comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uertuntur. Biduum ad recognoscendasres datum dominis.Tertio in¬
cognita erant autẽ pleraque hostium ipor sub hasta ueniere: Qđq
inde redactum militib est diuisum: Eaetera bella maximeque ueiens in¬
certi exitus erant. Iam que romani desperata ope humana fata & deos
spectabant: cum legati ab delphis uenerunt: sortem oraculi afferentes
congruentem responso captiui uatis.Nomane aquam albana caue
lacu contineri: caue in mare manare sinas:suo flumine manu missã
per agros rigabis dissipatamq niuis extingues: tum tu insiste audax
hostium muris: memor ꝗͣ per annos obsides urbem: ex ea tibi his quȩ
nunc pandantur fatis uictoriam datam. Bello perfecto donũ amplum
eumq adhibere tribuni militum ornelius postumiusq: ad prodigii
albani procurationẽ ac deos rite placandos coepere:Inuentũq: tandẽ
est ubi neglectas cerimonias intermissũ ue solenne: dii arguerent: nihil

Expanded text:
uertuntur. biduum ad recognoscendas res datum dominis; tertio inuertuntur. biduum ad recognoscendas res datum dominis; tertio incognita—erant autem ea pleraque hostium ipsorum—sub hasta ueniere quodque inde redactum militibus est diuisum. cetera bella maximeque Ueiens incerti exitus erant. iamque Romani desperata ope humana fata et deos spectabant, cum legati ab Delphis uenerunt, sortem oraculi adferentes congruentem responso captiui uatis: 'Romane, aquam Albanam caue lacu contineri, caue in mare manare suo flumine sinas; emissam per agros rigabis dissipatamque riuis exstingues; tum tu insiste audax hostium muris, memor quam per tot annos obsides urbem ex ea tibi his quae nunc panduntur fatis uictoriam datam. bello perfecto donum amplum eumque adhibere tribuni militum Cornelius Postumiusque ad prodigii Albani procurationem ac deos rite placandos coepere; inuentumque tandem est ubi neglectas caerimonias intermissumue sollemne di arguerent: nihil
Abbreviated transcription (Latin):
qui romanã ibi coloniam oppugnabant: ad haec ueientiq & falisco
& capenati bello occupatos uidebant romanos: nec intra muros magis
quietiora negotia esse certaminib patrum ac plebis: inter haec locum
iniuriae rati esse: praedatum in agr romanũ cohortes expeditas mutũt:
aut .ii. passuros inultam eam iniuriã romanos: ne nouo bello se onerarẽt:
aut exiguo eoque parum ualidum exercitu ꝑsecuturos. Nomanis in¬¬
digniras maior: ꝗͣ cura populationis tarꝗmensiũ fuit. Eo nec magno
conatu suscepta: nec in longum dilata res est.Aurelius postumius &
Liulius: non iusto delecto. et .ii. ab tribunis plebis impediebantur.¬
sed prope uolũtarioꝵ: quos adhortando incitauerant coacta manu per
agrum ceretem obliquis tramitib egressi: redeuntes ab populationibus
grauesq praeda tarquinienses oppressere. Multos mortales obtruntant
omnes exuunt. impedimentis & receptis agroꝵ suor spoliis romani re¬

Expanded text:
qui Romanam ibi coloniam oppugnabant, ad hoc Ueientique et Falisco qui Romanam ibi coloniam oppugnabant, ad hoc Ueientique et Falisco et Capenati bello occupatos uidebant Romanos, nec intra muros quietiora negotia esse certaminibus patrum ac plebis, inter haec locum iniuriae rati esse, praedatum in agrum Romanum cohortes expeditas mittunt: aut enim passuros inultam eam iniuriam Romanos ne nouo bello se onerarent, aut exiguo eoque parum ualido exercitu persecuturos. Romanis indignitas maior quam cura populationis Tarquiniensium fuit; eo nec magno conatu suscepta nec in longum dilata res est. A. Postumius et L. Iulius , non iusto dilectu—etenim ab tribunis plebis impediebantur—sed prope uoluntariorum quos adhortando incitauerant coacta manu, per agrum Caeretem obliquis tramitibus egressi, redeuntes a populationibus grauesque praeda Tarquinienses oppressere. multos mortales obtruncant, omnes exuunt impedimentis, et receptis agrorum suorum spoliis Romam re
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmortales uelint uulgari: Haud minus ꝗͣ celanda effando nefas contͣhi
Ius igitur libris fatalib sic disciplina etrusca traditum esse: ut qñ aqͣ
albana abundass&. tum si eam romanus rite emisiss&: uictoriã de
ueientib dari. Ante ꝗͣ id fiat deos moenia ueientium deserruros nõ esse:
Exequebantur inde quae solennis deriuatio ess&. Sed auctorem leuem
nec satis fidum super tanta re patres rati: decreuere legatos sortesque
oratuli phitici expectandos. Prius ꝗͣ ab delphis oratores albanique
prodigii piatula inuenirentur: noui tribuni militares consulari potesta¬
te .L. Pullus tullius . P. furius Medulinus quarto . L. Serguis fidenas.A
postumius religensis. P. Cornelius Maluginensis. A. Manilius magr̃atũ
ineunt. Eo anno tarquiniẽses noui hostes exorni: quia simul multis bel¬
lis uolscor ad anxur: ubi praesidiũ obsidebatur. equoꝵ ad lauitos

Expanded text:
immortales uolgari uelint haud minus quam celanda effando nefas contrahi. immortales uolgari uelint haud minus quam celanda effando nefas contrahi. sic igitur libris fatalibus, sic disciplina Etrusca traditum esse, ut quando aqua Albana abundasset, tum si eam Romanus rite emisisset uictoriam de Ueientibus dari; antequam id fiat deos moenia Ueientium deserturos non esse. exsequebatur inde quae sollemnis deriuatio esset; sed auctorem leuem nec satis fidum super tanta re patres rati decreuere legatos sortesque oraculi Pythici exspectandas. priusquam a Delphis oratores redirent Albaniue prodigii piacula inuenirentur, noui tribuni militum consulari potestate, L. Iulius Iulus L. Furius Medullinus quartum L. Sergius Fidenas A. Postumius Regillensis P. Cornelius Maluginensis A. Manlius magistratum inierunt. eo anno Tarquinienses noui hostes exorti. qui quia multis simul bellis, Uolscorum ad Anxur, ubi praesidium obsidebatur, Aequorum ad Labicos,
Abbreviated transcription (Latin):
comertio sermonum facto: quis nã is essex: qui per ambages de lacu
albano iacer&. Postꝗͣ audiuit aruspicem esse: uir haud intacti reli¬
gione animi causatus. de priuati portenti procuratione.si opere illi es¬
s& consulere uelle: ad colloquiũ uatem elicuit. Cumque progressi am¬
bo longius a suis essent: inermes sine ullo metu:praeualens iuuenis ro¬
manus senem infirmum inconspectu oĩum rapit: nequicꝗͣ tumultu¬
antib etruscis: ad suos transtulit. Qui cum perductus ad imꝑatorem:
inde romam ad senatum missus ess&: sciscitantib. quid nã id ess& qđ
de lacu albano docuiss&: respondit profecto iratos deos ueienti popło
illo fuisse die: quo sibi eam mentem obiecissent: ut excidium patriae:
fatale proder&. Itaque quae tum cecinerit diuino spiritu instinctus:
ea se ne cui indicta sint reuotare posse: &tacendo forsitan:quae dii

Expanded text:
commercio sermonum facto, quisnam is esset qui per ambages de lacu commercio sermonum facto, quisnam is esset qui per ambages de lacu Albano iaceret, postquam audiuit haruspicem esse, uir haud intacti religione animi, causatus de priuati portenti procuratione si operae illi esset consulere uelle, ad conloquium uatem elicuit. cumque progressi ambo a suis longius essent inermes sine ullo metu, praeualens iuuenis Romanus senem infirmum in conspectu omnium raptum nequiquam tumultuantibus Etruscis ad suos transtulit. qui cum perductus ad imperatorem, inde Romam ad senatum missus esset, sciscitantibus quidnam id esset quod de lacu Albano docuisset, respondit profecto iratos deos Ueienti populo illo fuisse die quo sibi eam mentem obiecissent ut excidium patriae fatale proderet. itaque quae tum cecinerit diuino spiritu instinctus, ea se nec ut indicta sint reuocare posse, et tacendo forsitan quae di
Abbreviated transcription (Latin):
incolumi relictare: cui ferro aut igni noceri poss& Prodigia uer
multa nuntiata: quor pleraque & quia singuli auctores erant tre¬
dita spretaque. & quia hostibus etruscis: per quos ea procurarent a¬
ruspices non erant:in unum oĩum cura uersae sunt. quod lacus ĩ al¬¬
bano nemore sine ullis calestib aquis: causa ue alia que rem mira¬
culo eximer&:: in altitudinẽ insolitam creuit. Quid nam eo dii portẽ¬
derent prodigio: missi sciscitatum oratores ad delphicũ oraculum.
Sed propior interpres factis oblatus senior quidẽ ueiens:qui inter ca¬
uillantes in stationib ac custodiis milites romanos etruscosque: uati¬
cinantis in modum cecinit.prius ꝗͣ ex lacu albano aqua emissa for&
nunq̃ potitur ueiis romanum. Quod primo uelut temere iactum spni
agitari cleinde sermonibus cceptum est:donet unus ex statione roma¬
na percontatus proximũ oppidanoꝵ:iam per longinquitatem belli

Expanded text:
incolumi relicta re cui ferro aut igni noceri posset. prodigia interim incolumi relicta re cui ferro aut igni noceri posset. prodigia interim multa nuntiari, quorum pleraque et quia singuli auctores erant parum credita spretaque, et quia, hostibus Etruscis, per quos ea procurarent haruspices non erant: in unum omnium curae uersae sunt quod lacus in Albano nemore, sine ullis caelestibus aquis causaue qua alia quae rem miraculo eximeret, in altitudinem insolitam creuit. quidnam eo di portenderent prodigio missi sciscitatum oratores ad Delphicum oraculum. sed propior interpres fatis oblatus senior quidam Ueiens, qui inter cauillantes in stationibus ac custodiis milites Romanos Etruscosque uaticinantis in modum cecinit priusquam ex lacu Albano aqua emissa foret nunquam potiturum Ueiis Romanum. quod primo uelut temere iactum sperni, agitari deinde sermonibus coeptum est donec unus ex statione Romana percontatus proximum oppidanorum, iam per longinquitatem belli
Abbreviated transcription (Latin):
cta expientes non homines mõ: sed deos &x excipiebant in religionem
uertentes comina biennio habita:priore anno intollerandã hiemẽ
prodigusque diuinis similem coortam: proximo non in prodigia mõ¬
sed & cunctis pestilentiam agris urbique illatam. haud dubia ira de¬
um. quos pestis eius arcend&e causa placandos esse in libris fatalibus
inuentum sit comitiis auspicatoque fierent indignum diis uisũ ho¬
nores uulgari discriminaque gentium confundi praeterꝗͣ maiesta¬
te potentium.Religione & attonin homines patritios omnes ꝑtem
magnam honoratissimum quenque tribunũ militum consulari pote¬
tamillum iteꝵz.L furium Meduliuum tertium . Q Seruiliũ fidenatẽ
iteꝵ . Sulpitiũ Camerinum. His tribunis ad ueios nihil admodum
memorabile actum est.tota uis inpopulationib fuit. Duo sũmi impa¬
tores potius a faliscis: camillus a capena praedas ingentes egere:nulla

Expanded text:
cta experientes non homines modo sed deos etiam exciebant, in religionem cta experientes non homines modo sed deos etiam exciebant, in religionem uertentes comitia biennio habita: priore anno intolerandam hiemem prodigiisque diuinis similem coortam, proximo non prodigia sed iam euentus: pestilentiam agris urbique inlatam haud dubia ira deum, quos pestis eius arcendae causa placandos esse in libris fatalibus inuentum sit; comitiis auspicato quae fierent indignum dis uisum honores uolgari discriminaque gentium confundi. praeterquam maiestate petentium, religione etiam attoniti homines patricios omnes, partem magnam honoratissimum quemque, tribunos militum consulari potem M. Furium Camillum iterum L. Furium Medullinum tertium Q. Seruilium Fidenatem iterum Q. Sulpicium Camerinum iterum. his tribunis ad Ueios nihil admodum memorabile actum est; tota uis in populationibus fuit. duo summi imperatores, Potitus a Faleriis, Camillus a Capena praedas ingentes egere, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
circunducta copiae: capenates in uallum romanum uersus atergo aggre¬
diuntur. Inde pugna ccepta & faliscis intulit tertrorem trepidantesque
eruptio ex castris oportune facta aueruit Repulsos demde sequuti uicto¬
res ingentem ediderunt caedem. Nec ita multo post iam palantes ueluti
sorte oblati populatores capenatis agri reliquias pugnae assumpsere. Et
ueientum refugientes in urbe multi ante portas caesi: dum prae metu ne
simul romanus irrumper&:obiectis forib exiremos suor exclusere.
Haec eo anno acta &xiam comitia tribunor: militum aderant: quor ꝓpe
maior patribus ꝗͣ belli cura erat. Quippe non comunitatũ mõ cũ plebe
sed prope amissum cernentibus sumũ imꝑium. Itaque clarissimis uiris
ex composito praeꝑatis ad petendum quos praetereundi ueretundiã cre¬
derent fore. Nihilominus ipsi perinde ac si omnes candiclati essent cun¬

Expanded text:
circumductae copiae Capenates in uallum Romanum uersos ab tergo adgrecircumductae copiae Capenates in uallum Romanum uersos ab tergo adgrediuntur; inde pugna coepta et Faliscis intulit terrorem, trepidantesque eruptio ex castris opportune facta auertit. repulsos deinde insecuti uictores ingentem ediderunt caedem; nec ita multo post iam palantes ueluti forte oblati populatores Capenatis agri reliquias pugnae absumpsere. et Ueientium refugientes in urbem multi ante portas caesi, dum prae metu, ne simul Romanus inrumperet, obiectis foribus extremos suorum exclusere. haec eo anno acta; et iam comitia tribunorum militum aderant, quorum prope maior patribus quam belli cura erat, quippe non communicatum modo cum plebe sed prope amissum cernentibus summum imperium. itaque clarissimis uiris ex composito praeparatis ad petendum quos praetereundi uerecundiam crederent fore, nihilo minus ipsi perinde ac si omnes candidati essent cun
Abbreviated transcription (Latin):
tum primũ in urbe romana facto: per dies octo apollinẽ lathonãq:
& dianam nerculem Merturium atque neptunum tribus ꝗͣ ãplissi¬
me tum apꝑari poterat stratis lectis placauere. Priuatim quoq id sa¬
crum celebratum est tota urbe: patentib ianuis. promiscueque usu
rerum omium in propatulo posito notos ignotos que passim aduenas in
hospito ductos ferunt. & cum inimicis quoq benigne ac comiter ser¬
mones habitos: iurgiis ac litib temꝑatum. Uinctis quoque dempta ĩ
cos dies uincula. Religionem deiñ fuisse quib eã opem tulissent uincin
Inierim ad ueios terror multiplex fuit tribus in unum bellum collatis.
Nanq eodem quo antea mõ circa munimenta cum repente capenates
faliscisque subsidio uenissent: aduersus tres exercitus ancipiti proelio
pugnatum est.Ante omnia aduuit memoria damnationis Sergii ac
Uirginii. Itaque maiorib castris uncde ante cessatum fuerat breui spacio

Expanded text:
tunc primum in urbe Romana facto, per dies octo Apollinem Latonamque tunc primum in urbe Romana facto, per dies octo Apollinem Latonamque et Dianam, Herculem, Mercurium atque Neptunum tribus quam amplissime tum apparari poterat stratis lectis placauere. priuatim quoque id sacrum celebratum est. tota urbe patentibus ianuis promiscuoque usu rerum omnium in propatulo posito, notos ignotosque passim aduenas in hospitium ductos ferunt, et cum inimicis quoque benigne ac comiter sermones habitos; iurgiis ac litibus temperatum; uinctis quoque dempta in eos dies uincula; religioni deinde fuisse quibus eam opem di tulissent uinciri. interim ad Ueios terror multiplex fuit tribus in unum bellis conlatis. namque eodem quo antea modo circa munimenta cum repente Capenates Faliscique subsidio uenissent, aduersus tres exercitus ancipiti proelio pugnatum est. ante omnia adiuuit memoria damnationis Sergi ac Uergini. itaque <e> maioribus castris, unde antea cessatum fuerat, breui spatio
Abbreviated transcription (Latin):
est. Anxur in uolscos breui receptum est neglectis die festo custodiis urbi
Insignis annus hieme gelida ac niuosa fuit adeo ut uia clausae. Tyberis
innauigabilis fuerit. Annona ex ante conuecta copia nihil mutauit. Et
quia plicinius ut coeperat haud tumultuose magr̃atum maiore gau¬
dio plebis: ꝗͣ indignatione patrum: ita &iã gessit. Dulcedo hat plebem¬
inuasit proximis comitiis tribunor militum plebeios orandi. Unus m.
Ueturius ex patritiis candidatis locum obtinuit plebeios alios imbunos
lium uoleronem ꝑ telium Genuuum lactilium.Tristem hiemem
siue ex intemperie caeli raptim mutatione in contrariũ facta: siue a¬
lia de causa grauis pestilensque omnib animalib aestas excepit. Cu¬
ius insanabili pernine qñ nec causa nec finis inueniebatur: libr sibylli¬
ni ex senatus consulto aditi sunt. Duũuris sacris faciundis lectisternio

Expanded text:
est. Anxur in Uolscis breui receptum est, neglectis die festo custodiis urbis. est. Anxur in Uolscis breui receptum est, neglectis die festo custodiis urbis. insignis annus hieme gelida ac niuosa fuit, adeo ut uiae clausae, Tiberis innauigabilis fuerit. annona ex ante conuecta copia nihil mutauit. et quia P. Licinius ut ceperat haud tumultuose magistratum maiore gaudio plebis quam indignatione patrum, ita etiam gessit, dulcedo inuasit proximis comitiis tribunorum militum plebeios creandi. unus M. Ueturius ex patriciis candidatis locum tenuit: plebeios alios tribunoslium Uoleronem Publilium Cn. Genucium L. Atilium . tristem hiemem siue ex intemperie caeli, raptim mutatione in contrarium facta, siue alia qua de causa grauis pestilensque omnibus animalibus aestas excepit; cuius insanabili perniciei quando nec causa nec finis inueniebatur, libri Sibyllini ex senatus consulto aditi sunt. duumuiri sacris faciundis, lectisternio
Abbreviated transcription (Latin):
be usurpandi iuris causa R. licinius taluus tribunus militũ consula¬
ri potestate crearetur.Caeteri patricii creati P. Manlius P. Ticinius A
Melius l. furius medulinus. L. paparius uolsco. Ipsa plebes miraba¬
tur se tantam rem obtinuisse: non is mõ qui creatus erat uir nullis
ante honorib usus. uetus tm̃ senator & aetate iam grauis. Nec satis¬
iã iam constat. cur primus ac ponssimus ad tantũ delibandũ honorẽ
sit habitus. Alii eum tornelii furii fratrem: qui tribunus militũ consulai¬
potestate priore atino fuerat triplexque stipendium equitib dederat grã
ex tractum ad tantũ honorem credunt. Alii orationem ip̃m tempestiuã
de concordia militariũ ordinum patrib plebique gratam hũisse. Nac
uictoria comitioꝵ exultantes tribuni plebis quod maxime rem .p. impe¬
diebat de tributo remiserunt ad collatum obedienter missum ad exercitũ

Expanded text:
be, usurpandi iuris causa, P. Licinius Caluus tribunus militum consulabe, usurpandi iuris causa, P. Licinius Caluus tribunus militum consulari potestate crearetur: ceteri patricii creati, P. Manilius L. Titinius P. Maelius L. Furius Medullinus L. Publilius Uolscus . ipsa plebes mirabatur se tantam rem obtinuisse, non is modo qui creatus erat, uir nullis ante honoribus usus, uetus tantum senator et aetate iam grauis; nec satis constat cur primus ac potissimus ad nouum delibandum honorem sit habitus. alii Cn. Corneli fratris, qui tribunus militum priore anno fuerat triplexque stipendium equitibus dederat, gratia extractum ad tantum honorem credunt, alii orationem ipsum tempestiuam de concordia ordinum patribus plebique gratam habuisse. hac uictoria comitiorum exsultantes tribuni plebis quod maxime rem publicam impediebat de tributo remiserunt. conlatum oboedienter missumque ad exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
scis. &r. tornelius in capenate agro. Nostes nulli inuenti extra moe
nia. praedae actae incendiisque uillaꝵ: ac frugum uastati fines. op¬¬
pida oppugnata:nec obsessa sunt.At in uolscis depopulato agro.⁊
Anxur nequicquã oppugnatũ loco alto situm. Et post ꝗͣ uis irrita
erat: uallo fossaque obsideri coeptam Ualerio potito uolscoru
prouintia euenerat. Hoc statu militariũ rerz seditio intestina ma¬
iore mole coorta:ꝗ bella tractabantur: & cum tributũ conferre
per tribunos non poss&. nec stipendiũ imppetuũ mitteretur: a¬
raque militaria flagitar& miles haud procul erat ꝗn castra quoq:
urbanae sedicionis contagione turbarentur. Inter has iras plebis
cum tribuni plebis nunc illud tempus esse dicerent stabiliendae liber¬
tatis & ab sergiis uirginiisque rad plebeios uiros fortes ac strẽnuos
tranfferendi sũmi honoris: non tñ ultra processum est:ꝗͣ unus ex ple¬

Expanded text:
scis, a Cn. Cornelio in Capenate agro hostes nulli extra moenia scis, a Cn. Cornelio in Capenate agro hostes nulli extra moenia inuenti; praedae actae incendiisque uillarum ac frugum uastati fines; oppida oppugnata nec obsessa sunt. at in Uolscis depopulato agro Anxur nequiquam oppugnatum, loco alto situm et postquam uis inrita erat uallo fossaque obsideri coeptum; Ualerio Potito Uolsci prouincia euenerat. hoc statu militarium rerum, seditio intestina maiore mole coorta quam bella tractabantur; et cum tributum conferri per tribunos non posset nec stipendium imperatoribus mitteretur aeraque militaria flagitaret miles, haud procul erat quin castra quoque urbanae seditionis contagione turbarentur. inter has iras plebis in patres cum tribuni plebi nunc illud tempus esse dicerent stabiliendae libertatis et ab Sergiis Uerginiisque ad plebeios uiros fortes ac strenuos transferendi summi honoris, non tamen ultra processum est quam ut unus ex ple
Abbreviated transcription (Latin):
deos precatus sit. & iis sũma potestate cum liceat & oporteat non
uti. Nunꝗͣ deos ip̃os admouere nocentib manus. Satis esse si orca¬¬
sione ulciscendi laesos arment.His orationib incitata plebes de¬¬
nis milib teris grauis. reos condemnat:nequicquã sergio martẽ
cõmunem: bellique fortunam accusante:Uirginio deprecante: ne
infelitior domi ꝗͣ militiae ess&. In hos uersa ira populi. cooptatioĩs
tribunoꝵ fraudique contra legem treboniã factȩ memoriã ob¬
scuram fecit. Uictores tribuni ut praesentẽ mercedem iuditii plebis
hr̃et: legem agrariam promulgauit: tributũ que conferre prohib&
cum tot exercitib stipendio opus essex: res que militia ita prospere
gererentur:ut nullo bello ueniretur ad exitum rei.Nam ueiis castͣ
quae amissa erant recuperata: castellis praesidiis que firm ãtur. Tum¬
praeerãt tribum militũ M. Emilius & q. fabius. M. furius in fali-¬

Expanded text:
deos precatus sit, in iis sua potestate, cum liceat et oporteat, non deos precatus sit, in iis sua potestate, cum liceat et oporteat, non uti. nunquam deos ipsos admouere nocentibus manus; satis esse, si occasione ulciscendi laesos arment. his orationibus incitata plebs denis milibus aeris grauis reos condemnat, nequiquam Sergio Martem communem belli fortunamque accusante, Uerginio deprecante ne infelicior domi quam militiae esset. in hos uersa ira populi cooptationis tribunorum fraudisque contra legem Treboniam factae memoriam obscuram fecit. uictores tribuni ut praesentem mercedem iudicii plebes haberet legem agrariam promulgant, tributumque conferri prohibent, cum tot exercitibus stipendio opus esset resque militia ita prospere gererentur ut nullo bello ueniretur ad exitum spei. namque Ueiis castra quae amissa erant reciperata castellis praesidiisque firmantur; praeerant tribuni militum M'. Aemilius et K. Fabius . a M. Furio in Fali
Abbreviated transcription (Latin):
solemni: sed extemplo kalendis octobribris magr̃atum occiperent
quia stare diurius res.p. iis manentib in magr̃atu non poss&. &
tñ eos tot iuditiis confessos praedãnatosque uenire ad populi iu¬
ditium & aestimare defunctos se esse satisq poenar dedisse: qđ
duob mensib citius priuati sint.Neque intelligere nocendi sibi
diutuis. tum potestatem ereptam esse: non poenam irrogatã. ꝗ ꝓpe
& collegis abrogatum imꝑium: qui certe nihil deliquissent: illo
repeterent animos quirites:quos recenti clade accepta habuissẽt
cum fugam trepidã plenam uulneꝵ ac pauorem incidentem
portis exercitum uiderint. non fortunam aut quenquã deoꝵ: sed
hos duces accusantem. Pro certo hr̃e neminẽ in contione stare:qui
illo die non caput domum fortunasque l. uirginit ac M. Sergii
sit execratus detestatusq minime cõuenire quib iratos quisque

Expanded text:
sollemni, sed extemplo kalendis Octobribus magistratum occiperent, sollemni, sed extemplo kalendis Octobribus magistratum occiperent, quia stare diutius res publica his manentibus in magistratu non posset; et tamen eos, tot iudiciis confossos praedamnatosque, uenire ad populi iudicium et existimare defunctos se esse satisque poenarum dedisse quod duobus mensibus citius priuati facti sint, neque intellegere nocendi sibi diutius tum potestatem ereptam esse, non poenam inrogatam; quippe et collegis abrogatum imperium qui certe nihil deliquissent. illos repeterent animos Quirites, quos recenti clade accepta habuissent, cum fuga trepidum, plenum uolnerum ac pauoris incidentem portis exercitum uiderint, non fortunam aut quemquam deorum sed hos duces accusantem. pro certo se habere neminem in contione stare qui illo die non caput domum fortunasque L. Uergini ac M'. Sergi sit exsecratus detestatusque. minime conuenire quibus iratos quisque
Abbreviated transcription (Latin):
nanq maloꝵ in sergio uirginioq causas esse. Nec id accusatorem
magis arguere: ꝗͣ fateri reos: qui noxii ambo alter in alteꝵ confer̃t
causam. Fugam Sergii uirginius: Sergius proditionẽ increpans i¬
uirginii. Quoꝵ adeo incredibilem amentiã fuisse: ut multo uerisi¬
milius sit consulto causa rem & comuni fraude patritior actã ab
his & prius datum locum ueientib ad incendenda oꝑa belli trahen¬
di causa & nunc proditum exercitum: tracdita faliscis castra roma¬¬
na. Omnia fieri ut consuescat ad ueios iuuentus: nec de agris: nec
de aliis cõmodis plebis ferre ad populum tribuni frequẽtaq ur¬
bana celebrare actiones: & resistere conspirationi patritior possit.
factum esse. Nam & senatus consulto eos abre.p. remotos esse. & re¬
cusantes abdicare se magistratu. dictatoris metu ab collegis coercitos
esse, &t populum .ro. tribunos creasse:qui non idibus decembris die

Expanded text:
namque malorum in Sergio Uerginioque causas esse; nec id accusatorem namque malorum in Sergio Uerginioque causas esse; nec id accusatorem magis arguere quam fateri reos, qui noxii ambo alter in alterum causam conferant, fugam Sergi Uerginius, Sergius proditionem increpans Uergini. quorum adeo incredibilem amentiam fuisse ut multo ueri similius sit compecto eam rem et communi fraude patriciorum actam. ab his et prius datum locum Ueientibus ad incendenda opera belli trahendi causa, et nunc proditum exercitum, tradita Faliscis Romande aliis commodis plebis ferre ad populum tribuni frequentiaque urbana celebrare actiones et resistere conspirationi patriciorum possinorum collegio factum esse; nam et senatus consulto eos ab re publica remotos esse, et recusantes abdicare se magistratu dictatoris metu ab collegis coercitos esse, et populum Romanum tribunos creasse qui non idibus Decembribus, die
Abbreviated transcription (Latin):
sed imperio patrinor eo reuolui rem: ut aut patritii aut patritior: a¬
sede habendi tribuni sint eripi satratas leges extorqueri tribunitiã
potestatem: id fraude patritioꝵ scelere ac proditione colegaꝵ factũ
arguere. Cum arderent inuidia non patres mõ: sed &̃ tribuni pleb̃
cooptati ꝑiter & qui cooptauerant:tum ex collegio tres A.Curratius
M. Nictilius M. Minutius rerum suaꝵ in sergium uirginiũq priõis
anni tribunos militares incurrunt. In eos ab se iram populi inuidiã¬
que die dicta auertunt. quib delectus.quib tributũ. quib duti¬¬
na militia. longinquitasque belli sit grauis: qui clade accepta ad
ueios doleant: qui amissis liberis.fratrib propinquis affinib lugu¬
bres domos hẽant: iis publici priuatiq: doloris exequendi ius po¬
testatẽque ex duob noxiis capitib datam ab se memorãt. Oium

Expanded text:
sed imperio patriciorum; eo reuolui rem ut aut patricii aut patriciorum ased imperio patriciorum; eo reuolui rem ut aut patricii aut patriciorum adseculae habendi tribuni plebis sint; eripi sacratas leges, extorqueri tribuniciam potestatem; id fraude patriciorum, scelere ac proditione collegarum factum arguere. cum arderent inuidia non patres modo sed etiam tribuni plebis, cooptati pariter et qui cooptauerant, tum ex collegio tres, P. Curatius M. Metilius M. Minucius , anni tribunos militares, incurrunt; in eos ab se iram plebis inuidiamque die dicta auertunt. quibus dilectus, quibus tributum, quibus diutina militia longinquitasque belli sit grauis, qui clade accepta ad Ueios doleant, qui amissis liberis, fratribus, propinquis, adfinibus lugubres domos habeant, his publici priuatique doloris exsequendi ius potestatemque ex duobus noxiis capitibus datam ab se memorant. omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ut cum confecta labore. uulnerib. postremo aetate corpora retulerĩt
incultaque omĩa diutino dñor desiderio domi inuenerint tributũ
ex affectata re familiari pendant.eraque militaria: uelut foenore
accepta multiplicia rei.p. reddant. Inter delectum tributũq & occu¬
patos animos maior rerum curis comitiis tribunor plebis numerus
expleri nequit. Pugnatum inde in loca uacua ut patritii cooptarent᷑.
postꝗͣ obtineri non poterant tum labefactandae legis tribunina causa
effectum est ut cooptarentur tribuni plebis t. Lutrenus & M. accunus
haud dubie patritior opibus. Forsitan tulit: ut eo anno tribunꝰ p.
En.trebonius ess&r:qui familiae ac nomini debitum praestare uideret᷑.
trebonia legis patrocinium is quod petissent.patres quida primo in¬
coepto repulsi tũ tribuni militũ expugnassent uociferans legem tre¬
boniam sublatam & cooptatos tribunos plebis non suffragio populi

Expanded text:
ut cum confecta labore uolneribus postremo aetate corpora rettulerint ut cum confecta labore uolneribus postremo aetate corpora rettulerint incultaque omnia diutino dominorum desiderio domi inuenerint, tributum ex adfecta re familiari pendant aeraque militaria, uelut fenore accepta, multiplicia rei publicae reddant. inter dilectum tributumque et occupatos animos maiorum rerum curis, comitiis tribunorum plebis numerus expleri nequiit. pugnatum inde in loca uacua ut patricii cooptarentur. postquam obtineri non poterat, tamen labefactandae legis tribuniciae causa effectum est ut cooptarentur tribuni plebis C. Lacerius et M. Acutius , haud dubie patriciorum opibus fors ita tulit ut eo anno tribunus plebis Cn. Trebonius esset, qui nomini ac familiae debitum praestare uideretur Treboniae legis patrocinium. is quod petissent patres quondam primo incepto repulsi, tandem tribunos militum expugnasse uociferans, legem Treboniam sublatam et cooptatos tribunos plebis non suffragiis populi
Abbreviated transcription (Latin):
te fuerant exciuere. Omniũ primum tribunis s militũ fuit delectũ hr̃i
nec iuniores mõ conscripti: sed seniores & constricti nomina dare:
ut urbis custodiam agerent. Quanto aut̃ augebatur militum nus
ranto maiore pecunia in stipendium opus erat: eaque tributo confe¬
rebatur inuitis conferentibus: qui domi remanebant: quia tuẽtib
urbem opera quoq militari laborandum seruiendũq: rei .p. erat.
Naec perse grauia indignioraque ut uiderentur tribuni plebis sediti¬
osis concionib faciebant: ideo era militib constituta esse arguẽdo
ut plebis piem militia ꝑtem tributo conficerent.Unum bellum annum
tertium iam trahi: & tonsulto male geri: ut diutius gerant. Ad qua¬
tuor dem̃ bella uno delectu exercitus scriptos & pueros quoq: & senes
extractos. lam non aestatis aut hiemis discrimen esse. nec ulla quies
unꝗͣ miserae plebis sit: quae ue &xiã uectigalis ad ultimum facta sit.

Expanded text:
te fuerant exciuere. omnium primum tribunis militum fuit, dilectum haberi; te fuerant exciuere. omnium primum tribunis militum fuit, dilectum haberi; nec iuniores modo conscripti sed seniores etiam coacti nomina dare ut urbis custodiam agerent. quantum autem augebatur militum numerus, tanto maiore pecunia in stipendium opus erat, eaque tributo conferebatur, inuitis conferentibus qui domi remanebant, quia tuentibus urbem opera quoque militari laborandum seruiendumque rei publicae erat. haec per se grauia indigniora ut uiderentur tribuni plebis seditiosis contionibus faciebant, ideo aera militibus constituta esse arguendo ut plebis partem militia partem tributo conficerent. unum bellum annum iam tertium trahi et consulto male geri ut diutius gerant. in quattuor deinde bella uno dilectu exercitus scriptos, et pueros quoque ac senes extractos. iam non aestatis nec hiemis discrimen esse, ne ulla quies unquam miserae plebi sit; quae nunc etiam uectigalis ad ultimum facta sit,
Abbreviated transcription (Latin):
ctatorem extemplo ditam: qui eos abire magratu cogat. Cum
om̃ium assensu approbata or̃o ess&. gauderentq patres sine tri¬
huninae potestatis terriculis inuentã esse aliam uim maiorẽ ad
coercendos magistratus uidi assensu omĩum tribunoꝵ comina
tribunoꝵ militum habuere: qui kalendas octobris magr̃atũ occiperẽt
seque ante eam diem magrãtu abdicauere. L. ualerio ponto quarto n
furio Camillo iter.M. Emilio Mamerco tertio.M. Tornelio tosso iterũ.
M. Fabio ambusto. Llulio Tullio tribunis militũ consulari potestate
multa domi militiaeque gesta. Nam & bellum multiplex fuit eodem
tp̃r ad ueios & ad sapenas & ad faliscos & in uolscos ut anxur ab ho¬
stibus recuperaretur: & romae simul de delectu. simul tributo conferẽ¬
do laboratũ est. Et de tribunis.p. cooptandis contentio fuit: & haud
paruum motum. duo iuditio eorz: qui paulo ante consulari potesta¬

Expanded text:
ctatorem extemplo dicam qui eos abire magistratu cogat.' cum ctatorem extemplo dicam qui eos abire magistratu cogat.' cum omnium adsensu comprobata oratio esset, gauderentque patres sine tribuniciae potestatis terriculis inuentam esse aliam uim maiorem ad coercendos magistratus, uicti consensu omnium comitia tribunorum militum habuere qui kalendis Octobribus magistratum occiperent, seque ante eam diem magistratu abdicauere. L. Ualerio Potito quartum M. Furio Camillo iterum M'. Aemilio Mamerco tertium Cn. Cornelio Cosso iterum K. Fabio Ambusto L. Iulio Iulo tribunis militum consulari potestate multa domi militiaeque gesta; nam et bellum multiplex fuit eodem tempore, ad Ueios et ad Capenam et ad Falerios et in Uolscis ut Anxur ab hostibus reciperaretur, et Romae simul dilectu simul tributo conferendo laboratum est, et de tribunis plebi cooptandis contentio fuit, et haud paruum motum duo iudicia eorum qui paulo ante consulari potesta
Abbreviated transcription (Latin):
pedib iretur: caeteri tribuni militum nihil contradicere. Atn. uõ
Sergius. Uirginiusq propter quos poenitere magr̃atuum eius ani
senatum apparebat: primo deprecari ignominiam: deiñ interte¬
dere senatus consulto. Negare ante idus decembris solemnẽ in eun¬
dis magistratib diem honoris abituros esse. Inter haec tribuni p.
cum in concordia hominũ secundisque reb ciuitatis inuiti silentiũ
tenuissent: ferotes repente mirari rribunis miluum ni in auctori¬
tate senatus essent: se in uintula eos duti iussuros esse. Tũ E. Ser¬
uilius nala rribunus miluum quod ad uos attinet tribuni plebis mi¬
nasque ur̃as. ne ego libenter experirer: ꝗͣ non plus in his uiris ꝗͣ in uo¬
bis animi est: sed nefas est tendere aduersus auctoritatem senanis.
proinde & uos desinite inier certamina. lotum iniuriae quaerere. & col¬
legae aut facient quod censet senatus aut si ꝑtinaciter tendent di¬

Expanded text:
pedibus iretur, ceteri tribuni militum nihil contradicere; at enimuero pedibus iretur, ceteri tribuni militum nihil contradicere; at enimuero Sergius Uerginiusque, propter quos paenitere magistratuum eius anni senatum apparebat, primo deprecari ignominiam, deinde intercedere senatus consulto, negare se ante idus Decembres, sollemnem ineundis magistratibus diem, honore abituros esse. inter haec tribuni plebis, cum in concordia hominum secundisque rebus ciuitatis inuiti silentium tenuissent, feroces repente minari tribunis militum, nisi in auctoritate senatus essent, se in uincla eos duci iussuros esse. tum C. Seruilius Ahala tribunus militum: 'quod ad uos attinet, tribuni plebis, minasque uestras, ne ego libenter experirer quam non plus in iis iuris quam in uobis animi esset; sed nefas est tendere aduersus auctoritatem senatus. proinde et uos desinite inter nostra certamina locum iniuriae quaerere, et collegae aut facient quod censet senatus, aut si pertinacius tendent, di
Abbreviated transcription (Latin):
it: si opus for& auxilio collegam dictitans ad se missurum. Huius ar¬
rogatiam pertinatia alterius aquabat. qui ne quam opem ab inimico
uideretur petisse uinci ab hoste ꝗͣ uincere per tiuem maluit. Diu in
medio caesi milites: postremo desertis munitionibus: per pauci in ma¬
maiora castra: pars maxima atque ip̃e Sergius romam pertenderũt.
Ubi cum omnem culpam in collegam inclinar&. acciri Uirginiũ ex ca¬
stris interea praeesse legatos platuit. Acta deiñ in senatuꝰ res est cer¬
tatumque inter collegas maledictis: pauci rei p: multi huic atq
illi ut quosque studium priuatim, aut graua octupauerat adsunt.
Primores patrum siue culpa siue infelicitate imꝑator tã ignomini¬
osa clades accepta essex. censuere non expectandum iustum tẽpus
comitioꝵ: sed extemplo nouos tribios militum creandos esse:ꝗ
Ralendis octobrib magr̃ãtum acciperent. In quam sententiã cum

Expanded text:
it, si opus foret auxilio collegam dictitans ad se missurum. huius adit, si opus foret auxilio collegam dictitans ad se missurum. huius adrogantiam pertinacia alterius aequabat, qui, ne quam opem ab inimico uideretur petisse, uinci ab hoste quam uincere per ciuem maluit. diu in medio caesi milites; postremo desertis munitionibus, perpauci in maiora castra, pars maxima atque ipse Sergius Romam pertenderunt. ubi cum omnem culpam in collegam inclinaret, acciri Uerginium ex castris, interea praeesse legatos placuit. acta deinde in senatu res est certatumque inter collegas maledictis. pauci rei publicae, <plerique> huic atque illi ut quosque studium priuatim aut gratia occupauerat adsunt. primores patrum siue culpa siue infelicitate imperatorum tam ignominiosa clades accepta esset censuere non exspectandum iustum tempus comitiorum, sed extemplo nouos tribunos militum creandos esse, qui kalendis Octobribus magistratum occiperent. in quam sententiam cum
Abbreviated transcription (Latin):
ultro citroque missos tureiurando inter seobligati cum exercitibus
nec opinate ad ueios accessere. Forte ea regione: qua M. Sergius tri¬¬
bunus militum praeerat: castra adorti sunt: ingentemq terrorẽ intu¬
lere: quia etruriam omnẽ excitam sedibus magna mole adesse roma¬
ni crediderant. Eadem opinio ueientes in urbẽ concitauit. Itaq ancipi
n bello castra romana oppugnabantur. concursantesque cum huc atq
illuc signa transferrent: nec ueientem satis cohibere intra munitiones
nec suis munimentis arcere uim ac tueri se ab exteriore poterãt hoste
Una spes erat si ex maiorib castris subueniretur: ut diuersae legiones
aliae aduersus capenatem ac faliscum: aliae contra eruptionẽ oppida¬
noꝵ pugnarent. Sed castris praerat uirginius: priuatim Sergio in¬
uisus infestusque. Is cum pleraque castella oppugnata suꝑatas mu¬
nitiones utrũque inuehi hostem nuntiaretur in armis milites tenu¬

Expanded text:
ultro citroque missos iure iurando inter se obligati, cum exercitibus ultro citroque missos iure iurando inter se obligati, cum exercitibus necopinato ad Ueios accessere. forte ea regione qua M'. Sergius tribunus militum praeerat castra adorti sunt ingentemque terrorem intulere, quia Etruriam omnem excitam sedibus magna mole adesse Romani crediderant. eadem opinio Ueientes in urbe concitauit. ita ancipiti proelio castra Romana oppugnabantur; concursantesque cum huc atque illuc signa transferrent, nec Ueientem satis cohibere intra munitiones nec suis munimentis arcere uim ac tueri se ab exteriore poterant hoste. una spes erat, si ex maioribus castris subueniretur, ut diuersae legiones aliae aduersus Capenatem ac Faliscum, aliae contra eruptionem oppidanorum pugnarent; sed castris praeerat Uerginius, priuatim Sergio inuisus infestusque. is cum pleraque castella oppugnata, superatas munitiones, utrimque inuehi hostem nuntiaretur, in armis milites tenu
Abbreviated transcription (Latin):
deess&. Insequens annus tribunos militum consulari potestate habuit.
ESeruilium tialam tertio.Q. Seruilium.P. Uirginiũ. Q. Sulpitium
A.Manlium iterz. M. Sergium iteꝵ. His tribunis dum cura omnium
in ueiens bellum intenta est: neglectum Anxuri praesidiũ uagationib
militum & uolstos mercatores uulgo reteptando:proditis repente por¬
taꝵ custodib: oppressum est. Minus militum periit: quia praeter aegros
lixarũ in modum omnes ꝑ agros uicinas que urbes negotiabantur. Nec
ueiis melius gesta res:quod tum caput omium publicar curar erat.
Nam & duces romani plus inter se irarz: ꝗͣ aduersus hostis animi habu¬
erunt. Et auctum est bellum aduentu repentino capenatium atque
faliscoꝵ. Hi duo etruriae populi quia proximi regione erant deuictis
ueiis belloque romano se proximos fore credentes: Falisci & propria
causa infesti: quod fidenati bello se iam antea ĩmiscuerant.ꝑ legatos

Expanded text:
deesset. insequens annus tribunos militum consulari potestate habuit C. deesset. insequens annus tribunos militum consulari potestate habuit C. Servilium Ahalam tertium Q. Servilium L. Verginium Q. Sulpicium A. Manlium iterum in Ueiens bellum intenta est, neglectum Anxuri praesidium uacationibus militum et Uolscos mercatores uolgo receptando, proditis repente portarum custodibus oppressum est. minus militum periit, quia praeter aegros lixarum in modum omnes per agros uicinasque urbes negotiabantur. nec Ueiis melius gesta res, quod tum caput omnium curarum publicarum erat; nam et duces Romani plus inter se irarum quam aduersus hostes animi habuerunt, et auctum est bellum aduentu repentino Capenatium atque Faliscorum. hi duo Etruriae populi, quia proximi regione erant, deuictis Ueiis bello quoque Romano se proximos fore credentes, Falisci propria etiam causa infesti quod Fidenati bello se iam antea immiscuerant, per legatos
Abbreviated transcription (Latin):
uoce manibusq significare publicam laentiam beatam urbẽ romana
& inuictam & aeternam illa concordia dicere laudare equites.lauda¬¬
re plebem diem ip̃m laudib ferre. Uictam esse fateri comitatẽ benigni¬
tatemq senatus certatim patribus plebique manare gaudio lacrimȩ:
donec reuocatis in cuiriã patribus: senatus consultũ factum est: ut tri¬
buni militares contione aduocata peditib equitib que grãs agerent.
memorẽ pietatis eor ergo patriam dicerent senatus fore: placere ãt¬
in omnib his uoluntaria extra ordinem professis militiam aera proce¬¬
dere: & equiti certus numerus ȩxis est assignatus. Tũ primum equis
merere equites cceperunt.Uoluntarius ductus exercitus ueios non a¬¬
missa mõ restituit opera: sed noua & instituit ab urbe comeatus intẽti¬¬
one: ꝗͣ antea subuehi cura: ne quid tam bene merito exercitui ad usũ

Expanded text:
uoce manibusque significare publicam laetitiam, beatam urbem Romanam uoce manibusque significare publicam laetitiam, beatam urbem Romanam et inuictam et aeternam illa concordia dicere, laudare equites, laudare plebem, diem ipsum laudibus ferre, uictam esse fateri comitatem benignitatemque senatus. certatim patribus plebique manare gaudio lacrimae, donec reuocatis in curiam patribus senatus consultum factum est ut tribuni militares contione aduocata peditibus equitibusque gratias agerent, memorem pietatis eorum erga patriam dicerent senatum fore; placere autem omnibus his uoluntariam extra ordinem professis militiam aera procedere; et equiti certus numerus aeris est adsignatus. tum primum equis suis merere equites coeperunt. uoluntarius ductus exercitus Ueios non amissa modo restituit opera, sed noua etiore quam antea subvehi cura, ne quid tam bene merito exercitui ad usum
Abbreviated transcription (Latin):
rei.p. insultarent: cum repente:quibus census equester erat equi pu¬¬
blici non erant assignati: consilio prius interhĩto senatũ adeunt.
factaque ditendi potestate: equis se suis stipendia facturos promit¬
tunt. Quib cum amplissimis uerbis gratiae ab senatu acte essẽt. fa¬¬
maque ea forum atque urbem ꝑuasiss&: subito ad curiã concursus
fit plebis pedestris ordinis.Se aiunt nunc esse oꝑam:quie rei p'
extra ordinem polliceri: seu ueios:seu quo alio ducere uelint.Si ue¬¬
ios ducti sint: negant se inde prius capta urbe hostium redituros esse.
Tum uo iam suꝑfundenti laetitiae uix temꝑatum est. Non .n. sicut e¬
quites. dato magr̃ãtib negonio. laudari iussi neque aut in curiam
uocari. quib responsum daretur: aut limine curiae continebatur sena¬¬
tus: sed pro se quisque ex suꝑiore loco ad multitudinẽ in comitio stãtẽ

Expanded text:
rei publicae insultarent, cum repente quibus census equester erat, equi purei publicae insultarent, cum repente quibus census equester erat, equi publici non erant adsignati, concilio prius inter sese habito, senatum adeunt factaque dicendi potestate, equis se suis stipendia facturos promittunt. quibus cum amplissimis uerbis gratiae ab senatu actae essent famaque ea forum atque urbem peruasisset, subito ad curiam concursus fit plebis; pedestris ordinis aiunt nunc esse operam rei publicae extra ordinem polliceri, seu Ueios seu quo alio ducere uelint; si Ueios ducti sint, negant se inde prius quam capta urbe hostium redituros esse. tum uero iam superfundenti se laetitiae uix temperatum est; non enim, sicut equites, dato magistratibus negotio laudari iussi, neque aut in curiam uocati quibus responsum daretur, aut limine curiae continebatur senatus; sed pro se quisque ex superiore loco ad multitudinem in comitio stantem
Abbreviated transcription (Latin):
ges non mores maior non instituta patrum. non disciplinã ue¬
reri militiae. Par iam & in contionib erat appius tribunis plebis
tũ subito unde mĩme quis creder& accepta calamitas apud ueios
& superiorem Appium in causa & concordia ordinũ maiorẽ ardo¬
rem ad obsidendos ꝑtinanius ueios fecit. Nam cum agger promotꝰ
adurbem uineaeque tm̃ non iam in iũctae moenibus essent: dũ oꝑa
interdiu fiant intentius: ꝗͣ nocte custodiuntur: patefacta repente
porta ingens multitudo facibus maxime ornata ignes coniecit.ho¬¬
raeque momento simul aggerem ac uineas tam longi tpris opus incẽ¬
dium hausit. Multique ibi mortales nequicꝗͣ opem ferentes ferro
ignique assumpti sunt.Quod ubi romã est nuntiatum moestitiam
omnib: senatui curam metũque iniecit.Ne tum uero substineri nec
in urbe sedino nec in castris poss& & tribuni plebis uelut abse uictae

Expanded text:
ges, non mores maiorum, non instituta patrum, non disciplinam ueges, non mores maiorum, non instituta patrum, non disciplinam uereri militiae.' par iam etiam in contionibus erat Appius tribunis plebis, cum subito, unde minime quis crederet, accepta calamitas apud Ueios et superiorem Appium in causa et concordiam ordinum maiorem ardoremque ad obsidendos pertinacius Ueios fecit. nam cum agger promotus ad urbem uineaeque tantum non iam iniunctae moenibus essent, dum opera interdiu fiunt intentius quam nocte custodiuntur, patefacta repente porta ingens multitudo facibus maxime armata ignes coniecit, horaeque momento simul aggerem ac uineas, tam longi temporis opus, incendium hausit; multique ibi mortales nequiquam opem ferentes ferro ignique absumpti sunt. quod ubi Romam est nuntiatum, maestitiam omnibus, senatui curam metumque iniecit, ne tum uero sustineri nec in urbe seditio nec in castris posset et tribuni plebis uelut ab se uictae
Abbreviated transcription (Latin):
one castra impleantur: At hercle apud hostes tãta modestia
est: ut non obsidionis tedio: non denique regni quitꝗͣ apud eos nouatũ
sit: non negata auxilia ab etruscis irritauerunt animos eoꝵ. Morietur
.ni. extemplo: quicunque erir sedinonis auctor. Nec tuiquã ditere ea
licebit: quae apud nos impune dicuntur. Fustuariũ meretur: qui si¬
gna relinquit: aut praesidio decedit. Auctores signa relinquendi & de'¬
serendi castra non uniant alteri militi: sed uniuersis exercitib pala
in contione audiũtur: adeo quicꝗd tribunus plebis loꝗtur & si pro¬
dendae patriae disserendaeque rei.p. est: assuestis quippe audire dul¬
cedine potestatis eius capti: quae iub&. sub ea scelera latere sinitis.
Reliquũ ut qua hic uociferantur eadem in castris & apud milites
agant: & exercitus corrũpant: ducibusque parere non patiantur.
qm ea demũ romae libertas est non senatum: non magratus: non le¬

Expanded text:
one castra impleantur? at hercule apud hostes tanta modestia one castra impleantur? at hercule apud hostes tanta modestia est ut non obsidionis taedio, non denique regni, quicquam apud eos nouatum sit, non negata auxilia ab Etruscis inritauerint animos; morietur enim extemplo quicumque erit seditionis auctor, nec cuiquam dicere ea licebit quae apud uos impune dicuntur. fustuarium meretur, qui signa relinquit aut praesidio decedit: auctores signa relinquendi et deserendi castra non uni aut alteri militi sed uniuersis exercitibus palam in contione audiuntur; adeo, quidquid tribunus plebi loquitur, etsi prodendae patriae dissoluendae rei publicae est, adsuestis, Quirites, audire et dulcedine potestatis eius capti quaelibet sub ea scelera latere sinitis. reliquum est ut quae hic uociferantur, eadem in castris et apud milites agant et exercitus corrumpant ducibusque parere non patiantur, quoniam ea demum Romae libertas est, non senatum, non magistratus, non le