comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ⁊ aplebeio poeta non ignobaliter dictũ tenes
Crede mihi non est sapientis dicere uiuã: sera
nimis uita est crastina iuiue hodie: Est uõ consiliũ
illud Alcibiadis late patens ad multa u̾sabile
ulcio stimulat. gula sollicitat suspendit ambi¬
cio incendit amor difficillima exequendo cõte¬
nendoq facilliã: Hec aiũ doceamꝰ: ut anceps
& piculosa ad nocendum uia ita sepe dũ ulcis¬
t uoles inuiriã aceruab ut uilis gule seruitus
&solliciti apparatus turpissimus exitus. ut uẽ¬
tosa semꝑ ambicio supplicandum ppło: quo
nhil est durius ut inꝓbus suꝑbusq amor
seruiendum mulierculis quo inhil indignius
uro forti.ridendum ĩ anit lugendũq &. sepe
non minus letis ꝙͣ mestis euentibus tanta uani¬
tas rei est. Horum oiũ una est regula: si qđe
his inplendis cogitacio inpendit᷑ nũꝙ̃ deerũt
mesticie in mortalis & malorum caẽ: ut euadas

Expanded text:
hoc a plebeio poeta non ignobiliter dictum tenes: hoc a plebeio poeta non ignobiliter dictum tenes: crede michi, non est sapientis dicere: vivam; sera nimis vita est crastina, vive hodie. Est vero consilium illud Alcibiadis late patens et ad multa versabile. Ultio stimulat, gula solicitat, suspendit ambitio, incendit amor: difficillima exequendo contemnendoque facillima. Hec animum doceamus: ut anceps et periculosa ad nocendum via — itaque sepe dum ulcisci voles iniuriam acervabis —, ut vilis gule servitus et soliciti apparatus turpissimus exitus, ut ventosa semper ambitio — supplicandum populo, quo nichil est durius — ut improbus superbusque amor — serviendum mulierculis, quo nichil indignius viro forti ridendum inaniter lugendumque, et sepe non minus letis quam mestis eventibus, tanta vanitas rei est! Horum omnium una est regula: siquidem his implendis cogitatio impeditur, nunquam deerunt mestitie immortales et malorum cause; ut evadas
Abbreviated transcription (Latin):
uite breuis ac fragilis alimẽta: que ut dixi
iam pridem cumulate. & usq ad inuidiam
ac delicias assunt: uerum esto. desit aliquid
Quis est enim regũ cuinõ aliqd desit. Hlic magno
iussu assurgendũ: dic & aliquis ut omẽm ꝓrsus
indigenciam futuri diis similes ꝓpellamus q̃ nec
penitus pelli potest.&. ad tp̃s pulsa reddit acrior
Citero quidem ad Germanũ scribens: qđ ie in¬
ꝗt sicut sepe antea cohortaris ad ambicionem
s laborem faciam equidem sed qñ uiue mus
obreuis q̃stio sed efficax huic uo quisquiserit
hortatoii nrõ apte ne satis &. grauiter respon¬
deripõt: placet amice qđ suggeris si modo pos¬
sibile est: sed qñ uiuere incipieius oro te quos
silicet non modo uiuere sed uxisse iam deceat
nam hec semꝑ anxia atq incrastinũ ꝓminens
non est uita: sed uite meditacõ nũꝙͣ forte uen¬
ture & qđ constat ambigue Inter inulta qđe

Expanded text:
vite brevis ac fragilis alimenta que, ut dixi, vite brevis ac fragilis alimenta que, ut dixi, iampridem cumulate et usque ad invidiam ac delitias assunt. Verum esto, desit aliquid. Quis est enim regum cui non aliquid desit? Hic magno nisu assurgendum dicet aliquis, ut omnem prorsus indigentiam futuri diis similes propellamus; que nec penitus pelli potest, et ad tempus pulsa redit acrior. Cicero quidem ad germanum scribens: «Quod me» inquit «sicut sepe antea cohortaris ad ambitionem et laborem, faciam equidem, sed quando vivemus?». O brevis questio, sed efficax! Huic vero, quisquis erit, hortatori nostro apte ne satis et graviter responderi potest: placet, amice, quod suggeris, si modo possibile est; sed quando vivere incipiemus, oro te, quos scilicet non modo vivere sed vixisse iam deceat? Nam hec semper anxia atque in crastinum prominens non est vita, sed vite meditatio nunquam forte venture et, quod constat, ambigue. Inter multa quidem
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tor: In quo laudare soleo nõ fcimiusticiam s
in alios t̾minos an cĩsum. Ecre em̃ uenient quiã
nobis ad magnas diuicias ostẽdãt qđ ihil est
aliud ꝙͣ auariciam docere. pestilens sane scola
& oposa ad modũ difficiłq doct̾ua multo ugi¬
liarum ac laborum inpẽdio discẽda .& uł effcũ
caritura uł nocitura successibus: In his cogita¬
ciombus occupato aĩo dicamus: Cogita pocius
qualit ista non cupias: Ea erum utilior & certe
facilior ars est ad quã si ad huc lentus inelocil
est aĩis additus urgendis erit stimulis osten¬
lamus ei preter mala diuiciarum dequibus
& a nobis mõ aliquid & multa quotidie dicũt
amultis: eẽ artem hac̃ inmanibiis nr̃is. illam al¬
inꝗt pocius afortuna in petrem ut det ꝙͣ ame
ne petam: Itaq rem difficilem &. euẽtus ambigui
puto p̾̃stat intentatam linquẽ que & si certeuti¬
lis foret eẽt tñ intempestina e sera: Ecte enim
sudabimus anhelabimꝰ torquebii᷑ ne de sint

Expanded text:
iustitiam, sein alios terminos ante versum. Ecce enim venient qui viam nobis ad magnas divitias ostendant, quod nichil est aliud quam avaritiam docere, pestilens sane scola et operosa admodum difficilisque doctrina, multo vigiliarum ac laborum impendio discenda et vel effectu caritura vel nocitura successibus. In his cogitationibus occupato animo dicamus: «Cogita potius qualiter ista non cupias». Ea enim utilior et certe facilior ars est, ad quam si adhuc lentus et indocilis est animus, additis urgendus est stimulis. Ostendamus ei preter mala divitiarum, de quibus et a nobis modo aliquid et multa quotidie dicuntur a multis, esse artem hanc in manibus nostris, illam alinquit «potius a fortuna impetrem ut det, quam a me ne petam?». Itaque rem difficilem et eventus ambigui puto prestat intentatam linquere, que etsi certe utilis foret, esset tamen intempestiva et sera. Ecce enim sudabimus, anhelabimus, torquebimur, ne desint
Abbreviated transcription (Latin):
ludentem aĩo at̃ affert tenebras & spinas &
tribulos curarum tristium atq pugnencium
& quo purgacius uidetur eo abditis malis in¬
fecius est nũqͣ sole ueniunt diuicie. inulta&
uaria mala secum uehunt: & innumeros labo¬
res cãs discriminum: Simͥnon satis est fidei q̃re
abhis quos felices uocant: & ad uira ut ueri nͥ

Expanded text:
tem, animo autem affert tenebras et spinas et tribulos curarum tristium atque pungentium, et quo purgatius videtur eo abditis malis infectius est. Nunquam sole veniunt divitie, multa et varia mala secum vehunt et innumeros labores causasque discriminum. Si michi non satis est fidei, quere ab his quos felices vo
Abbreviated transcription (Latin):
niscuissent delectant fateor sed multo amplis
delec tarẽt: nunc mulcet eloquẽcie p̾ma frõs cla¬
ra u̾borum luce: sed sinaꝵuis orba lumĩb cum
diu aures delimerit neq quietat aiũ neq ꝑdu¬
cit ad illam sup̃mã stabilemq dulcedinẽ ac pacẽ
intellcũs ad quãꝙ qđ insensati & suꝑbi hoĩes con¬
tẽpnũt insi ꝑ ipãm ꝵpĩ humilitatem nõ ẽ alitus
Hec tibi aut̃ sic affectus aiõ dic taui ut oĩs inpulsa¬
rum uento frondium fragor & oĩs circa nascẽtiũ
sontus aquarũ hoc unũ dicere iuderent᷑: bene sua¬
des recte consulis uerum dicis laus deo¬

Expanded text:
miscuissent, delectant fateor, sed multo amplius miscuissent, delectant fateor, sed multo amplius delectarent. Nunc mulcet eloquentie prima frons clara verborum luce, sed sententiarum veris orba luminibus, cum diu aures delinierit, neque quietat animum nec perducit ad illam supremam stabilemque dulcedinem ac pacem intellectus ad quam, quod insensati et superbi homines contemnunt, nisi per ipsam Cristi humilitatem non est aditus. Hec tibi autem sic affecto animo dictavi, ut omnis impulsarum vento frondium fragor et omnis circa nascentium sonitus aquarum hoc unum dicere viderentur: bene suades, recte consulis, verum dicis
Abbreviated transcription (Latin):
non grã non deliciis affluxisse: sed caste: s pie
s in nocẽter uixisse ꝓfuꝑrit: tũc ut sꝑo fatebit᷑
ꝗ nũc negat tranquillũ hoc saltem fuisse cõsiliũ
Itaq tantus ardor tãtus inatie ẽ amor. ut cũ młta
dixerim plura se offerãt: sed studio consulendũ
est. putabam em̃ epãm scribere librũ scripsi: Quẽ
diuisurus nõ fueram. quo s solitane uite solitariꝰ
liber eẽt nisi quia inmentem rediit eam me soli¬
tudinem laudasse non que unũ &̃ sed q̃ turbas
fugit simł illa me cogitacio proposito emouit ut
onustum fessumq iue medio lectorẽ ꝑticio rele¬
uaret Unũ igitur in duos secui: dulce aũt mͥ fuit
preter morem ueterũ quos inmultis seꝗ soleo his
qͣlibet cũq littulis meis sepe sacrũ & gloriosum
xp̃i nom̃ inserere: qđ si fecisset p̾sci illi nr̃oꝵ inge¬
nioꝵ duces. & eloquio hãno uĩ scĩtillarũ celestiu

Expanded text:
non gratia, non delitiis affluxisse, sed caste, sed pie, non gratia, non delitiis affluxisse, sed caste, sed pie, sed innocenter vixisse profuerit; tunc, ut spero, fatebitur qui nunc negat, tranquillum hoc saltem fuisse consilium. Itaque tantus ardor, tantus materie amor est, ut cum multa dixerim, plura se offerant; sed studio consulendum est. Putabam enim epystolam scribere; librum scripsi. Quem divisurus non fueram, quo scilicet solitarie vite solitarius liber esset, nisi quia in mentem rediit eam me solitudinem laudasse, non que unum etiam sed que turbas fugit. Simul illa me cogitatio proposito emovit, ut honustum fessumque vie medio lectorem partitio relevaret: unum igitur in duos secui. Dulce autem michi fuit, preter morem veterum quos in multis sequi soleo, his qualibuscunque literulis meis sepe sacrum et gloriosum Cristi nomen inserere; quod si fecissent prisci illi nostrorum ingeniorum duces et eloquio humano vim scintillarum celestium
Abbreviated transcription (Latin):
& inuicta est nec uanos orret strepitus ut descri-¬
torgnosi cormpedis Maro ait. illi ardua ceruix
argutũq caput Cuiꝰ quidem nõ asserror ad huc
lius latebre uł mee cure uł tarditas quedã ob¬
stet ingenii ut sepe res q̃rens opiõnib implicer
hec ergonon diffuntor sed scruptator uestiga¬
torq tractauerim: nam & diffiire sapientis
est propitum. &egonec sapiens nec ꝓximus
sapienti sed ut Ciceronis u̾bo utar magnus sum
opinator. Cont̾ aũt paucos ꝗbus loquor affutu¬
ros scio preter numeꝵ suꝑiores rebus oĩbus atq
uictores Ego iã hinc iudiai tui arrã teneo. Satis
ẽ. Quid alii iudicẽt proseꝗsq uiderit dũ uagas
fluctuantesq sentencias nulla necessitas adue¬
rum cogit. Certe cũ uenit in euitabilis dies. &
urgere aĩa hĩc ceꝑit meluc tabilis mortis hora
qñ non inporticibus aut conpitis ppłi digito mõ¬
stratum eȩ non aut pontificem fuisse nõ pecunia

Expanded text:
et invicta est, nec vanos horret strepitus, ut descripet invicta est, nec vanos horret strepitus, ut descriptor generosi cornipedis Maro ait: illi ardua cervix argutumque caput. Cuius quidem non assertor adhuc lius latebre, vel mee cure, vel tarditas quedam obstet ingenii, ut sepe res querens opinionibus implicer. Hec ergo non diffinitor, sed scrutator vestigatorque tractaverim. Nam et diffinire sapientis est proprium, et ego nec sapiens nec proximus sapienti; sed, ut Ciceronis verbo utar, «magnus sum opinator». Contra autem paucos quibus loquor, affuturos scio preter numerum superiores rebus omnibus atque victores. Ego iam hinc iudicii tui arram teneo; satis est. Quid alii iudicent, pro se quisque viderit, dum vagas fluctuantesque sententias nulla necessitas ad verum cogit. Certe cum evenerit inevitabilis dies et urgere animam hinc ceperit ineluctabilis mortis hora, quando non in porticibus aut compitis populi digito monstratum esse, non regem aut pontificem fuisse, non pecunia,
Abbreviated transcription (Latin):
petram p̃ssis uestigiis consistamus. Illi sep̃ ꝑ ereat
nos aliqũ ꝓgrediamꝰ Illi semꝑ lubii consultent
nos iam tandem salutare cõsiliũ exqͣm̃: postremo
illi mũdũ fugientẽ ĩplexenter tenẽatq si possũt
dum prope ẽ. ꝗn &dũ corpora nrã peregrinãt᷑
aburbibus ꝑegrinãt᷑ acorporibus aĩ p̃mittamus
illos ad celũ cũ tp̃s aduemit qđ phi nõ sꝑarunt &
N quo inpletus corporibus secuturi
cere dui uictũ me fuisse meminerĩ uixisse nõ am¬
ousurpare a tã p̃c larum illud singularis &. egre¬
gii ducis dictũ: nec inportune det᷑ insolencie glo¬
riandi par intãta in paritate licencia ego quoq
non modo nũꝙͣ minꝰ ociosus quã cum ociosus
nunꝰ ne solus ꝙ cum solus sed semꝑ ociosus nisi
dũ ociosus. semꝑsolus. insi dũ solus fui: Et si nõ
sim dubius qđ sepe iam dixi magno strepitu po¬
pulũ his oĩbus occursurũ: sed ueritas intrepida

Expanded text:
petram pressis vestigiis insistamus; illi semper hereant, petram pressis vestigiis insistamus; illi semper hereant, nos aliquando progrediamur; illi semper dubii consultent, nos iantandem salutare consilium exequamur. Postremo illi mundum fugientem amplexentur teneantque si possunt; dum prope est, quin et, dum corpora nostra peregrinantur ab urbibus, peregrinentur a corporibus animi, premittamus illos ad celum, cum tempus advenerit quod philosophi non sperarunt et corporibus secuturi.cere diu vinctum me fuisse meminerim, vixisse non amusurpare audeam preclarum illud singularis et egregii ducis dictum, nec importune detur insolentie gloriandi par in tanta imparitate licentia! ego quoque non modo nunquam minus otiosus quam cum otiosus, minus ve solus quam cum solus, sed semper otiosus nisi dum otiosus, semper solus nisi dum solus fui. Etsi non sim dubius, quod sepe iam dixi, magno strepitu populum his omnibus occursurum; sed veritas intrepida
Abbreviated transcription (Latin):
nome obliuio sempit̾na: Cont᷑ ꝙuis pauꝑ hic
fuerit ĩ memoria etna erit iustꝰ: Honosigitꝰ
ad emulacionem prouocet falsa ꝓspitas uera
imẜia seq̃strẽtur a nob̾ molles & enu̾ati diuites
Illis therme forinces atria popine: N obis sil¬
ue montes prata fontes placeãt Illi carĩs deside¬
ria & lucrũ undecũq uemens: nos studia libe¬
ralia & honesta sectemꝰ &. si quid mechanicũ
miscere iuuat: sit agricultura uenacioq: Cui ꝙͣ¬
uis in eẽ clamosum aliꝗd &. nr̃o proposito dis¬
sonũ uideat᷑ uetusq sit u̾bum Inuenando młtã
ueꝵ fiet dũ p̃ter nemora hoc ẽ nõ uenator sed
spectator in silua eas abiturus ex cõmodosine ul¬
lo uenãciũ cõmeatu. ea forte uł clericis p̃cipue ĩt
siluas agẽtib ꝑmissa licẽcia ẽ: nec huiꝰ gñis ĩt̾¬
illi cognate sunt: piscatio aucupiũq. Ne sũt ru¬
ris artes: Demiq illi sẽꝑ pẽdeãt ac uoluat᷑ nos ad

Expanded text:
nomen oblivio sempiterna. Contra, quamvis pauper hic nomen oblivio sempiterna. Contra, quamvis pauper hic fuerit, in memoria eterna erit iustus. Non nos igitur ad emulationem provocet falsa prosperitas, vera miseria; sequestrentur a nobis molles et enervati divites. Illis therme, fornices, atria, popine; nobis silve, montes, prata, fontes placeant. Illi carnis desideria et lucrum undecunque veniens; nos studia liberalia et honesta sectemur. Et siquid mechanicum miscere iuvat, sit agricultura venatioque. Cui quamvis inesse clamosum aliquid et nostro proposito dissonum videatur, vetusque sit verbum in venando multam verum fiet, dum preter numerum, hoc est non venator sed spectator, in silvam eas, abiturus ex commodo sine ullo venantium commeatu. Ea forte vel clericis, precipue inter silvas agentibus, permissa licentia est nec huius generis inteilli cognate sunt piscatio aucupiumque. He sunt ruris artes. Denique illi semper pendeant ac volvantur, nos ad
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i gen̾s ꝑmitte duutib nũmos suos nuͣare
e in hoc arismetrice p̃sidio uti nos diuicias nos¬
tras sine studio sine arte nuãbimꝰ nhil ẽ qđ
ilł ĩ uideamꝰ: nͥ nũc eciã qđ absit pueri sumus
quos ficta & ad umbrata suspendant: demi
faleras equis uenalibꝰ uetus est cautela: nenio
uas his purpuratis felicib dethamꝰ clare u¬
debimꝰ eẽ miserrimas: Suas sibi duicias heant
suos mores suas uoluptates: Nempe quas et̾nas
uellent diuicie abibũt & quas manu rẽthũt
uoluptates fugient: At quib caruisse cupẽt
mores stabunt & comitabunt᷑ inuitos Cũcta
ꝗ̃ hec illos uulgo mirabiles ostendũt mom̃to
tpris euanescent subĩpio fortune uiuũt. si illa
pepercerit mors non ꝑcet Qui p̃ciosissima reꝵ
hñt si tñ dicendi sunt habere quib ẜuuĩt. ipã
habebit diuicias ingratus heres & forsan hos¬
tis ĩuisus corpora u̾mes &. upupe. Tartarꝰ aĩas

Expanded text:
nostri generis. Permitte divitibus nummos suos numerare nostri generis. Permitte divitibus nummos suos numerare et in hoc arismetice presidio uti; nos divitias nostras sine studio, sine arte numerabimus. Nichil est quod illis invideamus, nisi nunc etiam, quod absit, pueri sumus, quos ficta adumbrata suspendant. Demi faleras equis venalibus vetus est cautela; nemo svas, his purpuratis felicibus detrahamus, clare videbimus esse miserrimos; suas sibi divitias habeant, suos mores, suas voluptates. Nempe quas eternas vellent divitie abibunt, et quas manu retrahunt voluptates fugient; at quibus caruisse cupient mores stabunt et comitabuntur invitos. Cunta hec, que illos vulgo mirabiles ostendunt, momento temporis evanescent; sub imperio fortune vivunt; si illa pepercerit, mors non parcet. Qui preciosissima rerum habent, si tamen dicendi sunt habere quibus serviunt, ipsi Habebit divitias ingratus heres et forsan hostis invisus, corpora vermes et upupe, Tartarus animas,
Abbreviated transcription (Latin):
Epãtus eͥ tiuis talis est ingͦ & honõe siunis&
lib̾tate mediocrib atq infumis parsis ꝙ si ma¬
ioris epii pondus times solitudies nr̃as ama
&sil aborũ in mortaliũ nexibus uis absolui
hanc requiem q̃re ut eĩ amilicie labore rediẽs
ait Romanus ille centurio: hic optime manebi¬
mus qđ si fortuito ꝓlatũ adomen tãti impiitrac¬
tum est exproposito dictum non spernatur:
Surge. ueni. propera. linquamꝰ urbem in̾cato¬
rib. ad uocatis ꝓsecutis fen̾atorib publicanis
tabellionibi. medicis. uẽgũe tariis. lamonibus
cocis. pistoribus: atq sartorib Achimistis ful¬
lonbus. fabris. textorib archi tectis statuariis
furib hospitib. c̾cũscriptorib. maleficis. adul¬
teris. parasitis ac scurris. edatib . & odorem
foriuigili nare captantib ꝗbꝰ ea felicitas una
ẽ illi ĩ hant nullus ãt nidor in mõtib & solitis
ac placitis cariusse suppliciũ: Sine illos. nõ sut̃

Expanded text:
patus enim tuus talis est, in quo et honore summis, in libertate mediocribus atque infimis par sis; quodsi maioris epyscopii pondus times, solitudines nostras ama, et si laborum immortalium nexibus vis absolvi, hanc requiem quere. Ut enim, a militie labore rediens, ait romanus ille centurio, «Hic optime manebimus»; quod si, fortuito prolatum, ad omen tanti imperii tractum est, ex proposito dictum non spernatur. Surge, veni, propera: linquamus urbem mercatoribus, advocatis, prosenetis, feneratoribus, publicanis, tabellionibus, medicis, unguentariis, lanionibus, cocis, pistoribus atque fartoribus, alchimistis, fullonibus, fabris, textoribus, architectis, statuariis,furibus, hospitibus, circumscriptoribus, maleficis, adulteris, parasitis ac scurris edacibus, odorem fori vigili nare captantibus, quibus ea felicitas una est, illi inhiant; nullus autem nidor in montibus, et solitis ac placitis caruisse supplicium. Sine illos: non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
hominem primum humano gem̃te semine
genitum & agricolam fuisse constat &. homi¬
ciclamiut fuisse semper proximi uideantue
dumq ied recolis non mireris fures defurtis do¬
E fures in festant RContra hoc malum
custodunt & accusant fures Cum uetus sit uer¬
bum q occasio furem facit de Rapmnis doleo¬
Redonibus spoliatus sum Rꝗ uamuis ci¬
uile lege nisi fallor scriptum sitꝙ nullus
fur inprobior q qui ui rapit Sunt tamen clam¬
cdestinȩ fures me uidice uiliores Elle autem frau¬
de agunt hii autem ui. Et ideo iusta sentencia
ciceronis Illi uulpecul hileonibus silaũtur ad¬
deq fures rebus spoliant ingeruntq suspicoes
ac predonibus predasse fere satis est suspiciõib
non relinquũt locum de dolo inalo doleo¬
oleo malo unde non timui circumũetus
aliquem fefelleris Estis enim fere omnes ad fal¬
lendum proniferes aut facilius ab altero tibi fieui
altȩxiq feceris Sed uos & que facitis aliis nõ sen¬

Expanded text:
hominem primum humano semine hominem primum humano semine genitum, et agricolam fuisse constat et parricidam, ut fuisse semper pessimi videantur, dumque id recolis non mireris fures. Villici e fures infestant. Contra hoc malum t accusant fures, cum vetus sit proverbium: Occasio furem facit. Limen meredonibus spoliatus sum. Quamvis civili lege, nisi fallor, scriptum sit quod nullus fur improbior quam qui vi rapit, sunt tamen clandestini fures, me iudice, viliores: illi enim fraude agunt, hi autem vi, et ideo, iuxta sententiam Ciceronis, illi vulpeculis, hi leonibus assimilantur. Adde quod fures rebus spoliant, ingeruntque suspitiones, at predonibus spoliasse fere sat est, suspitionibus non relinquunt locum. In olo malo unde non timui circumventus aliquando fefelleris: Estis enim fere omnes ad fallendum proni. Feres autem facilius ab altero tibi fieri, alteri quod feceris; sed vos et que facitis aliis non sen
Abbreviated transcription (Latin):
mino & facite bonitatem &. in habitare terrã
& pascentim indiuiciis euis iac tate super dñm¬
curam urãm e ip̃e uos enutriet Quicelesti ma¬
nu ecliti non nisi terram cogitatis terramq dili¬
gitis Nolite interram spem habere sed in illo ꝗ
deniq ab agello tuo falli passus est ut in illo spẽ
poneres qui non fallit de uillico malo doleo¬
nim isuillicus non pessimus bonus ẽ do
quiciam tollerare conliste aut famem perpeti
mutare enim uillicum non proderit ad unum
modum ferme facti sunt nisi qđ semper peyor.
est ultimus dUillicus fur est mihi Rdix¬
isti tandem ꝙ elic turus prestolabar Ita eninfur¬
tis aditi sunt ut eis aliquanto sit dulcius admo¬
dum qđ furanturq quicꝙ exonĩi iusto labo¬
re ꝑcipiunt Et hoc ĩpm tamen ferendu est
nec queri unus d ꝙ omnibus est cõmune ꝓ¬
fecto aũt & si poeta rusticos ultimos aiusticia
derelic tos faciat ut bis dixi apud nos tamen

Expanded text:
mino, et facite bonitatem, et inhabitate terram, mino, et facite bonitatem, et inhabitate terram, et pascimini in divitiis eicuram vestram, et ipse vos nutriet. Quid, celesti manu editi, non nisi terram cogitatis, terramque diligitis? Nodenique ab agello tuo falli passus est, ut in illo spem poneres qui non fallit. nimis: villicus, nisi pessimus, bonus est. quitiam tolerare condisce, aut famem perpeti; mutare enim villicum non proderit: ad unum modum ferme omnes facti sunt, nisi quod semper peior est ultimus. Villicus fur est michi. Dixisti tandem quod dicturum prestolabar; ita enim furtis addicti sunt, ut eis aliquanto sit dulcius, id modicum quod furantur, quam quicquid ex omni iusto labore percipiunt; et hoc ipsum tandem est ferendum, nec queri unus debet, quod omnibus est commune. Profecto autem etsi Poeta rusticos ultimos a iustitia derelictos faciat, ut bis dixi, apud vos tamen
Abbreviated transcription (Latin):
germinũ decorlagri species pultus ybernusslutũ
uernum estiui soles maturitas autupnalis omĩa
cupidos inspem trahunt/ Ut arentem stuppa
flamma om̃is incendit / ut in anem puluẽ flatus
omnis impellit Sic auarum atim lucrum oe
inconditos infinitam concupiscenciam coherce¬
te & spem credulam mille tandem delusam suc¬
cessibus castigate. Quid nunc celum terramq
respicitis non aliunde sterilitas q adeo est Illum
mortales age̾ sinite & iidete q agitur & lau¬
date. Sinite opificem oꝑari & unius artificiiꝑito
homini: ex hibendam reuerenciam non nege¬
tis deo pudeat terrea uascula celestum figulũ
arguere sed in om̃ibus illi:uoce atq aĩo graci¬
as agite qui necessitatum consciuis ur̃aꝵ meq
cupiditatum nesciꝰ. illis succurrit istis occurrit
utrobiq misericors: utrobiq terribilis in consili¬
is super filios hominum ait de illo scriptũest
sperate iam tandem: non in agris urĩs sed indo¬

Expanded text:
germinum decor, agri species, pulvis hibernus, lutum germinum decor, agri species, pulvis hibernus, lutum vernum, estivi soles, maturitas autumnalis, omnia cupidos in spem trahunt. Ut arentem stupam flamma omnis incendit, ut inanem pulverem flatus omnis impellit, sic avarum animum lucrum omne inconditos, infinitam concupiscentiam coercete, et spem credulam mille tandem delusam successibus castigate! Quid nunc celum terramque respicitis? Non aliunde fertilitas quam a Deo est. Illum mortales agere sinite, et videte quid agitur et laudate; sinite opificem operari, et unius artificii perito homini exhibendam reverentiam non negetis. Deo pudeat, terrea vascula, celestem figulum arguere, sed in omnibus illi voce atque animo gratias agite, qui necessitatum conscius vestrarum, neque cupiditatum nescius, illis succurrit, his occurrit. Utrobique misericors, utrobique terribilis, in consiliis super filios hominum, ut de illo scriptum est. Sperate iam tandem non in agris vestris, sed in do
Abbreviated transcription (Latin):
nobiles ac suaues cure/ que insi bom ac docti uiri
pectus in całe uias quȩ om̃es cõmittari nesciũt
his si qͣuata societas amici leti & eloquentis ac¬
cesserit non tm̃ leue iter sed & breue uidebitus¬
Est illud enim inter mimos publii notissim̃ Comes
facundus in uia prouehiculo est
e sterilitate animia doleo¬
Efellit ager spem meam.Rhonte ager fal¬
lit s in probitas cupiditasq aĩmi Cunc ta
uobis ad nutum successetra promittitis ꝗob insole
tes Tuus ager morem suũ tenet & tu tuum tenes
Terre enim ubertas & sterilitas alterna sed cupi¬
ditas tua perpetua est Uosq iniquissimi oĩm
interprȩtescum illam grate ac sobriȩ hanc paci¬
enter & forticer ferre debueritis illam contem¬
pnitishanc defletis illa timidos facit hic que¬
ruło  Ager meliora pollicitus me fefellit R
Terram bobus & rastris celum uotis ac precibus
fatigatis Nentorum spiritu sioꝑ tuũtas ymbriũ

Expanded text:
nobiles ac suaves cure, que nisi boni et docti viri nobiles ac suaves cure, que nisi boni et docti viri pectus incolere, viasque omnes comitari, nesciunt. His si grata societas amici leti et eloquentis accesserit, non tantum leve iter, sed et breve videbituet illud enim inter Mimos Publii notissimum: Comes facundus in via pro vehiculo est. 58 DE STERILITATE ANNUA Steefellit ager meam spem. Non te ager fallit, sed improbitas cupiditasque animi. Cuncta vobis ad nutum successura promittitis insole Tuus ager suum morem tenuit. Et tu tuum tenes! Terre etenim ubertas et sterilitas alterna, sed cupiditas vestra perpetua est. Vos, iniquissimi omnium interpretes, cum illam grate et sobrie, hanc patienter ac fortiter ferre debueritis, illam contemnitis, hanc defletis, illa tumidos facit, hec querulos. Ager meliora pollicitus me fefellit. Terram bobus ac rastris, celum votis ac precibus fatigatis. Ventorum spiritus, opportunitas imbrium,
Abbreviated transcription (Latin):
Nũctii dei om̃ipotentis apli mũdi climata circui¬
bant hic ad orientem ille ad occidentem hic adar¬
thon ille ad meridiem nauigã ᷤ interdumsraro
id quid neq aliter quam cogente locorum situ
Sed quẽ precor equitem legis p̃ter ex om̃ibus unũ¬
Iohannemineq id ampluis quam semel : łdq per¬
exiguouie spacio: dum qđ clemens scripsit ȩl
ecclesiastica habet historia adretuꝑandum ꝑditi
adolescentis aqm pia illum festias purgeret quo¬
lum semel quid ille mox incrucem assensurus
rum rerum esficacius quia cogitare endem mul¬
eos fortibus aimis fuisse perpessos pudet enim ge¬
nerosum spiritum non posse unũ qđ innũabiles
potuere Que cogitacio in laboribus non modo
qui clifficiles sed inhis quoq qui miserrimi u¬
dentur cruciatibus doloribusq corporis maxĩe
Atq durum iter pedibus mestus ago R ħihile¬
que durumiter lenit mestumq aĩm seruat ut

Expanded text:
nuntii Dei omnipotentis Apostoli, mundi climata circuinuntii Dei omnipotentis Apostoli, mundi climata circuibant, hic ad orientem, ille ad occidentem, hic ad arthon, ille ad meridiem, navigantes interdum; raro id quidem, neque aliter quam cogente locorum situ. Sed quem, precor, equitem legis, preter unum ex omnibus Ioannem? Neque id amplius quam semel, idque perexiguo vie spatio, dum, quod Clemens scripsit, et ecclesiastica habet historia, ad recuperandam perditi adolescentis animam, pia illum festinatio perurgeret. Quolum semel quidem, ille mox in crucem ascensurus rum rerum efficacius, quam cogitare eadem multos fortibus animis fuisse perpessos; pudet enim generosum spiritum non posse unum, quod innumerabiles potuere; que cogitatio non in laboribus modo qui difficiles, sed in his quoque qui miserrimi videntur cruciatibus, in doloribus corporeis, maxime  durumque iter pedibus mestus ago. Nichil eque durum iter lenit, mestum animum serenat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gines stratis st surgunt.: algent. uigilant & diuinis
obsequiis exercentur. Adtilte interim suis ꝑfru¬
untur illecebris dum prode fendenda patria miles
incastris proaugenda dux in tabernaculo pornã¬
da studiosus inter libros excubat leno infais in¬
ter fuas acies inq suis tentorus conquiescitiquib
uero sit melius diffinire nemo cui uel modicu
ingenium sit pudoris hesitet ed. labore urgeor
citur nec regum filios &xcipio labor & uirtus nr̃e
artes funt non ocium & uoluptas. quibus qui
applicantihii demũ anatura hõim degenerãt
atq in pecudem se transforniat de duro itinẽ do¬
Edes eo ari RAnuero inhunc mundum
intrasti eques an exibis. Quid permũdũ
ire nisi eques doles Oprincipium haule ofinishu¬
milior quam superbia intex utrumq sunt me¬
dia & inbreui cursuquanta prorsus obliuioter¬
minoꝵ nec unde certe aut quo pergitꝭ menũstis¬
Sancti aũt patres nudis pedibus deserta lustrabãt

Expanded text:
gines stratris surgunt, algent, vigilant, divinis gines stratris surgunt, algent, vigilant, divinis obsequiis exercentur, adultere suis interim perfruuntur illecebris? Dum pro defendenda patria miles in castris, pro augenda dux in tabernaculo, pro ornanda studiosus inter libros excubat, leno infamis inter suas acies, inque suis tentoriis inquiescit? Quibus vero sit melius diffinire nemo, cui vel modicum ingenui sit pudoris, hesitet. Labore urgeor citur, nec regum filios excipio. Labor et virtus vestre artes sunt, non otium et voluptas quibus qui se applicant, hi demum a natura hominum degenerant, atque in pecudem se transformant. Gravi edes eo. An vero in hunc mundum intrasti eques, an exibis? quid per mundum ire nisi eques doles? O principium humile! et o finis humilior! Quam superba inter utrunque sunt media, et in brevi cursu, quanta prorsus oblivio terminorum, nec unde certe, nec quo pergitis meminisSancti autem patres nudis pedibus deserta lustrabant,
Abbreviated transcription (Latin):
remo aut lacere debeas tabelle discȩ terrenum aiał
terram pati & celum pocius ambire quã pelagus
flaguit mea R Et templum dianȩ olim arsit
ephui quo nil secła illa formosius uiderunt Arsit &
illud incenderant miseran dum hostibus propte
conbussit arsere urbes arsurumq credimus mũ
dum ip̃m. eu intuam donũ acisum ignem qui
celum & interras arsurus est quere᷑ :  Ex incen¬
diouix euasi REuasisti igitur an illud doles nisi
euasisses siluisses nunc auint uiuus cinis cinerẽ
fles extinctum de graui negocio & labore do¬
Imis crebris exagitor laboribus. RNimiũ
& parum prouarietate sapiencium accipi¬
tur ignauo labor omis est nimiusnullus industris¬
Adurus est labor Rdura curtus: durus labos
mollis uoluptas. mollis inercia: siłia bene cõhabi¬
tant inter aduersa diuorci est & Nimium
laboriosa sors est mea. Rhonoratum te ingrate
accipis nescis ut noc te media. dumdicate deouir¬

Expanded text:
remo aut lacere credas tabelle. Disce terrenum animal remo aut lacere credas tabelle. Disce terrenum animal terram pati, et celum potius ambire quam pelagust mea. Et templum Diane olim arsit Ephesie, quo nichil secula illa formosius viderunt; arsit et s, ipsis etiam qui illud incenderant miserandum hostibus; et combussit. Arsere urbes, arsurumque mundum ipsum credimus: tu in tuam domum ausum ignem, qui in celum ac terras arsurus est, quereris? Ex incendio vix evasi. Evasisti igitur; an id doles? Nisi evasisses, siluisses; nunc autem vivus cinis, cinerem fles extinctum. 56 DE GRAVI NEGOTIO AC LABORE imis crebris exagitor laboribus. Nimium t parum pro varietate patientium accipitur; ignavo labor omnis est nimius, nullus industriDurus est labor. Dura virtus, durus labor, mollis voluptas, mollis inertia; similia bene cohabitant, inter diversa divortium est. Nimium laboriosa sors est mea. Honoratum te ingrate accipis. Nescis ut nocte media dum dicate Deo vir
Abbreviated transcription (Latin):
prolibitu uagari ac esse ubi uelint nulla distancia
nullauis prohubet Epistolariq remedio consultũ
quo nescio in presencia ulla sit gracior  Amico
abest meus. Rlnterdum non cognoscitur aini¬
cus nisi ab esse ceperit Sicut cunc tis in rebus sic in
aicicis copia inges gustum ebetat penuria acuit
Qsi mag̃r amoris intermissionem amantibus
utilem dicit quibus omĩbus inpresencia est uolup¬
tas Cur non eadem utilis sit amicis quorum in
uirtute iocunditas tota est que absenciȩ nullum
sentit in comodum cum ubiq presens sit noli ex¬
go desiderio succumberessed amnicum mente am¬
plec tere qũe tibi nec discessus eripiat/ nec mors
¶Erribile naufragium iuix euasi Rhescio qđ
terribilius adeo sit inaquis mori quã inter¬
ris quid. in alterutro moriendum ẽ Seu quid opta¬
bilius uermium cibum esse quam piscium post¬
qua tamen enatasti Cura ne iterum faͬcto uitã

Expanded text:
pro libito vagari, et esse ubi velint, nulla distantia, pro libito vagari, et esse ubi velint, nulla distantia, nulla vis prohibet. Epistolari quoque remedio consultum est, quo nescio an presentia ulla sit gratior. Roabest meus. Interdum non cognoscitur amicus, nisi abesse ceperit, sicut cunctis in rebus, sic in amicitiis, copia ingens gustum hebetat, penuria acuit. Quod si magister amorum intermissionem amantibus utilem dici, quibus omnibus in presentia est voluptas, cur non eadem utilis sit amicis, quorum in virtute iucunditas tota est, que absentie nullum sentit incommodum, cum ubilibet presens sit? Noli ergo desiderio succumbere, sed amicum mente complectere, quem tibi nec discessus eripiat, nec mors rribili naufragio vix evasi. Nescio quid terribilius adeo sit in aquis mori, quam in terris, quandoquidem in alterutro moriendum est, seu quid optabilius vermium cibus esse quam piscium. Postquam tamen enatasti, cura ne iterum fracto vitam
Abbreviated transcription (Latin):
qui amaris soliti esstis laborare non dulci¬
bus Accipe uero nunc quod uulgi auresuix ca¬
punt dici neq qͣria cenera quaq fastidiens pre¬
Fencia sit Interdum eciam amicorum sepe par¬
uis offenditur ut quos ualde dilex eris quorum¬
ue presenciam ualde optaueris non amicos mõ
sed frẽs & filios ꝙ forte solicitudinis studiouel oc¬
cupacionibus tuis obstent abesse nonuq malis in
absencia nil amarum nilq quadł pungat preter
ddilec ti absencia me affligit R Et id fateor
cõmũe mulieꝵ atq oim muliebriter amanciu.
quorum delectacio omĩs in sensibiis est nihilo¬
minus de hiis ip̃is poeta loquebatur tibi ait absen
tem absens auditq uidetq łd si ita est cur nõ
amicus absentem quoq amicum audiet &. tui¬
debit nisi forte purgaciores ad huus modi uisi¬
onem lascuue sunt oculi:quam crtutiaut plus
aliquid dignitatis in sanoq casto tribuitur amo¬
ri cui preter honestas ac uolucres cogitatuis quos

Expanded text:
qui amaris soliti estis laborare non dulcibus. Accipe vero nunc, quod vulgi aures vix capiant: dici nequit, quam tenera, quanque fastidiens presentia sit interdum etiam amicorum; sepe parvis offenditur, ut quos valde dilexeris, quorumve presentiam vehementer optaveris, non amicos modo, sed fratres aut filios, quod forte sollicitudinis studio, vel occupationibus tuis obstent, abesse nonnumquam malis. In absentia nil amarum, nil quod pungat preter dem negas. Dilecti absentia me affligit. Est id, fateor, commune mulierum, atque omnium muliebriter amantium, quorum delectatio omnis in sensibus est: nichilominus de iis ipsis Poeta loquebatur ubi ait: illum absens absentem auditque videtque. Id si ita est, cur non amicus absentem quoque amicum audiet et videbit? nisi forte purgatiores ad huiusmodi visionem lascivie sunt oculi, quam virtuti, aut plus aliquid dignitatis insano quam casto tribuitur amori, cui preter honestos ac volucres cogitatus, quos
Abbreviated transcription (Latin):
Rta domus est mͥ Rdomus lutea celestẽ
ãim non augistat. Sepe parua domus ma¬
gne glorie capax fiut cum magna intũ multe
infamiȩ plena esset: non format dominus ani¬
mum sed ab isto formam accipit ut leta igitur
mesteq regum arces diuitũq pallacia nulla tã
parua clomus est quam non amplificet magna

Expanded text:
rta domus est michi. Domus lutea celestem animum non angustat. Sepe parva domus magne glorie capax fuit, cum magna, interim, multe infamie plena esset. Non format domus animum, sed ab illo formam accipit: ut leta igitur mesteque regum arces divitumque palatia. Nulla tam parva domus est quam non amplificet magnan
Abbreviated transcription (Latin):
queque tanti causa suspirii Reirsus ille suspirans
cisci ut ita mihi constaret hunc puerum meum si¬
cut constat esse tuiu. Ad hoc illa ihil fronte moti
uel animo enuntiero inꝙͥ nequaquam tanti precis
est opus da mihi centum prati iuigera ubi greges.
meos pascam & de hoc ip̃o certum egote faciam cũ¬
q ille in possible pror sus id diceret conuocatis qui
prope erant proceribus & sponsione interposita
natum illa uliis extulit Est ne inquit metsue¬
re inquit Cumq uir ãnusset Illa brachais pro¬
tensis illi puerum porrexit & accipe ait dono
eum tibi Iam aut dubio cuus est Risu astanciũ
aborto prouxore diffinitum &uir oĩm senten¬
Mlisi fratrem R filiorum fortasẜ & arcule
quod sepȩ uidimus graue uigum uite tuȩ
emulum glorie obicem Id quod constat patri¬
monii participem amisisti fratre imperio nullus
hostis infestior de morte amici doleo
tem in amico amasti Illa certe ne perditur

Expanded text:
que tanti causa suspirii. Rursus ille suspirans: que tanti causa suspirii. Rursus ille suspirans: cisci, ut ita michi constaret hunc puerum meum, sicut tibi constat esse tuum”. Ad hec illa nichil fronte mota nec animo: “Enimvero, inquit, nequaquam tanto pretio est opus. Da michi centum prati iugera ubi greges meos pascat, de hoc ipso certum ego te faciam”. Cum ille impossibile prorsus id diceret, convocatis qui prope aderant proceribus, et sponsione interposita, natum illa ulnis extulit. “Et est ne, inquit, hic vere meus?” Cumque vir annuisset, illa brachiis protentis, ei puerum porrexit et “Accipe, ait, dono eum tibi, iam haud dubie tuus est”. Risu astantium oborto, pro uxore diffinitum, et vir omnium sentenmisi fratrem. Filiorum fortassis etatule, quod sepe vidimus, grave iugum, vite tue emulum, glorie obicem, id quod constat patrimonii participem amisisti. Fratre impio nullus hostis infestior. At amisi pium mico virtutem amasti, illa certe non perditur,
Abbreviated transcription (Latin):
tinctum fleo filium Rsi fleturus eras morien¬
tem & nascentem flesses. Tunc mori cȩꝑatnuc̃ de¬
siit noli autem tuam & ipius sortem optimã luge¬
reillȩ iter ambiguum atergo habet tusecurum
ante oculos Noniam ampłuis aut caro oneri ti¬
mens ut maro aiit aut lateri¬
Ilii infantis mibimã mortem q̃ror a nulla
mors miseraqͣ mors aĩme non sequitui: aquo pe¬
riculo infans tuus in munis est
ui alienum filium ut meum pacui R suũ
filium paiusse natura fucrit alienum cari¬
tas modo post fcin non peniteat sed delectet d. filis
qui meus dicebatur alienum audio RCur hoc a¬
liis pocius ꝙͣ uxori credis quoh unũ saltem ne¬
mocercius nouit Ila certe tibi filium dedit que
nunc alii nituntur eripere: Aci disti credo in pr̃m
memoria uir illustris fuit cui forma & gn̾e par
uxor obuenerat sed fama pudicicie ambigua Ex
hac unicus infans pulcerrimꝰ natus eratꝰ quem
cum die qualam ingremio habens mater graue
curis & sulpirantem uirum aduertisset quesicit

Expanded text:
tinctum fleo filium. Si fleturus eras morientem et nascentem flesses: tunc mori ceperat, tunc desiit. Noli autem tuam et illius sortem optimam lugere: ille iter ambiguum a tergo habet, tu securum ante oculos, non iam amplius, “aut caro oneri timens, ut Maro ait, aut alteriilii infantis miseram mortem queror. Nulla mors misera, quam mors anime non sequetur, a quo periculo infans tuus immunis estu alienum filium ut meum pavi. Suum filium pavisse natura fuerit, alienum caritas. Modo, post factum, non peniteat sed delectet. Filius qui meus dicebatur alienum esse audio. Cur hoc aliis potius quam uxori credis, qua hoc unum saltem nemo certius novit? Illa tibi certe filium dedit, quem nunc alii nituntur eripere. Audisti, credo, ut patrum memoria, vir illustris fuit, cui forma et genere par uxor obvenerat, sed fama pudicitie ambigua. Ex hac unicus infans pulcherrimus natus erat, quem cum die quodam in gremio habens mater, gravem curis et suspirantem virum animadvertisset, quesivit
Abbreviated transcription (Latin):
pus optatum eslẽ  elurus est nulu pater
nec mansurum uoces &. qui tibi nunc uidetur
saxis durion plumis mollior uideatur
qui patrem. ferre non potãt filium feratutiq
Parcinam grauio magis ain pnut pungitq acriꝰ
Euperbi filii uerbum unũ irreuenciul platum qua
seueri patris quecũq duricies illȩ enim Iniriã
Facit hic iure suouititur d Empius filius ẽ mihi¬
Eꝑiculosa seponere anteq noceant sapientis ẽ
ium te pietatis umbra decipiat nulla impio de¬
betur pietas Est Rubi sit crudelitate spẽs piũ
esse seel dum aliquid uel mĩmũ spei est semper
ad miserericordiam inclina Memẽtoq te pix̃m
esse non iudicem neq hic tibi terencianum illud
excidat propeccato magno paululum suplicii satis¬
est patri. de discordi fratre doleo¬
miraris esse mag in domo qđ in ipĩs mater¬
ni uteri fuit angustus: ubi olim & si maioris mis¬
terii uelamentum esset. certe non discordes fra¬

Expanded text:
pus optatum esset. Rigidus pater pus optatum esset. Rigidus pater nec responsurum voces, et qui nunc videtur saxis durior, plumis mollior videatur.qui patrem ferre non poteras, filium feras, utique sarcinam graviorem; magis animum premit pungitque acrius superbi filii verbum unum irreverentius prolatum, quam severi patris quecunque durities. Ille enim iniuriam facit, hic iure suo utitur. Periculosa seponere, antequam noceant, sapientis est. Non te pietatis umbra decipiat, nulla impio debetur pietas; est, ubi sit, crudelitatis species pium esse; sed dum aliquid vel minimum spei est, semper ad misericordiam inclina, mementoque te patrem esse, non iudicem, nec hic tibi Terentianum illud excidat: Pro peccato magno paululum supplicii satis patri 45 DE DISCORDI FRATRE Habeomiraris esse magna in domo, quod in ipsius materni uteri fuit angustiis, ubi olim, etsi maioris mysterii velamentum esset, certe non discordes tantum fra
Abbreviated transcription (Latin):
obseruasse legimus. In quibus maxime cassii &
fuliui nobilitata seuerit as. tu minus blandum
Q Quȩ tibi durissima alli forsan utilia uidentur
cui & cercius iudicium & in corrupcior est ef¬
fectus adolefrencia non nisi que suboccilis suĩt
metitur etas maturior om̃ia circũspicit d Habeo
durum patrem Rhabes ubi amorem ubi pudo
nullum imperium interris uistius. quã patris nul¬
la honestior seruitus quã filii. Nil tam suũt cuiq
est quã filius patri: nihil cuiq indignius eripit
ẽe nati. pre esse concupiscitis Sic & patribus uos
ante fertis & patrum uobis imperia usurpatis du¬
plex in dignitas ita fit insolencia. iuuienilis undi¬
q rerum turhet officia hinc forte pirhiberi de
pru asꝑitate q̃rimini ur̃õ dignoͥ iudicio quibus
omĩa liceant obid unũ quod nati estis & place¬
re uobis ad speculum didicistis tũ dȩmũ cum pre¬
esse ceperitis sensuri q̃ id turpiter uob̾ ante tem¬

Expanded text:
observasse legimus, in quibus maxime Cassii ac observasse legimus, in quibus maxime Cassii ac Fulvii nobilitata severitas. I tu: nimis blandum . Que tibi durissima, illi forsan utilia videntur, cui et certius iudicium et incorruptior est affectus. Adolescentia non nisi que sub oculis sunt metitur, etas maturior multa circumspicit. durum patrem. Habes ubi amorem, ubi pudornullum in terris imperium iustius quam patris, nulla honestior servitus quam filii. Nichil tam suum cuique est, quam filius patri, nichil cuique indignius eripituesse nati contemnitis, preesse concupiscitis: sic et patribus vos aufertis, et patrum ante vobis imperium usurpatis, duplex indignitas. Ita fit ut insolentia iuvenilis undique rerum turbet officia. Hinc forte prohibiti de patrum asperitate querimini, vestro digni iudicio, quibus omnia liceant, ob id unum, quod nati estis, et placere vobis ad speculum didicistis, tum demum, cum preesse ceperitis, sensuri quam id vobis turpiter ante tem
Abbreviated transcription (Latin):
iscipulum habeo indocilem Rperdis ope¬
ram.litus aras.semina proicis. natura non
proprium superbia est & nouerce est. Si ge¬
m̃iȩ cause unum pariunt effec tummnõ est quođ
num probes d Superbissima est nouerca R nul
Nouercam ferre nequeo Rat fex patrem Si hũc
ualde diligis facile illam feres d Empia atq im¬
portuna est mihi nocierca R Esto illi puis & paci¬
ensipietatem patri debes pacienciam fęniĩe reue¬
renciam nouercȩ d in uriosa est nouercaR
Urum pacior parentem Rduricies patris
sepȩ filio salubris: semper dãpnosa mollicies:
non ligue tantum sed nec uirge parcendum doc¬
ti consuluere. His duobꝰ aĩoꝵ iuuẽilium cõstat
in primis cura:que si frustra sunt grauioribusmor¬
bis grauora remedia adhibentur addicitur &
carcex quoia & more uȩteri rõno extremum
suplicia & mori quod non consules modo & du
toritas sed priuatos illospriscas ac suos patres qͥ̃b¬
sola patria ptãs ius in filios claret sepe acerrimȩ

Expanded text:
iscipulum habeo indocilem. Perdis operam, litus aras, semina proicis: natura non proprium superbia, et noverce est. Si gemine cause unum pariunt effectum, non est quod num probes. Superbissima est noverca. NullaNovercam ferre nequeo. At fer patrem: si hunc valde diligis, facile illam fers. Noverca impia et importuna est michi. Esto illi pius ac patiens: pietatem patri debes, patientiam femine, reverentiam noverce. Insolens est noverca. urum patior parentem. Durities patris sepe filio salubris, semper damnosa mollities; non lingue tantum, sed nec virge parcendi docti consulunt. His duobus animorum iuvenilium constat in primis cura; que si frustra sint, gravioribus morbis graviora remedia adhibentur, abdicatio et carcer, quin et more veteri Romano, ad extremum supplicia et mors, quod non Consules modo et dutoritas, sed privatos illos priscos ac severos patres, quibusola patria potestas ius in filios daret, sepe acerrime
Abbreviated transcription (Latin):
sit cognitum cognoscerent hii fortasse ieliussine
id qui de nosse deum nosse te satis non est uera ũ¬
tus cui conscienciȩ p̃mium non sufficit d pro
ieci beneficia in ingratos RAt qui gratis dare nec
auarus metuet Eoautem liberalitas maior quo spes
orolim tibi circum fultus uidebare sed ob¬
sessũi eras non familiari solum exercitussed hos¬
tili & Indomitis seruis premor RTue acies quia

Expanded text:
sit cognitum. Cognoscent hi fortasse melius; si ne sit cognitum. Cognoscent hi fortasse melius; si ne id quidem, nosse Deum, nosse te, satis est. Non est vera virtus cui conscientie premium non sufficit. ieci beneficia in ingratos. Atqui gratis dare nec avarus metuat: eo autem liberalitas maior, quo spes or”: olim tibi circumfultus videbare, sed obsessus eras, non familiari solum exercitu, sed hostili. Indomitis servis premor. Tue acies
Abbreviated transcription (Latin):
natum tam multi rebus ip̃is amplectantur ac te¬
neant Quid concludam dampnandam utiq
non solum uerbo sed animo maxne atq uidi¬
cio & in secuiq bono fugiendum inaltero tol¬
lerandum sicũt cetera quibus humanum scatet
genus quibus mali habuncdant boniuero ex ercen¬
tur ꝑfer igitur & gatide pocius ingratum ferrȩ
qua ingratui fieri d. Ingratos multos inuenio¬
R Uide ne quid inte culpe sit Multi quidem dũ
benefici dici uolunt iactatores sunt atq expro¬
bratores onerosum genus quorum beneficiaplꝰ
offense preferunt quam gracie Idq nihil est ali¬
ud qua precio odium parare mercimonium insa¬
multis fueris recordare una enim ingratitudo a¬
liam punit sicut in rebtil unum sepe peccatum
alterius pena est  Multis in gratis profui Rmul¬
tis in dignis profuisse sacius quam lm digno de¬
fuisse proinde pergene malorum oclio bonos mo¬
res exuas nec prodesse alis cesses quod ab alis male

Expanded text:
natum, tam multi rebus ipsis amplectantur ac tenatum, tam multi rebus ipsis amplectantur ac teneant. Quid concludam? Damnandum utique non solum verbo, sed animo maxime atque iudicio et, in se, cuique bono fugiendum ac vitandum, in altero tolerandum, sicut cetera quibus humanum scatet genus, quibus mali abundant, boni excercentur. Perfer igitur et gaude potius ingratum ferre, quam ingratus fieri. Ingratos multos invenio. Vide ne quid in te culpe sit: multi enim dum benefici dici volunt, iactatores sunt, atque exprobratores. Onerosum genus, quorum beneficia plus offense preferunt quam gratie, idque nichil est aliud, quam pretio odium parere, mercimonium insamultis idem fueris, recordare: una enim ingratitudo aliam punit; sicut in reliquis unum sepe peccatum alterius pena est. Multis ingratis profui. Multis indignis profuisse satius, quam uni digno defuisse; proinde perge, neu malorum odio bonos mores exuas, nec prodesse aliis cesses, quod ab aliis male