comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ꝓmoueat honorẽ. Hanc gͦ scriptoꝵ nr̃oꝵ paginã omni in futuro
tẽpore abomib ep̃is firmã stati imꝰ illibataq seruari. ut & sue ȩcłe uiuan¬
te dño tantũ modo sint iure c̃crp̃ti. & monasteria aetdesiasticis c̃dicionib seu
angarus uł qͥbalibet obsequus słarib: nullo modo sub iaceant. nullis cano¬
nicis uirib deseriuant sed remotis uerationib accunctis grauaminib
diunũ opꝰ cũ sũma animi deuotione ꝑficiant. Uniũsi ep̃i responder̃
Libtati monachoꝵc̃gaudemus. & que nẽ dehis statuit beatitudo ur̃a.¬

Expanded text:
turo tempore ab omnibus ępiscopis firmam statuimus illibatamque servari, et ut suę ęcclesię, iuvante Domino, tantummodo sint iure contenti, et monasteria ecclesiasticis condicionibus seu angariis vel quibuslibet obsequiis sęcularibus nullo modo subiciant, nullis canonicis iuribus deserviant, sed, remotis vexationibus, a cunctis gravaminibus divinum opus cum summa animi devotione perficiant. Universi ępiscopi responderunt: « Libertati monachorum gaudemus et quę nunc de his statuit beatitudo
Abbreviated transcription (Latin):
Picenũ.
liguria ĩ qͦẽ Modio lan
uenrtia cũ hstris.
inqua ẽ aqui leia.¬
or. Al pes cottiȩ.
Samni um.
sicilia.
Sardinia.
corsica
alpes grato.

Expanded text:
Picenum. Liguria, in qua est Mediolanum. Venetia cum ystris, in qua est Aquileia. Alpes Cotie. Samnium. Sicilia. Sardinia. Corsica. Alpes Graie.
Abbreviated transcription (Latin):
ciuit̃ atrauatũ.
cquit̃ Camaracensiũ.
cunt̃ Tornacensiũ.
cnut̃ Siluanectũ.
ciuit̃ Beluacensĩ.
c ut̃ Ambianensiũ.
Ciit̃ magontiacensiũ.

Expanded text:
ciuitas Atrabatum ciuitas Camaracensium ciuitas Turnacensium ciuitas Siluanectum ciuitas Bellouacorum ciuitas Ambianensium ciuitas Bononiensiu
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ consolaris. iꝗe cartago
Nnmudia.
bizantiũ.
Tripolis.
Mauritania
Sĩtfensis.
Gallicia.
Insule baleares.
lingitania tran frctũ
qͥd ab oceato pisusũ t̾ras
itrat inter salpem
et abimnam.
ẽpirius urtus.
Noricus ripensis sup̃his¬
noricus mediot̾reuio
Scitia inferior.
Lidia..
caria
hellespontꝰ
Pãphiliat
łiidia.
Prigia salutaris.
licaonia.¬
iii. Ciclades
In orientex

Expanded text:
consularis, in qua est Cartago. Numidia. Bisanzium . Tripolis. Mauritania Sitifensis. Gallitia. Insule Baleares. Tringitania trans fretum, quod ab Oceano infusum terras intrat inter Calpon. vel Albivinam . Epirus ventus. Noricus Ripevus supNoricus mediterranea.Scithia inferior. Lidia. Caria. Hellespontus. Pamphilia. Pissidia. Frigia salutaris. Licaonia. Cyclades. IN ORIENTE
Abbreviated transcription (Latin):
dix pp̃ romanꝰ : athanasio ep̃o. Inducie ñ sub angusto tpr̃e.
s sublongo spacio c̃cedende s̃. ut ac cusati sep̃parare ⁊ huniũ sos
cõmunicatores ĩꝓuinci is positos c̃uenire. ⁊ testes p̃parare. atq
c̃tra ĩsidiatores se pleniter armare ualeant. Quidã aut̃ ad re¬
pellanda ĩpetitoꝵ machinam̃ta & suas p̃parandas responsiones.
I UI.m̃s&s mandauer̃ c̃cedi. Quidã uͦ annũ ĩquo plurimi c̃cor¬
dant. Minꝰ aut̃ quã sex m̃ses. ñrepperi. ĩ pẽ. panasi. C̃.iii.

Expanded text:
IX papa Romanus, ANASTASIO episcopo. Induciae non sub angusto tempore, sed sub longo spatio concedendae sunt, ut accusati se praeparare, et universos communicatores in provinciis positos convenire et testes praeparare atque contra insidiatores se pleniter armare valeant. Quidam autem ad repellenda impedimentorum machinamenta, et suas praeparandas responsiones eet sex menses mandaverunt concedi. Quidam vero annum in quo plurimi concordant. Minus autem quam VI menses non reperi. CAP. CIII.
Abbreviated transcription (Latin):
metropolim c̃ueniant. ut ab om̃ib: ipse ordinet᷑. O portet aut̃¬
ut ipse qͥ illis om̃ib: p̃eẽ debet. ab om̃ib: illis eligat᷑. ⁊ ordinctur.
Reliqͥ uͦ c̃piuntiales ep̃i. sinecesse fuerit ceteris c̃sentientib atri¬
b iussu archi ep̃i. c̃setrari pos sunt ep̃i. S melius ẽsspse cũ om̃ib eũ
qͥ dignꝰ est elegerit. ⁊ cuncti parit᷑ sa crauerit pontificẽ : Et licet
istua necessitate cogente c̃cessũ sit. illut aut̃ qđ de archi ep̃i c̃se
c̃stitui.Sin alit̃ p̃sũptũ fuerit. uirib carere ñ dubiũ est. qr irrita
erit eiꝰ secꝰ acta ordinatio. ĩ dẽ ĩ Noceneir ẽ .i.¬

Expanded text:
metropolitani conveniant, ut ab omnibus ipse ordinetur. Oportet autem qui illis omnibus praeesse debet, ut ab omnibus illis eligatur et ordinetur. ero comprovinciales episcopi, si necesse fuerit, caeteris consentientibus, a tribus jussu archiepiscopi consecrari possunt episcopis. Sed melius est si ipse cum omnibus eum qui dignus est elegerit, et cuncti pariter consecraverint pontificem. Et licet istud necessitate cogente concessum sit, illud autem quod bus praeest, debet constitui. Sin aliter praesumptum fuerit, viribus carere non dubium est, quia irrita erit ejus secus acta ordinatio. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
Intcetera aut̃ c̃cilia quatuor c̃stat eẽ uonerabiles synodos. que tetã
pͥnoipalit̃ fidẽ cõplectunt᷑ qͣsi quatuor ȩuangelia ut cotidẽ paradisi flumina.
ta ẽ ĩquã arriane ꝑfidie c̃dẽpnata ẽ blasphemia. ꝗ de ĩ oqualitate scẽ trinita¬
tis idẽ arrius alexandrinꝰ prbir asserebat. Consubstancialẽ dõ patri dm̃ filiũ eadẽ
scã synođ diffiniuit. Haec synođ acta ẽ teprib siluestri p̃p̃ romani. macharũ
hioro solimitani ep̃i. Alex a iari. Alexa llriai. Dehac aut̃ synodo leo p̃pĩ epła
copiosor numerus sac̃ dotũ uł cõparare se audeat ut p̃forre aĩ tanto diuinitꝰ pͥiu¬
legio ncena sie synođ c̃secrata. ut siue ꝑ pauciores siue ꝑplures sedastica uidi

Expanded text:
etera autem concilia quatuor sunt venerabiles synodi, quae totam principaliter fidem complectuntur, quasi quatuor evangelia vel totidem Paradisi flumina. e condemnata est blasphemia, quam de inaequalitate Trinitatis idem Arius Alexandrinus presbyter asserebat. Consubstantialem Deo Patri Dei Filium eadem sancta synodus definivit. Haec synodus acta est temporibus Sylvestri papae Romani, Macharii Hierosolymitani episcopi, Alexandri Alexandrini. De hac autem synodo Leo papa in epistola copiosior numerus sacerdotum vel comparare se audeat, vel praeferre; cum tanto divinitus privilegio Nicaena sit sy
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃oꝵ patrũ canonib c̃sentientes. oblationes de sacratissimo ⁊ reueren¬
tissimo altare beati prtri. ⁊ saluatoris. n scẽ marie rotunda. scĩ Nicho¬
a laicis aufrrri penitus int̾dicimꝰ.⁊ sub districtione anathematis ꝓhibemꝰ.
et eccłas a laicis in castellari. aut in seruitutẽ redigi actoritate aptica ꝓhibemꝰ¬
Quicũq monetã falsã se scrente fecerit. ⁊ studiose expenderit. tanquã
maledictꝰ⁊ pauꝑuni uiroꝵ opp̃ssor. necnon ciuitatis expoliator a fide¬
lium consortio separetur.

Expanded text:
 patrum canonibus consona sentientes, oblationes de sacratissimo et reverentissimo altari beati Petri, et Salvatoris, et sanctae Mariae rotundae, aeca laicis auferri penitus interdicimus et sub districtione anathematis prohibemus, et ecclesias a laicis incastellari aut in servitutem redigi auctoritate apostolica prohibemQuicumque monetam falsam se sciente fecerit aut studiose expenderit, tamquam maledictus et pauperum virorum oppressor, nec non civitatis turbator, a fidelium consortio separetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Eos aut̃ qui t ihero solimatatano. ł ꝓ hispunico itinere cruces abi in ueslib:¬
po suissenti osuntur ⁊ ũd p̃tea dimisisse. cruces iterato asumere. ⁊uiã
ab instanti pascha usq ad ꝓximũ sequens paschu ꝑficere aptica actori¬
tate p̾cipimꝰ. Alieqͥn. ex tẽ cos ab ecđȩ introitu sequestramꝰ. ⁊ in om̃ib
Illã uͦ prauã defunctoꝵ porticanoꝵ c̃surtudinẽ que hactenꝰ ibi fuit
consensys cũenꝰp̃fecti remouenda censemus. ut porticanoꝵ habitotoꝵ
sine he qđ sc̃sꝰ ridib mortentiũ bona ẽtra morientis delibationẽ

Expanded text:
Eos autem qui vel pro Hierosolimitano vel pro Hispanico itinere cruces sibi in vestibposuisse noscuntur, et postea dimisisse, cruces iterate assumere et viam ab instanti pascha usque ad proximum pascha sequens apostolica auctoritate praecipimus. Alioquin ex tunc eos ab aecclesiae introIllam vero pravam porticanorum consuetudinem quae hactenus ibi fuit,consensu praefecti removendam censemus, ut porticanorum habitatorum sine heredibus morientium bona contra morientis deliberatione
Abbreviated transcription (Latin):
leges. Deges enĩ duune hȩc agentes. ⁊ eos qͥ ex eis ꝓdeunt ñ solũ eieiunt.
s maledictos appellant. Deges uͦ scłi infamei tales uocant. ⁊ ab hereditat
repellut. ios itaq patres nros sequeutrs infamia eos notamus. et infa
cipunus. ⁊ sub districtionr anatheniatis uit̾dicimꝰ. ne aliqua militaris ꝑbna
beneurutanã p̾rati Petri ciuitatẽ p̾sum at inuadere.aut uiolent̾ tenere.
Siqͥs uͦ aliter p̾sumpserit. anathematis uinculo tenratur:

Expanded text:
leges. Leges enim divinae hoc agentes, et eos qui ex eis prodeunt, non solum eiciunt sed maledictos appellant; leges vero seculi infames tales vocant ab hereditate repellunt. Nos itaque patres nostros sequentes, infamia eos notamus, et infamaecipimus, et sub districtione anathematis interdicimus, ne aliqua militaris persona Beneventum, beati Petri civitatem, praesumat invadere aut violenter tenere. Si quis aliter praesumpserit, anathematis vinculo te
Abbreviated transcription (Latin):
fessionẽ do ꝑactã. utrũ cadauera illor ad ȩccłas deferenda suit.
& oblationes ꝓ eis offerendȩ. et missȩ celebrandȩ. an non. Quibus
respondemus. Si omĩb de peccatis suis pura confessionẽ agentib
et digne penitentib cõmunio in fine scd̾m canonicũ usũ danda ẽ.
cur canones int̾dicunt eis qui ꝓpeccatis suis penã extrem̾a ꝑsoluuN T
& cͣfitent᷑ uł cͥfiteri desiderant.. Scriptũ ẽ eni. Nuidicat d̾s bis in idipsũ.¬

Expanded text:
 utrum cadavera illorum ad ecclesias deferenda sint, et oblationes pro eis offerendae, et missae celebrandae an non. Quibus respondemus: Si omnibus de peccatis suis puram confessionem agentibus, et digne poenitentibus, communio in fine secundum canonicum jussum, danda est, cur canones interdicunt eis, qui pro peccatis suis poenam extremam persolvunt, et confitentur vel confiteri desiderant? Scriptum est enim: Non judicat Deus bis in idipsu
Abbreviated transcription (Latin):
quib misteria corporis ⁊ sanguinis sui discipłis suis celebranda ẽtradidit.
nec apłi pãuli documta declarant. nec etiam u ipsis actib apłoꝵ si enu¬
cleatĩ legantur. ita firi⁊ debere ullomͦ inuenitur. Unde conueniest¬
dus unmo in t̾rogandus nobis udetur huiusmodi solitarius consecra¬
spondetur & cũ spũ tuo. ł ꝓquib supplicando dño int̾ cetera. mem̃to¬
dnẽ f. ⁊ oñiũ circũ astantiũ. cũ nullus circũstet dicit. Que c̃suetudo
dã dehonorationẽ irrogare uidetur. omĩb modis in cõmune uisũ ẽ.
ut deinceps huiuscemodi usus inhibratur. Dẜ fodẽ. sotheres ꝑꝑ.
Eͥ tatutũ ẽ. ut nullus. prboꝵ missarũ sollep̃nia celebrare p̾sumat.
nisi duob p̃sentib sibiq respondentib. ut ipse t̾cius habeatur. quia
cũ pluraliter ab eo dr̃ dñs uobiscũ ⁊ illud in secretis orate ꝓme. aper

Expanded text:
quibus mysteria corporis et sanguinis sui discipulis suis celebranda contradidit, nec apostoli Pauli documenta declarant, nec etiam in ipsis actis apostolorum, si enucleatim legantur, ita fieri debere ullo modo invenitur. Unde conveniendus, immo interrogandus nobis videtur huiusmodi corporis et sanguinis Domini solitarius consecraspondetur: et cum spDomine, et omnium circumadstantium, cum nullus circumstet, dicit. Quae consuetudo dam dehonorationem irrogare videtur, omnibus in commune visum est, ute statutum est, ut nullus presbyterorum missarum sollemnia celebrare praesumat, nisi duobus praesentibus sibique respondentibus ipse tertius habeatur; quia cum pluraliter ab eo dicitur: Dominus vobiscum, et illud in secretis: Orate pro me, a
Abbreviated transcription (Latin):
ropt̃ mulcas ꝑt̾baciones ⁊ frequentes tumultꝰ sedicionũ que fieri solent:
placua om̃imꝰ abscidi istã csuctudinẽ que c̃tra ⁊ egulã ẽ.sicꝰ tam̃ fit. idẽ
ne deciuitate adoi uitatẽ transeat. uł ep̃s. uł prbr. aut diaconꝰ. Siqͥs uͦ ꝑtꝰ hec¬
statuta huiꝰ sc̃i c̃cilii tale aliqͥd ageretep̃tauerit. ĩ fringet᷑ oĩi genere huiꝰ¬
neces sitate cogant᷑. ut redeont ad ȩccłam suã. Qđ si ꝑman serut : ex cõmunicari¬

Expanded text:
ropter multas perturbationes et frequentes tumultus seditionum quae fieri solent, placuit omnimodo abscidi istam consuetudinem quae contra regulam est, si ubi tamen fit, id est ne de civitate ad civitatem transeat vel epsancti hujus concilii tale aliquid audere tentaverit, infringetur omni genere hujusnecessitate cogantur, ut redeant ad Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
Mulcũ de rogatio pualet qͣndo derogator credit̃ fide digꝰ. Idõ uarsis detraccionib:
atq: accusationib: ñdecet labefac tari udices ⁊ pͥmates ȩccłe s magis patrũ reguł¬
roborari . nec facile aut ĩ different̃ suscꝑe ac cusationes p̃sumant. dicente dño. Non
suscipias uocẽ mendacũ. Prius g ꝓbare debent suspicionẽ ⁊ causã. aut qͦ animo ac
timoris. amoris. odsi & cupiditatis ĩtencio inpedire : ladũsa frĩb solet irrogare.

Expanded text:
Multum derogatio praevalet quando derogatori creditur . Ideo variis detrectationibus atque accusationibus non decet labefactari primatem, sroborari, ne facile aut indifferenter suscipere accusationes praesumat, dicente Domino: « Non suscipias vocem mendacii . » Prius probartimoris, amoris, odii et cupiditatis intentio impedire et adversa fratribus solet irrogare.
Abbreviated transcription (Latin):
eos puniri oportuerit qͣntomagis ad eosꝑtinec & uirtute uincere. ⁊ exẽplo regere
feminas. xpĩanis ȩqͥdẽ loquor qͥ fidelit̃ audiunt capđ mulieris uir. ubise ag¬
noscrnt duces. illas aut̃ comites eẽ debe udeo cauendũ uiro illuc ire uiuendo¬
qua cimet ne uxor seqt᷑ mnitando. N ADEUNO ẽ. rop̃.¬

Expanded text:
eos puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet et uirtute uincere et exemplo regere eos puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet et uirtute uincere et exemplo regere feminas. christianis equidem loquor, qui fideliter audiunt: caput mulieris uir, ubi se agnoscqua timet ne uxor sequatur imitando. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Expec tabamꝰ fr̃nitatẽ tuã sua aliqͦs ad dm̃ p̃dicacione c̃uertere ei ma¬
le agentes ad recatudinẽ reuocare. Quadere niis c̃tristam᷑ qr ediũso
inepotis tui felicis pͣuitate tua cuident̃ qͥtalẽ nutristi culpa monstrata ẽ. Per¬
uenit itaq: ad nos qđ supͣ dictꝰ felix euangeli diaconitui filiã stupro decepe¬
beat. aut certe sirenuendũ putauerit. distric cius ac corporalit̾ castigatꝰ.
Ex cõmunicatꝰq ĩmonasterio ĩ quo pęnitenciã ꝑ agat retrudat᷑. deqͦ ei nulla sit
egediendi sine nr̃a p̃ceptione licentia ABUS TINUS. ADPOIENCIU C̃U¬
ost ea ꝗ dñs iłis xp̃s agit adultẽ. nec egote dãpnabo uade de ĩ ceps noli
peccare. qͥs ñ ĩtelligatꝰ deb̾e ignoscere maritũ. qđ uid et igno uisse drĩm¬
amboꝵ. nec ũ se debe adultãm dicere. cuiꝰ ꝑpęnitenciã crimͤ di uina credit
audiant adulteros uiros pendere similes adulterinis feminis pȩnas. cũ tanto grauius

Expanded text:
Exspectabamus fraternitatem tuam sua aliquos ad Deum praedicatione convertere, et male agentes ad rectitudinem revocare. Qua de re nimis contristamur, quia e diverso in nepotis tui Felicis pravitate tua evidenter, qui talem nutristi, culpa monstrata est. Pervenit itaque ad nos quod suprascriptus Felix Evangeli, diaconi tui, filiam stupro decepebeat, aut certe si renuendum putaverit, districtius ac corporaliter castigatus excommunicatusque, in monasterium, ubi poenitentiam peragat, retrudatur, de quo ei nulla sit egrediendi sine nostra praeceptione licentia. Ita ergo osteaquam Christus ait adulterae, Nec ego te damnabo; vade, deinceps noli peccare; quis non intelligat debere ignoscere maritum, qamborum nec se iam debere adulteram dicere, cuius paenitentis crimen diuina credit audiant adulteros uiros pendere similes adulteris feminis poenas, cum tanto grauius
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq scđm lege xp̃i illicitũ sit. siue adultãm accipere. siue illa uiuente alt¬
rã ducere. ab utroq ẽ abstinendũ. ñ illicitũ ꝓillicito faciendũ. Nongͥ ex¬
orreant uiri qđ adultere xp̃c agnouit s potius cognoseant etã ꝑiculũ suũ.
isinili morbo laborantes ad eundẽ saluatorẽ supplici pietate c̃fugiant:⁊ qđ
ĩ illa factũ legunt. etiã sibi necessariũ eẽ fateant᷑. Adulterioꝵ suoꝵ medi¬
cinã suscipiinit adulterare iã desinant. Laudert ĩse dĩ pacientiã agi
penitenciã i sumant ĩdulgentiã. Mutent depena feminarũ : Ide suaĩ¬
punitate sontenciã. Iuib: c̃sideratis atq tractatis si cõmunis c̃dicio. cõ¬
mune malũ. cõmune ꝑiculũ. cõmune uulnꝰ. cõmurus salus. fidelit̃
⁊ humilit̃ cogitat᷑. ñ eret tͥpis neq difficilis etiã pꝰt ꝑpecrata atq purga
adulteria : e c̃ciliacio c̃ugũ ub: ꝑclaues regni coloꝵ ñ dubitat᷑ fuerꝰi¬

Expanded text:
dum legem Christi inlicitum sit, siue adulteram occidere siue illa uiuente alteram ducere, ab utroque abstinendum est, non inlicitum pro inlicito faciendum. si eorreant uiri, quod adulterae Christus ignouit; sed potius agnoscant etiam periculum suum et simili morbo laborantes ad eundem saluatorem supplici pietate confugiant et quod in illa factum legunt etiam sibi necessarium esse fateantur, adulteriorum suorum medicinam suscipiant, adulterare iam desinant, laudent in se dei patientiam, agant paenitentiam, sumant indulgentiam, mutent de poena feminarum et de sua inpunitate sententiam. Quibus consideratis atque tractatis si communis condicio, commune malum, commune periculum, commune uulnus, communis salus fideliter et humiliter cogitetur, non erit turpis neque difficilis etiam post perpetrata atque purgata adulteria reconciliatio coniugum, ubi per claues regni caelorum non dubitatur fier
Abbreviated transcription (Latin):
cia mulieri. uiro ñ placuit. Discessit ab eo mulier ⁊cepit iuuere c̃tinent̃ ipsa sci¬
alterã querit. Iuid sumꝰ dicturi mulieri nͥ qđ dic̃ ȩccłe sana doctrina retde
debitũ uiro nedũ tu queris unde amplius honoreris. ille unde dãpnetͣ
ĩueniat: Hoc enĩ ⁊ illi diceremꝰ. sitẽ nolente ẽtinere uoluis set. Non enĩ
hab̵s potestatẽ corporistiu s: ille sic̃ neo ille potestatẽ corporis sui s tu.

Expanded text:
entia mulieri, uiro non placet. discessit ab eo mulier et coepit uiuere continenter, ipsa scialteram quaeret. quid sumus dicturi mulieri, nisi quod dicit ecclesiae sana doctrina? redde debitum uiro, ne, dum tu quaeris unde amplius honoreris, ille unde damnetur inueniat. hoc enim et illi diceremus, si te nolente continere uoluisset. non enim habes potestatem corporis tui, sed il
Abbreviated transcription (Latin):
illut apłi dictũ. &lulier su corporis potestatẽ ñ hab̾. si uir. Similit̃ aut̃ ⁊ uir
sui corporis potestatẽ ñ hab̵ s mulier. Non itaq sint᷑ absq c̃iugis uoluntate c̃tinen¬
ciã assumere cuiꝰ corpꝰ ñ ẽ ĩ ꝓpͥa potestate. Hoc enĩ qͥsq: rata ⁊ firma deuotione
solus ꝓmittit. qđ sui tantũ iuris eẽ cognouerit. Taleẽ aut̃ ut uelit qͥsq: corpons
sui qđ ẽ ĩ c̃iugis potestate c̃tinentuã ꝓsiteri. quale si qͥs de altĩus substancia aut
elemosinã facere aut sacrificiũ conct᷑ offerre. Ds̃ aut nr̃ sic̃ ipse testat᷑ dili

Expanded text:
ier sui corporis potestatem non habet, sed vir; similiter autem et vir sui corporis potestatem non habet, sed mulier . Non itaque sinitur absque conjugis voluntate continentiam assumere, cujus corpus non est in propria potestate: hoc enim quisque recta et firma devotione solus promittit, quod sui tantum juris esse cognoverit. Tale est enim ut velit quisque corporis sui, quod est in conjugis potestate, continentiam profiteri, quale si quis de alterius substantia aut eleemosynam facere aut sacrificium conetur offerre: Deus autem noster si
Abbreviated transcription (Latin):
separatis̃ ꝗ cũ his qͥb: aliis adheser̃ Cũ aliis qͥppe adult̃ ñ eẽnt nͥ ad alteru¬
trũ c̃iuges ꝑmanerent. Deniq: mortuo uiro cũ qͦ uerũ conubiũ fuit. fieri
uerũ conubiũ potest cũ qͦus adulteriũ fuit. Ita manet ĩcer uiuentes quõ¬
dã c̃uigale. qđ nec separatio nec cũ alt̃o copulatio pꝰsit auferre.. Manet
aut̃ adꝰ noxã criminis n ad uinculũ federis. sic̃ apostata anima uelut deõ¬
iugio xp̃i recedens ctĩã fide ꝑdita. sac ram̃tũ fidei ñ admittit. EUIOENCIŨ¬

Expanded text:
am cum bis quibus aliis adhaeserunt. cum aliis quippe adulteri non essent, nisi ad alterutrum coniuges permanerent. denique mortuo uiro cum quo uerum conubium fuit fieri uerum conubium potest cum quo prius adulterium fuit. ita manet inter uiuentes quiddam coniugale, quod nec separatio nec cum altero copulatio possit auferre. manet autem ad noxam criminis, non ad uinculum foederis, sicut apostatae anima uelut de coniugio Christi recedens etiam fide perdita sacramentum fidei non amittit, quod lau
Abbreviated transcription (Latin):
Uñmuli derici auaricie causa tͥpia lucra sec tantes. oblicist auuni p̃cepti qđ
dis tũ ẽ. qͥperuniã suã ñ dedit ad usurã. foenerantes centesunas exigant¬
statui t hoc scm̃ c̃ciliũ siqͥs ĩuenꝰ fuerit ptꝰ hano definitionẽ usurã ac eꝑe ut
eo qlbet tali nego cio tͥpia lucra sectari. uł etiã speties frum̃toꝵ ad sex cuplũ
dare . om̃is qͥtałe aliqͥd conatꝰ suorit ad questũ deioiat᷑ exclero ⁊alienꝰ ab
eocta stico habeat᷑ gradu DEPAUUaNISTIS ẽ

Expanded text:
multi clerici avaritiae causa turpia lucra sectantes, obliti sunt divini praecepti, quo dictum est: Qui pecuniam suam non dedit ad usuram, foenerantes centesimas exigstatuit hoc sanctum concilium: si quis inventus fuerit post hanc definitionem 7 usuram accipere, vel ex quolibet tali negotio turpia lucra sectari, vel etiam species frumentorum ad sexcuplum dare; omnis qui tale aliquid commentus fuerit ad quaestum, dejicietur ex clero, et alienus ab ecclesiastico habe
Abbreviated transcription (Latin):
ulius apłice sedis ep̃s omib epis. habet saoro scã romana eccła potestatẽ
singulari pͥulegio sibi c̃cessã aꝑire ⁊ claudere ianuas celestis regni cui

Expanded text:
us, omnibus episcopis. Habet sacrosancta Romana Ecclesia potestatem us, omnibus episcopis. Habet sacrosancta Romana Ecclesia potestatem singulari privilegio sibi concessam, aperire et claudere januas coelestis regni quibus
Abbreviated transcription (Latin):
net᷑. aut eccła sua detruñtũ patiat᷑. Si aut̃ necesse ei euenerit. eãq
minune appellare uoluerit. ⁊ uocatꝰ tam̃ ab hac scã sede fuerit . ñ renu¬
at uenire.s c̃festĩ ut ei nuntiatũ fuerit uenire festin&. ⁊ causas ꝓ
qͥb uocat᷑ ẽ prudent̃ disponat. atq si necesse aliqͥd corrigere fueru¬
cũ his qͦs huic primos inuenerit corrigat. Ad eccłam tam̃ suã ñ pͥus reuer¬
tat᷑ quã hinc litteris apłicis uł formatis plenit̾ instructis atq purgat¬
s sifuerit unde. ⁊ postꝗ domi reũsus fuerit. cognoscant uiciti sui. qͣlit̾
huiꝰ sedis cũ omnib membris suis sibi ñ de eẽ uenturã. & sicut egerit.
ita rccipi&. Sibene bene. Sigraue. graue. Si pessime. pessime. qm̃ dignꝰ
iustitiã tẽꝑari desiderantẽ. Neq enĩ ab augusto. neq ab omĩ dero. neq¬

Expanded text:
netur, aut Ecclesia sua detrimentum patiatur. Si autem necesse ei evenerit, eamque netur, aut Ecclesia sua detrimentum patiatur. Si autem necesse ei evenerit, eamque minime appellare voluerit, et vocatus tamen ab hac sede fuerit, non renuat venire, sed confestim ut ei nuntiatum fuerit, venire festinet, et causas pro quibus vocatus est prudenter disponat, atqcum his quos hic primos invenerit, corrigat; ad Ecclesiam tamen suam non prius revertatur quam litteris apostolicis vel formatis pleniter instructus atque purgatus, si fuerit unde. Et postquam domum reversus fuerit, cognoscant vicini sui qualiter hujus sedis cum omnibus membris suis sibi non defuturam, et sicut egerit, ita recipiet. Si bene, bene. Si grave, grave. Si pessime, pessime. Quoniam dignus iustitia desiderant temperari: neque ab augusto, neque ab omni clero, neq
Abbreviated transcription (Latin):
in reb scłarib suũ cuiq uis & ꝓprius ordoser uanđ ẽ. quanto
magis in ecdesiasticis dispositionib: nulla debet induci c̃fusio:
đhac obseruatione seruabit᷑ sinichil potestati sed totũ eqͥtdu tribuit᷑.
uocẽ appellationis eochibeat. Appellantem autẽ non debet afflic¬
dio ulla aut detencionis in iuriare custodiã si liceat appollatori uipiatã cau¬
sam appellationis renedic subleuare. liceat ętiã in causis criminalib appella
re. nec uox appellandi donegot᷑ ei. quẽ insupplicio sentencia destoarit. Pulsatꝰ
ante suũ iudicẽ causã dicat. &ñ ante suũ iudict̃ pulsatꝰ. siuoluerit tace¬
at. ⁊ ut pulsatis quotiens appellauerint inducie dent᷑. nec quẽꝗ sententiã
ñ a suo uidice dicta c̃stringat. IN DER SIT SIXTI CaP̃ .II.
Siquis ur̃m pulsatꝰ fuerit in aliqua ad uersitate. licent̃ hanc scãm ⁊ apłicã
appellat̃ sede. ⁊ ad eã qͣsi ad caput suffugiũ habeat. ne in nocens dãp¬

Expanded text:
inquit, saecularibus suum cuique ius et praprius ordo servandus est, quanta magis in ecclesiasticis dispositionibus nulla debet induci confusio! Quod hac observatione servabitur, si, nihil potestati, sed totum aequitati tribuitur. vocem appellationis exhibeat. Appellantem autem non debet afflictio ulla, aut detentionis injuriare custodia, sed liceat appellatori vitiatam causam appellationis remedio sublevare. Liceat etiam in causire; nec vox appellandi denegetur ei, quam in supplicium sententiae destinarit. Pulsatus ante suum judicem causam dicat, et non ante suum judicem pulsatus, si voluerit, taceat, et pulsatus quoties appellaverit induciae dentur, nec quemquam sententia, non a suo judice dicta cSi quis vestrum pulsatus fuerit in aliqua adversitate, licenter hanc sanctam apostolicam appellet sedem, et ad eam quasi ad caput suffugium habeat, ne innocens dam
Abbreviated transcription (Latin):
at q: ĩdiuusũ ꝓbemꝰ. Nemo fr̃nitatẽ iñdacio fallat. nemo fidei ueritatẽ ꝑfi¬
pis copat anꝰ ẽ. cuiꝰ asingulis uolidũ pars tenetur.eccła una ẽ.
que ĩnultitudinẽ latius ĩ crem̃to fecunditatis extendit᷑. Quo modo
solis multi radus. sed lum̃ unũ. & tami arboris multi sunt s robur unũ
tenaci radice fundatũ & quo modo defonte uno riui pluruma deflu¬
unt. numerositas licet diffusa uideat᷑ exundantis copiae largitate.
unitas tam̃ seruat᷑ ĩorigine a uelle radiũ solis a corpore. diuisionẽ
lucis unitas ñ capit. ab arbore frange ramũ. fractus germinare ñ po¬
terio a fonte p̃orde riuũ. p̃cisus arescit. sic & ercłã dni lilce ꝑfusa ꝑorbẽ
poris separat᷑. Ramos suos ĩuniũsã t̾ram copia ub̾tatis extendit. ꝓfluei¬
tes largit̃ riuos latius pandit. unũ tam̃ caput ẽ & origo una. & una
mat̃ fecunditatis successib copiosa. Adulterari ñ potest sponsa xp̃i.¬

Expanded text:
eritatis perfipiscopatus unus est, cuius a singulis in solidum pars tenetur. ecclesia una est quae in multitudinem latius incremento fecunditatis extenditur, quomodo solis multi radii sed lumen unum, et rami arboris multi sed robur unum tenaci radice fundatum, et cum de fonte uno riui plurimi defluunt, numerositas licet diffusa uideatur exundantis copiae largitate, unitas tamen seruatur in origine. auelle radium solis a corpore, diuisionem lucis unitas non capit: ab arbore frange ramum, fractus germinare non poterit: a fonte praecide riuum, praecisus arescit. sic et ecclesia Domini luce perfusa per orbem poris separatur. ramos suos in uniuersam terram copia ubertatis extendit, profluentes largiter riuos latius pandit: unum tamen caput est et origo una et una mater fecunditatis successibus copiosa: illius fet
Abbreviated transcription (Latin):
sedes ẽ celesti beneficio romana ec cła. quã ut memoratũ ẽ beatissi¬
mi petrus & paulus suo martoio c̃serrarunt. INΟEC̃A GEIASIΙ¬
ȩc cła nullis sy nodicis c̃stitutis c& etrs ȩccłus p̃lata ẽ s euangłica
uoce dñi & saluatoris nr̃i pͥmatũ obtinuit. Tues inqͥens đ pcirus.¬
uno eodẽq die. głosa morte cũpetro ĩurbe rona sub cȩsare nerone

Expanded text:
sedes est celesti beneficio Romana ecclesia, quam, ut memoratum est, beatissimi Petrus et Paulus suo martyrio consecrarunt. Secunda aa Ecclesia nullis synodicis constitutis caeteris Ecclesiis praelata est, sed evangelica voce Domini Salvatoris nostri primatum obtinuit: Tumpore eodemque die gloriosa morte cum Petro in urbe Romana sub Cesare Nerone
Abbreviated transcription (Latin):
n acletos soruus souuoꝵ dĩ. ooñb ep̃is & roliqͥs xp̃i sacer dotib ẽi
salutẽ. Priulegia ȩccłarũ ⁊ monasterioꝵ ĩ temerata & ĩuolata
aeuis decreiumꝰ manere temporib. Leges eocłe apłica firmamꝰ auo¬
toritatt & peregrina iudicia sub mouemꝰ. ĩ pẽr iebuis.c.x.
eo papa marciano augusto. Priuilegia ȩccłarũ ⁊ monas terioꝵ sc̃õꝵ patrũ
auctoritate ĩstituta. nulla. possunt in ꝓbitate c̃uelli. nulla nouitate mu¬
tari. In qͦ oꝑe. auxiliantȩ xp̃o fidelit̃ exequendo. netessȩ ẽ hui sc̃e sedis
pontifices ꝑstuerantẽ exibe famulatũ. Bispensato enĩ nob credita ẽ & ad

Expanded text:
sacerdotibus salutem. Privilegia monasteriorum intemerata, inviolata eius decrevimus manere temporibus. Leges Ecclesię apostolica firmamus auctoritate et peregrina iudicia submovemus in perpetuum. eo papa Marciano augusto. Privilegia monasteriorum sanctorum patrum auctoritate instituta nulla possunt improbitate convelli, nulla novitate mutari. In quo tempore, auxiliante Christo, fideliter exequendo necesse est huius sancte sedis pontifices perseverantem exhibere famulatum. Dispensatio enim nobis credita est
Abbreviated transcription (Latin):
ñ arbitram᷑ a quo quã secꝰ p̃sumptũ fuerit. ab officio clori sub motꝰ. apłici¬
auctoritatos sub reus ab om̃ib uidicet᷑. ne lupi qͥsuipspetie ouiũ sub ĩtrarunt
bestialis seuicia quosq audeant dilacerare. & qđ sibi fieri nolunt. aluis
icholaus papa om̃b: xp̃is. Hemintẽ desedis apłice iudicio iuidicare.
aut illius sentenciã retractare ꝑmissũ. uidelicit ꝓpt̃ romane ecđe¬

Expanded text:
non arbitramur, a quoquam secus praesumptum fuerit, et ab officio cleri submotus, et injuriarum reus ab omnibus judicetur; ne lupi, qui sub specie ovium subintrarunt, bestiali saevitia quosque audeant dilacerare, et quod sibi fieri nolunt, aliis ICOLAUS papa omnibus episcopis. Neminem sedis apostolicae judicia judicare, aut illius sententiam retractare permissum est, videlicet propter Romanae Ec
Abbreviated transcription (Latin):
Armenia minor.
Armenia maior.
Cappadocia.
In egipto ꝓu. ui.
Thebaida.
libia sicca.
libia pentapolis.
Archadia.
in brictana¬

Expanded text:
Armoenia minor. Armoenia major. Cappadocia. IN EGIPTO SUNT PROThebaida libia. Steca. Libia pentapolis. Archadia . IN BRITTAN
Abbreviated transcription (Latin):
nitudinẽ potestatis. Unde dm̃iũ appellantiũ apłicã sedem ep̃oꝵ
iudicia ⁊ cunctarũ maioꝵ negocia causarũ eidẽ scẽ sedi reseruata
eẽ liqu&. p̃sertĩ cũ inhis omnib eiꝰ sẽꝑ sit eacpectandũ c̃sultum.
Cuiꝰ tramiti siqͥs obuiare tẽptauerit qacerdotũ. causas se ñ sine
honoris sui ꝑiculo apud eandẽ sc̃am sedẽ nouerit redditurũ¬

Expanded text:
is. Unde omnium appellantium apostolicam sedem episcoporum judicia, et cunctarum majorum negotia causarum eidem sanctae sedi reservata esse liquet; praesertim quum in his omnibus ejus semper sit exspectandum consultum, cujus tramiti si quis obviare tentaverit sacerdotum, causas se non sine honoris sui periculo apud eandem sanctam sedem noverit reddituru
Abbreviated transcription (Latin):
lcõmune
habet aliquid cũ
omni treatura
homo. nixta ali¬
quid omius crea¬
tura. homo. Om̃i
ergo creature pre¬
dicatur euuange¬
liuin cum soli ho¬
mni predicatur
Quia ille uidelicet
docetur. propt̾ quẽ
ni terra cuncta cre¬
ata sunt. et a quo
omnia. per quãdã
sumilitudinem a¬
alieuai non sunt
Potest ecicin oĩs
creature nomine.
omius naicio gen

Expanded text:
commune habet aliquid cum omni creatura homo, juxta aliquid omnis creatura est homo. Omni ergo creaturae praedicatur Evangelium, cum soli homini praedicatur, quia ille videlicet docetur, propter quem in terra cuncta creata sunt, et a quo omnia per quamdam similitudinem aliena non sunt. Potest etiam omnis creaturae nomine, omnis natio g
Abbreviated transcription (Latin):
ritis. uunc aute
dicitur. predisate
onui creature.
Ut uidelicet prius
a iidea apostoloꝵ
repulsa predicatio
tunc nobis in ad¬
utorium fieret.
cum hanc illa ad
dainpuatioins
sue testimomium
su perba repulisset
Sed cum disciplõs
ad predicandun
ueritas mittit.
aspergit et pauca
graua mitfit in
semune. ut multa¬
rui messiuin fru¬
ges recipieit ex
nostra fide:. Neq¬
etemm in uniu̾so
mundo tanta
fidelium messis
exurgeret. si de
mainu domini
super rationabilẽ
terrai. illa electa
graua predican¬

Expanded text:
itis . Nunc autem dicitur, Praedicate omni creaturae, ut scilicet prius a Judaea apostolorum repulsa praedicatio tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, spargit, et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide? Neque enim in universo mundo tanta fidelium messis exsurgeret, si de manu Domini super rationabilem terram illa electa grana praedican
Abbreviated transcription (Latin):
emat op̃s¬
deus super
hoc incensum lar
ga tue bene¬
dictionis infusio
et hunc nocturnũ
splendorem mui¬
sibił regnator in¬
cende. ut non solũ
sacrificium quod
hac nocte litatum
est archana lumĩs
tui ad mixtione
refulgeat. sed quo¬
cũq loco ex huius
aliquid sanctifica¬
cionis fuerit mi¬
nisterio deportatũ
expulsa dyabolice
fraudis nequicia
uirtus tue maie¬
statis assistat Per

Expanded text:
luisti, et puro cerDeus, super namus intuitu ga tuae benedictionis infusio, et hunc nocturnum splendorem invisibilis regnator intende, ut non solum sacrificium, quod hac nocte litatum est, arcana luminis tui admixtione refulgeat, sed quocumque loco ex hujus aliquid sanctificationis fuerit mysterio deportatum, expulsa diabolicae fraudis nequitia, virtus tuae majestatis assistat. Per
Abbreviated transcription (Latin):
elesti
lumine
semper et ubiq
nos preuemi ut
misterium cuiꝰ nos
participes esse uo¬
luisti et puro cer¬
namus intuitu.
et digno percipia¬
mus effectu Per
dnm nr̃m ihesũ
xp̃m filium tuũ.
Qui tecum uiuit
et regnat. Eene
Eene¬

Expanded text:
esti lumine, semper et ubique nos praeveni, ut mysterium, cujus nos participes esse voluisti, et puro cernamus intuitu et digno percipiamus effectu. ti lumine, semper et ubique nos praeveni, ut mysterium, cujus nos participes esse vo
Abbreviated transcription (Latin):
comine
sancte pr
omps eterne deus
bene dicere¬
et sancti¶ficare
digneris ignem
istum. quem nos
indigni per muo¬
sationem unige¬
nostri ihesu xpisti
bene dicere
presumimus. tu
clementissime
cuni tua bene
dictione sanctifica
et ad profectum
humani generis
peruenire concede

Expanded text:
Domine sancte Pater omnipotens eterne Deus bene + dicere sanctifi + care digneris ignem istum: quem nos 301 indigni per invocationem Unigenostri Jesu Christi bene + dicere presumimus: tu clementissime Pater tua bene + dictione sanctifica: et ad profectum humani generis pervenire concede
Abbreviated transcription (Latin):
domine
supplicacionibus
nostris nec sit ab
tie tue longinca
miseracio: sana
uulnera eorumq
remitte peccata
ut nullis ate mi¬
qui tatib separati
tibi domiino semꝑ
ualeant adherere.

Expanded text:
Domine supplicationibus nostris, nec sit ab tiae tuae longinqua miseratio: sana vulnera, ejusque remitte peccata, ut nullis iniquitatibus a te separatus tibi Domino semper valeat adhaerere.
Abbreviated transcription (Latin):
las tuas. qui se
se confitentur: tuũ
nem criminum
dare et ueniam pre¬
stare peccantibus:
qui dixisti peniten¬
tiam te malle pec¬
satorum ꝙ̃ mortẽ
concede ergo dñe
his ut tibi penitẽ¬
cie excubias cele¬
brent et correctis
actibus suis con¬
ferri sibi a te sem

Expanded text:
lum tuum, qui se er confitetur. Tuum nem criminum dare, et veniam praestare peccantibus, qui dixisti poenitentiam te malle peccatorum, quam mortem. Concede ergo, Domine, hoc, ut et tibi poenitentiae excubias celebret, ut, correctis actibus suis, conferre tibi ad te sem
Abbreviated transcription (Latin):
eus qui nõ
mortem sed
penitenciã desideras
peccatoꝵ fragilitatẽ
condicionis huma¬
ne benignissime
respice: et hos cineres
quos causa proferẽ¬
de humilitatis atq
promerende ueme
capitib nostris
iiponi decernimꝰ
bene ¶dicere pro
tua pietate digne¬
ris: ut qui nos si¬
prauitatis nostre
meritum ĩpuluerẽ
reuersuros agnoui¬
mus: peccatorum
omnium renam
et premia peniten¬
tib repromissa mu¬
sericorditer conseqͥ
mereamur. ꝑ dnm̃¬

Expanded text:
ui non mortem sed penitentiam desideras peccatorum: fragilitatem conditionis humone benignissime respice: et hos cineres quos causa proferende humilitatis: atque promerende venie: capitibus nostris imponi decrevimus: bene + dicere pro tua pietate digneris: ut qui nos cipravitatis nostre meritum in pulvere reversuros cognoscimus: peccatorum omnium veniam: et premia penitentibus repromissa misericorditer consequi mereamur.
Abbreviated transcription (Latin):
humam
generis benigins¬
sune conditor et
nusericordissime
reformator. qui
hominem mindia
dyaboli ab eterni¬
tate deiectum. unici
filii tui sanguine
redemisti: unufica
hos famulos et¬
quos tibi nullate¬
nus mori desideras.
et qui non dereli¬
quis deiuos assu¬
me correctos: mo¬
ucant pietatem
tuam quesumus
domine horum fa¬
mulorum et fa¬
lacrimosai suspi¬
rici: tu corum me¬
dere uulueribus.
tu iacentibus ma¬
num porige salu¬
tarem ne ẽcclesici
tua aliqua sui¬
corporis porcione
uastetur. ne grex
tuus detrimentũ
familie tue dãno
nuimicus exultet
ne reuatos laua¬
cro salutari. mors
secunda possideat.
Tibi ergo domine
supplices preces.
tibi fletum cordis
effundunus. tu
parce confitentibz.
ut sic in hac mor¬
tali uita peccata
sua te adiuuante
defleant. quatinus
n tremenda nidicii
die sentenciam dã¬
euadant. et nesciãt
quod terret in tene¬
bris. quod stridet
in flãmis atq ab
erroris uia ad iter
reuersi iusticie: ne¬
sed integrum sit
eis atq perpetinum

Expanded text:
humani generis benignissime conditor et misericordissime reformator, qui hominem invidia diaboli ab aeternitate dejectum unici Filii tui sanguine redemisti, vivifica hos famulos tquos tibi nullatenus mori desideras, et qui non derelinquis devios, assume correctos. Moveant pietatem tuam, quaesumus, Domine, horum famulorum tlacrymosa suspiria. Tu eorum medere vulneribus. Tu jacentibus manum porrige salutarem, ne Ecclesia tua aliqua corporis sui portione vastetur, ne grex tuus detrimentum familiae tuae damno inimicus exsultet, ne renato lavacro salutari mors secunda possideat. Tibi ergo, Domine, supplices preces, tibi fletum cordis effundimus. Tu parce confitentibus, ut sic in hac mortalitate peccata sua te adjuvante defleant, qualiter in tremendi judicii die sententiam aetevadant, et nesciant quod terret in tenebris, quod stridet in flammis, atque ab erroris via ad iter reversi justitiae, nesed inei, atque perpetuum,
Abbreviated transcription (Latin):
ed natiui¬
tate regis
nostri coginita.
Herodes ad callida
argumenta cou¬
uertitur. ne terre¬
no regno priua¬
retur Renuinciari
sibi ubi puer in¬
ueniretur postulat
adorare uelle simi¬
lat. ut quasi hũc¬
si inuenire possit
extinguat. Sed
ꝙͣnta est humana
malicia contra
consilium diui¬
nitatis: S criptũ
quippe est. Non
est sapientia: nõ
est prudentia nõ
est consilium cõ¬
tra dominum

Expanded text:
ed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
factum a patre: et
ideo minorem pr̃e
quia creaturam
frederent. E tiam
hos dampnat euai¬
gelicus sermo qui
dicit. O mina per
ipsum facta sunt.
et sine ip̃so factũ
est nichil Si eñt
nichil creaturarũ
sine ipso factum
est. patet profecto
quia ip̃e creatura
non est. per quem
omnis creatura
facta est. Tu aũt

Expanded text:
factum a Patre, et factum a Patre, et ideo minorem Patre, quia creaturam, crederent. Etiam hos damnat evangelicus sermo, qui dicit: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihnihil creaturarum sine ipso factum est, patet profecto quia ipse creatura non est, per quem omnis creatura facta est. Hieron.
Abbreviated transcription (Latin):
et non unus. iple
modo pater: miodo
filius modo eciam
spũs sainctus est qĩ
mutablis sit diuine
substancie natura.
cum apertissime
iacobus disat apls
apud quem non est
transmutacio. nec
uicissitudinis obũ¬
bracio. Item fuere
quidã praui dogina¬
tis austores. qui xpm̃
hominẽ tantum cõ¬
fitentes. deum esse¬
prorsus non crederẽt
Quos consequenter
opprimit cũ ait. et
deus erat uerbum
Fuere alii qui deun
quidem illum sed ex
tempore incarnacio¬
is factũ. non aũt
eterum ante scla
natum a patre pu¬
tarent. Unde quidã
talium dixisse com¬
memoratur. nou
inuideo xp̃o facto
deo. qm̃ et ego si uo¬
lo possum fieri scom
ip̃in. Et horum ne¬
fandã refellit seutẽ¬
ciam euuangelista
cuin ait Hoc erat ni
principio apud deu.
idest. hoc uerbum qd̃
deus est non ex tem¬
pore cepit: sed in prin¬
cipio erat deus apud
deum. Item fuere
ueritatis mimici.
qui xpĩ et aute par¬
tumi uirgis fuisse¬
iam nou̾ negarent.
non tamen natũ
ex patre deuni. sed

Expanded text:
et non unus. Ipse et non unus. Ipse modo Pater, modo Filius, modo etiam Spiritus sanctus est: quasi mutabilis sit divinae substantiae natura, cum apertissime Jacobus dicat apostolus: Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. . Item fuere quidam pravi dogmatis auctores, qui Christum hominem tantum confitentes, Deum prorsus esse non crederent: quos consequenter exprimit , cum ait: Et Deus erat Verbum. Fuere alii qui Deum quidem illum, sed ex tempore incarnationis factum, non autem aeternum ante saecula natum a Patre putarent. Unde quidam talium dixisse commemoratur: Non invideo Christo facto Deo, quoniam et ego si volo, possum fieri secundum ipsum. Et horum nefandam refellit sententiam evangelista, cum ait. Hoc erat in principio apud Deum. Id est, hoc Verbum quod Deus est, non ex tempore coepit, sed in principio erat Deus apud Deum. Item fuere veritatis inimici qui Christum et ante partum Virginis jam fuisse non negarent, non tamen natum ex Patre Deum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
et mire beatus iohes
in micio euuange¬
lii sui de dnunifate
saluatoris.⁊ fidem
reste credenciũ sub¬
limter mibuit. et
henticoꝵ perfidian
potenter. exsuperat
Fuere nãq heretici-
qui dicerent. S i
ergo natus est xp̃o.
erãt tempus qñ
ille non erat. quos
primo sermone re¬
In principio erat
uerbum. Neq uero
ait. in principio ce
pit esse uerbum: ut
ex tempore ortum.
sed i ecortu tẽpoꝵ
existentẽ. ac per hoc
sine ullo temporis
micio de pr̃e natum
monstraret nixta
sy ip̃e loquitur in
prouerbiis. domin:
possedit me in ũcio
uiarum sucirum.
antequa quitꝙ fa¬
ceret A principio:
ab eterno. ordinata
sum Item fuerũt
heretici. qui tres scẽ
trinitatis personcis
esse negantes dice¬
rent. Idem deus. qñ
uult pater est. qñ
uult filius est. quãdo
uult spũs sainctus
est. ip̃e tamẽ unus
est Quoꝵ destruens
errorem. subuingit
Et uerbum erãt
apud deunm. Si enĩ
alius apud alium
erat: duo sunt pro¬
fecto pater et filius:

Expanded text:
Et mire beatus Joannes Et mire beatus Joannes in initio Evangelii sui de divinitate Salvatoris, et fidem recte credentium sublimiter imbuit, et haereticorum perfidiam potenter exsuperat. Fuere namque haeretici, qui dicerent: Si ergo natus est Christus, erat tempus quando ille non erat: quos primo sermone reIn principio erat Verbum. Neque vero ait, In principio coepit esse Verbum, sedex tempore ortum, sed in exortu temporum jam existentem, ac per hoc sine ullo temporis initio de Patre natum monstraret, juxta quod ipse loquitur in Proverbiis: Dominus possedit me initio viarum suarum, antequam quidquam faceret a principio, ab aeterno ordinatus sum . Item fuerunt haeretici qui, tres sanctae Trinitatis personas esse negantes, dicerent: Idem Deus quando vult, Pater est; quando vult, Filius est; quando vult, Spiritus sanctus est; ipse tamen unus est. Quorum destruens errorem, subjungit: Et Verbum erat apud Deum. Si enim alius apud alium erat, duo sunt profecto Pater et Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
lun uolat cũ dño
qui per panca. de tẽ¬
poralib ens actis
edisserens. eteruam
diuinitatis enis
potenciam. ꝑ quã
omnia factã sunt
sublimius mente
uolando. et limpi¬
dius speculando co¬
guouit. ad nobis
cognoscendam scri-¬
beũdo contradidit.
Ergo alii euuãgli¬
natum describunt.
iohes eundem in
principio fuisse testa¬
tur difeus. In prin¬
cipio erat uerbum.
ulii mter homines
eum subito aparu¬
isse cõmemorant.
ille ip̃m apud deñ
semper fuisse decla¬
rat dicens. Et uer¬
bum erat apud
deum. Alii eum
uerũ hominem.
ille uerum cõfirmat
esse deuin dicens
Et deus erat uerbũ.
alii hominẽ cunt
apud homines te¬
por aliter cõuersaitũ
ille deũ apud deum
in principro ma¬
neute ostendit di¬
cens. Hoc erat in
principio apud
deum. A lii magna¬
lici que nn homine
gessit perhibent
ille quod omuem
creaturant uisibilẽ
et minsibilem per
ip̃m deus pater fe¬
cerit. docet dicens
Omina per ipsũ
facta suit.⁊ sine
ip̃o factum ẽ nichil

Expanded text:
lum volat cum Domino, lum volat cum Domino, qui perpauca de temporalibus ejus actis edisserens, aeternam divinitatis ejus potentiam, per quam omnia facta sunt, sublimius mente volando, et limpidius speculando cognovit, ac nobis cognoscenda scribendo contradidit. Ergo alii evangelinatum describunt, Joannes eumdem in principio jam fuisse testatur, dicens: In principio erat Verbum. Alii inter homines eum subito apparuisse commemorant, ille ipsum apud Deum semper fuisse declarat, dicens: Et Verbum erat apud Deum. Alii eum verum hominem, ille verum confirmat esse Deum, dicens: Et Deus erat Verbum. Alii hominem eum apud homines temporaliter conversatum, ille Deum apud Deum in principio manentem ostendit, dicens: Hoc erat in principio apud Deum. Alii magnalia quae in homine gessit perhibent, ille quod omnem creaturam visibilem et invisibilem per ipsum Deus Pater fecerit, ostendit, dicens: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.
Abbreviated transcription (Latin):
que hodierna die
facta est. sainctoꝵ
uerbis enuangeli¬
starũ mathei uide¬
licet et luce mani¬
festatẽ cognonimus.
libet eciam de uerbi.
id est diuinitatis
eius eternitate n
qua patri manet
semꝑ equalis. btĩ
iohannis euuãgli¬
ste uerba scrutari
qui singulari pri¬
uilegio meruit ca¬
stitatis ut ceteris
alcius diuinitatis
ip̃ius caperet. suil.
et patefaceret archanũ
Neq enim frustra
i cena supͣ pectus
diũ ihesii recubuisse
peribetur. sed per hoc
tipice docetur. quia
celestis haustum
sapiencie. ceteris ex¬
cellencius. de sanctis¬
sinio eisdẽ pestoris
fonte potauit. Unde
et merito in figura
quatuor ar̃alium
aquile uolanti com¬
paratur. Cunctis
quippe auibz aquila
celsius. uolare. cũctis
anmantibz clarius
radiis nifigere con¬
sueuit obtũtum:
Et ceteri enuãgliste.
quasi in terra amt¬
bulant cum dño:
qui temporale enis
generatiouẽ pariter
et temporalici facta
sufficienter exponeu¬
tes. panca de diuini¬
tate dixerũt. Hic
auteni quasi ad ce¬

Expanded text:
ierna die facta est, sanctorum verbis evangelistarum, Matthaei videlicet et Lucae, manifestatam cognovimus, libet etiam de Verbi, id est, divinitatis ejus, aeternitate in qua Patri manet semper aequalis, beati Joannis evangelistae dicta scrutari, qui singularis privilegio meruit castitatis ut caeteris altius divinae Sipsius caperet simul et patefaceret arcanum. Neque enim frustra in coena supra pectus Domini Jesu recubuisse perhibetur, sed per hoc typice docetur quia coelestis haustum sapientiae caeteris excellentius de sanctissimo ejusdem pectoris fonte potaverit. Unde et merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consuevit obtutus. Et caeteri evangelistae quasi in terra ambulant cum Domino, qui temporalem ejus generationem pariter et temporalia facta sufficienter exponentes, pauca de divinitate dixerunt: hic autem quasi ad coe
Abbreviated transcription (Latin):
Tu has simplices.
aquas. tuo ore be¬
n dicito. tu
preter naturalem
emundationẽ qm̃
lauandis. possint
adhibere corporib
sint etiam purifi¬
candis mentibus
efficaces. Per dmñ¬

Expanded text:
Tu has simplices aquas tuo ore benedicito, ut praeter naturalem emundationem, quam lavandis possunt adhibere corporibus, sint etiam purificandis mentibus efficaces. Descen