comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Munera sunt lami. et rubens suaue iacintus
¶Malo me galatea petit lasciia puella
Et sugit ad salices. et se cupit ante uideri
At mihi sese offert ultro meus ignis aminctas
Notior ut iam sit canibus non delia nostris
¶Parta mee ueneri sunt munera. namq notaui
Ipse locum aeree. quo congessere palumbes
¶Quod potui puero siluestri. et arbore lecta
Aurea mala decem mssi. Eras alterai nuttam
Co quotiens et que nobis galatea locuta ẽ
Partem aliquam uenti diuum referatis ad ames
Quid prodest. quod me animo non spernis anuncta
Si oum tu sectaris apros ego iena seruo
Et ilida mitte mihi meus ẽ natalis iola
Cum tatiam uitula pro frugibus ipsa uenito
Et ilida amo inter alias. nam me discedere fleuit
Et Longum formose uale uale inquit iola
¶riste lupus stabulis maturis fiugibus imber
Arboribus uenti nobis amarilidis ire
¶ulce satis humor depulsus arbutus edis
Lenta salix feto pecori mihi solus aminctas

Expanded text:
munera sunt, lauri et suave rubens hyacinthus. Malo me Galatea petit, lasciva puella, et fugit ad salices, et se cupit ante videri. At mihi sese offert ultro, meus ignis, Amyntas, notior ut iam sit canibus non Delia nostris. Parta meae Veneri sunt munera: namque notavi ipse locum, aëriae quo congessere palumbes. Quod potui, puero silvestri ex arbore lecta aurea mala decem misi; cras altera mittam. O quotiens et quae nobis Galatea locuta est! partem aliquam, venti, divom referatis ad auris! Quid prodest, quod me ipse animo non spernis, Amynta. si, dum tu sectaris apros, ego retia servo? Phyllida mitte mihi: meus est natalis, Iolla; cum faciam vitula pro frugibus, ipse venito. Phyllida amo ante alias; nam me discedere flevit, et longum “formose, vale, vale,” inquit, “Iolla.” Triste lupus stabulis, maturis frugibus imbres. arboribus venti, nobis Amaryllidis irae. Dulce satis umor, depulsis arbutus haedis, lenta salix feto pecori, mihi solus Amyntas.
Abbreviated transcription (Latin):
Munc phoenissa tenet dido. blandisq moratur
Uocibus. et uereor quo se iunonia uextant
Hospitia. hand tanto cessabit cardine rexum.
Quo circa capere ante dolis et cingere flama

Expanded text:
unc Phoenissa tenet Dido blandisque moratur vocibus; et vereor, quo se Iunonia vertant hospitia; haud tanto cessabit cardine rerum. Quocirca capere ante dolis et cingere flam
Abbreviated transcription (Latin):
decinros lances. et longa obliuia potant
Has equidem memorarenbi atq ondere corcim
Iam pridem hanc prolem cupio enumerore tuorum.
Quo magis Italia mecum letere reperta
¶O pater cin ne aliquas ad cełum hinc ħre putandũ ẽ

Expanded text:
ecuros latices et longa oblivia potant. Has equidem memorare tibi atque ostendere coram, iampridem hanc prolem cupio enumerare meorum, quo magis Italia mecum laetere reperta. O pater, anne aliquas ad caelum hinc ire putandum e
Abbreviated transcription (Latin):
F rouchimur portu terrȩq urbesq recedunt.
Gaera mari medio colitur gratissimatellus
N creydum matri et Neptimo egeo.
Quam pius arquitenens oras et littora ciecum
Errantem Nicone excelsa siaro q reuinxit.
Immottimq coli dedit. et contempnere uentos.
Huc feror. hec fessos tuto placidissuma portu
Accipit. ¶Egressi ueneramnre Apolmis urbem.
¶Rex anius rex idem hominum phebiq sacerdos
Uitis et sacra redimitus tempora lanro
O ccuerit. ueterem Anchisen agnosit amicnm.
Lungimus hospitio dextras. et tecta subims.
¶emp̾la dei saxo uenerabar stencta uetusto.
Da propriam fibre domum. da moenia fessis
Et genus et mansuram urebem. ẜua Alterã łroye
Pergtima reliquias danaum atq immitis achilli.
Quem sequimni. quo ne ire iubes: ubi poneresedes.
Da pater arigurium. atq ammis illabere nostris.
Uix eafaitus eram: tremexe omma uisarepente
Limina sunt laurusq dei totusq moneri
Nons curtum. et mugire aditi⁊ cortina reclusis.
ꝑmiscent coniugationes: cũ e

Expanded text:
rovehimur portu, terraeque urbesque recedunt. Sacra mari colitur medio gratissima tellus Nereidum matri et Neptuno Aegaeo, quam pius arquitenens oras et litora circum errantem Mycono e celsa Gyaroque revinxit, immotamque coli dedit et contemnere ventos. Huc feror; haec fessos tuto placidissima portu accipit: egressi veneramur Apollinis urbem. Rex Anius, rex idem hominum Phoebique sacerdos vittis et sacra redimitus tempora lauro, occurrit; veterem Anchisen adgnovit amicum. Iungimus hospitio dextras, et tecta subimus. Templa dei saxo venerabar structa vetusto: Da propriam, Thymbraee, domum; da moenia fessis et genus et mansuram urbem; serva altera Troiae Pergama, reliquias Danaum atque immitis Achilli. Quem sequimur? Quove ire iubes? Ubi ponere sedes? Da, pater, augurium, atque animis inlabere nostris. Vix ea fatus eram: tremere omnia visa repente, liminaque laurusque dei, totusque moveri mons circum, et mugire adytis cortina reclusis. miscent coniugationes; cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
Cuppiter omnipotens cui nunc maurusia pictis
E ens epulata thoris licum libat honorem
Espicis hec ⁊ ante genitor cum fulmina torques
Ne ꝯcꝗͦ horremus. ceciq in nubibus ignes
Terrificant animos et inania murm̾a miscent.
¶Femina quȩ nostris errans in finibus uebem
Exiguam pretioposuit: cuilittus arandum
Ciuꝙ̃ loci leges dedimus conubia nostra.
Repulit. ac dominum Eneam in regna recepit.
A t nunc ille paris cum semiuiro comitatu¬
M eonia mentum mitra crinemq madentem

Expanded text:
uppiter omnipotens, cui nunc Maurusia pictis gens epulata toris Lenaeum libat honorem, aspicis haec, an te, genitor, cum fulmina torques, nequiquam horremus, caecique in nubibus ignes terrificant animos et inania murmura miscent? Femina, quae nostris errans in finibus urbem exiguam pretio posuit, cui litus arandum cuique loci leges dedimus, conubia nostra reppulit, ac dominum Aenean in regna recepit. Et nunc ille Paris cum semiviro comitatuMaeonia mentum mitra crinemque madentem
Abbreviated transcription (Latin):
Inde ut stigia prospexit ab unda: ut
sticulo prospexit ab usq pachino. &
hinc ostenditur qued diximus iuc̃ta
en hot tria acheronta snigem ehochi¬
ton de iis autem nascuntiue alia
unde est & nonies stix interfusa
cohercet

Expanded text:
inde ut stygia prospexit ab unda ut "Siculo prospexit ab usque Pachyno" . et hinc ostenditur quod diximus, iuncta esse haec tria: Acheronta, Stygem, Cocyton. de his autem nascuntur alia, unde est "et novies Styx interfusa coercet
Abbreviated transcription (Latin):
His amimum erecti dictis. et fortis Achates
Et pater Eneas iam dudum erumpere nubem
Ardebant. Rrior Eneam compellat. Achates.
Nate dea que nunc animo sententia surgit.

Expanded text:
His animum arrecti dictis et fortis Achates et pater Aeneas iamdudum erumpere nubem ardebant. Prior Aenean compellat Achates: Nate dea, quae nunc animo sententia surgit
Abbreviated transcription (Latin):
¶O formose puer nimium ne crede colori
A iba ligustra cadunt. uacinia nigra leguntur.
Despectus tibi sum nec quis sim quȩris alexi
Quam dies pecoris niuei. q̃ Lactis habunde
¶Mille meȩ siculis enant in montibus agnę.
Lac mihi non estate nouum nec frigore desit.
Canto. quȩ solitus si quando armenta uocabat.
Amphion diͬcens. in acteo aichinto.
¶Non sum adeo informis nuper me in littore uidi

Expanded text:
? o formose puer, nimium ne crede colori! ? o formose puer, nimium ne crede colori! alba ligustra cadunt, vaccinia nigra leguntur. Despectus tibi sum, nec qui sim quaeris, Alexi, quam dives pecoris, nivei quam lactis abundans. mille meae Siculis errant in montibus agnae; lac mihi non aestate novum, non frigore defit; canto quae solitus, si quando armenta vocabat, Amphion Dircaeus in Actaeo Aracimtho. Nec sum adeo informis: nuper me in litore vidi
Abbreviated transcription (Latin):
¶Hic tamen hac mecum poteras requiescere nocte
Fronde super uiridi. sunt nobis mitia poma
Castaneȩ molles et pressi copia lactis
Et iam summa procul uillarum culmina fumant
Maioresq cadunt altis de montibus umbre.¬
ORMOS UM pastor Eorridon ardebat Aexim.
Delitias domini nec quid speraret habebat.
lanium inter densas. umbrosa cacumina fagos.
Assidue ueniebat ibi hȩc incondita solus
Montibus et siluis sudio factabat inani.¬
¶ O ciuidelis alexi nihil mea carmina curas.
Nil nostri misere mori me deniq cogis.
Nunc enam pecudes umbras et frigora captant.
N unc uirides enam ocultant sꝑineta lacertos.
Testilis et rapido fessis messoribus estu
Alia serpilumq herbas contundit olentes.
At mecum ⁊ aucis tua dum uesigia lustro
Sole sub ardenti resonant arbusta cicadis.
¶Non ne suit satius tristes amarilidis iras/
Atq superba pati fastidia: non ne menalcam
Quam uis ille niger: quamuis tu candidus esses:

Expanded text:
Hic tamen hanc mecum poteras requiescere noctem Hic tamen hanc mecum poteras requiescere noctem fronde super viridi: sunt nobis mitia poma, castaneae molles, et pressi copia lactis; et iam summa procul villarum culmina fumant, maioresque cadunt altis de montibus umbrormosum pastor Corydon ardebat Alexim, delicias domini, nec quid speraret habebat; tantum inter densas, umbrosa cacumina, fagos adsidue veniebat. Ibi haec incondita solus montibus et silvis studio iactabat inani: O crudelis Alexi, nihil mea carmina curas? Nil nostri miserere? Mori me denique coges. nunc etiam pecudes umbras et frigora captant; nunc viridis etiam occultant spineta lacertos, Thestylis et rapido fessis messoribus aestu alia serpyllumque herbas contundit olentis. at mecum raucis, tua dum vestigia lustro, sole sub ardenti resonant arbusta cicadis. Nonne fuit satius tristis Amaryllidis iras atque superba pati fastidia, nonne Menalcan, quam vis ille niger, quamvis tu candidus esses
Abbreviated transcription (Latin):
Nec gemere acrea cessabit turnir ab ulmno.
¶Ante Leues ergo pascennir in etherecerui
Et freta destinent nudos in littore pisces
Ante pererratis amborum sinibus exul
A ut ararim partus bibet aut germania tigrim:
Quam nostro illuis labatur pectoie uultus
At nos hinc alii sitientes ibimus atros.
Pars scithiam et rapidum crete ueniemus oaxem.
Et penitus toto diuisos orbe britãnos.
Et nunq patiios Longo post tempore fines:
Pauperis et tuguri congestum cespite culmen
Post aliquot mea iegna uidens mirabor aristas
Impius hȩc tam culta noualia nilles habebit
Barbaius has segetes: en quo discordia ciues
P ioduxit miseros .  en quis conseuimus agros
Infere nunc melibee piros. pone ordine uites.
I te mee felix quondam pecus. ite capelle
Non ego uos post hac uiridi proiectus in antro.
Dumosa pendere procul de monte uidebo.
Carmina nulla canam non me pascente capellȩ
Florentem cithisĩr et salices carpens amaras.

Expanded text:
nec gemere aëria cessabit turtur ab ulmo. nec gemere aëria cessabit turtur ab ulmo. Ante leves ergo pascentur in aequore cervi, et freta destituent nudos in litore pisces, ante pererratis amborum finibus exsul aut Ararim Parthus bibet, aut Germania Tigrim, quam nostro illius labatur pectore voltus. At nos hinc alii sitientis ibimus Afros, pars Scythiam et rapidum Cretae veniemus Oaxen, et penitus toto divisos orbe Britannos. En umquam patrios longo post tempore finis, pauperis et tuguri congestum caespite culmen, post aliquot mea regna videns mirabor aristas? Impius haec tam culta novalia miles habebit, barbarus has segetes? En, quo discordia civis produxit miseros! His nos consevimus agros! Insere nunc, Meliboee, piros, pone ordine vitis. Ite meae, felix quondam pecus, ite capellae. Non ego vos posthac, viridi proiectus in antro, dumosa pendere procul de rupe videbo; carmina nulla canam; non, me pascente, capellae, florentem cytisum et salices carpetis amaras.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Mtrabar quia męsta deos amarili uocares.
Cui pendere sua pateris in arbore poma.
Tityrus hinc aberat ipsi te tityre ꝑimis
Iꝑsi te fontes. ip̾sa hȩc arbusta uocabant.
¶Quid facerem : neq seruino me exire licebat.
Nec tam pñtes alibi cognosere diuos.
Hic illum uidi iuuenem melibee quot annis
Bis senos cui nostra dies altaria sumant.
Hic mihi ⁊ esponsum primus dedit ille petenti
Pascite ut ante boues pueri. sũmite tauros.¬
¶⁊ orninate senex eigo nia rura manebunt.
Et tibi magna satis qͣuis lapis omnia nudus
Limosoq palus obducat pascua ĩunco
Non insueta graues tentabunt papula fetris.
N ec mala uicini pe coris contagia laedent.
Fortunate senex hic inter flumina nota
Et fontes sacros frigus captabis opacum.
Nic tibi quȩ semper uicino a limite seps est
Nibaeis aꝑibus florem depasta salicti
Sepe leui somnum suadebit inue susurio
Nuic alta sub rupe canet frondator ad auras
Nec tamen interea rauce e macura ⁊ palumbes.

Expanded text:
Mirabar, quid maesta deos, Amarylli, vocares, cui pendere sua patereris in arbore poma: Tityrus hinc aberat. Ipsae te, Tityre, pinus, ipsi te fontes, ipsa haec arbusta vocabant. Quid facerem? Neque servitio me exire licebat, nec tam praesentis alibi cognoscere divos. hic illum vidi iuvenem, Meliboee, quot annis bis senos cui nostra dies altaria fumant; hic mihi responsum primus dedit ille petenti: “pascite, ut ante, boves, pueri, submittite tauros.” Fortunate senex, ergo tua rura manebunt, et tibi magna satis, quamvis lapis omnia nudus limosoque palus obducat pascua iunco! Non insueta gravis temptabunt pabula fetas, nec mala vicini pecoris contagia laedent. Fortunate senex, hic, inter flumina nota et fontis sacros, frigus captabis opacum! hinc tibi, quae semper, vicino ab limite, saepes Hyblaeis apibus florem depasta salicti saepe levi somnum suadebit inire susurro; hinc alta sub rupe canet frondator ad auras; nec tamen interea raucae, tua cura, palumbes,
Abbreviated transcription (Latin):
¶AE tupatule recubans sub tegiaine iigi
Siluestrẽ tenui musam. meditaris auena
Nos patriȩsines et dulcia linꝗmus arua
Nos patriam fugimus tu tityre lentus ĩ ubra
Tormosã resonare doces amarilida siluas
O melibee deus nobis hȩc ona fecit.
Nãq erit ille misẽꝑ deus illius arã¬

Expanded text:
 tu patulae recubans sub tegmine fagi silvestrem tenui Musam meditaris avena; nos patriae fines et dulcia linquimus arva: nos patriam fugimus; tu, Tityre, lentus in umbra formosam resonare doces Amaryllida silvas. O Meliboee, deus nobis haec otia fecit: namque erit ille mihi semper deus; illius ara
Abbreviated transcription (Latin):
Seuinao premet. ac uictis dominabitur argis.
Nascetur pulcra troyamis origine Cȩsar
Impermin occeano famam qui termint astris
Iulms cie magno demissimi nomen lulo.
Hunc tu olim celo spoliis orientis ounstum.
Cana fides. et uesta. Remo cnm fratre quirimis

Expanded text:
servitio premet, ac victis dominabitur Argis. Nascetur pulchra Troianus origine Caesar, imperium oceano, famam qui terminet astris,— Iulius, a magno demissum nomen Iulo. Hunc tu olim ccana Fides, et Vesta, Remo cum fratre Quirinus
Abbreviated transcription (Latin):
Mens immota manet. lacrime funduntur inanes.
Um uero infelix fatis exterrita dido
Mortem orat. tedet celi conuexa tueri.
Quo magis inceptum pergat. lucemq relinquat
Uidit. thuricremis cum dona imponeret aris.
Horrendum dictu/ latiees nigressere sacros
Fussaq in obscenum se uertere uina cruorem.
Hoc uisum nulli. non ipsi effata sorori.
¶P reterea fuit in tectis de marmore templum
Coniuigis antiqui miro quod honore colebat¬
U elleribus niueis/ et festa fronde reuinctum.
Hinc exaudiri uoces et uerba uocantis
Uisa uiri. nox cum terras obscura tenexet.
Sola ꝑ culminibus ferali carmine bubo

Expanded text:
mens immota manet; lacrimae volvuntur inanes. mens immota manet; lacrimae volvuntur inanes. Tum vero infelix fatis exterrita Dido mortem orat; taedet caeli convexa tueri. Quo magis inceptum peragat lucemque relinquat, vidit, turicremis cum dona imponeret aris, horrendum dictu, latices nigrescere sacros, fusaque in obscenum se vertere vina cruorem. Hoc visum nulli, non ipsi effata sorori. Praeterea fuit in tectis de marmore templum coniugis antiqui, miro quod honore colebat, velleribus niveis et festa fronde revinctum: hinc exaudiri voces et verba vocantis visa viri, nox cum terras obscura teneret; solaque culminibus ferali carmine bubo
Abbreviated transcription (Latin):
Expectet facilemq fugam uentosq ferentes.
Noniam coningium antiquum quod prochedit oro
Nec pulcro ut latio careat. regnumq relinquat.
Tempus inane peto requiem s̃patiumq furori
Dum mea me uictam doceat fortima dolere.
Extxemam hanc oro ueniam. miserere sororis.
Quam mihi cum dederis cumulatam morte remittam.
¶alibus orabat.Talesq miserrima fletus
alibus orabat.
Tales q miserrima fletus
Fertq refertq soror.
Sed nullis ille monetur
Fletibus. hauduoces ullas taͬctabilis audit.
Fata obstant. plcidasq uixi deus obstruit aures.
Ac ueluti annoso ualidam cum robore quercum
Alpini boree nunc hinc. nunc flatibus illinc
Eruere interse certant. it stridor. et alte
Consternunt terram concusso stipite feondes.
Ipsa heret scopulis. et ꝗͣtum uertice ad auras
E thereas. tm̃ radicem in tartara tend̾it.
¶Naud secus assiduis hinc atq hinc uocibus heros
Tunditur. et magno persentit pectore curas.

Expanded text:
exspectet facilemque fugam ventosque ferentis. exspectet facilemque fugam ventosque ferentis. Non iam coniugium antiquum, quod prodidit, oro, nec pulchro ut Latio careat regnumque relinquat: tempus inane peto, requiem spatiumque furori, dum mea me victam doceat fortuna dolere. Extremam hanc oro veniam—miserere sororis— quam mihi cum dederit, cumulatam morte remittam. Talibus orabat, talisque miserrima fletusalibus orabat, talisque miserrima fletus fertque refertque soror: sed nullis ille movetur fletibus, aut voces ullas tractabilis audit; fata obstant, placidasque viri deus obstruit auris. Ac, velut annoso validam cum robore quercum Alpini Boreae nunc hinc nunc flatibus illinc eruere inter se certant; it stridor, et altae consternunt terram concusso stipite frondes; ipsa haeret scopulis, et, quantum vertice ad auras aetherias, tantum radice in Tartara tendit: haud secus adsiduis hinc atque hinc vocibus heros tunditur, et magno persentit pectore curas;
Abbreviated transcription (Latin):
Quis tib̃dido cernenti talia sensus.
Quos ue dabas gemitus: cum littora feruere late
Prospiceres arce ex sũma totumq uideres
Misceri ante oculos tantis clamoribus equor.
I mprobe amor/. quid non mortalia pectora cogis
Ire iterum in lacrimas. iterum temptare precando
Cogitur. et supplex animum submitere amori.
Nequid in expertum fristea moritura relinquat.
Anna uides toto properari lutore cixcum
Undiq conuenere. uocat iam carbasus auras.
Pupibus et leti naute imposuere coronas.
H unc ego si potui tantum sperare dolorem.
Et proserre soror potero. misere hoc tamen unum
E xequere Annamihi. Solam nam perfidi¬
Te colere: Arcanos etiam tibi credere sensus.
Sola uiri moles aditus/ et tempora noras.
¶soror. atq hostem supplex affare supeebum.
Non ego cum danays troyanam excidere gentem
Aulide uiraui. classem ue ad pergama missi.
Nec patris Anchise cineres mane̾s ite reuelli.
Cur mea dictanegat duras dimittere in auras:
Quo ruit. extremum hoc misere det munus amanti.

Expanded text:
um, Dido, cernenti talia sensus? quosve dabas gemitus, cum litora fervere late prospiceres arce ex summa, totumque videres misceri ante oculos tantis clamoribus aequor? Improbe Amor, quid non mortalia pectora cogis? Ire iterum in lacrimas, iterum temptare precando cogitur, et supplex animos submittere amori, ne quid inexpertum frustra moritura relinquat. Anna, vides toto properari litore; circum undique convenere; vocat iam carbasus auras, puppibus et laeti nautae imposuere coronas. Hunc ego si potui tantum sperare dolorem, et perferre, soror, potero. Miserae hoc tamen unum exsequere, Anna, mihi. Solam nam perfidte colere, arcanos etiam tibi credere sensus; sola viri mollis aditus et tempora noras. I, soror, atque hostem supplex adfare superbum: non ego cum Danais Troianam exscindere gentem Aulide iuravi, classemve ad Pergama misi, nec patris Anchisae cineres Manisve revelli, cur mea dicta neget duras demittere in auris. Quo ruit? Extremum hoc miserae det munus amanti:
Abbreviated transcription (Latin):
¶Flis accensa super iactatos egnore toto
Tro as reliquias dananm atq imnutis achilli
Arcebat longe latio. multosq per annos
Errabant acai fatis maria omnia crremm
T ante molis erat romanam condere gentem¬
U ixe conspectui syenle telinas in altum
U ella dabant leti. spumas salis ere rnebant.
Cum inno eternum sernons sub pectore nulins¬
Hec secnm. me ne incepto desistere uictam.

Expanded text:
is accensa super, iactatos aequore toto Troas, reliquias Danaum atque immitis Achilli, arcebat longe Latio, multosque per annos errabant, acti fatis, maria omnia circum. Tantae molis erat Romanam condere gentem! Vix e conspectu Siculae telluris in altum vela dabant laeti, et spumas salis aere ruebant, cum Iuno, aeternum servans sub pectore volnuec secum: Mene incepto desistere victam
Abbreviated transcription (Latin):
Ingreditur. uicrorq uiros sũpereminet omnes mo
H ic tem romanam magno tubante tununi
S istet eques sternet pennos gallumq rebellem

Expanded text:
Ingreditur, victorque viros supereminet omnes. Hic rem romanam magno turbante tumultu Sistet eques, sternet Poenos Gallumque rebellem
Abbreviated transcription (Latin):
Turribus cuit altis. et magnas territat urbes
Iamficti prauiq tenax qͦ nuntia ueri.
¶Fec tum multiplici populos sermone replebat
E audens. et pariter facta atq infecta canebat.
U enisse Eneam troyano a sanguine cretum.
Cuise pulera uro dignetur iungere dido.
N unc hyemem inter se luxu qͣ longa fouere
Regnoꝵ ĩ memores / turpiq cupidine captos
Necꝰ passim dea feda uirum diffundit in ora.
Grotinus ad Regem turesus detorquet hyarbam.
I ncenditq animum dictis atq aggrerat iras.
Nic Amone satus rtipta sciramantide nimpha
Templa loui centum latis immania regnis
Centum aras posuit. uigdem sacrauerat ignem.
Excubias duum eternas. pecudumq cruore
Pingue solum. et uariis florentia limina sertis
¶sꝙͣ amens animi et rumore accensus amaro
Dicitur ante aras media inter nmina diuum
Multa louem manibus supplex orcisse supinis.

Expanded text:
turribus aut altis, et magnas territat urbes; turribus aut altis, et magnas territat urbes; tam ficti pravique tenax, quam nuntia veri. Haec tum multiplici populos sermone replebat gaudens, et pariter facta atque infecta canebat: venisse Aenean, Troiano sanguine cretum, cui se pulchra viro dignetur iungere Dido; nunc hiemem inter se luxu, quam longa, fovere regnorum immemores turpique cupidine captos. Haec passim dea foeda virum diffundit in ora. Protinus ad regem cursus detorquet Iarban, incenditque animum dictis atque aggerat iras. Hic Hammone satus, rapta Garamantide Nympha, templa Iovi centum latis immania regnis, centum aras posuit, vigilemque sacraverat ignem, excubias divom aeternas, pecudumque cruore pingue solum et variis florentia limina sertis. Isque amens animi et rumore accensus amaro dicitur ante aras media inter numina divom multa Iovem manibus supplex orasse supinis
Abbreviated transcription (Latin):
Dunt signum. fulxere ignes et consciuis ether
Connubiis. summoq ulularunt uertice nimphe.
Ille dies primus leni primusq maloꝵ
Causa fuit.
Nleq enim spetie fama mouetrrr
Nlec iam furtiuum dido meditatur amoxem.
Coniugium uocat. hoc pretexit nomine culpam
Atimplo lybie magnas it fama per urbes
Fama malum quo nil a lind uelotius ullum
Mobilitate uiget. uiresq acquirit eundo
Parua metu p̾rimo. mox se se attolit in aueas.
Ingrediturq solo. et caput inter mibila condit.
¶llam terra parens ira irritcita deorum
¶Extremam ut perhibent. Ceeo Enche ladoq sororem
P rogenuit pedibus celerem/ et pernicibus alis
Monstrum horrendum ingens. Cui qͦt sunt corpore płme¬
Monstrum horrendum ingens.
Cui qͦt sunt corpore płme
Tot uigiles oculi subter mirabile dictu
Tot lingue totidem ora sonant tot subrigit aures.
N octe uolat celi medio terreq per umbras
Stridens. nec dulci declinat lumina somno
L uce sedet custos. aut summi culmine tecti

Expanded text:
dant signum; fulsere ignes et conscius aether conubiis, summoque ulularunt vertice nymphae. Ille dies primus leti primusque malorum causa fuit; neque enim specie famave movetur, nec iam furtivum Dido meditatur amorem: coniugium vocat; hoc praetexit nomine culpam. Extemplo Libyae magnas it Fama per urbes— Fama, malum qua non aliud velocius ullum; mobilitate viget, viresque adquirit eundo, parva metu primo, mox sese attollit in auras, ingrediturque solo, et caput inter nubila condit. Illam Terra parens, ira inritata deorum, extremam ut perhibent Coeo Enceladoque sororem progenuit, pedibus celerem et pernicibus alis, monstrum horrendum, ingens, cui, quot sunt corpore pMonstrum horrendum ingens cui quot sunt corpore plume, Tot vigiles oculi subter mirabile dictu Tot lingue totidem ora sonant tot surrigit aures. Nocte volat medio celi terreque per umbram Stridens nec dulci declinant lumina somno. Luce sedet custos aut summi culmine tecti
Abbreviated transcription (Latin):
Laurentisq docet populos. urbemiq lanni
Et quoquemq modo fugiat feratq laborem.
S unt gemine somni porte quarum altera fernir
Cornea qua ueris facilis datur exitus umbris
A itera cantenti perfeeta intens elephañto

Expanded text:
Laurentisque docet populos urbemque Latini, et quo quemque modo fugiatque feratque laborem. Sunt geminae Somni portae, quarum altera fertur cornea, qua veris facilis datur exitus umbris; altera candenti perfecta nitens elephanto
Abbreviated transcription (Latin):
I nquaseninq uelim pelago deducere terias
Lamq iugis summe sulgebat lncifer yde.
Ducebatqs diem danaiq obsessa tenebant
L imina portaꝵ. nec spes opis ulla dabatur.
Cessi. et sublato montem gemtore petun:¬

Expanded text:
in quascumque velim pelago deducere terras. in quascumque velim pelago deducere terras. Iamque iugis summae surgebat Lucifer Idae ducebatque diem, Danaique obsessa tenebant limina portarum, nec spes opis ulla dabatur; cessi, et sublato montes genitore pet
Abbreviated transcription (Latin):
Fas. handille sunt superi regnator olimpi.
Longa tibi exilia. et uastum maris equorarandum.
Ad terram hesperiam uemes. ubi lydius arua
Inter opima uirum leui fluit agmine Tybris.
Illic res lete. reginmq et regia coniunx
Parta tibi ¶Lacrimas dilecte pelle creusȩ.
¶Non ego Mixmidonm sedes. delopum cie superbas
Aspitiam. hand groys ẜuitum matribus ibo
Pardamis et diue ueneris mirus.
Sedme magna deum geniter his detinet oris.
Iamq uale. et nan ẜua cominis amorem.
¶Hee ubi dicta dedit lacrimantem et multa uolentem
Dicere deẜuit: temisq recessit in auras.
Ter conatus ibi collo dare brachia circum.
Ter frustra comprensamanis. ¶Effugit ymago
Par leuibus uentis uolucriq simillima somno.
Sic demum sonos con sumpta nocte ieuiso.
Atq hic ingentem countum affluxisse nouoꝵ
Inuemo admirans mimerum matresq nrosq.
Colectam exilio pubem. msabile uulguus.
Indiq conuenere anmis opibusq paraa

Expanded text:
fas, aut ille sinit superi regnator Olympi. fas, aut ille sinit superi regnator Olympi. Longa tibi exsilia, et vastum maris aequor arandum, et terram Hesperiam venies, ubi Lydius arva inter opima virum leni fluit agmine Thybris: illic res laetae regnumque et regia coniunx parta tibi. Lacrimas dilectae pelle Creüsae. Non ego Myrmidonum sedes Dolopumve superbas aspiciam, aut Graiis servitum matribus ibo, Dardanis, et divae Veneris nurus. Sed me magna deum genetrix his detinet oris: iamque vale, et nati serva communis amorem. Haec ubi dicta dedit, lacrimantem et multa volentem dicere deseruit, tenuisque recessit in auras. T/ ter frustra comprehensa manus effugit ymago, par levibus ventis volucrique simillima somno. Sic demum socios consumpta nocte reviso. Atque hic ingentem comitum adfluxisse novorum invenio admirans numerum, matresque virosque, collectam exsilio pubem, miserabile volgus. Undique convenere, animis opibusque parati,
Abbreviated transcription (Latin):
est in omnibus templs sed in¬
hns quibus consecrationis lege
con cessum est primũ autem
ipua athenenses statutũ est
ab hemius fiuis : quos inse¬
quebantur in ꝗ erant a
pant oppressi sinit docer
duodecimo Statius. hoc
asylum de fomuus imita¬
nis est unde est qm̃ fomu¬
tus acer asscum retulit
Custodes Lecti fenix et dixus ulixes
Predam obẜuabant hunt undiq troya goga
Incensis crepta ciditis menseq deoꝵ
Ceciteres auro solidis captiuaq uestis
Congeritur. pueri et pauidȩ longo ordine matres
Impleui clamore uias. mȩstusq creusam
Ne quieꝗͣ ingeminans itexumq iterumq uocani.
¶Quȩxenti et tectis uxbis sine fine furemi
Infelix simulacxum atq ip̃ius umbra exeuse
Uisci mihi ante oculos. et nota maior imago.
Obstupui stetert̃q come. et uox saucibus hesit.
¶Tum sic asstirri: et curas his emere dicas
¶Quid tantũ insano uiuat indulgere labori
O dulcis coniunx⁊ ¶Non hec sinc mimine diuũ
Eueniunt. nec te comitem hinc exporttire creusam

Expanded text:
est in omnibus templis, nisi quibus consecrationis lege concessum est. primo autem apud Athenienses statutum est ab Herculis filiis, quos insequebantur hi, qui erant a patre oppressi, sicut docet in duodecimo Statius. hoc asylum etiam Romulus imitatus est: unde est "quem Romulus acer asylum rettulit" Custodes lecti, Phoenix et dirus Ulixes, Praedam adseruabant; huc undique Troia gaza Incensis erepta adytis mensaeque deorum Crateresque auro solidi captiuaque uestis Congeritur. Pueri et pauidae longo ordine matres implevi clamore vias, maestusque Creüsam nequiquam ingeminans iterumque iterumque vocavi. Quaerenti et tectis urbis sine fine furenti infelix simulacrum atque ipsius umbra Creüsae visa mihi ante oculos et nota maior imago. Obstipui, steteruntque comae et vox faucibus haesit. Tum sic adfari et curas his demere dictis : Quid tantum insano iuvat indulgere dolori, O dulcis coniunx? Non haec sine numine divom eveniunt; nec te hinc comitem asportare Creüsam
Abbreviated transcription (Latin):
Si periturus habis et nos rape in omnia tecum.
in aliquam exꝑtu sup̃tis expertus spem ponis in arimis
Hanc primum tutare domum. Cui paruus yulus
Cui pater et coniunx quondam tua dicta relinquor
Ialia uociferans gemitu tecum omne replebat.
Cum subito dictuq oritur mirabile monstrum.
N amq manus inter mestoꝵq ora parencum
E cce leuis sũmo de uertice uisus yuli.
Fundere lumen apex. tactuq in noxia mollis
Lambere flama comas/ et crecum tempora pasci.
Nos pcunidi trepidare metu. crinemq flageantem
Eaeutere. et lanctos restringere fonabus ignes.
Nos contra. p̃positiones uel aduebia i a
ex euntia mato ꝓducunt ultimam lit¬
quae declinanturbre¬
uia sẜ. secundum
⁊onem nomiu
in a exeunti¬
ui.
armari aliquos
dicit: cum exarma¬
tos nusꝙͣ ondat : ꝗ nesci¬
unt nõ om̃ia a poeta ut
Sdiximus mõ dici debece Nam
et dio describit nocte nõ prȩmissa
suꝑflue eñm dicuntur ea : quȩ netes¬
se ezt fieri &uis domum in gressus nõ
arma deponat:

Expanded text:
Si periturus abis, et nos rape in omnia tecum; sin aliquam expertus sumptis spem ponis in armis, hanc primum tutare domum. Cui parvus Iulus, cui pater et coniunx quondam tua dicta relinquor? Talia vociferans gemitu tectum omne replebat, cum subitum dictuque oritur mirabile monstrum. Namque manus inter maestorumque ora parentum ecce levis summo de vertice visus Iuli fundere lumen apex, tactuque innoxia mollis lambere flamma comas et circum tempora pasci. Nos pavidi trepidare metu, crinemque flagrantem excutere et sanctos restinguere fontibus ignis.Nos contra praepositiones vel adverbia in 'a' exeuntia modo producunt ultimam litquae declinantur brevia sunt secundum rationem nominum in 'a' exeuntium. armari aliquos dicit, cum exarmatos nusquam ostendat: qui nesciunt, non omnia a poeta, ut supra diximus, dici debere. nam et diem describit, nocte non praemissa. superfluo enim dicuntur ea quae necesse est fieri. quis enim domum ingressus, non arma depo
Abbreviated transcription (Latin):
N embra quaat. gelidusq cõit formidine sanguis.
Rursus et alteritis lentum conuellere inmen
Insequor. et cansas penitus temptare latentes.
Alter et altexius sequitur de cortice sangius.
¶Multa mouens animo nimphas uenerabar ageestes
Eea diuũq patrem / gethicis qui presidet arius.
Rite secundarent nirusomenq leuarent.
¶er ciased postqͣ maiore hastilia nixu
Aggredior : genibusq aduerse obluctor harene
E loquar an fileam. gemitus lacrimabilis ymo
Auditur tumulo. et uox̾ redita fertur ad anres.¬
¶ Qued miserum Enea laceras: iam parte sepulto.
Parce pias scelerare mamis. non me tibi troya
Externum tulit. haud eruor hic destipite manat.
Meu suge crudeles terras. suge littus auarum.
Nam polidorus ego. hic fixum ferrea texit
Tellorum seges: et iaculis increuit acutis.
I unc uero ancipiti mentem foremidine passus
Quid non mortalia pectora cogis
Auxi sacra fameg
Postꝗͣ panor ossa reli quit
Delectos populi ad proceres pamumq parentem

Expanded text:
embra quatit, gelidusque coit formidine sanguis. Rursus et alterius lentum convellere vimen insequor, et causas penitus temptare latentis: ater et alterius sequitur de cortice sanguis. Multa movens animo nymphas venerabar agrestis Gradivumque patrem, Geticis qui praesidet arvis, rite secundarent visus omenque levarent. Tertia sed postquam maiore hastilia nisu adgredior, genibusque adversae obluctor harenae— eloquar, an sileam?—gemitus lacrimabilis imo auditur tumulo, et vox reddita fertur ad auris: Quid miserum, Aenea, laceras? Iam parce sepulto; parce pias scelerare manus. Non me tibi Troia externum tulit, aut cruor hic de stipite manat. Heu, fuge crudelis terras, fuge litus avarum: nam Polydorus ego; hic confixum ferrea texit telorum seges et iaculis increvit acutis. Tum vero ancipiti mentem formidine pressus Quid non mortalia pectora cogis, auri sacra fames? Postquam pavor ossa reliquit, delectos populi ad proceres primumque parentem
Abbreviated transcription (Latin):
Lachoonta ferunt. sacrum qui cuspide robue
Lȩserit. et tergo scelercitam intorserat hastam.
ucendum ad sedes simulacrum. drondaq diue
Numina conclamant.
Guudimus muros. et menia pandinus urbis.

Expanded text:
Laocoönta ferunt, sacrum qui cuspide robur laeserit, et tergo sceleratam intorserit hastam. Ducendum ad sedes simulacrum orandaque divae numina conclamant. Dividimus muros et moenia pandimus urbis.
Abbreviated transcription (Latin):
Ded grauiter gemitus ymo de pectore ducens
Heu fuge nate dea/. teq his ait erripe flãmis.
Nostis habet muros. ruit alto a culmine troya
Scit patrie. Priamoq datum. si pergama dextra
Defendi possent. etiam hac defensafuissent.
¶Sacra suosq tibi cõmendat troya penates.
Hos cape fatorum comites. his menia quere
Eterminiq aditis efferet penetralibus ignem.
Di uerso interea miscenture moenia luctu.
Et magis atq magis. qͣ ꝗͣ secreta parentis
Anchise domus arbdribusq obtecta recessit
Clarescunt sonitus armoꝵ atq ingruit horxor.
¶Excutior sompno et sinnu fastigia tecti
Ascensu suparo. citq qͬxectis auribus adsto.
In segetem ueluti cum flãma fircentibus austris
Incidit. aut rapidus montano flumine toerens
Sternit agros sternit sata lȩta boũq labores
Precipitesq trahit siluas. stupet inscius alto
A spitiens somitum pastor de uertice saxi.
¶Tum uero deucira mamifesta fides. danaumq patescmnt
Insidie.¶Et iam deyphebi dedit ampla ruinam

Expanded text:
ed graviter gemitus imo de pectore ducens, Heu fuge, nate dea, teque his, ait, eripe flammis. Hostis habet muros; ruit alto a culmine Troia. Sat patriae Priamoque datum: si Pergama dextra defendi possent, etiam hac defensa fuissent. Sacra suosque tibi commendat Troia penatis: hos cape fatorum comites, his moenia quaeraeternumque adytis effert penetralibus ignem. Diverso interea miscentur moenia luctu, et magis atque magis, quamquam secreta parentis Anchisae domus arboribusque obtecta recessit, clarescunt sonitus, armorumque ingruit horror. Excutior somno, et summi fastigia tecti ascensu supero, atque arrectis auribus adsto: in segetem veluti cum flamma furentibus austris incidit, aut rapidus montano flumine torrens sternit agros, sternit sata laeta boumque labores, praecipitisque trahit silvas, stupet inscius alto accipiens sonitum saxi de vertice pastor. Tum vero manifesta fides, Danaumque patescunt insidiae. Iam Deiphobi dedit ampla ruinam
Abbreviated transcription (Latin):
faror iraq: mentero p̃cinitant
pofest quidem specialiter accipa.
icest mentem meam funr &
ira precipitarunt sed meliusa
est generalit nõ mirum est
me arma accepisse sine ratiõo
furorn & ira mentõ p̃cpi¬
tant
¶Arma amens capio. nec sat ratiomis in aemis.
Sed glomerare manum bello. et concireere marcem
Cum sotiis credent amini. fueor iraq mentem
Frecipitant. pulcrumq mori sucũrit inarmis.¬
¶ Eece autem tellis panthus eleipsus achiuum
Panthus otriaces arcis phoebiq sacerdos¬
Sacra mami uictosq deos paruumq nepotem¬
Ipse trahit. cursuq amens ad limina tendit.

Expanded text:
Furor iraque mentem praecipitant potest quidem specialiter accipi, id est mentem meam furor et ira praecipitarunt; sed melius est generaliter: non mirum est, me arma cepisse sine ratione; furor enim et ira mentem praecipitantArma amens capio; nec sat rationis in armis, sed glomerare manum bello et concurrere in arcem cum sociis ardent animi; furor iraque mentem praecipitant, pulchrumque mori succurrit in armis. Ecce autem telis Panthus elapsus Achivom, Panthus Othryamanu uictosque deos paruumque nepoteIpse trahit cursuque amens ad limina tendit
Abbreviated transcription (Latin):
Ille nihit sailiaet ad interrogata
plȩraq .ni. uerba ex negoliis aca¬
piunt significationem.
enlegium est non liberare cõmen
datos penates
faro comites porsibile. quia ocmar¬
rebat: hostis ht̃ muros dat ei cõm¬
res decs.

Expanded text:
ILLE NIHIL scilicet ad interrogata; pleraque enim verba ex negotiis accipiunt significationem. endatos penates. FATORVM COMITES possibile; quia occurrebat «hostis habet muros», dat ei comites deos.
Abbreviated transcription (Latin):
Pardanide. fuimus troes. fuit ylion ingens
E loria theucrorum. ferus omnia luppiter argos
Trinstulit. in censa danci dominantirr in Arce.¬
Arduus armatos mediis in moenibus cidsitins
Fundit equus. uictorq Synon incendia miscet¬
Insultans. poetis alii bipatentibus ad sunt.
Obsedere alii tellis angusta uiarum
Oppositis. stat ferri aties mucrone cõrusco
Stricta parata neci. uixprimi peelia temptant
Portarum uigiles. et cȩco marte resistunt.
¶alibus otreade dictis et numine diunin
In flãmas et in arma feror. quo tristis herims
Quo fremitus uocat. et sullatus cid ethera clamor.
Addunt se sonos Rypheus/ et maximus cuemis
E pitus oblatiper lunam. hypamisq dymasq.¬

Expanded text:
ardaniae: fuimus Troes, fuit Ilium et ingens gloria Teucrorum; ferus omnia Iuppiter Argos transtulit; incensa Danai dominantur in urbe.Arduus armatos mediis in moenibus adstans fundit equus, victorque Sinon incendia miscetns; portis alii bipatentibus adsunt, obsedere alii telis angusta viarum oppositi; stat ferri acies mucrone corusco stricta, parata neci; vix primi proelia temptant portarum vigiles, et caeco Marte resistunt. Talibus Othryadae dictis et numine divom in flammas et in arma feror, quo tristis Erinys, quo fremitus vocat et sublatus ad aethera clamor. Addunt se socios Rhipeus et maximus armis Epytus oblati per lunam Hypanisque Dymasq
Abbreviated transcription (Latin):
Et lateri agglomerant nostro. iuuenisq corebus
Migomndes . Uillis ad troiam forte diebus
Uenercit. insino Casandrȩ incenssis amore.
Et gener auxilium feiamo phrigibusq ferebat
Infelix. qui non sponse precepta furentis
Audiercit.
¶Quos ubi consertos audere in prelia uidi
Incipio super his. ¶Iuuenes fortissima frustra
Pectora si uobis cuidentem extrema cupido est¬
Certt sequi. quae sit rebus fortima uideas.¬
hunc autem chorebum stultum inducit enforbion: quẽ et uirgiꝰ sei
tis est cum etiam sacerdos in con¬
uitia ruit deoef. quod seruat
uirgilius ne unꝗͣ trabat aene¬
at ferus aũt innidiose der̃¬
rex iupiter õĩbus idem hĩc
& paulo post ipse doos in
dardana susatat arma hoc
est qui equalis esse consueuit
Excessere omnes/ aditis/ arisq relictis.
¶ Hii quibus imperium steterat succuritis urrbi
Incense. moriamur. et in media arma ruamus.

Expanded text:
et lateri adglomerant nostro, iuvenisque Coroebus, Mygdonides: illis ad Troiam forte diebus venerat, insano Cassandrae incensus amore, et gener auxilium Priamo Phrygibusque ferebat, infelix, qui non sponsae praecepta furentis audierit. Quos ubi confertos audere in proelia vidi, incipio super his: Iuvenes, fortissima frustra pectora, si vobis audentem extrema cupido certa sequi, quae sit rebus fortuna videHunc, inquit, Coroebum stultum inducit Euphorion, quem et Vergilius sae necessitatis est, cum etiam sacerdos in convicia ruit deorum: quod servat Vergilius ne umquam tradat Aeneae. 'ferus' autem invidiose d«rex Iuppiter omnibus idem». Hinc et paulo post «ipse deos in Dardana suscitat arma», hoc est qui aequalis esse consuevitExcessere omnes aditis arisque relictis dii, quibus inperium hoc steterat; succurritis urbi incensae; moriamur et in media arma ruamus.
Abbreviated transcription (Latin):
CSic animis iuiuenum fuxor additus. ¶Inde lupi ceu
Raptores atra in nebula. quos improba uentris
Exegit cecos rabies. catuliq relicti
Faucibus expectant sicis. ¶Per tella per hostes

Expanded text:
Sic animis iuvenum furor additus. Inde lupi ceu raptores atra in nebula, quos improba ventris exegit caecos rabies catulique relicti faucibus exspectant siccis, per tela, per hostes
Abbreviated transcription (Latin):
dura et regni nonitas me talia cogunt
Noliri. et late fines custode tueri.anda¬
ins genus Eneadnm quis troiȩ nesciat urbem:
Nsatu tpere drã eneadũ qͣa ab iuo neo andierit m he inope rgmñdato¬
retrites ꝙ uirosq aut tanti incendia belli.
Non obtusa aide gestamne pectora poemi.

Expanded text:
dura et regni novitas me talia cogunt moliri, et late finis custode tueri. Quis genus Aeneadum, quis Troiae nesciat urbdura et regni novitas me talia cogunt moliri, et late finis custode tueri. Qurtutesque virosque, aut tanti incendia belli? Non obtusa adeo gestamus pectora Poeni
Abbreviated transcription (Latin):
iudeatur prima sene ficia prę¬
stitisse cum pessis maiora reti¬
poenitet hoc est parum indetur
lãlibus Ilioneus. aut sut audis lo¬
quebatur: aut ex posterioribus frae¬
mebat intelligis.
sunc breuiter dido. Atqui non
breuiter loquitur sed breue &
Longum paruũ & magnũ per¬
fectum nibuil hibent: sed ꝑ com¬
parationem intolligunt. ut supra
de prouincia. est locus ortis ut
diimus comparatione Item
hoc loco breuiter idest minusꝗͣ
Ilioneus. Et nõtmn regum esse bre¬
uiloquinm ut multis in uirgilio
lacis probatur & foeminarũ uere¬
undiam unde utrũq dedit di¬
doni
huie silius qui occisus ab hercule¬
moni: ex sepultura. sua nom̃ im¬
nosuit in quo matri fecerat templũ
quod neȩ adsrribit poeta dicens.
sum uicina astris encino in uerti¬

Expanded text:
videatur prima beneficia praestitisse, cum possis maiora recipaenitet" , hoc est parum videturTALIBVS ILIONEVS aut subaudis ‘loquebatur’, aut ex posterioribus ‘fremebat’ intellegis. um breviter dido atqui non breviter loquitur. sed breve et longum, parvum et magnum perfectum nihil habent, sed per conparationem intelleguntur, ut supra de provincia "est locus" orbis, ut diximus, conparatione. item hoc loco 'breviter', id est minus, quam Ilioneus. et notandum regum esse breviloquium, ut multis in Vergilio locis probatur, feminarum verecundiam: unde utrumque dedit Didoniius fuit, qui occisus ab Hercule ex sepultura sua monti nomen imposuit, in quo matri fecerat templum. Quod Aeneae adscribit poeta dicens: tum uicina astris Erycino in uerti
Abbreviated transcription (Latin):
Denotria aũt dc̃a est uel a uino
optimo quod in italio nascitur
uel ut tisarro dicit ab cenotre
rege sabinorum.
nomine appellauis staliã uñ
est fines super usq sicanos ha ẽ
usq ad ea loca quȩ tenuerunt
sicani idest siculi a sicano lrali
fratre. Nam non usq ad siciliam
nec ei fieri poterat

Expanded text:
enotria autem dicta est vel a vino optimo, quod in Italia nascitur, vel ut Varro dicit ab Oenotro, rege Sabinorum nomine appellavit Italiam; unde est «fines super usque Sicanos» hoc est ‘usque ad ea loca’ quae tenuerunt Sicani, id est Siculi, a Sicano, Itali fratre. Nam non ‘usque ad Siciliam’; nec enim fieri poterat
Abbreviated transcription (Latin):
Quassatam uentis liceat subdncere classem
Et siluis aptare trabes et stringere remos.
¶Si datur ltaliam sotiis et rege recepro
Tendere. ut ytaliam lȩti latiumq petamus.
Sin ͥsumpta salus et te pat̾er optime thencrum¬

Expanded text:
Quassatam ventis liceat subducere classem, et silvis aptare trabes et stringere remos: si datur Italiam, sociis et rege recepto, tendere, ut Italiam laeti Latiumque petamus; sin absumpta salus, et te, pater optume Teucrum
Abbreviated transcription (Latin):
quem uidimus ipsi submersum
qued ante doloris fuerat. ut ipsins
ante oculos nuno consolationis ẽ
cum ernit omnes incolumes
Nubes tantũ dicimꝰ nõ mubs L dica¬
uoram cęsariem a cędendo dc̃a
cesaties ergo tantum uirorũ est
iod aũt dicit decoram uult ei
inea natuiralem susse pulchrit¬
dinem. ne si totum tribuat ue¬
uconta nimł relinquatur ma
sauori. quod sequeni melius
it comparano ut horati¬

Expanded text:
quem vidimus ipsi submersum quod ante doloris fuerat, ut "ipsius ante oculos" , nunc consolationis est, cum cernit omnes incolomnubes tantum dicimus, non nubs, licet dicaoram caesariem a caedendo dicta caesaries, ergo tantum virorum est. quod autem dicit 'decoram' vult etiam in Aenea naturalem fuisse pulchritudinem, ne si totum tribuat Vevel contra nihil relinquatur matris favori: quod sequens melius indicat conparatio. ut Horati
Abbreviated transcription (Latin):
placido. More suo uno sesmone
habitum future orationis exõssit.
Oregina secundum artem rhe
Iusticia. bene consyderauit sexũ
nec .n. uirtute poterit dicere:¬

Expanded text:
PIT more suo uno sermone habitum futurae orationis expressit. O REGINA secundum artem rhetIVSTITIA bene consideravit sexum; nec enim ‘virtute’ poterat dicere
Abbreviated transcription (Latin):
Impnlerit. Iante ne animis celestibus ire:
U rbs antiqua fuit. thyrii tenuere coloni¬
C artago. ytaliam contra tyberinaq longe¬
N ostia dines opum studiisq asperrima belli.
Quam lumo fertur terris magis omnibus nnoi

Expanded text:
impulerit. Tantaene animis caelestibus irae? Urbs antiqua fuit, Tyrii tenuere coloni, Karthago, Italiam contra Tiberinaque longe ostia, dives opum studiisque asperrima belli; quam Iuno fertur terris magis omnibus un
Abbreviated transcription (Latin):
a ueliẽ sib interemptum
Ut portusq ⁊eqre uelinos.
Fetio inuasisset. predamq ignara putoisset.¬
Nunc me fluctus habent uersantq in littore uenti¬
¶Q uod te per celli iucondum na umen et auras¬

Expanded text:
a Veliensibus interemptum, ut "portusque require Velinos" ferro invasisset, praedamque ignara putNunc me fluctus habet, versantque in litore ventiQuod te per caeli iucundum lumen et aura
Abbreviated transcription (Latin):
Sponte sua ueterisq cei se morementem
CAtqi equicem memini fama ẽ obscrior ermus
Auriuntos ita fere senes is ortus et agris
D ondanus ioeas frigie penetrauit co uibes¬
T reinamq samum que nunc samotana fecnii
Aurea nune solio stelicns regia celli
Accepit et numerum duorum altaribus auget
Gixerat et dieta Ilioneus sic uoce secutus
Rex genus gregium fauni/ nec flucnbus cieros
A tra subegit hiems uestris sucedere terris
Nec sidus regione uie littus ue fefellit
Consilio hanc omnes animisq uolentibus urbem
A fferimi piasi regnis que maxima quondam
Extremo ueniens sol aspitiebat olimpo.
¶A ioue prinapium generis. Ioue dardana pubes
Haudet auo rex ipse iouis de gente suprema¬
¶ royius enecis na nos adlimina misit
Quanta per ydoneos sceuis effisa mitenis
Tempestas ierit campos quibus actus ut̾q
Europe eitq asie fatis connirierit orbis

Expanded text:
sponte sua veterisque dei se more tenentem. sponte sua veterisque dei se more tenentem. Atque equidem memini fama est obscurior annis Auruncos ita ferre senes, his ortus ut agris Dardanus ITreyciamque Samum, que nunc Samotracia fertuaurea nunc solio stellantis regia caeli accipit et numerum divorum altaribus auget. Dixerat, et dicta Ilioneus sic voce secutus: Rex, genus egregium Fauni, nec fluctibus actos, atra subegit hiemps vestris succedere terris nec sidus regione viae litusve fefellit: consilio hanc omnes animisque volentibus urbem, adferimur, pulsi regnis, quae maxima quondam extremo veniens Sol aspiciebat Olympo. Ab Iove principium generis, Iove Dardana pubes gaudet avo, rex ipse Iovis de gente suprema, Troius Aeneas, tua nos ad limina misit. Quanta per Idaeos saevis effusa Mycenis tempestas ierit campos, quibus actus uterque Europae atque Asiae fatis concurrerit orbis