comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re. non angłos creare. non miracula
deitatis insignia operari. sed tantũ
humiliari: ceteraq uirtutũ docu¬
menta intra humilitatis custodian
aggregare. Unde cum ea semꝑ singu¬
larũ uirtutũ pudicitia comes inre¬
mota mansit: quia om̃ino pudor in¬
diuiduus uirginitati ẽẽ debet. si ne
quo recte carites uera seruari non po¬
test.

Expanded text:
re, non angelos creare, non miracula re, non angelos creare, non miracula deitatis insignia operari: sed tantum humiliari, caeteraque virtutum documenta, intra humilitatis custodiam aggregare. Unde cum ea semper singularum virtutum pudicitia comes irremota mansit: quia omnino pudor individuus virginitati esse debet, sine quo recte castitas vera servari non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
mum discendi incitamentũ nobilitas
est magistri: deinde merces laboris p¬
timi fructus beatitudinis. Quid gͥ no¬
bilius matre dñi: quid splendidius
ea. quã splendor elegit paterne głe:
Quid castius. que corpus xp̃i sine cõ¬
tagione corporis geilerauit: E tam̃
in ea solam humilitatem respexisse
dñm ꝓfitetur. que custos est ceterarũ
ollocauerat enim in tuto stationi
portu sublimia meritoꝵ suoꝵ exercitia
& ideo diuinitus illustratur. Undedo¬
minus. Ad quem respiciam. nisi ad hu¬
milem & quietum ac trementem ser¬
mones meos: fecit enim qd̃ ꝓmiserat.
&. respexit humilitatẽ ancille sue. Und
& beata iam ab om̃i scło dicitur. Idcir¬
co & uos o filie. si uere uirgines ẽe uul¬
tis. humilitatem sectamini: & matrẽ
cui & uos deuou istis humilitatem
quã uos ex se docuit. Unde ait idem.
Discite a me quia mitis sum & humi¬
us corde. Non gͦ beata dei genitrix a
filio suo dño nr̃o didicit celos fabrica¬

Expanded text:
mum discendi incitamentum, nobilitas mum discendi incitamentum, nobilitas est magistri: deinde merces laboris optimi, fructus beatitudinis. Quid igitur nobilius matre Domini, quid splendidius ea, quam splendor elegit paternae gloriae? Quid castius ea, quae corpus Christi sine contagione corporis generavit? et tamen in ea solum humilitatem respexisse Dominum confitetur, quae custos est caeterarum ollocaverat enim in tuto stationis portu, sublimia meritorum suorum exercitia: et ideo divinitus illustratur. Unde Dominus ait: Ad quem respiciam, nisi ad humilem et quietum, ac trementem sermones meos ? Fecit enim quod promiserat, et respexit humilitatem ancillae suae: unde et beata jam ab omni saeculo praedicatur. Idcirco et vos, o filiae, si vere virgines esse vultis, humilitatem sectamini: et matremcui vos devovistis humilitatem, quam vos ex se docuit. Unde ait idem: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Non ergo beata Dei genitrix a filio suo Domino nostro didicit coelos fabrica
Abbreviated transcription (Latin):
una cũ matre debetis. Nec immerito
uiuendi usum de celo quesistis: que
uobis de celosponsum petistis. Ideo
ur̃a conuersatio in celis sit semꝑ: qm̃
uerbum dei qd̃ amatis. non nisi in
sinu patris inuenitur. Licet gͥubiq
totus sit. & non longe ab unoqueq
nr̃m: tamen ñ nisi casto hauritur
pectore. Prope est enim inquit moyses
in corde tuo & in ore tuo: tantũ eum
recto si quesieris corde.
nguentũ enim exinanitũ est no¬
men tuũ. Propterea ac si adolescentu¬
le diligite animo. quod uobis effusũ
om̃ib esset exemplũ castitatis: que qua
si in speculo refulget forma uirtutis. Ha¬
betis gͥ in ea magisteria ꝓbitatis expres¬
sa: quid primũ eligere quid respuere
quid sequi debeatis. Orima eius uir-¬
tus est: fundamentũ om̃iũ uirtutũ
& custos. humilitas ipsa de qua glori¬
atur. quia respexit inquit humilitate
ancille sue: ecce enim ex hoc beatam
me dicent om̃s generationes. Eego pri-¬

Expanded text:
ui cum matre debetis: nec immerito ui cum matre debetis: nec immerito vivendi usum de coelo quaesistis, quae vobis de coelo sponsum petistis. Ideo vestra conversatio in coelis sit semper: quoniam Verbum Dei quod amatis, non nisi in sinu Patris invenitur. Licet igitur ubique totus sit, et non longe ab unoquoque nostrum, tamen non nisi casto sursum hauritur pectore. Prope est enim, inquit Moyses, in corde tuo et in ore tuo, tantum eum recto si quaesieris corde . Unguentum exinanitum est nomen ejus: propterea, adolescentulae, diligite animo, quod pro vobis effusum omnibus esset exemplum castitatis, in qua velut in speculo refulget forma virtutis. Habetis igitur in ea magisteria probitatis expressa, quid primum eligere, quid respuere, quid sequi debeatis. Prima ejus virtus est fundamentum omnium virtutum et custos, humilitas ipsa, de qua gloriatur: Quia respexit, inquit, humilitatem ancillae suae: ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes . Ergo pri
Abbreviated transcription (Latin):
disponit omĩa. Quod si in domo patris
mansiones multe sunt. credimus splẽ¬
didiorem matri hodie filium prestitis¬
se: quam olun edificauit domũ subni¬
xam columpnis septem. In qua nimi
rum domo parantur nuptie eccłarũ
dei: & federantur terrenis celestia. In
eo namq utero uirginis sponso immor¬
tali uirginitas consecratur. ut sit to¬
tum celeste cõmertiũ. E id̾o kĩne ce¬
lebremus sollempniter uirginis festũ
que celestem uobis uitam in terris os¬
tendit:qm̃ qui non nubent neq nu¬
bentur. erunt sicut angli dei in celo.
ec mirũ si angłis comparatur
uirginitas: que angłoꝵ dño federe copu¬
latur nuptiarũ. Er si quelibet uirgini¬
tas tantum erigitur ut anglis compa¬
retur. multomagis beata &. głosa uigo
si imitari uelitis de toto corde quã
laudatis. Hec naniq uita uobis de
celis fluxit. quam professe estis. Supͣ
usum nature hec uita est quã tenetis:¬
& ideo de celis uenit sponsus. quẽ seqͥ¬

Expanded text:
disposuit omnia. Quod si in domo patris disposuit omnia. Quod si in domo patris mansiones multae sunt, credimus splendidiorem matri hodie filium praestitisse, quam sibi olim aedificavit domum, subnixam columnis septem: in qua domo nimirum parantur nuptiae Ecclesiarum Dei, et foederantur terrenis coelestia. In eo namque utero Virginis, sponso immortali virginitas consecratur, ut sit totum coeleste commercium. XVI. Et lebrate solemniter Virginis festum, quae coelestem vobis vitam in terris ostendit: quoniam qui non nubent, neque nubentur, erunt sicut angeli in coelo. Nec mirum si angelis comparatur virginitas, quae angelorum Domino, foedere copulatur nuptiarum. Et si quaelibet virginitas tantum erigitur, ut angelis comparetur, multo magis beata et gloriosa visi imitari velitis de toto corde quam laudatis. Haec namque vita vobis de coelo fluxit, quam professae estis: supra usum naturae haec vita est, quam tenetis: de coelis venit sponsus, quem seq
Abbreviated transcription (Latin):
eam: qm̃ tantam eam uider̃t. quantã
nullus narrando explere mortaliũ:
qͣntomagis deum qui talem ac tan¬
tam fecit eam. ut ipse fieret per eam:
Unde dauid. Et homo inquit natus ẽ
in ea: e ipse fundauit eam altissimus.
Brata igitur talis ac tanta natiuitas.
beata & suꝑnoꝵ ciuiũ societas & ad¬
mirabilis caritatis eoꝵ unanimitas.
uli nemo augłoꝵ nemo archangłoꝵ
neq alituius sc̃oꝵ inuidet głam. s
t̾antum in altero ur. isquisq possi¬
det. quod gratis prestatur om̃ib. ut
de om̃ib & in om̃ib glificetur deus.
honoretur & adoretur ab om̃ib. Ubi
non sexus. non etas. non dignitas gene¬
uod si est alia claritas solis. & alia
claritas lune. & alia claritas stellarũ.
una tamen claritas est qua illustran¬
tur om̃es. Idcirco beata dei genitrix q̃
adhuc tantis in cerra predicatur laũ¬
dib. ñ unmerito creditur hodierna die
ille qui eam elegit in sua sapientia. &

Expanded text:
eam: quoniam tantam eam viderunt, quantam eam: quoniam tantam eam viderunt, quantam nullus narrando explevit mortalium; quanto magis Deum, qui talem ac tantam fecit eam, ut ipse fieret per eam! Unde David: Et homo, inquit, natus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus . Beata igitur talis ac tanta nativitas, beata et supernorum civium societas, et admirabilis charitatis eorum unanimitas: ubi nemo angelorum, nemo archangelorum, neque alicujus sanctorum invidet gloriam: sed totum in altero unusquisque possidet, quod gratis praestatur omnibus: ut de omnibus, et in omnibus glorificetur Deus, honoretur et adoretur ab omnibus: ubi non sexus, non aetas, non dignitas geneuod si est alia claritas solis, et alia claritas lunae, et alia claritas stellarum : una tamen claritas est, qua illustrantur omnia. Idcirco beata Dei genitrix, quae adhuc tantis in terra praedicatur laudibus, non immerito creditur hodierna die ille qui eam elegit in sua sapientia, qua
Abbreviated transcription (Latin):
celsior natira sit. non tamen gr̃a ma¬
ior: quia & ipli gratuita gr̃a ne coeru¬
erint sunt sal uati. Unde caiid.
Uerbo dñi ⁊ quit celi firmati srait:
& sp̃u oris eius om̃is uirtus elꝵ. Q d̾¬
si spũ dei omnis uirtres eoꝵ constat
beatam & glosam uirginem: in quam
portatur nouem mensib in utero: cre¬
dendum ampliora ꝓmeruisse untutũ
priuilegia: & ꝑcepisse gr̃am ab angłis
ȩtiam collandatam.
nde & si mirabilis est eoꝵ uirtus.
& firmitas ꝑpetuitatis. mirabilior ta¬
men maria quã obumbrauit uirtus.
altissimi. ut ultra omnẽ uirtutem sit
angłicam quod factum est in ea. & am¬
mirabile cunctis scłis sacramentũ:
ac per hoc etiani anglis exinde maior
prestatur gr̃a. cum instaurantur ab eo
omnia que uenerantur & adorant.
suꝑ se xp̃m regem dñm. natum ex ea¬
dem uirgine. Hinc maria cunctis tan
gr̃a. plena deo. plena uirtutib non po¬
test non possidere pleniter glam clari¬
tatis eterne quã plenissime accepit. ut
mater fieret saluatoris.

Expanded text:
celsior natura sit: non tamen gratia major, quia et ipsi gratuita gratia, ne corruerent, sunt salvati. Unde David, Verbo Domini, inquit, coeli firmati sunt, et spiritu oris eSpiritum Dei omnis virtus angelorum constat, beatam et gloriosam Virginem, in quam portatur novem mensibus in utero, credendum est majora promeruisse virtutum privilegia, et percepisse gratiam, ab angelis etiam collaudatam.Unde et si mirabilis est eorum virtus, et firmitas perpetuitatis: mirabilior tamen in Maria, quam obumbravit virtus Altissimi: ut ultra omnem virtutem sit angelicam, quod factum est in ea, et admirabile cunctis saeculis sacramentum. Ac per hoc etiam angelis exinde major praestatur gratia, cum instaurantur ab ea omnia, quae venerantur et adorant super se Christum regem Dominum natum ex eadem Virgine. Hinc et Maria cunctis tantgratia, plena Deo, plena virtutibus, non potest non possidere plene gloriam claritatis aeternae, quam plenissime accepit, ut mater fieret Salvatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
ocatis aũ decem seruis suis: dedit illis
decen mnas. Denarius numerus ad
legem ꝑtinet: propt̾ decalogum. Uo¬
cat itaq paterfamilias decem seruos: qͥa
elegit discipulos ꝑ legis litteram imbu¬
tos. Dat illis decem mnas: quia legis
dicta sp̃ualiter intelligenda reuelat.
Post passionem quippe resurrectionẽq
suam: aꝑuit illis sensum. ut intellige¬
rent scripturas. Tu autem d̃.¬

Expanded text:
ocatis autem decem servis suis, dedit illis decemminas. Denarius numerus ad legem pertinet, propter Decalogum. Vocat itaque paterfamilias decem ser vos, quia eligit discipulos per litteram legis imbutos. Dat illis decem minas, quia legis dicta spiritaliter intelligenda revelat. Post passionem quippe resurrectionemque suam, aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas. Mina
Abbreviated transcription (Latin):
is: hesterno aũ die me in memet ipso
suscepisti. Ecce in iudiciũ ueniens di¬
cit. Qd̃ uni ex minimis meis fecistis:
michi fecistis. Ecce ante iudiciũ cum
ꝑ membra sua suscipitur. susceptores su¬
os etiam ꝑ semet ipsũ requirit: q tam̃
nos ad hospitalitatis grãm pigri sumꝰ.
Pensate fr̃s quanta hospitalitatis uirtꝰ
uos ab eo suscipi ad conuiuia eterna
ualeatis. P rebete modo peregrino xp̃o.
hospitiũ. ut uos in iudicio ñ quasi
peregrinos nesciat: sed ut ꝓprios reci¬
piat ad regnum

Expanded text:
is, hesterno autem die me in memetipso is, hesterno autem die me in memetipso suscepisti. Ecce in judicium veniens, dicet: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Ecce ante judicium cum per membra sua suscipitur, susceptores suos etiam per semetipsum requirit; et tamen nos ad hospitalitatis gratiam pigri sumus. Pensate, fratres, quanta hospitalitatis virtus te, ut vos ab eo suscipi ad convivia aeterna valeatis. Praebete modo peregrino Christo hospitium, ut vos in judicio non quasi peregrinos nesciat, sed ut proprios recipiat ad regnum
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere. festinet ea que iam intellige¬
re potuit opereimplere. Ecce dominus
ñ est cognitus dum loqueretur: & dig¬
natus est cognosci dum pascitur. ix
caritatis oꝑa amate. Hinc enĩ ꝑ pau¬
lum dicitur. Caritas fraternitatis ma¬
neat in uobis: & hospitalitatẽ nolite
obliuisci. ꝑhanc enim placuer̃t quidã.
angłis hospitio receptis. Hinc petrus
ait. Hospitales inuicem sine murmu¬
ratione. Hucipsa ueritas dicit. Hos¬
pes fui & suscepistis me. Opinata res
est ualde ꝙ. senioꝵ nr̃oꝵ nobis relatione
tradita. Quidam paterfamilias cum
tota domo sua magno hospitalitatis
studio seruiebat. Cumq ad mensam
dam die peregrinus quid̃a inter alios
uenit. ad mẽnsam ductus est. Dumq
paterfamilias ex humilitatis consue¬
tudine aquam uellet in eius mani-¬
b fundere. conuersus urceum acce¬
pit: sed repente eum in cuiꝰ manib
aquam fundere uoluerat. ñ inuenit.
Cumq hoc factum secum ipse mirare¬

Expanded text:
intelligere, festinet ea quae jam intelligeintelligere, festinet ea quae jam intelligere potuit opere implere. Ecce Dominus non est cognitus dum loqueretur, et dignatus est cognosci dum pascitur. Hoscharitatis opera amate. Hinc enim per Paulum dicitur: Charitas fraternitatis maneat in vobis, et hospitalitatem nolite oblivisci. Per hanc enim placuerunt quidam, angelis hospitio receptis . Hinc Petrus ait: Hospitales invicem sine murmuratione . Hinc ipsa Veritas dicit: Hospes fui, et suscepistis me . Opinata res est valde, et seniorum nostrorum nobis relatione tradita. Quidam paterfamilias cum tota domo sua magno hospitalitatis studio serviebat; cumque quotidie dam die peregrinus quidam inter alios venit, ad mensam ductus est. Dumque paterfamilias ex humilitatis consuetudine aquam vellet in ejus manibus fundere, conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse mirare
Abbreviated transcription (Latin):
fide. ire se longius finxit. Fingere namq
componere dicuis. Unde & composito¬
res luti figulos uocamus. Nichil ergo
simplex ueritas ꝑ dupplicitatem fecit:
sed talem se eis exhibuit in corpore. qua¬
lis apud illos erat in mente. Probandi
aũ erant. si hii qui eum & si necdum
ut deum diligerent. saltem ut peregri¬
num amare potussent. S quia esse
extranei a caritate non poterant. hii
cũ quib ueritas gradiebatur: eũ ad
hospitiũ quasiperegrinũ uocant.
Cur aũ dicimus uocant: cum illic
scriptum sit. & coegerunt eũ: Ex qͦ
nimirũ exemplo colligtur: quia pe¬
di sunt. sed etiam trahendi. Mensam
ponunt. & cibos offerunt: ꝙ deũ quem
in scripture sacre expositione non cog¬
nouerant: in panis fractione cognosẽt.
Audiendo ergo precepta dei illuminati
non sunt: faciendo illuminati sunt. qͥa
scriptum est. Non enĩ auditores legis iu¬
sti sunt apud deum: sed factores legis iu¬
stificabunt᷑. Quisqͥs ergo uult audita

Expanded text:
fide, se ire longius finxit. Fingere namque fide, se ire longius finxit. Fingere namque componere dicimus; unde et compositores luti figulos vocamus. Nihil ergo simplex Veritas per duplicitatem fecit, sed talem se eis exhibuit in corpore qualis apud illos erat in mente. Probandi autem erant, si hi qui eum etsi necdum ut Deum diligerent, saltem ut peregrinum amare potuissent. Sed quia esse extranei a charitate non poterant hi cum quibus Veritas gradiebatur, eum ad hospitium quasi peregrinum vocant. Cur autem dicimus, vocant, cum illic scriptum sit Et coegerunt eum? Ex quo nimirum exemplo colligitur quia pedi sunt, sed etiam trahendi. ponunt, cibos offerunt, et Deum quem in Scripturae sacrae expositione non cognoverunt, in panis fractione cognoscunt. Audiendo ergo praecepta Dei, illuminati non sunt, faciendo illuminati sunt, quia scriptum est, non auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Quisquis ergo vult audita
Abbreviated transcription (Latin):
N cotidiana uobis sollempnitate la¬
borantib pauca loquenda sunt. & for¬
tasse hec utilius proderunt: quia sepe &
alimenta que minus sufficiunt auidi¬
us sumuntur. Lectionis gͦ euliglice
summatim sensum statui. ñ per singła
uerba discutere: ne dilectionem ur̃am
ualeat sermo ꝓlixior expositionis ontra¬
discipulis ambulantib in uia. non
quidem credentib sed de se loquentibus
dñs apparuit: sed eis spetiem quam re-¬
cognoscerent ñ oftendit. Hoc gͦ egit
foris dñs in oculis corporis: quod apud
ipsos agebatur intus in oculis cordis.
Ipsi namq apud semetipses intus et
amabant & dubitabant: eis aũ dñs fo¬
ris & presens aderat: & quis esset non
De se ergo loquentibz presentiam ex¬
hibuit: sed de se dubitantib cognitio¬
nis sue speciem abscondit. Uerba quid̾e
contulit. duritiam intellectus incre¬
pauit. scripture sacre mysteria quede
ipso erant aperuit: & tamen quia ad¬
huc in eoꝵ cordib peregrinus erat a

Expanded text:
n quotidiana vobis solemnitate laborantibus pauca loquenda sunt; et fortasse haec utilius proderunt, quia saepe et alimenta quae minus sufficiunt avidius sumuntur. Lectionis ergo evangelicae summatim sensum statui non per singula verba discutere, ne dilectionem vestram valeat sermo prolixior expositionis ondiscipulis ambulantibus, in via, non quidem credentibus, sed tamen de se loquentibus Dominus apparuit, sed eis speciem quam recognoscerent non ostendit. Hoc ergo egit foris Dominus in oculis corporis quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant, eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quid esset non De se ergo loquentibus praesentiam exhibuit, sed de se dubitantibus cognitionis suae speciem abscondit. Verba quidem contulit, duritiam intellectus increpavit; sacrae Scripturae mysteria quae de seipso erant aperuit, et tamen quia adhuc in eorum cordibus peregrinus erat a
Abbreviated transcription (Latin):
hominem resuscitari ad uitam: bene
de resurrectionis głasensit. qui iustos
post resurrectionem maioris potentie
c̃ẽ ꝑspexit. sed misere desipuit. qui qd̃
de homine puro sponte credere potu-¬
it. hoc de deo homine credere tot mi¬
ratulis attestantib. tantis predica¬
toꝵ preconiis consonantib nulla ra¬
tione consensit. Quare hoc fr̃es kimi.
nisi ut nos aꝑte intelligamus. non
incredibile resurrectionis miracu¬
lum. sed prauoꝵ animos a creden¬
di grã peccatis obstantib esse prepe¬
ditos: maioresq illi gr̃as referamus.
qui nr̃is cordib ablato uelaminis er¬

Expanded text:
hominem resuscitari ad vitam, bene hominem resuscitari ad vitam, bene de resurrectionis gloria sensit, qui justos post resurrectionem majoris potentiaeesse perspexit: sed misere desipuit, qui quod de homine puro sponte credere potuit, hoc de Deo homine credere tot miraculis attestantibus, tantis praedicatorum praeconiis consonantibus, nulla ratione consensit. Quare hoc, fratres charissimi, nisi ut nos aperte intelligamus, non incredibile resurrectionis miraculum, sed pravorum animos a credendi gratia peccatis obstantibus esse praepeditos, majoresque illi gratias referamus, qui nostris cordibus, ablato erroris
Abbreviated transcription (Latin):
diem celebrantes. oportet ut
non solum constantiam passionis
illius. ꝑia deuotione recolamus: sed
& eoꝵ a quib passus est malitiam.
nobis in arma uertamꝰ salutis. Tunt¬
etenim scripturis sc̃is utiliter animũ
intendimus: cum non solas in eis
uirtutes ac premia iustoꝵ. uerum
etiam uitia. uindictamq reꝓborũ.
ad incitamentũ nobis bene agendi
ꝓponimus. Hoc siquidem & ipsius
domini docemur exemplo: qui ut
humane suꝑbie ceruicem frangat.
ac sublime nobis humilitatis iugũ
imponat. non sue tantũ humilita¬
tis formam. quã sequamur insinuat
dicens. discite a me quia mitis sum
& humilis corde. sed etiam angelice
suꝑbie deiectionem. quã caueamus
ad memoriam nobis reuocat dicens.
uidebam sathanan quasi fulgur ca
dentem de celo: quatinus non solo
udiuit gͥ herodes tetrarcha famã
ihu: & ait pueris sius. Hic est ioh̾es
baptista. ipse surrexit a mortius: et
ideo uirtutes oꝑantur in eo. Qui be¬
ne quidem intellexit mortuũ posse

Expanded text:
diem celebrantes, oportet ut non solum constantiam passionis illius pia devotione recolamus, sed et eorum a quibus passus est malitiam nobis in arma vertamus salutis. Tunenim Scripturis sanctis utiliter animum intendimus, cum non solum in eis virtutes ac praemia justorum, verum etiam vitia, vindictamque reproborum ad incitamentum nobis bene agendi proponimus. Hoc siquidem et ipsius Domini docemur exemplo, qui ut humanae superbiae cervicem frangat, ac sublime nobis humilitatis jugum imponat, non suae tantum humilitatis formam quam sequamur, insinuat dicens: Discite a me, quia mitis sum, et humilis corde , sed etiam angelicae superbiae dejectionem, quam caveamus ad memoriam nobis revocat, dicens: Videbam Satanam quasi fulgur de coelo cadentem , quatenus non solo mam Jesu, et ait pueris suis: Hic est Joannes Baptista, ipse surrexit a mortuis, et ideo virtutes operantur in eo. Qui bene intellexit mortuum posse
Abbreviated transcription (Latin):
uit. & in passione redemptoris nr̃i
pilato assensum prebuit: filius est
herodis illius sub quo dñs natus est.
Qui cum post natiuitatem dñicam
pauco tempore regnaret. sicut eiuiͣgli¬
ca testatur hystoria: archelaus eius fi¬
lius successit in regnum.¬

Expanded text:
vit, et in passionem Redemptoris nostri vit, et in passionem Redemptoris nostri Pilato assensum praebuit, filius est Herodis illius sub quo Dominus natus est: qui cum post nativitatem dominicam pauco tempore regnaret, sicut evangelica testatur historia, Archelaus ejus filius successit in regnum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter herodiadem. uxorem frĩs sui. Di¬
cebat enim illi iohannes. Non licet
mpletum uidemus in iohe. quod de
illo angls zacharie priusquã nascere¬
tur predixit: quia precederet ante do¬
minũ. in sp̃u & uirtute helye. Am¬
bo namq continenter uiuentes. am¬
bo habitu inculti. ambo in solitudi¬
ne degentes. ambo precones ueritatis.
ambo regis &. regine ꝑsecutionem. ꝓpt̾
iusticiam ꝑpessi sunt. Ille ahab & ie¬
⁊abel: iste herodis & herodiadis. Ille
ne ab impus occideretur. igneo cur¬
ru est raptus in celum. iste ne ab im¬
piis uinceretur ꝑfecto martyrii certã¬
mine. sp̃u celestia regna petiuit. ange¬
loꝵ utiq subuectus auxilio: de quib
scriptum est. Currus dei decem mili¬
b multiplex. milia letantiũ. dñs in
illis. E iterum. Qui facit angelos
suos sp̃s: & ministros suos ignem u¬
rentem. Sed querit forte aliquis. quis
sit iste herodes. qui ue frater eius. q̃
etiam herodias. de quib sermo est
Herodes iste qui &. iohannem decolla¬

Expanded text:
Dicebat enim illi Joannes: Non licet pletum videmus in Joanne quod de illo angelus Zachariae priusquam nasceretur, praedixit: quia praecederet ante Dominum in spiritu et virtute Eliae. Ambo namque continenter viventes, ambo habitu inculti, ambo in solitudine degentes, ambo praecones veritatis, ambo regis et reginae persecutionem propter justitiam perpessi sunt: ille Achab et Jezabel, iste Herodis et Herodiadis. Ille ne ab impiis occideretur, igneo curru est raptus in coelum; iste ne ab impiis vinceretur, perfecto martyrii certamine spiritu coelestia regna petivit, angelorum utique subvectus auxilio, de quibus scriptum est: Currus Dei decem millia multiplex millia laetantium, Dominus in illis . Et iterum: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Sed quaerit forte aliquis quis sit iste Herodes, quive frater ejus, quae etiam Herodias, de quibus sermo iste? Herodes iste qui et Joannem decolla
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur posito in administratione pre¬
fecture galliarũ:. patre eius ambrosio:
natus ambrosius est. Qui infans in
area pretorii in cuna positus cum dor¬
miret aperto ore: subito examen apũ
adueniens. faciem eius atq ora comple¬
uit ita ut ingrediendi in os egredien
diq frequentarent uices.
uas pater quir cum matre

Expanded text:
gitur posito in administratione praefecturae Galliarum patre ejus Ambrosio, natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii in cuna positus, cum dormiret aperto ore, subito examen apum adveniens, faciem ejus atque ora complevit; ita ut ingrediendi in os, egrediendique vices frequentarent. Quae pater, qui propter cum matre
Abbreviated transcription (Latin):
olet queri quomodo matheus & lu¬
cas commemorauerint dixisse dñm disci¬
pulis. ut nec uirgam ferrent. cũ dicat
marcus. & precepit eis ne quid tollerẽt
in uia: nisi uirgam tantũ. Quod ita sol¬
uitur. ut intelligamus sub alia signifi¬
catione dictam uirgam. que scdm mar¬
cum ferenda est. & sub alia illam. que
renda. sicut sub alia significatione intel¬
ligitur temptatio. de qua lictum est.
deus neminem temptat: &. sub alia de
qua dictum est. temptat uos dñs deus
uirgam ferrent. & ut non nisi uirgam
ferrent. Cum enim scd̃m matheũ diceret
eis. nolite possidere aurũ. neq argentũ.¬
& cetera. continuo subietit: dignus est
operarius mercede sua. Unde satis osten¬
dit. cur eos hec possidere & ferre nolue¬
rit: non quo necessaria non sint susten¬
tationi huiꝰ uite. sed quia sic eos mitte¬
bat. ut eis hec deberi monstraret ab
illis. quib euuangeliũ credentib an¬

Expanded text:
em quaeri, quomodo Matthaeus et Lucas commemoraverint dixisse Dominum discipulis, ut nec virgam ferrent , cum dicat Marcus: Et praecepit eis ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum . Quod ita solvitur, ut intelligamus sub alia significatione dictam virgam, quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam, quaerenda: sicut sub alia significatione intelligitur tentatio de qua dictum est, Deus neminem tentat ; et sub alia de qua dictum est, Tentat vos Dominus Deus virgam ferrent, et ut non nisi virgam ferrent. Cum enim secundum Matthaeum diceret eis, Nolite possidere aurum et argentumet caetera , continuo subjecit: Dignus est enim operarius cibo suo. Unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quo necessaria non sint sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi monstraret ab illis quibus Evangelium credentibus an
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ ut qui erat in diuinitate dei
filius. ipse fieret in homine hominis
filius. ne nomen filii ad alterũ transi¬
ret. qui ñ erat in natiuitate dei filius.
Dei gͦ filius hominis factus est filius:
natus scd̃m ueritatem nature ex deo
dei filius. & scd̃m ueritatem nature
ex homine hominis filius. ut ueritas
geniti non adoptione. non appellatio¬
ne. sed in utraq natiuitate filii nomen
nascendo haberet. & esset uerus d̃s et
uerus homo. & unus filius.i¬
eus gͦ hominem assumpsit. homo
in deum transiuit. ñ nature uersibi¬
litate. sed dei dignatione. ut nec deus
mutaretur in humanam substantiã
assumendo hominem. nec homo in di¬
uinam glorificatus in deũ. Natus ẽ¬
ergo dei filius ex homine. ñ ꝑ hominẽ
carnem ex uirginis corpore trahens. &
non de celo secum afferens. sed uerus¬

Expanded text:
tantum, ut qui erat in divinitate Dei Filius, ipse fieret in homine hominis filius, ne filii nomen ad alterum transiret, qui non esset aeterna nativitate filius. Dei ergo Filius factus est hominis filius, natus secundum veritatem naturae ex Deo Dei Filius, et secundum veritatem naturae ex homine hominis Filius: ut veritas geniti non adoptione, non appellatione, sed in utraque nativitate filii nomen nascendo haberet, et esset verus Deus et verus homo unus filius.dem: Deus hominem assumpsit, homo in Deum transivit, non naturae versibilitate, sed Dei dignatione, ut nec Deus mutaretur in humanam substantiam assumendo hominem, nec homo in divinam glorificatus in Deum; quergo Dei Filius ex homine non per hominecarnem ex Virginis corpore trahens, et non de coelo secum afferens, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
& filio ꝓcedens. patri & filio coeternus.
ñ fuit d̾s. ita nunquã non fuit pater.
a quo filius natus. a quo sp̃s sc̃s non
natus. qui ñ est filius neq ingenitus
quia non est pater: nec factus. sed ex d̾o¬
ater eternus: eo quod eternũ habe¬
sc̃s eternus: eo quod sit patri ꝙ filio
coeternus. Sed alter in ꝑsona pater.¬

Expanded text:
et Filio procedens, Patri et Filio coaeternus.  fuit non Deus, ita nunquam fuit non Pater, a quo Filius natus, a quo Spiritus sanctus non natus; quia non est Filius, neque ingenitus, quia non est Pater; nec factus Sater aeternus, eo quod aeternum habesanctus aeternus, eo quod sit Patri et Filio coaeternus. Non confusa in una per
Abbreviated transcription (Latin):
qui in terris laborat. Iosephergo faber
in terris: pater putabatur esse dñi sal¬
uatoris. Nec ab hoc opere deus qui ue¬
tifex: qui huius mundi machinam ñ
solum mirabili sed etiam in effabili po¬
tentia fabricatus est. Tanquã sapiens
architectus celum sublimitate suspen¬
dit. terram mole fundauit.maria cal¬
culis alligauit.

Expanded text:
qui in terris laborat. 3. Deus Pater, faber. Joseph ergo faber qui in terris laborat. 3. Deus Pater, faber. Joseph ergo faber in terris pater putabatur esse Domini Salvatoris , nec ab hoc opere Deus qui vetifex, qui hujus mundi machinam non solum mirabili, sed etiam ineffabili potentia fabricatus est; tanquam sapiens architectus coelum subtilitate suspendit, terram mole fundavit, maria calculis alligavit.
Abbreviated transcription (Latin):
atalis gͦ hodie alter est
quodammodo saluatoris. Nam eisilem
eum signis. eisilem miraculis cognoscimꝰ
genitum: sed nunc maiore mysterio bap¬
tizatum. Deniq sp̃s sc̃s. qui tunc illim
utero affuit. modo eum in gurgite circũ¬
fuisit. Qui tunc mariam castificauit:
nunc fluenta scĩficat. Pater qui tunc ob-¬
umbrauit in uirtute: nunc clamat in uo¬
ce. Et quasi maturiore consilio. qui tẽ
umbram prestitit natiuitati.modo
testimoniũ phibet ueritati. Ait enim
natiuitas. Illa enim sine teste silentio
xp̃m genuit: ista cũ diuinitatis ꝓfessi¬
one: nm baptizauit. Ab illa se ioseph
pater pitabatur excusat. in hac
se deus pater qui non credebatur in¬
sinuat. Ibi laborat suspicionib ma¬
ter. quia ꝓfessiomi deerat pater. hic
honoratur dei genitrix. quia diuini¬
tas filium ꝓtestatur. Honoratior in¬
quam scl̃a: quam prima natiuitas.
Siquidem pater hic deus maiestatis
inscribitur: illic ioseph artifex estima¬
noratior est qui de celis clamat. quam

Expanded text:
atalis ergo hodie alter est quodam modo Salvatoris. Nam eisdem eum signis, eisdem miraculis cognoscimus genitum, sed nunc majore mysterio baptizatum. Denique Spiritus sanctus, qui tunc illi in utero adfuit , modo eum in gurgite circumfulsit: qui tunc Mariam castigavit, nunc fluenta sanctificat. Pater qui tunc obumbravit in virtute, nunc clamat in voce: et quasi maturiore consilio, qui tunc umbram praestitit nativitati, modo testimonium perhibet veritati. Ait enim a quam prima nativitas. Illa enim sine teste, silentio Christum genuit; ista cum divinitatis professione Dominum baptizavit. Ab illa se Joseph, qui pater putabatur, excusat; in hac se pater, qui non credebatur, insinuat. Ibi laborat suspicionibus mater, quia professioni deerat pater; hic honoratur genitrix, quia divinitas filium protestatur. Honoratior, inquam, secunda, quam prima nativitas: siquidem pater hic Deus majestatis inscribitur; illic Joseph artifex aestimanoratior est qui de coelis clamat, quam
Abbreviated transcription (Latin):
frons tua populo conueniat: intus om̃ĩa¬
sint dissimilia. Nec tamen in hiis om̃ib¬
corpus ꝓditoris inter sc̃os pontifices ñ
esse humandũ: sed proiciendũ in paludẽ
uiliorem: uł suspendendũ esse patibu
ne qui ad sacrilegia conuocati fuerant
re beati iohannis baptiste. & scĩ augu-¬
stimi angloꝵ apłi in sarcophago mar¬
moreo sepelierunt:ubi ad głam om̃ipo¬
tentis dei multa ꝑ eum & magna fiunt
miracula.¬

Expanded text:
Frons tua populo conveniat, intus omnia dissimilia corpus proditoris inter sanctos pontifices non esse humandum, sed projiciendum in paludem viliorem, vel suspendendum esse patibulnae qui ad sacrilegia perpetranda re sancti Joannis Baptistae et sancti Augustini Anglorum apostoli in sarcophago marmoreo sepelierunt. Ubi ad gloriam omnipotentis Dei per eum multa et magna fiunt miracula
Abbreviated transcription (Latin):
nus munere silendum esse ñ credidi. qd
cis: ut patientis titulum ꝑpetuo illustra¬
rent. & ꝑsequentiũ reuelarent impieta¬
tem. et nomen eoꝵ sempiterno macula¬
rent obprobrio. Quod enim de signifero

Expanded text:
nis munere silendum esse non credidi: quod cis, ut patientis titulum perpetuo iliustrarent et persequentium revelarent impietatem, et nomen sempiterno macularent opprobrio. Si enim personas
Abbreviated transcription (Latin):
Utrum uͦ pastor sit an mercennarius.
cognosci non potest: si occasio necessitatis
fugit. quia subsilentio se abscondit. Qui¬
b bene per ꝓpħam dicitur. Non ascendi-¬
sti ex aduerso: nec opposuisti murũ pro
domo isrł. ut staretis in prelio in diedm̃.¬

Expanded text:
Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis Fugit, quia sub silentio se abscondit. Quibus bene per prophetam dicitur: « Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die
Abbreviated transcription (Latin):
se audisset inquiri. militib in turba cle¬
ricoꝵ & monachoꝵ uociferantib. ubi ẽ
archiep̃c. occurrit eis e gradu quem ex
magna parte ascenderat:uultu intrepi
nestoꝵ militũ in sp̃u furoris intulit. Ut
modo moriaris. Impossibile enim est: ut
ñ minori constantia anuimi quã uerbi.¬
Ego ꝓ deo meo mori paratus sum: &e ꝓ
assertione iusticie & eccl̃e libertate. Si
caput meũ queritis: ꝓhibeo ex parte dei . &¬
pena. sicut extiterunt a causa.¬

Expanded text:
se audisset inquiri, militibus qui ad hoc venerant in turba clericorum et monachorum vociferantibus: « Ubi est archiepiscopus? » occurrit iis e gradu quem ex magna parte ascenderat, vultu intrepidnestorum militum in spiritu furoris intulit: « Ut modo moriaris, impossibile enim est ut uiscopus non minori constantia verbi quam aniego pro Deo mori paratus sum, et pro assertione justitiae et Ecclesiae libertate. Sed si caput meum quaeritis, poena sicut exstiterunt a causa
Abbreviated transcription (Latin):
euuanglica eruditionem ur̃am:
audistis & periculũ ur̃m. Ecce enim is
qui non ex accidenti dono. sed essentialit
bonus est dicit. Egosum pastorbonus.
ato eiusdẽ bonitatis formam quã nos
imitemur adiungit dicens. Bonus pa¬
stor animã suam ponit pro ouib suis.
fecit qd̾ monuit: ostendit quod iussit.
Ostensa est nobis de contemptu mortis
uia quã sequamur: apposita est forma
nulli qui plus terrenam substantiam
qͣm oues diligunt: merito nomen pa-¬
storis ꝑdunt. De quib ꝓtinus subditur.
Mercennarius aũ & qui ñ est pastor. ui¬

Expanded text:
evangelica eruditionem vestram, audistis et periculum nostrum. Ecce enim is qui non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus est, dicit: Ego sum pastor bonus. Atque ejusdem bonitatis formam quam nos imitemur, adjungit, dicens: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quod jussOstensa est nobis de contemptu mortis via quam sequamur, apposita forma nulli qui dum plus 1485 terrenam substantiam quam oves diligunt, merito nomen pastoris perdunt. De quibus protinus subditur: Mercenarius autem, et qui non est pastor,
Abbreviated transcription (Latin):
lii zachariam patrem iohannis
intelligi uolunt: ex quibdam
apocrifor sompniis approbantes. qd̃
propterea occisus sit: quia saluatoris
scripturis non b̃t auctoritate: eadem
facilitate contempnitur. qua ꝓbat᷑
Alii istum uolunt ẽe ⁊achariam qui
occisus est a ioas rege uidee inter tem¬
plum & altare: sicut regum narrat
ystoria. Sed obseruandum est quod il:¬
le ⁊acharias non sit filius barachie: s
filius ioiade sacerdotis. Unde scriptura
refert. Non fuit recordatus ioas patͥs
consentiat locus: querimus quare
barachie filius dicatur & non ioiade
Barachia in lingua nr̃a bñdictus dñi
dicitur: & sacerdotis ioiade iusticia he¬
breo nomine demonstratur. In euuan¬
głio quo utuntur narzareni: pro filio
barachie filium ioiade scriptum reꝑimꝰ
Simpliciores fr̃s inter riumas templ
& altaris. siue in portarum exitib que
syloam ducunt rubra saxa monstnͣ¬
tes:⁊acharie sanguine putant ẽẽ pol¬
luta. Non condempnamus errorem:
qui de odio udeorum. & fidei pietate

Expanded text:
lii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, ex quibusdam apocryphorum somniis approbantes, quod propterea occisus sit, quia Salvatoris Scripturis non habet auctoritatem, eadem facilitate contemnitur, qua probatur. Alii istum volunt Zachariam, qui occisus est a Joas rege Judae inter templum et altare, sicut Regum narrat historia. Sed observandum, quod ille Zacharias non sit filius Barachiae, sed filius Joiadae sacerdotis. Unde et Scriptura refert: Non fuit recordatus Joas patris consentiat locus, quaerBarachiae dicitur filius, et non Joiadae. Barachia in lingua nostra benedictus Domini dicitur; et sacerdotis Joiadae justitia Hebraeo nomine demonstratur. In Evangelio quo utuntur Nazareni pro filio Barachiae filium Joiadae scriptum reperimus. Simpliciores fratres inter ruinas templi et altaris, sive in portarum exitibus, quae Siloam ducunt, rubra saxa monstrantes, Zachariae sanguine putant esse polluta. Sed nos non condemnamus errorem, qui de odio Judaeorum, et fidei pietate
Abbreviated transcription (Latin):
eloquium tuum. Et erit quasi phitonis
de terra uox tua: & de humo eloquium
tuum musitabit. Et erit sicut puluis te¬
nuis multitudo uenti lantium te: &
sicut fauilla ꝑtransiens multitudo eoꝵ
qui contra te preualuerunt:. Le .iii.

Expanded text:
eloquium tuum: Et erit quasi Pythonis eloquium tuum: Et erit quasi Pythonis de terra vox tua, de humo eloquium tuum mussitabit. Et erit sicut pulvis tenuis multitudo ventilantium te: et sicut favilla pertransiens multitudo eorum, qui contra te praevaluerunt: eri
Abbreviated transcription (Latin):
urib percipite ce audite uocem me¬
am: attendite & audite eloquium
meum. Numquid tota die arabit arãs
ut serat: ꝓscindet & sariet humum sũa:
Nonne cum ad equauerit faciem eiꝰ.
seret git. & ciminum sparget: & ponet
triticum ꝑ ordinem & ordeum. & miliũ.
& uitiam in finib suis: Et erudiet illũ
uidicio: ds suus docebit illum. Non enĩ
in serris triturabitur git. nec rota plau¬
stri suꝑ ciminum circumiet: sed inuir¬
ga excutietur git. & ciminum in baculo:
panis auten comminuetur. Uerum
non inꝑpetuum triturans triturabit
illum: neq uexabit eum rota psaustri.
nec in ungulis suis comminuet eum
Et hoc a domino deo exercituum exitt.
Ad ditus est annus ad annum. sollem¬
nitates euolute sunt. Et circumualla¬
bo arihel: & erit tristis & merens. &. erit
michi quasi arihel. Et circum dabo qͣi
speram in circuitu tuo: & iaciam contra
te aggerem: & munimenta ponam
in obsidionem tuam. Humiliaberis
de terra loqueris: & de humo audietur

Expanded text:
uribus percipite, et audite vocem meam, attendite, et audite eloquium meum. Numquid tota die arabit arans ut serat, proscindet et sarriet humum suam? Nonne cum adaequaverit faciem ejus, seret gith, et cyminum sparget, et ponet triticum per ordinem, et hordeum et milium, et viciam in finibus suis? Et erudiet illum judicio, Deus suus docebit illum. Non enim in ferris triturabitur gith, nec rota plaustri super cyminum circuibit, sed in virga excutietur gith, et cyminum in baculo: Panis autem comminuetur: Verum non in perpetuum triturans triturabit illum, neque vexabit eum rota plaustri, nec in ungulis suis comminuet eum. Et hoc a Domino Deo exercituum exivit,Additus est annus ad annum: solemnitates evolutae sunt. Et circumvallabo Ariel, et erit tristis et moerens, et erit mihi quasi Ariel. Et circumdabo quasi sphaeram in circuitu tuo, et jaciam contra te aggerem, et munimenta ponam in obsidionem tuam. Humiliaberis, de terra loqueris, et de humo audietur
Abbreviated transcription (Latin):
me. & timuerunt me mandato homi¬
num & doctrinis: ideo ecce ego addam.
ut ammirationem faciam ppło huic:
miraculo grandi & stupendo. Peribit
enim sapientia a sapientib eius: & in¬
tellectus prudentium eus abscondet᷑
e qui profundi estis corde. łe. iͣ.¬

Expanded text:
me, et timuerunt me mandato homime, et timuerunt me mandato hominum et doctrinis: Ideo ecce ego addam ut admirationem faciam populo huic, miraculo grandi et stupendo: peribit enim sapientia a sapientibus ejus, et intellectus prudentium ejus abscondetur. Vae qui profundi estis corde, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ignis deuorantis. Et erit somnium ui¬
sionis nocturne. multitudo omnium
gentium. que dimicauerunt contra a¬
rihel: & omnes qui militauerunt o
obsederunt. & preualuerunt aduersu
eam. Et sicut somniat esuriens & come¬
dit. cum autem fuerit exꝑrectus. uacua
est anima euis. & sicut somniat sitiens
& bibit. & postquam fuerit expergefẽs
que dimicauerunt contra montem syõ.
Obstupescite & ammiramini. fluctua¬
te & uacillate. In ebriamini & non aui¬
no: mouemini &e non ebrietate: qm̃ mi¬
scuit uobis dominus spm̃ soporis. Clau¬
det ocusos uestros: ꝓpħas & principes
ur̃os. qui uident uisiones oꝑiet. & erit
uobis uisio omnium: sicut uerba libͥ
signati. Quem cum dedint scienti lute¬
ras: dicent. Lege istum. & respondebte
Non possum. signatus. ẽ. enim. & cda¬
bitur liber nescienti litteras: diceturq
ei. lege. Et respondebit. nescio litteras
Et dixit dominus. Eo quod appropin¬
quat ppłs iste ore suo &r labiis suis glo¬
rificat me: cor autem eus longe est a

Expanded text:
. Et erit sicut somnium visionis nocturnae multitudo omnium gentium, quae dimicaverunt contra Ariel, et omnes qui militaverunt, et obsederunt, et praevaluerunt adversus eam. Et sicut somniat esuriens, et comedit, cum autem fuerit expergefactus, vacua est anima ejus: et sicut somniat sitiens, et bibit, et postquam fuerit expergefactuquae dimicaverunt contra montem Sion. Obstupescite, et admiramini, fluctuate et vacillate: inebriamini, et non a vino: movemini, et non ab ebrietate. Quoniam miscuit vobis Dominus spiritum soporis, claudet oculos vestros, prophetas et principes vestros, qui vident visiones, operiet. Et erit vobis visio omnium sicut verba libri signati, quem cum dederint scienti litteras, dicent: Lege istum: et respondebit: Non possum, signatus est enim. Et dabitur liber nescienti litteras, diceturque ei: Lege: et respondebit: Nescio litteras. Et dixit Dominus: Eo quod appropinquat populus iste ore suo, et labiis suis glorificat me, cor autem ejus longe est a
Abbreviated transcription (Latin):
Que cum audissent. et econtra forte
aliquid dicerent: aut a suis refellebã¬
tur. aut eadem responsa ad sanctum
augustinũ deferebantur. eisq com¬
pertis. patienter et leiter. ut scri¬
ptum est: cũ timore et tremore sa¬
lutem hõmi oꝑabatur: ostendens ꝙͣ¬

Expanded text:
Quae cum audissent, et contra forte aliquid dicerent, aut a suis refellebantur, aut eadem responsa ad sanctum Augustinum deferebantur, eisque compertis, patienter ac leniter, et, ut scriptum est, cum timore et tremore salutem omnium operabatur : ostendens
Abbreviated transcription (Latin):
rietes cognouer̃t:quia tempore mor¬
tis eius scissa sunt. Infernus cognouit:
quia hos quos tenebat mortuos reddidit.
Q̾ tamen hunc quẽ deum om̃ia insensi¬
bilia elementa sensar̃t. adhuc infideliũ
uideoꝵ corda deũ esse minime cognosc̃t:
q duriora saxis scindi ad penitendum
nolunt: eumq confiteri abnegant. quẽ
elementa ut diximus. aut signis aut scis
natum despiciunt. nasciturũ longe
ante prescierunt: ꝙ non solum quia
nasceretur nouerãt. sed etiam ubi na¬
sceretur. Nam ab herode requisiti. lo¬
cum natiuitatis eius exprimunt quẽ
scripture auctoritate didicerunt: et
testimoniũ proferunt. qd̃ bethleem ho¬
norari natiuitate noui ducis ostendi¬
tur: ut ipsa eoꝵ scientia. & illis fieret
testimoniũ dampnationis: & nobis
adutorium credulitatis. Quos ꝓfecto
bene ysaac cum iacob filium suũ bene¬
diceret designauit: qui & caligans o¬
culis. & ꝓphetans in p̾senti filium ñ
uidit. cui tamen multa in posterum

Expanded text:
rietes cognoverunt, quia tempore morrietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt; eumque confiteri abnegant quem elementa, ut diximus, aut signis, aut scissm, eum, quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praescierunt. Et non solum quia nasceretur noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem de Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt quod Bethlehem honorari nativitate novi Ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret testimonium damnationis, et nobis adjutorium credulitatis. Judaicum populum bene Isaac, cum Jacob filium suum benediceret, designaculis et prophetans in praesenti filium non vidit, cui tamen multa in posterum
Abbreviated transcription (Latin):
quã infidelib ñ fidelib data sunt. O
notandũ quod redemptorem nr̃m cũ
iam ꝑfecte esset etatis: eisdem gentib
apłi predicant. eumq paruulum et
necdum ꝑ humani corporis officiũ lo¬
quentem stella gentib denuntiat: qͥa
nimirũ rationis ordo poscebat. ut lo¬
quentem iam dñm loquentes nobis p̾¬
dicatores innotescerent: q necdum loqͦn¬
tem elementa muta predicares .uiii.
ed in om̃ib signis. que uel nascen¬
te dño uł moriente monstrata sũt.
considerandũ nobis est. quanta fuerit in
quoꝵdam iudeoꝵ corde duritia: qui hũc¬
nec ꝑ ꝓphetie donũ. nec ꝑ miracula cog¬
nouer̃t. Omĩa quippe elementa aucto¬
rem suũ uenisse testata sunt. Ut enim
de eis quiddam usu humano loquar
deum hunc celi esse cognouerunt: quia
ptinus stellam miserunt. Mare cog¬
nouit: quia sub plantis eius se calcabi¬
le prebuit. Terra cognouit: quia eo mo¬
riente contremuit. Sol cognouit: qͥa
lucis sue radios abscondit. Saxa & pa¬

Expanded text:
libus data sunt. Et notandum quod Redemptorem nostrum, cum jam perfectae esset aetatis, eisdem gentilibus apostoli praedicant, eumque parvulum, et necdum per humani corporis officium loquentem, stella gentibus denuntiat, quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem jam Dominum loquentes nobis praedicatores innotescecent, et necdum loquentem elementa muta praedicarent. 2. Sed in omnibus signis quae vel nascente Domino vel moriente monstrata sunt, considerandum nobis est quanta fuerit in quorumdam Judaeonec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quaedam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et pa
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑitur. Sed querendũ nobis est. quidnã
sit. quod redemptore nato. pastorib in iu¬
dea angłs apparuit atq ad adorandum
hunc ab oriente magos. non angls sed
stella ꝑduxit. Quia uidelicet iudeis tan¬
quã ratione utentib. rationale animal
idest angls predicare debuit: gentiles uͦ
quia uti ratione nesciebant ad cognoscẽ¬
dum dñm. non ꝑ uocem sed ꝑ signa ꝑ¬

Expanded text:
erendum nobis est quidnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente magos non angelus, sed stella perduxit? Quia videlicet Judaeis, tanquam ratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare debuit; gentiles vero, quia uti ratione nesciebant, ad cognoscendum Dominum non per vocem, sed per signa p
Abbreviated transcription (Latin):
credende substantie: non diceretur ad
imaginem nr̃am sed ad imagines nr̃as.
Sed ad unam imaginem unius dei.
homo factus dicitur. ut una sc̃e trim¬
tatis essentialiter diuinitas intimet᷑.
anc quoq trinitatem ꝑsonarũ ui
atq unitatem nature. ꝓpħa ysaias reue¬
latam sibi non tacuit: cũ se dicit sera¬
phin uidisse clamantia: sc̃s. sc̃s. sc̃s.
eo qd̃ dicitur. tercio sc̃s. ꝑsonarũ trin¬
tatem: in eo uero qd̃ semel dicitur do-¬
minus deus sabaoth. diuine nature
cognoscimiꝰ unitatem. Plane absq du
bitatione credendum est patrem & filiũ
gulus hoꝵ deus. ꝙ simul om̃s unus d̃s.
Et singulus quisq hoꝵ. plena & ꝑfecta
& eterna substantia. & simul omnes
una substantia: quia quicqͥd est pater

Expanded text:
credendae substantiae, non diceretur, ad credendae substantiae, non diceretur, ad imaginem nostram, sed, ad imagines nostras. Sed ad unam imaginem unius Dei, homo factus dicitur, ut una sanctae Trinitatis essentialiter divinitas intimetur. Hanc quoque Trinitatem 708 personarum, atque unitatem naturae, propheta Isaias revelatam sibi non tacuit, cum se dicit Seraphim vidisse clamantia: Sanctus, Sanctus, eo, quod dicitur tertio, Sanctus, personarum Trinitatem; in eo vero, quod semel dicitur, Dominus Deus Sabaoth, divinae naturae cognoscimus unitatem. Plane absque omni dubitatione credendum est Patrem et Filiumgulus horum Deus; et simul omnes unus Deus, et singulus quisque horum plena, et perfecta, et aeterna substantia et simul omnes una substantia. Quia quidquid est Pater