comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
esse putassem elaborandum Sed cum alter non multum
quod quidam extaret ce id ipsum adulescens Alter nihil
ad modum scripti reliquisset deberi hoc ame tantis homi¬
num ingeniis putaui ut quo etiam nunc uiuam alloru
memoriam teneremus. hanc un mortalem reddem si pos¬
sem Quod hoc etiam spe aggredior maiore ad proba¬
dum. quia non de seruii galbe aut. G carbonis eloquentia
scribo aliquid in quo liceat mihi fingere si quid uelim
nullius memouia iam me refellente. sed dedo hec his
cognoscenda qui cos ipõs de quibus loquor sepe audi¬
runt: ut duos summos uiros his qui nentrum illoꝵ
uiderint eorum quibus ambo illi oratores cogniti sunt
uiuorum or presentium memoria teste commenden
Nec uero te carissime frater atq optime rhetoricis nunc
quibusdam libris quos tu agrestes putas in sequor ut eru¬
liam Qud enim tua potese orationi aut subtilius aut
ornatiis: Sed quomam siue uiditio ut soles dicere. siue ut

Expanded text:
esse putassem laborandum; sed cum alter non multum, esse putassem laborandum; sed cum alter non multum, quod quidem exstaret, et id ipsum adulescens, alter nihil admodum scripti reliquisset, deberi hoc a me tantis hominum ingeniis putavi, ut, cum etiam nunc vivam illorum memoriam teneremus, hanc immortalem redderem, si possem. Quod hoc etiam spe adgredior maiore ad probandum, quia non de Ser. Galbae aut C. Carbonis eloquentia scribo aliquid, in quo liceat mihi fingere, si quid velim, nullius memoria iam me refellente, sed edo haec eis cognoscenda, qui eos ipsos, de quibus loquor, saepe audierunt; ut duos summos viros eis, qui neutrum illorum viderint, eorum, quibus ambo illi oratores cogniti sint, vivorum et praesentium memoria teste commendemus. Nec vero te, carissime frater atque optime, rhetoricis nunc quibusdam libris, quos tu agrestis putas, insequor ut erudiam; quid enim tua potest esse oratione aut subtilius aut ornatius? Sed sive iudicio, ut soles dicere, sive, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uidem & in nostra ciuitate & in ipã grecia que sempe
cendi sine summa rerum omni scientia fuisse fateor
alem uero existere eloquentiam quał fuerit in Crasso
& antonio non cognitis rebus ominibus que in tantam
prudentiam pertinerent tantamq dicendi copiam ꝙͣta
in illis fuit. non potuisse confumo. Quo etiam feci liben¬
us ut cum sermonem quem illi quondam inter se de
his rebus habiussent mandarem litteris. Uel ut illa opi¬
nio que semper fuisset tolleretur. Alterum non doctissi¬
mum. Alterum plane indoctum fuisse. Uelut ea que exil
existimarem a lummis oratoribus de eloquentia diuinitul
esse dicta. custodirem litteris si ullo modo assequi comp¬
tiq potuissem. Uel in hercule etiam ut laudem eoruim
iam prope senescentem quantum ego possem ab obliuio¬
ne hominum atos a silentio umdicarem Nam si ex si¬
tis cognosci ipi sius potuissent minus hoc fortasse mihi

Expanded text:
quidem et in nostra civitate et in ipsa Graecia, quae semper quidem et in nostra civitate et in ipsa Graecia, quae semper cendi sine summa rerum omnium scientia fuisse fateor; talem vero exsistere eloquentiam, qualis fuit in Crasso et Antonio, non cognitis rebus omnibus, quae ad tantam prudentiam pertinerent, tantamque dicendi copiam, quanta in illis fuit, non potuisse confirmo. Quo etiam feci libentius, ut eum sermonem, quem illi quondam inter se de his rebus habuissent, mandarem litteris, vel ut illa opinio, quae semper fuisset, tolleretur, alterum non doctissimum, alterum plane indoctum fuisse; vel ut ea, quae existimarem a summis oratoribus de eloquentia divinitus esse dicta, custodirem litteris, si ullo modo adsequi complectique potuissem; vel me hercule etiam ut laudem eorum iam prope senescentem, quantum ego possem, ab oblivione hominum atque a silentio vindicarem. Nam si ex scriptis cognosci ipsi suis potuissent, minus hoc fortasse mihi
Abbreviated transcription (Latin):
dicisse ꝙ illa despicere & nostrorum hommum in omni
genere prudentiam grecis anteferre Antonuis autem
probabiliorem hoc populo orationem fore censebat suam
si omnino didicisse nunquam putaretur Atq ita se uter¬
q grauiorem fore si alter contempnere alter ne nosse
quidem grecos iuideretur. Quorum consilium quale fue¬
rit. nihil sane ad hoc tempus. Illud autem est e huuis in¬
stitute scriptionis ac temporis neminem cloquentia non
modo sine dicendi doctrina. sed ne sine omni quidam sa¬
pientia florere umnꝙõ & prestare potusse Etenim cetere
fere artes se ipẽ per se tuentur singule Benedicere autem.
quod est scienter & perite & ornati dicere. Non habet
definitam aliquam regionem cuuis terminis septa tue¬
itur. Omma quecunq in hominum disceptationem ca¬
dere possunt. bene sunt er dicenda qui hoc se posse profite¬
tur aut eloquentie nomen relinquendum est. Quare e¬

Expanded text:
dicisse, quam illa despicere et nostrorum hominum in omni dicisse, quam illa despicere et nostrorum hominum in omni genere prudentiam Graecis anteferre; Antonius autem probabiliorem hoc populo orationem fore censebat suam, si omnino didicisse numquam putaretur; atque ita se uterque graviorem fore, si alter contemnere, alter ne nosse quidem Graecos videretur. Quorum consilium quale fuerit, nihil sane ad hoc tempus; illud autem est huius institutae scriptionis ac temporis, neminem eloquentia non modo sine dicendi doctrina, sed ne sine omni quidem sapientia florere umquam et praestare potuisse. Etenim ceterae fere artes se ipsae per se tuentur singulae; bene dicere autem, quod est scienter et perite et ornate dicere, non habet definitam aliquam regionem, cuius terminis saepta teneatur: omnia, quaecumque in hominum disceptationem cadere possunt, bene sunt ei dicenda, qui hoc se posse profitetur, aut eloquentiae nomen relinquendum est. Qua re e
Abbreviated transcription (Latin):
mis filiis a ea disceremus que crasso placerent a ab hist
toribus quibus ille uteretr eruodiremur: etiam illud se¬
pe intellex inius cum essenius eiusmoch. quod uel pueri
sentire poteramus illum & grece sic loqui nullam ut nos¬
se aliam iniguam uideretur & doctoribus nostris ea po¬
nere in perconctando eaq ipsum omni in sermone trac¬
tare ut nihil esse ei nouum mihil in auditum uideret
antonio uero quam q sepe ex humanissimo homine
se doctissimorum hominum sermomibus dedidisset. tamen
ille adulescentulus. quantum illius in euntis etatis mee
patiebatur pudor Multa ex eo sequ lepe quesiui. Non erit
profecto tibi quod scribo hoc nouum nam iam tum ex me
auohiebas mihil illum ex multis uariisq sermonibis nulli
rei quequidem esset in his artibus de quibus aliquid existima¬
re possem rudem aur ignarum esse uisum. Sed fut hoc in
ytroq eorumnut Crassus non tam existimari uellet non di¬

Expanded text:
onis filiis, et ea disceremus, quae Crasso placerent, et ab eis onis filiis, et ea disceremus, quae Crasso placerent, et ab eis doctoribus, quibus ille uteretur, erudiremur, etiam illud saepe intelleximus, cum essemus eius domi, quod vel pueri sentire poteramus, illum et Graece sic loqui, nullam ut nosse aliam linguam videretur, et doctoribus nostris ea ponere in percontando eaque ipsum omni in sermone tractare, ut nihil esse ei novum, nihil inauditum videretur. De Antonio vero, quamquam saepe ex humanissimo homine se doctissimorum hominum sermonibus dedisset, tamen ipse adulescentulus, quantum illius ineuntis aetatis meae patiebatur pudor, multa ex eo saepe quaesivi. Non erit profecto tibi, quod scribo, hoc novum; nam iam tum ex me audiebas mihi illum ex multis variisque sermonibus nullius rei, quae quidem esset in eis artibus, de quibus aliquid existimare possem, rudem aut ignarum esse visum. Sed fuit hoc in utroque eorum, ut Crassus non tam existimari vellet non di
Abbreviated transcription (Latin):
AGNA NOBIS PUERIS
q frater. si memoria tenes opimo fuit.L
Crassum non plus attigisse doctrine. qͣo
quantum prua illa puerilli inscituti¬
one potuisset. M autem antonium om¬
nino omnis eruditionis expertem at¬
q ignarum fuisse. Erantq niulti qrqͣo
ofacilius nos incensos studio discendi a doctrina de ter¬
rerent libenter id quod dixi de illis oratoribus predica¬
rent ut si homines non eruditi sumniam essent pruidenti¬
n atq in credibilem eloquentiam consccuti In auis on¬
ms noster labor. & stultum in nobis erudiendis Patris
nostri optimi ac prudentissimi uiri studium uidereturꝰ
Quos tum ut pueri refutare domesticis testibus. patre
.g. aculeone propinquo nostro &t . L. Citerone patri
solebanius. quod de crasso pater a aculco quo cum erat
nostra martertera quem Crassus dilexit & omnibis pluri¬
mum & patruus qui cum antomo in Cilitiam profe¬
tus una decesserat multa nobis de eius studio doctrina
sepe narrauit Cumq nos cum consobrinis nostris acule¬

Expanded text:
agna nobis pueris, Quinte frater, si memoria tenes, opinio fuit L. Crassum non plus attigisse doctrinae, quam quantum prima illa puerili institutione potuisset; M. autem Antonium omnino omnis eruditionis expertem atque ignarum fuisse; erantque multi qui, qquo facilius nos incensos studio discendi a doctrina deterrerent, libenter id, quod dixi, de illis oratoribus praedicarent, ut, si homines non eruditi summam essent prudentiam atque incredibilem eloquentiam consecuti, inanis omnis noster esse labor et stultum in nobis erudiendis patris nostri, optimi ac prudentissimi viri, studium videretur. Quos tum, ut pueri, refutare domesticis testibus patre et C. Aculeone propinquo nostro et L. Cicerone patruo solebamus, quod de Crasso pater et Aculeo, quocum erat nostra matertera, quem Crassus dilexit ex omnibus plurimum, et patruus, qui cum Antonio in Ciliciam profectus una decesserat, multa nobis de eius studio et doctrina saepe narravit; cumque nos cum consobrinis nostris, Acule
Abbreviated transcription (Latin):
ius quiddam iudebam cum censebam oratorem pre¬
sertim in nostra re pub. nullius ornamenti expertem
esse oportere. Tu autem quoniam exigius quibnisdar
finibus totum oratoris munus circiun dedisti hoc
facilius nobis expones ea que abs te de offitiis precep¬
is q oratoris quesita sunt. Sed opinor secundiun
hunc diem Satis enim multa a nobis dicta sunt.
Nunc & sceuola quoniam in tusculanum ire constitu¬
t paululum requiescet dum se calor frangat & nos
ip̃i quomam id temporis est ualitudini denius ope¬
ram placuit sic omnibus.
Um sceuola. Sanc inquit. uellem non consti¬
tiussem in tusculanum me hodie uenturum
esse lelio. Li benter audirem Antonium. Et
cum exurgeret simul arridens neq emm inquit tam
mihi molestus fuit quod ius nostrum ciuile peruel¬
lit: ꝙͣ iocundus. quod se id nescire confessus este¬

Expanded text:
ius quiddam videbam, cum censebam oratorem, praeius quiddam videbam, cum censebam oratorem, praesertim in nostra re publica, nullius ornamenti expertem esse oportere. Tu autem, quoniam exiguis quibusdam finibus totum oratoris munus circumdedisti, hoc facilius nobis expones ea, quae abs te de officiis praeceptisque oratoris quaesita sunt; sed opinor secundum hunc diem; satis enim multa a nobis hodie dicta sunt. Nunc et Scaevola, quoniam in Tusculanum ire constituit, paulum requiescet, dum se calor frangat; et nos ipsi, quoniam id temporis est, valetudini demus operam.' Placuit sic omnibus. Tum Scaevola 'sane' inquit 'vellem non constituissem in Tusculanum me hodie venturum esse L. Aelio; libenter audirem Antonium'; et, cum exsurgeret, simul adridens 'neque enim' inquit 'tam mihi molestus fuit, quod ius nostrum civile pervellit, quam iucundus, quod se id nescire confessus est
Abbreviated transcription (Latin):
ies uehementer assentior. Cetera que colligisti ex
uariis & diuersis studiis &e artibus. tam & si ipẽ es
omma consecutus tamen ab oratoris proprio offitio at¬
qr miunere se iuncta esse arbitror.
Ec cum anthonius dixisset. sane dubitare
uisus est Sulpitius & cocta uerius oratio
propius ad ueritatem uideretur accedere.
Um crassus operarium nobis quendam. An¬
toni oratorem facis atq haud scio: an aliter
sentias & utare tua illa mirifica ad refellen¬
dum consuetudine qua trbi nemocumquam prest̾itit:
Cuius quidem ipisis facultatis exercitatio. orato¬
rum propria est Sed iam in philosophorum consue¬
tudie uersatur maxime q eorum qui de omni repro¬
posita in utramq partenz solent copiosissime dicere
Uerum ego non solum arbitrabar his presertun audi¬
entibus a me infirmari oportere qualis posset esse is
qui habitaret in subselliis. Neq quitqͣ amplius afto¬
ret ꝙͣ quod causarum necessitas postularet Sed ma¬

Expanded text:
venis vehementer adsentior; cetera, quae conlegisti ex venis vehementer adsentior; cetera, quae conlegisti ex variis et diversis studiis et artibus, tametsi ipse es omnia consecutus, tamen ab oratoris proprio officio atque munere seiuncta esse arbitror.' Haec cum Antonius dixisset, sane dubitare visus est Sulpicius et Cotta, utrius oratio propius ad veritatem videretur accedere. Tum Crassus 'operarium nobis quendam, Antoni, oratorem facis atque haud scio an aliter sentias et utare tua illa mirifica ad refellendum consuetudine, qua tibi nemo umquam praestitit; cuius quidem ipsius facultatis exercitatio oratorum propria est, sed iam in philosophorum consuetudine versatur maximeque eorum, qui de omni re proposita in utramque partem solent copiosissime dicere. Verum ego non solum arbitrabar, his praesertim audientibus, a me informari oportere, qualis esse posset is, qui habitaret in subselliis neque quicquam amplius adferret, quam quod causarum necessitas postularet, sed ma
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc uno opere ut ita dicam noctes & dies urgratiu
ymitetur q illum cui sine dubio surma ius dicendi
conceditur. Athemiensem demosthenem In quo tan¬
tum studium fuisse tantusq labor dicitur ut primun
impedimenta nature diligentia molustria q superaret
Cumq ita balbus esset ut eus ipiũs artis cui studeret
primam litteram non posset dicere perfecit meditando
ut nemo plenius esse locutus putaretur. Demde cum
spũs eus esset angustior tantum continenda amma
in dicendo est assecutus.Ut una continuatione cerbo¬
um id quod eius scripta declarant bine ei contentiones
uocis & uemissiones continerentur. Qui etiam ut me¬
morie proditum est comiectis in os calculis siunnia uo¬
ce uersus multos uno spiritu pronuntiare consuesce¬
bat. Neq is consistens in loco sed in ambulans atq
ascensu ingrediens arduo. Hisce ego cohortationĩ¬
bus Crasse ad studium & ad laborem incitandos iu¬

Expanded text:
in hoc uno opere, ut ita dicam, noctes et dies urgeatur; in hoc uno opere, ut ita dicam, noctes et dies urgeatur; imiteturque illum, cui sine dubio summa vis dicendi conceditur, Atheniensem Demosthenem, in quo tantum studium fuisse tantusque labor dicitur, ut primum impedimenta naturae diligentia industriaque superaret, cumque ita balbus esset, ut eius ipsius artis, cui studeret, primam litteram non posset dicere, perfecit meditando, ut nemo planius esse locutus putaretur; deinde cum spiritus eius esset angustior, tantum continenda anima in dicendo est adsecutus, ut una continuatione verborum, id quod eius scripta declarant, binae ei contentiones vocis et remissiones continerentur; qui etiam, ut memoriae proditum est, coniectis in os calculis, summa voce versus multos uno spiritu pronuntiare consuescebat; neque is consistens in loco, sed inambulans atque ascensu ingrediens arduo. Hisce ego cohortationibus, Crasse, ad studium et ad laborem incitandos iu
Abbreviated transcription (Latin):
le quod me hercule uereor ne maiorem uim ad terrendũ
habuerit ꝙͣ ad cohortandum Uolusti emm in suo ge¬
uere unumquemq nostrum quasi quendam esse.
adherescere quod ego non tam fastidiose in nobis ꝙͣ in
istrionibus spectari puto. Itaq nos raucos sepe at¬
tentissime a uoliri uidco. Tenet enim res ipã ato causa
At esopum si paulum iurauerit explodi. A quibus
enim ni hil preter uoluptatem aurium queritur In hi
ostenditur simulatq in minuitur aliqurd de uolupta¬
te. In cloquentia autem multa sunt que tencant:
Que si omina sumnia non sunt. & plcraq tamen mag¬
na sunt: necesse est ea ipsa que sunt mirabilia uideri :¬
go ut ad primum illud reuertar. sit orator no¬
bis is qui ut crassus descripsit accomiodate ad per¬
suadendum possit dicere. Ĩs autem concludatur in ei
que sunt in usu ciuitatum uuilgari ac forensi. Remoꝵ¬
tis q ceteris studiis ꝙius ea sint amipla atq preclara

Expanded text:
le, quod me hercule vereor ne maiorem vim ad deterrendum le, quod me hercule vereor ne maiorem vim ad deterrendum habuerit quam ad cohortandum: voluisti enim in suo genere unum quemque nostrum quasi quendam esse adhaerescere; quod ego non tam fastidiose in nobis quam in histrionibus spectari puto; itaque nos raucos saepe attentissime audiri video; tenet enim res ipsa atque causa; at Aesopum, si paulum inrauserit, explodi. A quibus enim nihil praeter voluptatem aurium quaeritur, in eis offenditur, simul atque imminuitur aliquid de voluptate, in eloquenti autem multa sunt quae teneant; quae si omnia summa non sunt et pleraque tamen magna sunt, necesse est ea ipsa, quae sunt, mirabilia videri. Ergo, ut ad primum illud revertar, sit orator nobis is, qui, ut Crassus descripsit, accommodate ad persuadendum possit dicere; is autem concludatur in ea, quae sunt in usu civitatum vulgari ac forensi, remotisque ceteris studiis, quamvis ea sint ampla atque praeclara,
Abbreviated transcription (Latin):
Si quando opus erit a uiro optimo & istis rebus instruc¬
tissimo familiari meo longo mutuabor. Neq repugna¬
o quo minus id quod modo hortatus es ommna legant
omma aucdiant in omin recto studio atq humamtate
uersentur Sed me hercule non ita multum spatii mihis
ndentur si modo ca facere & persequi uolent que a te Cra¬
se precepta sunt qui mihi etram prope nimis dduras le¬
ges imponere uisus es hiuic etati Sed tamen ad id quod
upiunt adipiscendum prope necessarias. Nam  sub¬
ite & per oppositas causas exercitationes e accurate ac
meditate commendationes. ac stillus ille tuus quem
tu uere dixisti perfectorem dicenoli esse ac magistrum n
nulti sudoris est. Et illa orationis sue cum scripiis a¬
licnis comparatio. & de alieno scripto subrta uel lau¬
dandi uel uituperandi. uel comprobanch uel refellendi
causa disputatio non mediocris contentioms est. uel a
memoriam uel ad imitandum Illud uero fuit hoorribi¬

Expanded text:
si quando opus erit, a viro optimo et istis rebus instrucsi quando opus erit, a viro optimo et istis rebus instructissimo, familiari meo Congo mutuabor, neque repugnabo, quo minus, id quod modo hortatus es, omnia legant, omnia audiant, in omni recto studio atque humanitate versentur; sed me hercule non ita multum spati mihi habere videntur, si modo ea facere et persequi volent, quae a te, Crasse, praecepta sunt; qui mihi prope iam nimis duras leges imponere visus es huic aetati, sed tamen ad id, quod cupiunt, adipiscendum prope necessarias. Nam et subitae ad propositas causas exercitationes et accuratae ac meditatae commentationes ac stilus ille tuus, quem tu vere dixisti perfectorem dicendi esse ac magistrum, multi sudoris est; et illa orationis suae cum scriptis alienis comparatio et de alieno scripto subita vel laudandi vel vituperandi vel comprobandi vel refellendi causa disputatio non mediocris contentionis est vel ad memoriam vel ad imitandum. Illud vero fuit horribi
Abbreviated transcription (Latin):
& quod haud sciam an tu primus ostenderis. qui iam
dui multo dicis remissius & leuius ꝙͣ solebas: neq mi¬
nus hec tamen tua grauissimi sermonis leuitas ꝙ illa
sunima uis a contentio probabatur. Multiq oratores
fuerunt. Ut illum scipionem audimus & lelium qui
nnia sermone conficerent paulo intontiore. nunq ut
ut sexͥ. Galba la teribus aut clamore contenderent. Ꝙ
si iam hoc facere non poteris. aut noles. ueteris ne tua
domus talis & uiri & ciuis. si a litigiosis hominibus
non collatur a ceteris deseratur Equidem tantum ab-¬
sum ab ista sententia ut non modo non arbitrer subsidiu
senectutis in corum qui consultum ueniant/ multitudine¬
ulntulme esse ponendum. sed tamqua portum aliquiẽ
exspectem istam quam tu times solitudinem. Subsidium
cum bellissimum existimo esse senectuti otium. Reliqua
uero etiam si aduuiant historiam dico &s prudentiam iu¬
ris publici & antiquitatis iter & exemplorum copiam

Expanded text:
id quod haud sciam an tu primus ostenderis, qui iam id quod haud sciam an tu primus ostenderis, qui iam diu multo dicis remissius et lenius quam solebas; neque minus haec tamen tua gravissimi sermonis lenitas, quam illa summa vis et contentio probatur: multique oratores fuerunt, ut illum Scipionem audimus et Laelium, qui omnia sermone conficerent paulo intentiore, numquam, ut Ser. Galba, lateribus aut clamore contenderent. Quod si iam hoc facere non poteris aut noles, vereris ne tua domus talis et viri et civis, si a litigiosis hominibus non colatur, a ceteris deseratur? Equidem tantum absum ab ista sententia, ut non modo non arbitrer subsidium senectutis in eorum, qui consultum veniant, multitudine esse ponendum, sed tamquam portum aliquem exspectem istam quam tu times, solitudinem. Subsidium enim bellissimum existimo esse senectuti otium. Reliqua vero etiam si adiuvant, historiam dico et prudentiam iuris publici et antiquitatis memoriam et exemplorum copiam,
Abbreviated transcription (Latin):
oragiatici uocantur In quo nostri omnino melius m¬
to quod clarissimorum hominum auctoritate leges &
iura tecta esse uoluerunt. Sed tamen non fugisset hoc
grecos homines si ita necesse esse arbrtrati essent oratore
ipsum erudite iure ciuili. non er pragmaticum aduitd¬
rem dare. Nam quod dicis senectutem a solitudine uin¬
dicari iuris ciuilis scientia. fortasse etiam peccunie mag¬
nitudine
Ed nos non quid nobis utile uerum quid ora¬
tori necessarium sit querimus. Equam quoni¬
am multa ad oratoris similitudmem ab uno ar¬
tifice summus. solet idem roscius dicere se quo plus sibi
etatis accederet. eo tardiores tibicinis modos & tantus
remissiores esse facturum. Quod si ille astrictus ceri
quadam numerorum moderatione & pedum. tamen ali¬
quid ad requiem senectutis excogitat. quando facilius nos
non laxare modo sed totos multa possumus. Neq enm
Cte Crasse fallit ꝙͣͣ multa sint &r ꝙõ uaria genera dicendi

Expanded text:
pragmatici vocantur; in quo nostri omnino melius mulpragmatici vocantur; in quo nostri omnino melius multo, quod clarissimorum hominum auctoritate leges et iura tecta esse voluerunt. Sed tamen non fugisset hoc Graecos homines, si ita necesse esse arbitrati essent, oratorem ipsum erudire in iure civili, non ei pragmaticum adiutorem dare. Nam quod dicis senectutem a solitudine vindicari iuris civilis scientia, fortasse etiam pecuniae magnitudine; sed nos non quid nobis utile, verum quid oratori necessarium sit, quaerimus. Quamquam, quoniam multa ad oratoris similitudinem ab uno artifice sumimus, solet idem Roscius dicere se, quo plus sibi aetatis accederet, eo tardiores tibicinis modos et cantus remissiores esse facturum. Quod si ille astrictus certa quadam numerorum moderatione et pedum tamen aliquid ad requiem senectutis excogitat, quanto facilius nos non laxare modos, sed totos mutare possumus? Neque enim hoc te, Crasse, fallit, quam multa sint et quam varia genera dicendi,
Abbreviated transcription (Latin):
sedentes ab accutissimo sono usq ad grauissimum sonum
recipiunt & quasi quodammodo colligunt Hec nos si fa¬
cere uellimus ante condempnentur. hi quorum causas
receperimus ꝙͣ totiens quotiens perscribitur panem aut
munionem citarimus. Quod si ingestia qui multi
oratorem adiuuat: & in uoce que una maxime cloquẽ¬
tiam uel commendat uel sustinet claborare nobis non
licet: ac tantum in utroq assequi possumus quantum
hac atie cotidiani numeris. spatii nobis datur. quanto
minus ese ad uiis ciuilis perdiscendi occupationem
descendendum : quod & summatim percipi. sine doctrina
potest & hanc habet ab illis rebus dissimilitudinem ꝙ
uox & gestus subito summi & alicundi arripi non potest.
uiris utilitas ad quamq causam quam us repente uel
a peritis uel de libris depromi potest Ĩtaq illi disertissi
homines ministros habent in causis iurisperitos cum ipĩ
sint peritissimi. & qui ut abs te paulo ante dictum est

Expanded text:
sedentes ab acutissimo sono usque ad gravissimum sonum sedentes ab acutissimo sono usque ad gravissimum sonum recipiunt et quasi quodam modo conligunt. Hoc nos si facere velimus, ante condemnentur ei, quorum causas receperimus, quam totiens, quotiens praescribitur, Paeanem aut hymnum recitarimus. Quod si in gestu, qui multum oratorem adiuvat, et in voce, quae una maxime eloquentiam vel commendat vel sustinet, elaborare nobis non licet ac tantum in utroque adsequi possumus, quantum in hac acie cotidiani muneris spati nobis datur, quanto minus est ad iuris civilis perdiscendi occupationem descendendum? Quod et summatim percipi sine doctrina potest et hanc habet ab illis rebus dissimilitudinem, quod vox et gestus subito sumi et aliunde adripi non potest, iuris utilitas ad quamque causam quamvis repente vel a peritis vel de libris depromi potest. Itaque illi disertissimi homines ministros habent in causis iuris peritos, cum ipsi sint imperitissimi, ei qui, ut abs te paulo ante dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑe difficiles necessario perdiscimus. si lege nobis. aut si
ominum peritorum responsa cognoscenda sunt uere¬
mur ne ea si ab adulescentia iure ciuili minus studue¬
rimus non queamus cognoscere. Nihil ne igitur pro¬
dest oratori iuris ciuilis scientia: Non possum negare
prodesse ullam scientiam ei presertim cuus eloquientia
copia rerum debeat esse ornata. Sed multa &s magna
e difficilia sunt ea que sunt oratori necessaria t eius
industriam in plura studia distrahere nolim. Quis ne¬
get opus esse oratori in hoc oratorio motu statuq Roseii
gestum & uenustatem: Tamen nemo suaserit studio¬
sis discendi. Adulescontibus in gestu dicendo histrioriũ
more elaborare. Quid est oratoritam necessarrum. q̃
ox. Tamen me auctore licendi studiosus. Grecorum
iore & tragedorum uoci seruiet. qui & amios compli¬
res sedentes declamitant. & cotidie anteqs pronuntient
uocem tubantes. sensum excitant candemq cum egerunt

Expanded text:
saepe difficilis necessario perdiscimus; si leges nobis aut si saepe difficilis necessario perdiscimus; si leges nobis aut si hominum peritorum responsa cognoscenda sunt, veremur ne ea, si ab adulescentia iuri civili minus studuerimus, non queamus cognoscere? Nihilne igitur prodest oratori iuris civilis scientia? Non possum negare prodesse ullam scientiam, ei praesertim, cuius eloquentia copia rerum debeat esse ornata; sed multa et magna et difficilia sunt ea, quae sunt oratori necessaria, ut eius industriam in plura studia distrahere nolim. Quis neget opus esse oratori in hoc oratorio motu statuque Rosci gestum et venustatem? Tamen nemo suaserit studiosis dicendi adulescentibus in gestu discendo histrionum more elaborare. Quid est oratori tam necessarium quam vox? Tamen me auctore nemo dicendi studiosus Graecorum more tragoedorum voci serviet, qui et annos compluris sedentes declamitant et cotidie, ante quam pronuntient, vocem cubantes sensim excitant eandemque, cum egerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit ut quid sit seniẽtis. ac messis. quiol arborum pri¬
tatio ac uitium quo tempore anni. aut quo modo ca
fiant. omnino nestiat. Num igitur si eui fundus in spĩ¬
tiendus aut si mandandum aliquid procuratori de a¬
gricultura: aut imperandum uilico sit. LLagonis
Cartaginensis sunt libri perdiscendi: an hec comuni ĩ¬
telligentia contenti esse possumus: Cur ergo non idem ĩ
iure ciuili presertim cum in causis & in negotiis & in
ro conteranuir satis instructi esse possumus. Ad hoc
dum taxat ne in nostra patria peregrini atoꝵ aduene
e rudeamur. Ac si iam sit causa aliqua ad nos delata
obscurior: difficile credo sit cum hoc sceuola comniunica¬
re. ꝙꝙ ipĩ omina quorum negotium est consulta ad
uos et exquisita deferunt. An uero si de re rp̃a si de fi¬
bus tum in rem presentem non uenimus. si de tabulis
& persoriptionibus controuersia est: contortas res &

Expanded text:
vivit, ut quid sit sementis ac messis, quid arborum puvivit, ut quid sit sementis ac messis, quid arborum putatio ac vitium, quo tempore anni aut quo modo ea fiant omnino nesciat. Num igitur si qui fundus inspiciendus aut si mandandum aliquid procuratori de agri cultura aut imperandum vilico est, Magonis Karthaginiensis sunt libri perdiscendi? an hac communi intellegentia contenti esse possumus? Cur ergo non eidem in iure civili, praesertim cum in causis et in negotiis et in foro conteramur, satis instructi esse possumus ad hoc dumtaxat, ne in nostra patria peregrini atque advenae esse videamur? Ac si iam sit causa aliqua ad nos delata obscurior, difficile, credo, sit, cum hoc Scaevola communicare; quamquam ipsi omnia, quorum negotium est, consulta ad nos et exquisita deferunt. An vero, si de re ipsa, si de finibus, cum in rem praesentem non venimus, si de tabulis et perscriptionibus controversia est, contortas res et
Abbreviated transcription (Latin):
senuisse aut nouis legibus esse sublatas. Quod uero ui¬
ros bonos iure ciuli fierl putas: quia legibus & premia
preposita sunt uirtutibus. & supplitia uitiis: cquidem pu¬
tabam pirtutem hominibus. si modo tradi ratione possit
instituendo & persuadendo non nimis & ui ac metu tra¬
di. Nam ipsum quidem illud etiam sine ꝯgnitione
iuris ꝙͣ sit bellum cauere malum scire possumus. de
ne autem ipo. cui uni tu concedis ut sine ulla uiris
scientia. tamen causis satisfatere possem tibi hoc Crasse
respondeo: neq unqͣ me ius cuule didicisse. neq ta¬
men in his causis quas in iure possem defendere. un¬
ꝙͣ istam scientiam dedi desiderasse. Aliuo est enim esse
artificem ciuusdam generis atq artis. aluid in comuni
uita & uulgari hominum consuetudine non hebetem
iec rudem. Cui nostrum non licet fundos nostros obii
aut res rusticas uel fructus causa uel delectationis
inuisere. Tamen nemo tam sine oculis tam sine mente

Expanded text:
senuisse aut novis legibus esse sublatas? Quod vero visenuisse aut novis legibus esse sublatas? Quod vero viros bonos iure civili fieri putas, quia legibus et praemia proposita sint virtutibus et supplicia vitiis, equidem putabam virtutem hominibus, si modo tradi ratione possit, instituendo et persuadendo, non minis et vi ac metu tradi. Nam ipsum quidem illud etiam sine cognitione iuris, quam sit bellum cavere malum, scire possumus. De me autem ipso, cui uni tu concedis, ut sine ulla iuris scientia tamen causis satis facere possim, tibi hoc, Crasse, respondeo, neque me umquam ius civile didicisse neque tamen in eis causis, quas in iure possem defendere, umquam istam scientiam desiderasse; aliud est enim esse artificem cuiusdam generis atque artis, aliud in communi vita et vulgari hominum consuetudine nec hebetem nec rudem. Cui nostrum licet fundos nostros obire aut res rusticas vel fructus causa vel delectationis invisere? Tamen nemo tam sine oculis, tam sine mente
Abbreviated transcription (Latin):
lingua nuncupasset. non in duodecim tabulis quas tu
mins bibliotecis anteponis sed in magistri carmine
scriptum uideretur. Nam ꝙ nhertiam accusas adu¬
lescentium qui istam artem primum facillimum non
ediscant que qõ sit facilis illi uiderint qui eius artis a¬
rogantia quasi difficilia sit Ita subiuxi ambrilant
Demde etiam tu ipẽ uidetis qui tam artem facilem esse
dicis quam concedis ad huc artem omnino non esse
sed aliquando si quis aliam artem didicerit ut hanc ar¬
tem efficere possit. tum esse illam artem futuram. Dein¬
de ꝙ sit plena delectationis in qua tibi remittunt om¬
nes istam uoluptatem & ea se carere patiuntur: nec e¬
ꝙͣ est eorum qui si iam sit ediscendum sibi aliquid non
tenerum pacunii malit ꝙͣ mamillianas uenalium uen¬
dendarum leges ediscere. Tum autem ꝙ amorie pr¬
trie censes nos nostrorum marorum inuenta nosse de¬
bere non uides ueteres leges: aut ipã sua uetustate con¬

Expanded text:
lingva nvn- cvpassit non in xii tabulis, quas tu lingva nvn- cvpassit non in xii tabulis, quas tu omnibus bibliothecis anteponis, sed in magistri carmine scriptum videretur. Nam quod inertiam accusas adulescentium, qui istam artem primum facillimam non ediscant, quae quam sit facilis, illi viderint, qui eius artis adrogantia, quasi difficillima sit, ita subnixi ambulant, deinde etiam tu ipse videris, qui eam artem facilem esse dicis, quam concedis adhuc artem omnino non esse, sed aliquando, si quis aliam artem didicerit, ut hanc artem efficere possit, tum esse illam artem futuram; deinde, quod sit plena delectationis; in quo tibi remittunt omnes istam voluptatem et ea se carere patiuntur; nec quisquam est eorum, qui, si iam sit ediscendum sibi aliquid, non Teucrum Pacuvi malit quam Manilianas venalium vendendorum leges ediscere; tum autem quod amore patriae censes nos nostrorum maiorum inventa nosse debere, non vides veteres leges aut ipsas sua vetustate con
Abbreviated transcription (Latin):
pugnator sui: quid in illa causa cum contra te diceret
attulit: quod de iure ciuili de promptu uideretur:
Quam legem recitauit: quid patefecit dicendo ꝙ
fusset imperitis occultius. Nampe eis omnis
oratio uersata est in eo. ut scriptum plurimum ua¬
lere oportere defenderet.At in hoc genere pueri a¬
pud inagistros exercentur omnes cum in eiusinodi
causis: alias scriptum alias equitatem defendere do¬
centur. Et credo in illa militis causa si tu aut heredi¬
atem aut militem defendisses: ad hostilianas te acti¬
ones: non ad tuam uim & oratoriam facultatem
con tulisses Tu uero ual si testamentum defenderes.¬
ic ageres ut omne omnium testamentorum uis in c
iuditio positum uideretur Uel si causam ageres mili¬
tis: partem eius ut soles dicendo a mortius excitasses.
statiusses ante oculos complexiis esset filium flens q
cum centum uiris cominendasset Lapides me hercule
omnes flere ac lamentari coegisse ut totum illud uti

Expanded text:
pugnator sui, quid in illa causa, cum contra te diceret, pugnator sui, quid in illa causa, cum contra te diceret, attulit, quod de iure civili depromptum videretur? Quam legem recitavit? Quid patefecit dicendo, quod fuisset imperitis occultius? Nempe eius omnis oratio versata est in eo, ut scriptum plurimum valere oportere defenderet; at in hoc genere pueri apud magistros exercentur omnes, cum in eius modi causis alias scriptum, alias aequitatem defendere docentur. Et, credo, in illa militis causa, si tu aut heredem aut militem defendisses, ad Hostilianas te actiones, non ad tuam vim et oratoriam facultatem contulisses: tu vero, vel si testamentum defenderes, sic ageres, ut omne omnium testamentorum ius in eo iudicio positum videretur, vel si causam ageres militis, patrem eius, ut soles, dicendo a mortuis excitasses; statuisses ante oculos; complexus esset filium flensque eum centum viris commendasset; lapides me hercule omnis flere ac lamentari coegisses, ut totum illud vti
Abbreviated transcription (Latin):
huius optimi uiri dixerim Scenole: tu libellis. aut pre¬
ceptis soceri tui causam. M. curii defendisti. Nonne
arripiusti patrocinium equitatis & defensionem tes¬
tamentorum ac uoluntates mortuorum: ac mea qui¬
dem sententia frequens enim te audiui atq affui mul¬
to marorem partem sententiarum sale tuo e lepore
& politissimis facetiis pellexisti cum & illul nimium
acumen illuderes & ammirare ingenium sceuole. qui
excogitasset nasci pruis ꝯportere ꝙͣ emori. Cumq niul¬
a colligeres et ex legibus & ex senatus consultus & ex
iuta at sermone comuni non modo acute sed etiam ui¬
dicule & facete. Ubi si uerba non rem sequereniur
onfici nihil posset Itaq hillaritatis plenum uiditiur
ac leticie fuit In quo quid tibi uuiris cuiis exercitatio
profuĩt non intelligo di cendi uis egregia siunma fes¬
tiuitate & uenustate coniunctas profuit. Ipẽ ille nun¬
us paterni uiris defensor & quasi patrimouii pro¬

Expanded text:
huius optimi viri dixerim—Scaevolae tu libellis aut praehuius optimi viri dixerim—Scaevolae tu libellis aut praeceptis soceri tui causam M'. Curi defendisti, non adripuisti patrocinium aequitatis et defensionem testamentorum ac voluntatis mortuorum. Ac mea quidem sententia—frequens enim te audivi atque adfui—multo maiorem partem sententiarum sale tuo et lepore et politissimis facetiis pellexisti, cum et illud nimium acumen inluderes et admirarere ingenium Scaevolae qui excogitasset nasci prius oportere quam emori; cumque multa conligeres et ex legibus et ex senatus consultis et ex vita ac sermone communi non modo acute sed etiam ridicule ac facete, ubi si verba, non rem sequeremur, confici nihil posset: itaque hilaritatis plenum iudicium ac laetitiae fuit; in quo quid tibi iuris civilis exercitatio profuerit, non intellego; dicendi vis egregia, summa festivitate et venustate coniuncta, profuit. Ipse ille Mucius paterni iuris defensor et quasi patrimoni pro
Abbreviated transcription (Latin):
rauis dicere atq illum cum disserendo par esse non
posset. quamꝙ fuit Crassus in numero disertorum
seal par Galbe nullo modo ad auctores confugisse. &
id quod ip̃e diceret. & in ꝑ mutii fratris sui libris. & in
.sex̃. elii commentariis scriptum protulisse: attamen q̃¬
cause sunt ciusinodi ut de carum iure dubiium esse non
possit. omnino in uiditium uocari non solent. Num ꝗs
co testamento. quod pater familias ante fecit ꝙͣ ei filiu̾s
natus est hereditatem petit. nemo quia constat agnos¬
cendo rumpi testamentum Ergo in hoc genere iuri
iuditia nulla sunt. Licet igitur impune oratori omnem
hane partem uiris in controuersiis ignorare qua pars
sme dubio multo maxima est. In eo autem iure q
ambigitur inter peritissimos non est difficile oratori eiꝰ
partis quamcumq defendet auctorem aliquem inue¬
niri: a quo cum admentatas hastas acceperit ⁊pẽ eas o¬
atoris lacertis uiribusq torquebit. Nisi uero bona ueni

Expanded text:
tra ius dicere; atque illum, cum disserendo par esse non tra ius dicere; atque illum, cum disserendo par esse non posset— quamquam fuit Crassus in numero disertorum, sed par Galbae nullo modo—ad auctores confugisse et id, quod ipse diceret, et in P. Muci fratris sui libris et in Sex. Aeli commentariis scriptum protulisse ac tamen causae sunt eius modi, ut de earum iure dubium esse non possit, omnino in iudicium vocari non solent. Num quis eo testamento, quod paterfamilias ante fecit quam ei filius natus esset, hereditatem petit? Nemo; quia constat agnascendo rumpi testamentum; ergo in hoc genere iuris iudicia nulla sunt: licet igitur impune oratori omnem hanc partem iuris non controversi ignorare, quae pars sine dubio multo maxima est; in eo autem iure, quod ambigitur inter peritissimos, non est difficile oratori eius partis, quamcumque defendet, auctorem aliquem invenire; a quo cum amentatas hastas acceperit, ipse eas oratoris lacertis viribusque torquebit. Nisi vero—bona venia
Abbreviated transcription (Latin):
est non uiris scientia sed eloquentia sustentatus Equi
hoc sepe audiui cum ecdillitatem .p. Crassus peteret. cun¬
q maior natu etiam consularis Gerguis galba assec¬
taretur quod crassi filiam. G. filio suo despoponolisset ac¬
cessisse ad crassum consulendi causa quendam uuistic¬
num qui cum crassum seduxisset atq ad eum retuilisset
responsum q ab co uerum magis ꝙͣ ad suam rem ac¬
cdmnodatum abstulisset. ut cum tristem galba uiddit
nomine appellauit. quesiuitq qua de re ad crassum re¬
tulisset. ex quo ut audiuit commotumq ut uidit ho¬
minem suspenso in quit animo & occupato. Crassum
tibi respondisse uideo: demde ipsum erassum manii
prehendit. Et heus tu inquit. quid tibi in mentem ue¬
uit ⁊ta respondere. Tum ille fidenter homo peritissimi
confirmare. ⁊ta se rem habere ut tespondisset. nec du¬
bium esse posse. Galba autem alludens uarie & copiose
multas similitudnies afferre multaq pro equitate cõ¬

Expanded text:
est, non iuris scientia, sed eloquentia, sustentatus. Equidem est, non iuris scientia, sed eloquentia, sustentatus. Equidem hoc saepe audivi: cum aedilitatem P. Crassus peteret eumque maior natu et iam consularis Ser. Galba adsectaretur, quod Crassi filiam Gaio filio suo despondisset, accessisse ad Crassum consulendi causa quendam rusticanum, qui cum Crassum seduxisset atque ad eum rettulisset responsumque ab eo verum magis quam ad suam rem accommodatum abstulisset, ut eum tristem Galba vidit, nomine appellavit quaesivitque, qua de re ad Crassum rettulisset; ex quo ut audivit commotumque ut vidit hominem, "suspenso" inquit "animo et occupato Crassum tibi respondisse video," deinde ipsum Crassum manu prehendit et "heus tu," inquit "quid tibi in mentem venit ita respondere?" Tum ille fidenter homo peritissimus confirmare ita se rem habere, ut respondisset, nec dubium esse posse; Galba autem adludens varie et copiose multas similitudines adferre multaque pro aequitate con
Abbreviated transcription (Latin):
Iam neq illud est mirandum qui quibus uerbis coen¬
tio fiat nesciat eundem ciuus mulieris. que coemptionem
fecerit causam posse defendere. Nec si pariu nauigii & magͥ
cadem est in gubernando scientia ⁊d circo qui quibril uer¬
bis erciscumceri oporteat nesciat idem hercisconde fanii¬
lie causam agere non possit. Nam q maximas centum¬
uirales causas miure positas protulisti que tandem earum
causa fuit que ab homine eloquenti iuris imperito non or¬
natissime potuerit dicit. quibus quidem in causis om¬
nibus sicut in ip̃a. M. curii que abste nuper est dicta¬
& ut in Titi lucilii mancini controuersia atq in eo puero
qui ex altera natus erat uxore non remisso nuntio supe¬
riori fuit inter peritissimos homines summa de uire dis¬
sensio Quero igitur quid adiuuerit oratorem m his
causis uiris scientia. cum hic uiris consultus superior
fuit discessurus qui esset non suo artifitio sed alieno. hoc

Expanded text:
Nam neque illud est mirandum, qui, quibus verbis coempNam neque illud est mirandum, qui, quibus verbis coemptio fiat, nesciat, eundem eius mulieris, quae coemptionem fecerit, causam posse defendere; nec, si parvi navigi et magni eadem est in gubernando scientia, idcirco qui, quibus verbis erctum cieri oporteat, nesciat, idem erciscundae familiae causam agere non possit. Nam, quod maximas centumviralis causas in iure positas protulisti, quae tandem earum causa fuit, quae ab homine eloquenti iuris imperito non ornatissime potuerit dici? Quibus quidem in causis omnibus, sicut in ipsa M'. Curi, quae abs te nuper est dicta, et in C. Hostili Mancini controversia atque in eo puero, qui ex altera natus erat uxore, non remisso nuntio superiori, fuit inter peritissimos homines summa de iure dissensio: quaero igitur, quid adiuverit oratorem in his causis iuris scientia, cum hic iuris consultus superior fuerit discessurus, qui esset non suo artificio, sed alieno, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uiris consultus esset esse cum oratorem ⁊tamq qui esset
orator suris eundem esse consultum preclaras duas ar¬
tes constitueres atq inter se pares &e eiusmodi sotias
dignitatis. Nunc uero uiris consultum sine hac elo¬
quentia de qua querimus fateris esse posse fuisseq pluri¬
mos oratorem negas nisi illam scientiam assumpserit
esse posse Ita & tibr iuris consultus ⁊pẽ per se nihil ns
legale nis quidam cautus & acutus: preco actionum.
cantor familiarum. auceps sillabarum Sed quia sepe
titur orator subsidio uiris in causis. Id circo istam iuri
scientiam eloquentie tamq ancillulam pedissequam q
adiunxisti.. Quod uero impudentiam aminiratus es
orum patronorum qui aut cum parua nescirent mag¬
na profiterentur.aut ca que maxima essent in ciuili iure
tractare auderent in eausis cum ea nescirent. nunquamq
didicissent. utruisq rei facilis est & prompta defensio.

Expanded text:
iuris consultus esset, esse eum oratorem, itemque qui esset iuris consultus esset, esse eum oratorem, itemque qui esset orator, iuris eundem esse consultum, praeclaras duas artis constitueres atque inter se paris et eiusdem socias dignitatis. Nunc vero iuris consultum sine hac eloquentia, de qua quaerimus, fateris esse posse, fuisseque plurimos; oratorem negas, nisi illam scientiam adsumpserit, esse posse. Ita est tibi iuris consultus ipse per se nihil nisi leguleius quidam cautus et acutus, praeco actionum, cantor formularum, auceps syllabarum; sed quia saepe utitur orator subsidio iuris in causis, idcirco istam iuris scientiam eloquentiae tamquam ancillulam pedisequamque adiunxisti. Quod vero impudentiam admiratus es eorum patronorum, qui aut, cum parva nescirent, magna profiterentur aut ea, quae maxima essent in iure civili, tractare auderent in causis, cum ea nescirent numquamque didicissent, utriusque rei facilis est et prompta defensio.
Abbreviated transcription (Latin):
illo summum esse posse.
Am quod ius ciuile crasse tam uehementer am¬
plexus es. uideo quid egeris.tum cum dicebas¬
Uidebam primum sceuole te declisti quem omines amare
meritissimo pro eius eximia suauitate debenius cinus ar¬
tem cum indotatam esse atq incomitatam et in compta
uideres uerborum eam dote locupletasti & ornasti. dem
quod in ea tu plus opore laboris q consumpseras cuin eius
studii tibi & hortator & magister esset domi ueritus es
nisi istam artem oratione ex aggerasses ne operam per¬
didisses. Sed ego ne cum asta quidem arte prigno. sit tan
ta sane quantam tu ulam esse uis Etemin sine controu̾¬
sia s magna est. & late patet &e ad multos pertmet & siĩ¬
mo in honore semper fuit & clarissimi ciues ci studio ho
die presunt Sed uide crasso nedum uouo & alieno ornatu
uellis ornare iuris ciuilis scientiam suo quoq eam corcel¬
so & tradito spolies atq denudes. Nam si ita diceres qi

Expanded text:
illo summum esse posse. illo summum esse posse. Nam quod ius civile, Crasse, tam vehementer amplexus es, video quid egeris; tum, cum dicebasvidebam; primum Scaevolae te dedisti, quem omnes amare meritissimo pro eius eximia suavitate debemus; cuius artem cum indotatam esse et incomptam videres, verborum eam dote locupletasti et ornasti; deinde quod in ea tu plus operae laborisque consumpseras, cum eius studi tibi et hortator et magister esset domi, veritus es, nisi istam artem oratione exaggerasses, ne operam perdidisses. Sed ego ne cum ista quidem arte pugno. Sit sane tanta quantam tu illam esse vis—etenim sine controversia et magna est et late patet et ad multos pertinet et summo in honore semper fuit et clarissimi cives ei studio etiam hodie praesunt—sed vide, Crasse, ne dum novo et alieno ornatu velis ornare iuris civilis scientiam, suo quoque eam concesso et tradito spolies atque denudes. Nam, si ita diceres, qui
Abbreviated transcription (Latin):
bus ferre debebant Erat enm athenis reo dampnato. si
capitalis non esset quasi pene destinatio ex sententia tum
udicibiis daretur. interrogabatur reus. quam quasi ex¬
istimationem commeruisse se maxime confiteretur. quod
cum interrogatus socrates esset respondit se se meruisse
t amplissinus honoribus & premiis decoraretur Et ut
ei iuctus cotdianis in prutaneo publice preberetur.qui
honor apud grecos maxinius haberetur. Ciuus responso
idices sic exarserunt ut capins hommem in nocentissi¬
mum condempnarent. qui quidem si absolutus esset quod
me hercule etiam si ad nos nihil pertinet. tamen propter
us ingenii magnitudinem uellem quo nam modo isto
philosophos ferre possemus: qui nunc cum ille dampna¬
tus nullam aliam ob culpam nisi propter dicendi insci¬
entiam. tamen a se oportere dicunt peti precepta aicendi
Quibiis cum ego non pugno. trum sit melius aut ue¬
us. tantum dico & aliud illud esse: atq hoc. & hoc sine

Expanded text:
bus ferre debebant; erat enim Athenis reo damnato, si bus ferre debebant; erat enim Athenis reo damnato, si fraus capitalis non esset, quasi poenae aestimatio; et sententia cum iudicibus daretur, interrogabatur reus, quam quasi aestimationem commeruisse se maxime confiteretur. Quod cum interrogatus Socrates esset, respondit sese meruisse ut amplissimis honoribus et praemiis decoraretur et ut ei victus cotidianus in Prytaneo publice praeberetur, qui honos apud Graecos maximus habetur. Cuius responso iudices sic exarserunt, ut capitis hominem innocentissimum condemnarent; qui quidem si absolutus esset, quod me hercule, etiam si nihil ad nos pertinet, tamen propter eius ingeni magnitudinem vellem, quonam modo istos philosophos ferre possemus, qui nunc, cum ille damnatus est nullam aliam ob culpam nisi propter dicendi inscientiam, tamen a se oportere dicunt peti praecepta dicendi? Quibuscum ego non pugno, utrum sit melius aut verius: tantum dico et aliud illud esse atque hoc et hoc sine