comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
baptes. auis que in capite suo in modũ galli cristã ht̃
que ore suo arborẽ fodiens ibidẽ sibi nidũ facit. Dro¬
meda genꝰ cameloꝵ ẽ minoris qͥdẽ statire s uelociõis.
tur. sentũ eni ⁊ ampliꝰ milia uno die ꝑgere solet. ꝙ a
nimas sicut bos. ⁊ ꝯus ⁊ camelus ruminat. D Gł. Dro¬

Expanded text:
aptes, auis, quae in capite suo in modum galli cristam habet, quae ore suo arborem fodiens ibidem sibi nidum facit. D est camelorum, minoris quidem staturae, 45 sed velocioris. tur. Centum enim et amplius millia uno die pergere solet. Quod animal, sicut bos, et ovis, et camelus ruminat. 37. R
Abbreviated transcription (Latin):
Nã aquaꝵ ille cũcursus raptĩ sccũ sp̃m in unũ tra¬
fũdũ t̾hit. atq ibi suffocatũ tã diu tenet donec ꝑ
spitam̃ta terre diffusus nutͥm̃ta ignis incendat.ys̃¬

Expanded text:
Nam aquarum ille concursus raptum secum spiritum in imum Nam aquarum ille concursus raptum secum spiritum in imum fundum trahit, atque ibi suffocatum tandiu tenet, donec, per spiramenta terrae diffusus, nutrimenta ignis incendat.
Abbreviated transcription (Latin):
tauernis qͥbusdam
retiuis que ita penetrabilis ut uẽtoꝵ tota ferme fla¬
tb pateat. nec nõ ⁊ ignib grãdis gencrãdis nutendiᷤᷤ
soli ĩuis naturał materia qͥppe intͥnsecus statum
itne introrsus reluetantẽ. frequenter ⁊ cũ pluribus
inte deniq ethne mõtis ꝑ tot scła durat incendium
⁊ ubi acrior p̃spiramẽtũ cauernaꝵ uentꝰ icubuit are¬
naꝵ ⁊ lapidũ moles egerũtur. Accidunt ⁊ ꝑpetua fom̃¬
ta insulaꝵ eolidũ ueluti si ip̃is undis alatur mcẽdiũ.
neq enĩ in tã angustis terminis aliter durare tot scl̃i
tantus ignis potuisset. Nisi ⁊ humoꝵ nutrim̃tis aleref.
nmc igitur fabule. scillã ⁊ caribdim peꝑere. Hinc la¬
t̃tũ auditꝰ. hnc hinc mõstri. hĩc redita simulac̃ dũ na¬
uigantes magnis uerticib pelagi difsidentes exterriti
latrare putant undas. quas sorbentis estus uorago col¬
uoit. eadẽ causa etiã ethne mõtis ꝑpctuos ignes facit.

Expanded text:
cavernis quibusdam, 61 fistulisque ita penetrabilis, ut ventorum tota ferme flatibus pateat, necnon et ignibus generandis nutriendisque soli ipsius naturalis materia, quippe intrinsecus strata pluribus Inde denique Aetnae montis per tot saecula durat incendium, et ubi acrior per spiramenta cavernarum ventus incubuit, arenarum moles egerunt. Accedunt et perpetua fomenta insularum Aeolidum, veluti ipsis undis alatur incendium, neque enim in tam angustis terminis aliter durare tot saecula tantus ignis potuisset, nisi et humoris nutrimentis aleretur. 3. Hinc igitur fabulae Scyllam et Charybdim peperere. Hinc latratus auditus, hinc monstra, hinc reddita simulacra, dum navigantes, magnis vorticibus pelagi dissidentis, exterriti, latrare putant undas, quas sorbentis aestus vorago collidit. Eadem causa etiam Aetnae montis perpetuos ignes facit.
Abbreviated transcription (Latin):
modo. higre. Faber. a faciendo ferrũ impositũ nom̃
ht̃. hĩc d̾iuatiuũ nom̃ ẽ. ad alias artiũ materias fabͦs
ł fabricas dicere s cũ alectione. ut faber lignarius
tiles uulcanũ auctorẽ dicut. figuralit uulcanũ pe¬
ignẽ significantes. sinc quo nullũ metalli genus fũ¬
dĩ. extendiq potest. Nichil c̃ enĩ pene qd̃ igne ñ effi¬
ciatur. Alibi enĩ uitrũ. alibi argentũ. Alibi plũbũ. ali¬
bi mincũ. Alibi pigm̃ta. alibi medicam̃ta. Igne lapi¬
des in ea here soluũtur. Igne ferrũ gignitur. ac domat᷑.
Igne aurũ ꝑficitur. Igne cremato lapides cem̃ta ⁊ pa¬
rietes ligantur. Lapides nigiros ignis coquẽs candifi¬
cat. ligna candida urendo o̾fuscat. Carbones ⁊ pru¬
ma fulgida nigros facit de lignis duris fragiles de
putribililib inputribiles reddit. Stͥcta soluit. solu¬
ta restrigit. Dura mollit. mollia dura reddit. Habet
⁊ medicaminis usũ. Nã sepe ruri ꝓdẽ. pestilẽtie qͦq

Expanded text:
m fornace. Faber a faciendo ferro impositum nomen habet: hinc derivatum est nomen ad alias artium materias fabros vel fabricas dicere: sed cum adjectione, ut faber lignarius,entiles Vulcanum auctorem dicunt: figuraliter per Vulcanum ignem significantes, sine quo nullum metalli genus fundi extendique potest. Nihil est enim pene quod igne non efficiatur. Alibi enim vitrum, alibi argentum, alibi plumbum, alibi minium, alibi pigmenta, alibi medicamina efficit. Igne lapides in aes resolvuntur. Igne ferrum gignitur ac domatur. Igne aurum perficitur. Igne cremato lapide caementa et parietes ligantur. Lapides nigros ignis coquendo candificat: ligna candida urendo obfuscat. Carbones ex pruna fulgida nigros facit, de lignis duris fragiles, de putribilibus imputribiles reddit, stricta solvit, soluta restringit, dura mollit, mollia dura reddit, habet et medicaminis usum. Nam saepe ruri prodest. Pestilentiae quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
Ericium. aĩal spinis cooꝑtũ qd̾ exinde dr̃ nõatũ eo
qd̃ subrigit se quãdo sp̃inis suis clauditur. quib un¬
diq ꝓtectus cõtra insidias. Nã statm ut aliqͥd p̃sen¬
serit. pͥmũ se subrigit atq inglobũ conu̾sus ĩ sua
se arma recolligit. ł prudentia quedã ẽ ei. Nã dum
abscidit uuã de uite supmꝰ se uolutat suꝑ eam ⁊ exi

Expanded text:
ericius animal spinis coopertum, quod exinde dicitur nominatum, eo quod subrigit se, quando spinis suis clauditur, quibus undique protectus est contra insidias. Nam statim ut aliquid praesenserit, primum se subrigit atque in globum conversus in sua se arma recolligit. Hujus prudentia quaedam est. Nam dum absciderit uvam de vite, supinus sese volutat super eam, et
Abbreviated transcription (Latin):
uomes. Ysisꝰ. Etna. mons ex igne ⁊ sulfure dictus.
unde ⁊ gehenna. cõstat aũt hũc ab ea parte qua eu
rꝰ ł africus flat habere speluncas plenas sulphuris ⁊¬
usq ad mare decluctas qua spelunce recipientes m
se fluictus. uentũ creant qua ligatus ignẽ gignit:¬

Expanded text:
ur. 14. Mons Aetna ex igne, et sulphure dictus; unde et Gehenna. Constat autem hunc ab ea parte qua Euvel Affricus flat habere speluncas plenas sulfure usque ad mare deductas. Que spelunce recipientes in se fluctus ventum creant, qui, agitatus, ignem gignit
Abbreviated transcription (Latin):
appellat᷑ gladiꝰ ex utͣq parte acutꝰ. qͣm uulgo spatã
uocãt. Machera aũt gladiꝰ ẽ longus ex una parte acu¬
tus. franci. a quodã ꝓpͥe duce uocari putant᷑. alii eos
aferitate moꝵ nuncupatos existimãt. sũt enĩ in ilł
mores ĩ conditi. ⁊ nat᷑alis ferocitas aĩoꝵ. Franciscas.

Expanded text:
appellatur gladius ex utraque parte acutus, quam uulgus spatam dicunt, machera autem gladius est longus, ex una parte acutua feritate morum nuncupatos existimant. Sunt enim in illis mores inconditi, naturalis ferocitas animorum.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uti. hec distinctio ẽ. qd̾ fruimꝰ quib nequaqͣm carere
possumꝰ. utim᷑ que aliqͣndo nec semꝑ habemꝰ. ac ꝑ hoc
det᷑ distingu̾e. qd̾ ea inqͥt re frui dicim᷑ que nos non
aliud refe̾nda nisi se ip̃am delectat. uti u̾o ea re quam
ꝓpt̃ aliud querim᷑ uñ ⁊ tẽporalib magis utendũ ẽ qͣm
fruendũ. ut frui meream᷑ et̃nis. non sicut ꝑu̾si qͥ frui
modũ quẽ plus obtinuit ꝯsuetudo. ⁊ fructib utimur.
⁊ usib fruim᷑. nam ⁊ fructib iam ꝓpͥe dicunt᷑ agroꝵ qͥbꝰ
utiq om̃s temporalit̾ utim᷑ : fruitio. ademptio. ⁊ õł.

Expanded text:
et uti haec distinctio est. Quod fruimur quo nequaquam carere possumus; utimur quae aliquando nec semper habemus. Ac per hoc deatur, quod ea re frui dicimur, quae nos non ad aliud referenda per se ipsa delectat; uti uero ea re, quam propter aliud quaerimus unde temporalibus magis utendum est, quam fruendum, ut frui mereamur aeternis; non sicut peruersi, qui frui modo, quem plus obtinuit consuetudo, et fructibus utimur et usibus fruimur; nam et fructus iam proprie dicuntur agrorum, quibus utique om
Abbreviated transcription (Latin):
uocãt. quod interp̃tatur latine missa. stola enĩ siue
stali missa ł missi. anͣ carte ⁊ mẽbranaꝵ usum. in de
portitores eaꝵ tabellarios uocauer̃. Hysie. Epitaphi¬
qui in dormitione coꝵ fit ꝗ ĩa defuncti sũt. Seribr̃
enĩ ibi uita. mores ⁊ etas eoꝵ. Epitaphiũ. carm̃ mor¬
mia. sũt carmina nubentiũ que decantantur a
scolasticis in honore spõsi ⁊ sponse. Hec pͥmũ salo¬
epitalamiũ uidicarũt ⁊ istiꝰ generis carm̃ assumtũ
ẽ. qd̾ genꝰ pͥmũ a gentilib in scenis celebrabatur. Po¬
stea in nuptus aesit. Hocatũ aũt epitalamiũ eo qd̾
in talamis decantetur. Dgt. Epitasso. imꝑo grece.¬

Expanded text:
vocant, quae interpretatur Latine, missa. Styla enim seu styli, missa vel missi ante membranarum usum in dedportitores earum tabellarios vocaverunt. qui in dormitione eorum fit qui jam defuncti sunt. Scribuntur enim ibi vita, mores et aetas eorum. 21. Pmia sunt carmina nubentium, quae decantantur ab scholasticis in honorem sponsi et sponsae. Haec primum Saloepithalamium vindicarunt, et istius generis carmen adsumptum est. Quod genus primum a gentilibus in scenis celebrabatur, postea tantum in nuptiis haesit. Vocatum autem epithalamium eo, quod in thalamis decantetur. Threnos, quo
Abbreviated transcription (Latin):
in actionẽ latior ⁊ et exsccutior rethoricis silogismis. La¬
titudine distans ⁊ ꝓductione ẜmonis a dialeticis silo¬
gifmis ꝓpt̃ qd̃ rethoric dat᷑ hic aut ꝯstat modis trib.
menbris trib. Idẽ p̃posityone assumtione. conclusigne
quadripertitus qui constat ex mẽbris quattuor. Pri
tione. tercia assũptione. quarta eiꝰ ꝓbatione. qͥnta con¬
te partes alicuius gñ causa putari eadẽ ⁊ alii eñi ge¬
nus. alii ꝑartes se potest eidẽ genus pars nõ potest xł
cetera quousq silogismi huiꝰ mẽbra laudantur. Epicu¬
rei dicti ab epycuro quodã phylosopho amatore uani¬
tatis ñ sapientie. ⁊ ab ip̃o phylosophy porcũ nõi auer̃
quasi uolutans. Hic nemo carnali uolũtatẽ corporis¬
sumũ honũ assereret᷑. ꝗ etiã dixit nulla diuma ꝓuidẽ¬
tia instructũ eẽ aut regi mũdũ s origine reꝵ ut ho¬
mis. Idẽ isecabilib. ac solidis corporib assignauit.
Quoꝵ fortutis occursionib unuiersa nascatur ⁊ na¬

Expanded text:
inatione latior et executior rhetoricis syllogismis, latitudine distans et productione sermonis a dialecticis syllogismis, propter quod rhetoribus datur. Hic autem constat modis tribus.membris tribus, id est propositione, adsumptione, conclusione. Quadripertitus est, qui constat ex membris quattuor: primtione, tertia adsumptione, quarta eius probatione, quinta conte partes alicuius generis causae putari. Eadem enim res alii genus, alii pars esse potest; eidem genus et pars non potest, vel cetera, quousque syllogismi huius membra claudantur. rei dicti ab Epicuro, quodam philosopho amatore vanitatis, non sapientiae, quem etiam ipsi philosophi porcum nominaverunt, quia se volutans in coeno carnalisummum bonum asseruit. Qui etiam dixit, nulla divina providentia instructum esse aut regi mundum: sed originem rerum atomis, id est insecabilibus ac solidis corporibus assignavit, quorum fortuitis concursionibus universa nascantur et na
Abbreviated transcription (Latin):
menunit zacharias. qui liber apud latinos ꝓpt eloquii simi¬
litudinẽ salomonis titulo p̃notatur. Dictus aũt eccłasticꝰ.
eo qd̃ de totius eccłe disciplina religiose ꝯu̾sationis mag¬
na cura ⁊ ratõe sit editꝰ. hic ⁊ aput hebreos repperit᷑. et

Expanded text:
meminit et Zacharias, qui liber apud Latinos propter eloquii simimeminit et Zacharias, qui liber apud Latinos propter eloquii similitudinem Salomonis tytulo prenotatur. Dictus autem Ecclesiasticus, eo quod de tocius ecclesie disciplina et religiose conversacionis magna cura et racione sit editus. Hic aput Hebreos reperitur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quã tumniltuosa turbe edictio ꝯprimat᷑. ⁊ cũ multi diũ¬
sa sentiant. ꝑ concionãtis rationẽ ad unã sentẽtiã
ꝑducantur. hic igit᷑ liber id circo ꝯcionator dr̃ qr salo¬
mõ in eo quasi tumultuantis turbe suscepit sensũ ut e
uet quasi tot in se ꝑsonas diu̾soꝵ suscepit. s conciona¬
tor uerax uelud extensa manu om̃iũ tumultus sedat e
eosq ad unã sententiam reuocat. cũ in eisdẽ libris t̃mi
eodẽ ꝑ locutonẽ suã multoꝵ ꝑsonas susceꝑat. Quur au¬
diendi finẽ secũ pariter admonebat: qui igitur in fine
libri dicit. om̃s pariter audiamus ip̃e sibi testis ẽ qr inse
multoꝵ ꝑscãs suscipiens. quasi solus nõ ẽ. Uñ et alia sũt
ad huc huiꝰ mũdi delectationib dediti. alia uo in quib
ea que rationis sũt disserãt. atq ãĩmũ dilectione ꝯpe¬
scant. Ecclasticum libruã certissime iħs filius sirach iero¬
solomita nepos tħu sacerdotis magni ꝯposuit. De quo

Expanded text:
rbae sedi io comprimatur. Et cum multi diversa sentiunt, per concionantis rationem ad unam sententiam perducuntur. Hic igitur liber idcirco concionator dicitur, quia Salomon in eo quasi tumultuantis turbae suscepit sensum, ut ea vet, quasi tot in se personas diversorum suscipit. Sed concionator verax velut extensa manu omnium tumultus sedat, eosque ad unam sententiam revocat, cum in ejusdem libri termineodem per locutionem suam multorum personas non susceperat, cur aendi finem secum pariter omnes admonebat? Qui igitur in fine libri dicit: Omnes pariter audiamus, ipse sibi testis est quia in se multorum personas suscipiens, quasi solus locutus non est. Unde et adhuc hujus mundi delectationibus dediti; alia vero, in quibus ea quae rationis sunt, disserat, atque animum a delectatione compea. Ecclesiasticum librum certissime Ihesus filius Syrach Ierosolomita, nepos Ihesu sacerdotis magni, composuit, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ manu effugiat. trmidũ aĩal ⁊ mnbelle. de quo
marcialis dente timetur aper. Defendunt cor¬
nua ceruuos. Inbelles damne nisi p̃da sumꝰ. excer̃¬
iuditium. balla erã dũ eum peꝑisset. dixit rachel
dnã eiꝰ uiditauit me dñs ⁊ exaudiens dedit mͥ fi¬
dñs filio ancille uiditium nomen inponẽt.
ui. ab argo conditore cognominati. Uirõ. Dã¬

Expanded text:
de manu effugiat: timidum animal et inbelle; de quo Martialis13, 94: Dente timetur aper, defendunt cornua cervum; inbelles damae quid nisi praeda sumus? Lejudicium. Bala enim dum eum peperisset, dixit Rachel domina ejus: Judicavit me Dominus, et exaudiens dedit mihi fiset se Dominus, filio ancillae judicii nomen imponeret. vi ab Argo conditore cognominati. Postqua
Abbreviated transcription (Latin):
a terestri iono nomẽ tragat quẽ uulgus ericui uocat.
hurłis testula duplex fpius aculeata in modũ casta¬
neaꝵ quãdo ad huc oportet de arborib cadut᷑. caro
uile ac dispicabile marinũ liquor pleꝵq adex futu¬
re tẽpestatis aut tnquilitatis annutiꝰ solet eẽ .N. iui¬
gatib deniq cũ ꝓcella uentoꝵ senserit calculũ ualidũ
ripit eũq uelito saburrã uhit ⁊ tanquã anichoram
trahit ne extutiatur fluctib. Itaq ñ se suis liłat ui¬
nbus set alieno ftabilitet iogit pontere qõ iicio nau¬
te uelud signum future ꝑturbationis capaces sũt ⁊ sibi
iste terrenus quẽ uulgo ericiũ uocãt. Siqͥd insidiarũ
p̃senserit spinis suis clauditur. atq in sua se arma col¬
ligit. Ut quicũq eũ contingendũ putauerit uulne¬
retur. Idẽq ecutꝰ futuri p̃uidens geminas sibi res paran¬
di uias murnit. ut q̃n boream fututũ collegerit septẽto¬
nalẽ obsiruat. quãdo notho cognouai̾t det̾gi aeris nubila

Expanded text:
a terrestre echino nomen traxit, quem vulgus iricium vocant; cuius testula duplex, spinis aculeata in modum castanearum, quando adhuc coopertae de arboribus cadunt. Caro vile, ac despicabile maritimum; plerumque index futurae tempestatis, aut tranquillitatis nuntius solet esse navigantibus. Denique cum procellam ventorum senserit, calculum validum arripit, eumque velut saburram vehit, et tanquam anchoram trahit, ne excutiatur fluctibus, itaque non suis se librat viribus, sed alieno stabilit et regit pondere. Quo indicio nautae velut signiste terrenus, quem vulgo ericium vocant, si quid insidiarum praesenserit, spinis suis clauditur, atque in sua se arma colligit, ut quicumque eum contingendum putaverit, vulneretur. Idemque echinus futuri providens geminas sibi respirandi vias munit; ut quando Boream flaturum collegerit, Septentrionalem obstruat; quando Noto cognoverit detergi aeris nubila,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ credulitas. qua dm̃ cõfitem᷑ cultꝰ religionis quẽ illi
credentes exhibemꝰ. Dicta aũt fides ab eo qd̃ fit qd int̃
utrũq placitũ est. qͣsi int̾ dm̃ ⁊ hominẽ. fides ẽ. qua
iam ñ possumꝰ qđ uidemꝰ. ꝓprie aũt nom̃ fidei inde ẽ
datũ. si om̃o fiat qd̃ dictum ẽ. aut ꝓmissũ. ⁊ m̃ fides
uocata ab eo qđ fit illud qd̃ int̃ utrosq placitũ ẽ quasi

Expanded text:
est credulitas qua Deum confitemur, religio est cultus quem illi credentes exhibemus. Dicta autem fides ab eo quod fit id quod inter utrosque placitum est. Quasi inter Deum et hominem dicta quoque iam non possumus quod videmus. Proprie autem nomen fidei inde est dictum, si omnino fiat quod dictum est aut promissum. Et inde fides vocata, ab eo quod fit illud quod inter utrosque placitum est, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ noticiã faciat hoĩs. Inter faciem aũt̃ ⁊ uultũ. hec
differentia ẽ. qd̃ facies naturał ⁊ certus oris ẽ habitus.
uultus uõ uarius. ⁊ sccłm afectionẽ animi. modo letꝰ.
modo tristis. Unde ⁊ uultus dicitur. qr uultus seye cõ
ł manus uocatũ. Facies celi ł caput orientał regio.
ultima septentrionał. de qua lucanus sic mũdi pars
iã iacet quã zona niualis ꝑpetueq prem̃t hyemes.

Expanded text:
quod notitiam faciat hominis. Inter faciem autem et vultum haec est differentia, quod facies naturalis et-certus oris habitus est; vultus vero varius et secundum affectionem animi modo laetus, modo tristis. Unde et vultuosi dicoeli. 1. Facies coeli, vel caput, orientalis regio; ultima septentrionalis. De qua Lucanus: Sic mundi pars ima facet, quam zona nivalis, Perpetuaeque premunt hiemes.
Abbreviated transcription (Latin):
Dure dictus. co qd̾ sit ductor exercitus. s ñ statĩ quic̃q
pͥnceps ł duces sũt etiã reges dici pofsũt. in bello aũt me¬
lius ducẽ nc̃ari quã regẽ. Nam hoc nom̃ expͥmit in
p̃lio ducetẽ. Unde ⁊ iurgłius duces euãdri. salustius qͥ
cupidꝰ in ore dicisse ꝗsq bonũ ñ diẽ ĩ ore cosuł.xsił.

Expanded text:
Dux dictus, eo quod sit ductor exercitus; sed non statim quicunque principes, vel duces sunt, etiam reges dici possunt. In bello autem melius ducem nominari quam regem; nam hoc nomen exprimit in proelio ducentem; unde Virg.: Ducis Evandri, Sallust.: Quo cupidius in ore Ducis sese
Abbreviated transcription (Latin):
pulos ꝗcirca eandem sũt dictos putant. Ciclades. hec et
elespontũ int̃ egeũ et multũ mare ꝯstitute. encũdant᷑ ⁊̃
aseptentone inmeridiẽ. milia ꝗngenta. Aboriente in
occasũ milia ducenta. metropolis eaꝵ rodus. Ciclami¬
nos herba grece dicta a quodã ꝗ ciclos uocatꝰ ẽ. ꝗ pͥmꝰ
uirtutẽ huius herbe inuenit. siue ꝙ habeat radicem ro
si humũ fuerit admixtꝰ. ebriosos facit. nascit᷑ in locis sil¬

Expanded text:
ctas putant Cyclades. 20. Hae in Hellesponto inter Aegaeum, et Maleum mare constitutae circumdantur etiam a Septentrione in Meridiem millia quingenta: ab Oriente in Occasum millia ducenta: metropolis earum Rhodus. nos Graece dicta a quodam qui Cyclos vocatus est, qui primus virtutes huius herbae invenit; sive quod habeat radicem rotsi vino fuerit admixtus, ebrios facit. Nascitur in locis sil
Abbreviated transcription (Latin):
sas. hisis. feraꝵ pugna erat. emissas bestias iuue¬
nes exciꝑe pugnare aduerdꝰ eos ultroneo funere
tate. ⁊ desid̾io suo ferunt᷑. feras. bestias. Int̃ feras
ñ omĩs fera bestia. Bestie nãq sunt. que mor¬
su ł unguib seuiunt. ut pardi. leones. tigrides
auastando dicte.fere etiam ille sũt. que ⁊ si ñ seuiunt.¬

Expanded text:
ne. 1. Ferarum pugna erat emissas bestias juvenes excipere, et pugnare adversus eas, ultroneo funere tate et pro desiderio suo feruntur. sane veteresnon omnis fera bestia. Bestiae namque sunt quae morsu uel unguibus saeuiunt, ut pardi, leones, tigrides, a uastando dictae. Ferae autem etiam illae dictae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
belli significat. Diluuiũ dictũ quod aquaꝵ clade
omĩa que muntauerit deleat. Primũ diluuium
extitit sub noe. quãdo hoĩnũ scelerib offensus
om̃is ppłs toto orbe contecto. deletis cũctis unum
spaciũ celi fuit. ac pelagi. cuiꝰ inditiũ actenꝰ uide¬
mꝰ in lapidib. quos in remotis montib concis ⁊
ostrcis congregatos. sepe etiã cauatos aqͥs urere so¬
lemꝰ. Sccłm diluuiũ fuit in achaia iacob patarce
lia moysi ł amphysionis tẽporib. fuitq terciꝰ post
cycropẽ regnauit. cuiꝰ tẽporib aquaꝵ illuiues ma¬
iorem partẽ popłoꝵ thessalie assũpsit. paucis ꝑ re¬
fugia montiũ lib̾atis maxime in mõte ꝑsano ĩ

Expanded text:
diluviis. Diluvium dictum quod aquarum clade omnia quae inundaverit deleat. Primum diluvium extitit sub Noe, quando hominum sceleribus offensus Omnipotens, toto orbe contecto, deletis cunctis, unum spatium caeli fuit ac pelagi. Cuius indicium hactenus videmus in lapidibus quos in remotis montibus conchis et ostreis concretos, saepe etiam cavatos aquis visere solemus. Secundum diluvium fuit in Achaia Iacob patriarchae lia Moysi vel Amphictyonis temporibus fuit, qui tertius post Cecrope regnauit. cuius temporibus aquarum inluuies maiorem partem populorum Thessaliae absumpsit paucis per refugia montium liberatis, maxime in monte Parnaso, in
Abbreviated transcription (Latin):
culares diẽ lune uocant. Tercia sabbati. tercia
feria. quẽ diẽ illi martis illi martis. Quarta sa¬
bb̃i. quarta feria ꝗ mercurius dies dies dicit᷑ a pa¬
ganis. Quinta sabbati .i. quita feria .i. quintꝰ dieᷤᷤ
a die dnico. qui ap̃ gentiles dies ious uocat᷑. Sex¬
ta sabbati. sexta feria dicit᷑. qui ap̃ costlem paganos¬
dies ueneris nũcupat᷑. Sabbatũ aũt septimꝰ a dnĩco
dies est. quẽ gentiles satn̾o dicauer̃. ⁊ saturni nõe¬
uocauer̃. Sabbatum aut̃ ex groco in latinũ reqos ĩ¬
terpretat᷑. eo qd̾ ds̃ in eo requieuiss ab omib oꝑi¬
u suis. Melius aũt in uocabuł dieꝵ de ore xͥano. ri
tus ioquendi eccłasticus ꝓcedit. Tam̃ siquidẽ foureꝰ
suetudo traxerit ut illud exeat ex ore qd impbat
corde. intelligat illos om̃s de quoꝵ noĩb appellati
sũt hii dies hoĩnes fuisse. ⁊ ꝓ beneficio quodã mor¬

Expanded text:
culares diem Lunae vocant. Tertia sabbati tertia culares diem Lunae vocant. Tertia sabbati tertia feria, quem diem illi Martis vocant. Quarta sabbati quarta feria, qui Mercurii dies dicitur a paganis. Quinta sabbati quinta feria est, id est quintus a die dominico, qui apud gentiles Iovis vocatur. Sexta sabbati sexta feria dicitur, qui apud eosdem paganos Veneris nuncupatur. Sabbatum autem septimus a dominico dies est, quem gentiles Saturno dicaverunt et Saturni nour? Resp. Sabbatum autem ex Hebreo in Latinum requies interpretatur, eo quod in eo Deus requievisset ab omnibus operibus suis. Melius autem in vocabulis dierum de ore Christiano ritus loquendi ecclesiasticus procedit; tamen si quem forte consuetudo traxerit, ut illud exeat ex ore, quod improbat in corde, intelligat illos omnes, de quorum nominibus appellati sunt hi dies, homines fuisse; et pro beneficiis
Abbreviated transcription (Latin):
tiales dies sũt. in quib dies ⁊ nox eqͣlib oraꝵ spa
appellauer̃. ꝗ pͥnceps ẽ omium syd̾um. sicut ⁊ isdẽ
lumẽ. Tercium ab stella martis que uesꝑ uocatur.
Quartũ a stella mercurii. quã ꝗdũ candidum
entulum dicũt. Quintũ a stella iouis quã feton¬
tem auit. Sextũ a ueneris stella. quã luciferũ
asser̃. que int̾ omĩa syd̾a plus lucis ht̃. Septi¬
mũ a stella saturni. que sexto celo locata tͥgĩ¬
ta annis fertur crplere cursũ suum. Proinde
aũt ex his septẽ stellis nõa dieꝵ gentiles d̾derũt.
co qd̾ ꝑ cosciem aliqͥd sibi effici existimauere. dicẽ¬
tes habere a sole spm̃. a lima corpꝰ. a merturio ĩge¬
nium ⁊ linguã. a uenere uoluptatẽ. a marte san¬
guinẽ. a ioue tẽpantiam. a satumo humorẽ. Tał
quippe extitit gentilium stulticia. qui sibi finxerũt
soli d̾dicauer̃. Sccła sabbi. secunda feria. quẽ se¬

Expanded text:
tiales dies sunt, in quibus dies et nox in aequatiales dies sunt, in quibus dies et nox in aequaappellaverunt, qui princeps est omniun siderum, sicut et idem lumen. Tertium ab stella Martis, quae Vesper vocatur. Quartum ab stella Mercurii, quam quidam candidum circulum dicunt. Quintum ab stella Iovis, quam Phaethontem aiunt. Sextum a Veneris stella, quam Luciferum asserunt, quae inter omnia sidera plus lucis habet. Septimus ab stella Saturni, quae sexto caelo locata triginta annis fertur explere cursum suum. Proinde autem ex his septem stellis nomina dierum gentiles dederunt, eo quod per eosdem aliquid sibi effici existimarent, dicentes habere a Sole spiritum, a Luna corpus, a Mercurio ingenium et linguam, a Venere voluptatem, a Marte sanguinem, a Iove temperantiam, a Saturno humorem. Talis quippe extitit gentilium stultitia, qui sibi finxerunt Soli dicaverunt. Secunda sabbati secunda feria, quem sae
Abbreviated transcription (Latin):
partes. abusiue dici tres st̃. mane. meridie. ⁊ sup̃ma
Inicia diei alii ab ortu solis putãt. alii ab occasu.
allii a meclia nocte. Nam chaldei a soł exortu diei
ptii aũt ex micio noctis sequẽtis dici originẽ tradũt.
Inte nefasti ꝗb ñ dicit᷑. Feriales dies in qͥb res diui¬
na fit. ⁊ abstmnere hõmes alitib oportet. Profesti fe¬
stis ꝯtrarii.i. sinc religione. Festitanti indemotu ⁊ re¬
ligione sũt. Atri dies st̃. qui ⁊ comunes uocantur.
syd̾ales in quib syd̾a mouent᷑. ⁊ hoes a nauigatio¬
ne excludunt᷑. Iusti ⁊ ꝯtinui triginta p̃liares qͥb
fas ẽ hostem ĩ bello lacessere. De qͥb liber testat᷑ re¬
gum dicens. Eo tp̃r quo solẽt reges ad bella ꝓcede.
b̃. ⁊ qũito kalendaꝵ memorataꝵ finiuntur. Dies
ꝑ totum annũ adiciantur. Solsticiales dies sũt. ĩ
qͥb sol stat. crescẽte spaciũ dicꝵ. ł noctiũ. Equinoc¬

Expanded text:
Partes abusivi diei tres sunt: mane, meridies, et suprema. Partes abusivi diei tres sunt: mane, meridies, et suprema. Initia diei alii a solis ortu putant, alii ab occasu, alii a media nocte. Nam Chaldaei a solis exortu diei ptii autem ex initio noctis sequentis diei originem trahunt. ut nefasti quibus non dicitur. Feriati dies, in quibus res divina fit, et abstinere homines a litibus oportet. Profesti, festis contrarii, id est, sine religione; festi tantumdem otii et religionis sunt; atri dies sunt qui et communes vocantur. Siderales, in quibus sidera moventur, et homines a navigationibus excluduntur; justi continui triginta. Praeliares, quibus fas est hostem bello lacessere, de quibus liber regum testatur, dicens: Eo tempore quo solent reges ad bella procedere. 5. pt. et V Kal. memoratarum finiuntur. Dies  annum adjiciantur. Solstitiales dies sunt, in quibus sol stat, crescente spatio dierum vel noctium. Aequinoc
Abbreviated transcription (Latin):
perit. nõ intelligunt oꝑatõnẽ illam qr lux facta ẽ
⁊ diuisũ ẽ int̃ uicẽ ac tenebras ⁊ uocata ẽ lux dies
⁊ tencbras nox. Hanc ergo totam oꝑationẽ nõ in¬
telligunt ad diẽ ꝑtinere. Post hanc aut̃ oꝑatõnẽ
tanq̃ finito die facta c̃ uesꝑa. Set q etiã nox ad diẽ
suum ꝑtint nõ dicitur tñsisse dies unꝰ. nisi qd̾ factũ ẽ¬
⁊ transactꝰ ẽ dies unus. Iñ incip̃ oꝑatio que sequitur
ab ip̃o mane qd̃ iã factũ ẽ ⁊ post ip̃am oꝑationẽ fit
uesꝑa. dem̃ mane ⁊ tͣnsit alter dies. atq ita deincep
chait ab occasu solis. sccłm uero ꝑsas ab ortu solis. se¬
cũdũ athenienses a sexta hora diei. scd̾m romanos a
ostendit p̃coniũ. quãdo ⁊ meso noctis afflatꝰ fit. Dies
es gemima appellari solet ꝓͥe a solis exortu donͨ rursus
oriatur. abusiue a solis ortu usq quo ueniat ad occa¬
sũ. spacia diei duo sũt. int̾ dianũ ⁊ nocturñ. Et est

Expanded text:
ationem illam qua lux facta est, et divi sum est inter lucem et tenebras, et vocata est lux dies, et tenebrae nox; hanc ergo totam operationem non intelligunt ad diem pertinere: post hanc autem operationem tanquam finito die facta est vespera. Sed quia etiam nox ad diem suum pertinet, non dicitur t transactus est unus dies, incipit operatio, quae sequitur ab ipso mane quod jam factum est, et post ipsam operationem fit vespera, deinde mane, et transit alter dies: atque ita deinceps choat ab occasu solis; secundum Persas, 220 ab ortu solis; secundum Athenienses, a sexta hora diei; secundum Romanos a ostendit praeconium, quando et mesonyctius afflatus fit. 5. es gemine appellari solet: proprie a solis exortu, donec rursus oriatur, abusive a solis ortu, usquequo veniat ad occasum. Spatia diei duo sunt, interdianum et nocturnum; et est
Abbreviated transcription (Latin):
uocib fundit. Ideo aut̃ fuauit᷑ eũ canere dicunt. qi collũ
longũ ⁊ inflexnosũ ht̃. Ferunt Et necesse ẽ eluctantẽ uo¬
cem ꝑlongũ ⁊ flexuosũ iter uarias reddere modulati¬
ones. fe̾runt in yꝑboreis partib p̃cinentib cithar ee lis
olores plurimos aduolare. abteq admodũ ꝯinere. olo¬
res aut̃ latinũ nom̃ ẽ. Nam sic gr̾c cigni dicunt᷑. Naute
naute ꝗa se nõ mergit inundas. Cignꝰ. amnis cilicie eta
uro monte ꝓgrediens mirã aquaꝵ hñs suauitatẽ et
qr oc ꝗd candidũ ẽ cignũ gentili lingua siri dicunt.
uñ amni huic nom̃ datũ ꝗa autũno ⁊ estate q̃n niues

Expanded text:
collum longum et inflexum habet, et necesse est eluctantem vocem per longum et flexuosum iter varias reddere modulationes. Fertur in hyperboreis partibus praecinentibus citharoedis olores plurimos advolare, apteque ad modum concinere. Olores autem Latinum nomen est: nam Graece cygni dicuntur. Nautae nautae quia se non mergit in undas. Cygnus uro monte progrediens, miram aquarum habens suavitatem, et quidquid candidum est cydnum gentili lingua Syri dicunt. Unde amni huic nomen datum, quia tumel aestate quando nives
Abbreviated transcription (Latin):
sidiosus. ł malignus ab eo qd̾ deludat. ut enĩ decipiat oc¬
cultam maliciam blandis ẜmonib ornat. cĩc. Dolum¬
eo qd̃ deludat. aliud enim agit ⁊ aliud simulat. Petro¬
nius alit̃ existimat dicens qͥd ẽ uidices dolus ni mirũ uͥ a¬
liqͥd factũ ẽ qd̾ legi dolet. habetis dolum accipite malum.¬

Expanded text:
sidiosus, vel malignus, ab eo quod deludat. Ut enim decipiat, occultam malitiam blandis sermonibus ornat. 77. Dueo quod deludat: aliud enim agit, aliud simulat. Petronius aliter existimat dicens quid est, iudices, dolus? Nimirum ubi aliquid factum est quod legi dolet. Habetis dolum: accipite nu
Abbreviated transcription (Latin):
ubtis ĩns. Dies legiptimus uginti quatiuor o¬
suutił usq dũ dics ⁊ nox spucia sui cursus abo¬
tin concludat. abusiue aũt dies imꝰ est spaciũ ab
oriente solis usq ad occidentẽ. St̃ aũt spacia di¬
ei duo. Inter dianũ atq noturnũ. Et ẽ dies ꝗ¬
aũt dies a parte meliori. uñ ⁊ in usu ẽ ut sine cõ¬
memãatione noctis numerum dicamꝰ dierũ sicut
dies unus. Quer̃ aliqui cur pͥmũ uesꝑe postea ma¬
ne striptura memorauerit. Ne forte noctẽ pͥus qͣ
diem sigͥficare uideatur. Nec aduertũt pͥoro ꝙ pre¬
misei̾t diem dicendo ⁊ uocauit d̃s lucẽ diem. ⁊ te
tenebras uocauit noctẽ. Dem̃ qͥd uesꝑe finis diei sit¬
⁊ mane finis noctis. Ergo ut p̃rogatiuũ ⁊ pͥmat᷑
natiuitatis diei daret. pͥus finẽ dici sigͥficauit pt
post quẽ secutura nox ẽ. Dem̃ p̾ea finẽ noctis ad¬
umxit. co usq ad noctẽ dici scriptura añferre ñ
potuit. ⁊ ut uidei ⁊ noctis tẽpcã appellatione dixi

Expanded text:
icens: Dies legitimus est viginti quatuor horarum usque dies et nox spatia sui cursus ab ote concludat. Abusive autem dies unus est spatium ab oriente sole usque ad occidentem. Sunt autem diei spatia duo, interdianum atque nocturnum; et est dies qautem dies a parte meliore; unde et in usu est ut sine commemoratione noctis numerum dicamus dierum, sicut et dies unus . Quaerunt aliqui, cur prius vesperum, postea mane Scriptura memoraverit, ne forte noctem priusquam diem significare videatur. Nec advertunt primo quod praemiserit diem, dicendo: Et vocavit Deus lucem diem, et tenebras vocavit noctem: deinde quod vesper finis diei sit, et mane finis noctis. Ergo ut praerogativam et primatus nativitatis diei daret, prius finem diei significavit, postquam secutura nox esset, deinde postea finem noctis adjunxit. Eo usque autem noctem diei Scriptura anteferre non potuit, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
apsalma uõ int̃positũ in spallendo silentiũ. ut ꝗͥ
admodũ sin spalma dicitur. uocis copulatio in cã¬
tando. ita diapsama disiũctio eaꝵ uͥq etiam reci¬
es distincte continuationis ostendit᷑. Uñ illud ꝓbi
le ẽ conuingentas sententias in spalendo ubi di¬
apsalma int̃posita fuer̾t. qr id̾o int̾ponitur ut ꝯu̾

Expanded text:
ma vero interpositum in psallendo silentium, ut, sicut simpsalma dicitur vocis copulatio in cantando, ita diapsalma disiunctio earum ubi quedam requies distincte continuationis ostenditur, scili conjungendas sententias in psallendo, ubi diapsalma interpositum fuerit, quia ideo interponitur, ut 282
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑatꝰ uulgo uocat᷑ malus. ac ꝑditus. Noc iã
illiꝰ ꝓpere spei dicit᷑ aut̃ ꝑ similitudinẽ agro¬
rũ. ꝗ affecti ⁊ sine spe deponũt᷑. Consuetudo
aũt erat ap̃ ueteres ut disꝑati añ ianuas su¬
as collocarent᷑ uelud extremũ sp̃m rodderẽt
terre. uł ut possert a tnseuntib forte cura¬
ri. qui aliquãdo simili laborauerãt morbo.

Expanded text:
s, vulgo vocatur malus, ac perditus, nec jam ullius prosperae spei. Dicitur autem per similitudinem aegrorum, qui affecti et sine spe deponuntur. Consuetudo autem erat apud veteres ut desperati ante januas suas collocarentur, vel ut extremum spiritum redderent terrae, vel ut possent a transeuntibus forte curari, qui aliquando simili laboraverant morbo.
Abbreviated transcription (Latin):
naerata satsꝰ pagrat dicteos. Tante enĩ potẽtie ẽ uet
ferra a corpone expellat. sagittas exautiat. Uñ ⁊ ei
pabulo fere ꝑcusse sagittas acorpore inhẽntes eici¬
unnt. In hac̃ quidã latmoꝵ polegiũ martis dicũt.
Hricis. Dictatores. quĩto anno post roges expulios
romani sibi crauer̃ dũ gener tarquinu ad miur¬
am soceri undicãtñ ingentẽ aduersus romã col¬
legisset exercitum. hii quinquẽnu tepois imꝑie
ntebunt. Plus erĩ erat honore quã consules ꝗ
annuas potestates tenebant. ⁊ dicti dictatores
quasi pͥncipes ⁊ p̃ceptores. Uñ ⁊ magistri ppłi
noibantur. uñ ⁊ dicta dicũt᷑. U iẜe. Dicte. uoca

Expanded text:
nerata saltus peragrat Dictaeos. Tantae enim potentiae est ut ferrum a corpore expellat, sagittas excutiat; unde et eius pabulo ferae percussae sagittas a corpore inhaerentes eiciunt. Hanc quidam Latinorum puleium Martis dicunt, vicis anno. Dictatores quinto anno post reges expulsos Romani sibi creaverunt, dum gener Tarquinii ad iniuriam soceri vindicandam ingentem adversus Romam collegisset exercitum. Hi quinquennii temporis imperio utebantur. Plus enim erant honore quam consules, qui annuas potestates tenebant. Et dicti dictatores, quasi principes et preceptores. Unde et magistri populi nominabantur. Unde et edicta dicuntur. Cesa
Abbreviated transcription (Latin):
.I. flos. unde et apud latinos exis flos appellat. fit aut̃
Nuinc multis in regionib olim inhispatua et puteis uł
stagnis ił genus atq habentib qͣndo coquebant et
impiscinas ligneas fundebant appendentes suꝑ eas re¬
stet lapillis extentas. ꝗb limꝰ insimilitudinẽ uitieis
acinis adherebant. sict et iectũ siccabat dieb triginta
fit aut̃ nunc alibi inspeluncis qd aliꝗ de collectũ. de¬
inde fusũ inquosdã botros solidat᷑. fit et ĩscrobib ca¬
uatis quoꝵ alaterib decadentes guite coalescunt. fit
et salis modo et flagrantissimo sole. adeo aut̃ constric¬
te uartutis est. ut inleonũ et ursoꝵ ora sparsũ tantã
uim habeat adstringendũ ut ualeant mordere. Cal
re parte adstimulandoᷤ equos ꝗb aut pugnandũ ẽ.
aut currendũ ꝓpt̾ pigritiã aĩaliũ aut timorẽ. nam
ex timore stimuli nuncupati. licet sint et libidinuis si¬
tur inpedis posteriore parte. adequos stimulandos. uint̾¬

Expanded text:
um, id est flos; unde et apud Latinos aeris flos appellatur. Fit autem nunc multis in regionibus; olim in Hispaniae puteis vel stagnis id genus aquae habentibus, quam decoquebant et in piscinas ligneas fundebant, adpendentes super eas restes lapillis extentas, quibus limus in similitudinem vitreis acinis adhaerebat, sicque eiectum siccabatur diebus triginta. Fit authinc diffusum in quosdam botros solidatur: fit et in scrobibus cavatis, quarum de lateribus decidentes guttae coalescunt; fit et salis modo ex flagrantissimo sole. Adeo autem constrictae virtutis est, ut in leonum et ursorum ora sparsum tantam vim habeat ad stringendum, ut non valeant mordere. edis posteriore parte, ad stimulandos equos, quibus aut pugnandum est, aut currendum, propter pigritiam animalium, aut timorem. Nam ex timore stimuli nuncupati, licet sint et libidinis stiigantur, id est in pedis posteriore parte, ad stimulandu
Abbreviated transcription (Latin):
te. hizis. Dentale ẽ aratri pars pͥma. in quo¬
uomer inducitur quas dens. Boł. Dentales au
Dentes dicti quasi cibos diuidentes. si quidẽ escã
incidunt. ⁊ cõminuunt. atq oportumꝰ stomacho
tradunt. Hoꝵ pͥores qui cibos p̃cidunt. aduersidenteᷤᷤ
dicuntur. molares intura qui subigunt caniri. ꝗ
icesio aetatis anno existunt. Dentes. g̾ci odentes
Hoꝵ pͥmi p̃cisores dicunt᷑. qr om̃e ꝙ accipitur ip̃i
pͥus incidunt. sequentes canini uocantur. quoꝵ
duo in dextera maxilla ⁊ duo in sinistra sunt. Et¬
dicti canini. qr ad similitudinẽ canmoꝵ existunt.
et canes ex ipsis ossa frangunt sic̃ ⁊ homo. ⁊ qd ñ
posst̃ pͥores inciõe. illis tradũt ut confringant hos¬
uulgus ꝓ longitudine ⁊ rotunditate colomellos uo¬
cant. Ułtimi sunt molares qui concsa a pͥorib at¬
q confracta subigunt. ⁊ molent atq iminassant.
uñ ⁊ molares dicti sũt. Dentium aũt numeꝵ discer¬
it qualitas sexus. Nã in uiris plures. in feminis

Expanded text:
e bovis. Dentale est aratri pars prima, in quovomer inducitur, quasi dens. 3. Cultelli, Dentes dicti quasi cibos diuidentes. Siquidem escam incidunt et comminuunt atque oportunius stomacho tradunt. Horum priores, qui cibum praecidunt, aduersi dentes dicuntur; molares intimi, qui subigunt; canini, qui uicesimo aetatis anno existunt. Gingiuae a gignendis vel precisores dicuntur quia omne quod accipitur ipsi prius incidunt. Sequentes canini dicuntur, quorum duo in dextra maxilla et duo in sinistra sunt, dicti sic quia ad similitudinem caninorum existunt et, sicut canis ipsis ossa frangit, sic et homo; quod non possunt priores incidere illis traduvulgus, pro longitudine et rotunditate, colomellos vocant. Ultimi sunt molares, qui concisa a prioribus atque confracta subigunt et molunt, atque immassant, unde et molares vocati sunt. 53. Dentium autem numerum discernit qualitas sexus. Nam in viris plures, in feminis
Abbreviated transcription (Latin):
tͥtulis enĩ galli nata inuenitur cristallina sp̃e mag¬
nitudine fabe. hac incertaminib inuctos fieri
sucinus dr̃. Electrũ aũt uocari fabulosa argum̃ta¬
tio dedit. Namq phetonte fulminis ictu intẽpto
sorores eius luctu mutatas marbores ppłos. lacͥmis
electrũ om̃ib annis fundere iuxta eridanũ amnẽ.
⁊ electrũ appellatũ. qd̾ sol uocitatus sit electrũ płimi
poete dixere. Constat aũt ipsũ nõ eẽ sucũ ppłi s spine
qd̃ ad radiũ solis clarius auro argentoq reluceat.
Sol enĩ apoctis electrũ uocatur. Defecatius ẽ enĩ hoc
metallũ om̃ib metallis. Cuius tria sunt gnã. Unũ
qd̃ ex spmis arboris fluit. qd suciũ dr̃. Alterum
Terciũ. qd̾ fit de tͥb partib auri ⁊ argenti unius¬
qd̃ naturale eiꝰ modi natura ẽ. ut inconuiuio ⁊ ad lu¬
mina clarius cunctis metallis fulgeat ⁊ uenenũ ꝓ¬
ducat. Nam si eũ infundas ueneno. stridorẽ edit. ⁊
colores uarios inmodũ arcus celestis emittit. Elec

Expanded text:
triculis enim gallinaceis invenitur, crystallina specie, magnitudine fabae. Hac in certaminibus invictos fieri sucinum appellari. Electrum autem vocari fabulosa argumentatio dedit. Namque Phaethonte fulminis ictu interempto sorores eius luctu mutatas in arbores populos, lacrimis electrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem; et electrum appellatum quoniam sol vocitatus sit Elector plurimi poetae dixere. Constat autem eum non esse sucum populi, sed pinequod ad radium solis clarius auro argentoque 296 reluceat. Sol enim a poetis elector vocatur. Defaecatius est enim hoc metallum omnibus metallis. 2. Hujus tria genera. Unum, quod ex pini arboribus fluit, quod succinum dicitur; alterum tertium, quod fit de tribus partibus auri et argenti unnaturale, ejusmodi naturae est, ut in convivio, et ad lumina clarius cunctis metallis fulgeat, et venenum prodat. Nam si eo infundas venenum, stridorem edit, et colores varios in modum arcus coelestis emittit. C
Abbreviated transcription (Latin):
rupire. inuadere. Igit. Currus. acursu dictus. uł quia ro¬
tas habere uidetur. unde et carrum quasi cursum quadn¬
tuo et qui omnib equis inceretur iugo. Primus chi¬
ristene sitionius tantum medius iugauit eisq singu¬
los exutraq parte simplici uinculo applicuit. quos g̾re¬
ci sirasonos. latini pirnarios uocant. agenere uinculi
athenis primus quatuor equos iunxisse fertur. sicut
uirgilius auctor est dicens. Primus erictonius currus
et quatuor ausus iungere equos rapidisq rotis infiste¬
re uictor. Fuit aut̃ minerue et uulcani filius de cadu¬
ca interra libidine ut fabule ferunt ꝓcreatus porten¬
tum demonicum unmo diabolus qui primo uinoni
currum dedicauit tali auctore et ita quadrige ꝓducte
Curroinãm. sine rectore. Iis. Cus. filius kam. aquo¬

Expanded text:
De curru. 1. Currus a cursu dictus, vel quia rotas videtur habere, unde et carrum, quasi curvum. Quadrtuoque et qui omnibus equis iniceretur iugo. Primus Clisthenes Sicyonius tantum medios iugavit, eisque singulos ex utraque parte simplici vinculo adplicavit, quos Graeci σειραφόρους, Latini funarios vocant, a genere vinculi, Athenis, primus quatuor equos junxisse fertur, sicut Virgilius auctor est dicens: Primus Ericthonius currus, et quatuor ausus Jungere equos, rapidisque rotis insistere victor. 2. Fuit autem Minervae et Vulcani filius de caduca in terram libidine, ut fabulae ferunt, procreatus, portentum daemonicum, imo diabolus, qui primo Junoni currum dedicavit. Tali auctore quadrigae productae Curr
Abbreviated transcription (Latin):
tentia ciuitatis. ⁊ aliter patet tranqͥlla libertas fit hec
ꝑ uituꝑationẽ quã greci ꝓgon uocat. ut seruitus ẽ po¬
stremũ maloꝵ oĩum nõ modo bello s morte quoq re¬
pellaenda sũt. Tercia decima species diffinitionis ẽ quã¬
pater ẽ cui ẽ filius. dñs ẽ cui ẽ fuus. Q uartadecima spe¬
te rem generi. Q uintadecima species defmitõis ẽ. quã¬
greci catttilogiã. Latini scd̾m rei ratõem uocãt. ut
dies ẽ sol sup̃ terras. Nox c̃ sol sub terras. Scire aũt de¬
bemꝰ p̃dictas species defmitõnũ topicis merito ẽẽ soci¬
atas. Qm̃ int̾ quedã arguita fut posita ⁊ ñ nullis
locis comcmorantur ut topicis. Nũt ad topica ueni¬
amꝰ. que st̃ argum̃toꝵ sedes. fontes sensiui ⁊ origineᷤ

Expanded text:
tentia civitatis; et aliter: Pax est tranquilla libertas. Fit et per vituperationem, quam Graeci φόγον vocant, ut: Servitus est postremum omnium malorum, non modo bello sed morte quoque repellenda. 14. Ter'Pater est, cui est filius'. 'Dominus est, cui est servus'. Quartadecima spe, quae subest generi'. Quintadecima species definitionis est, quaGraeci cata etiologian, Latini rei rationem uocant, ut: 'Dies est sol supra terras, nox est sol sub terris.' Scire autem debemus praedictas species definitionum topicis merito esse sociatas, quoniam inter quaedam argumenta sunt positae et nonnullis locis commemorantur in topicis. Nunc ad topica ueniamus, quae sunt argumentorum sedes, fontes sensuum, et origines
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓde uissu anglica reuelatõe. hu corpoꝵ aeri¬
aꝵ natura iugent. ante tñsgressionẽ qde cele¬
stia corꝑa gerebant. lapsi uero in aenam qua¬
utatẽ ꝯuersi sũt. Nec aerii ilius puriora spa¬
cia s ista caligmosa tenere ꝑmussi sũt. ꝗ eis
quasi carcer ẽ. usq ad tẽpus iudicu. hi sũt p̃¬

Expanded text:
Dei jussum, angelica revelatione, hi corporum aereorum natura vigent. 17. Ante transgressionem quidem coelestia corpora gerebant. Lapsi vero in aeream qualitatem conversi sunt, nec aeris illius puriora spatia, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis quasi carcer est, usque ad tempus judicii. Hi sunt p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsꝑs. Cruste. tabule sũt marmoris. uñ ⁊ marmorati parietes cru¬
stati dicunt᷑. Es aũt marmota secandi ĩ crustas excogitauerit ñ
ꝯstat. fiũt aũt harena ⁊ ferto serra q̃ ĩp̾nui linea p̃mente. Arenaᷤᷤ
tractu que ip̃a secante s crassioꝵ arena plus erodet marmores.
ẽ ingrecia. Inss. Crustumia st̃ pira ex parte rubentia ab oppido
ꝙ uolã cõpleat magnitudinẽ. hoc ẽ mediã manũ ũn ⁊ inuolare
dicimꝰ. Edã aut̃ uolemũ gallica lingua bonũ ⁊ magnũ intel

Expanded text:
s. Crustae tabulae sunt marmoris; unde et marmorati parietes crustati dicuntur. Qui autem marmora secandi in crustas excogitaverint non constat. Fiunt autem arena et ferro serraque in praetenui linea premente arenas tractuque ipso secante, sed crassior arena plus erodit marmoris; ro 'Crustuminis'. Crustumia sunt pira ex parte rubentia, ab oppido quod volam compleat magnitudine, hoc est, mediam manum, unde et involare dicimus. Quidam autem volemum Gallica lingua bonum et magnum intel
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑ alta rotundi¬
tas hinc et fructus ciꝰ conus quia rotunditas eiꝰ talis ẽ
ut onũ imitet᷑. uñ et conifere ciparisi dicunt᷑. huiꝰ¬
ugnũ decdro ꝓximã ht̃ uirtutt̃. Tempoꝵ quod trauibꝰ
aitũ inpenetbili soliditate nũquã honeri cedat s ea
que in principio fuerit firmitate ꝑseueret. Antiqui
cyp̃ssi ramos ꝓpe rogũ ꝯstituere solebant ut odorem
cadauerũ dũ urerent᷑ oppͥmerent ioconditate odoris

Expanded text:
t alta rotunditas, et hinc fructus eius conus, quia rotunditas eius talis est ut conum imitetur, unde et conifere ciparissi dicuntut virtutem. Templorum quoque trabibus aptum, impenetrabili soliditate nunquam oneri cedit, sed ea qua in principio fuerit firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerent jucunditate odoris
Abbreviated transcription (Latin):
ma ex e cerebro draconis eruitq nͥ uiuem abscisa fuerit
ñ ingemiscit. Nñ eã magi dormientib draconi sᷤ ãputãt.
audaces enĩ uiri explorãt. draconũ spẽs hargũt ibi gra¬
mina melicata ad incitãdũ draconũ soxorẽ atq ita
sonno sopitis capita desecãt ⁊ gẽmas detuhũt. Sũt aũt
candore tñslucido. usu eaꝵ onentes reges p̃cipue głant᷑.¬

Expanded text:
ex cerebro draconis eruitur, quae nisi viventi abscisa fuerit, non ingemmescit; unde et eam magi dormientibus draconibus amputant. Audaces enim viri explorant draconum specus, et spargunt ibi gramina medicata ad incitandum draconum soporem, atque ita somno sopitis capita desecant, et gemmas detrahunt. Sunt autem candore translucido. Usu earum Orientis reges praecipue g
Abbreviated transcription (Latin):
fuetudo ẽ ius qͥbdã morib institutũ ꝙ ꝓlege suscipit᷑. cũ
deficit lex. Nec diferũt scͥriptura an rationẽ ꝯsistat qñ et
legẽ ratio cõm̃dat. porro siratioẽ lex ꝯstat. lexerit om̃e iã¬
qo ratiõẽ ꝯstiterit dũ taxat qd religioni ꝯgruit. qd disci¬
pline ꝯueniat ꝙ saluti ꝓficiat. uocata aut̃ ꝯsuetudo. ꝗa in

Expanded text:
utem est ius quoddam moribus institutum, quod pro lege suscipitur cum deficit lex. Nec differt scriptura an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. Porro si ratione lex constat, lex erit omne quod ratione constiterit, dumtaxat quod religioni congruat quod discipline
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ aboppido ciliciȩ quocat᷑ coriciũ. quãꝗͣ ⁊ alibi nascat᷑. s non
tantũ ł tale quale incilicia. uñ ⁊ apociori parte nom̃ accepit.
gitudis integrũ ⁊ neq infragm̃tis cominutũ inspiratione bona
⁊ cũ carpit̃ manꝰ inficiens ⁊ lenit̾ acre. Ed si eiꝰmodi nõ fuerit aut
uetustũ aut infusũ agnoscit᷑. Adult̾at᷑ aut̃ admixto croco mag¬
mate augendi quoq pondis causã spuma argenti ꝯtrita adicit᷑
⁊ ꝓdit᷑ si puluerẽ tũ repperit᷑ atq decoctũ abodore ꝓpͥo fuerit lap¬

Expanded text:
dictum ab oppido Ciliciae, quod vocatur Coricium, quanquam et alibi nascatur: sed non tantum vel tale, quale in Cilicia, unde et a potiori parte nomen accepit: gitudinis, integrum, et neque in fragmenta comminutum, inspiratione bona, et cum carpitvetustum aut infusum agnoscitur. Adulteratur autem admixto crocomagmate: augendi quoque ponderis causa spuma argenti contrita adicitur. Ea proditur si pulverulentum reperitur atque decoctum ab odore proprio fuerit lap
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit᷑. quoꝵ unus ẽ septentrionalis qui nũquam
occidit. appellatq boreus. alt̾ australis qui nũquam
celi dicunt. et cũ motu eiꝰ sydera in ea fixa aboriente
uiginti quatuor oraꝵ. spacus. ꝗb sol cursũ suũ supͣ
t̾ras et subt̾ras sua uolubilitate ꝯcludit.
tem eiꝰ cursũ astra currerent qui eã remorarent. mũ¬
di runã faceret. Climata celi.i.

Expanded text:
Horum alter est septentrionalis, qui nunquam occidit, appellaturque boreas, alter vero australis, qui nunquam cviginti quattuor horarum spatiis, quibus sol cursum suum super terras et sub terras sua volubilitattem ejus cursum astra currerent, quae eam remorarentur, mundi ruinam facerent. CAPUT XXXVI.