comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rem ridendam. Est comunis loquendi modꝰ.
tum quis uentris crepitum. edidit ⁊ cir¬
cunstantes ad barbam eius qui uichil.
cuiqmͣ debet dicant. Senex quidã uene¬
cie. barba admodũ promissa. uocatus a
creditore in iudiciũ coram preside ciuitatis
Isugolottus biancardus. fuit nir doctus
ac seuerus. cum multis uerbis iactabun¬
dus. clamitaret se nullius illa inre debi¬
torem esse repetens sepius nichil cuiqmͣ
hanc tuam fetidam barbam. que nos malo
odore conturbat amoue Cum ille scupidus
quam ob rem faceret adeo grauiter postu¬
lasset referta est inquit ugolottus omnib
bombis quȩ usquam ab omnnb edita est
surit: cuui ad barbam. eius qui uullũ ha¬
bet debitum proiiciantur hoc dicto fecete
elufit hominis iactanciam ridentibus
Um cenaremus in palacio pontificis¬
non nlli inter nos et secoetariierãt:
orto sermone de eoꝵ ignorancia. qͦꝵ
doctrina ominis ac sciencia pendet/ ex scrip¬

Expanded text:
rem ridendam. Est communis loquendi modus, rem ridendam. Est communis loquendi modus, cum quis ventris crepitum edidit, ut circumstantes “Ad barbam eius, qui nihil cuiquam debet” dicant. Senex quidam Vincentiae, barba admodum prolixa, vocatus a creditore in iudicium coram Praeside civitatis is Ugulottus Biancardus fuit, vir doctus atque severus, cum multis verbis iactabundus clamitaret se nullius ulla in re debitorem esse, repetens saepius nihil cuiquam hanc tuam foetidam barbam, quae nos malo odore conturbat, amove”. Cum ille stupidus quamobrem foeteret adeo graviter postulasset: “Referta est” inquit Ugulottus “omnibus bombis, quae unquam ab hominibus editae sunt, cum ad barbam eius, qui nullum habet debitum, reiiciantur”. Hoc dicto perfacete elusit hominis iactantiam, ridentibus enaremus in palatio Pontificisnonnulli inter quos et secretarii erant, orto sermone de eorum ignorantia quorum doctrina omnis ac scientia pendet ex scrip
Abbreviated transcription (Latin):
magnam aliquam laudem in prefati uer¬
bo contineri ac si sapientissimũ ac pruden¬
tissimũ scripsisset statim uociferare cepit
rem indignam esse ut homo improbus ho¬
stis pataş prefatus appellaretur¬
Imilis huit contribulis meus ma¬
theotius nomine. homo rusticus
risumi multis cominouit nam die
festo in comuino sacerdotũ. cui preparan¬
do ip̃e nonuulliq alii prefuerant cum post
cibũ gracie sacerdotib plures em̃ ex son¬
ginquo conuenerant agende essent hic
cui negociũ demandatũ erat admodũ senex
uerba faciens patres mei si quid defunit
nobis inquit ignoscite/ non fecimus qͦd
debuimꝰ sed pro modo facultatis nostre
tractaiimꝰ uos secindũ nostram ignoran¬
ciam putabat homo rudis qui aliquod
uerbum resonans querebat. se id pro sumia
laude dixisse ac si prudenciam et sapiẽ¬
Ir doctissimus atq humauissimus
ominũ antonius luschus retulit no¬
bis int̾ loquendu. post conuinium

Expanded text:
magnam aliquam laudem in “praefati” nommagnam aliquam laudem in “praefati” nomine contineri, ac si “sapientissimum” aut “prudentissimum” scripsisset, statim vociferari coepit rem indignam esse, ut homo improbus, hostis patriae, praefatus appellareturSimilis huic contribulus meus Matheozius nomine, homo rusticus, risum multis commovit. Nam die festo, in convivio sacerdotum, cui praeparando ipse nonnullique alii praefuerant, cum post cibum gratiae sacerdotibus plures enim ex longinquo convenerant agendae essent, hic cui negotium demandatum erat, admodum senex, verba faciens: “Patres mei, si quid defuit vobis” inquit “ignoscite; non fecimus quod debuimus, sed pro modo facultatis nostrae tractavimus vos secundum Vestram Ignorantiam”. Putavit homo rudis, qui aliquod verbum resonans quaerebat, se id pro summa laude dixisse, ac si Prudentiam aut SapieVir doctissimus atque humanissimus omnium Antonius Luscus retulit nobis inter loquendum, post convivium,
Abbreviated transcription (Latin):
ti ad tantũ omis cũ satis uiuis ad feren¬
dum esse debuisset Nic homo ꝑturbatꝰ
tot uariis sentenciis cum ueq uacuo asel¬
calimia progredi posset tandem asellũ
pedibus imnctis ligauit atq baculo fuspẽ¬
sum suo filiiq collo suꝑimpofitũ ad mer¬
catu deferre cepit: ominib ꝓpter noui¬
tatem spectaculi ad risum effrisus. ac
stulticiam amborũ maxime uero patris
nncrepantib indignatus ille supra ripã
fluminis consistens ligatum asmũ in
flumine deiecit. atq ita amisso asino do¬
mum rediit Ita bonus uir dũ omnbus
parere cupit nemini satiffaciens asellũ
perdidit De hominis cnusdã iꝑicia
Ecitabãtur aliquando littere coram¬
prioribus florentinis narrantes
uõro nomen illius: sepius referri in lit¬
teris fiusset necesse: accidit ut nomimi
illi adderet prȩfatum. ut dicani paulum
tum unus ex astantib litterarũ rudis ex¬
istians uerbũ illud honorificũ esse. et

Expanded text:
ti ad tantum onus, cum satis unus ad ferenti ad tantum onus, cum satis unus ad ferendum esse debuisset. Hic homo perturbatus tot variis sententiis, cum neque vacuo aselcalumnia progredi posset, tandem asellum pedibus iunctis ligavit, atque baculo suspensum, suo filiique collo superimpositum, ad mercatum deferre coepit. Omnibus propter novitatem spectaculi ad risum effusis, ac stultitiam amborum, maxime vero patris, increpantibus, indignatus ille, supra ripam fluminis consistens, ligatum asinum in flumen deiecit atque ita amisso asino domum rediit. Ita bonus vir, dum omnibus parere cupit, nemini satisfaciens, asellum perdidit. 101. Hominis maxima imperitia Recitabantur aliquando litterae coramprioribus Florentinis, narrantesvero nomes illius saepius referri in litteris necesse fuisset, accidit ut nomini illi adderetur “praefatum”, ut dicam Paulum. Tum unus ex astantibus, litterarum rudis, existimans verbum illud honorificum esse et
Abbreviated transcription (Latin):
ouere asello. quem uenditurus erat ad
mercatum proficiscebatur pretereũtib
uiam quidam ni agris opus facientes
senem culparunt qͦd asellũ nichil ferentẽ
neq pater neq filius ascendiss. s uacuũ
onere sinerent: cum alter senectute altꝰ
etate tenera uehiculo egeret, Inm seuex
adolescentem asino imponit ipe pedib
iter faciens Hoc alii conspicientes incre¬
parunt sculticiam seuis quod adolescente
qui ualidior erat suꝑ asuiũ posito ipso
etate confectus pedes asellũ sequeretꝰ.
ninuitato confilio atq adolescente depo¬
sito ip̃e asinũ ascendit paulũ uero pro¬
gressus audiuit alios se culpantes quod
pernulũ filiũ nulla racione etatis habita
tamqmͣ seruũ post se traheret ipse qui pa¬
promptus filium a sello secum imposuit
hoc pacto iter sequens interrogatus inde
ab aliis an suus esset asellus: cũ anu¬
isset. castigatus est uerbis qui eius tamꝙͣ
alieui nullam curani haberet nimie ap¬

Expanded text:
onere asello quem venditurus erat, ad onere asello quem venditurus erat, ad mercatum proficiscebatur. Praetereuntibus viam quidam in agris operas facientes senem culparunt, quod asellum nihil ferentem neque pater, neque filius ascendisset, sed vacuum onere sineret, cum alter senectute, alter aetate tenera vehiculo egeret. Tum senex adolescentem asino imposuit, ipse pedibus iter faciens. Hoc alli conspicientes increparunt stultitiam senis quod, adolescente qui validior esset super asinum posito, ipse aetate confectus pedes asellum sequeretur. Immutato consilio atque adolescente deposito, ipse asinum ascendit. Paulum vero progressus, audivit alios se culpantes, quod parvulum filium, nulla ratione aetatis habita, tanquam servum post se traheret, ipse asello, qui papermotus, filium asello secum superimposuit. Hoc pacto iter sequens, interrogatus inde ab aliis an suus esset asellus, cum annuisset, castigatus est verbis, quod eius tanquam alieni nullam curam haberet, minime ap
Abbreviated transcription (Latin):
et pompa agebant Adolescentula alteriꝰ
ꝑochie cum illos derideret: nomenq
sancti sꝑueret et eoꝵ cermonias se n
eius contemptum filaturam dixit: et
deiceps colum sumpsisse ⁊ fusum. hec
antem subito manibus et digitis magᵒ
cum dolore cũ hȩsissent: ita ut auelli
causam significabat laudem accurren¬
te hominu multitudine ductam ad al¬
tare sancti quem contempserat/ atq ibi
uoto suspecto. et restitutam uocem ⁊ colũ
fusumq e manib cecidisse. Nec in sua.
ꝑochia accidisso dicebat ita indubie nt
nuchi incredulo aliquam fidem facere
Icebatur inter secretarios pontificis
eos qui ad uulgi opinionem ueni¬
rent miserima premi seruitute cũ
haud quaqm possibile esset cũ diuersa sen¬
tiret placere onmib diuersis diuersa.
probantib tum quidam ad eam sentẽciam
fabulam retulit: quam imper in abnauia
scriptam. pictaniq uidisset Senem ait
qui cũ adolescdatulo filio prȩcedente absa

Expanded text:
et pompa agebant. Adolescentula vero alterius et pompa agebant. Adolescentula vero alterius parochiae, cum illos derideret nomenque Sancti sperneret et eorum caerimonias, se in eius contemptum filaturam dixit, ac deinceps colum sumpsit et fusum. Haec autem subito cum manibus et digitis magno cum dolore haesissent ita ut avelli causam significabat, et tandem accurrente hominum multitudine ductam ad altare Sancti quem contempserat, atque ibi voto suscepto et restitutam vocem, et colum fusumque e manibus cecidisse. Haec in sua parochia accidisse dixit, ita indubie ut mihi incredulo aliquam fidem facere  Dicebatur inter secretarios Pontificis eos, qui ad vulgi opinionem viverent, miserrima premi servitute, cum nequaquam possibile esset, cum diversa sentirent, placere omnibus, diversis diversa probantibus. Tum quidam ad eam sententiam fabulam retulit, quam nuper in Alemannia scriptam pictamque vidisset. Senem ait fuisse, qui cum adolescentulo filio, praecedente absque
Abbreviated transcription (Latin):
q̃d sequitur/ nequaqm credidissem nisi as¬
seuerantis. insuirandũ accidisset In festo
petri et pauli aplõꝵ quod est metise Inmi
ait quosdam messores in patria sua cũ
die ne fenum amtteretur rediisse ad
metendum quod unica hora. effici potuss
s dei iudiçio messores diucius uagatos
esse ꝑ agrum metentes neq aliud quicꝙͣ
die noctuq agentes absq cibo ⁊ somino
neq uero plurib dieb aut illos agrum.
exire aut alios ad illos ut sciscitarentꝰ
quiduam id sibi uellet accedere potuisse
cum multi circũstarent fatuos illos exis¬
timantes uidisse: se illos merentes libra
Ic alter ex semoribus meis Rolectus¬
nomine patria rothomagensis se
haud. dissimile miraculum uidisse
ex cõntemptu sanctorũ dei affirmauit
Erat ait iuxta castellum eiuitatis ꝑochi¬
ani quardam dicatam beato goturdo
cuirts solempnis cũ adest dies ꝑochiam
omnes ingeus de more. cum processione

Expanded text:
Quod sequitur nequaquam credidissem, nisi asQuod sequitur nequaquam credidissem, nisi asseverantis iusiurandum accessisset. In festo Petri et Pauli Apostolorum, quod est in mense Iunii, ait quosdam messores in patria sua, cumdie, ne foenum amitteretur, rediisse ad metendum, id quod unica hora effici potuisset. Sed Dei iudicio messores diutius vagatos esse per agrum metentes, neque aliud quicquam die noctuque agentes, absque cibo et somno; neque vero pluribus diebus aut illos agrum exire, aut alios ad illos ut sciscitarentur quidnam id sibi vellet accedere potuisse, cum multi circumstarent fatuos illos existimantes. Vidisse se illos metentes librarSanctorum Sic alter ex scriptoribus meis, Roletusnomine, patria Rothomagensis, se haud dissimile miraculum vidisse ex contemptu Sanctorum Dei affirmavit. Esse ait iuxta castellum civitatis parochiam quamdam dicatam Beato Gothardo; cuius solemnis cum adesset dies parochiani omnes ingens de more festum cum processione
Abbreviated transcription (Latin):
stanciensis dicta qui ad petrum de lima
antea apud hispanos ⁊ gallos pontificẽ
nomine consiluiͣ uenissent atꝗͣ is illis
conspectis duos coruos se adire dixisset
uimine mirũ uideri debere altey respon¬
dit se coruos ad eiectum cadaner actedeͤᷤ¬
re exprobrans ei quod a consilio damna¬
tus. pro cudauere haberetur. De re
Deui in altercacione quam super
uire pontificatus cum ip̃o habebãt.¬
cum petrus dixisset hic est archa
Noe designaus apud se ius esse apłice se¬
dis ⁊ marcha noe inquit belus fuerũt
permulte De mirabilibus per quem¬
Ibrarius meus Iohannes nomine¬
qui imper ex ea quaui uocant bri¬
Dtanniam redierat retulit mithi
in çena ad octo kł̃ octobris penultimo
martini anno quȩdam mirabilia quȩ se
uidisse asserebat homo doctus ⁊ nniuime
mendax. primũ est sangninem ĩfligerim
biturga. et pictones pluisse ex q ea plu¬
uia sanguiue profusos lapides uideri
prodiderũt mimis mirandum iudetur.

Expanded text:
stantiensis dicta. Qui cum ad Petrum de Luna, stantiensis dicta. Qui cum ad Petrum de Luna, antea apud Hispanos et Gallos Pontificem, nomine Concilii venissent, atque is, illis conspectis, duos corvos se adire dixisset, minime mirum videri debere alter respondit si corvi ad eiectum cadaver accederent: exprobrans ei quod a Concilio damnatus pro cadavere haberetur. 97. dem in altercatione, quam super iure pontificatus cum ipso habebant,cum Petrus dixisset: “Hic est Arca Noe” designans apud se ius esse Apostolicae Sedis, “In Arca Noe” inquit “beluae fuerunt permultae”. 98. Mirabilia per ibrarius meus, Ioannes nominequi nuper ex ea quam vocant Britanniam redierat, retulit mihi in coena a. d. VIII Idus Octobris, penultimo Martini anno, quaedam miracula, quae se vidisse asserebat homo doctus et minime mendax. Primum est sanguinem inter Ligerim, Biturigas, et Pictones pluisse, exque ea pluvia sanguine perfusos lapides videri. prodiderunt, minus mirandum videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
m secretarii essent aliquando cũ¬
pontifice martino: ac sermo de fa.¬
ceciis incidisset retulit ille suisse
doctorem bononiensem. qui cum alegato
quid instantius peteret: fatuus ac dernẽs¬
ab eo appellatus es hoc audito quando
me dementem. esse cognouisti: ad hoc le¬
gatus cum id temporis dixisset non recte
inquit alter arbritraris: tunc ei fatuus
fui cum te ignarũ. legum. doctorẽ iuris
ciuilis feci erat enim doctor legatus et
parum doctus hoc dicto ignoranciam le
Lter episcopus salicet electenfis.
romam cunispiam dictum retulit
Cum cardinali neapolitano homi¬
ni scolido atq indocto redemiti a pontifice
romanus ciuis obuiasset Cardinalis uero
quia mos suns erat/ contiuno ridet petiuͭ
a socio quãnam ob causam cardinalem ride¬
disset atꝗ inquit stulticiam pontificis
ridet qui se adeo in meritũ cardinalem
bdidit ⁊ alius duo facete ab orato.¬
ribus. que duo Abbates ordinis
sancti benedicti erant consilii cõ¬

Expanded text:
m secretarii essent aliquando cuPontifice Martino, et sermo de facetiis incidisset, retulit ille fuisse doctorem Bononiensem, qui, cum a legato quid instantius peteret, fatuus ac demens appellatus est. Hoc audito, “Quando” inquit “me dementem esse cognovisti?”. Ad haec legatus cum id temporis dixisset, “Non recte” inquit alter “arbitraris: tunc enim fatuus fui, cum te ignarum legum doctorem iuris civilis feci”. Erat enim doctor legatus, et parum doctus: hoc dicto ignorantiam leglter, episcopus scilicet Electensis, Romani cuiuspiam dictum retulit. “Cum cardinali Neapolitano, homini stolido atque indocto, redeunti a Pontifice Romanus civis obviasset, cardinalis vero, quia mos suus erat, continuo rideret, petivit a socio quamnam ob causam cardinalem putadisset, “Atqui” inquit “stultitiam Pontificis ridet, qui se adeo immerito cardinalem  Subdidit et alius duo facete ab oratoribus hi duo abbates ordini . Benedicti erant Concilii Con
Abbreviated transcription (Latin):
eteñ mei ⁊ sapidi sunt ⁊ suma arte cõpo¬
siti set te nimũ concalefaciũt ⁊ appetitũ
anferũt belloꝵͤ cure risit ille. et erat
humanissimꝰ coca facetam in loquendo
libertatem. De euisdem coci ad peliba
Den cocus bello insuꝑ ingente ioca-¬
tus ad mensam ducis cũ uideret¬
eũ auxiũ atq afflictũ euris. non
mirũ esse inquit illũ torqueri nã duo mi¬
possibilia ducem conari Unũ ne habeat
confima alterũ ut pinguẽ reddat frãcistũ
barbarũ hoiẽm malicientũ sũmaq cu¬
piditate flagrantẽ hoc dicto et doĩandi¬

Expanded text:
enim mei sapidi sunt et summa arte compoenim mei sapidi sunt et summa arte compositi: sed te nimium concalefaciunt et appetitum auferunt Florentini”. Risit ille, ut erat humanissimus, coci facetam in respondendo libertIdem cocus, bello insuper vigente, iocatus ad mensam ducis, cum videreteum anxium atque afflictum curis, “Non mirum esse” inquit “illum torqueri: nam duo impossibilia dux conatur: unum, ne habeat confinia; alterum, ut pinguem reddat Franciscum Barbavaram, hominem opulentum summaque cupiditate flagrante
Abbreviated transcription (Latin):
x hocedem opido missi sunt quidam
eustici ad emendum ligneum erucifix¬
um qui in eoꝵ eccłia poneret ᷑ deducti
ad huiusmodi opificem quẽdã.cũ rudes ⁊
ueluti scipites: essent/ opifex risus materiã
auditis hominib quereus uinũ neau mor¬
paululũ temporis ad consultandũ secreti
colloguti demũ responderũt se uiuũ mal¬
le: nam si eo modo populo suo nõ placeret
se illũ enestigio occisuros De uerbo co¬
çi faceto ad ducem mediolani habito
Ux mediolani senior princeps in oĩb
cum fflorentiuis habuit eum cũ aliquãdo
non satis prosꝑ nũciꝰ aduenisset admo¬
dũ turbauit ducis mentẽ oblatis post¬
modũ ad mensam epulis sapores nestio¬
quos cum dux imꝓbasset epulas insuper
ut/ non gite conditas. esset asꝑnatus acci.¬
tũ coqũ ueluti ignaꝵ artis aspere incre¬
pauit Lum ille ut erat liberior in loquẽ¬
do/. si florentiui inquit tibi gustũ atq ap¬
petitũ auferunt quȩ mea est culpa. abi

Expanded text:
x hoc quidem oppido missi sunt quidam Aretium ad emendum ligneum crucifixum, qui in ecclesia eorum poneretur. Deducti ad huiusmodi opificem quemdam, cum rudes et veluti stipites essent, opifex ridens materiam auditis hominibus quaerens, vivumne an morpaulo temporis ad consultandum, secreto collocuti, demum responderunt se vivum malle: nam si eo modo suo populo non placeret, se illum e vestigio occisuros. 13. imo duci Mediolanensi habitum Dux Mediolani senior, princeps in omnibus cum Florentinis dux habuit, cum ei aliquando non satis prosper nuncius advenisset, admodum turbavit ducis mentem. Oblatis postmodum ad mensam epulis, sapores nescioquos cum dux improbasset, epulas insuper ut non rite conditas esset aspernatus, accitum cocum veluti ignarum artis aspere increpavit. Tum ille, ut erat liberior in eloquendo, “Si Florentini” inquit “tibi gustum atque appetitum auferunt, quae mea est culpa? Et cibi
Abbreviated transcription (Latin):
tum cardinalẽ saucti marai nullam haberi
sue uirtutis racionem seq postponi hiis qͥ
milla in re sibi pares essent: sua nisuper
studia cõmemorauit et in discendo labores
Tum promptus ad lastend lacestenda curiȩ
uicia cardinalis hec stiençia ⁊ doctrina
inquit nichil prosunt sed perge et aliqͦd
tifici acceptus esse. De muliere freuetica

Expanded text:
ttum cardinalem Sancti Marci nullam haberi ttum cardinalem Sancti Marci nullam haberi suae virtutis rationem, sed postponi his, qui nulla in re sibi pares essent. Sua insuper studia commemoravit, et in discendo labores. Tum promptus ad lacessendum Curiae vitia cardinalis, “Hic scientia et doctrina” inquit “nihil prosunt. Sed perge et aliquod tifici acceptus esse”. 24. De muliere phrenetica
Abbreviated transcription (Latin):
domi erat: ignorans nude nam sibi ea pa¬
raret: hunc cegitabundũ nultu demisso
conspicata ancilla quam domi mitriebat.
cum quesisset meroris causam dixit sibi
cũ capis ⁊ cottis secundi episcopi edictum
enndũ ad smodum esse. At illa inquit. o
bone uir/ non recte uim huius mandati
cognonisti non eĩz capas ⁊ cottas s caponeᷤᷤ
coctos episcopus postulat: qui tibi sunt defe¬
rendi apprehendit sacerdos muliebre con¬
silium ⁊ secum capones coctos deferens
optime ab ep̃o est susteptus qui ꝑ uisumi
ros edicti sentẽciam cognonisse. De eo
qui egre ferebat multos sibi doctrina
N curia romana ut plurimũ fortu¬
na dominatur: cum ꝑ raro locus
sit uel ingenio uel uirtute: s am¬
bicione ⁊ importimitate parantur om̃ia
ut de mĩmis sileam qui ubiq terrarũ im¬
pare uident᷑ amicus quidẽ qui egre fere¬
bat preferri sibi uultos doctrina ⁊ probi¬
tate inferiores: querebatur / apud angelo¬

Expanded text:
domi erat, ignorans undenam ea sibi padomi erat, ignorans undenam ea sibi pararet. Hunc cogitabundum vultu demisso conspicata ancilla, quam domi nutriebat, cum quaesisset maeroris causam, dixit sibi cum cappis et cottis, secundum episcopi edictum, eundum ad Synodum esse: “Atqui” inquit “o bone vir, non recte vim mandati huius cognovisti: non enim cappas et cottas, sed capones coctos episcopus postulat, qui tibi sunt deferendi”. Apprehendit sacerdos muliebre consilium, et secum capones coctos deferens optime ab episcopo fuit susceptus, qui per risum ros edicti sententiam cognovisse. 23. De amico qui aegre ferebat multos sibi praeferri In Curia Romana ut plurimum Fortuna dominatur, cum perraro locus sit vel ingenio, vel virtuti; sed ambitione et opportunitate parantur omnia, ut de nummis sileam, qui ubique terrarum imperare videntur. Amicus quidam, qui aegre ferebat praeferri sibi multos doctrina et probitate inferiores, querebatur apud Angelo
Abbreviated transcription (Latin):
ni eia patriarcha małũ inquit caput ha¬
bes. At ille ut erar homo ad lacessenduz
ac prefacetus recte inquit et uere loqͦrs¬
caput haberem. satis meliori loco res nrͣȩ
essent/ neq hac/ esset opus contronersia le
igitur ipm̃ culpas ait patriarcha: non
me inquit s caput reprehendo. facete ni
ipm qui aduocatis om̃ib prȩerat/ patriar¬
cham lusit: qui durũ paululũ capite existi¬
ymabatur/ De Urbam pontificis nerbo
Lter urbanũ olim pontificem sextum
leuitꝰ ꝑstrinxit nam cũ ille nestio qͥd¬
num sacrius a pontifice contenderet: malo
capite es inquit urbanus. tum ille hͦ idem
spiscopus aretinus. Angelus nomine¬
quẽ nonimus aliquando cõnocanit
ad sinodũ sacerdotes suos precipiens
ut qui aliqua dignitate prediti eẽnt: cum
capis et cottis / Suat eĩ. hee nestes sacerdo¬
tales) ad smodum proficisterẽtur Quidã
presbiter cui hec uestimenta deerant: mestꝰ

Expanded text:
in eum patriarcha inquit: “Malum caput hain eum patriarcha inquit: “Malum caput habes”. At ille, ut erat homo promptus ad lacessendum ac perfacetus, “Recte” inquit “ac vere loquercaput haberem, satis meliori loco res nostrae essent, neque hac opus esset controversia”. “Te igitur ipsum culpas” ait patriarcha. Tum ille: “Non me” inquit “sed caput reprehendo”. Facete in ipsum, qui advocatis omnibus praeerat, patriarcham lusit, qui duro paulum capite existimabatur. 21. De Urbano Pontifice Sexto lter Urbanum, olim summum Pontificem Sextum, leviter perstrinxit. Nam cum ille nescio quid acrius a Pontifice contenderet, “Malo capite es” inquit Urbanus. Tum ille: “Hoc id Episcopus Aretinus, Angelus nominequem novimus, aliquando convocavit ad Synodum sacerdotes suos, praecipiens ut qui aliqua in dignitate essent cum cappis et cottis sunt enim hae vestes sacerdotales ad Synodum proficiscerentur. Quidam presbyter, cui haec vestimenta deerant, maestus
Abbreviated transcription (Latin):
nilite. hũc intueus faciuꝰ nestitũ tñica
bona quesiuit an illam cũ spoliaretur ges¬
tasset : cũ ille ãnueret abi inquit hinc̃:
quem dicis te spoliasse nequaqui ẽ ex
tibi tam bonaui tunicam reliquisset
Ardinalis hispaniensis bello quod
eo anctore gestũ est in piceno aduer-¬
sus pontificis hostes: cũ aliquãdo
necesse erat: hortabatur milites ad pug¬
nam. pluribus uerbis asserens qui in
eo prelio ceaidissent cũ deo et angelis prã.¬
suros: peccatoꝵͤ eĩ oĩm ueniam p̾positã
occũbentib affirmabat quo mortise ala¬
ad hoc prandiũ una nobiscũ accedis: At
ille tempus prandii non diu est michi¬
inquit/. quoniam non dũ esurio. De¬
Atriarcha hieroso lomitanus qui
cancellariam apostolicã regebat
cõnocatis aliquãdo ni urbe certam
ob causam distuciendam aduocatis: non¬
nullos nestio quid acriter/ uerbis casti¬
gauit huic unꝰ pre ceteris thomas
uiragus liberius respondisset. uersus

Expanded text:
milite. Hunc intuens Facinus vestitum tunica milite. Hunc intuens Facinus vestitum tunica bona, quaesivit an illam, cum spoliaretur, gestasset. Cum ille annueret, “Abi” inquit: “hic quem dicis te spoliasse nequaquam est ex tibi tam bonam tunicam reliquisset”rdinalis Hispaniensis, bello quod eo autore gestum est in Piceno sus Pontificis hostes, cum aliquando necesse erat, hortabatur milites ad pugnam pluribus verbis, asserens qui in illo praelio cecidissent, cum Deo et Angelis pransuros: peccatorum enim omnium veniam propositam occumbentibus affirmabat, quo morti se alaad hoc prandium una nobiscum accedis?”. At ille: “Tempus prandii nondum est mihi, quoniam nondum esurio”. 2triarcha Hierosolymitanus, qui totem Cancellariam Apostolicam regebat, convocatis aliquando certam ob causam discutiendam advocatis, nonnullos nescio quidem verbis acriter castigavit. Huic cum unus prae caeteris Thomas Biracus liberius respondisset, versus
Abbreviated transcription (Latin):
Ouimiserat olim Martinus ponti¬
fex antonio lusto litteras quasoã
pontifex illas legendas quoi deferri ad
quenidã amicũ nr̃m qui quo plurnuum
conficiebat Ille autẽ qui paululũ esset i
cena concalefactus a uino lrãs penituss im¬
ꝓbauit et altuu in modũ componinissit
Lum Antomꝰ Bertholomeo de Bardis
qui aderat faciam inquit ĩ lr̃is meis ꝗd
antonius pater semoris ducis medio¬
laui erat iir magniis pignis ⁊ corpo¬
leutus is cum sepiris multo cibo ⁊ potu¬
retur post cenam cũ iret cubitũ uocari
dabatq ampłiari ne sibi ess molestum
ffactũ erit aiebat sutor ut uibes: ceas
inquit cũ dñs post digestionẽ surrex¬
erit ac ierit cacatũ: uestis erit aiplis¬
sima mane reportabat farsiciũ quo illo
induto mĩc bene est dice̾bat nullo in
loco me offendit Eodem modo antouiꝰ
eplãui suam digesto uino placituram
delis. ac dux precipuus ni hac nr̃i
temporis milicia: querebat᷑ quidã
se spoliatũ clamide in uia a quodam suo

Expanded text:
ommiserat olim Martinus Pontifex Antonio Lusco litteras quasdam Pontifex illas legendas quoque deferri ad quemdam amicum nostrum, in quo plurimum confidebat. Ille autem, cum paulo esset in coena concalefactus a vino, litteras penitus improbavit et alium in modum componi iussit. Tunc Antonius Bartholomeo de Bardis, qui aderat, “Faciam” inquit “in litteris meis, quod Antonius “pater senioris ducis Mediolani, erat vir magnus, pinguis et corpulentus. Is cum saepius multo cibo et potet, post coenam cum iret cubitum, vocari dabatque ampliari ne sibi esset molestum “Factum erit” aiebat sutor “ut iubes: cras inquit “cum Dominus post digestionem surrexerit, ac ierit cacatum, vestis erit amplissima”. Mane portabat farsitium, quo ille induto, “Nunc bene est”, dicebat “nullo in loco me offendit”“. Eodem modo Antonius epistolam suam digesto vino placituram delis ac dux praecipuus in hac nostri temporis militia, querebatur quidam se spoliatum chlamyde in via a quodam suo
Abbreviated transcription (Latin):
reluctans ⁊ erat aqua modica magno
clamore auxilium ceteraꝵ implorauit acrur¬
rentes quinq numero monstrũ neq .ii.
in aquam regredi poterat fustib ⁊ lapidi¬
bus ꝑinũt quid in littus abstractũ haud
ꝑuũ. terrorem inspicientib prebuit Erãt
corporis magnitudo paulo longior ampliorq
forma hominis hant ligneam ad nos fer¬
rariam delatam conspexi Cibi gracia uiu¬
lierem comprehensam argumento fuere
pueri nõnulli : qui cũ diuersis temporib
ad litus lauandi cansa accessissent mĩqmͣ
postea. reꝑti sunt: quos postea ab eo monstͦ

Expanded text:
reluctans erat enim aqua modica, magno reluctans erat enim aqua modica, magno clamore auxilium caeterarum imploravit. Accurrentibus quinque numero, monstrum neque enim in aquam regredi poterat fustibus ac lapidibus perimunt: quod in littus abstractum, haud parvum terrorem aspicientibus praebuit. Erat corporis magnitudo paulo longior ampliorque forma hominis. Hanc ligneam ad nos Ferrariam usque delatam conspexi. Cibi gratia mulierem comprehensam argumento fuere pueri nonnulli, qui cum diversis temporibus ad littus lavandi causa accessissent, nusquam postea comperti sun
Abbreviated transcription (Latin):
N agro quoq paduauo metise iuuio
coustat natũ esse uitulum duobus ca¬
pitib / nuico corpore posteriorib ante¬
riorib q crurib duplicatis ita tamen ut¬
essent coniuncta. hoc monstrum quidam çir
cumferebant: multiq se uidisse affirmabãt
Ilud insuꝑ constat allatam esse ferra¬
riam imaginem marini monstri nuꝑ
in littore dalmatico ĩuenti corpore
erat humano mubilico tenus: deinceps
pistis ita ut inferior pars quȩ in piscem de¬
sinebat: esset bifurcata. barba prouussa
duob tamꝙͣ. cormibus suꝑ auriculam eiui¬
nentibus./ grossiorib mammis/ ore lato/ ma¬
nibus quatuor tantũ digitos habentibus
a mambus usq ad asellam atq ad imũ uen¬
trem ale pistiũ protendebantur quib adna¬
tabat/ Captum hoc pacto ferebant. erãt
complures femine iuxta litus lauantes
liueos pannos ad unam eaꝵ. accedens pistis¬
cibi ut aiunt cansa mulierem manib com¬
prehendens ad se trahere conatus. illa

Expanded text:
n agro quoque Paduano, mense Iunii, n agro quoque Paduano, mense Iunii, constat natum esse vitulum duobus capitibus, unico corpore, posterioribus anterioribusque cruribus duplicatis, ita tamen utessent coniuncta. Hoc monstrum quidam ad quaestum circumferebant, multique id vidisse affirmabant. iud insuper constat allatum esse Ferrariam imaginem marini monstri nuper in littore Dalmatico inventi. Corpore erat humano umbilico tenus, deinceps piscis, ita ut inferior pars quae in piscem desinebat esset bifurcata, barba erat profusa, duobus tanquam cornibus super auriculas eminentibus, grossioribus mammis, ore lato, manibus quatuor tantum digitos habentibus, a manibus usque ad ascellam atque ad imum ventrem alae piscium protendebantur, quibus natabat. Captum hoc pacto ferebant. Erant complures feminae iuxta littus lavantes lineos pannos. Ad unam earum accedens piscis, ut aiunt, cibi causa, mulierem manibus apprehendens ad se trahere conatus est: illa
Abbreviated transcription (Latin):
lottum quoq nominãs inter eos / ad ampla ᷤᷤ
dignitates atq officia extolli : ego solus re¬
lictus simi. ex om̃iũ demenciũ numero cui
nichil conceditur. hoc mͥ soli accidit maligui
in locis natur edidit¬
guleusi ni piceno bos quȩdarti serpentẽ peꝑtt
mire maguitudinis: capite erat grossiori
qua sit uitali: collo oblongo ad mensurã
ulue corpore cam similis canda terete ac
lougiore. hunc editũ cum bos respexisset
magno quoq mugitu edito exterrita ausug̾e
uellet. erectus serpens subitoq posteribus
tam diu sugeus quoad lac merat uberibus
deinde boue relicta ad siluas uicinas au¬
fugit ubera postinodũ et ea crurũ pars quã
serpeus cauda tetigerat ueluti adusta nigͣqͣ
bos eratꝰ se uidisse affirmarunt bouem qͦq
uitulum postea peꝑisse: idq ex litteris ferra¬
Ir insignis hugo seuensis medicorũ
nostrȩ etatis princeps michi quoq
retulit fferrariȩ catum bicipitem seq id

Expanded text:
lottum quoque novimus inter eos ad amplas lottum quoque novimus inter eos ad amplas dignitates atque officia extolli, ego solus relictus sum ex omnium dementium numero, cui nihil conceditur: hoc mihi solius accidit malignitin locis natura ediditin Piceno, bos quemdam serpentem peperit mirae magnitudinis. Capite erat grossiori quam sit vituli, collo longo ad mensuram ulnae, corpore cani similis terete et longiore. Hunc editum cum bos conversa respexisset, magnoque mugitu edito exterrita aufugere vellet, erectus serpens subito posterioribustamdiu sugens quoad lac inerat uberibus: deinde bove relicta ad sylvas vicinas aufugit. Ubera postmodum et ea crurium pars quam serpens cauda tetigerat veluti adusta nigraqubos erat se vidisse affirmarunt, bovem quoque vitulum postea peperisse; idque ex litteris Ferrais nostri temporis princeps, mihi quoque retulit natum Ferrariae cattum bicipitem seque id
Abbreviated transcription (Latin):
loquereres. libere enĩ loqui iuagnȩ liberta¬
Ua die angeloctus romanus factus
est a pontifice Eugenio cardinalis
quidam lanrencius sacerdos urbanus
domũ rediit hillaris ac plandeus totus ꝗ in
lȩticiam ac risum effusus cum rogarent ui¬
ciui quid nam sibi obtigisset noui qͦd tam
lȩtus atq alacris eẽt: bene inquit est. magͣ
in spe sum. postea qmͣ dementes atq nisam
cardinales esse ceperunt/ prope diem cum
angelottus amencior me sit cardinalem me
Nhanc ferme suãm Micholaus ana¬
guiuus iocatus est in pontificem
Eugeniũ: quem dicebat plurimũ stul¬
tis et isipientib fauere. nam cũ eẽmus.
complures uariis de reb ut fit in palacio
confabulãtes quidam iniquitate fortuue ma¬
ime accusabant: querebauturq. eam rebus
suis admodũ aduersam. lum nicholans uir
doctissimus s ingenio inconstanti ⁊ ꝓcaci
cum hoc tempus sit stulticie regnũ: iudeãq¬
ħ ouines fere amentes atq insanos ange¬

Expanded text:
loquereris”. Libere enim loqui magnae libertaloquereris”. Libere enim loqui magnae libertaua die Angelottus Romanus factus est a Pontifice Eugenio cardinalis, quidam Laurentius sacerdos urbanus domum rediit hilaris, applaudens, totusque in risum ac laetitiam effusus. Cum rogarent vicini quidnam sibi obtigisset novi, quod tam laetus et alacris esset: “Bene” inquit “est; magna in spe sum, posteaquam dementes et insani cardinales fieri coeperunt, prope diem cum Angelottus amentior me sit cardinalem me n hanc ferme sententiam Nicolaus Anagninus iocatus est in Pontificem Eugenium, quem dicebat plurimum stultis et insipientibus favere. Nam cum essemus complures, variis de rebus, ut fit, in palatio confabulantes, quidam iniquitatem Fortunae maxime accusabant, querebanturque eam rebus suis admodum adversam. Tum Nicolaus, vir doctissimus, sed ingenio inconstanti et procaci mica. Nam cum hoc tempore sit Stultitiae regnum videamque omnes fere amentes atque insanos Ange
Abbreviated transcription (Latin):
Se ingredi potuisse existimaret: intellexit
abbas an putaret Se ꝑuenturu in urbem au¬
teqmͣ clanderentur/ porte Ille uero in pingui¬
diuem iocatus atq inquit currns fem nedũ
tu portam introiret De quodam cine con¬
stançie cuiꝰ soror gramda erat
Obilis episcopus ex britanuis ad osten¬
dendam quam tunc multi requirebant
consilii constancienẜ libertatem. in magͦ
prȩlatorũ conuentu hoc attulit testimoniũ
fuisse ait Constancie ciuem cinus soror in¬
impta grauida facta erat. cum fratri tumor
uentris innotinsset: accepto gladio quidid
esset: aut iuide id prodiisset quesiuit ꝑcus¬
suro similis lum inueuis exterita id se
ait concilii opus: Seq ex concilio p̾gnautẽ
hoc intellecto frater concilii metu ac reue¬
rencia sororem inpimitam reliquit: cum
ceteri aliaꝵ uerũ libertatem que rerent. ille
protulit licenciam fatuendi
De Sigisinundi imꝑatoris dicto
Igisimidus quoq imꝑator cuidam corã

Expanded text:
se ingredi existimaret. Intellexit se ingredi existimaret. Intellexit abbas an putaret se perventurum in urbem antequam clauderentur portae. Ille vero in pingudinem iocatus, “Atqui” inquit “currus foeni, nedum tu, portam introiret”. 27. Civis Constantiae soror gravida facta Nobilis episcopus ex Britanniis, ad ostendendam quam tunc multi requirebant Concilii Constantiensis libertatem, in magno praelatorum conventu hoc attulit testimonium. Fuisse ait Constantiae civem, cuius soror innupta gravida facta erat. Cum fratri tumor ventris innotuisset, accepto gladio, quid id esset, aut unde id prodisset, quaesivit, percussori similis. Tum iuvenis exterrita id esse ait Concilii opus, seque ex Concilio praegnantem. Hoc intellecto frater, Concilii metu ac reverentia, sororem impunitam reliquit. Cum caeteri aliarum rerum libertatem quaererent, ille praetulit licentiam futuendi. 28. Sigismundi Imperatoris dictum igismundus quoque Imperator cuidam coram
Abbreviated transcription (Latin):
A liey ex meo municipio cũ uidetur
frenetica ducebatur/ a uiro et genere/ proxi¬
retur. Cum arnũ fluuiũ transituri muliere
supra dorsum honiius ualidioris imposuis¬
sent. cepit illa ouestigio uates mouere sum¬
lis coenuti ac uoce magna clamitans. ego
inquit sepius uerba iterans uelle futurare:
quib uocib causam expressit morbi qui fe¬
minam ferebat adeo est in risus effusus
ut una cum ea in aqua caderet lunc/ riden¬
non ẽẽ opus incantacionib asserunt set coi¬
tu ad samtatem restituendam ⁊ in uiem
uersi. tu inqͥñs oꝑtimus curator uxoris eris
Redeuntibus illis: cum uir uxorem cogno¬
uisset: mens prestina rediit hec/ optima
cẽteris curialib due mulieres ex hiis
quȩ soruiũt iudigentib. tum quȩdam
mulier supra padum astans feminas ꝯspicata
o. stulte inquit an putabitis. meretrices
uobis fferarie defuturas.¬
Bbas septim homo corpolentus. et
pingnis. uesperi florenciam ꝓficistẽs
Dint̾oganit rusticum obinũ au portam

Expanded text:
lier ex meo municipio, cum videretur renetica, ducebatur a viro et genere promiretur. Cum Arnum fluvium transituri mulierem supra dorsum hominis validioris imposuissent, coepit illa e vestigio nates movere, similis coeunti, ac magna voce clamitans, “Ego” inquit saepius verba iterans “vellem futuiri”, quibus vocibus causam expressit morbi. Qui ferebat feminam adeo est in risum effusus, ut una cum ea in aquam caderet. Tunc ridennon esse opus incantationibus asserunt, sed coitu, ad sanitatem restituendam. Et in virum versi: “Tu” inquiunt “optimus curator uxoris eris”. Redeuntibus igitur illis, cum vir uxorem cognovisset, mens pristina rediit. Haec optima certis curialibus duae mulieres ex his quae serviunt indigentibus. Tum mulier quaedam supra Padum astans feminas conspicata: “O stulti” inquit “an putabitis meretrices vobis Ferrariae defuturasbbas Septimi, homo corpulentus et pinguis, vesperi Florentiam proficiscens, interrogavit rusticum obvium an portam
Abbreviated transcription (Latin):
uerboꝵ reliqua cõunttebat secretario qͥ
afferebat posti aio eplam̃ scriptam sã
iãnottus legendara sumeus statunq epis¬
tolam ueluti inconditam atq meptaui
increpans non bene est aiebat ꝑge itaq
emenda secretarius ꝑ patroni sin stulti¬
tens et eandẽ epłam nichilo in iutatã
signa atq ad ducem destina hoc ĩ om̃ib
epistolis facere consuenit de sacerdote

Expanded text:
verborum; reliqua committebat secretario, qui verborum; reliqua committebat secretario, qui afferebat epistolam postmodum scriptam. Eam Iannottus legendam sumens statimque epistolam veluti inconditam atque ineptam increpans, “Non bene est” ait: “perge atque emenda”. Secretarius, qui patroni sui stultitens et eamdem epistolam nihilo immutatam signa, atque ad ducem destina”. Hoc in omnibus epistolis suis facere consuevit”. 17. De
Abbreviated transcription (Latin):
S ĩpe cũ multi uaria peterent bene¬
ficiiͣ loco sustiꝑe ĩ cena ducẽ roganit
xut se asiũ faceret miratus dux ꝗd¬
sibi ea postulacio uellet cur se asimiũ ꝙͣ
hominem mallet atq omnes iudeo iuqt
ille quos in sublime ex tulisti quib ho¬
nores ⁊ magistratus in suꝑbia ⁊ fastu
elatos atq insolentes euasisse asinos:
itaq ⁊ ego quoq asmus fieri cupio¬
Ntonius lustus uir facetissimus
ac doctissimus cum ei uotus lras
quidam apud pontificem expediẽ-¬
das obtulisset: atq ip̃e certo in loco corri¬
gere atq emendare inuisset: ille anteni
postridie litteras easdẽ retulisset ueluti
emendatas inspectis litteris. tu me iuqtͥ
iauottum uitecomitem. forsitan putasti
Cum quereremꝰ quid nam sibi hͦ dictum
nicẽtiuus homo bonus s corpore Et inge¬
mõ crasso. Is sepius adnocato secretario
mandabat scribi epłam ad ducẽ medio¬
laui seuiorem. cuiꝰ ꝑticulã quãdami ip̃e
dictabat: que spectabat ad cerimo mas

Expanded text:
s ipse cum multi peterent varia beneficii loco, summopere in coena ducem rogavit ut se asinum faceret. Miratus dux sibi ea postulatio vellet, cur se asinum quam hominem mallet: “Atqui omnes video” inquit ille “quos in sublime extulisti, quibus honores et magistratus dedisti, superbia et fastu elatos atque insolentes evasisse asinos. Itaque ego quoque asinus a te fieri cupiotonius Luscus, vir facetissimus ac doctissimus, cum ei notus quidam litteras apud Pontificem expediendas obtulisset, atque ipse in certo loco corrigere atque emendare iussisset, ille autem postridie litteras easdem retulisset, veluti emendatas, inspectis litteris, “Tu me” inquit “Iannottum Vicecomitem forsitan putasti!”. Cum quaereremus quidnam hoc dictum oster Vincentinus, homo bonus, sed corpore et ingenio crasso. Is saepius advocato secretario mandavit scribi epistolam ad ducem Mediolani seniorem, cuius particulam quamdam ipse dictabat, quae spectabat ad ceremonias
Abbreviated transcription (Latin):
donu redeat : nam srte hic comꝑerit
ueluti insanissimũ om̃m qui uiuant ĩ.
captis curatũ iri atq ultra om̃es usq ad
mentuz in aquam collocabit Ostendit¬
porro aucupii studiũ sinuaui esse ameu¬
ciam nisi ⁊ aliquando ab opulentis ⁊ ex
cercii. causa fiat Bonacii guastomi fa¬
surgebat
semus Goustancie ad modũ tarde sur¬
gebat e. lecto Ci socii eã tarditatẽ
culparent quid ue tam diu in lecto ageret
ꝑcinictarentur: subridens respondit: dis-
liebri sollicitudo uidelicet et pigricia qͣrs
altera surgere hortatur/ et aliquid operis
agere neq diem in lecto terere altera pͥo¬
rem increpans quiestenduz asserit ⁊ ꝓptͤ
frigͦris uim in calore lecti ꝑmanendũ:¬
induilgendũ corporis quieti neq semꝑ
laborib uacandũ pͥor iusuꝑ roẽs suas tue
ĩ partẽm declinans audio disputantes
expectans quo adsint sentencia cõcordes
hoc fit ut surgami expectans nrgii finẽ¬

Expanded text:
domum redeat. Nam si te hic compererit, domum redeat. Nam si te hic compererit, veluti insanissimum omnium qui vivant, in mente captis, atque ultra omnes usque ad mentum in aquam summam collocabit”. Ostendit aucupii porro studium summam esse amentiam, nisi aliquando et ab opulentis, et exercitii gratia fiat”. 3. Bonacii Guasconi surgebat semus Constantiae, admodum tarde surgebat e lecto. Cum socii eam tarditatem culparent, quidnam tamdiu in lecto ageret percunctarentur, subridens respondit: “Litiliebri, Sollicitudo videlicet et Pigritia: quarum altera surgere hortatur et aliquod operis agere, neque diem in lecto terere: altera, priorem increpans, quiescendum asserit, et propter frigoris vim in calore lecti permanendumindulgendumque corporis quieti, neque semper laboribus vacandum. Prior insuper rationes suas tuetin partem declinans, audio disputantes, expectans quoad sint sententia concordes. Hoc fit ut surgam tardius, expectans litis finem
Abbreviated transcription (Latin):
nis heus tu inquit, ille astulta oro me
pautis. ac si libet/ responde hoc quo ue¬
heris quid est: et quam ob rem illus te¬
nes: equs est inquit et aucupii gracia
tum deinceps. hoc uero quod manu ges¬
tas. quid uocatur ⁊ in qua re illo uteris:
Accipiter respondit ⁊ aucupio aptus
quequedulaꝵ aut ꝑdicũ tum alter hii
qui tete comuitantur qui funt/ age ⁊ quid
ꝓsunt tibi canes inquit ⁊ aucupio acco¬
modati ad innestigandas aues. hee aues
quaz̾ capiendaꝵ causa tos res paras/ cu¬
iues sunt precii si in unũ conferas tociꝰ
anni capturã parũ quid nestio respon¬
disset et quod sex aureos non excederent
subdit homo. quȩ nam est equi canũq ⁊
accipitris impensa. quĩquaginta aureos
affirmauit tum adiiratus stulticiã eque¬
stris uneius hoho inquit abi hinc ociꝰ
oro atq adeo abuola añꝗͣ noster meditꝰ

Expanded text:
nis: “Heus tu” inquit ille “ausculta, oro, me nis: “Heus tu” inquit ille “ausculta, oro, me paucis, ac, si libet, responde: hoc quo veheris, quid est, et quamobrem illud tenes?”. “Equus est” inquit “et aucupii gratia”. Tum deinceps: “Vero hoc quod manu gestas, quid vocatur et in qua re illo uteris?”. “Accipiter” respondit “et aucupio aptus querquedularum et perdicum”. Tum alter: “Hi qui te comitantur, qui sunt, age, et quid prosunt tibi?”. “Canes” ait “et aucupio accommodati ad investigandas aves”. “Hae autem aves, quarum capiendarum causa tot res paras, cuius pretii sunt, si in unum conferas totius anni capturam?”. Parum quid nescio cum respondisset, et quod sex aureos non excederent, subdit homo: “Quaenam est equi, canumque et accipitris impensa?”. “Quinquaginta aureorum” affirmavit. Tum admiratus stultitiam equestris iuvenis: “Ho, ho” inquit “abi hinc ocius, oro, atque adeo avola, antequam medicus
Abbreviated transcription (Latin):
delatos infra certum tempus sanandos
suscipiebat Erat antẽ curacio huinsinoͥ
habebat domi aream et ni ea lacunam
eos qui insani adduçebantur ⁊ aliquos
usq ad genua quosdam ingnine tenus
nonnullos ꝓfundiꝰ ꝓ msame modo ac eo ᷤᷤ
tam dui aqua atq media macerabat :
quo aduiderentꝰ sam. Allatus. est int̾ cete¬
ros quidã quẽ usq ad femr in aquam.
posuit qui post/ diem quintã deciãm cepit
resipiscere. ac curatorem rogare uteum
ex aqua educeret ille hominẽ exemit a
conciatu. ea tamen condicione ne aream
egrederet᷑. cui cũ dieb aliquot paruisset
ut uniuersã domũ ꝑambularet ita ut ex¬
teriorem ianam non egrederet᷑ ꝑmisit
reliquis sociis qui complures. erant in
aqua relictis paruit diligentꝰ medici mã
uenientem equestrem uiuenẽ cũ accipitre
et duob canib eciam hiis qui sagates di¬
cuntur ad se uocauit rei motus nonita¬
tenebat memoria. Cum accessisset Iuue¬

Expanded text:
delatos infra certum tempus sanandos delatos infra certum tempus sanandos suscipiebat. Erat autem curatio huiusmodi: habebat domi aream, et in ea lacunam eos qui insani adducebantur: aliquos usque ad genua, quosdam inguine tenus, nonnullos profundius pro insaniae modo, ac eos tamdiu aqua atque inedia macerabat, quoad viderentur sani. Allatus est inter caeteros quidam, quem usque ad femur in aquam posuit, qui post quindecim dies coepit resipiscere ac curatorem rogare, ut ex aqua reduceretur. Ille hominem exemit a cruciatu, ea tamen conditione, ne aream egrederetur. Cui cum diebus aliquot paruisset, ut universam domum perambularet, ut exteriorem ianuam non egrederetur, permisit; reliquis sociis, qui plures erant, in aqua relictis, paruit diligenter medici manvenientem equestrem iuvenem cum accipitre et duobus canibus, ex his qui sagaces dicuntur, ad se vocavit rei motus novitatenebat memoria. Cum accessisset iuve
Abbreviated transcription (Latin):
erga se dei graciam. admiraretur ⁊ super/¬
uenit/ situlus puer triennio maior blãn¬
diens ut/ mos est pueroꝵ matri : conspi¬
canti hunc marito scistitantiq quis nam
puer ẽẽt ⁊ suũ eciam uxor respondit stupẽ¬
ti querentiq unde se absente puer ꝓue-¬
nisset/ dei quoq ni eo acquirendo. sibi as¬
titisse graciam mulier affirmanit/ Tum
uir indignatus. diuinam gratiam eciã
in procreandis filiis adeo exuberasse.
malas inquit gracias deo habeo agoq
qui tot cogitationes de rebus meis. insu
est homini deũ nimis curiosũ. fuisse qi
eciam de comꝑandis. Se absente liberis.
Lures colloquebantur de suꝑuacua¬
c̃ura ne dicam stulticia eorũ qͥ canes
et ancipitres. ad autupiũ alunt
tum paulus quidẽ florentinus recte.
hos inquit risit stultos mediolanensis:
cũ narrari fabulam posteremus fint
inquit olim ciuis mediolani dementiũ
atq insanord medicus : qui stultos ad se

Expanded text:
erga se Dei gratiam admiraretur, supererga se Dei gratiam admiraretur, supervenit scitulus puer triennio maior, blandiens ut mos est puerorum matri. Conspicanti hunc marito sciscitantique quisnam puer esset, suum etiam uxor respondit. Stupenti quaerentique viro, unde se absente puer provenisset, Dei quoque in eo acquirendo sibi astitisse gratiam mulier affirmavit. Tunc vir indignatus divinam gratiam etiam in procreandis filiis sibi adeo exuberasse: “Multas iam” inquit “gratias Deo habeo agoque, qui tot cogitationes suscepit de rebus meis!”. Visum est homini Deum nimium curiosum fuisse, qui etiam de comparandis, se absente, liberis Plures colloquebantur de supervacuacura, ne dicam stultitia, eorum qui canes aut accipitres ad aucupium alunt. Tum Paulus Florentinus: “Recte hos” inquit “risit stultus Mediolanensis”. Cum narrari fabulam posceremus: “Fuit” inquit “olim civis Mediolani dementium et insanorum medicus, qui ad se