comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lam spinȩ dirigitur: quasi cerebri uia.
Uet̾es autẽ plurali tantũ numero ceruieᷤ
dicebant. Primꝰ uͦ hortensiꝰ ceruicem sin¬
gularit̃ dixit. Ceruix autẽ numero sin¬
gulari membrũ ipsum significat. nam
pluralit̃ contumaciam sepe demonstrat.
Cicero in uerrinis. Pretorem tu aceuses.
frange ceruices. Humeri dicti qͣsi armi.
ad distinctionẽ hominis a pecudib mu¬
tis. ut hi humeros. illȩ armos hab̃e dican¬
tur. Nam ꝓprie armi quadrupedũ sunt.
Ola. sũmi humeri pars posterior. Prachia
a fortitudine nominata. Bari eñi grece.
graue & forte significat. Inbrachiis eñĩ
tori la certoꝵ st̃ einsigne musculoꝵ robur
existit. Hi sunt tori id ÷ musculi. & dicti
tori: quod illic uiscera torta uideantur.
Cubitum dictum. qͦd ad cibos assumen¬
dos in ipso cubamus. Ulna scđm qͦs dam
utriꝰq manus extensio ẽ: scđm alios cubitꝰ.
Quod magisẽ uerũ. quia grece ole nos

Expanded text:
lam spinae dirigitur, quasi cerebri via. lam spinae dirigitur, quasi cerebri via. Veteres autem plurali tantum numero cervices dicebant: prius Hortensius cervicem singulariter dixit. Cervix autem numero singulari membrum ipsud significat: nam pluraliter contumaciam saepe demonstrat. Cicero in Verrinis6, 110: 'Praetorem tu accuses? frange cervices.' Umeri dicti, quasi armi, ad distinctionem hominis a pecudibus mutis, ut hi humeros, illi armos habere dicantur. Nam proprie armi quadrupedum sunt. Ola summi humeri pars posterior. Brachia a fortitudine nominata: βαρὺ enim Graece grave et forte significatur. In brachiis enim tori lacertorum sunt, et insigne musculorum robur existit. Hi sunt tori, id est musculi: et dicti tori, quod illic viscera torta videantur. Cubitum dictum, quod ad cibos sumendos in ipso cubamus. Ulna secundum quosdam utriusque manus extensio est, secundum alios cubitus; quod magis verum est, quia Graece ὤλενος
Abbreviated transcription (Latin):
tineant. unde uocis sonos emittant: qui
soni uno modo sonarent. nisi linguȩ motꝰ
distantias uocis efficeret. Colles gallica
lingua dicunt᷑. quas uulgo ꝑdiminutio¬
nem turillas uocant: quȩ in faucib tur¬
gescere solent. Mentum dictum. qͦd inde
mandibulȩ oriantur. uł qͦd ibi iungantur.
Gurgulio aguiture nom̃ trahit. cuiꝰ meat
ados & nares ꝑtendit: habens iriam qua
uox ad linguam transmititur ut possit
uerba collidẽ. & inde garrire dicimꝰ. Ru
men proximũ gurgulioni. quo cibus et
potio deuorantur. Hinc & bestiȩ quȩ cibũ
reuocant & remandunt. ruminare di¬
cuntur. Dullinguium est oꝑculum
gurgulionis. quasi parua lingua. quȩ
foramen linguȩ rechudit operit ue. Collũ
dictum quod sit rigidum & rotudum
ut columna. baiulans caput & susten¬
tans quasi capitoliũ : cuiꝰ anterior. pars
gula uocatur. posterior ceruix. Duȩ st̃¬
ta. qͦd ꝑeam partem cerebrum ad media¬

Expanded text:
tineant, unde vocis sonos emittunt: qui tineant, unde vocis sonos emittunt: qui soni uno modo sonarent, nisi linguae motus distantias vocis efficeret. Toles Gallica lingua dicuntur, quas vulgo per diminutionem tusillas vocant, quae in faucibus turgescere solent. Mentum dictum, quod inde mandibulae oriantur, vel quod ibi iungantur. Gurgulio a gutture nomen trahit, cuius meatus ad os et nares pertendit: habens viam qua vox ad linguam transmittitur, ut possit verba conlidere. Unde et garrire dicimus. men proximum gurgulioni, quo cibus et potus devorantur; hinc et bestiae, quae cibum revocant et remandunt, ruminare dicuntur. Sublinguium operculum gurgulionis, quasi parva lingua, quae foramen linguae recludit operitque. Collum dictum quod sit rigidum et teres ut columna, bajulans caput et sustentans, quasi capitolium, cujus anterior pars gula vocatur, posterior cervix. Cervita, quod per eam partem cerebrum ad medul
Abbreviated transcription (Latin):
nini uocantur. quoꝵ duo in dextera maxil¬
la & duo in sinistra sunt: & dicti canini. qͥa
ad similitudinẽ caninoꝵ existunt. & ut
canes ex ipsis ossa frangunt: sic & homo: ut¬
qͦd non possunt pͥores p̃cidere: illis tradt̃
ut confringant. Hos uulgus ꝓ longitudi
timi sunt molares. qui concisa apriorib
atq confracta subigunt & molunt acq im
massant: unde & molares uocati sunt.
Dentium autẽ numerum. disceruit qua¬
litas sexꝰ. Nam inuiris plures. in feminis
pauciores existunt. Gingiuȩ agignendis
dentib nominatȩ. Factȩ sunt autẽ etiam
addecorem dentium. ne nudi horrori po¬
tius quam ornam̃to existerent. Palatum
tum apolo ꝑ diriuationem. S & greci similit̾
cauitate cęli similitudinẽ habeat. Fauces
a fundendis uocib nominatȩ. uł qͦd ꝑ eas
famur uoces. Art̾iȩ uocate. siue qͦd ꝑ eas
apulmone aer hoc ÷ sp̃s fertur. seu quod
arctis & angustis meatib spm̃ uitalem re¬

Expanded text:
nini dicuntur, quorum duo in dextra maxilnini dicuntur, quorum duo in dextra maxilla et duo in sinistra sunt, dicti sic quia ad similitudinem caninorum existunt et, sicut canis ipsis ossa frangit, sic et homo; quod non possunt priores incidere illis tradut confringant. Hos vulgus pro latituditimi sunt molares, qui concisa a prioribus atque confracta subigunt et molunt atque mandunt, unde et molares vocati sunt. Dentium autem numerum discernit qualitas sexus, nam in viris plures, in feminis pauciores existunt. Gingivae a gignendis dentibus nominatae sunt, factae sunt autem etiam ad decorem dentium, ne nudi horrori potius quam ornamento existerent. Palatum tum a polo per derivationem. Sed et Graeci similiter cavitate caeli similitudinem habeat. Fauces a fundendis vocibus nominatae, vel quod per eas famur voces. Arteriae vocatae, sive quod per eas a pulmone aer, hoc est spiritus fertur, seu quod artis et angustis meatibus spiritum vitalem re
Abbreviated transcription (Latin):
econtra inscii ac rudes ignari dicuntur. Olfe
quicꝗͣ ceꝑit. Marium recta pars ꝓpt̾ quod
ȩqualit̾ sit in longitudine & rotunditate
porrecta: columra uocatur. Extremitaᷤ
eiꝰ pyrula. a formula pomi piri. Quȩ uͦ
dextra leuaq sunt pennulȩ. ab alarum simi¬
litudine: mediũ autẽ int̾sinium. Os dictũ.
qͦd ꝑ ipsum quasi ꝑ ostium & cibos intꝰ mitti¬
mus. & sputum foris ꝓicimus. uł qͥa inde
ingreduntur cibi. inde egrediuntur ser
mones. Labia alambendo nominata. Ed
sit labrum. Alii uiroꝵ labra. mulierum
labia dicunt. Linguȩ aligando cibum pu¬
tat uarro nomen impositũ. Alii qͦd ꝑ articu¬
latos sonos uerba ligat. Sicut enĩ plectrũ
cordis. ata lingua illiditur dentib. & uocalẽ
efficit sonum. Dentes greci oduntes uocant.¬
& inde in latinum trahere nom̃ uidentur.
Hoꝵ pͥmi p̃cisores dicunt᷑. quia om̃e qͦd
accipitur ipsi priꝰ incidunt. Sequentes ca

Expanded text:
e contra inscii ac rudes ignari dicuntur. Olfece contra inscii ac rudes ignari dicuntur. Olfecquidquam coeperit. Narium recta pars, propter quod aequaliter sit in longitudine et rotunditate porrecta, columna vocatur; extremitas eius pirula, a formula pomi piri; quae vero dextra laevaque sunt, pinnulae, ab alarum similitudine: medium autem interfinium. Os dictum, quod per ipsum quasi per ostium et cibos intus mittimus et sputum foris proicimus; vel quia inde ingrediuntur cibi, imones. Labia a lambendo sunt vocata, quod sit, labrum. Alii virorum labra, mulierum labia dicunt. Linguae a ligando cibo putat Varro nomen impositum. Alii, quod per articulatos sonos verba ligat. Sicut enim plectrum cordis, ita lingua inliditur dentibus et vocalem efficit sonum. Dentes Graeci ὀδόντες vocant, et inde in Latinum trahere nomen videntur. Horum primi praecisores dicuntur, quia omne, quod accipitur, ipsi prius i
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ supposite. Uocatȩ autẽ male siue quod
infra ocłos ꝓminent in rotunditatẽ. quȩ g̾ci
mela appellant. siue qͦd sint supra maxillas.
Maxillȩ ꝑdiminutionẽ amalis. sic̃ paxillus
a palo. taxiltꝰ atalo. Mandibulȩ sunt maxil¬
larum partes. ex quo & nom̃ factum. Barbã
ueteres uocauerunt. qͦd uiroꝵ sit non muli¬
erum. Aurium inde dictũ nom̃. auocibus
hauriendis. Unde & uirgiliꝰ. Uocemq his
aurib hausit. Aut quia uocem ipsam greci
audenliden uocant: ab auditu. ꝑimmutati¬
onẽ enĩ litt̾ȩ. aures quasi audes nuncupate
sunt. Uax enĩ reꝑcussa ꝑ anfractus earũ. so¬
num facit. quo sensum excipiant audiendi.
Pinnula sũma pars auris. abacumine di¬
cta. Pennum enĩ antiqui acutũ dicebant.¬
Unde & bipennis & penna. Nares iccirco no¬
minantur. quia ꝑ eas uł odor uł sp̃s manare
non desinunt. siue quia nos odorare ad mo¬
nent. ut odoremus aliquid ac sciamꝰ. Unde

Expanded text:
eorum suppositae. Vocatae autem malae sive quod eorum suppositae. Vocatae autem malae sive quod infra oculos prominent in rotunditatem, quam Graeci μῆλα appellant, sive quod sint supra maxillas. Maxillae per diminutionem a malis; sicuti paxillus a palo, taxillarum partes quibus et nomen factum. Barbam veteres vocaverunt, quod virorum sit, non mulierum. Auribus nomen inditum est a vocibus hauriendis: Unde et Virgilius: Vocemque his auribus hausi: aut quia Graeci vocem ipsam ανδήν auden vocant ab auditu. Per immutationem enim litterae aures quasi audes nuncupatae sunt. Vox enim repercussa per anfractus aurium sonum facit, quo sensum excipiant audiendi. Pinnula sucta. Pinnum enim antiqui acutum dicebantunde et bipennis et pinna. 47. Nares idcirco nominantur, quia per eas, vel odor, vel spiritus nare non desinit; sive quia nos odore admonent, ut norimus
Abbreviated transcription (Latin):
capilli tutelam oculis ministrantes: ne irru¬
entes facile iniurias excipiant. & exeo noce¬
antur: & ut pulueris uł cuiꝰ ꝗͣ crassioris ma¬
teriȩ arceant contactum. aut ipsum quoq
aerem concidendo mitificent. quo tenuem
atq serenum faciant uisum. Lacrimas qͥ¬
dam a laceratione mentis putant dictas. Alii
existimant id eẽ. quod greci darsiria uocant.
Cilia sunt tegmina. quib cooꝑiunt᷑ oculi.
& dicta cilia. quod celent oculos tegantq tuta
custodia. Suꝑcilia dicta. qͥa suꝑposita sunt.
ciliis. Que iccirco pilis uestita sunt. ut ocłis
munimenta p̾tendant. & sudorem a capite
defluentẽ depellant. In t̾ciliũ uͦ ẽ. medium
illud int̾̃ suꝑcilia quod sine pilis est. Genȩ
sunt inferiores oculoꝵ partes. unde barbȩ
inchoant. Nam g̃ce genos. barbe. Hinc et
genȩ. qͦd inde incipiant gigni barbȩ. Malȩ
sunt eminentes sub ocłis partes. ad ꝓtectionẽ

Expanded text:
capilli tutelam oculis ministrantes, ne inrucapilli tutelam oculis ministrantes, ne inruentes facile iniurias excipiant et ex eo noceantur, ut pulveris vel cuiusquam crassioris materiae arceant contactum, aut ipsum quoque aerem concidendo mitificent, quo tenuem atque serenum faciant visum. Lacrimas quidam a laceratione mentis putant dictas; alii existimant ideo quod Graeci δάκρυα vocant. Cilia sunt tegmina quibus operiuntur oculi, et dicta cilia quod celent oculos tegantque tuta custodia. Supercilia dicta, quia superposita sunt ciliis; quae idcirco pilis vestita sunt ut oculis munimenta praetendant, et sudorem a capite defluentem depellant. Intercilium vero est medium illud inter supercilia quod sine pilis est. Genae sunt inferiores oculorum partes, unde barbae inchoant. Nam Graece γένειον barbae. Hinc et genae, quod inde incipiant gigni barbae. Malae sunt eminentes sub oculis partes ad protectionem
Abbreviated transcription (Latin):
la est medius pd̾nctus ocłi. in quo uis ÷ uiden¬
di: ubi quia paruȩ imagines nobis uidentur.
ꝓpt̃ea pupillȩ appellantur. Nam paruuli pu¬
pilli dicunt᷑. Hanc pleriq parupulam uo¬
cant. Uocatur autẽ puella. qͦd sit pura atq
impolluta ut sunt puelle. Physici dicunt
easdem pupillas quas uidemꝰ in oculis mo¬
rituros ante triduum non hab̾e. quib ñ
uisis certa ẽ desꝑatio. Circulus uͦ quo apu¬
pilla albȩ partes ocłi separantur. discreta ni¬
gredine corona dr̃. qͦd rotunditate sui ornet
ambitum puellȩ. Palpebre sunt si nus ocłoꝵ
apalpitatione dicte: quia semꝑ mouentur.
Concurrunt enĩ inuicem. ut assi duo motu
reficiant obtutũ. Munitȩ sunt autẽ uallo
capilloꝵ ut & aꝑtis oculis siquid inciderit
repellatur. & somno conuenientiꝰ tanqͣ in¬
uoluti quiescant latentes. In summitate aut̃
palpebrarum locis quib se utraq elausa
contingunt. extant annotati ordine seruato

Expanded text:
la est medius punctus oculi, in quo vis est videnla est medius punctus oculi, in quo vis est videndi; ubi quia parvae imagines nobis videntur, propterea pupillae appellantur. Nam parvuli pupilli dicuntur. Hanc plerique pupulam vocant: vocatur autem pupilla quod sit pura atque inpolluta, ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupillas, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non visis certa est desperatio. Circulus vero, quo a pupilla albae partes oculi separantur discreta nigredine, corona dicitur, quod rotunditate sui ornet ambitum pupillae. Palpebrae sunt sinus oculorum, a palpitatione dictae, quia semper moventur. Concurrunt enim invicem, ut assiduo motu reficiant obtutum. Munitae sunt autem vallo capillorum, ut et apertis oculis si quid inciderit repellatur, et somno coniventibus tamquam involuti quiescant latentes. In summitate autem palpebrarum locis, quibus se utraque clausa contingunt, extant adnati ordine servato
Abbreviated transcription (Latin):
int̾uallis mutant᷑. Facies dicta ab effigie. Ibi
÷ eñĩ tota figura hominis. & uniꝰcuiꝰq ꝑsonȩ
cognitio. Uultus uͦ dictus. eo qͦd ꝑ eum animi
uoluntas ostenditur. Scdm uoluntatem
eiũ inuarios motꝰ mutatur. unde & differt̃
sibi utraq. Nam facies simplicit̾ accipitur de
raminib iruncupata est. Hȩc imago quȩdam
animi. mentis motũ specie sua exprimit: dũ
uł leta uł tristis ẽ. Oculi uocati. siue quia eos
cilioꝵ teginina occultant ne qua incidentis
iniuriȩ offensione ledant᷑: siue qͥa occultum
lum̃ habent id ÷ͥ secretum uł intus positum.
Hi int̃ om̃s sensus. uiciniores animȩ existunt.
In oculis enĩ omne mentis indicium est: unde
& animi ꝑturbatio uł hilaritas in oculis appa¬
ret. Oculi autẽ idem & lumina. & dicta lumi¬
na qͦd ex eis lumen manat. uł quod ex initio
sui clausam teneant luceni. aut ex trinsecus
acceptam usui p̾ponendo refundant. Pupil¬

Expanded text:
intervallis mutantur. Facies dicta ab effigie. Ibi intervallis mutantur. Facies dicta ab effigie. Ibi est enim tota figura hominis et uniuscuiusque personae cognitio. Vultus vero dictus, eo quod per eum animi voluntas ostenditur. Secundum voluntatem enim in varios motus mutatur, unde et differunt sibi utraque. Nam facies simpliciter accipitur de raminibus nominata est. Haec imago quaedam animi mentis motum specie sua exprimit, dum vel laeta vel tristis est. Oculi vocati, sive quia eos ciliorum tegmina occulant, ne qua incidentis iniuriae offensione laedantur, sive quia occultum lumen habeant, id est secretum vel intus positum. Hi inter omnes sensus viciniores animae existunt. In oculis enim omne mentis indicium est, unde et animi perturbatio vel hilaritas in oculis apparet. Oculi autem idem et lumina. Et dicta lumina, quod ex eis lumen manat, vel quod ex initio sui clausam teneant lucem, aut extrinsecus acceptam visui proponendo refundant. Pupil
Abbreviated transcription (Latin):
Obcipitium capitis pars posterior. qͦsi contͣ
capitium. uł qͦd sit capiti retrorsum. Capil¬
li uocati qͦsi capitis pili. facti ut & decorem pres¬
tent᷑. & cerebrum aduersꝰ frigꝰ muniant atq
a sole aefendant. Pilos autẽ dictos apelle qͣ
ꝓdeunt.  sicut & pilo dr̃ a pila ubi pignientũ
contunditur. Cesaries autẽ acedendo uoca¬
ta. ideoq tantũ uiroꝵ est. Uirum enĩ tonsũ¬
e̾e decet. mulierem non decet. Comȩ sunt ꝓprie
non cesi capilli. & ÷ grecus sermo. Nam comaᷤᷤ
greci caymos a secando nominant. unde et
eyrm tondere dicunt. Inde & cyrri uocant᷑.
qͦd etiam idem greci mallonẽ uocant. Crineᷤᷤ
ꝓprie mulierum sunt. Dicti autẽ crines eo
qͦd uĩtis discernant᷑. unde & discriminalia
dicuntur. a quib diuisi religantur. Timpo¬
ra sunt. quȩ caluariȩ dextra leuaq subiacent.
quȩ ideo sic nuncupantur quia mouentun
ipsaq mobilitate quasi tempora quib dam

Expanded text:
Obcipitium capitis pars posterior, quasi contra Obcipitium capitis pars posterior, quasi contra capitium, vel quod sit capiti retrorsum. Capilli vocati quasi capitis pili, facti ut et decorem praestent et cerebrum adversus frigus muniant atque a sole defendant. Pilos autem dictos a pelle, qua prodeunt; sicut et pilo dicitur a pila, ubi pigmentum contunditur. Caesaries a caedendo vocata, ideoque tantum virorum est. Virum enim tonsum decet, mulierem non decet. Comae sunt proprie non caesi capilli, et est Graecus sermo. Nam comas Graeci caimos a secando nominant, unde et χείρειν tondere dicunt. Inde et cirri vocantur, quod etiam idem Graeci μαλλὸν vocant. Crines proprie mulierum sunt. Dictae autem crines eo quod vittis discernantur. Unde et discriminalia dicuntur, a quibus divisae religantur. Tempora sunt, quae calvariae dextra laevaque subiacent. Quae ideo sic nuncupantur quia moventur, ipsaque mobilitate quasi tempora quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
Gustus aguiture dictus. Tactus eo quod ꝑ¬
tractet & tangat. & ꝑ omĩa membra uigo¬
rem sensus asꝑgat. Nam tactu ꝓbamꝰ. qͥcqͥd
cȩt̾is sensib iudicare ñ possumꝰ. Duo autẽ
genera tactus eẽ. Nam extrinsecus uenit
quod feriat. aut intus in ipso corpore orit᷑.
Unicuiq autẽ sensui ꝓpriam naturam datã.
Nam qͦd uidendum ÷ oculis capitur. qͦd audi¬
endum ÷ aurib. mollia & dura tactu estiman¬
tur. sapor gustu. odor narib ducitur. Prima
pars corporis caput. datumq illi hoc nom̃
eo qͦd sensus om̃s & nerui inde mitiũ capi¬
ant: atq ex eo omis uigendi causa oriatur.
Ibi enĩ om̃s sensus apparent. Unde ipsius ani¬
mȩ quȩ consulit corpori. quodã mͦ ꝑsonam
gerit. Uertex ÷ ea pars qua capilli capitis col¬
uguntur & in qua cesaries uertitur. unde
& nuncupatur. C aluaria ab ossib calius
dicta ꝑ defectionẽ. & neutralit̃ ꝓnuntiat᷑.

Expanded text:
Gustus a gutture dictus. Tactus, eo quod pGustus a gutture dictus. Tactus, eo quod pertractet et tangat et per omnia membra vigorem sensus aspergat. Nam tactu probamus quidquid ceteris sensibus iudicare non possumus. Duo autem genera tactus esse; nam aut extrinsecus venit quod feriat, aut intus in ipso corpore oritur. Unicuique autem sensui propriam naturam datam. Nam quod videndum est, oculis capitur, quod audiendum est, auribus: mollia et dura tactu aestimantur, sapor gustu, odor naribus ducitur. Prima pars corporis caput; datumque illi hoc nomen eo quod sensus omnes et nervi inde initium capiant, atque ex eo omnis vigendi causa oriatur. Ibi enim omnes sensus apparent. Unde ipsius animae, quae consulit corpori, quodammodo personam gerit. Vertex est ea pars qua capilli capitis colliguntur, et in qua caesaries vertitur; unde et nuncupatur. Calvaria ab ossibus calvis dicta, per defectionem; et neutraliter pronuntiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
gore sentiendi. Unde & p̾sentia nuncupant᷑.
qͦd sint p̾sensib. sicut p̃ oculis quȩ presto st̃
ocłis. Uisus ẽ qui a philosophis humor
uitreus appellatur. Hunc autẽ quidam asse¬
uerant fieri aut ext̃na etherea luce. aut int̾¬
no spũ lucido ꝑ tenues uias acerebro ueniente.
ato penetratis tunicis inaere exeuntes: &
tunc commixtione similis materis uisum
dantes. Uisus autẽ dictus qͦd uruacior sit cȩt̾is
sensib ac prestantior siue uelocior. ampliꝰq
iuigeat: quantum memoria int̃ cȩta mentis
officia. Uicinior ẽ enĩ cerebro. unde omĩa ma¬
nant. Ex quo sit: ut ea quȩ ad alios ꝑtinent
sensus uide dicamꝰ. ueluti cum dicimꝰ uide
quomͦ sonat. uide quomͦ sapit. sic & cȩt̃a Au
ditus appellatus qͦd uoces hauriat. hoc est
aere uerberato suscipiat sonos. Odoratus
quasi aeris odoris actactus. Cacto enĩ aere
sentitur. Sic & olfactus. qͦd odorib afficiat᷑.

Expanded text:
gore sentiendi. Unde et praesentia nuncupantur, gore sentiendi. Unde et praesentia nuncupantur, quod sint prae sensibus, sicut prae oculis, quae praesto sunt oculis. 20. Visus est qui a philosophis humor vitreus appellatur. Visum autem fieri quidam asseverant, aut externa aetherea luce, aut interno spiritu lucido per tenues vias a cerebro venientes, atque penetratis tunicis in aerem exeuntes, et tunc commistione similis materiae visum dantes. 21. Visus dictus quod vivacior sit caeteris sensibus, ac praestantior, sive velocior, ampliusque vigeat, quantum memoria inter caetera mentis officia. Vicinior est enim cerebro, unde omnia manant, ex quo fit ut ea quae ad alios pertinent sensus videre dicamus, veluti cum dicimus: Vide quomodo sonat, vide qditus appellatus, quod voces auriat; hoc est aere verberato suscipiat sonos. Odoratus quasi aeris odoris adtactus. Tacto enim aere sentitur. Sic et olfactus, quod odoribus adficiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
do ẽ. appellata. Crementũ enĩ semen ẽ mascłi.
unde animaliũ & hominũ corpora concipi¬
untur. Hinc & parentes creatores uocantur.
Caro autẽ. ex quatuor elementis compacta ẽ.
Nam t̾ra in carne ẽ: aer in anhelitu. humor
insanguine. ignis in calore uitali. Habent
enĩ in nobis elementa suam quȩq partem.
cuiꝰ quid debetur compage resoluta. Caro autẽ
& corpꝰ diuersa significant. Incarne semꝑ corpꝰ
ẽ: non semꝑ in corpore caro. Nam caro ÷ quȩ
uiuit. idem & corpꝰ. Corpus qͦd ñ uiuit. idem
ñ caro. Nam corpꝰ dr̃ aut qͦd post uitã ÷ mortuũ.
aut sine uita ÷ conditũ. Int̾dum & cũ uita corpꝰ
& ñ caro. ut herba & lignũ. Sensus corporis
quinq st̃: uisus. auditꝰ. odoratꝰ. gustus. &
tactus. Ex quib duo aꝑiuntur & claudunt᷑.
quia semꝑ patentes st̃. Sensꝰ autẽ dicti. qͥa
ꝑ eos anima subtilissime totũ corpꝰ agitat ui¬

Expanded text:
do est appellata. Crementum enim semen est masculi, do est appellata. Crementum enim semen est masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc et parentes creatores vocantur. Caro autem ex quattuor elementis conpacta est. Nam terra in carne est, aer in halitu, humor in sanguine, ignis in calore vitali. Habent enim in nobis elementa suam quaeque partem, cuius quid debetur conpage resoluta. Caro autem et corpus diversa significant. In carne semper corpus est, non semper in corpore caro. Nam caro est quae vivit, idem et corpus. Corpus, quod non vivit, idem non caro. Nam corpus dici aut quod post vitam est mortuum, aut sine vita est conditum. Interdum et cum vita corpus, et non caro, ut herba et lignum. 18. Sensus corporis quinque sunt: visus, auditus, odoratus, gustus et tactus. Ex quibus duo aperiuntur, et clauduntur, duo semper patentes sunt. 19. Sensus dicti quia per eos anima subtilissime totum corpus agitat vi
Abbreviated transcription (Latin):
idem eẽ qͦd animã. s anima uitȩ est: animus
consilii. Unde dicunt phylosophi etiã sine
anima uitam manere. & sine mente animã
durare. Unde & amentes. Nam mentẽ uocari
ut sciat: animã ut uelit. Mens autẽ uocata
qͦd emineat in animã. uł qͦd meminit. Unde
& immemores amentes. Qua ꝓpt̃ ñ anima sed
qͦd excellit in anima mens uocatur. tanquã
caput eiꝰ uł ocłs. Unde & ipse homo scłm men¬
tem imago dĩ dr̃. Ita autẽ hȩc omĩa adiuncta
sunt animȩ: ut una res sit. Pro efficientiis enĩ
causarum: diu̾sa nomina sortita est anima.
Nam & memoria mens ẽ: unde & immemo¬
res amentes. Dũ gͦ uiuificat corpꝰ: anima est.
Dũ uult: animꝰ ẽ. Dũ scit: mens ẽ. Dũ recolit:
memoria ẽ. Dũ rectum iudicat: ratio ẽ. Dum
spirat: sp̃s ẽ. Dũ aliquid sentit. sensus ẽ. Nam
sententia nomen accepit. Corpꝰ dictũ. eo qͦd
corrirptum ꝑit. Solubile eñi atq mortale est:
& aliquando soluendum. Caro autẽ. acrean¬

Expanded text:
idem esse quod animam; sed anima vitae est, animus consilii. Unde dicunt philosophi etiam sine animo vitam manere, et sine mente animam durare: unde et amentes. Nam mentem vocari, ut sciat: animum, ut velit. Mens autem vocata, quod emineat in anima, vel quod meminit. Unde et inmemores amentes. Quapropter non anima, sed quod excellit in anima mens vocatur, tamquam caput eius vel oculus. Unde et ipse homo secundum mentem imago Dei dicitur. Ita autem haec omnia adiuncta sunt animae ut una res sit. Pro efficientiis enim causarum diversa nomina sortita est anima. Nam et memoria mens est, unde et inmemores amentes. Dum ergo vivificat corpus, anima est: dum vult, animus est: dum scit, mens est: dum recolit, memoria est: dum rectum iudicat, ratio est: dum spirat, spiritus est: dum aliquid sentit, sensus est. Nam sententia nomen accepit. Corpus dictum eo quod corruptum perit. Solubile enim atque mortale est, et aliquando solvendum. Caro autem a crean
Abbreviated transcription (Latin):
uultꝰ. Qui ideo erectus cęlũ aspicit. ut dm̃
querat. ñ ut t̾ram intendat. uelut pecora. qͦ
natura ꝓna & uentri obȩdientia finxit. Du
plex ÷ autẽ homo. interior & exterior. Interior
homo anima. exterior homo corpꝰ. Anima
autẽ agentib nom̃ accepit eo qͦd uentus sit:
hentes aerem uiuere uideantur. S aꝑtissime
falsũ ẽ: quia multo priꝰ gignitur anima¬
quã concipi aer ore possit. quȩ iam ingeni¬
tricis utero uiuit. Non ẽ gͥ aer anima. quod
minis. p̃stans sensum motũq corpori. Dp̃s
autẽ ipsiꝰ animȩ ẽ. quȩdam uirtꝰ ac potentia
rationalis. ꝑ quam lege naturȩ prestare ui¬
Potestatẽ habeo ponendi animã meã: & rursꝰ
potestatẽ habeo sumendi eam. De hac quoq
ipsa dñi anima passionis tempore memoratꝰ
euangłista ita ꝓtulit dicens. O in clinato
capite emisit spm̃. Qurid ÷ enĩ emittere spm̃.¬
nisi quod animã ponere: S anima dicta ꝓpt̃

Expanded text:
vultus. Qui ideo erectus coelum aspicit, ut Deum vultus. Qui ideo erectus coelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat, veluti pecora, quae natura prona et ventri obedientia finxit. 6. Duplex est autem homo, interior et exterior. Interior homo, anima; exterior homo, corpus. 7. Anima autem gentilibus nomen accepit, eo quod ventus sit. hentes aerem vivere videamur. Sed apertissime falsum est, quia multo priquam concipi aer ore possit, quia iam in genetricis utero vivit. Non est igitur aer anima, quod minis, praestans sensum motumque corporis: spiritus autem ipsius animae est quaedam vis et potentia rationalis, per quam lege naturae praestare viPotestatem habeo ponendi animam meam , et rursum: Potestatem habeo sumendi eam . De hac quoque ipsa Domini anima, passionis tempore, memoratus Evangelista protulit, ita dicens: Et inclinato capite emisit spiritum . Quid est eninisi quod animam ponere? Sed anima dicta propt
Abbreviated transcription (Latin):
atura dicta est: ab eo
quod nasci aliquid fa-¬
ciat. G ignendi enĩ
& faciendi: potens ÷.
Hanc quidam dineẽ
dixerunt. a quo omĩa
creata sunt & existunt.
Genus agignendo
dictum. cuius diriuatum nom̃ a t̾ra: ex qͣ
omnia gignuntur. G e eiũ grece. t̾ra dr̃. Ui
ta dicta ꝓpt̃ uigorem. uł qͦd uim teneat nas¬
cendi atq crescendi. Unde & arbores uitam
hab̾e dicunt᷑: quia gignuntur & creseunt.
Homo dictus. quia ex humo factus ẽ: sicut
& ingenesi legitur. Ꝙ creauit ds̃ hominẽ de
humo t̾rȩ. Abusiue autẽ ꝓnuntiatur ex utra¬
q substantia totus homo id ÷ ex societate ani¬
mȩ & corporis. Nam ꝓprie homo ab humo. Gi¬
ci autẽ hominem antropum appellauerunt.
eo qͦd sursum spectet sulleuatꝰ ab humo: ad con¬
templationẽ artificis sui. Quod ouicdiꝰ poeta
designat: cũ dicit. Pronaq cum spectent ani¬
malia cęt̾a t̾ram. Os homini sullime dedit.
celũq uidere iussit. & erectos ad syda tollere

Expanded text:
atura dicta ab eo quod nasci aliquid faciat. Gignendi enim et faciendi potens est. Hanc quidam Deum esse dixerunt, a quo omnia creata sunt et existunt. 2. Genus a gignendo dictum, cui derivatum nomen a terra, ex qua omnia gignuntur, γῆ enim Graece terra dicitur. 3. Vita dicta propter vigorem, vel quod vim teneat nascendi, atque crescendi. Unde et arbores vitam habere dicuntur, quia gignuntur et crescunt. Homo dictus, quia ex humo factus est, sicut dicitur in Genesi: Et creavit Deus hominem de humo terrae. Abusive autem pronuntiatur ex utraque substantia totus homo, id est, ex societate animae et corporis. 5. Nam proprie homo ab humo. Graeci autem hominem ἄνθρωπον appellaverunt, 2 eo quod sursum spectet, sublevatus ab humo ad contemplationem artificis sui. Quod Ovidius poeta designat, cum dicit: Pronaque cum spectent animalia caetera terram, Os homini sublime dedit, coelumque videre Jussit, et erectos ad sidera tollere
Abbreviated transcription (Latin):
alternis glutinant᷑ gẽmis. ita ut deprehendi ñ
possint. Fingunt enĩ eas ex diuerso genere. ni¬
gro. cancdido. mineoq colore. Nam & ꝓlapide
p̃ciosissimo smaragdo. quidam urtrũ arte in¬
siciunt: & fallit oculos subdole quȩdam falsa
uiriditas. quo adusq ñ ẽ qui ꝓbet simulatum &
arguat. Sic& alia alio atq alio mͦ. neq ẽ sine
fraude ulla uita mortalium. Om̃s autẽ non
translucidas gemmas cecas appellari. eo qͦd
densitate sua obscurentur.
De iuitro .xu.

Expanded text:
ae ternis glutinantur gemmis ita ut deprehendi non ae ternis glutinantur gemmis ita ut deprehendi non possint. Fingunt enim eas ex diverso genere: nigro, candido mineoque colore. Nam et pro lapide pretiosissimo smaragdo quidam vitrum arte inficiunt, et fallit oculos subdole quadam falsa viriditas, quoadusque non est qui probet simulatum et arguat; sic et alia alio atque alio modo. Neque est sine fraude ulla vita mortalium. Omnes autem non translucidas gemmas caecas appellari, eo quod densitate sua obscurentur. De vitro .
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ quibꝰdam utuntur. Liparea susfita.
om̃s bestias euocare traduntur. Ananciti¬
de in ydromantia demonum imagines
euocare dicuntur. Sy nocitide umbras in¬
feroꝵ euocatas teneri aiunt. Celonitis ocusꝰ
⁊ indicȩ testudinis. uariꝰ & purpureus. Hoc
magi imposito linguȩ: futura p̾nuntiare
singuntur. Bronia a capite testudinũ e tom¬
trib cadi putatur. & restinguere fulminiꝰ
ictus. Hienia lapis in oculis hienȩ bestiȩ
inuenitur. qui si sub lingua hominis subditꝰ
fuerit: futura eum p̾cinere dicunt. S & corallꝰ
tempestati & grandini resistere fertur. Pontica
ẽ gemina quȩdam liuore ꝑlucida. habens stellas
rubeas. int̾clum & aureas: dicunt ꝑ eam int̾ro¬
gare demones & fugare. In quibꝰ dam gemmarũ
generibꝰ. uera a falsis discernere magna difficul¬
tas ẽ. quippe cum inuentũ sit ex uͦ. genera alte¬
rius in alia falsa tran̾ducere: ut sardonices qͣ¬

Expanded text:
nibus quibusdam utuntur. Liparea suffita nibus quibusdam utuntur. Liparea suffita omnes bestias evocare tradunt. Anancitide in hydromantia daemonum imagines evocari dicunt. Synochitide umbras inferorum evocatas teneri aiunt. Chelonitis oculus est Indicae testudinis, varius et purpureus. Hunc magi inpositum linguae futura pronuntiare finguntur. Brontea a capite testudinum; e tonitribus cadi putatur, et restinguere fulminis ictus. Hyaenia lapis in oculis hyaenae bestiae invenitur; qui si sub lingua hominis subditus fuerit, futura eum praecinere dicunt. Sed et corallius tempestati et grandini resistere fertur. Pontica est gemma quaedam livore perlucida, habens stellas rubeas, interdum et aureas. Dicunt per eam interrogare daemones et fugare. In quibusdam gemmarum generibus veras a falsis discernere magna difficultas est, quippe quum inventum sit ex vero genere alterius in alia falsa transducere; ut sardonyches, qu
Abbreviated transcription (Latin):
materiam accendat. Nascitur inchorinto.
achati similis. nͥ qͦd achates politura pingues¬
cit. Duriori tanta uis inest. ut aliȩ geminȩ
sculpantur fragnentis eiꝰ. Cõlosa petra simi¬
lis ÷ linguȩ humanȩ. unde & nom̃ sumpsit.
Fertur autẽ desiciente luna cęlo cadere. Cui
non modicam magi tribuunt potestatẽ. Nã
ex ea lunares motꝰ excitari putant. Sunt &
quȩdã gẽmarũ genera cognomina ab anima¬
libꝰ. Ecites uiꝑeas maculas expͥmit. Car¬
cinia ex maritimi cancri colore est. Scorpitiꝰ
scorpionem & colore & effigie refert. unde &¬
nominatur. Mirmicites formicȩ reptantis
effigiem imitatur. Caos pauoni ÷ similis.
Hieracites. accipitris colori. Etites aquilȩ.
Egoptalmos caprino oculo similis. Li coptal¬
mos quattuor coloꝵ. ex rutilo. sanguineo. in
medio nigrum candido cingit: ut lupoꝵ
oculos. Metonites papauer exprimit. St̃
& quȩdam geminȩ quib gentiles insuꝑstitio¬

Expanded text:
materiam accendat. Nascitur in Coryco. materiam accendat. Nascitur in Coryco. achatae similis, nisi quod achates politura pinguescit. Duritiae tanta inest vis ut aliae gemmae sculpantur fragmentis eius. Glossopetra similis est linguae humanae; unde et nomen sumpsit: fertur autem deficiente luna caelo cadere. Cui non modicam magi tribuunt potestatem; nam ex eo lunares motus excitari putant. Sunt et quaedam gemmarum genera cognominata ab animalibus: echites vipereas maculas exprimit; carciniae marini cancri color est; scorpitis scorpionem et colore et effigie refert; myrmecitis formicae reptantis effigiem imitatur; taos pavoni est similis; hieracitis accipitris colore, aetitis aquilae; aegopthalmos caprino oculo similis; lycopthalmos quattuor colorum, ex rutilo sanguinea, in medio nigrum candido cingit, ut luporum oculi; meconites papaver exprimit. Sunt et quaedam gemmae quas gentiles in superstitio
Abbreviated transcription (Latin):
tesseris. Magi putant nom̃ impositũ ab eo
qͦd animoꝵ impetꝰ uł iracundias domare
& refrenare dicatur. si credimꝰ. Gignitur
inmari rubro. Calcites exei coloris est.
Calcofanus nigra ẽ: s lapidi illisa exis tin¬
nitum reddit. P alanites duo genera sunt:
sub uirides & corintheȩ. eris similitudinẽ
media: & ante flaminea uena. Syderites
a comparatione ferri nichil dissonat. in ma¬
leficiis quoqͦ modo inferatur discordias ex¬
citat. Ideus dactilus ex insula creta ẽ: ferrei
coloris. Causa nominis eiꝰ: quia pollice hu¬
manũ expͥmit. Ethiopicus ferrei coloris ẽ:
qui dũ teritur ngrum sucum emittit.Li
milanitiꝰ in eufrate alueo legitur. proconisso.
marmori similis. medio colore glaueo uelu¬
ti oculi pupilla int̾nitens. Arabica ex patria
dicta. aspectu eburnea ẽ. Efestis speculi na¬
turam habet in reddendis imaginib: qͣnꝗͣ
dita statim refrigeret. aut si soli opposita aridã¬

Expanded text:
tesseris. Magi putant nomen inpositum ab eo tesseris. Magi putant nomen inpositum ab eo quod animorum inpetus vel iracundias domare et refrenare dicatur, si credimus. Gignitur in mari Rubro. Chalcitis aerei coloris est. Chalcophonos nigra est, sed lapidi inlisa aeris tinnitum reddit. Balanites: duo genera sunt, subvirides et Corinthii aeris similitudine, mediam secante flammea vena. 11. Sideritis a contemplatione ferri nihil dissonat; verum maleficus, quoquo inferatur, discordias excitat. 12. Idaeus dactylus, ex insula Creta, est ferrei coloris; causa nominis ejus, quia pollicem humanum exprimit. 13. Aethiopicus ferrei coloris est, qui dum teritur, nigrum succum emittit. 14. Zmilaces in Euphratis alveo legitur Proconesio marmori similis, medio 282 colore glauco, veluti oculi pupilla internitens. Arabica ex patria dicta, aspectu eburnea estturam habet in reddendi imaginibus, quan dita statim refriger
Abbreviated transcription (Latin):
unt quȩdã gemmarum genera. ex
specie metalloꝵ uł lapidum cognomi¬
nata. Crisopis aurum tantum uidetur eẽ.
Crisolitus auro similis ẽ: cũ marini coloris
similitudine. Hunc ethiopia gignit. Crise¬
lectros similis autro. s in colorem electri uer¬
gens. matutino tantũ aspectu iocundus.
rapacissimꝰ ignium. & si iuxta fuerit celerri¬
me ardescens. Crisolamsis. ex auro & igne uo¬
cata. Aurea ÷ enĩ die. & noctu ignea. Hanc
ethiopia gignit. N mocrissus harenis auro
int̾inixtus. nunc bratearum nunc pulueri
habet quadrulas. Gignitur inꝑsida. Leoeri¬
sus colore aureo. int̾ueniente candida uena.
Melecrisis dicta qͦd ueluti aurum ꝑsincerũ
mel: sic hȩc genima transluceat. Crisocolla
gignitur in india. ubi for mice eruunt aurũ.
Est autẽ auro similis. & habet naturã mag¬
netis: nͥ qͦd augere aurum traditur. unde &
nuncupatur. Axgirites similis argento. ha¬
bens stigmata aurea. Audrodoma argenti
nitorẽ habet. & pene ad amans quadrata sẽꝑ

Expanded text:
unt quaedam gemmarum genera ex specie metallorum vel lapidum cognominata. Chrysopis aurum tantum videtur esse. Chrysolithus auro similis est cum marini coloris similitudine. Hunc et Aethiopia gignit. Chryselectrus similis auro, sed in colorem electri vergens, matutino tantum aspectu iucundus, rapacissimus ignium, et, si iuxta fuerit, celerrime ardescens. Chrysolampis ex auro et igne vocata; aurea est enim die, et noctu ignea. Hanc Aethiopia gignit. Ammochrysus harenis auro intermixtus nunc brattearum, nunc pulveris habet quadrulas. Gignitur in Persida. Leucochrysus colore aureo interveniente candida vena. Melichrysus dicta quod veluti per aurum sincerum mel, sic haec gemma transluceat. Chrysocolla gignitur in India, ubi formicae eruunt aurum. Est autem auro similis et habet naturam magnetis, nisi quod augere aurum traditur; unde et nuncupatur. Argyrites similis argento, habens stigmata aurea. Androdamas argenti nitorem habet et pene adamans, quadrata semper
Abbreviated transcription (Latin):
pium dictum. qd̃ eo apex id ÷ caput
antiquoꝵ triumphantium coronaba¬
tur. Hercules autẽ hanc herbam pͥmꝰ capi¬
te circumtulit. Nam nunc arborem popłm.
nunc oleastrum. nunc apium: cuiꝰ radices
efficacit᷑ pugnant contra insidias uenenoꝵ.
Eius generis sunt petrosilenon. ipposilenon.
& oleosilenon. P etrosilenon uocatũ quod sit
similis a pio: & nascatur in petris montibꝰq
p̃ruptis: qd̾ nos petrapium dicere possumꝰ.
Silenon enĩ g̃ce apium dr̃. Sed ÷ summũ ac
ꝓbabile macedonicum.gustu suaue & odo¬
re aromatico. Ipposilenon dictum. quod sit
durum & austerum. Oleosilenon: qd̾ molli¬
or folio. & caule tenero. Feniculum latini uo¬
cant. qd̾ eiꝰ tirsi seu radicis sucꝰ acuat uisũ:
cuiꝰ uirtꝰ traditur ut serpentes annuam
senectutẽ eiꝰ gustu cleponant. Hoc holꝰ g̾ci
maratron uocant. Ligꝰticũ a regione nom̃
accepit. Nascitur enĩ plurimũ in liguria.
gc̃i dicunt. siue ut latini anesum: herba

Expanded text:
pium dictum, quod ex eo apex, id est, caput antiquorum triumphantium coronabatur. Hercules autem hanc herbam primus capiti circumtulit: nam nunc populum capite praeferebat, nunc oleastrum, nunc apium, cujus radices efficaciter pugnant contra insidias venenorum: ejus generis sunt petroselinon, hipposelinon et oleoselinon. Petroselinon vocatum, quod sit simile apio et nascatur in petris montibusque praeruptis: quod nos petrapium dicere possumus. Selinon enim Graece apium dicitur, sed est summum ac probabile Macedonicum, gustu suave, et odore aromatico. 3. Hipposelinon, quod sit durum et austerum. Oleoselinon, quod mollius folio, et caule tenerum. 4. Feniculum Latini vocant, quod ejus thyrsi seu radicis succus acuat visum, cujus virtus traditur, ut serpentes annuam senectutem ejus gustu deponant. Hoc olus Graeci μάραθρον vocant. 5. Ligusticum a regione nomen accepit. Nascitur enim plurimum in Liguria, on, ut Graeci dicunt, sive, ut Latini, anesum, herba 370
Abbreviated transcription (Latin):
catiuam. Coriandrum ex greco nomine
sumptũ. qd̾ illi corian uocant. cuiꝰ semen
in dulci uino datum ꝓniores reddrt in ue¬
nerem. si supra modũ dederis amentiã¬
nutrit. Canos etiam ex coriandro infici
cta qd̾ sit feruentissima. cuiꝰ alt̾a agrestis
atq uirtute acrior: s utraq feruentisissi¬
ma comꝑ batur. Hanc uenenis repugna¬
re mustellȩ docent. quȩ dum cũ serpente
dimicauerint. cibo eiꝰ armantur. Saluia
nam uocant. radice aromatica. odoris
summi. cũ leui acrimonia. Menta genꝰ

Expanded text:
. Coriandrum ex Graeco nomine sumptum, quod illi κόριον vocant, cujus semen in dulci vino datum proniores reddit in Venerem; si supra modum dederis, amentianutrit. Canos etiam ex coriandro infici cta, quod sit ferventissima. Cujus altera agrestis, atque virtute acrior, sed utraque ferventissima comprobatur. Hanc venenis repugnare mustelae docent, quae dum cum serpente dimicaverint, cibo ejus armantur. 9. Salvia am vocant, radice aromatica, odoris summi cum levi acrimonia. Menta.
Abbreviated transcription (Latin):
byssus ꝓfunditas ÷ aquarum im so xxi.¬
penetrabilis. siue speluncȩ aquarum
latentium. equib fontes & flumina ꝓcedt᷑.
uł quȩ occulte subt̾eunt. unde & abyssus¬
est dicta. Nam om̃s aquȩ siue torrentes ꝑ oc¬
cultas uenas ad matricem abyssum reuertun¬
tur. Nuctus dicti quod flatib fiant. uentoꝵ
enĩ impulsu agitatȩ aquȩ fluetuant. A qua
ẽ statiua. & sine motu ȩqualis. Unda uͦ emi¬
nens liquor. qui semꝑ in motu ẽ. Lucretiꝰ.
Aerias undas. ⁊d ÷ motus & corpus illud qͦd
refluctuat. Nam nec unda ꝑ se aqua ẽ: sed
aqua in motu quodam & agitatione. quasi
abeundo & redeundo unda uocatã. Latex
ꝓprie liquor fontisẽ: & dictus latex. qͦd inue¬
nis t̾rȩ lateat. Guita ÷ quȩ stat: stilla quȩ
cadit. Hinc stillicidium. quasi stilla cadens.
Styria enim grecum est: id ÷ guita. Inde fit
diminutiuum: ut dicamꝰ stilla. Dũ autẽ
glutinosa. guita ẽ: dum ceciderit stilla ẽ.
S̾puma dicta ab eo qͦd spuat᷑. sordes enĩ st̃

Expanded text:
byssus, profunditas aquarum impenetrabilis: sive speluncae aquarum latentium, e quibus fontes et flumina procedunt; vel quae occulte subter erunt, unde et Abyssus dictus. Nam omnes aquae, sive torrentes per occultas venas ad matricem abyssum revertuntur. 2. Fluctus dicti, quod flatibus fiant. Ventorum enim impulsu agitatae 132 aquae fluctuant. Aqua est stativa, et sine motu aequalis. 3. Unda vero, eminens liquor, qui semper in motu est. Lucretius: Aerias undas, id est, motus, et corpus illud quod refluctuat. Nam nec unda per se aqua est, sed aqua in motu quodam et agitatione, quasi ab eundo, et redeundo unda vocata. 4. Latex, proprie liquor fontis est. Et dictus latex, quod in venis terrae lateat. 5. Gutta est quae stat, stilla, quae cadit. Hinc et stillicidium, quasi stilla cadens; Stiria enim Graecum est, id est, gutta; inde fit diminutivum, ut dicamus stilla; dum autem glutinosa, gutta est; dum ceciderit, stilla est. 6. Spuma dicta, eo quod spuatur, sordes enim sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uocata. qui fuit filiꝰ inachi. Ipsam autem
eẽ spartham quã et lacedemoniam ciui¬
tatẽ. atq inde lacedemonios sparthanos¬
dici. Achaia ab acheo constructa. Pelops
qui apud argos regnauit. peloponensem
urbem condidit. Cecrops in insila rho¬
do: rodum ȩdificauit. Carpatus coum.

Expanded text:
vocata, qui fuit filius Inachi. Ipsam autem vocata, qui fuit filius Inachi. Ipsam autem esse Spartam quam et Lacedaemoniam civitatem, atque inde Lacedaemonios Spartanosdici. 48. Achaia ab Achaeo constructa. Pelops, qui apud Argos regnavit, Peloponnensem urbem condidit. Cecrops in insula Rhodo RHODUM aedificavit. Carpathus Coum.
Abbreviated transcription (Latin):
Uncle & eam constantuiꝰ aptissimam condere
iudicauit. ut receptaculum t̾rȩ marisq
fieret. Unde & nunc romani imꝑii sedes.
& totiꝰ caput ÷ orientis: sicut & roma occi¬
dentis. Epyrus ciuitas traciȩ condita est
apẏrro & cognominata. Athenas in hella¬
das cicrops condidit. & ex suo nomine cicro¬
piam nominauit. Hanc anxionides qui
in grecia tercius post cicropem regnauit
mineruȩ sacrauit. & nom̃ ciuitati athenaᷤ
dedit. Nam minerua grece athenas dr̃. Unde
& mineruam greci inuentricẽ multaꝵ
artium asserunt. quia & littere & artes
diuersoꝵ studioꝵ & ipsa phylosophia ue¬
luti templum athenas habuerunt. Cho
rintum in achaia condidit chorintus
horestis filiꝰ. Hanc greci chorinteam uocant.
hoc ẽ administrationẽ rei publice. Chebas
boetias cathinus ueniens a fenicibꝰ condi¬
dit. thebis egy ptiis prius abeo constructiꝰ.
lȩ filio. Spartha ab spartho filio  phoronei

Expanded text:
Unde et eam Constantinus aptissimam condere Unde et eam Constantinus aptissimam condere iudicavit, ut et receptaculum sibi terra marique fieret. Unde et nunc Romani imperii sedes et totius caput est orientis, sicut et Roma occidentis. Epirum civitas Thraciae condita est a Pyrrho et cognominata. Athenas in Hellade Cecrops condidit, et ex suo nomine Cecropiam nominavit. Hanc Amphictyon, idem qui in Graecia tertius post Cecropem regnavit, Minervae sacravit, et nomen civitati Athenas dedit. Nam Minerva Graece Ἀθήνη dicitur; unde et Minervam Graeci inventricem multarum artium asserunt, quia et litterae, et artes diversorum studiorum, et ipsa philosophia veluti templum Athenas habuerunt. 45. Corinthum in Achaia condidit Corinthus Orestis filius. Hanc Graeci Corintheam vocant, hoc est, administrationem reipublicae. 46. Thebas Boeotiae Cadmus veniens a Phoenicibus condidit, Thebis Aegyptiis prius ab eo constructis.les filio. Sparta a Sparto filio Phoronei
Abbreviated transcription (Latin):
elificauit. de qua ciuitate fuit paulus apłs.
indie locus tharsꝰ uocatur. Seleutiam isau¬
riȩ condidit seleucꝰ. qui & antiochiam. Ilus
autẽ apollinis filiꝰ. infrigia ilitm condidit.
Amarones ephesum in asia construxerunt.
Theseus uͦ ⁊ myrnam construxit. quȩ ho¬
meri poetȩ patria extitit: & uocata ⁊̃ myrna.
qͦd eiꝰ campos ermus fluuiꝰ secat. Dioscoriam
colchorum urbem amfitus & circius aurigȩ
castoris & pollucis fabricauerunt. ex eoꝵ
nomine eam coguominantes. Nam castor &
pollux grece dioscori appellantur. Ny chome¬
dia a nichomede rege bithiniȩ ȩdificata ẽ.
Bithinia condita a fenice. quȩ pͥmũ miran¬
dina uocabatur. Constantinopolim urbẽ
traciȩ constantiꝰ ex nomine suo instituit:
solam rome meritis & potentia ad ȩquatã.
Hanc conditam pͥmũ a pausiano rege spar¬
tanoꝵ & uocatam bizantium. uł qͦd tantũ
patet int̾ adriaticum mare & ꝓpontidem.
uł qͦd sit receptaculum terrȩ marisq copiis.

Expanded text:
edificavit. De qua civitate fuit Paulus Apostolocus Indiae Tarsus vocatur. Seleuciam Isauriae condidit Seleucus, qui et Antiochiam. Ilus autem Apollonis filius in Phrygia Ilium condidit. Amazones Ephesum in Asia construxerunt. Theseus vero Smyrnam construxit, quae Homero poetae patria extitit; et vocata Smyrna quod eius campos Ermus fluvius secat. Dioscoriam Colchorum urbem Amphitus et Cercius aurigae Castoris et Pollucis fabricaverunt, ex eorum nomine eam cognominantes; nam Castor et Pollux Graece Διόσκουροι appellantur. Nicomedia a Nicomedo rege Bithyniae aedificata est. Bithynia condita a Phoenice, quae primum Mariandyna vocabatur. Constantinopolim urbem Thraciae Constantinus ex nomine suo instituit, solam Romae meritis et potentia adaequatam. Hanc conditam primum a Pausania rege Spartanorum, et vocatam Byzantium, vel quod tantum patet inter Adriaticum mare et Propontidem, vel quod sit receptaculum terrae marisque copiis.
Abbreviated transcription (Latin):
& creare possint. Nam & columbarũ dile¬
ctores depictas ponunt pulcherrimas colũ¬
bas hisdem locis quib illȩ uersantur. quo
rapiente uisu similes generent. Inde ÷ qͦd
quidam grauidas mulieres iubent nullos
in tueri turpissimos animalium uultus.
ut cinocephalos & simios. ne uisib occurren¬
tes similes fȩtꝰ pariant. Hanc enĩ feminarũ
eẽ naturam. ut quales ꝑspexerint siue m̃te
conceꝑuit in extremo uoluptatis dũ concipi¬
unt: talem & sobolem ꝓcreent. Etenĩ anmal
inusu uenerio formas extrinsecus intus trans¬
mitit. earumq satiata tipis rapit species
earum in ꝓpriam qualitatẽ. In animantib
bigenera dicuntur quȩ ex diuersis nascunt᷑.
ut mulus ex equa & asmo. burdo exequo
& asma. ibridȩ ex apris & porcis. titirus ex
oue & hirco. musino ex capra & a riete. Est
autẽ dux gregis

Expanded text:
et creare possint. Nam et columbarum dileet creare possint. Nam et columbarum dilectores depictas ponunt pulcherrimas columbas isdem locis, quibus illae versantur, quo rapiente visu similes generent. Inde est quod quidam gravidas mulieres iubent nullos intueri turpissimos animalium vultus, ut cynocephalos et simios, ne visibus occurrentes similes foetus pariant. Hanc enim feminarum esse naturam ut quales perspexerint sive mente conceperint in extremo voluptatis aestu, dum concipiunt, talem et sobolem procreent. Etenim animal in usu Venerio formas extrinsecus intus transmittit, eorumque satiata typis rapit species eorum in propriam qualitatem. In animantibus bigenera dicuntur quae ex diversis nascuntur, ut mulus ex equa et asino; burdo ex equo et asina; hybridae ex apris et porcis; tityrus ex ove et hirco; musmo ex capra et ariete. Est autem dux gregis.