comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cum autez bic de reda reiecta penula desilui¬
sset seqr acri ammo defenderet/ illi qui erãt
cum Clodio gladiis eductis partĩ recurrere
ad redam / ut abergo Milonez adorirentur ꝑ¬
tim ꝙ hunc iam interfectum putarẽt ceder
incipiunt eius ẜuos qui post erant. er quibꝰ
qui aĩo fideli in dñm eiant ⁊ p̾sentes fuerͣ
ptim occisi sunt ⁊ ꝑtim cum ad redam pu¬
gnari uiderent. dño succurrere ꝓbiberentũ
Milonẽ occisum ⁊ ex ip̃o slodio audirent.
⁊ ita esse putarent fecerunt id ẜui Miloĩs

Expanded text:
cum autem hic de raeda reiecta paenula desiluicum autem hic de raeda reiecta paenula desiluisset seque acri animo defenderet, illi qui erant cum Clodio gladiis eductis, partim recurrere ad raedam ut a tergo Milonem adorirentur, partim, quod hunc iam interfectum putarent, caedere incipiunt eius servos qui post erant; ex quibus qui animo fideli in dominum et praesenti fuerunt, partim occisi sunt, partim, cum ad raedam pugnari viderent, domino succurrere prohiberentur, Milonem occisum et ex ipso Clodio audirent et re vera putarent, fecerunt id servi Milo
Abbreviated transcription (Latin):
mine obscura. et enĩ palam dictitabat consu¬
latum Miloni eripi nõ posse. uitam posse. Si¬
gnificauit hoc sepe insenatu. dixit inconcione
Clodiusmneq eñ erat difficile scire
xiii. kał. februar. anlomi esse lanubu. ad
flamine ꝓtendum ꝙ erat dictator lauini
Qͣ nisi abire fatinoris locum tempus q nolui
nit calceos ⁊ uestim̃ta mutauit. paulisꝑ duz¬
fectus id tp̃ĩs cum iam clodius siquidẽ eo dic
Romam uenturus erat reddire potuss. Ob
b ut solebat sine uxore. qd̾ numꝙͣ fere. cum
hic insidiator qui iter illud ad cedem facien¬
dam apparasi cum nxore ueberetur in reda pe¬
nulatus. uulgus magno et impedim̃to ac ⁊¬
muliebri et delicato antillar puerorq comi¬
tatu fit obuiam Clodio. ante fundu eius bo¬
ra fere undeçima aut nõ multo secus: statĩ
cõplures cum telis inbunc faciunt de loco su¬
piore impetum. aduersi redarium octidunt.

Expanded text:
nime obscura. etenim dictitabat palam consunime obscura. etenim dictitabat palam consulatum Miloni eripi non posse, vitam posse. significavit hoc saepe in senatu, dixit in contioneClodius—neque enim erat id difficile scire xiii Kalendas Februarias Miloni esse Lanuvium ad flaminem prodendum, quod erat dictator Lanuvi quam, nisi obire facinoris locum tempusque voluisnit, calceos et vestimenta mutavit, paulisfectus id temporis cum iam Clodius, si quidem eo die Romam venturus erat, redire potuisset. obus, ut solebat, sine uxore, quod numquam fere: cum hic insidiator, qui iter illud ad caedem faciendam apparasset, cum uxore veheretur in raeda, paenulatus, magno et impedito et muliebri ac delicato ancillarum puerorumque comitatu. fit obviam Clodio ante fundum eius hora fere undecima aut non multo secus. statim complures cum telis in hunc faciunt de loco superiore impetum; adversi raedarium occidunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mu transtulit non ut religione ali¬
qua s ut haberet quod ip̃e dicebat ad p̃tua̾
geiendam. hoc est ad euertendam .r.ꝑ. pleny
ac debilem p̃turam suam futura i consule ⁊¬
lone eum porio sũmo consensu popli.R.
consulem fieri uidebat. contulit se ad eius
competitoes. s ita totam ut peticionẽ ip̃e solꝰ
⁊ inuitis illis gub̾naret. tota ut comitia su¬
is uit dicͥtabat humeris sustinẽt. conuocat¬
bat tribus: se interponebat. collinam nouã
ille plura miscebat tanto bic magis ĩ dies
conualescebat. Ubi uidit homo adom̃e faci¬
nus patissimus fortissimu uixs ĩnimicissim̃
suumi certissimũ consulem.Idq intellexit ñ
solum ẜmonib s etiam sufragiis ppłi . R. se¬
ꝑt ẽẽ declaratu/ palam agere cepit ⁊ aperte
dicere occidendum Milonem. Seruos agre¬
stes ⁊ barbaros quibz siluas publicas depo¬
pulatus erat etruriamq uexarat ex appen¬
mno deduxerat quos uidebatis.res erat mi¬

Expanded text:
mum transtulit, non, ut fit, religione alimum transtulit, non, ut fit, religione aliqua, sed ut haberet, quod ipse dicebat, ad praeturam gerendam, hoc est ad evertendam rem publicamac debilem praeturam futuram suam consule Milone; eum porro summo consensu populi Romani consulem fieri videbat. contulit se ad eius competitores, sed ita totam ut petitionem ipse solus etiam invitis illis gubernaret, tota ut comitia suis, ut dictitabat, umeris sustineret. convocabat tribus, se interponebat, Collinam novam ille plura miscebat, tanto hic magis in dies convalescebat. Vbi vidit homo ad omne facinus paratissimus fortissimum virum, inimicissimum suum, certissimum consulem, idque intellexit non solum sermonibus, sed etiam suffragiis populi Romani saepe esse declaratum, palam agere coepit et aperte dicere occidendum Milonem. servos agrestis et barbaros, quibus silvas publicas depopulatus erat Etruriamque vexarat, ex Appennino deduxerat, quos videbatis. res erat mi
Abbreviated transcription (Latin):
mus si neq omĩs confessio facti est inusi¬
tata neqr de causa quicꝙͣ nr̃a aliter ac noᷤᷤ
uł leuiꝰ asenatu indicatum est.⁊ lator ĩp̃e
legis cum esset contro nersia nulla facti.
uiris tam̃ disceptacione esse uoluit ⁊ ele¬
cti uidices isti. p̃positus questioni qui bec ⁊¬
iuste sapienterq disceptet. Reliqu est Iud̾
ut nich̾ iam aliud querere debeatis nisi ut̃
utri insidias. quod quo facilius argum̃tis
s tspiceie positis rem gestam uob̾ dum bre¬
uicer erpono queso diligenter actendite ra
P. clodius cum statuiss om̃i scelere
inpretura uexare. rem. P. uideretq ita tra¬
itata eẽ comitia anno suꝑiore/ ut nõ mul¬
tos menses p̃turam gerere posset. qui nõ
honoris gradum spectaret ut ceteri. s et
I paulu collegam effuge̾ singula¬
ti uirtute ciueri ⁊ amriu integrum / ad di¬
lacerandam rem publicam quereret subito
reliquit annu suum seq inãnu ꝓxit¬

Expanded text:
mus, si neque omnis confessio facti est inusimus, si neque omnis confessio facti est inusitata, neque de causa nostra quicquam aliter ac nos vellemus a senatu iudicatum est, et lator ipse legis, cum esset controversia nulla facti, iuris tamen disceptationem esse voluit, et ei lecti iudices, isque praepositus est quaestioni qui haec iuste sapienterque disceptet, reliquum est, iudices, ut nihil iam quaerere aliud debeatis nisi uter utri insidias fecerit. quod quo facilius argumentis perspicere possitis, rem gestam vobis dum breviter expono, quaeso, diligenter attendite. P. Clodius, cum statuisset omni scelere in praetura vexare rem publicam videretque ita tracta esse comitia anno superiore ut non multos mensis praeturam gerere posset, qui non honoris gradum spectaret, ut ceteri, sed et L. Paulum conlegam effugere vellet, singulari virtute civem, et annum integrum ad dilacerandam rem publicam quaereret, subito reliquit annum suum seseque in proxi
Abbreviated transcription (Latin):
nicipia. affuctant᷑ colonie agri denq ip̃i ta
beneficum tam salutarẽ tam masuetu ciue
desiterant. Non fuit ea causa. Iud̾. nõ fuit cur
multa uidit Euisse illum sibi inimicum fa
titer iudicaturos. Itaqr elegit eflorentissimis
ordinib ip̃a lanuma. Aeq no qd̾ nõ nulli di¬
tant secieuit iniudicib legendis amicos me¬
os. neq eñi hoc cogitauit uir iustissimus ne¬
q in bonis iuris legendis id assequi potuiss
eciam si cupiss nõ enĩ mea gra familiaritati¬
b continetur: que late patere nõ possũt: ꝓp¬
terea ꝙ consuetudines uictus nõ possũt esse
exquib ille cum optimos uiros lege̾t idq ⁊
marunc ad fidem suam ꝑtine̾ arbitraretur.
nõ potuit lege̾ nõ studiosos mei. de uoͣ. te. I.
domiti buic questiomi p̾esse maxime uoluit
humanitate. ficẽitulit. ut consularẽ necteͣ
eẽt. Credo ꝙ principum munus ẽe duce
ut aliquando adcausam crimenq uenia¬

Expanded text:
ia, adflictantur coloniae, agri denique ipsi tam ia, adflictantur coloniae, agri denique ipsi tam beneficum, tam salutarem, tam mansuetum civem desiderant. non fuit ea causa, iudices, profecto, non fuit cur multa vidit: fuisse illum sibi inimicum, fatiter iudicaturos. itaque delegit ex florentissimis ordinibus ipsa lumina, neque vero, quod non nulli dictitant, secrevit in iudicibus legendis amicos meos. neque enim hoc cogitavit vir iustissimus, neque in bonis viris legendis id adsequi potuisset, etiam si cupisset. non enim mea gratia familiaritatibus continetur, quae late patere non possunt, propterea quod consuetudines victus non possunt esseex quibus ille cum optimos viros legeret idque maxime ad fidem suam pertinere arbitraretur, non potuit legere non studiosos mei. quod vero te, L. Domiti, huic quaestioni praeesse maxime voluithumanitatem, fidem. tulit ut consularem necesse esset: credo, quod principum munus esse duceut aliquando ad causam crimenque venia
Abbreviated transcription (Latin):
blicos ianna se ac parietib nõ iure legum u¬
diciorq texit. Aũ q̃ rogatio lata: Aũ q̃
noua questio decccta est. Atqui feres si uirsi
tempus ullum dignu fuit. certe ħ in illa cau¬
sa sũma om̃a fuerunt. Insidiator erat inforo
collocatus atq inuestibulo ip̃o senatus. ⁊ ni¬
ro autem mors parabatur cuiꝰ in uita nitebat᷑
salus ciuitatis. Eo pouo rei .ꝑ. tempore/ quor
si unus ille occidiss: nõ beᷤ solum ciuitas s
gentes om̃s concidissent. Nisi forte quia ꝑfcã
res nõ est nõ fuit punienda ꝓuide quasi erito
reꝑ nõ bomnu consilia legib uĩdicentur. ⁊t¬
minus dolendum fuit re non ꝑfecta s puni¬
stione tuliss:S̾ stulci sumus qui drusum.
qui affricanu Pompeũ Eos metipos cũ .p.
clodio conferre andeamus. tollerabilia fuerũt
illa .P. clodii mortem equo animo nemo fe¬
re potest. Iuget senatus meret equester ordo
tota ciuitas confecta semo est squalẽt mu¬

Expanded text:
blico; ianua se ac parietibus, non iure legum iublico; ianua se ac parietibus, non iure legum iudiciorumque texit. num quae rogatio lata, num quae nova quaestio decreta est? atqui si res, si vir, si tempus ullum dignum fuit, certe haec in illa causa summa omnia fuerunt. insidiator erat in foro conlocatus atque in vestibulo ipso senatus; ei viro autem mors parabatur cuius in vita nitebatur salus civitatis; eo porro rei publicae tempore quo, si unus ille occidisset, non haec solum civitas sed gentes omnes concidissent. Nisi vero, quia perfecta res non est, non fuit punienda, proinde quasi exitus rerum, non hominum consilia legibus vindicentur. minus dolendum fuit re non perfecta, sed puniaestionem tulisset? sed stulti sumus qui Drusum, qui Africanum, Pompeium, nosmet ipsos cum P. Clodio conferre audeamus. tolerabilia fuerunt illa: P. Clodi mortem aequo animo ferre nemo potest. luget senatus, maeret equester ordo, tota civitas confecta senio est, squalent mu
Abbreviated transcription (Latin):
teneatur ⁊ legibus. nisi forte magis erit patri¬
cida qui consularez patrem. ꝙͣ siquis bumilẽ
necauerit. aut eo mors atrocior erit .P. clodii
ꝓ is ĩmonum̃tis maior suoꝵ interfectus. Ixc
em̃ sepe ab istis dicitur. proide quasi Appins
ille tecus uiam muniuit. nõ qua ppłus ute¬
retur. s ubi impune sui posteri latrocinarent᷑.
Itaq incadem ista ppia uia cum ornatissim̃
facimis puniendum. omo em̃ nobilis ĩsuis
monum̃tis equite .R. occderat. Aunc.eiꝰ¬
dem appie nom̃ quantas tragedias exitat. q̃
cruentata antea cede bonesti atq innocẽtis ui¬
ri silebatur. eadem mĩc crebo usurpatur postea
q latronis ⁊ patricide sangume imbuta est:
D quid ego illam cõmemoro: Comp̾bensus
est intemplo Castoris ẜuus .ꝑ. clodii quez
ille ad Gñ. Pompei interficiendum collocauͭ.
extorta est confitẽti sica demanib. Caruit fo¬
ro postea Pompenis/ caruit senatu carit pu¬

Expanded text:
teneatur et legibus. Nisi forte magis erit parriteneatur et legibus. Nisi forte magis erit parricida, si qui consularem patrem quam si qui humilem necarit, aut eo mors atrocior erit P. Clodi quod is in monumentis maiorum suorum sit interfectus—hoc enim ab istis saepe dicitur— proinde quasi Appius ille Caecus viam munierit, non qua populus uteretur, sed ubi impune sui posteri latrocinarentur! itaque in eadem ista Appia cum ornatissimumfacinus puniendum—homo enim nobilis in suis monumentis equitem Romanum occiderat—nunc eiusdem Appiae nomen quantas tragoedias excitat! quae cruentata antea caede honesti atque innocentis viri silebatur, eadem nunc crebro usurpatur, postea quam latronis et parricidae sanguine imbuta est. sed quid ego illa commemoro? comprehensus est in templo Castoris servus P. Clodi, quem ille ad Cn. Pompeium interficiendum conlocarat. extorta est ei confitenti sica de manibus. caruit foro postea Pompeius, caruit senatu, caruit pu
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ tulit nemre ut quereret᷑. Quid
De nsi udiss posse absolmi eum qui fatẽt᷑¬
siss. nec uob̾ tam salutarẽ hanc ĩindicando
lic̾tam ꝙͣ illam triste dediss. Michi uero
tur. quid uos in indicando spectare oportẽt.
interitum putauit. Iam illud dicet ip̃e pro
bilissimus uir senatus ꝓpugnator atq ilł
quidem tpr̃ib pene pationus. auunculus
te populus cõsultus. nulla questio decieta
asenatu est. Quantum luctum ĩbac uibe fu
tio domi sue quiescenti illa nocturi uis esset
allata. quis tum nõ gemuit. quis nõ arsit do¬
lore : quem ĩmortalem si fieri posset om̃s esse
cupent eius ne nectͣiam quide expectandã ẽẽ
mntem. Tlum gͥ ulla questio. de Affricam moͣ¬
te lata est: Certe nulla. Quid ita: quia nõ alio
facinore clari homines alio obscuri necantur.
Incersit inter iute dignitate sũmoꝵ atq in¬
fimor. mors quidem illata ꝑscelus hiistẽ peĩs

Expanded text:
quid ergo tulit? nempe ut quaereretur. quid quid ergo tulit? nempe ut quaereretur. quid quod nisi vidisset, posse absolvi eum qui fatesisset nec vobis tam hanc salutarem in iudicando litteram quam illam tristem dedisset. mihi vero tur quid vos in iudicando spectare oporteret.interitum putavit. iam illud ipse dicet profbilissimus vir, senatus propugnator atque illis quidem temporibus paene patronus, avunculus te populus consultus est, nulla quaestio decreta a senatu est. quantum luctum fuisse in hac no domi suae quiescenti illa nocturna vis esset inlata? quis tum non ingemuit, quis non arsit dolore, quem immortalem, si fieri posset, omnes esse cuperent, eius ne necessariam quidem exspectatam esse mortem? num igitur ulla quaestio de Africani morte lata est? certe nulla. quid ita? quia non alio facinore clari homines, alio obscuri necantur. intersit inter vitae dignitatem summorum atque infimorum; mors quidem inlata per scelus isdem et poenis
Abbreviated transcription (Latin):
pugnatione edium. m̾. ⁊epidi cedem hanc
ip̃am cõtra rem.P. senatus factam ẽẽ de¬
creuit: quia milla us uniꝙͣ est inlibera ci¬
uitate suscepta inter ciues nõ contra iem
p. Non enĩ est illa defensio contra ui um¬
ꝙͣ optanda: s nõ numꝗͣ est nectͣia. nisi uõ
aut ille dies in quo ẽiberius Gracchus est
cesus aut ille quo q̃raius aut quo arma
saturnini nõ etiam si e re publica oppressa t¬
sunt. rem .p. tam̃ non uulnerarunt . Itaq
ego ip̃e decreui cum cedem in appia factam
esse constaret nõ eum qui se defendisset ꝯͣ
tui quod sentiebat ꝑficere licuisset. Houã
questionem nunc nulla haberemus decer¬
nebat eñi intuẽtib legib cantũmodo exͣ
ordine quereretur duusa smña est postulã¬
te nescio quo. Nich̾ eñi necͣce est oĩum fla¬
gicia ꝑferie. sic reliqua auctoritas senatus
iudicauit. tulit enĩ de cede que ĩ appia mã¬

Expanded text:
pugnationem aedium M. Lepidi, caedem hanc pugnationem aedium M. Lepidi, caedem hanc ipsam contra rem publicam senatus factam esse decrevit? quia nulla vis umquam est in libera civitate suscepta inter civis non contra rem publicam— non enim est ulla defensio contra vim umquam optanda, sed non numquam est necessaria,—nisi vero aut ille dies quo Ti. Gracchus est caesus, aut ille quo Gaius, aut arma Saturnini non, etiam si e re publica oppressa sunt, rem publicam tamen volnerarunt. itaque ego ipse decrevi, cum caedem in via Appia factam esse constaret, non eum qui se defendisset contui quod sentiebat perficere licuisset, novam quaestionem nullam haberemus. decernebat enim ut veteribus legibus, tantum modo extra ordinem, quaereretur. divisa sententia est postulante nescio quo—nihil enim necesse est omnium me flagitia proferre —sic reliqua auctoritas senatus iudicavit: tulit enim de caede quae in Appia
Abbreviated transcription (Latin):
hominis occidendi causahaduisse telum iu
defensionẽ metm si id memineritis quod
obliuisci nõ potestis insidiatorẽ iure inter¬
fiꝰposse. Eequitur illud. quod amilo¬
ius inimicis sẽpissime dicitur./ cedem qͣ¬
uniuersi ordinis ꝙͣ nec tacitis nec occul
sũmu quinq sunt inuẽti qui milor.ł
bantur/ cum drẽt senatum nõ qd̾ sentiret
officiosos labores meos nõ nulla apud bo ⁊
nos gr̈a. appelletur ita sane dim modo ea
nos utamur ꝓsalute bonor contra amenti¬
am ꝑdicoꝵ. Hanc uo̾ questione ⁊ si nõ est iniqͥ
nũꝙͣ tam̃ senatus constituendam putauͭ.
eiant eñi leges serant questiones. uł de ce¬
de. uł deui. nec tantã mer. drez/ ac luctũ se¬
natui mors.P. Clodii affriebat ut noua
questio constitueret᷑ Cuius enĩ senatui de
stas esset erepta/ de erns interitu qu.s põt
credere senatum iudiciu nonũ constituẽ¬
dum putasse: Cur gͥ incendium curie op¬

Expanded text:
hominis occidendi causa habuisse telum iudhominis occidendi causa habuisse telum iuddefensionem meam, si id memineritis quod oblivisci non potestis insidiatorem interfici iure posse. sequitur illud quod a Milonis inimicis saepissime dicitur, caedem universi ordinis, quam nec tacitis nec occulsummum quinque sunt inventi qui Milonis batur, cum diceret senatum non quod sentiret sonos gratia, appelletur ita sane, dum modo ea nos utamur pro salute bonorum contra amentiam perditorum. hanc vero quaestionem, etsi non est iniqua, numquam tamen senatus constituendam putavit; erant enim leges, erant quaestiones vel de caede vel de vi, nec tantum maerorem ac luctum senatui mors P. Clodi adferebat ut nova quaestio constitueretur. cuius enim de atui potestas esset erepta, de eius interitu quis potest credere senatum iudicium novum constituendum putasse? cur igitur incendium curiae, op
Abbreviated transcription (Latin):
abeo est cui ium afferebat. facere enĩ probus
adolescens ꝑiculose ꝙͣppeti turpiter maluit.
atq hunc ille sũmus uir scelere solutum ꝑ¬
iculo lib̾auit. Insidiatoĩ nõ ⁊ latiomi que t
potest afferri ĩiusta nex: Quid comitatus
nĩi quid gladii uolunt/ quos habere certe
ño liceret. si uti illis nullo peccato liceret.⁊
non didicimus. accepinus/ legimus. ueꝵ¬
etiam ex natura ip̃a arxipuimus hausimꝰ
expressimus ad quam non docti. s facti nõ
instituti. s imbuti sumus. ut si uita nr̃a
ĩaliquas insidias si in uim ⁊̃ tela aut la¬
tronur aut inimicoꝵ ĩcidiss. om̃is hone¬
sta ratio ess expediende salutis.Silent eĩ
leges inter arma. nec st erpectau uibent. ⁊¬
cum enĩ qui expectare uelit ante ĩiusta pe¬
na luenda sit ꝙ̃ iusta repetenda. Et si ꝑsa¬
pienter ⁊ quodãmodo tatite dat ip̃a lex ro¬
testatem defendendi/ que nõ modo hominẽ

Expanded text:
ab eo est cui vim adferebat; facere enim probus ab eo est cui vim adferebat; facere enim probus adulescens periculose quam perpeti turpiter maluit. atque hunc ille summus vir scelere solutum periculo liberavit. insidiatori vero et latroni quae potest inferri iniusta nex? quid comitatus nostri, quid gladii volunt? quos habere certe non liceret, si uti illis nullo pacto liceret. enon didicimus, accepimus, legimus, verum ex natura ipsa adripuimus, hausimus, expressimus, ad quam non docti sed facti, non instituti sed imbuti sumus, ut, si vita nostra in aliquas insidias, si in vim et in tela aut latronum aut inimicorum incidisset, omnis honesta ratio esset expediendae salutis. silent enim leges inter arma nec se exspectari iubent, cum ei qui exspectare velit ante iniusta poena luenda sit quam iusta repetenda. etsi persapienter et quodam modo tacite dat ipsa lex potestatem defendendi, quae non hominem
Abbreviated transcription (Latin):
sentiret respondit iure cesum uideri. neq e
poss aut ahala ille seruilius s aut p. nasci¬
ca aut .i. opimius aut .c. Marius aut me
consule Senatus nõ nepharius haberissi sce¬
lis tos ciues interfici nephas eẽt. Itaq hoe
Ind̾nõ sine causa fictis fabulis doctissimit
bomines memorie ꝓdicerunt/ eum qui pr̃is
ulciscendi causa matre necauisset uariatiᷤᷤ
hominu sũis nõ solum diuina s eciã sapi¬
entissime dee sm̃a liberatum.S si xii
tabule nocturnu furem quoquo modo diu̾¬
num aũtisi telo se defendercͥ̾t interfici impo¬
ne noluerunt. quis est qui quoquomodo ꝗs
u terfectus sitpumedu putet scum uideat
ip̃is pourigi legib Atqui si tempus ẽ ullum
iure hominis necandi que multa sunt. terte
illud est nõ modo iustum uerum ⁊̃ necessaui¬
um. cum uicus illata. defenditur. puditicia
cum eripẽt militi tribunus militaris ĩ erercitu
c̾. Marii ꝓpinqus eius imꝑatoris interfectuᷤ

Expanded text:
sentiret, responderit iure caesum videri. neque enim sentiret, responderit iure caesum videri. neque enim posset aut Ahala ille Servilius aut P. Nasica aut L. Opimius aut C. Marius aut me consule senatus non nefarius haberi, si sceleratos civis interfici nefas esset. itaque hoc, iudices, non sine causa etiam fictis fabulis doctissimi homines memoriae prodiderunt, eum qui patris ulciscendi causa matrem necavisset variatis hominum sententiis non solum divina sed etiam sapientissimae deae sententia liberatum. quod si xii tabulae nocturnum furem quoquo modo, diurnum autem, si se telo defenderet, interfici impune voluerunt, quis est qui, quoquo modo quis interfectus sit, puniendum putet, cum videat ipsis porrigi legibus? atqui, si tempus est ullum iure hominis necandi, quae multa sunt, certe illud est non modo iustum verum etiam necessarium, cum vi vis inlata defenditur. pudicitiam cum eriperet militi tribunus militaris in exercitu C. Mari, propinquus eius imperatoris, interfectus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib ꝑsalute rei .P. gestis adeuis crimĩs
defensione nõ arbitremur. nisi oculis iride¬
ritis insidias miloni aclodio factas. nec
teprecatiui sumus ut crimen hac nob̾ młta
tis. nec postulaturiiut si mors. p. clodii is̃alꝰ
ur̾a fucrit ⁊ darco eam uirtuti milonis po¬
qr obsecrabo obtestaborqr uos Ind̾ si cetera
ceat defendere.S anteꝙͣ ad eam rati¬
onem uenio que est ꝓpria nr̃e questionis
uidentur ea esse refũtanda q̃ in senatu sepe¬
ut om̃i terrore sublato rem plane que ueĩt
ĩiudiciu uidere possitis Negant intueri lu¬
cem fas esse ei qui a se homine occisũ fa¬
teatur. Inqua tande iubebor homines stul¬
tissimi disput᷑ant c̾flempe mea que pͥmu
fectam fateretur. An est quisꝙͣ qui boc igno¬
ret/ cum debomine octiso queratur aut ne¬
gari solere omĩo esse factum/ aut recte ac
uire factum ẽẽ defendi.nisi uero existuatiᷤ
dementẽ P. affricami fuisse qui cum a
c Carbone tribuno .pł. incontione seditio

Expanded text:
o salute rei publicae gestis ad huius criminis defensionem non abutemur. Nisi oculis videritis insidias Miloni a Clodio esse factas, nec deprecaturi sumus ut crimen hoc nobis proptis, nec postulaturi ut, quia mors P. Clodi salus vestra fuerit, idcirco eam virtuti Milonis po obsecrabo obtestaborque vos, iudices, si cetera ceat defendere. sed ante quam ad eam orationem venio quae est propria vestrae quaestionis videntur ea mihi esse refutanda quae et in senatu ut omni errore sublato rem plane quae veniat in iudicium videre possitis. negant intueri lucem esse fas ei qui a se hominem occisum esse fateatur. in qua tandem urbe hoc homines stultissimi disputant? nempe in ea quae primum fectam fateretur. an est quisquam qui hoc ignoret, cum de homine occiso quaeratur, aut negari solere omnino esse factum aut recte et iure factum esse defendi? Nisi vero existimatis dementem P. Africanum fuisse qui, cum a C. Carbone tribuno plebis seditios
Abbreviated transcription (Latin):
si uni om̃a trbuanda sint inu dignis¬
simu ẽẽ pompeuiz. s adunur tñ om̃a de¬
feri nõ oportere. Obsolenit iam ista or̃o re
multo magis ꝙͣ uerbis refutata. nam tu id̾
Q. bortensi multa ꝓtua sũma copia ał
gulati facultate dicendi ⁊ insenatu contͣ
niꝵ fortem Aulum Babinium grauit̾ or¬
nateq drcisti/ cum is de uno ĩmpatore cõ¬
tra p̾dones cõstituedo legem promulgass.
⁊ ex hoc ip̃o loco ꝑmulta idem contra lege᷑
uerba fecisti. Quid tum ꝑ deos ĩmortales
neremus. An cibi tum imꝑium eẽ bec u
debatur cum ppłi .R. legati p̃tores questo¬
fuit non dico athemiensiuz que satis late cõ¬
dam mare tenuisse dr̃ nõ carthaginẽsiũ qui
ꝑmultu classe maritimisq rebus ualuer̃t
disciplina naualis ⁊ gli̾a remansitique cuutaᷤᷤ¬

Expanded text:
si uni omnia tribuenda sint, dignissi uni omnia tribuenda sint, dignissimum esse Pompeium, sed ad unum tamen omnia deferri non oportere. obsolevit iam ista oratio re multo magis quam verbis refutata. nam tu idem, Q.Quinti Hortensi, multa pro tua summa copia ac singulari facultate dicendi et in senatu contra virum fortem, A.Aulum Gabinium, graviter ornateque dixisti, cum is de uno imperatore contra praedones constituendo legem promulgasset, et ex hoc ipso loco permulta item contra eam legem verba fecisti. quid? tum, per deos immortalis! neremus? an tibi tum imperium hoc esse videbatur cum populi Romani legati quaestores praetoantea, non dico Atheniensium quae satis late dam mare tenuisse dicitur - aut Carthaginensium, qui permultum classe maritimisque rebus valuerunt, disciplina navalis et gloria remansit, au
Abbreviated transcription (Latin):
q mittendus. fume cum ad ceteras sum¬
mas utilitates. Hec quoq oportunitas ad.¬
iungatur ut inhiis ip̃is locis assis ut ha¬
beat exercitum/ ut ab hiis qui habent accipẽ
statim possit quid expettamus aut cur nõ
ducib diis ĩmortalib eidem cui cet̾a sum¬
ma cum salute rei .p. cõmissa sunt hoc qͦ
bellum regiũ cõmittamus Ñt em̃ uir
ssimis affectus. Q. catulus Itemq sũmus
ornam̃tis honoris fortune uirtutis ingemii
quor ego autoritate apud uos multis locis
plurimu ualuisse ⁊ ualẽ oportere confite¬
or. s⁊ in hac causa tam ⁊si cognostitis aucto¬
uitates contrarias fortissimor uiror ⁊ clari¬
ssimor tñ obmissis auctoritatib ip̃a re ⁊⁊
ratione exquire̾ possumus mͣtate.atq hoc
facilius Ea om̃a que ame adhuc dicta sũt
hiidem isti u̾a ẽẽ concedunt ⁊ necessarum
bellum esse ⁊ magnur ⁊ in uno ũñ pompe¬
io sũma est om̃a. Quid igͥait bortensius/

Expanded text:
que mittendus; nunc cum ad ceteras sumque mittendus; nunc cum ad ceteras summas utilitates haec quoque opportunitas adiungatur ut in eis ipsis locis adsit, ut habeat exercitum, ut ab eis qui habent accipere statim possit, quid exspectamus? aut cur non ducibus dis immortalibus eidem cui cetera summa cum salute rei publicae commissa sunt hoc quoque bellum regium commendamus? at enim virssimis adfectus, Q.Quintus Catulus, itemque summis ornamentis honoris, fortunae, virtutis, ingeni quorum ego auctoritatem apud vos multis locis plurimum valuisse et valere oportere confiteor; sed in hac causa, tametsi cognostis auctoritates contrarias virorum fortissimorum et clarissimorum, tamen omissis auctoritatibus ipsa re ac ratione exquirere possumus veritatem, atque hoc facilius quod ea omnia quae a me adhuc dicta sunt idem isti vera esse concedunt, et necessarium bellum esse et magnum et in uno Cn. Pompeio summa esse omnia. quid igitur ait Hortensius?
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊̃ uenti tempestatesq obsecundarĩt. Hoc
buissĩme dicam nemine umqͣ tam impu¬
tentem funsse qui adiis ĩmortalib tot ⁊ tã¬
tas res tacitus auderet optare. quot ⁊ quã¬
tas dii ĩmortales ad uñ Pompeiuz contu¬
lerunt. qd̾ ut illi ꝓprium ac ꝑpetunin sit. R¬
rites tum comunis salutis atq impii tum
ip̃ius hominis causa sicuti facitis uelle ⁊ op¬
tare debetis. Quare cum ⁊ bellum ita siͭ
necressariu ut negligi nõ possit ita magnũ
ut accuratissime sit administrandu ⁊ cuz
ci Imꝑatorem p̾ficere possitis in quo sit exi¬
mia belli scĩa singularis uirtus clarssima ⁊¬
auctoritas egregia fortuna dubitatis Quir.
quin hoc tantuz boni qd̾ ab diis ĩmortalibꝰ
oblatum ⁊ datum est/ in rem .P. conẜuan¬
dam atq amplificandam conferatis.
si .Rͫ gñ. Pompeius priuatus eẽt boc tp̃e
tam̃ ad tantũ bellum is erat deligendus at¬

Expanded text:
sed etiam venti tempestatesque obsecundarint; hoc sed etiam venti tempestatesque obsecundarint; hoc brevissime dicam, neminem umquam tam impudentem fuisse qui ab dis immortalibus tot et tantas res tacitus auderet optare quot et quantas di immortales ad Cn.Gnaeum Pompeium detulerunt. quod ut illi proprium ac perpetuum sit, Quirites, cum communis salutis atque imperi tum ipsius hominis causa, sicuti facitis, et velle et optare debetis. qua re cum et bellum sit ita necessarium ut neglegi non possit, ita magnum ut accuratissime sit administrandum, et cum ei imperatorem praeficere possitis in quo sit eximia belli scientia, singularis virtus, clarissima auctoritas, egregia fortuna, dubitatis, Quirites, quin hoc tantum boni quod vobis ab dis immortalibus oblatum et datum est in rem publicam conservandam atque amplificandam conferatis? quod si Romae Cn. Pompeius privatus esset hoc tempore, tamen ad tantum bellum is erat deligendus at
Abbreviated transcription (Latin):
lituram ẽe existimetis. Reliquur est ut
tefelititate quam p̾stare dese ip̃o nemo potẽ
meminisse ⁊ cõmemorasse de alt̾o possumus
sicut equu est hominis depotestate deoꝵ timi¬
de ⁊ pauca dicamus. Ego eĩ sic existimo. Ma¬
exercitus eẽ cõmissos. Euit enĩ ꝓfecto quib¬
dam sũmis uiris quedam ad. implitudine
⁊ adgliam ⁊ ad res magnas bene gerendas di¬
uinicus adiũnta fortuna. Dehuiꝰ aũt homĩs
atitate quo de mĩc aginius hac utar mode¬
ratioe dicendi nõ ut in illiꝰ potestate: fortua
positam ẽẽ dicam. s ut dep̃t̾ita meminisserre¬
liꝗͣ sperare uideamur. ne aut inursa diis mi¬
mortalib or̃o mͣa / aut ingrata ẽẽ uideatur.
Itaq nõ sum p̃dicaturus ꝙͣtas ille res domi
milicieq tr̃a mariq quantaq felicitate ge¬
sr̾it. ut eius semꝑ uoluntatib nõmodo ciue ᷤᷤ
assenserint. soci obtemꝑarint. bostes obedier̃t.

Expanded text:
lituram esse existimetis. reliquum est ut lituram esse existimetis. reliquum est ut de felicitate quam praestare de se ipso nemo potest, meminisse et commemorare de altero possumus, sicut aequum est homines de potestate deorum, timide et pauca dicamus. ego enim sic existimo, maexercitus esse commissos. fuit enim profecto quibusdam summis viris quaedam ad amplitudinem et ad gloriam et ad res magnas bene gerendas divinitus adiuncta fortuna. de huius autem hominis felicitate quo de nunc agimus hac utar moderatione dicendi, non ut in illius potestate fortunam positam esse dicam sed ut praeterita meminisse, reliqua sperare videamur, ne aut invisa dis immortalibus oratio nostra aut ingrata esse videatur. itaque non sum praedicaturus quantas ille res domi militiae, terra marique quantaque felicitate gesserit, ut eius semper voluntatibus non modo cives adsenserint, socii obtemperarint, hostes oboedierint,
Abbreviated transcription (Latin):
et quisꝙͣ dubitabit/. quid uirtute ꝓfecturus
sit qui tantu auctor tate ꝓfecerit: aut ꝙͣ
fatile imꝑio atq ex̾citu socios ⁊ uectigalia
consuaturus sit: qui ip̃o nomine ac rumo¬
ie tefenderit. Age uõ illa res ꝙͣtam declarat ciꝰ¬
dem hominis apud hostes ppłi.R. auctoritatẽ.
ꝙ ex locis tam longinquis tamq diu̾sis tam
citusq cẽt ad uñ. pompeium ĩultimas ꝓpe
tr̃as uenerunt eiq se om̃s cretensui ciuita¬
tes dedere nelle dixerunt. Quid idem iste Mi¬
tridates nonne adeundez. Gñ. pompeuiz le¬
gatum usq hyspaniam misit: eumq pom¬
peiuis legatum semꝑ udicauit. hri quib sc̃ꝑ
erat molestum ad eum potissimũ ẽẽ missum
speculatorem ꝙͣ legatum iudicari malucrunt.
potestis gͥ iam constituere Quirites hanc au¬
ctoritater multis postea reb gestis magnisq
uestus uidiciis amplificatam quantur apud
illos reges ꝙͣtum apud exteras nationes na¬

Expanded text:
et quisquam dubitabit quid virtute perfecturus et quisquam dubitabit quid virtute perfecturus sit qui tantum auctoritate perfecerit, aut quam facile imperio atque exercitu socios et vectigalia conservaturus sit qui ipso nomine ac rumore defenderit? age vero illa res quantam declarat eiusdem hominis apud hostis populi Romani auctoritatem, quod ex locis tam longinquis tamque diversis taercitusque esset, ad Cn. Pompeium in ultimas prope terras venerunt eique se omnis Cretensium civitates dedere velle dixerunt! quid? idem iste Mithridates nonne ad eundem Cn.Gnaeum Pompeium legatum usque in Hispaniam misit? eum quem Pompeius legatum semper iudicavit, ei quibus erat molestum ad eum potissimum esse missum speculatorem quam legatum iudicari maluerunt. potestis igitur iam constituere, Quirites, hanc auctoritatem multis postea rebus gestis magnisque vestris iudiciis amplificatam quantum apud illos reges, quantum apud exteras nationes va
Abbreviated transcription (Latin):
ment opiniõe nõ minus fame ꝙͣ aliqͣ alia ra
homine uos id quod maxime facit auctori
quo nõ illius duc  sama ꝑuaserit: cum uniu̾
pompeiuz Imꝑatorez deposcit. Itaq ut plu¬
ra non dicam noq alior eremplis confirm¬
emꝙͣtum huiꝰ auctoritas ualeat inbello ab
codem. Uñ pompeio oiu roꝵ egiegiaꝵ exẽ¬
pla sũmantur. Qui quo dic a uob̾ maritimo
bello ĩpositus est imꝑator tanta repente ui¬
litas annone ex sũma inopia ⁊ cautate iri
quantã uix ex sũma ub̾tate agroꝵ diutur¬
na pax efficere potuisset. Iam accepta ĩ pon¬
to calamitate exeo plio tequo uos pauloañ
ĩuictus admonui cum socii ꝑtimuissenti bo¬
stium opes animiq creuissent satis firmũ
p̾sidium ꝓiũcia nõ habẽt. amisissetis. Asiam
R. attuliss. huiꝰ aduentus ⁊ mitridate in¬
solita infłamatu uictoria continuit/ ⁊ Tigͣ¬
nem magnis copiis minitatẽ Asie retardauͭ

Expanded text:
ment opinione non minus et fama quam aliqua ment opinione non minus et fama quam aliqua homine vos, id quod maxime facit auctoritquo non illius diei fama pervaserit, cum univerPompeium imperatorem depoposcit? itaque ut plura non dicam neque aliorum exemplis confirmem quantum auctoritas valeat in bello, ab eodem Cn. Pompeio omnium rerum egregiarum exempla sumantur. qui quo die a vobis maritimo bello praepositus est imperator, tanta repente vilitas ex summa inopia et caritate rei quantam vix in summa ubertate agrorum diuturna pax efficere potuisset. iam accepta in Ponto calamitate ex eo proelio de quo vos paulo ante invitus admonui, cum socii pertimuissent, hostium opes animique crevissent, satis firmum praesidium provincia non haberet, amisissetis Asiam, Romani attulisset. huius adventus et Mithridatem insolita inflatum victoria continuit et Tigranen magnis copiis minitantem Asiae retardavit.
Abbreviated transcription (Latin):
grecoꝵ oppidor que ceteri tollenda ẽẽ arbit᷑¬
ntur ea sibi ille ne uisenda quidem eristimau ͭ.
Itqr om̃es quidem muĩc inbis locis Gñ. pom¬
peuis sicut aliquez non exhac iube missuz
s de celo elapsum intuent᷑. Nunc demq
incipiunt credere fuisse homines romaner
hac condam abstinentia . qd̾ iam nationib
exteris incredibile/ ac falso memorie ꝓditum
uidebatur. Nunc imꝑii ur̃i splendor illis gẽ
ioies suos tum cum hac temꝑantia magist¬
maluisse. Iam uo̾ ita faciles additus ad eum
priuatoꝵ ita libere querimonie de alioꝵ inui¬
riis eẽ dicuntur ut Is qui dignitate princi¬
pibus excellit facilitate infimis par ẽẽ uide
tam existimari putatis/ quam hostes oĩum
gentiu sanctissima iudicarint. Humani¬
tate iam tanta est ut diftĩcile dictu sit utꝰ
bostes magis untute eius pugnantes timu¬
erint an masuetudinez uicti dilexerint. Et
patorib urͣis eristiment quis ignorat cum

Expanded text:
Graecorum oppidorum quae ceteri tollenda esse arbitraGraecorum oppidorum quae ceteri tollenda esse arbitrantur, ea sibi ille ne visenda quidem existimavit. itaque omnes nunc in eis locis Cn. Pompeium sicut aliquem non ex hac urbe missum sed de caelo delapsum intuentur; nunc denique incipiunt credere fuisse homines Romanos hac quondam continentia, quod iam nationibus exteris incredibile ac falso memoriae proditum videbatur; nunc imperi vestri splendor illis gentiores suos tum cum ea temperantia magistraerare aliis maluisse. iam vero ita faciles aditus ad eum privatorum, ita liberae querimoniae de aliorum iniuriis esse dicuntur, ut is qui dignitate principibus excellit facilitate infimis par esse videacios existimari putatis quam hostes omnes omnium generum sanctissimam iudicarint? humanitate iam tanta est ut difficile dictu sit utrum hostes magis virtutem eius pugnantes timuerint an mansuetudinem victi dilexerint. et peratoribus nostris existiment quis ignorat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ pacato nocuisse dicatur. Iam uoͣ quẽidmõ
milites hib̾nent cotidie ẜmones ac littẽ ꝑfe¬
runtur. nomodo ut sumptu faciat ĩ milite
nemini uis affertur s ne cupienti quidez cui¬
ꝙͣ ꝑmittitur. Hremis enĩ nõ auaritie ꝑfugiũ:¬
maiores nr̃i in socior atq amicor tectis ẽẽ uo¬
luerunt. Age uero ceteris in reb qualis sit tẽ¬
ꝑancia considerate. Unde illam tantam celerita¬
te ⁊ tam incredibile cursum inuentũ putatis
nõ em̃ illum eximia uis remigum aut ars ĩ¬
audita quedam gub̾nandi aut uenti aliꝗ no¬
ui tam celeuter in ultimas terras ꝑtulerunt.
s heres que ceteros remorari solent nõ retar¬
darunt. nõ auaricia abinstituto cursu ad pre¬
dam aliquã teuocauit. ño libido ad uoluptatẽ.
nõ amenitas ad delectatione.nõ nobilitas ur¬
bis ad cognitioẽm. ño demq labor ip̃e adquietẽ.
postremo signa ⁊ tabulas ceteraq ornamenta

Expanded text:
quam pacato nocuisse dicatur? iam vero quem ad modum quam pacato nocuisse dicatur? iam vero quem ad modum milites hibernent cotidie sermones ac litterae perferuntur; non modo ut sumptum faciat in militem nemini vis adfertur sed ne cupienti quidem quicquam permittitur. hiemis enim non avaritiae perfugiumaiores nostri in sociorum atque amicorum tectis esse voluerunt. age vero, ceteris in rebus quae sit temperantia considerate. Vnde illam tantam celeritatem et tam incredibilem cursum inventum putatis? non enim illum eximia vis remigum aut ars inaudita quaedam gubernandi aut venti aliqui novi tam celeriter in ultimas terras pertulerunt, sed eae res quae ceteros remorari solent non retardarunt. non avaritia ab instituto cursu ad praedam aliquam devocavit, non libido ad voluptatem, non amoenitas ad delectationem, non nobilitas urbis ad cognitionem, non denique labor ipse ad quietem; postremo signa et tabulas ceteraque ornamenta
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝑꝑ cupiditater ꝓiuntie magratib di¬
uiserit: aut ꝓpter auaritiã rome ĩquestu r̃¬
reliquerit. Ur̃a admurmuratio fatit qui¬
rites ut agnoscere uideamini qui b̾ fecerĩt.
Ego aũt nomino neminez. quare irasci mͥ
nemo potit qui insi aute dese uolui̾t confi¬
teri. Itaq ꝓpter hanc auaritia imꝑatoꝵ ꝙͣ¬
tas calamitates quocũq uentu sit nr̃i ex̾¬
citus ferant quis ignorat. Itinera que phosce
statuetis/ qui apud exteras nationes fieri et¬
istimetis. utrum plures arbitramini ꝑhosce
annos militu ur̃or armis bostiz urbes an
hib̾nis socior cuntates eẽ deletasAeq enĩ
potest ex̾citum is continẽ Imꝑator qui se ip̃z
nõ continet/ neq seuerus eẽ iniudicando qui
alios ĩ se seueros esse uidices nõ uult. Hic mi¬
ramur hunc hominez tantu excellere teteris
cuiꝰ legiones sic masiom ꝑuenerint. ut nõ mõ
manus tanti ex̾citus s ne uestigium quidẽ aui¬

Expanded text:
aut propter cupiditatem provinciae magistratibus diaut propter cupiditatem provinciae magistratibus diviserit aut propter avaritiam Romae in quaestu reliquerit? vestra admurmuratio facit, Quirites, ut agnoscere videamini qui haec fecerint; ego autem nomino neminem; qua re irasci mihi nemo poterit nisi qui ante de se voluerit confiteri. itaque propter hanc avaritiam imperatorum quantas calamitates, quocumque ventum sit, nostri exercitus adferant quis ignorat? itinera quae per hosce i; tum facilius statuetis quid apud exteras nationes fieri existimetis. Vtrum pluris arbitramini per hosce annos militum vestrorum armis hostium urbis an hibernis sociorum civitates esse deletas? neque enim potest exercitum is continere imperator qui se ipse non continet, neque severus esse in iudicando qui alios in se severos esse iudices non volt. hic miramur hunc hominem tantum excellere ceteris, cuius legiones sic in Asiam pervenerint ut non modo manus tanti exercitus sed ne vestigium quidem cui
Abbreviated transcription (Latin):
ximis classib firmissimis qr p̾sidiis adorna¬
uit. Ip̃e aũt ut a Brundusio ꝓfectus ẽ. unde¬
quinquagesimo dic totam ad imꝑiũ. R. ppłi¬
Siciliam adiunxit. Om̃s qui ubiqr p̾cones
toresq misissent spem deditõts nõ adenx
obsidesq imꝑauit .Ita tantũ bellũ tam di¬
num taml nge lateq dispsum. quo bellot
om̃s gentes ac nationes p̾mebantur Gñ ⁊
pompeius extrema hyeme ape ruit ineũ¬
te uere suscepit media estate confecit. Est
b̾ diuina atq incredibił uirtus Imꝑato¬
tis. Quid cetere quas pauloante cõmẽs
artes exiuue hꝰ ãministre. comitesq uir¬
tutis. Ac primu q̃ta ĩnocentia debent
pantia quanta fide quanta felititate ꝙͣ¬
to ingenio qͣta bumanitate. Que b̾iter
ex alior contentiõe ꝙͣ ip̃a ꝑ sese cognosci at¬
q intelligi possunt. Quem em̃ possumus
impatoꝵ aliquo innumero putare. Tuuᷤ
rio deprontam ad bellum administrandũ

Expanded text:
ximis classibus firmissimisque praesidiis adornaximis classibus firmissimisque praesidiis adornavit, ipse autem ut Brundisio profectus est, undequinquagesimo die totam ad imiciam adiunxit; omnes qui ubique praedones toresque misissent, spem deditionis non ademit obsidesque imperavit. ita tantum bellum, tam diuturnum, tam longe lateque dispersum, quo bello omnes gentes ac nationes premebantur, Cn.Gnaeus Pompeius extrema hieme apparavit, ineunte vere suscepit, media aestate confecit. est haec divina atque incredibilis virtus imperatoris. quid? ceterae quas paulo ante commemoartes eximiae huius administrae comitesque virtutis. ac primum quanta innocentia debent erantia, quanta fide, quanta facilitate, quanto ingenio, quanta humanitate! quae breviter ex aliorum contentione quam ipsa per sese cognosci atque intellegi possunt. quem enim possumus imperatorem ullo in numero putare cuius rio depromptam ad bellum administrandum
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ direptum/ Ex miseuo aũt eius ip̃ius lib̾¬
os qui cum p̃eonibr antea ibi bellum gesse¬
tant ap̃donib ẽe sublatos ⁊am quid ego
bostiense incomod̾ atq illam labem atq ig̾¬
miniam iei .p. querar: cum ꝓpe inspectan¬
ĩmorta les tanta ne uniꝰ bominis ĩcredibilis
inum classem bostium udebatis. bii nunc
nulla intra occeaui bostium p̾donu nauẽ
c̃ẽ audiatis. Atq hec qua celeritate gesta
ñõ sunt.Quis enĩ umꝙͣ aut obeundi nego¬
cii: aut ꝯsequendi questus studio tam b̾mn tẽ¬
pore tot loca addur tantos cursus conficẽ
potuit / ꝙͣ celeriter uñ pompeio duce belli in
ruatq hec tria frum̃taria subsidia rei .P. fir¬
missimis p̾sidiis elassibq muniuit. Inde se¬
cumi in ytaliam recepiss duab hyspaniis ac
gallia ci salpina p̾sidiis ac nauib confirma¬
ta missis item ĩ oram illirici maris ⁊ in acha¬
iam om̃enq greciam nauibz italie duoma¬

Expanded text:
us ipsius libeus ipsius liberos qui cum praedonibus antea bellum gesserat a praedonibus esse sublatos? nam quid ego Ostiense incommodum atque illam labem atque ignominiam rei publicae querar, cum prope inspectanimmortales! tantamne unius hominis incredibilis inum classem hostium videbatis, ei nunc nullam intra Oceani ostium praedonum navem esse audiatis? atque haec qua celeritate gesta non sunt. quis enim umquam aut obeundi negoti aut consequendi quaestus studio tam brevi tempore tot loca adire, tantos cursus conficere potuit, quam celeriter Cn.Gnaeo Pompeio duce tanti belec tria frumentaria subsidia rei publicae firmissimis praesidiis classibusque munivit. Inde cum se in Italiam recepisset, duabus Hispaniis et Gallia Transalpina praesidiis ac navibus confirmata, missis item in oram Illyrici maris et in Achiam omnemque Graeciam navibus Italiae duo maria ma
Abbreviated transcription (Latin):
tib uno anno. aut om̃ib anius ab uno Iuipa¬
tore .R. confici posse: Quam ꝓiũciam teniustis
⁊ sitonib lib̾am ꝑbosce annos qd uectigal nob
iltum fuit: quem socium defendistis: Cui p̃si¬
dio classib ur̃is fustis ꝙͣ multas eristima¬
stis insulas ẽẽ desertas ꝙͣ multas aut metu
relictas auc apdomb captas urbes eẽ socior.
S quid ego longinqua cõmemoro. fuit hoc
e uid ad nos cum ãbexteris nacionib uenii¬
rent captos querarĩ cum legati ppli.R. redeno¬
pti sunt axr catorib. tutum mare ot esussendi¬
cam: cumi.xii. secures in p̾conu potestatem
pueneunt. Quid auc Colophonẽ auc Rmy
nobilissimas urbes innumerabilesq alias
captas c̃e cõmemore: cum ur̃os portus atq̃
eos portus quib uitam ⁊ sp̃m ducitis ĩ p̃do¬
num fuisse potestate sciatis. An ignoratis¬
ũo portum Sagete celeberrimu atq pleni¬
ssimu nauiu inspentante p̃tore ap̃donib

Expanded text:
ribus uno anno aut omnibus annis ab uno imperaribus uno anno aut omnibus annis ab uno imperatore confici posse? quam provinciam tenuistis a praedonibus liberam per hosce annos? quod vectigal vobis tutum fuit? quem socium defendistis? cui praesidio classibus vestris fuistis? quam multas existimatis insulas esse desertas, quam multas aut metu relictas aut a praedonibus captas urbis esse sociorum? sed quid ego longinqua commemoro? fuit hoc qui ad vos ab exteris nationibus venirent, captos querar, cum legati populi Romani redempti sint? mercatoribus mare tutum non fuisse dicam, cum duodecim secures in praedonum potestatem pervenerint? Cnidum aut Colophonem aut Samum, nobilissimas urbis, innumerabilisque alias captas esse commemorem, cum vestros portus atque eos portus quibus vitam ac spiritum ducitis in praedonum fuisse potestate sciatis? an vero ignoratis portum Caietae celeberrimum et plenissimum navium inspectante praetore a praedon
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃or sanguine redundauit. Testis est gallia ꝑ
quam legionib nr̃is inbyspaniam itęr galloꝵ
ssime plurimos hostes abhoc sẽparatos postia¬
tosq cosperit. ẽestis est it̾m ⁊ sepius xtalia
quecum s uili bello tetro ꝑiculosoq p̃meret᷑
ab hor auxilium abidente expetiuit qd bellu
expectatiõe pompen attemiatu atq ĩminu¬
tum est aduenctu sublatum ac sepultum. Te¬
stes uero iam om̃es ore atq om̃es extere ge¬
tes ac naciones deniq maua om̃a tum iĩ¬
uersa tum in singulis oris om̃es sinus atq̃
portus. quis enĩ toto maiͣ locus pbos annos
aut tam firmu habuit p̃siduiut tutus cẽt
aut tam fuit abditus ut late̾t. Quis naui¬
gauie qui nõ se aut mortis aut ẜuitutis ꝑ¬
iculo cõmittẽt. cum aut hyeme aut referto
p̃donu mari nauigaret. Hec tantum bellũ tã
turpe tam uetus tam lace diuisum atq dispsũ
quis umqͣ arbitraretur aut ab om̃ib iaꝑato¬

Expanded text:
ipsorum sanguine redundavit, testis est Gallia, per ipsorum sanguine redundavit, testis est Gallia, per quam legionibus nostris in Hispaniam iter, Gallorussime plurimos hostes ab hoc superatos prostratosque conspexit, testis est iterum, et saepius Italia, quae cum servili bello tetro, periculosoque premeretur, ab hoc auxilium absente expetivit: quod bellum exspectatione Pomperi attenuatum, atque imminutum est: adventu sublatum, ac sepultum, testes vero iam omnes orae, atque omnes exterae gentes, ac nationes: denique maria omnia, tum universa, tum in singulis oris omnes sinus, atque portus. Quis enim toto mari locus per hos annos, aut tam firmum habuit praesidium, ut tutus esset? aut tam fuit abditus ut lateret? Quis navigavit, qui non se auttem mortis, aut servitutis periculo committeret, cum aut hieme, aut referto praedonum mari navigaret: Hoc tantum bellum, tam turpe, tam vetus, tam late divisum atque dispersum quis umquam arbitraretur aut ab omnibus imperato
Abbreviated transcription (Latin):
ño stipendus s triumpbis est tradita. qd̾ deniq̃
Tyspaniense mixtum ex ciuitatib atq exbe¬
lli cosissimis nationib fuile nauale bellum
uaria ⁊ diusa genera ⁊ tellor ⁊ hostium nõ so¬
lum gesta ab hoc uno s ⁊̃ confecta nullã rẽ
uñ. pompen que põt or̃o par inuemͣ. quid
est quod quisꝙͣ aut dignu illo aut nob̾ no¬
num aut cuiꝙͣ mauditum possit afferie.⁊
Neq eñi ille sunt sole uirtutes imꝑatorie
que uulgo existimantur labor innegotiis fõ¬
titudo inpiculis industua inagendo celeritaᷤᷤ
inconficiendo consiliũ ĩꝓuidendo. que tantat
sunt inhoc uno qͣta inom̃ib reliquis Imꝑa¬
torib quos ant iudimus aut audiuimus
nõ fuerunt. Testis est ytalia quan ille ip̃e i¬
uictor .I. syllahunꝰ mrtute ⁊ subsidio confes¬
sus est libatam. Testis est sicilia quam mul¬
tis undiq cuictam ꝑiculis nõ terrore belli s
ca que magis oppressa bostium copiis eor

Expanded text:
non stipendiis sed triumphis est erudita. quod denique non stipendiis sed triumphis est erudita. quod denique num, Hispaniense mixtum ex civibus atque ex bellicosissimis nationibus, servile, navale bellum, varia et diversa genera et bellorum et hostium non solum gesta ab hoc uno sed etiam confecta nullam rem Cn.Gnaei Pompei quae potest oratio par inveniri? quid est quod quisquam aut illo dignum aut vobis novum aut cuiquam inauditum possit adferre? neque enim solae sunt virtutes imperatoriae quae volgo existimantur, labor in negotiis, fortitudo in periculis, industria in agendo, celeritas in conficiendo, consilium in providendo, quae tanta sunt in hoc uno quanta in omnibus reliquis imperatoribus quos aut vidimus aut audivimus non fuerunt. Testis est Italia quam ille ipse victor L. Sulla huius virtute et subsidio confessus est liberatam; testis Sicilia quam multis undique cinctam periculis non terrore belli sed ca, quae magnis oppressa hostium copiis, eorum