comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ funera: pallantis dicit et ceteroꝵ. ⁊ pacis inique: supra diximꝰ propter
perdieam linguã habitũ nomen. que solet uictor ĩ ponere sicut postulat uino.¬
s sed cadat antediem: Cato dicit iuxta laurolauiniũ cũ enee sõcũ predas agerẽt
bellũ cõmissum in quo latinus occisus est fugit turnus & mezentii auxilio
cõparato uictus est quidem ab enea qui tñ in ipso prelio nõ cõparuit. ascanius
postea mezentiũ in teremit: alii dicunt quod uictor eneas cũ sacrificaret super
numicũ fluuiũ lapsus && eiꝰ necadauer inuentũ est unde dicit mediaq in¬
humatus harena: postea dictus est interdiuos receptus ante diem.⁊ cũ sangu
ne fundo: quasi inprecationes ipsas suo cõsecraret cruore. ⁊ tũ uos otyrii: non
sunt mandata sed inprecationes ut dissentiant om̃ib reb sicut & factum est

Expanded text:
SVORVM FVNERA Pallantis dicit et ceterorum. PACIS INIQVAE ut supra diximus, propter SVORVM FVNERA Pallantis dicit et ceterorum. PACIS INIQVAE ut supra diximus, propter perditam linguam, habitum, nomen, quae solet victor inponere, sicut postulat Iuno. SED CADAT ANTE DIEM Cato dicit iuxta Laurolavinium, cum Aeneae socii praedas agerent, proelium commissum, in quo Latinus occisus est, fugit Turnus; et Mezentii auxilio conparato victus quidem est ab Aenea, qui tamen in ipso proelio non conparuit. Ascanius postea Mezentium interemit. Alii dicunt quod victor Aeneas, cum sacrificaret super Numicum fluvium lapsus est et eius nec cadaver inventum est; unde dicit «mediaque inhumatus harena». Postea dictus est inter deos receptus. ‘Ante diem’ autem ‘ante ne fundo quasi inprecationes ipsas suo consecraret cruore. Ad v. 622 Tum vos o Tyrii non sunt mandata, sed inprecationes, ut dissentiant omnibus rebus, sicut et factum est.
Abbreviated transcription (Latin):
uero hec est thesiphone nã grece tisis ultio dicit᷑. ⁊ dii morientis elisse: aut
manes dicit unde est uosomichi manes este boni quoniã superis auersa
uite rationem si radiis suis orcũ geniture pulsauerint. horatius te iouis impio
tutela saturno refulgens eripuit uolucresq faci tarclauit alas: et bene tardauit
quia necessitas fati impediri potest nõ penitus eludi. sic uirgiliꝰ nec fata ueta¬
bunt. stat erexitq alios pͥamũ superesse pa.:. meritũq malis auertite numẽ:
quod mali merentur.. audite preces: inprecationes dicit nam nõ sunt p̾ces
ut paulo post ĩ precor arma pugnẽt:. ad nare: ut ĩ pͥmo huc pauci uestris ad¬
nauimus oris idest ꝑtempestatem uenimus et bono colore futura p̃dicit.¬
remotus: et significat quando euandri & tarcontis petiuit auxiliũ. s indigna

Expanded text:
vero, hoc est Tisiphone; nam Graece τίσις ultio dicitur. DII MORIENTIS ELISSAE aut vero, hoc est Tisiphone; nam Graece τίσις ultio dicitur. DII MORIENTIS ELISSAE aut manes dicit: unde est «vos o mihi Manes este boni, quoniam superis aversa vitae rationem, si radiis suis ortum geniturae pulsaverint: Horatius «te Iovis impio tutela Saturno refulgens eripuit volucresque fati tardavit alas». Et bene ‘tardavit’, quia necessitas fati impediri potest, non penitus eludi; sic Vergilius «nec fata vetabant stare decemque alios Priamum superesse per annos». MERITVMQVE MALIS ADVERTITE NVMEN quod mali merentur. AVDITE PRECES inprecationes dicit; nam non sunt preces, ut paulo post «inprecor arma armis». ADNARE ut in primo «huc pauci vestris adnavimus oris», id est ‘per tempestatem venimus’. Et bono colore futura praedicit.remotus. Et significat quando Evandri et Tarchontis petivit auxilium. INDIGNA
Abbreviated transcription (Latin):
media et cõciliatrix. ciceroq interpres corrũpendi iudicii solet esse. i. cõ¬
scia iuno: siluit rem turpẽ sic supra et pronuba uino.i nocturnis: nõ tri¬
uiis sed ꝑ nocturnũ tempꝰ. is ululata perurbes: ꝓserpinã raptã adite pa¬
tre ceres cũ incensis faculis ꝑ orbem terraꝵ requireret ꝑ triuiã eã uel quadri¬
uiam uocabat clamoribus unde ꝑmansit in eius sacris ut certis diebus
ꝑ cõpita amatronib exerceat᷑ ululatus sicut in isidis sacris ubi est ĩmita¬
tio inuenti osyridis quẽ dilaniatũ atyphone eius fratre uxorisis ꝑ totũ
orbem requisisse narrat᷑. luuenalis plangentis populi currit derisor anu¬
bis. i echatẽ: aũt causa inuocat ultionis unde ẽt furias uocat sed usur¬
patiue modo diras dixit: nam dire incelo strye in terris eumenides apđ
inferos unde & tres esse dicunt᷑ sed hec noĩa confundunt poete. s ultrix :

Expanded text:
media et conciliatrix; Cicero «quique interpretes corrumpendi iudicii solent esse». CONmedia et conciliatrix; Cicero «quique interpretes corrumpendi iudicii solent esse». CONSCIA IVNO siluit rem turpem; sic supra «et pronuba Iuno». NOCTVRNIS non triviis, sed per nocturnum tempus. VLVLATA PER VRBES Proserpinam raptam a Dite patre Ceres, cum incensis faculis per orbem terrarum requireret, per trivia eam vel quadrivia vocabat clamoribus. Vnde permansit in eius sacris ut certis diebus per compita a matronis exerceatur ululatus, sicut in Isidis sacris, ubi est imitatio inventi Osiridis, quem dilaniatum a Typhone eius fratre uxor Isis per totum orbem requisisse narratur; Iuvenalis «plangentis populi currit derisor Anubis». Hecaten autem causa invocat ultionis. Vnde etiam Furias vocat, sed usurpative modo ‘Diras’ dixit; nam ‘Dirae’ in caelo, ‘Furiae’ in terris, ‘Eumenides’ apud inferos, unde et tres esse dicuntur; sed haec nomina confundunt poetae. ‘Vltrix’
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sum: nũ ꝗd ĩcem sum. is cũ sceptra dabas: ut ac dnm eneam ĩ regna
recepi.. fidesq: sub audi en. ẽt insequentib aut certe hic est quẽ dicũt
portare deos. sane en nc̃o melius uingit᷑ ut en pͥamus. e ipsum ascaniũ.:
aut qui est causa nauigationis ut quẽ regno hesperie fraudo. aut ad patris do¬
lorem ut qui nati coram me cernere letũ fecisti..: epulandũ ponere: quod
fecit progne occiso tñ filio ꝓpter sororis stuprũ.s: incastra: classes ut nos
castra mouemus.: foros: tabulata nauiũ ab eo quod incessus ferant &¬
est generis masculimni numeri tm̃ pluralis. :i cũ genere ex tinꝯissem. mortẽ
enee et ascanii et est sincope.s suꝑ ipsa dedissem: satis amatorie.⁊ sol:
in uocat solem cui supra ꝑnumen liberi sacrificanit.⁊ tuq har in terp̃s
curaꝵ : aut quas patior aut generaliter curaꝵ cõuigaliũ interpres. hoc ẽ

Expanded text:
VBI SVM numquid in coetu sum? CVM SCEPTRA DABAS ut «ac dominum Aenean in regna VBI SVM numquid in coetu sum? CVM SCEPTRA DABAS ut «ac dominum Aenean in regna recepit». FIDESQVE subaudi ‘en’ etiam in sequentibus; aut certe ‘hic est quem dicunt portare deos’. Sane ‘en’ nominativo melius iungitur, ut «en Priamus». IPSVM ASCANIVM aut qui est causa navigationis, ut «quem regno Hesperiae fraudo», aut ad patris dolorem, ut «qui nati coram me cernere letum fecisti». EPVLANDVM PONERE quod fecit Procne occiso Ity filio propter stuprum sororis. IN CASTRA classes, ut «nos castra movemus». FOROS tabulata navium, ab eo quod incessus ferant. Et est generis masculini, numeri tantum pluralis. CVM GENERE EXTINXEM morte eneae et Ascanii; et est syncope. MEMET SVPER IPSA DEDISSEM satis amatorie. SOL iinvocat Solem, cui supra per numen Liberi sacrificavit. INTERPRES CVRARVM aut quas patior, aut generaliter curarum coniugalium interpres, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt constare & cũ die nasci. et cũ die perire.i tithoni cubile: titho¬
nus frater laomedontis fuit hunc aurora amatũ incelũ leuauit quem
longinquitas uite incicadam cõuertit. horatius longa tithonũ minuit
senectus. . albescere celum: hipallage: cũ luce eĩ albescunt oĩa nõ lux al¬
bescit. ⁊ equatis uelis: feliciter ꝑlenis sine motu aliquo. i. proh iup̃r: aut
irascentis exclamatio est ut interentio proh sup̃me iup̃r aut certe testat᷑
iouem quẽ in enee ĩuocauit aduentũ: iũpr hospitib nã te dare iura loquũt᷑.
nibit: & illius erit tempus protempore. et sic dixit ut certantq illudere
capto. i nõ arma expedient: furentis hec uerba sunt ut ipsa paulo post:
que mentem insania turbat nam hec asana nõ procedũt ut ĩ peret ab
sentib ferte tela cũ sola sit. u naualib: de naualib ubi stant naues. saut

Expanded text:
dicunt constare et cum die nasci, cum die perire. TITHONI CVBILE Tithodicunt constare et cum die nasci, cum die perire. TITHONI CVBILE Tithonus frater Laomedontis fuit. Hunc Aurora amatum in caelum levavit, quem longinquitas vitae in cicadam convertit; Horatius «longa Tithonum minuit senectus». ALBESCERE LVCEM hypallage est; luce enim albescunt omnia, non lux albescit. AEQVATIS VELIS feliciter plenis, sine motu aliquo. PRO IVPPITER aut irascentis exclamatio est, ut in Terentio «pro supreme Iuppiter»; aut certe testatur Iovem, quem in Aeneae invocavit adventu, ut «Iuppiter, hospitibus nam te daribit et inludet, tempus pro tempore: et sic dixit «certantque inludere capto». NON ARMA EXPEDIENT furentis haec verba sunt, ut ipsa paulo post «quae mentem insania mutat?»; nam haec a sana non procedunt, ut imperet absentibus, ut ‘ite, ferte tela’, cum sola sit. NAVALIBVS de navalibus, ubi stant naves. AVT
Abbreviated transcription (Latin):
missus ab alto ubi iouem cõplectit᷑ & suꝑnũ mercuriũ: sed potest &e hoc
loco ut diximus quasi fantasiam facere ꝓpter socioss et quisꝗs es dicere:
quia licet uiderit nõ tñ reuera nouit esse mercuriũ: unde ait supra et
ne nauigioꝵ.i. & sidera celo dextra feras dixit: hoc est uentus qui exortu
siderum aut ꝓsperi aut aduersi sunt. sic in georgicis preterea tam sunt ar¬
turi sidera nobis. nec ẽĩ sidera dicit reuera cũ arturus una sit stella. ergo de¬
xt̾a sidera uentos uel tempora.: pͥma aurora: designatio temporis est nõ
diei descriptio: unde infert ut pͥmo albescere lucem udit: & sic in xuͦ cũ¬
pͥmum inducit uidisset crepusculũ que quasi amatrix tota uigilauerat
nocte. sic ĩbucolicis de amatore. nascere preq diem ueniens age lucifer
almum. as nouo lumine: secũdũ epicuros qui stulte solem de athomis

Expanded text:
missus ab alto», ubi et Iovem conplectitur et supernum Mercurium. Sed potest et hoc missus ab alto», ubi et Iovem conplectitur et supernum Mercurium. Sed potest et hoc loco, ut diximus, quasi phantasiam facere propter socios, et «quisquis es» ideo dicere, quia, licet viderit, non tamen re vera novit esse Mercurium; unde ait supra et ne navigiorum. SIDERA CAELO DEXTRA FERAS hoc est ‘ventos’, qui ex ortu siderum aut prosperi aut adversi sunt. Sic in Georgicis «praeterea tam sunt Arcturi sidera nobis»; nec enim ‘sidera’ dicit re vera, cum Arcturus una sit stella. Ergo ‘dextra sidera’ ‘ventos’ vel ‘tempora’. PRIMA AVRORA designatio temporis est, non diei descriptio; unde infert «ut primum albescere lucem vidit»; sic in dumum inducit vidisse crepusculum, quae quasi amatrix tota vigilaverat nocte; sic in Bucolicis de amatore «nascere praeque diem veniens age, Lucifer almum». NOVO LVMINE secundum Epicureos, qui stulte solem de atomis
Abbreviated transcription (Latin):
de affrica ei zephyris nauigare nunc poterat.. nephas in pectore uersat:
ne non timeret amatricem bene ad didit certa mori. item uariũ et muta¬
bile semper femina..: preceps: festinus..: cõlucere faces: ꝓpter ferte citi flam
mas .ic umbris: sicut supra forma dei.s corripit: omen future tempestatis.¬
÷ precipites: ut supra mercuriꝰ nõ fugis hinc preceps. ⁊ ecce iteꝵ stimulat: phã¬
tasia est ad socioꝵ terrorẽ sic in uͦi. deus ecce deus. ⁊ sancte deoꝵ: aut distin¬
gue sancte aue secũdũ ennium dixit respondie iuno saturnia sancta deoꝵ.
quisꝗs es: atꝗ supradixit oĩa mercurio similis. sed sciendum est secundum
tulium in libris de deoꝵ natura tres esse mercurios superũ terrenũ ĩ fernũ.
ergo qui es qui precipis: ut in nono quisꝗs in arma uocat. ⁊ cũ irim : uidis¬
set idest quicũq irim misisti: plane illud occurrit quod ait deus ethere

Expanded text:
de Africa enim Zephyro navigare non poterat. NEFAS IN PECTORE VERSAT de Africa enim Zephyro navigare non poterat. NEFAS IN PECTORE VERSAT ne non timeret amatricem, bene addidit ‘certa mori’, item ‘varium et mutabile semper femina’. PRAECEPS festinus. CONLVCERE propter ‘ferte citi flammas’, vel funus. VMBRIS ut supra «forma dei». CORRIPIT omen est futurae tempestatis. PRAECIPITES ut supra Mercurius ‘non fugis hinc praeceps?’. ECCE ITERVM STIMVLAT phantasia est ad sociorum terrorem; sic in sexto «deus, ecce deus». SANCTE DEORVM aut distingue ‘sancte’, aut secundum Ennium dixit - «respondit Iuno Saturnia sancta dearum». QVISQVIS ES atqui supra dixit «omnia Mercurio similis»; sed sciendum est secundum Tullium in libris De Deorum Natura tres esse Mercurios: superum, terrenum, inferum. Ergo ‘quisquiset, id est ‘quicumque Irin misisti’. Plane illud occurrit quod ait «deus aethere
Abbreviated transcription (Latin):
÷forma dei : bene nõ deus sed forma.raro eĩ numina uenĩt sic ut possunt
uideri unde & sequit᷑ uultu redeuntis eodẽ. nam licet redeuntis dicat iđ
eius qui possit agnosci tñ non faciem dicit sed uultũ qui potest sepe muta¬
riui eodem: o semꝑ longum est quia eodẽ abłts est semper. eadem aũt &
muliere faciente.⁊ uisa monere: bene uisa nõ eĩ reuera est.⁊ oĩa mercurio¬
similis: aliud eĩ est idem esse aliud simile esse ergo nõ est certus eneas.
uocemq : quia orationis est deus. horatius mercuri facunde.s coloremq
& crines flauos: ideo & ꝑustus &e flauus mercuriꝰ introducit᷑ quia satis ui¬
cinus est soli preter ceteras stellas. ⁊ et membra decora iuuente: quia deus¬
palestre est. horatius catus et decore mole palestre. iuuente aũt etatis aiu¬
uenta. Sane figura est similis mẽbra uocẽ colorem.s. tephyros: uentos

Expanded text:
FORMA DEI bene non ‘deus’, sed ‘forma’; raro enim numina sicut sunt possunt FORMA DEI bene non ‘deus’, sed ‘forma’; raro enim numina sicut sunt possunt videri. Vnde et sequitur ‘vultu redeuntis eodem’; nam licet ‘redeuntis’ dicat, id est ‘eius qui possit agnosci’, tamen non ‘faciem’ dicit, sed ‘vultum’, qui potest saepe mutari. EODEM ‘o’ semper longum est, quia ‘eodem’ ablativus est semper. ‘Eadem’ autem et mulier fecitSIMILIS aliud enim est idem esse, aliud simile esse; ergo non est certus Aeneas. VOCEMQVE quia orationis est deus; Horatius «Mercuri facunde». COLOREMQVE ET CRINIS FLAVOS ideo et perustus et flavus Mercurius introducitur, quia satis vicinus est soli praeter ceteras stellas. ET MEMBRA DECORA IVVENTAE quia palaestrae deus est; Horatius «catus et decorae more palaestrae». ‘Iuventae’ autem ‘aetatis’, a ‘iuventa’. Sane figura est: similis membra vocemque coloremque. ZEPHYROS ventos;
Abbreviated transcription (Latin):
licet alii iungant. & uult hunc esse sensum tu ꝑsuasisti ut nuberẽ uicta
lacrimis meis tu ẽt nunc me his oneras malis nam me olim occidissem nͥ
te deserere formidarem. obicis hosti: obicio adicio reicio habent i uoca¬
lem sequentem que ꝑ dictioẽm potest in cõsonantis formam transire ut
obiecit reiecit: ergo et anteꝗͣ transeat in terdũ fungit᷑ officio cõsonantis &
precedentem longam facit. ⁊ more fere: pliniꝰ in naturali historia dicit lyn¬
cas post amissos coniuges aliis nõ coniungi. multi fere aduerbiũ uolunt
ut sit sensus more scilicet quoniã iam uiduitatem ferre cõsueuerat cri¬
men aũt bene ut supra potui succũbere culpe.es sicheo: ꝓ sicheio. u certus
eundi: indubi tabiliter ꝓfecturus. u carpebat sõnos: hoc est quod & paulo
post culpat mercuriꝰ. sed excusat᷑ hisreb: nam &e certus eundi fuerat &¬
rite cuncta p̾parauerat: aut certe ꝓthonomia est ut possit uidere mercuriũ.

Expanded text:
licet alii iungant, et vult hunc esse sensum: tu persuasisti ut nuberem, victa lacrimis meis. Tu etiam nunc me his oneras malis; nam me olim occidissem nisi te deserere formidarem. OBICIS HOSTI ‘ob’ lem sequentem, quae per declinationem potest in consonantis formam transire, ut ‘obieci’ ‘reieci’; ergo etiam antequam transeat, interdum fungitur officio consonantis et praecedentem longam facit. MORE FERAE Plinius in Naturali Historia dicit lyncas post amissos coniuges aliis non iungi. Multi ‘fere’ adverbium volunt, ut sit sensus: more scilicet, quo iam viduitatem ferre consueverat. ‘Crimen’ autem bene, ut supra «potui succumbere culpae». SYCHAEO pro ‘Sychaeio’. CERTVS EVNDI indubitabiliter profecturus. CARPEBAT SOMNOS hoc est quod et paulo post culpat Mercurius, sed excusatur his rebus: nam et certus eundi fuerat et rite cuncta praeparaverat. Aut certe prooeconomia est, ut possit videre Mercurium.
Abbreviated transcription (Latin):
nera sunt inferoꝵ inbucolicis phebo sua semꝑ apud me munera sunt lau
tempestatem ortã nõ ut abitalia depellerent᷑ sed quod sacra nouarent
anchise: e celebremus honores: nõdicit ecequias nam & uentos quasi a
numine uult petere.: posita: constituta ut & posuere ĩmontib urbem
pallentis ꝓ aui de noĩe palanteũ dicit aũt petamus cẽ hoc ut uelit nos
in urbe constituta singulis quibusq annis sibi sacra ꝑsoluere:s: in naues:
ꝑnaues multa ẽi in significat ut supra dixinus.: si nouadiem mortalibus al¬
mum: nõ dedic qui certus est dubitat sed serenitate: unde paulo post serena
iam luce. Et sciendũ quia apud maiores ubiquis fuisset extinctus ad domũ

Expanded text:
nera, sunt inferorum: in Bucolicis «Phoebo sua semper apud me munera sunt, launera, sunt inferorum: in Bucolicis «Phoebo sua semper apud me munera sunt, lautempestatem ortam, non ut ab Italia depellerentur, sed quo sacra renovarentur Anchisae. CELEBREMVS HONOREM non dicit ‘exsequias’; nam et ventos quasi a numine vult petere. POSITA constituta, ut «et posuere in montibus urbem Pallantis proavi de nomine Pallanteum». Dicit autem ‘petamus etiam hoc, ut velit nos in urbe constituta singulis quibusque annis sibi sacra persolvere’. IN NAVES per naves; multa enim ‘in’ significat, ut diximus supra. SI NONA DIEM MORTALIBVS ALMVM non de die, qui certus est, dubitat, sed de serenitate; unde paulo post «serena iam luce». Et sciendum quia apud maiores ubiubi quis fuisset extinctus, ad domum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽt inuerrinis legimus scilicet lune nõ cõgruente ratione annũ pͥmo ei ido¬
xus post iparcus deinde ꝑtolomeus in ultimũ cesas dep̃hendit: uacerbu:¬
ꝓpter p̃dictũ patrem.. honoratum: quia deus effectus est. ⁊ sic dii uoluistis.
aut hostiles cõmemorat locos. ⁊ argolicoue mari: ionico &e adriatico: de¬
prehensus: occupatus e propͥe nauigantũ est: ut de prehensis olim statio
tutissima nautis. ⁊ urbe mycene. grece dixit unde singularẽ numerũ
posuit mycene aũt sicut &e thebe. luuenalis atq uentus thebe centũ
iacet obruta portis ut sit inycene mycenes ut agaue agaues. põt & ex in¬
de latinam fecisse declinationem ut sit hoc mycena huiꝰ mycene oe est
ꝑhifrasis.. urbe mycene: idest mycenis ut urbem pitaui. ⁊ annua uota:¬
et põpas: hoc quasi numina. ⁊: suis donis: cõgruis. sunt eĩm tm̃ suꝑore mu¬

Expanded text:
ies, ut etiam in Verrinis legimus, scilicet lunae non congruente ratione. Annum autem primo Eudoies, ut etiam in Verrinis legimus, scilicet lunae non congruente ratione. Annum autem primo Eudoxus, post Hipparchus, deinde Ptolomaeus, ad ultimum Caesar deprehendit. ACERBVperditum patrem. HONORATVM quia deus effectus est. SIC DI VOLVISTIS aut hostiles commemorat locos. ARGOLICOVE MARI Ionico et Adriatico. DEPRENSVS occupatus. Et proprie navigantum est, ut «deprensis olim statio tutissima nautis». VRBE MYCENE Graece dixit; unde singularem numerum posuit. ‘Mycene’ autem sicut ‘Thebe’: Iuvenalis «atque vetus Thebe centum iacet obruta portis», ut sit ‘Mycene Mycenes’, ut ‘Agave Agaves’. Potest et exinde Latinam fecisse declinationem, ut sit ‘haec Mycena huius Mycenae’; et est periphrasis «urbe Mycenae», id est ‘Mycenis’, ut «urbem Patavi». ANNVA VOTA haec quasi numini. SVIS DONIS congruis. Sunt enim tantum superorum mu
Abbreviated transcription (Latin):
sed uarro & atteriꝰ contra sentiunt dicentes diuos ꝑpetuos deos qui ꝓpter sui
consecrationẽ timent᷑ ut sunt di manes quod tangit inxii dicens diuã deã
stagnis que fluminibq sororis .p.i. annuus orbis: qui menses in securrunt
&e annũ faciunt unde & anulus quasi annuus sic alibi atq in se sua ꝑuestigia
uoluit᷑ annus. ⁊ diuini: aut laus est ut diuini opus alcimedontis aut reuera
et eĩm ipsum fuisse hominẽ nouit & uult eũ ex cõsecratione numen effectũ
nam mestas aras ad hoĩem ꝑtinet idest diis manib cõsecratas: quod paulo
post dicit altaria liqut. uult esse diuinitatis post apotheosin unde est & adi¬
tis que temploꝵ sunt &e successit tumulo quod est hominis: ⁊ nisi fallor:
nõ quasi nescius dixit sed ꝓpter annis cõfusionẽ que erat apud maiores:

Expanded text:
Sed Varro et Ateius contra sentiunt, dicentes divos perpetuos deos qui propter sui Sed Varro et Ateius contra sentiunt, dicentes divos perpetuos deos qui propter sui consecrationem timentur, ut sunt dii manes; quod tangit in duodecimo dicens «diva deam stagnis quae fluminibusque sonoris praesidet». ANNVVS ORBIS quia menses in se recurrunt et annum faciunt; unde et anulus quasi anuus dictus. Sic alibi «atque in se sua per vestigia volvitur annus». DIVINI aut laus est, ut «divini opus Alcimedontis», aut re vera Nam et hominem fuisse novit et vult eum ex consecratione numen effectum; nam ‘maestas aras’ ad hominem pertinet, id est diis manibus consecratas, et quod paulo post dicit «altaria liquit» vult esse divinitatis post apotheosin, unde est et ‘adytis’, quae templorum sunt, et «successit tumulo», quod est hominis. NISI FALLOR non quasi nescius dixit, sed propter anni confusionem quae erat apud maiores.
Abbreviated transcription (Latin):
uersionem.. et tandem: uacat particula ut quo sub celo tandẽ ꝗͣ ait fert᷑
ridus: terribilis. ⁊ libystidis urse: aut reuera aut fere africane.⁊ gara agresti:
opibus rusticanis nã gaza om̃is ftuctus est. S stellas fugarat. poetice dixit nã
si stelle astando dicte sunt nõ fugant᷑ semꝑ ei fixe sunt absq planetis. ⁊ dar¬
danide magni: frequenter ut diximus adopus suũ uirgilius aliqua ex hi¬
storia deriuat nã sicut oĩa inducit: quasi diuini honores soluant᷑ anchise qđ
cõstat uilio cesari fecisse augustũ. et benedicit genus alto asanguine diuum
nam ꝑ tacitam meconomiam ostendit debere anchisẽ generis sui honorẽ me¬
reri unde est diis genite & geniture deos.. asanguine duũ: diuũ & deoꝵ
indifferenter plerũq ponit poeta. ꝗͣ ꝗͣ discretio ut deos ꝑpetuos dicamꝰ diuosex
hominib factos. quasi qui diem obieñt unde diuos ce ĩperatores uocamus

Expanded text:
versionem navis. ET TANDEM vacans particula est ‘tandem’, ut «et versionem navis. ET TANDEM vacans particula est ‘tandem’, ut «et RIDVS terribilis. LIBYSTIDIS VRSAE aut re vera, aut ferae Africanae. GAZA AGRESTI opibus rusticanis; nam gaza omnis fructus est. STELLAS FVGARAT poetice dixit. Nam si stellae a stando dictae sunt, non fugantur; semper enim fixae sunt praeter planetas. DARDANIDAE MAGNI frequenter, ut diximus, ad opus suum Vergilius aliqua ex historia derivat. Nam sic omnia inducit, quasi divini honores solvantur Anchisae quos constat Iulio Caesari tribuisse Augustum. Et bene dicit «genus alto a sanguine divum»; nam per tacitam oeconomiam ostendit debere Anchisen generis sui honorem mereri; unde est «dis genite et geniture deos». A SANGVINE DIVVM ‘divum’ et ‘deorum’ indifferenter plerumque ponit poeta, quamquam sit discretio, ut deos perpetuos dicamus, divos ex hominibus factos, quasi qui diem obierint; unde divos etiam imperatores vocamus.
Abbreviated transcription (Latin):
secundum alios neptũ ni & ueneris.⁊ sicanos: corripuit si alibi ꝓducit ut sica¬
nio pretenta. ⁊rite memor seruata remetior astra: si rite remetior astra celo
aũt seruata sc̃ilicet ante tempestatẽ colligit aũt uicinitatẽ exratione cursus
qua peritis horis colligit᷑ quas in clicant siclera. iiam ducdlum: ñõ tñ heroicũ est
mundis.:. flecte uiam uelis: exremira nata declinatio interra eĩ auia defe¬
timus nos in mari ipsam flectimꝰ uiam. cs fessas nauis: ꝓ nos fessos. ⁊ darda¬
niũ acestem: ut supͣdicimus yppotes filiam suam acestiã ne ad cecos religa¬
ret᷑ suꝑ posuit nauicule: & misit quo fors tulisset cũ qua delata ad siciliam
crinisus fluuius cõcubuit conuersus incanẽ unde acestes est natus.n seruat.
tenet ut tantas seruabat filia sedes.n secundi zephyri: iam secũdi post con¬

Expanded text:
secundum alios Neptuni et Veneris. SICANOS corripuit ‘si’, alibi producit, ut «Sicasecundum alios Neptuni et Veneris. SICANOS corripuit ‘si’, alibi producit, ut «Sicanio praetenta sinu». RITE MEMOR SERVATA REMETIOR ASTRA si rite remetior astra paulo ante servata, scilicet ante tempestatem. Colligit autem vicinitatem ex ratione cursus, qui a peritis horis colligitur, quas indicant sidera. IAMDVDVM non tantum heroicum est in undis». FLECTE VIAM VELIS ex re maritima nata declamatio; in terra enim a via deflectimus nos, in mari ipsam flectimus viam. FESSAS NAVES pro ‘nos fessos’. DARDANIVM ACESTEM ut et supra diximus, Hippotes filiam suam Egestam, ne ad cetos religaretur, superposuit naviculae et misit quo fors tulisset. Cum qua delata ad Siciliam, Crinisus fluvius concubuit conversus in canem, unde Acestes natus est. SERVAT tenet, ut «et tantas servabat filia sedes». SECVNDI ZEPHYRI iam ‘secundi’, post con
Abbreviated transcription (Latin):
ad uerbiũ esse ceperit sit indeclinabile ad uerbiũ cũ nomen esse ceperit declinat᷑
unde ait plautus amani ad uesperũ amane aũt ꝓpter tetraptoton nõ dixit cũ
ei malienũ ius transeunt he partes nõ suis sed eaꝵ ad quas transierĩt utuntur
potestatib dumtaxat indeclinationẽ nam temporũ rationem suam reseruant.
ut hoc loco transuersa cũ aduerbiũ sit a tñ breuis est quia uenit exnomine licet
due consonantes sequant᷑ cũ sciamus in a terminata aduerbia longa esse: ut
paulo post et frustra cerno tendere contra.⁊ euespere ab atro: idest quo tẽdimꝰ
nec ẽi sine ratione post generalitatẽ ad didit speciẽ. ⁊ in nube cogit᷑ aer: nubes
cĩ aeris densitas facit ut densa erant que rara modo & que densa rtẽdere:
li. ⁊ fida: ꝓpter acestis affinitatẽ.. fiaterna: ꝓpter erycẽ byte᷑ ueneris filium

Expanded text:
adverbium esse coeperit, fit indeclinabile; adverbium cum nomen esse coeperit, declinatur. adverbium esse coeperit, fit indeclinabile; adverbium cum nomen esse coeperit, declinatur. Vnde ait Plautus «a mani ad vesperum». ‘A mane’ autem propter triptoton non dixit. Cum enim in alienum ius transeunt hae partes, non suis, sed earum ad quas transierint, utuntur potestatibus, dumtaxat in declinatione. Nam temporum rationem suam reservant, ut hoc loco ‘transversa’, cum adverbium sit, ‘a’ tamen brevis est, quia venit ex nomine, licet duae consonantes sequantur, cum sciamus ‘a’ terminata adverbia longa esse, ut paulo post «et frustra cerno te tendere contra». VESPERE AB ATRO id est quo tendimus; nec enim sine ratione post generalitatem addidit speciem. IN NVBEM COGITVR AER nubes enim aëris densitas facit, ut «denset erant quae rara modo et quae densa relaxat»; li. FIDA propter Acestis adfinitatem. FRATERNA propter Erycem, Butae et Veneris filium,
Abbreviated transcription (Latin):
notis && nubiũ. uipse gubernator: qui debuit esse solatio.  puppi ab alta: sub¬
audi hec ait. i quia nam : cur & est interrogantis aduerbium. quo usus est bis
hic ce indecimo. celicole magni quia nam sententia uobis uersa retro. s colli¬
gere arma iubet: uela cõtrabere nõ penitus deponere nam dicit obliquatq si¬
num ĩuentũ. e iuppr auctor: aut nostre nauigationis: aut secundũ usum locu¬
tus est nec si huiꝰ rei auctorẽ se iupp̃r faciat et multi querũt quomodo auctor:
iupp̃r cum apollini dicat tot maria intrauit duce. sed legimus que phebo pater
biũ factũ de nomine ut cunctat᷑ & annus rauca sonans item & pede terram crebra
torue. itẽ ad uerbiũ in nomen ut dũ mane nouũ accepta declinatione factum
est nomen. sic ꝑsius iam cras externũ cõsũpsimꝰ ecce aliud cras. sed nomen cum

Expanded text:
noctis, et nubium. IPSE GVBERNATOR qui debuit esse solacio. PVPPI AB ALTA subnoctis, et nubium. IPSE GVBERNATOR qui debuit esse solacio. PVPPI AB ALTA subaudis ‘haec ait’. QVIANAM id est cur. Et est interrogantis adverbium, quo usus est bis, hic et in decimo «caelicolae magni, quianam sententia vobis versa retro?». COLLIGERE ARMA IVBET vela contrahere, non penitus deponere; nam dicit «obliquatque sinus in ventum». IVPPITER AVCTOR aut nostrae navigationis, aut secundum usum locutus est ‘nec si huius rei auctorem se Iuppiter faciat’. Et multi quaerunt quomodo ‘auctor Iuppiter’, cum Apollini dicat «tot maria intravi duce te». Sed legimus «quae Phoebo pater bium factum de nomine, ut «cunctatur et amnis rauca sonans», item «et pede terram crebra ‘torve’: item adverbium in nomen, ut «dum mane novum»; accepta declinatione factum est nomen. Sic Persius «iam cras hesternum consumpsimus, ecce aliud cras». Sed nomen, cum
Abbreviated transcription (Latin):
cõiecturis tñ ꝓpͥus accedebat. nam duri dolores inagno amore polluto idest leso
& notus feminaꝵ furor ducebat troianos ꝑ triste auguriũ scilicet ut crederent
se interemisse didonem multi dicũt ducunt cdilacerant ut ad supradictas
duas causas tertia accedat ꝑcellebat inquit aĩos troianore quod nascebant᷑
duri dolores amore polluto quod notus erat femine furor quod ignẽ rogi
id est omen nauigantib triste ut ꝑ triste ualde triste sit: sed si sic intellexeri¬
mus tertio dicto cõgruit tm̃. nõ eĩ superiorib nec ẽĩ troiani nauigantes iam
poterant aut de amore aut de furore esse solliciti. u rates: ꝓnanib abusiue po¬
suit .⁊ olli: aut tunc aut illi. s supra caput in euitabilis: mortifer nec eĩ simpli¬
citer dictũ est cũ om̃is ymber supra caput sit. ⁊ in horruit umbra tenebris: &

Expanded text:
Coniecturis tamen propius accedebant. Nam ‘duri dolores magno amore polluto’, id est ‘laeso’, Coniecturis tamen propius accedebant. Nam ‘duri dolores magno amore polluto’, id est ‘laeso’, et notus feminarum furor ducebat Troianos per triste augurium, scilicet ut crederent se interemisse Didonem. Multi dicunt ‘ducunt’ ‘dilacerant’, ut ad supra dictas duas causas tertia accedat: percellebant, inquit, animos Troianorum, quod nascebantur duri dolores amore polluto, quod notus erat feminae furor, quod ignem rogi id est omen navigantibus triste; ut pertriste, valde triste sit. Sed si sic intellexerimus, tertio dicto congruit tantum, non etiam superioribus; nec enim Troiani navigantes iam poterant aut de amore aut de furore Didonis esse solliciti. RATES pro navibus abusive posuit. OLLI aut ‘tunc’ aut ‘illi’. SVPRA CAPVT inevitabilis, mortifer; nec enim simpliciter dictum est, cum omnis imber supra caput sit. INHORRVIT VNDA TENEBRIS et
Abbreviated transcription (Latin):
tes nec iam amplius ulla occurrit᷑ tellus. i certus: indubitabiliter pergens
quos nuꝑ flans aquilo ꝯͥfros effecerat: ut & mediis ꝓperas aquilonib nã nouimꝰ
tempestatis hanc esse̾ naturã ut reliquias uenti teneat ẽt in alterius flatu. atros
aũt secũdum pliniũ qui dicit in naturali historia nõ esse maris certũ colorem
flam̃is: lucent undiq in honorẽ eñi rogum cũ faculis ꝓcedebat᷑ apopulo. unde
ait ede pallante lucet uia longo ordine flam̃aꝵ &e late discriminat agros postea
eĩ funebres lectulos ꝓferre ceperũt: unde est in sexto uel que tyberine udebis
est.⁊. que tantũ: in quantitate est ad miratio. sane sciendũ uarronẽ dicere eneã
ab anna amatũ & licet ut supͣ liximus plurimũ. tempus intersit tempus tũ
est. ⁊ causa latet. duri magno sed amore dolores polluto: ingnorabant causam

Expanded text:
tes nec iam amplius ulla occurrit tellus». CERTVS aut indubitabiliter pergens,tes nec iam amplius ulla occurrit tellus». CERTVS aut indubitabiliter pergens,quos nuper flans Aquilo atros effecerat, ut «et mediis properas Aquilonibus ire». Nam novimus tempestatis hanc esse naturam, ut reliquias venti teneat, etiam in alterius flatu. ‘Atros’ autem secundum Plinium dicit, qui ait in Naturali Historia non esse maris certum colorem,FLAMMIS lucent undique. In honorem enim regum cum facibus procedebatur a populo; unde ait de Pallante «lucet via longo ordine flammarum et late discriminat agros». Postea etiam funebres lectulos proferre coeperunt; unde est in sexto «vel quae, Tiberine, videbis est. QVAE TANTVM in quantitate est admiratio. Sane sciendum Varronem dicere, Aenean ab Anna amatum. Et licet, ut supra diximus, plurimum tempus intersit, lectum tamen est. CAVSA LATET DVRI MAGNO SED AMORE DOLORES POLLVTO ignorabant causam.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligamus euanuit inuentos recessit ut ĩ uii̾i sed aure oĩa discerpũt :¬
Nterea: dum flet᷑ aut sepelit᷑ dido: et hoc sermone librum ut solet supe¬
riorib iungit cuiꝰ pars maior sũpta est ab homero. nam oĩa que hic cõmemo¬
rat ex hibent᷑ circa tumulũ patrocli nisi quod illic curule exercet᷑ hic na¬
uale certamen. Sane intelligendũ nõ potuisse fieri ut una nec plana die
eneas ad siciliam ꝑueniret: unde accipiendũ est sicut supra legimus: circa
uectus est palenites spirantib uentis & flam̃as rogi circa uesperam uidit: quo
tempore et ꝑ naturã ignem uidere potuit & ꝑ pͥstinum morem quod ꝑdiem
cadauera nõ incendebant᷑ deinde tota nauigans nocte & alterius diei parte
ad siciliam ꝑuenit. ⁊ medium: aut medium est ꝗd ꝗd apͥncipio recedit &&¬
iam medium. nam mediũ sequenti indicat loco idest ut pelagus tenuere ra¬

Expanded text:
intellegamus ‘evanuit’ ‘in ventos recessit’, ut in nono «sed aurae omnia discerpuntintellegamus ‘evanuit’ ‘in ventos recessit’, ut in nono «sed aurae omnia discerpuntNTEREA dum fletur aut sepelitur Dido. Et hoc sermone librum, ut solet, superioribus iunxit. Cuius pars maior ex Homero sumpta est; nam omnia quae hic commemorat exhibentur circa tumulum Patrocli, nisi quod illic curule exercetur, hic navale certamen. Sane intellegendum non potuisse fieri ut una, nec plena, die Aeneas ad Siciliam perveniret. Vnde accipiendum est, sicut supra legimus, quod circa vectus est, leniter spirantibus ventis, et flammas rogi circa vesperam vidit, quo tempore et per naturam ignem videre potuit et per pristinum morem, quo per diem cadavera non incendebantur. Deinde tota navigans nocte et alterius diei parte ad Siciliam venit. MEDIVM aut ‘medium’ est quicquid a principio recedit et iam medium». Nam vere ‘medium’ sequenti indicat loco «ut pelagus tenuere ra
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc secundũ alios. secũdũ alios illud dictum est ꝗͣꝗͣ gramatice respõsioni
bat᷑ sed nigra unde iuuenalis & nigro flauũ crinẽ abscondite galero huic gͦ
dat quasi turpi.is caput dan̾auerat: nec dũ illud morti destinauerat.  iris
roscida : quia cũ nubib est que ñõ carẽt rore. ⁊ aduerso sole: bene rem natu¬
ralem exp̃ssit iris eĩ eregione solis nõ fit a cuiuarios colores: quia aqua tenu¬
is aer lucidus et nubes caligantes ĩradiata uarios creant colores. N corpore.
soluorqui ait supra nexosq reuolueret artus:⁊ omẽs & una: uno ĩpetu ef¬
fusa est uita hoc est aĩa. n di lapsus calor: secũdũ eos qui dicũt aĩam calorem
esse qua recedente corpus friget ut corpusq lauant frigentis &e ungunt.
inuentos uita recessit: aĩa ut in sexto quẽq sibi tenues nascentẽ accersere

Expanded text:
et hoc secundum alios, illud secundum alios dictum est. Quamquam grammaticae responsioni et hoc secundum alios, illud secundum alios dictum est. Quamquam grammaticae responsioni batur, sed nigra; unde Iuvenalis «et nigro flavum crinem abscondente galero». Huic ergo dat quasi turpi. CAPVT DAMNAVERAT necdum eam morti destinaverat. IRIS ROSCIDA quia cum nubibus est, quae rore non carent. ADVERSO SOLE bene naturalem rem expressit; Iris enim nisi e regione solis non fit, cui varios colores illa dat res, quia aqua tenuis, aër lucidus, et nubes caligantes inradiata varios creant colores. CORPORE SOLVO quia ait supra «nexosque resolveret artus». OMNIS ET VNA uno impetu effusa est vita, id est anima. DILAPSVS CALOR secundum eos qui dicunt animam calorem esse, qua recedente corpus friget, ut «corpusque lavant frigentis et ungunt». IN VENTOS VITA RECESSIT anima, ut in sexto «quemque sibi tenues nascentem arcessere
Abbreviated transcription (Latin):
usus est ꝓpter bella cathaginis : ingemuitq reperta: atꝗ supra ait inuisam
querens ꝗͣ pͥmum abrũpere lucem sed ostendit morientis sua ĩ probare de¬
sideria. ut in uiͦ quã uellent ethere in alto nũc & pauperiẽ &e duros ꝑferre
labores. . tunc uino om̃ipotens: aut ꝓnuba aut ĩferna .. difficilisq obitꝰ :
quia suꝑ erat uita ei que casu ñõ aũt fato aut natura moriebat᷑ ut namq
nec fato merita nec morte peribat idest naturali.⁊ irim demitit olympo
ut a& supra diximꝰ trahit hoc de alceste heripidis qui inducit mercurium
ei comam secantem qr fato peribat mariti. sane sciendũ hoc ideo nũc fieri
quia certis cõsecrationib solebant homines facere ut muniti essent aduer¬
sus fortune impetus. nec poterãt mori nisi exauctoritati illa cõsecratione.
unde circa didonẽ ista seruant᷑ .. sed misera ante diem: nõ est cõtrariũ qđ
dicit indecimo stat sua cuiq dies. nam ut supͣ diximus secũdũ sectas loꝗt᷑

Expanded text:
anteusis est propter bella Carthaginis. INGEMVITQVE REPERTA atqui dixit «invisam quaerens quam primum abrumpere lucem»; sed ostendit morientes sua inprobare desideria, ut in sexto «quam vellent aethere in alto nunc et pauperiem et duros perferre labores». TVNC IVNO OMNIPOTENS aut pronuba aut inferna. DIFFICILESQVE OBITVS quia supererat vita ei quae casu, non aut fato aut natura, moriebatur; ut «nam quia nec fato, merita nec morte peribat», id est naturali. IRIN DEMITTIT OLYMPO ut et supra diximus, trahit hoc de Alcesti Euripidis, qui inducit Mercurium ei comam secantem quia fato peribat mariti. Sane sciendum hoc ideo nunc fieri quia certis consecrationibus solebant homines facere ut muniti essent adversus fortunae inpetus nec poterant mori nisi exauctorati illa consecratione; unde circa Didonem ista servantur. SED MISERA ANTE DIEM non est contrarium quod dicit in decimo «stat sua cuique dies»; nam, ut saepe diximus, secundum sectas loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
orationis.⁊ stat: ꝑmanet. nautas: troianos nam in iuriose dixit ad sue¬
tos laborib. ⁊ ouantes: letantes abusiue nã ꝓpͥe ouatio est minor triũphꝰ
qui eĩm ouationem meret᷑ ut uno equo utit᷑ & aplebeis uelab equitibus
romanis deducit᷑ ad capitolium &e de ouibus sacrificat unde & ouatio
qui aũt triũphat albis equis utit᷑ quatuor & senatu p̃eunte in capitolio de
tauris sacrificat. nuix urbe reuelli: aut mox idest paulo ante ut uix e cõ¬
spectu aut reuera uix ut diximus supra. nam nulla ratione dimitterent
rere: quĩ imo & bene omĩs eius in tentio tendit ad mortẽ: nam si procos ro¬
gare turpe est sola sequi in possibile &e in honestũ tyrios trahere difficile so¬
exccusatione que enee nuptias suasit. sed icta lacrimis ut sinũ lacrimis
impleuit obortis. anna refert..⁊ tu pͥma furentem: urbanus hoc diuidit

Expanded text:
orationis. STAT permanet. NAVTAS non Troianos; nam iniuriose dixit ‘nautas’, id est adsueorationis. STAT permanet. NAVTAS non Troianos; nam iniuriose dixit ‘nautas’, id est adsuetos laboribus. OVANTES laetantes. Abusive; nam proprie ovatio est minor triumphus. Qui enim ovationem meretur, et uno equo utitur et a plebeis vel ab equitibus Romanis deducitur ad Capitolium et de ovibus sacrificat, unde et ‘ovatio’; qui autem triumphat, albis equis utitur quattuor et senatu praeeunte in Capitolio de tauris sacrificat. VIX VRBE REVELLI aut ‘mox’, id est ‘paulo ante’, ut «vix e conspectu», aut re vera ‘vix’, ut diximus supra; nam nulla ratione dimitterent rere 'quin' immo. et bene omnis eius intentio tendit ad mortem: nam si procos rogare turpe est, solam sequi inpossibile et inhonestum, Tyrios trahere difficile, soexcusatione: quae Aeneae nuptias suasit, sed 'victa lacrimis', ut "sinum lacrimis inplevit obortis. Anna refert" . tu prima furentem Urbanus hoc dividit,
Abbreviated transcription (Latin):
est cũ resurgit: sententia quasi generalis adeo scilicet fuerit ut in hoc propo¬
sito permaneret uitande sine dubio lucis. ⁊ en ꝗd ago: en ecce et quasi de¬
monstrantis particula est ꝑ quam in telligimus eam multa cogitasse & sic̃
ꝓ ripuisse. ecce quid actura sum. est aũt comicũ pͥncipiũ nec ĩ congrue amatri¬
cicdatum. sic terentiꝰ quid igit᷑ faciam nã hec conũictio multa eũ cogitasse si.¬
gnificat. i. rursus: duo significat frequenter iterũ raro uicissim idest mutuo¬
idest denuo ut hoc loco. s numidũq poetam: inuidia aꝑsionis petam muli¬
er et regina nomadas idest uagos.⁊ maritos: futuros scilicet est aũt elo quu¬
tio dedignor illam rem. ultima uissa: aut in telligimus eneã ei obtulisse
nauigandi facultatem aut teucrũ ussa nõ que ipsi iusserãt sed que eis aioue
uissa sunt ut nauiget hec summa est:. ⁊ quia ne: reuera ut est una pars

Expanded text:
est cum resurgit; sententia quasi generalis. ADEO scilicet furuit; ut in hoc propoest cum resurgit; sententia quasi generalis. ADEO scilicet furuit; ut in hoc proposito permaneret vitandae sine dubio lucis. EN QVID AGO ‘en’ ‘ecce’. Et quasi demonstrantis particula est, per quam intellegimus eam multa cogitasse et sic prorupisse ‘ecce, quid actura sum?’. Est autem comicum principium, nec incongrue amatrici datum. Sic Terentius «quid igitur faciam?»; nam haec coniunctio multa eum cogitasse significat. RVRSVS duo significat: frequenter ‘iterum’, raro ‘vicissim’, id est mutuo, ut hoc loco. NOMADVMQVE PETAM invidia a personis: ‘petam mulier et regina nomadas?’, id est ‘vagos’. MARITOS futuros scilicet. Est autem elocutio ‘dedignor illam rem’. VLTIMA IVSSA aut intellegimus Aenean ei obtulisse navigandi facultatem, aut «Teucrum iussa» non quae ipsi iusserant sed quae eis a Iove iussa sunt, ut «naviget, haec summa est». QVIANE re vera; et est una pars
Abbreviated transcription (Latin):
solui. ⁊ cõscia fati: idest planetas quib fatoꝵ ratio continet᷑.is si quod nõ
equo federe amantes: ordo est tũ numen p̃cat᷑ si quod cure habet amãtes
testates. sensus aũt hic est aut ante rota inuocat contrariũ cupidini quia mo¬
res resoluie: aut certe cui cure est iniquus amor scilicet ut ĩplicet nõ amãtẽ
iustũ & memor ut expugnet᷑ qui est causa discordie.⁊ nox erat: ꝓtendit᷑
ista descriptio ad exagerationem iugiliaꝵ didonis. s silueq: secũdũ eos qui
dicunt oĩa que crescunt animalia esse. ⁊ equora: elementa &̃ẽ animalia esse
uoluerunt unde est in sept̾io ethera mulcebat cantu. ⁊ tacet ager: ea que ĩ
agris sunt. ⁊ oculis haud pectore noctem accipit: quia potest aliud esse sine
alio ut siquis dormiens mente turbet᷑. . resurgens seuit amor: grauior eĩm

Expanded text:
solvi. CONSCIA FATI SIDERA id est planetas, in quibus fatorum ratio continetur. SI QVOD NON solvi. CONSCIA FATI SIDERA id est planetas, in quibus fatorum ratio continetur. SI QVOD NON AEQVO FOEDERE AMANTIS CVRAE NVMEN HABET ordo est: tunc numen precatur, si quod curae habet amantes as potestates. Sensus autem hic est: aut Ἀντέρωτα invocabat, contrarium Cupidini, qui amores resolvit aut certe cui curae est iniquus amor, scilicet ut inplicet non amantem. IVSTVMQVE MEMORQVE ut expugnetur qui est causa discordiae. NOX ERAT protenditur ista descriptio ad exaggerationem vigiliarum Didonis. SILVAEQVE secundum eos qui dicunt omnia quae crescunt animalia esse. AEQVORA elementa etiam animalia esse voluerunt; unde est in septimo «aethera mulcebant cantu». TACET AGER ea quae in agris sunt. OCVLISVE AVT PECTORE NOCTEM ACCIPIT quia potest aliud esse sine alio, ut si quis dormiens mente turbetur. RESVRGENS SAEVIT AMOR gravior enim
Abbreviated transcription (Latin):
alie incidunt᷑ et ad lunã nõ ad noctẽ sed ad lune obseruationẽ. c && puben
tes: quia alie sicce alie uiridiores legunt᷑. et sciendũ inter homines &e herbas
esse reciprocas translationes. sic ẽi pubentẽ herbã dicimꝰ quemad modum
post uenenũ: aue certe illud est quia sunt herbe nigri lactis idest succi. di¬
cunt aũt ꝑ periphrasim agreste papauer significari. ⁊s et matri p̃reptus
amor: secundũ pliniũ quidicit in naturali historia pullos equinos habere
infronte quandam carnẽ quã statim natis adimit mater si qua adepta nõ
pulli infudit &e merito suspicati sunt amorẽ creari ex carne: sine qua ma
ter nõ alit exse creatũ. ⁊ ipsa mola: farre & sale. ordo aũt est ipsa dido
mola et piis manibus idest puris deos testat᷑. i unũ exuta pedem : quia
id agit᷑ ut &e ista soluat᷑ & simpliciter eneas. Min ueste recincta: quia ut
supradiximus in sacris nil solet esse p̃ligatũ precipue eiꝰ que amore uult

Expanded text:
ciduntur. Et ‘ad lunam’ non ad noctem, sed ad lunae observationem. PUBENTES autem quia aliae siccae, aliae viridiores leguntur. Et sciendum inter homines et herbas esse reciprocam translationem; sic enim ‘pubentem herbam’ dicimus, quepost venenum: aut certe illud est, quia sunt herbae 'nigri lactis', id est suci. dicunt autem per periphrasin agreste papaver significari. Ad v. 516 Et matri praereptus amor secundum Plinium qui dicit in naturali historia, pullos equinos habere in fronte quandam carnem, quam eis statim natis adimit mater: quam si quis fortpulli infudit" . et merito suspicantur amorem ter non alit ex se creatum. IPSA MOLA farre et sale. Ordo autem est: ipsa Dido mola et piis manibus, id est puris, deos testatur. VNVM EXVTA PEDEM quia id agitur, ut et ista solvatur et inplicetur Aeneas. IN VESTE RECINCTA quia, ut supra diximus, in sacris nihil solet esse religatum, praecipue eius quae amore vult
Abbreviated transcription (Latin):
ut ĩ mutis aĩalib in quib est sensus & timoris & gaudii tertiã intellectua¬
lem ut in hominib qui & cogitare & uidicare possunt est ẽt̃ quarta ĩ¬
fra om̃es que physice dr̃ ut est in herbis &e arborib que &e motu carẽtes

Expanded text:
ut in mutis animalibus, in quibus est sensus et timoris et gaudii; tertiam intellectuaut in mutis animalibus, in quibus est sensus et timoris et gaudii; tertiam intellectualem, ut in hominibus, qui et cogitare et recte iudicare possunt; esse etiam quartam infra omnes quae φυσική vocatur, ut est in herb
Abbreviated transcription (Latin):
uarronẽ in logistoricis sinomima sunt unde his & insaluatione utimur¬
hec mortius dicimus nõ quod eis optemus salutem in quib nulla esse po¬
test sed ut significemus sic nos digredi ut ostendamus eos nũꝗͣ in nostra¬
esse comunionẽ uenturos... iteꝵ : hic distinguendũ nã quo tp̃r sepeliit
eũ dixit sine dubio salue & uale. is recepti nequichͣ cyneres: cyneres ꝓ ip̃o
patre posuit ac si diceret salue pater de troia liberate sine causa ꝓpter qđ
sequit᷑ nõ licuit fines italos fataliaq arua. recepti iteꝵ. alii ad historiam
supͣdictam referũt distinctionẽ ut dicat recepti iteꝵ cyneres semel ex tro¬
ia semel acdiomede qui dr̃ ossa eiꝰ ẽpta cũ palladio reddidisse. neꝗcͣꝗͣ aũt
secũdum epicureos ꝗ dicũt oĩa perire cũ corpore..animeq ũbreq patͥne:
uocãts pluralis est nam plato & aristotiles & om̃es periti dicunt ĩ hoĩe

Expanded text:
e' secundum Varronem in logistoricis synonyma sunt: unde his et in salutatione utimure' secundum Varronem in logistoricis synonyma sunt: unde his et in salutatione utimurhaec mortuis dicimus, non quo eis optemus salutem, in quibus nulla esse potest, sed ut significemus nos sic digredi ut ostendamus eos numquam in nostram communionem esse venturos. ITERVM hic distinguendum; nam quo tempore sepeliit eum dpatre posuit, ac si diceret, salve pater de Troia liberate sine causa: propter quod sequitur 'non licuit fines Italos fataliaque arva'. alii supra dictam referunt distinctione mutata, ut dicant: ‘recepti iterum cineres’, semel ex Troia, semel a Diomede, qui dicitur ossa eius eruta cum Palladio reddidisse. ‘Nequiquam’ autem secundum Epicureos, qui dicunt omnia perire cum corpore. ANIMAEQVE VMBRAEQVE PATERNAE vocativus pluralis est. Nam Plato et Aristoteles et omnes periti dicunt in homine