comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ifirmitatibus meis ut in hab& inme uirtus xp̃i:
& inalio loco. Bonũ a ut̃ michi est magis mori quã
ut głam meã quis euacu&: & cetera quȩ h bunc
moꝰdũ scripta sunt. Sed sciendũ quodomnis illa
doriatio ad crucẽ relata gła crucissit & quic¬
quid dignũ in uirtutibus prȩparat᷑: hoc sieri obdm̃
passionẽ. Neq enim circumcifio aliquid est ner
prȩputiũ sed noua creatura: Quomodo fidelis
& in fideliscũ unussit persubstanti a in duos diuidt̃
lixta in telligentiȩ diuersitatẽ . aplo dicente
expoliante suos ueterẽ hominẽ cũoperibus eius

Expanded text:
firmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Christi . Et in alio loco: Bonum autem mihi est magis mori, quam ut gloriam meam quis evacuet , et caetera quae in hunc modum scripta sunt. Sed sciendum quod omnis illa gloriatio ad crucem relata, gloria cruci sit: et quidquid dignum in virtutibus perpetratur, hoc fieri ob Domini passionem. Neque enim circumcisio aliquid est, neque praeputium, sed nova creatura. Quomodo fidelis et infidelis, cum unus sit per substantiam, in duos dividitur juxta intelligentiae diversitatem, Apostolo dicente: Exspoliantes vos veterem hom
Abbreviated transcription (Latin):
nos głam cohortatur dicens: Eos autẽ quime
glorificant glorificabo : Significat & aliud
inscribturis diuinis gła cũ anͥgustus aliqui d& di¬
uinius hominũ se preb& obtutibus. Visa est inta¬
bernaculo gła dñi& intemplo quoda salomone
constructum est: głaerat& in facie moysi quan¬
do nesciebat quod glorificatus ess& uultus eius
om̃s reuelata facie głam dñi contemplantes.
ineandẽ imaginẽ transforma muragła ingłam¬

Expanded text:
nos gloriam cohortatur, dicens: Eos autem qui me nos gloriam cohortatur, dicens: Eos autem qui me glorificant, glorificabo. Significat et aliud in Scripturis divinis gloria, cum augustius aliquid, et divinius hominum se praebet obtutibus. Visa est in tabernaculo gloria Domini, et in templo quod a Salomone constructum est, gloria erat , et in facie Moysi, quando nesciebat quod glorificatus esset vultus ejusomnes revelata facie gloriam Domini contemplantes, in eamdem imaginem transformamur a g
Abbreviated transcription (Latin):
& dicere circumcisio melior est. non. sedrȩ¬
putiũ. contem nen da historia : & allegoria
sequenda immo allegoria uana est &umbra¬
tica & nullis ueritatis fixa ira dicibus : Vn¬
de euenit ut in inuicẽ nasdecantur inui¬
diȩ Excludere enim ait uos atc uolunt
ut illos emulemini montã ueritatẽ legis uo¬
lentes docere qua uincere: neaũt penitus uer¬
bum głȩ prȩter mittamus intactũ suas philoso¬
phimeptia srelinquentes describturis aliqua
retractemus opinionẽ uulgi & laudẽ hominũ
fauore quȩ sita głȩ nomenꝰ sonabit ubidicitur
om̃a autẽ faciunt ut ab hominibus glorifi¬
centur & a libi. Quo modo potestis credere
głam ab inuicẽ querentes. Porro in bonã partẽ
f eodẽ loco& głam ab eo qui solus est non queren¬
tes : Ex quo intelligimus idẽ uerbũ nunc uirtu¬
tem significare. nunc uitiũ si ab hominibus quero
głam uitiũ est si ado uirtus est qui& aduera

Expanded text:
et dicere: Circumcisio melior est: non, sed praeet dicere: Circumcisio melior est: non, sed praeputium. Contemnenda historia, et allegoria sequenda immo allegoria vana est et umbratica, et nullis veritatis fixa radicibus. Unde evenit, ut invicem nascantur invidiae. Excludere enim, ait, vos volunt, ut illos aemulemini: non tam veritatem Legis volentes docere, quam vincere. Ne autem penitus verbum gloriae praetermittamus intactum, suas philosophis ineptias relinquentes, de 516 Scripturis aliqua retractemus. Opinionem vulgi, et laudem hominum favore quaesitam, gloriae nomen sonat, ubi dicitur: Omnia autem faciunt, ut ab hominibus glorificentur . Et alibi: Quomodo potestis credere, gloriam ab invicem quaerentes ? Porro in bonam partem in eodem loco: Et gloriam ab eo qui solus est, non quaerentes. Ex quo intelligimus idem verbum, nunc virtutem significare, nunc vitium. Si ab hominibus quaero gloriam, vitium est: si a Deo, virtus est, qui et ad veram
Abbreviated transcription (Latin):
ui uit sp̃ũ : nnsi absconditus homonr̃ qui& lux¬
ta carnẽ interdũ sol& uiuere. sed cũ sp̃u ui¬
xerit sp̃u ambulat. cũ incarne uoluerit ambu
medii sunt quos nec spiritales possumus appes¬
lare nec carneos. sed qui hnter uirtutes & ui¬
cia fluctuantes nunc ad meliora retrahunt᷑
& sp̃ssunt. nunc carnis lubrico supplantant᷑¬
& carosunt. Non efficiamus in anis głȩ cupi¬
s di. inucẽ ꝓuocantes. huicẽ inuidentes Unũ
circuitu. latimis interpres ex pressit . Quantas
autẽ habeat definitiones &significantias
gła & philosophorũ hnumerabiles libri &ci¬
ceronis duo uolumina quȩ degła scribsit indico
sunt. uerũ nos quia non uerborũ etymologias
sed scribture sensũ disserere conamur. Ita hunc
locũ cũ superioribus copulabimus. sisp̃ũuiuimᷤ
spũ obtemperamus nequa quã perlegẽ sed per
caritatẽ nobis inuicẽ seruientes non debemꝰ
describturarũ inter pretatione contendere

Expanded text:
vivit spiritu, nisi absconditus homo noster, qui et juxvivit spiritu, nisi absconditus homo noster, qui et juxta carnem interdum solet vivere? Sed cum spiritu vixerit, spiritu ambulat. Cum in carne voluerit ambulpiritu. Inter hos medii sunt, quos nec spirituales possumus appellare, nec carneos; sed qui inter virtutes et vitia fluctuantes, nunc ad meliora retrahuntur, et spiritus sunt: nunc carnis lubrico supplantantur, et caro sunt. Non efficiamur inanis gloriae cupidi, invicem provocantes, invicem invidentes. Unum circuitu interpres Latinus expressit. Quantas autem habeat definitiones, et significantias gloria, et philosophorum innumerabiles libri, et Ciceronis duo volumina, quae de gloria scripsit, inditio sunt. Verum nos quia non verborum etymologias, sed Scripturae selocum cum superioribus copulavimus. Si spiritu vivimus, spiritui obtemperamus, nequaquam per legem, sed per charitatem, nobis invicem servientes, non debemus de Scripturarum interpretatione contendere
Abbreviated transcription (Latin):
ut nonnaturã corporis uideret inspiritalibs
uiris negare seduitia & hoc ita ad monitũ sit
siuulgatã editionẽ sequimus legentes. Quiaũt
sunt xp̃i carnẽ crucisixerunt cũ uitis & con¬
cupiscentiis. Ut non cat nẽ xp̃i sed suã eos
crucifixis sedicamus. Pgne oblitussũ interprȩ¬
tationis scđe prȩdixera enim om̃a quȩ secunt᷑
adlegẽ & adcircumcisionẽ essereforenda
Sensus itaq: iste est in quibus est fructus sp̃s
caritas gaudiũ & reliqua: hicorporeã scrib¬
ture intelligentiã quȩ nuno caro xp̃i appel¬
latur: crucifixerunt cũ passionibus eius & de¬
sideriis quȩ generant paruulis atq: lactanti¬
busfomenta uiciorũ. Crucifixit talẽ xp̃i
carnẽ qui non iuxta carnẽ historiȩ militat.
sẽd sp̃m allego rie sequitus prȩuiantẽ: UIIT.
hoc testimonioaduersũ eos quinolunt scribiu¬
ras spiritaliter hi telligere . Quis est autẽ qui

Expanded text:
ut non naturam corporis videretur in spiritualibus ut non naturam corporis videretur in spiritualibus viris negare, sed vitia. Et hoc ita admonitum sit, si Vulgatam editionem sequimur, legentes: Qui autem sunt Christi carnem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis: ut non carnem Christi, sed suam eos crucifixisse dicamus. Pene oblitus sum interpretationis secundae. Predixeram enim omnia quae sequuntur ad Legem, et ad circumcisionem esse referenda. Sensus itaque iste est: In quibus est fructus spiritus, charitas, gaudium, et reliqua, hi corpoream Scripturae intelligentiam, quae nunc caro Christi appellatur, crucifixerunt cum 515 passionibus ejus et desideriis, quae generant parvulis atque lactentibus fomenta vitiorum. Crucifixit Christi carnem, qui non juxta carnem historiae militat, sed spiritum allegoriae sequitur praeviantem. Si spiritu hoc testimonio adversum eos qui nolunt Scripturas spiritualiter intelligere. Quis est autem qui
Abbreviated transcription (Latin):
phans deeis inligno & conplet᷑ illudapłi. Quodenĩ
mortuus est peccato mortuus est semeb: Igit᷑sicor¬
caroxp̃i est quã crucifigimus. mortificante sper
eã suꝑ terrã fornicationẽ in mundiciã passio¬
nem. desideriũ malũ & auariciã. Qde nobis in
laude nun cponit᷑ : Qui xp̃i iħu carnẽ crucifixe¬
urunt cũuiciis & concupiscentiis. & semꝑ mortis¬
cationẽ iħu circum ferimus incorporenr̃o
ut & uita eius mnanifestetur incarne nr̃a. Non
modici autẽ laboris est sicii prȩsenti sȩculo uiue¬
re : ut lam nunc uita iħũ manifestetur in carne
nr̃a Ita enim uiui ficabuntus & mortaliacor¬
pora nr̃a perin habitantẽ in nobis sp̃m : Ubila¬
tinus hiter presuiti a posuit ingrȩco Naeh¬
MATA Idest passiones leguntur & quiapas¬
sio potest & dolorẽ & ceteras necessitates sig¬
nificare corpusculi. Caute apłs itulit desideria

Expanded text:
phans de eis in ligno , ut compleretur illud Apostoli: Quod enim phans de eis in ligno , ut compleretur illud Apostoli: Quod enim mortuus est, peccato, mortuus est semel . Igitur si cor Christi est, quam crucifigimus, mortificantes per eam super terram, fornicationem, immunditiam, passionem, desiderium malum, et avaritiam: et de nobis in laude nunc ponitur, qui Christi Jesu carnem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis, et semper mortificationem Jesu circumferimus in corpore nostro, ut et vita ejus manifestetur in carne nostra. Non modici autem laboris est, sic in praesenti saeculo vivere, ut jam nunc vita Jesu manifestetur in carne nostra. Ita enim vivificabuntur et mortalia corpora nostra per inhabitantem in nobis spiritum. Ubi Latinus interpres vitia posuit, in Graeco παθήματα, id est, passiones leguntur. Et quia passio potest et dolorem, et caeteras necessitates significare corpusculi, caute Apostolus intulit desideria:
Abbreviated transcription (Latin):
no sonat . eos qui xp̃i sunt. carnẽ suã dicat
crucifixisse cum uicus & concupiscentus. sed
xp̃i carnẽ ab hiscũ uitis & concupiscentiis oru¬
cifrxxã & quȩrit quo modo in his qui fructus sp̃r
habent & aduersũ quod lex esse cessauit crucifi¬
xo carnis dominicȩ ponatur in laude. cũ adhe¬
brȩos inuituperatione sit positũ. Rursus cruci¬
figentes semetipsis filiũ dĩ & ostentui habentes
prorursus crucifigentes : Melius unũ uerbũ
quod nos interpretaripossumus recrucifigen¬
tes . Primũ ergo notandũ quod aliud sitcruci¬
figere aliudrecrucifigere. deinde quia non
idipsũ sit recrucifigere filiũđi & crucifige¬
re carnẽ axp̃i cũ uitus & concupiscentiis. caro
quippe xp̃i non principaliter & ꝓpriȩfiliusdĩ
bum dĩ caro factũs est . & se ipsum exinaniuit
formã serui accipiens utcrucifiger& carnẽ
& despolias& principatus & potestates trium¬

Expanded text:
no sonat, eos qui Christi sunt, carnem suam dicat no sonat, eos qui Christi sunt, carnem suam dicat crucifixisse cum vitiis et concupiscentiis; sed Christi carnem ab his cum vitiis et concupiscentiis crucifixam. Et quaerit quomodo in his qui fructus spiritus habeant, et adversum quos Lex esse cessavit, crucifixio carnis Dominicae ponatur in laude, cum ad Hebraeos in vituperatione sit positum: Rursum crucifigentes in semetipsis Filium Dei, et ostentui 514 habentes . Pro rursus crucifigentes, melius unum verbum quod nos interpretari possumus, recrucifigentes. Primum ergo notandum quod aliud sit crucifigere, aliud recrucifigere. Deinde quia non idipsum sit recrucifigere Filium Dei, et crucifigere carnem Christi cum vitiis et concupiscentiis. Caro quippe Christi non principaliter, et proprie Filius Dei bum Deus caro factus est, et seipsum exinanivit, formam servi accipiens, ut crucifigeret carnem, et despoliaret principatus et potestates, trium
Abbreviated transcription (Latin):
lum autẽ indesideriis & cupiditate continentia
necessaria est : sed etiã intribus reliquis pertur¬
bationibus dolore scilic& lȩtiua & timore :
Aduersus huius modifructus sp̃s non estlex Ius¬
to quippe lex non est posita iiquis autẽ & non
sublectis impiis & peccatoribus: Lex michidicit
non adulterabis non occides non falsum tes¬
timoniũ dices. non fraudabis non desi derabis
aliena nonper iurabis non furaberis. si hȩc om̃a
fructuin me sp̃s caritate regnante non facio :
superflua michi sunt prȩcerta legis deniq &
sapientes mundi dephilo sophia sicopinati sunt
in quodleges publicȩ facere hommes necessitate
conpellant hoc illa persuadeat fieri uoluntate :
Qui autẽ sunt .xp̃i. barnẽ crucifixerunt cum
i uicus & concupiscentiis: Origenes hunc locũ su¬
peripus nec tens ita legit: Aduersus huius mo¬
dinon est lex qui xp̃i carnẽ crucifixerunt
cumuiciis & concupiscentus : ut non sic ilati¬

Expanded text:
lum autem in desideriis et cupiditate, continentia lum autem in desideriis et cupiditate, continentia necessaria est, sed etiam in tribus reliquis perturbationibus, dolore scilicet, laetitia et timore. Adversus hujusmodi fructus spiritus, non est Lex. Justo quippe Lex non est posita: iniquis autem et non subjectis, impiis et peccatoribus . Lex mihi dicit: Non adulterabis: non occides, non falsum testimonium dices: non fraudabis: non desiderabis aliena: non perjurabis: non furaberis : si haec omnia, fructu in me spiritus charitate regnante, non facio, superflua mihi sunt praecepta Legis. Denique et sapientes mundi de philosophia sic opinati sunt, ut quod leges publicae facere homines necessitate compellunt, hoc illa persuadeat fieri voluntate. Qui autem sunt Christi, carnem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis. Origenes hunc locum superioribus nectens, ita legit: Adversus hujusmodi non est Lex, qui Christi carnem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis: ut non sicut in Lati
Abbreviated transcription (Latin):
uersus saul. absalon & semei uel maximeda¬
ruit cũ alius eũ uell& occidere. alius res noius
molitus fraudare imperioniteretur. alius la¬
pides in eũ laciens & puluerẽ uenti lans dama¬
r& & dicer& egredere egre dere uir iiquede
trema continentia infructibus sp̃s colloctu
quã non solũ incaritate debemus accipere sed
etiã i cibo & potu. In ira quoq & uexatione
mentis. & detrahendilibidine . Inter modes¬
tiam autẽ & continentiã hoc intor est quod
modestia in uiris perfectis est consumnatȩq
ustutis. de quibus saluatorait. Beatimites
qm̃ ipsi possidebunt terrã. & de ipso discite ame
qm̃ mitis sum & humilis & mansuetus corde:
continentia uero inuia quidẽ uirtutis est sed
necdũ peruenit ad calcẽ . quia cupidtates ad¬
huc in eius qui se contine cogitatione nascuntur
&mentis polluunt principale. lic& non supe¬
rent nec ad opus pertrahunt cogitantẽ . Nonso¬

Expanded text:
versus Saul, Absalon, et Semei, vel maxime claversus Saul, Absalon, et Semei, vel maxime claruit ? Cum alius eum vellet occidere: alius res novas molitus, fraudare imperio niteretur: 513 alius lapides in eum jaciens, et pulverem ventilans, clamaret et diceret: Egredere, egredere, vir inique . Extrema continentia in fructibus spiritus collocatur. Quam non solum in castitate debemus accipere, sed etiam in cibo et potu, in ira quoque et vexatione mentis, et detrahendi libidine. Inter modestiam autem et continentiam hoc interest, quod modestia in viris perfectis est, consumataeque virtutis, de quibus Salvator ait: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Et de seipso: Discite a me, quoniam mitis sum, et humilis, et mansuetus corde . Continentia vero in via quidem virtutis est, sed necdum pervenit ad calcem: quia cupiditates adhuc in ejus qui se continet, cogitatione nascuntur, et mentis polluunt principale, licet non superent, nec ad opus pertrahant cogitantem. Non so
Abbreviated transcription (Latin):
dem id quod speramus esse uenturũ & necdũ
est inpresenti fide possidemus sperantesno
tenere quod credimus. Quȩritur quoq: quo¬
modo fides incaritate sit posita: qui diligi
num quã se ledi ẽstimat: numquã aliud ñisi
quod diligit & diligitur suspicatur. Cum autẽ
dilectio ꝓcula fuerit. & fides pariter abscedit:
Postfidẽ mansue tudo numeratur quȩ aduer¬
sa est irȩ rixis dissensionibus & numquã ad sui
contraria prouocatur. Uere debona sp̃sar¬
bore bonus fructus egerminans per hanefa¬
mulus dĩ moses testimoniũ scribturȩ meruit
accipere dicentis: Mloses mansuetus eratplus¬
quã om̃s homines suꝑ terrã. suꝑ terrã inquit
suꝑ eosenim qui facie ad faciẽ dm̃ uidebant
esse non poterat qui a multa sȩpe conpellimu
percarnis facere infirmitatẽ. dedauid quoq
lic& multi dedño nr̃o estiment yꝓhetatum.
mansuetudinis eius : Culus mansuetudo ad¬

Expanded text:
dem id quod speramus esse venturum, et necdum dem id quod speramus esse venturum, et necdum est in praesenti, fide possidemus, sperantes nos tenere quod credimus. Quaeritur quoque quomodo fides in charitate sit posita. Qui diligit, numquam se laedi aestimat: numquam aliud nisi quod diligit et diligitur, suspicatur. Cum autem dilectio procul abfuerit, et fides pariter abscedit. Post fidem mansuetudo numeratur, quae adversa est irae, rixis, dissensionibus: et numquam ad sui contraria provocatur, vere de bona spiritus arbore, bonos fructus egerminans. Per hanc famulus Dei Moyses, testimonium Scripturae meruit accipere, dicentis: Moyses mansuetus erat, plusquam omnes homines super terram . Super terram, inquit. Super eos enim qui facie ad faciem Deum videbant, esse non poterat: quia multa saepe compellimur per carnis facere infirmitatem. De David quoque, licet multi de Domino nostro aestiment prophetatum, mansuetudinis ejus . Cujus mansuetudo ad
Abbreviated transcription (Latin):
& hanc stoici it a definiunt. Benignitas est uirts
sponte adbene faciendũ exposita: non multum
bonitas ab enignitate diuersa est. quia & ipsa ad
bene faciendum uidetur exposita sed ineoui de¬
tur eepositao sed ineo differt quia potest boni¬
tas esse tristior. & fronte se ueris moribus in¬
rugata. bene quidẽ facere & prestare quod
ꝓsit non tanis uauis esse consortio . & suacunc¬
tos inuitare dulcedine. Hanc quoq: sectatores
Zenonis ita definiunt. bonitas est uirtus quȩ
ꝓsit. siue uirtus ex qua oritur utilit as aut
uirtus ꝓpter semetipsa. aut affectus : qui fons
sit uti iltatũ : Inter fructus sp̃s septimũ & sacra¬
norẽ locũ fides possid& Quȩ etiã a libi inter
tresponitur spes fides caritas. Nec mirũsi
spes in hoc catalo go non referatur. cũ infidesit
quod speratur. Eita eã apłs ad hebrȩos scribens
definiat . Est autẽ fides sperandorũ substancia
serũ argumentũ nor dũ parentiũ : Si qui¬

Expanded text:
et hanc Stoici ita definiunt: Benignitas est virtus et hanc Stoici ita definiunt: Benignitas est virtus sponte ad bene faciendum 512 exposita. Non multum bonitas a benignitate diversa est: quia et ipsa ad benefaciendum videtur exposita. Sed in eo differt, quia potest bonitas esse tristior, et fronte severis moribus irrugata, bene quidem facere et praestare quod poscitur: non tamen suavis esse consortio, et sua cunctos invitare dulcedine. Hanc quoque sectatores Zenonis ita definiunt: Bonitas est virtus quae prodest: sive, virtus ex qua oritur utilitas: aut, virtus propter semetipsam: aut affectus qui fons sit utilitatum. Inter fructus spiritus, septimum et sacratiorem locum fides possidet, quae etiam alibi inter tres ponitur: spes, fides, charitas. Nec mirum si spes in hoc catalogo non referatur: cum in fide sit quod speratur: et ita eam Apostolus ad Hebraeos scribens definiat: Est autem fides sperandarum substantia rerum, argumentum necdum apparentium , Siqui
Abbreviated transcription (Latin):
ter octo euuange lubene dictiones scribitur: Bea¬
ti pacificiqm̃ filiidĩ uocabuntur . In primoetiã
graduũ psalmodĩ cantatur. Cum his qui o deraũ
pacẽ erã pacificus Nec putemus pacẽ tantumbi
eo esse quȩ renđa sicũ alio non iurgemus sed
tuc paxxp̃i hoc esthereditas nr̃a nobiscũe
si tranquilla mens nullis passionibus perturit¬
tur : Postpacẽ sequitur longanimitas. siueb
cientia qui a ut roq: modo MΑ poGΕ Man
possumus interpretari huic contraria efffisl¬
lanimitas de quascribitur Pusilliani mus ue¬
hementer insipiens. Qui uero paciens est & uni¬
sapiens appellatur ut in ꝑuerbiis quoq: scribtũ
est Longanimus uir multus in prudentia Be¬
nignitas etiã siue suauitas. quia a putigrȩcos
lenis blanda tranquilla & omniũ bonorum
apta consortio . inuitans ad familia rit atemi
surdulcis alloquio. moribus temperata. deniq

Expanded text:
inter octo Evangelii benedictiones scribitur: Beainter octo Evangelii benedictiones scribitur: Beati pacifici: quoniam filii Dei vocabuntur . In primo etiam graduum psalmo cantatur: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus . Nec putemus pacem tantum in eo esse quaerendam, si cum alio non jurgemur: sed tunc pax Christi, hoc est, haereditas nostra nobiscum est, si tranquilla mens nullis passionibus perturbetur. Post pacem sequitur longanimitas, sive patientia: quia utroque modo μακροθυμίαν possumus interpretari. Huic contraria est pusillanimitas, de qua scribitur: Pusillanimus vehementer insipiens: qui vero patiens est, et uni ἐπιτάσει multum sapiens appellatur, ut in Proverbiis quoque scriptum est: Longanimus vir, multus in prudentia . Benignitas etiam sive suavitas, quia apud Graecos lenis, blanda, tranquilla, et omnium bonorum apta consortio, invitans ad familiaritatem sui, dulcis alloquio, moribus temperata. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
alii eregione gaudisuo luptatẽ ponunt. non
hanc quȩ corpus ad libi dinẽ concitat. titillat sen¬
sus dulciblanditur affectu. sed aliã huic OA¬
VoN quȩ sine moderatione & ullo de core lȩti¬
tiȩ h risu exaltat uocẽ suã: quod siuerũ est
& eorũ inter uerba distinctio non fallit & fali¬
tur : Consideremus neforsitã idcirco sit dictũ
Non est gaudere impiis dicit dñs: Simul autẽ &
illud notandũ quod þost dilectionẽ gaudiũ sent᷑
qui enim diligit quempiã. semꝑ in eius felicitate
lȩtatur & sieu uiderit aliquo errore deceptum
& pec catorũ lubrico concidisse : dolebit quidẽ &
eruere festinabit. sed non poterit gaudiũ mu¬
ta retristitia sciens nullã rationabiliũ creatu¬
rarum a put đm̃ perise perpetuo : Tercius
fructus est sp̃s . pax. aqua salomon quoq: quiin
typo xp̃i precessig : nomen accepit & de ecle
psalmistacant factus est in pace locus eius & i

Expanded text:
Alii e regione gaudii voluptatem ponunt: non Alii e regione gaudii voluptatem ponunt: non hanc quae corpus ad libidinem concitat, titillat sensus, dulci blanditur affectu; sed alium huic ὁμώνυμον, quae sine moderatione, et ullo decore laetitiae, in risu exaltat vocem suam. Quod si verum est, et eorum inter verba distinctio non fallit et fallitur, consideremus ne forsitan idcirco sit dictum: Non est gaudere impiis, dicit Dominus . Simul autem et illud notandum, quod post dilectionem, gaudium sequitur. Qui enim diligit quempiam, semper in ejus felicitate laetatur. Et si eum viderit aliquo errore deceptum, et peccatorum lubrico concidisse, dolebit quidem, et eruere festinabit: sed non poterit gaudium mutare tristitia, sciens nullam rationabilium creaturarum apud Deum perire perpetuo. Tertius fructus spiritus, est pax, a qua Salomon quoque qui in typo Christi praecessit, nomen accepit. Et de Ecclesia Psalmista canit: Factus est in pace locus ejus . Et
Abbreviated transcription (Latin):
asaluatore dicitur. Non potest arborbonasnic¬
tus adferre malos ñ ontã de hominibus quã de
fructu carnis & sp̃s arbitror ꝓnunciatũ quia
nec sp̃sum quã potest ea uitia quȩ in carnis
operibus numerata sunt facere nec caro bis
fructibus qui oriuntur ex sp̃u redundare. potest
autẽ fieriuiperneglegentiã possidentis & sp̃s
quiuer satur in hom̃ine : fruetos non habeat su¬
os. &econtrario caro operibus suis mortifica¬
tis peccare desistat . Non tamen illo usq ꝓcedun
ut & neglecta arbos sp̃s opera carnis adferat¬
& arbor carnis exculta fructus germin& spiri¬
tales : In scđo spiritaliũ fructuũ loco gaudiũ po¬
situmest. quod stoici quoq: qui distingunt hiter
uerba subtilius. aliud quidesse estimant quã lȩti¬
tam. gaudiũ quippe esse auit. elationẽ animi
suꝑ his quȩ digna sunt exultantis lȩtitiã uero
effrenatã animielationẽ que modũ nesciat.
de inhis quoq: quȩ uitio sint mixtalȩtetur

Expanded text:
a Salvatore dicitur: Non potest arbor bona fruca Salvatore dicitur: Non potest arbor bona fructus afructibus carnis et spiritus, arbitror pronuntiatum: quia nec spiritus umquam potest ea vitia, quae in carnis operibus numerata sunt, facere; nec caro his fructibus qui oriuntur ex spiritu redundare. Potest autem fieri per negligentiam possidentis, ut spiritus qui versatur in homine, fructus non habeat suos: et econtrario caro operibus suis mortificatis, peccare desistat. Non tamen illo usque procedunt, ut et neglecta arbor spiritus, opera carnis afferat, et arbor carnis exculta, fructus germinet spirituales. In secundo spiritualium fructuum loco, gaudium positum est: quod Stoici quoque qui distinguunt inter verba subtilius, aliud quid esse aestimant quam laetitiam. Gaudium quippe, esse, aiunt elationem animi super his quae digna sunt exsultantis: Laetitiam vero effrenatam animi elationem, 511 quae modum nesciat, et in his quoque quae vitio sint mixta, laetetur.
Abbreviated transcription (Latin):
quin decim carnis opera nommata. de quibus
& disseruimus Fructus autẽ sp̃s est : caritas¬
in gaudiũ .pax. longanimitas. benignitas. boni¬
tas. fides mansuetudo continentia. aduer
tus sp̃s debuit tenere primatũ : nisi carnas
sine qua uirtutes cetere non reputantur
esse uirtutẽs. & ex quanas cuntur uniuersa
quȩ bona sunt si quidẽ & inlege & in euuange¬
lio ipsa optin& principatum: Diligis dñm adm̃
tuum ex toto cosde tuo & ge tota anima tua
& ex tota uirtute tua. & diliges ꝓximũ tam
quam te ipsũ: Quantis bonis referta sit cari¬
tas : & supra breuiter perstrinaximus & nunc
uel parũ dixisse sufficiat. quod dilectionon
que rit quȩ sua sunt sed quȩ aliena : quã uissuo
quis uitio himicus sit diligenti & tranquillita¬
tem eius adodiorũ fluctus concitarenitatur
tamen num quã illeturbatur. num quã creatu¬
ram dĩ odio dignã estimat. Caritas enimoƿe¬
rit multitudinẽ peccatorũ: Illud quoq. quod

Expanded text:
quindecim carnis opera nominata, de quibus quindecim carnis opera nominata, de quibus et disseruimus. Fructus autem spiritus, est charitas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, ctus spiritus debuit tenere primatum, nisi charitas? sine qua virtutes caeterae non reputantur esse virtutes, et ex qua nascuntur universa quae bona sunt, siquidem et in lege et in Evangelio ipsa obtinet principatum: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua: et diliges proximum tuum sicut teipsum . Quantis bonis referta sit charitas, et supra breviter perstrinximus, et nunc vel parum dixisse sufficiat: quod dilectio non quaerit quae sua sunt, sed quae aliena . Et quamvis suo quis vitio inimicus sit diligenti, et tranquillitatem ejus ad odiorum fluctus concitare nitatur: tamen numquam ille turbatur: numquam creaturam Dei odio dignam aestimat. Charitas enim operit multitudinem peccatorum . Illud quoque quod
Abbreviated transcription (Latin):
i quitalia agunt regnũđi non consequenter
Vbi ante prȩdiacerat : Non regn& in quit peco¬
tum in mortali ur̃o corpore: adobediend
desideriis eius: Peccatũ om̃s istas species haba
inquibus nuc discriminandis plus forfitã quã
oportuit inmorati sumus. ergo ianimaiqu
peccatũ regnauerit. non potest dĩ regnarere¬
num: Quȩ enim pasticipatio iustitiȩ & iniqui¬
tati: quȩ communi catio luci ad tenebras qu
consensus xp̃o & belial: & putamus nosregnĩ
dĩ consequisia fornicatione ido latria & uene¬
ficiis inmunessimus ecceiimicitie. conten¬
tio Ira rixa dissensio ebrietas quoq: & ce¬
tera quȩ parua arbitramur : excludunt nos
a regno di : nec refert unoquis ab eatitudine
exludatur. an pluribus cũ om̃a similites exclu¬
dant. In latinis codicibus adulteriũ quoq &im¬
pudicitia & homicidia: in hoc catalogo uiciorũ¬
N scribta referuntur. sed sciendũ non plus quã

Expanded text:
niam qui talia agunt, regnum Dei non consequentur. niam qui talia agunt, regnum Dei non consequentur. Ubi ante praedixerat: Non regnet, inquit, peccatum in mortali vestro corpore, ad obediendum desideriis ejus . Peccatum omnes istas species habet, in quibus nunc discriminandis plus forsitan quam oportuit, immorati sumus. Ergo in anima, in qua peccatum regnaverit, non potest Dei regnare regnum. Quae enim participatio justitiae et iniquitati? quae communicatio luci ad tenebras? qui consensus Christo et Belial . Et putamus nos regnum Dei consequi, si a fornicatione, idololatria, et veneficiis immunes simus. Ecce inimicitiae, contentio, ira, rixa, dissensio, ebrietas quoque, et caetera quae parva arbitramur, excludunt nos a regno Dei. Nec refert uno quis a beatitudine excludatur, an pluribus, cum omnia similiter excludant. In Latinis codicibus, adulterium quoque, et impudicitia, et homicidia, 510 in hoc catalogo vitiorum scripta referuntur. Sed sciendum non plus quam
Abbreviated transcription (Latin):
risbibendi generibus quȩ uario conficiuntur
potest accedere : ex quo & descisdicitur. Uinum
& sicera non bib&. Sicera interprȩtatus ebri¬
etas & nequis uinũ nonbibens. aliud sibi puta¬
r& bibendũ ex clusa causatio est. dum omne
quod in ebriare potest cũ uino pariter aufert᷑.
Quinta decima quȩ extrema intercarnis ope¬
ra comesatio est: Manducauit quippe populus
& bibit & surrexerunt ludere Semꝑ ebrieta¬
ti iuncta est luxuri& . Pulcrȩ quidã nonig¬
nobilis oratos cũ ebriũ de somno describer&
excitatũ ait. Nec dor mire excitatus. nec iugi¬
lare ebrius poterat. Qua sententia ex pressit᷑
quodam modo nec mortuũ eũ fuissenec uiuũ.
longũ erat uniuersa carnis operareplicare :¬
& catalogũ facere uiciorũ unoigitur om̃ã ser¬
mone condusit dicens & hissimiliaquȩ utinã
tam facile uitare possemus quã facile intelli¬
gimus: Prȩdico inquit uobis siõ predixi. qm̃¬

Expanded text:
ris bibendi generibus, quae vario modo conficiuntur, ris bibendi generibus, quae vario modo conficiuntur, potest accidere; ex quo et de sancto dicitur: Vinum et siceram non bibet . Sicera interpretatur ebrietas. Et ne quis vinum non bibens, aliud sibi putaret bibendum, exclusa causatio est; dum omne quod inebriare potest, cum vino pariter aufertur. Quintadecima, quae et extrema inter carnis opera, commessatio est. Manducavit quippe populus et bibit, et surrexerunt ludere . Semper ebrietati juncta luxuria est. Pulchre quidam non ignobilis orator, cum ebrium de somno describeret excitatum, ait: « Nec dormire excitatus, nec vigilare ebrius poterat. » Qua sententia expressit, quodammodo nec mortuum eum fuisse nec vivum. Longum erat universa carnis opera replicare, et catalogum facere vitiorum. Uno igitur omnia sermone conclusit dicens, et his similia. Quae utinam tam facile vitare possemus, quam facile intelligimus. Praedico, inquit, vobis sicut praedixi: quo
Abbreviated transcription (Latin):
tene Ebriosi quipperegnũdi non possidebiñ
Qdñs ad discipulos. Cauete ait neforte grauen᷑
cordaur̃ a inuino & crapula. Ui nõ hominis sensus
euertitur. pedes conruunt. mens uaccillat. libido
luxuria. Hab& imus quisq suȩ sententiȩ potestatẽ
ego apostolũ sequor. inuino esse luxuriã in uno
ebrietatẽ. ebrietatẽ autẽ & luxuriã inter cas¬
nis opera numerari. nec ille ꝑotest negare qui
eisdẽ passionibus uincitur : & lic& mequidã in eoli¬
hendendũ putent quod dixerĩ adole scentulas
la uinũ debere fugere utuenenũ non mesen¬
tentiȩ penitebit opus quippe ibi magis uiniquã
dĩ a nobis creatura damnata est & licentiã
tulimus uirgini ꝓprio etatis calore feruenti.
ne sub occasione parũ accipiendi plus bibere
& perir& alio quin sciebamus & in xp̃isangiunẽ
uinũ consecrare. & timotheo uinũ ut biber&
hperatũ: ebrietas autẽ tam ecuino quã ex cete¬

Expanded text:
tenet. Ebriosi quippe regnum Dei non possidebunt. tenet. Ebriosi quippe regnum Dei non possidebunt. Et Dominus ad discipulos: Cavete, ait, ne forte graventur corda vestra in vino et crapula . Vino homini sensus evertitur: pedes corruunt: mens vacillat: libido luxuria . Habet unusquisque suae sententiae potestatem. Ego Apostolum sequor: in vino esse luxuriam, in vino ebrietatem. Ebrietatem autem et luxuriam inter carnis opera numerari, nec ille potest negare qui eisdem passionibus vincitur. Et licet me quidam in eo lihendendum putent: quod dixerim adolescentulas ita vinum debere fugere ut venenum: non me sententiae poenitebit. Opus quippe ibi magis vini, quam Dei a nobis creatura damnata est: et licentiam tulimus 509 virgini proprio aetatis calore ferventi, ne sub occasione parum bibendi, plus biberet et periret. Alioquin sciebamus, et in Christi sanguinem vinum consecrari: et Timotheo vinum ut biberet, imperatum. Ebrietas autem tam ex vino quam ex caete
Abbreviated transcription (Latin):
unus quisq eligat disciplinã. quã putat esse
meliorẽ : Quicumq igitur aliter scribturam
intelligit. quã sensu sp̃s sc̃ĩ flagitat quo conserib¬
taest Aice de eccła non recesseriitamenhere¬
ticus appellari potest & de carnis operibus
est eligens quȩ peiora sunt: heresis sequit
zelus quia zelus & in bonã partẽ accipipo¬
test. cum quis nititur eaquȩ meliora suntemi¬
l& se ei non esse consimilẽ: Pulcrȩ quida de
neo tericis grȩcũ uersũ trans ferens elegiaco
metro deinꝰuidialusit dicens iustius inuida
nichil est quȩ ꝓtinus ipsũ auctorẽ rodit excru¬
ciatq animum. scripsit & beatus cyprianus
librũ de zelo & liuore ualde obtimũ. quẽ qui
legerit: non dubitabit adnumera re operi¬
bus carnis inuidiã Inter inuidũ autẽ & inuido¬
sum : hochiter est: quod inuidusfeliciori inud&.
inuidiosus autẽ is est qui ab alio patitus inuidã
Quartũ decimũ locũ inter carnis opera ebrietas

Expanded text:
unusquisque eligat disciplinam, quam putat esse unusquisque eligat disciplinam, quam putat esse meliorem. Quicumque igitur aliter Scripturam intelligit, quam sensus Spiritus sancti flagitat, quo conscripta est: licet de Ecclesia non recesserit, tamen haereticus appellari potest, et de carnis operibus est, eligens quae pejora sunt. Haereses sequitur Zelus interdum et in bonam partem accipi potest, cum quis nititur ea quae meliora sunt aemuse ei non esse consimilem. Pulcre autem neotericis, Graecum versum transferens, elegiaco metro de invidia lusit, dicens: Justius invidia nihil est: quae protinus ipsum Auctorem rodit, excruciatque animum. Scripsit et beatus Cyprianus librum de Zelo et Livore valde optimum: quem qui legerit, non dubitabit annumerare operibus carnis invidiam. Inter invidum autem et invidiosum hoc interest: quod invidus feliciori invidet. Invidiosus autem is est, qui ab alio patitur invidiam. Quartumdecimum locum inter carnis opera ebrietas
Abbreviated transcription (Latin):
a regno dĩꝑhibentes autẽ. Epio eiã cũ quissemꝑ
ad contra dicendũ paratus stoma chodelecta¬
tur alieno & muliebrilurgio contendit & ꝓ
uocat contendentẽ. hȩc alio nomine apugrȩ¬
cos, DIAONIIΙΑ appellatur : nec non & dissen¬
siones opera carnis sunt. cumquis nequa quã
perfectus eodẽ sensu & eade scientia dicit :
peritur. mariti uide lic& aduxorẽ patrisad
filiũ: fr̃is ad fr̃m. conserui ad conseruũ. militis
adcontu bernalẽ artificis ad eiusdẽ operis
artificẽ nonnum quã euenit ut & in expositio¬
nibus scribtur arũ oriatur dissensio equibus he¬
reses quoq: quȩ nunc in carnis opere ponuntur
rebulliunt . si enim sapientia carnis iimicaet
dõ mimica autẽ sunt omã dogmata falsitatis.
dõ repugnantia. consequenter & hereses inimi¬
cȩdõ ad carnis operare feruntur. Heresqs autẽ
grecȩ ab electione dicitus. quod scilic& eã sibi

Expanded text:
a regno Dei prohibent. Est autem ἐριθεία, cum quis semper a regno Dei prohibent. Est autem ἐριθεία, cum quis semper ad contradicendum paratus, stomacho delectatur alieno: et muliebri jurgio contendit, et provocat contendentem. Haec alio nomine apud Graecos φιλονεικία appellatur. Necnon et dissensiones opera carnis sunt: cum quis nequaquam perfectus, eodem sensu, et eadem sententia dicit: Eperitur: mariti videlicet ad uxorem, patris ad filium, fratris ad fratrem, conservi ad conservum, militis ad contubernalem, artificis ad ejusdem operis artificem. Nonnumquam evenit, ut et in expositionibus Scripturarum oriatur dissensio: e quibus haereses quoque quae nunc in carnis opere ponuntur, ebulliunt. Si enim sapientia carnis inimica est Deo inimica autem sunt omnia dogmata falsitatis Deo repugnantia consequenter et haereses inimicae Deo, ad carnis opera referuntur. Αἵρεσις autem Graece, ab electione 508 dicitur: quod scilicet eam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
umum cũ mansuetudine erudientẽ etia eos
qui econtra disputant. Post contentionẽ
octaua succedit ȩmulatio. quȩ grȩco sermo¬
ne zelus significantius & nocius appellatur
Quoquidẽ malo nescio quis nr̃m careat ⁊elati
sunt enim & patriarchȩ ioseph fr̃msuũ & mi¬
ria & aaron ꝓphetis dĩ & sacer dos contramo¬
sentalipas decepti sunt. intantũ ut illa dequa
scribtura narrauerat dicens. Tollens maria
ꝓphetis tympanũ : & ceter a postea extra
castra ꝓrecta leprȩ ultio sordidata sit & pȩ¬
nitentiã longiorẽ septẽ dierũ reparatione
signauerit Ira de inde succedit quȩ iustruĩ
dĩ non operatur & species est furoris : Imer¬
iracundiã autẽ &irã hoc hiter est qual
iracundus semꝑ irascitur: Iratus ꝓtempose
concitatur. & nescioquis possitregnũ dĩpos¬
sidere cũ his quiirascitur separatur a regno
rixȩ quoq quas aliud grȩcisignificantess

Expanded text:
mem, cum mansuetudine erudientem, etiam eos mem, cum mansuetudine erudientem, etiam eos qui econtra disputant . Post contentionem, octava succedit aemulatio, quae Graeco sermone ζῆλος significantius et notius appellatur. Quo quidem malo, nescio quis nostrum careat. Zelati sunt enim, et patriarchae Joseph fratrem suum: et Maria, et Aaron prophetes Dei et sacerdos, contra Moysen tali passione decepti sunt : intantum ut illa de qua Scriptura narraverat, dicens: Tollens autem Maria prophetes tympanum , et caetera, postea extra castra projecta, leprae vitio sordidata sit, et poenitentiam longiorem septem dierum separatione signaverit . Ira deinde succedit, quae justitiam Dei non operatur , et species est furoris. Iiracundiam autem et iram, hoc interest: quod iracundus semper irascitur: iratus pro tempore concitatur. Et nescio quis possit regnum Dei possidere: cum is qui irascitur, separetur a regno . Rixae quoque quas aliud Graeci significantes,
Abbreviated transcription (Latin):
sabor aduersantibus tibi : Sic̃ supra intelligen¬
dum nontã abrahã illis iimicũ fuisse : quã
illos uirtutibus abrahȩ & religioni perquam
calcatis idolis cognitũ uenera batur dm̃ illud
quoq: quodpopulo prȩcipitur ihł ut odio sem¬
piterno & in poste ros trans missa discordia ini¬
mici sint madieneis quasihis dicitur quis ubpe¬
dago goẽrant & inalio loco merebantur audi¬
re odio habebis iimicũtuũ: autcerte nonta
personarũ quã morũ est facta dissensio ut
quo modo ds utiliter hnter serpentẽ & mulierẽ
iimicitias posuit. ne amicitiȩ eorũ inutiles
essent homini perquas ꝓlectus est depara diso
Ita & inshłitis & madieneis uita magis dissim¬
lis quã gens una damnata est. Septimꝰũ locũ in¬
ter carnis opera contentio possid& quodã qua¬
si sacrato & eminenti interuitia numero col¬
locata : Seruũ autẽ dñi non oport& litigare
sedesse mansuetũ adom̃s doctorẽ longani¬

Expanded text:
sabor adversantibus tibi, sicut supra intelligensabor adversantibus tibi, sicut supra intelligendum, non tam Abraham illis inimicum fuisse, quam illos Abrahae virtutibus et religioni, per quam, calcatis idolis, cognitum venerabatur Deum. Illud quoque quod populo praecipitur Israel, ut odio sempiterno, et in posteros transmissa discordia, inimici sint Madianeis , quasi his dicitur, qui sub paedagogo erant, et in alio loco merebantur audire: Odio habebis inimicum tuum . Aut certe non tam personarum, quam morum est facta dissensio: ut quomodo Deus utiliter inter serpentem et mulierem inimicitias posuit, ne amicitiae eorum inutiles essent homini, per quas projectus est de paradiso: ita et in Israelitis, et Madianeis vita magis dissimlis, quam gens una damnata est. Septimum locum inter carnis opera, contentio possidet, quodam quasi sacrato, et eminenti 507 inter vitia numero collocata. Servum autem Domini non oportet rixari, sed esse mansuetum ad omnes, doctorem, longani
Abbreviated transcription (Latin):
liberis seruiatur inmunditiã & luxuriã nomi¬
nauit : Quartũ incata logo operũ carnis idola¬
tria locũ ten&. qui enim se mel se luxuriȩ uo¬
iuptatiq per miserit non respicit creatorem
alias autẽ omnis ido latria festiuitate gula uen¬
tre & his quȩ in frauentrẽ sunt delectatus :¬
& ne forsitã ueneficiȩ & maleficȩ artes non ui¬
derentur innouo ꝓhibitȩ testamento. Ipsȩ quoq
inter carnis opera nominantur. Quia sȩpema¬
gicis artibus & amare miseris euenit & amari:
inimicitia quoq: quȩ postueneficia ponitur.
Quẽ habeat reatũ : in anifesto crimini sublectã
declarat. Quantũ enim in nobis est nullius esse
inimici debemus. sed cum omnibus habere pacẽ:
quod siloquentes ueritatẽ aliquos meremur ini¬
cos. nontamnos inimicieorũ sumus. quã illibni¬
mici sunt ueritatis : Nam quod & Ingenesidicit᷑
ad abrahã Immicus ẽro inimicistuis & aduer¬

Expanded text:
liberis serviatur, immunditiam et luxuriam nomiliberis serviatur, immunditiam et luxuriam nominavit. Quartum, in catalogo operum carnis, idololatria locum tenet. Qui enim semel se luxuriae voluptatique permiserit, non respicit Creatorem. Alias autem omnis idololatria, festivitate, gula, ventre, et his quae infra ventrem sunt, delectatur. Et ne forsitan veneficia, et maleficderentur in novo prohibitae Testamento, ipsae quoque inter carnis opera nominantur. Quia saepe magicis artibus, et amare miseris evenit et amari. Inimicitia quoque, quae post veneficia ponitur, quem habeat reatum, manifesti criminis subjectio declarat. Quantum enim in nobis est, nullius esse debemus inimici, sed cum omnibus habere pacem. Quod si loquentes veritatem, aliquos meremur inimicos: non tam nos inimici eorum sumus, quam illi inimici sunt veritatis. Nam quod et in Genesi dicitur ad Abraham: Inimicus ero inimicis tuis: et adver
Abbreviated transcription (Latin):
prȩcio glorificemus & por temus hm̃ in cor¬
pore nro : Ineo fornicator maloris est ermi¬
minis quia tollit membra xp̃i & facit eamem¬
bra mere tricis erunt quippe duo incarne
trario hfidelis infornicatione sua utrũ uiola
anȩdific& templũ idoli : nescio peruitia quiy¬
pe uel maxime de mones coluntur. Hoc unuĩ
scio quod qui post fidẽ xp̃i fornicatur : iuolat
templũ dĩ scđm opus carnis. in mundicia nun¬
cupatur & eã comes luxuriȩ sequitur. euo¬
modo enim in ueterilege denefandis crimi¬
nibus quȩ in occulto fiunt & ea nominareus¬
pissimũ est ne & dicentis ora & aures audi¬
entium polluerentur. generaliter scribtu¬
ra complexa est dicens: Uerecundos uel reue¬
rentes facite filios ihł ab omni inmundicia: Sic
in hoc loco ceteras &tra ordinarias uoluptates.
ipsa qͣuoq opera nupciarũ si non uere cundȩ &
cum honestate . quasi sub o culis dĩ fiant ut tantũ

Expanded text:
pretio, glorificemus et portemus Deum in corpretio, glorificemus et portemus Deum in corpore nostro. In eo fornicator majoris est criminis: quia tollit membra Christi, et facit ea membra meretricis. Erunt quippe duo in carne trario infidelis in fornicatione sua utrum violet, an aedificet templum idolo, nescio. Per vitia quippe vel maxime daemones coluntur. Hoc unum scio: quod qui post fidem Christi fornicatur, violat templum Dei. Secundum opus carnis, immunditia nuncupatur, et eam comes luxuria sequitur. Quomodo enim in veteri Lege de nefandis criminibus, quae in occulto 506 fiunt, et ea nominare turpissimum est ne et dicentis os et aures audientium polluerentur generaliter Scriptura complexa est, dicens: Verecundos, vel reverentes facite filios Israel ab omni immunditia : sic in hoc loco caeteras extraordinarias voluptates, ipsarum quoque opera nuptiarum, si non verecunde, et cum honestate, quasi sub oculis Dei fiant, ut tantum
Abbreviated transcription (Latin):
festa qui hnxp̃o crediderint : plurimi quippe
gentiliũ in suis ignominiis gloriantur & putađ
si ecpleuerint uoluntatẽ quandã seturpidi¬
num uictoria consecutos. sed & illud elegant
quod hicarne opera posuit fructus inspu quia
uicia in semetipsa finiuntur & pereunt uir¬
tutes. frugibus pullulant & redundant. nec
putemus animȩ nullũ esse opus siuitia carmi
uirtutes sp̃iu deputentur: qui anima ut supra
diximus i quođã me ditullio posita : uel car¬
ni iungitur. & dicitur de ea n on per mane¬
bit sp̃rm̃s in hominibus istis quia carnes sunt
Uel sp̃ui copuletur & in sp̃suocabulũ transit
Qui enim adhere dño : unus sp̃s est : Primum
itaq: carnis opus est fornicatio. Manifestai
ecordia posuit nede mediis ambigamus : Om¬
ne enim quod cumq fecerit homo extra
corpus est qui autẽ fornicatur. in cos pus siũ
peccat. & non sumus nr̃i. empti enim sumus

Expanded text:
festa, qui in Chritso crediderint. Plurimi quippe festa, qui in Chritso crediderint. Plurimi quippe gentilium in suis ignominiis gloriantur, et putant si expleverint voluptatem, quamdam se turpitudinum victoriam consecutos. Sed et illud eleganter, quod in carne opera posuit, et fructus in spiritu: quia vitia in semetipsa finiuntur et pereunt, virtutes frugibus pullulant et redundant. Nec putemus animae nullum esse opus, si vitia carni, virtutes spiritui deputentur. Quia anima ut supra diximus in quodam meditullio posita, vel carni jungitur, et dicitur de ea: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis, quia carnes sunt ; vel spiritui copulatur, et in spiritus vocabulum transit. Qui enim adhaeret Domino, unus spiritus est . Primum itaque carnis opus, est fornicatio. Manifesta in exordio posuit, ne de mediis ambigamus. Omne enim quodcumque fecerit homo, extra corpus est: qui autem fornicatur, in corpus suum peccat. Et non sumus nostri: empti enim sumus
Abbreviated transcription (Latin):
Semulationes ire rixȩ dissensiones hereses¬
: inuidiȩ ebrietates comesationes & hissi
ys milia quȩ prȩdico uobis sic̃ & predixi. Qñ
qui hȩc agunt : regnũ dĩ non possidebunt : Su¬
perius cum ex poneremus de carne & sputri¬
plicẽ intelligentiã dixeramus: uel eos esse
carneos quiꝰ paruuli e corporeis in xp̃o solidũ
cibũ & perfecte ȩtatis alimenta capere non
possent: uel carnẽ legis eos esse quimore lu¬
daico historiã tantũ sequerentur & litterã
autcerte luxta simplicẽ sensũ in hominis fic¬
tione carnẽ sp̃mq subsistere & luxta di¬
uersitatẽ substantiȩ uel opera carnis esse
uel sp̃s : nuncergo quȩ hic carnis opera nomi¬
nantur. fornicatio uide lic& in mundicia lu
sum sit. Quod autẽ ait. Manifesta autẽ sunt
opera carnis. uel omnibus ea nota esse demon¬
frat. qui aper sepateant mala esse & fugienda
intantũ ut etiã hi qui ea faciunt: cupiant occul¬
tare quod faciunt: uel certe hiftantũ mani¬

Expanded text:
es, invidiae, ebrietates, comessationes, et his similia, quae praedico vobis sicut et praedixi: quoniam qui haec agunt, regnum Dei non possidebunt: Superius cum exponeremus de carne et spiritu, triplicem intelligentiam dixeramus: vel eos esse carneos, qui parvuli et corporei, in Christo solidum cibum, et perfectae aetatis alimenta capere non possent: vel carnales eos esse, qui more Judaico historiam tantum sequerentur et litteram: aut certe, juxta simplicem sensum, in hominis fictione carnem spiritumque subsistere, et juxta diversitatem substantiae, vel opera carnis esse, vel spiritus. Nunc ergo quae hic carnis opera nominantur, fornicatio videlicet, immunditia, lusum sit. Quod autem ait: Manifesta autem sunt opera carnis, vel omnibus ea nota esse demonstrat: quia per se pateant mala esse et fugienda, intantum ut etiam hi qui ea faciunt, cupiant occultare quod faciunt. Vel certe his tantum mani