comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
epus domini quo nobis curam redemptionis nr̃e inspirare
dignatus est. Ingenii quoꝗ et oris opes suppetero nobis arti¬
tranis sed bonam concupiscenciã magna fide uacus opini¬
onibus spes illusa decepit. Unde .n. mihi tantũ aque quãtu
faris. aut cale poculum quod digne bibas. Unde tantos pa¬
nes quantos postulas. Sed ipse tio. auctor iniurie tue eris
diutius esurire : qui euuangelicos lucis et uite cibos in alta.
huif seculi nocte desiderans: sompnolenti et pauperis amia
egenam penũ pulsas. Qui flumina aque uiue sicienẜ airẽtem
uenulam scalpes et humorem de pumice conaris exprimer
Aut enim nullus mihi de inspirancie siccitate aut amarus
de malicie felle fons intus est. Quem uemã orationos
et littere tue sepius impense mihi exundarẽt: dulcescer
faciant fidei tue ligno et eloquii suauitate: Ut et uerbo
dei: quod bonus minister pio ore de prompseris: quasi uir¬

Expanded text:
opus Domini, quo opus Domini, quo dignatus est, ingenii quoque et oris opes subpetere nobis arbitrareris. sed bonam concupiscentiam magna fide uacuis opinionibus spes inlusa decepit. unde enim mihi tantum aquae, quantum sitis, aut tale poculum, quod digne bibas? unde tantos panes, quantos postulas? sed ipse tibi auctor iniuriae tuae eris diutius esurire, qui euangelicos lucis et uitae cibos in alta huius saeculi nocte desiderans somnolenti et pauperis amici egenam penum pulsas, qui flumina aquae uiuae sitiens arentem uenulam scalpis et humorem de pumice conaris exprimere. aut enim nullus mihi de inspirantiae siccitate aut amarus de malitiae felle fons intus est, quem utinam orationes et litterae tuae saepius inpensae mihi exundare et dulcescere faciant fidei tuae ligno et eloquii suauitate, ut et uerbo dei, quod bonus minister pio ore deprompseris, quasi uir
Abbreviated transcription (Latin):
terne seruiat caritati: hisq nobis ꝑ longinqua tetrar
Incerualla discretis inpigrum anuis discursibus cabellariũ
prebeat: et religiosissimis officiis mutuo uisitantiũ : corpo¬
ralem laborem spiritali impendat affectu: ꝑ hunc ergo
fratrem et conseruũ in dño et ꝯmunis unanmus: Ram
et uobis ea se . qua nobis insitus est acceptissimũ gratia
gloriatur ꝑ hunc inquam mihr sancte uenerabilis e
tam dulte gͣ iasperatum mihi munus. accepi epłom cuam
in qua nobis bonus cordis tui thesautis apparuit: ut meriro
percepto officii eui benedictione gauderem: Cum faciem
interioris tui / castissimo speculatus eloquio quantũ inte
mihi a dño adiutoriũ conferã agnosterem. Sed in his que¬
mihi iniungenda. diues inopie estimacor putasti sctm ꝗdem
purissime caritatis fidulam demonstrasti. Fama tñ quantu
intelligo dominici operis per suadonte indutus es: ue serimdũ

Expanded text:
ternae seruiat caritati hisque nobis per longinqua terrarum ternae seruiat caritati hisque nobis per longinqua terrarum interualla discretis inpigrum annuis discursibus tabellarium praebeat et religiosissimis officiis mutuo uisitantium corporalem laborem spiritali inpendat affectu, per hunc ergo fratrem et conseruum in domino et communem unanimum nam et uobis ea se, qua nobis insitus est, acceptissimum gratia gloriatur, per hunc, inquam, mihi sancte uenerabilis frater, tam dulce quam insperatum mihi munus accepi, epistolam tuam, in qua nobis bonus cordis tui thesaurus apparuit, ut merito percepta officii tui benedictione gauderem, cum faciem interioris tui castismihi a Domino adjutorium conferat, agnoscerem. 2. Sed in iis qumihi injungenda dives inopiae aestimator putasti, sanctam quidem purissimae caritatis fiduciam demonstrasti: fama tamen, quantum intelligo, Dominici operis persuadente inductus es, ut secundum
Abbreviated transcription (Latin):
peto: Tangͣ immemor scriptum de multiloquio non effugies
perratum. Et quid agam: quo ore purgari postulem uel
qua a te ratione defendar: cum sciens prudensg contrarium
prophetico uerbo cõmisserim: ut peccato multiloquii me lede¬
rem et sanctitatem tuam fatigarem. herebo prorsus hoc cei¬
mine a quo uel tua me tegere ualebit oratio. Nisi tu ipse
niihi pris hanc Iniurie tue calpam remittas: et prome
sicut beato Iob pro loquacibus amicis factre preceptũ est. hostiã
placationis offeras deo Tantum .n. de t̃o tuo mihi uiridico
ut hoc mihi multiloquiũ de tua indulgentia impune cessu
piesumam: Non ambigens tantam habere te pacientiam
Fato et merito uenerabili ac dilectissimo fratri Aletio pau¬
linus. Deo gratias qui odorem gratie inte sue ꝑ elogi
luteraꝵo tuaꝵ manifestauit mihi : per fratrem enimcari¬
ssimũ uictorem meum. hoc munere militantem deo: ut fra¬

Expanded text:
peto, tamquam inmemor scriptum: de multiloquio non effugies peto, tamquam inmemor scriptum: de multiloquio non effugies peccatum. et quid agam? quo ore purgari postulem? uel qua a te ratione defendar, cum sciens prudensque contrarium prophetico uerbo commiserim, ut peccato multiloquii me laederem et sanctitatem tuam fatigarem? haerebo prorsus hoc crimine neque uel tua me tegere ualebit oratio, nisi tu ipse mihi prius hanc iniuriae tuae culpam remittas et pro me, sicut beatus Iob pro loquacibus amicis facere praeceptus est, hostiam placationis offeras deo. tantum enim de animo tuo mihi uindico, ut hoc mihi multiloquium de tua indulgentia inpune cessurum praesumam, non ambigens tantam habere te patientiam, ATO ET MERITO VENERABILI AC DILECTISSIMO FRATRI ALETHIO PAVLINVS. Deo gratias, qui odorem gratiae in te suae per eloquium litterarum tuarum manifestauit mihi. per fratrem enim carissimum in deo Victorem meum hoc munere militantem deo, ut fra
Abbreviated transcription (Latin):
ut apicem meriti tui speremus aetingere : sed ut salucis fine
conclusi iuxta formã fidei tue in itmere directo. ueritatis
uestigia. perlegamus: et sit nobis finis ipse qui iniaiũ est
Caput et fundamentũ corporis sui petra ⁊ p̃s. illa petra que nos
inter. huius seculi deserta scicientes iusticiam fequaci fonte ꝓse¬
quitur: et dulci potu refrigerat ne carnaliũ cupiditatum
estibus peruramur.. illa petra suꝑ quam domus stabilita
non coiruit.: et illa petro que latere lancea perforato. aqua
fluxit et sanguine: ut pariter salutiferos nobis funderet
fentes: Aquam gratie : et sanguinem sacramenti: Q uia.
idem est et fona nr̃e salutis et pretium. Sed. uhe mihi
peccatori qmi progressus ymo prolapsus sum dum plurihi
apud te uerbis ago /ut pr̃o petititis meis uel potius aduersꝰ
peccata mea prometear. cum orationis Intendas ad cumulũ ecidẽ
de loquacitate mea farcinam/ quam de orationib tuis minui

Expanded text:
ut apicem meriti tui speremus adtingere, sed ut salutis fine ut apicem meriti tui speremus adtingere, sed ut salutis fine conclusi iuxta formam fidei tuae in itinere directo ueritatis uestigia perlegamus et sit nobis finis ipse qui initium est, caput et fundamentum corporis sui petra Christus, illa petra, quae nos inter huius saeculi deserta sitientes iustitiam sequaci fonte prosequitur et dulci potu refrigerat, ne carnalium cupiditatum aestibus peruramur, illa petra, super quam domus stabilita non conruit et illa petra, quae latere lancea perforato aqua fluxit et sanguine, ut pariter salutiferos nobis funderet fontes, aquam gratiae et sanguinem sacramenti, qua idem est et fons nostrae salutis et pretium. Sed, uae mihi peccatori, quo iam progressus, immo prolapsus sum? dum pluribus apud te uerbis ago, ut pro peccatis meis uel potius aduersus peccata mea promerear, cum orationes intendas, adcumulo eandem de loquacitate mea sarcinam, quam de orationibus tuis minui
Abbreviated transcription (Latin):
oblationibus curam nr̃e salut inmisteat : He in offendiculũ
nobis accedat. Tanta est qua gloriamur in dño tue dilectionis
impensio si rapaces domitoꝵ. sens uũ bestias uestitu ouium
contegamus. Sic igitur ora donet exores/ ut frat cor nr̃m in¬
maculatum in conspectu domini / ut non confundam nẽq
simul trahamur cum his qui loquuntur pacem cum proximo suo
mala. aut̃ sunt in cordibus eoꝵ. sedd lingua et mente ꝯcordes
corde credamus ad iusticiam ore confiteamur ad uitã: Ita demũ
pietas qua nos diligis: tibi fructuosa referetur: si tam efficax ꝓ
nobis oratio tua fuerit ut a nostra terrestri spetie demutati
in tuam similitudinem transfecamar Ut celestis hominis y¬
maginem pari ueritate gestemus. Tunc uere erimus de
tua caritate felices si obtincas ne simus a tua caritate dissi¬
miles: Inquo tam̃ non catenus quasi superbũ tendimꝰ. uotum

Expanded text:
oblationibus curam nostrae salutis inmisceat, ne in offendiculum oblationibus curam nostrae salutis inmisceat, ne in offendiculum nobis accedat tanta ista qua gloriamur in domino tuae dilectionis inpensio, si rapaces indomitorum sensuum bestias uestitu ouium contegamus. sic igitur ora, donec exores, ut fiat cor nostrum inmaculatum in conspectu domini, ut non confundamur neque simul trahamur cum his, qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem sunt in cordibus eorum; sed lingua et mente concordes corde credamus ad iustitiam, ore confiteamur ad uitam. ita demum pietas, qua nos diligis, tibi fructuosa referetur, si tam efficax pro nobis oratio tua fuerit, ut a nostra terrestri specie demutati in tuam similitudinem transferamur, ut caelestis hominis imaginem pari ueritate gestemus. Tunc uere erimus de tua caritate felices, si obtineas, ne simus a tua caritate dissimiles. in quo tamen non eatenus quasi superbum tendimus uotum,
Abbreviated transcription (Latin):
homo xp̃s iħs/ qui estom gloria dei patris suꝑ omnes deus bone.¬
dictus in fecula.. hic ergo qui ce in sortem apłoꝵ suoꝵs digͣtus
assumpsit ut eoꝵ arto hominuẽ piscator existeres et de amaris
act profundis huius seculi fluctib: uiuificandam potius ꝓͣ ꝓhi¬
mendam deo predam hamo uerbi falutaris exprimer extrayes
quod utiq quotidie. facis. hic deus qui te adiutorẽ edificationis
culture fue fecit: qui insitniare dignatus est dilectionem hu¬
militatis nr̃e sublimiter per hamilitatem cordis aĩe tue: quia
procul dubio ꝑ mansuetudinem ouis et agni Innocentiam paster
esse metuisti. hic te inquam deus ꝗ amantem nr̃i facere dig̃tur
Non iuxta meritum malum facieus : sed secundũ diuitias ho¬
nitatis sue ut nobis adiitoriũ de patrocimo oronu tuaꝵo tibi
merces de pximor  etiam minimoy magna caritate cumu¬
etur. Nemorem te nr̃i perpetuo faciat oĩb corationibus cuis er

Expanded text:
homo Christus Iesus, qui est in gloria dei patris super omnes deus benehomo Christus Iesus, qui est in gloria dei patris super omnes deus benedictus in saecula. Hic ergo, qui te in sortem apostolorum suorum dignatus adsumpsit, ut eorum arte hominum piscator existeres et de amaris ac profundis huius saeculi fluctibus uiuificandam potius quam perimendam deo praedam hamo uerbi salutaris extraheres, quod utique cotidie facis, hic deus, qui te adiutorem aedificationis et culturae suae fecit, qui insinuare dignatus est dilectionem humilitatis nostrae sublimi per humilitatem cordis animae tuae, quia procul dubio per mansuetudinem ouis et agni innocentiam pastor esse meruisti, hic te, inquam, deus, qui amantem nostri facere dignatur, non iuxta meritum malum faciens, sed secundum diuitias bonitatis suae, ut nobis adiutorium de patrocinio orationum tuarum, tibi merces de proximorum etiam minorum magna caritate cumuletur, memorem te nostri perpetuo faciat, omnibus orationibus tuis et
Abbreviated transcription (Latin):
aĩam pro ouibus suis posuit. idem agnus et pastor reget nos in
setula qui nos de lupis oues fecit laꝵq nunc ouiuz pastor est
ad custodiam pro quib fuit agnus in uictimã. hit ergo eñe et
deus nr̃ qui in terris uisius est et inter homines conuerstitus est
pro nobis ouis et yn nobis pastor est: quia nos inuisibili baculo
et salutari uirga regit intus ut etiam si ambulemus in umbra
mortis non timeamus mala. quia nobiscum deus est. Emanuel
ille dñs maiestatis et filius ancille: quoꝵ aliud natus. aliud
stictus est. Iddem creator hominis et rodemptor. dous ex deo : ho¬
serui pro libertate ẜuoꝵ: et pauper factus ut pauperes sua egestate
locupletet: & uia ipsie est diues in omnes ommis don. Qui oĩa
in oibus adimplet᷑ plenitudo diuinitatis spes oĩu finiũ tere
et in mari longe dous salutaris ño: mediator hominũ et dei

Expanded text:
animam pro ouibus suis posuit. idem agnus et pastor reget nos in animam pro ouibus suis posuit. idem agnus et pastor reget nos in saecula, qui nos de lupis oues fecit, earumque nunc ouium pastor est ad custodiam, pro quibus fuit agnus in uictimam. hic ergo dominus et deus noster, qui in terris uisus est et inter homines conuersatus est pro nobis, ouis et pastor in nobis est, quia nos inuisibili baculo et salutari uirga intus regit, ut etiamsi ambulemus in umbra mortis, non timeamus mala, quia nobiscum deus est, Emmanuel ille, dominus maiestatis et filius ancillae, quorum aliud natus, aliud factus est. idem creator hominis et redemptor, deus ex deo, hoserui pro libertate seruorum, et pauper factus, ut pauperes sua egestate locupletet, quia ipse est diues in omnes omnis boni, qui omnia in omnibus adinpletur, plenitudo diuinitatis, spes omnium finium terrae et in mari longe, deus salutaris noster, mediator hominum et dei,
Abbreviated transcription (Latin):
et repleto gaudiis ore dicimus. M agnificauit dominus facer
nobiscum: qm preuenisti nos in benedictione dulcedinis
per eloquia sancta: et sicut argentum purgatum examinata
uisitans nosut dixi excitans de pigutie nr̃e situ ad obs¬
uantiam caritatis tue: Inqua quidem non ignorancia dor¬
miebamus sed ignorantia silebamus. Sit eego nomen dñi
benedictum/ et letetur in hoc etiam pietatis sue opere. quo
ignorantibus in carne faciem tuã hão potius qua pulchtius in xp̃o
formatus es spetiem tue mentis ostendit. Sermo .n. inquit uiri
indicat de illo et ex abundantia cordis os loquitur. Sermo itag
tuus nobis apostolico sale conditus expressit saporem giatie que
tibi data est. et dostillicidiie labioꝵ tuor ⁊ gustauimus quam
suauis sit in te dñs: Qui factus es et positus in caput populi
clectus ex ouitus i uirũ gregis / ut regeres oues pastue eius qui

Expanded text:
et repleto gaudiis ore dicimus: magnificauit dominus facere et repleto gaudiis ore dicimus: magnificauit dominus facere nobiscum, quoniam praeuenisti nos in benedictione dulcedinis per eloquia sancta et sicut argentum purgatum examinata, uisitans nos, ut dixi, et excitans de pigritiae nostrae situ ad obseruantiam caritatis tuae, in qua quidem non ignorantia dormiebamus, sed ignorantia silebamus. sit ergo nomen domini benedictum et laetetur in hoc etiam opere pietatis suae, quo ignorantibus in carne faciem tuam hanc potius, qua pulchrius in Christo formatus es, speciem tuae mentis ostendit. sermo enim, inquit, uiri indicat de illo, et ex abundantia cordis os loquitur. Sermo itaque tuus nobis apostolico sale conditus expressit saporem gratiae, quae tibi data est, et de stillicidiis labiorum tuorum gustauimus quam suauis sit in te dominus, qui factus es et positus in caput populi, electus ex ouibus in uirum gregis, ut regeres oues pascuae eius, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Latissimo at merito uenerabili patri florentino peuilu
et prouotatos. ut qui neq noticie tue prius gratiam gesseramꝰ
nunt repentino dei munere plenam tuoe. tanꝙͣ ueteris aĩciae
fiduciam sumeramus. Uium inquit et amicus ueterascet
et cum in suauitate bibis eum. Etce istam prophete sentecia¬
et suptrauit sc̃tas tua que tam perfecto diligere nos cepit aff¬
ectu. et inueterate noois dilectionis suauitatem in prima
huius federis nouitate reddiderit : ut nos necesse habeamus op¬
tare incrementa caritatis cuius maturitatẽ ꝯsumatam pͥnici¬
piis l abondantibus eyperimur. Ubertatem aie tue magnis fo¬
ntibus comparare possimus: qui originem suam late profuso
ore rumpentes statim in ectu suo flumina sunt: Bendictꝰ
itaq cĩs qui peccatis nr̃is tali gratia surꝑabundauit: ut nos
nec noticia tua dignos etiam caritate dittaret et in moro
actenus bono carentibus nõbis cumure corporalis noticie essemi
expertes: canto maius de te munus indulsit / quanto potiar in

Expanded text:
atissimo ac merito venerabili Patri FLORENTIO , PAULINet provocatos, ut qui neque notitiae tuae prius gratiam gesseramus, nunc repentino Dei munere plenam tuae tamquam veteris amicitiae fiduciam sumeremus. Vinum, inquit, et amicus veterascet, et cum suavitate bibes ipsum . Em superauit sanctitas tua, quae tam perfecto diligere nos coepit affectu, ut inueteratae nobis dilectionis suauitatem in prima huius foederis nouitate reddiderit, ut non necesse habeamus optare incrementa caritatis, cuius maturitatem consummatam principiis abundantibus experimur, ut ubertatem animae tuae magnis fontibus conparare possimus, qui originem suam late profuso ore rumpentes statim in ortu suo flumina sunt. benedictus itaque dominus, qui peccatis nostris tali gratia superabundauit, ut nos nec notitia tua dignos etiam caritate ditaret, et minore hactenus bono carentibus, cum uestrae corporalis notitiae essemus expertes, tanto maius de te munus indulsit, quanto potior in h
Abbreviated transcription (Latin):
am incorruptamq mentem renouato interiores antiqua: si
gcabatum illud tulimus/ et sp̃ũ preualente portamus / feren¬
tes ip̃am sequentem quo uolumus in qua infirmabamur
expectantes alienam opem. semperq preuenti celebritate
pistinam occupantiũ : quia non erat qui porrigeret manum.
neq qui saluos faceret: donec ipse legatis et angelis maior
Qiuippe. ut prophetas o et angelorũ dominus adueniret. et
omnem infirmitatem nr̃am mirando susciperet assumen¬
do purgaret. et aĩam esurientem reppleret bonis: et iube¬
ret nos abire in doniũ nr̃am: Illam ut supradixi nõ manu¬
factam. in qua uox leticie et salutis: et ipse oĩb suis xp̃s
habitacio et regnũ erexerit testante apostolo quia semper
cum dño erimus: cui honor et gloria et potestas in secula bl¬

Expanded text:
am incorruptamque mentem renouato interiore sani quasi am incorruptamque mentem renouato interiore sani quasi grabatum illud tollimus et spiritu praeualente portamus, ferentes ipsam sequentem quo uolumus, in qua infirmabamur expectantes alienam opem semperque praeuenti celeritate piscinam occupantium, quia non erat qui porrigeret manum neque qui saluos faceret, donec ipse legatis et angelis maior, quippe ut prophetarum et angelorum dominus, adueniret et omnem infirmitatem nostram miserando susciperet, adsumendo purgaret et animam esurientem repleret bonis et iuberet nos abire in domum nostram illam, ut supra dixi, non manufactam, in qua uox laetitiae et salutis et ipse omnibus suis Christus habitatio et regnum et rex erit testante apostolo, quia semper cum domino erimus, cui honor et gloria et potestas in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
boum stabulet: Quia ubi non sunt houes presepia munda sunt.
Neq simus innocentie nr̃e uel diuine gratie uenditores
Ne faciamus orationis domũ speluncam latronũ. Ex purgacis
enim omni malitie fermento. sensibus nr̃is inambulabit libe
bitur sapientia. uirtus dei que sanat onmnes langores nr̃os
Elam et in aĩa nr̃a multi sicut in alla adipisti. Ham olim me¬
dentem porticũ iacent egri et debiles: quam su adicrat des uer¬
bum: et auaritie lepram. et inuidie ferruginem et intempe¬
rantie cecitatem. et iracundie frenesam: et luxurie paralesim
prerepto medente depellet: et nosi non solum ad innocentie
sanitatem: sed etiam ad firmitatem paciencie refectos. iubebit
illico non solum exurgese de infirmitatis loctalo: sed etiam
ipm lectum tollere. ut portemus ualidi quo portabamur in
lectulo dediti iacebamus. in uinculis uitioꝵ et in infirmi¬
tate uirtutum: postea in uerbo dei ꝑ grãm ihu xp̃i ad bon¬

Expanded text:
bonum stabulet, quia ubi non sunt boues, praesepia munda sunt, bonum stabulet, quia ubi non sunt boues, praesepia munda sunt, neque simus innocentiae nostrae uel diuinae gratiae uenditores, ne faciamus orationis domum speluncam latronum. expurgatis enim omni malitiae fermento sensibus nostris inambulabit libenbitur sapientia, uirtus dei, quae sanat omnes languores nostros. nam et in anima nostra multi, sicut in illa ad piscinam olim medentem porticu, iacent aegri et debiles; quae si audiat dei uerbum, et auaritiae lepram et inuidiae ferruginem et intemperantiae caecitatem et iracundiae phrenesim et luxuriae paralysim praecepto medente depellet, et nos non solum ad sanitatem innocentiae, sed etiam ad firmitatem patientiae refectos iubebit ilico non solum exurgere de infirmitatis lectulo, sed etiam ipsum lectum tollere, ut portemus ualidi quo portabamur inflectulo dediti iacebamus in uinculis uitiorum et infirmitate uirtutum, postea in uerbo dei per gratiam Iesu Christi ad bon
Abbreviated transcription (Latin):
temporaliu: et noctis mortis timor. et liuor inmicus
et ⁊es huius seculi , in quibus aut male cura. : aut hone amor
aia conditur. mens compeditur. et pax hone uoluntatis
que compositis ⁊eligioso silentio sensibus confirmaturr
aitq orationis intentio que in offensa dde libero et puro corde
dircigitur tarnaliu obla tratione curaꝵo quasi inter strepente malleo
uel securi feriente conuelitur. Sed quia maior est / qui in nobrs
est/ ꝙͣ qui in hoc mundo potens est dñs conterere fatan sub
pedibus nr̃is / ut impleatur et illa pro nobis prophetia: Quia con¬
tritus est malleus uniuerse terre. Expedit autem nobis: ut ẽt̃
edificatum cordis nr̃i templũ ipse dñs iħs reuisat ueniens
in flagello timoris sui: ut eiciat de nobis mensas nũmulario¬
rum et uenditores boum et columbaꝵo: ne quod auaritie
ꝯmertiũ auis nr̃ exerceat: neq in nr̃is sensibus tarditas

Expanded text:
temporalium et nocturnus mortis timor et liuor inimicus temporalium et nocturnus mortis timor et liuor inimicus et res huius saeculi, in cuius aut male cura aut bene amore anima comeditur, mens conpeditur, et pax bonae uoluntatis, quae conpositis religioso silentio sensibus confirmatur, atque orationis intentio, quae inoffensa de libero et puro corde dirigitur, carnalium oblatratione curarum quasi interstrepente malleo uel securi feriente conuellitur. sed quia maior est qui in nobis est quam qui in hoc mundo, potens est dominus conterere Satan sub pedibus nostris, ut inpleatur et illa pro nobis prophetia: contritus est malleus uniuersae terrae. Expedit autem nobis, ut etiam aedificatum cordis nostri templum saepe dominus Iesus reuisat ueniens in flagello timoris sui, ut eiciat de nobis mensas nummulariorum et uenditores bonum uel columbarum, ne quod auaritiae conmercium animus noster exerceat neque in nostris sensibus tarditas
Abbreviated transcription (Latin):
efficiat: Nosq ipsos illi de operibus luminis  pretiosos lapi¬
des afferamus: neꝗ in cordibus ligni duritia stollidi: neq
in operibus foenea siccitato aridi: Neq in fide uel caritate
mobiles et infirmi / leuium fragilitate paltaro: Sed ut qoꝰ
arbitrii nr̃i non arsurũ paretur: et inconcussum pacifica
operatione consurgat. Dremus altissimũ etm patem edifi¬
cationis nr̃e. qua paries ille aliquando in temphi murum
factus est: Ut malleus. et securis et omne uas ferreum
non audiatur. in ea: nec sicup postea. in eiusdem templi
reparatione Inimica persarum inuidia: fabricam resur¬
gentenr hoscilis impediat/ et interrumpat in cursus. Sic
enim in domũ orationis et pacis perficiẽmur: si nulta nos
carnaliu cogitacionũ cura concidat. Nullus quietem nram
seculi tumultus interstrepat. M. alleus euimi nõb. cura
uictus et cura uestitus est: Securis et ferrũ nõb cupiditas

Expanded text:
efficiat nosque ipsos illi de operibus luminis pretiosos lapiefficiat nosque ipsos illi de operibus luminis pretiosos lapides adferamus. neque in cordibus ligni duritia stolidi neque in operibus fenea siccitate aridi neque in fide uel caritate mobiles et infirmi leuium fragilitate palearum, sed ut opus arbitrii nostri non arsurum paretur et inconcussum pacifica operatione consurgat, oremus altissimum eam pacem aedificationis nostrae, qua paries ille aliquando in templi murum factus est, ut malleus et securis et omne uas ferreum non audiatur in ea, nec, sicut postea in eiusdem templi reparatione inimica Persarum inuidia, fabricam resurgentem hostilis inpediat et interrumpat incursus. sic enim in domum orationis et pacis perficiemur, si nulla nos carnalium cogitationum cura concidat, nullus quietem nostram saeculi tumultus interstrepat. malleus enim nobis cura uictus et cura uestitus est; securis et ferrum nobis cupiditas
Abbreviated transcription (Latin):
nũc edificationi nr̃e et fundamito prestet et culmini :
quia ipse est mitium et finis suiꝑ eadem petra. Ecunser
petra yp̃o est extra quam nemo potest donũ stabilem fundã
Non scipulam . aut fenus aut paleas sicut in egipto seruiẽtes
in cophino manus congerat: ne luters edificiis operũ sordidor
laterem ut aiunt lauemus et menruata oneribus latoru serui¬
lũ diuertamus dorsum nr̃m a dño: Qui hut conuersos adso
reficit lumine: itabiuersos afficit teritate. Uidecimus aute
edificantes: quid de nr̃o fragili terrenaq substancia dignum
diuino fundam̃to supedificare possimus: ut ab ipso principali
apide nuificati lapides in fabricam celestis templi aptemur
Aurũ sensus nr̃i et sermonis argentũ conflemus in x̃p̃o : un
nos in huiuis. numai fornace purgacos: aucũ ignitũ et mone¬
tam y magniis sue dignam: ipse placitaro sibi aiaꝵ o discussor

Expanded text:
nunc aedificationi nostrae et fundamento praestet et culmini, nunc aedificationi nostrae et fundamento praestet et culmini, quia ipse est initium et finis. super eandem petram nam et petra Christus est, extra quam nemo potest domum stabilem fundare, non stipulam aut fenum et paleas, sicut in Aegypto seruientes in cophino, manus congerant, ne luteis aedificiis operum sordidorum laterem, ut aiunt, lauemus et incuruati oneribus laborum seruilium deuertamus dorsum nostrum a domino, quia ut conuersos ad se reficit lumine, ita auersos adficit caecitate. Videamus autem aedificantes quid de nostra fragili terrenaque substantia dignum diuino fundamento superaedificare possimus, ut ipso principali lapide uiuificati lapides in fabricam templi caelestis aptemur. aurum sensus nostri et sermonis argentum conflemus in Christo, ut nos in huius mundi fornace purgatos aurum ignitum et moneta imaginis suae dignum ipse placitarum sibi animarum discussor
Abbreviated transcription (Latin):
tium cura uigilabit.. Oremus ergo dñm ut dum nobis
illi foris edificamus domicilia que uidentur ille in nobis
intus edificet illa que non uidentur doniũ uidelicet illa
ut magister ait. Hon manu factam: quam ingiessi in¬
telligius in nouissimo uidentes: silicet facie ad faciem.
quod in enignate nunc uidemus et ex parte cognoscimus
Sed nunc aduc in tabernaculo istius corporis constituti: qua¬
su saib illius antiqui tabernaculi pellibus in deserto . et tento¬
riis agimus: precedente nos per istius orbis cridam dei uerbo
uel in columna nubis. ut obumbret suꝑ caput nr̃m in die
belli. uel in columna iguis. ut cognoscamus in terra eiuis
uiam oremus ut per hec nunc eccłe tabernacula ingrediam̃
usq ad domũ dei: ubi ut ipse dñs ille sumus et factus
nobis a dño et excissus a monte. et idem anctus in mõ¬
te lapis extat . qui est mirabilis in oculis nr̃is ipse se

Expanded text:
tium cura uigilabit. Oremus ergo dominum, ut dum nos tium cura uigilabit. Oremus ergo dominum, ut dum nos illi foris aedificamus domicilia quae uidentur, ille in nobis intus aedificet illa quae non uidentur, domum uidelicet illam, ut magister ait, non manufactam, quam ingressi intellegemus in nouissimo, uidentes scilicet facie ad faciem quod in aenigmate nunc uidemus et ex parte cognoscimus. sed nunc, dum adhuc in tabernaculo istius corporis constituti quasi sub illius antiqui tabernaculi pellibus in deserto et tentoriis agimus, praecedente nos per istius orbis aridam dei uerbo uel in columna nubis, ut obumbret super caput nostrum in die belli, uel in columna ignis, ut cognoscamus in terra caelestem eius uiam: oremus, ut per haec nunc ecclesiae tabernacula ingrediamur usque ad domum dei, ubi ut ipse dominus ille summus et factus nobis a domino et excisus a monte et idem auctus in montem lapis extat, qui est mirabilis in oculis nostris. ipse se
Abbreviated transcription (Latin):
enam iacimus: ut domũ fundemus eterna. et do uilibus attin¬
gamus astraca mentis. De quibus non illam confusionis et
superbie turrim destruendam. opere irrito machinamur
Sed mn ipso angulari lapide fundemur ut ꝓ ip̃m ⁊esurgamꝰ¬
in ipsius plenitudinom qui est turris fortitudinis a facie
mimici. hanc ipse nos turrim edeficare computatis añ
temeritatis improuide. notam et dignam irrisionem
frustra audacis ignauie perferamuso sp̃us autem ñ
fides firma est ego et secundum ueritatom dei credens
que spes et opes et uires suas dñm ih̃m habet: eius onm
is edificatio conpicta crescit et surgit. et consensionem in
plenitudmem dei. Itaq nisi dñs edificauerit domu¬
in uano edificantes labore sudauimus. Sed ne uel per¬
fecta licet. cooperante dño edificatione ⁊esupimi securas
manus remictamus: adicit scriptura diuina. &x etiam
edificatam doniu. nisi deus idem custodiat irrita seruan

Expanded text:
enam iacimus, ut domum fundemus aeternam et de uilibus adtinenam iacimus, ut domum fundemus aeternam et de uilibus adtingamus astra caementis, de quibus non illam confusionis et superbiae turrem destruendam opere inrito machinamur, sed in ipsius plenitudinem, qui est turris fortitudinis a facie inimici. Hanc ipse nos turrem aedificare, computatis anteti, temeritatis improvidae notam et dignam irrisionem frustra audacis ignaviae perferamus. Sumtus autem noster fides firma est. Ergo et secundum veritatem Dei credens, qui spes, et opes et vires suas Dominum Jesum habet, ejus omnis 210 aedificatio compacta crescit, et surgit in conscensionem in plenitudinem Dei. Itaque nisi Dominus aedificaverit domum, vano aedificantes labore sudabimus. Sed ne, vel perfecta licet, cooperante Domino, aedificatione, resupini securas manus remittamus, adjicit Scriptura divina, quod etiam aedificatam domum
Abbreviated transcription (Latin):
patefeat / ut intelligamus consiliũ comunis auitoris: quo diui¬
tem pauperi et panperem dunti preparauit: ut abundans
egenti substantia aelimonie sit: et opulento inops materia
iusticie: ut fiat sicut aplus dixit equalitas in illo seculo.
repensanda illis egestate pͥnti oibus eteruis: redundet illor
abundantia ad inopiam nostram: si nr̃a istic abundantia ad
illor indigentiam ꝯmodauerit. Seminemus ergo illis carnalia
ut metamus ad illis sp̃ualia. Laboret nunc de terrenis mans
ut tunt. de celestibus aĩa reficatur spes presens edificet re
futuram. Facianus istic tecta. que nos illic tegant. pascat᷑
istic pauper. ubi me diuite eget ut mo ille pastat . ubi me
egente saturabitur. Uideta ꝯmertiũ spiritale. et si potestis
negate uos auaros: qui terram uendimus et tributum. ut im¬
munitatem regni cum eternitate coemamus. Fragilem har¬

Expanded text:
patefecit, ut intellegamus consilium communis auctoris, quo diuipatefecit, ut intellegamus consilium communis auctoris, quo diuitem pauperi et pauperem diuiti praeparauit, ut abundans egenti substantia alimoniae sit et opulento inops materia iustitiae, ut fiat, sicut apostolus dixit, aequalitas, et in illo saeculo repensanda illis egestate praesenti opibus aeternis redundet illorum abundantia ad inopiam nostram, si nostra istic abundantia ad illorum indigentiam commodauerit. seminemus ergo illic carnalia, ut et metamus ab illis spiritalia. laboret nunc de terrenis manus, ut tunc de caelestibus anima reficiatur. \'spes praesens aedificet rem futuram. faciamus istic tecta, quae nos illic tegant. pascatur istic pauper, ubi me diuite eget, ut me illic pascat, ubi me egente saturabitur. uidete commercium spiritale et, si potestis, negate nos auaros, qui terram uendimus et tributum, ut inmunitatem regni cum aeternitate coemamus. Fragilem har
Abbreviated transcription (Latin):
que in eius nõĩe minimis eius fiant. Ecce nosiam contra
quomodo uideas in uisibilem : et iapprehensibilẽ ꝯp̃ndas
Ergo nunc istit pauperemire/ ut tunc ibi locupletemur. Hunc
ploremus ut tunc gadideamus. Nunc esuriamus ut tunc
satureraur. Onni inquit tempore pauperes uobiscum habetis
Uides quia nullo. nobis occasio est boneficencie unꝙͣ ꝓtrastina¬
ndȩ: cum si uoluneis nr̃a non absit/ pauper in promptu sit.
Commodemus ergo securi nunc egeno: et in pauperibus siuis
xp̃o: ut ex eius ab undatura in isdem gloria participare poss¬
imus. propterea enim dns ipse premonet dicens. facite uo¬
his amicos de iniquo mamona. Uides quomodo ompe faciat.
de nocte lucem. et de iniquitate iusticiam : Ut cum defereri¬
tis inquit recipiant uos intabernatula eterna. S uia uicissi¬
tudine quadam copre uel inopie iumanu gemis temperet. Qd
in illo inferno diuite et superno paupere. euuangelicus sermo

Expanded text:
quae in eius nomine minimis eius fiant. ecce nosti iam contra quae in eius nomine minimis eius fiant. ecce nosti iam contra quomodo uideas inuisibilem et inadprehensibilem conprehendas. ergo nunc istic pauperemur, ut tunc ibi locupletemur. nunc ploremus, ut tunc gaudeamus. nunc esuriamus, ut tunc saturemur. omni, inquit, tempore pauperes uobiscum habetis. uides quia nulla nobis occasio est beneficentiae umquam procrastinandae, cum, si uoluntas nostra non absit, pauper in promptu sit. Commodemus ergo securi nunc egeno et in pauperibus suis Christo, ut ex eius abundatura in isdem gloria participare possimus. propterea enim dominus ipse praemonet dicens: facite uobis amicos de iniquo mamona. uides quomodo omnipotens faciat de nocte lucem et de iniquitate iustitiam, ut cum defeceritis, inquit, recipiant uos in tabernacula aeterna, quia uicissitudine quadam copiae uel inopiae humanum genus temperetur, quod in illo inferno diuite et superno in regno paupere euangelicus sermo
Abbreviated transcription (Latin):
usuram peccumas tuas: s xp̃o. et falutaris usura est. Item in
seculo corrupti munerib eor iudices condempnantur. Sed
quisquis homo preuentus in aliquo peccato diffidens innocẽtie
tue: affers pretiũ salutis ne iudici nr̃o: nec uerearis quasi
cormptionis iniuriam iusticie dei facere: Accipit a telibens
salutis tue pretiũ. auia magis uult mifericordiam ꝙͣ facrificiũ
Sed forsitan queris uhi ilum inuenias. et qua corrumpas uia
quem non uides. Surge inquit qui dormis et erigere a
mortuis / et attinges ⁊ pm. hoc est discute carnalis inertie som¬
pnii/ et depressam cogitacione terrena mentem. a mortius curis
hoc est a conuersatione. carnali erige: attolens et dirigens
in dñm aĩam tuam et astinges xp̃m . operando in pceptis illiꝰ
Uidebis eum in omni paupere: Tanges cum in omni egeno: Re¬
cipies eum in omni hospite & uomam sabi fieri ipso testat

Expanded text:
usuram pecunias tuas, sed Christo, et salutaris usura est. Item in usuram pecunias tuas, sed Christo, et salutaris usura est. Item in saeculo corrupti muneribus reorum iudices condemnantur; sed quisquis homo praeuentus in aliquo peccato diffidens innocentiae tuae adfers pretium salutis tuae iudici nostro, ne uerearis quasi corruptionis iniuriam iustitiae dei facere. accipit a te Christus libens salutis tuae pretium, quia magis uult misericordiam quam sacrificium. sed forsitan quaeris, ubi illum inuenias et qua corrumpas uia quem non uides. surge, inquit, qui dormis et erigere a mortuis, et adtinges Christum; hoc est discute carnalis inertiae somnum et depressam cogitatione terrena mentem a mortuis curis hoc est conuersatione carnali erige adtollens et dirigens in dominum animam tuam, et adtinges Christum. operando praeceptis ipsius uidebis eum in omni paupere, tanges eum in omni egeno, recipies eum in omni hospite, quoniam sibi fieri ipse testatur
Abbreviated transcription (Latin):
n tumultuoso huius secult foro uacua manu stamus: uel si con¬
duictos nos debere patrifamilias suu denariũ cogitemus ut alige
in uinea eius operemur: id ipm quasi in debitum gratumꝗ
prestantes mnputare etiam meditamur dño tamꝙͣ illi potuisq
nobis profutura. faciamus. O miseri horxies. largiri nos ali¬
quid credimus : Eegotiamur et lberales habemur: quia auari¬
ssumi esse conuincimur: et quidem tanto auariores cupidissimis
terre feneratoribus: quanto amplius est telestra de terrenis. et
beata do miseris egenisq rebus emere ꝙͣ teriena terrenis et
tur in lege qui peccuniam suam dedit ad usuram: et mimera.
super innocentes acceperit. Ecce eiuangelii gratia ostendit nõb
quomodo eadem crimina ad innocentiam e anctitatemq mutent᷑:
N ec pene sed premii retributio consequatur. stantum inpre¬
cepta diuma. falutaris cupiditate fidei conuertantire. Da ad

Expanded text:
n tumultuoso huius saeculi foro uacua manu stamus uel si conn tumultuoso huius saeculi foro uacua manu stamus uel si conductos nos debere patrifamilias suum denarium cogitemus, ut aliquid in uinea eius operemur, id ipsum quasi indebitum gratumque praestantes, inputare etiam meditamur domino, tamquam illi potius quam nobis profutura faciamus?s o miseri homines! largiri nos aliquid credimus; negotiamur et liberales habemur qui auarissimi esse conuincimur, et quidem tanto auariores cupidissimis terrae feneratoribus, quanto amplius est caelestia de terrenis et beata de miseris egenisque rebus emere quam terrena terrenis et tur in lege qui pecuniam suam dederit ad usuram et munera super innocentes acceperit. ecce euangelii gratia ostendit nobis quomodo eadem crimina ad innocentiam sanctitatemque mutentur, nec poenae sed praemii retributio consequatur, si tantum in praecepta diuina salutaris cupiditate fidei conuertantur. da ad
Abbreviated transcription (Latin):
hic uiuimus et ibi conuersamur. hic acciginur et ibi militamꝰ
hic pugnamus et ibi uincimus : oel si ista uincimus ibi coro¬
namur. Ita quod istic manuscruimus illic fide condimus
et harum nobis ꝙͣuis terrestriũ edificatio frabricaꝵ ysi uoto
et scudio spiritali struatur . heata delestium preparatio est mã¬
sionũ. hec enm edificantes in dño ex adeptu fider sedificamt¬
ur ipsi a duo per eiusdem fidei profectũ. Ham et euuange¬
licus ille tenturio exemplum nobis est ad spem tertam mer¬
cedis eterne: huius spetialiter operis gratia recipiendu: quia
ad ꝓmerendum filii sanitatem. et ip̃m dñm ihi fidei sue
predicatorem habendum: eo potissimũ meriti ualuit quod plebs
dñi que tunc adue in iudeis tantu erat illi de sinagoge edisi¬
cate testimomo suffragata est Quis igitur miseri mine ꝗe¬
scmius oscitantes: et quasi eduae nen conducti mercenarii¬

Expanded text:
hic uiuimus et ibi conuersamur; hic accingimur et ibi militamus; hic uiuimus et ibi conuersamur; hic accingimur et ibi militamus; hic pugnamus et ibi uincimus uel si istic uincimus, ibi coronamur. ita quod istic manu struimus, illic fide condimus. et harum nobis quamuis terrestrium aedificatio fabricarum si uoto et studio spiritali struatur, beata caelestium est praeparatio mansionum. haec enim aedificantes in domino ex adeptu fidei, aedificamur ipsi a domino per eiusdem fidei profectum. nam et euangelicus ille centurio exemplum nobis est ad spem certam mercedis aeternae huius specialiter operis gratia recipiendae, qui ad promerendam filii sanitatem et ipsum dominum legum fidei suae praedicatorem habendum eo potissimum meriti ualuit, quod plebs domini, quae tunc adhuc in Iudaeis tantum erat, illi de Synagogae aedificatae testimonio suffragata est. Quid igitur miseri nunc quiescimus oscitantes et quasi non conducti mercennarii i
Abbreviated transcription (Latin):
paistorgete meritos dextra complectitur agnos
Ecce sus accensis altaribus essa piorum¬
Regia purpureo marmore crusta tegit¬
S ic et apoluas presentet gratia oires
Magnis in paruo puluere pignoribus
Hic pater andreas et magno noie lucas
Martir et illustri fanigume nazarius
Quosq suo deus ambrosio. post longa reuelat
Secula protasiũ cum pare geruasio
hic simul una pium complectitur arcula cetu
Et capit exiguo nomina tanta sinu
Iec interim mi frater et alia huiusmodi opera uisibili de terrenis
interra labore molieram. Sed benedictus dñs dier cotidie.
qui facit mirabilia solus : sicut conuertit petram in stagnũ
aque. sic et terrena celestibus mutat: et hanc nobiscum ꝓꝙͣ
de suis et hio et i rebus permutacionẽ facere dignatur. ur
que corporaliter molieram interros: latenter in celis pee ipm
edificentur: cunt ⁊euelanda nobiscum spetie uidebimus que

Expanded text:
Pastor et emeritos dextra conplectitur agnos. Pastor et emeritos dextra conplectitur agnos. Ecce sub accensis altaribus ossa piorumRegia purpureo marmore crusta tegit. Hic et apostolicas praesentat gratia uires Magnis in paruo puluere pignoribus. Hic pater Andreas et magno nomine Lucas Martyr et inlustris sanguine Nazarius; Quosque suo deus Ambrosio post longa reuelat Saecula, Protasium cum pare Geruasio. Hic simul una pium conplectitur arcula coetum Et capit exiguo nomina tanta sinu. Haec interim, mi frater, et alia huiusmodi opera uisibilia de terrenis in terra labore molieram; sed benedictus dominus diei cotidie, qui facit mirabilia solus, sicut conuertit petram in stagnum aquae, sic et terrena caelestibus mutat et hanc nobiscum quamquam de suis et hic et ibi rebus permutationem facere dignatur, ut quae corporaliter molieram in terris latenter in caelis per ipsum aedificentur, tunc reuelanda nobis, cum ipsa acie uidebimus quae
Abbreviated transcription (Latin):
factam indicauit: Sed de hac absida. aut cibsidie mhrag
dicero debuerim. tu uidenis: Ego nestire me fateer. e ua.
hoc uerbi genus neglexisse reminiscor. Uer in hanc qͦue
in noĩe xp̃i: sanctoꝵ sancti / et martirũ martiris et domi¬
nor domini consecrabunt. Ipse enim testatus est se ui¬
cissim confessorum suor confessorem futurũ : Ideo super
hac preter picturã gratia geminatus est titulus de putura.
Sanctoꝵ merçes labor et merces sibi rite coherent
Arduo. cenz pretiũq crncis sublime corona
i pse deuo nob princeps des cruas atꝗ corone
Inter floriferi celeste n mus paradisi
Sub cruce sanguinea. niueo stat ap̃s in agno
Agnus ut in nocua iniusto datus hostia loco
Alite quem placida sanctus ꝑfundit hrantem
spiritus. et rutila genitor de nube coronat
Et quia procelsa quasi iudex rupe supstat
Bisgenime pecudis discors agni genus hedi
Circunstant. solum. leuos auertit᷑ hedos

Expanded text:
factam indicauit. sed de hac absida aut abside num magis factam indicauit. sed de hac absida aut abside num magis dicere debuerim, tu uideris; ego nescire me fateor, quia hoc uerbi genus nec legisse reminiscor. uerum hanc quoque in nomine Christi sanctorum sancti et martyrum martyris et dominorum domini consecrabunt. ipse enim testatus est se uicissim confessorum suorum confessorem futurum. ideo super hac praeter picturam gratia geminatus est titulus. De pictura: Sanctorum labor et merces sibi rite cohaerent, Ardua crux pretiumque crucis sublime, corona. Ipse deus, nobis princeps crucis atque coronae, Inter floriferi caeleste nemus paradisi Sub cruce sanguinea niueo stat Christus in agno, Agnus ut innocua iniusto datus hostia leto, Alite quem placida sanctus perfundit hiantem Spiritus et rutila genitor de nube coronat. Et quia praecelsa quasi iudex rupe superstat, Bis geminae pecudis discors agnis genus haedi Circumstant solium; laeuos auertitur haedos
Abbreviated transcription (Latin):
In secretariia uero duobus que supradixi circa
Sic locus est ueneranda penu. qua ꝯdit᷑. et qua
Promitur alma sacri pompa ministerii
A sinistra euisddem.
Si quem sancta cenet meditandi in legę. uolutas
hit poterit residens faccis sacris intendere libris
E grediamur iam nolana hac basilica et in fundaña transeamꝰ
Fundis nomen opido est. quod eque familiare mihi fuit
dum maneret possessio quam usitatiore illit habui. Itaq uel
ad pignus quasi ciuice caritatis: uel yd memoriam preteriti
patrimonii basilicam dare in ipso eppido: qui et indigebat
riũ nosam et paruã habens. Uoti fuit. propterea et hos uersi¬
culos adiciendos putaui: quos illi inhos epido dedicande ta¬
sailice parauimus. Eam adue iopero est sed propitio deo
dedicatiomi ꝓpinqua: Quod tãm ea miyi max̃ ratio persu¬
asit quia et in huius absida designatam pietuta meus ure¬
duabus. in hac recensiore tua pingece : inqua eque absidam

Expanded text:
In secretariis uero duobus, quae supra dixi circaIn secretariis uero duobus, quae supra dixi circaA dextra absidae: Hic locus est, ueneranda penus qua conditur et qua Promitur alma sacri pompa ministerii. A sinistra eiusdem: Si quem sancta tenet meditanda in lege uoluntas, Hic poterit residens sacris intendere libris. Egrediamur iam Nolana hac basilica et in Fundanam transeamus. Fundis nomen oppido est, quod aeque familiare mihi fuit, dum maneret possessio, quam illic usitatiorem habui. itaque uel ad pignus quasi ciuicae caritatis uel ad memoriam praeteriti patrimonii basilicam dare in ipso oppido, quoniam et indigebat ruinosam et paruam habens, uoti fuit. propterea et hos uersiculos adiciendos putaui, quos illi in hoc oppido dedicandae basilicae paramus. nam adhuc in opere est, sed propitio deo dedicationi propinqua. quod tamen ea mihi maxime ratio persuasit, quia et in huius absida designatam picturam meus Vicegeris in hac recentiore tua pingere, in qua aeque absidam
Abbreviated transcription (Latin):
Cantarus: itrantũ ꝙ manus lautam ne ministro
plobs gemina xp̃m felicis adorat in aula
Paulus aposcolico quam temperat ore sacerdos
Iant uero binis notata uersiculis epigramata suꝑ arcus alios dex¬
tra leuaq sunt.
Attonitis noua lux oculis aperitur. et uno
Lumine consistens geluinassimul aspicit aulas
In alio
ergeminis gemine patuerũt arcubus aule
Miranturg suos ꝑ mutua limina uultus
Item in isdem arcubus a frante que ad basilicam domini felicie
patet mediana: hi sunt.
Quos deuota fides densis celebrare beatum
telicem populis diuerso suadet ab ore
Per triplices lapsus laxos infundite cetus
Atria ꝙlibet innumeris spatiosa patebunt
Que soriata sibi per apertos cominus arcus
Paulus in eternos antistitis dedicat usus
In aliis istibini :
Antiqua digresse sacra felicis ab aula
In noua felicis culmina transgiedere
Una fides trino sub nomine que colit unũ
Unanimes trino suscipit introitu

Expanded text:
Cantharus intrantumque manus lauat amne ministro. Cantharus intrantumque manus lauat amne ministro. Plebs gemina Christum Felicis adorat in aula, Paulus apostolico quam temperat ore sacerdos. Haec uero binis notata uersiculis epigrammata super arcus alios dextra laeuaque sunt. Adtonitis noua lux oculis aperitur, et uno Limine consistens geminas simul adspicit aulas. In alio: Ter geminis geminae patuerunt arcubus aulae, Miranturque suos per mutua limina cultus. Item in isdem arcubus a fronte, quae ad basilicam domini Felicis patet, mediana, hi sunt: Quos deuota fides densis celebrare beatum Felicem populis diuerso suadet ab ore, Per triplices aditus laxos infundite coetus; Atria quamlibet innumeris spatiosa patebunt, Quae sociata sibi per apertos comminus arcus Paulus in aeternos antistes dedicat usus. In aliis isti bini: Antiqua digresse sacri Felicis ab aula, In noua Felicis culmina transgredere. Vna fides trino sub nomine quae colit unum Vnanimes trino suscipit introitu.
Abbreviated transcription (Latin):
Alma domus triplici parte ingredientib archũ
Testaturq piam ianua trina fidem.
Item dexeta leuaq ceucibus minio super pictis/ epigra mata sunt.
Ardua florifere ceux cingitur orbe corone
Et domini fuso tincta cruore rubet
Queq super signũ iesident celeste columbe
Simplicibus produnt regna patere dei
Item de eo.
Hac cruce nos mundo et nõb interfice mũdum
Interitu culpe uiui ficans animam.
Nos quoq perficies placitas tibi xp̃e columbas¬
Si uigeat puris pars tila pectoribus
Intra ipsam uero transennam . qua breue illud quod propinquas
sibi hasilicas porius discludebat. Interuallũ continuatur. e
regione basilice noue super mediauũ archũ hi uersus sunt
Ut mediũ ualli paꝵ nr̃a resoluit iesus
Et cruce discidium perimens duo fecit in unu
Sit noua destructo ueteris discrimine tecti
Culmina conspicimus portar foedere iungi
Sancta intens famulis interluit atria limphis

Expanded text:
Alma domus triplici patet ingredientibus arcu Alma domus triplici patet ingredientibus arcu Testaturque piam ianua trina fidem. Item dextra laeuaque crucibus minio superpictis haec epigrammata sunt: Ardua floriferae crux cingitur orbe coronae Et domini fuso tincta cruore rubet. Quaeque super signum resident caeleste columbae Simplicibus produnt regna patere dei. Item de eo: Hac cruce nos mundo et nobiInteritu culpae vivificans animam; Nos quoque perficies placitas tibiSi uigeat puris pax tua pectoribus. Intra ipsam uero transennam, qua breue illud, quod propinquas sibi basilicas potius discludebat, interuallum continuatur, e regione basilicae nouae super medianum arcum hi uersus sunt: Vt medium ualli, pax nostra, resoluit Iesus Et cruce discidium perimens duo fecit in unum, Sic noua destructo ueteris discrimine tecti Culmina conspicimus portarum foedere iungi. Sancta nitens famulis interluit atria lymphis