comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que utiq est corpus xp̃i uite.
Manna illud de celo. hoc supͣ ce¬
lum: illud celi. hoc domini celoꝵ.
alienum ab omni corruptione.
et sitit: tu cum biberis: sitire
non pot̾is. Illud umbra. hoc in
ueritate. Si illud quod miraris
umbra est. qnͣtum istud est
cuius ⁊ umbram miraris : Cog¬
nouisti p̃stantiora. Potior est e¬
nim lux qmͣ umbra. ueritas ꝙͣ
figura: corpus auctoris qmͣ mag¬
na de celo. Et paulo post. Acci¬
pe quod dico: diuiniora. ẽẽ.
sacramenta xp̃ianoꝵ quam
ure ergo noua sacramenta
supordinata sunt ueteribus:
que eis ita p̃minent ueritate.
dignitate. potestate. et gr̃a. ut
omnia compleant que illis fu¬
erant impossibilia. Quã uere
enim xp̃c se ip̃m daturus est
scĩs ad głam in futo᷑: tam u̾e
ad omnem grãm dat seipm̃ ec¬
clesie sue modo. qmͣuis ñ ita ma¬
nifeste s sub sacram̃to. Si e¬
nim sine sacram̃toͥ uelamine. uor¬
pus suũ & sanguinẽ daret. quis
sumere non abhorreret.Ut e¬

Expanded text:
quae utique corpus est vitae. quae utique corpus est vitae. Manna illud de coelo, hoc supra coelum . Illud coeli, hoc Domini coelorualienum ab omni corruptione. et sitit; tu cum biberis sitire non poteris: et illud in umbra; hoc in veritate. Si illud quod miraris umbra est, qcujus et umbram miraris? Cognovisti praestantiora. Potior est enim lux quam umbra, veritas quam figura, corpus auctoris quam manna de coelo. » Et paulo post: « Accipe quod dico, diviniora esse sacramenta Christianorum quam Jure ergo nova sacramenta superordinata sunt veteribus, quae ita eis praeeminent veritate, dignitate, potestate et gratia, ut omnia compleant quae illis fuerant immobilia. Quam vere enim Christus seipsum daturus est sanctis ad gloriam in futuro, tam vere ad omnem gratiam dat seipsum Ecclesiae suae modo, quamvis non ita manifeste sed sub sacramento. Si enim sine sacramenti velamine corpus suum et sanguinem daret, quis sumere non abhorreret? » Ut e
Abbreviated transcription (Latin):
lum constaret eadẽ die paradysi
constaret dei grãm ñ articło tẽ¬
poris astringi. non pecc̃õꝵ qnͣtitate
statim conferenda suffecit uixu¬
nuis hore penitencia post tot fla
dium. que tam sero tam cito. quasi
omniũ pecc̃oꝵ pͥmitias. iustifica¬
uit ⁊ saluauit sceleratissimum:
Tantam gr̃e p̃rogatiuam in sacra¬
m̃to xp̃i beatus ambrosius intu¬
ens: ait in sermone desacram̃tis
ad neophitos. noua sacramenta
uet̾ib p̃ferens. Sũmo studio uo¬
lumus comꝓbare: quia et antiqͥo¬
ra sunt sacramenta eccłie qmͣ sina¬
goge. et p̃stantiora quam manna.
Et paulo post. ꝓbatum est anti¬
quiora. ẽẽ. eccłie sacramenta: nũc
cognosce potenciora. Reuera mi¬
rabile fuit quod deus manna plu¬
it patͥb : s tamen qui illum pa¬
nem manducauer̃t omnes in de¬
serto mortui sunt. Isti autem
esca qmͣ accipis. iste panis uiuus
xp̃i. Considera nunc utrum p̃stã¬
tior sit panis angłoꝵ: an caro xp̃i

Expanded text:
lum constaret eadem die paradisi lum constaret eadem die paradisi t constaret Dei gratiam non articulo temporis astringi, non peccatorum quantitate statim conferenda suffecit vix unius horae poenitentia post tot flagdium, quae tam sero, tam cito, quasi omnium peccatorum primitias justificavit et salvavit sceleratissimum? Tantam gratiae praerogativam in sacramento Christi beatus Ambrosius intuens, ait in sermone De sacramentis ad neophytos , nova sacramenta veteribus praeferens: « Summo studio volumus comprobare, quod et antiquiora sunt sacramenta Ecclesiae quam Synagogae, et praestantiora quam manna. » Et paulo post: « Probatum est antiquiora esse Ecclesiae sacramenta, nunc cognosce potiora. Revera mirabile fuit quod Deus manna pluerit patribus, sed tamen qui illum panem manducaverunt, omnes in deserto mortui sunt. Ista autem esca quam accipis, iste panis vivus Christi. Considera nunc utrum praestantior sit panis angelorum, an caro Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
s umbrã ꝓ umbra daret. Declit
ergo eccłie sue ueritas ueritatem.
xp̃c corpus suũ &ꝵ sanguinẽ. ut qued
uetus umbra non poterat. ipse re¬
demptionẽ remissionẽq pecc̃oꝵ ꝙͣ
semel fecerat in cruce faceret similit᷑
in altari cotidie. et cotidiano pecc̃orũ
contagio. salubrius cotidiano subue¬
niret remedio: idemq ipse qui fut᷑s
erat electis uita et p̃mium. in p̃sen¬
ti. ẽẽt. medicina et uiaticũ. Nisi enĩ
ipse sacerdos qui celos penetrauit
iuia nobis fieret ad seip̃m. celi ia¬
nuam nobis clausa foret inẽt̃nũ:
que ideo post passionem xp̃i resera¬
ta est credentibus. quia idem qui. ẽ.
sacerdos sacrificium factus unitͦ
sibi cõmorientib. ut dum unũ
fiunt cum ipso. ubi ipse est ibi
sint in ip̃o. Unde etiam ad mag¬
nam spem iustis et pecc̃orib in pas¬
sione xp̃i eadem die latro. eadem
die uistus. eadem die cum xp̃o
in paradysum est assumptus p̃
omnib iustis primus: ut non so¬

Expanded text:
sed umbram pro umbra daret? Dedit sed umbram pro umbra daret? Dedit ergo Ecclesiae suae Veritas veritatem, Christus corpus suum et sanguinem, ut quod vetus umbra non poterat, ipse redemptionem remissionemque peccatorum, quam semel fecerat in cruce, faceret similiter in altari quotidie, et quotidiano peccatorum contagio salubrius quotidiano subveniret remedio, idemque ipse qui futurus erat electis vita et praemium, in praesenti esset medicina et viaticum. Nisi enim ipse sacerdos qui coelos penetravit, fieret nobis via ad seipsum, coeli janua nobis clausa foret in aeternum: quae ideo post passionem Christi reserata est credentibus, quia idem qui est sacerdos sacrificium factus unitur sibi commorientibus, ut dum unum fiunt cum ipso, ubi ipse est ipsi sint in ipso. Unde etiam ad magnam spem justis et peccatoribus, in passione Christi, eadem die latro, eadem die justus, eadem die cum Christo in paradisum est assumptus, prae omnibus justis primus; ut non so
Abbreviated transcription (Latin):
consciencie mundiciam ꝑfectũ
seruientẽ reddere pot̾it: Quia
ergo uetus in hac uita ꝑfecta
meritoꝵ conferre non potuit
gr̃am: ideo nondum reserata para¬
disi ianua. ñ statim pꝰt hanc ui¬
tam ꝑfectam mercedis contulit
s diffulit coronam. scĩs quidem
Cum igit᷑ nec uentris saturitate.
nec sacramentali ꝓpħia. nec effec¬
tu sp̃ualis gr̃e temꝑalis et eterne.
nouum ueteri p̃polleat. quomͦ
magis qm illud ꝓfic̾e̾ habeat :
slisienim in hac iuita conferat ple¬
nitudinẽ grẽ: post hanc uitam
ñ conferet plenitudinem quie¬
tis et głe. Si ergo nouũ sacram̃¬
tum neq corꝑalit᷑. neq sp̃ualit̃
melius. ẽẽt. antiquo: quare ei suꝑ¬
ordinari deberet. nulla. eẽt. rato.
Quid gͦ dignius contulisset xp̃c ꝙͣ.
moyses filius dei in domo ꝓpria. qͣ.
seruus in aliena: Si autẽ umbram
umbra mutaret nec compleret. qñ
uel a quo u̾itas ueterib sacram̃tis
figurata et ꝓmissa complenda. ẽẽt.
si ille qui ueritas est non ueritatem

Expanded text:
e munditiam, perfectum servientem reddere poterit? Quia ergo vetus in hac vita, perfectam meritorum conferre non potuit gratiam, ideo nondum reserata paradisi janua non statim post hanc vitam, perfectam mercedem contulit, se distulit coronam, sanctis quidem Cum igitur nec ventris saturitate, nec sacramentali prophetia, nec effectu spiritualis gratiae, temporalis et aeternae, novum veteri praepolleat, quomodo magis quam illud proficere habeat? Nisi enim in hac vita conferat plenitudinem gratiae, post hanc vitam non conferet plenitudinem quietis et gloriae. Si ergo novum sacramentum neque corporaliter neque spiritualiter melius esset antiquo, quare ei superordinari deberet nulla esset ratio. Quid ergo dignius contulisset Christus quam Moyses, Filius Dei in domo propria, quam servus in aliena? Si autem umbram umbra mutaret nec compleret, quando vel a quo veritas veteribus sacramentis figurata et promissa complenda esset, si ille qui veritas est, non veritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
q fructu recipemus: quia ꝓcerto
nisi ita. ẽẽt. ad fidem xp̃i omnes
conuolarent. tantumm᷑ ꝓpt̃ p̃sen¬
tis uite eternitatem. et ita dũ
tante securitatis torpore non ex̾¬
cerentur ad bonũ. future glorie xͥ.
it lignum uite dicens: uidete
ne forte sumat de ligno uite. qr
si ille qui in anima ꝑierat ꝑ lig¬
num inobediencie. uiueret etiã
in carne et̃naliter ꝑ concessum
lignum uite. ex toto ꝑisset. dum¬
in carne et̃nalit̃ uiuens. et in
anima peccando et̃naliter mori¬
ens. incurabilis. ẽẽt ut demones.
uel etiam pꝰt hanc uitam oum
carne uicturi et̃nalit᷑ mali homi¬
nes. Mali enim etiam in corꝑe ui
d̾o qui uera uita est non place¬
bunt: et ideo sine diuina gr̃a
misera erit eis ẽt̃nitas quia ẽt̃na
miseria.

Expanded text:
que fructu reciperemus; quia pro certo que fructu reciperemus; quia pro certo nisi ita esset, ad fidem Christi omnes convolarent, tantummodo propter praesentis vitae aeternitatem; et ita dum tantae securitatis torpore non exercerentur ad bonum, futurae gloriae Christi it lignum vitae, dicens: Videte ne forte sumat de ligno vitae. Quia si ille qui in anima perierat per lignum inobedientiae, viveret etiam in carne aeternaliter per concessum lignum vitae, ex toto periisset; dum carne aeternaliter vivens, et in anima peccando aeternaliter moriens, incurabilis esset ut daemones, vel etiam post hanc vitam cum carne victuri aeternaliter ut mali homines. Mali enim etiam in corpore vDeo qui vere vita est, non placebunt, et ideo sine divina gratia misera eis erit aeternitas, quia aeterna miseria.
Abbreviated transcription (Latin):
erat ꝑ temꝑalis mortis molestiam.
& sic sananda ꝑ grãm: ut interim
in regno mortis amaritudo passio¬
num et laboꝵ. peceata excoquens
purgaret. & ita gr̃a celestis uirtu¬
tum germina quoliberius eo ub̃uiᷤᷤ
inserens. uite nos et̃ne reformaret.
ꝓpt̃ pecc̃oꝵ igit᷑ excoctionem et pur¬
gationem non erat interim mors
temꝑalis auferenda s ẽt̃na: ne
aut in mundi aut in puri requiẽ
obtineremus illicitam. aut imbel¬
les & inmeriti iusticie reciꝑemus
mercedem nobis indebitam. Non
enim. ẽẽt. diuine discretionis e¬
quitati condignum ut uł sociata
sibi ꝑu̾soꝵ immundicia suam
fuscaret puritatem: uel inmi̾toꝵ
ignauiam remunerans. nullo ma¬
gis homini merito quam lapidi tã¬
te sue głe largiretur dignitatẽ.
Ne itaq peccati obstinatione incu¬
rabiles fieremus. magna sua gr̃a
mortẽ non abstulit temꝑalem ne
inet̃nũ morerem᷑. uitam et̃nam
distulit ut maiori eã m̾ito maiori¬

Expanded text:
erat per temporalis mortis molestiam, erat per temporalis mortis molestiam, et sic sananda per gratiam, ut interim in regno mortis amaritudo passionum et laborum, peccata excoquens, purgaret, et ita gratia coelestis virtutum germina, quo liberius eo uberius inserens, nos vitae aeternae reformaret. Propter peccatorum igitur excoctionem et purgationem non erat interim mors temporalis auferenda, sed aeterna, ne aut immundi et impuri requiem obtineremus illicitam, aut imbelles et immeriti, justitiae reciperemus mercedem nobis indebitam. Non enim esset divinae discretionis aequitati condignum, ut vel sociata sibi perversorum immunditia suam fuscaret puritatem, vel immeritorum ignavium remunerans, nullo magis merito homini quam lapidi tantae suae gloriae largiretur dignitatem. Ne itaque peccati obstinatione incurabiles fieremus, magna sua gratia mortem non abstulit temporalem ne in aeternum moreremur; vitam aeternam distulit, ut majori etiam merito, majori
Abbreviated transcription (Latin):
carnem ht̃ uitam et̃namr non qd
in corꝑe statim eternalit̾ uiuat. s
ut anuam que pͥus in adam mor¬
tua fuit. quam corpus. ꝑ unitatẽ
tanti sacramenti resuscitatã astru¬
at. ut scilicet recto ordine ipsa que
peccando a deo qui uita et̃na est᷑ di¬
uisa. prius fuit mortua. ꝑ cõmu¬
nionem tanti sacramenti iterum
comiuncta deo &x unita credat᷑. et
sit prius rediuiua. Quia enim pec¬
cando adam a deo diuisus est. ideo
d̾s pꝰtinodum in morte corꝑali diui¬
duum eum facit a seipso: ut in
corꝑis et anme cliuisione cognos¬
ceret. quia ipsa eius anima deo
sisset. Qnia ergo mors ext̾ior mor¬
tis intrinsece tam erat fugura ꝙͣ pe¬
na. ideo hinc terrendo hinc monẽ¬
do erat quedam ipsius culpe medi¬
cina. si cleus pͥus abstulisset penam
metlicinalem quam culpam mor¬
tiferam incurabiles nos redderet:
quia ablata pena magis condelec¬
taremur culpe. et ita culpa ingen¬
te et obstante. nullus dliuine locus
mors sit anime. interim punienda

Expanded text:
habet vitam aeternam, non quod in corpore statim aeternaliter vivat, sed ut animam quae prius in Adam mortua fuit quam corpus, per unitatem tanti sacramenti resuscitatam astruat, ut scilicet recto ordine, ipsa quae peccando a Deo, qui vita aeterna est, divisa, prius fuit mortua, per communionem tanti sacramenti, iterum conjuncta Deo et unita credatur, et sit sicut prius rediviva. Quia enim peccando Adam a Deo divisus est, ideo Deus postmodum in morte corporali, dividuum eum facit a seipso, ut in corporis et animae divisione cognosceret, quia ipse ejus anima, Deo sisset. Quia igitur mos exterior, mortis intrinsecae tam erat figura quam poena, ideoque hinc terrendo, hinc monendo erat quaedam ipsius culpae medicina. Si Deus prius abstulisset poenam medicinalem, quam culpam mortiferam, incurabiles non redderet, quia ablata poena magis condelectaremur culpae, et ita culpa vigente et obstante, nullus divinae relinqmors sit animae, interim punienda
Abbreviated transcription (Latin):
bestiaꝵ & hominũ. ut ad unitatẽ
tanti mistii ꝑtinere signaret ñ
solum iustoꝵ. s et pecc̃oꝵ si pe¬
nitere uellent consorciũ. ut ꝙ
suũ erat ipse ꝑ se in exorclio sa¬
cramenti prius exequerit᷑. et
nos quod nr̃i erat misterii pꝰt¬
modum adderemus. Quod au¬
tem cibus mortalitatis uideri
uoluit ext̾ius in sacramento. cũ
intrinsecus uere uita ẽtna sit. no¬
stro contemꝑauit mist̾io. ut qͥa
eodem suo sacramento int̾ius re¬
nouam᷑ ad uitam. nec tamen ex¬
t̾ius immutamur ad immortalita¬
tis głam: ita in suo sacramento
nobis inueniremus quod de ip̃o
crederemus. quia uitam de ui¬
ta reciꝑemus. Quia igit᷑ nos nͣ¬
dũ apparemnus quod sumus.
ideo xp̃c noluit apparere quod
est ut sit desidabilior: qui tunc
quidem apparebit quod est qñ
nos apparebimus quod sumꝰ
ut sit gloriosioꝵ. Unde scͥptũ¬

Expanded text:
bestiarum et hominum, ut ad unitatem bestiarum et hominum, ut ad unitatem tanti mysterii pertinere signaret, non solum justorum sed et peccatorum, si poenitere vellent, consortium: ut quod suum erat, ipse per se in exordio sacramenti prius exsequeretur, et nos quod nostri erat mysterii postmodum adderemus. Idem autem cibus mortalitatis videri voluit exterius in sacramento, cum intrinsecus vere vita aeterna sit, nostro contemperavit mysterio, ut quia eodem suo sacramento interius renovamur ad vitam, nec tamen exterius immutamur ad immortalitatis gloriam, ita in suo sacramento nobis inveniremus, quod de ipso crederemus, quia vitam de vita reciperemus. Quia igitur nos necdum apparemus quod sumus, ideo Christus noluit apparere quod est, ut sit desiderabilior, qui tunc quidem apparebit quod est, quando nos apparebimus quod sumus, ut sit gloriosior. Unde divu
Abbreviated transcription (Latin):
homine naturalit᷑. consec̾tur eti¬
am in dnĩco homine sp̃ualiter.
non solum ꝓpt̃ cõmodiorẽ apti¬
tudinẽ sacramentalis ꝑceptio¬
nis. s ut et adiuuet᷑ fides. aliqͦ
euidencia similitudinis: quiã
si panis in carnem et uinum in
sanguinẽ cuiꝰlibet transformat᷑
naturalit̃. qnͣtomagis sid̾s uolu¬
erit incarnem ꝙ sanguinem
suum transfertur om̃ipotẽcialit̾
S et aliis specieb non potute
aptius significari in nobis unitas
sue incorꝑationis: qmͣ eis que ĩ
cominunib cibis et potib fami¬
liarius et ueriꝰ solent incorꝑari
nobis. Item ĩp̃ius eccliastici cor¬
ꝑis unitas ad inuicem aptuis
signatur: quia sicut panis ex
multis granis & uinum ex mł¬
tis acinis: sic eccłia ex multis ꝑ¬
sonis colligit᷑. Item quia panis
et uinum ꝓpͥe ꝓprius cibub &
crederet᷑ refectio. ciu etiam pꝰtmo¬
dum ꝑ apłos aquam admisceri
uoluit. que cõmunis potus est

Expanded text:
homine naturaliter, consecretur etihomine naturaliter, consecretur etiam in Dominico homine spiritualiter, non solum propter commodiorem aptitudinem sacramentalis perceptionis, sed et ut adjuvetur fides aliqua evidentia similitudinis, quia si panis in carnem, et vinum in sanguinem cujuslibet transformatur naturaliter, quanto magis, si Deus voluerit, in carnem et sanguinem suum transfertur omnipotentialiter. Sed et aliis speciebus non potuit aptius significari in nobis unitas suae incorporationis, quam eis quae in communibus cibis et potibus familiarius et verius solent incorporari nobis. Item ipsius Ecclesiastici corporis unitas ad invicem aptius signatur; quia sicut panis ex multis granis, et vinum ex multis a cinis, sic Ecclesia ex variis personis colligitur. Item, quia panis et vinum proprie proprius cibus et crederetur refectio, cui etiam postmodum per apostolos aquam admisceri voluit, qui communis potus est
Abbreviated transcription (Latin):
si creator creature conferre possit ui¬
tam eternam. cum creatura creatu¬
re retinere potu̾it et̃nalit̃ eam:
Sicut enim lignum uite in para¬
dyso positum est. quo et̃nalit̾ homo
in corꝑe uiue̾t. sic xp̃c in eccłia lig¬
num uite seipm posuit. ut in se
credentib uita et̃na.ẽẽt. quod non
solum fuit ip̃ius xp̃i misteriũ. s et
fidei nr̃e magnum firmamentum:
quia si hoc creature non uiuenti
fuit naturale. ut corꝑi ẽt̾naliter
retin̾e̾t uitam. qnͣtomagis uero lig¬
no uite uiuentis creatori xp̃o est
omni potenciale. ut corꝑi et anime
głosius conferat et̃nalit᷑ uitam:
Unde etiam quia cibo et potu ita
uiuimꝰ ut alterutro carere neque¬
amus. utrunq in sacramento su¬
o. ẽẽ. uoluit: ne si alterũtrũ. deeẽt.
quasi inꝑfecto uite signo ipse ñ
plena s imꝑfecta uita signari ui¬
deretur. Dignum etiam fuit ut¬
eisdem specieb quib alit᷑ et cre¬
at᷑ caro &x sanguis in quolibet

Expanded text:
si Creator creaturae conferre possit visi Creator creaturae conferre possit vitam aeternam, cum etiam creatura creaturae retinere potuerit aeternaliter eam? Sicut enim lignum vitae in paradiso positum est, quo aeternaliter homo in corpore viveret, sic Christus in Ecclesia lignum vitae seipsum posuit, ut in se credentibus vita aeterna esset: quod non solum fuit ipsius Christi mysterium, sed et fidei nostrae magnum firmamentum. Quia si hoc creaturae non viventi fuit naturale, ut corpori vitam aeternaliter retineret, quanto magis vero ligno vitae viventis, creatori Christo est omnipotentiale, ut corpori et animae gloriosius conferat aeternaliter vitam? Unde etiam quia cibo et potu ita vivimus, ut alterutro carere nequeamus, utrumque in sacramento suo esse voluit, ne si alterutrum deesset, quasi imperfecto vitae signo, ipse non plena, sed imperfecta vita signari videretur. Dignum etiam fuit, uteisdem speciebus quibus alitur et creatur caro et sanguis in quolibet
Abbreviated transcription (Latin):
significari uoluit quo se ht̃ cum
patre ꝑ naturã. s quo se habet no¬
biscum ꝑ gr̃am: quia non scilicet
quod sit patͥs sapiencia. s quod
sit hominum uita. ut sic suam
caritatem nobis magis commen¬
daret. et nrãm erga se magis ac¬
cenderet. Nita uero ẽt̃na cum in
corpoꝵ specieb nulla ꝑfecta simi¬
litudine expͥmi potu̾it: nulla tñ
aptiori qmͣ illa q̃ aliquo mͦ uita
est. quia uite humane alende¬
et retinendi congruit. Quia enim
temꝑalis cibus et potus nr̃ uita ẽt̃¬
na. ẽẽ. non pot̾ant. nec debebant
nomine eoꝵ et specie xp̃c significa¬
ri uoluit. se uitam et̃nam. ut nõ
solum consueta cibi similitudine
congrueret insumendo. s et eadẽ
cibi similitudine nobis ꝓficeret in
sperando: dum scilicet sicut cibus
et potus sunt uita nr̃a temꝑalis
ꝗͣ. diu deo placu̾it. sic et multo am¬
pliuis ipse panis celestis sit uita eter¬
na quib ipse uolu̾it. Et quid mirũ

Expanded text:
significari voluit, quo se habet cum significari voluit, quo se habet cum Patre per naturam, sed quo se habet nobiscum per gratiam; quia non scilicet quod sit Patris sapientia, sed quod sit omnium hominum vita, ut sic suam charitatem nobis magis commendaret, et nostram erga se magis accenderet. Vita vero aeterna, cum in corporum speciebus nulla perfecta similitudine exprimi potuerit, nulla tamen aptiori quam illa, quae aliquo modo vita est, quia humanae vitae alendet retinendae congruit. Quia enim temporalis cibus et potus noster vita aeterna esse non poterant nec debebant, nomine eorum et specie Christus se significari voluit vitam aeternam, ut non solum consueta cibi similitudine congrueret in sumendo, sed et eadem cibi similitudine nobis proficeret in sperando: dum scilicet, sicut cibus et potus sunt nostra vita temporalis, quandiu Deo placuerit, sic et multo amplius ipse panis coelestis sit vita aeterna, quibus ipse voluerit. Et quid mirum
Abbreviated transcription (Latin):
cib uitalis uidebat᷑ et mortem
intulit: sic econtrario sacramen¬
tum corꝑis et sanguinis xp̃i. ui¬
det᷑ cib mortalitatis nr̃e. cum u̾e
uita eterna sit. Quaꝓpt̃ utͥq rei
metdia uera fides uidet᷑ necessaria.
ade: ut c̾deret mortem. ẽẽ. in pomo
et ita uitaret: nobił. ut in sacra¬
mento xp̃i uitam c̾damus. et ita¬
eam assequam᷑. Utrunq enim ex
se contrarium uisui effectum pa¬
rit: illud dum uidet᷑ cibus morta¬
cut igit᷑ a petͦ pꝰt trinam negatio¬
nem tͥna confessio repetita est: sic
ab homine ut saluari possit ꝓ ꝑfi¬
da fide qua ꝑiit. uera fides exigen¬
da est. quia tantum sacramentũ
nec sine fide potest intelligi. nec nos
etiam ꝑ illud sine fide saluari.
ueritur autem quare
in pane et uino consecretur
magis corpus xp̃i quam in ceteris
corꝑm specieb: cum cibo mortalita¬
tis non uideatur apte uita immor¬
talis designari. Sciendum quia .xͦ.
in hoc sacramento non se hoc modo

Expanded text:
cibus vitalis videbatur, et mortem cibus vitalis videbatur, et mortem intulit, sic e contrario sacramentum corporis et sanguinis Christi videtur cibus mortalitatis nostrae, cum vere vita aeterna sit. Quapropter utrique rei media vera fides videtur necessaria, Adae, ut crederet mortem esse in pomo, et ita vitaret; nobis, ut in sacramento Christi vitam credamus, et ita assequamur. Utrique enim ex se contrarium visui esse effectum parit, illud dum videtur cibus volcut igitur a Petro post trinam negationem trina confessio repetita est, sic ab homine ut salvari possit, pro perfida fide qua periit, vera fides exigenda est, quia tantum sacramentum nec sine fide potest intelligi, nec nos etiam per illud sine fide salvari.eritur item quare in pane et vino consecretur magis corpus Christi quam in caeteris corporum speciebus, cum cibo mortalitatis non videatur apte vita immortalis designari? Sed sciendum quia Christus in hoc sacramento non se hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
ueritur autem quare fides
tantoꝑe exigat᷑ in hoc sacͣ¬
mento. Quia uidelicet falsa fide
mundus ꝑiit. qͣ. do adam plus
diabolo qͣ deo credere p̾sumplit:
dum in ligno scientie boni et ma¬
li uetito. plus sꝑauit diuinitatẽ
assequi que ab hoste ꝓmittebat᷑.
quam incurr̾e mortem quã d̃s
minabat᷑. Sicut ergo diabolus
ñ umbram in ligno inobedien¬
oie. s ip̃m uerum et uisibilem
fructum exhibens. ꝓmisit id ꝙ
ñ udebat᷑. scilicet eritis sic̃ dii:
sic d̾s non umbrã s ip̃m qui in
ligno pependit obetliencie. in
suo uisibili sacramento exhibens.
ꝓmisit uitam et̃nam que non
uidetur. ut dum in ea re plus
ei modo c̾ditur qmͣ hosti ut dig¬
num est. sanet᷑ hac uera fide il¬
la ꝑfida fides qua olim plus dia¬
bolo qmͣ sibi iniuste c̾ditum est.
Sicut igit᷑ non in ligno uetito. sic
nec in xp̃i sacramento debet usus
aut gustus s fidei ugere iudi¬
cium. quia sicut pomum uisu
decorum ⁊ suaue ad comedendũ

Expanded text:
eritur autem quare fides tantopere exigatur in hoc sacramento? Quia videlicet falsa fide mundus periit, quando Adam plus diabolo quam Deo credere praesumpsit, dum in ligno scientiae boni et mali vetito plus speravit divinitatem assequi, quae ab hoste promittebatur, quam incurrere mortem quam Deus minabatur. Sicut ergo diabolus non umbram in ligno inobedientiae, sed ipsum verum et visibilem fructum exhibens, promisit id quod non videbatur, scilicet, eritis sicut dii , sic et Deus non umbram, sed ipsum qui in ligno pependit obedientiae, in suo visibili sacramento exhibens, promittit vitam aeternam quae non videtur, ut dum ea re plus ei modo creditur quam hosti, ut dignum est, sanetur hac vera fide illa perfida fides, qua olim plus diabolo quam sibi injuste creditum est. Sicut igitur non in ligno vetito, sic nec in Christi sacramento debet visus aut gustus, sed fidei vigere judicium, quia sicut pomum visu decorum et suave ad comedendum,
Abbreviated transcription (Latin):
tutem mĩtoꝵ ꝑfectioni sufficere
iuidisset. S et quomodo ioħe
nemo maior surrexiss. cũ abrahã
ysaac ⁊ iacob et cetos qmͣ plures.
mobsequiis duiinis diuitius labe¬
rasse constet: S euidens est ꝓc̾to

Expanded text:
tutem meritorum perfectioni sufficere tutem meritorum perfectioni sufficere vidisset? Sed et quomodo Joanne nemo major surrexisset, cum abraham, Isaac et Jacob, et caeteros quamplures in obsequiis divinis diutius laborasse constet? Sed evidens est pro
Abbreviated transcription (Latin):
siones huius temꝑis non sint
condigne ad futuram głam que
reuelabitur in nob̃. quia si ab ini¬
tio mundi usq ad finem ñ modo
quis ꝓdeo laboraret s pateretur.
ñ tñ. eẽt condignum ut hoc tẽ¬
ꝑali comm̾tio eternitatẽ m̾caret᷑.
nec tñ malis duciꝰ liceret peccare
ad maiorẽ sui penam. ne etiam bo¬
nis in mundi exilio tederet uiu̾e.
sinimia fieret eis dilatio ad pata.
uł nimio suo labore deficerent.
S et ne imminutio temꝑalis
laboris aliquod et̃ni p̃mii uid̾et᷑
dispendium. ip̃ius p̃cursoris sui
uitã quo nemo maior ip̃o teste
ẽẽ. uoluit. sui etiam ip̃ius qui su¬
ꝑ omnes. ẽ. codem num̾o̾ consum¬
mauit. ut quia d̾s non curat
ex qnͣto temꝑe s ex qͣnͣto corde sibi
seruiat᷑. ꝑfectionem meriti non
tempori ascriberet s uircuti. Ec¬
ce enim intantillo temꝑe plenã
obedientiã patͥ seruauit: quod
nullus ab origine mundi facere
potuit. Et quis dintius eo uixiss
si temꝑis diuturnitatẽ. et non uir¬

Expanded text:
siones hujus temporis non sint condignae ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis; quia si ab initio mundi usque ad finem , non modo quis pro Deo laboraret, sed et pateretur, non tamen esset condignum, ut hoc temporali commercio aeternitatem mercaretur, ne tamen malis diutius liceret peccare ad majorem sui poenam, ne etiam bonos in mundi exsilio taederet vivere, si nimia foret eis dilatio ad patriavel nimio suo labore deficerent. Sed et ne minutio temporalis laboris aliquod aeterni praemii videretur dispendium, ipsius praecursoris sui vitam quo nemo major, ipso teste,esse voluit, sui etiam ipsius, qui super omnes est, eodem numero consummavit, ut quia Deus non curat ex quanto tempore, sed ex quanto corde sibi serviatur, perfectionem meriti non tempori ascriberet, sed virtuti. Ecce enim in tantillo tempore plenam obedientiam Deo Patri servavit, quod nullus ab origine mundi facere potuit. Et quis diutius eo vixisset, si temporis diuturnitatem, et non vir
Abbreviated transcription (Latin):
gła. Sicut gͦ inemaus ꝑegrinis
a fide ꝑegrinus apparuit in spe¬
cie. sic nõbis ꝑegrinis in mundi
exilio. peregrina ⁊ extranea sibi
specie in sacramento apparet:
ut quia quod de nobis ext̾uis ap¬
paret mortale est. mortalitatis ci¬
bus ipse ext̾iuis uideatur. cum tñ
ꝑ ip̃m qͥ immortalitatis ẽ alimonia
intus uere & inuisibilit mors et̃na
sanetur.
ueritur autem qnͣdo quidem
tantum sacramentum uita
est.cum xp̃c dicat qui manducat
meam carnem et bibit meum san¬
guinem ht̃ uitam et̃nam: quare
non statim etiam in corꝑe ꝑ uim
tanti sacramenti uiuimus et̃na¬
lit̃. cum ipse in fut᷑o dixerit habebit
sciendum quia sicut ade dictum. ẽ.
quacumq die uetitum comederis

Expanded text:
. Sicut ergo in Emmaus peregrinis a fide peregrinus apparuit in specie , sic nobis peregrinis in mundi exsilio peregrina et extranea sibi specie apparet in sacramento, ut quia quod de nobis exterius apparet mortale est, mortalitatis cibus ipse exterius videatur, cum tamen per ipsum qui immortalitatis est alimonia, intus vere et invisibiliter mors aeterna sanetur.Quaeritur etiam quandoquidem tantum sacramentum vita est, cum Christus dicat: Qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam , quare non statim etiam in corpore per vim tanti sacramenti vivimus aeternaliter, cum ipse non in futuro dixerit, habebit sciendum quia sicut Adae dictum est: Quacunque die vetitum c
Abbreviated transcription (Latin):
in terra. qñcunq quomo docũq
sibi placu̾it. Hac fide ip̃m sacra¬
mentum quasi diuinũ quiddã
adoramus. qͣi uiuũ quiddã et
rationabile alloquim᷑ et rogamꝰ.
agnus dei qui tollis peccata mun¬
di miserere nobis. quia non ꝙ
uidet᷑. s quod uere est xp̃m ibrẽe.¬

Expanded text:
in terra quandocunque, quomodocunque in terra quandocunque, quomodocunque sibi placuerit. Hac fide ipsum sacramentum quasi divinum quiddam adoramus, quasi vivum quiddam et rationabile alloquimur et rogamus: Agnus Dei qui tollis peccata mundi, miserere nobis; quia non quod videtur, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
non uidet credit. Nam si uides ñ
est fides: credenti colligit᷑ m̾itũ.
iudenti reddit᷑ p̃mium. Eat ergo
dñs. eat ne uideat᷑. lateat ut cre¬
datur: creditus desideretꝰ. desi¬
deratus habeatur. Quia ergo in
hac ꝑegrinatione nr̃a expedit lat̾e
xp̃m ut credatur. et cetera. bene
igitur xp̃c sub sacramento dedit
nobis seipm̃. ut ꝑ hoc nobis et fid̾i
meritum. et gr̃e sue augeat bñfi¬
cium.dũ in terrena quadã et
ꝓrsus stolida panis et uini forma.
maiestatẽ sapiencie u̾bi dei sub¬
stancialit̃ comp̃hensam. incomp̃¬
hensibilem credere et uenerari
non erubescimus: que qnͣtitate
et qualitate sua ita eius excellen¬
tie uidetur indigna ut nullate¬
nus etiã existimari debeat. nisi
quia ipse est d̃s qui omnia que¬
cunq uoluit fecit in celo et inrt̃¬
ra. nisi quia etiam caro eius ip̃a
est cui data est omnis potestas in
celo et in terra. ut potestate tali
sit inunitate ꝑsone et in celo et

Expanded text:
non videt, credit. Nam si vides, non non videt, credit. Nam si vides, non est fides. Credenti colligitur meritum, videnti redditur praemium. Eat ergo Dominus, eat ne videatur, lateat ut credatur; creditus desideretur, ut desideratus habeatur. Quia ergo in hac peregrinatione nostra expedit latere Christum ut credatur, » etc. Bene igitur Christus sub sacramento dedit nobis seipsum, ut per hoc nobis et fidei meritum, et gratiae suae augeat beneficium: dum in terrena quadam, et prorsus stolida panis et vini forma, majestatem sapientiae Verbi Dei substantialiter comprehensam, incomprehensibilem credere et venerari non erubescimus, quae quantitate et qualitate sua ita ejus excellentiae videtur indigna, ut nullatenus etiam aestimari debeat, nisi quia ipse est Deus, qui omnia quaecunque voluit fecit in coelo et in terra, nisi quia etiam caro ejus ipsa est cui data est omnis potestas in coelo et in terra, ut potestate tali sit in unitate personae in coelo et
Abbreviated transcription (Latin):
ma rationabilit̾ se gesserit uł na¬
tura humana uel potencia diui¬
na et in celo usq ad diem iudicii
corꝑalit̾ mansurus sit. quis corpꝰ
xp̃i huc declux̾it. uel panem nr̃m
illuc leuau̾it. ut tam subito in cor¬
pus xp̃i mutari possit: Quod quia
ineffabile est quomodo corpus xͥ hic
fiat. et ibi maneat. ad intelligentiã
spũalem et fidem talia cogitantes re¬
uocat. quia et si sciri non potest ẽdi
potest. quia quod usdet᷑ non mat̾i¬
ale corpus panis est s species corꝑał.
quod autẽ intelligit᷑ xp̃c est: qui om¬
nia quecumq uult in celo et in
t̃ra potest. Sicq dum ext̾ioꝵ sensu¬
um testimonio non acquiescit. nec
int̾iori inquisitione comp̃hendens
de u̾itate tñ ñ titubat: sit ꝑ dei gra¬
ciam ut in tali suo agone fides nr̃a
exerceat᷑. exercendo augeat᷑. augen¬
do ꝑficiat᷑. ꝑfecta coronet᷑. Unde
augustinus insermone suꝑ ioh̃m¬
qui deum uisuri sunt. qmͣdiu ꝑe¬
grinant᷑ corda mundant᷑: quod

Expanded text:
liter se gesserit, vel natura humana, vel potentia divina, et in coelo usque ad diem judicii corporaliter mansurus sit: quis corpus Christi huc deduxerit, vel panem nostrum illuc levaverit, ut tam subito in corpus Christi mutari possit? Quod quia ineffabile est, quomodo corpus Christi hic fiat, et ibi maneat, ad intelligentiam spiritualem et fidem talia cogitantes revocat, qui etsi sciri non potest, credi potest; quia quod videtur, non materiale corpus panis est, sed species corporalis; quod autem intelligitur Christus est, qui omnia quaecunque vult in coelo et in terra potest. Sicque dum exteriorum sensuum testimonio non acquiescit, nec interiore inquisitione comprehendens, de veritate tamen non titubat; fit per Dei gratiam, ut in tali suo agone fides nostra exerceatur, exercendo augeatur, augendo perficiatur, perfecta coronetur. Unde Augustinus in sermone super Joanqui Deum visuri sunt, quandiu peregrinantur, corda mundantur; quod
Abbreviated transcription (Latin):
ris suis qui t̾minũ na¬
ri harenam constituir¬
q uenie̾ ⁊ non super¬
grederis: s intemetipso
confringuntur fluctus
tui. Huius ergo iusio¬
ne & precepto orta est
tempestas in mari: ꝓpt̾
occasiones superius me¬
moratas. facta est tem¬
pestas magna et nõ pu¬
silla: ut magnũ opus ⁊
non pusillum ostende̾tur.
Quanto fluctus nauicu¬
le irruebant. tanto magiꝰ
timor discipulos cõtͣbabat:
ut plus magis ꝙ desidera¬
rent ad liberandũ se mi
rabilia saluatoris. Dñs
uero: dormiebat. O res
mirabilis ⁊ stupẽda Is qui
nũqũa obdormiuit: dor¬
mit. Is qui celũ ⁊ t̾ra gub̾¬
nat. dormit. Is qui nũꝙͣ
dormiuit neq dormitat:
ip̃e dormire dicitur. Dor¬
miebat quidem corpore:
sed uigilabat mẽte.Tu¬

Expanded text:
ris suis, qui terminum mari arenam constituihuc venies, et non supergredieris, sed in temetipso confringentur fluctus tui . Hujus ergo jussione et praecepto orta est tempestas in mari, propter occasiones superius memoratas. Facta est ergo tempestas magna, et non pusilla, ut magnum opus et non pusillum ostenderetur, quantoque fluctus naviculae irruebant, tanto magis timor discipulos conturbabat, ut plus magis desiderarent ad liberandum se per mirabilia Salvatoris. Dominus vero dormiebat. O res mirabilis et stupenda! is qui nunquam obdormit, dormit; is qui coelum et terram gubernat, dormit; is qui nunquam dormit neque dormitat, ipse dormire dicitur. Dormiebat quidem corpore, sed vigilabat deit
Abbreviated transcription (Latin):
salomonis. Num audi¬
sti qđ rͣgnauerit adoniaᷤ
filius aggith. ⁊ dominus
nr dauicl hoc ignorat :¬
Nunc ergo ueni accipe
ame consilium ⁊ salua
ammam tuã filii ꝙ tai
salomonis. Uade ⁊ in¬
gredere ad regem clam̃
et dic ei. Nonne tu do¬
mine mi rex iurasti
michi ancille tue di¬
çens quod salomor
filius tuus regnabit
post me ⁊ ipse seclebit
in solio meo. Quare
ergo regnat adonias
⁊̃ adhuc ibi te loquẽte
cum rege: ego uenĩa
post te et complebo ser¬
mones tuos.
igressa est itatq bech¬
sale ad regemi incu¬
biculo. Rex autem se¬
nuerat mmis: ⁊ abi¬
sag sunamite ministͣ¬
bat ei. Inclinauit se
bethsalee et adorauit
regem. Ad quam rex
Quid tͥ inquit uis
Que respondens ait.
Bomine mi tu iura¬
sti per dominum deuͣ
tuum angille tue salo¬
mon filius tuus reg¬
nabit post me ⁊ ipse
sedebit in solio meo. ꝙ
ecce adonias regnat te

Expanded text:
Salomonis num audisti quod regnaverit Adonias filius Aggith et dominus noster David hoc ignorat nunc ergo veni accipe a me consilium et salva animam tuam filiique tui Salomonis vade et ingredere ad regem David et dic ei nonne tu domine mi rex iurasti mihi ancillae tuae dicens quod Salomon filius tuus regnabit post me et ipse sedebit in solio meo quare ergo regnavit Adonias et adhuc ibi te loquente cum rege ego veniam post te et conplebo sermones tuos ingressa est itaque Bethsabee ad regem in cubiculo rex autem senuerat nimis et Abisag Sunamitis ministrabat ei inclinavit se Bethsabee et adoravit regem ad quam rex quid tibi inquit vis quae respondens ait domine mi tu iurasti per Dominum Deum tuum ancillae tuae Salomon filius tuus regnabit post me et ipse sedebit in solio meo et ec
Abbreviated transcription (Latin):
tris qui portauit me.
nec abstulit mala in
ꝯculis meis. Quare
in uulua mortuus
sum:egressus ex ute¬
ro nonꝰ statini perii:
Quare exceptus genl¬
biis: Cur lactatus u¬
beribus.
unc enim dormi¬
ens silerem ⁊ sõp¬
no meo requiescerem
cum regibus ⁊ con¬
subu susibus terre. qͥ
edificant sibi sollitu¬
dines aut cum pͥncipi¬
bus qui possiderunt
aurum.⁊ replent do¬
mos suas argento.
aut sicut ab ortiuum
absconditum nõ sub¬
sisterem. ułqui cc̃rcep¬

Expanded text:
t me, nec abstulit mala ab oculis meis. Quare non in vulva mortuus sum, egressus ex utero non statim perii? Quare exceptus genibus?  cur lactatus uberibus? Nunc enim dormiens silerem,  et somno meo requiescerem: Cum regibus et consulibus terrae, qui aedificant sibi solitudines: Aut cum principibus, qui possident aurum,  et replent domos suas argento: Aut sicut abortivum absconditum non subsisterem
Abbreviated transcription (Latin):
cipuli qui repleti inspi-¬
ratione uiperea simpliceᷤ
quosq decipiunt: Negã¬
esse naturam. Sum au
deitatẽ homine aut hoĩ¬
nem dectate despoliant.
Cum uniꝰ temporis ge¬
mino documento: utq
ꝑ famem corporis perfec¬
ta humanitas : ⁊ ꝑ fanro¬
lantes angelos. demostra
sicut redemptoris nr̃i
magistĩo edocti sumus:
Non insolo pane uiuit
homo: s in omni u̾bo dei.¬
ꝓnita deuotione ⁊ alacrifi¬
de suscipiamus sollemp¬
ne ieiunium. Non in
sterili media qͣm plersiꝙ
et inbecillitas corporis ꝙ
auaricie morbus indu

Expanded text:
cipuli, qui repleti inspiratione viperea, simplices quosque decipiunt, neganesse naturam, dum aut Deitatem homine, aut hominem Deitate dispoliant, cum unius temporis gemino documento utraque uia et per famem corporis perfecta humanitas, et per famulantes 151 angelos demonstratsicut Redemptoris nostri magisterio edocti sumus, non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Deita devotione et alacri fide suscipiamus solemne jejunium, non in sterili inedia, quam plerumque et imbecillitas corporis et avaritiae morbus ind
Abbreviated transcription (Latin):
remanebat: quibus
loquitur ysaias. Sur¬
ge illuminare ihrlm
quia uenit lumen tu¬
ium: ⁊ gloria domini
super te orta est. Res¬
pondit ergo domino.

Expanded text:
remanebat, quibus loquitur Isaias: Surge, illuminare, Jerusalem, quia venit lumen tuum, et gloria Domini super te orta est . Respondit ergo Domino
Abbreviated transcription (Latin):
altus siccus ⁊ in eo con¬
tutatisunt eum. ita ut
i minibus ignotus esset
locus.
um preterissentu¬
tem multi anm ⁊¬
ꝑ lacuit deo ut mittẽtꝰ
neerulas a rec e persidiᷤ
nepotes cacerdo tum ił¬
lorum qͥ abscondant mi¬
sit ad requirẽdum igñe.¬

Expanded text:
altus siccus et in eo contutati sunt eum ita ut omnibus ignotus esset locus cum praeterissent autem multi anni et placuit Deo ut mitteretur Neemias a rege Persidis nepotes sacerdotum ilorum qui absconderant misit ad require
Abbreviated transcription (Latin):
bono magistro didicisse:
ut in principe demonoꝵ
eicerent demones. Ideo in¬
quit. Ip̃i iudices erunt

Expanded text:
bono magistro didicisse, ut in principe daemoniorum ejicerent daemones Ideo, inquit, ipsi judices vest
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ñ habes per naturam. ha¬
bentes ergo tante spei fi¬
duciani dił̃mi in fide in¬
qua fundati estis stabiles
permanente. Ne idem ille
temptaid. cuus a nobis
dominationem xp̃e exclu¬
sit: aliquibus nos iterum
seducat insidiis. Et hec ip̃a
p̃senti diei gauclia falla¬
tie sue arte corrumpat. I¬
ludens simplicioribus ani¬
mis de quorundam p̃sti
non tam de natiuitate .xͥ.
qͣm de noui ut dicunt soliꝰ
ortu uidetur honorabiliᷤ¬
Qui ⁊ si mirandam habet
pulchritudinem.ad oran¬
clam tamen ñ habet dei¬
tatem. Illa ergo u̾tus. illa
sapientia: illa est adorã¬
da sola maiestas. que uni¬
u̾sitatem mũdi creauit.
ex nichilo. Et inquas uolu¬
it formas atq m̃suras t̾¬
renam celestem q substã¬
ciam omĩpote ratione
sint cõmroda utẽtibus: siẽ
speciosa cernentibus. Sed
ita ut de illis gracie refe¬
rantur auctori: et adoret
deus qui hec cõclidit. non
creatura que seruit. Lau¬
date igitur duum̃ dilm in

Expanded text:
quod non habes per naturam. Haquod non habes per naturam. Habentes ergo tantae spei fiduciam, dilectissimi, in fide qua fundati estis, stabiles permanete; ne idem ille tentator, cujus jam a vobis dominationem Christus exclusit, aliquibus vos iterum seducat insidiis, et haec ipsa praesenti diei gaudia suae fallaciae arte corrumpat, illudens simplicioribus animis de quorumdam persuanon tam de nativitate Christi, quam de novi, ut dicunt, solis ortu honorabiliquia etsi mirandam habent pulchritudinem, adorandam tamen non habent Deitatem. Illa ergo virtus, illa sapientia, illa est colenda majestas, quae universitatem mundi creavit ex nihilo, et in quas voluit formas atque mensuras terrenam coelestemque substantiam omnipotenti ratione sint commoda utentibus, sint speciosa cernentibus; sed ita ut de illis gratiae referantur auctori, et adoretur Deus, qui condidit, non creatura, quae servit. Laudate igitur Deum, dilectis
Abbreviated transcription (Latin):
exceclit. ab illo iniquitatiᷤ
exigens penam in quo uł¬
lam reperit culpam. Solui¬
tur itaq letifere pactionis
tis ille nectitur uĩculis su¬
tur. Redit in honorem su¬
um: ab antiquis contagi¬
is purgata natura. Morͦ
morte destruitur natiui¬
taꝰ natiuitate reꝑatur.
Qm̃ simul ⁊ redemptio an¬
fert seruitutem: et genera¬
tio mutat originem̃. ⁊ fi¬
des iustificat peccatorem.
Quisquis igitur xͥano no¬
mine pie ⁊fideliter glori¬
aris: recũciliationis huius
grãm iusto perpende iudi¬
tio. Tibi enim quondam
abiecto: tbi extruso padisi
sedibus: tibi per exila longa
morienti ibi enĩ in cin̾em ꝙ
pulu̾em dissoluto. Cui iam
non erat spes ulla uiuendi:
per incarnationem u̾bi po¬
testas data est. ut de longui-¬
quo ad tuũ reu̾taris aucto¬
rem. Retognoscas parẽtem¬
liber efficiaris ex seruo. De
extͣneo: ꝓueharis in filiũ.
ut qͣui ex corruptibili carne
natus ⁊ es ex dei spũ rena¬
scaris. Et obtineas ꝑ grãm:

Expanded text:
excedit, ab illo iniquitatis exigens poenam, in quo nullam reperit culpam. Solvitur itaque lethiferae pactionis tis ille nectitur suis vincultur. Redit in honorem suum ab antiquis contagiis purgata natura, mors morte destruitur, nativitas nativitate reparatur: quoniam simul et redemptio aufert servitutem, et regeneratio mutat originem, et fides justificat peccatorem. CAP. V. Quisquis igitur Christiano nomine pie fideliter gloriaris, reconciliationis hujus gratiam justo perpende judicio. Tibi enim quondam abjecto, tibi extruso a paradisi sedibus, tibi per longa exsilia morienti, tibi in pulverem et cinerem dissoluto, cui jam non erat spes ulla vivendi, per incarnationem Verbi potestas data est, ut de longinquo ad tuum revertaris auctorem, recognoscas pareliber efficiaris ex servo, de extraneo proveharis in filium: ut qui ex corruptibili carne natus es, ex Dei Spiritu renascaris, et obtineas per gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
uolo quia que circa me
sunt magis ad ꝓfectũ ue¬
nerunt euuangelii. ita ił
uincula mea manifesta
fierent in xp̃o in om̃i p̃to¬
rio ⁊ in ceteris omnibus.
ut plures efribus in do¬
mino: confidentes uĩcu¬
lis meis abũdantius au¬
oirent sine timore u̾ bũ
dei logui. Quidam au¬
tentionem. quidã uero

Expanded text:
 quia quae circa me sunt, magis ad profectum venerunt Evangelii, ita ut vincula mea manifesta fierent in Christo in omni praetorio et in caeteris omnibus, ut plures e fratribus in Domino confidentes in vinculis meis, abundantius auderent sine timore verbum Dei loqui. Quidam qutentionem; q
Abbreviated transcription (Latin):
ropter hec ingressi
sunt moyses ⁊aaron:
⁊ dixerunt pharaoni. hec
dicit dominus deus is¬
rahel. Dimitte populũ
meum ut sacrificet mͥ
indeserto. At ille respõ¬
dit. Quis est dominus
ut audiam uocem eiꝰ.
⁊ dimittam isrł: Nescio
dominũ: ⁊ ifrł non di¬
mittam. Dixerñt. deuꝰ¬
hebreorum uocauit nos
ut eamus uiam dierum
trium insolitudinem:
& sacrificemus domino

Expanded text:
ost haec ingressi sunt Moses et Aaron et dixerunt Pharaoni haec dicit Dominus Deus Israhel dimitte populum meum ut sacrificet mihi in deserto at ille respondit quis est Dominus ut audiam vocem eius et dimittam Israhel nescio Dominum et Israhel non dimittam dixerunt DeuHebraeorum vocavit nos ut eamus viam trium dierum in solitudinem et sacrificemus Domino
Abbreviated transcription (Latin):
taurũ eoꝵ cum eis. Noĩe
dm̃i dei tui: et sancto isrl̃
quia glorificait te. Et
edificabunt filii peregri¬
norum muros tuos: et
reges eorum ininistͣbũt
tibi. In indignatione enĩ
mea percussi te: et inre¬
cõciliatione mea miser¬
tus sum tui. et aperient᷑
ratur a te fortitudo genti
tur.Gene e.um ⁊ regnũ¬
eius quad ñ sermerit tͥ.
peribit : et gentes solitu¬
dine uastabunt᷑ glorra li¬
banlad te uemet.⁊abies ⁊
buxus ⁊ spinas similiter.
Adorandum locum sancti¬
ficationis mee. et locr̃ pe¬
dum tuorum glorificabo. ꝙ
uement a te cuncti filii eo¬
rum qui humiliau̾nt te:
⁊ adorabunt uestigia pe¬
dum tuorum. Ommes qui
te ciuitatẽ dñi syon sancti
i frł ꝓ eo quod fuisti derelic¬
rat qui ꝑte tͣnsiret. pouia
te in suꝑbiam seculorũ: ꝙ¬
gladiũ in generatõe ⁊ gene¬
rationeni. et sugges lac gen¬
tium. ⁊ magnulla regum
lactaberis. et sciesqͥa ego do¬
minꝰ saluator ac redemptor
tuus fortis iacob. Hec dic̃.

Expanded text:
aurum eorum cum eis: nomini Domini Dei tui: et sancto Israel qui glorificavit te. Et edificabunt filii peregrinorum muros tuos: et reges eorum ministrabunt tibi. In indignatione autem mea percussi te: et in reconciliatione mea misertus sum tui. Et aperienturratur a te fortitutur. Gens enim et regnum, quod non servierit tibi, peribit: et gentes solitudine vastabuntur, Gloria Libani ad te veniet, et abies et buxus, et pinus simul, ad ornandum locum sanctificationis meae; et locum pedum meorum glorificabo. Et venient ad te curvi filii eorum, qui humiliaverunt te, et adorabunt vestigia pedum tuorum omnes, qui te civitatem Domini, Sion sancti Israel: Pro eo quod fuisti derelicrat qui pertransiret, ponam te in superbiam seculorum, gaudium in generationem et generationem, et sugges lac gentium et mamilla regum lactaberis et scies quia ego Dominus salvans te et redemptor tuus, fortis
Abbreviated transcription (Latin):
esternodie huc usꝙ
lectum erat:quia li¬
cet non indissent domi¬
num ihm̃ in templũ
ꝑdiem festum: loquebã

Expanded text:
esterno die huc usque lectum erat, quia licet non vidissent Dominum Jesum in templo per diem festum, loqueba
Abbreviated transcription (Latin):
huc retinens innocen¬
ciam: tuautẽ comino¬
iusti me adu̾sus eum:
ut afflig̾e̾m illum fruͦ¬
tra. Cui respondens sa¬
tan. ait. Pellem pro

Expanded text:
huc retinens innocentiam? Tu autem commovisti me adversus eum, ut affligerem illum frustra. Cui respondens Satan, ait: Pellem pro
Abbreviated transcription (Latin):
dominus quid fecit:
Magnum misterium
cõmandauit. Syuit ĩ
terra de saliua sua lu¬
tum fecit qui u̾bum

Expanded text:
Dominus: quid fecit? Magnum mysterium commendavit. Exspuit in terram, de saliva sua lutum fecit: quia Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
in omnibus: non lo¬
caliter: s potentialiter.
qui sine comutatio¬
ne sui mutabilia cre¬
ta:semper manens
quocl est cui nichil ac¬
cidens esse poterit.
quia simplici
diuinitatis

Expanded text:
in omnibus, non localiter, sed personaliter, qui sine commutatione sui mutabilia cret, semper manens id quod est, cui nihil accidens esse poterit, quia simplici divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
autem reuelauerat
auriculam samuel
ante iuram diem
qm ueniret sauldi¬
cens. Hac ipsa que
nunc est hora. cras
mittam ad te uirũ
de t̾ra beniamin. & ũ¬
ges eum ducem super
populum meum isrł.
& saluabit populum
meum de manu phi¬
listinorum.quia res¬
pexi populum meũ.

Expanded text:
autem revelaverat auriculam Samuhel ante unam diem quam veniret Saul dicens hac ipsa quae nunc est hora cras mittam ad te virum de terra Beniamin et ungues eum ducem super populum meum Israhel et salvabit populum meum de manu Philisthinorum quia respexi populum meu
Abbreviated transcription (Latin):
Niecerunt ꝙ getthei
consiliũ. et faerunt qͥ
sedes pellicras. Miserũt
ergo arcam dei in acha¬
ron. Cunq uenissetar¬
ca dei in acharor. excła¬
man̾erunt accharonite
dicentes. Ad luxerunt
ad nos arcam dei isrł ut
int̾ficiat nos. ⁊ populũ

Expanded text:
nieruntque Getthaei consilium, et fecerunt sibi sedes pelliceas. Miserunt ergo arcam Dei in Accaron. Cumque venisset arca Dei in Accaron, exclamaverunt Accaronitae, dicentes: Adduxerunt ad nos arcam Dei Israel, ut interficiat nos
Abbreviated transcription (Latin):
populo nrͣo. fiebat emͣi
pauor mortis insingu¬
lis urbibus. ⁊ grauissia
ualde mamis dei.
iri quoq qui mor¬
tui non fuerant.
pecutiebantur in secre¬
tiori parte nati ꝙ as¬
cendebat iu̾ulatus uniuꝰ¬
cuiusꝙ cirutatis in celũ.
Fuit ergo argca dei inre¬
gione philistĩnorum. sep¬
tem mensibus. & uoca¬
uerunt philistum sacer¬
dotes ⁊ diuinos dicentes.
Quid faciemus dearca

Expanded text:
pulo nostro fiebat enim pavor mortis in singulis urbibus et gravissima valde manus Dei viri quoque qui mortui non fuerant percutiebantur in secretiori parte natium et ascendebat ululatus uniuscuiusque civitatis in caelum fuit ergo arca Domini in regione Philisthinorum septem mensibus et vocaverunt Philisthim sacerdotes et divinos dicentes quid faciemus de arca