comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xes qui ubiq talis inducit᷑: nã amidie filius est: que ante laerte nupti¬
as clam cũ sysypho eoli filio cõcubuit unde ulixes natus est. hoc ei & in
ouidio aiax obicit &e sanguine cretus sy syphio alii est legunt.nuicissi:
locum in quo inferoꝵ descensus est idest ad auernũ. si intra terra sũt
inferi. alii altius in telligunt qui subterra esse inferos uolunt secũdũ
corogͣphos &e geometras. qui dicũt terram spero idest esse que aqua
ce aere sustentat᷑ quod si est ad antipodas põt nauigatione ꝑueniri
qui quantũ ad nos spectat inferi sunt sicut nos illis hinc est quod ter¬
ram esse inferos dicimus ꝗͣ ꝗͣ illud sit quia nouem circulis cingitur.
Tyberianus cẽ inducit epistolam uento aellatam ab antipodibus q̃
habet superi inferis salutera. qua occasione tractat reciꝓcũ hoc quod

Expanded text:
xes, qui ubique talis inducitur; nam Anticliae filius est, quae ante Laertae nuptixes, qui ubique talis inducitur; nam Anticliae filius est, quae ante Laertae nuptias clam cum Sisypho, Aeoli filio, concubuit, unde Vlixes natus est. Hoc ei et in Ovidio Aiax obicit «et sanguine cretus Sisyphio». Alii Oeliden legunt, de locum, in quo inferorum descensus est, id est ad Avernum, si intra terram sunt inferi. Alii altius intellegunt: qui sub terra esse inferos volunt secundum chorographos et geometras, qui dicunt terram σφαιροειδῆ esse, quae aqua et aere sustentatur. Quod si est, ad antipodes potest navigatione perveniri, qui quantum ad nos spectat inferi sunt sicut nos illis. Hinc est quod terram esse inferos dicimus, quamquam illud sit, quia novem cingitur circulis. Tiberianus etiam inducit epistolam vento allatam ab antipodibus, quae habet «superi inferis salutem»; qua occasione tractat reciprocum hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
positus aut quia noctis muris supͣ tractusꝰ est.i. grauis: grauidus. ut¬
ideus
UI
tes uel euantes: phrygias aliter nõ stat u̾sus euantes aũt bachantes
alibero qui euan licitur. chorũ aũt ait multitudinem in sacro collec¬
uisit in duos uersus unam partem sed ideo qui a est cõposita. lyrici uero
& incõpositam partem orationis induos diuidunt uersus. ⁊ cõfectum
curis: plenum atꝗ uacauerant gaudiis. sed illud ostendit quod ait sta
tius stant ueteres ante ora metus: nam cure ferebant᷑ ꝓimpetu expͥstino
belloꝵ tumultu. alii hanc ipsam curam uolunt quod habebat cõiuge
ꝑnitiosam maritis. Unde seꝗt᷑ egregia interea c̃õuix ꝑ uronia. i uocat me¬
nelaum ce limina pandit: pandit & uocat ut sub eunt luco fluuiũq re¬
linquũt.⁊ id magnũ sperans fore munus amanti: putauit se uitia p̃teri¬
ta presentib posse celare quod ẽt sequens indicat uersus. u eo lides: uli¬

Expanded text:
positus: aut quia deiectis muris supra tractus est. Ad v. 516 Gravis gravpositus: aut quia deiectis muris supra tractus est. Ad v. 516 Gravis gravidus, ut . 517 Evantis euantis Phrygias: aliter non stat versus. 'euantes' autem bacchantes a Libero, qui Euan dicitur. 'chorum' autem ait multitudinem in sacra collecvisit in duos versus unam partem orationis, sed ideo, quia est composita. lyrici vero etiam incompositam partem orationis in duos dividunt versus. Ad v. 520 Confectum curis atqui vacaverat gaudiis; sed illud ostetius «stant veteres ante ora metus»; nam curae ferebantur suo impetu ex pristino bellorum tumultu. Alii hanc ipsam curam volunt, quod habebat coniugem perniciosam maritis: unde sequitur ‘egregia interea coniunx’ per ironiam. VOCAT MENELAVM ET LIMINA PANDIT pandit et vocat, ut «subeunt luco fluviumque relinquunt». ID MAGNVM SPERANS FORE MVNVS AMANTI putavit se vitia praeterita praesentibus posse celare; quod etiam sequens indicat versus. AEOLIDES Vli
Abbreviated transcription (Latin):
piunt quod falsum esse homerus docet qui eos cõmemorat. ⁊ cerer:
moueat quod aliis umbris uerba dat his silentiũ. timorẽ eĩ expͥmit
ride ad cuius domũ pͥmũ ire necesse erat ubi fuerat cã belloꝵ ut iã
tem ora lacerata.⁊. populata: uastata idest deformia sublatis aurib.¬
tem: tegere uolentem. nam truncatis manib quid tegebat. tegere aũt
est celare: ut ecõtra nudare est indicare ut traiectaq pectora ferro nu
illic quasi ubi tutatus esse potueram sane rheteum dicit᷑ & fecit rheceũ
sicut est cytherea ꝓcytheria.c. et arma: depicta scilicet. u seruãt: tenẽt¬
tumulo manes uocauit. ⁊ &e funeris umbris: sepulture mee umbris:
nam funus illic esse nõ potuit ubi nec cadauer ꝗdem fuerat.i. fata mer
corripuit. s meminisse necesse est: ciceronis est cui placet obliuiscit᷑
fatiferũq ensem.. suꝑ ardua uenit pergama: aut quod in arce est

Expanded text:
piunt: quod falsum esse Homerus docet, qui eos commemorat. cereri piunt: quod falsum esse Homerus docet, qui eos commemorat. cereri moveat quod aliis umbris verba dat, his silentium: timorem enim exprimit, ride: ad cuius domum primum ire necesse erat, ubi fuerat causa bellorum, ut "iam tem ora lacerata. Ad v. 496 Populata vastata, deformia sublatis auribustem tegere volentem: nam truncatis manibus quid tegebat? 'tegere' autem est celare, ut e contra 'nudare' est indicare, ut "traiectaque pectora ferro nudillic, quasi ubi tutus esse potueram. Sane Rhoeteum dicitur, et fecit Rhoeteum, sicut est Cytherea pro Cythereia. ET ARMA depicta scilicet. SERVANT tenenttumulo manes vocavit. FVNERIS VMBRIS sepulturae meae umbris; nam funus illic esse non potuit, ubi ne cadaver quidem fuerat. FATA MEA corripuit. meminisse necesse est Cicero "cui placet obliviscitur, "fatiferumque ensem" . super ardva venit pergama aut quod in arce est
Abbreviated transcription (Latin):
alienũ imperiũ cedibus occupare. item amare pͥuignũ crimen est uirtus
maritũ. Alii distinctione mutata dicũt tenebant arua que ultima
iuri fortes frequentant idest que possident ultima.i hic: illic.. occur¬
rit tydeus: althee &e osnei filius quem ĩbello thebano menalippus
extinit. a parthonopeus: menalippe & martis siue melamonis filius
rex archadie qui thebana bella puer ad modũ petiit. a ad rasti pallen¬
aũt ait pallentis aut epitheton est umbre aut ille respexit quia ĩbello
thebano cõsũptis sex ducib solus aufugit. fuge aũt comes semꝑ est pal¬
lor. a hic multum fleti: idest nobiles quore mortem magna seꝗtur
uera dicunt᷑.⁊ longo ordine: ingenti multitudine ut pueri ce pauide
longo ordine matres: nõ ad ortlinem stantes sane ĩminus est longo
ordine ingenti multitudine.i. tris antheuoridas: multi supͣ dc̃os acci¬

Expanded text:
alienum imperium caedibus occupare; item amare privignum crimen est, virtus alienum imperium caedibus occupare; item amare privignum crimen est, virtus maritum. Alii distinctione mutata dicunt: tenebant arva, quae ultima viri fortes frequentant, id est quae possident ultima. HIC ILLIC OCCVRRIT TYDEVS Althaeae et Oenei filius, quem in bello Thebano Melanippus extinxit. PARTHENOPAEVS Melanippae et Martis sive Melanionis filius, rex Arcadiae fuit, qui Thebana bella puer admodum petiit. ADRASTI PALLENautem ait ‘pallentis’ aut epitheton est umbrae, aut illud respexit, quia in bello Thebano consumptis sex duciblor. Ad v. 481 Multum fleti id est nobiles, quorum mortem magna sequitur vera dicta. Ad v. 482 Longo ordine ingenti multitudine, ut "pueri et pavidae longo ordine matres" , non ad ordinem stantes. sane 'in' minus est: in longo ordine, in ingenti multitudine. Ad v. 484 Tris antenoridas multi supra dictos acci
Abbreviated transcription (Latin):
querit &e ꝓbus & alii. ⁊ respondet curis: aut pari eam diligit affectione
quod in enea nõ fuit ut expressior ei supͣdc̃e sit. s. equatq sicheus a¬
morem: aut certe respondet curis: par est mortis similitudine ferro ẽĩ
uterq cõsũptus est. ÷ ꝓseꝗt᷑ lacrimans longe: oculis eam sequebatur
humentib. datũ molit᷑ iter: ꝑagit. datum aũt dixit aut ratione fa¬
ti aut oblatũ fortuito. quod dicunt. a arua tenebant ultima :¬
ad huc suꝑ esse dixxit quantũ ad yꝑtinet literam in his ẽi que dixit
mixta sunt uirtutib uitia. ĩ his aũt que dicturus est nocentũ penas a
pior segregat meritis. nam ĩferi ut diximus supͣ humanam continẽt
uitam hoc est aĩam incorpore constitutã. hec aũt que dixit mixcta eẽ
manifestũ est. licet ẽĩ inuiris fortib laudet᷑ uirtus est tñ uituperabile

Expanded text:
quaerit et Probus et alii. RESPONDET CVRIS aut pari eam diligit adfectione, quaerit et Probus et alii. RESPONDET CVRIS aut pari eam diligit adfectione, quod in Aenea non fuit, ut expressio rei supra dictae sit «aequatque Sychaeus amorem»: aut certe ‘respondet curis’ par est mortis similitudine; ferro enim uterque consumptus est. PROSEQVITVR LACRIMIS LONGE oculis eam sequebatur umentibus. DATVM MOLITVR ITER peragit. ‘Datum’ autem dixit aut ratione fati, aut oblatum fortuito, quod τυχὸν dicunt. ARVA TENEBANT VLTIMA adhuc supersunt. Sed dixit quantum ad Y pertinet litteram; in his enim quae dixit mixta sunt virtutibus vitia, in his autem quae dicturus est nocentum poenas a piorum segregat meritis. Nam inferi, ut diximus supra, humanam continent vitam, hoc est animam in corpore constitutam. Haec autem quae dixit mixta esse manifestum est; licet enim in viris fortibus laudetur virtus, est tamen vituperabile,
Abbreviated transcription (Latin):
est: aut quia dr̃ futurus est: aut quod est melius quia post mortem
alterius circulum uiris fortib nõ amantib datum. i torua: ꝓtorue¬
id est terribiliter. ⁊. lenibat: ꝓ leniebat & antiq dixit ut squamis auro¬
q polibat ꝓpoliebat. maiores ẽĩ in om̃ĩb cõiugationib ĩ ꝑatiuo bam ad¬
debant ĩ ꝑfectũ ab indicatõ quod intrib ad huc obseruat᷑ in quarta
&e e addit᷑ ut nutri nutriebat.s lacrimasq ciebat: sibi aut certe illud
tractũ aũt est hoc dehomero qui inducit aiacis umbrã ulixis eloꝗa
fugientem qui ei fuerat causa mortis in cepto sermone apͥncipio orati¬
onis. u dura silex: saxi est species. generalitas eĩ esse nõ potest seq̃n¬
& pars est insule. ⁊ tandem: quasi dui deliberauerit.÷ ũbriferum:
frondosum.  pͥstinus: pͥor quod difficile inuenitur. nã de hoc sermone

Expanded text:
est aut quia deus futurus est: aut, quod melius est, quia post mortem est aut quia deus futurus est: aut, quod melius est, quia post mortem tenebit alterum circulum, viris fortibus id est terribiliter. LENIBAT pro ‘leniebat’. Et antique dixit, ut «squamis auroque polibant». Maiores enim in omnibus coniugationibus imperativo ‘bam’ addebant et fetiam ‘e’ additur, ut nutri, nutriebat. LACRIMASQVE CIEBAT sibi; aut certe illud Tractum autem est hoc de Homero, qui inducit Aiacis umbram Vlixis conloquia fugientem, quod ei fuerat causa mortis. INCEPTO SERMONE a principio orationis. DVRA SILEX saxi est species; generalitas enim esse non potes Pari est insulae. TANDEM quasi diu deliberaverit. VMBRIFERVM frondosum. PRISTINVS prior. Quod difficile invenitur; nam de hoc sermone
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo fuit que a neptuno ꝓ stupri p̃cio meruit sexus mutationẽ. fuit
cẽ in uulnerabilis pugnando ꝓ laphitis cũ centauris crebris ictibus
fustium paulatĩ fizcus interra est. post mortem tñ in sexũ rediit. hoc
aũt dicto ostendit platonicũ illud uel aristo tilicũ anime ꝑ metẽsicho
amauerat & se interemerat ut quasi in certũ esset quem circulum pos¬
set tenere. & obscurã: recenti morte ut diximus supra. infelix dido:
ueniali utitur statu & excusat se ꝑ necessitatẽ ne mortis causa fuisse
sit nuntiatus didonis interitus. alii ad ignem referũt iusum. alii ad
tatis.. siqua fides tellure subima est: ubi ꝓmissa exitũ nõ habent. re
ꝑumbras: argumentat᷑ ex eo quod est inferos subire cõpulsus. inuitũ
se reliquisse carthaginem.i senta situ: spinosa squalida &e est trãsla¬
tetendit ac si diceret si credidissem forte &ẽ deoꝵ uissa cõ tẽnerem.

Expanded text:
virgo fuit, quae a Neptuno pro stupri praemio meruit sexus mutationem. Fuit virgo fuit, quae a Neptuno pro stupri praemio meruit sexus mutationem. Fuit etiam invulnerabilis. Quae pugnando pro Lapithis contra Centauros crebris ictibus fustium paulatim fixus in terra est, post mortem tamen in sexum rediit. Hoc autem dicto ostendit Platonicum illud vel Aristotelicum, animas per μετεμψύχamaverat et se interemerat, ut quasi incertum esset quem circulum posset tenere. OBSCVRAM recenti morte, ut diximus supra. INFELIX DIDO veniali utitur; et excusat se per necessitatem, ne mortis causa fuisse sit nuntiatus Didonis interitus. Alii ad ignem referunt visum; alii ad tatis. Ad v. 459 Si qua fides tellure sub ima est ubi promissa exitum non habent. resper umbras argumentatur ex eo quod est inferos subire compulsus, invitum se reliquisse Carthaginem. Ad v. 462 Senta situ squalida. et est translatetendit, ac si diceret: si credidissem, forte etiam deorum iussa contemnerem.
Abbreviated transcription (Latin):
ret ꝓcris egredi cupiens fructeta cõmouit. sperans cefalus ferã hasta¬
ineuitabilem iecit &e ignarus interemit uxorem. & mestamq eriphylem:
hec amphiardi auguris argiuii ucor fuit que latenter bello thebano ma¬
ritũ polynici ꝓdidit monili accepto quod ante uxor dederat qui di¬
tus ad p̃lium hiatu terre periit cuius filius alge meon postea matrẽ
necauit & est horestis furore correptus. uituperatur sane uirgilius qꝙ
mestam dixerit quam stigerem legerit idest nocentem nam mesta
est igne. n euadnamq : uxor capenei fuit que se in aredentem mariti ro¬
gum p̃cipitauie. a & pasiphem: hec ut supra diximus tauri amore fla¬
grauit.a ce laodomia: uxor ꝓthesilai fuit que cũ maritũ ĩ bello troia¬
no pͥmũ perisse cognouisset optauit ut eius umbrã uideret qua re con¬
cessa nõ deserens eam ietus amplexibus periit.⁊ nunc femina ceneꝰ:

Expanded text:
ret, Procris egredi cupiens frutecta commovit. Sperans Cephalus feram hastaret, Procris egredi cupiens frutecta commovit. Sperans Cephalus feram hastainevitabilem iecit et ignarus interemit uxorem. MAESTAMQVE ERIPHYLEN haec Amphiarai, auguris Argivi, uxor fuit: quae latentem bello Thebano maritum Polynici prodidit monili accepto quod ante uxori dederat. Qui ductus ad proelium hiatu terrae periit. Cuius filius Alcmaeon postea matrem necavit et est, ut Orestes, furore correptus. Vituperatur sane Vergilius quod maestam dixerit quam στυγερήν legit, id est nocentem; nam maesta est στυγνή. EVADNENQVE uxor Capanei fuit, quae se in ardentem mariti rogum praecipitavit. ET PASIPHAEN haec, ut diximus, tauri amore flagravit. LAODAMIA uxor Protesilai fuit. Quae cum maritum in bello Troiano primum perisse cognovisset, optavit ut eius umbram videret: qua re concessa non deserens eam, in eius amplexibus periit. NVNC FEMINA CAENEVS Caenis
Abbreviated transcription (Latin):
terpellauit & despecta apud maritũ eũ falsi criminis cletulit qui ira¬
tus inuocauit egeũ patrem ut ypolito currus agitanti ĩ mitteret focã
quo facto & ypolito ĩ terempto phedra amoris ĩpatientia laqueo uitã
finiuit... procrinq: hec uxor cephali fuit qui cũ uenandi studio tene¬
ret᷑ labore fessus locũ quendam adire cõsueuerat & illic ad se recrean¬
dum aurã uocare quod cũ sepe faceret amorẽ in se mouit aurore que
ei canem uelocissimã lelepam noĩe donauit & duo hastilia ineuita¬
bilia. eũq in amplexus rogauit. ille ait usuirandũ se habere cũ cõiuge
toq coitu cõfessus est esse maritũ quod illa dolens cũ audisset arustico
amare eũ aurorã quã inuocare cõsueuerat ad siluas ꝓfecta est & ĩ fruc¬
tetis latuit ad deprehendendũ maricũ qui cũ more solito aurorã uoca¬

Expanded text:
terpellavit et despecta apud maritum eum falsi criminis detulit. Qui iraterpellavit et despecta apud maritum eum falsi criminis detulit. Qui iratus invocavit Aegeum patrem, ut Hippolyto currus agitanti inmitteret phocam. Quo facto et Hippolyto interempto, Phaedra amoris inpatientia laqueo vitam finivit. PROCRINQVE filia Iphicli, uxor Cephali fuit. Qui cum venandi studio teneretur, labore fessus ad locum quendam ire consueverat, et illic ad se recreandum auram vocare. Quod cum saepe faceret, amorem in se movit Aurorae, quae ei canem velocissimam Laelapam nomine donavit et duo hastilia inevitabilia, eumque in amplexus rogavit. Ille ait iusiurandum se habere cum coniuge toque coitu confessus est maritum. Quod illa dolens cum audisset a rustico amare eum Auroram, quam invocare consueverat, ad silvas profecta est et in frutectis latuit ad deprehendendum maritum. Qui cum more solito auram voca
Abbreviated transcription (Latin):
potestates.⁊ partem fusi monstrant᷑ in omnem: plures uult ostendere
cos inꝗb libido dñat᷑. c lugentes campi: quasi lucis egentes. quod &
amorib congruit.: durus amor: ĩmitis in exorabilis.⁊ tabe ꝑemit:
corpore defluente paulatim. n secreti celant colles: amantib cõgrui
mirtea silua: que est ueneri consecrata. :. cure nõ ipsa ĩ morte: hoc ẽ¬
cẽ illic amant e habent ꝑ actor imaginem criminũ sicut aẽ depiis
dicturus est que gr̃a currũ armoꝵq fuit uiuis que cura nitentes pasce¬
generali sicut oe plato insyposio tractat nil ẽĩ interest quid quis amet
usus est ut hic quos durus amor tm̃ feminaꝵ ponit exempla. non
quod desint uiri sed elegit sexũ ĩpatientẽ aclamandũ tñ paulopost
sichei facturus est cõmemorationẽ. ÷ his phedram: hec fuit filia minoii
&& pasiphe uocor thesei. que p̃iugnũ ypolitũ amore capta de stupro in¬

Expanded text:
potestates. PARTEM FVSI MONSTRANTVR IN OMNEM plures vult ostendere potestates. PARTEM FVSI MONSTRANTVR IN OMNEM plures vult ostendere eos in quibus libido dominatur. LVGENTES CAMPI quasi ‘lucis egentes’: quod et amoribus congruit. DVRVS AMOR immitis, inexorabilis. TABE PEREDIT corpore defluente paulatim. SECRETI CELANT CALLES amantibus congrui. MYRTEA SILVA quae est Veneri consecrata. CVRAE NON IPSA IN MORTE RE illic amant et habent peractorum imaginem criminum, sicut etiam de piis dicturus est «quae gratia curruum armorumque fuit vivis, quae cura nitentes pascegenerali, sicut etiam Plato in Symposio tractat; nihil enim interest quid quis amet,usus sit, ut «hic quos durus amor», tantum feminarum ponit exempla, non quo desint viri, sed elegit sexum inpatientem ad amandum: tamen paulo post etiam Sychaei facturus est commemorationem. HIS PHAEDRAM haec filia fuit Minois et Pasiphaes, uxor Thesei, quae privignum Hippolytum amore capta de stupro in
Abbreviated transcription (Latin):
xcit nam ꝑ osus illius dicimus. ÷ ꝓiecere aĩas: quasi rem uilem. si ce du
ros labores: homerus eĩ achillis umbrã introducit loquentẽ ce dicẽtẽ
libentius se apud superos cũcta aduersa tolerare ꝗͣ apud ĩ feros ĩperare.
quod aut ait .i. ethere in alto: poetice dictũ est ether eĩ superius est.
sed nostrũ habitaculũ etherem uocauit inferore cõparatione. n fas ob¬
stat: uira nature.⁊ tristisq: tristi unda palus in amabilis ne si t̾stis
dicamus duo sint epitheta. i. nouies stix interfusa: qui altius demũ di
racione quesiuerũt dicunt intra hos mundi circulos inclusas esse uirtu¬
tes inꝗb iracundie sunt  cupiditates dequib tristitia nascit᷑ ilest
sta unde dicit nouem esse circulos stygis que ĩ feros cingit idest ut
supͣdiimus terrã: nam dicũt alias esse purgationes extra hos circulos

Expanded text:
xit, nam ‘perosus illius’ dicimus. PROIECERE ANIMAS quasi rem vilem. ET DVROS xit, nam ‘perosus illius’ dicimus. PROIECERE ANIMAS quasi rem vilem. ET DVROS PERFERRE LABORES Homerus enim Achillis umbram introducit loquentem et dicentem libentius se apud superos cuncta adversa tolerare quam apud inferos imperare. Quod autem ait ‘aethere in alto’ poetice dictum est: aether enim supernus est, sed nostrum habitaculum aetherem vocavit inferorum comparatione. FAS OBSTAT iura naturae. TRISTIQVE tristi unda palus inamabilis, ne si ‘tristis’ dicamus, duo sint epitheta. NOVIES STYX INTERFVSA quia qui altius de mundi ratione quaesiverunt dicunt intra novem hos mundi circulos inclusas esse virtutes, in quibus et iracundiae sunt et cupiditates, de quibus tristitia nascitur, id est Styx. Vnde dicit novem esse circulos Stygis, quae inferos cingit, id est terram, ut diximus supra; nam dicunt alias esse purgatiores extra hos circulos
Abbreviated transcription (Latin):
de pͥma hi subrepti sunt uita. u ex sortes: expertes aderos dicũt.  acer¬
bo: ĩ maturo traslatio apomis est. sine sorte: sine iudicio traxxit autẽ
hoc exmore romano. nõ ẽĩ audiebant᷑ cause nͥ ꝑ sortẽ orclinate. nam tp̃t
quo cause agebant᷑ cõueniebant omnes unde & conciliũ ce ex sorte di¬
crũ ordinemꝰ accipiebant quo post diem xxxx suas causas exequerent᷑
unde est urnã mouet. luuenalis gr̃ã fallaci p̃conis uicerit urnã. i. que¬
sitor: quesitores sunt qui exercendi questionib p̃sunt. & notandũ
quia minoem quasi crudelem introducit quol ei epicheton && plato
&& homerus cdant. nam eacus ce racdamantus fratres nuitiores sunt.
mesti loca: ideo mesti quia ut supͣ dixcimus secundũ platonem grauiter
puniunt᷑ aĩe eois qui sibi inferũt mortem. s lucemq ꝑosi: figurate di¬

Expanded text:
de prima dis subrepti sunt vita. EXORTES expertes, ἀκλήρους dicunt. ACERde prima dis subrepti sunt vita. EXORTES expertes, ἀκλήρους dicunt. ACERBO inmaturo: translatio est a pomis. SINE SORTE sine iudicio. Traxit autem hoc ex more Romano; non enim audiebantur causae nisi per sortem ordinatae. Nam tempore quo causae agebantur conveniebant omnes, unde et ‘concilium’ ait, et ex sorte dierum ordinem accipiebant, quo post diem tricesimum suas causas exequerentur: unde est ‘urnam movet’. Iuvenalis «gratia fallaci praetoris vicerit urna». QVAESITOR quaesitores sunt qui exercendis quaestionibus praesunt. Et notandum quia Minoem quasi crudelem introducit, quod ei epitheton et Plato et Homerus dat; nam Aeacus et Rhadamanthus fratres mitiores sunt. MAESTI LOCA ideo ‘maesti’, quia, ut diximus supra, secundum Platonem graviter puniuntur eorum animae qui sibi inferunt mortem. LVCEMQVE PEROSI figurate di
Abbreviated transcription (Latin):
horrebant colubre. i offam: hinc est & diminutio offella .s.c. d.f.¬
nõ geminat ĩ diminutione ẽi plerũq multa mutant᷑. quol aũt ait melle.
magnitudo eius ostendit᷑ sicut ait intertio depoliphemo. ⁊ occupat eneas
aditũ: raptim ingredit᷑.. sepulto: dormiente sine pulsu idest motu.a
euadit: modo transit.i in remeabilis unde: aut perpetuũ est epithetõ
ut dixcimus supͣ aut ip̃i õe enee ĩ remeabilis: nã ꝑ alterã egressus est ꝑtẽ
ut portaq emittit eburna. c continuo audite uoces: nouem circulis in
tenere. secundũ eoꝵ qui sibi ꝑsimplicitatẽ adesse nequiuerũt. tertiũ
uiroꝵ fortiũ esse dicit. sextũ nocentes tenent qui pununt᷑ auidicibus
flentes: poetice dix̃: sane ploratus tm̃ lacrimai est: planctus tm̃a uocũ
fletus ad utrũq ꝑtinet que plerũq cõfundunt poete.i. inlimine: qr

Expanded text:
horrebant colubrae. OFFAM hinc est diminutio ‘ofella’; sed ‘fhorrebant colubrae. OFFAM hinc est diminutio ‘ofella’; sed ‘fnon geminat: in diminutione enim plerumque multa mutantur. Quod autem ait ‘melle’, magnitudo eius ostenditur, sicut ait in tertio de Polyphemo. OCCVPAT AENEAS ADITVM raptim ingreditur. SEPVLTO dormiente sine pulsu, id est motu. EVADIT modo ‘transit’. INREMEABILIS VNDAE aut perpetuum est epitheton, ut diximus supra, aut ipsi etiam Aeneae inremeabilis; nam per alteram egressus est partem, ut «portaque emittit eburna». CONTINVO AVDITAE VOCEtenere, secundus eorum qui sibi per simplicitatem adesse nequiuerunt, tertius virorum fortium esse dicit, sextum nocentes tenent qui puniuntur a iudicibus,FLENTES poetice dixit. Sane ploratus tantum lacrimarum est, planctus tantum vocum, fletus ad utrumque pertinet: quae plerumque confundunt poetae. IN LIMINE PRIMO quia
Abbreviated transcription (Latin):
quat᷑ si te fata uocant.a longo post: aut ad uerbiũ est aut p̃positio
antique posita. i iuga: grece dixit gyga eĩ dicunt que transtra nomi¬
namus. laxatq foros: tabulata uacuat. ut supra &e campos iubet esse
patentes: multitudine eĩ remota quasi laxant᷑ spacia . e alueo: flumi¬
nis scilicet & ꝑ syneresin aluo facit.⁊ in gentem eneam: bene hunc
solum dicit ut ꝑ transitũ ostendat purgatoris aĩ hoĩes ẽt corpora ha¬
bere leuiora quod desibylla uult accipi. ⁊ sutilis: in texta deuincis
ꝓpter pondus enee quod est melius aut ꝓpter paludis magnitudinẽ
& ꝓꝑter ceni densitatẽ. ⁊ ĩformi limo: magno sine forma. & ulua : her¬
ba palustri. o ꝑ sonat: aut ꝑsonare facit. aut ꝑ regna sonat & quia de
aĩa dicturiis est bene facit ante cerberi cõmemorationẽ cõsũptoris
corpoꝵ. lucanus qui uiscera seuo spargit nr̃a cani. tunc eĩ aĩe locum
suũ recipiũt cũ fuerit corpus absũptum. u horrere uidens iam colla co

Expanded text:
quetur si te fata vocant». LONGO POST aut adverbium, aut praepositio antique posita. IVGA graece dixit: ζυγὰ enim dicunt quae transtra nominamus. LAXATQVE FOROS tabulata vacuat, ut supra «et campos iubet esse patentes»; multitudine enim remota quasi laxantur spatia. ALVEO fluminis scilicet. Et per synaeresin ‘alvo’ facit. INGENTEM AENEAN bene hunc solum dicit, ut per transitum ostendat purgatioris animi homines etiam corpora habere leviora: quod de Sibylla vult accipi. SVTILIS intexta: propter pondus Aeneae, quod est melius; aut propter paludis magnitudinem; aut propter caeni densitatem. INFORMI LIMO magno, sine forma. VLVA herba palustri. PERSONAT aut personare facit, aut per regna sonat. Et quia de animabus dicturus est, bene facit ante Cerberi commemorationem, consumptoris corporum; Lucanus «qui viscera saevo spargis nostra cani». Tunc enim animae locum suum recipiunt, cum fuerit corpus absumptum. HORRERE VIDENS IAM COLLA COL
Abbreviated transcription (Latin):
cum uertat᷑ quod in inferis sacris fit hoc aũt ꝑtinet aduictimaꝵ explo¬
rationem ut si non stupuerũt apte ꝓbent᷑. a uoce uocans hecaten: ño
uerbo sed quibusdam misticis sonis nam uarie numina in uocabant᷑
quod aperte lucanus expressit ut latratus habet illam canis gemitũ¬
q lupoꝵq stridunt ululantq fere quod sibilat anguis expͥmit &e plã
tem: hoc est quod ait hecaten ut plenũ numen ostenderet.. supponũt

Expanded text:
convertatur, quod in infernis sacris fit. haec autem pertinent ad victimarum exploconvertatur, quod in infernis sacris fit. haec autem pertinent ad victimarum explorationem, ut, si non stupuerint, aptae probentur. Ad v. 247 Voce vocans non verbis, sed quibusdam mysticis sonis: nam varie numina invocabantur, quod aperte Lucanus expressit, ut "latratus habet illa canum gemitusque luporum: quod stridunt ululantque ferae, quod sibilat anguis exprimit et plantem hoc est quod ait 'Hecaten', ut plenum numen ostenderet. Ad v. 248 Supponunt
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt. unde est qui nũc misenus ab illo dicit᷑. a p̃cepta sibylle: ut duc ni
nõ ubi fuerat sibyllauaticinata.. scrupea: lapillosa nam scrupus ꝓprie
dictus. & lacunigro: aut alto aut reuera nigro inferorũ uicinitate.. tuta
aũt quia hinc lacu hinc cingit᷑ siluis dicit aũt locũ quẽ nunc doliola uo
cant.  uolantes: uolucres.: participiũ ꝓ nomine posuit ut plurimus albur¬
physicos dicere aerem corporeũ esse unde aues sustinet sed hunc cedi uapo¬
ri sulphureo unde aues in illis locis deserte aere quoportari solent cõcidũt
nõ odore sed pondere quod potest esse uerisimile quia altius in eodem
loco possunt uolare ut tollunt se celeres liquidũq ꝑaer& lapse.u ad cõ
cornua fũdit. & fundere est supina manu libare quod fit ĩ sacris suꝑnis.
uergere est aũt circũ uersam sinistram partem manu ita fundere ut patera

Expanded text:
volunt; unde est «qui nunc Misenus ab illo dicitur». PRAECEPTA SIBYLLvolunt; unde est «qui nunc Misenus ab illo dicitur». PRAECEPTA SIBYLLnon ubi fuerat Sibylla vaticinata. Ad v. 238 Scrupea lapillosa: nam scrupus proprie dictus est. lacu nigro aut alto: aut vere nigro inferorum vicinitate. tuta autem, quia hinc lacu, hinc cingitur silvis. dicit autem locum, quem nunc doliola vocant. Ad v. 239 Volantes volucres: participium pro nomine posuit, ut "plurimus Alburphysicos dicere aerem corporeum esse, unde et aves sustinet; sed hunc cedere vapori sulphureo, unde aves in illis locis desertae aere, quo portari solent, concidunt non odore, sed pondere: quod potest esse veri simile, quia altius in eodem loco possunt volare, ut "tollunt se celeres liquidumque per aera lapsae" . Acornua fundit" . et fundere est supina manu libare, quod fit in sacris supernis; vergere autem est conversa in sinistram partem manu ita fundere, ut patera
Abbreviated transcription (Latin):
reingentis quia ut inquarto diximus ꝓ qualitate ꝑsone pyre fiebant. sepul¬
cra ẽt uel minora uel magna fiebant. n ossaq lecta: aut collecta aut lecta ideo
aut reuera ter: licet ẽĩ afunere contraxerit pollucionem tñ om̃is purgatio ad
superos ꝑtinet unde ait ĩ parem numerũ aut quia hec ratio exigit illustratio¬
nis. u cirtũtulit: purgauit antiquũ uerbum est: plantus ꝓ laruatote circũferã
idest purgabo nam lustratio a circũlatione dicta est uel tede aut uictime in¬
deos portaturus ait donec me flumine uiuo abluero. hic ẽĩ erat mos diximꝰ.
uiro: ipsi cara sculpsit in saea nam supra ea iam legimus cõcremata. s remũ¬
q tubãq : quia e bellator & remex fuerat licet possimus cẽ solam tubam
accipere. remus eĩ dicit᷑ lorũ quod continet tubam. monte subaerio: ĩ aerio
nam supra est positus. aeriũ aũt alii altũ dicunt alii nomen montis antiquũ

Expanded text:
rae ingentis, quia, ut in quarto diximus, pro qualitate personae pyrae fiebant. Sepulrae ingentis, quia, ut in quarto diximus, pro qualitate personae pyrae fiebant. Sepulcra etiam vel minora vel magna faciebant. OSSAQVE LECTA aut collecta, aut lecta ideo aut re vera ter; licet enim a funere contraxerint pollutionem, tamen omnis purgatio ad superos pertinet, unde ait imparem numerum; aut quia hoc ratio exigit lustrationis. CIRCVMTVLIT purgavit. Antiquum verbum est. Plautus «pro larvato te circumferam», id est purgabo; nam lustratio a circumlatione dicta est vel taedeos portaturus ait «donec me flumine vivo abluero». Hic enim erat mos, ut dixVIRO ipsi cara sculpsit in saxo; nam supra ea iam legimus concremata. REMVMQVE TVBAMQVE quia et bellator et remex fuerat. Licet possimus etiam solam tubam accipere; remus enim dicitur lorum quod continet tubam. MONTE SVB AERIO in aërio; nam supra est positus. ‘Aërium’ autem alii altum dicunt, alii nomen montis antiquum
Abbreviated transcription (Latin):
tia flam̃is: hoc ꝑflaminas alibi iam nec se capit unda uolat uaporaliter ad.
auras. u lauant frigentis & imgunt: uersus ennii qui ait tarꝗnii corpus
bona femina lauit & unexit.⁊ defleta: participiũ ab eo quo est fleor si
tñ inueniat᷑ alias sine uerbi origine esse dicemus... purpureas. adimitatio¬
nem sanguinis inquo est aĩa ut dixximus supra. ut purpureã uomit ille
animam. N uelamina nota: uel ipsi cara uel aĩe exxnotitia eĩ gignitur
caritas ut hic inter fluminata. feretro: grece dicit capulo uicinus. ⁊
subiere feretro: ut subeunt muro. more parentum: ꝓpinquioribus enĩ
inrili seꝯcus hoc dabat᷑ officium.. facem: de fune ut uarro dicit unde &
unde ait crateres quod cẽ statuis in ardie mori sepultura cõmemorat.i
oluum: aũt ab oliua dixit nam oleura ab olea dicit᷑.. flam̃a: quasi py¬

Expanded text:
TIA FLAMMIS hoc est per flammas; alibi «nec iam se capit unda: volat vapor ater ad TIA FLAMMIS hoc est per flammas; alibi «nec iam se capit unda: volat vapor ater ad auras». LAVANT FRIGENTIS ET VNGVNT versus Ennii, qui ait «Tarquinii corpus bona femina lavit et unxit». DEFLETA participium ab eo quod est ‘fleor’, si tamen inveniatur; alias sine verbi origine esse dicemus. PVRPVREAS ad imitationem sanguinis, in quo est anima, ut diximus supra, ut «purpuream vomit ille animam». VELAMINA NOTA vel ipsi cara, vel animae; ex notitia enim gignitur caritas, ut «hic inter flumina nota». FERETRO Graece dixit; nam capulus dicitur a ‘subiere feretro’ ut «subeunt muro». MORE PARENTVM propinquioribus enim virilis sexus hoc dabatur officium. FACEM de fune, ut Varro dicit: unde et unde ait ‘crateres’: quod etiam Statius in Archemori sepultura commemorat. ivum’ autem ab oliva dixit; nam oleum ab olea dicitur. FLAMMA QVIEVIT py
Abbreviated transcription (Latin):
lage est hoc est depinguib tedis.: frondibus aeris: aptis ad funera.
dicit pyrasidon cupressu cucũdari ꝓꝑter grauem ustrine odorem. ne eo
offendat᷑ populi cucũstantis corona que tamdiu stabat respondens fleti¬
bus prefice idest plane tuũ pͥncipiũ ꝗͣliu cõsũpto cadauere & colletis
nerib dicebat nouissimũ uerbum. ilicet quisire licet significat. unde
est dixitq nouissima uerba.⁊ pars calidos latices: plinius in naturali
historia dicit hanc esse causam ut mortui & calida aqua abluant᷑ & ꝑ
interualla cõcrem̃t᷑: quod solet plerũq uitalis spiritus excussus putari
&x homines fallere: deniq refert quendam suꝑpositũ pyre ad hibitis
ignibus erectum esse nec potuisse liberari unde &e saluabant᷑ cadauera
septem diebus oe calida ab luebant᷑ & post ultimã cõclamationem cõbu¬
rebant᷑: unde traxit terentius desine iam cõclematum esse. ⁊ enea undan¬

Expanded text:
lage est, hoc est de pinguibus taedis. FRONDIBVS ATRIS aptis ad funera. lage est, hoc est de pinguibus taedis. FRONDIBVS ATRIS aptis ad funera. dicit pyras ideo cupresso circumdari propter gravem ustrinae odorem ne eo offendatur populi circumstantis corona, quae tamdiu stabat respondens fletibus praeficae, id est principi planctuum, quamdiu consumpto cadavere et collectis cineribus diceretur novissimum verbum ‘ilicet’, quod ire licet significat; unde est «dixitque novissima verba». PARS CALIDOS LATICES Plinius in Naturali Historia dicit hanc esse causam ut mortui et calida abluantur et per intervalla conclamentur, quod solet plerumque vitalis spiritus exclusus putari et homines fallere. Denique refert quendam superpositum pyrae adhibitis ignibus erectum esse nec potuisse liberari. Vnde et servabantur cadavera septem diebus, et calida abluebantur, et post ultimam conclamationem conburebantur; unde traxit Terentius «desine, iam conclamatum est». AENA VNDAN
Abbreviated transcription (Latin):
aũt cas alte uolasse adui tandũ auerni odorem. e suꝑ arbore sidunt:
secũdum antiquã licentiam. ⁊ auri aura: splendor auri. horatius tua
ne tardet aura maritos idest splendor hinc & aurũ dicit᷑ asplendore ꝗ
eĩ maturũ est & auri imitat᷑ colorem nam noua fronde uiret quod ut ait
plinius in naturali historia defimo turdellaꝵ incertis arborib nascit᷑ uñ
plantus ipsa si hi auis mortem creat.⁊ teretis truncos: teres rotundum ali¬
ꝗd cũ ꝓceritate ut ĩ cumbens tereti clamon sic cepit oliue. horatius bra¬
auellendi cupiditatem ut nulla ei satisffacere posset celeritas nam tardan¬
minus: nichilominus ille deflebat᷑. interea: dum itur ad seluas. nĩgra¬
to: tristi ut gratũ letum aliꝗed dicimus. alii ingrato dicunt gratiam nõ
sentienti. s pinguem: aut degreco transtulit liparã magnam aut hipal¬

Expanded text:
autem eas alte volasse ad vitandum Averni odorem. SVPER ARBORE SIDVNT autem eas alte volasse ad vitandum Averni odorem. SVPER ARBORE SIDVNT secundum antiquam licentiam. AVRI AVRA splendor auri; Horatius «tua ne retardet aura maritos», id est splendor. Hinc et aurum dicitur a splendore qui enim maturum est et auri imitatur colorem; nam nova fronde viret. Quod ut ait Plinius in Naturali Historia de fimo turdelarum in certis arboribus nascitur, unde Plautus «ipsa sibi avis mortem creat». TERETIS TRVNCOS ‘teres’ est rotundum aliquid cum proceritate, ut «incumbens tereti Damon sic coepit olivae». Horatius «braavellendi cupiditatem ut nulla ei satisfacere posset celeritas; nam tardanMINVS nihilo minus ille deflebatur. INTEREA dum itur ad silvas. INGRATO tristi, ut gratum laetum aliquid dicimus. Alii ‘ingrato’ dicunt gratiam non sentienti. PINGVEM aut de Graeco transtulit λιπαρὰν, magnam, aut hypal
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥe effata sunt augurũ p̃ces unde ager post pomeria ubi captabantur
tendere pergant pascentes: hinc optinium significat᷑ auguriũ quod pa¬
scebant. Nam romani moris fuit ut ĩ comitiis agendis & ĩ bellis gerẽclis
pullaria captarent auguria. unde est in liuio quod cũ ꝗdam cupidus
belli gereudi atribuno plebis ꝓhiberet᷑ ne iret pullos uissit ad ferri qui
cum missas non ecderent fruges irridens cõsul auguriũ ait uel bibant
cũ oĩb quos ducebat extinctus est. Et multi pascentes distingũt &
absolutus est sensus. Alii dicunt pascentes uolando & referũt ad natu¬
ram columbaꝵ que exilientes pascere cõsuerũt. alii uolando ambulan¬
do dicũt. uola eĩ dicit᷑ media pars pedis siue manus. & ꝓdire : ꝓdibant
infinitus ꝓ indicatiuo. graue olentis auerni: male olentis alibi bene
olentis ut grauiter spirantis copia tymbre floreat. ÷ liꝗdum ꝑ aera :

Expanded text:
proprie effata sunt augurum preces: unde ager post pomeria, ubi captabantur proprie effata sunt augurum preces: unde ager post pomeria, ubi captabantur TENDERE PERGANT PASCENTES hinc iam optimum significatur augurium, quod pascebant. Nam Romani moris fuit et in comitiis agendis et in bellis gerendis pullaria captare auguria. Vnde est in Livio quod cum quidam cupidus belli gerendi a tribuno plebis arceretur ne iret, pullos iussit adferri: qui cum missas non ederent fruges, inridens consul augurium ait ‘vel bibantcam tendens cum periit exercitu. Et multi ‘pascentes’ distingunt et absolutus est sensus. Alii dicunt ‘pascentes volando’ et referunt ad naturam columbarum quae exilientes pascere consuerunt. Alii ‘volando’ ambulando dicunt: vola enim dicitur media pars pedis sive manus. PRODIRE prodibant: infinitus pro indicativo. GRAVE OLENTIS male olentis; alibi bene olentis, ut «et graviter spirantis copia thymbrae floreat». LIQVIDVMQVE PER A
Abbreviated transcription (Latin):
accingit᷑ armis: in struit᷑ officiis.:: forte p̾cat᷑: uacat forte & est uersus
de his qui tybicines uocant᷑ quibus adlitur aliꝗd ad solam ietri sustẽ¬
tationem ut nũc dextra nũc ille siuistra nec eĩ possumus in telligere eũ
fortuita rogasse.. si: ad uerbiũ rogantis & optancis est ꝑ seplenũ sicut &
.oi qͣqͣ neo terici hoc iungant ce ꝓuna ponãt. persius osi ebuliat patruũ
affectu quia mors p̃dicta falsa esse debuerit. cũ forte columbe: auguria.
aut oblatiã sunt que nõ poscunt᷑ aut ĩperatiua que optatiua ueniunt: hoc
uolarent nõ adeũ ꝑtinere uiderent᷑ nam moris erat ut captantes auguria
certa sibi spatia designarẽt. quibus uolebant uidenda ad se ꝑtinere:.: ma¬
ratio et exhoc loco esse incipit ĩpetratiuum quod oblãtm fuerat.⁊ cursii
cursum dicimus. s ne defice rebus: ne desere in rebus incertis.  sic affatꝰ:¬

Expanded text:
ACCINGITVR ARMIS instruitur officiis. FORTE PRECATVR vacat ‘forte’. Et est versus ACCINGITVR ARMIS instruitur officiis. FORTE PRECATVR vacat ‘forte’. Et est versus de his qui tibicines vocantur quibus datur aliquid ad solam metri sustentationem, ut «nunc dextra, nunc ille sinistra»; nec enim possumus intellegere eum fortuitu rogasse. SI adverbium rogantis et optantis est per se plenum, sicut et ‘o’, quamquam neoterici haec iungant et pro uno ponant; Persius «o si ebulliat patruus, adfectu, quasi mors praedicta falsa esse debuerit. Ad v. 190 Cum forte columbae auguria aut oblativa sunt, quae non poscuntur, aut inpetrativa, quae optata veniunt. hoc volarent, non ad eum pertinere viderentur: nam moris erat ut captantes auguria certa sibi spatia designarent, quibus volebant videnda ad se ratio. Et iam ex hoc loco esse incipit impetrativum quod fuerat oblativum. CVRSVMcursum dicimus. NE DEFICE REBVS ne desere in rebus incertis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nec ĩtemporib nec ĩparticipiis inuenit᷑ nam cũ it longa sit iturus breuis
inuenit᷑. ut suꝑũq inlumen ituras. Multi tñ tẽptant dicentes it᷑ ꝓpter eo
que pͥma uerbi origo est ꝑ diphtongum scribi debere quod uõ ꝓcedit
fortuitu .i. & ꝓclucit &e corripit. luuenalis nõ quasi fortuitus nec uentors
rabies sed iratus cadat in terras & iudicet ignis. contra horatiꝰ nec fortu¬
itu spernere cespitem leges sinebant. hic ẽĩ nͥ .i. longa sit nõ stat uersus &e
hoc ꝓtulimus exemplum unius sermonis nequis dicat iturus & itur ideo
uariam habere naturam ꝓpter tempoꝵ uarietatem. Unde melius est ut
diximus originis cõsiderare rationem si fortuitꝰ ab eundo est & afortuna
boris humor ardentis. nec non eneas: bona economia uenit᷑ ad ramum.

Expanded text:
nec in temporibus nec in participiis invenitur; nam cum ‘itur’ longa sit, ‘iturus’ brevis nec in temporibus nec in participiis invenitur; nam cum ‘itur’ longa sit, ‘iturus’ brevis invenitur, ut «superumque in lumen ituras». Multi tamen temptant dicentes ‘itur’, propter ‘eo’ quae prima verbi origo est, per diphthongon scribi debere: quod non proced‘fortuitus’ ‘i’ et producit et corripit; Iuvenalis «non quasi fortuitus nec ventorum rabie, sed iratus cadat in terras et iudicet ignis»; contra Horatius «nec fortuitum spernere cespitem leges sinebant». Hic enim nisi ‘i’ littera longa sit, non stat versus. Et hoc protulimus exemplum unius sermonis, ne quis dicat ‘iturus’ et ‘itur’ ideo variam habere naturam propter temporum varietatem: unde melius est, ut diximus, originis considerare rationem. Sane ‘fortuitus’ ab eundo est et a fortuna arboris umor ardentis. NEC NON AENEAS bona oeconomia venitur ad ramum.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis generib scripserunt pͥmum locũ in sepultura esse uoluerũt: unde
cum pontificib nefas esset cadauer uidere magis tñ nefas fuerat si uisũ
unde est aut tu mͥ terram inice horatius nõ est mora longa licebit ĩecto
ter puluere curras.. aramq sepulchri: piram dicit ĩ modum are cõstrui
lignis solebat. nam && seꝗt᷑ congerere arborib celoq educere certãt: &
aram q̃ ante sepulchrũ fieri cõsueuit in telligere nõ possumus ut stant
manibus are cũ nõdum facta sit funeratio que p̃cedit sepulchrũ ꝓbus
tñ cedonatus de hoc loco requirendũ adbuc esse dixerũt.⁊ celoq edu¬
cere certant: ut hoc faciant mente ꝑtractant nam ad huc ituri ad siluas
sunt.⁊itur: eo e breuis est it᷑ .i. longa in uenit᷑ ergo quia hoc uerbum
breue est in origine && indeclinatione fit longum ideo certa eius natura

Expanded text:
tatis generibus scripserunt primum locum in sepultura esse voluerunt: unde tatis generibus scripserunt primum locum in sepultura esse voluerunt: unde cum pontificibus nefas esset cadaver videre, magis tamen nefas fuerat si visum unde est «aut tu mihi terram inice». Horatius «non est mora longa; licebit iniecto ter pulvere curras». ARAMQVE SEPVLCRI pyram dicit, quae in modum arae construi lignis solebat; nam et sequitur «congerere arboribus caeloque educere certant». Et aram quae ante sepulcrum fieri consuevit intellegere non possumus, ut «stant manibus arae», cum nondum facta sit funeratio quae praecedit sepulcrum. Probus tamen et Donatus de hoc loco requirendum adhuc esse dixerunt. CAELOQVE EDVCERE CERTANT ut hoc faciant mente pertractant, nam adhuc ituri ad silvas sunt. ITVR ‘eo’ e brevis est, ‘itur’ i longa invenitur. Ergo quia hoc verbum breve est in origine et in declinatione fit longum, ideo certa eius natura
Abbreviated transcription (Latin):
emistichium hoc dicit᷑ addidisse dum recitat augusto.. uita spoliauit.
ad bellum retulit in quo uictis tollunt᷑ exuuie. n nõ inferiora secutus:
ubiq encã hectori comperat ut ambo insignes prestantibus armis.¬
demens: ĩ prouidus qui nõ considerauit ẽt deos in emulationẽ posse
descendere .⁊ emulus: modo eiusrei studiosus alias inimicus inuenit᷑
exceptum: oppressum insidiis quo sermone ostendit eũ tante fuisse
uirtutis ut ne anumine ꝗdem nisi insidus oppͥmeret᷑. is triton: pe¬
nultima accentũ habent nͥam tritonis facit si ẽi ultima habeat triton¬
tis facit quod nõ ꝓcedit ut demophoon demophoontis. u ergo: aut
quia talis perierat aut quia sic fuerat interemptus.. precipue pius e
ueas: ubiq eneam supra ceteros inducit mortẽ cuius libet dolere ut¬
nunc amici casum gemit: item casuq aĩum cõcussus amaro. hinc eidat
circa sepulturam etiam sordida officia in aliis denegat locis. qui ẽi depie¬

Expanded text:
emistichium hoc dicitur addidisse dum recitat. Ad v. 168 Vita spoliavit ad bellum retulit, in quo victis tolluntur exuviae. Ad v. 170 Non inferiora secutus ubique Aenean Hectori conparat, ut "ambo animis, ambo insignes praesDemens inprovidus, qui non consideravit etiam deos in aemulationem posse descendere. Ad v. 173 Aemulus modo 'eiusdem rei studiosus', alias 'inimicus' invenitur. exceptum oppressum insidiis: quo sermone ostendit eum tantae fuisse virtutis, ut ne a numine quidem nisi insidiis opprimeretur. triton paenultima accentum habet, nam Tritonis facit: si enim ultima habeat, Tritontis facit, quod non procedit: ut Demophoon, Demophoontis. Ad v. 175 Ergo aut quia talis perierat, aut quia sic fuerat inNEAS ubique Aenean supra ceteros inducit mortem cuiuslibet dolere, utnunc Amyci casum gemit», item «casuque animum concussus amici». Hinc ei dat circa sepulturam etiam sordida officia, quae in aliis denegat locis. Qui enim de pie
Abbreviated transcription (Latin):
hin est tractum centũ errant annos uolitantq hec litora circum & regna
inuia.u. que contra naturam fuĩt nõ adferunt p̃iudiciũ generalitatẽ.
unde ait inuia licet hercules & alii transierant &e sit transiturus eneas.
sic dictum est illud euaditq celer ripam irremeabilis unde.⁊ mesto uul¬
tu: ꝓpter mortem amici & rami inquisitionem humina habens ꝑ quod
tristitia mentis ostendit᷑.⁊ ingredit᷑. ꝓ graclitur uacat p̃positio ut ĩ gre¬
dit᷑q solo & caput internubila condit.s & parib curis uestigia figit. au
simili solicitudine detentus incedit aut sigit uestigia idest stat excĩpro¬
uiso quod cogitantes facere morte miserabili non congrua eius meritis¬

Expanded text:
hinc est tractum "centum errant annos volitantque haec litora circum" . et regna hinc est tractum "centum errant annos volitantque haec litora circum" . et regna invia quae contra naturam fiunt non adserunt na’, licet et Hercules aliique transierint et sit transiturus Aeneas. Sic dictum est et illud «evaditque celer ripam inremeabilis undae». MAESTO VVLTV propter mortem amici et rami inquisitionem. DEFIXVS LVMINA defixa lumina habens per quod tristitia mentis ostenditur. INGREDITVR pro graditur; vacat praepositio, ut «ingrediturque solo et caput inter nubila condit». PARIBVS CVRIS VESTIGIA FIGIT aut simili sollicitudine detentus incedit, aut ‘figit vestigia’, id est stat subito, quod cogitantes facere co
Abbreviated transcription (Latin):
tores boc significat: licet in aliis diuersa significet. u lucos stygis &e re¬
gna ĩ uia uiuis aspicies: seneca scripsit de situ egyꝑtioꝵe hic dicit cira
senem esse locum quem fias hoc est amicas uocant ideo quod illic est
placata ab egifuis isis quib ira scebant᷑ quod membra mariti osin cbs¬
ño inueniebat quem frater typ hon occiderat que inuenta postea cum
sepelire uellet elegit uicine palludis tutissimũ locũ quam ad transitum
constat esse difficilem. limosa ẽi est palus &e papyris referta ultra hane est
breuis insula in accessa hominib uude abathos appellata est. lucanus hĩc
eris imbuti sunt certis transit᷑ diebus. lectum est ẽt quod uitini populi ca¬
dauera suoꝵ ad alterã regionem transferũt. sed siquis forte in fluiuo pe¬
reat nec eius inueniat᷑ cadauer post centũ ẽĩ annos ultima ꝑ soluũt᷑ officia.

Expanded text:
tores hoc significat, licet in aliis diversa significet. LVCOS STYGIS ET REtores hoc significat, licet in aliis diversa significet. LVCOS STYGIS ET REGNA INVIA VIVIS ASPICIES Seneca scripsit de ritu et sacris Aegyptiorum. Hic dicit circa Syenen, extremam Aegypti partem, esse locum quem Philas, hoc est amicas, vocant ideo quod illic est placata ab Aegnon inveniebat, quem frater Typhon occiderat. quae inventa postea cum sepelire vellet, elegit vicinae paludis tutissimum locum, quam transitu constat esse difficilem; limosa enim est et papyris referta et alta. ultra hanc est brevis insula, inaccessa hominibus, unde Abatos appellata est: Lucanus "hinc cris inbuti sunt, certis transitur diebus. lectum est etiam quod vicini populi cadavera suorum ad alteram regionem transferunt; sed si quis forte in fluvio pereat nec eius inveniatur cadaver, post centum ei annos ultima persolvuntur.