comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me enim nudum a propinquis nulla cognatione. munitum nullo
armorum ac tumultus metu Einei pisonis generi mei diuina que¬
dam et. inaudita autoritas . atq uirtus.frĩsq miserrimi atq op¬
timi quotidiane. lacrime sordesq: lugubres. a uobris deprecate.
sunt: Frater erat unus. qui suosqualore. ur̃os oculos inflecteret.
qui suo fletu desideruim mei memoriamq: reuocaret:qui statu¬
erat. quir. si uos me sibi non reddidissetis: eandem subire fortunã
tanto in me amore. extitit. ut negaret fas ẽẽ non modo domicilio.
sed ne sepulcro quod se ame esse seuinctum pro me pñte senatus
set mihi pietate filius inuentus est beneficio parens amore idem
quod semꝑfuit. frater. conuigis misere. squalor et luctus atq op¬
time filie meror assiduus. filuq paruuli singultus lacrimeq pue¬
Quare hoc maius uestrum in nos promeritum quod non multitu¬
dini propinquorum. sed nobis met ipsis nos reddidistis. Sed quẽ
admodum propinqui quos ego parare non potui. nisi ad depre¬

Expanded text:
me nudum a propinquis, nulla cognatione munitum, nullo armorum ac tumultus metu, C. Pisonis, generi mei, divina quaedam et inaudita auctoritas atque virtus, fratrisque miserrimi atque optimi cotidianae lacrimae sordesque lugubres a vobis deprecatae sunt. frater erat unus qui suo squalore vestros oculos inflecteret, qui suo fletu desiderium mei memoriamque renovaret; qui statuerat, Quirites, si vos me sibi non reddidissetis, eandem subire fortunam; tanto in me amore exstitit ut negaret fas esse non modo domicilio, sed ne sepulcro quidem se a me esse seiunctum. pro me praesente senatus se, mihi pietate filius inventus est, beneficio parens, amore idem qui semper fuit frater. nam coniugis miserae squalor et luctus atque optimae filiae maeror adsiduus filique parvi desiderium mei lacrimaeque puequa re hoc maius est vestrum in nos promeritum, quod non multitudini propinquorum sed nobismet ipsis nos reddidistis. sed quem ad modum propinqui, quos ego parare non potui, mihi ad depre
Abbreviated transcription (Latin):
ri qui post illos ueteros clarissimos consulares ac uestra patrumq:
memoria tercius ante consularis subiit indignissimam fortunã
prestantissima sua gloria. dissimilis fuit ratio non enim depre¬
catione. ille redut sed in dissessu cuuum exercitu se armisq re¬

Expanded text:
ri, qui post illos veteres clarissimos consularis, hac vestra patrumque ri, qui post illos veteres clarissimos consularis, hac vestra patrumque memoria, tertius ante me consularis subiit indignissimam fortunam praestantissima sua gloria, dissimilis fuit ratio; non enim ille deprecatione rediit, sed in discessu civium exercitu se armisque re
Abbreviated transcription (Latin):
non possum tamen in studiis ur̃is tanta animorum declarata est
uoluntas ut non solum calamitatem mihi detraxisse. sed etiam di¬
gnitatem auxisse uideamini non enim promeo reatu: ut .p. populu
nobilissimi homines adolescentes filii et multi preterea cognati atq
affines precati sunt. non ut. pro. Imetello clarissimo uiro iam spec¬
tata etate. non .L. diadematus consularis summa autoritate. uir.
non. Qmetellus censorius. non eorum liberi. non. Qmetellus
nepos: qui tum consulatum petebat: non soroꝵ filii luculi serui¬
lu scipiones pmulti etiam tum metelli aut metellorum liberi pro
q metelli reditu uobis ac. patribus ur̃is supplicauerunt. Quod si
ipĩus summa dignitas maximeq res geste non satis ualent. tame
illi pietas propinquorum precesq adolescentium.squalor maio¬
rum natu lacrime. populi. R. mouere potuerunt. Nam .S ina¬

Expanded text:
non possim, tum in studiis vestris tanta animorum declarata est non possim, tum in studiis vestris tanta animorum declarata est voluntas ut non solum calamitatem mihi detraxisse, sed etiam dignitatem auxisse videamini. non enim pro meo reditu ut pro P. Popili, nobilissimi hominis, adulescentes filii et multi praeterea cognati atque adfines deprecati sunt, non ut pro Q. Metello, clarissimo viro, iam spectata aetate filius, non L. Diadematus consularis, summa auctoritate vir, non C. Metellus censorius, non eorum liberi, non Q. Metellus Nepos, qui tum consulatum petebat, non sororum filii, Luculli, Servilii, Scipiones; permulti enim tum Metelli aut Metellarum liberi pro Q. Metelli reditu vobis ac patribus vestris supplicaverunt. quod si ipsius summa dignitas maximaeque res gestae non satis valerent, tamen fili pietas, propinquorum preces, adulescentium squalor, maiorum natu lacrimae populum Romanum movere potuerunt. nam C. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
aut consequi possit. A parentibus id quod necesse erat. paruus
sum procreatus. a uobis natus sum consularis. Illi mihi fratrem
incognitum qualis futurus eẽt. dederunt: uos spectatum et in¬
credibili pietate cognitum reddidistis. rem p illis accepi tem¬
poribus eam que pene amissa est:a uobis iam recuperaui.quam
aliquando om̃s unius oꝑa seruatam uidicauerunt.: du immorta¬
les mihi liberos dederunt: uos reddidistis. multa preterea a dus
unmortalibus optata consecuti sumus. nisi ur̃a uoluntas fuisset
omnibus diuinis muneribus cariussemus. Nostros deniq: honores
quos eramus gradatim singulos assecuti. nunc. a uobis uniuer¬
sos habemus: Ut quantum aña parentibus. ꝗͣtum dus immorta¬
libus. quantum uobis metip̃is. tantum deniq hoc tempore u¬
niuersum cuncto populo. R. debeamus. Nam cum in ipso
heneficio ur̃o tanta magnitudo est ut eam complecti oratiõe

Expanded text:
aut consequi possit. A parentibus, id quod necesse erat, parvus aut consequi possit. A parentibus, id quod necesse erat, parvus sum procreatus, a vobis natus sum consularis. illi mihi fratrem incognitum qualis futurus esset dederunt, vos spectatum et incredibili pietate cognitum reddidistis. rem publicam illis accepi temporibus eam quae paene amissa est, a vobis eam reciperavi quam aliquando omnes unius opera servatam iudicaverunt. di immortales mihi liberos dederunt, vos reddidistis. multa praeterea a dis immortalibus optata consecuti sumus: nisi vestra voluntas fuisset, omnibus divinis muneribus careremus. vestros denique honores, quos eramus gradatim singulos adsecuti, nunc a vobis universos habemus, ut quantum antea parentibus, quantum dis immortalibus, quantum vobismet ipsis, tantum hoc tempore universum cuncto populo Romano debeamus. nam cum in ipso beneficio vestro tanta magnitudo est ut eam complecti oratione
Abbreviated transcription (Latin):
clarissima uisa sunt. tamen ea nunc renouata illustriora uidentur
ꝗͣsi obscurata non essent. Ipsa autem pria. du unmortales. dici uia
possit quid caritatis. quid uoluptatis habet. que species italie:
que celebritas oppidorum:que forma regionum.qui agri.que
fruges.que pulcritudo urbis: que humanitas ciuium. que rei p
dignitas: que ur̃a maiestas. quibus ego omnibus aña rebus sic fru¬
ebar: ut nemo magis. Sed sicut tanqͣbona ualitudo iocundior
est. us qui e graui morbo recreati sunt. qͣqui nunqͣ egro corpore
fuerunt. sic hec omnia desiderata. magis ꝗͣ assidue ꝑcepta delec¬
tant. Quorsum igitur hec disputatio: quorsum ut intelligere
possitis. neminem unꝗͣ tanta eloquenta fuisse. neq tam diuino
atq incredibili genere dicendi: qui uestram magnitudinem. mul¬
tidinemq beneficioꝵ:que in me fratremq meum et liberos nr̃os
contulistis. non modo augere et ornare oratione.sed enumerare

Expanded text:
clarissima visa sunt, tamen ea nunc renovata inlustriora videntur clarissima visa sunt, tamen ea nunc renovata inlustriora videntur quam si obscurata non essent. ipsa autem patria, di immortales! dici vix potest quid caritatis, quid voluptatis habeat; quae species Italiae, quae celebritas oppidorum, quae forma regionum, qui agri, quae fruges, quae pulchritudo urbis, quae humanitas civium, quae rei publicae dignitas, quae vestra maiestas! quibus ego omnibus antea rebus sic fruebar ut nemo magis; sed tamquam bona valetudo iucundior est iis qui e gravi morbo recreati sunt quam qui numquam aegro corpore fuerunt, sic haec omnia desiderata magis quam adsidue percepta delectant. quorsum igitur haec disputo? quorsum? ut intellegere possitis neminem umquam tanta eloquentia fuisse, neque tam divino atque incredibili genere dicendi, qui vestram magnitudinem multitudinemque beneficiorum quae in me fratremque meum et liberos nostros contulistis non modo augere aut ornare oratione, sed enumerare
Abbreviated transcription (Latin):
UERITES ETSINIL EST HOMINI MAGIS
optandum ꝗͣ prospera equalis perpetuaq
fortuna. secundus uite sine ulla offensiõe
cursus tamen simihi tranquilla et pacata
omnia fuissent. incredibili quadam et pe¬
ne diuina qua nunc ur̃o beneficio fuor: letitie uoluptate ca¬
riussem. Quid dulcius hominum generi a natura datum est.
ꝗͣ sui cuiq liberi: mihi uero et pꝑ indulgentiam meam . &. pꝑ
excellens eorum ingenium. uita sunt mea cariores. tamen non
tanta uoluptate erant suscepti. quanta nunc sunt restituti.
id sentiebam cumfruebar: ꝗͣ tunc cum carebam: et põa ꝗͣ
uos me illi et mihi eum reddidistis. Res familiaris sua ꝗͣq
delectat: relique mee fortune recupate. plus nunc mihi uo¬
luptatis afferunt. ꝗͣ tunc incolumitatis afferebant. A mici¬
cie consuetudines uicinitates: cdientelle. ludi deniq et dies
festi quid haberent uoluptatis. carendo magis intellexi q̃ fruẽdo
Iam uero honos. dignitas. locus. ordo. beneficia ur̃a. qͣ qͣ mihi semꝑ

Expanded text:
uirites, etsi nihil est homini magis optandum quam prospera aequabilis perpetuaque fortuna secundo vitae sine ulla offensione cursu, tamen, si mihi tranquilla et placata omnia fuissent, incredibili quadam et paene divina, qua nunc vestro beneficio fruor, laetitiae voluptate caruissem. quid dulcius hominum generi ab natura datum est quam sui cuique liberi? mihi vero et propter indulgentiam meam et propter excellens eorum ingenium vita sunt mea cariores: tamen non tanta voluptate erant suscepti quanta nunc sunt restituti. id sentiebam cum fruebar quam tum cum carebam, et postea quam vos me illi et mihi eum reddidistis. res familiaris sua quemque delectat: reliquae meae fortunae reciperatae plus mihi nunc voluptatis adferunt quam tum incolumes adferebant. amicitiae, consuetudines, vicinitates, clientelae, ludi denique et dies festi quid haberent voluptatis carendo magis intellexi quam fruendo. iam vero honos, dignitas, locus, ordo, beneficia vestra, quamquam mihi semper
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid se de autoritate mee defensionis posse detrahere:cumbu
us propulsatione ꝑiculi coniungam defensionem officu mei
Q uo quidem genere non uterer orationis lud. hoc tempore. si mea
solum interesset.: multis enim mihi locis. et data facultas est
et sepe. dabitur de mea laude dicendi. Sedut ille lud quantum
de mea autoritate diripuisset tantum se de eius presidus dimi

Expanded text:
aliquid se de auctoritate meae defensionis posse detrahere, cum haliquid se de auctoritate meae defensionis posse detrahere, cum huius periculi propulsatione coniungam defensionem offici mei. quo quidem genere non uterer orationis, iudices, hoc tempore, si mea solum interesset; multis enim locis mihi et data facultas est et saepe dabitur de mea laude dicendi; sed, ut ille vidit, quantum de mea auctoritate deripui
Abbreviated transcription (Latin):
PRO P. SULLA
antea dignitatis sue splendorem obtineret.
et post calamitatem acceptam modest fruc¬
tum aliquem potuisset ꝑcipe. sed quoniã
ita tulit casus infestus. Ut amplissimo in¬
honore cum cõmuni ambitionis inuidia. tum singulari antro¬
nu odio euerteretur. et in his pristine fortune reliquus mise¬
ris et afflictis. tamen haberet quosdam. quorum animos ne
supplicio quidem suo satiare posset. q̃ꝗͣ ex huuis incõmodis
magnam capio animo molestiam. tñ in ceteris malis facile pa¬
tior: oblatum mihi tempus: in quo boni uiri lenitatem nr̃am
misericordiamq notam omnibus quondam nunc quasi inter¬
misam cognoscerent: improbi atq ꝑditi ciues redomiti atꝙ
uicti. precipitante re .p. uehementem me fuisse atq fortem con¬
seruata. mitem atq misericordem faterentur. Et quoniam .L
torquatus meus familiaris ac necessarius iud. existimauit. si
nr̃am in accusatione sua necessitatem familiaritatẽq uiolasset.

Expanded text:
PRO P. SVLLA antea dignitatis suae splendorem obtinere et post calamitatem acceptam modestiae fructum aliquem percipere potuisset. sed quoniam ita tulit casus infestus ut in amplissimo honore cum communi ambitionis invidia tum singulari Autroni odio everteretur, et in his pristinae fortunae reliquiis miseris et adflictis tamen haberet quosdam quorum animos ne supplicio quidem suo satiare posset, quamquam ex huius incommodis magnam animo molestiam capio, tamen in ceteris malis facile patior oblatum mihi tempus esse in quo boni viri lenitatem meam misericordiamque, notam quondam omnibus, nunc quasi intermissam agnoscerent, improbi ac perditi cives domiti atque victi praecipitante re publica vehementem me fuisse atque fortem, conservata mitem ac misericordem faterentur. et quoniam L. Torquatus, meus familiaris ac necessarius, iudices, existimavit, si nostram in accusatione sua necessitudinem familiaritatemque violasset,
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit estimari. quod summor hominum ingenus expe¬
titum ẽẽ uideatis: causa uero eius modi: que beneficio legis
autoritate municipui. testimonio luculli: tabulis metelli com¬
probetur: que cum ita sint: petimus a uobis iudices. si qua
non modo humana uerum etiam diuina in tantis negocus
cõmendatio debet ẽẽ ut eum qui uos qui ur̃os Imperatores.
qui populi Romani res gestas semꝑ ornauit: qui etiam his
recentibus nr̃is uestrisq domesticis piculis eternum testi¬
moniũ laudum daturum et̃ profitetur. Isq est eo numero
qui semꝑ apud homines sancti sunt habiti atq dicti sic in
ur̃a accipiatis fidem ut humanitate: ur̃a leuatus. potius qͣ
acerbitate. uiolatus esse. uideatur. que de causa pro mea con¬
suetudine breuiter simpliciterq dixi uidices ea confido pro¬
bata ẽẽ omnibus que firme ame iudicialiq consuetudine
et de hominis ingenio et comuniter de Ipius studio locutus

Expanded text:
convenit existimari, quod summorum hominum iudiciis expeconvenit existimari, quod summorum hominum iudiciis expetitum esse videatis, causa vero eius modi quae beneficio legis, auctoritate municipi, testimonio Luculli, tabulis Metelli comprobetur. quae cum ita sint, petimus a vobis, iudices, si qua non modo humana verum etiam divina in tantis ingeniis commendatio debet esse, ut eum qui vos, qui vestros imperatores, qui populi Romani res gestas semper ornavit, qui etiam his recentibus nostris vestrisque domesticis periculis aeternum se testimonium laudis daturum esse profitetur, quique est ex eo numero qui semper apud omnis sancti sunt habiti itaque dicti, sic in vestram accipiatis fidem ut humanitate vestra levatus potius quam acerbitate violatus esse videatur. quae de causa pro mea consuetudine breviter simpliciterque dixi, iudices, ea confido probata esse omnibus; quae a foro aliena iudicialique consuetudine et de hominis ingenio et communiter de ipso studio locutus
Abbreviated transcription (Latin):
qui in re.P. atq in his uite ꝑiculis laboribusq uersamur.
ut cum usq ad extremum spatium nullum tranquillum atq
otiosum spiritum duxerimus nobiscum simul moritura omnia
arbitremur. An statuas et ymagines non animor simula¬
cra sed corporum. studiose multi summi homines relique¬
runt consiliorum reliquere ac uirtutum nostrarum effigiẽ
non ne multo debemus malle. summis ingenus expressam et pol¬
litam: Ego uero omnia que gerebam iam tum in gerendo spar¬
gere me ac disseminare arbitrabar in orbis terre memoriam
sempiternam. Hec uerosuie a meo sensu post mortem ab futu¬
ra sunt. siue ut sapientissimi homines put auerunt ad aliquã
animi mei partem ꝑtinebunt. Nunc quidem certe cogitatiõe
quadam speq delector Quare conseruate ludices hominem
pudore eo. quem amicorum uidetis comprobari tum digni¬
tate. tum uenustate etiam. ingenio autem tanto. quanto id

Expanded text:
qui in re publica atque in his vitae periculis laboribusque versamur qui in re publica atque in his vitae periculis laboribusque versamur ut, cum usque ad extremum spatium nullum tranquillum atque otiosum spiritum duxerimus, nobiscum simul moritura omnia arbitremur? an statuas et imagines, non animorum simulacra, sed corporum, studiose multi summi homines reliquerunt; consiliorum relinquere ac virtutum nostrarum effigiem nonne multo malle debemus summis ingeniis expressam et politam? ego vero omnia quae gerebam iam tum in gerendo spargere me ac disseminare arbitrabar in orbis terrae memoriam sempiternam. haec vero sive a meo sensu post mortem afutura est, sive, ut sapientissimi homines putaverunt, ad aliquam animi mei partem pertinebit, nunc quidem certe cogitatione quadam speque delector. qua re conservate, iudices, hominem pudore eo quem amicorum videtis comprobari cum dignitate, tum etiam vetustate, ingenio autem tanto quantum id
Abbreviated transcription (Latin):
fitebor. Nam quas res nos in consulatu nr̃o nobiscum simul
auditis quod mihi magna res et iocunda uisa est hunc ad
ꝑficiendum hortaui. Nulla enim uirtus aliam mercedem
laborum piculoꝵ q desiderat. preter hanc laudis et glorie
qua quidem detracta iudices: quid est quod in hoc tam exi¬
ꝯuo uite curriculo & tam breui tantis nos in honoribus
exerceamus. Certe si nihil auis presentiret in posterum: &
si quibus regionibus uite spatium circunscriptum est. eisdẽ
omnes cogitationes terminaret suas nec tanris se laborib
frangeret. neꝙ tot curis ugilusq angeretur. nec toriens
de ipsa uita dimicaret. nuncꝰ insidet quedam in optimo quoq
iurtus. que noctes atꝙ animum dies glorie stimulis concitat.
ate ad monet. non eum uite tempore esse dimitendam com¬
memorationem nominis nr̃i. sed cum omni posteritate ade¬
quandam. An uerotam parui animi uide amur ẽẽ omnes

Expanded text:
fitebor. nam quas res nos in consulatu nostro vobiscum simul fitebor. nam quas res nos in consulatu nostro vobiscum simul auditis, quod mihi magna res et iucunda visa est, hunc ad perficiendum adornavi. nullam enim virtus aliam mercedem laborum periculorumque desiderat praeter hanc laudis et gloriae; qua quidem detracta, iudices, quid est quod in hoc tam exiguo vitae curriculo et tam brevi tantis nos in laboribus exerceamus? certe, si nihil animus praesentiret in posterum, et si, quibus regionibus vitae spatium circumscriptum est, isdem omnis cogitationes terminaret suas, nec tantis se laboribus frangeret neque tot curis vigiliisque angeretur nec totiens de ipsa vita dimicaret. nunc insidet quaedam in optimo quoque virtus, quae noctes ac dies animum gloriae stimulis concitat atque admonet non cum vitae tempore esse dimittendam commemorationem nominis nostri, sed cum omni posteritate adaequandam. an vero tam parvi animi videamur esse omnes
Abbreviated transcription (Latin):
quod obscurari non põt. sed pre nobis ferendum. Trahimur
omnes studio laudis et optimus quisꝙ maxime gloria du¬
citur. Ipsi illi pħi etiam illis libellis. quos de contemnencda
ꝯloria scribunt nomen suum inseribunt in eo ipso in quo predi¬
cationem nobilitatemq despiciunt. predicari de se ac nomina¬
ri uolunt. Decimus quidem brutus summus uir & lmꝑator
acuꝰ amicissimi sui carminibus templorum ac monumentoꝵ
aditus ex ornauit suorum. Iam uero ille qui cum ethol en¬
nio comite bellauit fuluius non dubitauit martis manu¬
bias. musis consecrare. Iuare in qua urbe imperatores
prope armati poetarum nomen et musarum delubra co¬
luerunt. In ea non debent locati uidices amusarum honõr
et a poetarum salute. abhorrere: Atq ut id ubentius facia¬
tis iam me uobis iudices indicabo et de meo quodam amor
glorie nimis acri fortasse uerumtamen honesto. uobis con¬

Expanded text:
quod obscurari non potest, sed prae nobis ferendum: trahimur quod obscurari non potest, sed prae nobis ferendum: trahimur omnes studio laudis, et optimus quisque maxime gloria ducitur. ipsi illi philosophi etiam in eis libellis quos de contemnenda gloria scribunt nomen suum inscribunt; in eo ipso in quo praedicationem nobilitatemque despiciunt praedicari de se ac se nominari volunt. Decimus quidem Brutus, summus vir et imperator, Acci, amicissimi sui, carminibus templorum ac monumentorum aditus exornavit suorum. iam vero ille qui cum Aetolis Ennio comite bellavit Fulvius non dubitavit Martis manubias Musis consecrare. qua re, in qua urbe imperatores prope armati poetarum nomen et Musarum delubra coluerunt, in ea non debent togati iudices a Musarum honore et a poetarum salute abhorrere. atque ut id libentius faciatis, iam me vobis, iudices, indicabo et de meo quodam amore gloriae nimis acri fortasse, verum tamen honesto vobis con
Abbreviated transcription (Latin):
cedine quadam glorie commoti. quasi ꝑticipes eusdem lau¬
dis magno illud clamore approbauerunt. Itaq credo si ciuis
romanus archias legibus non eẽt ut ab aliquo imꝑatore. ci¬
uitate donaretur. ꝑficere non potuit. Sylla cum hispanos et
galos donaret. credo hunc petentem repudiasset.quem nos¬
in contione uidimus: cum ei libellum malus poeta de populo
subiecisset. quod epigrama in eum fecisset. tm̃ modo alternis
uersibus longiusculis. statim ex his rebus quas tunc uendebat:
iubere ei premium tribui. sub ea conditione. ne quid postea
scriberet: qui sedulitatem mali poete duxerit aliquo tñ premio
dignam eius ingenium atq uirtutem scribendo et copiam
expetisset. Quid a.I. metello pio familiarissimo suo: qui ciui¬
presertim usq eo de siuis rebus scribi cuperet ut etiam cordu¬
be natis poetis pingue quiddam sonantibus atq pegrinũ.
tñ aures suas dederit. Neq est enim hoc dissimulandum

Expanded text:
cedine quadam gloriae commoti quasi participes eiusdem laucedine quadam gloriae commoti quasi participes eiusdem laudis magno illud clamore approbaverunt? itaque, credo, si civis Romanus Archias legibus non esset, ut ab aliquo imperatore civitate donaretur perficere non potuit. Sulla cum Hispanos et Gallos donaret, credo, hunc petentem repudiasset; quem nos vidimus, cum ei libellum malus poeta de populo subiecisset, quod epigramma in eum fecisset tantum modo alternis versibus longiusculis, statim ex eis rebus quas tum vendebat iubere ei praemium tribui, sed ea condicione ne quid postea scriberet. qui sedulitatem mali poetae duxerit aliquo tamen praemio dignam, huius ingenium et virtutem in scribendo et copiam non expetisset? quid? a Q. Metello Pio, familiarissimo suo, qui civipraesertim usque eo de suis rebus scribi cuperet ut etiam Cordubae natis poetis pingue quiddam sonantibus atque peregrinum tamen auris suas dederet. neque enim est hoc dissimulandum
Abbreviated transcription (Latin):
na siuis finibus exigius sane continentur. Iuarẽ si reshe quas
gessimus orbis terre regionibus definiuntur. cupere debemus
quo minus manuum nrarum tella ꝑuenerint eodem gloriam
famamq penetrare quod tum ip̃is populis de quorum rebrs
scribitur hec ampla sunt. tum his certe qui de uita glorie
causa dimicant hoc maximum et periculorum incitamentũ
& laborum quam multos scriptores rerum suarum magnus
ille alexander secum habuisse dicitur. Atq is tñ cum in s¬
geo ad achilis tumulum astitisset. Ofortunate inquit a dole¬
scens. qui tue uirtutis preconem homerum inueneras et uere
nam nisi illi ars illa extitisset idem tumulus qui corpus euis
contexerat. nomen etiam obruisset. Iuid nr̃ hic magnus. ꝗ
cum uirtute fortunam adequauit. non ne theofanem miti¬
leneum scriptorem rerum suarum in contione militum ciuita¬
te donauit: et nr̃i illi fortes uiri. sed rustici. ac milites dul¬

Expanded text:
na suis finibus exiguis sane continentur. qua re, si res eae quas na suis finibus exiguis sane continentur. qua re, si res eae quas gessimus orbis terrae regionibus definiuntur, cupere debemus, quo hominum nostrorum tela pervenerint, eodem gloriam famamque penetrare, quod cum ipsis populis de quorum rebus scribitur haec ampla sunt, tum eis certe qui de vita gloriae causa dimicant hoc maximum et periculorum incitamentum est et laborum. quam multos scriptores rerum suarum magnus ille Alexander secum habuisse dicitur! atque is tamen, cum in Sigeo ad Achillis tumulum astitisset: 'o fortunate,' inquit, 'adulescens, qui tuae virtutis Homerum praeconem inveneris!' et vere. nam, nisi Ilias illa exstitisset, idem tumulus qui corpus eius contexerat nomen etiam obruisset. quid? noster hic Magnus qui cum virtute fortunam adaequavit, nonne Theophanem Mytilenaeum, scriptorem rerum suarum, in contione militum civitate donavit, et nostri illi fortes viri, sed rustici ac milites, dul
Abbreviated transcription (Latin):
classis et incredibilis apud thenedum pugna illa naualis.
N ostra sunt trophea nostra monimenta. nr̃i triumphi:quia quoꝵ
ingeniis hec feruntur. abhis populi Romani fama celebratur.
Carus fuit africano supiori nr̃ Ennius. Itaq etiam in sepulcro
scipionum putatur is ẽẽ constitutus. & marmoratis laudibus
certe non solum ipsi qui laudantur. sed etiam populi Romani
nomen ornatur. In celum huius ꝓ auus cato tolitur magnus
honos populi R. aduingitur. Omnes deniq illi marcelli. ma¬
ximi fuluii. non sine cõmuni omnium nostrum laude decoran¬
tur. Ergo illum qui hoc fecerat: rudem tamen hominẽ maiores
nr̃i in cuutatẽ receperunt. Nos hunc heracliensem multis ci¬
uitatibus expetitum: in hac autem legibus constitutum de
nr̃a Ciuitate eiiciemus: Nam si quis minorẽ glorie fructum
putat ex grecis uersibus ꝑcipi q̃ ex latinis uehementer errat.
propterea quod greca leguntur in omnibus fere gentibus. lati¬

Expanded text:
classis est, incredibilis apud Tenedum pugna illa navalis, classis est, incredibilis apud Tenedum pugna illa navalis, nostra sunt tropaea, nostra monumenta, nostri triumphi. quae quorum ingeniis efferuntur, ab eis populi Romani fama celebratur. carus fuit Africano superiori noster Ennius, itaque etiam in sepulcro Scipionum putatur is esse constitutus ex marmore. at eis laudibus certe non solum ipse qui laudatur sed etiam populi Romani nomen ornatur. in caelum huius proavus Cato tollitur; magnus honos populi Romani rebus adiungitur. omnes denique illi maximi, Marcelli, Fulvii non sine communi omnium nostrum laude decorantur. ergo illum qui haec fecerat, Rudinum hominem, maiores nostri in civitatem receperunt; nos hunc Heracliensem multis civitatibus expetitum, in hac autem legibus constitutum de nostra civitate eiciamus? nam si quis minorem gloriae fructum putat ex Graecis versibus percipi quam ex Latinis, vehementer errat, propterea quod Graeca leguntur in omnibus fere gentibus, Lati
Abbreviated transcription (Latin):
cum eoquereretur quod acroama. aut cuius uocem libentissiẽ
andiret: eius a quo sua uirtus optime predicaretur. Itaq ille
marius eximie. L. plocium dilexit cuius ingenio putabat
ea que gesserat. posse celebrari: uitridaticum uero bellum
magnum atq difficile et in multa uarietate terra mariq uer¬
satum totum ab hoc ex pressum est: qui libri non modo.L
lucullum fortissimum et clarissimum uiꝵ. uerum etiam .p.
romani nomen illustrant. Populus enim romanus apuit.lucul¬
lo imperante pontũ:et regis quondam opibus et ip̃a natura
regionis uallatum. Populi R exercitus eodem duce nont
maxima manu innumerabiles armenioꝵ copias fudit.pR
laus est urbem amicissimam ciricinorum: eiusdem consilio
ex omni impetũ Regio ac totius belli ore ac faucibus erep¬
tam ẽẽ. atq seruatam. nr̃a semꝑ feretur et predicabitur
lucullo dimicante cum interfectis ducibus depressa hostiũ

Expanded text:
cum ex eo quaereretur quod acroama aut cuius vocem libentissime cum ex eo quaereretur quod acroama aut cuius vocem libentissime audiret: 'eius a quo sua virtus optime praedicaretur.' itaque ille Marius item eximie L. Plotium dilexit, cuius ingenio putabat ea quae gesserat posse celebrari. Mithridaticum vero bellum magnum atque difficile et in multa varietate terra marique versatum totum ab hoc expressum est; qui libri non modo L. Lucullum, fortissimum et clarissimum virum, verum etiam populi Romani nomen inlustrant. populus enim Romanus aperuit Lucullo imperante Pontum et regiis quondam opibus et ipsa natura et regione vallatum, populi Romani exercitus eodem duce non maxima manu innumerabilis Armeniorum copias fudit, populi Romani laus est urbem amicissimam Cyzicenorum eiusdem consilio ex omni impetu regio atque totius belli ore ac faucibus ereptam esse atque servatam; nostra semper feretur et praedicabitur L. Lucullo dimicante, cum interfectis ducibus depressa hostium
Abbreviated transcription (Latin):
dent. bestie sepe immanes cantu flectuntur atq: consistunt.
Nos instituti rebus optimis non poetarum uoce moueamur:
Homerum colophoni ciuem ẽẽ dicunt suum. Chii suum uen¬
dicant salaminu repetunt. Sinirnii uero suum ẽẽ confirmãt.
Itaq etiam delubrum eus in oppido dedicauerunt. Permul¬
ti alii preterea pugnant interse atq: contendunt. Ergo
illi alienum:quia poeta fuit. post mortem etiam expectut:
Nos hunc uiuum: et qui uoluntate et legibus nr̃ est repudia¬
mus: presertim cum olim omne studum atq: omne ingeniũ
contulerit archias ad populi Romani gloriam laudemq
celebrandam.nam et cibricas res adolescens attigit. et ip̃i
illi E mario: qui durior adhec studia uidebatur. iocundus
fuit. Neq enim quisꝗͣ est tam auersus amusis qui non manda¬
ri uersibus eternum suorum laborum preconium facile paria¬
tur. Themistoclem illum sũumum athenis uirum dixisse auĩt.¬

Expanded text:
dent, bestiae saepe immanes cantu flectuntur atque consistunt; dent, bestiae saepe immanes cantu flectuntur atque consistunt; nos instituti rebus optimis non poetarum voce moveamur? Homerum Colophonii civem esse dicunt suum, Chii suum vindicant, Salaminii repetunt, Smyrnaei vero suum esse confirmant itaque etiam delubrum eius in oppido dedicaverunt, permulti alii praeterea pugnant inter se atque contendunt. ergo illi alienum, quia poeta fuit, post mortem etiam expetunt; nos hunc vivum qui et voluntate et legibus noster est repudiamus, praesertim cum omne olim studium atque omne ingenium contulerit Archias ad populi Romani gloriam laudemque celebrandam? nam et Cimbricas res adulescens attigit et ipsi illi C. Mario qui durior ad haec studia videbatur iucundus fuit. neque enim quisquam est tam aversus a Musis qui non mandari versibus aeternum suorum laborum praeconium facile patiatur. Themistoclem illum, summum Athenis virum, dixisse aiunt
Abbreviated transcription (Latin):
genter aitenditis. quotiens egohunc uidi. cum lrãm scrip¬
sisset nullam. magnum numerum optimoꝵ uersuum đ his
ip̃is rebus que tum agebantur. dicere et tempore: quotiens
reuocatum: eandem rem dicere cõmutatis uerbis atq sentẽ¬
tus: Iue uero accurate cogitateq scripsisset. ea sic uidi pro¬
bari. ut ad ueterem scriptoꝵ laudem ꝑuenirent. Hunc ego nõ
diligam: non admirer. non omni ratione defendendum putẽ:
At qui sic a sũmis hominibus eruditissimis accepimus ceteraꝵ
rerum studia: et doctrina et preceptis et arte constare. poe¬
tam nã ipsa ualere: et mentis uiribus excitari. et quasi diuino
quodam spiritu inflari. Quare suo uire nr̃ ille ennuis sanctos
appellat. poetas: quod quasi deorum aliquo dono atq: munẽ
commendati nobis ẽẽ uideantur.Sit igitur iudices sanctum
apud nos humanissimos homines hoc poete nomen: quod
nunꝗͣ ulla barbaria uiolauit. Saxa et solitudines uoce respõ¬

Expanded text:
genter attenditis—quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripgenter attenditis—quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de eis ipsis rebus quae tum agerentur dicere ex tempore, quotiens revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis! quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem? atque sic a summis hominibus eruditissimisque accepimus, ceterarum rerum studia ex doctrina et praeceptis et arte constare, poetam natura ipsa valere et mentis viribus excitari et quasi divino quodam spiritu inflari. qua re suo iure noster ille Ennius 'sanctos' appellat poetas, quod quasi deorum aliquo dono atque munere commendati nobis esse videantur. sit igitur, iudices, sanctum apud vos, humanissimos homines, hoc poetae nomen quod nulla umquam barbaria violavit. Saxa atque solitudines voci respon
Abbreviated transcription (Latin):
uersionem humanissimam acliberalissimam uidicaretisr.
N am certe neq temporum sunt. neq etatum omnium. neq lo¬
corum. hec studia adolescentiam agunt. senectutem oblectant.
secundas res ornant: aduersis ꝑfugium ac solatium prebent.
delectant domi. non impediunt. foris. ꝑnoctant. nobiscum:
peregrinantur rusticantur. Quod si ip̃i hec neq attingere:
neq sensu nr̃o gustare. possemus tñ ea mirari deberemus. &
cum in aliis uderemus. Iuis nostrum tam animo agresti ac
duro fuit: ut rosu morte nuper non commoueretur: qui cum
esset senex mortuus tñ ꝑꝑ excellentem artem ac uenustatẽ
uidebatur omnino mori non debuisse. Ergo ille corporis motu
tm̃ amorem sibi conciliarat a nobis omnibus. Nos amicorum
incredibiles motus celeritatemq: ingenioꝵ negligimus.
Iuotienshunc archiam ego uidi uidices. Utar enim ur̃a beni¬
ꝯnitate quoniam me in hoc nouo genere. dicendi tam dili¬

Expanded text:
remissionem humanissimam ac liberalissimam iudicaretis. remissionem humanissimam ac liberalissimam iudicaretis. nam ceterae neque temporum sunt neque aetatum omnium neque locorum; at haec studia adulescentiam acuunt, senectutem oblectant, secundas res ornant, adversis perfugium ac solacium praebent, delectant domi, non impediunt foris, pernoctant nobiscum, peregrinantur, rusticantur. quod si ipsi haec neque attingere neque sensu nostro gustare possemus, tamen ea mirari deberemus, etiam cum in aliis videremus. quis nostrum tam animo agresti ac duro fuit ut Rosci morte nuper non commoveretur? qui cum esset senex mortuus, tamen propter excellentem artem ac venustatem videbatur omnino mori non debuisse. ergo ille corporis motu tantum amorem sibi conciliarat a nobis omnibus; nos animorum incredibilis motus celeritatemque ingeniorum neglegemus? quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices,—utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam dili
Abbreviated transcription (Latin):
trina nature ipus habitu prope. diuno ꝑse ipõs et moderitos
et graues extitisse fateor. etiam illud adiungo. sepius ad lau¬
dem atq uirtutem naturam sine doctrina: ꝗͣ sine natura ua¬
luisse doctrinam. Atq idem ego contendo: cum ad naturã
eximiam atq illustrem accesserit ratio quedam confirmatioqꝙ
doctrine. tum illud nescio quid preclarum ac singulare solere
existere. Ex hoc ẽẽ nunc numero quem prẽs nr̃i uiderunt: di¬
uinum hominem africanum ex hoc .C. lelium furium mode¬
ratissimos homines et continentissimos. ex hoc fortissimum¬
uirum uirum et illis temporibus doctissimum catonem illũ
senem: qui profecto si nihil ad ꝑcipiendam colendamq uir¬
tutem lr̃ĩs aduiuarentur: nunꝗͣse ad carum studium contu¬
lissent. Ssi non hic tantus fructus ostenderetur: et si ex his
studus delectatio sola peteretur: tñ ut opinor hanc animad

Expanded text:
trina, et naturae ipsius habitu prope divino per se ipsos et moderatos trina, et naturae ipsius habitu prope divino per se ipsos et moderatos et gravis exstitisse fateor; etiam illud adiungo, saepius ad laudem atque virtutem naturam sine doctrina quam sine natura valuisse doctrinam. atque idem ego hoc contendo, cum ad naturam eximiam et inlustrem accesserit ratio quaedam conformatioque doctrinae, tum illud nescio quid praeclarum ac singulare solere exsistere. ex hoc esse hunc numero quem patres nostri viderunt, divinum hominem, Africanum, ex hoc C. Laelium, L. Furium, moderatissimos homines et continentissimos, ex hoc fortissimum virum et illis temporibus doctissimum, M. Catonem illum senem; qui profecto si nihil ad percipiendam colendamque virtutem litteris adiuvarentur, numquam se ad earum studium contulissent. quod si non hic tantus fructus ostenderetur, et si ex his studiis delectatio sola peteretur, tamen, ut opinor, hanc animi
Abbreviated transcription (Latin):
petendum nisi laudem atq: honestatem in ea aũt psequenda
omnes cruciatus corporis: omnia picula mortis atq: exilu: parui
tot ac tantas dimicationes:atq: in hos profligatoꝵ hominum quo¬
tidianos impetus obiecissem. sed pleni omnes sunt. libri.plene sa¬
pientum uoces. plena exemplorum uetustas. quȩ. iacerent. in
tenebris omnia nisi lr̃arum lumen accenderet. Imultas nobis
imagines: nonsolum adtuendum uerum etiam ad unitandum
fortissimorum uiroꝵ expressas scriptores & greci et latini re.¬
liquerunt: quas ego mihi semꝑ in administranda re.p. propo¬
nens animum et mentem meam ipsa cogitatione. hominum.
excellentium confirmabam. Queret. quispiam. quid illi ipsi
summi iuri: quorum uirtutes lrĩs prodite sunt: ista ne doctri¬
na: quam tu effers laudibus eruditi fuerunt: difficile est: hoc
de omnibus confirmare. sed tamen est certum quid respondeã.
Ego multos homines excellenti animo et uirtute. fuisse: et sine doc¬

Expanded text:
petendum nisi laudem atque honestatem, in ea autem persequenda petendum nisi laudem atque honestatem, in ea autem persequenda omnis cruciatus corporis, omnia pericula mortis atque exsili parvi tot ac tantas dimicationes atque in hos profligatorum hominum cotidianos impetus obiecissem. sed pleni omnes sunt libri, plenae sapientium voces, plena exemplorum vetustas; quae iacerent in tenebris omnia, nisi litterarum lumen accederet. quam multas nobis imagines non solum ad intuendum verum etiam ad imitandum fortissimorum virorum expressas scriptores et Graeci et Latini reliquerunt! quas ego mihi semper in administranda re publica proponens animum et mentem meam ipsa cogitatione hominum excellentium conformabam. quaeret quispiam: 'quid? illi ipsi summi viri quorum virtutes litteris proditae sunt istane doctrina quam tu effers laudibus eruditi fuerunt?' difficile est hoc de omnibus confirmare, sed tamen est certum quid respondeam. ego multos homines excellenti animo ac virtute fuisse sine doc
Abbreviated transcription (Latin):
ros pudeat.si qui se ita lr̃is abdiderunt: ut nihil possint exx
his neq ad cõmunem afferre fructum.neq: in aspectum lucẽq
proferreue aũt quid pudeat. qui tot annos ita uiuo uidi¬
ces: ut ab illius nunꝗͣ me tempore: aut commodo aut otium
meum abstraxerit. aut uoluptas auocarit. aut deniq somnꝰ
retardauerit. qr̃ quis tandem me reprehendat. aut quis iihi
uire. succenseat: si quantum ceteris ad suas res obeundas quan¬
tum ad festos dies ludorum celebrandos:quantum ad alias:
uoluptates et ad ipam requiem animi et corporis conceditur
temporum: quantum alii tribuunt. tempestuus conuiuus: ꝗͣtũ
deniq alee: quantum pile tantum mihi egomet. ad hec studia
recolenda sumpsero: Atq: hoc ideo mihi concedendum est.
si cui leuior iudetur illa quidem certe que summa sunt. ex quo
fontem hauriam sentio.Nam nisi multorum preceptis multisq:
lr̃is mihi ab adolescentia suasissem nil eẽ in uita magnoꝑe. ex¬

Expanded text:
ros pudeat, si qui ita se litteris abdiderunt ut nihil possint ex ros pudeat, si qui ita se litteris abdiderunt ut nihil possint ex eis neque ad communem adferre fructum neque in aspectum lucemque proferre; me autem quid pudeat qui tot annos ita vivo, iudices, ut a nullius umquam me tempore aut commodo aut otium meum abstraxerit aut voluptas avocarit aut denique somnus retardarit? qua re quis tandem me reprehendat, aut quis mihi iure suscenseat, si, quantum ceteris ad suas res obeundas, quantum ad festos dies ludorum celebrandos, quantum ad alias voluptates et ad ipsam requiem animi et corporis conceditur temporum, quantum alii tribuunt tempestivis conviviis, quantum denique alveolo, quantum pilae, tantum mihi egomet ad haec studia recolenda sumpsero? atque id eo mihi concedendum est si cui levior videtur, illa quidem certe quae summa sunt ex quo fonte hauriam sentio. nam nisi multorum praeceptis multisque litteris mihi ab adulescentia suasissem nihil esse in vita magno opere ex
Abbreviated transcription (Latin):
tatis confirmat: ac tm̃ modo indicat eum qui sit census. ita se
iam tum gessisse pro ciue. his temporibus que tu criminaris.
ne ipius quidem udicio in ciuium romanorum uire ẽẽ uers atũ
et testamentum sepe fecit. nr̃is legibus. et adut hereditates ci¬
uium̃ Romanoꝵ: et in beneficus ad erarium delatus est
a lucio lucullo pretore et consule:quere argumenta si qua
potes. nunꝗͣ enim hic neq: suo neq amicoꝵ uidicio reuincetur.
Queris a nobis gracce cur tantoꝑe hoc homine delectemur. ꝗa
suppeditat nobis ubi et enim lex hoc forensi strepitu reficiatur:
aut aures conuitio defesse conquiescant: antu existimas aut.
suppetere nobis posse. quod quotidie dicamus in tanta uarie¬
tate rerum: nisi animos nr̃os doctrina excolamus: aut ferre
animos tantam posse contentionem nisi eos doctrina eadem
relaxemus: Ego uero fateor me his studus eẽ deditum. cete¬

Expanded text:
itatis confirmat ac tantum modo indicat eum qui sit census ita se itatis confirmat ac tantum modo indicat eum qui sit census ita se iam tum gessisse, pro cive, eis temporibus is quem tu criminaris ne ipsius quidem iudicio in civium Romanorum iure esse versatum et testamentum saepe fecit nostris legibus, et adiit hereditates civium Romanorum, et in beneficiis ad aerarium delatus est a L. Lucullo pro consule. quaere argumenta, si quae potes; numquam enim hic neque suo neque amicorum iudicio revincetur. quaeres a nobis, Gratti, cur tanto opere hoc homine delectemur. quia suppeditat nobis ubi et animus ex hoc forensi strepitu reficiatur et aures convicio defessae conquiescant. an tu existimas aut suppetere nobis posse quod cotidie dicamus in tanta varietate rerum, nisi animos nostros doctrina excolamus, aut ferre animos tantam posse contentionem, nisi eos doctrina eadem relaxemus? ego vero fateor me his studiis esse deditum. cete
Abbreviated transcription (Latin):
tetis. presertim cum aliis quoq in cuuitatibus fuerit ascriptus:
Et enim cum mediocribus multis: et aut nulla aut humili aliqua
arte preditis gratuitu tanto ciuitatem in grecia homines im¬
ptiebantur reginos credo aut locreses aut neapolitanos aut
tarentinos quod scenitis artificibus largiri solebant. id huic
sslmma ingeni predito gloria noluisse. Quid cum eeteri non
modo post ciuitatem datam. sed etiam post. legem papiam ali¬
quo modo in eorum municipiorum tabulas irrepserunt. hic
qui nec utitur quidem illis in quibus est seriptus. quod semꝑ
se heradiensem ẽẽ uoluit reucietur: Census nr̃os requiris. sci¬
licet est enim obscurum proximis censoribus hunc cum claris¬
simo imperatore.L. Lucullo apud exercitum fuisse.: suꝑioribus
cum eodem questore. fuisse in asia: primis Iullio et crasso nullã
populi partem eẽ censam. Sed quoniam Census non uis cuu¬

Expanded text:
tetis, praesertim cum aliis quoque in civitatibus fuerit ascriptus? tetis, praesertim cum aliis quoque in civitatibus fuerit ascriptus? etenim cum mediocribus multis et aut nulla aut humili aliqua arte praeditis gratuito civitatem in Graecia homines impertiebant, Reginos credo aut Locrensis aut Neapolitanos aut Tarentinos, quod scaenicis artificibus largiri solebant, id huic summa ingeni praedito gloria noluisse! quid? cum ceteri non modo post civitatem datam sed etiam post legem Papiam aliquo modo in eorum municipiorum tabulas inrepserunt, hic qui ne utitur quidem illis in quibus est scriptus, quod semper se Heracliensem esse voluit, reicietur? census nostros requiris. scilicet ; est enim obscurum proximis censoribus hunc cum clarissimo imperatore L. Lucullo apud exercitum fuisse, superioribus cum eodem quaestore fuisse in Asia, primis Iulio et Crasso nullam populi partem esse censam. sed, quoniam census non ius civ
Abbreviated transcription (Latin):
ridiculum adea que habemus nihil dicere. querere: que hr̃e
non possumus. et de hominum memoria tacere: Irãrum memo¬
riam flagitare: et cum habeas amplissimi uiri religionem. in¬
tegerrimi municipi iusuirandum fidemq ea que deprauari
nullo modo possunt. repudiare. tabulas quas idem dicis solẽ
corrumpi desiderare. At domicilium rome non hũit is qui
tot annis cuutatem datam sedem omnium rerum ac fortuna¬
obtinent publicarum tabularum autoritatem. Nam cum apii
tabule negligentius asseruate dicerentur Gabii ꝗͣ dui incolu¬
mis fuit. leuitas post damnationem calamitas omnem tabularũ
fidem resignasset. Metellus homo sanctissimus modestissimusꝙ:
omnium tanta diligentia fuit. ut ad.L. Lentulum pretorem
et iudices uenerit: et unius hominis litura se commotum esse
dixerit. his igitur tabulis nullam lituram in nom̃. A. Licinii
uidetis: que cum ita sint. quid est quod de eius ciuitate dubi¬

Expanded text:
ridiculum ad ea quae habemus nihil dicere, quaerere quae habere ridiculum ad ea quae habemus nihil dicere, quaerere quae habere non possumus, et de hominum memoria tacere, litterarum memoriam flagitare et, cum habeas amplissimi viri religionem, integerrimi municipi ius iurandum fidemque, ea quae depravari nullo modo possunt repudiare, tabulas quas idem dicis solere corrumpi desiderare. an domicilium Romae non habuit is qui tot annis ante civitatem datam sedem omnium rerum ac fortunaobtinent publicarum tabularum auctoritatem. nam, cum Appi tabulae neglegentius adservatae dicerentur, Gabini, quam diu incolumis fuit, levitas, post damnationem calamitas omnem tabularum fidem resignasset, Metellus, homo sanctissimus modestissimusque omnium, tanta diligentia fuit ut ad L. Lentulum praetorem et ad iudices venerit et unius nominis litura se commotum esse dixerit. his igitur in tabulis nullam lituram in nomine A. Licini videtis. quae cum ita sint, quid est quod de eius civitate dubi
Abbreviated transcription (Latin):
si qui federatis ciuitatis ascripti fuissent. si tum cum lex fere¬
batur in italia domicilium habuissent. & si sexaginta dieb
apud pretorem eeñt professi: cum hic domicilium rome mul¬
tos iam annos hrẽt. professus ẽ apud pretorem. I u etellũ
familiarissimum suum. Si nihil aluid nisi de ciuitate ac lege
dicimus nibil dico amplius. caua dicta est. Quid enim hoꝵ
infirmari gratis põt: Heradie ne ẽẽ tum ascriptum negabis.
A dest uir summa autoritatis et religione. et fide.Ii. lucullus
qui se non opinari sed scire non auduusse sed uidisse non in¬
terfuisse sed egisse dicit. a desunt heraclienses legati nobi¬
lissimi homines. huius uidici caũa cum mandatis et publico
testimonio uenerunt. qui hunc ascriptum heracliensem di¬
cunt. hic tu tabellas desideras heracliensium publicas. quas
italico bello incenso tabulario interisse scimus omnes. Est

Expanded text:
si qui foederatis civitatibus ascripti fuissent, si tum cum lex feresi qui foederatis civitatibus ascripti fuissent, si tum cum lex ferebatur in Italia domicilium habuissent et si sexaginta diebus apud praetorem essent professi. Cum hic domicilium Romae multos iam annos haberet, professus est apud praetorem Q. Metellum, familiarissimum suum. si nihil aliud nisi de civitate ac lege dicimus, nihil dico amplius; causa dicta est. quid enim horum infirmari, Gratti, potest? Heracleaene esse tum ascriptum negabis? adest vir summa auctoritate et religione et fide, M. Lucullus; qui se non opinari sed scire, non audisse sed vidisse, non interfuisse sed egisse dicit. adsunt Heraclienses legati, nobilissimi homines, huius iudici causa cum mandatis et cum publico testimonio venerunt; qui hunc ascriptum Heracliae esse dicunt. hic tu tabulas desideras Heracliensium publicas, quas Italico bello incenso tabulario interisse scimus omnes? est
Abbreviated transcription (Latin):
receperunt. sed etiam hoc non solum ingenii aclrãrum.: uer
prima fuit eadem esset familiarissima senectuti. Erat tempo¬
ribus illis iocundus metello illi numidico et eus ꝓfilio. Au¬
diebatur ꝗu.Emilio. uuebat cum. I. Catulo et pr̃e et filio
a lucio Crasso colebratur. lucullos uero et drusum et. octauios
et catonem et totum hortensiorum domum: de uinctam con¬
suetudine. cum teneret. afficiebatur summo honore: quod
eum nonsolum colebant: qui aliquid ꝑcipere atq audire
studebant. Uerum etiam si qui forte simulabant. interim
satis longo interuallo cum eẽt cum. L. Lucullo in siciliam
profectus. & cum ex ea prouincia cum eodem lucullo dece¬
deret uenit heracdeam: que cum eẽt ciuitas equissimo iure
ac federe. ascribi se meam ciuitatẽ uoluit. Idq cum ipse per
se dignus putaretur tum autoritate & gratia luculli abhe¬
racliensibus impetrauit. Data ẽ cuutas silani lege et carboĩs.

Expanded text:
receperunt. dedit etiam hoc non solum lumen ingeni ac litterarreceperunt. dedit etiam hoc non solum lumen ingeni ac litterarprima favit, eadem esset familiarissima senectuti. erat temporibus illis iucundus Q. Metello illi Numidico et eius Pio filio, audiebatur a M. Aemilio, vivebat cum Q. Catulo et patre et filio, a L. Crasso colebatur, Lucullos vero et Drusum et Octavios et Catonem et totam Hortensiorum domum devinctam consuetudine cum teneret, adficiebatur summo honore, quod eum non solum colebant qui aliquid percipere atque audire studebant verum etiam si qui forte simulabant. interim satis longo intervallo, cum esset cum M. Lucullo in Siciliam profectus et cum ex ea provincia cum eodem Lucullo decederet, venit Heracleam. quae cum esset civitas aequissimo iure ac foedere, ascribi se in eam civitatem voluit idque, cum ipse per se dignus putaretur, tum auctoritate et gratia Luculli ab Heracliensibus impetravit. data est civitas Silvani lege et Carbonis: