comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pe in oculto stetissent: ut res patefacta et inforum prolata
et pecunia omnis astaleno extorta atq: erepta sit.Huuis
staleni ꝑsona populo iam atq ꝑspecta ab nulla turpi suspi¬
tione abhorrebat. suppressam eẽ ab eo pecuniam. quam ꝓ
reo pronuntiasset. qui erant in contione non intelligebant.
neq enim docebantur. Uersatam eẽ in uiditio mentionem
pecunie aiebant. Innocentem reum condemnatum uidebãt̃.
staleni snĩa condemnatum uidebant non gratis id ab eo
factum eẽ. Quod hominem norant udicabant simul inbul¬
bo inguita: in alus nonnullis suspitio consistebant Itaq
confiteor licet enim iam impune hoc presertim in loco
confiteri. quod si oppianici non modo uita. sed nomen an
illud tempus populo ignotum fuisset. Indignissimum por¬
ro uideretur circunuentum eẽ in nocentem peciũa Hanc
deinde suspitionem augeret staleni improbitas. et non

Expanded text:
pter in occulto stetissent, ut res patefacta et in forum prolata pter in occulto stetissent, ut res patefacta et in forum prolata et pecunia omnis Staieno extorta atque erepta sit. huius Staieni persona populo iam nota atque perspecta ab nulla turpi suspicione abhorrebat; suppressam esse ab eo pecuniam quam pro reo pronuntiasset qui erant in contione non intellegebant; neque enim docebantur. versatam esse in iudicio mentionem pecuniae sentiebant, innocentem reum condemnatum audiebant, Staieni sententia condemnatum videbant; non gratiis id ab eo factum esse, quod hominem norant, iudicabant. Similis in Bulbo, in Gutta, in aliis non nullis suspicio consistebat. itaque confiteor — licet enim iam impune hoc praesertim in loco confiteri — quod Oppianici non modo vita sed etiam nomen ante illud tempus populo ignotum fuisset, indignissimum porro videretur circumventum esse innocentem pecunia, hanc deinde suspicionem augeret Staieni improbitas et non
Abbreviated transcription (Latin):
senatoria posset crescere: quod eius ordinis uiditia mi¬
nus iam ꝓbari populo arbitrabatur.Habetur una altera
contio uehemens et grauis accepisse pecuniam uidices ut
innocentẽ eum condemnarent tr pł. clamitabat. agi fortu¬
nas omnium dicebat.: nulla est iuditia. qui pecuniosum ini¬
micum hr̃et inimicum incolumem ẽẽ neminẽ posse.Hoĩes
totius ignari negocu qui oppianicum nunꝗͣ uidissẽt Uirũ
optimum et hominẽ prudentissimum pecuĩa oppressum ar
bitrarentur. incensi suspitione.rem in medum uocare. cepe.¬
runt: et causam illam tantam deposcere:atq illo ip̃o tem¬
pore in ede. Tannu hominis honestissimi necessaru et amici
mei: nota stalenus accersitus ab oppianico uenit.Iam ce¬
tera nota sunt omnibus: ut cum illo oppianicus egerit
de pecunia. ut ille se redditurum eẽ dixerit. ut eorum
sermonem omnem audierint uiri boni qui tum consulto pro¬

Expanded text:
senatoria posset crescere, quod eius ordinis iudicia misenatoria posset crescere, quod eius ordinis iudicia minus iam probari populo arbitrabatur. habetur una atque altera contio vehemens et gravis; accepisse pecuniam iudices ut innocentem reum condemnarent tribunus plebis clamitabat; agi fortunas omnium dicebat; nulla esse iudicia; qui pecuniosum inimicum haberet, incolumem esse neminem posse. homines totius ignari negoti, qui Oppianicum numquam vidissent, virum optimum et hominem pudentissimum pecunia oppressum esse arbitrarentur, incensi suspicione rem in medium vocare coeperunt et causam illam totam deposcere. atque illo ipso tempore in aedis T.Titi Anni, hominis honestissimi, necessarii et amici mei, noctu Staienus arcessitus ab Oppianico venit. iam cetera nota sunt omnibus, ut cum illo Oppianicus egerit de pecunia, ut ille se redditurum esse dixerit, ut eum sermonem audierint omnem viri boni qui tum consulto pro
Abbreviated transcription (Latin):
Hic tum iniectus est hominibus scrupulus. et quedam dubita¬
tio quid iam eẽt actum. Deinde homines sapientes et uetẽr
illa uiditiorum disciplina. que neq absoluere hominem nocẽ¬
tissimum possent neq eum de quo eẽt orta suspitio pecunia
oppugnatum re illa in cognita primo condemnare uellent
non liquere dixerunt. Nonnulli autem seueri homines hoc sta¬
tuerunt: quo quisq animo quid faceret. spectari oportere. et¬
si alu pecuia accepta uerum iudicabant. tamen nihilominus
se superioribus suis uidicus constare putabant oportere.
Itaq damnarunt. quinq omnino fuerunt. qui illum uestrum
innocentem oppianicum siue imprudentia.suie. misericordia
suie aliqua suspitione. siue ambitione adducti. absoluerẽt.
Condemnato oppianicostatim.L. quintus homo maxcime po¬
pularis: qui omnes rumorum et contionum uentos colligere
consuescet: oblatamsibi facultatem putauit. ut ex inuidia

Expanded text:
hic tum iniectus est hominibus scrupulus et quaedam dubitahic tum iniectus est hominibus scrupulus et quaedam dubitatio quidnam esset actum. deinde homines sapientes et ex vetere illa disciplina iudiciorum, qui neque absolvere hominem nocentissimum possent neque eum de quo esset orta suspicio pecunia oppugnatum re illa incognita primo condemnare vellent, non liquere dixerunt. non nulli autem severi homines qui hoc statuerunt, quo quisque animo quid faceret spectari oportere, etsi alii pecunia accepta verum iudicabant, tamen nihilo minus se superioribus suis iudiciis constare putabant oportere; itaque damnarunt. quinque omnino fuerunt qui illum vestrum innocentem Oppianicum sive imprudentia sive misericordia sive aliqua suspicione sive ambitione adducti absolverunt. condemnato Oppianico statim L.Lucius Quinctius, homo maxime popularis, qui omnis rumorum et contionum ventos conligere consuesset, oblatam sibi facultatem putavit ut ex invidia
Abbreviated transcription (Latin):
tores consulto negligentius agi uideretur ip̃e e publico
uiditio ad priuatum staleni uiditium profectus est. et illudd
pro potestate. dimuti uissit. Stalenum ipse ad subsellia ad¬
duxit. Consurgitur in consilium cum snĩas oppianicus q̃
cum erat potas palam fern dixisset uelle ut stalenus scire.
posset quid ciuq deberetur uaria uidicum gnͣa: numaru:
pauci. sed omnes irati ut qui accipere in campo consuerunt.
his candidatis quorum numos supressos ẽẽ putant inimicis¬
simi eẽ solent sic euismodi uidices infesti tum reo uenerant.
eteri nocentissimum eẽ arbitrabantur sedspectabant. snĩas
eorum quos corruptos putabant ut ex his constituerent a
quo uiditium corruptum uideretur ẽẽ ibi eiusmodi sortitio.
ut ĩprimis bulbo et staleno et guite eẽt uidicandum. summa
omnium expectatio quid nam snĩe ferrent leues ac numaru
iudices: atq: illi omnes sine ulla dubitatione condemnant.

Expanded text:
tores consulto neglegentius agi videretur, ipse e publico tores consulto neglegentius agi videretur, ipse e publico iudicio ad privatum Staieni iudicium profectus est et illud pro potestate dimitti iussit; Staienum ipse ad subsellia adduxit. consurgitur in consilium, cum sententias Oppianicus, quae tum erat potestas, palam ferri velle dixisset ut Staienus scire posset quid cuique deberet. Varia iudicum genera; nummarii pauci sed omnes irati. Vt qui accipere in campo consuerunt eis candidatis quorum nummos suppressos esse putant inimicissimi solent esse, sic eius modi iudices infesti tum reo venerant; ceteri nocentissimum esse arbitrabantur, sed exspectabant sententias eorum quos corruptos esse putabant ut ex eis constituerent a quo iudicium corruptum videretur. ecce tibi eius modi sortitio ut in primis Bulbo et Staieno et Guttae esset iudicandum! summa omnium exspectatio quidnam sententiae ferrent leves ac nummarii iudices. atque illi omnes sine ulla dubitatione condemnant.
Abbreviated transcription (Latin):
causa aperienda: in ea obscuritate ac dubitatione omnium:
cãmitio perito homini. qui quodam odore suspitionis stalenum
corruptum eẽ sensiss&: nec dum rem ꝑfectam arbitraretur. placuit.
pere. ꝑtimuit rem ast aleno ꝑfectam eẽ arbitrabatur in consiliũ
erant ituri uidices triginta et duosententus decem et sex abso¬
lutio confici poterat. habes quadragena milia numum in singui¬
los uidices distributa. eumnumerum sententiarum conficere de¬
bebant. ut ad cumulum spe maioꝵ premioꝵ ipus staleni sen¬
tentia septima decima accederet. atq etiam casu tum quod
ullud repente erat factum stalenus ipse non aderat. causam
nescio quam apud uidicem defendebat facile. hoc habitus
patiebatur facile causa nuntius. At non oppianicus nec pa¬
tronus eius.L quintus. qui cum eẽt illo tempore tribunus
plebis conuictum .C. iunio uiditi questionis maximum fecit
ut ne sine staleno in consilium iretur. Cumq: id enim piua¬

Expanded text:
eipublicae causa aperienda. In ea obscuritate, ac dubitatione omnium, eipublicae causa aperienda. In ea obscuritate, ac dubitatione omnium, Canutio, perito hominil, qui quodam odore suspicionis Stalenum corruptum esse sensisset, neque dum rem perfectam arbitraretur, placuit rpere pertimuit. Rem a Staleno perfectam essearbitrabatur. In consilium erant ituri iudices triginta, et duo, sententiis decem et sex absolutio consici poterat. H. S. quadraginta milia nummum in singulos iudices distributa, eum numerum sententiarum conficere debebant, ut ad cumulum, spe maiorum praemiorum, ipsius Staleni sententia septillud repente erat factum, Staienus ipse non aderat; causam nescio quam apud iudicem defendebat. facile hoc habitus patiebatur, facile Cannutius, at non Oppianicus neque patronus eius L.Lucius Quinctius; qui, cum esset illo tempore tribunus plebis, convicium C.Gaio Iunio iudici quaestionis maximum fecit ut ne sine illo in consilium iretur; cumque id ei per via
Abbreviated transcription (Latin):
bulbus ut blandissime. põt. Iuid tu inquit pacete enim hoc
sibi stalenus cognomen ex ymaginibus clioꝵ delegerat ne
si se. ligurem fecisset nationes magis sue. ꝗͣ gnis uti cognomi¬
ne iuderetur qua de re mecum locutus es: querunt a me ubi
sit pecunia. hic ille planus improbissimus questu udiciario
pastus. qui illi pecunie. quam condiderat spe. atq animo iam¬
incubaret. contrahit frontem recordamini faciem atq illos
eiuis fictos simulatosq uultus. Queritur se ab oppianico desti
tutum. et qui ẽẽt totus ex fraude et mendatio factus.quiq
uitia que anatura habebat. etiam studio atq artificio quod a
militie condiuisset. pulcre asseuerat se ab oppianico destitutũ
atq hoc addit testimonu sua illum snĩa cum palam omnes la¬
turi eeñt. condemnatum iri manarat sermo in consilio. pecuiẽ
quandam mentionem inter uidices ẽẽ uersatam. res neq tam

Expanded text:
Bulbus ut blandissime potest: 'quid tu' inquit 'Paete?' — hoc Bulbus ut blandissime potest: 'quid tu' inquit 'Paete?' — hoc enim sibi Staienus cognomen ex imaginibus Aeliorum delegerat ne, si se Ligurem fecisset, nationis magis suae quam generis uti cognomine videretur — 'qua de re mecum locutus es, quaerunt a me ubi sit pecunia.' hic ille planus improbissimus quaestu iudiciario pastus, qui illi pecuniae quam condiderat spe iam atque animo incubaret, contrahit frontem — recordamini faciem atque illos eius fictos simulatosqututum: et qui esset totusex fraude, et mendacio factus, quique ea vitia, quae a natura habebat, etiam studio, atque artificio quodam malitiae condivisset, pulchre asseverat, se ab Oppianico destitutum: atque hoc addit testimonii, fuaillum sententia, quam palam omnes laturi essent, condemnatum iri. Manarat sermo in consilio, pecuniae quandam mentionem inter iudices esseversatam, res neque tam
Abbreviated transcription (Latin):
quibusdam uidicibus leuissimis polliceatur:deinde eam põa
supprimat. ut quoniam graues homines sua sponte seuere iu¬
dicaturos putabat.hos qui leuiores erant destitutione iratos
oppianico redderet. Itaq ut erat semꝑ preposterꝰ atq ꝑuersus:
oscitantem leuiter impellit.uid tu inquit: et quid me ad¬
huius bulbe: ne gratis rei .p.seruiamus: ille uerosimulatꝙ
hoc audiuit ne gratis quo uoles inquit sequar sed quid affers.¬
Tum ei quadraginta milia si eẽt absolutus oppianieus pollicetur
& eum ut ceteros appellet:. quibus cum loqui consuescet. rogat
atq etiam ipse conditor totus negotu gutam asꝑgit. huic
bulbo. Itaq minime. amarus is uisus est. qui aliquid ex eius
sermone spe gule demonstrarat.Unus et dies alter intercesse¬
rat: cum res parum certa uidebatur. sequester et confirma¬
tor pecunie desiderabatur tum appellat ilari uultu hominẽ

Expanded text:
quibusdam iudicibus levissimis polliceatur, deinde eam postea quibusdam iudicibus levissimis polliceatur, deinde eam postea supprimat ut, quoniam gravis homines sua sponte severe iudicaturos putabat, eos qui leviores erant destitutione iratos Oppianico redderet. itaque, ut erat semper praeposterus atque perversus, tristem atque oscitantem leviter impellit. 'quid tu?' inquit 'ecquid me adiuvas, Bulbe, ne gratiis rei publicae serviamus?' ille vero simul atque hoc audivit 'ne gratiis': 'quo voles' inquit 'sequar; sed quid adferstum ei quadraginta milia, si esset absolutus Oppianicus, pollicetur et eum ut ceteros appellet quibuscum loqui consuesset rogat atque etiam ipse conditor totius negoti Guttam aspergit huic Bulbo. itaque minime amarus eis visus est qui aliquid ex eius sermone speculae degustarant. Vnus et alter dies intercesserat cum res parum certa videbatur; sequester et confirmator pecuniae desiderabatur. tum appellat hilari voltu hominem
Abbreviated transcription (Latin):
pianicum condemnari illi absoluto. pecuniã illam aut ui¬
dicibus dispartiendam. aut ipsi ẽẽ reddendam damnato re¬
petiturum eẽ neminem: itaq rem excogitat singularem. Atq
hec sudices que uere dicuntur a nobis facilus credetis si cum ani¬
mis ur̃is longo interuallo recordari.C staleni uitam et nam uo¬
lueritis. Nam ꝑinde ut opinio est de cuuisq moribus ita ꝗd
ab eo factum et non factum sit existimari põt. cum eẽt egens
sumptuosus. audax. calidus ꝑfidiosus: & cum domi sue mi¬
serrimus et inanissimus tantum numorum positum uideret.
ad cõmunẽ maliciam et fraudem uersare mentem suam cepit.
et infamiam quid queratur nihil excogitem: quam obrem
oppianico damnari necẽ sit. quid tandem. nihil enim est quod
fieri non posset. siquis eumforte casus ex ꝑiculo eripuerit. nõ¬
ne reddendum est: Precipitantem igitur impellamus inquit
et perditum ꝓsternamus capit hoc consilium. ut pecuniam

Expanded text:
pianicum condemnari: illo absoluto, pecuniam illam, aut iupianicum condemnari: illo absoluto, pecuniam illam, aut iudicibus dispertiundam, aut ipsi essereddendam: damnato, repetiturum ehaec, iudices, quae vera dicuntur a nobis facilius credetis, si cum animis vestris longo intervallo recordari C.Gaii Staieni vitam et naturam volueritis; nam perinde ut opinio est de cuiusque moribus, ita quid ab eo factum aut non factum sit existimari potest. cum esset egens, sumptuosus, audax, callidus, perfidiosus, et cum domi suae miserrimus in locis inanissimis tantum nummorum positum videret, ad omnem malitiam et fraudem versare mentem suam coepit. et infamiam quid quaeretur? nihil excogitem quam ob rem Oppianicum damnari necesse sit? quid tandem? — nihil enim est quod non fieri possit — si quis eum forte casus ex periculo eripuerit, nonne reddendum est? praecipitantem igitur impellamus' inquit 'et perditum prosternamus.' capit hoc consili ut pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
tatem quidem reliquisset. statuit. ad easdem sibi predas:ac sup¬
pressiones uidiciales reuertendum.Itaq cum oppianicum iã
ꝑditum: et duobus iugulatum preuidicus uideret ꝓmissis tũ
sius excitauit abiectum: et simul saluti desperare uetuit.
Oppianicus hominẽ orare cepit: ut sibi rationem ostenderet
uiditu corrumpendi. Ille aũt quẽ admodum ex ip̃o oppia¬
nico põa est auditum negauit. quẽ ꝗͣ eẽ in ciuitate preter
se qui id efficere possit..Sed primo grauari cepit:quod
edilitatem se petere cum hominibus nobilissimis et iniudiã
atq offensionem timere dicebat. Post exoratus initio per¬
magnam pecuniam poposcit. deinde ad id puenit. quod
confici potuit. et sextertia sexcenta quadraginta milia de¬
ferri ad se domum uissit. Que pecunia simul atq ad eum:
delata est homo impurissimus statim cepit in eiusmodi mẽte
et cogitatione uersari. nihil ẽẽ suis rationibus utilius. qͣ op¬

Expanded text:
tatem quidem reliquisset: statuit ad easdem sibi praedas, ac suptatem quidem reliquisset: statuit ad easdem sibi praedas, ac suppressiones iudiciales revertendum. Itaque cum Oppianicum iam perditum, et duobus iugalatum praeiudiciis videret: promissis eum suis excitavit abiectum, et simul saluti desperare vetuit. 3. Oppianicus orare hominem coepit, ut sibi ratio. nem ostenderet iudicii corrumpendi. Ille autem quemadmodum ex ipso Oppianico postea est auditum negavit, quemquam essein civitate, praeter se, qui id efficere possit. Sed primo gravari coepit, quod aedilitatem se petere cum hominibus nobilissimis, et invidiam, atque offensionem timere dicebat, postexoratus, initio permagnam pecuniam poposcit: deinde ad id pervenit, quod confici potuit, et sestertia sexcenta quadraginta milia deferri ad se domum iussit. Quae pecunia simulatque ad eum delata est, homo impurissimus statim coepit in eiusmodi mente, et cogitatione versari: nihil esse suis rationibus utilius. quam Op
Abbreviated transcription (Latin):
reo tm̃ donis datis muneribusq ꝑfecerat: ut eo autore con¬
tegeretur cupidiore ꝗͣfides uidicis postulabat. Post autem
eum eẽt scamander unius staleni.patronus autem scaman¬
dri ne sua quidem snĩa liberatus auctioribus saluti sue. re¬
medus subueniendum putauit. Tum astaleno sicut abho¬
mine. ad excogitandum acutissimo ad audendum impudẽ¬
tissimo: ad efficiendum acerrimo. Hec enim ille et aliqua
ex ꝑte habebat: et maiore exꝑte.se habere simulabat:auxi¬
ut etiam bestie fame. dominante: plerumq: ad eum locum ubi
paste aliquando sint reuertantur stalenus ille biennio ante
ꝗͣ causam bonorum saffinii ac exte recepisset.sexcentis mi¬
libus numũ se uiditium corrupturum eẽ dixerat: que cum
accepisset. apupillo sumpsit.: uiditioq facto nec saffinio nec
bonorum emptoribus reddidit.Iuam cum pecuniam profudis¬
set et sibi nihil non modo ad cupiditates suas. sed ne ad necessi¬

Expanded text:
reo tantum donis muneribusque perfecerat ut eo fautore ureo tantum donis muneribusque perfecerat ut eo fautore uteretur cupidiore quam fides iudicis postulabat. post autem cum esset Scamander unius Staieni sententia absolutus, patronus autem Scamandri ne sua quidem sententia liberatus, acmediis subveniendum putavit. Tum a Staleno, sicut ab homine ad excogitandum acutissimo, ad audendum im pudentissimo, ad efficiendum acerrimo haec enim ille et aliqua ex parte habebat, et maiore ex parte se habere simulabat auxiut etiam bestiae, fame dominante, plerumque ad eum locum, ubi pastae aliquando sint, revertantur. Stalenus illa biennio ante, cum causam bonorum Safinii Atellae recepisset, sexcentis milibus nummum se iudicium corrupturum esse dixerat, quae cum accepisset a pupillo, suppressit: iudicioque facto, nec Safinio, nec bonorum emptoribus reddidit Quam cum pecuniam profudisset, et sibi nihilnon modo ad cupiditates suas, sed ne adnecessi
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniam datam negate negate inꝗͣ in eo loco quid tacetis:
at negare. non potestis:. quod reperistis. quod confessi estis
quod abstulistis. quo tandem igitur ore mentionem correp¬
ti iuiditu facitis: cum ab ip̃a ꝑte uidici pecuniam ante. uditi¬
um datam post uiditium ereptam ẽẽ fatemini: Quonam ig̾
hoc modo gesta sunt. repetam paulo altius iudices et omnia
que in duiturna obscuritate latuerunt. sic aperiam ut eas
cernere oculis ude amini. Uos queso ut adhuc me aitente
audistis. Item que reliqua sunt audiatis. profecto a me nihis
dicetur quod non dignum hoc conuentu et silentio dignũ
ur̃is studus atq auribus ẽẽ uideatur. N amut primum op¬
pianicus ex eo quod scamander reus erat factus qđ sibi
impenderet cepit suspicari. statim se ad hominis egentis:
audatis in uiditiis corrumpendis exercitati. tum aũt uidicis
staleni familiaritatem applicauit. Ac primum scamandro

Expanded text:
pecuniam datam, negate, negate, inquam, meo loco. quid tacetis? pecuniam datam, negate, negate, inquam, meo loco. quid tacetis? an negare non potestis quod repetistis, quod confessi estis, quod abstulistis? quo tandem igitur ore mentionem corrupti iudici facitis, cum ab ista parte iudici pecuniam ante iudicium datam, post iudicium ereptam esse fateamini? quonam igitur haec modo gesta sunt? repetam paulo altius, iudices, et omnia quae in diuturna obscuritate latuerunt sic aperiam ut ea cernere oculis videamini. vos quaeso, ut adhuc me attente audistis, item quae reliqua sunt audiatis; profecto nihil a me dicetur quod non dignum hoc conventu et silentio, dignum vestris studiis atque auribus esse videatur. nam ut primum Oppianicus ex eo quod Scamander reus erat factus quid sibi impenderet coepit suspicari, statim se ad hominis egentis, audacis, in iudiciis corrumpendis exercitati, tum autem iudicis, Staieni familiaritatem applicavit. ac primum Scamandro
Abbreviated transcription (Latin):
potus illum qui bis apud eos lud̃ offendisset. q̃ eum qui bis¬
hiis causam ꝓbauisset. Urum quidem certe nemo erit tam
iniquus eluentio qui mihi non concedat si constet corruiptũ
ab oppianico. purgo habitum. quare et si satis docui ratio¬
nem nullam huic corrupendi fuisse.: ex quo intelligitur ab
oppianico corruptum eẽ tñ de illo ipso separatim cognoscite
Atꝙ ego illa non argumentabor. que sunt grauia uehementer.
eum corrupisse qui in ꝑiculo fuerit cum qui metuerit eum
qui spem salutis in alia ratione. non hũit. eum qui semper sin¬
gulari fuit audatia multa sunt eiusmodi uerum cum habeã
rem non dubiam sed aptam atq manifestam enumeratio singu¬
lorum argumentoꝵ nõ est necessario. Die. celio staleno uditi pe¬
cuniam grandem statium albium ad corrumpendum iuditium
quorum alter eloquentia damnationem illam alter tacita pie¬
tate deplorat. Audete negare. ab oppianico staleno ludici

Expanded text:
potius illum qui bis apud eos iudices offendisset quam eum qui bpotius illum qui bis apud eos iudices offendisset quam eum qui bis causam probavisset. Vnum quidem certe nemo erit tam inimicus Cluentio qui mihi non concedat, si constet corruptum ab Oppianico, purgo habitum. qua re, etsi satis docui rationem nullam huic corrumpendi iudici fuisse, ex quo intellegitur ab Oppianico esse corruptum, tamen de illo ipso separatim cognoscite. atque ego illa non argumentabor quae sunt gravia vehementer, eum corrupisse qui in periculo fuerit, eum qui metuerit, eum qui spem salutis in alia ratione non habuerit, eum qui semper singulari fuerit audacia. multa sunt eius modi; verum cum habeam rem non dubiam sed apertam atque manifestam, enumeratio singulorum argumentorum non est necessaria. dico C.Gaio Aelio Staieno iudici pecuniam grandem Statium Albium ad corrumpendum iudicium tti, quorum alter eloquentia damnationem illam, alter tacita pietate deplorat; audete negare ab Oppianico Staieno iudici
Abbreviated transcription (Latin):
uiditus quid preter hoc uenenũ oppianici non modo in crimi¬
nis sed in maledicti loco. sit obiectum. uulta dici possunt quar̃
ita fuerit. nece uidicari. Sed ego occurram expectationi ur̃e
Iud. nam si a uobis sic audior: ut nunꝗͣ benignius neq at¬
tentius quenꝗͣ auditum putẽ. tamẽ uocat me. alio iam du¬
dum tacita ur̃a expectatio que mihi obloq uidetur. Quid
ergo: negas ne illud uidicium ẽẽ corruptũ. non ego sed ab hoc
corruptum non ẽẽ: confirmo:a quo igitur est corruptum: opi¬
nor primum si incertum fuisset:quis nam exitus illius in dicii
futurus ẽẽt. Uerisimilius tamen eẽt cum potius corrupisse. ꝗ
metuisset. ne ipse condemnaretur: ꝗͣ ipse. qui ueritus ẽẽt. ne
alter absolueretur. Deinde cum eẽt. nemini dubium quod
indicari nece esset. eum certe. potius. qui sibi alia ratione
diffideret. qͣ eum qui omni rationi confideret. Postremo certe

Expanded text:
iudiciis quid praeter hoc venenum Oppianici non modo in crimiiudiciis quid praeter hoc venenum Oppianici non modo in criminis sed in male dicti loco sit obiectum. multa dici possunt qua re ita necesse fuerit iudicari, sed ego occurram exspectationi vestrae, iudices. nam etsi a vobis sic audior ut numquam benignius neque attentius quemquam auditum putem, tamen vocat me alio iam dudum tacita vestra exspectatio quae mihi obloqui videtur: 'quid ergo? negasne illud iudicium esse corruptum?' non nego, sed ab hoc corruptum non esse confirmo. 'A quo igitur est corruptum?' opinor, primum, si incertum fuisset quisnam exitus illius iudici futurus esset, veri similius tamen esset eum potius corrupisse qui metuisset ne ipse condemnaretur quam illum qui veritus esset ne alter absolveretur; deinde, cum esset non dubium quid iudicari necesse esset, eum certe potius qui sibi aliqua ratione diffideret quam eum qui omni ratione confideret; postremo certe
Abbreviated transcription (Latin):
Quis tantam turpitudinem uiditioꝵ. quis tantam inconstã¬
tiam uidicatarum rerum. quis tantam libidinẽ uidicum
ferre potuisset: Quod si hoc uidetis. quod iam hac omni ora¬
tione patefactum est. illo uidicio reum condemnari. presertĩ
ab iisdem udicibus qui duo preuiditia fecissent. nece̾ fuisse
simul illud uideatis necẽ est. nullam accusatori causam
ẽẽ potuisse. cur uidicium uellet corrumpere. Quero enim
abste relictis iam ceteris argumentis omnibus: num fabriti¬
os quoq: innocentes condemnatos existimes: Num etiam
abstaleno solo absolutus est. Alter etiam ip̃e se condemna¬
uit. Age si nocentes: cuius maleficii. num quid preter ue¬
nenum quesitum quo habitus necarctur obiectum ẽ: num
quid aliud in illis inditus uersatum est preter hasce: insi¬
dias habito ab oppianico ꝑfabritios factas nihil inꝗͣ nihis
aliud sud̃ reperietis Extat memoria sunt tabule publice.
redargue. me si mennor testium dicta recita. Doce in illoꝵ

Expanded text:
tantam turpitudinem iudiciorum, quis tantam inconstantiam rerum iudicatarum, quis tantam libidinem iudicum ferre potuisset? quod si hoc videtis quod iam hac omni oratione patefactum est, illo iudicio reum condemnari, praesertim ab isdem iudicibus qui duo praeiudicia fecissent, necesse fuisse, simul illud videatis necesse est, nullam accusatori causam esse potuisse cur iudicium vellet corrumpere. quaero enim de te, T.Tite Atti, relictis iam ceteris argumentis omnibus, num Fabricios quoque innocentis condemnatos existimes, num etiam ter a Staieno solo absolutus est, alter etiam ipse se condemnavit. age, si nocentes, cuius malefici? num quid praeter venenum quaesitum quo habitus necaretur obiectum est? num quid aliud in illis iudiciis versatum est praeter hasce insidias habito ab Oppianico per Fabricium factas? nihil, nihil, inquam, aliud, iudices, reperietis. exstat memoria, sunt tabulae publicae; redargue me, si mentior; testium dicta recita, doce in illorum
Abbreviated transcription (Latin):
quid nos tandem facere debemus: Primum in ea cuitite nati
unde orta mibi grauitas & magnitudo animi uidetur. tumint
tanta glona insistentes. ut omoia humana leuuiora iuderi debe¬
ant peinde ad eam rem ꝑ tuendam aggressi. que tanta ci¬
enitate est. ut eam defendentem occidere non aliud sit q̃ op¬
pugnantem rerum potiri. homines greci quos ante nomin aui
inique asus cunbus damnati atq: ea pussi. tamea quia sunt
dẽ suis cuutatibus benemeriti tanta hodie gloria sunt no
in gretia solum sed apud nos atq in ceteris terris. ut eos a
Quibus illi sunt oppressi nemo nominet. horum calamitatem
dominationi illorum omnes anteponant. Quis cartaginen¬
sium pluris fuit hanibale: consilio. uirtute rebus gestis qui
memoria uidemus esse celebratum. quare imitemur nostros
brutos. halas. camillos. decios: curios fabricios max imos sci¬
pioneslentulos emilios. innumerabiles alios qui hanc rem p
stabiliuerunt. quos equidem in deorum immortalium oetu

Expanded text:
quid nos tandem facere debemus? primum in ea civitate nati, unde orta mihi gravitas et magnitudo animi videtur: tum in tanta gloria insistentes, ut omnia humana leviora videri debeant: deinde adeam rempubl. tuendam aggressi, quae tanta dignitate est, ut eam defendentem occidere non aliud sit, quam oppugnantem rerum potiri. Homines Graeci, quos antea nominavi, inique a suis civibus damnati, atque expulsi, tamen, quia bene sunt desuis civitatibus meriti, tanta ho die gloria sunt non in Graecia solum sed etiam apud nos atque in ceteris terris, ut eos a quibus illi oppressi sint nemo nominet, horum calamitatem dominationi illorum omnes anteponant. quis Carthaginiensium pluris fuit Hannibale consilio, virtute, rebus gestis, qumemoria videmus esse celebratum. qua re imitemur nostros Brutos, Camillos, Ahalas, Decios, Curios, Fabricios, maximos, Scipiones, Lentulos, Aemilios, innumerabilis alios qui hanc rem publicam stabiliverunt; quos equidem in deorum immortalium coetu
Abbreviated transcription (Latin):
fraudem in uidorum si boc non est satis ꝗ hec omnna uidentur
deleta reditu meo multo mihi multo inꝗ̃ luclices prestit in eadẽ
recidere fortuna qͣtantam importare meis defensoribus et con¬
seruatoribus calamitatem. An ego in hac urbe ẽẽ possum hic
pussis: qui me huius Urbis compotem fecerunt. non ero nõ
potem c̃e Iudices. Neꝙ hic unqͣ puer qui his lacrimis: qua sit
pietate declarat. amisso pr̃e suo ꝑꝑme me ipũm incolumẽ
udebit. et quotiens cunq me uiderit ingemiscet ac pestem
suam ac pris sui se se dicet uidere. Ego uero uos in omni for
sordidatos uidetis. unꝗͣ ulla fortuna diuellet. neq he natio¬
nes. quibus me senatus commendauit: quibus de me grãs
egit. hunc exxulem propter me sine me uidebunt. Sed hec
du un mortales qui me sius templis aduenientem receperunt.
omnium bonorum mentes confirmare. improborum reprimẽ
uoluistis: eos conseruetis ꝑ quos me recupauistis.

Expanded text:
fraudem invidorum. si hoc non est satis, quod haec omnia deleta videntur reditu meo, multo mihi, multo, inquam, iudices, praestat in eandem illam recidere fortunam quam tantam importare meis defensoribus et conservatoribus calamitatem. an ego in hac urbe esse possim, his pulsis qui me huius urbis compotem fecerunt? non ero, non potero esse, iudices; neque hic umquam puer, qui his lacrimis qua sit pietate declarat, amisso patre suo propter me, me ipsum incolumem videbit, nec, quotienscumque me viderit, ingemescet ac pestem suam ac patris sui se dicet videre. ego vero hos in omni fortsordidatos videtis umquam ulla fortuna divellet; neque eae nationes quibus me senatus commendavit, quibus de me gratias egit, hunc exsulem propter me sine me videbunt. sed haec di immortales, qui me suis templis advenientem receperunt omnium bonorum mentis confirmare, improborum reprimerevoluistis, eos conservetis per quos me reciperavistis.
Abbreviated transcription (Latin):
ciuibus tanta a munera atq rem. ꝓ sustinent. hi semꝑ haba¬
ti sunt optimatium principes: autores et conseruatores ciui¬
in uidos esse multa proponi picula. multas inferri inurias
magnos eẽ excipiendos et subeundos labores. Sed mihi omis
oratio est cum uirtute. non cum desidia cum dignitate. non
cum uoluptate: cum his qui se prie qui sius euubnis. qui lau¬
di: qui glorie. non qui sumno et. coniiuiis et delectationi'
natos arbitrantur. Namsi qui uoluptatibus dicantur. et se.
uicioꝵ illecebris: et cupiditatum lenocinus dediderunt.
missos faciunt honores nec atuingant rei p Patiantur uiros¬

Expanded text:
cervicibus tanta munia atque rem publicam sustinent, hi semper habicervicibus tanta munia atque rem publicam sustinent, hi semper habiti sunt optimatium principes, auctores et conservatores civiinvidos esse, multa proponi pericula, multas inferri iniurias, magnos esse experiundos et subeundos labores; sed mihi omnis oratio est cum virtute non cum desidia, cum dignitate non cum voluptate, cum iis qui se patriae, qui suis civibus, qui laudi, qui gloriae, non qui somno et conviviis et delectationi natos arbitrantur. nam si qui voluptatibus ducuntur et se vitiorum inlecebris et cupiditatium lenociniis dediderunt, missos faciant honores, ne attingant rem publicam, patiantur viro
Abbreviated transcription (Latin):
nes et honore et gloria floruerunt cohortabor hee est una
uia mihi credite. et laudis &. dignitatis et honoris. ⁊ bonis
uiris et sapientibus bene a natura constitutis laudari et dili¬
4i. nosce descriptionem ciuitatis a maioribus nr̃is sapientis¬
sime constitutam. qui cum regiam potatem non tusissent ita
magistratus annuos creauerunt. ut consilium senauis rei ꝓ
preponerent sempiteruum. Diligeretur aut consilium id¬
ab uniuerso populo aditusq in ilum summum ordinem
omnium cunium industria ac uirtute pateret. Senatiun rei
p. custodem. presidem progiignatorem collocauerunt. Hinus.
ordinis uti antoritate. magistratus et quasi mimistros grauissimi
consili esse uoluerunt. Senatum autem ipsum proximorum.
hominum splendore confirmari. plebis libertatem et comoda
tueri. atq augeri uoluerunt. Hec qui pro uirili ꝑte defendũt.
optimates sunt. cuiuscunq sint ordinis. qui precipue. suis

Expanded text:
novi et honore et gloria floruerunt cohortabor. haec est una novi et honore et gloria floruerunt cohortabor. haec est una via, mihi credite, et laudis et dignitatis et honoris, a bonis viris sapientibus et bene natura constitutis laudari et diligi; nosse discriptionem civitatis a maioribus nostris sapientissime constitutam; qui cum regum potestatem non tulissent, ita magistratus annuos creaverunt ut consilium senatus rei publicae praeponerent sempiternum, deligerentur autem in id consilium ab universo populo aditusque in illum summum ordinem omnium civium industriae ac virtuti pateret. senatum rei publicae custodem, praesidem, propugnatorem conlocaverunt; huius ordinis auctoritate uti magistratus et quasi ministros gravissimi consili esse voluerunt; senatum autem ipsum proximorum ordinum splendorem confirmare, plebis libertatem et commoda tueri atque augere voluerunt. haec qui pro virili parte defendunt optimates sunt, cuiuscumque sunt ordinis; qui autem praecipue suis
Abbreviated transcription (Latin):
sume. Cumq iti nere toto urbes ytalie festos dies agerent: adue
bantur: ad urbem accessus ineredibili hominum gratulatione¬
dolerem cuntatem tam gratam tam miseram atq opprellam fuis¬
se Habes igitur quod ex ine quesisti qui eent optimates no
est natio ut dix isti et cohortari ausus est. in hac causa uos¬
iudices ut aliquando essetis seuer. aliquando medicinam achi¬
beretis rei ꝑ non ea est medicina eum sane ꝑti corporis scalpel¬
lum achibetur. atq integre carnificina est ista et crudelitas
Hi medentur rei p. qui exxecint pestem aliquam tanqͥstruma
cuntatis. Sed ut ex tremum habeat aliquid oratio mea et ut
ego ante dicendi finem faciam quod uos mne auente audiendi
concludam illuqd de optim atibus eoriumq principibus acrei p
defensoribus uosq ad olescentes et qui nobiles estis aqd maioꝵ
urõrum imitationes excitabo et qui ingenio ac uirtute nobi¬
litatem potestis consequi ad eam rationem in qua multi homi

Expanded text:
unctae itinere toto urbes Italiae festos dies agere adventusbantur, ad urbem accessus incredibili hominum multitillud dolerem, civitatem tam gratam tam miseram atque oppressam fuisse. habes igitur quod ex me quaesisti, qui essent optimates. non est natio, ut dixistiiudices, ut aliquando essetis severi, aliquando medicinam adhiberetis rei publicae. non ea est medicina, cum sanae parti corporis scalpellum adhibetur atque integrae, carnificina est ista et crudelitas: ei medentur rei publicae qui exsecant pestem aliquam tamquam strumam civitatis. sed ut extremum habeat aliquid oratio mea, et ut ego ante dicendi finem faciam quam vos me tam attente audiendi, concludam illud de optimatibus eorumque principibus ac rei publicae defensoribus, vosque, adulescentes, et qui nobiles estis, ad maiorum vestrorum imitationem excitabo, et qui ingenio ac virtute nobilitatem potestis consequi, ad eam rationem in qua multi homines
Abbreviated transcription (Latin):
stringi arbitraretur. Uenio ad comitia suie magistratuum
suie legum placet:de me quem tirannum atq: ereptorem li¬
bertatis ẽẽ dicebat. illa riuna rei .p. dicit se legem tulisse. Quis
est qui dum contri me ferebat inisse se suffragium consiteat᷑.
Cum autem de me eodem ex senatus consulti comitis centuri¬
atis frrebatur. Quis est qui non profiteatur se affiusse. et
suffragium de salute mea tulisse: Utra igitur causa popula¬
ris debet uider: in qua omnes honestates ciuitatis. omnes
etates omnes ordinens una consentunt: an in qua furie
concitate tanꝗͣ ad funus rei .p. conuolant: Ansicubi ade¬
equestri. cuius ille ordinis nomen retinet. ornamenta cõ¬
fecit. iderit. populare: usq eo nonfuit popularis ut bona

Expanded text:
stringi arbitraretur? venio ad comitia, sive magistratuumstringi arbitraretur? venio ad comitia, sive magistratuumur. de me, quem tyrannum atque ereptorem libertatis esse dicebat illa ruina rei publicae, dicit se legem tulisse. quis est qui se, cum contra me ferebatur, inisse suffragium confiteatur? Cum autem de me eodem ex senatus consulto comitiis centuriatis ferebatur, quis est qui non profiteatur se adfuisse et suffragium de salute mea tulisse? Vtra igitur causa popularis debet videri: in qua omnes honestates civitatis, omnes aetates, omnes ordines una consentiunt, an in qua furiae concitatae tamquam ad funus rei publicae convolant? an sicubi adeptimo consule, et ordine equestri, cuius ille ordinis nomen retinet, ornamenta confecit, id erit populare? est enim homo iste populo Roma
Abbreviated transcription (Latin):
tiones ꝑditorum hominum necessario tribulente. Habuit
de eodem me p. Lentulus consul contionem. concursus est
copiaq dicendi tanto scilentio tanta approbatione omniũ.
nibil ut unqͣ uideretur. tam populare. ad popusi ro. aures
accidisse: Produtus est ab eo gneus pompeius: qui se non so¬
lum auctorem iee salutis sed etiam supplicem populo exi
buit. Huius oratio: et ꝑ grauis et grata in contionibus fuit.
quosilentio auditi sunt de me oeteri principes ciuitatis:
quod id circo non appello hoc loco. ne mea oratiosi minus
de aliquo dixcero ingrata sit si satis de omnibus infinita ẽẽ
uideatur. Cedo nunc eiusdem illius inimici mei de eodem
me aduersum populum in campo martio contionem:quis
non modo agprobauit. sed non dignissimum facinus putauit.
illum non dicam loqui sed uiuere acspirare. Quis fuit. ꝗ
non euis uoce maculari rem.p. seq si tum audiret scelere ab¬

Expanded text:
tiones perditorum hominum necessario turbulentae. habuit tiones perditorum hominum necessario turbulentae. habuit de eodem me P. Lentulus consul contionem: concursus est copiaque dicendi tanto silentio, tanta adprobatione omnium, nihil ut umquam videretur tam populare ad populi Romani auris accidisse. productus est ab eo Cn. Pompeius, qui se non solum auctorem meae salutis, sed etiam supplicem populo Romano praebuit. huius oratio ut semper gravis et grata in contionibus fuit, quo silentio sunt auditi de me ceteri principes civitatis! quos idcirco non appello hoc loco ne mea oratio, si minus de aliquo dixero, ingrata, si satis de omnibus, infinita esse videatur. cedo nunc eiusdem illius inimici mei de me eodem ad verum populum in campo Martio contionem! quis non modo adprobavit, sed non indignissimum facinus putavit illum non dicam loqui, sed vivere ac spirare? quis fuit qui non eius voce maculari rem publicam, seque si eum audiret scelere ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut uetera ex empla quorum est copia digna huius imperui glo¬
ria relinquam ne ue eoꝵ aliquem qui uiuunt noiem. qualis
nuꝑ. Q catulus fuit. quem neq piculi tempestas. nec hono¬
ris aura potiit unꝗͣ de suo cursu uite: aut spe. aut metu remo¬
uere.. hec imitamini ꝑdeos immortales: qui dignitatem qui
laudem qui gloriam queritis. hec ampla sunt. hec immorta¬
liahec duunã. hecfama celebrantur monumentis annalũ
mandatum posteritati propagantur. Nunc nisi me fallit in
costatu ciuitas est. ut si operas conductorum remoueris. omẽs
idem de re .p. sensuri ẽẽ uideantur. et enim tribus locis signi¬
contione.: comitiis. Iudorum gladiatorumq consensii. que
contio fuit ꝑ hos annos que quidem eẽt non conducta. sed ue¬
ra. in qua populi romani consensus pspici posset. Habite sunt.
multe de me gladiatore sceleratissimo contiones: ad quas ne¬
mo adibat incorruptus nemo integer. Frant enim ille con¬

Expanded text:
ut vetera exempla, quorum est copia digna huius imperi glout vetera exempla, quorum est copia digna huius imperi gloria, relinquam, neve eorum aliquem qui vivunt nominem, qualis nuper Q. Catulus fuit, quem neque periculi tempestas neque honoris aura potuit umquam de suo cursu aut spe aut metu demovere. haec imitamini, per deos immortalis, qui dignitatem, qui laudem, qui gloriam quaeritis! haec ampla sunt, haec divina, haec immortalia; haec fama celebrantur, monumentis annalium mandantur, posteritati propaganeo statu civitas est ut, si operas conductorum removeris, omnes idem de re publica sensuri esse videantur. etenim tribus locis signicontione, comitiis, ludorum gladiatorumque consessu. quae contio fuit per hos annos, quae quidem esset non conducta sed vera, in qua populi Romani consensus non perspici posset? habitae sunt multae de me a gladiatore sceleratissimo, ad quas nemo adibat incorruptus, nemo integer; nemo illum fo
Abbreviated transcription (Latin):
Harum rerum tot atq tantarum ẽẽ defensorem:atq: patronum:
magni animi est. magni ingeni. magneq constantie. Hanc ego¬
riculorum: aut insidiarum negem: mentiar. presertim cum
id non modo intellexcerim semꝑ: sed etiam preter ceteros sen¬
seru. uaioribus presidus et copiis opougnatur res p. ꝗͣ de¬
fenditur. Propterea quod audaces homines et ꝑditi nutu
impelluntur. et ip̃i etiam sponte sua contra rem. ꝑ incitantur.
Boni nescio quomodo tardiores sunt. et principus rerum neglec¬
tis ad extremum ip̃a deniq necessitate. excitantur. Ita ut nõ
nunꝗͣ conctatione. ac tarditate dumotium uolunt. etiam siñ
dignitate. retinere ip̃i utrũq amittant. propugnatores autẽ
omnibus restitit. quem nulla unꝗͣuis: nulle mine. nulla in¬
uidia labefecit.: aut qualis quintus metellus patruus matris
tue qui de ciuitate maluit: qͣ de sententia demoueri: aut

Expanded text:
harum rerum tot atque tantarum esse defensorem et patronum harum rerum tot atque tantarum esse defensorem et patronum magni animi est, magni ingeni magnaeque constantiae. etericulorum aut insidiarum negem, mentiar, praesertim cum id non modo intellexerim semper, sed etiam praeter ceteros senserim. maioribus praesidiis et copiis oppugnatur res publica quam defenditur, propterea quod audaces homines et perditi nutu impelluntur et ipsi etiam sponte sua contra rem publicam incitantur, boni nescio quo modo tardiores sunt et principiis rerum neglectis ad extremum ipsa denique necessitate excitantur, ita ut non numquam cunctatione ac tarditate, dum otium volunt etiam sine dignitate retinere, ipsi utrumque amittant. propugnatores autem omnibus restitit: quem nulla unquam vis, nullae minae, nulla invidia labefecit, aut Q. Mesellus patruus matris set, de civitate maluit quam de sententia demoveri; aut,
Abbreviated transcription (Latin):
da re ꝑseruiunt. defensores optimatum . ip̃iq optimates gra¬
uissimi et clarissimi numerantur:et principes cuuitatis.Iuid
est igitur propositum his rei .p. gub̃natoribus: quod intueri
et quo cursum suum dirigere debeant: Idem quod est prestã¬
tissimum maximeq optabile. sanis et bonis et beatis cum di¬
gnitate otium. hoc qui uolunt. omnes optimates: qui efficiunt.
summi uiri et conseruatores ciuitatis putantur. Aeq: enim
rerum gerendarum dignitate homines efferri ita conuenit:
ut otio non prospiciant. neq ullum amplexari ocium. quod
abhorret a dignitate. huuis autem ociose dignitatis hec funda¬
menta sunt. hec membra: que tuenda principibus. et capitis
piculo defendenda sunt: religiones auspitia potãtes magistra¬
tuum: senatus autoritas. leges. mos maiorum. iudicia. iuris
ditio fides. prouincie socii: impii laus: res militaris erariũ.

Expanded text:
da re publica serviunt, defensores optimatium ipsique optimates grada re publica serviunt, defensores optimatium ipsique optimates gravissimi et clarissimi cives numerantur et principes civitatis. quid est igitur propositum his rei publicae gubernatoribus quod intueri et quo cursum suum derigere debeant? id quod est praestantissimum maximeque optabile omnibus sanis et bonis et beatis, cum dignitate otium. hoc qui volunt, omnes optimates, qui efficiunt, summi viri et conservatores civitatis putantur; neque enim rerum gerendarum dignitate homines ecferri ita convenit ut otio non prospiciant, neque ullum amplexari otium quod abhorreat a dignitate. huius autem otiosae dignitatis haec fundamenta sunt, haec membra, quae tuenda principibus et vel capitis periculo defendenda sunt: religiones, auspicia, potestates magistratuum, senatus auctoritas, leges, mos maiorum, iudicia, iuris dictio, fides, provinciae, socii, imperi laus, res militaris, aerarium.
Abbreviated transcription (Latin):
ex generibus alteri se populares: alteri optimates et haberi¬
ut sua consilia optimo cuiq probarentur. optimates babebã¬
tur. Quis ergo optimus iste quisq numero. si queris innu¬
merabiles: non enim aliter stare possemus. Sunt principes
consilii publici. sunt qui eorum sectam secuntur. Sunt maxi¬
morum ordinum homines. quibus patet curia. sunt. munici¬
pales rusticiq romani. sunt negocii gerentes. sunt etiam lib̃¬
tini optimates. Numerus huius generis late et uarie. diffusus
est. si genus uniuersum ut tollatur error. breui circunscribi
et diffiniri põt. Omnes optimates sunt. qui neq nocentes sũt.
nec natura improbi: nec furiosi. nec malis domesticis impe¬
diti. Esto igitur ut hi sint. quam tu nationem appellasti.
et qui integri sunt et sani et bene de rebus domesticis con¬
stituti. horum qui uoluntati cõmodis opinioni in gub̃nan¬

Expanded text:
ex generibus alteri se popularex generibus alteri se popularut sua consilia optimo cuique probarentur, optimates habeantur. quis ergo iste optimus quisque? numero, si quaeris, innumerabiles, neque enim aliter stare possemus; sunt principes consili publici, sunt qui eorum sectam sequuntur, sunt maximorum ordinum homines, quibus patet curia, sunt municipales rusticique Romani, sunt negoti gerentes, sunt etiam libertini optimates. numerus, ut dixi, huius generis late et varie diffusus est; sed genus universum, ut tollatur error, brevi circumscribi et definiri potest. omnes optimates sunt qui neque nocentes sunt nec natura improbi nec furiosi nec malis domesticis impediti. esto igitur ut ii sint, quam tu nationem appellasti, qui et integri sunt et sani et bene de rebus domesticis constituti. Horum qui voluntati, commodis, opinionibus in gubernan
Abbreviated transcription (Latin):
incendit: qui st ipatus sempsicarus. septus armatis. munitus
idicibus fuit: quorum hodie copias redundas uolitat edibus.
accusat eum qui aliqua eoc ꝑte furorem ex ultantem repressit.
Hic qui est tutatus. sic ut in priuata re deos penates suos: in re
publica iura tribunatus auspitiaq defenderet: accusare. eum
moderate:a quo ip̃e nepharis accusatur ꝑsenatus autorita¬
tem non est situs. Ni mirum hoc illud est quod de me potissi¬
mum tum in accusatione quesisti: que eẽt nr̃a natio optima¬
tium. sic enim dixisti. rem queritis preclaram uiuentuti ad
discendum. nec mibi difficilem ad ꝑdocendum. de qua pauca
uidices dicam. & ut arbitror ne ab utilitate eoꝵ. qui audirent
nec ab officio ur̃o. nec ab ip̃a causa populi. ro abhorrebit oratio
mea. Duo genera semꝑ in hac ciuitate fuerunt eorum qui uer¬
sati in re.patq in ea se ex cellentius gerere studuerunt. quibꝰ

Expanded text:
incendit, qui stipatus semper sicariis, saeptus armatis, munitus incendit, qui stipatus semper sicariis, saeptus armatis, munitus indicibus fuit, quorum hodie copia redundat, quaccusat eum qui aliqua ex parte eius furorem exsultantem repressit: hic qui se est tutatus sic ut in privata re deos penatis suos, in re publica iura tribunatus atque auspicia defenderet, accusare eum moderate a quo ipse nefarie accusatur per senatus auctoritatem non est situs. nimirum hoc illud est quod de me potissimum tu in accusatione quaesisti, quae esset nostra natio optimatium; sic enim dixisti. rem quaeris praeclaram iuventuti ad discendum nec mihi difficilem ad perdocendum; de qua pauca, iudices, dicam, et, ut arbitror, nec ab utilitate eorum qui audient, nec ab officio vestro, nec ab ipsa causa P. Sesti abhorrebit oratio mea. duo genera semper in hac civitate fuerunt eorum qui versari in re publica atque in ea se excellentius gerere studuerunt; quibus