comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Undiq auxilio ueniat spargã arma ꝑ agros.
Tũ contra iuno. t̾roꝵ & fraudis abunde est
S tant belli caẽ. pugnat᷑ cominus armis.
Que sors pͥma dedit. sanquis nouꝰ imbuit arma:
Talia conuigia & tales celebrẽt ymeneos
Egregiũ ueneris genꝰ: & rex ip̃e latinꝰ.
Tẽ super ethereas errare licenciꝰ auras
Naud pater ip̃e uelit sumi regnator olimpi
Cede locis: ego siqua suꝑ fortuna laboꝵ ẽ
I p̃a ream: tales dederat saturnia uoces.
Illa aut attollit stridenteᷤs anꝯubꝰ alas.
Cocitiq petit sedem suꝑa ardua linquens:
Est locus italie medio sub mõtibꝰ altis.
Nobilis & fama multis memoratꝰ ĩ oris:
Aiscti uallis: desis hũc frondibꝰ ãtix
Urget utrũq latꝰ nemoꝵ medioq fragosus
Dat sonitum saxis torto uertice torrens.
Hic specꝰ horrendũ & sceui spiracula ditis.
Nonstrant᷑. rupto ingentes acherote uorago
Pestiferas aꝑit fauces: quis cõdit erinis.

Expanded text:
undique ut auxilio veniunt; spargam arma per agros. undique ut auxilio veniunt; spargam arma per agros. Tum contra Iuno; Terrorum et fraudis abunde est; stant belli causae, pugnatur comminus armis, quae fors prima dedit sanguis novus imbuit arma. Talia coniugia et talis celebrent hymenaeos egregium Veneris genus et rex ipse Latinus. Te super aetherias errare licentius auras haud pater ille velit, summi regnator Olympi: cede locis; ego, siqua super fortuna laborum est, ipsa regam. Talis dederat Saturnia voces. Illa autem attollit stridentis anguibus alas Cocytique petit sedem, supera ardua linquens. Est locus Italiae medio sub montibus altis, nobilis et fama multis memoratus in oris, Amsancti valles: densis hunc frondibus atrum urguet utrimque latus nemoris, medioque fragosus dat sonitum saxis et torto vertice torrens. Hic specus horrendum et saevi spiracula Ditis monstrantur, ruptoque ingens Acheronte vorago pestiferas aperit fauces, quis condita Erinys,
Abbreviated transcription (Latin):
Erigit inde ymo cõsurgit ad ethera fundo.
Hic iuuenis pͥmã ante aciẽ stridẽte sagitta
Natoꝵ tirri fuerat qui maximꝰ almon
Sternitur. hesit eͥ sub ꝯuiture ułnus: & inde
Uocis iter. tenuẽq inclusit sanguine uitã
Corpora multa uiꝵ circa seniorq galesus.
Dũ paci mediũ sese offert iustissimꝰ unꝰ.
Qui fuit ausoniisq olim ditissimꝰ agri
Quinq ꝯreges illi balantu. quina redibat᷑
Armenta: & centũ terrã uertebat aratris.
Atq ea ꝑ campos equo dũ marte ꝯerũt᷑
Promissi dea facta potens ubi sanquine bellũ
Imbuit. & prime emisit prelia pugne.
Deserit hesperiam & celi cõuexa ꝑ auras.
L unonẽ uictrix affatur uoce suꝑba.
En perfecta tibi bello discorda tristi
Dic in amiciciã coeant & federa iungãt.
Q nͣ equidẽ ausonio respersi sanguine teucros:
Hoc etiam his addam: tua sit mͥ certa uolũtas:
Finitimas in bella ferã rumoribꝰ urbes.
Accendãq animos in sani mãtis amore.

Expanded text:
erigit, inde imo consurgit ad aethera fundo. erigit, inde imo consurgit ad aethera fundo. Hic iuvenis primam ante aciem stridente sagitta, natorum Tyrrhi fuerat qui maximus, Almo, sternitur; haesit enim sub gutture volnus et udae vocis iter tenuemque inclusit sanguine vitam. Corpora multa virum circa seniorque Galaesus, dum paci medium se offert, iustissimus unus qui fuit Ausoniisque olim ditissimus arvis: quinque greges illi balantum, quina redibant armenta, et terram centum vertebat aratris. Atque ea per campos aequo dum Marte geruntur, promissi dea facta potens, ubi sanguine bellum imbuit et primae commisit funera pugnae, deserit Hesperiam et caeli convexa per auras Iunonem victrix adfatur voce superba: En, perfecta tibi bello discordia tristi: dic in amicitiam coeant et foedera iungant. Quando quidem Ausonio respersi sanguine Teucros, hoc etiam his addam, tua si mihi certa voluntas: finitimas in bella feram rumoribus urbes accendamque animos insani Martis amore,
Abbreviated transcription (Latin):
Qadrificã quercũ cuneis ut forte coactis.
Scindebat: rapta spirans ĩmane securi.
At seua especulis tempus dea nacta nocẽdi
Ardua tecta petit stabuli & de culmine sumo
Pastorale canit siꝯnũ cornuq recuruo
Tartaream condit uocẽ. qua protinꝰ om̃e
Contremuit nemus: & silue intonuẽ ꝓfunde.
Audiit & triuie longe locus audiit añis.
Sulfurea nar albꝰ aqua fontesq uelini
& trepide matres pressere ad ubera natos.
Tum uõ ad uocẽ celeres qua buccina signũ
Dira dedit. raptis cõcurrunt undiq tellis.
Indomiti agricole necnõ & troia pubeᷤ.
Ascamo auxiliu castris effundit aꝑtis.
Direxere acies: nec iã certamine agresti
Stipitibus duris agit᷑. sudib̾ue preustis.¬
Sed ferro ancipiti decertant atraq late.
HNorescit strictis seges ensibꝰ. eraq fulgent.
Sole lacessita & lucem sub lumina iactant
Flatus uti primo cepit cũ albescere uento
Paulatim sese tollit mare & altius undas

Expanded text:
quadrifidam quercum cuneis ut forte coactis quadrifidam quercum cuneis ut forte coactis scindebat, rapta spirans immane securi. At saeva e speculis tempus dea nacta nocendi ardua tecta petit stabuli et de culmine summo pastorale canit signum cornuque recurvo Tartaream intendit vocem, qua protinus omne contremuit nemus et silvae insonuere profundae; audiit et Triviae longe lacus, audiit amnis sulfurea Nar albus aqua fontesque Velini, et trepidae matres pressere ad pectora natos. Tum vero ad vocem celeres, qua bucina signum dira dedit, raptis concurrunt undique telis indomiti agricolae; nec non et Troïa pubes Ascanio auxilium castris effundit apertis. Direxere acies. Non iam certamine agresti, stipitibus duris agitur sudibusve praeustis,sed ferro ancipiti decernunt atraque late horrescit strictis seges ensibus aeraque fulgent sole lacessita et lucem sub nubila iactant: fluctus uti primo coepit cum albescere vento, paulatim sese tollit mare et altius undas
Abbreviated transcription (Latin):
Mollibꝰ intexens ornabat cõnua sertis.
Pectebatq feꝵ. puroq ĩ fonte lauabat.
Ille manũ patiens. mẽ seq assuetꝰ herili.
Errabat siluis. rursusq ad limina nota
pẽ domum sera q̃uis sub nocte ferebat.
Nunc procul er̾antẽ rapide uenantis iuli.
Cõmouere canes fluuio cũ forte secundo
Deflueret ripaq estꝰ uiridante leuar&.
Ipẽ q̃ eximie laudis succensus amore
Ascanius: curuo direxit spicula cõnu.
Nec dextre erranti de affuit: aptaq młto
Perq uteꝵ sonitu ꝑq ilia uenit arundo.
Saucius at quadrupes nota inter tecta refugit.
Successitq ꝯemens st abulis: questuq cruentus.
Atq imploranti similis: tectũq repleuit.
S iluia pͥma soror palmis pcussa lacertos
Auxilium uocat: & duros conclamat agrestes:
Illi. pestis enim tacitis latet asꝑa silus.
Improuisi adsunt. hic torre armatꝰ abusto
Stipitis hic grauidis nodis: qđ cuiq reptũ ẽ.
Rimanti telum ira facit. uocat agmina tirrꝰ.

Expanded text:
mollibus intexens ornabat cornua sertis mollibus intexens ornabat cornua sertis pectebatque ferum puroque in fonte lavabat. Ille, manum patiens mensaeque adsuetus erili, errabat silvis rursusque ad limina nota ipse domum sera quamvis se nocte ferebat. Hunc procul errantem rabidae venantis Iuli commovere canes, fluvio cum forte secundo deflueret ripaque aestus viridante levaret. Ipse etiam, eximiae laudis succensus amore, Ascanius curvo direxit spicula cornu; nec dextrae erranti deus afuit, actaque multo perque uterum sonitu perque ilia venit harundo. Saucius at quadrupes nota intra tecta refugit successitque gemens stabulis questuque cruentus atque imploranti similis tectum omne replebat. Silvia prima soror, palmis percussa lacertos, auxilium vocat et duros conclamat agrestis. Olli, pestis enim tacitis latet aspera silvis, inprovisi adsunt, hic torre armatus obusto, stipitis hic gravidi nodis: quod cuique repertum rimanti, telum ira facit. Vocat agmina Tyrrhus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo iter ad regem poluta pace latinũ
Indicit pͥmꝰ iuiuenum & iub& arma parari:
Tutari italiã detrudere finibꝰ hostẽ.
Se satis ambobus teucrisq uenire latinis.
Nec ubi dicta dedit diuosq ĩ uota uocauit.
Certatim sese rutili exortantur ĩ arma.
Hunc decꝰ egregium forme mou& atq uiuẽte.
Huc ataui reges hũc claris dext̾a factis.
Dum turnus rutilos aĩmis audacibꝰ implet
Aleto in teucros stigiis se cõcitat alis
Arte noua speculatã locũ: quo littore pulcer
Insidiis cursuq feras agitabat iulus.
Hic canibus subitã rabiem cocitia uirgo
Obicit. & noto nares cõtingit odore.
Ut ceruum ardentes agerent. qͣ pͥma maloꝵ
Cã fuit. belloq animos accendit agrestes.
Ceruus erat forma prestanti: & cõnibꝰ inges.
Tirride pueri quẽ matris ab ubere raptu
Nutriebant. tirrusq pater cui regia parent.
Armenta & late custodia credita campi
Assuetũ imꝑiis soror oĩ siluia cura

Expanded text:
Ergo iter ad regem polluta pace Latinum Ergo iter ad regem polluta pace Latinum indicit primis iuvenum et iubet arma parari, tutari Italiam, detrudere finibus hostem: se satis ambobus Teucrisque venire Latinisque. Haec ubi dicta dedit divosque in vota vocavit, certatim sese Rutuli exhortantur in arma: hunc decus egregium formae movet atque iuventae, hunc atavi reges, hunc claris dextera factis. Dum Turnus Rutulos animis audacibus implet, Allecto in Teucros Stygiis se concitat alis, arte nova speculata locum, quo litore pulcher insidiis cursuque feras agitabat Iulus. Hic subitam canibus rabiem Cocytia virgo obicit et noto naris contingit odore, ut cervum ardentes agerent; quae prima laborum causa fuit belloque animos accendit agrestis. Cervus erat forma praestanti et cornibus ingens, Tyrrhidae pueri quem matris ab ubere raptum nutribant Tyrrhusque pater, cui regia parent armenta et late custodia credita campi. Adsuetum imperiis soror omni Silvia cura
Abbreviated transcription (Latin):
At iuueni oranti subito tremor occupat artꝰ.
Diriguẽ oculi tot erinis sibilat idris.
Tantaq se facies aꝑit tũ flamea tõques
Lumina cunctantẽ & querẽtẽ dicere płra:
Reppulit. & ꝯeminos erexit crinibꝰ anqueᷤᷤ.
Uerbereq insonuit. rabidoq hec addidit ore.
E n ego uicta situ. quã ueri efecta senectꝰ
Arma inter regũ falsa formidine ludit.
Respice ad hec adsii diraꝵ a sede soroꝵ
Bella manu letũq gero:
Sic effata facẽ iuueni cõiecit & atro
Lumine fumãtes fixit sub pectore tedas:
Olli somnũ ingens rupit pauor: ossaq & artꝰ¬
Prefudit toto preruptꝰ corpore sudor
Arma amens fremit thoro tectis requirit.
S euit amor belli & selerata infamia ferri.
Ira suꝑ magno ueluti cũ flama sonoro.
Uirgea suboeritur costis undãtis aeni
Exultanto estu latices: furit ĩtꝰ aque uis
Fumidus atq alte spumis exuberat amnis
Nec iam se capit unda uolat uapor ater ad auras

Expanded text:
at iuveni oranti subitus tremor occupat artus, at iuveni oranti subitus tremor occupat artus, deriguere oculi: tot Erinys sibilat hydris tantaque se facies aperit; tum flammea torquens lumina cunctantem et quaerentem dicere plura reppulit et geminos erexit crinibus anguis verberaque insonuit rabidoque haec addidit ore: En ego victa situ, quam veri effeta senectus arma inter regum falsa formidine ludit. Respice ad haec: adsum dirarum ab sede sororum, bella manu letumque gero. Sic effata facem iuveni coniecit et atro lumine fumantis fixit sub pectore taedas. Olli somnum ingens rumpit pavor, ossaque et artperfundit toto proruptus corpore sudor; arma amens fremit, arma toro tectisque requirit; saevit amor ferri et scelerata insania belli, ira super: magno veluti cum flamma sonore virgea suggeritur costis undantis aëni exsultantque aestu latices, furit intus aquaï fumidus atque alte spumis exuberat amnis, nec iam se capit unda, volat vapor ater ad auras.
Abbreviated transcription (Latin):
A bnegat: externꝰq ĩ regnũ queritur heros:
I nũc ingratis offer te ĩrise peridis.
T irrenas .i. sterne acies: tege pace latinos.
Nec adeo tibi me placida cũ nocte iaceres
Ip̃a palam fari oĩpotens saturnia iussit.
Quare age & armari pubẽ poͬtisq moueri.
Letꝰ in arma para: & frigios ꝗ fluine pulcro.
Consedere duces: pictasq exurere carinas
Celestum uis magna iubet. rex ip̃e latinꝰ
Ni dare coniugium & dicto parẽ fatet᷑
Sentiat & tandem turnũ exꝑiat᷑ ĩ armis:
Hic iuuenis uatem irridens sic orsa uicissim
Ore refert. classes inuectas tybridis undas
Nõ ut rere meas effugit nunciꝰ aures:
N e tantos mͥ finge metꝰ nec regia iuno
In memor ẽ nr̃i
Sed te uicta situ: ueriq effecta senectꝰ.
Omat̾ curis nequicꝗͣ exercet & arma
Regum inter falsa uatẽ formidine ludit.
Cura tͥ diuũ effigies. & templa tueri:
Bella uiri pacẽq gerut ꝗs bella gerẽda
Talibus aleto dictis exarsit ĩ iras:

Expanded text:
abnegat, externusque in regnum quaeritur heres. abnegat, externusque in regnum quaeritur heres. I nunc, ingratis offer te, inrise, periclis; Tyrrhenas, i, sterne acies; tege pace Latinos. Haec adeo tibi me, placida cum nocte iaceres, ipsa palam fari omnipotens Saturnia iussit. Quare age et armari pubem portisque moveri laetus in arma para, et Phrygios qui flumine pulchro consedere duces pictasque exure carinas. Caelestum vis magna iubet. Rex ipse Latinus, ni dare coniugium et dicto parere fatetur, sentiat et tandem Turnum experiatur in armis. Hic iuvenis vatem inridens sic orsa vicissim ore refert: Classis invectas Thybridis undam non, ut rere, meas effugit nuntius auris. Ne tantos mihi finge metus; nec regia Iuno inmemor est nostri. Sed te victa situ verique effeta senectus, o mater, curis nequiquam exercet et arma regum inter falsa vatem formidine ludit. Cura tibi divom effigies et templa tueri: bella viri pacemque gerent, quis bella gerenda. Talibus Allecto dictis exarsit in iras,
Abbreviated transcription (Latin):
Soluite crinales uictas: capite orgia mecũ.
Talem inter siluas inter deserta feraꝵ
Reginã aleto stimulis agit undiq bachi
Postq̃ uisa satis pͥmos accuisse furores
Consiliumq omem domũ u̾tisse latini
Protinus hic fuscis tristis dea tollit᷑ alis
Audacis rutili ad muros: quã dicit᷑ urbẽ
A crisioneis damne fundasse colonis:
Precipiti delata notho. locꝰ ardea quõdã.
Dictꝰ auis: & nuc̃ magnũ manet ardea nomẽ
Sed fortuna fuit. tectis hic tũnꝰ ĩ altis:
Iam media nigra cãpebat nocte quietẽ.
Aleto toruã faciẽ & furialia membra
Exuit in uultꝰ sese transformat aniles.
& frontẽ obscenã rugis arat: ĩduit albos
Cum uicta crines: tũ ramũ innectit oliue.
Fit calibe iunonis anus tepliq sacerdos:
&iuueni ante oculos. his se cũ uocibꝰ offert
Turne tot incassũ fusos paciẽ labores:
& tua dardaniis transcribi septra colonis:
Rex tibi conuigiũ & quesitas sanguine dotes:

Expanded text:
olvite crinalis vittas, capite orgia mecum. olvite crinalis vittas, capite orgia mecum. Talem inter silvas, inter deserta ferarum, reginam Allecto stimulis agit undique Bacchi. Postquam visa satis primos acuisse furores consiliumque omnemque domum vertisse Latini, protinus hinc fuscis tristis dea tollitur alis audacis Rutuli ad muros, quam dicitur urbem Acrisioneis Danae fundasse colonis, praecipiti delata noto. Locus Ardea quondam dictus avis, et nunc magnum manet Ardea nomen, sed fortuna fuit; tectis hic Turnus in altis iam mediam nigra carpebat nocte quietem. Allecto torvam faciem et furialia membra exuit, in vultus sese transformat anilis; et frontem obscenam rugis arat, induit albos cum vitta crinis, tum ramum innectit olivae; fit Calybe Iunonis anus templique sacerdos et iuveni ante oculos his se cum vocibus offert: Turne, tot incassum fusos patiere labores et tua Dardaniis transcribi sceptra colonis? Rex tibi coniugium et quaesitas sanguine dotes
Abbreviated transcription (Latin):
Curuatis fertur spaciis stupet supͣ inscia turba
Impubesq manus mirata uolubile buxĩ
Dant aĩmos plage nõ cursu segnior illo:
ꝑmedias urbes agitur populosq feroces:¬
Quietiã in siluas simulato numine bachi
Naius adorsa nephas maiorẽ adorsa furorẽ
Euolat. & natam frondosis mõtibꝰ abdit.
Quo thalamũ eripiat teucris tedasq moret᷑.
Neu ohe bache sonat. solũ te uĩgine dignũ
Uociferans. & enĩ molles tibi sumẽ tirsos:
Te lustrare choros sac tͥ poscẽ crinẽ.
Fama uolat. furiis accensas pectore matres.
Idem omnes simul ardor agit noua querẽ tecta
Deseruẽ domos: uentis dant colla comasq.
At alie tremulis ululatibus ethera cõplent.
Pampineasq gerunt incincte pellibꝰ astas.
I p̃a inter medias flagrantẽ feruida pinũ
Sustinet: ac nate turniq canit ymeneos:
Sanguineam torquens aciem tõuiiq repẽte.
Clamat yo matres audite ubiq latine.

Expanded text:
curuatis fertur spatiis; stupet inscia turba curuatis fertur spatiis; stupet inscia turba impubisque manus mirata uolubile buxum; dant animos plagae; non cursu segnior illo per medias urbes agitur populosqQuin etiam in silvas, simulato numine Bacchi, maius adorta nefas maioremque orsa furorem evolat et natam frondosis montibus abdit, quo thalamum eripiat Teucris taedasque moretur, Euhoe Bacche, fremens, solum te virgine dignum vociferans, etenim mollis tibi sumere thyrsos, te lustrare choro, sacrum tibi pascere crinem. Fama volat, furiisque accensas pectore matres idem omnis simul ardor agit nova quaerere tecta: deseruere domos, ventis dant colla comasque, ast aliae tremulis ululatibus aethera complent, pampineasque gerunt incinctae pellibus hastas; ipsa inter medias flagrantem fervida pinum sustinet ac natae Turnique canit hymenaeos, sanguineam torquens aciem, torvumque repente clamat: Io matres, audite, ubi quaeque,
Abbreviated transcription (Latin):
Ogenitor. nec te miseret nateq tuiq.
Nec matris miseret: qͦ pͥmo aquillone reliquet.
Perfidus alta petens abducta uirgine p̾do:
At nõ sic frigius penetrat lacedemona pastor.
Ledeamq elenam troianas uexit ad urbes:
Quid tua sancta fides: ꝗd cura antiqua tuoꝵ:
& consanguineo tociens data dext̾a turno:
Si gener externa petitur de gẽte latino.
Idq sedet. fauniq p̾mit te iussa parentis.
Om̃em equidẽ septris terrã q̃ libera nr̃is
Disidet ext̾nã reor. & sic dicẽ diuos.
& turno si pͥma domꝰ repetat᷑ origo.
Inacꝰ acrisiq pr̃es medieq micene.
Nis ubi nequicq̃ dictis experta latinũ
Constare uidet penitꝰq ĩ uiscera lapsĩ
Serpentis furiale malũ: totãq pererrat
Tum uõ infelix ingentibꝰ excita monstris.¬
Inmensam sine more furit linphata ꝑurbe.
Ceu quondam turbo uolitans sub uerbẽ torto
Quẽ pueri magno ĩ giro uacua atria circũ
Intenti ludo exercent. ille actꝰ habena

Expanded text:
O genitor, nec te miseret gnataeque tuique O genitor, nec te miseret gnataeque tuique ? Nec matris miseret, quam primo aquilone relinquet perfidus alta petens abducta virgine praedo? An non sic Phrygius penetrat Lacedaemona pastor Ledaeamque Helenam Troianas vexit ad urbes ? Quid tua sancta fides, quid cura antiqua tuorum et consanguineo totiens data dextera Turno? Si gener externa petitur de gente Latinis idque sedet Faunique premunt te iussa parentis, omnem equidem sceptris terram quae libera nostris dissidet, externam reor et sic dicere divos. Et Turno, si prima domus repetatur origo, Inachus Acrisiusque patres mediaeque Mycenae. His ubi nequiquam dictis experta Latinum contra stare videt penitusque in viscera lapsum serpentis furiale malum totamque pererrat, tum vero infelix, ingentibimmensam sine more furit lymphata per urbem. Ceu quondam uolitans torto sub uerbere turbo, quem pueri magno in gyro atria uacua circum intenti ludo exercent; ille actus habena
Abbreviated transcription (Latin):
Arma uelit poscatq simul rapiatq uiuẽtꝰ.
Ex hĩc gorgoneis aleto infecta uenenis
Principio lacium & laurẽtis tecta tiranni:
Celsa petit: tacitũq absedit limẽ amate.
Quã suꝑ aduentũ teucꝵ turniq ymeneis
Feminee ardentẽ: cureq ireq coquebant.
Hĩc dea ceruleis unũ de crinibꝰ anguẽ
Conicit: inq sinũ p̾cordia ad intima subolit.
Quo furibunda domũ mõstro ꝑmisseat om̃e:
Ille inter uestes & leuia pectora labsus
Uoluit᷑. ac tactu nullo fallitq furentẽ.
Ui peream inspirans aĩam: fit tortile collo.
Auꝵ ingens coluber. fit longe tenia uicte.
Innectitq comas & membris lubricꝰ errat.
At dum prima lues udo sublapsa ueneno
Pretentat sensus atq ossibꝰ implicat ignẽ.
Necdii aĩmꝰ toto percepit pectore flamã:
Nollius & solito matiꝵ de more loquuta ẽ.
Multa suꝑnatã lacrimans frigiisq ymeneis:
Exulibꝰ ne dat᷑ ducẽda lauinia teucris:

Expanded text:
arma velit poscatque simul rapiatque inventus. arma velit poscatque simul rapiatque inventus. Exin Gorgoneis Allecto infecta venenis principio Latium et Laurentis tecta tyranni celsa petit tacitumque obsedit limen Amatae, quam super adventu Teucrum Turnique hymenaeis femineae ardentem curaeque iraeque coquebant. Huic dea caeruleis unum de crinibus anguem conicit inque sinum praecordia ad intuma subdit, quo furibunda domum monstro permisceat omnem. Ille inter vestes et levia pectora lapsus volvitur attactu nullo fallitque furentem, vipeream inspirans animam: fit tortile collo aurum ingens coluber, fit longae taenia vittae innectitque comas, et membris lubricus errat. Ac dum prima lues udo sublapsa veneno pertemptat sensus atque ossibus implicat ignem necdum animus toto percepit pectore flammam, mollius et solito matrum de more locuta est, multa super nata lacrimans Phrygiisque hymenaeis: Exsulibusne datur ducenda Lavinia Teucris,
Abbreviated transcription (Latin):
& bellona man& te pnuba. nec face tin
Cisseis pregnans ignes enixa iugales.
Quin&̃ ueneri partꝰ suus: & paris alt̾
Funesteq iteꝵ recidiua ad ꝑgama tede
Hec ubi dicta dedit t̾ras orrenda petiuit.
Luctificã alecto diraꝵ a sede soroꝵ
Infernisq ci& tenebris: cui tristia bella
Ireq insidieq & crimina noxia cordi.
O dit & ip̃e pater pluton: odere sorores
Tartareeq monstix: tot sese uertit ĩ ora.
Tam seue facies tot populat atra colubris:
Quã iuno hiis accuit dictis: ac talia fat᷑.
Nunc mͥ da proprium uirgo sata nocte laborẽ.
Hanc oꝑam: ne nr̃ honos infractaue cedat.
Fama loco. neu conubii ambire latinũ.
Eneade possint. italosue obsidere fines:
Tu potes unanimes armare ĩ prelia fratres
Atq odiis uersare domos: tu uerbera tectis.
Funereasq inferre faces: tͥ noĩna mille.
Mille nocendi artes. fecũdũ cõcute pectꝰ
Discice compositã pacẽ: sere crimina belli.

Expanded text:
et Bellona manet te pronuba. Nec face tantum et Bellona manet te pronuba. Nec face tantum Cisseis praegnans ignis enixa iugalis quin idem Veneri partus suus et Paris alter funestaeque iterum recidiva in Pergama taedae. Haec ubi dicta dedit, terras Horrenda petivit: luctificam Allecto dirarum ab sede dearum infernisque ciet tenebris, cui tristia bella iraeque insidiaeque et crimina noxia cordi. Odit et ipse pater Pluton, odere sorores Tartareae monstrum: tot sese vertit in ora, tam saevae facies, tot pullulat atra colubris. Quam Iuno his acuit verbis ac talia fatur: Hunc mihi da proprium, virgo sata Nocte, laborem, hanc operam, ne noster honos infractave cedat fama loco, neu conubiis ambire Latinum Aeneadae possint Italosve obsidere finis. Tu potes unanimos armare in proelia fratres atque odiis versare domos, tu verbera tectis funereasque inferre faces, tibi nomina mille, mille nocendi artes. Fecundum concute pectus, disice compositam pacem, sere crimina belli:
Abbreviated transcription (Latin):
Troia uiros: medias acies mediosq ꝑ ignes
Inuenẽ uiam: at credo mea numina tãdẽ
Fessa iacent odiis. haud exsaturata qͥeui.
Quin etiam patria excussos infesta ꝑ undas
Ausa sequi & profugis totã me opponẽ põto
Asumpte in teucros uires celiq mariso
Quid sirtes aut silla mͥ: ꝗd uasta caribdis:
Profuit: optato cõduntur fluĩnis alueo.
Securi pelagi atq mei. mars ꝑdere ꝯẽtẽ
Inmanẽ lapitũ ualuit: & cõcessit in iras.
Quod scelus aut lapitis tm̃ aut calidona mẽte.
Ast ego magna iouis coniunx nil liquẽ ĩ ausu
Magna satis: dubitẽ aut equidẽ ĩplorare qđ usq ẽ
Flectere si nequeo suꝑos acherõta mouebo
Nõ dabitur regnis esto ꝓhibere latinis.
Atq ĩ mota man& fatis lauinia cõiunx.
Ad trahere atq moras tãtis licet addere rebꝰ.
Aut licet amboꝵ populos excidere regũ
At gener atq socer coeant m̾cede suoꝵ
Sanguine troiano rutilo dotabẽ uĩgo.

Expanded text:
Troia viros ? Medias acies mediosque per ignis Troia viros ? Medias acies mediosque per ignis invenere viam. At, credo, mea numina tandem fessa iacent odiis aut exsaturata quievi. Quin etiam patria excussos infesta per undas ausa sequi et profugis toto me opponere ponto ! Absumptae in Teucros vires caelique marisque. Quid Syrtes aut Scylla mihi, quid vasta Charybdis profuit? Optato conduntur Thybridis alveo, securi pelagi atque mei. Mars perdere gentem immanem Lapithum valuit, concessit in iras quod scelus aut Lapithis tantum aut Calydona merentem? Ast ego magna Iovis coniunx, nil linquere inausum magna satis, dubitem haud equidem implorare quod usquam est: flectere si nequeo superos, Acheronta movebo. Non dabitur regnis, esto, prohibere Latinis, atque immota manet fatis Lavinia coniunx: at trahere atque moras tantis licet addere rebus, at licet amborum populos exscindere regum. Hac gener atque socer coeant mercede suorum: sanguine Troiano et Rutulo dotabere, virgo,
Abbreviated transcription (Latin):
Stabant tercentũ nitidi ĩ presepibꝰ altis
Oibꝰ extemplo teucris iub& ordine duci
Instratis ostro alipedes pictisq tapetis
Aurea pectoribꝰ demissa monilia pendet
Tecti auro fuluũ mãdũt sub dentibꝰ aur
Absentienee currũ geminosq uigales
Semine ab ethereo spirãtes naribꝰ ignẽ
Illoꝵ de gente patri: quos dedala circe
Supposita de matre notos furata creauit
Talibꝰ eneade donis dictisq latini
Sublimes in equis redeũt. pacẽq reportat.
Ecce aũt in achiis sese referebat ab argis
Seua iouis cõiunx: aurasq ĩuecta tenebat.
& letũ eneã classemq ex ethẽ longe
Dardaniã siculo prospexit ab usq pachino
Moliri iãq tecta uid& iã fidere t̾re.
Deseruisse rates: stetit acri fixa dolore
Tũ quassans caput hec effundit pectore dicta
Neu stirpẽ inuisam & fatis cõtraria nr̃is.
Fata frigum: nũ sigeis occũbere campis:
Num capti potuere capi: nũ incẽsa cremauit

Expanded text:
stabant ter centum nitidi in praesaepibus altis: stabant ter centum nitidi in praesaepibus altis: omnibus extemplo Teucris iubet ordine duci instratos ostro alipedes pictisque tapetis; aurea pectoribus demissa monilia pendent, tecti auro fulvum mandunt sub dentibus aurum; absenti Aeneae currum geminosque iugalis semine ab aetherio, spirantis naribus ignem, illorum de gente, patri quos daedala Circe supposita de matre nothos furata creavit. Talibus Aeneadae donis dictisque Latini sublimes in equis redeunt pacemque reportant. Ecce autem Inachiis sese referebat ab Argis saeva Iovis coniunx aurasque invecta tenebat, et laetum Aenean classemque ex aethere longe Dardaniam Siculo prospexit ab usque Pachyno. moliri iam tecta videt, iam fidere terrae, deseruisse rates: stetit acri fixa dolore. Tum quassans caput haec effundit pectore dicta: Heu stirpem invisam et fatis contraria nostris fata Phrygum ! Num Sigeis occumbere campis, num capti potuere capi, num incensa cremavit
Abbreviated transcription (Latin):
& ueteris fauni uoluit sub pectore sortẽ
Huc illuc fatis externa a sede ꝓuectum
Portendi geneꝵ paribꝰq ĩ regna uocari
Auspiciis hinc progeniem uirtute futurã.
Egregiam: & totum q̃ uiribꝰ occup& orbem
Tandem letꝰ ait dii nr̃a incepta secundent.
Auguriũq suĩ dabitur troiane qdđ optas.¬
Munera nec sperno: nõ uobis rege latino
Diuitisq uber agri. troieq opusencia deerit
I pẽq modo eneas nr̃i si tanta cupido ẽ.
Si iungi hospicio proꝑat sociꝰue uocari
Adueniat: uultꝰ neue exhorrescat amicos.¬
Pars mihi pacis erit dextrã tetigisse tirani.
Uos contra regi mea nunc mandata referte
Est mͥ nata uiro gentis quã uinꝯẽ nr̃e
Non patrio ex adito sortes: nec płrima celo
Nonstra sinũt: geneꝵ ext̾nis affore ab oris
Hoc latio restare canunt. ꝗ sanguine nr̃m
Nomẽ in astra ferant. huc illu poscẽ fata
& reor & si quid ueri mens augurat opto:
Nec effatꝰ equos numo pat̾ eligit ab omĩ:¬

Expanded text:
et veteris Fauni voluit sub pectore sortem, et veteris Fauni voluit sub pectore sortem, hunc illum fatis externa ab sede profectum portendi generum paribusque in regna vocari auspiciis, huic progeniem virtute futuram egregiam et totum quae viribus occupet orbem. tandem laetus ait: Di nostra incepta secundent auguriumque suum; dabitur, Troiane, quod optas,munera nec sperno. Non vobis rege Latino divitis uber agri Troiaeve opulentia deerit. Ipse modo Aeneas, nostri si tanta cupido est, si iungi hospitio properat sociusque vocari, adveniat voltus neve exhorrescat amicos: illi pacis erit dextram tetigisse tyranni. vos contra regi mea nunc mandata referte. Est mihi nata, viro gentis quam iungere nostrae non patrio ex adyto sortes, non plurima caelo monstra sinunt: generos externis adfore ab oris, hoc Latio restare canunt, qui sanguine nostrum nomen in astra ferant. Hunc illum poscere fata et reor et, siquid veri mens augurat, opto. haec effatus equos numero pater eligit omni
Abbreviated transcription (Latin):
Nec troiam ausonios gremio excepisse pigebit.
Fata ꝑ enee iuro dextrãq potẽtẽ.
Siue fidem seu quis bello ẽ exptꝰ & armis
Multi nos populi multe ne temine ꝙ ultro
Preferimꝰ manibꝰ uictas ac precãtia uerba¬
& petiere sibi & uoluẽ adiungẽ ꝯentes:
Sed nos fata deum uestras ex quirẽ t̾ras
I mperiis egere suis.: hic dardanus ortꝰ
Nuc repetit. iussisq ingentibꝰ urget apollo
Tirẽnum ad tibrim. & fontes uada sacra miniti
Dat tibi preterea fortune parua pͥoris
Munera reliquias troia ex ardẽte receptas.
Hoc pat̾ anchises auro libabat ad aras
Noc priami gestamẽ erat cũ uira uocatis
More daret populis septeq sacerq thiaras.
Uliadumq labor uestes.
Talibus ilionei dictis defissa latinꝰ
Optuitu tenet ora. soloq ĩmobilis her&.
Intentos uoluens oculos: nec purpura regẽ
Picta mouet: nec septra mouent pͥameia tin.
Q̾ tũ ĩ conubio nate thalamoq morat᷑.

Expanded text:
nec Troiam Ausonios gremio excepisse pigebit. nec Troiam Ausonios gremio excepisse pigebit. Fata per Aeneae iuro dextramque potentem sive fide seu quis bello est expertus et armis: multi nos populi, multae ne temne, quod ultro praeferimus manibus vittas ac verba precantia et petiere sibi et voluere adiungere gentes; sed nos fata deum vestras exquirere terras imperiis egere suis. Hinc Dardanus ortus; huc repetit iussisque ingentibus urguet Apollo Tyrrhenum ad Thybrim et fontis vada sacra Numici. Dat tibi praeterea fortunae parva prioris munera, reliquias Troia ex ardente receptas. Hoc pater Anchises auro libabat ad aras; hoc Priami gestamen erat, cum iura vocatis more daret populis, sceptrumque sacerque tiaras Iliadumque labor vestes. Talibus Ilionei dictis defixa Latinus obtutu tenet ora soloque immobilis haeret intentos volvens oculos. Nec purpura regem picta movet nec sceptra movent Priameia tantum, quantum in conubio natae thalamoque moratur,
Abbreviated transcription (Latin):
Dixerat: & dicta ylioneꝰ sic uoce sequutꝰ.
R ex genꝰ egregiũ fauni nec fluctibꝰ actos.
Atra subegit yems ur̃is succedere t̾ris
Nec sidꝰ regione uie litꝰ ue fefellit
Consilio hanc omnes aĩmisq uolẽtibꝰ urbẽ
Efferrim̃ pulsi regnis: que maxima ꝯdã
Extremo ueniens sol aspiciebat olimpo.
Abioue pͥncipium generis ioue dardana pubes
Faudet auo: rex ip̃e iouis de gẽte suppma
Troius eneas tua nos ad limina misit:
Quanta ꝑ ideos seuis effusa micenis
Tempestas ierit campos: qͥbꝰ actꝰ ut̾q
Furope atq asie fatis cõcũrerit orbis.
Audiit: & siquẽ tellus extrema refuso
Sumouet occeano &̾ si quẽ extẽta plagaꝵ
Q uatuor in medio dirimit solis iniqui.
Diluiuo ex illo tot uasta ꝑ equora uecti
Diis sedem exiguam patris litusq rogamꝰ
Innocuum: & cuntis undã aurãq patentẽ
Non erimus regno indecores: nec ur̃a feretur
Fama leuis: tantiue adolescit ꝯła facti

Expanded text:
Dixerat, et dicta Ilioneus sic voce secutus: Dixerat, et dicta Ilioneus sic voce secutus: Rex, genus egregium Fauni, nec fluctibus actos, atra subegit hiemps vestris succedere terris nec sidus regione viae litusve fefellit: consilio hanc omnes animisque volentibus urbem, adferimur, pulsi regnis, quae maxima quondam extremo veniens Sol aspiciebat Olympo. Ab Iove principium generis, Iove Dardana pubes gaudet avo, rex ipse Iovis de gente suprema, Troius Aeneas, tua nos ad limina misit. Quanta per Idaeos saevis effusa Mycenis tempestas ierit campos, quibus actus uterque Europae atque Asiae fatis concurrerit orbis, audiit et siquem tellus extrema refuso summovet oceano et siquem extenta plagarum quattuor in medio dirimit plaga solis iniqui. Diluvio ex illo tot vasta per aequora vecti dis sedem exiguam patriis litusque rogamus innocuum et cunctis undamque auramque patentem. Non erimus regno indecores, nec vestra feretur fama levis tantique abolescet gratia facti,
Abbreviated transcription (Latin):
Fecit auẽ circe. sparsit coloribꝰ alas
Tali intꝰ in templo diuĩ pat̾aq latinꝰ
Sede sedens teucros ad sese ĩ tecta uocauit
Atq hec ingressis placido prior edidit ore.¬
Dicite dardanide neq eͥ nescimꝰ & urbẽ
& genꝰ auditiq aduertitis equora cursum.
Quid petitis: que cã rates aut cuiꝰ egentes:
Litꝰ ad ausonium tot ꝑ uada cęrula uexit:
Siue errore uie. seu tempestatibꝰ actꝰ
Qualia multa mari naute paciũt᷑ ĩ alto:
Fluis intrastis ripas: portuq sedetis.
Neu fugite hospicium: neue ignorate latincᷤ
Saturni ꝯentem haud uicło nec legibꝰ equã.
Sponte sua ueteris dei se more tenentem
At eqͥdem memini fama ẽ oscurior annis
Auruncos ita ferre senes. his ortꝰ in agris
Bardanus ideas frigie penetrauit ad urbes:
T reiciãq samũ. q̃ nũc samotracia fertur
Hic illum corithi tirena a sede prouectũ.
Aurea nunc solio stellantis regia celi
Accepit nũm diuoꝵ. altaribꝰ auget

Expanded text:
fecit avem Circe sparsitque coloribus alas. fecit avem Circe sparsitque coloribus alas. Tali intus templo divom patriaque Latinus sede sedens Teucros ad sese in tecta vocavit, atque haec ingressis placido prior edidit oreDicite, Dardanidae neque enim nescimus et urbem et genus, auditique advertitis aequore cursum, quid petitis ? Quae causa rates aut cuius egentis litus ad Ausonium tot per vada caerula vexit? Sive errore viae seu tempestatibus acti, qualia multa mari nautae patiuntur in alto, fluminis intrastis ripas portuque sedetis, ne fugite hospitium neve ignorate Latinos Saturni gentem, haud vinclo nec legibus aequam, sponte sua veterisque dei se more tenentem. Atque equidem memini fama est obscurior annis Auruncos ita ferre senes, his ortus ut agris Dardanus Idaeas Phrygiae penetravit ad urbes Threiciamque Samum, quae nunc Samothracia fertur. Hinc illum, Corythi Tyrrhena ab sede profectum, aurea nunc solio stellantis regia caeli accipit et numerum divorum altaribus auget.
Abbreviated transcription (Latin):
Tectum angustum ingens cẽtũ sublime colũnis
Urbe fuit summa laurentis regia pici.
Norrendũ siluis & religione parentum
Nic septra accipẽ & pͥmos attollẽ fasces:
Regibus omẽ erat. hoc illis curia templũ:
Nec sacre sedes epulis. hic ariete ceso
Perpetuis soliti patres cõsedere mẽsis
Quin q̃ ueteꝵ effigies ex ordine auoꝵ
Antiqua ex cedro i talusq paterq sabinꝰ
Uitisator curuã seruans sub imagine falcẽ.
Saturnus senex: ianiq bifrontis imago
Uestibulo astabant aliiq ab origine reges
Narcia qui ob patriã pugnãdo uulnera passi
Multaq preterea sacris ĩ postibꝰ arma
Captiuum pendent currus. curueq secures
& criste capitũ: & portaꝵ ingentia claustra
Spiculaq clipeiq ereptaq rostra carinis
Ipẽ quirinali lituo paruaq sedebat
Succintꝰ trabea leuaq̃ ancille gerebant
Picus equũ domitor quẽ capta cupidine ꝯiunx
Aurea percussii uĩga uersiiq uenenis.

Expanded text:
Tectum augustum ingens. centum sublime columnis, Tectum augustum ingens. centum sublime columnis, urbe fuit summa, Laurentis regia Pici, horrendum silvis et religione parentum. Hic sceptra accipere et primos attollere fasces regibus omen erat, hoc illis curia templum, hae sacris sedes epulis, hic ariete caeso perpetuis soliti patres considere mensis. Quin etiam veterum effigies ex ordine avorum antiqua e cedro, Italusque paterque Sabinus vitisator, curvam servans sub imagine falcem, Saturnusque senex Ianique bifrontis imago vestibulo astabant, aliique ab origine reges Martiaque ob patriam pugnando volnera passi. Multaque praeterea sacris in postibus arma, captivi pendent currus curvaeque secures et cristae capitum et portarum ingentia claustra spiculaque clipeique ereptaque rostra carinis. Ipse Quirinali lituo parvaque sedebat succinctus trabea laevaque ancile gerebat Picus, equum domitor; quem capta cupidine coniunx aurea percussum virga versumque venenis
Abbreviated transcription (Latin):
Orta dies urbem & fines: & littora gentis.
Diuersi explorant: ħ fontis stagna muniti
Hic tibri fluuium. hic fortes habitare latinos
Tũ satꝰ anchisa delectos ordine ab omni
Centĩ oratores angusta ad menia regis
Ire iubet: ramis uelatos palladis omnes.
Donaq ferre uiro: pacẽq exposcẽ teucris
Naud mora festinant uissi rapidisq ferũt᷑
Passibus: ip̃e humili designat menia fossa
Mollit᷑q locũ: pͥmasq in littore sedes
Castroꝵ ĩ morẽ pinis atq aꝯgẽ cingit.
Iamq iter emensi turres ac tecta latinũ
Ardua cernebant iuuenes muroq subibat᷑.
Ante urbem pueri & pͥmeuo flore iuuentꝰ
Exercentur equis: domitantq: ĩ puluere currꝰ
Aut acres tendunt arcꝰ: aut lenta lacẽtis
Spicula contorquent: cursuq ictuq lacescũt.
Cum preuectꝰ equo longeui regis ad aures
Nuncius: ingentes ignota in ueste reportat
Aduenisse uiros. ille intra tecta uocari.
Imperat: & solio medius cõscẽdit auito

Expanded text:
orta dies, urbem et finis et litora gentis orta dies, urbem et finis et litora gentis diversi explorant: haec fontis stagna Numici, hunc Thybrim fluvium, hic fortis habitare Latinos. Tum satus Anchisa delectos ordine ab omni centum oratores augusta ad moenia regis ire iubet, ramis velatos Palladis omnis, donaque ferre viro pacemque exposcere Teucris. Haud mora, festinant iussi rapidisque feruntur passibus. Ipse humili designat moenia fossa moliturque locum primasque in litore sedes castrorum in morem pinnis atque aggere cingit. Iamque iter emensi turris ac tecta Latinorum ardua cernebant iuvenes muroque subibant. Ante urbem pueri et primaevo flore iuventus exercentur equis domitantque in pulvere currus aut acris tendunt arcus aut lenta lacertis spicula contorquent cursuque ictuque lacessunt: cum praevectus equo longaevi regis ad auris nuntius ingentis ignota in veste reportat advenisse viros. Ille intra tecta vocari imperat et solio medius consedit avito.
Abbreviated transcription (Latin):
Hec erat illa fames: hec nos supprema manebat
Exiciis positura modum.
Quare agite & pͥmo leti cũ lumine solis
Que loca quiue habitent homines ubi meĩa gentis
Uestigemꝰ: & a põtu diuersa petamꝰ
Nunc pateras libate ioui: precibꝰq uocate
Anchisemgenitorem: & uina reponite mensis
Sic deinde effatꝰ frondẽti tp̃a lauro
Implicat. geniũq loci pͥmãq deoꝵ
Tellurẽ. ninphasq & adhuc ignota p̃catur
Flumina: tum noctem noctis oriencia signa
I deumq iouem frigiãq ex ordine matres
Inuocat: & duplices celo hereboq potente ᷤᷤ
Hic pater oĩpotens ter celo clarus ab alto
Intonuit. radiisq ardentẽ lucis & auro
Ipẽ manu quatiens ostendit ab ethere nubẽ
Deditur hic subito troiana ꝑ agmina rumor
Aduenisse diem quo debita menia condat.
Certatim instaurant epulas: atq omine magno
Crateras leti statuunt: & uina coronant.
Postera cũ pͥma lustrabat lampade terras

Expanded text:
Haec erat illa fames; haec nos suprema manebat, Haec erat illa fames; haec nos suprema manebat, exiliis positura modum. Quare agite et primo laeti cum lumine solis quae loca, quive habeant homines, ubi moenia gentis, vestigemus et a portu diversa petamus. Nunc pateras libate Iovi precibusque vocate Anchisen genitorem, et vina reponite mensis. Sic deinde effatus frondenti tempora ramo implicat et geniumque loci primamque deorum Tellurem nymphasque et adhuc ignota precatur flumina, tum Noctem Noctisque orientia signa Idaeumque Iovem Phrygiamque ex ordine matrem invocat et duplicis caeloque ereboque parentis. Hic pater omnipotens ter caelo clarus ab alto intonuit radiisque ardentem lucis et auro ipse manu quatiens ostendit ab aethere nubem. Diditur hic subito Troiana per agmina rumor advenisse diem, quo debita moenia condant. Certatim instaurant epulas atque omine magno crateras laeti statuunt et vina coronant. Postera cum prima lustrabat lampade terras
Abbreviated transcription (Latin):
Eneas pͥmiq duces & pulcer iulus
Corpora sub ramis deponut arboris alte.
Instituuntq dapes: & adorea liba ꝑ herbas
Subiciũt epulis: sic iupiter ip̃e monebat¬
& cereale solum pomis agrestibꝰ augent.
Consumptis hic forte aliis: ut uertere morsꝰ
Exiguam in cerere penuria adegit edendi
& uiolare manu: malisq auolacibꝰ orbe.
Fatalis crusti. patulis nec parcẽ quadris
Neus &̃ mensas cõsumitis inot iulus
Nec płra alludens: ea uox audita laboꝵ
Prima tulit finẽ pͥmãq loquẽtis ab ore
Eripuit pater ac stupefactus numine pressit.
Continue salue fatis mͥ debita tellus
Uosq ait o fidi troes saluete penates
Hic domꝰ hic patria est. genitor mͥ talia naq
Nuc̃ repeto: anchises fatoꝵ archana reliꝗt
Cũ te nate fames innota ad littora uectum
Absciscis coget dapibꝰ cõsumẽ mensas
Tum suꝑare domos defessus: ibiꝗ memẽto
Prima locare manu moliriq agere tecta

Expanded text:
Aeneas primique duces et pulcher Iulus Aeneas primique duces et pulcher Iulus corpora sub ramis deponunt arboris altae instituuntque dapes et adorea liba per herbam subiciunt epulis sic Iuppiter ipse monebat et Cereale solum pomis agrestibus augent. Consumptis hic forte aliis ut vertere morsus exiguam in Cererem penuria adegit edendi et violare manu malisque audacibus orbem fatalis crusti patulis nec parcere quadris: Heus ! etiam mensas consumimus, inquit Iulus, nec plura adludens. Ea vox audita laborum prima tulit finem, primamque loquentis ab ore eripuit pater ac stupefactus numine pressit. Continuo: Salve fatis mihi debita tellus vosque, ait, O fidi Troiae salvete penates: hic domus, haec patria est. Genitor mihi talia namque nunc repeto Anchises fatorum arcana reliquit: cum te, nate, fames ignota ad litora vectum accisis coget dapibus consumere mensas, tum sperare domos defessus ibique memento prima locare manu molirique aggere tecta.
Abbreviated transcription (Latin):
Indubiis respõsa petunt. huc dona sacerdos
Contulit. & cesaꝵ ouiu sub nocte silenti
Pellibꝰ incubuit stratis: somnosq petiuit.
Nulta modis simulacra uid& uolutãcia miris.
& uarias audit uoces: fruiturq deoꝵ
Colloquio: atq imis acherõta affatũ auernis
Hic & cũ pater ip̃e petens responsa latinꝰ
Centũ lanigeras mactabat rite bidẽtes:
Atq haꝵ effultꝰ tergo stratisq iacebat
Uelleribus. subito ex alto uox reddita luco ẽ.
Ne pete conubiis natam sotiare latinis
Omea progenies thalamis ne crede paratis.
Externi uenient generi: qui sanguine nr̃m
Nome in astra ferant. quoꝵq astirpe nepotes
Oĩa sub pedibꝰ qua sol utrunq occurrens
Respicit occeanum utiq regiq uidebut.
Hec respõsa patris fauni. monitꝰq silenti
Nocte datos. nõ ip̃e suo promit orbe latinꝰ
Sed circũ late uolitans iã fama ꝑ urbes
Ausonia tulerat: cũ laumedontia pubes
Eramineo ripe religarunt ab agere classem

Expanded text:
in dubiis responsa petunt; huc dona sacerdos in dubiis responsa petunt; huc dona sacerdos cum tulit et caesarum ovium sub nocte silenti pellibus incubuit stratis somnosque petivit, multa modis simulacra videt volitantia miris et varias audit voces fruiturque deorum conloquio atque imis Acheronta adfatur Avernis. Hic et tum pater ipse petens responsa Latinus centum lanigeras mactabat rite bidentis atque harum effultus tergo stratisque iacebat velleribus: subita ex alto vox reddita luco est: Ne pete conubiis natam sociare Latinis, O mea progenies, thalamis neu crede paratis: externi venient generi, qui sanguine nostrum nomen in astra ferant quorumque a stirpe nepotes omnia sub pedibus, qua Sol utrumque recurrens aspicit Oceanum, vertique regique videbunt. Haec responsa patris Fauni monitusque silenti nocte datos non ipse suo premit ore Latinus, sed circum late volitans iam Fama per urbes Ausonias tulerat, cum Laomedontia pubes gramineo ripae religavit ab aggere classem.
Abbreviated transcription (Latin):
Stridore ingenti liquidũ trans ethera uecte
Obsedere apicem: & pedibꝰ ꝑ mutua nexis
Examẽ subitũ ramo frondente pepẽdit.
Continuo uates externii cẽnimus inquit
Aduentare uir. & partes petẽ agmẽ easde
Partibꝰ ex isdem & suma dñarier arce.
Preterea sacris dũ adolet altaria tedis
& iuxta genitorẽ adstabat lauinia uirgo
Uisa nephas lonꝯis cõprendẽ crinibꝰ ignem
Atq omẽ ornatum flama crepitãte cremari
Regalesq accensa comas: accensa corona
Insignẽ ꝯemmnis: tũ fuĩda lumine fuluo
Inuolui. ac totis uulcanũ sparõe tectis
Id uõ orendũ ac uisu mirabile ferri
Nam fore illustrẽ fama fatisq canebat
Ip̃a. sed populo magnũ põtendẽ bellũ
At rex solicitꝰ monstris oracula fauni
Fatidici genitoris adit. lucosq sub alta
Consulit albunea nemoꝵ que maxima sacro
Fonte sonat: seuãq exalat opaca mephitim
Nic itale gentes: oĩsq cenocria tellus

Expanded text:
stridore ingenti liquidum trans aethera vectae, stridore ingenti liquidum trans aethera vectae, obsedere apicem, ex pedibus per mutua nexis examen subitum ramo frondente pependit. Continuo vates: Externum cernimus, inquit, adventare virum et partis petere agmen easdem partibus ex isdem et summa dominarier arce. Praeterea, castis adolet dum altaria taedis et iuxta genitorem adstat Lavinia virgo, visa nefas longis comprendere crinibus ignem, atque omnem ornatum flamma crepitante cremari regalisque accensa comas, accensa coronam insignem gemmis, tum fumida lumine fulvo involvi ac totis Volcanum spargere tectis. Id vero horrendum ac visu mirabile ferri: namque fore inlustrem fama fatisque canebant ipsam, sed populo magnum portendere bellum. At rex sollicitus monstris oracula Fauni, fatidici genitoris, adit lucosque sub alta consulit Albunea, nemorum quae maxima sacro fonte sonat saevamque exhalat opaca mephitim. Hinc Italae gentes omnisque Oenotria tellus
Abbreviated transcription (Latin):
Nesperiam: maior reꝵ mͥ nascitur ordo
Maius opus inmoueo: rex arma latinꝰ & urbes
Lam senior longa placidas ĩ pace regebat:
Hunc fauno & ninpha genitũ laurenta maricha
Accipimus: fauno picꝰ p̾at̾ isq parentẽ
Te saturne refert. tu sanguinis ultimꝰ autor
Filius huic fato diuum: prolesq uirilis:
Nulla fuit. pͥmaq oriens erepta uiuẽta ẽ:
Sola domũ & tantas seruabat filia sedes
Iamq matura uiro: iã plenis nubilis annis
Multi illã magno elatio. totaq petebãt.
Ausonia: petit ante alios pulcherimꝰ omes
Turnus auis attauisq potens quẽ regia cõuix
A diungi miro geneꝵ properabat amore
Sed uariis portenta deum t̾roribꝰ obstant
Laurus erat tecti medio ĩ penetralibꝰ altis
Sacra comã: multosq metu seruata ꝑ annos.
Quã pater inuentã primas cũ cõder&̾ arces:
p̃e ferebatur phebo sacrasse latinus.¬
Laurentisq ab ea nomen posuisse colonis
Nuiꝰ apes sumũ dense mirabile dictu

Expanded text:
Hesperiam. Maior rerum mihi nascitur ordo, Hesperiam. Maior rerum mihi nascitur ordo, maius opus moveo.Rex arva Latinus et urbes iam senior longa placidas in pace regebat. Hunc Fauno et nympha genitum Laurente Marica accipimus, Fauno Picus pater isque parentem te, Saturne, refert, tu sanguinis ultimus auctor. filius huic fato divom prolesque virilis nulla fuit primaque oriens erepta iuventa est. Sola domum et tantas servabat filia sedes, iam matura viro, iam plenis nubilis annis. Multi illam magno e Latio totaque petebant Ausonia. Petit ante alios pulcherrimus omnis Turnus, avis atavisque potens, quem regia coniunx adiungi generum miro properabat amore; sed variis portenta deum terroribus obstant. Laurus erat tecti medio in penetralibus altis, sacra comam multosque metu servata per annos, quam pater inventam, primas cum conderet arces, ipse ferebatur Phoebo sacrasse LatinusLaurentisque ab ea nomen posuisse colonis. Huius apes summum densae mirabile dictu,