comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ueni pacẽ mitte̾ s gladiũ. Giadĩ ft̃ in mamb
scõꝵ testimonuo᷑ duime scͥpture xxietroq testam̃to
legis in acumine ꝑ ducta ut in psał: ⁊ gladii bis
ta legis ut in eungłio scd̃m lricam: ecce gladii duo
diabłi it in psał: qui lib̾asti seruũ tuũ de gla¬
dto maligno: gladiꝰ est dampnatõ sempit̃na. ut
in iobsi multiplicati fuerint filii eiꝰ .i. hereticoꝵ
disciph in gladio erunt: gladiꝰ est iudiciũ dei ut
iniereinia: A facie gladii columbe unꝰqͥsq ad po¬
płm suũ ir̾tetur. gladiꝰ est uindieta uel sermo¬
dñi. ut in apło: uuus est enĩ sermo dei & efficax
⁊ penet᷑bator om̃i gladio ancipiti. Rumphea idẽ¬
plents ut est illud in psalmo: filĩ hõim dentes
eoꝵ arma ⁊ sagiita ⁊ lingua torum machera acu¬
ta. Secirres signa sunt que ante ꝯsules ferebant᷑.
usum ꝑderẽt bellia aut uatans aspectũ amit¬
terergladiorum. Dicit᷑ aut̃ secur ᷤ ferram̃tũ. quo

Expanded text:
eni pacem mittere, sed gladium . Gladii sunt in manibus sanctorum testimonia divinae Scripturae ex utroque Testamento legis in acumine perducta, ut in psalmo: Et gladii bis ta legis, ut in Evangelio secundum Lucam: Ecce gladii duo diaboli, ut in Psalterio: Qui liberasti servum tuum de gladio maligno . Gladius est damnatio sempiterna, ut in Job: Si multiplicati fuerint filii ejus, id est, haereticorum discipuli, in gladio erunt . Gladius est judicium Dei, ut in Jeremia: A facie gladii columbae unusquisque ad populum suum convertetur . Gladius est vindidomini; in apostolo: uiuus est enim sermo dei et efficax et penetrabilior omni\' gladio ancipiti. Romphea idplenus, ut est illud in psalmo: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Secures signa sunt quae ante consules ferebantur, usum perderet belli, aut vacans otio aspectum amitteret gladiorum. Dicitur autem securis ferramentum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
petens lesionẽ. nam ⁊ ille qui in opem spoliare ꝯte¬
dit ꝑti̾se ꝯsilii sui gladiũ eclucit. & ille qui pͣua
suasione desid̾at deciꝑe dĩas in nocentum. ensem pes¬
sune cogitationis ostendit. Euagmauer̃t aut̃. sigc̃
nudartert̃. ut qd̾ ante erat in cogitatione tanqm ĩ
uagiuare conditũ post eductum reuelatis cogitatio¬
nib appareret: framea ultionẽ diuinã sig̃c in ipio.
uñ est illud in psał. Effunde frameã ⁊ cõdlude ad ũ¬
sus eos qui me ꝑsecunt᷑. ⁊ in aliã partẽ: eripe afra¬

Expanded text:
petens laesionem. Nam et ille, qui inopem spoliare contepetens laesionem. Nam et ille, qui inopem spoliare contendit, perverse consilii sui gladium educit; et ille, qui prava suasione desiderat decipere animas innocentum, ensem pessimae cogitationis ostendit. Evaginaverunt autem significat, nudaverunt: ut quod ante erat in cogitatione, tanquam in vagina reconditum, post eductum revelatis cogitationibus appareret. Framea ultionem divinam significat in impio, unde est illud in psalmo: Effunde frameam, et conclude adversus eos, qui me
Abbreviated transcription (Latin):
ladiꝰ gñalr̃ dr̃ ensis raprelio. sedensis
ferrũ tantum. gladiꝰ uero totus. ꝓprie autem
appellatur gladiꝰ qd̾ gulã diuidit .i. ceruicẽ
secat. ad hoc enim primũ est factum. nã membͣ
securib magis cedunt᷑. collũ gladio tantũ: acies
aut gladii abacumine dicta. Capulꝰ uocatus.
uel quia caput est gładii. uel qͥa capit᷑ ibi ut
teneat᷑. nam alias acies ferri ñ sinit. Mucro nõ
tantũ gladii est .s. ⁊ cuiꝰlibet teli acumen dictꝰ
alongitudiue. nã macron greci longum uocant.
huic ⁊ maceria. maceria aut̃ gładiꝰ longus ex
una parte acutꝰ. flamea uero gladiꝰ est ex utraq
parte acutꝰ. qmͣ uulgo spadam uocant. i psa est
rumphea. Framea Aut̃ dicta qͥa ferrea est. uam
sicut ferrañitũ sic framea d̾r. ac ꝓinde om̃is gladiꝰ
framea gladiꝰ enĩ ⁊ in bono & i malo accipitur.
lo ut est illud. psalmista. gladiũ euaginauert̃ pecca¬
tores: gladiꝰ pectõres est quilibet dolus alt̾rus ap¬

Expanded text:
liter dicitur ensis in praelio, sed ensis ferrum tantum est. Gladius vero totus: proprie autem appellatur gladius, quod gulam dividit, id est, cervicem secat. Ad hoc enim primum est factum: nam membra securibus magis caeduntur, collum gladio tantum: acies autem gladii ab acumine dicta. Capulus vocatus, vel quia caput est gladii, vel quia capitur ibi, ut teneatur. Nam alias acies ferri non sinit. Mucro non tantum gladii est, sed et cujuslibet teli acumen: dictus a longitudine: nam Macron Graeci longum vocant: hinc et machaera. Machaera autem est gladius longus, ex una parte acutus. Framea vero gladius est ex utraque parte acutus, quam vulgus spatham vocat: ipsa est romphaea. Framea autem dicta, quia ferrea est: nam sicut ferramentum, sic framea dicitur: ac proinde omnis gladius framea. Gladius enim in bono et in malo accipitur: lo, ut est illud Psalmistae: Gladium evaginaverunt peccatores . Gladius peccatoris est quilibet dolus, alterius ap
Abbreviated transcription (Latin):
plerũq succectit. s primo dyxit eripe ãiam meã.
mͦ petit lib̃ari eccłiamq̃ est illi uirica .i. catholicam.
ut intelligatur doctrinas nouas ⁊ ꝯcialibula ꝑdi¬
toꝵ unitatis uocabło respiusse. Item framea sigẽ
iundictam in ĩ sonte̾m ꝓlatã. ut est illud psalmiste
de pectatoribꝰ: inimici defecert̃ frame& in finem:
inimici getturꝰ cafus est .i. diabłi. ciuiꝰ framea de¬
fecisse testat᷑. ftamea enĩ ebraitꝰ sermo est. signifi¬
cans gladiũ. quo hostis ille baccabat᷑. Qd̃ aũ dixit
infinem cõsũmatõ scłi dat᷑ intelligiqñ uirtꝰ dia¬
błi om̃ipotenti illo gladio ꝓbat᷑ int̃imi. de quo diẽ
inseptimo salmo. nͥ ꝯu̾timini gladiũ suũ mbrabit
ciũ gladiꝰ est amedia spade longitudne appellatum.
non ut in prudens uulgus dicit siue spacium dã
sagł̃oa uelocior sit pugio apiingendo ⁊ tͣnfigen¬
Do uocatꝰ. est enĩ gladius parnus ⁊ bis acutꝰ. laters

Expanded text:
rumque succedit: sed primo dixit: eripe animam meam: modo petit liberari Ecclesiam, quae est illi unica, id est, catholicam: ut intelligatur doctrinas novas et conciliabula perditorum unitatis vocabulo respuisse. Item framea significat vindictam in insontem prolata: ut est illud Psalmistae de peccatoribus: Inimici defecerunt frameae in finem . Inimici, genitivus casus est, id est, diaboli, cujus framea defecisse testatur. Framea enim Hebraicus sermo est, significans gladium, quo hostis ille bacchabatur: quod autem dixit, in finem, consummatio saeculi datur intelligi, quando virtus diaboli omnipotenti illo gladio probatur interimi: de quo dixit in septimo psalmo: Nisi convertimini, gladium suum vibrabit, tium gladium est a media spatae longitudine appellatum, non, ut inprudens vulgus dicit, sine spatio, dum sagitta velocior sit. Pugio a pungendo et transfigendo vocatus. Est enim gladius parvus et bis acutus lateri
Abbreviated transcription (Latin):
tem. cui stib iacet cilicia ⁊ hisairia. usq adcili¬
cum sinum qui spectat contͣ insulam cyprum.
Terra eius ante alias nutͥr equoꝵ alisamnis ꝑ
eam fluit qui quondam lidie regna disiunx̃.
asꝑsis. Capadocia autẽ. interp̃tatur manu redẽp
diabłi redempta est.
sia. minor ab oriente capaldocia cingit᷑. ab
aliis partib undiq mari circumdat᷑. Nam
La septentrione pontũ eusinũ habet ab occasu:
ꝓpontidem. a meridie: egiptium mare: habet
ꝓͥtuncias bithiniã. frigiam. galaciam. lidiam.
tariam. pamphiliam. y̾sauriam. liciam. habet
autem hec in se septem ciuitates istas. hoc est e¬
phesum. Smirnam ꝑgamũ. thiatiram. sardis
philadelfiam. laodiciam. Interpretat᷑ uero asia.
eleuata. siue gradiens: eccłiam significans ad su¬
ꝑna uirtutũ gradib ꝓficientẽ. Unde iohs in

Expanded text:
tem, cui subjacet Cilicia et Isauria usque ad Cilitem, cui subjacet Cilicia et Isauria usque ad Cilicum sinum, qui spectat contra insulam Cyprum. Terra ejus ante alias nutrix equorum. Halys amnis per eam fluit, qui quondam Lydiae regna disjunxit a Persis. Cappadocia autem interpretatur, manu redempdiaboli redempta est. Asia minor ab oriente Cappadocia cingitur: ab aliis partibus undique mari circumdatur. Nam a septentrione pontum Euxinum habet, ab occasu Propontidem, a meridie Aegyptium mare. Habet provincias: Bithyniam, Phrygiam, Galatiam, Lydiam, Cariam, Pamphiliam, Isauriam, Lyciam. Habet autem haec in se VII civitates istas, hoc est, Ephesum, Smyrnam, Pergamum, Thiatiram, Sardis, Philadelphiam, Laodiciam. Interpretatur vero Asia elevata sive gradiens, Ecclesiam significans ad superna virtutum gradibus proficientem: unde Joannes in
Abbreviated transcription (Latin):
uio confugisse auctumãt. Ibiq ẽẽ saluatos.
alios uͦ in arce alueo suꝑ natantes. ad eui uerticẽ
ꝑuenisse. ⁊ usq ad multas etates ligna arcͥe monᷤ¬
strari solita. quos quidem ego puta ñ eẽ alios
nisi eos quos moyses legfer iudeoꝵ. in suis uo-¬
luminib edidit. Mistice aut̃ ararath. siue arme¬
nia mundi istiꝰ principatũ. uel popłm gentium
significare potest. qui bene mons uellicatꝰ dr̃ qͥa
ab altitudine suꝑbie ⁊ ydolatrie errore auul¬
sus. scẽ se subdit ecłie que est archa dei iiui. ⁊
omnrũ animantiũ. hoc est hoĩm continet in
se genera. ⁊ in celsitudine uirtutũ consistens de¬
uotionẽ futãm expectat in regno celesti. De¬
a padocia urbs ꝓprie capar
noĩatur hec in capite syrie sita. ab oriente
armeniã tangit. ab occasu asiam minorem. ab
aquilone mare ciueriũ ⁊ he mist̾ios campos.
quos habuere amazones. Ameridie taurum mõ¬

Expanded text:
vio confugisse autumant, ibique esse salvatos; vio confugisse autumant, ibique esse salvatos; alios vero in arcae alveo supernatantes, ad ejus verticem pervenisse, et usque ad multas aetates ligna arcae monstrari solita: quos quidem ego puto non esse alios, nisi eos, quos Moyses legifer Judaeorum in suis voluminibus edidit. Mystice autem Ararath sive Armenia mundi istius principatum vel populum gentium significare potest. Qui bene mons bellicatus dicitur, quia ab altitudine superbiae et idololatriae errore avulsus, sanctae se subdit Ecclesiae, quae est arca Dei vivi: et omnium animantium, hoc est, hominum continet in se genera: et in celsitudine virtutum consistens devotionem futuram exspectat in regno coelesti. Cappadociam urbs propria nominavit. Haec in capite Syriae sita ab oriente Armeniam tangit: ab occasu Asiam minorem: ab aquilone mare Cimericum et Themiscirios campos, quos habuere Amazones: a meridie Taurum mon
Abbreviated transcription (Latin):
animalia bestiasq patentib claustris emittens.
ipse cũ sua ꝓle egressus est. immolans deo hosti¬
as gaudensq cum liberis. hinc locum armeni
exitum uel egresum uocant. Siquidem ibi cul¬
tores illarum regionũ artam primũ sedisse tes¬
tant᷑. ⁊ lignoꝵ quedam suꝑ eẽ monim̃ta arce̾
huuiꝰ & dilini: om̃s qͥ barbaras scripsere historiaᷤ
recordant᷑. Quoꝵ est uerosus chaldeus. qui suꝑ
diluuio referens. hec locutꝰ est. Dicit᷑ huiꝰ na¬
uis in armenia ꝓpt̾ montẽ cardenoꝵ pars aliqͣ
ꝑ manere. ⁊ quosͣ tam bitumen ex ea auellentes
circũferre quo utunt᷑. uel maxie hi qͥ lustr̃at᷑¬
⁊ se expiant. S ⁊ iheroninꝰ egyptius qui antiqͥ¬
tates penicũ. pulchro sermone conseripsit. ⁊ nua¬
seas ⁊ młti alii. Nicholaus quoq damascenꝰ in.
xeuii. libro refert. Est in armenia suꝑ ieue¬
denti mons noĩe beris. ad quem multos in dilu¬

Expanded text:
animalia bestiasque patentibus claustris emittens, animalia bestiasque patentibus claustris emittens, ipse cum sua prole egressus est, immolans Deo hostias gandensque cum liberis. Hunc locum Armeni exitum vel egressum vocant. Siquidem ibi cultores illarum regionum arcam primum sedisse testantur, et lignorum quaedam superesse monumenta arcae hujus et diluvii omnes, qui barbaras scripsere historias, recordantur, quorum est Berosus Chaldaeus, qui super diluvio referens haec locutus est: « Dicitur hujus navis in Armenia propter montem Carduenorum pars aliqua permanere, et quosdam bitumen ex ea avellentes circumferre, quo utuntur vel maxime hi qui lustrantur et se expiant. » Sed et Hieronymus Aegyptius, qui antiquitates Phoenicum pulchro sermone conscripsit, et Naseas et multi alii, Nicolaus quoque Damascenus in XXVII libro refert. Est in Armenia super Immadem mons nomine Beris, ad quem multos in dilu
Abbreviated transcription (Latin):
nũcupata ab armeno iasonis thessal coiite. qui a¬
misso rege iason. ⁊ collecta multitudine eiꝰ que pas¬
sim uagabat᷑. armeniã cepit. ⁊ ex suo noĩe nuncu¬
pauit. Sita ẽ aut̃ inter taurũ ⁊ caueasũ a capado
cia usq ad caspiũ mare ꝓtensa. Habens a septem¬
trione ceraunios montes. equibꝰ tigris fluuiꝰ nas¬
cit᷑ in cuiꝰ montibꝰ archa diluuo sedisse ꝑhibet᷑
Interp̃tat᷑ aut̃ ararath: armenia siue mons uelli¬
catꝰ. Ararath: ipsa est armenia. Si quidem ĩ mon¬
tibꝰ ararath. archa post diltiuiũ sedisse ꝑhibetur:
⁊ dñr ibidem usq hodie eius manere uestigia.
Meminit hoꝵ montiũ ⁊ ieremias in uisione cõ¬
tra babilonẽ. Iosephus quoq in primo antiqͥtatũ
iudaicarum libro scł̃arium litt̾arum historias
ꝓferens. animadũtens inquit nõe t̾ram diluiuo li¬
beratam. septem alios dies abire ꝑmisit. ⁊ uniu̾sa

Expanded text:
nuncupata ab Armeno Iasonis Thessali comite, qui anuncupata ab Armeno Iasonis Thessali comite, qui amisso rege Iasone collecta multitudine eius, quae passim vagabatur, Armeniam cepit, et ex suo nomine nuncupacia usque ad Caspium mare protensa: habens a septentrione Ceraunios montes, e quibus Tigris fluvius nascitur, et in cujus montibus arca post diluvium sedisse perhibetur. Interpretatur autem Ararath, Armenia, sive mons bellicatus. Ararath ipsa est Armenia. Siquidem in montibus Ararath arca post diluvium sedisse perhibetur, et dicuntur ibidem usque hodie ejus manere vestigia. Meminit horum montium et Hieremias in visione contra Babylonem: Josephus quoque in primo Antiquitatum Judaicarum libro, saecularium litterarum historiam proferens: « Animadvertens, inquit, Noe terram diluvio liberatam, septem alios dies abire permisit; et universa
Abbreviated transcription (Latin):
Lmaragdis autẽ optimis hec patria est. Ganeus qͦ
lapis ⁊ cristallus pirristimus schitie est. Habet ⁊
flimina magna. oschoꝵ. phasiden. atq arasen.
Scidia enĩ que calore caret.⁊ frigore semꝑ durescit.
illos significare potest qui a calore sp̃s scĩ extra¬
nei sunt. ⁊ sub illius regno consistunt qui dĩx.
Ponam thronum meum ad aquilonem ⁊ ero
similis altissimo. De quib apłs ait. Abrinda¬
uit iniquitas refrigescit caritas multoꝵ. Quoꝵ
truculentia carn ib humanis uescitur &
eoꝵ sanguine iuuit dum in nocentes ledere ñ
desistunt: ⁊ ꝑ auariciam eorum necessarios sump¬
tus impprium questum conuertunt. Illi aut̃
qui ex his in locuplete t̃ra & habitabili deget᷑.
eos significant qui de errore gentiliũ ⁊idola¬
tria conu̾si ad t̾ram eccłie ueniũt. Ibiq sin¬
cera fide lucidi. ⁊ p̃ciosarum uͥtutũ geminis
semꝑ uirentes celesti conu̾satione future pa

Expanded text:
smaragdis autem optimis haec patria est. Cyaneus quoque smaragdis autem optimis haec patria est. Cyaneus quoque lapis et crystallus purissimus Scythiae est. Habet et flumina magna Oscorum, Fasiden atque Araxen. Scythia enim, quae calore caret, et frigore semper durescit, illos significare potest, qui a calore Spiritus sancti extranei sunt, et sub illius regno consistunt, qui dixit: Ponam thronum meum ad aquilonem, et ero similis Altissimo ; de quibus Christus ait: Abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum ; quorum truculentia carnibus humanis vescitur, et eorum sanguine vivit, dum innocentes laedere non desistunt, et per avaritiam eorum necessarios sumptus in proprium quaestum convertunt. Illi autem, qui ex his in locuplete terra et habitabili degent, eos significant, qui de errore gentilium et idololatria conversi ad terram Ecclesiae veniunt, ibique sincera fide lucidi, et pretiosarum virtutum gemmis semper virentes, coelesti conversatione futurae pa
Abbreviated transcription (Latin):
partem intelligit᷑ ut est illud exechiel. Cũ dedero
t̃ram egypti desolatam. Deseret᷑ autẽ t̾ra ã ple-¬
nitudine sua: quando ꝑcussero om̃s habitatores
eiꝰ. Item amos dicit. Egyptus in desolatione erit:
gocia. a magog filio iafeth fert᷑ cognominata:
cuiꝰ t̾ra olim ingens fuit. Nam aboriente indie.
aseptentrione ꝑ paludes meotides int̃ danubi¬
um ⁊ oceanũ usq germanie fines porrigebat᷑.
Postea uero minor effecta. a dextra orientu par¬
te. qua oceanusn firicus tendit᷑ usq ad mare
caspiũ. qd̃ est ad occasum. De hinc ameridie usq
ad cauca si iugum deducta est cui subiacet is¬
chania ab occasu habens pariter gentes multas ꝓpt̃
t̃rarum in fecunditatem late uagantes. Ex quib
quedam agros incobant. quedam portentuose ac
truces carnib humanis ⁊ eoꝵ sanguine iuuunt.
chitie plures tre sunt
locuplentes habitabiles tamen plures. Nam dũ
inplerisq locis auro & gemimis affluunt.
Grifoꝵ in manitate. accensus hominũ rarus ẽ.

Expanded text:
elligitur, ut est illud Ezechiel: Cum dedero terram Aegypti desolatam. Deseretur autem terra a plenitudine sua, quando percussero omnes habitatores ejus . Item Amos dicit: Aegyptus in desolatione erit Gothia a Magog filio Iaphet fertur cognominata. Cuius terra olim ingens fuit; nam ab oriente India, a septentrione per paludes Maeotides inter Danubium et Oceanum usque ad Germaniae fines porrigebatur. Postea vero minor effecta, a dextra orientis parte, qua Oceanus Sericus tenditur, usque ad mare Caspium, quod est ad occasum; dehinc a meridie usque ad Caucasi iugum deducta est, cui subiacet Hyrcania ab occasu habens pariter gentes multas, propter terrarum infecuquaedam agros incolunt, quaedam portentosae ac truces carnibus humanis et eorum sanguine vivunt. Scythiae plures terrae sunt locupletes, inhabitabiles tamen plures. Nam dum in plerisque locis auro et gemmis affluant, gryphorum immanitate accessus hominum rarus est:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eunͣgłio legimꝰ. E racontis autẽ ar̃ t̾ra uxta de¬
sertum arabie. qd̃ osthree ⁊i ungit᷑. Iturea syr̃ ẽ:
⁊ interpretat᷑ montana. De galilea regio¬
alilea regio palestine uocita. qd̃ gignat can¬
didiores hoĩes qmͣ palestina. hec autẽ dup¬
plex est. suꝑior ⁊ inferior sibi tamen conere.
syrie ⁊ phenicie ad herentes. Terra eorum opima
⁊ ferax ⁊ fructib satis fecunda. Interpretatur
autem galilea rota siue transinigratio facta ł¬
reuelatio. q̃ aliquando significat presentis uite
curfum. ut est illud in eunͣgłib ubi saluatore
dictũ est. Reliquit iudeam ⁊ iterum uenit
in galileam. Quid est reliquit iudeam: nisi re¬
liquit in fidelitatem illoꝵ. qui eum reciꝑe no¬
luert̃. ⁊ lapidem quẽ edificare debuerunt
repbauert̃. ⁊ abiit ꝑ apłos in galilean. idest ĩ
uolutabilitatẽ huiꝰ mundi precipiens apłis. Ite

Expanded text:
in Evangelio legimus. Traconitis autem dicitur terra juxta dein Evangelio legimus. Traconitis autem dicitur terra juxta desertum Arabiae, quod Bostrae jungitur. Ituraea Syrum est, et interpretatur montana. Galilaea regio Palaestinae, vocata, quod gignat candidiores homines, quam Palaestina. Haec autem duplex est: superior et inferior, sibi tamen connexae, Syriae et Phoeniciae adhaerentes. Terra earum opima et ferax et fructibus satis fecunda. Interpretatur autem Galilaea, rota, sive transmigratio facta revelatio: quae aliquando significat praesentiscursum, ut est illud in Evangelio, ubi de Salvatore dictum est: Reliquit Judaeam, et iterum venit in Galilaeam . Quid est, reliquit Judaeam, nisi reliquit infidelitatem illorum qui eum recipere noluerunt, et lapidem, quem aedificare debuerunt, reprobaverunt: et abiit per apostolos in Galilaeam, id est, in volubilitatem hujus mundi, praecipiens apostolis: Ite,
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ hoĩem uuenientem ui hunc mundum. se¬
cundũ qmͣ lucet intenebris. ⁊ tenebre eam ñ cõ¬
p̃hendert̃. Illuc eñ precessit. unde ad nos ueni¬
ens ñ recessit. & quo nos precedens non deseruit.
Illa erit reuelatio tanqmͣ uera galilea cũ simi¬
les ei erimus ibi eum uidebimnis ficuti est. Ipsa
erit etiam beatior transmigratio ex isto scło in
illani et̾nitatem. si eiꝰ p̃cepta sic amplectamur.
ut ad eiꝰ dexterã segregari mereamur
entapolis regio in confi de pentapoli.¬
nio arabie ⁊ palestina sita . a quinq ciuitatibꝰ
impioꝵ que celesti igne consumpte sunt:
tra ampliꝰ ab iherosolimas olim ub̾ima. Nunc
aut̃ deserta atq exusta. Nam ꝓscelere in colaꝵ

Expanded text:
omnem hominem venientem in hunc mundum , seomnem hominem venientem in hunc mundum , secundum quam lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt. Illuc nos praecessit, unde ad nos veniens non recessit, et quo nos praecedens non deseruit. Illa erit revelatio, tanquam vera in Galilaea, cum similes ei erimus. Ibi eum videbimus sicuti est . Ipsa erit etiam beatior transmigratio ex isto saeculo in illam aeternitatem, si ejus praecepta sic amplectamur, ut ad ejus dexteram segregari mereamur. Pentapolis regio in confinio Arabiae et Palaestinae sita, dicta a quinque civitatibus impiorum, quae coelesti igne consumptae sunt: terra amplius olim a Hierosolymis uberrima, nunc autem deserta atque exusta. 149 Nam pro scelere incolarum
Abbreviated transcription (Latin):
damai fratre post ea ibi regnante nomen ac¬
cepit. Hec aboriente. sẏrie ac rubro mari
coniuncta. ab occasu libiam habet. aseptentrio¬
ne. mare magnum. a meridie uero: introrsus
recedit ꝑtendens usq ad ethiopas. regio cel im¬
brib insueta. & pluuiarum ignara: nilus solus
eam circumfluens irrigat. ⁊ in undatione sua
fecundat. Unde ⁊ ferax frugib. multam partem
t̃rarum frumento alit. ceteroꝵ quoq negoci¬
orim adeo copiosa. ut impleat necessariis mer¬
cib etiam orbem t̾rarum. Interpretatur autẽ
egyptus tribulatio coangustans. ⁊ significat u̾a¬
num laborem quem iniqui exercent in hoc mũ¬
do estuenantes ꝑ auariciam. lucra scł̃i sectando.
⁊ negotia mundi exercendo. ubi nũqmͣ anima¬
bus sus requiem uruenient . s de tribulatõe
huiꝰ uite in angustiam ꝑueniant semptt̃nam.
Potest aut̃ egyptꝰ mundum significare ad dm̃
conu̾sum. ut in psalmo. Uenient legati exegyp¬

Expanded text:
Danai fratre postea ibi regnante nomen acDanai fratre postea ibi regnante nomen accepit. Haec ab oriente Syriae ac Rubro mari coniuncta, ab occasu Libyam habet, a septentrione mare Magnum, a meridie vero introrsus recedit, pertendens usque ad Aethiopas; regio caeli imbribus insueta et pluviarum ignara. Nilus solus eam circumfluens inrigat, et inundatione sua fecundat; unde et ferax frugibus terrarum frumento alit, caeterorum quoque negotiorum adeo copiosa, ut impleat necessariis mercibus etiam Orbem terrarum. Interpretatur autem Aegyptus, tribulatio coangustans: et significat vanum laborem, quem iniqui exercent in hoc mundo aestuantes per avaritiam, lucra saeculi sectando, et negotia mundi exercendo: ubi nunquam animabus suis requiem invenient, sed de tribulatione hujus vitae in angustiam pervenient sempiternam. Potest autem Aegyptus mundum significare ad Deum conversum, ut in psalmo: Venient legati ex Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
ipd aobet
uidet᷑. Nascunt᷑ enim ibi poma uirentia sub tã¬
ta specie mat᷑itatis. ut edendi desiderium gignãt
si carpas. fatesct̃ ac resoluunt᷑ incinem. fimũq ĩ
ex̾alant. qiͣ ad huc ardeant. Nam pentapolis a nu¬
mero diriuatũ nomen ht̃. quasi quinq ciuitatq̃
regio. Deniq he .U. cruitates in ea consite sunt.
hoc ist sodoma: que interpretat᷑ pecus silens. go¬
morra: que interpretat᷑ popłi timor uel sedicio:
adama: que uiterpretat᷑
humꝰ siue t̃ra. suie t̃rena. Seboim: que inter¬
p̃tat᷑ caprearum uel dãmularũ siue statio eiꝰ ma¬
re uel statio maris. Segor que int̾pretat᷑ parua.
Hec autem regio. quia diuino nidicto ꝓpter sce¬
lera sua exrustã est : sig̾cat eos. qui quinq sensi¬
b sui corꝑis abaituntur in luxuria & uoluptatũ
t̾renarum rerum rei sunt et̃ni in cendii. si non eiᷤ
penitentia ⁊ correctio ꝑuersoꝵ moꝵ ante sub ue¬
giptus qut priꝰ aer̾a cdicebatur ab egypto.

Expanded text:
dam et videtur. Naseuntur enim ibi poma virentia sub tanta specie maturitatis, ut edendi desiderium gignant; si carpas, fatiscunt, ac resolvuntur in cinerem, fumumque exhalant, quasi adhuc ardeant. Nam Pentapolis a numero derivatum nomen, quasi quinque civitatum regio. Quinque hae vero civitates in ea consitae sunt, hoc est, Sodoma, quae interpretatur pecus silens; Gomorra, quae interpretatur populi timor, vel seditio; Adama, quae interpretatur humus, sive terra, sive terrena: Seboim, quae interpretatur caprearum, vel damularum, sive statio ejus mare, vel statio maris: Segor, quae interpretatur parva. Haec autem regio quia divino judicio propter scelera sua exusta est, significat eos, qui quinque sensibus corporis suis abutuntur in luxuria et voluptate terrenarum rerum, rei sunt aeterni incendii, si non eis poenitentia et correctio perversorum morum ante subgyptus, qui prius Aeria dicebatur, ab Aegypto
Abbreviated transcription (Latin):
ue cõsiliũ meũ. qd̃ est scã eccłia uoluntate ⁊ cõ¬
mirna. inter¬
pretat᷑ canticũ eoꝵ. hoc est fideliũ ꝯfessio. Pgamꝰ
sicanf. Thiatyra. interp̃tat᷑ illuminata eccłia. ui¬
delicet sole iusticie ĩ luminata. Sardis: int̾pretat᷑
principiũ pulchritudinis. hoc est eccłia dñi nr̃i

Expanded text:
e consilium meum: quod est Ecclesia voluntate et conmyrna interpretatur canticum eorum, hoc est, fidelium confessio. Pergamus secans. Thiatira interpretatur illuminata, Ecclesia videlicet sole justitiae illuminata. Sardis interpretatur principium pulchritudinis, hoc est, Ecclesia Domini
Abbreviated transcription (Latin):
tiris. ad ꝙͦ. saluator in eungłio ait. Ierłm ie¬
rusalem que occidis ꝓpħas ⁊ lapidas eos qui ad
te missi sunt. Et cet̾a. Ipsam gentem exprimens
que in ierlm. ⁊ in confinib eius habitat. Allego¬
rice aut̃. significat p̃sentem eccł̃iam de qua sc̃p¬
tum est. Ierłm que edificat᷑ ut ciurtas. Tropolo¬

Expanded text:
or in Evangelio ait: Hierusalem, Hierusalem, quae occidis prophetas, et lapidas eos qui ad te missi sunt, etc. , ipsam gentem exprimens, quae in Hierusalem, et in confinibus ejus habitat. Allegorice autem significat praesentem Ecclesiam, de qua scriptum est: Hierusalem, quae aedificatur ut civitas . Tropolo
Abbreviated transcription (Latin):
uallis ponit᷑. ut est illud ꝓpħe. Uallis filiorum
ennon. in quo pena gehenne exprimit᷑. Ual¬
les heretici. uel udei. siue peccatores de eccł̃ie sub¬
limitate cadentes. ut in ꝯ̇saia. Nallem filie syõ
& alibi. Uallem filioꝵ ennon. Ualles. humiles
corde significãt de quo in cantico canticoꝵ irox
xp̃i loquit᷑ dicens. Ego flos campi. idest ego
decus mundi ⁊ liliũ conualliũ. gła iudelicet
humilium.¬

Expanded text:
vallis ponitur, ut est illud prophetae: Vallis filiorum vallis ponitur, ut est illud prophetae: Vallis filiorum Ennon , in quo poena gehennae exprimitur. Valles haeretici vel Judaei sive peccatores de Ecclesiae sublimitate cadentes, ut in Isaia: Vallem filiae Sion . Et alibi: vallem filiorum Ennon . Vallis humiles corde significat, de quo in Cantico canticorum vox Christi loquitur dicens: Ego flos campi , id est, decus mundi: et lilium convallium, gloria videlicet humilium.
Abbreviated transcription (Latin):
cul agaba ⁊ rama saulis urbib. Porro hebrei ad¬
firmant atalon uicũ ẽẽ iuxta nicopolim. in se-¬
cundo lapide ꝑgentib heliam. Celas titanoꝵ ad
est gigantum. ad uersus quos p̃liatus est da
uid. Eelas idest uallis iosaphat. inter ierłm ⁊
montem oliueti. Lege ꝑpħam iohel. Rafaum ual¬
lis allophiloꝵ ad septemtrionalem plagam ie¬
rłm. Uallis sigc̃at cantricionem cordis ꝑhumili¬
tatem. ut est illud in ꝑsalmo. Conualles habunda¬
bunt frum̃to. Conualles popłos significant hu¬
miles. qͥa nich̃ in his humiliꝰ que in quadam t̃¬
re conculcauitate descendunt. Isti ergo humiles
abundant frumento. id est doctrina spiritali.⁊ ope
uͥtutum. Sicut ille publicanꝰ qui nec ocłos aude¬
bat ad celũ erigere. Nec aliqua meritoꝵ p̃sump¬
tione confidere habundauit frumento. Nam qͥa
humilis conuallis fuit erectus est. quia prestan¬
te dño se ipse de iecit. Item in aliam partem

Expanded text:
cul Agaba et Rama Saulis urbibus. Porro Hebraei afcul Agaba et Rama Saulis urbibus. Porro Hebraei affirmant Aialon vicum esse juxta Nicopolim in secundo lapide pergentibus Heliam. Coelastitanorum, id est vid. Codas, id est vallis Josaphat, inter Jerusalem et montem Oliveti: lege prophetam Joel. Rafaim vallis Allophylorum ad septentrionalem plagam Jerusalem. Vallis significat contritionem cordis, et humilitatem, ut est illud in Psalmo: Convalles abundabunt frumento . Convalles populos significant humiles: quia nihil his humilius, quae in quadam concavitate descendunt. Isti ergo humiles abundant frumento, id est, doctrina spiritali et ope virtutum, sicut ille publicanus, qui nec oculos audebat ad coelum erigere, nec aliqua meritorum praesumptione confidere , abundavit frumento. Nam quia humilis convallis fuit, erectus est, quia, praestante Domino, seipsum dejecit. Item in aliam partem
Abbreviated transcription (Latin):
olles sunt p̃minentiora uga montiũ qͣsi col¬
laIuga autem montiũ ex eo appellata sunt
qd̃ ꝓpinquitate sui iungunt᷑. Tuanulus ẽ
ubi nulla memoria est. Colles ergo. significant
bonos hoĩes. minoris meriti quam montes. Sunt
autem mediocres equalitate tractantes. qui tam̃
dnm̃ bonis actib laudant. ut ꝓpħa testat᷑ licens.
Montes ⁊ colles cantabunt coram deo laudem.
Item̃ in aliam partem collis pouit᷑. ut est illd̾
in eungłio. Omĩs mons ⁊ collis humiliabit᷑.
Tuga autẽ montiũ scĩs merito comparant᷑  qͥ
fbat᷑na caritate inuicem uincti copulantur
⁊ socialr uiuentes om̃e diuorciũ scismatis sper-
alles sunt humilia loca quasi uulsa. Hinc
⁊ conualles de p̾ssa loca t̃ranĩ in ͤ montes. St̃
ꝓpria noĩa ualliũ. ut est acalon uallis. atq
p̃rtipͥtum supͣ qmͣ orante quondã iħ̃u luna stetit
luxta tullã. que usq nunc ascalon dr̃. contͣ ori¬
entẽ bethelis. trib ab ea milib distans. aut pro¬

Expanded text:
olles sunt praeminentiora iuga montium, quasi colla. Iuga autem montium ex eo appellata sunt quod propinquitate sui iungantur. Tumulus estubi nulla memoria est. Colles enim significant bonos homines minoris meriti quam montes. Sunt autem mediocres ex qualitate tractantes, qui tamen Dominum bonis operibus laudant, ut Propheta testatur dicens: Montes et colles cantabant coram Deo laudem . Item in aliam partem collis ponitur, ut est illud in Evangelio: Omnis mons et collis humiliabitur . Juga autem montium sanctis merito comparantur, qui fraterna charitate invicem juncti copulantur, et socialiter viventes omne divortium schismatis spernuValles sunt humilia loca, quasi vulsa hino humo et convalles depressa loca terrarum inter montes. Sunt propria nomina vallium: ut Aialon vallis atque praeruptum, supra quam orante quondam Jesu luna stetit juxta villam, quae usque nunc Aialon dicitur contra Orientem Bethelis, tribus ab ea millibus distans pro
Abbreviated transcription (Latin):
tant qd̾ nonsit mundũ. Nam om̃e lotũ mundũ
misticã. ad creationẽ humane cõdicionis pot̾ referri
qr scͥptũ est. łormarut cłs hoĩem de limo t̃re.⁊ in spi¬
rauit infaciem eiꝰ. spiracłm uite. Et factus est homo
ꝓpham. tale aliqͥd legrmꝰ. uͥ iuibet᷑ adeo introire ĩ
domũ figuli. ⁊ uide eum fingentẽ utiq uas cal¬
lapsum de manib suis. recolligens rursum fux̃
iltud scd̾m uoluntatẽ fitam. ⁊ factus est. iti quit
sermo dĩ ad eũ dicens. N umqͥd ego ñ possũ facẽ
cdomũ isrł. sicut figłs iste. & sapientia cticit:
Nasa figłi ꝓbat fornax. et hoĩes iustos temptatõ.
Habet ergo nr̃i cdspotestatẽ. sicit ⁊ figłs litti. ut
faciat ab eadem massa uasa ad honorem.⁊ uasa ad
contumeliam. De lat̾ib aut̃ in genesi ita legit᷑¬
ubi de constructione t᷑ris mentionẽ facit. cũq ꝓ

Expanded text:
tant, quod non sit mundum. Nam omne lotum mundum tant, quod non sit mundum. Nam omne lotum mundum icationem ad creationem humanae conditionis potest referriinem de limo terrae, et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae, et factus est homo prophetam tale aliquid legimus, ubi jubetur a Deo introire in domum figuli, et videre eum fingentem utique vas collapsum de manibus suis, recolligens rursum finxit illud secundum voluntatem suam: Et factus est, inquit, sermo Domini ad eum, dicens: Nunquid ego non pdomus Israel, sicut figulus iste? Et Sapientia dicit: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio . Habet ergo nostri Deus potestatem, sicut et figulus luti, ut faciat ab eadem massa vasa ad honorem, et vasa ad contumeliam. De lateribus autem in Genesi ita legituubi de constructione turris mentionem facit: Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
ditoꝵ. ex bonis tudelicet doctoribꝰ salubres aque
enustas est. quicquid illud ornamenti
⁊ detoris est cã edificiis ad ditur:ut tectori
Auro distincta laquearia ⁊ p̃ciosi marmoris
cruste. ⁊ coleꝵ picture. De laqueariis.U.¬

Expanded text:
ditorum, ex bonis videlicet doctoribus salubres aquae ditorum, ex bonis videlicet doctoribus salubres aquae enustas est quicquid illud ornamenti et decoris causa edificiis additur, ut tectorum auro distincta laquearia, pretiosi marmoris cruste et colorum picture. Laquearia su
Abbreviated transcription (Latin):
plerũq intellectum litt̾e sequim᷑. qiͣ corticem
reseruamꝰ. cdã que ab ip̃is cortex litt̾e subtrait᷑.
allegorie candor intt̾ior de monstrat᷑. Et ctũ cortex
relinquit᷑ ext̾ioris intelligentie iuirentia exem¬
pla monstntur. Quas bene iacob in aq̃ canalibꝰ
posuit. qͥa ⁊ redemptor nr̃ in libris eas sacre
scripte uel scientie quibꝰ nos intrinsetus infũ¬
dimus frxxit. Has aspicientes arietes cũ oruibꝰ
coeunt. qͥa ratinalas nr̃i sp̃c intellectus. dũ in eaꝵ
intentione de fixi sunt. singłis quibꝰq actio¬
nibꝰ ꝑmistent᷑. iutales fetus oꝑum ꝓcreant. qͣlia
exempla p̃cedentium in uotib p̃ceptoꝵ itdent.¬
fistule aquarum st̃ dicte. qd̃ aquas fundant.
demittant. Nam stola grece mitt̾e est. forme eaꝵ
ꝓ magnitudine aque ⁊ capaucitatis mͦ fuint.
Possunt aut̃ fistule nistice designare p̃dicatoꝵ
ora ex quibꝰ aque doctrine. effundunt᷑ in corda au¬

Expanded text:
plerumque intellectum litterae sequimur, quasi corticem plerumque intellectum litterae sequimur, quasi corticem reservamus. Dumque ab ipsis cortex litterae subducitur, allegoriae candor interior demonstratur; et dum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae virentia exempla monstrantur. Varias virgas Jacob in aquae canalibus posuit : quia Redemptor noster in libris eas sacrae scientiae sententias, quibus nos intrinsecus infundimur, fixit. Has aspicientes arietes cum ovibus coeunt; quia rationales nostri spiritus, dum in earum intentione defixi sunt, in singulis quibusque actionibus permiscentur, ut tales fetus operum procreent qualia exempla praecedentium in vocibus praeceptoFistulae aquarum sunt dictae, quod aquas fundant et emittant. Nam stellein Graece mittere est, formae earum pro magnitudine aquae, et capacitatis modo fiunt. Possunt autem fistulae mystice designare praedicatorum ora, ex quibus aquae doctrinae effunduntur in corda au
Abbreviated transcription (Latin):
De canalibꝰ aut̃ ita in genesi legrͣ. tollens itaq iacob.
uirgas populeas uirides. ⁊ amigdalinas. ⁊ex plataniᷤᷤ
ex parte de corticauit eas.⁊ ponebat in canalib.
uͥ effundebat᷑ aqua ⁊ ueniebant ad puteũ cõntͣ
peccora. ut conciꝑent eo tempe cũ uenirẽt adpotã¬
dũ ⁊ cet̾a. Cuiꝰ mist̾ium tałe est. quid est uirgas
iurides amigdalmas. atq ex platanis ante octos
płis p̃bere. q̃ nimirũ qͥa luxta rationis examen
recte sunt. uirge nominant᷑. quib ex parte cor¬
ticem subtrahit᷑ ut in his que expoliant᷑ intimꝰ
candor appareat ⁊ exparte corticem seruat. ut sĩc
fuerant ext̾iuis in u̾itate ꝑmaneant. Urridiorq
uirgarum color efficit᷑. dũ cortex eo ex parte sub¬
trahit᷑. ⁊ ex parte retinet᷑: ante consid̾ationis eñi
nre ocłos p̃dicantiũ patrũ sententie qiͣ uirge¬
uarie porcunt᷑. In quibꝰ dũ plerumq intellec¬
tum litt̾e fugiraus. qiͣ corticem subtraimꝰ. ⁊ dũ

Expanded text:
ns itaque Jacob virgus populeas virides et amygdalinas, et ex platanis, ex parte decorticavit eas, et ponebat in canalibus, ubi effundebatur aqua, et veniebant ad puteum contra pecora, ut conciperent eo tempore, cum venirent ad potandum, etc. , cujus mysterium tale est: quid est virgas virides apraebere? Quae nimirum, quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspoliantur intimus candor appareat. Et ex parte corticem servat, ut sicut fuerant exterius, in viriditate permaneant. Variusque virgarum color efficitur, dum cortex ex parte subtrahitur, ex parte retinetur. Ante considerationis enim nostrae oculos pvariae ponuntur. In quibus dum plerumque intellectum litterae fugimus, quasi corticem subtrahimus. Et dum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ altitudinẽ parietũ. De disposicione. iĩ.¬
dificioꝵ partes sunt .iii. dispositio. construo¬
tio. uenustas dispoficio est aree uel soli. ⁊ fũ¬
damentoꝵ descͥptio. De constructione .iii.¬
onstructio est laterũ. ⁊ altitudinis edificatio:
constructio aut̃ uel instructio uocata eo qd̃ ĩ¬
stringat.⁊ toherere faciat. ut lapides luto. ut ligna ⁊
lapides in uicem sib. Nam in tinctio ferri in aqua
instingr᷑. Nisi enĩ candens tinguat᷑ stringi ⁊ cohe¬
rere ñ pot̃ ferrũ. Itẽ ostructio a multitudine lapidũ
⁊ lignoꝵ dicta. uñ ⁊ strues. aliud est enĩ edificatõ. ali¬
ud instaurõ. Nã edificatõ noua constructia ẽ. Instau¬
ratõ uͦ qd̾ reparat᷑ ad instar pͥoris. Nam instar uet̾es
ꝓsimilitudine ponebant. uñ. ⁊ in staurare dicebãt.
Constat aũt ostructõ fundam̃to. lapidib calce.
arena. ⁊ lignis. Fundam̃tũ dictũ. qd̵ fundꝰ sit edi
ficii. Idem ⁊ cementum acedendo dictũ. qd̃ crasso la-¬

Expanded text:
titudinem parietum. § 9 De dispositione. partes sunt tres: dispositio, constructio, venustas. Dispositio est areae vel solii et fundamentorum discriptio. § 10 De constructione. Constructio est laterum et altitudinis aedificatio. Constructio autem vel instructio vocata eo quod astringat et cohaerere faciat, ut lapides luto et ligna et lapides invicem sibi. Nam et intinctio ferri in aqua instrictura est; nisi enim candens tinguatur, stringi et cohaerere non potest ferrum. Item constructio a multitudine lapidum et lignorum dicta; unde et strues. Aliud est enim aedificatio, aliud instauratio; nam aedificatio nova constructio est, instauratio vero quod reparatur ad instar prioris. Nam instar veteres pro similitudine ponebant: inde et instaurare dicebant. Constat autem constructio fundamento, lapidibus, calce, arena ficii. Idem et caementum a caedendo dictum, quod caeso la
Abbreviated transcription (Latin):
Turris hec suꝑbiam huiꝰ mundi significat. uel im¬
pia dlogmata hereticoꝵ. qͥ postqͣm motist̃ ab ori¬
ente. idest auero lumine recessert̃. Et uenerunt
in campũ sennaar. qui int̾pretat᷑ excussio denti¬
um. statim aduersus cdm̃ impietatis sue edifi¬
cant t᷑rem ac doginatũ suꝑbiam. nefario ausu
ingunt. uolentes curiositatem ñ licita ⁊piꝰ cels
alta penetrare. s sicut illi suꝑbiam ab una lin¬
gua in multis duisi sunt. ita ⁊ heretiei abuni¬
tate fidei ⁊ fessione segregati int̃ se diu̾sitate er¬
roris qiͣ ꝑdissonantiam lingue in uicẽ se cernũt᷑¬

Expanded text:
Turris ejus superbia hujus mundi est, vel impia dogmata haereticorum, qui, postquam moti sunt ab Oriente, id est, a vero lumine recesserunt, et venerunt in campum Sennaar, qui interpretatur excussio dentium, statim adversus Deum impietatis suae aedificant turrim, ac dogmatum superbiam nefario ausu confringunt, volentes curiositate non licita ipsius coeli alta penetrare; sed sicut illi per superbiam ab una lingua in multis divisi sunt, ita et haeretici ab unitate fidei confessione segregati inter se diversitate erroris, quasi per dissonantiam linguae invicem secernunt
Abbreviated transcription (Latin):
calor sanguinis ex rubore pulcͥtudinẽ careat: de forci¬
peita in ysata legrͣ᷑ ⁊ uolauit ad me unꝰ de seraphin
⁊ ĩ manu eiꝰ calculis ꝗͣ forcipe tulerat de altari. unde
int̾orcipe qͣ calculꝰ ꝯp̾hendit᷑. auo testam̃ta designã¬
tur. que int̾ se sp̃c scĩ unione sociant᷑. & uerbũ dĩ
ad pͣgandũ labia ꝑꝓpħe ꝑ angłica minist̾ia adfert. ut
popło digne possit nunciare uoluntatẽ d̃i. Lima
dicta. eo qd̾ lene faciat. nã limũ lene est. In quo bo¬
NI doctores expͥmi pot̾ officiũ. qͥ m̃tes hoĩm iocun¬
dis sermonibꝰ lenificat ⁊ placidũ facit. ad audiendũ
u̾bũ dei ⁊ adꝑficiendũ bonis oꝑibꝰ uoluntatẽ ipsiꝰ.¬
parietum. PRiM uS¬
Nfabricis parietũ atq tectoꝵ
greci inuentorẽ dedalũ assert̃. iste enĩ pͥmꝰ dedicisse
fabricã ammerua dr̃ fabros aut̃ siue artifices
greci tectorios uocãt. idest instructoresi architecti aũ
cementarii st̃. qͥ dispont̃ infunda m̃tis. uñ ⁊ apłs

Expanded text:
calor sanguinis ex rubore pulchritudinem creat. De forcipe ita in Isaia legitur: Et volavit ad me unus de seraphin, et in manu ejus calculus quem forcipe tulerat de altari . Unde in forcipe, qua calculus comprehenditur, duo Testamenta designantur, quae inter se Spiritus sancti unione sociantur, et verbum Dei ad purgandum labia prophetae per angelica ministeria affert, ut populo digne possit nuntiare voluntatem Dei. Lima dicta eo quod lene faciat; nam limum lene est, in quo boni doctoris exprimi potest officium, qui mentes hominum jucundis sermonibus lenificat, et placidum facit ad audiendum verbum Dei, et ad perficiendum bonis operibus voluntatem ipsiparietum. 1. In fabricis parietum atque tectorum Graeci inventorem Daedalum asserunt. Iste enim primus didicisse fabricam a Minerva dicitur. Fabros autem sive artifices Graeci τέκτονας vocant, id est, structores. Architecti autem caementarii sunt qui disponunt in fundamentis. Unde et Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
Aseptenitrione: mare adriaticum. ab occasu. biã¬
tiũ. ameridie. getulos ⁊ garamantas. usq ad oce¬
airum ethiopicum ꝑtendentes. Bisacena.¬
isacena regio ex dnob noblilissimis oppidis
nomen sortita est: ex quib una ad rometꝰ
uocat᷑. hec sub tripolis est patenspas suũ ducẽ¬
ta. uel ampliꝰ milia fecunda oleis ⁊ glebisita pre¬
pinguis. ut iacta ibi semina incrementa pene¬
cextesimi fruges renascant᷑ Gi
Geugis.

Expanded text:
a septentrione mare Adriaticum, ab occasu Byzana septentrione mare Adriaticum, ab occasu Byzantium, a meridie Getulos et Garamantes usque ad oceanum Aethiopicum pertendentes. Bysacena regio ex duobus nobilissimis oppidis nomen sortita est, ex quibus unum Adrumetus vocatur. Haec sub Tripoli est patens passuum ducenta millia vel amplius, fecunda oleis, et glebis ita praepinguis, ut jecta ibi semina incremento penecentesimo frugis renascantur. Zeugis
Abbreviated transcription (Latin):
neo mari coniuncta claudit᷑. Engaditano freto
finit᷑: habens ꝓtuncias. libtam. cirenensem. pen¬
ethiopia. libra. cur nensis. In parte africe prima
est ã cirene urbe metropolis. que est in eus finibꝰ¬
nuncupata. huic ab oriente egyptus est. ab occa¬
su. sirtes maiores ⁊ trogodite. aseptentrione. mare
libicũ. a meridie: ethiopisi & barbaroꝵ uarie nati¬
ones. ⁊ solitudines in accessibiles. que etiam basilis¬
cos serpentes creat. pentapolis.Pentapolis.
geeta lingia aquinq urbib nuncũpata. idest be
renice. ⁊ ceutita apollonia. ptolomais. ex quibus
tholomais ⁊ berenice. a regib noĩate sunt. Est aũ
pentapolis libie crrenen. si ad itincta ⁊ in eiꝰ finib
deputata. Tripolis. Ertpolitanã quoq ꝓ¬
iuncia greci lingua sua signant de numero tri¬
um magnaꝵ urbiũ. eofa. sabrete. leptis magna.
Hec habet ab oriente sirtes maiores. ⁊ trogoditas:

Expanded text:
neo mari coniuncta clauditur, et in Gaditano freto neo mari coniuncta clauditur, et in Gaditano freto finitur, habens provincias Libyam Cyrenensem, PenAethiopiam. Libya Cyrenensis in parte Africae prima est, a Cnuncupata. Huic ab oriente Aegyptus est, ab occasu Syrtes majores et Troglodytae, a septentrione mare Libycum, a meridie Aethiopia et barbarorum variae nationes et solitudines inaccessibiles, quae etiam basiliscos serpentes creant. Pentapolis Graeca lingua a quinque urbibus nuncupata, id est Cyrene, Berenice de Ceutria, Apollonia, Ptolomais, ex quibus Ptolomais et Berenice a regibus nominatae sunt. Est autem Pentapolis Libyae Cyrenensi adjuncta et in ejus finibus deputata. Tripolitanam quoque provinciam Graeci lingua sua signant de numero trium magnarum urbium, Oea, Sabrate, Leptis magnae. Haec habet ab oriente Syrtes majores et Troglodytas,
Abbreviated transcription (Latin):
trahens ut pactulus. Habet ꝓuincias sex. t̃r: a co¬
nenfen. catharginensen. lusitaniam. galliciã be¬
ticam.⁊ transfreta in regione africe tingita¬
niam. Due st̃ aut̃ hispanie. titerior que ĩ
septentrionis plagam apirinio usq ad car-¬
taginem porrigitur. ulterior. que inmeridiẽ
a cel tiberis usq adgadditanum fretum extẽ¬
ditur. Citerior autẽ ⁊ ulterior dicta. qiͣ citra ⁊
uel qd̃ non sit post hanc ulla. hoc est alia t̃raz
ec de europe regionib dicta finit europa.¬
sufficiãt: nunc de partib africe breuit̾ dicamꝰ.
ibia est dicta quod inde libs flat libia.
libiam. que postea in africa regnũ possedit. cuiꝰ ex
fricam autẽ. noiãtam quidã inde existimant.
quasi apricã. qd̃ sit aꝑto celo uel soli ⁊ sine hor¬
rore frigoris Alii dict̃ africã appellari ab uno ex
posteris abrahe de cethura. qui uocatꝰ est afer de
montem. a septemtrionali uero parte. medi t̾ra¬

Expanded text:
trahens, ut Pactolus. Habet provincias sex: Tarracotrahens, ut Pactolus. Habet provincias sex: Tarraconensem, Cartaginensem, Lusitaniam, Galliciam, Baeticam, et trans freta in regione Africae Tingitaniam. Duae sunt autem Hispaniae: Citerior, quae in septentrionis plagam a Pyrenaeo usque ad Cartaginem porrigitur; Ulterior, quae in meridiem a Celtiberis usque ad Gaditanum fretum exteditur: citerior et ulterior dicta, quasi citra quod ultima, vel quod non sit post hanc ulla, hoc est alia terra. Haec de Europae regionibus dicta sufficiant, nunc de partibus Africae breviter dicamus. Libya est dicta, quod inde Libs flat, Libyam, quae postea in Africa regnum pfricam autem nominatam quidam inde existimant, quasi apricam, quod sit aperta caelo vel soli et sine horrore frigoris. Alii dicunt Africam appellari ab uno ex posteris Abrahae de Cethura, qui vocatus est Afer, demontem. A septentrionali vero parte Mediterra
Abbreviated transcription (Latin):
bus magͣis rheno et rho dano fluiuis de belgics¬
elgis autem cuutas est gallie aqua belgica ꝓuin¬
cia dicta est. cis alpia: quia circa alpes citras al¬
prnia idest tuͣs alpes contraseptentrionem. Recia.
uero t̾̃ra hieme atq estate uernat. sol ibi mnitis.
grata temꝑies. purus aer ⁊ blandus. inde uocata
qd̾ sit iuxta rhenũ. Aqͥtania. aut̃. ab obliquis aqͥs
ligeri fluminis appellata. qui ex płima parte t̾mi¬
nus eiꝰ est. eamq pene in orbem cingit. hispania.
ispania. prius abibero amne. iberia nuncupata.
postea ab ispano. ispania cognominata est. Ipsa
est ⁊ uera hesperia a uesꝑo stella occidentali ditta.
Sita est autem iter africam ⁊ galliã. a septenitrio¬
ne pirmeis montib clausa. a reliquas partib un¬
diq mari cõclusã. salubritate celi equalis. omnrũ
fructuum generib fecunda: gemmarii metallo¬
rumo copu̾s ditissima. Inter fluũt eam flumi¬
na magna betisanineꝰ. iberis ⁊ tagus aurum

Expanded text:
bus magnis Rheno, et Rhodano fluviis. 26. Belgis autem civitas est Galliae, a qua Belgica provincia dicta est. Cisalpina, quia citra Alpes. Transalpina, id est trans Alpes, contra Septvero terra hicme atque aestate vernat, sol ibi mitis, grata temperies, purus aer et blandus: inde vocata, quod sit juxta Rhenum. Aquitania autem ab obliquis aquis Ligeri fluminis appellata, quia ex plurima parte terminus ejus est, eamque pene in orbem cingit. Hispania ispania prius ab Ibero amne Iberia nuncupata, postea ab Hispalo Hispania cognominata est. Ipsa est et vera Hesperia, ab Hespero stella occidentali dicta. Sita est autem inter Africam et Galliam, a septentrione Pyrenaeis montibus clausa, a reliquis partibus undique mare conclusa, salubritate caeli aequalis, omnium frugum generibus fecunda, gemmarum metallorumque copiis ditissima. Interfluunt eam flumina magna: Baetis, Mineus, Iberus et Tagus aurum