comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rationis inquit in istam spem induxit. ut eos tibi fideles putes: quos
pecunia corrupisses. Antu ideo agis: Ut Macedones nõ te regem suum
sed ministrum & p̃bitorem put̾ent: quod quiđ regi sordidum esse
non ambigis & corruptelam. quam largitionem pocius dici. fit enim
deterior. Qui accipit atq ad idem semper expect. andum paratior.
Qud aũt est stultius. quam quod facias libenter cutare. ut id diuti¬
us facere non possis. Largitiones immoderatas rapine sequuntur
Quum enim dando egere coeperis bonis alienis manus cogeris inferre
It iq cum beniuolentia compatande causa sis prodigus: non tanea
studia. issequeris eorum. quibus dederis. qͥta eorũ odioꝰ ꝗbus exemeris¬
Quamobrem nec ita claudenda est res familaris ut eam benignitas
aperire non possit: nec ita reseranda ut omnibus pateati sed u¬
trinq modus adhibeatur: isq referatur ad facultates. Quarta¬

Expanded text:
induxit, ut eos tibi fideles putes, quos pecunia corrupisses? An tu ideo agis ut Macedones non te regem suum, sed ministrum et praebitorem putent? Quod quidem regi sordidum esse non ambigis, et corruptelam, quam largitionem potius dici. Fit enim deterior qui accipit, atque ad idem semper exspectandum paratior. Quid autem est stultius, quam quod facias, libenter curare, ut id diutius facere non possis? Largitiones immoderatas rapinae sequentur: cum enim dando egere coeperis, bonis alienis manus cogeris inferre. Itaque cum benevolentiae comparandae causa sis prodigus, non tanta studia assequeris eorum quibus dederis, quanta eorum odia quibus ademerisQuamobrem nec ita claudenda est res familiaris, ut eam benignitas aperire non possit; nec ita reseranda, ut omnibus pateat; sed utrinque modus adhibeatur, isque referatur ad facultates. Et
Abbreviated transcription (Latin):
delinitus stultus cupidusq bibiss& sub domina meretrice fu¬
iss& turpis & excors uixiset cinis immundus & arica lucosꝰ¬
uirum in signem armis & pietate describens & quem dignũ
censuit: ut patrem facer& Romanorũ in recte orrendis oĩ¬
dant: ut nullis insidiarum dolis prepediatur. Et qlasi mui¬
daeteganter equidem. Qum nec res mil. nec pietatis opussi¬
usitatiori nomine ingeniosos appellamus. qͥ qͥ in acttbus hu¬
manis hebetiores sint nõ nũqͣ mentis acumine. qum alni&
contra ad res gerendas acutũsimi perceptioni luterarum
inhabiles habeatur: quos uel sagates: uel cautos: uel soler
conuenit eorum quę greco uocabulo Stratagemat łicon
appellant: ubi in re bellica pro negotii qualidate presens

Expanded text:
ciis stultus cupidusque bibisset, sub domina meretrice fuisset turpis et excors, vixisset canis immundus vel amica lutovirum insignem armis et pietate describens, et quem dignum censuit, ut patrem faceret Romanorum, recte ei in gerendis omnprocedunt, ut nullis insidiantium dolis praepediatur, et quasi invieniat destinatum. Eleganter equidem, cum nec res militaris, nec pietatis opus siusitato nomine ingeniosos appellamus, quamvis in actibus humanis hebetiore sint interdum mentis acie. 2 Alii ex diverso ad res gerendas acutissimi, perceptioni literarum inhabiles habentur; quos quisque vel sagaces vel cautos vel solertconvenit eorum que greco vocabulo stratagemmaticon appellant, ubi scilicet in re bellica pro qualitate negotii presens
Abbreviated transcription (Latin):
ABERIUS cum uitam omnem honesta milicia exegisset sexagesimum uitȩ annum
agens. ad extremum sulii caes. blanditiis ac precibus. quȩ de ore Principum armate
proleunt productus in scenam. De Romano equite factus est minmus: quam iniuriara
ipse ꝗem non tacitus tulit: Immo multis & inter cȩtera his questus est uerbis. Ergo bica
tricenis atnis actis sine nota ȩques Romanus lare egressus meo domum reuertar mim¬
musq ni mirum hor die uno plus uixi: quam mihi uiuendum fuit: Idem diu ante cla¬
⁊ Laberius ipse ram equo tulit animo: ut uictum se sine altercatione fateretur: hie
sapientiȩ plenis & memoratu dignis uersibus: Non possunt pͥmi esse omnes omni in tem¬
pore sumium ad gradum cum claritatis ueneris consistes egre. & citius ꝗͣ descendas
detides cetidi ego. cadet qui sequitur. laus est publica

Expanded text:
i, cum vitam omnem honesta militia exegisset, sexagenarius ad extremum, Iulii Cesaris blanditiis ac precibus, que de ore principum armate prodeunt, productus in scenam, de romano equite factus est mimus. Quam iniuriam ipse quidem non tacitus tulit, imo multis interque alia his questus est verbis: «Ergo, bis tricenis annis actis sine nota, eques romanus lare egressus meo, domum revertar mimusque: nimirum hoc die uno plus vixi, michi quam vivendum fuit!». Ego quidem — glo a Syro’. 3 Et Laberius ipse tam equanimiter tulit ut victum se sine altercatione fateretur hiis sapientie plenis et memoratu dignis versibus: Non possunt primi esse omnes omni in tempore; Summum ad gradum cum claritatis veneris, Consistes egre et citius quam descendas decides. Cecidi ego, cadet qui sequitur: laus est publica
Abbreviated transcription (Latin):
UIO Torquato grecam urbem oppugnatiti: cum diceretur uuentutem ibi lacu¬
lis ac Sagutis studiose exerceri pluris eam inquit uendam¬
UGU TNA NUmidaꝵ Rex corrupta muneribus Senatus parte: atq auro uictis
belli pucibus: sepe uotoꝵ iniquissimoꝵ compos: cum tandem pecunię: & artibus
suis fidens Romam sub fide publica uenisset. atq inde pręter spem uerecundia
uincente cupidinem iussus ex cederet. portas urbis egressus. crebtoq tacitus subsisten
& in tergum uersus in fine dixisse traditut .O. urbem uenalem & mature peritu¬
ram: si emptorem inuenerit: ꝗ uerbum ab hoste prolatum dictu mirum ei ł

Expanded text:
A. Torquato Graecam urbem oppugnanti cum diceretur iuventutem ibi studiose iaculis et sagittis exerceri, "pluris eam", inquitrum rege, qui corrupta muneribus senatus parte atque auro victis belli ducibus sepe votorum iniquissimorum compos, cum tandem pecunie et artibus suis fidens Romam sub fide publica venisset atque inde, preter spem verecundia vincente cupidinem, iussus excederet, portas urbis egressus crebroque tacitus subsistens et in tergum versus in finem traditur dixisse: «O urbem venalem et mature perituram, si emptorem invenerit!» 3 Quod verbum, quamvis ab hoste prolatum, dictu mirum est q
Abbreviated transcription (Latin):
sed ministrum & pbitorem putent: quod quiđ regi sordidum esle
non ambigis & corruptelam. quam largitionem potius dici. Fit eni
deterior.qui accipit. atq ad idem semper expectandum paratior
Quid aũt est stultius: quam quod facias libenter curare. ut adlicti¬
us facere non possis. Largitiones immoderatas rapine sequuntre

Expanded text:
d ministrum et praebitorem putent? Quod quidem regi sordidum esse non ambigis, et corruptelam, quam largitionem potius dici. Fit enim deterior qui accipit, atque ad idem semper exspectandum paratior. Quid autem est stultius, quam quod facias, libenter curare, ut id diutius facere non possis? Largitiones immo
Abbreviated transcription (Latin):
tari uelis abominationem illarum gentiũ. ne inueniatur inte
ꝗ lustret filium aut filiam suam cddicens super ignem: aut qui¬
Ariolos sascitetur & obseruet somnia ati auguria. ne sit maleficus
aut incantator ne phitenes consulat & diułnos: & quẽat a mortu¬
is ueritatem. Omnia haec .n abommabitur & propter huiuscemo¬
di scelera delebit eos interitu tuo perfectus eris & absq macula
cũ dño deo tuo gentes iste: quarum possidebis terram augures
& diuinos audiunt. Tu autem a domino deo tuo. aliter institu¬

Expanded text:
tari uelis abominationes illarum gentium. nec inueniatur in te qui lustret filium suum aut filiam ducens per ignem, aut quiariolos sciscitetur et obseruet somnia atque auguria, ne sit maleficus, ne incantator, nec pythones consulas nec diuinos et quaeras a mortuis ueritatem. omnia enim haec abominabitur dominusdi scelera delebit eos in introitu tuo. Perfectus eris, et absque macula cum Domino Deo tuo. Gentes istae, quarum possidebis terram, augures et divinos audiunt. Tu autem a Domino Deo tuo aliter institu
Abbreviated transcription (Latin):
tur pligas. facetissimaq illa Ciceronis urisio Temere disputantiũ nullaq
de re dubitantium .t.ãtqͥ modo deorum ex consilio descendentes: ꝗibi
agatur oculis sius aspexer̾int auribusq perceperint. Sane ut idem in
qͥuit Cicero & insenectute suahore quidem cedunt & dies & meniẽs
& anninec preteritum tempus ursq̃ reuertitur. nec quid sequatur

Expanded text:
tur plagas»; et facetissima illa Ciceronis irrisio temerarie disputantium, nullaque de re dubitantium, «tanquam, modo deorum ex concilio descendentes», quid ibi agatur oculis suis aspexerint auribusque perceperint; vel illud anis consecutus sis. horae quidem cedunt et dies et menses et anni, nec praeteritum tempus umquam revertitur nec quid sequatur
Abbreviated transcription (Latin):
mala tactu uipera delituit cęlumq exterrita fugit. Aut tecto. asluetꝰ
coluber suctrilere & umbre pestis acerba boum pecoriq aspergere
uitus. Disce & odoratam stabulis accendere cedrum: Galbłneor
agitare graues ndore Chelydros. Cel ut plenius & uberius farsalie
auctor expressit. Ultima castrorũ medicatus aircuit ignis. Hit ebulũ
strid& peregi inaq galbana sudant & tammaris nõ leta comil. O¬
Coaq costus Et pͥanacea potens: & thessala Centaurea ꝑ heuceda¬
nuniq sud at flaminis eticinaq taxus & salices sumoq grauem ser¬
pentibus urunt Abrotanum & longe iuuentis cornua terui. Per

Expanded text:
mala tactu vipera delituit caelumque exterrita fugit, aut tecto adsuetus coluber succedere et umbrae, pestis acerba boum, pecorique aspergere um. Disce et odoratam stabulis accendere cedrum galbaneoque agitare gravis nidore chelydros. saepe sub immotis praebus angues. Ultima castrorum medicatus circuit ignis. Hic ebulum stridet, peregrinaque galbana sudant, Et tamarix non laeta comis, Eoaque costus, Et panacea potens, et Thessala centaurea: Peucedanumque sonat flammis, Erycinaque thapsos; Et larices fumoque gravem serpentibus urunt Abrot
Abbreviated transcription (Latin):
& lametitum sinum italiȩ nomen primo cepisse: hunc ergo
it alum periti quidam homines tradunt agriculturam enotros
dociuisse qum prius essent pastores uagi at palantes illisq cõ
nis uero Qiurinũ. Namcũ agresti quodam more in italia
& uuererur is genus indociłe & dispersum montibus altis
cõposuit legesq dedit. Latiumq uocari maluit his qm̃ la

Expanded text:
loca meridiei itinere, Italiae nomen primum cepisse. Hunc ergo Italum tradunt agriculturam Oenotrios docuisse, cum prius essent pastores vagi atque palantes, illisque s et Varro. nam cum agresti quodam more in Italia uiueretur, is genus indocile ac dispersum montibus altis composuit legesque dedit Latiumque uocari maluit, his quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
uelli. Quantum ad hunc ipium moisem cõparati essẽ noscuntur.
quande nec ipsum nomen legis fuisse olim apud grecos agnoscit᷑¬
& testis homerus est: qui nułqͣ in diuino eius opere hoc lisus est
nomine. Nonenim secundum legem sed indefinitis sententiis & regum
prcceptionibus populus regebatur: unde &̃ multo tempore perman¬
sere: tantum moribus ut entes: & non scripto & multa horum semper
secundum euentum casuũ permittentes. Phoroneus etiam ipsẽ setun¬

Expanded text:
centes quantum ad illum comparati esse noscuntur, quando nec ipsum nomen legis fuisse olim apud Graecos agnoscitur; testis Homems est, qui nusquam in opere suo hoc usus est nomine; non enim secundum legem, sed indefinitis sententiis et regum praeceptionibus populus regebatur. unde etiam multo tempore permanserunt tantum moribus utentes et non scripto et multa horum semper secundum euentum casuum permutantes. noster uero legisla
Abbreviated transcription (Latin):
urlta pelui erea coperta lucernaq adente condeemato fudor¬
dibus mde treta si figulium uas tumidum aut si mere sudor
ues luterna sine defectu olei restincta aut &̾ uellus laneana¬
didum repetiatut non dubie promittũt aquas. Addũt quod cer¬
tenuissimum fumũ qui quanta fuerit altitudine porrecttos gdsie¬

Expanded text:
lucernaque ardente concamarata frondibus, dein terra, si figlinum umidum ruptumve aut in aere sudor vel lucerna sine defectu olei restincta aut etiam vellus lanae madidum reperiatur, non dubie promittunt aquas. quidtenuissimum fumum, qui quanta fuerit altitudine porrectus ad sum
Abbreviated transcription (Latin):
seruauit & captus est & mancinus religionem tenuit & sub
cessis est. Hec & horum similia que cõfirmandis auspitiis & ud
genus erroribus afferuntur tam mepta tam friuola per sepe¬
Ssunt ut multis quidem M. Marcelli illius quinquies. Cos ꝓ¬
bandum summopere consiliũ uideatur qui qum esset Impera¬
tor & augur optimus totum hoc militare auspitium emise

Expanded text:
servavit et captus est? Mancinus religionem tenuit, et sub cassem. 95 1 Hec et horum similia confirmandis auspiciis et id genus erroribus afferuntur, tam inepta, tam frivola, ut michi quidem Marci Marcelli illius quinquies consulis consilium probetur, qui cum esset «imperator et augur optimus totum hoc omisit», ut ait Cice
Abbreviated transcription (Latin):
minore potestate sint sine quibus recta at ꝑpetua obseruatio
perfici non queat: neq eos homines cernerẽ posse neq percipere
propter exuperantiam uel splendoris uel altitudinis qum &
rum hominibus nota sint eadeniq ipsa ex omni terra alia nõ
uideantur & sint aliis ut canopus omnino ignotissima Est ẽĩ

Expanded text:
quibus recta atque perpetua observatio perfici non quiret, neque eos tamen cernere homines possent propter exuperantiam vel splendoris vel altitudinis. Nam erum hominibus nota sunt; sed eadem ipsa ex alia omni terra non videntur et sunt
Abbreviated transcription (Latin):
torqueberis. In omnem igitur euentum hos nugatores sycophantas
contemnendos fore: ad h anc fere sententiã: ut p̾rȩteream Dicear¬
chum. qui expedire nob omnia futura nescire magno uolumine cõclusit

Expanded text:
torqueberis. In omnem igitur eventum hos nugatores sicofantas torqueberis. In omnem igitur eventum hos nugatores sicofantas contempnendos fore. 14 Ad hanc fere sententiam — ut preteream Dicearchum, qui expedire nobis omnino futura “nescire magno” volumine conclusit
Abbreviated transcription (Latin):
parte ipse coaptass& in curia pompeiana ante ipsius pompeii simula¬
crum tot centurionibus sius spectantibus ac nobilissimis ciuibus par
tim & a se omnibul rebus ornatis trucidatus ita iacer& ut ad eius cor¬
pus nõ modo amicoꝵ sed ne seruorum quidem quispiam attederet o
Quo cruciatu animi uitam acturum fuisse & certe ignorantia futuro¬
rum maloꝵ utilior est qͣ scientia hȩc sicero: Possem ego antiquos &
fortunatissimos aetatis nostre uiros in huius sententie testimoniũ
uocare. Sed nec necesse nec locus hic longiorem digresiionem recipit
& attigisse uidetur ille clarissima. Sin autem ut ad fauorini arguinẽ¬
tationis tedium: & prȩcogniti gaudii extenuatio. Quod repentinũ
gratius at cumulatius obuenisset. Aut falsa dicent q ꝗͣ familiare &¬
frequentissimum apud eos est. Et si erunt infoelitia angoribus falsoq
metu. si felitia inani spe at gaudio tristiciaq ubi te delusum sentiẽs

Expanded text:
ex parte ipse cooptasset, in curia Pompeia ante ipsius Pompeii simulaex parte ipse cooptasset, in curia Pompeia ante ipsius Pompeii simulacrum tot centurionibus suis inspectantibus a nobilissumis civibus, partim etiam a se omnibus rebus ornatis, trucidatus ita iaceret, ut ad eius corpus non modo amicorum, sed ne servorum quidem quisquam accederet, quo cruciatu animi vitam acturum fuisse? Certe igitur ignoratio futurorum malorufortunatissimos etatis nostre viros in huius sententie testimonium vocare, sed nec necesse est, nec locus hic longiorem digressionem recipit, et attigisse videtur ille clarissima. 12 Sin autem bona prenutationis tedium et precogniti gaudii extenuatio, quod repentinum cumulatius ac gratius obvenisset. 13 Aut falsa dicent, quod quotidianum apud eos est, et si erunt infelicia, angoribus falsoque metu, si felicia, inani spe ac gaudio tristitiaque, ubi te delusum senties,
Abbreviated transcription (Latin):
diantis atqͦ dicentis. Nihil enim ab illis auditi posse dicebat: nisĩ gra¬
ue atq molestum qm̃ aut uera respondebunt quod rarissime selent
Siquidem mala miseriam. ante tempus afferre & superuatuam solici¬
tudinem: posita enim illint ueritate ad est hinc necessitai. Ita nihilp̃¬
cise nisi dolorem poscenti reddere. Lib& hoc loco subsistere & qued cõ¬
munis rerum natura nõ patitur tentare in minori maior une ostẽ¬
mittamus superiores M. Crasso putas utile fuisse tum cũ maximis
opibus fortunisq florebat scire sibi interfecto filio public exercituq
deleto trans eiifratem cum ignominia & de decore esse ꝑeundum
An . sin. sompeium censes tribus suis consulatibus tribus triumphis
maximarum rerum gloria letaturum fiusse: si scir& se insolitudi¬
ne Egyptioꝵ truadatum iri amisso exercitu post mortem uero ea
consc̾tutura. quae sine lachrymis nõ possumus dicere. Qiud uero o¬
Cesarem putasse si diuinasset fore: ut in eo Senatu. quem ex maion

Expanded text:
e; nichil enim ab hiis audire posse nisi grave et molestum. 6 Quoniam aut vera respondebunt, aiebat, quod rarissime solent: siquidem mala, miseriam ante tempus afferent et supervacuam solicitudinem; posita enim illinc veritate, adest hinc necessitas; ita nichil prescisse nisi dolorem afferet. 7 Libet hoc loco subsistere et quod comunis rerum natura non patitur tentare, an minori maior sine offenmittamus superiores: «Marco Crasso putas utile fuisse tum cum maximis opibus fortunisque florebat, scire sibi interfecto filio Publio exercituque deleto trans Euphraten cum ignominia et dedecore esse pereundum? 9 an Gneum Pompeium censes tribus suis consulatibus, tribus triumphis, maximarum rerum gloria letaturum fuisse, si sciret se in solitudine Egiptiorum trucidatum iri amisso execonsecutura, quae sine lacrimis non possumus dicere? Quid vero Caesarem putamus, si divinasset fore ut in eo senatu, quem maiore
Abbreviated transcription (Latin):
nalis aquinas & his uerbis. Spondet amatorem tenerum: ueldiuitis
orbi Testamentum ingens. Calide pulmone columbȩ tracto Arme¬
nus uel comagenus aru̾spex pectora pullorum rimatur & extra ca¬
telli Interdum & exta puerifacia q deferat ipse Caldȩis. Sedma¬
ior erit fidutia quic ꝗͥ dixerit Astrologus. credent a fronte relatũ
ammonis qm̃ delphis oracula cessant᷑. Et genus humanũ dãpnat

Expanded text:
aei somnia vendunt. Spondet amatorem tenerum vel divitis orbi testamentum ingens calidae pulmone columbae tractato Armenius vel Commagenus haruspex; pectora pullorum rimabitur, exta catelli, interdum et pueri; faciet quod deferat ipse. Chaldaeis set maior erit fiducia: quidquid dixerit astrologus, credent a fonte relatum Hammonis, quoniam Delphis oracula cessant et genus humanum damnat
Abbreviated transcription (Latin):
prouiddentiae nostre: corpus qued corrumpitur aggrauat ani¬
ta cogitantem & difficile existimamus: quae in terra sũt: & q̃
in ptospectu sunt inuenimus cũ labore quȩ incęlis sũt autem
quis inuestigabit: sensum autem tuum quis sciet nisi tu dede¬
ris sapientiam & miseris spiritum sanctum tuũ de altissimis
& sic correpte sunt semite eorũ qui sunt interris & quae sibi pla¬
cent didicerunt homines. At qui teste firmiano non hoc idem
faciunt philosophi qui disputant in cęlo quidagatur & eo se
impune idfacere arbitrantur: quia nulius existłt: qui errores
eorum coarguat quod si existimarent destensurum aliquem
qui eos delirare ac mentiri docer& nũꝗͣ quicq̃ de his rebus quas
scire nõ possũt disputarent. Hlec tamen idẽo frelicer putanda
est eorum imprudentia: & audacia: quia reciarguũtur. Redar¬
guit enim deus cui sola ueritas nota est licet conniͥuere uideat
Eamq hominum sapientiam prosũma stulticia conput&. Linis¬

Expanded text:
Corpus enim quod corrumpitur, aggravat anilta cogitantem. Difficile aestimamus quae in terra sunt, et quae in prospectu sunt invenimus cum labore: quae in coelis autem sunt, quis investigabit? Sensum autem tuum quis scit, nisi tu dederis ei sapientiam, et miseris Spiritum sanctum de altissimis? Et si correctae sunt semitae eorum qui in terra sunt, et quae tibi placfaciunt philosophi, qui disputant in coelo quid agatur: sed eo se id impune facere arbitrantur, quia nullus existit, qui errores eorum coarguat. Quod si existimarent descensurum esse aliquem, qui eos delirare ac mentiri doceret, nunquam quidquam de iis rebus. quas scire non possunt, disputarent. Nec tamen ideo felicior putanda est eorum impudentia et audacia, quia non redarguuntur: redarguit enim Deus, cui soli veritas nota est, licet connivere videatur, eamque hominum sapientiam pro summa stultitia computat.
Abbreviated transcription (Latin):
medetur sicut app ate in epistola Caisii Parmensis ada. Antoniũ¬
meermaniatians Rhenum castris a germanico cesate piso¬
tis maritimo tractu fons erat aque dulcis cuius haustu pesaui¬
enniun dentes labefierent. deaderentꝙ: ac compages ingenubus
tibui imposita littori celebrata porticu at nemore quã uocababit
.MI. cicero Achadeniia miab exemple a thenarumiexiguo post obitĩ¬
ipsius tempore antistio uetere possidente eruꝑerunt tontescall¬
i perquam salubres oculis celebratulaurei Tullii quifiutex libe
que silua loco melius surgere iuissa uire Atq achaderue celebi¬
dam nomine uillam. Nũt reparat cultus sub potiore uetui.lue ẽ
apparent limphe nõ ante repert. x languida que mafusodeaqie
rore leuant. nimirum locus ipse sui cideronis honon hes adedici
hat fontes qum patefent ope. Ut qm̃ totum legitursine fire pii
orbem Sunt plures oculis quȩ medeatur aque Inltalieã alpi

Expanded text:
medetur, sicut apparet epistula Cassi Parmensis ad M. AntoniuGermania trans Rhenum castris a Germanico Caesare promotis maritimo tractu fons erat aquae dulcis solus, qua pota intra biennium dentes deciderent compagesque in genibus tibus inposita litori, celebrata porticu ac nemore, quam vocabat M. Cicero Academian ab exemplo Athenarumipsius Antistio Vetere possidente eruperunt fontes calidi perquam salubres oculis, celebrati carmine Laureae Tulli, nguae, silva loco melius surgere iussa viret atque Academiae celebratam nomine villam nunc reparat cultu sub potiore Vetus, hoc etiam apparent lymphae non ante repertae, languida quae infuso lumina rore levant. nimirum locus ipse sui Ciceronis honori hoc dedi, hac fontes cum patefacit ope, ut, quoniam totum legitur sine fine per orbem sint plures oculis quis medeantur aquae. i
Abbreviated transcription (Latin):
siderato & uix trigesimum xetatis suae annum transgresso tanta secururas
incesserat ut iam  nihil metuens a prosperitatem & xtem sibi integram
sponder& quasi ante prenũtiatum tempus Ab apolline mori nõ poiłet. eo
deniq uanitatis & insolentiae raptus ut pretiosissimis quibusdam rebus ma¬
ritima tempestate deperditis. affirmaret eas ad se uelpiscium obsequio reuer¬
suras talibus intumuerat erroribus cum subito destitutus ab omnibus &
ad tupissimam compulsus est mortem utiq consiliario dignus Apolline
consuetis ambagibus atq arte prouiderit. Iuod ipse Nero suprema illa
nocte audito clamore militari suum execrante & halbe nomen celebrã¬
te sero lic& quiuit intelligere & adin foclicitatis suȩ cumulum auctore
Oraculi ueridicum opinari. Qalba. n suctessor tertium & septuagesimũ
annum tunc agebat. Admon& nos aliquid obtrectatoribus quibus¬

Expanded text:
siderato et vix trigesimum etatis annum supergresso tanta securitas siderato et vix trigesimum etatis annum supergresso tanta securitas incesserat, ut iam nichil metuens et prosperitatem et etatem sibi integram sponderet, quasi ante prenuntiatum tempus ab Apolline mori non posset. 3 Eo denique vanitatis et insolentie raptus est, ut preciosissimis quibusdam rebus maritima tempestate deperditis affirmaret eas ad se vel piscium obsequio reversuras. 4 Talibus intumuerat erroribus, cum subito ab omnibus destitutus et ad turpissimam compulsus est mortem; utique consiliario dignus Apolline, consuetis ambagibus atque arte providerit. Quod ipse Nero suprema illa nocte audito clamore militari suum execrante et Galbe nomen celebrante, sero licet, quivit intelligere et ad infelicitatis sue cumulum veridicum oraculi auctorem opinali. Galba enim successor tertium et septuagesimum  discessit. Admonet nos aliquid ab obtrectatoribus nost
Abbreviated transcription (Latin):
ficri uetabat sciens in potestate eius positum: si abstinere uella. Lauis nõ ut
homo nescius futurorum ab quiscir& quid agendum sibi ess& sasctabatur.
seuit aũt non fato eliciente sed uictus intemperantia. similiter argiuis per
oraculum querentibul.in aduersum persas bellum suscipi conue̾niret ie¬
sponsum ẽ. Ulicinis ostensa deo carissima pleb& At morum cohabe mumimi¬
na corporis omne Discrimen sõla capitis tutabitur umbra. Sciebat enim qͥ
ess& deligendum.q que optio penes hominem iduero qͥ sequitur optio¬
Mathematicis acceperat ꝗ in hoc concordes in eo discordabant quenam sa¬
licet fortuna imperio deiectum excper&. his Neronis animus eger Delphi¬
cum oraculum expetiti statuit Sic Ni. sibi uisum est hesitationem suam ab
humano ad diuinum consilium transfetri debere. Inde sibi responsum est
annum tertium & septuagesimum cauer&: qͥ qͥum audissa homini incõ¬

Expanded text:
fieri uetabat sciens in potestate eius positum, si abstinere uellet; Laius uero, ut fieri uetabat sciens in potestate eius positum, si abstinere uellet; Laius uero, ut homo nescius futurorum, ab eo qui sciret, quid agendum sibi esset sciscitabatur, seuit autem non fato eliciente sed uictus intemperantia. Eodemque oraculum quaerentibus an aduersum Persas bellum suscipi conueniret responsum est: Vicinis offensa, deo carissima plebes, armorum cohibe munimina: corporis omne discrimen sola capitis tutabitur umbra. Sciebat enim quid esset eligendum, quodque optio penes hominem, id uero quod sequitur optiomathematicis acceperat; qui in hoc concordes, in eo discordabant quenam fortuna imperio deiectum exciperet. Hiis eger delphicum experiri oraculum statuit; sic enim sibi visus est hesitationem suam ab humano ad divinum consilium traducturus. 2 Inde sibi responsum est annum tertium et septuagesimum caveret. Quod cum audisset, homini incon
Abbreviated transcription (Latin):
quo eum pausanias transfodit quadrige cȩlaturam fertur habu¬
dax admonitio quasi rex capulo & non cuspide moriturus ess¬
Appius claudius is. qui auili bello pompeianas patres sẽcutus est:
De euentu rerum dubius uicinum castris: quiiam tũc neglectus
obmutuerat retentauit apollinem. Itaq perhemonoe quedam
templi uates in antrum compulsa solitoq ex tuans furore fert᷑
inhanc sententiam respondisse Magnas huius minas Romanȩ
tanti discriminis expers. Bellorum Romanȩ ifiinas solusqi
uelut in somnis accepto. perplexior discessit inde. quã uenerati
ed non multo post: apud locum qui Euboea cola dicitur: antes
bellis & sepulthro conditus Euboico fidem fecit oraculo. Eodẽq¬
modo Laio predictum est ab Apolline caue uetatos liberum
sulcos setas. genetatus ille mactabit te impie & omins aula respergetur sanqui
ne sed ille qͥuidem ut pote prescius que sequerentur se mentem iuxta fatum

Expanded text:
quo eum Pausanias transfodit quadrige celaturam dicitur habuquo eum Pausanias transfodit quadrige celaturam dicitur habudax admonitio, quasi rex capulo et non cuspide moriturus sAppius Claudius, is qui civili bello pompeianas partes secutus est, de eventu rerum dubius vicinum castris, qui iam tum neglectus obmutuerat, retentavit Apollinem. Itaque Phemonoes quedam templi vates, in antrum compulsa solitoque exestuans furore, fertur in hanc sententiam respondisse: ‘Magnas huius belli minas, romane, tanti discriminis expers Bellorum, Romane, minas, solusque velut in sompniis accepto perplexior discessit inde quam venerat; sed non multo post apud locum qui Euboee cella dicitur, quo sbellis et sepulcro conditus euboico fidem fecit oraculo. one Laio praedictum est ab Apolline: Caue uetatos liberum sulcos seras: generatus ille te mactabit impie et omnis aula respergetur sangui Sed ille quidem, utpote praescius quae sequerentur, sementem iuxta fatum
Abbreviated transcription (Latin):
Apolline prolata uel ab illis memorię mandata nec hu̾quarum
uarietas obfuit ueritati. Alia igitur me Ciceronis ratio ⁊uolenti¬
us urget. Ait t hoc pyrrho resp̾onsum in auditum graecis. Itaq
satis credi potest hoc ab Enmo suo quodam iure fictum esse. De
Herodoto autem: quem Cicero ipse patrem historie uocat: ꝙ su¬
perioris oraculi fictor extiterit. Non tam facile crediderim: In
dubio igitur iusum est & utrumq attingere & ciceronianam
de hac r̾e non preterire sententiam. Illud̾ & anceps & iopina¬
bile qđ philippus Macedo ex eodem abdito acrepit ut imminens
sibi s a quadriga periculum prouider&: quo audito rex. mxius
dissolui crrus per onmem Matedoniami imperauit. Quin &
opidum boctia cui quadrige nomen erat: ut fatalem sibi perpe¬
tus delinauit: uel ut quidam ferunt iussit euerti frustra tamẽ
alionãq minarum spec tabat oraculum. Capulus enim gladii

Expanded text:
Apolline prolata vel ab illis memorie mandata. Nec linguarum Apolline prolata vel ab illis memorie mandata. Nec linguarum varietas obfuit veritati. 4 Tertia igitur me Ciceronis ratio violentius impellit: ait enim hoc Pyrrho responsum inauditum Grecis. Itaque satis credi potest hoc ab Ennio suo quodam iure fictum esse. De Herodoto autem, quem Cicero ipse “patrem historie” vocat, quod superioris oraculi fictor extiterit non tam facile crediderim. In dubio igitur visum est et utrunque attingere et ciceronianam de hac re non preterire sententiam. 27 1 Quam vero illud anceps et inopinabile quod Philippus Macedo ex eodem adyto accepit, ut imminens sibi scilicet a quadriga periculum provideret! Quo audito rex anxius dissolvi currus per omnem Macedoniam imperavit; quin et oppidum Boetie cui Quadriga nomen erat ut fatalem sibi perpetuo declinavit vel, ut quidam ferunt, iussit everti. Frustra tamen: alio namque minax spectabat oraculum; capulus gladii
Abbreviated transcription (Latin):
egisse traditur cum pyrrho Quibellum Romanis illaturus dum Delphos
consulit hoc resp̾onsum ut ait Ennius accepit. Aiote Eicida Romanosum¬
u prefert: ut ꝗͣ ꝗͣ sicut Ennius idem aĩt semꝑ fuerit stolidum ge¬
nus Eacidarum: ab eo tamen perpendi absq difficultate potue̾rit¬
Nlud etiam obscurius quod Chresum decepit. quod uel chrisippum
potiuss& fallere. Sic enim apud Ciceronem scciptum est cui tamẽ
ad postremum tota res cõmenticia uidetur. & hoc a poeta fictum
suspicatur. Illud ab historico rationes afferens. Primum enim la¬
tine Apollinem nĩ ꝗͣ locutũ fuisse. Denide Pyrthi temporibus iã¬
iam uersificari desissse: & hoc ultimum ut eodem libro per mul¬
ta irrisiue dictum arbitror tamen utturq non multum his
inseri potuit ambiguitas oraculi graecis & solutis primum uerbil
edit.a. Nam si adlinguam resp̾icio quecũq graculis dicta sũt latine
quidem apud nostros de his giaxeco funte descendunt grxete uł ab

Expanded text:
egisse traditur cum Pyrrho, qui bellum Romanis illaturus dum Delphos consulit, hoc responsum, ut ait Ennius, accepit: Aio te, Eacida, Romanos vam prefert, ut quanquam, sicut Ennius idem ait, semper fuerit stolidum genus Eacidarum, tamen, ut dixi, perpendi absque difficultate potuerit. 2 Illud obscurius quod Cresum decepit, quod «vel Crisippum potuisset fallere». Sic enim apud Ciceronem scriptum est. Cui tamen ad postremum tota res commentitia videtur et hoc a poeta fictum suspicatur, illud ab historico. Rationes affert: «primum enim latine Apollinem nunquam locutum fuisse, deinde Pyrrhi temporibus iam versificari desiisse». 3 Et hoc ultimum, ut eo libro permulta, irrisive dictum arbitror; tamen utcunque non multum hiis inferri potuit ambiguitas oraculi, grecis et solutis primum verbis edita. Nam si ad linguam respicio, quecunque de hiis oraculis dicta sunt latine quidem apud nostros, greco fonte descendunt, grece vel ab
Abbreviated transcription (Latin):
tate corrũpit. quia protinus hausta duratur nec alit̾ quam
gupsum sub humore constringitur & alligat uiscera. Illinc ẽ¬
Alud de quo. Ouidius ait Flumen habent Cicones quod potum
saxea reddit uiscera: quod tactis induat marmora rebus. me¬
dicamentum est &̃ & eius naturȩ hab& limũ ut corpora con¬
glutin& & indur& quẽ ad iodum puteolanus puluis si aquam
attigerit saxum & sit etontrario hec aqua si solidum quippiã
attigerit heret & affigitur inde est ꝙ res abiecte ineũdem lo¬
cumꝰ lapidee subinde Extrahuntur. Similem ium habent me¬
ro illi latus quos quisq faucibus hauxit Ut idem poeta ait Aut
dum ebrietas donet ex siccetur dementia est. & ninna grauita¬
te defertur in somnum sic huius aquȩ uis hab& quoddã acrius
derato guottue frait hauod aliter titubat Q e mer iribidere concierĩ¬

Expanded text:
o locus est, quia protinus hausta duratur, nec aliter quam gypsum sub umore constringtur et alligat uiscera. Est lud, de quo Ouidius ait "flumen habent Cicones, quod potum saxea reddit uiscera, quod tactis inducit marmora rebus;" medicatum est et eius naturae habet limum, ut corpora adglutinet et obduret. Quemadmodum Puteolanus puluis, si aquam attigit, saxum est, sic e contrario haec aqua, si solidum tetigit, haeret et affigitur. Inde est quod res abiectae in Uelinum lacum lapideae subinde extrahuntur; quod in  illi lacus, "quos quisquis faucibus hausit", ut idem poeta ait, "aut dum ebrietas, donec exsiccetur, dementia est et nimia grauitate defertur in somnum, sic huius aquae sulphurea uis habens quoderato gutture traxit, haut aliter titubat, quam si mera uina bi
Abbreviated transcription (Latin):
teram multitudinem negligunt Cur Uarro solus euasit: qui hoc
fecit. Et Paulus qui nihil Mneruit occisus est. Itaq siue id periculũ
ue non potest id agunt ut propter illorum cõtemptum attidisse
uideatur. sicq sibi apud homines qui eos nesciunt auctoritatẽ
pariunt ac timorem. his uersutiis & his artibus notitiam ueri
deitrini & unius apud omnes gentes inuerterunt. Harum igi¬

Expanded text:
teram multitudinem neclegunt, cur Varro solus euasit qui hoc teram multitudinem neclegunt, cur Varro solus euasit qui hoc fecit et Paulus qui nihil meruit occisus est? uidelicet ue non potest, id agunt ut propter illorum contemptum accidisse uideatur. ita sibi aput homines qui eos nesciunt auctoritatem pariunt ac timorem. hac uersutia et his artibus notitiam dei ueri et singularis apud omnes gentes inueterauerunt. suis eni
Abbreviated transcription (Latin):
cati aduerterunt omnia illa mere fallatie sunt. Nlam qumn dis¬
positones dei persentiant quippe qui ministri eius fuerunt inter¬
ponunt se m his rebus ut quecũq adeo fac̾ta sunt uel fiunt ip̃i
potissime faccre aut fecisse uideantur. Et quotiens alicui popu¬
io uel urb Duci uel principi secundum dei statutũ boni quid im¬
pend& Illi se id facturos uel prodigiis uel somniis uel oratulis uel¬
ac sacrificia tribuantur quibus datis qum id actiderit quod ne¬
cesse est sibi summam pariunt ueneratione. Quotiens autem
peritula impendent ad aliꝗͣ ineptam & leuem caulam se prosi¬
tentur iratos. Siciiti Iuno Uarroni Q uod formosum puerum o¬
intemplo Iouis ad excubias tenendas collocauerat: & obhanc
causam fomanum nomen apud Cannas pene deletum. Quod¬
si iuno alterum animedem uerebatur uir iuuentus Romana
luit poenas uel si dii tantuminodo duces uł frincipes curant cȩ¬

Expanded text:
cati auerterint. sed omnia ista fallaciae sunt. nam cum discati auerterint. sed omnia ista fallaciae sunt. nam cum dispositiones dei praesentiant, quippe qui ministri eius fuerunt, interponunt se in his rebus, ut quaecumque a deo uel facta sunt uel fiunt, ipsi potissimum facere aut fecisse uideantur, et quotiens alicui populo uel urbi secun- , dum dei statutum boni quid inpendet, illi se id facturos uel prodigiis uel somniis uel orai honores, si sacrificia tribuantur. quibus datis cum illut acciderit quod necesse est, summam sibi pariunt uenerationem. hinc tempericula impendent, ob aliquam se ineptam et leuem causam profitentur iratos, sicut Iuno Varroni, quod formonsum puerum in tensa lorus ad exuuias tenendas conloca.cerat: et ob hanc causam Romanum nomen aput Cannas paene deletum est. quodsi luno alterum Ganymeden uerebatur, cor iuuentus Romana luit poenas? uel si dii tantummodo duces curant, ce
Abbreviated transcription (Latin):
tim euanescunt. Itaq hoec profitentes philosophos superstitiosos & pene
fanaticos appellat qui excusationes friuolas meptiis siuis malunt exquirere
euanuisse fingentes ꝗͣueritatem ingenus conficeriꝰ errorem suum uel se
recognoscere qͦui diutissime circũuenti sunt super huiuscemodi oratulis
ꝑtimꝰ falsis ut ipsius Tullii uerbis utar ꝑtim casu ueris ut fit in omni ora¬
tione sepissime ꝑtim flexiloquiis a obscuris ut interpres egeat int̾p̃te
&sors ip̃a ad sortes referenda sit. partim ambigiis & quaȩ ad diale¬
oraculis hi maxime fallunt quorum prestigias aueritate profa¬
ni intelligere non possunt: Ideoq ab ipsis actribui putant & im¬
peria & luctorias & opes & euentus prosperos rerum deniq cũ
ipsorum nutu sepe remp. constet periculis imminentibꝰ libera¬
tam quae pericula & responsis denuntiauerunt & sacrificiis pla¬

Expanded text:
tim “evanescunt”. 7 Itaque hoc dicentes «philosophos superstitiosos et pene tim “evanescunt”. 7 Itaque hoc dicentes «philosophos superstitiosos et pene fanaticos» appellat, qui excusationes frivolas ineptiis suis malunt exquirere, evanuisse fingentes, quam veritatem ingenue confiteri et errorem suum vel sero recognoscere, quo diutissime circumventi sunt super huiuscemodi oraculis, «partim falsis» ut ipsis verbis Tullii utar, «partim casu veris, ut fit in omni oratione sepissime, partim flexiloquis et obscuris, ut interpres egeat interprete et sors ipsa ad sortes referenda sit, partim ambiguis et que ad dyaleautem uel maxime fallunt, quorum praestrigias profani a ueritate intellegere non possunt, ideoque ab ipsis adtribui putant et imperia et uictorias et opes et euentus prosperos rerum, denique ipsorum nutu saepe rem publicam periculis inminentibus liberatam, quae pericula et responsis denuntiauerint et sacrificiis pla
Abbreviated transcription (Latin):
sadan. Curergo longe ante imperium casaris ac christi dei & saluato¬
ris nostri natłuitat̾em sicut ipsorum auctores attestantur abolita pene¬
fuerat Pythii oratuli fides Abolita autem quia contempta porro autem
quare contempta nisi quia uel uana uel faisa uel dubia Ainde poeta pru
denter admonuit. Inconsulti abeunt sedemq odere Sybilla & ne for¬
te parui id pendant quod contemptum abolitum atq antiquatum fuit hͦ
esse aut numen aut sedem. Appollo ille phychius erat quem ferunt ma¬
gno phythone serpente intertẽcto magnum uatem totiusq uaticinatio¬
Nis auctorem & principem heredem sedis & diuinationis & nõis exti¬
tisse ibiq eum reddere responsa elegisse ibi orta cũ auctore ipsa diuinatio
uidebatur. Euasiunculas. autem querentes dicentesq uim sedis ac loci eiꝰ¬
euanuisse tractu temporis Sic urida Cicero ut dicat eos nõ aduertere
de uino aut salsamento quę uim suam imminuunt uetustate & paula¬

Expanded text:
. Cur ergo longe ante imperium Caesaris nativitatemque Christi, sicut ipsorum auctores attestantur, abolita fuerat Pythici oraculi fides? Abolita autem ideo, quia contempta. Porro autem quare contempta, nisi quia vel falsa, vel vana, vel dubia? unde prudenter poeta praemonuit: Inconsulti abeunt, sedemque odere Sibyllae: Et ne forte parvi id pendant, quod contemptu abolitum atque antiquatum fuit, hoc est, aut numen aut sedem, Apollo ille Pythius erat, quem ferunt magno illo Pythone serpente interfecto, totius vaticinationis auctore et principe, heredem et sedis et diuinationis et numinis exstitisse ibique eum reddere elegisse responsa, ubi orta cum auctore ipsa diuinatio uidebatur, evanuisse» tractu temporis sic irrideat, ut dicat eos non advertere de vino aut salsamento», que vim suam imminuunt vetustate et paula
Abbreviated transcription (Latin):
conferre. cuius rei pͥmus Berosus insula & Ciuitate Ccho consi¬
dens ibi aperuit disciplinã postea studens ancipater iterũq A¬
chinapolus. qui & non e nascentia sed ex conceptione rationes¬
quisq nascitur consectentũr & aliqñ eam peruestigent ꝑ ece¬
nostros uel mores uel euenta predicere nimis errant profecto ni¬

Expanded text:
ofluxerunt. primusque Berosus in insula et civitate Coo consedit ibique aperuit disciplinam, post ei studens Antipater iterumque Athenodorus, qui etiam non e nascentia sed ex conceptione genequisque nascitur, consectentur, et aliquando etiam pervestigennostras vel actionum eventa praedicere, nimis errant, et
Abbreviated transcription (Latin):
tus descruere suos: mundoq obscura feruntur. Ensiseri nimium
fulg& latus orionis. immin& armo& rabies: ferriq potestas Con¬
furdet ius omne manu sceleriq nefando. Nomen erit uirtus mͣl¬

Expanded text:
tus Deseruere suos, mundoque obscura feruntur: Ensiferi nimium tus Deseruere suos, mundoque obscura feruntur: Ensiferi nimium fulget latus Orionis ? Imminet armorum rabies: ferrique potestas Confundet ius omne manu: scelerique nefando Nomen erit virtus: mul
Abbreviated transcription (Latin):
ceteros si non docuit sectam tamen erroris attigit Luc̃aus qͥum
timorem urbis describer& bellumq ciule necelłaris huius disci¬
pline argumentis in euitabiliter apropinquante cȩsare futurũ
denuntiara. Innuit ti poeta doctissimus. si tamen poeta dicendus¬
is est qui uera narratione rerum gestarum ad oratores uel histo¬
o superi. qua peste paratis seuitiam exstremi multos tempus
in unum conuenere dies. sũmo si frigida celo Stella nocens nigros
saturni attender& ignes. Deucalioneos fudiss& aquarius hym¬
bres : Totaq diffuso latuisser iequore tellus. Si seuum radiis ne¬
meum phoebe leonem Nunc p̃meres toto fluerent incendia o¬
mundo Suctẽssusq tiuis flagrasset curribus xther. Hi cessant
ignes tuqui flagãte minat̾em Scorpion incendis cauda che¬
Nasq peruris. Quid tantum gradiue paras. Hlam mitis inalto
Iuplter occasu premitur uenerisq salubre. Sydus heb& motusq
celer Cyllenius her& Et ccelum mars solus hab&: cr signa mea¬

Expanded text:
etsi non docuit, sectam tamen erroris attigit Lucanus, cum timorem urbis describeret; bellumque civile necessariis astronomiae argumentis inevitabiliter appropinquante Caesare futurum denuntiaret. Innuit enim poeta doctissimus, si tamen poeta dicendus est, qui vera narratione rerum ad histoo superi, qua peste paratis Saevitiam? Extremi multorum tempus in unum Convenere dies. Summo si frigida coelo Stella nocens nigros Saturni accenderet ignes, Deucalioneos fudisset Aquarius imbres, Totaque diffuso latuisset in aequore tellus. Si saevum radiis Nemeaeum, Phoebe, Leonem Nunc premeres, toto fluerent incendia mundo, Succensusque tuis flagrasset curribus aether. Hi cessant ignes: tu, qui flagrante minacem Scorpion incendis cauda, chelasque peruris, Quid tantum, Gradive, paras? Nam mitis in alto Iuppiter occasu premitur, Venerisque salubre Sidus hebet, motuque celer Cyllenius haeret, Et coelum Mars solus habet. Cur signa mea
Abbreviated transcription (Latin):
uetustissimos Romanoꝵ hoc ingenere celebratos. Sed de hisfateor
nhil preter nomen habere me. Fretereo Cassandram uirginem
priami fegis siliam. auus illustris ad modum & magne reinuntiu
furor: fohrbum deinde quendam Corynthium de quo estaprdo
Homerum ꝙ multis Achuorum Troiampetentibus & mprii
filio suo anfurore maliter ancertum est mortem prenute nsit
goiutem onine quod uel fabula est uel fabulam redol&. sciens uo¬

Expanded text:
vetustissimos Romanorum hoc in genere celebratos: sed de hiis, fateor, nichil preter nomen habeo; ubi preterea Cassandram virginem Priami regis filiam, cuius illustris admodum et magne rei nuntius furor; ubi Polipum quendam corinthium, de quo est apud Homerum quod multis Achivorum Troiam petentibus et in primis filio suo, an furore an aliter incertum, mortem prenuntiavit. Ego autem omne quod vel fabula est vel fabulam sapit sciens vo
Abbreviated transcription (Latin):
quidam uit ecte superuenit premissis omnibus fide non infe¬
rior. Cato ille rigidus: qui mirari se ait ꝙ nõ rid& aruspex a¬
ruspicem q̾um luderit ꝗ dictũ ad omnes ȩque augures sorti¬
legos coniectores Caldeosq & Mathematicos at totam deniq
dulis homunculis illudunt: octuasus profecto memoriã & risũ
ex mutua conscientia mouere deber&. Quam illud quoq ele
& Soricibus corrosas sibi caligas qum dicer&. ronspondit nõ
esse id monstrum. sed uerũ monstrum habendum fiusse si so¬
rices a caligis roderentur. Quod sequitur non minus profecto

Expanded text:
Quintus ecce supervenit, premissis omnibus fide dignior, Cato, «qui mirari se ait quod non ridruspicem cum vidisset. Id ad omnes eque augures, aruspices, sortilegos, coniectores Chaldeosque et mathematicos ac totam, quam dixi dulos homunculos illudunt, ut occursus memoriam et risum ex mutua conscientia movere debeat. 22 Hec a soricibus erosas caligas diceret, respondit, Non esse illud monstrum, sed vere monstrum habendum fuisse, si sorices a caligis roderentur. Neque illi ab hoc genere pernicio
Abbreviated transcription (Latin):
nauigatio creditur. quia estatis benefitio uen¬
torum acerbitas mitigatur. ¶Post hoc tempus
gatio est. et disciimni ꝓprior propterea quia
post ydus septẽbris oritur arturus uehem̃tissi¬
mum sydus et octauo kalendas octobris eq¬
noctium est et accrba tempestas. Cicta uero no
nas octobris edipluuiales quinto idus eiuisde
tauri ¶Nouembri autem mense. crebris tempest̾¬
tibus nauigia cõturbat uigiliar hyemaru oc¬
cuisus sẽt die igitur tertio yduũ nouembris usq
in diem sextu ydiuui martiaru maria daudut᷑
minata seuitia nõ solu classes apelago si etia
comeantes terrestri itinere deturbat.¶Post nata¬
lem uero ut ita dicam nauigationis qui solẽni
certamine publico quoq spectaculo multari gẽ¬
tium celebratur plurimorũ syderu ip̃iusq tem¬
poris ratione usq in ydus inadii periculose maĩa

Expanded text:
navigatio creditur, quia aestatis beneficio ventorum acerbitas mitigatur. Post hoc tempus gatio est et discrimini propior propterea quia post Id. Septmum sydus et VIII kalendarum octobrium eqnoctialium evenit acerba tempestas: circa nonas vero octobris hedi pluviales et V idus eiusdem, taurus. A novembri autem mense crebris tempestatibus navigia conturbantur, vergiliarum hyemali occasu. Ex die igitur IV iduum novembrium usque in diem VI iduum martiarum maria clauduntur: minata sevitia, non solum classes a pelago, sed etiam commeantes a terrestri itinere deturbant. Post natalem vero ut ita dicam navigationis, qui solemni certamine, publicoque spectaculo multarum gentium celebratur; plurimorum syderum, ipsiusque temporis ratione, usque in idus maias periculose maria
Abbreviated transcription (Latin):
quia pugnandi impetu perdunt qui detrudunt᷑
in terras. In huĩ modi certamine tria armam̃toꝵ
genera plurimũ adiuctoriam predesse cemꝑtũ est
asseres. falces/ bipennes. asser dicitur/ cu trabs sub¬
tilis ac longa ad similitudinẽ antenne pendet in
malo utreq capite ferato. hunc siue a dextra siue
a sinistra parte aduersarioꝵ se iunserint naues ꝓ
uice arietis ui impellunt quiꝰ bellatores bostiũ sine
nautas sine dubio prosternũt ac perimũt ip̃a¬
q nauem sepius perforant. Falx autem dicitur
acutissimu ferrum curuatu ad similitudinem
falcis quod contis longioribus inditum collocato¬
rio funes quibus antẽna suspenditur repente pre¬

Expanded text:
quia pugnandi impetum perdunt qui detruduntur quia pugnandi impetum perdunt qui detruduntur in terras. In eiusmodi certamine tria armamentorum genera plurimum ad victoriam prodesse compertum est, asseres falces bipinnes. Asser dicitur cum trabes subtilis ac longa ad similitudinem antemnae pendet in malo utroque capite ferrato. Hunc, sive a dextra sive a sinistra parte adversariorum se iunxerint naves, pro vice arietis vi impellunt; qui bellatores hostium sive nautas sine dubio prosternit ac perimit ipsamque navem saepius perforat. Falx autem dicitur acutissimum ferrum curvatum ad similitudinem falcis, quod contis longioribus inditum calatorios funes quibus antemna suspenditur repente pr