comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoi dum inuit inpendeat his malis om̃ibꝰ uiteq ꝑicu/¬
lis sola mors liberat Ceceꝵ in hoc mõ casu de quo plura
tum ẽ leuũ atq sinistru dicit Qriuis illus nõ me latẽat
in auguriis leua eade ẽẽ que ꝓppora unde ẽ apud poẽta
intonut leuũ lenĩq ẽ tronitu qđ et leuũ ea scil racione
ꝙ q̃ laua sunt nobło destra funt suꝑbis unde onũs ꝓspi¬
tas expectanda ẽ licet hic quoq putor nos graios pet
ges qm̃ pcul ab incepto sunt qllus ad sum̃a noueris ha
infarescam ac simstrã tibia passam m̃o qd solita est
s in spato ab hoste Ita dilectꝰ meꝯ Cictuo ciuꝰ olim cor
nuc tibiam uulnerauit Tu integer et illesuis uale i¬
dibꝰ occłoro nocte media
quoda fidelissimo buoꝙ homine Epła undecima¬
am satis rers meaꝵ iimicias legisti Sacis Cice-¬
roniam uulneris ꝓcessit istoria Ne ante solu
Ciceronẽ dilligi ab ignotis credas unũ illis adicia

Expanded text:
homini dum vivit impendeat. His malis omnibus viteque pericuhomini dum vivit impendeat. His malis omnibus viteque periculis sola mors liberat. 24 Ceterum in hoc meo casu, de quo plura tum est, levum aut sinistrum dicitur, quamvis illud non me lateat, in auguriis leva eadem esse que prospera, unde est apud poetam: «intonuit levum», letumque est tonitru quod est levum, ea scilicet ratione, quod que leva sunt nobis, dextera sunt superis, unde omnis prosperitas expectanda est; licet hic quoque inter nos Graiosque ges quoniam procul ab incepto sunt, illud ad summam noveris, hanc infaustam ac sinistram tibiam passam modo quod solita est sed insperato ab hoste. Ita dilectus meus Cicero cuius olim cor, nunc tibiam vulneravit. Tu integer et illesus, Vale. Idibus Octobris, nocte mediaquodam fidelissimo miroque homine. 1 Iam satis rerum mearum minutias legisti; satis ciceroniani vulneris processit historia. Ne autem solum Ciceronem diligi ab ignotis credas, unum illis adiciam,
Abbreviated transcription (Latin):
ero incipiens p̃ quo nichil t̾sciꝰ facio iacere ꝯpullit Qd¬
nome hoc ꝑ eo ꝙ ad impiũ sensũ quibusdã pͣuis et obli¬
quis igeniis trahi soler q̃ tes ip̃a falsa ẽ Si quide a fau¬
do fagũ dicitur et ut ait dauid semel locutꝰ ẽ dñs et qd
assit elloquiu Graue et inmũtabile sis pondꝰ adest
ue rbis et uoce fata sequũt᷑ ut ait Statiꝰ pãpuinꝰ at¬
q ita facũ et diuina ꝑuidencia uniũ siuit ꝙ qui ita
intlligit nõ fallitur licet p̃pter eam dixi suspitone no¬
iinis tenenda sentẽtia corrigendã lingã admoneat
diugustinꝰ Nos aut uerbi disputacomibꝰ omissis rem
ppam̃ pia et inimiẽ ptinaci oppinione teneamꝰ ypam
in omiba u̾itate nõ ĩuctoriã aucapãtes et semper ex uer¬
bis aĩ presidiũ elicientes increpidi paciq simꝰ nõ ad h ͦ
aut ad illud mali genꝰ s ad oĩa nichil .ir. mali ẽ qd̾ no

Expanded text:
ero incipiens, id quo nichil tristius facio, iacere compulitero incipiens, id quo nichil tristius facio, iacere compulitnomen hoc pro eo quod ad impium sensum quibusdam pravis et obliquis ingeniis trahi solet, quam res ipsa falsa est. 22 Siquidem a “fando fatum dicitur” et, ut ait David, «semel locutus est» Dominus et quod assit eloquium, grave et immutabile sanctis Pondus adest verbis et vocem fata sequuntur, ut ait Statius Pampinius. Atque ita fatum ac divina providentia unum sunt; quod qui ita intelligit, non fallitur, licet propter eam quam dixi suspitionem nominis, tenendam sententiam, corrigendam linguam admoneat Augustinus. 23 Nos autem verbi disputationibus omissis, rem ipsam pia et minime pertinaci opinione teneamus, ipsam in omnibus veritatem non victoriam aucupantes et semper ex verbis animi presidium elicientes intrepidi, paratique simus non ad hoc aut illud mali genus, sed ad omnia. Nichil enim mali est, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
itin̾e cemꝑaui Eopectas finẽ panlatum quast se ex¬
ꝑni dolenẽ uuluꝰ ptumiit Et sub inde nescio q̃na
taro discoler et iuirlilenta succreuerat Candeg cũ
iani dolor nõ iocos tm̃ s somiuos requiẽq laccesseret ut
no magni ãĩ ꝯcẽptus ẜ amẽtie ideret ͣ meditos co¬
actus arcesso qui multis iam diebus huic nõ ampli¬
us ludicro ullũei ĩ cabut nõ siue cruciatu et pi¬
tranq ꝑtem quatum ẜ sit fidei apud me nosse te credã
et fometis cũ crebris urgeor et solleis cibis arceor et
insueta corporis quiete ꝯtineoe inusa oĩa acq illus in
pͥmis quod uoluptuosoꝵ epulis uti cogor s iomi res
ad salutẽ spectat ut et tu quoq priꝯ qualesdere qͣ egro¬
me collisis at dolor pnhac una corporis ꝑtem p̾seͥpsio
de more mcidit ut no mepte famula mecũ iocas incer hu¬
miliora ẜuicia seꝑe fortunaꝵ cimbia nũcupare soleat
depe illa me ꝑ omĩem uitam ex̾cuit multu tempus a pu¬

Expanded text:
i. 18 Expectas finem? Paulatim quasi se sperni dolens vulnus intumuit, et subinde nescio quenam caro discolor et virulenta succreverat. Tandem igitur cum iam dolor non iocos tantum sed somnos requiemque lacesseret, ut non magni animi contemptus sed amentie videretur, medicos coactus arcesso, qui multis iam diebus huic non amplius ludicro vulneri incumbunt, non sine cruciatu et peritranque partem quantum sit fidei apud me nosse te credam, et fomentis tamen crebris urgeor et solitis cibis arceor et insueta corporis quiete contineor; invisa omnia, atque illud in primis quod voluptuosorum epulis uti cogor. Sed iam res ad salutem spectat, ut et tu quoque prius convalescere quam egroollisio ac dolor in hanc unam corporis partem prescripto de more incidit, ut non inepte famulus mecum iocans inter humiliora servitia sepe fortunarum tibiam nuncupare soleat. Sepe illa me per omnem vitam exercuit; multum tempus, a pu
Abbreviated transcription (Latin):
apołlinis ac pꝰ eridũ Iatellũ unꝰ aliquis ẽ ꝑuas accellis usq¬
a dee et mͥ et his qui aderant illust̾bus iuiris et deuotu que¬
dam tam generose humilitatꝭ herrorem incut̾et et ꝓpie
lacͥmas tante piet excuteret ca magestas eris ea moꝵ coi¬
tas puerat ea pͥncipiũ silencii mox uerbors grauitas fint

Expanded text:
lum unus aliquis e Parnasi accolis; usqueadeo ut michi et his qui aderant illustribus viris, et devotum quendam tam generose humilitatis horrorem incuteret et prope lacrimas tante pietatis excuteret: ea maiestas oris, ea morum comitas inerat, ea primum silentii, mox verborum gravitas fuit
Abbreviated transcription (Latin):
etati caligo uenturi cpõris equa suffenditͣ nichil ꝙ pl
certi hoc florentissimꝰ adoloseens q ꝓcurius et capilãtis¬
senex nisi ꝙ pla sꝑat eo sepiꝰ et grauiꝰ hac sp ͤ fallitur et
sepe tucioꝵ ẽ qui mĩa spat milł sunt reꝵ milł honiinũ spt¬
cies s in his omibꝰ mohil magis qͣ spes una soñuenit
en. ẜo q nũqͣ sap̾e ciuiꝰ rei pͥmũ ꝓdigꝰ ex hunic largꝰ fu¬
eram iam ꝑcꝰ iamq auarꝰ et tenax fieri ueli hom qͥ¬
dem admonet nocitas cogit nõ ẽ iocandi locꝰ prenemem᷑
et preuertem᷑ in mediis michi crede conatibꝰ insi exꝑ¬
giicimr  et obstaniꝰ et nisi totis aĩ iuribꝰ assurgimꝰ oppͥ¬
mem᷑ itaq me pp̃e meaꝵ status reꝵ et incłłcta iam t̃a¬
dem ꝑiculi magnitudo nõ nuĩꝰ qͣ themostitlem trophea
milcladis et sopño excitãt sopo me senrisopitũ adhuc
clausis occbis s exꝑrecto aĩo cura ingil stratis excntit

Expanded text:
12 Equidem omni etati caligo venturi temporis equa suffunditur, nichilque plus 12 Equidem omni etati caligo venturi temporis equa suffunditur, nichilque plus certi habet florentissimus adolescens, quam procurvus et capularisenex, nisi quod plus sperat eoque sepius et gravius hac spe fallitur, et sepe tutior est qui minus sperat. Mille sunt rerum, mille hominum species, sed in his omnibus nichil magis quam spes uenim sero quam nunquam sapere. Cuius rei primum prodigus, ex hinc largus fueram, iam parcus iamque avarus et tenax fieri velim. Hora quidem admonet, necessitas cogit; non est iocandi locus; preveniemur et prevertemur in mediis, michi crede, conatibus, nisi expergiscimur et obstamus; et nisi totis animi viribus assurgimus, oppe iam me ipse mearum status rerum et intellecta iantandem periculi magnitudo, non minus quam Themistoclem trophea Miltiadis, e somno excitant. Sepe me semisopitum, adhuc clausis oculis sed experrecto animo, cura vigil stratis excutit,
Abbreviated transcription (Latin):
io ꝓtiuhenda nũqͣ q pagenda icta ẽ cui aliqui cui multudẽ¬
sit s finitũ camẽ cui pret̾ea ad pagenda que suꝑant nõ młtis
secłis sit opus s tñ pempore opus sit et sole teporis angustie
cimeantu ea quã dixi lapandi temponis nccia ars iudetur / p uter
quonã mõ fieri queat ꝑcontaber Totũ in pp̃is rẽporis dispen¬
sacione ꝯfistit fudut uina ebrii obsessi ecia aquis pareñt
ꝓdigalitarẽ copia/ egestas ꝑasimonia parit gepe sub ex¬
tremũ quid ab quicio agendum fuisset apparere inciꝑit
ymo nuꝙ fere consiliũ et facultas coheñt/ habet illud
dum hec iuget dumq illud incendit᷑ hc̃ lentescit Alioqũ¬
̃ foliciora eent huãna negocia et ceptoꝵ exitꝰ letiores nẽ
nisi nosse inaipit posse desunt Malle pͥꝯ s nõ ẽ inuenil
ingemi cp̃ori preciũ imponiere male .i. exdimat quisqͥs
habundat par ẽ aũt habundare quãtũ ad hoc actinet in
habundaro se credere Si quide erxor oĩs nõ pu rebꝰ ẜ in

Expanded text:
otrahenda nunquamque peragenda vita est, cui aliquid, cui multum desit, sed finitum tamen, cui preterea ad peragenda que superant non multis seculis sit opus, sed tamen tempore opus sit et sole temporis angustie timeantur, ea quam dixi laxandi temporis necessaria ars videtur. 9 Id iterum quonammodo fieri queat, percontabere. Totum in ipsius temporis dispensatione consistit; fundunt vina ebrii, obsessi etiam aquis parcunt; prodigalitatem copia, egestas parsimoniam parit; sepe sub extremum quid ab initio agendum fuisset, apparere incipit; imo nunquam fere consilium et facultas coeunt. 10 Hebet illud dum hec viget, dumque illud intenditur hec lentescit; alioquin feliciora essent humana negotia et ceptorum exitus letiores. Nunc ubi nosse incipit, posse desinit; mallem prius, sed non est iuvenilis ingenii tempori precium imponere. 11 Male enim extimat quisquis abundat; par est autem abundare, quantum ad hec attinet, et abundare se credere; siquidem error omnis non in rebus sed in
Abbreviated transcription (Latin):
uł similitudine igenioꝵ ut Tullio indetur isdem uestigi¬
is ab ignorãte ꝯeursum hoc aũt ita õe si quid lũꝙͣ mͥ tre¬
diturꝰ es crede nicħ est ueriꝰ qd si mͥ nec pudor ut credi de¬
beat nec modestia prestitisset inuenilis aĩ tumor p̃stat ho¬
die .i. ab his curis longe sum Et po stqͣ totꝰ ide abii subla¬
tꝯq quo tenebar metus ẽ et alios oñis et huc ante alios to-¬
ta mẽta suspicio iam qui me aliis iudicandũ dabam nũc
de aliis in scilencis iudieans narie quide in reliquis et hec ita
ut facile sibi uulgaris elloquĩtie palm̃a dem Mentiut᷑ gͦ

Expanded text:
vel similitudine ingeniorum, ut Tullio videtur, iisdem vestigivel similitudine ingeniorum, ut Tullio videtur, iisdem vestigiis ab ignorante concursum. 13 Hoc autem ita esse, siquid unquam michi crediturus es, crede; nichil est verius. Quod si michi nec pudor, ut credi debeat, nec modestia prestitisset, iuvenilis animi tumor prestat. Hodie enim ab his curis longe sum; et postquam totus inde abii sublatusque quo tenebar metus est, et alios omnes et hunc ante alios tota mente suscipio. Iam qui me aliis iudicandum dabam, nunc de aliis in silentio iudicans, varie quidem in reliquis, in hoc ita, ut facile sib
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ qn reliquis quoꝵ pene ulla spes superat in hoc uno
sine difficultate parabili nouo quoda nec mes mõre te pu¬
eri factũ fatcor s eo quo isti uolunt aĩo factũ nego Eide
tũe stilo deditꝰ uuilgari elloquio ingeniu ex̾ceba nichil re¬
bar elleganciꝰ nec dum altiꝰ aspirare didicerã s uerebar
ne si hiuꝯ aut alteriꝯ dictis inbuerer ut ẽ etas illa fleribilis
eti miratͥo oiũ ul inuicꝰ ac nesciens mutator euaderẽ
qͥd ut erat aĩo anuis audencior indignabar tantumꝙ
fiducie seu elacionis pduera ut sine cuiq̃ mortalis auxilio
m eo genere ad meu ꝓpiũ et quẽdam moũ suffectuꝵ m inge¬
niũ arbitrarer ꝙ qͣ uere credideri alii iudicent hoc unũ nõn
dissimulo qm̃ si quid in eo ẜmone a me diccũ illiꝰ aut alteriꝰ
cinqͣ dicto simile siue idem forte cũ aliquo sit inuẽtũ non
is flictm aut mũcadi ꝓposito q̃ duo semꝑ y his maxĩe uł¬
garibꝰ ut scõpulos declinani s ul casu fortuito factũ ẽẽ

Expanded text:
semper in reliquis, quorum pene nulla spes supererat, in hoc uno sine difficultate parabili, novo quodam nec meo more tepuerim. Factum fateor, sed eo quo isti volunt animo factum nego. 11 Eidem tunc stilo deditus, vulgari eloquio ingenium exercebam; nichil rebar elegantius necdum altius aspirare didiceram, sed verebar ne si huius aut alterius dictis imbuerer, ut est etas illa flexibilis et miratrix omnium, vel invitus ac nesciens imitator evaderem. Quod, ut erat animus annis audentior, indignabar, tantumque fidutie seu elationis indueram, ut sine cuiusquam mortalis auxilio in eo genere ad meum et proprium quendam modum suffecturum michi ingenium arbitrarer; quod quam vere crediderim alii iudicent. 12 Hoc unum non dissimulo, quoniam siquid in eo sermone a me dictum illius aut alterius cuiusquam dicto simile, sive idem forte cum aliquo sit inventum, non id furtim aut imitandi proposito, que duo semper in his maxime vulgaribus ut scopulos declinavi, sed vel casu fortuito factum esse,
Abbreviated transcription (Latin):
uelim et siar ãi mellateat quordam uetero u̾giliuq an
asios uersus in numos nõ modo egreco in latinũ u̾sos
ubi abstulisse clauaui herculi gła ᷑ s ut erat ex allens
in suũ oppus tͣntulisse nõ ignõraciam quide ulla que
intotͣ contioqrebus hinc Illint ereptis fingi nequit

Expanded text:
Etsi enim non me lateat quosdam veterum Virgiliumque ante alios versus innumeros non modo e greco in latinum versos, ubi abstulisse clavam Herculi gloriatur, sed, ut erat, ex alienis in suum opus transtulisse, non ignorantia quidem ulla, que in tot tantisque rebus hinc illinc ereptis fingi nequit,
Abbreviated transcription (Latin):
feitillam aliqua ueritatio asfexeto Qu uiue feliciter uri
ircmon et ualeAs Darbatũ Sulmõnẽser cum Epis¬
tolari carmine illi instripco epla.3.¬
ui multũq dubiꝰ fui barbate carissime an eplas
met̾tas ołim tibi inscͥptas aliqũ mit̾tem an lio
sup̃piñem et penitꝰ abderem ucteꝵ desiderio tuo
alioꝵ fame me consentaneũ indebatur Nem¬
pe expectacom atq ardorem ai tui nome gul aliud et
torutas occapet et uicdo magni amoris pnt̾positr indrci
aers pscnsĩb Et quide het ea uł otate uł befidia sc̾pta
sunt uit na faciue sus ext̃iꝰ iudicibus tuta suit qetro
spe dum reego p suiꝯ teporis memorĩa sit retraor
ut qs penito uobui repueriscere m udeos pueduma

Expanded text:
illam aliquam veritatis aspexero. Tu vive feliciter, nostri memor, et Vale. 3 Ad Barbatum Sulmonensem, cum epystolari carmine illi inscripto. 1 Diu multumque dubius fui, Barbate carissime, an epystolas metricas olim tibi inscriptas aliquando mitterem an vero supprimerem et penitus abderem; alterum desiderio tuo, alterum fame mee consentaneum videbatur. Nempe expectationem atque ardorem animi tui novi, nil aliud in utoritas occupet et, velo magni amoris interposito, iudicitur. 2 Equidem hec ea vel etate vel desidia scripta sunt, ut non facile sub externis iudicibus tuta sint; que ego ipse dum relego, in illius temporis memoriam sic retrahor ut quod penitus nolim, repueriscere michi videa
Abbreviated transcription (Latin):
uideba neq uolubiliores uulgi linguas aut sꝑicꝰ molliors
meis in rebus sꝑani qͣ in ploꝵ eeñt quos uecustas et p̾scͥpto
fauor theatris ac ꝯpitio urbii celebrassent meq nõ frustra
timuisse res iudicat qñ in his ipis parias q̃ mͥ iuuenilicer
ꝑ id temꝑus elapsa sunt uulgi liugius assidue laceror indig¬
nans qaq ołim amauera ꝑosus quotidie uõłes et ingenio
pratꝰ mo in porticibꝰ uersor ubiq indoctoꝵ acies ub̃iq da¬
metas inꝯ̃ intrinus folitꝰ stridenti misoꝑ stipula disꝑdere
agitanoa cũ hanc ppam hor̃a ininime ampliꝰ rediturã cu-¬
ris aliis deberem nisi quia excusaco cua hor accusacõni
nescio quid simile sapere uisa ẽ solent .n. pleriq mͥ odiũ
ut dixi alii ꝯtẽptũ liuiri huiꝰ obicere cuiꝰ hodie noĩe sciẽ¬
ter abstinui ne illud istimari clamitũs cuct̃a audies.
nichil intelligẽs uulgus obstreꝑet ałii aũt inundĩa obiet¬
tant hi scil qui michi meoq noĩ inuudẽt Nanret si mag¬

Expanded text:
idebam, neque volubiliores vulgi linguas aut spiritus molliores meis in rebus speravi, quam in illorum essent, quos vetustas et prescriptus favor theatris ac compitis urbium celebrassent. 18 Meque non frustra timuisse res indicat, quando in his ipsis paucis que michi iuveniliter per id tempus elapsa sunt, vulgi linguis assidue laceror, indignans quodque olim amaveram perosus; quotidie nolens et ingenio iratus meo in porticibus versor, ubique “indoctorum” acies, ubique Dametas meus “in triviis solitus” Stridenti miserum stipula disperderagitanda, cum hanc ipsam horam minime amplius redituram curis aliis deberem, nisi quia excusatio tua horum accusationi nescio quid simile sapere visa est. Solent enim plerique michi odium, ut dixi, alii contemptum viri huius obicere, cuius hodie nomine scienter abstinui, ne illud infamari clamitans cunta audiens nichil intelligens vulgus obstreperet; alii autem invidiam obiectant, hi scilicet qui michi meoque nomini invident.
Abbreviated transcription (Latin):
hant tenẽa hac qua daturamissi temporis damna
restaur̃e hoc meditor huo suspus huc forsita duce deo et
magna aĩ intencione ꝑuenia curabo ne quid ꝑeat si id
no assequar ut iniuiniũ cũ somno et uoluptate tempa
ꝑcias nõ sinã ut ulla ꝑtem mei iuris occupẽt Est ad qua
ꝓ̃uocẽ si pͥmar uͥtꝰ intorrupti fons iudicii feti racõnis
huc questio refftrenda hic petenda suĩa ẽ Optarẽ sine
ꝯpetitoribꝰ ageror s nõ licet hos michi ꝯsortes corpꝰ
tero tercia ꝑte cẽporis ẽe ꝯtentos/ Septem horas dor¬
miebat Augustꝰ in deliciis stratoq aiuro eas q non
incegras sep̃e int̾pellatibꝰ somnũ queris paciscar ego
cũ occłis meis sex illis ut sufficiãt hore due in reliquõs
ncto uocios usꝯ eãt roiduũ michi cedat Non pot̾is inq̾¬

Expanded text:
 amplectar, hanc teneam, hac qua datur amissi temporis damna  amplectar, hanc teneam, hac qua datur amissi temporis damna restaurem; hoc meditor, huc suspiro, huc forsitan duce Deo et magna animi intentione perveniam. Curabo nequid pereat; si id non assequar, ut minimum. 20 Cum somno et voluptate tempus partiar; non sinam ut ullam partem mei iuris occupent. Est, ad quam provocem si premar, virtus, incorrupti fons iudicii et rationis um incesserit, huc questio referenda, hinc petenda sententia est. Optarem sine competitoribus agere; sed non licet: hos michi consortes corpus tero, tertia parte temporis esse contentos. Septem horas dormiebat Augustus in delitiis stratoque aureo, easque non integras, sepe interpellantibus somnum curis. Paciscar ego cum oculis meis sex illis ut sufficiant; hore due in reliquos necessarios usus eant; residuum michi cedat. 22 ‘Non poteris’ inq
Abbreviated transcription (Latin):
tacics meas inderet mepcias et nesas quid aliu ͭ rerũ
nesciꝰ cogicaret Sic sum et qͣrus more penitẽat con¬
silii no pudet utina hec iuneni mẽs fuisset unũ hoc saltem
gratulor seni erit utile illud et magius pͥncipiis oportunũ
S hoc quoq nõ iuucile nc̃ spuendum Et si in alterutro de¬
linquendũ erit mane dormitasse mabueri qͣr sero gͣmora st¬
ir. qͣue ad exitũ spectant ꝑiculosissuꝰ errot extremꝰ ẽ de oĩ-¬
bo uite annis una mortis hora ꝑrutiar ad hanc ꝯponi si¬
gulatis et sume ꝓuidentie opꝰ ẽ hunc ołi om̃e tempus
atq oe studiũ uercendũ erat qd si effusum inucilit dole¬
inꝯ saliem ueliquias releganꝰ et qd̃ desidia periit dill̃ge¬
tia repparetͣ in hos nitor aut u̾itꝰ ne id mͥ uitio decur ꝙ
ꝑcior irreꝑabilis iei sim ut .ii. pecĩs rifamis sit quarda
bero exacta tenacitas głiora ẽ quis cerimoniaꝵ obseruãto¬
ne obẜuancia in relĩgioso nõ laudet tenacitatẽ pudicicie

Expanded text:
tacitus meas rideret ineptias, et nescio quid aliud, rerum nescius, cogitaret. 16 Sic sum, et quamvis more peniteat, consilii non pudet. Utinam hec iuveni mens fuisset; unum hoc saltem gratulor, seni erit. Utile illud et magnis principiis oportunum; sed hoc quoque non inutile nec spernendum; et si in alterutro delinquendum erat, mane dormitasse maluerim quam sero. im que ad exitum spectant; periculosissimus error extremus est; de omnibus vite annis una mortis hora pronuntiat. Ad hanc componi singularis et summe providentie opus est; huc olim omne tempus atque omne studium vertendum erat; quod si effusum inutiliter dolemus, saltem reliquias relegamus, et quod desidia periit, diligentia reparetur. 18 In hoc nitor, haud veritus ne id michi vitio detur, quod parcior irreparabilis rei sim; ut enim pecunie infamis, sic quarundam rerum exacta tenacitas gloriosa est. Quis cerimoniarum observantiam in religioso non laudet, tenacitatem pudicitie
Abbreviated transcription (Latin):
ex altiore fastigiõ exulem atq moꝑem s modesto uit¬
tu ueste humili sub meturo q imibrem tecto et lare
prorsus exiguo contentũ ad litrus scudn bonomesis
ex illo quo dii multuq iacrati sumꝰ curialrũ terbes¬
tatu peliago usut et gram naufragio eioctu sꝑnere
fugere oblinisti Nec satis cõfuerat nisi illus insuper
pimbcetem sortes mitt̾e qd cͥm̃e me quatalibꝰ intencione
lu intlligere nequinisse ꝑfiteor sicut ut illud ubi aws arꝰ¬
bodem me dese̾psisse uauitatũ cui insertũ ee tuũ nome

Expanded text:
s inclementia ex altiore fastigio exulem atque inopem, sed modesto vics inclementia ex altiore fastigio exulem atque inopem, sed modesto victu, veste humili, submoturoque imbrem tecto et lare prorsus exiguo contentum, ad litus Studii bononiensis ex illo, quo diu multumque iactati sumus, curialium tempestatum pelago velut e gravi naufragio eiectum, spernere fugere oblivisci. 8 Nec satis id fuerat, nisi illud insuper innocentem “sortes mittere”‘: quod crimen me quantalibet intentione animi intelligere nequivisse profiteor. 9 Sicut nec illud ubi ais arbore
Abbreviated transcription (Latin):
uexeri qͣ demq semꝑ te in pͥmis habuerĩ pia et memo¬
ri diagencia ꝑsecutus es Ege aut faceor in amore cessu
forte gaudendo et mirando et laudando qui acres scimu¬
li granosis aĩs ee solent no ꝙ sciam alter quicũq morta¬
lium s diuina largitas et iugis labor ardentisq ius in¬
genii tui fecit ꝙ cum ita sit gaudio tñ tibi aliter ideri
et delacam falsis licet ex cabulis tante glie hereditate
no inuta a deo itaq quitquid in resit hac tua atergo re¬
liccaro reꝵ ꝯmemoratione tam sedula et hoc tali tuo tes¬
timonis de me nichil ais mes dulcis nichil poterat ie
iocundiꝰ S hanc inͥ dulcedinẽ quanta ꝑtinꝰ amaritu¬
do repserit dicerem expssiꝰ nͥ apud te ppm loquerer qͥ
Dens ualeas uideri nisi quia obiuxe nimis et ẜio stiłũ
figis me alternãte et uersante res humanas fato ad
magnas diuicias erecrũ cebsioris status et hedificiorũ

Expanded text:
rovexerim, quam denique semper te in primis habuerim, pia et memorovexerim, quam denique semper te in primis habuerim, pia et memori diligentia prosecutus es. 4 Ego autem, fateor, in amore cessurforte gaudendo et mirando et laudando, qui acres stimuli generosis animis esse solent, non, quod sciam, alter quicunque mortalium, sed divina largitas et iugis labor ardentisque vis ingenii tui fecit. 5 Quod cum ita sit, gaudeo tamen tibi aliter videri, et delatam, falsis licet ex tabulis, tante glorie hereditatem non invitus adeo. Itaque quicquid in re sit, hac tua a tergo relictarum rerum commemoratione tam sedula et hoc tali tuo testimonio de me nichil animo meo dulcius, nichil poterat esse iocundius; sed hanc michi dulcedinem quanta protinus amaritudo resperserit, dicerem expressius, nisi apud te ipsum loquerer, qudens valeas videri, nisi quia obnixe nimis et serio stilum figis — me, alternante et versante res humanas fato, ad magnas divitias evectum celsioris status et edificiorum i
Abbreviated transcription (Latin):
pistole pͥncipiu tue letus legi ꝓgressum mestus exi¬
tũ ineertus scupens omia usq ã deo ut pene in sop¬
me me legisse crederem ta uarie huc illuc hiantez
stilo auũ egisti ur nc̃ quiᵈ aĩ sebenti tibi eet mĩc
quã in ꝑie suspensum lectore depoiturꝯ ees int̾ le¬
gendum presagire possem Quid int dica nõdum mͥ ideor
exprectus ad hue sopmo ut quẽ sensum tius exdictis elicĩa
sos Sic amara dulcibus leta tͥstibus obscuris clara dubiis
certa ꝑmisces ir yt mel felle confusum ausisse me suspi¬
cer aut necrar absintis aut si qua usq ẽ reꝵ filis nxtu¬
ra q̃ gustũ linquat anbignũ S iam farmatũ hniꝯmodi
quo porasti aĩa dulciora tius et fontibus expectãtem ut¬
duxit ubi quãta mͥ ꝑ id rempus egregie tue iudolis excitan¬
de adiuũade atq omibꝰ modis accollende cuia fuerit quo
studio quicꝰ artibus ad solidum cibum te aliquido lacte ꝑ¬

Expanded text:
pystole principium tue letus legi, progressum mestus, exipystole principium tue letus legi, progressum mestus, exitum incertus, stupens omnia usqueadeo ut pene in somniis me legisse crederem; tam varie huc illuc hiantem stilo animum egisti, ut nec quid animi scribenti tibi esset nec quam in partem suspensum lectorem depositurus esses, inter legendum presagire possem. 2 Quid vis dicam? Nondum michi videor experrectus, adhuc somnio, nec quem sensum tuis ex dictis eliciam scio; sic amara dulcibus, leta tristibus, obscuris clara, dubiis certa permisces, ut fel melle confusum hausisse me suspicer aut nectar absinthio, aut siqua usquam est rerum similis mixtura, que gustum linquat ambiguum. Sed iam farmacum huiusmodi, quo potasti animam dulciora tuis e fontibus expectantem, utduxit, ubi quanta michi per id tempus egregie tue indolis excitande adiuvande atque omnibus modis attollende cura fuerit, quo studio, quibus artibus ad solidum cibum te a liquido lacte p
Abbreviated transcription (Latin):
do nus ore feruẽtes euasisse didici nõ ante c̃u aĩo quie¬
turꝰ qͣr eñ funs aut trus beis in pat̾am ꝑuenisse didi
et fatit᷑ eam tremere tangit montes et fumigant Restat
ut fate arte ꝓhis nouissimis dicbus uoce filenciũ mẽu
queei qͣrins ad hanc ppłam querimoniã satis ut arbitͤ¬
epła supior eosponsũ sit ꝙ si totũ amiticie nr̃e tempus
ad taleułũ trabis aut ego fallor aut tu mͥ mim̾o lit̾tata¬
rũ adbut debitor manes Siquide inter nugellas meas
quas epłas quida uocãt quasq nũs maxie cuiꝯda ingeno
hois et ara digitis coaceruo nullũ ferme ꝙͣ tuu crebrio
nom̃e eritlicet uł tua uł mea uł amboꝵ sors simul in¬
temeras et mepta nũc sui potus apperẽs quoꝵda scolasti¬
coꝵ sitis mulcas ut audio tuas hac et meas illuc ꝓperã¬
tes auertit uiue et uale Mediolani iiiͦ idus Aplis ꝓpere¬
oncagisis de colupna suniore eecusacio cũ admira¬

Expanded text:
do nunc ore ferventes evasisse didici; non ante tamen animo quiedo nunc ore ferventes evasisse didici; non ante tamen animo quieturus quam cum suis aut tuis literis in patriam pervenisse didicet facit eam tremere, tangit montes et fumigant». 5 Restat ut fatear te pro his novissimis diebus iure silentium meum queri, quamvis ad hanc ipsam querimoniam satis, ut arbita superiore responsum sit. Quodsi totum amicitie nostre tempus ad calculum trahis, aut ego fallor aut tu michi numero literarum adhuc debitor manes. 6 Siquidem inter nugellas meas, quas epystolas quidam vocant quasque nunc maxime cuiusdam ingeniosi hominis et amici digitis coacervo, nullius ferme quam tuum crebrius nomen erit, licet vel tua vel mea vel amborum sors, simul intemperans et inepta nec sui potus appetens quorundam scolasticorum sitis, multas, ut audio, tuas huc et meas illuc properantes averterit. Vive et Vale. Mediolani, III Idus Aprilis, prapitum de Columna iuniorem, excusatio cum admira
Abbreviated transcription (Latin):
adest medioeͥs et elegans statura Sibi gͦ ul lu¬
dicra tibi q na tante brenitas excusacio iusta
e S quid loquor ꝓuidisti .n. et hoĩem hant calimã in
angustias cemporis ie reiecisti Credo edepol nõ et ego
psẽpe idem ꝑatibr ut cũ mlta sc̾bere cupiam panoa si
ad tc br̃ĩs mcis ab sobutũ legeris et̾ inua illiꝰ n uoce
cognonus quã soluere iubẽbo Cumq longa ad labo
ris istorĩa nichil aliud dito iisi qd penitet᷑ et pudet
et miserer talem mruͣ a me et meis imo suis laboriba
tam adu᷑so tempori dimisisse S urgebat nolutas eiꝰ
cui ꝓcsus obiu nephas credidi et si minaces auras
graludu celum turbida nuibilla erbisq et floribꝰ gan¬
dere soliti uellus arietis imbribus midũ iudere incisi¬
ꝙ mostrare sibi Quid ius no aut licomedes ne optole¬
nu auit in fabulis pherente febus mestior dinusit S
iue p̃us emesum paduq et comites supra solitũ t̾umi¬

Expanded text:
adest, mediocris et elegans statura; sibi ergo vel luadest, mediocris et elegans statura; sibi ergo vel ludicra, tibi quenam tante brevitatis excusatio iusta est? Sed quid loquor? providisti enim et omnem hanc calumniam in angustias temporis reiecisti. Credo edepol, nam et ego persepe idem patior, ut cum multa scribere cupiam, pauca siad te literis meis absolutum legeris, et viva illius nostri voce cognoveris, quris historiam nil aliud dico, nisi quod penitet et pudet et miseret talem virum a me et meis, imo suis, laribus tam adverso tempore dimisisse. 3 Sed urgebat voluntas eius, cui prorsus obniti nefas credidi, etsi minaces auras, gravidum celum, turbida nubila, herbisque et floribus gaudere soliti vellus arietis imbribus uvidum viderem vicissimque monstrarem sibi. Quid vis? Non aut Lycomedes Neoptholemum, aut in fabulis Phetontem Phebus mestior dimisit; sevie partem emensum Padumque et comites supra solitum tumi
Abbreviated transcription (Latin):
dissimũ tuũ pectus effuderat piter quoꝵdam mano
resperi nõ maloꝵ quidi hominũ s quos mirariisia
magie stupeam q si cabꝑa speculu mereret᷑ alas bos
assellus cithara redimitulũ simia fucũ torus Et qͣd
putas letus abni qñ familie bercistũde iudicio una
eii cãs solui amłta nũc eciã stͥpturꝰ inisi quia temꝑo¬
rũ pͥmor Angustiis quas spe michi feci imio uero tois
anner suauissimꝰ ꝯuictus cui si brenitas dept̃a eẽt
preter te unu nichil defuit Non sensi blandos et
psacidos dios labi/ S qd calamo ueticũ mnua xer ꝓ¬
liget Sunt̃ gͦ audies plena fides qui oĩo quid eogi
te et quid agam q̃ uita m̃a slt deniq qui mecore
et omes reculas ac spetulas meas nouit uale nostri
memor
on tuã fateor legere uisus eplam sum s flatti cũ
quo iacẽs Cesar uereri inquit nͥ iuderis ne maio¬
res libelli cui sint qͣ iue es sane q̃ illi defunit tib

Expanded text:
dissimum tuum pectus effuderat, inter quorundam manus dissimum tuum pectus effuderat, inter quorundam manus repperi, non malorum quidem hominum sed quos mirari ista magis stupeam, quam si talpa speculum mercetur, alas bos, asellus citharam, redimiculum simia, fucum corvus. Et quid putas? Letus abii quando familie herciscunde iudicio una tii causas solvi, multa nunc etiam scripturus, nisi quia temporum premor angustiis, quas ipse michi feci, imo vero comunis amici suavissimus convictus, cui si brevitas dempta esset, preter te unum nichil defuit. Non sensi blandos et tacitos dies labi; sed quod calamo vetitum, viva vox peraget. Hunc ergo audies plena fide, quienique qui me totum et omnes reculas ac speculas meas novit. Vale, nostri memor. on tuam, fateor, legere visus epystolam sum, sed Flacci, cum quo iocans Cesar: «Vereri» inquit, «michi videris ne maiores libelli tui sint quam ipse es». Sane que illi defuit, tibi
Abbreviated transcription (Latin):
hostes fetit rutpus infesto uecis aculco uulnerare quor¬
q ñs nullis cruete citatͥces nõdum hẽret nõdum uetus¬
rop dolor uulner resedit nec illud inter preleunda po¬
suerim q̃ sepis questi sumꝰ epłis quide ciuis stili decꝰ
bbstare ne ad me in tacte ne ne nisi post longu tempa
ueniãt nt̃ stili meo s apitũ rara et insolita quadam
formã hine reip ac uerboꝵ gracia sen natiua specie
iugeni sr̃c diggitoꝵ aduentico ornatu cuũ simul occu¬
losꝙ mulcentibꝰ Contra aũt meis ad te ire nolentiba
qͣui obstet᷑ nescio tñ id sciam plurimas me unfisse q̃
dalle medio me subsistere quari matrone seueriõts a q¬
bus nollent tuepibus uetut adulteris uiui posse dis
us soltim ns actiui s afectuũ quoq libetas inc̾ruit ꝓ
fde nuper patano rediens illut n. ex negotio ieram
et si uenetias ex ocis pcciisse m. pp̃o itinere formosisi¬
mas duas at gemellas quas nouissime paratu uno fecu¬

Expanded text:
hostes fecit, rursus infeste vocis aculeo vulnerare, quorhostes fecit, rursus infeste vocis aculeo vulnerare, quorumque nonnullis cruente cicatrices nondum herent, nondum vetustorum dolor vulnerum resedit. 4 Nec illud inter pretereunda posuerim, quod sepius questi sumus, epystolis quidem tuis stili decus obstare ne ad me intacte, neve nisi post longum tempus veniant; nec stili modo sed apicum raram et insolitam quandam formam, hinc rerum ac verborum gratiaingenii, hinc digitorum adventitio ornatu animum simul oculosque mulcentibus. 5 Contra autem meis ad te ire volentibus quid obstet, nescio, cum id sciam plurimas me misisse que calle medio subsistere, quasi matrone severiores, a quibus nollent, turpibus velut adulteris, vim passe. Sic non sola nobis actuum, sed affectuum quoque libertas interiit. 6 Proinde nuper Patavo rediens, illuc enim ex negotio ieram, etsi Venetias ex otio petiissem, in ipso itinere formosissimas duas ac gemellas, quas novissime partu uno fecu
Abbreviated transcription (Latin):
erteis an dulcis an reuenciꝰ an liberi ĩ crepito
samꝰ cam breuiꝰ accipe ahultis pͥmũ nudis¬
tis tenint moꝵ ipetus studioꝵ cui mebas in¬
terpositum uellem et stͥbendi calor qui ut uebemieris¬
sinlo sic delicãtissimꝰ eẽ soset miusiiis q te pescere¬
accessit et pegͥnatio tua q̃ duui me fecit incertũ nec du inter¬
tus le desii u̾bi nã me telitt̾e reꝑture sunt et nucioꝵ ra¬
eitas familiare in comodu mediis in uobibus dictu mi¬
rũ aut aliter qͣ in silius solitarie degenti Nec uero ne¬
gaueri ꝑ hoc tempꝰ qđ colcitũ iure tño quereris aliqua
me diccasse q̃ relegens mutenda non censu no alian
obrem nisi qlua ninus uera nimis libera uisa erant
Nichil.n. seculis ur̃is in uisuis qͣ euo hoc u̾itas et
libertas itaq priferendũ duxite unũ quo tũ eẽt m fa¬
cilliniꝰ semꝑ ili gram reditꝰ silencio ledere ꝙͣ multa
milia cor homiuum quos in iͥam pride sela encas

Expanded text:
dulcius an reverentius an liberius increpitus sum, causam brevibus accipe. Multis primum me diebus tenuit meorum impetus studiorum, cui nichil interpositum vellem, et scribendi calor, qui ut vehementissimus sic delicatissimus esse solet minimisque tepescereAccessit et peregrinatio tua, que diu me fecit incertum — necdum incertus esse desii — ubinam mee te litere reperture sint, et nuntiorum raritas, familiare incommodum mediis in urbibus, dictu mirum, haud aliter quam in silvis solitarie degenti. 2 Nec vero negaverim per hoc tempus, quod tacitum iure tuo quereris, aliqua me dictasse, que relegens mittenda non censui, non aliam ob rem nisi quia nimis vera nimis libera visa erant: nichil enim seculis nostris invisius quam duo hec, veritas et libertas. 3 Itaque preferenduillimus semper in gratiam reditus, silentio ledere, quam multa milia eorum hominum, quos michi iampridem sola veritas
Abbreviated transcription (Latin):
oĩo quidꝰ laudent quid ue imꝓbent exequo nescuĩt et
qua ulla poeca preserti grauior in iniuria sc̾pta eiꝰ
ꝑnuciando laterant atq corrũpũt que ego forsitam inisi
me meoꝵ cura uocaret alio ꝑ iurili ꝑte ab hoc ludibrio
uendicarẽ Nũs quod unũ restat querõr et stomacor illiꝰ
egregĩa sibi fronte in ertibꝰ hoꝵ linguis ꝯspui fedad fe¬
dariq rib̃i unũ qd locꝰ exigit nõ silõbo fuisse mͥ no ułti

Expanded text:
omnino quid laudent quid ve improbent ex equo nesciunt, et omnino quid laudent quid ve improbent ex equo nesciunt, et qua nulla poete presertim gravior iniuria, scripta eius pronuntiando lacerant atque corrumpunt; que ego forsitan, nisi me meorum cura vocaret alio, pro virili parte ab hoc ludibrio vendicarem. 17 Nunc quod unum restat, queror et stomacor illius egregiam stili frontem inertibus horum linguis conspui fedarique; ubi unum, quod locus exigit, non si
Abbreviated transcription (Latin):
ex his iusultis et pi modieis laudatoribꝰ sciam quid iᵈ ẽ eis
ipis picognitũ qd illoꝵ aures młtent s obstrucas iugemi
tramitibꝰ in aũi nõ descendit sunt .n. ex illo grege quen
Citers in recthoricis notat Tum inquit legũt orones bo-¬
nas aut poemata ꝓbant oratores et poeras noq incelligut
quare ꝯmoti ꝓbent ꝙ scire ño possunt ubi sic nẽ quid sit nũc
quomodo factũ fit id qd eos maxie deleccet pd si in domes¬
thene et Taillio inq liomero et uirgilio inter lrãtos ho¬
nines et in scolis accidit ꝙ in hoc pr̃o inter yiotas in
tabrnis et in foro posse putas accidere. Quod ad me ac-¬
ninet miror ego illu et diligo nõ ꝯtẽp̃no et id forte meo
iuire dixeri si ad hanc etarem ꝑuenire illi uacũ ẽẽt pau¬
cos hĩtuꝵ quibꝰ ẽẽt amicicior q michi it̾a dico si quatiĩ de¬
lectat pigemo tantũ moribꝰ delectaret sicut ex diu̾iso ul¬
los quibꝰ eet infestior q̃ hos proptissimos laudatores qͥ

Expanded text:
m quid id est eis ipsis incognitum quod illorum aures mulcet, sed obstructis ingenii tramitibus in animum non descendit. Sunt enim ex illo grege quem Cicero in Rethoricis notat: «Cum» inquit, «legunt orationes bonas aut poemata, probant oratores et poetas, neque intelligunt quare commoti probent quod scire non possunt ubi sit nec quid sit nec quomodo factum sit id quod eos maxime delectet». 15 Id si in Demosthene et Tullio inque Homero et Virgilio inter literatos homines et in scolis accidit, quid in hoc nostro inter ydiotas in tabernis et in foro posse putas accidere? Quod ad me attinet, miror ego illum et diligo, non contemno. Et id forte meo iure dixerim, si ad hanc etatem pervenire illi datum esset, paucos habiturum quibus esset amicior, quam michi — ita dico si quantum delectat ingenio, tantum moribus delectaret —; 16 sicut ex diverso nullos quibus esset infestior, quam hos ineptissimos laudatores,
Abbreviated transcription (Latin):
miais afuidunu parimemoaltas fame unũ delectãtoni aᵈ
uałitudimi expeniat ac sabiti Que in imo illud obserua¬
dum ceniseo ut cõĩa pͥuato et nobilia ignobiliꝰ preferat᷑
ne nc diuciꝰ te auxiũ dubio ẜmone decinea huc re traho
Satis equide credo et tibi et dcio et quieti tue apciꝰ ꝯui/¬
gio caruisse ueꝵ tua domꝰ et pat̾a et ama aliud ex te
poscũt nositil natoꝵ nec etatis excusato ullo e cũ et fi¬
liis carcas et iiridi sis erate Quid ergo ex quo me in eo¬
simn ꝑtem nocas assencior ut uxore ducas qͣrqͣir mcħ dul¬

Expanded text:
micis aliud, unum patrimonio, aliud fame, unum delectationi, aliud valitudini expediat ac saluti; quo in bivio illud observandum censeo, ut comunia privatis et nobilia ignobilibus preferantur. Neve diutius te anxium dubio sermone detineam, huc rem traho. 7 Satis equidem credo et tibi et otio et quieti tue aptius coniugio caruisse; verum tua domus et patria et amici aliud ex te poscunt; nec tibi natorum nec etatis excusatio ulla est, cum et filiis careas et viridi sis etate. Quid ergo? Ex quo me in consilii partem vocas, assentior ut uxorem ducas. 8 Qu
Abbreviated transcription (Latin):
es maior idicm cui hobns ctobr seto quide Ralian
inoraui curpidaui uincẽte fitutia arduo aninus dd np̃a
neui sris i wbcis hoo tempore solitudo mea ẽ hic uero pano
m dies occauꝰ agitur ubi braie ocĩ ꝓpetui mibres spondet
et autupnꝰ prẽceps seu ueriꝰ precox brumci inter bac
tñ qpam morulam quã ccłi flicie et ptemꝑles augus¬
tat ad aruidendũ carinẽ illud recollegi auĩ et sensi sa¬
neͣ corrigetis igenio curditate ꝓdesse loctoris ꝑfecco
n. sicut pͣ legicur ut deleetet lepidꝰ exoptato᷑ uitll¬
genis łc̃os fac̃it si ut aꝑiat et iuicia detegat diuiꝰ he¬
sitans hebbs prestabit nẽ heribe alicer ħac uire qͣr
su teteris accidit da equũ uĩcosum sessori pidusteio
et equitandi pito latc̃oñt iucia ad hibe pi exꝑtu apo¬
rebiut cãm Imustam prono egregio comite rauisti¬
cia toloribꝰ obrumbabit Ar aduocatũ rude ad ros¬
tra p̃ducits cũ oratoris infaucia cause prestet pl

Expanded text:
sero quidem sed aliquando moram trepidam vincente fidutia, Ardue amnis ad ripam veni; his enim locis hoc tempore solitudo mea est. Hic vero iam michi dies octavus agitur, ubi breve otium perpetui imbres spondent et autumnus preceps, seu verius precox bruma. 4 Inter hanc tamen ipsam morulam, quam celi facies et intemperies angustant, ad revidendum carmen illud recollegi animum, et sensi sane corrigentis ingenio tarditatem prodesse lectoris. Profecto enim sicut quod legitur ut delectet, lepidus expeditus intelligens lector facit, sic ut appareat et vitia detegat, durus hesitans hebesque prestabit. Nec hercle aliter hac in re quam in ceteris accidit. 5 Da equum vitiosum sessori industrio et equitandi perito; latebunt vitia; adhibe inexpertum: apparebunt. Causam iniustam patrono egregio committe: iniustitiam coloribus obumbrabit; advocatum rudem ad rostra producito: cum oratori
Abbreviated transcription (Latin):
oblicaq comicũ ac mitͥtũ pi solis ꝯuigii reqͥescet affec¬
tibus hec iur clarissime sencencia mea ẽ tam fausta utinã
qͣr fudcas Qu quit quid ellogeris secundet oipotene uale

Expanded text:
oblitaque comitum ac nutricum in solis coniugii requiescet affecoblitaque comitum ac nutricum in solis coniugii requiescet affectibus. 13 Hec, vir clarissime, sententia mea est, tam fausta utinam quam fidelis; tu quicquid elegeris secu
Abbreviated transcription (Latin):
pociꝰ ea .ii. pꝯd̃ationis tue seᵈa ꝑs fuerat contra dĩu
fere houĩ simentia loquar uicnia nempe om̃s ego ce¬
qui et rari sunt et multo lꝯstant quoꝵq te nõ ualde in¬
digñũ tua sors fecit ego aĩ lbertũto et tedioꝵ et sepe ec
odioꝵ fugam q̃ afiuium p̾ncia freqntissime fecũ affeot nc̃¬
qd m̃c Dauã regem nec᷑ magnũ pompesũ dedotut nẽ
Augustũ Cesarem seu rudis forte uirgiincula pͥmis t¬
uni lime humeneis accigerit ucile hoc consiliũ reor p̾¬
cipue aut si ꝯuigii tibi pocunda sors fuerit si quide puel¬
la nobilis a p̾ma etate tibi dedita et suoꝵ dnmlra blan¬
diciis ac susuris amlibꝰ castior humiliorq et obsequẽ¬
cior fiet et sancoor leuitate quoq macuriꝰ puella¬
rem exuens matronale induet graritate demq sei
tibi irgo nupserit seu bidua ex quo uos genitalis
chalamꝰ ꝯtrarerit unũ illa te audiens uñu iidens a¬
unũ cogitans in te unũ t̾uosꝙ mores tͥnsformabit᷑

Expanded text:
 ea enim percontationis tue secunda pars fuerat. Contra omnium fere hominum sententiam loquar; vicinam nempe omnes, ego ces metiuntur, qui et rari sunt et multo constant, quorumque te non valde indigum tua sors fecit; ego animi libertatem et tediorum, sepe etiam odiorum fugam, que affinium presentia frequentissime secum affertquod nec David regem nec Magnum Pompeium dedecuit nec Augustum Cesarem? — seu rudis forte virguncula primis tuum limen himeneis attigerit, utile hoc consilium reor; precipue autem si coniugii tibi secunda sors fuerit. 12 Siquidem puella nobilis a prima etate tibi dedita et suorum divulsa blanditiis ac susurris anilibus, castior humiliorque et obsequentior fiet et sanctior; levitatem quoque maturius puellarem exuens, matronalem induet gravitatem; denique seu tibi virgo nupserit, seu vidua, ex quo vos genialis thalamus contraxerit, unum illa te audiens unum videns unum cogitans, in te unum tuosque mores transformabitur
Abbreviated transcription (Latin):
casum die merorq quãtaꝵ eeꝵ fundamẽta geceri festino
laboꝵ certꝰ ambigius q successu Serũ consilĩ nõ nego S
quo seriꝰ suptũ es ꝓmptiꝰ exequendũ accedũt exͣ canssi

Expanded text:
casum die, memorque quantarum rerum fundamenta iecerim, festino, casum die, memorque quantarum rerum fundamenta iecerim, festino, laborum certus ambiguusque successuum; serum consilium non nego; sed quo serius sumptum, eo promptius exequendum. Accedu
Abbreviated transcription (Latin):
et steriłis atq mutilis uite ꝑs eade suũetute studiis pre-¬
sulta solicite diues bonoꝵ q feray arciũ atq utilis et
iocunda ẽ Que si ad mł aliud ꝓdesset qͣ ꝙꝓ precedenciũ etãti
ouiz estus leuit abunde infallor cãe erat cur et optan¬
da cent et amanda Quis et enĩ iuisi nisi ingͣtꝰ aĩo gͣ¬
ciam heat etate consust mpeliora et consumati ea que
racio atrenꝰ pigra neglex̾it demiq qđ est in hoĩe pes¬
simu extirpanti qdq est optimũ prserenti s iedeo ad
inceptũ et precipus illam scudioꝵ cura prͣ qua sic ex̃¬
tempoꝵ et delector et iuuat uiuere et ea quibꝰ mari¬
me ꝯfluctat ⁊ hompres iux sencio Icaq diiaiis alii
abi honoribꝰ aut uoluptatibꝰ inhient Ego in hac duuici¬
as meas in hac honores noluptates q reposui qd ꝓpositũ nẽ
bani oris nuo gradum quasi pulsus ingemino u̾sa ad oc¬

Expanded text:
et sterilis atque inutilis vite pars; eadem iuvente studiis prefet sterilis atque inutilis vite pars; eadem iuvente studiis prefulta solicite, dives bonarumque ferax artium atque utilis et iocunda est. 30 Que si ad nil aliud prodesset quam quod precedentium etatum omnium estus lenit, abunde, ni fallor, cause erat cur et optanda esset et amanda. Quis etenim, nisi ingratus, non gratiam habeat etati consulenti meliora et consummanti ea que ratio hactenus pigra neglexerit, denique quod est in homine pessimum, extirpanti, quodque est optimum, inserenti? 31 Sed redeo ad inceptum et precipuam illam studiorum curam, in qua ego sic exertemporum et delector et iuvat vivere et ea quibus maxime conflictantur homines, vix sentio. Itaque divitiis alii, alii honoribus aut voluptatibus inhient; ego in hac divitias meas, in hac honores voluptatesque reposui. 32 Quod propoibam horis, nunc gradum quasi pulsus ingemino, versa ad oc
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ melior ꝓcẽdo n tñ sicurior oũc letior quodq ait ille co¬
tidie discens ad senesco Et quid inquies iamq discendu
censes aulta quide diseo quabe sponte m̃a iliuenis ẽẽ i
desinã et qd semꝑ cupide didicines unꝙͣ nimis dist̾it disco
sim dies extrema testabitur ancipitis .n. exꝑimẽti est
ꝙ in om̃i tempore fieri nequio ampliꝰ ꝑͣ semel in altero
aut cousq ꝓdii ut acceaeti semio in dios uberiꝰ gratos aga
malisq nicũs absolui et graui honore leuari qui in meri¬
to quatũ hic ꝯuicio diffamatã etatẽ illa rear ꝓfecto enĩ
no etatis s ignauie e ꝙ accusator nature exclisatorq sui
ppłs aĩs inpũtat om̃is etas et u̾ctutis et uicii et głorie
et infanne capax ẽ ex quo pͥmũ inelligere ac racioneuti
ceꝑit uep ficut humano uiccui ꝑ se ꝯpam̃ bruma nõ
susficit ac si ꝓiudencia estiua prõcessebit adit in amona
ꝑs anui ẽ Sit longe senectꝰ inhercie fuccedens inops tͥsts

Expanded text:
 Procedo enim cum securior, tum letior, quodque ait ille, quotidie discens aliquid senesco. ‘Et quid’ inquies, ‘iam discendum censes?’ Multa quidem: disco qualiter sponte mea iuvenis esse iam desinam, et quod semper cupide didici nec unquam nimis discitur, disco sim, dies extrema testabitur — ancipitis enim experimenti est quod in omni tempore fieri nequit amplius quam semel —; in altero autem eousque prodii, ut accedenti senio in dies uberius grates agam malisque me vinclis absolvi et gravi honere levari; quin immerito, quantum hinc conicio, diffamatam etatem illam rear. 29 Profecto enim non etatis sed ignavie est quod accusator nature excusatorque sui populus annis imputat; omnis etas et virtutis et vitii et glorie et infamie capax est, ex quo primum intelligere ac ratione uti ceperit. Verum sicut humano victui per se ipsam bruma non sufficit, at si providentia estiva precesserit, haud inamena pars anni est, sic longe senectus inertie succedens, inops tristis
Abbreviated transcription (Latin):
amatoris ꝯqui oscere uirginẽ sacrã golur hispida media
sola nocte ꝯsurgere iacere ⁊ egrũ in grabatulo Sedere
ꝑasitu in ꝯuinio Scare in prelio bellatore inter flueca
nautã nncer pocula bibulũ inter uulnera milite spec¬
care Qudare thersitẽ sub lodice sub ariis eatide Sar¬
da pallum sono et uoluptatibus infamiẽ Claꝵ laboribꝰ
heraule Stercere lixas as lenones Iũ dux ingillac dux
atleram duellis durioribꝰ exerceri Cariere regr suo que
granioribus ꝓbat exꝑimẽtis languidu ociu his ꝑmlt
in quibꝰ spes gliosi negocii n ͣ scit Cum ꝑspitate pa¬

Expanded text:
amatoris conquiescere, virginem sacram gelu hispidam media amatoris conquiescere, virginem sacram gelu hispidam media solam nocte consurgere; iacere egrum in grabatulo, sedere parasitum in convivio, stare in prelio bellatorem; 12 inter fluctus nautam, inter pocula bibulum, inter vulnera militem spectari; sudare Thersitem sub lodice, sub armis Eacidem; Sardanapalum somno et voluptatibus infamem, clarum laboribus Herculem; stertere lixas ac leuones dum dux vigilat; durum athletam duellis durioribus exerceri; cariorem regi suo quem gravioribus probat experimentis; languidum otium his permitti in quibus spes gloriosi negotii n