comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nonmir&ur quis hoc ponue hementissime stuqb
Sed &iam illud Nonminus mirum est. & tamen uno
atque ita manifestum: ut nec ipsi inimici gratiae di
quo modo idnegent ualeant inuenire. quod filios
quos dam amicorum suorum hoc est regenat᷑orum
bonorumq: fidelium Sine baptismo hinc par uilos
ex euntes. quibus utique si uell& huius lauacri
gratiam procurar&. in cuius potestate sunt omnia
alienat aregno suo quo parentes mittit illoruim &q
dam filios inimicorum suorum facit inmanus as¬
norum uenire . Et per hoc lauacrum introduci
regnum a quo eorum parentes alien sunt. cumdis
malum & istis bonum meritum Nullum sit paruils
ex eorum propria uoluntate : Certe hic iudiaad
quoniam iusta & alta sunt: Nec ui tuperari possur
nec penetrari : In his est &illud deper seuerantie
dequa nunc disputamus: De utrisq: igitur exdamꝰ¬
mus : Oaltitudo diuitiarum sapientiue a scientues

Expanded text:
non miretur? quis hoc non vehementissime stupeat? non miretur? quis hoc non vehementissime stupeat? Sed etiam illud non minus mirum est, et tamen verum, atque ita manifestum, ut nec ipsi inimici gratiae Dei quomodo id negent valeant invenire, quod filios quosdam amicorum suorum, hoc est regeneratorum bonorumque fidelium, sine Baptismo hinc parvulos exeuntes, quibus utique si vellet hujus lavacri gratiam procuraret, in cujus potestate sunt omnia, alienat a regno suo, quo parentes mittit illorum, et quosdam filios inimicorum suorum facit in manus Christianorum venire, et per hoc lavacrum introducit in regnum, a quo eorum parentes alieni sunt; cum et illis malum, et istis bonum meritum nullum sit parvulis, ex eorum propria voluntate. Certe hic judicia Dei, quoniam justa et alta sunt, nec vituperari possunt, nec penetrari. In his est et illud de perseverantia, de qua nunc disputamus. De utrisque ergo exclamemus, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
retirm fuisse. Si p&rus eam deficere uoluis s&.
host seimtausque infinem ꝑseuerare noluis s&:
qui alus p&rus ullo modo uell& quam pro illo xp̃s
ririsss ut uell&. Nam quis ignorat tunc fuis se
pgrituram fidem poeri. Si ea qua fidelis erat uoluntas
muit ergo Nefides eius deficer&. quid aliud roga
enisi ut haber& infide liberissimam. fortissimam
hecissimam. perseuerantis simam uoluntatem
se quem ad modun secundum gratiam di. Non contra
un libertas defenditur uoluntatis : uoluntas quip¬
y humana Non libertate consequitur gratiam:
Sebgrana potius libertatem. & ut per seuer&
delectabilem per p&uititem & in superabilem fortitu¬
dinem : Mirandum est quidem multum que mirandum
quod filiis suis quibusdam ds̃ quos regenerauit inxp̃o
quibus fidem Spem dilectionem dedit : Nondat perse¬
uerantiam cum filiis alienis scelera tanta dimittar
atque inpertita ciratia faciit filios suos.: Quis hoc

Expanded text:
defecturam fuisse si Petrus eam deficere voluisset, defecturam fuisse si Petrus eam deficere voluisset, hoc est, si eam usque in finem perseverare noluisset? quasi aliud Petrus ullo modo vellet, quam pro illo Christus rogasset ut vellet. Nam quis ignorat, tunc fuisse perituram fidem Petri, si ea qua fidelis erat, voluntas rogavit ergo ne fides ejus deficeret, quid aliud rogavit, nisi ut haberet in fide liberrimam, fortissimam, invictissimam, perseverantissimam voluntatem? Ecce quemadmodum secundum gratiam Dei, non contra eam, libertas defenditur voluntatis. Voluntas quippe humana non libertate consequitur gratiam, sed gratia potius libertatem, et ut perseveret delectabilem perpetuitatem, et insuperabilem fortitudinem. 18. Mirandum est quidem, multumque mirandum, quod filiis suis quibusdam Deus quos regeneravit in Christo, quibus fidem, spem, dilectionem dedit, non dat perseverantiam; cum filiis alienis scelera tanta dimittat, atque impertita gratia faciat lilios suos. Quis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
& inuestigabiles uiae eius : Quantum itaq: nobis
iudicia sua manifestare dignatur. ciratias agamus
Quantum uero abs condere Nonaduersus eius conse
murmuremus. Sed hoc quoque nobis saluberrimus
esse credamus : Euautem quis quis in imicus eius
aratiae. Sic interrogas. Ipse quid dicis bene quod̃
non negas esse xpianum & catholicum iactas
Siergo confiteris donumdi esse perseuerare in bone
usque infinem quur hoc donum ille accipiat. ille
paccipiat : puto quod mecum pariter nescis. &am
Nc inscrutabilia iudiciadĩ penetrare non possumus
iasi adliberum arbi trium hominis quod ponsecundũ
digatiam. Sed contra eam defendis pertinere dicis
ut pr seuer& in bono quisque. uel xonper seuer&
undo donante Siperseuer&. sed humana uolunta¬
ie ficiente quid moliturus es contra uerba dicentis
agui prote pare nedeficit fides tua : An audebis
dur &iam rogante xpõ Nedeficer& fides paeri

Expanded text:
et investigabiles viae ejus ! Quantum itaque nobis et investigabiles viae ejus ! Quantum itaque nobis judicia sua manifestare dignatur, gratias agamus: quantum vero abscondere, non adversus ejus consilium murmuremus, sed hoc quoque nobis saluberrimum esse credamus. Tu autem quisquis inimicus ejus gratiae sic interrogas, ipse quid dicis? Bene, quod te non negas esse christianum, et catholicum jactas. Si ergo confiteris, donum Dei esse perseverare in bono usque in finem; cur hoc donum ille accipiat, ille non accipiat, puto quod mecum pariter nescis, et ambo hic inscrutabilia judicia Dei penetrare non possumus. Aut si ad liberum arbitrium hominis, quod non secundum Dei gratiam, sed contra eam defendis, pertinere dicis ut perseveret in bono quisque, vel non perseveret, non Deo donante si perseveret, sed humana voluntate faciente; quid moliturus es contra verba dicentis, Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua ? An audebis dicere etiam rogante Christo ne deficeret fides Petri,
Abbreviated transcription (Latin):
humero computandi sunt : Non enim sunt amassa illa
peyditionis praescientia di a prae destinatione diser&i
Et ideo Nec secundum propositum uocati. Ac perhoc
nec electiꝰ Sed ineis uocati : de quibus dictum est:
multi uocati Nonineis dequibus dictum est pauci uegi
electi: Et tamen quis eos neg& electos. cum credunt
& baptizantur & secundum dm̃ uiuunt : plane dicum
electianescientibus quid futuri sint. Nonabillo qu
eos nouit Non habere perseuerantiam. quae ad beato
uitam perducit electos. Scitq illos ita stare. ut pras¬
cierit esse casuros hic si ame queratur. quur es
ds̃ perseuerantiam non dederit. qui eam qua xp̃iane
uiuerent dilectionem dedit : me ignorare respondeo
Non enim arroganter. Sedagnoscens modulum
meum audio dicentem apostolum : O homo tuquies
qui res pondeas dõ : &o altitudo diuitiarum sapientiuae
& scientiae dĩ quam inscrutabilia sunt iudicia eius

Expanded text:
numero computandi sunt. Non enim sunt a massa illa numero computandi sunt. Non enim sunt a massa illa perditionis praescientia Dei et praedestinatione discreti; et ideo nec secundum propositum vocati, ac per hoc nec electi: sed in eis vocati, de quibus dictum est, Multi vocati; non in eis de quibus dictum est, pauci vero electi. Et tamen quis neget eos electos, cum credunt, et baptizantur, et secundum Deum vivunt? Plane dicuntur electi a nescientibus quid futuri sint, non ab illo qui eos novit non habere perseverantiam quae ad beatam vitam perducit electos, scitque illos ita stare, ut praescierit esse casuros. CAPUT VIII. 17. Hic si a me quaeratur, cur eis Deus perseverantiam non dederit, quibus eam qua christiane viverent, dilectionem dedit; me ignorare respondeo. Non enim arroganter, sed agnoscens modulum meum, audio dicentem Apostolum, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? et, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
totadie aestimatisumus ut oues occisionis: Sed in his
omnibus superuincimus pereum quidilexit nos.:
certus sum enim : quia Neque mors. Neque uita
ueque angelus. Neque principatus. Neque praesentia
ueque futura. Neque uirtus. Neque altitudo
uaue profundum. Neque creatura alia poterit nos
iprare acaritatedi quae est in xp̃o ihũ dnõ nostro:
ssn iqnficati sunt adtimotheum. ubi cumdictum fuiss&
pmentum & fil&um fidem quorundam sub uertere :
mox additum est : firmum autem fundamentum dĩstat:
habens signa culum hoc sciuit dñs quisunt eius:
horum fides quae perdilectionem operatur: profecto
aut omnino non deficit. aut si qui sunt quorum deficit
rparatur antequam uita ista finiatur: Et del&a
quae inter currerat inquitate : usque infinem ꝑse¬
irarta deputatur : Qui uero perseueraturi non sunt
asic fide xp̃iana & conuersatione lapsurisunt
stales eos uitae huius finis inueniat: procul dubio
aecillo tempore quobene pieq: uiuunt inistorum

Expanded text:
ati sumus ut oves occisionis . Sed in his omnibus supervincimus per eum qui dilexit nos. Certus sum enim quia neque mors, neque vita, neque angelus, neque principatus, neque praesentia, neque futura, neque virtus, neque altitudo, neque profundum, neque creatura alia poterit nos separare a charitate Dei quae est in Christonificati sunt ad Timotheum, ubi cum dictum fuisset, Hymenaeum et Philetum fidem quorumdam subvertere; mox additum est, Firmum autem fundamentum Dei stat, habens signaculum hoc, Scivit Dominus qui sunt ejus . Horum fides, quae per dilectionem operatur, profecto aut omnino non deficit, aut si qui sunt quorum deficit, reparatur antequam vita ista finiatur, et deleta quae intercurrerat iniquitate, usque in finem perseverantia deputatur. Qui vero perseveraturi non sunt, ac sic a fide christiana et conversatione lapsuri sunt, ut tales eos vitae hujus finis inveniat; procul dubio nec illo tempore, quo bene pieque vivunt, in istorum
Abbreviated transcription (Latin):
Illos ergo eligit adoptinendum regnum suum
illum ad: effundendum sanguinem suum : merit
sequitur uox ad regnum electorum : Sids̃ pronos
quis contranos qui filio proprio non peperert sa
pro nobis omnibus tradidit eum quomodo pos
& cum illo omnia nobis donauit: quis accusa uil
aduersus elȩctosdi : ds̃ qui iustificat quis qui sos¬
demnat : xp̃s ihĩ quimortuus est magis autem qul
& resurrexit quiest index tera dĩ qui & interpeu
pronobis : quam fortis autem perseuerantiae us que
munus acceperint sequantur & dieant quis nos sips¬

Expanded text:
illos ad obtinendum regnum suum, illos ad obtinendum regnum suum, illum ad fundendum sanguinem suum. 15. Merito sequitur vox ad regnum electorum: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quomodo non et cum illo nobis omnia donavit? Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui justificat? Quis condemnat? Christus qui mortuus est, magis autem qui et resurrexit, qui est in dextera Dei, qui et interpellat pro nobis? Quam fortis autem perseverantiae usque in finem munus acceperint, sequantur et dicant: Quis nos sep
Abbreviated transcription (Latin):
xputentur in eis esse aliqui uocati & non electi
apter illam dominicam sententiam. multi uocati
paucielecti: quicum que enim electisine dubio
dum uocati. Non autem qui cumq uocati c̃onsequen¬
E decti: Illiergo electi ut saepe diotum est
qui secundum propositum uocati qui &iam praedest¬
nati atque praes citrhorum siquis quam perit. falli¬
tur ds̃ : Sed nemo eorum perit : quia non fallitur ds̃
horum siquis quamperit: uitio humano uincitur de
Sed nemo eorum perit: quia nulla reuincitur dĩ.
electi autem sunt ad regnandum cum xp̃o : Nonquon¬
do electus est iudas adopus cui congruebat : Abi
quippe electus est : quinouit bene ut &iam malita
&per eius opus damnabile illud propter quodipse
uenerat opus uenerabile compler&ur.: Cum itaqut
audimus. Nonne ego uos duo decim elegi & unis
ex uobis diabolus est : illos debemus intellegert
electos permiseri cordiam. illum per iudicium

Expanded text:
ne putentur in eis esse aliqui vocati et non electi, ne putentur in eis esse aliqui vocati et non electi, propter illam dominicam sententiam, Multi vocati, pauci electi. Quicumque enim electi, sine dubio etiam vocati: non autem quicumque vocati, consequenter electi. Illi ergo electi, ut saepe dictum est, qui secundum propositum vocati, qui etiam praedestinati atque praesciti. Horum si quisquam perit, fallitur Deus: sed nemo eorum perit, quia non fallitur Deus. Horum si quisquam perit, vitio humano vincitur Deus: sed nemo eorum perit, quia nulla re vincitur Deus. Electi autem sunt ad regnandum cum Christo; non quomodo electus est Judas ad opus cui congruebat. Ab illo quippe electus est, qui novit bene uti etiam malis, ut et per ejus opus damnabile, illud propter quod ipse venerat, opus venerabile compleretur. Cum itaque audimus, Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est ? illos debemus intelligere electos per misericordiam, illum per judicium;
Abbreviated transcription (Latin):
puedestinauit illos & uocauit : quos autem uocauit:
psos &iustificauit : quos autem iustificauit : ipsos
aglorificauit : Ex istis nullus perit q̃uia omnes elec
nsum: electisunt autem : quia secundum propositum
uocatisunt : Propositum autem Nonsuum Sed dĩ
dequo alibi dicit ut secundum electionem propositum
di maner& & non ex operibus : Sed ex uocante dic tum
esi e. quia maior serui& minori : Et alibi: Non secun¬
di opera nostra inquit : Sed secundum suum propo¬
situm & gratiam : Cum ergo audimus quos autem
praedestinauit illos & uocauit : Secundum propositum
uocnos debemus agnoscere. quoniam inde coepit
dietis omnia cooperatur in bonum his qui secundum
propositum uocatisunt. Ac deinde sub iunxit.
quoniam quos ante praesciuit & praedestinauit con¬
formes imaginis filiisui : ut sit ipse primogenitus
bimultis fratribus : At que his praemissis subdidit
qos autem praedestinauit. illos & uocauit .: Eos itaq:
dt intellegi: quos secundum propositum uocauit

Expanded text:
los et vocavit; quos autem vocavit, ipsos et justificavit; quos autem justificavit, ipsos et glorificavit . Ex istis nullus perit, quia omnes electi sunt. Electi sunt autem, quia secundum propositum vocati sunt: propositum autem, non suum, sed Dei; de quo alibi dicit, Ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, quia major serviet minori : et alibi, Non secundum opera nostra, inquit, sed secundum suum propositum et gratiam . Cum ergo audimus: Quos autem praedestinavit, illos et vocavit; secundum propositum vocatos debemus agnoscere: quoniam inde coepit, dicens, Omnia cooperatur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt; ac deinde subjunxit, Quoniam quos ante praescivit, et praedestinavit conformes imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; atque his praemissis subdidit, Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Eos itaque vult intelligi, quos secundum propositum vocavit;
Abbreviated transcription (Latin):
dintobono usque infinem nom permanere : moꝵx ad edidu
bs quisecundum propositum uocatisunt: hic enim
neo quod diligunt dm̃ permanent usque infinem
ciqpad tempus inde deuiant reuertuntur usque infinẽ
otdicant quod in bono esse coeperum: ostendens autẽ
qudsi secundum propositum uocari: mox ad didit.
e quieum supraposui : quoniam quos ante praesciuit
dpredestinauit conformes imaginis filueius: ut sit
pse primo genitus inmultis fratribus : quos autem

Expanded text:
et in eo bono usque in finem non permanere, mox addidit, et in eo bono usque in finem non permanere, mox addidit, his qui secundum propositum vocati sunt. Hi enim in eo quod diligunt Deum, permanent usque in finem; et qui ad tempus inde deviant, revertuntur, ut usque in finem perducant, quod in bono esse coeperunt. Ostendens autem quid sit secundum propositum vocari, mox addidit ea quae jam supra posui, Quoniam quos ante praescivit, et praedestinavit conformes imaginis Filii ejus, ut sit ipse primogenitus in multi
Abbreviated transcription (Latin):
nisi fueritei datum a patre meo : ex hoc multidis ap¬
lorum eius abierunt raro & iam poncum illo anbo¬
labant : Nuinquid non & isti discipuli appellatisin
loquente euangelio : Et tamen non erant uere dsa¬
puli quia non manserunt in uerbo eius Secundumn
id quod ait : Simanseritis in uerbo meo uere disa¬
puli mei estis : Quia ergo non habuerunt per setuero¬
tiam : Sicut non uere discipulixp̃i. ita nec filuidi
uere fuerunt &iam quando esse uidebantur aite
uocabantur: appellamus ergo nos & electos xp
regeneratos pie uiuere cernimus : Sed tumnc ue
sunt quod appellantur: Si manserint ineo pres
quod sic appellantur : Si autem perseuerantiar
nion habent idesi ineo quod coeperunt esse nononis¬
nent: ponuere appellantur quod appellantus ano s
pdeum enim hoc non sunt: cui notum est quod futuri
ot idest & bonis mali : propter hoc apostolus cum
axiss& Scimus quoniam diligentibus dm̃ omnia
cooptratur inbonum Sciens Non nullos diligere dm̃

Expanded text:
 Ex hoc multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant . Numquid non et isti discipuli appellati sunt, loquente Evangelio? Et tamen non erant vere discipuli, quia non manserunt in verbo ejus, secundum id quod ait, Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis. Quia ergo non habuerunt perseverantiam, sicut non vere discipuli Christi, ita nec vere filii Dei fuerunt, etiam quando esse videbantur et ita vocabantur. Appellamus ergo nos et electos, eregeneratos pie vivere cernimus: sed tunc vere sunt quod appellantur, si manserint in eo propter quod sic appellantur. Si autem perseverantiam non habent, id est, in eo quod coeperunt esse non manent, non vere appellantur quod appellantur et non sunt: apud eum enim hoc non sunt, cui notum est quod futuri sunt, id est, ex bonis mali. 23. Propter hoc Apostolus cum dixisset, Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperatur in bonum; sciens nonnullos diligere Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
pelagiam hanc esse solam Non secundum merita nostra
gratiam . qua homini peccata dimittuntur. illam uero
quaedatur infinem. idest a&ernam uitam meritis
nostris praecedentibus reddi. respondendum est
eis: Sienim merita nostra sic intellegerent. ut &iam
ipsa donadi esse cognoscerent : Non es s& reproba
ista sententia: Quoniam uero merita humana sic prae¬
dicant ut ea ex sem&ipso habere hominem dicam.
prorsus rectissime respond& apostolus : quis enim
te discernit.⁊ quid autem habes quod non accepisti
Si autem & accepisti quid gloriaris quasi non acce¬
peris : prorsus talia cogitanti uerissime dicitur:
dona sua coronat ds̃ Non merita tua Isitibi ate ipso
non abillo sunt meritatua: haec enim sitalia sumt
mala sunt quae non coronat dr̃ : Si autem bona sunt
dĩ donasunt: Quia sicut dicit apostolus iacobus
qmnedatum optimum &omne donum perfectum
perursum est descendens a patre luminum : Vnde

Expanded text:
Pelagiani hanc esse solam non secundum merita nostra Pelagiani hanc esse solam non secundum merita nostra gratiam, qua homini peccata dimittuntur; illam vero quae datur in fine, id est, aeternam vitam, meritis nostris praecedentibus reddi: respondendum est eis. Si enim merita nostra sic intelligerent, ut etiam ipsa dona Dei esse cognoscerent, non esset reprobanda ista sententia: quoniam vero merita humana sic praedicant, ut ea ex semetipso habere hominem dicant, prorsus rectissime respondet Apostolus, Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Prorsus talia cogitanti verissime dicitur: Dona sua coronat Deus, non merita tua; si tibi a te ipso, non ab illo sunt merita tua. Haec enim si talia sunt, mala sunt; quae non coronat Deus: si autem bona sunt, Dei dona sunt; quia sicut dicit apostolus Jacobus, Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a
Abbreviated transcription (Latin):
bata. dixit discipulis suis: Sine me nihil potestis
facere : Ergo redeamus ad apostolum paulum
quem certe inuenimus sine ullis meritis bonis.
immo cum multis meritis malis dĩ gratiam conse¬
uitum reddentis bona promalis. uideamus quid
dut Sua iam propinquante passione scribens
Aamotheum. Ego enimiam immolor inquit.
&tempus reso lutionis meae instat. bonum certamen
sertauicursum consummaui. fidem seruaui.:
E unque iam merita suabona commemorat. ut posi
lon merita consequatur coronam.¬
qui post mala merita consecutus est gratiam: denique
at tendite quid sequatur : Super est inquit mihi coro¬
na iustitiae : quam redd& mihi dñs in illa die iustus
iudex : Cuiredder& coronam iustus iudex. Si non dona¬
s& gratiam misericors pater: et quomodo ess&
ista corona iustitiae. Nisi prae cessiss& gratia. quae
iustificat impium quomodo ista debita redder&ir
nisi prius illa gratuita donar&ur: Sed cum dici

Expanded text:
bata, dixit discipulis suis, Sine me nihil potestis bata, dixit discipulis suis, Sine me nihil potestis facere . 14. Ergo redeamus ad apostolum Paulum, quem certe invenimus sine ullis meritis bonis, imo cum multis meritis malis, Dei gratiam consecutum reddentis bona pro malis: videamus quid dicat sua jam propinquante passione, scribens ad Timotheum. Ego enim jam immolor, inquit, et tempus resolutionis meae instat. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi. Ista utique jam merita sua bona commemorat; ut post bona merita consequatur coronam,qui post merita mala consecutus est gratiam. Denique attendite quid sequatur: Superest, inquit, mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex . Cui redderet coronam justus judex, si non donasset gratiam misericors pater? Et quomodo esset ista corona justitiae, nisi praecessisset gratia quae justificat impium? Quomodo ista debita redderetur, nisi prius illa gratuita donaretur? 15. Sed cum dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
paululum gratia deserente ad monitus dicit:
dnẽ inuoluntate tua praestitisti decorimeo uirtute
A uertisti autem faciem tuam & factus sum conturbi¬
tus : Ideo necessarium est homini ut gratia dĩ por
solum iustific&ur impius. idest eximpiofut iustus
umredduntur ei bona promalis : Sed &iam cum
fuerit iam iustificatus exfide ambul& cumillo gra¬
na & incumbat super ipsam necadat: propter hoc
scriptumest incantico canticorum de ipsa ecclesia.
quae est ista quae ascendit dealbata. in cumbens
super fratruelem suum: dealbata est enim quae per
seipsam alba esse non poss& : & aquo dealbata est
uisi ab illo quiperpro fetam dicit. Si fuerint peccata
uestra ut ꝓhoenicium sicut niuem dealbabo
qundo ergo clealbata est : Nihilboni merebatur
iamuero alba facta bene ambulat. Sedsi supereum
aquo dealbata est per seueranter incumbat.
pmpter quod & ipse ihs super quem in cumbit deal¬

Expanded text:
paululum gratia deserente admonitus dicit, paululum gratia deserente admonitus dicit, Domine, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem; avertisti autem faciem tuam a me, et factus sum conturbatus . Ideo necessarium est homini, ut gratia Dei non solum justificetur impius, id est, ex impio fiat justus, cum redduntur ei bona pro malis; sed etiam cum fuerit jam justificatus ex fide, ambulet cum illo gratia, et incumbat super ipsam ne cadat. Propter hoc scriptum est in Cantico canticorum de ipsa Ecclesia: Quae est ista quae ascendit dealbata, incumbens super fratruelem suum ? Dealbata est enim quae per se ipsam alba esse non posset. Et a quo dealbata est, nisi ab illo, qui per prophetam dicit, Si fuerint peccata vestra ut phoenicium, sicut nivem dealbabo ? Quando ergo dealbata est, nihil boni merebatur: jam vero alba facta, bene ambulat; sed si super eum a quo dealbata est, perseveranter incumbat. Propter quod et ipse Jesus, super quem incumbit deal
Abbreviated transcription (Latin):
ns pser quem ditissime effudit super nos ꝑxp̃m̃ ilim̃
heredes efficiamur secundum spem uitae adernae
Non secundum merita nostra dari quando quidem
Nonsolum nullis bonis uerum &iam multis men¬
tis malis praecedentibus. uidemus datam & cota¬
die uidemus dari : Sed plane cum data fuerit
incipiunt esse &iam merita nostra bona per illo
tamen: Namsise illa subtraxerit cadit homo Non
erectus. Sed praecipitatus libero arbitrio : qua pros¬
ter nec quando coeperit homo habere merita bona
sibi deb& tribuere illa: sed dõ. cuidicitur inpsalno
Ad iutor meus esto Nederelinquas me: dicendo Nede¬
relinquasme : ostendit quia si derelictus fuerit. Nilil
boni ual& ipse perse. Unde & illeait ⁊ ego dixi ina¬
bundantia mea. Non mouebor in a&ernum : putauerat
enim suum fuisse bonum. quod ei sic abundabat ut
non mouer&ur : Sed ut ostender&ur illi cuius ess&
illud bonum dequo tamquam suo coeperat gloriari:

Expanded text:
sancti, quem ditissime effudit super nos, per Jesum Chsancti, quem ditissime effudit super nos, per Jesum Chhaeredes efficiamur secundum spem vitae aeternaenon secundum merita nostra dari: quandoquidem non solum nullis bonis, verum etiam multis meritis malis praecedentibus videmus datam, et quotidie dari videmus. Sed plane cum data fuerit, incipiunt esse etiam merita nostra bona, per illam tamen: nam si se illa subtraxerit, cadit homo, non erectus, sed praecipitatus libero arbitrio. Quapropter nec quando coeperit homo habere merita bona, debet sibi tribuere illa, sed Deo, cui dicitur in Psalmo, Adjutor meus esto, ne derelinquas me . Dicendo, ne derelinquas me, ostendit quia si derelictus fuerit, nihil boni valet ipse per se: unde et ille ait, Ego dixi in abundantia mea, Non movebor in aeternum. Putaverat enim suum fuisse bonum, quod ei sic abundabat, ut non moveretur: sed ut ostenderetur illi, cujus esset illud, de quo tanquam suo coeperat gloriari,
Abbreviated transcription (Latin):
nadi mecumꝰ id est nonsolus : Sed gratia di mecum:
Acperhoc Nec gratia dĩ sola. Nec ipse solus : sed gratia di
cunillo: Ut autem decaelo uocar&ur. & tam magna
aefficacis sima uocatione conuerterdur : gratiadi erat
sli quia merita eius erant magna. sed mala : denique
albidicit adtimotheum : conlabora eu angelio secundum¬
s. pon secundum opera nostra sed secundum suum propo
tm a gratiam qua ed ata est nobis in xpoihũ : Item meri¬
a nos aliquando : & increduli errantes seruientes deside¬
nis & uo luptatibus uariis. in malitia & in uidia agentes
abominabiles inuicem oho habentes : Quidistis tam
malis meritis. Nisi poena inique debebatur
stido reddente bona promalis pergratiam quae non se¬
odim merita nostra datur : Factum est quod de inde
diungit & dicit : Cum autem benignitas & humanitas
Slixi saluatoris nostii di. Non exoperibus iustitiae
Iui nos fecimus  Sed secundum suam in isericordiam

Expanded text:
tia Dei mecum : id est, non solus, sed gratia Dei mecum: tia Dei mecum : id est, non solus, sed gratia Dei mecum: ac per hoc nec gratia Dei sola, nec ipse solus, sed gratia Dei cum illo. Ut autem de coelo vocaretur, et tam magna efficacissima vocatione converteretur , gratia Dei erat sola; quia merita ejus erant magna, sed mala. Denique et alibi dicit adcta, non secundum opera nostra, sed secundum propositum suum et gratiam quae data est nobis in Christo Ie aliquando et increduli, errantes, seruientes desideriis et uoluptatibus uariis, in malitia et inuidia agentes, abominabiles, inuicem odio habentes. malis meritis nisi poena utique debebatur? Sed Deo reddente bona pro malis, per gratiam quae non secundum merita nostra datur, factum est quod deinde subjungit et dicit: « Cuilluxit Salvatoris Dei nostri, non ex operibus justitiae, quae nos fecimus, sed secundum suam misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
secundum gratiam. sed secundum debitum. sicut aperas¬
sime dicit apostolus. Meritum enim fuit quidem in
apostolo paulo Sed malum quando per sequebatur eccle¬
siam : unde dicit : Nonsum idoneus uocari a postolus
quia persecutussum ecclesiamdĩ: Cum ergo haber& ha
meritum malum . Redditum est e bonum promalo
ineo quod secutus adiunxit: sed gratia dĩ sum quo dsum
At que ut ostender& & liberum arbitrium. inox addidit:
& gratia eius in me uacua non fuit. Ged plus omnibus
illis laboraui : hoc enim liberum arbitrium hominis
exhortatur & in aliis quibus dicit: Rogamus Ne inua¬
cuum gratiam dĩ suscipiatis: uUt quid enim eos rogat
Sigratiam sic sus ceperunt ut propriam perderent
uoluntatem : Tamen ne ipsa uoluntas sine gratia di
dr bomi aliquid posse continuo cum dixis saigratia
tus in me uacua non fuit. Sed plus ominibus illis
liboraui. Sub iuixit atque a it : Nonego autem. Sed gra¬

Expanded text:
secundum gratiam, sed secundum debitum, sicut apertissecundum gratiam, sed secundum debitum, sicut apertissime dicit Apostolus . 12. Meritum enim fuit quidem in apostolo Paulo, sed malum, quando persequebatur Ecclesiam: unde dicit, Non sum idoneus vocari Apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei. Cum ergo haberet hoc meritum malum, redditum est ei bonum pro malo: ideoque secutus adjunxit, Sed gratia Dei sum id quod sum. Atque ut ostenderet et liberum arbitrium, mox addidit, et gratia ejus in me vacua non fuit, sed plus omnibus illis laboravi. Hoc enim liberum arbitrium hominis exhortatur et in aliis, quibus dicit, Rogamus ne in vacuum gratiam Dei suscipiatis . Utquid enim eos rogat, si gratiam sic susceperunt, ut propriam perderent voluntatem? Tamen ne ipsa voluntas sine gratia Dei putetur boni aliquid posse, continuo cum dixisset, Gratia ejus in me vacua non fuit, sed plus omnibus illis laboravi; subjunxit atque ait, Non ego autem, sed gra
Abbreviated transcription (Latin):
dm liberum uoluntatis arbitrium: Sed illi qui
dcunt gratiam dĩ secundum merita nostra dari:
sl testimonia sic accipiunt. ut dicant meritum nos¬
tum in eo esse. quod sumus cumdõ : Eius autem grati¬
an secundum hoc meritum dari ut sit & ipse nobiscum :¬
sen meritum nostrum in eo essẽ quod querimus eum:
a secundum hoc meritum darieius gratiam ut inuenia¬
mus eum et in libro primo quod dictum est & tu
salo monfilimi cognosce dm̃ & serui ei incorde per fecto
& anima uolente quia omnia corda scrutatur dñs. & omnem
cogitationem mentium nouit. Si quȩ sieris eum inueni&ur
tibi & si dimiseris eum repellate inper p&uum: declarat
uoluntatis arbitrium: Sed illi in eo ponunt meritum hom¬
nis quod dictum est & inueni& urtibi: et omnino labor
quantum possunt ostendere gratiam dĩ. Secundum miti
nostra dari hoc est gratiam. Nones segratiam : Quibus anm
secundum meritum redditur : Non inputatur merces

Expanded text:
dem voluntatis arbitrium. Sed illi qui dem voluntatis arbitrium. Sed illi qui dicunt gratiam Dei secundum merita nostra dari, ista testimonia sic accipiunt, ut dicant meritum nostrum in eo esse, quod sumus cum Deo; ejus autem gratiam secundum hoc meritum dari, ut sit et ipse nobiscum. Item meritum nostrum in eo esse, quod quaerimus eum; et secundum hoc meritum dari ejus gratiam, ut inveniamus eum. Et in libro primo quod dictum est, Et tu, Salomon fili mi, cognosce Deum, et servi ei in corde perfecto et anima volente; quia omnia corda scrutatur Dominus, et omnem cogitationem mentium novit: si quaesieris eum, invenietur tibi; et si dimiseris eum, repellet te in perpetuum ; declarat voluntatis arbitrium. Sed illi in eo ponunt meritum hominis, quod dictum est, si quantum possunt, ostendere gratiam Dei secundum merita nostra dari; hoc est, gratiam non esse gratiam. Quibus enim secundum meritum redditur, non imputatur merces
Abbreviated transcription (Latin):
inquibus ominino nihil aliud defendit quam gratiam
d secundum merita nostra dari: Talia ergo describ¬
turis colligunt : qua le est hoc unum quod paulo ante dixi
conuertimini adme & conuertar aduos ⁊ut secundum
meritum conuersionis nostrae addm̃ d&ur
grata enus inqua adnos & ipse conuertitur : Nec atten¬
dum qui hoc sentiunt. quia nisi dĩdonum ess& &iam
ipsa addm̃ nostra conuersio : non ei dicer&ur. ds̃ uirtu¬
iuncon uerte nos. & ds̃ tu conuertens uiuificibis nos
dinuerte nos ds̃ sanitatum nostrarum. & huius modi
alia quae cominemorare longum est : Nam & uenire
aoxp̃m. quid est aliud nisi ad eum credendo conuerti:
et tamen ait: Nemo potest uenire adine : Nisidatum¬
e fuerit a patre meo: Item quod scribtum est in libro
secundo parals pomenon. dñs uobiscum cum uos
estis cumeo. &si quȩsieritis eum inueni&is. Siautem
reliqueritis eum derelinqu& uos: Manifestat qui¬

Expanded text:
in quibus omnino nihil aliud defendit, quam gratiam in quibus omnino nihil aliud defendit, quam gratiam Dei secundum merita nostra dari. Talia ergo de Scripturis colligunt, quale est hoc unum quod paulo ante dixi, Convertimini ad me, et convertar ad vos; ut secundum meritum conversionis nostrae ad Deum, detur gratia ejus, in qua ad nos et ipse convertitur. Nec attendunt qui hoc sentiunt, quia nisi donum Dei esset etiam ipsa ad Deum nostra conversio, non ei diceretur, Deus virtutum, converte nos ; et, Deus, tu convertens vivificabis nos; et, Converte nos, Deus sanitatum nostrarum ; et hujusmodi alia, quae commemorare longum est. Nam et venire ad Christum, quid est aliud nisi ad eum credendo converti? Et tamen ait: Nemo potest venire ad me, nisi datum fuerit ei a Patre meo . 11. Item quod scriptum est in libro secundo Paralipomenon, Dominus vobiscum, cum vos estis cum eo, et si quaesieritis eum, invenietis; si autem reliqueritis eum, derelinquet vos ; manifestat qui
Abbreviated transcription (Latin):
ego rogaui prote pare. Nedeficiat fides tua: horno in
gratia iuuatur. Nesine causa eius uoluntati iubeatus
Cum dicit ds̃ : Conuertimimi ad me & conuertar aduo
unum horum uid&ur esse nostrae uoluntatis : Ideft
ut conuertamur ad eum : Alterum uero ipsius gratis
id est ut &iam ipse conuertatur ad nos libi possunt
putare peligiani suam optinere sententiam: qua
dicunt gratiam dĩ secundum merita nostra dari:
Cu od quidem in oriente hoc est in prouincia palestin
inqua est ciuitas hierusalem Cum ipse pelagius abe¬
pis copis audir&ur : ad firmare non ausus est : Nan
inter c&era quȩ illi obiecta sunt. & hoc obiec tumes
quod dicer& gratiã dĩ secundum merita nostra das
Quodsic alienum est acatholica doctrina & inimiee
gratiae xp̃i ut nisi hoc obiectum sibi anathemas sa
ipse inde anathematus ex iss& : Sed fallaciter
eum anathema s se posterieres eius indicant libr

Expanded text:
Ego rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua . Homo ergo Ego rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua . Homo ergo gratia juvatur, ne sine causa voluntati ejusCum dicit Deus, Convertimini ad me, et convertar ad vos : unum horum videtur esse nostrae voluntatis, id est, ut convertamur ad eum; alterum vero ipsius gratiae, id est, ut etiam ipse convertatur ad nos. Ubi possunt putare Pelagiani suam obtinere sententiam, qua dicunt, gratiam Dei secundum merita nostra dari. Quod quidem in Oriente, hoc est, in provincia Palaestina, in qua est civitas Jerusalem, cum ipse Pelagius ab episcopis audiretur, affirmare non ausus est. Nam inter caetera quae illi objecta sunt, et hoc objectum est, quod diceret, gratiam Dei secundum merita nostra dari: quod sic alienum est a catholica doctrina et inimicum gratiae Christi, ut nisi hoc objectum sibi anathemasset , ipse inde anathematus exisset. Sed fallaciter eum anathemasse, posteriores ejus indicant libri
Abbreviated transcription (Latin):
iecutus adiunxit : nam & cum dixiss& uirtus peccati
quapec catum uincitur : Nihil est aliud quamdi donum
inisto certamine adiuuantis liberum arbitrium
pepter quod dicit &caelestis magister: uigilate & orate
u litr&is intem tationem : ergo unusquis que contra
sum concupis centiam dimicans : or& ne intr& intentatio¬
am. id est Nesit ab illa abstractus & in lactus : Non autem
trat in temtationem si uoluntate bona uincat concu¬
piscemam malam: Nec tanien sufficit arbitrium uoluntatis
oione uisi adno uictoria conceditur orantineintr& intẽtitionẽ
cuid uero euidentius quam dĩostenditur gratia
ubi quodoratur accipitur: Sienim dixiss& saluator
noster uigilatene intr&is intem tationem ad monuis se
tantum modo uider&ur hominis uoluntatem⁊
Cum uenero addidit &orate : ostenditdm̃ adiuuare
pe intr&ur intemtationem : dictum est libero arbim
fili noli deficere adisciplina dñi : et dñs̃ dicit

Expanded text:
secutus adjunxit: nam cum dixisset, virtus peccati secutus adjunxit: nam cum dixisset, virtus peccati qua peccatum vincitur, nihil aliud est quam donum Dei, in isto certamine adjuvantis liberum arbitrium. 9. Propter quod dicit et coelestis Magister, Vigilate, et orate, ne intretis in tentationem . Ergo unusquisque contra suam concupiscentiam dimicans oret, ne intret in tentationem, id est, ne sit ab illa abstractus et illectus. Non autem intrat in tentationem, si voluntate bona vincat concupiscentiam malam. Nec tamen sufficit arbitrium voluntatis humanae, nisi a Domino victoria concedatur oranti, ne intret in tentationem. Quid vero evidentius quam Dei ostenditur gratia, ubi quod oratur accipitur? Si enim dixisset Salvator noster, Vigilate, ne intretis in tentationem; admonuisse tantummodo videretur hominis voluntatem: cum vero addidit, et orate, ostendit Deum adjuvare, ne intretur in tentationem. Dictum est libero arbitrio, Fili, noli deficere a disciplina Domini : et Dominus dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
scirem quia nemo esse potest continens nisi ds̃ da
& hoc ipsum erat sapientiae scire. cuius es s& hoc donumꝰ
ut autem ista non seruentur castitatis scã mandata
unus quis que temtatur a concupiscentia sua abstras¬
tus & in lectur : ubi si dixerit uolo seruare. sedui cos
icon cupis centiamea: Respond& scriptura libero eius
irbitrio quodiam superius dixi : Noli uinci amalo :
seduince in bono malum: quodtamen ut fiat adiuuat
grata : quae nisi adiuuerit nihilerit lex nisi uirtus peccati :
augdur enim concupiscentia & maiores uires accipit
lgo prohibente : nisi a diuu& sps̃ gratiae: hoc est quod
dicu ille ipse doctorgentium : aculeus autem mortis
st peccatum: uirtus uero peccati lex : ecce unde dicit
beno uolo legis seruare mandatum: Seduirtute
incuipis centiac meae uincor : etcum uoluntas eius
unuenitur & dicitur. Noliuinci amalo quidei prodest
us gratia suc currente fiat. quodipse a postolus

Expanded text:
scirem quia nemo esse potest continens nisi Deus det; scirem quia nemo esse potest continens nisi Deus det; et hoc ipsum erat sapientiae, scire cujus esset hoc donum . Ut autem ista non serventur castitatis sancta mandata, unusquisque tentatur a concupiscentia sua abstractus et illectus . Ubi si dixerit, Volo servare, sed vincor a concupiscentia mea: respondet Scriptura libero ejus arbitrio, quod jam superius dixi, Noli vinci a malo, sed vince in bono malum. Quod tamen ut fiat, adjuvat gratia: quae nisi adjuverit, nihil lex erit nisi virtus peccati. Augetur enim concupiscentia, et majores vires accipit lege prohibente, nisi adjuvet spiritus gratiae. Hoc est quod dicit ille ipse Doctor Gentium: Aculeus autem mortis est peccatum; virtus vero peccati, lex. Ecce unde dicit homo, Volo legis servare mandatum, sed virtute concupiscentiae meae vincor. Et cum voluntas ejus convenitur, et dicitur, Noli vinci a malo; quid ei prodest, nisi gratia succurrente fiat? Quod ipse Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
di donumest : dicente scriptura ad nõ iungitur mulier
uiro : Ideo doctorgentium & puhcitiam coniugalem
perquam non fiunt adulteria. et perfectiorem continen¬
tiuam perquam nullus concubitus quȩritur suo sermone
conmendans & hoc &illud donum di esse monstrauit:
Scribens ad corinthios & ad monens coniuges nese
uicem fraudent : quoscum admonuiss& adie cit᷑ uello
autem omnes homines esse sicut meipsum: quia utique
ipse ab omni concubitu continebat: et continuo sub¬
iunxit : Sed unus quisque proprium donum hab& ado
alius sic alius autemsic: Numquid tam multa quas
praecipiuntur in legedĩ Nefornicationes Sedadultero
conmittantur indicant aliud quam liberum arbitrur
Neque enim praeciperentur. nisi homo haber& propri¬
am uoluntatem : qua diuinis praeceptis oboedir&:
& tamen donumdĩ est : sine quo seruari castitatis praeces¬
ta nom possunt: unde ait ille in libro sapientiae : cum

Expanded text:
Dei donum est, dicente Scriptura, A Domino jungitur mulier Dei donum est, dicente Scriptura, A Domino jungitur mulier viro . Ideo Doctor Gentium et pudicitiam conjugalem per quam non fiunt adulteria, et perfectiorem continentiam per quam nullus concubitus quaeritur, sermone suo commendans, et hoc et illud donum Dei esse monstravit, scribens ad Corinthios, et admonens conjuges ne se invicem fraudent: quos cum admonuisset, adjecit, Vellem autem omnes homines esse sicut et me ipsum; quia utique ipse ab omni concubitu continebat: et continuo subjunxit, Sed unusquisque proprium donum habet a Deo; alius sic, alius autem sic . Numquid tam multa quae praecipiuntur in lege Dei, ne fornicationes et adulteria committantur, indicant aliud quam liberum arbitrium? Neque enim praeciperentur, nisi homo haberet propriam voluntatem, qua divinis praeceptis obediret. Et tamen Dei donum est, sine quo servari castitatis praecepta non possunt. Unde ait ille in libro Sapientiae: Cum
Abbreviated transcription (Latin):
us ista soci&as. in qua continenter uiuitis : Nisi uolupta¬
un coniugalem contempner&is : hinc autem dño loquen
ncumdixis sent discipuli Sitalis est causa homini
cum uxore non expedit nubere : Respondit eis : Non omues
capunt uerbum hoc : Sed quibus datum est : Numquid
nonliberum arbitrium timothei est ex ortatus a postolus
dicens. contine teipsum : & in hacre potestatem uolun¬
tatis ostendit ubi ait : Non habens necessi tatem:
potestatem autem habens suae uoluntatis. ut seru&
urginem suam : & tamen no n omnes capiunt uerbum hoc
silquibus datum est : quibus enim non est datum:
dut nolunt. aut non implent quoduolunt : quibus autem
datum est: Sic uolunt ut impleant quoduolunt
Idque ut hoc uerbum quod non ab omnibus cipitur.
b ali quibus caputur &di donum est : & liberum arbitrium :
deipsa quoque pudcitia coniugalinempe apostolusait.
quoduult faciat. Non peccit nubat: et camen & iam hoc

Expanded text:
vos ista societas, in qua continenter vivitis, nisi voluptavos ista societas, in qua continenter vivitis, nisi voluptatem conjugalem contemneretis. Hinc autem Domino loquenti cum dixissent discipuli, Si talis est causa hominis cum uxore, non expedit nubere; respondit eis, Non omnes capiunt verbum hoc, sed quibus datum est . Numquid non liberum arbitrium Timothei est exhortatus Apostolus dicens, Contine te ipsum ? Et in hac re potestatem voluntatis ostendit, ubi ait, non habens necessitatem, potestatem autem habens suae voluntatis, ut servet virginem suam. Et tamen, non omnes capiunt verbum hoc, sed quibus datum est. Quibus enim non est datum, aut nolunt, aut non implent quod volunt: quibus autem datum est, sic volunt ut impleant quod volunt. Itaque, ut hoc verbum, quod non ab omnibus capitur, ab aliquibus capiatur, et Dei donum est, et liberum arbitrium. 8. De ipsa quoque pudicitia conjugali nempe Apostolus ait, Quod vult faciat, non peccat si nubat : et tamen etiam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
idest humanam sufficere sibi ad bene operandum
putat: Nec ad iutorium sperat adnõ: Propter hoc enin
subiecit & ad nõ discedit coreius: Talis est hȩresis
pelagiana : Non antiqua sed ante non multum tempus
exorta : Contra quam haeres qmcum fuiss& diutius
dis putatum : &iam ad concilia episcopalia Nouis sima
necessitate peruentum est : unde uobis non quidem
omnia sed tamen aliqua legenda direxi : Nos ergo
adbene operandum spem Non habeamus in homine
premantes carnem brachii nostri nec adñõ discedat cor
nostrum : Sedeidicit : adiutor ineus esto Nederelinquas
me peque despicias me ds̃ salutaris meus : pro inde
caris simi sicut superioribus testimoniis scãrum scriptura¬
rum probauimus. adbene uiuendum & recte agendum
esse in homine liberum uoluntatis arbitrium : Sic &iam
degratia di sine quanihilboni agere possumus quȩ sint
diuna testimonia uideamus Ac primum deipsa uestra
orosessione aliquid dicamus : Neque enim congregar&

Expanded text:
id est humanam, sufficere sibi ad bene oid est humanam, sufficere sibi ad bene oputat, nec adjutorium sperat a Domino. Propterea subjecit, et a Domino discedit cor ejus. Talis est haeresis Pelagiana, non antiqua, sed ante non multum tempus exorta: contra quam haeresim cum fuisset diutius disputatum, etiam ad concilia episcopalia novissima necessitate perventum est; unde vobis, non quidem omnia, sed tamen aliqua legenda direxi. Nos ergo ad bene operandum spem non habeamus in homine, firmantes carnem brachii nostri: nec a Domino discedat cor nostrum; sed ei dicat, Adjutor meus esto, ne derelinquas me, neque despicias me, Deus salutaris meus . 7. Proinde, charissimi, sicut superioribus testimoniis sanctarum Scripturarum probavimus, ad bene vivendum et recte agendum esse in homine liberum voluntatis arbitrium; sic etiam de gratia Dei, sine qua nihil boni agere possumus, quae sint divina testimonia videamus. Ac primum de ipsa vestra professione aliquid dicam. Neque enim congregaret
Abbreviated transcription (Latin):
potus bene uiuere & bene operari fibi uidentur. in se ipso
non iidnõ gloriari: &spem recte uiuendi in se ipso ponere
ut sequatur eum maledictum. hneremue proph&ae
dicentis : maledictus homo quispem hab& in homine :¬
& firmat carnem brachiisui & adnõ disceditcor eius
Intelligite fratres hoc prof&icum testimonium:
quia enim Nondixit proph&a. Maledictus homo
quispemhab& inseipso poss& alicui uideri ⁊deo
dictum esse maledictus homo quispem hab& in homi¬
ne : ut nemo habeat spem in altero homine sed in se
Vt ergo ostender& sic se ad monuisse hominem. ut nec
in seipso haber& spem : propterea cum dixiss&. male¬
dictus homo quispem hab& in homine: mox ad didi
& firmat carnem brachii sui: Brachium propotema
posuit operandiꝰ In nomine autem carnis. intelle¬
genda est humana fragilitas: Acper hoc firmat carnem
brachii sui : qui potentiam fragilem at que inualidam

Expanded text:
potius bene vivere et bene operari sibi videtur, in se ipso, potius bene vivere et bene operari sibi videtur, in se ipso, non in Domino gloriari, et spem recte vivendi in se ipso ponere, ut sequatur eum maledictum Jeremiae prophetae dicentis, Maledictus homo qui spem habet in homine, et firmat carnem bracchii sui, et a domino discedit. cor eius. intellegite, fratres, hoc propheticum testimonium. quia enim non dixit propheta: "maledictus homo, qui spem habet in semet ipso", posset allcui uideri ideo dictum esse: maledictus homo, qui spem habet in homine, ut nemo habeat spem in altero homine, sed in se. ut ergo ostenderet sic se admonuisse neminem, ut nec in se ipso haberet spem, propterea, cum dixisset: maledictus homo, qui spem habet in homine, mox addidit: et firmat carnem bracchii sui. bracchium pro potentia posuit operandi; in nomine autem carnis intellegenda est humana fragilitas. ac per hoc firmat carnem bracchii sui qui potentiam fragilem at- . que inualidam,
Abbreviated transcription (Latin):
humana ubi dicitur : Nolite esse sicut equus & mulus
quibus non est intellectus : quamuis peior appareat
dequo dictumest uerbis nonemendabitur seruus durus:
sienim & intellexerit non ob audi& : quando autem
die homo. Nompossum facere quod praecipitur quomiam
ancipis centia mea uincor : lam quidem deignorantia
unhab& excusationem : Nec dm̃ causatur incorde suo
sedinalum suum inse cognoscit & dol& : cui tamen
diet apostolus : Noli uinci amalo : seduince in bono
malum : et utique cui dicitur Noliuinoi : arbitrium
sine dubio uoluntatis eius conuenitur : uelle enim
& nollo propriue uoluntatis est : Sed metuendum est
ne ista omnia diuina testimonia & quae cumque alia
sun quae sine dubitatione sunt plurima : indefensio¬
ne liberi arbitrii sic intellegantur : ut aduitam piam
& bonam conuersationem cui merces aderna deb&ur
adiutorio & gratiae dĩ locus nonre linquatur : et audeat
nisr homo quando bene uiuit & bene operatur. uel

Expanded text:
humana, ubi dicitur: nolite esse sicut equus et mulus, humana, ubi dicitur: nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus, quamuis peior apparet de quo dictum est: uerbis non emendabitur seruus durus; si enim intellexerit, non obaudiet. quando autem dicit homo: "non possum facere quod praecipitur, quoniam concupiscentia mea uincor", iam quidem de ignorantia non habet excusationem nec deum causatur in corde suo, sed malum suum in se cognoscit et dolet. cui tamen dicitur ab apostolo: noli uinci a malo, sed uince in bono malum. et utique cui dicitur: noli uinci, arbitrium sine dubio uoluntatis eius conuenitur. uelle enim et nolle propriae uoluntatis est. ne ista omnia divina testimonia, et quaecumque alia sunt, quae sine dubitatione sunt plurima, in defensione liberi arbitrii, sic intelligantur, ut ad vitam piam et bonam conversationem, cui merces aeterna debetur, adjutorio et gratiae Dei locus non relinquatur; et audeat miser homo, quando bene vivit et bene operatur, vel