comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uincerent et nulla postea uincerent᷑. Utrum octauius maius ul¬
lum bñficium dedit filio. anpatri diuus augustus quamius illum
umbra adoptiui patris abscondit. Quantam cepisset uoluptatẽ
si illum post debellata arma ciuilia uidisset securae paci p̃siden¬
tem non ad agnoscens bonum suum: nec satis credens quotiens res
pexisset ad seꝰ potusse illum uirum in domo sua nasci: Quid nẽ
caeteros sequar quos iam consumpsisset obliuio nisi illos filiorũ
glĩa tenebris cruisset et adhuc in luce retineret. Deinde cum
queramus non quis filius patri maiora bñficia reddiderit. ꝗͣ
a patre accepat. sed an aliquis possit maiora reddere etiam si qua
retuli exempla nondum satisfaciunt nec bñficia parentum suoru
supuincunt. Capit tamen hoc natura quod nondum ulla xtas
tulit. Si singula supnorum meritoꝵ magnitudinem exsuperare
non possunt plura in unum congesta suꝑabunt. .XXXIIII.¬

Expanded text:
vincerent et nulla postea vincerentur ? Utrum Octavius maius vincerent et nulla postea vincerentur ? Utrum Octavius maius beneficium dedit filio an patri divus Augustus, quamvis illum umbra adoptivi patris abscondit ? Quantam cepisset voluptatem, si illum post debellata arma civilia vidisset securae paci praesidentem, non adgnoscens bonum suum nec satis credens, quotiens ad se respexisset, potuisse illum virum in domo sua nasci ! Quid nunc ceteros prosequar, quos iam consumpsisset oblivio, nisi illos filiorum gloria e tenebris eruisset et adhuc in luce retineret ? Deinde, cum quaeramus, non quis filius patri maiora beneficia reddiderit, quam a patre acceperat, sed an aliquis possit maiora reddere, etiam si, quae rettuli, exempla nondum satis faciunt nec beneficia parentium suorum superiaciunt, capit tamen hoc natura, quod nondum ulla aetas tulit. Si singula paternorum meritorum magnitudinem exsuperare non possunt, plura in unum congesta superabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Ali se: sed a filio ali gaudet et maiorem ex animo meo qͣ
ex ip̃a re percipit uoluptatem. Illius alimenta ad corpus tm̃
meum puenerunt. Quid si quis in tantum processit. ut aut
eloquentia per gentes notesceret: aut iusticia: aut bellicis re¬
bus et pat quoq ingentem curunfunderet famam: tenebrasq nata¬
lium suorum clara luce discuteret: nonne in aestimabile in parẽtes
suos bñsicium contulit: An quisquis aristonem et erillum nisi
ꝑꝑ xenophontem ac platonem filios noscet. Sophronicum So¬
erates expirare non patitur. Cateros enumerare longum est qui du¬
rant ob nullam aliam causam q̃q illos liberorum eximia uirtus
tradidit posteris. Utrum maius b̃nficium dedit. M. agrippoe pa¬
ter ne post agrippam quidem notus. an patri dedit agrippa naua¬
li corona insignis unicum inter dona militaria decus adeptus ꝗ¬
tot in urbe maxima oꝑa excitauit: quae et priorem magnisicentiã

Expanded text:
ali se, sed a filio ali gaudet et maiorem ex animo meo quam ali se, sed a filio ali gaudet et maiorem ex animo meo quam ex ipsa re percipit voluptatem, illius alimenta ad corpus tantum meum pervenerunt. Quid ? si quis in tantum processit, ut aut eloquentia per gentes notesceret aut iustitia aut bellicis rbus et patri quoque ingentem circumfunderet famam tenebrasque natalium suorum clara luce discuteret, non inaestimabile in parentes suos beneficium contulit ? An quisquam Aristonem et Gryllum nisi propter Xenophontem ac Platonem filios nosset ? Sophroniscum Socrates expirare non patitur. Ceteros enumerare longum est, qui durant ob nullam aliam causam, quam quod illos liberorum eximia virtus tradidit posteris. Utrum maius beneficium dedit M. Agrippae pater ne post Agrippam quidem notus, an patri dedit Agrippa navali corona insignis, unicum adeptus inter dona militaria decus, qui tot in urbe maxima opera excitavit, quae et priorem magnificentiam
Abbreviated transcription (Latin):
possem. ego uitam tibi dedi consumatam ꝑfectam. tu me ex¬
pertem rationis geniusti onus alienum. Uis scire q̃ non sit magꝰ
bñficium uitam sic dare si exposuisses nempe iniuria erat genu¬
isse: quo quidem colligo minimum ẽẽ bñficium patris matrisq
concubitum nisi accesserint alia quae prosequerent᷑ hoc intiur
muneris et alus officus ratum facerent. Non est bonum uiuẽ
sed bene uiuere. At bñ uiuo sed potui et male.ita hoc tantum ẽ
tuum quod uiuo. Si uitam imputas mihi per se nudam. egẽ¬
tem consilu et idut magnum bonum iactas cogita te mibi im¬
putare muscaꝵ ac uermium bonum. Deinde ut nihil aliudor¬
cam q̃ bomis artibus me studuisse ut cursum ad rectum iter ui¬
ta dirigerem. in ip̃o bñficio tuo maus q̃ quod dederas recepi¬
sti. tu enu me mihi rudem impitum dedisti: ego tibi filiu
qualem geniusse gauderes.
Luit me pater si idem p̃sto plus reddo: qui a non tm̃ a

Expanded text:
possem ; ego tibi vitam dedi consummatam, perfectam, tu me expossem ; ego tibi vitam dedi consummatam, perfectam, tu me expertem rationis genuisti, onus alienum. Vis scire, quam non sit magnum beneficium vitam sic dare ? Exposuisses ; nempe iniuria erat genuisse ! Quo quid colligo ? Minimum esse beneficium patris matrisque concubitum, nisi accesserunt alia, quae prosequerentur hoc initium muneris et aliis officiis ratum facerent. Non est bonum vivere, sed bene vivere. At bene vivo. Sed potui et male ; ita hoc tantum est tuum, quod vivo. Si vitam imputas mihi per se, nudam, egentem consilii, et id ut magnum bonum iactas, cogita te mihi imputare muscarum ac vermium bonum. Deinde, ut nihil aliud dicam, quam bonis artibus me studuisse et cursum ad rectum iter vitae direxisse, in ipso beneficio tuo maius, quam quod dederas, recepisti; tu enim me mihi rudem, imperitum dedisti, ego tibi filium, qualem genuisse gauderes. luit me pater. Si idem praesto, plus reddo, quia non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
prouexi dignitatem. et principem urbis suae feci: nec tantum re¬
bus a me g̾estis nobilitaui: sed ip̃i quoq ingentem gerendatu
ac facilem nec tutam minus ꝗͥ gliõsam dedi materiam. honores
opes quidquid humanos ad se animos rapit congessi. et cumi
supra omnes starem infra illum steti. dic nunc hoc ip̃m q ista po¬
tui si patris munus est. Respondebo tibi est prorsus si ad ista fa¬
cienda nasci satis est: sed si ad bñ uiuendum minima portio ẽ ui¬
uere: et id tribiusti quod cum feris mihi et animalib quibusda
minimis. quibusdam etiam foedissimis cõmune est noli tibi asse
derim sentienti consentiens me dare cum uitam tibi non uoluptͥ¬
tis mexe causa. aut certe per uoluptatem dederim. cum tanto o
maius sit retinere sp̃m q̃ accipe. quanto leuius mori ante mor¬
tis metum¬
Go uitam dedi statim illa usuro: tu nescituro an uiueret.
L ego uitam dedi mortem tũnti. tu uitam dedisti ut mori

Expanded text:
provexi dignitatem et principem urbis suae feci nec tantum reprovexi dignitatem et principem urbis suae feci nec tantum rebus a me gestis nobilitavi, sed ipsi quoque gerendarum ingentem ac facilem nec tutam minus quam gloriosam dedi materiam ; honores, opes, quidquid humanos ad se animos rapit, congessi, et eum supra omnes starem, infra illum steti. Die nunc : " Hoc ipsum, quod ista potuisti, patris munus est " ; respondebo tibi : " Est prorsus, si ad ista facienda nasci satis est ; sed si ad bene vivendum minima portio est vivere et id tribuisti, quod cum feris mihi et animalibus quibusdam minimis, quibusdam etiam foedissimis commune est, noli tibi adsederim sentiente cum sentiens me dare, cum vitam tibi non voluptatis meae causa aut certe per voluptatem dederim, cum tanto maius sit retinere spiritum quam accipere, quanto levius mori ante mortis metumEgo vitam dedi statim illa usuro, tu nescituro, an viveret ; ego vitam dedi mortem timenti, tu vitam dedisti, ut mori
Abbreviated transcription (Latin):
erit ulterius aliquid ex quo originis proximae origo descendat.
Atqui nemo dicit me plus debere ignotis et ultra memoriam po¬
sitis maioribus ꝗͣ patri. Flus autem debeo si hoc ip̃m quod ge¬
nuit me pater meus maioribus suis deb. Quidquid p̃stiti
patri etiam si magnum est infra existimationem paterni mun̾is
est. quia non ẽẽm si non genuisset. Isto mõ etiam si quis patrez
meum agrum. ac moriturum sanauerit: nihil p̃stare ei potueo
quod non bñficio eius minus sit.Non enu genuiss me pater
insi natus ẽẽt: sed uide ne illud uerius sit estimari. an id quod po¬
tuit et id quod fecit meum sit: mearum uirium meae uoluntatis.
Illud q natus sum per se intuere quale sit. animaduertis exigu¬
um et incertum. boni maliq communem materiam sine du¬
bio primum ad omnia gratum: sed non ideo maius est omni¬
bus quia primum est. Seruaui patrem meum. et ad summa

Expanded text:
erit ulterius aliquid, ex quo originis proximae origo descendat. erit ulterius aliquid, ex quo originis proximae origo descendat. Atqui nemo dicet me plus debere ignotis et ultra memoriam positis maioribus quam patri; plus autem debeo, si hoc ipsum, quod genuit me pater meus, maioribus debet. " Quidquid praestiti patri, etiam si magnum est, infra aestimationem paterni muneris est, quia non esset, si non genuisset." Isto modo etiam, si quis patrem meum aegrum ac moriturum sanaverit, nihil praestare ei potero, quod non beneficio eius minus sit ; non enim genuisset me pater, nisi sanatus esset. Sed vide, ne illud verius sit aestimari, an id, quod potui, et id, quod feci, meum sit, mearum virium, meae voluntatis. Illud, quod natus sum, per se intuere, quale sit : animadvertis exiguum et incertum et boni malique communem materiam, sine dubio primum ad omnia gradum, sed non ideo maiorem omnibus, quia primus est. Servavi patrem meum et ad summam
Abbreviated transcription (Latin):
siue crossitudinem. spaciumq ramorum latissime fusas: quantulũ
tuntur fundam̃tis suis templa. et illa urbis moenia: tamen quae in
firmam̃tum totius opis iacta sunt latent. Idem in exteris euenit.
pͥncipia sua semper sequens magintudo obruet. Non potuissem
quicquam consequi nisi parentum bñficium antecessisset. Sed ñõ
ideo quidqiuid consequntus sum minus est eo sine quo consequutꝰ
non eẽm nisi me nutrix aliusset infantem. nihil eorum quae consi¬
lio. ac manu gero facere potiussem nec inhanc emergere nominis
claritatem: quam ciuili ac militari industria meriu. Nunquit t̃ñ
ideo maximis opibus p̃feres nutricis officium: Atqui quid in¬
terest cum xque sine patris bñficio ꝗͣ sine nutricis. non potuetis¬
ad altiora procedere
Uod siinitio meo quidquid iam possum debeo: cogita nõ
ẽẽ initium mei patrem nec auum quidem. Semper enim

Expanded text:
tudinem spatiumque ramorum, latissime fusas. Quantulum tudinem spatiumque ramorum, latissime fusas. Quantulum tuntur fundamentis suis templa excelsa urbis ; tamen, quae in firmamentum totius operis iacta sunt, latent. Idem in ceteris evenit; principia sua semper sequens magnitudo obruet. Non potuissem quicquam consequi, nisi parentum beneficium antecessisset ; sed non ideo, quidquid consecutus sum, minus est eo, sine quo consecutus non essem. Nisi me nutrix aluisset infantem, nihil eorum, quae consilio ac manu gero, facere potuissem nec in hanc emergere nominis claritatem, quam civili ac militari industria merui ; numquid tamen ideo maximis operibus praeferes nutricis officium ? Atqui quid interest, cum aeque sine patris beneficio quam sine nutricis non potueriad ulteriora procedere ? Quod si initio meo, quidquid iam possum, debeo, cogita non esse initium mei patrem, ne avum quidem ; semper enim
Abbreviated transcription (Latin):
cepint. Illud conceditur multos filios. maiores potentiores¬
q extitisse: ꝗͣ parentes suos: aque et illud meliores fuisse. Q
si constat põt fieri ut meliora tribuerint. cum et fortuna illis
maior ẽẽt et melior uoluntas. Quid quid inquit est quod det
patri filius: utiq minus est: quia hanc ipãm dandi facultate
patri deb. Ita nunq bñficio uincitur. cuius bñficium est ip̃s
quod uincitur. Primum quaedam initium ab aliis trahunt
et tamen initiis suis maiora sunt. Nec ideo aliquid non est
maius eo quod coepit: quia non potuiss in tantum procedere
nisi coepisset. nulla non res principia sua magno gradu transit.
Saemina omnium rerum causae sunt. et tamen mu̾nimae parteᷤᷤ
sunt eorum quae gignunt. aspice rhenum aspice eufratem cẽs
deniq inedytos amn̾es. Quid sunt si illos unde effluunt illie¬
estimes: quid quid est quo timent᷑. quo nominantur. in processu

Expanded text:
ceperint. Illud conceditur multos filios maiores potentioresceperint. Illud conceditur multos filios maiores potentioresque extitisse quam parentes suos ; aeque et illud meliores fuisse. Quod si constat, potest fieri, ut meliora tribuerint, cum et fortuna illis maior esset et melior voluntas. " Quidquid," inquit, " est, quod det patri filius, utique minus est, quia hanc ipsam dandi facultatem patri debet. Ita numquam beneficio vincitur, cuius beneficium est ipsum, quod vincitur." Primum quaedam initium ab aliis trahunt et tamen initiis suis maiora sunt ; nec ideo aliquid non est maius eo, quo coepit, quia non potuisset in tantum procedere, nisi coepisset. Nulla non res principia sua magno gradu transit. Semina omnium rerum causae sunt et tamen minimae partes sunt eorum, quae gignunt. Adspice Rhenum, adspice Euphraten, omnes denique inclutos amnes. Quid sunt, si illos illic, unde effluunt,estimes ? Quidquid est, quo timentur, quo nominantur, in processu
Abbreviated transcription (Latin):
um circunferentib: Quo te penulati isti in militum quidem non
uulgarem cultum subornata. quo inq̃ te isti efferunt ad hostium
alicuius hostiarii ad hortos alicuius ne ordinarium quidem hñ¬
tis officium. Et deinde negas tibi a seruo tuo bnficium dari pos¬
se cui osculum alieni serui bñficium est: Qua est tanta animi dis¬
cordia: eodem tempore seruos despicis et colis: Impiosus intra
limen atq impotens humilis foris. et tam contemptus q̃ cõtem¬
nens. Neq enim ulli magis abuciunt animos q̃ qui improbe
colunt. nulliq ad calcandos alios paratiores ꝗ̃ qui contumeliaᷤᷤ
facere accipiendo didicerunt:
lcenda haec fuerunt ad contundendam insolentiam hoĩu
ex fortuna pendentium: uendicandumq us bñficii dan¬
di a seruis: ut a filuis quoq uendicaret᷑. Quaeritur enm an ali¬
quando liberi maiora bñficia dare parentib suis possint. ꝗͣ ac¬

Expanded text:
um circumferentibus ? Quo te penulati in militum quidem non um circumferentibus ? Quo te penulati in militum quidem non vulgarem cultum subornati, quo, inquam, te isti efferunt ? Ad ostium alicuius ostiarii, ad hortos alicuius, ne ordinarium quidem habentis officium ; et deinde negas tibi a servo tuo beneficium dari posse, cui osculum alieni servi beneficium est ? Quae est tanta animi discordia ? Eodem tempore servos despicis et colis, imperiosus intra limen atque impotens, humilis foris et tam contemptus quam contemnens. Neque enim ulli magis abiciunt animos, quam qui improbe tollunt, nullique ad calcandos alios paratiores, quam qui contumelias facere accipiendo didicerunt. Dicenda haec fuerunt ad contundendam insolentiam hominum ex fortuna pendentium vindicandumque ius beneficii dandi servis, ut filiis quoque vindicaretur. Quaeritur enim, an aliquando, liberi maiora beneficia dare parentibus suis possint, quam ac
Abbreviated transcription (Latin):
in parte prim a aediu̾m collocant non not magis qͣ nobiles sunt. Unꝰ
omnium parens mundus est siuc per splendidos siue per sordidos
gradus. Adhunc prima cuiusq origo perducitur. non est. quod
t̾e isti decipiant. Qui cum maiores suos recensent ubicunq nomẽ¬
suum illustre fecit illo dominum fingunt. Neminem despexis
eti am si cirea illum obsoleta sunt nomina et parum indulgente
adiuta fortuna siue libertini ante uos lintur. siue serui. siue ex¬
tertanum gentium homines. engite audacter ammos et quidquid
in medio sordidi iacet transilite. expectat uos in summo magna o¬
nobilitas. Quid suꝑbia in tantam uanitatem attollimur. ut be¬
nesicia a seruis indignemur accipere. et sortem eorum spectemuꝰ
obliti mentoꝵ: Seruum tu quenqͣ uocas libidinis et gulla ẜ uꝰ
et adulter: immo adulteraꝵ cõmune mancipium: Seruum uo¬
cas quenꝗͣ tu: quo tandem ab istis gerulis raperis: cubile istud tu¬

Expanded text:
in parte prima aedium collocant, non noti magis quam nobiles sunt ? Unus in parte prima aedium collocant, non noti magis quam nobiles sunt ? Unus omnium parens mundus est, sive per splendidos sive per sordidos gradus ad hunc prima cuiusque origo perdueitur. Non est, quod te isti decipiant, qui, cum maiores suos recensent, ubicumque nomen inlustre defecit, illo deum infuleiunt. Neminem despexeris, etiam si circa illum obsoleta sunt nomina et parum indulgente adiuta fortuna. Sive libertini ante vos habentur sive servi sive exterarum gentium homines, erigite audacter animos et, quidquid in medio sordidi iacet, transilite ; expectat vos in summo magna nobilitas. Quid superbia in tantam vanitatem attollimur, ut beneficia a servis indignemur accipere et sortem eorum spectemus obliti meritorum ? Servum tu quemquam vocas, libidinis et gulae servus et adulterae, immo adulterarum commune mancipium ? Servum vocas quemquam tu ? Quo tandem ab istis gerulis raperis cubile istud tu
Abbreviated transcription (Latin):
gauit. Cum dixisset se casar facere. nemo inquit credet te mecũ
in grãm redusse nisi aliquid mihi donaueris. petitq non fastidi
endam a propitio summam et impetrauit. Caesar ait mea cau¬
sa dabo operam ne unq̃ tibi irascar. Honeste fecit cęsar q igno¬
uit. ꝙ liberalitatem clamentiae adiecit. Quicunq hoc audie¬
rit exemplum: necẽẽ est cȩsarem laudet: sed eum seruum ante
laudauert. Non expectas ut tibi narrem manumissum qui
hoc fecerat. pecuni.am pro libertate eius cęsar numerauerat.2.¬
Ost tot exempla non dubium est quin bñficium aliq̃ni
a seruo dominus accipiat. Quare potius ꝑsona remo ⁊¬
minuat q̃ personam res ip̃a cohonestet. eadem omnib pͥncipia
cademq origo. Nemo altero nobilior: nisi cui rectius ingenium. et
artibus bonis aptius. Qui imagines in atria exponunt et nomi¬
na familiae suae longo ordine ac multis stematum illigata fiexiũs

Expanded text:
gavit. Cum dixisset se Caesar facere : " Nemo," inquit, " credet te mecum gavit. Cum dixisset se Caesar facere : " Nemo," inquit, " credet te mecum in gratiam redisse, nisi aliquid mihi donaveris," petitque non fastidiendam etiam a propitio summam et impetravit. Caesar ait : " Mea causa dabo operam, ne umquam tibi irascar ! " Honeste fecit Caesar, quod ignovit, quod liberalitatem clementiae adiecit. Quicumque hoc audierit exemplum, necesse est Caesarem laudet, sed cum servum ante laudaverit. Non expectas, ut tibi narrem manu missum, qui hoc fecerat. Nec tamen gratis : pecuniam pro libertate eius Caesar numeraverat. Post tot exempla num dubium est, quin beneficium aliquando a servo dominus accipiat ? Quare potius persona rem minuat, quam personam res ipsa cohonestet ? Eadem omnibus principia eademque origo ; nemo altero nobilior, nisi cui rectius ingenium et artibus bonis aptius. Qui imagines in atrio exponunt et nomina familiae suae longo ordine ac multis stemmatum inligata flexuris
Abbreviated transcription (Latin):
stigatoribus notauit et seruus eius quo nectebant᷑ insidie ei e¬
brio anulum extraxit et cum maro conuiuas testaretur. ãmotaĩ¬
ẽẽ unaginem oscoenis et iam subscuptione componeret ostendit ĩ
manu sua seruus anulum. si quis hunc senium uocat: et illum cõ¬
uiuam uocabit.
Ub diuo augusto nondum hominib uerba sua piculosa
erant. iam molesta. Rufus uir ordinis senatoru inter
caenam optauerat ne caesar saluus rediret ex ea peregrinatione
quam parabat. et adiecerat idem omnes et tauros et uitulos o¬
ptare. Fuerunt qui illa diligenter audirent. Ut primum dilu¬
xit. seruus qui caenanui ad pedes steterat: narrat quae inter cx¬
nam ebrius dixisset. hortatur ut cęsarem occupet. atq ip̃e se dif¬
ferat. Usus consilio descendenti exsari occurrit. et cum malam m̃¬
tem hĩsse se prdie iurasset id ut in se et infilios suos recideret
optauit. et cesarem ut ignosceret sibi rediretq in gram secum ro¬

Expanded text:
stigatoribus notavit et servus eius, quoi nectebantur insidiae, ei estigatoribus notavit et servus eius, quoi nectebantur insidiae, ei ebrio anulum extraxit. Et cum Maro convivas testaretur admotase imaginem obscenis et iam subscriptionem componeret, ostendit in manu sua servus anulum. Si quis hunc servum vocat, et illum covivam vocabit. Sub divo Augusto nondum hominibus verba sua periculosa erant, iam molesta. Rufus, vir ordinis senatorii, inter cenam optaverat, ne Caesar salvus rediret ex ea peregrinatione, quam parabat; et adiecerat idem omnes et tauros et vitulos optare. Fuerunt, qui illa diligenter audirent. Ut primum diluxit, servus, qui cenanti ad pedes steterat, narrat, quae inter cenam ebrius dixisset, et hortatur, ut Caesarem occupet atque ipse se deferat. Usus consilio descendenti Caesari occurrit et, cum malam mentem habuisse se pridie iurasset, id ut in se et in filios suos redderet, optavit et Caesarem, ut ignosceret sibi rediretque in gratiam secum, ro
Abbreviated transcription (Latin):
Danulos eius sibi aptasset: ac uestem induisset spiculatoribꝰ
occurnt. nihilq se dep̃cari quominus impata peragerent. dixit
et deinde ceruicem porrexit. Quanti uiri est pro domino eo tẽ
ꝑfidia fidem et cum p̾mia proditionis ingentia oñdantur prae¬
mium fidei mortem concupiscere:
IOstri saculi exempla non p̃teribo. Sub tyberio cesare fuit
Iaccusandi frequens et pene publica rabies: qua omni ciui¬
li bello grauius togitam ciuitatem confecit. Excipiebatur ebrioꝵ
sermo simplicitasꝰ ioc antium. nihil erat tutum. omnis sauiendi
placebat occasio. nec iam reoium expectabantur euentus cum eẽt
unus. Caenabat paulus p̃torius in conuuuo quodam imaginẽ
tyberu casans hñs ectipa. et eminente gemina. Rem ineptissimã
fecero si nunc uerba quxsiero quemadmõm dicam illum matellã
sumpsisse. quod fẽm simul et maro ex notis illius temporis in ue¬

Expanded text:
anulos eius sibi aptasset ac vestem induisset, speculatoribus anulos eius sibi aptasset ac vestem induisset, speculatoribus occurrit nihilque se deprecari, quo minus imperata peragerent, dixit et deinde cervicem porrexit. Quanti viri est pro domino eo tempperfidia fidelem ! cum praemia proditionis ingentia ostendantur, praemium fidei mortem concupiscere ! Nostri saeculi exempla non praeteribo. Sub Tib. Caesare fuit accusandi frequens et paene publica rabies, quae omni civili bello gravius togatam civitatem confecit ; excipiebatur ebriorum sermo, simplicitas iocantium ; nihil erat tutum ; omnis saeviendi placebat occasio, nec iam reorum expectabantur eventus, cum esset unus. Cenabat Paulus praetorius in convivio quodam imaginem Tib. Caesaris habens ectypa et eminente gemma. Rem ineptissimam fecero, si nunc verba quaesiero, quemadmodum dicam illum matellam sumpsisse ; quod factum simul et Maro ex notis illius temporis ve
Abbreviated transcription (Latin):
Citenus p̃tor marsoꝵ ducebatur ad romanum impatorem
seruus eius gladium militi ip̃i a quo trahebatur eduxit ⁊
primum dominumꝰ occidit. Dcinde tempus est inquit me et mi¬
hi consulere.iam dominum manumisi. atq ita se uno ictu trans
iecit. Da mihi quenquam qui magnificentius dñm ẜuant.XXU.
Orfinum cesar obsidebat. tenebatur in clusus domicius. ĩ¬
perauit medico eidemq seruo suo ut sibi uenenum daret
cum tergiuersantem uideret. quid cunctaris inquit tanqͣ in tua
potãte totum istud sit. mortem rogo armatus. Tum ille promisit
et medicam̃tum innoxium bibendum illi dedit. Quo cum sopitꝰ
eẽt accessit ad filium eius. iube inquit mea seruari dumex euen¬
tu intelligis anuenenum patri tuo dederim. Uixit domicius ⁊
seruatus a cesare est.prior tamen illum seruus seruauerat.xXI.
Iello cuilli proscriptum dominum seruus abscondit. et cum

Expanded text:
Vettius, praetor Marsorum, ducebatur ad Romanum imperatorem Vettius, praetor Marsorum, ducebatur ad Romanum imperatorem ; servus eius gladium militi illi ipsi, a quo trahebatur, eduxit et primum dominum occidit, deinde : " Tempus est," inquit, " me et mihi consulere ! iam dominum manu misi," atque ita traiecit se uno ictu. Da mihi quemquam, qui magnificentius dominum servaverit. Corfinium Caesar obsidebat, tenebatur inclutus Domitius ; imperavit medico eidemque servo suo, ut sibi venenum daret. Cum tergiversantem videret : " Quid cunctaris," inquit, " tamquam in tua potestate totum istud sit ? Mortem rogo armatus." Tum ille promisit et medicamentum innoxium bibendum illi dedit ; quo cum sopitus esset, accessit ad filium eius et : " Iube," inquit, " me adservari, dum ex eventu intellegis, an venenum patri tuo dederim." Vixit Domitius et servatus a Caesare est ; prior tamen illum servus servaverat. Bello civili proscriptum dominum servus abscondit et, cum
Abbreviated transcription (Latin):
se donec hostilis ira consideret. Deinde ut saciatus miles cito a¬
ad romanos muros rediit: illos quoq ad suos rediisse et dñam
sibi ipos dedisse. Manumisit utrunq euestigio illa. nec indig̾¬
ta est ab us se uitam accepisse in quos uitae. necisq potãtem ha¬
buit. Potuit sibi haec uel magis gratulari. aliter enim seruata
minus notae et uulgaris claxementiae hũiss si seruata nobilis fabu¬
la et exemplum duarum urbium suit in tanta confussione captę
ciuitatis. cum sibi quisq consuleret omnes ab illa prater trans¬
fugas fugierunt. At hi ut õnderent quo animo facta ẽẽt pͥor
illa transitio a uictoribus ad captiuam transfugerunt ꝑsonam
panicidarum ferentes. Quod in illo bñficio maximum fuit tã¬
ti uidicauerunt ne domina occideretur uideri dominam occidisse.
Non est mihi crede non dico seruilis animi egregium fr̃m fama
sceleris emisse.

Expanded text:
se, donec hostilis ira consideret ; deinde, ut satiatus miles cito se, donec hostilis ira consideret ; deinde, ut satiatus miles cito ad Romanos mores rediit, illos quoque ad suos redisse et dominam sibi ipsos dedisse. Manu misit utrumque e vestigio illa nec indignata est ab his se vitam accepisse, in quos vitae necisque potestatem habuisset. Potuit sibi hoc vel magis gratulari ; aliter enim servata munus notae et vulgaris clementiae habuisset, sic servata nobilis fabula et exemplum duarum urbium fuit. In tanta confusione captae civitatis eum sibi quisque consuleret, omnes ab illa praeter transfugas fugerunt ; at hi, ut ostenderent, quo animo facta esset prior illa transitio, a victoribus ad captivam transfugerunt personam parricidarum ferentes ; quod in illo beneficio maximum fuit, tanti iudicaverunt, ne domina occideretur, videri dominam occidisse. Non est, mihi crede, non dico servilis, sed vilis animi egregium factum fama sceleris emisse.
Abbreviated transcription (Latin):
it fecit. bñficium domino dedit. ne a seruo accepis in tua pote¬
state est. Quis autem tantus est quem non fortuna indigere
etiam infirmis cogat. Multa iam bñficiorum genera refera
et dissimilia. et quaedam inter se contraria. Dedit aliquis do¬
mino suo uitam. dedit mortem. seruauit periturum. et hoc si
parum est pereundo seruauit. alius mortem domini adiuuit.¬
alius decepit:
Laudius quadrigarius in secundo libro de uicesimo ãna¬
lium tradit cum obsideretur grumentum et iam ad sum¬
mam desperationem uentum eẽt: duos seruos ad hostes trans¬
fugisse et oꝑe p̃cium fecisse: deinde urbe capta passun discurrẽ¬
te uictore: illos per nota itinera ad domum in qua seruierant
p̃cucurrisse: ad dominam suam ante se egisse: et quaerentib qua¬
nam eẽt. dominam. et quidem crudelissimam ad supplicium ab
ip̃is duci professos ẽẽ eductam deĩ extra muros sũma cura cellã¬

Expanded text:
it, fecit : beneficium domino dedit ; ne a servo acceperis, in tua poteit, fecit : beneficium domino dedit ; ne a servo acceperis, in tua potestate est. Quis autem tantus est, quem non fortuna indigere etiam infimis cogat ? Multa iam beneficiorum exempla referam et dissimilia et quaedam inter se contraria. Dedit aliquis domino suo vitam, dedit mortem, servavit periturum et, hoc si parum est, pereundo servavit ; alius mortem domini adiuvit,alius decepit. Claudius Quadrigarius in duodevicensimo annalium tradit, cum obsideretur Grumentum et iam ad summam desperationem ventum esset, duos servos ad hostem transfugisse et operae pretium fecisse. Deinde urbe capta passim discurrente victore illos per nota itinera ad domum, in qua servierant, praecucurrisse et dominam suam ante egisse ; quaerentibus, quaenam esset, dominam et quidem crudelissimam ad supplicium ab ipsis duci professes esse. Eductam deinde extra mures summa cura celas
Abbreviated transcription (Latin):
Quemadmõm ille bnficium dat qui plus p̃stat ꝗͣ quod
operas locauit: si seruus ubi beniuolentia erga dominum fortu¬
nae suae transit mõm. et altius aliud aliquid est ausus. quod ẽt̃
felicius natis decori ẽẽt et spem domini antecedit. bñficium est
intra domum inuentum. an xquum tibi uidetur quibus si mi¬
nus debito faciant irascimur non hẽri grãm si plus debitoso¬
litoq fecerint. Uis scire quando non sit bñficium ubi dici potest.
Quid si uolet: ubi uero id p̃stitit quod nolle licuit uoluisse lau¬
dandum est. Interse contraria sunt bñficium et iniuria. Põt x
dare bñficium domino si iniuriam a domino põt accipere. At¬
qui de iniurus dominoꝵ in seruos qui audiat positus est. qui
et saeuiciam et libidinem et in prebendis ad uictum neceiis aua¬
niciam compescat. Quid ergo: bñficium dominus a seruo acci¬
pit. ĩmo homo ab homine. Denique quod in illius pot̃ate fu¬

Expanded text:
Quemadmodum ille beneficium dat, ubi plus praestat, quam in quod Quemadmodum ille beneficium dat, ubi plus praestat, quam in quod operas locavit, sic servus : ubi benevolentia erga dominum fortunae suae modum transit et altius aliquid ausus, quod etiam felicius natis decori esset, spem domini antecessit, beneficium est intra domum inventum. An aecum videtur tibi, quibus, si minus debito faciant, irascimur, non haberi gratiam, si plus debitoe fecerint ? Vis scire, quando non sit beneficium ? Ubi dici potest : " Quid, si nollet ? " Ubi vero id praestitit, quod nolle licuit, voluisse laudandum est. Inter se contraria sunt beneficium et iniuria ; potest dare beneficium domino, si a domino iniuriam accipere. Atqui de iniuriis dominorum in servos qui audiat positus est, qui et saevitiam et libidinem et in praebendis ad victum necessariis avaritiam compescat. Quid ergo ? Beneficium dominus a servo accipit ? Immo homo ab homine. Denique, quod in illius potestate fu
Abbreviated transcription (Latin):
põt. ab hac quidquid uenit liberum est. nec enim aut nos oĩa
iubere possumus: aut in omnia serui parere coguntur. Contra
rem .p. imperata non facient: nulli sceleri manus commoda¬
bunt.
Ueclam sunt quae leges nec iubent. nec uetant facere. In
seruo exigi solet ministerium est. ubi plus ꝗ quod seruo nece᷑¬
sarium est bñficium. ubi in affcm amici transit desinit uocari
ministerium. Est aliquid quod dominus p̃stare seruo debeat
ut cibarium. uestiarium. nemo hoc dixit beneficium. at indul¬
sit. liberalius educauit. artes quibus erudiuntur ingenui tra¬
didit bñficium est. Idem e contrario fit in persona serui. Qͥd¬
quid est quod seruilis officii formulam excedit. quod non ex
imꝑio. sed ex uoluntate p̃statur bñficium est. si mõ tantum est
ut hoc uocari potuerit quolib alio p̃stante
Eruus ut placet chrysippo perpetuus mercennarius est.i.

Expanded text:
potest. Ab hac quidquid venit, liberum est ; nec enim aut nos omnia potest. Ab hac quidquid venit, liberum est ; nec enim aut nos omnia iubere possumus aut in omnia servi parere coguntur ; contra rem publicam imperata non facient, nulli sceleri manus commodabunt. Quaedam sunt, quae leges nec iubent nec vetant facere ; inservo exigi solet, ministerium est ; ubi plus, quam quod servo necesse est, beneficium est ; ubi in adfectum amici transit, desinit vocari ministerium. Est aliquid, quod dominus praestare servo debeat, ut cibaria, ut vestiarium ; nemo hoc dixit beneficium. At indulsit, liberalius educavit, artes, quibus erudiuntur ingenui, tradidit : beneficium est. Idem e contrario fit in persona servi. Quidquid est, quod servilis officii formulam excedit, quod non ex imperio, sed ex voluntate praestatur, beneficium est, si modo tantum est, ut hoc vocari potuerit quolibet alio praestante. Servus, ut placet Chrysippo, perpetuus mercennarius est.
Abbreviated transcription (Latin):
auertisse quantum potuerit suspiciones quarentis et impẽdis¬
se sp̃m fidei hunc tu negabis bñficium domino decdisse quiai
seruus est: Uide ne co i aius sit quo ratius est exemplum uirtu¬
tis in seruis eoq gratius. ꝙ cum fere inuisa imꝑia sint. et omnis ne¬
cessitas grauis cõmune seruitutis odium. in aliquo caritas domini
uicit. Ita non ideo bñficium non est: quia aseruo profectum est.
sed ideo maius: quia deterrere ab illo ne seruitus quidem potuit
Rrat si quis existimat seruitutem in totum hominẽ xx.¬
E descendere. pars inelior eius excepta est. corpora obnoxia
sunt. et ascripta dicimus. mens quidem sui uiris: qua adeo libera
et uaga est: ut ne ab hoc quidem carcere cui inclusa est teneri que¬
at. quominus impetu suo utatur et ingentia agat et insinitum
comes celestibus exeat. Corpus itaq est quod domino forma tra¬
didit. hoc emit. hoc uendit. interior illa pars mancipio dari ñ

Expanded text:
avertisse, quantum potuerit, suspiciones quaerentis et impendisavertisse, quantum potuerit, suspiciones quaerentis et impendisse spiritum fidei, hunc tu negabis beneficium domino dedisse, quia servus est ? Vide, ne eo maius sit, quo rarius est exemplum virtutis in servis, eoque gratius, quod, cum fere invisa imperia sint et omnis necessitas gravis, commune servitutis odium in aliquo domini caritas vicit. Ita non ideo beneficium non est, quia a servo profectum est, sed ideo maius, quia deterrere ab illo ne servitus quidem potuit. Errat, si quis existimat servitutem in totum hominem descendere. Pars melior eius excepta est. Corpora obnoxia sunt et adscripta dominis ; mens quidem sui iuris, quae adeo libera et vaga est, ut ne ab hoc quidem carcere, cui inclusa est, teneri queat, quominus impetu suo utatur et ingentia agat et in infinitum comes caelestibus exeat. Corpus itaque est, quod domino fortuna tradidit ; hoc emit, hoc vendit ; interior illa pars mancipio dari non
Abbreviated transcription (Latin):
tem sequitur. aegro ministrat. et labore suo colit. Omnia tamen is¬
ta qua p̃stante alio bñficia dicerentur p̃stante seruo ministei̾a
sunt. Bñficium enim id est quod quis dedit cum illi liceret et
non dare. Seruus autem non hẽt negandi põtatem. ita non pre¬
stat. sed paret. nec id se fecisse iactat quod non facere non potuit.
nam sub ista lege uincam et eo perducam seruum ut in multa li¬
ber sit. Interun dic mihi si tibi ostendero aliquem seruum pro i¬
salute domini sui sine respectu sui dimicantem et confossum uul¬
neribus reliquias inde sanguinis ab ip̃is uitalibus fundentem
et ut ille effugiendi tempus hẽat moram sua morte quaerentem
Hunc tu negabis bñficium dedisse quia seruus est: Si tibi ostẽ¬
dero aliquem ut secreta domini prodat nulla tyranni pollicitati¬
one corruptum. nullis territum minis. nullis cruciatibus uictu

Expanded text:
tem sequitur, aegro ministrat, rus eius labore summo colit ; omnia tamen istem sequitur, aegro ministrat, rus eius labore summo colit ; omnia tamen ista, quae alio praestante beneficia dicerentur, praestante servo ministeria sunt. Beneficium enim id est, quod quis dedit, cum illi liceret et non dare. Servus autem non habet negandi potestatem ; ita non praestat, sed paret, nec id se fecisse iactat, quod non facere non potuit." Iam sub ista ipsa lege vincam et eo perducam servum, ut in multa liber sit. Interim dic mihi, si tibi ostendere aliquem pro salute domini sui sine respectu sui dimicantem et confossum vulneribus reliquias tamen sanguinis ab ipsis vitalibus fundentem et, ut ille effugiendi tempus habeat, moram sua morte quaerentem, hunc tu negabis beneficium dedisse, quia servus est ? Si tibi ostendero aliquem, ut secreta domini prodat, nulla tyranni pollicitatione corruptum, nullis territum minis, nullis cruciatibus victum
Abbreviated transcription (Latin):
fortuna mutaret: si non dat bñficium seriius domino nec regi ꝗs¬
ꝙ suo nec duci suo miles: Quid enim interest quali quis teneat᷑
impio si summo tenetur: Nam si seruo quo minus in nom meri¬
ti perueniat necessitas abest et patiendi ultima timor idem istud
obstabit. et ei qui regem hẽt. et ei qui ducem: quoniam sub dispaĩ
titulo paria in illis licent. At qui dant regibus siuis dant impa¬
toribus bñficia. ergo et dominis. Pot seruus iustus eẽ põt fortis.
põt magni animi. ergo et beneficium dare põt.Nam et hoc uir¬
tis est. adeoq dominis serui bñficia possunt dare ut ip̃os sape bene¬
sicu su fecerint. non est dubium quin seruus bñsicium dare possit
cuilibet quare ergo non et domino suo possit: XxUIIII¬
Uia non põt inquit creditor domini sui fieri si pecuniam illi d̾¬
derit. alioquin quotidie dominum sium obligat. pegnnã¬

Expanded text:
fortuna amitteret ? Si non dat beneficium servus domino, nec regi quisfortuna amitteret ? Si non dat beneficium servus domino, nec regi quisquam suo nec duci suo miles ; quid enim interest, quali quis teneatur imperio, si summo tenetur ? Nam si servo, quominus in nomen meriti perveniat, necessitas obstat et patiendi ultima timor, idem istuc obstabit et ei, qui regem habet, et ei, qui ducem, quoniam sub dispari titulo paria in illos licent. Atqui dant regibus suis, dant imperatoribus beneficia ; ergo et dominis. Potest servus iustus esse, potest fortis, potest magni animi ; ergo et beneficium dare potest, nam et hoc virtutis est. Adeo quidem dominis servi beneficia possunt dare, ut ipsos saepe beneficii sui fecerint. Non est dubium, quin servus beneficium dare possit cuilibet ; quare ergo non et domino suo possit ? " Quia non potest," inquit, " creditor domini sui fieri, si pecuniam illi dederit. Alioqui cotidie dominum suum obligat ; peregrinan
Abbreviated transcription (Latin):
Uanquam quaeritur a quibusdam sicut ab hecatone. an i¬
benesicium dare seruus possit domino. Sunt enim qui ita
distingunt quaedam bñficia ẽẽ quadam officia. quaedam mini¬
steria. Heneficium ẽẽ quod alienus det. alienus dico qui potu¬
it sine rep̃hensione cessare. Officium ẽe filui. uxoris earum per¬
sonarum quas necessitudo suscitat et ferre opemuib. Ministe¬
rium est serui. quem condicio sua eo loco posuit ut nihil eorum
quae praestat imputet superior. Prxeterea senius qui negat dare¬
iliquando beneficium domino ignanuis est uins humani. Resert
enim cuius animi sit qui praestat non cuius status. Nulli p̃clusa
uirtus est. omnibus patet. omnes admittit. omnes inuitat ingenu¬
os. libertinos seruos reges et exules. Non eligit domum nec cen¬
sum. nudo homine contenta est. quid eium erit tuti aduersus repẽ¬
tina: quid animus magnum promitteret sibi si certam uirtutem

Expanded text:
Quamquam quaeritur a quibusdam, sicut ab Hecatone, an Quamquam quaeritur a quibusdam, sicut ab Hecatone, an beneficium dare servus domino possit. Sunt enim, qui ita distinguant, quaedam beneficia esse, quaedam officia, quaedam ministeria ; beneficium esse, quod alienus det alienus est, qui potuit sine reprehensione cessare ; officium esse filii, uxoris, earum personarum, quas necessitudo suscitat et ferre opem iubet ; ministerium esse servi, quem condicio sua eo loco posuit, ut nihil eorum, quae praestat, imputet superiori. Praeterea servum qui negat daro domino beneficium, ignarus est iuris humani ; refert enim, cuius animi sit, qui praestat, non cuius status. Nulli praeclusa virtus est ; omnibus patet, omnes admittit, omnes invitat, et ingenuos et libertinos et servos et reges et exules ; non eligit domum nec censum, nudo homine contenta est. Quid enim erat tuti adversus repentina, quid animus magnum promitteret sibi, si certam virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
omnium deos metuit. urit illum et angit intercepti bñficu con¬
scientia. deniq satis hacc ip̃a magna poena est.q rei ut dicebã
iocundissimx fructum non ꝑcipit. At quem uiuat accepisse
aequali perpetuaq uoluptate fruitur. et animum eius a quo ac¬
cipit non remintuens gaudet. Gratum hominem semper bñfici¬
um delectat. ingratum semel. Comparari põt utriusq uita. cum
alter tristis sit et sollicitus qualis ẽẽ inficiator. ac fraudolentus so¬
let: apud quem non parentum quidem honor est. non educatoĩs
non p̃ceptorum. Alter latus hilaris occasionem referenda gr̃ae
expetens. et ex hoc ip̃o affectu gaudium grande percipiens: nec q̃¬
rens quomodo de quoꝗͣ sed quem ad mõm plenius uberiusq res¬
pondeat non solum parentibus et amicis: sed humilioribus qͦ
personis. Nam etiam si a seruo suo beneficium accipit. astimat
non a quo. sed quid accepit.

Expanded text:
omnium deos metuit, urit illum et angit intercepti beneficii conomnium deos metuit, urit illum et angit intercepti beneficii conscientia. Denique satis haec ipsa poena magna est, quod rei, ut dicebam, iucundissimae fructum non percipit. At quem iuvat accepisse, aequali perpetuaque voluptate fruitur et animum eius, a quo accepit, non rem intuens gaudet. Gratum hominem semper beneficium delectat, ingratum semel. Comparari autem potest utriusque vita, cum alter tristis sit et sollicitus, qualis esse infitiator ac fraudulentus solet, apud quem non parentium, qui debet, honor est, non educatoris, non praeceptorum, alter laetus, hilaris, occasionem referendae gratiae expectans et ex hoc ipso adfectu gaudium grande percipiens nec quaerens, quomodo decoquat, sed quemadmodum plenius uberiusque respondeat non solum parentibus et amicis, sed humilioribus quoque personis ? Nam etiam si a servo suo beneficium accepit, aestimat, non a quo, sed quid acceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
singulis diuisit horas et non unus sufficit dies omnib nisi apd̃
alium gestata est. apud alium mansit. infrunita et antiqua est
quee nesciat mattimonium uociti unum adulterium quemao¬
modum horum delictonuim iam euanuit pudor. postqͣ res latius eua¬
gata est. Ita ingratos plures efficies et auctiores si numerari sae¬
pe coeperint.
Uid ergo impunitus erit ingratus: quid ergo impunitꝰ
erit impius: quid malignus: quid auanis: quid impo¬
tens: quid crudelis: Impimita tu credis ẽẽ qua inuisa sunt: auͭ
ullum supplicium grauius existimas publico odio: Poena est ꝙ
non auedet ab ullo bñficium accipere.q non audet ulli dare: ꝙi
omnium designatur oculis: aut designari se iudicat.ꝙ intellectũ
optina rei. ac dulcissima amisit. An tu felicem uocas qui ca¬
ruit acie oculoꝵ: cuius aures morbus obstruxit: et non uocas
miserum eum qui sensum bñficiorum amisit: testes ingratoꝵ

Expanded text:
singulis divisit horas ? Et non sufficit dies omnibus, nisi apud singulis divisit horas ? Et non sufficit dies omnibus, nisi apud alium gestata est, apud alium mansit. Infrunita et antiqua est, quae nesciat matrimonium vocari unum adulterium. Quemadmodum horum delictorum iam evanuit pudor, postquam res latius evagata est, ita ingratos plures efficies et auctiores, si numerare se coeperint. "Quid ergo? impunitus erit ingratus?" Quid ergo, impunitus erit impius ? Quid malignus ? Quid avarus ? Quid impotens ? Quid crudelis ? Impunita tu credis esse, quae invisa sunt, aut ullum supplicium gravius existimas publico odio ? Poena est, quod non audet ab ullo beneficium accipere, quod non audet ulli dare, quod omnium designatur oculis aut designari se iudicat, quod intellectum rei optimae ac dulcissimae amisit. An tu infelicem vocas, qui caruit acie, cuius aures morbus obstruxit, non vocas miserum eum, qui sensum beneficiorum amisit ? Testes ingratorum
Abbreviated transcription (Latin):
dum indicamus in turbam sordidissimam redigimꝰ. xUI
Lures inquit ingrati erunt si nulla aduersus ingratum datꝰ
actio immo pauciores: quia maiore delectu dabunt᷑ bñfi¬
cia. ddeinde non expedit notum omnib fieri ꝗ̃ multi ingrati sint.
pudorem enm rei tollet multitudo peccantium. et desinet ẽẽ pro¬
bri loco cõmune maledictum. Nunquidiam ulla repudio eru¬
bescit. postq̃ ilustres quaedam ac nobiles foeminae non consulũ
numero: seđ maritoꝵ annos suos computant et exeunt mattĩo¬
nu causa nubunt repudii tam diu istud timebatur. ꝗ̃diu rarum
erat. quia uero nulla sine diuortio acta sunt: quod sepe audiebant
facere didicerunt. Nunquid iam ullus adulterii pudor est pt̾¬
q̃ eo uentum est ut nulla uitum hẽat. nisi ut adulterum irritet.
Argumentum est deformitatis pudicicia. quam inuenies tã mi¬
seram tam sordidam. ut illi satis sit unum adulteroꝵ par nisi i.¬

Expanded text:
dum vindicamus, in turbam sordidissimam redigimus ? " dum vindicamus, in turbam sordidissimam redigimus ? " Plures," inquit, " ingrati erunt, si nulla adversus ingratum datur actio." Immo pauciores, quia maiore dilectu dabuntur beneficia. Deinde non expedit notum omnibus fieri, quam multi ingrati sint; pudorem enim rei tollet multitudo peccantium, et desinet esse probri loco commune maledictum. Numquid iam ulla repudio erubescit, postquam illustres quaedam ac nobiles feminae non consulum numero sed maritorum annos suos computant et exeunt matrimonii causa, nubunt repudii ? Tamdiu istuc timebatur, quamdiu rarum erat; quia nulla sine divortio acta sunt, quod saepe audiebant, facere didicerunt. Numquid iam ullus adulterii pudor est, postquam eo ventum est, ut nulla virum habeat, nisi ut adulterum irritet ? Argumentum est deformitatis pudicitia. Quam invenies tam miseram, tam sordidam, ut illi satis sit unum adulterorum par, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
gnis custodirentur. fides potius illa seruaret et aquum colens
q̃minus: sed necessana optimis p̃tulerunt. et cogere fidem ꝗ ĩ
spectare malunt. Adhibentur ab utraq parte testes ille per
tabulas plurium nomina interpositis parus facit. Ille non est ĩ¬
terrogatione contentus. nisi reum manu sua tenuit. O turpe
humani generis et fraudis ac nequitixe publicax confessionem
anulis uestris plus ꝗͣ animis creditur. Isti inquit uiri ornati ad
hibiti sunt. hi inquit imprimunt signa. nempe ne ille neget ac¬
cepisse se quod accepit. hos incorruptos uiros. et uindices uenta¬
tis existimas. At his ip̃is non aliter pecuniae cõmittentur. Ita
non honestius erat a quibusdam fidem falli ꝗ̃ ab omnib ꝑfidia
timeri. Noc unum deest auaricia ut bñficia sine sponsore non
demus. Generosi animi est et magnifici iuuare et prodẽe. Qui
dat bñficia deos imitat᷑. qui repetit foeneratores. Quid ꝙ illos

Expanded text:
gnis custodirentur, fides potius illa servaret et aecum colens gnis custodirentur, fides potius illa servaret et aecum colens animus ! Sed necessaria optimis praetulerunt et cogere fidem quam expectare malunt. Adhibentur ab utraque parte testes. Ille per tabulas plurium nomina interpositis parariis facit ; ille non est interrogatione contentus, nisi reum manu sua tenuit. O turpem humani generis fraudis ac nequitiae publicae confessionem ! Anulis nostris plus quam animis creditur. In quid isti ornati viri adhibiti sunt ? In quid imprimunt signa ? Nempe ne ille neget accepisse se, quod accepit ! Hos incorruptos viros et vindices veritatis existimas ? At his ipsis non aliter statim pecuniae committentur. Ita non honestius erat a quibusdam fidem falli, quam ab omnibus perfidiam timeri ? Hoc unum deest avaritiae, ut beneficia sine sponsore non demus ! Generosi animi est et magnifici iuvare, prodesse ; qui dat beneficia, deos imitatur, qui repetit, feneratores. Quid illos,
Abbreviated transcription (Latin):
petitio. Erras si existimas succursurm tibi udicem. nulla lex te
in integrum restituet. solam accipientis fidem specta. hoc modo
bñficia auctoritatem suam tenent. et magnifica sunt. pollues il¬
la si materiam litium feceris. Equissima uox est et uis gentiu
pite se ferens redede quod debes. hec turpissima est in bñficio.
redde. Quis reddet uitam quam debet: dignitatem. securitatẽ.
sinitatem: Reddi maxima quaeq non possunt: aut prohis in¬
quit aliquid quod tanti sit. Hoc est quod dicebam interiturã
tantae iei dignitatem si bñficium mercem facimus. Non est ir¬
ritandus animus ad auariciam ad querelas ad discordiam sua
sponte in ista fertur. quantum possumus resistamus. et quaeren¬
ti occasiones amputemus¬
Tinam quidem psuadere possemus ut pecumi as creditĩ
tantum a uolentib accipent. utinam milla stipulatio em¬
ptorem uaenditori obligaret. Haec pacta: conuentaq imp̃ssis si¬

Expanded text:
petitio. Erras, si existimas succursurum tibi iudicem ; nulla lex te petitio. Erras, si existimas succursurum tibi iudicem ; nulla lex te in integrum restituet, solam accipientis fidem specta. Hoc modo beneficia auctoritatem suam tenent et magnifica sunt; pollues illa, si materiam litium feceris. Aequissima vox est et ius gentium prae se ferens : " Redde, quod debes " ; haec turpissima est in beneficio. " Redde !'" Quid ? Reddet vitam, quam debet ? Dignitatem ? Securitatem ? Sanitatem ? Reddi maxima quaeque non possunt. " At pro iis," inquit, " aliquid, quod tanti sit." Hoc est, quod dicebam, interituram tantae rei dignitatem, si beneficium mercem facimus. Non est irritandus animus ad avaritiam, ad querellas, ad discordiam ; sua sponte in ista fertur. Quantum possumus, resistamus et quaerenti occasiones amputemustinam quidem persuadere possemus, ut pecunias creditas tantum a volentibus acciperent ! Utinam nulla stipulatio emptorem venditori obligaret nec pacta commentaque impressis si