comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃s deus superna celorum ui¬
regnaspiritib angelicis ad laudem
q: głam atq honorem sui nominis
ac maiestatis conditis: in ꝑpetuum
miro ordine collocauit. De quib plu¬
ra loqui ꝑtimescimus: quia soli d̃o sci¬
re est: quomͦ uel quẽadmodũ eoꝵ nobis
inuisibilis/ absq contagione seu duni¬
nutione in sua sola puritate consistat
natura. Sed tamen nouem esse ange¬
loꝵ ordines ad dei iudicia ac myste¬
ria complenda: testante sacro eloquio
cognouimus. quoꝵ principatus atq
potestates subtiliter & mirabiliter di¬
om̃ipotentis nutu distinguntur. Alii
ex illis ad nos in mundũ missi. futura
p̃dicendo ꝑueniunt: alii ad hoc sunt
constituti. ut ꝑ eos signa & miracula
frequentius fiant. Alii subiectis ange¬
loꝵ spiritib presũt. eisq ad explenda
diuina mysteria disponendo printi¬
pantur. Alii mira potentia ceteris pre¬
minent ꝓ eo quod eis ad obediendũ
alia angłoꝵ agmina subiecta sũt. Alii
tanta diuinitatis gr̃a replentur ut

Expanded text:
Amen, qui superna coelorum regna spiritibus angelicis ad laudem et gloriam, atque honorem sui nominis ac majestatis in perpetuum miro ordine collocavit. De quibus plura loqui pertimescimus, quia soli Deo scire est quomodo vel quemadmodum eorum invisibilis absque contagione seu diminutione in sua sola puritate consistat natura. Sed tamen novem esse angelorum ordines, ad Dei judicia ac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis ad obediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divinitatis gratia replentur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
interimit uniu̾sam hereticam prauitaˢ¬
temͥ sola sit post dñm. que nos confir-¬
met. in om̃i ueritate. suisq cõmendet me¬
ritis: & precib auxilietur: & ut ipsi dig.¬
ni inueniamur in eiꝰ laudib. Hec est

Expanded text:
sam haereticam pravitatem: sola post Deum quae nos confirmet in omni veritate, suisque commendet meritis, et precibus auxilietur, ut et ipsi digni inveniamur in ejus laudibus.
Abbreviated transcription (Latin):
riose uirginis uita marie. de qua uelut¬
in speculo refulget species castitatis. et
forma uirtutis. Hinc sumamꝰ licet ex¬
empla uiuendi: ubi tanquã in exem¬
plari magisteria expressa ꝓbitatis. qͥd
corrigere. quid effugere. quid tenere de¬
beamus ostendunt. Primus discendi ar¬
dor: nobilitas est magistri. Quid nobi¬
lius dei matre: Quid splendidius ca
quã splendor elegit: Quid castius ea
que corpus sine corporis contagione

Expanded text:
ripta virginitatis, vita Mariae, e qua velut speculo refulget species castitatis et forma virtutis. Hinc sumatis licet exempla vivendi, ubi tanquam in exemplari magisteria expressa probitatis, quid corrigere, quid effugere, quod tenere debeatis ostendunt. Primus discendi ardor nobilitas est magistri. Quid nobilius Dei matre? Quid splendidius ea quam splendor elegit? Quid castius ea quae corpus sine corporis contagione
Abbreviated transcription (Latin):
audiuimus sancti euuangłii. &
redemptionis nr̃e nob̾ semꝑ ueneran:¬
da primordia predicat: & salutaria sẽꝑ
imitande humilitatis remedia com¬
mendat. Nam quia peste suꝑbie at¬
tactum genus humanum ꝑierat: de¬
cebat ut medicamentum humilitatiᷤ
quo sanaretur. prima mox incipien¬
tis salutis temꝑa pretenderent. Et qͥa
ꝑtemeritatem seducte mulieris mors
humilitatis inuicem ac pietatis pre¬
uenirent obsequiis. Prior gͦ nobis be¬
ata dei genitrix ad sublimitatem pa¬
trie celestis iter ostendit humilitatis.
non minus religionis quam castitatiᷤ
exemplo uenerabilis. Siquidem gła
uirginei &e intemerati corporis. quał
sit uita suꝑne ciuitatis. ad quam sus¬
piramus insinuat: ubi neq nubent
neq nubentur. s sunt sicut angłi di
in celis: ac uirtutem mentis eximiã
qua ad hanc ꝓtingere debeamus in¬
dicat:¬

Expanded text:
audivimus sancti Evangelii, et redemptionis nostrae nobis semper veneranda primordia praedicat, et salutaria semper imitandae humilitatis remedia commendat. Nam quia peste superbiae attactum genus humanum perierat, decebat ut medicamentum humilitatis quo sanaretur, prima mox incipientis salutis tempora praetenderent. Et quia per temeritatem seductae mulieris mors humilitatis invicem ac pietatis praevenirent obsequiis. Prior ergo nobis beata Dei genitrix ad sublimitatem patriae coelestis iter ostendit humilitatis, non minus religionis, quam castitatis exemplo venerabilis. Siquidem gloria virginei et intemerati corporis qualis sit vita supernae civitatis, ad quam suspiramus, insinuat, ubi neque nubent neque nubentur, sed sunt sicut angeli Dei in coelis, ac virtutem mentis eximiam, qua ad hanc pertingere debeamus, indicat
Abbreviated transcription (Latin):
noctes abluit. acceptissimam ꝓrsus
auis ista ꝓpter consuetudinem gemen¬
di presentes scõrum luctus. & desideria
suꝑna designet. hoc tamem differũt.
quod turtur soliuagus. columba autẽ
grega num uolare consueuit. Et ob id
ista setretas orationum lacrimas. illa
publicos eccle conuentus insinuat.

Expanded text:
noctes abluit, acceptissimam Al. anoctes abluit, acceptissimam Al. aavis ista propter consuetudinem gemendi praesentes sanctorum luctus et desideria superna designet, hoc tamen differunt quod turtur solivagus, columba autem gregatim gemere consuevit; et ob id ista secretas orationum lacrymas, illa publicos Ecclesiae conventus insinuat.
Abbreviated transcription (Latin):
tem. turtur indicat castitatem: qͥa
& columba simplicitatis. & castitatis
amator est turtur: ita ut si conuigem
casu ꝑdiderit. non aliam ultra quere¬
re curet. Unde in laudib eccle loquit᷑
dũs. Pulchre sunt gene tue situt tur¬
turis. Et iterum. Ecce tu pulchra
es amica mea. ecce tu pulchra: oculi
tui columbarũ. Genas quippe ut tur
munem. Oculos habet columbarũ.
que nulli nocere desiderans. etiam
mumicos simplici amore contuetur.
Sed utraq auis memorata. quia ge¬
mitũ pro cantu edere solet. sc̃oꝵ in hoc
scło designat ploratum. de quo dñs
memorat. dicens. Amen amen dicouo¬
bis. quia plorabitis ꝙ flebitis uos.
mundus autẽ gaudebit. uos aũ con¬
tristabimini. sed tristicia ur̃a uer¬
Merito ergo turtur & columba dño
offeruntur in hostiam. quia nuirũ
simplex & pudica fidelium conuersa¬
tio gratum est illi sacrificiũ iusticie.
quia qui laborat in gemitu suo.qui
lacrimis stratum suum singlas per

Expanded text:
tem, turtur indicat castitatem; quia tem, turtur indicat castitatem; quia et columba simplicitatis, et castitatis amator est turtur, ita ut si conjugem casu perdiderit, non aliam ultra quaerere curet. Unde in laudibus Ecclesiae loquitur Dominus: Pulchrae sunt genae tuae, sicut turturis . Et iterum: Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra, oculi tui columbarum. Genas quippe ut  Almunem; oculos habet columbarum, qui nulli nocere desiderans, etiam inimicos simplici amore contuetur. Sed utraque avis memorata, quia gemitum pro cantu edere solet, sanctorum in hoc saeculo designat ploratum, de quo Dominus memorat, dicens: Amen, amen, dico vobis, quia plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit: vos autem contristabimini, sed tristitia vestra verMerito ergo turtur et columba Domino offeruntur in hostiam: quia nimirum simplex et pudica fidelium conversatio gratum est illi sacrificium justitiae: quia qui laborat in gemitu suo, qui lacrymis stratum suum singulas per
Abbreviated transcription (Latin):
magnus es: humilia te in omnib. Et
ut darent inquit hostiam scđm quod scri¬
ptum est in lege domini: par turturũ
aut duos pullos columbarũ. Hostia
hec: pauperũ erat. Precepit quippe dñs
in lege. ut qui possent agnum pro filio
uel filia simul & turturem siue colũ¬
bam offerrent: qui uero non sufficeret
ad offerendum agnum. duos iam uuir¬
tures. uel duos columbe pullos offerret.
Ergo dñs. nr̃e ꝑ om̃ia memor salutis.
non solum homo fieri cum deus esset.
sed etiam cũ diues esset. pauper fieri
dignatus est pro nobis: ut nos sua pau¬
pertate simul & humanitate diuitia¬
rum & diuinitatis sue donaret essepar¬
ed libet paulisper intueri: cur
hee aues maxime in hostiam do¬
mini iuberentur offerri. Nam & abra¬
ham patriarcha tanto ante legem tẽ¬
pore has in holocaustum dñi legitur
obtulisse: & in plerisq legis cerimoni¬
is.qui mundandus esset ꝑ has iubeba
tur mundari. Columba gͦ simplicita¬

Expanded text:
magnus es, tanto humilia te in omnibus . Et magnus es, tanto humilia te in omnibus . Et ut darent, inquit, hostiam secundum quod dictum est in lege Domini, Par turturum, aut duos pullos columbarum. Hostia haec pauperum erat. Praecepit quippe Dominus in lege ut qui posset, agnum pro filio vel filia, simul et turturem sive columbam offerret; qui vero non sufficeret ad offerendum agnum, duos jam turtures, vel duos columbae pullos offerret. Ergo Dominus nostrae per omnia memor salutis, non sed etiam cum dives esset, pauper fieri dignatus est pro nobis, ut nos sua paupertate simul et humanitate, divitiarum et divinitatis suae donaret esse pared libet paulisper intueri cur hae maxime volucres in hostiam Domini juberentur offerri; nam et Abraham patriarcha tanto ante legem tempore, has in holocaustum Domini legitur obtulisse, et in plerisque legis caeremoniis, qui mutur mundari. Columba ergo simplicita
Abbreviated transcription (Latin):
Ntueamur frẽs kñi diligentius uerba
legis que ꝓposuimus: & uidebimꝰ aꝑtis¬
sime quã beatissima dei genitrix & ꝑpe¬
tua uirgo maria. simul cũ filio quent
genuit ab omni fuerit iegis subiectio¬
ne liberrima. Cum enim dicat lex mu¬
uerem que suscepto semine peperisset.
immundam decerni. & ꝑlonga tempo¬
ra simul cum prole quam genuisset ob¬
latis deo uictimis debere mundari. pa-¬
tet ꝓfecto quia illam que sine uirilis su¬
sceptione seminis uirgo peperit.una cũ
filio qui natus est ei. neq immundam
describat. neq per hostias salutares do¬
ceat esse mundandã: sed sicut dñs ac sal¬
uator nr̃ qui duuinitatis legem dedit ap¬
parens in homine. fieri uoluit sub lege.
ut eos qui sublege erant redimeret. ut
adoptionem filiorũ dei reciperemus:
ita etiam beata genitrix illius que sin¬
gulari priuilegio supra legem fuit. ꝓ
ostendendo tamen humilitatis exem¬
plo. legalib subdi non refugit institu¬
tis: iuxta illud uiri sapientis. quanto

Expanded text:
igentius verba legis quae proposuimus, et videbimus apertissime quam beatissima Dei genitrix, et perpetua virgo Maria, simul cum Filio quem genuit, ab omni fuerit legis subjectione liberrima. Cum enim dicat lex, mulierem quae suscepto semine peperisset, immundam decerni, et per longa tempora simul cum prole quam genuisset oblatis victimis debere mundari, patet profecto quia illam quae sine virilis susceptione seminis virgo peperit, una cum Filio qui natus est ei, neque immundam describat, neque per hostias salutares doceat esse mundandam. Sed sicut Dominus ac Salvator noster, qui divinitatis legem dedit, apparens in homine, fieri voluit sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus; ita etiam beata genitrix illius, quae singulari privilegio supra legem fuit, pro ostendendo tamen humilitatis exemplo, legalibus subdi non refugit institutis: juxta illud viri sapientis: Quanto
Abbreviated transcription (Latin):
ymoir namq obediens: ioh̾es di¬
citur dei gr̃a. E ꝓpterea recte primus
apłoꝵ cum de amore suo requiritur.
hoc quod maiore pre ceteris obedientia
dñi uissis obsequitur. qd̃ ardentiori il¬
lum caritate amplectitur. ñ humani
meriti. sed muneris esse diuini. Unde
& apłs paulus eadem gr̃a confortatũ
nobis. Qui ergo ceteris flagrantius
dñm amare ꝓbatur. filius iohannis
cognominatur: quia nimirũ uirtus
eiusde amoris. non nisi ꝑ gr̃am scĩ¬
sp̃s percipitur. Qui tamen ipse no¬
tandũ. quam caute q circunspecte.
testimoniũ suo reddat amori: cũ dño
sciscitanti. an se plus aliis diligeret.
non est ausus respondere. tu scis quia
amo te plus hiis. sed temperate acsim¬
plici uoce. etiam inquit dñe tu scis
quia amo te.

Expanded text:
mon namque obediens, Joannes dicitur Dei gratia: et propterea recte primus apostolorum, cum de amore suo requiritur, hoc quod majore prae caeteris obedientia Domini jussis obsequitur, quod ardentiori illum charitate amplectitur, non humani meriti, sed muneris esse divini. Unde et apostolus Paulus eadem gratia confortatus ui datus est nobis . Qui ergo caeteris flagrantius Dominum amare probatur, filius Joannis cognominatur; quia nimirum virtus ejusdem amoris non nisi per gratiam Spiritus percipitur. Qui tamen ipse notandum quam caute et circumspecte testimonium suo reddit amori, cum Domino sciscitanti an se plus aliis diligeret, non ausus est respondere: Tu scis quia amo te plus his, sed temperata ac simplici voce, Etiam, inquit, Domine, tu scis quia amo te.
Abbreviated transcription (Latin):
rius fudit lacrimas sanguine cor¬
dis: & lauit dñi pedes obsequio confes¬
sionis. Capillis suis tersit. osculata est.
unxit: tacita loquebatur. Non sermo¬
nem ꝓmebat: sed deuotionem osten¬
qui dicunt elongare a me noli me
tangere. qm̃ mundus sum. putauit
enim nescisse dñm mulierem. hoc apd̃
se cogitabat. & dicebat in corde suo.
Hic si esset ꝓpħa: sciret que mulier
illi accessit ad pedes. Ideo eum nescire
credidit: quia illam non reppulit. qͥa
accedentem non ꝓhibuit:quia tangi
se a peccatrice ꝑmisit. Nam illum ne

Expanded text:
rius fudit lacrymas, sanguinem cordis, et lavit Domini pedes obsequio confessionis. Capillis suis tersit, osculata est, unxit: tacita loquebatur; non sermonem promebat, sed devotionem ostenQui dicunt Longe recede a me, noli me tangere, quoniam mundus sum ; putavit Dominum nescisse mulierem: Hoc apud se cogitabat, et dicebat in corde suo: Hic si esset propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes. Ideo eum nescire credidit, quia illam non repulit, quia accedentem non prohibuit, quia tangi se a peccatrice permisit. Nam illum ne
Abbreviated transcription (Latin):
filios. aut agros. ꝓpter nomen meum:
centuplum accipiet et uitam eternã
possidebit. Multi autẽ erunt primi
nouissimi: & nouissumm primi. Locus
iste cum illa sententia congruit: in qua
saluator loquitur. Non ueni pacem
mittere sed gladium. Ueni enim sepa¬
rare hominẽ a patresuo.&. matrem a
filia. & nurum a socru: & inimici
hominis domestici eius. Qui gͦ ꝓpter
fidem xp̃i. & predicationem euuͣgelii.
omnes affectus contempserunt. atq
diuitias & scłi uoluptates. isti centu¬
plum recipient. & uitam eternam
possidebunt. Ex occasione huius sen¬
tentie quidam introducunt mille an¬
nos post resurrectionẽ. dicentes nobis
tunc centuplum omniũ rerum quas
dimisimus. & uitam eternam esse
reddendam non intelligentes. quia
si in ceteris digna sit repmissio. in uxo¬
i ib appareat turpitudo. ut is qui u-¬
nam ꝓ domino cũmiserit: centum re.¬
cipiat in futuro. Sensus igitur iste est.
Qui carnalia pro saluatore dimiserit.
spiritalia recipiet: que comparatione

Expanded text:
eum, centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit. Multi autem erunt primi novissimi et novissimi primi. Locus iste cum illa sententia congruit in qua Salvator loquitur, non veni pacem mittere, sed gladium, veni quippe separare hominem a patre suo et matrem a filia, et nurum a socru, et inimici hominis domestici ejus. Qui ergo propter fidem Christi et praedicationem Evangelii omnes affectus contempserint, atque divitias et saeculi voluptates, isti centuplum recipient et vitam aeternam possidebunt. Ex occasione hujus sententiae quidam introducunt mille annos post resurrectionem dicentes, nobis tunc centuplum omnium rerum quas dimisimus et vitam aeternam esse reddendam, non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo, ut qui unam pro Domino dimiserit centum recipiat in futuro. Sensus igitur iste est: qui carnalia pro Salvatore dimiserit, spiritalia recipiet, quae comparatione et
Abbreviated transcription (Latin):
diues uon fuerat. cibos manu ꝙ arte
querebat. & tamen loquitur confiden¬
ter. reliquimus omma. Et quia nou
sufficit tantum relinquere. ungit
qd̾ ꝑfectum est: & secuti sumus tẽ. Ac
si patenter diceret. Fecimus qd̃ iissisti
quid igitur dabis nobis premii: Ihe aũ
dixit illis. Amen dico uobis: quod uos
qui secuti estis me in regentratione
cum sederit filius hominis in sede ma¬
uestatis sue. sedebitis & uos suꝑ sedes
duodeum. iudicantes duodecim tribꝰ
israel. Non dixit qui reliquistis om̃ia:
hoc enim & socrates fecit philosophꝰ
& multi alii diuitias contempserũt.
sed qui secuti estis me. quod ꝓprie apo¬
stoloꝵ est atq credentium. In regene¬
ratione cum sederit filius hominis in
sede maiestatis sue. quando ex mortus
de corruptione resurgent in corrupti:
sedebitis & uos in soliis iudicantiũ.
condempnantes duodecim tribus isrł
quia uobis credentib illi credere nolue
rit domũ uel fr̃es aut sorores. aut pa-

Expanded text:
uerat, cibos manu et arte quaerebat: et tamen loquitur confidenter: Reliquimus omnia. Et quia non sufficit tantum relinquere, jungit quod perfectum est: Et secuti sumus te. Ac si diceret: Fecimus quod jussisti: quid igitur nobis dabis praemii? Jesus autem dixit eis: Amen dico vobis quod vos qui sehominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel. Non dixit: qui reliquistis omnia, hoc enim et Crates fecit philosophus, et multi alii divitias contempserunt; sed qui secuti estis me: 151 quod proprie apostolorum est atque credentium. In regeneratione, cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, quando ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium, condemnantes duodecim tribus Israel: quia vobis credentibus, illi credere noluerunt. rit domu
Abbreviated transcription (Latin):
cebatur. Nonne ipse dixerat & quo ego
uadoscitis & uiam scitis: & se nescire
dicentes. eos hec scire conuicerat adden¬
do atq dicendo. ego sum uia ueritas
ti npore uobiscum sum q non cogno¬
uistis me: cum profecto & quo iret et
uiam scirent: non ob aliud nisi quia
ipsum utiq scirent: Sed facile ista¬
soluitur questio. si dicamus quod eũ
aliqui eoꝵ sciebant. aliqui nesciebant.
atq in hiis qui nesciebant & philippu̾
erat: ut quod ait .&. quo ego uado scitis.
& uiam scitis. illis dixisse intelligatur
qui sciebant: non philippo. cui dictũ ẽ.
tanto tempore uobiscũ sum. & non co¬
gnouistis me philippe.

Expanded text:
cebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego cebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi quod ipsum utiqsolvitur quaestio, si dicamus, quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant Philippus erat; et quod ait: Et quo ego vado, scitis, et viam scitis. Illis dixisse intelligatur, qui sciebant: non Philippo, cui dictum est: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe?
Abbreviated transcription (Latin):
eniq ipse. ꝙ in seipso ẽ ĩmutabili¬
ter: & in patre inseparabiliter. Nos u̾o
cũ in nobisipsis esse uoluissemus ad
nos ipsos turbati sumus. unde uox
illa est. ad me ipsum turbata est ani¬
ma mea: atq in deterius commnuta¬
ti. neq id qd̃ fuimus manere potui¬
mus. Cum aũ per ipsum uenimus
ad patrem. si cut ait nemouenit ad
patrem nisi ꝑ me: manentes in illo
nec a patre nos quisquã poterit sepa¬
rare. nec ab illo. Conectens itaq con¬
sequentia precedentib si cognouistis
meinquit. ꝙ patrem ineũ utiq cogno¬
scetis: hoc est quod ait. nemo uenit ad
patrem nisi per me. Deinde subiungit.
C amodo cognoscetis eũ: & uidistis eũ
ed philippus unus ex apłis
quid audierit non intelligens: dñe
inquit ostende nobis patrem . &. suffi¬
cit nobis. Cui dominus. Tanto inqͥt
tempore uobiscum sum. &. non cogno¬
iustis me philippe: Qui me uidet. iii
det & patrem. Ecce increpat qd̾ tanto
tempore cum ipsis erat: & non cognos¬

Expanded text:
enique ipse et in seipso est immutabiliter, et in Patre inseparabiliter: nos vero cum in nobis ipsis esse voluissemus, ad nos ipsos turbati sumus: unde illa vox est: Ad meipsum turbata est anima mea ; atque in deterius commutati, neque id quod fuimus manere potuimus. Cum autem per ipsum venimus ad PaPatrem nisi per me; manentes in illo, nec a Patre nos quis quam poterit separare, nec ab illo. 2. Connectens itaque consequentia praecedentibus: Si cognovistis me, inquit, et Patrem meum utique cognovistis. Hoc est quod ait: Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Deinde subjungit: Et amodo cognoscetis eum, et vidistis eum. Sed Philippus unus ex Apostolis, quid audierit non intelligens: Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cui Dominus: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem. Ecce increpat quod tanto tempore cum ipsis erat, et non cognos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfuit. qui ex hac multitudine uigi¬
laret. Igitur ubi turonici eos conspi¬
ciunt obdormisse: apprehensam scĩs
alii aforis suscipiunt. Positoq in na¬
ui: cum om̃i popło ꝑ uincennam
fluuiũ descendunt. Ingressiq lige¬
ris alueum: ad urbem turonicam
cũ magnis laudib psallentiũ. cho¬
rum dirigunt cõpiosum. De quoꝵ
uocib pictaui exꝑgefacti. nichil
de thesauro quẽ custodiebant habẽ¬
tes:cum magna confusione ad ꝓpͥa
sunt reuersi. Qd̃ siquis requirat:
cur post transitũ gratiani ep̃i unus
tantũ idest lidorius usq ad sc̃m mar¬
paganis: diu ciuitas turonica sine
benedictione sacerdotali fuit.

Expanded text:
perfuit qui ex hac multitudine vigiperfuit qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Turonici eos conspiciunt obdormisse, apprehensam sanctialii aforis suscipiunt, positumque in navi cum omni populo per Vingennam fluvium descendunt. Ingressique Ligeris alveum, ad urbem Turonicam cum magnis laudibus psallentioque dirigunt copioso. De quorum vocibus Pectavi expergefacti, nihil de thesauro quem costodiebant habentes, cum magna confusione ad propria sunt reversi. Quod si quis requiret, cur post transitum Catiani episcopi unus tantum, id est Litorius, usque ad sanctum Marpaganis, diu civitas Turonica sine benedictione sacerdotali fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ad superna conscendit: ita nos post illũ
quomodo possumus spe ascendannus. et
corde sequamur ipsum. affectu pariter. &
profectu. Ascendamus post illum. etiam
ꝑ uitia ac passiones nr̃as. Quomodo ꝑ
passiones nr̃as: Si utiq unusquisq nr̃m
subdere eas sibi studeat. ac suꝑ eas stare cõ¬
suescat: ex ipsis sibi gradum construit.
quo possit ad suꝑiora conscendere. Ele¬
uaburt nos si fuerint infranos. de ui¬
tiis nr̃is nobis scalam facimus. si uitia
ipsa calcemus. Nam cum bonitatis au¬
ctore non ascendit malitia: nec cũ hu
ginis libido atq luxuria. Non inquam
ascendunt uitia post uirtutũ parentẽ.¬
nec peccata post iustum. nec infirmita¬
tes ac morbi possunt ire post meditũ.
Si intrare ipsius medici regiam uolu¬
nius aulam: prius uulnera nr̃a curemꝰ.¬

Expanded text:
ad superna conscendit; ita nos post illum, ad superna conscendit; ita nos post illum, quomodo possumus, spe ascendamus, et corde sequamur. Ipso affectu pariter et profectu ascendamus post illum, etiam per vitia ac passiones nostras. Quomodo per passiones nostras? Si utique unusquisque nostrum subdere eas sibi studeat, ac super eas stare consuescat, ex ipsis sibi gradum construit, quo possit ad superiora conscendere. Elevabunt nos, si fuerint infra nos. De vitiis nostris scalam nobis facimus, si vitia ipsa calcamus. Nam cum bonitatis auctore non ascendit malitia, nec cum magginis libido atque luxuria. Non, inquam, ascendunt vitia post virtutum parentem, peccata post justum, nec infirmitates ac morbi possunt ire post medicum. Igitur si intrare ipsius medici regnum volumus, prius vulnera nostra curem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea exaltabit caput. si non est corpꝰ
nr̃m. quomodo est caput nr̃m: E cũ
alio loco ꝓpħa cõmemoret: paruulus
chil sumpsit ex nobis. nichil de nr̃o su¬
scepit: nichil nobis prestitit. Proinde
phauit: se exereuit non nobis uicit.
Si non in nr̃o corpore surrexit: condi¬
tiom nr̃e resurgendo nichil contulit.
Hec qui dicit: suscepte & assumpte
carnis non intelligit rationẽ. Con¬
fundit ordinem. euacuat utilitatem.
Solam gͦ ex homine nascendi elegit in
tam periculosa ꝑsuasio. De nr̃o est quod
appendit: de suo est quod donauit. Me¬
un testor esse qd̃ cecidit: ut meum sit
qd̃ resurrexit. Meum testor esse qd̃ iacu¬
it. intra tumulũ: ut meũ sit qd̃ ascen¬
dit in celum. In illo itaq nr̃i generis
homine. nos xp̃i mors uiuificauit: nos
resurrectio erexit: nos ascensio consecra¬
uit. & in illo nr̃e originis corpore. celesti¬
b regnis arram nr̃e conditionis impo
modũ dñs in hac die nr̃o cum corpore

Expanded text:
propterea exaltabit caput : si non est corpus propterea exaltabit caput : si non est corpus nostrum, quomodo est caput nostrum? Et cum alio loco propheta commemorat, Parvulus nihil sumpsit ex nobis; si nihil de nostro suscepit, nihil nobis praestitit. Proinde,phavit, se exercuit, non nobis vicit: si non in nostro corpore resurrexit, conditioni nostrae resurgendo nihil contulit. Haec qui dicit, susceptae et assumptae carnis non intelligit rationem, confundit ordinem, evacuat utilitatem: solam ergo ex homine nascendi elegit injuriam. tam periculosa persuasio. De nostro est quod apprehendit; de suo est quod donavit. Meum testor esse quod cecidit, ut meum sit quod resurrexit. Meum testor esse quod jacuit intra tumulum, ut meum sit quod ascendit in coelum. In illo itaque nostri generis corpore nos Christi mors vivificavit, nos resurrectio erexit, nos ascensio consecravit. In illo nostrae originis corpore coelestibus regnis arrham nostrae conditionis impos in hac die nostro cum corpore
Abbreviated transcription (Latin):
fiducialiter loquebatur. potestatem
habeo ponendi animam meã: & pote¬
statem habeo iterum sumendi eam.
Quasi homo in cruce pendebat: sed
quasi deus regnũ celeste donabat. Arri¬
substantias. penitus ñ uidentes que
erant hominis. ad deum impie retule¬
runt: credentes qd̃ minor loqueretur
diuinitas: ubi uincta deo hominis
demonstrabatur infirmitas. Nullã
itaq facientes inter. celestia & terrẽ¬
na rationem. dum inter deum & ho¬
minem distinguere nesciunt. d̃i sub¬
stantiam diuiserunt. Ex dum ad so¬
la hominis uerba respiciunt: deum
sine intellectus lumine ꝑdiderunt.
Nos uͦ ut prefatisumus: dei & homi¬
nis duplicem substantiam. sed simpli
qui impie asserit qd̃ beata maria solũ
deum peperit. eo quod sibi saluator
noster celestem nescio quã carnem in¬
tra uiscera materna ꝑfecerit. & ita tran¬
sierit ꝑ uirginis uterum. quasi ꝑ corpꝰ
alienum. S cum dicat ꝑ. ꝓpħam ser¬
mo diuinus. de torrente in uia bibet.

Expanded text:
fiducialiter loquebatur, Potestatem fiducialiter loquebatur, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam . Quasi homo in cruce pendebat; sed quasi Deus regnum coeleste donabat . Arisubstantias penitus non videntes, quae erant hominis, ad Deum impie retulerunt, credentes quod minor loqueretur divinitas, ubi juncta Deo hominis demonstrabatur infirmitas. Nullam itaque facientes inter coelestia et terrena rationem, dum inter Deum et hominem distinguere nesciunt, Dei substantiam diviserunt: et dum ad sola hominis verba respiciunt, Deum sine intellectus lumine perdiderunt. Nos vero, ut praefati sumus, Dei et hominis duplicem substantiam, sed simplicqui impie asserit quod beata Maria solum Deum pepererit, eo quod sibi Salvator noster coelestem nescio quam carnem intra viscera materna perfecerit, et ita transierit per Virginis uterum, quasi per corpus alienum. Sed cum dicat per prophetam sermo divinus, De torrente in via bibet;
Abbreviated transcription (Latin):
orientalis erroris: qui impia nouitate
presumit asserere. filium dei acfilium
hominis unius esse nature.
N alterutra enim parte. uel qui solum
hominẽ fuisse dixerit: negabit condito¬
ris głam: uel qui solum deum negabit
miscdiam redemptoris. Quo genere nõ
facile arriamis euuglicam poterit ape¬
rire ueritatem: ubi filium dei nunc
equalem legimus. nunc minorem. Qͥ
enim unius nature saluatorem nr̃m
mortifera ꝑsuasione crediderit:aut
solum hominem de celo missum: aut
solum deum cogetur dicere crucifixũ.
Sed non ita est. Mortem enĩ nec solus
ds sentiret:nec solus homo superare
potuisset. Nos gͦ nouerimus duplicẽ
in xp̃o geminamq substantiã: de pa¬
tre celestem. de matre terrenam: quan¬
quã utramq in uno eodemq redemp¬
tore nr̃o. suis ꝓmptum est testimoniis
explicare. Quasi homo dicebat. quia
ego et pater unum sumus.
Iuasi homo dicebat tristis est ani¬
na mea usq ad mortem: sed quasi d̃s

Expanded text:
Orientalis erroris, qui impia novitate Orientalis erroris, qui impia novitate praesumit asserere, Filium Dei ac filium hominis unius esse naturae. In alterutra enim parte, vel qui solum hominem fuisse dixerit, negabit Conditoris gloriam: vel qui solum Deum, negabit misericordiam Redemptoris. Quo genere non facile Arianus evangelicam poterit habere veritatem, ubi Filium Dei nunc aequalem legimus, nunc minorem. Qui enim unius naturae Salvatorem nostrum mortifera persuasione crediderit, aut solum hominem de coelo missum, aut solum Deum cogitur dicere crucifixum. Sed non ita est. Mortem enim nec solus Deus sentire, nec solus homo superare potuisset. Nos ergo noverimus duplicem in Christo geminamque substantiam; de Patre coelestem, de matre terrenam. Quam utramque in uno eodemque Redemptore suis promptum est testimoniis explicare. Quasi homo dicebat, Quia Ego et Pater unum sumus . Quasi homo dicebat, Tristis est anima mea usque ad mortem ; sed quasi Deus
Abbreviated transcription (Latin):
fragilitate posse monstrauit:
& dum uictorem mortis: in celestia eleua.
uictoribus que sequantur ostendit.
Ascensio ergo domini catholice fidei con¬
firmatio fuit I ut securi in posterũ crede¬
remus. miraculi illius donum: cuius iã
in presenti ꝑcepissemiis affectum. Et fi¬
delis quisq cum iam tanta ꝑceperit: ꝑ
ea que agnoscit prestita discat sperare
ꝓmissa: ac dei sui preteritam. presentẽ q
bonitatem. quasi futuroꝵ teneat cautio
uꝑ excelsa gͦ celi terre .ii. ¶nem.¬
num corpus imponitur: ossa intra se¬
pulchri angustias. paulo ante conclusa.
angłoꝵ cetib inseruntur in gremiũ
immortalitatis mortalis natura trans¬
funditur. Et ideo sacra apłice lectionis
testatur historia. C um hec dixisset in¬
quit: uidentib illis eleuatus est. Dum
audis eleuatum: agnosce militie cele-¬
stis obsequiũ. Unde hodierna festiui¬
tas: hominis nob̃ & dei sacramenta
potentiam: in eo aũ qui eleuatur hu¬
manam cognosce substantiam. Id̾oq

Expanded text:
atere posse monstravit; et dum victorem mortis in coelestia elevavit, victoribus quo sequantur ostendit. Ascensio ergo Domini catholicae fidei confirmatio fuit: ut securi in posterum crederemus miraculi illius donum, cujus jam in praesenti percepissemus effectum; et fidelis quisque cum jam tanta perceperit, per ea quae cognoscit praestita, discat sperare promissa, ac Dei sui praeteritam praesentemque bonitatem, quasi futurorum teneat cautionem. Super excelsa ergo coeli terrenum corpus imponitur, ossa intra sepulcri angustias paulo ante conclusa, Angelorum coetibus inferuntur, in gremium immortalitatis mortalis natura transfunditur: et ideo sacra apostolicae lectionis testatur historia, Cum haec dixisset, inquit, videntibus illis elevatus est . Dum audis elevatum, agnosce militiae coelestis obsequium. Unde hodierna festivitas hominis nobis et Dei sacramenta potentiam; in eo autem qui elevatur, humanam cognosce substantiam. 2. Euty
Abbreviated transcription (Latin):
s de desponsata uiro concipi. & nasei
uoluerit plurime a patrib rationabi¬
les cause ꝓferuntur: equib ꝑ maxima
est ne uelud stupri rea dampnaretur¬
si uirum non habens filium ꝓcrearet:
deinde in his etiam que domestica cu¬
ra naturaliter exigebat. puerpera sola¬
tio sustentaretur uirili: Lectio .iii.

Expanded text:
sed de desponsata viro concipi et nasci sed de desponsata viro concipi et nasci voluerit, plurimae a patribus rationabiles causae proferuntur, e quibus permaxima est, ne velut stupri rea damnaretursi virum non habens filium procrearet: deinde ut in his etiam quae domestica cura naturaliter exigebat, puerpera solatio sustentaretur virili. Oportebat
Abbreviated transcription (Latin):
issus est angłs Gabriel adeo. Raro
autem legimus: quia apparentes
hominib angłi designantur ex nomi¬
ne. uerum quotienscumq fit. ideo utiq
fit: ut etiam nomine ip̃o quod ministͣ¬
turi ueniunt insinuent. Gabriel nrãq
fortitudo dei dicitur. Et merito tali no¬
mine prefulget: qui nascituro in car¬
ne deo testimonium ꝑhibet. De quo pro¬
pheta in psalmo. Dominus inquit for¬
tis & potens: dominus potens in prelio
Illo nimirum prelio. quo potestates
aereas debellare: & ab earum tyranni¬
de mundum ueniebat eriꝑe. Ad uirgi¬
nem desponsatam uiro cui nomen e¬
rat ioseph de domo dauid: & nomen
uirginis maria. Quod dicitur de como
dauid: non tantum ad ioseph: s etiam
ꝑtinet ad mariam. Legis namq erat
preceptum. ut de sua quisq tribu ac fa¬
milia duceret uco. rem. Apło quoq
attestante. qui ad timotheum scribẽs
quia in corrupta eiꝰ genhͥc uerã de styrpe dã
onginẽ dii x̃. Curaũ ip̃e ñ de sĩplici uirgine.

Expanded text:
issus est ergo angelus Gabriel a Deo. Raro autem legimus quia apparentes hominibus angeli designantur ex nomine. Verum quotiescunque fit, ideo utique fit ut etiam nomine ipso quod ministraturi veniant, insinuent. Gabriel namque fortitudo Dei dicitur. Et merito tali nomine praefulget, quia nascituro in carne Deo testimonium perhibet. De quo Propheta in Psalmo: Dominus, inquit, fortis et potens, Dominus potens in praelio . Illo nimirum praelio, quo potestates aereas debellare, et ab earum tyrannide mundum veniebat eripere. Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. Quod dicitur de domo David, non tantum ad Joseph, sed etiam pertinet ad Mariam. Legis namque erat praeceptum ut de sua quisque tribu ac familia duceret uxorem, Apostolo quoque attestante, qui, ad Timotheum scribens,  genitrix veram de stirpe David originem duxit. Cur autem Dominus non de simplici virgine,
Abbreviated transcription (Latin):
tius excitat saluum. qui morti fu̾ at
deputatus: & ad gaudium euocat qͥ
fuerat ꝑ recipitatus in luctũ. Nam qͥ
incestus fuerat mortuus. castus exurgit.
& fit predicator castimonie. qui ꝑsecutor
extiterat castitatis. Ao hec sacrilegi con¬
turbantur in templis. & xp̃m ista mira¬
seditiones ignobilis uulgi: ut ratioque
suadebat fidem. seditionũ clamorib pul-¬
sa. locum in mentib hominũ inueni¬
re non posset. Pater uero suscitati filii
tristis abscessit: & ut legitur turbis fu¬
rentib uicarium dereliquit.

Expanded text:
tuis excitat salvum, qui morti fuerat tuis excitat salvum, qui morti fuerat deputatus; et ad gaudium evocat, qui fuerat praecipitatus in luctum. Nam qui incestus fueraet fit praedicator castimonii, qui persecutor exstiterat castitatis. 9. Ad haec sacrilegi conturbantur in templis, et Christum ista miraseditionem ignobilis vulgi; ut ratio quae suadebat finem seditionum, clamoribus pulsa, locum in mentibus hominum invenire non posset. Pater vero suscitati filii tristis abscessit, et ut legitur, turbis furentibus vicarium dereliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
eniq populos quos preco ad libidi¬
nem inuitauerat. uirgo ad captiuita¬
tem optinuit: & quos ad eam diabolꝰ
inquinatos induxit: illa a se mundos
eiecit. Omnes namq singillatim ingres¬
si unus alterũ sustinebat ingressum: que
egressum dum non crederet mundum.
se exhibebat immundũ. Sed ingressus
ad libidinem ad adorandum dñm me-¬
ritis uirginis tenebatur: & exibat inde¬
dei seruus. qui seruus diaboli fuerat in
tus. ingressus. Et tot factisunt xp̃i cul¬
tores: quot diabolus corruptores se puta¬
uerat uirginis inuenisse. Remansit
itaq uiuenis qui ꝓbationis huiꝰ auc¬
tor extiterat: qui se putabat defensorem
uirginis superare. Hic dum splendori¬
uidebatur habere amisit: & mort̃ẽ quã
querebat inuenit. Succedunt ridentib
lacrime: & insultantib finem lamenta¬
tionis imponunt. Attendit uirgo lug̃n¬
tem iudicem: &. quẽ minantẽ arte con-¬
dempserat. nunc deprecantem exaudit.
Ilico gͥ ut cepit orare ꝓ mortuo. & a mor¬

Expanded text:
enique populos, quos praeco ad libidinem invitaverat, virgo ad captivitatem obtinuit: et quos ad eam diabolus inquinatos induxit, illa a se mundos ejecit; omnes namque singillatim ingressi, unus alterum sustinebat ingressum, quem egressum, dum non crederet mundum, se exhibebat immundum: sed ingressus ad libidinem, ad adorandum Dominum meritis virginis tenebatur; Dei servus, qui diaboli fuerat servus intus ingressus; et tot facti sunt Christi cultores, quot diabolus corruptores se putaverat virginis invenisse. Remansit itaque juvenis qui reprobationis hujus auctor exstiterat: qui se putabat defensorem virginis superare, hic splendorevidebatur habere, amisit: et mortem, quam quaerebat, invenit. Succedunt ridentibus lacrymae, et insultantibus finem lamentationes imponunt. Attendit virgo lugentem judicem, et quem minantem ante contempserat, nunc deprecantem exaudit. Illico igitur, ut coepit orare pro mortuo, et a mor
Abbreviated transcription (Latin):
sentiam sue uisionis reuelare dignatꝰ
est. Hoc est enim qd̃ fidelib cunctis
alibi ꝓmisit dicens. Ubi sunt duo uel
tres congregati in nomine meo: ibi
sum in medio eoꝵ. Ad confirmandã
namq fidei nr̃e constantiam. qd̃ semꝑ
agit presentia diuine pietatis: aliqͣndo
etiam presentia uoluit corporalis osten¬
dere uisionis. Nam & de nobis quãuis
porro infra apłoꝵ pedes iacentib. hoc
ipsum eius miscdia fieri confidere debe¬
mus: ipsum uidelicet esse in medio no¬
stri. quotienscũq conuenientes in
nomine illiꝰ congregamur. Nomen
quippe illiꝰ ihc: idest saluator interp̾¬

Expanded text:
sentiam suae visionis revelare dignatus sentiam suae visionis revelare dignatus est. Hoc est enim quod fidelibus cunctis alibi promisit, dicens: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Ad confirmandam namque fidei nostrae constantiam, quod semper agit praesentia divinae pietatis, aliquando etiam praesentia voluit corporalis ostendere visionis. Nam et de nobis quamvis porro infra apostolorum pedes jacentibus hoc ipsum ejus misericordia fieri confidere debemus, ipsum, videlicet, esse in medio nostri, quotiescunque convenientes in nomine illius congregamur. Nomen quippe illius Jesus, id est, Salvator e
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrem meũ: deinde duab a mo¬
numento currentib nuntiare discipu¬
lis. que ab angłis de ꝑfecta eius resur¬
rectione didicerant: de quib scriptũ
est. quia accesserunt & tenuer̃t pedes
eius. & adorauerunt eum.
pparuit ipso die aduesperascente
eum ad hospitiũ uocantes in panis fra¬
ctione cognouer̃t. Apparuit & petro. Qd̃
si euũgłista quando uel ubi factũ sit.
nunime designauerit. tamen qͥa factũ
sit non tacet: scribens quia cũ prefati
duo discipuli cognito dño in emmaus.
statim redissent iherłm. inuenerint
congregatos undecim. & eos qui cũipsis
erant dicentes. quia surrexit dñs uere
& apparuit symoni. Acdem de subiung̃.¬
E ipsi narrabant que gesta erant in
uia: & quomodo cognouer̃t eum in fra¬
ctione panis. Statimq annectit quin¬
tam eius apparitionem: de qua modo
notandum. & diligenter memorie cõ¬
mendandũ est: qd̃ de se loquentib di¬
scipulis dñs astare in medio. & pre¬

Expanded text:
ad Patrem meum . Deinde duabus a moad Patrem meum . Deinde duabus a monumento currentibus nuntiare discipulis quae ab angelis de perfecta ejus resurrectione didicerant, de quibus scriptum est: Quia accesserunt, et tenuerunt pedes ejus, et adoraverunt eum . Apparuit ipso die advesperascente eum ad hospitium vocantes in panis fractione cognoverunt; apparuit et Petro . Quod si evangelista quando vel ubi factum sit, minime designaverit, tamen quia factum sit non tacet, scribens quia cum praefati duo discipuli, cognito Dstatim rediissent Hierusalem, et invenerint congregatos undecim, et eos qui cum ipsis erant dicentes: Quia surrexit Dominus vere, et apparuit Simoni, acEt ipsi narrabant quae gesta erant in via, et quomodo cognoverunt eum in fractione panis. Statimque annectit quintam ejus apparitionem, de qua modo notandum et diligenter memoriae commendandum est, quod de se loquentibus discipulis Dominus astare in medio, et prae
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ incrementũ temporis ostendit: qͥa
nimirũ tanta erat uirtus miraculi.
ut hanc repente totam capere fragilia
mortaliũ pectora non possent. Consu¬
lens gͥ ipse imbecillitati querentium.
primo uenientib ad monumentum.
&. feminis suo amore feruentib. & uiris
reuolutũ lapidem. & ablato suo corpo
re linteamina quib inuolutũ erat.
sola posita monstrauit.deinde curiosius
inquirentib feminis. & de eo qd̃ inue-¬
nerant mente confternatis. angłorũ
uisionem oftendit: qui illum resur¬
rexisse certa maifestationi patefacerẽt.
Ac sic precurrente fama patrate resur¬
rectionis. tandem ip̃e dñis uirtutũ et
rex głe apparens: quanta potentia mor¬
tem quam ad horam gustauerat deui¬
cisset aperuit. Etquidem quantum ex
euuglice serie lectionis inuenimus.
quinquies ipsa qua resurrexit die. ui¬
sus est hominib. Primo marie mag¬
dalene ad monumentũ. quando ei desi¬
deranti pedes eius amplecti dictum est.
noli me tangere. nondum enĩ ascendi

Expanded text:
 incrementum temporis ostendit, quia nimirum tanta erat virtus miraculi, ut hanc repente totam capere fragilia mortalium pectora non possent. Consulens igitur ipse imbecillitati quaerentium, primo venientibus ad monumentum et feminis suo amore ferventibus et viris, revolutuquibus involutum erat, sola posita monstravit; deinde curiosius inquirentibus feminis, et de eo quod invenerant mente consternatis angelorum visionem ostendit, qui illum resurrexisse certa manifestatione patefacerent, ac sic praecurrente fama patratae resurrectionis, tandem ipse Dominus virtutum et rex gloriae apparens, quanta potentia mortem quam ad horam gustaverat devicisset, aperuit. Et quidem quantum et evangelicae serie lectionis invenimus, quinquies ipsa qua resurrexit die, visus est hominibus primo Mariae Magdalenae ad monumentum, quando ei desideranti pedes ejus amplecti  Al. complecti  dictum est: Noli me tangere, nondum enim ascendi
Abbreviated transcription (Latin):
peliret. At lux ineffabilis cunctis
resplenduit: & beatissimi dionisii
ca dauer se erexit.scãq manu caput
a corpore dolabra lictoris truncatũ
facta est comes multitudo celestis ex
fuerat decollatus ꝑ duo miliaria
deportanti. usq ad locum in quo ñc̃
nis deum laudans.

Expanded text:
it, ac lux ineffabilis cunctis resplenduit; et beatissimi Dionysii se cadaver erexit, sanctaque manu caput a corpore dolabra lictoris truncatum,facta est comes multitudo coelestis exfuerat decollatus, per duo fere millia deportanti usque ad locum, in quo nunc Dnis Deum laudans.
Abbreviated transcription (Latin):
uis uero nesciat suꝑbos inflatos
dici: tanquã uento distentos: Unde
est etiam illud apłi. Scientia inflat.
caritas uero edificat. Quaꝑꝑter rec¬
te hic intelliguntur pauperes sp̃u hu
de omnino inciꝑe oportuit beati¬
tudinem. Si quidem ꝑuentura est
ad summã sapientiam. Initiũ aũ
sapientie timor domini: qm̃ & econ¬
trario initium om̃is peccati suꝑbia
scribitur. Suꝑbi autem appetunt.
& diligunt regna terrarũ: beati aũ
celoꝵ. B eati mites: qm̃ ipsi heredita¬
te possidebunt terram. Illam credo
terram: de qua in psalmo dicitur.
Spes mea es tu: portio mea in terra
uiuentiũ. Significat enim quan¬
dam soliditatem. & stabilitatem. he¬
reditatis perpetue. ubi anima ꝑ bo¬
num affectum tanquam loco suo
requiescit. sicut corpus in terra. &
inde cibo suo alitur. sicut corpus ex
terra. Ipsa est requies: & uita sc̃oꝵ
Mites aũ sunt: qui cedunt imꝓbi¬
tatib. & non resistunt malo: sed uin¬
cunt in bonum malum. Rixentur

Expanded text:
uis vero nesciat superbos inflatos dici, tanquam vento distentos? Unde est etiam illud Apostoli: Scientia inflat, charitas vero aedificat . Quapropter recte hic intelliguntur pauperes spiritu,de omnino incipere oportuit beatitudinem; siquidem perventura est ad summam sapientiam: Initium autem sapientiae timor Domini ; quoniam et e contrario, Initium omnis peccati superbia inscribitur . Superbi ergo appetant et diligant regna terrarum: Beati autem . Beati mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram: illam credo terram, de qua in Psalmo dicitur, Spes mea es tu, portio mea in terra viventium . Significat enim quamdam soliditatem et stabilitatem haereditatis perpetuae, ubi anima per bonum affectum, tanquam loco suo requiescit, sicut corpus in terra; et inde cibo suo alitur, sicut corpus ex terra: ipsa est requies et vita sanctorum. Mites autem sunt qui cedunt improbitatibus, et non resistunt malo, sed vincunt in bono malum . Rixentur
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Uc autẽ in pemnis astruere
fas est. y aĩa cius et caro
quã clegit. et habitaculũ sibi fe¬
cit sapientia pris. ab omni ma¬
licia et ĩmundicia fucrit puris¬

Expanded text:
Hoc igitur in primis astruere fas est, quod anima ipsius et caro quam elegit, et habitaculum sibi fecit Sapientia Dei Patris, ab omni malitia et immunditia puris
Abbreviated transcription (Latin):
km̃i definiuit dñs dicens: maiorem
hac dilectionem nemo habet. ut ani¬
mam suam ponat quis ꝓ amicis suis.
Quia gͦ suꝑuis dixerat. hoc est manda¬
tum meum ut diligatis inuicem sicut
dilexi uos. quib uerbis addidit qd nc̃
audistis maiorem hac dilectionẽ nemo
habet ut animã suam ponat quis pro
amicis suis: fit ex hoc consequens qõ
idemiste euuangelista iohannes in epi¬
stola sua ait. ut quemadmodũ xp̃c pro
gentes utiq inuicem sicut ipse nos di¬
lexit. qui ꝓ nobis animã suã posuit.
imirũ hoc est quod legitur ui.
in ꝓuerbiis salomonis. Si sederis ce¬
nare ad mensam potentis: conside¬
rans intellige que apponuntur tibi.
ꝙ sic mitte manũ tuam. sciens qm̃
talia oportet te preparare. Nam que
est mensa potentis. nisi unde sumitur
corpus & sanguis eius. qui ꝓ nobis¬
posuit animam suam: E quid est
ad eam sedere. nisi humiliter accedere:
E quid est considerare & intelligere.
que apponantur tibi: nisi digne tan¬

Expanded text:
ens: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Quia ergo superius dixerat: Hoc est mandatum meum ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, quibus verbis addidit quod nunc audistis: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis, fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit , ut quemadmodum Christus pro gentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi; et sic mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Nam quae mensa est potentis, nisi unde sumitur corpus et sanguis ejus qui anposuit animam suam? Et quid est ad eam sedere, nisi humiliter accedere? Et quid est considerare et intelligere quae apponuntur tibi, nisi digne tan
Abbreviated transcription (Latin):
ibi necessario etiam dilectio dĩ. Qui
enim non diligit deum. quomͦ dili¬
git ꝓximũ tanquã seipsum: quando
pe impius & iniquus. Qui aũ dili¬
git iniquitatem: non plane diligit
sed odit animã suam. Hoc gͦ precep¬
tum domini teneamus. ut nos inui¬
cem diligamus: & quicqͥd aliud prece¬
pit faciemus. qm̃ qui cqͥd est aliud hic
habemus. Discernitur quippe ista di¬
lectio ab ea dilectione qua se inuicẽ
diligunt homines: sicut homines.
Nam ut discerneretur adiunctũ ẽ.
sicut dilexi uõs. Utquid enĩ nos dile¬
xit xp̃c: nisi ut possimus regnare
cũ xp̃o: Ad hoc gͦ & nos inuicem dili¬
gamus. ut dilectionem nr̃am discer¬
namus a ceteris. qui non adhuc se¬
inuicem diligunt. qͥa nec diligunt.
ui autẽ se propter habendum
deum diligunt: ipsi se diligunt. Ergo
ut se diligant: deum diligunt. Non ẽ
hec dilectio in omnib hominib. Pau¬
ci se ꝓpterea diligunt: ut sit d̃s omnia

Expanded text:
ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam seipsum? Est pe impius et iniquus. Qui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit animam suam . Hoc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus, et quidquid aliud praecipit, faciemus, quoniam quidquid est aliud, hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab ea dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines. Nam ut discerneretur, adjunctum est: sicut dilexi vos. Ut quid enim nos dilexit Christus, nisi ut possimus regnare cum Christo? Ad hoc ergo et nos invicem diligamus, ut dilectionem nostram discernamus a cinvicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt: ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus: pauci se propterea diligunt, ut sit Deus omnia