comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
interflorigeras fecundices pitis erbas
Flamineuentorum resonantibus undiqueramis
Arboris umbri seremestus sub tegimi nesolus.
Dum sedi subito plantu turbatus amaro.
Carmina p̃tristi cecini haeclugubri amente
Vt potecom memorans scelerum tommis sã eorũ
Etmaculauite mortisque in amable tem pus
Iudicu quediem horrendo examine magnũ
Perpetuamque districti iudicis ir am
Etgenus bmanum discretis sedibus omne
Gaudia scorum nec non paenas que malorũ¬
N aec memorans nec comtacitos submurmure dixi
N uncrogo mnueme fontes aperirecalentes
Numque ego ꝑcutiã pugnis rea pectora ł dum
Membra solosternam meritos que tiebodolores
Vos p̃corfusis lacrimas compartite statim
Ced mestam falsis faciem perfunditis guttis
Et reserat tene fas xpõcum uoce gementi
Ned ateat quicquam culparum cordis in antro
Omnia quinluci uerbis reddantur apertis
Pectoris & lingue carnis uelamina seua
H aec est solasalus anime & spescertatolenti

Expanded text:
Inter florigeras fecundi cespitis herbas, Flamine ventorum resonantibus undique ramis, Arboris umbriferae moestus sub tegmine solus Dum sedi, subito planctu turbatus amaro, Carmina prae tristi cecini haec lugubria mente. Utpote commemorans scelerum commissa meorum, Et maculas vitae, mortisque inamabile tempus, Judiciique diem horrendo examine magnum, Perpetuamque reis districti judicis iram. Et genus humanum discretis sedibus omne, Gaudia sanctorum necnon, poenasque malorum. Haec memorans mecum, tacito sub murmure dixi: Nunc rogo, nunc venae fontes aperite calentes, Dumque ego percutiam pugnis rea pectora, vel dum Membra solo sternam, meritosque ciebo dolores, Vos, precor, effusis lacrymis non parcite statim, Sed moestum salsis faciem perfundite guttis. Et reserate nefas Christo cum voce gementi, Nec lateat quidquam culparum cordis in antro. Omnia quin luci verbis reddantur apertis, Pectoris et linguae, carnis vel crimina saeva. Haec est sola salus animae et spes certa dolenti,
Abbreviated transcription (Latin):
cipienda sunt nominaquã uerba. Vnde & p̃positiones inueniuntur posite ante a
que desinunt indum łintum quiẽ acusatiuus ł indoquiest ablatiuus ut amantũ
uado in amando proficio. Passiua uerba exactiui fiunt hoc modo. Omniacuuius
quũ que sint coniugationis in quoqum que tẽpore ł modo ł perso ino desinentia
&plus quã perfectum passiuorum ł similium passiuis idẽ communium & depo¬

Expanded text:
 uerba, unde et praepositiones inueniuntur ante ea quae in dum desinunt, qui est accusatiuus, uel in do, qui est ablatiuus, positae, ut ad amandum et in amando. passiua uerba ex actiuis fiunt hoc modo. omnia actiua cuiuscumque coniugationis in quocumque tempore uel modo uel persona in o desinentia plusquamperfectum passiuorum uel similium passiuis per particip
Abbreviated transcription (Latin):
reaudes edendule &ꝰ capularissenex edentulumeni qua silã sinedentib diciuoluit. QS IT
PROALUS ET CONDUS
Dromos& condos diciuoluert celleritas eo qđ de intus
promant & intuscondant undeđ plautus in cisinariacut Ego sum ꝓmus c̃dus pcur& procura¬
corponi penũ enĩ cellariũ dicimꝰ. QUIDSIN SVPPETIAES

Expanded text:
re audes, edentule et capularis senex?’; edentulum enim quasi iam sine dentibus dici uoluit. Quid sit re audes, edentule et capularis senex?’; edentulum enim quasi iam sine dentibus dici uoluit. Quid sit promus et condus. Promos et condos dici uoluerunt cellaritas, eo quod deintus promant et intus condant; unde et Plautus in Asinaria ait: ‘Ego sum promus condus procurator peni’; penum enim cellarium dicimus. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ empsi tittiuilici idẽ readmodũ uilissima. Nã & marcus cornutus insatir asic ait tittiui¬
les flaccedotibi. QUIDS IN IS CULPONEAS
sculponets diciuoluer
cestus plũboligatas undebi neuius infilẽporo comediacut Iscul poneis batenda huics̃ latera
probe & plautus incassina cutsimilimodo. Melius isculpone as quib: battua t tibiossenex
nequissime¬
ne. QUIDSIT CATILLATUM U
Vatillare dicunt palienas domus in¬
fromͣt egirareacatulis tractum qđ ꝑom̃s domoscircuant. Vnde &pꝑtius catillata gerisua¬
dominia publicum ꝓstibulum. & plautꝰ similit̃cut. Cũ met̃uxorẽmittã catillatũ QSCAPVLARIS
apula redici uoluer senẽ iã morti contiguũ sed &reoscapulares dicebant qui a capulo dignifuer᷑
Vndeđ iuciliuscuit Pergiteapularecadauer & flaccus tibulus in melene comediacit Tunea ma¬

Expanded text:
uerbum empsim tittiuilicio’, id est re admodum uilissima. Nam et Marcus Cornutus in satyra sic ait: ‘Tittiuiles Flacce do tibi’. Quid sint isculponeas. Sculponeas dici uoluerunt cestus plumbo ligatos; unde et Neuius in Philemporo comedia ait: ‘Sculponeis battenda huic sunt latera probe’ et Plautus in Cassina simili modo ait: ‘Melius sculponeas, quibus battuatur tibi os, senex nequissime’. Quid sit catillatum. Catillare dicitur per alienas domus infrontate girare, a catulis tractum, quod per omnes domus circuant; unde et Propertius: ‘Catillata geris uadimonia, puplicum prostibulum’ et Plautus similiter ait: ‘Quin meam uxorem mittam catillatum?’ Quid sit capularis. Capularem dici uoluerunt senem iam morti contiguum, sed et reos capulares dicebant, qui capulo digni fuerunt; unde et Lucilius ait: ‘Pergit capulare cadauer’ et Flaccus Tibullus in Melene comedia ait: ‘Tune ama
Abbreviated transcription (Latin):
ed ectiorum praeceptorum domine seriae nr̃a quicquam curctsse
in oboedientia putaretur. Libellum&ic̃ quemo ecibstrusis sermo¬
nbus imperariuis sisti Inquantũ memouue enteca subrogare potuit
ab solutum retribui Nenfaleratis sermonum studentes spumis qu curerũ
mani festationibus dantes operam lucidandis
QUIDSITSANDAPILA

Expanded text:
e tuorum praeceptorum, domine, serie nostra quicquam curtasse inoboedientia putaretur, libellum etiam quem de abstrusis sermonibus impertiri iussisti, in quantum memoriae enteca subrogare potuit absolutum retribui, non faleratis sermonum studentes spumis quam rerum manifestationibus dantes operam lucidandis. Quid sit sandapila
Abbreviated transcription (Latin):
Iemones diciuoluerunt deos quos neccaelodignos a scriberent ob meriti paupertatẽ
sicit santpricpus oponauertũnus. Nocterre noseos deputure uellent urratia eẽ¬
ner aetione sicut uarro in mis tagogorũ libroit semono que in ferius deredicto dm̃
depugnato orationis attollũ alloquio
QUIDSITBLATERARE

Expanded text:
emones dici uoluerunt deos quos nec caelo dignos ascriberent ob meriti paupertatem, sicut sunt Priapus, Epona, Vertumnus, nec terrenos eos deputare uellent pro gratiae ueneratione, sicut Varro in mistagogorum libro ait: ‘Semoneque inferius derelicto deum depinnato orationis attollam alloquio’. Quid sit blatterare
Abbreviated transcription (Latin):
Melege quiullerũ cupicis cognoscere sensus Mequicũq capit rusticitate car&
Nolom̃s lector segnis sit nolo suꝑbus. De uoti& hamilis pectoris antracolo
Has rogo diuitias sophiȩ nontẽ pͥnatamator. Nauita quas pelagi
gister. ut aliquanto latioriindagatione dee disputare incipiam
si c̃ tuȩ scitatiis apientiȩ uid&ur condignũ. H Primo omniũ dicunde dicta sitphilo¬
sophia A abamoro scpientiȩ Nã philosophia amor ẽscipientiȩ. Greciphilo
amorẽ Sophicũ sapientiã uocant. R Dic ei: quoq definitionem. A Philosophia
ẽnaturaliũ in quis itiorerũ humanarũ diuinarũq cognitio quantũ homini pos¬
tatio cordis contẽptꝰ scłi qđ magis conuenit xp̃ianis qui scłi ambitionecalcata dis¬
ciplinabilis imilitudine futurȩ patriȩ uiuunt
Scientiaẽ cũ resaliquacertaratione pci¬
cũ incertares lateo & nullafirmaratione definir i potestutm agnitudo cȩli ł ꝓfunditas
t̃rȩ Inqt partes diuidit᷑philosophia Intres. phisica. &hicã & loca¬

Expanded text:
Me lege, qui veterum cupias cognoscere sensus, Me quicunque capit, rusticitate caret. Nolo meus lector segnis sit, nolo superbus, Devoti et humilis pectoris antra colo. Has rogo divitias sophiae non temnat amator, Navita quas pelagimagister, ut aliquanto latiore indagatione de ea disputare incipiamideatur sapientiae condignum.-- C. Primo omnium dic unde dicta sit philosophia?-- A. Ab amore sapientiae. Nam philosophia amor est sapientiae. Graeci philoam  σοφίαν sapientiam vocant. C. Dic ejus quoque definitionem.-- A. Philosophia est naturarum inquisitio, rerum humanarum divinarumque cognitio, quantum homini postatio mortis, contemptus saeculi; quod magis convenit Christianis, qui saeculi ambitione calcata disciplinabili similitudine futurae patriae vivunt. Scientia et  Opinio est, cum incerta res latet et nulla firma ratione diffiniri potest, ut, magnitudo coeli, vel profunditas partes dividitur philosophia?-- A. In tres: physicam, ethicam, log
Abbreviated transcription (Latin):
In his quoq generib: trib: philosophiȩ &iã diuina eloquia consistunt. Quomodo¬
it denata disputaresolent ut in genesi & in occlesiasten. aude monbus ut in ꝓue¬

Expanded text:
n his quippe tribus generibus Philosophiae etiam eloquia divina consistunt. Nam aut de natura disputare solent, ut in Genesi et in Ecclesiaste: aut de moribus, ut in Prove
Abbreviated transcription (Latin):
quicelocẽregerenequit orer itriamp&it. QUIDSITCELI BATVA
debatũ diciuoluer̃ uirginitatis abstinentiã unde & felix capella inlibro denuptus

Expanded text:
Qui celocem regere nequit, onerariam petit’. Quid sit celibatum. Celibatum dici uoluerunt uirginitatis abstinentiam, unde et Felix Capella in libro de nuptii
Abbreviated transcription (Latin):
tant ꝙ hisequos babemus hocẽ teneamus unde & equi
habiles dicti: Int̃ frum̃tica fruges frum̃tas orida& sicca
toris parte Int̃cuẽ & uolucrẽ aues dm̃s quae paerc
bus uolitant pennis uolucres aut̃ non solũ
uocamꝰ. sed & iã quadrupedes nimia ꝑnicitate correntes
illud pacubi Volucris currit axaequadriga Nõ & sa¬
gittȩ uolucres dñr ꝗ his penne adglutinant ur
Nã tãm si neadiectione alitẽ sonat Int̃ reptilia & re¬
pentia Reptilia a quarũs. repentia terrae Int̃feras
& bestias Omnis fera bestia no n omnis fera bestia bestiȩ
a uestanto dictae: Fer eaut̃ &iã ille dictes quae&si non
seuiunt &i ãsi luestres s. Dic te cut̃ ferte quae natureli
utitur libertate. & desiderios uoferantur. Int̃ anguẽ &
serpentẽ & draconẽ Inmariangues. Int̃ra serpentes
Intẽplo dracones ut uirgilius Tranquilla ꝑ alta angues
& pcculo post Serpens ãpleus uterque. It̃ de lubra ad sũ ma

Expanded text:
tant, quod his equos habeamus, hoc est teneamus, unde et equi habiles dicti. Inter frumenta et fruges. Frumenta sunt arida et sicca,turis parte. Inter auem et uolucrem. Aues dicimus quae per aera leuibus uolitant pennis, uolucres autem non solum aues uocamus, sed etiam quadrupedes nimia pernicitate currentes;illud Pacuuii: «Volucri currit axe quadriga»; nam et sagittae uolucres dicuntur quod his pennae adglutinantur. Nam tantum sine adiectione alitem sonat. Inter reptilia et repentia. Reptilia aquarum sunt, repentia terrae. Inter feras et bestias. Omnis bestia fera, non omnis fera bestia. Bestiaea uastando dictae. Ferae autem etiam illae dictae sunt quae etsi non saeuiunt, tamen siluestres sunt; dictae autem ferae quod naturali tur libertate et desiderio suo ferantur. Inter anguem et serpentem et draconem. In mari angues, in terra serpentes, in templo dracones. Vt Vergilius «Tranquilla per alta angues», et paulo post «Serpens amplexus uterque»; item «Delubra ad summa
Abbreviated transcription (Latin):
̃ rar̃ quaecaliee tempestatem h fluctuum sunt. Interful¬
gora. & fulmina Fulgor est splendor micantis nubis Fulm̃
aut̃ mucro est feruidus uentorum uiolenti enubibus ad terras
consenfus Triasunt aut̃ fulgus ta
quaetangit quae incendit quae findit. Ideo & cum ternis
radiis finguntur Intersaxa & lapides Scexatm̃ duris¬
sima ꝓlapis dura & mollis p&ra Int̃antrũ & specũ. Latine
specũ grece antras ħ loct ex quibus reꝑcussae uoces imma¬
ginẽ fer̃ Int̃montes & colles montesscumoresterraro
colles ꝓminentiora iuga montiũ quasicolla Int̃ualles
& conualles Valles sunt depressaloca camportm
conualles montiũ interualla Int̃ heremũ e desertũ
heremuł est inuia solitudo ubinum quã habitatũ est
Desertũ ubi aliqñ habitatũ & derelictũ est Interter

Expanded text:
terrarum quam caeli esse, tempestates autem fluctuum sunt. Inter fulterrarum quam caeli esse, tempestates autem fluctuum sunt. Inter fulgura et fulmina. Fulgur est splendor micantis nubis, fulmen autem mucro est feruidus uentorum uiolentia e nubibus ad terras emissus. Tria sunt autem: fulgus, quod tangit, quod incendit, quod findit. Ideo et cum ternis radiis finguntur. Inter saxa et lapides. Saxa tantum durissima, nam lapis dura et mollis petra. Inter specum et antrum. Specuginem referunt. Inter montes et colles. Montes sunt tumores terrarum, colles prominentiora iuga montium, quasi colla. Inter ualles et conualles. Valles sunt depressa loca camporum, conualles montium interualla. Inter heremum et desertum. Heremus est inuia solitudo, ubi numquam habitatum est, desertum ubi aliquando habitatum et derelictum est. Inter ter
Abbreviated transcription (Latin):
gubernatorẽ & nautã quod omnis gubernator naturtẽe
potest Omnisaũt̃ nauto gubernator eẽ non potest. Int̃
nocutã & nccuittt̃. Nocuita poetica ẽ Nã rectũ ẽ nauta sed
cccuscce &triaa po&is una littera additaẽ : Int̃ stationẽ
& portũ. Statioẽ ubi adtẽ pus stat naues. Portus uibi hie¬
mant. Nã portus locus ignotus est ubi ab abscentuuentorũ
ubi hibernaopponeresolent Int̾apricã &o pacũ a pricũ
contrariũ ẽ opacũ quasia ꝑtũ cadũ ł solis in ardore frigori
&ẽ apricũ quasineflatu & frigore Hinc&iã a fricã dici qui¬
dã ex istimant quasia pricaẽ ad contra o pacũ condensũ ẽ
& ũbrosũ sicut &a moenũ : a moena aut̃. dictio qua eament̃
Inter serenũ & tranquillũ. Serenũ enim ad caelũ referre
potest. ad mare non potest Serenum enimcadum dñs tran¬
quillum mare Int̃ ꝓcellam tem pestatem. ꝓcella enim minus

Expanded text:
gubernatorem et nautam. Quod omnis gubernator nauta esse gubernatorem et nautam. Quod omnis gubernator nauta esse potest, omnis autem nauta gubernator esse non potest. Inter nautam et nauitam. Nauita poeticum est. Nam rectum est nauta, sed causa metri a poetis una littera addita est. Inter stationem et portum. Statio est ubi ad tempus stant naues, portus ubi hiemant. Nam portus locus inmotus est ab accessu uentorum, ubi hiberna opponere solent. Inter apricum et opacum. Apricum contrarium est opaco, quasi apertum caelo uel soli, sine horrore frigoris. Et est apricum, quasi sine flatu et frigore; hinc etiam Africam dici quidam existimant, quasi Apricam. At contra opacum condensum est et umbrosum, sicut et amoenum. Amoena autem dicta quod amentur. Inter serenum et tranquillum. Serenum enim ad caelum referri potest, ad mare non potest. Serenum enim caelum dicimus, tranquillum mare. Inter procellam et tempestatem. Procellas non minus
Abbreviated transcription (Latin):
Int̃ flum̃ & fluuiũ flum̃ torrens ẽ. Fluuius a ut̃ ꝑhennis
a quarũ decursus generaliter a fluendo diccus & ꝓprio
flum̃ ipsaqua fluuius cũius aqua Torrens aut̃. inr̃o dic¬
tus quia pluuia crescit siccitate torrescit. idest arescit
Vnđ & pacubius Flam meo uapore torrenstorre por¬
ror ubus uocatur. quisubito expluuia fit celiter que de¬
currit acdeficit fonsaut̃ capud ẽ aqua nascentis amnis
uero fluuius ẽ nemore. & frondibus redimitus & exipsa
grãmaticus ita distinguit. Gutta inquid stat. stilla
cadit Int̃ aelueũ & conluuiũ. Alueus consum matio est
riparũ exaquis Conluuio aut̃ congregatio sordiũ aquefte
a fluxione multa Int̃ aquatũ &cquosũ a quatũ potionẽ
rectedins. A quosũ ecũt. locũ qui exseaqua fundit Itca
meratã potionẽ mero sũ aũt uinũ apellamus Int̃ tarbidũ
& turbulentũ Turbidũ denatura & turbulentũ fit Inter

Expanded text:
Inter flumen et fluuium. Flumen torrens est, fluuius autem perennis Inter flumen et fluuium. Flumen torrens est, fluuius autem perennis aquarum decursus generaliter a fluendo dictus. Et proprie flumen ipsa aqua, fluuius cursus aquae; torrens autem inde dictus quia pluuia crescit, siccitate torrescit, id est, arescit. Vnde et Pacuuius: «Flammeo uapore torrens torret». Porro riuus uocatur qui subito ex pluuia fit, celeriterque decurrit ac deficit; fons caput est aquae nascentis; amnis uero fluuius est nemore et frondibus redimitus, et ex ipgrammaticus ita distinguit: «Gutta» inquit «stat, stilla cadit» Inter adluuium et conluuium. Adluuium consumptio est riparum ex aquis, conluuium autem congregatio sordium quae fit a fluxione multa. Inter aquatum et aquosum. Aquatam potionem recte dicimus, aquosum autem locum qui ex se aquam fundit. Ita et meracam potionem, merosum autem uinum appellamus. Inter turbidum et turbulentum. Turbidum de natura est, turbulentum fit. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
da risol& Itẽ iudicii expediende gratia. ꝓcurator uero
rentem. paricidũ qui sociũ atque parẽ . Int̃ latronem
& furẽ. Quiclienũ aliquid subtrait. furest. Qui furat᷑¬
& occidit latro ẽ ꝓprieaut̃ latro clatendo insidusdictus.
furaut̃ a furbo uocat᷑ idnigro. Nã noctis utiturtẽ pus Pul
creplacutus cuiusdã qui furabat̃ .ait. Tutriũ litterarũ homo
id fur Int̃ eũ qui in insulã religatur. & eũ quideportatur
magnaẽ differentia Primũ qui religat᷑ bona secuntur
nisi fuer it sententia adẽpta. Deportatũ uero non secuntur
nisi paclã ei fuerit concessa. Itafit. ut religa tom̃tionẽ bonorũ
insententia non haberipossit. depor tato noceat. It̃ distent¬
&i ã in loci qualitatẽ. quocũ religato quidẽ humanius tran¬
sigitur. Deportansu ero  solent insulȩ ad signariq: .s
maris sic̃ t̃rae partess. Terrauero totũ ȩlimentum

Expanded text:
dari solet, id est, iudicii expediendi gratia, procurator uero dari solet, id est, iudicii expediendi gratia, procurator uero rentem, paricidam qui socium atque parem. Inter latronem et furem. Qui alienum aliquid subtrahit fur est, qui furatur et occidit latro est. Proprie autem latro a latitando in insidiis dictus, fur autem a furuo uocatur, id est nigro, nam noctis utitur tempus. Pulcre autem Plautus cuidam qui furabatur ait: «Tu trium litterarum homo», id est, fur. Inter eum qui in insulam relegatur et eum qui deportatur magna est differentia: primo quod relegatum bona sequuntur nisi fuerint sententia adempta, deportatum non sequuntur, nisi palam ei fuerint concessa. Ita fit ut relegato mentionem bonorum in sententia non haberi prosit, deportato noceat. Item distant et in loci qualitate. Quod cum relegato quidem humanius transigitur, deportatis uero hae solent insulae adsignari quae smaris, sicut terrae partes sunt; terra uero totum elementum.
Abbreviated transcription (Latin):
s Spoliti priuatorẽ. Int̃ litẽ &rixã Lis int̃ duos commit¬
titur & mutuofinitur. Rixa int̃multos & iniuria cons¬
tat. In foeđ& pacẽ. foedus nãque pacẽ p̃uenit nã postȩ¬
rius pacẽ accipit᷑ foedus pius initur. Inter leges &iura Ius
lex scribitur Vnde & uirgilius Iuradabat leg
Inc̃ leges & mores. Lexẽ scriptis edita mos ħ lex quedã
uiuendi nullo uinculo adscripta siuelex non scripta sed tm̃
usuretenta Int̃ consu&sudinẽ critã. Consu&udo est
solitorei ususconsensus duorũ plurimorũ que factus
it us uͦꝰ adiustitiã pend&. q̃si rectũ ex quo pii equũ.¬
ꝓcipimus : Int̃ ligat & legat. Ligat quis uinculo legattes
constitu&uraduersus absentẽ It̃ cognitor aduersus eũ
modo litẽ defende aduersus quẽ ada gendũ consututũ ẽ
ꝓcurator uero aduersus om̃s It cognitor litit antum

Expanded text:
sunt, spolia priuatorum. Inter litem et rixam. Lis inter duos commitsunt, spolia priuatorum. Inter litem et rixam. Lis inter duos committitur et mota finitur; rixa inter multos et iniuria constat. Inter foedus et pacem. Foedus namque pacem praeuenit; nam posterius pax accipitur, foedus prius initur. Inter leges et iura. Ius dicitur, lex scribitur; unde et Vergilius: «Iura dabat legesque Inter leges et mores. Lex est scriptis edita, mos autem lex quaedam uiuendi nullo uinculo adstricta, siue lex non scripta, sed tantum aeui usu retenta. Inter consuetudinem et ritum. Consuetudo est solitae rei usus consensu duorum plurimorumque factus. Ritus uero ad iustitiam tendet, quasi rectum, ex quo pium, aequucipimus. Inter ligat et legat. Ligat quis uinculo, legat tesconstituitur aduersus absentem. Item cognitor aduersus eum solummodo litem defendit aduersus quem ad agendum constitutus est; procurator uero aduersus omnes. Item cognitor liti tantum
Abbreviated transcription (Latin):
clangor canoris ẽ Int̃ uocẽ & sonũ. uoxẽ hominis. sonusccudit᷑
Clamorrationabiliũ & hominũ. Clangor in rationabiliũ
ut anserũ łcuparum Int̃tum ultũ & bellũ Bellũ ẽ contra
hostes exortũ. Tu multũ uero dome stica a pellatione concita¬
tũ hoc&ic̃ & seditio nuncupat̃. Nã seditio ẽ defensio ciuiũ. qui
enim alioseunt sed itio dr. alii putant propẽdis sensionẽ
animorũ seditionẽ uocatã ꝗ grecidi astinuocant Inter
bellũ & p̃nliũ bellũ indicit᷑ proeliũ territur in bello¬
Inbello enim non statimp̃liũ. In p̃lio aut̃ statim& bellum
Vnđ aa pantiquos turba p̃li signũ erat. bel libucina. It̃
ellũ totũẽ ut ciuile punicũ pugna unius di ei p̃liũ par
pugne Lica pugna duorũsit aliquando & sineferro
unđ &cpugnadicta ẽ Int̃ spolia & exubias Exubiae ducũ

Expanded text:
clangor canorus. Inter uocem et sonum. Vox est hominis, sonus trepidiclangor canorus. Inter uocem et sonum. Vox est hominis, sonus trepidiClamor rationabilium, ut hominum; clangor inrationabilium, ut anserum uel tubarum. Inter tumultum et bellum. Bellum est contra hostes exortum, tumultum uero domestica appellatione concitatum. Hoc etiam et seditio nuncupatur. Nam seditio est dissensio ciuium; quod enim seorsum alii ad alios eunt, seditio dicitur. Alii putant propter dissensionem animorum seditionem uocatam, quam Graeci diastasin uocant. Inter bellum et proelium. Bellum indicitur, proelium geritur. In bello enim non statim proelium, in proelio autem statim et bellum. Vnde et apud antiquos tuba proelii signum erat, belli bucina. Item bellum totum est, ut ciuile, Punicum; pugna unius diei; proelium pars pugnae, licet et pugna duorum sit aliquando et sine ferro, unde et a pugno dicta est. Inter spolia et exuuias. Exuuiae ducum
Abbreviated transcription (Latin):
& emortuũ Mortuũ iã ex anime corpus. Et mortuũ
uicinũ mor tui. Int̃uiuũ & uiuentẽ uiuũ deuictaro
dicimus. Viuentẽ demorituro. Int̃ ꝑcus sũ & ꝑculsũ
ꝑcussũ corpore dm̃s ꝑculsũ animo Cicero designis
Tã ipsa illa facere ꝑ culsus eẽt. Int̾ue & quae
Vẽ dis¬
tinguit. quae coniungit Int̃ ue &uae. uae cũ a
in t̃iectio dolentis ẽ. Vẽ sine a coniunctio subiunctiua
ẽ Inẽ eu & eus Cu in t̃iectiodo lentisẽ. Cus. aduer¬
bũ uocantis Int̃hoccidit & occidit. Hoccidit correpta
mediae eũ qui mortuus est significat. Occidit aut ꝓdo¬
ta media eũ qui inter fecit demonserat. Int̃ condidit¬
Int̃framec & macerea framea a pellatur gladius
ex utraque parte acutus ꝗ uulgo spatãdicunt ma¬
cerea aut̃ gladius ẽ longus. exuna parte acutus
Int̃ arma & tela ar mas quibus defendimur. telaquae
scutũ. clupeũ ornam̃ta dm̃s Int̃ ensẽ &gladiũ ensise
ferrũtantũ Gladiusuero ductus mucro mucro hy¬

Expanded text:
 emortuum. Mortuum iam exanime corpus, emortuum uero uicinum morti. Inter uiuum et uiuentem. Viuum de uicturo dicimus, uiuentem de morituro. Inter percussum et perculsum. Percussum corpore dicimus, perculsum animo. Cicero De signis: «Tamquam ipsa illa face perculsus esset». Inter ue et que. Ve distinguit, que coniungit. Inter ue et uae. Vae cum a tio dolentis est, ue sine a coniunctio subiunctiua est. Inter heu et heus. Heu interiectio dolentis est, heus aduerbium uocantis. Inter occidit et occidit. Occidit correpta media, eum qui mortuus est significat; occidit autem, producta media, eum qui interfecit demonstrat. Inter concidit et conciditInter frameam et macheram. Framea appellatur gladius ex utraque parte acutus, quam uulgus spatam dicunt, machera autem gladius est longus, ex una parte acutus. Inter arma et tela. Arma sunt quibus defendimur, tela quae scutum, clupeum ornamentum dicimus. Inter ensem et gladium. Ensis est ferrum tantum, gladius uero totus. Mucro autem
Abbreviated transcription (Latin):
ecũ ridicibus aterri ꝓpria transferuntor. Int̃arbus
&arbor Arbus int̃dũ & sine fructu arbor non nisi
fructifera. Int̃ imiliter int̃siluã & nemus Silua intdũ
fructuosa Nemus uero arboresȩ infructuo sae intellegun
Int̃ insitũ & insertũ Insitos arbores dm̃s Insertas cocuses
aut fabulas Inpomariĩ pom̃tũ & pomeriũ. pomariũ ẽ ub
poma poniint̃ Pom̃tũ ubi poma inueniunt̃. Pomeriũ.
ubi poma nascuntur. Int̃ olec̃ &oliuã auctores itadistin¬
guntur. ut olea sit fructus Oliua arbor quae multitudo dr̃
Oliusũ aed querqu&ũ & pin&ũ. Pinũ uero sine discrimine
samũ sucuscollectus de arbore. Nã o podr̃ sucus ꝓbatio
autẽ bal sami ut dt̃ plenius haecẽ ꝗ si contrasolẽ feratur
& corruptũ non sit manũ serentis exurit. Int̃tuus &thus
Tuus uero ꝓ nom̃ significat. Thusaut̃ pigmentũ. Int̃hodorẽ
&odorabilẽ & odoriferũ. Qui enim ꝑsehodorẽ mittit. ho¬

Expanded text:
et cum radicibus a terra propia transferuntur. Inter arbos et cum radicibus a terra propia transferuntur. Inter arbos et arbor. Arbor interdum et sine fructu, arbos uero nonnisi fructifera. Similiter inter siluam et nemus. Silua interdum et fructuosa, nemus uero arbores umbrosae et infructuosae intelleguntur. Inter insitum et insertum. Insitas arbores dicimus, insertas uero causas aut fabulas. Inter pomarium et pometum et pomerium. Pomarium est ubi poma ponuntur, pometum ubi poma nascuntur, pomerius ubi poma inueniuntur. Inter oleam et oliuam auctores ita distinguunt, ut olea sit fructus, oliua arbor, quia multitudo dicitur oliuetum, ut querquetum et pinetum. Enimuero sine discrimine samum sucus collectus ex arbore. Nam opo dicitur sucus. Probatio autem balsami, ut dicit Plinius, haec est, quod si contra solem feratur et corruptum non sit manum ferentis exurit. Inter tuus et thus. Tuus pronomen significat, thus uero pigmentum est. Inter odorum, odorabile et odoriferu
Abbreviated transcription (Latin):
Terrenũ opus dmñs Terro sũ
uero ut frum̃tigenus arenosũ: Terrestre aut̃ maritimũ¬
Int̃ semitã caellẽ tramitẽ
Semita hominũ ẽ Callis. fe¬
rarũ uel pecorũ acalcando itadicta Tramites uerotrans¬
rũ p̃durata semiti aut̃ quasi semis uia semita dicta qua potest
ire ueiculũ cui dupbexactus uocat᷑ ꝓp̃quȩ duo capit ꝓp̃ euntiũ¬
Nã plate iuxta ꝓpri& atẽ linguȩ grecae. alatitudine nomen
accepit. Int̃lim & limitẽ. Lim̃ ediũ ẽ limes regionã ł finiũ
Int̃ a ceruũ & a cerbũ a ceruus ꝑduo .o.u. scriptus signifi¬
h. littera regionũ ł finiũ Int̃ florida & florulenda
floridas arbores & herba Florulenta cãpi ł prata
cãpił prata. Int̃fertilẽ & fructuosu fercilis ager fruc¬
defrondibus utcorus frondosus uero locus. lic& enim
Int̃ herbi dũ & herbosũ. Herbidũ dm̃s locũ in quo herbarũ
uiriditas nũ quã cessat. herbosũ aut qui herbã facile ge¬
boribus Plantariauero quae ex seminibus nato sunt

Expanded text:
Terrenum opus dicimus, terrosum uero ut frumenti genus arenosum, terrestre ut maritimemitam, callem et tramitem. Semita hominum est, callis ferarum uel pecorum a calcando ita dicta. Tramites uero sunt transrum praedurata. Semita autem quasi semis uia, unde et semita dicta est; uia qua potest ire unum uehiculum, cuius duplex actus uocatur propter quod duo capit, uNam platea iuxta proprietatem linguae Graecae a latitudine nomen accepit. Inter limen et limitem. Limen aedium est, limes regionum uel finium. Inter aceruum et acerbum. Aceruus per duas u scriptus signifih regionum uel finium. Inter florida et florulenta. Florida sunt arbores et herbae, florulenta campi uel pratl prata. Inter fertilem et fructuosum. Fertilis ager est, frucde frondibus, ut torus; frondosus uero est locus; licet enim Inter herbidum et herbosum. Herbidum dicimus locum in quo herbarum uiriditas numquam cessat, herbosum autem qui herbam facile geboribus, plantaria uero quae ex seminibus nata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
hone stã ꝑducimꝰ ad studia deducimꝰ adhonorẽ. Int̃ eluxit¬
scribere &đscribere ħ̃ int̃ẽ ꝗ conscribere una simul scri¬
bereẽ. excribere scripta trans ferre transcribere cũius
nrm̃ adaliũ transit. Inscribere accusationis. ad scriberead¬
significationis đscribere dictionis łordinis. scribere
instruere atiẽ łactionẽ. adstruere adfirmare con¬
struere instruendo agnoscere. struere reliqua suꝑpo
sita subt̃ struere Int̃ consuescere insuescere adsu¬
exolescerehintẽ ꝗ ad olescere augm̃tiẽ in olescere co¬
agm̃ tiex olescere euanescendi. Int̃deportare adportare
deferreẽ comporure in unũ locũ conferreẽ exportare tollere
animarũẽ tẽperatiorerũ tẽperies aurarũ Intrecpere &

Expanded text:
honestam, perducitur ad studia, deducitur ad honorem. eluxitscribere, describere hoc interest, quod conscribere una simul scribere est; exscribere, scripturas transferre; transcribere, cum jus nostrum ad alium transit; inscribere, accusationis; ascribere, assignationis; describere, dictionis, vel ordinis. Scribere instruere, aciem vel actionem; astruere, affirmare; construere struendo conjungere; struere reliqua super posita subterstruere. 123. Inter consuescere, insuescere et assuuel peragere. adolescere augmenti est, inolescere coaugmenti, exolescere euanescendi. auenae steafferre est; comportare, in unum locum conferre; exportare, tollereanimorum est; temperatio rerum; temperies aurarum. 128. Inter r
Abbreviated transcription (Latin):
clippeũ scutũ Clupeũ uero in quo immagines ponuNt
accipimꝰ quoties aut ꝑ sona mutat᷑ quasi int̾ in alterã
i principiũ semel initiũ sepius principiũ ui
uirũ que cano. Iitiã musa mibicausas memorat
Inueniunt᷑ tam̃ principia quae innatura sui carent
& sp&iae initiahabent ut adreginã grauiadudum
sauciacura & sic fatur lacrimas clausisque in miteit
auenas Inẽ meditare & melitare hintẽ meditam

Expanded text:
clypeum, scutum; clupeum vero, in quod imagines ponuntuaccipimus, quoties aut persona mutatur, quasi intus in alteram rem: et principium semel, initium saepius. Principium, Arma, virumque cano. Initium, Musa, mihi causas memora. Inveniuntur tamen principia quae natura sui carent, et specie initia habent, ut: At regina gravi jamdudum saucia cura. Et: Sic fatur lacrymans, classique immittit habenas. 252. Inter meditari et velitari hoc interest,
Abbreviated transcription (Latin):
b int̃ẽ ꝙ ciui e nub & extraneo de nub& qui in manuuiri con¬
uenit Int̃ noxa & noxia hint̃ẽ quia noxa poenaẽ noxia
ipsaculpa. Int̃ necessitatẽ & necessi tudinẽ ħintẽ quia neces si¬
tas uĩ significat nec essitudo coniunctionis sanguinis aut animi
operaculo adoperimꝰfores. inoperimꝰ cũ iacenti aliquid su ꝑ¬
latio siclit̃ sit factũ quae conuenit. ad stipulatio eius de pecu¬
niae ut ł alit̃ pt̃ eẽ possit. Constipulatio consertu restipu¬
ideoque fluctuat mare fluctuat᷑ exignũ sinint̃ luxorior &
scandimꝰ conscendimꝰ a equo inuehendo. Int̃ utrius que & utriꝙ¬
ħ intẽ ꝗ utriusque in singularibus utrique in plurał dr̃ Inc̃

Expanded text:
civis civi, enubit extraneo; denubit quae in manum viri convenit. 154. Inter noxa et noxia hoc interest, quod noxa poena est, noxia ipsa culpa. 155. Inter necessitatem et necessitudinem hoc interest, quod necessitas vim significat; necessitudo conjunctionem sanguinis aut animi.operimus operculo, adoperimus fores, inoperimus, cum aliquid jalatio, si aliquid sit factum quod convenit; astipulatio ejusdem pecuniae, ut vel alter repetere possit; constipulatio, conserta restipuideoque fluctuat mare, fluctuatur navis; sic inter luxurio et scandimus; conscendimus, cum equo vehimur. 169. Inter uterque et utri uterque in singularibus, utrique in pluralibus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ nutrit mulier natricat nutritius
marinũ exipsomari Int̃ laniat & lacerat & lancinat hoc
int̃ẽ ꝗ laniat cũ mẽbr atim discerpit. lacerat qui patribus
sui sm̃bra destituit Lancinat qui inutilit̃ amediscerpit
test. Patens quȩ cũ reseratũ fuerit iterũ clcudi potest

Expanded text:
 nutrit, nutricat nutritius.marinum ex ipso mari. 76. Inter laniat, lacerat et lancinat hoc interest, quod laniat qui membratim distendit, lacerat qui partibus suis membra destituit, lancinat qui inutiliter membra discetest; patens, quod cum reseratum fuerit, iterum claudi potest.
Abbreviated transcription (Latin):
significare partẽ. nisi subiaceat integrũ nom̃ siue dimidi
midiũ hore dimidiũ ẽdimidiatũ .h. diminata portio : Int̃
fiduciã & confidentiã ħ̃ intẽ fiduciã hab&. siquis honesta
militiae dilectũ quae maxime diligimur ut filiũ cog
terius iudicii paribeneficio gratiã expectat. Int̃ple

Expanded text:
significare partem , nisi subjicias integrum nomen, sine dimidiatum, midium horae, dimidium est: dimidiatum autem, diminuta portio. 229. Inter fiduciam et confidentiam hoc imilitiae; dilecta, quae maxime diligimus, ut filii, veltur
Abbreviated transcription (Latin):
arte nullius ostensa capax Piger pomnia egrosimilis
Segnes semotus ẽ acclore. Int̃natũ egnatũ h interest
ꝗ natꝰ particularit̃ dic̃rauerbo iđ nasci gnatus filius
ꝗsuꝑ ẽ quiemin& supra quae aliquid substratũ ẽ hab&
rũ m̃tionẽ concti quiubiques aniuersi qui in unolo couersi
Int̃ undã &aquã hocinterẽ ꝗ unda copiosa aquaẽ aqua euiã

Expanded text:
arte, nullius officii capax; piger, per omnia aegro similis; segnis, emotus est a calore. 47. Inter natum et gnatum hoc interest, quod natus particulariter a verbo nasci, gnatus dicitur filius quod eminet, supra quod aliquid substratum habet. 5ntio est, cuncti qui ubique sunt, universi qui in uno loco versi. 54. Inter undam et aquam hoc interest, quod unda copiosa aqua est, aqua est
Abbreviated transcription (Latin):
quia baltea ipsalora significant᷑. C&eros balteosdr̃ Int̃
qui totũ excurit. Int̃ geminatũ uero & iunctũ o
plicatũ ħ int̃ẽ quã aus acute intellegentes breuiter ex¬
posuerimꝰ tam̃ sub ex ẽplis lace us docetmꝰ geminatũ ẽ
quiex duobus rebus simillimis constat ut cicero ait gemina
taccudatia. In nctũ ẽ quae ex duobus rebus paribus cons
res bis ponitur. Ingens adt̃ra duplicato poplite. Int̃ dedi¬

Expanded text:
quod baltea ipsa lora significamus, caeteros balteos dicimus.ebibit qui totum exhaurit. 84. Inter geminatum, junctum et duplicatum quid intersit quamvis acute intelligentibus breviter exposuerimus, tamen sub exemplis latius doceamus. Geminatum est quod ex duabus rebus similibus constat, ut Cicero: Gemina audacia. Junctum est quod ex duabus rebus paribus constres bis ponitur: Ingens ad terram duplicato poplite. 85.
Abbreviated transcription (Latin):
tura cognitũ egredit᷑ ut serpens cũ pedibus aut cũ quatuor
ticuit undique silentiũ praestitit. ut antiqui conticuit
monum̃ tũ bustũ ħint̃ ẽ ꝗ sepulcrũ locũs in quocor pora
bustũ in quoossas q̃ si benebustũ. Int̃ astra & sidera hoc
acit̃ cũ laniamꝰ & in diuersas partes deducimꝰ. Int̾causã
& rationẽ hint̃ẽ ꝙ causa multas hab& species ratio¬

Expanded text:
turam cognitum egreditur, ut serpens cum pedibus, aut cum quatuor ticuit undique silentium praestitit, ut antiqui : Conticuit um hoc interest, quod sepulcrum est locus in quo corpora bustum, in quo ossa sunt, quasi bene ustum. 217. Inter astra et sidera hoc , cum laniamus, et in diversas partes diducimus. 219. Inter causam et rationem h
Abbreviated transcription (Latin):
opib fit Int̃ regiũ & regũ hocintẽ quia regius puerre¬
ꝗ amens in totũ car& m̃tẽ. demens partẽ raina dic¬
tus quasi diminuta parte mentis Int̃pecudes a pe
Int̃ pecudes a pe¬
cora hoc int̃ ẽ quia pecudes tantũ oues accipimus
Pecora aut̃ mixtura omniũ animaliũ. Int̃ monstrare¬

Expanded text:
opibus fit. 11. Inter regium et regem hoc interest, quod regius puer rec interest, quod amens in totum caret mente, demens partem retinet; dictus quasi diminuta parte mentis. 13. Inter pecudes et pecora hoc interest, quod pecudes tantum oves accipimus, pecora autem mistura omnium animalium est. 14. Inte
Abbreviated transcription (Latin):
diccut MNolius sugrunderiũ miset quȩreris quc sepulrũ. QVIOSITSILICΕΛΝΩ¬
Qilicernos diciuoluerunt senesiam incuruos quasiiam sepulchror ũ suorũ scilices cer
dũ iã scilicernius finem suitẽporis expecuar& et simor dinon potuit tamen in fir¬
mitatibus exultacuit
QUIDSINT ARUALES ERATRES

Expanded text:
it: ‘Melius suggrundarium miser quereris quam sepulchrum’. Quid sit silicernSilicernios dici uoluerunt senes iam incuruos quasi iam sepulchrorum suorum silices cernedum iam silicernius finem sui temporis expectaret, etsi morti non potuit, tamen infirmitatibus exultauit’. Quid sint aruales fratres
Abbreviated transcription (Latin):
lucinare dicit᷑ uana somniari trac¬
tũ abclucitis quos nos conopes dicimsi c̃p&ronius arbit̃ ꝗit nã contum uernali me
aluce molestabant
QUIDSITCULLEUM

Expanded text:
lucinare dicitur uana somniari tractum ab alucitas quos nos conopes dicimus, sicut Petronius Arbiter ait: ‘Nam centum uernali me alucitae molestabant’. Quid sit culleum
Abbreviated transcription (Latin):
Sr oblemadict aẽp̃postio bncapitelibri questionalit̃ posita unde& de mostenes
prophilippocuit Sednequid tegrecũtur b& exemplũ egoꝓ htibilat inũ feram attenim
Problematis autentiũ gradũ tradamus astanti cũ lã sub sequens occursetor atio. Naml
tiullian in libro quẽ deftitoscripsitlta ait Red dehucfratriprimũ problematis munici¬
pactum
QUIDSITOUMILIOR QUIDSIT GLABRIOR
puleius hasinocureo
inducit sorores
d& rahentis dic̃ quouis puero pumiliorẽ & cucurbita glab¬
iorẽ pumilios enĩdicunt molles atq in norues glabrũuoro lenũ & in deberbet
QUIDSINT
SUTULE

Expanded text:
roblema dicta est propositio in capite libri quaestionaliter posita; unde et Demostenes pro Philippo ait — sed ne quid te Grecum turbet exemplum, ego pro hoc tibi Latinum feram — ait enim: ‘Problematis autenticum gradum tradamus astanti, cui nostra subsequens occurset oratio’. Nam et Tertullianus in libro quem de fato scripsit ita ait: ‘Redde huic fratri primum problematis mancipatum’. Quid sit pumilior, quid sit glabrior. Apuleius in asino aureo inducit sorores Psicae maritis detrahentis; dicit: ‘quouis puero pumiliorem et cucurbita glabriorem’; pumilios enim dicunt molles atque enerues, glabrum uero lenem et inberbem. Quid sint sute
Abbreviated transcription (Latin):
ulleũ dicit᷑ soccũ in quo
rticondusi inmaremitunt᷑ sic̃ plautꝰ ait inuidularia iubehunc insui inculleo
atq inaltũ deporta resiuis annon ãbonã
QUIDELOGIUM E
Clogiũ ẽ he¬
reditas inmalo sic̃cornelius tacitꝰ in libro faceciarũ ait. Cessit itaq: morumelo¬
gio infiluis derelicto.
QUIDSITLIXA

Expanded text:
ulleum dicitur saccum, in quo rei conclusi in mare mittuntur, sicut Plautus ait in Vidularia: ‘Iube hunc insui in culleo atque in altum deportari, si uis annonam bonam’. Quid sit elogium. Elogium est hereditas in malo, sicut Cornelius Tacitus in libro facetiarum ait: ‘Cessit itaque morum elogio in filiis derelicto’. Quid sit lixa
Abbreviated transcription (Latin):
a cuuias in seudone comedit inducit sceparnũ seruũ ascilledicentẽ negoteplate¬
rantem aspicerẽ hismintiũ iudicas sẽ. Plater areenim quasi uerba trepidantiaa m&i
balbutire dixerunt¬
indieparũ uidentes quos greci miopes dicunt. Vnde&plautus inmercatoris come¬
diciait Mirũ loliouititar& etic̃uiritritico quia luscitiosus es Dicunt enim quod
loliũ comedentes ocali obscurentur. QVIDSITTVTVLVS Uarro in pontificedi
aictutalos scccer dotesdici breuiũ deorũ Numa uero pompilics &i psede pontificadibus
scribens rutulũ diciait pclliũ quos acerdotes caput tutabant cũ ced secri ficiũ caccessis¬
sent sicut &uirgilius &ccopita antetras frigio uelamur amicto
QUIDSITORIA

Expanded text:
acuuius in Seudone comedia inducit Sceparnum seruum ancillae dicentem: ‘Ni ego te blatterantem aspicerem, his mintium iudicassem’; blatterare enim quasi uerba trepidantia metu balbutire dixin die parum uidentes, quos Greci miopes uocant; unde et Plautus in mercatoris comedia ait: ‘Mirum lolio uictitare te, tam uili tritico, quia lusciciosus es’; dicunt enim quod lolium comedentibus oculi obscurentur. Quid sit tutulus. Varro in pontificalibus ait tutulos sacerdotes dici breuium deorum. Numa uero Pompilius et ipse de pontificalibus scribens tutulum dici ait pallium quo sacerdotes caput tutabant, cum sacrificium accessissent, sicut et Virgilius: ‘Et capita ante aras Frigio uelamur amictu’. Quid sit oria
Abbreviated transcription (Latin):
Accaliurentina romali nutrix cansueuerat ꝓagris semelin cnnosacrifica receden
tis succederepollic&ur Vnde &ritus ꝓcessit cum duod ecim im de inceps sacri fi¬
care & arudes dici fratres sicutratilius geminus in libris pontificadibus memo¬
rat
QUIDSINTIN IN GESBOUES
M

Expanded text:
Acca Laurentina Romuli nutrix consueuerat pro agris semel in anno sacrificare cum dti se succedere pollicetur; unde et ritus processit cum XII iam deinceps sacrificare et aruales dici fratres, sicut Rutilius Geminus in libris pontificalibus memorat. Quid sint iniuges boues. M
Abbreviated transcription (Latin):
auditor Ex illo tam̃ geqđ &biguo simileẽ quia male latine
ꝓnuntiatũ uerbũ ñin diuersas rationes trait cogitantem
sedadidquod apare inpellit. Cũ igit᷑ duo ista genera int̃se
plurimũ disteNT Primã genꝰ rursus induo diuidit̃ nã quicquid
dicitur a ꝑplura intellegi potest etdẽ sclic& plura annon
eaquae una definitio potest indudere. uniuoca nominatur
Illius autem quae sub uno nomine necesseẽ definire diuerse
uiuocis nomen est. Prius ergo consideremus uniuo ca
cumdicimus tãpuerũ dicim quẽ iuuene quã senẽ tãstultũ quã sapientẽ
tã magnũ quã paruum. Taciuẽ quã peregrinũ tc̃ urbanũquã agrestẽ Tã¬

Expanded text:
auditor ex illo tamen genere quod ambiguo simile est, quia male latine auditor ex illo tamen genere quod ambiguo simile est, quia male latine pronuntiatum verbum non in diversas notiones trahit cogitantem sed ad id quod apparet inpellit. Cum igitur duo ista genera inter se plurimum distent, primum genus rursus in duo dividitur. Nam quidquid dicitur et per plura intellegi potest, eadem scilicet plura aut non Ea quae una definitio potest includere 'univoca' vocantur, illis autem quae sub uno nomine necesse est diverse definiri 'aequivocis' nomen est. Prius ergo consideremus univoca, cum dicimus, tam puerum dicimus quam iuvenem, quam senem, tam stultum quam sapientem, tam magnum quam parvum, tam civem qua
Abbreviated transcription (Latin):
bi pedib: ita constar&: Itacũ dico ãbiguũ ẽ omne uerbũ ñ dico
sententiã ñ disputationẽ quã uisuerb istatexant᷑ Omn eigit᷑
ãbiguũ uerbũ non ãbi guadi sputatione explicabitur. Nunc
ãbi guitatũ genera uideamꝰ. quae primaduo s̃. unũ in his &ĩ ã
quaedicunt᷑ alterũ quod in his soł quaescribunt̃ dubitationẽ facit
Nã & siqui saudieritacies & siquis intellexerit potest incertũ
habere nisi ꝑ incertũ clarescat utrũ acies militũ anferri
anoculorũ dicta uel scriptasit atuero siquisi neueniat
cũ uerbi causa leporẽ neccppareat qua sententia positũ sit
ꝓfecto dubitabit utrũ peneultima huias uerbi syllaba ꝓducen¬
dasit ab haec quod est lepos a nabeo quodẽ lepuscorripienda
uoce loquentis accipero Quod siquis dicatei ãloquentẽ male
ꝓnuntiare potuisse iã ñ ãbi guitate sed obscuritate impedire

Expanded text:
bipedibus ista constaret, ita, cum dico ambiguum esse omne verbum, non dico bipedibus ista constaret, ita, cum dico ambiguum esse omne verbum, non dico sententiam, non disputationem, quamvis verbis ista texantur. Omne igitur ambiguum verbum non ambigua disputatione explicabitur. Nunc ambiguitatum genera videamus; quae prima duo sunt, unum in his etiam quae dicuntur, alterum quod in his solis quae scribuntur dubitationem facit. Nam et si quis audierit 'acies' et si quis legerit, potest incertum habere, nisi per sententiam clarescat, utrum acies militum an ferri an oculorum dicta vel scripta sit. At vero si quis inveniat scriptum verbi causa 'lepore' nec appareat qua sententia positum sit, profecto dubitabit, utrum paene ultima huius verbi syllaba producenda sit ab eo quod est 'lepos' an ab eo quod est 'lepus' corripienda—voce loquentis acciperet. Quod si quis dicat etiam loquentem male pronuntiare potuisse, iam non ambiguitate sed obscuritate impediretur
Abbreviated transcription (Latin):
cunũ quod dictũ est magnꝰ & nomen est &pes c¬
& siquadia ł innumerabilia non commemorata sunt
quat a menꝑ hanc enuntiationẽ uerbi possunt intellegi Itaq
rectis simae adia lecticis dictũ ẽ abiguũ eẽ omne uerbũ. nec mo¬
ueat quod a pudci ceronem calũniatur ortensius hoc modo
&i cẽ uero uide aris dicere. Quidenim aliud illo lo cofecit or¬
tensius nisia cumine in genii & lepore sermones quasi mera co
& succui poculo imperitis caliginem offudit: Quod enimdictũ
ẽ omne uerbũ eẽ ambiguũ. de uerbis singulis dictũẽ Explican
autẽ ebiguadis putando & nemo inquid uerbis singulis disputat
nemo igit᷑ ãbigua uerba uerb cc̃biguis explicabit & tam̃ cũom¬
ne uerbũ cẽbiguũ sit nemo uerborũ ambiguitate nisi uerbis
sediã coniunctis quae cõbigua noner̃ explicbit ut enĩ sidicere
omnismiles bipesẽ ñ exeosequer&᷑ ut cohors exmilitibus utiqꝙ

Expanded text:
Nam hoc unum quod dictum est, magnus, et nomen est, Nam hoc unum quod dictum est, magnus, et nomen est, et si qua alia vel innumerabilia non commemorata sunt, quae tamen per hanc enuntiationem verbi possunt intellegi. IX. Itaque rectissime a dialecticis dictum est ambiguum esse omne verbum. Nec moveat quod apud Ciceronem calumniatur Hortensius hoc modo: etiam vere videaris dicere." Quid enim aliud illo loco fecit Hortensius nisi acumine igenii et lepore sermonis quasi meraco et suavi poculo inperitis caliginem obfudit? Quod enim dictum est omne verbum esse ambiguum de verbis singulis dictum est. Explicantur autem ambigua disputando et nemo utique verbis singulis disputat. Nemo igitur ambigua verba verbis ambiguis explicabit, et tamen cum omne verbum ambiguum sit, nemo verborum ambiguitatem nisi verbis sed iam coniunctis quae ambigua non erunt explicabit. Ut enim, si dicerem 'omnis miles bipes est', non ex eo sequeretur, ut cohors ex militibus utique
Abbreviated transcription (Latin):
quibus uerbũ ertit quidẽ notũ sed uocẽ nec penitus nulla nec om¬
nino certũ ꝑceperant Omnia igitur obscurae loquendi ge¬
ra uitabit qui & uocẽ quã tũ satisẽ dara necore in peditic & uerb
notissimis ut&ur: Vide nunc in eodẽ gramatici exemplo quã
longecliudimpediae ãbiguitas quã obscuritas deuer ii facenĩ
eos quiaderant & satis sensũ accepis se uocem magistri. & illud
iduerbũ enuntias se: quod e& omnibus notũ Vt puta faceũ
dixisse magnus. & deinde siluis se dtende qui incerta hoc
audito nomine patiantur. Quodsi eũ dicturus est quae
pars orationis quid side m&ris quaesiturus qui sit pes quid
si istoria rogaturus ut puta magnus pompeius quod bella
gesserit quidsi comm̃dador ã carminũ grãmadicturus e
magnus & penesolos poeta uigilius quidsiobiur gaturus neg¬
curitatis illud quod supͣdictũ ẽ. quasieminuis se multiuium

Expanded text:
quibus verbum erat quidem notum sed vocem nec penitus nullam nec omquibus verbum erat quidem notum sed vocem nec penitus nullam nec omnino certam perceperant. Omnia igitur obscure loquendi genera vitabit, qui et voce quantum satis est clara nec ore impedita et verbis notissimis utetur. Vide nunc in eodem gralonge alias impediat ambiguitas quam obscuritas verbi. Fac enim eos qui aderant et satis sensu accepisse vocem magistri, et illum verbum enuntiasse, quod esset omnibus notum; ut puta, fac eum dixisse, Magnus, et deinde siluisse: attende quid incerti, hoc audito nomine, patiantur. Quid si dicturus est, Quae pars orationis est? Quid si de metris quaesiturus, qui sit pes? Quid si historiam interrogaturus, ut puta, magnus Pompeius quot bella gesserit? Quid si commendandorum carminum gratia dicturus est, Magnus et pene solus poeta Virgilius? Quid si objurgaturus negcuritatis, illud quod supra dictum est quasi eminuisse multivium?