comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carnis ꝙͣ licitam primitus habuerant. sed deo debere continentiam
ꝙͣ uouerunt. Tunc enim unusquisqz regnum celorum quõd sanctis
promittitur possidebit si obliuiscens que retro sunt et in ar
extendens seipsum secundum ꝙ in .ps. dicitur. Nouete et rẽdditẽ do¬
mino deo nostro quõd sait esse licitum. et ad profectum melioris uite
ertinere cognoscit et libenter uoueat et celeriter reddat. et in ho
uotum reddit meliore semper conatu proficiat. Omni enim uouenti
deo et reddenti quõd uouit ip̃e quoqz deus celestis rẽddet regni premia
tes patrem et filium et spiritum sanctum unum esse naturaliter deu̾¬
in cuius nomine baptizati sumus. Cum enim aliũd nomen sit pater
filius aliud spiritus sanctus. hoc est utiqz naturale nomen o¬
nium horum trium. quod dicitur deus. Qui dicit in deutronomio. Ui-

Expanded text:
xtionem carnis, quam licitam primitus habuerunt; sed Deo se debere continentiam, xtionem carnis, quam licitam primitus habuerunt; sed Deo se debere continentiam, quam voverunt. Tunc enim unusquisque regnum coelorum, quod sanctis promittitur, possidebit, si obliviscens quae retro sunt, et in anteriora extendens se ipsum , secundum quod in Psalmis dicitur, Vovete, et reddite Domino Deo vestro ; quod scit esse licitum, et ad profectum melioris vitae pertinere cognoscit, et libenter voveat, et celeriter reddat, et in hoc quod votum reddit, meliore semper conatu proficiat. Omni enim voventi Deo et reddenti quod vovit, ipse quoque Deus reddet coelestis regni praemiates, Patrem et Filium et Spiritum sanctum unum esse naturaliter Deuin cujus nomine baptizati sumus. Cum enim aliud nomen sit Pater, aliud Filius, aliud Spiritus sanctus; hoc est utique unum naturae nomen horum trium, quod dicitur Deus: qui dicit in Deuteronomio, Videte,
Abbreviated transcription (Latin):
deo. Ceterum quisquis seipsum castrauit propter regnum celorum
t in corde suo continenciam deo uouerit. non solum si mortifere
aut mulier nubere uoluerit secundum apostoli sentenciam damna¬
ionem habebit. quia priman fidem irritam fecit. Sicut ergi
dun apostoli sentenciam̃ dignum est ut uxori uir debitum reddat sicut
et uxor uiro. quia si quis accepent uxorem non peccat et si uirgo nup¬
erit non peccat. ita secundum eiuidem a postoli dictum. qui stat
corde suo firmus non habens necessitatem. potestatem autem habens
sue uoluntatis et uouit continenciam deo debet etiai usqz in finem
uta mentis sollicitudine custodire. ne dampnationem habeat
man fidem iruitam fecerit. Similiter et conuigati uiri. et coniuga¬
te mulieres si ex consensu perhenniem deo uouerint continentiam.
ouerint se sui uoti obnoxios detineri. nec iam sibi habere comi

Expanded text:
Deo. Caeterum quisquis se ipsum castraverit propter regnum coelorum, Deo. Caeterum quisquis se ipsum castraverit propter regnum coelorum, et in corde suo continentiam Deo voverit, non solum si fornicatioaut mulier nubere voluerit, secundum Apostoli sententiam damnationem habebit, quia primam fidem irritam fecit . Sicut ergo secundum Apostoli sententiam, dignum est ut uxori vir debitum reddat, similiter et uxor viro; quia si quis acceperit uxorem non peccat, et si virgo nupserit non peccat: ita secundum ejusdem apostoli dictum, qui statuerit in corde suo firmus non habens necessitatem, potestatem autem habens suae voluntatis, et voverit continentiam Deo , debet eam usque in finem tota mentis sollicitudine custodire, ne damnationem habeat, si primam fidem irritam fecerit. Similiter et conjugati viri, vel conjugatae mulieres, si ex consensu perennem Deo voverint continentiam, noverint se voti sui obnoxios detineri; nec jam sibi debere commi
Abbreviated transcription (Latin):
conuigia non habent. non nuptiarum bonum crimen esse existimãt
sed continenciam iugem bonis nuptiis meliorem esse non dubitant
sto ꝙͣmaxime tempore quando dicitur de continentia. qui pote
pere capiat. De nuptiis berõ dicitur. qui se non continet nubat. Inb
na enim oratione uirtus exoritur. in altera infirmitas remẽdio sub¬
leuatur. Uñde ꝯuia egntũdim semper est consulendum. Propterea
si cui primo contigent priuar coniugis si uoluerit secundas uel terti¬
as mire nuptias nullum de illis peccatum habebit si eas caste serua¬
uerit. i dest si unus. et una legitime duntaxat coniuncti fidem s
ut nec ille mulieu preter uxorem. nec illa uiro preter maritum nul¬
latenus misceatur ¶ In talibz et si fuent aliquis cõniugalis excessus
amen legitinium non uiolet thorum habebit nomullum Ied
le peccatum. Sed hec illorum sunt qui nullam uouerunt continenciã

Expanded text:
conjugia non habent, non nuptiarum bonum crimen esse existimant, conjugia non habent, non nuptiarum bonum crimen esse existimant, sed continentiam jugem bonis nuptiis meliorem esse non dubitant; isto quam maxime tempore, quando dicitur de continentia, Qui potest capere, capiat ; de nuptiis vero dicitur, Qui se non continet, nubat, . In uno enim hortatione virtus erigitur, in altero infirmitas remedio sublevatur. Unde quia aegritudini semper est consulendum, propterea si cui primo contigerit privari conjugio, si voluerit secundas, vel etiam tertias inire nuptias, nullum de illis peccatum habebit, si eas caste servaverit; id est, si unus et una legitime duntaxat conjuncti fidem servant, ut nec ille mulieri praeter uxorem, nec illa viro praeter maritum ullatenus misceatur. In talibus etsi fuerit aliquis conjugalis excessus, qui tamen legitimum non violet thorum, habebit nonnullum, sed veniale peccatum. 46. Sed haec illorum sunt, qui nullam voverunt continentiam
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus subrepunt. et ꝙͣtomagis fortioribus cibis corpus imple¬
tur. et carnalibus cor hominis actibus implicatur. tanto frequenter
xpristi qui cupiunt domino suo sine impẽdimento. et absqz amme
noxia occupatione seruire coniugia ommino non appetunt. et a carn¬
bus et unio abstinent inꝙͣtum corporis balitũdo ꝑmittit. Non quia
peccatum est aut coniugem habere. aut uinum carnesue peraꝑe. Nã
et beatus apostolus dicit. ꝙ omins creatura dei bona. et nichil reiiciẽ¬
dum quõd cum graciarum accione percipitur. Sanctificatur emim
Per uerbum dei et orationem. Coniugium quoqs in primis homum¬
bus deus instituit et benẽdixit propter quõd apostolus ait.
bile connubium in ommibus et thorus imimaculatus. Ideoqz serui
dei in eo quõd a carmbus. et a uio abstinent. non tãꝙͣ res immun¬
das refugium. sed mundioris uite instituta sectantur. Et in e

Expanded text:
hominibus subrepunt, et quanto magis fortioribus cibis corpus implehominibus subrepunt, et quanto magis fortioribus cibis corpus impletur, et carnalibus cor hominis actibus atque affectibus implicatur, tanto frequentior ea humiles servi Christi, qui cupiunt Domino suo sine impedimento et absque animi noxia occupatione servire, conjugia omnino non appetunt, et a carnibus ac vino abstinent, in quantum corporis valetudo permittit. Non quia peccatum est aut conjugem habere, aut vinum carnesve percipere: nam et beatus Apostolus dicit: Quidum quod cum gratiarum actione percipitur: sanctificatur enim per verbum Dei, et orationem . Conjugium quoque in primis hominibus Deus et instituit, et benedixit : propter quod Apostolus ait, Honorabile connubium in omnibus, et thorus immaculatus . Igitur servi Dei in eo quod a carnibus et vino abstinent, non tanquam res immundas refugiunt, sed mundioris vitae instituta sectantur: et in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ibi enim uniciuqz prõdesse potest baptismmis ibi prõdesse et elemosma
potest. Paptismus autem extra ecclesiam quĩdem esse potest. sed insi ĩ
nosa confessio. si tamen in eccl̃ã catholica bene uiuatur. Sicut enim
sme ecclesie catholice societate nec baptismus a licui potest prõdesse nec
opa misericordie. nisi forte mitius torꝯueatur. nec tamen ut inter fili¬
os dei reputetur. sic intra ecclesiam catholican per solum baptismũ
uita eterna non acquiritur si post baptismum male uiuatur. Nã
et illi qui bene uiuunt debent operibus misericordie in desmenter
Dinfistere. scientes se leuia nonulla tamen quotidie contra here pec¬
cata pro quibus et sancti et iusti in hac uita semper deo dicere debẽt
dimitte nobis debita nr̃a. ficut et nos dimittinus debitoribus nrĩs
Que peccata quanto etiam in rebus licitis et a do concessis frequent

Expanded text:
Ubi enim cuique prodesse potest baptismus, ibi potest et eleemosyna Ubi enim cuique prodesse potest baptismus, ibi potest et eleemosyna prodesse. Baptismus autem extra Ecclesiam quidem esse potest, sed nisi intChristi gloriosa confessio: si tamen in Ecclesia catholica bene vivatur. 520 Sicut enim sine Ecclesiae catholicae societate nec baptismus alicui potest prodesse, nec opera misericordiae, nisi forte ut mitius torqueatur, non tamen ut inter Dei filios deputetur: sic intra Ecclesiam catholicam per solum baptismum vita aeterna non acquiritur, si post baptismum male vivatur. Nam et illi qui bene vivunt debent operibus misericordiae indesinenter insistere: scientes se licet levia, nonnulla tamen quotidie contrahere peccata, pro quibus etiam sancti et justi semper in hac vita Deo dicere debeant: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quae peccata quanto etiam in rebus licitis et a Deo concessis frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
tholica sine baptismate sanguinem fundunt. nec regnum celorũ
otest quisꝙͣ accipere nec uitam eternam. Quia siue in cathol¬
de siue in heresi quacũqz uel scismate quisꝙͣ in nomine patrs. et fi¬
lii et spiritus sanct baptisim sacramentum acceperit. integrum sa¬
ntum accepit. sed salutem que uirtus est sacramenti non h¬
bebit. si extra catholicam ecclesiam ipsum sacramentum habuerit
Ergo ĩdeo debet ãd ecclesiam rẽdire. non ut sacramentum baptisma
terum accipiat. quõd nemo debet in aliquo homine baptizat
repetere. sed ut in catholica societate uitam eternam accipiat ad quã
obtinendam nunꝙͣ potest esse ydoneus qui cum sacramento baptis¬
matis ab ecclesia catholica remansent alienus. Quisi elemos mas
largas. faciat et pro nomme xpristi et sanguinem fundat pro eo ꝙ i
hac iuta tenuit ecclesie ca tholice unitatem non habebit eternam salutẽ

Expanded text:
tholica sine baptismate pro Christo sanguinem fundunt, nec regnum coelorum tholica sine baptismate pro Christo sanguinem fundunt, nec regnum coelorum potest quisquam accipere, nec vitam aeternam. Quia sive in Catholica, sive in haeresi quacunque vel schismate quisquam in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti baptismi sacramentum acceperit, integrum sacramentum accipit; sed salutem, quae virtus est sacramenti, non habebit, si extra catholicam Ecclesiam ipsum sacramentum habuerit. Ergo ideo debet ad Ecclesiam redire, non ut sacramentum baptismatis iterum accipiat, quod nemo debet in quolibet homine baptizato repetere, sed ut in societate catholica vitam aeternam accipiat, ad quam obtinendam nunquam esse potest idoneus, qui cum sacramento baptismatis ab Ecclesia catholica remanserit alienus. Qui si et eleemosynas largas faciat, et pro nomine Christi etiam sanguinem fundat, pro eo quod in hac vita non tenuit Ecclesiae catholicae unitatem, non habebit aeternam salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
em eius. Procẽdent qui bona fecerunt in resurrectionem uite.
ro mala egerunt in resurrectionem iudicii. ut .s. qui mala egerunt eãt
in combustionem eternam cum dyabolo principe omnium malorum¬
emper arsuri. qui uero bona fecerunt. eant in uitam eteruam. i¬
tur sine fine cum xpristo. rege ommum seculorum. Illi autem xp̃o
regnabunt. quos deus gratuita bonitate sua predestinauit ad regnũ
ua enim eos tales prẽdestinando preparauit. ut regnodeĩ dig
essent. preparauit utiqz secundum propositum uocandos ut obẽdiãt
preparauit iustificandos. ut accepta gracia recte crẽdant et bene ui¬
ant. preparauit etiam glorificandos. ut xpristi coherẽdes eff
instituit. illi peruenerunt quos deus gratis nullo bone uolunta¬
tis. uel bom operis merito precẽdente saluauit. quemãdmõdum
et ex illo tempore quo saluator noster dixit. Si quis renatus non
fuerit ex aqua et spiritu sancto non potest intrare in regnum ce¬
lorum absqz sacramento baptismatis preter eos qui in ecclesia ca¬

Expanded text:
edent qui bona fecerunt in resurrectionem vitae, qui vero mala egerunt in resurrectionem judicii . Ut scilicet qui mala egerunt eant in combustionem aeternam semper arsuri cum diabolo principe omnium malorum, qui vero bona fecerunt eant in vitam aeternam regnaturi sine fine cum Christo rege omnium saeculorum. Illi autem cum Christo regnabunt quos Deus gratuita bonitate sua praedestinavit ad regnum. Quia enim eos tales praedestinando praeparavit ut regno digni essent, praeparavit utique secundum propositum vocandos ut obediant; praeparavit justificandos, ut accepta gratia recte credant, et bene vivant; praeparavit etiam glorificandos, ut, Christi cohaeredes effecti, instituit, illi pervenerunt quos Deus gratis nullo bonae voluntatis vel boni operis merito praecedente salvavit. Quemadmodum et ex illo tempore quo Salvator noster dixit: Si quis renatus non fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei , absque sacramento baptismatis, praeter eos qui in Ecclesia ca
Abbreviated transcription (Latin):
go eorum corpora resurrectura non sunt. quia nec ip̃is ammalib
aut equitas aut imquitas fuit pro qua eis aut eterna beatitũdo
sit tuibuenda uel pena. Illa igitur animalia presentis seculi cur-¬
sum atqz ornatum secundum creatoris incomprehensibiler
gunt uoluntatem que de suis factis nullam intionem redditura
sunt. quia urationabilia sunt. Nũqĩd enm de bobus cura est deo
homnes uero qui a rationales facti sunt et dese et de ommibus re¬
s quas in usum uite presentis acceperunt rationem reddituri
deo. et pro suorũ actuum qualitate recipient aut penam aut gloriã

Expanded text:
go eorum corpora resurrectura non sunt, quia nec in ipsis animabgo eorum corpora resurrectura non sunt, quia nec in ipsis animabus eorum aut aequitas aut iniquitas fuit, pro qua eis aeterna vel beatitudo sit retribuenda, vel poena. 42. Illa igitur animalia praesentis saeculi cursum atque ornatum secundum Creatoperagunt voluntatem, quae de suis factis nullam rationem redditura sunt, quia rationabilia non sunt. Numquid enim de bobus cura est Deo? Homines vero, quia rationales facti sunt, et de se, et de omnibus rebus, quas in usum vitae praesentis acceperunt rationem reddituri sunt Deo, et pro suorum actuum qualitate recipient aut poenam aut gloriam.
Abbreviated transcription (Latin):
exorta sunt. Tamdiu spũs sunt ꝙͣdui in corporibus uiuunt. Anima
quippe que rationis capax diuinitus facta non est cum carne sua in
cipit et desinit uiuere. que quando corpori uitan non tribuit
non uiuit. Atqz ita miro modo cum omni carin amma sit causa biuẽ¬
di spiritus tamen mrrationalis tamdiu uiuit ꝙͣdiui in carne man̾e
potuerit. et dum a carne sua separatur extinguitur. Ita fit ut
ip̃e uita carus sue sit uiuere ip̃e nequeat quando uitam carii sub¬
imnistrare destiterit. Et si non sit caro cui uitam dare ualeat ip̃e ꝯͦ
eam protinus non habebat. Ideo nec eternitas irrationabil
spiuritibz data est nec aliquõd eis iudicium preparatur. in quo eis
uel beatitudo pro boms uel dampnatio pro malis rẽddatur ope¬
ribus. Ideo autem in eis nulla operum discrecio requiretur. qr nul¬
lam intelligendi facultatem diuinitus acceperunt. Propterea er¬

Expanded text:
exorta sunt; tamdiu spiritus sunt, quamdiu in corporibus vivunt. Anima exorta sunt; tamdiu spiritus sunt, quamdiu in corporibus vivunt. Anima quippe quae rationis capax divinitus facta non est, cum carne sua et incipit et desinit vivere; quia quando corpori vitam non tribuit, et ipsa non vivit: atque ita miro modo cum omni carni anima vivendi causa sit; spiritus tamen irrationalis tamdiu vivit, quamdiu in carne manere potuerit, et dum a carne sua separatur, exstinguitur. Ita fit ut cum ipse vita carnis suae sit, vivere tamen nequeat, quando vitam carni subministrare destiterit; et si non sit caro cui vitam dare valeat, ipse quoque eam protinus non habebit. Ideo nec aeternitas irrationalibus spiritibus data est, nec aliquod eis judicium praeparatur, in quo eis vel beatitudo pro bonis, vel damnatio pro malis reddatur operibus. Ideo autem in eis nulla operum discretio requiretur, quia nullam intelligendi facultatem divinitus acceperunt. Propterea er
Abbreviated transcription (Latin):
desperemus nec remaneamus in peccatis. scientes quia illa ommum
ominum debita sit exactura equitas iustissimi iudicis que no
serit misericordia clementissumi redemptoris. Sicut enim misericor¬
dia suscipit ab soluitqz conuersos ita iusticia repellet pumetqz obdu¬
ratos. ¶Hi sunt qui peccantes in spiritum sanctum neqz in h
lo neqz in futuro remissionem accipient peccatorum. Idõ autẽ homi¬
ius anima intellectualis spũs est. ut querat agnoscat atqz discernat
et tempus operum suorum pro quibus receptura est in iudici
ordinauit diuina iusticia et eiusdem retribucioms tempus quo nũ
quã licebit aut opera mutare aut remissionem peccatorum suorũ
de diuina mĩa utiliter postulare. Ceteri uero spũs omnium a¬
lium quibus non est intellectus quia quĩdam eorum de terra quĩdã
de aquis originem ducũt. De aquis enini sunt uolatilia et reptilia.
De terri uero quẽdam que reptant. quẽdam uero qua grãdiui

Expanded text:
esperemus, nec remaneamus in peccatis: scientes quia illa omnium hominum debita sit exactura aequitas justissimi judicis, quae non dimiserit misericordia clementissimi Redemptoris. Sicut enim misericordia suscipit absolvitque conversos, ita justitia repellet et puniet obduratos. Hi sunt qui peccantes in Spiritum sanctum, neque in hoc saeculo, neque in futuro remissionem accipient peccatorum . Ideo autem hominis anima intellectualis spiritus est, ut quaerat, agnoscat, atque discernat et tempus operum suorum, pro quibus receptura est in judicio quod ordinavit divina justitia, et ejusdem retributionis tempus, quo non etiam licebit aut opera mutare, aut remissionem peccatorum suorum de divina misericordia utiliter postulare. Caeteri vero spiritus omnium animalium, quibus non est intellectus, quia quidam eorum de terra, quidam de aquis originem ducunt de aquis enim sunt reptilia et volatilia, de terra vero quaedam quae repunt, quaedam vero quae gradiuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
mollicia bene biuere. et mutata boluntate iniusta merita simul
uita non fecerit. habebit quidem penitenciã in futuro seculõ de ma¬
lis suuis. sed indulgenciam in conspectũ dei non inuemiẽt. quia et si
ut habeant in sesemper malignitatis sue supplicium nũꝙͣ tamen
percipere possit benignitatis affectum. Quia sicut illi qui cum xp̃o
regnabunt nullas in se male uoluntatis reliquias habebunt. ita
illi qui erunt in supplicio ignis eterm cum̃ diabolo et euis angelis de¬
putati sicut nullam ulterius habebunt requiem sic bonam nullatenꝰ
habere poterunt uoluntatem. ¶ Et sicut coherẽdibus xpristi dabitur

Expanded text:
malitia bene vivere, et mutata voluntate injusta, merita simul malitia bene vivere, et mutata voluntate injusta, merita simul od qui in hac vita non fecerit, habebit quidem poenitentiam in futuro saeculo de malis suis, sed indulgentiam in conspectu Dei non inveniet: quia 517 etsi ut habeat in se semper malignitatis suae supplicium, nunquam tamen recipere possit bonitatis affectum. Quia sicut illi qui cum Christo regnabunt nullas in se malae voluntatis reliquias habebunt, ita illi qui erunt in supplicio ignis aeterni cum diabolo et ejus angelis deputati, sicut nullam ulterius habebunt requiem, sic bonam nullatenus habere poterunt voluntatem. Et sicut cohaeredibus Christi dabitur
Abbreviated transcription (Latin):
Sanctorum seminatur corpus amm ale surget corpus spirituale
In his per illam imniutacionem que solis dabitur iustis implebi¬
r quod oportere dicit aplus. ut corruptibile hoc induat in cor¬
tionem. et mortale hoc induat immortalitatem. in quibus sexus
masculmus et femininus sicut eadem corpora creata sunt. remane¬
bit. Quorum glã erit profactorum bonorum diuersitatẽ di
Ommia tamen corpora siue masculorum siue feminarum quecũ¬
qz in regno illo erunt. gloriosa erunt. Ille autem udex nouit ꝙͣtam
unicuiqz sit daturus gloriam. qui in hac uita per misericordia
tis iustificando preuenit quos illie ꝑ iusticiam glorificarẽ disposuit
Tempus uero acquirendi uitam eternam. In ista tantum uitã deus
honumbus dedit. ubi uoluit esse etiam penitenciam fructuo
autem hic peitenciam fructuoia est. quia potest hic homõ deposita

Expanded text:
Sanctorum enim seminatur corpus animale, surget corpus spiritale. Sanctorum enim seminatur corpus animale, surget corpus spiritale. In his per illam immutationem, quae solis dabitur justis, implebitur quod oportere dicit Apostolus , ut corruptibile hoc induat incorruptionem, et mortale hoc induat immortalitatem. In quibus sexus masculinus vel femineus, sicut eadem corpora creata sunt, permanebit: quorum gloria erit pro factorum bonorum diversitate diversa. Omnia tamen corpora, sive masculorum, sive feminarum, quaecunque in regno illo erunt, gloriosa erunt: ille autem judex novit quantam unicuique sit daturus gloriam, quia in hac vita per misericordiam gratis justificando praevenit, quos illic per justitiam glorificare disponit . 36. Tempus vero acquirendi vitam aeternam in ista tantum vita Deus hominibus dedit, ubi voluit esse etiam poenitentiam fructuosam. Ideo autem hic poenitentia fructuosa est, quia potest hic homo deposita
Abbreviated transcription (Latin):
dos cum ait. et nos muuitabinr᷑. habebunt ergo iniqui cum iustis
resurrectionem carnus communem inmutacionis tamen gr̃am non
habebunt que dabitur iustis. Quomam a corporibus impiorum nõ
auferetur corruptio et ignobilitas et infirmitas in quibus
tur. Que obhoe morte non extinguentur. ut illũd iuge tormentum
corpori atqz amme sit mortis eterne supplicium. Iuste uero anme qͣs
hic redemptor deus gratis ex fide iustificauit. et iustificatis bene bi¬
uendi usqz in finem perseuerantiam tribuit. in ip̃is corporibus in
quibus hic iustificacionis gratiam diuinitus acceperunt i in qui¬
is iustificate per fidem in caritate dei proximiq uixerunt. re
celestis eterua beatitudine potientur glorificatis etiam corporib
suis quesie dubio carnis natura quam deus creauit ueraciter per¬
anente. non sicut hic ammalia sedspiritualia tunt habebu

Expanded text:
dos, ait: Et nos immutabimur . Habebunt ergo iniqui cum justis dos, ait: Et nos immutabimur . Habebunt ergo iniqui cum justis resurrectionem carnis communem, immutationis tamen gratiam non habebunt, quae dabitur justis: quoniam a corporibus impiorum non auferetur corruptio, et ignobilitas, et infirmitas in quibus seminantur: quae ob hoc morte etiam non exstinguentur, ut illud juge tormentum corpori atque animae sit mortis aeternae supplicium. Justae vero animae, quas hic Redemptor Deus gratis ex fide justificavit, et justificatis bene vivendi usque in finem perseverantiam tribuit, in ipsis corporibus in quibus hic justificationis gratiam divinitus acceperunt, et in quibus justificatae per fidem, in caritate Dei proximique vixerunt, regni coelestis aeterna beatitudine potientur: glorificatis etiam corporibus suis, quae sine dubio, carnis natura, quam Deus creavit, veraciter permanente, non sicut hic animalia, sed spiritalia tunc habebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
plicia. ubi dyabolus cum anglis suiᷤᷤ ĩeternum arsurus est. qui et pri¬
mus peccauit. et peccatum prims hominibus persuasit. Tbi cum
o etiam formcarii ĩdolis seruientes adulteri molles masculor
cubitores fures. auari. ebriosi. malẽdici. rapaces. et omnes qui oꝑa
carm agunt. de quibus dicit apostolus. quomam regnum dei non cõ¬
quentur. si ante huius uite terminum a uiis sius malis com
non fuerint eternis ignibus exurentur. Omins enim homo qui in
hoc seculo usqz ad finem miquitatum delectacione. et cordis obduna¬
ne permanserit. sicut hic eun noxia criminum delectacio ten
sic eum sine fine sempitera cruciacio retinebit. Erit enim etiam mi¬
quorum resurrectio. sed sine imimutacione quam solis fidelibus et
fide iuste uiuentibus daturus est deus. hoc est enim quõd ait
postolus paulus. Omnes quidem resurgemus. sz non onmes im

Expanded text:
icia sustinere, ubi diabolus cum angelis suis in aeternum arsurus est, qui et priicia sustinere, ubi diabolus cum angelis suis in aeternum arsurus est, qui et primus peccavit, et peccatum primis hominibus persuasit: ubi cum eo etiam fornicarii, idolis servientes, adulteri, molles, masculorum concubitores, fures, avari, ebriosi, maledici, 516 rapaces, et omnes qui opera carnis agunt de quibus beatus dicit Apostolus, quia regnum Dei non consequentur , si ante hujus vitae terminum a viis suis malis conversi non fuerint, aeternis ignibus exurentur. Omnis enim homo qui in hoc saeculo usque ad finem in iniquitatum delectatione et cordis obduratione permanserit, sicut hic eum noxia criminum delectatio tenuit, sic eum sine fine sempiterna cruciatio retinebit. 35. Corpora impiorum. --Erit enim etiam iniquorum resurrectio, sed sine immutatione, quam solis fidelibus et ex fide juste viventibus daturus est Deus. Hoc est enim quod ait beatus Paulus: Omnes quidem resurgemus, sed non omnes im
Abbreviated transcription (Latin):
iudicandis hoc ait beatus paulus. Testificor coram deo et xpristo ihũ¬
qui iudicatunuis est uiuos et mortuos per aduentum ip̃ius et regnũ
eius. iii cuius aduentum ab illo primi hominus corpore quod deus
de terra plasmauit usqz ad omnum hominum corpora que animata
quandoqz uiuere ceperunt ab illo resuscitabuntur a quo operante cre
nt. Singula uero corpora illis singulis suis animabus in re¬
surrectione rẽddentur. quas in materins ut uiuere inciperent uentri¬
bus habere ceperunt. ut .s. anime in illo examine iusti iũdicis in eis¬
dem singulis corporibus suis accipiant retubucionem siue regni si¬
ue supplicii ¶ In quibus siie bonam siue malani. qualitatem uite
cipit que ab orignialis peccati reatu mitium sumit. In quo
tur. si unus diei uel umus hore spatio anima illa uixit in corpore ne¬
esse est eam cum eõdem corpore interminabilia gehenne susti

Expanded text:
judicandis beatus Paulus hoc ait: Testificor coram Deo, et Christo judicandis beatus Paulus hoc ait: Testificor coram Deo, et Christo qui judicaturus est vivos et mortuos, et per adventum ipsius et regnum ejus . In cujus adventu ab illo primi hominis corpore quod Deus de terra plasmavit, usque ad omnium hominum corpora, quae animata quandoque vivere coeperunt, ab illo resuscitabuntur, a quo operante creata sunt. Singula vero corpora illis singulis suis animabus in resurrectione reddentur, quas in maternis, ut vivere inciperent, ventribus habere coeperunt: ut scilicet animae in illo examine justi Judicis in eisdem singulis corporibus suis accipiant retributionem, sive regni, sive supplicii, in quibus sive bonam, sive malam qualitatem vitae cipit, quae ab originalis peccati reatu initium sumit. In quo tur, si unius diei vel unius horae spatio anima illa vixit in corpore, necesse est eam cum eodem corpore interminabilia gehennae suppl
Abbreviated transcription (Latin):
perdidenit boluntatis. ex seip̃a rursus eam habere potiusset.
possibilius hoc natura haberet angelica. que quanto minus gra¬
uatur terrem corporis pondere tanto magis hac esset prẽdita facul¬
tate. Sed ostendit deus unde bona uoluntas hominibus detur ꝯuã
sit amiserunt angeli cum haberent. ut amissam deinceps habere nõ
possent. Quomam igitur digna est eãdem uoluntas bona per dei
gratiam eterne beatitũdinis premio et miquitas angelica atq hu¬
mana non debet esse impunta. Propter hoc secundum catholice fidei
regulam uenturum esse filium dei ad pumendum omnes peccatores
angelos. et ad iudicandos homines uiuos et mortuos fideliter expecta¬
mus. Testatur enim bectus petius. quia deus angelis peccantibus
non peperat. sed carceribus caliginis inferi detrũdens trãdĩdit. in iu¬
dicio pumendos reseruari. ¶ De hominibus quoqz uiuis ac mortus

Expanded text:
perdidit voluntatis, ex seipsa rursus eam habere potuisset; multo perdidit voluntatis, ex seipsa rursus eam habere potuisset; multo possibilius hoc natura haberet angelica, quae quanto minus gravatur terreni corporis pondere, tanto magis hac esset praedita facultate. Sed ostendit Deus unde bona voluntas hominibus detur, quam sic amiserunt angeli cum haberent, ut amissam deinceps habere non possint. 35. Quoniam igitur digna est eadem voluntas bona per Dei gratiam aeternae beatitudinis praemio, et iniquitas angelica atque humana esse non debet impunita; propterea secundum catholicae fidei regulam, venturum esse Filium Dei ad puniendos omnes peccatores angelos, et ad judicandos homines vivos et mortuos fideliter exspectamus. Testatur enim beatus Petrus quia Deus angelis peccantibus non pepercit, sed carceribus caliginis inferni detrudens, tradidit in judicio puniendos reservari . De hominibus quoque vivis ac mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
mortis inseruit. Deus autem misericors et iustus sicut diabolo at¬
sue dilectionis eterntate firmauit. sic etiam humam generis massa
non totan in sempiternum perire permisit. sed quos uoluit eus gra¬
tuita bonitas repulsis tenebris. in quibus omnis humana
tas peccati origialis condempnatione uersatur. rẽducendos pre¬
destinauit ad lucem. In eo precipuẽ demonstrans ꝙ istos origmalis
inesse propria merita uoluntatis in solubili nexu eterna dampna¬
tione retineret. Bone quoq uoluntatis et cogitacionis miti
homini ex serp̃o nasci. sed diuinitus et preparan. et tribui. In eo d̾s
euidenter ostendit. quia neqz dyabolus neqz aliquis angelorum
eius. ex quo ruine illus merito in hanc inferiorem sunt de
liginem bonam potuit aut poterit resumere uoluntaten. Quia si
possibile eset ut humana natura postꝙͣ a deo auersa est bonitate

Expanded text:
mortis inseruit. Deus autem misericors et justus, sicut diabolo etmortis inseruit. Deus autem misericors et justus, sicut diabolo etsuae dilectionis aeternitate firmavit; sic etiam humani generis massam non totam in sempiternum perire permisit, sed quos voluit ejus gratuita bonitas, repulsis tenebris, in quibus omnis humana nativitas peccati originalis condemnatione versatur, reducendos praedestinavit ad lucem: in eo praecipue demonstrans quod istos originalis inesse propriae merita voluntatis, insolubili nexu aeterna damnatio retineret. 34. Bonae quoque voluntatis et cogitationis initium, non homini ex se ipso nasci, sed divinitus et praeparari et tribui, in eo Deus evidenter ostendit, quod neque diabolus, neque aliquis angelorum ejus, ex quo ruinae illius merito in hanc sunt inferiorem detrusi caliginem, bonam potuit aut poterit resumere voluntatem. Quod si possibile esset ut humana natura, postquam a Deo aversa bonitatem
Abbreviated transcription (Latin):
bus beatitudo discẽderet. et ad supplicium eis relingueretur eter¬
ntas misera erroribus doloribusq ciuicianda. Et de angelis q̃de
hoc disposuit et impleuit. ut si quis eorum bonitatem uoluntatis per¬
deret nũꝙͣ eam diuino munere repararet ¶ Pars itaqz angelorum
que a suo creatore deo quo solo bono beata fuit uoluntaria ꝑ
auersione discessit equitatis superne iudicio mitium sue dampna¬
tionis in ip̃a auersione uoluntatis iuenit ut non adesset ei ma¬
ere iam puniri. ꝙͣ illius beneficii bom dilectione destitui qui
eternum prepararet. in quo omnes illi preuaricatores angeli.
in eis iniuste auersionis malo ꝑmaneret etiam iuste retributio¬
ius eterna dampnatio. Horum malorum princeps diabolus pri¬
ios homines quos ad peccati precipitium inudus duxit n
tantum sed uniuerse propagini eorum. cum uitio peccati meritũ

Expanded text:
bus beatitudo discederet, et ad supplicium eis relinqueretur aeterbus beatitudo discederet, et ad supplicium eis relinqueretur aeternitas misera, erroribus deinceps doloribusque crucianda. Et de angelis quidem hoc disposuit et implevit, ut si quis eorum bonitatem voluntatis perderet, nunquam eam divino munere repararet. 31. Pars itaque angelorum quae a suo creatore Deo, quo solo bono beata fuit, voluntaria prorsus aversione discessit, aequitatis supernae judicio, initium suae damnationis in ipsa aversione voluntatis invenit: ut non aliud ei esset incipere jam puniri, quam illius beatifici boni dilectione destitui; quaaeternum pararet: in quo illi omnes praevaricatores angeli in eis injustae aversionis malo, permaneat etiam justae retributionis aeterna damnatio. Horum malorum princeps diabolus primos homines, quos ad peccati praecipitium invidus duxit, non eis tantum, sed et universae propagini eorum cum vitio peccati meritum
Abbreviated transcription (Latin):
itrii libertatem que maxime debuit intellectuali creature. c¬
toris benignitate conferri. ita cognoscendi et diligendi se facultatẽ
uoluntatemqz donauit. ut etiam eam unusquisqz et habere posset i
erdere. Si quis tamen sponte eam perderet. eam deinceps ar
resumere non ualeret. ut illius esset sancte cogitacionis mitium
grauitate dono bontatis de nuo reuocandis. quibus uellet infũde
spũs et corpora locis atqz affectionibus pro eo. ut ip̃e sapiens uoluit
congruit mirabiliter ordinare. Angeli ergo atoz homines pro eo ꝙ
itionales sunt facti eternitatis ac beatitudmis donum in
turespiritualis creationẽ diuinitus acceperunt. ita .s. ut si dilecti¬
on creatoris sui iugiter inhesissent simul eterm beatiqz mansisset
i uero proprie libertatis arbitrio contra sumini creatoris in¬
num suam interentur facere uoluntatem protinus a contumati¬

Expanded text:
arbitrii libertatem, quae maxime debuit intellectuali creaturae Carbitrii libertatem, quae maxime debuit intellectuali creaturae Creatoris benignitate conferri, ita cognoscendi ac diligendi se facultatem voluntatemque donavit, ut eam unusquisque et habere posset et perdere; si quis tamen sponte eam perderet, suo eam deinceps arbitrio resumere non valeret. Ut illius esset sanctae cogitationis initia gratuitae dono bonitatis denuo renovandis quibus vellet infundere, eritis, spiritus et corpora, locis atque affectionibus, prout ipse sapiens voluit, congruis mirabiliter ordinare. Angeli ergo atque homines, pro eo quod rationales facti sunt, aeternitatis ac beatitudinis donum in ipsa naturae spiritalis creatione divinitus acceperunt: ita scilicet, ut si dilectioni creatoris sui jugiter inhaesissent, simul aeterni beatique mansissent; si vero propriae libertatis arbitrio contra summi Creatoris imperium suam niterentur facere voluntatem, protinus a contumaci
Abbreviated transcription (Latin):
creauit. et eis facultatem atoz intelligenciam cogitande. cognosceñde
iligendeqz diuinitatis inseruit. ¶¶ Quos tamen ita treaui
etiam preseipis illum diligerent cuius se tales creatos opere cogno¬
uissent cum eorum ut tales fierent. nulla merita precessissent. ut
autem hec dilectio haberet iustam. et congruam laudem bo
queqz eis tribuit libertatem. ut esset eis possibile siue ad eum qui
supra ip̃os est intencionem sancte dilectionis erigere sue ãd se uel
dea que infra eos sunt praue cupiditatis semetipos ponder
nare. Non est igitur natura que meterium possit siue uiuere siue be¬
ne uiuendo subsistere. insi que potest de deo ip̃ius dei munere cogita¬
re. hec autem natura intellectualis in anmabus est homin
spiritibus angelorum. deus quippẽ diligendi et cognoscendi. se nõ
iisi angelis et hominibus indidit facultatem. Quibus propter

Expanded text:
creavit, et eis facultatem atque intelligentiam cogitandae, cognoscendae, creavit, et eis facultatem atque intelligentiam cogitandae, cognoscendae, diligendaeque divinitatis inseruit. Quos tamen ita creavit, ut etiam prae seipsis illum diligerent, cujus se tales creatos opere cognovissent, cum eorum ut tales fierent, nulla merita praecessissent. Ut autem haec dilectio haberet justam et congruam laudem, voluntatis quoque eis tribuit libertatem: ut esset eis possibile, sive ad eum qui supra eos est intentionem sanctae dilectionis erigere, sive ad se, vel ad ea quae infra eos sunt, pravae cupiditatis semetipsos pondere declinare. 30. Non est igitur natura, quae in aeternum possit, sive misere, sive beate vivendo subsistere, nisi quae potest de Deo ipsius Dei munere 514 cogitare. Haec autem natura intellectualis in animabus est hominum et spiritibus angelorum. Deus quippe cognoscendi ac diligendi se, non nisi angelis et hominibus indidit facultatem. Quibus propter
Abbreviated transcription (Latin):
placione atqs exultacione multitudinem dulcẽdinis domini inces¬
sabiliter senciant. nec ab eo naturali conditione deficiant
inherentibus deo nichil in est de uaretate tẽporis. quia collato sibi
eterne incorruptionis atq incõmutabilitatis munere nichil in se
senciant immutacionis. In est tamen singulis naturalis te
quo a se iuicem discernuntur. quia nullus eorum in alio est. Et
cum uni eorum opus quõdlibet iniungitur alius quoqz alteri oꝑi
implendo diuine potestatis deputatur arbitrio. ¶ Hec omma ostẽ¬
dunt etiam sanctos angelos opa esse sancte trimitatis cuius per singu¬
las res quas utiqz sicut uoluit fecit. apparet mirabilis et sapiencia
Illos itaqz desituros quoidam ex aqua. quosdam uero sicut uoluit
impotens prõduxit e terra. Supenores uero spiritus nullu
corporeis elementis habere fecit naturale consortium quos et eternoᷤᷤ

Expanded text:
platione atque exsultatione multitudinem dulcedinis Domini incesplatione atque exsultatione multitudinem dulcedinis Domini incessabiliter sumant, nec ab eo naturali conditione deficiant, etsi inhaerentibus Deo nihil inest de varietate temporis, quia collato sibi aeternae incorruptionis atque incommutabilitatis munere, nihil in se sentiunt mutationis; inest tamen singulis terminus naturalis, quo a se invicem discernuntur, quia nullus eorum est in alio; et cum uni eorum opus quodlibet injungitur, alius quoque alteri operi implendo divinae potestatis deputatur arbitrio. Haec autem omnia ostendunt etiam sanctos angelos creaturam esse sanctae Trinitatis, cujus per singulas res, quas utique sicut voluit fecit, apparet mirabilis et sapientia Illos itaque desituros quosdam ex aqua, quosdam, quia sic voluit Omnipotens, produxit ex terra. Superiores vero spiritus nullum cum corporeis elementis habere fecit naturale consortium; quos et aeternos
Abbreviated transcription (Latin):
turaliter incõmutabilis sit. omnino et immensus. Qui cum in se
iuersitatem ullam habere non possit. in eisdem tamen spiri
quos rationales atqz intellectuales fecit. diuersitatem sue opatio¬
nis ostendit. in quibusdam enim ĩdest terrenis atq mortalibus st¬
corporalium partes cum ip̃i in corporibus sint non particulati st¬
ti corporibus. et si nullus est eis localis motus. quia ꝑ locor
coti sunt. Tamen cogitacionum uauetus diuersitatem in eis
dam temporalis motionis ac mutacionis ostendit. dũ mõdo aliq̃d
iusti ex miqus mõdo pietatis illustrantur lumine mõdo de¬
tur tenebroso impietatis tempore. Illos quoqz quos terrenorum cor¬
porum grauat. nulla luculenta materies .i. angelicos spiritus qͥs
non uideat non unius nature esse. cum deo. sed factos ex inch
naturalis mutabilitas in eo agnoscitur. quia eusdem nature Pars
est indeterius commutata. Deinde ꝙ hii qui deprauati non sunt.
licet illius dono a quo cum non essent facti sunt indefessa.

Expanded text:
turaliter incommutabilis omnino sit et immensus? Qui cum in se diversitatem ullam habere non possit, in eisdem tamen spiritibus, quos rationales atque intellectuales fecit, diversitatem suae operationis ostendit. In quibusdam enim, id est, qui terrenis ac mortalibus scorporalium partes, cum ipsi in corporibus sint, non particulatim s13 corporibus, etsi nullus est localis motus, quia per locototi sunt: tamen cogitationum varietas diversitatem in eis cujusdam temporalis motionis ac mutationis ostendit; dum modo aliquid justi sunt ex iniquis; modo pietatis illustrantur lumine, modo depravantur tenebroso impietatis errore. 29. Illos quoque quos terrenorum corporum nulla gravat lutulenta materies, id est angelicos spiritus, quis non videat non unius naturae esse cum Deo, sed factos ex nihilo? Quorum naturalis mutabilitas in eo cognoscitur, quia ejusdem naturae pars est in deterius permutata. Deinde quia ii qui depravati non sunt licet, illius dono a quo cum non essent facti sunt, indefessa,
Abbreviated transcription (Latin):
primum se nullum ẽẽ corpus ostendit quia quibusdam cor¬
bus uitam non dedit. cum corpora ip̃e creauerit. Ipe autem natura¬
liter uita est. quia si uita non esset non uiuentia corpora fecisset. Ne¬
qz enim facit rem non uiuentem nist res uiuiens. Non igitur bniꝰ
nature sunt cum deo corpora que uiuere ommnino non possunt. Ac
sic neqz illa corpora unius nature cum deo sunt. quibus singulis
os brutos atqz irrationabiles spiritus quibus eadem corpo
di largitus est lumen. quo suum possent aut cognoscere aut dilig̾e
creatorem ¶ Ipos quoqz spus quos rationales atoz intellectuale

Expanded text:
primum se nullum esse corpus ostendit, quia quibusdam corprimum se nullum esse corpus ostendit, quia quibusdam corporibus vitam non dedit, cum corpora omnia ipse creaverit. Ipse autem naturaliter vita est, quia si vita non esset, non viventia corpora non fecisset. Neque enim facit rem non viventem, nisi res vivens. Non igitur unius naturae cum Deo sunt corpora, quae omnino vivere non possunt. Ac sic neque illa corpora unius naturae cum Deo sunt, quibus singulis os brutos atque irrationabiles spiritus, quibus eadem corpordi largitus est lumen, quo suum possent aut cognoscere aut diligere Creatorem. 29. Ipsos quoque spiritus, quos rationales atque intellectuales
Abbreviated transcription (Latin):
admõdum temporum series rerum decessione. aut successione tran
iec aliqua mobili quantitate terminatur. quia nullo cont¬
ditur. Neqz per mundi partes partibus suis est ip̃e diffusus. ut ma¬
iores mundi partes sus maioribus impleat. et minores minorib
ulendo. nusꝙͣ tamen totus se infundat. Ip̃e enii est deus qui a
Celum et terram ego impleo. Omma igitur que fecit .i. spiritus et
corpora summa et ima celestia atqz terrestria. uiuencia et quibus ui¬
endi facultatem non dedit ineffabiliter. ubiqz totus dominu
i et implet et continet. Nec in his que diuĩduntur ip̃e diuiditur. nec
Nin his que mutantur. ulla mutacione uariatur. Nisi enim natura
incõmutabilis ip̃e esset. nũꝙͣ in rebus mutabilibus ordo ꝯ¬
dem consilii ac disposiciomis eius incõmutabilis. permaneret. Deus
igitur rerum corporearum atqz incorporearum creator ĩmensus

Expanded text:
admodum temporum series rerum decessione ac successione transcurrat: admodum temporum series rerum decessione ac successione transcurrat: nec aliqua molis quantitate terminatur, quia nulla concluditur: neque per mundi partes partibus suis est ipse diffusus, ut majores mundi partes suis majoribus impleat, et minores minoribus implendo nusquam tamen totus se infundat. Ipse enim est Deus qui ait: Coelum et terram ego impleo . Omnia igitur quae fecit, id est, spiritus et corpora, summa et ima, coelestia atque terrestria, viventia et quibus facultatem vivendi non dedit, ineffabiliter ubique totus Dominus Deus et implet et continet; nec in iis quae dividuntur ipse dividitur, nec in iis quae mutantur ulla mutatione variatur. Nisi enim naturaliter incommutabilis ipse esset, nunquam in rebus mutabilibus ordo quidam consilii ac dispositionis ejus incommutabilis permaneret. 28. Deus igitur rerum corporearum atque incorporearum creator immensus, eo
Abbreviated transcription (Latin):
solis alia claritas lune. alia claritas stellarum. stella emii differt¬
a stella. in claritate. Corporalium igitur naturarum diuersitas osten¬
it unãquãqz earum non hoc esse quõd ex se semper habere potu¬
sed et quõd ex disposicione atqz opere ommpotentissimi atqz incõmu¬
tabilis et sapientissimi creatoris accepit ¶ Quõd si unius eiusdemq
nature esset qualibet creatura corporalis. cuius est sancta trin
unus est deus. nec localiter in loco eet. nec temporis mutacionem ali¬
quando sentiret. nec de loco ad locum transiret. nec circus criberetur
mole ꝙͣtitatis sue. Que omnia ostendunt hiͦ naturarum il
opificem. cuius nullus locus aut angustus est locus. quia non mi¬
nus in angustis ꝙͣ in latis totus est. Nec mutatur tempore qui solꝰ
otest uolumina temporum non temporali uolubilitate sed e
stabilitate nurabiliter ordinare. Neqz enin in tempore cogitat quẽ¬

Expanded text:
solis, alia claritas lunae, et alia claritas stellarum: stella enim a stellsolis, alia claritas lunae, et alia claritas stellarum: stella enim a stella differt in claritate . Corporalium igitur naturarum diversitas ostendit unamquamque earum non hoc esse, quod ex se semper habere potuerit, sed quod ex dispositione atque opere omnipotentissimi atque incommutabilis et sapientissimi Creatoris accepit 27. Quod si unius ejusdemque naturae esset quaelibet creatura corporalis, cujus est sancta Trinitas, quae unus est Deus; nec localiter in loco esset, nec temporis mutationem aliquando sentiret, nec de loco ad locum transiret, nec circumscriberetur quantitate molis suae. Quae omnia ostendunt hujuscemodi naturarum illum esse opificem, cui nullus latus aut angustus locus est, quia non minus in angustis quam in latis totus est; nec mutatur tempore, quia solus potest volumina temporum, non temporali volubilitate, sed aeterna stabilitate mirabiliter ordinare. Neque enim in tempore cogitat, quem
Abbreviated transcription (Latin):
piencia cui naturaliter hoc est ẽe ꝙ sapientem eẽ. hoc facere quõd sa-¬
pienter facere. ¶ Simplicitas itaqz multiplicis sapienciẽ dei ma-¬
gnitudinem celsitũdinis sue. non solum in magnitũdine sublimi¬
um creaturarum uerum etiam infimarum paruitate commiendat
dum bona omma que creauit non solum inferius dissimiliusq suo
cieatore sunt. utpote non prolatã de ip̃o. sed facta prorsus ex nichi¬
lo. uerum etiam interse non equaliter sunt. sed unaqueqz res ita ꝑ¬
manet. sicutã do ut esset actepit alia quĩdem ne alia autem sic Re-¬
qz enim sic datum est corporibus ut sint. sicut spiritus acceperunt. cũ
ip̃a quoqz corpora non equaliter sint et in ipĩs celestibus atqz terre
splendent claritate. Alia nãqz est sicut dicit apostolus claritas celesti¬
in corporum alia terrestrium. In ipĩs quoq celestibus alia cle

Expanded text:
pientia; cui naturaliter hoc est esse, quod sapientem esse; hoc facere, quod sapientia; cui naturaliter hoc est esse, quod sapientem esse; hoc facere, quod sapienter facere. Simplicitas itaque multiplicis sapientiae Dei magnitudinem celsitudinis suae, non solum in magnitudine sublimium creaturarum, verum etiam in infimarum parvitate commendat: dum bona omnia quae creavit, non solum multo inferius dissimiliusque suo Creatore sunt, utpote non prolata de ipso, sed facta prorsus ex nihilo; verum etiam inter se non aequaliter sunt, sed unaquaeque res ita permanet, sicut a Deo ut esset accepit, alia quidem sic, alia autem sic. Neque enim sic datum est corporibus ut sint, sicut spiritus acceperunt: cum ipsa quoque corpora non aequaliter sint, et in ipsis coelestibus atque terresplendeant claritate. Alia namque est, sicut Apostolus dicit, claritas coelestium corporum, alia terrestrium. In ipsis quoque coelestibus, alia claritas
Abbreviated transcription (Latin):
cere. quia ex nichilo facte sunt. Ad defectum eas conditiõ ducit origi¬
nis. ad profectum uõ ea prouehit operatio creatoriᷤ. In eo igitur pri¬
mum trinitatis que deus uerus est eternitas sine mitio naturalis
agnoscitur. quia quedam ita fecit. ut cum ẽe quidem ceperit tamen nõ
esse aliquando non possint. In eo uero eius ommpotencia intelligi
quia omnem creaturam uisibilem atqz inuisibilem. ĩdest
poralem atqz spiritualem de nichilo fecit. in quibus ip̃a rerum diu̾¬
sitas multo magis commendat bonitatem atqs ominpotentiam
reatoris. nisi enim onmpotens esset. non una et ea dei faci
summa atoz yma fecisset. Et insi summe bonus esset. non se guber¬
nandis rebus quoqs infimi prestitisset. Igitur tam imagnis ꝙͣ
in parus quibuscũqz rebus conditis magna est bonitas atqz om̃i¬
potentia conditoris. Ommia enim sapienter fecit sumina ueraqz sa¬

Expanded text:
cere, quia ex nihilo factae sunt. Ad defectum eas conditio ducit origicere, quia ex nihilo factae sunt. Ad defectum eas conditio ducit originis, ad profectum vero provehit operatio Creatoris. In eo igitur primum Trinitatis, quae Deus verus est, aeternitas sine initio naturalis agnoscitur, quia quaedam ita fecit, ut cum esse quidem coeperint, tamen non esse aliquando non possint: in eo vero ejus omnipotentia intelligitur, quia omnem creaturam visibilem atque invisibilem, id est corporalem atque spiritualem de nihilo fecit; in quibus ipsa rerum diversitas multo magis commendat bonitatem atque omnipotentiam Creatoris. Nisi enim omnipotens esset, non una eademque facilitate summa atque ima fecisset; et nisi summe bonus esset, non se gubernandis rebus quoque infimis praestitisset. 26. Igitur tam in magnis quam in parvis quibusque rebus conditis magna est bonitas atque omnipotentia Conditoris. Omnia enim sapienter fecit summa veraque Sa