comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod frequenter diximꝰ ip̃i imperiũ deberi ideo aũt hoc asserit poeta ut
laudando iuliũ cesarẽ laudet qui abeo originẽ ducit ut uiliꝰ amagno de¬
missum nomen iulo. s romanas inuidet artes: honestior elocutio est si ad¬
damus quam rem ĩ uidemꝰ ut liber pãpineas inuidit collib umbras.a. mi¬
mica ingente: p̃occupat quasi p̃scuis. ⁊ nec ꝓlem ausoniã: ut in sexto nũc
ago cdardaniam ꝓ lẽq deinde sequet᷑ glona. ⁊ hec sum̃a est: idest mei pre¬
cepti collectio: luuenalis in sum̃a nõ maurus erat neq sarmata. ⁊ parere pa¬
rabat: nõ respondet quasi numen inferiꝰ sed dictis obtemperat.: talaria
nectit: mercurius ideo dicit᷑ habere pennas quia citiꝰ om̃ib planetis in
ortũ suũ recurrit unde & uelox & errãs inducit᷑ ut quos ignes celi cyleniꝰ
erret inorbes.:: tũ uirgam capit: iđ caduceũ qđ pͥmo apollo hũit ce dona¬
uit merturio lyra huius aũt uirge hec ratio est mercuriꝰ &e oratioris dicitꝰ¬

Expanded text:
quod frequenter diximus, ipsi imperium deberi. Ideo autem hoc adserit poeta, ut laudando Iulum Caesarem laudet, quia ab eo originem ducit, ut «Iulius a magno demissum nomen Iulo». ROMANAS INVIDET ARCES honestior elocutio est si addamus quam rem invidemus, ut «Liber pampineas invidit collibus umbras». INIMICA IN GENTE praeoccupat quasi praescius. PROLEM AVSONIAM ut in sexto «nunc age Dardaniam prolem quae deinde sequatur gloria». HAEC SVMMA EST id est ‘mei praecepti collectio’. Iuvenalis «in summa, non Maurus erat neque Sarmata». PARERE PARABAT non respondet quasi numen inferius, sed dictis obtemperat. TALARIA NECTIT Mercurius ideo dicitur habere pennas, quia citius ab omnibus planetis in ortum suum recurrit; unde et velox et errans inducitur, ut «quos ignis caeli Cyllenius erret in orbes». TVM VIRGAM CAPIT id est caduceum, quod primo Apollo habuit et donavit Mercurio
Abbreviated transcription (Latin):
in cõgrua pulchritudo. Sic plautus ĩ pirgo polinite. de muliere ꝗd nã fortis
est idest pulchra. e fere capre: hoc est capree &e bene aptat descͥptionem
ad speties: ut ceruis campos capreis saxa ꝑmittat. ⁊ de currere: bene prete¬
rito usus est tempore ad expͥmendam nimia celeritatẽ. a trãsmittũt: cele¬
riter transeunt. ⁊. iamq hos cursu: idest modo ut iã digitis iã pectine pul¬
sat eburno. bene puerilem ostendit animũ ꝗ ꝑ mobilitatẽ frequẽt᷑ optat
timenda.  mõte leonẽ: ꝑ transitũ historiã. nam ascanius p̃ter uiliũ &
ilum que habuit noĩa etiã dardanus & leonclamas edictus est ad extinc.¬
tors fratrũ exemplũ ideo nũc eũ dicit optare aduentũ leonis: paulo post
dardanusq nepos ueneris: Constat ẽt eneam darclanũ dictũ ut ostendit
in iiiͦi. hauriat hũc oculis ignem crudeli ab alto dardanꝰ. ltẽ ilioneus. hinc

Expanded text:
incongrua pulchritudo. Sic Plautus in Pyrgopolinice de muliere «quidnam, fortis incongrua pulchritudo. Sic Plautus in Pyrgopolinice de muliere «quidnam, fortis est?», id est ‘pulchra’. FERAE CAPRAE hoc est capreae. Et bene aptat descriptionem ad species, ut cervis campos, capreis saxa permittat. DECVRRERE bene praeterito usus est tempore ad exprimendam nimiam celeritatem. TRANSMITTVNT celeriter transeunt. IAMQVE HOS CVRSV id est ‘modo’, ut «iam digitis, iam pectine pulsat eburno». Et bene puerilem ostendit animum, qui per mobilitatem frequenter optat timenda. MONTE LEONEM per transitum tangit historiam; nam Ascanius praeter Iulum et Ilum, quae habuit nomina, etiam Dardanus et Leontodamas dictus est, ad extinctorum fratrum solacium. Ideo nunc eum dicit optare adventum leonis, paulo post «Dardaniusque nepos Veneris». Constat etiam Aenean Dardanum dictum, ut ostendit in quarto «hauriat hu
Abbreviated transcription (Latin):
asperam sed apertã hiemare cupientib sic eĩ se habet natura regionis.
ce bene aluid agens aliud ostendit. nã cõstat apollinẽ sex mensibus
hiemalib apud patrã lycie ciuitatẽ dare responsa unde patareus apol¬
lo dicit᷑ & sex estiuis apud deliũ.i. inuisit apollo: apollini eneam uel
ꝓpter sagutas quib inuenatu utebat᷑ cõparat. uelcerte ꝓpter futurũ
sum. ⁊⁊ cretes: ab eo quod est cres.÷ dryopesq: populi uxta parna sum¬
ut ursorq trahens herasmas aristas. i picdiq agathirsi: populi sunt
montis deli.⁊. fluentem: unguẽ tantũ. ⁊ fingens: cõponẽs ut et corpore fin¬
gere.⁊ tela sonant: ut in uiii faretramq fuga sonantẽ. i haud illo segni¬
or: iđ nõ illo deformior nã plerũq uirtus ce pulchritudo ꝓ se inuicem po¬
nunt᷑ hinc est satus hercule pulchro pulcher auentinꝰ nam herculi satis est

Expanded text:
asperam, sed aptam hiemare cupientibus; sic enim se habet natura regionis. asperam, sed aptam hiemare cupientibus; sic enim se habet natura regionis. Et bene aliud agens aliud ostendit; nam constat Apollinem sex mensibus hiemis apud Pataram, Lyciae civitatem, dare responsa, unde Patareus Apollo dicitur, et sex aestivis apud Delum. INVISIT APOLLO Apollini Aeneam vel propter sagittas quibus in venatu utebatur comparat vel certe propter futurum sum. CRETES ab eo quod est ‘Cres’. DRYOPESQVE populi iuxta Parnasumut «Dryopumque trahens Erasinus aristas». PICTIQVE AGATHYRSI populi sunt mons Deli. FLVENTEM unguentatum. FINGENS componens, ut «et corpora fingere». TELA SONANT ut in nono «pharetramque fuga sensere sonantem». HAVD ILLO SEGNIOR id est ‘non illo deformior’; nam plerumque virtus et pulchritudo pro se invicem ponuntur. Hinc est «satus Hercule pulchro, pulcher Aventinus»; nam Herculi satis est
Abbreviated transcription (Latin):
rũ quod ꝑ se olet: odoratũ quod aliunde odorẽ accepit. odorisccum
quod odorẽ sequit᷑ sicut modo decanib dicere debuit.:⁊ cunctantem:
morantem: atq amatrix debuit festinare: sed pathos natura separauie.
ut terentiꝰ dũ moluint᷑ dũ conant᷑ anniꝰ est: de inde aut morabat᷑ stu¬
dio placendi.:: ad limina: añ uel apud.i stat sonipes: adest presens
est nã si stat simpliciter acceperis uituperatio est: nam legimꝰ stare
loco nescit. denique sequentia ditũ hoc explanauit. ut ac frena feroꝵ
sp̃umantia mandit.⁊i spumantia: spumas uouentia ut naufragũ ma¬
re quod naufragos facit. ⁊ limbo: limbus est sicut &e supͣ diximus
fascia que ambit extremitatẽ uestiũ secundũ antiquũ ritũ ut uictori
retiolũ quod colligit comas.:: ipse ante alios: qui amat᷑ ideo ei dat
pulchritudinem licet ascanio magis cõgruat. ⁊ hiberuã lyciã : non

Expanded text:
rum’ quod per se olet, ‘odoratum’ quod aliunde odorem accipit, ‘odorisecum’ rum’ quod per se olet, ‘odoratum’ quod aliunde odorem accipit, ‘odorisecum’ quod odorem sequitur; sicut modo de canibus debuit dicere. CVNCTANTEM morantem. Atqui amatrix debuit festinare; sed pathos natura superarat, ut Terentius «dum moliuntur, dum conantur, annus est». Deinde haec morabatur studio placendi. AD LIMINA ante, vel apud. STAT SONIPES adest, praesens est; nam si ‘stat’ simpliciter acceperis, vituperatio est, nam legimus «stare loco nescit». Denique sequentia dictum hoc explanant, ut «ac frena ferox spumantia mandit». SPVMANTIA spumas moventia, ut ‘naufragum mare’, quod naufragos facit. LIMBO limbus est, sicut supra diximus, fascia, quae ambit extremitatem vestium secundum antiquum ritum, ut «victorretiolum, quod colligit comas. IPSE ANTE ALIOS quia amatur, ideo ei dat pulchritudinem, licet Ascanio magis congruat. HIBERNAM LYCIAM non
Abbreviated transcription (Latin):
hoc iubar huiꝰ iubaris. ⁊ retia rara. plage: multi diuidũt ut sint rara
maiora plagas minora in telligamus. alui plagas ꝑ diffinitioẽs accipiũt ut
intelligamus que sunt retia rara plage sciendũ eñ ꝓpͥe plagu dici funes
illos quib retia tendunt᷑ cuta uiã et sum̃am partẽ. ⁊: lato uenabula fer¬
ro: lati ferri uenabula obhoc dicta quod sint apta uenatui. s massylli:
massylloꝵ gens est nõ longe abrĩtãnia: et massyli legendũ ꝑ unũ li ne nõ
stet uersus. si eĩm longa est ut hic mͥ massyle gentis mõstrata sacerdos.
& odora canũ uis: plus est ꝗͣ si diceret multitudo: unde sallustiꝰ qua ten¬
pestate exponto uis pisciũ erupit. odera aũt̾ ꝓpͥe dixit. nã odorũ est
quod ex se odorẽ emitit nõ quod odorẽ seꝗt᷑ ut statiꝰ et odoret uul¬

Expanded text:
‘hoc iubar, huius iubaris’. RETIA RARA PLAGAE multi dividunt, ut sint ‘retia rara’ ‘hoc iubar, huius iubaris’. RETIA RARA PLAGAE multi dividunt, ut sint ‘retia rara’ maiora, ‘plagas’ vero minora intellegamus. Alii ‘plagas’ per difinitionem accipiunt, ut intellegamus ‘quae sunt retia rara, plagae’. Sciendum tamen proprie plagas dici funes illos quibus retia tenduntur circa imam et summam partem. LATO VENABVLA FERRO lati ferri. Venabula ob hoc dicta, quod sunt tela apta venatui. MASSYLI Massylorum gens est non longe a Mauritania. Et ‘Massyli’ legendum per unum ‘i’, ne non stet versus; ‘sy’ enim longa est, ut «hinc mihi Massylae gentis monstrata sacerdos». ET ODORA CANVM VIS plus est quam si diceret ‘multitudo’: unde Sallustius «qua tempestate ex ponto vis piscium erupit». ‘Odora’ autem inproprie dixit: nam ‘odorum’ est quod ex se odorem emittit, non quod odorem sequitur, ut Statius «et odoro vul
Abbreviated transcription (Latin):
s ale: equites obhoc ale dicti quia pedites tegũt alarũ uice.. trepidant
desuꝑ infundam: quia aer est iuno bene hic se facturam dicit quod
habet ĩpotestate..s nocte opaca : nubiũ caligine.. omẽ ciebo: ꝓtotũ
omẽ ẽĩ numeri est. totũ ꝗͣtitatis. ⁊ tua si mͥ certa uoluntas: hoc est si cẽ
tuũ subsequat᷑ officium.:: conubio: nu naturaliter longa est ab eo qđ
est nubere ut conubia nostra repulit semͦ metri causa corripuit.⁊ nõ
aduersa : legit᷑ et auersata.i: iubare exorto: nato lucifero nã ꝓpͥe iubar
hiciferdicit᷑ quod iubas lucis effundit unde iam ꝗꝗd splendet iubar
dicit᷑ ut argenti gemmare. est aũt lucifer in terdũ iouis plerũq uene¬
ris stella unde ueneris dicta ue quẽ uenus ante alios astroꝵ diligit ignis.
Sane modo histeron ꝓcherõ est in sensu. ubar eĩ p̃cedit aurorã et facit

Expanded text:
ALAE equites; ob hoc ‘alae’ dicti, quia pedites tegunt alarum vice. TREPIDANT ALAE equites; ob hoc ‘alae’ dicti, quia pedites tegunt alarum vice. TREPIDANT DESVPER INFVNDAM quia aër est Iuno. Bene hic se facturam dicit quod habet in potestate. NOCTE OPACA nubium caligine. OMNE CIEBO pro ‘totum’; ‘omne’ enim numeri est, ‘totum’ quantitatis. TVA SI MIHI CERTA VOLVNTAS hoc est, si etiam tuum subsequatur officium. CONVBIO ‘nu’ naturaliter longa est ab eo quod est ‘nubere’, ut «conubia nostra reppulit»; sed modo metri causa corripuit. NON ADVERSATA legitur et ‘aversata’. IVBARE EXORTO nato Lucifero. Nam proprie ‘iubar’ lucifer dicitur, quod iubas lucis effundit; unde iam quicquid splendet iubar dicitur, ut argenti, gemmarum. Est autem lucifer interdum Iovis: plerumque Veneris stella; unde Veneris dicta est, ut «quem Venus ante alios astrorum diligit ignis». Sane modo hysteroproteron in sensu est; iubar enim praecedit auroram. Et facit
Abbreviated transcription (Latin):
nestius est quãsi eo dixeris. Nec hoc tantũ hoc loco fecit sed plurib.
hinc eĩ est ripam ue ĩuisus abibis. ingressa uenus: caliditatis est ut su¬
pra. ⁊ fortuna sequat᷑ hoc ad casum ꝑtinet. N fatis in certa feror: bene
omĩa tetigit quib res romane regunt᷑: casu fatũ uoluntatẽ deor.⁊c
aut federe iungi: si federa ꝑ se plenũ est si federe ad populos ꝑtinet..
tibi fas animũ temptare p̃cando: sic eolus: tiuis o regina ꝗd optes explo¬
rare labor. ⁊ perge sequar. bene aliud agens aliud ostendit ante est eĩ
uinonis officium ex matrimonio sic usus ueneriꝰ unde paulopost ade¬
ro et tua si mͥ certa uoluntas.  excepit: subsecuta est.. iste labor: sci¬
licet explorationis aioue. ⁊ cõfieri: cõ abundat ut fata renarrabat.⁊ ire¬
texerit orbem: quẽ mox tegebat.. nigrantẽ: nigrũ participiũ ꝓ nomiẽ.

Expanded text:
nestius est quam si ‘eo’ dixeris. Nec hoc tantum hoc loco facit sed pluribus; nestius est quam si ‘eo’ dixeris. Nec hoc tantum hoc loco facit sed pluribus; hinc enim est «ripamve iniussus abibis». INGRESSA VENVS calliditatis est, ut supra. FORTVNA SEQVATVR hoc ad casum pertinet. FATIS INCERTA FEROR bene omnia tetigit quibus res humanae reguntur: casum, fata, voluntatem deorum. AVT FOEDERE IVNGI si ‘foedera’, per se plenum est; si ‘foedere’, ad populos pertinet. TIBI FAS ANIMVM TEMPTARE PRECANDO sic Aeolus «tuus, o regina, quid optes explorare labor». PERGE SEQVAR bene aliud agens aliud ostendit; ante est enim Iunonis officium ex matrimonio, sic usus Venerius; unde paulo post «adero, et tua si mihi certa voluntas». EXCEPIT subsecuta est. ISTE LABOR scilicet explorationis a Iove. CONFIERI ‘con’ abundat, ut «fata renarrabat». RETEXERIT ORBEM quem nox tegebat. NIGRANTEM nigrum; participium pro nomine.
Abbreviated transcription (Latin):
auspiciis: equali potestate & ab eo quod ꝓcedit id quod sequitꝰ dc̃m
est acomitus in quibus iscdem auspiciis creati licet nõ simul crearent᷑
parem tamen habebant honorẽ ꝓpter eadem auspitia unde oe cõsules
pares sunt cũ necesse esset ut unus pͥor crearet᷑. ⁊ phrigio seruire marito:
emphaticos: ac si diceret exuli.  dotales tyrios: regalem spectauit per¬
sonam. ꝑmitere dextre: quasi ꝑ manus cõuentionẽ secũdũ uis lo¬
cutus est. ÷ olli: aut illi aut tunc cetera ꝑ parentesim dicta sunt sim̃łã¬
ta mente: hoc est talibus agredit᷑.⁊ libycas auerteret oras: ab solutior
quidem est hec elocutio. sed uerior et figuratior est illa libycas auer¬
teret oras. nã plerũq trabit᷑ scema ut aliquo ituri nõ ad locũ sed de lo¬
coponamus significationẽ ut si dicas de campania abeo intusciã ho¬

Expanded text:
AVSPICIIS aequali potestate; et ab eo quod praecedit id quod sequitur. Dictum AVSPICIIS aequali potestate; et ab eo quod praecedit id quod sequitur. Dictum est a comitiis, in quibus isdem auspiciis creati, licet non simul crearentur, parem tamen habebant honorem propter eadem auspicia; unde et consules pares sunt, cum necesse esset ut unus prior crearetur. PHRYGIO SERVIRE MARITO ἐμφατικῶς, ac si diceret ‘exuli’. DOTALES TYRIOS regalem spectavit personam. PERMITTERE DEXTRAE quasi per manus conventionem; secundum ius locutus est. OLLI aut ‘illi’, aut ‘tunc’. Cetera per parenthesin dicta sunt. SIMVLATA MENTE hoc est «talibus adgreditur». LIBYCAS ADVERTERET ORAS absolutior quidem est haec lectio, sed verior et figuratior illa est ‘Libycas averteret oras’; nam plerumque trahitur schema, ut aliquo ituri non ad locum sed de loco ponamus significationem, ut si dicas ‘de Campania abeo in Tusciam’, ho
Abbreviated transcription (Latin):
sentem eripi ab duci ab oculis. s imagine capta: ab amati similitudine. i.
mine: eminentie muroꝵ quas pĩnas dicũt.s. peste: amore incendio. ut
et toto descendit corpore pestis. nec famam: honestam scilicet. sane the
agredit᷑: cũ caliditate loquit᷑. . egregiã uero laudẽ: ironia est: interquã
et cõfessionẽ sola interest ꝓnũtiatio. et ironia est cũ aliud uerba aliud
ma sculino femĩnũ adeo multũ: ut terentius adeo nobilẽ adulescentẽ. s¬
ueritam te menia nostra: ꝓpterillud aut tanto cessabit cardine reꝵe. i:
menia nostra: iunonis hospiciũ: ⁊ modus: finis iuuenalis nullo ꝗꝓpe
modo millesima pagina surgit. ⁊ quo nũc certamine tanto: ꝗd opus est
certamie.⁊ pacem eternã: nõ inducias temporales. habes tota quod
mente petisti: ꝓpter illud nostrã nunc accipe mentẽ. ⁊ paribq regamꝰ

Expanded text:
sentem eripi, abduci ab oculis». IMAGINE CAPTA ob amati similitudinem. sentem eripi, abduci ab oculis». IMAGINE CAPTA ob amati similitudinem. MINAE eminentiae murorum, quas pinnas dicunt. PESTE amore, incendio, ut «et toto descendit corpore pestis». NEC FAMAM honestam scilicet; sane τῶν DGREDITVR cum calliditate loquitur. EGREGIAM VERO LAVDEM ironia est, inter quam et confessionem sola interest pronuntiatio; et ironia est cum aliud verba aliud masculino femininum. ADEO multum, ut Terentius «adulescentem VERITAM TE MOENIA NOSTRA propter illud «haud tanto cessabit cardine rerum». MOENIA NOSTRA Iunonis hospitium. MODVS finis; Iuvenalis «nullo quippe modo millesima pagina surgit». AVT QVO NVNC CERTAMINE TANTO quid opus est certamine? PACEM AETERNAM non indutias temporales. HABES TOTA QVOD MENTE PETISTI propter illud «nostram nunc accipe mentem». PARIBVSQVE REGAMVS
Abbreviated transcription (Latin):
patam ad illud ꝑtinet quod eneas ꝓpter ciuitatẽ nauigat sed alii mouent
questionẽ quomodo paratã cũ paulopost inferat penlent opera interrup¬
ta. sed paratũ potest dici cui etiam paululũ suꝑest unde est mineq mu¬
roꝵ ingentis.. incipit effari mediaq in uoce resistit: sic horacius cur facu¬
la parum decore inter uerba cedet lingua silentio.⁊ labente die: quia in
usu non erant prandia ut iuuenalis excul ab octauo mariꝰ bibit .⁊: demẽs:
ea que nouerat audire cupiebat. ⁊ narrantis ab ore: ut eũ in tueret᷑ &e
hoc loco per oĩa amantis affectus expͥmitꝰ: obscura luna: id est nox nã
niltam cõtrariũ lune est quã obscuritas. s: sola: sine eo quẽ amabat. nam
regina sola esse nõ poterat. Est aũt plauti qui inducit in ter multos amato¬
tiam significat: sane mereor alud est.  absens absentẽ: terẽtius pñs pre¬

Expanded text:
‘paratam’ ad illud pertinet quod Aeneas propter civitatem navigat. Sed alii movent ‘paratam’ ad illud pertinet quod Aeneas propter civitatem navigat. Sed alii movent quaestionem quomodo ‘paratam’, cum paulo post inferat «pendent opera interrupta». Sed ‘paratum’ potest dici, cui etiam paululum superest; unde est «minaeque murorum ingentes». INCIPIT EFFARI MEDIAQVE IN VOCE RESISTIT sic Horatius «cur facunda parum decoro inter verba cadet lingua silentio?». LABENTE DIE quia in usu non erant prandia, ut Iuvenalis «exul ab octava Marius bibit». DEMENS quae ea quae noverat audire cupiebat. NARRANTIS AB ORE ut eum intueretur. Et hoc loco per omnia amantis adfectus exprimitur. OBSCVRA LVNA id est nox; nam nihil tam contrarium lunae est quam obscuritas. SOLA sine eo quem amabat; nam regina sola esse non poterat. Est autem Plauti, qui inducit inter multos amatotiam significat. Sane ‘mereor’ aliud est. ABSENS ABSENTEM Terentius «praesens prae
Abbreviated transcription (Latin):
furor eĩ est amor in quo nil stabile unde & cupido puer inducitꝰ quasi
instabilis &e infans. qui nõ potest fari unde paulo post incipit effari me¬
diaq inuoce resistit. q. qualis cõiecta cerua sagitta: satis cõgrua ꝯparatio.
ꝑsequens. ⁊ nescius: ignoratus latens nõ qui ceruã nesciret & rara sunt
uerba que ꝑ contrarium significant nã uector cũ sit ꝓpͥe qui uehit in¬
uenimus etiam eũ uectorẽ dici qui uehit᷑ ut lucanꝰ uectoris patiens tumi¬
dũ suꝑnatat ãnem. tale est & formidolo sum cũ sit timidus & timendum
significat cũ eĩ exigat ratio ut noĩa uerbaliã agentis habeant significatio¬
nem ꝓpassiua significatione plerũq ponũt᷑. n fuga: cursu: ut si mul e quo
xii legimus nõ illa feris in cognita capris gramina. i letalis harundo: ꝓpter
futurũ omen didonis.⁊: sidonia: pigmalionis uel sichei.⁊⁊ urbemq paratã:

Expanded text:
furor enim est amor, in quo nihil est stabile; unde et Cupido puer inducitur quasi furor enim est amor, in quo nihil est stabile; unde et Cupido puer inducitur quasi instabilis et infans, qui non potest fari; unde paulo post «incipit effari mediaque in voce resistit». QVALIS CONIECTA CERVA SAGITTA satis congrua conparatio. persequens. 72. NESCIVS ignoratus, latens; non ‘qui cervam nesciret’. Et rara sunt verba quae per contrarium significant; nam ‘vector’ cum sit proprie qui vehit, invenimus etiam eum vectorem dici qui vehitur, ut Lucanus «vectoris patiens tumidum supernatat amnem». Tale est et ‘formidolosus’; cum sit ‘timidus’, et ‘timendum’ significat. Cum enim exigat ratio ut nomina verbalia agentis habeant significationem, pro passiva significatione plerumque ponuntur. FVGA cursu, ut «simul arva fduodecimo legimus «non illa feris incognita capris gramina». LETALIS HARVNDO propter futurum omen Didonis. SIDONIAS Pygmalionis vel Sychaei. VRBEMQVE PARATAM
Abbreviated transcription (Latin):
supra sacrificauerat ut simul eneam in regia ducit tecta simul diuum
templis indicit honores: ⁊ in hians: in tentam ꝑ solicitudinem.⁊s spiranta:
palpitantia quasi ad huc uiua. s heu uatũ ignare mentes: nõ sacerdotes ui¬
tuperat quasi nescios seduim amantis exprimit. et inde uituperat sacer¬
dotes qui ad monuerũt nõ crediturã. nam oĩa futura a sacerdotib p̃dita
indeclinabile nã frequenter deficit. est aũt huiꝰ positio edo es est inueni¬
mus sed quod abolitũ est edo dis die. unde est ede & comede quod hodie
nõ dicimus nam ab eo quod est est esse & comesse facit quo tp̃r etĩã pro
pñti utin᷑ ut uolo esse. nam in defectiuis tpr̃a ꝓ tp̃rib ponimus ut odi
noui memini odisse nosse meminisse ẽt ꝓ pñti ponunt᷑. ⁊ urbe furens.

Expanded text:
iam supra sacrificaverat, ut «simul Aenean in regia ducit tecta, simul divum iam supra sacrificaverat, ut «simul Aenean in regia ducit tecta, simul divum templis indicit honorem». INHIANS intenta per sollicitudinem. SPIRANTIA palpitantia, quasi adhuc viva. HEV VATVM IGNARAE MENTES non sacerdotes vituperat quasi nescios futurorum, sed vim amantis exprimit, et inde vituperat sacerdotes qui admonuerunt non credituram; nam omnia futura a sacerdotibus praedicta m». EST verbum est indeclinabile; nam frequenter deficit. Est autem huius positio ‘edo es est’. Invenimus, sed quod abolitum est, ‘edo edis edit’, unde est ‘edere’ et ‘comedere’, quod hodie non dicimus; nam ab eo quod est ‘es’, ‘esse’ et ‘comesse’ facit, quo tempore etiam pro praesenti utimur, ut ‘volo esse’; nam in defectivis tempora pro temporibus ponimus, ut ‘odi novi memini’ ‘odisse nosse meminisse’ etiam pro praesenti ponuntur. VRBE FVRENS
Abbreviated transcription (Latin):
sensus altior: nam facturi aliꝗd ante aduersus placamus deos & sic ꝓpicios
inuocamus ut nigrã hiemi pecudem zephiris felicib albam. ergo modo
nuptura placat ante cererẽ que ꝓpter raptũ filie nupturas execrat᷑ apolli¬
nẽ qui expers uxoris est. liberũ qui nͥ raptam cõiugem habere nõ potuit
et sic uinonẽ cõciliat cui uincla uigalia cure. quia est de in matrimonia
dea et regina. ss candentis: candide participiũ est ꝓ noĩe. ⁊ media in ter
cornua fundit: nõ est sacrificiũ sed hostie exploratio utrũ apta sit. ⁊⁊ añ
orađim: ante simulachra.: spaciat᷑ ad aras: matrone eĩ sacrificature cir¬
ca aras faculas tenentes ferebant᷑ quocũq cũ quodam gestu. unde salustiꝰ
saltare elegantius ꝗͣ necesse est. ⁊ in stauratq diem donis: munerib que
aut diis offerebat aut donabat tyriis uel troianis instaurat. aut ideo quia

Expanded text:
sensus altior; nam facturi aliquid ante adversos placamus deo, et sic propitios sensus altior; nam facturi aliquid ante adversos placamus deo, et sic propitios invocamus, ut «nigram Hiemi pecudem, Zephyris felicibus albam». Ergo modo nuptura placat ante Cererem, quae propter raptum filiae nuptias exsecratur; Apollinem, qui expers uxoris est; Liberum, qui nisi raptam coniugem habere non potuit. Et sic Iunonem conciliat. CVI VINCLA IVGALIA CVRAE quia est Curitis, est matrona, est reginCORNVA non est sacrificium, sed hostiae exploratio, utrum apta sit. ANTE ORA DEVM ante simulacra. SPATIATVR AD ARAS matronae enim sacrificaturae circa aras faculas tenentes ferebantur cum quodam gestu; unde Sallustius «saltare elegantius quam necesse est probae». INSTAVRATQVE DIEM DONIS muneribus, quae aut diis offerebat aut donabat Tyriis vel Troianis. ‘Instaurat’ autem ideo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
magis augere.⁊: lectas bidentes: nõ uacat lectas: moris eĩ fuerat ut
maiores licebat hostias dare. sunt ẽt in ouib duo eminentiores den¬
tes interocdo qui nõ nisi circa bimatũ apparent nec in omĩb sed in
his que apte sacris inueniunt᷑. ⁊ ligis fere cereri: leges ẽĩ ipsa dicit᷑ inue¬
nisse. nam sacra ipsius thesmoforia idest agroꝵ leges uocant᷑ sed hoc
ideo fingit᷑ quia ante inuentũ frumentũ acerere passimꝰ homines sine lege
uagabantur que feritas in terrupta est inuento usu frumentoꝵ. posꝗͣ exꝰ
agroꝵ diuisione nata sunt iura. pheboq: qui p̾est auspiciis quib urbes re¬
gunt᷑. i patriq lyeo: quia ut supradiximus apte urbib libertatis est deus
nis hoc habet sensus. sacrificabat in quit pͥmo numinib qui urbi presunt
quia nuptura ꝓutilitate rei ꝑuͭ. deinde unoni cui cure sunt nuptie. Et ẽ

Expanded text:
‘magis augere’. LECTAS BIDENTES non vacat ‘lectas’; moris enim fuerat ut ‘magis augere’. LECTAS BIDENTES non vacat ‘lectas’; moris enim fuerat ut maiores licebat hostias dare. Sunt etiam in ovibus duo eminentiores dentes inter octo, qui non nisi circa bimatum apparent; nec in omnibus, sed in his quae aptae sacris inveniuntur. LEGIFERAE CERERI leges enim ipsa dicitur invenisse, nam et sacra ipsius ‘thesmophoria’ vocantur. Sed hoc ideo fingitur quia, ante inventum frumentum a Cerere, passim homines sine lege vagabantur; quae feritas interrupta est invento usu frumentorum, postquam ex agrorum divisione nata sunt iura. PHOEBOQVE qui praeest auspiciis, quibus urbes reguntur. PATRIQVE LYAEO qui, ut supra diximus, apte urbibus libertatis est deus;nis hoc habet sensus: sacrificabat, inquit, primo numinibus quae urbi praesunt, quasi nuptura pro utilitate rei publicae, deinde Iunoni, cui curae sunt nuptiae. Est etiam
Abbreviated transcription (Latin):
se: ꝑ fecisse ĩplesse. ⁊ cõuigio tali: idest uiri fortis. ꝗ de deo nõ dicit qr
scit adidone p̃dictũ. ⁊ ueniã: aut beneficiũ aut reuera ueniã ꝑ uirii sci¬
licet ut nõ seruata sic .p.s. ÷ sacrisq litatis : diis litatis debuit dicere.¬
nõ eĩ sacris sed deo sacra litamꝰ idest placamus ergo noue dixit. i in¬
ut horatins oleũ adde camino. ⁊ soluitq: propter uincula castitatis.
delubra: delubrũ dictũ ut supradiximꝰ ꝓpter lacũ in quo manus a¬
bluunt᷑ uel ꝓpter tectũ cõiũctum aut certe ligneũ si mulachrũ delu¬
brũ dicimus alibro hoc est raso ligno facto quod greceđr̃.¬
pacemq ÷ beniuolentiã.ss ꝑ aras exquirũt idest sacrificando explo¬
rant. an clii ueline huic rei cõsentire. dicendo aũt ꝑ aras aruspicalẽ
artẽ ostendit ut spirantia cõsulit exta.. mactant: uerboꝵ sacroꝵ¬

Expanded text:
SE perfecisse, inplesse. CONIVGIO TALI id est viri fortis; quod ideo non dicit, quia SE perfecisse, inplesse. CONIVGIO TALI id est viri fortis; quod ideo non dicit, quia scit a Didone praedictum. VENIAM aut ‘beneficium’, aut re vera ‘veniam’, periurii scilicet, ut «non servata fides non enim sacra, sed deos sacris litamus, id est placamus; ergo nove dixit. INut Horatius «oleum adde camino». SOLVITQVE PVDOREM propter vincula castitatis. DELVBRA ADEVNT ‘delubrum’ dictum, ut supra diximus, propter lacum in quo manus abluuntur, vel propter tectum coniunctum, aut certe ligneum simulacrum ‘delubrum’ dicimus, a ‘libro’, hoc est raso ligno factum, quod graecePACEMQVE benivolentiam. PER ARAS EXQVIRVNT id est sacrificando explorant an dii vellent huic rei consentire. Dicendo autem ‘per aras’, aruspicalem artem ostendit, ut ‘spirantia consulit exta’. MACTANT verbum sacro
Abbreviated transcription (Latin):
nã mapalib habitant. ⁊ infreni: aut seui aut qui equis sine freno utũ¬
tur. ss in hospita: barbara aspera. ⁊ deserta siti: in habitabilis dicit aũt
xta esse aut bellicosas gentes aut deserta loca unde nõ sperat auxiliũ.
liteq furentes barthei: hi ꝓpe sunt a cartagine unde addidit late fu¬
rentes: hi secũdũ ticianũ in cosmographia phenicẽ nauali quõdã suꝑa¬
uere certamine. barthe aũt ciuitas est pentapoleos que hodie ptoloma
dicit᷑. nam cyrene et barce regine suerũt que singulis dederũt ciuita¬
tibus noĩa.s germaniq minas: ꝓpter aurũ quod ut pͥmo dixximꝰ tule¬
rat. ⁊ diis equidem auspicib: hoc dicit dii qui sunt auspices matrimo¬
nii eneã huc uenire fecerũt: nuptie eĩ captatis fiebant auguriis. ut cõ¬
tentiq auspice bruto.⁊ iunone secunda : que preest cõuigiis.s tenuis¬

Expanded text:
nam in mapalibus habitant. INFRENI aut ‘saevi’, aut quia equis sine freno utunnam in mapalibus habitant. INFRENI aut ‘saevi’, aut quia equis sine freno utuntur. INHOSPITA barbara, aspera. DESERTA SITI inhabitabilis. Dicit autexta esse aut bellicosas gentes aut deserta loca, unde non speratur auxilium. LATEQVE FVRENTES BARCAEI hi prope sunt a Carthagine; unde addidit ‘late furentes’. Hi secundum Titianum in chorographia Phoenicen navali quondam superavere certamine. Barce autem civitas est Pentapoleos, quae hodie Ptolomais dicitur; nam Cyrene et Barce reginae fuerunt quae singulis dederunt civitatibus nomina. GERMANIQVE MINAS propter aurum, quod ei, ut in primo diximus, tulerat. DIS EQVIDEM AVSPICIBVS hoc dicit: ‘dii, qui sunt auspices matrimonii, Aenean huc venire fecerunt’; nuptiae enim captatis fiebant auguriis, ut «contentique auspice Bruto». IVNONE SECVNDA quae praeest coniugiis. TENVIS
Abbreviated transcription (Latin):
sepultos. dicit aũt secundum epycureos q animã cũ corpore dicũt peri¬
re... esto: aduerbiũ cõcedentis est grecũ.÷ flexere mariti: nõ quia erãt
sed qui esse cupiebant. alii intelligunt egram mariti ut sit gt̃s singu
dardanus hesperia.: despectus hyarbas : Rex libye qui didonẽ re
uera uoluit ducere & ut habet historia cũ hoc negaret cartagini ĩ tu¬
lit bellum cuiꝰ timore cũ cogeret᷑ aciuib petiit ut ante placeret manes
hyarbas ductor.:. quos affrica terra: deriuationes frequenter maio¬
res sunt pͥncipalitate interdũ pares inueniunt᷑ raro minores unde
supra lacena notandũ dixximus.⁊ triumphis diues: id est bellicosa.¬
n placito ne etiã pugnabis amori: ac si diceret᷑ cõtẽpsisti eos ꝗ displi¬
cebant nũ ꝗd ẽt placito amori pugnabis ce est grecũ pugno tibi nã
nos pugno tecũ dicimꝰ..⁊ hinc getule urbes: ad terrorẽ urbes posuit

Expanded text:
sepultos. Dicit autem secundum Epicureos, qui animam cum corpore dicunt perisepultos. Dicit autem secundum Epicureos, qui animam cum corpore dicunt perire. ESTO adverbium concedentis est Graecum. FLEXERE MARITI non qui erant, sed qui esse cupiebant. Alii intellegunt ‘aegram mariti’, ut sit genetivus«Dardanus Hesperia». DESPECTVS IARBAS rex Libyae, qui Didonem re vera voluit ducere et, ut habet historia, cum haec negaret, Carthagini intulit bellum; cuius timore cum cogeretur a civibus, petiit ut ante placaret manes Iarbas ductor. QVOS AFRICA TERRA derivationes frequenter maiores sunt a principalitate, interdum pares inveniuntur, raro minores; unde supra «Lacaena» notandum diximus. TRIVMPHIS DIVES id est bellicosa. PLACITONE ETIAM PVGNABIS AMORI ac si diceretur ‘contempsisti eos qui displicebant; numquid etiam placito amori repugnabis?’ et est Graecum ‘pugno tibi’; nam nos ‘pugno tecum’ dicimus. HINC GAETVLAE VRBES ad terrorem ‘urbes’ posuit;
Abbreviated transcription (Latin):
tes umbras herebo: in herebo alii legũt herebi. aut tua iura resoluam:¬
ꝓpter uinculũ uigale. ⁊ abstulit amores: cũ illo cõsũpta sunt desideria
ce uoluptates. : linũ lacrimis impleuit obortis : sinus dicimꝰ orbes ocu¬
excusationẽ his lacrimis pͥoris cõmemoratione mariti.⁊ anna refert:
suasoria est om̃iparte plena nã &e purgat obiecta. &e ostendit utilita¬
tẽ & atimore ꝑsuadet. ⁊o luce magis dilecta: idest dilectior nam
anciꝗ frequenter ꝓ comparatiuo ungebant particulã magis. tale ce
rens an carperis sola mani tua iuuenta.S nec dulcis natos: ꝓter liberos
que fuit causa secũdi matrimonii: ut iuuenalis sed placetur si diu lex
iulia tollere dulcẽ cogitat heredem alii male uingũt natos ueneris cupi¬
tos: ꝓpter illud quia marito iurauerat ut nõ seruata fides cineri ꝓmis¬
sa sicheo & bene extenuat dicendo nõ aniniã sed cineres &e manes

Expanded text:
TES VMBRAS HEREBO in Erebo. Alii ‘Erebi’ legunt. AVT TVA IVRA RESOLVO pTES VMBRAS HEREBO in Erebo. Alii ‘Erebi’ legunt. AVT TVA IVRA RESOLVO propter ‘vinclo iugali’. AMORES ABSTVLIT cum illo consumpta sunt desideria et voluptates. SINVM LACRIMIS IMPLEVIT OBORTIS sinus dicimus orbes ocuexcusationem his lacrimis commemoratione prioris mariti. ANNA REFERT suasoria est omni parte plena; nam et purgat obiecta, et ostendit utilitatem, et a timore persuadet. O LVCE MAGIS DILECTA id est ‘dilectior’; nam antiqui frequenter pro comparativo iungebant particulam ‘magis’. Tale et rens in omni carperis iuventa? NEC DVLCIS NATOS propter liberos, quae fuit causa secundi matrimonii, ut Iuvenalis «sed placet Vrsidio lex Iulia, tollere dulcem cogitat heredem». Alii male iungunt ‘natos Veneris’ CupiTOS propter illud, quia marito iuraverat, ut «non servata fides cineri promissa Sychaeo». Et bene extenuat dicendo non animam, sed cineres et manes
Abbreviated transcription (Latin):
pellebant᷑ a sacerdotio bis nupte.⁊ fatebor eĩ: bene uno sermone &
culpam expressit & necessitatẽ: fateri ei & coactoꝵ est & culpabilũ.
miseri post fata: aut muliebriter dixit miseri aut mortui secũ dũ
ciceronem qui in tusculanis miseros mortuos uocat aut certe ob hoc
miseri cuius iã obliuiscit᷑ aut sic occisi. s sparsos fraterna cede penates:
si didonis disꝑsos ꝑ fugam intelligimꝰ si fratris pollutos cruore. ⁊ ĩ fle¬
bilis fuerat. Cauendum sane ne labentem contra metrũ legamꝰ: nam
la longa est ut labere nympha polo. ⁊ ueteris uestigia flam̃e: bene ĩ¬
honestam rem sub honesta sp̃e cõfitet᷑ dicens se agnoscere maricalis
cõuigii artlorem.⁊ sed michi uel tellus optem pͥus ima dehiscat: cal¬
lide ac diceret posse se cõuingi enee si mors secuta nõ fuerit. ss pallea¬

Expanded text:
pellebantur a sacerdotio bis nuptae. FATEBOR ENIM bene uno sermone et pellebantur a sacerdotio bis nuptae. FATEBOR ENIM bene uno sermone et culpam expressit et necessitatem; ‘fateri’ enim et coactorum est et culpabilium. MISERI POST FATA SYCHAEI aut muliebriter dixit ‘miseri’, aut mortui, secundum Ciceronem, qui in Tusculanis ‘miseros’ mortuos vocat; aut certe ob hoc ‘miseri’, cuius iam obliviscitur; aut sic ‘occisi’. SPARSOS FRATERNA CAEDE PENATES si Didonis, dispersos per fugam intellegimus; si fratris, pollutos cruore. INFLEbilis fuerat. Cavendum sane ne ‘labentem’ contra metrum legamus; nam ‘la’ longa est, ut «labere, nympha, polo». VETERIS VESTIGIA FLAMMAE bene inhonestam rem sub honesta specie confitetur, dicens se agnoscere maritalis coniugii ardorem. SED MIHI VEL TELLVS OPTEM PRIVS IMA DEHISCAT callide, ac si diceret posse se coniungi Aeneae, si mors secuta non fuerit. PALLEN
Abbreviated transcription (Latin):
forti pectore & armis: ut ẽt alibi oenco audierat dicente. nec bello maior
& armis: sane subaudi est. et bene uirtutis cõmemoratione excusat
predictam pulchritudinis laudem. ⁊ credo equidem genus esse deorũ
nec eĩ uana fides est: idest falsa. ⁊ nã degeneres animos arguit timor:
idest ꝓbat ĩpugnat.⁊ heu ÷ ꝑ hoc amoris ĩpulsus ostendit᷑. quibus i ac¬
terminata quod nimie uirtutis est nam inchoare bella quorũlibet
est uincere uel finiere paucoꝵ. ⁊ fixũ ĩ motũq sederet: cogi se se optat
que sic negat.⁊s secderet: placeret ut & sedet hoc animo.ss uinclo iu¬
gali: syneresis est ꝓuinculo iugali aut ꝓpter ugũ quod ĩponebatur
matrimonio cõungendis: unde & iuno ugalis dicit᷑. ⁊ primus amor:
ticipiũ est sine uerbi origine & regit gtm̃ ut hoc loco nã gts singularis
ingenti enĩ dicta sunt libra moderatione quibus cõfessioni desiderii

Expanded text:
FORTI PECTORE ET ARMIS ut etiam ab Ilioneo audierat dicente «nec bello maior FORTI PECTORE ET ARMIS ut etiam ab Ilioneo audierat dicente «nec bello maior et armis». Sane subaudis ‘est’. Et bene virtutis commemoratione excusat supra dictam pulchritudinis laudem. CREDO EQVIDEM genus deorum esse, nec enim ‘vana fides’ est, id est falsa, nam «degeneres animos arguit timor», id est probat, inpugnat. HEV per haec amoris inpulsus ostenditur. QVIBVS IACterminata, quod nimiae virtutis est; nam inchoare bella quorumlibet est, vincere vel finire paucorum. FIXVM IMMOTVMQVE SEDERET cogi sese optat quae sic negat. SEDERET placeret, ut «et sedet hoc animo». VINCLO IVGALI synaeresis est pro ‘vinculo’. ‘Iugali’ autem propter iugum quod imponebatur matrimonio coniungendis; unde et Iuno iugalis dicitur. PRIMVS AMOR ticipium est sine verbi origine et regit genetivum, ut hoc loco: nam genetivus singularis ingenti enim dicta sunt libra, quibus confessioni desiderii
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerũt: ut in som̃a generis feminini numeri singularis uigiliã siga¬
ficaret: in sõnia uero generis neutri numeri pluralis ea que ꝑ sonum
uidemus: ut sed falsa ad celum mutunt in soñia manes. Sciendum
iit᷑ quia si terret: dixerimus antiqua erit elocutio. insonia eĩ licet pacuuiꝰ
& emius frequenter dixerit. plinius tñ exclusit & de usu remouit. sed
ambiguitatẽ lectionis hec res fecit quod nõ exaꝑto uigilasse dixit sed
habuisse quietẽ placidam idest sõniis interruptam ut intelligamꝰ eam &
in sõnis territam & ꝓpter terrorẽ sõnioꝵ uigilias quoq ꝑpessam.is no¬
uus: magnus ut pollio & ipse facit noua carmina. successit sedibus:
ut succedoq oneri &e succedũt tecto. ⁊ quẽ sese ore ferens: ut obstu¬
puit pͥmo aspectu sidonia dido. et nãq ipsam decorã cesariẽ nato.g.q.i.¬

Expanded text:
voluerunt, ut ‘insomnia’ generis feminini numeri singularis vigiliam sigvoluerunt, ut ‘insomnia’ generis feminini numeri singularis vigiliam sigficaret, ‘insomnia’ vero generis neutri numeri pluralis ea quae per somnum videmus, ut «sed falsa ad caelum mittunt insomnia manes». Sciendum igitur quia, si ‘terret’ dixerimus, antiqua erit elocutio; ‘insomnia’ enim, licet et Pacuvius et Ennius frequenter dixerit, Plinius tamen exclusit et de usu removit. Sed ambiguitatem lectionis haec res fecit, quod non ex aperto vigilasse se dixit, sed habuisse quietem inplacidam, id est somniis interruptam, ut intellegamus eam et insomniis territam et propter terrorem somniorum vigilias quoque perpessam. NOVVS magnus, ut «Pollio et ipse facit nova carmina». SVCCESSIT SEDIBVS ut «succedoque oneri» et «succedunt tecto». QVEM SESE ORE FERENS ut «obstipuit primo aspectu Sidonia Dido», et «namque ipsa decoram caesariem nato g
Abbreviated transcription (Latin):
cõtep̃nat. ⁊ lustrabat: aut illustrabat aut reuera lustrabat id purgabat
om̃is humida est &e noctis lentus nõ deficit humor. & nichil interest
utrũ umbram an nottẽ dicat nox eĩ umbra terre est ut supra ĩuoluẽs
umbra magna terramq polumq est ẽt ysteronꝓtherõ in sensu. aurora
eĩ precedit. ⁊ tunc sic unanimem: de repudenda locutura parũ fuerat
sororem eligere nisi etiam unauimem dicimus aũt & unimus & unani¬
mis sicut inermus ce in ermis. &s malesana: nõ plene sana amore uiciata.
male ẽĩ plerũq nõ plerũq minus significat: sicut ue ut uecors uesanus
quãꝗͣ male ce ꝑnitiose significat ut lucanus sic male deseruit. inso¬
nia terrent: et terret ce terrent legitꝰ᷑ sed si terret legerimꝰ ĩ soñia erit
uigilia. hoc ẽĩ maiores inter uigilias &e ea que ĩ soñis udemus interesse

Expanded text:
contemnat. lustrabat aut inlustrabat, aut re vera 'lustrabat', id est purgabat; contemnat. lustrabat aut inlustrabat, aut re vera 'lustrabat', id est purgabat; omnis umida est, ut "noctes lentus non deficit umor" . et nihil interest, utrum umbram an noctem dicat; nox enim umbra terrumbra magna terramque polumque». Est etiam hysteroproteron in sensu; Aurora enim solem praecedit. CVM SIC VNANIMEM de re pudenda locutura parum fuerat sororem eligere nisi etiam unanimem. Dicimus autem et ‘unanimus’ et ‘unanimis’, sicut ‘inermus’ et ‘inermis’. MALE SANA non plene sana, amore vitiata; ‘male’ enim plerumque ‘non’, plerumque ‘minus’ significat, sicut ‘ve’, ut ‘vecors’, ‘vesanusquam ‘male’ et ‘perniciose’ significat, ut Lucanus «sic male deseruit». INSOMNIA TERRENT et ‘terret’ et ‘terrent’ legitur. Sed si ‘terret’ legerimus, ‘insomnia’ erit vigilia; hoc enim maiores inter vigilias et ea quae videmus in somnis interesse
Abbreviated transcription (Latin):
n uirtus aĩo: bene mediam se facit p̃bere didonẽ inter regalem pudorem
& amoris ĩpulsum. simulat eĩ se uirtutẽ mirari cuiꝰ pulchritudine moue¬
bat᷑ multa aũt uirtus figurate dixit nã ad numerũ transtulit quod est
quantitatis. ⁊ recursat: bene frequentac̃o usus est uerbo in frequenti amã¬
tis cogitatione. ⁊ gentis: nõ enee ut sit uelut excusatio sel dardani anu¬
minib aut ueneris. : in fixipectore uultus uerbaq: tale & illud est illũ
ab sens ab sentẽ auditq uicdetq ⁊. placidam membris dat cura quietẽ:
aut penitus quiete caruit ut placida epitheton sit quietis ut habuit ꝗ¬
dem quietem sed nõ placidam idest turbatã sonnis unde &e ipsa paulo
post que me suspensam ĩ sõma terrent.: postera phebea lustrabat lam
licet ut supradiximꝰ uirgilius ista que ꝑnaturã necesse est fieri plerũq

Expanded text:
RI VIRTVS ANIMO bene mediam se facit praebere Didonem inter regalem pudorem RI VIRTVS ANIMO bene mediam se facit praebere Didonem inter regalem pudorem et amoris inpulsum. Simulat enim se virtutem mirari, cuius pulchritudine commovetur. ‘Multa’ autem ‘virtus’ figurate dixit; nam ad numerum transtulit quod est quantitatis. RECVRSAT bene frequentativo usus est verbo in frequenti amantis cogitatione. GENTIS non Aeneae, ut sit velut excusatio, sed Dardani a numinibus aut Veneris INFIXI PECTORE VVLTVS VERBAQVE tale et illud est «illum absens absentem auditque videtque». PLACIDAM MEMBRIS DAT CVRA QVIETEM aut penitus quiete caruit, ut ‘placida’ epitheton sit quietis, aut habuit quidem quietem, sed non placidam, id est turbatam somniis; unde et ipsa paulo post ‘quae me suspensam insomnia terrent’. POSTERA PHlicet, ut supra diximus, Vergilius ista, quae per naturam necesse est fieri, plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
timam cõunctionẽ cum eĩ tertiũ sic clausit factoq fine quienit su¬
secutus est. At regina graui iam dudũ saucia cura: Itẽ paulopost
nec placicdam membris dat cura quietẽ nã cũ eneam dornire di¬
subiungit. s uulnus alit: &e bene adludit ad cupidinis tela ut paulopost
ad faculam.. et ceco carpit᷑ igni: nam sagutaꝵ uulnus est facis incendium.
cura: amore ab eo quod corurat ut ueneris uistissima cura. Item mea maxĩa
cura. uenis: quia ꝑuenas amor currit sicut uenenũ inde dictũ fallaxq.
uenenũ. itẽ longumq bibebat amorem. ⁊s ceco carpit᷑ igni: agit uirgilius ut
inuentas frangat de clamationes ut hoc loco rem dixit sine declamatio¬
ne unde ouidius quoq magis tegit᷑ tantomagis estuat ignis ceto ergo
igni ualidiore cuiꝰ natura est ut cõpressus magis cõualescat. ⁊ multa ui¬

Expanded text:
timam coniunctionem; cum enim tertium sic clauserit «factoque hic fine quievit», sutimam coniunctionem; cum enim tertium sic clauserit «factoque hic fine quievit», subsecutus «at regina gravi iamdudum saucia cura», item paulo post «nec placidam membris dat cura quietem»; nam cum Aenean dormire disubiungit ‘vulnus alit’. Et bene adludit ad Cupidinis tela, ut paulo post ad faculam, ‘et caeco carpitur igni’; nam sagittarum vulnus est, facis incendium. CVRA amore, ab eo quod cor urat, ut «Veneris iustissima cura», item «mea maxima cura». VENIS quia per venas amor currit, sicut venenum; inde dictum «fallasque veneno», item «longumque bibebat amorem». CAECO CARPITVR IGNI agit Vergilius, ut inventas frangat declamationes, ut hoc loco rem dixit sine declamatione; unde Ovidius «quoque magis tegitur, tanto magis aestuat ignis». ‘Caeco’ ergo ‘igni’ validiore, cuius natura est, ut compressus magis convalescat. MVLTA VI
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit: nã singulis res singulas dedit ut pͥmo oĩa scđo pathinos
tertio errores: quarto ethos quinto festiuitatẽ: sexto scientiã. epilo¬
gos aũt sic uariauit ut ĩpͥmo miseratio esset didonis in secũdo mors
creuse in tertio anchise in quarto didonis in quinto palinuri in se¬
xto marcelli citũ deflet interitũ.
medeam: inde totus hic liber translatꝰ est est aũt pene totꝰ
in affectione licet infine pathos habeat ubi abscessus enee
gignit dolorẽ: sane totus incõsiliis et subtilitatib est nã pene comi¬
cus stilus est: nec mirũ ubi de amore tractat᷑. hyactos quoq suꝑiorib
est. quod artis esse uidet᷑ ut frequenter diximus. nã ex abrupto ui¬
tiosus est transitus. licet stulte quidam dicant hunc tertio nõ esse cõ¬
iunctum iillo eĩ nauigĩom in hoc amores ex equit᷑ nõ uidentes op¬

Expanded text:
voluit. Nam singulis res singulas dedit, ut primo omina, secundo pathos, voluit. Nam singulis res singulas dedit, ut primo omina, secundo pathos, tertio errores, quarto ethos, quinto festivitatem, sexto scientiam. Epilogos autem sic variavit, ut in primo miseratio esset Didonis, in secundo mors Creusae, in tertio Anchisae, in quarto Didonis, in quinto Palinuri; in sexto Marcelli citum deflet interitum. Medeam; inde totus hic liber translatus est. Est autem paene totus in affectione, licet in fine pathos habeat, ubi abscessus Aeneae gignit dolorem. Sane totus in consiliis et subtilitatibus est; nam paene comicus stilus est; nec mirum, ubi de amore tractatur. Iunctus quoque superioribus est, quod artis esse videtur, ut frequenter diximus; nam ex abrupto vitiosus est transitus. Licet stulte quidam dicunt hunc tertio non esse coniunctum – in illo enim navigium, in hoc amores exsequitur – non videntes op
Abbreviated transcription (Latin):
que dicit᷑ nata exceli cruore ce spuma maris. ⁊ in letabilis: propter
patris amissionẽ.÷. fessum deseris: ut supͣdiximꝰ secundum uirgilium¬
nã cato eum aditaliam uenisse docet unde ẽt in uͦ illud. amphibolõ
est quo magis italia mecũ latere reperta.  nec uates helenꝰ: quia dixe¬
rat ꝓhibent nã cetera parce scire helenũ. ss nõ dira celeno: que uel
irata debuit aduersa predicere &e bona pietate mortẽ patris grauio¬
rem dicit esse ꝗͣ famen. ⁊ hic labor extremus : apud drepanũ. ⁊. deꝰ
appulit oris : bene se cõmendat didoni dicens se ad eã deoꝵ uolun¬
tate uenisse. ⁊ fata diuũ: q̃ dii hominib tribuũt.es renarrabat: re
uacat ut cõfieri possit. Sane in secundi pͥncipio duo poete sunt uersus
sicut hic tres ce similis est finis initio. cõticuit ce intenci. ⁊ tancdem:
diuturnitate narrandi exp̃ssit. Notandũ sane quia cõtrauersariar

Expanded text:
quae dicitur nata ex Caeli cruore et spuma maris. INLAETABILIS propter quae dicitur nata ex Caeli cruore et spuma maris. INLAETABILIS propter patris amissionem. FESSVM DESERIS ut supra diximus, secundum VergiliumNam Cato eum ad Italiam venisse docet; unde etiam in sexto illud amphibolon est «quo magis Italia mecum laetere reperta». NEC VATES HELENVS quia dixerat «prohibent nam cetera Parcae scire Helenum». NON DIRA CELAENO quae vel irata debuit adversa praedicere. Et bona pietate mortem patris graviorem dicit esse, quam famem. HIC LABOR EXTREMVS apud Drepanum. DEVS APPVLIT ORIS bene se commendat Didoni, dicens se ad eam deorum voluntate venisse. FATA DIVVM quae dii hominibus tribuunt. RENARRABAT ‘re’ vacat, ut «confieri possit». Sane in secundi principio duo poetae sunt versus, sicut hic tres, et similis est finis initio: ‘conticuit’ et ‘intenti’. TANDEM diuturnitatem narrantis expressit. Notandum sane quia controversiar
Abbreviated transcription (Latin):
sum̃a parte oppiclum est: unde & cicero ait ad mare intra menia
añ oppidũ expectabat deuerre. notandũ sane hoc uirgiliũ ꝗͣtũ ad
sua tempora spectabat dicere nõ ꝗͣtum ad operis: enea eĩm nauigãte
nec fuerat camerina siccata nec gela uel agrigentũ condite quod fre¬
quenter facit. sed nũc ideo uitiosum est quia ex ꝑsona narrantꝰ᷑ enee.
magnanimũ quõdam generator equoꝵ: secũdum pindaꝵ quõ dam
apollinis responso adduxerũt equos de agrigento ce reparauerunt
meliores. ⁊⁊ palmosa selinis: ciuitas iuxta lilybeũ habundans palmis
&e apio.i. drepanũ: ciuitas est nõ longe amonte eryco trans lilybeũ
dicta uel ꝓpter curuaturã litoris inquosita est: uel quod saturnus
post amputata uirilia celo patri illuc falcẽ ꝓiecit que grece dẽpauos
dicit᷑ quod uerisimile putat᷑ ꝓpter uicinitatẽ erycis cõsecrati ueneri

Expanded text:
summa parte oppidum est; unde et Cicero ait «ad mare intra moenia summa parte oppidum est; unde et Cicero ait «ad mare intra moenia ante oppidum exspectabat» de Verre. Notandum sane haec Vergilium quantum ad sua tempora spectat dicere, non quantum ad operis; Aenea enim navigante nec fuerat Camerina siccata nec Gela vel Agrigentum conditae. Quod frequenter facit; sed nunc ideo vitiosum est, quia ex persona narrantur Aeneae. MAGNANIMVM QVONDAM GENERATOR EQVORVM secundum Pindarum quondam Apollinis responso adduxerunt equos de Agrigento, et reparavere meliores. PALMOSA SELINVS civitas iuxta Lilybaeum, abundans palmis et apio. DREPANI Drepanum civitas est non longe a monte Eryce, trans Lilybaeum, dicta vel propter curvaturam litoris in quo sita est vel quod Saturnus post amputata virilia Caelo patri illuc falcem proiecit, quae Graece δρέπανος dicitur; quod verisimile putatur propter vicinitatem Erycis, consecrati Veneri,