comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sue crassitudinis dimidia ꝑte toꝵ. Insuꝑ cũ aposisi
tassum ꝗtam plintus capłi allitudo dmũdia trassi¬
tndinis a baci latitudo quta ima crassitudo colupne
capłiq crassitued diuidat ĩ partestres e guib ima
plintho que est ĩ abatho detur altera echino tertia
inpote he hio cũ apopisi supra colupnas trabes cõ pacti¬
les imponant ut altitudnis modulis hiis qua ma¬
gnitudine opis pos tulabamns. heeq trabes cõpactiles
ponant ut eam heamt crassitudine q̃ta quta sue
colupne erit hipotehelion et ita sunt cõpathe sub¬
scudib et secuidis ut cõpactura duoꝵ digitor hẽant
Laoxationem cũ .u. ĩ terse tangunt et nõ spiramẽtu
et ꝓ flatũ nenti recipĩit cñm calefaciũtur et cele¬
riter putrescunt. supra trabes et sup parietes tra
supra que io timpanũ fastign structura se de ma
collocet sup̃q eñ fastigiũ. colum̃ẽ cantrerii dẽ pla
ita sunt collocania ut stilliadiũ tecti absoluti iter¬

Expanded text:
rassitudinis dimidia parte, torum insuper cum apophysi crassum quantum plinthus. capituli altitudo dimidia crassitudinis. abaci latitudo quanta ima crassitudo columnae. capitulique crassitudo dividatur in partes tres, e quibus una plintho, quae est abacus, detur, altera echino, tertia hypotrachelio cum apophysi. Supra columnas trabes compactiles inponantur ut altitudinis modulis îs, qui a magnitudine operis postulabuntur. eaeque trabes compactiles eam habeant crassitudinem, quanta summae columnae erit hypotrachelium, et ita sint compactae subscudibus et securiclis, ut compactura duorum digitorum habeant laxationem. cum enim inter se tangunt et non spiramentum et perflatum venti recipiunt, concalefaciuntur et celeriter putrescunt. Supra trabes et supra parietes traisupraque îs tympanum fastigii structura seu de materia conlocetur. supraque eûm fastigium, columen, cantherii, templa ita sunt conlocanda, ut stillicidium tecti absoluti ter
Abbreviated transcription (Latin):
submissa ĩfra testudie tecta religna sꝑatia ĩ ter
parasticaꝵ et colupnaꝵ trabes per ĩ tercolupnia
luminib sunt relicta. Colupne sunt ĩ altitudine
testudmns cum angularib dextra ac smistra qua¬
terne ĩ longitudine. que est foro proxima cu¬
hiisdem angularib . Uii. ex altera parte cũ angu¬
laribus sex. Ideo qd medie due ĩ ea ꝑto nõ sunt po.¬
sit ne ĩpediant asgectus proncu. edis angusti que
est ĩ medio latere. pariets basilice collo cata spectãs
mediũ forũ et edem ionis. Item tonnal q̃o est ĩ ea
ede emiticli scematis minoris curnature forma¬
tum. Eiusaũt emicicli ĩftonti est ĩtecucallũ pedes
xlii. introrsus curuatura pedes xu. ntigui apus
magistratus starent / negociantes ĩ basilica ne ipe¬
dirent Supra colupnas ex trib tignis bipedalibus
compactis. trabes sunt circa collocate hecq ab
tertis colupnis que sunt ĩ interiore ꝓte reuertus

Expanded text:
summissa infra testudinem, tecta. Reliqua spatia inter summissa infra testudinem, tecta. Reliqua spatia inter parastaticarum et columnarum trabes per intercolumnia luminibus sunt relicta. columnae sunt in latitudine testudinis cum angularibus dextra ac sinistra quaternae, in longitudine, quae est foro proxima, cum isdem angularibus octo, ex altera parte cum angularibus VI, ideo quod mediae duae in ea parte non sunt positae, ne inpediant aspectus pronai aedis Augusti, quae est in medio latere parietis basilicae conlocata spectans medium forum et aedem Iovis. Item tribunal, quod est in ea aede, hemicycli schematis minoris curvatura formatum; eius autem hemicycli in fronte est intervallum pedes XLVI, introrsus curvatura pedes XV, uti, qui apud magistratus starent, negotiantes in basilica ne inpedirent. supra columnas ex tribus tignis bipedalibus compactis trabes sunt circa conlocatae, eaeque ab tertiis columnis, quae sunt in interiore parte, revertuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ne fuerũt osponere fieri mãt / ut sup̃ basilice cõ¬
lignatienem ambulantes a negociatorib ne cospi¬
ciant / epistilia. ⁊ophoa. Corone ex simẽtriis colus¬
naꝵ. nti ĩtortio libro diximus ex plicent᷑ : nõ minꝰ
suma engͥtatem et uenustatem possut hr̃e cõpa¬
tiones basilicaꝵ quo genere colupne lulie fanestti
collocaui curaiiq faciendam : cnius pro portiães
et simetrie sic sunt cõstitute/ media testudo inter
colupnas est longa podes. Cxx. lata pedes. ha. por¬
ticus eius cnta testudinem inter parietes et colup¬
nas lata pedes .xx. colupne altitudinb perpetuas
⁊̃ capłis pedes .l. crassitudinib quinũ hñtes possse
pora staticaz altas pedes xx. lafeꝰ pedes xxii. crassas
ix. que substinẽt trabes ignib ĩuehnntar porti¬
cuũ contignationes. supraq eas alie parastatis
pedũ xuiii. lase binũ. crasse pedem que excipiunt
an lr trabes substinẽte cantheriũ et porticũ. que sc

Expanded text:
basilicae contignationem ambulantes ab negotiatoribus ne conspiciantur. epistylia, zophora, coronae ex symmetriis columnarum, uti in tertio libro diximus, explicentur. Non minus summam dignitatem et venustatem possunt habere comparationes basilicarum, quo genere Coloniae Iuliae Fanestri conlocavi curavique faciendam, cuius proportiones et symmetriae sic sunt constitutae. mediana testudo inter columnas est longa pedes CXX, lata pedes LX. porticus eius circa testudinem inter parietes et columnas lata pedes XX. columnae altitudinibus perpetuis cum capitulis pedes L, crassitudinibus quinûm, habentes post se parastaticas altas pedes XX, latas pedes II S, crassas I S, quae sustinent trabes, in quibus invehuntur porticuum contignationes. supraque eas aliae parastaticae pedum XVIII, latae binûm, crassae pedem, quae excipiunt item trabes sustinentes cantherium et porticûm, quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mouent recipiũt inrtutes alias. Interualla enim
et distantias hñt crescentes. Ittiq paripate quę ĩ
armonia distat ao hypate hemitoniũ ĩ chroma
trãsmutata hẽt enutoniu qui licanos ĩ armonia
ar ab hipate distat. emitoniũ ĩ chroma transiata¬

Expanded text:
moventur, recipiunt virtutes alias; intervalla enim moventur, recipiunt virtutes alias; intervalla enim et distantias habent crescentes. itaque parhypate, quae in harmonia distat ab hypate dimidium hemitonium, in chroma transmutata habet hemitonium. quae lichanos in harmonia dicitur, ab hypate dis
Abbreviated transcription (Latin):
doꝵ t tonos et diesis hẽt binas. Diesis aũt est tou pars
qr̃ta ⁊ ita ĩ emitoĩo due diesi sunt collocate. Chromati
duo enntonia ĩ ordine sunt copoita tertiũtriũ enn¬
tonoꝵ est ĩter uallu. Diatomi duosunt cõtinuati tectiũ
emitoniũ funt tetrathoroi magnntudinem. Ita ĩtb
rã inris. interualloꝵ quãtitate modisq certis distatio
cõ sntrut gualitas / quibus et artifios qui organa fabri¬
cant ex nã cõstitutis utendo cõpantĩt ad cõcentus eõ¬
modulant sunt nagantes. Stantes aũt sunt qui
i ter mobiles sunt interpositi cõmnẽt tetrachorli cõ¬
iuĩctionem et e geneꝵ discriminib sius finib sunt
ꝑmanẽtes. Appellant᷑ aũt sic ꝓslambua nomenos
hi pate. hipato. hi patcon. meson mesen et esin. exẽ¬
mene paramesem et edie Teue mene neto hip¬
boleon. Mobles aũt funt qui ĩ tetracordo ĩ ter imotos
dispositi ĩgeneribus et locis lo ca mutant. Uocabula
nutrie hi ꝓbaleon. ꝑanete haboleon. Ei aũt qua

Expanded text:
onos et dihesis habet binas dihesis autem est toni pars quarta; ita in hemitonio duae diheses sunt conlocatae; chromati duo hemitonia in ordine sunt composita, tertium trium hemitoniorum est intervallum; diatono toni duo sunt continuati, tertium hemitonium finit tetrachordi magnitudinem. ita in trimensuris intervallorum quantitate, modisque certis distantibus constituit qualitates, quibus etiam artifices, qui organa fabricant, ex natura constitutis utendo comparant ad concentus conmodulantur, sunt vagantes. stantes autem sunt, qui inter mobiles sunt interpositi continent tetrachordi coniunctionem et e generum discriminibus suis finibus sunt permanentes; appellantur autem sic: proslambanomenos, hypate hypaton, paramese, nete diezeugmenon, nete hyperbolaeon. mobiles autem sunt, qui in tetrachordo inter inmotos dispositi in generibus ex locis loca mutant; vocabula , trite hyperbolaeon, paranete hyperbolaeon. Ei autem qua
Abbreviated transcription (Latin):
dis a pauimẽto ad lacimaria fuerit duuidat ĩ ꝑtos
tres semis ⁊ ex eis due ꝓtes lumine ualuaꝵ altan
et aimndia altitudo luminis fiat ĩ io etĩ sum̃o ed¬
cõtrahat ante pagm̃ẽti ꝑte iiii si a pedib xxa ad
xxx sum̃a pars cõbra hat añ pagmẽt ꝑte uiii. reli
qua quo altiora erunt as ꝓ pendicłmi uident opor¬
bere collocari. ip̃a aũt ante pagmenta q̃ hantur r
⁊sum̃o sus crassitudims xuii ꝑte suꝑcilii crassitudo
quata om̃pagmẽtoꝵ ĩ sinna parte erit crassitudo
Cimatiũ sticiendũ est añpagmẽti ꝑ sexta piectura
aũt qũta est crassitudo sculpend est amatiũ lesbĩ

Expanded text:
dis a pavimento ad lacunaria fuerit, dividatur in partes dis a pavimento ad lacunaria fuerit, dividatur in partes tres et dimidia latitudo luminis fiat in imo. et in summo cocontrahatur antepagmenti parte IIII; si ab pedibus XXV ad XXX, summa pars contrahatur antepagmenti parte VIII.identur oportere conlocari. Ipsa autem antepagmenta contrahantur in summo suae crassitudinis XIIII parte. supercilii crassitudo, quanta antepagmentorum in summa parte erit crassitudo. cymatium faciundum est antepagmenti parte sexta; proiectura autem, quanta est eius crassitudo. sculpendum est
Abbreviated transcription (Latin):
enti ede/ et ita uota suscipientes edtueantur eã dõ
et orientem ccelũ ip̃aq simulacra uideant᷑ exo¬
rientia contueri supplicantes et saccifiçantoz q̃ uos
ctare. Sin aũt locinã ĩ terpellau̾it tune cõuerien¬
de sunt earũ regionũ cõsfitutoesi uti q̃ pluria
pars meniũ e templis deoꝵ cõspiciatur. ltem si
secundũ flumĩa edis sacca fiet/ ita uti aegipto
carca nilũ ad fluminuis ripas iuident᷑ spettare deoẽ
Simłt si circũ mas publicas erunt aedificia dcoriꝰ.
ita cõstituant᷑ uti prȩtereuntes possint nespicere
et cospectu salutationes face. hostioꝵ aũt et eor
om̃pagnẽtoꝵ ĩ edib. hec sunt rationes: uti primũ
Eostituant᷑ quo genere sint future Gienera stiit
iromathõ hee horicon. lonicon. actigurges hor
sĩmetrie eds ẜicũt hiis rõib uti corona sũma que
upra ante pagͥmẽtum supius imponet᷑ aque librata
sit capliz sinrus colupnaꝵ. que ĩpro nao fuernt
Lumen aũt hipetri eostituat sicuti que altitudoe¬

Expanded text:
e, et ita vota suscipientes contueantur aedem et orientem caelum ipsaque simulacra videantur exaudientia contueri supplicantes et sacrificantes, quod arctare. Sin autem loci natura interpellaverit, tunc convertendae sunt earum regionum constitutiones, uti quam plurima pars moenium e templis earum conspiciatur. item si secundum flumina aedis sacra fiet, ita uti Aegypto circa Nilum, ad fluminis ripas videntur spectare debere. similiter si circum vias publicas erunt aedificia deorum, ita constituantur, uti praetereuntes possint respicere et in conspectu salutationes facere. Ostiorum autem et eorum antepagmentorum in aedibus hae sunt rationes, uti primum constituatur, quot genera sint futurae. genera sunt enim thyromaton haec: doricum, ionicum, atticurges. Horsymmetriae conspiciuntur his rationibus, uti corona summa, quae supra antepagmentum superius inponitur, aeque librata sit capitulis summis columnarum, quae in pronao fuerint. lumen autem thyretri constituatur sic, uti quae altitudo ae
Abbreviated transcription (Latin):
altera sum̃az que sum̃a tetigerit longior ficti ita
quo longior uisus lincȩ ĩ suptriorẽ ꝑtem procedit
ye supinata fuat enuis spõm. Cũ cũit uti sugra scripla
est ĩfronte ĩ clinata fũit/ trme ĩ cs pectu indebuntur

Expanded text:
altera summam, quae summam tetigerit, longior fiet. ita altera summam, quae summam tetigerit, longior fiet. ita quo longior visus linea in superiorem partem procedit, resupinatam facit eius speciem. cum autem, uti supra scriptum est, in fronte inclinata fuerint, tunc in
Abbreviated transcription (Latin):
tium/ et oĩo oes et phore uenustiorẽ lẽant sper̃ q̃
pam aũt q̃õ est ĩ fastigio sic altitudo est facenda uti
frons corone ab extremis cimatis tota di metiatur
i partes ix. et ex eisima pars. medio cacumine ti pani
constituat dum contra epistilii colupnat q hi potrheha
as ꝑ pendiculum respendeant/ co roneq que supra
eqͥ lr unis praeter simas sunt co locanas/ ⁊̃ super coro¬
nas sime quas greci epitidas dñt faciende sunt lal¬
tiores octaua pte coronaꝵ altinamis. e toteria
angularia tã alta q̃tũ est tmmpanũ mediũ : medi¬
ama alciora octaua ꝑte q̃ angularia membm oĩa
que sup̾ capła colupnaꝵ sunt futura r epastilia co¬
phora conona et tampana fastigia ac rotrria indinedo¬
⁊ clinanda st ĩ frontis suȩ cuiusq altitudinis parte
Aiͫ. Ido ꝙ cũ steteriius q̃ fcontes ab ocło linee duc
si extense fuerint et na teligerit unã opir ꝑdem

Expanded text:
tium; et omnino omnes ecphorae venustiorem habeant speciem, tium; et omnino omnes ecphorae venustiorem habeant speciem, pani autem, quod est in fastigio, altitudo sic est facienda, uti frons coronae ab extremis cymatiis tota dimetiatur in partes novem et ex eis una pars in medio cacumini tympani constituatur, dum contra epistylia columnarumque hypotrachelia ad perpendiculum respondeant. coronaeque supra aequaliter imis praeter simas sunt conlocandae. insuper coronas simae, quas Graeci epaieti/des dicunt, faciendae sunt altiores octava parte coronarum altitudinis. acroteria angularia tam alta, quantum est tympanum medium, mediana altiora octava parte quam angularia. Membra omnia, quae supra capitula columnarum sunt futura, id est epistylia, zophora, coronae, tympana, fastigia, acroteria, inclinanda sunt in fronte suae cuiusque altitudinis parte XII, ideo quod, cum steterimus contra frontes, ab oculo lineae duae si extensae fuerint et una tetigerit imam operis partem,
Abbreviated transcription (Latin):
sub caplo erit tanta fiat᷑ sumũ ꝙ̃lũ imus scapus
Cnnatiũ epistilii sephiã ꝑte sui altitunt est faciẽd
et ĩ proiectura tantundẽ/ religna pars p̃ter cimatiũ
qrẽta parrt mi nus q̃ epistiliũ. Sin aũt sagilla desi¬
gnari oportiut q̃ta parte altiorem q̃ episaluiz
nti aucremo hẽant scalpture cimatuuĩ sue altitule
partis . uii. proiecture cimatiu q̃ crassitudo supra
cophor denticulus est faciẽdus tami altus q̃ episti lii
media fastigiã ꝓreotuna eius qbum altitudo insto¬
sectio que gnece metoce d̃i sie est diuidenda / uti
de nticlus altitudunis suce di nnoiã ꝑtemheãt ĩ frõte
camus aũt ĩ tersectionis h frontis etb duas ꝑtos
huiuscimatiũ altitudinis eiuis .U. partem. Corona
eñ snocimatio prȩtersima q̃ sum media fascia epi¬
stilii proiechuira corone eum denticlo facienda est
q̃tum erit altitudo a rophoro ad sinui corone cima¬

Expanded text:
nae sub capitulo erit, tanta fiat; summum, quantum imus scapus. Cymatium epistylii septima parte suae altitudinis est faciendum, et in proiectura tantundem. reliqua pars praeter cymatium quarta parte minus altus quam epistylium; sin autem sigilla designari oportuerit, quarta parte altior quam epistylium, uti auctoritatem habeant scalpturae. cymatium suae altitudinis partis septimae; proiecturae cymatiûm quantum crassitudo. Supra zophorum denticulus est faciendus tam altus quam epistylii media fascia; proiectura eius quantum altitudo. intersectio, quae graece meto/ph dicitur, sic est dividenda, uti denticulus altitudinis suae dimidiam partem habeat in fronte, cavus autem intersectionis huius frontis e tribus duas partes; huius cymatium altitudinis eius sextam partem. corona cum suo cymatio, praeter simam, quantum media fascia epistylii; proiectura coronae cum denticulo facienda est, quantum erit altitudo a zophoro ad summum coronae cyma
Abbreviated transcription (Latin):
atq simetriis facienda iudent. ltem g̃mo aliis cõ¬
stituũt edes et husdem simẽtriis ordinate ⁊ ahio
gene dispositiones hñtes uti est castori ĩ arco
flaminco et ĩter duos lucos uenecis louis: ltem
argutus nemori dicme colupnns adiectis dex ac
smistra ad humeros ꝓnai. h aũt qne primo fta
est uti est castoris ĩ circo. Athenis ĩ arce ⁊ ĩ aclica
sumo palladis minerue. eaꝵ nõ alie sed ecdem
sunt proportiones. celle .n. longitudinib duplices
sunt as altitudine uti reliqua exisona. que solẽt
esse ĩfrontib. ad latera sunt trãslata. nõ nulli ẽt
de tuscanias guib sumẽtes colupnaꝵ dispositoes
transferunt ĩ corĩthios et ionicoꝵ oyu ordina¬
hones. equib ĩ lons ĩ pronao procurrunt añ ĩ
hiisdem e regions celle pietum colupnas binas
collocantes efficiũt tuscanicoꝵ etgiaecoꝵ o ꝑun
comunẽ rocinatione Alii nõ remouentes parietos
edis et appacantes ad ĩ tercolupnia ple romatos spa¬

Expanded text:
atque symmetriis facienda videntur. Item generibus aliis constituuntur aedes ex isdem symmetriis ordinatae et alio genere dispositiones habentes, uti est Castoris in circo Flaminio et inter duos lucos Veiovis, item augustius Nemori Dianae columnis adiectis dextra ac sinistra ad umeros pronai. hoc autem genere primo facta est, uti est Castoris in circo, Athenis in arce et in Attica Sunio Palladis Minervae. earum non aliae sed eaedem sunt proportiones. cellae enim longitudinibus duplices sunt ad latitudines uti reliquae; ex îs omnia, quae solent esse in frontibus, a dispositiones transferunt in corinthiorum et ionicorum operum ordinationes, et quibus in locis in pronao procurrunt antae, in isdem e regione cellae parietum columnas binas conlocantes efficiunt tuscanicorum et graecorum operum communem ratiocinationem. Alii vero removentes parietes aedis et adplicantes ad intercolumnia, pteromatos spa
Abbreviated transcription (Latin):
uti ĩ tertio libro de ionicis est scriptu episti lii altitudo
unius moduli cũ thenia et guttisi thenia moduli septra
guttaꝵ longitudo sothenia q̃ trigliphos alta cũ regla
parte sexta moduli prependeat. ltem epastiiͦ lati¬
tudo una respondeat ipotrac helis sinñe colupue: sup
epissiliũ collocandi simit trigligri cũ suis metor is alt

Expanded text:
uti in tertio libro de ionicis est scriptum. epistylii altitudo uti in tertio libro de ionicis est scriptum. epistylii altitudo unius moduli cum taenia et guttis; taenia moduli septima; guttarum longitudo sub taenia contra triglyphos alta cum regula parte sexta moduli praependeat. item epistylii latitudo ima respondeat hypotrachelio summae columnae. supra epistylium conl
Abbreviated transcription (Latin):
efficientur/ est mendosum. Qua ꝑꝑ antiqui iutare
usi sunt ĩ edib sacris dorice si metrie rõnem. łtos
cdut exponimus uti ordo postulat quẽ admõ a pre¬
ceptoribus accepimus. uti siguis uoluit hisrõnib at¬
tendens lta ingredi het proportiones explicatas/
quib emẽdatis et si ne itiis effic̃e possũt aediũ sacraꝵ
dorico more ꝓ fectiones. Frons edis dorice ĩ loco q̃d co¬
Inpne costitũt᷑ diuidatur si tetstilos erit ĩ partesy
xxuiii. si exastilos xxxii exhis pare una erit modu¬
lus qui gnece embates or/ cuius moduli costitutione
rõcinationib efficiũtur õĩs opis distributiones. crassi¬
tudo colupnaꝵ erit duoꝵ moduloꝵ altitudo cũ capło
xuii capłi crassitudo unꝰ moduli latitudo duoꝵ et mo¬
duli sexte partis. crassitudo capł diuidãt ĩ tres ꝑtes
e quib mia plinthiꝰ cũ cnnatio fiat. Altera echimis
cum anulis. tertia i potrachelio q̃hat colupna. Ita

Expanded text:
efficietur, est mendosum. quapropter antiqui vitare visi sunt in aedibus sacris doricae symmetriae rationem. Nos autem exponimus, uti ordo postulat, quemadmodum a praeceptoribus accepimus, uti, si qui voluerit his rationibus attendens ita ingredi, habeat proportiones explicatas, quibus emendatas et sine vitiis efficere possit aedium sacrarum dorico more perfectiones. frons aedis doricae in loco, quo columnae constituuntur, dividatur, si tetrastylos erit, in partes XXVII, si hexastylos, XXXXII. ex his pars una erit modulus, qui graece emba/ths dicitur, cuius moduli constitutione ratiocinationibus efficiuntur omnis operis distributiones. Crassitudo columnarum erit duorum modulorum, altitudo cum capitulo XIIII. capituli crassitudo unius moduli, latitudo duorum et moduli sextae partis. crassitudo capituli dividatur in partes tres, e quibus una plinthus cum cymatio fiat, altera echinus cum anulis, tertia hypotrachelion. contrahatur columna ita,
Abbreviated transcription (Latin):
alius alia uarietate sacroꝵ reugionũ bẽt effectꝰ
Omes aediũ sacraꝵ rõciacões uti in tradite sunt
ex posui oramesq et simetrias eoꝵ ꝓtitionibus
distinxi et quoꝵ dispares sunt figure et quib discri.¬
minib inter se sunt disꝑate quo alpotui sig ficate
scriptis exposui. Nime de argis deoꝵ ĩ mortalũ
uti aptam costitutione heamt ad sacrificioꝵ ronem
dicam. Are spertent ad orientem ⁊ semꝑ ĩ feriores
sint collocate ꝗ̃ simulacra que fiũnt ĩ ede uti su¬
scipiẽtes diuintate qui supplicant et saccificant
disparibus altutumb ad sui cuiusq dei decorẽ
componant. altitudines aut eaꝵ sic sunt expli¬
cande. uti ioui oĩbq celestibi q̃ ex cellenissime co¬
stituantͦ. ueste terte mariq humiles collocentur¬

Expanded text:
alius alia varietate sacrorum religionum habet effectus. Omnes aedium sacrarum ratiocinationes, uti mihi traditae sunt, exposui ordinesque et symmetrias earum partitionibus distinxi, et quarum dispares sunt figurae et quibus discriminibus inter se sunt disparatae, quoad potui significare scriptis, exposui. nunc de aris deorum inmortalium, uti aptam constitutionem habeant ad sacrificiorum rationem, dicam. Arae spectent ad orientem et semper inferiores sint conlocatae quam simulacra, quae fuerint in aede, uti suspicientes divinitatem, qui supplicant, et sacrificent. disparibus altitudinibus ad sui cuiusque dei decorem componantur. altitudines autem earum sic sunt explicandae, uti Iovi omnibusque caelestibus quam excelsissimae constituantur, Vestae Terrae Matrique humiles co
Abbreviated transcription (Latin):
ĩdorias ꝓcis pedibus ancones suie protia uocantua
Ex calpta dextra ac simstra ẜpendeant/ ad imii suꝑaili
libramentũ p̃ter foliũ. haec heañt . fronto crassitudie
ex am̃pagmentis trib ꝑtib ĩmo qrta iarti graaliore q̃
supiora fores ita copingant uti scapi cardinalis sint
ex altituadñe lumis totius xii. parte / inter ouos scapos
tĩpana et ex xxii ꝑtibi hẽant tertias parrtes ĩ pagmibus
distribntiones ita fient uti diuisis altitudimib ĩꝑtes .u.
due supiori tres ĩferiori designent sr̃ mediũ medii
impages collocent et relquis alui i sum̃o aliii imo
cõ pnigont altitudo ĩ pagiz siat timpani tertia parte
enatiũ secta ꝑte ĩ pagis scaphoꝵ latitudiues t̃ pagis
ainidia ꝑte. Item replum de umpage dimiidhia et seti
ꝑte scapi qͥui sunt añ sĩm pagmentũ dimidiũ ĩ pagis
cõstitnat. Sin aũt ualuate erunt altitudiẽs ita
manebunt ĩ altitudmem adiciat amplius foris la¬

Expanded text:
idinibus ancones, sive parotides vocantur, excalptae dextra ac sinistra praependeant ad imi supercilii libramentum, praeter folium. eae habeant in fronte crassitudinem ex antepagmenti tribus partibus, imo quarta parte graciliore quam superiora. Fores ita compingantur, uti scapi cardinales sint ex latitudine luminis totius XII parte. inter duos scapos tympana ex XII partibus habeant ternas partes. Inpagibus distributiones ita fient, uti divisis altitudinibus in partes V duae superiori, tres inferiori designentur. super medium medii inpages conlocentur, ex reliquis alii in summo, alii in imo compingantur. altitudo inpagis fiat tympani tertia parte, cymatium sexta parte inpagis. scaporum latitudines inpagis dimidia parte, item replum de inpage dimidia et sexta parte. scapi, qui sunt secundum antepagmentum, dimidium inpagis constituantur. sin autem valvatae erunt, altitudines ita manebunt, in latitudinem adiciatur amplius foris la
Abbreviated transcription (Latin):
efficient i aspectu delectationem. Regiones aũt
quas debent spoctare aedes sarre deoꝵ ĩ mortaliũ
sic erunt cõstituenaȩ uti si nulla ratio l pedierit li¬
beraq fuerit potestas edis signũq q̃d erit ĩ cellã
collocatũ spectet ad uesptiã caeli regionẽ i uti qui¬

Expanded text:
efficient in aspectu delectationem. Regiones autem, efficient in aspectu delectationem. Regiones autem, quas debent spectare aedes sacrae deorum inmortalium, sic erunt constituendae, uti, si nulla ratio inpedierit liberaque fuerit potestas, aedis signumque, quod erit in cella conlocatum, spectet ad vespertinam caeli regione
Abbreviated transcription (Latin):
ea rone ꝙ ocło pła et crebriora signar tangendo
maiore iuisus cnriutione ꝓuagatur. nãq si due
colupne eque crassi lintis circim̃ menent eꝗbus
una sit nõ striata et altera striata cirta stgliũ
caua et angulos striaꝵ linea. corpora tangat tã¬
et si colũpne eque crasse fuerint linee que cor
maiorẽ efficit linee longitudinem Suy añt h
ita iidebr̃ / nõ est alienũ ĩangustis locis et in
concluso spatio graciliores co lupnaꝵ si metas
opere costituere cum hram ad ufricem staz
tempatarã. Ipsius aut celle parietũ crassitndme
pro rata parte magniinames fieri o portet dum
onte eoꝵ crassandinib colupnaꝵ sint equales¬
Q si extructi futuri sunt qͣ minutissimis cemẽtis
struant Sin auĩ guadrato saxo aut marmore
Alayxie modi̾cis paribusq nt̃ esse faciendũ ꝙ media
coagmẽta medii lapidis cõtmentes i firmorem
fanent om̃is oꝑis ꝑ fectionem. ltem entũ coagm̃ta
et cubilia eminẽtes ex pressiones graphi coteran

Expanded text:
angendo maiore visus circumitione pervagatur. namque si duae columnae aeque crassae lineis circummetientur, e quibus una sit non striata, altera striata, et circa striglium cava et angulos striarum linea corpora tangat, tametsi columnae aeque crassae fuerint, lineae, quae maiorem efficit lineae longitudinem. sin autem hoc ita videbitur, non est alienum in angustis locis et in concluso spatio graciliores columnarum symmetrias in opere constituere, cum habeamus adiutricem striarum temperaturam. Ipsius autem cellae parietum crassitudinem pro rata parte magnitudinis fieri oportet, dum antae eorum crassitudinibus columnarum sint aequalest si ex structis futuri sunt, quam minutissimis caementis struantur, sin autem quadrato saxo aut marmore, maxime modicis paribusque videtur esse faciundum, quod media coagmenta medii lapides continentes firmiorem facient omnis operis perfectionem. item circum coagmenta et cubilia eminentes expressiones graphicoteran
Abbreviated transcription (Latin):
potui actingẽ ueluti legumus morib exposui.
Aune de tusccinis dispositionib quẽ adm̃o istitui op¬
portrat dicam. Locus ĩ quo aedis cõstituetur cũ huit
longitnolme sex partes. una adempta reliqun ꝗl
erit latitudim detur. longitudo aũt diuidat biptito
etquę parserit ĩterior cellas spatiis de signetur
que erit ꝓxiã fronti colupnaꝵ dispositione reli¬
quat᷑. ltem latitudo diuidat in ꝓtes decem ex hiis
tne partos. dce ãc sinstra celas minorib sine ibi
alce fu̾tr sint dent relique quattuor medir edi
attribuant. Spatiũ qd erit am̃te cellas ĩ proncio ita
colupnis designet: ut angulares contra antas ꝑietũ
extremoꝵ regione collocẽt due medie e regione
ꝑ ietum qui inter antas et mediã edem fuerint ita
distribuant ⁊ inter antas et cdupnas priores ꝓmediu
husdem regionib altera edis ponat᷑ : equi sint nna
crassitudine altituolis parte .Uii. altitudo tertia ꝑe

Expanded text:
attingere, veluti legitimis moribus exposui. nunc de tuscanicis dispositionibus, quemadmodum institui oporteat, dicam. Locus, in quo aedis constituetur, cum habuerit in longitudine sex partes, una dempta reliquum quod erit, latitudini detur. longitudo autem dividatur bipertito, et quae pars erit interior, cellarum spatiis designetur, quae erit proxima fronti, columnarum dispositioni relinquatur. item latitudo dividatur in partes X. Ex his ternae partes dextra ac sinistra cellis minoribus, sive ibi alae futurae sunt, dentur; reliquae quattuor mediae aedi attribuantur. spatium, quod erit ante cellas in pronao, ita columnis designetur, ut angulares contra antas, parietum extremorum e regione, conlocentur; duae mediae e regione parietum, qui inter antas et mediam aedem fuerint, ita distribuantur; et inter antas et columnas priores per medium isdem regionibus alterae disponantur. eaeque sint ima crassitudine altitudinis parte VII; altitudo tertia parte
Abbreviated transcription (Latin):
tangrndo ꝑ nagari possit crassitudies striaꝵ faciẽde
sunt ꝗ̃ fum adiectio ĩ media colupna go descͥpcõe
inenit. In Siis quę supra coronã ĩ laterib sunt
cediũ/ capitaleonina sunt sculpenea dispõita / uti
cõtra colupnas singl̃as primũ sint designata celeta
eqͣ i mõ dispoiti nti singla sunguit miedͥi regnlies res¬
pondeant. haȩe aũt que erunt q̃ colupnas ꝑtere¬
brata sint ad canale qui excipit e teglis aguã
ccelestem mediana aũt sint solida uti que cadit
ius aque ꝑtegulas ĩ ccinale ne deiciatur periter¬
colupnia neq transeuntes ꝓfundant. S que¬

Expanded text:
tangendo pervagari possit. crassitudines striarum faciendae sunt, quantum adiectio in media columna ex descriptione invenietur. In simis, quae supra coronam in lateribus sunt aedium, capita leonina sunt scalpenda, disposita ita, uti contra columnas singulas primum sint designata, cetera aequali modo disposita, uti singula singulis mediis tegulis respondeant. haec autem, quae erunt contra columnas, perterebrata sint ad canalem, qui excipit e tegulis aquam caelestem; mediana autem sint solida, uti, quae cadit vis aquae per tegulas in canalem, ne deiciatur per intercolumnia neque transeuntes perfundat, s
Abbreviated transcription (Latin):
ne ĩ cidant lina que sconia dr. religua oĩa ñ pama
et nne corone que adm̃o sup̃ scriptũ est ĩ ionicis ita
ꝑficiant heo rõ ĩ operib diastigliis erit costituta
sinero sistilon et mono trrghphon opus erit faciẽdu
frons edis si tetrastilos erit dmidar ĩ ꝑtes xuiii si exast¬
los erit diuidar ĩ ꝓtes xxuiuii exhis pars ima erit ⁊¬
madulus ad quẽ uti suprascripiũ est dinidomt᷑ ita
supra sigla epostilia et methopha et treg li phabmii
erunt collo comdi ĩ angnlarib. hcmmipius quã tim

Expanded text:
e incidatur linea quae scotia dicitur. reliqua omnia, tympana, simae, coronae, quemadmodum supra scriptum est in ionicis, ita perficiantur. Haec ratio in operibus diastylis erit constituta. si vero systylon et monotriglyphon opus erit faciundum, frons aedis, si tetrastylos erit, dividatur in partes XVIIII S, si hexastylos erit, dividatur in partes XXVIIII S. ex his pars una erit modulus, ad quem, uti supra scriptum est, dividantur. Ita supra singula epistylia et metopae et triglyphi bini erunt conlocandi, in angularibus hoc amplius dim
Abbreviated transcription (Latin):
trigloiphi ĩ etremis partib cõstituũt᷑ et nõ contra
medios tetrantes. Ita metophe que ꝓxiẽ ad aingules
trigliphos fiunt / nõ exeunt quadrate. S ob logiones
triglipin dͥmindia altitudme. atqͥ metophas equales
uolunt face interco lupnia extrema cõtrahunt

Expanded text:
triglyphi in extremis partibus constituuntur et non contra triglyphi in extremis partibus constituuntur et non contra medios tetrantes. ita metopae, quae proximae ad angulares triglyphos fiunt, non exeunt quadratae sed oblongiores triglyphi dimidia latitudine. at qui metopas aequales volun
Abbreviated transcription (Latin):
here ueritatis. Itaq ex eis ongmib simetrias et
proportiones uniuscuiusq gñis costitutas reliquerũt
quoꝵ i gressus ꝓsecutus de ionicis et corĩthiis ĩstantiõib
upra dixi. Nunc uõ doricã ronem simãq eius
spẽm bremter e ponã Nõ nulli antiqui arehitetti
negcuerimt dorico genẽ edes sacras oponrtẽ fieri
q̃d mendose et disconuemẽtef ĩ hi si metrie cõsici¬
ebant. Itaq negauit carthesius. Idẽ porthens nõ
minus her mogenes. Nam cũ is cõpatam huĩsset
marmoris coprã : ⁊ clorice aedis ꝑ fctione edmutauit
e⁊ execidem cõpia et eam ionitam libero patri fecit
sea tñ nõ qd ĩ uenusta esset spẽs aut ge nuscuit for¬
me dignitas s qd̃ impedita est distributio et ĩ como¬
da. opire trigliphoꝵ et lucanatioꝵ distributione
⁊tanqi necesse est triglipos costitui q̃ medios tetrãtes
colupnar/ metopbasq que ĩter trigiiphos fient eque
longas esse q̃ altes ꝯtra que angulares colupnas

Expanded text:
habere veritatis. itaque ex eis originibus symmetrias et proportiones uniuscuiusque generis constitutas reliquerunt. quorum ingressus persecutus de ionicis et corinthiis institutionibus supra dixi; nunc vero doricam rationem summamque eius speciem breviter exponam. Nonnulli antiqui architecti negaverunt dorico genere aedes sacras oportere fieri, quod mendosae et disconvenientes in his symmetriae conficiebantur. itaque negavit Arcesius, item Pytheos, non minus Hermogenes. nam is cum paratam habuisset marmoris copiam in doricae aedis perfectionem, commutavit ex eadem copia et eam ionicam Libero Patri fecit. sed tamen non quod invenusta est species aut genus aut formae dignitas, sed quod inpedita est distributio et incommoda in opere triglyphorum et lacunariorum distributione. Namque necesse est triglyphos constitui contra medios tetrantes columnarum, metopasque, quae inter triglyphos fient, aeque longas esse quam altas. contraque in angulares columnas
Abbreviated transcription (Latin):
titus uti fuit aristartus. S non agrãmatos. nec
musicus ut aristoxens. S nõ amuseos. nec pi¬
ctor ut apelles. S Grraphidos nõ impitus. nec plasts
quẽ admodu Miron sen policletus. s rõis plastice nõ
ignarus nec denno medicus ut ipocrates S non
os amatꝰ logitꝰ. nec ĩ caeteris dodtrims singlariter exol¬
lens sed in hiis nõ impitu nõ enim ĩtantis recn
dit in ptatem. nec tñ nd tm̃ architerti nd possunt
ĩ oĩb reb hẽre firmu effectũ sed et̃ ipsiqui priua¬
tim propretates tenẽt artiũ / nõ efficiunt ut heant
om̃em sum̃u laudis principatũ. ergo si ĩ singulis
doctrims singuli artifices nõ om̃es sed paua eno
ꝑ prino nobilitatem uix sunt cdsecuti: gue adm̃o põt

Expanded text:
ticus, uti fuerat Aristarchus, sed non agrammatus, nec ticus, uti fuerat Aristarchus, sed non agrammatus, nec musicus ut Aristoxenus, sed non amusos, nec pictor ut Apelles, sed graphidos non inperitus, nec plastes quemadmodum Myron seu Polyclitus, sed rationis plasticae non ignarus, nec denuo medicus ut Hippocrates, sed non aniatrologetus, nec in ceteris doctrinis singulariter excellens, sed in îs non inperitus. non enim in tantis rerum dit in potestatem. Nec tamen non tantum architecti non possunt in omnibus rebus habere summum effectum, sed etiam ipsi, qui privatim proprietates tenent artium, non efficiunt, ut habeant omnes summum laudis principatum. ergo si in singulis doctrinis singuli artifices neque omnes sed pauci aevo perpetuo nobilitatem vi
Abbreviated transcription (Latin):
nibus nariis ac płis/ nõ puto posse iuste regente
ꝑfirri architectos / nͥqui ab atate puerili huiie gradib
tantũ nu doctrinar ꝑdiscere et memoria cõtinẽ
Cũ aut animaduerterit om̃es disciplinas ĩter se
coniunctionem rer coĩcatione here fieri posse
faciliter credent. Entidios eñ disciplina ut cõpꝰ
unũ ex hiis membris est compõita. ltaq a teneris
etatib qui eruditionib nariis ĩstituunt oĩb Ir̃ĩs¬
agnoscere easdem notas comutatioe q oĩm disci¬
plinar et ea re facilius oĩa cognostent. Ideoq de ue¬
terib architectis prthia̾s qui primus edem minerue
nobiliter est architectatus ait ĩsnis cõmentariis
architestũ oĩb artib et dodtrinis plusoportẽ posse fa¬¬
cere q̃ qui singlas res suis industriis et exerrita¬
tonib ad sumam claritate ꝑduxerit. Id aũt re nͥ
expedit᷑ iton .u. debet nec põt architetus grãma¬

Expanded text:
nibus variis ac pluribus, non puto posse se iuste repente nibus variis ac pluribus, non puto posse se iuste repente profiteri architectos, nisi qui ab aetate puerili his gradibus dtantum numerum doctrinarum perdiscere et memoria continere. cum autem animadverterint omnes disciplinas inter se coniunctionem rerum et communicationem habere, fieri posse faciliter credent; encyclios enim disciplina uti corpus unum ex his membris est composita. itaque qui a teneris aetatibus eruditionibus variis instruuntur, omniagnoscunt easdem notas communicationemque omnium disciplinarum, et ea re facilius omnia cognoscunt. ideoque de veteribus architectis Pytheos, qui Prieni aedem Minervae nobiliter est architectatus, ait in suis commentariis architectum omnibus artibus et doctrinis plus oportere posse facere, quam qui singulas res suis industriis et exercitationibus ad summam claritatem perduxerunt. id autem re non expeditur. Non enim debet nec potest esse architectus gramma
Abbreviated transcription (Latin):
at aures. Hi draulitas q machina et caeterea
que st̾ similia hiis organi siue musicis rombns
efficere nõ poterit. Disciplinã uero mediane no¬
nisse opo. ꝑꝑ ĩclinationẽ cceli que giaea clima¬
ta dñt et ceris locor ꝗ simit salubres aut pestilẽtes
acar lumiu. ltem aquar ductiões et cetera que
eiusmõi st nota oportet sint architectis. Uti ante
caueant q̃ istituamt edificia ne dhrouersie fc̃is
opib prib famihar relinguant et ut legib scri¬
bendis prudentia cauere possit et locatori et cõdu¬
ctori. Namq si lex perit fuerit scripta erit ut si¬
ne cautione uterq ab utroq liberet᷑. Ex astrolo¬
gia aũt cognoscit orens occidens mendies septẽ¬
trion et cie caeli rõ aeguinodtiũ solstitiũ astrot
cursus guor notitiam siꝗe nõ hu̾it horologior
rõnem oĩo sare nd poterit. Cum ergotanta haee
disciplina sit condecorata et abbumdans eruditio¬

Expanded text:
at aures. hydraulicas quoque machinas et cetera, at aures. hydraulicas quoque machinas et cetera, quae sunt similia his organis, sine musicis rationibus efficere nvisse oportet propter inclinationem caeli, quae Graeci kli/mata dicunt, et aeris et locorum, qui sunt salubres aut pestilentes, acarum, luminum, item aquarum ductiones et cetera, quae eiusmodi sunt. nota oportet sint architectis, uti ante caveant quam instituant aedificia, ne controversiae factis operibus patribus familiarum relinquantur, et ut legibus scribendis prudentia cavere possit et locatori et conductori; namque si lex perite fuerit scripta, erit ut sine captione uterque ab utroque liberetur. ex astrologia autem cognoscitur oriens, occidens, meridies, septentrio, etiam caeli ratio, aequinoctium, solstitium, astrorum cursus; quorum notitiam si quis non habuerit, horologiorum rationem omnino scire non poterit. Cum ergo tanta haec disciplina sit, condecorata et abundans eruditio
Abbreviated transcription (Latin):
fomiã bñdo et hec enim phia prescribit. Tretẽa
de reu nã que grece phisologia d̃i pb̃ra ex ꝑhicas qͣ
bus eni et crrcuitioĩb et librata planitie expłessi
a Iħis erit institutus. Musicen aũt sciat opõs.
usi canonicam iõnem et mathematica nota mn
heãt. Praeterea balistor cataplatae scorpionũ
tempaturas possit redt. facẽ. In ccpłis i. dextra
surcũlis et uectib t neruo torti funes qui nõ
crecludũt nec greligant nͥ sonitos ad artifics
aures certos et ęguales fecerint. Brasibia .i.
quȩ ĩ eas tensiones ĩ cludunt eum extendimi
cequał̃ et parites utrẽꝙ plagam mite᷑ debent
ꝙ si nõ omotonia fumt im̃pedient rectam feloꝵ
missionem. Item theatris uasa erea guȩ ĩcellis
suo gradibꝰ matrematica ratione collocont. so¬¬
ntum et discrimia quȩ graeti erhea aogellant
ens in dispositionib tactu cũ offenderit aucta cũ
ĩcremẽto clarior et suanor ad spectator ꝑueni¬

Expanded text:
famam habendo; et haec enim philosophia praescribit. praeterea famam habendo; et haec enim philosophia praescribit. praeterea de rerum natura, quae graece fusibus enim et circumitionibus et librata planitie ex- pressa philosophis erit institutus. Musicen autem sciat oportet, uti canonicam rationem et mathematicam notam habeat, praeterea ballistarum, catapultarum, scorpionum temperaturas possit recte facere. in capsuculis et vectibus e nervo torti funes, qui non praecluduntur nec praeligantur, nisi sonitus ad artificis aures certos et aequales fecerint. bracchia enim, quae in eas tentiones includuntur, cum extenduntur, aequaliter et pariter utraque plagam mittere debent; quodsi non homotona fuerint, inpedient directam telorum missionem. Item theatris vasa aerea, quae in cellis sub gradibus mathematica ratione conlocantur sonitûm ex discrimine, quae Graeci hxei=a appellant, ens in dispositionibus tactu cum offenderit, aucta cum incremento clarior et suavior ad spectatorum perveni
Abbreviated transcription (Latin):
et urtutis eiuiũ indicem iuctoriȩ posteris pro
tropheo constituerũt ibiꝰ captiuor simulacra dar¬
barico uestis ornatu suꝑbia meritis contume¬
liis punita sostinentia tectũ collocauerũt uti
et hostes horrescerent timore eor fortitudims ef¬
fectus et ciues id exemplũ iurtutis aspiciẽres gła
erecti ad defendendã liberalitatẽ essent parati
ltaq exeo multi statuas ꝑsicas sostiente episti¬
lia et ornamẽta eor collocauerunt et ĩta exeo
argumẽto uarietates egregias aiuxenĩt opibus
ltem sunt alie eiusdem gn̾is historie guaru
notitiam architectos tenere oportet. Ihya
uo ꝑficit architectũ ão magno et uti nõ sit ar to¬
gom̃s sed potius facilis ȩgu̾us et fidelis sine auo¬
ritia qd est maxĩui. Nullum .i. opus uere sine
fide et castitate fier põt. ne sit cũpidus neq ĩ
munerib accipiendis hẽat animũ occupatum
sed cũ grauitate suam tueat dignitatem bonã

Expanded text:
virtutis civium indicem, victoriae posteris pro virtutis civium indicem, victoriae posteris pro tropaeo constituerunt. ibique captivorum simulacra barbarico vestis ornatu, superbia meritis contumeliis punita, sustinentia tectum conlocaverunt, uti et hostes horrescerent timore eorum fortitudinis effectus, et cives id exemplum virtutis aspicientes gloria erecti ad defendendam libertatem essent parati. itaque ex eo multi statuas Persicas sustinentes epistylia et ornamenta eorum conlocaverunt, et ita ex eo argumento varietates egregias auxerunt operibus. item sunt aliae eiusdem generis historiae, quarum notitiam architectos tenere oporteat. Philosophia vero perficit architectum animo magno et uti non sit adrogans, sed potius facilis, aequus et fidelis, sine avaritia, quod est maximum; nullum enim opus vere sine fide et castitate fieri potest; ne sit cupidus neque in muneribus accipiendis habeat animum occupatum, sed cum gravitate suam tueatur dignitatem bonam
Abbreviated transcription (Latin):
sero qo m̃ltu or nam̃eto sepe ĩ opũ architesti de¬
signans de guib arg̃ti rõnes cui fecerĩt quetẽtib
redde debent quẽ admodũ siq stãtuas marmo¬
reas muliebres stolatass. que toriandos dñti
pro columint ĩ opere statuerit. et ĩsuꝑ mutilos
et coronas collecauere ꝑcuctomtib ita reader
ronem. Caria eiutos pelopon̾ensis cũ ꝑsu hostb
orra greciã consensit postea graeti ꝑiidtorias
gloriose billo liberati. cõi cõsiłio Cariatib bellũ
ĩ dixerũt Itaꝙ oppdo capto uiris interfectis
c̃iuitate declarata matronas eor ĩseruitube
abduxerũt. Nec sunt passi. stolas nec or natus
matronales deponere uti nd uno triũpho
ducerent sed ȩterno seriuitutis exemplo graui
comutelia pͥsse penas pedere uiderent ꝓciuita¬
te Ileo qui tunc architecti fuerũt edificiis
publicis designauerũt ear imagines onerife¬
rendo collocatas ut ẽt postens nota pena pect̃i
carinatiũ memorie traderetur Non minus
lacones pausania hagestille polidos filio duce

Expanded text:
architecti designant, de quibus argumenti rationem, cur fecerint, quaerentibus reddere debent. quemadmodum si quis statuas marmoreas muliebres stolatas, quae caryatides dicuntur, pro columnis in opere statuerit et insuper mutulos et coronas conlocaverit, percontantibus ita reddet rationem. Carya, civitas Peloponnensis, cum Persis hostibus contra Graeciam consensit. postea Graeci per victoriam gloriose bello liberati communi consilio Caryatibus bellum indixerunt. itaque oppido capto, viris interfectis, civitate deflagrata matronas eorum in servitutem abduxerunt, nec sunt passi stolas neque ornatus matronales deponere, non uti una triumpho ducerentur, sed aeterna, servitutis exemplo gravi contumelia pressae poenas pendere viderentur pro civitate. ideo qui tunc architecti fuerunt aedificiis publicis designaverunt earum imagines oneri ferendo conlocatas, ut etiam posteris nota poena peccati Caryatium memoriae traderetur. Non minus Lacones, Pausania Agesilae filio duce,
Abbreviated transcription (Latin):
quib cectis lumĩl op̾ est ꝑtib a septentrione
qdͥ ea creli regione neq exclarat᷑ nec obsarrat¬
lstributio aũt opũ est copiar lociq comoda
dispensatio, gartaq ĩ oĩb oꝑibus suptꝰ rõẽ tp̃ratio
Naec ita obseruabr̃ si primũ architestus ea no
queret que nd poterimt ĩ ueniri aut parari nͥ¬
fossine nec cementor nec abietis nec sapi¬
nor nec marmoris cogia est. sedaliudalio
loco nascu quor coportaciões diffisiles sumt el
sumptuose .Utendũ aũt est ubi nõ harena
fositia flumatica aut marina lota. Inopie
popiło ulmo pinu religuaq hiia simiłi erc̃
eplicanda Alter gradus erit distri butionisã
ad uisnm patrũ famihat et ad getimas togiam
aut ad elognẽnie digmtatem edifina cibte dissonẽt
Nlamq abt urbana domio: oportere cositu idie

Expanded text:
quibus certis luminibus opus est partibus, a septentrione, quibus certis luminibus opus est partibus, a septentrione, quod ea caeli regio neque exclaratur neque obscuratDistributio autem est copiarum locique commoda dispensatio parcaque in operibus sumptus ratione temperatio. haec ita observabitur, si primum architectus ea non quaeret, quae non poterunt inveniri aut parari nfossiciae nec caementorum nec abietis nec sappinorum nec marmoris copia est, sed aliud alio loco nascitur, quorum comportationes difficiles sunt et sumptuosae. utendum autem est, ubi non est harena fossicia, fluviatica aut marina lota; inopiae populo, ulmo, pinu; reliquaque his similiter erunt explicanda. Alter gradus erit distributionis, cum ad usum patrum familiarum et ad pecuniae copiam aut ad eloquentiae dignitatem aedificia apte disponentur. namque aliter urbanas domos oportere constitui vide
Abbreviated transcription (Latin):
tem Uestibula conuemẽtia ctelegantiaerimt
st̃a si.i. ĩteriora ꝓfcũs hũint elegintes aditus
at humilis et ĩ honestos no erunt cũ aitore
ltem sidorias epistiliis ĩ coronis denticili sculpẽt
aut ĩpuluinatis colũpnis et ionicis epistilio capi
dinis consuetudinib ĩstitutis Natutales aut dͥ¬
cor sic erit si pͥmum oĩb temolis saluberrime
regiones atunq fontes ĩ hĩs locis idonei eliger¬
sub fana cõstituant. Tenide maxẽĩo łxcculapnio
saluti et eor deor quore pligͣ medicinis egri
curari iudent Cum n et ex pestilenti insa¬
lubrẽ locum. Corͦ egra trans lata fuerint et
e fontib salubribus aquar usus srmi istrabũt
celerius cõnalescent. Ita efficit ut exnã loci
maiores audtasq cũ digintate diuinitas exci¬
piat opimiones
Tem nature decor etit si cubiculis et bibio¬
becis ab oriente lmina capiunt᷑ balnei et hib¬
naculis ab occidente hi berno ꝑmacotxtis et

Expanded text:
item vestibula convenientia et elegantia erunt item vestibula convenientia et elegantia erunt facta. si enim interiora prospectus habuerint elegantes, aditus autem humiles et inhonestos, non erunt cum decore. item si doricis epistyliis in coronis denticuli sculpentur aut in pulvinatis columnis ex ionicis epistyliis capitdinis consuetudinibus institutus. Naturalis autem decor sic erit, si primum omnibus templis saluberrimae regiones aquarumque fontes in îs locis idonei eliges fana constituantur, deinde maxime Aesculapio, Saluti, ut eorum deorum, quorum plurimi medicinis aegri curari videntur. cum enim ex pestilenti in salubrem locum corpora aegra translata fuerint et e fontibus salubribus aquarum usus subministrabuntur, celerius convalescent. ita efficietur, uti ex natura loci maiores auctasque cum dignitate divinitas excipiat opiniones. item naturae decor erit, si cubiculis et bybliothecis ab oriente lumina capiuntur, balneis et hibernaculis ab occidente hiberno, pinacothecis et