comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑusserit quaqͣ ferit uenenũ furadit.
uecant. eo qd̾ complic se in circulos
hanc feminei sexus tantũ essetdũt
⁊ conciꝑe a serpente ob ida piscgtorib
tonqm a serpente sibilo euccat᷑ ⁊ capit᷑.
Ictu aũ fustis difficult̃ int̾imit᷑. ferui
ia ꝓtiñ. Animã in cͤauda hab̾e cͥcũ ẽ.
Nam capite ꝑcusso uix eam iut̾imi
cauda statim exanimari. Congrus
branchiis complectit᷑. nõ morsu nec
pͥus dimittit qmͣ escam cͥcũroserit
Corpedo uocata eo qd̾ corpꝰ torpeso̾e
faciat. si eam qͥsq uiuentẽ tangat.
Narrat plinius sod̾s ex indico mari
torpedo etiam ꝓcul ⁊ elonguiqͦ uł si ha¬
sta uirgaq attingat᷑. qmͣius p̾ualidoꝰ
lac̾tos rorpesc̾e quãlib ad cursũ ue
loces alligari pedes. Tanta enĩ uis
eiꝰ ẽ ut etiã aura corꝑis sui afficiat
m̃bra. Sepia dr̃ qr sẽpib int̾clusa
Facilius capitur inoreundo obscenũ
genus. Ore enĩ conccpit. sicut uiꝑa

Expanded text:
percusserit, quaqua ferit, venenum fundit percusserit, quaqua ferit, venenum fundit vocant, eo quod conplicet se in circulos. Hanc feminini tantum sexus esse tradunt et concipere a serpente: ob id a piscatoribus tamquam a serpente sibilo evocatur et capitur. Ictu autem fustis difficulter interimitur, ferula protinus; animam in cauda habere certum est. Nam capite percusso vix eam interimi, cauda statim exanimari. 44. Congrus brachiis complectitur, non morsu; nec prius dimittit quam escam circumroserit. 45. Torpedo vocata, eo quod corpus torpescere faciat, si eam quisquam viventem tangat. Narrat Plinius Secundus, « ex Indico mari torpedo etiam procul, et e longinquo, vel si hasta virgaque attingatur, quamvis praevalidos lacertos torpescere, quamlibet ad culoces alligare pedes.' Tanta enim vis eius est ut etiam aura corporis sui adficiat membra. Sepia dicitur, quia sepibus interclusa faciliugenus, ore enim concipit, sicut vipera.
Abbreviated transcription (Latin):
tincat. Euant lic uenti seuiãt pro¬
celle nauis. tñ qͣli radicata in mari
stare udet᷑. nec mou̾i nõ retinendo.
s tm̃tn ad herendo. hc̃ latini moram
capite ht̃ a qͦ semꝑ supͣ intendit. mil¬
lago nomĩat᷑. qr euolat suꝑ aquã.
q̾ciens autẽ cerint᷑ extra aqm uo¬
litans tempestates significat mu
bundat quẽ lingͣ sua sar applłãt.
ex quo diriuatũ est huiꝰ similitu¬
dinis piscicłos sarras sardinas q
uocari. Allec piscicłs ad liquorẽ
salsam̃toꝵ ydoneꝰ. Unde ⁊ nũcu¬
patꝰ. Afforꝰ piscid̃s qui ꝓpt̾ exigui¬
tatem hamo capi non potest. Anguil¬
le simlitudo anguis nom̃ dedit. ori¬
o eius ex lurio. Unde ⁊ qñ capitim
Ad̾o lenis est. ut quanto forcius p̾s¬
seris tanto cicius aabitur. Fertur autẽ
orientis fluuũ gangen anguillas tͥ¬
cenis pedib gignere. anguille in uino
necate qui ex eo bib̾uit tedium uim
hñt. draco iste marinꝰ aculeos in brã¬
chiis ht̃ ad caudam spectantes qͥ dũ

Expanded text:
tineat. Ruant licet venti, saeviant procellae, navis tamen quasi radicata in mari stare videtur nec moveri, non retinendo, sed tantummodo adhaerendo. Hunc Latini moram capite habet, a quo semper supra intendit. Millago nominatus, quia evolat super aquam. Quoties autem cernitur extra aquam volitans, tempestates mubundat, quem lingua sua 'sar' appellant; ex quo derivatum est huius similitudinis pisciculos sardas sardinasque vocari. Allec pisciculus ad liquorem salsamentorum idoneus; unde et nuncupatus. Aphorus pisciculus, qui propter exiguitatem hamo capi non potest. Anguillae similitudo anguis nomen dedit. Origo huius ex limo; unde et quando capitur, adeo lenis est ut quanto fortius presseris, tanto citius elabitur. Ferunt autem Orientis fluvium Gangen anguillas tricenis pedibus gignere. Anguillae vino necatae, qui ex eo biberint taedium vini habent. Draco marinus aculeos in branchiis habet ad caudam spectantes, qui dum
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑitatem sui. Mollissimũ genus
eaꝵ penicilli uocant᷑. eo qd̃ apte st̃
ad oculoꝵ tumores ⁊ extͥgendas lip¬
pitudines utsles. Candide spongie
cura fiunt. ꝑ estatem enĩ ad solem st̾¬
nuntur. ⁊ sic̃ cera punica candorẽ bi¬
bũt. animaliũ omniũ inaqͥs iuuen¬

Expanded text:
asperitatem sui. Mollissimum genus asperitatem sui. Mollissimum genus earum penicilli vocantur, eo quod aptae sint ad oculorum tumores, et ad extergendas lippitudines utiles. Candidae sfungiae cura fiunt; per aestatem enim ad solem sternuntur, et sicut cera Punica candorem bibunt. Animalium omnium in aquis viven
Abbreviated transcription (Latin):
ca genidales strept̃ paludes ⁊ sonos
uocis ĩportuius clamorib reddt̃. Ex
palustres. quedam rubere ob id qr ĩ
calamite uocant᷑. qm̃ int̃ harũdineᷤ
ifructices uiuũt minimeq oĩum
iuiridissime mute ⁊sine uoce sunt.
agredule rane ꝑuule in sioco uel a¬
gris morantes: Unde ⁊ nũcupate.
Negant qͥdam canes latrare quib ĩ
offarana uiua fu̾i̾t data. Spongia
a fing̾e .i. nitidare ⁊ ext̾gere dicta.
afframus poeta. ficcedo ad te ut tͥ
ceruicẽ fuigã. luiteo idẽ ext̾gam. Ci
cero ⁊ fingebat᷑ spongiis. sangius
id est ext̾gebatur. animal autẽ cẽ
docetur crure inherente petͥs. Unde
⁊dum ab scidit᷑. sanguinẽ remuttit.
Nam alia sũt uiuentia in aquis et
discͣruntut pisces. alia q̃ stant fixa
utostree. icimi spongie. Ex hiis ali¬
as mares dici eo qd̃ teniri fistula
spissioresq sint alias feminas q̃
maiorib fistulis sũt ac ꝑpetius
alias duriores qͣs g̾ci appellãt tur¬
gos ⁊ nos hurosas dic̾e possumꝰ ob

Expanded text:
genitales strepunt paludes et sonos vocis importunis clamoribus reddunt. Ex palustres, quedam rubete quia in calamites vocantur, quia inter arundines fruticesque vivunt, minimae omnium et viridissimae; mutae et sine voce sunt. Agredulae ranae parvae in sicco vel agris morantes; unde et nuncupatae. Negant quidam canes latrare, quibus in offa rana viva fuerit data. Sfungia a fingere, id est nitidare et extergere, dicta. Afranius 415: Accedo ad te, ut tibi cervicem fingam linteo, id est extergam. CiEffingebatur sfungiis sanguis,' id est extergebatur. Animal autem esse docetur cruore inhaerente petris. Unde et dum absciditur sanguinem remittit. Nam alia sunt viventia in aquis et discurrunt, ut pisces; alia, quae stant fixa, ut ostreae, echini, sfungiae. Ex his alias mares dici, eo quod tenues sint fistulae spissioresque; alias feminas, quae maioribus fistulis sunt ac perpetuis; alias duriores, quas Graeci appellant τράγους, et nos hircosas dicere possumus ob
Abbreviated transcription (Latin):
Ostr᷑a dicta a testa qua mollicies in¬
t̾ior carnis munit᷑. Greci enĩ destũ
ostrea uecant. ostrea autẽ neitrũ
ab sede pelori ungues a similitudi¬
ne humanaꝵ unguiũ dicte. Tes¬
tudo dictus eo qd̾ tegmine teste sit
ad oꝑtꝰ ĩcamere mõd̃. ꝯunt autẽ
idest inceno ⁊ paludib uiuentes.
Quartũ genus fluuiales que ĩdul¬
ci aqua uiuũt. Tradũt aliqui qd̃
incredibile ẽ tardius ire nauigia te¬
studinis pedẽ dextrum uehentĩa. Ici¬
nꝰ a t̾restri icino nom̃ traxit quẽ uul¬
gus iriciũ uocant. cuiꝰ testula duplex
tͥb mod̾ dr̃. aut testudo aut peloris
aut coclea. siam ⁊ qd̾ edimꝰ testudo

Expanded text:
Ostrea dicta est a testa, quibus mollities inOstrea dicta est a testa, quibus mollities interior carnis munitur; Graeci enim testam ὀστρα vocant. Ostrea autem neutrum, ab sede Pelori. Ungues a similitudine humanarum unguium dictae. Testudo dictus, eo quod tegmine testae sit adopertus in camerae modum. Sunt autem id est in caeno et paludibus viventes; quartum genus fluviales, quae in dulci aqua vivunt. Tradunt aliqui, quod incredibile est, tardius ire navigia testudinis pedem dextrum vehentia. Echinus a terrestre echino nomen traxit, quem vulgus iricium vocant; cuius testula duplex, tribus modis: ut testudo ac peloris et cochlea. Nam et quod edi
Abbreviated transcription (Latin):
carne p̾ciosus calculus solidat᷑. de
quib tradt̃ hii qui de animantiũ
scripserunt naturis. eo qd̃ noctur¬
no temꝑe lutora appetant. ⁊ ex cele¬
sti rore margaritũ concipiũt. unde
⁊ occeloe nominantur. Murice codea
est maris dicta ab acumine ⁊ asꝑi¬
tate que alio nomine conciliũ no¬
minat᷑. ꝓpt̾ qd̾ cͥciuncisa ferro lacͥ¬
mas purpurei coloris emittat eqͥ¬
b purpura tinguit᷑. ⁊ iñ ostrum ap¬
pellatum qd̾ hec tinctura ex teste
humore eliciur. charicros uccar
qr conche sũt coura habentes mi¬
mica ostreis aĩalia. Eoꝵ erĩ car¬
nib uuit. ⁊ hoc miro ingenio. Nam
qr ualida testa eius aꝑmi nor po¬
test. explorat qñ ostrea el austra te¬
staꝵ aꝑiat. Tunc cancer latent᷑
lapillum inicit. atq ĩpedita conclusi¬
one ostree tarnes erodit. T̃radt̃ qͥdã
decẽcancͥs cum ocimi marupło alliga¬
tis omes qui ibi sunt scorꝑiones ad
eum locũ coituros. duo sunt aut̃
geña cancroꝵ. fliuales i marini.

Expanded text:
carne pretiosus calculus solidatur. De quibus tradunt hi qui de animantium scripsere naturis eo quod nocturno tempore litora appetant, et ex caelesti rore margaritum concipiunt; unde et †oceloe† nominantur. Murex cochlea est maris, dicta ab acumine et asperitate, quae alio nomine conchilium nominatur, propter quod circumcisa ferro lacrimas purpurei coloris emittat, ex quibus purpura tingitur: et inde ostrum appellatum quod haec tinctura ex testae humore elicitur. Cancros vocari, quia conchae sunt crura habentes: inimica ostreis animalia. Eorum enim carnibus vivunt miro ingenio; nam quia valida testa eius aperiri non potest, explorat quando ostrea claustra testarum aperiat, tunc cancer latenter lapillum inicit atque inpedita conclusione ostreae carnes erodit. Tradunt quidam decem cancris cum ocimi manipulo alligatis omnes qui ibi sunt scorpiones ad eum locum coituros. Duo sunt autem genera cancrorum: fluviales et marini.
Abbreviated transcription (Latin):
uł qd̾ ad simphoniã gregatim cõ¬
ueniũt. Nichil in mari uelocius isti.
siam płmq salientes naues tnͣsuo¬
lant. Quando autẽ p̾ludt̃ in flucti¬
b ⁊ undaꝵ molib se saltu p̾cipiti
feriũt tempestates significare ui¬
dentur. hii ꝓpͥe simones nominãt᷑.
Est ⁊ delfinũ genus innilo dorso
cerrato qui cocodrillos tenera uentͥ¬
um secantes int̾unt̾. porci mari¬
ni qui uulgo uocantur suilli. qr
dum escam q̃runt more luis t̾rã
sub aqͥs fodiũt. Cuoca guitur enĩ
hñt. oris officiũ ⁊ nͥ rostrum hare¬

Expanded text:
uod ad symphoniam gregatim conveniunt. Nihil in mare velocius istis; nam plerumque salientes naves transvolant. Quando autem praeludunt in fluctibus et undarum se molibus saltu praecipiti feriunt, tempestates significare videntur. Hi proprie simones nominantur. Est et delphinum genus in Nilo dorso serrato, qui crocodillos tenera ventrium secantes interimunt. Porci marini, qui vulgo vocantur suilli, quia dum escam quaerunt, more suis terram sub aquis fodiunt. Circa guttur enim habent oris officium, et
Abbreviated transcription (Latin):
ponit᷑. Electuariũ uoccitũ eo qd̾ mol¬
le sorbeatur. trossicos dictos. qr ĩmo¬
dũ rotule deformantur. trocos enr̃
sine igne mac̾etur ⁊ comp̾hendatur. Ene¬
ma gce. latine relaxatio dr̃. pessaria dic¬
ta qd intus mitiant᷑. Medicinã ium̃¬
toꝵ: ꝙron quidam gͥcus inuenit. In¬
de pingitur dimidia ꝑte homo. dimidia
dies medici uocant quib c̾do ex iudicio ĩ¬
firmitatis hoo nom̃ impositũ eẽ qd̾ auͣdi

Expanded text:
ponitur. Electuarium vocatum eo quod molponitur. Electuarium vocatum eo quod molle sorbeatur. Trociscos dictus quia in modum eo quod fine igne maceretur et compma Graece, Latine relaxatio dicitur. Pessaria dicta quod intus iniciantur. Medicinam iumentorum Chiron quidam Graecus invenit. Inde pingitur dimidia parte homo, dimidia dies medici vocant, quibus, credo, ex iudicio infirmitatis hoc nomen inpositum est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ⁊ in homine suꝑbia sanari nõ pot̃.
nisi humilitate sanetur. Ex similib
bris. ⁊ uuln̾ib omĩb. s simił simili
nominib suis significant. Nam an
tidotũ g̾ce. latine ex contrario datũ
dr̃. Contraria eñi contrariis medici¬
ne ratione curantur. At contͣ ex si¬
gustus eius amarus ẽ. Ex conuerit¬
enti enĩ nomĩ accepit. quia amaritudo
amaritudinẽ solu̾e solet. Omĩa aũ
medicam̃ta ex ꝓpͥis caĩs h abent uoca¬
bula. Gera enĩ dicta: quasi diuina ab¬
teriaca. qd̃ apta sint guttis meatui. ⁊
tumores fautiũ ⁊ arteriarũ leniant.
Tiriaca est antidotũ serpentinũ. quo
uenena pellunt᷑. ut pestis peste soluat᷑.
Catartica g̾oe. latini purgatoria dicũt.
Catapodia eo qd̾ modicũ potet᷑ seu in¬
glutiatur. iiamoron asucco more no¬
men sumpsit ex qͦ conficit᷑ sicut diaco¬
dion. quia ex codia .i. ex papa uere fit.
sicut di asꝑmaton. qͥa ex seminib cõ¬

Expanded text:
sicut et in homine, superbia sanari non potest, sicut et in homine, superbia sanari non potest, nisi humilitate sanetur. Ex similibus bris et vulneribus omnibus, sed similis simili nominibus suis significant: nam et antidotum grece, latine ex contrario datum significat. Contraria enim contrariis medicine ratione curantur, at contgustus eius amarus est. Ex convenienti enim nomen accepit, quia amaritudo morbi amaritudine solvi solet. Omnia autem medicamenta ex propriis causis habent vocabula. Hiera eniteriaca quod apta sit gutturis meatui: et tumores faucium et arteriarum leniat. Theriaca est antidotum serpentinum, quo venena pelluntur, ut pestis peste solvatur. Catartica Graece, Latine purgatoria dicuntur. Catapotia, eo quod modicum potetur, seu inglutiatur. Diamoron a suco morae nomen sumpsit, ex quo conficitur; sicut diacodion, quia ex codia, id est ex papavere fit; sicut diaspermaton, quia ex seminibus con
Abbreviated transcription (Latin):
auiũ penne qr acute. ⁊ eoce nomẽ
ꝙ fe reseruauit antiqͥtatẽ. qr ue¬
t̾es pennas dicebant ñ puas. ħ
⁊ dolabra qd̃ habeat duo labra. Nã
securis simplex ẽ. dextlis dext̾e ha¬
bilis. ascia ab hastulis dicta quas
a ligno eximit cuiꝰ diminutiuũ est
asciola. Est autẽ manubo breui ad
u̾sa ꝑte refe̾ns uł simplicẽ malleũ.
aut cauatũ uł bicorne rastrũ. Scal¬
prus dictus. qd̾ sculpturis ⁊ fora¬
minib fit aptꝰ quasi sealfor̃. Cuiꝰ
diminictiuũ scalpelłꝰ. terebra uo
cata au̾me ligne qui nũcupat᷑ de¬
rebra quẽ g̾ci teredonẽ uocant.
hinc dicba terebra. qd̾ ut u̾mis te¬
rendo forat quasi terefora uł qiͣ
tranformãs. taratrũ quasi dera¬
trum. Scophina dicta qd̾ herendo
scofam facit. Canteriũ galli agliua.
De inuentione laneftcii..¬

Expanded text:
avium pinnae, quia acutae. Et ecce nomen avium pinnae, quia acutae. Et ecce nomen quod reservavit antiquitatem; quia veteres pennas dicebant, non pinnas. Haec et dolabra, quod habeat duo labra; nam securis simplex est. Dextralis dexterae habilis. Ascia ab astulis dicta quas a ligno eximit; cuius diminutivum est asciola. Est autem manubrio brevi ex adversa parte referens vel simplicem malleum, aut cavatum, vel bicorne rastrum. Scalprus dictus quod scalpturis et foraminibus sit aptus, quasi scalforus. Cuius diminutivum scalpecata a verme ligni, qui nuncupatur terebra, quem Graeci τερηδόνα vocant. Hinc dicta terebra quod ut vermis terendo forat, quasi terefora; vel quasi transforans. Taratrum, quasi teratrum. Scobina dicta quod haerendo scobem faciat. Cantherium. Guvia. § 20 De inventione lanificii.
Abbreviated transcription (Latin):
significant. de lignariis
ignarius gen̾alit̾ ligni ꝯpifex
appellatur. Carpentariꝰ speci¬
ale nom̃ est. carpentũ eñi solũ
facit. sicut narucul ariꝰ. qr mĩ na¬
uiũ est fabͥcator ⁊ artifex. Sarci¬
tector dictus qd̃ ex multis huic ⁊
inde conĩctis tabu unũ tecti sar¬
tiat corpꝰ. Idẽ ⁊tignarius. qr tecto¬
ria lignis inducit. lignũ uocatũ
g̾ca echimologia. qr incensũ ĩlu¬
men u̾titur ⁊in flãmã Unde li
de dr̃. om̃e ligñ ꝙ exea aliqͥd
efficiat᷑ uł si ad ianuã referas.
uł ad statuam mat̾ia erit. ad a¬
sicut elementa mat̾iam rerũ ẽẽ
dm̃is. qr inde ea q̃ sũt facta ui¬
dem᷑ ⁊ mat̾ia qi int̾ dicta . tbes uo¬
cate qd̾ in transuso posite uts q

Expanded text:
significant. De lignariis . Lignarius generaliter ligni opifex appellatur. Carpentarius speciale nomen est; carpentum enim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator et artifex. Sarcitector dictus quod ex multis hinc et inde coniunctis tabulis unum tecti sarciat corpus. Idem et tignarius, quia tectoria lignis inducit. Lignum vocatum Graeca etymologia, quia incensum in lumen convertitur et in flammam. Unde et de dicitur omne lignum quod ex ea aliquid efficiatur; vel si ad ianuam referas vel ad statuam, materia erit. Ad asicut elementa materiam rerum esse dicimus quia inde ea, quae sunt, facta videmus; et materia quasi mater dicta. Trabes vocatae quod i
Abbreviated transcription (Latin):
blicus sicut in theatͥs aut ĩ
conieci. Quid sit delerificus
elenificus dieitur blan
scio quorsũ mͥ eueniant tria
u̾ba tam delenifies.¬

Expanded text:
plicum sicut in theatris aut inconieci’. Quid sit delenificus. Delenificus dicitur blandscio quorsum mihi eueniant tua uerba tam delenifi
Abbreviated transcription (Latin):
uł magnitudinẽ redunnidant. mltaq
ꝓst̾nunt. ⁊ ipsa diliuuũ dñr. Sciend̾
autẽ flumina cũ supͣmod̾ crescunt
non tantũ ad p̾sens inferre dampna.
l etiam ⁊ aliqua significare futura.¬

Expanded text:
gnitudinem, redundant multaque prosternunt, et ipsa diluvium dicuntur. Sciendum autem, flumina cum supra modum crescunt, non tantum ad praesens inferre damna, sed etiam et aliqua significare futura
Abbreviated transcription (Latin):
sliuuũ dictũ qd̃ aquaꝵ dade oĩa
que in undau̾it deleat. pͥmũ dilu¬
uiũ extitit sub nce quando homiñ soe¬
łib offensus omnĩpe toto orbe ꝯtecto
deletis cunctis unũ spatiũ fuit celi
ac pelagi cuĩ iudiciũ hactenus uide¬
mus in lapidib quos in remotis mõtib cõ¬
chis ⁊ ostreis concoetos. sepe etiã ca¬
natos aquis uisere solemꝰ. Scd̾m di¬
luuiũ fuit in achaia iacob pabͥarche ⁊
oggi tp̃ril qui elusine conditor ⁊ rex
fuit. nonĩ q loco ⁊ temꝑi dedit. Ter¬
ciũ diluniũ in thessalia moysi uł am¬
pẽ regnanit. Cuiꝰ temꝑib aquaꝵ illu¬
uies maiorem ꝑtem ppłoꝵ tessalie
assumpiit. paucis ꝑ refugia montiũ
lib̾atis. maxime in monte ꝓnaso ĩ cuiꝰ
circuitu deucalion tũc regͥno potieba¬
tur. Qui tunc ad seratib confugien¬
tes susceptos ꝑgemina parnase iuga
fouit ⁊ aluit. a quo ꝓpt̾ea genus hoĩ¬
nũ g̾coꝵ fabule ex lapidib reꝑͥtũ fe¬

Expanded text:
ium dictum quod aquarum clade omnia quae inundaverit deleat. Primum diluvium extitit sub Noe, quando hominum sceleribus offensus Omnipotens, toto orbe contecto, deletis cunctis, unum spatium caeli fuit ac pelagi. Cuius indicium hactenus videmus in lapidibus quos in remotis montibus conchis et ostreis concretos, saepe etiam cavatos aquis visere solemus. Secundum diluvium fuit in Achaia Iacob patriarchae et Ogygi temporibus, qui Eleusinae conditor et rex fuit, nomenque loco et tempori dedit. Tertium dilupe regnauit. cuius temporibus aquarum inluuies maiorem partem populorum Thessaliae absumpsit paucis per refugia montium liberatis, maxime in monte Parnaso, in cuius circuitu Deucalion tutur, qui tunc ad se ratibus confugientes susceptos per gemina Parnasi iuga fovit et aluit. A quo propterea genus hominum Graecorum fabulae ex lapidibus reparatum fe
Abbreviated transcription (Latin):
ficta offerut᷑. Martiriũ locus
martirii g̾ca diriuatione. eo qd̃
in memoria martiris sit constructũ¬
siru martirũ. aram qͥdam uocat̾ã
dixerunt. qd ibi incense uictime ar¬
deant. alii aras dñt a pͥcationib io
est qͣs g̾ci aras dñt. Unde contra
altitudine aras. s male. altare
autẽ ab altitudine constat ẽẽ no¬
minatũ qiͣ alta ara. pulpitũ ꝙ ĩ
eo lector uł psalmusta positꝰ in p̾u¬
de iiiu̾sa exaudiri possint. alia ͦ¬

Expanded text:
ficia offeruntur. 12. Martyrium locus ficia offeruntur. 12. Martyrium locus martyrum Graeca derivatione, eo quod in memoriasint martyrum. Aram quidam vocatam dixerunt quod ibi incensae victimae ardeant. Alii aras dicunt a precationibus, id est quas Graeci ἀρὰς dicunt; unde contra altitudine aras, sed male. Altare autem ab altitudine constat esse nominatum, quasi alta ara. Pulpitum, quod in eo lector vel psalmista positus, in pude universa exaudiri possint. Ana
Abbreviated transcription (Latin):
eqͥnoctialem. ita ut linee ab or¬
tu ad oocidentẽ misse fierent ꝑ¬
tes celi. dextra sinistra equales
ut qui consułet ac dep̾caret᷑ rec¬
tũ aspic̾et orientẽ. Fana dicta
a faunis qͥb dempla eiror gen¬
tiliũ construebat. unde consu¬
lentes demoñ responsa audirẽt
delubra uet̾es dicebant. tẽpla
fontes hũtia qͥb ante ingͥssũ
diluebant᷑ ⁊ appellari de lubra a
diluendo. Ip̃e sunt nũc edes cũ
sacͥs fontib in quib fideles re¬
gn̾ati purificantur. ⁊bñ qͦdean
pres agio de lubra sũt appellata.
sunt enĩ in ablutionẽ poc̃oꝵ
tons autẽ indelubris locus re¬
gen̾atoꝵ est in qͦ septem gradꝰ
in sp̃o sc̃ĩ mist̾io formant᷑. tres
indescensu. tres in ascensu. Sep
ignus stabilim̃tũ pedũ. fundam̃¬
tũ aque in quo plenitudo diui¬
bitacula. unde ⁊ nom̃ habent. slã
basileus rex ⁊ basilice regie ha¬
bitationes. Nũo autẽ ido diuina
templa basilice nominant᷑. quia
ibi regi omniũ d̾o cultus ⁊ sacri¬

Expanded text:
equinoctialem, ita ut lineae ab ortu ad occidentem missae fierent partes caeli dextra sinistra aequales; ut qui consuleret atque precaretur rectum aspiceret orientem. Fana dicta a Faunis, quibuso templa error gentilium construebat unde consulentes daemonum responsa audirent. Delubra veteres dicebant templa fontes habentia, quibus ante ingressum diluebantur; et appellari delubra a diluendo. Ipsa sunt nunc aedes cum sacris fontibus, in quibus fideles regenerati purificantur: et bene quodam praesagio delubra sunt appellata; sunt enim in ablutionem peccatorum. Fons autem in delubris locus regeneratorum est, in quo septem gradus in Spiritus sancti mysterio formantur; tres in descensu et tres in ascensu: septignis, stabilimentum pedum, fundamentum aquae; in quo plenitudo divibitacula, unde et nomen habent; nam βασιλεὺς rex, et basilicae regiae habitationes. Nunc autem ideo divini templa basilicae nominantur, quia ibi Regi omnium Deo cultus, et sacri
Abbreviated transcription (Latin):
Si tempestas uitanda est non est gͥ
nauigandum. ex sola eñi ꝓpositione
⁊conclusione constat ẽẽ ꝑfectũ. Unde
magis rethorib qm dialeticis conue¬
nire uidicatũ est. Ratiocinationis mo
di sunt duo. pͥmus enthimema que
est imꝑfectus sillogismus atq re¬
thoricus. Scd̾s epicerema que ẽ in
rethoricus ⁊ latior sillogismus. Enthi¬
mematis m̃bra sũt qͥnq. pͥmũ con¬
uincibile. Scd̾m ostñtabile. t̾ciũ sen¬
tentiale. Quartũ exemplabłe. Qͥn¬
denti ratione conuincit᷑. sicut fecit ci¬
cero ꝓmilone. eius gͥ mortis sedetis
ultores. cuiꝰ uitã si putetis ꝑ uos re¬
stitui posse nolitis. Ostentabile est ꝙ
certa rei demonstratione confringit᷑.
sicut cicero incatilina. hic tam̃ ui uit.
immo uiuit etiam in senatũ uenit.
Sentenciale ẽ. qd̃ sendentia sentencia
generalis ad dicit. ut apd̾ terentiũ ob¬
sequiũ amicos. u̾itas odiũ ꝑit. Exẽ¬
plabile qd̃ aucuiꝰ exempli comꝑatõe

Expanded text:
'Si tempestas uitanda est, non est igitur 'Si tempestas uitanda est, non est igitur nauigandum.' Ex sola enim propositione et conclusione constat esse perfectum, unde magis oratoribus quam dialecticis conuenire idi sunt duo, primus enthymema, qui est imperfectus syllogismus, atque rhetoricus. Secundus epichirema, qui est in rhetoricis latior syllogismus. Enthymematis membra sunt quinque, primum convincibile, secundum ostentabile, tertium sententiale, quartum exemplabile, quindenti ratione conuincit, sicut fecit Cicero pro Milone: 'Eius igitur mortis sedetis ultores, cuius uitam si putetis per uos restitui posse, nolitis. Ostentabile est quod certa rei demonstratione constringit, sicut Cicero in Catilinam: 'Hic tamen uiuit. Viuit? Immo etiam in senatum uenit.' Sententiale est quod sententia generageneralis addicit, ut apud Terentium: Obsequium amicos, veritas odium parit. 12. Exemplabile est quod alicujus exempli comparatione
Abbreviated transcription (Latin):
que ut diximus ꝓpͥe artis dialetice
⁊ rethorioe cunt. Sillogismoꝵ ap̃ recho¬
res pͥncipalia geña duosũt. inductio
ductio ẽ. oratio q̃ reb ñ dubiis captat
ascensionẽ eiꝰ cum quo instituta est.
siue int̃ philosophos. siue int̃ rethoreᷤ.
siue int̃ sermocinantes. ꝓpositio in¬
ductionis est. que similttu dines cõ¬
cedende rei necessario uniꝰ inducit.
aut pluriũ. In latio inductionis est
que ⁊ assumptio dr̃. que rem de qua
contendit᷑. ⁊ cuiꝰ cause similitudĩes.
habite lnstroducit. condusio inductio¬
nis ẽ. que aut concessionẽ illatõnis
confirmat. aut qͥd ex ea conficiatur de¬
darat. Ratiocinatio est oratio. qua id
de quo questio ẽ comꝓbat᷑. Eachime
ma gͥ latine int̾p̃tatur m̃tis conceptõ.
qm̃ inꝑfectũ suigilmũ solent arti¬
gͣphi nuncupare. siam in duab ꝑti¬
b eius argum̃ti forma consistit. qnͣ¬
do id qd̾ ad fidem ꝑtin faciendam uti¬
tur sillogismorũ lege p̃t̾ita. ut ẽ illd̾.

Expanded text:
artis Dialecticae et Rhetoricae sunt. Syllogismorum apud rhetores principalia genera duo sunt: inductio ductio est, que rebus non dubiis captat assensionem eius cum quo instisiue inter philosophos siue inter rethores siue inter sermocinantes. Propositio inductionis est quae similitudines concedendae rei necessario unius inducit aut plurium. Illatio inductionis est, quae et assumptio dicitur, quae rem de qua contenditur, et cuius causa similitudines habitae sunt, introducit. Conclusio inductionis est quae aut concessionem illationis confirmat, aut quid ex ea conficiatur ostendit. Ratiocinatio est oratio, qua id de quo est quaestio comprobamus. Enthyme Latine interpretatur mentis conceptio, quam imperfectum syllogismum solent artigraphi nuncupare. Nam in duabus partibus haec argumenti forma consistit, quando id quod ad fidem pertinet faciendam utitur, syllogismorum lege praeterita, ut est illud:
Abbreviated transcription (Latin):
pẽs causarum sunt qͥnq id est
honestum ãmirabile. humile. an¬
oeps. obscurũ. honeste cause genus ẽ
cui statim sine oratione nr̃a fauet
animus auditoris. ammirabile. in¬
eo qd̾ est aitentus animus eorũ
qui audituri sũt. humile est ꝙ ne¬
causa honestatis ⁊ turpitudinis ꝑ¬
ticeps. ut beniuolentiã pariat. et
offensam. Obscurũ in quo aut
tardi auditores sunt. aut diffici
liorib ad cognoscendũ negociis
causa cernitur implicata. de sil
tine argumentatõ appellatur.
argumentatio autẽ dicta est quasiar¬
gute m̃tis ratio qua inuentũ ꝓba¬
⁊ assũptionis. confirmationisq extͤ¬
ma conclusio. aut ex ambigent.
in c̾to. aut ex fiducia comꝓbantis.
qdꝰ bonũ est turpem usum hab̾e ñ
potest. consentit audiens assumpsit
ille. pecunia turpem usum habet. cõ¬
cluditus gͦ pecunia bonũ ñ est. Sa¬
logismus gͦ nõ solũ rectores. s max¬

Expanded text:
es causarum sunt quinque, id est, honestum, admirabile, humile, anceps, obscurum. Honestum cause genus est, cui statim sine oratione nostra favet animus auditoris. Admirabile est, quo attentus fit animus eorum qui audituri sunt. Humile est, quod necausa honestatis et turpitudinis particeps, ut et benevolentiam pariat et offensam: obscurum in quo aut tardi auditorlioribus ad cognoscendum negotiis causa cernitur implicata. 82 CAPUaece, Latine argumentatio appellatur. Argumentatio autem dicta est, quasi argutae mentis oratio, qua inventum probaet adsumptionis confirmationisque extrema conclusio aut ex ambigentis incerto, aut ex fiducia conprobantis. quod bonum est, turpem usum habere non potest'. Consensit audiens; adsumpsit ille 'pecunia turpem usum habet'. Concluditur, 'ergo pecunia bonum non est'. Syllogismis autem non solum rhetores, sed max
Abbreviated transcription (Latin):
ut obsequiũ amicos. u̾itas odiũ
parit. huio si ꝑsona fu̾it adiecta: criã
erit .i. uidiciũ ut offendit acilles aga¬
mennonẽ uera dicendo ut metrofanes
ꝓmeruit gr̃am methridatis obsequen¬

Expanded text:
ut obsequium amicos, veritas odium parit. Huic si persona fuerit adiecta crian erit; ita, offendit Achilles, Agamemnonem, vera dicendo; Metrofanes promeruit gratiam Mithridatis obsequen
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ut cicõ in catilina. ⁊ enĩ si mecũ pa¬
tͥa mea que mͥ uita mea młto ẽ cari¬
or loqueret᷑ dicens. ⁊ cet̾a sic ⁊̃ mon¬
tes ⁊ flumina ⁊ arbores loquentes ĩ¬
ducimus. ꝑsonam imponentes rei
que non habet naturã loquendi qd̃
⁊ tragedis usitatum est ⁊ in oratione

Expanded text:
cum patria mea, quae mihi vita mea multo est carior, loqueretur, dicens,' et cetera. Sic et montes et flumina vel arbores loquentes inducimus, personam inponentes rei quae non habet naturam loquendi; quod et tragoedis usitatum et in oration
Abbreviated transcription (Latin):
de morib tracta tantũdem. Consuetudo
autem est iuis qͦddam morib institutũ.
qd ꝓ lege suscipitur cum deficit lex. nͨ
differt scͥptura. an ratione consistat. qnͣ¬
do ⁊ legem ratio cõmendat. porro si ra¬
tione lex constat. lex erit omne qd̃ iã
ratione constiterit. dum taxat. qd̃ teli¬
gioni congruat. qd̃ discipline conue¬
niat qd̃ saluti ratione ꝓficiat. uocata
autẽ consuetudo. qr in cõmuni ẽ usu.
omnis autẽ lex aut ꝑniitat aliquid
ut uir fortis petat pͥmium. aut uetat ut
sacratum uirginum nuptias nulli pet̾e
lioeat. aut punit. ut qui oede fec̾it capi¬
te plectatur. facte sunt autẽ leges ut
earum metu humana coħceretur audacia.
tutaq sit int̃ impbos innocentia ⁊ in ip¬
sis imꝓbis formidato supplicio refre¬
netur nocendi facultas. legis enĩ pre¬

Expanded text:
de moribus tracta. Consuetudo de moribus tracta. Consuetudo autem est ius quoddam moribus institutum, quod pro lege suscipitur cum deficit lex. Nec differt scriptura an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. Porro si ratione lex constat, lex erit omne quod ratione constiterit, dumtaxat quod religioni congruat quod discipline conveniat, quod saluti proficiat. Vocata autem consOmnis autem lex aut permittit aliquid, ut: vir fortis petat praemium; aut vetat, ut: sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat; aut punit, ut: qui caedem fecerit, capi humana. Facte sunt autem leges, ut earum metu humana coerceatur audacia, tutaque sit inter improbos innocentia et in ipsis improbis, formidato supplicio, refrenetur nocendi facultas. Er
Abbreviated transcription (Latin):
sumptione. conolusione. Quadriꝑtitus
scd̾a assumptione. ⁊ una ꝓpositionis si¬
ue assũptionis coniũcta. t̃cia ꝓbatione
⁊ condusione. qͥnꝑtitus est itaꝙ qui cõ¬
stat ex membͥs .u. idest pͥma ꝓpositione.
Sod̾a eius ꝓbatione. tc̃ia assũptione. qͣr¬
ta eius ꝓbatione. quinta condusione.
causaꝵ. nõ possunt recte ꝑtes alicuiꝰ ge¬
neris cause putari. E adẽ eñi res. alii ge¬
nus. alii ꝑs esse potest. idemgenꝰ ⁊ ꝑs
esse non potest. uł cet̾ti qͦusꝙ sillogis¬
mi huius m̃bra claudantur. de lege.
Ex est constitutio ppłi qmͣ maiores na¬
tu cum pleb̾ib sauxerũt. Nam ꝙ rex
uł imꝑator edicit. constitutio uł edictum
uocatur. Institutio equitatis duplex ẽ nc̃
in legib. nunc in morib. Int̾ legem autẽ
⁊ mores hoc int̾ est. qd̃ lex scͥpta ẽ. mos
est uͦ uetustate ꝓbata consuetudo. siue lex
non scͥpta. nam lex a legendo uocata. qr
scͥpta est. Mos autẽ longa consuetudo ẽ.¬

Expanded text:
ione. Quadripertitus  assumptione et una propositionis siue assumptionis coniuncta probatione, et conclusione. Quinquepertitus est itaque qui constat ex membris quinque, id est, propositione secunda eius probatione, tertia adsumptione, quarta eius probatione, quinta conclusione. causarum, non possunt recte partes alicuius generis causae putari. Eadem enim res alii genus, alii pars esse potest; eidem genus et pars non potest, vel cetera, quousque syllogismi huius membra claudantur. De lege . Lex est constitutio populi, quam maiores natu cum plebibus sancierunt. Nam quod Rex vel Imperator edicit, constitutio vel edictum vocatur. Institutio aequitatis duplex est, nunc in legibus, nunc in moribus. Inter legem autem et mores hoc interest, quod lex scripta est, mos vero est vetustate probata consuetudonon scripta. Nam lex a legendo vocata, quia scripta est; mos autem longa consuetudo
Abbreviated transcription (Latin):
sine ꝑtͣia nũqm dicitur. Unde si sentẽcie
ꝑsona adiciatur. fit crian si detrahat᷑.
fit sententia.. de catasceua.¬
atasceua est confirmatio p̃posite rei
traria superiori est. Reuincit enĩ omne
non fuisse. aut non e̾e qd̾ natũ. aut fac¬
tum aut dictum ẽẽ ꝓponctur. ut siquis
qͣsi q̃dam delib̾atio uł cohortatio est. Ca¬
thasceue autem ⁊ anasceue in hiis rebus
que uerisimiles nõ sunt. s ꝓuens ꝓpoñt̃.
inconueniens ⁊ mendaciũ. In conueniẽ¬
tia sp̃es sunt. qd̾ in honestum est. ⁊ qd̾ in¬
utile. Item in honestum tractatur. aut
indictis. aut in factis. indictis. ut siquis
indecora. ⁊ nõ respondentia auctoritati di¬
xisse dicatur. cił ut si aliquis infamet oa¬
tonem illum censoriũ iuuentute illũ
ad nequitiã. ⁊ luxuriam cohortatũ. In
factis ut siquis ab horrens aliqͥd a sc̃imo¬
nia ⁊ nomine suo fecisse dicatur. ut est
fabula de adult̾io martis. ⁊ uen̾is. Mẽ¬
datiũ tres hab spẽs incredibile ꝙ fac¬

Expanded text:
sine persona dicitur; unde, si sententie persona adiciatur, fit crian, si detrahatur, fit sententia. Et a seCatasceua est confirmatio propositae rei. traria superiori est. Revincit enim non fuisse, aut non esse, quod natum, aut factum, aut dictum esse proponitur; ut si quis quasi quedam deliberatio vel cohortatio est. Catasceva autem et anasceva, in his rebus que verisimiles non sunt, sed pro inconveniens et mendacium. Inconvenientis species sunt, quod inhonestum est et quod inutile. Item inhonestum tractatur aut in dictis aut in factis. In dictis, ut si qui indecora et non respondentia auctoritati dixisse dicatur; velut si aliqui infamet Catonem illum Censorium, iuventutem illum ad nequitiam et luxuriam cohortatum. In factis, ut si qui abhorrens aliquid a sanctimonia et nomine suo fecisse dicatur; ut est fabula de adulterio Martis et Veneris. Mendacium tres habet species: incredibile, quod fac
Abbreviated transcription (Latin):
edicita de me dicina
est que corporis uł
tuetur uel restau¬
rat salutem. Cuius
mat̾ĩa u̾catur ĩ mor¬
bis ⁊ uulnerib. Ad hano itaq ꝑ¬
tinent non ea tantũ que ars eorũ
exhibet. qui ꝓpͥe medici nomutant᷑.
s etiam cib ⁊ potus. tegnien ⁊ tegu¬
men. defensio deniq omnis atq
est temꝑam̃to impositũ estima¬
tur. ut non satis s paulatim ad¬
hibeatur. Nam in multũ contͥstat᷑
natura: mediocriter autem gaudet.
unde ⁊ qui pigm̃ta ⁊ antidota sat̃¬
satis uł assidue diberint: uexantur.
In mod̾atio enim omnis: ñ salutẽ.
ꝑtor ap̃ g̾cos perhibetur apollo.
hanc filius eiꝰ scolapius laude uł¬
opere ampliauit. S post qmͣ ful¬
minis ictu scolapius int̾iit. inter
nos pene qͥngentos usq ad tempꝰ
artarxersis regis ꝑsarum. Tunc
eam reuocauit in lucẽ. ypocrates
a sclepio patre genitꝰ ĩ insula choo.
totidem hereses inuenerũt. p̾¬
ma metodica inuenta est ab ap̃polli¬
ne: que remedia sectatur ⁊ carmi¬

Expanded text:
edicina. Medicina est quae corporis vel tuetur vel restaurat salutem: cuius materia versatur in morbis et vulneribus. Ad hanc itaque pertinent non ea tantum quae ars eorum exhibet, qui proprie Medici nominantur, sed etiam cibus et potus, tegmen et tegumen. Defensio denique omnis atque est temperamento, inpositum aestimatur, ut non satis, sed paulatim adhibeatur. Nam in multo contristatur natura, mediocriter autem gaudet. Unde et qui pigmenta et antidota satis vel assidue biberint, vexantur. Inmoderatio enim omnis non salutem, pertor apud Graecos perhibetur Apollo. Hanc filius eius Aesculapius laude opere ampliavit. Sed postquam fulminis ictu Aesculapius interiit, interdnos pene quingentos usque ad tempus Artaxerxis regis Persarum: tunc eam revocavit in lucem Ypocras Asclepio patre genitus in insula Choo.artis hereses invenerunt. Prima methodica inventa est ab Apolline, que remedia sectatur et carmi
Abbreviated transcription (Latin):
tres id est armonica. ecchinica. me¬
tͥca. Armonica est que disc̾uit in sonis
acutũ ⁊ gͣuem. Richinoa ẽ que requi¬
rit incursionẽ u̾borum. utrũ bene so¬
nus. an male cohereat. Metrica est.
que mensuram diu̾soꝵ metroꝵ ꝓba¬
bili ratione cognoscit. ut u̾bi gr̃a he¬
roicon. iambicõ. elegiacon ⁊ oet̾a. de tͥ
formẽ constat eẽ naturã. pͥma ẽ ar¬
monica que ex uocũ cantib ꝯstat.
Scd̃a organica que ex flatu consistit.
t̾ria richinioa q̃ in pulsu digitoꝵ nu¬
meros recipit. Nam aut aut uoce edi¬
tur sonus. sicut ꝑ fauoes. aut flatu.
sicut ꝑ tubam. uł tibiã. aut pulsu.
sicut ꝑ cicharã. aut ꝑͦ qͣdlib aliud.

Expanded text:
tres, id est, harmonica, rhythmica, metrica. Harmonica est, quae decernit in sonis acutum et gravem. Rhythmica est, quae requirit incursionem verborum, utrum bene sonus an male cohaereat. Metrica est, quae mensuram diversorum metrorum probabili ratione cognoscit, ut verbi gratia heroicon, iambicon, elegiacon, et cetera. De triformem constat esse naturam. Prima est harmonica, quae ex vocum cantibus constat. Secunda organica, quae ex flatu consistit. Tertia rhythmica, quae pulsu digitorum numeros recipit. Nam aut voce editur sonus, sicut per fauces, aut flatu, sicut per tubam vel tibiam, aut pulsu, sicut per citharam, aut per quodlibet aliud
Abbreviated transcription (Latin):
uictorie uidũ. tropheũ dictũ atiodoc
poti hec idest aconu̾sione hostis
⁊ fuga. Nam ãb eo qd̾ hoste quis
fugass m̾ebat᷑ tͦpheũ q occidusset
triũphis qui dictus ẽ ã potestriam¬
bes ioest ab hac exultatione. ple¬
ne enĩ uicdorie tumphꝰ debetur
semplene t᷑pheũ. qr non dũ ple¬
nã est rucdoriã consecut᷑. Non eĩ
obtinuit. s fugauit exercitũ. ħ

Expanded text:
ictoriae votum. Trophaeum dictum apo tes propes, id est, a conversione hostis et fuga: nam ab eo quod hostem quis fugasset, merebatur trophaeum: qui occidisset, triumphum, qui dictus est apo tes triambes, id est, ab exsultatione. Plenae enim victoriae triumphus debetur, semiplenae trophaeum; quia nondum plenam est victoriam consecutus: non enim obtinuit, sed fugavit exercitum.
Abbreviated transcription (Latin):
multus. sicut utt̾ sillam ⁊̃ mari¬
um qͥ bellũ cirisle iuuoẽ inuria
gente gesserũt. plusqmͣ quile
bellũ est. ubiñ solum ciues c̃¬
tant. s ⁊ oognati quale actũ est
⁊ socer muioe dimicau̾nt. Siqͥdẽ
cunt᷑ int̾na ext̾na seruilia socca¬
lia piratica. siam piratica bel¬
la sunt sparsa latͦnũ agmina
ꝑmaria mio paronib leuib ⁊
s etiã insulas ꝓuitiasq uastã

Expanded text:
multus, sicut inter Syllam et Marium, qui bellum civile invicem in una gente gesserunt. Plusquam civile bellum est, ubi non solum cives certant, sed et cognati: quale actum est et socer invicem dimicaverunt: siquidem cuntur interna, externa, servilia, socialia, piratica. Nam piratica bella sunt sparsa latronum agmina per maria myoparonibus levibus et sed etiam insulas provi
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ romanoꝵmos ut tũphã¬
tes quadrigis ueherent᷑ ex illo ꝙ
soliti sint priores. hoc habitu
bella ĩnire. Quicũq autẽ in con-¬
flictu iuissẽt palina aupea coro¬
nabat᷑. qr palma stimulos hãb.
qui uͦ sine conflictu fugientẽ ꝓ¬
strass laurea. eo qͥd̾ hec arbor
sine spinis ẽ. Namq ⁊ purpu.¬
ream ⁊ palmatã togam tͥũphã¬
tes induebant᷑. ⁊ scipionẽ cum
soeptro inmanu g̾ẽbant ad imita¬
tionẽ iuctorie scipionis. lic et
scipio baculus sit qͦ homĩes in¬
nitut᷑. uñ iille pͥmꝰ corneliꝰ sci¬
pio oppellatꝰ ẽ. qin foro pat̾ eiꝰ
oecꝰ unnixꝰ co ambulabat. suꝑ sci¬
pionẽ audẽ aqͥla sedebat ob indi¬
magnitudinẽ acced̾ent. Inde ⁊̃ co¬
lore rifo ꝑ liniehantur q̃ si m̃uita¬
rentur aiuim igius effigiẽ. Qd̾
uͦ a carnifice contĩgẽbantur id eẽ
indiciũ ut ad tantũ fastigiũ enec¬
ti medioctatis humane cõmon̾ent᷑.
duob autẽ gn̾ib deletur ex̾citus.

Expanded text:
autem apud Romanos mos ut triumphantes quadrigis veherentur, ex illo quod soliti sint priores duces hoc habitu bella inire. Quicunque autem in conflictu vicisset, palma aurea coronabatur, quia palma stimulos habet. Qui vero sine conflictu fugientem prostrasset, laurea, eo quod haec arbor sine spinis est. 5. Namque et purpuream et palmatam togam triumphantes induebantur, et scipionem cum sceptro in manu gerebant ad imitationem victoriae Scipionis, licet et scipio baculus sit, quo homines innituntur. Unde et ille primus Cornelius Scipio appellatus est, quia in foro pater ejus caecus innixus eo ambulabat. 375 Super scipionem autem aquila sedebat, ob indimagnitudinem accederent. 6. Inde et colore rufo perliniebantur, quasi imitarentur divini ignis effigiem. Quod vero a carnifice contingebantur, id erat indicio, ut ad tantum fastigium evecti mediocritatis humanae commonerentur. 7. Duobus autem generibus deletur exercitus,
Abbreviated transcription (Latin):
tã uastationẽ qm t̾ra marics
diu egerat. mixa cełidate ꝯp̾ssit.
ac suꝑauit. sicut autẽ bellũ uo¬
cat᷑ ꝙ cont᷑ hostes agit᷑. ita tumł¬
tus ꝙ ciuili seditione ꝯcidat᷑. Nã
seditio ẽ dissensio ciuiũ dicba ꝙ
seorsũ alii ad auos eant. Alii esti¬
dimant dissensionẽ ammoꝵ se¬
ditionẽ uocari qmͣ gͥci diastasin uoꝰ¬
cant. Quo aut̃ differat ittr̃q ei¬
cero docet. potest enĩ inqͥt eõce
bellũ ut tumultꝰ ñ sit. Tumultꝰ
autẽ sine bello eẽ nõ potest. Qͥd ẽ
eñi aliud tumultꝰ nͥ ꝑturbadõ tã¬
ta ut maior timor oriat᷑. Unde
etiã dictꝰ tumultꝰ qͣi timor misstꝰ.
slã ĩ bello uocationes ualẽt. in

Expanded text:
m terra marique diu egerant, mira celeritate compressit ac superavit. Sicut autem bellum vocatur, quod contra hostes agitur: ita tumultus, quod civili seditione concitatur. Nam seditio est dissensio civium: dicta, quod seorsum alii ad alios eant. Alii aestimant, dissensionem animorum seditionem vocari, quam Graeci diastasin vocant: quoniam autem differant utrumque Cicero docet: « Potest enim, inquit, esse e ubi tumultus non sit, tumultus autem sine bello esse non potest. Quid est enim aliud tumultus nisi perturbatio tanta ut maior timor oriatur? Unde et dicitur tumultus quasi timor multus quia in bello
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. postea mutata ⁊ detͣcta litta dic¬
tũ bellũ. aliiper etifrasĩ pudãt
isld. bella horrida bella cũ bellũ
contra sit pessim̃. p̾lia dnr̃ ab s
pͥmendo hoste Unde ĩ p̾la ligna qͥ¬
b inia p̾mit᷑. pugna uocata. eo ꝙ
aliqñ ⁊ sine ferro. Quatuor aut̃ in
bello agunt᷑. pugnia fugor uictoria.
pax. pacis uocabłm uidet᷑ a pacto sĩc¬
ptũ. post̾ius autẽ pax accipit᷑. fe¬
dus pͥmũ it᷑. Fedus ẽ pax q̃ fit
int̾ dimicantes. uł a fide uł a ficiali
bant fed̾a. sicut ꝑ seculares bella.
alii fed̾a dicta putant. a porca fede
⁊ crͣiccelit̾ occisa cuiꝰ mors optabat᷑
ei qͥ a pace resiliss. uirgłs ⁊ ceca iũ¬
gebant federa porca. fedis ꝑtes in
ta qd iu idest uirtute adipescat᷑ti loc
ẽ eni uisgentiũ iũ ui expelłe. Nã
turpis ẽ dolo q̃sita uictoria. Certa
autẽ uictoria ẽ uł occisio hostio. uł
cunda iuctoria q̃ ꝑ ĩm̃ca detͥm̃ta cõ¬
tingit. ⁊ ob hoc est laudat salustiꝰ

Expanded text:
littera, dictum bellum. Alii per Antiphrasin putant unde illud: horrida bella: cum bellum contra sit pessimum. Praelia dicuntur a premendo hostem: unde et prela ligna quibus uva premitur. Pugna vocata, eo quod aliquando et sine ferro. Quattuor autem in bello aguntur: pugna, fuga, victoria, pax. Pacis vocabulum videtur a pacto sumptum. Posterius autem pax accipitur, foedus primum initur. Foedus est pax quae fit inter dimicantes, vel a fide, vel a fetialibus, bant foedera, sicut per saeculares bella. Alii foedera dicta putant a porca foede et crudeliter occisa: cujus mors optabatur ei qui a pace resilisset. Virgilius: Et caesa jungebant foedera porca. Foederis parteta, quod vi, id est, virtute adipiscatur: hoc est enim jus gentium, vim vi expellere: nam turpis est dolo quaesita victoria. Certa autem victoria est, vel occisio hostis, vel cunda victoria, quae per immensa detrimenta contingit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
m̃q agros formauit. eu̾nd
qͥdom sactaũ putau̾nt. ut ma¬
iorẽ ĩlli nobilidatẽ ẜ ac̾ent
hoo noĩe qdꝰ spleridide sona¬
ret. ⁊ dignuatẽ tituli compa¬
paret. de cultura agroꝵ

Expanded text:
firmavit. Eundem quidam Saturnum putaverunt ut maiorem illi nobilitatem facerent hoc nomine, quo splendide sonaret et dignitatem tituli conpararet. De cultura agro
Abbreviated transcription (Latin):
Isciplina a discendo no¬
len accepit. unde et
scientia dici potest.
nam scire dictum ẽ¬
a discendo. qr nemo
nr̃m scit. nisi quod di¬
scit. alit̾ dicta disciplina qr discit᷑ plena.
ars uͦ dicta ẽ. qd̃ artis p̾ceptis. regłis¬
q consustat. Alii dicunt ag̾cis hoc tͣotũ¬
tute quam scientiam uocau̾nt. Int̾ artẽ
⁊ disciplinam plato. ⁊ aristotiles hanc
diffe̾ntiam ẽẽ uolu̾nt. dicentes arcem
esse in hiis que se et alit̾ hab̾e possũt.
disciplina uͦ ẽ. que de hiis agit. q̃ alit̃
disputatõnib aliquid disserio᷑ discipli
nabile tractatur. nom̃ artis habebit. de¬

Expanded text:
Disciplina a discendo nomen accepit: unde et scientia dici potest. Nam scire dictum a discere, quia nemo nostrum scit, nisi qui discit. Aliter dicta disciplina, quia discitur plena. Ars vero dicta est, quod artis praeceptis regulisque consistat. Alii dicunt artute, quam scientiam vocaverunt. Inter artem et disciplinam Plato et Aristoteles hanc differentiam esse voluerunt, dicentes artem esse in his quae se et aliter habere possunt; disciplina vero est, quae de his agit quae aliter disputationibus aliquid disserit, disciplinnabile tractat, nomen artis accipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria existimat᷑. Ccia dialetica cogno¬
mento logica. que legittimis disputati¬
onib ⁊ subtilissimis. uera seceriut a fal¬
sis. Quarta arumethica. que continet
numeroꝵ causas ⁊ diuisione. Quinta
musica. que in carminib cantib q
consistit. Sexta geometrica. que men¬
suras t̾re dim̾sionesq complectitur.
Septima astrouomia. que continet

Expanded text:
cessaria existimatur. Tertia dialectica cognomento logica, quae disputationibus subtilissimis vera secernit a falsis. Quarta arithmetica, quae continet numerorum causas et divisiones. Quinta musica, quae in carminibus cantibusque consistit. Sexta geometrica, quae mensuras terrae dimensionesque conplectitur. Septima astronomia, quae continet
Abbreviated transcription (Latin):
unde ⁊ ip̃i uelant faciem ⁊ pedes se¬
dentia in throno dei. lidoͥco cet̾a an¬
głoꝵ turba uid̾e dei cẽntiam plene
non ualent. quia seraphin eam te
ita sunt specialia ordinũ singłoꝵ
ut tam̃ suit ex ꝑte cõmunia omniũ.
slam dum throni sedes dei in qͦꝵdã
angłorum ordines sp̃alit̾ desig¬
nentur. tamen ꝑ psalmistam. qui
sedes suꝑ cherubin dr̃. S ideo isti or¬
dines angłoꝵ pͥuatis nom̃ib ap¬
pellantur. quia hoc ip̃m officiũ in
ꝓpͥo ordine plenius acceꝑunt. ⁊ cũ
sint om̃ib cõmuua. ꝓpͥe tam̃ hec no¬
mina sus ordinib deputant᷑. Unicͥ¬
q etiam sicut p̾dictum est. ꝓpͥa offi¬
cia sunt in iũcta. que ꝓmerusse coꝰ
in mũdi constat exordia. Nam quia
angłi ⁊locis ⁊ hominib p̾sũt per
ꝓpħam testatur angłs dicens.
tit mͥ Unde apparet uullũ locum
esse cui angeli non p̾suit. p̾sunt
enim ⁊ auspiciis oꝑum omniũ.

Expanded text:
Unde et ipsi velant faciem et pedes seUnde et ipsi velant faciem et pedes sedentis in throno Dei; et idcirco cetera angelorum turba videre Dei essentiam plene non valent, quoniam Cherubin eam tegngelorum ita sunt specialia ordinum singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam dum Throni sedes Dei in quorundam angelorum ordine specialiter designentur, tamen per Psalmistam79, 2: 'Qui sedes super Cherubin,' dicitur. Sed ideo isti ordines angelorum privatis nominibus appellantur, quia hoc ipsud officium in proprio ordine plenius acceperunt. Et cum sint omnibus communia, proprie tamen haec nomina suis ordinibus deputantur. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt iniuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et hominibus praesunt, per am testatur angelus dicens: . 29. Unde apparet nullum esse locum cui angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciis operum omnium.
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ qui latino eloquio sedes dñr. ⁊ uo¬
cati troni. quia in illis conditor p̾sidet.
⁊ ꝑ eos udicia sua disponit. Cherubi
autẽ ⁊ ip̃i sublimes celoꝵ potestates ⁊
angelica minist̾ia ꝑ hibentur. qui ex
hebreo in linguam nr̃am int̾pretant᷑
scientie multitudo. Sunt enim sub li¬
miora agmina angłoꝵ qui ꝓ eo quod
uicinius positi. diuina scientia oct̾is
amplius pleni sunt. cheiubin idẽ ple¬
nitudo scientie appellantur. Ipca sunt
illa animalia supra ꝓpitiatoriũ arche.
f acta ex metallo ꝓpt̾ significatidam ã¬
gelorum p̾sentiam in quoꝵ medio
ostenditur d̾s. Seraphin quoq simi¬
lit̾ multitudo est angłoꝵ. qui ex he¬
breo in latinũ. uł incendentes uelar¬
dentes int̾p̃tantur. Qui idcͥco ardenteᷤᷤ
uocantur. quia int̃ eos ⁊̃ dm̃ nulli a¬
lii angłi consistũt. ⁊ ideo qnͣto uicimꝰ
coram eo consistũt. tanta magis da
ritate diuini luminis inflamantur.

Expanded text:
lorum, qui Latino eloquio sedes dicuntur; et volorum, qui Latino eloquio sedes dicuntur; et vocati Throni quia illis conditor praesidet, et per eos iudicia sua disponit. Cherubin autem et ipsi sublimes caelorum potestates et angelica ministeria perhibentur; qui ex Hebraeo in linguam nostram interpretantur scientiae multitudo. Sunt enim sublimiora agmina angelorum, qui pro eo, quod vicinius positi divina scientia ceteris amplius pleni sunt, Cherubin, id est plenitudo scientiae, appellantur. Ipsa sunt illa duo animalia super propitiatorium arcae ficta ex metallo, propter significandam agelorum praesentiam, in quorum medio ostenditur Deus. Seraphin quoque similiter multitudo est angelorum, qui ex Hebraeo in Latinum ardentes vel incendentes interpretantur. Qui idcirco ardentes vocantur, quia inter eos et Deum nulli angeli consistunt; et ideo quanto vicinius coram eo consistunt, tanto magis luminis claritate divini inflammantur.