comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ eiꝰ inbenedictione erit: qͥa
dño benedicet᷑. Declina amalo &
ecdina amalo: diuerte apeccato:¬
fuge diabolũ: sequere bonũ. imi¬
tare dm̃. Et ĩ habita ĩ scłm scłi.¬

Expanded text:
semen ejus in benedictione erit, quia proficiet. « Declina a malo, et ecfuge diabolum, sequere bonum, imitare Deum. « Et inhabita in saec
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. Et custodi uiã eiꝰ id. ẽ serua
mandata. E t exaltab̾te ad cȩlestia.
Ut hȩreditatẽ capias t̾rȩ. Illiꝰ scͥlicet
quã nultꝰ hostilis turbo tͥ auferre
pot̾it. Cũ ꝑierint peccatores uidebiꝰ.
Nõ ꝑibis inqͥt: s pereuntes uidebiꝰ Uidi
impiũ suꝑ exaltatũ et eleuatũ. sicut
cedrõ lbani. Et tͣnsiui & ecce ñ erat.
Satiᷤ inqͥt magnoᷤ & excelsos. & t̃renis
honorib p̃ditos. impios ad tempꝰ uidi.
&statĩ ȩt̾na cogitans. ad ipsoꝵ uitȩ¬
Sexitũ transiui. Et ecce iam ñ eraĩs.
Siqͥs enĩ ad intellectũ transeat. & co¬
Egitando dicat. Ubi nc̃. ẽ cesar. c¬
ubi pompeuiꝰ: ubi octauianꝰ ubi
potentia neronis: Nõ utiq eos iue¬

Expanded text:
 Et custodi viam ejus, » id est serva mandata. « Et exaltabit te, » ad coelestia. « Ut haereditatem capias terrae, » illius scilicet quam nullus hostilis turbo tibi auferre poterit. « Cum perierint peccatores, videbis, » non peribis, sed pereuntes videbis. « Vidi impiucedros Libani, et transivi et ecce non erat. » Satis, inquit, magnos, et excelsos, et terrenis honoribus praeditos impios ad tempus vidi, et statim aeterna cogitans, ad ipsorum viexitum transivi, et ecce non erat. Si quis enim ad intellectum transeat, et cogitando dicat: Ubi nunc est Caesar? Ubi Pompeius? Ubi Octavianus? Ubi potentia Neronis? non utique eos inve
Abbreviated transcription (Latin):
agnoũ. Gladiũ euaginauer̃ peccatore:
ĩ tendunt arcũ suũ. ꝑgladiũ: aꝑtã
& manifestã ꝑsecutionẽ intelligimꝰ.
Per arcũ uͦ occultã & dolosã deceptio¬
nẽ qͦscĩs insidiant᷑. Ut decipiant
pauꝑẽ &eĩopẽ: ut trucideĩ rectos
tam̃ po̾sid&. G laduiꝰ eoꝵ intra ĩcorda
ipsoꝵ. & arcꝰ eoꝵ confringat᷑. Omĩs
enĩ qͥcũq aliũ lede molit᷑. primũ

Expanded text:
agnoscit. « Gladium evaginaverunt peccatores, intenderunt arcum suum. » Per gladium, apertam et manifestam persecutionem  occultam et dolosam deceptionem, qua sanctis insidiantur. « Ut decipiant pauperem et inopem, ut trucident rectos tamen possidet. « Gladius eorum intret in corda ipsorum, et arcus eorum confringatur. » Omnis enim q
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rã : eoꝵ nãq erit hȩreditaᷤ. Po̾sidã
&̃ carnẽ suã : ne ĩuiciis delec tetur.
Et delec tabunt᷑ ĩ multitudine pacis.
Nulla enĩ ibi sedicio. nullaq discordia
tiet. Int̾im aũ obseruabit peccator
iustũ. ut eũ capiat & ꝑdat. Ad hunc
nãq modũ & in euãgłio legit᷑. & ipsi
obseruabãt eũ. ł tstridebit suꝑ eũ
dentib suis Stridebit suꝑ eũ dentib

Expanded text:
amque erit haereditas. Possident etiam carnem suam, ne in vitiis delectentur: « Et delectabuntur in multitudine pacis. » Nulla enim ibi seditio, nullaque discordia tiet. Interim autem, « observabit peccator justum. » Ut eum capiat et perdat; ad hunc namque modum in Evangelio legitur: « Et ipsi observabant eum . » -- « Et stridebit super eum dentibus suis, » strid
Abbreviated transcription (Latin):
uersui respond&. Tuinqͥt me ex¬
pec tans expectͥasti. Ego aũt tc̃ dixi
ecce uenio: carnẽ assumo: teq deluto
fecis expedio. Apostropha adpatrẽ.
Ueni pat̾. sic̃ precepisti mͥ adquid:
ut facerẽ uoluntatẽ tuã. & legẽtuã
ĩ medio cordis mei. Qd̾ eqͥdem ds̃ mẽ

Expanded text:
versui respondet: Tu, inquit, me exspectans exspectasti, ego autem nunc dixi: Ecce venio, carnem assumo, teque de luto fecis expedio. Apostrophe ad Patrem: Venio, Pater, sicut praecepisti mihi: « ut facerem voluntatem tuam. Et legem tuam in
Abbreviated transcription (Latin):
Pocauꝰ uͦ qͣsi ui constrictꝰ. ter negauit.
Et qͥ inqͥrebant mala mͥ locuti sunt
uanitate̾. qr falsis me testimoniis
uincere putabans. Et dolos totadie
meditabant᷑: qͥb me añ pilatũ accu¬
sare po̾sent. Ego aũt tãquã surdꝰ nõ
audiebã: qͥa nullũ nemͥini responsã
dabã. Nñ qͥdã eoꝵ ait. Nõne audis.¬

Expanded text:
constrictus, ter negavit . « Et qui inquirebant mala mihi, locuti sunt vanitates, » quia falsis testimoniis me vincere putabant. « Et dolos tota die meditabantur, » quibus me ante Pilatum accusare possent. « Ego autem, tanquam surdus, non audiebam, » quia nemini ullum responsum dabam. Unde quidam eorum ait: « Nonne audis
Abbreviated transcription (Latin):
cientes quẽ ad modũ fumꝰ defficient.
qr nusquã apparebiũs. Peribuis gͥ perxa¬
⁊ tores.
ł. dec ut fumꝰ ꝑibuñ: qr quanto altius
ascendent. tanto magiᷤᷤ euanescent.¬
& merito. Mut uabitur peccator &
ñ solu&. Nichil enĩ ht̃ hõ: qmutuo ñ
acceꝑess&. Sic̃ scriptũ . ẽ. Quidenĩ habẽ

Expanded text:
um fumus deficient, » quia nusquam apparebunt. Peribunt igitur peccatores. Vel ideo, ut fumus peribunt, quia quanto altius ascendent, tanto magis evanescent, et merito. « Mutuabitur peccator, et non solvet. » Nihil enim habet homo quod mutuo non acceperit, sicut scriptum est: « Quid enim hab
Abbreviated transcription (Latin):
.i. sp̃s . Reuela dñõ uiã tuã. Oꝗͣ saluti¬
fera mandata: ñ inuid̾e malis: ñ dili¬
nebris cõprehendit᷑ lux. Gł qͣsi lum̃
iusticiã tuã educ&: qr dehac obscu¬
ritate eleuanᷤᷤ. angłis eã & hominib
manifestã faci&. fulgebunt enĩ scĩ sic̃
soł in regno dĩ. Confirmatio. Et iudici¬
ũ tuũ tã ꝗͦ meridiẽ. Omĩ obscuritate
tenebrisq elucidatũ faci& iudiciũ

Expanded text:
is. « Revela Domino viam tuam. » O quam salutifera mandata! Non invidere malis, non dilinebris comprehenditur lux. Vel, quasi lumen justitiam educet, quia de hac obscuritate elevans, angelis eam et hominibus manifestam faciet. « Fulgebunt enim sancti sicut sol in regno Dei . » Confirmatio. « Judicium tuum tanquam meridiem, » omni obscuritate tene
Abbreviated transcription (Latin):
ra&e inqͥb confidebat. &e spolia eiꝰ distͥ¬
bu&e. fortĩ armatꝰ diaboł ẽ. qͥhunc
mundũ po̾sidebat. S xp̃s eo fortior
suꝑuenien̾ ipsũ deuic̃: arma abstu¬
lit. spolia distribuit. Diuisa st̃ spolia.¬

Expanded text:
 confidebat, et spolia ejus distribuet . Fortis armatus diabolus est, qui hunc mundum possidebat. Sed Christus eo fortior superveniens ipsum devicit: arma abstulit, spolia distribuit. Haec vasa Domi
Abbreviated transcription (Latin):
apprehendite disciplinã. neqͣndo
hic euidentissime appar&: qd
nemo adȩccłȩ regimina accede
deb&: nͥ priꝰ disciplinã app̾hen¬
derit. Uñ et in ep̃oꝵ constitutiõe.
tales eos apłs ordinare iub&. qͥ
bene sciant pͣsid̾e domui suȩ.
Quomͦ enĩ eccłam dĩ iudicabit.
& alios reg&. et docebit: qͥ indisci¬
plinatꝰ. ẽ. et seipsũ regere nescit :

Expanded text:
apprehendite disciplinam, ne quando Hic evidentissime apparet quod nemo ad Ecclesiae regimina accedere debet, nisi prius disciplinam apprehenderit. Unde, et in episcoporum constitutione, tales eos Apostolus ordinare jubet, qui bene sciant providere domui suae . Quomodo enim Ecclesiam Dei judicabit, et alios edocebit, qui indisciplinatus
Abbreviated transcription (Latin):
ere pot̾it. Tam quã uas figuli
onfringe̾ eos. Acsidicat. Siqui
ũt te regẽ esse negauerint. siqͥ
uo contͣire imꝑio conatifuerĩt :
ã quã fragiles. & auirtute ua¬
uos. confringes eos. uł talimͦ
ecides & disꝑdes: t nũquã ãpliꝰ
uificari possint. Uas enĩ figu
semel confract ũ: redĩteg᷑ri
possibile ẽ. Et nc̃ reges inteĩ¬
Intelligite oreges: & abhoc unorege.
reges esse discite: & nolite suꝑbire :
habetiᷤᷤ enĩ uoᷤ qͦq regẽ. Sed qͥd
in telligłre debetis: seqͥtur.
Seruite dño intimore. & exal¬
tato eũ cũ tremore. Timor aĩȩ:¬

Expanded text:
quam vas figuli confringes eos. » Ac si dicat: Si qui autem te regem esse negaverint, si qui tuo contraire imperio conati fuerint, tanquam fragiles, et virtute vacuos confringes, vel tali modo occides et disperdes, ut nunquam amplius vivificari possint, vas enim figuli semel confractum, redintegrari impossibile est. « Et nunc, reges, inIntelligite, o reges, et ab hoc uno Rege reges esse discite, et nolite superbire; habetis enim vos quoque Regem. Sed quid intelligere debetis? Sequitur: « Servite Domino in timore, et exsultat
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñsint: it̃ uͦ illoꝵ omĩno ñerit.
qͥa iam peccare ñ poter̃. O elior
quã it impioꝵ. qd ꝓrsus destru¬
et᷑. Potest aũt & dc uno quoq
iusto intelligi. ut sic dicatur:
Omĩs uir erit beatꝰ qͥ ñ cogitaũ.
ñ fec̃. ñ docuit mala: cuiꝰ uo.¬
luntas & meditacio. in lege
dnĩ fuit: hic ligno uitȩ cõpa¬

Expanded text:
non erit, quia jam peccare non poterunt. Melior quam iter impiorum, quod prorsus destruetur. Potest autem, et de unoquoque justo intelligi, ut sic dicatur: Omnis vir erit beatus, qui non cogitavit, non fecit, non docuit mala; cujus voluntas, et meditatio in lege Domini fuit. Hic ligno vitae compa
Abbreviated transcription (Latin):
& aduersũ xp̃m filiũ eiꝰ dicẽte. ⁊
dirũpamꝰ uincula eoꝵ. et
piciamꝰ a nobis iugũ ipsoꝵ᷑
hoc aut̃ tale ẽ ac sidicerent.
Hic hõ cũ discipulis suis ligaũ
nos iugũ ceruici nr̃ȩ ĩ posuit. ⁊¬
putat nos uine to pꝰse ⁊ riher
&mnouã legẽ nos in. ucere.
Qd̾nefiat: dirũpamꝰ uincula eoꝵ
&piciamꝰ a nobis iugũ ipsorũ.
Omiseri: cur ñ intellȩxisti eũ dẽ
ipsũ dicentẽ. iugũ enĩ meũ
habitat ĩ cęlis irridebit eos. &
dñs subsannabit eos. Qma iugũ
dignos irrisione. & subsannatiõe
ostend& eos dñs ĩdie iudicui. sunc
loquet᷑ adeos inira sua. & infu¬

Expanded text:
ilium ejus, dicentes: « Dirumpamus vincula eorum, et projiciamus a nobis jugum ipsorum. » Hoc autem tale est, ac si dicerent: Hic homo cum suis discipulis ligavit nos, jugum cervici nostrae imposuit, putat vinctos post se trahere et in novam legem nos inducere. Quod ne fiat, dirumpamus vincula eorum, et projiciamus a nobis jugum ipsorum. O miseri, cur non intellexistis eumdem ipsum dicentem: « Jugum enim meum habitat in coelis irridebit eos, et Dominus subsannabit eos. » Quia jugum dignos irrisione, et subsannatione ostendet eos Dominus in die judicii. « Tunc loquetur ad eos in ira sua. » I
Abbreviated transcription (Latin):
lex dnĩ dimitt̾ẽ dimittentibus.
qͥn ĩmo declinare amalo. & fac̃e
bonũ. hanc aũt uoluit xp̃s. hãc
docuit. ĩ hac cateͥdra sedit. E tĩ
lege eiꝰ. silic& mista: meditabit᷑
turbas. innoc t̾e aũt discipulos

Expanded text:
lex Domini dimittere dimittentibus, quinimo declinare a malo et facere bonum. Hanc autem voluit Christus, hanc docuit, in hac cathedra sedit. « Et in lege ejus scilicet in ista meditabitur die enim turbas, in nocte autem discipulos
Abbreviated transcription (Latin):
ad eo sẽꝑ fortis fuit. ut diabaũ
uincer&: infirmitates peller&.⁊
solo tac tu cecos inlummaret:
tetigit deniq loculũ: & mor¬
tuum suscitaũ. absalon qͥpatͥs
pax dr᷑: iudam significat. hic
aũt arboreis ramis suspensus
ĩtiit. Iudas uͦ laqueo se suspendit:
Absalon mortuo. pacẽ habuit dd̾:
Mortuo iuda: pacẽ habuit xp̃s. hoc
aũt ipse manifestabat. cũ tociẽs
post passionẽ suã pacẽ discipulis

Expanded text:
adeo semper fortis fuit, ut diabolum vinceret, infirmitates repelleret solo tactu, caecos illuminaret, tetigit denique loculum et mortuum suscitavit. Absalon, qui patris pax dicitur, Judam significat: hic autem arboris ramis suspensus interiit; Judas vero laqueo se suspendit. Illo mortuo pacem habuit David; mortuo Juda, pacem habet Christus. Hoc autem ipse manifestabat, quoties post passion
Abbreviated transcription (Latin):
babit eõ. Qͥenĩ in inferno positi
er̃. ubi ñ ẽ nisi fletꝰ astridor
dentiũ: ꝓculdubio turbabunt᷑.¬
Ug̃rꝑi. Ego aũt constitutꝰ sum
seddic&: Ego quẽ crucifixistio.
quẽ dĩ filiũ & regẽ esse negastĩ.
constitutꝰ sũ rex abeo. ubi.
int̾pretat᷑. significat aũt

Expanded text:
siti erunt, ubi non est nisi fletus et stridor dentium , procul dubio conturbabuntur. « Ego autem constitutus sum » sed dicet: Ego quem crucifixistis, quem Dei Filium et regem esse negastis, constitutus sum rex ab eo. Ubi? « interpretatur; significat aut
Abbreviated transcription (Latin):
miproꝵ. Quid est
ambulare inconsilio
mpioꝵ: nisi miquis
assentire consilus:
quidem pestilentiȩ sedent. qͥ
mala quȩ agunt : alioꝰ facere
docess. Dicat impniꝰ c̃filiũ fuũ
occide in qͥt. furarcꝰ. fac sacle.¬
gnuĩ: csimilia: hoc aũt consilium
malũ ẽ : Lu̾c tam̃ qͣm plures
assentiunt. Quaꝓpt̃: beati ñ er̃.

Expanded text:
m. » Quid est ambulare in consilio impiorum, nisi iniquis assentire consiliis?quidem pestilentiae sedent qui mala quae agunt alios facere docent. Dicat impius consilium suum. Occide, inquit, furare, fac sacrilegium, et similia. Hoc autem consilium malum est, huic tamen quam plures assentiunt; quapropter beati non erunt.
Abbreviated transcription (Latin):
honorẽ xp̃i in eode morbem terrara erogatione frumenti i đit uerbi diuini predica¬
tione sibi omnia subiugantẽ S̃. Dixitq rec adiosepli ego sum pharao absq
tuo imperio non mobeuit quis quã manũ aut pedem in omniterra egopa uestitq
nomen illius & uocauit eum linqua eeyptiaca saluatore mundi. Quid mansfes
dexp̃o quando subfigura iosepl saluator ostenditꝰ pontam unius terra ggypti
sed &iam totius mundi sX. Deditq illiuxorẽ a senechfiliam patiphar sacer
illius cuius seruus fuit an alterius credatquisq qđ plac& non ẽ tamen questio
quis fuerit siue enim unus fuerit siueduo qđ lib& enim hoꝵ quisq ocistime none
fidei periculo sum neo contrarium ueritati scripturarx dĩ. sis Si cut enun acci¬
pit io sephȩ gentib uxorẽ ita & xp̃s ȩclesiã equagenuit duos silios i rt duos po¬

Expanded text:
honorem Christi in eodem orbe terrarum, erogatione frumenti, id est, verbi divini praedicahonorem Christi in eodem orbe terrarum, erogatione frumenti, id est, verbi divini praedicatione, sibi omnia subjugantem. Sequitur: Dixitque rex ad Joseph: Ego sum Pharao, absque tuo imperio non movebit quisquam manum aut pedem in omne terra Aegypti. Vertitque nomen illius, et vocavit eum lingua Aegyptiaca Salvatorem mundi. Quid manifestius de Christo, quando sub figura Joseph Salvator ostenditur, non tantum unius terrae Aegypti, sed etiam totius mundi? Sequitur: Deditque illi uxorem Assenez, filiam Putiphar sacerdillius cujus servus fuit, an alterius? Credat quisque quod placet: non est tamen quaestio quis fuerit; sive enim unus fuerit, sive duo, quodlibet horum quisque existimet, non est fidei periculosum, nec contrarium veritati Scripturarum Dei. Sicut enim accepit Joseph ex gentibus uxorem, ita
Abbreviated transcription (Latin):
auram circum posuit fecitq: as cendere suꝑcurrum suum. scđo clamante precone
ut om̃s corã eogenu fleterent & prȩposite ẽẽ scirent uniuersa terra eopti
oseph quitypum induit xp̃i currũ meruit ascendere & prȩco clamauit ante eum
colestis. dequo dictumẽ currusdi decẽ miliũ. & accepti potestatẽ p̃dicandi &iudcan¬
di sicut paulus apłs ait. & dedit einomen qđ est suꝑ omne no men ut in nomine ihũ
omnes genu flestant cȩlestiũ terrestrium & infernoꝵ. Accepit quoq & anulã isi
pontificatx fidei quo credentiũ animȩ saluatoris signo signant᷑ ae frontib: & cordi
nẽ scãm bisso splendidiorẽ & stola in mostalitatis. Accepit quoq: torquẽ aure
iđst intellestũ bonũ prȩco ante eum prȩcedit. iđst iohannis baptista qui iter
eius p̃cedens prȩconabatdicens parate uiã dñi. Didicim : enim labores xp̃i in or¬
bem gentium quem significabat egyptus ꝑuarias passio nes mastyre & nunc uidem

Expanded text:
 clamante praecone, ut omnes coram eo genu flecterent, et praepositum esse scirent in universa terra Aegypti. Joseph, qui typum induit Christi, currum meruit ascendere: et praeco clamavit ante eum, coelestis, de quo dictum est: Currus Dei decem millium ; et accepit potestatem praedicandi et judicandi, sicut Paulus apostolus ait: Et dedit ei nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestpontificatum fidei, quo credentium animae salutis signo signantur, frontibusque et cordirnem sanctam bysso splendidiorem, et stola immortalitatis. Accepit quoque torquem auream, id est, intellectum bonum: praeco ante eum praecedit, id est Joannes Baptista, qui iter ejus praecedens praeconabat, dicens: Parate viam Domini , didicimus enim labores Christi in orbe gentium, quem significabat Aegyptus, per varias passiones martyrum; et nunc videmus
Abbreviated transcription (Latin):
nos omnẽ frugum habundantiam iđ frumenta sidei scõꝵ os reꝗs condens ꝑ illa
scilic& caris mata quas. ꝑ septẽ annos ut cũ septẽ anni in opiȩ eẽ coeperint iđ cu

Expanded text:
nos omnem frugum abundantiam: id est, frumenta fidei sanctorum horreis condens, per septem charismata, quasi per septem annos, ut cum septem anni inopiae coeperint, id
Abbreviated transcription (Latin):
raonis legis &ꝓph&aꝵ prȩsignabat figuras inquib de conuersione omnium gentuã
in septẽ uaccis pinguib: ostendebatꝰ nisiseptẽ carismatx sp̃aliũ dona quib uberdtas
fidei diuinȩ ingratꝰ noui testamenti largapi&ate redundat. festilitaus aũ ebdoma¬
da temp accipiendũ est quo abuniuerũs gontib fides confessionis nominis xp̃i uł sci¬
entia trinitats suscepta ẽ dequa ait ꝓph&a Repl&a ẽ terra scientia dñi sicut aqua
maris operiemte intante enim p̃dicationis diuinȩ uerbum ꝑtotas orbis regiones
inuniuersis gentib: fecit ꝓficere & suscepta fideisuȩ gratiam ꝑscãm conuersati¬
onem ad ꝑfestionẽ contendere ut non solum cȩlestiorreo fierent abti uerx&iam
& xemplosuo adimitandũ c&eros ꝓuocarent. At contra septẽ sterelitatis anni fa¬
mem ueritatis & iustitiȩ nouissimis temporib: significabant quȩ fidelium consump¬
tura ẽ multitudinem temporib antixp̃i. Sq̃. De ceseptem auni uemien ses¬

Expanded text:
raonis Legis et prophetarum praesignabat figuras, in quibus de conversione omnium gentium in septem vaccis pinguibus ostendebatur: quia sunt septem charismatum spiritualium dona, quibus ubertas fidei divinae in gratia novi Testamenti larga pietate redundat. Fertilitatis autem hebdomada tempus accipiendum est quo ab universis gentibus fides confessionis nominis Christi, vel scientia Trinitatis suscepta est: de qua ait propheta: Repleta est terra scientia Domini, sicut aquis maris operientis , in tantum enim praedicationis divinae verbum per totas orbis regiones in universis gentibus fecit proficere, et suscepta fidei suae gratia, per sanctam conversationem ad perfectionem contendere, ut non solum coelesti horreo fierent apti, verum etiam et exemplo suo ad imitandum caeteros provocarent. At contra, septem sterilitatis anni famem veritatis et justitiae novissimis temporibus significabant, quae fidelium consumptura est multitudinem temporibus Antichristi. Sequitur: Ecce anni septem ve
Abbreviated transcription (Latin):
Ecceiam nisi fallor testio
aquam secundo ubidixit dr̃ non ꝑmanebit sprm̃s in hominib: istis ꝓpĩ quod car¬
nessunt : & testionunc quod pharao dicit deioseph eẽ in illo sp̃mdĩ nondũ tame
que lo citss numquid sapientiorm & simil&ii inuenire potero : tueris suꝑ domũ
lipsum in secundo psalmo a patredicitur dño filius meus estu ego odiȩ genuite. pos¬
tula ame & dabo tibigentes hȩreditatẽ tuam & possessionẽ tuã terminos terrȩ & ipse
dñs in eglo discipulissuis ait. Data ẽ mihi omnis potestas incelo & interra. Daia
quippe potestas ẽ homini ad sumpto non uerbo dĩfilio patri & ipi scõ coh&erno
a quo oreata sunt omnia uno taniũ p̃cedit filiũ pat̃. pat̾ni uidelic& nominis uoca¬
bulo ut in confessione scu in laudib patris nomen semp anteponat pradi omaia
e potestate natura atq uistute &ernitate uł origine unũ sunt unius ditatis

Expanded text:
ecce iam, nisi fallor, tertio aquam; secundo, ubi dixit deus: non permanebit spiritus meus in hominibus istis, propter quod carnes sunt; et tertio nunc, quod Pharao dicit de Ioseph, esse in illo spiritum dei. nondum tamequae locutus es, numquid sapientiorem et similem tui invenire potero? Tu eris super domuo te praecedam. Id ipsum in secundo psalmo a Patre dicitur Domino: Filius meus es tu, ego hodie genui te; postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae. Et ipse Dominus in Evangelio discipulis ait: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Data quippe potestas est homini assumpto, non Verbo Dei Filio Patri et Spiritui coaeterno, a quo creata sunt omnia; uno tantum praecedit Filium Pater, paterni videlicet nominis vocabulo, ut in confessione seu in laudibus, Patris nomen semper anteponatur, nam dignitate et potestate, natura atque virtute, aeternitate vel origine, unum sunt, unius Deitatis
Abbreviated transcription (Latin):
E sau
& edomiꝰ & scegr umius nom̃ est hiominis & quare uarie nuncupdur supracustiumnõ. Salquestio
Est quomodo seriptuta dicat post mostẽ is uao patrissu esau ab cesiore delora chanaan. Chiabi¬
de qiuasasi potuere ae scripaufilli. a fallere nonerelatur im pintuest cogitare: quod seilbałesau
postea quã mmnesopotamã sratr eius ab cessit uoluit habitare cumparentibisus.siue gillaco¬
motiono quadolebat sebenedistione fraudatum siue aliqua causa ud itoꝵ suarx quas oidioies udo

Expanded text:
Esau et Edom et Seir, unius nomen est hominis; et quare varie nuncupetur, supra dictum est. Sed quaestio est quo modo Scriptura dicat, post mortem Isaac patris sui, Esau abscessisse de terra Chanaan, et habid fieri potuerit, ut scriptura falli uel fallere non credatur, in promtu est cogitare. quod scilicet Esau, posteaquam in Mesopotamiam frater eius abscessit, noluit habitare cum parentibus suis siue ex illa commotione, qua dolebat se benedictione fraudatum, siue aliqua causa uel uxorum suarum, quas odiosas
Abbreviated transcription (Latin):
quã nunc mala nulla constristãt. & tunc plenius obsidatur supplicus quȩ nune gaud&
&iã indelictis.
Appar& ergo his uerbis non transeunter sicut uiator sol& illie man¬
sisse ia cob sed agrũ emisse ta uernaculũ constituisse : Arã instruxisse aeꝑhõ diutius hal
tasso insidiem quȩ & alio nomine dicitur salemꝰ. que õ interra chanaar. Filia uero eius
cum in eã ueniss& a atem ut amicas habere iã poss& cũ discere uoluiss& filias ciuiũ loc
atq ia fasta ẽẽ pilla cruentissimã cedẽ & dep̃ dationẽ quȩ iam utpito quesadõẽ era
hiab& muleitudo eñ non paruagoe quiplarimũ ditatis fut sed fili cus ina boo fasto nos¬

Expanded text:
quam nunc mala nulla contristant; et tunc plenius obsedatur suppliciis, quae tunc gaudet quam nunc mala nulla contristant; et tunc plenius obsedatur suppliciis, quae tunc gaudet etiam in delictis. Apparet ergo his verbis, non transeunter, sicut viator solet, illic mansisse Jacob, sed agrum emisse, tabernaculum constituisse, aram instruxisse, ac per hoc diutius in Sichem mansisse, quae alio nomine dicitur Salem, quae est in terra Chanaan; filiam vero ejus, cum in eam venisset aetatem ut amicas habere jam posset, videre voluisse filias civium loci, atque ita factam esse pro illa cruentissimam caedem et depraedationem, quae jam, ut puto, quaestionem non habet: multitudo enim non parva fui
Abbreviated transcription (Latin):
eãq hiumiliauerat quo modo postea uirginẽ uocat. Nisi forte uisgo nom̃ & atis ẽ. scđm hebres
eloquium. anpotius ꝑrecapitulationẽ postea comemoratur quod primo fastumẽ prius enim potis
intendere animȩ ipsius &adamare uisginẽ & loqui scđm sensum uirginis & de inde cũ ila dor
eãq humiliare fs Dina quippe ut mulieres uideat &x traneȩ regionis egreditur: quando
unaqueq mens sua studia neglegens astiones alienas curans. & trał abitum atq & tra ordinẽ
proprium euagatur quã syhem princeps terrȩ oppruit quia uidelic& inuentã incuris &x teri¬
uacuas ante oculos uocat quatenus utilitatẽ tristitiȩ subtrahat. Recte illio adiungitur tristas
blanditus deliniuit. Modo ciũ alio fasta grauiora modonihil ẽẽ quod ꝑp&ratum est. M odom¬
scricordem dm̃ loquitur . modo ad huc temp: subsequens ad penitentiã pollic&ur. utdũ ꝑha
deceptamens ducitur : ab intentio nepenitentiȩ suspendatur. quaten: tuno bona nulla ꝑcipie

Expanded text:
eamque humiliaverat, quomodo postea virginem vocat, nisi forte virgo nomen aetatis est secundum Hebraeum eloquium? an potius per recapitulationem postea commemoratur quod primo factum est? Prius enim potuit intendere animae ipsius, et adamare virginem, et loqui secundum sensum virginis; et deinde cum illa dor etc. Dina quippe ut mulieres videret extraneae regionis egreditur, quando unaquaeque mens, sua studia negligens, actiones alienas curans, extra habitum atque extra ordinem proprium evagatur. Quam Sichem princeps terrae opprimit, quia videlicet inventam curis exterivacuas ante oculos vocat, quatenus utilitatem tristitiae substrahat, recte illic adjungitur: Tristemque blanditiis delinivit. Modo enim aliorum facta graviora, modo nihil esse quod perpetratum est, modo misericordem Deum loquitur, modo adhuc tempus subsequens ad poenitentiam pollicitur ut dum per haec decepta mens ducitur, ab intentione poenitentiae suspendatur, quatenus tunc bona nulla percipiat,
Abbreviated transcription (Latin):
tio questionis huiuis quã ut ꝑ sy nõdochen acciptꝰ. ubiem̃ pass maior est aut potior sole eius io¬
apłus inepisto lasua tenut ubiatt cuma ppariuiss& illis duodeci cumasticulo enim hoc greo cai¬
ces habent ut nonpossent intellegi quicumq duo decim. sed illi i eo numero in signes eomo dolo¬
cutionis puto & illud adño distum Nonne go uos duo decim elegi &un ec uobis diabolus est
Vt non adelestionẽ &iam ipse ꝑtinere uiderur sic quia abtior erat numerus undecim silieg¬
ia cob quinati fuerant in mesopotamia. ipsex comemoratione scriptura conpleaẽ &iam
& quiei filu nati sunt recapitulatio intellegenda ẽ. nequȩ eumpost mortem is aac fiericȩpit cum
iã eẽm es au. & iacob. centum uiginti annoꝵ. nameos sga genarius sus cepit. &uixit om̃s a mos

Expanded text:
tio quaestionis huius, quam ut per synecdochen accipiatur. ubi enim pars maior est aut potior, solet eius notio quaestionis huius, quam ut per synecdochen accipiatur. ubi enim pars maior est aut potior, solet eius noapostolus in epistula sua tenuit, ubi ait eum adparuisse illis duodecim. cum articulo enim hoc graeci codices habent, ut non possint intellegi quicumque duodecim, sed illi in eo numero insignes. eo modo locutionis puto et illud a domino dictum: nonne ego uos duodecim elegi? et unus ex uobis diabolus est, ut non ad electionem Iacob, qui nati fuerant in Mesopotamia, ipsorum commemoratione scriptura conplexa est etiam et qui ei filii nati sint, recapitulatio intelligenda est. neque enim post mortem Isaac fieri coepit, cum jam essent Esau et Jacob centum viginti annorum, nam eos sexagenarius suscepit, et per omnes annos
Abbreviated transcription (Latin):
& quioquid intinee adscriptum ẽ. Vndesequitur ut fili eius tampariuli ꝓsoro resia dna to¬
tam stragenfecori nt todi homines trucida uernt ita & pugnauerint cuitatem in quib: sy meo
& leui quiprimigladis accinti intra uerunt adillos homines que perimerunt un deciunas
alius aũ decem annꝙ fiuise repperiatur &iã siꝑp singulos annos sinc int missione illapeporat qui
utaq incredibile ẽ. abilius e&iatis pueris illa om̃a fieriportiuss quando & ipsadimna ux adhucse
annoꝵ suit: ꝓ inde alet soluenda questio ẽ ut ideointellagatꝰ distum. comemoratis duo decim filis¬
hiuisunt fili iacob quinati sunt ei in mesopotamiã sẏriȩ. quia int̃om̃s quitam muluerant unustu¬
tũ erat nonibinatus. quitam̃ inde habuit nascendi causa quodibi mateius patri copulataẽ¬
Sed solutio ista questionis aliquo ȩcemplo similis locutionis firmandat̃. Nullatam ost facilior soli¬

Expanded text:
iptum est de Jacob. Unde sequitur ut filii ejus tam parvuli pro sorore sua Dina taiptum est de Jacob. Unde sequitur ut filii ejus tam parvuli pro sorore sua Dina tantam stragem fecerint, tot homines trucidaverint, ita expugnaverint civitatem: in quibus Simeon et Levi, qui primi gladiis accincti intraverunt ad illos homines eosque peremerunt, undecim unus, alter autem decem annorum fuisse reperiatur etiamsi per singulos annos sine intermissione illa pepererat: quod utique incredibile est, ab illius aetatis pueris illa omnia fieri potuisse; quando et ipsa Dina vix adhuc sex annorum fuit. 3. Proinde aliter solvenda quaestio eHi sunt filii Jacob qui facti sunt ei in Mesopotamia Syriae, quanquam inter omnes, qui tam multi erant, unus tantum erat non ibi natus, qui tamen inde habuit nascendi causam, quod ibi mater ejus patri copulata esed solutio ista quaestionis aliquo exemplo similis locutionis firmanda est. Nulla tamen est facilior solu
Abbreviated transcription (Latin):
& dictur. hu sutt filisrbil quinat suntei in meso potamiã cumbeniaminꝰ. longepostea natusit cun
iantran sifet bah&l adppenquarent b& ilem infrustra quidemn comnantes ista sluere questionem
dixerunt non legendo natisunt sicutlatimpleriq codices habent sedfastisurt grecȩ onmi seriptum ẽ¬
tsm uciꝰ ⁊cũ ita uolentes intellis & ambeniamin quã uis ibi natus non fuerit ibi fastum tam̃ quia
ia fuerat inutero seminatus ut pregnans inde rachel ȩ isse credatr. hoc aũ modo &iam sinatisunt
lgerasis: possent dicer iã miteronatus erat qua conceptus erat sicut & descã maria distuns a dos gl
Quoderim mea natũ est despu sco est. sed aliud ẽ qd mpedt hanesolutionem ques tionis huius quia
Ut egoptimo annio quodux t axoron ei filius nascereur duo dec im ann& cẽpotut primitiubs ca
indeꝓ festus ẽ ꝓindesi am coneꝗptus fuerat beniaminꝰ intra decen menses ilia om̃suaꝑastas

Expanded text:
dicitur: hi sunt filii Israhel, qui nati sunt in Mesopotamia, cum Beniamind duodecim filii computantur Israhel et iam transiissent Bethel et adpropinquarent Bethleem, frustra quidam conantes istam soluere quaestionem dixerunt non legendum "nati sunt," sicut latini plerique codices habent, sed "facti sunt" — graece enim scriptum est Sfsvovco — ita uolentes intellegi etiam Beniamin, quamuis ibi natus non fuerit, ibi factum tamen, quia iam fuerat in utero seminatus, ut praegnans inde Rachel exisse credatur. hoc autem modo, etiam si "nati sunt" legeretur, possent dicere: iam in utero natus erat, quia conceptus erat; sicut de sancta Maria dictum est ad Iosepli: quod enim in ea natum est, de spiritu sancto est. Sed aliud est quod inpedit hanc solutionem quaestionis huius. quia, ut ergo primo anno, quo duxit uxorem, ei filius nasceretur, duodecim annorum esse potuit primitiuus, cum inde
Abbreviated transcription (Latin):
E fratauero & b&lilem unius urbis uocabulumẽ subint̃ precatione
consimili siquidemn in srugiferam & indomũ panis uestitur ꝓpt̃ eum panem quid ecaelo ibides cendiss elgꝰ
Sed quid ibiuult quod cumeũ dem benia nin. rachel parer&. uocauit nom̃ eius filius doloris mei
Nisi futur ꝓph&ans & eius tribupaulum qui affliger& filios ecłȩ ꝑ secutionissuȩ tẽporȩ. Si ue al ̃
iaminꝰ terrestris figurabatur ib iñ lm quȩ ẽ in tribu ciusdem beniaminꝰ cuius populus gr¬

Expanded text:
Ephrata vero et Bethleem unius urbis vocabulum est, sub interpretatione consimili, siquidem in frugiferam et in domum panis vertitur, propter eum panem qui de coelo ibi descendisse legitur. Sed quid sibi vult quod cum eumdem Benjamin Rachel pareret, vocavit nomen ejus, filius doloris mei, nisi futurum prophetans ex ejus tribu Paulum, qui affligeret filios Ecclesiae persecutionis suae tempore? Sive aliter Benjamin terrestris figurabatur Hierusalem, quae est in tribu ejusdem Benjamin cujus populus gr
Abbreviated transcription (Latin):
moysaicȩ legis. quȩ ut apis mella diuinȩ cognitionis & cultus populi s p̃buit quȩ obhoc &iam
dm̃i nutricula fuit quia ut apłs ait. Natus e muliere fastus sublege est. umbrte iȩntꝰ &imagines
legis tunc mostuȩ atq sepultȩ eẽ noscuntꝰ. quando dñs in passione sua legitur ec la massi¬
masse con¬
sumatxẽ. Quercus uero sub que deb̾ora sepulta cẽ ꝓnuntiatꝰ cruxintellependa
qui obhoc quercus appellatu sẽ flecus. quia ineo suspesa ẽ uria. quȩ iuideis inere

Expanded text:
Mosaicae legis, quae ut apis mella divinae cognitionis et cultus populis praebuit, quae ob hoc etiam Domini nutricula fuit, quia, ut Apostolus ait: Natus ex muliere, factus est sub lege . Umbrae igitur et imagines legis tunc mortuae atque sepultae nascuntur, quando Dominus in passione sua legitur exclamasse: Consummatum est. Quercus vero sub qua Debbora sepulta esse pronuntiatur, crux intelligenda quae ob hoc quercus est appellata fletus, quia in ea suspensa est vita, quae Judaeis incre
Abbreviated transcription (Latin):
disi enimios epli fir sui uendidissent defecerat egyptus nisi xp̃m iudoi crucifixis¬
sent perierat mundus. Iosepli int̃ precatur auonientatio siue ampliatio sed¬
in illo iosepb ampliationẽ non habuit nisi sola egyptus. in nr̃o uero iosephi
ausientx hab eremeruit uniuersus mund: Ille erogauit tritticũ nr̃ erogauit

Expanded text:
Nisi enim Joseph fratres vendidissent, defecerat Aegyptus. Nisi Christum Judaei crucifixisNisi enim Joseph fratres vendidissent, defecerat Aegyptus. Nisi Christum Judaei crucifixissent, perierat mundus. Joseph interpretatur augmentatio, sive ampliatio. Sein illo Joseph ampliationem non habuit, nisi sola Aegyptus; in nostro vero Joseph augmentum habere meruit universus mundus. Ille erogavit triticum, noster erogavit
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas occurrerit septẽ capitaliũ criminum sub antixp̃o quando famisfider
fuerii saluatoris tunc scĩ parit̃ & fideles haboant copiosa iustitiȩ frugem nefides
eoꝵ in opia sermonũ uł p̃dicationis at tenuata deficiat. SG Rudiens aũ ia¬
g ticum uenund&ur in egepto descendite & enute nob̵ necessaria ut possim: ui¬
dere & non consum mamur inopia Descendentes igitur frr ios eph. decẽ ut emeren
frumenta in gressisunt terrã egypti & ioseph princeps erattereopnatq
uiss& eos quasi ad alienos durius laquebatur interrogans cos unde uenistis qui
e gnoscens nonẽ agnitus ab eis. Igitur pꝰ ubestatis annos in uniuerso orbe famis¬
ualuit merito quia nonerat qui facer& bonitatem. posthȩc ioseph a penuria fru¬
menti saluat egyptum. & xp̃s a fame uerbidĩ liberat mundum a peruit enĩ orrea
suaxp̃s in omni orbe terrarx & erogatione frumenti sui omnia sub iugauit.

Expanded text:
iniquitas occurrit septem capitalium criminum sub Antichristo, quando fames fidei fuerit Salvatoris, tunc sancti pariter et fideles habeant copiosam justitiae frugem, ne fides eorum in opera sermonum vel praedicationis attenuata, deficiat. Sequitur: Auditriticum venumdetur in Aegypto. Descendite et emite nobis necessaria, ut possimus vivere, et non consumamur inopia. Descendentes igitur fratres Joseph decem, ut emerent frumenta, ingressi sunt terram Aegypti, et Joseph princeps erat terrae Aegyvisset eos, quasi ad alienos durius loquebatur, interrogans eos, Unde venistis? Qui cognoscens, non est agnitus ab eis. Igitur post ubertatis annos in unipraevaluit. Merito, quia non erat qui faceret bonitatem. Post haec Joseph a penuria frumenti salvat Aegyptum, et Christus a fame verbi Dei liberat mundum: aperuit enim horrea sua Christus in omni orbe terrarum, et erogatione frumenti sui omnia subjugavit. 22.
Abbreviated transcription (Latin):
nims mit tite euob uium & adduene eum uos autẽ eritis inuinculis do¬
nec ꝓbentur quȩdixistis utrum falsa anuera sint alioquin ꝑsalutẽ pha¬
raonis eploratores estis: Quidẽ quod ios epħ uir tamsapiens atq ita nonis eb
hominum int quos uiuebat sed ipsa &iam pose scriptura teste laudatus. Iurdi
salutẽ pharaonis nonexituros decgypto fir̃suos nisi fir̃ eoꝵ iunioruenern a
aĩã bono & sideli uilis fuerat pharaonis salus quifidem primitus dño suo ser¬
uit inominib: quanto magis ipsipharaqni quieũ intanto honore locauerat .i
illi seruauit qui eũ sertium emiticium pͥossidebat. quod si non curabat pha
Adom̃is eñim poterat ꝑtinere qđ distum ẽ. neque enim dignȩ dicerentu
redire ad patrem quoꝵ fir̃ uinstus tenebatur in egypto cũ quo & ipsi mentei
animo solliciti uelut quibdã caritatis uinculis tenebantꝰ ad stristi. pãquo¬
modo & ille uetturus eã nisi adeum adducendum aliqui redissen sedqu

Expanded text:
nimus. Mittitete vobis unum, et adducat eum: vos autem eritis in vinculis, donec probentur quae dixistis, utrum falsa, an vera sint; alioquin per salutem Pharaonis exploratores estis. Quid est quod Joseph vir tam sapiens, atque ita non solum ab hominibus inter quos vivebat, sed ipsa etiam post Scriptura teste laudatus, jurat per salutem Pharaonis non exituros de Aegypto fratres suos, nisi frater eorum junior venerit? an etiam bono et fideli vilis erat Pharaonis salus, qui fidem primitus domino suo servabat in omnibus, quanto magis ipsi Pharaoni, qui eum in tanto honore locaverat, si illi servavit, qui eum servum emptitium possidebat? Quod si non curabat saluinimus. Ad omnes enim poterat pertinere quod dictum est, neque enim digne dicerentur redire ad patrem, quorum frater vinctus tenebatur in Aegypto, cum quo et ipsi mente et animo solliciti, velut quibusdam charitatis vinculis tenebantur astricti, nam quomodo et ille venturus esset, nisi ad eum adducendum aliqui redissent? Sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
lemlis abiaquis ꝓducta scribdir aerin quo aues uolitant asepiefbuslu
uous deputatũr ꝓeoquod a quarum humida : ȩ solatione pinguescitur ut
uolatus auam sustinere possit. Obhoc non in merito pisces: & uo lu

Expanded text:
latilia ab aquis producta scribuntur, aer, in quo aves volitant, a sapientibus cum aquis deputatur: pro eo quod aquarum humida exsolutione pinguescit, ut volatus avium sustinere possit. Ob hoc non immerito pisces, et volu
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ait. Eruiit signa insole &luna &instellis ꝑ quod signisicarecur temp futurȩ con¬
sum mationis. Signa ꝓeo quod aliquid significãtt futura: uel quod articuli tenporum
ꝑsyderum cur ius uotantur: Nonaũ ea nigna qua non nulli tem ptauerunt mnatiuitates
&x prim erehominum & qualatutos et ad didit ut ant insigna & tepora scilic& ut tem¬
pora dist nguantur iuicib: mutationum. hiemis uerni aestatis. autumni Inistis
igitus temporibus. aut uelocior est transitus solis : aut tardior aut aqualis Alia eni
prȩstringit radussuis alia inflãmat caloribus. alia tẽperiȩ fou&. insigna indies
ut sol in eo habent dies principatũ in annos qui aluna ꝑ tricenos dies duo decies currens
annũ conficit. Solautem expl&o ꝑ omnia signa circuitu ad eundẽ principium cus¬
VTrdon solprincipatũ tena. Huminare minus ut preess& nocti &stellas

Expanded text:
quod significaretur tempus futurae consummationis. Signa, pro eo quod aliquid significant futurum, vel quod articuli temporum per siderum cursus notantur. Non autem ea signa quibus nonnulli tentaverunt nativitates exprimere hominum, et qualitates. Et addidit: Ut sint in signa et tempora, scilicet ut tempora distinguantur in vicibus mutationum, hiemis, verni, aestatis, autumni. In istis igitur temporibus aut velocior est transitus solis, aut tardior, aut aequalis; alia enim praestringit radiis suis, alia inflammat caloribus, alia temperie fovet. In signa, et in dies. Ut sol in eo habeat diei principatum. In annos. Quia luna per tricenos dies duodecies currens, annum conficit. Sol autem expleto per omnia signa circuitu, ad idem principium curUtique, quia per diem sol principatum tenet. Luminare minus, ut praeesset nocti et stellis
Abbreviated transcription (Latin):
ante duerunt. Nisi ut intellegam: inipsadorateporis ipras opere distine tiones na prel¬
lat asius Uespetum ꝓpt̃ trans actionem consumatioperis. Mauepropter ineoatuone
futuridici insim litudine humanor operum: quod pleriq: itmane incipiunt : & inues¬
perum desinunr Eduidant qdͥiẽ ae noctem quas dicer& sie duidant int̃ diẽ & noctẽ.
ut solidier dour. Nox uero lunȩ & & herib c&eris. &sint insigna & tẽpora indies

Expanded text:
 in ipsa hora temporis ipsas operum distinctiones ita appellatas: vesperum, propter transactionem consummati operis; mane, propter inchoationem futuri diei; in similitudinem humanorum operum, quod plerique mane incipiunt, et in vesperum desinunt. Et dividant diem ac noctem. Quasi diceret: Sic dividant inter diem et noctem, ut soli dies detur, nox vero
Abbreviated transcription (Latin):
agim: iñ suꝑne uoluntatis inguiram cuiuidelic& cognitȩ deb&nt̃a atio deuota ei faruuilane¬
& quo siduc̃ sui taneres sequi neci&iã nolens seruat sihanc suꝑ biens declinat iitura
enim uis suꝑni consilu neguaquã potest. sed magna sibi uistute iunc tẽperat qui sesubei
nutib: refrenat euis q sibi ponderalcuigat quiha x̧subiesto cordis humero uolens postuat qe¬

Expanded text:
agimus, vim supernae voluntatis inquiramus, cui videlicet cognitae debet nostra actio famuagimus, vim supernae voluntatis inquiramus, cui videlicet cognitae debet nostra actio famuet quasi ducem sui itineris persequi, ne ei etiam nolens serviat, si hanc superbiens declinat. Vitari enim vis superni consilii nequaquam potest; sed magna sibi virtute hanc temperat, qui se sub ejus nutibus refrenat: ejusque sibi pondera levigat, qui hanc subjecto cordis humero volens portat
Abbreviated transcription (Latin):
indro eus inep laiori miltauit quodsope nonmnilli dumhumana sapientia inplit dude¬
siderus suis diamna indicia contraire conspieuint astutis eis relustari machinatiomb co
subtiliora consila sx quirum. sedinde uoluntatẽ di ꝑagunt. undehanc in mutaro contendum
arqi omptutis. consilio dic resistore nitint᷑ obsecuntꝰ quia scepe & hoc eius dispositioni abte¬
miltat quodo ꝑhuma nũ studiũ fribule resultat. sicit soripo ẽ qui conprehendit sapien¬
tes in astatiaco. In astutia nãq sua sapientes conprohendit quando cius consilus humana
fasla & ã tuns congrus seruiunt cũposiftunt unde ꝑ psalmistã hicitꝰ Nouitdns cogitati¬
ones hominũ qm̃ uanȩ sunt. pensem igitꝰ gestȩ reiordinẽ pensem: quo medo cogitatio¬
nes hominuã in ipsasua ꝓuisione uis diuina conprehendat. Ideo abeis ios epli uenditus
suerat ne adorare&us. sedides ẽ adoratus quia uenditus. Restat ergo ut in cunstis quȩ

Expanded text:
inde ejus impletioni militavit. Quod saepe nonnulli dum humana sapientia inflati, desiderii, suis divina judicia contraire conspiciunt, astutis eis machinationibus reluctari csubtiliora consilia exquirunt. Sed inde voluntatem Dei peragunt, unde hanc immutare contendunt; atque Omnipotentis consilio, dum resistere nituntur, obsequuntur: quia saepe et hoc emilitat, quod ei per humanum studium frivole resultat sicut scriptum est: Qui comprehendit sapientes in astutia eorum . In astutia namque sua sapientes comprehendit, quando ejus consiliis humana facta etiam tunc congrue serviunt, cuigitur gestae rei ordinem, pensemus quomodo cogitationes hominum in ipsa sua provisione divinitas comprehendat. Ideo ab eis Joseph venditus fuerat ne adoraretur, sed ideo est adoratus quia venditus. Restat ergo ut in cunctis quae
Abbreviated transcription (Latin):
eossc li& aiam tẽpore quohabitat ia fechi indomib: sem & malus srates in medio coꝵ
trans ac tã clebrat ȩlesia nonadiuc ꝓ spectat futuram : Sed malus fr̃ in filiosuo hoc ẽ
inoporesuo pueridest seruus est fratrũ suc. Cuma deces citationẽ patientiȩ uł adpsec¬
tum sapientiȩ scienter utuntꝰ ialis bem Sq̃¬

Expanded text:
eo scilicet iam tempore, quo habitat Iapheth in domibus Sem et malus frater in medio eorum, eo scilicet iam tempore, quo habitat Iapheth in domibus Sem et malus frater in medio eorum, transactam celebrat ecclesia, non adhuc prospectat futuram. Sed malus frater in filio suo, hoc est in opere suo, puer. id est seruus est fratrum bonorum, cum ad exercitationem patientiae uel ad prouectum sapientiae scienter utuntur malis b
Abbreviated transcription (Latin):
di ȩxistit occasio. Quamuis non solum quisunt aꝑtissime sepasati. uerxom̃s quixpi ano uo¬
cabulo glantur & ꝑdite uiuunt non ab surdepossunt uideri medionoe silio figurari
Passionẽ quippȩxp̃a quȩ illius liominis iuditate significata est. &annatian ꝓfitenda
nslosoo nal aisdusest tanquaminsruetusio idest mopere suo. Nndeconuementes
oipse filus eius chanaan inter prelatur motiseo quod quid aliud estiuã opus eor
en laiero aiafec tamquã eircumeisio &prputiun uł sicut alio modo eos appellat apłs
batus passio saluatoris sumentes uestimentũ posuerunt suprador sasua & intrauerunt
auess̃ &o peruerunt nuditatẽ patrissui: Niecuiderunt quod reuerendo texerunt
Iuodlã enim modo inpassione xp̃i. & quod ꝓnob factiumest honoram &iudex facin auessa
mur:Nestimentũ significat saeramentũ. Doss a memoria precerito. quuia passionẽ aep̃i

Expanded text:
di existit occasio. Quamuis non solum qui sunt apertissime separati, uerum omnes, qui Christiano uodi existit occasio. Quamuis non solum qui sunt apertissime separati, uerum omnes, qui Christiano uocabulo gloriantur et perdite uiuunt, non absurde possunt uideri medio Noe filio figurati; passionem quippe Christi, quae illius hominis nuditate significata est, et adnuntiantsuo maledictus est, tamquam in fructu suo, id est, in opere suo. Unde convenienter et ipse filius ejus Chanaan, interpretatur motus eorum, quod quid aliud est quam opus eorum? Sem vero et Japhet, tamquam circumcisio et praeputium; vel, sicut alio modo eos appellat Apostbatur passio Salvatoris, sumentes vestimentum posuerunt supra dorsa sua, et intraverunt aversi, et operuerunt nuditatem patris sui, nec viderunt quod reverendo texerunt; quodam enim modo in passione Christi, et quod pro nobis factum est, honoramus, et Judastimentum significat sacramentum, dorsa memoriam praeteritorum, quia passionem Christi
Abbreviated transcription (Latin):
sõcieate isrhł & pesegrini testamentoꝵ & ꝓmissionis spẽ non habentes & sinedõ iho
mundo ꝑhȩc uerba ostenditur quod nondũ habitabat iafe .h. indomib: sem. sed par
lo postquẽ ad modum condudat aduestam : : Igitur iam inquit non estis perggrii
& ospites. Sed estis cuies scoꝵ & domesticidĩ. suꝑ ȩdificati supra fundamentũ apłoꝵ
tatus calidus medius noe filius tamquã seabutroͣ discesnens & int̃ utrũq rema¬
nens. Nec in primitus inrħlitarx. Nec in plenitudine gentiũ quid significat nisi her&i¬
cogen: calidũ nonspũ sapientiȩ. sed inpatientiȩ : quosolent herdicoꝵferuere primor¬
alida inqui&udine e agitantur ut aduersus eos defendi posuit & considerantus diligei¬
tius & intelleguntur clarius & instantius p̃dicantus & ab aduersario mota questio discẽ¬

Expanded text:
societate Israel, et peregrini testamentorum, et promissionis spem non habentes, et sine Deo in hoc societate Israel, et peregrini testamentorum, et promissionis spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo. Per haec verba ostenditur quod nondum hlo post quemadmodum concludat, aduertite. igitur iam, inquit, non estis peregrini et inquilini, sed estis ciues sanctorum et domestici dei superaedificati supra fundamentum apostotatur calidus, medius Noe filius, tamquam se ab utroque discernens et inter utrumque remanens, nec in primitiis Israelitarum nec in plenitudine gentium, quid significat nisi haereticorum genus calidum, non spiritu sapientiae, sed inpatientiae, quo solent haereticorum feruere praecorcalida inquietudine exagitantur, ut aduersus eos defendi possint, et considerantur diligentius et intelleguntur clarius et instantius praedicantur, et ab aduersario mota quaestio discen
Abbreviated transcription (Latin):
Intuens & p̃uidens. quod longe suerat pꝰ futurum. undefactum est &iamillud. ut fili
um medium hoc est primo genitum. iuniorẽ ultimo q maiorẽ qui peccauerat in p¬
trem Nouipso sed insilio eius suo nepote i aledicer& iis uerbis. Maledictus
ritris osfensa non inscipso sedinfiliosuo chanahan maledicitr quia ꝓph&atu est
canadoi sit seuus fibi sus cana an porro natus fuerat &̧ cham quipatris dos meri
nes de erat. sel potus ꝓcliderat nuditatẽ undo ec amnguo d secatus aquusits Ple nedie¬
um quodã modo tamen proprio uocabulo & imipsis iangentib dicitur dẽ srhił & undi
hoefastumẽ Nuisi ꝙ benedictione ia fech inpopulo eningentiũ totumor bẽter rarun¬
occupauit edesia. hoc prossus hoc ꝓnunti abatur cumdicereur. Dilat& dr̃i a fech &abti
intaues naculis sem: Sem quippȩ decuius semine incarnatus est xp̃s intp̃tatus n m̃ati
ipsep̃cedente ꝓphoria. ungento compareur effuso in cuius domib: destȩdesis habite

Expanded text:
intuens et praeuidens quod longe fuerat post futurum. Unde factum est etiam illud, ut filium suum medium, hoc est primogenito iuniorem ultimoque maiorem, qui peccauerat in patrem, non in ipso, sed in filio eius suo nepote maledicerethis uerbis: Maledictustris offensa, non in seipso, sed in filio suo Chanaan maledicitur; nisi quia prophanaan; sit servus fratribus suis. Chanaan porro natus fuerat ex Cham, qui patris dormientis nec texerat, sed potius prodiderat nuditatem. Unde etiam secutus adjungit benedicium, quodam modo tamen proprio uocabulo et in ipsis iam gentibus dicitur deus Israhel. et unde hoc factum est nisi ex benedictione Iafeoccupavit Ecclesia. Hoc prorsus pronuntiabatur, cum diceretur: Dilatet Deus Jafeth, et habitet in tabernaculis Sem. Sem quippe, de cujus semine incarnatus est Christus, interpretatur in se praecedente prophetia, unguento comparetur effuso? In cujus domibus, id est ecclesiis, habitat