo alia verba, alius sonus, alia consrum oratio, alterum historia est. His ex causis non adducor ut duo dissimilia et hoc ipso diversa, quo maxima, confundam misceamque, ne tanta quasi colluvione turbatus ibi faciam quod hic debeo; ideoque interim veniam, ut ne a meis verbis recedam, advocandi peto. Tu tamen iam nunc cogita quae potissimum tempora aggrediar. Vetera et scripta aliis? Parata inquisitio, sed onerosa collatio. Intacta et nova? Graves offensae levis gratia. Nam praeter id, quod in tantis vitiis hominum plura culpanda sunt quam laudanda, tum si laudaveris parcus, si culpaveris nimius fuisse dicaris, quamvis illud peto praesternas ad quod hortaris, eligasque materiam, ne mihi iam scribere parato alia rursus cunctationis et morae iusta ratio nascatur. Vale.
Abbreviated transcription (Latin):
gnas et graues causas has etiam ũ mihi tenuis exhiis
ipes destino retractare ne tantus ille labor meus nisi
hoc quod reliquum est studii ad didero mecum pratus
intercidat. Nim si rationem posteritatis habeas quid¬
quid non est peractum pro non incheatum dices potes
uimul et rescribere actiones et componere historiam. uei¬
nam sed utumq tam magnum est: ut ab unde sit alterũ
fficere. Unde uicesimo etatie anno diceie inforo cepi
et nunc demum quid prestare debeat orator. adhuc
tamen per caliginem uideo. quid si huic oneri nouum
accesserit habet quidem oratio et historia multa com¬
munia sed plura diueria: In hiis ipĩs que cõmunia
uidentur. narrat illa. narrat hec sed aliter. huic plera
q humilia et sordila. et ex medio petita. illi omnia recõ¬
dita splendida excelsa conueniunt. Hanc sepius ossa. mu¬
sculi nerui illa tori quidam et quasi tube decent. Hec uel

Expanded text:
gnas et graves causas. Has, etiamsi mihi tenuis ex iis gnas et graves causas. Has, etiamsi mihi tenuis ex iis spes, destino retractare, ne tantus ille labor meus, nisi hoc quod reliquum est studii addidero, mecum pariter intercidat. Nam si rationem posteritatis habeas, quidquid non est peractum, pro non incohato est. Dices: 'Potes simul et rescribere actiones et componere historiam.' Utinam! sed utrumque tam magnum est, ut abunde sit alterum efficere. Unodevicensimo aetatis anno dicere in foro coepi, et nunc demum quid praestare debeat orator, adhuc tamen per caliginem video. Quid si huic oneri novum accesserit? Habet quidem oratio et historia multa communia, sed plura diversa in his ipsis, quae communia videntur. Narrat ique humilia, et sordida, et ex medio petita: illi omnia recondita, splendida, excelsa conveniunt. hanc saepius ossa, musculi, nervi: illam tori quidam, et quasi jubae decent. haec vel