comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
testantibus quidani in sinuilatũ ⁊ in hĩc
in p̃torio presidis lusum uirgis cesum
corona spmea insignitũ sputis ⁊ colafis
deturpatũ ⁊ postremo latronũ more dip¬
natũ cruciq affixum sublimi ⁊ in eadem
aceto ⁊ felle potatũ ciꝰ cmi iã hnar̾ta¬
te icca suppliciis in finem snm̃ misset
Sen ⁊ meluis reor ut thome de aquino
placet Cum bolmnitate collcis biribus
spĩ emisisset tremuit orbis om̃ĩs et
meridianũ fere solis mbar ꝑ tres hõs
mit in tenebras lima ex oppoĩto offus¬
cata Eesto alit̾ ad policarpñ st uit dyo¬
insuis ario pagita qd ego miror Inde eꝰ
a ceco milice p̃foratũ lancea pettus sang¬
nem aqua nxtũ omisit ex quo sacra oĩa
nr̃e salutis credo sumpsisse exordium
Rec miuꝰ certũ habeo enm a cruce depo¬
situm atq sepultũ. at inde uirtute sue¬
deitatis uti prisci cecmerãt bates post
diem t̾tiam cen Ionas ex br̃o ceti sic ex
uentre terre surrexisse suꝑata morte

Expanded text:
testantibus quibusdam insimulatum, et hinc testantibus quibusdam insimulatum, et hinc in pretorio, presidis lusum, virgis cesum, corona spinea insignitum, sputis et colaphis deturpatum, et postremo latronum more damnatum, crucique affixum sublimi, et in eadem aceto et felle potatum. Cuius cum iam humanitate victa suppliciis in finem suum ivisset seu, et melius reor, ut Thome de Aquino placet, cum voluntarie, collectis viribus, spiritum emisisset, tremuit orbis omnis, et meridianum fere solis iubar per tres horas ivit in tenebras, luna ex opposito offuscata esto aliter ad Policarpum scribat Dyonisius Ariopagita, quod ego miror. Inde eius a ceco milite perforatum lancea pectus sanguinem aqua mixtum emisit, ex quo sacra omnia nostre salutis credo sumpsisse exordium. Nec minus certum habeo, eum a cruce depositum atque sepultum anima deitatis, uti prisci cecinerant vates, post diem terciam, ceu Ionas ex utero ceti, sic ex ventre terre surrexisse, superata morte,
Abbreviated transcription (Latin):
eñ aquis apud canagalilee in uniũ uer¬
sis ut sacro petcori abstonditã dũntatẽ
ostendet̾ simptoiam sacro consortio
udeam urbes qr phenitũ Samariam
⁊ galileam ambisse ⁊ celesti dogiate
m̃ templo ⁊ sinagogis docuisse ppłos
rostaurasse aiãs ab orto in cadauera
reuocasse febribus bentis ⁊ undisim¬
perasse ⁊ in multis signa sue duun¬
tatis monstrasse post hec hora euis
adueniẽte eñ sacerdotũ heb eoꝵ ĩmdia
ꝑcurãte locis a se amitoꝵ pedibus ⁊
ingenti illo cebebrato ꝯuune in quo suis
maĩbus berbisq constiũ est coĩonis nre
sacriũ illud ieffabile quo corpus eius d
cibum ⁊ sanguinẽ eius in potũ cam pñ¬
tibus ꝙͣ futuris exhibuit uno secioꝵne
quau bendente orone in solitudiẽ ꝑ acca
a nepharia curba exquirẽ te cnm fusti¬
bus et lãterns captũ ⁊ in pũtiã de¬
duccũ pñtipum ⁊ ibidem nepharie
aitusatum ⁊ sua patie te liulitare false

Expanded text:
eum aquis apud Chana Galilee in vinum vereum aquis apud Chana Galilee in vinum versis, ut sacro pectori absconditam divinitatem ostenderet sumpto iam sacro consortio. Iudeam, urbesque Phenicum, Samariam, et Galileam ambisse, et celesti dogmate in templo et synagogis docuisse populos,perditum restaurasse, animas ab Orco in cadavera revocasse, febribus, ventis, et undis imperasse, et in multis aliis signa sue divinitatis monstrasse. Post hec, hora eius adveniente, eum, sacerdotum Hebreorum invidia procurante, lotis a se amicorum pedibus, et ingenti illo celebrato convivio, in quo suis manibus verbisque confectum est communionis nostre sacrum illud ineffabile, quo corpus eius in cibum et sanguinem eius in potum tam presentibus quam futuris exhibuit, uno sociorum nequam vendente, oratione in solitudine peracta, a nepharia turba exquirente cum fustibus et lanternis captum, et in presentiam deductum principum, et ibidem nepharie accusatum, et, sua patiente humilitate, false
Abbreviated transcription (Latin):
umbratcẽ sacri spũs ad obolendam
hucĩ gnis labe̾ ob mobẽdiẽtiã pͥmoꝵ¬
putũ cantratta ingenue uirgĩs btero
sabeis regibus oblatĩs inmerib ado¬
ratus est ⁊ etate crestãte int̾ sacreleg̃
doctores dum soluet nerns ambignõs
non deus s admirande indolis p̃uer
ab eis creditus est Nondũ enĩlũtatꝭ
splendor eternus calignis̾ asterserat
a mẽtibus eorpdeni nt eũ scilicet deuini
illis reꝓmissum cognoscent̾ quẽ morli
sceptũ carnem biderũt Insuꝑ certum
habeo eum qui etherea arce ⁊ ex deo ẜmi
assumpta forna ⁊ qui int̾ hoies utihõ
uersatus e̾ Iam t̾ gesmiũ agentẽ etatis
ãnũ ab hispido atis siluicolabate ⁊ ab
bto mr̃ĩs sacro pleno spñ ad apiendã
et̾ ne salutis iannam locũ Iordanis in
alueo dum celum intonuit desuper ⁊
acre iñmur suꝑ incũbentis imbis in
uocẽ solutũ deitatis cientis hic ẽ filius
mens dilcus in quo iͥ benecomplaciu
audite eũ Preterea credo ⁊ ratũ hẽo

Expanded text:
umbratione sacri spiritus ad abolendam humani generis labem, ob inobedientiam primorparentum contractam, ingenue Virginis utero, Sabeis regibus, oblatis muneribus, adoratus est, et, etate crescente, inter sacre legis doctores, dum solveret nexus ambiguos, non Deus, sed admirande indolis puer ab eis creditus est. Non dum enim veritatis splendor eternus caliginem absterserat a mentibus eorundem, ut eum scilicet Deum illis repromissum cognoscerent, quem mortali septum carne viderent. Insuper certum habeo eum, qui, etherea arce relies uti homo versatus est, iam trigesimum agentem etatis annum, ab hyspido atque silvicola vate, et ab utero matris sacro pleno spiritu ad aperiendam eterne salutis ianuam, lotum Iordanis in alveo, dum celum intonuit desuper, et acre murmur superincumbentis nubis in vocem solutum deitatis aientis: hic est filius meus dilectus, in quo michi bene complacui, audite eum! Preterea credo et ratum habeo
Abbreviated transcription (Latin):
testant̃ appoĩta quas si forsan ał non
uiderit ꝙͣ il berũ esse possit ñ qd le¬
gerĩt reꝓbandos existuat᷑ non debẽt
Certissmmũ ego hĩs eos młta uidisse q̃
inͥ penitus incog̃ta sunt Sic et ego
legisse potui que nond ad eoꝵ deuenẽ
a me cumꝑta legãt quo bolent alios
Legisse sua ⁊ forsan aliꝙͣtũ ater bideat᷑
contextus cogant in uires ingeniñ et
sentiẽtes aduertẽt ꝑlucidum esse quod
arbit᷑bantur obscurũ Inlignes uiros

Expanded text:
testantur apposita, quastestantur apposita, quasossit, nisi quod legerint, reprobandas existimare non debent. Certissimum ego habeo eos multa vidisse, que michi penitus incognita sunt, sic et ego legisse potui, que nondum ad eorum devenere a me comperta legant, quo volent alios legisse sua, et, si forsan aliquantum acer videatur contextus, cogant in vires ingenium, et sentientes advertent perlucidum esse, quod arbitrabantur obscurum. CAP. VI Ins
Abbreviated transcription (Latin):
tate exigẽte factũ est Discoloꝵ qͥmippe
⁊ male secũ queientiũ conquestio tał
est Nil eni equo aĩo pati pñt si fa¬
ciles textus sc ̃pseris ⁊ laxa quadam
claritate patẽtes pedestrẽ dicũt stilũ
⁊ ꝓuerile pedagogiũ redobentẽ ⁊ fasti¬
dientes abiciũt Si paulũ atriorẽ dicca¬
ueris p̾mo ingressu facigati cũ non
obnius sensus euestigio tendit ingẽio
sc bentẽ accusant scabxosũ dicunt
etiã si facili sit artificio mitus ⁊ in¬
dignãtes negligũt. Ego quippe nulla
ꝑplexione cir cr̃uolutũ st ꝑsisse me reor
ne bideo etiam si ex compoĩto fetissem
quid int rexte fabule quãtũeĩ ab
eis maudite possint difficultatis aut
cbscuritatis afferre Reor tamẽ hos
astu quodam tatico uelle fabulas et
historias silu incog̾tas dampnaẽ cꝙͣ
nõ ueras sub p̃cextu textus ĩpliciti
Iam dcĩ est ex cõmẽtariis ueceꝵ sũp¬
te fũt oiũs ut refentiũd autoꝵ noniã

Expanded text:
tate exigente, factum est. Discolorum quippe tate exigente, factum est. Discolorum quippe et male secum convenientium conquestio talis est; nil enim equo animo pati possunt! Si faciles textus scripseris et laxa quadam claritate patentes, pedestrem dicunt stilum, et puerile pedagogium redolentem, et fastidientes abiciunt. Si paululum acriorem dictaveris, primo ingressu fatigati, cum non obvius sensus evestigio tendit ingenio, scribentem accusant, scabrosumque dicunt, etiam si facili sit artificio delinitus, et indignantes negligunt. Ego quippe nulla perplexione circumvolutum scripsisse me reor, nec video, etiam si ex composito fecissem, quid inter texte fabule, quantumcunque ab eis inaudite, possint difficultatis aut obscuritatis afferre. Reor tamen hos astu quodam tacito velle fabulas et hystorias sibi incognitas damnare, tanquam non veras, sub pretextu textus impliciti. Iam dictum est, ex commentariis veterum sumpte sunt omnes, ut referentium autorum nomina
Abbreviated transcription (Latin):
opiõne firmatũ est reformãtes emĩdẽt
ego quidẽ ⁊ si non plene be̾ tamẽ atq
sancte se bẽ ratus sũ Qd si ñme sc̃m
est nõ adeo obstinate ꝑtinax sum
aĩo enrendationẽ suscipiã tamꝙͣ hc̃
qui et siiam totis pedibus in semum
tendã docexi nõ bereor ꝓmo cupio ⁊
ꝓstrutor hoc emĩ si fecerit ꝑfectius
incedet opus et ego doctior sc̃us mag̃ꝭ
eoꝵ li beralitate laudandus effitiar
Nullas fabulas ã̾ histos ñ ex cõm̃¬
tariis ueteꝵ sũptas messe. in¬
Ir surget lios ꝑter ⁊ alii ⁊ quasi
queruli clamabũt quĩ ĩauditas
abułas ⁊ hstorias ut textus gͣnioes
⁊ imꝑlicatiores facerẽ mistuerim fate¬
or nõ nouas fabulas aut historias ĩmis¬
cuisse betibius Ez forsan a multis ex la¬
truis hiis manditas seculis ex quibus
nullas nͥ ex cõmẽtariis beteꝵ sumptas
apposui. net ut in graniores ac impli¬
tatiores textus excuderẽ S sic oportiũ¬

Expanded text:
opinioni firmatum est, reformantes emendent. opinioni firmatum est, reformantes emendent. Ego quidem, et si non plene, vere tamen atque sancte scribere ratus sum; quod si minime, factum est, non adeo obstinate pertinax sum, animo emendationem suscipiam, tanquam homo, qui, et si iam totis pedibus in senium tendam, doceri non vereor, imo cupio et perscrutor. Hoc enim si fecerint, perfectius incedet opus, et ego, doctior factus, magis eorum liberalitate laudandus efficiar. CAP. V Nullas fabulas aut hystorias, nisi ex commentariis veterum sumptas, inesse. Insurgent hos preter et alii, et quasi queruli clamabunt, quoniam inauditas fabulas et hystorias, ut textus graviores et implicatiores facerem, miscuerim. Fateor non novas fabulas aut hystorias inmiscuisse veteribus, sed forsan a multis ex Latinis his inauditas seculis; ex quibus nullas nisi ex commentariis veterum sumptas apposui, nec, ut graviores aut implicatiores textus excuderem, sed, sic oportuni
Abbreviated transcription (Latin):
natur omis celsitudim tue Ast ego hos
prude̾tiores de p̃cor ꝑ benerabile ac
uti quadam saprẽtioꝵ auite dẽtes ⁊̃
minꝰ bene qmissium infigãt Ita pia
hucd̃tate etiam bideant᷑ Non enĩ in¬
suetũ est ut nedum eruditos homies
uide̾ quod indoctus nõ biderat saliqñ
indoctos kidisse quod mũmne uiderãt eru¬
diti hõ ego simi ego eñ ⁊ honnẽm̃ pec¬
casse nec nomuĩ est/ net mirabile ait
er̃ flaccus qñq bonus dormitat ho¬
merus Centũ p̃terea argo fue̾ oculi
bini ⁊ bim bicissim doriẽtes bigilã¬
tibus reliquis ⁊ tanẽ qnꝰ in sompnnũ
aliqũ ire ꝑmittet̾ om̃s canisse nõ potu¬
it Si ergo cũ iͥ tm̃ duo fuit ⁊lui qũq¬
a sopore tatito uinciant᷑ mirabile nõ ẽ
Expͥmant igit᷑ queso qd a me p̃t̾mis¬
sum est ⁊ fabulaꝵ emicleationes sup¬
pleant aut si mina debite quid expoĩtũ
sit ĩnuitẽt ⁊ in melius qd minꝯdetẽti

Expanded text:
natur onus celsitudini tue. Ast ego hos natur onus celsitudini tue. Ast ego hos prudentiores deprecor per venerabile ac uti quadam sapientiorum autoritate dentes in minus bene conmissum infigunt, ita pia humanitate etiam medeantur. Non enim insuetum est, ut nedum eruditos homines videre quod indoctus non viderat, sed aliquando in doctos vidisse quod minime viderant eruditi. Homo enim sum ego, et hominem peccasse nec novum est, nec mirabile; ait enim Flaccus: quandoque bonus dormitat Omerus. Centum preterea Argo fuere oculi, bini et bini vicissim dormientes, vigilantibus reliquis, et tamen, quin in somnum aliquando ire permitteret omnes, cavisse non potuita sopore tacito vinciantur, mirabile non est. Exprimant igitur queso, quod a me pretermissum est, et fabularum enucleationes suppleant, aut, si minus debite quid expositum sit, inmutent, et in melius, quod minus decenti
Abbreviated transcription (Latin):
libroꝵ defc̃m̃ circa huui oꝑis pncipiũ
stpsisse multos ex ꝓle deoꝵ defutu¬
yos hoĩes Et si tame libri reperiri
dicant᷑ quis mortaliũ tamaũaix eͭ
ut prm̃pes dicat biadisse se omẽs acq
legisse Ego autẽ cũ nõ uiderĩ eciã qͥs
alii bidisse potuere absq frontis rubre̾
confiteor multos omissos fore ⁊ nõmil¬
los forsan ob labilis memorie culpã
Non enĩ sufficit bisis ⁊ idcirco indul¬
geant queso memiores ⁊ quod ignorcõ
sen oblimone fc̃m est nolit eqmperar̃
malitie. Adest ⁊ res alia in quã forsan
pñt obloqui uiri sublimes scilitet curta
explicationes sensiĩ fabularũ exhibi¬
tas Absit ut hiis ego belumn obsistere
Possibile quidẽ reor cum nuiꝙͣ de me
ausus sim tam magna p̃sume̾ quĩ me
ex perfr̃o hoĩe perstiũ exquiret opus
cemeraru egi circa hoc tuo iussu rex
optime impulsus egi Et ob ĩd cirta
lianc partem minꝰ bere egerĩ impo¬

Expanded text:
librormn defectum circa huius operis principium librormn defectum circa huius operis principium scripsisse, multos ex prole deorum defuturos homines. Et si tamen libri reperiri dicantur, quis mortalium tam audax erit, ut prorumpens dicat vidisse se omnes atque legisse? Ego autem, cum non viderim etiam, quos alii vidisse potuere, absque frontis rubore confiteor multos omissos fore, et non nullos forsan ob labilis memorie culpam, non enim sufficit visis. Et idcirco indulgeant, queso, memores, et, quod ignorantia seu oblivione factum est, nolint equiperare malitie. Adest et res alia, in quam forsan possunt obloqui viri sublimes, scilicet circa explicationes sensuum fabularum exhibitas. Absit, ut his ego velim obsistere; possibile quidem reor, cum nunquam de me ausus sim tam magna proprio motu preex imperfecto homine perfectum exquiret opus temerarius egi circa hoc, tuo iussu, o rex optime, impulsus egi, et ob id si circa hanc partem minus bene egerim, impo
Abbreviated transcription (Latin):
tulcet᷑ hũilitate ꝓt̾ma hiis tamẽ sic
aientibus quid ru̾surus sim ił hẽo
p̃ter quod nouerĩ de pn̾cipio genealo¬
gie liniꝰ multos multimode op̃matos
berẽt᷑ mentio ⁊ huic betust issimo cape¬
ti ꝑut comperisse potui successine p¬
tus ⁊ reliqua mẽbra applicui si alie
beriores siit aut potiorẽ ostẽdentes
ordinem quod non nego fore possibile
Et si multũ uigilauerin plura et
uaria reuoluendo ueliuã nõ bidisse fa¬
teor. nec nom quo ordine mẽbra tã
ingẽtis corꝑis possent aptiꝰ collocai
ꝓducantꝙ ip̃ĩ in mediũ quod noue¬
runt ut eis uisis si iure que sc ꝓfi
dampnanda sũt sius fides adhribeat᷑
inregra Nam dixisse ciũ me ep̃neo
reter composicois indecẽtiã puui¬
lo ante redargntã mubta eẽ omissa
que appoi debuissent lin forsã suꝑ¬
addent uel alii hoc ego si bo̾mi nerpit̾
non possimi cũ meminerĩ saltẽ dẽpp¬
tantibus ad suꝑficiẽ fubulosam ob

Expanded text:
culcetur humilitate protervia. His tamen sic culcetur humilitate protervia. His tamen sic aientibus, quid responsurus sim, nil habeo, preter quod noverim de principio Genealogie huius multos multimode opinatos,beretur mentio; et huic vetustissimo capiti, prout comperisse potui, successive pectus et reliqua membra applicui. Si alie veriores sint, aut potiorem ostendentes ordinem, quod non nego fore possibile, et si multum vigilaverim, plurima et varia revolvendo volumina non vidisse fateor, nec novi, quo ordine membra tam ingentis corporis possent aptius collocari. Producant ipsi in medium, quod noverunt, ut, eis visis, si iure, que scripsi damnanda sunt, suis fides adhibeatur integra; nam dixisse tantum me ex craneo Preter compositionis indecentiam, paulo ante redargutam, multa esse omissa, que apponi debuissent, hi forsan superaddent vel alii. Hoc ego si velim negare, non possum, cum meminerim saltem despectantibus ad superficiem fabulosam ob
Abbreviated transcription (Latin):
nti illud cõposuisse potin ad tuas usq
manus mi Rex ꝑuenire queat nt
non dicã uigilãtiam s obediẽtiã meã
cognoscas. satis hoc mͥ temporis
erit Si tandem ulterius ꝑseneret
diuine bonitati ⁊ fortime regie mi¬
arolor ⁊ inꝓpc̃is que alii inspex¬
De dicẽt optabilius fore prudenti¬
hanc concide̾ molem ꝙ̃ consistẽ du
eum casus defcũs eius sublatura sit
ques ꝑseneratio demõstrabit ⁊hũt
potissime ꝙ latũ peccus extranes ex
pectore tibie formate suit ⁊ pedes in
uerticẽ reuoluti O sinã socratis felit¬
es medici quoꝵ terra cegunt᷑ errores
cum st̾ptoro sepissime ⁊ bene dcã qm̃¬
in ꝓpatulo sint camnis lacent᷑ dentib
aut saltem infestent᷑ latratib qd sũmo
exqnisitũ atq ꝯpoĩtũ labore ẽ ⁊ illus¬
triũ uiroꝵ aucͣce ubi possibile fuit fir¬
matum p̃temntiũ berbis fere deiettũ ẽ
Si quid patienda sunt onnã ut con¬

Expanded text:
uti illud composuisse potui, ad tuas usque uti illud composuisse potui, ad tuas usque manus, O mi rex, pervenire queat, ut non dicam vigilantiam, sed obedientiam meam cognoscas. Satis hoc michi temporis erit; si tandem ulterius perseveret, divine bonitati et fortune regie imet, inspectis, que alii inspexere, dicent: optabilius fore prudentihanc concidere molem, quam consistere diu, cum casus defectus eius sublaturus sit, quos perseveratio demonstrabit, et hunc potissime, quod latum pectus ex craneo, ex pectore tibie formate sint, et pedes in verticem revoluti. O sententia Socratis felices medici, quorum terra teguntur errores, cum scriptorum sepissime etiam bene dicta, qin propatulo sint, caninis lacerentur dentibus, aut saltem infestentur latratibus! Quod summo exquisitum atque compositum labore est, et illustrium virorum autoritate, ubi possibile fuit, firmatum, pretereuntium verbis fere deiectum est. Sed quid? patienda sunt omnia, ut con
Abbreviated transcription (Latin):
peris aglar sophr dii gurgustiolo Sit
et roliustos bidimꝰ iuenes uinaci atq
p̃clara balitudmne decoros pua int̾ue¬
nẽte febricula sou accidente alio inre¬
pentinã fere p̃cipitari mort̾e̾ ubi nõ
nãp m̃alidi senes in longiorẽ etiã ꝙͣ
uelint enasere bitã Sed quid refert
ꝑ exempla discurrẽ quoꝵ hũdtmtissiã
bita mortalis est dicant isti qd bolũt¬
⁊ ego quod cupio arbitror hoc tñ scio
certissimũ Nisi dñs custodiuerit cuii¬
tatem frust᷑ bigilant qui custodiñt illã
Ipũis est seruare atq conterẽ ip̃ins
sulius ẽ quãtum mudtina oia in longũ
duratura suit sen ꝙ cito casura sc̃ire
prudentĩo in eo spes om̃ĩs est ipe uideat
Ego quidem quia rimosum opus meñ
cagnomi eidem huilitatẽ impaui stiẽs
quia deus hũilibus det gram Sod d
ego de longitudine eui hmabba facio
cũ michi ꝑmaxnuũ sic si adeo rimo¬
sum/ adeo nutilũ adeo cauernosum

Expanded text:
peris Aglai Sophydii gurgustiolo? Sic peris Aglai Sophydii gurgustiolo? Sic et robustos vidimus iuvenes, vivaci atque preclara valitudine decoros, parva interveniente febricula seu accidente alio, in repentinam fere precipitari mortem, ubi non nunquam invalidi senes in longiorem etiam, quam velint, evasere vitam. Sed quid refert per exempla discurrere, quorum abundantissima vita mortalis est? Dicant isti, quod volunt, et ego, quod cupio, arbitror. Hoc tamen scio certissimum, nisi dominus custodiverit civitatem, frustra vigilant, qui custodiunt illam; ipsius est servare atque conterere; ipsius solius est, quantum mundana omnia in longum duratura sint, seu quam cito casura, scire. Prudentum in eo spes omnis est; ipse videat! Ego quidem, quia rimosum opus meum cognovi, eidem humilitatem imperavi, sciens, quia Deus humilibus det gratiam. Sed quid ego de longitudine evi huius verba facio, cum michi permaximum sit, si adeo rimosum, adeo mutilum, adeo cavernosum,
Abbreviated transcription (Latin):
opus uidimꝰ emĩ ꝑsepe in saxo firma¬
tas arces in ruinam ire ciciꝰ ꝙͣ ĩ pãli ise
luto pistatoria situata donmꝰ hm añtꝭ
qui sibi nõ satis firma edisicia moraigi
uigilantes inspitũt sepe ⁊ sic si exi¬
gat oportiũtas restaurãt sindamẽta
resartiñt parietes tecca tigius et sola¬
ria bariis adiite̾s s suffartiũt Et sic qͣ
illico casura bidebant᷑ non maꝙ recta de¬
ducint᷑ in seculũ Secus qui fortia se
possidere existumãt Nam dimi setura
quiete tenent᷑ ⁊ ecte lapis buns gratia
grandi ponde pressus acc̾tus crepi¬
tat ⁊ oñe setũ tͣhit edifitiũ ĩ rumã
Sunt ⁊ aluicasus palatia ambit iuidia
et odia excidm̃ parant parua domus
paucis ⁊ possessori coguita ꝙͣ dui deo
gratũ est persenerat Quis arbut᷑ri po¬
tuisset ylionẽ recentẽ adhut p̾ami cĩ¬
tatem tot refertã uiribus tot diuiciis
splendidam regini totius asre arcem
toti minantẽ grecie lapsurã cicius pau¬

Expanded text:
opus. Vidimus enim persepe in saxo firmaopus. Vidimus enim persepe in saxo firmatas arces, in ruinam ire citius quam in palustri luto piscatoria situata domus. Hi autem, qui sibi non satis firma edificia norunt, vigilantes inspiciunt sepe, et sic, si exigat oportunitas, restaurant fundamenta, resarciunt parietes, tecta tignis et solaria variis adiumentis suffarciunt, et sic, que illico casura videbantur, non nunquam recta deducuntur in seculum. Secus, qui fortia se possidere existimant; nam, dum secura quiete tenentur, et ecce lapis unus, grandi pondere pressus, attritus crepitat, et omne secum trahit edificium in ruinam. Sunt et alii casus; palatia ambit invidia, et odia excidium parant. Parva domus, paucis et possessori cognita, quam diu Deo gratum est, perseverat. Quis enim arbitrari potuisset Ylionem, recentem adhuc Priami civitatem, tot refertam viribus, tot divitiis splendidam, regni totius Asye arcem, toti minantem Grecie, lapsuram citius pau
Abbreviated transcription (Latin):
laquet᷑ ⁊ alii dicentꝙ postqͣr ri¬
mosumi opus biderĩt nec bñ ꝯpaccũ
nec du mansuro ruinam p̃mõstñtib
fatiscẽtibus rimis ego hiis p̃monito¬
ribus libens grãs ago excucint eĩ
ab oculis meis sompnũ moq solertẽ
facinẽ ut prestem oportiũtati subsid ͫ
uerũ quĩ ante ceptũ opus sic euasurs
illud ratus simi si sacis meniores rex
iclite istud idem arca pn̾ti piũ testa¬
tus hns quibus pocui roĩbus ondens
cunstraliũ mutiliũ cicatricibus plenũ
existimarẽ illud futuꝵ ⁊ ut sacisap¬
paret ⁊ isti aiĩt mea me nõ fefellit
p̃meditatis Et ideo cirta deftmũ hunc
inre extusandus bemio Sane quibus
adminitulis potui illud in robur de¬
duxi Net postiꝙͣ deductũ est in excogi¬
tacas ant nonas ꝯtruxit rimas bece̾s
antẽ et p̃uise quoi ariolant᷑ isti arbi¬
cror adeo repente non faciẽt Nam fi
more mortaliũ ꝑ ꝯecturas de futiꝙ̃
p̃ide̾ belimꝰ in longũ ꝑseuerabit h ͦ

Expanded text:
dicentque, postquam rimosum opus viderint, nec bene compactum, nec diu mansurum, ruinam premonstrantibus fatiscentibus rimis. Ego his premonitoribus libens gratias ago! Excutiunt enim ab oculis meis somnum, meque solertem faciunt, ut prestem oportunitati subsidium. Verum, quoniam ante ceptum opus sic evasurum illud ratus sum, si satis memor es, rex inclite, istud idem circa principium testatus, his, quibus potui, rationibus ostendens, cur strambum, mutilum, cicatricibus plenum existimarem illud futurum, et ut satis apparet et isti aiunt, mea me non fefellit premeditatio, et ideo circa defectum hunc iure excusandus venio! Sane quibus adminiculis potui, illud in robur deduxi, nec postquam deductum est, inexcogitatas aut novas contraxit rimas, veteres autem et previse, quod ariolantur isti, arbitror, adeo repente non facient, nam, si more mortalium per coniecturas de futuris previdere velimus, in longum perseverabit hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quis adeo demẽs est qͥm̃ uideat qmi ñe
tiret᷑ esco nõ nũłẜ ut in p̃cedentibus
patet circa honesta eoꝵ theologia ber¬
set᷑ que sepissime pocius plusiologia
ant ethologia ꝙͣ theologia dicenda est
duni coꝵ fabule nãlia contegũt aut
mores Et hec etiã circa catholica uite
uersari pt̃ dñinõ belit fabulaꝵ qͥditor
Q uod fetisse nomima nõnillos ꝓoetas
orchodoxas a fictãbus quoꝵ sacra do¬
cumẽta tegunt᷑ Rec siclius audisse
pluisici Quõd fialit̾ nõ contĩgat saltẽ
dumi sensũ expͥmũt ex fabula lignoꝵ

Expanded text:
quis adeo amens est, quin videat, quoniam quis adeo amens est, quin videat, quoniam mentiretur, esto non nunquam, ut in precedentibus patet, circa honesta eorum theologia versetur, que sepissime potius physiologia aut theologia quam theologia dicenda est, dum eorum fabule naturalia contegunt aut mores. Et hec etiam circa catholicam veritatem versari potest, dum modo velit fabularum conditor. Quod fecisse novimus non nullos poetas orthodoxos, a fictionibus quorum sacra documenta teguntur. Nec sit his audisse phisici. Quod si alias non contingat, saltem dum sensum exprimunt ex fabula lignorum
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo a prisca gontilitate theologi
nũcurpati sunt eõsq pͥmos fuisse theo¬
logisantes testatur aristotiles ⁊ quatpͣ
a non bero deo seu adcĩs de nõ do bero
nomẽ tale sortiti sunt beniẽtib ueris
theolagis ꝑdidisse nequinẽ uim suam
seruãte uocabubo quod aquocũq deo
exortũ ẽ qd reor aduertẽtes theologi
hodierm stilicet nomẽ ex causa inditũ
anferri non posse nec de mithica uel
alia possit intelligi theologia se nõ
theologos tñ s sacre cheologie asserũt
ꝓfessores Net hoc ẽ aliqua instantia
daco alii gentiles sint ⁊ ifrahelite alii
⁊ alii agareni ac alii uani ⁊ nõ nilli
adeo peruersoꝵ moꝵ ut pociꝰ mĩanes
belue ꝙ hoies hũdi sunt ⁊ tamẽ nullã
sic onis bocantes xp̃õ redem ꝓtoi̾ nro
ĩmriã facumꝰ quem ultra deũ uerum
honnem̃ fuisse cognostinu Equo mõ
siquis poetas dicat theologos milli
facit ĩmriã Si sacros quis illosdicet᷑

Expanded text:
ex quo a prisca gentilitate theologi ex quo a prisca gentilitate theologi nuncupati sunt; eosque primos fuisse theologizantes testatur Aristotiles; et, quanquam a non vero Deo, seu a dictis de non vero Deo nomen tale sortiti sint, venientibus veris theologis, perdidisse nequivere, vim suam servante vocabulo, quod a quocunque Deo exortum est. Quod reor advertentes hodierni, theologi scilicet nomen ex causa inditum auferri non posse, ne de mithica vel alia possit intellegi theologia, se non theologos tantum, sed sacre theologie asserunt professores. Nec hoc est aliqua instantia dato alii gentiles sint, et Israelite alii, et alii Agareni, ac alii Christiani, et non nulli adeo perversorum morum, ut potius inmanes belue quam homines habendi sint? Et tamen nullam, sic omnes vocantes, Christo, Redemptori nostro, iniuriam facimus, quem ultra Deum verum hominem fuisse cognoscimus. Equo modo, si quis poetas dicat theologos, nulli facit iniuriam, Si sacros quis illos diceret,
Abbreviated transcription (Latin):
sum hoĩs opiõnẽ qua ip̃e barro arbi¬
trabat᷑ t̾᷑plice̾ esse theologiã mithicã
scilicet ⁊ phisitam acq cuulem michi¬
ca aut̃ dicit᷑ fabulosa a mithiton gͤte
ꝙ latme fabula sanat Et hec cõmedis
de quibus s ⁊ theatris accõmoda est
que ob turpia in scenis accitata ab
illust̾ bns poetis eciam in ꝓbatur
plusica aũt que ut intꝰ p̃tatione boca
mudo utilis uideatur laudabilis ẽ Cuu¬
lis bero sen politica q̃ ⁊ satrifitola dici
pt̃ ad urbem sptat̾ dicit᷑ que ob satͦ
beterũ ahhonnãbilem tmmpitudinẽ abi̾
dei cultu atq rcĩtudine fidei reꝓbãda
est Ex liis eni ꝓhisica poetis egiiis
ait buit᷑ eo ꝙ sub ficcoĩbus suis nalia
contegant atqi moralia ⁊ biroꝵ Illus¬
triũ gesta ⁊ nõ muꝙͣ que ad suos de¬
os speccare bident᷑ ⁊ potissime dum
sacra carmĩa pͥmo in deoꝵ landes com¬
postiere acq eoꝵ magnalia sub cortice
texẽ poetico ut in supiorib dem̃ ẽ¬

Expanded text:
simi hominis, opinionem, qua ipse Varro arbisimi hominis, opinionem, qua ipse Varro arbitrabatur triplicem esse theologiam, mithicam scilicet, et physicam, atque civilem. Mithica autem dicitur fabulosa a mithicon Grece, quod Latine fabula sonat, et hec comedis, de quibus supra, et theatris accommoda est, que ob turpia in scenis actitata ab illustribus poetis etiam improbatur. Physica autem, que, ut interpretatione vocamundo utilis videatur, laudabilis est. Civilis vero seu politica, que et sacrificola dici potest, ad urbem spectare dicitur, que ob sacrorum veterum abominabilem turpitudinem a veri Dei cultu atque rectitudine fidei reprobanda est. Ex his enim physica poetis egregiis actribuitur, eo quod sub fictionibus suis naturalia contegunt atque moralia et virorum illustrium gesta et non nunquam, que ad suos Deos spectare videntur, et potissime dum sacra carmina primo in Deorum laudes composuere, atque eorum magnalia sub cortice texere poetico, ut in superioribus dictum es
Abbreviated transcription (Latin):
ubi in me liuoris nebulã excitasse uides
doleo quippe Sz quid arbitror doctos non
ista dcuros de reliquis et si curand sit
tollerari tamẽ pacieu᷑ pt̃ postremo
tamẽ p̃cor omes ut placido ferãt auo
memores ualerio ceste, quia nulla est
tam hũlis uita que dulcedine glie nõ
uidam forte religiosi hoĩes sancto
monẽte zelo legẽtes p̃cedentia di
latam dum poetas gẽtiles diciu esse
theologos quos solos dĩs lr̃is instrut
tos hoc insigne faciama uͬam decoros
Equidem hos ego benerados hoĩẽs pute
eisꝙ si qũ hec aliqui dicẽtes erñt ex
m̃t grãs ago salutis in. mee sollicitos
sentio berũ dum minꝰ circũspicũt q̃
loquãtur oñdunt liquido se paucos ui¬
diste libros Nam si multos studuissent
liber celestis ihrłm̃ int̾ cetõs famo sis¬
sima ꝑtnͣssisse non debuissi ñ sus
In eo enũ legisse potuissent Angustiͣ
libro seyto Refen̾tem barronis doctis¬

Expanded text:
ubi in me livoris nebulam excitasse video. ubi in me livoris nebulam excitasse video. Doleo quippe. Sed quid? Arbitror doctos non ista dicturos, de reliquis et si curandum sit tolerari tamen patientia potest. Postremo tamen precor omnes, ut placido ferant animo, memores Valerio teste, quia nulla est tam humilis vita, que dulcedine glorie noQuidam forte religiosi homines, santo movente zelo, legentes precedentia diclatam, dum poetas gentiles dicimus esse theologos, quos solos divinis instructos licteris hoc insigne faciamus Christiani decoros. Equidem hos ego venerandos homines puto, eisque, si quando hec aliqui dicentes erunt, ex nunc gratias ago, salutis enim mee sollicitos sentio. Verum, dum minus circumspiciunt, que loquantur, ostendunt liquido se per paucos vidisse libros; nam, si multos studuissent, liber Celestis Ierusalem, inter ceteros famosissimus, pertransisse non debuisset invisus. In eo enim legisse potuissent Augustinum libro sexto referentem Varronis, doctis
Abbreviated transcription (Latin):
et esto nõ satis plene ꝑceperĩ ꝑcepi¬
tñ quãtũ potu Ret dubiũ si ꝑmasiss
homo ille uagus duiciꝰ penes nos qnͣ
multis didicerim nõmllos camẽ p̃cepto¬
ris demonstracione crebra integre ĩta¬
lexi eosꝙ ꝓut oportinũ uisumi ẽ huic
operi mistui Quid hoc mali est. fabulas
grecoꝵ st̾psisse quaꝵ hic liber plenssi¬
mus est a noĩe outationis cã sc̃m dici᷑
pautos inseruisse uersiculos grecis lr̃is
st̾ptos lacessit potuit manus arpmas
suꝑatis affris cymbris ⁊ theoronicis
more liberi prĩs cantało in poculũ uti
Sit rc duellius qui penos pͥma nauali
certanniẽ suꝑauit a cena donũ repe¬
tens semꝑ limnẽ fanalis cerei usus
Et hoc quãtũcũq p̃ter morẽ romane
urbis essent equo aĩo tulere rõm michi
añt᷑ irascũt᷑ nõnulli. si p̃ter nr̃o euo
solitũ stĩs greta carmiã musteo et ex
labore mes pautila glie sime.⁊ lebar
equidem latinitati aliquio decoris aff̾re

Expanded text:
Et, esto non satis plene perceperiEt, esto non satis plene perceperi potui, nec dubium, si permansisset homo ille vagus diutius penes nos, quin multis didicerim, non nullos tamen preceptoris demonstratione crebra integre intellexi, eosque prout oportunum visum est, huic operi miscui. Quid hoc mali est? Fabulas Grecorum scripsisse, quarum hic liber plenissimus est, a nemine ostentationis causa factum dicitur, paucos inseruisse versiculos Grecis licteris scriptos lacessitur. Potuit Marius Arpinas, superatis Affris, Cymbris et Theotonicis, more liberi patris cantaro in poculum uti; sic et C. Duellius, qui Penos primus navali certamine superavit, a cena domum repetens, semper lumine funalis cerei usus. Et hec, quantumcunque preter morem Romane urbis essent, equo animo tulere Romani. Michi autem irascuntur non nulli, si preter nostro evo solitum Latinis Greca carmina misceo, et ex labore meo pauculum glorie sumo. Rebar equidem aliquid Latinitati decoris afferre,
Abbreviated transcription (Latin):
noticia est et quẽ penes ꝯtuue docti ho¬
nniẽs greti st̃ quibus greca car mĩã ut
hus ignaris non uidebunt᷑ suꝑfina S
quũ multa geranm paululũ obiurgator¬
bus morẽ oñtationis cã greca carmiã
scpsi quĩ in queso mordendus sum cui
emꝰ ĩuriã facio si iure utar meo Si nesci¬
ego sin qui leontiũ pilatũ a uenetiis octi¬
duam babilonemquerẽtem a longa peg̾¬
natione meis flexi consiliis ⁊ in prĩa te¬
nui Qn illum in ꝓpͥam domũ suscepi et
dui hospitem hũi ⁊ maximo labore mec
curam ut int̾ doctores florentun sacon
suscipetur ei ex publico mercede appoĩta
sin equidem. Insuꝑ ip̃e sui qͥ pͥmus meis
sumꝑtibus homeri libros ⁊ alios quosdã
grecos in etruriã reuocaui. ex qua młtis
ante seculis abierant non redieuri nͨ
in etruriã tm̃ ẜ in priam deduxi Ipẽ eͦ
fui qui pͥmus ex lacinis a leontis ĩ p̾uato
yliadem audmi Ipẽ insuꝑ fui qui ne le¬
gen̾tur publice homeri abri oꝑatus sũ

Expanded text:
notitia est, et quem penes continue docti homines Greci sint, quibus Greca carmina, ut his ignaris, non videbuntur superflua. Sed quid multa? Geramus paululum obiurgatoribus morem. Ostentationis causa Greca carmina scripsi? Quid inde, queso, mordendus sum? Cui enim iniuriam facio, si iure utar meo? Si nesciego fui, qui Leontium Pylatum a Venetiis occiduam Babilonem querentem a longa peregrinatione meis flexi consiliis, et in patria tenui, qui illum in propriam domum suscepi et diu hospitem habui, et maximo labore meo curavi, ut inter doctores Florentini studii susciperetur, ei ex publico mercede apposita? Fui equidem! Ipse insuper fui, qui primus meis sumptibus Homeri libros et alios quosdam Grecos in Etruriam revocavi, ex qua multis ante seculis abierant non redituri? Nec in Etruriam tantum, sed in patriam deduxi. Ipse ego fui, qui primus ex Latinis a Leontio in privato Yliadem audivi. Ipse insuper fui, qui, ut legerentur publici Homeri libri, operatus sum.
Abbreviated transcription (Latin):
ego solus summ qui mistuerĩ greta lr̃is
uetus ꝯfuetudo est uoluant si libet bo¬
siña citeronis uideant st̾ pta mat̾bi
intueant᷑ apulei libros, et ne plures
afferam maximi auxomi opustula le¬
gant hos sepissime uersus grecos lt̃is
lrĩs insentes ĩuenient hor ego uestigia
in hoc secutus sum Reor dicẽt illico si
dudim laudabile funit hodie frmolũ eẽ
laborem Nam cum nemo sit qui gͬtas
lrtĩs norit est consuetudo betus aboli¬
ta Ast ego in hoc latinitati cõpacior q̃
sit oño greca abiecit studia ut etiã
nõ noscauius caratt᷑ares łraꝵ Nauir
si sibi sunis sufficiat lr̃is ⁊ in eas om̃ĩs
octidius uersus sit orbis sociate gͣcis
lucidiores ꝓculdubio apparent Nec
p̃te̾a omĩa secũ a gretia bete̾s traxe̾
latim multa suꝑsunt ⁊ ꝓst̃o nobis¬

Expanded text:
ego solus sum, qui miscuerim Greca Latinis; ego solus sum, qui miscuerim Greca Latinis; vetus consuetudo est. Volvant, si libet, volumina Ciceronis, videant scripta Macrobii, intueantur Apuleii libros, et, ne plures afferam, Maximi Auxonii opuscula legant; hos sepissime versus Grecos Latinis licteris inserentes invenient. Horum ego vestigia in hoc secutus sum. Reor dicent illico, si dudum laudabile fuit, hodie frivolum esse laborem, nam, cum nemo sit, qui Grecas licteras norit est consuetudo vetus abolita. Ast ego in hoc Latinitati compatior, que sic omnino Greca abiecit studia, ut etiam non noscamus caracteres licterarsi sibi suis sufficiat licteris, et in eas omnis occiduus versus sit orbis, sociate Grecis lucidiores procul dubio apparerent. Nec preterea omnia secum a Grecia veteres traxere Latini, multa supersunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
meritũ Insrpidũ ẽ ex ruiilis querẽ
quod possis ex fonte ꝑcipe Erant
homen libri in ⁊ adline sunt quibus
multa oꝑi nr̃o accõmoda sumpta sñt
Et ex luiis satis ꝑcipi pt̃ płia a ps¬
eis assumpta a quibus tałp a riuł
non est dubiũ simie pocuissẽ ⁊ sũpsi
sepissime uerũ uisũ est aliqñ satia
ex fonte sumrẽ ꝙͣ ex rmo Nec semeltũ
contigit non in riuo repiri quod hñ¬
Dantissimũ erat in fante Et sit aliqñ
in hoc hĩc delectatio iñ nccĩtas ĩpule̾
Deleccat insuꝑ st̾ ptorẽs nõ mĩꝙͣ aliqͣ
siste̾ ac in oblectationẽ seu quietẽ dedui¬
cẽ ne ꝑfeneratione mima infor̾tate
lcoĩs tractus in cediñ a lcura desistat
qd r̾mixta carmĩa forsan poterant
si for san obuirgator insistat Si sit
ergo qui st̾pto a me caruũ fidẽ nõ
p̃beat adĩuenta yliade nel odissea fa¬
cile poterit uidisse mĩquid bera aut
falra dest ꝓferim Et si bera erit ple¬
mor testion cercicudo Rec insuper

Expanded text:
itum: Insipidum est ex rivulis querere, quod possis ex fonte percipere! Erant Omeri libri michi et adhuc sunt, a quibus multa operi nostro accommoda sumpta sunt. Et ex his satis percipi potest plurima a priscis assumpta, a quibus tanquam a rivulis, non est dubium sumere potuissem, et sumpsi sepissime; verum visum est aliquando, satius ex fonte sumere quam ex rivo. Nec semel tantum contigit, non in rivo reperiri, quod abundantissimum erat in fonte, et sic aliquando in hoc hinc delectatio, inde necessitas impulere. Delectat insuper scriptores non nunquam aliqua o lectorem sistere, ac in oblectationem seu quietem deducere, ne perseveratione nimia uniformitate lectionis tractus in tedium a lectura desistat; quod in mixta carmina forsan poterunt si forsan obiurgator insistat. Si sit ergo, qui scripto a me carmini fidem non prebeat, adinventa Yliade vel Odissea, facile poterit vidisse, nunquid vera aut falsa descripserim, et si vera, erit plenior testimonii certitudo. Nec insuper
Abbreviated transcription (Latin):
quibus non moditũ dnm ueterũ mõm¬
menta ꝑlegent cõmodi ꝑ hoc opus
prestabitur ex quo fiet saltem talib
p̃tiosumi S quid multa dicam Si ces¬
sent que dc̃a sunt omiã dũmͦ pu̾ceps
optime ciia iussu laborem simipsi tuo
ꝑ hoc opus desiderio sacisstiũ sit illidd
ep̃cio sissimũ duco esto laudabite sit pla¬
cuisse pluribus sit si cue celsitudim
nĩme gratũ sit eciam si placaturũ at¬
q accẽptabile ceteris ueniat parma¬
pud me momenti siet Tuũ igitur est
istud p̃ciosum facẽ autisi libet abiot̾¬

Expanded text:
quibus non modicum, dum veterum moniquibus non modicum, dum veterum monimenta perlegent, commodi per hoc opus prestabitur, ex quo fiet saltem talibus preciosum. Sed quid multa dicam? Si cessent, que dicta sunt, omnia, dum modo, princeps optime, cuius iussu laborem sumpsi, tuo per hoc opus desiderio satisfactum sit, illud preciosissimum duco, esto laudabile sit placuisse pluribus; sic, si tue celsitudini minime gratum sit, etiam si placiturum atque acceptabile ceteris veniat, parvi apud me momenti fiet. Tuum igitur est istud preciosum facere, aut, si libet, abi
Abbreviated transcription (Latin):
prdentũ biroꝵ illa leganius poterat
igitur suffice̾ ondisse hoc opus p̃ciosũ
oruamẽti cansa S hue suꝑadditur
utilicas que ex hoc consequit᷑ caui pus¬
licam ꝙͣ p̾nata ex qua p̃ciũ mins eẜ¬
ficit᷑ Boistimabant enĩ nõmilli poetas
peritos hoiẽs simplices tñ composiusse
fabulas ⁊ ꝑ consequẽs nõ solũ nõ uti¬
les s illos arbic̃bant᷑ dampnosos et
disturrẽtes legendo nillũ ex fabulis
emolinuẽtũ sinnebant hoc aut̃ opꝰ
dumi ficcionibus belamẽtum amouet
et erud itos fuisse uiros poetas oñd ͭ
⁊ legẽtibus facit fabulas cũ delettaᶜ ͤ¬
fructuosas Et si qui falsa opiõne pisse
uidebantur poete rei pn. insignes ⁊
quasi redimu readunt᷑ ⁊ p̾nãtim que
incoi ta abiciebatim etilitas pliot pa¬
tefacra colligit᷑ ⁊ ad altiores sensus ⁊̃
iggenia legentiũ excitant᷑ Prct̃a
ppero sic uolente deo uti haccenꝰ fuere
consurgent qui ad poeticã mẽtes erigẽt

Expanded text:
prudentum virorum illa legamus. Poterat prudentum virorum illa legamus. Poterat igitur sufficere ostendisse hoc opus preciosum ornamenti causa, sed huic superadditur utilitas, que ex hoc consequitur, tam publica quam privata, ex qua precium maius efficitur. Existimabant enim non nulli poetas, peritos homines, simplices tantum composuisse fabulas, et per consequens non solum non utiles, sed illos arbitrabantur damnosos, et, discurrentes legendo, nullum ex fabuIis emolumentum summebant. Hoc autem opus, dum fictionibus velamentum amovet, et eruditos fuisse viros poetas ostendit, et legentibus facit fabulas cum delectafructuosas. Et sic, qui falsa opinione perisse videbantur poete, reipublice insignes et quasi redivivi redduntur, et privatim que incognita abiciebatur utilitas, per hoc patefacta colligitur, et ad altiores sensus etiam ingenia legentium excitantur. Preterea spero, sic volente Deo, uti hactenus fuere, consurgent, qui ad poeticam mentes erigent,
Abbreviated transcription (Latin):
incedat sius eciã comitata gratiis mrͣ¬
ti place non possit enꝙ tanti exstiã¬
tum a cesare diccatore ut ad contegen¬
dum caluiciũ perpetuam lauidã laureã
a senatoribus impetrarit ad quod hoñn
barba qua si quis etate ꝓuectus care¬
at nõ absq rubore honũbus ĩmiscet᷑
aluis ad quid coruua ceruo ad quid picte
uolut bus penne concesse sunt/ ob orna¬
mentũ non ob aliud rñderi pt̃ Et sic ne
per plura discurrani qd alias non erat.
in p̃cio ornamẽti cansa effict᷑ p̃tiosum
Et si ornamẽti cansa quid efficit᷑ p̃c̃iofũ
loc ꝓfc̃o opus erit in p̃tio Quid enm
pulcis in collocucoĩbus honũ ꝙͣ non
nuiłͣ iiscuisse fabellas sentenciis Quĩd
decencius ꝙͣ fruccuosos fabularo sensus
cisdem applicasse collequiis Et hoc opꝰ
unũquodis p̃stabit habunde hec insup
ponderosis ⁊ accuratis oratoĩbus plnud
afferre decoris satis apparet cum passĩ
mirta si ptis ciceronis Iõnomi ⁊ alioro

Expanded text:
incedat, suis etiam comitata Gratiis, Marincedat, suis etiam comitata Gratiis, Marti placere non possit, eumque tanti extimatum a Cesare dictatore, ut ad contegendum calvicium perpetuam lauream a senatoribus impetrarit. Ad quid hominum barba, qua si quis etate provectus careat, non absque rubore hominibus, inmiscetur aliis? Ad quid cornua cervo? Ad quid picte volucribus penne concesse sunt? Ob ornamentmn, non ob aliud responderi potest. Et sic, ne per plura discurram, quod alias non erat in precio, ornamenti causa efficitur preciosum. Et si ornamenti causa quid efficitur preciosum, hoc profecto opus erit in precio. Quid enim pulchrius in collocutionibus hominum quam non nunquam inmiscuisse fabellas sententiis? Quid decentius quam fructuosos fabularum sensus eisdem applicasse colloquiis? Et hoc opus unumquodque prestabit abunde. Hec insuper ponderosis et accuratis orationibus plurimum afferre decoris satis apparet, cum passim mixta scriptis Ciceronis, Ieronimi, et aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
pi. ꝙͣ p̾nate sit ondam int̾ oportuã
etiam mia̾ndũ in p̃tio igit᷑ ⁊ maxͥmo
esse multa mĩme oportũa ⁊ artificio hoͣ
Exquirimꝰ eñ lapicidas comẽtarios
delatores ⁊ archiceccos insignes bo¬
lentes domos ꝯstrue̾ quas rudis uilli¬
cus ex luco et Palust ͦ uus calamis o¬
portimas eriget̾ Templa capitolia
palatia Regum populoꝵ atq pñci¬
pum maximis sumptib construitã
pictura suꝑflua decoranꝰ anreis
celatis q uasis utimur cum oportiu̾ta¬
ti possint desermire samma sic coronis
pur pureis bestibus ⁊ arnillis aureis de¬
lectam᷑ eum laiitiũ simplex cuiustĩq pec¬
coris oportiũtati sufficiat ⁊ sic artes ⁊
ornauiẽta que nuime oportua sũt in p̃¬
posset p̃tiosa dice̾ bideamnus mĩquid et
naturã reꝵ disc̾tissimã eciã cirea suꝑ¬
flua ambitiosam uelimia dicẽ Et quesd
ai quũ capitis capilliciũ oportiniũ sit
nemo dicet illud tamẽ multi firmant
adeo p̃ciosum fore ut si absꝙ eo benus

Expanded text:
private sit, ostendam inter oportuna etiam numerandum. In precio igitur et maximo esse multa minime oportuna et artificio homiExquirimus enim lapicidas, cementarios, dolatores, et architectos insignes, volentes domos construere, quas rudis villicus ex luto et palustribus calamis oportunas erigeret. Templa, capitolia, palatia regum, populorum atque principum, maximis sumptibus constructa, pictura superflua decoramus. Aureis celatisque vasis utimur, cum oportunitati possint deserviresamia. Sic coronis, purpureis vestibus, et armillis aureis delectamur, cum lanitium simplex cuiuscunque pecoris oportunitati sufficiat; et sic artes et ornamenta, que minime oportuna sunt, in pposset preciosa dicere, videamus, nunquid et naturam rerum discretissimam etiam circa superflua ambitiosam velimus dicere. Et queso, ad quid capitis capillicium oportunum sit? nemo dicet! Illud tamen multi firmabunt adeo preciosum fore, ut, si absque eo Venus
Abbreviated transcription (Latin):
intentõe. Dum eiũ honũ est honii mẽtes
cognoscẽ tam grande opus mĩme opor¬
tiũ esse ⁊ ideo in p̃cio nõ futurũ hui
quidẽ paucis huis uerbis fere opus ome
contutient cum a quadam nõ sans exp̃s¬
sa beritate uideat᷑ obiectio no solũ colo¬
rari sed eciam aꝓpbari Quis enĩ non
dicat intintu pͥmo nen dicã nõ opor¬
tunas sed eciam suꝑfluas fore poe¬
caꝵ fabulas ex quibus hoc opus
omẽ consistit uerũ ego alic̾ sentiẽd
reor fateor enĩ fabulis opus hoc om̃e
consistẽ Sit si concessero lioc ninus
oportimũ multa eciã nõ oportuã et
Nec int̾ opus hoc p̃ciosissima fore mõsi

Expanded text:
intentione durum enim homini est hominum mentes intentione durum enim homini est hominum mentes cognoscere tam grande opus minime oportunum esse, et ideo in precio non futurum. Hi quidem paucis his verbis fere opus omne concutiunt, cum a quadam non satis expressa veritate videatur obiectio non solum colorari, sed etiam approbari. Quis enim non dicat intuitu primo, non dicam non oportunas, sed etiam superfluas fore poetarum fabulas, ex quibus hoc apus omne consistet? Verum ego aliter sentiendum reor. Fateor enim fabulis opus hoc omne consistere; sic si concessero illud minime oportunum, multa etiam non oportuna et hec inter opus hoc
Abbreviated transcription (Latin):
huia patiẽtie ratio longeabest Indig̃
quippe meo indicio pult᷑ poesis et
elegantes hac in facultate biri la cessi¬
ti fuere Restio utrũ suꝑerboꝵ anigno¬
ranciũ pocius maledcis dixerĩ Nauta
antẽ non sic Nami si ꝓ uiribus conatꝰ
sit arte nantica per maris bertigio¬
sos anfractus ⁊ confragosa scopułis
freta cibã in tutũ deducẽ̾ ne inste re¬
dargni possit Stio tamẽ qr multaꝵ
reꝵp ignarus sit et iõ ex multis eoniꝰ
aduertẽte ꝯmissis forsan merito redar¬
gui pt̃ agam igitur quod potõ innãte
deo ne oĩo temeraĩe uideatur egisse qd
fecerit Ipe̾ me errpiat de fautib ma¬
liguãtiũ qui ex camino ignis ardẽtis
eripuit illesos israhelitãs pueros spe¬
rantes in se ⁊ in fmem laboris exmi
me deducat in su sc̃issimi noĩs głiam̃
seum hũc undiq iam dt̃i sen alii
omtentis oculis carptores egregii eoq
conppecto ariolor deũri fiñt pia forsã

Expanded text:
huius patientie ratio longe abest. Indigne huius patientie ratio longe abest. Indigne quippe meo iudicio pulchra poesis et elegantes hac in facultate viri lacessiti fuere, nescio, utrum superborum an ignorantium potius maledictis dixerim. Nauta autem non sic. Nam si pro viribus conatus sit arte nautica per maris vertiginosos anfractus et confragosa scopulis freta cimbam in tutum deducere, ne iuste redargui possit, scio tamen, quia multarum rerum ignarus sit, et ideo ex multis eo minus advertente conmissis forsan merito redargui potest. Agam igitur, quod potero, iuvante Deo, ne omnino temerarie videatur egisse, quod fecerit. Ipse me eripiat de faucibus malignantum, qui ex camino ignis ardentis eripuit illesos Israelitas pueros sperantes in se, et in finem laboris extremi me deducat in sui sanctissimi nominis gloriam seum hunc undique iam dicti seu alii intentis oculis carptores egregii, eoque conspecto, ariolor dicturi sint pia forsan