comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i . Ñ. cuius hodie
festa cȩlebramus laudes
addidisse aliquid decerp¬
sisse est: cum siquidem
uirtutum eiꝰ gr̃a non
sermonib exponenda sit. sed oꝑib com¬
probanda. Cum enim dicat scͥptura
gła patris est filius sapiens: quante
huius sunt głȩ qui tantoꝵ filioꝵ sapi¬
entia & deuotione lȩtatur In xp̃o eni
ihu. ꝑ euangłm ipse nos genuit. Qe¬
quid igit᷑ in hac sc̃a plebe potest esse uir¬
tutis & gr̃ȩ: de hoc quasi quodam fonte
lucidissimo om̃ium riuuloꝵ puritas
emanauit. Et enim quia castitatis
pollebat uigore. quia abstinentiȩ głabat᷑
angustiis. quia blandimentis erat p̃ditꝰ
lenitatis:. omĩum ciuium in dm̃ ꝓ¬
uocauit affectum: quia pontificis am¬
ministratione fulgebat: plures e disci¬
pulis reliquit sui sacerdotii successo¬
res. Bene & congrue in hac die quam
nobis beati patris nr̃i huius ad para¬
dysum transitus exultabilem reddit.
p̾sentis psalmi uersiculum decanta¬
uimus: in memoria eterna erit iustus.

Expanded text:
nostri, cuius hodie festa celebramus, laudes addidisse aliquid, decerpsisse est. Cum siquidē virtutum eius gratia non sermonibus exponenda sit, sed operibus comprobanda. Cum enim dicat scriptura, Gloria Patris est Filius sapiens: quantæ huius sunt gloriæ, qui tantorū siliorum sapientia & deuotione lætatur? In Christo enim Iesu per Euangelium nos genuit. Quicquid igitur in hac sancta plebe potest esse virtutis & gratiæ, de hoc quasi quodam fonte lucidissimo, omnium riuulorū puritas emanauit. Etenim, quia castitatis pollebat vigore, quia abstinentiæ gloriabatur angustiis, quia blandimlenitatis, omnium civium in Deum provocavit affectum; quia pontificis administratione fulgebat, plures discipulos reliquit sui sacerdotii successores. Bene et congrue in hac die, quam nobis beati Patris nostri hujus ad paradisum transitus exsultabilem reddit, praesentis psalmi versiculum decantavimus: In memoria aeterna erit justus .
Abbreviated transcription (Latin):
sit a matre. & de patre habet naturalit̾
deitatem. Qui sic uidet filium uidet &
patrem : quia cum xp̃m eundem dm̃
confitemur & hominem necessario
passiones homini. do mirabilia de
putamus: ut intelligatur unigenitꝰ
dei nec a paterna maiestate dispar. nec
a materna carne dissimilis. ꝑ hanc fi¬
dem kinĩ a patrib nr̃is arriana est
confutata ꝑfidia. Qui utiq arrius
beati ioh̃is euangłio contradicens. dũ
uerbum d̃i dm & apud dm̃ esse negat:
infidelitatis suȩ cecatus obscuro. nec
patrem potuit uidere nec filium. Dũq
factorem omĩum. facturam esse con¬
tendit. & in temporali d̃o temporalia
conatur ascribere: p̾sumptionis sue
furore confusus utriusq in xp̃o na¬
ture salutare ꝑdidit sacramentum.
At uenerandus iste pater qui legerãt
dixisse dñm. ego in patre & pater iN
me est. sciens in hac doctrina ꝑsonarũ
esse distinctionem non naturȩ distantiã.
patris filiiq eius qui non unus sed uñu

Expanded text:
sit a Matre; et de Patre habet naturaliter sit a Matre; et de Patre habet naturaliter deitatem. Qui sic videt Filium, videt et Patrem; quia cum Christum eumdem Deum confitemur et Dominum, necessario passioputamus, ut intelligatur Unigenitus Dei nec a paterna majestate dispar, nec a materna carne dissimilis. Per hanc fidem, carissimi, a patribus nostris Ariana est confutata perfidia; qui utique Arius beati Joannis Evangelio contradicens, dum Verbum Dei Deum, et apud Deum esse negat, infidelitatis suae caecatus obscuritate, nec Patrem potuit videre, nec Filium; dumque factorem omnium facturam esse contendit, et intemporali Deo temporalia conatur ascribere, praesumptionis suae furore confusus, utriusque in Christo naturae salutare perdidit sacramentum. At venerandus iste pater, qui legerat dixisse Dominum: Ego in Patre, et Pater in me est : sciens in hac doctrina personarum esse distinctionem, non naturae distantiam, Patris Filiique ejus, qui non unus, sed unum
Abbreviated transcription (Latin):
languores. ocłos dare homini. necdũ
figuratos in homine: Cuius etiam
uestimenti fimbrias occulto aditu mu¬
lier egrota tangendo. uelut furtiuam
subripuit sanitatem: Sed tanquam
uere d̾s quem nullum humanoꝵ pecꝰ¬
torum poterat latere secretum. & egreᷤᷤ¬
sam de se mox ꝓdidit medicinam: &
circumstantib turbis credentis fe¬
mine meritum publicauit. Uidet in
filio maiestatem paternam: qui aspi-
cit xp̃m non impetrantis gr̃a. sed
iubentis imꝑio & paternȩ uoluntatis
assensu. aut delectulis suis mortuos.
aut de tumulis suscitantem. Si di¬
uine est oꝑationis creasse hominem.
eiq dedisse uitam: quomodo non¬
diuini est oꝑis salutem reddidisse de¬
functo : Qui uidet inquit me. uidet¬
& patrem. Quomodo fũs in patre filioq
eiꝰ unus esse poterat & indiscretus aspe¬
ctus: nͥeẽt eis una & indiscreta substan¬
tia  Ap̃c igit᷑ natura d̃s. natura &
homo: in utroq uerus. in utroq ꝑfectꝰ:

Expanded text:
languores, oculos dare homini nec dum languores, oculos dare homini nec dum figuratos in homine. Cujus etiam vestimenti fimbrias occulto aditu mulier aegrota tangendo, velut furtivam subripuit sanitatem: sed tanquam verus Deus, quem nullum humanorum pectorum poterat latere secretum, et egressam de se mox prodidit medicinam, et circumstantibus turbis credentis feminae meritum publicavit. Videt in Filio majestatem paternam, qui aspicit Christum non impetrantis gratia, sed jubentis imperio, et paternae voluntatis assensu, aut de lectulis suis mortuos, aut de 248 tumulis suscitantem. Si divinae est operationis creasse hominem eique dedisse vitam, quomodo nondivini operis est salutem reddidisse defuncto? Qui et Patrem. Quomodo in Patre, Filioque ejus unus esse poterat, et indiscretus aspectus, nisi esset ei una et indiscreta substantia? Christus igitur natura Deus, natura et homo; in utroque verus, in utroque perfect
Abbreviated transcription (Latin):
eternum. Sed iam uideamus quis
iste sit aspectus in filio quo pariter ui¬
deri asseritur & pater. Nidet sine du¬
bio in filio patrem. qui credit filium
scđm incogitabilem ditatis naturam.
in effabiliter natum esse de patre: nec
posse aliud hunc ẽẽ qui natus est. quã
est ille qui genuit. Uidet in xp̃o patrem.
qui oꝑa xp̃i non extraneȩ possibilitatis.
sed paternȩ credit esse uirtutis. Ulidet
in filio patrem. qui intendit illum sub
communione paterni nominis non in¬
geniose artis industria sed simplicis po¬
testate p̾cepti aquas in uina uertentem.
creaturarum mutare naturas: ubertate
etiam benedictionis suȩ exesum panẽ
fecundis esurientium morsib augmen¬
tantem. Multiplicando namq escas
in ore mandentium. & panes reforman¬
do de micis: fecit penȩ non esse mira¬
bile quod manna fluxit e cęlo. Quis
non aduertat in xp̃o paternȩ ȩquali¬
tatis opus: cum uideat eum auctori-¬
te dñantis terrere demones. fugare

Expanded text:
aeternum. Sed jam videamus quis aeternum. Sed jam videamus quis iste sit aspectus in Filio, quo pariter videri asseritur et Pater. Videt sine dubio in Filio Patrem qui credit Filium secundum incogitabilem Deitatis naturam ineffabiliter natum esse de Patre, nec posse aliud hunc esse qui natus est quam est ille qui genuit. Videt in Christo Patrem qui opera Christi non extraneae possibilitatis, sed paternae credidit esse virtutis. Videt in Filio Patrem qui intendit illum sub communione paterni nominis, non ingeniosae artis industria, sed simplicis potestate praecepti, aquas in vina vertentem, creaturarum mutare naturas, ubertate etiam benedictionis suae exesum panem fecundis esurientium morsibus augmentantem; multiplicando namque escas in ore mandentium, et panes reformando de micis, fecit pene non esse mirabile quod manna fluxit e coelo. Quis non advertat in Christo paternae aequalitatis opus, cum videat cum auctoritate dominantis terrere daemones, fugare
Abbreviated transcription (Latin):
lius ut in eo illius qui pater est & con¬
sonantiam esse disceres & affectum.
Iterum quia lumen dicit᷑. ne forte eum
uelut radium solis aut splendorem lu¬
cernȩ alieno putares lucere fulgore:
ait de ipso beatus euangłista ioħs. cui
archanum đi & uidere & reuelare con¬
cessum est dicens. Erat lumen uerum.
uerum lumen ait. ut sciamus illum
non cuuscumq creaturalis deficientisq
luminis esse fulgorem: sed auera luce ue¬
ritatem ẽẽ quod lumen est. In tantum
autem uerum est lumen: ut non solũ
non egeat illuminari. sed illuminan¬
oi habeat potestatem. Illuminat enĩ
ut legitur omnem hominem uenien¬
tem in hunc mundum. Ait gͦ xp̃c
& patrem. Quomodo & non duo &
unum sunt: cum alter uideatur
in altero & unum uidisse sit utriꝰq
cognitio Et reuera fr̃s sicut uidere
filium uidere est patrem: ita intel¬
lecto patre intelligit᷑ & filius. Nam
qui patrem credit & confitetur ȩter¬
num: credat necesse est & filium co¬

Expanded text:
lius, ut in eo illius qui Pater est et conlius, ut in eo illius qui Pater est et consonantiam esse disceres et affectum. Iterum quia lumen dicitur, ne forte eum velut radium solis, aut splendorem lucernae, alieno putares lucere fulgore, ait de ipso beatus Evangelista Joannes, cui arcanum Dei et videre et revelare concessum est, dicens: Erat lumen verum . Verum lumen ait, ut scias illum non cujuscunque creaturalis deficientisque luminis esse fulgorem, sed a vera luce veritatem esse, quod lumen est. In tantum autem verum est lumen, ut non solum non egeat illuminari, sed illuminandi habeat potestatem: illuminat enim, ut legitur, omnem hominem venientem in hunc mundum Ibid. Ait et Patrem. Quomodo non et duo, et unum sunt, cum alter videatur in altero, et unum vidisse sit utriusque cognitio? Et re vera, fratres, sicut videre Filium videre est Patrem, ita, intellecto Patre, intelligitur 247 et Filius; nam qui Patrem credit et confitetur aeternum, credat necesse est et Filium co
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit. ego & pater unum sumus:
Qui & unum dicit & sumus: nec seꝑa¬
tione se diuidit. nec unione confundit.
Qui unum cum patre est: nec ꝑpetuita¬
te a patre differt. nec uirtute discordat.
Cumq sit cum patre unum. de patre
tamen natus asseritur. ne ut impius
blasphemat arrius. aut creatura quȩcũꝙ
filius aut patri impar ẽẽ credatur. Au¬
dis gͦ õhomo dm̃ de d̾o natum: sed in
tanto hoc ꝓfundo habes quod fide
credas: non habes quod discutias ar-¬
gumentis. Audis filium de patre na¬
tum: sed ne sexum aliquem possis in-
oiuinitate rimari: ipse filius & uerbũ
dicitur & lumen. Dicitur etiam dĩ uir¬
tus & di sapientia: ut aduertas non
quasi ꝑliniamenta genitalium cor¬
poral iter creasse patrem: sed ꝑ ineffabi¬
le maiestatis secretum. de uirtute ꝓdisse
uirtutem: & lumen manasse de lumine.
Rursus ne uerbum ipsum non substan-¬
tiam ueritatis. sed ꝓlatiuum loquen-¬
tis cłi putares ẽẽ sermonem dicitur fi¬

Expanded text:
dixerit: Ego et Pater unum sumus? dixerit: Ego et Pater unum sumus? Qui et unum dicit, et sumus, nec separatione se dividit, nec unione confundit. Qui unum cum Patre est, nec perpetuitate a Patre differt, nec virtute discordat; cumque sit cum Patre unum, de Patre tamen natus asseritur, ne, ut impius blasphemat Arius, aut creatura quaecunque Filius, aut Patri impar esse credatur. Audis ergo, o homo, Deum de Deo natum; sed in tantum hoc profundo habes quod fide credas, non habes quod discutias argumentis. Audis Filium de Patre natum: sed ne sexum aliquem possis in Divinitate rimari, ipse Filius et Verbum dicitur et lumen. Dicitur etiam Dei virtus et Dei sapientia, ut advertas non quasi per lineamenta genitalium corporaliter creasse Patrem, sed per ineffabile majestatis secretum de virtute prodisse virtutem, et lumen manasse de lumine. Rursus, ne Verbum ipsum non substantiam veritatis, sed prolatitium loquentis Dei putares esse sermonem, dicitur Fi
Abbreviated transcription (Latin):
it. Aut quomodo ei non pateret porta
illa uitalis. qui plenitudine euangłicȩ
lectionis edoctus in patre filioq euis
inscrutabile unice maiestatis asseruit
sacramentum: edocens & ostendens quȩ
esset in uno eodemq dĩ filio. & susceptȩ
carnis ratio. & naturalis priuilegium
deitatis ⁊ Sciebat ꝓfecto saluatorem dix¬
isse. ego & pater unum sumus: & qui
me uidet. uidet & patrem. Hȩc illum
confessio & honorabilem terris: & cȩlo
reddidit głosum. Sed necessarium nc̃ ẽẽ
reor. ut occasione huius beati patris
eccłarum fides in declinabiliter ab eo
seruata ꝓuexit: nos quoq ꝓpitio lar¬
giente d̾o salutarib doctrine dñicȩ
testimoniis imbuamur. Ait gͦ dñs.
sumus: solitarius non est. Qui dicit
unum sumus: utiq ab eo cum quo
unum est. non potest esse diuisus. Qd
mͥ nunc heretice in patre & eius filio
diuersitatem conaris astruere: cum filiꝰ
substantiȩ suȩ nos edocens ueritatem

Expanded text:
it; aut quomodo ei non pateret porta it; aut quomodo ei non pateret porta illa vitalis, qui, plenitudine evangelicae lectionis edoctus, in Patre Filioque ejus inscrutabile unicae majestatis asseruit sacramentum, edocens et ostendens quae esset in uno eodemque Dei Filio et susceptae carnis ratio, et naturalis privilegium deitatis? Sciebat profecto Salvatorem dixisse: Ego et Pater unum sumus: et qui me videt, videt et Patrem . Haec illum confessio et honorabilem terris, et coelo reddidit gloriosum. Sed necessarium nunc esse reor, ut occasione beati hujus Patris Ecclesiarum fides indeclinabiliter ab eo servata provexit, nos quoque, propitio largiente Domino, salutaribus doctri nae dominicae testimoniis imbuamur. 246 Ait ergo Sumus, solitarius non est: qui dicit, Unum sumus, utique ab eo cum quo unum est non potest esse divisus. Quid mihi nunc, haeretice, in Patre et ejus Filio diversitatem conaris astruere, cum Filius substantiae suae nos edocens veritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
cõrum patrum memorias
munera in eis diuina
miramur. Qui idcirco nobis sunt ue¬
nerabiles: quia p̾sentis uite luce despecꝰ
seuientem mundum di ꝓ amore uicer̃t.
Sicut beatissimus hic pater nr dum ꝓ
assertione in disputabilis ditatis sp̃u
feruentiore consurgens. arrianis impi¬
etatib obluctatur: & eccl̃as d̾i concer¬
tantium hereticoꝵ ꝓcellis ac turbinib
ꝑturbatas. serene fidi tranquillitate
pacauit. & sibi ȩterna p̾mia multimo¬
da passione adquisiuit: illius nimi¬
rum inconcussa sequens uestigia. ad
quem dñs ait. Tu es petrus & super
hanc petram ȩdificabo ȩccłam meam:
& porte inferi non p̾ualebunt ei. uere
ac merito cunctis posteritatib hono¬
randus ille qui firmissime petre soli¬
ditatem secutus. inimicos xp̃i & cȩle¬
stis sp̃s auctoritate confudit: & in fasti¬
gate pacientiȩ fortitudine triumpha¬
uit. Nec inferni sicut dictum est adu̾sus
eum porta preualuit: qui sibi portȩ et̾¬
nalis ingressum regem głȩ confessus apu¬

Expanded text:
ctorum Patrum memorias ta, et munera in eis divina miramur: qui idcirco nobis sunt venerabiles, quia, praesentis vitae luce despectau, saevientem mundum Dei pro amore vicerunt; sicut beatissimus hic Pater noster, dum, pro assertione indisputabilis deitatis spiritu ferventiore consurgens, Arianis impietatibus obluctatur, et Ecelesias Dei, concernentium haereticorum procellis ac turbinibus perturbatas, serenae fidei tranquillitate pacavit, et sibi aeterna praemia multimoda passione quaesivit, illius nimirum inconcussa sequens vestigia, ad quem Dominus ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam: et portae inferi non praevalebunt ei . Vere ac merito cunctis posteritatibus honorandus ille qui firmissimae petrae solditatem secutus, inimicos Christi et coelestis Spiritus auctoritate confudit, et infatigatae patientiae fortitudine triumphavit. Nec inferi, sicut dictum est, adversus eum porta praevaluit, qui sibi portae aeternalis ingressum, regem gloriae confessus, aperu
Abbreviated transcription (Latin):
tas: cyb plerumq obuus. qui mortẽ
arceret: non qui delicias ministraret:
Dormire non prius cupiditas quam
necessitas fuit: & tam̃ cum qͥesceret cor.¬
pus iugilabat animus. qui frequent̾
in somnis aut lecta repetit. aut somno
interrupta continuat: aut disposita
girit. aut gerenda p̾nuntiat. Pro dire
domo nescia nisi cũ ad excłam conueniret:
& hoc cum parentib ac ꝓpinquis. Do¬
mestico oꝑosa secreto. forensi stipata comi-¬
tatu. nullo tamen meliore sui custode.
quam se ipsa: quȩ incessu affectuq ue¬
nerabilis. non tam uestigium pedis tol¬
leret. quam gradum uirtutis attolle¬
ret. Sic maria intendebat om̃ib. qͣsi
a plurib moneretur: sic omia implebat
uirtutis officia. ut non tam disceret ꝗͣ
doceret. Talem hane euangłista monstra-¬
uit. talem angłs repperit. talem sp̃s sc̃s

Expanded text:
tas, cibus plerumque obvius, qui mortem tas, cibus plerumque obvius, qui mortem arceret, non delicias ministraret. Dormire non prius cupiditas quam necessitas fuit; et tamen cum quiesceret corpus, vigilaret animus: qui frequenter in somnis aut lecta repetit, aut somno interrupta continuat, aut disposita gerit, aut gerenda praenuntiat. 9. Prodire domo nescia, nisi cum ad Ecclesiam conveniret, et hoc ipsum cum parentibus, aut propinquis. Domestico operosa secreto, forensi stipata comitatu; nullo meliore tamen sui custode quam se ipsa: quae incessu affatuque venerabilis, non tam vestigium pedis tolleret, quam gradum virtutis attollerea pluribus moneretur. Sic omnia implebat virtutis officia, ut non tam disceret quam doceret. Talem hanc evangelista monstravit, talem angelus reperit, talem Spiritus sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
tu lesit parentes: Quando dissensit a
propinquis: Quando fastidiuit humi¬
lem: Quando risit debilem: Quando
uitauit in opem: Eos solos solita cȩtus
uiroꝵ in uisere quos miscdia non erubes¬
ceret: neq preteriret uerecun dia.
Nichil toruum in oculis. nichil in uer¬
bis. ꝓcax : nichil in actu inuerecundm̃.
Non gestus fractior. non incessus solutior.
non uox petulantior: ut ipsa corporis spe¬
cies simulachrum fuerit mentis figura
ꝓbitatis. Bona quippe domus in ipso ue¬
stibulo debet agnosci: ac pͥmo preten¬
dat ingressu nichil intus latere tene¬
brarum: ut mens nr̃a nullis repagłis
corporalib impedita. tanquam lucer¬
ne lux intus posita. foris luceat. Quid
gͦ exequar cyboꝵ parsimoniam officioꝵ
redundantiam: alterum ultra naturã
suꝑ fuisse. alterum pęne ipsi nature
defuisse: Illic nulla intermissa tempo¬
ra: hic congeminatos ieiunio dies. Et
si quando reficiendi suggessisset uolun¬

Expanded text:
tu laesit parentes? quando dissensit a tu laesit parentes? quando dissensit a propinquis? quando fastidivit humilem? quando derisit debilem? quando vitavit inopem; eos solos solita coetus virorum invisere, quos misericordia non erubesceret, neque praeteriret verecundia? Nihil torvum in oculis, nihil in verbis procax, nihil in actu inverecundum: non gestus fractior, non incessus solutior, non vox petulantior; ut ipsa corporis species simulacrum fuerit mentis, figura probitatis. Bona quippe domus in ipso vestibulo debet agnosci, ac primo praetendat ingressu nihil intus latere tenebrarum; ut mens nostra nullis repagulis corporalibus impedita, tamquam lucernae lux intus posita foris luceat. 8. Quid ego exsequar ciborum parcimoniam, officiorum redundantiam: alterum ultra naturam superfuisse, alterum pene ipsi naturae defuisse: 165 illic nulla intermissa tempora, hic congeminatos jejunio dies? Et siquando reficiendi successisset volun
Abbreviated transcription (Latin):
qua uelut in speculo refulget species
castitatis & forma uirtutis. Hinc suma¬
mus licet exempla uiuendi: ubi tan¬
quam in exemplari magisteria expres¬
sa ꝓbitatis. quid corrigere. quid effuge¬
re. quid tenere debeamus ostendunt.
Primus discendi ardor: nobilitas est
magistri. Quid nobilius d̃ĩ matre ⁊
Quid splendidius ea quam splendor
elegit.. Quid castius ea quȩ corpus si¬
ne corporis contagione generauit:¬
Nam de cȩteris eius uirtutib quid
loquar : Uirgo erat non solum cor¬
pore sed etiam mente. quȩ nullo doli
ambitu since̾rum ad ulteraret affectũ.
corde humilis. uerbis grauis. animo
prudens. loquendi partior. legendi stu-¬
diosior: non in incerto diuitiarum
sed in prece pauꝑis spem reponens. in¬
tenta oꝑi. uerecunda sermoni. Arbitru:
mentis. non hominem sed dm̃ querere:
nullum ledere. bene uelle om̃ib. assurge¬
re maiorib natu: equalib non inuide¬
re. sugere iactantiam. rationem sequi.
amare uirtutem. Quando ista uel uul¬

Expanded text:
qua velut speculo refulget species castitatis et forma virtutis. Hinc sumatis licet exempla vivendi, ubi tanquam in exemplari magisteria expressa probitatis, quid corrigere, quid effugere, quod tenere debeatis ostendunt. Primus discendi ardor nobilitas est magistri. Quid nobilius Dei matre? Quid splelegit? quid castius ea quae corpus sine corporis contagione generavitNam de caeteris ejus virtutibus quid loquar? Virgo erat non solum corpore, sed etiam mente, quae nullo doli ambitu sincerum adulteraret affectum: corde humilis, verbis gravis, animi prudens, loquendi parcior, legendi studiosior: non in incerto divitiarum, sed in prece pauperum spem reponens: intenta operi, verecunda sermone, arbitrum mentis solita non hominem, sed Deum quaerere: nullum laedere, bene velle omnibus, assurgere majoribus natu, aequalibus non invidere, fugere jactantiam, rationem sequi, amare virtutem. Quando ista vel vul
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ eos sua iudicia decernat. Alii tan¬
to ꝑfectiori scientia pleni sunt: quan¬
to claritatem di uicinius contemplan¬
tur. Alia uero ita do coniuncta sunt
angłoꝵ agmina. ut inter hȩc & dm̃
nulli alii intersint: & tantomagis
ardent amore. quanto subtilius cla¬
ritatem diuinitatis eiꝰ aspiciunt. Tali¬
bus ut diximus apͥmordio incipientis
uitȩ beatoꝵ sp̃uum distinctionibus:
suꝑna poloꝵ regna a do conditore in
ꝑpetuum mirabiliter collocata sub-¬

Expanded text:
et per eos sua judicia decernat; alii tanet per eos sua judicia decernat; alii tanto perfectiori scientia pleni sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur; alia vero ita Deo conjuncta sunt angelorum agmina, ut inter haec et Deum nulli alii intersint, et tanto magis ardent amore, quanto subtilius claritatem Divinitatis ejus aspiciunt. Talibus, ut diximus, a primordio incipientis vitae beatorum spirituum distinctionibus, superna coelorum regna a Deo Conditore, in perpetuum mirabiliter collocata, sub
Abbreviated transcription (Latin):
Ui suꝑna celoꝵ regna spiritibus
angłicis ad laudem & głam atq
honorem sui nominis ac maiestatis
conditis: in ꝑpetuum miro ordine col¬
locauit. De quib plura loqui ꝑtimesci-¬
mus: quia soli do scire est quomodo uł
quemadmodum eoꝵ nobis inuisibilis
absq contagione seu diminutione in
sua sola puritate consistat natura. S
tamen nouem eẽ angłoꝵ ordines ad
dei iudicia ac mysteria complenda. tes¬
tante sacro eloquio cognouimus: quoꝵ
pͥncipatus atq potestates subtiliter
& mirabiliter dĩ omnipotentis nutu
distinguntur. Alii ex illis ad nos in mũ¬
dum missi futura p̃dicendo ꝑueniunt:
alii ad hoc sunt constituti. ut ꝑ eos si¬
gna & miracula frequentius fiant.
Alii subiectis angłoꝵ spiritib p̃sunt.
eisq ad explenda diuina misteria dis¬
ponendo principant᷑. Alii mira poten¬
tia ceteris p̾minent: ꝓ eo quod eis ad
obediendum alia angł̃oꝵ agmina sub¬
iecta sunt. Alii tanta diuinitatis
gr̃a replentur. ut in eis dñs sed eat:

Expanded text:
ui superna coelorum regna spiritibus angelicis ad laudem et gloriam, atque honorem sui nominis ac majestatis in perpetuum miro ordine collocavit. De quibus plura loqui pertimescimus, quia soli Deo scire est quomodo vel quemadmodum eorum invisibilis absque contagione seu diminutione in sua sola puritate consistat natura. Sed tamen novem esse angelorum ordines, ad Dei judicia ac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis ad obediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat,
Abbreviated transcription (Latin):
rimit uniuersam hereticam prauita¬
tem. sola sit post dñm quȩ nos confir¬
met in omni ueritate. suisq cõmen¬
det meritis. & precib auxilietur: &
ut ipsi digni inueniamur in eiꝰ lau¬

Expanded text:
universam haereticam pravitatem: sola post Deum quae nos confirmet in omni veritate, suisque commendet meritis, et precibus auxilietur, ut et ipsi digni inveniamur in ejus lau
Abbreviated transcription (Latin):
suadebat: hic peccata donabat. Et icło
petrꝰ non expectauit popłi sententiam:
sed suam ꝓmpsit dicens. Tues xp̃c filius
dei uiui. Qui est semꝑ est: nec cȩpit ut eẽt.
& ẽẽ non deficit. Magna autem xp̃i gr̃a:
quia onũia ꝓpe uocabula sua discipłis
suis dedit. Ego sum inquit lux mundi.
Et id tamen quo ipse głatur: discipłis
nomen indulsit dicens. Nos estis lux¬
huius mundi. Ego sum panis uiuus.
Et nos om̃s unus panis sumus. Ego sum
uitis uera. Et alibi dicit. Plantaui te
uitem fructuosam: omnem ueram. Ue¬
ra petra: xp̃c Bibebant enim de sp̃ual
sequenti petra. Petra autem erat. xp̃c. Etiã
discipło suo huius uocabuli grãm non
negauit. ut & ipse sit petrꝰ. & de petra ha¬
beat soliditatem constantiȩ fidi firmita¬
tem. Enitere gͦ ut & tu petra sis. Itaq
non extra te: sed intra petram require.
Petra tua actus est: petra tua mens est.
Suꝑ hanc petrã edificat᷑ domꝰ: ut nullispos¬

Expanded text:
suadebat, hic peccata donabat. Et ideo suadebat, hic peccata donabat. Et ideo Petrus non exspectauit populi sententiam, sed suam promsit dicens: tu es Christus filius dei uiui. qui est semper est nec coepit ut esset et esse non deficit. magna autem Christi gratia, qui omnia prope uocabula sua discipulis donauit suis. ego sum inquit lux mundi et id tamen quo ipse gloriatur discipulis nomen indulsit dicens: uos estis lux mundi. ego sum panis uiuus et: nos omnes unus panis sumus. ego sum uitis uera et tibi dicit: plantaui te uitem fructuosam omnem ueram. petra est Christus — bibebant enim de spiritali sequenti petra, petra autem erat Christus —: etiam discipulo suo huius uocabuli gratiam non negauit, ut et ipse sit Petrus, quod de petra habeat soliditatem constantiae, fidei firmitatem. enitere ergo ut et tu petra sis. itaque non extra te, sed intra te petram require. petra tua actus est, petra tua mens est. supra hanc petram aedificatur domus tua, ut nullis pos
Abbreviated transcription (Latin):
fundamentum est. Et si equari petro ñ
potest: imitari potest. Magna enim st̃
dei munera: qui non solum nobis quȩ
fuerant nr̃a reꝑauit uerum etiam quȩ st̃
sua ꝓpͥa concessit. Refert tamen quid sibi
uelit: quod non alium turba opinabat᷑.
nisi aut heliam. aut hieremiam. aut
iohem baptistam. Et heliam forte: quia
raptus ad celum est. Sed non helias xp̃c.
Ille rapitur. iste regreditur. Ille in quam
rapitur: iste rapinam non arbitratus ẽ. ẽẽ
se ȩqualem d̃o. Ille petitis ignib uindicat᷑:
hic ꝑsecutores suos maluit sanare quam
ꝑdere. Cur autem ieremiam putabant:
hic hieremias. Ille scĩficat᷑: iste sc̃ificat. Illiꝰ
scĩficatio cȩpit ex corpore: hic sc̃s ex sc̃o.
Cur etiam ioħem popłs putabat: nisi for¬
te quid in matͥs utero positꝰ dñi p̃sentiam
sentiebat Sed non hic ioħ̃s. Ille adora¬
bat in utero: hic adorabat᷑. Ille baptira¬
bat in aqua: cp̃c in sp̃u. Ille penitentiã

Expanded text:
fundamentum est et, si aequare Petrum non fundamentum est et, si aequare Petrum non potest, imitari potest; magna sunt enim dei munera, qui non solum nobis quae fuerant nostra reparauit, uerum etiam quae sunt sua propria concessit. refert tamen quid sibi uelit quod non alium turbae opinabantur nisi aut Helian aut Hieremiam aut Iohannem Baptistam. et Helian forte, quia raptus ad caelum est. sed non Helias Christus. ille rapitur, iste regreditur; ille inunam rapitur, iste rapinam non arbitratus est esse se aequalem deo; ille petitis ignibus uindicatur, hic persecutores suos maluit sanare quam perdere. cur autem Hieremiam putabant? hic Hieremias. ille sanctificatur, iste sanctificat; illius sanctificatio coepit ex corpore, hic sanctus ex sancto. cur etiam Iohannem populus putat nisi forte quia in matris utero positus domini praesentiam sentiebat? sed non hic Iohannes. ille adorabat in utero, hic adorabatur; ille baptizabat in aqua, Christus in spiritu; ille paenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
tatem quam habet. maiestatemq trans¬
fudit. Sed quo ꝓlabor longius: Finis fid̾i
meȩ xp̃c est. & finis fidi meȩ di filius ẽ.
Non lic& lic& mͥ scire generationis seri¬
em: non lic& tamen nescire generationᷤᷤ
fidem. Crede gͥ sic quemadmodum petrꝰ
ut & tu beatus sis: ut & tu audire me¬
rearis. Qm̃ non caro & sanguis tͥ reuela¬
uit. sed pater m̃s qui in cęlis est. Caro eñi
& sanguis non queunt. nisi que terrena
sunt reuelare. At uero qui sp̃u loquit᷑
mysteria non carnis & sanguinis myste¬
rio. sed diuina inspiratione fundatur.
Noli gͦ ad quiescere carni & sanguini: ne
carnis & sanguinis p̃cepta haurias. atq
ipse caro & sanguis fias. Qui enim carni
adheret: caro est. Et qui adheret dño:
unus sp̃s est. Non ꝑmanebit inquit sp̃s
guis non sint qui audiunt. sed carnis
& sanguinis remoti cupiditatib possint
dicere singłi. Non timebo quid faciat
mͥ caro Qui enim carnem uicerit: eccłe

Expanded text:
tatem quam habet maiestatemque transtatem quam habet maiestatemque transfudit. sed quo prolabor longius? finis fidei meae Christus est, finis fidei meae dei filius est. non licet mihi scire generationis seriem, non licet tamen nescire generationis fidem. Crede igitur sic quemadmodum Petrus credidit, ut et tu beatus sis, ut et tu audire merearis: quoniam non caro et . sanguis tibi reuelauit, sed pater meus qui in caelis est. caro enim et sanguis non queunt nisi quae terrena sunt reuelare, at uero qui spiritu loquitur mysteria non carnis et sanguinis magisterio, sed diuina inspiratione fundatur. noli ergo adquiescere carni et sanguini, ne carnis et sanguinis praecepta haurias atque ipse sanguis et caro fias. qui enim carni adhaeret, caro est et qui adhaeret deo unus spiritus est. non permanebit inquit spiriguis non sint qui audiunt, sed a carnis et sanguinis remoti cupiditatibus possint dicere singuli: non timebo quid faciat mihi caro! qui enim carnem uicerit ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
ec turbe quidem otiosa
opinio est: quia alii he¬
liam. quem uenturum
putabant alii ioħem qͣ
decollatum sciebant. aut
unum de ꝓpħis priorib
surrexisse credebant. Sed hoc querere supra
nos est : alterius scientiȩ alterius prudentiȩ
est. Nam si paulo apło satis est nichil scire
nisi xp̃m uĩm. & hunc crucifixum. quid
amplius mͥ desiderandum est scire quam
xp̃m. In uno enim hoc nomine. & diui¬
tatis & incarnationis expressio: & fides est
passionis. Et id̾o licet cȩteri apłi sciant:
petrꝰ tamen respondit ꝓcȩteris. Tu es xp̃c
filius d̃i uiui. Complexus est itaq omĩa¬
quia & naturam & nomen expressit.
in quo summa uirtutum est. Etiamne
cum paulus rudicauerit nichil scire nisi
nichil aliud quam dĩ filium putauerit
ne rimamur  Sciuit paulus quod in his
magis offendiculum questionis quam edi-¬
ficationis ꝓfectus esset: & ido iudicauit
quod infilio dei omnia sint. Om̃ia enim
dedit pater filio. Si omnia dedit: eterni¬

Expanded text:
ec turbae quidem otiosa opinio est, quia alii Eliam, quem venturum putabant: alii Joannem, quem decollatum sciebant, aut unum de prophetis prioribus surrexisse credebant. Sed hoc quaerere supra nos est: alterius scientiae, alterius prudentiest. nam si Paulo apostolo satis est nihil scire nisi Christum Iesum et hunc crucifixum, quid amplius mihi desiderandum est scire quam Christum? in uno enim hoc nomine et diuinitatis et incarnationis expressio et fides est passionis. et ideo licet ceteri apostoli sciant, Petrus tamen respondit prae ceteris: tu es Christus filius dei uiui. conplexus est itaque omniaqui et naturam et nomen expressit, in quo summa uirtutum est. etiamne cum Paulus iudicauerit nihil se scire nisnihil aliud quam dei filium putauerit ne rimamur. sciuit Paulus quod in istis magis offendiculum quaestionis quam aedificationis profectus esset et ideo iudicauit quod in filio dei omnia sint: omnia enim dedit pater filio. si omnia dedit, aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
eccła eriᷤ. qͥa eccła supͣ petͣm ẽ. Sim eccła fuerĩ.
portȩ ĩferi ñ p̃ualebunt tͥ Porte inferi: porte
mortis sunt. Portȩ autem inferi & mortis.
portȩ eẽ eccłiȩ non possunt. Quȩ autem
sunt porte mortis. hoc est porte inferi:
nisi singła quȩq peccata  Si fornicatus
fueris : portas mortis ingressus es. Si fidẽ
leseris: portas penetrasti inferni. Si pec¬
catum mortale commiseris: portas mortis
intrasti. Sed potens ẽ d̃s qui exaltat de
de portis mortis: ut ad nunties om̃s lau¬
des eiꝰ in portis filiȩ syon. Sunt enim por¬
te eccłiȩ portȩ castitatis. Sunt porte iusti¬
ciȩ: quas iustus intrare consueuit diceis.
Aꝑite mͥ portas iusticiȩ: & ingressus in
eas confitebor dño. Sed ut porta mortis
porta inferi: ita & porta iusticiȩ dĩ por¬
ta est. Hȩc est enim porta d̃i: & iusti in¬
trabunt ꝑ eam. Et ido fuge ꝑtinatiam
delictoꝵ: ne porta tͥ possit inferi p̃ualereSi
enim dñatum fuerit peccatum inte:

Expanded text:
esia eris, quia ecclesia supra petram est. si in ecclesia fueris, portae inferi non praeualebunt tibi. portae inferi portae mortis sunt, portae autem mortis portae esse ecclesiae non possunt. quae autem sunt portae mortis, hoc est portae inferi nisi singula quaeque peccata? si fornicatus fueris, portas mortis ingressus es. si fidem laeseris, portas penetrasti inferi. si peccatum mortale conmiseris, portas mortis intrasti. sed potens est deus, qui exaltet te de portis mortis, ut adnunties omnes laudes eius in portis filiae Sion. portae autem ecclesiae portae castitatis sunt, portae iustitiae, quas iustus intrare consueuit dicens: aperite mihi portas iustitiae et ingressus in eas confitebor domino. sed ut porta mortis porta inferi ita et porta iustitiae dei porta est; haec enim porta domini, iusti intrabunt per eam. et ideo fuge pertinaciam delictorum, ne portae enim dominatum fuerit peccatum in te,
Abbreviated transcription (Latin):
quod sc̃s bonefacius qui quartus a beato
gregorio romanȩ urbis episcopatum tene¬
bat siuis p̃cib a foca cesare impetraret
donari eccl̃iȩ xp̃i templum romȩ: quod
ab antiquis pantheon ante uocabatur.
quia hoc quasi simulachrum om̃ium
scẽ di genitricis. atq omĩum martyrũ
xp̃i. ut ex clusa multitudine dȩmonũ.
multitudo ibi sc̃oꝵ a fidelib in memoria
haberetur: & plebs uniuersa in capite
kalendarum nouembrium sicut in
die natalis dñi ad eccłiam in honore
om̃ium scõꝵ consecratam conueniret:
ibiq missarum sollempnitate a presule
sedis apł̃icȩ cȩlebrata. omĩbq ritȩ ꝑfe-¬
ctis. unusquisq in sua cum gaudio
remearet. Ex hac gͦ consuetudine sc̃ȩ
romane eccl̃iȩ. crescente religione xp̃ia¬
na. decretum est ut in excliis dĩ quȩ

Expanded text:
facius, qui quartus a beato Gregorio Romanae urbis episcopatum tenebat, suis precibus a Phoca Caesare impetraret donari Ecclesiae Christi templum Romae, quod ab antiquis Pantheon ante vocabatur, quia hoc quasi simulacrum omnium vsanctae Dei genitricis, atque omnium martyrum Christi, ut, exclusa multitudine daemonum, multitudo ibi sanctorum a fidelibus in memoria haberetur; et plebs universa in capite Kalendarum Novembrium, sicut in die natalis Domini, ad ecclesiam in honore omnium sanctorum consecratam conveniret, ibique missarum solemnitate a praesule sedis apostolicae celebrata, omnibusque rite peractis, unusquisque in sua cum gaudio remearet. Ex hac ergo consuetudine sanctae Romanae Ecclesiae, crescente religione Christiana, decretum est ut in Ecclesiis
Abbreviated transcription (Latin):
untur. honor & memoria omĩum scõꝵ
in die qua p̃diximus haberet᷑: ut qͥcqͥd
humana fragilitas ꝑ ignorantiam uel
negligentiam. seu ꝑoccupationem rei
scłaris. in sollempnitate sc̃oꝵ minus ple¬
ne ꝑegisset. in hac sc̃a obseruatione sol¬
ueretur: quatinus eoꝵ patrociniis pro¬
tecti. ad suꝑna poloꝵ gaudia ꝑuenire

Expanded text:
oria omnium sanctorum, in die qua praediximus, haberetur, ut quidquid humana fragilitas per ignorantiam, vel negligentiam, seu per occupationem rei saecularis, in solemnitate sanctorum minus plene peregisset, in hac observatione solveretur, quatenus, eorum patrociniis protecti, ad superna populorum gaudia pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
unus ubiq sit panis corꝑis xp̃i:
et unus sit calix sangͥnis eius. Calix
enĩ quẽ sacerdos catholicus sacri¬
ficat. nõ est alius nisi ip̃e quẽ dñs
apłis tradidit. Quia si cut diuinitaᷤ
uerbi dei una est. que totũ implet
mundũ: ita licet multis locis. ⁊ in-¬
numerabilib dieb illud corpus cõ¬
setretur. Non sũt tam̃ multa corꝑa
xp̃i. neq multi calices. s unũ corpꝰ
xp̃i. ⁊ unus sangnis cũ illo qd̃ sump¬
sit in utero uirginis.⁊ qd̃ dedit apłis.
Diuinitas enim u̾bi replet illud csd̃
ubiq est:⁊ coniungit ⁊ facit. ut sin
a siue plus siue minꝰ quis inde perci¬
piat: om̃s equalit̾ corpus xp̃i integer¬
rime sumũt. ⁊ gen̾aliter om̃s. ⁊ specia¬

Expanded text:
unus ubique sit panis corporis Christi, et unus sit calix sanguinis ejus. Calix  quem sacerdos catholicus sacrificat, non est alius, nisi ipse quem Dominus apostolis tradidit. Quia sicut divinitas Verbi Dei una est, quae totum implet mundum, ita licet multis locis et innumerabilibus diebus illud corpus consecretur, non sunt tamen multa corpora Christi, neque multi calices, sed unum corpus Christi, et unus sanguis cum eo, quod sumpsit in utero Virginis, et quod dedit apostolis. Divinitas enim Verbi replet illud quod ubique est, et conjungit, ac facit, ut sicut ia sive plus, sive minus, quis inde percipiat, omnes aequaliter corpus Christi integerrime sumunt, et generaliter omnes, et specia
Abbreviated transcription (Latin):
monis: ut inter uarias hominum
causas motusq diuersos. nunc affecti¬
one patris. nunc auctoritate doctoris
consoletur humiles. suꝑbos compͥmat:
negligentes arguat increpet infideles.
Tanto deniq decore sacerdotium uitã¬
q suam uir fidelissimus ad ornauit: ut
doctrinam suam subsequentib confir¬
maret oꝑib dñicam illam sententiam
tenens. qui docuerit & fecerit sic. ma¬
gnus uocabit᷑ in regno cęloꝵ. Quam
magnus hic. quamq precipuus. ẽ in
regno cȩloꝵ. Quem in omnẽ głam
sermo ꝓph̾icus. uita inirabilis & mors
deo deuota sublimat. Nec immerito fr̃s
tando cum honore nominis eiꝰ memoria
ꝑ amplissima mundi spacia cęlebrat᷑:
quia ꝑ uniuersum orbem ad firmam̃¬
tum fid̃i nr̃e & passio eiꝰ & doctrina
proficit.

Expanded text:
monis, ut inter varias hominum monis, ut inter varias hominum causas, motusque diversos, nunc affectione patris, nunc auctoritate doctoris consoletur humiles, superbos comprimat, negligentes arguat, increpet infideles? tantoque denique decore sacerdotium vitamque suam vir fidelissimus adornavit, ut doctrinam suam subsequentibus confirmaret operibus, dominicam illam sententiam tenens: Qui docuerit et fecerit, hic magnus vocabitur in regno caetorum . Quam magnus hic, quamque praecipuus in regno coelorum est, quem in omnem gloriam sermo propheticus, vita mirabilis, et mors Deo devota sublimat? Nec immerito, fratres, tanto cum honore nominis ejus memoria per amplissima mundi spatia celebratur; quia per universum orbem ad firmamentum fidei nostrae et passio ejus et doctrina profecit.
Abbreviated transcription (Latin):
cetus & sua factus est & alioꝵ morte
conspicuus: Iustissime hic cum patͥar-¬
cha dauid. cantabit dño do suo dicens.
Cor meum & caro mea: exultauer̃t
in dm uiuum. Exultauit utiq cor
eius in d̃o uiuo: cum morientis ac
morituri scłi uanitate despecta dotum
se diuinis mancipauit obsequiis.
Exultauit & caro eius in do: quȩ de
hoc mundo non miseri corruptione
languoris: sed piis ꝓ religione suppli¬
ciis consecrata migrauit. Hic est ille
euangłicus paterfamilias. ꝓferens de
thesauro suo noua & uetera: qui ue¬
teris nouiq destamenti unum atq
id ipsum misterium p̃dicans. ęccl̃as
xp̃i locupletissima disputatione di¬
tauit. Incorruptibilis atq in defes
sus est hodie eiꝰ thesaurus : qui pecu¬
niam dñi sui nummulariis fenerãs.
cotidie in corde sus fidelium cȩlestium
diuitiarum scãm conquirit usuram.
Quid est gͥ frr̃s tanto spetiosius uiro:
Cuius hȩc est regła atq mensura ser-¬

Expanded text:
coetus et sua factus est, et aliorum morte coetus et sua factus est, et aliorum morte conspicuus? Justissime hic cum patriarcha David cantavit Domino Deo suo dicens: Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deo vivo . Exsultavit itaque cor ejus in Deo vivo, cum, morientis ac morituri saeculi vanitate despecta, totum se divinis mancipavit obsequiis; exsultavit et caro ejus in Deo, quae de hoc mundo non miseri corruptione languoris, sed piis pro religione suppliciis consecrata migravit. Hic est ille evangelicus paterfamilias proferens de thesauro suo nova et vetera ; qui Veteris Novique Testamenti unum atque id ipsum mysterium praedicans, Ecclesias Christi locupletissima disputatione ditavit. Incorruptibilis atque indefessus illius est hodie thesaurus, qui pecuniam domini sui nummulariis fenerans quotidie in corde fidelium coelesti divitiarum sanctam conquirit usuram . Quid igitur, fratres, tanto speciosius viro, cujus haec est regula et mensura ser
Abbreviated transcription (Latin):
N martyrio beatissimi eypriani fr̃s¬
kmũ uniuersa nobiscum ap̃i exul¬
tat ȩccła: quam in om̃e gaudium &
cȩlestis eruditione sermonis instruxit.¬
& munere triumphalis sanguinis
decorauit. fuit enim in eo sicut cõꝑtũ
habemus. & contra errores diaboli sp̃ua¬
lis sapientiȩ plenitudo: & aduersus
ꝑsecutiones mundi xp̃iani pectoris
in fatigata constantia. Quis non huiꝰ¬
modi uirum quantis ualet p̾coniis
ꝓsequatur: cuius eloquentia inspira
om̃ium ubiq studiis cȩlebrandus:
quem scĩtas sacerdotem. peritia docto¬
rem. fides martẏrem consecrauit. Preti¬
rabilis cyprianus etiam ꝓpħicam suꝑ¬
gressus. ẽ. laudem. cuius in conspectu
dnĩ non solum mors. sed & uita exti¬
tit p̾tiosa. Moriendo namq ꝓ xp̃o
ꝓprium sanguinem dedit: uiuendo
nichilominus cohortatione fortissima
innumeros cęlo martyres acquisiuit.
Quid hoc clarius sacerdote: qui int̾
hominum turbas gła cȩlestis conuer-¬
sationis emicuit: atq inter angłicos

Expanded text:
n martyrio beatissimi Cypriani universa nobiscum Christi exsultat Ecclesia, quam in omne gaudium, et coelestis eruditione sermonis instruxit, et munere triumphalis sanguinis decoravit; fuit enim in eo, sicut compertum habemus, et contra errores diaboli spiritalis sapientiae plenitudo, et adversus persecutiones mundi Christiani pectoris infatigata constantia. Quis non hujusmodi virum quantis valet praeconiis prosequatur, cujus eloquentia inspiratomnium ubique studiis celebrandus, quem sanctitas sacerdotem, peritia doctorem, fides martyrem consecravit. Pretirabilis Cyprianus etiam propheticam ingressus est laudem, cujus in conspectu Domini non solum mors, sed et vita exstitit pretiosa; moriendo namque proprium Christo sanguinem dedit; vivendo nihilominus cohortatione fortissima innumeros coelo martyres acquisivit. Quid hoc clarius sacerdote, qui inter hominum turbas gloria coelestis conversationis emicuit, atque inter angelicos
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os portauit: & elegit ut ita dicam extͣ
pietatem fieri ꝓpietate. dum anache
ma a xp̃o patitur. tantum ut isti salui
fiant. Et quid dicam ꝑsingła: Hiuit ñ
sibi sed xꝑo. ꝙ p̃dicationi uerbi: mundũ
sibi crucifixit & se mundo: omnia par¬
ua ducit. o exigua ꝓ desiderio xp̃i. Eti¬
am si ab hierłm & incircuitu usq ad
illiricum repleat euanglio: etiam si us¬
q ad tercium cęlum raptus ascendat:
etiam si in paradysum deducatur. & ibi
audiat uerba quȩ non lic& hominib
loqui: in his om̃ĩb non głatur. nisi tan

Expanded text:
nostros portauit et elegit, ut ita dicam, extra nostros portauit et elegit, ut ita dicam, extra pietatem fieri pro pietate, dum anathema esse a Christo patitur, tantum ut isti salui fiant. 56. Et quid dicam per singula? uiuit non sibi sed Christo et praedicationi uerbi; mundum sibi crucifigit et se mundo; omnia parua ducit et exigua pro desiderio Christi. etiamsi ab Hierusalem in circuitu usque ad Illyricum repleat euangelium, etiamsi usque ad tertium caelum raptus ascendat, etiamsi in paradisum deducatur et ibi audiat uerba quae non licet hominibus loqui, in his omnibus non gloriatur nisi tan
Abbreviated transcription (Latin):
confidit sp̃u & tamen corpus affligit.
uelut clandestinum aduersarium de¬
struens. Quid nos edocens ꝑ hec & qͥd
erudiens. nisi nichil ex his quȩ deorsum
sunt presumere. neq inflari ꝑscientiã.
neq carnem aduersus sp̃m erigere: Pu¬
gnat gͦ ille ꝓ om̃ib. orat ꝓ om̃ib relat᷑
om̃s. d̃i relo accenditur ꝓ om̃ib: & in¬
flammatur ꝓhis qui extra legem sunt.
ꝓhis qui in lege sunt. Magister genti-¬
um. iudȩoꝵ ad uocatus. ꝓ quib etiam
audet aliquid ultra quam fas est. ꝓfr̃ib
scilicꝙ scđm carnem. ut & ego audeam ali-¬
quid simile dicere ultra mandatum dei
nititur: nam ꝓximos suos non sicut se.
sed plusquam se diligit. Deniq se etiam
abiecto: illos ꝓ se introduci orat ad xp̃m.
Osingłarem mentis magnificentiam.
O cȩlestem sp̃s calorem. Imitatur & in hoc
xp̃m qui factus est ꝓ nobis maledicꝰtum:
qui infirmitates nr̃as tulit. & languores

Expanded text:
confidit spiritui, et tamen corpus adfligit confidit spiritui, et tamen corpus adfligit uelut clandestinum aduersarium destruens, quid nos edocens per haec et quid erudiens nisi nihil ex his quae deorsum sunt praesumere neque inflari per scientiam neque carnem aduersum spiritum erigere? pugnat ergo ille pro omnibus, orat pro omnibus, zelatur omnes dei zelo, accenditur pro omnibus et inflammatur, pro his qui extra legem sunt, pro his qui in lege sunt, magister gentium, Iudaeorum aduocatus. pro quibus etiam audet aliquid ultra quam fas est, pro fratribus scilicet secundum carnem, ut et ego audeam simile aliquid dicere. ultra mandatum dei nititur; nam proxi- mos suos non sicut se sed plus quam se diligit. denique se etiam abiecto illos pro se introduci orat ad Christum. o singularem mentis magnificentiam! o caelestem spiritus calo­ rem! imitatur et in hoc Christum, qui factus est pro nobis maledictum, qui infirmitates nostras tulit et languores
Abbreviated transcription (Latin):
tificatur ex aliis. nunc lacte potat. nc̃
misteria reuelat nunc se deicit & exe¬
quat humilib. nc̃ secum erigit humi¬
les & exaltat: nunc ꝓponit sp̃m man¬
suetudinis. nunc suꝑbis & arrogantib
apłicȩ potestatis uirgam minatur: nẽ
erigitur aduersum erectos: nunc effi-¬
citur discipłis tanquã si nutrix foueat
paruulos suos: nunc apłoꝵ om̃ium ẽ
minimus: nunc documentum sui pol¬
licetur ꝑ eum qui in se loquit᷑ xp̃e. Nc̃
reuerti desiderat. ꝙ ẽẽ cum xp̃o. nunc
ꝑmanere in carne ꝓpter eos qui indigent.
qui spiritalib popłis presunt. ut in oĩb
quȩ sua sunt negligant. & contempnant
sed in infirmitatib ac tribulationib
suis. & uelut pretioso quodam monili
mortificatione xp̃i adornatur: ex celsior
est supra omne qd carnale est. E&ultat
autem inspiritalib & głatur: & cum
non sit imꝑitus inscientia. tamen per
speculum & in enigmate uidere se dicit:

Expanded text:
tificatur ex aliis; nunc lacte potat, nunc tificatur ex aliis; nunc lacte potat, nunc mysteria reuelat; nunc se deicit et exaequat humilibus, nunc secum erigit liumiles et exaltat; nunc proponit spiritum mansuetudinis, nunc superbis et adrogantibus apostolicae potestatis uirgam minatur; nunc eri- gitur aduersum erectos, nunc efficitur discipulis tamquam si nutrix foueat paruulos suos; nunc apostolorum omnium est minimus, nunc documentum sui pollicetur per eum qui in se loquitur Christus; nunc reuerti desiderat et esse cum Christo, nunc permanere in carne propter eos qui indigent nqui spiritalibus populis praesunt, ut in omnibus quae sua sunt neglegant et contemnant psed in infirmitatibus ac tribulatio­ nibus suis, et uelut pretioso quodam monili mortificatione Christi adornatur; excelsior est supra omne quod carnale est, exultat autem in spiritalibus et gloriatur; et cum non sit inperitus in scientia, tamen per speculum et in aenigmate uidere se dicit.