comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiones. ad ipõrum sane recentes Nam ante
pͣ delectata est Atheniensium Cĩuitas hac laude
dicendi multa iani memorabilia ot in domesticis &
in bellicis rebiis effecerat hoc autem studium non
erat comune grecie Sed proprium athenarum. Q
emm aut Arginum oratorem aut Cormthium. aut
Thebanum scit fuisse temporibus illis. nisi quid de
epaminunda docto homine suspicari lubet lacode¬
monium uero usq ad hoc tempus audui fuisse ne¬
nemnem Menclaum ipsum dulcem illum quidem tra¬
dir Homerus sed pauca dicentem. breuitas autim laus
est interdum nni aliqua parte dicendi in ymuersa elo¬
quentia laudem non habet At uero extra gretiam mag¬
na dicendi studia fuerunt maximi q huic laudi habi¬
ti honores illustre oratorum nomen redoliderunt.
Nan ut semel e pireo eloquentia enecta est omnes
peragrauit insulas. atq ita peragrinata tota asia est
ut se externis obtineret moribus omnem q illam

Expanded text:
tionem veteres, ad ipsorum sane re- centes. Nam ante tionem veteres, ad ipsorum sane re- centes. Nam ante quam delectata est Atheniensium civitas hac laude dicendi, multa iam memorabilia et in domesticis et in bellicis rebus effecerat. Hoc autem studium non erat commune Graeciae, sed proprium Athenarum. quis enim aut Argivum oratorem aut Corinthium aut Thebanum scit fuisse temporibus illis? nisi quid de Epaminonda docto homine suspicari libet. Lacedaemonium vero usque ad hoc tempus audivi fuisse neminem. Menelaum ipsum dulcem ilium quidem tradit Homerus, sed pauca dicentem. Brevitas autem laus est interdum in aliqua parte dicendi, in universa eloquentia laudem non habet. at vero extra Graeciam magna dicendi studia fuerunt maximique huic laudi habiti honores inlustre oratorum nomen reddiderunt. Nam ut semel e Piraeo eloquentia evecta est, omnis peragravit insulas atque ita peregrinata tota Asia est, ut se externis oblineret moribus omnemque illam
Abbreviated transcription (Latin):
uidicaret hoc oratoris esse maxime proprium rem
augere posse laudando uituperando q rursus affli¬
gere hiuic antiphoontem ⁊ hainisium similia que¬
dam habiusse conscripta quo neminem unquam
melius orauisse capitis causam cum se ipẽ defen¬
deret se audiente locuplex auctor scripsit Tuchidi¬
des. Nam lisiam primo profiteri solitum esse artem
dicendi. Demde quod theodorus esset i arte subtili¬
or in orationibus autem Ierunior orationes eum
scribere aliis cepisse. artem remouisse. Similiter
Isocraten prnno artem dicendi esse negauisse. Scri¬
bere artem solitum orationes quibus in iuiditiis u¬
terentur. Sed cum ex eo quia quasi committeret
contra legem. quo quis uditio cir cumueniretur
sepe ipẽ in uiditium uocaretur orationes aliis des¬
titisse scribere totumq se ad artes componendas
transtulisse.
T Grecie quidem oratorum parte atq
fontes uides. ad nostrorum aunalium ra¬

Expanded text:
iudicaret hoc oratoris esse maxime proprium, rem iudicaret hoc oratoris esse maxime proprium, rem augere posse laudando vituperan- doque rursus affligere; huic Antiphontem Rhamnusium similia quaedam habuisse conscripta; quo neminem umquam melius ullam oravisse capitis causam, cum se ipse defenderet, se audiente locuples auctor scripsit Thucy- dides; nam Lysiam primo profiteri solitum artem esse dicendi; deinde, quod Theodorus esset in arte subtilior, in orationibus autem ieiunior, orationes eum scribere aliis coepisse, artem removisse; similiter Isocratem primo artem dicendi esse negavisse, scribere autem aliis solitum orationes, quibus in iudiciis uterentur; sed cum ex eo, quia quasi committeret contra legem 'quo quis iudicio circumveniretur,' saepe ipse in iudicium vocaretur, orationes aliis destitisse scribere totumque se ad artes componendas transtulisse. et Graeciae quidem oratorum partus atque fontis vides, ad nostrorum annalium ra
Abbreviated transcription (Latin):
tis abstrusis q rebus ad causas forenses populares
q facile traduxerat Huius suauitate maxĩme hi¬
larate Athene sunt Nuius ubertatem & copiam
amimirate eiusdem iim dicendi terroremq timu¬
erunt hec igitur etas prima athenis oratorem pro¬
pe perfectum tulit Nec enim in constituentibrs
rem prb. nec bella gerentibus nec in impeditis
ac regum dominatione deuinctus. nasci cupiditas
dicendi solet. pacis est comes otii q sotia etiam be¬
ne consticute ciuitatis quasi alumina quedam e¬
loquentia Itaq ait aristotiles cum sublatiis in Si¬
ciliam tyramnis res priuate longo interuallo.
uiditiis repeterentur Tum primum quod esset
acuta illa gens &e controuersia natura artem &t
precepta Siculos Coracem & Tisiam conscripsisse.¬
Nam antea neminem solitum uia nec arte sed accu
disputationes que nunc comunes appellannr loci.
Quod idem fetisse Gorgiam. cum singulariun re¬
rum laudes uituperationesq conscripsisset quod

Expanded text:
tis abstrusisque rebus ad causas forensis popularis tis abstrusisque rebus ad causas forensis popularis que facile traduxerat. Huius suavitate maxime hilaratae Athenae sunt, huius ubertatem et copiam admiratae eius- dem vim dicendi terroremque timuerunt. haec igitur aetas prima Athenis oratorem prope perfectum tulit. Nec enim in constituentibus rem publicam nec in bella gerentibus nec in impeditis ac regum dominatione devinctis nasci cupiditas dicendi solet. Pacis est comes otique socia et iam bene constitutae civitatis quasi alumna quaedam elo- quentia. itaque ait Aristoteles, cum sublatis in Sicilia tyrannis res privatae longo intervallo iudiciis repeterentur, tum primum, quod esset acuta illa gens et controversia †natura, artem et praecepta Siculos Coracem et Tisiam conscripsisse—nam antea neminem solitum via nec arte, sed accudisputa- tiones, qui nunc communes appellantur loci; quod idem fecisse Gorgiam, quem singularum rerum laudes vitupera- tionesque conscripsisse, quod
Abbreviated transcription (Latin):
lum musq uir & paulo etate posterior tantum mor¬
tuum scripsit & in attica clam humatum addidit
fuisse. suspitionem ueneno sibi consciusse mortem
hunc isti aiunt cum taurum immolauisset excepis¬
se sanginem patera. & co poto mortuum concidis¬
se. hanc enim mortem rhetorice & tragice ornae
potuerunt. Illa mors uulgaris. nullam prebebat
materiem ad ornatum. quare quonam tibi ita qͣ¬
drat onma fuisse Temistocle paria & coriolano
paternam quoq a me sumas licet. prebebo etiam
hostiam ut coriolanus sit plane alter Temistocles.
Sit sane in quam ut lubet de isto. Et ego cautius
post hac historiam attingam te audiente: quem re¬
rum humanarum auctorem laudare possum re¬
ligiosissimum Sed tum fere pericles Tantippi filius
de quo ante dixi primus adhibuit doctrinam que
quamqua tũ nulla exat dicendi tũ ab anaxagora
phisico eruditus exercitationem mentis a recondi¬

Expanded text:
summusque vir et paulo aetate posterior, tantum morbo morsummusque vir et paulo aetate posterior, tantum morbo mortuum scripsit et in Attica clam humatum, addidit fuisse suspicionem veneno sibi conscivisse mortem: hunc isti aiunt, cum taurum immolavisset, excepisse sanguinem patera et eo poto mortuum concidisse. Hanc enim mortem rhetorice et tragice ornare potuerunt, illa mors vulgaris nullam praebebat materiem ad ornatum. Qua re quoniam tibi ita quadrat, omnia fuisse in Themistocle paria et Corio- lano, pateram quoque a me sumas licet, praebebo etiam hostiam, ut Coriolanus sit plane alter Themistocles. sit sane, inquam, ut libet, de isto; et ego cautius posthac historiam attingam te audiente, quem rerum Romanarum auctorem laudare possum religiosissimum. Sed tum fere Pericles Xanthippi filius, de quo ante dixi, primus adhibuit doctrinam; quae quamquam tum nulla erat dicendi, tamen ab Anaxagora physico eruditus exercitationem mentis a recondi
Abbreviated transcription (Latin):
scculo Tenustoeles insecutus est: ut apuol nos ꝑ¬
antiquis. ut apud athemienses non ita sane uetus
fuit enim regnante iam grecia nostra aut ciuita¬
te non ita pridem dominatu regro liberata. Nam
bellum uolscorum illud grauissimum cuĩ coriola¬
nus exiil interfuit codem fere tempore quo persa¬
rum bellum fuit similisq fortuna clarorum ui¬
rorum. Si quidem uterq cum ciuis egregius fu¬
isset. populi igrati pulsus ĩn iuria se ad hostes con¬
tulit. conatumq iracundie sue morte sedauit.
Nam & si aliter apud te est. Attice de coriolano
concede tamen ut huic generi mortis potius assen¬
tiar. At ille ridens tuo uero niquit arbitratu quo¬
niam quidem concessium est rhetoribus ementiri
in historiis cut aliquid licere possint argutius
Ut enim tu nune de Coriolano sic clitarous sit
stratocles de Themistocle fuixit Nam quem Tu¬
chides qui & atheniensis erat & summo loco natꝰ

Expanded text:
saeculo Themistocles insecutus est, ut apud nos, psaeculo Themistocles insecutus est, ut apud nos, perantiquus, ut apud Atheniensis, non ita sane vetus. Fuit enim regnante iam Graecia, nostra autem civitate non ita pridem dominatu regio liberata. Nam bellum Volscorum illud gravissimum, cui Coriolanus exsul interfuit, eodem fere tempore quo Persarum bellum fuit, similisque fortuna clarorum virorum; si quidem uterque cum civis egregius fuisset, populi ingrati pulsus iniuria se ad hostis contulit conatumque iracundiae suae morte sedavit. Nam etsi aliter apud te est, Attice, de Coriolano, concede tamen ut huic generi mortis potius adsentiar. At ille ridens : tuo vero, inquit, arbitratu; quoniam quidem concessum est rhetoribus ementiri in historiis, ut aliquid dicere possint argutius. Vt enim tu nunc de Corio- lano, sic Clitarchus, sic Stratocles de Themistocle finxit. nam quem Thucydides, qui et Atheniensis erat et summo loco natus
Abbreviated transcription (Latin):
alta sit eloquentia quam ca sero prodierit in lu¬
cem Si quidem ante solonis etatem & pisistrati
de nullo ut diserto momorie proditim est. At
hi quidem ut.p .x. etas est senes. ut Atheniensiu
secla numerantur adulescentes debent uideri. Nam
& si sex̃. tulio regnante uiguerunt tamen niulto di¬
utius achene iam erant quam est roma. ad hodier¬
num diem nec tamen dubito quin habuerit uiin
magnam semper oratio Neq enim iam trohicis tẽ¬
poribus tantum laudis indicendo ulixi tribuisset.
Homerus oe nestori quorum alterum uim habeͬ
uoluit. alterum suauitatem. nisi iam tum esset ho¬
nos eloquentie Neq ip̃e pocta hic tam idem or-¬
natus molicendo at plane orator fuisset ciuus &¬
si incerta sunt tempora tamen annnis multis fuit
ante romulum si quidem non infea superiorem li¬
curgum fuit a quo est disciplina lacedemoniorum
astricta legibus sed studium eius generis maior q
us agnoscitur in pisistrato demq hunc proximo

Expanded text:
alta sit eloquentia, quam ea sero prodierit in lualta sit eloquentia, quam ea sero prodierit in lucem ? Si quidem ante Solonis aetatem et Pisistrati de nullo ut diserto memoriae proditum est. At hi quidem, ut populi Romani aetas est, senes, ut Atheniensium saecula numerantur, adulescentes debent videri. Nam etsi Servio Tullio regnante viguerunt, tamen multo diutius Athenae iam erant quam est Roma ad hodiernum diem. Nec tamen dubito quin habuerit vim magnam semper oratio. neque enim iam Troicis tempori bus tantum laudis in dicendo Vlixi tribuisset Homerus et Nestori, quorum alterum vim habere voluit, alterum suavi- tatem, nisi iam tum esset honos eloquentiae; neque ipse poeta hic tam idem ornatus in dicendo ac plane orator fuisset. Cuius etsi incerta sunt tempora, tamen annis multis fuit ante Romulum; si quidem non infra superiorem Lycurgum fuit, a quo est disciplina Lacedaemoniorum astricta legibus. sed studium eius generis maiorque vis agnoscitur in Pisistrato. Denique hunc proximo
Abbreviated transcription (Latin):
res hec enun etas effudit hanc copiam & ut opinio
nĩa fert sucus ille & sanguis in corruptus usq ad
hauc etatem oratorum fuit. in qua naturalis in es¬
set non fucatus nitor Phalereus enim successit eis
senibus adulescons eruditissimus Ille quidem ho¬
rum omniiu Sed non tam armis institutus qͣ
palestra Itaq delectabat magis Athenienses ꝙͣ in¬
flamabat processerat enim in solem & puluerem
non ut e militari tabernatulo Sed ut e theophrasti
doctissimi hominis umbraculis hic primus infle¬
it orationem & cam mollem teneramq reddit
& suauis sicut fuit uideri maluit ꝙͣ grauis Sed
suauitate ea qua perfunderet animos non qua ꝑ¬
fringeret. et tantum ut memoriam concinnitatis
sius sue non quem admodum de periele scripsis
eupolis cum delectatione aculcos ctiam relinque¬
ret in animis corum a quibiis esset auditus ui¬
des ne igitur ut in ca ip̃a urbe in qua & nata &

Expanded text:
res. Haec enim aetas effudit hanc copiam; et, ut opinio res. Haec enim aetas effudit hanc copiam; et, ut opinio mea fert, sucus ille et sanguis incor ruptus usque ad hanc aetatem oratorum fuit, in qua naturalis inesset, non fucatus nitor. phalereus enim successit eis seni- bus adulescens eruditissimus ille quidem horum omnium, sed non tam armis institutus quam palaestra. Itaque delectabat magis Atheniensis quam inflammabat. Proces serat enim in solem et pulverem, non ut e militari tabernaculo, sed ut e Theophrasti doctissimi hominis umbraculis. hic primus inflexit orationem et eam mollem teneramque reddidit et suavis, sicut fuit, videri maluit quam gravis; sed suavitate ea, qua perfunderet animos, non qua perfri- ngeret, et tantum ut memoriam concinnitatis suae, non, quem ad modum de Pericle scripsit Eupolis, cum delectatione aculeos etiam relinqueret in animis eorum a quibus esset auditus. videsne igitur vel in ea ipsa urbe, in qua et nata et
Abbreviated transcription (Latin):
fiebat Ipã enim natura circum serͥptione quadam
uerborum comprehendit concluditq sententiam
Que cum aptis conscripta uerbis est Cadit etiam
plerumq numerose Nam & aures ip̃e quid plenũ
quid inane sit uidicant. spiritu quasi necessitate
aliqua uerborum comprehensio terminatur In
quo non modo defici sed etiam laborare turpe est
Tum fuie lysias ip̃ẽ quidem in causis forensibus
non uersatus sed egregie subtilio scriptor atqr
elegans: quem iam prope audeas oratorem perfic¬
tum dicere Nam plane quidem perfectum. & in qͦ
nihil admodum desit demosthenem facile dixeris.
nihil ante inueniri potuit in eis causis quas scripsi
nihil enucleate quo fieri possit aliquid limatius.
nihil contra grande. nihil incitatum nihil orna¬
tum uel uerborum grauutate uel sententiarum.
quo quit quam esset elatius. Nuic hiperides prox¬
imus. Et Eschines fuit. & licurgus e diuarcus. &
is cuius nulla extant scripta demades alii q plu¬

Expanded text:
fiebat. ipsa enim natura circumscriptione quadam fiebat. ipsa enim natura circumscriptione quadam verborum comprehendit concluditque sententiam, quae cum aptis constricta verbis est, cadit etiam plerumque numerose. Nam et aures ipsae quid plenum, quid inane sit iudicant et spiritu quasi necessitate aliqua verborum com- prehensio terminatur; in quo non modo defici sed etiam laborare turpe est. tum fuit Lysias ipse quidem in causis forensibus non versatus, sed egregie subtilis scriptor atque elegans, quem iam prope audeas oratorem perfectum dicere. Nam plane quidem perfectum et quoi nihil admodum desit Demosthenem facile dixeris. Nihil acute inveniri potuit in eis causis quas scripsit, nihil enucleate, quo fieri possit aliquid limatius; nihil contra grande, nihil incitatum, nihil ornatum vel ver borum gravitate vel sententiarum, quo quicquam esset elatius. huic Hyperides proximus et Aeschines fuit et Lycurgus et Dinarchus et is, cuius nulla exstant scripta, Demades aliique plu
Abbreviated transcription (Latin):
disputatur muenta dicitur quod quoniam genus
ab hoc quod proposuimus ab horret. phylosophos
aliud in tempus reiitiamus. ad oratores a quibus
digressi sumus reuertamur. Extitit igitur iam seni¬
bus illis quos paulo ante diximus ⁊socrates. cuius
domus cuncte gretie quasi ludus quidam patuit
atq officina dicendi. Magnus orator. & perfectus
magister ꝙ̾ ꝙͣ forensi luce caruit utraq parietes
aluit cam gloriam quam nemo meo quidem uidi¬
tio est postra consecutus Is & sepe scripsit multa
preclare t docuit alios. & cum cetera meluis ꝙ
superiores tum primus intellexit etiam in soluta
oratione dum uersum effugeres. modum tamen &
numerum quendam oportere seruari. Ante hunc
enim uerborim quasi structura & quedam ad nu¬
merum conclusio nulla erat / aut si quando erat non
apparebat eam debita opera esse que sitam que forsi¬
tan laus sit uerumptamen natura magis tum casu¬
que nunquam aut ratione aliqua aut obseruatione

Expanded text:
disputatur, inventa dicitur. Quod quoniam genus disputatur, inventa dicitur. Quod quoniam genus ab hoc quod proposuimus abhorret, philo- sophos aliud in tempus reiciamus; ad oratores, a quibus digressi sumus, revertamur. exstitit igitur iam senibus illis quos paulo ante diximus Isocrates, cuius domus cunctae Graeciae quasi ludus quidam patuit atque officina dicendi; magnus orator et perfectus magister, quamquam forensi luce caruit intraque parietes aluit eam gloriam quam nemo meo quidem iudicio est postea consecutus. Is et ipse scri- psit multa praeclare et docuit alios; et cum cetera melius quam superiores tum primus intellexit etiam in soluta oratione, dum versum effugeres, modum tamen et numerum quendam oportere servari. ante hunc enim verborum quasi structura et quaedam ad numerum conclusio nulla erat aut, si quando erat, non apparebat eam dedita opera esse quaesitam—quae forsitan laus sit, verum tamen natura magis tum casuque, non umquam aut ratione aliqua aut ulla observatione
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicendi genus uiguerit. & Tuchididis scrip¬
tis qui ip̃ẽ tum fuit intelligi maxiine potese. gran¬
des erant uerbis crebris sententiis comprehensi.¬
one rerum breues Et ob cam ipsam causam inter¬
dum suboscuri. Sed ut intellectum est quantam uim
haberet accurata & facta quodammodo oratio tũ
etiam magistri dicendi multi subrto extiterunt.
Tum leontinus gorgias. trasimacus. Calcedonius.
proragoras. Abderitas. prodicus. ceius hippias.
elenis. in honore magno fuit. alii q multi tem¬
poribus eisdem docere se profitebantur Arrogan¬
tibus sane uerbis quemadmodum causa inferior¬
Ita enim loquebantur dicendo fieri superior posset.
His opposuit se se socrates qui subtilitate quadam
disputandi refellere eorum mitituta lolebat uerbis
Huiis exuberrimis sermonibus extiterunt doctissi¬
mii uiri. primum q tum phylosophia non illa de
natura que fuerat antiquior. sed hec in qua bonis
rebus & malis de q hominum uita &r moribris

Expanded text:
quod dicendi genus viguerit ex Thucydidi scripquod dicendi genus viguerit ex Thucydidi scriptis, qui ipse tum fuit, intellegi maxime potest. Grandes erant verbis, crebri sententiis, compressione rerum breves et ob eam ipsam causam interdum subobscuri. sed ut intelle- ctum est quantam vim haberet accurata et facta quodam modo oratio, tum etiam magistri dicendi multi subito exstiterunt. Tum Leontinus Gorgias, Thrasymachus Calche donius, Protagoras Abderites, Prodicus Cius, Hippias Elius in honore magno fuit ; aliique multi temporibus eisdem docere se profitebantur, arrogantibus sane verbis, quem ad modum causa inferior—ita enim loquebantur—dicendo fieri superior posset. his opposuit sese Socrates, qui subtilitate quadam disputandi refellere eorum instituta solebat verbis. Huius ex uberrimis sermonibus exstiterunt doctissimi viri; primumque tum philosophia non illa de natura, quae fuerat antiquior, sed haec, in qua de bonis rebus et malis deque hominum vita et moribus
Abbreviated transcription (Latin):
quasi lucent athene tue qua in urbe primum se o¬
rator ex tulit. primumq etiam monimentis oratio
est cepta mandari: tamen ante periclen cuuis scripta
quedam feruntur & tuchididen. qui non nascenti¬
bus Athenis sed iam adultis fuerunt. littera nulla ẽ
que quidem ornatum aliquem habcat & oratoris
esse uideatur. Quam quam opimo est & cum qui
multis anis ante hos fuit pisistratum. & paulo se¬
morem etiam solonem postra q dichenem multum
ut temporibus illis ualuisse ddicendo. Post hanc eta¬
tem aliquot annis ut ex attici monumentis potest
perspici Themistocles fuit quem constat cum pru¬
dentia tum ctiam eloquentia stitisse. pose pericles.
qui cum floreret omni genere uirtutis hac tamẽ
fuit laude clarissimus. Cleonem etiam temporib
illis turbulentum fllum quidem ciuem sed tamen
elo quentem constat fuisse huic etati suppares l¬
chibiades. Critas Theramenes. quibus temporibrs

Expanded text:
quasi lucent Athenae tuae, qua in urbe primum se oquasi lucent Athenae tuae, qua in urbe primum se orator extulit primumque etiam monumentis et litteris oratio est coepta mandari. tamen ante Periclem, cuius scripta quae dam feruntur, et Thucydidem, qui non nascentibus Athenis sed iam adultis fuerunt, littera nulla est quae quidem ornatum aliquem habeat et oratoris esse videatur. Quamquam opinio est et eum, qui multis annis ante hos fuerit, Pisistra- tum et paulo seniorem etiam Solonem posteaque Clisthenem multum ut temporibus illis valuisse dicendo. post hanc aetatem aliquot annis, ut ex Atticis monumentis potest perspici, Themistocles fuit, quem constat cum prudentia tum etiam eloquentia praestitisse; post Pericles, qui cum floreret omni genere virtutis, hac tamen fuit laude clarissimus. Cleonem etiam temporibus illis turbulentum illum quidem civem, sed tamen eloquentem constat fuisse. huic aetati suppares Alcibiades Critias Theramenes; quibus temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
cuisset illis tum in pratulo propter platonis statu¬
am consedimus us¬
Ic ego laudari igitur eloquentiam &
quanta uis sir cius exprimere quantum¬
q his qui suit eam consecuti dignitatem
afferat. neq prepositum nobis est hoc loco: neq
necessarium Hoc uere sine ulla dubitatione confir¬
maueriz sine ulla arte pariatur aliqua siue exer¬
citanone quadam sine natura rem unam esse
ominum difficilimam. quibus enim ex quio quĩq
rebus constare dicitur carium una queq est ars
ipã magna per sese quare quino artium concu¬
slis maximarum quantam uim quantam q dif¬
ficultatem habeant existimari potest Testis est
Graetia quie cum eloquentie studio sit incensa. iã¬
dui q excellat in ea prestat q ceteris tamen om¬
nis artes uetustiores habet & multo ante non in¬
uentas solum sed etiam perfectas quam hec & a
grecis elaborata dicendi ius atq copia. In quam
cum in tueor maxime niihi occurnunt Attice. &

Expanded text:
cuisset illis, tum in pratulo propter Platonis statucuisset illis, tum in pratulo propter Platonis statuam con- sedimus. hic ego: Laudare igitur eloquentiam et quanta vis sit eius expromere quantamque eis qui sint eam consecuti dignitatem adferat, neque propositum nobis est hoc loco neque necessarium. Hoc vero sine ulla dubitatione con- firmaverim, sive illa arte pariatur aliqua sive exercitatione quadam sive natura, rem unam esse omnium difficillimam. Quibus enim ex quinque rebus constare dicitur, earum una quaeque est ars ipsa magna per sese. Qua re quinque artium concursus maximarum quantam vim quantamque difficul tatem habeat existimari potest. testis est Graecia, quae cum eloquentiae studio sit incensa iamdiuque excellat in ea praestetque ceteris, tamen omnis artis vetustiores habet et multo ante non inventas solum sed etiam perfectas, quam haec est a Graecis elaborata dicendi vis atque copia. In quam cum intueor, maxime mihi occurrunt, Attice, et
Abbreviated transcription (Latin):
tra iam cederet. fasces q summitteret subito in Ci¬
uitate cum alia ceciderunt tum etiam ea ipã de qua
disputare ordimur eloquentia omutuit. Tum ille ce¬
terarum terum causa inquit istuc & doleo & dolen¬
dum puto: dicendi autem me non tam fructus
& gloria ꝙͣ studium ipm̃ exercitatio ꝙ delectat. qđ
nihil nulla res eripret te Presertim tam stuoliosum¬
Et dicere eium bene nemo potest nisi prudenter intel¬
ligit Quare qui eloquentie uẽ dat operam dat pru¬
dentie Qua ne maximis quidem in bellis equio a¬
nimo carere quisꝙͣ potest. preclare in quam brute
dicis eo q magis ista dicendi laude delectior. quod
cetera que sunt quonlam habita n ciuitate pulcher¬
rime nemo est tam huilis qui se non aut posse ad¬
ipisci aut adeptum puter eloquentem neminem ui¬
deo factum esse uictoria. Sed quo facilius sermo ex¬
plicetur sedentes si udetur aganius Cum idem pla¬

Expanded text:
tra iam cederet fascisque summit- teret, subito in citra iam cederet fascisque summit- teret, subito in civitate cum alia ceciderunt tum etiam ea ipsa, de qua disputare ordimur, eloquentia obmutuit. tum ille: Ceterarum rerum causa, inquit, istuc et doleo et dolendum puto; dicendi autem me non tam fructus et gloria quam studium ipsum exercitatioque delectat: quod mihi nulla res eripiet te praesertim tam studioso mei. Dicere enim bene nemo potest nisi qui prudenter intellegit; qua re qui eloquentiae verae dat operam, dat prudentiae, qua ne maximis quidem in bellis aequo animo carere quis- quam potest. praeclare, inquam, Brute, dicis eoque magis ista dicendi laude delector quod cetera, quae sunt quon- dam habita in civitate pulcherrima, nemo est tam humilis qui se non aut posse adipisci aut adeptum putet; eloquentem neminem video factum esse victoria. Sed quo facilius sermo explicetur, sedentes, si videtur, agamus. Cum idem pla
Abbreviated transcription (Latin):
potius detulissem magnopere hic̃ audire se uelle dixit
taq hunc elegimus diem cum te sciremus esse uacu¬
um Quare si tibi est commodum ede illa que ceperas
& bruto & mihi Ette uero inquam si potuero fatiã
uobis satis poteris inquit relaxa modo paulum ani¬
mum Aut sane si potes libera. Nempe igitur huic tun
pompom ductus est sermo. quod erat a me mentio
facta tamen deiorari fidelissimi atq optimi regis or¬
natissune & copiosissime a bruto me audisse defensa
Scionquit ab isto mitio tractatum esse sermonem
teq bruti dolentem cuicem quasi defleuisse iudinorũ¬
uastitatem & fori feci inquam istuc. quidem & si¬
pe fatio nam mihi brute in te intuenti crebro in
mentem uenit ueteri quod nam curriculum aliquã¬
do sit habitura tua & natura ainmirabilis & exqui¬
sita doctrina & singularis industria Cum enim in
maximis causis uersatus esses Et cum tibi etas nos¬

Expanded text:
potius detulissem, magno opere hic audire se velle dixit. potius detulissem, magno opere hic audire se velle dixit. Itaque hunc elegimus diem, cum te sciremus esse vacuum. Qua re, si tibi est commodum, ede illa quae coeperas et Bruto et mihi. ego vero, inquam, si potuero, faciam vobis satis. Poteris, inquit: relaxa modo paulum animum aut sane, si potes, libera. Nempe igitur hinc tum, Pomponi, ductus est sermo, quod erat a me mentio facta causam Deiotari fidelissimi atque optimi regis ornatissime et copiosissime a Bruto me audisse defensam. scio, inquit, ab isto initio tractum esse sermonem teque Bruti dolentem vicem quasi deflevisse iu- diciorum.vastitatem et fori. Feci, inquam, istuc quidem et saepe facio. Nam mihi, Brute, in te intuenti crebro in merrtem venit vereri, ecquodnam curriculum aliquando sit habitura tua et natura admirabilis et exquisita doctrina et singularis industria. Cum enim in maximis causis versatus esses et cum tibi aetas nos
Abbreviated transcription (Latin):
gitatorem. non illum quidem tibi molestum sed assi¬
duum tauien & acrem fore. Tum pomponius ego
uero inquit brutum nihil mentiri puto uidcor
enum iam te ausurus esse appellare. quoniam longo
interuallo modo prinium animaduerti paulo te
hylariorem. Itaq quonam hĩc quod inihi deberet᷑.
le exacturum professus est quod huic debes ego a te
peto. Quid nam id inquam: ut scribas inquit aliꝗd
iam pridem enim conticuerunt tue littere Nam ut
illos de re pub. libros edidisti. Nihil a te sane postea
accopinius. eisq nos met ipĩ ad rerum naturalium
memoriam comprehendendam impulsu atq incensi
sumus Sed illa cum poteris atq ut possis rogo Nun
uero inquit si es anmo uacuo expone nobis quod
querimus Quid nam est id inquam Quod nihi
nuper. in Tusculano ichoaiusti de oratoribus quan¬¬
do esse cepissent: qui etiam & quales fuissent Quem
ego sermonem cum ad brutum tuum uel nostrum

Expanded text:
gitatorem non ilium quidem tibi molestum, sed adsigitatorem non ilium quidem tibi molestum, sed adsiduum tamen et acrem fore. Tum Pomponius: Ego vero, inquit, Brutum nihil mentiri puto. Videor enim iam te ausurus esse appellare, quoniam longo intervallo modo primum animadverti paulo te hilariorem. itaque quoniam hic quod mihi deberetur se exacturum professus est, quod huic debes ego a te peto. Quidnam id ? inquam. Vt scribas, inquit, aliquid; iam pridem enim conticuerunt tuae litterae. Nam ut illos de re public libros edidisti, nihil a te sane postea accepimus: eisque nosmet ipsi ad rerum nostrarum memo- riam comprehendendam impulsi atque incensi sumus. Sed illa, cum poteris; atque ut possis, rogo; nunc vero, inquit, si es animo vacuo, expone nobis quod quaerimus. Quidnam est id? inquam. Quod mihi nuper in Tusculano in cohavisti de oratoribus, quando esse coepissent, qui etiam et quales fuissent. Quem ego sermonem cum ad Brutum tuum vel nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. nec ex conditis qui iacent in tenebris & ad quos
omins nobis additus qui pene solis patuit obstruc¬
tus est Serenius igitur aliquid tamquam i nicul¬
to & derelicto solo quod ita dilligenter colemus.
Ut impendiis etiam augere possimus largitatem
tui muneris. mõ idem noster animus efficere pos¬
sit quod ager qui sepe multos annos quieuit
uberiores efferre fruges solet.tum ille ego uero &
exspectabo ca que polliceris nec exigam nisi tuo
commodo & crunt mihi pergrata si solueris¬
el uihi quoq inquit brutus & expetenda sunt ca
que actico polliceris. Et si fortasse ego a te huius
uoluntarius procurator petam. quod ip̃e cii debes
incom modo ex actariun negat At uoͣ in quam tibi
ego orute non soluam nisi prius a te cauero ampli¬
us co nomine neminem cuuis peticio sit petiturum
Non me hercule inquit tibi repronuttere istuc
quidem ausus sim Nam hunc qui negat uideo fla¬

Expanded text:
ruit—nec ex conditis, qui iacent in tenebris et ad quos ruit—nec ex conditis, qui iacent in tenebris et ad quos omnis nobis aditus, qui paene solis patuit, obstructus est. Seremus igitur aliquid tamquam in inculto et derelicto solo; quod ita diligenter colemus, ut impendiis etiam augere possimus largitatem tui muneris: modo idem noster animus efficere possit quod ager, qui cum multos annos quievit, uberiores efferre fruges solet. Tum ille: ego vero et exspectabo ea quae polliceris, nec exigam nisi tuo commodo et erunt mihi pergrata, si solveris. Mihi quoque, inquit Brutus, et exspectanda sunt ea quae Attico polliceris, etsi fortasse ego a te huius voluntarius procurator petam, quod ipse, cui debes, incommodo se tuo exacturum negat. at vero, inquam, tibi ego, Brute, non solvam, nisi prius a te cavero amplius eo nomine neminem, cuius petitio sit, petiturum. Non me hercule, inquit, tibi re- promittere istuc quidem ausim. Nam hunc, qui negat, video fla
Abbreviated transcription (Latin):
per dilligenter complexis est istum ipsum inqua
brute dico librum mihi salut fuisse Tum atticus
optatissimum mihi quidem est quo ditis Sed
quid tandem habuit liber ĩste quod tibi aut nouuz
aut tanto usui posset esse. Ille uero & noua inqͣ ⁊
mihn quidem multa & eam utilitatem quam re¬
qui rebam ut explicatis ordinibus temporum uno
in conspectu omina uiderem que cum scudiose
tractare cepissem ipã mihi tractatio litterarum
salutaris fuit. Ammonuit q pomponi ut ate ipõ
sumerem aliquid ad me refitiendum teq renuine¬
randum Si non pari at grato tamen nunere. ꝙͣꝙͣ
illud hesiodium laudatur a doctis quod cadem muen¬
sura reddere iubet qua acceperis aut etiam enulatioẽ
si possis. Ego autem uoluntatem tibi profecto emeti¬
ar sed rem ip̃am nondum posse uideor Idq ut ignos¬
cas a te peto nec enim ex noius ut agricole solent
fructibus ẽ unde tibi reddam quod accepi. sic omnis

Expanded text:
perdiligenter complexus est ? Istum ipsum, inquam, perdiligenter complexus est ? Istum ipsum, inquam, Brute, dico librum mihi saluti fuisse. tum Atticus: Optatissimum mihi quidem est quod dicis; sed quid tandem habuit liber iste quod tibi aut novum aut tanto usui posset esse? ille vero et nova, inquam, mihi quidem multa et eam utilitatem quam requirebam, ut explicatis ordinibus temporum uno in conspectu omnia viderem. Quae cum studiose tractare coepissem, ipsa mihi tractatio litterarum salutaris fuit admonuitque, Pomponi, ut a te ipso sumerem aliquid ad me reficiendum teque remunerandum si non pari, at grato tamen munere: quamquam illud Hesiodium laudatur a doctis, quod eadem mensura reddere iubet quae acceperis aut etiam cumulatiore, si possis. ego autem voluntatem tibi profecto emetiar, sed rem ipsam nonduin posse videor; idque ut ignoscas, a te peto. Nec enim ex novis, ut agricolae solent, fructibus est, unde tibi reddam quod accepi—sic omnis
Abbreviated transcription (Latin):
qr ue post canensem illam calamitatem primum Mar.¬
celli ad nolam prelio populus se romanus erexit.
Postea que prospere res demceps multe conseaite sũ
sic post rerum nostrarum & conuinium grauissimos
casus nihil ante epistolam bruti mihi accidit quod
uellem aut quod aliqua ex parte solicitudines alleru¬
ret ncas. Tum brutus nolui id quidem efficere certe
& capio magnum fructm si quidem quod uolui tan¬
ta mre consecutus sum Sed sare cupio que te attici
lictere delectauerint. Iste uero in quam brute non
modo ł delectationem mihi sed etiam ut spero salu¬
tem artulerunt. / Salutem in quit ille : quod nam tan¬
dem genus istuc tam preclarum litterarum fuit.
an mihi potuit in quam esse. aut gratior ulla salu¬
tatio aut ad hoc tempus aptior. ꝙ illius libri quo
me hic affatus quasi iacentem excitauit. Tum ille
nempe enim dices inquit quo iste omnem rerum
memoriam breuiter & ut mihi quidem uisum est

Expanded text:
que ut post Cannensem illam calamitatem primum Marque ut post Cannensem illam calamitatem primum Marcelli ad Nolam proelio populus se Romanus erexit posteaque prosperae res deinceps multae consecutae sunt, sic post rerum nostrarum et communium gravissimos casus nihil ante epistulam Bruti mihi accidit quod vellem aut quod aliqua ex parte sollicitudines adlevaret meas. tum Brutus: Volui id quidem efficere certe et capio magnum fructum, si quidem quod volui tanta in re consecutus sum. Sed scire cupio, quae te Attici litterae delectaverint. Istae vero, inquam, Brute, non modo delectationem mihi sed etiam, ut spero, salutem attulerunt. Salutem ? inquit ille. Quodnam tandem genus istuc tam praeclarum litterarum fuit? An mihi potuit, inquam, esse aut gratior ulla salutatio aut ad hoc tempus aptior quam illius libri quo me hic adfatus quasi iacentem excitavit? turn ille: Nempe eum dicis, inquit, quo iste omnem rerum memoriam breviter et, ut mihi quidem visum est,
Abbreviated transcription (Latin):
sueuerat cum tito pomponio uenerat. Homi¬
nes cum inter se coniuncti tum mihi cari. ⁊taq iocu¬
di ut corum aspectu omins q me angebat de re pub.
cura concederit quos postop salutaui quod nos inꝙ̃
buute & actice nũc: quid tandem noui: Nihil sane
inquit brunis quod quidem aut tu audire uolis aut
ego pro certe dicere audeam sum atticus eo inquit
ad te animo uenimus ut do re pub. esset silentium
& aliqui auoliremus potius exte ꝙͣ te afficerenius
ulla molestia. Uos uero inquam attice a presentem
me cura leuatis & obsenti magna solatia dedistis. Nã
nostris primum litteris recreatus me ad pristina
studia reuocaui Tum ille legi inquit per lubenter
epistolam quam ad te Drutus misit ex asia qua mihi
iusus est & mouere & prudenter & consolari amici¬
sime Recte in quam ost uisus. Nam me istis scito lit¬
teris ex diuturna perturbatione tocius ualitudinis
tamqua ad aspitiendam lucem esse reuocatum at¬

Expanded text:
sueverat, cum T. Pomponio venit, homisueverat, cum T. Pomponio venit, homines cum inter se coniuncti tum mihi ita cari itaque iucundi, ut eorum aspectu omnis quae me angebat de re publica cura consederit. Quos postquam salutavi: Quid vos, inquam, Brute et Attice ? numquid tandem novi? Nihil sane, inquit Brutus, quod quidem aut tu audire velis aut ego pro certo dicere audeam. tum Atticus: Eo, inquit, ad te animo venimus, ut de re publica esset silentium et aliquid audiremus potius ex te quam te adficeremus ulla molestia. Vos vero, inquam, Attice, et praesentem me cura levatis et absenti magna solacia dedistis. Nam vestris primum litteris recreatus me ad pristina studia revocavi. Tum ille: Legi, inquit, perlibenter epistulam quam ad te Brutus misit ex Asia, qua mihi visus est et monere te pru- denter et consolari amicissime. recte, inquam, est visus; nam me istis scito litteris ex diuturna perturbatione totius valetudinis tamquam ad aspiciendam lucem esse revocatum. At
Abbreviated transcription (Latin):
exclusum est aut terrore hominum aut timore
ita nobis metiplis accidit ut quanq essent multo ma¬
gis alia lugenda tamen hoc doloremus. quod quo
tempore etas nostra perfuncta rebus amplissimis tan¬
ꝙͣ in portum confugere deberet. non in ertie neq de¬
sidiẽ sed otii moderati atq honesti. cum q oratio iam
confugere debereͬt. canesceret haberet q suam quan¬
dam maturitatem. & quasi senectutem tñ arma sũ
ea sumpta quibus illi qui didicerant eis uti gloriose
quem ad modum salutarier uterentur non reperiebãt
Itaq ei mihi uidentur fortunate beate q iuxissi Cum
in ceteris ciuita tibus. tum maxune in nostra quibus
cum auctoritate rerum q gestarum gloria tum e¬
tiam sapientie laude perfrui licuit. Quorum memoria
ae recordatio in maximis nostris grauissirisq cu¬
ris iocunda sane fuit cum in eam iper ex sermone
quodam incidissemus
Am cum in ambularem i xisto ut essem
otiosus domi. ¶. ad me brutus ut con¬

Expanded text:
exclusum est aut errore hominum aut timore. exclusum est aut errore hominum aut timore. ita nobismet ipsis accidit ut, quamquam essent multo magis alia lugenda, tamen hoc doleremus quod, quo tempore aetas nostra perfuncta rebus amplissimis tamquam in portum confugere deberet non inertiae neque desidiae, sed oti moderati atque honesti, cumque ipsa oratio iam o iam nostra canesceret haberetque suam quandam maturitatem et quasi senectutem, tum arma sunt ea sumpta, quibus illi ipsi, qui didicerant eis uti gloriose, quem ad modum salutariter uterentur, non reperiebant. itaque ei mihi videntur fortunate beate que vixisse cum in ceteris civitatibus tum maxime in nostra, quibus cum auctoritate rerumque gestarum gloria tum etiam sapientiae laude perfrui licuit. Quorum memoria et recordatio in maximis nostris gravissimisque curis iucunda sane fuit, cum in eam nuper ex sermone quodam incidissemus. nam cum inambularem in xysto et essem otiosus domi, M. ad me Brutus, ut con
Abbreviated transcription (Latin):
quod modice feramus. ne il non ad amiticiam seo
ad domesticam utilitatem referre uideaniur. Sin
tamquam illi ip̃i acerbitatis aliquid acciderit angi¬
mur summam eius felicitatem non satis grato ani¬
mo interpretamur Et enim si uiueret quintus hor¬
tensius cetera fortasse desideraret una cum reliquis
bonis & fortibus Ciuibris hunc autem & preter
ceteros. aut cum paucis sustineret dolorem. Cum
forum pr. quod fuisset quasi thcatrum illuis in¬
genii uoce erudita & romanis grecisq auribus
digna spoliatum atq orbatum iuderet. Equidem
angor animo non consilii non ingenii non aue¬
toritatis armis egere rem pub. que didiceram trac¬
tare. quibusq me assuefet̾eram. queq erant propa
cum prestantis in re pub. uiri tum bene morate
& bene constitute ciuitatis. Quod si fuit in re pub.
tempus ullum cum extorquere arnia posset e ma¬
nbiis iratorum ciuium boni ciuis auctoritas & o¬
ratio. tum profecto fuit. tum patrocinium pacis

Expanded text:
quod modice feramus, ne id non ad amicitiam sed quod modice feramus, ne id non ad amicitiam sed ad domesticam utilitatem referre videamur; sin tamquam illi ipsi acerbitatis aliquid acciderit angimur, summam eius felicitatem non satis grato animo interpretamur. etenim si viveret Q. Hortensius, cetera fortasse desi- deraret una cum reliquis bonis et fortibus civibus, hunc autem aut praeter ceteros aut cum paucis sustineret dolorem, cum forum populi Romani, quod fuisset quasi theatrum illius ingeni, voce erudita et Romanis Graecisque auribus digna spoliatum atque orbatum videret. equidem angor animo non consili, non ingeni, non auctoritatis armis egere rem publicam, quae didiceram tractare quibusque me assuefeceram quaeque erant propria cum praestantis in re publica viri tum bene moratae et bene constitutae civitatis. Quod si fuit in re publica tempus ullum, cum extorquere arma posset e manibus iratorum civium boni civis auctoritas et oratio, tum profecto fuit cum patrocinium pacis
Abbreviated transcription (Latin):
ditum est. poetas nobilis poetarum equalium mor¬
te doluisse quo tandem animo eius interitum fer¬
re debui. cum quo certare erat gloriosius ꝙ̃ omnine
aduersarium non habere: cum presertimi non mo¬
do nunquam sit. aut illiis a me cursus ampeditus
aut ab illo meus Sed contra semper alter ab altero
aduitus & communicando &r mouendo & fauendo
Sed quomam perpetua quadam facilitate usus ille ces¬
sit e uita suo magis ꝙͣ suorum ciuium tempore. &
tum occidit cum lugerem facilius rem pub. posset si
uiueret ꝙͣ uiuare. uxit q tam diu ꝙͣ licuit in ciuita¬
te bene beateq uiuere nostro in commodo detrimẽ¬
toq si est ita necesse doleamus Illius uero mortis ꝯ¬
portumtatem beniuolentia potius ꝙͣ misericordia
prosequamur ut quotienscuq de clarissimo & be¬
atissimo uiro cogitenus illum potius ꝙͣ nos met
ipõs dilligere uideamur Nam si id dolemus quod
eo iam frui nobis non licet. nostrum est id malum

Expanded text:
ditum est poetas nobilis poeta- rum aequalium morditum est poetas nobilis poeta- rum aequalium morte doluisse, quo tandem animo eius interitum ferre debui, cum quo certare erat gloriosius quam omnino adversarium non habere ? cum praesertim non modo numquam sit aut illius a me cursus impeditus aut ab illo meus, sed contra semper alter ab altero adiutus et communicando et monendo et favendo. sed quoniam per- petua quadam felicitate usus ille excessit e vita suo magis quam suorum civium tempore et tum occidit cum lugere facilius rem publicam posset, si viveret, quam iuvare, vixit que tam diu quam licuit in civitate bene beateque vivere: nostro incommodo detrimentoque, si est ita necesse, doleamus, illius vero mortis opportunitatem benevolentia potius quam misericordia prosequamur, ut, quotienscumque de clarissimo et beatissimo viro cogitemus, ilium potius quam nosmet ipsos diligere videamur. nam si id dolemus, quod eo iam frui nobis non licet, nostrum est id malum
Abbreviated transcription (Latin):
NN E CIUITIA DeceDenS
Rhodum uenissem & eo mihi
Sde.q. hortensii morte esset al¬
latum opinione omnium ma¬
iorem ammo cepi dolorem.
Nam & amico amisso cum
consuetudine iocunda tum
multorumt offitiorum coniunctione me priuatu
uidebam & interitu talis auguris dignitatem nr̃i
collegii diminutam dolebam qua in cognitione &
cooptatum me ab eo in collegium recordabar in
quo iuiratus iuditium dignitatis mee fecerat. & in¬
auguratum ab eodem Ex quo augurum ab insti¬
tis in parentis cum loco colere debebam angeba
etiam molestiam. ꝙ magna sapientium Ciuium
bonorum q penurla uir egregius coniunctissimus¬
q mecum consiliorum omnium sotietate aliciris¬
simo rei pub. temipore extinctus & auctoritatis &
prudentie sue triste nobis desiderium reliquerat. do¬
lebamq quod non ut pleriq pritabant aduersari¬
um aut obtrectatorem laudum mearum sed sotium
potius & consortem gloriosi laboris anuscam. Et¬
enim se in leuiorem artium studio memorie pro¬

Expanded text:
CVM e Cilicia decedens Rhodum venissem et eo mihi de Q. Hortensi morte esset adlatum, opinione omnium maiorem animo cepi dolorem. Nam et amico amisso cum consuetudine iucunda tum multorum officiorum coniun- ctione me privatum videbam et interitu talis auguris digni- tatem nostri conlegi deminutam dolebam; qua in cogitatione et cooptatum me ab eo in conlegium recordabar, in quo iuratus iudicium dignitatis meae fecerat, et inauguratum ab eodem, ex quo augurum institutis in parentis eum loco colere debebam. augebat etiam molestiam quod magna sapientium civium bonorumque penuria vir egregius con- iunctissimusque mecum consiliorum omnium societate alienissimo rei publicae tempore exstinctus et auctoritatis et prudentiae suae triste nobis desiderium reliquerat, dole- bamque quod non, ut plerique putabant, adversarium aut obtrectatorem laudum mearum sed socium potius et consortem gloriosi laboris amiseram. etenim si in leviorum artium studio memoriae pro
Abbreviated transcription (Latin):
pus cuni afferre plura si cupias non queas
Uin uero inquit Catulus. Collegisti om¬
nia quantum ego possum iudicare ita di¬
iuiitus ut non a grecis didicisse sed eos
ipsos hec docere posse uideare Me quidem istius ser¬
monis participem factum esse gaudeo Ac uellem ut meꝰ¬

Expanded text:
pus, cum adferre plura, si cupias, non queas.' pus, cum adferre plura, si cupias, non queas.' 'Tu vero' inquit Catulus 'conlegisti omnia, quantum ego possum iudicare, ita divinitus, ut non a Graecis sumpsisse, sed eos ipsos haec docere posse videare; me quidem istius sermonis participem factum esse gaudeo; ac vellem ut me
Abbreviated transcription (Latin):
miles habere cupiamus. Mitte obsecro inquit Cral¬
e Iulius sermonem istum & te ad Gracchi fistulam
refer. ciuius ego nondum plane rationem intelligo
In omni uoce inquit Crassus est quioldam medrum
sed suumi cuiq uoci Hiue gradatim uocem utile
iscendere. & suaue est Nam a principio clamare a¬
greste quiddam est & idem illuol ad firmandum uo.
cem est salutare. Deinde est quiddam contentionis
xtremum quoddlam anferius est qͣ acutissius cla¬
mor quo te fistula progredi non sinet & tamen ab ip¬
sa contentione reuocabit. Est item contra quidlam
in remissione grarussimum quoq tanꝙ sonorum
gradibus descenditur. Hec uarietas & hic per omnis
sonos. uocis cursus a se tuebitur & actiomi deferet sua¬
uitatem. sed festulatorem domi relinquetis Sensus il¬
ius consuctudinis nobiscum ad forum deferetis Edi¬
hi que potiu non ut uolui sed ut me temporis angustie¬
& cogerunt Scitum est enim causam conferre in tem¬

Expanded text:
milis habere cupiamus.' 'Mitte, obsecro,' inquit 'Crassmilis habere cupiamus.' 'Mitte, obsecro,' inquit 'Crasse,' Iulius 'sermonem istum et te ad Gracchi fistulam refer; cuius ego nondum plane rationem intellego.' 'In omni voce' inquit Crassus 'est quiddam medium, sed suum cuique voci: hinc gradatim ascendere vocem utile et suave est nam a principio clamare agreste quiddam est, et idem illud ad firmandam est vocem salutare; deinde est quiddam contentionis extremum, quod tamen interius est, quam acutissimus clamor, quo te fistula progredi non sinet, et iam ab ipsa contentione revocabit; est item contra quiddam in remissione gravissimum quoque tamquam sonorum gradibus descenditur. Haec varietas et hic per omnis sonos vocis cursus et se tuebitur et actioni adferet suavitatem. Sed fistulatorem domi relinquetis, sensum huius consuetudinis vobiscum ad forum deferetis. Edidi, quae potui, non ut volui, sed ut me temporis angustiae coegerunt; scitum est enim causam conferre in tem
Abbreviated transcription (Latin):
l nescio quo pacto ctiam decet maxime Nam al uo¬
cem in dicendo obtinendam nihil est utilius ꝙͣ crebra
mutatio nihil pernitiosius qoͣͬ effusa niterinissione
contentio Quid ad aures nostras ce actiomis suau¬
tatem quid est uicissi tudine & uaritate o cominu¬
tanone aptius Itaq idem Gracchus qđ pot̾es aucdi¬
re catule &r licinio cliente tuo litterato nomine serui
sibi ille habuit ad manum cum eburniola solitus est
habere fistula staret q occulte post apsum cum con¬
tionaretur peritum hominem qui niflaret celeriter
eum sonum quo illum aut remissum excitaret Audi¬
ui me hercule inquid Catulus et sepe sum ammiratus
hominis cum dilligentiam tum etiam doctrinam &
cientiam Ego uero in quid Crassus ac doleo quidem¬
inquit illos iuros qui in eam fraudein in re prib. de¬
lapsos quanquam ea tela texitur & ea incitatur in ci
uitate ratio uiuendi ac posteritatis ostenditur ut eo
rum ciuium quos nostri patres non tulerunt iam si¬

Expanded text:
id nescio quo pacto etiam decet maxime. Nam ad void nescio quo pacto etiam decet maxime. Nam ad vocem obtinendam nihil est utilius quam crebra mutatio; nihil perniciosius quam effusa sine intermissione contentio. Quid, ad auris nostras et actionis suavitatem quid est vicissitudine et varietate et commutatione aptius? Itaque idem Gracchus, quod potes audire, Catule, ex Licinio cliente tuo, litterato homine, quem servum sibi ille habuit ad manum, cum eburneola solitus est habere fistula qui staret occulte post ipsum, cum contionaretur, peritum hominem, qui inflaret celeriter eum sonum, quo illum aut remissum excitaret auulus 'et saepe sum admiratus hominis cum diligentiam tum etiam doctrinam et scientiam.' 'Ego vero,' inquit Crassus 'ac doleo quidem illos viros in eam fraudem in re publica esse delapsos; qvitate ratio vivendi ac posteritati osterum civium, quos nostri patres non tulerunt, iam si