comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
estimationẽ uenit. Lune uͦ. ⁊ luciferi: uixta opinionẽ ueterum uiroꝵs longe maior. ad
.xii. portiones. Mercuriĩ fere adocto partes. ꝑ yroi. ⁊ fetontis: ad qͥnq saturni ad tres
portiones. ⁊ obeunt porro signiferi orbis cutulos in longum .i. qua finis exordũq cõ-¬
finium ẽ. Luna quid̃ dierꝰ e noctiũ spatĩ .xx.uii. ⁊ tercia parte diurni nocturnq
ni.⁊ nocturni sꝑatii. lucifer ⁊ stilbon: inparb quid̾ gressib isd̾ tñ pene temporib qͥ¬
bus sol cursus conficiunt. m̾o incitato uolatu conphendentes eum: mͦ pigro ttaccu
denium ab eod comp̃hensi. Pyrois: pene biennio. Phecon ꝓpe aiis duodecĩ. fẽnon:
trginta amus modi comminus. ꝓptẽaq solis ꝑagrationib efflusionib ꝙ ⁊ obscuratio¬
nib qͣs ortus ⁊ occasus uocamus: minime concurunt. Quippe luna quis post conuen¬

Expanded text:
aestimationem uenit. Lunae uero et Luciferi iuxta opinionem ueterum uirorum longe maior ad daestimationem uenit. Lunae uero et Luciferi iuxta opinionem ueterum uirorum longe maior ad duodecim fere portiones, Mercurii fere ad octo partes, Pyrois et Phaethontis ad quinque, Saturni ad tres portiones. Obeunt porro signiferi orbis circulos in longum, id est qua finis exordiique confinium est; luna quidem dierum et noctium spatiis XXVII et tertia parte diurni nocturniquni et nocturni spatii, Lucifer et Stilbon imparibus quidem gressibus, isdem tamen paene temporibus quibus sol cursus conficiunt, modo incitato uolatu comprehendentes eum, modo pigro tractu demum ab eodem comprehensi, Pyrois paene biennio, Phaethon prope annis duodecim, Phaenon triginta annis modico minus; proptereaque solis peragrationibus effulsionibusque et obscurationibus, quas ortus et occasus uocamus, minime concurrunt. Quippe luna quidem post conuen
Abbreviated transcription (Latin):
tanis ad australia &e contra latiore deflexione obenant atq ab estuio adbrumalẽ tropi¬
cum: unde demũ ad estiuum reuertunt᷑. Cuius quid̾ causa eẽ: signiferi orbis latitudo
cum quid̃ aquiloni se applicant elatiors. Cum uͦ austro humiles cognominant᷑. Idq ip̃m
nõ omnes ꝑ eque. s ali magis. quidã minus. Uidet᷑ &ẽ nõ nulla intuentib inqͣntitate
diũsitas. Siquidẽ elonginqͦ minores deꝓxuno cum adima uergunt maiores uideant᷑
neceẽ ẽ. ꝓꝓtẽa que er̃ in motu nõ equa uelocitas. qd̾ eqͣ signoꝵ dimensa. nõ equis uideant᷑
confic̃e temporib S citius quid̾ tunc cum exꝓximitate maiores apparent. T ardius uͭ cũ
longus a tra remoti minores uident Euagatio tñ ĩ latũ que fit inzodiaco: nõ equa est
omnium. Quippe solis mitior qͣm cetõꝵ ignium. T̃ota enim euagatio sub uniꝰ portionis

Expanded text:
tanis ad australia et contra latiore deflexione oberrant atque ab aestiuo ad brumalem tropitanis ad australia et contra latiore deflexione oberrant atque ab aestiuo ad brumalem tropicum et inde demum ad aestiuum reuertuntur, cuius quidem causa esse signiferi orbis latitudo cum quidem aquiloni se applicant, elatiores, cum uero austro, humiles cognominantur, idque ipsum non omnes peraeque, sed alii magis, quidam minus. Videtur etiam non nulla intuentibus in quantitate diuersitas, siquidem e longinquo minores, de proximo, cum ad ima uergunt, maiores uideantur necesse est. Proptereaque etiam in motu non aequa uelocitas, quod aequa signorum dimensa non aequis uideantur conficere temporibus, sed citius quidem tunc cum ex proximitate maiores apparent, tardius uero cum longius a terra remoti minores uidentur. Euagatio tamen in latum, quae fit in zodiaco, non aequa est omnium, quippe solis minor quam ceterorum ignium; tota enim euagatio sub unius portionis
Abbreviated transcription (Latin):
nifere latitudinis cutuli huius ip̃ius qui int̾ signa medius uocat breuiores suni.
sitra firȩ quidẽ stelle nec errantes: utẽ poli cum
maruna cunctaq amplexi ꝓprio continentes sphe¬
ra que aplanes uocat᷑. conferunt᷑ una simpliciq
cuca illam agitatione: adherentes ei quaq cut̃¬
egerit. cirum accȩ unam ⁊ eand̾ semꝑ positionem
obtinentes ordinemq immutabili tenore seruan-¬
tes: neq unqͣm uel in confirmatione uel iortu.
uel in qͣntitate. uł &ẽ incolore mittentes ullam
mutationẽ. S̃ ol uꝰ ⁊ luna. ⁊ ceterȩ quinq .i. planetes: una quid̾ maioris globi con-¬
uersione: rapunt̃ ab oriente in occidentẽ ꝑ dies singulos. Itẽ ut ille rate at
in hertabiles stelle. uanas tñ alias agitationes facẽ uident᷑. Cum uel in p̃tẽuntis uigni lo-¬
cum migrant. tamꝗ unuĩsi globi motui contrarios motus agentes: uł cum ab aquilen¬

Expanded text:
niferae latitudinis circuli huius ipsius, qui inter signa medius uocatur, breuiores sunt. niferae latitudinis circuli huius ipsius, qui inter signa medius uocatur, breuiores sunt. Igitur fixae quidem stellae nec errantes et item poli cum maxima cunctaque amplexu proprio continente sphaera, quae aplanes uocatur, circumferuntur una simplicique circa illam agitatione adhaerentes ei quaque circumegerit circumactae, unam et eandem semper positionem obtinentes ordinemque immutabili tenore seruantes neque umquam uel in conformatione uel in ortu uel in quantitate uel etiam in colore admittentes ullam mutationem. Sol uero et luna et ceteri quinque, id est planetes, una quidem maioris globi conuersione rapiuntur ab oriente in occidentem per dies singulos item ut illae ratae atque inerrabiles stellae; uarias tamen alias agitationes facere uidentur, cum uel in praetereuntis signi locum migrant tamquam uniuersi globi motui contrarios motus agentes, uel cum ab aquilen
Abbreviated transcription (Latin):
nutanti ꝑ diũsas tĩe plagas. his iit̃ aliis se applicantes Atũ uicmi polis .i. septemtri¬
onalis: ⁊ huic diũsus antracticus: neq magni. neq positione solida sunt. s ꝓ differẽ.¬
tia regionum aquilentane. itẽq australis: aput quosdã maiores. aput alios mmnores
putant. C ontia meditallium tamẽ tr̃e .i. ubi sub meridialẽ i dixilum ⁊ ona se ꝑornig̃
tuxta diffinttionẽ que docce circulum eẽ planam figurã: qͣm una linea circumducta
contineat. Itaꝙ singulos singulis lineis circumductis contineri: signiferum ex mul¬
tis constare. spẽm circuli. timpanoꝵ incuius latitudine signoꝵ adumbrant᷑ figure.
Secant porro latitudinẽ eius cuculus qui int̾ signa medius appellat᷑ epistens maxi¬
mus: contingens utrũq tropicũ.⁊ equidialem bis secans. Reliqui extimi duo sig¬

Expanded text:
nutant per diuersas terrae plagas his et item aliis se applicantes. At uero uicini polis, id est septentrinutant per diuersas terrae plagas his et item aliis se applicantes. At uero uicini polis, id est septentrionalis et huic diuersus antarcticus, neque magnitudine neque positione solidati sunt, sed pro differentia regionum aquilentanae itemque australis apud quosdam maiores, apud alios minores putantur. Contra meditullium tamen terrae, id est ubi sub meridialem circulum zona se porrigit iuxta definitionem quae docet circulum esse planam figuram quam una linea circumducta contineat, itaque singulos singulis lineis circumductis contineri, signiferum uero ex multis constare in speciem circuli tympanorum, in cuius latitudine signorum adumbrantur figurae. Secat porro latitudinem eius circulus qui inter signa medius appellatur, existens maximus, contingens utrumque tropicum et aequidialem bis secans. Reliqui extimi duo sig
Abbreviated transcription (Latin):
secansgomina sectione equidialẽ aty ⁊ odiacum. Uñ fit ut signoꝵ diametro ase distan¬
cium: aitum qͥuidẽ inortii. altũm appareat in occasu. hunc autẽ ip̃m: bifanam diuidit
meridialis qui mes hemerinos dicit᷑ ⁊ maximus. hicꝙͦ ꝑambos curuatos polos s qͥ
rectus intelligit᷑. Adũsum finalẽ quẽ urget. meridialis appellatus: qr medio dic ꝑeum
sol excelso itineris elatior: tram direccn despicit nutis. S equidialis quidẽ. e qui
latera euis cirrum sistunt: tam magnitudine qm positione fixi. confirmatiq. Todiacꝰ
autẽ mnagnitudine quis fixus ⁊ firmo cardine positione: c̃ uixta celum tata: uixta nos
tam̃ ĩpondat ꝓ obliquitatẽ uanie niitans. alit̾q nobis atq alit̾. instans meridialis qͦ ꝙ
&e ite finalis. quod admagnitudinẽ spectat. iugorati quipꝑe sunt maxuni: s positiõe

Expanded text:
secans gemina sectione aequidialem atque zodiacum; unde fit ut signorum diametro a se distansecans gemina sectione aequidialem atque zodiacum; unde fit ut signorum diametro a se distantium alterum quidem in ortu, alterum appareat in occasu. Hunc autem ipsum bifariam diuidit meridialis, qui meshemerinos dicitur, maximus hic quoque per ambos curuatus polos, sed qui rectus intellegatur aduersum finalem, quem urget; meridialis appellatur, quia medio die per eum sol excelso itineris elatior terram directo despicit nutu. Sed aequidialis quidem et qui latera eius circumsistunt tam magnitudine quam positione fixi confirmatique, zodiacus autem magnitudine quidem fixus et firmo cardine, positione etiam iuxta caelum rata, iuxta nos tamen praeponderat pro obliquitate, uarie nutans aliterque nobis atque aliter insistens. Meridialis quoque et item finalis, quod ad magnitudinem spectat, uigorati sunt, quippe maximi, sed positione
Abbreviated transcription (Latin):
nib quȩ soliso ⁊tus ⁊ occasus uident. cum id̾ sol ad hunc se applicuert circulum: pa¬
res horas diei noctisꝙ metit᷑. Int̾ hunc porto ⁊ arthoos. hac atq ilac duo tropiei.
uus. brumalis austro ꝓpinquus: ꝑ quos mib tardius ut ꝑspicun obliquiis cur-¬
singulis signis. estuium quid̾ cancro. bru tidens diũsist malẽ autem
capricorno. Ioẽq equidialẽ bis secat curulum: ⁊ ip̃e ab eo totiens secat᷑ ꝑ chlas.
a anetẽ sub quẽ luna ⁊ sol fenuit᷑. et̃ꝙ ignes qui uocant᷑ planetes. teuon: id̾ ꝙ satum.
greco nomine limitans mundum diudensꝙ mauas partes iuita hominumiusum q̃nto
obicetiuo tir sosiun td enis ꝑiuim. quod supne fuerit: uidet̾ alt̾im intĩm lateat sib australipo¬
lo que ut att poeta. sub peclsb styex atia uidet: manesꝙ ꝓfundi. magnus a ip̃e ⁊ maxun᷑

Expanded text:
nibus, quae solis ortus et occasus uident, cum idem sol ad hunc se applicuerit circulum, panibus, quae solis ortus et occasus uident, cum idem sol ad hunc se applicuerit circulum, pares horas diei noctisque metitur. Inter hunc porro et arctoos hac atque illac duo tropici, , brumalis austro propinquus. Per quos obsingulis signis, aestiuum quidem Cancro, brumalem autem Capricorno; idemque aequidialem bis secat circulum et ipse ab eo totiens secatur per Chelas t Arietem, sub quem luna et sol feruntur ceterique ignes qui uocantur planetes, Phaenon idemque Saturni Graeco nomine, limitans mundum diuidensque in duas partes iuxta hominum uisum, quando obiectu terrae solum id hemisphaerium quod superne fuerit uidetur, alterum interim latet sub australi polo quem, ut ait poeta, Sub pedibus Styx atra uidet Manesque profundi, magnus et ipse et maximos
Abbreviated transcription (Latin):
dio media tellus: comitat᷑ uertiginẽ celistis sphere. stellarũ omniũ polus & ꝓmiseue
signa celestia gyns equabilit̾ exꝓpria conũsione distantib dipigentia cuculos adũsos.
atq obuios axi. quoꝵ multitudo: uincit dinum̃ationẽ. pauci tam̃ nobili celebres
appellatione: qͦs scire utile ẽ ad spectaculum ceststis choreȩ.: Unus qui excelso cogni¬
toq nobis ce ꝑspicuo polo uicinus ẽ. septemtrionalis appellat᷑. ob constellatũ sibi si¬
dus septemtrionis. alt̃ adu̾sus equalis huic uxta summersum latentẽq semꝑ polũ.
ip̃e &ẽ latens: arteticus. medius ce maximus. om̃ium. bis diuidens spheram equidia¬
lis. quẽ isemerinon appellant. Proꝑtẽa quod subiecte sibi regionib tr̃e noctes omnes
dieb omnib equales exhibce. nichiloꝙ minus in aliĩs ꝙͦ minime subiectis sibi regio¬

Expanded text:
dio media tellus, comitatur uertiginem caelitis sphaerae stellarum omnium populus et promisce dio media tellus, comitatur uertiginem caelitis sphaerae stellarum omnium populus et promisce signa caelestia gyris aequabiliter ex propria conuersione distantibus depingentia circulos aduersos atque obuios axi. Quorum multitudo uincit dinumerationem; pauci tamen nobili celebres appellatione, quos scire utile est ad spectaculum caelestis choreae. Vnus, qui excelso cognitoque nobis et perspicuo polo uicinus est, septentrionalis appellatur ob constellatum sibi sidus septentrionis; alter aduersus aequalis huic iuxta submersum latentemque semper polum ipse etiam latens, antarcticus; medius et maximus omnium bis diuidens sphaeram aequidialis, quem isemerinon appellant, propterea quod subiectis sibi regionibus terrae noctes omnes diebus omnibus aequales exhibet, nihiloque minus in aliis quoque minime subiectis sibi regio
Abbreviated transcription (Latin):
a mechanis. ad faciendam solaris umbram: qua declarant᷑ hore. Qiuippe mechani¬
ci horologia instituentes ꝑomnes ꝓuintias omnesq &ẽ plagas habitabiles sumũt
sibi ꝓmiscueatq indifferent̃ hoꝵ ip̃oꝵ gnomonũ mucrones ꝓ puncto ⁊ medietate
solsticial ꝑs pile. nec eirant. Ego si ẽ una uera ce certa medietas solsticialis pilȩ. om̃es
aut̃ note. atq omnia puncta ex omniregione trarum. assecunt᷑ uerã istã solis inedieta¬
tẽ ꝑspicuũ ẽ quod om̃is tra puncci uicẽ habeat. ⁊ adũsum solis globum comparata.S̃.
de forma quio totuis mundi tr̃e c̃. hoc ampliꝰ de eiusx̃ media positione. compatione ꝙͣ ad¬
ũsum uniũsi corꝑis immensitatẽ: hactenus dictũ. Det enim cȩlite sphera uertente se¬
met cura fixos ⁊ manentes semp polos continuantẽq eosd̾ polos arẽ. cui adheret me¬

Expanded text:
a mechanicis, ad faciendam solariis umbram qua declarantur horae; quippe mechania mechanicis, ad faciendam solariis umbram qua declarantur horae; quippe mechanici horologia instituentes per omnes prouincias omnesque etiam plagas habitabiles sumunt sibi promisce atque indifferenter horum ipsorum gnomonum mucrones pro puncto et medietate solstitialis pilae, nec errant. Ergo si est una uera et certa medietas solstitialis pilae, omnes autem notae atque omnia puncta ex omni regione terrarum assequuntur ueram istam solis medietatem, perspicuum est quod omnis terra puncti uicem habeat aduersum solis globum comparata. Sed de forma quidem totius mundi, terrae etiam, hoc amplius de eiusdem media positione, comparatione quoque aduersum uniuersi corporis immensitatem, hactenus dictum. Sed enim caelite sphaera uertente semet circa fixos et manentes semper polos continuantemque eosdem polos axem, cui adhaeret me
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sarosam aspitatẽ despiciens: similẽ dicet eẽ atitornũ leuigate pile deformitatẽ asꝑioꝵ
montium nõ tecte sentit. Nõ enĩ nos tr̃amglobũ eẽ dicimus: s globosam. nec pilã. sce
similẽ pilȩ. Certe totius tre magnitudinẽ animo rationabilit᷑ concipientes: ũtatem
nõ uisu. ⁊ sensib inuestigamus: s ad rationis intelligentieq remedia potus exanimatio-¬
nemq deducin .s..
ouciam quo pacto mediam mundi sedẽ obtineat: considerabit᷑ opinor. simedia
nõ ẽ atq amedietatis rigore deflectit: nõ ex omni &e qͣlibae sui parte dimidietatem
celi sup̃ se dimidietatem uͭ altãm int᷑ se habebit: uec lineas porrectas ex qͣliboe nota. &e
usꝙ ad ettiemum ambitum mundi ꝑuenientes equales inuicẽ. & eqͣlia spatia linearum
nõ eẽ nullus docet. minimegꝰ a medietate deflectit. Qd̃ uͦ cum amplitudine uniũse rei
comꝑata: note obtineat modum: declarat᷑ acie uernitors. qui gnomones appellaq̃

Expanded text:
et saxosam asperitatem aspiciens similem dicet esse ad tornum leuigatae pilae deformitatem asperiorum montium, non recte sentit; non enim nos terram globum esse dicimus sed globosam, nec pilam sed similem pilae. Certe totius terrae magnitudinem animo rationabiliter concipientes ueritatem non uisu et sensibus inuestigamus, sed ad rationis intellegentiaeque remedia potius examinationemque deducimus. Nunc iam quo pacto mediam mundi sedem obtineat considerabitur. Opinor, si media non est atque a medietatis rigore deflectit, non ex omni et qualibet sui parte dimidietatem caeli supra se, dimidietatem uero alteram infra se habebit, nec lineas porrectas ex qualibet nota et usque ad extremum ambitum mundi peruenientes aequales inuicem et aequalia spatia linearum non esse nullus docet; minime ergo a medietate deflectit. Quod uero cum amplitudine uniuersae rei comparata notae obtineat modum, declaratur acie uerutorum, qui gnomones appellantur
Abbreviated transcription (Latin):
gꝰ cum ignis lucem p̃bens eqͣlis erit corpori ex qͦ emicant umbix sitã
ignis qͣm corꝑis globos ⁊ erit forma. umbre nascent᷑ in modum chilin-¬
dri. ut puta sit lucẽ afferens ⁊ luminans. as. quoduͦ illuminat᷑. ła. hec
uͦ equalia suit ⁊ globosautraq. ꝑspiciũ ẽ radios unũ. ar altũm. Ua.
in dureccum exaltatos uixtase eẽ positos. equi distantia nũtoꝙ cͥcli. ad. Diamettꝰ¬
equaliꝰ rigori hẽ siuie indinatione oer e cͥ adũsum a⁊ tad̾ium sine indnatone. dista¬
uiti. iutem raduis in ĩnensum licet auctꝰ eqͣli crescet tegione nec eors cacumina con-¬
uingent᷑ uinꝙͣ uił contingent se inuuicẽ. qd̃cũ tasit. dubium nõ ẽ . ta. spere umbram
iessigiem chilindri forman crescentem ꝑ unmensum licet:
i tame quos illuninat brenuuuis erit ut ñ ẽ. quod uꝰ illiuminat᷑ maiꝰ ut. ñ ã mani

Expanded text:
Ergo cum ignis lucem praebens aequalis erit corpori ex quo emicant umbrae, si tam Ergo cum ignis lucem praebens aequalis erit corpori ex quo emicant umbrae, si tam ignis quam corporis globosa erit forma, umbrae nascentur in modum cylindri. Vt puta sit lucem afferens et luminans ΑΒ, quod uero illuminatur ΓΔ, haec uero aequalia sint et globosa utraque: perspicuum est radios, unum ΑΓ, alterum ΒΔ, in directum exaltatos iuxta se esse dispositos aequali distantia. Merito, quia cire, hoc IMG 18 est sine inclinatione; et ΓΕ ergo aduersum ΔΖ radium sine inclinatione distabit et uterque radius in immensum licet auctus aequali crescet rigore nec eorum cacumina coniungentur umquam uel contingent se inuicem. Quod cum ita sit, dubium non est ΓΔ sphaerae umbram in effigiem cylindri formari crescentem per immensum licet. Si tamen quod illuminat breuius erit, ut ΗΘ, quod uero illuminatur m
Abbreviated transcription (Latin):
ia uͦ seccans eque susum uersum maiorẽ orbẽ anabibaron. qt̃ si cȩtus
solis ⁊ lime fiet directus & uelut ad ꝑpendiculi destinationẽ ut pote
ꝑ rimꝰ sibi factis ex concursu corporib obiciet se ante usum nr̃m. ⁊ ob¬
stabit angustum uidendi obsidens tramitẽ luna lucẽq solis a nobis
arcet minor. licet multo maiorẽ obcecans ob directũ ꝓpteaq angustũ
oculoꝵ nostroꝵs tramitẽ. Siuͦ nõ ad ꝑpendiculũ cetꝰ eoꝵ factꝰ ent. s ꝓ¬
lixitas quis intũalli erit. latera porio a uigore declinabunt aliqͣtenus.
ita ut alt̃ ignium ad aquilonẽ. alt̃ uͦ ad austrũ uergat obsc̃atio nulla
incurrerit umbram tr̃e deficẽ uideat᷑ constat ap̃ omnes. s cur non
semꝑ. aut om̃ib mensib ħ dicendum. ignium lucẽ p̃bentiũ tadii di-¬
recti ferunt᷑. umbras ab ieitoꝵ corpoꝵ formantes in uarias figuras.

Expanded text:
ima uero secans aeque sursum uersum maiorem orbem anabibazon. Quare si coetus ima uero secans aeque sursum uersum maiorem orbem anabibazon. Quare si coetus solis et lunae fiet directus et uelut ad perpendiculi destinationem, utpote proximis sibi factis ex concursu corporibus, obiciet se ante uisum nostrum et obstabit angustum uidendi obsidens tramitem luna, lucemque solis a nobis arcet, minor licet multo maiorem obcaecans ob directum proptereaque angustum oculorum nostrorum tramitem. Si uero non ad perpendiculum coetus eorum factus erit, sinterualli eadem erit, latera porro a rigore declinabunt aliquatenus ita ut alter ignium ad aquilonem, alter uero ad austrum uergat, obscuratio nullincurrerit umbram terrae, deficere uideatur, constat apud omnes, sed cur non semper aut omnibus mensibus hoc dicendum. Ignium lucem praebentium radii directi feruntur umbras obiectorum corporum formantes in uarias figuras.
Abbreviated transcription (Latin):
ab obsistente sibi olcultat᷑ phetonte. ⁊ om̃s planetes ĩminentes abi ablireta une¬
am ratas stellas obumbrant. Lunaitẽ diametro asole distans: ⁊ incutrens umibram
cde obscurat̃ nec tam̃ om̃ib mensib siõ nec om̃iquis ceti. ħ ẽ oincutiorus uibram
obseuratio int̃ueniti aut om̃plena ꝑfectaꝙ luna lunae labor att obsctu atioa pt̾ea
qd̾ ecũ eoꝵ minia obliquitate ase inuicẽ differant quppe sol sub ip̃am labram me¬
dietatis signiferi om̃is modico dicat᷑ feni deflexior ad dimidiũ fere moment aire¬
clinans uł in austrũ uel in aquilonẽ. atuͦ luna ut asseuerat. hy pparti aece utũꝙ
tam solis qͣm lune corisiderem᷑ amno positos. ad u̾sumse ita directa positione. ut u¬
na ꝑ medios orbes ducta linea. spina duob planis orbib insignita erit. diametros
amboꝵ eas linea. ⁊ eiꝰ summa pars scindẽs ꝓrimũ ccłm. catabibaron appellatur

Expanded text:
ab obsistente sibi occultatur Phaethonte, et omnes planetes imminentes sibi ad directam lineab obsistente sibi occultatur Phaethonte, et omnes planetes imminentes sibi ad directam lineam ratas stellas obumbrant. Luna item, diametro a sole distans et incurrens umbram terrae, obscuratur nec tamen omnibus mensibus, sicut ne omni quobscuratio interuenit, aut omni plena perfectaque luna lunae labor fit atque obscuratio, propterea quod circuli eorum nimia obliquitate a se inuicem differant. IMG 17 Quippe sol sub ipsam libram medietatis signiferi omnis modico dicatur ferri deflexior ad dimidium fere momentum declinans uel in austrum uel in aquilonem, at uero luna, ut asseuerat Hipparchus, decem utritam solis quam lunae consideremus animo, positos aduersum se ita directa positione ut una per medios orbes ducta linea spinam duobus planis orbibus insigniat, erit diametrus amborum eadem linea et eius summa pars scindens proximum circulum catabibazon appellatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nent ad de monstrationẽ cȩtuam. qͦs alio ẽ nomine core¬
cueto solemu uocane. ite obstaculoꝵ effulsonumq irepẽ¬
tiat᷑ obscui itionũ erit. porro dissertationis uutium ta
obstare siderib. O m̃ĩaq tam rata qͣm errantia cum int̾ uissĩ nr̃m ⁊ aliq ex siderib
ad directam lineam se obieterit obumbrare: solaut̃ cui luna ñ nũꝙͣ obstet alias stellas
suꝑiores diũsa ratione condit utui ł cum ꝓrimꝰ faccꝰ lucis suc caritudine cetoꝵ
luces tegit. ł cum obiectu suo ui. sui nr̃o resultat. stiboꝵ uͦ ilucifer. ⁊ suꝑiores a¬
a uisti nr̃o stellas int̃positi temouent. & plerumꝙ sibi iucẽ obsistunt. ꝓpt mensuras
nõ equas. obligationesꝙ ołbium ⁊̃positionũ diuisitatẽ supiores inuce humilioresq
fact. mera enim p̃hensio. difficilis ẽ imp̃is ꝓpt̾ inseparabil ꝓpe ait sum comitatiũꝵ
solus ꝙͥ mercuriꝰ minimo corꝑe exiguoꝙ igne soli mag̃ porimus ad herusq euiss

Expanded text:
s alio etiam nomine concursus solemus uocare, item obstaculorum effulsionumque et repentinarum obscurationum. Erit porro dissertationis initium taobstare sideribus omniaque tam rata quam errantia, cum inter uisum nostrum et aliquod ex sideribus ad directam lineam se obiecerit, obumbrare. Sol autem, cui luna nonnumquam obstat, alias stellas superiores diuersa ratione condit, uel cum proximus factus lucis suae claritudine ceterorum luces tegit uel cum obiectu suo uisui nostro resultat. Stilbon uero et Lucifer et superiores a uisu nostro stellas interpositi remouent et plerumque sibi inuicem obsistunt propter mensuras non aequas obliquationesque orbium et positionum diuersitatem, superiores inuicem humilioresque facti. Mera enimSolus quoque Mercurius minimo corpore exiguoque igni soli magis proximus adhaerensque eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
num locum ex diũsis celi plagis tamqͣ uestigia uarioꝵ delinet tramitum. ut si naues
er onnib maris regionib ad inũ eunõq portũ uanĩs temporib defirant᷑ De de
sellam qiuis enantumn inconstanidiscutr sione didtum tati segͥt̃ au rt udent qoa

Expanded text:
num locum ex diuersis caeli plagis tamquam uestigia uariorum deliniet tramitum, ut si naues num locum ex diuersis caeli plagis tamquam uestigia uariorum deliniet tramitum, ut si naues ex omnibus maris regionibus ad unum eundemque portum uariis temporibus deferantur. Ac de stellarum quidem errantium inconstanti discur
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ magis in lunȩ motib. quippe in hoꝵ motib ł statio ł regradatio nulla
cernit᷑. s in illis solis qͣr̃ maiores ambitꝰ competenti temꝑis ꝓlixitate ꝑ a¬
grant᷑. Aristotiles tam̃ cont᷑ opinionẽ omnium neq quiescente corꝑe
ȩtheno ferri stellas ueluti solito ac lib̃o motu. nec scdm uniũse rei mot̃
ł cont᷑ moueri docce. qͥnpotiꝰ om̃es eas tͣhi una ⁊ ead̾ nat᷑ali mundi cirẽ
⁊ carentib corꝑe uehi stellar̃ ũa ⁊ solida corꝑa nõposse dicat. qͣtenꝰ enĩ corpꝰ incorporee rei uin¬
ciri possit. s spberas qͣsdã qͥnti illiꝰ corpis nat᷑e congiuentis. easd̃ꝙ ꝑ om̃e celũ fem uano
diũsoꝙ motu. ear̃ alias ẽẽ marimas. alias minimas. qͣsdã exalto moueri. qͣidã ad ima eẽ de-¬
pressas. iamq alias causas solidas. itẽ alias stellar̃ corpora continentes. easd̾q omnes ꝑ inde

Expanded text:
etiam magis in lunae motibus; quippe in horum motibus uel statio uel regradatio nulla etiam magis in lunae motibus; quippe in horum motibus uel statio uel regradatio nulla cernitur, sed in illis solis quorum maiores ambitus competenti temporis prolixitate peragrantur. Aristoteles tamen contra opinionem omnium neque quiescente corpore aethereo ferri stellas ueluti soluto ac libero motu nec secundum uniuersae rei motum uel contra moueri docet, quin potius omnes eas trahi una et eadem naturali mundi circumet carentibus corpore, uehi stellarum uera et solida corpora non posse dicat. Quatenus enim corpus incorporeae rei nexu uinciri possit? Sed sphaeras esse quasdam quinti illius corporis naturae congruentes easdemque per omne caelum ferri uario diuersoque motu; earum alias esse maximas, alias minimas, quasdam ex alto moueri, quasdam ad ima esse depressas, iamque alias cassas, solidas item alias stellarum corpora continentes, easdemque omnes, perinde
Abbreviated transcription (Latin):
minorẽ utpote anniũsanũ cͥłmlustrans. minores euagationes. uł cum
eraltat᷑. ł cum humiliat᷑ ł cum amedietate ad diũsas celi plagas discedit
incurrere nob̃ uidet᷑. eamq omnẽ intempiẽ anni u̾tentis cermino clauat.
adexordia. uarias i multiformes motuũ conditiones ꝑati nõ m̃itopu¬
tant᷑ qiupꝑe unus biennio. alt̃ auodecim annis. tercł ꝓpe triginta orbes
suos obeunti exq̃ fit ut iusus ñr̃ motũ stellar notãs. sine intellectu
recordatione alt̃t᷑ stelle compendii. ex breuitate cͥcli ꝓuenientis. aliar̃
itẽ t̾arditatis quȩ ꝓ uenit ex amplissimoꝵ orbium ꝑagrationib p̃ire ali¬
os planetas. alios subsistere. alios regradare.i. feru retrorsum. imagi¬
net᷑. quod in circuitu solis lucifenq ⁊ stilbontis mimme apparet. ꝓpter
breuitatẽ cͥcłoꝵ angustiasq temꝑis int᷑ qd̾ conficiunt cursus suos. multob̾s

Expanded text:
minorem, utpote anniuersarium, circulum lustrans minores euagationes, uel cum minorem, utpote anniuersarium, circulum lustrans minores euagationes, uel cum exaltatur uel cum humiliatur uel cum a medietate ad diuersas caeli plagas discedit incurrere nobis uidetur eamque omnem intemperiem anni uertentis termino claudit.ad exordia, uarias et multiformes motuum condiciones pati non immerito putantur, quippe unus biennio, alter duodecim annis, tertius prope triginta orbes suos obeunt. Ex quo fit ut uisus noster motum stellarum notans sine intellectu et recordatione alterius stellae compendii ex breuitate circuli prouenientis, aliarum item tarditatis quae prouenit ex amplissimorum orbium peragrationibus, praeire alios planetas alios subsistere alios regradari, id est ferri retrorsum, imaginetur. Quod in circuitu solis Luciferique et Stilbontis minime apparet propter breuitatem circulorum angustiasque temporis intra quod conficiunt cursus suos multoque
Abbreviated transcription (Latin):
cum udet᷑ iursusq eos epycido moto. ꝑ̃ i. a. ambitũ. sol a.⁊. ad e. ꝑgens contia
qͣm fert᷑ epyciclus suus. moras faciẽs. tardiꝰ ad.m. deferet᷑. tardiusq¬
E m. obibit q drantẽ. multoq putat᷑ tardiꝰ. a a. rodiaci cͥołi qͣdrantẽ
ꝑagrasse. sic ce epycidus anno ũtente conficiet cursũ suũ. ⁊ sol nata¬
lẽ. ẽ eq̃ insolis cutuitu marimũ intũallũ. a .e. ad .s.i. atra ad sũmũ
limitẽ solsticialis epycicli. minimum uͦ ad euiss infimũ limitẽ
odem mͦ cetĩ planetes cũ inglobis consistentes ferant᷑ ꝑrodiacũ
ferri nob̃ ob slip᷑ demonstiatas causas uident᷑ tarditatisꝙ ⁊ celeu¬
tatis id̾ intellectꝰ in om̃ib erraticis rationẽ asseq̃t᷑. Licet diũsis tem¬
porib cetĩ nechud̾ quib sol cursus suos ꝑagant usq ad eo ut qͥdã eoꝵ
ꝓpt̃ nimiam tarditatẽ int̃dũ consistere. uit̾dũ repedare uideant᷑: sol.ii.

Expanded text:
 ΝΞ ambitum sol a Η ad Ζ pergens contra m fertur epicyclus suus moram faciens, tardius ad M deferetur tardiusque ΞΜ obibit quadrantem, multoque putatur tardius ΔΑ zodiaci circuli quadrantem peragrasse. Sic et epicyclus anno uertente conficiet cursum suum et sol naturalem, estque in solis circuitu maximum interuallum a Θ ad Ε, id est a terra ad summum limitem solstitialis epicycli, minimum uero ad eiusdem infimum limitem. Eodem modo ceteri planetes, cum in globis consistentes ferantur, per zodiacum ferri nobis ob supra demonstratas causas uidentur, tarditatisque et celeritatis idem intellectus in omnibus erraticis rationem assequetur, licet diuersis temporibus ceteri nec isdem quibus sol cursus suos peragant usque adeo ut quidam eorum propter nimiam tarditatem interdum consistere, interdum repedare uideantur. Sol enim
Abbreviated transcription (Latin):
iugorẽ: cum anma ẽ. Qd̾ uͦ extra: sine anima siqͥd̃ hec animȩ nata sit. Qd̾ cum itasit.
ãpparet animam solam fore. quȩ exse ip̃a moueat᷑. ꝓptẽaq positam extͣ ortus int̾itusq̃
necessitatem. Hanc gͥ inquit constitutionem d̃s tum seriem ĩ longum scidit. cr exuna
duas fecit: easq mediam mediȩ inspẽm. chi. grece littẽ coartauit. curuauitq ĩ orbes.¬
quoa coirent int̾ se capita. orbẽꝙ orbi sic inseruit. ut alt̃ adũso. alt̃ obliqͥ circuitu ro¬
taret᷑ &e extĩoris quid circuli motum eund̾: quod erat eiusd̾ nat̾e consanguintus cogno-¬
minauit. Intĩoris aut̃: diu̾sum: ce ext̾iorẽ quid circulum quẽ eund̾ cognominatum ẽẽ
diximtis: a regione dextã. ꝑ sinistrum latꝰ usq ad destrum inflexit. Duisum uͦ ꝑ diame

Expanded text:
uigorem, cum anima est, quod uero extra, sine anima, siquidem haec animae natura sit. Quod cum ita sit, uigorem, cum anima est, quod uero extra, sine anima, siquidem haec animae natura sit. Quod cum ita sit, apparet animam solam fore quae ex se ipsa moueatur proptereaque positam extra ortus interitusque necessitatem». «Hanc igitur», inquit, «constitutionem deus tamquam seriem in longum scidit et ex una duas fecit easqquoad coirent inter se capita, orbemque orbi sic inseruit, ut alter eorum aduerso, alter obliquo circuitu rotarentur, et exterioris quidem circuli motum eundem, quod erat eiusdem naturae consanguineus, cognominauit, interioris autem diuersum; atque exteriorem quidem circulum, quem eundem cognominatum esse diximus, a regione dextra per sinistrum latus usque ad dextrum inflexit, di
Abbreviated transcription (Latin):
& initium motus sit. Initium porro sine ortu: qñ que gignunt᷑ ex initio creant᷑. ip̃m
perto ex nullo mitio. Namsi ex aliqͦ: initium nonerit initium qñ cuncta que gignũt
ex initio sunt oportet. &e qͥa caret generatione: caret ẽ morte. Qiuippe initio sepulto:
ueq ip̃m ex aliquo reparabit᷑. nec quicquam ex eo. Nimirũ enĩ: ex inttio cuncta quȩ suns
ingeneratione subsistunt. Sicgͦ motus quid̾ initium: quod intimo ce genuino motu
mouet᷑. Hoc porro. neo nasci. nec ẽm̃ori fas ẽ. aut omne celum omnẽq genituram
labesaccatam consistere: nec ullum remedium fore. quo demum que mouercon¬
sertionis rertim exigat causa recieent᷑. Qr̃ ostensa immortalitate eius qd̾ ex se mouet᷑:
anime m̃tisꝙ immortalitas reuelata ẽ. Omne enim corpus quod quid̾ ht̃ int᷑ se motutũ

Expanded text:
et initium motus fit. Initium porro sine ortu, quando quae gignuntur ex initio creantur, ipsum et initium motus fit. Initium porro sine ortu, quando quae gignuntur ex initio creantur, ipsum porro ex nullo initio; nam si ex aliquo initium, non erit initium, quando cuncta quae gignuntur ex initio sint oportet. Et quia caret generatione, caret etiam morte; quippe initio sepulto neque ipsum ex aliquo reparabitur nec quicquam ex eo; nimirum enim ex initio cuncta quae sunt in generatione subsistunt. Sic ergo motus quidem initium quod intimo et genuino motu mouetur; hoc porro nec nasci nec emori fas est, aut uero omne caelum omnemque genituram labefactatam consistere, nec ullum remedium fore quo demum quae moueri conseruationis rerum exigat causa recreentur. Quare ostensa immortalitate eius quod ex se mouetur animae mentisque immortalitas reuelata est. Omne enim corpus, quod quidem habet intra se motiuum
Abbreviated transcription (Latin):
mixtis coagmentata indigete motu. &e orbiculata cutumfert᷑ agitatione inse ipsam re¬
utens. cum aliqͣm uł dissipabilẽ sub̃am offeno̾̃it uel indiuduã facile recognoscit qͥd sit
etuss̃ induidueq quid ttẽ duĩse disolubilisꝙ natȩ causasq omnium quȩ ꝓueniunt uidet.
ce ex his que accidunt que sint futã metit᷑. motusq eius rationabilis silne uoce. sine sono.
cum quio sensile speccet. cutulusq diũsi gñis sine enore fert᷑. Ueridico sensu e recta nun
entia conualescunt. que quit̾ omnia: mn anima eid̃q insigniri palã ẽ Hoc id̃ aliqͣnto¬
aptius significat infedio: dicens ita. Omnis anima immortalis: qi qd semꝑ mouet᷑. sẽ¬
ꝑ inuita ẽ. Atũ qs̾ aluid mouet aliunde sumpta iurtute mot: causam mouendi patiẽs.
causam ꝙͦ uiuendi patiat᷑ necẽẽ ẽ Solumgͦ qd̾ se ip̃m mouet: ut quod nunqͣm motũ
suũ deserat: nunqͣm mouere se desunt. quin cetis cẽ que motũ exnata sua nõ hñt fõs

Expanded text:
mixtis coagmentata indigete motu et orbiculata circuitione in se ipsam reuertens cum aliquam uel dissipabilem substantiam offenderit uel indiuiduam, facile recognoscit, quid sit eiusdem indiuiduaeque, quid item diuersae dissolubilisque naturae causasque omnium quae proueniunt uidet et ex his quae accidunt quae sint futura metitur, motusque eius rationabilis sine uoce, sine sono cum quid sensile spectat circulusque diuersi generis sine errore fertur ueridico sensu et certa nunentia conualescunt. Quae quidem omnia in anima fieri eidemque insigniri palam est; qapertius significat in Phaedro dicens ita: «Omnis anima immortalis, quia quod semper mouetur semper in uita est; at uero quod aliud mouet aliunde sumpta uirtute motus, pausam mouendi patiens, pausam quoque uiuendi patiatur necesse est. Solum ergo quod se ipsum mouet, ut quod numquam motum suum deserat, numquam mouere se desinit; quin ceteris etiam quae motum ex natura sua non habent, fons
Abbreviated transcription (Latin):
airiis atq oꝑ atio mundi existens: & uita diuina. neceẽ fuit tr̃am mediam manere.
curaꝙͣ que ꝑ medium ferrent᷑ irent: tr̃a porro manente. ignẽ diũsam regionem
capessere. leuam altiuagamq matĩam seq̃bat᷑. hisq late distantib ratioposce¬
bat cetãs qͦ. aeris: utẽ aque matĩas inseri medias. continuandi totiꝰ corꝑis causa.
his porto adunam ueluti serie contunuiatis: demũ erat uecẽ fore aliꝙͣ exalio ad
aluo elementũ m̃sfusione. cun copsilua sit utrobiꝙ muttabilus ipar̃ ait̃matiar uis
a uatura tontiaria. eausa itaq mutationũ: ex uano motuplanetũ. nã si una eas ꝙ ẽt
pinde ut feratum stellarum circumuectio: unum semꝑ eumꝙ modũ obseruantib om̃i

Expanded text:
actus atque operatio mundi existens et uita diuina, necesse fuit terram mediam manere, actus atque operatio mundi existens et uita diuina, necesse fuit terram mediam manere, circa quam quae per medium ferrentur irent, terra porro manente, ignem diuersam regionem capessere leuem altiuagam, quae materiam sequebatur; hisque late distantibus, ratio poscebat ceteras quoque aeris et item aquae materias inseri medias continuandi totius corporis causa. His porro ad unam ueluti seriem continuatis demum erat necesse fore aliquam ex alio ad aliud elementum transfusionem, cum eorum silua sit utrobique mutabilis, ipsarum autem materiarum uis et natura contraria. Causa itaque mutationum ex uario motu planetum, nam si una eademque esset perinde ut fixarum stellarum circumuectio, unum semper eundemque modum obseruanti
Abbreviated transcription (Latin):
ordinata. uariaq nec una. s multiformis. At uꝰ sublunam usq adnos omine gñs motũu
tationẽ ꝓrsus. ut ẽ inlittẽ uersu neuii. Exsuibiuis rabi¬
rum examina mille. Namq generatio ceitẽ mors inistolo¬
co: incremen¬
co: ucremen taꝙͦ ⁊ imminutiones: ⁊ om̃ifariã commutatio. tnsitioq ex lo¬
cis adloca. Quȩ cuncte passiones᷑: originẽ trahunt exmotu planetũ. Qd̾ tame hacte¬
nus hacratione dicit᷑ neqͥs putet illa de et̃na ⁊ beate generatoꝵ. ce occiduoꝵ causa sic¬
eẽ. disposita. qͥnpottꝰ illa quid hr̃e congruum felicitati sue cursum: ħꝙͦ ex acuidenti
quodã ⁊ aligͣtenꝰ consentienti cum ilis consortio. initari qͥ ad possunt diumnã felicita¬
tẽ. Ut enĩ unuĩsȩ rei mot᷑ similis eẽt sempq morbẽ totaret᷑: ip̃a hec agitatio uita

Expanded text:
ordinata uariaque, nec una sed multiformis. At uero sub luna usque ad nos omne genus motuuordinata uariaque, nec una sed multiformis. At uero sub luna usque ad nos omne genus motuutationum, prorsus ut est in uetere uersu Naeuii: Nex ubi uis rabirum examina mille. Namque generatio et item mors in isto loco, incrementa quoque et imminutiones et omnifaria commutatio transitioque ex locis ad loca; quae cunctae passiones originem trahunt ex motu planetum. Quod tamen hac ratione hactenus dicitur ne quis putet illa aeterna et beata generatorum et occiduorum causa sic disposita, quin potius illa quidem habere congruum felicitati suae cursum, haec uero ex accidenti quodam et aliquatenus consentienti cum illis consortio imitari, quoad possunt, diuinam felicitatem. Vt enim uniuersae rei motus similis esset semperque in orbem rotaretur ipsa haec agitatio, uita
Abbreviated transcription (Latin):
s ÷  aplanis orbes excelsa nobis e regione tr̃e uidentib obiectu aeñ corpo¬
ns impediente aspectum. zodiacum extĩorẽ orbẽ ꝑ agrare uideant᷑: facundũ ergo¬
ne ut expostuis demonstiatisq errorum causis: falsa opinio conquerescat Est gͥ to
tuis mundi talis constitutio ex corꝑorib matĩisꝙ integris ꝓuidentiȩ guberuaculis:
ad motũ et̾nitati conuenientẽ directa: motuiq ꝓprio similẽ. formã p̾ferens globosam.
Uerum ad dinum̃ationẽ conu̾sionesq tempoꝵ immutationesq ce diũsitatẽ trenorum
stellar̃ ei rantium uanos motus necessatios omnib qui nunc accidunt ꝓuentib austĩ¬
tatẽ dedit. Quppe simplex. atq uniformis aplanes. ut pote eiusd̾̃ nat̾e: tata atq eas.
semꝑ conũsio equalis &e ordinata. Errantium uͦ: orbiculata quid̾ ⁊ ip̃a .s. neq eqͣlis ⁊ mn¬

Expanded text:
 aplanis orbis excelsa, nobis e regione terrae uidentibus, obiectu aerei corpo aplanis orbis excelsa, nobis e regione terrae uidentibus, obiectu aerei corporis impediente aspectum, zodiacum exteriorem orbem peragrare uideantur. Faciendum ergo ut expositis demonstratisque errorum causis falsa opinio conquiescat. Est igitur totius mundi talis constitutio ex corporibus materiisque integris, prouidentiae gubernaculis ad motum aeternitati conuenientem , motuique proprio similem formam praeferens globeam; uerum ad dinumerationem conuersionesque temporum immutationesque et diuersitatem terrenorum stellarum errantium uarius motus, necessarius omnibus qui nunc accidunt, prouentibus auctoritatem dedit. Quippe simplex atque uniformis aplanis, utpote eiusdem naturae, rata atque eadem semper conuersio aequalis et ordinata, errantium uero orbiculata quidem et ipsa, sed neque aequalis et in
Abbreviated transcription (Latin):
uren est ut tractatui qui ẽ habitus de stellis errantib
illud addat᷑: qͣsdam earum sequaces eẽ. qs appellant hy¬
liꝑticas mathematici: ut sol iluna sunt. hi quippeignes. nun¬
qͣm ad p̃cedentia signa transitum faciunt: s ad ea semꝑ que
secunt᷑. ⁊ ꝑtẽaq nec subsistunt in motu nec regradant᷑ uuꝙͣ
alias uͦ stellas nõ nunꝙͣ p̃ire: nõ nunꝗͣ deseri. ut cefȩ quȩ
int̾dum stare. int̾dum redire ꝓ spisso motu uident᷑. Est qͥppe
sequacitas: uisiis imaginatioq stelle uelut ad seq̃ntia signa
ꝑgentis. usq ad orientẽ tͣnseuntis: ut a cancro ad leonẽ. statõ
ui: uisus. ⁊ imaginatio stelle diu manentis ineod̾loco. uita aliã
firam stellam neoenantẽ. porro regradatio: usus ⁊ imaginatio
stelle. post stationẽ qi ad cont̾rium iter prioris itiñis ꝓuectio. q̃
omnia ita fieri nobis uident᷑: reabsente nõ ita fuint ut udent᷑. Causa uͦ erroris in cõ

Expanded text:
uperest ut tractatui qui est habitus de stellis errantibus illud addatur, quasdam earum sequaces esse, quas appellant hypolipticas mathematici, ut sol et luna sunt — hi quippe ignes numquam ad praecedentia signa transitum faciunt, sed ad ea semper quae sequuntur, proptereaque nec subsistunt in motu nec regradantur umquam —, alias uero stellas nonnumquam praeire nonnumquam deseri, ut ceterae; quae interdum stare, interdum redire pro spisso motu uidentur. Est quippe sequacitas uisum imaginatioque stellae uelut ad sequentia signa pergentis atque ad orientem transeuntis, ut a Cancro ad Leonem. Statio uero uisum et imaginatio stellae diu manentis in eodem loco iuxta aliam fixam stellam nec errantem. Porro regradatio uisum et imaginatio stellae propter stationem, quasi ad contrarium iter prioris itineris prouectio. Quae omnia ita fieri nobis uidentur sed reapse non ita fiunt ut uidentur; causa uero erroris in cont
Abbreviated transcription (Latin):
agremio suo. At enĩ ꝑ t .i. fr̃am ire solẽ: impossibile ẽ. C onflagrabunt enĩ trena so¬
lis ardorib semꝑq solis globo suꝑiore existente. dies ent ꝑpetua. nec ei succedet nox nũ

Expanded text:
a gremio suo. At enim per Θ, id est terram, ire solem impossibile est, conflagrabunt enim terrena soa gremio suo. At enim per Θ, id est terram, ire solem impossibile est, conflagrabunt enim terrena solis ardoribus, semperque solis globo superiore existente, dies erit perpetua nec ei succedet nox, num
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatiant̃ inordinatũ. Ex q̃ apparet: ꝑ suũ curulum ⁊ solem. ⁊ cet̃as
stellas meantes eq̃bilit ⁊ ordinate. nob̃ eregione tr̃e spectan¬
tib uidi. ꝑ.a.B.r.a. cutulum qui ẽ nõ solsticialis szodia¬
cus meare.
uia gͥ non phunerodiacum .r. eirculum sol. s ꝑ alium
oisficialẽ que enus ꝓprius uncedit siqud utnusꝙ ceul̃.
punctus unus ud̃ eẽt. in .e. ead̾ ratione diũsus solsticialis q̃ zodiacus in hiss̃ uiciis ⁊ iniqui¬
tatib inueniret᷑. eod ꝙ mͦ.a.B.r.a. oirculi partes equales q tuor. plurib has. pauciori¬
bus alias obiret dieb s si hec cont᷑ naturã siderum falso putare homines ratio monstra¬
uerit: certe ꝑspicuũ erit illiꝰ globi ꝑ q̃m sol mouet᷑. punccũ in .o. nõ eẽ. Eigo circulus
solis. E int᷑ se continebit .o. s nõ ut punctũ. E medietatẽ. ł ꝑ id̾ .e. tnsiet. ł excludet oĩo

Expanded text:
patiantur inordinatum. Ex quo apparet per suum circulum et solem et ceteras patiantur inordinatum. Ex quo apparet per suum circulum et solem et ceteras stellas meantes aequabiliter et ordinate nobis e regione terrae spectantibus uideri per ΑΒΓΔ circulum, qui est non solstitialis sed zodiacus, meare. Quia igitur non per hunc zodiacum circulum sol sed per alium olstitialem qui est eius proprius incedit, siquidem utriusque circuli punctum unum et idem esset in Θ eadem ratione diuisus solstitialis qua zodiacus, in isdem uitiis et iniquitatibus, inueniretur eodemque modo ΑΒΓΔ circuli partes aequales quattuor pluribus has, paucioribus alias obiret diebus. Sed si haec contra naturam siderum falso putare homines ratio monstrauerit, certe perspicuum erit illius globi per quem sol mouetur punctum in Θ non esse. Ergo circulus solis uel int
Abbreviated transcription (Latin):
otinparib temporib udet᷑ circumire. Siquid ex equinoctio uero usq ad estiuale conũsionẽ:
spanum cȩli quod intĩacet. nonaginta fere ⁊ qͣtuor semis dieb conficiti ex conu̾sione uͦ estu
ua usq ad autumnale equinoctiũ: nonaginta &e duob semis dieb ⁊ noctib ꝑuenit. ab
autumnali porro equinoctio ꝑgens adbrumalẽ conũsionẽ: octoginta. ⁊ octo dieb ꝑuenit
&e octaua parte unius diei. Residiumitẽ spatium. qd̃ int̾ brumalẽ oũsionẽ ⁊ uernũ equi ⁊¬
noctiũ int̃ iacet: nonaguita fere dieb ⁊ parte octaua diei ꝯficit. ꝓptẽaq oninem cirtuli mea¬
tum ⁊ parte quarta ꝓpe modum obire consensu omnium credit᷑: eregione geminoꝵ tardis.¬
simus. e finib sagitarĩ uolucer. medius intnͣsitione tamiurguus qͣmpiscium: fieri tm̃ nõ
potest ut contra naturã suã diumitate p̾ditam: faciant aliquid uł

Expanded text:
et imparibus temporibus uidetur circumire, siquidem ex aequinoctio uerno usque ad aestiuam conuersionem et imparibus temporibus uidetur circumire, siquidem ex aequinoctio uerno usque ad aestiuam conuersionem spatium caeli quod interiacet nonaginta fere et quattuor semis diebus et noctibus conficit, ex conuersione uero aestiua usque ad autumnale aequinoctium nonaginta et duobus semis diebus et noctibus peruenit, ab autumnali porro aequinoctio pergens ad brumalem conuersionem octoginta et octo diebus peruenit et octaua parte unius diei, residuum item spatium, quod inter brumalem conuersionem et uernum aequinoctium interiacet, nonaginta fere diebus et parte octua diei conficit proptereaque omnem circuli t parte quarta diei propemodum obire consensu omnium creditur: e regione Geminorum tardissimus, e finibus Sagittarii uolucer, medius in transitione tam Virginis quam etiam Piscium. Fieri tamen non potest ut contra naturam suam diuinitate praeditam faciant aliquid uel
Abbreviated transcription (Latin):
ã prthagora iitellectam: quod cũ inglobis sius consistentes ferant᷑. ꝑ rodiacũ ferri languente
uisus acie putent᷑. ibo in aliq ex enantib Immo in eo ꝑ q̃m uident om̃a sole consideret᷑. it
enstodiatus cntulus ꝑ.a.s.x. a. notas cutimnactis̃. Cuꝰ iuntũsi mundi in medietate. positum
unta quod stip atam manere dicumus t̃r̃am. intera.s. Perquanline due dingant̾. bis serantes
curcilum incqlia cdimensa quanior. he ã r̃ õ. ã. diamettos utraq. Intelligat᷑ey.a. inetordio
anetis locatum .R. inexordio cancri. Itẽ. i. inrgione libie.a. capͥcorni. Eigo sol accedens ad. a:
facere uidet᷑ equinocciũ uernũ. ad .s. aut̃. estiuam ꝯũsionẽ. Itẽ ad.r: autumuale equinocti¬
um. ad .a. hyemalẽ concisionc̃. E quales uͦ partes mundi qͣtuor has a. ds. r.t. a.a.a. uuquis

Expanded text:
a Pythagora intellectam quod, cum in globis suis consistentes ferantur, per zodiacum ferri languente a Pythagora intellectam quod, cum in globis suis consistentes ferantur, per zodiacum ferri languente uisus acie putentur. Id adeo in aliquo ex errantibus, immo in eo per quem uidentur omnia, sole consideretur. Sit enim zodiacus circulus per ΑΒΓΔ notas circumactus; cuius et uniuersi mundi in medietate posita, iuxta quam stipatam manere dicimus terram, littera sit Θ, per quam lineae duae dirigantur bis secantes circulum in aequalia dimensa quattuor hae ΑΓ et ΒΔ, diametros utraque, intellegaturque Α in exordio Arietis locatum, Β in exordio Cancri, item Γ in regione Librae, Δ Capricorni. Ergo sol accedens ad Α facere uidetur aequinoctium uernum, ad Β autem aestiuam conuersionem, item ad Γ autumnale aequinoctium, ad Δ hiemalem conuersionem. Aequales ergo partes mundi quattuor has ΑΒ, ΒΓ, ΓΔ, ΔΑ iniquis
Abbreviated transcription (Latin):
ces tempoꝵ imitant. ⁊ omine istic ĩ portant commutationẽ. atꝙ in constantiã. Que quid̃
apconstantia: nõ ita ut nobis uidet᷑. ꝓuenit. Nulla enuim ĩ duunis actib inconstantia.
Set ut itauideat᷑: fit ex eo quod illis positis immobilit̃ adherentib ꝓprs cuculis ꝑ qͥs
ferunt᷑. eqli semꝑ or diatoꝙ gressu: nõ sunt uisus ferri ea ꝑ altiora conuȩra signiferi oibis i¬
maginet᷑ ex ordinatione rati. ⁊ equalis motꝰ: nascente motu p̃postero uixta uisum hominum
conseq̃ntẽ. E st em̃ equalis quid̾ mot: quia equalia spatia eq̃lib curuculis temꝑoꝵ conficit
sine pigntia uł ineitatione. Ordinatꝰ uͦ: inqͥ neq tesistit̃. nec retior sum redit. s̃ adpxima q̃ ꝙ
mod̾ato incessu ꝑuenit᷑. Sident̃ tm̃ nob̃ om̃es quid̃planetes. nõ eq̃li motu quidã tñ mordina
taqͥ agitatione ferri. QQam gͥ causam dicemus huiꝰ errors p̃sumptionisq: sup̃ memoratam

Expanded text:
ces temporum mutant et omnem istam important commutationem atque inconstantiam. Quae quidem inconstantia non ita ut nobis uidetur prouenit; nulla enim in diuinis actibus inconstantia, sed ut ita uideatur fit ex eo quod illis positis et immobiliter adhaerentibus propriis circulis per quos feruntur aequali semper ordinatoque gressu, noster uisus ferri ea per altiora conuexa signiferi orbis imaginetur ex ordinatione rati et aequabilis motus, nascente motu praepostero iuxta uisum hominum. Consequenter, est enim aequalis quidem motus qui aequalia spatia aequalibus curriculis temporum conficit sine pigritia uel incitatione, ordinatus uero in quo neque resistitur nec retrorsum reditur, sed ad proxima quaeque moderato incessu peruenitur. Videntur tamen nobis omnes quidem planetes non aequali motu, quidam tamen inordinata quoque agitatione ferri. Quam igitur causam dicemus huius erroris praesumptionisque? Supra memoratam