comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ĩ armeniã uenit cͥca montẽ cordicũ ad¬
huc aliqͣ pars ec̃ ⁊ qd̾ dã bitum̃ ex iũ touli.
qͦ maxĩe hoĩes ad expiatõnẽ utunt᷑. Me¬
minit eiꝰdem iero. egyptiusqͥ autiqͥtatem
conscͥpsit. Manasses damascenꝰ de eisdem
sic ait. Est sũꝑ numidam excelsus mons
ĩ armenia. qͥ baris appellat᷑. In qͦ młtos cõ¬
ruit noe fenestrã. ⁊ enusit coruũ qͥ ñ reu̾¬
tebat᷑: forte int̾ceptꝰ aqͥs uł inueniens su¬
ꝑ natans cadau̾ in aqͥs. illectꝰ ẽ eo. tñ iose¬
pħ ait. qͥ cuncta reperiens inundantia:
regressus ẽ ad noe. Emisit ꝙͣ colũmbã pt¬
eũ: que tũ cũ ñ inuenissẽt uͥ reqͥesferet
pes eiꝰ: reu̾sa est ad nͣoe. S ñ ne cacumina
montiũ iam erant nudata: forte nũctũ
siccata. ⁊ sic in palude reqͥesc̾e ñ potuit.
sic̃ nec ĩ aqͣ. uł ꝑ recapitulationẽ pot̃ ĩtli̾gi

Expanded text:
enia venit circa montem Cordicum, adhuc aliqua pars esse, et quoddam bitumen exinde tolli, quo maxime homines ad expiationem utuntur. » Meminit ejusdem Hieronymus Aegyptius, qui antiquitatem conscripsit. Manasse Damascenus de eisdem sic ait: « Et super Numidiam excelsus mons in Armenia qui Baris appellatur, in quo multos conruit Noe fenestram, et emisit corvum, qui non revertebatur , forte interceptus aquis, vel inveniens supernatans cadaver in aquis est illectus eo. Tamen Josephus ait, quod cuncta reperiens inundantia regressus est ad Noe. Emisitque post eum columbam, quae cum non invenisset ubi requiesceret pes ejus, reversa est ad Noe. Sed nonne cacumina montium jam erant nudata? Forte nondum siccata, et sic in palude requiescere non potuit, sicut nec in aqua. Vel per recapitulationem prius potest i
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ascendens inde: obsedit ciuuitatem
dabir. q̃ pͥus uocabat᷑ cariasepher.
i ciuitas litt̾aꝵ. Ciues enim eiꝰ scͥpto¬
res erant. Quam cum inuenisset
munitã ait. Qui pͥmus ꝑcusserit
urbem hãc ⁊ ceꝑit dabo ei axam
filiam meã. uxorem cũ ea. ⁊ cepit
eam othoniel filius ⁊ ener fr̃ caleph
uinior eo. Erant autẽ utermi fr̃s
tm̃. nã ⁊ ille filus iephone iste uͦ
filiꝰ cenez d̾r. nͥ forte pater eoꝵ bino¬
tam suasa est a uiro ut peteret a
patre suo agr̃̾ in conuallib. Suspi¬
rauit q ⁊ fleuit ut sedebat ĩ asmo.
Cui caleph. Quid habes inquit at
arentem de disti mͥ. uinge ⁊ irrigu
am. Bedit q ei caleph irriguum suꝑiꝰ¬

Expanded text:
 ascendens inde, obsedit civitatem Dabir, quae prius vocabatur Cariatsepher, id est civitas litterarum. Cives enim ejus scriptores erant. Quam cum invenisset munitam, ait: Qui primus percusserit urbem hanc, et ceperit, dabo ei Axam filiam meam uxorem cum ea, et cepit eam Othoniel, filius Cenem, frater Caleb junior eo. Erant autem uterini fratres tantum. Nam ille filius Jephone, iste vero filius Cenem dicitur, nisi forte pater eorum binotam sibi, suasa est a viro suo, ut peteret a patre suo agrum in convallibus. Suspiravitque, et flevit ut sedebat in asino. i Caleph. Quid habes? At illa rarentem dedisti mihi: da et irriguam aquis. Dedit ergo Caleph irriguum su
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ra illa futã erant. t̾ribilis enĩ lex. do
lapidem quẽ sulposuerat capiti suo: erex̃
ibi intitulũ .i. in cõm̃dabilẽ memõia hꝰ uisi¬
locum lapidis. semꝑ sͥ honorabilẽ ⁊ ui r̾edi¬
tu decimas ⁊ hostias se ibi oblaturũ. ⁊ ur
dei. Prius enĩ a iebus iebuseis qui eã condi¬
dalina iuuenta est. uł forte copia huiꝰ gnis

Expanded text:
in terra illa futura erant. Terribilis enim lex; domlapidem, quem supposuerat capiti suo, crexit ibi in titulum, id est in commendabilem memoriam hujus visilocum lapidis, semper sibi honorabilem, et in reditu decimas, et hostias se sibi oblaturum. Et urDei. Prius enim Jebus a Jebusaeis, qui eam condidalina inventa est. Vel forte copia hujus generis
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur egͥssus iacob de bersabee ꝑgebat.
aram. ꝑ chananeam uͦ it̾ faciens: timu¬
it incolas t̾re. quia uͦ ait iosephꝰ. Chaua¬
nei erant in deuoti ysaac pͥorib bellis
eiꝰ ualde gͣuati. maxime cũ chariathimꝰ
cepisset circa quã p̃cipue laborauerat
Timuit gͦ iacob apd̃ aliquẽ ꝓrouincia¬
lium intrare. ⁊ sub diuo iacebat. cũ aũ
uenisset uixta luzam uesꝑe: supposuit¬
iacob capiti suo lapidem. ⁊ obdormiuit.
Et uidit in sompnis scalãm erectam a
t̾ris celos attingentẽ.:i ascendentes. an¬
scale dicentẽ sibi. Ego sum d̾s abraham.
nd̾s ysaac terrã hanc dabo tibi ⁊ seni
cam te in t̾ram hac. Ordine p̃post̾o est uiꝰ

Expanded text:
gitur egressus est Jacob de Bersabee, et pergebat Aram . Per Chananaeam vero iter faciens, timuit incolas terrae, quia, ut ait Josephus, Chananaei erant indevoti Isaac, prioribus bellis ejus valde gravati, maxime cum Cariathiarim cepisset, circa quam praecipue laboraverat. Timuit ergo Jacob, apud aliquem provincialium introire, et sub divo jacebat. Cum autem venisset juxta Luzam vespere, supposuit capiti suo lapidem, et obdormivit. Et vidit in somnis scalam erectam a terris, coelos attingentem, et anscalae dicentem sibi: Ego sum Deus Abraham et Isaac. Terram hanc dabo tibi et semicam te in terram hanc. Ordine praepostero usus
Abbreviated transcription (Latin):
srat ⁊ tnͣstulit iosue locum castroꝵ
in sylo. ⁊ ibidem transtulit tab̾na¬
cłm cum om̃i ornatu suo ꝓ loci opor¬
tunitate ⁊ iñ ꝓcessit in sichem cum
om̃i ppło ⁊ constituit in monte he¬
bal altare dũo. de lapidib impoliti.
obtulit q suꝑ illud holocausta et
paccfica. scͥpsit q suꝑ illud deut̾ono

Expanded text:
transtulit Josue locum castrorum in Silo, et ibidem transtulit tabernaculum, cum omni ornatu suo, pro loci opportunitate. Et inde processit in Sichem cum omni populo, et constituit in monte Hebal altare Domino de lapidibus impolitis, obtulitque super eo holocausta et pacifica . Scripsitque super illud
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotib ⁊ leuitis. aliamq mediã
in moute garizim cum sa c̾dotib
⁊ leuitis ⁊ acclamau̾nt sͥ alt̾natim
bñdictiones ⁊ maledictiones. sicut
mandau̾at ilł moyses. Porro iose.
tradit maledicta ⁊ benedicta in al¬
tari scͥpta reliquisse. Quo fc̃o: redie¬
runt in sylo. Concessit autẽ iosue
tribui uida montana ad meridiẽ
que iam acqͥsierant. s nondum sor¬
te tradidit. effraun qͦ concessit mõ¬
tana. ad aquilonẽ. int̾ utrũq me¬
diam tͥbum manasse collocaus. his
tͥbus cõmisit t̾ram alus in castra
manentib. tum qr bellicose erant
tum: qr digniores. Sciebat enĩ reg¬
num uide ẽẽ ꝓmissum ⁊ manasse ⁊
effraim bñdixisse iacob. pro bñficio
ioseph patͥs eoꝵ. S ⁊ ip̃e qͦ iosue ef¬
fraita erat: dedit ã effram extra
sortẽ alioꝵ agrum sichem. quem de¬

Expanded text:
diam in montem Garizim cum Sacerdotibus et Levitis. Et acclamaverunt sibi alternatim benedictiones, et maledictiones, sicut mandaverat illis Moyses. Porro Josephus tradidit, maledicta, et benedicta in altari conscripta, reliquisse. Quo facto redierunt Silo. Concessit autem Josue tribu Juda montana ad meridiem, quae jam acquisierant; sed nondum sorte tradidit. Ephraim quoque concessit montana ad aquilonem, inter utrumque mediam tribum Manasse collocans. His tribubus commisit terram, aliis in castris manentibus, tum quia bellicosae erant, tum quia digniores. Sciebat enim inde regnum esse promissum, et Manasse et Ephraim benedixisse Jacob pro beneficio Joseph patris eorum. Sed ipse quoque Josue Ephraita erat, dedit autem Ephraim extra sortem aliorum agrum Sichem, quem de
Abbreviated transcription (Latin):
manifestatat se iħe admare ty¬
beriadis piscabant᷑ .uii. discipuli. nocte
quadam ut hrẽnt cibos ⁊ cum nichil
prandidissent mane stetit h iħx in
lictore. Cumq ad mandatũ eiꝰ in dext̾am
nauigii rete misissent: impleuerunt
illud. .c.l. trib magnis piscib ⁊ ait io¬
hes dñs est. Tũc petrus misit se ĩ ma¬
re. alii nauigio uenert̃: ⁊ inuenerunt
prunas in littore. ⁊ piscem suꝑpositum
⁊ panem positum ⁊ assantes simł de
piscib quos pendid̾ant manducaue¬
it̃ cũ iħu. scientes quod dñs est ⁊ hec
fuit t̾cie diei manifestatio. S pꝰ qͦt
dies ab octaua die resurrectionis ñ est
det̾minatũ. ẽũc dixit iħs petro. Symõ
ih̃is diligis me plus his: Int̾rogabat
dñsqd̾ sciebat s innuit ut corde creda¬
mꝰ. ⁊ ore confiteam᷑. ⁊ ait petrꝰ: ĩ dñe Tu¬

Expanded text:
manifestavit se Jesus ad mare Tiberiadis. Piscabantur autem discipuli septem nocte quadam, ut haberent cibos. Et cum nihil prendidissent, mane stetit Jesus in littore. Cumque ad praeceptum ejus in dextera navigii rete misissent, impleverunt illud 153 magnis piscibus. Et ait Joannes: Dominus est. Tunc Petrus misit se in mare. Alii navigio venerunt, et invenerunt prunas in littore, et piscem superpositum, et panem juxta positum, et assantes simul de piscibus quos prendiderant, manducaverunt cum Jesu, scientes quia Dominus est . » Et fuit haec tertiae diei manifestatio, sed post quot dies ab octava die resurrectionis non est determinatum. « Tunc dixit Jesus Petro: Simon Joannis diligis me plus his? Interrogabat Dominus quod sciebat. Sed innuit, ut et corde credamus et ore confiteamur. Et ait Petrus: Et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ manducet᷑. Et obtulert̃ ei partem
piscis assi. ⁊ fauũ mellis. ⁊ manducanᷤ.
reliquas dedit eis. Sciend̾ est cibos a dño
tem uͦ sũptosin alimoniã. alt̃ enĩ absor¬
bet aquã t̾ra siciens: alt̃ radiꝰ solis candens.
⁊ att illis. hec sunt u̾ba que locutꝰ fum

Expanded text:
ucetur. Et obtulerunt ei partem piscis assi, et favum mellis. Et manducans reliquias dedit illis . Sed sciendum est cibos a Domintem vero sumptos in alimoniam. Aliter enim absorbet aquam terra sitiens, aliter radius solis cadens. Et ait illis. « Haec sunt verba, quae locutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
filie salphaath. frẽs nr̃i nobiscum¬
hñt sortem. ex p̃cepto dñi. Sigͦ nuy¬
seruit uiris trib alteriꝰ. qr filii eaꝵ
seqñt᷑ tribum patris: minuet᷑ hedi¬
tas nr̃a ⁊ sortium distributio ꝯfun¬
dec᷑. in iubeleo. Occõne gͥ filiaꝵ sal¬
phaath lex hec ꝓmulgata ẽ adnõ¬

Expanded text:
 nobiscum sortem, ex praecepto Domini. Si ergo nupserint viris tribus alterius, quia filii earum sequentur tribum patris, minuetur haereditas nostra, et sortium distributio confundetur in jubilaeo . Occasionem ergo filiarum Salphaad, lex haec promulgata est a Do
Abbreviated transcription (Latin):
rituũ uisus est numꝙͣ exilire.⁊ denio¬
eleazar turibula eoꝵ ex p̃cepto dñi
minas formansq ex eis coronulas: affic̃
eas altari meo ad c̃monend̾ filios isi ł ne
quis uͥ de semine aaron acced̾et ad offe̾nd̾
uicensum dño .s. ne similia pac̾et᷑. tñ ⁊
sic fabrefacte erant qd̾ ibi stabant adde

Expanded text:
est unquam exsilire, et devoEleazar thuribula eorum, ex praecepto Domini,minas, formansque ex eis coronulas aureas, affixit eas altari aeneo, ad commonendum filios Israel ne quis, nisi de semine Aaron, accederet ad offerendum incensum Domino, ne similia pateretur. Tamen et sic fabrefactae erant, quod ibi stabant ad de
Abbreviated transcription (Latin):
st̾i dignitas uni domui ⁊ tam paucis
cred̾etur ministͥs. accusabant q moysen
de deserti inopia. eo ꝙ eoꝵ negotiaretur
in opiam: ut semꝑ eiꝰ uid̾encur ag̾e auxi¬
lio. Tulit gͥ moyses ex p̃cepto dñi uugas
.xiii. pͥncipum. et sc̾psit in una quaq uo¬
m̃ tͥb sue. uł potius pͥncipis. Scͥpsit ã in

Expanded text:
sterii dignitas uni domui, et tam paucis crederetur ministris . Accusabantque Moysen de deserti inopia, eo quod eorum negotiaretur inopiam, ut semper ejus viderentur egere auxilio. Tulit ergo Moyses ex praecepto Domini virgas duodecim principum, et scripsit in unaquaque nomen tribus suae, vel potius principis. Scripsit autem
Abbreviated transcription (Latin):
cum uidisset fratrueles suos honora¬
tos alteꝵ sacdotio. alteꝵ ducatu ppłi in¬
iudit. ⁊ murimurans ceͣ moysen aaiõ
complices secum habu̾t.cc.l. de leuitis
maiorib quos ⁊̃ dignos sac̾dotio p̃fere¬
bat. Adiunx̾at q sibi dachau ⁊ abyron.
potentiores rubenitaꝵ: quib pͥncipa¬
tum ppłi deb̾i dicebat. qr fuert᷑ de ru¬
hausto igue suꝑponat thinuama.
⁊ aaron uobiscum. ⁊ quẽ dñs elegerit

Expanded text:
cum vidisset fratrueles suos honoratos, alterum sacerdotio, alterum ducatu populi, invidit , et murmurans contra Moysen et Aaron, complices secum habuit ducentosmajoribus, quos etiam dignos sacerdotio praeferebat: adjunxeratque sibi Dathan, et Abiron, potentiores Rubenitarum, quibus principatum populi deberi dicebat, quia fuerant de Ruhausto igne superponat thymiama, et Aaron vobiscum, et quem elegerit
Abbreviated transcription (Latin):
set in tab̾nacło corã dño: seq̃nti die reg̾ssus
inuenit g̾minasse uͥgam aaron.⁊ foliis di¬
latatis. amigdala ꝓtulisse. Saue ħ t̾cio d̾o
ordiante. aaron sacͥ dotiũ firmissime posse¬
dit. Nam ⁊ uisignum rebelliũ. p̃cepit dñs
uͥgam aaron seruari in tab̾nacło inposteꝵ

Expanded text:
set in tabernaculo coram Domino, sequenti die regressus, invenit germinasse virgam Aaron, et foliis dilatatis, amygdala protulisse. Sane hic tertio, Deo ordinante, Aaron sacerdotium firmissimo possedit. Nam et in signum rebellium, praecepit Dominus, virgam Aaron servari in tabernaculo in poste
Abbreviated transcription (Latin):
turibula ur̃a. ⁊ ponite thimiama suꝑ
ea. ⁊ state coram dũo. Illis ã sic stantib.
descendit moyses cũ seniorib pͥp ad da
than ⁊ abyron: ut eos uocaret᷑. Nã ⁊
abyron ut dicit iosepħ: ex ꝑte leuita
erat. Illi ã stabant cum uxorib ⁊ lib̾is.
⁊ õi freqñtia domꝰ sue in introitu papil¬
lionũ suoꝵ: parati potiuis ad resistend̾
eis moyses. Ꝙuidens moyses orauit
dñm: ut insolita morte ꝑirent. ⁊ sic
plauũ fieret: ꝙ dñs ip̃m miserat. quo
orante ⁊ flente: tremuit t̾ra. expauit¬
q ppł. gndiq strepitu ꝑ illoꝵ tab̾na¬
cła excitato: scissa est t̾ra sub pedib eoꝵ¬

Expanded text:
thuribula vestra, et ponite thymiama super ea, et state coram Domino. » Illis autem sic stantibus, Moyses descendit cum senioribus populi, ad Dathan et Abiron, ut eos vocaret. Nam, et Abiron, ut dicit Josephus, ex parte Levita erat. Illi autem stabant cum uxoribus et liberis, et omni frequentia domus suae in introitu papilionum suorum, parati pQuod videns Moyses oravit ad Dominum, ut insolita morte perirent; et sic planum fieret quod Dominus ipsum miserat. Quo orante, et flente tremuit terra, expavitque populus, grandi strepitu per illorum tabernacula excitato, et scissa est terra sub pedibus eo
Abbreviated transcription (Latin):
una ait. Ego ⁊ mulier hec habita¬
posuit in sinui meo ⁊ filium meum
uiuentem collocauit in sinu suo.
Mane diligentius intuens: de p̾hen¬
di illum non esse meum. qui mor
mine hesitaret: rex soluit eã inopi¬
nant̾. Et allato gladio ut ait iose.
p̃cepit utrunq infantem diuidi.
ut ut᷑q medietatem uiui ⁊ mor¬
tui acciperet. Ꝙ audiens mat̾ uiuẽ¬
tis commota sunt uiscera eiꝰ: suꝑ
filio suo ⁊ ait. Obsecro dñe date illi
infantem iuuum. Sufficit mͥ si ui¬
deam eum uiu̾e. alt̾a clicebat neqͣ¬
qmͣ. s diuidat᷑. ⁊ cognoscens rex uo¬
cem utriusq de uero fonte cordis
sores eiꝰ. qui pͥus sententiã qiͦ ab ad¬
olescente ꝓlatam deridebant. Porro
bananias erat suꝑ ex̾citum. Sadoch
autẽ sacerdos azarias filiꝰ nathan:
suꝑ custodes regis ⁊ abud filus na¬
than: sacerdos regis .i. cancellariꝰ. ⁊

Expanded text:
una ait: « Ego, et mulier haec solae habitaposuit in sinu meo, et filium meum viventem collocavit in sinu suo. Mane facto diligentius intuens, deprehendi illum non esse meum, qui mortmine haesitaret, rex solvit causam inopinate. Et allato gladio, ut ait Josephus, praecepit utrumque infantem dividi, ut utraque medietatem vivi et mortui acciperet. Quod audiens mater viventis, commota sunt viscera ejus super filio suo, et ait: « Obsecro, domine, date illi infantem vivum. Sufficiet mihi si videam eum vivere. Altera dicebat: Nequaquam, sed dividatur. » Et cognoscens rex vocem utriusque de vero cordis fonte sores ejus, qui prius sententiam, quasi ab adolescente prolatam deridebant. Porro Banaias erat super exercitum. Sadoc autem sacerdos, Azarias filius Nathan super custodes regis, Zabud filius Nathan sacerdos regis, id est cancellari
Abbreviated transcription (Latin):
orro salomõ diꝑxit in uxorem
filiam ph̾aonis regis egipti.
de qua ut auint hebrei genuit fi¬
lium. qͣis contͣ natam. Cum ip̃e ad¬
huc ageret uudecimum aunũ. ⁊
cturum. domum dño. ⁊ domum .s. ⁊
ambire ierłm muro triplici. ut in
pͥmo ambitu eẽt templum ⁊ mau¬
siones eb domadarioꝵ. Domꝰ qͦ regia
cum mansionib domesticoꝵ. In sed̾
habitarent potentes uiri ⁊ ꝓphete
Uñ infralegit᷑. de ꝓpħissa qd̾ habita¬
ret in scd̾a. In tercio opifices. Post
ħ ascendit salomon in gabaon. ut
inmolaret ibi in excelso. ⁊ creditur
gabaon non ẽẽ ꝓpͥum nomĩ loci. sed
enum dicit eum ascendisse in ebrõ.
⁊ obtulit. ĩ. hostias in holocaustũ
suꝑ altare qd̃ fecerat moy. Et appa¬
ruit ei dñs in nocte ꝑ sompnium
Qͥ & dñe d̾s ego sum puer ꝑuulus.
⁊ ignorans ingressum ⁊ exitum me¬
um. da gͥ cor docibile seruo tuo ut
possim uidicare ppłm tuum. ⁊ discer¬
ne̾ inter bonum ⁊ malum. Et pla
placuit sermo coram dũo.⁊ ait ad

Expanded text:
orro Salomon duxit in uxorem filiam Pharaonis regis Aegypti , de qua, ut aiunt Hebraei, genuit filium quasi contra naturam, cum ipse adhuc ageret undecimum annum, et cturum, domum Domino, et domum sibi, et ambire Jerusalem muro triplici: ut in primo ambitu esset templum, et mansiones hebdomadariorum; domus quoque regia cum mansionibus domesticorum; in secundo habitarent potentes viri et prophetae. Unde infra legitur de prophetissa, quod habitaret in secundo; in tertio opifices. Post haec ascendit Salomon in Gabaon, ut immolaret ibi in excelso. Et cum dicitur Gabaon non est proprium nomen loci, sed lsus. Josephus enim dicit eum ascendisse in Hebron, et obtulit mille hostias in holocaustum super altare, quod fecerat Moyses, et apparuit ei « Domine Deus, ego sum puer parvulus, et ignorans ingressum et exitum meum. Da ergo cor docile servo tuo, ut possim judicare populum tuum, et discernere inter bonum et malum. » Et placuit sermo coram Domino, et ait ad
Abbreviated transcription (Latin):
ego nõ solũ alligari. s ⁊̃ mori in ierłm
cum nõ possemꝰ ei dissuadere qͥeiumꝰ
cipłis qͥ erãt in cesarea nob̾̃cũ addu¬
centes iasonem hospitẽ nr̃m. Et cũ
uenissemꝰ ierłm libent̾ exceꝑunt nos

Expanded text:
non solum alligari, sed etiam mori in Jerusalem cum non possemus ei dissuadere, quievimcipulis, qui erant in Caesarea nobiscum, adducentes Jasonem hospitem nostrum. Et cum venissemus Jerusalem, libenter exceperunt nos
Abbreviated transcription (Latin):
consueuerũt. sic crescite ⁊ młtiplicamini.
um. ium̃ta reptilia. bestias. Sciens enĩ d̾s ho¬
minẽ ꝑ peccm̃ casurũ ĩ penam laboris: ad
remediũ laboris: dedit ei uim̃ta. qi iuua¬
m̃ta: ad opus uł esũ. Reptilia uͦ ⁊ bestie sũt
uͦ sunt tͥa gnã. tͣhentia: ut u̾mes: qͥ se
ore trahũt. serpentia. ut colubͥ. qͥ in costaꝵ
se rapiunt. repñtia pedib .s. ut lac̾te ⁊ bot ᷑¬
a uastando .i. legendo ⁊ seuieudo. Q¬
uerit᷑ de quibdam minutis aiãntibꝰ
nasci solent᷑: si tẽ orta fiu̾nt. Qoꝵ .ui. sũt¬

Expanded text:
i. um, jumenta, reptilia, bestias . Sciens enim Deus hominem per peccatum casurum in poenam laboris, ad remedium laboris dedit ei jumenta, quasi adjuvamenta, ad opus, vel ad esum. Reptilia vero et bestiae sunt vero sunt tria genera. Trahentia ut vermes, qui se ore trahunt; serpentia, ut colubri, qui vi costarum se rapiunt, repentia pedibus, scilicet ut la vastando, id est laedendo et saeviendo. Quaeritur de quibusdam minutis animantibus, nasci solent, si tunc orta fuerint. Quorum s
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit agrippinã. a cesare enĩ ama¬
bat᷑ post agrippam. ⁊ ab agrippa pꝰ
cesarem. posuit ⁊ aquilam auream
suꝑ speciosam portam templi ĩmen¬
si ponderis. in honorem romanoꝵ
uideis id egre ferentib. fecit qͦq
herodion in quo ⁊ sepultꝰ est fecit
ĩ faselum in memoriã frĩs. fecit¬

Expanded text:
vocavit Agrippinam. A Caesare enim amabatur post Agrippam, et ab Agrippa post Caesarem. Posuit, et aquilam auream super speciosam portam templi immensi ponderis in honorem Romanorum, Judaeis id aegre ferentibus. Fecit quoque Herodion, in quo et sepultus est. Fecit et Phasaelum in memoriam fratris. Re
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ ⁊ sebastem noĩauit. uͥ ⁊ templũ
maximũ cesari dedicauit. Aliud tem¬
plum cirea iordanis fontẽ candido
marmore cesari posuit. ꝓrsus nõ
erat ydoneꝰ regni locus: quẽ uacuũ
honore cesaris relinqueret. anno qͦ

Expanded text:
quam et Sebastem dixit, ubi et templum maximum Caesari dedicavit. Aliud etiam templum circa Jordanis fontem candido de marmore Caesari dedicavit. Prorsus non erat idoneus regni locus, quem vacuum honore Caesaris relinqueret. Anno q
Abbreviated transcription (Latin):
est a patre factam. Rethpħam eã que
in nuptiis qi in domo fcãm. Seth enĩ
domũ sonat. uñtũ adhuc restat it̾
fũmos ⁊ chatholicos doctores de ordine
hystorie du plex oppinio. Qdam enĩ scri¬
bentes unũ ex iiͭ imitantes amoniũ
alexandͥnũ. Eusebium cesariensem.
Teophilum qͥ uii. a petro sedit autio
casse discrpłos congregasse ⁊ sermonẽ
in monte fcm ante uini miracłm.
q legũt dñm ⁊ discipłos eiꝰ inuitatos

Expanded text:
e in nuptiis, quasi in domo factam. Beth enim domus sonat. Verumtamen adhuc restat inter summos et catholicos doctores de ordine historiae duplex opinio. Quidam enim scribentes unum ex quatuor, imitantes Ammonium Alexandrinum, Eusebium Caesariensem, Theophilum, qui septimus a Petro sedit Antioccasse, discipulos congregasse, et sermonem in monte factum, ante vini miraculum, quia legunt Dominum, et discipulos ejus invitat
Abbreviated transcription (Latin):
desertum.⁊ marchꝰ statim expulit iħm
qui sic incipit. Eũ t̾ba płima nobis
frẽs. ⁊ c̃ sic ait. Sic̃ postitate sue fideł
mandauit antiqͥtas hodie saluator a
chaldeis est adoratꝰ hodie fluenta ior¬

Expanded text:
et Marcus: « Statim expulit Jesuqui sic incipit: Cum plura nobis, fratres, etc. Sic ait: Sicut posteritati suae fidelis mandavit antiquitas, hodie Salvator a Chaldaeis adoratus est, hodie fluenta Jor
Abbreviated transcription (Latin):
miutatõne aque in uiuum.
t facte sunt nuptie in cana ga¬
futuri discipłi. q ad uerbum ioħis iã
płes audiebant eum occulte. qͥ pͥꝰ or̃o
secuti sunt eum. Ioseph ñ ẽ uocatꝰ s¬

Expanded text:
mutatione aquae in vinum. Et factae sunt nuptiae in Cana Gafuturi discipuli, quia ad verbum Joannis jam plures audiebant eum occulte, qui post omnino secuti sunt eum. Non est vocatus
Abbreviated transcription (Latin):
geneaticos hec dixisse qui putant
bilẽ. scd̃ horam ꝯstellatoĩs in qua natꝰ
est. s uocauit horam suã a. a se dispo¬
sitam. uoluntate u: mortuꝰ est. non
necc̃itate. Erant & pol̃te ibi sex lapidre
ydrie .i. uasa aquatica poĩta scdꝰ purifi¬
catoẽm uid̾oꝵ. Erebro iud̾i baptizabãt
tang̾ent: nisi loti non comed̾ent. Erãt
aũt põite ut si forte contigisset
aliquẽ de conuiuiis oportere lauari
a quã hrẽt paratam. Impleuer̃t aũt
nio. T̃ricliniũ quidam dñt fuisse do¬
mum tͥcameratam. ł tres hñtem tes¬
tudes sub quib discumbebãt. uł forte
erant ibi tres mensaꝵ ordines. ut in
refectoriis fieri solet. ⁊ cõm̃dauit archi¬

Expanded text:
putant bilem, secundum horam constellationis, in qua natus est, sed vocavit horam suam, id est a se dispositam. Voluntate enim mortuus est, non necessitate. Erant autem ibi sex lapideae hydriae, id est vasa aquatica, positae, secundum purificationem Judaeorum. Crebro Judaei baptizabant rent immundum, nisi loti non comederent. Erant ergo positae, ut si forte contigisset aliquem de convivis oportere lavari, aquam haberent paratam. « Impleverunt autem nio. Triclinium quidam dicunt fuisse domum tricameratam, vel tres habentem testudines, sub quibus discumbebant. Vel forte tres erant ibi mensarum ordines, ut in refectoriis fieri solet. Et commendavit archi
Abbreviated transcription (Latin):
utensilib suis: ut qͥbdam uidec᷑. Gerso¬
ite ut b̾uit̾ dicamꝰ deponentes tectũ
tabernaołi: mollia ferebant in curribꝰ
.s. cortuias. saga. pelles rubricatas. iaciue¬
tiuas tentorium ꝙ erat añ tabuacłi.
cortinas at̾i ⁊ funes ⁊uasa minist̾i que
ad altare ereum¬
ꝑtinebant. De al¬
tari holocansti¬
quo ferebati.¬
eiꝰ ferebant gersõ¬
bet᷑. Ip̃m altare:¬

Expanded text:
tensilibus suis, ut quibusdam videtur. Gersonitae, ut breviter dicamus, deponentes tectum tabernaculi, mollia ferebant in curribus, scilicet cortinas, saga, pelles rubricatas, et hyacinthinas, tentorium, quod erat ante tabernaculum, cortinas atrii, et funes, et vasa ministerii, quae ad altare aeneumrtinebant. De alari holocausquo ferebat ferebant Gersobetur. Ipsum altare
Abbreviated transcription (Latin):
nophegia. immo bis in die uesꝑe et
mane iugit testificanda ab eis. dona
dei dic̃. Item. Qñ transieris iordanem
edificabis altare dño de lapidib. quos
ferr̃ non tetigit. ⁊ offeres hostias dño.
⁊ scͥbes suꝑ lapides omĩa uerba legis
h: plane ⁊ lucide. Item. Postqͣm enume¬
rauit moy. bñdictõnes obseruanti¬
um legẽ ⁊ maledictõnes tͣnsgͥssorũ:
in fine maledictõnũ ait ꝓpħando.
Reducet te dñs classib in egyptũ.
ibi uenderis hostib tius in seruos
⁊ ancillas ⁊ non erit qui amat. In¬
alexanda enum ut dicit iͥo. multa
milia uideoꝵ sunt uendita. ⁊ uix
h̾uerunt emptores. In hac recapi¬
tulatione pont io. ne uenenũ aut
mortiferum quid ullus istłitarum
h̾at. ⁊ apd̃ quem inuentũ fuĩt: mo¬

Expanded text:
nopegia. Imo bis in die, et vespere, et nopegia. Imo bis in die, et vespere, et mane jugiter, testificanda ab eis dona Dei, dicit. Item: « Quando transieris Jordanem, aedificabis altare Domino, de lapidibus quos ferrum non tetigit, et offeres hostias Domino, et scribes super lapides omnia verba legis hujus plane et lucide . » Item: « Postquam enumeravit Moyses benedictiones observantium legem, et maledictiones transgressorum, in fine maledictionum ait prophetando: « Reducet te Dominus classibus in Aegyptum; ibi venderis hostibus tuis in servos, et ancillas; et non erit qui emat Alexandria enim, ut dicit Josephus, multa millia Judaeorum sunt vendita, et vix habuerunt emptores. In hac recapitulatione ponit Josephus, ne venenum, aut mortiferum quid ullus Israelitarum habeat, et apud quem inventum fuerit mo
Abbreviated transcription (Latin):
erat concessa. Hoc usq a deo obser¬
uant uidei: ut nec pelles nec aliꝙͣ
laneã uestẽ nͥ filo laneo ꝯsuant.
eradit qͦ iose. iumenta diu̾si ge¬
transiret ad homĩes ut pecudibꝰ
cõmisceri licitum putarent. Multa
ii. in minorib ꝓhibita dicit. ne ad
maiora ꝑ simue fieret accessus.
dñs. ut cum dñarent᷑.
in terra ꝓmissionis. desent ama¬
lech de sub celo. qr ip̃is tnͣseuntibus
ingredi castra interficientes. Et sub¬
didit dñs hui p̃cepto. Caue ne obli¬
iuscaris. & qr transg̾ssus est saui:
transiatum ẽ regnum a domo eiꝰ. Itẽ.
Cum intͣsieris terrã ꝓmissionis: tol
ibisq ad locum quẽ dñs eleg̾it. Et
fcã obłone stans e diũso altaris grãs
ages deo coram sac̃dote. qr lib̾auit pa¬
trem tuum iacob a syro eum perseꝙ̃¬
te . s. laban ⁊ filios eiꝰ. de egẏpto ⁊ tan¬
d̾ dedit tͥ t̾ram lacte ⁊ melle manan¬
tẽ. hoc semł fem̃ quidam tradunt in

Expanded text:
erat concessa; hoc usque adeo obsererat concessa; hoc usque adeo observabant Judaei, ut nec pelles, nec aliquam laneam vestem, nisi filo laneo consuant. Tradit. quoque Josephus jumenta diversi getransiret ad homines, ut pecudibus commisceri licitum putarent, multa tantum in minoribus prohibita dicit, ne ad majora per simile fieret accessus. cum dominarentur in terra promissionis, delerent Amalec de sub coelo , quia ipsis transeuntibus ingredi castra, interficientes. Et subdidit Dominus huic praecepto: « Cave ne obliviscaris. » Quod quia transgressus est Saul, translatum est regnum a domo ejus. Item: « cum intraveris terram promissionis, tollibisque ad locum quem Dominus elegerit. Et facta oblatione, stans e diverso altaris, gratias ages Deo coram sacerdote, quia liberavit patrem tuum Jacob a Syro, eum perseLaban, « et filios ejus de Aegypto, et tandem dedit tibi terram lacte et melle manantem. » Hoc semel factum quidam tradunt in
Abbreviated transcription (Latin):
reꝵ cliu̾si gnĩs cauendis. dicens. Non
seres uineam tuã alt̾o semine gͣni¬
s. uł legumiuis. ne ⁊ sem̃tis qm seui¬
sti: ⁊ que nascunt᷑ ex uinea pariter
agro. cum de utroq fructu seꝑatim
danda fint. ł ne hac occõne uelles
pͥmitias sem̃tis ł iuni ñ dare. qr simł
ñ scificant᷑. Nam sem̃tis pͥmo anno:
uinea quarto. fc̃a gͦ alta scĩficati¬
one. forte putares suffic̾e ad unius
hanc cõmunionẽ ꝓhibitam eẽ. qr
dissimilium cõmunione nat᷑a nõ
letatur. Itẽ.. Non arabis in boue si¬
mul ⁊ asino. cꝰ sensum ponit io. bobꝰ
ligamꝰ. hebrei tradunt ob hoc dcm.
qr noluit dñs seruili iumento .i.
asino regem iumentoꝵ copulari.
Quatuor eñ qͦi regia animana osten¬
dit dñs ezechieli. homo enĩ rex õium
aĩalium ẽ sub quo leo: rex ẽ ferarum
aquila rex auium. bos rex umĩtoꝵ
Quidam hebrei puerilius exponunt.
Quia .s. bos ruminat putaret asinꝰ
ip̃m comed̾e ⁊ fame affic̾e̾t᷑ ⁊ deficẽt.

Expanded text:
n feres vineam tuam altero semine grani, vel leguminis, ne et sementis quam sevisti et quae nascuntur ex vinea pariter agro, cum de utroque fructu separatim danda sint, vel ne hac occasione velles primitias sementis, vel vini non dare, quia simul non sanctificantur. Nam sementis, primo anno, vinea, quarto. Facta ergo altera sanctificatione, forte putares sufficere ad unius hanc communionem prohibitam esse, quia dissimilium conjunctione natura non laetatur. Item: « Non arabis in bove simul et asino. » Cujus sensum ponit Josephus,ligamus. Hebraei tradunt ob hoc dictum. quia noluit Dominus, servili jumento, id est asino, regem jumentorum copulari. Quatuor enim quasi regia animalia ostendit Dominus Ezechieli : homo enim rex omnium animalium est, sub quo leo est rex ferarum, aquila rex avium, bos rex jumentorum. Quidam Hebraei puerilius exponunt, quia, scilicet bos ruminat, putaret asinus ipsum comedere, et fame afficeretur, et deficeret.
Abbreviated transcription (Latin):
letet᷑ cum uxore sua. Potest aũt
intelligi annus iste nuptiał. nõ
de pͥmo ⁊ posset fieri dubium.
net eum coram se ⁊ faciet uerbe¬
rari ꝓ mensura pec̃ci. erit ⁊ pla¬
garum modꝰ ita diuntaxat: ut
quadragenariũ nũm non exced̾at.

Expanded text:
laetetur cum uxore sua . Potest autem laetetur cum uxore sua . Potest autem intelligi annus iste nuptialis, node primo, et posset fieri dubium cnet eum coram se, et faciet eum verberari . Pro mensura peccati, erit et plagarum modus, ita duntaxat ut quadragenarium n
Abbreviated transcription (Latin):
fruges. nec aliquid aliud fr̃i tuo. s
alieno.s qd̾ dcm̃ ẽ de fr̃e: p̃ceptum
ẽ qd de alieno: ꝓmissio. sic̃ ⁊ ꝑmissio
fuit ꝙ sequit᷑ de libello repudixuit
apud̾ ꝙ̃ ipror sua ñ inueniebat gra¬
tiam ꝓpt̾ aliqͣm feditatẽ q̃ multi¬
mode ꝓueniunt. sc̾bebat ꝙ nunꝙͣ
conueniebat cum ea ⁊ cãm ob quã
displicebat ei mulier ne ꝯueniret.¬
⁊ tradebat libellum in quo scͥpta
erant ħ: mulieri. ut coram sac̃do
sari. Ꝙ si ing̾deret᷑ mulier ad alteꝵ
qui itm daret ei libellum repudii:¬
qr ab hominabilem fec̃at eã corã
dño. Modo ꝓ nuilla feditate uxor ex¬
cludit᷑. nͥ ob solam fornicatõnem
neq sic etiã licet eos migͣre ad se¬
cunda uota. tñ quedam eccłe mͦ
introduxer̃t de nouo lepram. qr
morbꝰ serpens ẽ ⁊ contagiosus. Iteu
qui nuꝑ acceꝑit uxorẽ. ñ ꝓducet᷑
ad bellũ. nec ei quicqͣm necc̃itatis
publice iniunget᷑. ut uno atino

Expanded text:
fruges, nec aliquid aliud fratri tuo, sed fruges, nec aliquid aliud fratri tuo, sed alieno. Sed quod dictum est de fratre praeceptum est; quod de alieno permissio, sicut et permissio fuit, quod sequitur de libello repudii. Vir apud quem uxor sua non inveniebat gratiam propter aliquam foeditatam, quae multimode proveniunt, scribebat quod nunquam conveniebat cum ea, et causam ob quam displicebat ei mulier, ne conveniret, et tradebat libellum, in quo scripta erant haec mulieri, ut coram sacerdolari. Quod si ingrederetur mulier ad alterum, qui iterum daret ei libellum repudii,t eam coram Domino. Modo pro nulla foeditate excluditur uxor, nisi ob solam fornicationem, neque sic etiam licet eos migrare ad secunda vota. Tamen quaedam Ecclesiae modo introduxerunt de nove lepram, quia morbus serpens est, et contagiosus. Item, qui nuper accepit uxorem, non producetur ad bellum, nec ei quidquam necessitatis publicae injungitur, ut uno anno
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃s. que u̾e quartane. aut hmodi
de legitima nec nepos usq ad deci¬
mum successorẽ hic pot̾at intrare
moria antiqui ob ꝓbrii. eccła nõ
solum manzeres. s ⁊ spurios exclu¬
dit ab ordinib. de hoc ꝙ ꝓphibiti
sunt duo ppłi p̃dicti intrare: Aũꝙ.
obeth. s qr generatõnem̃ ruth
uescimꝰ: ab abraham contempora¬
ueo moab: x. numeramꝰ generatõ¬
nes. usq ad mat̾monitm ruth.
& ã additum ẽ in ꝓhibitione in
abites. que nomina fũt masculin
giũs. nec dixit amonitis ł moabi¬
tis. de uiris fc̃a ẽ ꝓhibitio. ñ de mu¬
lierib qi forte nec mulieres oceur¬
rerunt hebreis in deserto.
ddidit qͦ non erit meretͥx. nec
scortator in isrł. llon offeres merce¬
dem ꝓstibłi. nec p̃cium canis in do¬
mũ dñi dei tui Quia ut dicit io. mer¬
cedem ꝓ coitu canis uenaticii . ł custo¬
dis g̾gͣum: ñ licebat offerri. qr ex
his que de contumelia ꝓcedunt:
diuinitas ñ delectat᷑. Item. slon fe¬
nerabis pecuniam ad usurã. nec

Expanded text:
rtanae, aut hujusmodi, de legitima, nec nepos usque ad decimum successorem. Hic poterat intrare moria antiqui opprobrii. Ecclesia non solum manzeres, sed et spurios excludit ab ordinibus. De hoc quod prohibiti sunt duo populi praedicti intrare, AugustObeth. Sed quia generationem Ruth nescimus, ab Abraham, contemporaneo Moab decem numeravimus generationes, usque ad matrimonium Ruth: quod autem additum est in prohibitioabites, quae nomina sunt masculini generis, nec dixit Ammonitis, vel Moabitis, de viris facta est prohibitio non de mulieribus, quia forte nec mulieres occurrerunt Hebraeis in deserto.ddidit quoque: « Non erit meretrix, nec scortator in Israel. Non offeres mercedem prostibuli, nec pretium canis in domum Domini tui , quia, ut dicit Josephus, mercedem pro coitu canis venatici, vel custodis gregum, non licebat offerri, quia ex his quae de contumelia procedunt, Divinitas non delectatur. Item non foenerabis pecuniam ad usuram, nec
Abbreviated transcription (Latin):
habena publica u̾b̾and̾ lib̃m aũ
homiẽm turpissimũ erat penam
uitum ex ea filium fr̃i defuncto
rem: quem suscitab̾. Ꝙ si nolũit frat᷑
susciꝑe relictam que sͥ debee ex lege:
int̾pellabit mulier uidices in porta
⁊ accersito eo: si acciꝑe eã noluerit:
mulier coram eis tollet calçiam̃tũ
de pede eiꝰ ⁊ spuet in faciem eiꝰ. ⁊ dicet᷑
domus eiꝰ domꝰ discalciati: oprobriũ
in isr ł. alibi legit᷑. ꝙ qui ducturus
erat eam alius discalciabat illum:
fiebat: si p̾sto erat alits ducturus
eam. si frater repudiabat. Qñ eñĩ
nullus clucturus erat eam. ⁊ tunc
iudicib se nolle hr̃e eam. ⁊ tunc
ipse seip̃m discalciabat. uñ alibi le¬
gitur. & nolens suscitare semen fr̃is:
se discalciabat. Item. Si mulier app̃¬
hendĩt uirilia alt̾uis uiri rixantis
cum uiro suo: abscides manũ eiꝰ. nec
flecteris super eã miscd̃ia aliqua.
Item. slon habeb̾ pondꝰ ⁊ põdus. men¬
suram. ⁊ mensuram .i. maiorẽ cum

Expanded text:
habena publica verberandum. Liberum autem hominem turpissimum erat poenam nitum ex ea filium fratri suo defrem quem suscitabit. Quod si noluerit frater recipere relictam, quae sibi debetur ex lege, interpellabit mulier judices in porta. Et accersito eo, si accipere eam noluerit, mulier coram eis tollet calceamentum de pede ejus, et spuet in faciem ejus, et dicetur domus ejus, domus discalceati, opprobrium in Israel. Alibi legitur quod qui ducturus erat eam, alius discalceabat illum, fiebat, si praesto erat alius ducturus eam, si frater repudiaret. Quandoque enim nullus ducturus erat eam, et tunc judicibus se nolle habere eam, et tunc ipse seipsum discalceabat. Unde alibi legitur, quod nolens suscitare semen fratris, se discalceabat. Item: « Si mulier apprehenderit virilia alterius viri rixantis cum viro suo, abscides manum ejus, nec flecteris super eam misericordia aliqua. » Item: « Non habebis pondus et pondus, mensuram et mensuram, id est majorem
Abbreviated transcription (Latin):
dei nec mauzer usq ad decimã gene¬
ratõnem. ãmonites ⁊ moabites. ⁊ pꝰ
decimã gu̾atõnem ñ int᷑bit inet̾nũ.
qr hii ppłi ꝓpinqui hebreis exeuntib
de egypto occurrerunt eis cũ pane
tm̃. cum scirent eos siti laborare in
deserto. ⁊ condixerunt adu̾sus eos
mundoꝵ a quo arcebant᷑ quid̾a
ineternũ. quidam ad tempꝰ .s. uel¬

Expanded text:
imam generationem. Ammonites, et Moabites post decimam generationem non intrabit in aeternum, quia hi populi propinqui Hebraeis exeuntibus de Aegypto occurrerunt eis cum pane tantum, cum scirent eos laborare siti deserto, et conduxerunt adversus eos mundorum, a quo arcebantur quidam in aeternum, quidam ad tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
ferrum galee ⁊ lorice: obsequiũ
p̃stitit dño. dans locum lapidi. ut
intraret ad hominem occidendũ.
⁊ ob hoc deinceps circumcisio fcã
est cultello ferreo. que pͥus fiebat
petͥno. fugerunt itaq philistei. ⁊¬

Expanded text:
ferrum galeae loricae obsequium ferrum galeae loricae obsequium praestitit Domino, dans locum lapidi, ut intraret ad hominem occidendum, et ob hoc deinceps circumcisio facta est cum cultello ferreo, quae prius fiebat petrino. Fugerunt itaque Philisthaei,
Abbreviated transcription (Latin):
gata sunt aũt u̾ba dauid ad satil.
⁊ ait ad regem. Ego seruus tuns pu¬
gnabo aduersus philisteum. Cñq
ꝓhiberet cum saul qr puer eẽt.
addidit. Ego seruus tuus int̾feci le¬
onem. ⁊ ursum cum intiasissent gͥ¬
gem. erit gͥ hic incircumcisus qͣi uꝰ
eum saul armis suis. ⁊ deposuit ea
dauid qr ñ habebat armoꝵ consue¬
tudinem. ⁊ tulit in manu bacłm
pastoralem:⁊ elegit de torrente .u.
lapides limpidissimos .i. planos et
uolubiles ⁊ misit eos in peram pa¬
storalem .i. uas quo lac mulgebat.
uel ferebat panem ⁊ fundam in¬
manu tulit. ⁊ processit adu̾sus
philisteum. Qui contempsit daiud.
⁊ ait. Nuinqͥd ego canis sum qr tu
uenis ad me cum baculo: Cui se da
uid. Tu uenis ad me cum armis.
ego aũt uenio ad te in nomine
iecisset lapidem funda: ꝑcussit eũ
in fronte. scdo qͦ ⁊ tercio lapide ꝑ¬
cussit eum in eodem loco. ⁊ tercio ia¬
ctu deiecit eum. ⁊ currens eduxit

Expanded text:
iata sunt ante verba David ad Saul, iata sunt ante verba David ad Saul, et ait ad regem: « Ego servus tuus pugnabo adversus Philisthaeum. » Cumque prohiberet eum Saul, quia puer esset, addidit: « Ego servus tuus interfeci leonem et ursum, cum invasissent gregem. Erit igitur hic incircumcisus quasi ueum Saul armis suis: et deposuit ea David, quia non habebat armorum consuetudinem, « et tulit in manu baculum pastoralem, et elegit de torrente quinque lapides limpidissimos, » id est planos et volubiles, « et misit eos in peram pastoralem, » id est vas quo lac mulgebat, vel ferebat panem, « et fundam manu tulit, et processit adversus Philisthaeum. » Qui contempsit David, et ait: « Nunquid ego canis sum, quia tu venis ad me cum baculo. Cui respondit David. Tu venis ad me cum armis, ego autem venio ad te in nomine jecisset lapidem, funda percussit eum in fronte. Secundo quoque, et tertio lapide percussit eum in eodem loco, et tertio jactu dejecit eum, et currens eduxit
Abbreviated transcription (Latin):
est uir spuriꝰ de castris philistinoꝵ
Goliath gete̾ de semine giganteo.
altitudinis .ui. cubitoꝵ ⁊ palmo. Iste
spuriꝰ dictꝰ est. qr de ignobili patre
.i. gentili. ⁊ nobili matre .i. uidea: na¬
tus erat. spuriꝰ ⁊ hyb̾da d̾r. ignobit
ex patre. sicut manzer ⁊ nothꝰ. ex
matre hic: exꝓbrabat isrł qd̾ serui
eeñt philisteoꝵ. ⁊ ꝓponebat eis mo¬
nomachiam. ita ut quoꝵ uincere¬
tur athleta: serui eeñt alioꝵ hebrei
aũt stupebant ⁊ metuebant eum
nimis. Sic dicebat golias .xł. dieb.
exercitu. et misit eis ysai ꝑ manum
breus ħt .x. sectiones casei. hoc est
ut lecum afferret pignora frm .i.
si capentur nec redirent usq ad
taminis. egͥdiebant᷑ .i. singłis dieb
aliqui p̃liantes. Coce ascendebat
goliatꝰ exꝓbrans ut heri ⁊ nudiꝰ¬
ditabit rex ⁊ dabit ei filiam suam.
Cumq eum audiret eliab fr̃ eiꝰ talia
sciscitantem: increpaint eum tim̃s
gnandi. hoc dico. s ut rem sciam. stũ¬

Expanded text:
est vir spurius de castris Philisthinorum Goliath Gethaeus » de semine giganteo, « altitudinis sex cubitorum, et palmi . » Iste spurius dictus est, quia de ignobili patre, id est gentili, et nobili matre, id est Judaea natus erat. Spurius et hybrida dicitur ignobilis ex patre, sicut manzer, et nothus ex matre. Hic exprobrabat Israel quod servi essent Philisthinorum, et proponebat eis monarchiam, ita ut quorum vinceretur athleta, servi essent aliorum. Hebraei autem stupebant, et metuebant eum nimis. Sic dicebat Goliath quadragintares David in exercitu, et misit eis Isai per manum braeus habet decem sectiones casei. Hoc est ut secum afferret pignora fratrum,si caperentur nec redirent usque ad taminis, egrediebantur enim singulis diebus aliqui praeliantes, ecce ascendebat Goliath exprobrans ut heri, et nudiuditabit eum rex, et dabit ei filiam suam. » Cumque audiret eum Eliab frater ejus talia sciscitantem, increpabat eum, timens n animo pugnandi hoc dico, sed ut rem sciam. Nunt
Abbreviated transcription (Latin):
dolens intra se ait. Quid ei suꝑest
nͥ solum regnum ⁊ timuit ne a
⁊ missa lancea qm tenebat. dauid
psallentem putauit config̾e pari¬
eti. dd̾ a declinauit ab eo scdo. p̃mo eñ
recesserat bello inminente. ⁊ pea sta¬
tuit eum saul ciliarci ⁊ ait. filiam
meam merob dabotͥ. tantũmodo esto
uir fortis ⁊ p̃liare bella clñs. Tractabat
enĩ ap̃se. non sit mauꝰ mea in eum
s manus philiste

Expanded text:
dolens intra se ait: « Quid ei superest, dolens intra se ait: « Quid ei superest, nisi solum regnum. » Et timuit ne a ; missa lancea quam tenebat, David psallentem putavit configere parieti. David autem declinavit ab eo secundo. Primo enim recesserat, bello imminente, et postea statuit eum Saul ciliarcham, et ait: « Filiam meam Merob dabo tibi, tantummodo esto vir fortis, et praeliare bella Domini. » Tractabat enim apud se: « Non sit manus mea in eum, sed manus Philist
Abbreviated transcription (Latin):
ron. dauid a caput ⁊ gladium po
suit in tab̾naculo suo. longo temꝑe
suo. ob hoc crelit᷑. ꝙ in tropheum po¬
suit ea in tabnacło dñi. Uñ postea¬
ab abymelech accepit gladium. Eũ¬
autem rediisset dd a p̃lio: ait saul
ad abner. de qua stirpe ẽ hic adoles¬
ceus: forsan uolens scire cui datutꝰ
eẽt filiam nec recognouit eum sa¬
ul qr aliqͣndiu absens fuerat. ⁊ alte¬
ñ noui enm. uł ꝑ execrat̾onem. hebͣi
enun sepe nominant mala a con¬
trariis eoꝵ. ut ibi. bñdic d̾o. ⁊ morere.
Cumq quesisset saul a dauid quis
eẽt: ait. filiꝰ sum serui tui ysai. ⁊
tunc aĩa ionathe conglutinata ẽ.
aĩe dauid ⁊ inierunt fedꝰ. ⁊ dedit
ionathas dd̃. uestimenta sua usq
phantes de prelio. ⁊ dauit dispo¬
neret ferre caput golie in ierłm.
nam ut ait iose hoc secum hẽbat
s hastam iam dedicau̾at deo: eg̾die¬
bant᷑ mulieres ex uniuersis ur̃bib.
⁊ eum instrum̃tis precinebant mu¬
sam uictorie potiꝰ attͥbui dd. qm sͥ:

Expanded text:
 David caput, et gladium, et posuit in tabernaculo suo: » longo tempore « suo. » Ob hoc creditur quod in trophaeum posuit ea in tabernaculo Domini. Unde postea Abimelech accepit gladium. Cumque rediisset David a praelio, ait Saul ad Abner: « De qua stirpe est hic adolescens? » Forsan volens scire, cui daturus esset filiam. Nec recognovit eum Saul, quia aliquandiu absens fuerat, et altenon novi eum, vel per exsecrationem. Hebraei enim saepe nominant mala a contrariis eorum, ut ibi: « Benedic Domino, et morere . » Cumque quaesisset Saul a David, quis esset, ait: « Filius sum servi tui Isai. » Et tunc anima Jonathae conglutinata est animae David, et inierunt foedus: et dedit Jonathas David vestimenta sua, usquphantes de praelio, et David disponeret ferre caput Goliae in Jerusalem: nam, ut ait Josephus, hoc secum habebat, sed hastam jam dicaverat Deo, egrediebantur mulieres ex universis urbibus; et cum instrumentis praecinebant musam victoriae potius attribui David quam sibi,
Abbreviated transcription (Latin):
trahitiunt ꝑuillos suos. sicut nos trahici¬
mꝰ ꝑ aqũa bap̃i. Et tradt̃ hebrei ꝙ qr thare.
⁊ fiłii eiꝰ cum eeñt in chaldea nolebant ad¬
orare. ignem: protecti funt a chaldeis in ig¬
nen. Combustꝰ est aram fr̃ abralx. abrahã

Expanded text:
nt parvulos suos, sicut nos trajicimus per aquam baptismi. Et tradunt Hebraei quod quia Thare, et filii ejus, cum essent in Chaldaea, nolebant adorare ignem, projecti sunt a Chaldaeis in ignem, et combustus est Aram frater Abrahae. Abraha
Abbreviated transcription (Latin):
tua. Nunqͥd iam exierat de chaldea. uti¬
q s adhuc ibi tenebat᷑ spe ⁊ desiderio
redeundi. Preceptumq est gͦ ei ut exiret
m̃te q iam exierat corꝑe. uł potest dici ꝙ
mesopotamia ⁊ carra. in caldea sũt. Et
tta egressus de caldea : i. de quadã ꝑte cal

Expanded text:
t. Nunquid jam non exierat de Chaldaea? utique: Sed adhuc ibi tenebatur spe, et desiderio redeundi. Praeceptum est ergo ei, ut exiret mente, qui jam exierat corpore. Vel potest dici, quod Mesopotamia, et Charan in Chaldaea sunt. Et ita egressus de Chaldaea, id est de quadam
Abbreviated transcription (Latin):
antem philistei dd̾ regnare
suꝑ ilrł. ascend̾unt unuisi ut quere¬
rent dd̃. ⁊ castra metati sunt in ual¬
le raphaim ñ ꝓcul a ierłm. Et egͥs¬
sus est ad eos dd. ex responso dñi. et
ꝑcussit eos in ore glaclii. ⁊ diuisit
eos hac ⁊ illac in fugam. ob hoc uoca¬
ydola que tulit dd̾ secum. ⁊ conflaũ
Et addid̾unt adhuc philisteim. ut as¬
cend̾ent in ualle raphaim. ⁊ posu̾nt
ydola sua sub arborib piroꝵ. Et ait
na sunt fletu ⁊ cultores suos ad
fletum et̾num trahunt. Cumq an¬
głs clñi incedens suꝑ cacumina pi¬

Expanded text:
autem Philisthaei David regnare super Israel, ascenderunt universi, ut quaererent David, et castrametati sunt in valle Raphaim, non procul a Jerusalem . Et egressus est ad eos David ex responso Domini, et percussit eos in ore gladii, et divisit eos hac et illac in fugam. Ob hoc vocaidola, quae tulit David secum et conflavit. Et addiderunt adhuc Philisthiim, ut ascenderent in valle Raphaim, et posuerunt idola sua, sub arboribus pyrorum, et ait na sunt fletu, et cultores suos ad fletum aeternum trahunt. Cumque angelus Domini incedens super cacumina py
Abbreviated transcription (Latin):
uitatem dd. Reliqmͣ ꝑtem urbis ex
truxit ioab. Mello autem erat p̃cipu¬
tium ⁊ quasi quedam ꝓfunda uora¬
go uallis. Porro ip̃a ciuitas dd̾: postea
uocata est mello. ꝙ eclificauit in
ea dd domum. yram rege tyri feren¬
te sibi auxilium mittendo ei ligna
cedrina ⁊ artifices. Porro dð accepi
alias rixores. ⁊ nati sunt ei filii in
dech dice̾bat᷑ ieb a quo dc̃a ẽ salem.
Postea add̾ dci est iebusalem. S.
postea mutata b in .r. clixit iersm
quasi munitam salem. Iero entuy
hebraice munitio est. Tradit iose
ꝙ hanc litt̾e munitõnem ab hum̃o
frãm quidam putant. postea dcã
est a solomone ierosolimia ⁊ tand̾
ꝑ sincopam ierosolima. Quod dd¬

Expanded text:
itatem David. Reliquam urbis partem exstruxit Joab. Mello autem erat praecipuum, et quasi quaedam profunda vorago vallis. Porro ipsa Civitas David postea vocata est Mello. Et aedificavit in ea David domum, Hiram rege Tyri ferente sibi auxilium, mittendo ei ligna cedrina, et artifices. Porro David accepit alias uxores, et nati sunt ei filii in dech dicebatur Jebus, a quo dicta est Salem. Postea a David dicta est Jebusalem. Sed postea mutata b in r dixit Jerusalem, quasi munita Salem. Hiero enim Hebraice munitio est. Tradit Josephus quod hanc litterae mutationem ab Homero factam quidam putant, postea dicta est a Salomone Jerosolymia, et tandem per syncopam Jerosolyma. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
helyseo. ⁊ ita non petiit discipulus
esse suꝑ magistrum. Quid̾a tñ di¬
stingunt.i. fiat sp̃e tuus duplex ĩ
me .i. duplicet᷑ in me. ꝙ ita imple¬
tum fuisse tradunt. Nam helyseus

Expanded text:
ita non petiit discipulus esse super magistrum. Quidam tamen distinguunt ita, « fiat spiritus tuus duplex in me, » id est duplicetur in me. Quod ita impletum fuisse tradunt. Nam Elisaeus
Abbreviated transcription (Latin):
cm̃ est autem cum leuare
uellet dñs helyam ꝑ turbi¬
nem in celum: uenerunt helyas
⁊helyseus in galgał. ⁊ ait helyas
ad helyseum. Mane hic. qr mutit
me dñs in bethel. Qui se. uiuit do
tollend̃ esse ⁊ occurrerunt eis filiis
ꝓpħaꝵ qui erant in bethel ⁊ dyxe¬
runt ad helyseum secreto. Nosti.
qr hodie tollet᷑ dñs tuus a te: qui
ne hie. qui noluit. Cumq uenissẽt
iericho. id ip̃m dixerunt helyseo filii

Expanded text:
m est cum levare vellet Dominus Eliam per turbinem in coelum, venerunt Elias et Elisaeus in Galgala; et ait Elias ad Elisaeum: Mane hic, quia misit me Dominus in Bethel. Qui respondit: Vitollendum esse. Et occurrerunt eis filii prophetarum, qui erant in Bethel, et dixerunt ad Elisaeum secreto: « Nosti quia hodie tolletur Dominus tuus a te. Qui ne hic. Qui noluit. » Cumque venisset in Jericho, idipsum dixerunt Elisaeo filii