comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gub̾nat. donec eam ad portum salutis et̃ne ꝑdu¬
cẽt. Item in aliam partẽ naus accipit᷑. ut in ysa¬
ia ululate naues maris. quo noĩe cdesignant᷑ filio¬
sophi uel heretici in anis questionib oberrantes.
Rates primum ⁊ antiqͥssimũ natugii genꝰ crudĩ¬
bus tignis asseribusq ssertũ. ad ciius similitudi¬
nem tabricate naues ratarie dicte. Nunc iam
rates abusure naues. nã ꝓpͥo rates sc̃ conexe inuicẽ
trabes. Trieris naius magna. qm greqi dulconẽ
uocant. de qua in ysaia ñ tͣnsibit ꝑ eam trieris
magna. Liburnee dicte alibiis. naues eni sunt
negotiatoꝵ. de qualib oratiꝰ ibis libͣnis in t̾ra ita
nautũ. Rostrate naues uocate: ab eo qd̾ infronte ros¬
tra erea habeant ꝓpt̾ scopulos ne feriant᷑. ⁊ colii¬
dant᷑. Longe naues ft̃ qͣs dromones uocamꝰ. dicte eo
qd̾ longiores sint cet̾is. qͥb cont᷑riꝰ muscł. curtum
nauigiũ. Dromo aut̃ adecrendo dictus cursũ enĩ

Expanded text:
gubernat, donec eam ad portum salutis aeternae perducat. Item in aliam partem navis accipitur, ut in Isaia: Ululate, naves maris ; quo nomine designantur philosophi, vel haeretici inanibus quaestionibus oberrantes. Rates, primum et antiquissimum navigii genus, e rudibus tignis asseribusque consertum: ad cujus similitudinem fabricatae naves ratariae dictae. Nunc jam rates abusive naves: nam proprie rates sunt connexae invicem trabes. Trieris navis magna, quam Graece durconem vocant, de qua in Isaia: Non transibit per eam trieris magna . Liburnae dictae a Libyis: naves enim sunt negotiatorum, de quibus Horatius: bis Liburnis inter alta navium. Rostratae naves vocatae ab eo quod in fronte rostra aerea habeant propter scopulos, ne feriantur et collidantur. Longae naves sunt, quas dromones vocamus: dictae eo quod longiores sint caeteris: cujus contrarius musculus, curtum navigium. Dromo autem a decurrendo dictus: cursum enim
Abbreviated transcription (Latin):
rciũ quarũ¬
modi deinceps ex parte notanda de cerno.
Artifex generale nomen uocat᷑. qd̾ artem faciat. sic̃
Nauderꝰ dñs nauuis est appellatus. ita qd̾ nauis in sor¬
te eiꝰ sit. cleros enĩ grece sors dicit᷑. tetͥi autẽ in naui
in contͦbatione sunt. Gub̾nio qui & gub̾nator. qͣi
cohib̾nator. qd̾ cohibeat prudentia sua hib̃nia .i. tẽ¬
pestatis maris. Hautẽ anaue dictꝰ ꝑ diriuationem.
Nauita autẽ ꝓ nautẽ petice dr̃. sicut mafros ꝑmars.
nomã rectum est nauta R emȩxnocat᷑ qd̃ remũ gerit.
sic aut̃ remex quomͦ tubex dr noĩatiuo casu. ẽ pi¬
pata greto noĩe appellatur. qui latine dr suꝑ ue¬
niens. Hic nicħ ht negociis. ⁊ naulo dato in alias
t̾ras tnsire disponit. Nauem quidem ꝑhibent dic¬
tam. eo qd̃ nairiũ rectorem que erat .i. peritum.
sapientem. strenuũ. qui contine ⁊ gub̾nare nouiꝰt.
ꝓpt̃ maritima ꝑicła. Et casus. unde est illud sa¬
lomonis: intelligens gub̃nacła possidebit. Nauis

Expanded text:
rtium quarunmodi deinceps ex parte notanda studui. Artifex generale nomen vocatur quod artem faciat, sicutNauclerus domnus navis est, appellatus ita quod navis in sorte eius sit; κλῆρος enim Graece sors dicitur. Ceteri autem in navi in contributione sunt. Gubernio, qui et gubernator, quasi coibernator, quod coibeat prudentia sua iberna, id est tempestates maris. Nauta a nave dictus per derivationem. Navita autem pro nauta pnam rectum est nauta. Remex vocatur, quod remum gerit: sic autem remex, quomodo tubex, dicitur nominativo casu. Epibata Graeco nomine appellatur, qui Latine dicitur superveniens: hic nihil habet negotii, sed naulo dato in alias terras transire disponit. Navim quidam perhibent dictam, eo quod gnavum rectorem quaerat, id est, peritum, sapientem, strenuum, qui continere et gubernare novit propter maritima pericula et casus: unde et illud Salomonis: Intelligens gubernacula possidebit . Navis
Abbreviated transcription (Latin):
N sacro gͦ eloqͥo intelligentie magna discretio est.
Sepe enĩ in qͥbꝰdam locis illiꝰ ⁊ istoria seruanda ẽ.
⁊ allegoria: ⁊ sepe in qͥb̾dam sola exqͥrenda ẽ alle¬
goria. Aliq̃n uͦ sola necesse est ut teneat᷑ istoria.
Nam in qͥb̃dam locis sic̃ diximꝰ istoria simł te¬
nenda est ⁊ allegoria: ut et tardiores pascant᷑ ꝑ
istoriam. ⁊ uelociores ingenio ꝑ allegoriã. Unde
cum loqͣnte deo popłs lampades ⁊ sonitũ buci¬
ne ⁊ montẽ fumigantẽ cern̾et. ꝑterritꝰ petiit.
ut eis ꝑ moysen dñs loqueret᷑. unde scͥptũ est.
Stetit popłs delonge: ⁊ moyses accessit ad ca¬
liginẽ in qͣ erat d̾s. Turba qͥppe popłi allego¬
riaꝵ caliginẽ ñ ualet penetrare. qr ualde
paucoꝵ ẽ sp̃italẽ intellectũ rimare. E enĩ
mentes carualiũ sola sepe historia pascunt᷑:
loqͣute deo steat popłs alonge. Qa uͦ sp̃itales qͥꝙ¬
allegoriaꝵ nubem penetrant: ut sp̃italit̾ dei uer¬

Expanded text:
n sacro eloquio intelligentiae magna discretio est. Saepe enim in quibusdam locis illius et historia servanda est et allegoria: et saepe in quibusdam sola exquirenda est allegoria; aliquando vero sola necesse est ut teneatur historia. Nam in qnenda est et allegoria, ut et thistoriam, et velociores ingenio per allegoriam. Unde cum loquente Deo populus lampades et sonitum buccinae et montem fumigantem cerneret, perterritus petiit ut eis per Moysen Dominus loqueretur. Scriptum est: Stetit populus de longe: Moyses accessit ad caliginem in qua erat Deus. Turba quippe populi, allegoriarum caliginem non valet penetrare, quia valde paucorum est, spiritualem intellectum rimari. Quia enim mentes carnalium sola saepe historia pascuntur, loquente Deo, stetit populus de longe. Quia vero spirituales quiqallegoriarum nubem penetrant, ut spiritualiter Dei ver
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ eloqͦntia: qr uelut canes alt̾utro se lace
rant. Culex: ab aculeo dictꝰ. qͦ sangninẽ sugat. ha¬
bet enĩ in ore fistulam in modũ stimuili qͣ car¬
nem terebrat. ut sanguinẽ bibat. Scinifes: musce
minutissime st̃ aculeis ꝑmoleste qͣ t̾cia plaga suꝑbꝰ
egiptioꝵ popłs cesus est. hoc animal penius qͥdem
suspendit᷑ ꝑ aera uolitans. s ita subtile ẽ. ⁊ muui¬
tum.: ut ocłi uisũ nͥ acute cernentis effugiat. Corpꝰ
uũt cum insed̾it acerbissimo terebrat stimulo:
ita ut qͦm uolantẽ uidere qͥs ñ ualet. sentiat
statim aduenientẽ. hoc animał genꝰ suptilitati
heretice comparat᷑. que subtilibꝰ uerboꝵ stimul
aninas terebrat. tantaq calliditate arc̃ueuit:
ut deceptꝰ qͥsq ñ uideat. nͨ intelligat. unde decipiat᷑.
s in tnitate blasphemantes tociꝰ mitndi dissipant
fidem. Brucus. ingluiies uentͥs unde ⁊ supͣ. Residui¬

Expanded text:
hominum eloquentiam, qua velut canes alterutrum shominum eloquentiam, qua velut canes alterutrum srant. Culex ab aculeo dictus, quo sanguinem sugit. Habet enim in ore fistulam in modum stimuli, qua carnem terebrat, ut sanguinem bibat. Scinifes muscae minutissimae sunt aculeis permolestae: qua tertia plaga superbus Aegyptiorum populus caesus est. Hoc animal pennis quidem suspenditur per aera volitans; sed ita subtile et minutum, ut oculi visum, nisi acute cernentis, effugiat. Corpus autem cum insederit, acerbissimo terebrat stimulo, ita ut quem volantem videre quis non valeat, sentiat statim advenientem. Hoc ergo animalis genus subtilitati haereticae comparatur, quae subtilibus verborum stimulis animas terebrat, tantaque calliditate circumvenit, ut deceptus quisque nec videat nec intelligat unde decipiatur: sed in Trinitate blasphemantes totius mundi dissipant fidem. Bruchus ingluvies ventris. Unde et supra: Residu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃n adulatores qͥq uerba loqͥntiũ fauoribꝰ extol¬
lunt. Poma qͦ arboꝵ deuorant. qͣndo uanis lau¬
ca ex greco uenit sic̃ ⁊ mus. hec sic̃ ⁊ apes necate
in aͣ aliqͦtiens pꝰ uniꝰ hore spatiũ reuiuiscunt.
Emomia grece uocat᷑.i. musca canina. Nam tit
cino grete. canis uocat᷑. Musce. inmundos sp̃c ł pec¬
catores. sqͣlores uitioꝵ sectantes sig̾ant. qͥ sordibꝰ
scelerũ oleũ miscd̾ie atq caritatis corrãpunt.
unde in eccłaste scͥptũ est. Musce morientes ext̃¬
minant suauitatẽ ungnenti: sicq malꝰ mixtꝰ bo¬
nis contaminat płimos qͦm musce si moriant᷑ in
unguento ꝑdunt odorem. ⁊ saporẽ illiꝰ. sic ⁊ calli
cure desid̾ioꝵ carnaliũ designant᷑: Egip̾tꝰ gͦ muscis
ꝑ qͣm canini mores significant᷑. in qͥbꝰ humane men¬
tis uoluntas ⁊ libido carnis arguit᷑. Potest qͥdem
ħ loco significari etiã ꝑ muscam caninã forensis

Expanded text:
quando adulatores quique verba loquentium favoribus extolquando adulatores quique verba loquentium favoribus extollunt. Poma quoque arborum devorant, quando vanis lauca ex Graeco venit, sicut et mus. Hae, sicut et apes, necatae in aqua aliquotiens post unius horae spatium reviviscunt. Cynomya Graece vocatur, id est, musca canina. Nam cino cyon Graece, canis vocatur. Muscae immundos spiritus vel peccatores squalores vitiorum sectantes significant, qui sordibus scelerum oleum misericordiae atque charitatis corrumpunt. Unde in Ecclesiaste scriptum est: Muscae morientes exterminant suavitatem unguenti : quia malus mistus bonis contaminat plurimos, quomodo muscae si moriantur in unguento, perdunt odorem et saporem illius: sic et callidcurae desideriorum carnalium designantur. Aegyptus ergo muscis runt: per quam canini mores significantur, in quibus humanae mentis voluntas et libido carnis arguitur. Potest quidem hoc loco significare etiam musca canina forensem
Abbreviated transcription (Latin):
sa aũt eiꝰ erat locusta ⁊ mel siluestre. qr de conũsi¬
one popłoꝵ ad fidem xp̃i pastꝰ ci fiebat delectabił
atq suauis. Item in exodo octaua plaga legrc᷑
t᷑ a qͥb̃dam dissidentis a se ⁊ discordantis huma¬
ni gen̾is inconstantia confutati. Locusta popłs
gentiũ ut in salomone. Locusta regem ñ habet
⁊ egredit᷑ uniũsa ꝑ turmas. Item locuste. demo¬
nes ut in apocalipsi. Et de fumo egresse st̃ locu
custe ꝓ mobilitate leuitatis accipiende sunt tã¬
qͣm uage ⁊ salientis anime in scłi uoluptates.
Item ꝑ significationẽ locuste q̃ plusqͣm cct̾a minu¬
ta queq animantia humanis frugibꝰ nocent:
lingue adulantiũ expͥmunt᷑. q̃ t̾renoꝵ hominũ
mentes si qͣndo bona aliqͣ ꝓferre conspiciunt. ħ ad
ĩmod̾atiꝰ laudando corrũpunt. fructꝰ qͦ egiptioꝵ
est oꝑa cenodoxoꝵ qͣm locuste ext̾minant. dum adu¬
lantes lingue ad appetendas laudes tͣnsitorias cor
oꝑantis inclinant. herbas uͦ locuste comedunt:

Expanded text:
a autem ejus erat locusta et mel silvestre ; quia de conversione populorum ad fidem. Christi pastus ei fiebat delectabilis atque suavis. Item in Exodo octava plaga legiturgae putatur a quibusdam dissidentis a se et discordantis humani generis inconstantia confutari. Locusta populus gentium, ut in Salomone: Locusta regem non habet, et egreditur universa per turmas . Item locustae daemones, ut in Apocalypsi: Et de fumo egressae sunt loccustae pro mobilitate levitatis accipiendae sunt, tanquam vagae et salientes animae in saeculi voluptates. Item per significationem locustae, quae plusquam caetera minuta quaeque animantia humanis frugibus nocent, linguae adulantium exprimuntur, quae terrenorum hominum mentes, si quando bona aliqua proferre conspiciunt, haec immoderatius laudando corrumpunt. Fructus quippe Aegyptiorum est opera cenodoxorum, quam locustae exterminant, dum adulantes linguae ad appetendas laudes transitorias cor operantis inclinant. Herbas vero locustae comedunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm nuinutiã. q̃ iam ñ sit q̃ duudi ł secari possit. ħ est
athomꝰ in corꝑibꝰ. In tempore uͦ. sic intelligit᷑ athonꝰ.
Amiũ ũbi gr̃a diuidis in menses. menses in dies. dies
in horas. ad huc partes horaꝵ admittunt diuisionẽ
quousq uenias ad tm̃ temporis punctũ. ⁊ qͣndã
a possit. ⁊ ideo iam diuidi ñ potest. hec est athomꝰ tem¬
poris. In nuñus ut putci. octo diuidunt᷑ in .iiii.¬
qr insecabił est. sic ⁊ lut̾a. Nam or̃onem diuidis
in uerba. uerba in sillabas: sillabam in lit̾as.
lut̃a pars minima achomꝰ est. ñ diuidi potest. Atho¬
mus gͦ est qd̃ diuidi ñ podest. ut in geometrica
punctꝰ. Nam thomꝰ. diuisio d̾r grece. athomiꝰ. indi¬
uisio. Nam qͥntũ indiuisibił unitas ualeat in¬

Expanded text:
 secari possit. Haec est atomus in corporibus. In tempore vero sic intellegitur atomus. Annum, verbi gratia, dividis in menses, menses in dies, dies in horas; adhuc partes horarum admittunt divisionem, quousque venias ad tantum temporis punctum et quandam ci possit; et ideo iam dividi non potest. Haec est atomus temporis. In numeris, ut puta octo dividuntur in quia insecabilis est, sic et lutum. Nam orationem dividis in verba, verba in syllabas, syllabam in litteras. Littera pars minima atomus est, nec dividi potest. Atomus ergo est, quod dividi non potest, ut in geometria punctus. Nam tomus divisio dicitur Graece, atomus indivisio. Nam quantum indivisibilis unitas
Abbreviated transcription (Latin):
derate uinũ bibittr. leticiam p̃stat: cũ ultͣ modũ
excttat lites .i. qiͣ cornua dat. Idem autẽ & leuis apo
dionisiꝰ ã monte in die nisd. ubi dr̃ eẽ nutritꝰ. Cet̃¬

Expanded text:
derate vinum bibitur, letitiam prestat; cum ultra modum, derate vinum bibitur, letitiam prestat; cum ultra modum, excitat lites et quasi cornua dat. Idem autem et Liaeus, aDionysius, a monte Indie Niso, ubi dicitur esse nutritus. Me
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ omne fulmen de aere cadit. Idcirco aut̃ uul¬
canꝰ defemore iuinonis fingit᷑ natus. qd̃ fulmi-¬
na deimo aere nascunt᷑. Claudus aut̃ dr̃ uulcanꝰ.
qͥa ꝑ natãm numqm rectus est ignis. s qiͣ claudꝰ
eiꝰms speciem motũq ht̃. Ideo autẽ in fabroꝵ for¬
nace eundem uulcanũ auctorem dict̃.qr sine igne
nullũ metalli genꝰ fundi extendiq potest. Plu¬
ton grece dies piter. uel ditis pat̾. q̃ alii orcũ uocãt.
qiͣ receptorem mortuoꝵi Inde ⁊ orcas nuncupat᷑ uaᷤ.
qd̾ recipit aquas ipsc̃ ⁊ grece caron. Lib̃m alib̾ayã¬
to appellatũ uolt̃. qd̾ quasi mares in cͦeundo ꝑ eiꝰ
beneficium emissis seminib libentur. Qd̃ idẽ
liber muliebri ⁊ delicato corꝑe pingit᷑. Dicunt
enĩ mulieres aͣd tributas. ⁊ uinũ ꝓpt̃ excitandam
libidinem. Uñ ⁊ frons eiꝰ panpino cingit᷑. sed ideo
coronam uitream ⁊ cornu habet. qͥa cũ grate & mo

Expanded text:
quod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem Vulquod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem Vulcanus de femore Iunonis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascantur. Claudus autem dicitur Vulcanus, quia per naturam numquam rectus est ignis, sed quasi claudus eiusmodi speciem motumque habet. Ideo autem in fabrorum fornace eundem Vulcanum auctorem dicunt, quia sine igne nullum metalli genus fundi extendique potest. Pluton Graece, Latine Diespiter vel Ditis pater; quem alii Orcum vocant, quasi receptorem mortium. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. Liberum a liberamento appellatum volunt, quod quasi mares in coeundo per eius beneficium emissis seminibus liberentur; quod idem Liber muliebri et delicato corpore pingitur. Dicunt enim mulieres ei adtributas et vinum propter excitandam libidinem. Unde et frons eius pampino cingitur. Sed ideo coronam viteam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ europe raptum. Fuit enĩ urnaui cuiꝰ in signe
erat taurꝰ mͦ danaes ꝑ imbrem atireum appetisse
rum adstruprũ rapuerit. modo serpentem. quͥa rap¬
tauerit ⁊ cignũ qͥa cantau̾it. ⁊ ideo ñ figure iste
sunt. s plane de uitate scelera. Uñ tͦpe erat tales
deos credi. qͣles hoiẽs eẽ non debeant. Ianũ dicunt
qiͣ mund uel celi uel mensiũ ianuam. Duas ia¬
ni facies faciũt ꝓpt̾ orientem ⁊ occidentem. Cum uͦ
faciũt eum quadrifontem. ⁊ ianũ geminũ appellãt.
ad quatuor mundi partes hoc refert̃. uel ad qua¬
tuor elementa siue temꝑa. s dum hoc fingunt.
monstrum ñ dt̃mm factut᷑. Neptunũ aquas mun¬
di predicant. ⁊ dictus ab eis neptunus. quasi nube
tonans. Nulcanum uolunt ignem.:⁊ dictus uulca¬
nus. quasi uolans candorum uel qiͣ uolicanus. qd̾ ꝑ
aerem uolet. Ignis enim enubib nascit᷑. uñ etiã
homerꝰ dicit cum p̃cipitatum de aere in t̃ras.

Expanded text:
propter Europe raptum fuit: enim in navi cuius insigne propter Europe raptum fuit: enim in navi cuius insigne erat taurus modo Danaes per imbrem aureum appetisse rum ad stuprum rapuerit; modo serpentem, quia reptaverit; et cignum, quia cantaverit. Et ideo non figure iste sunt, sed plane de veritate scelera: unde turpe erat tales deos credi, quales homines non esse debeant. Ianum dicunt quasi mundi, vel celi, vel mensium ianuam duas Iani facies faciunt, propter orientem et occidentem. Cum vero faciunt eum quadrifrontem et Ianum geminum appellant, ad quatuor mundi partes hoc referunt, vel ad quatuor elementa sive tempora: sed dum hoc fingunt, monstrum non deum faciunt. Neptunum aquas mundi predicantonans. Vulcanum volunt ignem; et dictus Vulcanus quasi volans candor, vel quasi volicanus, quod per aerem volat. Ignis enim e nubibus nascitur. Unde etiam Homerus dicit eum praecipitatum de aere in terras,
Abbreviated transcription (Latin):
ganis designat᷑. Hunc latine a satu apellatum
ferunt qͣi ad ipsum satio oĩm ꝑtincat rerum.¬
uel a temꝑis longitudine qd̵ saturet᷑ annis. uñ ⁊eũ
greci cronos nomen hr̃e dicunt. Idest tempꝰ quod
filios suos fertur deuorasse. hoc est annos. quos tem¬
pus ꝓduxerit in se reuoluit. uel qd̃ eo semina
uñ oriunt᷑ iterum redeũt. Hunc celi patris absci¬
disse genitalia dict̃. qͥa nich in celo de seminibꝰ
nascitur. falcem tenet inquiũt̃ ꝓpt̾ agri culturam
significandam. uel ꝑpt̾ annos ⁊ temꝑa. qd̃ in se redeãt.
uel ꝓpt̾ sapientiam qd̾ uitꝰ acuta sit. In aliqͥb aut̃
cunitatib sat᷑no lib̾os suos deuorasse solitum tradi
derunt. Iouis fert᷑ a uiuando dictus. Et iupit̾ qrͣiu
uans pater. hoc est om̃ibꝰ p̾stãs. hunc ⁊ pͥuato titło
iouem obtimum dixert̃. dum fuisset in cestor in
sius impudiciis in extraneis. quem mͦ taurum fingt̃¬

Expanded text:
ganis designatur hunc et Latini a satu appellatum ganis designatur hunc et Latini a satu appellatum ferunt, qvel a temporis longitudine, quod saturetur annis. Unde et eum Graeci Cronos nomen hfilios suos fertur devorasse, hoc est annos, quos tempus produxerit, in se revolvit; vel eo quod semina, unde oriuntur, redeunt. Hunc Coeli patris abscidisse genitalia dicunt: quia nihil in coelo de seminibus nascitur. Falcem tenet inquiunt, propter agriculturam significandam; vel propter annos et tempora, quod in se redeant; vel propter sapientiam, quod intus acuta sit. In aliquibus autem civitatibus Saturno liberos suos apuderunt. Jovis fertur a juvando dictus, et Jupiter quasi juvans pater, hoc est, omnibus praestans. Hunc et privato titulo Jovem optimum dixerunt, dum fuisset incestor in suis, impudicus in extraneis; quem m
Abbreviated transcription (Latin):
muscarũ uocatum ꝓpter sordes ẏdolatrie. siue ꝓpt̃
imiundiciã. Belial. Beemoth exhebrea uoce ĩ
latinam linguã animal sonat. ꝓpt̃ qd de excel¬
sis ad t̾rena cecidit.⁊ ꝓm̾ito suo ut aial brutum
effectus sit. ipse est ⁊ leiuatban .i. serpens de aquis.
qui in huiꝰ scł̃i mare uolubil uersatur astucia.
Leuiathan aut̃ interpretat᷑ additamentũ eoꝵ.
quoꝵ scibicet nssi hoĩm. qtrib in paradiso semel
culpam p̃uaricationis intulitꝰ. Et hanc usq ad
et̾nam mortem cotidie ꝑsuadendo adicit uel ex
nas fabulas ad rationes phisicas conãt᷑ traduce
ea que in causis elementoꝵ cõposita esse int̾¬
pretant᷑. S hoc apoetis totum fictũ est. ut deoᷤ
suos ornarent aliquibꝰ figuris. quos ꝑditos ac de¬
decoris in famia plenios fuisse historie confitent᷑.
Omnino enĩ fingendi locus uacat. ubi ueritas
cessat. Sat᷑nus origo deoꝵ. ⁊ tociꝰ post̾itatis apa¬

Expanded text:
muscarum vocatum propter sordes idolatriae, sive pro muscarum vocatum propter sordes idolatriae, sive pro inmunditia. Belial  . Behemoth ex Hebraea voce in Latina lingua animal sonat, propter quod de excelsis ad terrena cecidit, et pro merito suo ut animal brutum effectus sit. Ipse est et Leviathan, id est serpens de aquis, quia in huius saeculi mare volubili versatur astutia. Leviathan autem interpretatur additamentum eorum. Quorum scilicet, nisi hominum quibus in paradiso semel culpam praevaricationis intulit, et hanc usque ad aeternam mortem quotidieo persuadendo adicit vel extentiles per vanas fabulas ad rationes physicas conantur traducere, eaque in causis elementorum conposita esse intpretantur. Sed hoc a poetis totum fictum est, ut deos suos ornarent aliquibus figuris, quos perditos ac dedecoris infamia plenos fuisse historiae confitentur. Omnino enim fingendi locus vacat, ubi veritas cessat. Sat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cont᷑ eũ dimicabit᷑. ⁊ ad u̾sabit᷑ sacram̃tis xp̃i.
ut u̾itatis eiꝰ eungłm soluat. Nam ⁊ templum
iherosolimis reparare ⁊ omĩs uet̾is legis certmom¬
as restaurare temptabit. s ille antixp̃s est. qui
qui ȩxeunt de eccl̃ia.⁊ ab unitate fidĩ p̃cidunt᷑
⁊ ip̃i antixp̃i st̃. Bel ydolum babilonii est. qd ĩ¬
terpretat᷑ uetꝰ. Fuit enĩ hit belus pat̾nim pͥmꝰ
rex assircoꝵ. quem quidam sat᷑num appellant.
Qd̾ nom̃ ⁊ apd̃ assyrios ⁊ apud afros postea cul¬
tum ẽ. uñ ⁊ lingua punicabal ds dR. Apud
assyrios aut̃ bel uocatur. quadam sacroꝵ suoꝵ rõe
ignominie. idolũ enĩ fuit moab cognomento ba¬
al. suꝑ montem fogor. quẽ latini priapũ uo¬
cant dr̃ ortoꝵ. Fuit autẽ de lapsaco ciuitate elles¬
ponti de quapulsus est. ⁊ ꝑpt̾ uirilis membri mag
charon. qd̾ interpretat᷑ itir muscarq̃.  ebul enĩ mus¬
ca uocatur. Spurcissimũ igit᷑ idolũ ideo uirum

Expanded text:
um dimicabitur; et adversabitur sacramentis Christi, ut veritatis eius evangelium solvat. Nam et templum Hierosolymis reparare, et omnes veteris legis caerimonias restaurare temptabit. Sed et ille Antichristus est qui nmnes enim, qui exeunt de Ecclesia et ab unitate fidei praeciduntur, et ipsi Antichristi sunt. Bel idolum Babylonium est, quod interpretatur vetus. Fuit enim hic Belus pater Nini, primus rex Assyriorum, quem quidam Saturnum appellant; quod nomen et apud Assyrios et apud Afros postea cultum est, unde et lingua Punica Bal deus dicitur. Apud Assyrios autem Bel vocatur quadam sacrorum suorum rignominiae. Idolum enim fuit Moab, cognomento Baal, super montem Phegor, quem Latini Priapum vocant, deum hortorum. Fuit autem de Lampsaco civitate Hellesponti, de qua pulsus est; et propter virilis membri magnccaron, quod interpretatur vir muscarum. Zebub enim musca vocatur. Spurcissimum igitur idolum ideo virum
Abbreviated transcription (Latin):
li ẽẽ dicũt. ⁊ martem appellatum qr ꝑ uiros pug¬
natur: ut sit marfinas. Litet & tria fint genera.
consuetudinum. sicut scitarum. uibi ⁊ femine. ⁊ ui
Romanoꝵ. aliarumq gentiũ ubi sol mares. Itẽ
martem qiͣ effectorem mortiũ. nam a marte mors
nuncupat᷑. Hunc ⁊ ad ult̾m dict̃. qr belligeranti
ut bello se qͥsq. sine formidine cordis obiciat. Marꝰ
ferant qui rem spugnant aut qd̃ in pigre gra
diant᷑. Apollinẽ qmuis diuinatorem & medicum
appellant. ipm̃ tamen etiam solem dixert̃. qiͣ solũ.
Ip̃m titan qiͣ unũ extitanis qui ad uersum iouẽ
non fecit. Ip̃m phebum hoc est adolescentem. liñ ⁊
sol puer pingit᷑. eo qd̃ cotidie oriat᷑ & noua luce nas¬
cat᷑. Pitium quoq eundem apollinem uocari aiuĩt
apitone. in mense molis serpente. cutiꝰ non magis
utenena. qmͣ magnitudo t̾rebat. hũc apollo sagitta¬
rum ictib sternens. noĩs quoq spolia reportauit.

Expanded text:
li esse dicunt, et Martem appellatum quia per viros pugli esse dicunt, et Martem appellatum quia per viros pugnatur, ut sit Mars mas; licet et tria sint genera consuetudinum, sicuRomanorum, aliarumque gentium, ubi soli mares. Item martem, quasi effectorem mortium. Nam a marte mors nuncupatur. Hunc et adulterum dicit, quia belligerantibut bello se quisque sine formidine cordis objiciat. Marsinferant, qui pugnant; aut qdiantur. Apollinem quamvis divinatorem et medicum vellent, ipsum tamen etiam Solem dixerunt, quasi solum. Ipsum Titan, quasi unum ex Titanis, qui adversus Iovem non fecit. Ipsum Phoebum, quasi ephebum, hoc est adolescentem. Unde et sol puer pingitur, eo quod quotidieo oriatur et nova luce nascatur. Pythium quoque eundem Apollinem vocari aiunt a Pythone inmensae molis serpente, cuius non magis venena quam magnitudo terrebat. Hunc Apollo sagittarum ictibus sternens nominis quoque spolia reportavit,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Nam idem m̾curiꝰ qiͣ mediꝰ currens dr appel¬
latꝰ. qd̾ sermo tͤrat int̾ hoĩes mediꝰ. Ideo ⁊ hermes
inter uendentes ⁊ ementes sermo fit mediꝰ. qui id̾o
fingit᷑ hr̃e pennas. quia ciciꝰ uerba discurrt̃. uñ ⁊ ue¬
lox ⁊ errans inducit᷑. Alas eiꝰ incapite. ⁊ in pedibꝰ signi¬
ficare uolucrẽ. fieri ꝑaera sermonem. Nuntium
dictũ. quõ ꝑsermonem omĩa cogitata ẽnuntiant᷑
Ideo aut̃ furti magistrũ dict̃. qͥa sermo animos
audientiũ fallit. Uirgam tenet. qr serpentes diui¬
dit .i. uenena. Nam bellantes ac dissidentes interp̃¬
truim oratione sedant᷑. Nñ scdm̃ liuiũ legati pacis
caducatores dicunt᷑. Sicut enĩ ꝑfectialei bella in du¬
tem multarũq arciũ scientiã tͥme gestus .i. ter maxi¬
mus noĩatus est. Cur aut̃ eũ capite tanino fingũt.
hec ratio dr̃. qd̾ int̃ omĩa animalia canis sagacissi¬
mum genꝰ & ꝑspicax habeatira. Martem deũ bel¬

Expanded text:
Mercurius quasi medius currens dicitur appellatus, quod sermo currat inter homines medius; ideo ‛Ερμη̃ς inter uendentes et emefingitur habere pinnas, quia citius verba discurrunt. Unde et velox et errans inducitur: alas eius in capite et in pedibus significare volucrem fieri per aera sermonem. Nuntium dictum, quoniam per sermonem omnia cogitata enuntiantur. Ideo autem furti magistrum dicunt, quia sermo animos audientium fallit. Virgam tenet, qua serpentes dividit, id est venena. Nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur; unde secundum Livium legati pacis caduceatores dicuntur. Sicut enim per fetiales bella inditem multarumque artium scientiam Trimegistus, id est ter maximus nominatus est. Cur autem eum capite canino fingunt, haec ratio dicitur, quod inter omnia animalia canis sagacissimum genus et perspicax habeatur. Martem deum bel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑientia longissime uite partim ꝑ di uissum angłi¬
ca reuelatione. hii corꝑum aerioꝵ natã uigent.
ante tnͣsgressionẽ quidem celestia corꝑa gerebant.
Lapsi uͦ in aeriam qualitatẽ ꝯu̾si st̃ nec aeris illiꝰ¬
puriora spacia. s ista caliginosa tenere ꝑpessi sut̃.
qui eis qiͣ carcer est usq ad tempꝰ uidicii. hii p̃ua¬
ricatores angłi. quoꝵ diabłs princeps est. Diabłs
hebraice dt̃ deorsum fluens. qͥa qͥetus in celi calmi¬
ne stare contẽpsit. s suꝑbie pondẽ deorsum corrui¬
ens cecidit. Grece uͦ diabłs cͥmrnator uocat᷑. qd uel
cͥmina in qua ipse inlicit ad dm̃ refert. uel qͥa
elec toꝵ innocentiã cͥminibꝰ fictis accusat. Unde
sator fr̃m nr̃oꝵ. qui accusabat illos in conspectu
dĩ nr̃i die ac nocte. Samaritanas in latinum so¬
nat ad uersarius. siue tnsgressor. ipse est eñ adu̾
effec tus in u̾itate qua conditꝰ et ñ sterit.Iem

Expanded text:
perientia longissimae vitae, partim per Dei jussum angeliperientia longissimae vitae, partim per Dei jussum angelica revelatione. Hi corporum aereorum natura vigent. Ante transgressionem quidem coelestia corpora gerebant: lapsi vero in aetheream qualitatem conversi sunt. Nec aeris illipuriora spatia, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis quasi carcer est usque ad tempus iudicii. Hi sunt praevaricatores angeli, quorum Diabolus princeps est. Diabolus Hebraice dicitur deorsum fluens, quia quietus in caeli culmine stare contempsit, sed superbiae pondere deorsum corruens cecidit. Graece vero diabolus criminator vocatur, quod vel crimina, in qua ipse inlicit, ad Deum referat, vel quia electorum innocentiam criminibus fictis accusat; unde sator fratrum nostrorum, qui accusabat illos in conspectu Dei nostri die ac nocte . Satanas in Latinum sonat adversarius sive transgressor. Ipse est enim advereffectus. In veritate qua conditus est, non stetit . Idem
Abbreviated transcription (Latin):
exminerue applłone nom̃ sortita est. ħ pͥmꝰ oiũm
iouem appellauit. sinulat᷑ repꝑit. aras statuit. uic¬
timas ĩmolauit. Neqͣꝗͣ istiꝰ mͦi reb in grecia u m¬
qmͣ uisis. Idolatria ydoloꝵ seruitus. siue cultã int̾¬
mana effigie factum dosecratum est iuxta uoca¬
błi inter p̃tationẽ. Idos enĩ grece formam sonat. ⁊
ab eo ꝑ diminutionem ⁊dolũ deductũ. Eque apd̃
nos formulam facit. Igit᷑ omũs forma uel formula
idolum se dici exposcit. Inde ydolatͥa omĩs. circa oẽ
idolum famulatꝰ & seruitꝰ. Quidam uͦ latini igno¬
rantes grecaͣm imꝑite dict̃ ydolũ ex dolo sump¬
sisse nomen qd̾ diabłs creat᷑e cultũ duimi noĩs
inuexit. Demonas agrecis dictis auit̃ qiͣ damp¬
nans. id est ꝑitos ac rerum scios. Presciunt enum
futura multa: Unde ⁊ solent respͥonsa aliqͣ dare.
In est illis cognicio rerũ plusqͣm in firmitati hu¬
mane. partim subtiliori sensus a cumine. partim ex¬

Expanded text:
ex Minervae appellatione nomen sortita est. Hic primus omnium Iovem appellavit, simulacra repperit, aras statuit, victimas inmolavit, nequaquam istiusmodi rebus in Graecia umquam visis. Idolatria idolorum servitus sive cultura intemana effigie factum et consecratum est, iuxta vocabuli interpretationem. Εἶδος enim Graece formam sonat, et ab eo per diminutionem idolum deductum aeque apud nos formulam facit. Igitur omnis forma vel formula idolum se dici exposcit. Inde idolatria omnis circa omnem idolum famulatus et servitus. Quidam vero Latini ignorantes Graece inperite dicunt idolum ex dolo sumpsisse nomen, quod diabolus creaturae cultum divini nominis invexit. Daemonas a Graecis dictos aiunt, quasi δαήμas, id est, peritos ac rerum scios: praesciunt enim futura multa, unde solent responsa multa dare. Inest enim illis cognitio rerum, plusquam infirmitati humanae, partim subtilioris sensus acumine, partim ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ quibꝰ se in t̾ris demones colendi subposuert̃. ⁊ sibi
sacrificare a deceptis ꝑditis ꝑsuaser̃t. Simulacͣ aut̃
ad similitudinẽ nuncupata. eo qd̾ manu artificis.
ex lapide. alia ue matheria. hoꝵ uultꝰ imitantur.
in quoꝵ honore fingunt᷑. Ergo simulat᷑ uel ꝑ eo
qd̃ siuit similia. uel ꝓ eo qd̾ simulachra. atq̃ con¬
ficta. Uñ ⁊ falfa fc̃. ⁊ notandũ qd̾ latinꝰ sermo sit
in hebreis. Apd̾ eos enĩ ydolũ siue sinulachrum
semeldr̃. Iudi dicunt qd̾ ismahel pͥmꝰ simulachrũ
luto feci̾t. Gentiles aut̃ primĩi ꝓ motheũ simu¬
lat᷑ hoim deluto finxisse ꝑhibent ab eo que natã
ẽẽ artem simulac᷑ ⁊ statuas fingend. Uñ ⁊ poete

Expanded text:
pro quibus se in terris daemones colendi supposuerunt, et sibi pro quibus se in terris daemones colendi supposuerunt, et sibi sacrificari a deceptis et perditis persuaserunt. Simulacra a similitudine nuncupata, eo quod manu artificis ex lapide aliave materia eorum vultus imitantur, in quorum honore finguntur. Ergo simulacra vel pro eo quod sunt similia, vel pro eo quod sint simulata atque conficta. Unde et falsa sunt. Et notandum quod Latinus sermo sit in Hebraeis. Apud eos enim idolum atque simulacrum Judaei dicunt quod Ismael primus simulacrum luto fecerit: gentiles autem primum Prometheum simulacra hominum de luto finxisse perhibent, ab eoque natam esse artem simulacra et statuas fingendi. Unde et poetae
Abbreviated transcription (Latin):
apd̃ suos pꝰ mortem cepert̃. Ut apd̃ egyptum.
isis. Apud̃ cretam iouis. Apd̃ mauros iuba. Apud
latinos faunus. apd̃ romanos qͥrinus. Eodem qͦq
mͦ. apd̃ athenas minerua. apd̃ samũ. Iuno. Apd̾
fasos uenus. Apd̾ lemnos uultanꝰ. apd̃ naxos liber
apud delos apollo. In quoꝵ etiam laudib accessert
⁊ poete. ⁊ compositis carminib in celũ eos sustu¬
lert̃. Nam quorũdam ⁊ inuentiones arciũ cultu
peꝑisse dicunt᷑. Ut scolapio medicina. Ulcano
tes aut urbiũ oditores. qͥb mortuis. hoiẽs qͥ eos
dilexert̃ simulacͣ finxert̃. ut ħñt aliqͦd exuna¬
ginũ ꝯtemplatione solatiũ. S paulatĩ hunc erra¬
rem ꝑsuadentib demonib ita in post̾is urrepsisse.
ut quos illi ꝓsola nominis memoria honorauert̃. suc
tessores deos existimarent. atq colerent. Simulacro
rum usus exortꝰ est. cũ exclesid̾is mortitoꝵ constitu¬
erent᷑ imagines uel effigies tanqmͣ in celũ receptis.

Expanded text:
apud suos post mortem coeperunt, ut apud Aegyptum Isis, apud Cretam Iovis, apud Mauros Iuba, apud Latinos Faunus, apud Romanos Quirinus. Eodem quoque modo apud Athenas Minerva, apud Samum Iuno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delos Apollo. In quorum etiam laudibus accesserunt et poetae, et conpositis carminibus in caelum eos sustulerunt. Nam quorundam et inventiones artium cultu peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Vulcano tes aut urbium conditores, quibus mortuis homines, qui eos dilexerunt, simulacra finxerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione remedium; sed paulatim hunc errorem persuadentibus daemonibus ita in posteros irrepsisse, ut quos illi pro sola nominis memoria pingendos censuerant, successores deos exisrum usus exortus est, cum ex desiderio mortuorum constituerentur imagines vel effigies, tanquam in coelum receptis:
Abbreviated transcription (Latin):
unus est d̾s pater. Sequit᷑. In medio autẽ deos
discernit. Id est apłos atq nstos qui maiestatis
eius monita fidemq secuti sunt. Discernere enĩ
ad p̃scientiam ꝑtinet. intellectũq diinũ. qui
nos de massa pͥeccati eripit. ⁊ ad celoꝵ regna ꝑdu¬
cit. Unde etiam apłs dicit. Quis enĩ te discer¬
nit a¬

Expanded text:
unus est Deus Pater . Sequitur: In medio autem deos unus est Deus Pater . Sequitur: In medio autem deos dejus monita fidemque secuti sunt. Discernere enim ad praescientiam pertinet intellectumque divinum, qui nos de massa peccati eripit, et ad coelorum regna perducit. Unde etiam Apostolus dicit: Quis enim te discernit
Abbreviated transcription (Latin):
tendas. uͥq totus. ubiq plenꝰ est. Nec pot̃ diqi nata᷑
dectatis stare. uel sedere. ꝗ nulla loq de t̾minatoẽ
concludit᷑. Sic enĩ de ipso ⁊ ioħs baptista dicit. Me¬
diꝰ aut̃ urm̃ stat quem uos nescitis. Addidit etiã
deoꝵ ut euidentiꝰ de hõib dictũ ad uetes. inter
quos corꝑalr habitasse cognoscit᷑ xp̃s. sicut ihere¬
mias ꝓpħa p̃dixit. Post hec int̃ris uisus est. ⁊
cum hoĩb conu̾iatus est. Nam̃ de om̃ib dictũ
sepuis inuenimꝰ. Uñ ⁊ ad moysen dicit. Con¬
stituite dm̃ pharaonis. Et inferiꝰ ꝑsalmꝰ ipse
dicturꝰ est. Ego dixi dii estis ⁊ filii excelsi om̃s.
Sic enĩ ⁊ filios dei hoĩcs uocanrus. Qd̃ si ad natam
deitatis referas. unũ est uerbum. qd̃ ueracit̾ ac pͥe
sic debeat nuncupari. dicimꝰ non nũqmͣ abisi¬
ue deos ⁊ suꝑas potestates. sic̃ ait apłs. Et si sint
qui dicat᷑ dui. siue incelo siue in t̾ra nob̾ tamen

Expanded text:
tendas, ubique totus, ubique plenus est. Nec potest dici natura tendas, ubique totus, ubique plenus est. Nec potest dici natura deitatis stare vel sedere, quia nulla loci determinatione concluditur. Sic enim de ipso et Joannes Baptista dicit: Medius autem vestrum stat, quem vos non scitis . Addit et, deorum, ut evidentius de hominibus dictum adverteres, inter quos corporaliter habitasse cognoscitur Christus: sicut Jeremias propheta praedixit: Post haec in terris visus est et cum hominibus conversatus est . Nam hoc de hominibus dictum saepius invenimus; unde et ad Moysen dicit: Constitui te deum Pharaonis . Et inferius psalmus ipse dicturus est: Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes. Sic enim et filios Dei homines vocamus. Quod si ad naturam deitatis referas, unum est Verbum quod veraciter ac proprie sic debeat nuncupari. Dicimus nonnunquam abusive deos, et superas potestates, sicut ait Apostolus: Etsi sint qui dicantur dii, sive in coelo, sive in terra: nobis tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tamen sermone conuiciũ est. Dũ ita dicimꝰ quoᷤ
execratione dignos eẽ rudicamꝰ. Non in merito
qm̃ in illis uera scientia non est. qui creatoris sui
nonꝰ sed̾ant arbitrio. Sic ⁊ sapientes philosophoᷤᷤe
dicimꝰ. S hos ꝑsequit᷑ apłi diffinita sententia
dicens. Sapĩa huiꝰ mundi: stulticiã apd̾ dm̃. Nñ
necesse est ut hoc scientes ꝓ non intelligentib
eos habeamus. Demon est gͥ adeo quedam fic̃¬
⁊ bonoꝵ angłoꝵ excellens hoĩes creata sub̃a. que
ꝓpria faciente suꝑbia. eo usq ꝑuenit. ut nat᷑ali
dignitate deposita. malis oꝑib semꝑ insistat:¬
tamen alibi scriptum est. Ds stetit in sẏnagoga
deoꝵ in mẽdio autem deos disceruit. Uno ũbo iħs
xp̃s mirabili nob̃ breuitate declarat᷑. Ipse enĩ d̾s
stetit in finagoga ⁊ qui sedet ad dexteram patͥs.
Sitꝰ enĩ isti corꝑales st̃. Nam si maiestatẽ eius in¬

Expanded text:
tamen sermone convicium est. Unde ita dicimus, quos tamen sermone convicium est. Unde ita dicimus, quos exsecratione dignos judicamus: non immerito, quoniam in illis vera scientia non est, qui Creatoris sui non secundant arbitrio: sic et sapientes philosophos dicimus. Sed hos persequitur Apostolus definitiva sententia, dicens: Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum . Unde necesse est ut hoc scientes pro non intelligentibus us habeamus. Daemonum est igitur a Deo quidem, sicet bonorum angelorum excellens homines creata substantia, quae propria faciente superbia eousque pervenit, ut naturali dignitate deposita, malis operibus semTamen alibi scriptum est: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos discernit . Uno verbo Jesus Christus mirabili nobis brevitate declaratur. Ipse enim Deus stetit in synagoga, qui sedit ad dexteram Patris. Situs enim isti corporales sunt. Nam si majestatem ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
paruulos ⁊ in angulis garrire tenebrosis. Lamias
quas fabłe tradunt in fantes corriꝑe ac laniare.
solitas aliniando specialr̃ dictas. Pilosi qui grece
pantte. latine incubi appellant᷑. siue inr uii ab ineũ¬
do passim cũ animalib. Uñ & in cubi dicunt᷑
ab incubendo. hoc est strtipͣando. Sepe enĩ inꝓ¬
bi existunt etiam mulierib earum ꝑ agunit
dcubitum. quos demones galli dusios nuncupãt.
aut̃ uulgo in cubonem uocant. Hunc romani
fauinũ ficarrum dict̃. ad ꝗͣ oratius dicit faune
nimphaꝵ fugientium. Amatos ꝑ meos fines
⁊ aprica rura lenis incedas. S falsis diis ⁊ figmen¬
tis hoũn spretis. de quibꝰ psalmista ait. Om̃s diĩ
gentium demonia st̃: dñi aut̃ celos fecit. Dif¬
ferentiã ip̃iꝰ noĩs pate faciemꝰ. Dii ergo gentiũ
demonia st. que nulli p̾stant s in se credentes sẽ¬
per decipiũt. semꝑ iͥ ludũt. Nam quã uis demo¬

Expanded text:
parvulos, et in angulis garrire tenebrosis. Lamias, parvulos, et in angulis garrire tenebrosis. Lamias, quas fabulae tradunt infantes corripere ac laniare solitas, a laniando specialiter dictas. Pilosi, qui Graece Panitae, Latine Incubi appellantur, sive Invi ab ineundo passim cum animalibus, unde et Incubi dicuntur ab incumbendo, hoc est, stuprando: saepe enim improbi existunt etiam mulieribus et earum peragunt concubitum, quos daemones Galli Dusios nuncupant, autem vulgo Incubonem vocant, hunc Romani Faunum ficarium dicunt. Ad quem Horatius dicit: Faune, Nympharum fugientum amator, Per meos fines et aprica rura Lenis incedas Sed falsis diis et figmentis hominum spretis, de quibus Psalmista ait: Omnes dii gentium daemonia; Dominus autem coelos fecit ; differentiam ipsius nominis patefaciamus. Dii ergo gentium daemonia sunt, quae nulli praestant: sed in se credentes semper decipiunt, semper illudunt. Nam quamvis daemo
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideo nescio qui filius eiꝰ scdm̃ grecoꝵ fabulã
eros fuit nuncupatꝰ. Hoc uidelicet uelut misti¬
cum significante. fabula qd̃ aer uinoni deputet᷑.
tͥ uolunt eroas habitare. quo noĩe appellant.
ros aerios & celo dignos ꝓpt̾ sapientiam ⁊ forti¬
tadinem. Penates gentiles dicebant om̃s deos
quos domi colebant. ⁊ penates dich quod eeñt
impenetrabilib ⁊ dest in secretis. hii dũ quo¬
mͦ uocabant᷑. uel que noĩa habuerint ignoran¬
tur. Manes deos mortuoꝵ dict̃. quoꝵ potesta¬
tem uit̃ lunam ⁊ t̾ram adsert̃. aquib ⁊ane dic
.i. rarus est. Manes dictos siue qr late manant ꝑ
auras. siue qui mites sunt in manib contrarto
noĩe hoc appellantur. Apuleius aut̃ ait eos ca¬
ta antifrasin dici manes. hoc est mites ac modes¬
tos. cum sint t̃ribiles.& in manes ut parcas ut eu¬
menides. Laruas ex hominib factos demones auĩt.
qui m̾tti mali fuerint. quarum nata ẽẽ dr̃ t̃re

Expanded text:
et ideo nescio quis filius ejus, secundum Graecorum fabulam, et ideo nescio quis filius ejus, secundum Graecorum fabulam, Ἥρως fuit nuncupatus? Hoc videlicet, velut mysticum signubi volunt heroas habitare, quo nomine appellant ros aerios et coelo dignos propter sapientiam et fortitudinem. Penates gentiles dicebant omnes deos, quos domi colebant: et penates dicti, quod essent in penetralibus, id est, in secretis. Hi dii quomodo vocabantur, vel quae nomina habuerint, ignoratur. Manes deos mortuorum dicunt, quorum potestatem inter lunam et terram asserunt: a quibus et mane dictnus, id est, rarus est: manes dictos, sive quia late manant per auras, sive quia mites sunt immanibus, contrario nomine hoc appellantur. Apuleius autem ait eos cata antiphrasin dici manes, hoc est, mites ac modestos, cum sint terribiles et immanes, ut Parcas, ut Eumenides. Larvas ex hominibus factos daemones aiunt, quod meriti mali fuerint, quarum natura dicitur terrere
Abbreviated transcription (Latin):
mine m̾̃itoꝵ ⁊ ad bonos & ad malos uenit. Fatũ
aut̃ a fortuna separant. Et fortunam qiͣ sit in his
que forttrtu uentũt nulla palã cã. fatũ uero
ad positum singłis. ⁊ statutũ aiũt. Auit ⁊ tres
furtas feminas cͥnitas serpentib ꝓpt̾ tres effec¬
tus que in animis hoĩm młtas ꝑturbationes gig¬
nunt ⁊ int̃ dum cogt̃ delinquere. ut nec fame
tam cupit. Cupiditas que desiderat opes. Libi¬
do que appetit uoluptates. que ideo furie appel¬
lantur. qdꝰ stimulis suis mentem feriãt ⁊ quietã
anubib. Nam ex nubib aque. Uñ nom̃ diri
uatum est. Himfas aquaꝵ deas quasi numina
limphaꝵ. Ipsas aut̃ dñt ⁊ musas quas ⁊ num¬
phas. nec in merito. Nam aque motꝰ. musicen ef¬
fecit. Nimphaꝵ apud gentiles uaria sunt uoca¬
bula. Nimphas quippe montium oreadesdicũt.
Siluarum. dariades. fontrum. amadriades. cam¬
tͣnxisse nomen. Grece enĩ uino era appellatar

Expanded text:
mine meritorum, et ad bonos et ad malos venit. Fatum mine meritorum, et ad bonos et ad malos venit. Fatum autem a fortuna separant: et fortuna qque fortuitu accidunt, nulla palam causa: fatum vero appositum singulis et statutum aiunt. Aiunt et tres furias feminas crinitas serpentibus, propter tres effectus qui in animis hominum multas perturbationes gignunt et interdum cogunt ita delinquere, ut nec fame,tam cupit: cupiditas que desiderat opes: libido que appetit voluptates. Que ideo furie appellantur, quod stimulis suis mentem feriant et quietama nubibus. vatum est. Nymphas deas aquarum, quasi numina lympharum. Ipsas autem dicunt et Musas quas et nymphas, nec inmerito. Nam aquae motus musicen efficit. Nympharum apud gentiles varia sunt vocabula. Nymphas quippe montium Oreades dicunt, silvarum Dryades, camporum Hamadryades, fontraxisse nomen, Graece enim Juno ἥρη appellatur,
Abbreviated transcription (Latin):
est semel locutꝰ est intelligr᷑ immobilit̾. hoc est
in cõmutabilr est locutꝰ. Sicut nouit in cõmu¬
tabilr omĩa que fut᷑a sunt. ⁊ ipse facturꝰ est. Eria
aut᷑ facta fingunt in colo ⁊ fuso digitisq fila ex
lanator quentibꝰ ꝓpt̃ tria temꝑa. Prec̾itum. quod
infuso iam netũ atq in uolutũ est. Presens qd̾ int
digitos neentis trahit᷑. futurum: inlana que co¬
lo implicata est. ⁊ qd̾ ad huc ꝑdigitos necitis ad
fusum tanqm presens ad p̃teritum traiciendũ
cant quas tres eẽ uoluert̃ u inã que uitã hoĩs or¬
diat᷑. alt̾am que contexat. terciã que rumpat.
Incipimꝰ enĩ cum nascini sumꝰ cum uiuimꝰ. de su¬
mus cum int̾imus. fortunatũ a fortuitis nomen
hr̃e dict̃. qrͣ deam ꝗͣdã res humanas uariis casib
⁊ fortuitis il ludentem. Unde & cecam appellat̃.
eo qd̾ passim in quos libet in cͣrẽs sine ullo exa¬

Expanded text:
est: Semel locutus est, intellegitur \'inmobiliter\', hoc est est: Semel locutus est, intellegitur \'inmobiliter\', hoc est incommutabiliter, \'est locutus, sicut nouit incommutabiliter omnia quae futura sunt et quae ipse facturus est. Haautem fata fingunt in colo et fuso digitisque filum ex lana torquentibus, propter tria tempora: praeteritum, quod in fuso iam netum atque involutum est: praesens, quod inter digitos neentis traicitur: futurum, in lana quae colo inplicata est, et quod adhuc per digitos neentis ad fusum tamquam praesens ad praeteritum traiciendum cant. Quas tres esse voluerunt: unam, quae vitam hominis ordiatur; alteram, quae contexat; tertiam, quae rumpat. Incipimus enim cum nascimur, sumus cum vivimus, desiimus cum interimus. Fortunam a fortuitis nomen habere dicunt, quasi deam quandam res humanas variis casibus et fortuitis inludentem; unde et caecam appellant, eo quod passim in quoslibet incurrens sine ullo exa
Abbreviated transcription (Latin):
phatici p̃canebant. huiꝰ capitis ymaginem sibi
in heremo iudei fecert̃. F auni a fando uelut apo
tes fanis dicti. qd̃ uoce non signis ostendere ui¬
derent᷑ futura. In lucis enĩ ꝯsulebant᷑ apaginis.
⁊ responsa illis non signis. s uocib dabant. bẽ¬
nium aut̃ dicunt. qdꝰ qͣsi tum habeat omniũ
rerum gignendarum. seu agignendis lib̾is. Nñ
⁊ genitales lect dicebant᷑ agentib: qͥ nouo ma¬
rito sternebant᷑. Hec ⁊ alia sunt gentiliũ fabu¬
losa figmenta. que interp̃tata sic habent᷑ ut ea
non intellecta dampnabilr̃ tamen adorent. fac
tum aut̃ dict̃ ẽẽ qtͥquid dii fant᷑. quicꝗͥ uipiter
fat᷑ a fando igit᷑ fatum dict̃ .i. alloquendo qd̃ nͥ
hoc nomen tam in alia resoleret intelligi. quo
corda hoĩm nolimꝰ inclinare rationablr̃ possemꝰ
a factũ a fando appellare. Non enim abnuere pos¬
sumus ẽẽ scriptum in litt̾is scĩs. Semel locutꝰ

Expanded text:
phatici praecanebant. Huius capitis imaginem sibi phatici praecanebant. Huius capitis imaginem sibi in eremo Iudaei fecerunt. Fauni a fando, vel ἀπὸ τῆς φωνῆς dicti, quod voce, non signis ostendere viderentur futura. In lucis enim consulebantur a paganis, et responsa illis non signis, sed vocibus dabant. Genium autem dicunt, quod quasi vim habeat omnium rerum gignendarum, seu a gignendis liberis; unde et geniales lecti dicebantur a gentibus, qui novo marito sternebantur. Haec et alia sunt gentilium fabulosa figmenta, quae interpretata sic habentur, ut ea non intum autem dicunt esse, quidquid dii fantur, quidquid Jupiter fatur. A fando igitur fatum dicunt, id est, a loquendo, qui nisi hoc nomen jam in alia re soleret intelligi, quo corda hominum nolumus inclinare, rationabiliter possemus a fando fatum appellare: non enim abnuere possumus esse scriptum in litteris sanctis: Semel locutus
Abbreviated transcription (Latin):
feda est. ꝓpt̃ arbores ⁊ feras ⁊ pecudes. Caprinas
tungulas ht̃. ut soliditatem t̾re ostendat. quȩm
uolunt rerum ⁊ tociꝰ nate᷑ dm̃. Uñ pan qͣsi
omiã dict̃. Isis lingua egyptioꝵ t̾ra appellatur.
qmͣ isin uolunt eẽ. łuit autẽ isis regina egiptio¬
rum enachis regis filia que de grecia ueniens egỹp¬
tias litt̾as docint. ⁊ t̾ras cosẽre insiituit. ꝓpt̃ qd̾ ⁊ t̾rã
eius noĩe appellauert̃. Serapis omniũ maxunꝰ egip¬
tioꝵ ds̃. ipse est apis rex arguoꝵ. Qui nauib tnͣs¬
uectis in egypto. cum ibidem mortuus fuisset. se¬
rapis appellatus est. Ppt̾ea qr area in qua mortuꝰ
ponit᷑ quam sarcofagum uocant. faros dr̃ grece
Apis fuit apud egyptios taurꝰ serapi ꝯsecratꝰ ⁊
ab ea ita gnominatꝰ. quem egyptus instar nu¬
minis colebat. eo qd̾ de fut᷑i᷑s daret quedam ma¬
nifesta signa. Apparebat enĩ in mensis quem cẽ¬
tum antistites ꝓsequebant᷑. ⁊ repente uelut lim¬

Expanded text:
feda est, propter arbores et feras et pecudes. Caprinas ungulas habet, ut soliditatem terre ostendat, quem volunt rerum et totius nature deum; unde et Pan, quasi omnia dicunt. Isis lingua Egyptiorum terra appellatur, quam Isin volunt esse. Fuit autem Isis regina Egyptiorum Inachi regis filia, que de Grecia veniens, Egyptios literas docuit et terras colere instituit; propter quod et terram eius nomine appellaverunt. Serapis omnium maximus Egyptiorum deus: ipse est Apis rex Argivorum, qui navibus transvectus in Egyptum, cum ibidem mortuus fuisset, Serapis est appellatus, propterea quia arca in qua mortuus ponitur, quam sarcophagum vocant, soros dicitur grece Apis fuit apud Aegyptios taurus Serapi consecratus, et ab eo ita cognominatus, quem Aegyptus instar numinis colebat, eo quod de futuris daret quaedam manifesta signa. Apparebat enim in Menphis. Quem centum antistites prosequebantur et repente velut lym
Abbreviated transcription (Latin):
alatꝰ ꝑfingit᷑. qr nich̃ amantib leuꝰ. nich̃ muta¬
biliꝰ inuenit᷑. Puer pingit᷑ qr stultus est. ⁊ irratio¬
nabilis amor. Sagittam ⁊ facem tenere fingit᷑.
Sagiitam: q amor cor.riulnerat. facem. quia
in flaminat. Pan dicũt greci. Latini siluanum dm̃
rusticoꝵ. quem in nature similitudinẽ formaue¬
runt. Uñ ⁊ pan dictus est .i. om̃e. fingunt enĩ
eũ ex uniu̾sali elem̃toꝵ specie. ht̃ enim cornua
in simulitudinẽ radioꝵ solis ⁊ lune. Distinctã
macłis habet pellem ꝓpt̾ celi sp̃dera. Rubet
eiꝰ facies ad similitudinẽ aeris. Fistulam .uii.¬

Expanded text:
alatus pingitur: quia nihil amantibus levius, nihil mutaalatus pingitur: quia nihil amantibus levius, nihil mutabilius invenitur. Puer pingitur, quia stultus est et irrationabilis amor. Sagittam et facem tenere fingitur; sagittam, quia amor cor vulnerat; facem, quia inflammat. 81. Pan dicunt Graeci, Latini Silvanum: deum rusticorum, quem in naturae similitudinem formaverunt; unde et Pan dictus est, id est, omne. Fingunt enim eum ex universali elementorum specie. 82. Habet enim cornua in similitudinem radiorum Solis et Lunae. Distinctam maculis habet pellem, propter coeli sidera. Rubet ejus facies ad similitudinem aetheris. Fistulam