comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
literã: quȩ plerũq ꝓsibilo habetur: non solũ necessitatis. sed etiã eu¬
phoniȩ causa. ut salustius aprincipio urbis ad bellũ ꝑsi mecedonicũ
detrahitur aũts tertiȩ declinationis genetiuo. is acti fatis: si odio
eĩ uirgilius nil troianoꝵ meritis: sed omnia fatis ad scribere. Est & alter
sensus: nã fatũ uoluntatem legimus: ut fatis iunonis iniq̃. idest uolũ¬
tate ut hic intelligamus agebant᷑ fatis unonis. idest uoluntate.⁊: M¬
ria omnia circũ: in fine accentũ ponimus contra morẽ latinũ. sed
corruptio hoc facit: nãq prȩpositio postposita currupta est sine du¬
bio  molis: difficultatis.is romanã condere gentẽ: latenter ostẽdit hin
odium iunonis ȩneã ꝑtulisse. quod romanȩ gentis auctor ex tabat.
ne: uel reuera leti: quã qͣ in congruũ sit post anchisȩ mortẽ. sed & in te¬

Expanded text:
litteram, quae plerumque pro sibilo habetur non solum necessitatis sed etiam eulitteram, quae plerumque pro sibilo habetur non solum necessitatis sed etiam euphoniae causa, ut Sallustius «a principio urbis ad bellum Persi Macedonicum». Detrahitur autem s tertiae declinationis genetivo. ACTI FATIS si odio Ienim Vergilius nihil Troianorum meritis, sed omnia fatis adscribere. Est et alter sensus; nam fatum voluntatem legimus, ut «fatis Iunonis iniquae», id est voluntate, ut hic intellegamus, ‘agebantur fatis Iunonis’, id est voluntate. MARIA OMNIA CIRCVM in fine accentum ponimus contra morem Latinum, sed corruptio hoc facit; namque praepositio postposita corrupta est sine dubio. MOLIS difficultatis. ROMANAM CONDERE GENTEM latenter ostendit hinc odium Iunonis Aenean pertulisse, quod Romanae gentis auctor extabat. Vne’; vel re vera ‘laeti’, quamquam incongruum sit post Anchisae mortem. Sed e
Abbreviated transcription (Latin):
dardanũ electrȩ pelicis filiȩ athlantis filiũ aquo origo troiana dedu¬
cit᷑: :⁊ rapti: stuprati. ut est rapta garamantide nĩpha: et raptas sine
more sabinas.: Ganimedis honores: troi regis regis troianoꝵ filii.
honores autẽ dicit uel propter ministeriũ poculoꝵ ad quod receptꝰ¬
quod inter sydera collocatus aquarii nomen accepit. q his accensa
super: suꝑ his. aut de his. aut suꝑ metũ cartaginis his quoq accensa.¬
⁊ resliquias: ut stet uersus geminauit Lnã in prosa reliquias dicimus.¬
 atq ĩmitis achilli: bene secundũ homerũ segregauit ducẽ apopulo.
sic eneas in secũdo post omniũ casum priami separauit interitũ. ut
forsitan et priami fuerint quȩ fata requiras: ĩmitem aũt dixit enã
circa extintũ crudelẽ. ⁊ achilli: propter omoeo teleuton detraxit si

Expanded text:
Dardanum, Electrae paelicis filium, a quo origo Troiana deduDardanum, Electrae paelicis filium, a quo origo Troiana deducitur. RAPTI stuprati, ut est «rapta Garamantide nympha» et «raptas sine more Sabinas». GANYMEDIS HONORES Troi, regis Troianorum, filii. ‘Honores’ autem dixit vel propter ministerium poculorum, quod inter sidera conlocatus aquarii nomen accepit. HIS ACCENSA SVPER ‘his super’ aut de his, aut super metum Carthaginis his quoque accensa. RELLIQVIAS ut stet versus geminavit l, nam in prosa ‘reliquias’ dicimus. ATQVE INMITIS ACHILLI bene secundum Homerum segregat duces a populo; sic Aeneas in secundo post omnium casum Priami separavit interitum, ut «forsitan et Priami fuerint quae fata requiras». ‘Inmitem’ autem dixit etiam circa extinctum crudelem. ‘Achilli’ propter ὁμοιοτέλευτον detraxit s
Abbreviated transcription (Latin):
stum: secreta. recondita. repostũ aũt sincope est. unã eĩ demedio syllabã
tulit. sed cũ omnes sermones aut integri sint: aut pathos habeant: hiꝗ
pathos habent. ita ut lecti sunt debent poni: quod etiã maro facit. nam
et repostus & porgite de ennio transtulit. integris aũt & ip̃is utimur
& eoꝵ exemplo aliis. s: ludiciũ paridis: Nota fabula paridem ꝓuenere
contra uinonẽ mineruas iudicasse : spretȩq iniuria formȩ: efexegesis ẽ.
hoc eĩ fuit iudicium paridis utq particula uacet sicut alibi. dixitq &
pręlia uoce diremit. licet nõ nuelli separent dicentes aliud esse: nũꝗͣ
enĩ coniunctio ponit᷑ nisi inter duas res. & spretȩ formȩ referunt
ad antigonẽ laomedontis filiam: quã aiunonẽ ꝓpt̾ formȩ arrogan¬
tiam inciconiã constat esse conuersam. ⁊ Et genus inuisum: ꝓpt

Expanded text:
STVM secreta, recondita. ‘Repostum’ autem syncope est; unam enim de medio syllabam STVM secreta, recondita. ‘Repostum’ autem syncope est; unam enim de medio syllabam tulit. Sed cum omnes sermones aut integri sint aut pathos habeant, hi qui pathos habent ita ut lecti sunt debent poni, quod etiam Maro fecit; nam et «repostus» et «porgite» de Ennio transtulit; integris autem et ipsis utimur et eorum exemplo aliis. IVDICIVM PARIDIS nota fabula, Paridem pro Venere contra Iunonem Minervamque iudicasse. SPRETAEQVE INIVRIA FORMAE epexegesis est - hoc enim fuit iudicium Paridis - ut ‘que’ particula vacet, sicut illo loco «dixitque et proelia voce diremit». Licet multi separent dicentes aliud esse; numquam enim coniunctio ponitur nisi inter duas res. Et ‘spretae formae’ referunt ad Antigonen, Laomedontis filiam, quam a Iunone propter formae adrogantiam in ciconiam constat esse conversam. ET GENVS INVISVM propter
Abbreviated transcription (Latin):
dici.  prima: Atquehercules prior contra troianos pugnauit.unde mo.¬
do prima princeps accipiendũ est.nã poeta plerũq significationẽ nomi¬
nũ dat participiis uel contra: ut uoluentib annis. significat eĩ uolubilib
hac licentia et inꝰ nomine usus ut primã ꝓprincipe poneret. N ad troiam:
ad et apud. accusatiuȩ sunt p̃positiones: sed apud semꝑ in loco significat
fiscos ad senatorẽ quendam relictos. & alibi ad marcũ lecã te habitare
uelle dixisti. ⁊ caris argis: illic eĩ eam coli omnib notũ est. argos aũt
in numero singulari neutri generis est uit horatius. aptũ dicit argis equos : ditesq micenas
ĩplurali uero masculini. ut hi argi: Cęterũ deriuatio nominis argiuos facit
non argos. ⁊ causȩ iraꝵ: nunc de pręteritis loquit᷑. ⁊ alta mente repo¬

Expanded text:
dici. PRIMA atqui Hercules prior contra Troianos pugnavit; unde modici. PRIMA atqui Hercules prior contra Troianos pugnavit; unde modo ‘prima’ ‘princeps’ accipienda est. Nam poeta plerumque significationem nominum dat participiis, vel contra, ut «volventibus annis»; significat enim ‘volubilibus’. Hac licentia et in hoc nomine usus est, ut ‘primam’ pro ‘principe’ poneret. AD TROIAM ‘ad’ et ‘apud’ accusativae sunt praepositiones, sed ‘apud’ semper ‘in loco’ significatfiscos ad senatorem quendam relictos», item «ad Marcum Laecam te habitare velle dixisti». CARIS ARGIS illic enim eam coli omnibus notum est. ‘Argos’ autem in numero singulari generis neutri est, ut Horatius «aptum dicet equis Argos ditesque Mycenas», in plurali numero masculini, ut ‘hi Argi’. Ceterum derivatio nominis ‘Argivos’ facit, non ‘Argos’. CAVSAE IRARVM nunc de praeteritis loquitur. ALTA MENTE REPO
Abbreviated transcription (Latin):
bum: nobilem: ut ceciditq suꝑbũ ilium. i. Uenturũ excidio: ad excidiũ
nota figura. ⁊s libiȩ: carthaginis. & ꝓuinciã ꝓciuitate posuit. dicta autem
libia  quod inde libs flat hoc ẽ affricus uel ut uarro ait quasi
idest egens pluuiȩ. unde salustius. cȩlo terraq penuria aquaꝵ. s sic uolue¬
quentes: & est de utroq exemplũ: conueniũt quib ut odiũ crudele ty¬
ranni. aut metus acer erat. n ueteris belli: quantũ ad uirgiliũ pertinet
antiqui. si ad iunonẽ referas diu gesti: tunc aũt ad personã referendum
est. cũ ip̃a loquitur. quod si nulla ꝑsona sit ad poetã refert᷑. nũc ergo ue¬
teris expersona poetȩ intelligendũ est. sic ip̃e alibi. mirant᷑ dona eneȩ
mirant᷑ iulũ. Nagrantisq dei uultuᷤ. partẽ ad se retulit. partẽ adtyrios ꝗ
deũ esse nesciebant. ⁊ saturnia: antonomasia est non epitheton: quȩ fit
quotiens ꝓprio noĩe ponitur quod potest esse cũ ꝓpͥo nomine ᷤ ẽpitheton

Expanded text:
VPERBVM nobilem, ut «ceciditque superbum Ilium». VENTVRVM EXCIDIO ad excidium. nota figura. libyae Carthaginis. et provinciam pro civitate posuit. dicta autem Libya vel quod inde libs fiat, hoc est africus, vel ut Varro ait, quasi ΛΙΠΙΥΙΑ , id est egens pluviae. sic Sallustius "caelo terraque penuria aquarum" . volvequentes. Et est de utroque exemplum «conveniunt quibus aut odium crudele tyranni aut metus acer erat». VETERIS BELLI quantum ad Vergilium pertinet, antiqui; si ad Iunonem referas, diu gesti. Tunc autem ad personam referendum est, cum ipsa loquitur; quod si nulla persona sit, ad poetam refertur. Nunc ergo ‘veteris’ ex persona poetae intellegendum. Sic ipse in alio loco «mirantur dona Aeneae, mirantur Iulum flagrantisque dei vultus» partem ad se rettulit, partem ad Tyrios, qui deum esse nesciebant. SATVRNIA antonomasia est, non epitheton; quae fit quotiens pro proprio nomine ponitur quod potest esse cum proprio nomine et epitheton
Abbreviated transcription (Latin):
eũ poetica arte prohiberi. ne aꝑte ponat historiãs certũ est. lucanꝰ
frequenter uirgilius: ut hanc particulam subtrahat. ut at medias
inter cȩdes exultat amaron quasi amazon. nã uulsca fuit. ⁊ per¬
igro: ꝑ habet accẽtum. nã a longa ꝗdem est. sed nõ solida positio¬
ne. muta eĩ et liꝗda quotiens pͦnuntur in metrũ iuuãt nõ accẽtũ

Expanded text:
eum poetica arte prohiberi ne aperte ponat historiam, certum est. Lucanus eum poetica arte prohiberi ne aperte ponat historiam, certum est. Lucanus frequenter Vergilius, ut hanc particulam subtrahat, ut «at medias inter caedes exultat Amazon», ‘quasi Amazon’; nam Vulsca fuit. PERAGRO ‘per’ habet accentum. Nam ‘a’ longa quidem est, sed non solida positione. Muta enim et liquida quotiens ponuntur metrum iuvant, non accentum.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ꝗ dardanus auctor est troiȩ. & bene adtria in terrogata respõ¬
det. ꝗ esset. unde ueniret. quo tenderet. ⁊ frigiũ ȩquor. iđ elespõ¬
tũ. i cõscendi: bene cõscendi scđm phisicos. ꝗ dicũt terrã inferiorẽ
esse. quia om̃e qđ continet᷑ supͣ illud est qđ continet. unde est hu¬
milemq uidemus italiã. ⁊ matre dea monstrante uiã: hoc loco ꝑtrãsi¬
tũ tangit historĩ. quã ꝑ legẽ artis poeticȩ aꝑte nõ potest poueree
nã uarro inscđo diuinaꝵ dicit: ex quo detroia est egressus eneas: ue¬
neris cũ ꝑdiem cotidie stellam uidisse. donec ad agrũ laurentem
ueniret ĩ quo eã non uidit ulteriꝰ: quare cognouitꝰ terras esse fata¬
les. Unde uirgilius hoc loco matre dea monstrante uã. Itẽ nusqͣ¬
abero. et. lãque iugis sũmę surgebat lucifer . quod aũt diximus

Expanded text:
sunt, Dardanus autem auctor est Troiae. Et bene ad tria interrogata responsunt, Dardanus autem auctor est Troiae. Et bene ad tria interrogata respondet, qui esset, unde venisset, quo tenderet. PHRYGIVM AEQVOR id est Hellespontum. CONSCENDI bene ‘conscendi’ secundum physicos, qui dicunt terram inferiorem esse quia omne quod continetur supra illud est quod continet; unde est «humilemque videmus Italiam». MATRE DEA MONSTRANTE VIAM hoc loco per transitum tangit historiam, quam per legem artis poeticae aperte non potest ponere. Nam Varro in secundo humanarum dicit ex quo de Troia est egressus Aeneas Veneris eum per diem cotidie stellam vidisse, donec ad agrum Laurentem veniret, in quo eam non vidit ulterius; qua re terras cognovit esse fatales. Vnde Vergilius hoc loco ‘matre dea monstrante viam’, item «nusqabero» et «iamque iugis summae surgebat Lucifer Idae». Quod autem diximus
Abbreviated transcription (Latin):
reticere. deniq ulixes in homero ait suã famã usq ad celũ uenisse.
unde & iste fama suꝑęthera notus. sͣ hoste penates: optima elocu¬
tio est. plusq significat depluralitate ad singularitatẽ transire: ut ue¬
nor multis canib ce multõ cane. ut horatius: aut trudit hinc acris
ae hinc multa cane apros obstantis plagas.⁊ italiã quero: hoc loco di¬
stinguendũ est: nã si unxeris patriã non procedit. patria ẽĩ idest
ciuit᷑as inprouĩcia esse potest. nõ tñ ut ipsa prouincia patria sit: licet
ĩ salustio lectũ sit hispaniã sibi antiquã patriã esse. sed illic ad lau¬
dem ꝑtinet nõ ad ueritatẽ. tria ergo dicit: prouinciã quero. hoc
est italiã pat̾a hoc est corytũ tusciȩ ciuitatẽ unde dardanꝰ fuit. ⁊ gen¬
ab ioue:tenus ab ioue ideo quia ex electra et ioue dardanꝰ iasusq nati

Expanded text:
reticere. Denique Vlixes in Homero ait suam famam ad caelum usque venisse, reticere. Denique Vlixes in Homero ait suam famam ad caelum usque venisse, unde et iste «fama super aethera notus». EX HOSTE PENATES optima locutio est, plusque significat de pluralitate ad singularitatem transire, ut ‘venor multis canibus’ et ‘multa cane’, ut Horatius «aut trudit acres hinc et hinc multa cane apros in obstantes plagas». ITALIAM QVAERO hoc loco distinguendum est; nam si iunxeris ‘patriam’ non procedit. Patria enim, id est civitas, in provincia esse potest, non tamen ut ipsa provincia patria sit, licet in Sallustio lectum sit «Hispaniam sibi antiquam patriam esse»; sed illic ad laudem pertinet, non ad veritatem. Tria ergo dicit: ‘provinciam quaero’, hoc est ‘Italiam’; ‘patriam’, hoc est Corythum, Tusciae civitatem, unde Dardanus fuit; ‘genus ab Iove' ideo, quia ex Electra et Iove Dardanus Iasiusque nati
Abbreviated transcription (Latin):
celi. oe cõsidunt tectis bipatentib: cõponet: finiet. ut ãblato gau¬
deus cõponi federe bellũ. i uesper: ꝓprie est stella. cũ añt uesperi di¬
cimus ad uerbiũ temporis est. Et sciendũ quia oĩa noĩa quȩ de gre¬
cis in os exeuntib ad nos transeunt: apud nos aut inus tm̃ exeunt:
euandrus euander. s troia antiqua: nobili uenerabili more suo:
alibi terra antiqua. iđ nobilis. nec ẽĩ poterat esse noua. itẽ tem pla
dei saxo uenerabar structa uetusto. is forte sua: casu suo. iđ quo so¬
let. forte aũt nomen est anominato fors. ut terrentiꝰ fors fuerat pal¬
⁊ lybicis: iã sciuit audiuit eĩ sed fines lybici. ⁊ appulit: figura supra
dicta. ⁊ sum pius eneas: nõ est hoc loco arrogantia sed indiciũ. nam
scientib aliꝗd dese dicere arrogantia est.ignotis indiciũ. aut certe
heroicũ sequutꝰ est morẽ. quibus quam mentiri turpe fuerat: tã uera

Expanded text:
caeli» et «considunt tectis bipatentibus». COMPONET finiet, ut «oblato gaucaeli» et «considunt tectis bipatentibus». COMPONET finiet, ut «oblato gaudens componi foedere bellum». VESPER proprie stella est, cum autem ‘vesperi’ dicimus, adverbium temporis est. Et sciendum quia omnia nomina quae de Graecis in ‘os’ exeuntibus ad nos transeunt apud nos aut in ‘us’ tantum exeunt, Euandrus, Euander. TROIA ANTIQVA nobili, venerabili, more suo: alibi «terra antiqua», id est nobilis; nec enim esse poterat nova. Item «templa dei saxo venerabar structa vetusto». FORTE SVA casu suo, id est quo solet. ‘Forte’ autem nomen est a nominativo ‘fors’, ut Terentius «fors fuat pol. libycis iam scit; audivit enim 'sed fines Libyci'. appulit oris figura supra dicta. Ad v. 378 Sum pius Aeneas non est hoc loco arrscientibus aliquid de se dicere adrogantia est, ignotis indicium. Aut certe heroum secutus est morem, quibus quam mentiri turpe fuerat, tam vera
Abbreviated transcription (Latin):
Seduos ꝗ tandem: uacat hoc loco tandem. & est naturalis in tero¬
gatio: qui estis unde uel quo. sic ipse in octauo licet mutato ordi¬
ne quo tenditis inꝗt: qui genꝰ unde domo:: imoq trahens apc¬
tore uocem: de est dixxit. &e quotiens longe respondet parenthesis
est. quotiens nũsꝗͣ eclipsis dr̃ ut hoc loco.  o dea: ꝑ seuerat ĩ opi¬
nione sua: ita tñ ut et illiꝰ orationi aliquando concedat. nã paulo
post ait. si uestras forte ꝑ aures trorȩ nomen iit aut uerũ illud ẽ
quia suꝑiꝰ dixerat. an nĩphaꝵ sanguis una: que nõ oĩa scũit: nam
araptu helenȩ. ⁊ ꝑgam: ꝑseuerem: hoc est uniuersa dicam. is anna
dimus uel uidere potumꝰ. dicta atro toõ ic tos eĩn idest uidere.
annales uero sunt eoꝵ anõꝵ ce tempoꝵ quę etas nostra nõ nouit.
unde liuiꝰ exannalib & historia cõstat. hec tñ confundunt᷑ licent
poetȩ dicunt celũ ꝑ noctẽ claudi. & aꝑiri ͭ diẽ. unde ẽ porta tonat

Expanded text:
sed vos qvi tandem? vacat hoc loco ‘tandem’ et est naturalis interrogatio ‘qui estis?’ ‘unde vel quo itur?’. Sic ipse in octavo licet mutato ordine «quo tenditis? inquit, qui genus? Vnde domo?». IMOQVE TRAHENS A PECTORE VOCEM deest ‘dixit’. Et quotiens longe respondet, parenthesis est; quotiens nusquam, ellipsis dicitur, ut hoc loco. O DEA perseverat in opinione sua, ita tamen, ut et illius orationi aliquando concedat; nam paulo post ait «si vestras forte per aures Troiae nomen iit». Aut certe illud est, quia superius dixerat «an nympharum sanguinis una», quae non omnia sciunt. Nam raptu Helenae. pergam perseverem, hoc est universa dicam. Ad v. 373 Annaldimus vel videre potuimus, dicta ἀπὸ τοῦ ἱστορεῖν , id est videre; annales vero sunt eorum temporum, quae aetas nostra non novit: unde Livius ex annalibus et historia constaqui dicunt caelum per noctem claudi, aperiri per diem: unde est «porta tonat
Abbreviated transcription (Latin):
mqucit iupittr promittens romanis exccidiũ carthaginis: i tyrias arces
custhagͥinẽ dicit. quã tirĩ condiderũt. olim: nunc quandoq. tria ẽĩ tpri¬

Expanded text:
inducitur «Iuppiter promittens Romanis excidium Carthaginis». TYRIAS ARCES inducitur «Iuppiter promittens Romanis excidium Carthaginis». TYRIAS ARCES Carthaginem dicit, quam Tyrii condiderunt. OLIM quandoq
Abbreviated transcription (Latin):
nomina pluralis & singularis numeri conectunt᷑ respondemus uiciniori
ud rarr hoc locd currui nͨo armis respondit. Eadem est & incliuersis gene¬
rib est obseruatio ut magis uicino siue masculinũ sit siue femininũ
respondeamus ut puta uir & mulier magna ad me uenit. si aũt plurali
numero uelimus uti ad masculinũ transeamus necesse est. uir et mulier
tandem gentium locoꝵ et relis. ut dixitq et pręlia uoce diremit: agten¬
dtq fouetq: sigurate dixit. non iam regnũ fouet sed tendit & fouet
ut regnũ esse possit. ⁊ duci: ductũ iri. infinitiui modi apassiuo temp
prȩsens ꝓ futuro posuit: uerbũ ꝓuerbo ut supra ostensum est. naudie¬
rat : Moue aũ afatis. nõ enĩ omnia numina habent diuinandi potestatẽ
deniq ne ip̃e apollo ꝗͥdem sua sponte diuinat. ut est. quȩ ꝑhebo pates
omni potens m phębus apollo prȩdixit et perite audierat. In ennio ẽs

Expanded text:
nomina pluralis et singularis numeri conectuntur, respondemus viciniori, ut ecce hoc loco ‘currui’, non ‘armis’ respondit. Eadem et in diversis generibus est observatio, ut magis vicino, sive masculinum sit sive femininum respondeamus, ut puta ‘vir et mulier magna ad me venit’. Si autem plurali numero velimus uti, ad masculinum transeamus necesse est, ut ‘viri et mu‘tandem’ ‘gentium’ ‘locorum’ et reliqua, ut «dixitque et proelia voce diremitDITQVE FOVETQVE figurate dixit. Non iam regnum fovet, sed tendit et fovet, ut regnum esse possit. DVCI ductum iri. Infinitivi modi a passivo tempus praesens pro futuro posuit, verbum pro verbo, ut supra ostensum est. AVDIERAT a Iove aut a Fatis. Non enim omnia numina habent divinandi facultatem. Denique ne ipse quidem Apollo sua sponte divinat, ut est «quae Phoebo pater omnipotens, mihi Phoebus Apollo praedixit». Et perite ‘audierat’; in Ennio enim
Abbreviated transcription (Latin):
deĩ esse cõfidit. ⁊ uox hominẽ sonat: grȩca figura est. ⁊ odea certe.
nã si nec nox nec uultus mortales st restatUt dea sit. ssi an phȩ¬
bi soror: idest diana. nã uenitrix est. bñ aũt suspicat᷑ ꝓloco. qualita¬
te habitus ꝑsone q leues: leuẽ facias. ut leuat ip̃e tridenti.: q̃cũq
seu diani seu nipha. ⁊ Et quo subcelo: aut sub qua parte cȩli autee¬
cũdũ epicurco s dixit. ꝗ plures uolunt esse cȩlos: ut cicero ĩ horten¬

Expanded text:
deam esse confidit. VOX HOMINEM SONAT Graeca figura est. O DEA CERTE cdeam esse confidit. VOX HOMINEM SONAT Graeca figura est. O DEA CERTE cNam, si nec vox nec vultus mortales sunt, restat ut dea sit. AN PHOEBI SOROR Diana venatrix est. Bene autem suspicatur pro loco et qualitate habituseu Diana, seu nympha. QVO SVB CAELO aut sub qua parte caeli, aut secundum Epicureos dixit, qui plures volunt esse caelos, ut Cicero in Horten
Abbreviated transcription (Latin):
cipiũ prȩteriti temporis ce casum acusatiuũ. hȩc ẽi ꝑ nomen fit: qͣuis
una significationem recurrant. ⁊ sinus collecta: ut oculos suffusa
tis lus interietio est dolentis ut heus etiã mensas cõsumimꝰ. n erin
tem: uestigantẽ. q succintã pharetrã: instrunctam: uel ut alii dicũt
intingulo habentẽ pharetram &e pellem maculosam lincis. lincus
ret susceptũ hospitio ut in se gloria tanta migraret: interimere cogita¬
uit. ob qua rem irata ceres eũ cõnuertit in lincem ferã uarii coloris ut
diuersi inunũ exitũ cadunt. licet c̃traria significent: ut hoc ũidistis
eĩ eciã aduocẽ ꝑtinet: quod tẽ exȩnee responsione colligit᷑. : orsus¬
surpatũ est p̃teritũ ei est participiũ.⁊⁊ audita neq uisa: hinc ꝓbat᷑
quia suꝑiꝰ hȩc in terrogauerã uenꝰ. o ꝗͣte. quȩ dea sit dubitat. nam

Expanded text:
cipium praeteriti temporis et casum accusativum; haec enim per nomen fit: quamvis cipium praeteriti temporis et casum accusativum; haec enim per nomen fit: quamvis ad unam significationem recurrant. sinus collecta ut "oculos suffusa"tis est, alias interiectio dolentis, ut "heus etiam mensas consumimus, inTEM investigantem. SVCCINCTAM instructam, vel ut alii dicunt in cingulo habentem pharetram ut plerique. MACVLOSAE LYNCIS Lyncus ret, susceptum hospitio, ut in se gloria tanta migraret, interimere cogitavit. Ob quam rem irata Ceres eum convertit in lyncem, feram varii coloris, ut diversa in unum exitum cadunt, licet contraria significent, ut hoc loco. 'vidistis' enim etiam ad vocem pertinet, quod etiam ex Aeneae responsione colligitur. premesurpatum est; praeteritum enim est participium. AVDITA NEQVE VISA hinc probatur, quia superius haec interrogaverat Venus. O QVAM TE quae dea sit dubitat; nam
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ ciuitas est laconꝑ̾. ubi sunt puellȩ uenatrices. Reddit᷑ eĩ causi. uirgo
cussit in siluis: scilicet propter uenatũ. q treissa: thracia: &e est solutio
nã thrȩssa facit: sicut cressa genus pholoe. ueniũt aũt ab eo uerbo: qđ¬
est thres & chies. ut aũt chreissa nõ faciat: illud est. quia chressa ꝑ¬
ne collecta liberauit celeriꝰ ꝗͣ defemina potest credi. unde ce flumi
na dr̃ celeritate transire. multũ aũt epithetoꝰ fluminis addidit lau¬
loco. cũ aũt actĩ declinatio ẽ passiuã habet significationẽ ut ille
me prȩuertit. es nã humeris demore: ut ostendat᷑ esse uenatrix.¬
dereeut diffunderet᷑ greca ãt figura est. sic alibi oe argenti magnũ
duouerba iungamꝰ. nisi ĩ poemate. ⁊ nuda genu: nudũ genu habens.
ut si ddicis bonus animũ. ee greca figura. sed eaͣ quã diximꝰ fieri ꝑ parti¬

Expanded text:
enim civitas est Laconicae, ubi sunt puellae venatrices. Redditur autem causa virgo enim civitas est Laconicae, ubi sunt puellae venatrices. Redditur autem causa virgo cur sit in silvis, scilicet propter venatum. THREISSA Thracia. Et est solutio; nam ‘Thressa’ facit, sicut «Cressa genus Pholoe». Veniunt autem ab eo quod est ‘Threx’ et ‘Cres’. Vt autem ‘Creissa’ non faciat illud est, quia Κρῆσσα pene collecta liberauit celerius na dicitur celeritate transisse. Multum autem epitheton fluminis eius addidit lauloco; cum autem activa declinatio est passivam habet significationem, ut ‘ille me praevertit’. NAMQVE VMERIS DE MORE ut ostendatur esse venatrix.ndere ut diffunderetur. Graeca autem figura est. sic alibi "et argenti magnumduo verba iungamus, nisi in poemate. Ad v. 320 Nuda genu nudum genu habens, ut si dicas 'bonus animum'. et est Graeca figura, sed non ea quam diximus fieri per parti
Abbreviated transcription (Latin):
hoc igit᷑ sciendũ est quia cũ casum suũ retin& ysterologia ẽ ut hoc
tat. cũ omĩa cernat inculta. est aũt ordo. ꝗ teneant homines ne fe
aũt curuo: unde & c̃uexũ dicit᷑ cȩlũ. sane sub audimꝰ loco. ut alibi
castroꝵ ce cãpi medio iđ spatio. ⁊s subrupe cauata: ꝑ yfrasis spelun¬
cȩ.⁊ arborib atq horrentib ũbris: ũbris arboꝵ. quomodo. molemq
quęri: cu achates ȩneȩ sit comes: uaria ꝗdem dicunt᷑. meliꝰ tñ hoc fingit᷑
quã grȩci ũ acr uocant. poetȩ nõĩant siluã. id elementoꝵ c̃geriem ũn
cuncta procreant᷑. et mnulti uolunt ȩneam in horoscopo uirginẽ habui
se. bene ergo in media silua uirginis habitu ei uenerẽ poeta facit occur¬
reres ut supradiximus uenere in uirgine cõstituta ce misericordes pro¬
creantͥ feminȩ: & uiri ꝑ mulierẽ felices futuri. ut ꝓbamꝰ in enea.  Uir¬
ginis os habitũq gerens: uultũ & amictum. ⁊s spartanȩ: lacenȩ . sparta.

Expanded text:
Hoc igitur sciendum est, quia, cum casum suum retinet, hysterologia est, ut hoc tat, cum omnia cernat inculta. Est autem ordo ‘qui teneant, hominesne feraautem ‘curvo’, unde et convexum dicitur caelum. Sane subaudimus ‘loco’, ut alibi «castrorum et campi medio», id est spatio. SVB RVPE CAVATA periphrasis est speluncae. ARBORIBVS ATQVE HORRENTIBVS VMBRquaeri, cur Achates Aeneae sit comes. varia quidem dicuntur, melius tamen hoc fingitur, quam Graeci ὓλην vocant poetae nominant silvam, id est elementorum congeriem, unde cunctsse. Bene ergo in media silva virginis habitu ei Venerem poeta facit occurrere, quia, ut supra diximus, Venere in Virgine constituta et misericordes procreantur feminae et viri per mulierem felices futuri, ut probamus in Aenea. VIRGINIS OS HABITVMQVE GERENS vultum et amictum. SPARTANAE Lacaenae. Sparta
Abbreviated transcription (Latin):
longe: ualde. Salustius: longe alia michi mens est patres cõscripti. ⁊ Di¬
ues opũ: modo tantũ diues dicimus. antiqui adiungebant cuiꝰ rei. ut
diues equũ diues pictai uestis & auri. iungentes tantũ genitiuo casui.
studusq asperima belli: causam ostendit mirabilem dicens hos esse &
bellicosos & diuesites. cũ otiosa sit semꝑ opulentia. Iure ergo hanc di¬
ligit iuno. et uult orbis regna sortiri: studus nõ studio. quia ter rebel¬
lauit contra populũ romanũ. i fertur dicit᷑ & ingenti arte uirgiliꝰ ut
ne in rebus fabulosis aperte utatur licentia põetarũ quasi opinionẽ seꝗt
& pertransitũ poetico utiturmore. ⁊ post habita: non cõtempta. secđ
in secundis habita. nãq in suꝑiore uersu diocit magis. ut etiã lõco or̃ig
armis uinonẽ in alio loco ip̃e testatur. ferro accinta uocat. ꝙ Currus. aut
uere ciurrũ quo secundum homerũ in bello utitur aut tesam significat

Expanded text:
ONGE valde. Sallustius «longe alia mihi mens est patres conscripti». DIVES OPVM modo tantum ‘dives’ dicimus, antiqui adiungebant cuius rei, ut «dives equum, dives pictai vestis et auri», iungentes tantum genetivo casui. STVDIISQVE ASPERRIMA BELLI causam ostendit mirabilem, dicens hos esse et bellicosos et divites, cum otiosa semper sit opulentia. Iure ergo hanc diligit Iuno et vult orbis regna sortiri. ‘Studiis’, non ‘studio’, quia ter rebellavit contra populum Romanum. FERTVR dicitur. Et ingenti arte Vergilius, ne in rebus fabulosis aperte utatur poetarum licentia, quasi opinionem sequitur et per transitum poetico utitur more. POSTHABITA non ‘contempta’, sed ‘in secundis habita’; namque in superiore versu dixit ‘magis’, ut etiam originali larmis Iunonem in alio loco ipse testatur, ut «ferro accincta vocat». CVRRVS aut vere currum quo s
Abbreviated transcription (Latin):
particula post ponit᷑ antea p̃ponebat᷑. terẽtius inphõr.: nã quȩ est hec anus afra¬
legunt. hoc aũt dicit. cũ omnia noueris desine aduentus mei causam uelle
cognoscere. n deũ prȩcepta: propter matrẽ hoc nomen. ⁊ grauiter frendens:¬
cõmissa tibi: idest magnoꝵ sceleꝵ est ista ꝑ solutio. & alii ista distingunt
ut sit ante cõmissa. is alii. tibi has miserabilis orpheus: nõ humilem autem nu¬
men dicit ti siphonẽ idest mortis ultricem. nã ideo tisiphone dicta est quasi
cui cura est TICIC ONΟU idest mortis ultio. ⁊ Haud quaquam
obmeritũ poenas: idest non tales quales mereris. nam eius uxoris ciusa mor¬
tis fuisti. infer̾t aũt digna supplicia ni fata ꝓhiberent. quib fauentib ira nu¬
minũ minora infert. licet maiora nõ possit. i moritura puella: merito non
uidit quippe moritura. ⁊ seruantẽ ripas: tenentẽ ut tanta seruabat filia se

Expanded text:
particula postponitur, antea praeponebatur: Terentius in Phormione "nam quae est haec anus, a fracquam' legunt. hoc autem dicit: cum omnia noveris, desine adventus mei causam velle cognoscere. Ad v. 447 deum praecepta propter matrem †hoc nomen. Ad v. 449 vi dencommissa tibi id est magnorum scelerum est ista persolutio. et alii ita distingunt, ut sit 'a te commissa'; alii 'tibi has miserabilis Orpheus'. non humile autem numen dicit Tisiphonen, id est mortis ultricem: nam ideo Tisiphone dicta est, quasi cui cura est τίσις FO/NOU, id est mortis ultio. Ad v. 454 haudqvaqvam ob meritum p. id est non tales quales mereris: nam eius uxoris causa mortis fuisti. inferret autem digna supplicia, nisi fata prohiberent: quibus faventibus ira numinum minora infert, licet maiora non possit. Ad v. 457 moritura puella merito non vidit, quippe moritura, serpentem. Ad v. 458 servantem ripas tenentem, ut "tantas servabat filia se
Abbreviated transcription (Latin):
si ignoscere manes: participiũ sine uerbi origine. nõ enĩ facit ignoscor sicut
suictusq animi: sic hoc dixit ut o prestans animi. is respexit: id est cõmis it
esse euridicẽ. lucanus in orpheo dicit factũ strepitũ redeunte euridice. ob
hoc quia gaudent aluce relictã euridice n iterũ sperantes orphea manes.s iteꝵ
lumina: in mortẽ reducta. : inualidas palmas: inumbrȩ tenuitatẽ redactas.
transire paludem: misticũ ẽnim dicitur bis eamdem umbrã euocari nõ licere:.

Expanded text:
s. i. m. participium sine verbi origine: non enim facit 'ignoscor', sicut s. i. m. participium sine verbi origine: non enim facit 'ignoscor', sicut '. Ad v. 490 victusque animi sic hoc dixit, ut "o praestans animi iuvenis". respexit id est commisit u Eurydices: Lucanus in Orpheo dicit factum strepitum redeunte Eurydice ob hoc, quia "gaudent a luce relictam Eurydicen, iterum sperantes Orphea manes". Ad v.lumina in mortem reducta. Ad v. 497 invalidas palmas in umbrae tenuitatem redactas. t. p. mysticum est: dicitur enim bis eandem umbram evocari non licere. Ad v.
Abbreviated transcription (Latin):
nuit et est plensis expersona poetȩ. quo ẽi tp̃r orpheus fuit rhesus nec dum
atheniensis nĩpha: quã boreaᷤ in suum matrimoniũ rapuit. s caua testudine:
peryfrasis chytare cuius usus repertus hoc modo. Cum regrediens ni lus ĩ suos
meatus uaria in terris reliquisset animalia. relicta etiã testudo est: quȩ cum
putrefacta esset & nerui eiꝰ remansissent extẽti intra coriũ ꝑcussa amer¬
curio sonitũ dedit: excuꝰ imitatione cythara est cõposita. N ȩgrũ amorem:
mȩstũ deceptũ. s: solo in litore : deserto inquo sine uxore morabat᷑. N tenanas
pertinẽt cytharȩ qua fretus ista superauit. s nesciaq humanis precib man¬
suescere corda: ad exitũ futurȩ rei respexit non ad principiũ. nã pͥmo meruit
euridice. ⁊ erebi desedib imis: de interiorib tenebris inferoꝵ.÷: amplexȩ :¬
qs uento rota constitit: deẽ¬
cũ & hoc dicit cum uento suo rota constitit idest cũ causa uolubilitatis quie¬

Expanded text:
t Rhesi, prolepsis ex persona poetae; quo enim tempore Orpheus fuit, necdum Rhesus Atheniensis Nympha, quam Boreas in suum matrimonium rapuit. Ipse, Orpheus. Caua testudine, perifrasis citharae, cuius usus repertus est hoc modo. Regrediens Nilus in meatus varia in terris reliquisset animalia, relicta etiam testudo est. quae cum putrefacta esset et nervi eius remansissent extenti intra corium, percussa a Mercurio sonitum dedit. ex cuius imitatione cithara est composita. aegrum amorem maestum, deceptum. Ad v. 464 solo in litore deserto, in quo sine uxore morabatur. Ad v. 466pertinent citharae, qua fretus ista superavit. Ad v. 469 nesciaque humanis p. m. c. ad exitum futurae rei respexit, non ad principium: nam primo meruit Eurydicen. Ad v. 470 erebi de sedibus imis de interioribus tenebris inferorum. Ad  vento rota constitit deeet hoc dicit: cum vento suo rota constitit, id est cum causa volubilitatis quie
Abbreviated transcription (Latin):
sunt genera.  oceano libemus: ait quasi nĩpha oceano sacrificet. ⁊ oceanũq
re uestam : id est in ignẽ uinũ purissimũ fudit: post quod quia magis flãma
ruleus ꝓtheus: carphatos insula est contra ȩgiptũ: aqua uicinũ pelagus car¬
phatium nominatũ est: hic aliquando regnauit ꝓtheus. relicta pallene ciui¬
tate thesaliȩ. ad quã tñ reuersus est postea: quod ostendit hoc loco. dicẽs.
te equi sunt postrema resoluunt᷑ inpisces.i Quȩ sint quȩ fuerĩt quȩ mox¬

Expanded text:
 380 oceano libemus ait quasi nympha Oceano sacrificat. Ad v. 381 oceanumque fudit nectare vestam id est in ignem vinum purissimum fudit: post quod quia magis flamma . p. Carpathos insula est contra Aegyptum, a qua vicinum pelagus Carpathium appellatum est. hic aliquando regnavit Proteus, relicta Pallene, civitate Thessaliae, ad quam tamen reversus est postea: quod ostendit hoc loco, dicens te equi sunt, postrema resolvuntur in pisces. et aliter: eo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quã nimios ȩstus accipimus. : sitientis indos: populus subsolanus. ⁊ caua¬
fessa senem passus componere menbra: auiditatẽ exprimit tenere cupiẽtis.
unde eũ contra matris prȩceptũ cito ĩꝓtheũ fecisse impetũ dicit ꝑ quod
in continentes animos hom̃inũ docet poeta.⁊ hominis ore: humana scilicet

Expanded text:
per quam nimios aestus accipimus. sitientes indos populos subsolanos. et aper quam nimios aestus accipimus. sitientes indos populos subsolanos. et afessa s. p. c. m. aviditatem exprimit tenere cupientis, unde eum contra matris praeceptum cito in Proteum fecisse impetum dicit: per quod incontinentes animos hominum docet poeta. Ad v. 442 fallacia vict
Abbreviated transcription (Latin):
setundet: duo eĩ ista requirunt᷑ oraculis: causa mali & remediũ. ss sine ui
marũ uarietas. cuius figmentũ fisicã uolunt esse rationẽ. quia habet homo
in se libidinẽ stultitiam ferocitatẽ : dolũ. quȩ dũ in uno uigent pars illa quȩ
uicina est diuinitati iđ prudentia nõ apparet: quȩ tunc potest suas uires reti¬
nere cũ illa fuerint religata id cũ quis caruerit omĩb uitiis. unde sacerdotẽ
tas siluestris asperitas. lapsus animȩ aquaꝵ mobilitati similis. is medios
cum sol accenderit ȩstus: fere enĩ numina tunc uidentur. lucanus medius cum
sunt albent eĩ eoꝵ capita spumis aquaꝵ. ss atra tygris: seua. s tanto nate
magis: alii legunt tantũ nate magis. s liquidũ ambrosiȩ diffundit odorem:
ne : paululũ obliquũ alumine. et sciendũ ꝓtheũ temporalem suscipere diui¬
stinguendũ est propter duo epitheta.ss sirius : aũt stella est in ore canis

Expanded text:
s. duo enim ista requiruntur in oraculis, causa mali et remedium. Ad v. 397 sine vi marum varietas: cuius figmenti physicam volunt esse rationem, quia habet homo in se libidinem, stultitiam, ferocitatem, dolum. quae dum in eo vigent, pars illa quae vicina est divinitati, id est prudentia, non apparet: quae tunc potest suas vires tenere, cum fuerint illa religata, id est cum quis caruerit omnibus vitiis. unde sacerdotem tas, silvestris asperitas, lapsus animi, aquarum mobilitati similis. cum sol accenderit aestus fere enim numina tunc videntur: Lucanus "medio cumsunt: albent enim eorum capita spumis aquarum. Ad v. 403 se magis alii legunt 'tam tu nate magis'. Ad v. 414 liqvidum ambrosiae d. o. ne paululum obliquum a lumine. et sciendum, Proteum temporalem suscipere divistinguendum propter duo epitheta. sirius autem stella est in ore canis,
Abbreviated transcription (Latin):
pado: species progenere .s. uitiosȩq ilicis aluo: cariosȩ uult aũt ꝓbare etiã prtre ᷤ

Expanded text:
pro genere. Ad v. 453 vitiosaeque ilicis alvo cariosae. vult autem probare etiam putres pro genere. Ad v. 453 vitiosaeque ilicis alvo cariosae. vult autem probare etiam putres
Abbreviated transcription (Latin):
cũ habundat. nã hoc dicit. subministrat fruges uomere. iđ ꝑ uomerẽ. Ennius ef¬
religari fustib ualidioribus. sicut suꝑ ait deuitibus uiribus eniti quaꝵ & cõtemne
reuentos. ⁊ fetu nemus omne grauescit: id utilitate. nã omnis utilitas fetus est.
illuc aũt tendit lausista siluaꝵ ut & ꝓbet nõ mirũ esse si et poma et oliuȩ sine
ulla cultura prȩbeantur. & crescat uitiũ uituperatio. circa quas tantus impen
accipimus poma siluestria: s. Tondent᷑ cithisi: uirgulta acitͥo insula ubi habundant no
minata. ⁊ Aut illi pecori frondem: iđ salicis aut ginest genistȩ: multi aũt tiliȩ legũt
mis montibus. Steriles aũt̃ ait siluas cõparatione pomiferaꝵ arboꝵ. it hinc: de siluis¬
storalem p̃fixa cuspide myrtũ. s & bona bello cornus: apta est eĩ &̃ cornus hasti¬

Expanded text:
'cum' abundat; nam hoc dicit: subministrat fruges vomere, id est per vomerem: Ennius "ef'cum' abundat; nam hoc dicit: subministrat fruges vomere, id est per vomerem: Ennius "efreligari fustibus validioribus, sicut supra ait de vitibus "viribus eniti quarum et contemnere ventos". Ad v. 429 fetv nemus omne g. id est utilitate; nam omnis utilitas fetus est. illuc autem tendit laus ista silvarum, ut et probet non mirum esse, si et poma et olivae sine ulla cultura praebeantur, et crescat vitium vituperatio, circa quas tantus inpendaccipimus poma silvestria. Ad v. 431 tondentur cyti aut illae pecori frondem id est salices et genistae. multi autem 'tiliae' legunt, mis montibus. 'steriles' autem ait silvas comparatione pomiferarum arborum. Ad v. 442 dant aliostoralem praefixa cuspide myrtum". et bona bello cornus apta est enim etiam cornus hasti
Abbreviated transcription (Latin):
cantat rusticus labore finito tñ deesse nõ potest: quod exercere circa culturam
ĩminutȩ glebȩ uitibus applicantur . n. Metuendus iupiter uuis: aer more suo:
cuiꝰ uarietas plerũq laborem decipit rusticoꝵ. & tacite uidetur ad monere qđ
aperte dixit ĩ primisssacrificiis tempestates dixit esse pellendas. ⁊ Non ulla :
se ⁊ licet tarde oliuam putari. ⁊ Rastros tenaces: ad fodiendũ scilicet. negligen
tiam aũt ferunt olee cũ iam cȩperint eẽ ualentiores. nã ad huc parue nimiam
curã requirunt. ⁊ aurasq tulerunt: ferre auras ꝓpͥe est asuescere aeris uarietati.
quȩ obest rebus teneris nimiũ. s ip̃a satis tellus cũ dente recͥuditur uncosufficit
humorẽ : hoc dicit aratũ oliuetũ et oleis prodest & exinde frum̃ta gignuntur.
sufficit humorẽ : scilicet subministrat arborib.⁊ grauidas cũ uomere fruges:

Expanded text:
cantat rusticus labore finito; tamen deesse non potest, quod exercere circa culturam cantat rusticus labore finito; tamen deesse non potest, quod exercere circa culturam inminutae glebae vitibus applicantur. Ad v. 419 metuendus iuppiter uvis aer, more suo: cuius varietas plerumque laborem decipit rusticorum. et tacite videtur admonere, quod aperte dixit in primo, sacrificiis tempestates esse pellendas. Ad v. 420 nonse est, licet tarde, olivam putari. rastros tenaces ad fodiendum scilicet, quia tiam autem ferunt oleae, cum iam coeperint esse valentiores; nam adhuc parvae nimiam curam requirunt. Ad v. 422 aurasque tulerunt 'ferre auras' proprie est adsuescere aeris varietati, quae obest rebus teneris nimium. Ad v. 423 ipsa satis tellus c. d. r. v. s. v. hoc dicit, aratum olivetum et oleis prodest et exinde frumenta gignuntur. Ad v. 424 sufficit umorem scilicet subministrat arboribus. gravidas cum vomere fruges
Abbreviated transcription (Latin):
autũna semel uerno tempore.⁊: durus uterq labor. et euellendarũ herbaꝵ
et frondiũ secandaꝵ. ⁊ laudato ingentia rura. exiguũ colito: hoc etiã cato ait
ĩ libris ad filiũ de agricultura: qđ ideo dictũ est. quia aut maiores rura ĩ cul¬
tos agros dicebant. iđ siluas et pascua agrũ uero qui colebatur ut ĩ telliga¬
mus. laudato ingentes siluasi colito agrũ minorẽ.: uel quod melius est. quia
cũ indignatione ait. causa uitiũ cura nos etiã sponte nascentiũ reꝵ fatigat.
falcem arbusta reponunt: putatȩ sunt nec falcẽ requirũt. s lam canit effectus
extremos uinitor antes: melius est effectus ꝗͣ effectos. ut quidã legunt.
et antes. alii extremos uineaꝵ ordines accipiunt alii macerias quib uineta
claudunt᷑: que maceriȩ fiunt de assis id ẽ siccis lapidib aũn et assȩ tibiae dicũ
dam. nã ꝓpͥe antes sunt eminentes lapides uel colũnȩ ultimȩ ꝗb fabrica su¬
stinet᷑. et appellantur antes

Expanded text:
tumnali, semel verno tempore. Ad v. 412 durus uterque l. et vellendarum herbarum et frondium secandarum. laudato ingentia rura exigvum colito hoc etiam Cato ait in libris ad filium de agricultura. quod ideo dictum est, vel quia maiores agros incultos 'rura' dicebant, id est silvas et pascua, agrum vero, qui colebatur, ut intellegamus, laudato ingentes silvas, colito agrum minorem: vel, quod melius est, quia cum indignatione ait, causa vitium cura nos etiam sponte nascentium rerum fatigat. Ad v. 416 falcem arbusta reponunt putatae sunt nec falcem requirunt. Ad v. 417 iam canit effectus extremos vinitor antes melius est 'effectus' legere, quam 'effectos', ut quidam legunt. et 'antes' alii extremos vinearum ordines accipiunt, alii macerias, quibus vineta cluduntur, quae maceriae fiunt de assis, id est siccis, lapidibus: unde et 'assae tibiae' dicundam: nam proprie antes sunt eminentes lapides vel columnae ultimae, quibus fabrica sstinetur, et appellantur antes
Abbreviated transcription (Latin):
in aluearia : licet ip̃e paulo post dicat. coribantiaq era sequute: dicteo cęli regem
morantis: tarde incedentis. i fractos: cõlisos. s trepide coeunt: festinant se in
aluearib. s pennisq corruscant: quem ad modũ milites scuta cõmouent. ⁊ uocãt
dent. n camposq patentes: aerẽ purũ & liquidũ nõ nubib clausũ. et ita aer cam¬
in orbem: more bellantũ.: nõ densior aere grando: In aliiꝰ ꝙ aĩasq ĩpuluere ponũt.

Expanded text:
in alvearia? licet ipse paulo post dicat "crepitantiaque aera secutae Dictaeo caeli regem in alvearia? licet ipse paulo post dicat "crepitantiaque aera secutae Dictaeo caeli regem s". Ad v. 70 morantes tarde incedentes. Ad v. 72 fractos conlisos. Ad v. 73 trepidae coeunt festinant aluearibus. Pinnisque coruscant, quemadmodum milites scuta commouent. Coeunt, fdum. camposque patentes aerem purum et liquidum, non nubibus clausum. et ita aer camin orbem more bellantum. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
los efficiunt.÷ nescio qua dulcedine lȩtȩ: quadam archana ratione naturȩ.⁊. mel¬
li tenacia fĩgunt: quia cũ inuersi sint faui mel tñ inde nõ funditur. unde ait te
nacia: quȩ in re supinatis fauis coherent.⁊ caueis: aluearib. n ȩstatẽ liquidam:¬
ꝑuer serenũ. s: Contẽplator: intuere. nã tempus futurũ ꝓp̃senti posuit ab in¬
peratiuo modo. ⁊ aquas dulces et flondea ͤ tecta petũt: ꝓpter hoc ait supra. et te¬
nuis fugiens ꝑ gramina riuus palmaq uestibulũ ingens aut oleaster ad ũbret.
tritamelisphilla: uarro hanc herbã apiastrũ dicit in pͥmo libro operis rustici.
s cerinthe ignobile gramen: uile uͥq nascens. s matris cymbala: quȩ in eiꝰ tutela sũt
re suo: naturali ratione: cuiꝰ causa nõ redditur. quis ẽĩ nouit. curaeris sono redeant

Expanded text:
los efficiunt. nescio qua dulcedine l. quadam arcana ratione naturae. Ad v. 57 mellos efficiunt. nescio qua dulcedine l. quadam arcana ratione naturae. Ad v. 57 mella tenacia figunt quia, cum inversi sinacia’, quae in resupinatis fauis cohaerent. Caueis, alueariis. Nare, traus. Ad v. 61 contemplator pro 'intuere': nam tempus futurum pro praesenti posuit ab imperativo modo. aqvas dulces et frondea semper t. p. propter hoc ait supra "et tenuis fugiens per gramina rivus palmaque vestibulum a. i. o. inumbret". Ad v. 63 trita melisphylla Varro hanc herbam apiastrum dicit in primo libro operis rustici. cerinthae ignobile g. vile, ubique nascens. Ad v. 64 matris cymbala quae in eius tutela sunt re suo naturali ratione, cuius causa non redditur. quis enim novit cur aeris sono redeant
Abbreviated transcription (Latin):
b faciunt: de ꝗb postea cerea tecta c̃ponũt. ⁊: siuera est fama: si credendũ est apeᷤ
posse terras effodere. ⁊ & leui rimosa cubilia limo: alii & leui legunt. un tñ sensu
est. nã hoc dicit. quod illȩ nimio labore ꝑficiũt. tu eleui ũgue rimosa cubilia cir¬
cũ fouens limo. etiã raras frondes suꝑ inice. quod ideo fit: ne uel limus crepet: uel
cauerne aut sole penetrent᷑ aut frigore. e taxũ sine: uenenata arborẽ. ip̃e inbuc¬
colicis. sic tua cyrineas fugiant examina taxos. mel ẽi exinde pessimũ gignitur.¬
sunt huiꝰ coloris. ⁊ alte neu crede paludi: ne facile mergantur. i uocisq offensa¬
exequit᷑. et trahit in argum̃tũ puttalẽ aquam quȩ ȩstate frigi dissima est. hi eme
p̃teritũ ꝑfectũ facit messui.  hinc: ex florib scilicet ex quib pͥmo mel mox pul

Expanded text:
bus faciunt, de quibus postea cerea tecta componunt. Ad v. 42 si vera est fama si credendum est, apes bus faciunt, de quibus postea cerea tecta componunt. Ad v. 42 si vera est fama si credendum est, apes posse terras effodere. Ad v. 45 e levi rimosa cubilia limo alii 'et levi' legunt. unus tamen sensus est; nam hoc dicit: quod illae nimio labore perficiunt, tu e levi ungue rimosa cubilia circumfovens limo, etiam raras frondes superinice. quod ideo fit, ne vel limus crepet, vel cavernae aut sole penetrentur aut frigore. Ad v. 47 taxum sine venenatam arborem: ipse in bucolicis "sic tua Cyrneas fugiant examina taxos"; mel enim exinde pessimum gignitur.sunt huius coloris. altae nev crede paludi ne facile mergantur. Ad exsequitur, et trahit in argumentum putealem aquam, quae aestate frigidissima est, hieme vpraeteritum perfectum 'messui'
Abbreviated transcription (Latin):
ne incipiãt esse duo epitheta: quod apud latinos cõstat esse uitiosũ. ⁊ uere¬
suo: sibi grato et aptissimo. ÷ decedere ripa calori: ut estus possint aquaꝵ uic¬
ce saxa. i. pontib ut crebis: uel utipõtib. nã nõ sunt pontes.: si forte moranteᷤ
tarde remeantes expascuis. ÷ neptuno inmerserit: deũ proaquis posuit. i gra
bene et multũ significat. aliãs male. ũtibi odor cenigrauis. Itẽ graue olentis a¬
caloris ꝗͣ frigoris. quod licet utrũq equali modo metuendũ sit: tñ dissimiliter
nocet. nã calore liquefacta defluunt mella. que si fuerint frigore c̃durata cõstri¬
tas apes interimunt. is spiram̃ta: exitus. alibi sȩui spiracula ditis.s fucoq:
genus est herbȩ. unde tingit᷑ uestis. fucũ aũt & flores procera posuit. quã exhis
et uisco et phrygie idaeae pice.ii seruant aũt: mire ait. nãpilas quasdã in alueari¬

Expanded text:
ne incipiant esse duo epitheta; quod apud Latinos constat esse vitiosum. ne incipiant esse duo epitheta; quod apud Latinos constat esse vitiosum. suo sibi grato et aptissimo. Ad v. 23 decedere ripa calori ut aestus possint aquarum vicce saxa'. Ad v. 27 pontibus ut crebris veluti pontibus; nam non sunt pontes. Ad v. 28 si forte morantes tarde remeantes ex pascuis. Ad v. 29 neptuno inmerserit deum pro aquis posuit. Ad v.'bene et multum' significat, alias 'male', ut "aut ubi odor caeni gravis", item "grave olentis Acaloris quam frigoris. quod licet utrumque aequali modo metuendum sit, tamen dissimiliter nocet: nam calore liquefacta defluunt mella, quae si fuerint frigore condurata, constrictas apes interimunt. Ad v. 39 spiramenta exitus: alibi "saevi spiracula Ditis". fucoque genus est herbae, unde tinguitur vestis. fucum autem et flores pro cera posuit, quam ex his et visco et Phrygiae Idae pice. 'servant' autem mire ait: nam pilas quasdam in alveari
Abbreviated transcription (Latin):
alto .⁊. intenui labor at tenuis nõ gloru: cõpensatio est laboris. quod magnam
dat gloriam. si fuerit materia exilis ornata. is numina leua: ꝓsꝑa ut intonu¬
ubi alucaria ponenda sunt inquare satis perite. & ea quȩ abesse debeant ne no¬
ceant apib et ea quȩ adesse. ut possint ꝓdesse c̃memorat. Sane. q̃m supͦ ait
et mercices petulcis uocamꝰ. i pidi terga: picta terga habentes.⁊. pinguibus
astabulis: plenis. sicut in anes res tenues nominamꝰ ẽc̃trario. s meropesq dicẽ¬
de aliȩq uolucres: ostendit aues esse etũ meropes. sunt aũt uirides & uocant
nomen posuit ꝓnõie. nã ph: lomena in irundinẽ uersa est ꝓqua ꝓgnem uel
quasi sororẽ posuit uel quasi eã quȩ fuerat illi sceleris causa. nã ip̃a tereũ misera
ad ducendã sororẽ. s dulcẽ nidis inmitib ȩscam: iđ crudelib pullis ꝗ apiũ

Expanded text:
alto". Ad v. 6 in tenvi labor at tenvis n. g. conpensatio est laboris, quod magnam alto". Ad v. 6 in tenvi labor at tenvis n. g. conpensatio est laboris, quod magnam dat gloriam, si fuerit materia exilis ornata. Ad v. 7 numina laeva prospera, ut "intonuubi alvearia ponenda sunt: in qua re satis perite et ea quae abesse debent, ne noceant apibus, et ea quae adesse, ut possint prodesse, commemorat. sane quoniam supra ait et meretrices petulcas vocamus. Ad v. 13 picti terga picta terga habentes. pingvibus a stabulis plenis, sicut inanes res tenues nominamus e contrario. Ad v. 14 meropesquedo 'aliaeque volucres' ostendit aves esse etiam meropes. sunt autem virides earum penomen posuit pro nomine; nam Philomela in hirundinem versa est: pro qua Procnen vel quasi sororem posuit, vel quasi eam, quae fuerat illius sceleris causa; nam ipsa Tereum miserat ad adducendam sororem. Ad v. 17 dulcem nidis inmitibus escam id est crudelibus pullis, qui apium