comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dico. ridicula eĩ frontes atterĩt. ilia quatiũt. iocos mouent. tumor tuꝰ
aluis rediculũ forte tibi autem ueros luctus. et eterne materĩam mortis
spondet. colubro eĩ tumes flebili. non mure ridiculo. atq ita cũ sis
te felicem reris. ecce falleris. ecce tota erras bĩa. ecte inꝙͣ uere callem
gl̃ie/ non iuides. qdq est pessimũ malotuo gaudes miser. tuoq de¬
decore gliaris. nͨ incelligis quo te error hic ducat. et his moribus
ul Latere forsan ul placere in super credidisti. et hanc spem uains¬
sinam ex me fateor concepisti. eo scil ꝙ suorũ/ nemo esset amãcior
quasi uero semꝑ uerũ sit amantũ ceca esse iudicia. et non Illud in¬
terdũ uenus. nullius õmo seuerius esse iudiciũ. ꝙͣ amantis. sic ei
exacta oĩa a suis exigũt qui amant. ut sepe delicatissim sensus
mimimis eciam offendantur. tu btinam non dicam exacta s uł coĩa

Expanded text:
dico: ridicula enim frontes atterunt, ilia quatiunt, iocos movent; tumor tuus dico: ridicula enim frontes atterunt, ilia quatiunt, iocos movent; tumor tuus aliis ridiculum forte, tibi autem veros luctus et eterne materiam mortis spondet; colubro enim tumes flebili, non mure ridiculo, atque ita cum sis, te felicem reris! 11 Ecce falleris, ecce tota erras via, ecce, inquam, vere callem glorie non vides, quodque est pessimum, malo tuo gaudes, miser, tuoque dedecore gloriaris, nec intelligis quo te error hic ducat, et his moribus vel latere forsan vel placere insuper credidisti, et hanc spem vanissimam ex me fateor concepisti, eo scilicet quod suorum nemo esset amantior, quasi vero semper verum sit ‘amantum ceca esse iudicia’, et non illud interdum verius, nullius omnino severius esse iudicium quam amantis; sic enim exacta omnia a suis exigunt qui amant, ut sepe delicatissimi sensus minimis etiam offendantur. 12 Tu utinam non dicam exacta, sed vel comunia
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ uidere oculi. proinde dũ is es qui hĩc abisti et optare reditũ
pudeat. ⁊ sperare. ut admntti queas/ a lius redi alio hĩtu alns
mentis affectibus alio pedũ incessu alia manuũ iactaciõne. Alio pec¬
tons ac ceruicis motu. alio uocis sono. alio flexu suꝑcilii. alio frontis
nitu. Caue ml reuehas illius qd̾ te his eciam odiosissimũ fecit quib
fecerat natura carissimũ. s in pͥmis illum quo turpissime tumes fastũ
acq contenitũ quo nichil indiginus. nichil difformius statiũ tuo est.
quo dũ fuerit. qualis hactenus fuit nichil hũilius habet nichil cõtem¬
tibilius orbis terre. Tu ne mnͥ creatorem tuũ patiemq oĩum deum tu
ne hoĩes fratres tuos. eos maxime qui nos amant tu aĩam sa lutem¬
q tuam spernens. hoc maior hoc clarior fien putas. tumidiorfis.
e cumore autem tuo. rogo quid imꝙͣ nͥ rudiculus mus nascetur: minꝰ

Expanded text:
nec videre oculi; proinde dum is es qui hinc abisti, et optare reditum nec videre oculi; proinde dum is es qui hinc abisti, et optare reditum pudeat et sperare. Ut admitti queas, alius redi, alio habitu, aliis mentis affectibus, alio pedum incessu, alia manuum iactatione, alio pectoris ac cervicis motu, alio vocis sono, alio flexu supercilii, alio frontis nutu. 9 Cave nil revehas illius quod te his etiam odiosissimum fecit quibus fecerat natura carissimum; sed in primis illum, quo turpissime tumes, fastum atque contemptum, quo nichil indignius, nichil difformius statui tuo est, quo, dum fuerit qualis hactenus fuit, nichil humilius habet, nichil contemptibilius orbis terre. Tu ne michi creatorem tuum patremque omnium Deum, tu ne homines fratres tuos, eos maxime qui nos amant, tu animam salutemque tuam spernens, hoc maior, hoc clarior fieri putas? 10 Tumidior fis; e tumore autem tuo, rogo, quid unquam nisi “ridiculus mus nascetur”? Minus
Abbreviated transcription (Latin):
hõium buera esset ꝑsimilis esse debuerat ac stupenda uõcom̃ oum
diu̾sitas doret. Que oĩa dũ potui tuli. s tam graucter ut ex oĩbus sar¬
cnus quas fert mũdus et buĩta homim nulla mnͥ molestion nulla esset
aut fuisset indignior. nempe eiu baculus in becelli semõ ꝓuisus in
pondus ac p̾cipitiũ uersus esset. Sustimũ tñ graui et indignante
stomaco/ multos quidem ꝑ annos. qd nũc miror. s birẽs paciẽcie
piẽtas dabat. et obstabat᷑ nausee spes iam tenus mutande uĩte q̃
ub̃i prorsus euanuit tandem te non fessus modo s fractus malis
atq expuguatus enoniui. et in faustum omis domo exegi. Et si
finem exilii tui quens idemscito nõ alius ꝙͣ pectati erit. uictus
amor. exhausta spes. cõsũpta paciencia mea est n ͨ feire te limen
meum potest. nec murus capere. n ͨ tectũ tegere. n ͨ audire aures.

Expanded text:
hominum vera esset, persimilis esse debuerat — ac stupenda votorum omnium hominum vera esset, persimilis esse debuerat — ac stupenda votorum omnium diversitas daret. 7 Que omnia dum potui tuli, sed tam graviter ut ex omnibus sarcinis quas fert mundus et vita hominum, nulla michi molestior, nulla esset aut fuisset indignior; nempe cui baculus imbecilli senio provisus, in pondus ac precipitium versus esset. Sustinui tamen gravi et indignante stomaco multos quidem per annos, quod nunc miror; sed vires patientie pietas dabat, et obstabat nausee spes iam tenuis mutande vite, que ubi prorsus evanuit, tandem te non fessus modo sed fractus malis atque expugnatus evomui et infaustum honus domo exegi. 8 Et si finem exilii tui queris, idem, scito, non alius quam peccati erit; victus amor, exhausta spes, consumpta patientia mea est, nec ferre te limen meum potest nec murus capere nec tectum tegere nec audire aures
Abbreviated transcription (Latin):
an molliciem stulte simul atq inpie calcare non uentus meos diur¬
nos nocturnos q actus tuo diurno ac nocturno nõ ocio s torpore
meas tibi notissimas uigilias tuo iugi ac langiido mortiq siilli¬
mo sopore meum et amicorum cultum et amĩciciarũ fidum ac ꝑenne
studiũ mepto risu et cõtentu hõĩum quos udere. uł audire non es de¬
gnus. demnq nr̃am bĩtam mores studia et postremo mea oĩa contrrius
moribus atq artibus de formnasses. ut quantũ michi gaudnĩ mea
mens dabat non exacte quidem ĩnocencie neq magne uirtutis sed
herele uolũtatis optime sibi conscia. tantũdem plus qr aliquid dolo¬
res aũis tuus ac ꝓpositum qd̾ celare n ͨ poteras nͨ sciẽbas. credo equddẽ
nec uolebas tautus nescio unde mearũ rerũ atq opiionũ cõtemtor
enaseras. et in extimabilis illa dissimilitudo nature que si suspicio

Expanded text:
an mollitiem? — stulte simul atque impie calcare non veritus, meos diuran mollitiem? — stulte simul atque impie calcare non veritus, meos diurnos nocturnosque actus tuo diurno ac nocturno non otio sed torpore, meas tibi notissimas vigilias tuo iugi ac languido mortique simillimo sopore, meum et amicorum cultum et amicitiarum fidum ac perenne studium inepto risu et contemptu hominum, quos videre vel audire non es dignus, denique naturam, vitam, mores, studia et postremo mea omnia contrariis moribus atque artibus deformasses; 6 ut quantum michi gaudii mea mens dabat, non exacte quidem innocentie neque magne virtutis, sed hercle voluntatis optime sibi conscia, tantundem plusque aliquid doloris animus tuus ac propositum, quod celare nec poteras nec sciebas, credo equidem nec volebas — tantus nescio unde mearum rerum atque opinionum contemptor evaseras —, et inextimabilis illa dissimilitudo nature — que, si suspitio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto eĩ qui se ip̃m amat Illũ amet oportet qui se fecit. quẽ si
aque riuũ diligit fontis osor: atqui si amator uxorius tanto so¬
cenĩ beneratur affectu qui in filia preter nomen ac peccatum
nichil habet. quid debemius deo qui uxorem qui filios et quecũq
amauius qui deniq nos atq aĩas nr̃as quibus nos ip̃os atq
alia quelibet amarenus cõdidit: fidenter et intrepide repetã
necessarie est se se oderit qui deum odit. quia id ip̃m qd̵ dicebam mims a¬
mare odisse est. Contra amati salutem est eĩ quã ut suũ finem respicit
uerus amor. falsus in contrarium fertur qd suũ ac ꝓpͥum est odii.
Possem ego quoq te non speruere. nͥ tu deum atq hõies. aĩam q tuã
spneres. possem te pati nͥ tu paciencia mea diu mubtũ q esses abusus.
possem tibi aitiõr fieri nͥ tu mansuetudinẽ meam dic̾am an facilitatẽ

Expanded text:
Profecto enim qui se ipsum amat Illum amet oportet, qui se fecit, quem si Profecto enim qui se ipsum amat Illum amet oportet, qui se fecit, quem si aque rivum diligit fontis osor? Atqui si amator uxorius tanto socerum veneratur affectu, qui in filia preter nomen ac peccatum nichil habet, quid debemus Deo qui uxorem, qui filios et quecunque amamus, qui denique nos atque animas nostras, quibus nos ipsos atque alia quelibet amaremus, condidit? 4 Fidenter et intrepide repetam: necesse est se se oderit qui Deum odit, quia id ipsum, quod dicebam, nimis amare odisse est; contra amati salutem est enim, quam ut suum finem respicit verus amor; falsus in contrarium fertur, quod suum ac proprium est odii. 5 Possem ego quoque te non spernere, nisi tu Deum atque homines animamque tuam sperneres; possem te pati, nisi tu patientia mea diu multumque esses abusus; possem tibi mitior fieri, nisi tu mansuetudinem meam — dicam an facilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Mediolam .xui. kl. septenbris. Cõtumacis adolescentis a c̾rima
increpacio suilq necacio postulati reditus.
ossem ego te amare si amare tu te ipm posses si uel nõ
odisse. Et quis est inquies qui se odent. quis om̃o qui
nõ ꝙͣ marime se amet: Scio sic ꝑsua sum publice. n ͨ mͥ nor pauli
nec sentencia eiceroms ignota est. Negare difficile est. hũc ma¬
lonuĩ ꝑpe oĩum fontem esse ꝙ miniũ nos amamius. Nẽpe hĩc fuita.
hĩc adulteria prodeunt. hic̃ rapine. et que sunt gems eiusdem
ad que nos preceps et minius mi amor impellit. dũ pati non
possumus deesse aliquid nobis oĩum que delectant. et idcuro forte
confitear multos esse qui se miniũ ament. at qui satis paucos.
quomodo eĩ queso se satis hoc est sobire amat qui sibi uolens sem¬
piternam mortem querit : quomodo se amat qui se mexpiabilib
ꝓb̃ris obruit: demq quomodo se amat qui creatorem suum odit:

Expanded text:
Mediolani, XVI Kal. Septembris. 7 Contumacis adolescentis acerrima Mediolani, XVI Kal. Septembris. 7 Contumacis adolescentis acerrima increpatio simulque negatio postulati reditus. ossem ego te amare, si amare tu te ipsum posses, si vel non odisse. ‘Et quis est’ inquies, ‘qui se oderit? quis omnino qui non quam maxime se amet?’. Scio sic persuasum publice, nec michi vox Pauli nec sententia Ciceronis ignota est. Negare difficile est hunc malorum prope omnium fontem esse, quod nimium nos amamus. 2 Nempe hinc furta hinc adulteria prodeunt, hinc rapine et que sunt generis eiusdem, ad que nos preceps et nimius nostri amor impellit, dum pati non possumus deesse aliquid nobis omnium que delectant, et idcirco forte confitear multos esse qui se nimium ament, at qui satis, paucos. Quomodo enim, queso, se satis, hoc est sobrie, amat qui sibi volens sempiternam mortem querit? quomodo se amat qui se inexpiabilibus probris obruit? denique quomodo se amat qui creatorem suum odit?
Abbreviated transcription (Latin):
merat. ea pͥmũ silencii. mox u̾borũ grauitas fuit. libellis otii
mei altoribus comitibusq nũc oĩbus nũc singulis tam fua¬
iter inhesit ut il dulcuis. amltus ibi de multis s p̾cipuus
de te ẜmo. Hec uͦ breuem moram traxit. ut uiuãciũ mos est. s
longam adeo ut coactũ diceres abne. ad sũmam fecit locum
quem cunta reuisant secula. quẽ non romanus modo uł florẽtius
hospes s nͥcutis amicus quisqͥs ent hac trausiens adoret. Et quid
dicam. Totam hauc regiam urbem suo letificauit aduẽtu. et frõte
siderea sereuauit. mirũ in modũ et dñis gratus et ppło. mͥ uͦ ꝙͣpli
dati aĩ beniuolenciam cunuilauit. effecitq illud inter mortales
exnnũ ac rarum ut du cognite s nũꝙͣ insi hactenus famã unr
non mͦ nõ minueret presencia s augeret. qd fere de nullo ũꝙͣ
uidi. de paucis legi. Tu tall amico felix uiue. et uale m̃i memor.

Expanded text:
inerat, ea primum silentii, mox verborum gravitas fuit. 3 Libellis otii inerat, ea primum silentii, mox verborum gravitas fuit. 3 Libellis otii mei altoribus comitibusque nunc omnibus nunc singulis tam suaviter inhesit ut nil dulcius; multus ibi de multis, sed precipuus de te sermo. Nec vero brevem moram traxit ut viantium mos est, sed longam adeo ut coactum diceres abire; ad summam fecit locum quem cunta revisant secula, quem non romanus modo vel florentinus hospes sed virtutis amicus, quisquis erit, hac transiens adoret. Et quid dicam? 4 Totam hanc regiam urbem suo letificavit adventu et fronte siderea serenavit, mirum in modum et dominis gratus et populo, michi verodati animi benivolentiam cumulavit, effecitque illud inter mortales eximium ac rarum, ut diu cogniti sed nunquam visi hactenus famam viri non modo non minueret presentia sed augeret, quod fere de nullo unquam vidi, de paucis legi. Tu tali amico felix vive, et vale, nostri memor.
Abbreviated transcription (Latin):
me faceres in Illo exhibe. et uale mer menior ut soles. tiu autẽ
plus ꝙͣ soles. Mediolani . uᵒ Pdus augusti. Ad cenobiũ floren¬
tinum. de aduentu magin regni sicilie senestalli. uiͣ
Ecenas tuus augustũ meum fidenter adiciam et me
uisit. bibliothecam meam ausus opes contenmere bis
adut. nec cõcursus hominũ nͨ aceruus rerũ nͨ eũ demq te¬
nuit labor uĩe. Si quidem in extremo ciuitatis olim nũc extra
ciuitatem habito. loco cũ salubu tũ ut quondam magnus põpeiꝰ
possidoni paruam domũ atq ita uenerabũdus hoc exiguum
limen ingressus est. adaperto capite ꝓpe affusus qͣi appollimis
ac prendũ sacellũ Gnus aliquis e parnasi accolis usq adeo
ut et mͥ et his qui aderant Illustrib unis et deuotũ quẽdam
tam generose hunulitatis horrorem incuteret. et ꝓpe lac̾mas
tante pietatis excuteret. Ea maiestas ons ea morũ comitas

Expanded text:
me faceres, in illo exhibe; et vale, mei memor ut soles, tui autem me faceres, in illo exhibe; et vale, mei memor ut soles, tui autem plusquam soles. Mediolani, V Idus Augustas. 6 Ad Zenobium Florentinum, de adventu magni Regni Sicilie senescalli. 1 Mecenas tuus Augustum meum, fidenter adiciam et me, visit. Bibliothecam meam, ausus opes contemnere, bis adiit, nec concursus hominum nec acervus rerum nec eum denique tenuit labor vie; siquidem in extremo civitatis olim, nunc extra civitatem habito, loco cum salubri tum Possidonii parvam domum, atque ita venerabundus hoc exiguum limen ingressus est, adaperto capite, prope affusus, quasi Apollinis ac Pyeridum sacellum unus aliquis e Parnasi accolis; usqueadeo ut michi et his qui aderant illustribus viris, et devotum quendam tam generose humilitatis horrorem incuteret et prope lacrimas tante pietatis excuteret: ea maiestas oris, ea morum comitas
Abbreviated transcription (Latin):
est. Quanto autem m̃c te uidendi desideno trahar ꝓmptius
tibi cogitando fuenit. ꝙͣ mͥ loquẽdo assequi. ab annis tenens ĩtus
et extra tibi cognitus quid a te semotus hoc septẽmo ꝓfeceñ dicam.
Si quedem cũ Iam etas uanis amoribus fere oĩa subtraxerit in¬
finitũ quiddam iusto addidit amorr. Solebam mirair multa que
nũc sperno. quedam amare que nũc ardeo. ita quo semor in dies
eo hĩc algencior hũic ardencior fio. et fortassis implebit hoc
pulcherimũ desideriũ meũ deus ante ꝙͣ monar. dũq minus
expectabor adero. O si inter libellos tuos inprouisus exonar: O
si herbosa in npa pui anmis: o si alta sub rupe uude Ille nr̃
tanto cũ murniure foncium rex erũpit: Inteñ socrates meus
ibi est. nio uero socrates tuus. Illũ p̾cor ut facis et in Illome
solitis paterin aĩ ulius amplectere. atq om̃e qd̾ de me aut ꝓ

Expanded text:
est. 17 Quanto autem nunc te videndi desiderio trahar, promptius est. 17 Quanto autem nunc te videndi desiderio trahar, promptius tibi cogitando fuerit quam michi loquendo assequi; ab annis teneris intus et extra tibi cognitus, quid a te semotus hoc septennio profecerim dicam. Siquidem cum iam etas vanis amoribus fere omnia subtraxerit, infinitum quiddam iusto addidit amori; solebam mirari multa que nunc sperno, quedam amare que nunc ardeo; ita quo senior in dies, eo hinc algentior hinc ardentior fio. 18 Et fortassis implebit hoc pulcerrimum desiderium meum Deus antequam moriar; dumque minus expectabor adero. O si inter libellos tuos improvisus exoriar, o si herbosa in ripa puri amnis, o si alta sub rupe unde ille noster tanto cum murmure fontium rex erumpit! 19 Interim Socrates meus ibi est, imo vero Socrates tuus; illum, precor, ut facis, et in illo me, solitis paterni animi ulnis amplectere atque omne quod de me aut pro
Abbreviated transcription (Latin):
esse desiens. Non est tui aĩ cura tam hũilis. et si a te reicitur reꝑ¬
tura alios et cuiqz melius credenda ꝙͣ tibi. ostende pontifici te nõ
posse qd̾ poscens. ostende et posse alios et optare qd tu fugis. Ora
ut illis optata milicia. tibi debita bacacione prouideat. denq
constanter nega. pluris Ille te faciet. et si repulsam odent uirtute
diliget. constanciã q mirabitur. ac rogare definet. uerũ est eĩ decla¬
matoriũ illud apud senecam. Nemo fortiter negantem iterũ rogauit.
hec tibi tali uur clarissime mͥ pater et clairssime non auderem
loqui nͥ illic̃ modestia et humanitas t̾ua hĩc meus amor mea fides
eelus pauor, aĩos darent. has ei ꝑegrinaciones tuas tam crebras
tam difficilles sinuil q tam longas ac longenas metuo. et morte
penis in quo ip̃e pielitor ꝑiculũ tuũ odi. subsiste obsecro tẽpus

Expanded text:
esse desieris. 15 Non est tui animi cura tam humilis et si a te reicitur repesse desieris. 15 Non est tui animi cura tam humilis et si a te reicitur repertura alios et cuique melius credenda quam tibi. Ostende Pontifici te non posse quod posceris, ostende et posse alios et optare quod tu fugis; ora ut illis optata militia, tibi debita vacatione provideat; denique constanter nega. Pluris ille te faciet et si repulsam oderit, virtutem diliget constantiamque mirabitur ac rogare desinet; verum est enim declamatorium illud apud Senecam “nemo” fortiter “negantem iterum rogavit”. 16 Hec tibi tali viro, carissime michi pater et clarissime, non auderem loqui, nisi illinc modestia et humanitas tua, hinc meus amor mea fides zelus pavor animos darent. Has enim peregrinationes tuas tam crebras tam difficiles simulque tam longas ac longevas metuo et, morte peius, in quo ipse periclitor periculum tuum odi. Subsiste, obsecro, tempus
Abbreviated transcription (Latin):
similacio nulli danuũ. tibi pacem aĩ fugam q ꝑiculorũ patrre
requiem ac gaudiũ allatura est. In tuis tam diuturus tantis q
labonb non tua ul tuorũ salus nõ tue ul uniu̾salis ecclie libr̃tas
agitur. ꝓ qua uiris iustis ac fortibus et laborare ꝓpositũ est et mori.
ẜ̾ patere me solita fiducia uerũ loqui apud Illũ cui nichil dixi unꝙͣ
qd̾ in aĩo non esset nichil tacui qd esset. ꝑmitte me non minon
fide ꝙͣ audacia aĩum tuũ nͥ curandus est puugere. ministeriũ
agitur nescio qd aliene cupidis et negociũ uoragnus mex plete.
uis tu ab oĩ cupiditate semꝑ atq ambicione libenimus aliene
nũc auariciẽ ẜuis esse: et aliens affectibus obsequi qui tuis imi¬
peras: non id tui ut puto certe neqz consilii mei est. ad maiora
officia natus es ꝙͣ ut cuiuscũq sis questor. simplicitatis et liber¬

Expanded text:
simulatio nulli damnum, tibi pacem animi fugamque periculorum, patrie simulatio nulli damnum, tibi pacem animi fugamque periculorum, patrie requiem ac gaudium allatura est. In tuis tam diuturnis tantisque laboribus non tua vel tuorum salus, non tue vel universalis Ecclesie libertas agitur, pro qua viris iustis ac fortibus et laborare propositum est et mori; 13 sed — patere me solita fidutia verum loqui apud illum cui nichil dixi unquam quod in animo non esset, nichil tacui quod esset; permitte me non minori fide quam audacia animum tuum ubi curandus est pungere — ministerium agitur nescio quod aliene cupidinis et negotium voraginis inexplete. 14 Vis tu ab omni cupiditate semper atque ambitione liberrimus, aliene nunc avaritie servus esse, et alienis affectibus obsequi, qui tuis imperas? Non id tui, ut puto certe, neque consilii mei est; ad maiora officia natus es quam ut cuiuscunque sis questor. Simplicitatis et liber
Abbreviated transcription (Latin):
ferre raciõnbus/ et pro te debitor fier nolet. tuũ illi gregis q ꝑicu¬
lum expone acriter explicite nichil omiseris. mio si bera desticuũt
simulata iungantur. nõ est mendacio ĩputanda simulacio ben ad¬
iutrix. ut sie liber ut sis cuus ut sis saluus ut sis bonus oĩ ingero
enitendũ est. apud scrĩptoruĩ aliquos ulixes arguitur simulasse
insaniam quo miliciam detrectaret. et sane sĩ bera sinuilaciõ
et accusacio iusta est sue opis et consilii egentem greciam. inter
marinos apparatus belli iustissimi militarem uirũ deserere uoluisse
ꝯit non in regina scitarũ T hamiii simulatus metus. nec dissimula¬
tus iñ ce sare. n ͨ in uentidio simulata cupiditas ac formdo repre¬
henditur. nõ in Themistocle simulatus morbus. nõ in claudio
uerone inq aluis multis dissimulata ꝓfectio. quippe cũ his artib
decus sibi quererent. exertitibus salutem et patrre libertatem. Tua

Expanded text:
ferre rationibus et pro te debitor fieri nolet. 10 Tuum illi gregisque pericuferre rationibus et pro te debitor fieri nolet. 10 Tuum illi gregisque periculum expone acriter explicite: nichil omiseris, imo si vera destituunt, simulata iungantur; non est mendacio imputanda simulatio veri adiutrix; ut sis liber ut sis tuus ut sis salvus ut sis bonus, omni ingenio enitendum est. 11 Apud scriptorum aliquos Ulixes arguitur simulasse insaniam quo militiam detrectaret; et sane si vera simulatio, et accusatio iusta est, sue opis et consilii egentem Greciam inter maximos apparatus belli iustissimi, militarem virum deserere voluisse. At non in regina Scitharum Thamiri simulatus metus, nec dissimulatus in Cesare, nec in Ventidio simulata cupiditas ac formido reprehenditur; non in Themistocle simulatus morbus, non in Claudio Nerone inque aliis multis dissimulata profectio: quippe cum his artibus decus sibi quererent, exercitibus salutem et patrie libertatem. 12 Tua
Abbreviated transcription (Latin):
creditur p̾cipue si plus dicat. delicati corpons ĩbecillitatem labonb
imparem. et de fectus abditos finge. nam occupaciones officiĩ tui bere
sunt. nec fingendi egent arcificio. Nemo p̾sulum tam mestam et tam
oĩduam sedem suam linquit ꝙͣ tu tuam. Sic te ombus tuis approbasti
ut sine te pascua leta non ruminent. i oculis tuis et in lingua pax
ecclesie tue est. pusillus sz deuotus et mitis grer pastons ab ore
totus pendens/ nocem alterius non agnoscit. Itaq non tam alten. oe¬
ditur ꝙͣ proditur ꝙͣ perditur. atqui nõ de Illuis qui te distrahit
sz de tuis manibus racio exigenda est. Non ille plus debitor s plu¬
rium s maiorũ. tu de tuo grege respondeas oportet et non a lius.
potest ille fateor te cogere. ut qui su gregis es portio s michi
cide si bona fide uoluens nũꝙͣ coget. raciũculam em̃ tuam suis in¬

Expanded text:
creditur, precipue si plus dicat. 8 Delicati corporis imbecillitatem laboribus creditur, precipue si plus dicat. 8 Delicati corporis imbecillitatem laboribus imparem et defectus abditos finge; nam occupationes officii tui vere sunt nec fingendi egent artificio. Nemo presulum tam mestam et tam viduam sedem suam linquit quam tu tuam. Sic te ovibus tuis approbasti, ut sine te pascua leta non ruminent; in oculis tuis et in lingua pax ecclesie tue est; pusillus sed devotus et mitis grex, pastoris ab ore totus pendens, vocem alterius non agnoscit; itaque non tam alteri creditur quam proditur, quam perditur. 9 Atqui non de illius qui te distrahit, sed de tuis manibus ratio exigenda est; non ille plus debitor, sed plurium, sed maiorum; tu de tuo grege respondeas oportet et non alius. Potest ille, fateor, te cogere ut qui sui gregis es portio; sed, michi crede, si bona fide nolueris, nunquam coget; ratiunculam enim tuam suis in
Abbreviated transcription (Latin):
flatus ambitionis inͥ om̃e p̾cipitum impellant. qui nullũ iter nuillã
hoireant mũdi plagam. qua Gentosi honores et periture diuicie ade¬
antur. Cede tyrombus ueterane inclite. et uicissim illi cedant tibi.
uidisti aliquem sedendi simulq aliũ ambulandi fessum: fac officia
ꝑmutent. uterq letabitur. ⁊dem uobis euemiet Illi eĩ sunt laboris
auidi. tu quietis. unoq actu geritur res duorũ. Ꝙ si põtificis
iussus p̾mit. est eĩ aimperiosum dñorũ genus ĩ iubendo se solos suas¬
q cõmoditates cogitanciũ. eloquiũ tuũ ingemũq te adiuuet. excu¬
sa ualitudinem atq etatem. non doceo te mentiri. s euadere. finge
te paulo semorem. Cũ in multis tñ in etate ad utramq partẽ mlta
finguntur. testes eĩ uen absunt. obstetrices ac nutrices ip̃i q pa¬
rentes obierũt. frontis come q testiõniũ multos fallit. de se loquẽti

Expanded text:
flatus ambitionis in omne precipitium impellant, qui nullum iter nullam flatus ambitionis in omne precipitium impellant, qui nullum iter nullam horreant mundi plagam, qua ventosi honores et periture divitie adeantur! 6 Cede tyronibus, veterane inclite, et vicissim illi cedant tibi. Vidisti aliquem sedendi simulque alium ambulandi fessum? fac officia permutent; uterque letabitur. Idem vobis eveniet: illi enim sunt laboris avidi, tu quietis, unoque actu geritur res duorum. 7 Quodsi Pontificis iussus premit — est enim imperiosum dominorum genus in iubendo se solos suasque commoditates cogitantium —, eloquium tuum ingeniumque te adiuvet: excusa valitudinem atque etatem — non doceo te mentiri sed evadere —, finge te paulo seniorem. Cum in multis tum in etate ad utranque partem multa finguntur; testes enim veri absunt; obstetrices ac nutrices ipsique parentes obierunt; frontis comeque testimonium multos fallit; de se loquenti
Abbreviated transcription (Latin):
Equidẽ ꝙͣ sit grata securitas nusꝙͣ certius ꝙͣ in ꝑiculo. ꝙͣ quies
dulcis nusꝙͣ melius ꝙͣ in labore cognoscitur. Si hec gͥ. uera sunt
quid inuat tociens exꝑni. qd̾ ꝑiculo aliquid semꝑ noticie iam
nichil adiciat. frustra dubios casus retentare tementas est.
qua nichil minus doctrine ꝓfessioni etati ac statiu et nature
moribus q tiuis cõuenit. que si a te semꝑ olim ꝓcul abfuit ui¬
de ne cuiꝰ uicii expers iumor fuiste eus suspicionem sponte
subeas etate hac. cui et neccessitas rerũ mior et ueni iudiciũ
maius sit. ultro eĩ se ꝑiculis ac difficultatibus offerenti ĩeui¬
tabilis est ista suspicio. Nec excusat suꝑiõns autontas
que utiq si cogeret/ excusaret. S⁊ romanus pontifex et si
te diu fidissimo atq efficacissimo usus sit huic tñ ydoneos muneri
multos habet. atq utĩuam non tot essent quos auaricie stimuli et

Expanded text:
Equidem quam sit grata securitas, nusquam certius quam in periculo; quam quies Equidem quam sit grata securitas, nusquam certius quam in periculo; quam quies dulcis, nusquam melius quam in labore cognoscitur. 4 Si hec igitur vera sunt, quid iuvat totiens experiri, quod periculo aliquid semper, notitie iam nichil adiciat? Frustra dubios casus retentare temeritas est, qua nichil minus doctrine professioni etati ac statui et nature moribusque tuis convenit; que si a te semper olim procul abfuit, vide ne cuius vitii expers iunior fuisti, eius suspitionem sponte subeas etate hac, cui et necessitas rerum minor et veri iudicium maius sit. Ultro enim se periculis ac difficultatibus offerenti inevitabilis est ista suspitio. 5 Nec excusat superioris autoritas, que utique si cogeret, excusaret; sed Romanus Pontifex, etsi te diu fidissimo atque efficacissimo usus sit, huic tamen ydoneos muneri multos habet; atque utinam non tot essent, quos avaritie stimuli et
Abbreviated transcription (Latin):
infultare ausi et insignem illis accolam enipere et sibi ꝑpetuum
osurparent: licet autem longa dilacio rapine ꝓxima fit tu
tñ du dilatus nõ ablatus es patrie. que te meis u̾bis obtestat᷑
ne se amplus de serendam putes. Itũ satis ac reditũ et ambitũ
est. dixi olim et in dies dici rectius iuditur. aduespascit de
hospicio cogitandũ. Sepe inꝙͣ hoc dixi. sepe eciã scͥpsi. nĩꝙͣ tñ
oportumus. nã quietis confiliũ inuenibus utile. senib uͦ neccm
est. Osisit otiũ quantã hic loquendi materiam res dabat. E
non magis me loquentem intelligis ꝙͣ tacentem. nil eĩ nõ dicã
loqui s uł cogitare queam qd tibi Iam nouũ sit. ¶xuis hac in
re nõ mͦ ego certe s cicero frustra te moneat. bonarũ eĩ rerũ oium
doctissimꝰ in hac una te ip̃m tuũq ingeniũ suꝑgressus ĩ incude
exꝑiencie. exertitii malleo artem eius tibi certissimã excudisti.

Expanded text:
insultare ausi et insignem illis accolam eripere, te sibi perpetuum insultare ausi et insignem illis accolam eripere, te sibi perpetuum usurparent! 2 Licet autem longa dilatio rapine proxima sit, tu tamen diu dilatus, non ablatus es patrie, que te meis verbis obtestatur ne se amplius deserendam putes; itum satis ac reditum et ambitum est. Dixi olim et in dies dici rectius videtur: ‘Advesperascit, de hospitio cogitandum’. Sepe, inquam, hoc dixi, sepe etiam scripsi, nunquam tamen oportunius; nam quietis consilium iuvenibus utile, senibus vero necessarium est. 3 O si sit otium, quantam hic loquendi materiam res dabat! Sed non magis me loquentem intelligis quam tacentem; nil enim non dicam loqui, sed vel cogitare queam, quod tibi iam novum sit, quamvis hac in re non modo ego certe, sed Cicero frustra te moneat. Bonarum enim rerum omnium doctissimus, in hac una te ipsum tuumque ingenium supergressus, in incude experientie exercitii malleo artem eius tibi certissimam excudisti.
Abbreviated transcription (Latin):
anueos cernere. I me olim tibi pollicitũ nõ uĩarũ labor hactenꝰ
non curarũ pondus s multos iam ꝑ annos ueris ferme cum
florbus renascentis belli ꝑicula tenuere. nec dũ Ideo spem
dimisi. fiẽri q potest ut cũ expectari desiẽro iuxta sim. sicut
autem malũ om̃e quo inprouisius eo durius ita bonũ. quo
insꝑacius eo dulcius. Interea forciter feramius absenciam q̃
non insi mortalia segregat. et hac arte de qua multa locut᷑
sum hanc fortune uiolenciam retundamus. uale m̃i memor.
ueneciis .xii. kl̃. maias.
dls Phrlippum caualliceñ ep̃m. Exhortacio did quietis studi¬
uin et labons fugam.
uantis labonbus quantioq ꝑiclis ereptũ te nobis reuehit
or̃ potens deus. Cui bñficio pares grates agere mẽs ĩfirma
non sufficit. Agit tñ mens deuota quas potest. ꝙͣ timui nequid
rhenus mosa et mosella rodano Soigie/ ac ruencie urĩs amnib

Expanded text:
amicos cernere. 8 Id me olim tibi pollicitum, non viarum labor hactenus, amicos cernere. 8 Id me olim tibi pollicitum, non viarum labor hactenus, non curarum pondus, sed multos iam per annos, verius ferme cum floribus renascentis belli pericula tenuere; necdum ideo spem dimisi fierique potest ut cum expectari desiero iuxta sim; sicut autem malum omne quo improvisius eo durius, ita bonum quo insperatius eo dulcius. Interea fortiter feramus absentiam, que nonnisi mortalia segregat, et hac arte, de qua multa locutus sum, hanc fortune violentiam retundamus. Vale, nostri memor. Venetiis, XII Kal. Maias. 5 Ad Philippum Cavallicensem epyscopum, exhortatio ad quietis studium et laboris fugam. Quantis laboribus quantisque periculis ereptum te nobis revehit omnipotens Deus, cui benificio pares grates agere mens infirma non sufficit, agit tamen mens devota quas potest! quam timui nequid Rhenus, Mosa et Mosella, Rodano Sorgie ac Ruentie nostris amnibus
Abbreviated transcription (Latin):
hendo tam magna est ut semel digressos congredi ampluis non
linat. neq uͦ tm̃ oculis s literis quoq neget aditũ. et ad sũmam
breui tenarũ spacio ita nos separet quasi alter indum. alter hi¬
berũ seruet octeanũ. Aius nobilissima pais reruã et nature opifi¬
cium excellens n ͨ cogi potest n ͨ tenen. Ille mõtes et mana trans¬
uolat. Carceres apent. repagula dissicit. uectes frangit. qñ
et ubi uoluent p̾sens est. Hi sunt enĩ qui nos diruiũt fines.
exigui quidem. s quid iefert. ꝙͣ breue intersticiũ sit si ĩꝑmea¬
bĩle est. Sepe cogitauit pietas iter durũ unicere. ut ꝑtingenet
cũ enea. ad Illũ quẽ supra dixi tui oris intuitũ et tue note bocis
auditũ Tentaui amplius ꝙͣ semel segnes moras frangere. ut
tot annorũ defiderio finem darem. Nileĩ ferme magis cupio in
tenis ꝙͣ semel adhuc romain. et te et paucos qui in mediofũt

Expanded text:
hendo tam magna est, ut semel digressos congredi amplius non hendo tam magna est, ut semel digressos congredi amplius non sinat; neque vero tantum oculis sed literis quoque neget aditum, et ad summam brevi terrarum spatio ita nos separet quasi alter Indum, alter Hiberum servet Occeanum. Animus, nobilissima pars rerum et nature opificium excellens, nec cogi potest nec teneri; ille montes et maria transvolat, carceres aperit, repagula dissicit, vectes frangit, quando et ubi voluerit presens exigui quidem, sed quid refert quam breve interstitium sit si impermeabile est? 7 Sepe cogitavit “pietas iter durum vincere”, ut pertingeret cum Enea ad illum quem supra dixi, tui oris intuitum et tue note vocis auditum. Tentavi amplius quam semel segnes moras frangere, ut tot annorum desiderio finem darem; nil enim ferme magis cupio in terris quam semel adhuc Romam et te et paucos qui in medio sunt
Abbreviated transcription (Latin):
labor, nulla requies alten sine altero transigetur. Que librũ
alter nr̃m anipuent alter apenet. ubi alter oculos cõiecent/ alter leget
quocũq alter cespite sedent assidentem alterĩ habebit. quociẽs secim
aut cum alio loqui cepit absentem amicum intentis auribus adesse
conspiciet. Demq quitquid alter egent ubicũq fuent quocũq se
mouerit. alter ad dexteram ent. et quĩ extrema hõis dissimulari
possunt nõ uitari. ne diffem equidem. qñ alter obient alt̾ illũ
memoria piosequetur. Illũ uiuere opmabitur. nec falletur uiuet
em̃ uere. Illo p̾stante apud quẽ fons uite est. suꝑstitẽ nondum
uniere mapientem et miserans et expectans cũq ille cõsecutus
fuerit tum demũ si ante nõ possumus uña ermus sme diuoren
metu. tũc alterutrum tũc et tuam iuabit despectare parthenõpẽ
et meam romã et nrram italiam ꝙͣ parua sit q̃ nr̃o cõuictui distra¬

Expanded text:
labor nulla requies alteri sine altero transigetur. 4 Quem librum labor nulla requies alteri sine altero transigetur. 4 Quem librum alter nostrum arripuerit, alter aperiet; ubi alter oculos coniecerit, alter leget; quocunque alter cespite sederit, assidentem alterum habebit; quotiens secum aut cum alio loqui ceperit, absentem amicum intentis auribus adesse conspiciet; denique quicquid alter egerit ubicunque fuerit quocunque se moverit, alter ad dexteram erit; 5 et quoniam extrema hominis dissimulari possunt non vitari, ne differri equidem, quando alter obierit, alter illum memoria prosequetur, illum vivere opinabitur, nec falletur: vivet enim vere, Illo prestante apud quem fons vite est, superstitem nondum vivere incipientem et miserans et expectans; cumque ille consecutus fuerit, tum demum, si ante non possumus, una erimus sine divortii metu; 6 tunc alterutrum, tunc et tuam iuvabit despectare Parthenopen et meam Romam et nostram Italiam quam parva sit, que nostro convictui distra
Abbreviated transcription (Latin):
ginanio congressu nullis obicibus arceamur. ꝙͣuis inter bonos
amicicia recens semꝑ mancat. nec ego te mnͥ sciam. n ͨ me tibi minꝰ
hodie canĩ rear ꝙͣ quo pͥmũ die apud regiam neapolim ꝑ illũ
uere regem qui mox celũ peciit in amiciciam iũcti fumus. qui pro¬
fecto nͥ similitudinem aliquã in fignem aĩadu̾tisset in nobis nũꝙͣ st
diuino erat ingemo sub unũ iugũ dispana colla iũxisset. Et si
eĩ qd̾ nemo nͥ tu solus neget om̃s ip̃e candidior unũ tñ studium
mͥ ꝑgratũ credo itidem tibi esset interdũ eciam ora tueri. ut est
apud marõnem et notas audire ac reddere uoces. uicissimq nos
ad ea que restant et ad terminũ cohortari. Id si fato netitũ. qd̾
uẽtari nequit aĩõ et cogitacione supplebitur. tu me tius affectib
ego te cõplectar meis. nulla dies nulla nox/ nulla pegnnacio
nulla lucubracio nulla cõfabulacio nulla Iocũditas nullus

Expanded text:
ginario congressu nullis obicibus arceamur; quamvis inter bonos ginario congressu nullis obicibus arceamur; quamvis inter bonos amicitia recens semper maneat, nec ego te michi sciam nec me tibi minus hodie carum rear quam quo primum die apud regiam Neapolim per illum vere regem, qui mox celum petiit, in amicitiam iuncti fuimus — qui profecto nisi similitudinem aliquam insignem animadvertisset in nobis, nunquam, ut divino erat ingenio, sub unum iugum disparia colla iunxisset; etsi enim, quod nemo nisi tu solus neget, esses ipse candidior, unum tamen studium michi pergratum, credo itidem tibi, esset interdum etiam “ora tueri”, ut est apud Maronem, et notas audire ac reddere voces vicissimque nos ad ea que restant et ad terminum cohortari. Id si fato vetitum, quod vetari nequit, animo et cogitatione supplebitur; tu me tuis affectibus, ego te complectar meis; nulla dies nulla nox nulla peregrinatio nulla lucubratio nulla confabulatio nulla iocunditas nullus
Abbreviated transcription (Latin):
amplius non esse. Ut que penes amicos sparsa quidem, et ut an¬
guror incorrecta sunt. normam qua possible fuerit horĩ capiãt
as exemplo. Quid plura. do tibi qd libencius negarem. nõ quia
neum aliquid tuũ esse nolim. s quia ꝑ tuas manus ad alios
puẽtura hec ettre fero que tñ non ꝑuenisse non possũt. nͨ uͦ
quia pmiserm do. s quia sic oportet/ nõ hic bone fider sed neces¬
sitati pareo. fame q discumen qd̾ iam nec latebris n ͨ silencio
oitari potest/ ne quid coactus egerm sponte subeo. unũ est in oĩ
necessitate remediũ cõsensus. uale. Ad eũdem absencie in cõmo¬
dum ꝓͥmaginarie presencie lemii posse remedio.
ħ̾ quociens barbate queni soleo. cã de multis bĩte mortal
incõmodis tũ uelmaxime de hoc bno. ꝙ tam cõmẽti aĩs
sic corponbus et cõuersacione disiũgmiur. ut neq tu me neq ego
te uideam senestentem. neq ul senel p̾us ꝙͣ exhac uita seu ueniꝰ

Expanded text:
amplius non esse, ut que penes amicos sparsa quidem et, ut auamplius non esse, ut que penes amicos sparsa quidem et, ut auguror, incorrecta sunt, normam qua possibile fuerit, horum capiant ab exemplo. 4 Quid plura? Do tibi quod libentius negarem, non quia meum aliquid tuum esse nolim, sed quia per tuas manus ad alios perventura hec egre fero, que tamen non pervenisse non possunt; nec vero quia promiserim do, sed quia sic oportet; non hic bone fidei sed necessitati pareo, fameque discrimen, quod iam nec latebris nec silentio vitari potest, nequid coactus egerim, sponte subeo. Unum est in omni necessitate remedium, consensus. Vale. 4 Ad eundem, absentie incommodum imaginarie presentie leniri posse remedio. 1 Ah quotiens, Barbate, queri soleo cum de multis vite mortalis incommodis tum vel maxime de hoc uno, quod tam coniuncti animis sic corporibus et conversatione disiungimur, ut neque tu me neque ego te videam senescentem; neque vel semel priusquam ex hac vita seu verius
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ audito noĩe ꝓrsus pithagoreũ in morẽ locũ racionis auton¬
tas occupet. et uelo magni amoris interposito iudicnĩ acies ꝑ¬
strigatur. Equidem hec ea uł etate uł desidia scripta sunt
ut nõ facile sub extenus iudicibus tuta sint. que ego ip̃e dum
relego in illius tprĩs memorĩam sic retrahor. ut qd̾ penitus noli
repueri sc̃e̾ mn uidear iñterdũ. et idem esse qui fueram. cũ id bnũ
Iam dudũ moliar ut alius sun. S uehementissima pars aĩm̃r
recordacio est. et que leuibus ex causis tantũ sepe uĩrium as¬
simit ut manu miecta eo nos cogat quo nollenus ibi q de¬
tineat reluctantes. Demũ oĩbus excussis fame pp̾e ꝙͣ uel tui ꝑce
oro uł mei ip̃ius amancior occultare ista fir̾maue̾ram. et fecissẽ
nͥ qd̵ in p̾ma oꝑis parte ꝑstrinoi ferme oĩa in publicũ exiius¬
sent. Iam q ad ipĩuis quã dixi fame custodia ꝑtineat ea domi¬

Expanded text:
cuius audito nomine, prorsus Pithagoreum in morem locum rationis autoricuius audito nomine, prorsus Pithagoreum in morem locum rationis autoritas occupet et, velo magni amoris interposito, iudicii acies perstringatur. 2 Equidem hec ea vel etate vel desidia scripta sunt, ut non facile sub externis iudicibus tuta sint; que ego ipse dum relego, in illius temporis memoriam sic retrahor ut quod penitus nolim, repueriscere michi videar interdum et idem esse qui fueram, cum id unum iandudum moliar ut alius sim. Sed vehementissima pars animi nostri recordatio est et que levibus ex causis tantum sepe virium assumit, ut manu inietta eo nos cogat quo nollemus ibique detineat reluctantes. 3 Demum omnibus excussis, fame proprie quam vel tui — parce, oro — vel mei ipsius amantior, occultare ista firmaveram; et fecissem, nisi — quod in prima operis parte perstrinxi — ferme omnia in publicum exivissent iamque ad ipsius quam dixi fame custodiam pertineat ea domi
Abbreviated transcription (Latin):
uens ul iure tuo comige ul me familianter admoue. anchi em
ml gratius aut tu potes. aut oĩno quiscyͣ amicorũ ꝙͣ in rep̾henso¬
mbus meis Gere amicũ et liberũ et intrepidũ anuiũ habere. nl
la uͦ hac acceptior nͥ sola morũ potest esse rep̾hensio. Equissimo
ão paratus sum et stilũ et uĩtam nõ tñi amicorũ bocibus no¬
deran. s eciam latratibus enmulorũ si modo inter ñudie tenebras
scincillam aliquam uentatis aspexero. Tu uiue feliater m̃t me¬
mor et uale.Ad barbatum Sulmonensem cum epẜ¬
stolart carmine illi instrĩpto.
Iu multũq dubius fui Barbate carssime an epłas me¬
tricas olim tibi instriptas aliqñ mitterem an uͦ supp̾nieren
et penitus abderem. alterũ desidenio tuo. alterũ fame mee consen¬
taneũ bidebatur. Nempe expectacionem atq ardorem aĩ tui noui.
ml aliud in huiꝰtemodi rebus querere solici nͥ an ego dictaueñ.

Expanded text:
veris, vel iure tuo corrige, vel me familiariter admone. Michi enim veris, vel iure tuo corrige, vel me familiariter admone. Michi enim nil gratius aut tu potes aut omnino quisquam amicorum, quam in reprehensionibus meis vere amicum et liberum et intrepidum animum habere. 29 Nulla vero hac acceptior, nisi sola morum potest esse reprehensio; equissimo animo paratus sum et stilum et vitam non tantum amicorum vocibus moderari, sed etiam latratibus emulorum, si modo inter invidie tenebras scintillam aliquam veritatis aspexero. Tu vive feliciter, nostri memor, et Vale. 3 Ad Barbatum Sulmonensem, cum epystolari carmine illi inscripto. 1 Diu multumque dubius fui, Barbate carissime, an epystolas metricas olim tibi inscriptas aliquando mitterem an vero supprimerem et penitus abderem; alterum desiderio tuo, alterum fame mee consentaneum videbatur. Nempe expectationem atque ardorem animi tui novi, nil aliud in huiuscemodi rebus querere soliti nisi an ego dictaverim;
Abbreviated transcription (Latin):
q ita. Quid en ĩ uĩm carnĩs equet n ͨ u̾bis puto nec sentẽcia
uersus infenior. hic gͥ nr̃ sit. si tñ hic ip̃e uł sic eciam nr̃ est.
Ille alter ad dñm suum redeat. et nasonis sit. quẽ illi enꝑe
nec si uelim possim. nͨ si possum uelim. Et si eĩ non me lateat
quosdam betenuĩ uirgiliũ q ate alios uersus ĩmeros/ non
mͦ egreco in latinũ uersos ubi abstulisse elauã herculi gliat᷑
sut erat ex alienis in suũ opus transtulisse nõ Ignorãcia
quidem ulla que in tot tantis q rebus hic̃ Illmc ereptis fingi
nequit. neq furandi quãtum intellitaitur s certandi aĩõ. tñ aut
plus licencie fuit illi. aut nens alia. Certe ego si res adiggat aliono
sciens uti patiar/ nõ comi. Si quid adu̾sus hec ab Ignorante pecraba
fac senciam. agnosto libens bouã fidem. et usurpata restitus et ex
hoc quidem gen̾e duo hec sunt que modo aderant du si plura nota¬

Expanded text:
que ita: «quid enim vim carminis equet?»; nec verbis, puto, nec sententia que ita: «quid enim vim carminis equet?»; nec verbis, puto, nec sententia versus inferior. Hic igitur nostri sit, si tamen hic ipse vel sic etiam noster est; ille alter ad dominum suum redeat et Nasonis sit; quem illi eripere nec si velim possim, nec si possim velim. 27 Etsi enim non me lateat quosdam veterum Virgiliumque ante alios versus innumeros non modo e greco in latinum versos, ubi abstulisse clavam Herculi gloriatur, sed, ut erat, ex alienis in suum opus transtulisse, non ignorantia quidem ulla, que in tot tantisque rebus hinc illinc ereptis fingi nequit, neque furandi quantum intelligitur, sed certandi animo, tamen aut plus illi licentie fuit, aut mens alia; certe ego, si res adigat, alieno sciens uti patiar, non comi; siquid adversus hec ab ignorante peccabitur, fac sentiam: agnosco libens bonam fidem et usurpata restituo. 28 Et ex hoc quidem genere duo hec sunt que modo aderant; tu si plura nota
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m uirgiliũ sit acernus. ut̃ sicut in theologicis lignũ humane
prus causa misene. post salutis. sic in poeticis nõ mͦ lignũ idẽ
gen̾e s arbor eadem specie sit reduuu impri matena que riune
fuit. habes intencionis mee sũmam. nͨ opus est plibus. In eadẽ
egloga sc̃ptum erat aliud mirũ uide. qd̃ quia babde noueram i
Ignorabam. et in eo fallebar qd̾ si nossem parcus nõ fallerer.
nͨ uͦ erat alieno ꝑsimile qͥn alienũ prorsus. s sic mͥ accidebat
ut Illi qui aꝑtis oculis amicũ coram positum non uidet. Erat
autem ad hũc modũ. Quideĩ non carmĩa possũt: Tandẽ ad me
rediens dep̾hendi nõ meum esse finem uersus. cuiꝰ autem esset
diuticule hesitaui. non aliam ob cãm nͥ quia ut dictũ est iam
mea Illud in racione posueram. Ad postremũ reppen esse Na¬
soms .uiiͦ. metamorphoseos Et hoc gͦ suuiliter mutabis. pones¬

Expanded text:
ipsum Virgilium sit “acernus”, ut sicut in theologicis lignum humane ipsum Virgilium sit “acernus”, ut sicut in theologicis lignum humane prius causa miserie post salutis, sic in poeticis non modo lignum idem genere sed arbor eadem specie sit redivivi Imperii materia que ruine fuit. Habes intentionis mee summam, nec opus est pluribus. 24 In eadem egloga scriptum erat aliud — mirum vide — quod quia valde noveram, ignorabam, et in eo fallebar, quod si nossem parcius, non fallerer; nec vero erat alieno persimile, quin alienum prorsus; sed sic michi accidebat, ut illi qui apertis oculis amicum coram positum non videt. 25 Erat autem ad hunc modum: «Quid enim non carmina possunt?». Tandem ad me rediens deprehendi non meum esse finem versus; cuius autem esset diuticule hesitavi, non aliam ob causam nisi quia, ut dictum est, iam mea illud in ratione posueram; ad postremum repperi esse Nasonis septimo Methamorphoseos. 26 Et hoc ergo similiter mutabis, pones
Abbreviated transcription (Latin):
cario sti uelimi in tempore s dũ liceat meis malim. Sũ quẽ
similitudo delectet non identitas. et simulitudo ip̃a quoq nõ
minia. in qua sequacis lux ingenii emineat. nõ cecitas, non
pauꝑtas. Sũ qui satius rear duce carusse ꝙͣ eorti ꝓ om̃ia
ducem sequi. Nolo ducem qui me bniciat s p̾cedat. Sint cum
Suce oculi. sit iudicium. sit libertas. non ꝓhibear ubi beliu pedem
pouere. et p̾terre aliqua et maccessa tentare et breuiorem sie
ita fert aĩus planiorem callem sequi et ꝓperare et subsistere et
hodieruũ erat. est decina pastoni carmĩs egloga cuiꝰ quadam
in parte ita scripseram. Solio sublimus acerno. Postinodũ uero
dũ relegeretur accendi sinile mmis esse uirgiliano carmini. Ille
em̃ ait in septimo diuim oꝑis Solioq inuitat acerno. mutabis
gͦ. et loco Illiuis pones ita. E sede uerendus acerua. oĩno eĩ acernã

Expanded text:
cario uti velim in tempore, sed dum liceat, meis malim; sum quem cario uti velim in tempore, sed dum liceat, meis malim; sum quem similitudo delectet, non identitas, et similitudo ipsa quoque non nimia, in qua sequacis lux ingenii emineat, non cecitas non paupertas; sum qui satius rear duce caruisse quam cogi per omnia ducem sequi. 21 Nolo ducem qui me vinciat sed precedat; sint cum duce oculi, sit iudicium, sit libertas; non prohibear ubi velim pedem ponere et preterire aliqua et inaccessa tentare; et breviorem sive ita fert animus, planiorem callem sequi et properare et subsistere et hodiernum erat, est decima pastorii carminis egloga, cuius quadam in parte ita scripseram: «solio sublimis acerno»; postmodum vero dum relegeretur, attendi simile nimis esse virgiliano carmini; ille enim ait in septimo divini operis: «solioque invitat acerno». Mutabis ergo et loco illius pones ita: «e sede verendus acerna». 23 Omnino enim