comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et factus est pauorin omnib: & conloquebantur ad in¬
uicem dicentes. Quod esthoc uerbum. quia in potestate
& uistuteimperat in mundisspiritib & exeunt. Et di¬
uulgabatur fama deillo in omnem locum regionis
Surgens autemihĩ desynagoga introiuit indomum
simonis. Socrus autem simonis tenebatur magnis fe¬
bribus. Et rogaueruntillum ꝓea. Et stans super illam
imperauit febri & dimisit illam. Et continuo surgens

Expanded text:
et factus est pavor in omnibus et conloquebantur ad inet factus est pavor in omnibus et conloquebantur ad invicem dicentes quod est hoc verbum quia in potestate et virtute imperat inmundis spiritibus et exeunt et divulgabatur fama de illo in omnem locum regionis surgens autem de synagoga introivit in domum Simonis socrus autem Simonis tenebatur magnis febribus et rogaverunt illum pro ea et stans super illam imperavit febri et dimisit i
Abbreviated transcription (Latin):
inis rahel quando clausum est caclum annis tribus &
mensib: sex. Cum factaers& fames magna in omniter¬
ra & adnullam illarum missuresthelias. Nisi insareptha
sidoniae ad mulierem uiduam. Et multileꝓsi erantin
is rahel subhelisco proph&a. & ne me eorummundatus
est nisinaamansrrus. Etrepl&i suntomnes insrna¬
goga ira haec audientes. Et surrexerunt &eiecerunt
illum extraciuitatem. &duxeruntillumusq ad suꝑciliũ
montis supraquem ciuitas illorum erat aedificata ut
p̃cipitarenteum Ipse autem transiens. permedium illo¬
rumibat. Et descendit in capharnaum ciuitatem galileȩ
ibiq docebat eor sabbatis. Et stupebant indoctrina eiꝰ
qui ain potestate erat sermo ipsius. Et in synagogaerat
homohabens daemonium inmundum. & exclamauit
uocemagnadicens. Sine quid nobis& tibi ihũnazarene
uenistiꝑderenos. sciote quis issc̃rdĩ. Et increpauitilli
ih̃s̃ dicens. Ob mutesce & exiabillo Et cumpiecirs & illũ
daemonium in medium exutabillo. Nihilq eum nocuit.

Expanded text:
caelum annis tribus et mensibus sex cum facta est fames magna in omni terra et ad nullam illarum missus est Helias nisi in Sareptha Sidoniae ad mulierem viduam et multi leprosi erant in Israhel sub Heliseo propheta et nemo eorum mundatus est nisi Neman Syrus et repleti sunt omnes in synagoga ira haec audientes et surrexerunt et eiecerunt illum extra civitatem et duxerunt illum usque ad supercilium montis spraecipitarent illum. Ipse autem transiens per medium illorum ibat; et descendit in Capharnaum civitatem Galilaeae, ibique docebat illos sabbatis et stupebant in doctrina eius quia in potestate erat sermo ipsius et in synagoga erat homo habens daemonium inmundum et exclamavit voce magna dicens sine quid nobis et tibi Iesu Nazarene venisti perdere nos scio te qui sis Sanctus Dei et increpavit illi Iesus dicens obmutesce et exi ab illo et cum proiecisset illum daemonium in medium exiit ab illo nihilque illum nocuit
Abbreviated transcription (Latin):
adiabolo. Et nihil manducauitin diebus illis. et
consummatis illis esuriit. Dixit aute millidi abolus.
Si filius dĩ es dic lapidihuic ut panis fiat. Et respondit
adillumihs̃ Scriptum est qui a nonin pane solo uiuit
homo sed i nomni uerbo dĩ. Et duxitillumdi abolus
& ostenditilli omnia regna orbis terrae inmomento
temporis et aitilli. Tibidabo potestatem hanc uni uer¬
sam & gloriam illorum qui amihi tradita sunt & cui
uolo do illa Tuergo si adoraueris coramme erunt
tua omnia. Et respondensihs̃ dixitilli. Scriptum est.
dnm̃dm̃tuum ad orabis & illi soli seruies. Et duxitillũ
in hierusalem & statuit eum suprapinnam templi & dixit
illi. Si filius dĩes mitte tehincdeorsum. Scriptum est
enim quod angelis suis manda uitd&e ut conseruex te
et qui a in manib: tollentte. Nefosteoffendas ad lapidem
pedemtuum. Et respondens ihs aitilli. Dictum est. p̃
temptabis dñindm̃tuum. Et consummata omni temp¬
tatione diabolur recersit ab illo usque ad tempus

Expanded text:
a diabolo et nihil manducavit in diebus illis et consummatis illis esuriit dixit autem illi diabolus si Filius Dei es dic lapidi huic ut panis fiat et respondit ad illum Iesus scriptum est quia non in pane solo vivet homo sed in omni verbo Dei et duxit illum diabolus et ostendit illi omnia regna orbis terrae in momento temporis et ait ei tibi dabo potestatem hanc universam et gloriam illorum quia mihi tradita sunt et cui volo do illa tu ergo si adoraveris coram me erunt tua omnia et respondens Iesus dixit illi scriptum est Dominum Deum tuum adorabis et illi soli servies et duxit illum in Hierusalem et statuit eum supra pinnam templi et dixit illi si Filius Dei es mitte te hinc deorsum scriptum est enim quod angelis suis mandabit de te ut conservent te et quia in manibus tollent te ne forte offendas ad lapidem pedem tuum et respondens Iesus ait illi dictum est non temptabis Dominum Deum tuum et consummata omni temptatione diabolus recessit ab illo usque ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
fuit io sech. qui fuit iodȩ qui fuit io annac qui fuit resa
qui fuit zorobabel qui fuit salathihel qui fuit peri
qui fuit melchi qui fuit addi. qui fuit chosan. qui fuit
helmadam qui fuit er. qui fuit iesu qui fuit eliezer
qui fuitiorim. quifuit matthat qui fuit leui s futs
srmeon
qui fuitiuda qui fuitio seph qui fuitiona. qui fuit he
lachim qui fuit melea qui fuit mennae . qui fuit
matihatha qui fuit nathan . qui fuit dauid qui fuit
ies se qui fuit obed. qui fuitboor. qui fuit salmon.
qui fuit naasson qui fuit aminadab. qui fuit aram
qui fuit esrom. qui fuit phares qui fuit iudae qui fuit
ia cob qui fuit i saac qui fuit abraham. qui fuit tarae.
qui fuit nachor qui fuit seruch. qui fuit ragau.
qui fuit phaleg. qui fuit eber qui fuit sale. qui fuit
cainan . qui fuit arphaxat. qui fuit sem qui fuit noe
qui fuit lamech. qui fuit matthusalac. qui fuit e noch.

Expanded text:
fuit Iosech qui fuit Ioda qui fuit Iohanna qui fuit Resa fuit Iosech qui fuit Ioda qui fuit Iohanna qui fuit Resa qui fuit Zorobabel qui fuit Salathihel qui fuit Neri qui fuit Melchi qui fuit Addi qui fuit Cosam qui fuit Helmadam qui fuit Her qui fuit Iesu qui fuit Eliezer qui fuit Iorim qui fuit Matthat qui fuit Levi qui fuit Symeon qui fuit Iuda qui fuit Ioseph qui fuit Ionaliakim, qui fuit Melea, qui fuit Menna, qui fuit Mathatha, qui fuit Nathan, qui fuit David, qui fuit Jesse, qui fuit Obed, qui fuit Booz, qui fuit Salmon, qui fuit Naasson, qui fuit Aminadab, qui fuit Aram, qui fuit Esron, qui fuit Phares, qui fuit Judae, qui fuit Jacob, qui fuit Isaac, qui fuit Abrahae, qui fuit Thare, qui fuit Nachor, qui fuit Sarug, qui fuit Ragau, qui fuit Phaleg, qui fuit Heber, qui fuit Sale, qui fuit Cainan, qui fuit Arphaxad, qui fuit Sem, qui fuit Noe, qui fuit Lame
Abbreviated transcription (Latin):
pondit iohannes dicens omnib Ego quidem a qua
baptizouos. uenit autem fostior me cuius non sum
dignus soluere corrigiam calciamentorum eius.
igniin extinguibili. Multa quidem & alia exhostans
cuangelit abat populum . Iehoredes autemt& rarcha
cum corriper&ur ab illo deherodia de uxore fratris
sui &deomnib: malis quae fecitherodes. adiecit &¬
hoc supraomnia & inclusitiohanne min carcerem.
Factum estautem cumbaptizar&ur omnis populus
&ihũbaptizato &orante apestum est calum &des¬
cendit s p̃r sc̃ corporali s pecie sicut columba in ipsum
Et uoxdecaelo facta est Tues filius meus dilectus.
inte complacuimihi. Et ipseihs̃ eratincipiens quasi
annorum xex ut putabatur filius ioseph. qui fuitheli
qui fuit matthiae qui fuit leui. qui fuit melchi qui
fuitiannae quifuit ioseph qui fuit matathiae qui fu¬
it amos qui fuit naum qui fuit esli qui fuit naggae
qui fuit maath qui fuit matathiȩ qui fuit semei qui

Expanded text:
pondit Iohannes dicens omnibus ego quidem aqua pondit Iohannes dicens omnibus ego quidem aqua baptizo vos venit autem fortior me cuius non sum dignus solvere corrigiam calciamentorum eius alia exhortans evangelizabat populum Herodes autem tetrarcha cum corriperetur ab illo de Herodiade uxore fratris sui et de omnibus malis quae fecit Herodes adiecit et hoc supra omnia et inclusit Iohannem in carcere factum est autem cum baptizaretur omnis populus et Iesu baptizato et orante apertum est caelum et descendit Spiritus Sanctus corporali specie sicut columba in ipsum et vox de caelo facta est tu es Filius meus dilectus in te conplacuit mihi et ipse Iesus erat incipiens quasi annorum triginta ut putabatur filius Ioseph qui fuit Heli qui fuit Matthat qui fuit Levi qui fuit Melchi qui fuit Iannae qui fuit Ioseph qui fuit Matthathiae qui fuit Amos qui fuit Naum qui fuit Esli qui fuit Naggae qui fuit Maath qui fuit Matthathiae qui fuit Semei qui
Abbreviated transcription (Latin):
quae exiebant ut baptizarentur ab ipso. Cenimina
uiperarum quis ostendituobis fugere auenturaira
Faciteergo fructus dignos paenitentiae & necoe¬
peritis dicere patrem habemus abraham. Di coenim
uobis quia potest dr̃ delapidibistir suscitare filios
abrahae. Iamenim securis ad radicem arborir posita est
Omnis ergo arbor non faciens fructumbonum exci¬
d&ur & inignemmitt&ur. Et interro gabanteum
turbaedicentes. quid ergo faciemur: Nespondens
autem dicebatillis. quihab& duas tonicas d& non ha¬
benti. et qui hab& escas similiter faciat. Venerunt
autem & publicani ut baptizarentur. & dixerunt adillũ
Magister quid faciemus. Atille dixitad eos Nihil
amplius quam quod constitutum est uobis faciatis.
Interrogabantautem illum & milites dicentes. quid fa¬
ciemus & nos. et aitillis . Neminem concutiatis Neq
calumniam faciatis. & contenti estote stipendiis uestris
Existimante autempopulo & cogitantib: omnibus
in cordib: suis deiohanne Nefosteipscers& xp̃s Pes

Expanded text:
ut baptizarentur ab ipso genimina viperarum quis ostendit vobis fugere a ventura ira facite ergo fructus dignos paenitentiae et ne coeperitis dicere patrem habemus Abraham dico enim vobis quia potest Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae iam enim securis ad radicem arborum posita est omnis ergo arbor non faciens fructum exciditur et in igneiemus? Respondens autem dicebat illis. Qui habet duas tunicas: det non habenti. Et qui habet escas: similiter faciat. Venerunt autem et publicani ut baptizarentur: et dixerunt ad illum. Magister quid faciemus? At ille dixit ad eos. Nihil amplius quam quod constitutum est vobis: faciatis. Interrogabant autem eum et milites dicentes. Quid faciemus et nos? Et ait illis. Neminem concutiatis: neque calumniam faciatis: et contenti estote stipendiis vestris. Existimante autem populo et cogitantibus omnibus in cordibus suis de Johanne: ne forte ipse es
Abbreviated transcription (Latin):
si mon p&rus. ꝓcidit ad genuaihũdicens. Exiame quia
homo peccator sumd ñẽ. Stuporenim circumdederat
eum. & omnes quicumillo erant incaptura piscium.
quam coeperant. Similiter autemia cobum &iohannẽ
filios rebedei quierant socii simonis. Et ait ad si¬

Expanded text:
 quia homo peccator sum, Domine. Stupor enim circumdederat eum, et omnes qui cum illo erant, in captura piscium, quam coeperant. Similiter autem Jacobum et Joannem filios Zebedaei, qui erant socii Simonis. Carnales
Abbreviated transcription (Latin):
Et tupuer ꝓph&a altirsimiuo caberis. p̃ibis enim
ante faciem dñi para reuias eiꝰ : Addandam scientiam sa¬
lutis plebiei. in remissionempeccatorum eorum. Peruis¬
cera miseri cordia edi nostri in quib: uisi tauit nosoriers
exalto In luminarehis quiintenebris & i numbramostis
sedent ad dirigendos peder nostros inuiam pacis.
Puerautem crescebat & confostabatur spũ &erat in
desestirus que indiemostensionis suae adisrahel Fac¬
tum est autem indiebillis exut edictum a caesare au¬
gausto ut describer&ur un iuersus orbis. Haec descrip¬
tio prima facta est a praeside syriae crrino. &ibant
omnesut ꝓfiterentur singuli in suamciuitatemascen¬
ditautem &ios eph agalila  deciuitate nazar&h iniu¬
da eam ciuitat emdauid quaeuocaturb&hleem. eoquod
es s& dedomo & familia dauid ut profiter&ur cummaria
des ponsata sibiuxore pregnante. Factum est autem cũ

Expanded text:
enim ante faciem domini praeparare uias eius ad dandam scientiam salutis plebi eius in remissionem peccatorum eorum per uiscera misericordiae dei nostri, in quibus uisitauit nos oriens ex alto, inluminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent ad dirigendos pedes nostros in uiam pacis. puer autem crescebat et confortabatur spiritu et erat in desertis usque in diem ostensionis suae ad Israhel. factum est autem in diebus illis, exiit edictum a Caesare Augusto, ut describeretur uniuersus orbis. haec descriptio prima facta est sub praeside Syriae Quirino. et ibant omnes, ut profiterentur singuli in suam ciuitatem. ascendit autem et Ioseph a Galilaea de ciuitate Nazareth in Iudaeam ciuitatem Dauid, quae uocatur Bethleem, eo quod esset de domo et familia Dauid, ut profiteretur cum Maria desponsata sibi uxore praegnante.
Abbreviated transcription (Latin):
non erit in porsibile apud dm̃omne uerbum. Dixit
autemmaria. ecceancilladnĩ fiatmihi secundum
uerbumtuum. et discessit abilla angelus. Exsur¬
gens autemmaria in dieb illis ab iit in montana cũ
festatione inciuitatemiudae. Et in trauit indomum
rachariae & salutauit elysab&h. Et factum est

Expanded text:
non erit inpossibile aput deum omne uerbum. dixit autem Maria: ecce ancilla domini, fiat mihi secundum uerbum tuum. et discessit ab illa angelus. exsurgens autem Maria in diebus illis abiit in montana cum festinatione in ciuitatem Iuda et intrauit in domum Zachariae et salu
Abbreviated transcription (Latin):
utimpl&i sunt dies officii eiꝰ. abiitind omumsuam posthos
autemdies concepit elrsab& uxoreiꝰ & occultabat semen¬
sibus quinq dicens. Quia sic mihi fecit dñs indieb quib
respexit auferre obꝓbrium meum interhomines.
In mense autem sexto missus est angelus gabriheladõ
inciuitatem galileae cuinomennazar&h. aduirginem
desponsatam uiro cui nomenerat io seph dedomod auid
& nomen uirginis maria. Et ingressus angelus ad eam

Expanded text:
 abiit in domum suam post hos autem dies concepit Elisabeth uxor eius et occultabat se mensibus quinque dicens quia sic mihi fecit Dominus in diebus quibus respexit auferre obprobrium meum inter homines in mense autem sexto missus est angelus Gabrihel a Deo in civitatem Galilaeae cui nomen Nazareth ad virginem desponsatam viro cui nomen erat Ioseph de domo David et nomen virginis Maria et
Abbreviated transcription (Latin):
potentes desede & ex altauithumiles. esurientes
impleuitbonis. & diuites dimisitinanes. Suscepitisrł
puerum suum memorarimiseri cordiaesuae. Sicut
locutus estad patres nostros. abraham & seminieiꝰ
in saccula. Mansit autem maria cumilla quasi mensib:
tribus. & reuersa cst indomumsuam. Elrs ab & hautẽ¬
impl&um est tempus pariendi &¬
peperit filium. Et audicrunt uicini & cognatieius quia

Expanded text:
miles. Esurientes implevit bonis: et divites dimisit inanes. Suscepit Israel puerum suum, recordatus misericordiae suae. Sicut locutus est ad patres nostros, Abraham, et semini ejus in saecula. Mansit autem Maria cum illa quasi mensibus tribus: et reversa est in domum suam. Elizabeth auimpletum est tempus pariendpeperit filium. Et audi
Abbreviated transcription (Latin):
Vnus autem quidam decireum stantib:: educens gla¬
diumꝑcus sit seruum summi s acerdotis &amputauit
illi auriculam. Et respondensihs aitillis Tamquã
ad latronem existis cumgladiis & lignis conphendere
me Cotidie eram apud uos intemplodocens. & ñ me
tenuistis : sed ut a impleantur scripturae : Tune disci¬
pulieius relinquentes eum : omnes fugerunt. Adoles¬
cens autem quidam sequebatur eum. Amictus sindo ne
supernudo : & tenuerunt eum : Atille reiecta sindone.
nudus ꝓfugitabeis. Et adduxeruntihm ad summũ
sacerdotem : & conuenerunt omnes sacerdotes &scri¬
bae & seniores. P&rus autem alonge secutus est cum
usque intro inatrium summi sacerdotis : & sedebat
cumministris & cale facieba t se adignem. Summi
uero sacerdotes & omne concilium : quaerebant ad¬
uersu s ihm̃ testimonium: ut cum mosti traderent
diecinueniebant. Multienim testimonium falsum
diebant aduersus cum & conuenientia testimonia¬

Expanded text:
bus educens gladium percussit servum summi sacerdotis et amputavit illi auriculam et respondens Iesus ait illis tamquam ad latronem existis cum gladiis et lignis conprehendere me cotidie eram apud vos in templo docens et non me tenuistis sed ut adimpleantur scripturae tunc discipuli eius relinquentes eum omnes fugerunt adulescens autem quidam sequebatur illum amictus sindone super nudo et tenuerunt eum at ille reiecta sindone nudus profugit ab eis et adduxerunt Iesum ad summum sacerdotem et conveniunt omnes sacerdotes et scribae et seniores Petrus autem a longe secutus est eum usque intro in atrium summi sacerdotis et sedebat cum ministris et calefaciebat se ad ignem summi vero sacerdotes et omne concilium quaerebant adversum Iesum testimonium ut eum morti traderent nec inveniebant multi enim testimonium falsum di
Abbreviated transcription (Latin):
uobis hodies aluator qui estxp̃sdñs in ciuitate dauid.
Et hoc uobis signum. inueni&is in fantem pannis in¬
uolutum & positum in praesȩpio. Et subito facta est
cumangelo multitudo militia e caelestis laudantiũ dm̃
adicentum gloriainaltirsimisdõ & interrapax ho
minib bonaeuluntatis. Et factumest utdisterser
ab eis angeli incaelum pastores loquebantur ad inuicẽ:
Transeamus us queb &hleem. &uideamꝰ hoc uerbum
quod factum est. quod dñs ostendit nobis. Etuenerunt
festinantes & inuenerunt mariam &ioseph. & in fanẽ
positum in p̃sepio. Videntes autem cognouerunt de
uerbo quod dictum eratillis depuero hoc. Et omnes qͥ
audierunt mirati sunt. &d ehis quaedicta erant a posto¬
rib: adipsos. Maria autem conseruabat omni a uerba
haec conferens incordesuo. et reuersi sunt pastores
glorificantes & laudantes dm̃i n omnib: quae audieranT

Expanded text:
nus in civitate David et hoc vobis signum invenietis infantem pannis involutum et positum in praesepio et subito facta est cum angelo multitudo militiae caelestis laudantium Deum et dicentium gloria in altissimis Deo et in terra pax in hominibus bonae voluntatis et factum est utab eis angeli in caelum, pastores loquebantur ad inuicem: transeamus usque Bethleem et uideamus hoc uerbum, quod factum est, quod dominus ostendit nobis. et uenerunt festinantes et icognouerunt de uerbo quod dictum erat illis de puero hoc. et omnes qui audierunt mirati sunt et de his quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. Maria autem conseruabat omnia uerba haec -conferens in corde suo. et reuersi sunt pastores glorificantes et laudantes deum in omnibus quae audierant
Abbreviated transcription (Latin):
e paro quia pced& uos in galilacam ibieũuidebtis
sicut dixituobis. Atille exeuntes fugerunt demonum̃to
inuaseratenim eas tremor & pauor. & nemini quicquam
dixerunt timebantenim. Surgens autem mane pri¬
mas abbati. apparuit primo mariae magdalen a edequa
eiecerat septem daemoniã :lla uadens nuntia uithis
quicumeo fuerant lugentibus & flentib Etilli audi

Expanded text:
e praecedit vos in Galilaeam. Ibi eum videbitis, sicut dixit vobis. At illae exeuntes fugerunt de monumento: invaserat enim eas tremor et pavor, et nemini qdixerunt timebant enim surgens autem mane prima sabbati apparuit primo Mariae Magdalenae de qua eiecerat septem daemonia illa vadens nuntiavit his qui cum eo fuerant lugentibus et flentibus et illi aud
Abbreviated transcription (Latin):
nuhel daribuaser haec ꝓcerserat indieb multis. &
uixerat cumuiro suo annisseptem a uirginitate sua
Et haccuidua usq: ad annos lxxxiiii quae non disce¬
debat d&emplo ieiunus & obsecrationib: seruiens
Nocte acdie. Et haec ipsahora superueniens confi¬
tebaturdño & loquebat᷑ deillo omnib: qui expectabant
redemptionem hierusalem. Et ut ꝑ fecerunt omnia se¬
cundum legemdñi. reuersi sunt ingalila eam inciuitatẽ
suamnazar&h. Puer autem crescebat & confostabatꝰ
plenus sapientia & gratiadĩ eratinillo. Etibant pa¬
rentes eiꝰ ꝑ omnes annos inhierus alem in diesollemni
paschae. Et cum factus ers&ih̃s annorumduo decim
ascendentib: illis inhiero solrmam secundum consu&u¬
dinemdiei festi. Consummatisq dieb cum redirent.
remansit puerihs̃ inhierusalem & non cognouerunt

Expanded text:
nuel de tribu Aser. Haec processerat in diebus multis, et vixerat cum viro suo annis VII a virginitate sua. Et haec vidua erat usque ad annos LXXXIIII, quae non discedebat de templo ieiuniis et obsecrationibus serviens nocte ac die et haec ipsa hora superveniens confitebatur Domino et loquebatur de illo omnibus qui expectabant redemptionem Hierusalem et ut perfecerunt omnia secundum legem Domini reversi sunt in Galilaeam in civitatem suam Nazareth puer autem crescebat et confortabatur plenus sapientia et gratia Dei erat in illo et ibant parentes eius per omnes annos in Hierusalem in die sollemni paschae et cum factus esset annorum duodecim ascendentibus illis in Hierosolymam secundum consuetudinem diei festi consummatisque diebus cum redirent remansit puer Iesus in Hie
Abbreviated transcription (Latin):
& uinum & siceram non bib& &spũscõ replebitur adhuc
exutero matrissuae & multos filiorumi srł conuert&
ad dnm̃ dm̃ ipsorum. et ipse p̃ced& ante illum in spũ &
uistuteheliae. ut conuestat corda patrum infilios. &
incredibiles ad prudentiam iustorum. parared nõ ple¬
bemꝑfectam. Et dixitzacharias ad angelum. Vndehoc
sciam ego enim sum senex &uxormea ꝓcessit indieb suis.
Etrespondens angelus dixitei. Egosum gabrihel qui
adsto antedm̃ & missus sum loqui adte. ethaectibi euan¬
gelitare. &ecceeris tacens & non poteris loquiusque
indiem quo haec fiant ꝓ eoquod non credidisti uerbis me¬
is quae implebuntur intempore suo: Eterat plebs ex¬
spectans ⁊achariam & mirabantur quod tardar& ipse
in templo. Egressus autem non poterat loqui ad illos.

Expanded text:
itu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae et multos filiorum Israhel conuertet ad dominum deum ipsorum et ipse praecedet ante illum in spiritu et uirtute Heliae, ut conuertat corda patrum in filios et incredulos ad prudentiam iustorum parare domino plebem perfectam. et dixit Zacharias ad angelum: unde hoc sciam ego enim sum senex et uxor mea processit in diebus suis et respondens angelus dixit ei ego sum Gabrihel qui adsto ante Deum et missus sum loqui ad te et haec tibi evangelizare et ecce eris tacens et non poteris loqui usque in diem quo haec fiant pro eo quod non credidisti verbis meis quae implebuntur in tempore suo et erat plebs expectans Zacchariam et mirabantur quod tardaret ipse in templo egr
Abbreviated transcription (Latin):
IUCAS SURUS ANTIO CHENSIS ARTEMEDICVS
discipulus a postolorum. postȩa paulum secutus usque ad
obut inbithrnia plenurspũscõ. Quicumiam scripta es señ
euangelia ꝑmattheum quidem iniudaea. permarcum
autem initalia scõ instigante spũ inachaiae pastib: hoc
scripsit euangelium. Significans &iam ipsein principio
ante alia er se descripta . cui extra ea quac ordo euangelicȩ
dis positionis exposcit: eamaxime Necessitas laboris fuit
ut primum grecis fidelib: omni ꝓph&atione uenturi in
carnem dixp̃i manifestar& humanitas neiud aicir fa¬
bulis attenti in solo legirdesi derio tenerentura Neud

Expanded text:
ione Antiochensis, arte medicus, discipulus apostolorum, postea Paulum secutus usque ad obiit in Bithynia plenus Spiritu sancto. Qui cum jam scripta essent Evangelia: per Matthaeum quidem in Judaea: per Marcum autem in Italia: sancto instigante Spiritu, in Achaiae partibus hoc scripsit Evangelium: significans etiam ipse in principio, ante suum alia esse descripta. Cui extra ea quae ordo Evangelicae dispositionis exposcit, ea maxime necessitas laboris fuit, ut primum Graecis fidelibus omni prophetatione venturi in carnem Dei Christi manifestata humanitate, ne Judaicis fabuli
Abbreviated transcription (Latin):
cientes. interquas erat maria magdalenae : & maria
ia cobiminoris. &iosephinater & salomae. Et cum
ess& ingalilȩa sequebantur eum & ministrabantei.
Et aliae multae : quaesimulcum eo ascenderant hie¬
rosolyma. Et cumiam sero ess& factum : quia erat
para scheue quod est ante sabbatum: uenit io seph
ab arimathia nobilir decurio quia &ipseerat expec

Expanded text:
 Maria Iacobi minoris et Ioseph mater et Salome et cum esset in Galilaea sequebantur eum et ministrabant ei et aliae multae quae simul cum eo ascenderant Hierosolyma et cum iam sero esset factum quia erat parasceve quod est ante sabbatum venit Ioseph ab Arimathia nobil
Abbreviated transcription (Latin):
Pilatus autemiterum respondens. aitillis. quidergo
uultis faciam regiiud a eorum : Atilluiterum clama¬
uerunt. Crucifige eum. Pilatus uero: dicebat eis.
quid enim mali fecit : Atillimagis clamabant. Crucifige

Expanded text:
Pilatus autem iterum respondens ait illis quid ergo Pilatus autem iterum respondens ait illis quid ergo vultis faciam regi Iudaeorum at illi iterum clamaverunt crucifige eum Pilatus vero dicebat eis quid enim mali fecit at
Abbreviated transcription (Latin):
mane consilium facientes summi sacerdotes: cum se¬
nioribus & scribis &uniuerso concilio. Vincientes
ihm̃ : duxerunt & tradiderunt pilato. Et interroga¬
uit eumpilatus. Tues rexiudaeorum : Atilleres pon¬
dens: aitilli tudicis. Et accus ab anteum summisa¬
cerdotes in multis. pilatus autem rursus interroga¬
bateumdicens Non respondes quicquam : Vide
inquantis te accusant. Ihs̃ autem amplius nihilres¬
pondit ita ut mirar& urpilatus. Perdiem autem
festum dimittere solebatillis: unum ex uinctis
quemcumq p&issent. Erat autem qui dicebatur.
bar abbas quicum seditiosis eratuinctus quin seditione
fecerat homicidium. Et cumascendiss& turba coe¬
pitrogare: sicut semꝑ faciebat illis. Pilatus autem :¬
responditeis & dixit . Vultis demittam uobis regem
iuda eorum : Sciebatenim quod perinuidiam tradidis¬
sent eum summis acerdotes. Pontifices autem concita¬
uerunt turbam : ut magis barabban dimitter& eis.

Expanded text:
mane consilium facientes summi sacerdotes cum semane consilium facientes summi sacerdotes cum senioribus et scribis et universo concilio vincientes Iesum duxerunt et tradiderunt Pilato et interrogavit eum Pilatus tu es rex Iudaeorum at ille respondens ait illi tu dicis et accusabant eum summi sacerdotes in multis Pilatus autem rursum interrogavit eum dicens non respondes quicquam vide in quantis te accusant Iesus autem amplius nihil respondit ita ut miraretur Pilatus per diem autem festum dimittere solebat illis unum ex vinctis quemcumque petissent erat autem qui dicebatur Barabbas qui cum seditiosis erat vinctus qui in seditione fecerant homicidium et cum ascendisset turba coepit rogare sicut semper faciebat illis Pilatus autem respondit eis et dixit vultis dimittam vobis regem Iudaeorum sciebat enim quod per invidiam tradidissent eum summi sacerdotes pontifices autem concitaverunt turbam ut magis Barabban dimitteret eis
Abbreviated transcription (Latin):
autem sacerdos scindens uestimenta sua: ait. Quid ad¬
hucdesideramꝰ testes : Audistis blasphemiam: quid uob
uid&ur: Quiomnes condemnauerunt eum ersereum
mostis. Et coeperunt quidam conspuere eum & uelare
faciemeiꝰ: & colaphis eum caedere & dicere ei. ꝓph&iza
et ministri alapis eum caedebant. Et cumess& p&rus
in atriodeorsum: uenituna ex ancillis summis acerdo¬
tis : &cumuidis s& p&rum calefacientem se: aspiciens
illum ait. Et tucumihũ nazareno eras. Atillenegauit
dicens. Nequescio. Neque noui quiddicis. Et exiit foras
ante atrium : & gallus cantauit . Pursus autem cum
uidiss&illum ancilla : coepit dicere circum stantibus.
quia hic exillis est . Atille iterum negauit. et pꝰpusillũ
rursus qui as stabant dicebant p&ro. Vere exillis es.
nam & galilacus es. Ille autem coepit anathematizare
& iurare : quia nescio hominemistum quem dicitis.
p&rus uerbi quod dixerateiihr̃ : prius quamgallus can¬
t& bis termenegabis. et coepit flere. Et confestim

Expanded text:
os scindens vestimenta sua ait quid adhuc desideramus testes audistis blasphemiam quid vobis videtur qui omnes condemnaverunt eum esse reum mortis et coeperunt quidam conspuere eum et velare faciem eius et colaphis eum caedere et dicere ei prophetiza et ministri alapis eum caedebant et cum esset Petrus in atrio deorsum venit una ex ancillis summi sacerdotis et cum vidisset Petrum calefaillum, ait: Et tu cum Jesu Nazareno eras? At ille negavit, dicens: Neque scio, neque novi, quid dicas. Et exiit foras ante atrium, et gallus cantavit. Rursum autem cum vidisset illum ancilla, coepit dicere circumstantibus: Quia hic ex illis est. At ille iterum negavit. Et post pusillum rursus qui astabant, dicebant Petro: Vere ex illis es: nam et Galilaeus es. Ille autem coepit anathematizare, et jurare: Quia nescio hominem istum quem dicitis. Petrus verbi quod dixerat ei Iesus priusquam gallus cantet bis ter me negabis et coepit flere et confestim
Abbreviated transcription (Latin):
Et cumeo crucifigunt duos latrones: unum ad extris
& alium a sinistris eiꝰ. Et adimpl&a est scriptura
quaedicit: & cuminiquis reputatus est. Et praeter¬
euntes blasphemabant eum : mouentes capita sua &
dicentes. Vah quidestruit templum & in trib: dieb:
aedificat : Saluum factem & ipsum: descendens de
cruce. Similiter & summis acerdotes in ludentes ad

Expanded text:
s: unum a dextris, et alium a sinistris ejus. Et impleta est scriptura quae dicit: Et cum iniquis reputatus est. Et praetereuntes blasphemabant eum, moventes capita sua, et dicentes: Vah, qui destruit templum, et in tribus diebus reaedificat. Salvum fac teipsum, descendens de cruce. Similiter et s
Abbreviated transcription (Latin):
angelu iohannis natiuitate p̃sumpta cui euangelium
scriber& &in quo clectus scriber& indicar& conter¬
tansinse conpl&a es se quacer sentabaliis inchoata
Cuiid eo pꝰbaptismumfiliidĩ aperfectione generationis
in xp̃o impl&ae rep&endae a principio natiuitatis hu¬
manae potestas ꝑmissa est ut requirentib: demonstrar&
Inquo app̃hendens erat Natham filium introitu recur¬
rentis indm̃ generationis ammisso indisparabilisdĩ
p̃dicans in hominib: xp̃msuumperfecti opus hominis
redire in seperfilium facer& qui ꝑdauid patremuenienti¬
bus iter p̃bebat in xpo. cuilucae non in merito &iam seri¬
bendorum apostolicorum actuum potestas in mysterio

Expanded text:
mpta: cui Evangelium scriberet, et in quo electus scriberet, indicaret: contestans in se completa esse, quae essent ab aliis inchoata. Cui ideo post baptismum Filii Dei, a perfectione generationis in Christo impletae, repetendae a principio nativitatis humanae, potestas permissa est: ut requirentibus demonstraret, in quo apprehendens erat per Nathan filium David introitu, recurrentis in Deum generationis admisso, inseparabilis Dei, ut praedicans in omnibus Christum suum perfecti opus hominis redire in se per filium faceret: qui per David patrem venientibus iter praebebat in Christo. Cui lucae non immerito etiam scribendorum Actuum apostolorum potestas in ministeri
Abbreviated transcription (Latin):
descendat Nunc decruce : ut uid eamus &credamus
Et quicum eo cruci fixi erant : conuiciabanturei.
Et factahora sexta: tenebrae factae sunt ꝑtotam
terram : usque in horam nonam. Ethoranona ex¬
clamauiti h s̃ uoce magnadicens. heloi. helor lemasa¬
bacthani: quod est interp̃tatum. Dr̃meus ds̃ meus
ut quid medereliquisti: Et quidam decircum stan¬
tibus audientes: dicebant. Ecceheliam uocat.
Currens autemunus &implens sphongeam ac&:
circum ponensque calamo potumdabat ei dicens.
Sinite uideamus siueniat helias ad deponendum cũ
Ihs̃ autem emissauoce magna: expirauit.
Etuelum templiscissum est induo: a summo usque
deorsum. Uidens autem centurio quiex ad uerso

Expanded text:
c de cruce ut videamus et credamus et qui cum eo crucifixi erant conviciabantur ei et facta hora sexta tenebrae factae sunt per totam terram usque in horam nonam et hora nona exclamavit Iesus voce magna dicens Heloi Heloi lbacthani, quod est interpretatum: Deus meus, Deus meus, ut quid me dereliquisti? Et quidam de circumstantibus audientes dicebant ecce Heliam vocat currens autem unus et implens spongiam aceto circumponensque calamo potum dabat ei dicens sinite videamus si veniat Helias ad deponendum eum Iesus autem emissa voce magna exspiravit et velum templi scissum est in duo a sursum usque deorsum videns autem cen
Abbreviated transcription (Latin):
ferebant: aduersus eum dicentes. Qm̃ nos audiuimus
eum dicentem. Ego dissoluam templum hoc manu fac¬
tum : & pertriduum aliud non manu factum aedificabo
etnonerat conueniens testimonium illorum. et ex¬
surgens summus sacerdos inmedium : interrogauit
ihm̃dicens. Non respondes quicquam ad ea quae tibi
obiciuntur abhis : Ille autem tacebat: & nihil respon¬
dit. Pursum summus sacerdos interrogabat eum:
& dicitei. Tues xp̃r filius dibenedicti: Ihs̃ autem. dix̃
illi. ego sum. Et uid ebitis filium hominis adextris¬

Expanded text:
adversus eum, dicentes. Quoniam nos audivimus eum, dicentem: Ego dissolvam templum hoc manu factum, et per triduum aliud non manu factum aedificabo. Et non erat conveniens testimonium illorum. Et exsurgens summus sacerdos in medium, interrogavit Jesum, dicens: Non respondes quidquam ad ea, quae tibi objiciuntur ab his? Ille autem tacebat, et nihil respondit. Rursum summus sacerdos interrogabat eum, et dixit ei: Tu es Christus Filius Dei benedicti? Jesus autem dixit illi: Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
pascha postbiduum Et quaerebant summis acerdotes
& scribae quomodo eumdolo tenerent & occiderent. Di¬
cebantenim Non indiefesto: Nefoste tumultus fier&
populi. Et cumess& ihr̃b&hania indomosimonis lepsi
& recumber& : uenitmulier habens alabastrum unguenti
nardi spicati p̃tiosi : & fracto alabastro: effudit suꝑ capũ
eius. Erant autem quid amindigne ferentes. intram&
ipsos & dicentes. Vt quid ꝑditio ista unguenti facta est᷑
Poterat enimunguentum istud ueniri plus quamtri¬
centis denariis &dari pauperib: et fremebantineã.
Ihs autem : dixit Sinite eam. quid illimolesti estis:
bonumopus: operata estinme. Semꝑ enim pauperes
hab&is uobiscum: &cumuolueritis. potestis illis

Expanded text:
azyma post biduum et quaerebant summi sacerdotes et scribae quomodo eum dolo tenerent et occiderent dicebant enim non in die festo ne forte tumultus fieret populi et cum esset Bethaniae in domo Simonis leprosi et recumberet venit mulier habens alabastrum unguenti nardi spictes intra semet ipsos et dicentes ut quid perditio ista unguenti facta est poterat enim unguentum istud veniri plus quam trecentis denariis et dari pauperibus et fremebant in eam Iesus autem dixit sinite eam quid illi molesti estis bonum opus operata est in me semper enim pauperes habetis vobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
autem facto : uenitcumduodecim. Et discumbentib eis
& manducantibus: aitihs̃: A mendi co uobis : quia unus
ex uobis me trad& quimanducat mecum. Atilli coeper̃
contristari & dicereei singillatim. Numquid ego
Quiaitillis. Vnus exduodecim: qui intingitmecumin
catino. Et filius quidem hominis: uad& sicut scriptũ
est deco. Ua eautem hominuilli : ꝑquem filiur hominis
trad&ur. Bonumeratei : sinoness& natus homo ille.
Etmnanducantib illis: accepitihs̃ panem & benedicens

Expanded text:
entibus eis, et manducantibus, ait Jesus: Amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me, qui manducat mecum. At illi coeperunt contristari, et dicere ei sigillatim: Numquid ego? Qui ait illis: Unus ex duodecim, qui intingit mecum in catino. Et filius quidem hominis vadit sicut scriptum est de eo: Vae autem homini illi, per quem filius hominis tradetur. Bonum erat ei si natus non fuisset homo ille. Et manducantibus i
Abbreviated transcription (Latin):
ut crucifiger&ur. Milites autem duxerunt eum intro
in atrium p̃torii: & conuocant tatam cohostem: &
induunt eum purpura & in ponunt ei plectentes spine¬
am coronam : & coeperunt salutare eum auerex
iuda eorum. Et percutiebant caputeiꝰ harundine: &
conspuebant eum: & ponentes genua ad orabanteũ.
Et postquam in luserunt ei : exueruntillum purpura.
& induerunt eumuestimentissuis. Et ducuntillum:
ut cruci figerenteum. Et angariauerunt p̃ter euntem:

Expanded text:
tes autem duxerunt eum intro in atrium praetorii et convocant totam cohortem et induunt eum purpuram et inponunt ei plectentes spineam coronam et coeperunt salutare eum have rex Iudaeorum et percutiebant caput eius harundine et conspuebant eum et ponentes genua adorabant eum et postquam inluserunt ei exuerunt illum purpuram et induerunt eum vestimentis suis et educunt illum ut crucifigerent eum e
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorum. Surgite eamus: eccequime trad& ꝓpeest
Et adhuc eoloquente: uenitiudas scarioth unus ex
duo decim: & cumillo turba multa cumgladiis & lignis
a summis sacerdotib: & scribis & aseniorib Pederat
autem traditor eiꝰ signum eis dicens Quemcumque
osculatus fuero : ipse est ten&eeum &ducite. Et cum¬

Expanded text:
est. Et adhuc eo loquente, venit Judas Iscariotis, unus de duodecim, et cum eo turba multa, cum gladiis et lignis, a summis sacerdotibus et scribis, et senioribus. Dederat autem traditor ejus signum eis, dicens: Quemcumque osculatus fuero, ipse est, tenete eum, et du
Abbreviated transcription (Latin):
autceste scriptorum uitio de prauata mani¬
in latino pene ab ipsir iacunabulis intergrã¬
maticos er& ores &philop̃hos d&riti su¬
mus. Quod ñ aped grecos post septuaginta edia¬
tionem iam xp̃i cuangelio coruscante iudaeus
aquila & srmmacheis actheodotion iudaran¬
tes her&ici sunt receptiqui multa mysteria
siluatoris sub dola interptatione celaueruni.
as & explanantur ab eccle niasticisuiris. quan¬
tomagis ego xp̃ianur deparentib: xp̃ianis. &¬
uexillum citucis in mea frontepostans. cuius
studium fuit omirsarepecere de prauat
corrigere & sa cramenta eccleae puro & fii¬
deli aperire sermone. uela fastidiosis uel a
malignis leatorib: non debeoreprobari
Haotant quiuolunt uecrer libros nel inmẽ¬
branic surpurcis auro argentoq descriptos
ueluncialib: ut uulgo aiunt ltteris onera ma¬
zis exarata quam codicer. Dummilii meisq
ꝑmitta s̃ pauperes habere scedulas. & ñtã

Expanded text:
aut certe scriptorum vitio depravata, maniaut certe scriptorum vitio depravata, maniin Latino pene ab ipsis incunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos detriti sumus. Quod si apud Graecos, post Septuaginta editionem, jam Christi Evangelio coruscante, Judaeus Aquila, Symmachus, et Theodotio, judaizantes haeretici, sunt recepti, qui multa mysteria Salvatoris subdola interpretatione celarunt, ias, et explanantur ab ecclesiasticis viris: quanto magis ego Christianus, de parentibus Christianis exillum crucis in mea fronte portans, cujus studium fuit omissa repetere, depravata corrigere, et sacramenta Ecclesiae puro ac fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, vel a malignis lectoribus non debeo reprobari? Habeant qui volunt veteres libros, vel in membranis purpureis auro argentoque descriptos, vel uncialibus, ut vulgo aiunt, litteris, onera magis exarata, quam codices: dummodo mihi, meisque permittant pauperes habere schedulas, et non tam
Abbreviated transcription (Latin):
ipse merep̃hendo & agopaenitentiam in sauil
la&cinere : exa m&riuersussun dactilo spon¬
deoq currenter: Et propter linguae idicma
orebro recipientes & alios peder non carun¬
dem syllabarum sed eorum demtemporum.
Interdum quoq: rihmus ipse dulcis & tinnu¬
lus festur numeris lege solutis : quod m&ri¬
cimagis quam simplex lector intellegunt.
Aiupra dicto autem uersuusq ad finem libri.
paruum comma quod reman& prosa oratio¬
ne contexitur. Quod sicui uid&ur incredulũ
im&ra scilic& esse apud hebreos. & in morẽ
nostriflacci grȩciq pindari & alchei & saf¬
pho. uel psalterium uellamentatianer hie¬
remiac uel omnia ferme scripturarum can¬
tica conp̃hendi. legat philonem. iosepum ori¬
genem. caesariensemeusebium: & corum
astimonio. meuerum dicere conprobabit.
Audiant qua propter canes inci idcircome
in hoc uolumine laboras se. non ut interp̃ta¬
tionem antiquam reprehendam. sod ut eaq̃
in illa aut obscura sunt aut omissa

Expanded text:
ehendo, et ago poenitentiam in favilla et cinere: hexametri versus sunt, dactylo spondaeoque currentes: et propter linguae idioma, crebro recipientes et alios pedes, non earumdem syllabarum, sed eorumdem temporum. Interdum quoque rhythmus ipse dulcis et tinnulus fertur numeris lege metri solutis: quod metrici magis, quam simplex lector intelligunt. A supradicto autem versu usque ad fidem libri, parvum comma quod remanet, prosa oratione contexitur. Quod si cui videtur incredulum, metra scilicet esse apud Hebraeos, et in morem nostri Flacci, Graecique Pindari, et Alcaei, et Sappho, vel Psalterium, vel Lamentationes Jeremiae, vel omnia ferme Scripturarum cantica comprehendi, legat Philonem, Josephum, Origenem, Caesariensem Eusebium, et eorum testimonio me verum dicere comprobabit. Audiant quapropter canes mei, idcirco me in hoc volumine laborasse, non ut interpretationem antiquam reprehenderem, sed ut ea, quae in illa aut obscura sunt, aut omissa,
Abbreviated transcription (Latin):
nime obintelletiam hiuus uo luminis tradẽ
quendam preceptorem quiapud hebrcos pri¬
mus habern putabatur nonpatuir redemir¬
se mhamir. cuius doetrina in alicind ꝓpfeceri᷑.
pescio. Hocunum scio nonptiut se me inter¬
ptari uisi quodant cintellextam. A prin cipio
it a que uoluminis usqi aduerba iob: apud bebre¬
os prosa oratio est. Porro a uerbis iob in quib
ait. pereat dies in quanatus sum & nox in qua
dictum est conceptus est homo. uisq: ad eun bo cũm

Expanded text:
ni me ob intelligentiam hujus voluminis, Lyddaeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus haberi putabatur, non parvis redemisse nummis: cujus doctrina an aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio, non potuisse me interpretari, nisi quod ante intellexeram. A principio itaque voluminis, usque ad verba Job, apud Hebraeos prosa oratio est. Porro a verbis Job, in quibus ait, Pereat dies, in qua natus sum, et nox, in qua dictum est, conceptus est hom
Abbreviated transcription (Latin):
paulominus habitass& in inferno anima mea
tationum mearum quae sunt in me intrinsecus
consolationes tuae delectabant animam meã.
Num quid pasticeps erit tui thronus in sidiarũ¬
qui fingis laborem in p̃cepto. Copulabuntur
aduersus animam iusti. & sanguinem innocen¬
tem condemnabunt. Erit autẽ mihi dñs in
refugium. & ds̃ meus quasi p&ra speimeȩ
Et restitu& suꝑ eos iniquitatem suam. & in ma¬

Expanded text:
paulo minus habitasset in inferno anima mea:paulo minus habitasset in inferno anima mea:tationum mearum, quae sunt in me intrinsecus: consolationes tuae delectabunt animam meam. Numquid particeps erit tui thronus insidiarum fingens dolorem in praecepto. Copulabuntur adversus animam justi, et sanguinem innocentem condemnabunt: Erit autem Dominus mihi in refugium. et Deus meus quasi petra spei meae. Et restituet super eos iniquitatem suam
Abbreviated transcription (Latin):
Sultionum dñe: ds̃ ultionum ostendere
Eleuare qui iudicas terram. red deuicissitu¬
dinem suꝑbis. Vsque quo impudñe. usq quo
impii ex altabuNur. Fluent loquentes mendaci¬
um. garrient omnes qui operaNur iniquitatẽ
Populum tuum dñe conterenNT. & hereditatem
tuam adfligent. Viduam & aduenam inter¬
ficient. & pupillos occideNT. Et dixerunt non
gite stulti inpopulo. & insipientes aliquando
discite. Qui plantauit aurem non audi& aut
qui finxit oculum non uidebit. Qui erudit gen¬
tes non argu&. qui do c& hominem sciertiã
Dp̃s nouit cogitationes hominum. qui aua¬
nae sunt. Beatus uir quem erudieris dñ e
adieb ad flictionis. donec fodiatur impio inte¬
ritus Non enim derelinqu& dñs populum suũ
& hereditatem suam non deser&. qm̃ ad iusti¬
tiam reuest&ur iudicium. & sequentur illud
omnes recti corde. Quis st abit ꝓme aduersũ
malos. quis stabit ꝓme aduersus operarios
iniquitatis. Nisi quia dñs auxiliator meus

Expanded text:
ultionum, Domine; Deus ultionum, ostendere. Elevare, judex terrae: redde vicissitudinem superbis: Usquequo impii, Domine, usquequo impii exsultabunt; Fluent loquentes antiquum; garrient omnes qui operantur iniquitatem; Populum tuum, Domine, conterent, et haereditatem tuam affligent; Viduam et advenam interficient, et pupillos occident; Et dixerunt, non Deus Jacob? Intelligite, stulti in populo, et insipientes aliquando discite. Qui plantavit aurem, non audiet: aut qui finxit oculum, non videbit h. retes, non arguet, qui docet hominem scientiam? Dominus novit cogitationes hominum, quia vanae sunt. Beatus vir quem tu erudieris h.a diebus afflictionis: donec fodiatur impio interitus. Non enim derelinquet Dominus populum suum, et haereditatem suam non deseret. Quoniam ad justitiam revertetur judicium, et sequentur illud omnes recti corde. Quis stabit pro me adversus malos? quis stabit pro me adversus operarios iniquitatis? Nisi quia Dominus auxiliator meus:
Abbreviated transcription (Latin):
rios meos ut quiescat inimicus cultor. Vide¬
boenim caclostuos operadigitorum tuorum lu¬
tem suꝑ opera manuumtuarum. cuncta posuisti
sub pedib: eius. Ouer & armenta omnia in suꝑ&
animalia agri. Auescaeli & pisces maris qui ꝑ¬
transeunt semitas ponti Dñe dominator nos¬
ter quam grande est nomentuum in uniuer

Expanded text:
rios tuos, ut quiescat inimicus et ultor. Videbo enim coelos tuos opera digitorum tuorum, lutem super opera manuum tuarum, cuncta posuisti sub pedibus ejus. Oves et armenta omnia, insuper et animalia agri. Aves coeli et pisces maris, qui pertranseunt semitas marium. Domine dominator noster, quam grande est nome
Abbreviated transcription (Latin):
deititi. quoniam exhostationem quidem suscepit :
Sed cum sollicitior ers&. sua uoluntate ꝓfectus
est aduos. Misimus autem cum illo fratregi¬
nostrum : cuius laus est in euangelio ꝑomnes ecele¬
sias Non solum autem : sed & ordinatur ab eccles uir
comes peregrinationis nostrae in hac gratia quȩ
ministratur a nobis ad dñigloriam & distinatam
uoluntatem nostram: Deuitantes hoc Nequis nos
uituper& in hac plenitudine quaeministratur
Non solum coramdõ : sed &iam coram hominibus
Misimus autem cumillis & fratremnostrum:
quem ꝓbauimus in mult gist e esollicitum erse

Expanded text:
de Titi: quoniam exhortationem quidem suscepit, de Titi: quoniam exhortationem quidem suscepit, sed cum sollicitior esset, sua uoluntate profectus est ad uos. misimus autem cum illo fratrem, cuius laus est in euangelio per omnes ecclesias — non solum autem, sed et ordinatus ab ecclesiis comes peregrinationis nostrae in hac gratia, quae ministratur a nobis ad domini gloriam et destinatam uoluntatem nostram, — deuitantes hoc, ne quis nos uituperet in hac plenitudine, quae ministratur non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus. Misimus autem cum illis et fratrem nostrum, quem probavimus in multis saepe sollicitum esse
Abbreviated transcription (Latin):
& gaudii decreuerunt. Ita ut exultent in eo
& mittant sibi mutuo pastes epularum & ciboꝵ
Scripsit itaq mardo cheus omniahaec & litteris
conp̃hensa misit adiudaeos qui ln omnib regis
puncus morabantur tam inuicino positis quã
ꝓcul ut quastam decimam & quintã decimani
diemmensis adar ꝑfecte susciperent. & reuesten¬
te semꝑ anno sollemni honore celebrarent q
idipsis dieb sc̃ ulti sunt iud aei dcinimicis suus
& luctus atq tristitia ix hilaritatẽ gaudiumq
conuersa sint Essentq isti dies epularum
atq la&itiae & mitterent sibi inuicem eborũ
pastes & paupcrib munus cula largirentur
Susceperunt que iudaci in sollem nemritum
cuncta quac cõ tempore facere coeperunt¬
& quae mardo cheus litteris facienda mandaue¬
rat Aman enim filius amadathi stirpis agag
hostis & aduersarius iuda corum cogitauit contra
eos malum ut occider& cos atq deler&. Et mi¬
sit phur quod nr̃a lingua uestitur in sostem. Et

Expanded text:
et gaudii decreverunt ita ut exultent in eo et gaudii decreverunt ita ut exultent in eo et mittant sibi mutuo partes epularum et ciborum scripsit itaque Mardocheus omnia haec et litteris conprehensa misit ad Iudaeos qui in omnibus regis provinciis morabantur tam in vicino positis quam procul ut quartamdecimam et quintamdecimam diem mensis adar pro festis susciperent et revertente semper anno sollemni honore celebrarent quia in ipsis diebus se ulti sunt Iudaei de inimicis suis et luctus atque tristitia in hilaritatem gaudiumque conversa sint essentque istae dies epularum atque laetitiae et mitterent sibi invicem ciborum partes et pauperibus munuscula largirentur susceperuntque Iudaei in sollemnem ritum cuncta quae eo tempore facere coeperant et quae Mardocheus litteris facienda mandaverat Aman enim filius Amadathi stirpis Agag hostis et adversarius Iudaeorum cogitavit contra eos malum ut occideret illos atque deleret et misit phur quod nostra lingua vertitur in sortem et