comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad sĩciliã de troia nauigationẽ sua. & addidit
uno uersũ. ꝙ ia copiose poeta descripẜat. Hme me
digressu ur̃is deus appulit oris. post africa quoq rur¬
sus porta ex ꝑsona sua iter classis usq ad ip̃am descrip¬
sit italiã. Interea mediũ encas ia classẽ tenebat certus
iter. Quid q & omne opus uirgilianu uelut de
quoda homerici oꝑis speculo formatũ est. Na oe tempe¬
stal mira imitatione descripta ẽ. Uersũs uttiꝰq qui uo¬
let conferat. ut uenus in nausice locu Alcinoi filie suc¬
cessĩt. Ip̃a autẽ dido refert spẽm regis alcinoi ꝯuiuium
celebrantis. Scylla quoq & caribdis & cure decenter at¬
tingit᷑ .&. pro solis armentis stroffades insule fingunti.
At pro ꝯsultatione inferoꝵ descensus ad eos cum comi¬
tatu lacerdotis inducit᷑. Ibi palinurus elpenori sedet ĩfe¬
sto aiaci infẽsta dido. & tiresie consiliis anchise monita

Expanded text:
usque ad Siciliam de Troia navigationem suam: et addidit usque ad Siciliam de Troia navigationem suam: et addidit uno verso quod iam copiose poeta descripserat: Hinc me digressum vestris deus adpulit oris Post Africam quoque rursus poeta ex persona sua iter classis usque ad ipsam descripsit Italiam: Interea medium Aeneas iam classe tenebat Certus iter Quid, quod et omne opus Virgilianum velut de quodam Homerici opus speculo formatum est? Nam et tempestas mira imitatione descripta est versus utriusque qui volet conferat, ut Venus in Nausicaae locum Alcinoi filiae succesit, ipsa autem Dido refert speciem regis Alcinoi convivium celebrantis. Scylla quoque et Charybdis et Circe decenter attingitur, et pro Solis armentis Strophades insulae finguntur. At pro consultatione inferorum descensus ad eos cum comitatu sacerdotis inducitur. Ibi Palinurus Elpenori, sed et infesto Aiaci infesta Dido et Tiresiae consiliis Anchisae monita
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi ad ianuã natrandi uenit. enee classe nõ de troia
s de sicilia ꝓducit. Uix e cõspectu sĩcilie telluris ĩ altu
uela dabantleti. quod totu homericis filis texuit. Ille
eĩ uitans in poemate historicoꝵ similitudĩe quibue
lex ẽ incipere ab mitio reꝵ. & cõtinuam narationem
ad finem usq ꝑducere. ip̃e poetica disciplina arere me¬
dio cepit. & ad initiũ post reu̾sus est. Ergo ulixis erro¬
rem nõ incipit atroiano littore describere. S facit eu
pͥmo nauigantẽ de insula Calipsonis & ex ꝑsona sua
pducit ad pheacas. Illic in ꝯuiuio altiom regis narrat ip̃e
quẽ admodu de troia ad Calipsonẽ usq puenerit. post
pheacas rursus ulixis naugationẽ usq ad ithaca ex
psona ꝓpria pocta describit quẽ secutus maro en eam
de sĩcilia ꝓducit. cuiꝰ nauigationẽ describendo ꝑducit
ad libyam. Illic in cõiuuo didonis narrat ip̃e eneas

Expanded text:
ubi ad ianuam narrandi venit, Aeneae classem non de Troia, ubi ad ianuam narrandi venit, Aeneae classem non de Troia,  venit Litora, Vix e conspectu Siculae telluris in altum Vela dabant laeti. Quod totum Homericis filis texuit. Ille enim vitans in poemate historicorum similitudinem, quibus lex est incipere ab initio rerum et continuam narrationem ad finem usque perducere, ipse poetica disciplina a rerum medio coepit et ad initium post reversus est. Ergo Ulixis errorem non incipit a Troiano litore describere, sed facit eum primo navigantem de insula Calypsonis, et ex persona sua perducit ad Phaeacas. Illic in convivio Alcinoi regis narrat ipse quemadmodum de Troia ad Calypsonem usque pervenerit. Post Phaeacas rursus Ulixis navigationem usque ad Ithacam ex persona propria poeta describit. Quem secutus Maro Aeneam de Sicilia producit, cuius navigationem describendo perducit ad Libyam. Illic in convivio Didonis narrat ipse Aeneas
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sis historias que mediis omib sẽculis usq ad etatem
ip̃ius pisandri contigerũt ĩ una seriem coactas redege¬
rit. Et unũ ex din̾sis hiatib tẽpoꝵ corpus effecerit.
In quo ope inter historias ceteras interitꝰ quoq troie
in hunc modũ relatus est. que sideliter maro int̾pre¬
tando fabricatus sibi ẽ iliace urbis ruina: Sed & hec
& talia ut pueris decantata p̾tereo.lam uo eneis
ip̃a non ne ab homero sibi mutuata est. Erroremi
pͥmu ex odissia. deinde ex iliade pugnas. quia opis
ordine necessario reꝵ ordo mutauit. Cũ apud homeꝵ
prus iliacũ bellu gestu sit. deinde reu̾tenti de troia
error contigerit ulixi. Apud maronẽ uõ enee na¬
uigatio bella que postea in italia sunt gesta p̾cessent.
Rursus homerus in pͥmo cũ uellet iniquũ grecis apol¬
linem facere causa struxit de sãcerdotis inuiria. Hic
ut troianis unonẽ faceret infẽsta. c̃ausaꝵ sibi conge

Expanded text:
versas historias, quae mediis omnibus saeculis usque ad aetatem versas historias, quae mediis omnibus saeculis usque ad aetatem ipsius Pisandri contigerunt, in unam seriem coactas redegerit et unum ex diversis hiatibus temporum corpus effecerit, in quo opere inter historias ceteras interitus quoque Troiae in hunc modum relatus est, quae Maro fideliter interpretando fabricatus sibi est Iliacae urbis ruinam? Sed et haec et talia pueris decantata praetereo. Iam vero Aeneis ipsa, nonne ab Homero sibi mutuata est errorem primum ex Odyssea, deinde ex Iliade pugnas? Quia operis ordinem necessario rerum ordo mutavit, cum apud Homerum prius Iliacum bellum gestum sit, deinde revertenti de Troia error contigerit Vlixi, apud Maronem vero Aeneae navigatio bella quae postea in Italia sunt gesta praecesserit. Rursus Homerus in primo, cum vellet iniquum Graecis Apollinem facere, causam struxit de sacerdotis iniuria: hic ut Troianis Iunonem faceret infestam, causarum sibi conger
Abbreviated transcription (Latin):
maronis uł ad secuta est uł in suo ope digessit. Nam p̾ter phi¬
losophie & astronamiẽ amplã illam copiã. de qua sup̃ disse¬
rumꝰ. nõ ꝑua sunt alia que traxit agrecis. Et carmim suo
tanꝗͣ illic nata conseruit. Et pretextatus oratus sis in ꝗt
eustachi. ut hec quoq cõmuicata nobiscu uelis. quãtum
memoria repente incitata suffecerit. Omnes p̃textatũ
secuti ad disserendũ eustachiui ꝓuecauerũt. Ille sie anci
Ea que uulgo nota sunt. ꝙ theocritu sibi fecerit pasto¬
ralis oꝑis auctorẽ. ruralis hesiodũ. & ꝙ in ip̃is georgias
rẽpestatis sẽrentatisq signa de arati phenomenis traxe¬
rit. uł ꝙ eu̾sĩonem troie cũ sinone suo & equo ligneo
ceterisq aliis: que librũ secundũ faciunt a pisandro pe
ne ad u̾bum transcripbit. qui inter grecos poetas emi¬
net opere. ꝙ a nuptis iouis & iunomis incipiens. uni¬

Expanded text:
Maronis vel adsecuta est vel in suo opere digessit. Nam praeter phiMaronis vel adsecuta est vel in suo opere digessit. Nam praeter philosophiae et astronomiae amplam illam copiam de qua supra disseruimus, non parva sunt alia quae traxit a Graecis et carmini suo tamquam illic nata conseruit.» Et Praetextatus, «oratus sis», inquit, «Eustathi, ut haec quoque communicata nobiscum velis, quantum memoria repente incitata suffecerit.» Omnes Praetextatum secuti ad disserendum Eustathium provocaverunt. Ille sic inciea quae vulgo nota sunt, quod Theocritum sibi fecerit pastoralis operis auctorem, ruralis Hesiodum, et quod in ipsis Georgicis tempestatis serenitatisque signa de Arati phaenomenis traxerit, vel quod eversionem Troiae cum Sinone suo et equo ligneo ceterisque omnibus quae librum secundum faciunt a Pisandro ad verbum paene transcripserit, qui inter Graecos poetas eminet opere quod a nuptiis Iovis et Iunonis incipiens uni
Abbreviated transcription (Latin):
cias. magnã similitudinẽ diuini illius & hinꝰ poetici oꝑis
muenies. Na qualiter eloqñtia maronis ad oũim
mores integra ẽ. Nuc breuis. nũc copiosa. nuc̃ sicca.
nuc florida. nũc simul oĩa. interdñ lenis aut torrẽs
sic terra ip̃a. hic leta segetib & pratis ibi siluis & rupi¬
bus hispida. hic sicca harenis. hic irrigua fontib pars
uasto aperit᷑ mari. Ignoscite nec nimũ me uocetis.
qui nature reꝵ uirgiliũ comꝑaui. Intra ip̃m enim
mͥ uisu est. si dicerẽ decẽ rethore. qui apud athenas
atticas floruerũt stilos inter se diu̾sos. hunc unũ ꝑmi¬
Unc Euangelus irridenti similis. bene inquit opifici¬
Ideo a rure mantuano poetã comꝑas. quẽ grecos rethores
quoꝵ fecisti mentionẽ. nec oĩo legisse asseuerauerim.
Unde oĩ ueneto rusticis ꝑentib nato inter siluas & fruc¬
tices educato. uł leiuis grecaꝵ notitia lrãꝵ: Et Eustachiꝰ

Expanded text:
cias, magnam similitudinem divini illius et huius poetici operis cias, magnam similitudinem divini illius et huius poetici operis invenies. Nam qualiter eloquentia Maronis ad omnium mores integra est, nunc brevis, nunc copiosa, nunc sicca, nunc florida, nunc simul omnia, interdum lenis aut torrens: sic terra ipsa hic laeta segetibus et pratis, ibi silvis et rupibus hispida, hic sicca harenis, hic irrigua fontibus, pars vasto aperitur mari. Ignoscite nec nimium me vocetis, qui naturae rerum Vergilium comparavi. Intra ipsum enim mihi visum est, si dicerem decem rhetorum qui apud Athenas Atticas floruerunt stilos inter se diversos hunc unum permiunc Euangelus irridenti similis, «bene», inquit, «opifici deo a rure Mantuano poetam comparas quem Graecos rhetoras, quorum fecisti mentionem, nec omnino legisse adseveraverim! Vnde enim Veneto rusticis parentibus nato, inter silvas et frutices educto, vel levis Graecarum notitia litterarum?» Et Eustathius:
Abbreviated transcription (Latin):
tentia solis. Acrior aut boree penetrabile frigus adurat.
Ecce dicendi genus: quod nusꝗ̃ alibi dep̾hendes in quo
nec p̃ceps brenitas nec infrumta copia. nec ieuina siccitas
nec letitia pinguis. Sunt p̾terea stili dicendi duo dispari
moralitate dinersi. Unis est maturus ce granis qualis
Crassõ al lignat᷑. hoc Uirgilius utitur: cũ latinus precipit
turno. o prestans animi iuiuenis. quantũ ip̃e feroci uir
tute exuperas. tanto me impensius equũ est. usus ꝯsulere:¬
&. reliqua. Alter hiuic cõtrarius ardens &e erectus & infen¬
sus. quali est usus Antomus. Nec huc apud uirgiliũ frci¬
stra desiderau̾is. haud talia dudu dicta dabas. Morere
& fratrem ne desere frater. Uides ne eloqnͣtiam oĩum ua¬
rietate distinctam: quã quidẽ mͥ uidetur Uirgilius non
sine quodã p̾sagio. quo se oiũm ꝓfectib p̃parabat. de in¬
dia dissonoꝵ. quippe si mũdum ip̃m diligenter ĩ spi¬

Expanded text:
tentia solis Acrior aut Boreae penetrabile frigus adurat. tentia solis Acrior aut Boreae penetrabile frigus adurat. Ecce dicendi genus quod nusquam alibi deprehendes, in quo nec praeceps brevitas nec infrunita copia, nec ieiuna siccitas nec laetitia pinguis. Sunt praeterea stili dicendi duo dispari moralitate diversi. Unus est maturus et gravis, qualis Crasso adsignatur. Hoc Virgilius utitur, cum Latinus praecipit Turno: O prtute exsuperas, tanto me impensius aequum est consulereet reliqua. Alter huic contrarius ardens et erectus et infensus, quali est usus Antonius. Nec hunc apud Vergilium frustra desideraveris: haud talia dudum dicta dabas. Morere et fratrem ne desere frater. Videsne eloquentiam omni varietate distinctam? Quam quidem mihi videtur Vergilius non sine quodam praesagio, quo se omnium profectibus praeparabat, de indiam dissonorum. Quippe si mundum ipsum diligenter inspi
Abbreviated transcription (Latin):
rida oratione cũ libuerit ꝓferetur. Forte sacer cibele cho¬
reus olimq sacerdos insignis longe frigiis fulgebat in
armis. Spumantẽq agitabat equũ. quẽ pellis abenis
& ostro. Spicula forquebat licio cortinia cornu. Pictus
acu tunicas & barbara tegmina cruru. Sed hec quidẽ
inter se seꝑata sunt. Uis aute uidere quẽ admodũ hec
iiͦ. genera dicendi Uirgilius ip̃e ꝑmisceat. &e faciat
unu quoddã ex omĩ diuersitate pulcherimu temꝑa¬
mentũ. depe etiã steriles incendẽ ꝓrofuit agros. at ꝙ de¬
nem scipula crepitantib urete fsãmis. Siu̾e inde cecul¬
tas iuiros co pabula terte pingnia concipuĩt. Siue illis
omnne ꝑ ignem ex coquit᷑ uitiũ atq exuditimutilis ho¬
mor. Sen plures calor ille uias. & ceca relaxet sp̃iram̃ta.
Nonas ueniat qua sũcus in herbas. Seu durat magis &.
uenas astringit hiantes. Ne tenues pluine rapidiue po¬

Expanded text:
rida oratione, cum libuerit, profertur! Forte sacer Cybelae Chorida oratione, cum libuerit, profertur! Forte sacer Cybelae Choreus olimque sacerdos insignis longe Phrygiis fulgebat in armis, spumantemque agitabat equum, quem pellis aënis iet ostro spicula torquebat Lycio Gortynia cornu ... pictus acu tunicas et barbara tegmina crurum. Sed haec quidem inter se separata sunt. Vis autem videre, quemadmodum haec quattuor genera dicendi Virgilius ipse permisceat, et faciat unum quoddam ex omni diversitate pulcherrimum temperamentum? Saepe etiam steriles incendere profuit agros Atque levem stipulam crepitantibus urere flammis: Sive inde occultas vires et pabula terrae Pinguia concipiunt, sive illis omne per ignem Excoquitur vitium atque exudat inutilis humor, Seu plures calor ille vias et caeca relaxat Spiramenta, novas veniat qua sucus in herbas, Seu durat magis et venas astringit hiantes, Ne tenues pluviae rapidive po
Abbreviated transcription (Latin):
uitas nõ possit: Et campos ubi troia fuit. ecce paucissimis
u̾bis maximã ciuitatẽ hausit absorbuit nõ reliquit ille
neo ruinam. Uis hoc ip̃m copiosissime dicat: Uenit sũma
dies & ineluctabile tẽpus dardanie fuimus troes. fuit ilion
& ingens gloria teucroꝵ. Ferus oiã iuppiter agrol trans¬
tulit. incensa danai dominant᷑ in urbe. o patria. o diuum
domus ilion q inclita bello. menia dardanidũ. quil da¬
dem illius noctis. quis fimera fando explicet. aut lacri¬
mis possit equare dolorẽ : Urbs antiqua ruit multos do¬
minata ꝑ annos. quis fons. quis torrens. quod mare
tot fluctib quot hic u̾bis mundauit: Cedo mic liccum
illud genus elocutionis. Turnus ut añ uolans tardũ pre¬
cesserat agmen. iugniti lectis equitũ comitatus &e urbi
impuisus ad est maculis quẽ trachius albis portat equus.
Cristaq tegit galea aurea rubra. hoe idẽ quo cultu q̃ fio¬

Expanded text:
vitas ipsa non possit? Et campos ubi Troia fuit. Ecce paucissimis vitas ipsa non possit? Et campos ubi Troia fuit. Ecce paucissimis verbis maximam civitatem hausit, absorbsit, non reliquit illi nec ruinam. Vis hoc ipsum copiosissime dicat? Venit summa dies et ineluctabile tempus Dardaniae: fuimus Troes, fuit Ilium et ingens gloria Teucrorum. Ferus omnia Iuppiter Argos transtulit: incensa Danai dominantur in urbe. O patria, o divum domus Ilium, et inclita bello moenia Dardanidum! Quis cladem illius noctis, quis funera fando explicet aut possit lacrimis aequare dolorem? Vrbs antiqua ruit multos dominata per annos. Quis fons, quis torrens, quod mare tot fluctibus quot hic verbis inundavit! Cedo nunc siccum illud genus elocutionis: Turnus, ut ante volans tardum praecesserat agmen, viginti lectis equitum comitatus et urbi improvisus adest: maculis quem Thracius albis portat equus cristaque tegit galea aurea rubra. Hoc idem quo cultu, quam flo
Abbreviated transcription (Latin):
mantuam multiplex & multiformis est. & dicendi ge
uus omne complectit᷑. Etce eĩ ̃ Cicerone ur̃o unus elo¬
quẽtie tenor est. Ille abundans & torrens & copiosus. i¬
Oratoꝵ autẽ nõ simplex nec una natura ẽ. S hic fluit
&e redundat. Cõtra ille breuiter & cirrilcise dicere affectat.¬
Tenuis quidã &e siccus & sobrius amat quandã dicendi
frugalitatẽ. Alius pingui &e luculenta & forida or̃one
lasciuit. En qua ranta osum dissimulationẽ unus oĩo in¬
Respondit Ruienus aptius uellem me has du̾sitates
sub psonaꝵ exemplis doceres. Quatuor sũt inquit Eu¬
sebius genera dicendi. Copiosu in quo Cicero dominati
breue i quo dalustiꝰ regnat.Siceu quod frontoni aseribit
pingue &e fioridũ in quo plinius secũdus quondã & nuc
nuillo ueteꝵ minor noster Symmacus luxuriat᷑. S apđ
tanta breuitate dicentẽ. ut artari magis & contrahi bre¬

Expanded text:
Mantuani multiplex et multiformis est, et dicendi geMantuani multiplex et multiformis est, et dicendi genus omne complectitur. Ecce enim in Cicerone vestro unus eloquentiae tenor est, ille abundans et torrens et copiosus. Oratorum autem non simplex nec una natura est, sed hic fluit et redundat, contra ille breviter et circumcise dicere adfectattenuis quidam et siccus et sobrius amat quandam dicendi frugalitatem, alius pingui et luculenta et florida oratione lascivit. In qua tanta omnium dissimilitudine unus oRespondit Avienus: «apertius vellem me has diversitates sub personarum exemplis doceres.» «Quattuor sunt», inquit Eusebius, «genera dicendi: copiosum in quo Cicero dominatur, breve quo Sallustius regnat, siccum quod Frontoni adscribitur, pingue et floridum in quo Plinius Secundus quondam et nunc nullo veterum minor noster Symmachus luxuriatur. Sed aptanta brevitate dicentem, ut artari magis et contrahi bre
Abbreviated transcription (Latin):
OST. NEC CUMPAU¬
lisper Ensebius quieussẽt. omẽs
interse consono murmure Uir¬
gilium nõ minus oratorẽ ꝗͣ poeta
habendũ ꝓnũtiabant. in quo & tan¬
ta orandi disciplina & ta diligens
obs uatio rethorice artis ostenderet᷑.
Et Auienus. dicas mͥ inquit uolo
loctoꝵ optĩme li concedimꝰ sicut necesse ẽ oratorẽ fuisse
Uirgiliu. Si quis nũc uelit orandi artẽ consequi utru
magis ex uirgilio an ex Cicerone ꝓficiat. Uideo quid
agas inquit ensebuis. quid intendas quo me trahere co¬
neris eo scilicet quo mime uolo ad comꝑatione Ma¬
ronis & tullii. Uerecũde eĩ interogasti. uter eoꝵ pre¬
stantior. quãdo quidẽ necessario płimu il collaturus sit qui
ipẽ plarimu prestat. S ista mͥ necessĩtatẽ altam & pro¬
funelam remittas uolo. quia nõ nostru inter illos tantas
cõponere lites. Nec ansim ĩ utramus ꝑtem talis sẽntẽ¬
tie auctor uideri. hoc solu audebo dixisse quia facundia

Expanded text:
ost haec cum paulisper Eusebius quievisset, omnes inter se consono murmure Virgilium non minus oratorem quam poetam habendum pronuntiabant, in quo et tanta orandi disciplina et tam diligens observatio rhetoricae artis ostenderetur. Et Avienus: Dicas mihi, inquit, volo, doctorum optime, si concedimus, sicuti necesse est, oratorem fuisse Virgilium, si quis nuncmagis ex Vergilio an ex Cicerone proficiat?» «Video quid agas», inquit Eusebius, «quid intendas, quo me trahere coneris, eo scilicet quo minime volo, ad comparationem Maronis et Tullii. Verecunde enim interrogasti uter eorum praestantior, quando quidem necessario is plurimum collaturus sit qui ipse plurimum praestat. Sed istam mihi necessitatem altam et profundam remittas volo, quia "non nostrum" inter illos "tantas componere lites," nec ausim in utramvis partem talis sententiae auctor videri. Hoc solum audebo dixisse, quia f
Abbreviated transcription (Latin):
Dextru scylla latus. leui implacata carybdis
Obsidet. atq uno baratri ter gurgite uastos
Sorbet in abruptu fluctus rursũsq sub auras
Erigit alternos & sidera uerberat unda
At scylla cecis cohibet spelunca latebris
Ora exertantẽ. & naues in saxa trahentẽ¬
Prima hoĩs facies o pulchro pectore uirgo
Pubetenus posttemu ĩ mam corpores pistris
Delphinũ cauelass utero cõmissa lupoꝵ
Prestat trinacrii mẽtas lustrare pacĩni
Cessante longos ce carcuflectere carsus
Quã semel informe uasto uidisse sub antro
Scyllam & ceruleis canib resonantia saxa
Homerus de carybdi

Expanded text:
Dextrum Scylla latus, laevum implacata Charybdis obsidet atque imo barathri ter gurgite vastos sorbet in abruptum fluctus rursusque sub auras erigit alternos et sidera verberat unda. At Scyllam caecis cohibet spelunca latebris ora exertantem et naves in saxa trahentePrima hominis facies et pulchro pectore virgo pube tenus, postrema immani corpore pistris, delphinum caudas utero commissa luporum. Praestat Trinacrii metas lustrare Pachyni cessantem, longos et circumflectere cursus, quam semel informem vasto vidisse sub antro Scyllam et caeruleis canibus resonantia saxa. Homerus de Charybdi
Abbreviated transcription (Latin):
Qualis comecta cerua sagitta
Quã ꝓcul incauta nemora inter cresia fixit
Pastor agens telis. liquitq uolatile ferru
Nescis illa fuga siluas saltusq ꝑagrat
Dictaeos. heret lateri letalis harundo.
Dixerat. ille patris magni parere parabat
Imꝑio. &e pͥmu pedib talaria nectit
Aurea. que sublimem alis sue equora iuxta
Seu terra rapido pariter cũ flamiẽ portãt
Tuc uirgã capit. hac aĩas ille euocat orco
Pallentes. alias sub tartara tristia mittit
Dat sonos. adiitq & lumĩa morte resignat
Illa fretus agit nentos & turbida tranat
Nubila.
Alpini boree. mic hic mĩc flatib illenc
Eruere inter se certãt. it studor & alte
Cõstermĩt terrã cõcusso stirpite frondes
Illa heret scopulis. & quantũ u̾tce ad auras
Ethoreas. tantũ radicem in tartara mittit

Expanded text:
qualis coniecta cerva sagitta, quam procul incautam nemora inter Cresia fixit pastor agens telis, liquitque volatile ferrum nescius; illa fuga silvas saltusque peragrat dicteos, heret lateri letalis harundo. Dixerat. Ille patris magni parere parabat imperio et primum pedibus talaria nectit aurea, quae sublimem alis sive aequora iuxta seu terram rapido pariter cum flamine portant. Tunc virgam capit: hac animas ille evocat Orco pallentes, alias sub Tartara tristia mittit, dat somnos adimitque et lumina morte resignat. Illa fretus agit ventos et turbida tranat nubila. Alpini Boreae nunc hinc, nunc flatibus illinc eruere inter se certant: it stridor et alte consternunt terram concusso stipite frondes. Illa haeret scopulis, et quantum vertice ad auras aethereas, tantum radicem in Tartara tendit
Abbreviated transcription (Latin):
Ei i qualis erat qͣntu mutatus ab illo
Nectore. qui reddit exuniis indutus achilli
Uel danau phrygios iaculatus puppib ⁊gnessga¬
Migdo indes illiffladitroiã forte dieb
Uenerãt insano casandre ancensus amore
Et gener auxiliu pͥamo phrigib q ferebat To¬
Sic aĩs iiuenu furor additus. inde lupi ceu es¬
Raptores atrã ĩ nebula. quos imꝓba uentrisas
Exegit cecos rabies. catuliq relietit lattõs lu¬
Faucib expectant sitis ꝑ tela ꝑ hostes taulli¬
Uadimꝰ aut dubiã in mortẽ. medieq tenemꝰ octol

Expanded text:
i, qualis erat, quantum mutatus ab illo Hectore, qui redit exuvias indutus Achilli, Vel Danaum Phrygios iaculatus puppibus ignesMygdonides, illis qui ad Troiam forte diebus Venerat insano Cassandrae incensus amore, Et gener auxilium Priamo Phrygibusque ferebatSic animis iuvenum furor additus: inde, lupi ceu raptores atra in nebula, quos improba ventris exegit caecos rabies, catulique relicti faucibus exspectant siccis, per tela, per hostis vadimus haud dubiam in mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
quoĩa utrobiq multi sunt. non inserui. Qui u
legere: ex hoc uersũ habebit exordiu.
łfec ubi dicta cauũ cõuersa cuspide montẽ
Ex plorare nonos. quas uento accesleriti horas uo
Qui teneant. na inculta uidet hoĩes ne fere ue
Querẽ ꝯstituit. sociisq exacta referre
Nulla tuaꝵ audita mͥ neq uisa soroꝵ
O ꝗͣ te memorẽ uirgo. nãq haul tibi uultus
Mortalis noc uox hoiem sonat. o dea certe
An phebi soror an nymphaꝵ sanguis una.¬

Expanded text:
quoniam utrobique multi sunt, non inserui: qui volet quoniam utrobique multi sunt, non inserui: qui volet legere ex hoc versu habebit exordium: Haec ubi dicta, cavum conversa cuspide montem,Explorare novos, quas vento accesserit oras, Qui teneant, nam inculta videt, hominesne feraene, Quaerere constituit, sociisque exacta referreNulla tuarum audita mihi neque visa sororum, O quam te memorem, virgo? namque haud tibi vultus Mortalis, nec vox hominem sonat, o dea certe, An Phoebi soror an nympharum sanguinis una
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc atq hinc uaste rupes. geminiq minant᷑
In celũ scopuli: quoꝵ sub uertice late
Equora tuta silent. tu siluis sc̃ena coruscis
Desuꝑ horrentiq atrum nemus ĩminet umbra
Fronte sub adusa scopulis pendentib antru
Intus aque dulces uiuoq sedilia saxo
Nym phaꝵ domus. hic fessas non uincula naues
Ulla tenent. unco nõ alligat anchora mortsũ¬
Et cũ rogassent Auienus ut nõ sparsũ sed ab urto pe.
ordie adtnotaret. Ille manu retractatis in calcẽ foliis
sic exorsus est.
Sole naq tibi duiũ pater atq hoĩus rex
Ft mulcere dedit ftuctus & tollere uento
Sũt mͥ bis sẽptẽ p̾stanti corpore nymphe
Quaꝵ que forma pulcherima deiopea
Conubio uinga stabili. ꝓpriaiq dicabo.
Tem pestas enee aelo concitante cũ allocuto ne duor
res suas conelamãtis de ulixis tempestate or allo ueosne
descripta ẽ: in qua eoli locu neptunꝰ obfanuit ueietũ

Expanded text:
Hinc atque hinc vastae rupes geminique minantur Hinc atque hinc vastae rupes geminique minantur in caelum scopuli, quorum sub vertice late aequora tuta silent; tum silvis scena coruscis desuper horrentique atrum nemus imminet umbra. Fronte sub adversa scopulis pendentibus antrum: intus aquae dulces vivoque sedilia saxo, nympharum domus. Hic fessas non vincula naves ulla tenent, unco non alligat anchora morsuEt cum rogasset Avienus ut non sparsim sed ab initio per ordinem annotaret, ille manu retractis in calcem foliis sic exorsus est: Aeole, namque tibi divum pater atque hominum rex Et mulcere dedit fluctus et tollere ventoSunt mihi bis septem praestanti corpore nymphae, quarum quae forma pulcherrima Deiopea, conubio iungam stabili propriamque dicabo, Tempestas Aeneae Aeolo concitante cum adlocutione ducis res suas conclamantis de Ulixis tempestate et adlocutione descripta est, in qua Aeoli locum Neptunus optinuit. Versus,
Abbreviated transcription (Latin):
claua. uł u̾sum homero subtrahẽ. quod & si fieri possẽt
aliũ tam̃ nullu deterreret. uł fulmen p̾̃ter iouem
iacere. uł certare p̾ter ħculem robore. uł canere. qđ
cecinit homerus. hic oportune in opus suu que prior
uates dixerat transferẽdo fecit. ut sua esse credant᷑.
Ergo ꝓ uoto oĩum feceris. si cu hoc cetu comuicata
uelis. quecũq ur̃o nr̃ porta mutuatus est. Cedo igit᷑
Eustachius ait uirgilianũ uolumen. quia locos euis¬
singulos inspiciens homericoꝵ u̾suum ꝓmptuis ad¬
monebor. Cumq Symmaci uissũ famulus de bi¬
blyotheca petitũ librum detulisset. temere uoluit
enstachius ce uersus quos fori obtulissẽt inspicẽt.
Et idete inquit portum ad ciuitatẽ didonis ex
ita ca migrantem.
Est in sũccessu longe Locus insula portũ.
Efficit obiectu lateꝵ. quib omnis ab alto
Frangit᷑. inq sinus scindit sese unda reductol

Expanded text:
clavam vel versum Homero subtrahere, quod etsi fieri possent, clavam vel versum Homero subtrahere, quod etsi fieri possent, alium tamen nullum deceret vel fulmen praeter Iovem iacere, vel certare praeter Herculem robore, vel canere quod cecinit Homerus: hic opportune in opus suum quae prior vates dixerat transferendo fecit ut sua esse credantur. Ergo pro voto omnium feceris si cum hoc coetu communicata velis quaecumque vestro noster poeta mutuatus est.» «Cedo igitur», Eustathius ait, «Vergilianum volumen, quia locos singulos eius inspiciens Homericorum versuum promptius admonebor.» Cumque Symmachi iussu famulus de bibliotheca petitum librum detulisset, temere volvit Eustathius ut versus quos fors obtulisset inspiceret et, «videte», inquit, «portum ad civitatem Didonis ex Ithaca migrantem: est in secessu longo locus: insula portum efficit obiectu laterum, quibus omnis ab alto frangitur inque sinus scindit sese unda reductos.
Abbreviated transcription (Latin):
Et alibi ille ait. hic de duob unũ fabricatus est.
Ex templo enee soluũtur srigore membra
Armipotens p̾sens belli tritonia uirgo.
Frange manu templũ phrigii p̾donis & ip̃m
Pronũ sterne solo. portisq effunde sub ip̃is.
ille de somno ait.
Ut sceptrũ hoc dextra sceptrũ na forte gerebat
Nunꝗͣ fronde leui frondet uirgulta n umbra.
Cũ semel ĩ siluis ĩmo de stirpe recisu
Matre caret. posuitq comas & bracchia ferro
Olim arbos. nũc artifias manus ere decoro
Indusis patribq dedit gestare latinis.
S iam si iudetur a collatione u̾suum transactoꝵ facessõ
ut nec uniformis narratio pariat ex necessitate sacietate
fastidiz. Et sermo ad alia non minꝰ pñti cause apta
uertatur. PErge queso inquit. Auienꝰ. omnia que de
homero subtraxit inuestigare. Quid eĩ suanius. ꝗͣ duos
p̾cipuos uates audire ides loquentes: quia cu tria hec ex
equo impossibilia putent᷑. Uel ioui fulmen. uł hertuli

Expanded text:
 πεσόντος. Hic de duobus unum fabricatus est, extemplo Aeneae solvuntur frigore membraArmipotens, praesens belli, Tritonia virgo, Frange manu telum Phrygii praedonis et ipsum Pronum sterne solo portisque effunde sub ipsis.ΟIlle de somno ait: ut sceptrum hoc dextra sceptrum nam forte gerebat numquam fronde levi fundet virgulta nec umbras, cum semel in silvis imo de stirpe recisum matre caret posuitque comas et brachia ferro, olim arbos, nunc artificis manus aere decoro inclusit patribusque dedit gestare Latinis." Sed iam, si videtur, a collatione versuum translatorum facesso, ut nec uniformis narratio pariat ex satietate fastidium, et sermo ad alia non minus praesenti causae apta vertatur.» «Perge quaeso», inquit Avienus, «omnia quae Homero subtraxit investigare. Quid enim suavius quam duos praecipuos vates audire idem loquentes? Quia cum tria haec ex aequo inpossibilia putentur, vel Iovi fulmen vel Herculi
Abbreviated transcription (Latin):
Nater euriali ad dirũ nũtiu ut excussos de manibus
radios & pensa demitteret ut ꝑ muros & uiroꝵ¬
& uiroꝵ agmina ululans & coma scissa decurrẽt ut
effunderet dolore in lam̃tationu quęrelas totũ de
andromache sumpsit lamentante mortẽ mariti.
Unus homo & ur̃is ociues undiq septus
Aggerib tantas strages impune ꝑ urbẽ
Ediderit. uiuenũ pͥmos tot miserit oreo:
Non infelicis patrie ueteꝵq deoꝵ
Et magni enee segnes miseretq pudetq¬
Tela manu racĩt. quales sub mibib atris
Strimonio dant signa grues atq ethera tranãt.
Cũ sonitu fuguntq notos clamore secũdo
Ardet apex capiti. enstisq ac uertice flãma
fundit᷑. & nastos u̾bo uomit aurens ignes
Non secus ac liquida si qnͣ nocte comete
Sanguinei lugubre rubent. aut siriꝰ ardor
Ille sitim morbosq furens mortalib egris
Nascit᷑. & leuo cõtristat lumiẽ celu¬

Expanded text:
ater Euryali ad dirum nuntium, ut excussos de manibus radios et pensa demitteret, ut per muros et virorum agmina ululans et comam scissa decurreret, ut effunderet dolorem in lamentationum querelas, totum de Andromache sumpsit lamentante mortem mariti. Unus homo et vestris, o cives, undique septus Aggeribus, tantas strages inpune per urbem Ediderit? iuvenum primos tot miserit Orco? Non infelicis patriae veterumque deorum Et magni Aeneae segnes miseretque pudetqTela manu iaciunt: quales sub nubibus atris Strymoniae dant signa grues, atque aethera tranant Cum sonitu, fugiuntque Notos clamore secundoArdet apex capiti cristisque a vertice flamma funditur et vastos umbo vomit aureus ignes: non secus ac liquida siquando nocte cometae sanguinei lugubre rubent aut Sirius ardor, ille sitim morbosque ferens mortalibus aegris, nascitur et laevo contristat lumine caelu
Abbreviated transcription (Latin):
Infandũ regina uibes renouare dolorẽ
Troianas ut opes &e lamẽtabile regnu
Eruerint danay.
Pars stupet ĩnupte domũ exiciale minerue
Et mollem mirant᷑ equi. pͥmusq tymetes
Duci intra muros hortatur ce arce locari
Siue dolo. leu ia troie sic fãta ferebant
At capis. & quoꝵ melior sententia menti
Aut terebrare cauas uten &e temptare latebras.
Sandit᷑ incertũ studia ĩ ꝯtraria uulgus.

Expanded text:
infandum, regina, iubes renouare dolorem, / Troianas ut opes et lamentabile regnum / eruerint Danai Pars stupet innuptae donum exitiale Minervae, et molem mirantur equi; primusque Thymoetes duci intra muros hortatur et arce locari, sive dolo, seu iam Troiae sic fata ferebant. At Capys, et quorum melior sententia menti, aut terebrare cavas uteri et temptare latebras. Scinditur incertum studia in contraria volgus.
Abbreviated transcription (Latin):
succedentib membris. primo quidẽ sensu ex iuolen¬
tis passionib excitan. post quem mixtam ex uolupta¬
te tristitiaq cupidinem nasci. tum u̾õ metum atq
iracundiam ceterasq pedisequas eaꝵ ꝑturbationes
diu̾so affectu pro natura sua ꝓmouẽtes. quas quide
si frenarent ac subuigarent uastam his lenemq ui¬
tam fore. sin uincerent᷑ iniustam & confragosam.
Et uictricib quidẽ ad cõparis stelle ꝯtubermu ce se¬
dem reditum patere acturis deinceps uitam ueram
& beatam. Uictas porro mutare sexum. atq ad in¬
fumitatẽ nature muliebris relegari secunde gñationis
tẽpore. nec a uitiis intemꝑantiaq disceden domnec msti tuto¬
nim rerestioneq in detenora nõ cessare. Fonea institiato
mentis ie toneenasinaniu ferie ineduit foras piusa¬
toneisent redabuis. quo positis sordid eemate punfieateq¬
den piem adedntiq uultus honestatẽ pauere oe ieanstur¬

Expanded text:
succedentibus membris, primo quidem sensum ex uiolensuccedentibus membris, primo quidem sensum ex uiolentis passionibus excitari, post quem mixtam ex uoluptate tristitiaque cupidinem nasci, tum uero metum atque iracundiam caeterasque pedissequas earum perturbationes diuerso affectu pro natura sua permouentes; quas quidem si frenarent ac subiugarent, iustam his lenemque uitam fore, sin uincerentur, iniustam et confragosam. Et uictricibus quidem ad comparis stellae contubernium sedemque reditum patere acturis deinceps uitam ueram et beatam, uictas porro mutare sexum atque ad infirmitatem naturae muliebris relegari secundae generationis tempore; nec a uitiis intemperantiaque desciscentibus tamen poenam reiectionemque in deteriora non cessare, donec instituto meritisque congruas immanium ferarum induant formas, pausaemque redactis, quo positis sordibus expiatae purificataeque demum ad antiqui uultus honestatem pertingere mereantur
Abbreviated transcription (Latin):
puritas serenitasq ꝓuentuũ. nec tam ĩmutabilies
pseuerantie. s secunde ac tertie dignitatis. coanginẽ¬
tataq moꝵ uniu̾se rei machina delegit aias stellaꝵ
nũo pares singulasq singulis comꝑauit. easdemq ue¬
hiculis competentib suꝑ impositas uniu̾se rei natura
spectare iussit. legesq ĩmutabilis decreti docuit. osten¬
dens ꝙ pͥma quidẽ generatio uniformis in omnib
eusdemq ordims esset futura ne cui competens ui¬
stum aliqua ex ꝑte ase minueret᷑. O portebat porro
satas eas certis legittimisq tẽpoꝵ uicib pie natioĩs
aĩalium queq p̾ter ceteras aĩantes deũ suspiciant.
afferre frugem. Esse autẽ naͣm homis geminã. cuuis
quod melius sit genus censendu fore uiri noĩe. cũq
necessitate decreti corporib inserent᷑ corporeaq supel¬
lex uane mutabit᷑ quibdam labentib & aliis inuicem

Expanded text:
puritas serenitasque prouentuum nec tam immutabilis puritas serenitasque prouentuum nec tam immutabilis perseuerantiae sed secundae ac tertiae dignitatis; coagmentataque mox uniuersae rei machina delegit animas stellarum numero pares singulasque singulis comparauit easdemque uehiculis competentibus superimpositas uniuersae rei naturam spectare iussit legesque immutabilis decreti docuit ostendens, quod prima quidem generatio uniformis in omnibus eiusdemque ordinis esset futura, ne cui competens iustum aliqua ex parte a se minueretur. Oportebat porro satas eas certis legitimisque temporum uicibus piae nationis animalium quaeque praeter caeteras animantes deum suspiciant afferre frugem, esse autem naturam hominis geminam, cuius quod melius sit genus censendum fore uiri nomine. Cumque necessitate decreti corporibus inserentur corporeaque supellex uarie mutabitur quibusdam labentibus et aliis inuicem
Abbreviated transcription (Latin):
res non indigeat ꝑfectione s sit tota atq uniu̾sa uere
lmitantes ergo meã uixta effectũ ur̃m sollertiam ita in¬
stituite atq ex tricate mortalia ut quib ꝯsortium diui¬
nitatis & appellationis parilitas competit diuina pre¬
ditum firmitate fingatis. Erit uõ tale quod uobie
obsequi iustitiamq colere ꝑspexeritis. Huiꝰ ego uni¬
u̾si generis sementẽ faciam. uobisq tradam. Uos ce¬
tera exequi par est. ita ut ĩmortalem celestemq
nãm mortali textu extrinsecus ambiatis. iubeatisq na¬
sci. cibumq piudeatis. & in crem̃ta detis. ac post dis¬
solutionem id femis qđ credideratis facta secessione
aĩ  corporis recipiatis. Hec dixit & demũ reliquias
poris coneretionis ex qua mũdi aĩam ꝯmiscuerat in
eusdẽ crateris sinũ refundens eodẽ ꝓpemodũ genere
atq eadẽ ratione miscebat. nec tam̃ eadẽ exoriebat᷑

Expanded text:
res non indigeat perfectione sed sit tota atque uniuersa uere, res non indigeat perfectione sed sit tota atque uniuersa uere, institutionem. Imitantes ergo meam iuxta effectum uestrum sollertiam ita instituite atque extricate mortalia ut, quibus consortium diuinitatis et appellationis parilitas competit, diuina praeditum firmitate fingatis; erit uero tale quod uobis obsequi iustitiamque colere prospexeritis. Huiusego uniuersi generis sementem faciam uobisque tradam; uos caetera exequi par est, ita ut immortalem caelestemque naturam mortali textu extrinsecus ambiatis iubeatisque nasci cibumque prouideatis et incrementa detis ac post dissolutionem id faenus quod credideratis facta secessione animi et corporis recipiatis." Haec dixit et demum reliquias prioris concretionis, ex qua mundi animam commiscuerat, in eiusdem crateris sinum refundens eodem propemodum genere atque eadem ratione miscebat, nec tamen eadem exoriebatur
Abbreviated transcription (Latin):
generatiq estis ĩmortales quidẽ nequãꝗͣ nec oĩo in disso¬
lubiles nec tam̃ unꝗͣ dissoluemini nec mortis necessita¬
tem subibitis quia uolũtas mea maior est nexus & ue¬
gecatior ad eternitatis custodia ꝗͣ illi nexus uitales sox¬
quib etemitas ur̃a coaugmẽtata atq composita ẽ. Iuben¬
di ergo quod iubeo causa hec est. Tria etiã nuc mortalia
gn̾a cdesunt uniu̾sitati quib carens uniu̾sa res pfectione
indigebit. Ent porro imꝑfecta siuniu̾sa mortalia gña
intraͦ conseptũ suu minime continebit. Oportet autẽ
si erit mũdus ꝓfectus futurus ꝓueniet porro hoe eider
uirtute auctontatis mee esse plenã unu̾si gn̾is substan¬
tiam quo aĩalib singulis suppeditato uiuendi uigore etẽ
que sunt meliora ꝓrima diunitatis fortuna duignitasẽ¬
quoq sortiant᷑. Quapp ut &e mortalia sint q unusa

Expanded text:
generatique estis, immortales quidem nequaquam nec omnino indissogeneratique estis, immortales quidem nequaquam nec omnino indissolubiles, nec tamen umquam dissoluemini nec mortis necessitatem subibitis, quia uoluntas mea maior est nexus et uegetatior ad aeternitatis custodiam quibus aeternitas uestra coagmentata atque composita est. Iubendi ergo quod iubeo causa haec est: Tria etiamnunc mortalia genera desunt uniuersitati quibus carens uniuersa res perfectione indigebit. Erit porro imperfecta, si uniuersa mortalia genera intra conseptum suum minime continebit. Oportet autem, si erit mundus perfectus futurus proueniet porro hoc idem uirtute auctoritatis meae -- esse plenam uniuersi generis substantiam, quo animalibus singulis suppeditato uiuendi uigore ea quae sunt meliora proximam diuinitati fortunam dignitatemque sortiantur. Quapropter, ut et mortalia sint et uniuersa
Abbreviated transcription (Latin):
cant᷑ tamẽ quia de domestiçis reb ꝓmĩtiant sredendũ
esse merito puto. Sit igit᷑ nostra quoꝙ credulitas comes
asseu̾atio ni priscoꝵ uiro ꝵ ꝙ terre celiq filii sint cccanꝰ
& thetis. hore porro Saturnus & Rhea ce phorcas. Da¬
turni uo &e Rhee proles uipiter & Iuno de ceteri qui
sunt in ore oĩu ac m̃tib. & de quoꝵ fraterntate fa¬
ma celebrat᷑. Atq ex his alii nati sunt qui dei putant
His igit᷑ omib qui uł uident᷑ in ꝯuexis celestib fiãman¬
ti corpore uł non uident᷑ natis atq altis diurnitatemq
optinentib conditor uniu̾sitatis deis obẜuanda iuibet
sanxitq orone tali. Odii deoꝵ quoꝵ opifex idem pa¬
terq ego oꝑa si quidẽ mea dissolubilia natura me tam̃
ita uolente indissolubilia. omne siquidẽ qđ iunctu ẽ
na dissolubile est. At uo qd bona ratione uinctũ atq
modulatũ est dissolui dei non est uelle. Quapo qr fast

Expanded text:
cant, tamen, quia de domesticis rebus pronun tiant, credendum cant, tamen, quia de domesticis rebus pronun tiant, credendum esse merito puto. Sit igitur nostra quoque credulitas comes asseuerationi priscorum uirorum, quod Terrae Caelique filii sint Oceanus et Tethys, horum porro Saturnus et Rhea et Phorcus, Saturni porro et Rheae proles Iupiter et Iuno et caeteri qui sunt in ore hominum ac mentibus et de quorum fraternitate fama celebratur; atque ex his alii nati sunt qui dii putantur. His igitur omnibus, qui uel uidentur in conuexis caelestibus flammanti corpore uel non uidentur, natis atque altis diuinitatemque obtinentibus conditor uniuersitatis deus obseruanda iubet sancitque oratione tali: "Dii deorum quorum opifex idem paterque ego, opera siquidem uos mea, dissolubilia natura, me tamen ita uolente indissolubilia, omne siquidem quod iunctum est natura dissolubile, at uero quod bona ratione iunctum atque modulatum est dissolui uelle non est dei. Quapropt
Abbreviated transcription (Latin):
aquam continuauit opifex dens. non talia ut sunt. s que
proferrent elemẽtoꝵ uestigia in eo squalore ac deformi¬
tate que apparet in his quib diuina deest prospicientia.
Nunc ño singulis luce ac specie tributa mimerus quoq
illustrioꝵ oĩum genicuram sequebat᷑. pulcris omnibus
& non talib quonda institutis. Nunc iam ordinatio¬
nem genituramq eoꝵ singulatim demonstrari con¬
uenitꝰ nono quidem & musitato genere demonstra¬
tionis. Uerum uobis quo omnis erudicionis inge¬
mie uias peragraueritis neq incognito & ex leui am¬
monitione perspicuo.

Expanded text:
aquam continuauit opifex deus, non talia ut nunc sunt, sed quae aquam continuauit opifex deus, non talia ut nunc sunt, sed quae praeferrent elementorum uestigia in eo squalore ac deformitate qui apparet in his quibus diuina deest prospicientia; nunc uero singulis luce ac specie tributa numerus quoque illustratorum omnium genituram sequebatur pulchris omnibus ex non talibus quondam institutis. Nunc iam ordinationem genituramque eorum singillatim demons trari conuenit nouo qui de m et inu sitato genere demon strationis, uerum uobis, qui omnes eruditionis ingenuae uias peragraueritis, neque incognito et ex leui admonitione perspicuo.
Abbreviated transcription (Latin):
simul idem unũ & duo fieri. hec est mee quidẽ sentẽtie
mens. esse & ante mundi quoq sensilis exornationem
fuisse ttia hec. Existens. locum. generationẽ. Ergo generatiois
struatur. nhil esse eius equale. s undiq uergentem. & in
pronum uł absonum preponderantẽ. Agitari quidem ma¬
teriis agitantib. inuicemq reciproco pulsu pulsare atq agi
que in frumenti purgatione pistoriis instrum̃tis motu &e ex
cussione uidemꝰ grauia & quidẽ solida seorsu. tenuia uͬo &
lenia in alia ꝑtem. Sic illa quatuor uelut in eurppo fluctu¬
ante iactar. uł machina quadam facta ad motus ciendos.
dissimillimaq a dissimillimis plurimu. aliqua uoͣ similitu¬
dine sociata. nequaꝗͣ dissipari. Propt̾ea sedib fuisse diu̾sa
ante mundi.s. exornationem. Et tuc quidẽ erat huuis
moĩ rõms expers reru mordinata confusio. Sed ubi cũcta
redigi admodu placuit. ignem pͥmo terramq aera atq

Expanded text:
simul idem unum et duo fieri. Haec est meae quidem sententiae simul idem unum et duo fieri. Haec est meae quidem sententiae mens esse et ante mundi quoque sensilis exornationem fuisse tria haec: existens locum generationem. Igitur generationis struatur, nihil esse eius aequale, sed undique uergentem et in pronum uel absonum praeponderantem agitari quidem materiis agitantibus inuicemque reciproco pulsu pulsare atque agitquae in frumenti purgatione pistoriis instrumentis motu et excussione discerni uidemus, grauia quidem et solida seorsum, tenuia uero et leuia in aliam partem; sic illa quattuor uelut in euripo fluctuante iactari uel machina quadam facta ad motus ciendos dissimillima quaeque a dissimillimis plurimum, aliqua uero similitudine sociata nequaquam disparari proptereaque sedibus fuisse diuisa ante mundi scilicet exornationem. Ac tunc quidem erat huius modi rationis expers rerum inordinata confusio, sed ubi cuncta redigi ad modum placuit, ignem primo terramque et aera atque
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ꝑtinet. sedem p̾rebet porro his que generant᷑. sed
ctiã ip̃m sine sensu tangentis tangit᷑ adulterina quadam
ratione opinabile. deniq cu id intuemur patimir qder
quod somniantes. putamꝰ eĩm necesse esse ut omne quod
est in aliquo sit loco positu. regioneq obtineat ulla. por¬
ro quod neq in celo neq in terra sit minime existere.
Ob quam deprauationẽ itemq alias ꝯsanguneas nec ĩ
reputatione quidẽ & ꝯsideratione uere existentis nereq
piugilis nature mẽte ꝯsistimus. Propter huiꝰ moi somna
certe nec imaginari quidẽ ullam huiꝰ lubrice spẽm formã¬
q ualeamꝰ. ꝓpriam quippe nullam ht̃ & habere omnes
uidetur. cũm intra gremii eus ꝯu̾sionem ad aliud ex
tam̃ nihil est. At uere existentiu reꝵ assertio pspicua
rationis luce firmat᷑. docens du quidẽ hoc erit aliud
itemq illud alud neutru ĩ neutro posse ꝯsistere. nec

Expanded text:
quidem pertinet; sedem porro praebet his quae generantur, sed quidem pertinet; sedem porro praebet his quae generantur, sed ipsum sine sensu tangentis tangitur, adulterina quadam ratione opinabile. Denique cum id animo intuemur, patimur quod somniantes: putamus enim necesse esse, ut omne quod est in aliquo sit loco positum regionemque obtineat ullam, porro quod neque in terra neque in caelo sit minime existere. Ob quam deprauationem itemque alias consanguineas ne in reputatione quidem et consideratione uere existentis uereque peruigilis naturae mente consistimus propter huius modi somnia, cum ne imaginari quidem ullam huius lubricae speciem formamque ualeamus; propriam quippe nullam habet et habere omnes uidetur, cum intra gremium eius conuersione ad aliud ex tamen nihil est , at enim uere existentium rerum assertio perspicua rationis luce firmatur docens, dum quidem erit hoc aliud itemque illud aliud, neutrum in neutro posse consistere nec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ utraq magna differentia distant. quippe quoꝵ alteꝵ
doctima nobis insinuet. alteꝵ psuasionis assumptio. Et
alteꝵ quidẽ semp cu ratione uera. porro sine ulla rõne
alteꝵ. Itẽ alteꝵ nulla psuasione traniducibile. Alterum
nutans incertu semꝑ & nanabile. Quid: ꝙ recte opi¬
nionis omnis uir ꝑticeps. Intellectus uo̾ dei propͥus &
paucoꝵ admodũ lectoꝵ hoũim. Qd̾ cu ita sit faten¬
dum ẽ esse huiusmoĩ spẽm semota asensib in semet loca¬
tam sine ortu. sine occasu. que neq in se recipit quicqͣ
aliunde neq ip̃a procedit ad aluid quicꝗͣ. in insibile. in¬
sensibilem. soli mentis intentioi aĩadu̾sioniq ꝑspicuam.
Porro quod ad hoc secundũ natiuu. sensibile. sustentabile.
consistens aliquo in loco. & inde rursum cu aliqua im¬
mutatione & interitu recedens sensib & opĩone no¬
scendu est. Tertiu genus est loci quod nec ad ĩteritur

Expanded text:
quod utraque magna differentia distant, quippe quorum alterum quod utraque magna differentia distant, quippe quorum alterum doctrina nobis insinuet, alterum persuasionis assumptio, et alterum quidem semper cum ratione uera, porro sine ulla ratione alterum, item alterum nulla persuasione transducibile, alterum nutans, incertum semper et deriuabile. Quid quod rectae opinionis omnis uir particeps, intellectus uero dei proprius et paucorum admodum lectorum hominum? Quod cum ita sit, fatendum est esse eius modi speciem semotam a sensibus in semet locatam sine ortu sine occasu, quae neque in se recipit quicquam aliunde neque ipsa procedit ad aliud quicquam, inuisibilem insensilem, soli mentis intentioni animaduersionique perspicuam; porro quod ab hoc secundum est, natiuum sensile sustentabile consistens aliquo in loco et rursum cum immutatione et interitu recedens, sensibus et opinione noscendum. Tertium genus est loci, quod ne ad interitum