comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possim ut cuiu s urbis seruatorẽ meesse senatis
omnium ad sensu totiens iudicarit in ea possim
intueridomum mecm euersem non ab inimico
meo sed ab hoste communi et ab eodem extruc¬
tam et positam inoculisciuitatis nenum quã
conqui escere possit fletus bonorum: sp. maelir
regnum ad petentis domus est complanatce
comprobata est : sp cassio domus obeandem
causam euersa atq: in eo loco aedisposita tel¬
luri sinuacci paatris domus fuit .m. uacci quae
publicata est et euersac ut illius facinus me¬
morice nomine locino .m maniliuscũ ab as¬
censu capitoligallorum impetum repulis set
non fuit contentus bene ficiisui gloriacregnũ
ad petisse est iudicatus ergocius domũ euersã
duobus lõcis conuestitic̃uidetis : Qucc̃ igitur malo¬
res nostrisceleratis acnestirisciuibus maximã
poenã constitui posse arbitrati sunt e indẽ ego
subibo ac sustinebo utaput posteros nostros
Non extinctores coniurationis et sceleris. et

Expanded text:
possim ut, cuius urbis servatorem me esse senatus possim ut, cuius urbis servatorem me esse senatus omnium adsensu totiens iudicarit, in ea possim intueri domum meam eversam, non ab inimico meo sed ab hoste communi, et ab eodem aedem exstructam et positam in oculis civitatis, ne umquam conquiescere possit fletus bonorum? Sp. Maeli regnum adpetentis domus est complanata, comprobata est. Sp. Cassi domus ob eandem causam est eversa atque in eo loco aedis posita telluris. in Vacci pratis domus fuit M. Vacci, quae publicata est et eversa ut illius facinus memoria et nomine loci notaretur. M. Manlius cum ab ascensu Capitoli Gallorum impetum reppulisset, non fuit contentus benefici sui gloria; regnum adpetisse est iudicatus; ergo eius domum eversam duobus lucis convestitam videtis. quam igitur maiores nostri sceleratis ac nefariis civibus maximam poenam constitui posse arbitrati sunt, eandem ego subibo ac sustinebo, ut apud posteros nostros non exstinctor coniurationis et sceleris sed
Abbreviated transcription (Latin):
uidĩ posterioris quod et senatuset .pR. et om¬
nes mortules et priuatim et publice iudiccc¬
runt sinemeore diturem .p. sclucc̃ esse nomposse :
sed hicmeus reditus pontifices uestro iudicio con¬
tine turꝰ nã siuos meia mei sccedibus collocitis:
id quod inomni mecc causa semperstudiis con¬
silu seiuctoritaccibus sententiis que fecisti suideo
ne a esencio restitutum sinmet domus non modo
michi Non redditur sed etic̃ monumentum
praebet ieimicodoloris mensceleris sui publicae
celamittitis q̃ui s erit qui bunc reditũ potius
quoc̃ poenã sempiter Ncĩ putet in conspectu
proptortotius urbis domus est mec pontifices
inqua si manet illud non monumentũ urbis
sed sepulcru nimico nomine in scriptumdemi¬
grandũ ꝓ potius aliquo ẽ quc̃ habitandũ
in ca urbe inquatro paca deme et dere p
uideã constituta: anego tantã aut animi
duriti c̃habere aut oculorũ inpudentia

Expanded text:
vidi, posterioris, quod et senatus et populus Romanus et omvidi, posterioris, quod et senatus et populus Romanus et omnes mortales et privatim et publice iudicarunt sine meo reditu rem publicam salvam esse non posse. sed hic meus reditus, pontifices, vestro iudicio continetur. nam si vos me in meis aedibus conlocatis, id quod in omni mea causa semper studiis consiliis auctoritatibus sententiisque fecistis, video sentio restitutum; sin mea domus non modo mihi non redditur, sed etiam monumentum praebet inimico doloris mei, sceleris sui, publicae calamitatis, quis erit qui hunc reditum potius quam poenam sempiternam putet? in conspectu prope totius urbis domus est mea, pontifices; in qua si manet illud non monumentum virtutis, sed sepulcrum inimico nomine inscriptum, demigrandum potius aliquo est quam habitandum in ea urbe in qua tropaea de me et de re publica videam constituta. an ego tantam aut animi duritiam habere aut oculorum impudentiam
Abbreviated transcription (Latin):
patriaedenique cacusa patric̃ ipsam amittere
spoliari populi romanibeneficiis amplissimis:
praecipitari ex clcissimodignitactis graduui¬
dere practex̃tosinimi cos nondũ morte complo¬
rata arbitria petentss funeris. ha ecomnia subire
conseruandorum ciuiũ cacusa: atque itatũ dol enter
asȩtsis nontum sapiens quam hi qui Nichilcurant
sed ittm amanstuorum actuiquam communis
humanitaes postulat: ẽ alaus praedara atque
diuinanam qui ea qua enum quã cara aclucun¬
dac duxit animo a equorei .p. caiusa deseritñ ullac̃
eac relinquit rei p. cauet a quibuscumsũ modo¬
lore diuelletur eicara patria est cuius salutem
caritati ante ponit suorum : quare dirum pactur
licet ista furia at que audiat haec ex me quoniã
uicerim priua eus consulibus armatis cesserim:
utrius que temporis fructũ tulimaximum supe¬
rioris quod exenatus acuotoritate et senatum
et omnis bonos mecce sclutis cacusa multa ueste

Expanded text:
patriae denique causa patriam ipsam amittere, patriae denique causa patriam ipsam amittere, spoliari populi Romani beneficiis amplissimis, praecipitari ex altissimo dignitatis gradu, videre praetextatos inimicos nondum morte complorata arbitria petentis funeris: haec omnia subire conservandorum civium causa, atque id cum dolenter adsis non tam sapiens quam ii qui nihil curant, sed tam amans tuorum ac tui quam communis humanitas postulat, ea laus praeclara atque divina est. nam qui ea quae numquam cara ac iucunda duxit animo aequo rei publicae causa deserit, nullam btem ea relinquit rei publicae causa a quibus cum summo dolore divellitur, ei cara patria est, cuius salutem caritati anteponit suorum. qua re dirumpatur licet ista furia atque pestis, audiet haec ex me, quoniamvicerim, privatus consulibus armatis cesserim. Vtriusque temporis fructum tuli maximum: superioris, quod ex senatus auctoritate et senatum et omnis bonos meae salutis causa mutata veste
Abbreviated transcription (Latin):
id quo accidit meiacentem posseuiuis uiris for¬
tibus excitcrisuna cũ bonis interis semnull&̃
at que in credibilẽ dolorem non negonqueistã
michi a dscis cosecpientiam qua non nulli in me
requi rebant quimeanimonimis fracto esse
atquȩ ad flicto loquebantun a nego porerã
cum tot rerum tanta uarie tatẽ di uelle¬
rerquas id circo praetereo quod nenuncqui¬
dem sine fletu commemorarepossum infi¬
cicre meesse hominem et communẽna turae
sensum repudiare tum uero neque illud
meum factum laudabile Nec beneficium
ullum a meinre .p. profectum dicerẽ siquidẽ
etcrei .p. causa reliquissẽ quibuscie quo
animo carerẽ  ecm que animiduriciã
sicut corporis quod cum uritur non sentit
stuporem potius quam uirtutem putccrẽ
susciperetantos animidolores atq et quae
capta urbe accidunt uictis stante urbe
unũ perpei&iã seui deredistrabi a comple¬
xu suorũ disturbare tectt diripi fortunas

Expanded text:
id quod accidit, me iacentem posse vivis viris forid quod accidit, me iacentem posse vivis viris fortibus excitari; si una cum bonis interissem, nullo atque incredibilem dolorem: non nego, neque istam mihi adscisco sapientiam quam non nulli in me requirebant, qui me animo nimis fracto esse atque adflicto loquebantur. an ego poteram, cum a tot rerum tanta varietate divellerer, quas idcirco praetereo quod ne nunc quidem sine fletu commemorare possum, infitiari me esse hominem et communem naturae sensum repudiare? tum vero neque illud meum factum laudabile nec beneficium ullum a me in rem publicam profectum dicerem, si quidem ea rei publicae causa reliquissem quibus aequo animo carerem, eamque animi duritiam, sicut corporis, quod cum uritur non sentit, stuporem potius quam virtutem putarem. suscipere tantos animi dolores, atque ea quae capta urbe accidunt victis stante urbe unum perpeti, et iam se videre distrahi a complexu suorum, disturbari tecta, diripi fortunas,
Abbreviated transcription (Latin):
se std sum estꝰ memortẽ timuis se turpeest dicendũ
igitur est id quod non dicerẽ nisi coaccus nichilenim
umquam deme dixi sublatius a d sciscendae laudis
causae totius quaincriminis depellendi: dico
igitur et quam possũ maxum a uoce dicocũ omni
umperditorũ et coniuratorũ incitco uisduce ΓR
pł consulibus auctoribus ad flicco senatu ꝑ territis¬
& equitibus R suspensec acsollicita totcciuitate:
Nontam in meimpetũ sacceret quam perme
Inomnis bonos meuidissesiuicissem tenuis roi p
reliquias siuiccus essem: Nullafucuras: quod
cum iudicassem de fleui coniugis miseraedis¬
cidium liberorũ carissimorum solitudinem:
fratris absentis a mantissimi atq: optimica¬
sum subitaas fundatissimace facmilia erunas
sed his omnibus rebus uitt̃re ante posui meo¬
rum ciuium remque .p. condere unius disces¬
suquã omnium interitu occideremlius peraui

Expanded text:
se? falsum est. me mortem timuisse? turpe est. dicendum se? falsum est. me mortem timuisse? turpe est. dicendum igitur est id, quod non dicerem nisi coactus, —nihil enim umquam de me dixi sublatius adsciscendae laudis causa potius quam criminis depellendi,—dico igitur, et quam possum maxima voce dico: cum omnium perditorum et coniuratorum incitata vis, duce tribuno plebis, consulibus auctoribus, adflicto senatu, perterritis equitibus Romanis, suspensa ac sollicita tota civitate, non tam in me impetum faceret quam per me in omnis bonos, me vidisse, si vicissem, tenuis rei publicae reliquias, si victus essem, nullas futuras. quod cum iudicassem, deflevi coniugis miserae discidium, liberorum carissimorum solitudinem, fratris absentis amantissimi atque optimi casum, subitas fundatissimae familiae ruinas; sed his omnibus rebus vitam anteposui meorum civium, remque publicam concidere unius discessu quam omnium interitu occidere malui. speravi,
Abbreviated transcription (Latin):
quid me huic maledicto utrum non respondere
ande misse respondere decuit : ego uero etic̃ rei p
semper interesse putaui meillius pulcherri fac¬
tiquod ex quo ex auctoritate senactus consensu
benorum omniũ prosalute patriae gessis sẽ:
splendorẽ urbis dignitatemq retinert̃ prae¬
lurato dicere stcs fuis set : Ex tinctum est iã illud
male dictum crudelitctis q̃uod me non ut crude¬
lemtrrannũ sed ut mitissimũ parentẽ omnium
ciuium studiis desideratũ repetitum arcessitũ
uident aliud exoratũ est obicitur michi meus
ille discessuscui egocrimini respondere si neea
maxima laude nom possũ : Quid enim pontifices
debeo dicere peccati me co ruiscientia inȩ profugisse
ad id quod michi crimined abatur: non modo pec¬
catum non erat : sed erat res postnatos homines
pulcherrima iudicium populi pertinuisse ad id
nec propositum ullum fuit et si fuisset duplicata
gloria discessis sẽ bonorũ michi praesidiũ defuis¬

Expanded text:
quid? me huic maledicto utrum non respondere quid? me huic maledicto utrum non respondere an demisse respondere decuit? ego vero etiam rei publicae semper interesse putavi me illius pulcherrimi facti, quod ex auctoritate senatus consensu bonorum omnium pro salute patriae gessissem, splendorem verbis dignitatemque retinere, praeiurato dicere fas fuisset. exstinctum est iam illud maledictum crudelitatis, quod me non ut crudelem tyrannum, sed ut mitissimum parentem omnium civium studiis desideratum, repetitum, arcessitum vident. aliud exortum est: obicitur mihi meus ille discessus: cui ego crimini respondere sine mea maxima laude non possum. quid enim, pontifices, debeo dicere? peccatine conscientia me profugisse? at id quod mihi crimini dabatur non modo peccatum non erat, sed erat res post natos homines pulcherrima. iudicium populi pertimuisse? at id nec propositum ullum fuit, et, si fuisset, duplicata gloria discessissem. bonorum mihi praesidium defuis
Abbreviated transcription (Latin):
et homo facetus inducis eticm sermonẽ ur¬
banum acuenustum medicere solere esse me
louẽ eundem que dictitaremineruã eẽ soro¬
rem mecm nontam insolens sum quod iouem
esse medicoquã eruditus quod mineruã sororẽ
louisesse existimos sedtamene gomibi sororem
uirginẽ adscis cotusororẽ tuam uirginẽ eẽ non
sisti: sed uide netute solea siouem dicere quod
tuiure eaandem sororẽ etuxorem appellare pos¬
si set quoniam hoc reprae hendisquod solere me
dicas demeipsum gloriosius praediaare quis
um quam audiuit cume godemenisi coactus
ac necessa riodicerem : N amsicum mibi furta
largitiones libidines obiciuntur egorespondere
soleo meis consilispericulis. laboribus patriã eẽ
seruattm non tam sum existimandus degestis
rebus gloriariquã de obiectis confiteri sed sȩ
mihi ante h&c durissima rei .p. tempora nichil
um quam aliud oblectum est nisicrudelita sea
unius temporiscum a patria pernicem depuli:

Expanded text:
et homo facetus inducis etiam sermonem uret homo facetus inducis etiam sermonem urbanum ac venustum, me dicere solere esse me Iovem, eundemque dictitare Minervam esse sororem meam. non tam insolens sum, quod Iovem esse me dico, quam ineruditus, quod Minervam sororem Iovis esse existimo; sed tamen ego mihi sororem virginem adscisco, tu sororem tuam virginem esse non sisti. sed vide ne tu te soleas Iovem dicere, quod tu iure eandem sororem et uxorem appellare possis. et quoniam hoc reprehendis, quod solere me dicas de me ipso gloriosius praedicare, quis umquam audivit cum ego de me nisi coactus ac necessario dicerem? nam si, cum mihi furta largitiones libidines obiciuntur, ego respondere soleo meis consiliis periculis laboribus patriam esse servatam, non tam sum existimandus de gestis rebus gloriari quam de obiectis confiteri. sed si mihi ante haec durissima rei publicae tempora nihil umquam aliud obiectum est nisi crudelitas eius unius temporis, cum a patria perniciem depuli,
Abbreviated transcription (Latin):
tactis salute ferre censebant: cumdenique ho¬
mines incampum non tabernis sed munici¬
pis clusis uenerunt: hoc egopopulo situm con¬
sules aut fuissent inre .p. aut omnino non fu¬
issent nullo labore tuo praecipite furoriatq:
impio sceleri restitissem sed publiccc̃causamcom¬
trauim armatam sine populi praesidio suscipe¬
renolui non quomihi p. scipionis fortissimi
scipionis factum statim .p. mucius consulqui
Ingerenda rep. puttebatur fuisse segnior ges¬
tãmultis senatus consultis non modode fen¬
dit sed etiam ornauitꝰ mihi aut te interfecto
cum consulibus aut teuiuo et tecum et cũ illis.
armis de certando fuitꝰ erant cotempore mul¬
ta etiam alia metuenda ad seruos medico
fidius resperuenis set tantũ bomines impĩ¬
os exuetere illa coniuratione inustum ne¬
fccrus mentibus bonorum odium netene¬
bait: hic tume eticm gloriari uetus negas
esse ferenda quae sola tin deme praedicare

Expanded text:
tatis salute ferre censebant, cum denique hotatis salute ferre censebant, cum denique homines in campum non tabernis sed municipiis clausis venerant. hoc ego populo, si tum consules aut fuissent in re publica aut omnino non fuissent, nullo labore tuo praecipiti furori atque impio sceleri restitissem. sed publicam causam contra vim armatam sine publico praesidio suscipere nolui, non quo mihi P. Scipionis, fortissimiScipionis factum statim P. Mucius consul, qui in gerenda re publica putabatur fuisse segnior, gesta multis senatus consultis non modo defendit, sed etiam ornavit: mihi aut te interfecto cum consulibus, aut te vivo et tecum et cum illis armis decertandum fuit. erant eo tempore multa etiam alia metuenda. ad servos medius fidius res publica venisset; tantum homines impios ex vetere illa coniuratione inustum nefariis mentibus bonorum odium tenebat. hic tu me etiam gloriari vetas; negas esse ferenda quae soleam de me praedicare,
Abbreviated transcription (Latin):
quare quis quã mihi seipscc populccriratione
ante ponat : Antu populum .R. esseillũ putas
qui constat ex hisqui mercede conducuntur.
qui in pelluntur utuim ad ferant magistratib:
ut obsideant senatum optent cotidi&e caedem
Incendic rapinasquem tuta menpopulũ iN¬
histabernis dausis frequentare non poteras
cui populo duces lentidios lollios plaguleios ser¬
gios praefecercs õs peciem dignitaetemq: populi R
quac̃ reges quamnationes exteraequam gentes
ultimae pertimes cantꝰ m̃ultitudinem hominũ
ex seruis ex conductis ex stccinerosis ex gentib::
congregatam illa fuit pulchritudo populi R
illa formaquam incampo uidistitum cum
et iam tibi contra senatustotius queitalicceauo¬
toritatem et studiũ dicendi potestas fuit ille ille
populus est dominus regumiuctor atque im¬
perator omnium gentium quemilloclaris si¬
modiescelera te uĩ disti : tum̃ cum omnes prin
omnium suffragium senon deciuis sed deciui¬

Expanded text:
qua re quisquam mihi se ipsa populari ratione qua re quisquam mihi se ipsa populari ratione anteponat? an tu populum Romanum esse illum putas qui constat ex iis qui mercede conducuntur, qui impelluntur ut vim adferant magistratibus, ut obsideant senatum, optent cotidie caedem, incendia, rapinas? quem tu tamen populum nisi tabernis clausis frequentare non poteras, cui populo duces Lentidios, Lollios, Plaguleios, Sergios praefeceras. O speciem dignitatemque populi Romani, quam reges, quam nationes exterae, quam gentes ultimae pertimescant, multitudinem hominum ex servis, ex conductis, ex facinerosis, ex egentibus congregatam! illa fuit pulchritudo populi Romani, illa forma quam in campo vidisti tum cum etiam tibi contra senatus totiusque Italiae auctoritatem et studium dicendi potestas fuit. ille populus est dominus regum, victor atque imperator omnium gentium, quem illo clarissimo die, scelerate, vidisti tum cum omnes princomnium suffragium se non de civis sed de civi
Abbreviated transcription (Latin):
omnis uitte plena grauitatis t̃tement huiuscur
laudem ad sempiternã memoriam tem poriscde¬
lamitts propagacuit : Quodsi et illis quiexpui¬
si sunt inique sed icmenlegibus reducau inimi¬
cis inter lectis rogationibus tribunicus non aue¬
toritate senatũs non comitis centuriatis nor
de cretis aliae non de siderio ciutteti inis ric
inimicorum probõnonfuit in me qui profectis
lere ducente altero practore petente: tuum sce¬
lus meum probrũ putts esse oportere acsime
tate eiecis set idem que postec mecc inre p.
bene ficia recordatus socollegisset temeri¬
tutem atque in iuriam sucm restitutionie
mecc repraebendis seđ t̃tmen profecco nemo
tum esset amens qui mihitule populi iudiciũ
non dignitati potius quam dede coripilturẽt
esse oportere: Nunc uero cumme iniudicium
populine moomnium uocanit condemnagu
potuerim qui accusctus nonsimndenique no
pulsus quidem itsim ut sime contenderem
superare non possem contraquea pa sempor

Expanded text:
omnis vita plena gravitatis; tamen huius viri omnis vita plena gravitatis; tamen huius viri laudem ad sempiternam memoriam temporis calamitas propagavit. quod si et illis, qui expulsi sunt inique, sed tamen legibus, reducti inimicis interfectis rogationibus tribuniciis, non auctoritate senatus, non comitiis centuriatis, non decretis Italiae, non desiderio civitatis, iniuria inimicorum probro non fuit, in me, qui profectus le reducente, altero praetore patiente, tuum scelus meum probrum putas esse oportere? ac si tate eiecisset idemque postea mea in rem publicam beneficia recordatus se conlegisset, temeritatem atque iniuriam suam restitutione mea reprehendisset, tamen profecto nemo tam esset amens qui mihi tale populi iudicium non dignitati potius quam dedecori putaret esse oportere. nunc vero cum me in iudicium populi nemo omnium vocarit, condemnari non potuerim qui accusatus non sim, denique ne pulsus quidem ita sim ut, si contenderem, superare non possem, contraque a populo Ro
Abbreviated transcription (Latin):
titamen populi incitatim iracundiã quȩ subi ernt
damnatiq comitiiscenturiatiscum in exilium pro¬
fugissent rursus ab eodem populo placato sunt la
suam pristinam digniccetem restitiũ quod sihis
damnatis non modo non inminuit calamitas
claris simo nominis gloriam sed eciam honestauit
nam et si optabilius eł cursum uitue conficere sine
dolore et sine in iuriatamen adimmortulitatẽ
gloriae plus adfert desideratum esse a suisciui¬
bus quam omninonumquam esseuiolatũmihi
sineullo iuditio populi profecto cumam plissimis
omnium iudiciis restitutiomaledictilocum aut
criminis optinebit : fortis et constansi noptimara¬
tioneciuis ppopilius semperfuit tamen eiusin
omniuitanichil est tum ad laudem in lustrius
quam ealamitas i psã qui senimlam meminissae
eum benedere pmeritũ nisicet abimprobis ex pul¬
susesset et perbonos restitutusq̃ metelli pͥractla¬
rum imperiũ in remilittri fuit egregiacensura

Expanded text:
ti, tamen populi incitati vim iracundiamque subierunt, ti, tamen populi incitati vim iracundiamque subierunt, damnatique comitiis centuriatis cum in exsilium profugissent, rursus ab eodem populo placato sunt in suam pristinam dignitatem restituti. quod si his damnatis non modo non imminuit calamitas clarissimi nominis gloriam, sed etiam honestavit nam etsi optabilius est cursum vitae conficere sine dolore et sine iniuria, tamen ad immortalitatem gloriae plus adfert desideratum esse a suis civibus quam omnino numquam esse violatum, mihi sine ullo iudicio populi profecto, cum amplissimis omnium iudiciis restituto, maledicti locum aut criminis obtinebit? fortis et constans in optima ratione civis P. Popilius semper fuit; tamen eius in omni vita nihil est ad laudem inlustrius quam calamitas ipsa; quis enim iam meminisset eum bene de re publica meritum, nisi et ab improbis expulsus esset et per bonos restitutus? Q. Metelli praeclarum imperium in re militari fuit, egregia censura,
Abbreviated transcription (Latin):
senatu nichil enim poterat dicere quare ratunon
essent quae erant acta incare p. inqđia se illis ip¬
sis tem poribus censorem esse uoluissetme ł corta
homo censorius insenatu uratus dixit sssis censor
tum ess& cumego ab eram meo loco senatorem re¬
citaturum fuisseꝰ qui in meum locum iudicem sub¬
didit quis meorum amicorum testamentum dis¬
cessum eo ffscit quimihi uonidem tribuerit quod
et si ad essem qui sie non modo cis sed socius reci pere
contratuam legem et iuuare dubiticuit: Beniq uni¬
uersus senatus multo ante quam est lata lexdeme :
gratias agendacscensuit ciui tactibus hisquae as tul¬
lium tantũ neim moetiam ciuõ optime dere .p. me¬
ritum recepissent : et cuunus pesti ferciuis eum
restitutum negusse ciuẽ quem electum uniuerses
senatus non modo ciuem sed etiam egregiumciuõ
semperputauit. At uero ut annales populi & et mo¬
numenta uetustatis locuntur ce soille quincitius

Expanded text:
senatu. nihil enim poterat dicere qua re rata non senatu. nihil enim poterat dicere qua re rata non essent quae erant acta in ea re publica, in qua se illis ipsis temporibus censorem esse voluisset: me L. Cotta, homo censorius, in senatu iuratus dixit se, si censor tum esset cum ego aberam, meo loco senatorem recitaturum fuisse. quis in meum locum iudicem subdidit? quis meorum amicorum testamentum discessu meo fecit qui mihi non idem tribuerit quod et si adessem? quis me non modo civis, sed socius recipere contra tuam legem et iuvare dubitavit? denique universus senatus, multo ante quam est lata lex de me, gratias agendas censuit civitatibus iis quae M. Tullium—tantumne? immo etiam—civem optime de re publica meritum, recepissent. et tu unus pestifer civis eum restitutum negas esse civem quem eiectum universus senatus non modo civem, sed etiam egregium civem semper putavit? at vero, ut annales populi Romani et monumenta vetustatis loquuntur, Kaeso ille Quinctius
Abbreviated transcription (Latin):
damnatis in terdictum est sscriptum est iN
legibus quaere haec excloelioscriptore legũ
tuarum iubead esse laticat omnino sed si
requiri iusseris inuenient hominẽ apud
sororem tuam occultantem secapite demisso
sedsi patrẽ tuum ciuem medius fidiuse gregium
set adesse propter iauquitatem illiuscinna ntẽ¬
poris noluit et que imperium est abrogatum si
in illo poena legitima turpitudinẽ non habuit
propteruim temporum in mecui diesdictanũ¬
quam est qui reus non fui quinum quã sumina
tribuno plciactus damnatipoena esse pocuit
ea praesertim qua e ne in ipsa quidem rogatione
praes cripa est : acuide quidintersit interillũ
iniquissimum patristui casum ẽthano fortunã
conditionẽ que nostramꝰ patrem tuum ciuem op¬
timum darissimi uiri filium quisi uiueretqua se¬
ueritate fuit tu profecco non uiueres ł philippus
censor auunculum suum practerit in reciten do

Expanded text:
damnatis interdictum est, scriptum est in damnatis interdictum est, scriptum est in legibus. quaere haec ex Clodio, scriptore legum tuarum, iube adesse; latitat omnino, sed, si requiri iusseris, invenient hominem apud sororem tuam occultantem se capite demisso. sed si patrem tuum, civem medius fidius egregium ebis promulgasset, adesse propter iniquitatem illius Cinnani temporis noluit, eique imperium est abrogatum —si in illo poena legitima turpitudinem non habuit propter vim temporum, in me, cui dies dicta numquam est, qui reus non fui, qui numquam sum a tribuno plebis citatus, damnati poena esse potuit, ea praesertim quae ne in ipsa quidem rogatione praescripta est? ac vide quid intersit inter illum iniquissimum patris tui casum et hanc fortunam condicionemque nostram. patrem tuum, civem optimum, clarissimi viri filium, qui si viveret, qua severitate fuit, tu profecto non viveres, L. Philippus censor avunculum suum praeteriit in recitando
Abbreviated transcription (Latin):
lera a nagniae fecerat : quid sine scriptũ quide
umquam est inista ipsa rogatione quam se fi¬
dulus negat sciuis setu autem ut acca tui praeda¬
ritribunatus hominis dignitate cohonestes
auctorem amplexeris sedda mensinichil
demetulistiquominus essem Non modo inci¬
uium numero sed etiam in eoloco in quome ho¬
nores populi .R. collocarunt tamen neeum tua
uoceuio labis quem post neftcnium scelus consu¬
lum superiorum totuides iudicus senatus po¬
puli .R. it aliae totius honestatum quem ne
tuno quidem cum ab earam nega repoteras
essetua legetesenatorem ubi enim tuleras
ut michia quaet ignis incerdiceretur quod
graccusde p. popilio saturninus demetello
tulit homines seditiosis simi deoptimis ac for¬
tissimis ciuibus nonut esset interdictũ quad
ferri non poterat tulerunt : sedut interdice¬
retur subi cauisti nemeo lococensor insenatũ
legeret quod deomni etiam quibusdam

Expanded text:
lera Anagniae fecerat. quid? si ne scriptum quidem lera Anagniae fecerat. quid? si ne scriptum quidem umquam est in ista ipsa rogatione, quam se Fidulius negat scivisse, tu autem, ut acta tui praeclari tribunatus hominis dignitate cohonestes, auctorem amplexeris—sed tamen, si nihil de me tulisti quo minus essem non modo in civium numero, sed etiam in eo loco in quo me honores populi Romani conlocarunt, tamenne eum tua voce violabis quem post nefarium scelus consulum superiorum tot vides iudiciis senatus, populi Romani, Italiae totius honestatum, quem ne tunc quidem cum aberam negare poteras esse tua lege senatorem? ubi enim tuleras ut mihi aqua et igni interdiceretur? quod C. Gracchus de P. Popilio, Saturninus de Metello tulit, homines seditiosissimi de optimis ac fortissimis civibus: non ut esset interdictum, quod ferri non poterat, tulerunt, sed ut interdiceretur. Vbi cavisti ne meo me loco censor in senatum legeret? quod de omnibus, etiam quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Inopiam tecti in foro pernoctus set curnon
iuret segadiuius fuis set cumtute fuisse
interamnae probaueris. Hoctuigitur homo
popularis iure munitam auitutem et liber¬
tatem nostram putts esse oportere ut sitri¬
bunopl rogante uelitis iubeatis nefiduli
centum seuelle et iubere dixerint possitunc
quisque nostrũ amittereciuita tẽtum
igitur malores nostripopula res non fuerunt
qui deciuitate et libertate e iura sanxerunt
quae neo uistemporũ ne potentia magistratu¬
um nec restũ iudicacta nec denique uniuersi
populi .R. potestas quaec eteris in rebus est
maxima labefacta repossit : at cuctiam ere¬
tor ciuitatis legem deiniuris publicistuli fa
anagni nonestio cui meNullaepergratiam
qui tibi obeam legem statuam in meis a edibus
posuit ut locus ipsein tantatua in iuria legem
et scriptionem statuaere felleret̃ quaeres mu¬
nicipibus anagnismunicipibus multom alori
dolore fuit quã quȩ idem illegladiator sce¬

Expanded text:
inopiam tecti in foro pernoctasset, cur non inopiam tecti in foro pernoctasset, cur non iuret se Gadibus fuisse, cum tu te fuisse Interamnae probaveris? hoc tu igitur, homo popularis, iure munitam civitatem et libertatem nostram putas esse oportere, ut, si tribuno plebis rogante velitis ivbeatisne Fidulii centum se velle et iubere dixerint, possit unus quisque nostrum amittere civitatem? tum igitur maiores nostri populares non fuerunt, qui de civitate et libertate ea iura sanxerunt quae nec vis temporum nec potentia magistratuum nec praetorum decreta nec denique universi populi Romani potestas, quae ceteris in rebus est maxima, labefactare possit. at tu etiam, ereptor civitatis, legem de iniuriis publicis tulisti Anagnino nescio cui Menullae pergratam, qui tibi ob eam legem statuam in meis aedibus posuit, ut locus ipse in tanta tua iniuria legem et inscriptionem statuae refelleret; quae res municipibus Anagninis multo maiori dolori fuit quam quae idem ille gladiator sce
Abbreviated transcription (Latin):
rant id autem ut esset faciundum non a demo¬
tione ciuitatis sed tecti et aquae et ignis inter
comitiiscenturiatis municipiis ciuitatem᷑ ade¬
mit eisdem a gros de agris ratum est fuit enim
populi potestas deciuitate netam diuquidem
ualuit quam diuilla syllani temporis arma
ualuerunt : hanc uero uola terraniscum etiamtũ
essent in armis .l. sylla uictorreip. reciperata
comitiiscenturiatis ciuitatem eripere non po¬
tuit hodieque uola terrani Non modo ciuessed
etiam optimiciues feruntur nobiscum simul
hacciuitate consulari homini .p. clodius euersa
re.p. uuitatem adimere pocuit concilio aduoca¬
to conductis operis Non solum egentium sedetiã
seruorum fidulio principe quise illo die confir¬
mat romae non fuisse quod si non fuit quid te
audacius qui eius Nomen incideris quid des¬
peratius quineementiendo quidem potueris
auctorem adumbrare meliorem sinautem
his primus scuit quod facile potuit propter

Expanded text:
rant. id autem ut esset faciundum, non ademprant. id autem ut esset faciundum, non ademptione civitatis, sed tecti et aquae et ignis interdcomitiis centuriatis municipiis civitatem ademit: ademit eisdem agros. de agris ratum est; fuit enim populi potestas; de civitate ne tam diu quidem valuit quam diu illa Sullani temporis arma valuerunt. an vero Volaterranis, cum etiam tum essent in armis, L. Sulla victor re publica reciperata comitiis centuriatis civitatem eripere non potuit, hodieque Volaterrani non modo cives, sed etiam optimi cives fruuntur nobiscum simul hac civitate: consulari homini P. Clodius eversa re publica civitatem adimere potuit concilio advocato, conductis operis non solum egentium, sed etiam servorum, Fidulio principe, qui se illo die confirmat Romae non fuisse? quod si non fuit, quid te audacius, qui eius nomen incideris? quid desperatius, qui ne ementiendo quidem potueris auctorem adumbrare meliorem? sin autem is primus scivit, quod facile potuit, qui propter
Abbreviated transcription (Latin):
legitime factum est : nichiltamente se inter¬
rogatum auccor neesses ut inte .p. fonteius
uita e necisq potestatem haberet ut infilio:
qua erosi aut negasses. aut tacuis sessi tamen
id xxx. curiae iussissent numidius sũ esset
ratum certe non quid itaquia iussa malori¬
bus nostris qui non ficte et fallaciter popu¬
lares sed uere et sapienter fuerunt lta conpa¬
racum est utciuis .R. liber tatem nemopossit
inuitus amittere quin etiam sidecem uiri sa¬
cramentum inlibertatem in iustum iudi cas¬
senti tamen quotiens cũque uellet quis hoc in
genere sororem iudicatam referre posse
uoluerunt : ciuitatem uero ne moumquam ullo po¬
puli iussu amitaet inuitus quiciues &. in colonias
latinas proficiscebantur fieri non pocerant latiri
uerant auctores fati nomen que dederant quierap
rerum capitalium condemnati Non prius hanc
ciuita tem mittebant quã erant in eam recepti
quo uertendi hoc est mutandi solicausa uene¬

Expanded text:
legitime factum est nihil, tamen te esse interlegitime factum est nihil, tamen te esse interrogatum auctorne esses, ut in te P. Fonteius vitae necisque potestatem haberet, ut in filio, quaero, si aut negasses aut tacuisses, si tamen id xxx curiae iussissent, num id iussum esset ratum? certe non. quid ita? quia ius a maioribus nostris, qui non ficte et fallaciter populares sed vere et sapienter fuerunt, ita comparatum est ut civis Romanus libertatem nemo possit invitus amittere. quin etiam si decemviri sacramentum in libertatem iniustum iudicassent, tamen, quotienscumque vellet quis, hoc in genere solo rem iudicatam referri posse voluerunt; civitatem vero nemo umquam ullo populi iussu amittet invitus. qui cives Romani in colonias Latinas proficiscebantur fieri non poterant Latini, nisi erant auctores facti nomenque dederant: qui erant rerum capitalium condemnati non prius hanc civitatem amittebant quam erant in eam recepti, quo vertendi, hoc est mutandi, soli causa vene
Abbreviated transcription (Latin):
iustras meam quidte aut fleriaut fingide men¬
tius potest ũ no enim malediccobis a mepatriam
seruatam esse concedissemelcum semol cũ id
feci quod omnes negentimmortalitati si ficri
potest mandandumtu supplitio puniendũ putas¬
tuterum cumtuum multorũque practerte
in flammatum in bonos omnis impetum meo
corpore excipinee amciuitatem quam seruas¬
sem inermis armatus in discrimen adducerẽ :
esto non fuit in me poena ulla peccatrãđ fuit
iudiciicuius quimeum quam ulla lege inter¬
rogauit quis postu lauit. quis diem dixit pocest
lgiturdamnati poenã sustinere indemnatis
es hoc tribunicium est populare quamquam
ubitute popularem Nisi cum populo fecistipo¬
tes dicere sed cũ hosiuris amaloribus proditũ
sit ut nemociuis .R. dut inpieactem. aut ciui¬
tutem possit amittere nisi seauctor factus
sit quod tu ipse potuisti intua cocusa discere
credo enim quam quam in illa adoptatione

Expanded text:
lustras meam, quid te aut fieri aut fingi demenlustras meam, quid te aut fieri aut fingi dementius potest? Vno enim maledicto bis a me patriam servatam esse concedis: semel, cum id feci quod omnes non negant immortalitati, si fieri potest, mandandum, tu supplicio puniendum putasti, iterum, cum tuum multorumque praeter te inflammatum in bonos omnis impetum meo corpore excepi, ne eam civitatem quam servassem inermis armatus in discrimen adducerem. esto, non fuit in me poena ulla peccati; at fuit iudici. cuius? quis me umquam ulla lege interrogavit? quis postulavit? quis diem dixit? potest igitur damnati poenam sustinere indemnatus? est hoc tribunicium, est populare? quamquam ubi tu te popularem, nisi cum pro populo fecisti, potes dicere? sed, cum hoc iuris a maioribus proditum sit, ut nemo civis Romanus aut libertatem aut civitatem possit amittere, nisi ipse auctor factus sit, quod tu ipse potuisti in tua causa discere credo enim, quamquam in illa adoptatione
Abbreviated transcription (Latin):
essem constat enim nullis umquam comi¬
tus campum martium canta celebritate
canto splendore omnis generis hominũ
aecutum ordinum floruisse. omittociui¬
tatium nationum prouinciarum regum
orbis denique terrarũ demeis nom nismor¬
talis meritis unum iudicium unum que
consensum: aduentus meus atque introi¬
cus inurbem qui fuit utrum mepatricc
sic accepit ut lucem salutem que redditã
sibi a crostitutam accipere debuit anut
crudelem trrannum quod uoscatilinae
gregales deme dicere solebatis. Itaque
tia que comitatum honestuittantae michi
lucunditati fuit ut tua michi conscelerata
illauis non modo non propulscanda sedeciã
emendanda fuisse uideatur : quare illec
calamitas suta est appella nexussit hoc
gonius totũ maledicti nequisquã iamaudeat
reprebendere consulactum meum totcantisttm
ornatis iudicus testimoniis auctoritatibus com¬
probatũ quo sinbis totmaledicto probum nom
modo michinullũ obiectas sed eciam laudẽ ix¬

Expanded text:
esset! constat enim nullis umquam comiesset! constat enim nullis umquam comitiis campum Martium tanta celebritate, tanto splendore omnis generis hominum aetatum ordinum floruisse. omitto civitatium, nationum, provinciarum, regum, orbis denique terrarum de meis in omnis mortalis meritis unum iudicium unumque consensum: adventus meus atque introitus in urbem qui fuit? Vtrum me patria sic accepit ut lucem salutemque redditam sibi ac restitutam accipere debuit, an ut crudelem tyrannum, quod vos Catilinae gregales de me dicere solebatis? itaque tiaque comitatum honestavit, tantae mihi iucunditati fuit ut tua mihi conscelerata illa vis non modo non propulsanda, sed etiam excitanda fuisse videatur. qua re illa calamitas, si ita est appellanda, exussit hoc genus totum maledicti, ne quisquam iam audeat reprehendere consulatum meum tot tantis tam ornatis iudiciis, testimoniis, auctoritatibus comprobatum. quod si in isto tuo maledicto probrum non modo mihi nullum obiectas, sed etiam laudem in
Abbreviated transcription (Latin):
d&m uenirent ostendit que necstacre po¬
tuisse rem.p. siego Non fuissem nec futurã
esse ullam si non redissem proximus est
huic dignituti ordo aequester omnesom¬
nium publicorum societate s edeo consu¬
latu acdemeis rebus gestis amplissima
at que ornatissima decraeta feceruns
scribae qui nobiscum in rationibus mo¬
numentisque publicis uersantur
Non opscurum demeis inremp beneficiis suũ
iudicium decretumq eẽ uoluerunt nullũ ẽ
i hac urbe collegiũ nulli pagani aut montani
quoniam plebeiquoq: urba nae mores nostri
conuenticula et quac si concilia quaedam eẽ
uoluerunt qui no namplissime non modo
desa lute mea sed etiam dedignitate de¬
creuerint : Nam quid ego illa diuina atq
immortalia municipiorũ et colonia rum
et totius it aliae decreta commemorem qui¬
bustum quam gradibus michi uideor In
caelum ascendisse non solum in patricm
reuertisse. ille uero diesqui fuit cũte p
dit sensit que quantus et quanta dignitate

Expanded text:
dum venirent, ostenditque nec stare podum venirent, ostenditque nec stare potuisse rem publicam si ego non fuissem, nec futuram esse ullam si non redissem. proximus est huic dignitati ordo equester: omnes omnium publicorum societates de meo consulatu ac de meis rebus gestis amplissima atque ornatissima decreta fecerunt. scribae, qui nobiscum in rationibus monumentisque publicis versantur, non obscurum de meis in rem publicam beneficiis suum iudicium decretumque esse voluerunt. nullum est in hac urbe conlegium, nulli pagani aut montani, quoniam plebei quoque urbanae maiores nostri conventicula et quasi concilia quaedam esse voluerunt, qui non amplissime non modo de salute mea sed etiam de dignitate decreverint. nam quid ego illa divina atque immortalia municipiorum et coloniarum et totius Italiae decreta commemorem, quibus tamquam gradibus mihi videor in caelum ascendisse, non solum in patriam revertisse? ille vero dies qui fuit cum te, P. dit sensitque quantus et quanta dignitate
Abbreviated transcription (Latin):
esses et facti his notatus ut omnem locum quo
adisses exilii simillimum redderes quidest
enim exulipsum persemen calamitatis.
non turpitudinisquando igitur est turpe
reuera cum est poena peccati opinione autẽ
hominum etiam siest poenadcmnatiutrũ
igitur peccatomeo nomen subeo anreiudi¬
cata peccatiolam neque tui dicere audes
quem istis a telites tuli felicẽ catilinam no¬
minant neque quisquam eorum quei solebañ
non modo iamne moest tam imperitus quis
eaquae gessi in consulatu peccata eẽ dicat
sed nemoesttm inimicus patriae qui non
meis consiliis patric̃ conseruatam essefa¬
teatur. quo enim est INterris commune
tantum tantulum ueconsilium quod ñ
de meis rebus gestis eti quaemi chi essent
optatissimã et pulcherrima iudicant
summum est populi .R. populorum que
et gentium omnium regum consilium
senatusd ecreuit ut omnes quirem .p. sal¬
uamesse uellent ad meunum defenden¬

Expanded text:
esses et flagitiis notatus ut omnem locum quo esses et flagitiis notatus ut omnem locum quo adisses exsili simillimum redderes? quid est enim exsul? ipsum per se nomen calamitatis, non turpitudinis. quando igitur est turpe? re vera, cum est poena peccati, opinione autem hominum etiam, si est poena damnati. Vtrum igitur peccato meo nomen subeo an re iudicata? peccato? iam neque tu id dicere audes, quem isti satellites tui felicem Catilinam nominant, neque quisquam eorum qui solebant. non modo iam nemo est tam imperitus qui ea quae gessi in consulatu peccata esse dicat, sed nemo est tam inimicus patriae qui non meis consiliis patriam conservatam esse fateatur. quod enim est in terris commune tantum tantulumve consilium, quod non de meis rebus gestis ea quae mihi essent optatissima et pulcherrima iudicarit? summum est populi Romani populorumque et gentium omnium ac regum consilium senatus: decrevit ut omnes qui rem publicam salvam esse vellent ad me unum defenden
Abbreviated transcription (Latin):
quo adperfectures est deme retulistilegẽ
promulgastitulisti quorũ tibi si es sẽ illclex
nichilliceret. atetiam & metellus collega
tuus clarissimus uirquam legẽ esse homi¬
nes alienissima .p. clodio iudicarent piso et
gabinius eam nullamesse frater p. dodicũ
deme ad senatum tecum una retulit iudi¬
cauit : sed uero isti quidodulegestimuerunt
quem ad modum ceteras obseruacruntꝰ senatus
quidẽ cuius est grauissimũ iudicium deiure
legum quotiens cumq deme consultus est
totiens eam Nullã esse iudicauit. quod
idem tulentule uidisti in ealege quã de me
tulistĩnam non est italatum ut michi romã
ueni reliceret sed ut uenirẽ non enim uoluisti
id quod licebat ferre ut liceret sed meita eẽ
Inrep magis ut arcessettus imperio populiro¬
mani ui dererquã adminis trandam ciuitati
restitutus : hunctuetiam portentos a pestis
exulẽ appellare ausus escumtantis scelerib

Expanded text:
quoad perfecta res est, de me rettulisti, legem quoad perfecta res est, de me rettulisti, legem promulgasti, tulisti; quorum tibi, si esset illa lex, nihil liceret. at etiam Q. Metellus, conlega tuus, clarissimus vir, quam legem esse homines alienissimi a P. Clodio iudicarent, Piso et Gabinius, eam nullam esse frater P. Clodi, cum de me ad senatum tecum una rettulit, iudicavit. sed vero isti qui Clodi leges timuerunt, quem ad modum ceteras observarunt? senatus quidem, cuius est gravissimum iudicium de iure legum, quotienscumque de me consultus est, totiens eam nullam esse iudicavit. quod idem tu, Lentule, vidisti in ea lege quam de me tulisti. nam non est ita latum ut mihi Romam venire liceret, sed ut venirem; non enim voluisti id quod licebat ferre ut liceret, sed me ita esse in re publica magis ut arcessitus imperio populi Romani viderer quam ad administrandam civitatem restitutus. hunc tu etiam, portentosa pestis, exsulem appellare ausus es, cum tantis sceleribus
Abbreviated transcription (Latin):
restituti uideremur eodemq: consi li m.
bibuli fortissimi uiri senatus sententiã secu¬
tus ẽ ut uos demea domosta tueretis Nonqͣ du¬
bitarit quin abisto Nichillegib nichil reli¬
gionibus nichiliure esset actum sed nequis
ororetur aliquando intanta ubertate in pro¬
borũ qui in meis aedibus aliquã religionẽresi¬
derediceret : Nam legem quid ã istam nullã
esse quotiens cũque de mesenatus sententiã
dixit cotiens iudicauit quoniam quidẽ scrip¬
to illo istius senticm dicereuidebatur atque
hanc rempari illud similepiso et gabinius
uidit homines legũ iudiciorum que me tu¬
entes cum frequentissimussenatus eo sut de
mere ferent cotidiae flagitareo non seremim¬
probare dicebant sed lege istius impedierat
erdt̃ hoc uerum namimpedie bantur uerum ea
lege quam idem iste demacedonia syriaq
tulerat. hanctulentuleNeque priuatus.
neque consullegem eẽ umquam putastinã
tribunis .pl. referentibus sententiam de me

Expanded text:
restituti videremur. eodemque consilio M. restituti videremur. eodemque consilio M. Bibuli, fortissimi viri, senatus sententiam secutus est, ut vos de mea domo statueretis, non quo dubitaret quin ab isto nihil legibus, nihil religionibus, nihil iure esset actum, sed ne quis oreretur aliquando in tanta ubertate improborum qui in meis aedibus aliquam religionem residere diceret. nam legem quidem istam nullam esse, quotienscumque de me senatus sententiam dixit, totiens iudicavit. quoniam quidem scripto illo istius sententiam dicere vetabatur, atque hanc rem par illud simile, Piso et Gabinius, vidit, homines legum iudiciorumque metuentes, cum frequentissimus senatus eos ut de me referrent cotidie flagitaret, non se rem improbare dicebant, sed lege istius impediri. erat hoc verum; nam impediebantur, verum ea lege quam idem iste de Macedonia Syriaque tulerat. hanc tu, P. Lentule, neque privatus neque consul legem esse umquam putasti. nam tribunis plebis referentibus sententiam de me
Abbreviated transcription (Latin):
num aut caedem institutam nouo que do¬
minatupulsaeẽ dixit. Nihil demeo capite
potuisse ferrinihil eẽ inscriptum ut posse
ualerromnia contra leges morẽ quem morũ
temere turbulente peruim perfiuorem eẽ
gestuꝰ quod si illa lex esset Nec referre ad se¬
natum consules nec sententiam dicere sibili¬
cere quorum utrũ que cum fieret Nonopor¬
tere ut deme lex feretur decernineilla quae
nulla esset esselex iudicaretur: sentia
uerior grauior meliorutilior rerp. nulla
essepotuit homines etuim scelere et furore
notato similis are.p. labes in posterum de¬
mouebatur. Neque hoc en. pompeius qui
ornatissimc̃ deme sententiam dixituos que
pontifices quime uestris sententiis auctori¬
tutibus que defendistis non uidistis illũ ẽẽ
nullam at que esse potius flam incĩ tẽporis
initerdictum sceleris uocem furoris sed pros¬
pexistis nequẽ populcris in nos aliquando
ixuidia redundaret sisine populi ti iudicio

Expanded text:
num et caede instituta novoque donum et caede instituta novoque dominatu pulsum esse dixit; nihil de meo capite potuisse ferri, nihil esse iure scriptum aut posse valere, omnia contra leges moremque maiorum temere, turbulente, per vim, per furorem esse gesta. quod si illa lex esset, nec referre ad senatum consulibus nec sententiam dicere sibi licere; quorum utrumque cum fieret, non oportere ut de me lex ferretur decerni, ne illa quae nulla esset esse lex iudicaretur. sententia verior, gravior, melior, utilior rei publicae nulla esse potuit; hominis enim scelere et furore notato similis a re publica labes in posterum demovebatur. neque hoc Cn. Pompeius, qui ornatissimam de me sententiam dixit, vosque, pontifices, qui me vestris sententiis auctoritatibusque defendistis, non vidistis, legem illam esse nullam, atque esse potius flammam temporis, interdictum sceleris, vocem furoris; sed prospexistis ne quae popularis in nos aliquando invidia redundaret, si sine populi iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
dicis regis amicifilius hostem captiutm
subripuisset et ec iniuria uirũ fortissi¬
mum lacessisset sperauit isdẽ secopus cũ
illo posse confligere quibuscum egonoluissẽ
bonorum periculo dimicare et primo quidẽ
adiutoribus consulibus postece fregit foedis
gabinibuspisotumen infidemansit
quasis tȩtũ cacedes que lapidationes quas
fugas fecerit quam facile ferro cotidianisq
iñ sidiis cum lama firmissimorobore copiarũ
suarum relictus esset .cn. pompeiũ forocuriaq
potestis quantuuis illa fuerit oriens et con¬
gregata cum haec .CN. pompeium terruerit
lam distracta et extincta : haec uidit in
sententia dicendã Κ Αl. Ianuarisuir pruden¬
tissimus et cumrei .p. cummihi tumet in ue¬
ritatsamicissimus .l. cottaqui legem de meo
reditu ferendam Non censuit qui me consa¬
luisse rei .p.gͥessisse tempestati amiciorem
uobis ceteris que cuibus quam mihi actaest¬
expͥetis seui armis ceteris dissensione homi¬

Expanded text:
dias regis amici filium hostem captivum dias regis amici filium hostem captivum surripuisset, et ea iniuria virum fortissimum lacessisset, speravit isdem se copiis cum illo posse confligere quibuscum ego noluissem bonorum periculo dimicare, et primo quidem adiutoribus consulibus; postea fregit foedus Gabinius, Piso tamen in fide mansit. quas iste tum caedis, quas lapidationes, quas fugas fecerit, quam facile ferro cotidianisque insidiis, cum iam a firmissimo robore copiarum suarum relictus esset, Cn. Pompeium foro curiaqupotestis quanta vis illa fuerit oriens et congregata, cum haec Cn. Pompeium terruerit iam distracta et exstincta. haec vidit in sententia dicenda Kalendis Ianuariis vir prudentissimus et cum rei publicae, cum mihi, tum etiam veritati amicissimus, L. Cotta, qui legem de meo reditu ferendam non censuit; qui me consuluisse rei publicae, cessisse tempestati, amiciorem vobis ceterisque civibus quam mihi exstitisse, vi, armis, dissensione homi