comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ca ex eo uocata ꝙ tactꝰ eius corpꝰ adurat:
est .ni. ignee om̃ino nat᷑e ⁊ tactu ꝑurit.
uñ ⁊ pruriginẽ facit. Artemisia herba
diane agentib ꝯsecrata est: uñ ⁊ nũcu¬
pata. Grece enim diana artemis dicit᷑:
Camuelos grece dicta. ꝙ mali matiani
odorẽ habeat: sic q breuis terreq uicina
Camidrios a grecis appellata. ꝙ sit bͤuis
liis. Peon quidam medicus fuit. a quo pe¬
onia herba ꝑhibet᷑ inuenta: ut homerus
dicit. Hanc quidam glesidem uocãt. ꝙ
dulcis saporis sit: uł pentorobinam a nu-¬
m̾o granoꝵ. uel ut alii dactilos a digi¬
toꝵ similitudine. Nascit᷑ in siluis. Boglo¬
sus a grecis dc̃a. eo ꝙ folia habeat asper¬
rima. ad modũ lingue bouis: que mirum¬
in modũ ob sapientiam nutriendã uino ĩ¬
fundenda a uetĩb memorat᷑. Conuiuii quoq
hẏlaritatẽ p̾bere fert᷑: pro olere ⁊̃ sumitur.
Arnoglosus .i. agni lingua. que a romanis
plantago dr᷑: ꝙ planta eiꝰ cito adhereat t̾¬

Expanded text:
ex eo vocata quod tactus eius corpus adurat. Est enim igneae omnino naturae et tactu perurit, unde et pruriginem facit. Artemisia herba Dianae a gentibus consecrata est, unde et nuncupata; Graece enim Diana Ἄρτεμις dicitur. Chamaemelos Graece dicta quod mali Matiani odorem habeat sitque brevis terraeque vicina. Chamaedrys a Graecis appellata quod sit brevis simis. Paeon quidam medicus fuit, a quo Paeonia herba perhibetur inventa, ut Homerus dicit. Hanc quidam glycysiden vocant, quod dulcis saporis sit, vel pentorobinam a numero granorum; vel, ut alii, dactylos a digitorum similitudine. Nascitur in silvis. Buglossos a Graecis dicta eo quod folia asperrima ad modum linguae bovis riendam vino infundenda a veteribus memoratur. Convivii quoque hilaritatem praebere fertur: pro olere etiam sumitur. Arnoglossos, id est agni lingua, quae a Romanis plantago dicitur, quod planta eius cito adhaereat te
Abbreviated transcription (Latin):
celestẽ imitet᷑. Illirica aut dr᷑. qr in illiri¬
co pli̾ma ⁊ uiolentissima ẽ: species eiꝰ foli¬
is gladioli similis. radice aromatita odoris
boni. Acorũ foliis iridi similib. radicib
acerrimi odoris. s iocundi: ꝓpt̾ qd̾ ⁊ aro¬
matica ẽ. meucardamonũ sicͥnũ melius
est qd̾ in eufrate nascit᷑. qm̃ qd̾ ĩ arabia:
fuluũ multiflorũ purpureũ: tenue odo¬
ris rosei. cũ manu ꝯfricat᷑ gustu młtũ ĩ¬
cendit linguam atq mordet. Huiꝰ flos

Expanded text:
caelestem imitetur. Illyrica autem dicitur quia in Illyricaelestem imitetur. Illyrica autem dicitur quia in Illyrico plurima et olentissima est. Species eius foliis gladioli similis, radice aromatica, odoris boni. Acorum foliis iridis similibus; radicibus acerrimi odoris, sed iucundi; propter quod et aromatica est. Meu. Cardamomum. Squinum melius est quod in Euphrate nascitur quam quod in Arabia, fulvum, multiflorum, purpureum, tenue, odoris rosei cum manu confricatur, gustu multum incendit linguam atque mordet. Huius flos
Abbreviated transcription (Latin):
masma exp̃ssis aromatib cronici unguẽti
atq informato redumine in panusculos
fit ⁊ ideo sic appellatũ. Asarum nascitur
in umbrosis montib. frondib casie simi¬
lib. int̾ que flos iuxta radicẽ purpureus
in quo sem̃ ꝯtinetur. uuarũ simile: radici¬
b plutimis atq tenuissimis. ⁊ bñ redolen¬
tib: ⁊ est uirtute similis nardo. Fu. nasci¬
tur in ponto: foliis oleastro similib. Qͬ¬
parũ a grecis nõiat᷑. ꝙ ht̃ uirtutẽ feruẽ¬
tem. radix est iunci triangulis foliis por¬
ri similib radicib nigris. siue ꝯtiguis
in similitudinẽ oliuarũ odorissimis atq
acerrimis. Nascit᷑ in paludib atq uacus
locis. Tradit᷑ ⁊̃ alia species quipiari q̃ in
india nascitur: ⁊ appeslat᷑ lingua eoꝵ ⁊ in¬
ziber. Iris illirita a similitudine iris celestis
nonĩ accepit. Uñ ⁊ a latinis arcum̃tũ dr᷑:
ꝙ flos eius coloris uarietate eundẽ arcum

Expanded text:
magma expressis aromatibus crocini unguenti magma expressis aromatibus crocini unguenti atque informato sedimine in panusculos fit; et ideo sic appellatum. Asarum nascitur in umbrosis montibus, floribus casiae similibus; inter quae flos iuxta radicem purpureus, in quo semen continetur uvarum simile, radicibus pluribus atque tenuissimis et bene redolentibus, et est virtute similis nardo. Phu nascitur in Ponto, foliis oleastro similibus. Cyperum a Graecis vocatum quod habeat virtutem ferventem. Radix est iunci trianguli, foliis porri similibus, radicibus nigris sive contiguis in similitudinem olivarum, odorissimis atque acerrimis. Nascitur in paludibus atque vacuis locis. Traditur etiam alia species cyperi, quae in India nascitur et appellatur lingua eorum zinziber. Iris Illyrica a similitudine Iris caelestis nomen accepit. Unde et a Latinis arcumen dicitur quod flos eius coloris varietate eundem arcum
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ. thirsi eiꝰ atq radicule utiles ꝓbant᷑
usib nr̃is. Costũ radix ẽ ħ̾be nascentis in
india. arabia. ⁊ syria. s melius arabitum:
est enim album et leue. suaue. ioadi odoris.
Indicum colore atro. ⁊ leue ut ferula. Siria¬
cum u̾o pondere gͣue. colore buxeo. odore
cendens. Crocũ dc̃m ab oppido cilicie quod
nom̃ accepit. Nam multe res noĩa sũpse-¬
runt a locis uͥ plus ꝓueniũt: ⁊ meliꝰ aliqͥd.
Optimũ aut̃ ẽ quod fu̾it retens. odoris bõi.
albedine parua. porrecte longitudinis. inte¬
grũ. ⁊ neq in fragmenta ꝯminutũ. inspi¬
ratõe bona: ⁊ cũ carpit᷑ manꝰ inficiens. ⁊
leuit̾ acre. Quod si eius modi ñ fu̾it. aut
uetustũ aut infusum agnoscit᷑: adult̾at᷑
aut̃ admixto croco magnate. Augendi qͦ
pond̾is causa spuma argenti ꝯtrita adicit᷑.
⁊ ꝓdit᷑ si puluerulentũ repperitur atq
de coctũ. ab odore ꝓprio fu̾it lapsũ. Croco¬

Expanded text:
bonus: thyrsi eius atque radiculae utiles probantur bonus: thyrsi eius atque radiculae utiles probantur usibus nostris. Costum radix herbae est nascentis in India, Arabia et Syria: sed melius Arabicum. Est enim album et leve, suave, iucundi odoris, Indicum colore atro et leve, ut ferula, Syriacum vero pondere grave, colore buxeo, odore cendens. Crocum dictum ab oppido Ciliciae qui nomen accepit. Nam multae res nomina sumpserunt a locis, ubi plus provenit et melius aliquid. Optimum autem est quod fuerit recens, odoris boni, albedine parva, porrectae longitudinis, integrum et neque in fragmenta comminutum, inspiratione bona, et cum carpitur manus inficiens et leviter acre. Quod si eiusmodi non fuerit, aut vetustum aut infusum agnoscitur. Adulteratur autem admixto crocomagmate: augendi quoque ponderis causa spuma argenti contrita adicitur. proditur si pulverulentum reperitur atque decoctum ab odore proprio fuerit lapsum. Croco
Abbreviated transcription (Latin):
barũ nõia. q̃ ex aliqͣ sui causa re¬
sonant: hñtes nominũ explanatõem.
N on tñ om̃ium inuenies ethimologiã
herbarũ. Nam pro locis mutant᷑ ⁊̃ noĩa.
Foliũ dictũ ꝙ sine ulla radice innatans:
in indie littorib colligat᷑. Quod ꝑfora
tum lignũ siccant indi: atq reponunt.
fertur aut̃ paradisi eẽ h̾ba: gustu nardũ
referens. Nardus herba est spicoma. Uñ
⁊ a gretis nardus stacos appellata: quarũ
alia indica. alia siriaca uocat᷑: ñ quod in
siria nascat᷑. s ꝙ mons in quo inuenit᷑.
alio lat̾e indram expectat. alio syriam.
Est aut̃ indicũ młtiforme. s melius si¬
riacũ. leue fuluũ. comosũ. spica paruũ.
odorissimũ. ciꝑũ simulans: quod si multum
in ore tardau̾it: linguam siccat. Nardum
celticum: a regione gallie nom̃ traxit. Na-¬
scitur autẽ sepius in ligurie alpib. ⁊ in
syria. frutice paruo. radicib in manipulis
collectis ligam̃tis flos eius tm̃ ꝓpt̾ odorẽ

Expanded text:
barum nomina, quae ex aliqua sui causa resonant, habentes nominum explanationem. Non tamen omnium herbarum etymologiam invenies. Nam pro locis mutantur etiam nomina. Folium dictum quod sine ulla radice innatans in Indiae litoribus colligatur. Quod lino perforatum siccant Indi atque reponunt. Fertur autem Paradisi esse herba gustu nardum referens. Nardus herba est spicosa, unde et a Graecis ναρδόσταχυς appellata; quarum alia Indica, alia Syriaca vocatur; non quod in Syria nascatur, sed quod mons, in quo invenitur, alio latere Indiam spectat, alio Syriam. Est autem Indicum multiforme, sed melius Syriacum, leve, fulvum, comosum, spica parvum, odorissimum, cyperum similans. Quod si multum in ore tardaverit, linguam siccat. Nardum Celticum a regione Galliae nomen traxit; nascitur enim saepius in Liguriae Alpibus et in Syria, frutice parvo, radicibus in manipulo collectis ligamentis. Flos eius tantum propter odorem
Abbreviated transcription (Latin):
auis illius arabie: que multis annis uiu̾e
perhibet᷑. Que dũ m̃ multis locis nascit᷑: ñ
in om̃ib fructꝰ ꝑficit maturitatẽ: frequen.¬
t᷑ aũt in egypto ⁊ syria. Fructꝰ aut̃ eius¬
le: similes mirobalamo. Alii thebaiti qui ⁊¬
nicholai. alii nucales: quos greti cariacos uo¬
cant. Laurus a u̾bo laudis dc̃a: hac enĩ cum
laudib uictoꝵ capita coronabant᷑. Apud
antiquos aut̃ laudea nõiabat᷑: postea . d. lit.¬
tera ablata: ⁊ subrogata .r. dcã ẽ laurꝰ: ut ĩ
auriculis que initio audicule dc̃e st̃: ⁊ medidies
qui nũc m̾idies dr᷑. Hanc arborem greci dafnẽ
uocant. eo ꝙ nũqmͣ deponat uiriditatẽ. In die
illa potius uictores coronant᷑. Sola enim hec
arbor uulgo fulminari minime credit᷑. Malus¬

Expanded text:
avis illius Arabiae, quae multis annis vivere avis illius Arabiae, quae multis annis vivere perhibetur. Quae dum in multis locis nascatur, non in omnibus fructus perficit maturitatem. Frequenter autem in Aegypto et Syria. Fructus autle, similes mirobalaNicolai; alii nucales, quos Graeci καρυωτάς vocant. Laurus a verbo laudis dicta; hac enim cum laudibus victorum capita coronabantur. Apud antiquos autem laudea nominabatur: postea d littera sublata, et subrogata r dicta est laurus: ut in auriculis, quae in initio audiculae dictae sunt: et medidies, qui nunc meridies dicitur. Hanc arborem Graeci daphnem vocant: quod nunquam deponat viriditatem, inde illa potius victores coronabantur: sola quoque haec arbor fulgore fulminari minime creditur. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
latiue uocari fructũ. Poma dc̃a ab opimo:¬
idest a copie ub̾tate. matura dñr ꝙ apta
sint. ad manducandũ: sic ⁊ ĩmatura. qr
prius qmͣ matura fiant dura sunt ad mã¬
ducandũ. Ligna dc̃a qr accensa ũtuntur
aut hastule ambuste. aut ligna cauata¬
nuncupata a fungis: noie accepto. ꝙ ita
capiat ignẽ. De quo nirgiliꝰ. Rapuit q
iñ fomite flãmani. Torris lignũ adustũ
quẽ uulgus ticionẽ appellat. extractum
foco. semiustũ ⁊ extinctũ. Qͥsquilie sti¬
pule ĩmixte surculis: ac foliis aridis. Sũt
aut̃ purgam̃ta t̾rarũ. Caries putredo lig¬
noꝵ: dictũ hoc nom̃ ꝙ eueniat lignis uir¬
tute carentib. uii. De ꝓpriis nõĩb arbo
ornatꝰ est: uł qd̾ oppansis ẽ ramis
in modũ palme hõis. Est aut̃ arbor ĩsig¬
ne uictorie. procero ac decoro uirgulto. diu
sine ulla successione ꝯseruans. Hanc gre-¬
ci fenicem dicũt. quod diu durat ex noĩe

Expanded text:
lative lative id est a copia ubertatis. Matura dicuntur, quia apta sunt ad mandendum; sic et inmatura, quia priusquam matura fiant, dura sunt ad mandendum. Ligna dicta quia incensa convertuntur aut astulae ambustae, aut ligna cavata; a fungis nomen acceptum, quod ita capiat ignem. De quo VergiliusAen. 1, 176: Rapuitque in fomite flammam. Torris lignum adustum, quem vulgus titionem appellant, extractum foco, semiustum et extinctum. Quisquiliae stipulae inmixtae surculis ac foliis aridis: sunt autem purgamenta terrarum. Caries putredo lignorum, dictum hoc nomen quod eveniat lignis virtute carentibus. § 7 De propriis nominibus arborum. ornatus est, vel quod oppansis est ramis, in modum palmae hominis. Est enim arbor insigne victoriae, proceroque ac decoro virgulto, diutsine ulla successione conservans. Hanc Graeci Phoenicem dicunt, quod diu duret, ex nomine
Abbreviated transcription (Latin):
appellatur: qd̾ ad radicẽ arboris nascit᷑. ⁊ qͣi
inutile ab agricolis amputat᷑ : ⁊ hinc dcm̃
uͥgultũ qr de uirga tollit᷑. Uirga uel a
tam: uel a uiriditate: uł qr pacis indici¬
um est quod ui regat. Unde hac utunt᷑
magi. ad placandos int̾ se serpentes. ⁊ id¬
circo in ea hos sustment illigatos. Hac
⁊̃ philosophi ac reges ⁊ magrĩ. ⁊ nũtii
⁊ legati utunt᷑. Flagella dicũt᷑ ut p̾dixi¬
mus sũme arboꝵ partes: ab eo ꝙ crebros
⁊ ad nos ẽ hoc nom̃ ꝑ diriuatõem tͣnslatũ.
Fores nõiati ꝙ cito defluant de arborib¬
qͣiͣ fluores ꝙ cito soluant᷑. In hiis duplex
gr̃a: coloris ⁊ odoris. Austro .n. flores soluũ¬
tur zephiro fiunt. Germen dicimꝰ surculũ
p̾gnantem: a gen̾ando. Uñ ⁊ gen̾atio. fru-¬
ctꝰ nom̃ accepit a frumme: idest eminẽte
guituris parte qua uescimur. Uñ ⁊ fruges.
utiq utim᷑. In animalib u̾o abusiue ⁊ tnͣs¬

Expanded text:
appellatur quod ad radicem arboris nascitur, et quasi appellatur quod ad radicem arboris nascitur, et quasi inutile ab agricolis amputatur, et hinc dictum virgultum, quod ex virga tollitur. Virga autem aeat, vel a viriditate, vel quia pacis indicium est, quod vim regat. Unde hac utuntur magi ad placandos inter se serpentes, et idcirco in ea hos sustinent illigatos. Hac etiam philosophi, et reges, ac magistri, et nuntii, et legati utuntur. 19. Flagella dicuntur, ut praediximus, summae arborum partes, ab eo quod crebros est ad nos hoc nomen per derivationem translatum. 21. Flores nominati, quasi fluores, quod cito solvantur. In his duplex gratia, coloris et odoris. Austro enim flores solvuntur, zephyro fiunt. Germen dicimus surculum praegnantem, a generando unde et germinatio. Fructus nomen accepit a frumine, id est eminente gutturis parte, quo vescimur; unde et fruges. uibus utimur; in animalibus vero abusive et trans
Abbreviated transcription (Latin):
runt᷑. Cespites frutices sunt. qͣi cuspides uł
qͣi circa pedes. frondes ꝙ ferant uirgulta.
ul umbras : sunt aut̃ causa umbraꝵ. Oculi
nodi st̃: ex quib frondes exeunt. Radix ap¬
peslat᷑: qͣi radiis quibdam. fixa t̾ris in pro¬
fũda dim̃git᷑. Nam phisici dicũt parem ẽẽ
altitudinẽ. radicũ ⁊ arboꝵ. Alii radicẽ asimi¬
litudine radioꝵ dcãm putant: ł qr si eradica¬
tur ñ repullulat. Truncꝰ est statura arboris:
insistens radici. Corticẽ uet̾es coruscem uoca¬
bant. Dictꝰ aut̃ cortex. ꝙ corio lignũ tegat.
liber est cortitis pars int̾ior: dictꝰ a lib̾ato
cortice .i. ablato. Est enim mediũ quiddã int̾
lignũ ⁊ corticẽ. Rami sunt qui de trũco ma¬
nant : sicut a ramis surculi. Surculi st̃ a preci¬
sione serre nuncupati. Uirgultũ ẽ ꝙ de ra-¬
dice pullulat. Ramꝰ qui de ip̃o robore arboris.
Uirga que de ramis. Proprie autem uirgultũ

Expanded text:
runtur. Cespites frutices sunt, quasi cuspides, vel runtur. Cespites frutices sunt, quasi cuspides, vel quasi circa pedes. Frondes, quod ferant virgultas vel umbras; sunt autem causa umbrarum. Oculi nodi sunt ex quibus frondes exeunt. Radix appellatur quod quasi radiis quibusdam fixa terris in profunda dimergitur. Nam physici dicunt parem esse altitudinem radicum et arborum. Alii radicem a similitudine radiorum dictam putant, vel quia, si eradatur, non repullulat. Truncus est statura arinsistens radici. Corticem veteres corucem vocabant. Dicitur autem cortex, quod corio lignum tegat. Liber est pars corticis interior, dictus a liberato cortice, id est ablato; est enim medium quiddam inter lignum et corticem. Rami sunt qui de trunco manant, sicut a ramis aut radice surculi. Surculi sunt a praecisione serrae nuncupati. Virgultum est quod de radice pullulat, ramus, qui de ipso arboris robore, virga quae de ramis. Proprie autem virgultum
Abbreviated transcription (Latin):
piunt. Nemꝰ a numinib nuncupatũ: qr
pagani ibi ydolam ꝯsecrabant. Sũt enim
nemora arbores maiores: umbrose frondib.
Lucus ẽ densitas arboꝵ. solo lucẽ detrahens
tropo antifrasin. eo ꝙ ñ luceat: siue a luce.
eo ꝙ in eo lucebant funalia ł cerei ꝓpt̾ ne¬
moꝵ umbras. Saltꝰ est densitas arboꝵ alta:
uocata hoc noĩe. eo ꝙ exiliat in altũ. ⁊ ĩ su-¬
blime ꝯsurgat. Auiaria secreta nemom: dcã.
ꝙ ibi aues frequentant. Retidiua arborum
sunt: que aliis sectis repullulant. Alii retidi¬
ua arborũ a cadendo dicunt: ꝙ post casum na-¬
scunt᷑. Alii a recidendo ⁊ pullulando dixerunt.
Ergo recidiuũ. ubi mors aut casus. Insitio dr᷑
cũ inciso trũco surculus fetũde arboris sterili
inserit᷑: aut oculoꝵ impositio cũ inciso cortice.
Libro aliene arboris germen inmittit᷑. Plante
sunt de arborib. Plantaria u̾o que ex semi¬
nib nata st̃: cũ radicib ⁊ a t̾ra ꝓpria tnͣsfe¬

Expanded text:
piunt. Nemus a numinibus nuncupatum, quia piunt. Nemus a numinibus nuncupatum, quia pagani ibi idola constituebant: sunt enim nemora arbores maiores, umbrosae frondibus. Lucus est densitas arborum solo lucem detrahens, tropo antiphrasi, eo quod non luceat; sive a luce, quod in eo lucebant funalia vel cerei propter nemorum tenebras. Saltus est densitas arborum alta, vocata hoc nomine eo quod exiliat in altum et in sublime consurgat. Aviaria secreta nemora, dicta quod ibi aves frequentant. Recidiva arborum sunt quae aliis sectis repullulant. Alii recidiva a cadendo dicunt, quia post casum nascuntur. Alii a recidendo et repullulando dixerunt. Ergo recidivum, ubi mors aut casus. Insitio dicitur cum fisso trunco surculus fecundae arboris sterili inseritur; aut oculorum inpositio, cum inciso cortice libro alienae arboris germen inmittitur. Plantae sunt de arboribus; plantaria vero, quae ex seminibus nata sunt cum radicibus et a terra propria transfe
Abbreviated transcription (Latin):
rboꝵ nom̃ siue h̾barum ab aruis in¬
flexum credit᷑: eo ꝙ t̾ris fixis radici¬
b adhereant. Utraq aut̃ ideo sibi pene si¬
milia st̃: qr ex uno alterũ gignit᷑. Nam dũ
sementẽ in t̾ram ieteris: ħba prius orit᷑. De¬
hinc contota surgit. in arborẽ: ⁊ infra par¬
uũ tempꝰ quam herbam uid̾as: arbustã sus¬
picis. Arbusta arbor nouella et tenera: in
qua insertio fieri potest: ⁊ dcã arbusta. qͣsi
arboris hasta. Alii arbustũ locũ in quo ar¬
bores sunt uolunt accipere. sicut salictum.
nouelle ⁊ uirentes. Arbor aut̃ ⁊ fructifera
et sterilis: arbos u̾o ñ nͥ fructifera. Genere
aut̃ feminino arbores dicimꝰ: poma u̾o neu¬
tro. Frutex est breuis appellatꝰ. qd̾ t̾ram frõ¬
detegat : cuiꝰ plurale nom̃ frutecta. Arbor
alta ẽ: silua u̾o spissũ nemꝰ ⁊ breue. Silua
dc̃a qͣiͣ ex silua : ꝙ ibi ligna cedant᷑. Nam gre¬
ci ex silon lignũ dicunt. multa enim latina
nomina: grecam plerũq ethimologiam reci-¬

Expanded text:
rum nomen, sive herbarum, ab arvis inflexum creditur, eo quod terris fixis radicibus adhaerent. Utraque autem ideo sibi pene similia sunt, quia ex uno alterum gignitur. Nam dum sementem in terram ieceris, herba prius oritur, dehinc confota surgit in arborem, et infra parvum tempus quam herbam videras arbustam suspicis. Arbusta, arbor novella et tenera, in qua insertio fieri potest; et dicta arbusta quasi arboris hasta. Alii arbustum locum in quo arbores sunt volunt accipere, sicut salictum: novellae et virentes. Arbor autem et fructifera et sterilis; arbos autem non nisi fructifera. Genere autem feminino arbores dicimus; poma vero neutro. Frutex brevis est appellatus quod terram fronde tegat; cuius plurale nomen frutecta. Arbor alta est. Silva vero spissum nemus et breve. Silva dicta quasi xylva, quod ibi ligna caedantur; nam Graeci ξύλον lignum dicunt. Multa enim Latina nomina Graecam plerumque etymologiam reci
Abbreviated transcription (Latin):
uas: idest parib absidis. Patena ꝙ dis¬
pansis patentib q sit horis. lancis. Ga
uata qr cauata: g. pro .c. litt̾a posita.
Hinc ⁊ conca. s illa cauata ista ꝯcaua:
sic ⁊ greci hec nuncupant. Scutella ꝑdi-
apofereta a grecis a ferendo poma. ł aliud
aliquid: nominata: est enim plana. Sa-¬
linum uas aptũ salib: idem ⁊ sultita
qiͣ saltica. Acitabulũ qiͣ acitaferũ: quod
acetũ ferat. Coclear ab usu. prius cocle¬
ouis. Nunquid se s pot us cur cocleare uo¬
cer: Trisiles greco nõie. latine tripides: qͥ
aut̃ .iiiiͣ. pedib insistunt abusuie dicunt᷑:
In uasculis aut̃ tria q̃runt᷑ q̃ placeãt: ma¬
nus artificis. pondus argenti. splendor me-

Expanded text:
vas, id est, paribus absidis. Patina, quod disvas, id est, paribus absidis. Patina, quod dispansis patentibusque oris sit lancis. 11. Gabata, quasi cavata, g pro c littera posita. Hinc et concha, sed illa cavata, ista concava; sic et Graeci haec nuncupant. Scutella, a Apophoreta a Graecis a ferendo poma vel aliud aliquid nominata; est enim plana. Salinum vas aptum salibus. Idem et sulzica, quasi salzica. Acitabulum quasi acetaforum, quod acetum ferat. Coclear ab usu prius cocleovis. Numquid scis potius quur cocleare dicor? Trisceles Graeco nomine, Latine tripedes: qui autem quattuor pedibus insistunt abusive dicuntur. In vasculis autem tria quaeruntur quae placeant: manus artificis, pondus argenti, splendor me
Abbreviated transcription (Latin):
minũ. aut rota fiunt aut manu
aptant᷑. Argilla aut̃ excocta teste uo¬
cabulũ suscipit: qr dũ mollis ẽẽ effici¬
tur testa nec ꝯmunicat cũ uocabulo
pͥstini gen̾is: qr qd̾ fuit ñ ẽ. Arietina
uasa ex arrectio municipio italie dixt᷑.
ubi fiunt: sunt enĩ rubra. De quib se¬
dulius. Rubra qd̾ appositũ testa ministt᷑
holus. Samia uasa quidam putant ab
appido samo grecie hab̾e nom̃. Aliĩ dicũt
cretam eẽ ytalie. q̃ ñ longe᷑ roma nascit᷑.
que samiã appessat᷑. Celata uasa argen¬
tea uł aurea st̾. signis eminentiorib in¬
tus extͣue exp̾sa: a celo uocata. quod ẽ
genꝰ ferram̃ti. quẽ uulgo cilionẽ uocãt.
Crisendica uasa deaurata. grecũ ẽ. Ana¬
glifa. qd̃ suꝑius st̃ sculpta: greci enĩ ana
sursũ. glife aut̃ sculpturã dicunt. idest
sursum sculpta. Discus antea iscus ab
uocatꝰ ꝙ det escas. idest apponat: a quo
tum a mensa ꝑ diruiationẽ qiͣ mensori¬
um. Parapsis qͣdrangulũ ⁊ qͣdrilaterũ

Expanded text:
minum aut rota fiunt, aut manu aptantur. 4. Argilla autem excocta testae vocabulum suscipit, quia dum mollis esset, efficitur testa, nec communicat cum vocabulo pristini generis, quia quod fuit non est. 5. Aretina vasa, ex Aretio municipio Italiae dicuntur, ubi fiunt; sunt enim rubra. De quibus Sedulius: Rubra quod appositum testa ministrat olus. 6. Samia vasa quidam putant ab oppido Samo Graeciae habere nomen. Alii dicunt cretam esse Italiae, quae non longe a Roma nascitur, quae samia appellatur. 7. Caelata vasa argentea, vel aurea sunt, signis eminentioribus intus, extrave expressa: a coelo vocata, quod est genus ferramenti, quem vulgo cilionem vocant. 8. Chrysendeta vasa deaurata, Graecum est. Anaglypha, quod superius sint sculpta, Graeci enim ἄνω sursum, γλυφὴν sculpturam dicunt, id est, sursum sculpta. 9. Discus, antea iscus vocvocatus, quod det escas, id est, apponat. A quo tum a mensa per derivationem quasi mensorium. 498 Parapsis, quadrangulum, et quadrilaterum
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝙ in ip̃is potare solemꝰ. ł ꝙ patentes
sint dispansis q labris. Cratera calix est
duas habens ansas: et ẽ nom̃ grecum
Declinat᷑ aut̃ apud eos hic crater: nam la-¬
tine hec tratera dr᷑. Uñ ⁊ persius. Si tͣ
crateras argenti. Uirgilius. Crateras mag¬
nas statuũt ⁊ uina coronant. Fĩebant aut̃
teneant. Ciati quoq scifi. Cmmbia ⁊ ip̃a
poculoꝵ st̃ gen̾a: ex quib cimbia pocula
sunt dcã. ex similitudine cimbe nauis.
Emistis speties poculi: que ductim. iest
uno sp̃u bibit᷑. Bachia primũ a bae
qd̃ est uinũ nominata: post ea in usus
aquarios tñsiit. Calices ⁊ calath/ et
scale poculoꝵ gen̾a antea ex lign fcã:
inde ⁊ uocata. Greti enim om̃e Ignum
cala dicebant. Ampulla qiͣ amꝑa bulla:
similis est enĩ rotunditate bulis. que ex
spuma aqͣrũ fiunt atq ita ñflantur
uento. U. De uasis uinaris ⁊ aqͣriis.
uinũ est. De quo est illid. Uertitur
enofori fundus sententia pb̾. Flasce ex

Expanded text:
uod in ipsis potare solemus, vel quod patentes sunt dispansisque labris. 3. Cratera, calix est duas habens ansas, et est Graecum nomen; declinatur autem apud eos, hic crater. Nam Latine haec cratera dicitur. Unde Persius: Si tibi crateras argenti . . . Virgilius: Crateras magnos statuunt, et vina coronant. Fiebant autem teneant. Cyathi quoque, scyphi, cymbia, et ipsa poculorum sunt genera. Ex quibus cymbia pocula dicta sunt ex similitudine cymbae navis. Amystis species poculi qua ductim, id est uno spiritu, bibitur. Baccea primum a Baccho, quod est vinum, nominata, postea in usibus aquariis transiit. Calices et calathi et scalae poculorum genera, antea ex ligno facta, inde et vocata; Graeci enim omne lignum κᾶλα dicebant. Ampulla quasi ampla bulla: similis est enim rotunditate bullis quae ex spumis aquarum fiunt atque ita inflantur vento. § 6 De vasis vinariis et aquariis. vinum est. De quo est illudLucil. 139: Vertitur oenophori fundus, sententia nobis. Flascae ex
Abbreviated transcription (Latin):
aut flatu sicut per tubam. ⁊ tibiam. aut
pulsui situt per cytharam. aut ꝑ qolibet aliud
qd̃ percutiendo canoꝵ est. IDe pͥma diuisio

Expanded text:
aut flatu, sicut per tubam, vel tibiam; aut pulsu, sicut per cytharam; aut per quodlibet aliud, quod percutiendo canorum est. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
edes sunt qui certis sillabarũ tempo¬
rib insistunt: nec a legitimo umꝙͣ
spacio recedunt. Pedes dc̃i eo ꝙ per ipsos
metra ambulant. Nam situt nos pedibus
pedes dñr. Reliqui sintuigie uocantur.
Ip̃i autem pedes speciales causas nominũ¬
ro: ꝙ hic assidue ł in certamine. ł in ludo
puerili sepius frequentabat᷑. Spondeus drͣ
ꝙ tractim sonat: nam spondeus tractꝰ qͥdã
dr᷑. idest sonꝰ qui fundebat᷑ circa aures sa¬
crificantiũ. Uñ ⁊ hii qui tubis canebant
in sacris gentiliũ spondiales noĩabantur.¬
rat in metris. Trochos enĩ grece. rota dr᷑.
Iambus dc̃i est. eo ꝙ iambozim greci
de there dixͥunt: huiꝰmodi enim carmine
om̃s inuentões ł decractiones implere
digito dc̃s. quod a longiori nodo inchoans
m̃. duas desinit breues: Sit ⁊ ip̃e pes nĩc¬
turam. unam ht̃ longam. ⁊ duas breues.
unde ⁊ manꝰ obpansa palma drͣ: ⁊ pen¬
dentes digiti dactili. NAnapestus dictꝰ ẽ.¬

Expanded text:
edes sunt, qui certis syllabarum temporibus insistunt, nec a legitimo spatio umquam recedunt. Pedes dicti eo, quod per ipsos metra ambulent. Nam sicut nos pedibus pedes dicuntur, reliqui syzygiae vocantur. Ipsi autem pedes habent speciales causas nominuquia hic assidue vel in certamine, vel in ludo puerili saepius frequentabatur. Spondeus dicitur quia tractim sonat. Nam spondeus tractus quidam dicitur, id est sonus, qui fundebatur circa aures sacrificantum. Unde et hi, qui tibias canebant in sacris gentilium, spondiales norat in metris: trochos enim grece, rota dicitur. Iambus dictus est eo, quod iambizin Greci detrahere dixerunt. Huiusmodi enim carmine omnes invectiones vel detractiones, implere digito dictus, quod a longiori modo inchoans in duos desinit breves. Sic et iste pes iuncturam unam habet longam et duas breves. Unde et manus oppansa palma dicitur, et pendentes digiti dactili. Amphi
Abbreviated transcription (Latin):
Anfibrachus. ꝙ mñ utraq parte breuem
habeat: longũ in medio int̾iacentẽ: bra¬
ꝙ due hmñc ⁊ inde longe habent m̃ me¬
dio m̃elusam breuem. macros enĩm lon¬
gus dr᷑. Bachius appellat᷑. eo ꝙ eo pede
bachia. idest liberi sacra celebrabant:
Antibachius ł palim. bachius dr᷑. qui cõ¬
trarius bachio est. Proceleomaticꝰ eo ꝙ
sutt ad celeumi sanentiũ apt̃. Dispondẽ
minis astant iambis. spondeis. ł troche
is. Antispatus. ꝙ sit ex ⁊trariis sylła¬
bis. ex breui. ⁊ longa. ex longa ⁊ breni
Coriambus u̾o. ꝙ ex hoc pede ꝯpositum
carmen coris aptissimũ sit. Ionici sane
erim binas iongas syllabas. bmasq
correptas. Peones dc̃i ab inuentore. Epi¬

Expanded text:
ibrachys, quod in utraque parte brevem habeat, longam in medio interiacentem. Βρquod duae hinc inde longae habent in medio inclusam brevem. Μακρός enim longus dicitur. Bacchius appellatus est eo, quod eo pede Bacchia, id est Liberi sacra celebrabantur. Antibacchius vel Palimbacchius dictus quia iteratus a Bacchio est. Proceleumaticus, quod sit ad celeuma canentium aptus. 14. Dispondeus minis constent iambis, spondeis, vel trochaeis. 15. Antispastus, quod sit ex contrariis syllabis, ex brevi et longa, ex longa et brevi. 16. Choriambus vero, quia ex hoc pede compositum carmen choris aptienim binas longas syllabas binasque correptas. Paeones dicti ab inventore. C
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ melleũ ⁊ dultẽ sucũ emittat. Hismi¬
ridis lapis asꝑ ⁊ indomitꝰ. ⁊ omĩa aite¬
rens: ex quo lapide gẽme terũt᷑. Crisi¬
tes colore similis ocree: inuenit᷑ in egyp-¬
to. Amnites similis nitro. s durior.gig¬
nit᷑ in egypto. uel in arabia. Qui nascit᷑
est: duriorq pario. mollotius ueluti ui¬
ridis: ⁊ gͣndis inuenit᷑ in egypto. Tuscu¬
lanꝰ a loco italie dictus: dissilire igni tra¬
ditur. Sabinꝰ fuscus addito oleo etiam¬
⁊ luc̾e̾ fert᷑. Est ⁊ quidam uiridis lapis
uehement̾ igni resistens. Siffius mol¬
ls ⁊ candidus excalefactꝰ ui igrescit

Expanded text:
quod melleum et dulcem sucum emittat. Smyquod melleum et dulcem sucum emittat. Smyris lapis asper et indomitus et omnia adterens, ex quo lapide gemmae teruntur. Chrysites colore similis ochrae invenitur in Aegypto. Hammites similis nitro, sed durior, gignitur in Aegypto vel in Arabia. Thyites nascest duriorque Pario. Molotius veluti viridis et gravis invenitur in Aegypto. Tusculanus, a loco Italiae dictus, dissilire igni traditur. Sabin lucere fertur. Est et quidam viridis lapis vehementer igni resistens. 35. Siphinius mollis, et candidus, excalefactus oleo nigrescit
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnslucidus: ⁊ uitri hñs similitudinẽ. Po¬
nit᷑ in speculis parietũ ꝓpt̾ ẏmaginũ um¬
bras reddendas: gẽmas multi ex eo fa.i¬
unt. Nascit᷑ india ⁊ in samo italie. mit .i¬
das lapis eufratis: sole reꝑcussus colori¬
bus mitat uariis. Ethites lapides reppiũ¬
tur in nidis aqͥlaꝵ: aiunt binos inueniri
marẽ ⁊ feminam: nec sine hiis parẽ aqͥ¬
subrutilis. femineus u̾o pusillus ⁊ mollis.
alligati. partus celeritatẽ faciũt. ⁊ a qͥb
ritiãm ht̃ marmoris. candidꝰ atq tnͣllucẽs:
ex quo quondam templũ constructũ est
a quodã rege forib aureis: quib clausis
claritas intus diurna erat. Ebites ebori
similis. in quo dariũ ferũt conditũ: pario¬
q similis candore ⁊ duricia: minus tam̃
ponderosus qui porus uocat᷑. Ostracites
uocatꝰ : ꝙ similitudinẽ teste habeat: usꝰ
eius ꝓpumice. melanites lapis dictꝰ ẽ eo

Expanded text:
translucidus et vitri habens similitudinem. Potranslucidus et vitri habens similitudinem. Ponitur in speculis parietum propter imaginum umbras reddendas. Gemmas multi ex eo faciunt: nascitur in India et in Samnio Italiae. Mithridax lapis Euphratis sole repercussus coloribus micat variis. Aetites lapides reperiuntur in nidis aquilarum. Aiunt binos inveniri, marem et feminam, nec sine his parere aqusubrutilis; femineus vero pusillus ac mollis. Alligati partus celeritatem faciunt, etiam aliritia marmoris, candidus atque translucens; ex quo quondam templum constructum est a quodam rege foribus aureis, quibus clausis claritas intus diurna erat. Chemites ebori similis, in quo Darium conditum ferunt, Parioque similis candore et duritia, minus tantum ponderosus, qui porus vocatur. Ostracites vocatus quod similitudinem testae habeat: usus eius pro pumice. Melanites lapis dictus est eo
Abbreviated transcription (Latin):
ores aut seruandis corꝑib nec absumẽtes.
Emathites appellatꝰ: eo ꝙ cute resolutus.
in colorẽ ueniat sanguinis. Est aut̃ ad¬
modũ liuidus: est et fertugineꝰ. Nascit᷑
in ultima egypti: babylonia ⁊ hispania.
andromãtꝰ colore niger. pond̾e ⁊ duricia
insignis: unde ⁊ nom̃ traxit. Precipuus
repperit᷑ in affrica. Trahere aut̃ in se ar¬
gentum uel es dr᷑: quiq attritꝰ ut ema¬
inuenit᷑ in ultima hispania croco similis:
cũ leui fulgore facile fricabilis. Amnantos
appellatꝰ a uet̾ib: eo ꝙ si ex ip̃o uestis
fu̾it ꝯtexta. contͣ ignẽ resistat. ⁊ igni ĩ¬
posita ñ ardeat. s splendore accepto nite¬
scat: et est scissi aluminis similis. uenefi¬
ciis resistens om̃ib. specialit̾ magorũ.
Bactracides simil est teste lãminose scis¬
sibil. Calactites colore cineus. gustu sua¬
uis: s ideo uocatꝰ qd̾ quidã de se lacteũ. at¬
tritꝰ demutat. Obsidius lapis niger est

Expanded text:
ores autem servandis corporibus nec absumendis ores autem servandis corporibus nec absumendis haematites appellatus, eo quod cote resolutus in colorem veniat sanguinis. Est autem ammodum lividus; est et ferrugineus. Nascitur in ultima Aegypti, Babylonia et Hispania. Androdamantus colore niger, pondere et duritia insignis, unde et nomen traxit, praecipuus reperitur in Africa. Trahere autem in se argentum vel aes dicitur, quique adtritus, ut haemaos invenitur in ultima Hispania, croco similis, cum levi fulgore, facile friabilis. Amiantos appellatus a veteribus eo quod, si ex ipso vestis fuerit contexta, contra ignem resistat et igni inposita non ardeat, sed splendore accepto nitescat; et est scissi aluminis similis, veneficiis resistens omnibus, specialiter magorum. Batrachites similis est testae laminis scissibilis. Galactites colore cinereus, gustu suased ideo vocatus quod quiddam de se lacteum adtritus dimittat. Obsius lapis niger est
Abbreviated transcription (Latin):
rursus dulci uino extinguit᷑. ternis uicib
tinguendis uestib tantũ utilis. Sirius
lapis a siria ubi repperit᷑ appellatꝰ: hic
integer fluctuare tradit᷑: amii. utꝰ mgi.
arabitꝰ similis est ebori: sine ulla macu¬
la. Hic defritatꝰ ad cutẽ sucũ dimittit
croco similem. Iudaicus lapis albus est
atq forma in scemate gͣnͣdis scripturis
sub inuitem modulatꝰ: qͣs greci grãmas
uocant. Samius a samo insula ubi reppe¬
rit᷑ uocatꝰ : ⁊ est grauis ⁊ candidꝰ polien¬
di aurũ utilis. memphitis uocatꝰ a loco
egypti: ⁊ ẽ gẽmantis nature. Hic tritus
atq in hiis que urenda sunt ⁊ secanda
ex aceto illinitꝰ ponit᷑. ita obstupesc̾e fa¬
cit corpꝰ. ut ñ sentiat cruciatũ. Sorofagus
lapis dictꝰ: eo ꝙ corpora defunctoꝵ condita
aut̃ iñ troade: silicis que uena scindit᷑.
Sũt eiusdem gn̾is in oriente saxa. q̃ ⁊̃
uiuentib alligata erodũt corpora initi¬

Expanded text:
rursus dulce vino extinguitur ternis vicibus, rursus dulce vino extinguitur ternis vicibus, tinguendis vestibus tantum utilis. Syrius lapis a Syria, ubi reperitur, appellatus; hic integer fluctuari traditur, comminutus mergi. Arabicus similis est eboris sine ulla macula. Hic defricatus ad cotem sucum dimittit croco similem. Iudaicus lapis albus est atque in schemate glandis, scripturis subinvicem modulatus, quas Graeci γραμμὰς vocant. Samius a Samo insula, ubi reperitur, vocatus: et est gravis et candidus, poliendo auro utilis. Memphitis vocatus a loco Aegypti; et est gemmantis naturae. Hic tritus atque in his quae urenda sunt et secanda ex aceto inlinitus ita obstupescere facit corpus ut non sentiat cruciatum. Sarcophagus lapis dictus eo quod corpora defunctorum condita autem in Troade, fissilique vena scinditur. Sunt et eiusdem generis in oriente saxa, quae etiam viventibus alligata erodunt corpora. Miti
Abbreviated transcription (Latin):
nũ si uehementiꝰ p̾matur adurit: ꝓpter
qd̃ ab igne nom̃ accepit. Est alius ꝑites
uulgaris. quẽ uiuũ lapidẽ appellãt: qͥ fer¬
ro uł lapide ꝑcussus scintillas emittit. q̃
excipiunt᷑ fulgore. ł a fungis. ł a foliis:
et dicto celerius p̾bet ignẽ. Hũc nulgus
focarẽ petram uocat. Solenites qui latine
lunaris int̾p̾tat᷑: eo ꝙ mt̾iorẽ eiũs can¬
dorẽ cũ luna crescere atq defic̾e̾ aiunt.
Gignit᷑ in ꝑsida. Dionisiꝰ lapis fuscus.
⁊ rubentib notis sparsus. uocat᷑ aũt ita:
qr si aque mixtꝰ conterat᷑. uinũ flagrat.
⁊ ꝙ in illo mirũ ẽ ebrietati resistit. Tra¬
cius niger ⁊ sonorus nascit᷑ in flumine:
cuiꝰ nom̃ est pontꝰ inequitia. Frigius lapis.
ex loco traxit uocabulũ. Nascit᷑ .n. ĩ fri¬
gia paslido colore: mediocrit̾ grauis. Est
aut̃ gleba pumicosa. urit᷑ ante uino ꝑ¬
fusus follib flatuq donec rubescat: ac

Expanded text:
num, si vehementius prematur, adurit, propter num, si vehementius prematur, adurit, propter quod ab igne nomen accepit. Est alius pyrites vulgaris, quem vivum lapidem appellant, qui ferro vel lapide percussus scintillas emittit, quae excipiuntur sulpure vel aliis fungis vel foliis, et dicto celerius praebet ignem. Hunc vulgus focarem petram vocant. Selenites, qui Latine lunaris interpretatur, eo quod interiorem eius candorem cum luna crescere atque deficere aiunt, gignitur in Persida. Dionysius lapis fuscus et rubentibus notis sparsus. Vocatur autem ita quia, si aquae mixtus conteratur, vinum fragrat, et quod in illo mirum est, ebrietati resistit. Thracius niger et sonorus; nascitur in flumine cuius nomen est Pontus in Equitia. Phrygius lapis ex loco traxit vocabulum; nascitur enim in Phrygia, colore pallidus, mediocriter gravis. Est autem gleba pumicosa. Uritur antea vino perfusus flatusque follibus donec rubescat, ac
Abbreviated transcription (Latin):
in aere uideret᷑. Est quippe ⁊ alius in
ethiopia magnes: qui ferrũ nõ ambigit
respuitq. Omĩs aut̃ magnes tanto
melior est. qnͣto magis ceruleus ẽ. G a-¬
gates lapis primus inuentꝰ est in sicilia:
gagatis fluminis fluore reiectus. Unde
⁊ nõĩatꝰ: licet in britannia sit płimus.
Est aut̃ niger. planꝰ. leuis. ⁊ ardens igni
admotꝰ. Fictilia ex eo scripta ñ delentur.
Incensus serpentes fugat. demoniacos pro.¬
dit. uirginitatẽ dep̾hendit. Mirũ qr accẽ¬
dit᷑ aqͣ. oleo extinguit᷑. Abeston archadie
lapis. ferrei coloris ab igne nom̃ sortitus.
eo ꝙ accensus semel nũqmͣ extinguit᷑. De
quo lapide mechanicũ aliqͥd ars humana
molita est. qd̾ gentiles capti sacrilegio
mirarent᷑. Deniq in templo quodam ue
la tempestas nullus extingueret imber.
Perites lapis ꝑsicus. fuluus. aeris simu¬
lans qͣlitatem : cuius plurimꝰ ignis. Siqͥdẽ
facile scintillas emittit. Hic tenentis ma-¬

Expanded text:
in aere videretur. Est quippe et alius in in aere videretur. Est quippe et alius in Aethiopia magnes qui ferrum omne abigit respuitque. Omnis autem magnes tanto melior est quanto magis caeruleus est. Gagates lapis primum inventus est in Sicilia, Gagatis fluminis fluore reiectus; unde et nominatus, licet in Brittania sit plurimus. Est autem niger, planus, levis et ardens igni admotus. Fictilia ex eo scripta non delentur; incensus serpentes fugat, daemoniacos prodit, virginitatem deprehendit; mirumque, accenditur aqua, oleo restinguitur. Asbestos Arcadiae lapis ferrei coloris, ab igne nomen sortitus eo quod accensus semel numquam extinguitur. De quo lapide mechanicum aliquid ars humana molita est, quod gentiles capti sacrilegio mirarentur. Denique in templo quodam fuilla tempestas, nullus imber extingueret. Pyrites Persicus lapis fulvus, aeris simulans qualitatem, cuius plurimus ignis, siquidem facile scintillas emittit: hic tenentis ma
Abbreviated transcription (Latin):
intus occultũ ꝯtinet ignẽ: uñ ⁊ ꝑfusa¬
eius mirũ aliqͥd facit. Postqͣm enĩ arserit.
aquis incendit᷑. quib solet ignis extin¬
gui: ⁊ oleo extinguit᷑ quo solet ignis
accendi. Usus eius structuris fabrice ne¬
cessarius. Nam lapis lapidi adherere ñ
ex molli utilis tectoriis. Arena ab aridita
te dc̃a ñ ab adherendo in fabricis: ut qͥ¬
dam uolunt. Huius ꝓbatio si manu ĩpres.¬
sa stridat: aut si mn uestẽ candidã mis¬
primum repertꝰ: clauis crepidarũ baculiq
cuspidi herens. cũ arm̃ta idem magnes pa-¬
sceret: postea et passim inuentꝰ. Est aut̃
colore ferrugineus: s probatur cum ferro
adiunctus. ꝙ eius fecit raptũ. Nam ad eo¬
ferrũ apprehendit: ut cathenam faciat
anuloꝵ. Uñ ⁊ cũ uulgus ferrũ uiuũ ap¬
peslat. Liquorẽ quoq uitri: ut ferrũ tra
lapidem tenu̾it sub uase argenteo ferrũ¬
q suꝑ argentũ posuit: deinde subter¬
mouente manu cũ lapide ferrũ cursu
dam templo simulachrũ e ferro pendere

Expanded text:
intus occultum continet ignem. Nejus mirum aliquid facit: postquam enim arserit, aquis incenditur, quibus solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendi: usus ejus structuris fabricae necessarius. Nam lapis lapidi non potest aex molle utilis tectoriis. te dicta, non ab adhaerendo in fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam spaprimum repertus, clavis crepidarum baculique cuspide haerens, cum armenta idem Magnes pasceret; postea et passim inventus. Est autem colore ferrugineus, sed probatur cum ferro adiunctus eius fecerit raptum. Nam adeo adprehendit ferrum ut catenam faciat anulorum: unde et cum vulgus ferrum vivum appellat. Liquorem quoque vitri ut ferrum trahlapidem tenuerit sub vase argenteo, ferrumque super argentum posuerit, deinde subtermovente manu cum lapide ferrum cursimin quodam templo simulacrum e ferro pendere
Abbreviated transcription (Latin):
Tragusens nͨ crepitat in igne. nec exilit.
Agrigentinꝰ sicilie flammis patiens: in
aqͣ exilit. in igne fluit ctͣ n᷑am. Sũt et
coloꝵ diffe̾ntie. Memphiticꝰ rufus ẽ in
parte qͣdam sicilie uͥ ethna ẽ purpureus.
Itẽ in eadem sicilia in pachino adeo splẽ¬
didus ⁊ lucidꝰ: ut ymagines reddat. In cap¬
padocia crocinꝰ effodit᷑. Salis nat᷑a neces¬
saria est ad omnẽ escam. Pulmentis .n.
saporẽ dat. Extitat auiditatẽ: ⁊ appeti¬
tum in om̃ib cibis facit. Ex eo quippe
om̃is uictꝰ delectatio: ⁊ summa hylaritas.
Hinc ⁊ salus accepisse nom̃ putat᷑. Nicħ
enim utiliꝰ sale ⁊ sole. Deniq cornea ui¬
demus corpora nauticoꝵ. Q̾netiam petudes.
armenta ⁊ ium̃ta. sale maxime ꝓuocan¬
t᷑ ad pastũ: multo largiores lacte. młto¬
q gratiores casei dote. Corpora .n. sal as¬
tringit: ⁊ siccat ⁊ alligat. Defuncti. ⁊̃
a putrescendi labe uendicat ut obdurẽt.

Expanded text:
Tragasaeum nec crepitat in igne nec exilit; Tragasaeum nec crepitat in igne nec exilit; Agrigentinum Siciliae flammis patiens in aqua exilit, in igne fluit contra naturam. Sunt et colorum differentiae. Memphiticus rufus est; in parte quadam Siciliae, ubi Aetni Aetna mons est. Item in eadem Sicilia in Pachyno adeo splendidus et lucidus, ut imagines reddat. In Cappadocia crocinus effoditur. 6. Salis natura necessaria est ad omnem escam. Pulmentis enim saporem dat, excitat aviditatem, et appetitum in omnibus cibis facit. Ex eo quippe omnis victus delectatio et summa hilaritas. Hinc et salus nomen accepisse putatur. Nihil enim utilius sale et sole. Denique cornea videmus corpora nauticorum. Quin etiam pecudes, armenta et jumenta sale maxime provocantur ad pastum, multo largiores lacte, multoque gratiores casei dote. Corpora etiam 249 sal astringit, siccat et alligat. Defuncta etiam a putrescendi labe vindicat, ut durent. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
tem salsugo t̾re. efficit᷑q hyeme ex aqͣ
⁊ limo: ⁊ estiuis solib maturat᷑. Cuius
spetios due st̃: liquidũ ⁊ spissũ. Salẽ qͥdã
ignis ⁊ aͣ e.ux int̾ se: nimita st̃. Alii
salem a salo ⁊ sole uocatũ existimãt: nã
aqͥs maris sponte gignit᷑. Spuma ĩ extͣmis
lititrib uł scopulis derelicta: ⁊ sole decocta.
Sunt ⁊ lacus ⁊ flumina ⁊ putei e quib
haurit᷑: de hinc in salinis egestꝰ. sole sicca¬
t᷑. S ⁊ flumina densant᷑ in salẽ: amue re¬
licto sub gelu fluente. Alibi quoq detcͣtis
harenis colligit᷑: crescens cũ lune noctib.
Nam in cirenea amoniatꝰ sub harenis in¬
uenit᷑. Sunt ⁊ montes natiui sał in qͥb
ferro cedit᷑. ut lapis renascens maiꝰ tante
alicubi duricie: ut muros domosq massis
salis faciant: sicut in arabia. In nat᷑a qͦ
salis differentie st. Nam alibi suauis. ali¬
bi salsissimꝰ. Cõmunis sal in igne crepitat.

Expanded text:
tem salsugo terrae, efficiturque hieme ex aqua tem salsugo terrae, efficiturque hieme ex aqua et limo, et aestivis solibus maturatur. Huius species duae sunt: liquidum ignis et aqua semper inter se inimica sunt. Alii sal a salo et sole vocatum existimant; nam ex aquis maris sponte gignitur, spuma in extremis littoribus vel scopulis derelicta et sole decocta: sunt et lacus, et flumina, et putei, e quibus hauritur, dehinc in salinis ingestus sole siccatur; sed et flumina densantur in salem, amne reliquo sub gelu fluente. Alibi quoque detractis arenis colligitur, crescens cum lunae noctibus. Nam in Cyrenaea ammoniacus sub arenis invenitur: sunt et montes nativi salis, in quibus ferro caeditur ut lapis renascens majus tanta alicubi duritie, ut muros domusque massis salis faciant, salis differentiae sunt. Nam alibi suave, alibi salsissimum: commune sal in igne crepitat;
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ fodit᷑. Translucet enim ⁊ uiret: quod so¬
lum ex om̃ib genib medici utunt᷑. Alte¬
rũ qd̃ appellant glebam: usib tm̃ fullonũ
familiare. Tertiũ liquor est. Usus eius ad
lanas sulfiñdas: qm̃ candorem molliciẽq
p̾stat. Qrtũ genus. ad licinia maxime con¬
ficienda aptũ. Sulphuris tanta uis ẽ ut
morbos comitiales dep̃hendat: nitore suo
ĩpositũ ignib ardescens in calice uim pru¬
naq subdita circũferens exardescentib re-¬
ꝑcusso pallorẽ dirũ uelut defunctorum
effundit .ii. De glebis et aquis. c¬
itumen in uidee lacu affaltide em̾¬
git. Cuius glebas supernatantes
naute scaphis appropinqͣntes colligunt.
In sẏria aũt̃ limꝰ est passim exestuans a
t̾ra. Spissant᷑ aut̃ utͣq ⁊ densitate coe¬
pellant. Natura eius ardens et igniũ cog¬
nata: ⁊ neq aqͣ neq ferro corrũpit᷑. nͥ solis
muliebrib inquinam̃tis: utilis ad compa¬
ges nauiũ. Alum̃ uocatũ alumine: quod

Expanded text:
d foditur, translucetque et viret, quem solum ex omnibus generibus medici utuntur. Alterum, quod appellant glebam, usibus tantum fullonum familiare. Tertium liquor est; usus eius ad lanas suffiendas, quoniam candorem mollitiemque praestat. Quartum ad lychnia maxime conficienda aptum. Sulphuris tanta vis est ut morbos comitiales deprehendat nidore suo inpositus ignibus ardescens. In calice vini prunaque subdita circumferens exardescentis repercussu pallorem dirum velut defunctorum effundit. § 2 De glebis ex aqua. Bitumen in Iudaeae lacu Asphaltite emergit, cuius glebas supernatantes nautae scaphis adpropinquantes colligunt. In Syria autem limus est passim aestuans a terra. Spissantur autem utraque et densitate coepellant. Natura eius ardens et ignium cognata, et neque aqua neque ferro rumpitur, nisi solis muliebribus inquinamentis: utilis ad conpages navium. Alumen vocatum a lumine, quod
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est uie in diu̾sa tendentes. Idem diu̾¬
tieula sunt: hoc est diu̾se ac diuise uie.
uiũ. qr duplex est uia. Competa. qr plu¬
res in ea ꝯpetunt uie. qͣiͣ triuie qͣtruue.
Ambitꝰ int̾ uicinoꝵ edificia locus duoꝵ
pedũ ⁊ semipedis. ad circũeundi faculta¬
tem relictꝰ: ⁊ ab ambulando dc̃s. Orbita
uestigiũ carri ab orbe rote dc̃a. porro ac¬
tus quo pecus agi solet. Cliuosũ it̃ flexu¬
osum.Uestigia st̃ pedũ signa pͥmis plan¬
tis exp̾ssa: uocata ꝙ hiis ue p̾currenti

Expanded text:
hoc est viae in diversa tendentes. Idem divehoc est viae in diversa tendentes. Idem diverticula sunt, hoc est diversae ac divisae  duplex est via. Compita, quia plures in ea competunt viae, quasi triviae, quatriviae. Ambitus inter vicinorum aedificia locus, duorum pedum et semipedis, ad circumeundi facultatem relictus, et ab ambulando dictus. 13. Orbita vestigium carri, ab orbe rotae dicta. Porro actus quo pecus agi solet. Clivosum, iter flexuosum. Vestigia sunt pedum signa primis plantis expressa, vocata quod iis viae praecurrenti
Abbreviated transcription (Latin):
tur lapidib uas strauisse: postea romani
disposuerũt ꝓpt̾ rectitudinẽ itinerũ. ⁊ ne
plebs eẽ ociosa. Ager est media strate emi¬
nentia: coaggeratis lapidib. Strata ab
aggere .i. a coaceruatõe drã. quã historici
uiam militarem dicũt. Ut Qualis sepe
uie deprehensus in agere serpens. Iter
ł itus ẽ uia qua iri ab hoie quaqͣ u̾sum
potest. Iter aut̃ ⁊ itener diu̾sam signifi¬
catoẽm hñt. It̾ enim est locus transi¬
tu facilis: uñ ⁊ appellamꝰ ⁊ itum. Itener
est itus longe uie. ⁊ ip̃e labor ambulã¬
di: ut quo uelis ꝑuenias. Semita itin̾is
dimidiũ ẽ : a semi itu dcã. Semita aut̃
hominũ ẽ uia: callis ferarum ⁊ pecudũ.
Callis est iter ferarũ ⁊ petudũ int̾ mõtes
angustũ ⁊ tritũ. a callo pedũ uocatum:
siue a callo pecudũ p̾duratũ. Tramites st̃
transũsa in agris itinera: siue recta uia
dcã ꝙ tͣnsmittat. Diuortia st̃ flexꝰ uiaꝵ:

Expanded text:
tur lapidibus vias stravisse; postea Romani tur lapidibus vias stravisse; postea Romani disposuerunt propter rectitudinem itinerum, ne plebs esset otiosa. Agger est media stratae eminentia coaggeratis lapidibus strata, ab aggere, id est, a coacervatione dicta, quam historici viam militarem dicunt, ut: Qualis saepe viae deprensus in aggere serpens. Iter vel itus est via, qua iri ab homine quaquaversum potest. Iter autem et itiner diversam significationem habent. Iter enim est locus transitu facilis, unde et appellamus itum. Itiner autem itus est longae viae, et ipse labor ambulandi, ut quo velis pervenias. Semita itineris dimidium, a semi itu dictum. Semita autem hominum est. Callis ferarum et pecudum. Callis est iter pecudum inter montes angustum et tritum, a callo pedum vocatum, sive a callo pecudum praeduratum. Tramites sunt transversa in agris itinera, sive recta via, dicta quod transmittat. Divortia sunt flexus viarum,