comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erit inspecie nemo eum in hac urta uideat atq cognoscat.
Secundum uisionem autem & cognitionem quȩ est infide mul¬
tis unt quipeccent : Certeipsi a postatae quitamen in eum
aliquando crediderunt ut denullo eorum dicipossit secundũ
uisionem & cognitionem quae adhuc inside est. non uidit eum
neq: cognouit eum : Sed intellegendum arbitror quia reno¬
uatio persicienda uid& & cognoscit Infirmitas uero absu¬
menda necuid& nec cognoscit eum: Incuius quantis cumq
reliquus interius constitutis. Sidixerimus quia peccitũ
non habemus nos ipsos seducimus & ueritas in nobis non est
cumergo pergratiam renouationis filiidisimus : tamen
propter reliquias infirmitatis nondum apparuit quod
erimus Scimus quoniam cum apparuerit similes ererimus
quoniam uidebimus eum sicutiest : Tuncpeccitunulluem
quia infirmitas nec interior nec exterior ulla remanebit

Expanded text:
erit in specie nemo eum in hac uita uideat atque cognoscat? erit in specie nemo eum in hac uita uideat atque cognoscat? secundum uisionem autem et cognitionem quae est in fide multi sunt, qui peccent, certe ipsi apostatae, qui tamen in eum aliquando crediderunt, ut de nullo eorum dici possit: secundum uisionem et cognitionem, quae adhuc in fide est, non uidit eum neque cognouit eum. sed intellegendum arbitror, quia renouatio perficienda uidet et cognoscit, infirmitas uero absumenda nec uidet nec cognoscit eum, in cuius quantiscumque reliquiis interius constitutis si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est. cum ergo per gratiam renouationis filii dei simus, tamen propter reliquias infirmitatis nondum apparuit quod erimus. scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. tunc peccatum nullum erit, quia infirmitas nec interior nec exterior ulla remanebit.
Abbreviated transcription (Latin):
secundum to quod exdonatisumus in eo qui a pparuit ut pec¬
cata toller& id est inxp̃omanemus & non peccamus :
hocest autem quod interiorrenouatur dedie indiem:
Secundum autem quod de homine illonatisumus perquem
peccatum intrauit in mundum. e perpeccatum mors
& ita inomnes homines pertransiit sinepeccato non sumus quia
sineillius infirmitate nondum sumus. oonec illa renouati¬
one quaefit dedie indiem quoniam secundum ipsam exdo
natisumus Infirmitas tota san&ur. inqua ex primo homine
natisumus & inquasinepeccato nonsumus : cuius reliquiis
in homine interiore manentibus quam uis dedie indiem
minuantur inproficientibus. Sidixerimus quia peccatum
non habemus nos ipsos seducimus & ueritas in nobis non est:
Quomodo enim uerum est omnis qui peccit non uidit eum neque
cognouit eum. Cum secundum uisionem & cognitionem quae

Expanded text:
secundum id, quod ex deo nati sumus, in eo qui apparuit, ut pecsecundum id, quod ex deo nati sumus, in eo qui apparuit, ut peccata tolleret, id est in Christo manemus et non peccamus — hoc est autem, quod interior renouatur de die in diem — secundum autem quod de homine illo nati sumus, per quem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, sine peccato non sumus, quia sine illius infirmitate nondum sumus, donec illa renouatione, quae fit de die in diem, quoniam secundum ipsam ex deo nati sumus, infirmitas tota sanetur, in qua ex primo homine nati sumus et in qua sine peccato non sumus. cuius reliquiis in homine interiore manentibus, quamuis de die in diem minuantur in proficientibus, si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est. quomodo enim uerum est: omnis qui peccat non uidit eum neque cognouit eum, cum secundum uisionem et cognitionem quae
Abbreviated transcription (Latin):
in eadem epis tala dicat. hoc autem dico frs. ut non pecc&is:
omnis quinatus est exdõpeccatum non facit quia semen
ipsius in eo man& & non potesi peccare. Item illicquinatus
est exdo non peccat: qui a generatiodi conseruat eum & ma¬
lignus non tangit eum : Itemillic inquit ubides aluatore
ait quoniam ille apparuit ut peccata toller& omnis
qui in eo man& non peccat : omnis qui peccat ñonuid& eũ
nec cognouit eum: Item illic carissiminuncfiliidisumus
& nondum apparuit quiderimus. Scimus quoniam
cumapparuerit similes ei erimus. quoniam uidebimus
eum sicutiest : & omnis quihab& spemhanc in eum sanc¬
tificatse sicuti & ipsescs̃ est : et tamen cum hae comnia
testimonia uera sint : uerumest & illuo quod proposuit
& non soluit quod sid ixerimus qui a peccatum non habe¬
mus nos ipsos seducimus & ueritas in nobis non estꝰ Ac ꝑhoc

Expanded text:
in eadem epistula dicat: hoc autem dico, fratres, ut non peccetis. in eadem epistula dicat: hoc autem dico, fratres, ut non peccetis. omnis qui natus est ex deo peccatum non facit, quia semen ipsius in eo manet, et non potest peccare; item illic: qui natus est ex deo, non peccat. quia generatio dei conseruat eum, et malignus non tangit eum. \'item illic\', inquit, \'ubi de saluatore ait: quoniam ille apparuit, ut peccata tolleret. omnis qui in eo manet non peccat; omnis qui peccat non uidit eum nec cognouit eum. item illic: carissimi, nunc filii dei sumus, et nondum apparuit quid erimus. scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. et omnis qui habet spem hanc in eum sanctificat se, sicuti et ipse sanctus est.5 et tamen cum haec omnia testimonia uera sint, uerum est et illud quod proposuit et non soluit quod si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est. ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dum secundum suam causam debeamus accipere
quod scriptumesi . quoniam noniustificabitur incons¬
pectutuo omnis unuens : A perta qui p pesententia est
desuperiore uersu inlus triur declarata neintresinquit
iniudicium cumseruotuo quoniam noniustisi cabitur
inconspectutuo omnis uiuens Iudiciumtim& q̃uia
misercordiam desiderat quae super exaltat sudiciohocest
serim neintres inudicium cum seruotuo nolime sudicire
sciundumte quies sinepacito quoniam non iustisicib¬
tur liconspetutuo omnis uiuens. quod deh icuitadictũ
sinedifficili ques tione lntelligitur: & quodan non iusti¬
ficabitur adillam perfectionem iustntiie r & uilit
qua e in hac uita non est : Item dicunt inquit si dixerimus quia¬
peccatum non habemus ipsi nos seducimus & ueritas in nobis
non est: et huic euidentissimotestimonio quasi contrariis
testimoniis respondere conatus est q̃uodidem scs ioh annes

Expanded text:
dum secundum suam causam debeamus accipere dum secundum suam causam debeamus accipere quod scriptum est: quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. aperta quippe sententia est de superiore uersu inlustrius declarata. ne intres, inquit, in iudicium cum seruo tuo, quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. iudicium timet, quia misericordiam desiderat, quae superexsultat iudicio. hoc est enim ne intres in iudicium cum seruo tuo: \'noli me iudicare secundum te, qui es sine peccato\', quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens, quod de hac uita dictum sine difficili quaestione intellegitur. et quod ait: non iustificabitur, ad illam perfectionem iustitiae retulit, quae in hac uita non est. \'Item dicunt\', inquit, \'si dixerimus quiapeccatum non habemus, ipsi nos seducimus. et ueritas in nobis non est\\ et huic euidentissimo testimonio quasi contrariis testimoniis respondere conatus est, quod idem sanctus Iohannes
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ sinequere la quiiusti ambo utiq: legeram interipsa
mandata quem ammodum sua peccata mundarent:
Namtacharias quod d eomni sacerdote ex omnibus accepto
inepistala adhebraeos dicitur &iam prosuis peccatis
utq hostias offerebat : quomodo autem intellegendũ sit
quod dicitur sinequere la : iam supra satis quantum opinor
ostendimus : eibeatus inquit a postolus ait: ut simussc̃i
& immaculati in conspectueius : hocagitur ut hocsimus
simmaculati intellegendi sunt quiomninosine peccato
sum si autem immnaculati sunt qui sunt si nec rimine
&iam inhacuita fuisse atque essenegare non possumus:
quia non ideo sineullo peccato est aliquis quonum non ha¬
b& maculam criminis unde &a postolus cumminis¬
tros eliger& ordinandos non ait Siquis sinepeccato
quod inuenire non poss& sed ait. Si quissi ne crimine:
quodutiq: poss&: Necta men isteos tendit quemammo¬

Expanded text:
domini sine querella\'. qui iusti ambo utique legerant inter ipsa domini sine querella\'. qui iusti ambo utique legerant inter ipsa mandata, quemadmodum sua peccata mundarent. nam Zacharias, quod de omni sacerdote ex hominibus accepto in epistula ad Hebraeos dicitur, etiam pro suis peccatis utique hostias offerebat. quomodo autem intellegendum sit quod dicitur sine querella, iam supra satis, quantum opinor, ostendimus. \'et beatus\', inquit, \'apostolus ait: ut simus sancti et inmaculati in conspectu eius\'. hoc agitur, ut hoc simus, si inmaculati intellegendi sunt qui omnino sine peccato sunt; si autem inmaculati sunt qui sunt sine crimine, etiam in hac uita fuisse atque esse negare non possumus, quia non ideo sine ullo peccato est aliquis, quoniam non habet maculam criminis. unde et apostolus cum ministros eligeret ordinandos, non ait: si quis sine peccato — quod inuenire non posset — sed ait: si quis sine crimine, quod utique posset. nec tamen iste ostendit, quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
audea mus dicere quod nonfacimus & fiduciam p&endi
amittamus : Item sibi opposuit testimonium scripturarũ
meum lob nonenimest eisimilis quisquam interris. homo
sine querella uerusdi cultor abstinensse ab omnimalo:
undeiam superius disseruimur nec tamen isteostendit
nobis quomodo & lobsihȩc uerba it intellegenda sunt
sine ullo peccato fuerit interra & uerum sit quod scriptũ
essedixit. non esthomo iustus in cerra qui faciat bonum
& non pecc&. Item dicunt inquit quia non iustificabitur
inconspectutuo omnis uiuens: ethuic testimonio quasi
respondit adnihil aliuo nisiutscripturaescae interse
litigare uideantur. quarum concordiam nos debemus
ostendere Aitenim : quibus respondendum est quod de
sco tacharia euangelifta testaturdicens erat autem
tacharias & elis ab& huxor eius iusti ambo in conspectu
dñi & incedentes in omnibus mandatis & iustificationib:

Expanded text:
audeamus dicere quod non facimus et fiduciam petendi audeamus dicere quod non facimus et fiduciam petendi amittamus. Item sibi opposuit testimonium scripturarum, meum Iob? non enim est ei similis quisquam in terris, homo sine querella, uerus, dei cultor, abstinens se ab omni malo. unde iam superius disseruimus. nec tamen iste ostendit nobis quomodo et Iob, si haec uerba ita intellegenda sunt, sine ullo peccato fuerit in terra et uerum sit quod scriptum esse dixit: non est homo iustus in terra, qui faciat bonum et non peccet. \'Item dicunt\', inquit, \'quia non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens\', et huic testimonio quasi respondit ad nihil aliud, nisi ut scripturae sanctae se litigare uideantur, quarum concordiam nos debemus ostendere. ait enim: \'quibus respondendum est, quod de sancto Zacharia euangelista testatur dicens: erant autem Zacharias et Elisabeth uxor eius iusti ambo in conspectu domini et incedentes in omnibus mandatis et iustificationibus
Abbreviated transcription (Latin):
infine : et illic magis intellegendum quoo dic tumesi:
Bona est substantia cui non est peccatum in conscientia
tuncenim erit uerebona substantia id est uerae diuitiae :
cumtransierit tota paupertas. toest consumpta fuerit
omnis infirmitas Nuncuero auertat sehomo adelicto
cum proficiendo inded iscedit & renouatur dedie indiem
eidirigat manus in opere miseri cordiae & ab omnidelicto
munde corsuum: misereatur ut quod restat perueniam
dimntatur hocenim salubriter & sineuana inaniq
iactanoa bene intelligitur in eoquod dixit scr iohanne s:
Sicor nostrum nos non repraehendat fiduciam habemus
adbĩ si queumq p&ierimus accipiemurabeo hocenim
uidedur istolocoam monuis se necor nostrum nor in ipsa
oratione & paitione repraehendat hocest ne forte cum
coeperimus dicer edimitte nobis sicut & nos dimittimus
compungamur non facere quod dicimus aue &iam non

Expanded text:
in fine — et illic magis intellegendum quod dictum est: in fine — et illic magis intellegendum quod dictum est: bona est substantia, cui non est peccatum in conscientia. tunc enim erit uere bona substantia, id est uerae diuitiae, cum transierit tota paupertas, id est consummata fuerit omnis infirmitas. nunc uero auertat se homo a delicto, cum proficiendo inde discedit et renouatur de die in diem, et dirigat manus in opere misericordiae et ab omni delicto mundet cor suum, misereatur, ut quod restat per ueniam dimittatur. hoc enim salubriter et sine uana inanique iactantia bene intellegitur in eo quod dixit sanctus Iohannes: si cor nostrum nos non reprehendat, fiduciam habemus ad deum et quaecumque petierimus accipiemus ab eo. hoc enim uidetur isto loco ammonuisse, ne cor nostrum nos in ipsa oratione et petitione reprehendat, hoc est ne forte cum coeperimus dicere: dimitte nobis; sicut et nos dimittimus, compungamur non facere quod dicimus aut etiam non
Abbreviated transcription (Latin):
occurrere in illam gloriosam sinemacula & ruga
Quos enim praedestinaun: illos & uocauit: etquos uocauit
ipsos & iustificauit : quosautem iustisicauit. illos & glo¬
rificauit : In hocmy sterio dictum arbitror ecce eicio
demonia & sanitates persicio hodie & cras: & tertia
consummor id est persicior: Dixit enim hoc expersona
corporis sui quod est ecclesia dĩ ponens prodistinctis
ordinatisq: temooribus quod& in sua resurrectione significa¬
ut intriduo : puto autem interesse interrectum corde
& mundum corde Nam& rectus corde in eaqua eante sunt
extenditur ea quaer& rosunt obliuiscens ũtrecto cursuidest
recta fide atque intentione perueniat ubi habit& mundus
corde Sicut illa singula reddenda sunt singulis ubidictum
est quis a scendit inmontem d̃i autquisstabit in locoscoeius
in nocens manibur & mundus corde. In nocens manibur
ascend& & mundus cordes tabit : Illuo in opereest : illud

Expanded text:
occurrere in illam gloriosam sine macula et ruga; occurrere in illam gloriosam sine macula et ruga; quos enim praedestinauit, illos et uocauit; et quos uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit, illos et glorificauit. in hoc mysterio dictum arbitror: ecce eicio daemonia et sanitates perficio hodie et cras et tertia consummor, id est perficior: dixit enim hoc ex persona corporis sui, quod est ecclesia, dies ponens pro distinctis ordinatisque temporibus, quod et in sua resurrectione significauit in triduo. Puto autem interesse inter rectum corde et mundum corde. nam et rectus corde in ea quae ante sunt extenditur. ea quae retro sunt obliuiscens, ut recto cursu, id est recta fide atque intentione perueniat, ubi habitet mundus corde. sicut illa singula reddenda sunt singulis, ubi dictum est: quis ascendet in montem domini? aut quis stabit in loco sancto eius? innocens manibus et mundus corde — innocens manibus ascendet et mundus corde stabit: illud in opere est, illud
Abbreviated transcription (Latin):
macula & ruga autali quideius modi. tuncutiq: quando
gloriosa : Non enim modo intantis malis intantis scandalis
intanta permixtione hominum pessimorum. intantis oppro¬
brus impiorum : dicendum est eamesse gloriosam quia
reges es seruiunt ubi est periculosior maiorq: temtatio
Sed tunc potius gloriosa erit. quando fi& quodidemait
apostolus. cumxp̃s apparuerit uita uestra tunc &uos
cum ipso apparebitis ingloria : Cum enim dñs ipsesecundũ
formam serui perquam semediator coniunxit ecclesiae.
non fuerit glorificatus nisi resurrectionis loria unde
dictum est spr autem non eratdatus quia ihs̃ nondum
fuerat glorificatus : Quomodo dicenda est anteresurrec¬
tionem suam ecclesiam eius esse gloriosam: munda tergo
eam nunc lauacro aquae inuerbo abluens peccata¬
praeterita. Etpellens ab ea dominationem malorum
angelorum : deindeperficiens eius sanitates facit eam

Expanded text:
macula et ruga aut aliquid eius modi: tunc utique, quando macula et ruga aut aliquid eius modi: tunc utique, quando gloriosa. non enim modo in tantis malis, in tantis scandalis, in tanta permixtione hominum pessimorum, in tantis obprobriis inpiorum dicendum est eam esse gloriosam, quia reges ei seruiunt, ubi est periculosior maiorque temptatio, sed tunc potius gloriosa erit, quando fiet quod idem ait apostolus: cum Christus apparuerit, uita uestra, tunc et uos cum ipso apparebitis in gloria. cum enim dominus ipse secundum formam serui, per quam se mediator coniunxit ecclesiae, non fuerit glorificatus nisi resurrectionis gloria — unde dictum est: spiritus autem non erat datus, quia Iesus nondum fuerat glorificatus — quomodo dicenda est ante resurrectionem suam ecclesia eius esse gloriosa? mundat ergo eam nunc lauacro aquae in uerbo abluens peccata.praeterita et pellens ab ea dominationem malorum angelorum, deinde perficiens eius sanitates facit eam
Abbreviated transcription (Latin):
sed liberanos amalo. hoc prorsus agitur ut cormunde¬
tur & peccatum omne tollatur & quod iudex iustus
cum inthrono sederit. occultum inuenerit minusq: mun¬
datum eius miseri cordia remittatur : utdõ uidendo
totum sanum mundumq: reddatur . Iudicium enim
sine misericordia sed illi qui non facit miseri cordiam:
super exaltat autem miseri cordia iudicio : quod si
noness& qua espesess& quando quidem cum rexiustus
sederit inthrono quis gloriabitur castum sehaberecor
aut quis gloriabitur mundum seesse a peccato : tuncergo
pereius miseri cordiam iustiplene perfecteq muncati
sulgebunt in regno patris suisicutsol: tunc pleneatq
perfecte eritecdesia non habens maculam autrugã
autaliquid huius modi quia tunc & iamerit uere
gloriosa Cumenim nontantum ant ut ex hiber& sibi
ecdesiam non habentem maculim autrugam.
sed ad didit gloriosam satis significauit quando erit sine

Expanded text:
sed libera nos a malo, hoc prorsus agitur, ut cor mundesed libera nos a malo, hoc prorsus agitur, ut cor mundetur et peccatum omne tollatur et quod iudex iustus, cum in throno sederit, occultum inuenerit minusque mundatum eius misericordia remittatur, ut deo uidendo totum sanum mundumque reddatur; iudicium enim sine misericordia, sed illi qui non facit misericordiam; superexsultat autem misericordia iudicio. quod si non esset, quae spes esset? quandoquidem cum rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? Tunc ergo per eius misericordiam iusti plene perfecteque mundati fulgebunt in regno patris sui sicut sol, tunc plene atque perfecte erit ecclesia non habens maculam aut rugam aut aliquid huius modi. quia tunc etiam erit uere gloriosa. cum enim non tantum ait, ut exhiberet sibi ecclesiam non habentem maculam aut rugam, sed addidit gloriosam, satis significauit, quando erit sine
Abbreviated transcription (Latin):
qui uolunt iniustitia non in ipsius iudicis misericor¬
dia gloriari : tamen &iam illa uera sunt quaeres pon¬
dendo subiecit quod saluator ait ineuangelio. beati
mundi cordes quoniam ipsidm̃ uidebunt: et quod
dauio dicit. quis a scend& inmontem d̃i autquis stabit
in locosco eius in nocens manibus & mundus corde:
eta libi benefacdebonis & rectis corde : Item apuo salo¬
monem. bona est substantia cui non est peccatum in cons¬
cientia: Itemillic: a uertete adelicto & dirige manus
& ab omni delicto munda cortuum: Item in epistula
io hannis : Si cornostrum nos non repraehendat : fiduci¬
am habemus ad dm̃ & quaecumq petierimus accipiemꝰ
abeo hoc enim agitur uoluntate credendo sperando
diligendo corpus castigando elemosynas faciendo
iniurias ignoscendo instanter orando & proficiendi
uires praecando ueraciterq: dicendo dimit te nobis
sicut & nos dimittimus & neinferas nos intemtationem

Expanded text:
qui uolunt in sua iustitia, non in ipsius iudicis misericorqui uolunt in sua iustitia, non in ipsius iudicis misericordia gloriari? Tamen etiam illa uera sunt, quae respondendo subiecit, quod saluator ait in euangelio: beati mundicordes. quoniam ipsi deum uidebunt, et quod Dauid dicit: quis ascendet in montem domini? aut quis stabit in loco sancto eius? innocens manibus et mundus corde; et alibi: benefac, domine, bonis et rectis corde; item apud Salomonem: bona est substantia, cui non est peccatum in conscientia; item illic: auerte te a delicto et dirige manus et ab omni delicto munda cor tuum; item in epistula lohannis: si cor nostrum nos non reprehendat. fiduciam habemus ad deum et quaecumque petierimus accipiemus ab eo. hoc enim agitur uoluntate, credendo, sperando, diligendo, corpus castigando, elemosynas faciendo, iniurias ignoscendo, instanter orando et proficiendi uires precando ueraciterque dicendo: dimitte nobis, sicut et nos dimittimus, et: ne inferas nos in temptationem,
Abbreviated transcription (Latin):
Quis plori abitur castum se habere cor: &adhoc respondit
multis testimoniis uolens ostendere posse esse in homine
castum cor nectamendicit quomodo accipiendum sit
quodproposunt contrasedici. quis gloriabitur castum se
haberecor nescriptura diuina in hoc testimonio & in his
perquae responoit sibi ipsa aduersaria uideatur:
Nos autem huic respondentes dicimus ideo sequutum esse
quiglori abitur castum sehabere cor quoniam praecessi
cum rex iustus sederit inthrono : quanta lib& enim
iustitia sit praeditus homo cogita redeb& nea liquid
in illo quod ipse non uid& inueniatur esse culpandum
cum rex iustus sederit inthrono. Cuius cogitationem
fugere delicta non possunt. necilla dequibus dictum est
delicta quis intellegit: Cumergo rex iustus sederit
inthrono quisgloriabitur castum sehabere corautquis
gloriabitur mundum seesse a peccato. nisi forte isti

Expanded text:
quis gloriabitur castum se habere co r?\' et ad hoc respondit quis gloriabitur castum se habere co r?\' et ad hoc respondit multis testimoniis uolens ostendere posse esse in homine castum cor nec tamen dicit quomodo accipiendum sit, quod proposuit contra se dici: quis gloriabitur castum se habere cor? ne scriptura diuina in hoc testimonio et in his per quae respondit sibi ipsa aduersaria uideatur. nos autem huic respondentes dicimus ideo secutum esse: quis gloriabitur castum se habere cor? quoniam praecessit: cum rex iustus sederit in throno. quantalibet enim iustitia sit praeditus homo, cogitare debet, ne aliquid in illo, quod ipse non uidet, inueniatur esse culpandum, cum rex iustus sederit in throno, cuius cogitationem fugere delicta non possunt nec illa, de quibus dictum est: delicta quis intellegit? cum ergo rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor, aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato, nisi forte isti,
Abbreviated transcription (Latin):
luminis illius quod est lumenuerum inluminans
omnem hominem uenientem in hunc mundum nonerat
illelumen : Siuequia ipsi &iam filiidi. comparati sibi
ipsis quales in illa perfectione a&erna fũturi sunt. ita
bonisunt ut adhuc & malis int: quod deillis dicere non
auderem. quis enim audeat dicere malos esse quoru
pater est ds̃ nisi ipsed ns̃ dicer& : Siergo uoscumsitis mali
nostis bona data da refiliis uestris quanto magis pater
uester qui in caclis est dabitbona petentibusse : cumait
utiq pateruester filios diumesse mons trauit quos tamen
adhucmalos esse nontacuit : Ille tamen non soluit
quomodo &istiboni sint & nemositbonus nisiunus dõ
Vndecst ille am monitus qui interrogauerat quidbom
facer& utillum querer& cuius gratia bon uren& cui
bonum esse hocest ipsum esse quia in commutabiliter
bonus non potes tomnino malur esse : Item dicunt inquit :¬

Expanded text:
luminis illius, quod est lumen uerum inluminans luminis illius, quod est lumen uerum inluminans omnem hominem uenientem in hunc mundum, non erat ille lumen — siue quia ipsi etiam filii dei comparati sibi ipsis quales in illa perfectione aeterna futuri sunt ita boni sunt, ut adhuc et mali sint. quod de illis dicere non auderem — quis enim audeat dicere malos esse, quorum pater est deus? — nisi ipse dominus diceret: si ergo uos, cum sitis mali, nostis bona data dare filiis uestris, quanto magis pater uester qui in caelis est dabit bona petentibus se! cum ait utique pater uester, filios dei iam esse monstrauit, quos tamen adhuc malos esse non tacuit. ille tamen non soluit, quomodo et isti boni sint et nemo sit bonus nisi unus deus. unde est ille ammonitus, qui interrogauerat quid boni faceret, ut illum quaereret, cuius gratia bonus esset, cui bonum esse hoc est ipsum esse, quia incommutabiliter bonus non potest omnino malus esse. \'Item dicunt\', inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
alia testimonia quibus probar& esse & hominem
bonum: dixit enim esse respondendum quodidem dñs
alibiait : bonus homo debono thesauro cordissui
profertbona : et iterum : quisolem suum oririfacit
superbonor & malos: et alibi scriptum est inquit :¬
bona bonis creata sunt abinitio : Et iterum: qui sunt
boni: erunthabitatores terre : Cui sicrespondendumest
ut & illud intellegatur quomodo dictum sit nemo
bonus nisiunus de: Siue quia omnia : cͤreata sunt
quamuis eadĩ feceritbona ualde. creatoritamen
comparata nebona sum cui comparata nec sunt.
altissime quippe & proprio modo quodam deseipsodixit.
ego sum quisum sicut dictum est nemobonus nisi unus ds̃.
quemam modum deiohanne dictum est nonerat ille
lumencumdis eum dicat esselucernam Sicut discipulos
quibus dixit . uos estis lumen mundi nemo accendit
lucernam & ponit eam submodio. Sed in comparatione

Expanded text:
alia testimonia, quibus probaret esse et hominem alia testimonia, quibus probaret esse et hominem bonum. dixit enim esse respondendum quod idem dominus alibi ait: bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona, et iterum: qui solem suum oriri facit super bonos et malos. <et alibi scriptum est\', inquit, <bona bonis creata sunt ab initio, et iterum: qui sunt boni, erunt habitatores terrae\'. cui sic respondendum est, ut et illud inteliegatur quomodo dictum sit: nemo bonus nisi unus deus. siue quia omnia quae creata sunt, quamuis ea deus fecerit bona ualde, creatori tamen comparata nec bona sunt, cui comparata nec sunt — altissime quippe et proprio modo quodam de se ipso dixit: ego sum qui sum. sic dictum est: nemo bonus nisi unus deus, quemadmodum de Iohanne dictum est: non erat ille lumen, cum dominus eum dicat esse lucernam sicut discipulos, quibus dixit: uos estis lumen mundi; nemo accendit lucernam et ponit eam sub modio; sed in comparatione
Abbreviated transcription (Latin):
& quiadhuc recedit n on est negandur facerebonum
Quomodo ergo dictum est non est qui faciat bonum
nom est usque adunum quodille proposuit
et non solutum reliquit: Nisi quia opulum quendam
psalmus ille culpat in quo necunus erat quifacer&
bonum dum uolunt remanere filii hominum & non
essefiliidi cuius gratia homosit bonus ut faciatbonũ
deillo enimbonodictum hicdebemus accipere quodibi
aitꝰ. ds̃ deca elo respexit superfilios hominum : ut uideat
si est intellegens requirens dm̃: hocergobonum quod
est requireredm̃ non erat qui facer&. nonerat usque
adunum sed in eo generehominum quod oraedestina¬
tum est ad interitum : Superhos enim respexitdĩ
praescientia protulit que sententiam Item dicunt
inquit illiro quod saluator ait. Quidm edicitis bonum:
nemobonus nisis olus ds̃ hanc item propositionem
omnino non soluit: sed opposun uelut ex aduerso

Expanded text:
 qui adhuc recedit, non est negandus facere bonum.  qui adhuc recedit, non est negandus facere bonum. quomodo ergo dictum est: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum, quod ille proposuit et non solutum reliquit, nisi quia populum quendam psalmus ille culpat, in quo nec unus erat qui faceret bonum, dum uolunt remanere filii hominum et non esse filii dei, cuius gratia homo fit bonus, ut faciat bonum? de illo enim bono dictum hic debemus accipere, quod ibi ait: deus de caelo respexit super filios hominum. ut uideat si est intellegens aut requirens deum. hoc ergo bonum, quod est requirere deum, non erat qui faceret, non erat usque ad unum, sed in eo genere hominum, quod praedestinatum est ad interitum. super hos enim respexit dei praescientia protulitque sententiam. \'Item dicunt\', inquit, \'illud quod saluator ait: quid me dicis bonum? nemo bonus nisi solus deus\'. hanc item propositionem omnino non soluit, sed opposuit uelut ex aduerso
Abbreviated transcription (Latin):
ebant dequibus dictum est Non est qui faciat bonum
non est usque ad unum : Ait &iam dixisse scm tobin:
Nolitimere filipauperem uitam gessimus sed multa
bonahabȩmus sitimuerimus dm̃ & recesserimus
ab omnipeccato & fecerimusbene : uerissime tunc
erunt homini multabona: cum recesserit ab omni
peccato. Tunc enim ei nulla eruntm ala: ut nono¬
pus habeat dicere liberanos amalo: quamuis &
nunc omnis qui proficit recta intentione proficiens
recedit ab omni peccato & tanto : inde longinquior
quanto plenitudini iustitiae perfectioni quepropin¬
quior quia & ipsa concupiscentia quod est peccatum
habitans incirnenostra & siman& adhuc in membris
morta libus minui tamen nondesinit in prosicientib:
aliud estergo retedere ab omni peccato quodunc
inopercest : aliuo recessisse ab emni peccato quod in
illa perfectione tunceriti: Sed tamen &quiiam retesit¬

Expanded text:
ebant, \'de quibus dictum est: non est qui faciat bonum, ebant, \'de quibus dictum est: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. ait etiam dixisse sanctum Tobin: noli tin.ere, fili; pauperem uitam gessimus, sed multa bona habemus, si timuerimus deum et recesserimus ab omni peccato et fecerimus bene. uerissime tunc erunt homini multa bona, cum recesserit ab omni peccato; tunc enim ei nulla erunt mala, ut non opus habeat dicere: libera nos a malo. quamuis et nunc omnis qui proficit recta intentione proficiens recedit ab omni peccato et tanto inde fit longinquior, quanto plenitudini iustitiae perfectionique propinquior, quia et ipsa concupiscentia. quod est peccatum habitans in carne nostra, etsi manet adhuc in membris mortalibus, minui tamen non desinit in proficientibus. aliud est ergo recedere ab omni peccato, quod nunc in opere est, aliud recessisse ab omni peccato, quod in illa perfectione tunc erit. sed tamen et qui iam recessit et
Abbreviated transcription (Latin):
Ipseautem quomodo sit accipiendum quod scriptũ esi
omnis homo mendax omnino non soluit: nec soluere
poterit. nisi correcto errore quocredit hominem
sine adiutorio gratia edĩ persolam propriam uolun¬
tatem posse esse ueracemi Sicaliam quaesequitur
questionem proposuit nec soluit : immo uero auxit
& difficiliorem reddidit. proponendo aduersum se
probatum testimonium. non est quifaciat bonum
non est usque adunum et quasi contraria testimo¬
nia referendo quibus ostender& essehomines
quifaciunt bonum: quod quidem ostendit: sed ali¬
ud est non facere bonum. aliud nonesse sine peccato
& iam sihomofaciat multabona qua propter ea
testimonia quae posuit non sunt contra illud
quod dicitur non es se in hacuita hominẽs ine peccito
ipseautem non ostendit quem ammodum dictum sit non
est quifaciat bonum non est usque ad unum : Aitenim
tum est non factum : quod praeceptum non utiq faci¬

Expanded text:
ipse autem quomodo sit accipiendum quod scriptum est: ipse autem quomodo sit accipiendum quod scriptum est: omnis homo mendax. omnino non soluit nec soluere poterit nisi correcto errore, quo credit hominem sine adiutorio gratiae dei per solam propriam uoluntatem posse esse ueracem. Sic aliam quae sequitur quaestionem proposuit nec soluit; immo uero auxit et difficiliorem reddidit proponendo aduersum se probatum testimonium: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum, et quasi contraria testimonia referendo, quibus ostenderet esse homines qui faciunt bonum. quod quidem ostendit, sed aliud est non facere bonum, aliud non esse sine peccato, etiamsi homo faciat multa bona. quapropter ea testimonia quae posuit non sunt contra illud quod dicitur non esse in hac uita hominem sine peccato. ipse autem non ostendit quemadmodum dictum sit: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. ait enim\tum est, non factum. quod praeceptum non utique faci
Abbreviated transcription (Latin):
mendacessi cutiest : ꝓuistis aliquando tenebrae. nunc
autem lux ind̃o: cum dicer& tenebrae non addidit
indnio cum autem dixitlux addidit utiq indño quia
inscipsis lux es se nom possent : ut quigloriatur indño
glori eturꝰ: Illiuero ina pocali psi propterea tales dicti
suni quod non si inuentun inore eorum mendacium:
qui a non dixerunt senon haberepeccatum: quod sidi¬
cerent scipsos deciperent & ueritas in eis non ess&:
porrosiueritas in eis noness& inueniretur in eorum ore
mendaciũm : quods̃i propterinuidiam cumes sent sine
peccato dicerent senonesses inepeccito hoc ipsum ess&
mendacium falsumq: ess& quod dictum est non est
inuentum inore eorum mendacium. Ideo ergo sine
macula sunt quia sicut ipsi dimiserunt debitoribur
suis sic illis dõdimittente mundati sunt : eccenos
ut ualuimus ex posuimus quomodo accipienda essent
testimonia quãe prosua causa commemorauit:

Expanded text:
mendaces, sicuti est: fuistis aliquando tenebrae, nunc mendaces, sicuti est: fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. cum diceret tenebrae, non addidit "in domino"; cum autem dixit lux, addidit utique "in domino", quia in se ipsis lux esse non possent. ut qui gloriatur, in domino glorietur. illi uero in Apocalypsi propterea tales dicti sunt. quod non sit inuentum in ore eorum mendacium, quia non dixerunt se non habere peccatum. quod si dicerent, se ipsos deciperent et ueritas in eis non esset; porro si ueritas in eis non esset, inueniretur in eorum ore mendacium. quodsi propter inuidiam, cum essent sine peccato, dicerent se non esse sine peccato, hoc ipsum esset mendacium falsumque esset quod dictum est: non est inuentum in ore eorum mendacium. ideo ergo sine macula sunt, quia sicut ipsi dimiserunt debitoribus suis, sic illis deo dimittente mundati sunt. ecce nos, ut ualuimus, exposuimus quomodo accipienda essent testimonia, quae pro sua causa commemorauit.
Abbreviated transcription (Latin):
quo non est udnumquam omnino consentit.
uel si aliquando praemitur non opprimitur. sicutluc¬
tator fortiore si aliquando tenetur non ideo perdit
quo superius inuenitur : Legitursanehomosine crimine:
legitur sinequerella & non legitur sinepeccato. nisi filius
hominis unus idemq: dĩfiliur unicus. Item inquit apud
ipsum lob: etmiraculum tenuit ueracis hominis:
tem apud salomonem desapientia : Uirimenda cesnon
erum illius memores : uiriautem ueraces inuenientur
in illa: Item ina pocalipsi: et in ore ipsorum non est
inuentum mendacium sinemacula sunt : Ad haec
etnos respondemus ammonentes quomodo sit dicendus
homo uerax perdi gratiam atq: ueritatem : quiperseipsũ
sine dubio mendaxest : undedictumest: omnis homo
mendax hoc & testimoniũ sonat desapientia quodip¬
seposuit: turiautem ueraces inuenientur in illa:
qui proculdubio non in illa sed inseipsis inuenienturesse

Expanded text:
quo non est, uel numquam omnino consentit quo non est, uel numquam omnino consentit uel, si aliquando premitur, non obprimitur; sicut luctator fortior, etsi aliquando tenetur, non ideo perdit quo superius inuenitur. legitur sane homo sine crimine, legitur sine querella, at non legitur sine peccato nisi filius hominis, unus idemque dei filius unicus. \'Item\', inquit, \'apud ipsum Iob: et miraculum tenuit ueracis hominis; item apud Salomonem de sapientia: uiri mendaces non erunt illius memores; uiri autem ueraces inuenientur in illa; item in Apocalypsi: et in ore ipsorum non est inuentum mendacium; sine macula sunt\\ ad haec et nos respondemus ammonentes, quomodo sit dicendus homo uerax per dei gratiam atque ueritatem, qui per se ipsum sine dubio mendax est. unde dictum est: omnis homo mendax. hoc et testimonio sonat de sapientia, quod ipse posuit: uiri autem ueraces inuenientur in illa, qui procul dubio non in illa, sed in se ipsis inuenientur esse
Abbreviated transcription (Latin):
enda mons trauimus: Nec tamen ille soluit quod eundẽ
iobdixisse proposuit. quis enim estmundus a peccato
nec infans cuius est dieiunius uita super terram: Iterum
proponere solent inquit omnis homomendax reque
hoc contraseipsos aseipso propositum soluit : sed comme¬
morando alia uel ut contraria testimonia. apudeos
qui non intellegunt scam̃ scripturam diuina eloquia
inlte dimisit : Ait enim: Quibus respondendum est.
quod innumeri libro scriptumesthomo uerax : et descõ
iob legitur ita: Erat uir habitans inregione ausitide
nomine lob: ueraxsi necrimine. iustus dicultor. absti¬
nensse ab omni remala: Miror quod ausus esi ponere
hoc testimonium ubidictum est. abstinens se abamni re
mala cum hoc ab omni peccato uell& intellegiꝰcumsu¬
perius dixerit peccatum ac tum malum esse nonrem:
Reminis catur ergo quia & iam siactussit. res potestdici
abstin& se autem ab omni remala. qui peccato sine

Expanded text:
enda monstrauimus. nec tamen ille soluit, quod eundem enda monstrauimus. nec tamen ille soluit, quod eundem Iob dixisse proposuit: quis enim est mundus a peccato? nec infans cuius est diei unius uita super terram. \'Iterum proponere solent\', inquit, omnis homo mendax\'. neque hoc contra se ipsos a se ipso propositum soluit; sed commemorando alia uelut contraria testimonia apud eos qui non intellegunt sanctam scripturam diuina eloquia in lite dimisit. ait enim: \'quibus respondendum est, quod in Numeri libro scriptum est: homo uerax; et de sancto lob legitur ita: erat uir habitans in regione Ausitide nomine Iob uerax, sine crimine, iustus, dei cultor, abstinens se ab omni re mala. miror quod ausus est ponere hoc testimonium, ubi dictum est: abstinens se ab omni re mala, cum hoc ab omni peccato uellet intellegi, cum superius dixerit peccatum actum malum esse, non rem. reminiscatur ergo quia, etiamsi actus sit, res potest dici. abstinet se autem ab omni re mala qui peccato, sine
Abbreviated transcription (Latin):
bonum facit. Et in eo quod elemosy nas facere non cer¬
sat bonum facit. et in eo quod illiquiin eum peccat
ignos cit bonumfacit : Et in eo quod pecit dimitti sibi
debita sua & ueraciterdicit quod dimittit &iamipse
debitoribus suis & orat ne inferatur intemtationem
sed liberetur a malo bonum facit : Eitamen perficere
bonum non adiac& quoł tunc erit quando concupiscon¬
tia illa quaehabitat in membris eius nullaerit: Nunc
ergoeum reprachendit coreius quandore praehendit
peccatum quod habitat in membris eius et non hab&
quam repraehendat insidelitatem eius. Ita nec inuita sua
ro est infidesua a cordesuore praehenditur. & sinepeccato
nonesse conuincitur. quod & ipse lobdese confitetur ubi
dicit : Nihil telatuit peccatorum meorum : signastiini¬
quitatesmeas insacculo & annotastisi quid inuitus tran¬
gres sussum : Testimonia ergo quaeposuit de uerbis sc̃ĩ
uiri lob nos sicut potuimus quemammodumsint accipi¬

Expanded text:
bonum facit: et in eo quod elemosynas facere non cesbonum facit: et in eo quod elemosynas facere non cessat, bonum facit; et in eo quod illi qui in eum peccat ignoscit, bonum facit; et in eo quod petit dimitti sibi debita sua et ueraciter dicit quod dimittit etiam ipse debitoribus suis et orat, ne inferatur in temptationem, sed liberetur a malo, bonum facit. ei tamen perficere bonum non adiacet, quod tunc erit, quando concupiscentia illa quae habitat in membris eius nulla erit. non ergo eum reprehendit cor eius, quando reprehendit peccatum quod habitat in membris eius et non habet quam reprehendat infidelitatem eius. ita nec in uita sua, id est in fide sua a corde suo reprehenditur et sine peccato non esse conuincitur. quod et ipse Iob de se confitetur, ubi dicit: nihil te latuit peccatorum meorum. signasti iniquitates meas in sacculo et annotasti, si quid inuitus transgressus sum. testimonia ergo, quae posuit de uerbis sancti uiri Iob, nos, sicut potuimus, quemadmodum sint accipi
Abbreviated transcription (Latin):
desideriis eius : et ideodum quoo non uult agit. idest
non uult concupiscere & concupiscit: Consentit legi
quia bona est: hoc enim uult & ipse quod lex quia
uult ipse non concupiscere : & lex dicit non concupisces :
Inhoc quoniam uult quod & lex uult. proculdubio consen¬
tit legi : Concupiscit tamenquia non est sinepeccato.
sediam non ipse operatur illud sedid quodin illo habi¬
tat peccatum : Ideo non eum repraehendit coreius
in omni uita eius hocest infide eius quia iustus exfide
uiuit : & ideo fides eius est uita eius : scitenim quia
non habitat incarne eius bonum. ubi habitat pecca¬
tumꝰ. Sed nonei consentiendo uiuit exfide qua lnuo¬
cat dm̃iut a diuuetur pugnans contrapeccatum :
quoduc imnino ibi non sit ahacet ei uelle sed perficere
bonum non adiac&. non facerebonum non adiac&.
sed perficere : Namineo quod non consentit bonum
facit : et inco quod odit concupiscentiam suam

Expanded text:
desideriis eius. et ideo dum quod non uult agit, id est desideriis eius. et ideo dum quod non uult agit, id est non uult concupiscere et concupiscit, consentit legi, quia bona est. hoc enim uult et ipse quod lex, quia uult ipse non concupiscere et lex dicit: non concupisces. in hoc quoniam uult quod et lex uult, procul dubio consentit legi; concupiscit tamen quia non est sine peccato, sed iam non ipse operatur illud, sed id quod in illo habitat peccatum. ideo non eum reprehendit cor eius in omni uita eius, hoc est in fide eius, quia iustus ex fide uiuit, et ideo fides eius est uita eius. scit enim quia non habitat in carne eius bonum, ubi habitat peccatum; sed non ei consentiendo uiuit ex fide, quia inuocat deum, ut adiuuetur pugnans contra peccatum. quod ut omnino ibi non sit, adiacet ei uelle, sed perficere bonum non adiacet. non facere bonum non adiacet, sed perficere. nam in eo quod non consentit, bonum facit, et in eo quod odit concupiscentiam suam,
Abbreviated transcription (Latin):
ait idem sc̃s lob. non enim reprahendit me cormeum
in omniuitamea tuncnos inistauita inqua exside
uiuimur non repraehendit cornostrum si eadem fides
inqua corde creditur adiustitiam non neglegit reprae¬
henderepeccatum nostrum: undedicit a postolus:
Non enim quoduolo sac iobonum sed quododimalum
hoc ago : bonum est enim non concupiscere : ethoobonũ
uult iusturqui ex fide uiuit & tamenfacit quododit.
quia concupiscit. quamuis post concupiscentias suas
non eat: quod sifecerit : tuncuere ipsefecit. utcedatut con¬
sentiat. ut desiderio peccati oboediat : Tunc eum coreius
repraehendit quia ipsum repraeh endit . non illud
peccatum eius quodhabitat inmembris eius : Cum uero
non sinit regnare peccatum insuo mortali corpore
ad oboediendum desideriis eius. nec ex hib& mem bra
sua arma iniquitatis peccato. In esi quidem peccatũ
inmembris eius sed non regnat. quia non oboeditur

Expanded text:
ait idem sanctus lob: non enim reprehendit me cor meum ait idem sanctus lob: non enim reprehendit me cor meum in omni uita mea, tunc nos in ista uita, in qua ex fide uiuimus, non reprehendit cor nostrum, si eadem fides in qua corde creditur ad iustitiam, non neglegit reprehendere peccatum nostrum. unde dicit apostolus: non enim quod uolo facio bonum, sed quod odi malum hoc ago. bonum est enim non concupiscere, et hoc bonum uult iustus, qui ex fide uiuit; et tamen facit quod odit, quia concupiscit, quamuis post concupiscentias suas non eat: quod si fecerit, tunc uere ipse fecit ut cedat. ut consentiat, ut desiderio peccati oboediat. tunc eum cor eius reprehendit, quia ipsum reprehendit, non illud peccatum eius, quod habitat in membris eius. cum uero non sinit regnare peccatum in suo mortali corpore ad oboediendum desideriis eius nec exhibet membra sua arma iniquitatis peccato, inest quidem peccatum in membris eius, sed non regnat, quia non oboeditur
Abbreviated transcription (Latin):
tubat: proficit autem minuendo peccata donecper¬
ueniat ubi sinepeccato sit: Nonenim aliter potest eo
modo proficereinisi custodiendo uias eius declinat
autem a mandatis dñi atquediscedit a postatã non ille
qui&iam si hab& peccatum confligendi tamen cumeo
perseuerantiam non relinquit donec eo perueniat
ubinulla cum morte contentioremanebit Inisto
ergo conflictu induimur eaiustitia quahic exfide
uiuitur & ea quodam modo loricamur assumimur
quoq: iudicium quod &iam contranos pronobis
facimus quando peccata nostra accus indo damna¬
mus : uindescrptumest : Iustus ipsesui accusatoresi
inprimordio sermonis: hinc item dicit : iustitia
uestitus eram & circum dedimihi iudicium sicut cla¬
midem Nam &ista uestirbelli magie sol& ene
quam pacis tibi ad huc expugnatur concupiscentia
non ubierit plenas inealiquo propsus hostelustitia
Nouis sima inimica mortedes tructa : quod autem iterũ

Expanded text:
tubat; proficit autem minuendo peccata, donec pertubat; proficit autem minuendo peccata, donec perueniat ubi sine peccato sit. non enim aliter potest eo modo proficere nisi custodiendo uias eius. declinat autem a mandatis domini atque discedit apostata, non ille, qui, etiamsi habet peccatum, confligendi tamen cum eo perseuerantiam non relinquit, donec eo perueniat, ubi nulla cum morte contentio remanebit. in isto ergo conflictu induimur ea iustitia, qua hic ex fide uiuitur, et ea quodam modo loricamur. assumimus quoque iudicium, quod etiam contra nos pro nobis facimus, quando peccata nostra accusando damnamus. unde scriptum est: iustus ipse sui accusator est in primordio sermonis. hinc item dicit: iustitia uestitus eram, et circumdedi mihi iudicium sicut chlamydem. nam et ista uestis belli magis solet esse quam pacis, ubi adhuc expugnatur concupiscentia., non ubi erit plena sine aliquo prorsus hoste iustitia nouissima inimica morte destructa. Quod autem iterum
Abbreviated transcription (Latin):
rias ten& libidinem uindicandi: utueraciter dicat
sicut &nos dimittimus debi toribus nostris : Et tamen
eo ipso quoduerum dicit dimitte sicuti & nos dimitti¬
mus sinepeccato senonesse declarat: Indeesi quod dicit
Nihil iniquum erat inmanibus meis. sedoratiomea
munda. hinc enim erat munda oratio: quia ueniam
non in iuste p&ebat quiueraciter dabat: et quod dicit
dedño multas enim contritiones meas fecits inecausa
Non an nullas fecit cum causa sedmultas sinecausa
Non enim propter multa peccata eius factae sunt ei
multae contritioner sed propterprobationem patien¬
tiae : Nam propter peccata sine quibus ut a libi consi¬
tetur non fuit pauciora sepati debuisse iudicat.
Item quod dicit uiasenĩb: custodiui & non declinaui
amandatis eius nequediscedam : Custodit ii asdĩqui
nonsic ex orbitat ut eas relinquat. sed in eis currendo
proficit etsialiquando ut infirmus offendit autti¬

Expanded text:
rias tenet libidinem uindicandi, ut ueraciter dicat: rias tenet libidinem uindicandi, ut ueraciter dicat: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris? et tamen eo ipso quod uerum dicit: dimitte, sicut et nos dimittimus, sine peccato se non esse declarat. Inde est quod dicit: nihil iniquum erat in manibus meis, sed oratio mea munda. hinc enim erat munda oratio, quia ueniam non iniuste petebat, qui ueraciter dabat. Et quod dicit de domino: multas enim contritiones meas fecit sine causa, non ait: nullas fecit cum causa, sed multas sine causa. non enim propter multa peccata eius factae sunt ei multae contritiones, sed propter probationem patientiae. nam propter peccata, sine quibus, ut alibi confitetur, non fuit, pauciora se pati debuisse iudicat. Item quod dicit: uias enim eius custodiui et non declinaui a mandatis eius neque discedam, custodit uias dei, qui non sic exorbitat, ut eas relinquat, sed in eis currendo proficit, etsi aliquando ut infirmus offendit aut ti