comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scĩtatis et ubi gentilium principes
habitabant. illic ecclesiarum princi¬
pes morerentur . Cuius autem meri¬
tisunt beatis simi petrus et paulus
hinc possumus intellegere. quod cũ
dñs orientis regionem propria in¬
lus trauerit passione. Occidentis
plagam ne quid minus esset. uicesui
a postolorum sanguine ih luminare
dignatus ẽ et licet illius passio nobis
sufficiat adsalutem. tamen etiam
horum martrrium nobis contulit
beati a postolisanguinem profuder̃
seduideamus causam qua reista per¬
pessisunt sci licet quod intercetera
mirabilia etiam magum illum si¬
monem orationibus suis de aeris ua¬
cuo p̃cipitii ruina prostrauerint
Cum enim idem simon sexp̃m diceret.
et tam quam filium ad patrem adsere¬
ret uolando seposse conscendere
atq: elatus subito magicis artibus uo¬
lare coepisset. tunc petrus fixis ge¬
nibus p̃catus ẽ dnm̃. et praecatione
scãuicit magicam leuitatem prior
enim ascendit ad dnm oratio. quamuo la¬

Expanded text:
sanctitatis; et ubi gentilium principes sanctitatis; et ubi gentilium principes habitabant, illic Ecclesiarum principes morerentur. Cujus autem meriti sint beatissimi 232 Petrus et Paulus, hinc possumus intelligere, quod cum Dominus Orientis regionem propria illustraverit passione, Occidentis plagam, ne quid minus esset, vice sui apostdignatus est. Et licet illius passio nobis sufficiat ad salutem, tamen etiam horum martyrium nobis contulit beati Apostoli sanguinem profuderunt: sed videamus causam quare ista perpessi sunt: scilicet quod inter caetera mirabilia etiam magnum illum Simonem orationibus suis de aeris vacuo praecipiti ruina prostraverint. Cum enim idem Simon se Christum diceret, et tanquam filium ad Patrem assereret volando se posse conscendere, atque elatus subito magicis artibus volare coepisset; tunc Petrus fixis genibus precatus est Dominum, et precatione sancta vicit magicam levitatem. Prior enim ascendit ad Dominum oratio quam vola
Abbreviated transcription (Latin):
sunt enimscientiae thesauriꝰ sicut scri¬
ptum est. in quosunt omnes thesauri
sapientiae et scientiae abs conditi
ergo beati petrus et paulus eminent
interuniuersos a posto los. et peculi¬
ari quadam prȩrogatiua praecel¬
lunt uerum inter ipsosquis cui p̃¬
ponatur incertum ẽ puto enim illos
ȩ quales esse meritis. quic aequales
sunt passione. et simili eos fideide
deuotione uixisse quossimului de¬
mus ad martrrii gloriam ꝑuenisse
Non enĩ sine causa factum putemus qđ
unodie. uno in loco. unius trrannito¬
lerauere sententiam. unadiepassi sunt ut
adxp̃m pariter peruenirent: uno in
loco nealteri romade eẽt subuno per¬
secutore. ut aequalis crudelitas utrũ¬
q: constringeret di esergo promerito.
locus progloria persecutor decre¬
tus . ẽ. prouirtute et in quotandem
loco martrrium pertulerunt: in urbe
roma quae principatum et caput opͥti¬
net nationum. sclicet. ut ubi caput
suꝑstitionis erat illic caput qui esceret

Expanded text:
sunt enim scientiae thesauri, sicut scrisunt enim scientiae thesauri, sicut scriptum est, In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Ergo beati Petrus et Paulus eminent inter universos apostolos, et peculiari quadam praerogativa praecellunt. Verum inter ipsos quis cui praeponatur incertum est. Puto enim illos aequales esse meritis, quia aequales sunt passione; et simili eos fidei devotione vixisse, quos simul videmus ad martyrii gloriam pervenisse; non enim sine causa factum putemus, quod una die, uno in loco, unius tyranni toleravere sententiam. Una die passi sunt, ut ad Christum pariter pervenirent: uno in loco, ne alteri Roma deesset: sub uno persecutore, ut aequalis crudelitas utrumque constringeret. Dies ergo, puto, pro merito, locus pro gloria, persecutor decretus est pro virtute. At in quo tandem loco martyrium pertulerunt? In urbe Roma, quae principatum et caput obtinet nationum; scilicet ut ibi caput superstitionis erat, illic caput quiesceret
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceteris pecu lari quadã in saluatore fidei
uirtute p̃cellere : qđ quidẽ ex ipsis dnĩ iudi¬
cio possumus apꝓbare nã petro sicut bono
dispensa toriclauẽ regui cȩlestis dedit.
paulo tã quã idoneo doctori magis terium
ecclesi asticȩ institutionis in iunxit sci¬
licet ut quos iste erudierit ad salutem.
Ille suscipiat ad quietem ut quorum
corda paulus patefecerit doctrina uer¬
borum eorum animabus petrus a periat
regna caelorũ Clacuem enim quodam
modo axp̃oscientiae et paulus accepit
Clauis enim dicenda ẽ. qua ad fidem
pectorũ dura reserantur mentium se¬
creta panduntur et quic quid intrin secu
clccusum tenctur in palam rationabi li
manifestatione producitur clauis
in quam est quae et conscientiam ad
confessionem peccati a perit . et gratiã
adaeternitatem mysterii salutaris
in cludit Ambo igitur claues ad nõ per¬
ceperunt scientia eastȩ ille potentiae
diuitias in mortalitatis illedis pen¬
sat scientiae thesauros iste largitur

Expanded text:
adam in Salvatore fidei aecellere. Quod quidem ex ipsius Domini judicio possumus approbare. Nam Petro, sicut bono dispensatori, clavem regni coelestis dedit; Paulo, tanquam idoneo doctori, magisterium ecclesiasticae institutionis injunxit: scilicet ut quos iste erudierit ad salutem, ille suscipiat ad quietem; ut quorum corda Paulus patefecerit doctrina verborum, eorum animabus Petrus aperiat regna coelorum. Clavem enim quodam modo a Christo scientiae et Paulus accepit. Clavis enim dicenda est qua ad fidem pectorum dura corda reserantur, mentium secreta punduntur, et quidquid intrinsecus clausum tenetur, in palam rationabili manifestatione producitur. Clavis, inquam, est quae et conscientconfessionem peccati aperit, et gratiam ad aeternitatem mysterii salutaris 231 includit. Ambo igitur claves a Domino perceperunt, scientiae iste, ille potentiae; divitias immortalitatis ille dispensat, scientiae thesauros iste largitur;
Abbreviated transcription (Latin):
mosina corinthios hortans int̃alia dic̃
hoc autẽ dico qui parce seminat parce
et metet et qui seminat in bene dictionib¬
debenedictioni et metet. Porest autẽ
et deomnib: quȩ mentemanu lingua ge¬
rimus accipi. quia tureddes singulis in¬
quit secdo peraeorũ: dicebat autẽ illis
et similitudinẽ: nũ quid potest cȩcus cȩcũ
ducereꝰ ñ neambo in foue cmcadent
sensus huiusce sententia e pendet ex
superiorib: ubi dedanda xelmosina
et in uiria dimittenda p̃cipitur: site
inquit ira contraui o lentem et contrape¬
tentem fi largiria cȩcauerit : Nũ quidua
mente uitiata uitiũ eius curare poteris.
aut illesolus qui iniuriã fecit. et ñ tuetiã

Expanded text:
emosynam Corinthios hortans, inter alia dicit: emosynam Corinthios hortans, inter alia dicit: Hoc autem dico, qui parce seminat, parce et metet. Et qui seminat in benedictionibde benedictionibus et metet. Potest autem de omnibus, quae mente, manu, lingua, gerimus accipi, quia tu reddes singulis, inquit, secundum opera eorum. Dicebat autem illis et similitudinem: Nunquid potest caecus caecum ducere? nonne ambo in foveam cadent? Sensus hujusce sententiae pendet ex superioribus, ubi de danda eleemosyna et injuria dimittenda praecipitur. Si te, inquit, ira contra violentum, et contra petentem philargyria caecaverit, nunquid tua mente vitiata vitium ejus curare poteris? Aut ille solus qui injuriam fecit, et non tu etia
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sit. uł cũincertũẽ qualis futurus sit qui
Snunc uł malus uł bonus appãret: dimittite.
etdimittemini date. et dabitur uobis
dimitterenos in iurias darebeneficia
iubet ut et nobis peccata dimittantur.
et uitadet̃ aet̃na qua sententia breui
sed eximia cunctaq̃: latissime de conuer¬
sando cũ inimicis mandauerat: cõ p̃hen¬
dendo concludit: mensurã bonã confer¬
tũ et coagitatã et suꝑ affluentẽ dabunt
in sinum urm̃ : Huic simile ẽ qđ alibi dic̃
ut et ipsi recipiant uos. in aet̃ nataber¬
nacula: ñ enĩ pauperes ipsi sed xp̃s mer¬
cedem his quiaelr mosincẽ facer t reddi¬
turus ẽ quã tamen in sinũdaredicunt᷑.
qua ꝓmerende illius occasi oñe dedere.
cũ uł egentes misere uł in ꝓbe sȩuientes
fortiorũ sunt ectolerati patientico et be¬
neficeti& sustentati : etadipsã aliquo¬
tiens fidem dulcigratia prouocati.
eadem quippe mensura quamensi fue¬
ritis remetietur uobis : et apłsad elr¬

Expanded text:
um sit, vel cum incertum est qualis futurus sit, qui nunc vel malus vel bonus apparet. Dimittite, et dimittemini; date, et dabitur vobis. Dimittere nos injurias, dare beneficia jubet, ut et nobis peccata dimittantur, et vita detur aeterna. Qua sententia brevi, sed eximia, cuncta quae latissime de conversando cum inimicis mandaverat, comprehendendo concludit: Mensuram bonam, confertam et coagitatam et supereffluentem dabunt in sinum vestrum. Huic simile est quod alibi dicit: Ut et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula . Non enim pauperes ipsi, sed Christus mercedem his qui eleemosynam facere, redditurus est. Quam tamen in sinum dare dicuntur, quia promerendae illius occasionem debere, cum vel egentes misere, vel improbe saevientes, fortiorum sunt et tolerati patientia, et beneficientia sustentati, et ad ipsam aliquoties fidem dulci gratia provocati. Eadem quippe mensura qua mensi fueritis, remetietur vobis. Et Apostolus ad ele
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ hincrursus pisces qui pinnulas non
habent ab esufidelis populi ꝓhibent᷑ :
piscesquippequi pennulas squamarũ
habent : daresaltus etiam super aquas
solent : quid ergo pinnatis piscibus nisi
electȩ Animae figurantur : q ꝓ̃fecto

Expanded text:
 Hinc rursus pisces, qui pennulas non habent, ab esu fidelis populi prohibentur; pisces quippe qui pennulas squamarum hsolent. Quid ergo pinnatis piscibus nisi electae animae figurantur, quia profecto
Abbreviated transcription (Latin):
sicut illam mulierem quã decẽ et octo
annis alligatã dixerat et ab eadẽ alli¬
gatione soluebat : cõnparauit iumento
qđ soluitur ut adaquã ducatur et be
neutroq loco bouem posuit et asinum:
quia sapientes quosq et hebetes. siue
ut supra dictũ ẽ utrũq populũ eos
significare senda mus eum uidelicet
cuius ceruicẽ iugum legis ađtriuit atq
eum que libet sedoctor repperit quasi

Expanded text:
sicut illam mulierem quam decem et octo annis alligatam dixerant, et ab eadem alligatione solvebat. Comparavit jumento, quod solvitur, ut ad aquam ne utroque loco bovem posuit et asinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive ut supra dictum est, utrumque populum eos significare sentiamus, ut videlicet cujus cervicem jugum legis attrivit, atque eum quem quilibet seductor repperit, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽp̃nit quiautẽ sequit᷑. sẽ ꝑ idoculis ꝑspi¬
geportat et nescit et retror sũ eũ ponens qua¬
dã dorsi auersi one contẽnit undecctꝓpħ̃ta
sẽpoculis a spic̃ sẽ ꝑcustođ optutib: et quadã gra¬
diũ suorũ uicinitate cõplectitur : et
quanto eum ille populus prauo itgne¬
re posi serelinquit : tanto eum istedi¬
recto cursu festinat ad tingere :¬

Expanded text:
temnit; qui autem sequitur semper id oculis perspige portat, et nescit, et retrorsum eum ponens quadam dorsi aversione contemnit; unde ait propheta:semper oculis aspicit, semper custodit obtutibus, et quadam graduum vicinitate complectitur; et quanto eum ille populus pravo itinere post se relinquit, tantum eum iste directo cursu festinat attingere
Abbreviated transcription (Latin):
mis missalegatio quantum cum rege
ueniente gratiae pacem fecitꝰ relin¬
quatergo omnia qui potest qui autem¬
omnia relinquere non potest cũ ad¬
huc rex longe ẽ legationem mittat.
lacrimarum ȩlemosinarũ hostiarum
munera offerat uult enimpla cari p̃ci¬
bus qui scit quia portari non pos sit ira
tus quod adhuc moram facit uenire
legationem pacis sustinet uenis seciam
namque siuellet et cunctos suos aduersa¬
rios trucidas set sed et quam terribilis
ueniat indicat. et tamen adueniendũ
tcordat quia non uult inuenire quos pu¬
niat sedrȩcctũ reatum nobis contẽptꝰ
nr̃i denunciatdicens: siergo omnis

Expanded text:
mis missa legatio quantam cum Rege mis missa legatio quantam cum Rege veniente gratiae pacem fecit. Relinquat ergo omnia qui potest. Qui autem relinquere omnia non potest, cum adhuc longe est Rex, legationem mittat, lacrymarum, eleemosynarum, hostiarum munera offerat. Vult enim placari precibus, qui scit quia portari ntus. Quod adhuc moram facit uenire, lega- tionem pacis sustinet: uenisset iam namque, si uellet, et cunctos suos aduersarios trucidasset! Sed et quam terribilis ueniat indicat, et tamen ad ueniendum tardat, quia non uult inuenire, quos puniat. Reatum nobis contemptus nostri denuntiat dicens: “Sic ergo omnis
Abbreviated transcription (Latin):
intercessor accederet tunc ille com¬
pulsus in epis copii oratorio missas fec̃
et manusua corpus domini cum pacẽq:
omnibus tribuit quicunc tominis te¬
rio oblati sacrificii peracto. ad lectulũ
redut ibiq: iacensdum sacer dotes
suos acministros circum stgtisse cer¬
net ret quasiua le ultimum dicens. de
seruando eos uinculo caritatis audmo¬
nebat et quanta debuissent concordia
interse uniri p̃dicabat . Cum subito in¬
ter ipsa scãe ex hortationis uerba
uoce terribili clamauit dicens. hora
.ẽ moxq assistentib: ipsesuis ma¬
nibus linteum dedit. quod ex more
morientium sibi contra faciem tende¬
retur quiꝰtonso spm̃ emisit sicque
scã illa anima ad gaudia aeterna
perueniens : a carnis corruptione solu
tesua imitatus .ẽ nisi eum quemin uita
sua fuerat contemplatus : dicens enĩ
hora ẽ decorpore exiuit. quia et ihs
egit famulus ex uocatione eccecotidia¬
nȩ hostiae. illa cumȩ lemosinis et lacri¬

Expanded text:
intercessor accederet. Tunc ille, comintercessor accederet. Tunc ille, compulsus, in episcopii oratorio missas fecit, et manu sua corpus dominicum pacemque omnibus tribuit. Qui cuncto ministerio oblati sacrificii peracto, ad lectulum rediit, ibique jacens, dum sacerdotes suos ac ministros circumstetisse cerneret, quasi vale ultimum dicens, de servando eos vinculo charitatis admonebat, et quanta debuissent concordia inter se uniri praedicabat. Cum subito inter ipsa sanctae exhortationis verba, voce terribili clamavit, dicens: Hora est. Moxque assistentibus ipse suis manibus linteum dedit, quod ex more morientium sibi contra faciem tenderetur. Quo tenso, spiritum emisit, sicque sancta illa anima, ad gaudia aeterna perveniens, a carnis corruptione solutte sua imitatus est, nisi eum quem in vita sua fuerat contemplatus? Dicens enim: Hora est, de corpore exiit, quia et Jesus, egit famulus ex vocatione. 10. Ecce quotidianae hostiae illa cum eleemosynis et lacry
Abbreviated transcription (Latin):
non amusq protelauit atq: exillo
iam die magis magisq: ei aucta sunt
lucrapietatis. factusq ẽ tc̃ fortis
in opere quam certus exmunere quip¬
pequieum cilipsedebitor fuerat exꝓ
missione iamce percet habere debitorẽ
huic autem consuetudo fuerat annis
noluit eo demergo tempore sollicitus
fuit . secundo quoq: anno uł tertio in
mortis suae ex pectatione sus pensus
quarto quinto quoq: et sextomiliter
quides perare iam de ueritate re¬
uelationis poterat si uerbis. fidem
uerbera non fecissent Cũ eccean no
septimo usq: ad expectati natalis sa¬
cras uigilias. in co lumis peruenit sed
lenis hunc inuigiliis calor adtigit.
Atq ipsodie natalicio. filiis suis seex¬
pectantibus missarũ sollemnia imple¬
re seposse recusauit Illiuero. quia
deeius erant pariter egressione suspe¬
cti. simulad eumom nes ueneruN.¬
sese unyanimiter cestringentes.
die eodem nequaquam adqui es ce¬
rent missarum sollemnia celebrare:
nisi pro eis apud dm̃ isdẽ antistes suus

Expanded text:
nonam usque protelauit. Atque ex illo iam die magis magis- que aucta sunt ei lucra pietatis, factusque est tam fortis in opere, quam certus ex munere: quippe qui eum, cui debitor fuerat, ex ea promissione iam ceperat habere debitorem. Huic autem episcopo consuetudo fuerat, annis noluit. Eodem ergo tempore sollifuit, secundo quoque anno vel tertio in mortis suae exspectatione suspensus, quarto, quintoque, et sexto similiter. Qui desperare jam de veritate revelationis poterat, si verbis fidem verbera non fecissent. Cum ecce anno septimo usque ad exspectati natalis sacras vigilias incolumis pervenit; sed lenis hunc in vigiliis calor attigit, atque ipso die natalitio filiis suis se exspectantibus, missarum solemnia implere se posse recusavit. Illi vero quia de ejus erant pariter egressione suspecti, simul ad eum omnes venerusese unanimiter astringentes ut die eodem nequaquam acquiescerent missarum solemnia celebrari, nisi pro eis apud Dominum 1633 idem antistes suus
Abbreviated transcription (Latin):
oditanimamea unde et dñs iunandi
formam discipulis tradens : cũ autẽ ieiu¬
natis inquit nolite fieri sicut spocritȩ
tristes ex terminant enĩ facies suas ut pa¬
reant hominib: ieiunantes Amendico
uobis pͣceper̃ mercedẽ suã quã mercedẽ
nisi laudis humanȩ ꝓpt̃ cuius cupiditatẽ.
iustitiae species plerũq p̃tendit᷑ et ubi

Expanded text:
odit anima mea . Unde et Dominus jejunandi formam discipulis tradens, Cum jejunatis, inquit, nolite fieri sicut hypocritae tristes. Exterminant enim facies suas, ut appareant hominibus jejunantes. Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Quam mercedem, nisi laudis humanae? propter cujus cupiditatem, justitiae species plerumque praetenditur, et ubi
Abbreviated transcription (Latin):
buer̃ megratis eorum legem dicit ñ ab
ipsis inuentã sed ipsis da tã sicut dicimꝰ
panẽ nrm cotidianũ quẽ tam̃ adõ petimꝰ
addendo da nobis gratis aũt odit qui
nullũ exodio cõmodũq̃rit uł in cõmodũ
fugit si c oder̃ dm̃ impii sic diligunt uisti
hoc ẽ gratis ut alia p̃t̃illũ ñ expectent bo¬
na qm̃ipse erit in omnib: om̃a quisquisue¬
ro altius a d tenderit xp̃mdicentẽ sio pera

Expanded text:
buerunt me gratis. Eorum Legem dicit, non ab ipsis inventam, sed ipsis datam: sicut dicimus, Panem nostrum quotidianum; quem tamen a Deo petimus, addendo, da nobis . Gratis autem odit, qui nullum ex odio commodum quaerit, vel incommodum fugit: sic oderunt Dominum impii; sic diligunt justi, hoc est gratis, ut alia praeter illum non exspectent bona, quoniam ipse erit in omnibus omnia. Quisquis vero altius attenderit Christum dicentem, Si opera
Abbreviated transcription (Latin):
cursari non possunt : spoliare ergo gre¬
gem dñi raptores conantur. qui corporea
qua dammentis intentione duri ac rigidi.
nequaqͣ solent a suo errtre deflectere:
et icdeꝰ acuł sait hereticũ hominem porunã
corriᷤͤptionẽ deuita : sciens quia sub uersus
.ẽ. quieius modic̃: hos creurȩ uerus int̃
effundeent impetus et nocere ñ possid
qui siquem uersuta disputactione
circũ scriptionis suae p̃uenerent faci¬
unt obmutescere: mutus ẽ enĩ qui uer

Expanded text:
cursare non possunt. spoliare ergo grecursare non possunt. spoliare ergo gregem domini raptores conantur, qui corporea quadam mentis intentione duri ac rigidi nequaquam solent a suo errore deflectere. et ideo apostolus ait: haereticum hominem post unam correptionem deuita sciens quia subuersus est quieffundant impetus et nocere non possint. Quod si quempiam versuta disputationis suae circumscriptione praevenerint, faciunt obmutescere. Mutus est enim qui ver
Abbreviated transcription (Latin):
poterit refulgere . iupi me prius uidisse cre¬
nt̃ et sollẽ neuocis extorsisse sufficcgium:
ñ ne lupis istis hereticiconparandi sunt qui
in sid aut̃ ouilibus xi fremunt circa caulas
nocturno magis tempore quã diurna & sẽꝑ
enĩ ꝑfidis nox ẽ. qui lucẽnp̃ĩ feuae nebulis
int̃ p̃tactionis obducere : et quantũ in ipsis. ẽ
fus care conantur: uersantur ergo circacau
non sanantur: quia in stabulũ suũ ñ uult eos
xp̃s inducere In quocuratus ẽ . Ille quid eierusał
descendens incidit in latrones que muulneri¬
balligatis in fusooleo et uino. in ponensium̃¬
tũ suũ samaritanus illedux̃ in stabulũ. et sa¬
nandum stabulccrio dereliquit: nonaccip¬
untergo medicinã qui me dicũ nonre quir̃ :
sienimrequi fent: non derogarent: etplorañ T
pastoris absentiam: et ideo pastores eccle¬
si arũ ue lnecare uł in exilium agere conten¬
dunt quia p̃sentibus pastorib: oues xbi in¬

Expanded text:
potuerit refulgere, lupi me prius uidisse crepotuerit refulgere, lupi me prius uidisse credantur et sollemne uocis extorsisse suffragium. nonne lupis istis haeretici conparandi sunt, qui insidiantur ouilibus Christi, fremunt circa caulas nocturno magis tempore quam diurno? semper enim perfidis nox est, qui lucem Christi scaeuae nebulis interpretationis obducere et quantum in ipsis est fuscare conantur. uersantur ergo circa caunon sanantur, quia in stabulum suum non uult eos Christus inducere, in quo curatus est ille qui de Hierusalem descendens incidit in latrones. quem uulneribus adligatis, infuso oleo et uino inponens in iumentum suum Samaritanus ille duxit in stabulum et sanandum stabulario dereliquit. non accipiunt ergo medicinam qui medicum non requirunt; si enim requirerent, non derogarent. explorant pastoris absentiam et ideo pastores ecclesiarum uel necare uel in exilium agere contendunt, quia praesentibus pastoribus oues Christi in
Abbreviated transcription (Latin):
cce egomitto uos sicut
agnos inter lupos: contra¬
ria sunt ista sibianimalia.¬
it aut alia ab aliis deuorent᷑¬
sed bonus pastor lupos gregisuotimere
non nouit : ideoq: istidiscipuli ñ in p̃dã sed
ad gratiam diriguntur: sollicitudo enĩ
pastoris boniefficit ut lupi inagnos aude¬
re nihilpossint : lupiquid significare
uidentur debemus aduercere: bestia e
nem pesunt q̃ insidianturo uilibus circa
pastorales uersant̃ casas ha nteccula domo¬
rũ intrare non audent sonũ carũ absentiã
Aut des diã pastoris explorant : Oui uigut¬
tur inuadunt ut cito strangulent ferira pa¬
ces idemq natura corportꝰ rigidiores ũt
sefacile ñ possint inflectere impecuqio¬
dã suo ferunt᷑ et ideo sepeluduntur : tũp̃ i¬
terea si quẽ priores hominẽ uiderint uocẽ
eius quadã naturȩ ui ferunt᷑ eripere si aut̃
homo prius eo suiderit exagitarimemo¬
rantur: et ideo auendũ miliẽ nes. in ho dierno
tractectus pi itcclium misteriorũ gratia non

Expanded text:
cce ego mitto uos sicut agnos inter lupos. contraria sunt ista sibi animalia, ut alia ab aliis deuorentsed bonus pastor lupos gregi suo timere non nouit, ideoque isti discipuli non in praedam, sed ad gratiam diriguntur; sollicitudo enim pastoris boni efficit, ut lupi in agnos audere nihil possinvideantur debemus advertere. 48. Bestiae nempe sunt quae insidiantur ovilibus, circa pastorales versantur casas, habitacula domorum intrare non audent, somnum canum, absentiam aut desidiam pastoris explorant, ovium guttur invadunt, ut cito strangulent: feri, rapaces, iidemque natura corporis rigidiores; ut se facile non possint inflectere, impetu quodam suo feruntur et ideo saepe luduntur. tum praeterea si quem priores hominem uiderint, uocem eius quadam naturae ui feruntur eripere: si autem homo prius eos uiderit, exagitare memoratur. et ideo cauendum mihi est ne, si in hodierno tractatu spiritalium mysteriorum gratia non
Abbreviated transcription (Latin):
utilia seui endi credendiq: instituta
morta libus dare ꝓmittebant seucerte
ipsos sp̃s imundos significat quiue¬
lut hominibus consulendo seram ꝓdõco¬
lendos in gerebant : quibus uicissim au¬
diendis gentilitas quantomagis natu¬
ralis industriae uires expenderet tan¬
tominus potuit ab ini quitatis suae
sorde curari: undebene marcus dehac
muliere scribens ait. et fuerat multa
ꝑpessa a cõnplurib medicis et eroga¬
uerat omnia sua nec quicquit ꝓfecerat.
sed magis deterius habebatisedhaec
ubi populũ iudeorũ ȩgrotare uerũq
decȩlo cognouit adẽẽ medicũ coepit
et ipsalmgoris suisperare parit᷑ et q̃:¬
ritare reme diũ : Accessit retro ecteti¬
git fimbriã uestimentieius : et confe¬
dit et dnm̃ tangit ecclesia q̃ ei ꝑfideĩ
retro siue iuxta id quodipse ait siquis¬
mihiminis trat mesequatur eta libi p̃cipi¬
tur post dnm̃ dm̃tuũ ambulabis siue quia
p̃sentem in carne dnm̃ ñ uidens ꝓaca st̃ẽ¬
porariae dispensationes sacramentis

Expanded text:
utilia se videndi credendique instituta mortalibus dare promittebant, seu certe ipsos spiritus immundos significat qui velut hominibus consulendo, se jam pro Deo colendos ingerebant. Quibus vicissim audiendis, gentilitas quanto magis naturalis industriae vires expenderat, tanto minus potuit ab iniquitatis suae sorde curari. Unde bene Marcus de hac muliere scribens, ait: Et fuerat multa perpessa a compluribus medicis, et erogaverat omnia sua, nec quidquam profecerat, sed magis deterius habebat. Sed haec, ubi populum Judaeorum aegrotare, verumque de coelo cognovit adesse medicum, coepit et ipsa languoris sui sperare pariter et quaeritare remedium. Accessit retro, et tetigit fimbriam vestimenti ejus, et confedit, et Dominum tangit Ecclesia de gentibus, qretro, sive juxta id quod ipse ait: Si quismihi ministrat, me sequatur . Et alibi praecipitur: Post Dominum Deum tuum ambulabis; sive quia praesentem in carne Deum non videns, peractis temporariae dispensationis sacramentis,
Abbreviated transcription (Latin):
fieret felicitutis aet̃ne : p̃tiosa ergo ẽ in
conspectud nĩ mors scõrũ ei. Necullo crude¬
litictis generet destrui potest sacramento
crucis xp̃i fundeta religio nonminuit᷑ ꝑ se¬
cutionib ecclesia sedaugetiet sẽ ꝑ dominicus
lc cadunt multiplicata nascunt᷑ : Vnde duo
ista p̃elara diuini seminis germin& in quantã
sobolẽ pullularint. beatorũ maertrrũ milia
exẽplũ patientice et confirmationẽ fidei
p̃parato uniuersalit̃ quidẽ in omniũ scõe
cõmemoratione lacetandũ ẽ sed in horũ ex¬
cellentia patrũ merito ẽ ex ultantius glo¬
ricndũ quos gratia dĩ intantũ a picẽ int̃om̃a
quasi geminũ cs̃titueret lum̃ oculorũ dequorũ
meritis atq uirtutib: q̃ omnẽ loquendi superaũ facul¬
tatẽ nihildiuersũ nihildebemꝰ sentirediscretũ
qr illos etelectio pares et laborsimiles et finis fec̃
aequales

Expanded text:
fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata religio. Non minuitur persecutionibus Ecclesia, sed augetur; et semper Dominicus uae singula cadunt, multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara divini seminis germina in quantam sobolem pullularint, beatorum millia martyrum exemplum patientiae et confirmationem fidei praeparato, universaliter quidem in omnium sanctorum commemoratione laetandum est, sed in horum excellentia patrum merito est exsultantius gloriandum, quos gratia Dei in tantum apicem inter omnia istus , quasi geminum constituerit lumen oculorum. De quorum meritis atque virtutibus, quae omnem loquendi superant facultatem, nihil diversum, nihil debemus sentire discretum: quia illos et electio pares, et labor similes, et finis fecit aequales
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex circũ cisione crediderant erudie¬
ras. iamantio chenã ecclesiam ubi primũ
xpi ani nominis dignatts ẽ orta funda¬
ueras : lampontũ galitiã cappadociã atq
bithiniã legibus euan gelicȩ p̃dicationis
impleueras : Necut dubius deꝓ ec tuo pe¬
ris aut despatiotuae ignarus aetcctis tro¬
pheũ crucis xp̃i romanis arcib: infere¬
bas quote diuinis p̃ordinationib: ante ii¬
bant et honor potes tatis et gloria passio¬
nis : Ad quã becctus coapłstuus uasele¬
tionis et specialis magis t̃gentiũ paulus
occurrens eodẽtibi consociatus ẽ an n .o.
quo omnis in nocentia omnispudor omnis¬
q: lib̵tas subneronis laborabat imperio
cuius furoꝵ pomniuuitiorũ inflãmatis
ex cessuin hunc eumusq torrentẽ suȩ p̃cipita¬
uit in saniȩ . ut primus nominexpi a no
a trocitatẽ genera lis ꝑsecutionis infer¬
ret qua siꝑscõrũ neces gratiadĩ possit ex¬
tingui Cuius hoc ipsũ erat maximũ lucrũ.
ut contemptus uite huius occiduȩ ꝑceptio

Expanded text:
qui ex circumcisione crediderant, erudieras; jam Antiochenam Ecclesiam, ubi primum Christiani nominis dignitas est orta , fundaveras; jam Pontum, Galatiam, Cappadociam, Asiam atque Bithyniam legibus 325 evangelicae praedicationis imbueras; nec aut dubius de proventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arcibus inferebas, quo te divinis praeordinationibus anteibant et honor potestatis, et gloria passionis. CAP. VI. Ad quam beatus coapostolus tuus, vas electionis , et specialis magister gentium Paulus occurrens, eo tibi consociatus est tempore, quo jam omnis innocentia, omnis pudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasi per sanctorum neces gratia Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat maximum lucrum, ut contemptus vitae hujus occiduae, perceptio
Abbreviated transcription (Latin):
hannis diem celebrantes :
oportet ut ñ solũ constan¬
tiã passioni sillius piade¬
uotione recolamus sed eteorũ aquib: pas¬
sus ẽ. malitiã nobis in arma uertamussalu¬
tis: tunc etem̃ scripturis scis utilit̃ animũ
intendimus. cũ non solũ in eis uirtutes Ac p̃¬
mia iustorũ uerũ etiã uitia uindictẽq re¬
ꝓborũ ad incitamentũ nobis bene a gendi
ꝓponimus hocsi quidẽ et ipsius dñidoce¬
mur exẽploquiut humanȩ suꝑbiȩ cerui¬
cẽ frangat. Ac sublime nobis humi litatis
iugũ in ponat ñ suȩ tantũ humi litatis fa¬
ma quã sequamur in sinuat dicens discite
ame quia mitis sũ et humilis corde sed eciã
angelicȩsu ꝑbiae delectionẽ quã cautam
ad memoriam nobis reuocat dicens uide
seruantiam summȩ uirtutis accendat
Audit igitur hȩrodeste trarcha famã ilu
et ait pueris suis hic ẽ ioħ baptista ipse
surrex a mortuis et icieo uirtutes operant᷑

Expanded text:
oannis diem celebrantes, oportet ut non solum constantiam passionis illius pia devotione recolamus, sed et eorum a quibus passus est malitiam nobis in arma vertamus salutis. Tunc etenim Scripturis sanctis utiliter animum intendimus, cum non solum in eis virtutes ac praemia justorum, verum etiam vitia, vindictamque reproborum ad incitamentum nobis bene agendi proponimus. Hoc siquidem et ipsius Domini docemur exemplo, qui ut humanae superbiae cervicem frangat, ac sublime nobis humilitatis jugum imponat, non suae tantum humilitatis formam quam sequamur, insinuat dicens: Discite a me, quia mitis sum, et humilis corde , sed etiam angelicae superbiae dejectionem, quam caveamus ad memoriam nobis revocat, dicens: Vidservantiam summae virtutis accendat. Audivit ergo Herodes tetrarcha famam Jesu, et ait pueris suis: Hic est Joannes Baptista, ipse surrexit a mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
immutatȩ sollemnitas mentis : des pieia¬
mus quae terrena sunt relictis tempo .X¬
ralibus mercemur aet̃na: si autem necdu
pos sumus relinquere propria : salten con
cupis camus aliena: sinec dũmens nr̃a
accenditur igne caritatis in ambitione
sua habeat frenum timoris ut prouectus
sui passionibus uegeta dumalienorũ
appetitu compescitur quandoq: ad
propria contemnenda perducatur:

Expanded text:
immutatae solemnitas mentis; despiciaimmutatae solemnitas mentis; despiciamus quae terrena sunt, relictis temporalibus, mercemur aeterna. Si autem necdum possumus relinquere propria, saltem non concupiscamus aliena. Si necdum mens nostra accenditur igne charitatis, in ambitione sua habeat frenum timoris, ut profectus sui passibus vegetata, dum ab alienorum appetitu compescitur, quandoque ad propria contemnenda perducatur,
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc scło nilamare : nilũ quã appetere
niluel sine appecitu possidere : quos
benessaias intuens: ait qui sunt isti quit
nubes uolant et sicut colũ bae ad fene¬
stras suas : uid it quippe eos terrena de
spicere mente caelestibus propinquare.
uerbis pluere. mira culis coruscare: et
quos a terrenis contagiis scã p̃dicatio
et sub limis uitasus penderat. hos uolan¬
tes parit̃ et nubes appellat. fenestrae au¬
tem nr̃a sunt oculi quia peripsos anima
respicit quod exterius concupiscit:
Columba uero simplexẽ animal. atq¬
amalitia fellis alienum: quasi colum bae
ergo ad fenestras suas sunt quini lin hoc
mundo concupiscunt quiomnia simplicit̃
aspiciunt et in haec quae uident rapaci¬
tatis studio non traluntur: At contra mil¬
uus et non colũba ad fenestras suas ẽ qui
ad eaquae oculis considerat. rapinae de¬
si derio anhelat quia ergo fr̃ lem̃i beati
andreae a postoli natalicia c elebra¬
mus debemus imitari quod colimus:
Ostendat nr̃ãe obsequium deuotionis

Expanded text:
in hoc saeculo nihil amare, nihil unquam appetere, nihil vel sine appetitu possidere. Quos bene Isaias intuens, ait: Qui sunt isti, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas ? Vidit quippe terrena eos despicere, mente coelestibus propinquare, verbis pluere, miraculis coruscare. Et quos a terrenis contagiis sancta praedicatio et sublimis vita suspenderat, hos volantes 1453 pariter et nubes appellat. Fenestrae autem nostri sunt oculi, quia per ipsos anima respicit quod exterius concupiscit. Columba vero simplex est animal, atqa malitia fellis alienum. Quasi columbae ergo ad fenestras suas sunt, qui nihil in hoc mundo concupiscunt, qui omnia simpliciter aspiciunt, et in his quae vident rapacitatis studio non trahuntur. At contra milvus et non columba ad fenestras suas est, qui ad ea quae oculis considerat rapinae desiderio anhelat. Quia ergo, fratres charissimi, beati Andreae apostoli natalitia celebramus, debemus imitari quod colimus. Ostendat nostrae obsequium devotionis
Abbreviated transcription (Latin):
exundantte satiatus ẽ : quis p̃t̃ hel¬
am curruigneo in alta subuectus ẽ:
quis p̃t̃ heliscum quod paulo ante cõ¬
memoraui sepulto suo cadauer alte
rius reddi dituitȩ quis praet̃ danielẽ iñ
ora inclusorũ secum leonũ esurientium.
uixit in nocuus: quis p̃t̃ tres uiros
annaniam azariam misa elem in flã¬
satis eẽ arbitror quibus de monstret
et alios scõs quaedã opera miranda fe¬
cisse. quaenemo alius fecit sed quitã
multauitia et malas ualitudines uexa¬
tionesq mortalium tanta potes tate
sanaret. Nullus omnino legitur anti¬
quorũ ut enĩ taceant᷑ qđ iubendo sicut
occurrebant saluos singulos fecit. mar¬
cus euangelista quodam loco ait. Vespe¬
reautem facto cũ occidis set solaffe¬
rebant ad eũ om̃s malehabentes et de¬
monia habentes et erat omnis ciuitas
congregata adianuam. et curauit mul¬
tos quiuexabantur uariis languori¬
bus et daemonia multa eiciebat. Idaut̃

Expanded text:
exundante satiatus est ? Quis praeter Eliexundante satiatus est ? Quis praeter Eliam curru igneo in alta subvectus est ? Quis praeter Elisaeum, quod paulo ante commemoravi, sepulto suo cadavere, rius reddidit vitae? Quis praeter Danielem inter ora inclusorum secum leonum esurientium vixit innocuus ? Quis praeter tres viros, Ananiam, Azariam, Misaelem, in flamsatis esse aret alios sanctos quaedam opera miranda fecisse, quae nemo alius fecit. Sed qui tam multa vitia, et malas valetudines, vexationesque mortalium tanta potestate sanarit, nullus omnino legitur antiquorum. Ut enim taceantur, quos jubendo sicut occurrebant salvos singulos fecit; Marcus evangelista quodam loco ait: Vespere autem facto, cum sol occidisset, afferebant ei omnes male habentes, et daemonia habentes; et erat omnis civitas congregata ad januam; et curavit multos qui vexabantur variis languoribus; et daemonia multa ejiciebat . Id autem
Abbreviated transcription (Latin):
qđ scimus etiam antiquos fecisse ꝓphe¬
tas fecitenim helias fecit heliscus. et
cumin hac carne uiueret et cũ insuomon¬
mento sepultus iaceret nam quidam
portantes mortuum. i nꝰruentibus ho¬
stibus eo refugis sent. eumq: ibi posuisseNt
continuo resurrex̃. fecit tamen aliqua
xp̃s qua enemoalius fecit qđ quinque
milia hominũ dequinq: et quattuor milia
deseptem panibus pauit. quod suꝑaquas
ambulauit et petro ut hoc faceret p̃sti¬
tit quod a quã mutauit inuinũ qđ a pe¬
ruit oculo scenati et alia multa q̃ cõme¬
morare longũ ẽ sed respondet᷑ nobis. et
alios fecisseq̃ ipse non fecit etq̃: nemo
alius fecit quis enĩ nisimoses a egipti¬
os plagistot tantisq ꝑcussit diuiso
mari populum dux̃ et manna decȩlo
esurientibus impetrauit. aquã depe¬
trasicientibus fudit: quis nisiihĩs
nacue polu transituro uordanis.
fluem adiuisic et currentem solẽ emissa

Expanded text:
quod scimus etiam antiquos fecisse Prophequod scimus etiam antiquos fecisse Prophetas. Fecit enim Elias , fecit Elisaeus et cum in hac carne viveret , et cum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam portantes mortuum, cum irruentibus hostibus eo refugissent, eumque ibi posuissent, continuo resurrexit . Fecit tamen aliqua hristus, quae nemo alius fecit: quod quinque millia hominum de quinque, et quatuor millia de septem panibus pavit ; quod super aquas ambulavit, et Petro ut hoc faceret praestitit ; quod aquam mutavit in vinum ; quod aperuit oculos caeci nati , et alia multa quae commemorare longum est. Sed respondetur nobis, et alios fecisse quae ipse non fecit, et quae nemo alius fecit. Quis enim nisi Moyses Aegyptios plagis tot tantisque percussit , diviso mari populum duxit , manna de coelo esurientibus impetravit aquam de Petra sitientibus fudit ? Quis nisi Jesus Nave populo transituro Jordanis fluenta divisit , et currentem solem emissa
Abbreviated transcription (Latin):
enim sua facta damnari et hoc habetueri¬
tas ut talia factadãnent᷑ tantũ igitur
oder̃ ueritatẽ quantũ oder̃ suas poenas
quas talibus ir rogat ueritas nesci¬
unt autẽ illam . ẽẽ ueri tatem quȩ tccles
quales ipsi sunt damnat Oder ergo quã
nesciunt et cũ illã oder̃ ꝓfecto ec eum
dequonata ẽ nisio disse ñ poss̃ Ac ꝑ hoc
qui a ueritatẽ quaidicante dã nant᷑
depatre dõnatam nesciunt utiq: etiam
ipsũ et nesciunt etoder̃ si operã ñ fe¬
cis semineis quaenemo alius fecit. pecca¬
tum non haberent peccã t̃ lilend scilicet
magnum de quo et superius ait. si nonue¬
nissem et locutus eis fuis sempeccatum
ñ haberent hoc ẽ peccatũ qo in eum lo¬
quentẽ et operantem non credider̃ sed¬
quidẽ qđ cũ dixis set sio pera non fecissẽ
in eis. moxad diditq̃ nemo alius fecit&
nulla quippe in operibus xp̃i uident᷑
eẽ maiora quã suscitatio mortuorum:

Expanded text:
enim sua facta damnari; et hoc habet verienim sua facta damnari; et hoc habet veritas, ut talia facta damnentur. Tantum igitur oderunt veritatem, quantum oderunt suas poenas, quas talibus irrogat veritas. Nesciunt autem illam esse veritatem, quae tales quales ipsi sunt damnat. Oderunt ergo quam nesciunt; et cum illam oderunt, profecto et eum de quo nata est nisi odisse non possunt. Ac per hoc, quia Veritatem, qua judicante damnantur, de Patre Deo natam nesciunt, utique etiam ipsum nesciunt, et oderunt. Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Peccatum illud, scilicet magnum, de quo et superius ait: Si non venissem, et locutus fuissem eis, peccatum non haberent, hoc est peccatum, quod in eum loquentem et operantem non crediderquod cum dixisset, Si opera non fecissem in eis, mox addidit, quae nemo alius fecit? Nulla quippe in operibus Christi videntur esse majora quam suscitatio mortuorum;
Abbreviated transcription (Latin):
Alio quin nec seipsum nos sequis quã
potest quiuidere faciem suã non potest
sedutiq tacto certius quam notus ẽ.
aliis ipse senouit quanto certius inte¬
riore conspectup otest uidere qđ
sapit uidere qđ cupit uidere quod
bonus hominẽ bonum oderit nesciens. uł
potius diligatnesciens. Ipsum enim di¬
ligit cum bonum diligit quia id quod ẽ
ille hociste diligit. oderitautẽ nesciens
non ipsum sed quot putat. ẽẽ ipsũ. Ita
fieri potest ut etiã homo inuistus homi¬
nem oderit iustum dumaestimat sesui
similẽ in iustũ diligere nesciens diligat
iustũ. Eitamendũ eũ credit inius tum di¬
ligat non ipsũ sed quod putat eẽ ipsũ
quem ad modũ autẽ hominẽ sic et dm̃
deniq: si in terro garentur iudȩi utrũ¬
diligerent dm̃. quid sȩaliud quam dili¬
gere responderent. nec exaninio men¬
tientes sed errando potius opinantes
quomodo enĩ diligerent patrem uerita¬
tis qui haberent odio ueritatem e nolun

Expanded text:
Alioquin nec seipsum nosse quisquam Alioquin nec seipsum nosse quisquam potest, qui videre faciem suam non potest. Sed utique tanto certius quam notus est aliis ipse se novit, quanto certius interiore conspectu potest videre quod sapit, videre quod cupit, videre quod bonus hominem bonum oderit nesciens, vel potius diligat nesciens ipsum enim diligit cum bonum diligit, quia id quod est ille, hoc iste diligit; oderit autem nesciens non ipsum, sed quod putat esse ipsum: ita fieri potest ut etiam homo injustus hominem oderit justum, et dum aestimat se sui similem injustum diligere, nesciens diligat justum; et tamen dum eum credit injustum, diligat non ipsum, sed quod putat esse ipsum. Quemadmodum autem hominem, sic et Deum. Denique si interrogarentur Juddiligerent Deum, quid se aliud quam diligere responderent, nec ex animo mentientes, sed errando potius opinantes? Quomodo enim diligerent patrem veritatis, qui haberent odio veritatem? Nolunt
Abbreviated transcription (Latin):
uobis quia nesciunt eum quimi sitme nitaq
dissimulanda nascitur quaestio. quomo¬
do possint odisse quẽ nesciunt sienim dm̃
non qđ eipse sed nescio quid aliud eum
sus picant᷑ aut credunt et hocoder̃ utiq
ñ ipsũ oder̃ sed quod suamendaci suspi¬
tione uł uana credulitate concipiunt :
si autem qđ ẽ de illo sentiunt quomodo
cum nescire dicunturꝰ et de hominibus
quidẽ fieri potest ut eos saepe quos nũ¬
quã uidimus diligamus acꝑ hoc nec il¬
lud a contrario impossibile .ẽ. ut eos
quos num quã uidimus oderimus fa¬
ma quippe dealiquo sermocinante
seubene seu malefit non inꝰ merito ut
amemus uel o derimus ignotũ sed si
fama sit uerax quomodo ẽ. de quo ue¬
radidicimus dicendus ignotus : an
quia eius faciem Non uidimus quam
cum et ipsenon uideat. nullita men
potest notior. eẽ quã sibi ñ igitur in eiꝰ
facie corporali nobis intimatur cuiusq
notitia sed tunc nobis ad cognitionẽ pa¬
tet quando eius mores et uitanon latet

Expanded text:
vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Non itaque dissimulanda nascitur quaestio, quomodo possint odisse quem nesciunt. Si enim Deum non quod est ipse, sed nescio quid aliud eum suspicantur aut credunt, et hoc oderunt; utique non ipsum oderunt, sed quod sua mendaci suspicione vel vana credulitate concipiunt: si autem quod est, hoc de illo sentiunt, quomodo eum nescire dicuntur? Et de hominibus quidem fieri potest ut eos saepe quos nunquam vidimus, diligamus; ac per hoc nec illud a contrario impossibile est, ut eos quos nunquam vidimus, oderimus. Fama quippe de aliquo sermocinante seu bene seu male, fit non immerito ut amemus vel oderimus ignotum. Sed si fama sit verax, quomodo est de quo vera didicimus, dicendus ignotus? An quia ejus faciem non vidimus? Quam cum et ipse non videat, nulli tamen potest potior esse quam sibi. Non igitur in ejus facie corporali nobis intimatur cujusque notitia. Sed tunc nobis ad cognitionem patet, quando ejus mores et vita non latet.
Abbreviated transcription (Latin):
Aut contumeliosus extiterit hac bel¬
uina poena plectetur ut in formisaxo
religato illiad collũ p̃cipitetur in
mare seduideamus quurscandaliz an¬
tibus xp̃i anos ista poena decretasit:
Aut quid sibi uelit ipsa sententia putiͦꝰ
maegnum aute norme sed molȩ asꝗ¬
nariae lapis ei religetur ad collum
ut cũ perituro homine pereat res usui
necessaria sed puto hoc magis eẽ qđ
inscripturis asini figura populus gen¬
tilium nuncupatur : quiclausis ocu¬
lis circaignorantiae mola merroris
suigiro pertrahitur. et sineulla
cursus directione. uestigus in se sepe
redeuntibus inuitus usui laborãt
diuinimperitia e suae labore uer¬
satur: naturȩ quidẽ e incu

Expanded text:
aut contumeliosus exstiterit, hac bellaut contumeliosus exstiterit, hac belluina poena plectetur, ut informi saxo relegato illi ad collum praecipitetur in mare. Sed videamus cur scandalizantibus Christianos ista poena decreta sit, aut quid sibi velit ipsa sententia; puto magnum aut enorme, sed molae asinariae lapis ei relegetur ad collum, ut cum perituro homine pereat res usui necessaria. Sed puto hoc magis esse, quod in Scripturis asini figura populus gentilium nuncupatur, qui clausis oculis circa ignorantiae molam erroris sui gyro pertrahitur, et sine ulla cursus directione vestigiis in se saepe redeuntibus invitus usui laborat adiu 288 in imperitiae suae labore versatur? naturae quidem vincu
Abbreviated transcription (Latin):
et adam .custodiens hones tactis angeli¬
cȩ dignitare erat quidem nudus mun¬
decnis uestib: sed in mortalitatis erat
splendore uestitus Nil prauũ respici¬
ebant eius oculi non coreius tur peali¬
quid cogitabat eratapud hones tas
mentes nuditas ipsa uestita : sicut enim
apud nequã homines turpis cogitatio
a concupiscentia uestibus ñ arcetur
ltaapud scõs uiros honesta simplicitas
ad concupis cendum nuditate ñ trabit᷑
sedsicut uitiosis ad corruptelam nuda s
omnia itccreligiosis ad castimoniam
opertas̃ uniuersa quid autẽ ait eu¬
angelica lectio qui scandali ⁊auerit
unum depusillis istis qui in mecreduñ
expeditei ut sus pendatur molaasi¬
naria in collo eius et mergatur in ꝓ¬
fundũ maris pusillos. hic nonaetate
pueros sed malitia paruulos dicit
sicut apłs ait malitia paruuli estote:
ut sensibus perfectisitis: quis isti. nisi
clerici idonei et monachi religio si
uł laici: quisq igitur his in reuerens

Expanded text:
et Adam custodiens honestatis angeliet Adam custodiens honestatis angelicae dignitatem, erat quidem nudus mundanis vestibus, sed immortalitatis erat splendore vestitus. Nihil pravum respiciebant ejus oculi; non cor ejus turpe aliquid cogitabat; erat apud honestas mentes nuditas ipsa vestita. Sicut enim apud nequam homines turpis cogitatio a concupiscentia vestibus non arcetur, ita apud sanctos viros honesta simplicitas ad concupiscendum nuditate non trahitur; sed sicut vitiosis ad corruptelam nuda sunt omnia, ita religiosis ad castimoniam operata sunt universa. Quid autem ait evangelica lectio? Qui scandalizaverit unum de pusillis 287 istis, qui in me credunt: expedit ei, ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et mergatur in profundum maris . Pusillos hic non aetate pueros, sed malitia parvulos dicit; sicut Apostolus ait: Malitia parvuli estote, ut sensibus perfecti sitis . Qui sunt isti nisi clerici ido nei, monachi religiosi, vel laici? Quisquis igitur his irreverens,
Abbreviated transcription (Latin):
dumẽ ut quem nudũ mat̃ genuit nudũ
sus cepit ecclesia diues intrare uelit
in caelum ꝓpterea addlescenti illi di¬
uiti in euangelio a saluatore dicitur¬
etus eẽ uende omnia tua et da pauperib:
usq ad eo enĩ nuda uirtus apta caelo ẽ
ut quam us iustus quãuis sc̃s aurũ uł
diuitias possidens non possit et̃ ꝑfe¬
ct talẽ enĩ uoluit adulescentẽ illũ dris
ad para disum redire qualis adã fue¬
rat depara dysi sub limitate decectus:
nudus enim adam in cola para dłꝰ fuit
deniq post̃ peccatũ nuditactẽ suã per¬
uidens fo liopudenda contexit priis
enim quã peccaret honestatis erat caͦlo¬
re uestitus atq: ideonuditatẽ in hone¬
stam non natura instituit sed delicti
reatus inuenit: Nã et scĩ angeli insplen¬
didissimo habitu consaituti nũquid ta¬
nicis operiuntur et palleis sed cũ sit in
illis natiuitatis suae nuda substantia
uestiti uidentur. eẽ quod scĩs̃ sic igit᷑

Expanded text:
dum est ut, quem nudum mater genuit, nudum dum est ut, quem nudum mater genuit, nudum suscipit Ecclesia, dives intrare velit in coelum? propterea adolescenti illi diviti in Evangelio a Salvatore diciturvende omnia tua, et da pauperibus. Usque adeo enim nuda virtus apta coelo est, ut, quamvis justus, quamvis sanctus, aurum vel divitias possidens, non possit esse perfectus. Talem enim voluit adolescentem illum Dominus ad paradisum redire, qualis Adam fuerat de paradisi sublimitate dejectus; nudus enim Adam incola paradisi fuit: denique post peccatum nuditatem suam pervidens, folio puden la contexit. Prius enim quam peccaret honestatis erat colore vestitus; atque ideo nuditatem inhonestam non natura instituit, sed delicti reatus invenit. Nam et sancti angeli in splendidissimo habitu constituti, nunquid tunicis operiuntur et palliis? Sed cum sit in illis nativitatis suae nuda substantia, vestiti videntur esse, quod sancti sunt. Sic igitur