comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis leges imponẽ uoluissent. aut si homĩes atheniẽ¬
ses delectarent᷑ trrannicis legib non id circo he lege
iuste hr̃entur: Nihilo credo magis illa quã inter¬
rex noster tulit ut dictator esset: quem uellet ciũ
unũ uis: quo deuincta est hoũm societas: quodq
lex cõstituit: Unaq lex que est recta ratio imꝑan¬
i atq prohibendi: qua qui ignorat is est ĩiustus.
siue est illa scripta uspiam siue nusꝗͣ. Quod si iusti¬
tia est obtemꝑatio sepͥtis legib institutisq popłoꝵ
&. si ut iidem dicũt utilitate oĩa metienda sunt:
negliget leges easq ꝑrumpet. si poterit is qui sibi eã
rem tructuosam putabit fore. ita fit ut nulla sit oĩo
iustitia. si neq natura est. Eaq: que propter utilita¬
tem constituit᷑. utilitate illa conuellit᷑. atq si naturas
bi patrie caritas. ubi pietas ubi aut bene merendi
de altero aut referende gratie uoluntas poterit exi¬

Expanded text:
nis leges inponere uoluissent, et si omnes Atheniennis leges inponere uoluissent, et si omnes Athenienses delectarentur tyrannicis legibus, num idcirco eae leges iustae haberentur? Nihilo credo magis illa quam interrex noster tulit, ut dictator quem uellet ciuiuunum ius quo deuincta est hominum societas et quod lex constituit una, quae lex est recta ratio imperandi atque prohibendi. Quam qui ignorat, is est iniustus, siue est illa scripta uspiam siue nusquam. Quodsi iustitia est obtemperatio scriptis legibus institutisque populorum, et si, ut eidem dicunt, utilitate omnia metienda sunt, negleget leges easque perrumpet, si poterit, is qui sibi eam rem fructuosam putabit fore. Ita fit ut nulla sit omnino iustitia, si neque natura est ‹et› ea quae propter utilitatem constituitur utilitate ‹a›lia conuellitur. 43 Atqui si natura bi patriae caritas, ubi pietas, ubi aut bene merendi de altero aut referendae gratiae uoluntas poterit exi
Abbreviated transcription (Latin):
q uita. Nemo est iniustus: aut incanti potuis ha¬
bendi sunt improbi. Tum aute qui non ipso hões¬
to mouemur: ut boni uiri simus. sed utilitate aliqͣ
atq fructucalidi sumus non boni. Nam ꝗd faciet
is homo in tenebris. qui non timet nisi testem &
indicem: Quid in deserto quo loco nactus que mł¬
to auro spoliare possit imbecillem atq solum. Nõ
ꝗdem hic natura iustus uir: at bonus etia colloq̃¬
tur iuuabit in uia deducet: is uero qui nihil alte¬
rius causa fatiet: metiet᷑ sius cõmodis omĩa: uidetis
credo quid sit acturus. quod si negabit se illi uitã
erepturꝵ & aiz ablatur. nunqua ob ea cãm
negabit: ꝙ id natura turpe iudicet: sed ꝙ metu¬
at ne emanet & ne malu habeat: O rem digna
in quo non modo docti: uer etia agrestes testes e
iusta esse que sita sint in populoꝵ institutis ac legib
etia si qua elegissent tyrannoꝵ. si triginta illi athe¬

Expanded text:
que uita, nemo est iniustus, a‹t› incauti potius haque uita, nemo est iniustus, a‹t› incauti potius habendi sunt inprobi. 41 Tum autem qui non ipso honesto mouemur ut boni uiri simus, sed utilitate aliqua atque fructu, callidi sumus, non boni. Nam quid faciet is homo in tenebris qui nihil timet nisi testem et iudicem? Quid in deserto quo loco nactus, quem multo auro spoliare possit, imbecillum atque solum? Noster quidem hic natura iustus uir ac bonus etiam conloquetur, iuuabit, in uiam deducet. Is uero qui nihil alterius causa faciet et metietur suis commodis omnia, uidetis, credo, quid sit acturus! Quodsi negabit se illi uitam erepturum et aurum ablaturum, numquam ob eam causam negabit quod id natura turpe iudicet, sed quod metuat ne emanet, id est ne malum habeat. O rem dignam, in qua non modo docti, sed etiam agrestes eriusta esse quae s‹c›ita sint in populorum institutis aut legibus. Etiamne si quae leges sint tyrannorum? Si triginta illi Athe
Abbreviated transcription (Latin):
rerz achademiã hanc ab archesila & Carneade recẽ¬
tem exoremus ut sileat. Nam si inuaserit in hec que
satis cito nobis instructa & compoĩta uderent᷑ mis
cet .&. ruinas: quam ꝗdem ego placare cupio submo
tam iuditus: que quoda nusqmͣ: hodie multiphari¬
am nulla sunt: ubi sint tamen ꝑsepe falsa sunt: ut
eos agitent insectenturq funem non ardentib tedis.
sicut in fabulis: sed angore conscientie frandisq cru¬
ciatu: Quod si homĩes ab iniuria pena non natã
arcere deberet: que nam sollicitudo uexaret impios
sublato supplitioꝵ metu: quoꝵ tñ nemo tam au¬
dax unqmͣ fuit: quin aut abnueret ab se ꝯmissu
esse facinus aut iusti sui doloris causam aliquam
fingeret defensionẽq facinoris. a natura iure aliquo
quereret. que si appellare audent impii: quo tandem
studio colentur a bonis. Quot penas si metus suppli¬
tii non ip̃a turpitudo deterret ab ĩuiriosa facinorosa¬

Expanded text:
rerum Academiam, hanc ab Arcesila et Carneade recenrerum Academiam, hanc ab Arcesila et Carneade recentem, exoremus ut sileat. Nam si inuaserit in haec, quae satis scite nobis instructa et composita uidentur, nimias edet ruinas. Quam quidem ego placare cupio, submoutam iudiciis—quae quondam nusquam erant, hodie multifariam nulla sunt, ubi ‹sunt› tamen, persaepe falsa sunt—‹a›t eos agitant insectanturque furiae, non ardentibus taedis sicut in fabulis, sed angore conscientiae fraudisque cruciatu. Quodsi homines ab iniuria poena, non natura arcere deberet, quaenam sollicitudo uexaret impios sublato suppliciorum metu? Quorum tamen nemo tam audax umquam fuit, quin aut abnuer‹e›t a se commissum esse facinus, aut iusti sui doloris causam aliquam fingeret, defensionemque facinoris a naturae iure aliquo quaereret. Quae si appellare audent impii, quo tandem studio colentur a bonis? Quodsi poena, si metus supplicii, non ipsa turpitudo deterret ab iniuriosa facinerosa
Abbreviated transcription (Latin):
merandũ. nisi quod per seipm laudabile esset.
aut certe nullu habendu magnu bonũ: nisi qđ
uere laudari sponte sua posset. his omĩbus siue
in achedemica uetere cum Pseusippo. Renocrate.
Folemone manserunt. siue anstotele & theophras¬
to. dum illos congruenti genere docendi paulu
differentes secuti sũt. siue ut Zenoni uisum ex
rebus non cõmutatis ĩmutauerũt uocabula. siue
etia aristonis difficilem atq ardua sed iam tamẽ
racta & conuictam secta secuti sũt: ut uirtutib
exceptis atq uitiis cetera in sũma equalitate pone
sequant᷑ in uita: q̃q fugiant uoluptatib & dolo¬
ribus ponderantes etia si uera dicunt. nihil .n. opꝰ
est hoc loco litibus ĩ ortulis sius udeamus dicere:
atq etia ab omĩ locietate rei .p. cuiꝰ ꝑtem nec norũt
ullam: nec unqua nosse uoluerũt. panlisper faces¬
cant ut rogemus. Perturbationẽ aute har oiuim¬

Expanded text:
merandum nisi quod per se ipsum laudabile esset, merandum nisi quod per se ipsum laudabile esset, aut certe nullum habendum magnum bonum, nisi quod uere laudari sua sponte posset: 38 iis omnibus, siue in Academia uetere cum Speusippo, Xenocrate, Polemone manserunt, siue Aristotelem et Theophrastum, cum illis congruentes re, genere docendi paulum differentes, secuti sunt, siue, ut Zenoni uisum est, rebus non commutatis immutauerunt uocabula, siue etiam Aristonis difficilem atque arduam, sed iam tamen fractam et conuictam sectam secuti sunt, ut uirtutibus exceptis atque uitiis cetera in summa aequalitate ponersequantur in uita quaeque fugiant uoluptatibus et doloribus ponderantes, etiam si uera dic‹a›nt—nihil enim opus est hoc loco litibus—, in hortulis suis iubeamus dicere, atque etiam ab omni societate rei publicae, cuius partem nec norunt ullam neque umquam nosse uoluerunt, paulisper facessant rogemus. Perturbatricem autem harum omni
Abbreviated transcription (Latin):
xisti atthico uiderint hiꝗdem certe ex natura or
iam perfecta sint: pͥmu quasi munerib deorꝵ no
esse instructos & ornatos. Secũdo autẽ unam esse
hoiũ inter ip̃os uiuendi parem omnẽ rõnem:
niuolentia: tum etia societate iuris contineri Que
cum uera esse recte ut arbitror concesserimus. quid
ueterꝵ quide illorꝵ. sed eoꝵ qui quas officinas in¬
struxerunt sapientie: que fuse olim disputabantur
ac libe̾a ea nunc articulati distincteq dicunt᷑ Nec
.n. satisfieri censent: hiuc loco qui nũc est in manibus
nisi seꝑati hoc ipm̃ nature esse ius dispiitarint: &. sci
in disputando non tuũ uiditiu sequare. sed aucto¬
monis. Quod si tu idem ad res.p. firmandas & ad
stabiliendas uires. sanandos populos onũs nostra per¬
git oratio. Quocirca uereor cõmittere: ut non
bene prouisa & diligenter explorata in prĩcipio
põt. Sed ut eos qui oiã retta atq honesta per se
expetenda dixerũt. & aut nihil oĩno in bonis nu¬

Expanded text:
 Attico, uidetur mihi quidem certe ex natura ortiam perfecta sint, primum quasi muneribus deorum nos esse instructos et ornatos, secundo autem loco unam esse hominum inter ipsos uiuendi parem communemque raniuolentia, tum etiam societate iuris contineri? quae quom uera esse, recte ut arbitror, concesserimus, qui ueterum quidem illorum, sed eorum qui quasi officinas instruxerunt sapientiae, quae fuse olim disputabantur ac libere, ea nunc articulatim distincta dicuntur. Nec enim satis fieri censent huic loco qui nunc est in manibus, nisi separatim hoc ipsum, ‹a› natura esse ius, disputarint. Atticvsin disputando non tuum iudicium sequaris, sed auctomonis quod sit, uides: ad res publicas firmandas et ad stabiliend‹o›s ‹mo›res sanandos‹que› populos omnis nostra pergit oratio. Quocirca uereor committere ut non bene prouisa et diligenter explorata principia ponpotest—, sed ut eis qui omnia recta atque honesta per se expetenda duxerunt, et aut nihil omnino in bonis nu
Abbreviated transcription (Latin):
one. hac sic intelligi uolo quod dica nam esse. Tan¬
tam aute esse coraiptelam male consuetudinis: ut ab
ea tanqmͣ igniculi extinguant᷑ a natura dati: exori¬
antur & confirment᷑ uitia contraria: Quodsi quõdo
est natura: sic uiditio homĩes hũani: ut ait poeta.¬
ut nihi a se alienũ putaret coleret᷑ uiis eque ab oĩb.
Quibis .n. ratio natura data est. hisdem etia rec¬
datum est omĩbus recteq socrates ex se nature se cõ
Unde .n. illa Pithagorea uox de amicitia locus. ex
ge diffusam. uir sapient in alique pari uirtute pre¬
ditum contulerit. tum illud efficit quod in credibile¬
cum sint cũcta paria: Quod si interst qui ppim tan
eius ea uis: ut simul atq sibiul aliquid alteri ma¬
luerit: nulla sit. qua premuniũt᷑. oiã reliqua ser¬
monis disputationisq nostre: quo facilius uis ĩ natura
esse positu intelligi possit: De quo cum per panca dixe¬

Expanded text:
one sic intellegi uolo, quo‹m› dicam naturam esse; tanone sic intellegi uolo, quo‹m› dicam naturam esse; tantam autem esse corruptelam malae consuetudinis, ut ab ea tamquam igniculi exstinguantur a natura dati, exorianturque et confirmentur uitia contraria. Quodsi, quo modo s‹un›t natura, sic iudicio homines 'humani, ut ait poeta, nihil a se alienum putarent', coleretur ius aeque ab omnibus. Quibus enim ratio ‹a› natura data est, isdem etiam recdatum est omnibus, recteque Socrates exsecrari eum solebaVnde enim illa Pythagorea uox, de amicitia locus: ‹ugeque diffusam uir sapiens in aliquem pari uirtute praeditum contulerit, tum illud effici quod quibusdam incquom sint cuncta paria? Quod si interesse quippiam tacuius est ea uis ut simul atque sibi aliquid ‹esse› alter maluerit, nulla sit. Quae praemuniuntur omnia reliquo sermoni disputationique nostrae, quo facilius ius in natura esse positum intellegi possit. De quo quom perpauca dixe
Abbreviated transcription (Latin):
salutare aliquid asciscit. similiq inscitia mors fu¬
git᷑ .& dissolutio nature. uita expetit᷑: quia nos in
qua nati sumus continet. dolor in maximis ducit᷑
cum sua asperitate tum quod nature interitus.
uidet᷑ sequi. propt̾ que ad honestatis &. glorie si¬
militudine bt̃i: qui honorati sunt uident. Mi¬
mores similiter oiĩm mentes ꝑuagant᷑. ne si opi¬
niones alie sunt apud alios: Idcirco qui canem &
faelem: ut deos colunt non eade suꝑstitione: qua
cetere gentes conflictant᷑: Que autez natio non
comitate. non benigͥtate. non gratu aiuĩm: &.
beneficentie memorem diligit: que suꝑbos: que ma¬
leficos: que crudeles: que ingratos non aspernat᷑:
ion odit : quib ex rebus cum om̃e genus hoiũm so¬
ꝙ recte uiuendi ratio meliores efficit quasi appro¬
bantes Pergum ad reliquos: ut quod requiritis id
explicemus nisi aliꝗd prius ¶Nos uero nihil

Expanded text:
salutare aliquid adsciscitur, similique inscitia mors fusalutare aliquid adsciscitur, similique inscitia mors fugitur quasi dissolutio naturae, uita expetitur, quia nos in quo nati sumus continet, dolor in maximis malis ducitur, cum sua asperitate, tum quod naturae interitus uidetur sequi; 32 propterque honestatis et gloriae similitudinem beati, qui honorati sunt, uidentur, mimores similiter omnium mentes peruagantur, nec si opiniones aliae sunt apud alios, idcirco qui canem et felem ut deos colunt, non eadem superstitione qua ceterae gentes conflictantur. Quae autem natio non comitatem, non benignitatem, non gratum animum et beneficii memorem diligit? Quae superbos, quae maleficos, quae crudeles, quae ingratos non aspernatur, non odit? Quibus ex rebus cum omne genus hominum so  . . . .  quod recte uiuendi ratio meliores efficit. Quae si adprobatis, pergam‹us› ad reliqua; sin quid requiritis, id explicemus prius. Atticvs: Nos uero nihil,
Abbreviated transcription (Latin):
ret &. flecteret: quocũq cepisset: sui nemo ipse tam
similis esset qmͣ omẽs sunt oiĩm. Itaq quetũq est
homĩs diffinitio. una in omẽs ualet. quod argum̃ti
est: nulla dissimilitudĩe esse in gne̾: que si esset:
non una onmes diffinitio contineret: &. n ratio qua
una prestamus belius. ꝑ qua coniectura ualemus
argum̃tamur: refellimus. differmnus conficimus a
itendi quide facilitate. par naturas. sensibus: ea¬
dem onĩa comp̃hendunt᷑. & ea que mouent sensus
itidem mouent oiũm: queq in aĩs impͥmunt᷑. int̾
tiis congruens. Nec est quisqua gentis ullius: qui
duce naturas nactus ad uirtute peruenire non
possit. Nec solum in rectis sed et̃ in prauitatib in¬
signis est humani generis similitudo. Nam &. uolup¬
tate capiunt̾ omẽs: que & si est illecebra turpitudi¬
.n.&. suauitatis delectans. sic ab errore mentis. tanꝗͣ

Expanded text:
eret et flecteret, quocumque c‹u›pisset, sui nemo ipse tam eret et flecteret, quocumque c‹u›pisset, sui nemo ipse tam similis esset quam omnes sunt omnium. Itaque quaecumque est hominis definitio, una in omnis ualet. 30 Quod argumenti satis est nullam dissimilitudinem esse in genere. Quae si esset, non una omnis definitio contineret. Etenim ratio, qua una praestamus beluis, per quam coniectura ualemus, argumentamur, refellimus, disserimus, conficimus aldiscendi quidem facultate par. Nam et sensibus eadem omni‹um› conprehenduntur, et ea quae mouent sensus, itidem mouent omnium, quaeque in animis imprimuntur, tiis congruens. Nec est quisquam gentis ullius, qui ducem naturam nactus ad uirtutem peruenire non possit. 31 Nec solum in rectis, sed etiam in prauitatibus insignis est humani generis similitudo. Nam et uoluptate capiuntur omnes, quae etsi est inlecebra turpitudiim et suauitatis ‹specie› delectans, sic ab errore mentis tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
longius progredi: que etia nullo docente: profecta
ab his: quoꝵ ex pͥma & inchoata & intelligentia:
repetis atq ut ita ego non modo ad illa non properez
que expectaba a te de iure tuuili. Sed facile patiar te
hunc diem uel totũ in isto sermone consumere : Sunt
n hec maiora: que alioꝵ causa fortasse complecteris
ꝗͣ ipsa illa: quoru hec causa p̃parant᷑ ¶unt hec¬
quide magna: que nũc breniter attingunt᷑: Sed
oiũm que in hoiũm doctoꝵ disputatione uersant᷑
nihil est ꝓfecto prestabilius qmͣ plane intelligẽ nos
ad iustitia esse natos. neq opione sed natura este¬
constitutu ins. Id iam patebit si hoiũm inter ip̃os
locietate cõiunctionẽq prospexeris. Nihil. est .n. u¬
nu uni tam simile tam par qua omnes inter nos¬
metpisos sumus: quod si de prauatio consuctudmũ:
si opionu uanitas. non imbecillitate aĩõꝵ torq̃¬

Expanded text:
longius progredi, quae etiam nullo docente, profecta longius progredi, quae etiam nullo docente, profecta ab iis quorum ex prima et inchoata intellegentia repetis! atque ita ut ego non modo ad illa non properem, quae exspectabam a te de iure ciuili, sed facile patiar te hunc diem uel totum in isto sermone consumere. Sunt enim haec maiora, quae aliorum causa fortasse conplecteris, quam ipsa illa, quorum haec causa praeparantur. ter attinguntur. Sed omnium quae in hominum doctorum disputatione uersantur, nihil est profecto praestabilius, quam plane intellegi, nos ad iustitiam esse natos, neque opinione sed natura constitutum esse ius. Id iam patebit, si hominum inter ipsos societatem coniunctionemque perspexeris. 29 Nihil est enim unum uni tam simile, tam par, quam omnes inter nosmet ipsos sumus. Quodsi deprauatio consuetudinum, si opinionum ua‹r›i‹e›tas non inbecillitatem animorum torqu
Abbreviated transcription (Latin):
ratio: res ad uita necessarias solerter consecuta est
psum autẽ hoĩem eade natura: nõ solum celeritate
entis ornauit sed etia sensus tanqmͣ satellites attri
scientie. figurãq corporis abilem a. aptam ingenio
humano dedit. Nam cũ ceteras aĩantes abiecisset ad
pastum solum hoĩen erexit: ad celiq quasi cogͥtionis
domiciliiq pristini conspectũ excitauit. Tum spetie
ita formauit oris: ut in ea penitus reconditos mores
effingeret. Nam & oculis nimis arguti quẽ ad mod
qui nullo in aĩante esse p̃ter hoĩem põt indicat
mores: ciuui ium greci norunt: nomen oĩno non
habent. Omitto oportiuĩ tates habilitatesq reliꝗ
corporis moderatione uocis. orõnis uim que conci¬
sunt huiꝰmodi disputationis ac tprĩs &. hũc locu.
satis ut mihi uidet᷑. in libris quos legistis exprescit
ꝑspicuũ sit illud ne oĩa disserant᷑ ipãm ꝑ se naͣm

Expanded text:
ratio res ad uitam necessarias sollerter consecuta est. ratio res ad uitam necessarias sollerter consecuta est. Ipsum autem hominem eadem natura non solum celeritate mentis ornauit sed ‹ei› et sensus tamquam satellites attribscientiae, figuramque corporis habilem et aptam ingenio humano dedit. Nam cum ceteras animantes abiecisset ad pastum, solum hominem erexit et ad caeli quasi cognationis domiciliique pristini conspectum excitauit, tum speciem ita formauit oris, ut in ea penitus reconditos mores effingeret. 27 Nam et oculi nimis argute quem ad moduqui nullo in animante esse praeter hominem potest, indicat mores, quoius uim Graeci norunt, nomen omnino non habent. Omitto opportunitates habilitatesque reliqui corporis, moderationem uocis, orationis uim, quae concisunt huius disputationis ac temporis, et hunc locum satis, ut mihi uidetur, in iis libris quos legistis, expressit perspicuum ‹fi›t illud ne omnia disserantur, ipsam per se naturam
Abbreviated transcription (Latin):
habeat notitia aliqua dei uel de ipsis Quĩte hoĩb
Nulla gens est neq tam ĩmansueta. neq tam fera.
que etiaz non sugnoret quales hr̃e deum deceat: tñ
habendu sciat. ex quo efficit᷑ illud: ut is agnoscat
deum: quo inde ortus sit: quasi recordet᷑ agnoscat:
Iam uõ iurtus eadẽ in hoĩe ac deo est: neq alio ullo
se ꝑtecta & ad sũmu producta natura. Est igit᷑ hoĩ
cum deo silitudo: quod cum ita sit: que tande põt
esse prior certior ue cognitio. Itaq ad houĩm comodi¬
tates:& usus tantaꝵ reꝵ ubertate natura largita
est: ut ea que gignunt᷑ donata consulte nobis non
fortiuto nata iuideant᷑. nec solu ea que trugib atq
bacis terre fetu profundũt᷑. Sed etia pecudes quod
ꝑspicuu est partim esse ad usum hoiũm. ꝑtim ad
fructum ꝑtim ad uestendu procreatas. Artes nero ĩ¬
numerabiles reperte sunt docente nã: qua imitata

Expanded text:
habeat notitiam aliquam dei, ipsisque in hominibus habeat notitiam aliquam dei, ipsisque in hominibus nulla gens est neque tam mansueta neque tam fera, quae non, etiamsi ignoret qualem haberi deum deceat, tamen habendum sciat. 25 Ex quo efficitur illud, ut is agnoscat deum, qui, unde ortus sit, quasi recordetur ‹ac› cognoscat. Iam uero uirtus eadem in homine ac deo est, neque alio ullo perfecta et ad summum perducta natura: est igitur homini cum deo similitudo. Quod cum ita sit, quae tandem esse potest proprior certiorue cognatio? Itaque ad hominum commoditates et usus tantam rerum ubertatem natura largita est, ut ea, quae gignuntur, donata consulto nobis, non fortuito nata uideantur, nec solum ea quae frugibus atque bacis terrae fetu profunduntur, sed etiam pecudes, qu‹om› perspicuum sit ‹plerasque› esse ad usum hominum, partim ad fructum, partim ad uescendum, procreatas. 26 Artes uero innumerabiles repertae sunt, docente natura, quam imitata
Abbreviated transcription (Latin):
porro est comunio legis inter eos coĩo iuris est. Ꝙ¬
tatib parent ei multo etia magii. parent aute ut
hiuc celesti descriptioni mentioniq diuine &. p̃potenti
deo. Iam uniu̾sus hic mũdus una ciuitas coĩs deoꝵ
atq hominũ existimãda: &. dum in ciuitatibus
rõne quada de qua dicet᷑ idoneo loco agnitionib
familiarib distingũtur status. id in rer natura
tãto magͥficentius est: tantoq preclariꝰ ut homines
putant᷑. perpetus cursib conuersionib celestib extitis¬
se quanda maturitate serendi generis humani: ꝗd
sparsu in terris atq satum diuino auctu sit aĩor
munere. quanꝗͣ quib coherent homĩes e mortali
genere sumplerĩt. que fragilia essent &. caduca: aui
esse ingeneratũ a deo ex quo uere uel agnatio no¬
bis cum celestib uel genus. uł stips appellari potest
Itaq ex tot generib nullu est aĩal p̃ter hoĩem qđ

Expanded text:
porro est communio legis, inter eos communio iuris est. Qporro est communio legis, inter eos communio iuris est. Qtatibus parent, multo iam magis parent autem huic caelesti discriptioni mentique diuinae et praepotenti deo, ut iam uniuersus ‹sit› hic mundus una ciuitas communis deorum atque hominum existimanda. Et quod in ciuitatibus ratione quadam, de qua dicetur idoneo loco, agnationibus familiarum distinguuntur status, id in rerum natura tanto est magnificentius tantoque praeclarius, ut homines putatur—perpetuis cursibus conuersionibus‹que› caelestibus exstitisse quandam maturitatem serendi generis humani, quod sparsum in terras atque satum diuino auctum sit animorum munere, cumque alia quibus cohaererent homines e mortali genere sumpserint, quae fragilia essent et caduca, animum esse ingeneratum a deo. Ex quo uere uel agnatio nobis cum caelestibus uel genus uel stirps appellari potest. Itaque ex tot generibus nullum est animal praeter hominem quod
Abbreviated transcription (Latin):
est admodu irasci. nec uero ferent Si audierint
te primũ capituli optimi prodidisse. in quo scripsit ni¬
chil curare deu nec serui nec alieni GPerse q̃so
Nam id quod tibi concessi: quorsus pertinẽat expec¬
tO
to Non fatiam longuis. Nuc .n. ꝑtineat. aĩal hͦ
prouidum. sagux multiplex. acutu. memor. plenu
ronis .&. consilii que uocaniui hoĩem p̃clara quada
conditione generatu a sũmo deo. solum. est .n. ex
tot aĩãntiu generib atq naturis ꝑticeps rationis
cogitationis. cum cetea sint oiã exꝑtia: Quid est
autez non dita in hoĩe: sed in om̃i celo atq terra.
ratione diuinius : que cum adoleuit atq pertecta est
lius eaq &. in hoĩe &. in deo. pͥma homĩ cum deo.
rõnis societas: inter quos aute ratio: inter eosdem o¬
tiam recta ratio est cõĩs. Que cum sit lex. lege quoq
conciliati hoĩes cum diis putandi sumus. Inter quos

Expanded text:
est admodum irasci, nec uero ferent, si audierint, est admodum irasci, nec uero ferent, si audierint, te primum caput ui‹ri› optimi prodidisse, in quo scripsit nihil curare deum nec sui nec alieni. 22 Atticvs: Nam id quod tibi concessi, quorsus pertineat, exspecto. Marcvs: Non faciam longius. Huc enim pertinet: animal hoc prouidum, sagax, multiplex, acutum, memor, plenum rationis et consilii, quem uocamus hominem, praeclara quadam condicione generatum esse a supremo deo. Solum est enim ex tot animantium generibus atque naturis particeps rationis et cogitationis, quom cetera sint omnia expertia. Quid est autem, non dicam in homine, sed in omni caelo atque terra, ratione diuinius? Quae quom adoleuit atque perfecta est, lius, eaque ‹est› et in homine et in deo, prima homini cum deo rationis societas. Inter quos autem ratio, inter eosdem etiam recta ratio et communis est: quae cum sit lex, lege quoque consociati homines cum dis putandi sumus. Inter quos
Abbreviated transcription (Latin):
ui ea mens ratioq prudentie. ea iuris atq in
satur oratio. pplariter interdu loqui necesse e¬
rit. & appellare eam legem que scripto sanxit.
quod uult aut iubendo ut uulgus appellare:
ant constituendo. Uerum uiris ab illa sũma lege
est ꝗͣ sepͥta lex ulla: aut qua oĩno ciuitas con
monis: sapientius. Uis ne ergo ipiñs iuris ortũ
a fonte repetamꝰ: quo inuento non erit ubiu
timam esse docuit in illis sex libris. Scipio tenẽ¬
us est nobis .&. seruandus status omẽsq leges ac¬
comodate ad illud ciuitatis genus. serendi etias
mores nec scriptis omĩa santienda: repetã stir¬
numine. siue quod est aliud uerbu quo planius
sigficem quod uolo. nam omẽ regina ł dña
Si hoc non probas a deo nobis causa ordien da
hunc contemptu aniu strepitũq Nluĩm non ue¬
reor condiscipuloꝵ ne quis exandiat: atqui ca¬
uendum est. Solent .n. id quod uiroꝵ bonoꝵ

Expanded text:
uis, ea mens ratioque prudentis, ea iuris atque inuis, ea mens ratioque prudentis, ea iuris atque insatur oratio, populariter interdum loqui necesse erit, et appellare eam legem, quae scripta sancit quod uult aut iubendo ‹aut prohibendo›, ut uulgus appellare ‹solet›. Constituendi uero iuris ab illa summa lege est quam scripta lex ulla aut quam omnino ciuitas consmonis sapientius. Marcvs: Visne ergo ipsius iuris ortum a fonte repetamus? Quo inuento non erit dubiumtumam esse docuit in illis sex libris Scipio, tenendus est nobis et seruandus status, omnesque leges adcommodandae ad illud ciuitatis genus, serendi etiam mores nec scriptis omnia sancienda, repetam stirnumine siue quod est aliud uerbum quo planius significem quod uolo naturam omnem regi? Nam, si hoc ‹c›o‹m›probas, ab eo nobis causa ordienda ehunc concentum auium strepitumque fluminum non uereor condiscipulorum ne quis exaudiat. Marcvs: Atqui cauendum est; solent enim id quod uirorum bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
&. ut oportet a capite frater repetis. quod querimus
& qui alteꝵ ius cinile tradunt. non tam iustitie ꝗͣ
potius ignoratio uiris litigiosa est. sed hoc posteriꝰ
nunc iiris prĩcipia uideamus. Igit᷑ doctissimis iuris
proficis placuit a lege haud scio an rete: si modo
ut idem diffiniuit. Lex est ratio sũma insita nã
que inbet ea que fatienda sunt: prohibetq cont̾ria
Eade ratio cum est in hoĩs mente confirmata: & cũ
cuius ea uis sit ut recte facere iubeat uetet delin¬
quere eamq rem illi greco putant noĩe: suu ciuq
tribuendo appellata. Ego uero a deligendo: naz
ut illi equitatis: sic nos delectus iuim in lege poni¬
mus. Et propriu tñ utrũq legis est. quo sit itu
recte dicit᷑. ut mihi quide plerũq uideri solet.
a lege ducendũ est iuris exordiũ. ea est .n. nate̾

Expanded text:
intvs: Alte uero et, ut oportet, a capite, frater, repetis quod quaerimus, intvs: Alte uero et, ut oportet, a capite, frater, repetis quod quaerimus, et qui aliter ius ciuile tradunt, non tam iustitiae quam nte, ac potius ignoratio iuris litigiosa est quam scientia. Sed hoc posterius: nunc iuris principia uideamus. Igitur doctissimis uiris proficisci placuit a lege, haud scio an recte, si modo, ut idem definiunt, lex est ratio summa, insita in natura, quae iubet ea quae facienda sunt, prohibetque contraria. Eadem ratio, cum est in hominis mente confirmata et ‹percuius ea uis sit, ut recte facere iubeat, uetet delinquere, eamque rem illi Graeco putant nomine nÒmon ‹a› suum cuique tribuendo appellatam, ego nostro a legendo. Nam ut illi aequitatis, sic nos delectus uim in lege ponimus, et proprium tamen utrumque legis est. Quod si ita recte dicitur, ut mihi quidem plerumque uideri solet, a lege ducendum est iuris exordium. Ea est enim naturae
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ muneris colendi effitiendiq causa nati & in
lucem editi sumus: que sit cõiunctio hoiũm: que
nalis sotietas inter ip̃os. Nis .n. explicatis fons
edicto: ut pleriq nũc. neq a duodeci tabulis ut
superiores. Sed penitus ex intima phĩa hauriẽda
mone Pomponi queadmodu caueamus in iures
aut quid de quaq consultatione respondeamus. sit
ista res magna sicut est: que quonda a multis cla¬
ris uiris: nũc ab uno sũma auc̃te & scientia sub¬
stinet᷑: sed uerius ista complectenda. in hac dispu¬
tatione tota causa est: uniuersi uiris ac leguni: ut
hoc ciuile quod dicimus: in paruũ quenda &. an¬
gustu locum concludat᷑ nature. Natura n iuri
explicanda est nobis: eaq ab homis repetenda naͣ
Considerande leges: quib ciuitates regi debeant:
tum hec tractanda que compoĩta sunt & desepͥta
iura &. iussa populoꝵ: in quib ne nr̃i ꝗuide po¬

Expanded text:
cuius muneris colendi efficiendique causa nati et in cuius muneris colendi efficiendique causa nati et in lucem editi simus, quae sit coniunctio hominum, quae naturalis societas inter ipsos. His enim explicatis, fonsedicto, ut plerique nunc, neque a duodecim tabulis, ut superiores, sed penitus ex intima philosophia hauriendam mone, Pomponi, quem ad modum caueamus in iure, aut quid de quaque consultatione respondeamus. Sit ista res magna, sicut est, quae quondam a multis claris uiris, nunc ab uno summa auctoritate et scientia sustinetur, sed nobis ita complectenda in hac disputatione tota causa est uniuersi iuris ac legum, ut, hoc ciuile quod dicimus, in paruum quendam et angustum locum concludatur. Natura enim iuris explicanda nobis est, eaque ab hominis repetenda natura, considerandae leges quibus ciuitates regi debeant; tum haec tractanda, quae conposita sunt et descripta iura et iussa populorum, in quibus ne nostri quidem po
Abbreviated transcription (Latin):
pulũ p̃stare uoluerũt. id auto incognitu est. &.
minusq in usu necessariu Quamobre: quo me
uocas: aut quid hortaris ut libellos confitia de
stillicidioꝵ atq de ponentiu uire: an ut stipula¬
tionũ &. iuditioꝵ formula compona. que &. spͥ¬
ta sunt a multis diligenter . ⁊. sũt huiliora qmͣ
illa que a nobis expectari puto. AAtqui si que
res ego quid expectem: qm̃ scriptu est ate. de opti¬
mo rei .p. statu. cõueniens esse uidet᷑ ut scribas tu
ide de legib. Sic .n. iudeo fecisse Platone illum
dum describit in cupressetis onerosior & spatiis sil¬
uestrib crebro insistens interdu acquiestens de in
stitutis reꝵ .p. ac de optimis legib disputat. Sic
nos inter has procerissimas poplos in uiridi oppaca
ripa mamibulantes. tũ aute residentes queramus
hisde de reb aliquid uberius ꝗͣ forensi usus deside

Expanded text:
pulo praestare uoluerunt; id autem in cogniti‹one› tenue pulo praestare uoluerunt; id autem in cogniti‹one› tenue est, in usu necessarium. Quam ob rem quo me uocas, aut quid hortaris? ut libellos conficiam de stillicidiorum ac de parietum iure? An ut stipulationum et iudiciorum formulas conponam? Quae et conscripta a multis sunt diligenter, et sunt humiliora quam illa quae a nobis exspectari puto. 15 Atticvs: Atqui, si quaeris ego quid exspectem, quoniam scriptum est a te de optimo rei publicae statu, consequens esse uidetur ut scribas tu idem de legibus: sic enim fecisse uideo Platonem illum dum describit, die in cupressetis Gnosiorum et spatiis siluestribus, crebro insistens, interdum adquiescens, de institutis rerum publicarum ac de optimis legibus disputa‹ba›t, sic nos inter has procerissimas populos in uiridi opacaque ripa inambulantes, tum autem residentes, quaeramus isdem de rebus aliquid uberius quam forensis usus desider
Abbreviated transcription (Latin):
mihi molesta propter laborez. qmͣ qđ dicendi cogita¬
tione auferat: sine qua ad nulla maiore unꝗͣ cau
& conscribis de Iure ciuili subtilius ꝗͣ ceteri: Na a
pͥmo tpr̃e etatis iuri studere te memini: cum ipse ia
ad sceuola uentitarẽ. nec unꝗͣ mihi uisus es ita te
ad dicendu dedisse: ut ius cunle contemneres
In longũ sermone aduocas me Atthite: quẽ tñ
nisi quĩtus aliꝗd aluid agere maluerit suscipi
libenter audierim ꝗd .n. aga potuis. aut in quo
illa spatia nostra sedesq pergemus: ubi cum satis
erit ambulatu requiescemꝰ: nec profecto nobis de¬
lectatio deerit alud ex alio querentib ANos uõ
qui interp̃tari populo &. responsitare soliti sunt. S
pulo netessariu : nec uẽo eos qui ei muneri p̃fue¬
runt uniuersi uiris fuisse exꝑtes existimo. Sed hoc
ciuile quod uocant: eatenus exercuerũt quoad po¬

Expanded text:
mihi molesta sit propter laborem, quam quod dicendi cogitamihi molesta sit propter laborem, quam quod dicendi cogitationem auferat, sine qua ad nullam maiorem umquam caribus, et conscribis de iure ciuili subtilius quam ceteri? Nam a primo tempore aetatis iuri studere te memini, quom ipse etiam ad Scaeuolam uentitarem, neque umquam mihi uisus es ita te ad dicendum dedisse, ut ius ciuile contemneres. Marcvs: In longum sermonem me uocas, Attice, quem tamen, nisi Quintus aliud quid nos agere mauult, suscipilibenter audierim. Quid enim agam potius, aut in quo illa spatia nostra sedesque pergimus? Vbi, cum satis erit ambulatum, requiescemus, nec profecto nobis delectatio deerit, aliud ex alio quaerentibus. Atticvqui id interpretari populo et responsitare soliti sint, sed pulo necessarium, nec uero eos, qui ei muneri praefuerunt, uniuersi iuris fuisse expertis existimo, sed hoc ciuile quod uocant eatenus exercuerunt, quoad po
Abbreviated transcription (Latin):
oribus atq maiorib opere quantũ uellem dare
At qui uereor ne istã causa nemo noscat: tibiq sꝑ
dicendu sit: & eo magis qđ te ipse mutasti .&. aliud
dicendi instituisti genus: quẽ ad modu Roscius fami¬
liaris tius in senectute nũos in cantu retinuerat:
ipsasq tardiores fecerat tibias. Sic tu a contionibus
ꝗb sũmis uti solebas quotidie relaxes aliꝗd utinã
orõ tua non multu a phoi lenitate absit: quod
substinere tunc uel sũma senectus posset uidebatur:
nulla tibi aut causis uacatione uideo dari. At
me hercule ego arbitrabar posse id populo nr̃o pro¬
bari: si te ad ius respondendũ dedisses. quãobre cũ
placebit exꝑiendu tibi censeo NId si quidem:
Quĩte nullu esset in exꝑiendo ꝑiculum: Sed ue¬
reor ne dumminpere uelim laborez augea: atq
do adiũgat᷑ hec uuris interpretatio: que non tam

Expanded text:
oribus atque maioribus operae quantum uellem dare. oribus atque maioribus operae quantum uellem dare. 1 Atticvs: Atqui uereor ne istam causam nemo noscat, tibique semper dicendum sit, et eo magis quod te ipse mutasti, et aliud dicendi instituisti genus, ut, quem ad modum Roscius familiaris tuus in senectute numeros in cantu ‹remissius› cecinerat ipsasque tardiores fecerat tibias, sic tu a con‹ten›tionibus quibus summis uti solebas, cotidie relaxes aliquid, ut iam oratio tua non multum a philosophorum lenitate absit. Quod sustinere cum uel summa senectus posse uideatur, nullam tibi a causis uacationem uideo dari. 12 Qvintvs: At mehercule ego arbitrabar posse id populo nostro probari, si te ad ius respondendum dedisses; quam ob rem, cum placebit, experiendum tibi id censeo. Marcvs: Si quidem, Quinte, nullum esset in experiundo periculum. Sed uereor ne, dum minuere uelim laborem, augeam, atque do, adiungatur haec iuris interpretatio, quae non tam
Abbreviated transcription (Latin):
est munus hoc ate expectat᷑: nisi quid quĩto eudetur
Sed eit queda inter nos parua dissensio AQue tan
Ego uero ab ultimis censeo: qm̃ illa sic sepͥta
sũt: ut negligunt᷑ quidem: ip̃e aute equale etati sue
in hac mẽoria ac etate nr̃a: cum aute homĩs ami¬
cissimi. CN. pompeii laudes laudes illustrabit ĩ curr
uacuu tempus a. liber. neq .n. occupatua opera
neq impedito animo res tanta suscipi potest: utraq
dies ad rusticandu dati sunt: ad coꝵ numeꝵ acto¬
modarent᷑ que scribimus. historia uero nec ĩstitui
go aiũm pendere soleo: cum semel quid orsus si tra¬
ducor abio: nec tam facile int̾rupta contero ꝗͣ absol
im p̾sertim non retusare: quominus more patrio fe¬
dens in solio consulentib respondere senectutisq nõ
iertis grato atq honesto fungerer munere: Sic .n.
mihi liceret. &. isti rei quam desideras: & multis uberi¬

Expanded text:
est munus hoc, a te exspectatur; nisi quid Quinto uidetur est munus hoc, a te exspectatur; nisi quid Quinto uidetur sed est quaedam inter nos parua dissensio. Atticvs:Ego enim ab ultimis censeo, quoniam illa sic scripta sunt ut ne legantur quidem, ipse autem aequalem aetatis suae in hac memoria atque aetate nostra; tum autem hominis amicissimi Cn. Pompeii laudes inlustrabit, incurreuacuum tempus et liberum. Neque enim occupata opera neque inpedito animo res tanta suscipi potest: utrumque dies ad rusticandum dati sint, ad eorum numerum adcommodentur quae scribimus. Historia uero nec institui go animi pendere soleo, cum semel quid orsus, si traducor alio, neque tam facile interrupta contexo quam absolucum praesertim non recusarem, quominus more patrio sedens in solio consulentibus responderem senectutisque non inertis grato atque honesto fungerer munere. Sic enim mihi liceret et isti rei quam desideras et multo uberi
Abbreviated transcription (Latin):
etate cõiunctus pater paulo inflauit uehementiul. ha¬
buitq uires agrestis ille quide atq honidas sine nitore
ae palestra: Sed tame admonẽꝰ reliquos potuit ut
acuratius scriberẽt Eite autẽ siuutessere hiuc belli. Clo¬
dius a silio. nihil ad telu. Sed potius ad antiquoꝵ
langore &. inscitia. Nam. ꝗd Actiui numere: cuiꝰ
loquacitus ht̃ aliquid argutiaꝵ nec id ta ex illa eru-¬
dita grecoꝵ copia. sed ex libriolis latinis. In orõib
eiꝰ amicus omes ad hue nr̃os septores. nisi qui forte nõ¬
dum ediderũt de quib extimare non possumus faci¬
le suꝑauit: is tamen neq orator in nũo nr̃o unꝗͣ est
hĩtus . & in historia puerile quidda consectat᷑. ut unũ
Ditarcum. neq p̃terea quẽqua de grecis legisse uide¬
at᷑. eum tñ uelle dũtaxat ĩmitari. que si assequi
posset aliquãtulu tñ aboptimo abesset. Quare tuu

Expanded text:
etati coniunctus ‹Coelius Anti›pater paulo inflauit uehementius, haetati coniunctus ‹Coelius Anti›pater paulo inflauit uehementius, habuitque uires agrestis ille quidem atque horridas, sine nitore ac palaestra, sed tamen admonere reliquos potuit ut adcuratius scriberent. Ecce autem successere huic ‹G›elli‹us›, Clodius, Asellio, nihil ad Coelium, sed potius ad antiquorum languorem et inscitiam. 7 Nam quid Macrum numerem? Cuius loquacitas habet aliquid argutiarum nec id tamen ex illa erudita Graecorum copia, sed ex librariolis Latinis: in orationibus eius amicus, omnis adhuc nostros scriptores—nisi qui forte nondum ediderunt, de quibus existimare non possumus—facile superauit. Is tamen neque orator in numero uestro umquam est habitus, et in historia puerile quiddam consectatur, ut unum Clitarchum neque praeterea quemquam de Graecis legisse uideatur, eum tamen uelle dumtaxat imitari: quem si adsequi posset, aliquantum ab optumo tamen abesset. Quare tuum
Abbreviated transcription (Latin):
impositus putent Aintelligo te frater alias in his¬
toria leges obseruandas putare. alios in poemate:
ad delectationẽ pleraq qmͣꝗͣ & apud herodotu pa¬
trem historie .&. apud Theopompu sũt ĩnuabiles
diu uel flagitat᷑ potiꝰ historia. Sic .n. putãt te illa
tractante effici posse: ut hoc etia genere grecie nihil
cedamus. Atq ut audias quid ego ipse sentia: non solũ
mihi uideris eor studiis: qui litteris delectant᷑ sed etia
patrie debere hoc munus: ut ẽa que salua parte per te
stacere: mea quippe cũ sit opus: ut tibi quide uideri
sol& uou hoc oratoriũ maxime: Quãobre aggredẽ
quesumus .& sume ad hanc rem tp̃us: que est a ñris
homĩb adhuc. aut ignorata. aut reluto. Na post
anales pontificu maxĩor quib nihil põt esse io¬
cunduis. Si aut ad fabiu aut ad cum ꝗ tibi sꝑ in
ore est. Catonem. aut ad Pisonez. aut ad fannium.

Expanded text:
impositum putent. 5 Qvintvs: Intellego te, frater, alias in hisimpositum putent. 5 Qvintvs: Intellego te, frater, alias in historia leges obseruandas putare, alias in poemate. Marcvs: ad delectationem pleraque; quamquam et apud Herodotum patrem historiae et apud Theopompum sunt innumerabiles diu uel flagitatur potius historia. Sic enim putant, te illam tractante effici posse, ut in hoc etiam genere Graeciae nihil cedamus. Atque ut audias quid ego ipse sentiam, non solum mihi uideris eorum studiis qui tuis litteris delectantur, sed etiam patriae debere hoc munus, ut ea quae salua per te est, per te s facere in ea, quippe cum sit opus, ut tibi quidem uideri solet, unum hoc oratorium maxime. 6 Quam ob rem adgredere, quaesumus, et sume ad hanc rem tempus, quae est a nostris hominibus adhuc aut ignorata aut relicta. Nam post annalis pontificum maximorum, quibus nihil potest esse iucundius, si aut ad Fabium aut ad eum qui tibi semper in ore est Catonem, aut ad Pisonem aut ad Fannium a
Abbreviated transcription (Latin):
glandifera illa quertus: ex quo olim euolauit nũ¬
tia siluo Iouis miranda uisa figura nũc sit hec. S
cum eam tempestas uetustasue consumpsit: tamen
cant ¶Non dubito id quidem: sed hec iam non ex
te Quĩte quero. Uerum ex ip̃o poeta tui ne uersus
hanc quertu seueris. an ita factum de mario: ut
ge a tuis edibus in ambulans post excessu suu. Romu¬
lus proculo tulio dixerit se deum esse &. Quir mum
uocari tẽplu sibi dedicare in eo loco iusserit. & uer¬
ne sit a tius non longe ita a tua illa antiqua do¬
nẽorie sint prodita. atqui multa querunt᷑ in Ma¬
rio ficta ne an uera sint & a nõnullis: quod & recenti
mẽoria & in arpinati homĩe: uel si ueritas & te postu¬
latur: & me hercule ego me cupio non mendace puta¬
ri. Sed tame nõnulli instituto nostri fatiũt imꝑite:
qui in isto periculo: nõ ut a poetoi: sed ut a teste ueri¬
tate examinant: nec dubito qui idem: & cũ egeria
collocutu minerua. & ab Aquiloi Tarquinio apite

Expanded text:
glandifera illa quercus, ex qua olim euolauit nuntia fulua Iouis miranda uisa figura, nunc sit haec. Sed cum eam tempestas uetustasue consumpserit, tamen ‹bu›nt. 3 Atticvs: Non dubito id quidem. Sed hoc iam non ex te, Quinte, quaero, uerum ex ipso poeta, tuine uersus hanc quercum seuerint, an ita factum de Mario, ut ge a tuis aedibus inambulans post excessum suum Romulus Proculo Iulio dixerit se deum esse et Quirinum uocari templumque sibi dedicari in eo loco iusserit, et uerumne sit ‹ut› Athenis non longe item a tua illa antiqua domemoriae sint prodita. Atticvs: Atqui multa quaeruntur in Mario fictane an uera sint, et a nonnullis quod et in recenti memoria et in Arpinati homine uers‹atur›, ueritas a te postulatur. Marcvs: Et mehercule ego me cupio non mendacem putari, sed tamen nonnulli isti, Tite noster, faciunt imperite, qui in isto periculo non ut a poeta sed ut a teste ueritatem exigant, nec dubito quin idem et cum Egeria conlocutum Numam et ab aquila Tarquinio apicem
Abbreviated transcription (Latin):
gram. tum legem accusatori iuditioq seruari. Sed satis
etia disputatũ est de ingrãtib nisi forte quid desidera¬
quide tandẽ hoc loco est quid requiras. IEgo ne
puto. Nam ut modo a te dictu est. leges a librariis
sui tantũ sapere quantu apparitores uelint Quam
brem sis de saccor alienatione dicendus putasti: quo¬
niam de religione leges proposueris faciendũ tibi est: ut
magistratib lege ob constitutis. de ptãte tum iure dispu
scriplitad pr̃ẽm suu. Miunius sodalis perite meo qui¬
de iuditio & diligenter ac de iure nature cogitan ꝑ
nos & que ditere debemus de iure popłi rei p. que relic¬

Expanded text:
gram tamen legi accusatori iudicioque servari. Sed satis gram tamen legi accusatori iudicioque servari. Sed satis iam disputatum est de magistratibus, nisi forte quid desideraMarcus: Quid tandem hoc loco est quod requiras? Atticus: Egone? simum puto. Nam ut modo a te dictum est leges a librariis sui tantum sapere quantum apparitores velint. Quam ob rem si de sacrorum alienatione dicendum putasti, quom de religione leges proposueras, faciendum tibi est ut magistratibus lege constitutis de potestatum iure disputscripsit ad patrem tuum M. Iunius sodalis, perite meo quidem iudicio et diligenter. Nos autem de iure nat‹ur›ae cogitare per nos atque dicere debemus, de iure populi Romani quae relic
Abbreviated transcription (Latin):
anibitu legis. que tamẽ magis iuditiis. ꝗͣ uerbis facienda
sunt. Adiungit᷑ noxie pene parento: ut in suo uitio ꝗqs¬
Eq plectat᷑ ius capite auaritia mulcta. honoris cupiditas
ignominia sanctiat. Extreme leges sunt nobis non ufi
Itaq he leges sunt quas apparitores nostri uolũt a libͣ¬
riis petimus. publicis litteris consignata memoria pub¬
licã nulla habemus. Greaa hoc diligentius apud quos
nemo philates creat᷑. nec hi solum lr̃as. nam id quide:
etia apud maiores nr̃os erat. sed etia facta hominĩ ob¬
seruabant. ad legesq reuocabant. Hec det cura censorib
qñꝗdem eos in re.p. semꝑ nolumus este apud cosdem
qui magistratu abierũt edant & exponant quod in
ingratu gesserint. deq incensore preiudicent. hoc ĩ gre¬
tia fit publice constitutis accusatorib: qui quiđẽ graues
esse non possent nisi eilent uolũtarii: Quo circa me¬
lius est rationes reterri causamq expomi cenlorib ĩte¬

Expanded text:
cienda sint, adiungitur 'noxiae poena par esto', ut in suo vitio quisque plectatur, vis capite, avaritia multa, honoris cupiditas ignominia sanciatur. Extremae leges sunt nobis non usititaque eae leges sunt quas apparitores nostri volunt: a librariis petimus, publicis litteris consignatam memoriam publicam nullam habemus. Graeci hoc diligentius, apud quos nomofulakoi crea‹ba›ntur, nec ei solum litteras — nam id quidem etiam apud maiores nostros erat —, sed etiam facta hominum observabant ad legesque revocabant. 47 Haec detur cura censoribus, quando quidem eos in re publica semper volumus esse. Apud eosdem qui magistratu abierint edant et exponant, quid in magistratu gesserint, deque iis censores praeiudicent. Hoc in Graecia fit publice constitutis accusatoribus, qui quidem graves esse non possunt, nisi sunt voluntarii. Quocirca melius rationes referri causamque exponi censoribus, inte
Abbreviated transcription (Latin):
hĩta rescindere. Quid granius qmͣ rem susceptu di¬
rimi: si unus augur aliter dixerit: Quid mag̾ticentiꝰ
qmͣ posce discernẽ: ut ingrãtu le abdicent consules:
Quid religiosius: ꝗͣ cum popło cum plebe agendi uus.
aut dare aut non dare: Quid legem si non in rero¬
gata est tollere : etia decreto collegii ut lenias consilio
philippi consules &. augures nihil domi. nihil familie ꝑ
AA ge iam ista uideo: fateorq esse magnas. ut estĩ
Collegio nostro inter Marcellu & Appiu optimos au¬
gures magna dissentio. Nam eoꝵ ego in libros ĩcidi
Cum alten plãceat auspitia ista ad utilitato esse rei p
compoĩta: alteri disciplina nostra: qiͣ diuinatio uideat᷑¬
ccterisq signis: quo discipline nr̃e sũmos ẽẽ concedimꝰ¬

Expanded text:
bita rescindere? Quid gravius quam rem susceptam dibita rescindere? Quid gravius quam rem susceptam dirimi, si unus augur 'alio ‹die›' dixerit? Quid magnificentius quam posse decernere, ut magistratu se abdicent consules? Quid religiosius quam cum populo, cum plebe agendi ius aut dare aut non dare? Quid, legem si non iure rogata est tollere, ut Titiam decreto conlegi, ut Livias consilio Philippi consulis et auguris? Nihil domi, nihil militiae per  XIII 32 Atticus: Age iam ista video fateorque esse magna. Sed est in conlegio vestro inter Marcellum et Appium optimos augures magna dissensio — nam eorum ego in libros incidi —, cum alteri placeat auspicia ista ad utilitatem esse rei publicae composita, alteri disciplina vestra quasi divinari videatceterisque signis ‹quod› disciplinae nostrae. Si enim