comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Etideo quia occulta sediusta sunt tantundẽ uenerari ea opus est
ettimere non discutere aut inquirere secundum a postolũ quiait
Quisenim cognouit sensum dñi aut quis consiliarius eius fuit sue
epe ad incorporeã creatoris magnitudinẽ creaturarũ corpo¬
rea magnitudo componitur ut magna considerent ex paruis
etexuis bilibus inuisibilia aestimentur. atque expulchritu¬
dine fatcorũ effector operũ agnoscatur Non tamen parilitate
consimilis sedes quada subdita et creata specieboni. Sicutars
In artifice retor quet laudẽ itarerũ creator ꝑcreaturã suam
audatur Et quanto sit excellencior exipsa operis conditiode
monstratur. Expulchiritudine circum scripte creature pilesti¬
tudinẽ sua que cirtũ scribinequit facitdĩ intollegi ut ipsisuest¬
isduentatũ homo addm̃ quibus auersus ẽ. Vt quia ꝑafur su
pulepritudinos creatura acreatoris formase abstualt a Rur sũ

Expanded text:
constat. Et ideo quia occulta, sed justa sunt, tantumdem venerari ea opus est, constat. Et ideo quia occulta, sed justa sunt, tantumdem venerari ea opus est, et timere, non discutere, aut inquirere, secundum Apostolum, qui ait: Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? epe ad incorpoream Creatoris magnitudinem creaturarum corporea magnitudo componitur, ut magna considerentur ex parvis, et ex visibilibus invisibilia aestimentur, atque ex pulchritudine factorum effector operis agnoscatur, non tamen parilitate consimili, sed ex quadam subdita et creata specie boni. Sicut ars in artificem retorquet laudem, ita rerum creator per creaturam suam laudatur. Et quanto sit excellentior ex ipsa operis conditione monstratur. Ex pulchritudine circumscriptae creaturae pulchritudinem suam, quae circumscribi nequit, facit Deus intelligi, ut ipsis vestigiis revertatur homo ad Deum quibus aversus est. Ut quia per amorem pulchritudinis
Abbreviated transcription (Latin):
bilẽ ostendit sedubiq eẽ p̃sentẽ significat. Perid qđ dicit eccedũs¬
qđ magnitudinẽ diuinitatis eius nullus possit sensus adtingere
& iũ nec angelicus . Quã uis usque ad paralitatẽ angelicã humana
postre surrestionẽ natura proficiat & ad contẽplundũ dm̃ in defessa
consurgat uidere tameneius essenciã plene nonual& quã necipsa
perfectio angelica in totũ ad tingit scire secundũ a postolum quiat
Nax dĩ que ex superat omnẽ sensum ut subaudias &ium angelorũ
olaenim trinitas sibi integrenota ẽ ethumanitas axp̃o suscepta
que tercia ẽ intrinitate ꝑ sona Intellegibiliter quodã miro modo
dĩ essencia sciri potest dũ eẽ creditur. Opus uero eius quodutique
aequariei non potest et iudicia anullo poenitus sciuntur. Dĩ se¬
creta iudicia nonposse sensupenetrare uel angelico uel huma no

Expanded text:
bilem ostendit, sed ubique esse praesentem significat. 120 Per id quod dicit: Eccebilem ostendit, sed ubique esse praesentem significat. 120 Per id quod dicit: Ecce magnitudinem divinitatis ejus nullus possit sensus attingere, etiam nec angelicus, quamvis usque ad parilitatem angelicam humana post resurrectionem natura proficiat, et ad contemplandum Deum indefessa consurgat, videre tamen ejus essentiam plene non valet, quam nec ipsa perfectio angelica in totum attingit scire, secundum Apostolum, qui ait: Pax Dei, quae exsuperat omnem sensum , ut subaudias, etiam angelorum. Sola enim Trinitas sibi integre nota est, et humanitas a Christo suscepta, quae tertia est in Trinitate persona: 2. Intelligibiliter quodam miro modo Dei essentia sciri potest, dum esse creditur. Opus vero ejus, quod utique aequari ei non potest, atque judicia a nullo penitus sciuntur. Dei secreta judicia non posse sensu penetrari, vel angelico, vel humano
Abbreviated transcription (Latin):
creator Periduero qđ interior gubernare omnia demonstratur
Aone ea que creata sunt sinedõ eenit : dĩ intraomnia ẽ. Verũ neexir
dõ essent ds̃ exterior ẽ ut omnia concludantur abeo. De consumai
tione aliou iusfacti dicitur perfostio Osautõ quinon ẽ saous
sicut reliqua uerba posuit. Quatinus id quod ineffabile .s ut cũque
dicipossit qm̃ dedõ nihil digno huitianus sermodicit Dumlocalis
non sit ds̃ localiter tamen insuis ambulat sc̃is. Ds in uisibilis dum delaco
in loco p̃dicatur abeis Nam dr̃ qui nec loco mouetur nec iẽ pore luser¬
uis tamensuis et tẽpore et loco mouetur quoties abeisde localiter
p̃dicatur. Dũ dedõ nec secundum sitũ nec secundũ qualitat. pecse¬
cundũ abitũ aut motũ aliquid digne dicatur in etamen ei quodde
lust& aequitate disponens preordinat
um dedõ loquens scriptura plerumq dicit. eccedr̃ ñ qua si uisi¬

Expanded text:
creator; per id vero quod interior, gubernare omnia demonstratur. creator; per id vero quod interior, gubernare omnia demonstratur. Ac ne ea quae creata sunt sine Deo essent, Deus intra omnia est; verum ne extra Deum essent, Deus exterior est, ut omnia conctio alicujus facti dicitur perfectio; Deus autem, qui non est factus, sicut et reliqua verba, quatenus id quod ineffabile est, utcunque dici possit, quoniam de Deo nihil digne humanus sermo dicit. 5. Dum localis non sit Deus, localiter tamen in suis ambulat 119 sanctis, dum de loco in locum praedicatur ab eis. Nam Deus, qui nec loco movetur, nec tempore, in servis tamen suis et tempore et loco movetur, quoties ab eisdem localiter ipotente nec secundum situm, nec secundum qualitatem, nec secundum habitum aut motum aliquid digne dicatur, inest tamen ei quodammjusta aequitate disponens praeordinato loquens Scriptura plerumque dicit: Ecce Deus, non quasi visi
Abbreviated transcription (Latin):
Conideo caelũ etterrã impletds̃ ut contine anteũ sedutipsa
potius contineantur abeo ⁊et particulatim d sur plẽta
omnia. seddcumsit Idem unus ubique tamen ẽ totus firta
putandus ẽ eẽ in omnibus ds̃ ut una que que res ꝓmagnitudine portionis
siue omnia inipso: Omni potentiȩ diuin& maiestas Cuncta potestat issie
inmensitate condudi Nec euadendi potentia s eius quis ad itũ poterit snue¬
nire quia ille omnia circũ quaque constringit. Cuncta enĩ in tradiun
iudicii omni potentia coartantur siue que continenda sunt ut saliqu
siue qui&e amputanda sunt ut pereant Nulla tenus orgo posse effigiub¬
quẽ piã. Quienĩ non hab& placatum pequaquã euadex itatii I nrue¬
sitas diuine magnitudinis ista ẽ ut intellegaseum intra omnia sedã
inclusum. Extraomnia sed nonexclusum. Etideo interiore utomnia
sitate omnia conludat. Peridergo quodexterior s̃. ostenditur esse

Expanded text:
Non ideo coelum et terram implet Deus, ut contineant eum; sed ut ipsa potius contineantur ab eo. Nec particulatim Deus 118 implet omnia, sed cum sit idem unus, ubique tamen est totus. putandus est esse in omnibus Deus, ut unaquaeque res pro magnitudine portionis s in omnibus, sive omnia in ipso 2. Omnipotentiae divinae majestas cuncta potestatis suae immensitate concludit nec evadendi potentiam ejus quisquam aditum invenire poterit, quia ille omnia circumquaque constringit. Cuncta enim intra divini judicii omnipotentiam coarctantur, sive quae continenda sunt, ut salva sint, sive quae amputanda sunt, ut pereant. Nullatenus ergo diciqui enim eum non habet placatum, nequaquam evadet iratum. Immensitas divinae magnitudinis ista est, ut intelligamus eum intra omnia, sed non inclusum; extra omnia, sed non exclusum; et ideo interiorem, ut omnia magnitudinis suae immensitate omnia concludat. Per id ergo quod exterior est, ostenditur esse
Abbreviated transcription (Latin):
spet ies ad sotrahat quẽ reuera iuxta ꝓpriã subscantia I quist¬
bilẽ et̃ et incor poreum constat. Plbrumque decorporibus
adidm̃ sumuntut qualitatũ spetibs Que taerion inuo risues
quia inpropria natura incorporgus ẽ ddneir cu scriptus¬
Ced pro efficientis causarũ rerũ inipso speties scribuntur
&t quia omnia uid& dicatur oculus Et propter qđ audit ominia
dicatur auris. ꝑeo aut̃ qđ auertitur. ambulat. Proeo qđ ex¬
pectat stat. Sic et incetoris horũ similibus adhumanis mentibus
trabitur similitudo addm̃ sicut ẽ obliuiscens : & memorans Hinc

Expanded text:
species ad se trahit; quem re vera juxta propriam substantiam invisispecies ad se trahit; quem re vera juxta propriam substantiam invisibilem esse et incorporeum constat. Plerumque de corporibus ad Deum sumuntur qualitatum species, quae tamen in Deo non sunt, quia in propria natura incorporeus est, et incircumscriptussed pro efficientiis causarum in ipso species rut quia omnia videt, dicatur oculus; et propter quod audit omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat: pro eo quod exspectat, stat. Sic in caeteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memorans. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
Rõ usudr̃ telare dicitur uel dolere. Horũ enim motuũ apud dn
ꝑ turbationulla :ẽ. apud quẽ tranquillitas suma .ẽ nonita est
p̃cipitanda mentis sententia ut credamus possedõ furoris uel mu¬
tationis accedere ꝑturbationẽ. Sedipsã aequitatẽ iustitiȩ
quȩ reos punit. Iracundiã sacra lectio nominauit. Om qđ iudican¬
tis ẽ aequum furor ẽ et in dignatio patientis Itaergo intollegen
opus ẽ alias passiones quas de affectione humanaducit scriptura
addm̃ utet iuxta se in cõmutabilis sit credendus Et tam̃ ꝑcausarũ
affestibus ut facilius intellegatur nrae locutionis et mitabilitati
genere. appellotur: Tamclementer dĩ humane consulit infirmitati
ut quia eum sicut õ nompossumus agnoscore nrae lacut ionis more
se ipsum nobis insinuet. Vnde et membrorũ nrorũ qualitattur
habere scribitur. Et passionũ in digna dici dese uoluit quatinus
Mule s enodis dẽ ad siginficandũ sehuminibus de infestc rihusroso

Expanded text:
ro usu zelare Deus dicitur, vel dolere. Horum enim motuum apud Deum perturbatio nulla est, apud quem tranquillitas summa est. Non ita est praecipitanda mentis sententia, ut credamus posse Deo furoris vel mutationis accidere perturbationem; sed ipsam aequitatem justitiae, qua reos punit, iram sacra lectio nominavit, quoniam quod judicantis aequum est, furor est, et indignatio patientis. 2. Ita ergo intelligere opus est et alias passiones, quas de affectione humana ducit Scriptura ad Deum, ut et juxta se incommutabilis sit credendus, et tamen pro causarum effectibus, ut facilius intelligatur, nostrae locutionis et mutabilitatis genere appelletur. 3. Tam clementer Deus humanae consulit infirmitati? Ut quia eum sicut est non possumus agnoscere, nostrae locutionis more se ipsum nobis insinuet. Unde et membrorum nostrorum qualitatem habere describitur, et passionum indigna dici de se voluit, 123 quaMultis modis Deus ad significandum se hominibus de inferioribus rebus
Abbreviated transcription (Latin):
A Omnia tẽpora p̃cedit diuina aeternitas
Nec indõ p̃teritũ presens futurũ uelaliquid creditur. Sedominia psen¬
tia in eo dicuntur quia aeternitate sua cuncta conplestitur. Aliquo
mutabilis ẽ dr̃ credendus siei successiones tẽporũ ascribantur.: Sisep
aliqua essent cumdõ tẽpora non essectẽpus sedesset aecernitas necmu¬
tarentur tẽpora sedstarent. P̃sens p̃teritũ et futurũ nrm : ehabere
Nondm̃ Verbi causa Dicimus prop̃senti teneo codicẽ ꝓ p̃terito
nonualet. Angelis scilic& propt̃ qđ in cõmutabil inherent creatura
siue materiȩ illius in formi Prius quã exea omnia ista que tẽ poralit̃
lam uoluuntur formarentur nec ipsũ utique ualebat tẽpus. Tepus
igitur non adeas creaturas que supͣcȩlos sunt: sed adeas que subcȩ
sed nobis qui subcȩlo uersamur. in hoc infirmomundo

Expanded text:
 Omnia tempora praecedit divina aeternitas, nec in Deo praeteritum, praesens, futurumve aliquod creditur, sed omnia praesentia in eo dicuntur, quia aeternitate sua cuncta complectitur. Alioquin mutabilis est Deus credendus, si ei successiones temporum ascribuntur. Si semper aliqua essent cum Deo tempora, non esset tempus, sed aeternitas; nec mutarentur tempora, sed starent. 2. Praesens, praeteritum et futurum nostrum est habere, non Dei. Verbi causa, dicimus pro praesenti, teneo Codicem; pro praeterito, non valet, angelis scilicet, propter quod incommutabili inhaerent Creatori; sive materiae illi informi, priusquam ex ea omnia ista quae temporaliter jam volvuntur formarentur, nec ipsi utique valebat tempus. Tempus igitur non ad eas creaturas, quae supra coelos sunt, sed ad eas quae sub csed nobis, qui sub coelo versamur in hoc infimo mundo
Abbreviated transcription (Latin):
Sũ mumbonũ ds̃ ẽ quia in cõmutabilis ẽ & corrũpi omnino fipo¬
tepo s rentura uero honũ. sed nonsumũ ẽ quia mutabils u
ut dum sit quide honũ pontamen eẽ potost & sumitũ: Quid
ẽ di inmnor calitas nisieius in cõmutabilitas : nãetangolida
nime mortales sunt. sed inmutabiles non sunt. Ideoque ds solus
dicitur in mortalis quia solus in cõmutabilis. pã anima moritur
dũ descrentodõ debiono inmalũ mutatur. Sic et angolus dũde
de in forme ad formã transit. Qđ uero non habet materia lnmitia¬
bile ẽ sicut ds̃ ltaque ẽ. Bene ac substancialiter suntista indõ
Idẽ in corruptio in mortalitas. in cõmutabilitas. Inde etiontas
cuncte p̃ponitur eroaturȩ. Opus non consiliũ apud dñ amierar¬
nec uariarieũ qui a ꝑuaria tẽpora diuersa p̃cep̃. Sedmanens
idẽ in cõmutabilis ẽt actornus quid cuique congruũ e& tepori
ab ipsa actornitate in eius mansit dispensatione consilu pos usu

Expanded text:
commutabilis est, et corrumpi omnino non potest. Creatura vero bonum, sed non summum est 116, quia mutabilis est; et dum sit quidem bonum non tamen esse potest et summum. 2. Quid est Dei immortalitas, nisi ejus incommutabilitas? Nam et angeli et animae immortales sunt, sed immutabiles non sunt; ideoque solus Deus dicitur immortalis, quia solus incommutabilis est. Nam anima moritur, dum, deserente Deo, de bono in malum mutatur, sic et angelus, dum, de informi ad formam transit. Quod vero non habet materiam, immutabile est, sicut Deus utique est. Bene, ac substantialiter sunt ista in Deo, id est, incorruptio, immortalitas, incommutabilitas. Unde et merito cunctae praeponitur creaturae.  variari eum, quia per varia tempora diversa praecipit, sed manens idem incommutabilis, et aeternus, quid cuique congruum esset tempori, ab ipsa tamen aeternitate in ejus mansit dispositione consilii. 5. Non usu
Abbreviated transcription (Latin):
corona et quasi sponsã ornatã monilibus suis. Inunaenĩ ꝑsona
duplici uocabulo nominata et caput id ẽ sponsũ ecclesium
id ẽ sponsũ manifestauit. Pruinde notandũ nscripturis
quando specialiter caput scribitur: quando et caput et corp
et quando ex utroquȩ transeat adutrumq quit capiti q̃uid¬

Expanded text:
corona, et quasi sponsam ornatam monilibus suis. In una enim persona corona, et quasi sponsam ornatam monilibus suis. In una enim persona duplici vocabulo nominata caput, id est, sponsum, et Ecclesiam, id est, sponsam, manifestavit. 3. Proinde notandum in Scripturis quando specialiter caput describitur, quando et caput, et corpus; aut quando ex utroque transeat ad utrumque, aut
Abbreviated transcription (Latin):
oportetfidẽ tenere uteam et moraliter debeamus interp̃tari
e spiritaliter intellegere. Tria et septẽ decem precepta sus
Sedtria ad amorẽ dĩ pertinent septẽ ad homines Illatria queuo
dm̃ ꝑtinent inuna tabula scripta fuerunt. Reliqua septem
insecunda in prima tabula triũmandatorũ hoc primum est
Diliges dñmdm̃ tuum Insecunda honora patrẽtuum et matro
Hinc ẽ quod et saluator scribe interroganti Ait qđ preceptũ ẽ
Secundum uero similehuic. Diliges proximumtuũ sicut te ipsũ
Vnum namque preceptum de prima tabula dixit qđ ad amo
ꝑtinet dilestione
eptem eẽ intercetera regulis locutionũ sc̃arũ scriptu¬
rarum quidã sapientes dixerunt: Prima regula ẽ dedr̃o
ec eius corpore que de uno aut adunũ loquitur: at que
inuna persona: modo caput. modo corpus oftendit sicut esa¬
ias ait. Induit me uestimento salutari quasi sponsũ decosatũ

Expanded text:
oportet fidem tenere, ut eam et moraliter debeamus interpretari oportet fidem tenere, ut eam et moraliter debeamus interpretari et spiritaliter intelligere. 13. Tria et septem decem praecepta sunt; sed tria ad amorem Dei 166 pertinent, septem ad homines. Illa tria quae ad Deum pertinent in una tabula scripta fuerunt, reliqua septem in secunda. In prima tabula trium mandatorum hoc primum est: Diliges Dominum Deum tuum. In secunda: Honora patrem tuum et matrem. 14. Hinc est, quod Salvator scribae interroganti quod praeceptum est Secundum vero simile est huic: Diliges proximum tuum, sicut te ipsum. Unum namque praeceptum de prima tabula dixit, quod ad Dpertinet dilectionem. Septem esse, inter caeteras, regulas locutionum sanctarum Scripturarum quidam sapientes dixerunt. 167 2. Prima regula est de Domino et ejus corpore, quae de uno aut ad unum loquitur, atque in una persona, modo caput, modo corpus ostendit, sicut Isaias ait: Induit me vestimento salutari, quasi sponsum decoratum
Abbreviated transcription (Latin):
esse cõpleta More enim suo ꝑ presentia defuturis loquitur sicut
inpersona hierus alẽ deecdȩsia et sicut inpersonaeffram dehe¬
reticis Profaltis diuinis plerumque et dicta ponuntur Idcirto
quia non operatione manuũ ds̃ sed dicendi imperio oratur sicut
sariptũ ẽ. Dix̃ et facta sunt mandauit et creata sunt. Qd inscrip¬
turis sacris unabis repetitur sententia. Aut confirmationis
cusa ẽ aut nirsteru si cut lexetgratia sicut initium et ꝑfestio
idẽ in hi storia in p̃ceptis et in prophetis Hiscoria ẽ in his queco¬
ta sunt. Pre copta in his queius sa sunt. Profecia lrahis quefttir
ꝓnunciata sunt. Lex diuina triplici sencia ẽmodo ÷ qletutura
uthistorie secundo uttropologicȩ tertio ut mrsticȩ intellegat
⁊rstorice nãque iuxta litterã tropoloicȩ iuxta mora lẽ soretitas
nrstice iuxta spiritalẽ intellegentiã. Ergo sic in hifcoricȩ

Expanded text:
esse completa. More enim suo per praesentia de futuris loquitur, sicut esse completa. More enim suo per praesentia de futuris loquitur, sicut in persona Jerusalem de Ecclesia, et sicut in persona Ephraim de haereticis. 9. Pro factis divinis plerumque et dicta ponuntur; idcirco, quia non operatione manuum Deus, sed dicendi imperio operatur, sicut scriptum est: Dixit, et facta sunt; mandavit, et creata sunt. 10. Quod in Scripturis sacris una bis repetitur sententia, aut confirmationis causa est, aut mysterii, sicut lex et gratia, sicut initium et perfectio, : In historia, 164 in praeceptis, et in prophetia. Historia est in his quae gesta sunt, praecepta in his quae jussa sunt, prophetia in his quae futura praenuntiata sunt. 12. Lex divina triplici sentienda est modo. Primo, ut historice: 165 secundo ut tropologice, tertio ut mystice intelligatur. Historice namque juxta litteram, tropologice juxta moralem scientiam, mystice juxta spiritalem intelligentiam. Ergo sic historice
Abbreviated transcription (Latin):
puriuis iausstora que &u aperta repperuntur ut intolle citus
les cines e stucdiũ augeatur. Ea si cuncta paterent statim lires¬
lectar uiles coront q ursus si cuncta clausa existerent. confostã
diffidentiũ gignerent : eergo de obscuris desperauio fras ed
quemani festa sunt satiant. Etne de intellectis. fastidiũ exuistoar
eaque duuisa sunt desiderium excitant. Nãplerumque quanio nas
latent tanto magis exercitium prebent. Inscripturisscĩs seper
ea que futura sunt quasi facta narrantur: sicut ẽ illudd Dederũ
ines cũ meã fel et insitimea potaueruntme aceto. Sed quurfutus
quisi p̃ter itascribuntur. nisi quia ea que adhuc facienda sunt
Inopere lamfacta sunt in diuina p̃distinatione : Nobis igitur tempo¬
raliter accidunt que conditori omnium sine tẽpore prouiduntus
Propterea prophetia rerum futurarũ gesta presentibus miscet
rebus ut ita credantur illa futura quẽ ad modum ista cernuntur

Expanded text:
quaedam obscura, quaedam aperta reperiuntur, ut intellectus lectoris et studium augeatur. Nam si cuncta paterent, statim intellecta vilescerent. Rursus si cuncta clausa existerent, confestim diffidentiam gignerent. Ne ergo de obscuris desperatio fiat, ea quae manifesta sunt satiant; et ne de intellectis fastidium existat, ea quae clausa sunt desiderium excitant. Nam pleraque quanto magis latent, tanto magis exercitium praebent. 7. In Scripturis sanctis saepe ea quae futura sunt quasi facta narrantur, sicut est illud: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto. Sed cur futura quasi praeterita scribuntur, nisi quia ea, quae adhuc facienda sunt in opere jam facta sunt in divina praedestinatione? Nobis igitur temporaliter accidunt, quae conditori omnium sine tempore providentur. 8. Propterea prophetia rerum futurarum gesta praesentibus miscet 163 rebus, ut ita credantur illa futura, quemadmodum ista cernuntur
Abbreviated transcription (Latin):
nisxp̃i statim ut decorpore exeunt mox ad celes tẽ habitatione
ascendunt qđ antiquis patribus nondubatur Nionante aduertũ
sclaictoris. quũ quũ sine poena supplicii tatuen nonolue re di¬

Expanded text:
Christi, statim ut de corpore exeunt, mox ad coelestem habitationem Christi, statim ut de corpore exeunt, mox ad coelestem habitationem ascendunt, quod antiquis Patribus non dabatur. Nam ante adventum Salvatoris, qu
Abbreviated transcription (Latin):
admiserat. Ideoq: quos iustetenuit amisit quia in iuste redeo¬
torẽ nrm̃ occidit Illusus ẽ diubolus mortẽdiũ quasi auis
amostens axps suȩ carnis mortalitato quã interimendã ille appe¬
sebat ab scondit diuinitate utlaqueũ quoeum uelut auẽ in piuda
prudenti in retiret decipula Nam sim noxius xps non occi doret᷑
Siubolas dumluxp̃o carnem humanitatis in pertit que parebat
quus: Amo diuinitatis eius cuptus e quilatebat. Est enimltixpo
abhimis ad sũmã contexens inchoat aso seph. et consuma tindĩ¬
dumedis⁊quifuit heli Etperficiens lineã generaubiet
Npoanrditer det inebantur uium aperirec reuertendiad caelos
secundumte srimonium esaiȩ prophȩtȩ dicentis Posuiste
profundũ muris uiũ ut transissent libecati Vium qui ppeps¬
hꝑ fundũ muris posuit quundo in infernũ descendens scis ttor
adituhes ÷ ouartendimonftrauit. Sõĩ ex tempore resurreltune

Expanded text:
admiserat. Ideoque quos quasi juste tenuit amisit, quia injuste Redemadmiserat. Ideoque quos quasi juste tenuit amisit, quia injuste Redemptorem nostrum occidit. 13. Illusus est diabolus morte Domini, quasi avis. Nam ostensa Christus suae carnis mortalitate, quam interimendam ille appetebat, abscondit divinitatem, ut laqueum quo eum, velut avem improvidam, prudenti irretiret decipula. Nam si innox Christus non occideretur, Diabolus, dum in Christo carnem humanitatis impetit, quae patebat, quasi hamo divinitatis ejus captus est, qui latebat. Est autem in Chab imis ad summa contexens, inchoat adicens: Qui fuit Heli; et perficiens lineam generis, aitnon poenaliter detinebantur viam aperiret revertendi ad coelos, secundum testimonium Isaiae dicentis: Posuisti profundum maris viam, ut transirent liberati. Viam quippefundum maris posuit, quando, in infernum descendens, sanctis iter ad coelos revertendi monstravit. 16. Sancti ex tempore resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
Ecceseruus meus suscipiã eum elestus meus conplacuitsibi it usdo
animamea. Dedispm̃meũ suꝑ eum et iuditium gentihus ꝓ fuo:
uamuis ordinem nrae liberationis nesciret diabolus sc̃iuit tam
quod pro saluatiome hominũ xp̃s aduenit. Sed quod sua idẽnos
morte redi mer& ignorauit : undo et eum occidit Namsi ille
xpm̃ ꝑ mortẽ redimere humanum genus scisset Noneũ utiq
ꝑ emissec. Quod nouerit diubolus prosalute humani generis
xp̃muenis se euangelii testimonio docemur. Quemut uidit
cognoscendo ꝑtimuit dicens Quid nobis ec cibi filidĩ : uenisti
ante cẽpus perderenos. Xp̃s sicut peccatũ qđ poena dignũ ẽ
non admisit Itapoenã peccatinm̃ suscepit. Vt inper indebitam
poenã suã debitã ablueret culpã nram ut perhanc amitter&
diabolus quos reos cenebat dumunũ interfecit quinihil peccati

Expanded text:
Ecce servus meus, suscipiam eum, electus meus, complacuit sibi in illo Ecce servus meus, suscipiam eum, electus meus, complacuit sibi in illo anima mea; dedi spiritum meum super eum, judiciuamvis ordinem nostrae liberationis nescierit diabolus, scivit tamen quod pro salutatione hominum Christus advenit, sed quod sua idem nos morte redimeret ignoravit; unde et eum occidit. Nam si ille Christum per mortem redimere humanum genus scisset, non eum utique peremisset. 11. Quod noverit diabolus pro salute humani generis Christum venisse, Evangelii testimonio docetur; quem ut vidit, cognoscendo pertimuit, dicens: « Quid nobis et tibi, Fili Dei? Venisti ante tempus perdere nos. » 12. Christus, sicut peccatum, quod poena dignum est, non admisit; ita poenam peccati nostri suscepit, ut per indebitam poenam suam debitam aboleret culpam nostram, ut per hoc amitteret diabolus quos reos tenebat, dum unum interfecit, qui nihil peccati
Abbreviated transcription (Latin):
icut crbum fortẽ inualidus infans capereripotest isi amatre
prius editũ in lactis sucũ uersatur: ut quod inorbo non potuit uti
suggendo potetur in lacte ꝑ carne. Itaet nos dumessemus hifirmi
ad conspiciendũ uerbi ae ternitatẽ factum ẽ ipsum uerbũ caran
Vt enutriti percarnẽ Forcioresq: effesti crbum solidũ id est
uerumdm̃ cumpatre sempitornũ contẽ plando ut angeli satiemar
Prima dĩ dona eẽ quanos nobis reos esse ostendit Nuidumiacenu¬
renus sub reatu culpȩ iustos nos eẽ credebamus Venit pate secit
aptauit ut non esset ostensor tantũ uulneris: sed sanator Primu
non essent credituri propheta non tacuit : dicens Primus ad sror
dicet ecce ad sum et adhierusale euange lista clabo Etuidi et p
erat neque existis quisquã quun iret consiliũ et interrogatus
responderet uerbum Sed quia adgentes transiuit sequitur

Expanded text:
7. Sicut cibum fortem invalidus infans capere non potest, nisi a matre 7. Sicut cibum fortem invalidus infans capere non potest, nisi a matre prius editus, in lactis succum vertatur, ut quod in cibo non potuit uti, sugendo potetur in lacte per carnem; ita et nos, dum essemus infirmi ad conspiciendam Verbi aeternitalem, factum est ipsum Verbum caro, ut enutriti per carnem, fortioresque effecti, cibum solidum, id est, verbum Domini cum Patre sempiternum contemplando, ut angeli satiemur. 8. Prima Dei dona esse, quibus nos nobis reos esse ostendit. Qui dum jaceremus sub reatu culpae, justos nos esse credebamus. Venit medicus, picinam aptavit, ut non esset ostensor tantum vulneris, sed et sanator. 9.non essent credituri, propheta non tacuit dicens: Primus ad Sion dicet: Adsum, et Jerusalem evangelistam dabo. Et vidi, et non erat, neque exstitit quisquam qui iniret consilium, et interrogatus responderet verbum. Sed quia ad gentes transivit sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
serui seruus in formaserui hominũ dñs Xp̃s in forma serui
ꝓpt̃ concepcionis excellentiã dñs ẽ hominum. Quia orsisus¬
cepit carnem non tamen ox carnis libidmosa contagi oceũ
noc postea meritum utds̃ es sec accopit. S ed ds̃ uerbũ mnanente
adsũpsit carnem prosalute humana inqua et passibilis pati¬
e iunitttalis mori et eternus ante saecula temporalis possis
ipsetomporalis ex matre. ⁊ pseqͥuifecit ipsequi factus ossta
psedematre sine matre: ipse dematre sine paure. Ipse condi¬
toris templum. ipse conditor templi ⁊pse auctor operis. ipse
opus auctoris manens unus deutroq & inutraq: natura
Nec naturarũ copulatione confusus nec naturarũ distinc¬
tione geminatus. Ideo ds̃ in homine uenit quia perseipsum
ab hominibus cognosoi non potuit. Sed undȩ nobis consuluit
inde despestionem ꝑtulit: quia infirmitatẽ quã ꝓ nob suscep
homo superbus despex, Obhoc infirma et stulta mundi elegit
ut fortiora ec sapienciora ꝓque non cognoscebatur cͥfunder&

Expanded text:
um Dominus. Christus in forma servi, propter conceptionis excellentiam, Dominus est omnium, quia etsi suscepit carnem, non tamen ex carnis libidinosa contagione. 4nec postea meritum ut Deus esset, accepit; sed Deus Verbum, manente  coaeterna, assumpsit carnem pro salute humana, in qua et impassibilis pati, immortalis mori, et aeternus ante saecula temporalis posset ipse temporalis ex matre; ipse qui fecit, ipse qui factus est; ipse de Patre sine matre, ipse de matre sine Patre; ipse conditoris templum, ipse conditor templi; ipse auctor operis, ipse opus Auctoris; manens unus de utroque, et in utraque natura, nec naturarum copulatione confusus, nec naturarum distinctione geminatus. 6. Ideo Deus in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Sed unde nobis consuluit, inde despectionem tulit, quia infirmitatem quam pro nobis suscepit, homo superbus despexit. Ob hoc infirma et stulta mundi elegit, ut fortiora et sapientiora per quae non cognoscebatur confunderet.
Abbreviated transcription (Latin):
homo addũ etreuerenter salutatur ab angelo nã & ma¬
riã angelus gabrihel legitur salutasse & iohanni angelũ
salutanti ab eodẽ angelo dicitur. Vide nefeceris conseruus
enĩ tuus sum & fratrũ tuorũ: Per qđ agnoscitur ꝑ incarna¬
tionẽ dominicã pacẽ hominibus fuisse et angelis reddita

Expanded text:
homo a Deo, et reverenter salutatur ab angelo. 140 Nam et Mahomo a Deo, et reverenter salutatur ab angelo. 140 Nam et Mariam angelus Gabriel legitur salutasse, et Joanni angelum salutanti ab eodem angelo dicitur: Vide ne feceris, conservus enim tuus sum, et fratrum tuorum. Per quod agnoscitur 141 per incarnationem dominicam pacem ho
Abbreviated transcription (Latin):
non scr spr. sed pro incarnationis dispensatione solus filius
intelligitur. Ante dominice in carnationis aduentũ discordu
inter angelos et homines fuit. Veniens aut̃ xp̃s pacem in se
et angolis et hominibus fecit. Eoquippe nato clamauer angli
interrapax hominibus bone uoluntatis per incarnatione
igitur xp̃i ñ solũ dõ reconciliatus ẽ homo uerũ & ium pax
interhomines et angelos formata .ẽ. Discordia igitus ame
aduentuxpi hominum et angelorum fuisse ꝑ id maxime
agnoscitur qđ salutati inueteri testamento ab hominibus
angeli despiciunt resalutare eos qđ in nouo tostamento
a iohanne factõ non solum reuerenter angelus suscipit
uerum elium nefaciat interdicit. Obhoc homo inueteri
testamento despicitus necresalutatur ab angelo eo quod
homo adhuc nondum transisset indm̃. Suscipitus autem

Expanded text:
 non Spiritus sanctus, sed pro incarnationis dispensatione solus Filius  non Spiritus sanctus, sed pro incarnationis dispensatione solus Filius intelligitur. 26. Ante dominicae incarnationis adventum discordia inter angelos et homines fuit. Veniens autem Christus pacem in se, et angelis, et hominibus fecit. Eo quippe nato, clamaverunt angeli: In terra pax hominibus bonae voluntatis. Per incarnationem igitur Christi non solum Deo reconciliatus est homo, verum etiam pax inter homines et angelos reformata est. 27. Discordia igitur ante adventum Christi hominum et angelorum fuisse per id maxime agnoscitur, quod salutati in Veteri Testamento ab hominibus angeli, despiciunt se salutari ab eis. Quod in Novo Testamento a Joanne factum non solum reverenter angelus suscipit, verum etiam ne faciat interdicit. 28. Ob hoc homo in Veteri Testamento despicitur, nec resalutatur ab angelo, eo quod homo adhuc nondum transisset in Deum. 29. Suscipitur autem
Abbreviated transcription (Latin):
et amare uituntur : Sienim sic uidere desiderant ut effestũ
desiderii non ꝑfruantur desiderium hoc necessitatem hab&
ecessitas ista poenalis ẽ & ab eatis angelis omnis poena longe
quianũ quã simul poena etbeatitudo conueniunt. Rursit cy¬
sieos dicimus dĩ uisione satiari satietas autẽ fastidiũ haborẽ : drĩq¬
solet. Et scimus illos dĩ uisione quã et desiderant fastidire t̃ posie
Quidergo ẽ nisi ut miro modo simul uerumq credamus qua&i
desiderant et satiantur  Sed desiderant sine lubore et satiant
sine fastidio Ne enimsit in desiderio necessitas: desiderantes sati¬
antur. Etiterum nesit insatietate fastidiũ : satiati desiderant
Videntergo angeli faciẽ patris ꝑ sacietatẽ Sed quia satietas
ista fastidiũ nescit. angeli desiderant ineo prospicere semꝑ
Vbicumque inscripturis sc̃is ꝓdõ angelus ponitur. non pater

Expanded text:
et amare nituntur. 23. Si enim sic videre desiderant, ut effectu et amare nituntur. 23. Si enim sic videre desiderant, ut effectu desiderii non perfruantur, desiderium hoc necessitatem habet, necessitas ista poenalis est; 139 sed a beatis angelis omnis poena longe est, quia nunquam simul poena et beatitudo conveniunt. Rursum si eos dicimus Dei visione satiari, satietas fastidium habere solet, et scimus illos Dei visionem, quam et desiderant, fastidire non posse. 24. Quid ergo est nisi ut miro modo simul utrumque credamus, quia et desiderant, et satiantur? Sed desiderant sine labore, et satiantur sine fastidio. Ne enim sit in desiderio necessitas, desiderantes satiantur. Et iterum, ne sit in satietate fastidium, satiari desiderant. Vident ergo angeli faciem Patris per satietatem; sed quia satietas ista fastidium nescit, angeli desiderant in eum prospicere semper. 25. Ubicunque in Scripturis sanctis, pro Deo angelus ponitur, non Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
aere sumunt. Solidamq spetiẽ excelesti ȩlemento induunt ꝑquã
humanis obtutibus manifestiũs demonstrentur. Singulegentes
p̃positos angelos habere creduntur qđ ostenditur testimonibꝰ angeli
dam helo loquentis: Ego inquit ueni ut nunciarẽ tibi sed princepͥs
regni ꝑsarum restititmihi & postalia Non ẽ quime adiuu& nisi
micha hel princeps uester. Item omnes homines angelos habere
ꝓbantur. loquente dño ineuangelio. Amendicouobꝰ quia angeli
eorum somper uident faciẽ patrismei quiẽ incaelis. Vnde & p&lru
Inactibus apostolorũ cumpulsar& lanuam dixerunt intus apłi
cur petrus a poscolus dicit inquẽ desiderant angelidĩ conspicere
Itemitorũ si eum non contuentur nec uident. quo modo luxta
sententiã dñ. angelieorũ seꝑ uident faciem patris qui ẽ incȩlis:
et uidere dosiderant. & habent. ethabere festinant. &amant

Expanded text:
aere sumunt, solidamque speciem ex coelesti elemento inducunt, per quam aere sumunt, solidamque speciem ex coelesti elemento inducunt, per quam humanis obtutibus manifestius demonstrentur. Singulae gentes praepositos angelos habere creduntur, quod ostenditur testimonio angeli Danieli loquentis: Ego, inquit, veni, ut nunciarem tibi, sed princeps regni Persarum restitit mihi. Et post alia: Non est qui me adjuvet, nisi Michael princeps vester. Item omnes homines angelos habere probantur, loquente Domino in Evangelio: Amen dico vobis: quia angeli eorum semper vident faciem Patris mei, qui est in coelis. Unde et Petrus, in Actibus apostolorum, cum pulsaret januam, dixerunt intus apostcur Petrus apostolus dixit: In quem desiderant angeli Dei conspicere? Iterum, si eum non contuentur, nec vident, quomodo, juxta sententiam Domini, angeli eorum semper vident faciem Patris, qui in coelis et videre desiderant, et habent et habere festinant, et amant
Abbreviated transcription (Latin):
reqquisiuit Nulla aut̃ maior iniquitas quã non in dõ sed inso
uelle quẽ piamgloriari Angeli uerbodi cognoscunt omtiar
Ante quã snre fiant. Et que apud hominos adhuc futura sun angli
Aeuelantedõ nouerunt. Puaricatores angelit anassice consũ
amossa nontainen amiserunt iuiuacõ creature angelicȩ censu
riplicienim modo p̃sentiȩ acumine uigent Id ẽ subtilitaie naturȩ
experientia tẽporũ reuelatione superiorũ porestatũ. Quoties de
quocum que flagello huic mundo irascitur adminis teriuundito¬
apos lanto angolo mittuntur. Iuita men diuna porestato coherem̃
norastũ noceant quantum cupiunt. Boniaut̃ angeli administeriũ
silians humnane. deputatisunt ut curas administrent mundi etre¬
suit ormnia lussudi testante apostolo Non omnes inquid sunt adnu¬
salutis  Angeli corpora inqua hominibus apparent desuperno

Expanded text:
requisivit. Nulla autem major iniquitas, quam non in Deum, sed in se requisivit. Nulla autem major iniquitas, quam non in Deum, sed in se velle quempiam gloriari: angeli vero Dei cognoscunt omnia antequam in re fiant, et quae apud homines adhuc futura sunt, angeli jam revelante Deo noverunt. Praevaricatores angeli et sanctitate amissa, non tamen amiserunt vivacem creaturae angelicae sensum. Triplici enim modo praescientiae acumina fient: id est, subtilitate naturae, experientia temporum, revelatione superiorum potestatum. Quotiens Deus quocumque flagello huic mundo irascitur, ad ministerium vindictae angeli mittuntur, qui tamen divina potestate coercentur, ne tantum noceant quantum cupiunt. Boni autem angeli ad ministerium salutis humanae deputati sunt, ut curas administrent mundi, et regant omnia jussu Dei, testante Apostolo: Nonne omnes, inquit, sunt admisalutis? Angeli corpora in quibus hominibus apparent in superno
Abbreviated transcription (Latin):
ignorat. Ecce patriã quisque querit sed uiã perdidit errando
graditur non proficiendo. Quanto que plus ambulat tantomag
et siuideat ueritatẽ &longeuidet quianisi puiam non est
quomodo adeam propinquet. Quod sigra diens per desertum
leonem incurrerit semet ipsum redarguet dũ indiaboli
Intellegunteã Scãrũ scripturarũ altitudo quasi montes pascu¬
esunt ad quos dumquisque iustorũ conscendit pascue in deficientes
refectionẽ inuenisse congaudet: Inscripturis sc̃is quasi in montibus
excelsis eturi ꝑfecti habent sublimia intellegentiȩ In quibus

Expanded text:
ignorat? Ecce patriam quisque quaerit, sed qui viam perdidit errando ignorat? Ecce patriam quisque quaerit, sed qui viam perdidit errando graditur, non proficiendo; quantoque plus ambulat, tanto magis etsi videat veritatem, a longe videt, quia nisi per viam non est quomodo ad eam 161 appropinquet. Quod si gradiens per desertum leonem incurrerit, semetipsum redarguat, dum in diaboli intelligunt eam. 2. Sanctarum Scripturarum altitudo quasi montes pascuae sunt , ad quos dum quisque justorum conscendit, pascuae indeficientis refectionem invenisse se congaudet. 3. In scripturis sanctis, quasi in montibus excelsis, et viri perfecti habent sublimia intelligentiae, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
totamente auctorẽ eorũ intellegore noluerunt. Quare apore
animalia bruta inter rogare : quia nesciunt ratiocinare ÷ rcpo
non dissimiles gentiles homines animalibus quitalia non conside¬
rantes. ut ipsa amplius diligentes usque ad eorũ cultũ euanuerũꝙ
Iia: xp̃s ẽ. Siquis in ẽa non graditur non ẽ quo modo ueniat ad dm̃
Phylo soplie autẽ mundi uti quedm̃ cognouerunt. Sed quia disph¬
cuit illis humilitas xp̃i. In inuio transierunt et non in uia ⁊ deoq
euanescentes gloriã dĩ inmendaciũ mutauerunt. & restitu¬
dinẽ uiȩ relinquentes in anfractus inciderunt errorũ. Primu
unicuiq: ẽ scire quid appetat secundo uero ẽ uti ut id qđ a pp&t
apprehendat. Imperfecta quippȩ sapientia ẽ quotendas scir
et nescire. Iter qđ expediat ire : Quid enm ꝓdest siquis famis
tẽpore ubertatis regionẽ ueniat et uiã ꝑquũ ad illũ pergat

Expanded text:
tota mente Auctorem eorum intelligere noluerunt. 3. Quare nontota mente Auctorem eorum intelligere noluerunt. 3. Quare non possunt animalia bruta interrogare? Quia nesciunt ratiocinari. Ideo non dissimiles gentiles homines animalibus exstiterunt; qui talia non considerantes, et ipsa amplius diligentes usque ad eorum cultum evanuerunt. 4. Via Christus est; si quis in ea non graditur, non est quomodo veniat ad Deum. Philosophi autem mundi utique Deum cognoverunt, sed quia displicuit illis humilitas Christi, in invio transierunt, et non in via. Ideoque evanescentes, gloriam Dei in mendacium mutaverunt, et rectitudinem viae relinquentes, in anfractus inciderunt errorum. 5. Primum unicuique est scire quid appetat; secundum vero est ut id quod appetit apprehendat. Imperfecta quippe sapientia est, quo tendas scire, et nescire iter per quod expediat ire. Quid enim prodest si quis famis tempore ubertatis regionem videat, et viam per quam ad illam pergat
Abbreviated transcription (Latin):
optione clumumus dõ dicentes. Pater noster qui ẽs incelis. Nsoli
tantũ natiuitate sed &liũ immitatione filios posse alicuius uocars
Naniiudei secundũ carnẽ filii abrahȩ: secundum conuersat ionẽ
filii diaboli appellantur. Ac perhoc illi sunt semen abrahe
quieius imitantur fidẽ : non quieius generati sunt carne. Deer¬
rore auctoris trahitur a quibus dã et nomen et culpa ut ipsius
uocubulo censeatur. Cu iuserrorem et sequitur sicut eccłȩ
pergami in apoculypsindicitur. Habes illio tenentes dostrinã
balaam etie zubel Doltrina igitur balaam dicuntur habere
querentes mangelos inciderunt p̃uaricatores Fastusq ẽ¬
si derũ ac discussiono elementorũ Ettamen hoc nonnis aces abia
Volando enĩsuꝑbe ut aues aerem etemer gontes in pfundũ ut piscus
mare etut potora gradientes terrã descripserunt uorutano

Expanded text:
optione clamamus Deo dicentes: Pater noster, qui es in coelis. 17. Non optione clamamus Deo dicentes: Pater noster, qui es in coelis. 17. Non solum nativitate, sed etiam imitatione filios posse alicujus vocari. Nam Judaei, secundum carnem, filii Abrahae; secundum conversationem, filii diaboli nuncupantur; ac per hoc illi sunt semen Abrahae, qui ejus imitantur fidem, non qui ex ejus generati sunt carne. 18. De erroris auctore trahitur a quibusdam et nomen, et culpa, ut ipsius vocabulo censeatur cujus et errorem insequitur, sicut Ecclesiae Pergami in Apocalypsi dicitur: Habes tenentes doctrinam Balaam, et Jezabel; doctrinam igitur Balaam dicitur habere quaerentes, in angelos inciderunt praevaricatores; factusque esiderum, ac discussione elementorum; et tamen hoc non nisi a Deo habuerunt. Volando enim superbe, ut aves, aerem; et demergentes se in profundum, ut pisces, mare; et ut pecora gradientes, terram descripserunt, verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
sibi potuerunt nisi proeis iob sacrificiũ obtulis set. Opora bona
etoperatua nor proderunttibi. Heretici quam us legeet pro¬
nuled coramme Non ẽ animamea ad populũ istũ eis oreni
eos afaciemea utegrediantur. Permorsenquippe et samuhel
loge accipe et prophetas. Quos quãuis heretioi opere implere
contendant. propter erroris tamen impietatẽ auultudĩ piciunt᷑
et aiustorũ coetibus separantur. Paganus ethereticus ille quia
num quã fuit cumdĩ populo iste quia recessit adĩpopulo uterq
tatis errore Inerrorẽ alium transierun. Cuius dostrinã quisq
sequitur huius et filius nuncupatur. sicut et ꝑ prophetã amorreũ
patrẽ : et cetheam matrem esse isra heli dñs dicit nonutique
nascendo : sed ĩmitando Sic et in meliorẽ partẽ filii dĩ nuncu¬
pantur. qui p̃cepta dĩ custodiunt. Vnde et nos nonnatura sed ad¬

Expanded text:
sibi Deum potuerunt, nisi pro eis Job sacrificium obtulisset. 12. Opera bona, sibi Deum potuerunt, nisi pro eis Job sacrificium obtulisset. 12. Opera bona, et opera tua non proderunt tibi. 13. Haeretici, quamvis legem et promuel coram me, non est anima mea ad populum istum. Ejice eos a facte mea, et egrediantur. Per Moysem quippe et Samuelem legem accipe, et prophetas, quos quamvis haeretici opere implere contendunt, propter erroris tamen impietatem a vultu Dei projiciuntur, et a justorum coetibus separantur. 14. Paganus et haereticus: ille qui nunquam fuit cum Dei populo; 159 iste, quia recessit a Dei populo; uterqtatis errore in errorem alium transierunt. 16. Cujus doctrinam quisque sequitur, hujus et filius nuncupatur, sicut et per prophetam Amorrhaeum patrem, et Gethaeam matrem esse Israel Dominus dicit, non utique nascendo, sed imitando. Sic et in meliorem partem Filii Dei nuncupantur, qui praecepta Dei custodiunt. Unde et nos, non natura, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
dissipatas que continere nonualent aquus. Causa heresi
obquã rem sit id e ad exercitationẽ fidei Vis uero ꝑquanisi
obscuritas diuinarũ scripturarũ inquacaligantes heretici
qđ existunt hereses lumnon sunt Male enĩ sentiendo essenti
nonad quirunt. Ad nihilũ enĩ tendunt. Heretici ingent istudu
mendacia sua discunt : et lubore uehementi neadunitatẽ ecđ
ueniant decertantur. De quibus ꝑ propheta congrue dicitur
Docuerunt linguũ suam loqui mendatium. et ut inique agerent
labora uerunt. Iunc uicissim heretici mutuose lacerant quando
alterutrum sese in proprias sectas inducunt. Sictamen inuice sese
collidunt ut contra ecdesiã parierroris spũ decertentur. Et qui
inuicem sunt diuisi in aduersitate ecđȩ. simul existunt uniti. Fisq
ꝓ quo tantũ ualeant heresis uidentur habere ueritatẽ hoc respon¬
dendũ ẽ. Nunc ideo saluti proponendi sunt morbi quia plerum que
ita generaliter mundũ occupant ut paruum saluti locũ relinquãt

Expanded text:
esis ob quam rem fit, ad exercitationem fidei. Vis ergo per quam fit, obscuritas est divinarum Scripturarum, in qua caligantes haeretici, quod existunt haereses, jam non sunt. Male enim sentiendo essentiam non acquirunt, ad nihilum enim tendunt. 9. Haeretici ingenti studio mendacia sua discunt, et labore vehementi, ne ad unitatem Ecclesiae veniant, decertant: de quibus per prophetam congrue dicitur: Docuerunt linguam suam loqui mendacium, et ut inique agerent, laboraverunt. 10. Dum vicissim haeretici mutuo se lacerant, quando alterutrum sese in proprias sectas inducunt, sic tamen invicem sese collidunt, ut contra Ecclesiam pari erroris spiritu decertent. Et qui invicem divisi sunt, in adversitate Ecclesiae simul existunt uni; eisq quod tantum valeant haereses videntur habere veritatem, hoc respondendum est: Non ideo saluti praeponendi sunt morbi, quia plerumque ita generaliter mundum occupant, ut parum saluti loci relinquant.
Abbreviated transcription (Latin):
uidum ideo non recipiunt testamentũ uetus peo qđ aliũ
intempore prisco aliud agatur innouo Nonꝰ intellegentes
quod ds̃ quid euique congruerit tempori magna quudum
distributione : concessit sicut inlege imperatꝰ nuptius Ine
gelio alteram p̃bere ꝑcutienti maxillũ. Sed illũ ꝓtempore
fragili populo istauero ꝑfecto utroque tamen ꝓtempore
sua que que conuenientia cõmodans. Etta men proista muta¬
tione non ẽ credendus ds̃ mutabilis sed potius inde ad mira¬
bilis p̃dicandus ẽ quia manens in cõmutabilis quidcuiq ut di¬
ximus tẽpori cõmodũ fuit magna cũ distributione concesst
ub ue teritestamento minorisculpȩ erant peccata quia heo
non ipsa ueritas sed umbra ueritatis aderat Nã intesta nrto
nouo p̃ceptis altioribus manifesta facta quedũ quelullo

Expanded text:
uidam ideo non recipiunt Vetus Testamentum, pro eo quod aliud in tempore prisco, aliud agatur in novo. Non intelligentes quod Deus quid cuique congruerit tempori magna quadam distributione concesserit: sicut in lege imperat nuptias , in gelio alternam praebere percutienti maxillam . 2. Sed illa pro tempore fragili populo, ista vero perfecto, utrique tamen pro tempore sua quaeque convenientia commodans. Et tamen pro ista mutatione non est credendus Deus mutabilis, sed potius inde admirabilis praedicandus est, quia manens incommutabilis, quid cuique ut diximus tempori commodum fuit, magna cum distributione concessit. 3. Sub Veteri Testamento minoris culpae erant peccata, quia in eo non ipsa veritas, sed umbra veritatis aderat. Nam in Testamento Novo praeceptis altioribus manifesta facta quaedam, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheta his uerbis ad nunciat. Caedri non fuerunt maiures illo
in paradysodĩ abietes non adȩ quauerunt sũmitatẽ illius Omn
lignũ paradrsi non ẽ adsimilatũ illi qm̃ speciosiorẽ feciteũ ds̃

Expanded text:
propheta his verbis annuntiat: Cedri non fuerunt altiores illo propheta his verbis annuntiat: Cedri non fuerunt altiores illo in paradiso Dei, abietes non adaequaverunt summitatem illius Omne lignum paradisi