comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
precipit uirtus seruit effec¬
tus.
uanta itaq ⁊ quam
celebranda beneficia
uis diuine beneclictionis
stantiam t̾rena et morta¬
lia conuertuntur. te ip̃m
interroga. Dudum alienus
auita. peregrinus amiseri¬
cordia. et asalutis uia in¬
trinsecus mortuus exula
bas. subito initiatus xp̃i
legibus et
ribus mini st
nouatus incorpus eccłe
non uidendo s crecdendo
transilisti. ⁊ de filio ꝑcli¬
tionis. Ad optiuus dei fie¬
ri occulta puritate merui¬
sti. in mensura uisibili ꝑ¬
ꝑmanens. maior factus
es te ip̃o innisibiliter sine
quantitatis augmento.
Cum idem atq ip̃e eẽs mł¬
to alter fidei ꝓcessibus ex¬
titisti. In exteriori nich
aditum est: et totum in ĩ¬
teriori mutatum est. Ac
sic homo xp̃i filius effectꝰ.
sine corꝑali sensu uilita¬
bito nouam inclutus es
dignitatem. et sicut hoc
infecta diluit. maculata de¬
tersit. non oculis s sensibꝰ
tuis sunt creclita et cum
reuerendum ad altare ci¬

Expanded text:
praecipit virtus, servit effecpraecipit virtus, servit effectus. § 2. Quanta itaque et quam celebranda beneficia vis divinae benedictionis stantiam terrena et mortalia convertuntur, te ipsuminterroga. Dudum alienus a vita, peregrinus a misericordia, a salutis via intrinsecus mortuus exbas: subito initiatus Christi legibus, et ribus mysteriis innovatus, in corpus Ecclesiae non videndo, sed credendo transisti: et de filio perditionis adoptivus Dei fieri occulta puritate meruisti. In mensura visibili permanens, major factus es te ipso invisibiliter, sine quantitatis augmento. Cum idem atque ipse esses, multo aliter fidei processibus exstitisti. In exteriore nihil additum est, et totum in interiore mutatum est: ac sic homo Christi filius effectus,sine corporali sensu praetebito novam indutus es dignitatem: et sicut hoc infecta diluit, maculata detersit; non oculis tuis, sed sensibus tuis sunt credita: ita et cum reverendum altare ci
Abbreviated transcription (Latin):
tum ablaturus
die cene sacram̃tum nob̾
corporis et sanguinis cõ
secraret. ut coleretur iugi
currebat ꝓ hoĩum salute re
memoria. ⁊ semper presẽs
eẽt in grã uere unica et ꝑ¬
fecta hostia. fide existiman¬
da. non sp̃e. neq exterio¬
ri censanda uisu. s inte¬
riori affectu. Unde meri¬
to celestis confirmat auc¬
toritas quia caro mea ue¬
re est cibus et sangius me¬
us uere est potus. Re¬
cedat ergo om̃e infideli¬
tatis ambiguum: qm̃ ꝗdẽ
qui auctor est muneris.
ip̃e est et testis ueritatis.
Nam ⁊ inuisibilis sacerdoᷤ
uisibiles creaturas in sub¬
stantiam corporis sui et
sanguinis uerbo suo secre¬
ta potestate conuertit. ita
dicens. Accipite ⁊ come¬
dite hoc est corpus meũ.
Et sanctificatione repetita:
accipite ⁊bibite. hic est
sanguis meus. Ergo sicut
ad nutum precipientis do¬
mini repente ex nichilo sub
stiterunt excelsa celoꝵ ꝓ
funda fluctuum. uasta t̃¬
raiꝵ: ita pari potestate in
sp̾ualibus sacram̃tis. ubi

Expanded text:
tum ablaturus die coenae sacramentum nobis corporis et sanguinis sui consecraret, ut coleretur jugitcurrebat pro hominum salute redmemoria, et semper praesens esset in gratia vere unica et perfecta hostia, fide aestimanda, non specie, nec exteriori censenda visu, sed interiori affectu. Unde merito coelestis confirmat auctoritas, quia caro mea vere est cibus et sanguius vere est potus . Recedat ergo omne infidelitatis ambiguum, quandoquidem qui auctor est muneris, ipse etiam testis est veritatis. Nam invisibilis sacerdos visibiles creaturas in substantiam corporis et sanguinis sui verbo suo secreta potestate convertit, ita dicens: Accipite et edite, hoc est enim corpus meum. Et sanctificatione repetita: Accipite, et bibite, hic est sanguis meus. Ergo sicut ad nutum praecipientis Domini repente ex nihistiterunt excelsa coelorum, profunda fluctuum, vasta terrarum: ita pari potestate in spiritualibus sacramentis, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
occulta de p̾hendit. At uero qͥ
secularib uanitatib occupan¬
tur. Scire diuina nõ possũt.
Bene aũt diuiẜunt euangłi¬
ste. ut sc̃s matħs ioseph ab
angło moneri induceret. ne
dimitteret mariam. lucas ilł
conuenissent. hoc ⁊ ip̃a maĩa
fatetur. cum dicit ad angłmn.
Quo fiet istud. qm̃ uirum ñ
cognosco. s ⁊ ip̃e lucas euange

Expanded text:
occulta deprehendit, at uero qui occulta deprehendit, at uero qui saecularibus uanitatibus occupantur scire diuina non possunt. Bene autem sibi diuiserunt euangelistae, ut sanctus Matthaeus Ioseph ab angelo moneri induceret ne dimitteret Mariam, Lucas illiconuenissent, hic ipsa Maria fateretur, cum dicit angelo: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognoui? sed et ip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsilium: ip̃ius dñi u̾ba decla
de remedio. cum demones p̃ci¬
puitur silere de dei filio. Lcõ .ix.¬
allendi ut dixi pͥncipis
mundi fuisse ꝯsilium: etiã
Apłs declarauit dicens. Loqui¬
mur dei sap̾iam in mist̾io ab¬
sconditã. quã nemo pͥncipũ
me redimi dñi morte fecissẽt.
fefellit ergo ꝓ nob̾. fefellit ut
uinceret. fefellit diabolum cũ
temptaretur. cum rogaretur. cũ
dei filius dice̾tur. ut misquã di¬
uinitatẽ ꝓpͥam fateretur. s tñ
magis fefellit pͥncipes seculi.
Diabolus enim ⁊ si aliqñ du¬
butauit. cum dice̾t si filius dĩ
es mitte te deorsum: tñ sero co¬
gnouit. ⁊ discessit ab eo. Cogno¬
uerunt. ⁊ demones. qui dicebãt.
Nouimus qui sis. iłx filius
dei. Quid eͥ uenisti ante tp̃s
torquẽ nos. Eideo uenisse co¬
gnouerũt. quia p̃cognitũ ha¬
rebant ẽẽ uenturũ. prĩcipes
aũt seculi non cognouisse. qͦ
maiorem possumus quã apłi¬
num enim malitia. q̃ facile

Expanded text:
consilium ipsius domini uerba dconsilium ipsius domini uerba dde remedio , cum daemones praecipiuntur silere de Dei Filio . Fallendi, ut dixi, principis mundi fuisse consilium etiam Apostolus declaravit dicens: Sed loquimur Dei sapientiam in mysterio absconditam . . . . quam nemo principum me redimi domini morte fecissent. fefellit ergo pro nobis, fefellit ut uinceret, fefellit diabolum, cum temtaretur, cum rogaretur, cum dei filius diceretur, ut nusquam diuinitatem propriam fateretur. sed tamen magis fefellit principem saeculi; diabolus enim etsi aliquando dubitauit, cum diceret: si filius dei es, mitte te deorsum, tamen uel sero cognouit et discessit ab eo. cognouerunt et daemones, qui dicebant: \'nouimus qui sis, Iesus, filius dei. quid uenisti ante tempus torquere nos?\' et ideo uenisse cognouerunt, quia praecognitum habebant esse uenturum. principes autem saeculi non cognouisse, quo maiore possumus quam apnum enim malitia facile etiam
Abbreviated transcription (Latin):
itaq sc̃e Marie sicut pudore ĩ¬
regra: ita in uiolabilis opini¬
one unginitas: O portet eͥ
scõs ⁊ ab hiis testimoniũ hr̃e.
qui foris sunt. Nec decuit uĩ¬
uaam̃ excusatiõĩs relinqͥ: qd̾ in¬
famata mat̾ quoq dñi uideret᷑.
quid herodi poss ascribi. ⁊ si na¬
tum uiderentur ex adult̾io ꝑseqͥ:
iuria. cum partus in nupte le¬
ge dampnarent᷑. Quin ⁊̃ locu¬
pletior testis pudoris maritus
ad hibetur: qui potuiss dolore ĩ¬
iurie ⁊ undicare opprobrium.
si ñ agnosce̾t sacramentũ: qui
qd̃ etiam fides Mͣarie u̾bis ma¬
mouetur. Uideretur enĩ culpã
obumbrare uoluisse m̃datio:
innupta p̃gnans. Cãm aũ mẽ¬
datii in desponsata hũit. ⁊ des¬
ponsata non hũit. cũ ꝯiugu p̃¬
mium ⁊ gr̃a nuptiarũ. partus
sit feminarũ. Non mediccris qͦ
cã est. ut uirginitatis ꝙͣarie fa¬
lleret pͥncipem mundi. Qui cũ
desponsatã uiro cerneret: partũ
non potuit hr̃e suspectũ. fallẽ¬
di aũt pͥncipis mundi fuisse

Expanded text:
itaque sanctae Mariae sicut pudore integra ita inuiolabilis opinione uirginitas; oportet enim sanctos et ab his testimonium habere qui foris sunt, nec decuit siuelamen excusationis relinqui, quod infamata mater quoque domini uideretur. quid Herodi posset adscribi, si natum uiderentur ex adulterio perseciuria, cum partus innuptae lege damnetur? quin etiam locupletior testis pudoris maritus adhibetur, qui posset et dolere iniuriam et uindicare obprobrium, si non agnosceret sacramentum. quid quod etiam fides Mariae uerbis mamouetur? uideretur enim culpam obumbrare uoluisse mendacio innupta praegnas. causam autem mentiendi indesponsata habuit, desponsata non habuit, cum coniugii praemium et gratia nuptiarum partus sit feminarum. non mediocris quoque causa est, ut uirginitas Mariae falleret principem mundi, qui cum desponsatam uiro cerneret, partum non potuit habere suspectum. fallendi autem principis mundi fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c scĩ. ne inferuore ꝯcupiscẽ¬
tie t̾rearis. Ideoq qd̾ nascetũ.
exte sc̃m. uocabitur filius dei
Hiis Maria auditis. iam fid̾i
semine grauida ⁊ pͥus xp̃m

Expanded text:
sanctus, ne in fervore concupiscentiae torrearis. Ideoque quod nascetur ex te sanctum vocabitur Filius Dei. His Maria auditis, jam fidei semine gravida, prius et
Abbreviated transcription (Latin):
beati principis apłorum pe¬
tri sedem con fluerent: ut
inde suscipiant finem iu¬
diciorum. unde acceꝑũt
initium institut̃onum: ne
quandoq a suo discreparẽt
capite. Si uero se uiderit
quisquam ur̃m p̃grauari.
hanc sedem appellet. huc
recurrat: ut sẽꝑ instituta
fuit consuetudo: ⁊ quia uo
luntarie ei compatiemur:
⁊ libent᷑ pro ut dominꝰ de¬
derit aminiculum feremꝰ.
Nec a quoquam frat᷑ in hi¬
reatur. aut obiurgetur:
qui nr̃e consors cõmunio¬
nis ẽẽ uoluerit: s magis
ei ueniendi auxilium pre¬
stet : quia sufficit unicͥq
obiurgatio que fit a plu¬
rib. ut iuxta apłm magis
donetis et consolemini.ne
ip̃e ait: ut confirmetis in
illo caritatem. E orum enĩ
os accusandi sacerdotes uel
testificandi in eos obstrui¬
mus. quos nõ humanis s
diuinis uocib mortuos eẽ
scimus. Qm̃ infidelis ho¬
mo mortuus ẽ: in corpore:
uiuente. Nec in suspitionẽ
ueniat homo fidelis: ut di¬
cat aut faciat ea. que pati

Expanded text:
beati principis apostolorum Pebeati principis apostolorum Petri sedem confluerent, ut inde suscipiant finem judiciorum, unde acceperunt initium institutionum, ne quandoque a suo discreparent capite. I. Si vero se viderit quisquam vestrum praegravari, hanc sedem appellet, huc recurrat, ut semper instituta fuit consuetudo; quia et voluntarie eis compatiemur, et libentes, prout Dominus dederit, adminiculum feremus. Nec a quoquam, fratres, inhibeatur aut objurgetur, qui nostrae consors communionis esse voluerit, sed magis ei veniendi auxilium praestetur quia sufficit unicuique objurgatio quae fit a plurimis, ut juxta apostolum magis donetis, et consolemini, ne ipse ait, ut confirmetis in illo charitatem. Eorum enim os accusandi sacerdotes, vel testificandi in eos, obstruimus, quos non humanis, sed divinis vocibus mortuos esse scimus, quoniam infidelis homo mortuus est in corpore vivente. Nec in suspicionem veniat homo fidelis, ut dicat aut faciat ea quae pati
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ ꝯdempnemini. Nolite
quo enĩ iudicio iudicau̾itis:
erunt ur̃a uiditia. ⁊ uos con¬
dempnabimim. Hoc enĩ pͥ¬
uilegium hiuc sc̃e sedi a
tp̃rib apłorũ statutum est
ẜ uare qd̾ illesum manet us¬
ꝙ in hediernum diem. Ep̃os
gͦ quos sibi dominꝰ oculos e¬
legit: ⁊ columpnas ecclie uo
luit ẽẽ. quib etiam ligan¬
di atq soluendi potestatem¬
dedit: suo iudicio reseruauit.
atq hoc pͥuilegium beato cla¬
uigero petro sua uice solum¬
modo ꝯmisit. Qd̃ eius iuste
p̃rogatiuum successit sedi:
futuris hereditandum. atq
tenendum temporib. Q m̃
it quedam discrepatõ pote¬
statis. Et licet cunctorum
par electio foret: beato tam̃
petro concessum ẽ ut aliis
p̾mineret : eorumq que
ad querelam uenirent ca¬
usas: ⁊ int̾rogationes pru¬
dent̃ disponeret. Qd̃ dei
ordinatione talit̾ ordina¬
tum ẽẽ credimus: ne õs
posteri eorum cuncta sibi
s semꝑ maiores cause siẽ
sunt ep̃orum. ⁊ potioris.
cure negotiorum. ad unã

Expanded text:
et non judicabimini: Nolite quo enim judicio judicaveritis, erunt vestra judicia, et vos condemnabimini. Hoc enim privilegium huic sanctae sedi a temporibus apostolorum statutum est servare, quod illaesum manet usque in hodiernum diem. Episcopos ergo, quos sibi Dominus tanquam oculos elegit, et columnas ecclesiae esse voluit, quibus etiam ligandi et solvendi dedit potestatem, suo judicio reservavit, hocque privilegium beato clavigero Petro sua vice solummodo commisit. Quod ejus juste praerogativum succrescit sedi , futuris haereditandum atque tenendum temporibus, quoniam it quaedam discretio potestatis. Et licet cunctorum par electio foret, beato tamen Petro concessum est, ut aliis praemineret , eorumque quae ad querelam venirent causas et interrogationes prudenter disponeret. Quod Dei ordinatione taliter ordinatum esse credimus, ne omnes posterorum cuncta sibi semper majores causae, sicut sunt episcoporum, et potiorum curae negotiorum, ad unam
Abbreviated transcription (Latin):
bus mensibus septem. die¬
bus octo. ex die nonarum u¬
liarum a consulatu maxen¬
tii noni. usq ad maximum
secundum. qui fuit mense
septembrio. uolusiano. et
rufino consulibus. Hic con
fidelib. qͥa cosdies pagani qͣi
sacrũ ieuiniũ celebrãt. Et ma¬
nichei inuenti sunt in urbe
ab eodem. fecit ut oblatiões
consecrat e per ecclesias ex cõ¬
secratu episcopi di rigẽntur.
qd̾ declaratur fermentum. U
fecit ordinationem unam p̃¬

Expanded text:
eptem, diebus duodecim ex die Nonas Julii a consulatu Maxentii IX usque ad Maximum XI, qui fuit mense Septembris Volusiano et Rufino consulibus. Hic consgeret, quia hos dies pagani quasi sacrum jejunium celebrabant. Et Manichaei inventi sunt in Urbe ab eodem. Hic fecit ut oblationes consecratae per ecclesias, ex consecratu episcopi dirigerentur, quod declaratur fermentum. Hic fecit ordinationem unam
Abbreviated transcription (Latin):
nlectissimis fr̃ib m̃atino.
Benedicto. leuntio. ⁊ cet̾is
plici uerba p̾cepti sunt apd̾̃¬
uideos atq gentiles: nos sine
offensione ẽẽ debere. hoc quis¬
quis xͥanꝰ ẽ. tota animi uͥtute
custodit. Qd̃ cum ita sit. nõ
parum piculi illi mañe pot̾it
ante dm̃. qui hoc detractat eti¬
am fidelib exhibere. nam:
qualit̾ nos qui neminẽ peri¬
re uolumus ista contristent.
animos xͥanos. dñicus in euã¬
glio ẜmo testatur. Ait enim
ip̃e saluator. qd̃ expediat scan¬
dalicanti unum de pusillis ĩ
que sit eius iam pena que¬
ramus. cui tale supplicium le¬

Expanded text:
lectissimis fratribus, Marino, Benedicto, Leontio, et caeteris lici verba praecepti sunt apud Judaeos atque Gentiles sine offensione nos esse debere. Hoc quisquis Christianus est tota animi virtute custodit. Quod cum ita sit, non parum periculi illi manere poterit ante Deum, qui hoc detrectat etiam fidelibus exhibere. Nam qualiter nos, qui neminem perire volumus, ista contristent, animos Christianos, dominicus in Evangelio sermo testatur. Ait enim ipse Salvator quod expediat scandalizanti unum de pusillis in qualis sit ejus jam poena, quaeramus cui tale supplicium le
Abbreviated transcription (Latin):
gno instigante sp̃u corpus
dominicum suscipere. atq ĩ
sterquilinio ꝓicere molitus
est. Qui ut adreiciendum
os aperuit. digna ultione ꝑ¬
cussus. sine effectu u̾borum
cunctis audientib ⁊ uidenti¬
b ululare cepit. Corpus¬
uero dominicum uidebatur¬
in ore uidei dependere. ut nec
lingue subter compagi in si¬
deret. nec de super in mundo
manum tetendit. ⁊ scẽ eucha¬
ristie misterium a sacrilego
illo. multi ex uideis credẽ¬
tes. cum eo sacro renati ba¬
ptismate. xp̃i fidelib ac
sp̃uali cetui sunt uniti. e¬

Expanded text:
gno instigante spiritu, corpus Dominicum suscipere, eumque in sterquilinium projicere molitus est. Qui inteos aperuit, digna ultione percussus sine effectu verborum, cunctis audientibus et videntibus, clamare coepit. Vo Dominicum in ore videbatur Judaei dependere, ut nec linguae subter compagi insideret, nec desuper immundo manum tetendit, et sanctae eucharistiae mysterium a sacrilego illo, multi ex Judaeis credentes cum eo sacro renati baptismate Christi fidelibus, ac spirituali coetui sunt uniti.
Abbreviated transcription (Latin):
et̾na ⁊ ꝓ caducis mansura. et
ꝓ paruissimis tꝑ̃alib ꝑdantur
qd̃ ab sit ꝑpetua gaudia. Uñ
uos rogamus et obsecramus:
ut nullus alteri noceat. neq
infestus aut nocens existat.
Set iuxta apłm alter alte¬
rius honera portate: ut lex
xp̃i adimpleatur. Et nolite
iudicare in inuicem. set iuxta

Expanded text:
et pro caducis mansura, et pro parvissimis temporalibus perdantur quod absit perpetua gaudia. Unde vos rogamus, et obsecramus, ut nullus alteri noceat, neque infestus aut nocens existat, sed juxta apostolum alter alterius onera portet, ut legem Christi adimpleat . Et nolite judicare invi
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ scire ꝯsilium dei. S tñ ex
cet̾is factis atq p̾ceptis dñi sa¬
luatoris: possumus intellige̾.
hoc ꝓpensioris fuisse consilii:
qd̾ ea potissimũ electa ẽ ut
dñm pareret: que desponsata¬
erat uiro. Cur aũt non ante¬
quam tesponsaretur impleta
ẽ. fortasse ne dicẽtur. qd̾ con¬
ceꝑat ex adult̾io. Et bene utrũ¬
q posuit scriptura: ut ⁊ des¬
ponsata ẽẽt ⁊ uirgo. Uirgo:
ut ex pers uirilis ꝯsortii ui¬
deretur: desponsata ne teme¬
rate uirginitatis ad uertẽtur
in famia. cui grauis aluus
corruptele uideretur insigne
p̃ferre. Maluit aũt dñs ali¬
quos de suo ortu. quã de matͥs
pudore dubitare: nec putauit¬

Expanded text:
cire consilium dei, sed tamen ex ceteris factis atque praeceptis domini salutaris possumus intellegere et hoc perpensioris fuisse consilii, quod ea potissimum lecta est, ut dominum pareret, quae erat desponsata uiro. cur autem non antequam desponsaretur inpleta est? fortasse ne diceretur quod conceperat ex adulterio. et bene utrumque posuit scriptura, ut et desponsata esset et uirgo: uirgo, ut expers uirilis consorti uideretur, desponsata, ne temeratae uirginitatis adureretur infamia, cui grauis aluus corruptelae uideretur insigne praeferre. maluit autem dominus aliquos de suo ortu quam de matris pudore dubitare — sci
Abbreviated transcription (Latin):
manens uirgo. Uirgo grauida
Uirgo feta. uͥugo ꝑpetua. Qͥd
nuraris hec o homo: dnm̃ sic
nasci oportuit. qñ dignatus
est ẽẽ homo. Int̾ hec igitur
toto affectu ad auxiliũ beate
eius omni nisu patrocinia im¬
ploremus ut dum nos eam
supplici obsequio frequẽtamꝰ
int̾ris: ⁊p̃a nos sedula p̃ce cõ¬
mendare dignetur in ceł. Qd̃
ip̃e pr̃are dignet᷑. qui in tͥnita¬
te ꝑfecta uiuit ⁊ regnat deus

Expanded text:
manens virgo, virgo gravida, virgo feta, virgo perpetua. Quid miraris haec, o homo, Deum sic nasci oportuit, quando dignatus est esse homo. Inter haec igitur toto affectu ad auxilium beatae es omni nisu ejus patrocinia imploremus, et dum nos eam supplici obsequio frequentamus in terris, ipsa nos sedula prece commendare dignetur in coelis. Quod ipse praestare dignetur, qui in Trinitate perfecta vivit et regnat D
Abbreviated transcription (Latin):
dies michi hoc festo erit cele¬
brandus: Sexto ait ydus de¬
cembris. hoc festum sollemp¬
nicandum tenebis. Et quo ĩ¬
quit abbas ẜuitio utemur
in eccłiastico officio: Omne
inquit ẜuitium qd dicitur
ceptione dicetur. excepto qd̃
nomen natiuitatis mutabi¬
tur nomine conceptionis.
Hiis dictis disparuit. ⁊ cicius
dicto sedata tempestate. ab¬
cito uento applicuit anglicis¬

Expanded text:
dies in hoc festo celedies in hoc festo celebrandus erit? Sexto, ait, Idus Decembris, hoc festum solemnizandum tenebis. Et quo, inquit abbas, officio utemur in ecclesiastico obsequio? Omne, inquit, officium quod dicitur onceptione, excepto quod nomen nativitatis mutabitur in nomen conceptionis. His dictis ille disparuit, et dicto citius sedata tempestate, abcito flatu applicuit li
Abbreviated transcription (Latin):
fideliter ꝑacto. in angliam re¬
u̾ti cupiens. mare in greditur.
Et iam maximam partem ma¬
ris ꝓspero cursu transierat. Tc̃¬
subito densis surgentib undi¬
q undis: orida tempestas ce¬
lum cõmouit ⁊ undas. Fati¬
gatis igitur nautis nec ultra
spes salutis amittitur. nichil
nisi sub mersionis ꝑiculum
miserabiliter expectatur. Cum¬
q desalute corporum desperati.
animarum curam solum mõdo¬
nitricem mariam miserorum¬
scilicet refugium. ⁊ desperato¬
rum spem deuote in clamans.
ecce subito conspiciunt quen
dam reuerendi habitus uirũ
pontificali infula de coratum.
quasi int̾ undas stantem na¬
ui ꝓximum. Qui ad uocans
ad se albatem elpinum:. hiis
Uis periculum maris euadere.
ille cum fletu se id toto corde
desiderare. id solum expetere
responderet: tum ille. Scias
dulciter reclamasti directum:
et dictis meis si obedire uo¬
lueris. sanus cum comitib eua
ille deo ⁊ michi. quia diem
prudentissimus. ⁊ quis in qͥt

Expanded text:
fideliter peracto, ad Angliam refideliter peracto, ad Angliam reverti cupiens, mare ingreditur; et cum jam maximam partem maris prospero cursu transisset, subito densis surgentibus undique ventis, horrida tempestas coelum commovit et undas. Fatigatis igitur nautis nec ultra spes salutis amittitur nihil sibi nisi submersionis exitium miserabiliter exspectantibus. Cumque de salute corporum desperati, animarum solummodnitricem, miserorum refugium, et desperatorum spem devote reclamarent, ecce subito conspiciunt quemdam admodum reverendae habitudinis virum, pontificali infula decoratum, quasi inter medias undas navi proximum. Qui vocans ad se abbatem Helsinum, his quit periculum maris evadere? ue cum fletu id toto corde desiderare et hoc solum exspectare responderet, tunc ille : Scias dulciter reclamasti; et si dictis meis obtemperare volueris, sanus cum comitibus tuiille, Deo et mihi quod diem prudentissimus : Et quis, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Epore illo quo diuine pla¬
cuit pietati anglorum gẽ¬
tem de malis suis corrigere. ⁊¬
sue ẜuitutis officiis arcius as¬
tringere: gloriosissimo normã¬
norum duci Guilielmo. ean¬
dem patriam de bellando sub egit.
et eius uirtute ⁊ in dustria to
tius eccłiastice dignitatis sta¬
tum in melius reformauit. Cuiꝰ
pie intentionis operib inui¬
dens ille bonorum omnium
Inimicus diabolus: tum fami¬
liarium fraudib. tum extra¬
neorum in cursib. multotiẽs
conatus est eius obsistere suc¬
cessib. Set domino ꝓtegẽte.
et timentem se regem anglo¬
rum glorificantem: ad nichi¬
eius malignus. Audientes
aũt daci angliam subiectam¬
c̃ẽ normannis: grauiter in di¬
ditario ure pͥuari: p̃parant. cla¬
ssem aptant. ut eos ad euntes.
adata sibi diuinitus patria
expellant. Hoc comꝑto. rex pru¬
tentissimus elpinum quendã
religiosum abbatem remensis
ueritatem. At ille nimirum sa¬
gacis ingenii strenus. nego¬
tium regis ex quisiuit. Quo

Expanded text:
e illo, quo divinae placuit pietati Anglorum gentem de malis suis corrigere suaeque servitutis officiis arctius astringere, gloriosissimus Northmannorum dux Guillelmus eamdem patriam debellando subegit.ei virtute et industria sua totius ecclesiasticae dignitatis honores in melius reformavit. Cujus piae intentionis operibus invidens bonorum omnium inimicus diabolus, tum familiarium fraudibus, tum extraneorum incursibus multoties conatus est ejus obsistere successibus. Sed Domino protegente et timentem se regem glorificante, ad nihi malignus . Audientes autem Daci Angliam esse subjectam Northmannis, graviter sunt indiditario jure privati, arma parant, classem aptant, ut eos adeuntes a data sibi divinitus patria expellant. Hoc comperto, prudentissimus Guillelmus quemdam religiosum abbatem Helsinumveritatem. At ille, ut vir sagacis ingenii, strenue regis negotium exsequitur. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
balneatris que ꝑalitica in do¬
mo iacebat. cum cognouiss
ibi eẽt dñi sacerdotem in sei¬
iula se ad eandem domum
in qua ille inuitatus aduenc¬
rat portari fecit. atq orantis
⁊ inponẽtis manus uestim̃ta
attigit. Que cum exosculare¬
tur: statim sanitate recepta am¬
bulare cepit. Q uod signu¬

Expanded text:
balneatrix quae paralytica in lebalneatrix quae paralytica in lecto jacebat, cum cognovisset ibidem esse Domini Sacerdotem, in sellula se ad eamdem domum, ad quam ille invitatus venerat, portari fecit, atque orantis et imponentis manus vestimenta attigit. Quae cum exoscularetur, statim sanitate recepta, ambulare coepit; ut i
Abbreviated transcription (Latin):
te itaq relatione. interim
fugam parauit. atq inposse¬
ssione cuiuscum leonti cla¬
rissimi uiri aliquandiu la¬
tuit. Sed ubi relationi respõ¬
sum est: ab eodem leontio ꝓ¬
ditur. Preceptum enuim erat
uicario. ut insisteret reous
ꝑficiendis. Qui in iuncta sͥ
cum uellet implere. ꝓposito
elicro conuenit omnes. ut
si uellent sibi consulere re¬
bq suis: ꝓderent uirum.
ꝓditus itaq ⁊ adductus
inediclanum. cumi intelli¬
geret cirea se dei uoluntatem. nͦ
se diutius posse resistere: postu¬
lauit non se nisi a catholoico
ep̃o baptiçari sollicitam eni
halebat ꝑfidiam arrianorũ.
Baptiçatus itiq: fertur om¬
na eccłiastica officia implesse.
atq octauo die ep̃c ordinatꝰ
est: cum sũma gratia ⁊ letitia
cunctorum. Igitur post annos
urbem romam hoc est ad pro¬
prium solum ꝑrexit. Loc̃¬
transtiberĩ apud quandã cla¬
rissimam inuitatus sacrifici¬
um in domo offerret. quedã

Expanded text:
te itaque relatione, iterum te itaque relatione, iterum fugam paravit, atque in possessione cujusdam Leontii clarissimi viri aliquamdiu delituit. Sed ubi relationi responsum est, ab eodem Leontio proditur; praeceptum enim erat vicario ut insisteret rebus perficiendis: qui injuncta sibi cum vellet implere, proposito edicto, convenit omnes, ut si vellent sibi consulere, rebusque suis, proderent virum. Proditus itaque et adductus Mediolanum, cum intelligeret circa se Dei voluntatem, nec se diutius posse resistere, postulavit non se nisi a catholico episcopo baptizari; sollicite enim cavebat perfidiam Arianorum. Baptizatus itaque fertur omnia ecclesiastica officia implesse, atque octava die episcopus ordinatus est summa cum gratia et laetitia cunctorum. Igitur post annos urbem Romam, hoc est, ad proprium solum perrexit, trans Tiberim apud quamdam clarissimam invitatus, sacrificium in domo offerret, quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
emiliamq ꝓuincias: uenit
mediolanum. Per idem tẽ¬
pus mortuo auxentio arri
re ad exilium destinato. in¬
cum belut eccłie. cum ppłs ad
seditionem surgeret inpetẽ¬
do ep̃o. ẽẽtq illi cura sedan¬
de seditionis: ne ppłs ci¬
uitatis in ꝑicalum sui con¬
u̾teretur. ꝑrexit ad eccłiam.
ibi eum alloqueretur ple¬
bem: subito uox fertur in
sunt: ac clamantes ambrosi¬
um cp̃m. itaq qui antea iũ¬
bulentissime dissidebant. quia
et arriani sibi ⁊ catholici sibi
ep̃m cupicbant. suꝑatis alter¬
ntris ordinati: repente ui hũc
unum mirabili ⁊ incredibłi
concordia consenserunt. Mis¬
sa igitur relatione ad clemen¬
tissimum imperatorem tunc
ualentinianum: cum sũmo
gaudio accepit. ꝙ uidices a
se directi ad sacerdotium pe¬
terentur. Letabitur etiam ꝓbꝰ
p̃fectus: quia u̾bum eius
impleretur in ambrosio. Bi¬
xerant enuri ꝓficiscenti. cũ
mandata ab eclem darentur.
ut moris est. Uade. age non

Expanded text:
Aemiliamque provincias, venitque Aemiliamque provincias, venitque Mediolanum. 6. Per idem tempus, mortuo Auxentio Arianre ad exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditionem surgeret in petendo episcopo, essetque illi cura sedandae seditionis, ne populus civitatis in periculum sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: ibique cum alloqueretur plebem, subito vox fertur infsunt, acclamantis Ambrosium episcopum; ita qui antea turbulentissime dissidebant, quia et Ariani sibi et Catholici sibi episcopum cupiebant, superatis alterutris, ordinari, repente in hunc unum mirabili et incredibili concordia consenserunt. sa relatio est ad clementissimum imperatorem tunc Valentinianum, qui summo gaudio accepit quod judex a se directus ad sacerdotium peteretur. Laetabatur etiam Probus praefectus, quod verbum ejus impleretur in Ambrosio; dixerat enim proficiscenti, cum mandata ab eodem darentur, ut moris est: Vade, age non
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur posito in anmi¬
nistratione p̾fecture ga¬
lliarum patre eius am¬
brosio: natus ambrosius est.
Qui infans in area p̾torii in
cuna positus. cum dormiret
aꝑto ore. subito ex amen apũ
adueniens. faciem eius atq
os compleuit: ita ut ĩ¬
grediendi inos egrediendi
q frequentarent uices. Quas
pater qui ꝓpe cum matre uł
filia de ambulabat. ne abi¬
gerentur a bancilla que curã
nutriendi infantem suscepe¬
rat. ꝓhibens: sollicita enira
erat ne infanti nocerẽt. ex poc¬
tabant cum patrio affectu. qͦ
fine illud miraculum claude¬
retur. at ille post aliquã diu
euolantes. in tanta aeris alti¬
tudine subleuate sunt: ut
humanis occulis minime
uderentur. Quo facto teri¬
tus pater: ait. Si uixerit in¬
fantulus iste: aliquid ma¬
gni erit. Sed post quam edo
ctus lib̾alib disciplinis ex
eligeretur a uiro illustri ꝓ bo
tunc p̾fecto p̃torii. ad consi¬
lium tribuendum. Post ꝙͣ
consularitatis suscepit insi¬
gnia. ut regeret liguriam.

Expanded text:
gitur posito in administratione praefecturae Galliarum patre ejus Ambrosio, natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii in cuna positus, cum dormiret aperto ore, subito examen apum adveniens, faciem ejus atque ora complevit; ita ut ingrediendi in os, egrediendique vices frequentarent. Quae pater, qui propter cum matre vel filia deambulabat, ne abigerentur ab ancilla, quae curam nutriendi infantis susceperat, prohibens sollicita enim erat ne infanti nocerent exspectabat patrio affectu, quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquamdiu evolantes, in tantam aeris altitudinem sublevatae sunt, ut humanis oculis minime viderentur. Quo facto territus pater ait: Si vixerit infantulus iste, aliquid magni erit. Opctus liberalibus disciplinis, ex eligeretur a viro illustri Probo, tunc praefecto praetorii, ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis suscepit insignia, ut regeret Liguriam,
Abbreviated transcription (Latin):
ascendentem suis parẽtib digi¬
to ostenderẽt. Set ilł uidentib.
uidere parentes non poterant:
quia tam mundos oculos non
habebant. Plurimi aũt stellã
supra corpus eius uidisse nar¬
rabant. S̾et lucescente die do¬
minico. cum corpus eius ꝑ¬
actis sacramentis diuinis de
eccłia leuaretur. portandũ ad
basilicam ambrosinã inqua
positus est: ita ibi demonum
turba clamabat se ab illo tor¬
queri. ut eiu latus eoꝵ ferre
non possent. Que grã sacerdo¬
tis non solum in illo loco: ue¬
rum etiam inplurimis ꝓuin¬
cũs usq in hodiemũ manet.¬

Expanded text:
 digito ostenderent: sed illi videntes videre non poterant, quia mundatos oculos non habebant: plurimi autem stellam supra corpus ejus se vidisse narrabant. Sed lucescente die Dominico, cum corpus ipsius, peractis sacramentis divinis, de Ecclesia levaretur, portandum ad basilicam Ambrosianam, in qua positus est, ita ibi daemonum turba clamabat se ab illo torqueri, ut ejulatus eorum ferri non possent. Quae gratia Sacerdotis non solum in illo laco, verum etiam in plurimis provinciis usque in hodiernum manet
Abbreviated transcription (Latin):
michi scdm u̾bum tuũ. Nec
mora. Ut assensus uirginis¬
hõis panditur celestis sponsꝰ
in maculatũ corpus in gredi¬
tur. Et qui toto mundo non
capitur: puelle in nupte mẽ¬
bris infunditur. Nam audite

Expanded text:
mihi secundum verbum tuum . Nec mora, ut assensus Virginis panditur, coelestis sponsus immaculatum corpus ingreditur, et qui toto mundo non capitur, 47 puellae innuptae membris infunditur. Nam audite
Abbreviated transcription (Latin):
mo semꝑ omnia diligent in¬
qͥrite. ut cum iustitia ⁊ cari¬
tate diffiniatis. Neminẽ ꝯdẽp¬
netis añ uerum ⁊ iustum iu¬
ditium. Nuulum udicetis
suspitionis arbitrio. set pri¬
mũ ꝓbate ⁊ postea caritatiuã
tis fieri alteri nolite facere.

Expanded text:
mo semper omnia diligenter inquirere, ut cum justitia et charitate diffiniatis, neminem condemnantes ante verum et justum judicium. Nullum judicetis suspicionis arbitrio; sed primum probate et ptis fieri alteri nolite facere.
Abbreviated transcription (Latin):
in maculatũ corpus in grodi¬
tur. Et qui toto mundo non
capitur: puelle in nupte mẽ¬
bnis infunditur. Nam audite
frẽs. quo mõ porta ꝑ quã ing̾¬
ssus est dñs semꝑ fuit clausa.
sicut ecechiel ꝓpła inuisione
diuina respexit. Conu̾ti me in¬
quit aduam porte scũarii ex¬
t̾ioris. que respiciebat ad oriẽ¬
tem. ⁊ hec erat clausa. ⁊ dixit
dñs adme. Porta hec quã ui¬
tes clausa erit. ⁊ non aperiet᷑
et uir non transiet ꝑeam. et
semꝑ erit clausa. Ecce ubi eui¬
denter ostendit nob̾. Quia sc̃a
maria semꝑ uirgo fuit. uirgo
ꝑmanẜit. Uirgo ante partum.

Expanded text:
maculatum corpus ingreditur, et qui toto mundo non capitur, 47 puellae innuptae membris infunditur. Nam audite, fratres, quomodo porta per quam ingressus est Dominus semper fuit clausa, sicut Ezechiel propheta in visione divina respexit. Converti me, inquit, ad viam portae sanctuarii exterioris, quae respicit ad orientem, et haec erat clausa; et dixit Dominus ad me: porta quam vides, clausa erit, et non aperietur, et vir non transiet per eam et semper erit clausa . Ecce ubi evidenter ostendit nobis quia sancta Maria semper virgo fuerit, virgo permanserit, virgo ante partum,
Abbreviated transcription (Latin):
stupure ꝑcussus obrigui. nec po¬
tui scribere que ab illo cucelunt̃.
nisi postȩa quam uisio illa trã¬
migrauit ad dm̃: ab hora circi¬
ter undecima die usq ad illam
horam qua emisit sp̃m. expan¬
sis manib in modum crucis
orauit. Nos uero labia ipsi¬
us moueri uidebamꝰ. uocem
aũt eius non audiebamus.
Honoratus etiam sacerdos
eccłie uercellensis cum supei¬
ora domus sue ad quiescẽdũ¬
se conposuisset: t̃rio uocem uo¬
cantis se audiuit. dicetisq si¬
bi. Surge. festina. quia mõdo
est recessurus. Qui descendẽs.
optulit scõ dñi corpus. Quo
accepto: ut glutiuit. emisit
sp̃m. bonum uiaticũ ferens:
ut in uͥtuteᷤ eẽtinima refectior
angłonum consortio: quorum
uita uixit in t̾ris. ⁊ helye socie¬
tate letaretur. Quia ut helyas
nunquam regib uel ulł pote¬
statib: ĩta ⁊ iste ꝓ dei timore loꝗ
ueritus non est. Et inde ad ec¬
clesiam maiorem. ante luca¬
nam horam qua defunctus ẽ.

Expanded text:
stupore perculsus obrigui, nec postupore perculsus obrigui, nec potui scribere quae ab illo dicebantur, nisi posteaquam visio ipsa tranmigravit ad Dominum, ab hora circiter undecima diei usque ad illam horam, in qua emisit spiritum, expansis manibus in modum crucis oravit: nos vero labia illius moveri videbamus, vocem autem non audiebamus. Honoratus etiam sacerdos Ecclesiae Vercellis cum in superioribus domus se ad quiescendum composuisset, tertio vocem vocantis se audivit, dicentisque sibi: Surge, festina, quia modo est recessurus. Qui descendens, obtulit sancto Domini corpus: quo accepto ubi glutivit, emisit spiritum, bonum viaticum secum ferens; ut in virtute escae anima refectior, angelorum nunc consortio, quorum vita vixit in terris, et Eliae societate laetetur; quia ut Elias numquam regibus vel ullis potestatibus, ita nec iste pro Dei timore loqui veritus est. 48. Atque inde ad Ecclesiam majorem antelucana hora qua defunctus est,
Abbreviated transcription (Latin):
macerans corpus. Cui pran¬
dendi nũquam consuetudo fu¬
it nisi die sabbati ⁊ dñico: uei
cum natalicia celeberrimoꝵ mã¬
tirum esset. Orandi etiam asi¬
libros: nisi cum aliqua infĩmi¬
tate corpus eius atteretur. Sol¬
lieitus enam pͣ pauperib ⁊ cap¬
tiuis nimiũ. Nam in tp̃e quo
ep̃s ordinatus est. aurum om¬
ne atq argentum quod hr̃e
poterat. eccłie uel pauperibus
ꝯtulit. Predia etiam que habe¬
nudus atq expeclitus mues.¬
postiodũ de sua morte ante p̃¬
dixit: qd̃ usq pascha nofcum
futurus eẽt. Quod quidẽ me¬
mit dñm obsecrando: quo ma¬
turius hinc liberaret᷑. Ante pa¬
ucos uero dies quam iectuio
detineret᷑. cum quad ragesim ũ
tertium psalmũ dictaret. meex
cipiente ⁊ uidente subito ĩ mo¬
dum scuti breuis ignis capud
eius cooperuit: atq paulatim
quam in domũ habititor est ĩ¬
gressus. Post quod. fc̃a est faci¬
es eius sicut nix. Postea uero¬
reuersus est uultus eius ad spe¬
ciem suam. Quod cum fieret.

Expanded text:
macerans corpus, cui prandendi numquam consuetudo fuit, nisi die sabbati, et Dominico, vel cum natalitia celeberrimorum martyrum essent. Orandi etiam assipria manu libros, nisi cum aliqua infirmitate corpus ejus attineretur. imium pro pauperibus et captivis; nam in tempore quo episcopus ordinatus est, aurum omne atque argentum quod habere poterat, Ecclesiae vel pauperibus contulit. Praedia etiam quae habenudus atque expeditus milesem de sua morte ante praedixit quod usque ad pascha nobiscum futurus esset: quod quidem meruit Dominum obsecrando, quo maturius hinc liberaretur. 41. ucos vero dies quam lectulo detineretur, cum quadragesimum tertium psalmum dictaret, me et excipiente et vidente, subito in modum scuti brevis ignis caput ejus cooperuit, atque paulatim quam in domum habitator ingressus est: post quod facta est facies ejus velut nix, et postea reversus est vultus ejus ad speciem suam. Quod cum fieret,
Abbreviated transcription (Latin):
papa urbis rome uiiͣ
nomine gaius. uir ma¬
gne prudentie magneq
uirtutis imꝑantib carino
citu in partib galliarum
erat. et eius intuitu lenta
ꝑsecutio dioclitiani circa
xp̃ianos cẽ ceperat. quia ca¬
rinus habebat quos dam¬
amicos quos huius tituli
ꝓ fessio decorabat. Igitur
et aquilino consulibus
facta est ꝑsecutio talis.
ut nullus emeret uel ue¬
nundaret aliquid nisi qui
statunculis positis in eo lo¬
co ubi emendi gr̃a uentũ
fuisset thuris ex hibuisset
in censum circa insulas
cuca uicos circa nymphas
quoq erant positi compł¬
sores. qui neq emen di
copiam darent. aut auriẽ
habito. chromatius illu¬
stris uir omnes xp̃ianos
indomo sua suscepit. et¬
ita uniu̾sos fouebat. ut
nullus omnino sacrificã¬
di necessitati succum bẽt.
Nerum quia tanta uis ꝑ¬
secutionis extiterat. ut opi¬
nio xp̃ianitatis eius cela¬
ri non possit. meruit ex sa¬
cro rescripto dromatius.
ut medendi in campano
litore moraretur. in quo
lenti cum eo ire ad ꝑsecu¬

Expanded text:
papa urbis Romae nomine Caius, vir magnae prudentiae, magnaeque virtutis, imperantibus Carino,citu in partibus Galliarum positus: et ejus intuitu lenta persecutio Diocletiani circa Christianos esse coeperat; quia Carinus habebat aliquos amicos, quos hujus tituli professio decorabat. 65. Igitur et Aquilino consulibus, facta est persecutio talis, ut nullus emeret vel venundaret aliquid nisi qui statunculis positis in eo loco, ubi emendi gratia ventum fuisset, thuris exhibuisset incensum. Circa insulas, circa vicos, circa nymphea quoque erant positi compulsores, qui neque emendi copiam darent, aut haurienhabito, Chromatius illustris vir omnes Christianos in domo sua suscepit, et universos ita fovebat, ut nullus omnino sacrificandi necessitati succumberet. Verum quia tanta vis persecutionis exstiterat, ut opinio ipsa Christianitatis ejus celari non posset, meruit ex sacro rescripto Chromatius ut medendi gratia in Campano littore moraretur, in quo lenti cum eodem ad persecu
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. qui non studuerit
dare gratis: qd̃ ip̃e gratis
accepit. Quicquid enim
ecclie domini ꝓ futurum
erat. subtraxisse arguitur.
qui noluerit tradere omĩbꝰ
qd̾ ip̃e non celandum acce¬
perit. Ande psalmographꝰ
canit. Iustitiam tuam ñ
abscondi in corde meo. ue¬
ritatem tuam ⁊ salutare tu¬
um dixi. Non celaui mĩam
tuari. in concilio multo¬
rum. Et ꝓ hoc oꝑe quasi ui¬
cissitudinem adeo postu¬
lans. ad iecit. Tu autem do¬
mine ne elonges mĩas tu
Sicut ego feci alios mĩam

Expanded text:
subscribitur, qui non studuerit dare gratis, quod ipse gratis accepit; quidquid enim Ecclesiae Domini profuturum erat, subtraxisse arguitur, cum noluerit tradere omnibus, quod ipse non celandum acceperit. Unde Psalmographus vates canit: Justitiam tuam non abscondi in corde meo: veritatem tuam et salutare tuum dixi. Non celavi misericordiam tuam in concilio multorum . Et pro hoc opere quasi vicissitudinem a Deo postulans adjecit: Tu autem, Domine, ne elonges misericorret Deo: sicut ego feci alios mi
Abbreviated transcription (Latin):
ft conuocans ad se sanctũ
sebastum trib diebus ⁊
trib noctib cum eo parit̃
orabant. ut fidem nomĩs¬
sui saluator in salutem uo¬
lentis credere teclararet.

Expanded text:
Et convocans ad se S. Sebastianum tribus diebus et tribus noctibus jejunavit orabant, ut fidem nominis sui in salutem volentis credere Dominus declararet.
Abbreviated transcription (Latin):
eñti sunt post hec mar¬
cellianus ⁊ marcus. et
ambo ligati ad stipitem. ĩ
pedibus accutos acceꝑunt.
Quibus dicebat insanissi¬
mus iuder. Tam diu fixis
stabitis plantis. quam diu
cium. Tunc ambo fratres
in uno ligno confixi psa¬
lebant interse dicentes.
ecce quam bonum ⁊ quã
iocundum habitare frẽs
in unum. Uicit ei fabianꝰ.
Infelices et miseri. de ponit
amentiam ur̃am. et lib̾ate
uos metip̃os. a cruciatibus
imminentib suꝑ uos. Cui
respondentes dieerunt am¬
bo. Numquam tam bene
epulati sumus. modo ce¬
pimus eẽ in amore xp̃i.
utinam nos sicuti nunc
sumus tam diu ẽẽ ꝑmit¬
tas. quam diu huius te¬
gimur corporis indumẽto.
sumq transisset una dies
et una nox. ⁊ illi inpsal¬
mis et ymnis ꝑ seuerarent.
iussit cos ibi ubi ambo¬
stabunt. lanceis ꝑ latera uẽ¬
herari. Et sic ꝑ martyrii glo¬
nam ad siderea regna mi¬
grarunt. Qui scpulti sũt
axp̃ianis in uia appia mi¬
liario secundo ab urbe. in
loco qui uocatur ad arena:.

Expanded text:
entur post haec Marcellianus et Marcus; et ambo ligati ad stipitem clavos in pedibus acutos acceperunt; quibus dicebat insanissimus Fabianus: Tamdiu fixis stabitis plantis, quousque cium. Tunc ambo fratres in uno ligno confixi psallebant dicentes: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum. Dicit eis Fabianus: Infelices et miseri, deponite amentiam vestram, et liberate vosmetipsos a cruciatibus imminentibus super vos. Cui respondentes ambo dixerunt: Numquam tam bene epulati sumus: modo coepimus esse fixi in amore Christi. Utinam nos sic esse sicut sumus tamdiu permittas, quamdiu hujus tegimur corporis indumento. Cumque transisset una dies et una nox, et illi in psalmis et hymnis perseverarent, jussit eos ambos ubi stabant lanceis per latera verberari: et ita per martyrii gloriam ad siderea regna migraverunt. Item sepulti sunt et ipsi in via Appia, milliario secundo ab Urbe, in loco qui vocatur Ad Arenas,
Abbreviated transcription (Latin):
borabat. dimisit cum dicẽs.
adduc ad me qui te xp̃ia¬
num fecit ⁊ si michi pro¬
miẜit sanitatem. possim ⁊
ego fieri xp̃ianus. Statim
tranquillinus ueniens ad
narrauit ei omnia uerba

Expanded text:
 dimisit eum dicens: Adduc ad me qui te Christianum fecit, ut si mihi promiserit sanitatem, possim et ego fieri Christianus. Statim autem Tranquillinus veniens ad narravit ei omnia
Abbreviated transcription (Latin):
urbis prefectus ad se tranꝗ¬
llinum martelliani ⁊ mar¬
ci patrem uenire iubet.
Quem cum de suorum in¬
quireret arbitrio filiorum.¬

Expanded text:
urbis Romae praefectus ad se Tranquillinum patrem Marcelliani et Marci venire jubet. Quem cum de suorum perquireret arbitrio filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
tuti. cum beatissimi sc̃ĩ¬
escerent. et uerbera carni¬
ficum animo ꝑ seueranti
transirẽt. capitale iussi
sunt subire sententiam. ea
scilicet ratione. ut si eodem
mom̃to quo decollandi erãt
sacrificiis consensissent. et
parentib suis. et coniugi¬
bus et filiis. et facultatib
redderentur. Frant enim nõ
solum ut diximus genere
clarissimi. set et facultatibꝰ
lati. Quorum erat pater tͣnͣ¬
quillinus nomine. ⁊ mater
marcia uocabatur. qui illos
sequebantur cum uxorib
Unde factum est ut ab agre¬
stino chromatio urbis Ro¬
me p̃fecto. triginta dierum
in dutias impetrarent. intra
quorum spatia ageretur cũ
eis quatenus ad turificand̃
ydolis consentirẽt. Icõ .ii.
uidit sanctos dei in menso
certaminis pondere fatigari.
in medio corum se obiciẽs
dixit. O fortissimi milites.
o in structissumi diuini pre¬
lii bellatores. ꝑnimiam uir¬
tutem fortiter ꝑtigistis ad
palmam. et ꝑ misera blan¬
dimenta coronam deponitis
sempit̾nam. Discat nunc

Expanded text:
ui cum beatissimis conescerent, et verbera carnificum animo perseveranti transirent, capitalem jussi sunt subire sententiam: ea videlicet ratione, ut si eodem momento quo decollandi erant sacrificiis consensissent, et parentibus suis et conjugibus et filiis et facultatibus redderentur. Erant enim non solum, ut diximus, genere clarissimi viri, sed et facultatibus dilatati; quorum erat pater Tranquillinus nomine, et mater Marcia vocabatur; qui illos sequebantur cum uxoribusUnde factum est, ub ab Agrestio Chromatio urbis Romae praefecto triginta dierum inducias impetrarent, in quorum spatio ageretur cum eis, quatenus ad thurificandum idolis consentirent. 5. vidit athletas Dei immenso certaminis pondere fatigari, in medio eorum se objiciens, dixit: O fortissimi milites Christi, o instructissimi divini praelii bellatores, per nimiam virtutem animi fortiter pervenistis ad palmam, et nunc per misera blandimenta coronam deponitis sempiternam? Discat nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Num fidem meam in ydos
mitate contractus. at ubi
unum deum incelis didici.
decim annos amiseram. ad
me reu̾sa est sanitas. ut au¬

Expanded text:
Dum fidem meam in idolimitate contractus: at ubi unum Deum in coelis didici odecim annos amiseram, ad me reversa est sanitas, et
Abbreviated transcription (Latin):
et dicens. Tu semꝑ mecũ
cris. hec autem gerebant᷑
iuxta domum primi scri¬
nii nomine nicostrati. Qͥ
rem nomine zoe. Hec añ
sex annos egritudinis ni¬
muta. ꝓrutentiam tamẽ
audiendi et intelligendi
intellexisset omnia que bea
tus sebastianus dixerat. et
tantum lumen circa eum

Expanded text:
et dicens: Tu semper mecum eris. 24. Haec autem gerebantur intra domum Primiscrinii, nomine Nicostrati, apurem, nomine Zoen: haec ante sex annos aegritudinis nimuta, prudentiam tamen audiendi et intelligendi intellexisset omnia, quae B. Sebastianus dixerat, et tantum lumen circa eum
Abbreviated transcription (Latin):
mationis auxilia. Regene¬
ratio ꝑ se saluat. mox in pa¬
ce beati seculi iecipiendos: cõ¬
firmatio armat. ⁊ instruit
ad agones mundi huius. ⁊
prelia reseruandos. Qui aut̃
post baptismum cum ac qͥ¬
sita in nocentia ĩmaculatus
ꝑuenit ad mortem: confir¬
matur morte. quia iam non
potest peccare post mortem.
Hic si forte illud etiam reqͥ¬
iere uelimꝰ : post passionẽ
⁊ resurrectionem xp̃i. quid
apostolis profuerit aduentꝰ
sp̃s sc̃i. ip̃e dominꝰ eis euident̃
ex ponit hoc. Que dico in qͥt
Cum autem uenerit ille
sp̃s u̾itatis: ip̃e docebit uos
omnem u̾itatem. uUides qr
cum sp̃s sc̃s infunditur: cor
fidele ad prudentiã ⁊ constan¬
tiam dilatatur. Itaq ante
descensionem sp̃s scĩ usq ad
negationem apłi det̾rentur:
post uitationem uero eius
usq ad martirium: contẽp
tu salutis armantur. Secũ
entie spiritalis illumina¬
mur. hedificam᷑. erudimͣ.
instruim᷑. ꝯsũmam᷑. ut illã

Expanded text:
mationis auxilia. Regeneratio per se salvat mox in pace beati saeculi recipiendos: confirmatio autem armat et instruit ad agones mundi hujus et praelia reservandos. Qui autem post baptismum cum acquisita innocentia immaculatus pervenit ad mortem, confirmatur morte, quia non potest peccare post mortem. Hic, si forte illud etiam requirere velimus, post passionem et resurrectionem Christi, quid apostolis profuerit adventus Spiritus sancti, ipse Dominus eis evidenter exponit. Quae dico, inquit, Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, ipse docebit vos omnem veritatem . Vides, quia cum Spiritus sanctus infunditur, cor fidele ad prudentiam et constantiam dilatatur? Itaque ante descensionem Spiritus sancti, usque ad negationem, apostoli deterrentur: post visitationem vero ejus usque atu salutis armantur, secundentiae spiritualis illuminamur, aedificamur, erudimur, instruimur, consummamur, ut illam
Abbreviated transcription (Latin):
rũq fit ut qd cã d̾i agi
creditur. hoc solum ꝓ hũ¬
manis fauorib agatur.
Qd̃ bene symon ille signi¬
ficat. qui in uentus in iti¬
nere crucem dñicam in an¬
garie portabat. Aliena qͥ¬
ppe oncra in angaria por¬
tantur. qñ ꝑ uanitatis stu¬
dium aliquid geritur. Qͥ
ergo ꝑ symonem desigña¬
tur nisi abstinẽtes ⁊ arro¬
gantes. qui ꝑ abstinentiã
quidẽ carnem afficiunt.
s fructum abstinentie in¬
teruis non requirũt. Crucẽ
ria portat. quia cum opꝰ
bonum ex bona uolunta¬
te non ducitur. rem iusti¬
tie sine fructu operatur
peccator. Wñ isdem symõ
crucem portat. s non mo¬
ritur. quia abstinentes.
et arrogantes. ꝑ abstinen¬
tiam quidẽ corpus affici¬
unt. s ꝑ desiderium uane¬
głe mundo uiuunt. Cõ¬
passionem uero animi ple¬
rumq latenter obsidet pie¬
tas falsa. ut hanc nõum¬
quam usq ad ꝯdescenden¬
dum uitiis ꝑ trahat. dum
ad culpas quisq non debe¬

Expanded text:
rumque fit ut hoc quod causa Dei agi rumque fit ut hoc quod causa Dei agi creditur pro solis humanis favoribus agatur. Quod bene Simon ille significat, qui, inventus in itinere , crucem dominicam in angaria 1589 portat. Aliena quippe onera in angaria portantur, quando per vanitatis studium aliquid geritur. Qui ergo per Simonem designantur, nisi abstinentes et arrogantes? Qui per abstinentiam quidem carnem afficiunt, sed fructum abstinentiae interius non requirunt. Crucem Simon portat, quia cum ad opus bonum ex bona voluntate non ducitur, rem justi sine fructu peccator operatur. Unde idem Simon crucem portat, sed non moritur, quia abstinentes et arrogantes per abstinentiam quidem corpus afficiunt, sed per desiderium gloriae mundo vivunt. Compassionem vero animi plerumque latenter obsidet pietas falsa, ut hanc nonnunquam usque ad condescendendum vitiis pertrahat, cum ad culpas quisque non debe