comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ie obsecrauit : qui sescir& ñ deserturũ ut darẽ : Hui cemodiu̾structura : nomi
tũ ad transitionẽ ñ potest : Om̃is enĩ geñs : ł uerbo adiungit᷑ adꝑfectionẽ sensus ut meił illius potior
uel pos session ł ut mei seruo loquor : Aliiuͦ casus ñ ad possessiones : sed ad uerba solũ ferunt᷑ Igit᷑
sionẽ : Vt sui seruo loqͥt᷑ ł sui miser&ur ł rogat meuidua : ut suimiserear : Nũ quã autẽ ab solu¬
te : quomͦ alia : Vt ego loquor & tulo queris & ille loquit᷑: Cumenĩ sicut diximꝰ neces sesit actũ:
ł asem& ipsa in se ł alia in eã intellegi : nũ quã potest uerbũ ł recipcari ł transire Nisi in obliquos
casus: Om̃is autẽ obliquus nominatiuo adiungit᷑ : transitionẽ ꝑsonae ad ꝑsonã significans:
ras : Nominat̃s enĩ ꝑsepositus transitionẽ ñ significat : Vt ego scripsi : Vna eni eademq ꝑsona
intellegit᷑: Nec potest ẽẽ nominat̃s. cuius &iã obliquus eodem uerbo possit sine transitione

Expanded text:
e obsecrauit, qui se sciret non deserturum, ut darem». huiuscemodi uero structura nominatiuum habere quantum ad transitionem non potest. omnis enim genetiuus uel uerbo adiungitur ad perfectionem sensus, ut mei uel illius potior, uel possessioni, ut mei seruo loquor; alii uero casus non ad possessiones, sed ad uerba solum referuntur. igsionem, ut sui seruo loquitur uel sui miseretur uel rogat me uidua, ut sui miserear, numquam autem absolute, quomodo alia, ut ego loquor et tu loqueris et ille loquitur. cum enim, sicut diximus, necesse sit, actum uel a semet ipsa in se uel ab alia in eam intellegi, numquam potest uerbum uel reciprocari uel transire, nisi in obliquos casus. omnis autem obliquus nominatiuo adiungitur transitionem personae ad personam significans ras. nominatiuus enim per se positus transitionem non significat, ut ego scripsi; una enim eademque persona intellegitur. nec potest esse nominatiuus, cuius etiam obliquus eidem uerbo possit sine transitione
Abbreviated transcription (Latin):
Prima enĩ uocat : scđa uocat᷑ : Et quaerit᷑ cursi prima ñ potest possidere primã: nec scđa scđam
t̃tia possid& t̃tiã : In quo pa rit̃ ostendit᷑ multitudo diuersa : quae significat᷑ ꝑt̃tiã ꝑsonã Vnde
&uarias habuit uoces & loca sicut docuimꝰ: Quã uis ergo alia sit possidens : & alia quae possidet᷑. & indi¬
uersis ꝑsonis & transitiuis intellegant᷑ : tam̃ potest int̃tia simul utraq: inueniriꝰ diuersis. qđ in
prima & in scđa ñ potest : ut ipsa habeat & posses sorẽ una & posses si oñe : Nisi figurate dicamꝰ
adiungi: Vt uergł . Ille ego qui quondã gracili modulat᷑ auena : Et cicero in .iiii. uectiuarũ Ego
sum ille patris conscripti cui non forũ in quo om̃is aequitas contin& : Et primae quiđẽ pos sessiuum

Expanded text:
prima enim uocat, secunda uocatur. et quaeritur, cur, si prima non potest possidere primam nec secunda secundam, prima enim uocat, secunda uocatur. et quaeritur, cur, si prima non potest possidere primam nec secunda secundam, tertia possidet tertiam? in quo pariter ostenditur multitudo diuersa, quae significatur per tertiam personam, unde et uarias habuit uoces et loca, sicut docuimus. quamuis ergo alia sit possidens et alia, quae possidetur, et in diuersis personis et transitiuis intellegatur, tamen potest in tertia simul utraque inueniri in diuersis, quod in prima et secunda non potest, ut ipsa habeat et possessorem una et possessionem, nisi figurate dicamus adiungi, ut Virgilius: «ille ego, qui quondam gracili modulatus auena», et Cicero in IIII inuectiuarum : «ego sum ille, patres conscripti, cui non forum, in quo omnis aequitas continetur». et primae quidem possessiuum
Abbreviated transcription (Latin):
&iã primae & scđȩ q̃ñ uerb̵ substantiuis ł uocatiuis iungunt᷑ : sic &iã ea Vt meus es amicus meus
diceris cognatus : tuus sũ filius : tuus nominor pat̃ : tuus uocor socius : tuus nuncupor patronus
Et sciendũ : qđ uocatiuu : ñ hab& aliud ꝓ nom̃ : nisi scđae ꝑsonae primitiuu : Otu ouos: Et pri
Vno enĩ eodemq: ꝓnomine tã prima quã scđa in hoc significat᷑ ꝑ sona : Et primaȩ ꝑsonae pos¬
ses siuii : tã ad scđam quã ad t̃tiã transit ꝑ sonã : Scđae uͦ ad primã ł ad t̃tiã ut tuus sũ tuus est
Ipsa enĩ sese possidere ñ potest : quomͦ nec prima: Nã posses siua necessario induab: diuersis
intellegunt᷑ ꝑ sonis : &stransitiua: Siigit᷑ transit a scđ ꝑsona posses siuũ : Necesse ÷ cũ separatur
ab ea ł primae adiungi ł t̃tiae : qua ȩ carent uocatiuo : qͥ sẽꝑ int̃primã & scđam inuenit᷑ ꝑsonam:

Expanded text:
iam primae et secundae, quando uerbis substantiuis uel uocatiuis iunguntur, sic etiam ea, ut meus es amicus, meus diceris cognatus, tuus sum filius, tuus nominor pater, tuus uocor socius, tuus nuncupor patronus. et sciendum, quod uocatiuum non habet aliud pronomen nisi secundae personae primitiuum: o tu, o uos, et pruno enim eodemque pronomine tam prima quam secunda in hoc significatur persona. et primae quidem personae possessiuum tam ad secundam quam ad tertiam transit personam, secundae uero ad primam uel ad tertiam, ut tuus sum, tuus est; ipsa enim sese possidere non potest, quomodo nec prima; nam possessiua necessario in duabus diuersis intelleguntur personis et sunt transitiua. si igitur transit a secunda persona possessiuum, necesse est, cum separatur ab ea, uel primae adiungi uel tertiae, quae carent uocatiuo, qui semper inter primam et secundam inuenitur personam:
Abbreviated transcription (Latin):
pauca &iã appriis : & seruant genera primitiuorum plerũq:: & sae
diminutiuorum diminutiua in diuersas desinentia formas : Vt homo: homuncio: humun¬
culus: homullus : hom ullulus: Sunt igitur formae diminutiuorum masculini generis
hae : Culus ulus : absque .c. olus ellus xillus illus absq x ullus -cio aster leus
tulus : culus ut igniculus: ulus absq:c. tantulus : olus. sergiolu fa preolus: ellus : agel¬
lus: xillus .x. antecedente paxillus: absque x. codicillus : ullus homullus: Cio
Virgł in .viii: Et primos iuuenũ tot miserit᷑ orco. primos posuit ꝓoptimos : Quidam autem

Expanded text:
pauca etiam a propriis, et seruant genera primitiuorum plerumque et saepe inueniuntur diminutiuorum diminutiua in diuersas desinentia formas, ut homo, homuncio, homunculus, homullus, homullulus. sunt igitur formae diminutiuorum masculini generis hae: culus, ulus absque c, olus, ellus, xillus, illus absque x, ullus, cio, aster, leus, tulus: culus, ut igniculus; ulus absque c, tantulus; olus, Sergiolus, capreolus; ellus, agellus; illus x antecedente, paxillus, absque x, codicillus; ullus, homullus; ciolius in VIIII: «primos iuuenum tot miserit Orco», primos posuit pro optimos. quidam autem
Abbreviated transcription (Latin):
cupauerunt. ut dohomini illã rem. & cõmendo homini illã rem: Quarto loco est accusat̃s
siue causatiuus Accuso hominẽ & in causa hominẽ facio : Vocatiuus &iã saluttitorius uoca

Expanded text:
cupauerunt, ut do homini illam rem et commendo homini illam rem. quarto loco est accusatiuus siue causatiuus: accuso hominem et in causa hominem facio. uocatiuus etiam salutatorius uoca
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est copulata cum aliquo sensu mentis eius qui loquitur profestur .⁊
quaedam uoces articulata e quae possunt scribi & intellegi : ut arma uirumq: cario :
Quaedam quae non possunt scribi : intelleguntur tam : ut sibili hominum & gemitus,
ae eñi uoces quãuis sensum aliquẽ significent ꝓferentis eas scribi tamen non possunit:
liae autẽ sunt quae quãuis scribantur : tcm̃ in articulatae dicuntur cũ nihil significerT
tellegi ut crepitus &mugitus. & similia: Scire autẽ debemus quodhas quat tuor sꝑecies uocũ.
ꝑficiunt quattuor superiores differentiae generolit̃ uoci accidentes. binȩ ꝑsingulas in uicẽ¬

Expanded text:
hoc est copulata cum aliquo sensu mentis eius, qui loquitur, profertur. iquaedam uoces articulatae, quae possunt scribi et intellegi, ut: «arma uirumque cano», quaedam, quae non possunt scribi, intelleguntur tamen, ut sibili hominum et gemitus: hae enim uoces, quamuis sensum aliquem significent proferentis eas, scribi tamen non possunt. aliae autem sunt, quae, quamuis scribantur, tamen inarticulatae dicuntur, cum nihil signiftellegi, ut crepitus, mugitus et similia. scire autem debemus, quod has quattuor species uocum perficiunt quattuor superiores differentiae generaliter uoci accidentes, binae per singulas inuic
Abbreviated transcription (Latin):
UATTUOR DECIM SUNT LITIERAE TER MINALES NOMINVM
quibus latinus utitur sermo: Nocales omnes semiuocales similiter om̃s absque
MT & f. quã magis mutã eẽ cũdelitterx traccabamus in primo libro ostendimus
nce terea mutae tres.c. d .t: Vt sophisit mare gũmmi. cicero cornu. sol tẽplum:
numen. caesar uirtus pax. lac aliud bagud caput: Inignrecis autem inuenitur. &iam .u
ut dor y nomen oppidi pontici & epr: Statius in .iii. tebaidos: Et summis in gestũ montib
aepr : In a. desinentia nomina siue latina seu groceta. masculina uł feminina: Vlel com¬
munia addita .e. faciunt genetiuũ. in .Ne. dy ptongum. ut hicscriba huius scribae. haec mu¬
sa huius musae hic & haec auriga huius aurigae. In ueniuntur tam̃ quaeda ex cõmunibus
&iã netro generi adiuncta sed figuracte ꝑ allo eõfeto ut aduena mancipium : aleris

Expanded text:
quattuordecim sunt literae terminales nominum, quibus Latinus utitur sermo: uocales omnes, semiuocales similiter omnes absque z et f, quam magis mutam esse, cum de litera tractabamus in primo libro ostendimus, praeterea mutae tres c t d, ut sophista, mare, gummi, Cicero, cornu, sol, templum, numen, Caesar, uirtus, pax, lac, aliud, Bogud, caput. in Graecis autem inuenitur etiam y, ut Dory, nomen oppidi Pontici, et Aepy. Statius in quarto Thebaidos : «et summis ingestum montibus Aepy». in a desinentia nomina siue Latina seu Graeca, masculina uel feminina uel communia, addita e faciunt genetiuum in ae diphthongum, ut hic scriba huius scribae, haec Musa huius Musae, hic et haec auriga huius aurigae. inueniuntur tamen quaedam ex communibus etiam neutro generi adiuncta, sed figurate per ἀλλοιότητα, ut aduena, mancipium. Valeri
Abbreviated transcription (Latin):
hoc p̃cipue sibi defendunt : Ceteroce eñi quaecũhis ꝓferuntur consonantes Appellantur ⁊
Sunt igitur uocales numero quinque .A .E.i .o.u: Vtimur autẽ &iã v grocetorũ causa nominũ:

Expanded text:
hoc praecipue sibi defendunt; ceterae enim, quae cum his proferuntur, consonantes appellantur. sunt igitur uocales numero quinque: a e i o u. utimur etiam y Graecorum causa nominu
Abbreviated transcription (Latin):
diminutiuorũ significationẽ : sed formãtantum, Praeter ea panus. panucula : Lucilius ixvIII
INtus modo st& rectus subteminis panus: Probus &iã ponit hoc glãndiũ ħ glandula:
Pars est intestinorũ : Ensis ensiculus ensicula: Praeterea haecbetai malua : hic b&taceus

Expanded text:
diminutiuorum significationem, sed formam tantum. praeterea panus panucula. Lucilius in VIII: diminutiuorum significationem, sed formam tantum. praeterea panus panucula. Lucilius in VIII: «intus modo stet rectus subteminis panus». Probus etiam ponit hoc glandium, haec glandula pars est intestinorum, ensis ensiculus, ensicula, praeterea haec beta, malua, hic betaceus,
Abbreviated transcription (Latin):
Eculeos argenteos nobiles quique maximi fuerant aufert: Haec acus : hic aculeus : Oculus
oculcus Vsi sunt auctores : &iam quibus dã gracecis diminutiuis : Vt terrentius : Edepol
srrisce tecurasti molliter : Inueniuntur multt ꝓpria siue appellatiua : quaecũ ñ sint diminu¬
tiua : formas tam̃ habent diminutiuorũ: Vt cuniculus. amniculus: metellus. camillus: tibullis:
fribolus, fribola fribolum, Camilla tabula: uVinculum periculũ : Et sciendum : qđ pauca
hic canis: haec canicula : scutum uł scutã : id est rotunda forma scutulla : scutella : Lucnius
in .v. scuttm ligneolã incerebro infixit: Hicqualus : hoc qua sillum: Pistrinũ : pistrilla:
Haec acus : hic aculeus: Et praceter ea  angus. anguilla: Vnguis ungula : Nubes
nubilum : quae magis denominatiua sunt existimanda : quã diminutiua. Quippe ñ habent

Expanded text:
«equuleos argenteos nobiles, quique maximi fuerant, aufert», haec acus hic aculeus, oculus «equuleos argenteos nobiles, quique maximi fuerant, aufert», haec acus hic aculeus, oculus oculeus. usi sunt auctores etiam quibusdam Graecis diminutiuis, ut Terentius: «edepol, Syrisce, te curasti molliter». inueniuntur multa propria siue appellatiua, quae cum non sint diminutiua, formas tamen diminutiuorum habent, ut cuniculus, anniculus, Metellus, Camillus, Tibullus, friuolus friuola friuolum, Camilla, tabula, uinculum, periculum. et sciendum, quod pauca ranunculus, hic canis haec canicula, scutum uel scuta id est rotunda forma scutula, scutella Lucilius in V: «scutam / ligneolam in cerebro infixit», hic qualus hoc quasillum, pistrinum pistrilla, haec acus hic aculeus, et praeterea anguis anguilla, unguis ungula, nubes nubilum, quae magis denominatiua sunt existimanda quam diminutiua, quippe non habent
Abbreviated transcription (Latin):
Plautus incurculione: Quaehic agimus heros ꝑfpici et fierimet Planetium mane
suffuncdã acula: similiter anima animula: similiter equa : equula: Plautus incistel¬
laria: Adhinnire eculam possumego. Hancsidetur sola soli, arca arcula: mensa mensula:
Plautus in mustellaria: Cȩdomihi speculum . & cum or namentis arculam: Idem in etidem:
primulum : Tantũ tantulum: Et haec tamen : & in .o. lus. desinentia : una syllaba uincuñ
sua primitiua: Iñster & cio et leus satis pauca inueniuntur in usudiminutiua : Et ferehaec:
Antonius antoniaster: surdus surdaster: Cicero intusculanarũ .v: Crat surdaster en crassus :
Paraesitus: parasitaster: Catulus: catuła ster: homo homuncio: senex: senscio: A franiusin ꝓdito:
Tus enecionem hunc satis est si seruas anus, Intus equus eculeus : Cicero inuerrem : designis :

Expanded text:
Plautus in Curculione : «ne quae hic agimus erus perspiciet fieri, mea Planesium; / mane, Plautus in Curculione : «ne quae hic agimus erus perspiciet fieri, mea Planesium; / mane, suffundam aquulam». similiter anima animula, similiter equa equula Plautus in cistellaria : «adhinnire equulam possum ego hanc, si detur sola soli», arca arcula, mensa mensula. Plautus in mostellaria : «cedo mihi speculum et cum ornamentis arculam». idem in eadem: m: primum primulum, tantum tantulum. et haec tamen et in olus desinentia una syllaba uincunt sua primitiua. in ster et cio et leus satis pauca in usu inueniuntur diminutiua et fere haec: Antonius Antoniaster, surdus surdaster Cicero in Tusculanarum V: «erat surdaster Marcus Crassus», parasitus parasitaster, catulus catulaster, homo homuncio, senex senecio Afranius in prodito : «tu senecionem hunc satis est si seruas, anus». in leus: equus equuleus Cicero in Verrem de signis :
Abbreviated transcription (Latin):
Virgł in bocolica mollia luteola pingit uaccinia calta: Iuuanalis in .i. Vnciolam
o habent antelum: luteum. luteolum: pallium: palliolum: laureum laureolum: Iuuenalis¬
in .iii. laureolum uelox &iambenelentulus egit. Alia uero omnia. in .us. terminantia supra
dictae declinationis nomina. abiecta .s. accipiunt lus et faciunt diminutiua: Vt seruis:
seruulus, Ventus uentulus, grocecus: groceculus : paucus. pauculus : Paruus : par uulus :
Tantus tantulus : primus: primulus : femina quoq: in .a. desinentia. consonante
ante posita : & in .um. neutra : in ula . & in ulum faciunt diminutiua: Vt silua : siluula:
luna : lunula: Plautus inepidico : Lunulam atque anellũ aureolum Aubicunda : rubi¬
cundula : lingua : lingula: Et ꝑ concissionẽ : ligula: Puella : puellula: serra: serrula : Cicero
ꝓcluentio. Exomni parte dentattam & tortuosam uenire serrulam: Aqua. similiter acula :

Expanded text:
Virgilius in bucolico : «mollia luteola pingit uaccinia calta». Iuuenalis in primo: «unciolam Virgilius in bucolico : «mollia luteola pingit uaccinia calta». Iuuenalis in primo: «unciolam o habent ante lum: luteum luteolum, pallium palliolum, laureum laureolum. Iuuenalisin III: «laureolum uelox etiam bene Lentulus egit». alia uero omnia in us terminantia supra dictae declinationis nomina abiecta s accipiunt lus et faciunt diminutiua: seruus seruulus, uentus uentulus, Graecus Graeculus, paucus pauculus, paruus paruulus, tantus tantulus, primus primulus. feminina quoque in a desinentia consonante anteposita et in um neutra in ula et in ulum faciunt diminutiua, ut silua siluula, luna lunula Plautus in Epidico : «lunulam atque anellum aureolum», rubicunda rubicundula, lingua lingula et per concisionem ligula, puella puellula, serra serrula. Cicero pro Cluentio : «ex omni parte dentatam et tortuosam uenire serrulam». aqua similiter aquula.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut agna agnella : tignum tigillum: In .us. desinentia secđae declinationis nõa .e. uł .i.
edentib : muttnt us. in .o. & acceptalus. faciunt diminutiua. ut urce
alueus. alueolus : luteus: luteolus: malleus. malleolus: aureus: aureolus : Plautus in epidi¬
co : lunulã atq anellum aureo lum: Capreolus quoq: uidetur a nominatiuo capreus esse :
cuius femininum in usuest caprea: Nam capra : a capro fit : Ex quibus capellus & capella
fiunt diminutiua .I. quoque antecedente: filius filiolus: Gladius gladiolus: sergius
sergiolus : Tullius tullilis: patricius. patriciolus: Excipitur antonius qđ antonias¬
ter facit diminutiuũ : Cicero ꝓuareno: Lucilius ille septimus dicer&: Et enim est
aster est: feminina quoq: e. uel .i. ante .a. habentia in ola faciunt diminutiua : Vt
laurea : laureola, Vntia : untiola: filia : filiola,: Tullia : tulliola: lutea luteola:

Expanded text:
sicut agna agnella, tignum tigillum. in us desinentia secundae declinationis nomina e uel i sicut agna agnella, tignum tigillum. in us desinentia secundae declinationis nomina e uel i antecedentibus mutant us in o et accepta lus faciunt diminutiua, ut urceus urceolus, alueus alueolus, luteus luteolus, malleus malleolus, aureus aureolus. Plautus in Epidico : «lunulam atque anellum aureolum». capreolus quoque uidetur a nominatiuo capreus esse, cuius femininum in usu est caprea. nam capra a capro fit, ex quibus capellus et capella fiunt diminutiua. i quoque antecedente: filius filiolus, gladius gladiolus, Sergius Sergiolus, Tullius Tulliolus, patricius patriciolus. excipitur Antonius, quod Antoniaster facit diminutiuum. Cicero pro Vareno : «Lucius ille Septimius diceret, etenim est aster est». feminina quoque e uel i ante a habentia in ola faciunt diminutiua: ut laurea laureola, uncia unciola, filia filiola, Tullia Tulliola, lutea luteola.
Abbreviated transcription (Latin):
illum exeuntia : Tignum : tigillum: signum: sigillũ : lucrũ lucellum : Excipiuntur
a desinentibus in .nus. uel na. uel num : quaenullã habent consonantem antecedentẽ in eccđe
syllaba ante .n. uenientia : Vt abono uno: uino diriuata : Haec enĩ pares habent sylla¬
bas primitiuis : Bonus bona bonum : bellus bella bellum : Vnus una: unum : ullus : ulla
ullum: Vnũ : uillum: Nottndũ &ã pannus quod panniculus facit : Iuuenalis in .ii. Quarũ
licias &iam panniculus. urit bõ bicinus : Atrisyllabis quoq: uenienti
quae geminant .l. pares habent suis syllabas primitiuis : Vt oculus : ocellus: catulus : catel¬
lus : geminus gemellus: fabula: fabella : tabula : tabella : Excipiuntur q̃ in primitiuis
ante .n. aliam habent in etcđe syllaba consonantẽ : Haec enĩ unã addunt syllabam
deminutiuis: sicut &iã dissyllaba eiusdem terminationis : Vt columna : colum nella:

Expanded text:
illum exeuntia: tignum tigillum, signum sigillum, lucrum lucellum. excipiuntur illum exeuntia: tignum tigillum, signum sigillum, lucrum lucellum. excipiuntur a desinentibus in nus uel na uel num, quae nullam habent consonantem antecedentem in eadem syllaba ante n, uenientia, ut a bono, uno, uino deriuata. haec enim pares habent syllabas primitiuis: bonus bona bonum, bellus bella bellum, unus una unum, ullus ulla ullum, uinum uillum. notandum etiam pannus, quod panniculus facit. Iuuenalis in II: «quarum / delicias et panniculus urit bombycinus». a trisyllabis quoque uenientia diminutiua, quae geminant l, pares habent suis syllabas primitiuis, ut oculus ocellus, catulus catellus, geminus gemellus, fabula fabella, tabula tabella. excipiuntur, quae in primitiuis ante n aliam habent in eadem syllaba consonantem. haec enim unam addunt syllabam diminutiuis, sicut etiam disyllaba eiusdem terminationis, ut columna columnella,
Abbreviated transcription (Latin):
geminum : gemellum : scamnum : sca melłum: A pulcis tamen in primo hermagore Verum
infirma scamilłorum obice fulte fores: Quae uero inum. desinunt .i. penultima antecedente :
mutata .i. ultima gen& : & accepta lum : faciunt diminutiuũ Vt negotium : negotiolum :
Plautus incistellaria : Datores bellissime negotiolis. Renee soletis ẽẽ: similiter in illũ
uel ellum : faciunt diminutiua inlum. uel in .rum. desinentia : Tantulum : tantillum: lucrum.
lucellum: Cerebrum : cerebellum: flabrum: flabellum: flagrum : flagellum : Castrũ:
castellum: sacrum : sacellum : Et scire debemus: quod ellus uel illus desinentia diminutiua
si adnillabis diriuantur : ad sumint unã syllabam : Vt agnus agnellus : liber libellus :
Culter : cultellus, Paulus pauxillus : Similiter feminina ella uel illa terminantia : capra
capella : libra : libella : umbra : umbella : paula : pauxilla : Sic &iam neutrac : ellum uł

Expanded text:
geminum gemellum, scamnum scamnellum. Apuleius tamen in I Hermagorae : «uerum geminum gemellum, scamnum scamnellum. Apuleius tamen in I Hermagorae : «uerum infirma scamillorum, obice fultae fores». quae uero in um desinunt i paenultima antecedente, mutata i ultima genetiui in o et accepta lum faciunt diminutiua, ut negotium negotiolum. Plautus in cistellaria : «datores / bellissimi uos negotioli, senicis, soletis esse». similiter in illum uel ellum faciunt diminutiua in lum uel in rum desinentia: tantulum tantillum, lucrum lucellum, cerebrum cerebellum, flabrum flabellum, flagrum flagellum, castrum castellum, sacrum sacellum. et scire debemus, quod ellus uel illus desinentia diminutiua, si a disyllabis deriuantur, assumunt unam syllabam, ut agnus agnellus, liber libellus, culter cultellus, paulus pauxillus. similiter feminina ella uel illa terminantia: capra capella, libra libella, umbra umbella, paula pauxilla. sic etiam neutra ellum uel
Abbreviated transcription (Latin):
ulus : Eandem formã in la quoq: desinentia : uelra seruant : Vt fab
Tabula tabella : libra : libella : capror: capella : umbra umbbella: sacer sacra
sacrum: sacellus: sacella sacellum: puer : puera. Antique: Ex quo puella: Tener
tenera: tenerum: tenellus. tenella: tenellum: Miser : misera : miserum : misellus:
misella misellum: Excipiuntur in .ra . desinentia quae nec amasculinis. in .er. desi¬
nentib fiunt : nec habent ante .r. abam in etidem syllaba consonantẽ : Vt ara. arula :
Terra terrula: littera lit terula: Neutro quoq innum desinentia geminant indimi¬
nutione .l. anteum: Et si .g. habeant ante .n. in paenultima syllaba : diminutiui .i. ñ .e.
accipiunt: Vt tignum tigillum : signum : sigillum: Alia uero .e. habent in paenultima nisi
sit quod superius docuimus in paenultima primitiui natura lit̃ longa : Vt bonum : bellum:

Expanded text:
ranunculus. eandem formam in la quoque desinentia uel ra seruant, ut faburanunculus. eandem formam in la quoque desinentia uel ra seruant, ut fabula fabella, tabula tabella, libra libella, capra capella, umbra umbella, sacer sacra sacrum, sacellus sacella sacellum. puer, puera antiqui, ex quo puella; tener tenera tenerum, tenellus tenella tenellum, miser misera miserum, misellus misella misellum. excipiuntur in ra desinentium, quae nec a masculinis in er desinentibus fiunt nec habent ante r aliam in eadem syllaba consonantem, ut ara arula, terra terrula, litera literula. neutra quoque in num desinentia geminant in diminutione l ante um, et si g habeant ante n, in paenultima syllaba diminutiui i, non e, accipiunt, ut tignum tigillum, signum sigillum. alia uero e habent in paenultima, nisi sit, quod superius docuimus, paenultima primitiui naturaliter longa, ut bonum bellum,
Abbreviated transcription (Latin):
mininum & neu trumeius, Paula paulula : pauxilla pauxillula : Paulum : paululum : pauxil¬
lum : paxillulum : similiter uelum. uexillum facit diminutiuum : & puto ideo haec ad sũp¬
sisse .x.: quiahaec in lus. uella. uellum. desinentiũ primitiuorum. facientiũ diminutiua.
penultimã naturac longã habent: paulum : pauxillum: uelum : uexillum : Id eo malci quoq
ad sumpsit .x. maxilla facit : &tedus taxillus: Pomponius : Interim dumcontẽplor
or cam taxillas ꝑdidi: Quae uero geminant .l. ante .us : uel .a. uel .um. in ulus ula:
ulum : faciunt iterũ diminutiua : Vt homullis homullulus, pauxillus. pauxillulus:
pauxilla : pauxillula, pauxillum : pauxillulum: feminina qq̃ inta. desinentia. siue
habeant ante .n. aliã consonantẽ . siue non : geminant indiminutiuis .l. ante .a : Vt catena :¬
catella a sina : a sella : gemina gemella : columna : colum nella : Excipitur rana

Expanded text:
mininum et neutrum eius paula paulula, pauxilla, pauxillula, paulum paululum, pauxilmininum et neutrum eius paula paulula, pauxilla, pauxillula, paulum paululum, pauxillum, pauxillulum. similiter uelum uexillum facit diminutiuum. et puto ideo haec assumpsisse x, quia haec in lus uel la uel lum desinentium primitiuorum facientium diminutiua paenultimam natura longam habent, paūlum pauxillum, uēlum uexillum. ideo māla quoque assumpsit x et maxilla facit et tālus taxillus. Pomponius: «interim / dum contemplor orcam taxillos perdidi». quae uero geminant l ante us uel a uel um, in ulus ula ulum faciunt iterum diminutiua, ut homullus homullulus, pauxillus pauxillulus, pauxilla pauxillula, pauxillum pauxillulum. feminina quoque in na desinentia, siue habeant ante n aliam consonantem siue non, geminant in diminutiuis l ante a, ut catena catella, asina asella, gemina gemella, columna columnella. excipitur rana
Abbreviated transcription (Latin):
nulo: sic dedero emilitari. tetigero lenunculum: Idem in eodem: Ita ut hoc coepidicere lenule
asellus: geminus. gemellus. bonus: bellus: pugnus. pugillus: agnus: agnellus : Quo dideo
seruauit .n: ut sit differentia inter agridiminutiuum : quod est agellus: anulus anellus:
oculus: ocellus: populus : popellus: catulus catellus : tener tenellus : Liber : libellus
Et sciendum qđ omnia .e. habent penultimã absq pugillo : Nisi primitiua penultimã habeciñ
natura ꝓductã : in omnigenere : Tunc enĩ seruant primitiui uocalem : Vt unus una uni
ullus : ulla : ullum : uinum uillum: Excipitur unum in lus desinens paulus : qđ ñ gemi¬
nauit .l. diminutiuoꝵ Nec mirũ cum au dyptongus post se geminari consonantẽ ꝓhiber&:
facit igitar paulus paululus ex hoc pauxillus. & pauxillulus : quas formas seruant & fe-¬

Expanded text:
nulo : «sic dedero, aere militari tetigero lenunculum». idem in eadem: «ita ut occepi dicere, / lenunulo : «sic dedero, aere militari tetigero lenunculum». idem in eadem: «ita ut occepi dicere, / lenuasellus, geminus gemellus, bonus bellus, pugnus pugillus, agnus agnellus quod ideo seruauit n, ut sit differentia inter agri diminutiuum, quod est agellus, anulus anellus, oculus ocellus, populus popellus, catulus catellus, tener tenellus, liber libellus. et sciendum, quod omnia e habent paenultimam absque pugillo, nisi primitiua paenultimam habent natura productam in omni genere. tunc enim seruant primitiui uocalem, ut ūnus ūna ūnum, ullus ulla ullum, uīnum uillum. excipitur unum in lus desinens, paulus, quod non geminauit l in diminutione, nec mirum, cum au diphthongus post se geminari consonantem prohiberet: facit igitur paulus paululus, ex hoc pauxillus, pauxillulus, quas formas seruant et fe
Abbreviated transcription (Latin):
morttlibus ignem diuidere uell&: ipse auicinis testula. ambulans carbunculas corrogar& :
Pedo: pedunculus, Corculio : corculiunculus: Plautus inrudente: Corculiunculos minutos fabu¬
lare : Virgo uirguncula, Iuuenalis in .ii . Tunc cũ uirguncula iuno: ratio : ratiuncula :¬
Terreñt in phormione : Erat ei deratiuncula: Offensio offensiuncula : Cicero ꝓplantio :¬
Ista in aedilitate offensiuncula accepta : Itẽ lollico. lolliuncula : Plautus incasina. Emitto
sepiolas lepidas. lolligineulas: homo. homunculus. Plautus inrudente . ha munculi qua
estis eiecti ut natant: Dicitur tamen & homuncio & homullus & homullulus: similit̃ facit
diminutionẽ fur furunculus: Cicero inpisonem : Olim furunculus. Nunc uero &iam rapax,
Idẽ in eadem: homullus ex argilla &luto fictus: Leno lenunculus uellenulus, plautus in pe¬

Expanded text:
mortalibus ignem diuidere uellet, ipse a uicinis testula ambulans carbunculos conrogaret», mortalibus ignem diuidere uellet, ipse a uicinis testula ambulans carbunculos conrogaret», pedo pedunculus, curculio curculiunculus Plautus in rudente : «curculiunculos minutos fabulare», uirgo uirguncula Iuuenalis in V: «tunc cum uirguncula Iuno», ratio ratiuncula Terentius in Phormione : «erat ei de ratiuncula», offensio offensiuncula Cicero pro Plancio :«ista in aedilitate offensiuncula accepta», item loligo loliguncula Plautus in Casina : «emito sepiolas lepidas, loligunculas», homo homunculus Plautus in rudente : «homunculi quanti estis, eiecti ut natant». dicitur tamen et homuncio et homullus et homullullus similiter facit diminutionem fur furunculus. Cicero in Pisonem : «olim furunculus, nunc uero etiam rapax». idem in eodem: «homullus ex argilla et luto fictus», leno lenunculus uel lenullus. Plautus in Poe
Abbreviated transcription (Latin):
diminutiuum : mercedula: Cicero deoratore: Primo infidihomines mercedula ad duc¬
tiministros se procebent in iudiciis oratoribus: Et apes cuius diminutiuũ ꝓre. longat .i.
habuit apicula: Plautus incurculione : Ego nã apicularũ opera congestum non ferĩõ:
terminans unũ t̃tiae declinationis cõmune triũ generum: abiecta .s.
indiminutiuo: Vt uetus uetulus : femininũ uetula : neutrũ uetulum : Persius : Tuner
uetulae auriculis alienis colligis escam: Iuuenalis in .i: uetulae uesica beatȩ : sus quoq:
cõmune abiecta .s. & ad sũpta cula facit diminutiuũ sucula. plautus in rudente : sucula
quintu die recta cum sucula & porculis : Ino. desinentia : si faciunt diminutiua : conuertunt
o. inun. & accipiunt culus łcula, ut tiro tirunculus: Iuuenalis in .iiii. Nec frustum
capnre subducere nec latus a frae nouit. auis noster tirunculus acrudis omnitem pore:
latro : latrunculus, carbo carbunculus : Cicero adherennium .iiii. Aut si ꝓmetheus cum

Expanded text:
diminutiuum mercēdula Cicero de oratore primo: «infidi homines mercedula adducti ministros se praebent in iudiciis oratoribus» et apēs, cuius diminutiuum pro e longa i habet apicula. Plautus in Curculione : «ego nam apicularum opera congestum non feram?». in us terminans unum tertiae declinationis commune trium generum abiecta s assumit lus in diminutiuo, ut uetus uetulus, femininum uetula, neutrum uetulum. Persius: «tun, uetule, auriculis alienis colligis escam?». Iuuenalis in primo: «uetulae uesica beatae». sus quoque commune abiecta s et assumpta cula facit diminutiuum sucula. Plautus in rudente : «sucula:: quin tu dierecta cum sucula et porculis». in o desinentia si faciunt diminutiua, conuertunt o in un et accipiunt culus uel cula, ut tiro tirunculus Iuuenalis in IIII: «nec frustum caprae subducere nec latus Afrae / nouit auis noster, tirunculus ac rudis omni / tempore», latro latrunculus, carbo carbunculus Cicero ad Herennium IIII: «aut si Prometheus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
maneo mansi: ardeo arsi tergeo tersi, repo, repsi scalpo scalpsi : Et secđae quiđẽ uł quastȩ
minuunt unã syllabã in p̃to: Vt rideo -risi suadeo suasi urgeo ursi, ardeo arsi, farcio farsi
ante .o : Vt ludo lusi, mitto misi raedo raesi rodo rosi : Si enim uocalem habeat minuit ea
quoq: unã syllabam: Vt concutio concussi excutio excussi : Secđaenĩ q̃q & quarta : ideo
minuunt quia uocales habent ante .o: In XI. terminantia pt̃m ꝑ ft̃m : secđae & t̃tiae & quar

Expanded text:
rēpsi, scalpo scālpsi. et secundae quidem uel quartae minuunt unam syllabam in praeterito, ut rideo risi, suadeo suasi, urgeo ursi, ardeo arsi, farcio farsi, lem habeat ante o, ut ludo lusi, mitto misi, rado rasi, rodo rosi. si enim uocalem habeat, minuit ea quoque unam syllabam, ut concutio concussi, excutio excussi; secunda enim quoque et quarta ideo minuunt, quia uocales habent ante o. in xi terminantia praeteritum perfectum secundae et ter
Abbreviated transcription (Latin):
troexi: uincio uinxi duco duxi: Quod ostenditur. eẽ cor reptũ . ex nomine qđ ab eo deriuatur
& corripitur dux ducis. sicut rexi : ꝓducia pprobatur ex nomine : quod ab eo nascitur rex regis:
Quaeritur igitur anluceo luxi : debeat naturo ꝓducit accipi : cũ lux ꝓducatur : Iniquo &iã illud
quaeritur : nom̃ a uerbo anmagis ex nomine uerbũ natũ sit : quod ẽẽ mihi uerius uidetur :
Quomodo abigne igneo &ignesco &a flãma flãmo flã masco : Quae p̃sentis temporis consonantes
seruantia : ante .o. uł eo. uł .i .o. positas ec sđe. ante .i. habent finalẽ in p̃to paenultimas ł natura
uł positione habent ꝓducits siue sint in p̃senticorreptae : siue ꝓductȩ : Vt iuuo .iuui. lauo. laui: ui¬
scindo scdi: Et sciendũ quod inhis q̃q in .eo. uł in .i.o. desinentia uerba : una syllaba minuunt᷑ in p̃to:¬

Expanded text:
trāxi, uincio uīnxi, duco dūxi, quod ostenditur esse correptum ex nomine, quod ab eo deriuatur et corripitur, dux dŭcis, sicut rēxi produci approbatur ex nomine, quod ab eo nascitur, rex rēgis quaeritur igitur, an luceo lūxi debeat natura producta accipi, cum lūx producatur. in quo etiam illud quaeritur, nomen a uerbo an magis ex nomine uerbum natum sit, quod esse mihi uerius uidetur, quomodo ab igne igneo et ignesco et a flamma flammo. quae praesentis temporis consonantes seruantia ante o uel eo uel io positas easdem ante i habent finalem in praeterito, paenultimas uel natura uel positione habent productas, siue sint in praesenti correptae siue productae, ut iŭuo iūui, lăuo lāui, uĭscīndo scĭdi. et sciendum, quod in his quoque in eo uel in io
Abbreviated transcription (Latin):
quae geminant principalem : seruant ñ solũ consonantẽ : uerũ &iã uocalẽ primȩ syllabae
pntesentis temporis. tam in prima quã in seccłi syllaba: Nisi si A sit etc enĩ in .e. conuertit᷑
Vt posco poposo: Tendo. te tendi pendo pependi: cucurri. disco didici. pungo pupugi : Excipit᷑

Expanded text:
minant principalem, seruant non solum consonantem, uerum etiam uocalem primae syllabae minant principalem, seruant non solum consonantem, uerum etiam uocalem primae syllabae praesentis temporis tam in prima quam in secunda syllaba, nisi si a sit; ea enim in e conuertitur, ut posco poposci, tendo tetendi, pendo pependi, curro cucurri, disco didici
Abbreviated transcription (Latin):
Quod noetindũ est qđ ante paenultimã : ñ paenubamã ꝓdux̃ positione : Alia uͦ pares habent syllabas
cũ p̃senti: Vt iuuo .iuui. lego legi, frango, fregi defendo defendi : ago egi : Repetunt consonantes
rimae quidẽ coniugationis : duomono syllaba do. dedi sto. steti. Et ex his conpo¬
& habent paenultimas positione longas: sicut in p̃senti ante paenultimas : Vt tondeo totondi
mordeo mo mordi, spondeo spopondi pendeo pependi : Tertiae autẽ : quaeđa in principio
repetunt : quaeđa infine : In principio repetentia: si in p̃senti paenultimã breuẽ habuerint :
senti paenultima longa est quando seruatur in p̃to : est quando abiecta conso
ripitur: Seruatur in his: posco poposci parco, peꝑci fallo fefelli, tendo tetendi pendo
pependi. curro cucurro : Abiecta consonante : corripitur in his : Disco, didici, pello, pepuli
tango tetigi. pango. pepigi. pungo. pupugi tundo. tutudi: Et ad tendendũ: qđ omnia ẜa¬

Expanded text:
 pares habent syllabas cum praesenti, ut iuuo iūui, lego lēgi, frango frēgi, defendo defēndi, ago ēgi. repetunt consonantes primae quidem coniugationis duo monosyllabaet habent paenultimas positione longas, sicut in praesenti antepaenultimas, ut tōndeo totōndi, mōrdeo momōrdi, spōndeo spopōndi, pēndeo pepēnsyllabas repetunt, quaedam in fine. In principio repetentia, si in praesenti penultimam brevem habuerint, ipraesenti paenultima longa, est quando seruatur in praeterito, est quando abiecta consoripitur. Servatur in his: posco, poposci; parco, peperci; fallo, fefelli; tendo, tetendi; pendo, pependi; curro, cucurri: abjecta consonante corripitur in his, disco, didici; pello, pepuli; tango, tetigi; pango, pepigi; pungo, pupugi; tundo, tutudi. Quae autem in fine
Abbreviated transcription (Latin):
proportione potestaitem faciente dicendi ut faux. prex dicio: Positiuum faris deb & esse
regulae benedicantur. Tam̃ quia in usu auctorum non inueniuntur : reccisamus dicere:
In concinna uero ud turpia uł asperoc prolato uidentur ẽẽ metuturus. uel metuiturus.
Nutritrix. quod quãuis secundũ analogiam debuiss& dio: Intor enĩ terminantia mascu¬
lina quae ex uerbis nascurtur mutant .or. in .rix. & faciunt feminina : Vt doctor doc¬
trix. uictor uictrix Cumigitur masculinum sit nutritor : exeo secundum analogiã nas

Expanded text:
proportione potestatem faciente dicendi, ut faux, prex, dicio. positiuum faris debet esse proportione potestatem faciente dicendi, ut faux, prex, dicio. positiuum faris debet esse regulae bene dicantur, tamen, quia in usu auctorum non inueniuntur, recusamus dicere. inconcinna uero uel turpia uel aspera prolatu uidentur esse metuturus uel metuiturus, nutritrix: quod quamuis secundum analogiam debuisset dici in tor enim terminantia masculina, quae ex uerbis nascuntur, mutant or in rix et faciunt feminina, ut doctor doctrix, uictor uictrix. cum igitur masculinum sit nutritor, ex eo secundum analogiam nas
Abbreviated transcription (Latin):
rigitur iđ ad secundam. In commoditate uero uel in consonantia quã grȩci¬
acroo q̃ conuuaa uocant deficiunt quadam. Vt siudimus abto quodestcursor & risor femmina.
facere seundum a nalogiã mutatione or. in rix. ab sonum fit & in congruum natunte littera¬
rum, Vnde cicero uolens ab eo quod est expulsor proferre feminum: mutauit .s. in t. & ex¬
pultrix dixit tusculunarum .v.o. uitae philosophia dux: o uirtutis indicatrix expultryaq
uitiorum in eodem regiae uirgines ut tonstriculae tondebant barbam & capillum patris:
Abeo quod est consor. tonstrix. fecit femininum. addita .t. & ex eodiminutiuum tonstricula
quomodo a nutrix nutricula & eco ꝑnatuntm: Perfortunam quoq: duob: modis phibem.
quaedam proferre uel quod inusitata sunt uel quod in concinna & turpia uel asperao
prolatu uidentur esse: Inusitata sunt quibus non inueniuntur usi auctores: Quamuis

Expanded text:
rigitur, id est ad secundam. incommoditate uero uel inconsonantia, quam Graecirigitur, id est ad secundam. incommoditate uero uel inconsonantia, quam Graeci ἀσυμφωνίαν uocant, deficiunt quaedam, ut, si uelimus ab eo, quod est cursor et risor, feminina facere secundum analogiam mutatione or in rix, absonum fit et incongruum naturae literarum. unde Cicero uolens ab eo, quod est expulsor, proferre femininum mutauit s in t et expultrix dixit Tusculanarum V: «o uitae philosophia dux, o uirtutis indagatrix expultrixque uitiorum». in eodem: «regiae uirgines ut tonstriculae tondebant barbam et capillum patris». ab eo, quod est tonsor, tonstrix fecit femininum addita t et ex eo diminutiuum tonstricula, quomodo a nutrix nutricula. et ea per naturam. per fortunam quoque duobus modis prohibemur quaedam proferre, uel quod inusitata sunt uel quod inconcinna et turpia uel aspera prolatu uidentur esse. inusitata sunt, quibus non inueniuntur usi auctores, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
nominatiuũ hoc ꝓnomen habere non potest. quare ideo quia quoties hoc prono¬
menponitur : ostendit tertiam ꝑsonã uel ipsã & ageresimul & patiase ũt pae¬
nit& illũ sui. inuid& sibi accusat se: uel&ipsã agere & aliam extrinsecus in eã
ut rogat ut sui causa facias. p&it ut sibi concedas praecatur ut secustodias. Quod
cumfit idest quando eadem ꝑsona & agit & patitur. uel a se uel ab alia non in¬
dig& nominatiuo casu. sed eo cui sol& adiungi uerbũ quod actum significat.
uerbũ agentis ꝑsonae nominatiuum insehab&. si enimdicam rogatte ut ad seuenias
si ne dubio intellegis in eo quod dixi rogat. si mul& ille qui est nominatiuus: haec
eadem rationaturalis. &iam in interrogatiuis & in infinitis nominibus quae
uel quasi absenti . utquis qualis quantus & insimilibus uocatiuum eẽ pro ib&.
quia uocatiuus ad aliquã finitam fit & p̃sentem ꝑsonã fit ad quã oratio di¬

Expanded text:
nominatiuum hoc pronomen habere non potest ideo, quia, quotiens hoc prononominatiuum hoc pronomen habere non potest ideo, quia, quotiens hoc pronomen ponitur, ostendit tertiam personam uel ipsam et agere simul et pati a se, ut paenitet illum sui, inuidet sibi, accusat se, uel et ipsam agere et aliam extrinsecus in eam, ut rogat, ut sui causa facias, petit, ut sibi concedas, precatur, ut se custodias. quod cum fit, id est quando eadem persona et agit et patitur uel a se uel ab alia, non indiget nominatiuo casu, sed eo, cui solet adiungi uerbum, quod actum significat, uerbum agentis personae nominatiuum in se habet. si enim dicam: rogat te, ut ad se uenias, sine dubio intellegis in eo, quod dixi, rogat simul et ille, qui est nominatiuus. haec eadem ratio naturalis etiam in interrogatiuis et in infinitiuis nominibus, quae uel quasi absenti, ut quis, qualis, quantus et similibus, uocatiuum esse prohibet, quia uocatiuus ad aliquam finitam fit et praesentem personam, ad quam oratio di
Abbreviated transcription (Latin):
niri defectiua quorundam supradictorũ accedentiũ : & hoc uel naturae neces sitate
fieri uel fostunecasu : Ergonaturȩ necessitas. bi pestita est insignificatione & in com¬
moditate iđ in consonantia elementorũ : sunt enĩ quaedam nec solũ inuerbis sed
&iam in aliis pastibus orationisquȩ significationis causa dici nondebent : Vt siuelimus
sculinũ dicere ab eo quod est nupta nuptus. uel a puerpera puerperu
auctoritas intercedat figuraut sidicã bonus animus uxoris mihi nuptus est ꝓbonum
animũ habens uxor mihi nupta est. Auctoritas ut plautus incasina. Lib& &iam num
quid agat scirenouũ nuptũ promaritũ: nec non in pronominibus quae sunt testiae
ꝑ sonae primitiui s. siuelimus uocatiuum proferre casũ qui non potest nisi secundȩ
accidere ꝑsonae : haec eadem naturalis necessitas u&at: Praderea sui sibi se a se:

Expanded text:
niri defectiua quorundam supra dictorum accidentium et hoc uel naturae necessitate niri defectiua quorundam supra dictorum accidentium et hoc uel naturae necessitate fieri uel fortunae casu. ergo naturae necessitas bipertita est in significatione et in commoditate, id est in consonantia elementorum. sunt enim quaedam non solum in uerbis, sed etiam in aliis partibus orationis, quae significationis causa dici non debent, ut, si uelimus masculinum dicere ab eo quod est nupta nuptus uel a puerpera puerperusauctoritas intercedat: figura, ut si dicam: bonus animus uxoris mihi nuptus est pro bonum animum habens uxor mihi nupta est; auctoritas, ut Plautus in Casina : «libet Charinum quid agat scire nouum nuptum», pro maritum. nec non in pronominibus quae sunt tertiae personae primitiuis si uelimus uocatiuum proferre casum, qui non potest nisi secundae accidere personae, haec eadem naturalis necessitas uetat. praeterea sui sibi se a se;
Abbreviated transcription (Latin):
bumest parsorationis cumtem poribus & modis sine casu: agendi uel
patiendi significatiuum. hacenim difinitione : omniatam finita
quam infinita uerba conp̃henduntur. & neutra enim quaedicuntur
soluta & deponentia : omni modo naturaliter. uel in actu sunt: uel in passione :
Verbũ aũt quamuis a uerberatu aerisdicatur: quod commune accidens est omni¬
bus pastibus orationis : Tamen praecipuae in hacdictione quasi propriũ eius acci¬
pitur qua frequentius utimur inomnioratione : Hic& tamen proomnibus dictioni¬
bus dicere uerba frequentique usu hoc ad ꝓbatur: Nec non &iam nõa sedraro:
utuirgilius in .iii. foliisque notas & nomina mandat: Terrentius inadelphis:
Verbũ de uerbo expressũ exulit : Iđ inandria bona uerba quaeso: Verbo accidunt
octo significatio siue genus tempus modus species figura coniugatio & ꝑsona
cũ numero quando affectus animi definit. Sciendum autem quaedam uerba inue¬

Expanded text:
bum est pars orationis cum temporibus et modis, sine casu, agendi uel patiendi significatiuum. hac enim definitione omnia tam finita quam infinita uerba comprehenduntur. et neutra enim quae dicuntur absoluta et deponentia omnimodo naturaliter uel in actu sunt uel in passione. uerbum autem quamuis a uerberatu aeris dicatur, quod commune accidens est omnibus partibus orationis, tamen praecipue in hac dictione quasi proprium eius accipitur, qua frequentius utimur in omni oratione. licet tamen pro omnibus dictionibus dicere uerba frequentique usu hoc approbatur, nec non etiam nomina, sed raro, ut Virgilius in III: «foliisque notas et nomina mandat». Terentius in adelphis : «uerbum de uerbo expressum extulit». idem in Andria : «bona uerba quaeso». uerbo accidunt octo: significatio siue genus, tempus, modus, species, figura, coniugatio et persona cum numero, quando affectus animi definit. sciendum autem, quaedam uerba inue
Abbreviated transcription (Latin):
a uocab incipiat ñ pos sunt desinere . Nisi sicut supradictũ est inditionis quac ex p̃positonb
in consonantes desinentibus uel alis pastib oraetionis sint cõpositae: ut abutor oboedio subeo ad¬
nantes ut potero id tracctare conabor: in b inuenitus syllaba desinens. si sequens quoq
ab eodem incipiat: ut sabbiuroc sabbatto gibbus gibberosus gibber obba : Compositt

Expanded text:
a uocali incipiat, non possunt desinere, nisi, sicut supra dictum est, in dictionibus, quae ex praepositionibus a uocali incipiat, non possunt desinere, nisi, sicut supra dictum est, in dictionibus, quae ex praepositionibus in consonantes desinentibus uel aliis partibus orationis sint compositae, ut abutor, oboedio, subeo, adnantes, ut potero, id tractare conabor. in b inuenitur syllaba desinens, si sequens quoque ab eodem incipiat, ut Sabburra, sabbata, gibbus, gibberosus, gibber, obba. composit
Abbreviated transcription (Latin):
&iã corripi : sed hocnus quã inuenitur: Prate terea circũ eo circũ ago & similia: non pa¬
terentur elisionẽ .m.in ꝓnuntiatione : sitransir& in sequentẽ syllabã. m: nec inphibeo
exhibeo inhumatus : anhelo : in hibeo adhuc : abhinc: & similib: secđae syllabae prin¬
cipalis aspira retur uocalis si terminalis consonans p̃positionis in et̃ traensir& : quomͦ
inistic: istaeo istuc: sin media dictione syllaba auocal incipit: neces seest antecedentẽ
q̃q nisi sit composita in uocalẽ terminari : Vt pietts . curialis. pareo ruo: munio :
Est itm̃ quando in compositis &iã subtrachitur consonans : ut coeo cois: Principales
syllabae hocest in principio dictionũ positae : ab omnib: incipere litteris: desinere ttm̃
ñ in om̃s poss̃ : sed inbas: Vocales quide om̃si a quacũq consonante incipiat. sequetis
syllcbr : Vt mare genus filius uotũ ludus : In consonantes uero si sequens syllaba

Expanded text:
iam corripi: sed hoc nusquam inuenitur. praeterea circumeo et circumago et similia non paterentur elisionem m in pronuntiatione, si transiret in sequentem syllabam m, nec in perhibeo, exhibeo, inhumatus, anhelo, inhibeo adhuc, abhinc et similibus secundae syllabae principalis aspiraretur uocalis, si terminalis consonans praepositionis in eam transiret, quomodo in istic, istaec, istuc. si in media dictione syllaba a uocali incipit, necesse est antecedentem quoque, nisi sit composita, in uocalem terminari, ut pietas, curialis, pareo, ruo, munio. est tamen quando in compositis etiam subtrahitur consonans, ut coeo, cois. principales syllabae, hoc est in principio dictionum positae, ab omnibus incipere literis, desinere tamen non in omnes possunt, sed in has: uocales quidem omnes, a quacumque consonante incipiat sequens syllaba, ut mare, genus, filius, uotum, ludus; in consonantes uero, si sequens syllaba
Abbreviated transcription (Latin):
a generando ꝓprie quae generare pos s. quae sunt masculinum & femininum. Nam
cõmune & neutrum uocis magis qualitate quã natunte dinoscuntur . quae sunt sibi contracria
Nam cõmune modo masculini modo feminini significationẽ possidet . Neutrũ uero quantũ
adipsius uocis qualitatẽ. nec masculinũ nec femininũ est. Vnde cõmune articulum siue asti¬
culare ꝓ nom̃ tam masculini quã feminini geñr ad sumit : Vt hic sacerdos & haec sacerdos:
Neutrũ autẽ separatum ab utroq genere articulum adssciscit ut hocregnum : Ep̃icena. idest

Expanded text:
a generando proprie quae generare possunt, quae sunt masculinum et femininum. nam commune et neutrum uocis magis qualitate quam natura dinoscuntur, quae sunt sibi contraria. nam commune modo masculini modo feminini significationem possidet, neutrum uero, quantum ad ipsius uocis qualitatem, nec masculinum nec femininum est. unde commune articulum siue articulare pronomen tam masculini quam femini generis assumit, ut hic sacerdos et haec sacerdos, neutrum autem separatum ab utroque genere articulum asciscit, ut hoc regnum. epicoena, id est