comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potestate. hunc igitur mecum eẽ
uissi ut oumibr p̾sens horis me¬
qr condicionis sue admonẽs ac ta¬
citus int̾pellans cõspectu suo tat¬
ditatem meqi excitaret. affunit
manitate illa tua notissua. et
ti tempons iacturam meridia
nem tibi. quem meliorem michi
stes dicam qd philippꝰ aristotili.
Gandeo equidem et ego hunc tua
etate natũ esse qui ꝑ te aliquid
fiat si ꝑ honunem fieri potest Mec
dissimulo me dum sibi anxius iñ¬
igilo cinctaq circumspicio uul ma¬
gis qmͣ te tuasq uirtutes intuen
tem sorgie. uͦ. idus luuii quã fe¬
stinãt᷑. ipã lrãꝵ facies iudicio est.
uelinũ ueronensem otatorem
de hec ip̃o
Uius adolescentis ĩgeniuz
Raynaldo urõ ꝑcolendũ
illum int̾ duos amicos partiri ui¬
simi est Incumbe illi oro te. bona
indolem si reperis adiuua. si niꝰ
nisere quam adultam adiuues
i quti tibi placeas qd̾ tuarrum
mauinm oꝑus uoces. tenero pec¬
tusculo facile quidlibet imp̾sseris.

Expanded text:
potestate. 6 Hunc igitur mecum esse potestate. 6 Hunc igitur mecum esse iussi ut omnibus presens horis meque conditionis sue admonens ac tacitus interpellans, conspectu suo tarditatem meam excitaret. Affuit hmanitate illa tua notissima et tini temporis iacturam meridiannem tibi, quem “meliorem” michistes, dicam quod Philippus Aristotili: Gaudeo equidem et ego hunc tua etate natum esse, qui per te aliquid fiat, si per hominem fieri potest; nec dissimulo me, dum sibi anxius invigilo cuntaque circumspicio, nil magis quam te tuasque virtutes intuenttem Sorgie, V Idus Iunias; quam festinanter, ipsa literarum facies indicio est.elmum Veronensem oratorem, de hoc ipso. 1 Huius adolescentis ingenium Rainaldo nostro percolendum illum inter duos amicos partiri visum est. Incumbe illi, oro te; bonam indolem si reperis, adiuva; si minus, insere quam adultam adiuves, in qua tibi placeas, quod tuarum manuum opus voces. Tenero pectusculo facile quidlibet impresseris;
Abbreviated transcription (Latin):
le autem oculos in t̾ram deiciens
subito rubore ꝑfunditur. hoc sal¬
tem simulate nõ potest uua igit᷑
spes est u̾econdissimus uidetur ⁊
adhuc tereus est aptus ad omnẽ
hĩtum pro arbitrio p̾ceptoris in¬
flecti. hoc sibi suꝑ cetera incomodũ
accidit ꝙ in ip̃o confimo pub̾tatis
me qđ miraberis auctore pariũsi
gignasio ereptus ad curiam que
romana dr̃ mecum ueuit uͥ ꝓpe iã
annum ꝑdidit. Irreparabilis fate¬
or iactura. s si culpa est ego culpã¬
dus qui id uolui nõ ꝙ michi place¬
ret illud horacii. Querenda peciña
primũ. untus post mĩmos s quia
uerebar ne si quid inͥ humanitꝰ ac¬
tidilset meo presidio destitutum
seua paupertas opprimeret studi¬
orum hostis atq emerg̾e uolenti¬
bus obstaculum nõ ninus qmͣ ĩ¬
meunse diuicie siue eciam eo maĩ
ꝙ diuiciarum pondus abicẽ pos¬
sumus si uolumus qđ multi urri
famosissimi fecerunt. Egestatis
saitinam excutere nõ est in nr̃a

Expanded text:
’. 4 Ille autem oculos in terram deiciens subito rubore perfunditur; hoc saltem simulare non potest. Una igitur spes est: verecundissimus videtur et adhuc “cereus” est, aptus ad omnem habitum pro arbitrio preceptoris “inflecti”. Hoc sibi super cetera incommodum accidit, quod in ipso confinio pubertatis, me — quod miraberis — auctore, parmensi etiam gimnasio ereptus, ad curiam que romana dicitur, mecum venit, ubi prope iam annum perdidit. 5 Irreparabilis, fateor, iactura; sed si culpa est, ego culpandus, qui id volui, non quod michi placeret illud Horatii querenda pecunia primum Virtus post nummos, sed quia verebar ne siquid michi humanitus accidisset, meo presidio destitutum seva paupertas opprimeret, studiorum hostis atque emergere volentibus obstaculum non minus quam immense divitie, sive etiam eo maius quod divitiarum pondus abicere possumus si volumus, quod multi viri famosissimi fecerunt; egestatis sarcinam excutere non est in nostra
Abbreviated transcription (Latin):
reiciat. sumil et illum oro qui pro
peccitis nũs moriens de cruce me¬
stissimam solabatur matrem ut
scdm̃ inexhanstum consolacionis
et mĩe sue fontem tue te matris
in fumere consoletur. Aumoñ. ni ͦ¬
Idus maias. Ad Raynaldũ uero
stendi gracia ad se missi.
dolesçens quem ad te nu
guitum insi forte subitum eius ĩ
am abstulerit. hunc si nosti ne il
Et is quidem a scolis tus fato suo
tener ad modum ab stractus apd̾
gibectum parmeusem nõ ignobi¬
lem gramaticũ aliquantulum
temporis eregit ingenio ut suspi¬
cor nõ malo. Iudicare eium neq̃o
ita sine nultus mei p̾sencia sine
ignorantie sue consciẽcia nirbat᷑
ut sub oculis meis sempet obstĩa¬
tum teneat silencium. uninu est ĩ
quo me nõ patitur errare. hoiẽm
nillum uidi mag̾ a litteris ab¬
horcentem. rleminem odit aut
metuit preter libru. Illum u¬
nicum hostem hẽt. Male inqͥes

Expanded text:
reiciat; simul et Illum oro qui pro reiciat; simul et Illum oro qui pro peccatis nostris moriens de cruce mestissimam solabatur matrem, ut secundum inexhaustum consolationis et misericordie sue fontem, tue te matris in funere consoletur. Avinione, II Idus Maias. 2 Ad Rainalduscendi gratia ad se missi. 1 Adolescens quem ad te misgnitum, nisi forte subitum eius incam abstulerit. Hunc si nosti, ne ilEt is quidem a scolis tuis fato suo tener admodum abstractus, apud Gibertum Parmensem, non ignobilem grammaticum, aliquantulum temporis exegit. 2 Ingenio, ut suspicor, non malo — iudicare enim nequeo: ita sive vultus mei presentia sive ignorantie sue conscientia turbatur, ut sub oculis meis semper obstinatum teneat silentium —, unum est in quo me non patitur errare: hominem nullum vidi magis a literis abhorrentem; neminem odit aut metuit preter librum, illum unicum hostem habet. ‘Male’ inquies,
Abbreviated transcription (Latin):
excutiat. Derumptamẽ eam ip¬
sam matrem que illum ꝓ omnẽ
uitam fleuerat nõ insi unum
diem fleuit. Et luctũ quẽ seda¬
re cogitando atq aniim sui mol¬
liciem increpando temptau̾at
nec racione ut ip̃e meniunt nec
balneo lenire potuerat sompnꝰ
extixit. Id memorans nec ip̃ẽ
statim ad te uemi ueq confestim
scrpsi. ne uoluptatem ut ita di¬
xerim lugendi. ħt euim et suam
s miseriam uoluptatem meror
tibi aute tempus eriperem. unã
tibi consulto noctem tribui. que
cum auxilio dextere excelsi la¬
caimas tuas absterget quas ut
dixi non modo nõ arguo s eciã
uchemeut᷑ laudo. dum tamẽ eis ut
cupio et modum posueris et finem
S quoniam scribendi multa que
res erigit tempus nõ hẽo metuẽs
ne forte seaunda tibi uor ĩ lacrinus
ducatur ut festinate epłe finem fu¬
ciam. oro ĩuictissimũ animũ tuũ
ut ip̃ẽ sibi pro unib opem ferat.
et appetitum flendi quiꝙͣ sit uehe¬
meus ex me scio uirili meditacoẽ

Expanded text:
excutiat. Veruntamen eam ipexcutiat. Veruntamen eam ipsam matrem que illum per omnem vitam fleverat, nonnisi unum diem flevit et luctum quem sedare cogitando atque animi sui mollitiem increpando tentaverat, nec ratione, ut ipse meminit, nec balneo lenire potuerat, somnus extinxit. 15 Id memorans nec ipse statim ad te veni neque confestim scripsi, ne voluptatem ut ita dixerim lugendi — habet enim et suam sed miseram voluptatem meror — tibi ante tempus eriperem; unam tibi consulto noctem tribui que cum auxilio dextere Excelsi lacrimas tuas abstergeret, quas, ut dixi, non modo non arguo sed etiam vehementer laudo, dum tamen eis, ut cupio, et modum posueris et finem. 16 Sed quoniam scribendi multa que res exigit, tempus non habeo, metuens ne forte secunda tibi nox in lacrimis ducatur, ut festinate epystole finem faciam, oro invictissimum animum tuum ut ipse sibi pro viribus opem ferat et appetitum flendi, qui quam sit vehemens ex me scio, virili meditatione
Abbreviated transcription (Latin):
liter nec ullas unꝙͣ consolantiũ
uores obleratis aurid admisit.
par est illustrium feminaꝵ luna
augusti cominux et soror octitina
quatum simul seneca menuunt
ad martiam suam scribens. Cice¬
ro quidem suam Tullicun fleuit
ĩmodice. seq ipsum in morte filie¬
sius et ip̃e consolatorium edidit
uolumen ⁊ Ienttum certe nouũ
ant insolitum ut et ĩuatorũ aut
fratrum mortib homines gemãt
et se se docti homines siis in me¬
rorib consolentur filii autem
matris int̾itum grauit̾ de plorã¬
tis nͥ me fallit memorialuix p̾lus¬
qmͣi unum clarum ĩuemes exem¬
plum. nõ pietatis defectu. s nateͤ
ordine gemitum cohibente. fleuit
augustinus nr amantissimam
genitricem. que eũ ñris et pelago
secuta omnes filii mas lacrinuis
sequacib atq sollicitis asꝑsit.
Et quem semel caine pepererat
milies mente parturiit. flenit¬
q tam dulcit̾ ut nunc eciam
post tot secula lacrinus legẽtibꝰ

Expanded text:
liter nec ullas unquam consolantium liter nec ullas unquam consolantium voces obseratis auribus admisit. Par est illustrium feminarum Livia Augusti coniux et soror Octavia, quarum simul Seneca meminit ad Martiam suam scribens. 13 Cicero quidem suam Tulliam flevit immodice seque ipsum in morte filisius et ipse consolatorium edidit volumen; neutrum certe novum aut insolitum, ut et in natorum aut fratrum mortibus homines gemant et se se docti homines suis in meroribus consolentur; filii autem matris interitum graviter deplorantis, nisi me fallit memoria, vix plusquam unum clarum invenies exemplum, non pietatis defectu sed nature ordine gemitum cohibente. 14 Flevit Augustinus noster amantissimam genitricem, que eum terris et pelago secuta, omnes filii vias lacrimis sequacibus atque solicitis aspersit, et quem semel carne pepererat, milies mente parturiit; flevitque tam dulciter ut nunc etiam post tot secula lacrimas legentibus
Abbreviated transcription (Latin):
lius tempore matrem tuam ad
superos migraturã qmͣ dum suꝑ¬
stitem te et felicem luqueret du¬
plex parentum uotum. et esset
p̾carissimo filio corporis atq aĩ
plenum tobur. solida etas. srrtꝰ
in gloria. felicitas in ascensus no¬
li igitur inconsolcbilit̾ u̾lã fle¬
re ue uature ordinem accusare
uidearis. Ita uecesse fuit ut uł il¬
la tibi uł tu illi suꝑunieres. hoc
ultimũ illa optauerat. hoc natͦe
lege dignuui erat. hoc accidit.¶So
lare ammũ uir magnanuue nͨ
en enille doleas auus contrariũ
ĩenarrabili illam mestiria confe¬
cisset. utinani tam uene seruet ĩ
reliquis rectum ordinem nata᷑
ut seruauit in uob̃. Sepe quidem
matres in natorum fueribus g¬
iussime lugentes et legimꝰ et ui¬
demus. Nams aut ac moderaci¬
us e conũso. Innemes matrem q̃
filium mortuum cum fleuisset
materuo inpetu ip̃ã dolori ꝓprio
finem fecit. Inuemes aliam que
mortem nati usq ad extrenium
inite sue finem diem luxit equa¬

Expanded text:
lius tempore matrem tuam ad lius tempore matrem tuam ad superos migraturam, quam dum superstitem te et felicem linqueret, duplex parentum votum, et esset precarissimo filio corporis atque animi plenum robur, solida etas, status in gloria, felicitas in ascensu. Noli igitur inconsolabiliter illam flere, ne nature ordinem accusare videaris; ita necesse fuit ut vel illa tibi vel tu illi superviveres; hoc ultimum illa optaverat, hoc nature lege dignum erat, hoc accidit. 11 Solare animum, vir magnanime, nec evenisse doleas cuius contrarium inenarrabili illam mestitia confecisset. Utinam tam bene servet in reliquis rectum ordinem natura, ut servavit in vobis; sepe quidem matres in natorum funeribus gravissime lugentes et legimus et videmus, rarius autem ac moderatius e converso. 12 Invenies matrem que filium mortuum cum flevisset, materno impetu ipsa dolori proprio finem fecit; invenies aliam que mortem nati usque ad extremum vite sue diem luxit equa
Abbreviated transcription (Latin):
talis superatis casib triumphat
uitum secuta. filios p̾gressa. illuc
quoq ꝑactis felicit̾ eui spaciis ꝑ¬
uentiuos. Et si quo forsan fasce¬
corpor eo tardatur uec ad luc celũ
tenet deuotis est mag̾ precibus
adiuuanda ꝙͣ lacrunus. hoc illa de
te sperat. hoc illi gracius donin da-¬
bis. ora. ne lugeas. atq illam si
unuentem hic amasti patere equo
animo gloriosissime pat̾ ex alto
licet terreue condicionis gradu ad
sũmum culimen celestis felicita¬
tis ascendere. Quid enim ampliꝰ
hic agebat. Quem te aspicere. quẽ
optare iam poteratr inisi forte ut
romanuui pontificem te uideret.
Rerum hac opimione sum ut tũc
felicius mori putem qñ de p̾senti
gnudium adest / et de futuro spes
qmͣ quado cõsũmata spe atq
omnib habitis que sperantur uł
optantur in t̾risiam sensim spei
timor obrepsent Nacura eum
demonstrante ꝯpertum est ut op¬
tantibus consequendi spem sic cõ¬
secutis amittendi forrdinem ĩ¬
herere. Sic itaq lencio uullo me¬

Expanded text:
phat, virum secuta, filios pregressa illuc quoque, peractis feliciter evi spatiis, perventuros. 8 Et siquo forsan fascecorporeo tardatur nec adhuc celum tenet, devotis est magis precibus adiuvanda quam lacrimis; hoc illa de te sperat, hoc illi gratius donum dabis. Ora, ne lugeas, atque illam si viventem hic amasti, patere equo animo, gloriosissime pater, ex alto licet terrene conditionis gradu ad summum culmen celestis felicitatis ascendere. 9 Quid enim amplius hic agebat? quem te aspicere, quem optare iam poterat, nisi forte ut romanum pontificem te videret? Verum hac opinione sum ut tunc felicius mori putem, quando de presenti gaudium adest et de futuro spes, quam quando consummata spe atque omnibus habitis que sperantur vel optantur in terris, iam sensim spei timor obrepserit; natura enim demonstrante compertum est ut optantibus consequendi spem, sic consecutis amittendi formidinem inherere. 10 Sic itaque sentio nullo me
Abbreviated transcription (Latin):
sedis presbit̾ cardinalis. sũma fi¬
licitas. et uouissime portuensis
ep̃s. pene uotorum ominũ portus
ac requies fiusti. Quibus ita se
lũtibus de hoc longeue macris
eritu quid oꝑiner. Profecto cum
sius dotibus cum uni cantate cũ
filiorum iimero et gratia cum
precipne tius titulis tuaq pie¬
tate felix mulier adeoq felix ut
hic uix iã felicior esse posset o por¬
tunssimo tempore ab hac cuduca
et brem ad et̾nam felicitatem

Expanded text:
dis presbiter cardinalis, summa felicitas, et novissime Portuensis epyscopus, pene votorum omnium portus ac requies fuisti. Quibus ita se habentibus, de hoc longeve matris exitu quid opiner? 7 Profecto cum suis dotibus cum viri claritate cum filiorum numero et gratia, tum precipue tuis titulis tuaque pietate felix mulier, adeoque felix ut hic vix iam felicior esse posset, oportunissimo tempore ab hac caduca et brevi ad eternam
Abbreviated transcription (Latin):
post clarissimum illud opus as¬
siptum colere aũ alios mirari¬
q piiseran. Ideoq quanto mag̾
speram tanto nunc mag̾ doleo
blico pudori ceterum eo habitu
ut spei nchil esset in fuga. inq
ipo cuntatis iugressu de me quesi¬
uit infelrx an in curia essem. seu
opem forte aliquam ex me sper̃s
queni me quod ego quidem noue¬
ru uullu est. seu sola ueteris eis¬
q ipsis .i. locis contracte oluu a¬
mititie memoria ⁊ Iunc ergo uiri
salus de cinus iusran tot populo¬
rum salus incolunntasq pende¬
bant de manib penret alienus ui¬
ta sunul et fama enis in ambi¬
guo sunt. Non aduertes qñ uibrã¬
te sentencia uł intestabilem illum
audies uł extuctum. Extuigui qͥ¬
dem cinuscumq mortalis licet sãc¬
tissiman corpus põt at neq mor¬
teu neq infanuam uirtus tumet.
ĩmolabilis est. nulli prorsus ñiu¬
ne muslis telis obuoxia. utinaui
non ipse suum decus uł desidia uł
uiutacione ꝓpositi deformasset.

Expanded text:
post clarissimum illud opus aspost clarissimum illud opus assumptum colere ante alios mirarique permiseram, ideoque quanto magis speravi tanto nunc magis doleo blico pudori —, ceterum eo habitu ut spei nichil esset in fuga, inque ipso civitatis ingressu de me quesivit infelix an in curia essem, seu opem forte aliquam ex me sperans — que in me, quod ego quidem noverim, nulla est —, seu sola veteris eisque ipsis in locis contracte olim amicitie memoria. 17 Nunc ergo viri salus, de cuius manu tot populorum salus incolumitasque pendebant, de manibus pendet alienis; vita simul et fama eius in ambiguo sunt. Non advertes quando, vibrante sententia, vel intestabilem illum audies vel extinctum; et extingui quidem cuiuscunque mortalis, licet sanctissimum, corpus potest; at neque mortem neque infamiam virtus timet: inviolabilis est, nulli prorsus iniurie, nullis telis obnoxia. 18 Utinam non ipse suum decus vel desidia vel mutatione propositi deformasset!
Abbreviated transcription (Latin):
sos precipueq suꝑbis artib ex ar¬
mates uite relinquere. Atq ita urbi
comane uł de hostib ciues uel de
tuñdis hostib contempnendos fac̾e̾.
de qua re non ociosam me sibi tũc
epłam sccipsisse sum meor cui
si habita fides esset alio loco res p
staret. nec roma hodie ẜua foret.
nec ip̃e captiuus. Certe neq boc
neq quod sequitur qualit̾ excu¬
sari possit intelligo ꝙ cum in se
bonorum tutelaui et malorum ex¬
terumuum suscepisset. post nõ lõ¬
gum tempus iple forte causam no
si ab bomine disto aliqua fingi
possit uera tamen esse penitus mil¬
la potest repente mtatus aumo
utinam ex malis nõ pessimos ele¬
gisset de quo alia eciam ad eundẽ
epsa mea est notidum prolapsa.
Iaui mtantem re publicii S hec
hactenus. Ioquor enim ardencius
et per singules oracions mee pas¬
sus subsisto mestus ut uides ut qͥ
in illo uiro ultimam libertatis i¬
talice sꝑem posueram. quem du
añ michi cognitum dissectumq

Expanded text:
sos precipueque superbis artibus exarsos precipueque superbis artibus exarmatos, vite relinquere, 13 atque ita urbi romane vel de hostibus cives vel de timendis hostibus contemnendos facere, de qua re non otiosam me sibi tunc epystolam scripsisse sum memor, cui si habita fides esset, alio loco respublica staret nec Roma hodie serva foret nec ipse captivus. 14 Certe neque hoc neque quod sequitur, qualiter excusari possit intelligo; quod cum in se bonorum tutelam et malorum exterminium suscepisset, post non longum tempus — ipse forte causam novsi ab homine diserto aliqua fingi possit, vera tamen esse penitus nulla potest — repente mutatus animo utinam ex malis non pessimos elegisset! de quo alia etiam ad eundem epystola mea est, nondum prolapsa iam nutante republica. 15 Sed hec hactenus; loquor enim ardentius et per singulos orationis mee passus subsisto, mestus, ut vides, ut qui in illo viro ultimam libertatis italice spem posueram, quem diu ante michi cognitum dilectumque,
Abbreviated transcription (Latin):
principum ecclesie causam eius
discemuendam dedit. quibus ĩpoĩ¬
tum est. uideant quo supplitii gn̾e
dignus sit qui rem publicam li be¬
ram esse uoluit .O. tempora .o. mo¬
res .o. sepe michi erclamacio repe¬
tenda. Est quidem fateor omnĩ sup¬
plicio dignus q qd̾ uoluit nõ adeo
ꝑseuerant̾ uoluit ut debuit et ut
rerum status neccͣitasq poscebat
s libertatis patro nuum professꝰ
libertatis hostes cum opprimere si¬
unil omnes posset quam faculta¬
tem nulli iniqmi imperatori fortu¬
na concesserat dimisit armatos.
O diram tetrãq taliginem sepe ĩ
mediis maximariu rerum cona¬
tibus morta liumi se luinib ĩg̾ere
ingerentem. Nempe si alteram tã¬
tum cognouimꝰ sin partem et nõ
illam que morbo rei p ͤ necessa¬
ria erat. dici emmi se seuerum de¬
mentem q uolebat. Si ergo demẽ¬
ciam solam in publicos particidas
creitere decreuerat potenrt eos no¬
cendi iustrumentis omnib extus¬

Expanded text:
principum Ecclesie causam eius principum Ecclesie causam eius discernendam dedit, quibus impositum est: ‘Videant quo supplicii genere dignus sit qui rempublicam liberam esse voluit’. O “tempora o mores”, o sepe michi exclamatio repetenda! 11 Est quidem, fateor, omni supplicio dignus quia quod voluit non adeo perseveranter voluit ut debuit et ut rerum status necessitasque poscebant; sed libertatis patrocinium professus, libertatis hostes, cum opprimere simul omnes posset, quam facultatem nulli unquam imperatori fortuna concesserat, dimisit armatos. 12 O diram tetramque caliginem, sepe in mediis maximarum rerum conatibus mortalium se luminibus ingerentem! nempe si alteram tantum cognominis sui partem, et non illam que morbo reipublice necessaria erat — dici enim se Severum Clementemque volebat —, si ergo clementiam solam in publicos parricidas exercere decreverat, poterat eos nocendi instrumentis omnibus excus
Abbreviated transcription (Latin):
mea opiuione u̾issimas / preteri¬
tumq comniendõs uortabar ad re¬
liqua. Ertant aliquot mee ad
illum eꝑłe quarum me hodie nõ
penitus pudet. diumare eniui uõ
soleo atq utinam nec ipse etiam
ratur non mea tantum s tocius
ob hoc unum eradende sint nescio
ste mori. S de impossibilibus nõ ẽ
consultatõ. Et si einm delere illas
ualde uelim non potero. In publicũ
egresse mei uiris esse desierunt. Ita¬
q ceptum sequo Intrauit curiam
humilis atq contemptus is qui
malos orbe toto tremefecit ac t̾ruit.
bonos spe letissia ato er pectacõe
compleuit. et uiu̾so quondam
populo romauo Italicaꝵ q urbiũ
pͥmatib conutatus munc duob¬
ufelre plebe obiua uidendiq ain¬
da faciem enus cuius modo tum cla
tificem nussus. o mirum querciũ.
Non au deo quod sequitur dicere. ne¬
q hoc ipsum dicere uolebami. s quod
inceperan ut ergo pueuit illico põ¬
tifer maximus tribus e numero

Expanded text:
mea opinione verissimas, preterimea opinione verissimas, preteritumque commendans hortabar ad reliqua. 8 Extant aliquot mee ad illum epystole, quarum me hodie non penitus pudet; divinare enim non soleo, atque utinam nec ipse etiam batur, non mea tantum sed totiusob hoc unum eradende sint, nescioste mori; sed de impossibilibus non est consultatio; etsi enim delere illas valde velim, non potero; in publicum egresse mei iuris esse desierunt. Itaque ceptum sequor. 9 Intravit curiam humilis atque contemptus is qui malos orbe toto tremefecit ac terruit, bonos spe letissima atque expectatione complevit et universo quondam populo romano italicarumque urbium primatibus comitatus, nunc duobfelix, plebe obvia videndique avida faciem eius, cuius modo tam clartificem missus. O “mirum commercium”! Non audeo quod sequitur dicere, neque hoc ipsum dicere volebam, sed quod inceperam. Ut ergo pervenit, illico Pontifex Maximus tribus e numero
Abbreviated transcription (Latin):
li genus est nescio an ut ualde
miser sic nimine unserabilis qͥ
cum in capitolio tanta cum glia
mori posẜ boenncũ et mox lemo¬
uicensem carcerem sudire tanto
suo et romiani noumns ac rei .pͣ.
ludibrio sustimut. In quo laudan¬
do monendoq quantus hic cala¬
nus fuerit notius est forte qmͣ
uellem. a mabam uirtutem. lau¬
dabam propositum. M irabar qr
anumm uiti. Gratulabar Italie
aline urbis imꝑium mundi to¬
tius requiem prouidebani. tot ex
tadicib oriens gaudtum dissimu¬
lare non potenum. uidebarq mͥ
tocius glorie particeps. si currẽti
sibi stiulos addidissem. quos ut
mincii enis testabãtur et litete
in u̾bis meis accutissimos sencie¬
bat. tanto ego magis ardebam a¬
cuelamq aminum si quid excogita¬
re possem quod feruens illud iuge¬
num inflãmaret. et qui ꝓbe nos¬
sem nulla re mag̾ qui gloria ⁊ lau¬
dib genecosum pectus mardescẽ
inserebam laudes magnificas. et
multorum forte iudicio umas s

Expanded text:
li genus est, nescio an, ut valde li genus est, nescio an, ut valde miser sic minime miserabilis, qui cum in Capitolio tanta cum gloria mori posset, bohemicum et mox lemovicensem carcerem subire tanto suo et romani nominis ac reipublice ludibrio sustinuit. 6 In quo laudando monendoque quantus hic calamus fuerit, notius est forte quam vellem. Amabam virtutem, laudabam propositum, mirabarque animum viri; gratulabar Italie, alme Urbis imperium, mundi totius requiem providebam; tot ex radicibus oriens gaudium dissimulare non poteram videbarque michi totius glorie particeps, si currenti sibi stimulos addidissem, quos, ut nuntii eius testabantur et litere, in verbis meis acutissimos sentiebat. 7 Tanto ego magis ardebam acuebamque animum siquid excogitare possem quod fervens illud ingenium inflammaret, et qui probe nossem nulla re magis quam gloria et laudibus generosum pectus inardescere, inserebam laudes, magnificas et multorum forte iudicio nimias sed
Abbreviated transcription (Latin):
pus. quando iam breuior qz dies
et mollior estas Interim gͦ ne ĩ ã¬
nis rusticatio mea sit cogitacionũ
cõsumptaꝵ fragmenta recolligo.
ut omnis dies si fieri possit aut
aliquid maioribus ceptis addici¬
at aut miuitum aliquid ab sol¬
uat. Quod hodiernm est his ad
te prolatum btenis accipies. Poe¬
sis diuinum munus et paucoꝵ
homimũ iam nulgari ne profa¬
nari dicam oc prostitui cepit. 2ii¬
chil est quod indignancius ferã.
tu amice si stomachum tuũ nom
ferre ĩdignitatem hanc nullo pos¬
ses modo. ⁊ Iunqm athenis aut ro¬
poribus tantus sermo de uatibus
fint quantus est ad ripam todam
etate hac cum tamen nullo ungͣ
loco aut tempore tam nullani
rei hunis noticiam fuisse arbitrer.
dolo bilen risu lemas et discas
nnt̃ tastia iocari. Deuit ad curiã
nuꝑ. ymo u̾o nõ uenit. s captiuus
ductus est Nicolans laurencius
olim late formidatus tribimus
urbis tome nunc oĩi bominũ
imiserriuᷤ. et quod extremimi ma¬

Expanded text:
pus, quando iam breviorque dies pus, quando iam breviorque dies et mollior estas. Interim ergo ne inanis rusticatio mea sit, cogitationum consumptarum fragmenta recolligo, ut omnis dies, si fieri possit, aut aliquid maioribus ceptis adiciat aut minutum aliquid absolvat. 3 Quod hodiernum est, his ad te prolatum literis, accipies: poesis divinum munus et paucorum hominum, iam vulgari, ne profanari dicam ac prostitui, cepit; nichil est quod indignantius feram; tu, amice, si stomacum tuum novi, ferre indignitatem hanc nullo posses modo. 4 Nunquam Athenis aut Roporibus tantus sermo de vatibus fuit quantus est ad ripam Rodani etate hac, cum tamen nullo unquam loco aut tempore tam nullam rei huius notitiam fuisse arbitrer. Volo bilem risu lenias et discas inter tristia iocari. 5 Venit ad curiam nuper, imo vero non venit sed captivus ductus est, Nicolaus Laurentius, olim late formidatus tribunus urbis Rome, nunc omnium hominum miserrimus, et quod extremum ma
Abbreviated transcription (Latin):
labore non scripsi. S erpectas fi¬
nem uix taudem igitur obtenta
licencia est. ut unchi res meas a¬
gam qua sic uti cogito ut de sũma
rerum post hac uemiem michi
p̾feram. nullis amicoꝵ precibus
inflectar. ulła unꝙͣ spe. nullo pre¬
tio cõntam ut piclitanda iterũ
sit libertas. Hoc tibi amite nõ igno¬
tum uolui ut statum rerum p̃sẽ¬
cium et miserearis et tideas suuł
ut illi gracias mecum agas qui
me opulento ac splendido s gram
uiultis licet optato ẜuitio libera¬
uit. uale . uͦ. Idus aug̾.
prorime ad te suꝑiori epłe
ue tempus uetat. Iq nõ sat libe¬
tum s obicib miris implicitum.
rlam et ego totus ĩ motu ⁊ multa
cucũstrepũt. sumul q hic et alibi
atq ita misqui sum. familiare ma¬
lumi loca mutãtium. Babilone
ultuma digressus ad foutem sor¬
gie substiti notissimo meaꝵ ꝓcel¬
lariun portu hic uie comuites ope¬
rior et antũm exitum aut illud
saltem a carone descaiptum tem¬

Expanded text:
labore non scripsi. 24 Sed expectas filabore non scripsi. 24 Sed expectas finem? vixtandem igitur obtenta licentia est, ut michi res meas agam, qua sic uti cogito ut de summa rerum posthac neminem michi preferam, nullis amicorum precibus inflectar, nulla unquam spe, nullo precio committam ut periclitanda iterum sit libertas. Hoc tibi, amice, non ignotum volui, ut statum rerum presentium et miserearis et rideas; simul ut Illi gratias mecum agas qui me opulento ac splendido sed gravi, multis licet optato, servitio liberavit. Vale. V Idus Augustas. proxime ad te superioris epystole, ve tempus vetat idque non sat liberum sed obicibus miris implicitum; nam et ego totus in motu et multa circumstrepunt simulque hic et alibi atque ita nusquam sum; familiare malum loca mutantium. 2 Babilone ultima digressus ad fontem Sorgie substiti, notissimo mearum procellarum portu. Hic vie comites opperior et autumni exitum aut illud saltem a Marone descriptum tem
Abbreviated transcription (Latin):
probor habeo studii mei fcuctus
exuos non ladoro ut obscurus
fiam. s ut datus. opto enm in¬
telligi s ab habentibus intellec¬
tum. et ab hiis ipsis non sine stu¬
dio ac mentis intencione nõ au¬
ria. s iocunda diuitem si hunc huc
sponte diu̾terit nõ excludo. dimi
nou̾it nichil hic conferte diuicias
Quid multa. si alten scriberem tã
amose non agerem. Niunc frã¬
cisco meo scribens mchi scribo. uo¬
lo ego ut lector meus quisquis sit
me unum. nõ filie iupcias. non
amice noctem. nõ bostis insidias.
nõ uadimonium. non donnum aut
agrum aut thesaurum suum co¬
gitet. et saltem dum legit. uolo
mecum sit. Si negociis urgetur lec¬
tionem differat. ubii ad legendũ
accesserit negociorum pondus et
curim rei familiaris abiciat. ĩq
ea que sub oculis sunt aminũ in¬
tendat. Si condicio nõ placet imiti¬
lib scriptis abstineat. ⁊ Iolo ego
parit̾ negocietur et studeat. Nolo
sine ullo labore percipiat que sine

Expanded text:
probor, habeo studii mei fructus probor, habeo studii mei fructus eximios; non “laboro” ut “obscurus fiam” sed ut clarus; opto enim intelligi sed ab habentibus intellectum, et ab his ipsis non sine studio ac mentis intentione non anxia sed iocunda; divitem, si huc sponte diverterit, non excludo, dum noverit nichil hic conferre divitias. 23 Quid multa? si alteri scriberem, tam animose non agerem; nunc Francisco meo scribens, michi scribo. Volo ego ut lector meus, quisquis sit, me unum, non filie nuptias non amice noctem non hostis insidias non vadimonium non domum aut agrum aut thesaurum suum cogitet, et saltem dum legit, volo mecum sit. Si negotiis urgetur, lectionem differat; ubi ad legendum accesserit, negotiorum pondus et curam rei familiaris abiciat, inque ea que sub oculis sunt, animum intendat. Si conditio non placet, inutilibus scriptis abstineat; nolo ego pariter negotietur et studeat, nolo sine ullo labore percipiat que sine
Abbreviated transcription (Latin):
altissu. Gandeo talis else si
simi talis. si rumus quidui tał
fieri optem. dum altitudo nõ ob¬
scuritas causa sit. Iunat a pau¬
tis uideri. quantoq a pauciorib
uideor tanto ipẽ michi carior sũ.
Nolo dignitas aut opes adiuuẽt
legentem. Prouide pontificẽ aut
regem intentũ aminũ habere uo¬
lo atq alium quenilibet eoq ma¬
gis si forte numus ht̃ ingenii. Exẽ¬
plum unium rebus aptum qd̾
tuus pape urgenti ciccius opposu
repetam. oximsti ut alexauder
macedo geometricum precepto¬
rem roget quedam secreciora ar¬
tis illius ab eo sibi clarius expo¬
in. et quid ille rendeat. hec ĩquit
eq oumib obscura sunt. elegan¬
tissime. Non enm dyadema s in¬
genium studio aduitum ꝯfert
ad intelligentiam scripturarum.
alioqui optabilius regnũ foret.
multa sunt ubi nõ modo nichil
prodest s eciam multum obest
maiestas et impium. Magno qui¬
dem et supbo lectore nõ sumi dignꝰ.
Si ab humilibus legor et nõ mi¬

Expanded text:
altissimi? Gaudeo talis esse, si altissimi? Gaudeo talis esse, si sum talis; si minus, quidni talis fieri optem dum altitudo non obscuritas cause sit? iuvat a paucis videri, quantoque a paucioribus videor, tanto ipse michi carior sum. Nolo dignitas aut opes adiuvent legentem; proinde pontificem aut regem intentum animum habere volo atque alium quemlibet, eoque magis si forte minus habet ingenii. 21 Exemplum unum rebus aptum, quod tunc pape urgenti acrius opposui, repetam: meministi ut Alexander Macedo geometricum preceptorem roget quedam secretiora artis illius ab eo sibi clarius exponi, et quid ille respondeat: «Hec» inquit, «eque omnibus obscura sunt». Elegantissime; non enim dyadema sed ingenium studio adiutum confert ad intelligentiam scripturarum; alioquin optabilius regnum foret; multa sunt ubi non modo nichil prodest, sed etiam multum obest maiestas et imperium. 22 Magno quidem et superbo lectore non sum dignus; Si ab humilibus legor et non im
Abbreviated transcription (Latin):
uiti poslum. at si descendere i¬
beor stans ĩnno facultas p̾ripit᷑
obsequendi. Quid est igitur qd̾
me poscunt. ierte quo nie ut ni¬
bent et quem ipsi stilum noĩant
non est stilus. Quid autem oro
uunc dicent iuuenalis qui stu¬
diorum spem perditam tempori¬
bus sus dolet: Quid seueca tan¬
tus orator qui post ciceronem ĩ
deretius datam eloquentiam la¬
mentatur: Quid titero ipẽ sũmꝰ
flos elcquii qui taaiẽ quodam
loco eloquencie casum deflet. bñ
ꝙ las uiertias nõ audiunt quib
friuole et manit̾ et abiecte lo¬
qui. has ad scolas ire iubeor is
senescens quas iuuenis semp
fugi. s bene lit̾. Interun liber sũ
egre punitentib qui ue in ser¬
uicium asserebant. Et si expectã¬
da condicio est in ꝑpetuum liber
ero. tanto equidem libertate le¬
cior quanto fueram proxumor
serintuti. Accebit ꝙ eo libertas
sa sit. Si enim est uerii quid spe¬
ciosius optassem ꝙͣ euasilse iõ
n possim ab hiis qui sibi uident᷑

Expanded text:
niti possum; at si descendere iuniti possum; at si descendere iubeor stans in imo, facultas preripitur obsequendi. Quid est igitur qued me poscunt? certe quo me uti iubent et quem ipsi stilum nominant, non est stilus. 18 Quid autem, oro, nunc diceret Iuvenalis, qui “studiorum spem” perditam temporibus suis dolet? quid Seneca tantus orator, qui post Ciceronem “in deterius datam” eloquentiam lamentatur? quid Cicero ipse summus flos eloquii, qui tamen quodam loco eloquentie casum deflet? Bene quod has ineptias non audiunt quibusfrivole et inaniter et abiecte loqui; has ad scolas ire iubeor iam senescens, quas iuvenis semper fugi. Sed bene habet; interim liber sum, egre permittentibus qui me in servitium asserebant, et si expectanda conditio est, in perpetuum liber ero, tanto equidem libertate letior quanto fueram proximior servituti. 20 Accedit quod eo libertas sa sit; si enim est vera, quid speciosius optassem quam evasisse ideo ri possim ab his qui sibi videntur
Abbreviated transcription (Latin):
tes apollĩne. qd̾ dictauera ma¬
gne parti non satis intelligibi¬
le. cum tamen esset aptissimũ.
quibusdam u̾o grecum seu mage
barbaricum insum est En quibꝰ
ingeniis recum sũma cõmittit᷑.
Tres equidem stilos autore tullio
scimus quos ipẽ figuras uocat.
grandiloquũ quem grauemi ap¬
pellat. auderatum quem medi¬
occem uocat. Atq humilem quẽ
extenuatum dicit. horum pͥmꝰ
urã etate peue nullorum est ꝓ¬
ximus pancoꝵ. ultimꝰ multoꝵ.
quicquid infra est iam ꝓfecto
nullum oronus iugenue gra¬
dum tenet. s u̾borum pocius q̃
dam et agrestis et ẜuilis effu¬
sio est et qmͣꝙͣ nulle annorũ
obseruacione continua mole¬
uerit diguitatem trum̃ quam
naturalit̾ non habet ex tempo¬
re uon habebit. Ego quidẽ me
iudice si eplam scribens aꝑte u̾¬
sor in humili bñ est. si quis ut
ascendam altius bortetur uideo
gradus quib assurgendum ẽ.
⁊ qnͣtalibet ingenii tarditate

Expanded text:
tes Apollinem: quod dictaveram mates Apollinem: quod dictaveram magne parti non satis intelligibile, cum tamen esset apertissimum, quibusdam vero grecum seu mage barbaricum visum est: en quibus ingeniis rerum summa committitur! 16 Tres equidem stilos autore Tullio scimus, quos ipse “figuras” vocat: grandiloquum, quem “gravem” appellat; moderatum, quem “mediocrem” vocat; atque humilem, quem “extenuatum” dicit. Horum primus nostra etate pene nullorum est; proximus paucorum; ultimus multorum; quicquid infra est, iam profecto nullum orationis ingenue gradum tenet sed verborum potius plebeia quedam et agrestis et servilis effusio est, et quanquam mille annorum observatione continua inoleverit, dignitatem tamen, quam natutaliter non habet, ex tempore non habebit. 17 Ego quidem, me iudice, si epystolam scribens apte versor in humili, bene est; siquis ut ascendam altius hortetur, video gradus quibus assurgendum est et quantalibet ingenii tarditate,
Abbreviated transcription (Latin):
fici sic collegio uiden et hoc unũ
a me requiri ut humliarem in̾¬
genium. utor enm u̾bis illorum.
et incliuare stimulũ stilum assu¬
esçerem. ubi preterea quod a duo¬
bus audieram a multis ex eodẽ
ordine conscriptis patrib audim
tanto gaudio repletus sum qnͣ¬
tum iuix ht qui de linnue cartenis
odiosi libertorem suum insperatũ
conspicit. huic enim encidendi ui¬
am patefactam michi rebar nec
fallebar. Itaq requisitus ut dic¬
tarem aliquid quo posse me ꝓpe
t̾ram uolare et humilidus me co¬
aptare sentenciis appareret. Id eĩ
unchi facilimum constant̾ asse¬
uerebant qui me ini carcerem al¬
tum licet artũ tũ urgebant. ut pͥ¬
num dictandi materia data est
onini iuxu ingenioli mei alas
explicui quib me humo tolletẽ
ut ait. Enmus. et post eum ca¬
ro. et alte a deo uolarem ut si fie¬
ri posset ab hus qui me captũ
ducebant non uiderer. affuisse
opus esset. ut nrm̃ fausse pu¬

Expanded text:
fici, sic collegio videri et hoc unum fici, sic collegio videri et hoc unum a me requiri ut humiliare ingenium — utor enim verbis illorum — et inclinare stilum assuescerem, ubi preterea quod a duobus audieram a multis ex eodem ordine conscriptis patribus audivi, tanto gaudio repletus sum quantum vix habet qui de limine carceris odiosi liberatorem suum insperatum conspicit; hinc enim evadendi viam patefactam michi rebar, nec fallebar. 14 Itaque requisitus ut dictarem aliquid quo posse me prope terram volare et humilibus me coaptare sententiis appareret — id enim michi facillimum constanter asseverabant qui me in carcerem altum licet, arctum tamen urgebant — ut primum dictandi materia data est, omni nisu ingenioli mei alas explicui quibus “me humo tollerem”, ut ait Ennius et post eum Maro, et alte adeo volarem ut si fieri posset, ab his qui me captum ducebant, non viderer. 15 Affuisse opus esset, et nostrum favisse pu
Abbreviated transcription (Latin):
cum lacruis. Contra autem a
stra galeto. Is equidem aduentu
meo letari uisus multa dix̃ quibꝰ
satis apparet nõ libectati mee il¬
lum s opinomi omĩum fauere.
Quid te moror. unus adu̾sus ml¬
tos et ꝑtinaces et disertos parũ
poteram et iam pene uietus me¬
stusq sub igumꝰ ibam. Attulit
nuchi melior fortuna remediũ.
Extimatio quedam nõ medioctis
eloquii s multo maxime silencii
fideiq mee aunuos occupauerat.
qm u̾a uiderut fame talis aucto¬
res. archanis itaq maximi pon¬
tificis idoneus insus eram inq
boc ipsim euocatus. unuu obsta¬
re dicebatur ꝙ michi altior stilus
esset qmͣ romane sedis humilitas
postularet. quod cum ex illorũ ore
qui status mei curam p̾cipuam
agebant michi ĩnccrisset primo
quidem stupor arripuit. ueritꝰ q
sum ne y̾ronicis u̾bis eluderent
huuulitatem meam cunis michi
cum ĩ multis tũ eciam in orõne
sum conscius. deide ubi nire ui¬
raudo intpoĩto ꝑdidia sic ponti¬

Expanded text:
cum lacrimis; contra autem amcum lacrimis; contra autem amstra galero”; is equidem adventu meo letari visus, multa dixit quibus satis apparet non libertati mee illum sed opinioni omnium favere. Quid te moror? unus adversus multos et pertinaces et disertos parum poteram, et iam pene victus mestusque sub iugum ibam. 12 Attulit michi melior fortuna remedium. Extimatio quedam non mediocris eloquii, sed multo maxime silentii fideique mee animos occupaverat; quam vera, viderint fame talis auctores; archanis itaque Maximi Pontificis ydoneus visus eram inque hoc ipsum evocatus. Unum obstare dicebatur quod michi altior stilus esset quam romane sedis humilitas postularet; quod cum ex illorum ore qui status mei curam precipuam agebant, michi innotuisset, primo quidem me stupor arripuit veritusque sum ne yronicis verbis eluderent humilitatem meam, cuius michi cum in multis tum etiam in oratione sum conscius. 13 Deinde ubi iureiurando interposito perdidici sic ponti
Abbreviated transcription (Latin):
nõ optassem turpe michi et in¬
dignum meo nonñe uiden. na
bere autem me nunc satis mul¬
ta illico de futura si cupiditati
aditus panderetur. uecessitates
curasq grauissimas cum diuiciis
subituras. Postremo orare et ob¬
testari ut me ceptum uite cursũ
sinerent meo more pagere ueue
offendiculum pedib meis iam
fessis et metam spectantib obi¬
cerent. paiterent labori pairerẽt
pudori meo ue male mutatis stu¬
dus fierem semlis auarine spectacu¬
lum. et quib comitibus letam ac
liberam inuentutem egissem eis¬
dem auctorib tristem seruam q
leuectutem cigere uoactus inciperẽ.
frustra supuatuos labores laboꝵ¬
q causas tanto studio quen. eẽ
eis et uichi requiem in foribus.⁊
ipsum diem qui eos tam solicitos
haberet esse forsan extremum. ab
extremo certe non magno spacio
distare. festinare illam que finẽ
curis hominũ et manib uotis ĩ¬
poneret. Talibus agebam sepe ĩ¬
dignans. sepe u̾o flebilit̾ et ꝓpe

Expanded text:
non optassem, turpe michi et innon optassem, turpe michi et indignum meo nomine videri; 9 habere autem me nunc satis multa, illico defutura si cupiditati aditus panderetur; necessitates curasque gravissimas cum divitiis subituras; postremo orare et obtestari ut me ceptum vite cursum sinerent meo more peragere neve offendiculum pedibus meis iam fessis et metam spectantibus obicerent; parcerent labori, parcerent pudori meo, ne male mutatis studiis fierem senilis avaritie spectaculum, et quibus comitibus letam ac liberam iuventutem egissem eisdem auctoribus tristem servamque senectutem agere coactus inciperem; 10 frustra supervacuos labores laborumque causas tanto studio queri; esse eis et michi requiem in foribus et ipsum diem qui eos tam solicitos haberet, esse forsan extremum, ab extremo certe non magno spatio distare; festinare illam que finem curis hominum et inanibus votis imponeret. 11 Talibus agebam sepe indignans, sepe vero flebiliter et prope
Abbreviated transcription (Latin):
atis has qualescũq literulas si¬
ne quib inuere posse diffiderẽ.
fuisse me ab adolescencia contẽp¬
toreni aun quando et modicim
habebam et inulto egere potan
ac diu. si ditornum aliquid in
hiis uite mortalis angustiis dici
debet. Iaui u̾o deformem michi fu¬
tinam aun situn quando ⁊ mul¬
tum haberem et ad eam etatem
peruenissem que mollire ac tem¬
perare soleat affeitus. et in qua
su eo curpior cugiditas quo un¬
nor et bremor rotest esse necessi¬
tas pro longitudine uie optan¬
dum esse uiaticum. michi iam ⁊
cos habuissem quorum caritas
culatira inderetur. atq in pͥmis
g̾iuanum. crai ut tunc multis ita
nunc nullo penitus opus sit uẽ¬
pe qui propter xpm uiũsa despe¬
xit ceqrum gͦ necessitatib partĩ
morte partim benigniore fortũa.
parti mopi religione cõsultũ.
me uͦ prope iam solum et ĩ dieb
meis longnis pregressum ⁊ abim¬
de duuitem optare incipere quod
comitatus adolestens paupenor

Expanded text:
atque has qualescunque literulas, siatque has qualescunque literulas, sine quibus vivere posse diffiderem; fuisse me ab adolescentia contemptorem auri quando et modicum habebam et multo egere poteram ac diu, si diuturnum aliquid in his vite mortalis angustiis dici debet; 7 iam vero deformem michi futuram auri sitim quando et multum haberem et ad eam etatem pervenissem que mollire ac temperare soleat affectus et in qua sit eo turpior cupiditas, quo minor et brevior potest esse necessitas; pro longitudine vie optandum esse viaticum; michi iam etcos habuissem, quorum caritascusatura videretur, atque in primis germanum, cui ut tunc multis ita nunc nullo penitus opus sit, nempe qui propter Cristum universe despexerit; meorum ergo necessitatibus partim morte, partim benigniore fortuna, partim inopi religione consultum; me vero prope iam solum et in diebus meis longius progressum et abunde divitem optare incipere quod comitatus adolescens pauperior
Abbreviated transcription (Latin):
sũmi pastoris messe diceretur
anctoritas. ꝙͣ ꝯmͣ si iam essem qd̾
et sieri capis tupio et uitor. ⁊ ut
uerum fatear ad huc spero. speru
omina poterant sola ut quies
amim salua esset. Audies tamẽ
nõ quod agi debuit s quod actũ ẽ.
Et quid putas: Omnis insidiarũ
scena pͥmo mͥ patint aduentu. ex¬
si ommes ambagum formas enu¬
merem quib nõ sine indignati¬
one mea neqz sinc amncoꝵ suspi¬
riis unus mͥ ubi rumine uoluis¬
sem aunꝰ effluxit longa ent hy¬
storia. sũma cimctis ope tenden¬
tibus ut diues s occupatus atq
solicitus ymo quidem ut u̾e pauꝑ
miser et mestus fierem me uno
reluctante accit̾ ac recusante ni¬
gum aureum nõ alit̾ qmͣ ligneũ
aut plomibeum. deiq et hominũ
fidem contestante enpi michi li¬
bertatem atq ocium curus appeti¬
tu nul natura melius cuius suc¬
cessu nil michi fortuma felicius
tabrasset. extrꝰ quori michi gau¬
dumi et omnẽ uite dulcedinẽ

Expanded text:
summi pastoris inesse diceretur summi pastoris inesse diceretur autoritas, quanquam, si iam essem quod et fieri cupio et nitor et ut verum fatear, adhuc spero, sperni omnia poterant, sola ut quies animi salva esset. 5 Audies tamen non quod agi debuit, sed quod actum est. Et quid putas? omnis insidiarum scena primo michi patuit adventu. Quodsi omnes ambagum formas enumerem, quibus non sine indignatione mea neque sine amicorum suspiriis unus michi ubi minime voluissem, annus effluxit, longa erit historia, summa cuntis ope tendentibus ut dives sed occupatus atque solicitus, imo quidem ut vere pauper miser et mestus fierem, me uno reluctante acriter ac recusante iugum aureum non aliter quam ligneum aut plumbeum, 6 Deique et hominum fidem contestante eripi michi libertatem atque otium, cuius appetitu nil natura melius, cuius successu nil michi fortuna felicius tribuisset; extorqueri michi gaudium et omnem vite dulcedinem
Abbreviated transcription (Latin):
quid cupiditatis inerat euanuit
que ubi spes accesserit odiosis ĩ
locis sepe nos detinet. Spes enim
et cupiditas cathenam efficiũt
qua uinctus humianus ammꝰ
extraq racionis imꝑnimi raptꝰ
multa aspera et indigna ꝑpetit.
uemi ego nõ cupiditate non spe
ulla s caritate tractus ut dixi.
Deui autem loa gnarꝰ cause ne sciꝰ
nõ oblitus tamen illud annei.
turpe est nou ire s ferti. et ni
medio rerum turbine stupentẽ
dicete. huc ego quẽ adinodum ue¬
ii. menmeram plaue tractanti¬
q abitum nl crebrius occursabat
S quid agerem. duo illi principes
ecclĩe me certatim euocabant qͦs
uelut duos thauros ualidissimos
lateq xpi reguantes in pascius
grex dominicus nunc habet qͦr
me alt̾ uetenbus bñficiis. alter
insperata et noua ignoti homĩs
demuolenciam faine soluis testi¬
monum secutus obstruxerat. Su¬
perbia uisa est uoces illorum sp¬
nere quos reges ac principes ue¬
nerantur et p̾sertun uoces quib

Expanded text:
quid cupiditatis inerat, evanuit, quid cupiditatis inerat, evanuit, que ubi spes accesserit, odiosis in locis sepe nos detinet. Spes enim et cupiditas cathenam efficiunt, qua vinctus humanus animus extraque rationis imperium raptus, multa aspera et indigna perpetitur. 3 Veni ego non cupiditate, non spe ulla, sed caritate tractus, ut dixi; veni autem loci gnarus, cause nescius, non oblitus tamen illud Annei: «Turpe est non ire sed ferri, et in medio rerum turbine stupentem dicere: ‘Huc ego quemadmodum veni?». Memineram plane tractantique abitum nil crebrius occursabat. 4 Sed quid agerem? Duo illi principes Ecclesie me certatim evocabant, quos “velut” duos “tauros” validissimos lateque Cristi regnantes in pascuis grex dominicus nunc habet, quorum me alter veteribus benificiis, alter insperata et nova ignoti hominis benivolentia, fame solius testimonium secutus, obstrinxerat. Superbia visa est voces illorum spernere quos reges ac principes venerantur et presertim voces quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Reliquum est ut si oculos tuos ar¬
tificiosis literaꝵ tractibus assue¬
tos scriptura inculcior offendit
montanum claudicans sedile et
concretum atram̃tum et palu¬
stris papirus et pastoralis calamiꝰ
culpentur. ego autem excuser di¬
gitisq meis tua partat urbũtas.
uiie et uale. ad fontẽ sorgie .iiiiͦ.
Idus Iuuii. ad frãtischũ scõr apłoꝵ.¬
successib sius ĩ romana curia.
Et de tristib stilis.
lebilem ridiculamq rem
audies. uocãt᷑ ad curiau
uem. curiam hanc que de roma
nicħ pret̾ uomen retinet. Et ueĩ
omĩum que erga me agerentur
ignarus. Nunqmͣ si quid michi
cceditur uenturus sciens. Et qͥd
inquies gͥ te trahebat: Profecto
nil aliud ꝙͣ caritas amcorum.
Ego ennu magna exꝑte iam du¬
dum cupiditatibus finem feci.
Itaq iam deponendis ac spargẽ¬
dis qmͣ aggregandis fortinie spo¬
liis occupacior simi. uñ michi ul
penitus cõmune cum curia est.
⁊ Iunꝙͣ concordarunt mores. Si¬

Expanded text:
28 Reliquum est ut si oculos tuos ar28 Reliquum est ut si oculos tuos artificiosis literarum tractibus assuetos scriptura incultior offendit, montanum claudicans sedile et concretum atramentum et palustris papirus et pastoralis calamus culpentur; ego autem excuser digitisque meis tua parcat urbanitas. Vive et Vale. Ad fontem Sorgie, IV Idus Iunias. 5 Ad Franciscum Sanctorum Aposuccessibus suis in romana curia, et de tribus stilis. 1 Flebilem ridiculamque rem audies; vocatus ad curiam veni, curiam hanc que de Roma nichil preter nomen retinet; et veni omnium que erga me agerentur ignarus; nunquam, siquid michi creditur, venturus sciens. ‘Et quid’ inquies, ‘igitur te trahebat?’ Profecto nil aliud quam caritas amicorum; ego enim magna ex parte iandudum cupiditatibus finem feci. 2 Itaque iam deponendis ac spargendis quam aggregandis fortune spoliis occupatior sum; unde michi nil penitus comune cum curia est; nunquam concordarunt mores; si