comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Protinꝰ g. ne quid cupide. ne qͥd
improbe. ne ꝙͥ impndentꝰ faciat mo¬
nẽdus est puer hñdqr in aĩo sẽꝑ
illud uirgilianũ. Adeo in teneris
cõsuestere młtum est cͧedi uero
distent᷑is /quẽlib id Receptũ sit.
Et chrisippus nõ improbet mĩme
uelim. Primũ qr deforme ac ẜuile:
est mens Illiba̾lis. ut obiugatiõe
nõ corrigat᷑. It etiã ad plagas ut
pessima q̃que m ancipia durabz.
Postremo qd nec opus exit quid
hat castigatiõe. si assiduus studi¬
orũ exattor adstiterit. Nũc fere
negligencia pedagogore sit eniẽ¬
dari uidet᷑ / ut pũi nõ face̾ q̃ t̾ta
sunt. togant᷑. s cur nõ fecerint
rib coegeris. quid iuueni facias.
cui n ͨ. adhiberi pt̃ hic metꝰ. et
maiora distenda sũt: Adde ꝙ młta
uapulantib dictu deformia. et
mox uerecũdie futura, sepe dolore.
uel metu accidez. qui pudor Refr¬
angit aĩm. et abit᷑. at ip̃iꝰ lucꝭ
fugam et tediũ ditat Iamsinor

Expanded text:
protinus ergo, ne quid cupide, ne quid protinus ergo, ne quid cupide, ne quid improbe, ne quid impotenter faciat, monendus est puer; habendumque in animo semper illud Vergilianum: adeo in teneris consuescere multum est. Caedi vero discentes, quamlibet et receptum sit et Chrysippus non improbet, minime velim. primum , quia deforme atque servile est mens illiberalis, ut obiurgatione non corrigatur, is etiam ad plagas ut pessima quaeque mancipia durabitur: postremo, quod ne opus erit quidem hac castigatione, si assiduus studiorum exactor astiterit. nunc fere negligentia paedagogorum sic emendari videtur, ut pueri non facere, quae recta sunt, cogantur sed cur non fecerint ribus coegeris, quid iuveni facias, cui nec adhiberi potest hic metus et maiora discenda sunt? adde , quod multa vapulantibus dictu deformia et mox verecundiae futura saepe dolore vel metu acciderunt, qui pudor frangit animum et abiicit atque ipsius lucis fugam et taedium dictat. iam si minor
Abbreviated transcription (Latin):
Re̾tundunt᷑. s ꝙ studiũ dicendi
uoluntate q̃ cogi nõ pt̾ constat.
Itaq et uiriũ plus afferũt ad
distendũ ffenonati ac recentes.
et acͥorem aĩm qui fere nccͣitatib
repugnat Nec me offenderit lusus
in pueris. Est et hoc signũ alatri¬
tatis. Neqz ullum tristem. semperqz
demissum sperare possim erecte cir-¬
ca studia mentis fore. cũ in ł qͦ
maxime naturali etatib illis
impetu iaceat. Modus tñ sit rem¬
issionib. gie aut odi ͫ studiorum
faciant negate. at ocri consuetu  ͤ
mime / Sũt etiam nõnulli acu¬
endis puõꝵ ingemis nõ ĩnitiles
lusus ꝯpoĩtis ĩnitem cuiꝰq gnis
q̃stiuncłis emulant᷑. Mores qͦq
se int̾. ludend simplitiꝰ detegunt.
modo nuilla uideat᷑. etas tã ĩfina.
q̃ nõ ꝑrotinꝰ quid rectũ pariũq
sit dicat. Tũ uel maxime fõianda
cũ suuilandi nestia est. et ptipien  
facilime cedit. frangas enĩ citius
ꝙͣ corrigas q̃ in pͣmũ induruepͭ.

Expanded text:
studium discendi voluntate, quae cogi non potest, constat. itaque et virium plus adferunt ad discendum renovati ac recentes et acriorem animum, qui fere necessitatibus repugnat. nec me offenderit lusus in pueris; est et hoc signum alacritatis; neque illum tristem semperque demissum sperare possim erectae circa studia mentis fore, cum in hoc quoque maxime naturali aetatibus illis impetu iaceat. modus tamen sit remissionibus, ne aut odium studiorum faciant negatae aut otii consuetudinem nimiae. sunt etiam nonnulli acuendis puerorum ingeniis non inutiles lusus, cum positis invicem cuiusque generis quaestiunculis aemulantur. mores quoque se inter ludendum simplicius detegunt; modo nulla videatur aetas tam infirma, quae non protinus quid rectum pravumque sit discat, tum vel maxime formanda, cum simulandi nescia est et praecipientibus facillime cedit. frangas enim citius quam corrigas, quae in pravum induruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uñ brucu publicole. pythici.
cur latiũ. Italia. beneuentũ.
et argiletũ appellandi rõ. Iam i ͣ
mĩora in quib maxĩe studiosi eiꝰ
rei fatigant᷑. q̃ uersa paulũ. decli-¬
nata uapie ⁊ mltipł᷑ ad ueritatẽ
reducũt. at̃ adiectis. at detractis
parns ĩgemiis ad fedissima usq
ludibria dilabũt᷑: Sit enĩ ꝯsul
a consulendo. Sel a Iudicando. Mã
adhuc premanet. Illud Rogat.
bomi consulas. id est. bonũ iudices.
Senatin nom̃ dederit etas. nã
idem prẽs sũt et Rex rector. et aͣ
plim̾a indubitat᷑a. Nec ãnuerim
tegule Reguleq et similiũ. hiis
rõeni. Iam sit et classis a calãdo.
et lepus leuipes. uulpes uolipes.
Etiam ne a cõtrariis aliqͣ. sinemꝰ
trahi. ut lucꝰ qr umbra opacus.
parũ luceat. Et ludꝰ qr sit longr ͤ¬
alusu. uel ab usu. et ditis. quia
mĩme diues. Etiã ne hoĩem appel¬
lapi qr sit humo natus. qͣi uero nõ
õĩb aĩalib ead origo. Aut illi pͥ.
mortales añ nͫ. imposueꝵ . terre

Expanded text:
i? cur Latium, Italia, Beneventum? et Argiletum appellandi ratio? iam illa minora, in quibus maxime studiosi eius rei fatigantur, qui verba paulum declinata varie et multipliciter ad veritatem reducunt aut correptis pravis ingeniis ad foedissima usque ludibria labuntur. sit enim consul a consulendo vel a iudicando; nam adhuc remanet illud rogat boni consulas, id est bonum iudices. senatui nomen dederit aetas nam iidem Patres sunt, et rex rector et alia plurima indubitata; nec abnuerim tegulae regulaeque et similium his rationem. iam sit et classis a calando et lepus levipes et vulpes volipes: etiamne a contrariis aliqua sinemus trahi, ut lucus, quia umbra opacus parum luceat, et ludus, quia sit longissime a lusu, et Ditis, quia minime dives? etiamne hominem appellari, quia sit humo natus quasi vero non omnibus animalibus eadem origo, aut illi primi mortales ante nomen imposuerint terrae
Abbreviated transcription (Latin):
nichil est odiosius affectatiõe. nec
utiq ab ultimis etiam oblicteratis
Repetita tp̃ib qͣlia sũt. topper. et
antigerio. et exanclare. et ꝓsapia.
ot salioꝵ carĩa uix sac̾dotib suis
satis intellecta. s illa muͣri uẽtat.
religio. et congiẽgat utend̃ esti.
Oratiouero cuiꝰ sĩna urotꝰ est per¬
spicuitas. ꝙͣ sit uicĩsa siindigeat
interprete. Eigo ut nouoꝵ optĩa
exũt maxĩe uetera. ita uet̾m ma¬
uime noua. Silis cͥca aucͣtem
Ratio. nam ecꝭ si p̃t uideri nchł.
ptare qui utitur huis uerbis q̃
sũmi auctores tradiderͬ. młtũ
tñ reffert nõ solum quid dixexint
s etꝭ ꝙͥ ꝑsuasexĩt. Neq enĩ tubur¬
chĩabũdũ et lupthiabũd̾ iã ĩ nob
quisꝙͣ ferat. licz cathosit auctor.
nec hos lodices ꝙͣꝙͣ id polliomi pl.
net gladiola. Et qui messala. dyo ͭ
nec parpiciditum qd in celio uixͣ
tolłexabile uidet᷑.nͨ. collos .mͥ. caluꝰ¬

Expanded text:
nihil est odiosius adfectatione, nec nihil est odiosius adfectatione, nec utique ab ultimis et iam oblitteratis repetita temporibus, qualia sunt topper et antegerio et exanclare et prosapia et Saliorum carmina vix sacerdotibus suis satis intellecta. sed illa mutari vetat religio et consecratis utendum est; oratio vero, cuius summa virtus est perspicuitas, quam sit vitiosa, si egeat interprete? ergo , ut novorum optima erunt maxime vetera, ita veterum maxime nova. similis circa auctoritatem ratio. nam etiamsi potest videri nihil peccare, qui utitur iis verbis, quae summi auctores tradiderunt, multum tamen refert non solum, quid dixerintersuaserint. neque enim tuburchinabundum et lurchinabundum iam in nobis quisquam ferat, licet Cato sit auctor, nec hos lodices, quanquam id Pollioni placet, nec gladiola, atqui Messala dixit, nec parricidatum, quod in Caelio vix tolerabile videtur, nec collos mihi Cal
Abbreviated transcription (Latin):
oic enĩ ead̃ de cã dici affirant.
Nec ei cedit modestꝰ. r̃uẽtiõe Nam
qr celio satirnꝰ gec̃talia abstiderit.
hoc / noĩe appellatos qui uxore carẽat.
ait. delius pituitam. qr petat uitã.
S cui nõ post uarronẽ sit uenia:
ꝑsuadere uoluit : Ad eũ scbit: cum
altm ex gto sit maĩfestum ducial¬
terum ex uocib amum. srhͥ tãti
fint uertere. ut merula.qz. sola
uolat. qiͣ mera uolans noĩaretur.
Qund nõ dubitaueꝵᵗ. ethĩologie
su bicb᷑ õẽm noĩs cãm. Ut ex habitu
ꝙͣ adͦ Dixi longos. et ufos ex sono.
uͣt a uelocitate d ᷑ uelox. et compoͭͣ
pla̾q hiis similia. q̃ sine dubio alĩde
originẽ ducũt. sz arte nõ egent. cuiꝰ
in hoc oꝑe nõ .℥. usus nͥ. in dub̾iis.
¶Cer bã a uetutate Repetita. nõ solũ
magnos assertores hñt. etꝭ afferũt
or̃oni maiestatem aͥqmͣ nõ sñ dectaͬ
Nam et auct̃em antiquitatꝭ hñt et
qr int̾missa sũt. gr̃ãm nouitati
silẽm parant. Sz opꝰ est modo. ut

Expanded text:
 enim eadem de causa dici affirmat. nec ei cedit Modestus inventione, nam, quia caelo Saturnus genitalia absciderit, hoc nomine appellatos, qui uxore careant, ait; Aelius pituitam, quia petat vitam. sed cui non post Varronem sit venia, persuadere voluit ad eum enim scribit, cum alterum ex Graeco sit manifestum duci, alterum ex vocibus avium? sed hoc tanti fuit vertere, ut merula, quia sola volat, quasi mera volans nominaretur. quidam non dubitaverunt etymologine subiicere omnem nominis causam: ut ex habitu, quemadmodum dixi, Longos et Rufos, ex sono ut a uelocitate dicitur velox, et composita pluraque his similia, quae sine dubio aliunde originem ducunt, sed arte non egent, cuius in hoc opere non est usus nisi in dubiis. verba a vetustate repetita non solum magnos assertores habent sed etiam adferunt orationi maiestatem aliquam non sine delectatione; nam et auctoritatem antiquitatis habent et, quia intermissa sunt, gratiam novitati similem parant. sed opus est modo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uniꝰ erũt atuta. ãt flexa. nesit aͥqͣ.
uox sine acitta. et illa ꝑsonos accid̃t
q̃ demõstraxistͥpto nõ pñt. Uicia oris
fingendis nõĩb greci bocãt. sicut
oris diuid᷑. Sut etiam ꝓpris quid̃
et ĩenarpabłes somi quib nõnũꝙͣ
natiões rep̾hendimꝰ remotis igit᷑.
omib dequib supͣ diximꝰ uiciis.
erit illa q̃ uocat᷑. orthoepia. id est
emandata cũ suanitate uocũ exp¬
lanatio. Nam s accipi pt recta. Ceta
uitia onña ex płib uotib sũt quoꝵ

Expanded text:
us, erunt acuta aut flexa, ne sit aliqua vox sine acuta. et illa per sonos accidunt, quae demonstrari scripto non possunt, vitia oris fingendis nominibus Graeci vocant, sicut oris auditor. sunt etiam proprii quidam et inenarrabiles soni, quibus nonnunquam nationes reprehendimus. remotis igitur omnibus, de quibus supra dixi, vitiis erit illa quae vocatur ὀρθοέπεια, id est emendata cum suavitate vocum explanatio: nam sic accipi potest recta. cetera vitia omnia ex pluribus vocibus sunt, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
Pecudes pirteq uolut̾s. Nam uolut̾s
media acuta legam.qr. et si natã
breuis. tñ positiõe long. est. ne fa ᷠ ͭ
Iambũ quẽ nõ Recipͭ. Sersus heroͣuis.
Sepata uero hͨ a p̾cepto nr̃o nõ
Recedẽt. at̃ si ꝯsuetudo uicer ͭ. uetus
lex smonis a bolebit᷑. cuiꝰ diffici¬
lior ap̃. grecos obseruatio: quia
plura illis loꝙͣdi gen̾a ͣs dyalect̃s

Expanded text:
pecudes pictaeque volucres; nam volucres media acuta legam, quia, etsi natura brevis, tamen positione longa est, ne faciat iambum, quem non recipit versus herous. separata vero haec a praecepto non recedent, aut si consuetudo vicerit, vetus lex sermonis abolebitur; cuius difficilior apud Graecos observatio est, quia plura illis loquendi genera, quas
Abbreviated transcription (Latin):
hranis alia ꝓ a. ponit᷑. ut in ħ ca¬
millꝰ si acuit᷑ p̾ma. at grauis pro
flexa ut cethegus. et hic pͥma acuta.
ex duab silbĩs in unã colligentes
et deiñ flectentes dupłr pͬcant. S
id sepiꝰ in grecꝭ noĩb accid ͭ ut atreus
quẽ nobis fuuẽib doctissimi senes
quosd erudites. nõnullos etꝭ gra ⁿ ͦ
sic doce᷑ aci loqui ut p̃p. q̃d bocũ distͥmĩa.
ueibũ interim acuto sono fimãt / ut
an illis q̃crocũ lictora. cͥcum pistosos
stropulos ne si grauẽ posuer̃t s⁊ dãm
cirtus diei bideat᷑: nõ cirtuitꝰ. Itẽq
cũ qͣle int̾rogãtes graui ꝯparantes
acuto tenore ꝯludũt. Qd tñ ĩadu̾¬
bris fere solis/ ac ꝓ nõib uenditãt.
In cetis ueterem legem sequũtur.
Michi uĩdet᷑. conditionẽ muͣre. ꝙ
hus locis uerba ꝯnĩginiꝰ. Nam cũ

Expanded text:
gravis alia pro alia ponuntur, ut in hoc Camillus, si acuitur prima: aut gravis pro flexa, ut Cethegus , et hic prima acuta ex duabus syllabis in unam cogentes et deinde flectentes dupliciter peccant. sed id saepius in Graecis nominibus accidit, ut Atreus, quem nobis iuvenibus doctissimi senes quosdam eruditos, nonnullos etiam grammaticos sic docere ac loqui, ut propter quaedam vocum discrimina verbum interim acuto sono finiant, ut in illis quae circum littora, circum piscosos scopulos, ne, si gravem posuerint secundam, circus dici videatur non circuitus. itemque cum quale interrogantes gravi, comparantes acuto tenore concludunt; quod tamen in adverbiis fere solis ac pronominibus vindicant, in ceteris veterem legem sequuntur. mihi videtur condicionem mutare, quod his lo
Abbreviated transcription (Latin):
auctor. E finganiꝰ berũlib. ⁊ nõ
Recte dictum. mutaͦ. uocis alterius
in qua uiciũ exat. Rectam laꝙͣdi
rõnem sit reddit uti a mari cortitꝭ
fiat. uel media cortice. qd maĩfeste
calũpnie est. Nentͫ enĩ uiciosum
si unũ quis ad se bocans dicat. ueĩte.
aut si plures a se dimittens ita
loqͣtur. abi. ãt distede. necnon
cũ R̾ensum ab introgãte dissent᷑
ut si dicentisiuẽ uideo: ita occͣras.
ego. In gestu etiam nõnulli putãt
Idem uiciũ messe. cũ aliud uote.
aliud mitu. uel manu demõstͣt ᷑
huic oppĩõm neq õm̃o accedo.
neqr plane dissentio. Nam id fateor¬

Expanded text:
auctor; sed fingamus utrumlibet non recte dictum, mutatio vocis alterius, in qua vitium erat, rectam loquendi rationem sit redditura, ut amari corticis fiat vel media cortice. quod manifestae calumniae est; neutrum enim vitiosum si unum quis ad se vocans dicat venite, aut si plures a se dimittens ita loquatur abi aut discede. nec non cum responsum ab interrogante dissentit, ut si dicenti quem video? ita occurras ego . in gestu etiam nonnulli putant idem vitium inesse, cum aliud voce aliud nutu vel manu demonstratur. huic opinioni neque omnino accedo neque plane dissentio. nam id fateor
Abbreviated transcription (Latin):
sunti in uerbo sole siue ultime. Et ĩ
hiis ãt ꝓxima extreme. at ab ea
t̾cia. Trium porro de quib loquor
media longͣ. at atuta. ãt slexa erit.
Eod loco breuis utiq gͣuem hebit sonũ.
Ideoq poĩtam añse idest ab ultima
tertiã acues. Est aũt in om̃i uoce utiq
acuta s nĩꝙͣ plus una. n ͨ unꝙͣ
utima. Iõq in dissilbĩs pͥor. Pret̾ea

Expanded text:
sunt in verbo sole sive ultimae, et in iis aut proxima extremae aut ab ea tertia. trium porro, de quibus loquor, media longa aut acuta aut flexa erit; eodem loco brevis utique gravem habebit sonum, ideoque positam ante se id est ab ultima tertiam acuet. est autem in omni voce utique acuta sed nunquam plus una nec unquam ultima ideoque in dis
Abbreviated transcription (Latin):
illud uerũ est. hec qͦ pars consensu
deffendit᷑. At ille pexus pinttunisq doc
sunt functa sine rephensione dicunt᷑.
Nam et dua. et tre. et pondo diu̾soꝵ
gum sũt barba.ͫ At dua pondo. et tre¬
pondo usq ad mãm etatem ab om̃ib
dictũ est. et recte dici messala ꝯfrrmͣt.
Absurdum forsitam uideat᷑᷑ dr̃e bar¬
barismũ qd est uniꝰ uerdi uiciũ fie̾i̾
per mios. ãt gn̾assitut soloetismũ.¬

Expanded text:
illud verum est, haec quoque pars consensu illud verum est, haec quoque pars consensu defenditur. at ille pexus pinguisque doctouncta sine reprehensione dicuntur? nam et dua et tre et pondo diversorum generum sunt barbarismi; at duapondo et trepondo usque ad nostram aetatem ab omnibus dictum est, et recte dici Messala confirmat. absurdum forsitan videatur dicere, barbarismum, quod est unius verbi vitium, fieri per numeros a
Abbreviated transcription (Latin):
existimat᷑. Terciũ est illud uiciũ
barb̾arismꝰcuiꝰ exempla uulgo
sũt plima Sibi etꝭ quisq finge̾
pt̃. ut uerbo cui libebit adicĩat
licterã. subam ue. Uel dechat. aut
aliam pro a. at̾ eand̃ alio ꝙͣ t̾tũ
est loco ponat. Sz quid fere in
iactaͦnem eruditioĩs sume̾ illa ex
poetis solent. et auttores qͦs p̾legũt
ap̃. st̾ptores carminũ. ãt uenia
Digna. at etꝭ laude potiꝰ duciq
Illa docendi exũtt minꝰ uulgata
Nam duos inuno noĩe faciebat bar¬
barismos tinya placentinꝰ s repre¬
hendenti ortensio credimꝰ. precula᷑
ꝓ pergula ditens. et ĩmũtionem
tũ .c. pro .g. uteret᷑. et tñsimuta ᷠ
cum .R. p̾ponexet añcedenti. At in
eo dicens enniꝰ poetito iure deffend :¬
S in ꝓsa qͦ est q̃d̾iam Recepta in¬
mutatio. nam cicero canopitaꝵ
exeraitum d ͭ ip̃i canabon uocant.
es mñsũmennũ ptnͣsũmẽnon młti
adsentior sisenna d ͭ adsentio młti¬
q et hũt et analogiam secuti. siue

Expanded text:
. tertium est illud vitium barbarismi, cuius exempla vulgo sunt plurima, sibi etiam quisque fingere potest, ut verbo, cui libebit, adiiciat litteram syllabamve vel detrahat, aut aliam pro alia aut eandem alio quam rectum est loco ponat. sed quidam fere in iactationem eruditionis sumere illa ex poetis solent et auctores quos praelegunt apud scriptores carminum aut venia digna aut etiam laude duci, potiusque illa docendi erunt minus vulgata. nam duos in uno nomine faciebat barbarismos Tinga Placentinus si reprehendenti Hortensio credimus preculam pro pergula dicens, et immutatione cum c pro g uteretur, et transmutatione cum r praeponeret e antecedenti. at in eo dicens Ennius poetico iure defendsa quoque est quaedam iam recepta immutatio. nam Cicero canopitarum exercitum dicit, ipsi canobon vocant; et Trasumennum pro tarsumenno multi adsentior, Sisenna dixit adsentio multique et hunc et analogian secuti, sive
Abbreviated transcription (Latin):
tñ magis ꝙͣ p̾curret. Illud inge¬
unꝙͣ ꝑuenit ad frugem. Hii sũt
qui parua facile faciũt. et audaͣ
prouecti quidquid illud possũt.
statim ostendũt. Possũt autẽ
id demũ. qđ in ꝓximo est. uerla
cõtinuãt. hec uultu int̾rito.
nulla tarditati uerecũdia ꝑfeꝵͭ
nõ multũ pstant. s cito nõ sbest
uera uĩs nͨ. peĩtꝰ ĩmissis Raditib
nititur. ut q̃ sũmo solo spersa st̃
semĩa. celeriꝰ se effundũt. ⁊ imi¬
tate ppicas herbule maĩb aristis
añ messem flauestũt. Placent
admiratio decrestit / hec cum
aĩaduterit ꝑfpiciat de inceps
qnãmodo t̾ctandꝰ sit distentis
aĩmꝰ ¶Sũt quid nisi institeris
Remissiquid̃ imꝑia indignãt᷑
Quosd continet metus. qͦsd debi¬
litat. Alios cõtinuatio extund ͭ
In alus plus ĩpetus facit. Michi
ille detur puer/ quẽ laus exitet.
quẽ głia fiuet. qui uictꝰ fleat.
Hic exit alendꝰ ambitu. hunc
mordebit obiurgatio. hũt honor

Expanded text:
tamen magis quam praecurret. illud ingetamen magis quam praecurret. illud ingeunquam pervenit ad frugem. hi sunt, qui parva facile faciunt et audacia provecti, quidquid illud possunt, statim ostendunt. possunt autem id demum, quod in proximo est; verba continuant, haec vultu interrito, nulla tardati verecundia proferunt. non multum praestant sed cito. non subest vera vis nec penitus immissis radicibus nititur; ut, quae summo solo sparsa sunt semina, celerius se effundunt, et imitatae spicas herbulae inanibus aristis ante messem flavescunt. placent admiratio decrescit. haec cum animadverterit, perspiciat deinceps, quonam modo tractandus sit discentis animus. sunt quidam, nisi institeris, remissi, quidam imperia indignantur. quosdam continet metus, quosdam debilitat, alios continuatio extundit, in aliis plus impetus facit. mihi ille detur puer, quem laus excitet, quem gloria iuvet, qui victus fleat. hic erit alendus ambitu, hunc mordebit obiurgatio, hunc honor
Abbreviated transcription (Latin):
incessum ꝓmuĩciatiõem. Illum
deniq añui et corꝑis motũ. su¬
dorem. ut alia p̾teream. ⁊ fatigaⁿͬ ͤ
audiente uno sNõne quidd pati
furori simile uideat:. non esset
in reb hñanis eloquẽtia. si tm̃
radito sibi puo docendi igẽm.¬
peritꝰ. Ingeniũ eiꝰ ĩ pͥmis.
naturãq ꝓppitiet. Ingenii signũ
in parius precipuũ. mẽoria est.
Cuus dupse uirtꝰ. facile percipere.
et fidelit᷑. cõtine̾. ꝓximũ imitatio.
nam id qͦ. est docilis nate̾. sic tñ
ut ea q̃ distit effingat. nõ hĩtum
forte. et ingssum : et̾ ꝙͥ in penis
notable est/. Non dabit .mͥ. spem
bone indolis.qͥ ħ imitandi studio
pel ut bĩdeat᷑. nam probus qͦ in
pͥmis erit ille uere ingeiõsus alio¬
quin nõ perus dixexim tardi esse
ingenii ꝙͣ małi probus aut̃ ab
illo segni et Iacente plnrnũ aber ͭ
hit mẽ q̃ tradent᷑: nõ difficulter
accipiet. q̃d̾ etiã int̾rogabit. seq̃t᷑

Expanded text:
incessum, pronuntiationem, illum incessum, pronuntiationem, illum denique animi et corporis motum, sudorem, ut alia praeteream, et fatigationem, audiente uno: nonne quiddam pati furori simile videatur? non esset in rebus humanis eloquentia, si tantum radito sibi puero docendi peritus ingenium eius in primis naturamque perspiciet. ingenii signum in parvis praecipuum memoria est. eius duplex virtus, facile percipere et fideliter continere. proximum imitatio; nam id quoque est docilis naturae, sic tamen, ut ea quae discit effingat, non habitum forte et ingressum et si quid in peius notabile est. non dabit mihi spem bonae indolis, qui hoc imitandi studio petet, ut rideatur. nam probus quoque in primis erit ille vere ingeniosus; alioqui non peius duxerim tardi esse ingenii quam mali. probus autem ab illo segni et iacente plurimum aberit. hic meus quae tradentur non difficulter accipiet, quaedam etiam interrogabit, sequetur
Abbreviated transcription (Latin):
autem influentib uelet᷑. Instil¬
o lantib complentur. sic aniini
Nam maiora intellectu. ueͬ. parũ
apertos ad ꝑcipiend aiõs nõ sub¬
wunt. Utile ig̾. habere. qͦs pͥmũ¬
imitari. mox uincere ueli̾s. Ita
parilatim et suꝑioꝵ spes exit.
his aditio p̾ceptores ipos. Nõ id̾
mentis ac sp̃s in dicendo posse cõti¬
pere. singłis tñi pñtib. quod
illa celebritate audiẽciũ ĩstnt¬
tos. maxima enĩ pars eloquen᷑.
constat. aĩo hũc affiti hũt con-¬
quodͦ ad naturã eoꝵ de quib loq᷑.
nccͣe est/ Is porro quo generosior
⁊celsiorq est hic maiorib uelut
organis cõmouetur. Ideoq ⁊ lau-¬
de crestiti. et impetu auget᷑. ⁊ ad
magnũ agere gaudet/ Est q̃d̾
tatita dedignatio uim dicendi
tantis cõꝑatam laborib ad uinũ
auditorẽ demittere. pudet supͣ.
mod sermonis actoli. Et sane
cõmpiat quis mente. uel de cla¬
mantis h̃itum. uelorantis uocẽ.

Expanded text:
autem influentibus vel etiam instilautem influentibus vel etiam instillatis complentur, sic animi nam maiora intellectu velut parum apertos ad percipiendum animos non subibunt. utile igitur habere, quos imitari primum, mox vincere velis. ita paulatim et superiorum spes erit. his adiicio, praeceptores ipsos non idem mentis ac spiritus in dicendo posse concipere singulis tantum praesentibus quod illa celebritate audientium instinctos. maxima enim pars eloquentiae constat animo. hunc adfici, hunc concquodammodo ad naturam eorum, de quibus loquimur, necesse est. is porro, quo generosior celsiorque est, hoc maioribus velut organis commovetur; ideoque et laude crescit et impetu augetur et aliquid magnum agere gaudet. est quaedam tacita dedignatio, vim dicendi tantis comparatam laboribus ad unum auditorem demittere: pudet supra modum sermonis attolli. et sane concipiat quis mente vel declamantis habitum vel orantis vocem,
Abbreviated transcription (Latin):
cõcitabat. Id nobis atriores ad stu-¬
dia dicendi faces subdidisse. quã
exhortationem docentiũ pedago¬
gorũ custodiam uota parentũ
ꝙͣtũ añmi mei cõiettura collige̾
possum contenderim S sit᷑.f̾mniores
in lr̃ĩs profectus alit enulatis. Ita
incipientib atq adhuc teneris
condiscipłoꝵ ꝙͣ p̃ceptoris Iocũdior
hoc ipo ꝙ facilior nuitatio ẽ. Uix
enim se pmia elemẽta ad spẽ tolle̾
effingende quã sũmã pictãt eloꝙͣ ͤ
audesũt. ꝓxima amplectuntur
magis. Ut uites arborib applicite
inferiores pͥus app̾hendendo Ramos
in cacumina euadũt. Qd adeo
uerũ est. ut ip̃iꝰ etiam magr̃i.
si tñ ambicõsis utilia pͥferẽt. hoc
opus sit. cũ adhuc rudia trattasͭ.
ingenia nõ statim ouerare ĩfir¬
mitatẽ discentium. s temꝑare
uires suas. et ad intellectum
audientis destende. Nam ut ua-¬
stula oris angusti superifusam
hũoris copiam Respuaĩt. sensim

Expanded text:
concitabat. id nobis acriores ad stuconcitabat. id nobis acriores ad studia dicendi faces subdidisse quam exhortationem docentium, paedagogorum custodiam, vota parentum, quantum animi mei coniectura colligere possum, contenderim. sed sicut firmiores in litteris profectus alit aemulatio, ita incipientibus atque adhuc teneris condiscipulorum quam praeceptoris iucundior hoc ipso quod facilior imitatio est. vix enim se prima elementa ad spem tollere effingendae, quam summam putant, eloquentiae audebunt; proxima amplectentur magis, ut vites arboribus applicitae inferiores prius apprehendendo ramos in cacumina evadunt. quod adeo verum est, ut ipsius etiam magistri, si tamen ambitiosis utilia praeferet, hoc opus sit, cum adhuc rudia tractabit ingenia, non statim onerare infirmitatem discentium, sed temperare vires suas et ad intellectum audientis descendere. nam ut vascula oris angusti superfusam humoris copiam respuunt, sensim
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa lib naturalis ẽ segregarit.
ad domi ea sola distere pt̃. que ip̃i
p̾cipientur in scola. etiam q̃ aliis
audiet. multa cothidie probari.
mulla corrigi. Proderit alicuiꝰ¬
⁊ obiinrgata desidia: proderͭ. laudata
industria. Excitabit᷑. laude ennu¬
latio. tupe ducet cedere pari.
puchrũ supasse maiores. Accẽdũt
omia hec cĩos et licet ip̃a uiciũ
siti ambitio. freꝙͣnter tñ causa
uirtutũ est. Non ĩntilem stio
seruatum eẽ a p̾ceptorib meis
morem/ qui cũ puo̾s inclasses di¬
stribuerant ordinẽ discendi scdm̃
uires ingenii dabãt. et ita suꝑiore
loco quisq declinͣabat. ut p̾cedere
profectu Gideb at᷑. huiꝰ Rei iudicia
p̾bebant᷑. ea nobis ingens palma᷑
Duce̾ uero classem. młto pulcher¬
rimũ. nec de hoc semel decretum
exat. Trigesimiꝰ dies reddebat
uicto certamĩs ptẽm Ita nͨ. suꝑior
successu ciriam Remictebat. ⁊ dolor
uictum ad depellandã Ignominiã

Expanded text:
animalibus naturalis est, segregarit? animalibus naturalis est, segregarit? adde quod domi ea sola discere potest, quae ipsi praecipientur, in schola etiam quae aliis. audiet multa cotidie probari, multa corrigi; proderit alicuius obiurgata desidia, proderit laudata industria, excitabitur laude aemulatio, turpe ducet cedere pari, pulchrum superasse maiores. accendunt omnia haec animos, et licet ipsa vitium sit ambitio, frequenter tamen causa virtutum est. non inutilem scio servatum esse a praeceptoribus meis morem, qui, cum pueros in classes distribuerant, ordinem dicendi secundum vires ingenii dabant; et ita superiore loco quisque declamabat, ut praecedere profectu videbatur. huius rei iudicia praebebantur; ea nobis ingens palma, ducere vero classem multo pulcherrimum. nec de hoc semel decretum erat; tricesimus dies reddebat victo certaminis potestatem. ita nec superior successu curam remittebat et dolor victum ad depellendam ignominiam
Abbreviated transcription (Latin):
assentiar. si ad aliquẽ merito
cõcuruitur. nõ tñ ł eo ual. Ut
fugiende sint õmo stole. Aliud
est enĩ uitare eas. aliud elige.
Et si refutauiniꝰ que cont᷑. dicurt᷑ ͦ
Iam explicemꝰ quid ip̃i sequaniar:
¶Ante onnã futurꝰ orator cui in
mapima celebritate / et in media
nero non Reformidare hoĩes. Meq
‸illa solitaria. et uelut umibratili
uita pallestere. Excitanda mens¬
secretis. aut languestit. et quẽd
uelut in opaco situm ducͭ. at cõtͣ
tumestit ĩam ꝑsuasione. Neccͣe
est enĩ nimiũ tribuat sͥ. qui se
nenũ cõparat. Derñ cũ proferẽda
sũt studia. caligat in sole. et oĩa
noua offendit. ut qui solus didicit.
quod int̾ multos faciend̃ ẽ. Mitto
amicitias q̃ ad senectutẽ usq.
firmissime durãt. Religiosa qͣd
neccessitudine imbute. Neq enĩ
est sanctius sacris hisd̃ ꝙͣ studiis
mitiari sensum ip̃. qui coĩs dit᷑
ubi distet cũ se acongressu qͥ. nõ¬
ab homĩb solum s mutis quoq

Expanded text:
 si ad aliquem merito concurritur, non tamen hoc eo valet, ut fugiendae sint omnino scholae. aliud est enim vitare eas, aliud eligere. et si refutavimus quae contra dicuntur, iam explicemus, quid ipsi sequamur. ante omnia futurus orator, cui in maxima celebritate et in media nero non reformidare homines neque illa solitaria et velut umbratica vita pallescere. excitanda men in eiusmodi secretis aut languescit et quendam velut in opaco situm ducit, aut contra tumescit inani persuasione; necesse est enim nimium tribuat sibi, qui se nemini comparat. deinde cum proferenda sunt studia, caligat in sole et omnia nova offendit, ut qui solus didicerit quod inter multos faciendum est. mitto amicitias, quae ad senectutem usque firmissime durant religiosa quadam necessitudine imbutae. neque enim est sanctius sacris iisdem quam studiis initiari. sensum ipsum, qui communis dicitur, ubi discet, cum se a congressu, qui non hominibus solum sed mutis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
et que rettis qͦ casib ab etate tnͣ¬
srexũt. Nam ut balesufusii ib̃a¬
sepios furriosq uener  ita arbos.
labos uapos. etiã ac clamos. ac
ipsa alteri successit. Nam mertare
atq pultare dicebant / quĩ fordeũ
fredusq pro asprratiõe / uel simłi
lrã ũtentes. Nam ꝯtra gͤti aspi¬
pare itasolent. ut ꝓfundanio cicõ
non possit. Ioidet:. Soz .b. qͦ in
locum aliaꝵ dedimꝰ a liqñ. unĩ.
burnis. et bruges. et belena.  ͭ
non eadem fecit ex duello bellum.
Unde diellos quid̃ dr̃e bellos ausi.
t. lrẽ cum d. qued̃ cognatio. Qre
minꝰ mirũ si uetustis operib
urbis mẽ et celebrib templis
legant᷑. alexanter et cassantra.
ut ecoba/ et mitryo culcides
et pulixena striberent᷑. At ne
fint: Menenia. et leber. et ma
satis est. Non eñ doceo s admonco
doctur os Inde in silbãs. cura tnͣsses ͭ
de quib in ortogͣphia pauca ad nõbo.
Tum uidebitris ad quẽ ħ̾pertinet
quoꝵ fuezͬ. aristotiles ꝙͦ atz theo /¬

Expanded text:
sed quae rectis quoque casibus aetate transierunt. nam ut valesii Fusii in Valerios Furiosque venerunt: ita arbos, labos, vapos etiam et clamos ac lipsa alteri successit, nam mertare atque pultare dicebant, quin fordeum faedosque pro aspiratione F velut simili littera utentes; nam contra Graeci aspirare F ut φ solent, ut pro Fundanio Cicero non possit, irridet. sed B quoque in locum aliarum dedimus aliquando, unde Burrus et Bruges et balaena . nec non eadem fecit ex duello bellum, unde duellios quidam dicere bellios ausi. T litterae cum D quaedam cognatio? quare minus mirum, si in vetustis operibus urbis nostrae et celebribus templis legantur alexanter et cassantra . ut hecoba et notrix, Culchidis et pulixena scriberentur, ac, nfuit? menerva et leber et magsatis est, non enim doceo, sed admoneo docturos. inde in syllabas cura transibit, de quibus in orthographia pauca adnotabo. tum videbit, ad quem hoc pertinet,quorum fuerunt Aristoteles quoque atque Theo
Abbreviated transcription (Latin):
qui oĩa ꝑ que smo nectit᷑. sigͥficat
ut ap̃ horaciũ. uerbaq nẽ ĩpro¬
insam remi nõ iuita sequẽt. Alt̾¬
qͦ an quo est una ꝑs oronis. lego.
dictioẽs. Singła sunt. at̾ nr̃a.
at pegrma. ã simplitia. at̾ ꝯpo ͭ ͣ

Expanded text:
ermo nectitur significat, ut apud Horatium: verbaque provisam rem non invita sequentur; alter, in quo est una pars orationis, lego, dictiones. singula sunt aut nostra aut peregrina, aut simplicia
Abbreviated transcription (Latin):
auctem ꝯsuetudo suꝑauͥ In ceteris
q̃ poter . utroqͦ. nõ indecẽter efferri
q̃ grecã figurã sequi malet non
latine quid̃ s citra Rep̾hensionẽ
loquet᷑. Simplices uoces pͥma
positiõe id est natura sua cõstant.
Compõĩte aũt ꝓͥpositiõib subñgũ᷑
ut Innocens interd Repugnãtib
int̾i se duab qͣle ẽ imp̾territꝰ. Alio

Expanded text:
atem consuetudo superavit. in ceteris, quae poterunt utroque modo non indecenter efferri, qui Graecam figuram sequi malet, non Latine quidem sed tamen citra reprehensionem loquetur. simplices voces prima positione id est natura sua constant, compositae aut praepositionibus subiunguntur ut innocens dum ne pugnantibus inter se duabus, quale est inperterr
Abbreviated transcription (Latin):
quoss illa turhabũt qui declina¬
tionib nõ texunt ͦ. namet q̃d̾ par¬
ticipia an berbi appellatioẽs sint
dubitari pt̃. qr aliud alio loco ua¬
lent. ut lectum et sapiẽs. q̃d uerba
applłatiõib similia. ut fraudator.
icium enuis ĩuemias cui siłe flet᷑
attpimꝰ. asitꝰ. ut. pandr̃ int̾ea domꝰ
dĩpotentis olimpi. Alr̃. ut. Totis¬

Expanded text:
quosdam illa turbabunt, quae declinaquosdam illa turbabunt, quae declinationibus non tenentur. nam et quaedam participia an verba an appellationes sint, dubitari potest, quia aliud alio loco valent, ut lectum et sapiens et quaedam verba appellationibus similia, ut fraudator, itium eius invenias? cui simile fletur. accipimus aliter, ut panditur interea domus omnipotentis Ol
Abbreviated transcription (Latin):
diligentẽ putabo. qui ꝓmistua
sexus uterq per alterũ apparet
At qui fẽmina positiõe mares. aut
neutrali fẽnras sigͥficant. qualia
mur ena glisteriũ. Scrutab̃ mille
p̾ceptor acer atq subtilis origines
fecerũt. ubi exit aliud sec̾tiꝰ. sulle.
bruti. galle. plauti. pense. stauri.
taliaq et ex caũ nastentiũ. hic
agripa. et opitꝰ. et cordus. ⁊ postumꝰ
exũt. et huis q̃ post natos eueniũt.
uñ uopistus Ianicocta scipiones
lenates sera sũt. et exbariis caĩs
gentes qͦ ac loca. et a. multa
Reꝑias nt. noi cãs. In ẜuis iam
intercedit ulud genꝰ qd ducebat.
adño. uñ marcipiores publiparesq
q̃rat etꝭ sit ne ap̃. gͣcos uia qued sexti
casus et ap̃ nos qͦ st̾ptum. Nam cũ
dico hasta ꝑcussi. nõ utor ablatĩ
natura. nec si idem gͣce dicã datĩ.
E in uerbis qͦ quis ÷ adeo ĩꝑitus
ut innoret genera. et qͣlitates ⁊¬
datio ꝑsonas. et nõs: Litterarii pene
ista sũt ludi. et tͥuialis scĩe. Iam

Expanded text:
abo, qui promiscua, sexus uterque per alterum apparet; aut quae feminina positione mares aut neutrali feminas significant, qualia sunt Murena et Glycerium. scrutabitur ille praeceptor acer atque subtilis origines fecerunt; ubi erit aliud secretius, Sullae , Burri, Galbae, Plauti, Pansae, Scauri taliaque; et ex casu nascentium; hic Agrippa et Opiter et Cordus et Postumus erunt; et ex iis, quae post natos eveniunt, unde Vopiscus. iam Cottae, Scipiones, Laenates, Serani sunt ex variis causis. gentes quoque ac loca et alia multa reperias inter nominum causas. in servis iam intercidit illud genus, quod ducebatur a domino, unde marcipores Publiporesque. quaerat etiam, sitne apud Graecos vis quaedam sexti casus et apud nos quoque septimi. nam cum dico hasta percussi, non utor ablativi natura; nec, si idem Graece dicam, dativi. sed in verbis quoque quis est adeo imperitus, ut ignoret genera et qualitates et personas et numeros? litterarii paene ista sunt ludi et trivialis scientiae. iam
Abbreviated transcription (Latin):
noĩb gͣtas declinatiõẽs potiꝰ dape.
qͥd tñ ip̃m nõ semꝑ fieri pt̃. Michi aut̃
plac latinã rõẽm sequi quousq pati᷑
decor. Neq enĩ iam calipsonẽ dixe¬
uim ut iunonẽ ꝙͣꝙͣ secutꝰ antiqͦs¬

Expanded text:
ibus Graecas declinationes potius dare, quod tamen ipsum non semper fieri potest. mihi autem placet Latinam rationem sequi, quousque patitur decor. neque enim iam calypsonem dixerim ut Iunonem, quanquam secutus antiq
Abbreviated transcription (Latin):
manet et nr̃aꝵ ultima. qͣ tam ca¬
an aliquas pro ꝯsonãtib usus at¬
ceperit. qr iam sicut tam stribitur
et quos. uit cos. atq ut uocales Iun¬
gunt᷑. at unã longam faciũt. St
beteyeo stpserũt. qui geminatiõe
eaꝵ uelut apice utebant᷑. at duas.
nisi quis putat etiam extrib uo¬
calib sillabam fieri :si nõ alique
officio consonanciũ fungantida
sit cũ cõsonanciũ nuilla nisi
alteram frangat. At qui lrã .I.
sibi insidit. comicit enĩ est ab
illo iacit. et .u. quo ͦ nũc stribit᷑
uulgus et seruus. Stiat etiam
citeromi placuisse. anio. aii. auam.¬
q gennĩata .i. stribere. Gxͦsi est
etiam nĩgetur ut ꝯsonãs. Qre
distat puer quid in lrĩs ꝓpriũ.
quid cõe. q̃ cum quib cõgna ͦ
Ne miretur cur ex stãno fiat
tum securis utnq hñs atiem
bipẽnis. ne illoꝵ sequat᷑. errorẽ.
existimãt pẽnas auium dici

Expanded text:
manet, et nostrarum ultima, qua tam caan aliquas pro consonantibus usus acceperit, quia iam sicut etiam scribitur et nos ut luos. At quae ut vocales iunguntur aut unam longam faciunt, ut veteres scripserunt qui geminatione earum velut apice utebantur, aut duas; nisi quis putat etiam ex tribus vocalibus syllabam fieri, si non aliquae officio consonantium fungantur. sit, cum consonantium nulla nisi alteram frangat. atqui littera I sibi insidit, coniicit enim est ab illo iacit, et V, quomodo nunc scribitur uulgus et seruus. sciat etiam Ciceroni placuisse aiio Maiiamque geminata I scribere; quod si est, etiam iungetur ut consonans. quare discat puer, quid in litteris proprium, quid commune, quae cum quibus cognatio; nec miretur, cur ex scamno fiat tum securis utrinque habens aciem bipennis; ne illorum sequatur errorem, existimant, p
Abbreviated transcription (Latin):
a plerisq dicistio. S hoc uidet᷑. ex
syndesmo magis ꝓpͥa tnͣslatio. Pau¬
latim a pħłĩs at maxĩe stoitis.
artituli adiecti: post p̾positiõis nõib
appellatũ dem̃ pronom̃. dem̃ iptũ
uerbo participiũ. Ipĩs uerbis adu : ͣ
Noster simo articłos nõ desidexat.
Ideoq in alias ꝑtes or̃onũ sꝑgũt᷑.¬

Expanded text:
a plerisque dici scio, sed haec videtur ex συνδέσμῳ magis propria translatio. paulatim a philosophis ac maxime Stoicis articuli adiecti, post praepositiones, nominibus appellatio, deinde pronomen, deinde mixtum verbo participium, ipsis verbis adverbia. noster sermo articulos non desiderat, ideoque in alias partes orationis spargunt
Abbreviated transcription (Latin):
chil ꝓhibet ẽẽ istum nestio quem
unũ etiam cũ eo qui in stolis et¬
uditur. s etiam si nĩgi utrũq
nõ poss. lumen tñ illud ꝯuentꝰ
hoẽstissumi tenebris ac solitudimi
p̾tulissem. Nam optimꝰ qͥsq pre¬
ceptor freꝙͣtia gaudet. ac maiore
se theatro dignũ putat. fere mi¬
nores exconstiencia sue ĩfirmi-¬
tatis herere singũs et officio
tissimũ atq ĩ ꝯꝑabilem magr̃m
domi hẽat:. Non tñ ille totũ in
uno diẽ cõsumpturꝰ est. ãt p̃t ẽẽ
ulła tam ꝑpetua distentis in-¬
tencio. q̃ nõ ũt uisus occłoꝵ op
tiritu cõtinuo fatigeti᷑ cũ p̾ẜtim
multo plures secreti pĩs studia
Sesiderẽt. Neq eñĩ st̾benti. et di-¬
stenti. cogitanti ceptor adsĩstit.
Quor aͥquid agentib cumistũq
ĩteruentꝰ inipedimẽto est lectio
quoq nõ omĩs n. semꝑ p̾eute.
uel mi̾pretante eg. Qñ enim
tot auttoꝵ notitia ꝯtingeret:

Expanded text:
ihil prohibet esse illum nescio quem ihil prohibet esse illum nescio quem unum etiam cum eo, qui in scholis eruditur. sed etiamsi iungi utrumque non posset, lumen tamen illud conventus honestissimi tenebris ac solitudini praetulissem. nam optimus quisque praeceptor frequentia gaudet ac maiore se theatro dignum putat. at fere minores ex conscientia suae infirmitatis haerere singulis et officio tissimum atque incomparabilem magistrum domi habeat: num tamen ille totum in uno diem consumpturus est? aut potest esse ulla tam perpetua discentis intentio, quae non ut visus oculorum obtutu continuo fatigetur? cum praesertim multo plus secreti temporis studia desiderent. neque enim scribenti, ediscenti, cogitanti praeceptor adsistit, quorum aliquid agentibus cuiuscunque interventus impedimento est. lectio quoque non omnis nec semper praeeunte vel interpretante eget. quando enim tot auctorum notitia contingeret?
Abbreviated transcription (Latin):
cile erat hiiꝰ metus Remediũ.
utinã liberoꝵ nr̃oꝵ mores non
ip̃i perderemꝰ. Infanciã statim
deliciis soluimꝰ. Mollis illa ed¬
utatio quã indulgentiã uõcamꝰ
neruos omĩs mentis et corporis
frangit. Quid nẽ adultꝰ ꝯcupiss :
In purpuxis Repit Nouh pͥma
uerba expͥmit. Iam cocum ĩtłigᵗ
Iam conchiliũ postit. Ante pala¬
tum eoꝵ ꝙͣ os instituumꝰ In lec¬
ticis crestũt. Sn terrã actigerst
te manib utrũq sustmẽtium
pendent. Gaudemꝰ siquid litẽtiꝰ
diperint. uerba ne alexandͥnis
quid̃ ꝑmictenda deliciis. Risu. et
ostulo excipimiꝰ. net mirum.
Nos docuiiꝰ. ex nobis audiexunt.
nr̃as amicas. mos cõcubinos bidẽt.
Omẽ cõuiuium obstenis cantitꝭ
strepit. pudenda dictu spectantur.
ffit ex hiis ꝯsuetudo iñ natura.
esse. Inde soluti ac fiuentes nõ
accipiũt stolis mala ista. s ĩ stolas
afferũt. uerum in studus magꝭ
uacabit unus uui ante omnĩa i¬

Expanded text:
cile erat huius metus remedium. cile erat huius metus remedium. utinam liberorum nostrorum mores non ipsi perderemus. infantiam statim deliciis solvimus. mollis illa educatio, quam indulgentiam vocamus, nervos omnes mentis et corporis frangit. quid non adultus concupiscet, qui in purpuris repit? nondum prima verba exprimit, iam coccum intelligit, iam conchylium poscit. ante palatum eorum quam os instituimus. in lecticis crescunt; si terram attigerint, e manibus utrinque sustinentium pendent. gaudemus , si quid licentius dixerint: verba ne Alexandrinis quidem permittenda deliciis risu et osculo excipimus. nec mirum: nos docuimus, ex nobis audiunt. nostras amicas, nostros concubinos vident, omne convivium obscenis canticis strepit, pudenda dictu spectantur. fit ex his consuetudo, inde natura. esse; inde soluti ac fluentes non accipiunt ex scholis mala ista sed in scholas adferunt. verum in studiis magis vacabit unus uni. ante omnia n
Abbreviated transcription (Latin):
sinã iucerta istasatq indistretast.
Neq enim ẽẽ oratorẽ nisi bonum
uirum iudico. et fieri etiam si p̃t
uolo. De hat ig̾. p̾us. Lorxumpi
mores instolis putãt. Nam et cor¬
uumpũt᷑: interim s domi quoq
Et sut mulra eius Rei exempla tã
cuisq tm̃ qr cura distat. da mẽ¬
tem ad peiora facilem. da negli¬
genciam forandi. custodiendiqz
inetate pͥma pudorie ¶lõ mĩorẽ
flagicuis occasionẽ secͥta p̾buerit.
Nam et pt̃ turpis ẽt domesticus
ille p̾ceptor. nec tutior int̾ ẜuos
malos ꝙͣ ingenuos parũ modestos
cõuersatio est. At si bona ip̃iꝰ ĩdoles.
siue ceca ac sopita parentũ secor¬
diaĩ et p̾ceptorem elig̾e stĩssimum
quẽq. cuiꝰ Rei p̾cipua prudentib
cura est. et disciplinã q̃ maxime
seuera fuit. licet et nichlominꝰ
amicũ grauẽ uirũ. ãt fidelem
libertum lateri filn sui adiung̾e.
citiꝰ assidius comitatꝰ etiã illos
meliores facit qui tumebũt᷑ fa¬

Expanded text:
sententia iuncta ista atque indiscreta sunt. sententia iuncta ista atque indiscreta sunt. neque enim esse oratorem nisi bonum virum iudico, et fieri etiamsi potest nolo. de hac re igitur prius. corrumpi mores in scholis putant; nam et corrumpuntur interim, sed domi quoque, et sunt multa eius rei exempla tam cuiusque totum curaque distat. da mentem ad peiora facilem, da negligentiam formandi custodiendique in aetate prima pudoris: non minorem flagitiis occasionem secreta praebuerint. nam et potest turpis esse domesticus ille praeceptor, nec tutior inter servos malos quam ingenuos parum modestos conversatio est. at si bona ipsius indoles, si non caeca ac sopita parentum socordia est, et praeceptorem eligere sanctissimum quemque cuius rei praecipua prudentibus cura est et disciplinam, quae maxime severa fuerit, licet, et nihilominus amicum gravem virum aut fidelem libertum lateri filii sui adiungere, cuius assiduus comitatus etiam illos meliores faciat, qui timebantur. fa
Abbreviated transcription (Latin):
paulatim accreste̾ puer.
et exire de gremio. et
distere incipiat serio.
hoc igit᷑ potissimũ loco tractanda
questio est. utilius ne sit atq intͣ.
pͥuatos parietes studentem cõtinere.
an freꝙͣtie stolaꝵ. et ueᵈ publitatis
pceptorib trade̾. Quidquid̃ cum his
a quib clarissimaꝵ ciuitatũ mores
sunt instituti. tum eniuẽtissimis
auctorib uideo placuisse. Non ẽ tñ
dissimuland esse nõnulles qui ab
hoc publico ꝓpe more pͥuata quad
ꝑsuasione dissentiant. Hn ꝓcrpuas
magis consulant fugiendo turbã
hoĩm eius etatis q̃ sit ad uitia ma¬
xnne prona. unĩ tãs turpiũ fct̃oꝵ
sepe extitisse. utinã falso iactaret᷑
dilteramn ꝙ quisqs futurꝰ est ille
pͥceptor liberalis . tͣpa sua ĩpensurꝰ
uni bidetur ꝙͣ si ead in plures par¬
ciatur. pͥrior causa pror sus gͣuis.
uam sistudiis qͥd stolas ꝓdesse. morib
autem nocere constaret: potior .inͥ.
Ratio uiuendi honeste. ꝙͣ bel optime.
ditendi uit̾eret᷑. Sed mea quidẽ

Expanded text:
paulatim adcrescere puer et exire de gremio et discere serio incipiat. hoc igitur potissimum loco tractanda quaestio est, utiliusne sit domi atque intra privatos parietes studentem continere an frequentiae scholarum et velut publicis praeceptoribus tradere. quod quidem cum iis, a quibus clarissimarum civitatium mores sunt instituti, tum eminentissimis auctoribus video placuisse. non est tamen dissimulandum, esse nonnullos, qui ab hoc prope publico more privata quadam persuasione dissentiant. hi duas pra quod moribus magis consulant fugiendo turbam hominum eius aetatis, quae sit ad vitia maxime prona, unde causas turpium factorum saepe extitisse utinam falso iactaretur; alteram, quod, quisquis futurus est ille praeceptor, liberalius tempora sua impensurus uni videtur, quam si eadem in plures partiatur. prior causa prorsus gravis. nam si studiis quidem scholas prodesse, moribus autem nocere constaret, potior mihi ratio vivendi honeste quam vel optime dicendi videretur. sed mea quidem
Abbreviated transcription (Latin):
atur: tñ uisquisq totũ feret. Nõ
enĩ uox illa p̾ceptoris ut cena mi¬
nus płib sufficit: s ut sol uiu̾sĩe
idem lutis calorisqz largit ¶ Gra¬
matitꝰ qͦ si de loquẽdi ratione
disserat. qtiõnes explicet. historias
exponat. poemata enarret. tot
illa distent. quot audiẽt. At enĩ
emandatiomi plectioniq numerꝰ
obstat. sit ĩcõmodũ. Nam qͥd fere
Gudiq placet : mox illud ꝯpa¬
bimꝰ cõmodis. Net ego tñ eo
micti puerũ uolo ubi negligatur.
Sz neqz pceptor bonꝰ maiore se
turba quã ut sustinere eã possit
onerauit. Et in plurimis ea hũda
cura est. ut i s õimodo fiat nõs̃
familiarit. amitꝰ net officium
in docendo spectet. s affectũ. Ita
mĩꝙͣ eriniꝰ in turba. nec sane qͥsꝙͣ
lr̃s saltim leuiter imbutꝰ. eum
in quolstudiũ. ingemũq ꝓpexit.
nõ in suã qͦ glĩam peculiariter

Expanded text:
atur, tamen unusquisque totum feret. non enim vox illa praeceptoris ut cena minus pluribus sufficit, sed ut sol universis idem lucis calorisque largitur. grammaticus quoque si de loquendi ratione disserat, si quaestiones explicet, historias exponat, poëmata enarret, tot illa discent quot audient. at enim emendationi praelectionique numerus obstat. sit incommodum, nam quid fere undique placet? mox illud comparabimus commodis. nec ego tamen eo mitti puerum volo, ubi negligatur. sed neque praeceptor bonus maiore se turba, quam ut sustinere eam possit, oneraverit; et in primis ea habenda cura est, ut is omni modo fiat nobis familiariter amicus, nec officium in docendo spectet sed adfectum. ita nunquam erimus in turba. nec sane quisquam litteris saltem leviter imbutus eum, in quo studium ingeniumque perspexerit, non in suam quoque gloriam pe
Abbreviated transcription (Latin):
malis pͥma barbarissimi. ac so¬
loctisim feditas absit. S qr ĩterim.
extusant᷑ h . uitia. at ꝯsuetudiẽ.
at aucte. atͣ uetustate. at̃ deĩq
uicinitate uio ͫ nͥam sepe a figis
ea separe difficile est. ne qua tam
lubrita obsiuatio fallatiacter
se in allud tenue distͥen graᶜ ᵘͫ
initendat. de quo nos ibi latius
loq̃mur. ubi de figiͣs or̃õnis tͣctan¬
dum ex . intexim uiciũ qd fit in
singłio uerbis sit barbarismꝰ Et¬
currat forsan mͥ. aͥquis. Quid
s ꝓmisso tanti oꝑis digͫ at̃ qͥs
hõt nestit. alios barlarsmos sidbedo
fieri. alios loquendo. qr qd malestbr̃.¬

Expanded text:
malis. prima barbarismi ac soloecismi foeditas absit. sed quia interim excusantur haec vitia aut consuetudine aut auctoritate aut vetustate aut denique vicinitate virtutum nam saepe a figuris ea separare difficile est, ne qua tam lubrica observatio fallat, acriter se in illud tenue discrimen grammaticus intendat, de quo nos latius ibi loquemur, ubi de figuris orationis tractandum erit. interim vitium, quod fit in singulis verbis, sit barbarismus. occurrat mihi forsan aliquis, quid hic promisso tanti operis dignum? aut quis hoc nescit, alios barbarismos scribendo fieri alios loquendo;—quia, quod male scr
Abbreviated transcription (Latin):
tramaticos officii sui cõmonemꝰ
Ex quibz si quis erit plane ĩpolitꝰ
et uestibulũ modo artis huiꝰ ingͦs¬
riolis uulgata sũt ꝯsistit. doctiores
ml̃ta adicient. uel t pͥmũ qd barba¬
rissiͫ ꝓsibus moĩs accipimiꝰ unũ
gente qͣle sit. si quis affoum. uel
hispanũ latine or̃omi nom inserat.
persius Sicut catullꝰ ploxenũ cͥta
padum ĩenit. Et in or̃one labien
Siue illa cornelli galli . ĩpolli¬
onem casams assectatore gallia
adductũ est. nam ĩ astrugã ꝯd
sardum 3. illudẽs cicero dixit ex

Expanded text:
r adhuc, et grammaticos officii sui commonemus. ex quibus si quis erit plane impolitus et vestibulum modo artis huius ingresriolis vulgata sunt, consistet, doctiores multa adiicient, vel hoc primum, quod barbarismum pluribus modis accipimus. unum gente, quale est, si quis Afrum vel Hispanum Latinae orationi nomen inserat, Persius; sicut Catullus ploxenum circa Padum invenit, et in oratione Labieni sive illa Cornelii Galli est in Pollionem casamo adsectator e Gallia ductum est; nam mastrucam, quod Sardum est, irride