comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tribłones intrat᷑ in regnũ di. hec ẽ dilecte mi uia iustoꝵ. ħ purgatio ui¬
cioꝵ. uirtutũ ꝯflatoriũ. electos statuens int̾ malleũ ⁊ iacudẽ. s de om̃ib
his lib̃at eos dñs. ⁊ ꝓbatos illustriori corona glorificat. Si licentiã ꝙ tñ ñ
credo tͣnsfretandi optinu̾it: aimeo ne cogatur ñ ad suũ s exactoris arbitͥ¬
um appellare. Si it ad nutũ ip̃iꝰ ñ ꝓcessi̾nt uniu̾sa: exacbabit᷑ inpatien¬
tia eiꝰ. cui citra alioꝵ eu̾sionẽ nich ẽ satis. Si ꝓcessint: iusticia relinquet᷑.
⁊ qͦ nicħ det̾ius aut turpiꝰ ẽ: offendet᷑ ds̃. Si ꝙ mag̃ credo transfretare ꝓhi¬
beatur: timeo ne solus subsist̾e ñ possit cot insidiis appetitꝰ. tot ꝓuocatꝰ
iniuriis. ⁊ tortorib cunctis expoitꝰ. Nam ⁊ hoc fortasse mandatis pͥncipa¬
lib inseretur. Mitiꝰ tñ si qͥd mansuetũ eẽ ualeat in corm̃tis tołari pot̾unt
inferiores ministͥ lathane. qm ille p̾sens. qͥ exigentib peccis maiorẽ nocen¬

Expanded text:
ones intratur in regnum Dei. Haec est, dilecte mi, via justorum, haec purgatio vitiorum, virtutum conflatorium, electos statuens inter malleum et incudem: sed de omnibus his liberat eos Dominus, et probatos illustriori corona glorificat. Si licentiam quod tamen non credo transfretandi obtinuerit, timeo ne cogatur, non ad suum, sed exactoris arbitrium appellare. Si enim ad nutum ipsius non processerint universa, exacerbabitur impatientia ejus, cui citra aliorum eversionem nihil est satis. Si processerint, justitia relinquetur. Et quo nihil deterius aut turpius est, offendetur Deus. Si, quod magis credo, transfretare prohibeatur, timeo ne solus subsistere non possit, tot insidiis appetitus, tot provocatus injuriis, et tortoribus cunctis expositus. Nam et hoc fortasse mandatis principalibus inseretur. Mitius tamen, si quid mansuetum esse valeat in tormentis, tolerari poterunt inferiores ministri Satanae, quam ille praesens qui exigentibus peccatis majorem nocen
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ bonũ memuũtis ur̃i ħ it a corde ⁊ labiis meis. do inspectore. deste. ⁊ ru¬
dice caritas exp̃ssit. ad dulcissimos ⁊ reu̾entissimos fr̃s. ut mͥ decetero
corã d̾õ quẽ testẽ hoꝵ ⁊ iudice̾ inuoco imputari ñ debeat. si me salubͥa

Expanded text:
is vestri. Hoc enim a corde et labiis meis, Deo inspectore, teste et juis vestri. Hoc enim a corde et labiis meis, Deo inspectore, teste et judice, charitas expressit ad dulcissimos et reverentissimos fratres, ut mihi de caetero coram Deo, quem testem horum et judicem in voco, imputari non debeat, si me salubria
Abbreviated transcription (Latin):
mo dñi: scͥptũ ẽ. Qui młtũ habebat ñ habundauit. ⁊ qͥ modicũ: ñ mino¬
rauit. Nunqͥd uos soli in cast̾s dñi gomor legitimũ ꝑdidistis: Si manna
ꝓhibente dño reseruatũ. munꝰ quid̃ celeste ⁊ panis ⁊ pastus anglicus pu¬
trescit ⁊ u̾mes facit qͥd putredinis ⁊ u̾miũ ꝯtrahet putredo dño ꝓhibente
seruata. in dispendiũ caritatis. in esurie ⁊ nuditate frm̃: Non utiꝰq qd illi
esuriant aut nudi suit: s qd illos nͥ caritas in uob̃ ꝑ grãm ampliꝰ excitet᷑:
fami. nudicati. ⁊ ꝑicł̃is om̃ib exposiustis. Uersentur ħ ⁊ sumlia ĩ animis.
patis. ⁊ uias adu̾sanciũ. ⁊ attendite qͥs do inspectore ⁊ uidice possit ab hĩ¬
ex itꝰ ꝓuenire. ita tam̃ ut ñ alius ꝯsultator ranulsi. aliꝰ iamne. aliꝰ mam¬
tis miscd̃iam. qͥ eã do ꝓpiciante cito respond̾e pot̾it in cornu ub̃i. Iaf¬
fligentes se potent̾ afflig̾ẽ.Sit sp̃c ꝯsilii uob̃cũ. ⁊ dirigat corda ur̃a. ut

Expanded text:
mo Domini, scriptum est. Qui multum habebat non abundavit, et qui modicum non minoravit. Nunquid vos soli in castris Domini Gomor legitimum perdidistis? si manna prohibente Domino reservatum munus quidem coeleste, et panis et pastus angelicus putrescit et vermes facit: quid putredinis et vermium contrahet putredo, Domino prohibente, servata in dispendium charitatis, in esurie et nuditate fratrum? non utique quod illi esuriant aut nudi sint, sed quod illos nisi charitas in vobis per gratiam amplius excitetur, fami, nuditati et periculis omnibus exppatris, et vias adversantium. Et attendite quis, Deo inspectore et judice, possit ab hiexitus provenire. Ita tamen ut non alius consultator Ranulphi, alius Jamne, alius Mamtis misericordiam, qui eam, Deo propitiante, cito respondere poterit in cornu verbi, et affligentes se potenter afflige
Abbreviated transcription (Latin):
lis eoꝵ mͥ sit aliqd̃ familiaritatis ꝯmerciũ: nuꝑ infesto be marie
magdalene uizeliacũ ꝓfectꝰ sũ. occurrens ibi nunciis dñi pp̃. cã sic̃ uidebat᷑
ad discendi. qͥd cantuat᷑ienses tim̾e opͦteat uł sꝑare. Nam ħ fabula fere sola
linguas ⁊ aures utͥusq regni qd̃ ad clerũ spectat ⁊ certe ĩ magna parte ad
popłm credit᷑ occupare. Desid̾abam aũ re uera meũ uide cognomine̾ ⁊ qd̾
magis ẽ: ꝯpatͥotã ⁊ qͦdã mͦ frẽm orãnũ. cuiꝰ ai ut meminisse potes a sc̃e re¬
cordationis p̃p. eugenio ferentini decretus es institutor. Illũ frẽm dix̾im ꝯ¬
fident̾. cũ qͦ mͥ fidei ⁊ societatis st̃ uira cõmunia. ⁊ licet nos ñ edid̃it una

Expanded text:
s eorum mihi sit aliquod familiaritatis commercium, nuper in festo Beatae Mariae Magdalenae Vizeliacum profectus sum, occurrens ibi nuntiis domini papae, causa, sicut videbatur, addiscendi quid Cantuarienses timere oporteat vel sperare. Nam haec fabula fere sola linguas et aures utriusque regni, quod ad clerum spectat, et certe in magna parte ad populum, creditur occupare. Desiderabam autem revera meum videre cognominem, et quod magis est compatriotam et quodammodo fratrem Gratianum, cujus tu, ut meminisse potes, a sanctae recordationis papa Eugenio Ferentini decretus es institutor. Illum fratrem dixerim confidenter cum quo mihi fidei et societatis sunt jura communia, et licet nos non ediderit u
Abbreviated transcription (Latin):
re ⁊ m̾ito ne ꝑeant s salubrit᷑ ꝯfundant᷑: credid̾im arguendos Quoluat unꝰ
sͥ fideliꝰ ⁊ familiariꝰ innotescat. ⁊ ut arbitror plane ⁊ plene dep̃hendet: qͥd
ab accensa uł intensa. qͥd atepida uł remissa. qͥd ab extincta uł sugata ⁊ ꝑ¬

Expanded text:
re et merito ne pereant, sed salubriter confundantur, crediderim arguendos. Evolvat unure et merito ne pereant, sed salubriter confundantur, crediderim arguendos. Evolvat unusibi fidelius et familiarius innotescat: et, ut arbitror, plane et plene deprehendet quid ab accensa vel incensa, quid a tepida vel remissa, quid ab exstincta vel fugata
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eccła płimũ: ita ꝯtͣ eam uł dñm cant̾ aut suos nicħ oĩo posse cettissimũ
est. S nec eos uelle noc̾e credimꝰ. qͥn potiꝰ qd̃ ad honestã pacẽ ⁊ utilẽ totis
uirib laborabt̃. ħ scͥpsi ne nuncii ur̃i uidear ꝯtempsisse serinonẽ. qͥ ad ob¬
sequiũ ur̃m uͥ facultas affu̾it. sum paratꝰ in dño. ualt. Idem conuentui
semꝑ corã facie sua felicit̾ ambulare. Equũ ẽ dilm̃i me deur̃is gaud̃e ꝓfectib.¬
⁊ fructũ bonoꝵ oꝑmi instantiꝰ reparanda. Nec moueat si sp̃m scm̃ qͥ ꝓculdu
bio ĩmortał ẽ ⁊ beata uita iustoꝵ: dictũ ẽ in aliqͥb int̾ire. cũ ꝑaulũ audie¬
ritis dicentẽ. sp̃m nolite extingue: ꝓpħias nolite sꝑne. Et utinã efficacit̾ au¬
dissetis. qd̾ ut sapiens meminit. ñ auditores u̾bi: s fc̃ores iusti st̃ ap̃ dͣm. He
ani. licet aliqͦs de num̾o ur̃m ꝓ iniuria sp̃c ⁊ frat̾ne caritatis ext̾minio iu¬

Expanded text:
dominum Cantuar. aut suos nihil omnino posse certissimum est. Sed nec eos velle nocere credimus, quin potius quod ad honestam pacem et utilem totis vicibus laborabunt. Hoc scripsi ne nuntii vestri videar contempsisse sermonem, qui ad obsequium vestrum, ubi facultas adfuerit, sum paratus in Domino. Valete. EPIsemper coram facie sua feliciter ambulare. Aequum est, dilectissimi, me de vestet fructum bonorum operum instantius reparanda. Nec moveat si Spbio immortalis est et beata vita justorum, dictum est in aliquibus interire, cum Paulum audieritis dicentem: Spiritum nolite exstinguere, prophetias nolite spernere. Et utinam efficialiter audissetis, quod ut sapiens meminit, non auditores verbi, sed factores justi sunt apud Deum. Neque ani. Licet aliquos de numero vestrum pro injuria Spiritus et fraternae charitatis exterminio ju
Abbreviated transcription (Latin):
humanũ ẽ qd dico ꝑꝑ ĩfirmitatẽ carnis nr̃e. qͥa nͥ qui legis custodrã ꝑicłis
pagine subducta: sic animo portitoris ꝯfido młtiplicatis p̃cib esse unp̾¬

Expanded text:
humanum est quod dico propter infirmitatem carnis nostrae. Quia nisi qui legis custodiam periculis humanum est quod dico propter infirmitatem carnis nostrae. Quia nisi qui legis custodiam periculis paginae subducta, sic animo portitoris confido multiplicatis precibus esse imp
Abbreviated transcription (Latin):
quermis. Qua uia: in b̃ui dõ ꝓpiciande scies ⁊ tinnent aures eoꝵ a sibilis ⁊
tͥ ꝑsua sũ sit mortales ñ eẽ morituros: qͥn in sñam anathematis reponant᷑.
qͥ fraude tacendi⁊ mentiendi astuera m̃icos laqueos uadñt euasisse. hoc
aũ amicis nr̃is si qui tñ nr̃i st̃ ñ fortune ꝑsuade memin̾is. ut ñ fleant suꝑ
nos. ⁊ utinã suꝑ seip̃os flere ñ debeant. qͥa nob̾cũ agit altissimꝰ uerbe tñ
qui minorẽ securitatẽ ĩ portu qm in naufragio repꝑisti. s si tͥ ds uł ad modi¬
cũ patientiã ded̾it: tͥ qd indubitata fide ꝓnuncio: naufragi de quib desꝑ¬
atur citissime pot̾u̾nt ⁊ uolent opitulari. Stagͦ mea ꝯdicione in q̃ a dño
uocatꝰ es. ⁊ saltẽ qͣtenꝰ sine ꝑicdo potũis: diuine legis assertor existe. Satẽ

Expanded text:
et vermis. Qua via, in brevi, Deo propitiante, scies: et tinnient aures eorum a sibilis et et vermis. Qua via, in brevi, Deo propitiante, scies: et tinnient aures eorum a sibilis et tibi persuasum sit mortales non esse morituros, quin in sententiam anathematis reponantur, qui fraude tacendi et metuendi astutia meritos laqueos videntur evasisse. Hoc autem amicis nostris, si qui tamen nostri sint, non fortunae, persuadere memineris, ut non fleant super nos. Et utinam super se ipsos flere non debeant. Quia nobiscum agit Altissimus, verbere tamen qui minorem securitatem in portu, quam in naufragio reperisti. Sed si tibi Deus vel ad modicum patientiam dederit, quod tibi indubitata fide pronuntio, naufragi, de quibus desperatur, citissime poterunt et volent opitulari. Sta ergo in ea conditione, in qua a Domino vocatus es, et saltem quatenus sine periculo potueris, divinae legis assertor existe. Satis
Abbreviated transcription (Latin):
tui ꝯsiliũ fideliꝰ ⁊ salubriꝰ credo. ⁊ illũ frontis actͥte eẽ nͨ ambigã. qͥ suũ du¬
x̾it p̾ferendũ. Ut gͦ cet̾as maiores ⁊ tͥ notas exilii ⁊ ꝓscͥptionis causas taceam:
e ñ cũ occurrenti culpe: tatio cause ueniã impetͣrit. Locũ istũ p̃tereo dõ potiꝰ
aiscutiendũ ⁊ ꝯscientiis singłoꝵ. ne si qͥd argutiꝰ ꝓ ut rõ sugg̾it elocutꝰ fuero:
ĩ alioꝵ ⁊ fortasse innocentiũ qui iuram̃ta p̾stitert̃ suggillationẽ: sp̃m ui¬
dear effudisse. Malo it mod̾ationis habena calamũ cohib̾e: qmͣ diuine legiꝰ
articłos ꝯgerere. qui ⁊ si recte ꝓlati fu̾int: int̾dũ ñ nͥ ad subu̾sionẽ ꝓficiũt
stans. ut ñ deficiat fides cua. nͨ credas sp̃ui eoꝵ qui suũ neptunũ seq̃ntes:
ip̃o medrante ꝓꝑant ad plutonẽ. ⁊ descendt̃ ĩ infn̾ũ iuentes. loqnͣtur
ꝑaitio eoꝵ astat ꝓ forib. quoꝵ gaudiũ ẽ ad instar puncti ⁊ gła ignis. stcꝰ.

Expanded text:
ae esse non ambigam, qui suum duxerit praeferendum. Ut ergo caeteras majores, et tibi notas exsilii et proscriptionis causas taceam, no non est, nisi cum occurrenti culpae ratio veniam impetrarit. Locum istum praetereo, Deo, potius discutiendum et conscientiis singulorum, ne si quid argutius, prout ratio suggerit, elocutus fuero, in aliorum, et fortasse innocentium, qui juramenta praestiterunt, suggillationem videar spiritum effudisse. Malo enim moderationis habena calamum cohibere, quam divinae legis articulos congerere, qui etsi recte prolati fuerint, interdum non nisi ad subversicrans, ut non deficiat fides tua, nec credas spiritui eorum, qui suum Neptunum sequentes, ipso mediante properant ad Plutonem, et descendunt in infernum viventes. Loquantur gaudium est ad instar puncti, et gloria ignis, stercus
Abbreviated transcription (Latin):
quã ĩ eccła di subito nacti st̃: pacẽ eccłe studeant᷑ ꝑcurare. credunt᷑ enĩ ta¬
lentũ gr̃e ꝑͥncipũ ĩ tantũ meruisse ⁊ ꝑcepisse a dño: ut dispensatio reg¬
familiares ẽẽ ꝯfido: qnͣta possũ p̃cor instantia. qͣtinꝰ eos ꝑ grãm uobis
diuinitꝰ᷑ collatã adhibita om̃i diligentia animetis. ut ĩ colloqͥo qd̾ cũ
p̃fato rege habituri st̃ si tñ ñ dũ celebratũ ẽ: ꝓspiciant eccłiastice paci. qͦ
dõ ceste ip̃i regi longe erit utilior: qmͣ illis qͥ se ⁊ sua oĩa gaudent exposu

Expanded text:
quam in Ecclesia Dei subito nacti sunt, pacem Ecclesiae studeant procurare. Creduntur enim talentum gratiae principum in tantum meruisse et percepisse a Domino, ut dispensatio regfamiliares esse confido, quanta possum precor instantia quatenus eos per gratiam vobis divinitus collatam adhibita omni diligentia animetis, ut in colloquio quod cum praefato rege habituri sunt, si tamen nondum celebratum est, prospiciant ecclesiasticae paci, quae Deo teste ipsi regi longe erit utilior, quam illis qui se et sua omnia gaudent exposu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ docendi ꝓfiteant᷑ offm̃. s qr dest̃ qui doceant. Magistri enĩ sc̃ płimi s oꝑarii pau¬
ci ut płisq eoꝵ sedentib in curru eunuchi ethiopis ruininantib legẽ. mist̾ia p̃¬
conantib. ⁊ u̾boꝵ flosculis exquisitis. picturantib spẽm u̾bi dĩ: m̾ito dicipossit.
Putas incelligis quȩ legis. Rediit itm̃ miserõnis elogiũ qͥa adhesit lingua lac¬
dentis ad ꝑalatũ eiꝰ in fiti. Paruuli petiert᷑ panẽ. ⁊ ñ erat qͥ frang̾et eis. hoꝵ unꝰ
ego ad quẽ ibo nͥ ad̃illũ qͥ panẽ discipłis frangere ꝯsueuit. ut dig̃i possit ⁊ tͣnͣsi¬
re ĩ alim̃ta scĩe ⁊ moꝵ. Alios namq didici integͦs ⁊ duros appon̾e panes. quib
audditores faciliꝰ posst̃ strangulari qmͣ resici. Precor gͦ si placet. ut mͥ rescbere
fecisie qd̃ de necĩtate mandati facẽ tenebant᷑. Nã in scͥpturis modꝰ loqñdi
celebrimꝰ ut aliqͥd enunciet᷑ simplicit᷑. qd̾ ñ sub alicꝰ mͣ distindione fidelẽ

Expanded text:
 officium, sed quia desunt qui doceant. Magistri enim sunt plurimi, sed operarii pauci, ut plerisque eorum sedentibus in curru eunuchi Aethiopis ruminantibus legem, mysteria praeconantibus et verborum flosculis exquisitis picturantibus speciem verbi Dei, merito dici possit: Putas intelligis quae legis? Rediit iterum miserationis elogium, quia Adhaesit lingua lactentis ad palatum ejus in siti: parvuli petierunt panem, et non erat qui frangpanem discipulis frangere consuevit, ut digeri possit et transire in alimenta scientiae et morum? Alios namque didici integros et duros apponere panes, quibus auditores facilius possunt strangulari quam refici. Precor ergo, si placet, ut mihi rescribere fecisse quod de necessitate mandati facere tenebantur. Nam in Scripturis modus loquendi celeberrimus, ut aliquid enuntietur simpliciter quod nisi sub ali
Abbreviated transcription (Latin):
tͣcͣtabat. utens dñi tyreñ offõ ĩ hac cã. cui ⁊̃ p̾sentib arrbiep̃is. ep̃is. abb̃ib¬
sores: qdꝰ ex aĩo infide ⁊ sincitate cant̾ archiep̃o remiserat õs q̃relas. ⁊ irã.
⁊animm rancorẽ. ⁊ oĩb suis. petens ut redirẽt. sua oĩa ĩ pace ⁊ securitate re¬
cepturi. nͥ aliqͥd exigebat: ñ ut ei faciat archiep̃c ꝙ regi debet᷑: ⁊ ip̃e ui¬
en in ħ u̾ba adduc̾ent s cũ fidẽ eoꝵ secutꝰ archiep̃e pontisarã uenisset:
denunciauit ei dñs rothomageñ ne ꝑced̾et. qͥa rex erat in angliã tnͣsiturͤ
cant̾ archid̾. cui ds̃ qñq respondebit ad m̾̃ita. Iactitabat᷑ cr regis nuncioꝰ

Expanded text:
tractabat, utens domini Tyrensis officio in hac causa, cui etiam praesentibus archiepiscopis, epitractabat, utens domini Tyrensis officio in hac causa, cui etiam praesentibus archiepiscopis, episores, quod ex animo in fide et sinceritate Cantuar. archiepiscopo remiserat omnes querelas, et iram, et animi rancorem, et omnibus suis, petens ut redirent, sua omnia in pace et securitate recepturi: nec aliquid exigebat, nisi ut ei faciat archiepiscopus quod regi debetur: et ipse viensi in haec verba adducerent. Sed cum fidem eorum secutus archiepiscopus Pontisaram venisset, denuntiavit ei dominus Rothomagen. ne procederet, quia rex erat in Angliam transiturus  Gaufridi Cantuar. archid. cui Deus quandoque respondebit ad merita. Jactitabatur tunc regis nuntios
Abbreviated transcription (Latin):
pͥoꝵ peticiones. ⁊ dicentes dñm regẽ cãm q̃ int̾ ip̃m ⁊ cant̾ archiep̃m u̾titur.
⁊ formã pacis int̾ eos reformande:. ꝓrsꝰ in dñi. pp̃. ꝯferre arbitͥũ. ⁊ suꝑ ħ ipsiꝰ
regis bullatas litr̾as ꝓtułumt. Qd̾ dñs. sp̃. benigniꝰ audiens: regi gͣtulatorias scͥ p¬
sit litta̾s. quarũ tͥ rescͥptũ mitto. Int̾im rex c̃ alio rege mediante tyreñ archi¬
ep̃o de tollenda cruce tcͣtabat ei ꝙ ꝑsuaserat int̾positis cautionib qͣs ꝓ ꝑsone
Et q̃ sub eo p̃textu xꝑianissimũ pͥncipẽ ĩ ꝯponendis finib suis habebat ad¬
iutorẽ. don collusio inita c̃ herueo de monte mirabili illũ ex cã ꝓbabili feẽ
eẽ suspectũ. Suspectiorẽ uͦ: ꝙ colloqͥum ⁊ ꝯcordiã regis franc̾ ⁊ comitis flandr̃
studuit impedire. Ut tñ denotionẽ tollende erucis ꝓbabiliꝰ astrueret: ꝑ uitoᷤᷤ
magnos ⁊ religiosos. ⁊ ꝑ familiares suos sic̃ ex litt̾is eoꝵ uideb̾ c̃ eccłã de pace

Expanded text:
pum vertitur, et formam pacis inter eos reformandae prorsus in domini papae conferre arbitrium, et super hoc ipsius regis bullatas litteras protulerunt. Quod dominus papa benignius audiens regi gratulatorias scripsit litteras, quarum tibi rescriptum mitto. Interim rex cum alio rege, mediante Tyrensi archiepiscopo, de tollenda cruce tractabat, eique persuaserat interpositis cautionibus quas expriEt quidem sub eo praetextu Christianissimum principem in componendis finibus suis habebat adjutorem, donec collusio inita cum Hervaeo de monte Mirabili, illum ex causa probabili fecit esse suspectum: suspectiorem vero quod colloquium et concordiam regis Francorum et comitisedire. Ut tamen devotionem tollendae crucis probabilius astrueret, per viros magnos et religiosos et per familiares suos sicut ex litteris eorum videbis, cum Ecclesia de pace
Abbreviated transcription (Latin):
res exeg̾it affuturũ. Hirilit̾ agite q̃so dilectissimi dñi. ⁊ dilationis ꝑicłm
executionis officiositate ⁊ diligentia ꝯpensate. ut ꝑ uos innotescat qm qͥc¬
quid ult̃ qd optulit a cantuar̃ exigitur: ñ mͦ potest̾atis excessus ẽ: s plene
⁊ plane infidelitatis indiciũ. Usi st̃ quidã ut scitis in excusationẽ erronei ꝯsi¬
ualeat semꝑ ⁊ ꝓsꝑetur in dño scĩtas ur̃a nr̃i memor iugit̾ ap̃ dm̃. ⁊ qͣ tenus

Expanded text:
res exegerit, adfuturum. Viriliter agite, quaeso, dilectissimi domini, et dilationis periculum res exegerit, adfuturum. Viriliter agite, quaeso, dilectissimi domini, et dilationis periculum exsecutionis officiositate et diligentia compensate, ut per vos innotescat quoniam quidquid ultra quod obtulit, a Cantuar. exigitur, non modo potestatis excessus est, sed plenae et planae infidelitatis indicium. Unde sunt quidam, ut scitis, in excusationem erronei consiValeat semper et prosperetur in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
tante difficultatis articło honorẽ dĩ ausus ẽ ꝓtestari: om̃ib in aerisũ
sibilũ datꝰ ẽ. ⁊ qͣsi ab uniu̾sis ꝯsputꝰ abscessit. Nonne de cet̾o facilẽ potãt
iniquitas armata ꝯsiliis ⁊ fauore sꝑare tͥumphum: Instici ut ꝯsuluistis
ap̃ dñm rem̃sẽ ut fr̃i bnardo scͥb̃et. s ñ adquieuit dicens litt̾as suas ñ ꝑfu¬
turas. qͥa credit eũ fauere parti adũse. freqns enĩ ẽ ut qui nicħ ht̃e p̾diͨcan¬
tur: aut rẽ aut głam płimũ ꝯcupiscant. Non placet año cant̾ me aut ali¬
quẽ suoꝵ int̾eẽ colloquio p̃ter magistrũ lũbardũ romane eccłe subdiaco¬
ret in manib ur̃is. Ne cimeatis a facie ł młtitudine hominũ. qͥa plures ⁊ for¬
ciores nobcũ st̃ qm cũ illis Scbit temeñ archiep̃s ꝓ cã nr̃a dño ⁊p̃ ycipieis
litt̾as suas ad meũ formari arbitͥum. ꝑmittens ÷ se necessitatib nr̃is ꝙͣ diu

Expanded text:
ibus in derisum et sibilum datus est, et quasi ab universis consputus abscessit. Nonne de caetero facilem poterat iniquitas armata consiliis et favore sperare triumphum? Institi ut consuluistis apud dominum Remensem ut fratri Bernardo scriberet, sed non acquievit, dicens litteras suas non profuturas, quia credit eum favere parti adversae. Frequens enim est, ut qui nihil habere praedicantur, aut rem aut gloriam plurimum concupiscant. Non placet dominus Cantuar. me aut aliquem suorum interesse colloquio praeter magistrum Lombardum Romanae Ecclesiae subdiacoret in manibus vestris. Nec timeatis a facie vel multitudine hominum, quia plures et fortiores nobiscum sunt quam cum illis. Scribit Remensis archiepisclitteras suas ad meum formari arbitrium: promittens etiam se necessitatibus nostris, quandiu
Abbreviated transcription (Latin):
tate eccłẽ ⁊ defensione diuine legis oĩa supͣ ꝗͣ dicipossit ꝑidã inse⁊ su¬
is fortit̾ sustinenti. Exemplũ litt̾ar̃ inferiꝰ subiectũ ẽ. Executorẽ uolunta¬
tis sue te faciat dñs. ⁊ eam fidei fortitudinẽ ⁊ ꝑseu̾antiam ꝯferat: ut fres
coeuos ⁊ posteros in timore dñi ⁊ cultu iusticie felicit̾ ualeas roborare.

Expanded text:
rtate Ecclesiae et defensione divinae legis, omnia supra quam dici possit pericula in se et surtate Ecclesiae et defensione divinae legis, omnia supra quam dici possit pericula in se et suis fortiter sustinenti. Exemplum litterarum inferius subjectum est. Exsecutorem voluntatis suae te faciat Dominus, et eam fidei fortitudinem et perseverantiam conferat, ut fratres coaevos et posteros in timore Domini et cultu justitiae feliciter valeas roborare.
Abbreviated transcription (Latin):
facile ñ reꝑies. nͥ ubi prẽm ⁊ matre̾ p̃cep̾ honorari. Id̾ gͦ magno ⁊ ei qd̾
minimũ uidr subintulit p̾miũ. ut docet qm̃ ⁊ ininimi diligens obser
latim decidet. ⁊ qui in modico fidelis ẽ suꝑ młta constituit᷑: llecħ dixĩm¬
ꝙ õs capiant u̾bũ istd̾. aut ꝙ ego minima diligent̾ obseruẽ: qͥ sepe⁊ mł¬
tũ in magnis delinqͦ ⁊ maximis. Si quid̾ obedientia maximũ ẽ mandatũ.
sine cuiꝰ diligentiori cistodia: salutẽ ꝓuectoꝵ nullꝰ assequit᷑. Melior ẽ enĩ ꝙͣ¬
uic̾ime. sic̃ e latẽ crim̾ ariolandi ẽ repugnare. ⁊ qiͣ scelꝰ ydolatͥe nolle acqͣ¬
escẽ. Et ut ad obediendi uirtutẽ fortiꝰ animeris. añi pp̃. te munit auctorita̾
sic̃ habes ex litũs qͣs ep̃o Wigorñ nuꝑ scͥpsit ꝯsulenti an ad ep̃atũ suũ
potiꝰ redire deb̃et. ⁊ regis obsequi uoluntati: an assifte̾ año cant̃. ꝓ lib̃¬

Expanded text:
facile reperies, nisi ubi patrem et matrem praecipit honorari. Idem ergo magno et ei quod facile reperies, nisi ubi patrem et matrem praecipit honorari. Idem ergo magno et ei quod minimum videtur subintulit praemium, ut doceret quoniam et minimi diligens observlatim decidet , et qui in modico fidelis est, super multa constituetur? Nec s capiant verbum istud, aut quod ego minima diligenter observem, qui saepe et multum in magnis delinquo et maximis. Si quidem obedientia maximum est mandatum, sine cujus diligentiori custodia salutem provectorum nullus assequitur. Melior est enim ictimae. Sicut e latere crimen ariolandi est, repugnare, et quasi scelus idololatriae nolle acquiescere. Et ut ad obediendi virtutem fortius animeris, domini papae te munit auctoritas, sicut habes ex litteris, quas episcopo Wigorn. nuper scripsit, consulenti an ad episcopatum suum potius redire deberet, et regis obsequi voluntati, an assistere domino Cantuar. pro libe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ incid̾e in manꝰ hõiũ. ꝗͣ delinq̃re legẽ di: officiosissimũ ⁊ ꝯsiliosissimũ re¬
puto. ñ mͦ facultates ⁊ fallacis dona fortune ꝓ tuenda lib̾tate. ꝓ legib pat̾¬
nis exemplo sc̃oꝵ expon̾e. s ⁊ ip̃m corpꝰ qd̾ quib c̃q flagellis atterat᷑. quib¬
c̃ꝙ tirannoꝵ carnificinis torq̾aturad p̾sens. ueluit nolint ꝑsecutores: pul¬
chtiꝰ ⁊ fortiꝰ ꝓut m̾̃ita p̃cesserint. głificatũ in illa die restituet x ꝓ cuiꝰ fide
tabies inualũit: facił ẽ iactura sepulchri. uͥ celo tegitur qͥ ñ ht urnam.¬
Consiliũ ĩ ambiguis au̾taxat ht locũ. nec debet eẽ ambiguũ. ꝙ g̾endũ
p̾seͥbit lex diuina. Nã nͨ minimũ de mandatis dĩ. si qd̾ tñ qd̾ uix credide
mandati si obfuetur. ut longo uiuas cꝑre Qd̃ quid̃ adici mandatis aliis

Expanded text:
est incidere in manus hominum, quam derelinquere legem Dei, officiosissimum et consiliosissimum reest incidere in manus hominum, quam derelinquere legem Dei, officiosissimum et consiliosissimum reputo non modo facultates et fallacis dona fortunae pro tuenda libertate, pro legibus paternis, exemplo sanctorum exponere: sed et ipsum corpus, quod quibuscunque flagellis atteratur, quibuscunque tyrannorum carnificinis torqueatur ad praesens, velint nolint persecutores, pulchrius et fortius, prout merita praecesserint, glorificatum in illa die restituet Christus, pro rabies invaluerit, Facilis jactura sepulcri, udebet esse ambiguum quod gerendum praescribit lex divina. Nam nec minimum de mandatis Dei, si quod tamen, quod vix credidermandati si observetur, ut longo vivas tempore; quod quidem adjici mandatis aliis non
Abbreviated transcription (Latin):
nuerit ut pactis inseratur regni dignitates saluas fore: ꝯsuetudines ein¬
cit. iutato du̾taxat noĩe. ⁊ omnẽ eccłe rom̃ auctoritatẽ eliminauit
exulare ꝑpetuo: qm ut ꝑꝑ pacẽ eiꝰ ledatur eccła. ⁊ sedis apłice pͥuilegiũ
ꝯuellatur. Suadete gͦ dño Grãno ut in om̃ib ⁊ p̃cipue inbis articulis
caueat sͥ. ne eũ qd ds auertat decipiant animi sub uulpe latentes. Iã
inqͥt sapiens unqmͣ securitas ẽ: uicino serpente dormire. ⁊ in sede sacha¬
ne certũ ẽ habitare struciones ⁊ scorpiones: cũ his qui denent doctͥnã balaã.
regni ⁊ sacerdociis eã undiq p̾munt angustie. Nã qm rex ꝑimit:
illa uendicat lib̾tatẽ. I si uellet a statꝰ sui defensione cessare. ⁊ acqͥese̾e us¬
sionib tiraimoꝵ ilico indignõnẽ apłice sedis exciꝑet. S qͥa longe tołabiliꝰ

Expanded text:
nuerit ut pactis inseratur regni dignitates salvas fore, consuetudines evinuerit ut pactis inseratur regni dignitates salvas fore, consuetudines evicit mutato duntaxat nomine, et omnem Ecclesiae Romanae auctoritatem elexsulare perpetuo, quam ut propter pacem ejus laedatur Ecclesia et sedis apostolicae privilegium convellatur. Suadete ergo domino Gratiano ut in omnibus et praecipue in his articulis caveat sibi, ne eum, quod Deus avertat. Decipiant animi sub vulpe latentes. Jam  dolosa: « Nulla, inquit Sapiens, unquam securitas est, vicino serpente dormire. » Et in sede Satanae certum est habitare struthiones et scorpiones cum his qui tenent doctrinam Balaam. regni et sacerdotii eam undique premunt angustiae. Nam quam rex perimit, illa vindicat libertatem, et si vellet a status sui defensione cessare et acquiescere jussionibus tyrannorum, illico indignationem apostolicae sedis exciperet. Sed quia longe tolerabilius
Abbreviated transcription (Latin):
men ẽ. ⁊ b̃ati eugenii nepos: recte incedet ad uitatẽ euangłii. ⁊ apłice
erigatis ⁊ roboretis in dño. Rex dõ ꝓpicio bñ soluendo ẽ ⁊ ꝯstat inpe¬
nitentib peccã ñ posse remitti. Si uͦ res ablata cũ reddi possit ñ red¬
ditur: ñ agitur penitentia s fingit᷑. Qͥd excõĩcatis ꝯferet absolutio. nͥ
satisfec̾i̾nt de iniuriis ⁊ rapinis. ⁊ cã manifesto mobedientiȩ cͥmine:
Crimina publicatione sui euidentissima totã eccd̃am gͣui scandalo af¬
ferert᷑. ⁊ que in lumine ꝯmissa st̃. ñ debent in tenebris aboleri. p̾sertim c̃
ñ sit aliqͥd occultũ qd̾ ñ reuelet᷑. ⁊ qd̾ ñ p̾dicetur incõpitis ⁊ suꝑ tecta.
Si sine iuram̃to fui̾nt absoluti: ꝯtͣ formã publicã. ⁊ in lesionẽ eodẽ gͣ
uit̾ p̃sumet᷑. Hisi restitõnis faciende u̾bũ rite ꝓcesserit: pͥncipib ⁊ tiran¬
nis tam coetaneis qmͣ futuris ꝑniciosũ relinꝰquet᷑ exemplũ. Si rex opti¬

Expanded text:
men est, et beati Eugenii nepos recte incedet ad veritatem Evangelii et apostolicae erigatis et roboretis in Domino. Rex, Deo propitio, bene solvendo est: et constat impoenitentibus peccata non posse remitti: si vero res ablata, cum reddi possit, non redditur, non agitur poenitentia, sed fingitur. Quid excommunicatis conferet absolutio, nisi satisfecerint de injuriis et rapinis, et tam manifesto inobedientiae crimine? Crimina publicatione sui evidentissima totam Ecclesiam gravi scandalo afcerunt: et quae in lumine commissa sunt, non debent in tenebris aboleri: praesertim cum non sit aliquid occultum quod non reveletur, et quod non praedicetur in compitis et super tecta. Si praesumetur: nisi restitutionis faciendae verbum rite processerit, principibus et tyrannis tam coaetaneis quam futuris, perniciosum relinquetur exemplum. Si rex obti
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nunqͣm dño cant̾ placuit. ut apłici mandati fines exequi differretis
Adqͥeuit cñ frĩ b̃nardo successus feliciores ꝑmictenti: si usq in aliud collo¬
quium delibandi spaciũ regi indulg̾etur. P ollicebat᷑ enĩ ferocitatẽ hoĩs
int̾m ĩ mansuetudinẽ ꝯu̾tendam. S ecce exlitt̃s qͣs nuꝑ accepi luce claris
patet. qͥa ⁊ legatio dñi ꝑictaueñ ꝑcurata ẽ infraude ecdẽ ⁊ nr̃am. Iutinã¬

Expanded text:
quod nunquam domino Cantuar. placuit ut apostolici mandati fines exsequi differretis, acquievit tamen fratri Bernardo successus feliciores promittenti, si usque in aliud colloquium deliberandi spatium regi indulgeretur. Pollicebatur enim ferocitatem hominis interim in mansuetudinem convertendam. Sed ecce ex litteris quas nuper accepi luce clarius patet quia et legatio domini Pictaviensis procurata est in fraudem Ecclesiae et n
Abbreviated transcription (Latin):
ne homicidioꝵ. ⁊ incendioꝵ hinc. iñ admissa. Die uͦ seqñti filios suos addu
tib andeganenꝰ ⁊⁊ cenomaneñ. Nã ip̃e rex ĩ hominio comitis theob̃ ꝓ cu¬
ronensi remanet. alt̃ uͭ p̃stita fidelicate similit̾ ⁊ hominio: pictauꝰ rece¬
pit comitatũ. huiꝰ pacis p̃cipui inuentores fuert᷑. comes cheob̾. ⁊ fr̃ bnard
de gnͣdimonte. qͥ pͥmi cũ regib ꝯscu fuert᷑ secrete obligõnis. cuiꝰ feci suꝑiꝰ
m̃cionẽ. In hac aũ honoꝵ distributione: sranci regno suo płimũ arbitͣn
reg̃ angł regi francoꝵ ꝑ om̃ib hominiũ fecisse. qñ int̾ ip̃m ⁊ filiã eiuss¬

Expanded text:
ne homicidiorum et incendiorum hinc inde admissa. Die sequenti filios suos adduxne homicidiorum et incendiorum hinc inde admissa. Die sequenti filios suos adduxtibus Andegavensi et Cenomanensi. Nam ipse rex in hominio comitis Theob. pro Turonensi remanet. Alter vero praestita fidelitate similiter et hominio Pictaviensem recepit comitatum. Hujus pacis praecipui inventores fuerunt comes Theob. et frater Bernardus de Grandimonte, qui primi cum regibus conscii fuerunt secretae obligationis, cujus feci superius mentionem. In hac autem honorum distributione Franci regno suo arbitrantur pluregis Angliae regi Francorum pro omnibus hominium fecisse, quando inter ipsum et filiam ejus
Abbreviated transcription (Latin):
gatõnes añ pstiterat s̃ aulla ear̃ oeculta ẽ qͥn ut eredim᷑ publicet᷑ inb̃ui. Eũ
g benigne mansuetissimꝰ pͥnceps recepit. do gr̾as referens qͥ ipsiꝰ animũ emol¬
lierat. ⁊ ei qͥ salubri ꝯsilio ad qͥescens: debita humilitate eccłe ⁊ popłis u¬
tilẽ querebat pacẽ. Sic in hominiũ eiꝰ reũsris ẽ. fide corꝑalit̾ p̃stita. qd̾ ei
tanqm̃ dño cui añ regnũ suũ hominiũ ⁊ fidelitatẽ fecerat: fidẽ seruabit
contͣ om̃s homines ei ꝙ: p̃stabit auxiliũ. obseqͥũ. qd̾ regi francoꝵ: norman¬
noꝵ dux p̃stare debet. Iñ s dextras. ⁊ oscula dedert̃. restituit q rex francꝰ
anglico. britones. ⁊ ꝑictauos. accepta pͥus ab eo cautione. ꝙ ei castra ⁊ t̾ras.
ab inicio dissensionis huiꝰ ablatas: resticuet. pacẽ ꝙ seruabit. ꝯpensatio¬

Expanded text:
gationes ante praestiterat, sed nulla eorum occulta est, quin, ut credimus, publicetur in brevi. Eum gationes ante praestiterat, sed nulla eorum occulta est, quin, ut credimus, publicetur in brevi. Eum go benigne mansuetissimus princeps recepit, Deo gratias referens, qui ipsius animum emollierat, et ei qui salubri consilio acquiescens debita humilitate Ecclesiae et populis utilem quaerebat pacem. Sic in hominium ejus reversus est, fide corporaliter praestita, quod ei tanquam domino, cui ante regnum suum hominium et fidelitatem fecerat, fidem servabit contra omnes homines, eique praestabit auxilium et obsequium, quod regi Francorum Normannorum dux praestare debet. Inde sibi dextras et oscula dederunt, restituitque rex Francus Anglico Britones et Pictavos, accepta prius ab eo cautione quod eis castra et terras ab initio dissensionis hujus ablatas restituet pacemque servabit, compensatio
Abbreviated transcription (Latin):
lcernat fortuna rerũ uices. mortaliũ ꝙ ꝯdicionẽ nc̃ deicit. nc̃ extollit.
m̃itis in polisi mundana re .s. publica degentiũ in ħ scł̃o: seditiones eẽ patitur.
⁊ int̾adũ qi ꝓcellas excitat: nc̃ eas bñplaciti sui miserõne ꝯpescit. hac aũ ipsiꝰ
dispensatione nuꝑ accid̾̃ qd̃ illustris rex angł licet sepe solẽpnit̾ ⁊ publice
iurasset se in hominiũ xꝑranissimi regis ulteriꝰ qͦaduiueret ñ rediturũ. sa
niori ꝯsilio acqͥescens ꝓpositũ mutauit. ⁊ in ꝓximo epyphanioꝵ die ap̃ mon¬
tẽmirabilẽ in pago carnot̾. ad memoratũ regẽ supplex accessit. se libos. t̾ras.
uires. ⁊ thesatiros exponens: uniu̾sa ꝯtulit in arbitriũ eiꝰ ut oĩb uteret᷑.
abuteret᷑ ꝑ uoluntate retiet. auferret. aͥaret quib ⁊ qͣntũ uellet ꝓ libitu.
nulla ꝓrsus inserta ł acdiecta ꝯicione secretas ꝙͦ eidẽ ꝑ int̾nuntios oble¬

Expanded text:
Alternat fortuna rerum vices mortaliumque conditionem nunc dejicit, nunc extollit. ntibus hominum meritis, in politia mundana, re scilicet publica degentium in hoc saeculo, seditiones esse patitur, et interdum quasi procellas excitat, nunc eas beneplaciti sui miseratione compescit. Hac autem ipsius dispensatione nuper accidit quod illustris rex Angliae, licet saepe solemniter et publice jurassetniori consilio acquiescens propositum mutavit, et in proximo Epiphaniorum die apud Montem Mirabilem in pago Carnotensi ad memoratum regem supplex accessit, se, liberos, terras, vires et thesauros exponens, universa contulit in arbitrium ejus, ut omnibus uteretur, abuteretur pro voluntate, retineret, auferret, daret quibus et quantum vellet pro libitu, nulla prorsus inserta vel adjecta conditione. Secretas quoque eidem per internuntios obli
Abbreviated transcription (Latin):
eccd̃iastice lib̃tatis ꝓfessores eẽ ꝑmisit. assertores iusticie ⁊ testes legis asse¬
uerantis qd̃ nͨ exiłium nͨ ꝓscͥptionẽ dũ mͦ illa uigeat: ꝓ ip̃a fideł debeat
S forte dices. qͥa pͥdẽ ꝓpõita mutabit᷑ formula iuram̃ti. nec coget᷑ aliquis
ĩ reꝓbat᷑ ꝯsuetudinũ u̾ba iurare. ꝯtentꝰ erit exactor iuram̃ti: si fidelitatis
seruande sͥ succinctĩ absolute u̾ba p̃stent᷑. ita quid̃ ut ñ adiciat᷑ fidẽ eccłe

Expanded text:
ecclesiasticae libertatis professores esse permisit, assertores justitiae, et testes legis, asseverantis quod nec exsilium, nec proscriptionem, dummodo illa vigeat, pro ipsa fidelis debeat Sed forte dices, quod pridem proposita mutabitur formula juramenti: nec cogetur aliquis in reprobarum consuetudinum verba jurare. Contentus erit exactor juramenti, si fidelitatis servan
Abbreviated transcription (Latin):
obligassent. ⁊ ꝓfessionẽ firmau̾int iuram̃to: u̾botenꝰ quid seruos ⁊ ancillas enĩ¬
cipauert᷑. s eõs in ꝯtinenti reuocauert̃ ĩ seruitutẽ. Qͥs gͦ credat psertim ħ ñ
docente scͥptura. ꝙ iubilei legitimos executi sint ricꝰ: S nͨ post captiuitatẽ sub
esara ⁊ neemia docet scͥpture canon: eos ħ hũisse negocii. c̃ tñ ea q̃ gesta st̃ dili¬
gentiꝰ exequat᷑. Eͥn pociꝰ ꝑ ꝓph̃as sepe dñs ꝯminat᷑ se c̾re legiama dacurũ sabb̃a.
que ĩ obediens ꝑopłs denegabat. De machabeis certũ ẽ ꝙ belli occupati. tantis oci¬
is ⁊ solẽpniis uacasse neqͥuint. Exiñ usq ad xꝑm: mediũ tenuere cuncta silen¬
tiũ. ⁊ sub romanis pͥncipib: inualescebat diuine legis tã ignorantia q̃ ꝯtẽp¬
tus. Adħ. qnͣta possũ deuocione supplico. qͣtinꝰ si habetis aliqͣm expõnẽ Iesx

Expanded text:
obligassent . et professionem firmaverunt juramento, verbo tenus quidem servos et ancillas emancipaverunt, sed eos incontinenti revocaverunt in servitutem. Quis ergo credat, praesertim hoc non docente Scriptura, quod jubilaei legitimos exsecuti sint ritus? Sed nec post captivitatem sub Esdra et Nehemia docet Scripturae canon eos hoc habuisse negotii, cum tamen ea quae gesta sunt diligentius exsequatur. Quin potius per prophetas saepe Dominus comminatur se terrae legitima daturum Sabbata quae inobediens populus denegabat. De Machabaeis certum est quod bellis occupati tantis otiis et solemniis vacasse nequiverint. Exinde usque ad Christum medium tenuere cuncta silentium. Et sub Romanis principibus invalescebat divinae legis tam ignorantia quam contemptus. Ad haec quanta possum devotione suppl
Abbreviated transcription (Latin):
dire. Hich enĩ debonis tuis quib nͨ indigeo qͥd̃ mͥ ꝯcupisco ł exigo. s ut ꝓspici¬
lib̾are. ⁊ uix in aliqͦ fideliũ suoꝵ reppit fidẽ. Tu gͦ si sapis uł nc̃ dũ licet ꝓui¬
de tͥ. redime tarditatẽ. ꝯmunica necĩtatib eiꝰ: ut ꝯsołoni possis coĩcare. Alio¬
qͥn timeo netͥ dãpnosa siat familiaritas qͣm ẽ excõĩcatis eiꝰ hũisse dic̾is ⁊ ht̃e.
Nec solũ regẽ timeas. qͥa ⁊ obeẽ ⁊ ꝓdẽẽ posst̃ eccłiastice potestates. ħ tͥ secreto

Expanded text:
dire. Nihil enim de bonis tuis, quibus nec indigeo quidem, mihi concupisco vel exigo, sed ut prospicidire. Nihil enim de bonis tuis, quibus nec indigeo quidem, mihi concupisco vel exigo, sed ut prospiciliberare, et vix in aliquo fidelium suorum reperit fidem. Tu ergo si sapis vel nunc dum licet provide tibi, redime tarditatem, communica necessitatibus ejus ut consolationi possis communicare. Alioquin timeo ne tibi damnosa fiat familiaritas quam cum excommunicatis ejus habuisse diceris et habere. Nec solu
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ ꝯspirauert᷑ cũ pͥncipib sac̾dotũ ĩ ꝑniciẽ eiꝰ. qui solꝰ laborat exul
⁊ ꝓscͥptꝰ. expositꝰ tanqm signũ ad sagittã: ut eruat eos a tͥbłone maloꝵ ⁊
cat. pugnat ad bestias sacerdocii sanguinẽ sicientes. suũ ⁊ totiꝰ gn̾̃is sui san¬
guine̾ minoris fec̃ qm cãm dĩ: dũ legẽ ipsiꝰ ad subu̾tendas fictas aut inolitaᷤᷤ
ptauitates. ꝯstant̾ ausus ẽ ꝓfit̾i. Suis hactenꝰ ⁊ extͣneoꝵ stipendiis militauit.
q in eccła anglicana qͥs ẽ ei adiutor: Restant pła tue qͥd̃ coĩcanda dilectõni:
lura st̃ amice quȩ nr̃am ꝑpetuare debent caritatẽ. ⁊ officioꝵ se¬
dulitatẽ sine qua uirtꝰ amicicie ñ subsistit: nob̃ potent̾̃ ingerere. Pri.
mo ꝯtͣcta familiaritas ex ꝯuictu. deinde initȩ uira societatis: qñ młto tẽ¬
officiis p̃uemire. Nam ⁊ grãm eiꝰ ad illũ neqͣqm dubito minuendã. quẽ ĩ ꝑ¬

Expanded text:
ipibus sacerdotum in perniciem ejus qui solus laborat exsul et proscriptus, expositus tanquam signum ad sagittam, ut eruat eos a tribulatione malorum et cat, pugnat ad bestias, sanguinem sacerdotii sitientes: suum et totius generis sui sanguinem minoris fecit quam causam Dei, dum legem ipsius ad subvertendas fictas aut inolitas pravitates constanter ausus est profiteri. Suis hactenus et extraneorum stipendiis militavit. Et in Ecclesia Anglicana quis est ei adjutor? Restant plura tuae quidem communicanda dilectioni, Plura sunt, amice, quae nostram perpetuare debent charitatem, et officiorum sedulitatem, sine qua virtus amicitiae non subsistit, nobis potenter ingerere. Primo contracta familiaritas ex convictu: deinde initae jura societatis, quando multo temofficiis praevenire. Nam et gratiam ejus ad illum nequaquam dubito minuendam, quam in pro
Abbreviated transcription (Latin):
ueniendũ ẽ: ut inualescente natura ⁊ defecata corruptione salus ⁊ ĩ co¬
lumitas reparet᷑. Et licet aliqͥ głentur se a dño ppͣ. absolucos: certo cerci
sic ꝙ neminẽ eoꝵ absoluit. Eppe qui ñdũ ligatos noit̾at. s cũ pͦ modũ
itinantibꝰ ĩnotuisser hanc de q̃ nc̃ agitur latã ẽẽ snam: remissus ẽ ad dm̃

Expanded text:
veniendum est, ut, invalescente natura et defaecata corruptione, salus et incoveniendum est, ut, invalescente natura et defaecata corruptione, salus et incolumitas reparetur. Et licet aliqui glorientur se a domino papa absolutos, certo certius sit quod neminem eorum absolvit: quippe nondum ligatos noverat, sed cum postmodum itinerantibus innotui
Abbreviated transcription (Latin):
munitꝰ apłice sed̃ consilio. ⁊ nuꝑ receptis ꝓpͥis nunciis ⁊ litt̾is dñ . pp̃. se¬
ꝯdigno. Si uͦ in ea qtia ceꝑunt ꝯtumacia ꝙ absit dux̾int ꝑsistendũ. ip̃e
uita comite ꝓcedet ult̾ius. nec añ reponet gladiũ sp̃c in uaginã: qͣm ter¬
ra purgetur a tantis abhominationib. Nam in ĩfectũ ⁊ ꝯcretũ pulu̾e:
septies mucro stringendus ẽ ut syria ꝯterat᷑. Qd aũ ut auint ram̃. archid̾.¬
iactitat qd hi nuncii dm̃ . pp̃. om̃s conatꝰ ⁊ facta archiep̃i apłica auctori¬
tate euacuabt᷑. ip̃i plane diffident᷑. asserentes cũ iuram̃to. qd̾ in dispen¬
p̾scͥpta ẽ. cuiꝰ fines excedẽ ñ audebunt. qi ad hoc iuram̃to artati st̃ ad eo
qͥd: ut iussi sint nͥ pace reformata in tm̃ a regis mun̾i̾b abstin̾e: ut nͦ¬
sũptꝰ ab eo reciꝑe ꝑmictant᷑. loquentur alii ꝙ uoluñt. mͥ spes int̾im
pacis maior ẽ qmͣ antea fu̾it. Nã ⁊ in morbis ꝑ augm̃ta doloꝵ ad su̾mũ

Expanded text:
silio: et nuper receptis propriis nuntiis et litteris domini papae secondigno: si vero in ea quae coeperunt contumacia, quod absit! duxerint persistendum, ipse vita comite procedet ulterius: nec ante reponet gladium Spiritus in vaginam quam terra purgetur a tantis abominationibus. Nam in infectum et concretum pulvere septies mucro stringendus est, ut Syria conteratur. Quod autem, ut aiunt, Regiactitat quod hi nuntii domini papae omnes conatus et facta archiepiscopi apostolica auctoritate evacuabunt, ipsi plane diffitentur, asserentes cum juramento quod in dispenpraescripta est cujus fines excedere non audebunt, quia ad hoc juramento arctati sunt, adeo quidem ut jussi sint, nisi pace reformata, in totum a regis muneribnterim pacis major est, quam antea fuerit. Nam et in morbis per augmenta dolorum ad summum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝯfidentia s p̾sũptio: Quib ꝙ uaticinaris appbas argum̃tis: uñ ꝓmissa
doces tẽ ꝯplenda: Pollicitis diues quilibet ẽẽ pot̾. Nonne flagella auriorame¬
ruistis a dño: Ad qd ego. Expecta modicũ ⁊ uidebis głam ai. Tc̃ publicabunt᷑
argum̃ta. quib ñ mirab̃is nos credi disse. Memin̾is qd̾ cũ obsidẽtur iez rael
ĩ samatia. ⁊ nulla spes euadendi pateret obsessis: ille qui incredulꝰ fuit qd u¬
no statere modiꝰ simile aut oraei modii duo uendent᷑ in crastino in porta sa¬
marie: uidit quid̃ qd̃ ꝓpħa dicente ñ credidit. s exꝑs bñficii factus ẽ ob ufi¬
delitatẽ. quia ꝯculcatꝰ a turbis exspirauit. at inqͥs. Nunqͥd ⁊ ꝓͥph̃a es: Non

Expanded text:
nfidentia sed praesumptio? quibus quod vaticinaris approbas argumentis? unde promissa doces esse complenda? Pollicitis dives quilibet esse potest. Nonne flagella duriora meruistis a Domino? Ad quod ego: Exspecta modicum et videbis gloriam Dei; tunc publicabuntur argumenta, quibus non miraberis nos credidisse: memineris quod cum obsideretur Israel in Samaria, et nulla spes evadendi pateret obsessis, ille qui incredulus fuit, quod uno statere modius similae aut hordei modii duo venderentur, in crastino in porta Samariae vidit quidem quod propheta dicente non credidit, sed expers beneficii factus est ob infidelitatem, quia conculcatus a turbis exspiravit. At, inquis, nunquid et tu propheta es? non
Abbreviated transcription (Latin):
idita sanitate cua ⁊ u̾bo salutis qͦ me tua dilectio censuit honorandũ:
gauisus sũ. medicatione reu̾sus in tẽꝑa meliora. quib ⁊ eccl̃a di pace de¬
bita. ⁊ nos sub oꝑtimo dño societate gͣtissima gaudebamꝰ uͥ pbilosophiȩ
medicatio. executio iuris. officioꝵ mutua coĩcatio. collatio lit̾arũ. discepta¬
tio utilis ⁊ iocunda tediũ ꝓpulsabant. ⁊ ꝯtͣhebant moras tẽꝑis: ut fere semꝑ ad
agenda uideret᷑ angustũ. s dũ ħ loquor: iam mͥ uideor intueri amicũ cui sermo
cdirigit᷑. philosophꝰ emĩ ẽ auditis indignari sermonib. ⁊ mͥ ex canitate cõpati qͣsi
languenti uł erranti ł alt̾utrũ simulanti. T̃imeo nãq ne ex p̾cĩtoꝵ laude. p̃¬

Expanded text:
Audita sanitate tua et verbo salutis quo me tua dilectio censuit honorandum, gavisus sum meditatione reversus in tempora meliora quibus et Ecclesia Dei pace debita, et nos sub optimo Domino societate gratissima gaudebamus, ubi philosophiae meditatio, exsecutio juris, officiorum mutua communicatio, collatio litterarum, disceptatio utilis et jucunda taedium propulsabant, et contrahebant moras temporis, ut fere semper ad agenda videretur angustum. Sed dum hoc loquor, jam mihi videor intueri amicum cui sermo dirigitur. Philosophus enim est auditis indignari sermonibus, et mihi ex charitate compati quasi languenti, vel erranti, vel alterutrum simulanti. Timeo namque ne ex praeteritorum laude pr
Abbreviated transcription (Latin):
Dormit stultꝰ.s usure ñ dormiunt. S qͥd ẽ qd̃ uos in hac parte sollicito.
qͥ indesinent̾ ⁊ supͣ uires hanc sollicitudine̾ geritis. nͥ qd scio uos mul¬
tã ad tantũ pͥncipẽ tã bonũ dñm hr̃e caritate. ut salutẽ eiꝰ ⁊ honorem
qd̃ qͥd̃ ⁊ ego facio cupiatis ut urmͦ Uir enĩ ẽ oĩ laude maior. si eccłẽ diͦ ut
op̾tet deferret magis. ⁊ cu his modestiꝰ ag̾et: qui cũ es ꝯtrahunt aliqͣ¬

Expanded text:
Dormit stultus, sed usurae non dormiunt. » Sed quid est quod vos in hac parte sollicito, Dormit stultus, sed usurae non dormiunt. » Sed quid est quod vos in hac parte sollicito, qui indesinenter et supra vires hanc sollicitudinem geritis: nisi quod scio vos multam ad tantum principem tam bonum dominum habere charitatem, ut salutem ejus et honorem, quod quidem et ego facio, cupiatis ut vestrum? Vir enim est omni laude major, si Ecclesiae Dei, ut oportet, deferret magis, et cum his modestius ageret, qui cum eo contrahunt, et aliq
Abbreviated transcription (Latin):
Iter as̃ ierosolimitanũ qd a regib dispositũ ẽ quid ꝓd̾it. si ñ añ pax red¬
dat᷑ eccłe: Nam cũ etate nta maximi ⁊ płimi pͥncipes similẽ ꝑ egͥnatio¬
nẽ fuissent aggtessi rei misercimꝰ ⁊ eccle dolend̾ euentꝰ docuit de rapi¬
nis ⁊ inuiriis oblata mimera dño ñ placere. dũ ingͣti labor obseqͥi ꝓrsus
ĩ ꝯtͣriũ ꝓposito cessit euentũ. Sui inꝯsolabilit̾ lugent similit̾ incedentẽ
⁊ꝑacientẽ similia comitẽ niuerneñ. quẽ ñ parthoꝵ iacula ñ syroꝵ
gładii ut nec głosa mors uiri fortis aliqͥd ꝯsołonis affexret: s lacme ui¬
duat̃. pauꝑũ gemitus. eccłar̃ querele credunt᷑ ingloriũ extinxisse licet
aũ sit infinẽ biennii. memorate ꝓfectionis dilata necessitas. tñ si ad ho¬
norẽ dĩ ⁊ demignͣtiũ salutẽ inchoari debet aut ꝑagi: tempꝰ breue ẽ Nã
ꝓu̾bio francoꝵ dici solet. Stulto dorimente: t̾minꝰ creditoris accelerat.

Expanded text:
a regibus dispositum est, quid proderit, si non ante pax reddatur Ecclesiae? Nam cum aetate nostra maximi et plurimi principes similem peregrinationem fuissent aggressi, rei miserrimus et Ecclesiae dolendus eventus edocuit de rapinis et injuriis oblata munera Deo non placere, dum ingrati labor obsequii prorsus in contrarium proposito cessit eventum. Sui inconsolabiliter lugent similiter incedentem et patientem similia comitem Nivernensem, quem non Parthorum jacula, non Syrorum gladii, ut nec gloriosa mors viri fortis aliquid consolationis afferret: sed lacrymae viduarum, pauperum gemitus, ecclesiarum querelae, creduntur inglorium exstinxisse. Licet autem sit in fidem biennii memoratae profectionis dilata necessitas: tamen si ad honorem Dei et demigrantium salutem inchoari debet aut peragi, tempus breve est. Nam proverbio Francorum dici solet: « Stulto dormiente terminus creditoris accelerat.
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s. ꝯt̾uit ꝙ scismatis capd̾ ut ei iam lat̾a ꝯtabescant ⁊ m̃bra ꝯmoriant᷑. ñ ẽ
enĩ medicꝰ. ñ incantator: qui ea de manu añi possit eruere. spes gͦ fidelium
ẽ qd in breui aescenet ĩ angliã sp̃c idem. ut illã qͦ serenet eccłam: aduentꝰ¬
ꝙ eiꝰ młta ꝓdunt᷑ indicia. Utiq ꝯdiscipłi pet̾ qͥ ministĩo nauigandi diutius
uexati st̃. sibi uident᷑ apphende portũ. ⁊ oꝑtata litoris stacione gaude: inuita

Expanded text:
tque schismatis caput, ut ei jam latera contabescant, et membra commoriantur. Non est enim medicus, non incantator, qui ea de manu Domini possit eruere. Spes ergo fidelium est, quod in brevi descendet in Angliam Spiritus idem, ut illam quoque serenet Ecclesiam, adventusque ejus multa produntur indicia. Undique condiscipuli Petri qui ministerio navigandi diutius vexati