comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
occulta cordis et qui cogitaciones hõiu perspiciebat/ id quod
mn oculis hominum erat᷑ positum. non uidebat: aut ẽt̃ humano
sensu minor erat : ut etiam in pariuiloꝵ ⁊ sciencia positum
amu tempusignoraret / et autumni fructum uere deposteret:
Sed artifex salutis ñre / creator: cuius uita et actus onme̾s
interris. forma nobis conuersationis et mor fuit. Iaco
uisibiliter inuisibilia consilia sua disposut: et in crcaturis
irraciona bilibus aĩe rationabili spetiem. sue conformatiois
expressit: ut nos ad ommnia nobis salutaria scriptis operũ
suoꝵ atq uerboꝵ insignibus erudiret: et hos est quod uo¬
luit intelligi: per euuangelistam nobis indicando: non suo
tempore fructum ah arbore se petiisse: ut omni tempore. homo
so fructum deo dehero cognostat. Quia bonus dñs qui hoĩem
mortalem inmortalitate ⁊eparat. Iam et in hoe seculo uult
eum speciem perpetuitdtis Induere ut fructum nõ accipiat

Expanded text:
occulta cordis et qui cogitationes hominum perspiciebat, id quod occulta cordis et qui cogitationes hominum perspiciebat, id quod in hominum oculis erat positum non uidebat aut etiam humano sensu minor erat, ut etiam in paruulorum scientia positum anni tempus ignoraret et autumni fructum uere deposceret; sed artifex salutis nostrae, creator, cuius uita et actus omnis in terris forma nobis conuersationis et morum fuit, ideo uisibiliter inuisibilia sua consilia disposuit et in creaturis inrationabilibus animae rationabili speciem suae conformationis expressit, ut nos ad omnia nobis salutaria scriptis operum suorum atque uerborum insignibus erudiret. et hoc est quod uoluit intellegi per euangelistam nobis indicando non suo tempore fructum ab arbore se petisse, ut omni tempore homo se fructum deo debere cognoscat, quia bonus dominus, qui hominem mortalem inmortalitati praeparat, iam et in hoc saeculo uult eum speciem perpetuitatis induere, ut fructum non accipiat
Abbreviated transcription (Latin):
ta forsitan succum fecunołitatis accipiam. De caritatis
tue diligentia. et sollicitudinis in ea cultu : ut cor mẽu diui¬
nus tnor fodiat / et styrpem meam neccia penitudo ster¬
core humilitatis impinguet. Deinde ego ad uigillantiam
sollicitudinis excitatus omni hora paratus assastam/ et
dño absente sim trepidus/ ut adueniente securus sim: om¬
ni me tempore: Omnidie fertilem sibi xp̃s Inueniat: idest
ut numꝙͣ cuiꝙͣ operi uoluntatis illius immaturus appaream
Sedsi in tempore macundie desiderauerit ame pacem suam: nõ
sit mea mens per rracundie a cerbitatem ieuda concordie nec ex¬
pertem ut sol otcidat sup iracundiam meam/ ne occidat uita
mea / si ante clauserit uesꝑ diem ꝙͣ extinxerit pax furoremi
Quod autem de iracundia posui de omui uitioꝵ genere dic¬
tum prita. hoc enim arbitror esse illud: quod dñs in arbore
illa ante tempus suĩ poma quesunt. Heq n. ille qui nouit

Expanded text:
ta forsitan sucum feracitatis accipiam de caritatis ta forsitan sucum feracitatis accipiam de caritatis tuae diligentia et sollicitudinis meae cultu, ut cor meum diuinus timor fodiat et stirpem meam necessaria paenitudo stercore humilitatis inpinguet, deinde ego ad uigilantiam sollicitudinis excitatus omni hora paratus adsistam et domino absente sim trepidus, ut adueniente securus sim, omni tempore omni die me fertilem sibi Christus inueniat, id est ut numquam cuiquam operi uoluntatis illius inmaturus appaream, sed si forte in tempore iracundiae desiderauerit a me pacem suam, non sit mens mea per iracundiae acerbitatem cruda concordiae, nec expectem, ut sol occidat super iram meam, ne occidat uita mea, si ante clauserit uesper diem, quam extinxerit pax furorem. Quod autem de iracundia posui, de omni uitiorum genere dictum puta. hoc enim arbitror esse illud, quod dominus in arbore illa ante tempus suum poma quaesiuit. neque enim ille, qui nouit
Abbreviated transcription (Latin):
minis dulcem cibum: at illa subductis pietatis fructib dedit
in escam illius fel: et uuas petenti obtulit spinas: et ip̃m
bone uinee plantatorem ipsum ueram uitem et botrum
siuauitatis / aceto urente potauit. Unde conuersa est ipsis
mensa eoꝵ in laqueum. ⁊ et uua eoꝵ amaritudinis facta¬
facta est: Et ira draconũ insanabilis uinũ eoꝵ. Tuuero
mi frater oradum ne ex uinea taliũ uitis nr̃a procedat.
Quia propago eoꝵ ex uinea dñi sabahot/ degenerauit in
patriarchar tadicibus ⁊ eliquisset nobis seminariũ uite
de quo salus gentiũ pullularet / et in quo seminis henebicti
uena duraret: tota malitie plenitudine sodomis et gom¬
otre similes fuissemus. Ueꝵ quia nouissima hora est :¬
et seruris iam ad radices arboris posita. aridis et infelicis
lignis iustum minatur excidiũ : Queso to ut indulgentiã
mihi et laxamentum temporis depreteris: In morte dila¬

Expanded text:
minis dulcem cibum; at illa subductis pietatis fructibus dedit minis dulcem cibum; at illa subductis pietatis fructibus dedit in escam illius fel et uuas petenti obtulit spinas et ipsum bonae uineae plantatorem, ipsum ueram uitem et botrum suauitatis aceto urente potauit. unde conuersa est ipsis mensa eorum in laqueum, et uua eorum amaritudinis facta est, et ira draconum insanabilis uinum eorum. Tu uero, mi frater, ora dominum, ne ex uinea talium uitis nostra procedat, quia propago eorum ex uinea domini Sabaoth degenerauit in patriarcharum radicibus reliquisset nobis seminarium uitae, de quo salus gentium pullularet et in quo seminis benedicti uena duraret, tota malitiae plenitudine Sodomis et Gomorrhae similes fuissemus. uerum quia nouissima hora est et securis iam ad radices arborum posita aridis et infelicibus lignis iustum minatur excidium, quaeso te, ut indulgentiam mihi et laxamentum temporis depreceris, ut morte dila
Abbreviated transcription (Latin):
erat tempus ut feuctum haberet &x si ita est sine
causa uidenr arbor excepisse maledictũ / que culpa
sterilitatis carebat: si adue ꝑ anni tempus alienum
fructus non habebat paratos: ne inferunda de uitio:
s in natura de tempore. Sed quod de peccore aplus
ait. et de ligno possumus usurpare ut dicamꝰ. Hun¬
quid de arboribus cura est deo. propter nos utiq scrip¬
tum in quibus estam suam deus semꝑ uult Inuenize :
Nam et agnum et uineam in nobis habet nos in
area sua uentilat: in nobis purgat triticum: dissiat paleas.
urit zizania. Itaq in ieͥla arbore salutem hominis exuriebat
et ab homine debitum sibi fructum petebat. sed cum in sua
propria uenisset/ sui eum non receperunt. et debitam fidei
frugem quam per legem et prophetas in eos seminauerat / ster¬
ilis in fideliu iudeoꝵ smagoga non stedidit Uenit ad
arborem eorum / querens a filiis plantacionis sue. expectati ger¬

Expanded text:
erat tempus, ut fructum haberet. quod si ita est, sine erat tempus, ut fructum haberet. quod si ita est, sine causa uidetur arbor excepisse maledictum, quae culpa sterilitatis carebat, si adhuc per anni tempus alienum fructus non habebat paratos, non infecunda de uitio, sed inmatura de tempore. sed quod de pecore apostolus ait, et de ligno possumus usurpare, ut dicamus: numquid de arbore cura est deo? propter nos utique scriptum est, in quibus escam suam deus semper uult inuenire. nam et agrum et uineam in nobis habet. nos in area sua uentilat, in nobis purgat triticum, disicit paleas, urit zizania. itaque in illa arbore salutem hominis esuriebat et ab homine debitum sibi fructum petebat. sed et cum in sua propria uenisset, sui eum non receperunt, et debitam fidei frugem, quam per legem et prophetas in eos seminauerat, sterilis infidelium Iudaeorum synagoga non reddidit. uenit ad arborem eorum quaerens a filiis plantationis suae expectati ger
Abbreviated transcription (Latin):
ne frunde dispolier. Sed iter cogitans quia misericors
et miserator dñs neminomi dult mori morientem. tleg
creaturam suam in illa arbore: sed inmicam plantationis
sue uitio arboris maledicendo danmauit. Orate potius ut
maledicas sterilitati mee ne unꝗͣ ex illa fructus nascatux
ut possit ex me ipso fructus nasci deo. Expedit eium mͥ
Interitus sterilitatis mee / ut in me plantacionis dominice
reuiuescat/ et moriente uitio / quo infructuosus efficior
agricole meo reuirescam redittu bone uoluntatis / ut
esuriens uitam meam. dñs ipse iuueniat me feracibus ra¬
mis fructus sibi debitos offerentem. Sed in hac eadem
arbore non modice questionis argumentũ marcus ad¬
iecir. Ham alii euuangeliste de maledicta et arefacta
ficu consonans: hoc altuis est. locutus : ꝙ cum dixisset
non Inuenissie dum in arbore illa fructum id quod ar¬
borem excusare uidzatur: apposuit dicens. Hon enim

Expanded text:
tiae fronde despolier. sed iterum cogitans, quia misericors tiae fronde despolier. sed iterum cogitans, quia misericors et miserator dominus neminem uult morte morientem neque creaturam suam in illa arbore sed inimicum plantationi suae uitium arboris maledicendo damnauit, oro te potius, ut maledicas sterilitati meae, ne umquam ex illa fructus nascatur, ut possit ex me ipso fructus nasci deo. expedit enim mihi interitus sterilitatis meae, ut in me plantationis dominicae fecunditas reuiuescat et moriente uitio, quo infructuosus efficior, agricolae meo reuirescam reditu bonae uoluntatis, ut esuriens uitam meam dominus ipse inueniat me feracibus ramis fructus sibi debitos offerentem. Sed in hac eadem arbore non modicae quaestionis argumentum Marcus adiecit. nam aliis euangelistis de maledicta et arefacta ficu consonans, hoc altius est locutus, quod, cum dixisset non inuenisse dominum in arbore illa fructum, id quod arborem excusare uideatur adposuit dicens: non enim
Abbreviated transcription (Latin):
nibus adimpleuit: Quia in apso placuit inhabitare eĩ̃
plenitudo qui onmniũ initium et finis est. & si nec¬
dum accepisti quia forte dum proximo tuo mihi donata.
credis. quasi iam in tuo parata promptuario / petere tibi
spenaliter a dño distulisti: petes et accipies secundum
fidem et aĩam tuam: que quanto castior membris. tato
uiuatior sensibus : et quanto mundior corde / tanto capa¬
tior xp̃i est: qui ab humili possidetur: et a mundocorde
conspicitur . Te autem in tua opinione deceptũ. ah io¬
pia mea minus moleste feras/ sit habe tanꝙͣ de me passi sis
Quod ipse dñs ab ipsa ficu ad quam esuriens accessit. et
sine fructu inuentam percussit Uerbo oris sui: ut que
sterilis fuerat henedicto dño: fieret arida maledicto. S
obserro sraterntatem tuam. ne me licet similem illi arbori
infelici inueneris simile uoce perciegias ne penitus arescam :¬
et uacuus debito fructu etiam folioꝵ amictu: idest gra¬

Expanded text:
nibus adinpletur, quia in ipso placuit inhabitare omnis nibus adinpletur, quia in ipso placuit inhabitare omnis plenitudo, qui omnium initium et finis est. quod si necdum accepisti, quia forte, dum proximo tuo mihi donata credis quasi iam in tuo parata promptuario, petere tibi specialiter a domino distulisti, pete et accipies secundum fidem et animam tuam, quae quanto castior membris, tanto uiuacior sensibus et quanto mundior corde, tanto capacior Christi est, qui ab humili possidetur et a mundo corde conspicitur.. Te autem, ut tua opinione deceptum ab inopia mea minus moleste feras, sic habe, tamquam idem de me passus sis, quod ipse dominus ab illa ficu, ad quam esuriens accessit, et sine fructu inuentam percussit uerbo oris sui, ut quae sterilis fuerat benedicto domini fieret arida maledicto. sed obsecro fraternitatem tuam, ne me, licet similem illi arbori infelici inueneris, simili uoce percutias, ne penitus arescam et uacuus debito fructu etiam foliorum amictu id est gra
Abbreviated transcription (Latin):
cruciatu uiscerum diq compatiens sustinerem. De quo
autem mihi per ip̃m scripseras ⁊ aquam dulcem et copio¬
sam in amaro et harenti riuulo querens: tue potius gratie
explicandum refundo. Nam me fateor tantor nomint̃
et misterioꝵ pondera. nec digito ausum tangere. Legi
enim quia in maliuolam dĩam non introibit sapientia
Et ideo malitie mee conscius/ non potui diuine reuelatio¬
nis habere fidutiam: Cum prudentie lucem tenebroser
corde non caperem. Tu uero benedicte uas mundum
et aptum deo: si accepisti intellectũ benedictionis illius
qua filios suos ꝓphetico spiritu. patriarcha inceritate
corporis luminatus alloquitur. Expone mihi rescripto
mysteriũ regni et sacram̃ta a seculis reposita. et pro
seculis reuelata in xp̃o cħii : Inquo conturrit. diuersa om¬
nium forma sanctoꝵ / qui in patriarchis figurantur.
In prophetis loquitur: in apostolis operatur: et dĩa in om¬

Expanded text:
cruciatu uiscerum animique conpatiens sustinerem. De quo cruciatu uiscerum animique conpatiens sustinerem. De quo autem mihi per ipsum scripseras, aquam dulcem et copiosam in amaro et arente riuulo quaerens, tuae potius gratiae explicandum refundo; nam me fateor tantorum nominum et mysteriorum pondera nec digito ausum tangere. legi. enim, quia in maliuolam animam non introibit sapein- . tia, et ideo malitiae meae conscius non potui diuinae reuelationis habere fiduciam, cum prudentiae lucem tenebroso corde non caperem. tu uero benedicte, uas mundum et aptum deo, si accepisti intellectum benedictionis illius, qua filios suos prophetico spiritu patriarcha in caecitate corporis luminatus adloquitur, expone mihi rescripto mysteria regni et sacramenta a saeculis reposita et pro saeculis reuelata in Christo Iesu, in quo concurrit diuersa omnium forma sanctorum, qui in patriarchis figuratur, in prophetis loquitur, in apostolis operatur et omnia in om
Abbreviated transcription (Latin):
fectionis ianuis pendens uictor exegit: prolixiores aut
cum de longa eius remansione securi esse cepissemꝰ. Siri
remus: atq ita prescupserat tempus ut dies remissus occ¬
urreret. In quo quia non potuimus at saltem spetie che
dientiam prebere temptauimus: ut illum si non eodem
anno quo sperauerat / tam̃ eodem tempore quo iusserat
occursurum recipiat: Et si tarditatem illius necossitatib
quas exposiui non uult imputare: meo delicto repatet
ꝙ remansit: suis tam̃ oronibus debeat. nel tardũ istius
redditum: Quia cum iam onmino depositus egrotaret
de Seueri fide speraui fanitatem eius: quam de meis
meritis desperabam: quibus uidebam uictoris innocẽtia
uerberari: ut in illo mȩa iniquitas plecteret᷑: in quo dui¬
na iusticia uindicabat: ꝙ in dilectione pertatoris exrabat
Nam et mihi penam caritatis excitabat ⁊ ut tribulatio¬
nem / quam unanimus mihi homo patiebatur in corpore

Expanded text:
fectionis ianuis pendens Victor exegit, prolixiores autem fectionis ianuis pendens Victor exegit, prolixiores autem cum de longa eius remansione securi esse coepissemus, tamremus, atque ita praescripserat tempus, ut ad uindemiae dies remissus occurreret. in quo, quia non potuimus ei parere, hac saltem specie oboedientiam praebere temptauimus, ut illum si non eodem anno, quo sperauerat, tamen eodem tempore, quo iusserat, occursurum recipiat; et si tarditatem illius necessitatibus, quas exposui. non uult inputare, meo delicto reputet quod remansit, suis tamen orationibus debeat uel tardum istius reditum, quia, cum iam omnino depositus aegrotaret, de Seueri fide speraui sanitatem eius, quam de meis meritis desperabam, quibus uidebam Victoris innocentiam uerberari, ut in illo mea iniquitas plecteretur, in quo diuina iustitia uindicabat quod in dilectione peccatoris errabat. nam et mihi poenam caritas excitabat, ut tribulationem, quam unanimus mihi homo patiebatur in corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
nauigationem et stinera metus dauderet: quibus impe¬
ditus atꝗ reuocatus necessitati prestitit longam dilationẽ
Qui procrastinationem rogatus negauerat caritati. Inter
has moras etiam eger fuit: et quidem ita grauiter labor¬
auit. ut a portis mortis reductus: plus temporis in refia¬
enda ualitudine consumpserit ꝙͣ egritudine tolerata
produxerat. postea iam uicino a postoloꝵ  natali dimitte᷑
eum Inhumanũ putauimus. Itaq longiorib eius moris
quas supradictis necessitatibus dederat: Breuem hanc
illi moram de nr̃a uoluntate adiecimus: ut cum apłicam
sollempnitatem uoti nr̃i et Itineris annui sotius celebra¬
sset: huius quoq ad uos negotii nr̃i nuntius reuertitur
Sane epłas quas ad benedictum dei hoĩem fratrem nrm
seuerum ht̃ diuerso tempore/ pront impetus festinatio¬
nũ habebat fecimus sicut uaria ipsaꝵ lectione monstr¬
abatur. Nam breuiores eaꝵ quasa properans et in pro¬

Expanded text:
nauigationem et itinera metus clauderet, quibus inpenauigationem et itinera metus clauderet, quibus inpeditus atque reuocatus necessitati praestitit longam dilationem qui procrastinationem rogatus negauerat caritati. inter has moras etiam aeger fuit et quidem ita grauiter laborauit, ut a portis mortis reductus plus temporis in reficienda ualitudine consumpserit, quam aegritudine tolerata produxerat. postea iam uicino apostolorum natali dimittere eum inhumanum putauimus. itaque longioribus eius moris, quas supradictis necessitatibus dederat, breuem hanc illi moram de nostra uoluntate adiecimus, ut, cum apostolicam sollemnitatem uoti nostri et itineris annui socius celebrasset, huius quoque ad uos negotii nostri nuntius reuerteretur. Sane epistolas, quas ad benedictum dei hominem, fratrem nostrum Seuerum, habet, diuerso tempore, prout impetus festinationum habebat, fecimus, sicut ipsarum uaria lectione monstrabitur; nam breuiores earum quasi properans et in pro
Abbreviated transcription (Latin):
et nunꝙͣ te non uident : quia aĩo complectuntur. quo
cernmũs absentes. Inscriptus es enim Impressus brdib
eoꝵ per multam tuam in eos humanitatem. Nec famo
metuunt securi ciboꝵ  tuoꝵ: neq hiome ꝑtimescunt
quia tu preuenis et excludis hiemem uestium preparatu.
beatus homo quem ueniens dñs inueniet ita facientem Ualcaso¬
desiderio desiderior meor : paulmus et therasia
peccatores in xp̃o dño salutem. Ad te breuem epłam iam dui
ante fratri uictori dederamus: quã et ip̃am perferri ad
Sanctitatem tuam: uolui ut ipsi perlatori suo testimoni
perhiberet non uoluntage rie apud nos remorationis
hec .n. causa brenitatis eius fuit/ quod post modicũ ad¬
uentus sui tempus/ uictor a nobis ad uos refostianstata
se ad iter ⁊ elegendum obstimatione duirauerat ut duix
uel breuiũ ad te litteraꝵ nobis tribueret facultatẽ. Interea
proficistentem subi reꝵ obices ⁊et pihxerunt : cum hiemps

Expanded text:
et numquam te non uident, quia animo conplectuntur, quo et numquam te non uident, quia animo conplectuntur, quo cernimus absentes. inscriptus es enim et inpressus cordibus eorum per multam tuam in eos humanitatem. nec famem metuunt securi ciborum tuorum neque hiemem pertimescunt, quia tu praeuenis et excludis hiemem uestium praeparatu. beatus homo, quem ueniens dominus inueniet ita facientem!DESEDERIO DESIDERIORVM MEORVM PAVLINVS ET THERASIA PECCATORES IN CHRISTO DOMINO SALVTEM. Ad te breuem epistolam iam diu ante fratri Victori dederamus, quam et ipsam perferri ad sanctitatem tuam uolui, ut ipsi perlatori suo testimonium perhiberet non uoluntariae apud nos remorationis. haec enim causa breuitatis eius fuit, quod post modicum aduentus sui tempus Victor a nobis ad uos refestinans tanta se ad iter relegendum obstinatione durauerat, ut uix uel breuium ad te litterarum nobis tribueret facultatem. interea proficiscentem subiti rerum obices retraxerunt, cum hiems
Abbreviated transcription (Latin):
tui solus oras prote. et aluid quando multitudo apud deum pro
te trepidat: tu taces: et cum taces ille prote clamat: et uidẽt
te et arrident. Inueniunt te et adsalutant: et egestatis et
debilitatis in memores. corpora ĩpoꝵ cua sanitate uestantur
anime tuo aspectu uigescunt. Tu quippe ager illo fertilis
tu fundus es fructuosus et illi uiassim tibi locuplex et pre¬
tiosa sunt possessio: Te filiis suis preferunt/ et pro te prius
quadam de se quisq sollicitus : aut cum sua. aue ante suam
salutem/ non sui negligentes sed amore translato inte ꝗsg
se dingit et tuam uitam sue uite precatur: quia tuus st̃¬
uctus illius uita est: et diuitie tue illius opes. paupertate
dintes sunnt in omnibus ecclesiis. pro te rogant in oĩbus
plateis. tibi gratulantur. et i locis singulis / ad ꝯmemo¬
rationem tui nominis erriguntur benedicentes dũm et
absentem te in suis manibus exosculatur. Semꝑto uidẽt

Expanded text:
tu solus oras pro te, et aliud, quando multitudo pro te apud tu solus oras pro te, et aliud, quando multitudo pro te apud deum trepidat. tu taces, et cum taces, illi pro te clamant. et uident te et adrident. inueniunt te et adsalutant, et egestatis et debilitatis inmemores corpora ipsorum tua sanitate uegetantur, animae tuo aspectu uigescunt. tu quippe ager illis fertilis, tu fundus es fructuosus; et illi uicissim tibi locuples et pretiosa possessio sunt. te filiis suis praeferunt et pro te prius quam de se quisque sollicitus, aut cum sua aut ante suam salutem orat tuam. non sui neglegentes, sed amore translato in te quisque se diligit et tuam uitam suae uitae precatur, quia fructus illius uita tua est et diuitiae tuae illius opes, paupertatis diuitiae sunt. in omnibus ecclesiis pro te rogant, in omnibus plateis tibi gratulantur, et in locis singulis ad commemorationem tui nominis eriguntur benedicentes dominum et absentem te in suis manibus exosculantur. semper te uident
Abbreviated transcription (Latin):
omittere iusi frangat et deuoret. percunta igitur. raue
dum infers pedem. cuncta arcuraspice. Ex onmnibus
emim partibus zabolus iminet se leo paratus ad predã
Neq ipsa terre tue credas suspenso tibi in monum̃to caltã¬
da uestigio. que in peccatũ primi patris an uniuersa ho¬
minu carne cognoscens spmuis et tribulis et serpentibus
ac bestiia ferax sententiam faluatoris exequitur. Multe
preterea nobis in hoc seculo cruces. Innumera discrimina
Morborũ labes. Rebriũ ignes. et doloꝵ tela grassantur
in aĩas. cupiditatum faces accenduntur. Ubiq pretenti
latent laquei: Undiq stricti horrent gladii. Inter insi¬
dias et pugnas uita transigitur. et per ignes doloso cineri
suppositos ambulamꝰ Igitur prius ꝙͣ in aliquam tantaꝵ
epritudinũ labem / casu uel merito accus inturras : festina
medico susceptus et carus fieri ⁊ ut in tempore necessi¬
tatis paratum habeas ⁊emediũ salutis. Aliud est qͣn

Expanded text:
omittere, nisi frangat et deuoret. per cuncta igitur caue; omittere, nisi frangat et deuoret. per cuncta igitur caue; dum infers pedem, cuncta circumspice. ex omnibus enim partibus zabulus inminet sicut leo paratus ad praedam. neque ipsi terrae tuae credas; suspenso tibi, immo munito calcanda uestigio, quae ut peccatum primi patris in uniuersa hominum carne cognoscens, spinis et tribulis et serpentibus ac bestiis ferax, sententiam creatoris exequitur. multae praeterea nobis in hoc saeculo cruces, innumera discrimina, morborum labes, febrium ignes et dolorum tela grassantur in animas, cupiditatum faces accenduntur, ubique praetenti latent laquei, undique stricti horrent gladii, inter insidias et pugnas uita transigitur et per ignes doloso cineri subpositos ambulamus. Igitur priusquam in aliquam tantarum aegritudinum labem casu uel merito actus incurras, festina medico susceptus et carus fieri, ut in tempore necessitatis paratum habeas remedium salutis. aliud est, quando
Abbreviated transcription (Latin):
dulciũ nectar liquoꝵ sed per fliina leta difusum suis
prebet agcitolis Neꝵ dilectissum non solum ut bona etoer¬
na queratis sed ut et mala innumera uitare mereami¬
mi presenti sollia tudine et sedula operatione iusticie
pronidete Magno .n. ad uitorio atꝗ presidio tibi opus est
et multar atq indeficientiũ oronum patrocimis indige¬
mus Aduersaruis .n. nr̃ non quiescet / et in nr̃m piugil
hostis interitum obsidet onmes uias ñas egresusꝗ et
additus cũi eliligenter explorat cuiusq uestigiia comes
in discretus affigitur: ac sepe egressibus nr̃is obicit et
pedibus interserit / ut in plano q̃uoq latentem salebram
male cautus offendas unde scriptima est. Sunt uie que
uidentur hominibus plane. nouissima aũt eaꝵ tendunt
in infernũ. Q uod si securus eaꝵ in plano neꝗ caueuis in
lubrico decidas illico irriuit et lapsum premit: nec parcit

Expanded text:
dulcium nectar liquorum, sed per flumina laeta diffusum suis dulcium nectar liquorum, sed per flumina laeta diffusum suis praebet agricolis. Verum, dilectissimi, non solum ut bona aeterna quaeratis, sed ut mala innumera uitare mereamini, praesenti sollicitudine et sedula operatione iustitiae prouidete. magno enim adiutorio atque praesidio tibi opus est et multarum atque indeficientium orationum patrociniis indigemus. aduersarius enim noster non quiescit et in nostrum peruigil hostis interitum obsidet omnes uias nostras egressusque et aditus omnium diligenter explorat; uniuscuiusque uestigiis comes indiscretus adfigitur ac saepes egressibus nostris obicit et pedibus interserit, ut in plano quoque latentem salebram male cautus offendas. unde scriptum est: sunt uiae quae uidentur hominibus planae, nouissima autem earum tendunt in infernum. quod si securus in plano neque cautus in lubrico decidas, ilico inruit et lapsum premit; nec parcit
Abbreviated transcription (Latin):
uentura. Beatus enim inquit qui Incelligit suꝑ. ege nu
et pauperem: in die mala liberabit eum dñs. operare igitur
et excole hanc regionem terre tue frater. ut ger minet tibi
frugem fertilem plena adipe frumenti magno cum foenore
centesimũ tibi fructũ multiplicati seminis afferentẽ in huius
uer possessionis uel negotiationis appetitum et studiũ esita
et salutaris est auaritia. Nam talis cupiditas que regnum
celor celeste morctur et bonũ ꝑenne desideret radix bono¬
rum est. Tales igitur ut supradictum est diuitias concupi¬
scite et huiusmodi possidete patrimoniũ . quod in centenos
fructus uobis creditor penset et ut ur̃os quoq uobiscũ
honis ꝑennibus augeatis heredes. possessio enim hec uere.
magna et pretiosa est. que possessore suũ non cumulo
seculari honerat sed redditu ditat eterno: que lacte et
melle manat: et non de aluearibus neg de peccorib exp̃ssum

Expanded text:
uentura. beatus enim, inquit, qui intellegit super egenum uentura. beatus enim, inquit, qui intellegit super egenum et pauperem, in die malo liberabit eum dominus. operare igitur et excole hanc regionem terrae tuae, frater, ut germinet tibi frugem fertilem, plenam adipe frumenti, magno cum fenore centesimum tibi fructum multiplicati seminis adferentem. in huius uel possessionis uel negotiationis adpetitum et studium sancta et salutaris est auaritia; nam talis cupiditas, quae regnum caeleste meretur et bonum perenne desiderat, radix bonorum est. tales igitur, ut supra dictum est, diuitias concupiscite et huiusmodi possidete patrimonium, quod in centenos fructus uobis creditor pensitet, ut uestros quoque uobiscum bonis perennibus augeatis heredes. possessio enim haec uere magna et pretiosa est, quae possessorem suum non cumulo saeculari onerat, sed reditu ditat aeterno, quae lacte et melle manat et non de aluearibus neque pecoribus expressum
Abbreviated transcription (Latin):
tum tuum pendent circuspicientes quando te uideant. Tibi
impenduntur cunctoꝵ inopum preces et uota debilium.
uide ne tam pios mutare cogantur affectus: et in querelam
pretes uertant. et aduorsum te editi gemitus quos necessitas
laborantiũ te non neserante confectis extorserit: feriant et
Inuitant patrem orphanoꝵ: iudicem uiduar et compassore
pauperũ deum. Caue ip̃m te tantũmodo ames. Si te amas.
quia iniquitatis est ista dilectio. Ut qui diligit se mi quitate
odit ut scriptum est: animam suam. plenitudo legis est
dilectio proximi quod omnis homo hommem germanitate
nature. parem ergo curam tui et paupetis gere. ut. nitteris
nittatorem xp̃i. Non tibi sed aliis ucilia curando  ut tue.
impensius deo curesit. Uide eiim quanto crimine te supbia.
aut auaritia. disternat abeo ciui te deus cpere suo iunxit. Re¬
fice exurientem aĩam et non timebis in die malo ab ira suꝑ¬

Expanded text:
tum tuum pendent circumspicientes quando te uideant. tibi tum tuum pendent circumspicientes quando te uideant. tibi inpenduntur cunctorum inopum preces et uota debilium. uide ne tam pios mutare cogantur affectus et in querelam preces uertant et aduersum te editi gemitus, quos necessitas laborantium te non miserante confectis extorserit, feriant et inuitent patrem orphanorum, uindicem uiduarum et conpassorem pauperum deum. Caue ipsum te tantummodo ames, si te amas, quia iniquitatis est ista dilectio, et qui diligit iniquitatem odit, ut scriptum est, animam suam; plenitudo legis est dilectio proximi, quod omnis homo homini est germanitate naturae. parem ergo curam tui et pauperis gere, ut imiteris imitatorem Christi non tibi sed aliis utilia curando, ut tui inpensius deo cura sit. uide enim quanto crimine te superbia aut auaritia discernat ab eo, cui te deus opere suo iunxit. refice esurientem animam, et non timebis in die malo ab ira super
Abbreviated transcription (Latin):
Docet inquam istud exemplum uicissitudinem ẽeͣ istit
et illic. humano generi distributam: Repensandũq illic
pauperibus quod istic uideatur negatum: et contra
diuites qui pauperib istit inopes fuerint. nhil de pau¬
perum feliatate capturos: M endicitatemq perpetuã cum
abundantia penar. pro Iniuria pauperũ digna ultione refe¬
rendam. Quare ambulate ut scriptum est : ut filii lucis
in lumine  dum lumen habetis: et sit age xp̃iane dumtres¬
sipiscendi et prouidendi dies suppetit: ut audire mereatis
a dño. Cuge hone ferue quia in pauas fidelis fuisti supͣ
multa te constituam. Uide igiturr et intendde huic uerbo
frater. et noli negligere gratiam. que tibi oblata est : Hlol
descendere uacuuis in domũ xp̃i que est est eccla dei uiuii.
De tiuis multis uel parua si tribuas multã tibi ⁊eliquorũ
tuorum adiectionem parasti. plurimi te expectãt et in adue¬

Expanded text:
docet, inquam, istud exemplum uicissitudinem esse istic docet, inquam, istud exemplum uicissitudinem esse istic et illic humano generi distributam repensandumque illic pauperibus quod istic uidetur negatum, et contra diuites, qui pauperibus istic inopes fuerint, nihil de pauperum felicitate capturos mendicitatemque perpetuam cum abundantia poenarum pro iniuria pauperum digna ultione referendam. Quare ambulate, ut scriptum est, ut filii lucis in lumine, dum lumen habetis; et sic age, Christiane, dum resipiscendi et prouidendi dies subpetit, ut audire merearis a domino: euge, bone serue, quia in paucis fidelis fuisti, supra multa te constituam. uide igitur et intende huic uerbo, frater, et noli neglegere gratiam, quae tibi oblata est. noli descendere uacuus in domum Christi, quae est ecclesia dei uiui. de tuis multis uel parua si tribuas, multam tibi reliquorum tuorum adiectionem parasti. plurimi te expectant et in aduen
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵo excitetur is qui fecit illos: et qui illos bono tuo paupe¬
uniuersos diuites facere ut nomo indigeret altero. Sed
in finite bonitatis consilio sic parauit misericors et miser¬
ator dñs/ ut tuam in illis mentem probet. Feat miser¬
uin ut agnosteret misericordem. feat. inopem ut exerce¬
ret opulentum. M ateria. diuitiaꝵ tibi est fraterna
paupertas: Si Intelligas suꝑ egenũ et pauperem: Hlec tibi
tantum habeas quoc accepisti: Quia ideo et illius partem
tibi in hoc seculo contulit deus ut tibi deberet quicquid
de suis donis tuo uoluntario affectu indigentibus obtuli¬
sses: ac te uicissim in eterna die de illius parte dittaret:
per ipsos enim nunt accipit xp̃s: et tunc pro ip̃is rependet
Docet enim nos et euuangelicus ille diues a tartaro. et
in abrahe sinu iam non mendicus lazarus: qui in illa pen¬
ali ardentis diuitis egestate refrigerio uite affluebat.

Expanded text:
eorum excitetur is, qui fecit illos et qui illos bono tuo paupeeorum excitetur is, qui fecit illos et qui illos bono tuo paupeuniuersos diuites facere, ut nemo indigeret altero; sed infinitae bonitatis consilio sic parauit misericors et miserator dominus, ut tuam in illis mentem probet. fecit miserum, ut agnosceret misericordem. fecit inopem, ut exerceret opulentum. materia diuitiarum tibi est fraterna paupertas, si intellegas super egenum et pauperem, nec tibi tantum habeas quod accepisti, quia ideo et illius partem tibi in hoc saeculo contulit deus, ut tibi deberet quicquid de suis donis tuo uoluntario affectu indigentibus obtulisses ac te uicissim in aeterna die de illius parte ditaret. per ipsos enim nunc accipit Christus et tunc pro ipsis rependet. docet enim nos et euangelicus ille diues a tartaro et in Abrahae sinu iam non mendicus Eleazar, qui in illa poenali ardentis diuitis egestate refrigerio uitae adfluebat;
Abbreviated transcription (Latin):
diligit: et impense cibi largitus est de suis opibus: si tu tibi
ipse non sis inuidus et auarus de his que deus tua fecit
Non ut cã tibi ad mortem. fed ut pretio ad uitam foret.
Oabundantia bonitatis dei: Uult fenerari ex his que ipse
largitus est: Cupit debitor fieri donoro suoꝵ: ut cum multa
tibi ratione tuam reddat usuram. propera igitur frater
tam uberem tibi obstringere debitorem: ut et amicũ te ex
seruo uocet: et in tius terres tribus nũmis te expertus fide¬
lem de suis celestibus thesauris diuitem faciat. He trepides
Ne cuncteris: Ne partas : te dubites: Esto uiolentus
deo capere regna celoꝵ: qui uetat aliena contingi. Sua guu¬
det Inuadi: et qui dampnat auaritie rapacitatem: laud¬
at fidei rapinam. Pransores cui dudum stant pro foribus
tius tempus et regem mense gerientes. Tu ꝯuiuas moraris
Curre sollicitus ne diutius maneant ieiunantes: et iniuria

Expanded text:
diligit, et inpense tibi largus est de suis opibus, si tu tibi diligit, et inpense tibi largus est de suis opibus, si tu tibi ipse non sis inuidus et auarus de his, quae deus tua fecit, non ut causa tibi ad mortem, sed ut reditio ad uitam foret. o abundantia bonitatis dei! uult fenerari ex his, quae ipse largitus est; cupit debitor fieri donorum suorum, ut cum multa tibi ratione tuam reddat usuram. Propera igitur, frater, tam uberem tibi obstringere debitorem, ut et amicum te ex seruo uocet et in tuis terrestribus nummis te expertus fidelem de suis caelestibus thesauris diuitem faciat. ne trepides, ne cuncteris, ne parcas. esto uiolentus deo, rape regna caelorum. qui uetat aliena contingi sua gaudet inuadi, et qui damnat auaritiae rapacitatem laudat fidei rapinam. pransores tui dudum stant pro foribus tuis tempus et regem mensae opperientes. tu conuiuas moraris; curre sollicitus, ne diutius maneant ieiunantes et iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
dñs enim nr̃ qui solus bonus ut unus deus non auaritie
studio accipere defiderat: S ed largitatis affectu. Quid eni
non habeat. qui omnia dedit. Aut quid non possideat: ꝗ
possidet possidentes : a ua ommes uiri diuiciar in manibi
euis. Sed inmensa eiuis iusticia pariter et bonitas. de ipsis
muneribus suis uult sibi muera inuicem fieri: ot sibi
materiam ergate beneficencie sue pariat: quia bonus est.¬
et tibi faciat meritum. quo digne recipias. quia ustus est
patent igitur thesauri bonoꝵ illius et diutie bonitatis euis
in promptu sunt. ut unusquisq non expectet accipere : sed
ultro sibi rapiat : quantum uelit In hoc .n. nos fecit. bonus
dñs et pater sanctus: ut nr̃o bono essemus bom. Ham quo
ille indigeret extrinsecus hono / qui totus ipse quantus est ho¬
nitas et beatitudo est. obhoc quantum in ĩpo est carissimi
omne hoĩem uult saluũ fieri: quia in õĩ hoĩe opus suuim

Expanded text:
dominus enim noster, qui solus bonus ut unus deus, non auaritiae dominus enim noster, qui solus bonus ut unus deus, non auaritiae studio accipere desiderat sed largitatis affectu. quid enim non habeat qui omnia dedit? aut quid non possideat qui ipsos possidet possidentes, quia omnes uiri diuitiarum in manibus eius? sed inmensa eius iustitia pariter et bonitas de ipsis muneribus suis uult sibi munera inuicem fieri, ut sibi materiam erga te beneficentiae pariat, quia bonus est, tibi faciat meritum, quod digne recipias, quia iustus est. Patent igitur thesauri bonorum illius et diuitiae bonitatis eius in promptu sunt, ut unusquisque non expectet accipere, sed ultro sibi rapiat quantum uelit. in hoc enim nos fecit bonus dominus et pater sanctus, ut nostro bono essemus boni. nam quo ille indigeret extrinsecus bono qui totus ipse, quantus est, bonitas et beatitudo est? ob hoc, quantum in ipso est, carissimi, omnem hominem uult saluum fieri, quia in omni homine opus suum
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatamq ⁊ationem de receptione uenturi. Et ꝑpea non
fuit Inmenor eius ipse dispositor. Iamꝙ seneremur igitur¬
sententiam suam ipse premundi arbiterlcurrit: et quam ay
uiditio coronaturus est / in euuangelio predicauit. Fenet̾emꝰ
ugitur dñr de dñi Nihil. enim sine eius munere possi¬
demus sine cuius nutu nec ipsi sumus. Et nos precpue
quid nr̃m putemus qui maiori et spetiali debito non sumꝰ
nri. sed non solum qui facti adeo et empti sumus. Gra¬
tulemur autem quia magno empti. Quippe sanguine ĩpius
domini : Q uo pretio et uiles et uenales esse desistimus
Quia uihior seruitute libertas. liberũ esse iusticie. talis
et enim liber. seruus peccati: et captiuus est mortis. Sua
igitur dño dona referamus. Demus illi qui in omni pau
ipso exultantes placet .n. ipsi talis iniuria ut uiin regno
ip̃ius inferamus : bonis operibus celi claustra frangentes:

Expanded text:
ordinatamque rationem de receptione uenturi, et propterea non ordinatamque rationem de receptione uenturi, et propterea non fuit inmemor eius ipse dispositor iamque sententiam suam ipse mundi arbiter praecucurrit et quam in iudicio coronaturus est in euangelio praedicauit. Feneremus igitur dominum de donis domini; nihil enim sine eius munere possidemus, sine cuius nutu nec ipsi sumus. et nos praecipue quid nostrum putemus, qui maiori et speciali debito non sumus nostri, et non solum quia facti a deo, sed et empti sumus? gratulemur autem quia magno empti quippe sanguine ipsius domini, quo pretio et uiles et uenales esse desistimus, quia uilior seruitute libertas liberum esse iustitiae. talis etenim liber seruus peccati et captiuus est mortis. sua igitur domino dona referamus; demus illi qui in omni paupipso exultantes. placet enim ipsi talis iniuria, ut uim regno ipsius inferamus bonis operibus caeli claustra frangentes.
Abbreviated transcription (Latin):
domini tui. potius ꝙͣ illam. Serue neqͥuam et piger / de ore tuo
te iudico. et roliqua que nota sunt misso mutili in tenebras
exteriores. At talento eius illi multiplicatis creditis abͥundabat
abiecto. Quini enim inquit habenti dabitur. Eton habenti uero
et id quod habet auferctur. Reminiscamur et illius uidue
que pauperũ cura sui negligens totam uictus sui substancia
futuri tantum memor / iudice ipso teste uocauit. Alii enim
inquit de habundantia sua superantes contulerunt. Illa uero
multis forsitam et pauperũ egentior: cui duo minuta omnis
census erant sed aĩo conctis diuitibus cpulentior: solamer¬
cedis eterne opes spectans. et celestis auara thesauri pariter
sibi totum eius substantie que de terra sumitur et in terra
reuertitur abditauit Misit quod habebat ⁊ ut quod non
uiderat possideret Misit corruptibilia ut immortalia com¬
pararet. Non despexit illa paupertula.. dispositam a deo

Expanded text:
domini tui, quam illam: serue nequam et piger, de ore tuo domini tui, quam illam: serue nequam et piger, de ore tuo te iudico, et reliqua quae nota sunt, misso inutili in tenebras exteriores ac talento eius illi, qui multiplicatis creditis abundabat, adiecto: omni enim, inquit, habenti dabitur, non habenti uero et id quod habet auferetur. reminiscamur et illius uiduae, quae pauperum cura sui neglegens totam uictus sui substantiam, futuri tantum memor, iudice ipso teste uacuauit. alii enim, inquit, de abundantia sua superante contulerunt; illa uero multis forsitan et pauperum egentior, cui duo minuta omnis census erant, sed animo cunctis diuitibus opulentior, solas mercedis aeternae opes spectans, caelestis auara thesauri pariter sibi totum eius substantiae, quae de terra sumitur et in terram reuertitur, abdicauit. misit quod habebat, ut quod non uiderat possideret. misit corruptibilia, ut inmortalia conpararet. non despexit illa paupercula dispositam a deo
Abbreviated transcription (Latin):
eccłaro/ non minimam sibi curam pauperũ esse testatur
Ait enim. Tantum ut pauperũ memores siimus. Quod
studii facere id ip̃m idem alibi clamat. Nihil intulimꝰ
in hunc mundum : uerũ nec auferce possumus. et iteꝵ
Quid enim habes quod non acceperis. Atq ideo dilectissimi
non ut de proprio restricti simus : sed ut de proprio feneremꝰ
Dispensatio .n. inquit nobis credita est: et temporalis pece¬
unie usura comimis: non priuate rei eterna possessio
sa cognoscas eam temporaliter interrã tuam : poteris
in celestibus tibi facere perpetua: Si reminiscaris in eu¬
uangelio illos eusceptores dñi talentoꝵ: et quid cuiq
pater familias. reuersus recribuerit: saes quanto sit᷑
Utilius ponere admensam dñi multiplicandam percunia
ditu creditoris magno inutilis seeui dispendio ut in sola
penaꝵ illuis incrementa seruatam: festna igitur illam pocius
uocem mereri ut audias euge bone serue intra in gaudium

Expanded text:
ecclesiarum non minimam sibi curam pauperum esse testatur; ecclesiarum non minimam sibi curam pauperum esse testatur; ait enim, tantum ut pauperum memores simus, quod studui facere id ipsum. idem alibi clamat: nihil intulimus in hunc mundum, uerum nec auferre possumus, et iterum: quid enim habes quod non acceperis? atque ideo, dilectissimi, non ut de proprio restricti simus, sed ut de credito feneremus. dispensatio enim, inquit, nobis credita est, et temporalis pecuniae usura communis, non priuatae rei aeterna possessio. si cognoscas eam temporaliter in terra tuam, poteris in caelestibus tibi facere perpetuam; si reminiscaris in euangelio illos susceptores domini talentorum et quid cuique paterfamilias reuersus retribuerit, scies quanto sit utilius ponere ad mensam domini multiplicandam pecuniam, o reditu creditoris, magno inutilis serui dispendio, in sola poenarum illius incrementa seruatam.. Festina igitur illam potius uocem mereri, ut audias: euge, bone serue, intra in gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum est eum qui fecit illum. hoc est comimẽ ouita cre¬
atorem: qui sucut refectione inopum gaudet ⁊ ita defection
tristatur. Exatemus ergo nos ad mertie sompno. et
uelut negligentie teporem discutiamus: uel auaritie
uinla rumpamius. Inspiciamus diligenter in omnia uer¬
ba: precepta: promissa: opera: consilia saluatoris nri dei
Reputemusq nobiscum cur hec mensa et quo auctore
proposita sit in atriis domus dñi : in conspectu omnis po-¬
puli eius auodq maxime considerandum est ⁊ Cuibono.
Qua gratia in quem fructũ locata preniteat et pateat.
Consule ipsa ueritatis oracula. et respondebit tibi ꝓpha.
Qui miscretur paupem dũm fenerat. Celestis iq̃ trapizite
hec mensa est: thesaurũ uite struens: et ad margaritam
negotiandum dei foenus exercens. Qui .n. fenerãt pau¬
peres dũi prestolatur a dño ⁊ etributionem mercedis eterne:
Sed et beatus apłs paulus docens inter sollicitudines diu

Expanded text:
scriptum est, eum qui fecit illum hoc est communem omnium crescriptum est, eum qui fecit illum hoc est communem omnium creatorem, qui sicut refectione inopum gaudet, ita defectione tristatur. Excitemus ergo nos ab inertiae somno et, uel ut neglegentiae torporem discutiamus uel auaritiae uincla rumpamus, inspiciamus diligenter in omnia uerba praecepta promissa opera consilia saluatoris nostri dei reputemusque nobiscum, cur haec mensa et quo auctore proposita sit in atriis domus domini, in conspectu omnis populi eius, quodque maxime considerandum est, cui bono, qua gratia, in quem fructum locata praeniteat et pateat. consule ipsa ueritatis oracula, et respondebit tibi propheta: qui miseretur pauperi, dominum fenerat. caelestis igitur trapezitae haec mensa est thesaurum uitae struens et ad margaritam negotiandam dei fenus exercens. qui enim fenerat pauperes domini praestolatur a domino retributionem mercedis aeternae. sed et beatus apostolus Paulus docens inter sollicitudines omnium
Abbreviated transcription (Latin):
tantum laboris fuerit. et replendi cura defuerit. pariter.
enim cum aĩalibus mortius/ et usum presepis amittet. Duo
grauia damna iuste ferentes. qui unũ necessariũ : ut illis in¬
pendii sumptum pepercerint ministrare. hoc igitur exemplo
Negligentes in eccłia positam a dño mensam Indigentibus:
quam despicientibus oculis preterimus aut aridis manibus
intuemut. Absit queso ab aĩs uris tale contagiũ. Facle
enim serpit cancer auaritie inprecordia: nullis inificordie
munita uisceribus: captamq uipereis alligat uinculis aĩam
sa ab cperibus bonis nudam. et materia captiuitatis. hoc est
infructuosis opibus abundantem serpens mnimicus inuene¬
rit. N on paciamur ergo mensam dñi: et uobis uacuam/ et
egentibus manem relinqui et uisui tantũ staro non usui.
Ne de negligentia nr̃a exurientibus expressi gemitus in nos
retorqueantur. Qui .n. speruit pauperem cẽxacerbat ut

Expanded text:
tantum labor fuerit, et replendi cura defuerit: pariter tantum labor fuerit, et replendi cura defuerit: pariter enim cum animalibus mortuis et usum praesepis amittegrauia damna iuste ferentes qui unum necessarium utilis inpendii sumptum pepercerint ministrare. hoc igitur exemplo,neglegentes in ecclesia positam a domino mensam indigentibus, quam despicientibus oculis intuemur aut aridis manibus praeterimus. absit, quaeso, ab animis uestris tale contagium. facile enim serpit cancer auaritiae in praecordia nullis misericordiae munita uisceribus captamque uipereis adligat uinculis animam, si ab operibus bonis nudam et materia captiuitatis hoc est infructuosis opibus abundantem serpens inimicus inuenerit. non patiamur ergo mensam domini et nobis uacuam et egentibus inanem relinqui et uisui tantum stare, non usui, ne de neglegentia nostra esurientibus expressi gemitus in nos retorqueantur. qui enim spernit pauperem exacerbat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sensu / uoluptate / di̾ies animo possidebit. Beata cui tam
numerosa apud xp̃m suffragia sunt. et ciuus caput tam multiplex
ambit illustriũ corona gẽmaro: Nes alienis intexta florib
Sed domesticis corrusca luminibus. Uere illa pretiosa dño
aũa. que de rebus pretiũ margaritis capit est emm coniux
fidei soror uirginitatis filia perfectionis Cui paula mater
Soror eustochia. Tu maritus Opto te Ualere.
N On frustra dilectissime Iumentis presepe ponitur: neꝗ
tantum ad spetiem uidendi iacet. M ensa etemm que¬
dam est. ꝙ libet ierationabiliũ diantium tamen ab holu iõne
composita/ ut per cam quadrupedia cibum capiant. & si hiiqui
mesepia edificare curauerint/ negligant pabulum inferre
procliui tapida inopi stabulo iumenta deficent. et non pasce¬
ntia farnis depastitur aialia: At illi dignũ negligentia uel
auaritia danmũ de toto iapescent: quibus presepib parandis

Expanded text:
sensuum uoluptate diues animo possidebit. beata, cui tam sensuum uoluptate diues animo possidebit. beata, cui tam numerosa apud Christum suffragia sunt et cuius caput tam multiplex ambit inlustrium corona gemmarum, nec alienis intexta floribus, sed domesticis corusca luminibus. uere illa pretiosa domino anima, quae de tribus pretium margaritis capit. est enim coniunx fidei, soror uirginitatis, filia perfectionis, cui Paula mater, soror Eustochium, tu maritus. Non frustra, dilectissimi mei, jumentis praesepe ponitur, neque tantum ad speciem videndi jacet; mensa etenim quaedam est, quamlibet irrationabilium animantium, tamen ab hominum ratione composita, ut per eam quadrupedia cibum capiant. Quod si ii qui praesepia aedificare curaverint negligant pabulum inferre, proclivius tabida inopi stabulo jumenta deficient, et non pascentia fames depascitur animalia. At illi dignum negligentia vel avaritia damnum de toto capessent, quibus praesepis parandi