comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alia sic p̃parata afferimꝰ q̃dã ex occasioe: uł ex necessita
dicimꝰ: siꝗͥ nobis agẽtib noui acadit intepellatio: in¬
ret pro milõe digredi fuit necesse Ut ip̃a oratiũcula¬
qua usus est patet poterit aũt paulo longius exire ꝗ p̃pa¬
rat aliꝗ ante q̃stionẽ & ꝗ finitę probatiõi uel cõmẽda

Expanded text:
occasione vel necessitate ducimus, si quid nobis agentibus novi accidit, interpellatio, inret pro Milone, digredi fuit necesse, ut ipsa oratiunculaqua usus est patet. potest autem paulo longius exire, qui praeparat aliquid ante quaestionem et qui finitae probationi velut commend
Abbreviated transcription (Latin):
ac docilior si scierit & deqͦ dicimꝰ & de quo dicturi po¬
stra sumꝰ. Rursus qdã periculosũ id oratori arhitrãt᷑
duab ex cãis. Quod nõ nũqͣ excider̃ soleant q̃ promi¬
simꝰ & siqua ĩ partiẽdo p̃terierimꝰ occurrere q qđ ẽ

Expanded text:
ac docilior, si scierit et de quo dicamus et de quo dicturi poac docilior, si scierit et de quo dicamus et de quo dicturi postea simus. rursus quidam periculosum id oratori arbitrantur duabus ex causis: quod nonnunquam et excidere soleant quae promisimus et, si qua in partiendo praeteri
Abbreviated transcription (Latin):
Nã o codiaẽ tͥbuno plebis ip̃e pro cõtione legit. ꝑꝑ hȩc un¬
m propõitiõe aut nr̃a ut adulteriũ obiitio. aut adu̾sa¬
rii ut adulterii mecũ agit᷑. aut cõmiũ ut inte̾ me
& adusariũ q̃stio est. Uter sit ĩtestato proprior. nõ nũꝗͣ
diu̾sas q iũgimꝰ ego hoc dico adu̾sariꝰ hoc ht̃: interĩ
iim propõitiõis & si ꝑse nõ est propõitio cũ ex poito reꝵ
ordine subicimꝰ dehis cognoscitis ut sit hec cõmoĩtio u¬
dicis. quose ad qͧͤstionẽ accius intẽdat. & uelut quodã
iactu excitatꝰ finẽ ẽẽ naͣratiõis & iniciũ probatiõis ĩtel
ligat. & nobis cõfirmationẽ in grediẽtib ip̃e qͦ quodã¬
modo nouũ audiẽdi sumat exordiũ
MRratio est nr̃aꝵ aut adusarii propõitionũ: aut
utrarũq ordine collata enumeratio. hac qda utẽ¬
dũ semꝑ putãt: qͥ de ea fiat cã lucidior & udex ĩtẽtiõ:

Expanded text:
nam codicem tribunus plebis ipse pro contione legit. praenam codicem tribunus plebis ipse pro contione legit. prae propositione aut nostra, ut adulterium obiicio; aut adversarii, ut adulterii mecum agitur, aut communi, ut inter me et adversarium quaestio est, uter sit intestato propior Nonnumquam diversas quoque iungimus: ego hoc dico, adversarius hoc. habet interim vim propositionis, etiamsi per se non est propositio, eum exposito rerum ordine subiicimus: de his cognoscetis, ut sit haec commonitio iudicis, quo se ad quaestionem acrius intendat et velut quodam tactu resuscitatus fine esse narrationis et initium probatmationem ingredientibus ipse quoque quodammodo novum audiendi sumat exordium. partitio est nostrarum aut adversarii propositionum aut utrarumque ordine collocata enumeratio. hac quidam utendum semper putant, quod ea fiat causa lucidior et iudex attentior
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ accidit nõ unom̃o. Nã & plura crimĩa iũgũt᷑ ut cũ
socrates accusatꝰ est q̃ corrũperet iuuẽtutẽ & nocias su¬
ꝓstistiõ es introducaer&. & singula ex plurib colligũt ut
cũ legatio male gesta obicit᷑ aeschini qͥ mẽtitus sit: qͥ
nihis ex mãdatis fecerit: qͥ moratꝰ sit. qͥ munera accepe¬
rit recusatio qͦ plures interĩ propõitiões ht: ut cõtra pe¬
titorẽ pecunie male petitis: procuratorẽ.& tibi esse nõ li¬
cuit: sed neq illi cuiꝰ nõie litigas habere procuratorẽ sed
neq est heres eiꝰ aq accepisse mũtuũ dicor neq ip̃i debui.
multiplicari hec ĩ ꝗͣtũ libet possũt. sed rẽ oñdisse satis est
hae si ponãt᷑ singulȩ subiectis probationib plures sũt pͦ¬
positioes si cõiũgãt᷑ ĩ partitionẽ cadũt. Est & nuda pro¬
poitio qualis fere᷑ incõiecturalib: caedis ago furtũ obii¬
cio. est ratiõe subiecta ut maiestatẽ min̾uit Cconeliꝰ

Expanded text:
quod accidit non uno modo. nam et plura crimina iunguntur, ut cum Socrates accusatus est, quod corrumperet iuventutem et novas superstitiones introduceret; et singula ex pluribus colliguntur, ut cum legatio male gesta obiicitur Aeschini, quod mentitus sit, quod nihil ex mandatis fecerit, quod moratus sit, quod munera acceperit. recusatio quoque plures interim propositiones habet, ut contra petitionem pecuniae: male petis, procuratorem enim tibi esse non licuit, sed neque illi, cuius nomine litigas, habere procuratorem; sed neque est heres eius, a quo accepisse mutuam dicor nec ipsi debui. multiplicari haec in quantum libet possunt, sed rem ostendisse satis est. hae si ponantur singulae subiectis probationibus, plures sunt propositiones; si coniungantur, in partitionem cadunt. est et nuda propositio, qualis fere in coniecturalibus, caedis ago, furtum obiicio; est ratione subiecta, ut maiestatem minuit C. Cornelius;
Abbreviated transcription (Latin):
suo nõ possũt. ego aũt cõfierõ hoc ex patiãdi genꝰ nõ modo
naratiõi sed & qͣstiõib uł uniu̾ses uł interĩ singulis opotiũe
posse subiũgi cũ res postulat aut certe ꝑmittit: at᷑q eo uel
ta est cõseq̃ns q̃ naͬratiõi probatio. nisi exeu̾ss ille uel q̃i finis
naratiõis uł qi iniciũ probatiõis est. Erit ergo illi ño nũq
erũ pẽte protinꝰ indignatiõe qͥ tanĩe ita fieri oportebit si
res dubitationẽ no ħabebit. alio ꝗ pͥus est qͥ obiicias uerũ
effice q̃ magnũ. ꝗa criminũ ĩ uidia pro reo estipusꝗ pro¬

Expanded text:
r, hoc exspatiandi genus non modo narrationi sed etiam quaestionibus vel universis vel interim singulis opportune posse subiungi, cum res postulat aut certe permittit, atque eo vel tam est consequens quam narrationi probatio, nisi excursus ille vel quasi finis narrationis vel quasi initium probationis est. erit ergo illi nonnunquaerumpente protinus indignatione. quod tamen ita fieri oportebit, si res dubitationem non habebit. alioqui prius est quod obiicias verum efficere quam magnum, quia criminum invidia pro reo est, pr
Abbreviated transcription (Latin):
ris illa uͥtutũ en p̃opeii cõmemoratio: ĩ quã ille diuinꝰ
orato uelut noĩe ip̃o diiais cũsus dioedi teneret᷑ ab rupto
e ut mea ꝗdẽ fert opinio alicuiꝰ xei sed ad utilitatẽ
cãe ꝑtinc̃tis &x ordinẽ ex cũrẽs tractatio. qua ꝑꝑ nõ uido
curhuc ei potissimũ locũ assignẽs ꝗxerũ ordinẽ seꝗt:
nõ magis ꝗ̃ illud curhoc nomeita demũ propũ putẽt
si aliꝗͥ in digressu sit exponẽdũ. Eõ tot modis a recto iti¬
cõuiciũ: exc̃usatio: cõciliacio maledictoꝵ refutatio:
similia his q̃ nõ sũt ĩ questiõe. om̃is ãplificatio: minutio:
om̃e affectus genus: atq ea max̾ iucũdã atq ornatã
faciũt or̃onẽ de luxuria. de auaricia. de religioe: de of¬
ficiis q̃cũq sũt proinde cũ arguinẽtis subiect᷑a similiũ
rerũ ꝗa coherẽt egredi nõ uidẽt᷑: sed plurima sũt q̃
reb nihil secũ coherẽtib inferũt᷑. ꝗb uidex reficit᷑. amo¬

Expanded text:
 Cn. Pompei commemoratio, in quam ille divinus orator, velut nomine ipso ducis cursus dicendi teneretur, abrupto qt, ut mea quidem fert opinio, alicuius rei, sed ad utilitatem causae pertinentis extra ordinem excurrens tractatio. quapropter non video cur hunc ei potissimum locum adsignent, qui rerum ordinem sequitur, non magis quam illud, cur hoc nomen ita demum proprium putent, si aliquid in digressu sit exponendum, cum tot modis a recto iticonvicium, excusatio, conciliatio, maledictorum refutatio. similia his, quae non sunt in quaestione, omnis amplificatio, minutio, omne adfectus genus, et quae maxime iucundam et ornatam faciunt orationem, de luxuria, de avaritia, religione, officiis; quae cum sint argumentis subiecta similium rerum, quia cohaerent, egredi non videntur. Sed plurima sunt, quae rebus nihil secum cohaerentibus inserunt
Abbreviated transcription (Latin):
uti necesse est: aliq̃n .N. sine propoĩtiõe q satis manite¬
stũ est. ꝗͥ in q̃stioe u̾setur: utiq si naͣratio ibi finẽ ht̃ ubi
iniciũ q̃stio. adeo ut aliqn subiũ gat᷑ expõitioi q̃ solet ĩ
argumẽtis esse sũma collectio: hec sic ut exposui gesta sũt
uidios insidiator suꝑatus est: ui uicta uis uł potiꝰ opres¬
sa utute audatia est nõ nõꝗͣ uõ ualde uti est utilisubi
scitis ut iudex ĩ telligat id unũ ẽsse officii sui qrẽr an̾ id
ꝙ ob iicit᷑ saccilegiũ sit Itẽ ĩ cãis obscuris ac multiplicib n¬

Expanded text:
esse est. aliquando enim sine propositione quoque satis manifestum est quid in quaestione versetur, utique si narratio ibi finem habet, ubi initium quaestio, adeo, ut aliquando subiungatur expositioni, quae solet in argumentis esse summa collectio: haec, sicut exposui, ita gesta sunt, iudices; insidiator superatus est, vi victa vis vel potius oppressa vir tute audacia est. nonnunquam vero valde est utilis, ubi scitis, ut iudex intelligat id unum esse officii sui, quaerere an id quod obiicitur sacrilegium sit. item in causis obscuris aut multiplicib
Abbreviated transcription (Latin):
est qͥ sine discrim̃e cãꝵ atq utilitatis hoc tãqͣ semꝑ expe¬
diat aut & necesse sit facuit eoq desumpta exhis partib¬
quaꝵ ali erat locꝰ sentẽtias in hãc cõgerut ⁊t plirama¬

Expanded text:
est, quod sine discrimine causarum atque utilitatis hoc, tanquam semper expeest, quod sine discrimine causarum atque utilitatis hoc, tanquam semper expediat aut etiam necesse sit, faciunt, eoque sumptas ex iis partiburum alius erat locus, sententias in hanc congerunt, ut plur
Abbreviated transcription (Latin):
de fine nãrationiscũ
his cõtentio ꝗͣ perduci expõitionẽ uolũt eo ũde qͤstio orit᷑.
his reb ita gestis. ꝓ dolobella p̾tor int̾dixit: ut est cõsuetu¬
do de ui hõib armatis: sine ulla exceptiõe tm̃ ut unde
deieriss& restitueret. deinde restituisse se dixit: spõsio
facta est Hac desponsiõe uob iudicãdũ est: id apetitoͬe
semꝑ fieri põt a defensore nõ semꝑ:
uca mihi deqͦrũdã opiniõe duẽda sũt. plerisq moi̾s est ꝑ¬
lato rerũ ordine protinꝰ utiq ĩ aliquẽ letũ atq plausibi¬
lẽ locũ q̃ max̾ possint fauorabilit excũrere. q qdẽ natũ ab
ostentatiõe declamatoria iã ĩ forũ uenit. postꝙͣ agere
cãs nõ ad utilitatẽ litigatoꝵ. sea ad patronoꝵ iactatio¬
nẽ reꝑtũ est. nesi p̃sse illi qualis sepiꝰ desiderat᷑ nãratiõis
gracilitati cõiũcta argumẽtoꝵ pugnacitas fu̾i̾t. dilatis
diutiꝰ dicẽdi uoluptatib oratio refrigeseat. ĩ quo uiciũ illd

Expanded text:
de fine narrationis io est, qui perduci expositionem volunt eo, unde quaestio oritur: his rebus ita gestis, P. Dolabella praetor interdixit, ut est consuetudo, de vi, hominibus armatis, sine ulla exceptione, tantum ut unde deiecisset restitueret; deinde restituisse se dixit. sponsio facta est; hac de sponsione vobis iudicandum est. id a petitore semper fieri potest, a defensore non semper. uca mihi de quorundam opinione dicenda sunt. plerisque moris est prolato rerum ordine protinus utique in aliquem laetum ac plausibilem locum quam maxime possint favorabiliter excurrere. quod quidem natut, postquam agere causas non ad utilitatem litigatorum, sed ad patronorum iactationem repertum est, ne, si pressae illi, qualis saepius desideratur, narrationis gracilitati coniuncta argumentorum pugnacitas fuerit, dilatis diutius dicendi voluptatibus oratio refrigescat In quo vitium illud
Abbreviated transcription (Latin):
uolum uuidicib prodimꝰ. est q̃dã & repetita nãratio q̃
qͥ foresis. ideo aũt repta utꝗa naratio breuis esse deb&fu
suis &e onatiꝰ res poss& expõi qͥ fit uel inuidie gratia uel

Expanded text:
volumus, iudicibus prodimus. est quaedam etiam repetita narratio, quvolumus, iudicibus prodimus. est quaedam etiam repetita narratio, quam forensis, ideo autem reperta, ut, quia narratio brevis esse debet, fusius et ornatius res possit exponi; quod fit vel invidiae gratia
Abbreviated transcription (Latin):
plexu petebat Neq dorniire excitatꝰ neq uigilar̃ ebriꝰ
poterat. sed semise ꝓnos opere ĩ termanꝰ cẽ turionũ &ocubi¬
naꝵ q iact abat᷑: Nlihil his neq credibiliꝰ fingi neq uehemẽtꝰ
ex probari neq manifestiꝰ oñdi põt.Nte illua ꝗdẽ p̃teribo
qͣntã afferat tidẽ expõitiõi nãratis auctoritas ꝗͣmereu
debemꝰ añ omĩa ꝗdẽ uita: sed & ip̃o ꝯnr̃e oratiõĩs qͦ quo
fueit grauiꝰ. santiꝰ hoc plus ht̃ neaesse est ĩ afirinãdo qͦ¬
ponderis esfuoiẽda ig̃ ĩ hac p̃cipue parte om̃is caliditatis
huspitio Neq eł seusꝗͣ custodit magis uidex nihil iudeas
fictũ. nihil solicitũ omĩa potiꝰ ac̃a qͣ ab oratore profecta
credant᷑. sed hoc pati nõ possumꝰ: & perire artẽ putamꝰ nisi
apparcat cũ desinat axs esse. si appaxet pendemꝰ ex laude
itq hãc laboris nr̃i dĩcimꝰ fũmã itaq cixcũstantib oũtaĩ

Expanded text:
plexu petebat, neque dormire excitatus neque vigilare ebrius plexu petebat, neque dormire excitatus neque vigilare ebrius poterat, sed semisomno sopore inter manus centurionum concubinarumque iactabatur. nihil his neque credibilius fingi neque vehementius exprobrari neque manifestius ostendi potest. neque illud quidem praeteribo, quantam adferat fidem exposiquo fuerit gravius ac sanctius, hoc plus habeat necesse est in adfirmando ponderis. effugienda igitur in hac praecipue parte omnis calliditatis suspicio, neque enim se usquam custodit magis iudex; nihil videatur fictum, nihil sollicitum; omnia potius a causa quam ab oratore profecta credantur. At hoc pati non possumus et perire artem putamus, nisi apparent, cum desinat ars esse, si apparet. pendemus ex laude atque hanc laboris nostri ducimus summam. ita , quae circumstantibus ostentare
Abbreviated transcription (Latin):
erãt adhuc semora udicia qͣto nũc faciẽdũ magis: cũ ĩ
ip̃a capitis aut fortunaꝵ pericula irrupit uoluptãs. cui
hominũ desiderio qͥtũ dan debeat alio loco dica ĩ terimali¬
ꝗ ĩ dinlox̃dũ esse cõfireor multũ cõfert adiecta ueris redibi¬
lis rerũ imago q̃ uelut ĩ rẽ p̃sentẽ ꝑduã audiẽtes uudet᷑
qualis est illa X celiĩ ĩ antonũ descmptio Nãq ip̃m offen¬
dũt temulẽto sopore profligatũ. totis p̃cordiis stertẽtẽ rili¬
tuosos spũs geminar̃ p̃larasq cõtubernales ab oiib spodis
rasuesas i cũbar & rcliquas circũ iacer̃ passim. Que tũ ex¬
animate terror̃ hostiũ aduẽtu p̃apto excitar̃ Antoniũ co¬
nabat᷑ Nomẽ ĩ clamabãt. frustra ceruicib tollebãt blãdi
alia ad aure ĩ uocabat. Uehemẽtiꝰ &̃ nõ nulla feriebat.
quaꝵ cũ omiñ uoae tactũq noscitaret prox cuiꝰꝙ collũ ã¬

Expanded text:
erant adhuc severiora iudicia, quanto nunc faciendum magis, cum in erant adhuc severiora iudicia, quanto nunc faciendum magis, cum in ipsa capitis aut fortunarum pericula inrupit voluptas? cui hominum desiderio quantum dari debeat alio loco dicam. interim aliquid indulgendum esse confiteor. multum confert adiecta veris credibilis rerum imago, quae velut in rem praesentem perdicere audientes videtur, qualis est illa M. Caelii in Antonium descriptio: namque ipsum offendunt temulento sopore profligatum, totis praecordiis stertentem, ructuosos spiritus geminare, praeclarasque contubernales ab omnibus spondis transversas incubare et reliquas circumiacere passim. quae tamen exanimatae terrore, hostium adventu percepto, excitare Antonium conabantur, nomen inclamabant, frustra a ceruicibus tollebant, blandius alia ad aurem invocabat, uehementius etiam nonnulla feriebat; quarum cum omnium vocem tactumque noscitaret, proximae cuiusque collum am
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑ hac uenustate iaccat necesse est: nͨ ĩ ulla ꝑte ĩtẽtior
est iudex: eoq nihil recte dictũ perit. p̃terea nescio qͦmõ
Ecredit faciliꝰ q̃ audiẽti iucũda sunt: & uoluptate ad
fide dicit᷑ ubi uoͬ maioͬ res exit & atrocia ĩ uidiose. & tri¬
stia miserabr dicere decebit: nõ ut cõsumãt᷑ affectꝰ sed ut
tñ uelut pͥmis lineis designẽt᷑: ut plane qualis futura sit
imago rei stati appareat: ne sentẽtia ꝗdẽ uelut fatigatũ
intẽtiõe stomacũ udicis reficer dissuassexĩ. max qđẽ bre¬
uit interiecta qualis est illa. fecerũt scrui milonis qͥ suos
ꝗsq seruos ĩ retali facẽ uoluiss&: interĩ paulo liberiore:
qualis est illa nubit genero soccus nullis auspiab nulł
auctõib: funcstis om̃ib om̃iũ qͥ cũ sit factũ iisqͣ tẽpõib¬
ꝗb om̃is ad utilitatẽ potiꝰ q̃ ostẽtatiõe cõponebat᷑ oratio: &

Expanded text:
detur hac venustate, iaceat necesse est. nec in ulla parte intentior detur hac venustate, iaceat necesse est. nec in ulla parte intentior est index, eoque nihil recte dictum perit. praeterea nescio quomodo etiam credit facilius, quae audienti iucunda sunt, et voluptate ad fidem ducitur. Ubi vero maior res erit, et atrocia invidiose et tristia miserabiliter dicere licebit, non ut consumantur adfectus, sed ut tamen velut primis lineis designentur, ut plane, qualis futura sit imago rei, statim appareat. ne sententia quidem velut fatigatum intentione stomachum iudicis reficere dissuaserim, maxime quidem brevi interiectione, qualis est illa, fecerunt servi Milonis, quod suos quisque servos in tali re facere voluisset, interim paulo liberiore, qualis est illa, nubit genero socrus, nullis auspicibus, nullis auctoribus, funestis ominibus omnium. quod cum sit factum iis quoque temporibostentationem componebatur oratio, et
Abbreviated transcription (Latin):
ti mẽtis accipit. ꝗb cõmotꝰ nouus nõ est & difficił est nob¬
mut ar̃ habitũ aimi semel costitutũ. Ego uo̾ neq n dissi¬
ꝗis qͣ paeptis ullis cõtinetInarationẽ ut si ullã partẽ orati¬
onis õni q̃ põt gratia & uenere exõnãdã puto: sed pliẽi¬
mũ retert q̃ sit᷑ naͣ eiꝰ reiquã expõimꝰ. ĩ parius ergo qua¬
les sũt fere puatie  sit ille pͥssus & uelut aplicatus rẽi cultꝰ.
ĩ u̾bis sũma diligc̃tia ꝗ ilocis ĩpetu ferũt᷑ & circũrecte oa¬
nõ is copia latẽt hic expressa. &ut uult Zeno sensu ticta
esse debebũt. cõpoĩtio dissimulata ꝗdẽ sed iñ qͣ uicũ dis¬
sima figure nõ ille poetice & cõtra fidẽ loquẽdi auctõi¬
tate ueterũ receptȩ: Nã deb& esse ꝗͣ purissimꝰ sermo & ꝗ
uarictate tediũ effugiat: & mutationib aimũ leuet.
ne ĩ cũdẽ casũ similẽ expoitionẽ pares elocucionũ tractꝰ
incidamꝰ. car& N. &teris lenociniis expoĩtio & nisi cõmẽ¬

Expanded text:
 commotus novis non est, et difficile est mutare animi habitum semel constitutum. ego vero neque enim dissigis quam praeceptis ullis continetur narrationem, ut si ullam partem orationis, omni qua potest gratia et venere exornandam puto. Sed plurimum refert, quae sit natura eius rei quam exponimus. In parvis ergo, quales sunt fere privatae, sit ille presses et velut applicitus rei cultus, in verbis summa diligentia; quae in locis impetu feruntur et circumiectae orationis copia latent, hic expressa et, ut vult Zeno, sensu tincta esse debebunt; compositio dissimulata quidem sed tamen quam iucundissima; figurae non illae poeticae et contra rationem loquendi auctoritate veterum receptae nam debet esse quam purissiarietate taedium effugiant et mutationibus animum levent, ne in eundem casum similem compositionem, pares elocutionum tractus incidamus. caret enim ceteris lenociniis expositio et, nisi commen
Abbreviated transcription (Latin):
ab intẽtiõe auferẽdus auditor: nõ n solũ oratoris est docẽ
sed plus eloquẽtia ual& circa mouẽdũ. cui rei cõtraria
est max̾ tenuis illa & socupulose ĩ partes fecta diuisionus
dilioc̃tia eo tẽpore qͦ cognosaẽdi iudiciũ conam᷑ auferre

Expanded text:
ab intentione auferendus auditor. Non enim solum oratoris est docere, ab intentione auferendus auditor. Non enim solum oratoris est docere, sed plus eloquentia circa movendum valet. cui rei contraria est maxime tenuis illa et scrupulose in partes secta divisionis diligentia eo tempore quo cognoscenti iudiciu
Abbreviated transcription (Latin):
oẽdi nõ deceder̃ qͦ ꝑꝑ ne illos ꝗdẽ probauerĩ ꝗ partitionẽ
uetãt ultra tois propõitiões extẽdẽ: q̃ sine dubio sinimi¬
ũ sit multiplex fugiet memoriã iudicis: & turbabit in¬
tẽtionẽ. Hoc mñ nũo uelut lege nõ est alligãda cũ possit cã
pluris desiderar̃. alia sũt magĩs ꝑꝑ qͣ pãtitiõo nõ somꝑ sit
utẽdũ pͥmũ ꝗa pleraq gratiora sũt si inuẽta subito. nec
domo ablata sed in edic̃dũ exte ip̃a nata uideant᷑: uñ
illa no inuicũda schemata pene excidit mihi & fugerat
dex ẽe uariis artib subcũdus ut aliud agi ꝗ ꝙ petimus
putet nã est nõ nũꝗͣ dura propõitio quã iudex si proui¬
det nõ aliter per formidat ꝗͣ ꝗ ferrũ medici pͥus qͣ cur̃t
aspexit: at si re nõ añ propoita securis̃ ac nulla donł¬
qͦ promutẽti nõ cuederet᷑ Interĩ refugiẽda nõ mõ distictio
qͥstionũ est sed om̃ino tractacio affectib : turbatiõib &¬

Expanded text:
er ne illos quidem probaverim, qui partitionem vetant ultra tres propositiones extendere. quae sine dubio, si nimium sit multiplex, fugiet memoriam iudicis et turbabit intentionem; hoc tamen numero velut lege non est alliganda, cum possit causa plures desiderare. alia sunt magis, propter quae partitione non semper sit um quia pleraque gratiora sunt, si inventa subito nec domo adlata, sed inter dicendum ex re ipsa nata videantur, unde illa non iniucunda schemata 'paene excidit mihi', et 'fugerat dex et variis artibus subeundus, ut aliud agi quam quod petimus putet. nam est nonnunquam dura propositio, quod iudex si providit, non aliter praeformidat quam qui ferrum medici priusquam curetur aspexit; at si re non ante proposita securum ac nulla  modo distinctio quaestionum est, sed omnino tractatio; adfectibus turbandus et
Abbreviated transcription (Latin):
uolet naratiois rẽ loco distinquat. & cõtentus
indicat̃ qd factũ sit qͦ sit modo factũ pleni se loco suo ex¬
positurũ esse promittat. liziciũ nãratiõis qdã utiq faci¬
endũ a ꝑsona putãt cãq si nr̃a sit ornãdã si aliena in¬
famãdã statĩ hoc sane frequõtissimũ ẽ: ꝗa persoȩ sũt
i ter quas litigat᷑. sed hȩ qͦ ĩterĩ cũ suis accedẽtib ponẽde
cũ id pro futurũ est ut alꝰ duẽtiꝰ habitꝰ fuit pater hur sce
udias honio nõ solũ iuicipii larinatis ex quo erat sed
regiõis illiꝰ &uicinitatis uͥtute existimatiõe nobilitate:
pͥnaps interi sine his ut Qligariꝰ cũ ess& frequẽt᷑ uero
& a re sic̃ pro tulio cicero fungũ ht̃ ĩ agro turino M. tũll

Expanded text:
olet, narrationis loco rem stringat et contentus indicare, quod factum sit, quo sit modo factum plenius se loco suo expositurum esse promittat. initium narrationis quidam utique faciendum a persona putant, eamque, si nostra sit, ornandam, si aliena, infamandam statim. hoc sane frequentissimum est, quia personae sunt inter quas litigatur. Sed hae quoque interim cum suis accidentibus ponendae, cum id profuturum est: ut A. Cluentius Habitus fuit pater huiusce, iudices, homo non solum municipii Larinatis, ex quo erat, sed regionis illius et uicinitatis virtute, existimatione, nobilitate princeps; interim sine his ut Q. enim Ligarius cum esset; frequenter vero et a re, sicut pro Tullio Cicero fundum habet in agro Thurino M. Tull
Abbreviated transcription (Latin):
uit dĩa: nidex R ordine auditaͦ festinat. ad probatiõe &
qͥ pͥmũ certus essesemẽciȩ cupit. Preterea cauedũ est nt ipa
expoitio uanescat au̾sis ĩ aliud ãimis & mani mora fa¬
tigatisi sed ut nõ semꝑ est neaessaria post nãrationẽ illa
procursio ita frequẽt᷑ utilis añ ꝗstionẽ p̃paratio⁊ utiq pma
ferumꝰ est hic locus uelut sequẽtis exordii adcociliadũ pro¬
batiõib nr̃is uidicẽ mitigadũ cõcitãdũ. ꝗ liberiꝰ hic &ue¬
hemetuis fieri põt ꝗa iudici nota iã cã est His ig uelut¬

Expanded text:
udex enim ordine audito festinat ad probationem et quam primum certus esse sententiae cupit. praeterea cavendum est, ne ipsa expositio vanescat, aversis in aliud animis et inani mora fatigatis. Sed ut non semper est necessaria post narrationem illa procursio, ita frequenter utilis ante quaestionem praeparatio, utique si tuebimur. est hic locus velut sequentis exordii ad conciliandum probationibus nostris iudicem, mitigandum, concitandum. Quod liberius hic et vehementius fieri pot
Abbreviated transcription (Latin):
nonẽ multa narrari ĩ cõtioĩb: sepe est &̃ illa q̃ ordi¬
nẽ rei docet necessaria affectus ut qͦ max̾ postulabit
Nã & cõcitãda & leniẽda frequẽt̾ est ira: & adme¬
tũ cuipiditatẽ. odiũ: cõaliacionẽ ĩpellẽdi ãi: nõ nũ ꝗͣ
& mouẽda miseratio: siue ut auxiliũ obsessis feratũ
suadere oportebit siue socie ciuitatis eu̾sionẽ defle¬
bimꝰ. Ualet aũt ĩ cõsiliis autoritas plurimũ. Nlã & pru¬
dẽtissimꝰ esse habẽiq & eptimꝰ debet ꝗ sentẽtiȩ suȩ de
utilibus: atq honestis credere õĩs uelit: miudiciisti
uulgo fas habet᷑ indulger̃ aliqͥ studio suo: cõsilia nẽo
est ꝗͣ neꝗ& secũdũ morẽs dari Grecorũ ꝗdẽ plurimi
om̃o hoc officiũ cõtionał esse iudicauerũt: & ĩ solã rei

Expanded text:
tionem multa narrari. in contionibus saepe est etiam illa, quae orditionem multa narrari. in contionibus saepe est etiam illa, quae ordinem rei docet, necessaria. adfectus ut quae maxime postulat. na M et concitanda et lenienda frequenter est ira, et ad metum, cup movenda miseratio, sive, ut auxilium obsessis feratur, suadere oportebit sive sociae civitatis eversionem deflebimus. valet autem in consiliis auctoritas plurimum. nam et prudentissimus esse haberique et optimus debet, qui sententiae suae de utilibus atque honestis credere omnes velit. in iudiciis enim vulgo fas habetur indulgere aliquid studio suo; consilia nemo est qui neget secundum mores dari. Graecorum quidem plurimi omne hoc officium contionale
Abbreviated transcription (Latin):
ei ꝗ dissentiet petsona duci frequẽt ĩ cosiliis exõdiũ¬
minor res maior ue esse uideat᷑. indemostratius uõ
prohemia esse max̾ libera existimat. Nã & lõge a ma¬
teria duci. ut ĩ helẽne laude isocrates fecerit & ex ali¬
qua rei uit̾ia ut idẽ ĩ panegyrico cũ q̃rit᷑ plus honõis
corporũ ꝗ̃ animoꝵ u̾tutib dari. & gorgias in olimpico
laudãs eos ꝗ pͥmi tales instituerĩt cõuentus: quos secu¬
tus udelict .C. sallustiꝰ ĩ bello ingurtino & Catheline
nihil ad hystoriã ꝑtinẽtib pͥncipiis orsus est: sed nũc ad
suasoriã: in qua & cũ ꝓhemio utimͣ breuior̃ tñ & ue
lut qͦdã capite mnĩ et micio debebimꝰ esse cõtenti. nar¬
rationẽ uoͣ nũꝗ̃ exiget pͥuata deliberatiti. eius dũta¬
xat rei de qua dicẽda sentẽtia ꝗa nemo ignorat id
de quo cõsulit extrĩsecus possũt ꝑtinẽtia ad delibora¬

Expanded text:
tra et ab eius, qui dissentiet, persona duci frequenter in consiliis exordiutra et ab eius, qui dissentiet, persona duci frequenter in consiliis exordiuminor res maiorve videatur; in demonstrativis vero prooemia esse maxime libera existimat. nam et longe a materia duci, ut in Helenae laude Isocrates fecerit; et ex aliqua rei vicinia, ut idem in Panegyrico, cum queritur plus honoris corporum quam animorum virtutibus dari; et Gorgias in Olympico laudans eos, qui primi tales instituerint conventus. quos secutus videlicet C. Sallustius in bello Iugurthino et Catilinae nihil ad historiam pertinentibus principiis orsus est. sed nunc ad suasoriam, in qua, etiam cum prooemio utemur, breviore tamen et velut quodam capite tantum et initio debebimus esse contenti. narrationem vero nunquam exigit privata deliberatio, eius duntaxat rei, de qua dicenda sententia est; quia nemo ignorat id de quo consulit. extrinsecus possunt pertinentia ad delibera
Abbreviated transcription (Latin):
rrobet ut foedus numãtinũ ugũq caudinũ. Ne qͣli¬
rans ꝗdẽ statu ĩ quo & honestoꝵ & utiliũ q̃stio est cõ¬
ulecti eas satis. Nã frequẽtꝰ ĩ his &e cõieeturȩ locus estiño¬
nũꝗ tractatur aliqua finitio: aliquãdo & legales possũt
incider tractatꝰ ĩ priuata max consilia si qͣn abigitin
anlieeat. de cõiectura paulo post plurib interĩ est fini¬
tio apud demostenẽ det halonesũ philipus an redãt. apꝰ¬
q̾stio de statua serun suplicis anĩhis demũ ponẽdã sit ꝗͣ
⁊legatiõe ferro sũt ĩ terẽpti ergo pars deliberatiua q̃ eadẽ
dĩ: ꝗa est aliꝗͥ ĩ om̃i inateria naturalit pͥmũ aĩfenatũ
& utiq ĩ contiõib eadẽ ratio q̃ arud udias agrende
sibi plerũq coꝵ apud quos diaedũ sit bñuolentiȩ. Nec
mirũ ẽe cũ ĩ paneꝗyricispetat᷑ audiẽtiũ fauor ubi
emolumẽtũ nõ utilitate aliqua sel sola laude cõ¬

Expanded text:
dus Numantinum iugumque Caudinum. ne qualitatis quidem statu, in quo et honestorum et utilium quaestio est, complecti eas satis est. nam frequenter in his etiam coniecturae locus est, nonnunquam tractatur aliqua finitio, aliquando etiam legales possunt incidere tractatus, in privata maxime consilia, si quando ambigetur an liceat. de coniectura paulo post pluribus. interim est finitio apud Demosthenen, Det Halonnesum Philippus, an reddat? apquaestio de statua Servi Sulpici, an iis demum ponenda sit, qui in legatione ferro sunt interempti? ergo pars deliberativa, quae eadndum, quia est aliquid in omni materia naturaliter primum. in senatu et utique in contionibus eadem ratio quae apud iudices, adquirendae sibi plerumque eorum, apud quos dicendum sit, benevolentiae. nec mirum, cum etiam in panegyricis petatur audientium favor, ubi emolumentum non in utilitate aliqua, sed in sola laude con
Abbreviated transcription (Latin):
dus sed laude uulgi opimiõe. & si parũ proficiet hȩc
uanitas secaturã exiis utilitatẽ aliquãto uoͦ mag̃
obiiciẽdo aliquos si diu̾sa fecerĩt metus. Hã p̃t̾ id ꝙͥ ie

Expanded text:
dus, sed laude, vulgi opinion, et si parum proficiet haec dus, sed laude, vulgi opinion, et si parum proficiet haec vanitas, secutura ex his utilitate, aliquanto vero magis obiiciendo aliquos, si diversa fecerint, metus. nailque
Abbreviated transcription (Latin):
di.nõ sic: & ĩmõ.nõ intm̃ sed personã sepius decoris
gratia intuem̃ q̃ & in nobis ociis ꝗ deliberãt spectãda
est. Itaq qͣ uis exẽpla plurimũ ĩ cõsiliis possit ꝗa faab¬
lime adcosentiẽdũ hoiẽs ducũt᷑ exꝑimẽtis refret iñ qͦt
auctoritas. & ꝗbuis adhibeat᷑. diu̾si sũt N. deliberãtiũ
ãi dup̃ cõditio. nã cõsultãt. aut plures aut singuli:
sed in utͥnsq differẽtia ꝗa & ĩ plurib multũ int̾est.
senatꝰ sit an populus. romani anfidenates grȩci anbã¬
bari. & ĩ singulis Catoni perẽdos honores suademꝰ: an
c Mario de ratiõe belli sçipio pͥor an fabus deliberaẽnt:
proinde intuẽda sexus dignitas. actas. sed mores p̃¬
aipue discrim̃e dabũt. & honesta ꝗdẽ honestis facilli¬
mie est. si uõ apud turpes recta obtiner conabimͣ ne
uideam̃ exprobar diu̾sã uitę sectã cauẽdũ & aĩus
deliberatis nõ ip̃a honesti nã q̃ ille no respiat ꝑmouẽ li¬

Expanded text:
do, non in tantum. sed personam saepius decoris gratia intuemur, quae et in nobis et in iis, qui deliberant, spectanda est. itaque quamvis exempla plurimum in consiliis possint, quia facillime ad consentiendum homines ducuntur experimentis, refert tauctoritas et quibus adhibeatur. diversi sunt enim deliberantium animi, duplex condicio. nam consultant aut plures aut singuli; sed in utrisque differentia, quia et in pluribus multum interest, senatus sic an populus, Romani an Fidenates, Graeci an barbari, et in singulis, Catoni petendos honores suadeamus an C. Mario, de ratione belli Scipio prior ani Fabius deliberet. proinde intuenda sexus, dignitas, actas. sed mores praecipue discrimen dabunt. et honesta quidem honestis suadere facillimum est; si vero apud turpes recta obtinere conabimur, ne videamur exprobrare diversam vitae sectam, cavendum. et animus deliberantis non ipsa honesti natura, quam he non respicit, permouen
Abbreviated transcription (Latin):
tucam̃. Interĩ siꝗs bono ĩ honesta suadebit memĩẽt
nõ suadere tãꝗ̃ in honesta: ut ꝗdã declamatores sex¬
ĩpellũt: sed dandus illis de formib color idq & apud
catilina as salustiũ loꝗt᷑: ut rẽ seleratissimã nõ mo¬
licia sed indignatioẽ uideat᷑ audere. su atrcus ap̃ ua¬
rũ iã fero in ꝗͣt intandissima: iã face cogor. ꝗ̃to mag̃
eis ꝗb cura fame fuit cõseruãdus est hic uel ãbitus.
quar & cũ ciceroni dabit̃ cõsiliũ ut antoniũ roget
P&̃ ut philippicas ira uacã pollioẽte eos exurat ño cpio

Expanded text:
tueamur. interim si quis bono inhonesta suadebit, meminerit tueamur. interim si quis bono inhonesta suadebit, meminerit non suadere tanquam inhonesta, it quidam declamatores Seximpellunt; sed dandus illis deformibus color idque etiam apud Catilina apud Sallustium loquitur, ut rem sceleratissimam non militia, sed indignatione videatur audere. sic Atreus apud Va— iam fero inquit infandissima , iam facere cogor. quanto magis eis, quibus cura famae fuit, conservandus est hic velut ambitus? quare et, cum Ciceroni dabimus consilium, ut Antonium roget, vel etiam ut Philippicas ita vitam pollicente eo exurat, non cupi
Abbreviated transcription (Latin):
apud plurimos plus ualeat maloꝵ timor q̃ spes bonoꝵ
sic̃ facilior eisdẽ turpiũ ꝗͣ honestorũ intellectꝰ est aliqͣn
bonis q suadẽtꝰ paxũ decora: dãt᷑ parũ bonis cõsiba ĩ¬
ꝗb ip̃oꝵ ꝗ cõsulũtꝰ spectatur utilitas. Nec me fallit q̃
statĩ cogitatio subire põt legẽtẽ. hȩc ergo p̃cipis : & hoc fas
putas: poterat me liberar̃ ci ꝗ ita smibit ad brutũ p̃põĩtis
plurimis ꝗ̃ honeste suaderi cesari possẽt simne bonus
ir si hec suadeã. minime suasõis. u finis est utilitas
ciꝰ cui ꝗsq suadet at recta s̃ q̃ negãt᷑. sed nõ semper
rectis in suadẽdo locus: sed ꝗa est altior q̃stio: nim̃ ad
suasorias ꝑtinet destinatꝰ est mihi hic locus duodea¬
mo ꝗ sũmus futurus est libro: nͨ ego ꝗcꝗͣ fieri turpit
uelĩ: uerũ interĩ hęç uł ad scholarũ excitaciuões ꝑtinẽ
credãt᷑: nã & miquoꝵ iatio noscẽda est ut melius ȩqͣ

Expanded text:
apud plurimos plus valeat malorum timor quam spes bonorum, sicut facilior eisdem turpium quam honestorum intellectus est. aliquando bonis quoque suadentur parum decora, dantur parum bonis coi consulunt spectator utilitas. nec me fallit, quae statim cogitatio subire possit legrentem: Hoc ergo praecipis? et hoc fas putas? poterat me liberare Cicero, qui ita scribit ad Brutum, praepositis plurimis, quae honeste suaderi Caesari possint: simne bonus vir, si haec suadeam? minime . Suasoris enim finis est utilitas eius, cui quisque suadet. at recta sunt. quis negat? sed non est semper rectis in suadendo locus. sed quia est altior quaestio nec tantum ad suasorias pertinet, destinatus est mihi hic locus duodecimo, qui summus futurus est, libro. nec ego quicquam fieri turpiter velim. verum interim haec vel ad scholarum exercitationes pertinere credantur, nam et iniquorum ratio noscenda est, ut melius aequa
Abbreviated transcription (Latin):
uicerit ꝙͥ est uoͣ similiꝰ. hec aũt que tm̃ int̾se pugnãt
plerũq nõib deflecti solẽt: Nã & utilitas ip̃a expugte
ab iis ꝗ dicũt nõ solũ potiora esse henesta ꝗͣ utilia : seo
ne utilia ꝗdẽ esse q̃ nõ sũt honesta & contra ꝙͥ nos ho¬
nestũ illi uanũ. ambiciosũ: stolidũ u̾bis ꝗͣ reprobabi¬
lius uocãt. Nec tm̃ĩ utilib cõparãt᷑ utilia sed int̾se qͦ
ut cũ põpeius deliberauit: parthos: an atricã an egi¬
ꝓtũ peteret. lta nõ tantũ utrũ meliꝰ. sed qͥ sit optimũ
qͥrit᷑: Idẽq cõtra: nec ũꝗͣ incudet ĩ hoc gnr̃e matine
dubitatio ciꝰ rei q̃ undiq secũdũ nossit. Nã ubi cõtra¬
dictioni locus nõ est q̃ potest esse eã dubitãdi: Ita fere
om̃is suasoria nihil est aliud ꝗͣ cõparatio: uidẽdũq
ꝗ cõsecuturi simus: et per qͥ ut extimari possit plus in
eo ꝙͥ petimꝰ sit cõmodi: an uõ ĩ eo ꝑ qͥ peti i comodi es

Expanded text:
se pugnant, plerumque nominibus deflecti solent. nam et utilitas ipsa expugnatur ab iis, qui dicunt, non solum potiora esse honesta quam utilia, sed ne utilia quidem esse, quae non sint honesta; et contra, quod nos honestum, illi vanum, ambitiosum, stolidum, verbis quam re probabilius vocant. nec tantum inutilibus comparantur utilia, sed inter se quoque ut cum Pompeius deliberabat, Parthos an Africam an Aegyptum peteret. ita non tantum, utrum melius sed quid sit optimum, quaeritur, itemque contra. nec unquam incidet in hoc genere materiae dubitatio rei, quae undique secundum nos sit. nam ubi contradictioni locus non est, quae potest esse causa dubitandi? ita fere omnis suasoria nihil est aliud quam comparatio, videndumque, quid consecuturi simus et per quid, ut aestimari possit, plus in eo quod petimus sit commodi, an vero in eo per quod petimus incommodi. est
Abbreviated transcription (Latin):
sũt ĩ tuẽda: et pͥmũ aut ꝑꝑ ip̃am rẽ doqua sentẽtiȩ ro¬
gant᷑ cõsultabit᷑. aut ꝑꝑ alias int̾uenietes extr̃i secus cãs¬
di ͤ deliberat .c cȩsar an ꝑseueret ĩ germaniã ire cũ mili¬
tes passi testamẽta facerẽt. hae suasiorȩ duplices sũt: Nã
& illie cã ddeliberãdi est qͥ bellũ galli minitẽt᷑. esse gñ põt
q̃stio dedẽdi nẽ fuerĩt & citra hãc denũtiaçionẽ q̃ cõtra
fus cũ legati missi eẽnt yliũ mierĩt: regẽ quẽ mãdata
acceperãt trutidarit & nihilcesarsine dubio deliberet¬

Expanded text:
sunt intuenda. et primum aut propter ipsam rem, de qua sententiae rosunt intuenda. et primum aut propter ipsam rem, de qua sententiae rogantur, consultabitur aut propter alias intdi, ut deliberat C. Caesar, an perseveret in Germaniam ire, cum milites passim testamenta facerent. hae suasoriae duplices sunt. nam et illic causa deliberandi est, quod bellum Galquaestio, dedendine fuerint etiam citra hanc denuntiationem, qui contra fas, cum legati missi essent, proelium inierint, regemque, ad quem mandata acceperant, trucidarint. et hic nihil Caesar sine dubio deliber
Abbreviated transcription (Latin):
plurima sũt gniã. quar̃ ĩ suadẽdo ac dissuadẽdo tria pͥmo
pttada erũt᷑. ꝗͥ sit de quo diliberet᷑ ꝗ sint ꝗ deliberẽt ꝗ sit
ꝓ suacdat. rẽ de qua deliberat᷑ aut certũ est posse fienii aut
macrtũ: si ĩ certũ hec ei̾t q̃stio sola aut potẽtissima: sipe
i aicidet ut pͥus dicamꝰ ne si possit ꝗdẽ fieri esse faciẽdũ
deinde fier ño posse: cũ autẽ de hoc qrit᷑ cõiectura est an
isthmos ietidi an sec̃ ari paulus pontĩa: an portus fieri
ostiȩ possit: an alexãder terras ultra occanũ sit ĩuẽturꝰ.
sca in his qͦ q̃ co̾stabit posse ficri cõiectura aliq̃n eritut
si q̃rat᷑ anutiq futurũ sit ut Cartaginẽ superẽt romãt
ut redeat hanibal si sĩpio excitũ in at̾ricã trãstulerit utͥ
seruẽt fidẽ samnites si romãi arma deposuerĩt . q̃đã et
fieri posse & futura esse xredibilie sed aut alio t̃pore aut
alio loco. aut alio modo ubi cõiecture nõ erit locus alia

Expanded text:
suadendo tria primum spectanda erunt, quid sit de quo deliberetur, qui sint qui deliberent, qui sit qui suadeat. rem , de qua deliberatur, aut certum est posse fieri aut incertum. si incertum, haec erit quaestio sola aut potentissima; saepe enim accidet, ut prius dicamus, ne si possit quidem fieri, esse faciendum, deinde fieri non posse. cum autem de hoc quaeritur, coniectura est, an Isthmos intercidi, an siccari palus Pomptina, an portus fieri Ostiae possit, an Alexander terras ultra Oceanum sit inventurus. sed in iis quoque quae constabit posse fieri, coniectura aliquando erit, si quaeretur, an utique futurum sit, ut Carthaginem superent Romani; ut redeat Hannibal, si Scipio exercitum in Africam transtulerit; ut servent fidem Samnites, si Romani arma deposuerint. quaedam et fieri posse et futura esse credibile est, sed aut alio tempore aut alio loco aut alio modo. ubi coniecturae non erit locus, alia
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝯ̃inis damus cõsiliũ ne se hostib da̾dãt qͣ qͣ perituri
sint nisi fecaerie & utilia honestis p̃ferimꝰ ut cũ suade¬
mus ut bello punico seriu armẽt᷑: sed tñ neq hic pla¬
ne cõçedindũ est: esse id ĩhonestũ. liberos .N. naͣ om̃es
&usdẽ cõstare elemẽtis: o fertasse antiꝗs &̃ nobilib¬

Expanded text:
terginis damus consilium, ne se hostibus dedant, quanquam perituri terginis damus consilium, ne se hostibus dedant, quanquam perituri sint, nisi fecerint; et utilia honestis praeferimus, ut cum suademus, ut bello Punico servi armentur. sed neque hic plane concedendum est esse id inhonestum, liberos enim natura omnes et eisdem constare elementis et fortasse antiquis etiam nobilib
Abbreviated transcription (Latin):
innapopꝰ & siqua adhuc adiiaẽ ꝗs ciꝰdẽ gencis uelit subi¬
ici possũthonestati. an sit aũt facile. magnũ uicũdũ : sine
periculo: ad qͤstionẽ ꝑtin& unlitatis. ꝗ loci oriũt᷑ ex cõtra¬
dictiõe: est ꝗdẽ util sed difficile: paruũ inuitũdũ pe¬
riculosũ : tñ ꝗbusdã uidet᷑ esse nõ nũꝗͣ deuicõditatesola
cõsultatio: ut si d edifficãdo theatro instituedis ludis d̾¬
liberet᷑. sed neminẽ adeo solutũ luxi puto: ut nihil in
cã suadẽdi sequat᷑ p̃t̾ uolũtatẽ: p̃cedat .H. semꝑ aliqͥ ne¬
aesse est: ut ĩ ludis honor deoꝵt: intheatro nõ inutilis
laborũ remissio deformis & ĩ comoda turbe ibi nõ sit cõ¬
flictatio & nihilominꝰ eadẽ illa religio: cũ theatrũ ueluti
quoddã illius sacri tẽplũ uocabimꝰ. sepe uõ et utilitatẽ
despiciẽdã esse dicimus & honesta faciamꝰ : ut cũ illis opi¬

Expanded text:
ἥμερον  et si qua adhuc adiicere quis eiusdem generis velit, subiἥμερον  et si qua adhuc adiicere quis eiusdem generis velit, subiici possunt honestati. an sit autem facile, magnum, iucundum, sine periculo, ad quaestionem pertinet utilitatis. qui loci oriuntur ex contradictione: est quidem utile sed difficile, parvum, iniucundum, periculosum. Tamen quibusdam videtur esse nonnunquam de iucunditate sola consultatio, ut si de aedificando theatro, instituendis ludis deliberetur. sed neminem adeo solutum luxu puto, ut nihil in causa suadendi sequatur praeter voluptatem. praecedat enim semper aliquid necesse est, ut in ludis honor deorum, in theatro non inutilis laborum remissio, deformis et incommoda turbae, si id non sit, conflictatio, et nihilominus eadem illa religio, cum theatrum veluti quoddam illius sacri templum vocabimus. saepe vero et utilitatem despiciendam esse dicimus, ut honesta faciamus, ut cum illis Opi
Abbreviated transcription (Latin):
est necesse ꝗa peripe potius lioet deniq nõ fecerũt sagũtini ĩrate
opitergina crecũuẽti. lgit᷑ͣ his qͦ eãĩs aut de sola unlitate ãbiget
aut q̃stio ĩ teͣ utił atq honestũ cõsistet: at .N. siꝗs liberos pro¬
&xcare uolet: neaesse habeat ducere uxorẽ ꝗs dubitat: sed ei
ꝗ patẽ uult fieri liq̃at necesse uxorẽ ẽẽ uãdã. lea mihine
cõsiliũ ꝗdẽ iudet᷑ ubi necessitas est: nõ magis ꝗͣ ubi cõstat
ꝗͥ fieri omĩno nõ posse. Om̃is .n. deliberatio de dubiis est: me¬
lius igͣ ꝗtertiã partẽ dixerũt Miparop qd nostri possĩ¬
bile nominãt. q̃ ut dura uideat᷑ appellatio tñ sola est.
quas partes nõ om̃es in om̃e cadere suasoriã manifesti
est ꝙͣ ut docẽdũ sit. tamẽ apud plerosq earũ numerꝰ¬
auget᷑ a qb ponũt᷑ et hae partes q̃ spẽs sũt partiũ. Nã
fas iustũ piũ equũ mãsuetũqͦ sic .N. sũt ĩt̾pretati to

Expanded text:
est necesse, quia perire potius licet. denique non fecerunt Saguntini nec in rate Opitergina circumventi. igitur in his quoque causis aut de sola utilitate ambigetur aut quaestio inter utile atque honestum consistet. at enim si quis liberos procreare volet, necesse habet ducere uxorem. quis dubitat? sed ei, qui pater vult fieri, liqueat necesse est uxorem esse ducendam. itaque mihi ne consilium quidem videtur, ubi necessitas est, non magis quam ubi constat, quid fieri non possit. Omnis enim deliberatio de dubiis est. melius igitur, qui tertiam partem dixerunt δυνατόν quod nostri possibile nominant, quae ut dura videatur appellatio, tamen sola est. quas partes non omnes in omnem cadere suasoriam manifestius est, quam ut docendum sit. tamen apud plerosque earues sunt partium. nam fas, iustum, pium, aequum, mansuetum quoque sic enim sunt interpretati τὸ
Abbreviated transcription (Latin):
ria secũ dũ opinionẽ pulcherimã fie util ꝗdẽ nisi ꝗđ ho¬
nestũ esset existimarĩt: & est hȩc ratio uerissima si cõ¬
siliũ cõcingat semꝑ bonoꝵ ac sapiẽtũ. uerũ apud ĩꝑitos
apud quos frequẽt̾ diaẽdi sentẽtia est populũ q p̃cipue
pex plurib cõstat ĩ doctis: discenẽda sũt hec & secũdũ
comunes magis intellectꝰ loquẽdũist .N. multi ꝗ ã q̃ cre

Expanded text:
ia, secundum opinionem pulcherrimam ne utile quidem, nisi quod honestum esset, existimarint. et est haec ratio verissima, si consilium contingat semper bonorum atque sapientium. verum apud imperitos, apud quos frequenter dicenda sententia est, populumque praecipue, qui ex pluribus constat indoctis, discernenda sunt haec et secundum communes magis intellectus loquendum. sunt enim multi, qui e
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtẽplis: utilitas ut ĩ muris: pulceitudo uł autor utro¬
biq est alocoꝵ qualis siciliar apud aceronẽ ĩ ꝗbus
simiłr ipeciẽ & utilitafẽ intuem᷑: spẽm maritimis:
planis amẽis: utilitatẽ salubribus. fertilibrepit &e di¬
stoxũ henestoꝵ factoꝵq laus ꝯn̾alis: erit᷑ acerũ
om̃ismodi bã & sõni & moͬtis sccipte laudes: & quoꝵ¬
dã amedicis aiborũ itaq ut nõ cõsensi hoc laudati¬
uũ genus arca solã u̾sari honesti q̃stioe: sic qualitatẽ sa¬
max᷑ cõtineri puto: ꝗͣ ꝗͣ om̃is tres stutꝰ cader ĩ hoc opus
possint: hisq usũ C. eȩ sarẽ ĩ uituperãdo catõe nota¬
uerit cicers: totũ aũt᷑ ht̃ aliꝗͥ simł suasoris ꝗa plerũq
Eliberatiuas qͦ miror aꝗbdã sola utilitate finitas:
ac siꝗ in his unũ seꝗ oporteret: potior fuisset apud
me ciceronis sentẽtia ꝗ hoc materie genꝰ dignitate max̾ᷤ

Expanded text:
templis, utilitas ut in muris, pulchritudo vel auctor utrotemplis, utilitas ut in muris, pulchritudo vel auctor utrobique. est et locorum, qualis Siciliae apud Ciceronem, in quibus similiter speciem et utilitatem intuemur; speciem in maritimis, planis, amoenis; utilitatem in salubribus, fertilibus. erit et dictorum honestorum factorumque laus generalis, erit et rerum omnis modi. nam et somni et mortis scriptae laudes et quorundam a medicis ciborum. itaque , ut non consensi hoc laudativum genus circa solam versari honesti quaestionem, sic qualitate me contineri puto; quamquam tres status omnes cadere in hoc opus possint, iisque usum C. Caesarem in vituperando Catone notaverit Cicero. totum autem habet aliquid sdeliberativas quoque miror a quibusdam sola utilitate finitas. ac si quid in his unum sequi oporteret, potior fuisset apud me Ciceronis sententia, qui hoc materiae genus dignitate maxime
Abbreviated transcription (Latin):
romanis sũmũ luxuria crimẽ: eadẽ ĩ singulis differẽ¬
tia max̾ fauet udex ꝗ sibĩ dicẽtẽ assentiri putat. Idẽ
p̃cipit illã qͦ qͥ moꝵ corneliꝰ celsus prope supͣ modũ ĩ¬
uasit:ꝗa sit q̃da u̾tutib ac uiciis uianitas: utẽdũ pro¬
xima deriuatiõe u̾borũ. ut pro temerario fortẽ: propro¬
digo liberalẽ: pro auaro parcũ uocemus. q̃ cadẽ &̃ con¬
traria ualẽt: ꝙ ꝗdẽ grator idest uir bonus nũ ꝗͣ facia
nisi forte c̃muni utilitate duct. Laudãt᷑ aũt urbes. si¬
milit̾ atq hoĩes : HNã pro paxẽte est cõditor & multũ aue¬
toritatis aiffert uetustas ut iis ꝗ t̾ra dicũt᷑ orti: & uir¬
tutes ac uicia arca pes gestas. cadẽq ĩ singulis: illa pͦ¬
pͥa q̃ ex loci poͣitiõr uͣmunitiõe sũt. Sũt ciues illi uts
honor utilitas. plo̾tudo: aucta expectari solet: honor is¬

Expanded text:
Romanis summum luxuria crimen. eadem in singulis differenRomanis summum luxuria crimen. eadem in singulis differentia. maxime favet iudex, qui sibi dicentem assentiri putat. idem praecipit illud quoque quod mox Cornelius Celsus prope supra modum invasit, quia sit quaedam virtutibus ac vitiis vicinitas, utendum proxima derivatione verborum, ut pro temerario fortem, pro prodigo liberalem, pro avaro parcum vocemus; quae eadem etiam contra valet. quod quidem orator, id est vir bonus, nunquam faciet, nisi forte communi utilitate ducetur. laudantur autem urbes similiter atque homines. nam pro parente est conditor, et multum auctoritatis adfert vetustas, ut iis, qui terra dicuntur orti; et virtutes ac vitia circa res gestas eadem quae in singulis, illa propria quae ex loci positione ac munitione sunt. cives illis ut honor, utilitas, pulchritudo, auctor spectari solet. honor