comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
torm̃ta: flãmas ⁊ bestias: cruces :
mortes. Hoc ꝓnescio quo. Nunqͥd
enim fr̃s mei petrus ꝓ sua gła mori¬
ebatur: aut se ipsũ p̾dicabat. Alius
moriebatur. ut aliꝰ honoraretur: aliꝰ
occidebatur: ut aliꝰ coleretur. Nun¬
quã hoc faceret nisi flagrantia cari¬
tatis: de conscientia u̾itatis. Uiderãt
qd̾ dicebãt. Nam quando ꝓ ea re mo¬
rerentur. quã nõ uiderãt: Qo ui¬
derant negare de bebat: Non ne¬
gauer̃t: p̾dicauert̃ mortuũ. quẽ
sciebãt uiuum. Sciebãt ꝓ qua uita
contemn̾ert uitã: sciebãt ꝓ qua fe¬
licitate ferrent transitoriã infeli¬
citatẽ: ꝓ qͥbꝰ p̾miis ista damna con¬
temnerẽt. Fides eoꝵ cũ toto mundo
nõ append̾etur. Audierant. Qͥd ꝓdest
hoi si totũ mundum lucͤtur animȩ
aũt suȩ detrim̃tũ paciatuit Hon
retardauit illecebra scłi festinantes:
transitura migrantes. Quantũlib
⁊ quomdolib. fulgẽs felicitas hic

Expanded text:
tormenta, flammas, bestias, cruces, tormenta, flammas, bestias, cruces, mortes. Hoc pro nescio quo? Numquid enim, fratres mei, Petrus pro sua gloria moriebatur, aut se ipsum praedicabat? Alius moriebatur, ut alius honoraretur; alius occidebatur, ut alius coleretur. Numquid hoc faceret, nisi flagrantia charitatis, de conscientia veritatis? Viderant quod dicebant: nam quando pro ea re morerentur, quam non viderant? Quod viderant, negare debebant. Non negaverunt: praedicaverunt mortuum, quem sciebant vivum. Sciebant pro qua vita contemnerent vitam: sciebant pro qua felicitate ferrent transitoriam infelicitatem, pro quibus praemiis ista damna contemnerent. Fides eorum cum toto mundo non appenderetur. Audierant, Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur ? Non retardavit illecebra saeculi festinantes, transitura migrantes, quantumlibet et quomodo libet fulgens felicitas hic
Abbreviated transcription (Latin):
gamꝰ. Qd laudamꝰ in fide mr̃is: Qa
usq ad mortẽ ꝓ u̾itate certauit. Ideo
uicit. Blandientẽ mundũ contẽp¬
sit: seuienti nõ cessit. ⁊ deo ad dm̃
uictor acce̾sit. Habundant in isto scło.
errores ⁊ t̾rores. Deatissimꝰ m̃r errores
sapietia: t̾rores paciẽtia suꝑauit. Ma¬
gnũ ẽ qd̾ fecit. Secutꝰ agnũ: leonẽ
uicit. Quando ꝑsecutor seuiebat:
leo feͬmebat. S qͥa agnus sursũ
attendebatur. leo deorsum calca¬
batur. Qͥ morte mortẽ destruxit.
ligno pependit.⁊ sangumẽ fudit:
arietes gregis scĩ. ipsum dñm iħ̾m
uider̃t pendentẽ: doluer̃t moriẽ¬
tẽ: expauert̃ resurgentẽ: a mauer̃
potentẽ: ⁊ ipsi sangumẽ fuder̃t. ꝓ
eo qd̾ uidert̃. Cogitates fr̃s quale
fuit. mitti homines ꝑ orbẽ t̾rarũ :
p̾dicare hominẽ mortuum resuͬrexiᷤ¬
se. in celũ ascendisse. ⁊ ꝑ ista p̾dica¬
tioẽ ꝑpeti oĩa que insaniens mundꝰ
inferret.: damna: erilia ÷ uincula :

Expanded text:
gamus. Quid laudamus in fide martyris? Quia gamus. Quid laudamus in fide martyris? Quia usque ad mortem pro veritate certavit, et ideo vicit. Blandientem mundum contempsit, saevienti non cessit: ideo victor ad Deum accessit. Abundant in isto saeculo errores et terrores: beatissimus Martyr, errores sapientia, terrores patientia superavit. Magnum est quod fecit: secutus agnum, leonem vicit. Quando persecutor saeviebat, leo fremebat: sed quia agnus sursum attendebatur, leo deorsum calcabatur: qui morte mortem destruxit, ligno pependit, sanguinem fudit, arietes gregis sancti, ipsum Dominum Jesum viderunt pendentem, doluerunt morientem, expaverunt resurgentem, amaverunt potentem, et ipsi sanguinem fuderunt pro eo quod viderunt. Cogitate, fratres, quale fuit mitti homines per orbem terrarum, praedicare hominem mortuum resurrexisse, in coelum ascendisse; et pro ista praedicatione perpeti omnia quae insaniens mundus inferret, damna, exsilia, vincula,
Abbreviated transcription (Latin):
endo intrepidꝰ sequeretur. Ergo in
re tã iꝰta. nulla ẽ cõsulcio. Qͥd adħ
dicamꝰ. qͥd ad ħ exultemꝰ. tanta con-¬
ceptio gaudioꝵ : In qͥd erũpat cor
nr̃m. ⁊ os nr̃m. nisi in ipsam uen̾a¬
bił mr̃is ultimã uocẽ: Cũ enim ga¬
leriꝰ maximꝰ decretũ exlibello recitas¬
set. thacium cẏpͥanũ gladio animad¬
u̾ti placet: respondit ille. Deo grãs.
habentes gͥ de re tanta memoriã
p̾sentis loci: festiuitatem sollemnis¬
simi diei. ꝓpositionẽ saluberrummi exẽ¬
pli. om̃ibꝰ medullis nr̃is dicamꝰ ⁊ nos :
diem passio beatissimi cẏpͥani mr̃is
fecit: cuius nos uictorie celebritas
in istũ locũ. deuotissimos congre¬
gauit. S cȩlebratio sollemnitatis
mr̃m: imitatio debet ẽẽ uirtutum.
Facile ẽ honorẽ mr̃is celebrari: ma¬
gnũ ẽ fidẽ atq pacientiã mr̃is imi¬
tari. Hoc sic agamꝰ: ut illud optemꝰ:
hoc sic celebremꝰ: ut illut pociꝰ dili¬

Expanded text:
endo intrepidus sequeretur: ergo in endo intrepidus sequeretur: ergo in re tam justa nulla est consultatio. Quid ad haec dicamus? quid ad haec exsultemus? Tanta conceptione gaudiorum, in quid erumpat cor nostrum et os nostrum, nisi in ipsam venerabilis Martyris ultimam vocem? Cum enim Galerius Maximus decretum ex libello recitasset: Tascium Cyprianum gladio animadverti placet. Respondit ille, Deo gratias. Habentes igitur de re tanta memoriam praesentis loci, festivitatem solemnissimi diei, propositionem saluberrimi exempli, omnibus medullis nostris dicamus et nos, iem passio beatissimi Cypriani martyris fecit: cujus nos victoriae celebritas in istum locum devotissimos congregavit. Sed celebratio solemnitatis martyrum, imitatio debet esse virtutum. Facile est honorem martyris celebrari: magnum est fidem atque patientiam martyris imitari. Hoc sic agamus, ut illud optemus: hoc sic celebremus, ut illud potius dili
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ ꝑ hiuiꝰ qͦ linguã oꝑai cypͥanus
nou̾at: qd ipse non nou̾at. Nou̾at
inquã cypͥanꝰ cũ aꝓcõsule audiret
cõsule tibi: qd caro ⁊ sangͥs dicebat
stolide: hoc diabolũ dic̃e subdole.
Atq intuebatur in uno oꝑe duos.
istũ ocłis: illũ fide. Nolebat eum iste
mori: nolebat ille coronari. Froinde
cirta istũ placidus. circa illũ cautus:
huic aꝑte respondebat: illũ occulte
sulit enim: qͥ cõsilium uł imꝑtit
uł querit.S ꝓconsul non acypͥano
cõsiliũ acciꝑe uolebat: s eũ pocius
ut acciꝑet a se admonebat. At ille
mre inqͥt tã iusta. nulla ẽ cõsultio
Non adhue consulo: qi non adhue
dubito. Abstulit enim mͥ dubita¬
tionẽ. ipsa iꝰticia. Istꝰ aũt ut securus
moriatur in carne: certꝰ uiuit in
fide. Precesserãt cypͥanũ multi
mr̃es: qͦs flagrantibus exhortatio¬
nibꝰ suis. ad uincendũ diabolũ accen¬
derat. Et erat utiq iꝰtum ÷ ut quos
ueridicus loquendo p̾miserat: paci¬

Expanded text:
us quoque linguam operari Cyprianus noverat, quod ipse non noverat. Noverat, inquam, Cyprianus, cum a proconsule audiret, Consule tibi quod caro et sanguis diceret stolide, hoc diabolum dicere subdole: atque intuebatur in uno opere duos; istum oculis, illum fide. Nolebat eum iste mori, nolebat ille coronari: proinde circa istum placidus, circa illum cautus; huic aperte respondebat, illum occulte sulit enim qui consilium vel impertit, vel quaerit. Sed proconsul non a Cypriano consilium accipere volebat, sed eum potius ut a se acciperet, admonebat. At ille, In re, inquit, tam justa nulla est consultatio. Non adhuc consulo, quia non adhuc dubito: abstulit enim mihi dubitationem ipsa justitia. Justus autem, ut securus moriatur in carne, certus vivit in fide. Praecesserant Cyprianum multi martyres, quos flagrantissimis exhortationibus suis ad vincendum diabolum accenderat; et erat utique justum ut quos veridicus loquendo praemiserat, pati
Abbreviated transcription (Latin):
innocens: nõ tã uoce quã causa: et
ĩ t̾pellare dñm ñ ꝑsecutioẽ eloquii.
sed indignatioẽ commissi. ac reum
suum nõ tã u̾boꝵ accusare sermonibꝰ:
quã conscientiȩ ipsius criminatioẽ
constringere. Quãuis enĩ malum
factum si in u̾ba ꝓducatur. excusati¬
onẽ fortasse recipit.: nisi conscientia
reuocetur. nõ potest exeusari. Con¬
scientia enĩ reum suum sẽꝑ tacita si¬
ne cõtradictioẽ cõuincit ⁊ iudicat.

Expanded text:
est, non tam voce quam causa; et interpellare Dominum non prosecutione eloquii, sed indignatione commissi; ac reatum suum non tam verborum accusare sermonibus, quam conscientiae ipsius 462 criminatione constringere. Quamvis enim malum factum si in verbo producatur, excusationem fortasse recipit, nisi conscientia revocetur, non potest excusari. Conscientia enim reum suum semper tacita sine contradictione convincit et judicat.
Abbreviated transcription (Latin):
rimoniari. responditq ille non fa-¬
cio: adiecit ⁊ ait. cõsule tibi. Ipsa ẽ
lingua subdola diaboli: ⁊ si non
hunis qͥ nesciebat que loqueretur:
illiꝰ tamen qͥ ꝑ eũ loquebatur. Loque¬
batur enim ꝓconsul nõ tã scd̾m
pͥncipes homines: quoꝵ iussa sibi¬
met iniuncta iactabat: quã scdm
pͥncipem potestatis aeris. de quo apł¬

Expanded text:
rimoniari; responditque ille, Non farimoniari; responditque ille, Non facio: adjecit et ait, Consule tibi. Ipsa est lingua subdola diaboli: etsi non hujus qui nesciebat quid loqueretur, illius tamen qui per eum loquebatur. Loquebatur enim proconsul, non tam secundum principes homines, quorum jussa sibimet injuncta jactabat, quam secundum principem potestatis aeris de quo Ap
Abbreviated transcription (Latin):
oues eiꝰ: ꝓ qͥbꝰ sanguinẽ fund̾e
illũ imitans p̾parabat. Custodiri
puellas p̾cepit: sciens non solũ
se hab̾e simplicẽ dñm: s etiam
u̾sipellẽ ad u̾sarium. Itaq adu̾sus
leonẽ aꝑte frementẽ: in cõfessio¬
ne. uirile pectus armabat: ad u̾sꝰ
femineum muniebat. Ita uere¬
sibi consulit. qͥ dm̃ iudicẽ cogitat:
apd̃ quẽ causam geste huius ui-¬
te.atq ab illo sibi muneris in¬
iuncti: qͥsq dicturus ẽ. Ubi oĩs
homo recipit sicut testatur apłs.
que ꝑ corpus gessit: siue inbo¬
nũ siue i malũ. Ita sibi cõsulit.
qͥ ex fide imiens. ⁊ satagẽs ne ab
extremo p̾occupetur die: extre¬
mũ computat om̃em diẽ.⁊ sic
deo placitos mores ꝑducit. usq
ad extremũ diẽ. Ita sibi beatꝰ cy
eum lingua subdola diaboli. ꝑ
os possessi a se impii iudicis uide
batur monere dicens. cõsule tibi.
cum eium eiꝰ immobilẽ m̃tẽ ud̾et.
qñ ei dixit. iussert̃ te pͥncipes ce¬

Expanded text:
oves ejus, pro quibus sanguinem fundere oves ejus, pro quibus sanguinem fundere illum imitans praeparabat. Custodiri puellas praecepit, sciens non solum se habere simplicem Dominum, sed etiam versipellem adversarium. Itaque adversus leonem aperte frementem in confessione virile pectus armabat, adversus lupum femineum muniebat. CAPUsibi consulit, qui Deum judicem cogitat, apud quem causam gestae hujus vitae atque ab illo sibi muneris injuncti quisque dicturus est: ubi omnis homo recipit, sicut testatur Apostolus, quae per corpus gessit, sive bonum, sive malum . Ita sibi consulit, qui ex fide vivens, et satagens ne ab extremo praeoccupetur die, extremum computat omnem diem, et sic Deo placitos mores perducit usque ad extremum diem. Ita sibi beatus Cyeum lingua subdola diaboli per os possessi a se impii judicis monere videbatur dicens, Consule tibi. Cum enim ejus immobilem mentem videret, quando ei dixit, Jusserunt te principes cae
Abbreviated transcription (Latin):
latrones ligno suspensus: ad exem¬
plum pacientie p̾bebatur: cypͥanꝰ
aũt inter duos apparitores ad passi¬
onem currii portatꝰ. xͥ uestigia seque
diẽ dilatꝰ apd̾ custodes eẽt. atq
illuc se multitudo fr̃m ac soroꝵ cõ¬
gregans ꝓ foribꝰ ꝑnoctaret: custo¬
diri puellas p̾cepit. quanta inten¬
tione cõsid̾andũ: quanta laude p̾-¬
dicandũ: quanto p̾conio cõm̃dan¬
dũ ẽ: Uicma corꝑis morte non
moriebatur in animo pastoris. ui¬
gis: usq ad extremũ uite huius
diem. m̃te sobria tenebatur. Nec
exeuciebat ab animo diligentiam
fidelissimi dispensatoris : manus
tã ꝓxima cruenti carnificis. Ita
se mr̃em cogitabat futurũ : ut
eẽ non obliuiceretur ep̃m: ma¬
gis curans quã rationẽ pastoꝵ
pͥncipi de cõmissis sibi ouibꝰ red¬
deret : quã qͥd infideli ꝓcõsuli de
fide ꝓpria respond̾et. Amabat qͥp¬
pe eum. qͥ petro dixerat. Amas
me: Pasce oues meas. E pascebat

Expanded text:
latrones ligno suspensus, ad exemlatrones ligno suspensus, ad exemplum patientiae praebebatur . Cyprianus autem inter duos apparitores, ad passionem curru portatus Christi vestigia sequebdiem dilatus apud custodes esset, atque illuc se multitudo fratrum ac sororum congregans, pro foribus pernoctaret, custodiri puellas praecepit, quanta intentione considerandum? quanta laude praedicandum? quanto praeconio commendandum est? Vicina corporis morte, non moriebatur in animo pastoris vigis usque ad extremum vitae hujus diem mente sobria tenebatur: nec excutiebat ab animo diligentiam fidelissimi dispensatoris, manus jam proxima cruenti carnificis. Ita se martyrem cogitabat futurum, ut esse non oblivisceretur episcopum: magis curans quam rationem pastorum principi de commissis sibi ovibus redderet, quam quid infideli proconsuli de fide propria responderet. Amabat quippe eum, qui Petro dixerat, Amas me? Pasce oves meas . Et pascebat
Abbreviated transcription (Latin):
inueni. unde xꝰ cogatur exire. De
patria sua. in alienã te arbitraris
exclud̾e hominem dei. In xͦ nus-¬
quã exulem: in carne ubiq ꝑe
pͥanus nõ senserat : s inimicus pu-¬
tabat exilium: qͥd ex ordine passio¬
nis ipsiꝰ consecutũ sit. Cũ enim ci pͥa¬
nus sc̃s m̃r electꝰ a deo. de ciuita-¬
te curubitana. in quã exilio p̾-¬
ceptaᷤ aspasii pat̾ni ꝓconsulis.
missus fuerat regredetur: in or-¬
tis suis manebat. Et inde cotidie
sꝑabat ueniri ad se: sicut osten
ꝑsecutoris impetꝰ. ad u̾sus cor sẽꝑ
ꝑatũ. accedente atiã dñi reuela¬
tione firmatum: Quando enim
desereret pacientẽ: quẽ non est
passus p̾ͥocupari nescientẽ: Iam
gͦ qd̃ ad eum passiomi exhibendũ
duo missi s̃. qui eũ etiã secum ĩ
curriculũ leuauert: in medioq
posuert.⁊ ⁊ hoc diuine ammoni¬
cionis fuit: ut gaudens recoleret
ad eiꝰ corpꝰ se ꝑtinere. qui int̾ iniqͦs
deputatus ẽ. Xp̃s namq int̾ duos

Expanded text:
inveni unde Christus cogatur exire. De inveni unde Christus cogatur exire. De patria sua in alienam te arbitraris excludere hominem Dei, in Christo nusquam exsulem, in carne ubique perianus non senserat, sed inimicus putabat exsilium, quid ex ordine passionis ipsius consecutum sit. Cum enim Cyprianus sanctus martyr electus a Deo de civitate Curubitana, in quam exsilio praecepto Aspasii Paterni proconsulis missus fuerat, regressus esset; in hortis suis manebat: et inde quotidie sperabat veniri ad se, sicut ostenspersecutoris impetus adversus cor semper paratum, accedente etiam Domini revelatione firmatum? Quando enim desereret patientem, quem non est passus praeoccupari nescientem? Jam ergo quod ad eum passioni exhibendum duo missi sunt, qui eum etiam secum in curriculum levaverunt in medioque posuerunt; et hoc divinae admonitionis fuit, ut gaudens recoleret ad ejus corpus se pertinere, qui inter iniquos deputatus est. Christus namque inter duos
Abbreviated transcription (Latin):
debitũ auribꝰ ⁊ cordibꝰ ur̃is.
exigit tã grata ⁊ religiosa
sollempnitas: qua passionẽ
beati mr̃is celebramus. Tristis pro¬
culdubioͭ eccła fuit: non dãno caden¬
tis. s desiderio recedentis: semꝑ cupi¬
ens uid̾e p̾sentem. tã bonum recto¬
rem atq rectorẽ doctorẽ. S quos af¬
flixerat sollicitudo certaminis: conso¬
lata ẽ corona uictoris: ⁊ nũc non solũ
sine ulla tristicia: uerum etiã cum
nobis concesum ẽ. non timere. Neq
enim formidamus t̾ribilit̾ uenien¬
tem: s expectamꝰ hilarȩt redeuntem.
Pacet itaq uniuersam illam fidelis¬
simi ⁊ fortissimi ⁊ głosissimi mr̃is passi¬
onẽ. cũ exultatione recordari p̾t̾itã:
quam tc̃ fr̾s cũ sollicitudine sustinue
missus ẽ: non scõ eypriano aliqͥd
ti. Quo enĩ ipse mitt̾etur: ubi ille
suum excipiebat: quocũque furor
iimici pellebat. O stulta infidelitas
ꝑsequentis. Si queris exilium quo
xp̃ianus iubeatur ire: pͥus si potes

Expanded text:
debitum auribus et cordibus vestris exigit tam grata et religiosa solemnitas, qua passionem beati Martyris celebramus. Tristis procul dubio tunc Ecclesia fuit, non damno cadentis, sed desiderio recedentis; semper cupiens videre praesentem tam bonum rectorem atque doctorem. Sed quos afflixerat sollicitudo certaminis, consolata est corona victoris. Et nunc, non solum sine ulla tristitia, verum etiam cum jam concessum est, non timere. Neque enim eum formidamus terribiliter venientem, sed expectamus hilariter redeuntem. Placet itaque universam illam fidelissimi et fortissimi et gloriosissimi Martyris passionem cum exsultatione recordari praeteritam, quam tunc fratres cum sollicitudine sustinuermissus est, non sancto Cypriano aliquidti. Quo enim ipse mitteretur, ubi ille suum excipiebat, quocumque furor inimici pellebat. O stulta infidelitas persequentis! Si quaeris exsilium quo Christianus jubeatur ire; prius, si potes,
Abbreviated transcription (Latin):
xoris: ne tu adulter sis pocius
quam maritꝰ. S ⁊ ille iter facit
exhibet ei fidele seruicium: ⁊
castitatẽ quã ꝓmisit custodit.
tam m̃te quã corꝑe. Sunt enim
pleriq qͥ singłarẽ uitã ꝓponentes.
singuli eẽ non possunt: s quer̃t
cum fr̾e non conuenit: ⁊ libentiꝰ
ei conuenit cũ sororẽ: qͥ nõ seqͥt᷑
seniorẽ utilia commonentẽ: et
sequitur adolescentulã in congrua
sint minus subditi. moleste fert̃
cũ a semoribꝰ arguuntur: dicunt.
brauit̾ irascitur ep̃e: pacientior
eẽ deberet. Audi gͦ optime clerice.
Sacerdotẽ exigis ad pacientiam:
⁊ te nõ exigis ad disciplinã: HNesciᷤ
quia mͥ salutis causa arguere ali¬
qn ꝑmissum ẽ. tibi nunquã pec¬
care cõcessum ẽ: Dicit enĩ apłs.
Increpa oportune: importune argue.
Esto gͦ in oĩbꝰ subditꝰ sacerdoti: si uis
eum eẽ mansuetũ. Explicit.In

Expanded text:
xoris; ne tu adulter sis potius, xoris; ne tu adulter sis potius, quam maritus. 10. Sed et ille iter facit exhibet ei fidele servitium, et castitatem quam promisit, custodit tam mente, quam corpore. Sunt enim plerique qui singularem vitam proponentes, singuli esse non possunt, sed quaerunt cum fratre non convenit, et libentius ei convenit cum sorore: qui non sequitur seniorem utilia commonentem, et sequitur adolescentulam incongrua sint minus subditi, moleste ferunt, cum a senioribus arguuntur. Dicunt: Graviter irascitur episcopus, patientior esse deberet. Audi ergo, optime clerice: Sacerdotis exigis patientiam, et tui non exigis disciplinam? Nescis quia mihi salutis causa arguere aliquando permissum est, tibi numquam peccare concessum est? dicit enim Apostolus: Increpa opportune, importune argue . Esto ergo in omnibus subditus sacerdoti, si vis cum esse mansuetum. SERMO LIII. In
Abbreviated transcription (Latin):
binas: nõ intelligentes quod con¬
trahendo matrimonia ꝓpriis se
uinculis constrixert̃. Qui enĩ
legibꝰ duxit uxorẽ: ꝓfitetur se
contra legẽ non eẽ facturũ. Reũ
gͦ ipse se statuit: qͥ adhibendo si¬
bi adulteram. iiis pollicitationis
excedit.S dicit aliqͥs. uxorẽ non
habeo: ideo mͥ ancillulã sociaui.
Audi qͥd dicat scriptura ad abraam:
Cice ancillam ⁊ filium eiꝰ: non enĩ
heres erit filiꝰ ancille. cum filio li¬
bere. Si gͥ ancille filiꝰ heres non
ẽ: gͦ nec filiꝰ ẽ. Cur aut̃ queritur
tale conugium: de quo susceptꝰ
filiꝰ nec successionis possit eẽ heres
nec sanguinis: Nec enĩ habere po¬
test hereditatis consortium: qui
non habet origiiis priuilegium.
Cur inquã queritur tale contu¬
bernium : de quo nati non filii sit
matrimonii. s testes sint adul¬
terii: Cur hunismodi suscipi
untur adulteri. qui patripu¬
dorissint non honori: Bicit
moribꝰ p̾dita ẽ ut mereatur cõ-¬

Expanded text:
binas, non intelligentes quod conbinas, non intelligentes quod contrahendo matrimonia, propriis se vinculis constrinxerunt: qui enim legibus duxit uxorem, profitetur se contra legem non esse facturum. Reum ergo ipse se statuit, qui adhibendo sibi adulteram, jus pollicitationis excedit. 9. Sed dicit aliquis: Uxorem habeo, ideo mihi ancillam sociavi. Audi quid dicat Scriptura ad Abraham: Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio liberae . Si igitur ancillest, ergo nec filius est. Cur autem quaeritur tale conjugium, de quo susceptus filius nec successionis possit heres esse nec sanguinis? Nec enim habere potest hereditatis consortium qui non habet originis privilegium. Cur, inquam, quaeritur tale contubernium, de quo nati non filii sint matrimonii, sed testes sint adulterii? Cur autem hujusmodi susciuntur adulterini, qui patri pudori sint, non honori? Dicit moribus praedita est, ut mereatur con
Abbreviated transcription (Latin):
petierit. Quid mirũ: si saltria occi¬
dit ꝓpħam : Scimus quia luxuria sẽꝑ
ẽ inimica iꝰticiȩ: ⁊ qd̾ iniqͥtas sine ce¬
ssatione ꝑsequitur ueritatẽ. In quo
facto. grande misterium continet᷑.
Nam utiq saltria ista sinagoge est
comꝑanda: que xp̃m dum luxuria¬
tur occidit. Quod aũt ista saltria
smagoga sit: dicit dnĩs ad iudeos.
Cantauimꝰ uob̾. ⁊ nõ saltastis. Cur. aũt
a ioħis corꝑe caput ablatũ sit: mani¬
festa res ẽ. Iiħs sicut seripturis astruif.
tipũ legis gerebat. De adño aũt legi¬
mͦ a uideis legis cultoribꝰ seꝑatur. Remã¬
sit enim illis sine saluatore. lex exani¬
mis ⁊ truncata. Nã ex eo utiq iudei
diuma nõ sapiunt: ex quo sine ca
matrimonii limitẽ non excedit:
nec conugui p̾scriptũ t̾minũ ad¬
ulterina ꝑmixtione cominaculat.
Sũt enim nõ nulli qui cum le¬
giibus uxores duxerĩt: contra di¬
umitatis lege̾ sibi sociant concu¬

Expanded text:
petierit? Quid mirum si psaltria occipetierit? Quid mirum si psaltria occidit prophetam ? Scimus quia luxuria semper est inimica justitiae, et iniquitas sine cessatione persequitur veritatem. In quo facto grande mysterium continetur; nam utique ipsa psaltria Synagogae est comparanda, quae Christum, dum luxuriatur, occidit. Quod autem ista psaltria Synagoga sit, dicit Dominus ad Judaeos: Cantavimus vobis, et non saltastis . 7. Cur autem a Joannis corpore caput ablatum sit, manifesta res est. Joannes, sicut Scripturis astruitur, typum Legis gerebat: de Domino autem legimodo a Judaeis Legis cultoribus separatur. Remansit enim illis sine Salvatore Lex exanimis et truncata; nam ex eo utique Judaei divina non sapiunt, ex quo sine capmatrimonii limitem non excedit, nec conjugii praescriptum terminum adulterina permixtione commaculat. Sunt enim nonnulli qui cum legibus uxores duxerint, contra Divinitatis legem sibi sociant concu
Abbreviated transcription (Latin):
tis. piloꝵ asꝑitate uestiri: Que deuo¬
cior fid od. es. quã p̾cmctum ⁊ ona
ꝑatũ eẽ seꝑ ad om̃e seruitutis obse¬
quium: Que p̾clarior abstinentia.
quã spretis huius uite deliciis. stri¬
dulis uesci locustis. ac melle silues
arbitror in his ipsis ꝓpheciã fuisse.
tũ habebat cameloꝵ asꝑitate cõtex¬
tũ: qͥd aliud significat. nisi qd̾ ipse
xꝰ adueniens usurus eẽt indum̃to
humani corꝑis: qd̃ erat peccatoꝵ as¬
ꝑitate densc̾tum. ⁊ qd̃ uelud im¬
mundissime bestiȩ. hoc ẽ gentilis ppłi
circũdatꝰ exuuis. deformitatẽ eius
ipse gestaret:ona uero pellicia qͥd
aliud demonstrat. nisi hãc fragilem
carnẽ nr̃am ÷ que ante aduentum xͥ
dñabatur ad uicia. pꝰ aduentum eiꝰ
restricta sit ad uirtutẽ : ⁊ que ante
luxuriando dilatabatur in pingue-¬
dine. nũc abstinendo attenuetur
in pelle: Exitum uero eiꝰ quã beatũ
legimus: scł qd̾ saltria regis filia pꝰt
illã inimicã uoluptatẽ caput eius

Expanded text:
i? Quae devotior fides, quam praecinctum zona paratum esse semper ad omne servitutis obsequium? Quae praeclarior abstinentia, quam spretis vitae hujus deliciis, stridulis vesci locustis ac melle silveste usui erant, arbitror in his ipsis prophetiam fuisse. timentum habebat camelorum asperitate contextum, quid aliud significat, nisi quod ipse Christus adveniens usurus esset indumentum humani corporis, quod erat peccatorum asperitate densatum: et quod velut immundissimae bestiae, hoc est, gentilis populi circumdatus exuviis, deformitatem ejus ipse gestaret? Zona vero pellicea quid aliud demonstrat, nisi hanc fragilem carnem nostram, quae ante adventum Christi dominabatur ad vitia, post adventum ejus restrictam esse ad virtutem; ut quae ante luxuriando dilatabatur in pinguedinem, nunc abstinendo attenuaretur in pellem? 6. Exitum vero ejus quam beatum legimus, scilicet quod psaltria regis filia post illam mimicam voluptatem caput ejus
Abbreviated transcription (Latin):
mors scõꝵ eiꝰ: In omẽm t̾rã exiuit so¬
nus eiꝰ: ⁊ in fines orbis t̾re u̾ba eiꝰ.
Docuit fidelit̾ qd̾ facturus erat :
fecit fortit̾ qd̾ docuerat. Ad pͥciosã
mortẽ iuste iuuendo. ad głosam uͭ
uitã iiꝰte moriendo ꝑuenit: atq
adeptꝰ ẽ triumphale mr̃is nomen:

Expanded text:
mors sanctorum ejus ? In omnem terram exiit somors sanctorum ejus ? In omnem terram exiit sonus ejus, et in fines orbis terrae verba ejus . Docuit fideliter quod facturus erat, fecit fortiter quod docuerat. Ad pretiosam mortem juste vivendo, ad gloriosam vero vitam injuste moriendo pervenit; atque adeptus est triumphale
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłam uiuens gubernauit: moriẽs
honorauit. Ibi ep̃atum gessit: ubi
mĩium cõsummauit. In eo qͥppe
loco ubi posint carnis exuuias.
tanto dulcius in illo loco ꝓpter
natalẽ cipriam sanguis bibitur
epulatus ÷ s quia ibi ẽ immolatꝰ.
⁊ qr ipsa immolatioẽ sua parauit
hãc m̃sam nõ in qua pascat siue
pascatur: s in qua sacrificium deo.
cui ⁊ ipse oblatꝰ ẽ offeratur. S ut
m̃sa illa que dei ẽ etiã cipͥam uocet᷑.
hec causa ẽ. ¶La ut illa mͦ cingat᷑
ab obsequentibꝰ: ibi cipͥamus cinge-¬
batur aꝑsequentibꝰ. Ubi nũe illa
ab amicis orantibꝰ honorat᷑: ibi ci-¬
pͥanus ab mimiicis frem̃tibꝰ calcabat᷑.
Postremo ubi illa erecta ẽ: ibi ille¬
ꝓstratꝰ ẽ. Cantate deo. psalmum
dicite nomini esꝰ. Qͥ ascendit suꝑ
occasum : ipse fecit ista suꝑ occisuł.
dram eiꝰ. carthago habeat memoriã
eiꝰ: unde nos celebraremus nataliaͥ
eiꝰ. nisi eẽt p̾ciosa in cõspectu dñi

Expanded text:
Ecclesiam vivens gubernavit, moriens Ecclesiam vivens gubernavit, moriens honoravit. Ibi episcopatum gessit, ibi martyrium consummavit. In eo quippe loco, ubi posuit carnis exuvias, tanto dulcius in illo loco propter Natalem Cypriani sanguis bibitur epulatus, sed quia ibi est immolatus, et quia ipsa immolatione sua paravit hanc mensam, non in qua pascat sive pascatur, sed in qua sacrificium Deo, cui et ipse oblatus est, offeratur. Sed ut mensa illa, quae Dei est, etiam Cypriani vocetur, haec causa est; quia ut illa modo cingatur ab obsequentibus, ibi Cyprianus cingebatur a persequentibus: ubi nunc illa ab amicis orantibus honoratur, ibi Cyprianus ab inimicis frementibus calcabatur: postremo ubi illa erecta est, ibi prostratus est. Cantate Deo, psalmum dicite nomini ejus: qui ascendit super occasum , ipse fecit ista super occisumdram ejus, Carthago habeat memoriam ejus; unde nos celebraremus Natalitia ejus, nisi esset pretiosa in conspectu Domini
Abbreviated transcription (Latin):
nos in hac hora que opor¬
teat dic̾e. Dicturi enim
sumus aliqͥd de laude cipriani gło¬
sissimi mr̃is: cuiꝰ natalẽ sicut nos¬
tis hodie cȩleluamus. Quod nom̃
sic freqñtat eccła. idest natales:
ut natales uocet p̾ciosas mr̃m
mortes. Sic inquã hoc nom̃ fre¬
qñtat eccła: ut etiã qui non s̃
ĩ illa. hoc dicãt cũ illa. Qͥs enim
hodie non dicã in hac nr̃a ciuitate.
s plane ꝑ affricã totã. transma-¬
rinasq regiones. nõ xͥanꝰ solus.
s paganꝰ aut iudeus. aut etiã he¬
reticus pot̾it inueniri : qͥ nõ nob̾¬
lẽ eiꝰ hodie celebramꝰ. S illũ diẽ
non celebraremꝰ: ⁊ si nossemus.
Illo enuim die traxit originale pec¬
catũ: isto aũt die uicit om̃e pec¬
catũ. Illo die ex fastidiose matris¬
uto. istam ꝓcessit in lucẽ: que
ocłos carnis illecebrat: isto aũt die
ex occultissimo natȩ simi illã disceᷤ¬
sit ad lucẽ. que uisum m̃tis felicit᷑¬
⁊ b̾eate illustrat. Carthaginensem¬

Expanded text:
nos in hac hora quae oporteat dicere: dicturi enim sumus aliquid de laude Cypriani gloriosissimi martyris, cujus Natalem hodie, sicut nostis, celebramus. Quod nomen sic frequentat Ecclesia, id est, Natales, ut Natales vocet pretiosas martyrum mortes. Sic, inquam, hoc nomen frequentat Ecclesia, ut etiam qui non sunt in illa, hoc dicant cum illa. Quis enim hodie, non dicam in hac nostra civitate, sed plane per Africam totam transmarinasque regiones, non Christianus solum, sed Paganus, aut Judaeus, aut etiam haereticus poterit inveniri, qui non nobilem ejus hodie celebramus. Sed illum diem non celebraremus, etsi nossemus. Illo enim die traxit originale peccatum: isto autem die vicit omne peccatum. Illo die ex fastidioso matrisutero istam processit in lucem, quae oculos carnis illecebrat: isto autem die ex occultissimo naturae sinu illam discessit ad lucem, quae visum mentis feliciter et beate illustrat. CA
Abbreviated transcription (Latin):
solum dixit que audirentur: sed
scͥipsit etiã que legerentur: et ad
alia loca ꝑ alienas ling᷑as. ad alia
uͦ ꝑ suas litt̾as uenit.. ⁊ innotuit
regionibꝰ multis: partim ꝑ famã
fortissune passionis. partim ꝑ dul¬
cedinẽ suauissimȩ lectionis: alacres
celebremus hũc diẽ: ⁊ ita õs unani¬
miter supplicemus : ut in eccła ma¬
iore cõmunẽ patrẽ audire. ⁊ uid̾e
mereamur: habituri ⁊ de sermone
eiꝰ gaudiũ : ⁊ de passionis eiꝰ gła pro¬

Expanded text:
solum dixit quae audirentur, sed scripsit etiam quae legerentur, et ad alia loca per alienas linguas, ad alia vero per suas litteras venit, et innotuit regionibus multis, partim per famam fortissimae passionis, partim per dulcedinem suavissimae lectionis: alacres celebremus hunc diem, et ita omnes unanimiter supplicemus, ut in Ecclesia majore communem patrem audire et videre mereamur; habituri et de sermone ejus gaudium, et de passionis ejus gloria pro
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s̃ add non qͥdẽ iratꝰ sangͥnẽ hoĩs fu¬
dit. S eum falsum uirasse. negare
qͥs pot̾it: de duobꝰ peccatis inius
elegit. S minus fuit illud: in com¬
ꝑatioẽ peioris. Nã ꝑ se ipsum appen¬
sum. magnũ malũ ẽ falsa uiratio.

Expanded text:
S. David non quidem iratus sanguinem hominis fudit: sed eum falsum jurasse negare quis poterit? De duobus peccatis elegit minus; sed minus fuit illud in comparatione majoris. Nam, per se ipsum appensum, magnum malum est falsa juratio.
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. Botrus cypri. dilectꝰ m̃s mͥ:
inuineis engaddi. Ecce tu pulchra
es amica mea ÷ ecce tu pulchra: ocłi
tui colũbaꝵ. Eece tu pulcher es dilec¬
te mi:⁊ decorus. Lectulus nr̃ floridꝰ.

Expanded text:
 commorabitur. Botrus cypri dilectus meus mihi in vineis Engaddi. Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra es, oculi tui columbarum. Ecce tu pulcher es, dilecte mi, et decor
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc facto cõfessores qͥ se seꝑau̾ãt
a cornelio. cũ maximo p̾sbit̾o qͥ
cũ moyse fuit ad eccłam s̃ reu̾si:¬
⁊ facti s̃ confessores fideles. Post
hoc cornelius ep̃s. centumcellis
pulsus ẽ: ⁊ ibi scriptã epłam de
sua cõfirmatione. missam a cỹpri¬
priano suscepit: ꝗͣ cyprianus
celerino lectore. Hic tẽporibꝰ suiᷤ
rogatꝰ aquadã matrona lucina.
thacũbis noctu leuauit. Frimũ
ostiensi: ad locũ ubi decollatꝰ ẽ.
aureo. in uaticano palatii neroni¬
ani: serto lialendas iulii. Post hoc
eodẽ tẽꝑe audiuit deciuis de cor-
nelio. qd̾ epłam accepisset a beato
cypriano cartaginis ep̃o: ⁊ misit
centũcellis.⁊ ad duxit inde beatũ
corneliũ ep̃m. Quẽ iussit sibi p̾¬
sentari. cũ p̾fecto urbis noctu in¬
ut nec deos consideres. nec p̾
neliꝰ ep̃c dix̃. Ego de corona drũ lit¬
plũbatis cedi. Et p̾cepit eum du-¬
ei añt tẽplũ martis: ut ad oraret.
Quod si non fac̾e̾t. iussit ut capite

Expanded text:
hoc facto confessores, qui se separaverunt a Cornelio, cum Maximo presbytero, qui cum Moyse fuit, ad ecclesiet facti sunt confessores fideles. Post hoc Cornelius episcopus Centumcellis pulsus est, et ibi scriptam epistolam de sua confirmatione, missam a Cypriano, quam Cyprianus Celerino lectore suscepit. Hic temporibus suis rogatus a quadam matrona Lucina, tacumbis noctu levavit: et primOstiensi, ad latus ubi decollatus estAureum in Vaticano Palatii Neroniani VI Kalend. Julii. Post hoc eodem tempore audiens Decius quod epistolam accepisset a beato Cypriano Carthaginensi episcopo, misit Centumcellis, et adduxit beatum Cornelium, quem tamen jussit sibi praesentari cum praefecto Urbis ut nec deos consideres, nec pranelius respondit: Ego de corona Domini litplumbatis cedi et precepit duci ad templum Martis, ut adoraret, quod si non fecisset, capite
Abbreviated transcription (Latin):
tium eoꝵ suppleret diuina senten¬
tia. Sẽꝑ enĩ diuina scriptura loqͥt᷑¬
⁊ clamat: sic̃ scͥptũ ẽ de iohanne.
Ego sũ uox clamantis in deserto.
cite semitas dei nr̃i. S hodie clamat
in nob̾: ⁊ uocis suȩ tonitruo tleser¬
ta nr̃oꝵ concutit pectoꝵ. Ac licet
scã martirii morte dormierit: uox
tamen eiꝰ uiuit. Dixit enĩ hodie
⁊ nob̾. Parate uiã dñi: rectas facite
semitas eiꝰ. Sẽꝑ enĩ scriptura diui¬

Expanded text:
tium eorum suppleret divina sententia; semper enim divina Scriptura loquitur et clamat, sicut scriptum est de Joanne: Ego sum vox clamantis in deserto .cite semitas ejus ; sed et hodie clamat in nobis, et vocis suae tonitruo deserta nostrorum concutit peccatorum. Ac licet sancta martyrii morte dormierit, vox tamen ejus vivit; dicit enim et nobis hodie: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus; se
Abbreviated transcription (Latin):
re gͦ iubemur uiã dñi. scł nõ aggerẽ
itmeris: s fidei puritatẽ. Dñs enim
nõ t̾renã semitã caͣpit: s secreta m̃tis
incedit. Siqͥd gͥ in hac uia fuerit. mo¬
ribꝰ asꝑum ⁊ crudelitate durũ: conu̾sa¬
tione pollutũ: iubemur mundare:
ex equare componere: ut suꝑueniẽs
dñs nõ offendat in nob̾: s magis reꝑi¬
at uiam castitate purã: ꝓ cliuẽ fide :
helemosinis emmentẽ. Qd̃ aũt tali
itiere inced̾e soleat dñs: ꝓpħa deseri¬
bit dicens. It facite ei qͥ ascendit suꝑ¬

Expanded text:
icet non aggerem itineris, sed fidei puritatem; Dominus enim terrenam semitam carpit, sed per secreta mentis incedit. Si quid igitur in hac via fuerit moribus asperum, crudelitate durum, conversatione pollutum, jubemur mundare, exaequare, componere; ut superveniens Dominus non offendat in nobis, sed magis reperiat viam castitate puram, proclivem fide, eleemosynis eminentem. Quod autem tali itinere incedere soleat Dominus, Propheta describit
Abbreviated transcription (Latin):
parce ioħi ne facias scelus: ꝑuirium
suademus. Si dixerimus noli ꝑiurare:
rarias uirationes. Ante qͣm ueniatis
ad istã cõsuetudinẽ malã. moneo fr̃s
meos. moneo filio meos: qͥd opus est
ut ueniatis ad hũc articulum. ubi
nõ possumꝰ inuenire cõsilium: Tam̃
rit mͥ unum exẽplum: ubi uideo
pium hominẽ ⁊ scm̃ intemerariam
iurationẽ cecidisse: ⁊ maluisse non
fac̾e qd̾ urauerat: quã iurationẽ
suã fuso hominis sanguine implere.
cũ suis ibat quocũq poterat: ne
inueniretur a saule ⁊ occideretur.
Et qͦdã die ab homine diuite qͥ uo¬
cabatur nabal. ⁊ tondebat oues
suas ⁊ petiuit sustentaculum uictꝰ
sibi: ⁊ eis qͥ cum illo erant. Inmise¬
ricors dare noluit: ⁊ qd̾ ẽ grauiꝰ con¬
tumeliose respondit. Iurauit ses̃ dđ:
eum occisurum se eẽ. Erat enĩ arma¬
t᷑. Et qd̾ facile fuerat. ⁊ iuste se fac̾e
ira ꝑsuadente uidebatur: in cautꝰ
fudit iurationẽ. ⁊ cepit ire ut fac̾et

Expanded text:
Parce Joanni, ne facias scelus; perjurium Parce Joanni, ne facias scelus; perjurium suademus. Si dixerimus, Noli perjurare; rarias jurationes: antequam veniatis ad istam consuetudinem malam, moneo fratres meos, moneo filios meos: quid opus est, ut veniatis ad hunc articulum, ubi non possumus invenire consilium? 2. rit mihi unum exemplum, ubi video pium hominem et sanctum in temerariam jurationem cecidisse, et maluisse non facere quod juraverat, quam jurationem suam fuso hominis sanguine implere. cum suis ibat quocumque poterat, ne inveniretur a Saüle, et occideretur. Et quodam die ab homine divite, qui vocabatur Nabal, et tondebat oves suas, petivit sustentaculum victus, sibi et eis qui cum illo erant. Immisericors dare noluit, et quod est gravius, contumeliose respondit. Juravit sanctus David, eum occisurum se esse. Erat enim armatus. Et quod facile fuerat, et juste facere ira persuadente videbatur, incautus fudit jurationem; et coepit ire, ut faceret
Abbreviated transcription (Latin):
Ropter hũc locum quẽ
hodie audiuimus cũ eu̾ge¬
lium recitaret᷑ : dico caritati ur̃e.
uidetis miserũ istũ herodẽ: ioħm
scm̃ uirum ⁊ dei hominẽ dilexisse.
s qm̃ temere iurauit. ebriꝰ leti¬
cia ⁊ delectatioẽ saltantis: datu
placuerat poposcisset. At ubi popoᷤ¬
eit rẽ crudelẽ ⁊ nefariã. contristatꝰ
ẽ quidẽ. Uidebat enĩ tantũ scelus
fieri: s positꝰ inter iurationẽ suam
⁊ puelle peticionẽ. ubi uidebat cru¬
entum facinus: ibi rursus timebat
reatũ ꝑurii. Ne deũ offenderet ꝑ¬
iurando: dm̃ offendit seuiendo. Diẽ
mͥ aliqͥs. Qͥd gͦ debuit fac̾e herodes:
Si dixero nõ debuit iurare. qͥs non
uideat eũ hoc nõ fac̾e debuisse:S
nõ consulor de homine utrũ iurare
debeat: s qͥd face debeat qui iurauit.
ipsa ẽ magna delib̾atio. ⁊emere ui-¬
rauit. Qͥs nesciat: Tam̃ lapsus ẽ.
Iurauit. Ecce puella petunt caput
seĩ ioħis. Qd fac̾e debuit herodes:
Demus illi consilium. Si dixerimꝰ

Expanded text:
ropter hunc locum, quem hodie audivimus, cum Evangelium recitaretur, dico Charitati vestrae: videtis miserum istum Herodem, Joannem sanctum virum et Dei hominem dilexisse: sed quoniam temere juravit ebrius laetitia et delectatione saltantis, daturplacuerat, poposcisset. At ubi poposcit rem crudelem et nefariam, contristatus est quidem; videbat enim tantum scelus fieri: sed positus inter jurationem suam et puellae petitionem, ubi videbat cruentum facinus, ibi rursus timebat reatum perjurii; ne Deum offenderet perjurando, Deum offendit saeviendo . Dicit mihi aliquis: Quid ergo debuit facere Herodes? Si dixero, Non debuit jurare: quis non videat hoc eum non facere debuisse? Sed non consulor de homine, utrum jurare debeat; sed quid facere debeat qui juravit. Ipsa est magna deliberatio. Temere juravit: quis nesciat? Tamen lapsus est, juravit. Ecce puella petivit caput sancti Joannis: quid facere debuit Herodes? Demus illi consilium. Si dixerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ioħs qͥ parare uiã dñõ iubet. quã
ipse uiã parau̾it saluatori. Poĩa plane
aduenienti xͦ iramitẽ uite sue com¬
posuit ⁊ direxit. Nã fuit utiq. ienmꝰ.
humilis. parcus. ⁊ uirgo. Os̃ enim has
uirtutes eiꝰ eugłista describens ait.
Ipse aũt ioħc uestitũ habebat de pilis
cameloꝵ: ⁊ zona pellicia eirca lũbos
eiꝰ : esca aũt eiꝰ erat. locustȩ ⁊ mel sil¬
uestre. Que gͥ maior humilitas in

Expanded text:
no jubet, quam ipse viam paraverit Salvatori. Per omnia plane, adveniente Christo, tramitem viae suae composuit et direxit. Nam fuit utique jejunus, humilis, parcus et virgo; omnes enim has virtutes ejus Evangelista describens ait: Ipse autem Joannes vestitum habebat de pilis camelorum, et zona pellicea circa lumbos ejus. Esca autem ejus erant locustae, et mel silvestre . Quae
Abbreviated transcription (Latin):
uallis: ⁊ inspicerẽ si floruisset uinea:
⁊ germinassent mala punica. Nesci¬
iii. aĩa mea cõturbauit me: ꝓpt̾ qua-¬
drigas aminadab. Reu̾t̾e reuertere
simamitis. reu̾t̾e reuert̾e̾ ut intue¬
amur te. Quid uidebis in sunamite.
nisi choros castroꝵ: Quã pulchri s̃
gresus tui in calciam̃tis filia princi¬
pis. Iunctã feminũ tuoꝵ: sicut moni¬
lia. que fabricata s̃ mani artificis.
Umbilicus tuus crater tornatilis.
nunquã indigens poculis. Uenter
tuus sicut aceruus tritici: uallatus li¬
liis. Duo ub̃a tua. sicut duo hinuli
ris eburnea. Dcłi tui sicut piscme in

Expanded text:
si floruisset vinea et germinassent mala punica nescivi anima mea conturbavit me propter quadrigas Aminadab revertere revertere Sulamitis revertere revertere ut intueamur te quid videbis in Sulamiten nisi choros castrorum quam pulchri sunt gressus tui in calciamentis filia principis iunctura feminum tuorum sicut monilia quae fabricata sunt manu artificis umbilicus tuus crater tornunquam indigens poculis. Venter tuus sicut acervus tritici, vallatus liliis. Duo ubera tua sicut duo hinnuli ris eburnea. Oculi tui sicu
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ꝓuocauerit te ad iurationem.
ut fotte sic sibi estimet satis fieri pos¬
se: si uiraueris de illa re quã putat
te cõmisisse aut fecisse. ⁊ forcͤitan nõ
fecisti⁊ ne remaneat in illo mala sus¬
picio si iuraueris tu: nõ sic peccas.
quomͦ ille qͥ te ꝓuocauit. Quia dix̃
Si qͥd ampliꝰ ẽ amalo ẽ. Loquebatur
aũt de iuratione: ubi nos intelli¬
gere uoluit. ipsam uirationẽ ama¬
lo eẽ. Si ab alio ꝓuocatꝰ fueris. ab
ipsius malo erit qd̾ uiras. nõ a tuo.
Et hoc ẽ ꝓpe a malo cõmuni gen̾is
humani: qm̃ corda nr̃a uidere non
possumus. Nã si corda nr̃a uideremꝰ:
cuI uraremꝰ. Quando a nob̾ exige¬
retur uiratio. qñ uideretur ocłis ꝓ¬
dibꝰ ur̃is qd̾ dico. Ille aũt qͥ hominẽ
ꝓuocauit ad irationẽ. ⁊ scit eum fal¬
sum ẽẽ uiratũ : uincit homicidã: qi
homicida corpꝰ occisurus ẽ. ille aĩam.
Immo duas aĩas: ⁊ eiꝰ quẽ iurare ꝓ¬
compellis: Ecce iurat. ecce peierat:
ecce perit: tu qͥd inuenisti. Immo

Expanded text:
autem provocaverit te ad jurationem, ut forte sic sibi existimet satisfieri posse, si juraveris de illa re quam putat te commisisse aut fecisse, et forsitan non fecisti; ne remaneat in illo mala suspicio, si juraveris tu, non sic peccas quomodo ille qui te provocavit: quia dixit Si quid amplius est, a malo est . Loquebatur autem de juratione, ubi nos intelligere voluit ipsam jurationem a malo esse. Si ab alio provocatus fueris, ab ipsius malo erit quod juras, non a tuo. Et hoc est prope a malo communi generis humani, quoniam corda nostra videre non possumus. Nam si corda nostra videremus, cui juraremus? Quando a nobis exigeretur juratio, quando videretur oculis prodibus vestris quod dico: Ille autem qui hominem provocavit ad jurationem, et scit eum falsum esse juraturum, vincit homicidam. Quia homicida corpus occisurus est, ille animam; imo duas animas, et ejus quem jurare pcompellis. Ecce jurat, ecce perjurat, ecce perit, tu quid invenisti? imo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ tã grauit᷑: ut indorso euigilantiᷤᷤ
uestigia plagarũ apparerent. S dic¬
tũ ẽ illi. pꝰquã em̃datꝰ ẽ. Parcitur
innocentiȩ tuȩ: de cet̾o caue ne facias.
datꝰ ẽ. S multo grauius pecca¬
tũ faciet: qͥ pꝰt istũ meũ sermo¬
nẽ.⁊ istã meam admonitionẽ: ⁊
exhortationẽ: tale aliqͥd fecerit.
Cauete a falsa niratioẽ: cauete a
temeraria uiratioẽ. Ab his duobꝰ
malis securissimi cauebitis: si cõ-¬
suetudinẽ iurandi a uobis abstu¬

Expanded text:
est tam graviter, ut in dorso evigilantis est tam graviter, ut in dorso evigilantis vestigia plagarum apparerent. Sed dictum est illi, postquam emendatus est: Parcitur innocentiae tuae, de caetero cave ne facias. datus est: sed multo gravius peccatum faciet, qui post istum meum sermonem et istam meam admonitionem et exhortationem tale aliquid fecerit. Cavete a falsa juratione, cavete a temeraria juratione. Ab his duobus malis securissime cavebitis, si consuetudinem jurandi a vobis abstu
Abbreviated transcription (Latin):
uoluisti. Aliqͥd dicã. qd̾ numqͣm dixi
caritati ur̃e in hoc ppło: qd̾ contigit
in hac eccła. Fuit hic hoõ qͥdã simplex.
innocens: bene fideł: amultis ur̃is
idest yponiensibꝰ. mimo ab oĩbus
cognitus: tutꝰ lẏmeni uocatꝰ. Tutũ¬
lymeni qͥs ur̃m nõ nouit. qͥ enies
estis: Ab illo audiui qd̾ dico. Hescio
qͥs negauit ei uł qd̾ cõm̃dauerat:
uł qd̾ ei debebatur: ⁊ hominis fidei
se cõmisit. Cõmotꝰ: ꝓuocauit eum
ad iusiurandũ. Iurauit ille: iste ꝑdi¬
dit. s isto ꝑdente. ille penitꝰ ꝑiit.
Dicebaͭ gͦ iste tutussymeni. homo
grauis ⁊ fidelis: ipsa nocte se exhi¬
bitũ fuisse adiudicẽ: ⁊ cũ magno
impetu atq t̾rore se ꝑuenisse ad
p̾sidentẽ excelsum que̾dã.⁊ admira¬
bilẽ uirũ: cui parebat officium si¬
milit̾ excelsoꝵ. Iussum fuisse. ꝑtͦbatũ
retro reuocari: ⁊ int̾rogatũ fuisse his
uerbis. Quare ꝓuocasti hominẽ ad
iurationẽ: quẽ sciebas falsum eẽ
iuraturũ: Respondit ille. Negauit

Expanded text:
us. Aliquid dicam, quod nunquam dixi Charitati vestrae, in hoc populo, quod contigit in hac ecclesia. Fuit hic homo quidam simplex, innocens, bene fidelis, a multis vestris, id est, Hipponensibus, imo ab omnibus cognitus, Tutuslymeni vocatus. Tutumlymeni quis vestrum non novit, qui cives estis? Ab illo audivi quod dico. Nescio quis negavit ei, vel quod commendaverat, vel quod ei debebatur; et hominis fidei se commisit. Commotus provocavit eum ad jusjurandum. Juravit ille, iste perdidit: sed isto perdente, ille penitus periit. Dicebat ergo iste Tutuslymeni homo gravis et fidelis, ipsa nocte exhibitum se fuisse ad judicem, et cum magno impetu atque terrore se pervenisse ad praesidentem excelsum quemdam et admirabilem virum, cui parebat officium similiter excelsorum, jussum fuisse perturbatum retro revocari, et interrogatum fuisse his verbis: Quare provocasti hominem ad jurationem, quem sciebas falsum esse juraturum? Respondit ille: Negavit
Abbreviated transcription (Latin):
Quare: q discessit uita eiꝰ. hoc ẽ
aĩa . Aliuit corpꝰ.⁊ impiꝰ ẽ. ⁊ ĩfidelis
ẽ. ⁊ ad credendũ durꝰ ẽ: ad corrigẽ¬
dos mores ferreꝰ. uiuente corꝑe:
mortua ẽ aĩa. ꝑ quã corpꝰ uiuit. Tan¬
ta enim res ẽ aia. ut idonea sit ui¬
tã p̾stare corꝑi: ⁊ mortua. Tanta in¬
quã res est aĩa: tã excellens ẽ crea¬
tura: ut idonea sit etiã mortua car¬
nẽ inuificare. Nã ipsa mortua impii¬
aĩa. aĩa ĩfideliᷤᷤ. aĩa ꝑu̾si. duri. mor
tua ẽ: ⁊ tam̃ ꝑ ipsã mortuã inuit
corpꝰ. Ideo ibiẽ. Mouet ad oꝑandum
manꝰ : ad ãbulandũ pedes : ad uidẽ¬
dũ intendit obtutũ: ad audiẽdum
auribꝰ inclinat᷑: sapores duudicat:
dolores refugit: appetit uoluptatẽ.
Dĩa hec corꝑis uiuentis ĩditia: s ex
animȩ p̾sentia. Int̾rogaͦ corpꝰ an ui¬
uat. respondet mͥ. Uides ãbulantẽ.
uides oꝑantẽ: audis loquentẽ. cer¬
nis appetentẽ: ⁊ fugientẽ: ⁊ nõ in¬

Expanded text:
ita ejus, hoc est, anima. Vivit corpus, et impius est, infidelis est, ad credendum durus, ad corrigendos mores ferreus: vivente corpore mortua est anima, per quam corpus vivit. Tanta enim res est anima, ut idonea sit vitam praestare corpori etiam mortua. Tanta, inquam, res est anima, tam excellens creatura, ut idonea sit etiam mortua carnem vivificare. Nam ipsa anima impii, anima infidelis, anima perversi, duri, mor ipsam mortuam vivit corpus. Ideo ibi est: movet ad operandum manus, ad ambulandum pedes, ad videndum intendit obtutum, ad audiendum auribus inclinatur; sapores dijudicat, dolores refugit, appetit voluptates. Omnia haec corporis viventis indicia, sed ex animae praesentia. Interrogo corpus, an vivat. Respondet mihi: Vides ambulantem, vides operantem, audis loquentem, cernis appetentem et fugientem, et non in
Abbreviated transcription (Latin):
eũ dñs. At ille fleuit amare. Ama¬
ra erat recoidatio negationis: ut
dulcis eẽt gr̃a redẽptioĩs. Hisi deser-¬
tus nõ negaret. nisi repectꝰ ñ fleret.
Odit dñs p̾sũptores de uiribus suis:
⁊ tumorẽ istũ in eis qͦs diligit tan¬
quã medicus secat. Secando qͥdẽ
infert dolorẽ: s firmat postea sa¬
nitatẽ. Itaq resurgens dñs cõm̃¬
dat petro oues suas. illi negatori.
S negatori qr p̾sũptori: pꝰea pas¬
tori. qr amatori. Nam quare ter
int̾rogat amantẽ. nisi ut cõpũ¬
gat ter negantẽ: Proinde pꝰea¬
potuit fiducia sui. Nã pꝰea quam
illi oues nõ petri s dñi cõm̃dauit:
ut nõ pasceret sibi s dño: annun¬
tiauit ei passionẽ futurã. quã pͥ¬

Expanded text:
us. At ille amare flevit . Amara erat recordatio negationis, ut dulcis esset gratia redemptionis. Nisi desertus, non negaret; nisi respectus, non fleret. Odit Deus praesumptores de viribus suis, et tumorem istum in eis, quos diligit, tanquam medicus secat. Secando quidem infert dolorem: sed firmat postea sanitatem. Itaque resurgens Dominus commendat Petro oves suas, illi negatori; sed negatori, quia praesumptori; postea pastori, quia amatori. Nam quare ter interrogat amantem, nisi ut compungat ter negantem? Proinde perpotuit fiducia sui. Nam posteaquam illi oves, non Petri, sed suas commendavit, ut non pasceret sibi, sed Domino, annuntiavit ei passionem futuram, quam pr
Abbreviated transcription (Latin):
aĩe. dei absentiã. Uis nosse que sit mor
aĩe. intellige ꝓpħam dicentẽ. Tollat᷑
impiꝰ. ut nõ uideat claritatẽ dñi.Ti¬
meat gͦ aĩa mortẽ suã: ⁊ nõ timeat
mortẽ corꝑis sui. Qa si timuerit mor¬
tẽ suã. ⁊ uixerit in deo suo: nõ eum
offendendo. ⁊ ase repellendo: m̾ebit᷑
ĩfine reciꝑe corpꝰ suũ: nõ ad penã et̾nã
sicut impioꝵ. s ad uitã ȩt̾nã ficut iꝰto¬
rũ. Illã mortẽ tim̃tes.⁊ illã uitã mr̃es
diligentes: ꝓmissa dei expectantes.
minas ꝑsecutoꝵ cõteminentes:⁊ ipsi
apud dm̃ coronari meruerũt: ⁊ nob̾
celebranda ista sollẽnia reliquerũt.

Expanded text:
: mors animae, Dei absentia. Vis nosse quae sit mors animae? Intellige prophetam dicentem, Tollatur impius, ut non videat claritatem Domini . Timeat ergo anima mortem suam, et non timeat mortem corporis sui. Quia si timuerit mortem suam, et vixerit in Deo suo, non eum offendendo et a se repellendo, merebitur in fine recipere corpus suum; non ad poenam aeternam, sicut impii; sed ad vitam aeternam, sicut justi. Illam mortem timentes, et illam vitam martyres diligentes, promissa Dei exspectantes, minas persecutorum contemnentes, et ipsi apud Deum coronari meruerunt, et nobis celebranda illa solemnia reliquerunt.