comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Adiuga solis equi. nec dum ipẽ ascẽderat axe
Sed prerupturis rutulabant aequora slamis
Exigit estraus corpus uultuq sereno
Scipio cõtendit massili ad limina regis
Illi mons patrius foctus natura leonum
Et catulis rabiẽ aq iras expellere alendo
Tum qͦ fulua manu mulcebat colla iubasq:
Et fera tractabat ludẽtum iternitus ora
Dardanium postꝗͣ ductorẽ accepit adesse
Induitur clamidem regniq isigne uestit
Gestat leua decus ciguntur tẽpora uicta
Albente ac lateri de more astrigit᷑ ensis
Ninc intecta uocat secretisq: edib hospes
Seperigero cum rege pari sub honore residi
Tum prior his infit terrae pacator hibere
Prima mihi domitis pirenes gẽtib ire
Ad tua regna fuit ꝓperatẽ ad maxima cura
Osceptri uenerande siphax nec me aequore seuius
Tatclauit medio poͬtus nõ ardua regnis
Ouaestimus aut ihonora tuis cõuĩge latinis
Unanimui pectus. sociusq accede secũdis

Expanded text:
ad iuga solis equi, necdum ipse ascenderat axem, ad iuga solis equi, necdum ipse ascenderat axem, sed prorupturis rutilabant aequora flammis: exigit e stratis corpus uultuque sereno Scipio contendit Massyli ad limina regis. illi mos patrius fetus nutrire leonum et catulis rabiem atque iras expellere alendo. tum quoque fulua manu mulcebat colla iubasque et fera tractabat ludentum interritus ora. Dardanium postquam ductorem accepit adesse, induitur chlamydem, regnique insigne uetusti gestat laeua decus. cinguntur tempora uitta albente, ac lateri de more adstringitur ensis. hinc in tecta uocat, secretisque aedibus hospes sceptrifero cum rege pari sub honore residunt. Tum prior his infit terrae pacator Hiberae: ‘Prima mihi, domitis Pyrenes gentibus, ire ad tua regna fuit properantem et maxima cura, o sceptri uenerande Syphax. nec me aequore saeuus tardauit medio pontus. non ardua regnis quaesumus aut inhonora tuis: coniunge Latinis unanimum pectus sociusque accede secundis.
Abbreviated transcription (Latin):
Ductorẽ facili qua dicam ꝑcipe mẽte
Et uos qui tirie regitis cartaghinis arces
Hasdrubal huc aures. huc quaeso aduertite sẽs
Quanta ꝑ ausonios populos torrẽtib arinis
Tempestas ruat &. latio sup̾ma minet᷑
Ut ꝗ bibant tirium bisquinos seua ꝑ anos
Sicana ne tellus nunc littora hibera cruore
Cui nescire licet qui engo instia tãdẽ
Considũt bella & deponius atma uolẽtes
Tu lybia tute ausonia cohibere inemñto
Haud de formis crii uobis ad soedera uersis
Pacator medius siphax subiuoe̾ plura
Nõ passus gẽtis morẽ arhitriuꝗ senatus
Scipio demõstrat naq ab sistere coepti
Spe iubet et patres docci hac expẽdere solos
Suadendi modus hic quodq est de parte dici
Exacta suꝑ ad mẽsas et pocula uertunt
Atq epulis postqͣ finis dãt corpora sõno
Et dura ĩ noctem curara uicula soluunt¬
Ianq nouum terris pariebat lumine primo
Egrediens aurora diẽ stabilisq subibãt

Expanded text:
ductorem, facili, quae dicam, percipe mente. ductorem, facili, quae dicam, percipe mente. et uos, qui Tyriae regitis Carthaginis arces, Hasdrubal, huc aures, huc quaeso aduertite sensus. quanta per Ausonios populos torrentibus armis tempestas ruat et Latio suprema minetur, utque bibant Tyrium bis quinos saeua per annos Sicana nunc tellus, nunc litora Hibera cruorem, cui nescire licet? quin ergo tristia tandem considunt bella, et deponitis arma uolentes? tu Libya, tu te Ausonia cohibere memento. haud deformis erit uobis ad foedera uersis pacator mediusque Syphax.’ subiungere plura non passus, gentis morem arbitriumque senatus Scipio demonstrat, uanique absistere coepti spe iubet et patres docet haec expendere solos. suadendi modus hic, quodque est de parte diei exacti super ad mensas et pocula uertunt, atque, epulis postquam finis, dant corpora somno et dura in noctem curarum uincula soluuntIamque nouum terris pariebat limine primo egrediens Aurora diem, stabulisque subibant
Abbreviated transcription (Latin):
Sic latium affatur iuuenẽ: ac prior ĩcipit ultꝰ
Quam te dardanide pulcherrime m̾te serena
Accipio intueorq lilens quãq: hora recordor
laetus scipiade reuocat tua forma parẽtẽ
Nam repeto herculeas enthia ad lutora gades
Cum studio pellagi et spectadis aestib undę
U enissem magnos uicina ad slumina hethis
Ductores miro quodã me cernere amore
Tum mihi dona uiri preda delecta tuere
Arma simul regnoq meo cũ cognita primu̾
Cornipedẽ frena aiq arcus qs cede̾ nr̃a
Non norunt iacula & uetens tribuere magros
Militie qui dispsas sine lege cateruias
U estro s ormarẽt ntu ad certamina martis
Ast ego cum uestra nostris quae copia regnis
N unc auri fenẽ niuei nũc munera detis
N il ualui precib solos tibi cocpit uterq
Quos cohibeat ebur uagine secrilis ẽses
Quare age laetus habe nostros ĩtrare penanis
Ac mea qͤn abest libicum fortuna pundas

Expanded text:
sic Latium adfatur iuuenem ac prior incipit ultro: sic Latium adfatur iuuenem ac prior incipit ultro: ‘Quam te, Dardanide pulcherrime, mente serena accipio intueorque libens! quamque ora recordor laetus Scipiadae! reuocat tua forma parentem. nam repeto, Herculeas Erythia ad litora Gades cum studio pelagi et spectandis aestibus undae uenissem, magnos uicina ad flumina Baetis ductores miro quodam me cernere amore. tum mihi dona uiri praeda delecta tulere, arma simul regnoque meo tum cognita primum cornipedum frena atque arcus, quis cedere nostra nunc norunt iacula, et ueteris tribuere magistros militiae, qui dispersas sine lege cateruas uestro formarent ritu ad certamina Martis. ast ego, cum contra, nostris quae copia regnis, nunc auri ferrem, niuei nunc munera dentis, nil ualui precibus. solos sibi cepit uterque, quos cohibebat ebur uaginae sectilis, enses. quare, age, laetus haue nostros intrare penatis ac, mea quando adfert Libycum fortuna per undas
Abbreviated transcription (Latin):
Uertendas agitat iam nũc cariaginis arces
Massiliis regnator erat diussimꝰ oris
N ec nudus uirtute sifax quo iura petchai
Innume᷑ gentis extremaq lutore retis
Multa uiro terra ac sompes et bellua terror
Bellorum necno marti delecta iuuetus
N ec forte aui chore aut solido ꝗ uicẽi auro
Getulis ue magis fucaret uellus acnis
Has adiungere opes auidus reputasq laborẽ
Siuertat rex ad poenos dare uela ꝑ altu
Imꝑat atq animo iam tũ africa bella capessit
Ueꝵ tibi puentum & portus tenue̾ carine
Iam trepida fugiẽs ꝑ proxima littora qppe
Nasdrubal afflictis aderat noua socdẽa qrẽs
Rebus et adtirios massilia signa trahebat
Audito pariter populor in regna duor&
Aduenisse duces qui tota mole laborẽt
Disceptentq armis terrar& uter ipet orbi
Celsus mẽte siphax accin ĩtecta benigne
Imperat et tanto regni se tollit honore
Tum letos uoluens oculos aduersa ꝑ ora

Expanded text:
uertendas agitat iam nunc Carthaginis arces. uertendas agitat iam nunc Carthaginis arces. Massylis regnator erat ditissimus oris nec nudus uirtute Syphax, quem iura petebant innumerae gentes extremaque litore Tethys. multa uiro terra ac sonipes et belua, terror bellorum, nec non Marti delecta iuuentus. nec foret, aut ebore aut solido qui uinceret auro Gaetulisue magis fucaret uellus aenis. has adiungere opes auidus reputansque laborem, si uertat rex ad Poenos, dare uela per altum imperat atque animo iam tum Africa bella capessit. uerum ubi peruentum, et portus tenuere carinae, iam trepida fugiens per proxima litora puppe Hasdrubal adflictis aderat noua foedera quaerens rebus et ad Tyrios Massylia signa trahebat. Audito pariter populorum in regna duorum aduenisse duces, qui tota mole laborent disceptentque armis terrarum uter imperet orbi, celsus mente Syphax acciri in tecta benigne imperat et tanto regni se tollit honore. tum laetos uoluens oculos aduersa per ora,
Abbreviated transcription (Latin):
Perfidiam fugio ee periura ab origine gẽtẽ
Et qn herculeis finisti proclia uictis
N unc ipsam belli nobiscum iuade parẽtẽ
Ille tibi qui tam gemino laurẽua lustro
Possedit regna et scalas ad moenia rom&
Ad mouet ĩlibiã flãmis ferroq trahendus
Sic nomadum ductor tunc dextra scipio dextra
Amplexus si pulchra tibi mauorte uidet᷑
Pulchrior est gens nostra fide dimute biliguis
Ex animo socios magna huic te proemia clare
Uirtutis masinissa manẽt euiusq uel armis
Quam grate studio uicetur scipio mẽtis
Coctera quae libiam portan icẽdia suades
Expediet tempꝰ nec enĩ sũt talia rer&
N on meditata mihi & menteͬ carthago fatigat
Huic iuueni dona ĩsignẽ uelamine picto
Dat clamidẽ stratũq ostro quẽ cocperat ipe
Deiecto uictor magone auũq probarat
Cotmipedẽ tum qua diuii libabat ad aras
H asdrubal ex auro pateram galeamq comatẽ
Ex informato sociali foedere regis

Expanded text:
perfidiam fugio et periuram ab origine gentem. perfidiam fugio et periuram ab origine gentem. tu, quando Herculeis finisti proelia metis, nunc ipsam belli nobiscum inuade parentem. ille tibi, qui iam gemino Laurentia lustro possedit regna et scalas ad moenia Romae admouet, in Libyam flammis ferroque trahendus.’ Sic Nomadum ductor. tunc dextra Scipio dextram amplexus: ‘Si pulchra tibi Mauorte uidetur, pulchrior est gens nostra fide. dimitte bilinguis ex animo socios. magna hinc te praemia clarae uirtutis, Masinissa, manent, citiusque uel armis quam gratae studio uincetur Scipio mentis. cetera quae Libyam portari incendia suades, expediet tempus. nec enim sunt talia rerum non meditata mihi, et mentem Carthago fatigat.’ hinc iuueni dona insignem uelamine picto dat chlamydem stratumque ostro, quem ceperat ipse deiecto uictor Magone animique probarat, cornipedem, tum, qua diuum libabat ad aras Hasdrubal, ex auro pateram galeamque comantem. exin firmato sociali foedere regis
Abbreviated transcription (Latin):
Ne uero ne nate deum tã leta pauesco
P rodigia auit sacras metue iter tẽpora flamas
Nic tibi dardanie promitit sidera gẽtis
Nic tibi regna dabit regnis maiora paternis
Ignis et adiũgit latus tua noĩa fatis
Sic uates iuuenisq animũ ta̾ clara mouebãt
Mõstra nec apenis ulli uirtutis honores
Hannibal ipse etiã iam iamq modestioͣ armis
Aurora obscuri tergebat lumina caeli
Uixq adthalãtiadum rubefecerat ora soror
Tendit ĩ ausonios et adhostilia castra
Atq ubi se uallo itulerat ductorq benigno
Accepit latius tiultu rex talib ĩ fit¬
Celestum monita et saere respõsa parẽtis
Disq tua orutulum rector gratissima uirtus
Auulsum tiriis huc me dixere uolentẽ
Si tibi nõ segnes tua cõtra flumina sape
Usi stare sumus dignam te nate tonatis
Afferimus dextrã nec nos aut uana subegit
Incertae mẽtis leuitas & mobile pectus
Aut spes et leti sectamur procmia martis

Expanded text:
ne uero, ne, nate, deum tam laeta pauesce ne uero, ne, nate, deum tam laeta pauesce prodigia aut sacras metue inter tempora flammas. hic tibi Dardaniae promittit foedera gentis, hic tibi regna dabit regnis maiora paternis ignis et adiunget Latiis tua nomina fatis.’ sic uates, iuuenisque animum tam clara mouebant monstra, nec a Poenis ulli uirtutis honores, Hannibal ipse etiam iam iamque modestior armis. Aurora obscuri tergebat nubila caeli uixque Atlantiadum rubefecerat ora sororum: tendit in Ausonios et adhuc hostilia castra. atque, ubi se uallo intulerat, ductorque benigno accepit Latius uultu, rex talibus infit‘Caelestum monita et sacrae responsa parentis disque tua, o Rutulum rector, gratissima uirtus auulsum Tyriis huc me duxere uolentem. si tibi non segnes tua contra fulmina saepe uisi stare sumus, dignam te, nate Tonantis, adferimus dextram. nec nos aut uana subegit incertae mentis leuitas et mobile pectus, aut spes et laeti sectamur praemia Martis:
Abbreviated transcription (Latin):
Et Iyhis occubuere & amãtes martes hiberi
Stat tamẽ una loco ꝑfossis debilis armis
Luctat᷑ ꝗ acies qua cõcutit hasdrabal hastam
N ec finem daret illa dies animosaq uitus
Ni ꝑlapsi uitae longo tegmine harundo
Et parto summĩi uolasset uulnere corpus
Suasissetq fugam rapido certamina liquit
In latebras euectus equo nectisq ꝑ umbras
Ad tartessiacos tendit ꝑ littora portus
Proximis i pugna ductori marte manuꝙ
Regnator numadu fuerat mox focdeͬ lõgo
Cultumq aeneadũ nomen masinissa suꝑbũ
N inc fesso quos dum fuga et nox suaserat atra
Carpenti somnos subitus rucilate coruscũ
Uertice fulxit apesx crispũq iudue̾ uisa est
Mitis flamma comã atq hirta se sparge̾ frõte
Concurrũt famuli et serpẽtis tẽpora circũ
Pestinant gelidis restingue̾ fontibo ignes
A t grandeua deum p̾noscẽs õnia mater
Sie sic celicole portẽta ꝙ uestra secũdi
Condite ait dure capiti ꝑ secula lumẽ

Expanded text:
et Libys occubuere et amantes Martis Hiberi. et Libys occubuere et amantes Martis Hiberi. stat tamen una loco perfossis debilis armis luctaturque acies, qua concutit Hasdrubal hastam. nec finem daret ille dies animosaque uirtus, ni perlapsa uiro loricae tegmen harundo et parco summum uiolasset uulnere corpus suasissetque fugam. rapido certamina liin latebras euectus equo noctisque per umbram ad Tartessiacos tendit per litora portus. Proximus in pugna ductori Marte manuque regnator Nomadum fuerat, mox foedere longo cultuque Aeneadum nomen Masinissa superbum. huic fesso, quos dura fuga et nox suaserat atra, carpenti somnos subitus rutilante coruscum uertice fulsit apex, crispamque inuoluere uisa est mitis flamma comam atque hirta se spargere fronte. concurrunt famuli et serpentis tempora circum festinant gelidis restinguere fontibus ignis; at grandaeua deum praenoscens omina mater ‘Sic, sic, caelicolae, portentaque uestra secundi condite:’ ait ‘duret capiti per saecula lumen.
Abbreviated transcription (Latin):
Uota uin rapite ite precor uocat eoce furc̃tis
Hinc pater hic patruus gemina.o mihi nuina belli
Ducite. adeste sequor dignas spectahitis haud me
Prescia mẽs falie. uestro iã noi̾e cedes
Nam quis erit tandẽ cãpis telluris hibere
Bellandi modus: en unꝗͣ lucebit ĩ orhe
Ille dies quo te armoꝵ cartagho meor&
Aspitiam sonitus admotaq bella trem̃tẽ
Dixerat & raucus stridẽti murmure clãgor
Increpuit tremue᷑ seris clamorib astra
Concurrunt quatucunq rapit uiolẽtia parti
Et nothus et horeas e in exorabilis auster
Cum mergũt plenas tumefacta sub aequora classes
Aut cum laetiferos accedens siritis ignes
Torret anhelantẽ sauis ardorib orbe̾
Tantum acies hominũq feroꝵ discordia ferͣto
Demitnt haud ullus terrarꝵequarit hiatus
Pugnara. damna aut strages ꝑ inhospita lustra
Unꝗ tot dederit rabies horrẽda feraꝵ
Iam campi uallesq madet hebetata q tela

Expanded text:
uota, uiri. rapite, ite, precor. uocat ecce furentis uota, uiri. rapite, ite, precor. uocat ecce furentis hinc pater, hinc patruus. gemina o mihi numina belli, ducite, adeste, sequor. dignas spectabitis, aut me praescia mens fallit, uestro iam nomine caedes. nam quis erit tandem campis telluris Hiberae bellandi modus? en umquam lucebit in orbe ille dies, quo te armorum, Carthago, meorum aspiciam sonitus admotaque bella trementem?’ Dixerat, et raucus stridenti murmure clangor increpuit: tonuere feris clamoribus astra. concurrunt, quantumque rapit uiolentia ponti et Notus et Boreas et inexorabilis Auster, cum mergunt plenas tumefacta sub aequora classes, aut cum letiferos accendens Sirius ignis torret anhelantem saeuis ardoribus orbem, tantum acies hominumque ferox discordia ferro demetit. haud ullus terrarum aequarit hiatus pugnarum damna, aut strages per inhospita lustra umquam tot dederit rabies horrenda ferarum. iam campi uallesque madent, hebetataque tela.
Abbreviated transcription (Latin):
Naud impune quidẽ remeans. na dextera ab ictu
Decisa est gladio ac dilecto ĩ mortua taelo
Qui postꝗͣ murus miscris ruit agmina cõcors
Auertit fuga cõfestĩ disꝑsa ꝑ agros
N ec pugnae species sed pene tristis imago
Illa erat hic tãtum cedẽtũ atq inde ruẽtum
ꝑ medios hannõ palmas post terga reuictus
Ecce trahebat lucemꝗ heu dulcia celi
Lumina captiuus lucem i ter uicla petchat
Cui rector latius tanta en qui regna reposcãt
Ouis cedat toga et armiseri gens sacra qui rini
Seruitio si tam faciles cur bella refertis
N ociter celerare gradum conuigat ut arma
Hasdrubalem ignar claciis prenũtius afferi
E xplorator eques raptat dux obuia signa
At postꝗͣ optatam letus cõtinge̾ pugna
Uidit et ad letum magno ueniẽtia cursu
A.ꝯmina suspiciẽs celum nil amplius ĩquit
Uos hodie posco suꝑi ꝓtractis ad arma
Quod ꝓfugos satis est ĩ dextera cetera uobis

Expanded text:
haud impune quidem. remeans nam dextera ab ictu haud impune quidem. remeans nam dextera ab ictu decisa est gladio ac dilecto immortua telo. qui postquam murus miseris ruit, agmina concors auertit fuga confestim dispersa per agros. nec pugnae species, sed poenae tristis imago illa erat, hinc tantum caedentum atque inde ruentum. per medios Hannon palmas post terga reuinctus ecce trahebatur lucemque heu dulcia caeli lumina! captiuus lucem inter uincla petebat. cui rector Latius: ‘Tanta, en, qui regna reposcant, quis cedat toga et armiferi gens sacra Quirini. seruitio si tam faciles, cur bella refertis?’ Haec inter celerare gradum, coniungat ut arma, Hasdrubalem ignarum cladis praenuntius adfert explorator eques. raptat dux obuia signa ac, postquam optatam laetus contingere pugnam uidit et ad letum magno uenientia cursu agmina, suspiciens caelum Nil amplius inquit ‘uos hodie posco, superi. protraxtis ad arma quod profugos, satis est: in dextra cetera nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Quam deceat pretiumq operis sit trade̾ fame
Cantaber ingenio membror et mole timẽi
U el nudus taelis poterat laurus hic fera gẽtis
Mote secungera miscebat proelia dexira
Et ꝗͣi fandi se circum pulsa uideret
Aꝯmina delecta gentilis puba caterue
Cesoꝵ implebat solus loca seu foret hostis
Cõminus explen gaudebat uulere srõns
Aduerse seuleua aciesi bella uocaret
Obliquo telum reflexum arte rotabat
At cum pene feroꝵ auersi ĩ terga ueniret
Uidor nil trepidas retro iactare pennẽ
Callebat nulla belli nõ parte timẽdus
Ninc ducis inuicti geimanus turbine uasto
Scipio torquens hastam cudone comatis
Disierit crinis nanq altius acta cucurrũt
Cuspis et elata procul est eiecta securi
At iuuenis cui telum ingens accesserat ira
Barbaricam assiliens magno clamore bipẽnẽ
Incutit. intremue̾ acies sonuiq ꝑ auras
Pondere belligero pulsati regminis umbo

Expanded text:
quam deceat pretiumque operis sit tradere famae. quam deceat pretiumque operis sit tradere famae. Cantaber ingenio membrorum et mole timeri uel nudus telis poterat Larus. hic fera gentis more securigera miscebat proelia dextra et, quamquam fundi se circum pulsa uideret agmina, deleta gentilis pube cateruae caesorum implebat solus loca: seu foret hostis comminus, expleri gaudebat uulnere frontis aduersae, seu laeua acies in bella uocaret, obliquo telum reflexum Marte rotabat. at, cum pone ferox auersi in terga ueniret uictor, nil trepidans retro iactare bipennem callebat, nulla belli non parte timendus. huic ducis inuicti germanus turbine uasto Scipio contorquens hastam, cudone comantis disiecit crinis. namque altius acta cucurrit cuspis et elata procul est eiecta securi. at iuuenis, cui telum ingens accesserat ira, barbaricam adsiliens magno clamore bipennem incutit. intremuere acies, sonuitque per auras pondere belligero pulsati tegminis umbo,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec uero ausonia tantum se latus agebat
Dardanidis mauorsiam terra cedit hbera
Auriferis tandẽ phoenix depulsus ab anus
Iam mago exutus castris agitãte pauore
In libiam propero tramisit cerula uelo
Ecce aliud decus haud tanto cõtẽta fauore
N utribat fortuna duci ia cõcitus hãnõ
Aduentabat agens crepitantibo agmina cetris
Barbara et indigenas ferus captabat hiberos
Non ars aut astus belli uel dextera derat
Si nõ scipiade concurreͬt omnia ductor
Magna adeo ausonius maion mole. p̃mebat
Ut phocbe stellas ut fratris lumina phochẽ
Exuperant mõtsq athlas ut flumina nill'
Ut pater occeanus neptunia cerula uicit
U allante castra obscuro na uesꝑ olimpo
Fundere nõ equam crepitãti cocꝑat umbra
Agreditur latius rector subito ꝗ tumultu
Ceduntur passim coepti munimina ualli
Inꝑfecta suꝑ contexere herbida lapsos
Pondera et ĩ tumuli cõcessit cespes honorẽ
Uix uni mẽs digna uiro nouisse minores

Expanded text:
Nec uero Ausonia tantum se laetus agebat Nec uero Ausonia tantum se laetus agebat Dardanidis Mauors: iam terra cedit Hibera auriferis tandem Phoenix depulsus ab aruis, iam Mago exutus castris agitante pauore in Libyam propero tramisit caerula uelo. ecce aliud decus haud uno contenta fauore nutribat Fortuna duci. nam concitus Hannon aduentabat, agens crepitantibus agmina caetris barbara, et indigenas serus raptabat Hiberos. non ars aut astus belli uel dextera deerat, si non Scipiadae concurreret. omnia ductor magna adeo Ausonius maiori mole premebat: ut Phoebe stellas, ut fratris lumina Phoeben exuperant montisque Atlas et flumina Nilus, ut pater Oceanus Neptunia caerula uincit. uallantem castra obscuro nam uesper Olympo fundere non aequam trepidanti coeperat umbram adgreditur Latius rector, subitoque tumultu caeduntur passim coepti munimina ualli imperfecta super. contexere herbida lapsos pondera, et in tumuli concessit caespes honorem. Vix uni mens digna uiro, nouisse minores
Abbreviated transcription (Latin):
RUTTIA. MERENTE
CASUS. PATRIEQ SU¬
OSQ
Hannibalẽ accepit tellus
Ihic aggere septus.
In tempui polta ad renouãdũ bella coq̃bat
Abditus ut silua stabulis cũ cesit adẽptis
A misso taũrus regno graecis auia clauso
Mullitur saltu certamina iamq feroci
Mugitu ne mora exterret ꝑq ardua cursu
Saxa ruit sternit siluas rupes q lacessit
Irato rapidus cornu tremit omnis ab alto
P rospectans scopulo pastor noua bella parãtẽ
Sed uigot ausurus latum si coetera marti
A diumeta forẽt praua obtrectate suoꝵ
Inuidia reuocare aĩos agitare negata
Cogebatur ope et scenio torpescere ree&
Parta tamẽ formido manu & tot cedib ołi
Quesitus terror uelut iuiolabile telus
Seruabãt sacrũq caput proq onib armis
Et castrora opib dextris recentib unum
Hannibalis sat nomẽ erat. tot dissona ligua¬
Aꝯmina barbarico tot discordãtia ritu
Corda uir&. mãsere gradu rebq retrusis
Fidas ductoris tenuit reuerẽtia intes

Expanded text:
ruttia maerentem casus patriaeque suosque Hannibalem accepit tellus. hic aggere saeptus in tempus posita ad renouandum bella coquebat: abditus ut silua, stabulis cum cessit ademptis, amisso taurus regno gregis auia clauso molitur saltu certamina iamque feroci mugitu nemora exterret perque ardua cursu saxa ruit, sternit siluas rupesque lacessit irato rabidus cornu: tremit omnis ab alto prospectans scopulo pastor noua bella parantem. sed uigor hausurus Latium, si cetera Marti adiumenta forent, praua obtrectante suorum inuidia, reuocare animos ac stare negata cogebatur ope et senio torpescere rerum. parta tamen formido manu et tot caedibus olim quaesitus terror uelut inuiolabile telis seruabant sacrumque caput, proque omnibus armis et castrorum opibus dextrisque recentibus unum Hannibalis sat nomen erat. tot dissona linguaagmina, barbarico tot discordantia ritu corda uirum mansere gradu, rebusque retusis fidas ductoris tenuit reuerentia mentes.
Abbreviated transcription (Latin):
RDIOR ARMAOUITO
celo se gloria tollit
Encadum patiturq
fcrox ee notria iura
Karihago da musa
decus memorare laborꝵ
Antique expere qua¬
tosq ad bella creani
Et quot roma uiros sacri cum perfida padi
ens cadinea super regno ceriamina mouit
Quesitumq diu qua tandem poneri ane
T eraꝵ fortuna caput ter marte sinistro
Iuratumq Ioui fcedus conuentaq pacrum
Sidonii fregere duces atq impius ensis
Ter placitam sua sit temerando rumpere pacem
Sed medio sinem telio excidiumq uicissim
Nolite gentes propriusq fuere perido
Quis superate datum reserauit dardanus arces
Dudor agenorcas obsessa palatia tiallo
Poenor& acmuris desfendit ł oma saluuiem
Tantatum causas itaꝵ odiumq petemni
Seruatum studio & mandata nepotib arma
Tas aperire mihi superasq recludere meni os
Iamq adeo magni reppeta primordia morus
Pigmalioncis quondam ꝑ cerula tenis
Pollutum fugiens statero crimine regnum

Expanded text:
rdior arma, quibus caelo se gloria tollit Aeneadum, patiturque ferox Oenotria iura Carthago. da, Musa, decus memorare laborum antiquae Hesperiae, quantosque ad bella crearit et quot Roma uiros, sacri cum perfida pacti gens Cadmea super regno certamina mouit, quaesitumque diu, qua tandem poneret arce terrarum Fortuna caput. ter Marte sinistro iuratumque Ioui foedus conuentaque patrum Sidonii fregere duces, atque impius ensis ter placitam suasit temerando rumpere pacem. sed medio finem bello excidiumque uicissim molitae gentes, propiusque fuere periclo quis superare datum: reserauit Dardanus arces ductor Agenoreas, obsessa Palatia uallo Poenorum ac muris defendit Roma salutem. Tantarum causas irarum odiumque perenni seruatum studio et mandata nepotibus arma fas aperire mihi superasque recludere mentes. iamque adeo magni repetam primordia motus. Pygmalioneis quondam per caerula terris pollutum fugiens fraterno crimine regnum
Abbreviated transcription (Latin):
Auditus superis auditꝰ manib orpheus
Emerito fulgent clara inter sidera caelo
Nunc etiam mater tota comitãte sorora
Aonidum turba mater mirata canẽte
Non illo pangea iuga aut mauortius hemus
Non illo moderante sonos stetit ultima trace
Cum siluis uenere fere aut mõtib amnes
Immemor et dulcis nidi positoq uolatu
Non mota uolueris captiua pependit i aethra
Ad puppim sacra citara eliciẽte canne
Adductum cantu uenit mare pallida regna
Bistonius uates flammisq acherõta sonate
P lacauit pleciro et fixit reuolubile saxum
O dire ciconu̾ matres geticiq furores
Et damnata diis rhodope tulit ora reuulsa
In põtum ripis utraq seqͣntib ebrus
Tum q cum rapidi caprit aceruice recisc¬

Expanded text:
auditus superis, auditus manibus Orpheus, auditus superis, auditus manibus Orpheus, emerito fulgent clara inter sidera caelo. hunc etiam mater, tota comitante sororum Aonidum turba, mater mirata canentem. non illo Pangaea iuga aut Mauortius Haemus, non illo modulante sonos stetit ultima Thrace: cum siluis uenere ferae, cum montibus amnes, immemor et dulcis nidi positoque uolatu non mota uolucris captiua pependit in aethraad puppim sacrae, cithara eliciente, carinae adductum cantu uenit mare. pallida regna Bistonius uates flammisque Acheronta sonantem placauit plectro et fixit reuolubile saxum. o dirae Ciconum matres Geticique furores et damnata deis Rhodope! tulit ora reuulsa in pontum, ripis utraque sequentibus, Hebrus. tum quoque, cum rapidi caput a ceruice recis
Abbreviated transcription (Latin):
Dincere linquetis uitã quae possit olores
Atq haec emultis carpsit molissima mẽse
Argolicis quodam populis mirabile dictu
Exaudita chelis lapidẽ testudine foclix
Ducere et s muros posuisse uolãtia saxa
Haec Amphionio uallauit pectore thebas
Ac silice aggerib per se scandẽte uocaris
Iussit et ĩmẽsum cantatas surgere turris
Altera turbatũ plectro moderata profũdũ
Et tenuit phocas ee in oni prothea forma
Traxit et equoreo poitatut atriona dorso¬
N am quae pelusiaca firmabat rupe canendo
H crõui mentes et magni pectora achillis
Centauro dilecta chelis cõpesceret iras
Percussa side uel pelagi uel tristis auerni
N anq chaos cecã quodam sine sidere mole
Non surgente diẽ ac mudum sine luce canehat
Tum deus ut liquidi discusse stagna ꝓfundi
Telluris q globum media compage locasset
Ue celsum superis habitare dedisset olimpum
Castaq satumi mõstrabat secula pr̾is
Sed quos pulsabat nscũ ut stnmona uerbis

Expanded text:
uincere linquentis uitam quae possit olores, uincere linquentis uitam quae possit olores, atque haec e multis carpsit mollissima mensae: ‘Argolicis quondam populis, mirabile dictu, exaudita chelys lapidem testudine felix ducere et in muris posuisse uolentia saxa. haec Amphionio uallauit pectine Thebas ac silice aggeribus per se scandente uocatis iussit in immensum cantatas surgere turris. altera turbatum plectro moderata profundum et tenuit phocas et in omni Protea forma traxit et aequoreo portauit Ariona dorso. iam quae Peliaca formabat rupe canendo heroum mentes et magni pectora Achillis, Centauro dilecta chelys, compesceret iras percussa fide uel pelagi uel tristis Auerni. namque chaos, caecam quondam sine sidere molem non surgente die, ac mundum sine luce canebat. tum deus ut edia compage locasset; ut celsum superis habitare dedisset Olympum, castaque Saturni monstrabat saecula patris. sed quos pulsabat Riphaeum ad Strymona, nerui,
Abbreviated transcription (Latin):
Pieria li quefacta lira nõ acet aperto
Desudat campo sompes nõ ulla ꝑ auras
Lancea nudatos exercet torta lacertos
Membra fouent miserisq bonis perit horrida uĩtus
Ipse etiã afflatus fallente cupidine ductor
Instaurat mẽsas dapib repetitq uolẽtu
Hospitia et patribas paulani decolorartis
Exuit occulta mẽte uinata sagitta
Altera iam patria atq aquo sub honore uocas
Altera Cartago. capua itactumq secunde
Fortunae ingenium uina ad latrãtia quassãt
Nec luxus ullis merseq libidine uita
Campanis modus accumulãt uanasq ꝑartis
Cenara certãt epulas distiguere ludo
Ut strepit assidue phrgia ad slotica lotõm
Nemphis amideo passim lassiua canopo
In primis dulcẽ porno latãte ꝑ auris
Nunc uoce ĩfundit theueras. nẽ pectine cãtũ
Isq ubi mirantẽ resonãtia pollice fila
Ductorem uidit libie canere in superbas
Aonie laudes sensim testudinis orsus
Concordẽ citare mouit ꝑ carmina liguã

Expanded text:
Pieria liquefacta lyra. non acer aperto desudat campo sonipes, non ulla per auras lancea nudatos exercet torta lacertos.ymphae languentia somno membra fouent, miserisque bonis perit horrida uirtus. ipse etiam, adflatus fallente Cupidine, ductor instaurat mensas dapibus repetitque uolentum hospitia et patrias paulatim decolor artis exuit, occulta mentem uitiante sagitta. altera iam patria atque aequo sub honore uocatur altera Carthago Capua, intactumque secundae fortunae ingenium uitia adlectantia quassant. nec luxus ullus mersaeque libidine uitae Campanis modus: accumulant uariasque per artis scaenarum certant epulas distinguere ludo, ut strepit assidue Phrygiam ad Nilotica loton †Memphis Amyclaeo passim lasciua Canopo. inprimis dulcem, Poeno laetante, per auris nunc uoce infundit Teuthras, nunc pectine cantum. isque ubi mirantem resonantia pollice fila ductorem uidit Libyae, canere inde superbas Aoniae laudes sensim testudinis orsus, concordem citharae mouit per carmina linguam
Abbreviated transcription (Latin):
Credite cunctandi ratio aꝓperemus et hostis
Ne qꝗͣ armatos ausit succede̾ muros
Dura inter pauidos alitur fortuna sedẽdo
Et gliscũt aduersa metus ite. ite onus arma
Diripite o pubes templis uos atria rapti
Nudate et clipeos in bella refigite captos
Stat patriae sumus enũo si ad proelia nr̃e
N il minuit pauor in patulis illa horrida cãpis
Dum fabius lassas acuit formidine intes

Expanded text:
credite, cunctandi ratio. adproperemus, ut hostis credite, cunctandi ratio. adproperemus, ut hostis nequiquam armatos ausit succedere muros. dura inter pauidos alitur fortuna sedendo, et gliscunt aduersa metu. ite ocius, arma deripite, o pubes, templis. uos atria raptim nudate et clipeos in bella refigite captos. sat patriae sumus, e numero si ad proelia nostro nil minuit pauor. in patulis illa horrida campis Dum Fabius lapsas acuit formidine mentes
Abbreviated transcription (Latin):
Iam parta ĩsigni nostros fortuna labores
Uersat ad huc casusq iubet nescire suiuros
Ned labis atq repens ciepitantibo undiq flamis
Ethereas anima exultans euasit ĩ auras
Fama de hinc gliscẽte sono iã sidera adibat
Iam maria & terras primãq ĩtrauerat urbe
Diffidũt muris solam pauitãtib arcẽ
Sꝑauisse sat est. nec enĩ superesse iuuẽta
Ac stare ausonie uacuum sine corpore nome
Quodq adeo nõ dum portis irrumꝑit hostis
Cõtemptu cessare putant iam tecta cremari
Ae delubra rapi cedesq ante ora nephande
N atora septemq arces fumare uide
Lux una cuersas biscentũ ĩstare curilis
Ac iuuenum bis tricenis orbata gemebat
Milib exauste nutantia mocnia Romae
Atq ea post trebiam. post tusci stagna ꝓfũdi
N ec socium numero pariter leuiore perẽpto
Sed uero. sed eniꝰ reliqui pia turba senatus
Munera sortito iuadunt celer oia lustrans
Clamitat attonitus fabius. nõ tilia relicta ẽ

Expanded text:
iam parta insigni. nostros Fortuna labores iam parta insigni. nostros Fortuna labores uersat adhuc casusque iubet nescire futuros.’ haec Libys, atque repens crepitantibus undique flammis aetherias anima exultans euasit in auras. Fama dehinc gliscente sono iam sidera adibat, iam maria ac terras, primamque intrauerat urbem. diffidunt muris: solam pauitantibus arcem sperauisse sat est. nec enim superesse iuuentam, ac stare Ausoniae uacuum sine corpore nomen, quodque adeo nondum portis inruperit hostis, contemptu cessare putant. iam tecta cremari, ac delubra rapi caedesque ante ora nefandae natorum septemque arces fumare uidentur. lux una euersas bis centum in strage curulis, ac iuuenum bis tricenis orbata gemebat milibus exhaustae nutantia moenia Romae, atque ea post Trebiam, post Tusci stagna profundi, nec socium numero pariter leuiore perempto. sed uero sed enim reliqui pia turba senatus munera sortito inuadunt. celer omnia lustrans clamitat attonitis Fabius: ‘Non ulla relicta est,
Abbreviated transcription (Latin):
Attollẽs ductor gradiuii i uota ciebat
Primitias pugne et leto libamina belli
Nanmibal ausonio eremat de noĩe dudor
Flagrãtem mole & rupta caligine ĩ auras
Actus apex claro ꝑsundit lumine campos
Nine citus ad tumulum donataq funera paulo
I bat et hostilis lecti iactabat honore
Sublim eduxe̾ pira mollisq uirẽti
Stramine composuere thoros suꝑ actlita dona
F unereum decus exꝑtis inuisus et ensis
Et clipeus terrorq modum atq insigne suꝑbũ
Tum lacen fasces capteq i maite secures
Non coniunx natiue aderant nõ iuncta ꝓpĩquo
Sanguine turba uirs aut celsis de more feretris
Precedens prisca exequias decorabat imago
Omnib exuuiis nudae iamq hannibal unus
Stat decoris laudator erat fulgenua pĩgui
Murice suspirans inicit uelamina & auro
Intextam clamidẽ ac suppremo affatũ honore
I. decus ausonia quo fas est ire superbas
Uirite et factis animas tibi glona lero

Expanded text:
attollens, ductor Gradiuum in uota ciebat: attollens, ductor Gradiuum in uota ciebat: ‘Primitias pugnae et laeti libamina belli Hannibal Ausonio cremat haec de nomine uictor, flagrantem molem, et rupta caligine in auras actus apex claro perfundit lumine campos. hinc citus ad tumulum donataque funera Paulo ibat et hostilis leti iactabat honorem. sublimem eduxere pyram mollisque uirenti stramine composuere toros. superaddita dona, funereum decus: expertis inuisus et ensis et clipeus, terrorque modo atque insigne superbum tum laceri fasces, captaeque in Marte secures. non coniunx natiue aderant, non iuncta propinquo sanguine turba uirum, aut celsis de more feretris praecedens prisca exequias decorabat imago omnibus exuuiis nudo, iamque Hannibal unus sat decoris laudator erat: fulgentia pingui murice suspirans inicit uelamina et auro intextam chlamydem ac supremo adfatur honore: ‘I, decus Ausoniae, quo fas est ire superbas uirtute et factis animas. tibi gloria leto
Abbreviated transcription (Latin):
Agmine prosternũt. lucos sonat acta bipẽni
Trondosis silua alta iugis hic omus et alte
P opulus alta come ualidis accisa lacerti
Scinditur hic ilex pauors gõdita saedo
Diuoluut quercus et amatẽ litora pinum
Ao ferale dectis moestas ad husta cupresso¬
ł unera tum deinde piras eertamine texut
Officium ĩ foelix et munus ĩane pereptis
Donec anhelantis stagna ĩ carchesia phocb
Mersit equos fugiens ꝙ polo titania cẽca
Orbita nigranti traxit caligine nocte
Post ubi fulxer̃t primis phoetõna frena
Ignib atq sui ternis rediere colores
Supponũt flammã et manãtia corpora tabo
Hostili tellure cremãt subit horrida mẽte
Formido iceri castis tacitusꝙ ꝑerrat
Inuma corda pauor si sortis ita mariis iniqui
Nox serat ast ip̃is inimica sede iacendu
At tihi bellipotens sacra constructus aceruo
Ingenu mõs armora surgebat ad astra
Ipse manu celsam pitium flãmaq comãtẽ

Expanded text:
agmine prosternunt lucos: sonat icta bipenni agmine prosternunt lucos: sonat icta bipenni frondosis silua atra iugis. hinc ornus et albae populus alta comae, ualidis accisa lacertis, scinditur, hinc ilex proauorum condita saeclo. deuoluunt quercus et amantem litora pinum ac, ferale decus, maestas ad busta cupressos. funereas tum deinde pyras certamine texunt, officium infelix et munus inane peremptis, donec anhelantis stagna in Tartessia Phoebus mersit equos, fugiensque polo Titania caecam orbita nigranti traxit caligine noctem. post, ubi fulserunt primis Phaethontia frena ignibus atque sui terris rediere colores, supponunt flammam et manantia corpora tabo hostili tellure cremant. subit horrida mentem formido incerti casus, tacitusque pererrat intima corda pauor, si fors ita Martis iniqui mox ferat, hac ipsis inimica sede iacendum. at tibi, Bellipotens, sacrum, constructus aceruo ingenti mons armorum surgebat ad astra. ipse, manu celsam pinum flammaque comantem
Abbreviated transcription (Latin):
Uertit et illinco sũt adlita uicla tyramno
Puluere canities atro arenq cruore
Squalebat barba e ꝑfracti turbine detes
Muralis saxetũ toto corpore uulnus
Quae postꝗͣ aspexit geminat᷑ gaudia ductor
Sidoneus fuge uarro ĩquit fuge uaro suꝑstes
Dum iacebat paulus patrib fabioq sedẽti
Et populo cõsul totas adissere cãnas
Concedam hancite si lucis tanta cupido ẽ
Concedam tibi uarro fugã at cui fortia & hoste
D e digna hatid paruo caluert corda uigore
Funere supremo e tumuli decoret honore
Quantus paule iaces qui tot mihi milib uncis
Maior letitie causa res cũ fata uocabi
T ale precor nobis salua carthagine letu
H ec ait et socium mandari corpora terre
Postea cum thalamis autora ruchat apertis
Imperat armoraq iubet consurgete aceruos
Atsuros gradiuc tibi tũc muneta itusa
Defensi quanꝗͣ accelerãt sparsoq ꝓpiquos

Expanded text:
uertit, et Illyrico sunt addita uincla tyranno! uertit, et Illyrico sunt addita uincla tyranno! puluere canities atro arentique cruore squalebat barba, et perfracti turbine dentes muralis saxi, tum toto corpore uulnus. Quae postquam aspexit, geminatus gaudia ductor Sidonius Fuge, Varro, inquit ‘fuge, Varro, superstes, dum iaceat Paulus. patribus Fabioque sedenti et populo consul totas edissere Cannas. concedam hanc iterum, si lucis tanta cupido est, concedam tibi, Varro, fugam. at, cui fortia et hoste me digna haud paruo caluerunt corda uigore, funere supremo et tumuli decoretur honore. quantus, Paule, iaces! qui tot mihi milibus unus maior laetitiae causa es. cum fata uocabunt, tale precor nobis salua Carthagine letum.’ Haec ait et socium mandari corpora terrae, postera cum thalamis Aurora rubebit apertis, imperat armorumque iubet consurgere aceruos, arsuros, Gradiue, tibi. tum munera iussa, defessi quamquam, accelerant sparsoque propinquos
Abbreviated transcription (Latin):
Ianiculũ incumbens uibi mox iam pace pbata
Compressere omnia et positum tũ foede̾ belltũ
Obsidib q obstricta fides masuesce̾ corda
Nescia proh superi et nil nõ imite parata
Ci ens italum ꝑro laude pati sic coclia seuos
Non dum complerat pͥmeii corporis annos
U na puellaꝵ laurẽtum et pignora pacis
Inter uirgineas regi transmissa cateruas
Facta uirꝰ sileo rege haec ex scederis et ãnis
Et fluuio spretis mirãte ĩterrita tybrĩ
Tranauit frangens undam puerilib tilnis
Cui si mutasset sexuĩ natura reuerti
Forsan tyrrenas tibi nõ licuisset ĩ oras
Ponsena sed iuueni ne si tibi lõgior hic est
Et genus et clara memorãdũ uiriẽ nom
Talia dum pandit uicinus parte sinistra
Per subitum erũpit clamor ꝑmixta riuna
Iter et arma uira et lacerata cadauera patili
E ruerant corpus media destrage iacẽte
Neu quis erat quam nõ sili̾s mͦ unica talis
Agmina turbanti uel tum cauilãtia regna

Expanded text:
Ianiculum incumbens urbi. mox pace probata Ianiculum incumbens urbi. mox pace probata compressere odia, et positum cum foedere bellum, obsidibusque obstricta fides. mansuescere corda nescia, pro superi! et nil non immite parata gens Italum pro laude pati: bis Cloelia senos nondum complerat primaeui corporis annos, una puellarum Laurentum et pignora pacis inter uirgineas regi tramissa cateruas. facta uirum sileo. rege haec et foedere et annis et fluuio spretis mirantem interrita Thybrim tranauit, frangens undam puerilibus ulnis. cui si mutasset sexum natura, reuerti forsan Tyrrhenas tibi non licuisset in oras, Porsena. sed iuueni, ne sim tibi longior, hinc est et genus et clara memorandum uirgine nomen.’ Talia dum pandit, uicinus parte sinistra per subitum erumpit clamor. permixta ruina inter et arma uirum et lacerata cadauera Pauli eruerant corpus media de strage iacentum. heu quis erat! quam non similis modo Punica telis agmina turbanti, uel cum Taulantia regna
Abbreviated transcription (Latin):
Milite nõ illo quisꝗͣ foclicius aeri
Insultarat equo uel si resupina citato
Proiectus dorso ferret cũ membra uel idẽ
Si nudo staret tergo dum capta uolucris
Transigeret cursu somipes certamina cãpi
At libis humanos equante̾ pectore sensus
Haud parce miratur equum ꝗnã ille sinistre
Depugnet morti iuuenis nomenq decusq
Frogitat laetique simul compẽdia donat
Hic cinam ad tyrios. nãq is sua uerterat arma
Credulus aduersi sat tunc comes ibat ouati
Aurib huic linꝗt ductor fortissime origo ẽ
N on indigna tuis quondã sub regibo illa
Quae libicos tenuit frenos sub regib olim
Roma fuit sedat solium idignata superbi
Ut sceptra exegit consestim igẽtia hella
Clusina uriere domo si porsena fando
A uditus tibi si coeles aut lidia castra¬
Ille oꝑe meonia et populo succinciꝰ etrusco
Certabat pulsos per bella repone̾ reges
Multa adeo ne quicꝗͣ ausi pressitq tyranus

Expanded text:
milite non illo quisquam felicius acri milite non illo quisquam felicius acri insultarat equo, uel si resupina citato proiectus dorso ferretur membra, uel idem si nudo staret tergo, dum rapta uolucris transigeret cursu sonipes certamina campi. At Libys humanos aequantem pectore sensus haud parce miratus ecum, quinam ille sinistrae depugnet morti iuuenis, nomenque decusque erogitat letique simul compendia donat. hic Cinna ad Tyrios namque is sua uerterat arma credulus aduersis, et tum comes ibat ouanti Auribus huic, inquit ‘ductor fortissime, origo est non indigna tuis. quondam sub regibus illa, quae Libycos renuit frenos, sub regibus olim Roma fuit. sed enim, solium indignata Superbi ut sceptra exegit, confestim ingentia bella Clusina uenere domo. si Porsena fando auditus tibi, si Cocles, si Lydia castille ope Maeonia et populo succinctus Etrusco certabat pulsos per bella reponere reges. multa adeo nequiquam ausi, pressitque tyrannus
Abbreviated transcription (Latin):
Nis excussa incocpta minis iãq ordine iusso
Obstringunt animas patriae dictataq uirat
Sacramenta deis & purgani pectora culpa
Atq eadem rutilis turbata mẽte gerus
Lustrabat campos et saua tristia dexira
Facta recensebat protractans uulnera uisu
Nannibal et magna circu̾stipãte caterua
Dulcia prebehat trucib spectacula poenis
Quis strages inter cõfossus pectora talis
Seminecẽ extremo uitam exalabat ĩ auras
Munere deficiẽs iam coclius oraq uisu
Languida uix egro et dubia ceruice leuahat
Agnouit sonipes arrecusq aurib acre¬
N innitum effundẽs sternit tellure Uagessũ
Quem tum captiuo portabat ĩ agmina dorso¬
Et inc rapidum glomeras cursum ꝑ lubrica pĩgui
Stante cruore soli & mulctata cadauera caedi
Cuolat. ac dñi cõsistit ĩ ora i acentis
Inde inclinatus colla et sumissus ĩ armos
De more in flexis prebebat scandere terga
Crurib ac proprio quõdã trepidabat amore

Expanded text:
his excussa incepta minis. iamque ordine iusso his excussa incepta minis. iamque ordine iusso obstringunt animas patriae dictataque iurant sacramenta deis et purgant pectora culpa. Atque ea dum Rutulis turbata mente geruntur, lustrabat campos et saeuae tristia dextrae facta recensebat pertractans uulnera uisu Hannibal et magna circumstipante caterua dulcia praebebat trucibus spectacula Poenis. quas strages inter, confossus pectora telis seminecem extremo uitam exhalabat in auras murmure deficiens iam Cloelius oraque nisu languida uix aegro et dubia ceruice leuabat. agnouit sonipes, arrectisque auribus acreinnitum effundens sternit tellure Bagesum, quem tum captiuo portabat in agmina dorso. hinc, rapidum glomerans cursum, per lubrica pingui stante cruore soli et tumulata cadauera caede euolat ac domini consistit ad ora iacentis. inde inclinatus colla et submissus in armos de more inflexis praebebat scandere terga cruribus ac proprio quodam trepidabat amore.
Abbreviated transcription (Latin):
Pecdora degenerẽ ꝙ manum ad deformia agebat
Poenora aut patria penetraret fama relide
Quae postqua accepit flãmata scipio m̃te
Ouantus sidonium contra sera proclia misceͦs s inq¬
Dudorem stetit ĩ campis rapit otius ensem
Atq ubi turpe malum latoq: extrema coqbãt
Cepta uin ruptis forib sese arduꝰ inseit
Tum quatiens strictum cum uoce ãte ori pauetũ sediss¬
Mucronẽ tarpeia pt qui templa secundã
Incolis ac caelo sedem e saturnia nõ dum
Illiacis mutata malis tuq aspera pectus
Cgide gorgoneos uirgo succita furores
Indigetesq dei sponte ĩternumina ñr̃a
Perq caput nullo leuius mihi numine pris
Magnanimi iuro nũ ꝗͣ lauinia regna
Linquã nec linqui patiar dũ uita manehit
Otius en testare deos si moenia tedis
Flagrabunt libicis nullas te ferte Metelle
Ausuri i terras gressus ni talia sancis
Quẽ tremis et cuius somnos formidine rũpis
Hannibal hic armatus adest motere nec ullo
Pcennora melior parietur glona cęso

Expanded text:
pectora degeneremque manum ad deformia agebat orum aut patriae penetraret fama relictae. Quae postquam accepit flammata Scipio mente, quantus Sidonium contra fera proelia miscens ductorem stetit in campis, rapit ocius ensem atque, ubi turpe malum Latioque extrema coquebant coepta uiri, ruptis foribus sese arduus infert. tum quatiens strictum cum uoce ante ora pauentum mucronem: ‘Tarpeia, pater, qui templa secundam incolis a caelo sedem, et Saturnia, nondum Iliacis mutata malis, tuque aspera pectus aegide Gorgoneos uirgo succincta furores, Indigetesque dei, sponte en per numina uestra perque caput, nullo leuius mihi numine, patris magnanimi iuro: numquam Lauinia regna linquam nec linqui patiar, dum uita manebit. ocius en testare deos, si moenia taedis flagrabunt Libycis, nullas te ferre, Metelle, ausurum in terras gressus. ni talia sancis, quem tremis et cuius somnos formidine rumpis, Hannibal hic armatus adest. moriere, nec ullo Poenorum melior parietur gloria caeso.’
Abbreviated transcription (Latin):
Ouisq suos fratresq si mul misere q parentes
Ire uidebantur laceranda ad conscilis ora
Sic igitur multo littore iniectus ĩ uitẽ
Damnatum superis aspernabantar honotẽ
At patres fabiusq procul morete remoto
ꝑrecipitant curas raptim delecta iutiẽta
Setuitia armant᷑. nec claudit claustra saltini
Pospositus pudor infixum est eneia regna
P arcara in leges quacunq ducere dextra
ꝑroq arce & sceptris et liberatis honore
U el famulas armare manus prima eua suota
Corpora protexto spoliant uelamine armis
Insolicis cingunt puerilis casside uultus
Clauditur atq hostis pubescere cede iubet᷑
idem obsecrantis captiuu uulgus ĩ acro
Pensantur paruo nec pauca fue̾re p̾cantur
Milia duranti durart prodere poeno
Cuncta adeo scoelera et noxã suꝑauerat om̃e
A tmatum potuisse capi tuo terga de disse
Damnatis siculas lõge mentare peroras
Impositisum donec latio decederet hostis
N ec tum roma fuit post te cui uertere mores
Si stabat fatis potits kartago mancres.

Expanded text:
uisque suos fratresque simul miseraeque parentes ire uidebantur laceranda ad consulis ora. sic igitur muto lictore inuectus in urbem damnatum superis aspernabatur honorem. At patres Fabiusque, procul maerore remoto, praecipitant curas. raptim delecta iuuenta seruitia armantur, nec claudit castra saluti postpositus pudor. infixum est Aeneia regna Parcarum in leges quacumque reducere dextra proque arce et sceptris et libertatis honore uel famulas armare manus. primaeua suorum corpora praetexto spoliant uelamine et armis insolitis cingunt. puerilis casside uultus clauditur atque hostis pubescere caede iubetur. idem obsecrantis, captiuum uulgus ut auro pensarent paruo nec pauca fuere precantum milia, miranti durarunt prodere Poeno. cuncta adeo scelera et noxam superauerat omnem armatum potuisse capi. tunc terga dedisse damnatis Siculas longe meritare per oras impositum, donec Latio decederet hostis. haec tum Roma fuit: post te cui uertere mores si stabat fatis, potius, Carthago, maneres.