comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a se a dolescente athenis iam affectum senectute. multos dies audi¬
tum ẽẽ dicebat. Flaec aũt ut ex apenino fiuminum: sic ex cõmusu
sapientum iugo sunt docminarum facta diuortia: ut phi tanqͥ in su¬
perum mare lonium destuerent. graȩcum qđ dam et portuosumaiue¬
ratores autem in in ferum hoc tuscum et barbarum scopulosum atque
infestum laberentur. In quo etiam ip̃e Ulysses ertasset. Quare si has
eloquentia atq hoc oratore contenti sumus qui scuat aut neg di fe op¬
portere quod arguare: aut si id non possis. tum ondere quoidis fect
qui insimuletur: aut recte factum: aut altenius culparant osuud. aut
e lege: auit non contra legem: aut imprudentia: aut necessaroi abit
non eo nomine usurpandum quo arguat: aut nonita agi ut debu¬
ent. ac licuenit et si satis ẽẽ putatis ea quae isti scriptores artis docent
discere qua multo tamen ornatius ꝗͣ ab illis dicuntur. et ubenius expli¬

Expanded text:
a se adulescente Athenis iam adfectum senectute multos dies audia se adulescente Athenis iam adfectum senectute multos dies auditum esse dicebat. Haec autem, ut ex Appennino fluminum, sic ex communi sapientiae iugo sunt doctrinarum facta divortia, ut philosophi tamquam in superum mare Ionium defluerent Graecum quoddam et portuosum, oratores autem in inferum hoc, Tuscum et barbarum, scopulosum atque infestum laberentur, in quo etiam ipse Ulixes errasset. Qua re, si hac eloquentia atque hoc oratore contenti sumus, qui sciat aut negare oportere, quod arguare, aut, si id non possis, tum ostendere, quod is fecerit, qui insimuletur, aut recte factum aut alterius culpa aut iniuria aut ex lege aut non contra legem aut imprudentia aut necessario, aut non eo nomine usurpandum, quo arguatur, aut non ita agi, ut debuerit ac licuerit; et, si satis esse putatis ea, quae isti scriptores artis docent, discere, quae multo tamen ornatius, quam ab illis dicuntur, et uberius expli
Abbreviated transcription (Latin):
una audierat platonem. magnoꝑe dissensit copia fortasse. et ua¬
rietate dicendi pares non fuerunt. Archesilas primum qui po¬
lemonem audierat ex uarus platonis libris sermonibusq So¬
craticis hoc maxime aitipuit nihil ẽẽ certi quod aut sensib aut aĩo
ꝑcipi possit: quem ferunt eximio quodam usu lepore dicenli aspe¬
natum ẽẽ onine animi sensusq uidicium pͥmumq instituisse qͥꝗͥ
id suit Socraticum maxime non quid ip̃e sentiret ostendere: s co¬
tra iel quoci quisq se sentire dixisset disputare. hinc haec recentior a¬
cademia manat: in qua extitit diuina quaedam celeritate ingẽi
dicendiq copia Carneades: cuius ego etsi multos auditores co¬
ꝯnoui atfienis: tam̃ auctores certssimos laudare possum et soce¬
tum meum Sceuolam: qui eum romae audiut adolescens et su
Actellum.R. ẜ. familiarem meum clarissimum uirum. qui illu

Expanded text:
una audierat Platonem, magno opere dissensit; copia fortasse et vauna audierat Platonem, magno opere dissensit; copia fortasse et varietate dicendi pares non fuerunt: Arcesilas primum, qui Polemonem audierat, ex variis Platonis libris sermonibusqcraticis hoc maxime adripuit, nihil esse certi quod aut sensibus aut animo percipi possit; quem ferunt eximio quodam usum lepore dicendi aspernatum esse omne animi sensusque iudicium primumque instituisse—quamquam id fuit Socraticum maxime—non quid ipse sentiret ostendere, sed contra id, quod quisque se sentire dixisset, disputare. Hinc haec recentior Academia manavit, in qua exstitit divina quadam celeritate ingeni dicendique copia Carneades; cuius ego etsi multos auditores cognovi Athenis, tamen auctores certissimos laudare possum et socerum meum Scaevolam, qui eum Romae audivit adulescens, et Q. Metellum L. F. familiarem meum, clarissimum virum, qui illum
Abbreviated transcription (Latin):
tamen quenꝗ cẽ sapientem. Ualde autem est absurdum ei contio¬
nem aut senatum: aut ullum coetum hominum commit̾e cui
nemo illorum qui adsint sanus nemo ciuis. nemo liber eẽ uideat᷑
Accedit ꝙ orationis etiam genus hñt foitasse subtile. et certe a¬
cutum. Sed ut in oratore exile. inusitatum abliorrens ab auri¬
bus uulgi obscurum. in ane. ieunum: ac tamen eiusmõi: quo
uti aduulgus nullo mõ possit. Alia enim et bona et mala ui¬
cͥentur stoicis. et caeteris ciuibus uel potius gentibus alia uis
honoris ignominixe praemii. supplicii: uerẽ an secus. ibil ad
hoc tempus. ea si sequamur. nullam unꝗͣ rem dicendo expe¬
dire possumus. Reliqui sunt peripatetici. et academici. quanꝗͥ
academicoꝵ nomen est unum. sententiae duxe. Nam chrisippꝰ
platonis sororis filius. et xenocrates qui platonem audierat.
et qui xenocratem polemo et crantor. nihil ab aristotele qui

Expanded text:
tamen quemquam esse sapientem: valde autem est absurdum ei contiotamen quemquam esse sapientem: valde autem est absurdum ei contionem aut senatum aut ullum coetum hominum committere, cui nemo illorum, qui adsint, sanus, nemo civis, nemo liber esse videatur. Accedit quod orationis etiam genus habent fortasse subtile et certe acutum, sed, ut in oratore, exile, inusitatum, abhorrens ab auribus vulgi, obscurum, inane, ieiunum, ac tamen eius modi, quo uti ad vulgus nullo modo possit: alia enim et bona et mala videntur Stoicis et ceteris civibus vel potius gentibus; alia vis honoris, ignominiae, praemi, supplici; vere an secus nihil ad hoc tempus; sed ea si sequamur, nullam umquam rem dicendo expedire possimus. Reliqui sunt Peripatetici et Academici; quamquam Academicorum nomen est unum, sententiae duae; nam Speusippus Platonis sororis filius et Xenocrates, qui Platonem audierat, et qui Xenocratem Polemo et Crantor, nihil ab Aristotele, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uult: ubi etiam recubans molliter et delicate nos auocat a rostris a
iudiciis a curia. fortasse sapienter: ac p̃sertim a re.p. Uerum ego nõ
quaero nunc quae sit phĩa uerissima: sed que oratori coniuncta maxi¬
me. Quare istos sine ulla contumelia dimittamus. Sunt enim et
boni uir: et quoniam sibi ita uidentur beati: tantumq eos ad mo¬
neamus: ut illud etiam si est uerissimum: tacitum tamen tan¬
ꝗ mysterium teneant: qđ negant uersari in re .p. ẽẽ sapientis. Aã
si hoc nobis atq optimo cuiq persuaserint non potuerunt ip̃i esse
id quod maxime cupiunt ociosi. Stoicos autem quos minime im¬
probo. dimuto. tamen nec eos iratos uereor. quoniam omnino irasci
uirtutem ac sapientiam ẽẽ dixerunt. Sed utrunq est in his quod
ab hoc quem instiuimus oratore ualde abhorreat: uel ꝙ omnes ꝗ
sapientes nonsint seruos latrones. hostes. insa nos eẽdieunt. neq

Expanded text:
ult, ubi etiam recubans molliter et delicate nos avocat a Rostris, a ult, ubi etiam recubans molliter et delicate nos avocat a Rostris, a iudiciis, a curia, fortasse sapienter, hac praesertim re publica. Verum ego non quaero nunc, quae sit philosophia verissima, sed quae oratori coniuncta maxime; qua re istos sine ulla contumelia dimittamus; sunt enim et boni viri et, quoniam sibi ita videntur, beati; tantumque eos admoneamus, ut illud, etiam si est verissimum, tacitum tamen tamquam mysterium teneant, quod negant versari in re publica esse sapientis; nam si hoc nobis atque optimo cuique persuaserint, non poterunt ipsi esse, id quod maxime cupiunt, otiosi. Stoicos autem, quos minime improbo, dimitto tamen nec eos iratos vereor, quoniam omnino irasci virtutem ac sapientiam esse dixerunt. Sed nimirum est in his, quod ab hoc, quem instruimus oratore, valde abhorreat; vel quod omnis, qui sapientes non sint, servos, latrones, hostis, insanos esse dicunt, neque
Abbreviated transcription (Latin):
ille et cius posteri simpliciter defenderant. u qui nunc uoluptater
omnia metiunt᷑ dum uecundius id agunt nec dignitati satis facuit
quam non asꝑnant᷑: nec uoluptatem tuentur quam amplexar uo¬
lunt. fuerunt etiam alia genera phõnum. qui se omnes fere socrati¬
eos ẽẽ dicebant: eretriconum: erilliorum: megaricoꝵ. pyroneorum.
Sed ea honuim ui et disputationib sunt iam diu fracta et extinEtdiit
illis autem quae remanent ea phĩa quae suscepit patrocunium uolupta¬
tis et si cui uera uideatur procul abest tam̃ abeo uiro quem qurenmus
et quem amatorem public consilu et regendae cuitatis ducem. et sen¬
tentiȩ atq eloquenti e pͥncipem in senatu in ppło in causis publicis
ẽẽ uolumus. nec ulla tam̃ ei phĩae fiet inuiria a nobis. Non enim re¬
pelletur inde. quo aggredi cupiet: sedin hortulis quiescet suis ubi o¬

Expanded text:
ille et eius posteri simpliciter defenderunt, hi, qui nunc voluptate ille et eius posteri simpliciter defenderunt, hi, qui nunc voluptate omnia metiuntur, dum verecundius id agunt, nec dignitati satis faciunt, quam non aspernantur, nec voluptatem tuentur, quam amplexari volunt. Fuerunt etiam alia genera philosophorum, qui se omnes fere Socraticos esse dicebant, Eretricorum, Erilliorum, Megaricorum, Pyrrhoneorum; sed ea horum vi et disputationibus sunt iam diu fracta et exstincta. Ex illis autem quae remanent, ea philosophia, quae suscepit patrocinium voluptatis, etsi cui vera videatur, procul abest tamen ab eo viro, quem quaerimus et quem auctorem publici consili et regendae civitatis ducem et sententiae atque eloquentiae principem in senatu, in populo, in causis publicis esse volumus. Nec ulla tamen ei philosophiae fiet iniuria a nobis; non enim repelletur inde, quo adgredi cupiet, sed in hortulis quiescet suis, ubi v
Abbreviated transcription (Latin):
sermones ĩmortalitati scriptis suis plato tradidit. cum ip̃e litteram so¬
crates nullam reliquisset. Hinc discidium alud extinit quasi linque
atq. cordis absurdum sane et inutile. et rep̃hendendum: ut elo o
nos sapere: ali dicere docerent. Nam cum ẽent plures ortifere a
Socrate ꝙ ex illius uaris et diueisis. et in omnem partem diffusis dis¬
putationib alius aluuid apphenderat. prosaeminate sunt quasi fai¬
liae dissentientes inter se. et multum diunctae et dispares cumtam̃
omines se plũ socraticos et dici uellent et ẽe arbitrarentur.⁊ Ere pmo
ab ip̃o platone aristoteles. et xenocrates. quorum alter penpateti¬
corum alter academiȩ nomen obtinuit. Deuide ab antithene q
patientiam et duritiam in socratico sermone maxime adamarat. sy¬
mci primum deinde stoici. tum ab aristippo quem ille magis uolu¬
ptane disputationes delectarant: Cyrenaica phĩa manauit. quam

Expanded text:
sermones immortalitati scriptis suis Plato tradidit, cum ipse litteram Sosermones immortalitati scriptis suis Plato tradidit, cum ipse litteram Socrates nullam reliquisset. Hinc discidium illud exstitit quasi linguae atque cordis, absurdum sane et inutile et reprehendendum, ut alii nos sapere, alii dicere docerent. Nam cum essent plures orti fere a Socrate, quod ex illius variis et diversis et in omnem partem diffusis disputationibus alius aliud apprehenderat, proseminatae sunt quasi familiae dissentientes inter se et multum disiunctae et dispares, cum tamen omnes se philosophi Socraticos et dici vellent et esse arbitrarentur. Ac primo ab ipso Platone Aristoteles et Xenocrates, quorum alter Peripateticorum, alter Academiae nomen obtinuit, deinde ab Antisthene, qui patientiam et duritiam in Socratico sermone maxime adamarat, Cynici primum, deinde Stoici, tum ab Aristippo, quem illae magis voluptariae disputationes delectarant, Cyrenaica philosophia manavit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
qui minus ip̃i inre.p. uersarentur. sed ut huius tamen eiusdem sapi¬
enti e doctores oẽnt ut Gorgias. Trasimachus. Isocrates inuenti sunt.
qui cum ip̃i doctrina et ingemis abundarent: a re autem ciuda et a
negocus animi quodam uidicio abhorrerent. hanc dicendi excita¬
cion̾em ex agitarent atq contemnerent. Quoꝵ pͥuceps Socrates
fuit: is qui omnium eruditorum testimonio totiuisq iudicio gre¬
ciae cum prudentia et acumine et uenustate. et subtilitate. tumuo
dloquentia uanetate copia. qua se cunq in partem decdesset omniu
fuit facile pͥnceps. his qui haec quae nunc nos qua timus tractarent aͥ¬
gerent ddocerent cum nomine appellarentur uno. ꝙ omnis rerum op¬
matum cognitio. atq in his exercitano plĩa nominaretur. hoc comu¬
ne nomen enpuit sapienterq: sentiendi et omate dicendi scientiano
re coherentes disputationib suis separauit cuius ingenium uanoso.

Expanded text:
qui minus ipsi in re publica versarentur, sed huius tamen eiusdem sapiqui minus ipsi in re publica versarentur, sed huius tamen eiusdem sapintiae doctores essent, ut Gorgias, Thrasymachus, Isocrates, inventi sunt, qui, cum ipsi doctrina et ingeniis abundarent, a re autem civili et a negotiis animi quodam iudicio abhorrerent, hanc dicendi exercitationem exagitarent atque contemnerent; quorum princeps Socrates fuit, is qui omnium eruditorum testimonio totiusque iudicio Graeciae cum prudentia et acumine et venustate et subtilitate tum vero eloquentia, varietate, copia, quam se cumque in partem dedisset omnium fuit facile princeps, eisque, qui haec, quae nunc nos quaerimus, tractarent, agerent, docerent, cum nomine appellarentur uno, quod omnis rerum optimarum cognitio atque in eis exercitatio philosophia nominaretur, hoc commune nomen eripuit sapienterque sentiendi et ornate dicendi scientiam re cohaerentis disputationibus suis separavit; cuius ingenium variosque
Abbreviated transcription (Latin):
qui se a pelleo patre achilli iuuenem comitem ẽẽ datumdicit ad
ut illum efficeret oratorem uerborum. actoremq rerum. sed ut hoĩ¬
nes labore assiduo. et quotidiano assueti. cum tempestatis causa ope
prohibentur. ad pilam se aut talos: aut ad tesseras conferunt: aut ꝯ
nouum sibi ip̃i aliquem excogitant in ocio ludum. sic illi a negoci¬
is publicis tanꝗ̃ ab opere aut temporibus exdusi: aut uoluntat᷑e sũ
feriati. totos se alii ad poetas: alii ad geometras: alii ad musicos con¬
tulerunt: alii etiam ut dialetici. nouum sibi ip̃i studium ludumq pe¬
pererunt. Atq inus artibus. quae reperta sunt: ut puerorum mentẽ
ad humanitatem fingerent̃ atq uirtutem: omne tempus atq etatẽ
suas consumpserunt. S ed ꝙ erant quidam uq multi qui aut in re
ꝑ. pꝑ ancipitem. quae non põt ẽẽ seuincta faciendi dicendiq sapien¬
tiam siorerent ut themistocles. ut pieles ut teramenes: aut quiuis

Expanded text:
qui se a Peleo patre Achilli iuveni comitem esse datum dicit ad qui se a Peleo patre Achilli iuveni comitem esse datum dicit ad bellum, ut efficeret oratorem verborum actoremque rerum. Sed ut homines labore adsiduo et cotidiano adsueti, cum tempestatis causa opere prohibentur, ad pilam se aut ad talos aut ad tesseras conferunt aut etiam novum sibi ipsi aliquem excogitant in otio ludum, sic illi a negotiis publicis tamquam ab opere aut temporibus exclusi aut voluntate sua feriati totos se alii ad poetas, alii ad geometras, alii ad musicos contulerunt, alii etiam, ut dialectici, novum sibi ipsi studium ludumque pepererunt atque in eis artibus, quae repertae sunt, ut puerorum mentes ad humanitatem fingerentur atque virtutem, omne tempus atque aetates suas consumpserunt. Sed quod erant quidam eique multi, qui aut in re publica propter ancipitem, quae non potest esse seiuncta, faciendi dicendique sapientiam florerent, ut Themistocles, ut Pericles, ut Theramenes, aut,
Abbreviated transcription (Latin):
scipiones fueiunt non tam fortasse docti: sed impetu mentis simili
et uoluntate. Eadem autem alii prudentia: sed consilio ad uitȩ stu¬
dia dispar: quietem atq ocium secuti. ut pythagoras. demoentũ
anaxagoras. a regendis ciuitatibus totos se ad cognitionem rerum
transtulerunt. Quae uita pp tranquillitatem et ppꝰ ip̃ius scientix su¬
auitatem: qua niħil est hominib iocundius. plurs ꝗͥ utile fuit rebꝰ
publicis delectauit. Itaq ut ei studio se excellentissimis ingeniis
homines dediderunt. ea summa facultate uacui ac liben tempons
multo plura ꝗͣ erat necẽe. doctissimi homines ocio nimio et ingenus
ubeiimis affiuentes curanda sibi ẽẽ ac quaerenda et inuestiganda du¬
xerunt. Nam uetus quidem illa doctrina cadem uidetur et recte fa¬
ciendi. et benedicendi magr̃a. Neq diuincti doctores. s udem erã
uiuendi p̃ceptores atq dicendi: ut ille apud homenim phoenix

Expanded text:
Scipiones fuerunt, non tam fortasse docti, sed impetu mentis simili Scipiones fuerunt, non tam fortasse docti, sed impetu mentis simili et voluntate. Eadem autem alii prudentia, sed consilio ad vitae studia dispari quietem atque otium secuti, ut Pythagoras, Democritus, Anaxagoras, a regendis civitatibus totos se ad cognitionem rerum transtulerunt; quae vita propter tranquillitatem et propter ipsius scientiae suavitatem, qua nihil est hominibus iucundius, pluris, quam utile fuit rebus publicis, delectavit. Itaque, ut ei studio se excellentissimis ingeniis homines dediderunt, ex ea summa facultate vacui ac liberi temporis multo plura, quam erat necesse, doctissimi homines otio nimio et ingeniis uberrimis adfluentes curanda sibi esse ac quaerenda et investiganda duxerunt. Nam vetus quidem illa doctrina eadem videtur et recte faciendi et bene dicendi magistra; neque disiuncti doctores, sed eidem erant vivendi praeceptores atque dicendi, ut ille apud Homerum Phoenix,
Abbreviated transcription (Latin):
in hominum uit᷑a quando quidem in ea uersatur orator atq ea ẽ
ei subiecta matenies. omnia quaesita audita. lecta disputata tractata
ẽẽ debent. Est enim eloquentia una quaedam de suminis uirtuti¬
bus: quanꝗͣ sunt om̃s uirtutes equales et pares. Sedtamenspes
alia magis alia formosa et illustris. sieut haec uis. qua scientiam c̃o¬
plera ietum sensa menns et consilia sic uerbis explicat ut eos qui
audiant quocunq incubuent possit impellere: quo maior est us
hoc est magis probitate iungenda summaq piudentia. Quarũ
uirtutum exꝑtibus si dicendi copiam tradiderimus non eos quiđ
oratores effecerimus sed furentibus quaedam arma dederimus. O¬
H anc inq̃ cogitandi pronunciandiq rõnem iumq dicendi. uete¬
res graeci sapientiam nominabant. hinc illi lycurgi. hinc putaci. hĩc
solones atq abhac similitudine coruncanu miꝰ fabricu catones

Expanded text:
in hominum vita, quandoquidem in ea versatur orator atque ea est in hominum vita, quandoquidem in ea versatur orator atque ea est ei subiecta materies, omnia quaesita, audita, lecta, disputata, tractata, agitata esse debent. Est enim eloquentia una quaedam de summis virtutibus; quamquam sunt omnes virtutes aequales et pares, sed tamen est specie alia magis alia formosa et inlustris, sicut haec vis, quae scientiam complexa rerum sensa mentis et consilia sic verbis explicat, ut eos, qui audiant, quocumque incubuerit, possit impellere; quae quo maior est vis, hoc est magis probitate iungenda summaque prudentia; quarum virtutum expertibus si dicendi copiam tradiderimus, non eos quidem oratores effecerimus, sed furentibus quaedam arma dederimus. Hanc, inquam, cogitandi pronuntiandique rationem vimque dicendi veteres Graeci sapientiam nominabant; hinc illi Lycurgi, hinc Pittaci, hinc Solones atque ab hac similitudine Coruncanii nostri, Fabricii, Catones,
Abbreviated transcription (Latin):
gerent quid diceret. sed contempsit eum. qui minus id facerepo¬
fuissec. In quo igitur homines exhorrescunt: quem stupefactidi¬
centem intuentur in quo exclamant quem deum ut ita dicam int̾
homines putant: Qui distincte qui explicate. qui abundanter qͥ
illuminate et rebus et uerbis dicunt. et in ip̃a orõne: quasi quen¬
dam numerum. uersumq conficiunt id est quod dico ornate ꝗ
ita moderant᷑: ut rerum ut psonanum dignitates ferunt. hi sunt ĩ
u eognẽ lauds: quod ego aptum et conͦgruens nominem. Qui
ita dicerent eos negauit adhuc se uidisse antonius. et us hoc nom̃
dixit eloquentix solis ẽe tribuendum. Quare omnes istos me au¬
ctore dein ridete atq contemnite: qui se horum qui nuncita af¬
pellantur rhetorum p̃ceptis omnem oratorum uim complexos
eẽ arbitrantur. neq adhuc quam personam teneant: aut quic p¬
fiteantur intelligere potuerunt. Uerumenim oratori qua sũt

Expanded text:
gerent quid diceret, sed contempsit eum, qui minus id facere pogerent quid diceret, sed contempsit eum, qui minus id facere potuisset. In quo igitur homines exhorrescunt? Quem stupefacti dicentem intuentur? In quo exclamant? Quem deum, ut ita dicam, inter homines putant? Qui distincte, qui explicate, qui abundanter, qui inluminate et rebus et verbis dicunt et in ipsa oratione quasi quendam numerum versumque conficiunt, id est, quod dico, ornate. Qui idem ita moderantur, ut rerum, ut personarum dignitates ferunt, ei sunt in eo genere laudandi laudis, quod ego aptum et congruens nomino. Qui ita dicerent, eos negavit adhuc se vidisse Antonius et eis hoc nomen dixit eloquentiae solis esse tribuendum. Qua re omnis istos me auctore deridete atque contemnite, qui se horum, qui nunc ita appellantur, rhetorum praeceptis omnem oratoriam vim complexos esse arbitrantur neque adhuc quam personam teneant aut quid profiteantur intellegere potuerunt. Vero enim oratori, quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dicendo obstreꝑe uideantur. Uerum si placet q̃m hoec satis spero .¬
uobis quidem certe maioribus molesta et putida uideri. ad reliqͣ
aliquanto ocdiosiora ꝑgamus. Atqui uides inquit antonius cũ
alias res agamus ꝗͣte in uicia qui adduci possimus. de me eni
conucio relietis ut omnib rebus te sectemur. te audiamus. ita le
horridis rebus muda. de ieiunis phena de ꝑuulgatis noua quaedũ
est oro tua
Aciles enim inquit antoni partes ex fuerunt duae quas mõ
ꝑcurri. uel potius pene p̃terũ: latine loquendi planeq di¬
cendi. Reliqux sunt magnae: implicatae uariae graues quib oĩs
admiratio ingenii. omnis laus eloquentiae continetur. Nemoi
enim unꝗ est oratorem ꝙ latine loqueretur admiratus. si eit alit̾
irrident. neq eum oratorem tantummõ: sed hominem non putã.
Nemo extulit eum uerbis. qui ita dixisset ut qui adeẽnt. intelli¬

Expanded text:
dicendo obstrepere videantur. Verum, si placet, quoniam haec satis spero dicendo obstrepere videantur. Verum, si placet, quoniam haec satis spero vobis quidem certe maioribus molesta et putida videri, ad reliqua aliquanto odiosiora pergamus.' 'Atqui vides' inquit Antonius 'quam alias res agamus quam te inviti audiamus, qui adduci possimus— de me enim conicio—relictis ut rebus omnibus te sectemur; te audiamus ita de horridis rebus nitida, de ieiunis plena, de pervulgatis nova quaedam est oratio tua.' 'Faciles enim,' inquit 'Antoni, partes eae fuerunt duae, quas modo percucurri vel potius paene praeterii, Latine loquendi planeque dicendi; reliquae sunt magnae, implicatae, variae, graves, quibus omnis admiratio ingeni, omnis laus eloquentiae continetur; nemo enim umquam est oratorem, quod Latine loqueretur, admiratus; si est aliter, inrident, neque eum oratorem tantum modo, sed hominem non putant; nemo extulit eum verbis, qui ita dixisset, ut, qui adessent, intelle
Abbreviated transcription (Latin):
ri. ac declarari uolemus. sine ambiguo uerbo aut sermone:
non nmis longa continuatione uerboꝵ non ualde productis
us qua similitudinis causa ex aliis rebus transferunt non discẽ¬
ptis sententiis non p̃postens temporib non confusis ꝑsonis nõ
pturbato ordine. Quid multa: tam facilis est tota res. ut mibip¬
mitum saepe uideatur cum difficilius intelligatur quid patronu
uelit dicere ꝗͣ si ip̃e ille qui patronum adhibꝰ de re sua diceret. Is¬
ti enim qui ad nos cãs deferunt. ita nos pbetunq ip̃i docent. ut
non desideres planius dici. fasdem res aũt simulac fusius aut
uester equalis pomponius agere coepit: non aeque quia dicant n
admõm attendi intelligo. ita confusa est oro: ita ꝑturbata niłi
ut sit pͥmum: niblut secundum. tantaq insolentia ac turba
uerbonuim: ut oratio quae lumen adhibere rebus debi: ea obs¬
curitatatem et tenebras afferat. atq ut quod amm̃õ ip̃i sibi in¬

Expanded text:
ri ac declarari volemus, sine ambiguo verbo aut sermone, ri ac declarari volemus, sine ambiguo verbo aut sermone, non nimis longa continuatione verborum, non valde productis eis, quae similitudinis causa ex aliis rebus transferuntur, non discerptis sententiis, non praeposteris temporibus, non confusis personis, non perturbato ordine. Quid multa? Tam facilis est tota res, ut mihi permirum saepe videatur, cum difficilius intellegatur, quid patronus velit dicere, quam si ipse ille, qui patronum adhibet, de re sua diceret. Isti enim, qui ad nos causas deferunt, ita nos plerumque ipsi docent, ut non desideres planius dici; easdem res autem simul ac Fufius aut vester aequalis Pomponius agere coepit, non aeque quid dicant, nisi admodum attendi, intellego; ita confusa est oratio, ita perturbata, nihil ut sit primum, nihil ut secundum, tantaque insolentia ac turba verborum, ut oratio, quae lumen adhibere rebus debet, ea obscuritatem et tenebras adferat atque ut quodam modo ipsi sibi in
Abbreviated transcription (Latin):
deri. Tum ille. tum quod monuit idem ut ea qua in quoq ma¬
xima c̃ent imitaremur. Ex quo uereor ne nihil sim tui nisi
supplosionem pedis imitatus et pauca quȩdam uerba. et aliqm
forte motum. Ergo ista inquit crassus quae hẽs non rep̃biendo.
ne me ip̃m irrideam. Sunt aut̃ mea multo et plura et maiora
q̃ dicis. Quae autem sunt aut tua plane: aut imitatione ex ali¬
qͣuo exp̃ssa. de his te si qui me forte locus admonuent cõmone¬
bo. Praetereamus igitur p̃cepta latine loquendi: quae pucrilis i¬
doctrina tradit. et subtilior cognitio ac ratio luterarum alit. aut
consuetudo sermonis quotidiani ac domestiq. libri confirmant
et lectio ueterum oratorum ac poetaium. Neq uero in illo al¬
tero diutius cõmoremur ut disputemus quibus rebus assequi
possimus ut ea quae dicamus intelligantur. Latinescil diceiꝰ
uerbis usitatis. ac proprie demonstr̾antibus ea qua significa¬

Expanded text:
deri.' Tum ille 'tu vero, quod monuit idem, ut ea, quae in quoque maderi.' Tum ille 'tu vero, quod monuit idem, ut ea, quae in quoque maxima essent, imitaremur; ex quo vereor ne nihil sim tui nisi supplosionem pedis imitatus et pauca quaedam verba et aliquem, si forte, motum.' 'Ergo ista,' inquit Crassus 'quae habes a me, non reprehendo, ne me ipsum inrideam—sunt autem ea multo et plura et maiora, quam dicis—quae autem sunt tua plane aut imitatione ex aliquo expressa, de his te, si qui me forte locus admonuerit, commonebo. Praetereamus igitur praecepta Latine loquendi quae puerilis doctrina tradit et subtilior cognitio ac ratio litterarum alit aut consuetudo sermonis cotidiani ac domestici, libri confirmant et lectio veterum oratorum et poetarum; neque vero in illo altero diutius commoremur, ut disputemus, quibus rebus adsequi possimus, ut ea, quae dicamus, intellegantur: Latine scilicet dicendo, verbis usitatis ac proprie demonstrantibus ea, quae significa
Abbreviated transcription (Latin):
sed eam sic audio. ut plautum mihi aͭ neuium uidear audire so¬
no ip̃o uocis ita recto et simplici est. ut nihil ostentationis. aut uni¬
tationis afferre uideatur. Ex quo sic loquitum ẽẽ euis patremus¬
dico sic maiores non aspere ut ille quem dixi. non uaste. noniuis¬
tice non hiulce: sed p̃sse et equabiliter et leniter. Quare eona nost
cuius cu illa lata Sulpici nonnunꝗͣ unitaris. ut totam lea mesblas
cre plensimum dicus nonmin. oratores antiquos: sed messores
uidens imitari. Hic cum arisisset ip̃e Sulpicuis: sic agam uobis¬
cum inquit erassus. ut quoniam me loqui uoluistis. aliquid de uñs
uitus audiatis. U tinam inquit quidem ille. id enim ip̃m uolumꝰ¬
idq si fecenis multa ut arbitror hic hodie uicia ponemus. Et¬
etenim non sine meo piculo crassus inquit possus sulpici te rep̃¬
hendere: quoniam antonius mihi te simillimum dixit sibi ui¬

Expanded text:
sed eam sic audio, ut Plautum mihi aut Naevium videar audire, sosed eam sic audio, ut Plautum mihi aut Naevium videar audire, sono ipso vocis ita recto et simplici est, ut nihil ostentationis aut imitationis adferre videatur; ex quo sic locutum esse eius patrem iudico, sic maiores; non aspere ut ille, quem dixi, non vaste, non rustice, non hiulce, sed presse et aequabiliter et leniter. Qua re Cotta noster, cuius tu illa lata, Sulpici, non numquam imitaris, ut Iota litteram tollas et E plenissimum dicas, non mihi oratores antiquos, sed messores videtur imitari.' Hic cum adrisisset ipse Sulpicius, 'sic agam vobiscum' inquit Crassus 'ut quoniam me loqui voluistis, aliquid de vestris vitiis audiatis.' 'Utinam quidemidque si feceris, multa, ut arbitror, hic hodie vitia ponemus.' 'At enim non sine meo periculo' Crassus inquit 'possum, Sulpici, te reprehendere, quoniam Antonius mihi te simillimum dixit sibi vi
Abbreviated transcription (Latin):
studiotum quibus uacant ciues peregnm fiuunt᷑ capti. quodamnis
Nomine urbis et austoritate. tamen erditissimos homies asiatico
quiuis atheniensis indoctus. non uerbis sed sono uocis. nec tam it¬
bene ꝗͣ suauiter loquendo facile suꝑabit. Nostri minus student lit¬
teris. ꝗͣ latine: Tamen ex istis quos nostis urbanis. in quibus imi¬
mui est luterarum. nemo est quin literatissimum togatorumn
omnium q Ualerium Soranum lenitate uocis atq ip̃so orisp̃s¬
su et sono facile uincat. Quare cum sit quaedam certa uox roma¬
ni generis urbisq propria: in qua nihil offendi nihil displicere
nihil animaduerti possit nihil sonare: aut olere peregnnum. hans
sequamur. neq solum iusticam aspitatem. sed etiam pegnnam inso¬
lentiam fugere discamus. Equidem cum audio socium meama lelia¬
facilius enim mulieres incoiruptam antiquitatem conseruane: qs
multorum sermonis exꝑtes eatenent semꝑ quae pͥma didicemrt¬

Expanded text:
studiorum, quibus vacant cives, peregrini fruuntur capti quodam modo studiorum, quibus vacant cives, peregrini fruuntur capti quodam modo nomine urbis et auctoritate; tamen eruditissimos homines Asiaticos quivis Atheniensis indoctus non verbis, sed sono vocis nec tam bene quam suaviter loquendo facile superabit. Nostri minus student litteris quam Latini; tamen ex istis, quos nostis, urbanis, in quibus minimum est litterarum, nemo est quin litteratissimum togatorum omnium, Q. Valerium Soranum, lenitate vocis atque ipso oris pressu et sono facile vincat. Qua re cum sit quaedam certa vox Romani generis urbisque propria, in qua nihil offendi, nihil displicere, nihil animadverti possit, nihil sonare aut olere peregrinum, hanc sequamur neque solum rusticam asperitatem, sed etiam peregrinam insolentiam fugere discamus. Equidem cum audio socrum meam Laeliam—facilius enim mulieres incorruptam antiquitatem conservant, quod multorum sermonis expertes ea tenent semper, quae prima didicerunt—
Abbreviated transcription (Latin):
sermone quasi conuictum uidetur. Sunt enim certa uicia que ne¬
mo est qui esfugere cupiat. mollis uox aut muliebus. aut quasi enx¬
tea modum absona atq absurda. Est autem uitium quod nonnł¬
li de incdustria consectantur. Rustica uox et agrestis quosdam dele¬
ctat: quo magis antiquitatem si ita sonet eorum sermo retinere
uideatuir: ut tuus catule sodalis. L. Corta gaudere mila uidetur
grauitate lingux sonoq uocis agresti. et ilud quod loquitur pͥs¬
cum uisum in᷑ putat si plane fuerit rusticanum. Me autem tuũ
sonus et subtilitas ista delectat. Omito uerboium. quanꝗͣ est cap̃.
uerum id affert ratio. docent luterae. confirmat consuetudo et le¬
gendi et loquendi. Sed hanc dico suauitatem qua exit ex ore :
quat quidem ut apud grecos anticonim: sic in latino sermone b
est uerbis maxue propria. Athenis iam diu doctuna ũporum
atheniensium interit. Domicilium tantum in illa urbe remanet

Expanded text:
sermone quasi coniunctum videtur: sunt enim certa vitia, qusermone quasi coniunctum videtur: sunt enim certa vitia, qumo est quin effugere cupiat; mollis vox aut muliebris aut quasi extra modum absona atque absurda. Est autem vitium, quod non nulli de industria consectantur: rustica vox et agrestis quosdam delectat, quo magis antiquitatem, si ita sonet, eorum sermo retinere videatur; ut tuus, Catule, sodalis, L. Cotta, gaudere mihi videtur gravitate linguae sonoque vocis agresti et illud, quod loquitur, priscum visum iri putat, si plane fuerit rusticanum. Me autem tuus sonus et subtilitas ista delectat, omitto verborum, quamquam est caput; verum id adfert ratio, docent litterae, confirmat consuetudo et legendi et loquendi; sed hanc dico suavitatem, quae exit ex ore; quae quidem ut apud Graecos Atticorum, sic in Latino sermone huius est urbis maxime propria. Athenis iam diu doctrina ipsorum Atheniensium interiit, domicilium tantum in illa urbe remanet
Abbreviated transcription (Latin):
qui oran nondum poterant ea quae dicebant om̃s prope pͥclare lo¬
cut. quoꝵ sermone assuefacti qui erunt ne cupientes quidem pote¬
nuint soqui niusi latine. eq tamen ent utendum uerbis us quibũ
iam consuetudo nr̃a nonutitur: nisi qn ortandi causa. parce quod
ostendam. sea usitatis ita poterit uti lectissimis ut utatur is qui inueti¬
bus ent scrptis studiose et multum uolutatus. Atq ut latine loqũ¬
mur: non solum uidendum est: ut et uerba efferamus ea que nemo
ure nep̃hendat. Ea sic et casibus et temponbus et gne̾ et numeno cõ¬
seruemus. ut ne quid ꝑturbatum ac discrepas aut p̃posteium sit.
secd etiam simngua et sp̃s et uocis sonus est ip̃e moderandus. Nolo
oxpimi buteris putidius. nolo obscuran negligentius. nolo uerba ei¬
euliter et aminata exire. nolo infiata et quasi anhelata grauius. nã
de uoce nondlum ea dico quae sunt actionis. Sed hoc quod mini cũe

Expanded text:
qui ornare nondum poterant ea, quae dicebant, omnes prope praeclare loqui ornare nondum poterant ea, quae dicebant, omnes prope praeclare locuti; quorum sermone adsuefacti qui erunt, ne cupientes quidem poterunt loqui nisi Latine. Neque tamen erit utendum verbis eis, quibus iam consuetudo nostra non utitur, nisi quando ornandi causa parce, quod ostendam; sed usitatis ita poterit uti, lectissimis ut utatur, is, qui in veteribus erit scriptis studiose et multum volutatus. Atque, ut Latine loquamur, non solum videndum est, ut et verba efferamus ea, quae nemo iure reprehendat, et ea sic et casibus et temporibus et genere et numero conservemus, ut ne quid perturbatum ac discrepans aut praeposterum sit, sed etiam lingua et spiritus et vocis sonus est ipse moderandus. Nolo exprimi litteras putidius, nolo obscurari neglegentius; nolo verba exiliter exanimata exire, nolo inflata et quasi anhelata gravius. Nam de voce nondum ea dico, quae sunt actionis, sed hoc, quod mihi cum
Abbreviated transcription (Latin):
Rgo has et agenda sunt ab oratore quae explicauit antoni
et dicenda quodammõ. Quinam igitur dicendiẽ modi
melior: namde actione post uidero qͦ ut latine. ut pla¬
ne: ut ornite ad id quodcunq agetur apte congnienterq: dicamu̾.
Atq conum quidem quae duo pͥm̾a dixi rationem non arbieror eupe¬
ctan a me pun lucidiq sermonis. neq enim conamur docere cum
dicere. qui loqui nesciat. nec sperare qui latine nom possit huncõna¬
te c̃ dicturum. Neq uero qui non dicat ꝙ intelligamus hunc pos¬
se qđ admiremur dicere. Linquamus igntur haec qua cognitiones.
bñt facilem usum necessarium. nam alterum traditur luteris. doclri¬
naq puenli alterum adhibetur ob eam cãm ut intelligatur quid ꝗsq
dicit: Quod uidemus ita eẽ necessanum ut tam̃ eo min̾us nihil cẽ pos¬
st. Sed ominis loquendi elegantia quanꝗͣ expolitur scientia lĩatum
tamen augetur legendis oratonbus et poetis. Sunt enim illi ueteres

Expanded text:
rgo haec et agenda sunt ab oratore, quae explicavit Antonius, et dicenda quodam modo. Quinam igitur dicendi est modus melior, nam de actione post videro, quam ut Latine, ut plane, ut ornate, ut ad id, quodcumque agetur, apte congruenterque dicamus? Atque eorum quidem, quae duo prima dixi, rationem non arbitror exspectari a me puri dilucidique sermonis, neque enim conamur docere eum dicere, qui loqui nesciat; nec sperare, qui Latine non possit, hunc ornate esse dicturum; neque vero, qui non dicat quod intellegamus, hunc posse quod admiremur dicere. Linquamus igitur haec, quae cognitionem habent facilem, usum necessarium. Nam alterum traditur litteris doctrinaque puerili, alterum adhibetur ob eam causam, ut intellegatur quid quisque dicat, quod videmus ita esse necessarium, ut tamen eo minus nihil esse possit. Sed omnis loquendi elegantia, quamquam expolitur scientia litterarum, tamen augetur legendis oratoribus et poetis; sunt enim illi veteres,
Abbreviated transcription (Latin):
succrescit xtatem: sed et ingenio peracri et studio flagranti et doctͥ¬
na eximia et memoria singulari. Cui quanꝗͣ faueo: tamen illum ȩ¬
tati suȩ p̃stare cupio. Uobis illum tanto minorem p̃currere uix ho¬
nestum est. Sed iam surgamus inquit: nosq curemus et aliqñ
ab hac contentione disputationis animos nr̃os curamq laxemus:¬

Expanded text:
succrescit aetatem, sed et ingenio peracri et studio flagranti et doctrisuccrescit aetatem, sed et ingenio peracri et studio flagranti et doctrina eximia et memoria singulari; cui quamquam faveo, tamen illum aetati suae praestare cupio, vobis vero illum tanto minorem praecurrere vix honestum est.' 'Sed iam surgamus' inquit 'nosque curemus et aliquando ab hac contentione disputationis animos nostros curamque laxemus
Abbreviated transcription (Latin):
stix coegerunt. Scitum est enim causam conferre in tempꝰ
cum afferre plura si cupias non queas. Tum uero inꝗt
Catulus collegisti omnia quantum ego possum iuidicare ita diuini¬
tus: ut non a graecis sumpsisse: sed eos ip̃os haec docere posse uideare
Me quidem istius sermonis participem factum ẽẽ gaudeo: ac uel¬
lem ut meus gener sodalis tuus Hortensius affuisset: quem quid̃
ego confido omnib istis laudibus quas tu orone complexus es:
excellentem fore. Et erassus fore dicis inquit: ego uero ẽẽ iam
uidico et tum iudicaui cum me consule in senatu causam defendit
a fricae. nuperq etiam magis cum pro Bithyniae rege dixit: quam
obrem recte uides catule nihil enim isti adolescenti neq a natura n
a doctuna decẽ sentio: eoq magis est tibi Cotta. et tibi Sulpici uigi¬
landum ac laborandum. Non enim ille mediocris orator in uestrã qͣi

Expanded text:
stiae coegerunt; scitum est enim causam conferre in tempus, stiae coegerunt; scitum est enim causam conferre in tempus, cum adferre plura, si cupias, non queas.' 'Tu vero' inquit Catulus 'conlegisti omnia, quantum ego possum iudicare, ita divinitus, ut non a Graecis sumpsisse, sed eos ipsos haec docere posse videare; me quidem istius sermonis participem factum esse gaudeo; ac vellem ut meus gener, sodalis tuus, Hortensius, adfuisset; quem quidem ego confido omnibus istis laudibus, quas tu oratione complexus es, excellentem fore.' Et Crassus 'fore dicis?' inquit, 'ego vero esse iam iudico et tum iudicavi, cum me consule in senatu causam defendit Africae nuperque etiam magis, cum pro Bithyniae rege dixit. Quam ob rem recte vides, Catule; nihil enim isti adulescenti neque a natura neque a doctrina deesse sentio: quo magis est tibi, Cotta, et tibi, Sulpici, vigilandum ac laborandum; non enim ille mediocris orator in vestram quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ut eorum ciuium quos ñi parentes non tulerunt iam similes hẽre cu¬
piamus. Alitte obsecro inquit crasse luluis sermonem istum. et te
ad gracchi fistulam refer. cuius ego nondum plane rõnem intelligo.
In omni uoce inquit crassus est quiddam medium. sed suum cuiq
uoci. hinc gradatim ascendere uocem utile et suaue est. Nam apͥnci¬
pio clamare agreste quiddam est et idem illud ad firmandum uocez¬
est salutare: deinde est quiddam contentionis extremum. quiddaz
inferius est qͣ acutissimus clamor: quo te fistula progredi non sinet:
tum ab ip̃a contentione reuocabit. Est etiam contra quiddam in re¬
missione grauissimum. quoq tanqͣ sonorum gradibus descendit.¬
Nac uanetas et per omnes sonos uocis. et se tuebitur. et actioni affe¬
ret suauitatem. et fistulatorem domi relinquentis. et sensum huius
consuetudinis uobiscum ad forum deferetis
Didi qua potui non ut uolui. sed ut me temporis angu¬

Expanded text:
ut eorum civium, quos nostri patres non tulerunt, iam similis habere cuut eorum civium, quos nostri patres non tulerunt, iam similis habere cupiamus.' 'Mitte, obsecro,' inquit 'Crasse,' Iulius 'sermonem istum et te ad Gracchi fistulam refer; cuius ego nondum plane rationem intellego.' 'In omni voce' inquit Crassus 'est quiddam medium, sed suum cuique voci: hinc gradatim ascendere vocem utile et suave est nam a principio clamare agreste quiddam est, et idem illud ad firmandam est vocem salutare; deinde est quiddam contentionis extremum, quod tamen interius est, quam acutissimus clamor, quo te fistula progredi non sinet, et iam ab ipsa contentione revocabit; est item contra quiddam in remissione gravissimum quoque tamquam sonorum gradibus descenditutas et hic per omnis sonos vocis cursus et se tuebitur et actioni adferet suavitatem. Sed fistulatorem domi relinquetis, sensum huius consuetudinis vobiscum ad forum deferetis. Edidi, quae potui, non ut volui, sed ut me temporis angu
Abbreviated transcription (Latin):
nescio quo pacto etiam decet. Maxime uero ad uocem obtinendã
nihil est utilius ꝗͣ crebra mutatio: nihil pniciosius qͣ effusa sine in¬
termissione contentio. quid ad aures nr̃as et actionis suauitatem
quid est uicissitudine et uarietate et cõmutatione aptius: Itaq et
idem gracchus qđ potuisti audire catule ex licinio cliente tuo litt̾a¬
to homine quem seruum sibi ille hũit ad manum cum eburneola
solitus est hẽre fistula qui staret occulte post ip̃m cum concionaret᷑
pitum hominem qui inflaret celeriter eum sonum quo illum aut re¬
missum excitaret: aut a contentione reuocaret. Audiui me hercule
inquit catulus et saepe sum admiratus homĩs cum diligentiam tu
etiam doctrinam et scientiam. E gouero inquit crassus at doleͦ
quidem illos uiros in eam fraudem in re.p. ẽẽ delapsos. quanꝗͣ ea
taela texitur: ea in ciuitate ratio uiuendi ac posteritatis ostenditur

Expanded text:
nescio quo pacto etiam decet maxime. Nam ad vocem obtinendam nescio quo pacto etiam decet maxime. Nam ad vocem obtinendam nihil est utilius quam crebra mutatio; nihil perniciosius quam effusa sine intermissione contentio. Quid, ad auris nostras et actionis suavitatem quid est vicissitudine et varietate et commutatione aptius? Itaque idem Gracchus, quod potes audire, Catule, ex Licinio cliente tuo, litterato homine, quem servum sibi ille habuit ad manum, cum eburneola solitus est habere fistula qui staret occulte post ipsum, cum contionaretur, peritum hominem, qui inflaret celeriter eum sonum, quo illum aut remissum excitaret aut a contentione revocaret.' 'Audivi me hercule,' inquit Catulus 'et saepe sum admiratus hominis cum diligentiam tum etiam doctrinam et scientiam.' 'Ego vero,' inquit Crassus 'ac doleo quidem illos viros in eam fraudem in re publica esse delapsos; quamquam ea tela texitur et ea in civitate ratio vivendi posteritati ostenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
motus animoꝵ declarandos dedit. Quare in hac nr̃a actione
secundum uocem uultus ualet. is aũt oculis gubernatur. atq
in his omnib quae sunt actionis inest quaedam uis a natura da¬
commouent᷑. Uerba enim neminem mouent. nisi eum qui eiusde
linguae societate conunctus est. sententiaeq sape acutae non acuto¬
rum hominum sensus praeteruolant. Actio quae per se motum ani¬
mi fert omnes mouet. eisclem enim omnium animi motib concitã¬
tur: et eos eisdem notis et in aliis cognoscunt et in se ip̃i iudicant.
Ad actionis aũt usum atq laudem. maximam sine dubio parte:
uox obtinet: quax pͥmum est optanda nobis: deinde quaecunq ẽit
ca tuenda. de quo illud iam nihil ad hoc p̃cipiendi genus quemaed
mõm uoci seruiatur. Equidem tamen magnope cen̾seo seruiendũ
S illud uidetur ab huius mĩ sermonis officio non abhorrere qđ
ut dixi pauloante currit plurimis in rebus: qd̾ maxime est utile to

Expanded text:
motus animorum declarandos dedit, qua re in hac nostra actione motus animorum declarandos dedit, qua re in hac nostra actione secundum vocem vultus valet; is autem oculis gubernatur. Atque in eis omnibus, quae sunt actionis, inest quaedam vis a natura dacommoventur: verba enim neminem movent nisi eum, qui eiusdem linguae societate coniunctus est, sententiaeque saepe acutae non acutorum hominum sensus praetervolant: actio, quae prae se motum animi fert, omnis movet; isdem enim omnium animi motibus concitantur et eos isdem notis et in aliis agnoscunt et in se ipsi indicant. Ad actionis autem usum atque laudem maximam sine dubio partem vox obtinet; quae primum est optanda nobis; deinde, quaecumque erit, ea tuenda; de quo illud iam nihil ad hoc praecipiendi genus, quem ad modum voci serviatur: equidem tamen magno opere censeo serviendum; sed illud videtur ab huius nostri sermonis officio non abhorrere, quod, ut dixi paulo ante, plurimis in rebus quod maxime est utile, id
Abbreviated transcription (Latin):
est omnis oculorum: quo meluis nr̃i illi senes qui ꝑsonatum ne
roscium quidem magnoꝑe laudabant. Animi est enim omnis
actio: et imago animi uultus. ac indices oculi. Nam haec est una
pars corporis: quae quot animi motus sunt:tot significationes
et cõmutationes possit efficere: Neq uero est quisꝗͣ qui eadem
contuens efficiat. Theophrastus quidem tauriscum quendam
cdicit actorem auersum solitum ẽẽ dicere: qui in agendo contuẽs
aliquid pronunciaret. Quare oculorum magna moderatio.Nã
oris nimium non est mutanda sp̃es. ne autꝰ ad ineptias aut ad
prauitatem aliquam deferamur. Oculi sunt. quoꝵ tum intensi¬
one: tum remissione tum coniectu. tum hilaritate motus anĩoꝵ
significemus apte cum gne ip̃o orõnis. Est enim actio. quasi ẜ¬
mo corporis quo magis menti congruens ẽẽ debet. Oculos au¬
tem natura nobis ut equo aut leoni iubas caudam. aures. adi

Expanded text:
est omnis oculorum; quo melius nostri illi senes, qui personatum ne est omnis oculorum; quo melius nostri illi senes, qui personatum ne Roscium quidem magno opere laudabant; animi est enim omnis actio et imago animi vultus, indices oculi: nam haec est una pars corporis, quae, quot animi motus sunt, tot significationes et commutationes possit efficere; neque vero est quisquam qui eadem conivens efficiat. Theophrastus quidem Tauriscum quendam dicit actorem aversum solitum esse dicere, qui in agendo contuens aliquid pronuntiaret. Qua re oculorum est magna moderatio; nam oris non est nimium mutanda species, ne aut ad ineptias aut ad pravitatem aliquam deferamur; oculi sunt, quorum tum intentione, tum remissione, tum coniectu, tum hilaritate motus animorum significemus apte cum genere ipso orationis; est enim actio quasi sermo corporis, quo magis menti congruens esse debet; oculos autem natura nobis, ut equo aut leoni saetas, caudam, auris, ad
Abbreviated transcription (Latin):
das nuptias tibi ferebat cum simulabat sese ad alatri: tum ad te
ludibunda docte et delicate detulit. Aliud molestia sine cõmi¬
seratione. graue quoddam et uno p̃ssu. ac sono obductum. Qua
tempestate paris helenam in nuptiis uinxit: nuptias ego tu
grauida adiui. expletis iam fere ad pariendum mensib. Per
idem tempus polidorum hecuba partu postremo parit. Om̃s
aũt hos motus. subsequi deb gestus. non hic uerba expͥmens scȩ¬
nicus. sed uniuersam rem et sententiam. non demonstratione. s
significatione declarans. laterum inflexione: hoc est forti. uirili
non a scaena et histrionibus: sed ab armis: aut etiam a palestra
Manus autem minus arguta. digytis subsequens. uerba non ex¬
primens.brachius procerius proiectum. quasi quoddam taelũ
orationis. Supplosio pedis incontentionib aut incipiendis aut
finiendis. S ed in ore sunt omnia. In eo aũt ip̃o dominatus

Expanded text:
das nuptias, tibi ferebat, cum simulabat se sibi alacriter dare, tum ad te das nuptias, tibi ferebat, cum simulabat se sibi alacriter dare, tum ad te ludibunda docte et delicate detulit. aliud molestia, sine commiseratione grave quoddam et uno pressu ac sono obductum: qua tempestate Helenam Paris innuptis iunxit nuptiis, ego tum gravida, expletis iam fui ad pariendum mensibus; per idem tempus Polydorum Hecuba partu postremo parit. Omnis autem hos motus subsequi debet gestus, non hic verba exprimens scaenicus, sed universam rem et sententiam non demonstratione, sed significatione declarans, laterum inflexione hac forti ac virili, non ab scaena et histrionibus, sed ab armis aut etiam a palaestra; manus autem minus arguta, digitis subsequens verba, non exprimens; bracchium procerius proiectum quasi quoddam telum orationis; supplosio pedis in contentionibus aut incipiendis aut finiendis. Sed in ore sunt omnia, in eo autem ipso dominatus