comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non studio sacis hoc erit Infigni ꝙ in suꝑiorib
libris nichil inz aut̃ Rem. noq pret̾ rem locuti
sumus nnt̃ si panta que Rs postulat dig̾inuꝰ
tibi id quod reliquũ est artis. ita ue institiumꝰ
ꝑsoluemus Red facilius nr̃am Racionẽ Intellues
de rausis putat̃ opport̾ p̾ceperint quo pt̃o oppere at¬
aut poeta ꝓbato sup̃tum pont̾ ⁊xemplid / Te
prinũ se ed molestia umotos facte̾ diciũ. ꝙ t̾ ca¬

Expanded text:
ribus libris nihil neque ante rem neque praeter rem locuti sumus. Nunc, si pauca, quae res postulat, dixerimus, tibi id, quod reliquum est artis, ita uti instituimus, persolvemus. Sed facilius nostram rationem intelleges, de causis putant oportaut poeta probato sumptum ponere exemplum. Et primum se id modestia commotos facere dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
aut a greto poue exemplũ uideat᷑. cc̃ arogane
illa Relingut ad sua deuenire. p̾cerea exempla
tertiõmoꝵ locũ optinãt̃. et em̃ quod admouerit
et lent̾ fecit᷑ preceptio. exemplo sicut iestionõ
ꝯprobatur Non igit᷑ Ridiculus sit si quis in lite
efirmande cã suunt᷑ non gͦ opportet hoc nise
approbatissuns fun. gie quod aluud yfirmare¬
optiã cõ exempla que a prabatissimis oratorib
aut poetis sinupta funt. si se om̃ib autepouãt
intollerabili arogãtia sunt si quos sibi p̾ponãt
et eoꝵ eempla suns ex emplis non putãt p̾stare
non possũt dice quare illos sibi antepouant.¬

Expanded text:
aut a Gracco ponere exemplum, videtur esse adrogantia illa relinquere, ad sua devenire. Praeterea exempla testimoniorum locum optinent. ‹Id› enim, quod admonuerit et leviter fecerit praeceptio, exemplo sicut testimonio conprobatur. Non igitur ridiculus sit, si quis in lite nfirmandae causa sumitur. Non ergo oportet hoc nisi a probatissimo sumi, ne quod aliud confirmareoptima esse exempla quae a› probatissimis ‹oratoribus aut poetis› sumpta sint. Si se omnibus anteponant, ‹intolerabili adrogantia sunt; si quos sibi praeponant et eorum exempla suis exemplis non putant praestare, non possunt dicere, quare sibi illos antepo
Abbreviated transcription (Latin):
Infignnacõe. uel ab husdem Racõib quibus i
Indiciali cã / et cuiꝰ Rea nocoracõ intidet. eadem
intã. acq honestã. s utrũq pot̾imus ostende.
utrũꝙ pollice biuuer nos in dicendo demõstratiros
eẽ um alterũ ermins demõstraturi simplicit᷑
quod dicturi sumius istendemus / Si nostoa
Rationem tutã c̃ẽ dicenus. dinisione utenua
in uiui ac ꝯfiliũ Nan quod indicendo Ra diluade

Expanded text:
insinuatione vel isdem rationibus, quibus in iudicialei causa. Si cuius rei narratio incidet, eadem tutam atque honestam, ‹si› utrumque poterimus ostendere, utrumque pollicebimur nos in dicendo demonstraturos esse; si alterum ‹erimus demonstraturi, simpliciter› quid dicturi sumus, ostendemus. At si nostram rationem tutam esse dicemus, divisione utemur in vi
Abbreviated transcription (Latin):
una. altera ꝑ argnᵘˢ partes ab Inscitutõe artꝭ
proferta est / Est aut̃ alia difposicio que cũ ab
ordine artifficioso secedendũ ẽ oratoris Indico
ad epũs actomodatur. ut si auarracõe ditere
Incipianius. aut ab aliqua firmissima argnⁿ¬

Expanded text:
 altera per argumentationes, ab institutione artis profecta. Est autem alia dispositio, quae, cum ab ordine artificioso recedendum est, oratoris iudicio ad tempus adcommodatur; ut si ab narratione dicere incipiamus aut ab aliqua firmissima arg
Abbreviated transcription (Latin):
preditari opportere ipa facta om̃m landatorum
eloquentiã ante Ire  ui uituperabinꝰ / ea que
uidemus ꝯtearia parcis uerbis cõmutatꝭ dici pesse
dicemus. ut paulo supra exempli cã demõstratũ
non apud ignotos laudemus. nos mouẽdi causa
panca dicturos / aut si eoñt ignoti. ut talẽ uirũ
ueliut cognostere peterns. quĩ in eodẽ u̾ent
studio suit apud quos laudenius acq ille qlaudatꝰ
fuit aut si sperare nos facile uns quibus
uelimus facta huiꝰ probaturoe / Contraria uitu¬
peracõt qm̃ norunit pauca de nequitia eirs nosi¬
cẽ dicturos ꝙ si iguorẽt. petemꝰ un agnostant.
un malinã uitare possint. qm̃ dissimiles sunt

Expanded text:
praedicare oportere; ipsa facta omnium laudatorum praedicare oportere; ipsa facta omnium laudatorum eloquentiam anteire. Si vituperabimus, ea, quae videmus contrarie paucis verbis commutatis dici posse, dicemus, ut paulo supra exempli causa demonstratudabimus: quoniam non apud ignotos laudemus, nos monendei causa pauca dicturos; aut si erunt ignoti, ut talem virum velint cognoscere, petemus: quoniam in eodem virtutis studio sint, apud quos laudemus, atque ille, qui laudatur, fuerit aut sit, sperare nos facile iis, quibus velimus, huius facta probaturos. Contraria vituperatio: quoniam norint, pauca de nequitia eius dicturos; quod si ignorent, petemus, uti gnoscant, uti malitiam vitare possint: quoni
Abbreviated transcription (Latin):
hus ꝯraria funt . Corpors sunt ea que natura
corpori actribuit. eomoda. aut Incõmoda. uelocitas.
uires. dignitated. ualitudo. et que huei ꝯtoaria st̃
Romin sunt ea que ꝯsalio et cogitatõe nrã ystãt
nobis.  In hmiod ioͣ canfa p̾ncipiũ sumet
aut a nrã. aut ab eis de quo loguinuer aut ab eoru
qui audient perpena. aut ab Re/ A nostra selandabiꝰ.
aut officio face̾ quia cã nectessitudinis. intercedat.
aut studio quod cuiusmodi uirtutꝭ fit. ut omner
õmemorare debeant in eo ꝙ Recũ fit /aut ex aliox
lande ostendetirr qualis noser casus sit. ¶xi uituꝑbuuꝰ
aut merito face̾ dicenut ꝙ ita tractati sumuis. aut
studio ꝙ utile putemꝰ eẽ ab om̃ib uiicã maliciã
atq nequiciã cognosti. aut ꝙ placeat ostendi
ꝙ nobihꝰ difpliceat d alioꝵ uituperatione
Ab eiuis ꝑpona, de quo logmus. si landabinus¬
dicenius uereri nos ut illius faca uerbis ꝯsequi¬
non pessimus. / omẽt̃ horẽd illius uirtutes

Expanded text:
his contraria. Corporis sunt ea, quae natura corpori adtribuit commoda aut incommoda: velocitas, vires, dignitas, valetudo, et quae contraria sunt. Animi sunt ea, quae consilio et cogitatione nostra constant: nobis in huiusmodi causa. Principium sumitur aut ab nostra aut ab eius, de quo loquemur, aut ab eorum, qui audient, persona aut ab re. Ab nostra, si laudabimus: aut officio facere, quod causa necessitudinis intercedat; aut studio, quod eiusmodi virtute sit, ut omnes commemorare debeant velle, quod rectum sit; aut ex aliorum laude ostendere, qualis ipsius animus sit. Si vituperabimus: aut merito facere, quod ita tractati sumus; aut studio, quod utile putemus esse ab omnibus unicam malitiam atqua nequitiam cognosci; aut quod placeat ostendi, quod nobis placeat, ex aliorum vituperatione. Ab eius persona, de quo loquemur, si laudabimus: vereri nos, ut illius facta verbis consequi possimus; ‹omnes› homines illius virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
gnubz fieri arbitranur Nunc ne forte uerboꝵ
memorid̃. aut nmis difficilem aut parum
sus. ꝙ utiliores suit. et plus heaut facdicatis
admouẽdus est. quare u̾boꝵ memoriã non
improbemius nam pritanis opporteie eoss
qui uelint Res faaliores sine labore et memoria
facile menu̾sse. an r̾eb difficilib aut eẽ exc̾citatos
Nec nos hant uerboꝵ memoriã Induciꝰ. ut
u̾sus eneuũsse possimus. sed ut hac ext̾ntarõe.
illa crex memoria q̃ ꝑtinet ad utilitatẽ ꝯfirmet᷑.
ut hant difficili ꝯsuetudĩ sine labore ad aillã
facilitatẽ transire possimus Sed cũ in oñi¬

Expanded text:
ginibus fieri convenire. Nunc, ne forte verborum memoriam aut nimis difficilem aut parum sis, quod et utilior sit et plus habeat facultatis, admonendus es, quare verborum memoriam ‹non› inprobemus. Nam putamus oportere eos, qui velint res faciliores sine labore et molestia facere, in rebus difficilioribus esse ante exercitatos. Nec nos hanc verborum memoriam inducimus, ‹ut versus meminisse possimus,› sed ut hac exercitatione illa rerum memoria, quae pertinet ad utilitatem, confirmetur, ut ab hac difficili consuetudine sine labore ad illam facultatem transire possimus
Abbreviated transcription (Latin):
diligentia ꝯprobet᷑. nã płmos locos ut heãer
genaxine ad pd̾cepta actomoditos. curare debebis
ymaginb collocandis ꝯue̾it ecceri cotidie. / nõ
maxie cũ aliquo maioꝵi negocio detinenur / qͣit
cum sit utile facile menũsse. non te fallit ꝙ
tanto opere utile sit ꝙte labore sit appetendum
quod potit̾ existiãre utilitate cognita./ plurib
uerbis ad eam Rem te adortari non est mea suã.
ne aut nob studio diffisi. aut tu ño. aut miã¬
ꝙ̃ Resz postulat dixisse uideanuer.De quinta
parre Rethorite de incepsz dicemus. tu prumnas
quasq partes in aĩo frequenta. et quod maxie
necte est exortatõe ꝑfirma.¬

Expanded text:
diligentia conprobatur. Quam plurimos locos ut habeas et quam maxime ad praecepta adcommodatos curare poteris; in imaginibus conlocandis exerceri cotidie convenimaxime, cum aliquo maiore negotio detinemur. Quare, cum sit utile facile meminisse, non te fallit, quod tantopere utile sit, quanto labore sit adpetendum: ‹quod› poteris existimare utilitate cognita. Pluribus verbis ad eam te hortari non est sententia, ne aut tuo studio diffisi aut minus, quam res postulat, dixisse videamur. De quinta parte rhetoricae deinceps dicemus: tu primas quasque partes in animo frequenta et, quod maxime necesse est, exercitatione confirma.
Abbreviated transcription (Latin):
mouet᷑. nã ut sepe formã. si quã sumilẽ cmpiã
alii uidet᷑ alud. Ita fit in ymagiuib. ut que nobis
diligent̾ nota funt. ea parũ uideãt᷑. in signis
non om̃ad que eius geñe̾ sunt exẽple causa
subrate̾. quo rs possit dilundior de ꝓhenis

Expanded text:
commovetur. Nam ut saepe, formam si quam similem cuipiam commovetur. Nam ut saepe, formam si quam similem cuipiam alii videtur aliud, item fit ‹in› imaginibus, ut, quae nobis diligenter notata sit, ea parum videatur insignis anon omnia, quae eius generis erunt, exempli causa subicere, quo res possit esse d
Abbreviated transcription (Latin):
sceno oblirã. aut rabrica delibritã Indicamus
quo magis Insignnita sit forma / aut si Ridiculas
res aliquas ymagnub actribuamus Nã eius res
Res ueras faule menuẽruuꝰ. easdem fictas et
uiligent̾ notatas menũsfe non difficile est /d
illud face̾ opportebit uidemadẽ p̾mos quosq
locos ymagiũ Atnonddaꝵ tãd celerit mõ ꝓuagemꝰ
scio p̃losq goecos qui de memoria scripxerunt
feusse ut multoꝵ uerbox ymaguies ꝯsclerent
uti qui eati edastẽ uellent. paratas hũt. ne quid
in querendo oꝑs ꝑsimerent / quoꝵ racionem
aliquod decanfis imꝓbamus. p̾mũ ꝙ in u̾boꝵ
Ini̾a̾bilium multitndĩe Ridiculũ set nulle
ualẽ cum exx infinta u̾boꝵ copiatmodo alius
modo aliud nos u̾bum menuosse opportebit deiide
quid uoluunus ab Industria ꝙ̃ꝙͣ Rmone̾. ut ut
quid ip̃e querat. cũ nos illi omã parata q̃sita¬
q tradimus  p̾terea similitndiẽ aliqua alius magis

Expanded text:
caeno oblitam aut rubrica delibutam inducamus, caeno oblitam aut rubrica delibutam inducamus, quo magis insignita sit forma, aut ridiculas res aliquas imaginibus adtribuamus: nam ea res res ‹veras› facile meminerimus, easdem fictas et diligenter notatas meminisse non difficile est. Sed illud facere oportebit, ut identidem primos quosque loScio plerosque Graecos, qui de memoria scripserunt, fecisse, ut multorum verborum imagines conscriberent, uti, qui ediscere vellent, paratas haberent, ne quid in quaerendo consumerent operae. Quorum rationem aliquot de cale valere, cum ex infinita verborum copia modo aliud modo aliud nos verbum meminisse oportebit? Deinde cur volumus ab industria quemquam removere, ut ne quid ipse quaerat, nos illi omnia parata quaesita tradamus? Praeterea similitudine alia alius magis
Abbreviated transcription (Latin):
aut audinus egregie. turpe. aut honescum Inanditũ.
id dur menũsse ꝯsueniul. ataqz quas alez ante
ora uidenus aut audimus. ob luustimuri. pliũq q̃
atiderunt in pueritia menu̾uꝰ. opnẽ. seꝑe. Nec
licet alia cã porest actidere iist ꝓ usitare Res
facile memoria aabuntur. Insignes et noue
ortafus. nemo adnirat᷑. ꝓpt̾ ea quia cothidie funit
ac elipsim solis nuird̃tur. quia Raro actidit / et
solis eclipsun magis nurant᷑ ꝙ̃ lune qr ꝓpt̾ ea
ꝙ hoe crebrius sunt / docet gͦ natura se uulgari
⁊ usitata lRe non usetar. noiitate uõ et quedã¬
negocio comouerr. Inntet᷑ igit᷑ are naturaen et ꝙ ea
printũ. si crex pncipia ab Ingemo profecta funt¬
het ares nec uagas sed aq̃d agentes ymagiiess
ponenus / Si egregiã at eis pulcutudinẽ ad̾ butuꝰ
puopura quo nobis nocio set sumlitudo . sant si
quã rem difformabimꝰ turp̃t. ut si couẽtã aut

Expanded text:
aut audimus egregie turpe aut honestum, aut audimus egregie turpe aut honestum, id diu meminisse consuevimus. ‹Itaque quas res ante ora videmus› aut audimus, obliviscimur plerumque; quae acciderunt in pueritia, meminimus optime saepe; nec hoc alia de causa potest accidere, nisi quod usitatae res facile e memoria elabuntur, insignes et novaeoccasus nemo admiratur, propterea quia cottidie fiunt; at eclipsis solis mirantur, quia raro accidunt, et solis eclipsis magis mirantur quam lunae, propterea quod hae crebriores sunt. Docet ergo se natura vulgari et usitata re non exsuscitari, novitate et insigni quodanegotio commoveri. Imitetur ars igitur naturam et, quod primum; sed rerum principia ab ingenio profecta suntas nec vagas, sed aliquid agentes imagines ponemus; si egregiam pulcritudinem aut purpurea, quo nobis notatior sit similitudo; aut si qua re deformabimus, ut si cruentam aut
Abbreviated transcription (Latin):
marcus loris cedat᷑ hoc erit Iam domi ultorm
modo onia ueoba erũt expressa Sed hec
ymagiano ꝯfirmacio tũ ual ssnaturalẽ memoriã
exusticaui̾mꝰ. hac notatõe ut uersũpoĩto. ip̃d
ueiide ad ymaginib uerba expͥmauiꝰ / hoc medo
natire suppeditabit doctomia / nã uiraq altera
separata. Minus erit firma. ita tñ cot multo
plus in doctrma acq arte p̾sidii sit. quod docẽ
non grauarenur ni ittueremꝰ ne c̃ ab Instituto
nostro decesseruius minus cõmode fuaretur
ydonee suit et ꝑtim inubetillesz et iafrrme que uix
memoriã possunt exitare. qua de cã ut̾qͣ fiat
ꝯsiderandum est. ut cognita cãdi quas uitemue et
quas se quauiur ymagies scire possuꝰ / decet ig
nos ap̃ã natura quid opporteat fieri / nã si quas
Ree an uita uidenus paruas usitatas. cotidiatas.
meruisse non solemus. p̾terea ꝙ nulla nise et noua.
aut adiurabili ae comouet᷑ aig̃. ac si quid uidemꝰ

Expanded text:
Marciis loris caedatur: hoc erit «Iam domum itionem Marciis loris caedatur: hoc erit «Iam domum itionem modo omnia verba erunt expressa. Sed haec imaginum conformatio tum valet, si naturalem memoriam exsuscitaverimus hac notatione, ut versu posito ideinde tum imaginibus verba exprimamus. Hoc modo naturae subpeditabitur doctrina. Nam utraque altera separata minus erit firma, ita tamen, ut multo plus in doctrina atque arte praesidii sit. Quod docere non gravaremur, nei metueremus, ne, cum ab instituto nostro recessissemus, minus commode servaretur idoneae sint, partim inbecillae et infirmae, quae vix memoriam possint excitare, qua de causa utrumque fiat, considerandum est, ut cognita causa, quas vitemus et quas sequamur imagines, scire possimus. Docet igitur nos ipsa natura, quid oporteat fieri. Nam si quas res in vita videmus parvas, usitatas, cottidianas, meminisse non solemus propterea quod nulla nova nec admirabili re commovetur animus: at si quid videmus
Abbreviated transcription (Latin):
arguet. et eius Re multos dixt̃ testisz et gocios¬
cẽ / Ei hoc ħ pͥmũ ut ad deffendendũ nobit srpoditũ
sit menu̾sse uolemus. In p̃mo loco Rer tocius yna¬
gnie ꝯformabimus. egootũ in lecto cubantẽ faciemꝰ¬
ip̃ illũ dequo agetur / di formã eis detirebluus
bi eũ non agnondinuis aligut̃ egrotũ. non de
nõmo aliquo loco sumenius. ut ss cito in mentem
uenire possit. et tex alterũ eius astituemꝰ dextra
poculũ. sinisera tabulas. medito testicłos auietinos
teneñ hoc modo et tesciũ. et lre̾ditatꝭ. Et ueneno
rem menũssẽ uolemius. si formaꝵ dispositiont¬
et ymagnũ diligenti notatione utenuro. facile ea
que uoltmius memoria ꝯsequenuro / Cud̃ uerboꝵ
ẜuuilitudines ymagiub expͥmers uolemius. plus
negorii suctipiemus et magis Ingenũ nostrũ
eordebamus quod nos hoc odo. face̾ opportebit
Iau domi ulcoe Reges atride parãt̃ in loco ꝯffitae̾¬
opportet manus adtelũ. tollentẽ Romuciũ cũ Regib

Expanded text:
rei multos dixerit testes et conscios, - si hoc ipsum, ut ad defendendum nobis expeditum sit meminisse uolemus, in primo loco rei totius ymaginem confirmabimus: egrotum in loco cubantem faciemus eum de quo agitur, si formam eius retinebimus; si eum non, at aliquem aegrotum ‹non› de minimo loco sumemus, ut cito in mentem venire possit. Et reum ad lectum eius adstituemus, dextera poculum, sinistra tabulas, medico testiculos arietinos tenentem: hoc modo et testium et hereditatis et veneno rem meminisse volemus, si formarum dispositionet imaginum diligenti notatione utemur, facile ea, quae volemus, memoria consequemur. Cum verborum similitudines imaginibus exprimere volemus, plus negotii suscipiemus et magis ingenium nostrum exercebimus. Id nos hoc modo facere oportebit: Iam domum itionem reges Atridae parant  in loco constituere manus ad caelum tollentem Domitium, cum a Regibus
Abbreviated transcription (Latin):
stantes in uestigio lemi dextos motu loqui opporteb
llaritate. toisticia. mediocoitate uultus shmõĩs
ad suĩas acomodata Sin erit in demõstrarõe
sermo. paululũ coryus a ceruitib dltutemus
nãd hoc est a nata datũ ut hp̃ ꝓxnue cũ utedoultꝰ
admeneanꝰ ad anditores. si quã i doce eos
et uehemẽter Iustigare eos ueluꝰ. Si erit in
narratione ẜruio. Idem motus potit᷑ ydouene
eẽ qui paulo aute de mõstrabat᷑ in dignitate
Dan in Iocatione. uului debenius quãdam
aibulatione pedis destri Rara supplausione
acri ac defixo aspectu uti opportet / dñi utinur
amplificatõe ꝑ ꝯquestiond. femiu̾io placgit¬
plangore a capitis ictu nõ nũ g̃ sedato / et ꝯstuto
gestu mesto et ꝯturbato uultu uti opportebit / Eni
utenuur amylifficatõe ꝑ cohortatõe paulo tardiore
et ysideucae gestu ꝯueuit uti siunul tud cet̾is Reb¬

Expanded text:
stantes in uestigio leui dextre motu loqui oportebit, hilaritate, tristicia, mediocritate uultus ad sermonis sententias accomodata. – Si erit in demonstratione sermo, paululum corpus a ceruicibus dimittemus; nam hoc est a natura datum ut quam proxime uultum admoveamus ad auditores, si quam rem docere eos et uehementer instigare uolumus. – Si erit sermo in narratione, idem motus poterit ydoneus esse, qui paulo ante demonstrabatur in dignitate. - Si in iocatione, uultu quamdam ambulatione pedis dextri, rara subplausione, acri et defixo aspectu uti oportebit. – Si utemur amplificatione per conquestionem fremendo plangore et capitis ictu, non<n>umquam sedato et constanti gestu, mesto et conturbato uultu uti oportebit. – Si utemur amplificatione per cohertionem, paulo certiore consideratione gestu conuenit uti
Abbreviated transcription (Latin):
Incidẽt. quadriꝑtita dinisione utemu sr non
puddẽt quot erũt tot ex pouenius in dicendo¬
¶ C onfirmacõe et ꝯfutacõe utent᷑ nr̃ĩs locis
de sedoꝰ libro petet᷑. / Sodse actidit ut in ꝯẜultanẽ
alid ab tuta Racõe. altd ab honesta fuiã set  ue in
deliberant quid agant. qmi tutũ racõe sequi suadeł
hus lotis utetiro Nullã ibm ualiorẽ cõ Incolunutate
uirtutibz uti neiez posse. qui suas Racoeds in tuto
collocauit̃ / deos quidẽ non eẽ augalio hus qmi s ẽ
Inconfulto in peritulũ nutãt. honestũ achit
oporte̾ Sistinari quod non salutẽ pariat. q̃mi
uirtutem nullo spiẽ relinquendã: uel delorem.
situneat᷑. uel moitẽ. si cã formndetur. de decore
et infanna lemorẽ lẽ / Confiderare que fi turp¬
tudo ysegntura / ac non Inmuortalitatõ. neq
eteruã Incolimtatẽ segmi . nec cẽ exploratũ

Expanded text:
emur: si non incident, quot erunt, tot exponemus in dicendo. Confirmatione et confutatione utemur, nostris locis,de secundo libro petetur. Sed si acciderit, ut in consultatione alteri ab tuta ratione, alteri ab honesta sententia sit, ut in deliberant, quid agant, ‹qui› tutam rationem sequi suadebit, his locis utetur: nullam rem utiliorem esse incolumitate; virtutibus uti neminem posse, qui suas rationes in tuto non conlocarit; ‹ne› deos quidem esse auxilio is, qui se inconsulto in periculum mittant; honestum nihil oportere existimari, quod non salutem pariat. CAPUTocis utetur: virtutem nullo tempore relinquendam; vel dolorem, si is timeatur, vel mortem, si ea formidetur, dedecore et infamia leviorem esse; considerare, quae sit turpitudo consequtura: at non inmortalitatem neque aeternam in
Abbreviated transcription (Latin):
locoe appellanus eos qui breiter et ꝑfecte Infignite.
ant natura. aut manu sũt absolun. ut cõs facile
naturali memoria comp̾hendere et amplecti q̃anꝰ.
ut e des Inter colinium. anglm. formie. et alia
que huss simuilia fũt / ymagies sunt forme quedã

Expanded text:
Locos appellamus eos, qui breviter, perfecte, insignite Locos appellamus eos, qui breviter, perfecte, insignite aut natura aut manu sunt absoluti, ut eos facile naturali memoria conprehendere et amplecti queamus: ‹ut› aedes, intercolumnium, angulum, fornicem et alia, quae his similia sunt. Imagines sunt f
Abbreviated transcription (Latin):
magis ydoneũ dabit᷑ Nut̾ ꝓuide acq costat
in hac ie multũ ualẽ auẽ et p̾ceptionẽ ita de
ea R loq̃uiur. placet eñ nobis eẽ artifficiũ
memoriã. quare plareat ałt ostendemnt
in pncia cumsmodi sit ea apperiems / Tunt igᵒ
due memorie. una nãlis. altã artifficiosa. nalis
est que nostris aĩs Insita est et sumul cũ mł̃ta
cogitacõe nata. / Artifficiosa est eas quam ꝯfromat
inducio quedam et dacio preceptoĩs S quia in d̾is
Rebusz Ingenrii bonitas inuitat᷑ sepe doctomã. ars porio
nature comdia ꝯfirmat et anget. Ita fit in hac re
net hoc magis aut nuuꝰ in hac ae ꝙ̃ in cet̾iẽ artib
fit. ut Ingemo doctoma. p̾ceptoe natura intestat
quare eciam illis qui diatura memores sũt̾ utilis
eoit hec iustitutio quã tute paulo post ꝓoterie
non indigent. eñ iusta causa daretur. quare hus
mit̃ de artfficiosa memoria loquam᷑ / Coustat
iit artifficiosa memoria. ex lotis et ymagurib¬

Expanded text:
idoneum dabitur. Nunc proinde atque constet in hac re multum valere artem et praeceptionem, ita de ea re loquemur. Placet enim nobis esse artificium memoriae; quare placeat, alias ostendemus; in praesentia, cuiusmodi sit ea, aperiemus. Sunt igitur duae memoriae: una naturalis, altera artificiosa. Naturalis est ea, quae nostris animis insita est et simul cum cogitatione nata; artificiosa est ea, quam confirmat inductio quaedam et ratio praeceptionis. Sed qua via in ceteris rebus ingenii bonitas imitatur saepe doctrinam, ars porro naturae commoda confirmat et auget, item fit in hac re, ac re, quam in ceteris artibus fit, ut ingenio doctrina, praeceptione natura nitescat. Quare et illis, qui natura memores sunt, utilis haec erit institutio, quod tute paulo post poteris non indigerent, tamen iusta causa daretur, quare iis, Nunc de artificiosa memoria loquemur. Constat igitur artificiosa memoria locis et imaginib
Abbreviated transcription (Latin):
exclamacionẽ quã clarissimã a dibe opportet. et
ꝙ̃tũ spaci. ꝑ singulas Soclamatões sup̃sermius.
tuĩ in singula interualla. sfatii ꝯsine̾ iubemiur
utenuro. uoce dep̾ssa. Inclinato sono. crebres int̾¬
uallis. longis spacus. magnuis ꝯuntationibus
de fignra uotis sanie dictũ est nũt de corꝑis

Expanded text:
ionem quam clarissimam adhibere oportet, et quantum spatii in singulas exclamationes sumpserimus, tantum in singula intervalla spatii consumere iubemur.utemur voce depressa, inclinato sono, crebris intervallis, longis spatiis, magnis commutationibus. De figura vocis satis dictum est: nunc de corporis
Abbreviated transcription (Latin):
Continacio est orõius enũcianda aceleratõ clamqa
Distributio est in ꝯtep̃cione or̃o frequẽẽ cum
diuiditur in cohortatõe et ꝯꝯ̾stionem / Gohortatio est or̃o
que aliquod pectatũ amplifficas auditorẽ ad Iracẽdiã
adducit / eoquestio est oro que in cõmodoꝵ amplifficatõe
an̾nũ auditoꝵ ad misc̾ricordiã adducit ꝑducit. ¶qm̃
igit᷑ mollitudo uout in toes ꝑtes unuisa est. et hee
ꝑtes. ip̃ẽ sũt̃ in octo alias distribiue / haꝵ octo ꝑtiũ
que cuiusqz ydonea ꝓnũciatio sit demõstr̃andũ uidt᷑
sermo eni cã est in digntate. plemis fancibus
ꝙ̃ sedatissima et dempsissima uoce uer gueuiet / Ita
tũ ut ne ab oratorĩa ꝯsuetudine ad traic̾am trãseauꝰ
Cũ aut̃ sermo est indemostratõe. uoce paulatom
actenuata crebis Int̾ualles et diuisionib opportet¬
uti cot in ipa ꝓnĩtiacõe eas us quas demõstra¬
biuꝰ inserete acq int̾fetare uidtant᷑ in aĩs auditoꝵ¬

Expanded text:
Continuatio est ‹orationis enuntiandae adceleratio clamosa. Distributio est in contentione› oratio frequens cum plificatio dividitur in cohortationem et conquestionem. Cohortatio est oratio, quae aliquod peccatum amplificans auditorem ad iracundiam adducit. Conquestio est oratio, quae incommodorum amplificatione animum auditoris ad misericordiam perducit. Quoniam igitur mollitudo vocis in tres partes divisa est, ‹et› eae partes ipsae sunt in octo partes alias distributae, harum octo partium, quae cuiusque idonea pronuntiatio sit, demonstrandum videtur. Sermo cum est in dignitate, plenis faucibusquam sedatissima et depressissima uoce uti conuenit, ita tamen ne ab oratoria consuetudine ad tragicam transeamus. – Cum autem est sermo in demonstratione, uoce paululum attenuata crebris interuallis et diuisionibus uti oportebit, ut in ipsa pronunciatione eas res quas demonstrabimus insere
Abbreviated transcription (Latin):
opus est. ut ꝙq pacto gefũ est sit ita nauian
uideat᷑rar / Stoenne quid uolumꝰ ostende᷑ factũ/
celernstule dicemꝰ. aut aliud ocose Retardabiuꝰ
dtinde modo alac̾ter. tuz clement̾. meste. st aliqͥs¬
nos narrabimus. diligent̾ aiiũ adu̾tenis iut
om̃m ꝑponaꝵ senfus acq aiõs. uoce exp̾manius
natord̃ leuit̾ oportebit ab smoue serio torquere
ad liberalem Iocũ uotem / Cum aud̃ cõtensione uti¬

Expanded text:
 sit, ita narrare videatur. Strenue quod volumus ostendere factum: celeriuscule dicemus; at aliud otiose: retardabimus. Deinde modo acriter, tum clementer, maeste, hus narrabimus, diligenter animaduertamus, ut omnes personarum sensus atque animos uoce exprimamus. nationis leuiter oportebit a sermone serie retorquere ad liberalem iocum uel uocem. Cum autem contendere
Abbreviated transcription (Latin):
est ors Remissa et funitima cotidiane eloqutiomi
Inducit aut ad mĩã traliit auditoris aũiy / uerm
diidit᷑ in partis quatuor. in dignitarẽ s demõstiracõẽ.
narratõe. Iocatõe /. dignitas ẽ or̃o cũ aliqua
aut non potuit narracio d̃ Rexgestaꝵ aut
perinde ut gescaꝵ / ex posicio. Iocacio est or̃o que

Expanded text:
est oratio remissa et finitima cotidianae locutioni.est oratio remissa et finitima cotidianae locutioni.inducit aut ad misericordiam trahit auditoris animum. Sermo dividitur in partes quattuor: dignitatem, demonstrationem, narrationem, iocationem. Dignitas est oratio cum aliqua aut non potuerit. Narratio est rerum gestarum aut proinde ut gestarum expositio. Iocatio est o
Abbreviated transcription (Latin):
extrema ꝯueuit orone. fances eñ calefuit̃. et arteria
ꝯpletur et uox que tracta uarie est. Reduat᷑ in quẽdã
sonũ equabilem acq ystantam / Repe Re Rex natura
grã quedam. In Redebeur uelut actidit in hac ote. nã
que diximus ad uocẽ seruãdam prodese. eadem
actinẽt ad suanitatẽ pronũcatoiẽ. ut quod nr̃e
uoci Irosit. Idem uolintate auditoris probetur.
ꝯfirmat̃. eadem sinãt cõtiores diuisione Reddint
et auditori spaciũ cogitandi  Relinquut et ꝯferuat
uocem ꝯtinii clamoris Remissio. et auditorẽ quidẽ
uarietus maxĩe delectat cũ fermont eius añiuz
retinet uel exucitat clamore Atenta exclamatiõ uoc̃e
ꝙ̃ ad uirilem dignntatẽ in uicendo accomodatur
In extrema orõe ꝯtinens uox Remedio est uoci quid
firmitudini et ꝓnũciacõis suanitudim ꝓfũt de
ueraos Re sunul erit in pntĩa dictũ. de firmitudĩẽ
que uisa sunt. de suauitate que guiẽta fuerant
ct̃am suo loco paulo post dicemus ¶ mollitudo

Expanded text:
extrema convenit oratione: fauces enim calefiunt et arteriae conplentur et vox, quae tractata varie est, reducitur in quendam sonum aequabilem atque constantem. Quam saepe rerum naturae gratia quaedam iure debetur! Velut accidit in hac re. Nam quae dicimuadtinent ad suavitudinem pronuntiationis, ut, quod nostrae voci prosit, idem voluntati auditoris probetur. confirmant; eadem sententias concinniores divisione reddunt et auditori spatium cogitandi relinquunt. Conservat vocem continui clamoris remissio: et auditorem quidem varietas maxime delectat, cum sermone animum retinet aut exsuscitat clamore. Acuta exclamatio vocem onem quam ad virilem dignitatem in dicendo adcommodatum. In extrema oratione continens vox remedio est voci. Quidfirmitudini et pronuntiationis suavitudini prosunt, de utraque re simul erit in praesentia dictum, de firmitudine, quae visa sunt, de suavitudine, quae coniuncta fuerunt: cetera suo loco paulo post dicemus. CAPUT 23 Mollitudo
Abbreviated transcription (Latin):
dinisione ꝯ frrmatõe. ꝓfutatõt. et conclusione
et hnc̃ ordinẽ padmodũ p̾ceptũ est ante in dicẽdo
sequinᵗ᷑ Item ex iuscitutõe artis non modo totas
carsas ꝑ ordinẽ sed fuigulas quad argumuentattẽs
disponenius. ꝙ̃ admodũ in libro .2ͦ. documꝰ .i. expo¬

Expanded text:
divisione, confirmatione, confutatione, conclusione; et ut hunc ordinem, quemadmodum praeceptum est ante, in dicendo sequamur. Item ex institutione artis non modo totas causas per orationem, sed singulas quoque argumentationes disponemus, quemadmodum in libro secundo
Abbreviated transcription (Latin):
factũ cd̃. ma id tñ augtor opportit / Iem̃ uinos̃
est id ange quod ꝯneuit doceri hoc modo ut se
quie quẽ arguat hoĩẽ octidisse. et anteꝙ̃ satis
ydoneas argumentaciones actulit̾ angeat pcc̃m.
et dicat auehul Indignius ed̃ g̃ hoiẽz octde. non
eñ ut̾qͣ Indignĩꝰ sit an non ed factũ ne sic quer¬
¶ Complexio uitiosa est que non quiq ue pͥmũ

Expanded text:
 oportet. Item vitiosum est id augere, quod convenit docere, hoc modo: ut si quis quem arguat hominem occidisse et, antequam satis idoneas argumentationes attulerit, augeat peccatum et dicat nihil indignius esse quam hominem occidere. Non enim, utrum indignum sit an non, sed, factumne sit, quaeritur. Conplexio vitiosa
Abbreviated transcription (Latin):
unersiam statuere quã Rem ꝯsuetudo optims p̃t
Indrrare / ueluti sulpituus qui intercesserat ne
xoulles quib causam dice̾ non licuaisset Reductui
Idem ꝓosteruis nutata uolintate cum eandem
redute auebat: ꝓuide q̃se id fuisse in ꝯtooueosia
quo illi noiẽ appellarentur. a p̾o. pᷝ. .R. ant¬
ꝓuide quast non om̃es quib aqua et ignis Int̃¬
dictũ est exules appellent᷑ uerum illi fortasse

Expanded text:
versiam struere, quam rem consuetudo optime potest versiam struere, quam rem consuetudo optime potest iudicare; velut Sulpicius, qui intercesserat, ne exulis, quibus causam dicere non licuisset, reducerentur, idem posterius inmutata voluntate, cum eandem reducere aiebat. Proinde quasi id fuisset in controversia, quo illi nomine appellarentur, aut proinde quasi non omnes, quibus aqua et igni interdictum est, exules appellentur. Verum illi fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓperam factum et ꝯstat putare otend a quo
hoiẽ factum est hoc modo mortuũ deffrmatũ
tnnore preditũ corpore decoloraũ ꝯstat fuisse. gᵒ.
uentuo necatꝰ est deiide si sit usqz ad eo in eo
occupatus ut multi faciũt uenenũ datũ uicio ut
mediotu cõfinetur. non em̃ fauũ nestit / qͣuaie᷑
sed aquo faitũ sit Item uitiesum ẽ in ꝯparãdis
Reb alterã Rem esferre. de altã mencionẽ nõ fac̃ .
aut negligencius disputare ,/ ut si ꝯꝯparetur
utᵐ sacius fit ppłm fomuẽtũ accipe̾. an non
aut ea que nu̾ma sunt dicat / Item uiaesum ẽ
in Reb comparandit ner̃te eẽ alterã Rem uituꝑari
am alt̾am landes./ quod genus si querã utrit
maior houor habendus sit ab albẽsibus an uegetius¬
ledat. Ron eñ nroce est si alteros iponas alteros
uitu perare. Rieri em̃ pt̃ ut cim altod magis
landaris. aliꝙ̃ alteris ꝯtem laudis actribuas ne
cupide pugnasse contra ui̾tatem puteris / Item
uinosum est de noie et uocabulo eius Rer ꝯero¬

Expanded text:
peram factum constet esse, putari ostendi a certo homine factum esse, hoc modo: «Mortuum deformatum, tumore praeditum, corpore decoloratum constat fuisse: ergo veneno necatus est.» Deinde, si sit usque in eo occupatus, ut multi faciunt, venenum datum, vitio non mediocri conflictetur. Non enim factumne sit quaeritur, sed a quo factum srebus alteram rem efferre, de re altera mentionem non facere aut neglegentius disputare: ut si cum conparetur, utrum satius sit populum frumentum accipere an non aut ea, quae minima sint, dicat. Item vitiosum est in rebus conparandis necesse putari alteram rem vituperari, cum alteram laudes: quod genus, si quaeratur, utris maior honor habendus sit, Albensibus an Vestilaedat. Non enim necesse est, si alteros praeponas, alteros vituperare: fieri enim potest, ut, quom alteros magis laudaris, aliquam alteris partem laudis adtribuas, ne cupide depugnasse contra veritatem puteris. Item vitiosum est de nomine et vocabulo contro
Abbreviated transcription (Latin):
cõmoda. a natria. In laude si sit dignitas acq for̃
laudi fuisse. et eam non Idinodũ cetrris. dec̾imuẽto
acq dedecori / Si uiresz acq uelocitas egregia houestre
hoc ext̾titatõib et indusions dicenius comparata
S. ualitudo ex ypetua diligencia et temperancia
cupiditatũ / In uituperacione sierunt hec corporis
cõmoda hus cẽ male usum dicemus. que cafu et
natura cãpꝙp quib gladrator habuit . si non erunt
por forniã. omĩa ipiuis culya et intem perantia
fusse dicemius. demide Reuertemur ad exteruas
Resi. et in hus amim uirtute aut uicia que fuiu̾t
ꝯsiderabunus. dinites an pauꝑes fuiñt. et que
Inrmicicie. et qd fortitei Iniuiatus gerendis fecu̾it
auiꝰ cuã susceperit Inimiticias. qua fide. leniuolẽtia.
offino. gessit anucicias: in dinicus quali. aut un¬
paupertate cuismedi fuit ꝙadidum huĩt in ptat¬

Expanded text:
as atque forma, as atque forma, laudei fuisse eam, non quemadmodum ceteris detrimento atque dedecori; si vires atque velocitas egregia, honestis haec exercitationibus et industriis dicemus conparata; si valetudo perpetua, diligentia et temperantia cupiditatum; in vituperatione, si erunt haec corporis commoda, de his usum dicemus, quae casu et natura tamquam quilibet gladiator habuerit; si non erunt, praeter formam omnia ipsius culpa et intemperantia afuisse dicemus. Deinde revertemur ad extraneas res, et in his animi virtutes aut vitia quae fuerint, considerabimus; divitiae an paupertas fuerit, etinimicitiae, et quid fortiter inimicitiis gerundis fecerit; cuius causa susceperit inimicitias; qua fide, benivolentia, officio gesserit amicitias; in divitiis qualis aut paupertate cuiusmodi fuerit; quemadmodum habuerit
Abbreviated transcription (Latin):
eos illuis uitã ueheruent̾ improbaturos. QAb Rel
ipĩt incertes esse quod porissimũ lundemus et
ꝯtraria simũt᷑ auituperatione. ¶ prinapis
tractato ab aliqua haꝵi quas ante memorauimꝰ
peracõe p̾ceptio narrandi de p̾mo libro repetetur
q dufions hac ueuiur. expouenius quas Res
landaturi simus aut uieuperaturi deinde ut qpz¬
quẽ tute. cante q eher it intelligar᷑ ⁊ red expouẽ¬
opportebit anum uirtutes acq uicia. deinde cõmoda
ant Iincõmoda corporis aut Rexrext̾naꝵ quo modo
ab anus tractata fuit demostrare / Ordinẽ hunt
adibe̾ in demostrandã uitã debenius ab exterius
Rebus, si genus in lande quibus maiorib natus
fit. side bouo gent̾ parẽ aut excelsioiẽ fuisse si
habuisse presidum. In uituperacõe si bouo genere
dedecon maiorib fuisse / si malo tu ipĩs hus dẽt̾inẽto
fuisse. ¶Oducatio in lande. ꝙ bens. houerte. in
bouis distipliuis tocius puerias eprẽ fuisse In

Expanded text:
eos illius vitam vehementer inprobaturos. Ab rebus ipsis: incertos esse, quid potissimum laudemus; contraria sumuntur a vituperatione. CAPUT 13 Principio tractato aliqua harum, quas ante commemoravimus, peratione, praeceptio narrandi de primo libro repetetur. Divisione hac utemur: exponemus, quas res laudaturi sumus aut vituperaturi; deinde, ut quaquamque tute cauteque egerit, intellegatur. Sed exponeoportebit animi virtutes aut vitia; deinde commoda aut incommoda corporis aut rerum externarum, quomodo ab animo tractata sunt, demonstrare. Ordinem hunc adhibere in demonstranda vita debemus: ab externis rebus: genus: in laude, quibus maioribus natus sit; si bono genere, parem aut excelsiorem fuisse; si habuisse praesidium; in vituperatione, si bono genere, dedecori maioribus fuisse; si malo, tamen his ipsis detrimento fuisse. Educatio: in laude,  honeste in bonis disciplinis totius pueritiae fuerit; in
Abbreviated transcription (Latin):
nomã disposicio est illa per qua illa que
Innenimuꝰ. in ordine Rediginꝰ. Ut c̃to quiequid
loco proiudtietur. uidendũ est eniusiodi Racone
in disponendo here ꝯueniat Eenã dispeficionũ
duo funt. unũ ab institutõe artꝭ ꝓfectũ. alterum
ad caucsã temporis actomodatũ g E x Iustitunone

Expanded text:
niam DISPOSITIO est, per quam illa, quae invenimus, in ordinem redigimus, ut certo quidquid loco pronuntietur, videndum est, cuiusmodi rationem in disponendo habere conveniat. Genera dispositionum sunt duo: unum ab institutione artis profectum, alterum ad casum temp
Abbreviated transcription (Latin):
res morttm hfeguta. ad omca ant ues in quibus
amius hoĩe maxine ꝯ fideratur. Ille quatuor anum
untutes erut aconudate. ut si landenius: alind iuste.
aluud fortiter. aliud modete. aliud prudenter factum
ed dirmus. S. uituperabimius. alid Inmisie. aliud
Inmodesce. aliud. Inaueialiud stulte. aut nũ p̃¬
factum cẽ dicemus ꝑfpicuã Iam niuirũ exħ ac
disposicione ꝙadmedim sit tractanda tuspertita dĩsro
landis et uimpenatoid. ẜr illud etꝭ assumpsermus
nectosse eẽ nos omẽs has partes on laudem ant

Expanded text:
ecuta. CAPUT 15 Ad omnes autem res, in quibus animus hominis maxime consideratur, illae quattuor animi virtutes erunt adcommodandae; ut, si laudemus, aliud iuste, aliud fortiter, aliud modeste, et aliud prudenter factum esse dicamus; si vituperabimus, ‹aliud iniuste,› aliud inmodeste, aliud ignave, aliud stulte factum praedicemus. Perspicuum est iam nimirum ex hac dispositione, quemadmodum sit tractanda tripertita divisio laudis et vituperationis, si illud etiam adsumpserimus, non necesse esse nos omnes has
Abbreviated transcription (Latin):
dicemꝰ. ¶ Modestie ꝑtib utomur Si munas libidies
honoris. pectiñt. similiũ q lex uituꝑabinus¬
Si qͦdcũq sans fit etendemus et niniũ ꝓgdi
dissuadebimus. Et si modũ uiicuiq Rei statuemꝰ

Expanded text:
m. Modestiae partibus utemur, si nimias libidines m. Modestiae partibus utemur, si nimias libidines honoris, pecunsi quoad cuique satis sit, ostendemus, nimium progredi dissuadebimus, modum uni cuique rei statuemus
Abbreviated transcription (Latin):
id religiose colendũ demostiabinius Si hospicia
chientulas. cognacot̾s. asfuntates. caste colendas
cẽ dicemus / Ri nec precio . nec grã. net ꝓ icło.
nec simulate a uia Recta ostendemus de di õpporte̾
R. dicenus in om̃ib equabile ius ꝯsctui ꝯͥuerõe
hus acq huiod̃ partib instcie si quã rem in
cõnont aut in ꝯsilio faciendã censebimꝰ. Inscã
et ad suadendũ et ad dissnadendũ simus ꝯꝓpati
Dni emi fortundinis Retunede cãt faciend̃ ꝯuid e ẽ
dicemus / ostendemus Redi magnas. et excelsas seqni
.et appeti opporte̾. et uẽ Ros hu̾iles et Indignas
nec ydoneas dignitate sua Indicare. ¶Item a nulla
Re honesta prculi aut laboris magnitudine duci
opporte̾ antiquiorẽ mortẽ tuopitudine haberi nullo
dolore cogo ut ab officio distidatur. Nullius otel ꝓ¬
ui̾tate metuere Inmmicitias quod l pro patoia.
parẽtib hospitib. amicis. E hus lob quas iustina
cole cogit a dire perulm. et quelz subue laborẽ¬

Expanded text:
id religiose colendum demonstrabimus; si hospitia, clientelas, cognationes, adfinitates caste colenda esse dicemus; si nec pretio nec gratia nec periculo nec simultate a via recta ostendemus deduci oportere; si dicemus in omnibus aequabile ius statui convenire. His atque huiusmodi partibus iustitiae si quam rem in contione aut in consilio faciendam igiose colendum demonstrabimus; si hospitia, et ad suadendum et ad dissuadendum simus conparati. PUT 5 Sin fortitudinis retinendae causa faciendum esse dicemus, ostendemus res magnas et celsas sequi et appeti oportere; et item res humiles et indignas ere oportere nec idoneas dignitate sua iudicare. Item ab nulla re honesta periculi aut laboris magnitudine deduci oportere; antiquiorem mortem turpitudine haberei; nullo dolore cogi, ut ab officio recedatur; nullius pro rei veritate metuere inimicitias; quodlibet pro patria, parentibus, hospitibus, amicis, iis rebus, quas iustitia colere cogit, adire periculum et quemlibet suscipere labore
Abbreviated transcription (Latin):
paulo plã nomit ꝙ̃̃ms nultos et ydoneos locos
se non putabit. ip̃e sibi quẽ uolet ꝯstiuet.
et in ea sitũ comodum loci cuiusd̃ ad suum
arbitom̃ fabritar. et architectari / quare lice̾bit
si hac ꝓmpta copia non eximuis ꝯtenti nosmet
ipadẽ nobis. cogitatione nostra regionẽ ꝯ̾stitue.
⁊ ydontoꝵ locoꝵ cõmodissimã distictõez compare
de lons sanez dutũ est. nunc ad ymaginũ Racõe

Expanded text:
paulo plura noverit, quamvis multos et idoneos locos se non putabit, ipse sibi constituat quam volet  amplecti et in ea situm loci cuiusdam ad suum arbitrium fabricari et architectari. Quare licebit, si hac prompta copia contenti non erimus, nosmet ipsos nobis cogitatione nostra regionem constituere et idoneorum locorum commodissimam distinctionem conparare. De locis satis dictum est; nunc ad ima
Abbreviated transcription (Latin):
quoq loco collocare / Item comodius est an delicta
ꝙ̃ in celebrs quoq Regione locos compare / ꝓpt̾ea
ꝙ frequẽtano. et ob anbulatio hominũ cõturobat
a infromat ymagniũ notas. solitudo ꝯfernat
Integnas simulaciae fignras ꝓpt̾ea dissimli ftr̃a
acq natura loci ꝯparandi stuit ut distinte Int̾ lucẽ
possunit. nam si quis multa int̾rolũpna sumpferit
cõtuebabitur similitudine locoꝵ ⁊ ad eo ut ignoret
quod in quoq loco collocauit . et magiitudine
modica et mediocies locos habe̾ opportet. mam
et ꝓpt̾ modũ ampli uahas. ymagines neddunt.
et munis angustr sepe non uidentur posse capere
ymaginũ collocationẽ Tuz net nimis illustret
net uehemẽter obsturos locos habere opporcet ne aut
Interualla locoꝵ medioc̾a eẽ opporiet plart esse
fere paulo plus aut niusz crecennm. Nam sEt
afpectus ata cogitacio miꝰ ualet siue niimis
ꝓtul⁊ remourẽ. suuie uehement̾ ꝓpe admouitus

Expanded text:
quoquo loco conlocare. Item commodius est in derelicta, quoquo loco conlocare. Item commodius est in derelicta, quam in celebri regione locos conparare, propterea quod frequentia et obambulatio hominum conturbat et infirmat imaginum notas, solitudo conservat integras simulacrorum figuras. Praeterea dissimilis forma atque natura loci conparandi sunt, ut dipossint. Nam siquis multa intercollumpnia sumpserit, conturbabitur similitudine locorum et ignorabit quid in quo loco collocauit. Sexto, magnitudine modica et mediocri locos habere oportebit. Nam et preter modum ampli uagas ymagines reddunt, et nimis angusti sepe non uidentur posse capere ymaginum collocationem. Septimo, nec nimis illustres nec uehementer obscuros locos habere oportet, ne aut  Octauo, interualla locorum mediocria placet esse, fere paulo plus aut minus pedum trinum. Nam ut aspectus, ita cogitatio minus ualet, si aut nimis procul remoueris aut ueheme
Abbreviated transcription (Latin):
suulim fut̃/ ymagies lois disposicio et cellocatõ
Opportet ig᷑ si uolunus nulta menũsse. multos
nobiez locos cõparare. uti mults in locis mltas
ymagines collocare possimus Item putanius
impẽdiamuo quo secis secuis. quotoq loco libebit
uel a suꝑiore uel ab inseriore ue a media parte
ymagnies sequi. ut ea que mãdata locis erũt
scantes notod ꝙ̃ plures uidermuis melil mestra
Intersit utrũ. a sũmo an ab ymo an a medio eoꝵ
noiã diere Incipiam Ita in locis exordine collocatis
entinet ue in qualib partẽ quoto quoq loco licebit
ymagnib cõ mouiti dicers possimus. id quod locis
Et loros quos suyseomins egregie cõmeditari
oppertebit ut in peretuo oiobis herere possuit. nãd
ymagies sicut bõe delentuo uba nchil utimur¬
. loci tãꝙ̃ cera Remane̾ debent/ et ne forte in om̃o
locorũ falli possimus. ꝙ̃tũhuẽq placet notar
quod genus si in quinto loco manũ aureã colloremꝰ.
In decimo. aliquẽ notui cuiꝰ p̾ueniẽ fit decino.¬

Expanded text:
o et collocatio Oportebit igitur, si uolumus multa meminisse, multos  nos  nobis locos comparare, ut in multis locis multas ymagines collocare possimus. 35. In primimpediamur quo serius, quoto vel ab superiore vel ab inferiore parte imagines sequi et ea, quae mandata locis erunt, stantes notos quomplures viderimus, nihil nostra intersit, utrum ab summo an ab imo an ab medio nomina eorum dicere incipiamus, item in locis ex ordine conlocatis eveniet, ut in quamlibebit partem quoque loco lubebit imaginibus commoniti dicere possimus id, quod locis re. Locos, quos sumpserimus, egregie commeditari oportebit, ut perpetuo nobis haerere possint: nam imagines, sicuti litterae delentur, ubi nihil utimur; loci, tamquam cera, remanere debent. Et, ne forte in numero locorum falli possimus, quintum quemque placet notari: qu  si  in decimo aliquem notum cui prenomen sit Decimus
Abbreviated transcription (Latin):
cognatesum uoces. uerud nec hoc ꝯfisus sũ posse
fiero ut de husz Rebus suiis cõmode stribi possẽt
net se ad fitri non posset. hoc quod seci fore
acq ad oĩ ꝓtiũ Retoris custodirs memoriã
trarseanus
emoria an hãt quedã arciffici. an oĩs¬

Expanded text:
conatus sim voces. Verum nec hoc confisus sum posse fieri, ut de his rebus satis commode scribi posset, nec, si id fieri non posset, hoc, quod feci, fore atque ad omnium partium rhetoricae custodem, memoriam, transeamus. MEMORIA utrum habeat quiddam ar
Abbreviated transcription (Latin):
dolum. quoꝵ aut alterũ separatun. aut utoñq
sumentꝰ sinc̃te. uis ceceruit᷑ ꝙ egcrcituh. classes.
arma tromenta. Reuocatoeẽ hominũ / et alias huiod̃
Res / dolus ysiniut᷑ in pect̾ina. pellicitacoed. dissi¬
mulacõeer. maturacões. mencocez. et ceteritz Rbz
de quibus. Magis y doneo eprẽ loquimur. si quãdo
de re militari. aut adm̃stratõe Rei puᵉ. scribere
uelimus / honesta res diuidit᷑ in Rectũ et laudabile.
Rectum est quod cum uirtute et officio fit Id dindit᷑̃
in prrdentiã. Insticiã. fortitudinẽ. mnodestiam.
pondencia est caliditas que Ratõe quada potest
deletũ hẽre bonoꝵ / et maloꝵ./ dintᵗⁱ Ite pruden
scia cuiꝰdam artiffici. Item appellat᷑ prudenta
Rex multaꝵ memoria. ctusus ꝯpluriũ negõꝵ
Inpticia ẽ equitas ius unicinq tribueã pro dig̃
cuuisq. fortitudo Est Reꝑ magnaꝵ/ appeticio. et
Rex humiliã ꝯtemptio. et laboris cum utilitatꝭ
Raroẽ ꝑpessio.  mrodestia et in aiõ ꝯtinens

Expanded text:
dolum, quorum ‹aut› alterum separatim aut utrumque sumemus coniuncte. Vis decernitur per exercitus, classes, arma, tormenta, evocationes hominum et alias huiusmodi res. Dolus consumitur in pecunia, pollicitatione, dissimulatione, maturatione, mentitione et ceteris rebus de quibus magis idoneo tempore loquemur, si quando de re militari aut de administratione re ‹publica› scribere velimus. Honesta res dividitur in rectum et laudabile. Rectum est, quod cum virtute et officio fit. Id dividitur in prudentiam, iustitiam, fortitudinem, modestiam. Prudentia est calliditas, quae ratione quadam potest dilectum habere bonorum et malorum. Dicitur item prudentia scientia cuiusdam artificii: item appellatur prudentia rerum multarum memoria et usus conplurium negotiorum. Iustitia est aequitas ius uni cuique re tribuens pro dignitate cuiusque. Fortitudo est rerum magnarum adpetitio et rerum humilium contemptio et laboris cum utilitatis ratione perpessio. Modestia est in animo continens