comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uir polo phebus roseis quadrigis.
lucem sꝑgere ceperit:
Pallet albentes hebetata nultus
flãmis stella prementib
Cum neuius flatu zaphiri tepentis
uerius irrubuit rosis:
ipinis abeat decus:
ere tranquillo radiat sereno
inmotis mare fluctibus.
Sere feruentes aquilo ꝓcellas
Ierso concitat aequore:

Expanded text:
um polo Phoebus roseis quadrigis lucem spargere coeperit, pallet albentes hebetata uultus flammis stella prementibus. Cum nemus flatu Zephyri tepentis uernis inrubuit rosis, iam spinis abeat decus. Saepe tranquillo radiat sereno immotis mare fluctibus, saepe feruentes Aquilo procellas uerso concitat aequore
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ne me ĩ exorabile contͣ fortunã
apit: cũ frontẽ de tegit. moresq pro¬
fitet᷑. Nondũ forte qͦd leqͣr ĩtelligis
Mirũ ẽ qd̃ dr̃e gestio eoq sm̃am

Expanded text:
ed ne me inexorabile contra fortunam aperit. cum frontem detegit moresque profitetur. Nondum forte, quid loquar, intellegis; mirum est, Quod dicere gestio, eoque s
Abbreviated transcription (Latin):
Quae diusa recolligit
Altiuiqz legens iter
Nunc sũmis caput inserit
Nunc decedit iuifima
Tum sese referens sibi
U eris falsa redarguit
Haec est efficiens magis
L onge causa pote potencior
Q uain que materie uiodo
Ini pͥssas patitur notas

Expanded text:
Quae diuisa recolligit alternumque legens iter nunc summis caput inserit, nunc decedit in infima, tum sese referens sibi ueris falsa redarguit? Haec est efficiens magis longe causa potentior quam quae materiae modo impressas patitur notas
Abbreviated transcription (Latin):
tua honio ream me cotidiams agis q̃
ppu diguitatũ qꝙͥ mecu possessione contende. Et si fenꝙ
mortaliũ ꝓpͥum quid hoꝵ ẽe montiauis. ego iam fua
lusse que repetis spõte c̃tedã. Cũ te matris nt̃o nata
ꝓduxit: nudũ reb omĩb mopẽq suscepi meis opib fou
Et qd te nũc in pacientẽ nr̃i facit fanore prona.
indulgentis edncum. oĩ que meuuris se afflurensasree
splendor e artũdeo. ⁊ unc mͥ ietrahere mauus ladet .⁊ uades

Expanded text:
tu homo ream me cotidianis agis quopum dignitatumque mecum possessione contende. Et si cuiusquam mortalium proprium quid horum esse monstraueris, ego iam tua fuisse quae repetis, sponte concedam. Cum te matris utero natura produxit, nudum rebus omnibus inopemque suscepi, meis opibus foui et quod te nunc inpatientem nostri facit, fauore prona indulgentia educaui, omnium quae mei iuris sunt affluentia et splendore circumdedi. Nunc milli retrahere manum libet
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑue iccieratoꝵ homiinũ pena reuelatur. Et eñ qd̃
intredibile cuiꝗ forte uideatur: iufeliciores ẽẽ. necesse est
inalos cum cupita ꝑfecuit. Quã si eaq̃ cuprunt nuplere
non possuit. Namsi miserũ ẽ uoluisse praua: potuisse nu¬
serius est. sine quo uoluntatis misere langueret effectus
Itaq cum sua singuł muiseria sit: triplici ĩfortuno necc̃e:
urgeantur. quos uideas scelus uelle. posse ꝑficere. B. acce¬
do inꝙ. sed uti hoc infortuno cito careant: patrandi scełis
possibilitate deserti uehement exopto. P. carebunt inqͥt
ccus quã uł tu forsitam uelis uel illi estimant sese esse
carituros. neq enĩ est aliqͥd intam bͤuib uute mietis ita
serum. qd̃ expectare longũ inimortal p̾ftim animus pu¬
tet quoꝵ magna spes ⁊ excelsa facinoꝵ machina. repentino
atq insperato sepe fine destruitur. Qd quidẽ illis miserie
nicdũ statuit. Nam si neqͥcia nuseros facit: miserior sit

Expanded text:
e sceleratorum hominum poena releuetur. Etenim, quod incredibile cuiquam forte uideatur, infeliciores esse necesse est malos cum cupita perfecerint quam si ea quae cupiunt implere non possint. Nam si miserum est uoluisse praua, potuisse miserius est, sine quo uoluntatis miserae langueret effectus. Itaque cum sua singulis miseria sit, triplici infortunio necesse est urgueantur quos uideas scelus uelle, posse, perficere. – Accedo, inquam, sed uti hoc infortunio cito careant patrandi sceleris possibilitate deserti uehementer exopto. – Carebunt, inquit, ocius quam uel tu forsitan uelis uel illi sese aestiment esse carituros; neque enim est aliquid in tam breuibus uitae metis ita serum quod exspectare longum immortalis praesertim animus putet. Quorum magna spes et excelsa facinorum machina repentino atque insperato saepe fine destruitur. Quod quidem illis miseriae modum statuit; nam si nequitia miseros facit, miserior sit
Abbreviated transcription (Latin):
in constans studia ꝑmutat: nichil auib diffeit. ffedis
muiundis q libidinib in mergitur sordide suis uolupta¬
te defuetur. ita sit. ut qui ꝓbitate deserta lomo ee desient¬

Expanded text:
inconstans studia permutat? Nihil auibus differt. Foedis inconstans studia permutat? Nihil auibus differt. Foedis inmundisque libidinibus immergitur? Sordidae suis uoluptate detinetur. Ita fit ut qui probitate deserta homo esse desie
Abbreviated transcription (Latin):
sit unũ ẽẽ ip̃mq unum bonumc. paulo ante didici
Cui. consequens est. ut om̃e qd sit id eciam bonum essi
uideatur. hoc igitur modo: quicqͥd a bono deficit.: ẽe desist
Quo fit: ut mali desinant ẽẽ qued fu̾ant. Sed fuisse loĩs
ad huc ip̃a hũani corporis reliqua species ostentat. Qua¬
re uersi in maliciam. humanam quoq amisere naturã
Sed cum ultra homũes quemiq ꝓuehere sola probitas
possit. neccesse est ut quos abhumana condicõne de iecit
infra hominis meritum detrudat in ꝓbitas. Euemt g̾
ut quem tranfformatũ iicus tu uideas: hominem es¬
tunare non possis. Auaricia feruet alienaꝵ opum ino¬
lentus ereptor. lupi similem dixeris ferox acq ni quies
linigam litigus exeiret: cam comparabis. Insidiator oe¬
tultus. subripuisse fraudib gaudet. uulpeculis exequetur
Iie intemꝑans frenuit. leonis auimũ gestare credatur. paui-¬
dur ac fugax non metuenda formidat: cerm siilis ha¬
beatur. Segnis ac stupidus torpet: asmum iuit. leuis ai

Expanded text:
sit unum esse ipsumque unum bonum esse paulo ante didicisti, cui consequens est ut omne quod sit id etiam bonum esse uideatur. Hoc igitur modo quidquid a bono deficit esse desistit; quo fit ut mali desinant esse quod fuerant, sed fuisse homines adhuc ipsa humani corporis reliqua species ostentat. Quare uersi in malitiam humanam quoque amisere naturam. Sed cum ultra homines quemque prouehere sola probitas possit, necesse est ut quos ab humana condicione deiecit, infra hominis meritum detrudat improbitas. Euenit igitur, ut quem transformatum uitiis uideas hominem aestimare non possis. Auaritia feruet alienarum opum uiolentus ereptor? Lupi similem dixeris. Ferox atque inquies lingnam litigiis exercet? Cani comparabis. Insidiator occultus subripuisse fraudibus gaudet? Vulpeculis exaequetur. Irae in-temperans fremit? Leonis animum gestare credatur. Pauidus ac fugax non metuenda formidat? Cernis similis habeatur. Segnis ac stupidus torpit? Asinum uiuit. Leuis atque
Abbreviated transcription (Latin):
im illa ego eu in quain difficiliore
iusus ambignitate confiladoꝵ. Que¬
iam inqͥd ista est. iam enĩ quib
ꝑturbare couiecto nuuiũ in quã
ad u̾sari ae repugnare uidetur p¬
uosc̾e uniu̾sa dm̃. et eẽ. ullum lib̾¬
tatis arbitrium. Nam si cuntta ꝓ¬
spicit ds̃. neq falli ullo icdo pot

Expanded text:
m ego: En, inquam, difficilior rursus ambiguitate confundor. Quaenam, inquit, ista est? Iam enim quibus perturbere coniecto. Nimium, inquam, aduersari ae repugnare uidetur praenoscere uniuersa deum et esse ullum libertatis arbitrium. Nam si cuncta prospicit deus neque falli ullo modo pot
Abbreviated transcription (Latin):
semarũ qꝙ est se soliui qui heat digaissimuas putit
Tn igitur qui nũc contalũ gladumq solliatꝰ per¬
timescis. si uite hnꝰ callem. uacuus mator intrasses

Expanded text:
marumque est se solum qui habeat dignissimum putat. Tu igitur qui nunc contum gladiumque sollicitus pertimescis, si uitae huius callem uacuus uiator intrasses
Abbreviated transcription (Latin):
ltendu puto. Ago oiam si iam cadu¬
ta et monteñtaria fortune dona nõ
ent: quid aneis. est. qd aut nr̃m
urnꝙͣ fieri queat aut nõ ꝑspestũ considatuno ẽ
uilestat diuicie ne uel ur̃a uel sui nacurs. pciose
suut quide pociꝰ aurũ ne auuis ꝯgesta pent imise
t qui hec effundendo magis quã coaceru findo me¬
liis intent. Si quide auaricia semꝑ eiosos.lares
largituas fent. Qued slũsa ete apd que ꝙ non potest
d t affenunit i altum. tuue est p̃ciosa pectuuia cum
tiaus ata i alios largiendi usu deserit possider. et
cadem si apud unũ qͣnta ẽ ubiq genciũ congerat᷑
retois sai miores fecerit. Et uox quid̾ tota:ꝑit̃ mstoꝵ

Expanded text:
tendum puto. Age enim si iam caduca et momentaria fortunae dona non essent, quid in eis est quod aut uestrum umquam fieri queat aut non perspectum consideratumque uilescat? Diuitiaene uel uestra uel sui natura pretiosae sunt? Quid earum potius, aurumne an uis congesta pecuniae? Atqui haec effundendo magis quam coaceruando melius nitent, si quidem auaritia semper odiosos, claros largitas facit. Quod si manere apud quemque non potest quod transfertur in alterum, tunc est pretiosa pecunia cum translata in alios largiendi usu desinit possideri. At eadem si apud unum quanta est ubique gentium congeratur, ceteros sui inopes fecerit. Et uox quidem tota pariter multorum
Abbreviated transcription (Latin):
gladus antoiitis obiecit. At qui ut̾q potencie sue renũciare
no buert. Quoꝵ seneca opes ⁊̾ suas tradere neromi. seq i aciũ
confenre contitꝰ est. S dum ruituros moles ipa trahit neut
qd roburt effent. Que ÷ igit᷑ ista potencia quam ꝑtiieseut
habentes. quam nec cũ habere uelis tutus sis et cũ de pone
tupis uitare non possis an p̾sidio sunt amici quos non
u̾tus sed fortuna conciliat: S quã felicitas a micum fe

Expanded text:
gladiis Antoninus obiecit. Atqui uterque potentiae suae renuntiare gladiis Antoninus obiecit. Atqui uterque potentiae suae renuntiare uoluerunt, quorum Seneca opes etiam suas tradere Neroni seque in otium conferre conatus est; sed dum ruituros moles ipsa trahit, neuter quod uoluit effecit. Quae est igitur ista potentia, quam pertimescunt habentes, quam nec cum habere uelis tutus sis et cum deponere cupias uitare non possis? An praesidio sunt amici quos non uirtus sed fortuna conciliat? Sed quem felicitas amicum fe
Abbreviated transcription (Latin):
u conꝑuacõnẽ quidẽ sur satis efficax ĩuenit. Qued
te hũana tendantͤ ĩꝑia: plures necesse est gentes reliqui
quibusregñ quisq nõ ĩxet. Qua n̾o ꝑte beatos faciens desuit
potestas. hac potentia so nnitrat que miseros facit. hec igit
sortis sue ꝑiculoꝵ tyramius regni metus pendentis supͣ
ũticem gladii trore simulauit. Que est igitͤ hec potestas
que sollicitudinũ morsus expellere q̃ formidiũ aculeos
itare nequid: At qui uellent ip̃i uixisse securi. sz neque¬
qui satellite latus ambit. qui quos t̾ret ip̃e plus metuit
Qui ut potẽs cẽ uideatur in ẜmenciũ manui sitũ est. Nã
quid ego de regum familiarib disseram. cũ regna ip̃a tã¬
te in becillitatis plena demonstrẽ quos quidẽ regia potãs
sepe incolumis sepe autẽ lapsa ꝓsterit. Nero senecani
familiarẽ p̾ceptorẽq suũ ad eligende mortis coegit ar¬
brtrium. papimanũ di int̃ anlicos potentem militum

Expanded text:
 conservationem quidem sui satis efficax invenitur. Quodsi te humana ten- dantur imperia, plures necesse est gentes relinqui, quibus regum quisque non imperet. Qua vero parte beatos facien» desinit potestas, hac impotentia subintrat, quae miseros facit, hoc igitur sortis suae periculorum tyrannus regni metus pendentis supra uerticem gladii terrore simulauit. Quae est igitur haec potestas, quae sollicitudinum morsus expellere, quae formidinum aculeos uitare nequit? Atqui uellent ipsi uixisse securi, sed nequequi satellite latus ambit, qui quos terret ipse plus metuit, qui ut potens esse uideatur in seruientium manu situm est? Nam quid ego de regum familiaribus disseram, cum regna ipsa tantae imbecillitatis plena demonstrem? Quos quidem regia potestas saepe incolumis, saepe autem lapsa prosternit. Nero Senecam familiarem praeceptoremque suum ad eligendae mortis coegit arbitrium, Papinianum diu inter aulicos potentem militum
Abbreviated transcription (Latin):
¶In quare eaara illud eciam
dispensarl credo quod est forsi¬
tan alicuius tã p̾ceps atq ini¬
portuna ratã ut eũ in scesa
pocius exacerbare possit rei
familians mopis huius
morbo prouidencia collate¬

Expanded text:
In qua re illud etiam dispensari credo, quod est forsitan alicuius tam praeceps atque inportuna natura ut eum in scelera potius exacerbare possit rei familiaris inopia j huius morbo prouidentia collat
Abbreviated transcription (Latin):
idest nidicant bonis magnũ
argumentum quid ndicare de¬
beant de huiꝰmodi felicitate quã
c̾nat sepe famulari improbis
habent enĩ ex hoc certissimum ar¬
gumentũ ꝙ ista non est uera fe¬
¶Leta uero magnum boniᷤ
argumentum loquũtur qui
de huiuscemodi felicitate de¬
beant iudicare quam famu
lian sepe improbis cernant.

Expanded text:
idest iudicant bonis magnum argumentum, quid iudicare debeant de huiusmodi felicitate, quam saepe cernant famulari improbis. Habent enim probi ex hoc certissimum argumentum quod illa non est uera felaeta vero magnum bonis argumentum loquuntur, quid de huius modi felicitate debeant iudicare, quam famulari- lari saepe improbis cernant.
Abbreviated transcription (Latin):
Quãuis peni pulcra leoneᷤ
incła gestent manibusq
datas.
ãptent estas metuantq¬
tiucem.
Doliti uerbera ferre magis¬
Sĩ cruor horrida tinxerit ho¬
Nesides olum redemit aĩ.
Lremituq graui memi¬
nert sui.
arant nodis colla solutiᷤᷤ
Lnnus q lacer dẽte cruẽto
Domitor rapidas imbuit

Expanded text:
Quamvis Poeni pulchra leones Vincula gestent, manibusque datas Captent escas, metuantqtrucem, Soliti verbera ferre, magisSi cruor horrida tinxerit oResides olim redeunt animi, Fremituque gravi meminere sui, Laxant nodis colla solutis, Primusque lacer dente cruento Domitor rabidas imbuit
Abbreviated transcription (Latin):
procedens a deo tainquam prin¬
epetunt prop:ios queq reis
edditu q sũo singła gaudẽt
es manet ulli traditus ordo
isi ꝙ fini iũrait ortum
tabilem q sui fecerit orbẽ.

Expanded text:
procedens a Deo tamquam a suo prinepetunt proprios queque recursus Redituque suo singula gaudent. Nec manet ulli traditus ordo Nisi quod fini iunxerit ortum Stabilemque sui fecerit orbem.
Abbreviated transcription (Latin):
rt gratas umbras nemorum
sus est ꝙ aius que preter natu¬
men habita oportunitate redit
naturalem siluestralem.
Quecanit altis gartula ra¬
Ales cauee claudit᷑ autro
uic licet illita pocula mel
Targasq dapes dulci stu dio
udens hominum cura
ministret
Li tamen arcto saliens
tecto.
emorum gratas uiderit
bmbras
Oparsas pedibus proterit
estas.
luas tamen mesta reqͥrit
iluas duci uoce susurrat.¬
dicens nirga acta idest coacta
hominis incuruantis eam fles¬
uirgam si dertra cuiuans remi
dit ad naturalem rectitudinem.
alidus quondã iuribus
Donũ flectit uirga cacu¬
men.
Lanc si curuans dextera
remisit
Lecto spectat u̾tice celum.¬

Expanded text:
t gratas umbras nemorum,cula capta quae praeter natu tamen habita opportunitate redit ad siluestritatem. Quae canit altis garrula raAles, caveae clauditur antro: Huic licet illita pocula melle, Largasque dapes dulci studio Ludens hominum cura ministret, Si tamen, arcto saliens tecto, Nemorum gratas viderit umbras, Sparsas pedibus proterit escas, Silvas tantum moesta requirit, Silvas dulci voce susurrat.dam acta, idest coacta, hominis incuruantis eam, ipsa flecd si dextra curuans remisdit ad naturalem rectitudinem.alidis quondam uiribus onum flectit uirga cacumen; Hanc si curuans dextra remisit, Recto spectat uertice c
Abbreviated transcription (Latin):
uantas rerum flectat
Hatura potens quibus in¬
mensum.
Legibibus orbem prouida
seruet.
tr̃gatq ligans mirsolu
ngla nexu placet arguto
idibꝰ lẽtis ꝓmere cantu.

Expanded text:
uantas rerum flectat Natura potens, quibus inmensum Legibus orbem prouida seruet Stringatque ligans inresoluto Singula nexu, placet arguto Fidibus lentis promere cantu.
Abbreviated transcription (Latin):
ominus quantas dede¬
ut nunas
rbe flaminata patribusq
cesis.
ratre qui quondam ferus
interempto.
Catus effuso maduit cruore
õppus et iusu gelidum per-¬
errans.
ia nontureit lacrimis sed
esse.
ensor extincti potuit decori.
ic tamen sceptro populos
Ques uidet condens radios sb̃
undis.
Debus extremo ueniens ab
ortu.
s p̾mũt septẽ gelidi tͥones.
s notꝰ sicro molentus estu.
Torret ardetes recoqͣs arenaᷤ.
lla nõtandẽ ualuit pt̃as.
Terte praui rabiẽ neronis.¬
⁊c̃. plangit conuinctionem mag¬
ne potestatis cum magna mali¬

Expanded text:
ouimus quantas dederit ruinas Vrbe flammata patribusque caesis Fratre qui quondam ferus interempto Matris effuso maduit cruore Corpus et uisu gelidum pererrans Ora non tinxit lacrimis, sed esse Censor extincti potuit decoris. ic tamen sceptro populos quos uidet condens radios sub undas Phoebus, extremo ueniens ab ortu, quos premunt septem gelidi triones, quos Notus sicco uiolentus aestu torret ardentes recoquens harenas. Celsa num tandem ualuit potestas uertere praui rabiem Neronisc deplangit coniunctionem magnae potestatis cum magna mali
Abbreviated transcription (Latin):
tendum ꝙ quia arcturus dicit
quoddam signum iuxta polum
septemtrionalem quod̃uos le¬
gatum et plaustrum nocamus
et sic accipit gregorns libro mo¬

Expanded text:
tandum, quod Arcturus dicitur quoddam signum iuxta polum Septentrionalem quod nos uulgariter plaustrum nominamus, et sic accipit beatus Grego
Abbreviated transcription (Latin):
quiores mĩorẽ quia ambe circũuo¬
luuntur solum semel in die na¬
turali patet per diffinicionem ue¬
locitatis et tͥditatis qr stelle ꝓpĩqui¬
ores polotdius mouẽt et remocio¬
res uelocius illud autẽ mouetur

Expanded text:
nquiores minorem, quia ambo circumuoluuntur semel in die naturali, patet per definitionem uelocitatis et tarditatis, quod stellae propinquiores polo tardius mouentur et remotiores uelocius. Illud enim mouetur
Abbreviated transcription (Latin):
ferat᷑ aliena ẽ.s. ab illis qui se ẽẽ¬
nobiles gloriantur et hoc probat ponẽ¬
do diffinicionem nobilitatis .d. nãq
nobilitas uidetur esse quedam laus
quod sit predicacio .i. laus facit cla¬
ritudment ncc̃o est illt sint clart qui-
predicantur .i. laudantur hꝰ autem
sunt parentes et non tu quare si tu-¬
ex laude tua proueniat aliena clari¬
tudo non efficit te splendĩdum .i. glo¬
¶Iam uero ꝙͣ sit mane ꝙͣ fu tu¬
le nobilitatis nomen quis nõ
uideat que si ad claritatem ref¬
tur aliena est . Didetur namq
nobilitas esse quedam de meri-¬
tis ueniens laus parentum.
Q si clautudinem predicacõ fa¬
cit illi sint clari noc̃e est qui p̾di¬
cantur. Quaresplendidum te
si tuã non habes aliena claritu¬
do non efficit. H¬

Expanded text:
b illis qui se nobiles esse gloriantur. Quod probat per definitionem nobilitatis, dicens: namque nobilitas uidetur esse quaedam laus Quod si praedicatio, idest laus facit claritudinem: necesse est ut illi sint clari, qui praedicantur, idest laudantur: huiusmodi autem sunt parentes, non tu. Quare si ex laude tua proueniat, aliena claritudo non efficit te splendidum, idest gloIam uero quam sit inane, quam futtile nobilitatis nomen, quis non uideat? Quae si ad claritudinem refertur, aliena est; uidetur namque esse nobilitas quaedam de meritis ueniens laus parentum. Quodsi claritudinem praedicatio facit, illi sint clari necesse est qui praedicantur; quare splendidum te, si tuam non habes, aliena claritudo non efficit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Tu cuncta superno.
Dũcis ab exemplo pulciũ pul¬
cherrimus ipse.¬
ipse.
Mundum mente gerens sisiq
ymagine formans.N
Derfectaᷤᷤq iubẽs perfectum ab¬
soluere partes¬
Tu numeris elementa. Ostẽdit¬

Expanded text:
tu cuncta superno ducis ab exemplo, pulchrum pulcherrimus ipse mundum mente gerens similique in imagine formans; perfectasque iubens perfectum absoluere parteTu numeris elementa li
Abbreviated transcription (Latin):
Tu tu plicis mediam nature
cuncta mouentem.
Cõnnectens aĩam per conso¬
na membra resoluis.
Que cum secta duos motuz
glomerauit in orbes.
In semet reditura meat mẽ¬
temqz profundam.
ircuit et simili conuertit
ymagine celum.

Expanded text:
Tu triplicis mediam naturae cuncta mouentem Conectens animam per consona membra resoluis. Quae cum secta duos motum glomerauit in orbes, In semet reditura meat mentemque profundam Circuit et simili conuertit imagine caelum.
Abbreviated transcription (Latin):
Tu numeris elementa ligaꝰ
ut frigora flaminis.¬
nda conueniant liquidis
ne purior ignis.
uolet aut mersas deducãt
pondera terras.

Expanded text:
Tu numeris elementa ligas, ut frigora flammi- arida conveniant liquidis, ne purior ignis evolet aut mersas deducant pondera terras.
Abbreviated transcription (Latin):
Tu causis aĩas paribus uitas¬
qz minores.
Drouehis et leuibus sublimes
turribus aptans.
In celum terramqz seris quã
lege benigna.
te conuiersas reduci facis
igne reuerti.
Da pater angustam suam peti-

Expanded text:
Tu causis animas paribus uitas minores Prouehis et leuibus sublimes curribus aptans In caelum terramque seris quas lege benigna Ad te conuersas reduci facis igne reuerti. Da pater augustam menti
Abbreviated transcription (Latin):
sum dicit sic stipio ut auus hic
tuus ut ego qui te genui cole ius¬
ticiam et pietatem que cum sit ma¬
gna in parentibus et ꝓpinquis cũ ĩ
patria maxima est unica uia in

Expanded text:
t: «Sed sic, Scipio, ut auus hic tuus, ut ego qui te genui, iustitiam cole et pietatem quae, cum magna in parentibus et propinquis, tum in patria maxima est. Ea uita uia
Abbreviated transcription (Latin):
esse corporeum motum ĩportuno
fluctuans non nũꝙͣ quiscens ex
mordinata iactacõe redacto iordi¬
nem sciens ordinatorum formã
confusis mordinatisqz prestare ꝙ¬

Expanded text:
e corporeumque motu importuno fluctuans neque umquam quiescens ex inordinata iactatione redegit in ordinem sciens ordinatorum fortunam confusis inordinatisque praestare
Abbreviated transcription (Latin):
thimei optimus erat ab optĩo u̾o
inuidia longe relegata est ita di-
Quem non extreme pepuler̃t
fingere cause.
ateue fluitantis opus uer
inlita summi.
Lorma boni liuore carens
tu cuncta supemo.¬

Expanded text:
t. Optimus erat. Ab optimo porro inuidia longe relegata est. Itaque Quem non externae pepulerunt fingere causae Materiae fluitantis opus, uerum insita summi Forma boni liuore carens, tu cuncta supe
Abbreviated transcription (Latin):
in agentibus per naturam opor¬
tet ꝙ forma rei fiende p̾existat in
ert tanꝙͣ exemplar ad cuius muta¬
cõez facit domum in materia sic de
mundi et oĩm parciũ enis ad cuiꝰ
mutacionem produxit mundũ et¬

Expanded text:
in agentibus per naturam forma rei fiendae praeexistit in xemplar ad cuius imitationem faciat domum in materia. Cum igmundi et omnium partium eius, ad cuius imitationem produxit mundum e
Abbreviated transcription (Latin):
Eu q̃ miseros tramite de
bducit ignorancia.
Hon altis laqueos montibus
abditis.
tpisee ditetis dapes
Ne uobis capreas si libeat seq̃.
Trena captatiauada.t
põs quineciam fluctibus abdi¬
tos.
ouerunt recessus equoris
e gemmis niueis unda fe¬
racior. L¬
e q̃ uirentis purpir: ta.
Lec nõ q̃ tenero pisce uł echmnis
Aspens prestent littora Sꝰ¬
Sẽd quonã lateat quod cupiũt
bonum.
Descire ceci sustinent.
Et qd̃ stellifemim trans abut
polum.
¶ellure demersi petunt.¬

Expanded text:
uae miseros tramite deuios abducit ignorantia! non altis laqueos montibus abditis ut pisce ditetis dapes nec uobis capreas si libeat sequi Tyrrhena captatis uada; ipsos quin etiam fluctibus abditos norunt recessus aequoris, quae gemmis niueis unda feracior e rubentis purpurae nec non quae tenero pisce uel asperis praestent Sed quonam lateat, quod cupiunt bonum, Nescire caeci sustinent, Et, quod stelliferum trans abiit polum, Tellure demersi petunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cia ꝓpter quod subdit ita scilicet ut
hec temꝑalis ordinis explicacio. s.¬
que ad fatum ꝑtinet adunata ĩ
prospectu diuine mentis prouidẽ¬
cia sit eadem uero adunacio digesta
successionem important fatum
Piouidencia namq cum
pariter ꝙͣuis dunersa et infini¬
ta complectitur. Fatũ uero sĩ¬
gula digerit in motu locis
ac temporibus distributa. Ut
hec tẽporalis ordis explicacõ ĩ
diuine mentis adunata pro¬
spectu prouidencia sit. Eadẽ
uero adunacio digesta atq
explicata tp̃ib fatum uecetur.¬
¶ Que li cet diuersa. ostendit ꝙ licz¬
satam̃ unum pendet ex altero. Et¬
ꝙ fatum dependet ex prouidencia.¬

Expanded text:
is temporibus, ita scilicet ut haec temporalis explicatio quae ad fatum pertinet, adunata in prospectu diuinae mentis sit prouidentia: eadem uero adunatio digesta,successionem important, Prouidentia namque cuncta pariter quamuis diuersa quamuis infinita complectitur, fatum uero singula digerit in motum locis, formis ac temporibus distributa, ut haec temporalis ordinis explicatio in diuinae mentis adunata prospectum prouidentia sit, eadem uero adunatio digesta atque explicata temporibus fatum uocetur. Quae licet diuersa sint, alsa, tamen alterum pendet ex alte fatum dependet ex prouidentia
Abbreviated transcription (Latin):
¶Que diuersa esse liquebit fa
cile. si quis utriuisqz uim mẽte
conspererit. Nam prouidencia
est ip̃a diuina illa racio in sũ¬
mo omnium principe consti¬
tuta qua cuncta disponit. ffa¬
tum uero mherens rebus mo¬
bilibus est disposicio per quã
prouidencia queqz nectit ordi¬
nibus.¬
¶ Prouidencia namq declarat

Expanded text:
Quae diversa esse facile liquebit, si quis utriusque vim mente conspexerit; nam providentia. est ipsa illa divina ratio in summo omnium principe constituta. quae cuncta disponit. fatum vero bilibus dispositio per quam prouidentia suis quaeque nectit ordinibus. Prouidentia namque cunct
Abbreviated transcription (Latin):
exhausti satis eciam sit .i. ad quẽ
exhauriendam et soluendam
est quam petis declarare et una
dubitacione succisa .i. soluta ĩ¬
mĩabiles alie succrescant uelud

Expanded text:
exhausti satis sit ei ad quam exhauriendam et soluendam materia quam petis declarari, ut una dubitatione succisa, idest soluta, innumerabiles aliae succrescant, uelut
Abbreviated transcription (Latin):
plex rerum faciendarum ut est ĩ
intellectu diuino est prouidencia
fatum posset alicui uideri ꝙ fatũ
et prouidencia significarent eãdẽ
rem sub diuersis respectibus quod

Expanded text:
tio rerum faciendarum ut est in intellectu diuino dicitur prouidentia, fatum: posset alicui uideri quod fatum et prouidentia significarent eamdem rem sub diuersis rationibus. Id
Abbreviated transcription (Latin):
¶Q si te musici carminis
oblectamenta delectant hãc
paulisper oport diffas uolũ¬
tatem dum nexas sibi ordi¬
ne contexo raciones ut li¬
¶Tunc uelut ab alio incipit¬

Expanded text:
si te musici carminis oblectamenta, delectant, hanc oportet paulisper differas voluptatem, dum nexas sibi ordine contexo rationes. — Ut liTunc velut ab alio
Abbreviated transcription (Latin):
eum illa paulisper arui¬
ut una dubitacione succi-¬
sa ĩnumerabiles alie ue¬
lut ydre capita succrescãt.
Nec ullus fuerit modus
nisi quis eas uiuacissimo
serie de repentinis casibus.
de cognicione ac predestina¬
cione diuina. De arbitrii li¬
bertate querisolet. Que qnͣ¬
ti oneris sit ip̃e perpendis.
Sed quoniam hoc quoqz
te nosse quedam medicine
tue porcio est qͣͣ angusto
limite temporis septi tamẽ
aliquid de liber ate conabi¬
mur.
Quod si te musici. excusat se¬

Expanded text:
um illa paulisper arriut, una dubitatione succisa, innumerabiles aliae, velut hydrae capita, succrescant: nec ullus fuerit modus, nisi quis eas vivacissimo ate, de fati serie, de repentinis casibus, de cognitione, ac praedestinatione 10 divina, de arbitrii libertate quaeri solet: quae quanti oneris sint ipse perpendis. Sed quoniam haec quoque te nosse, quaedam medicinae tuae portio est, quanquam angusto limite temporis septi, tamen aliquid delibare conabimur. Quod si te musici ca
Abbreviated transcription (Latin):
ta est inꝙͣ. S cũtui mun̾¬
is sit latencium rerum
causas euoluere uelatasq
caligine explicare raciones.
Queso ut hinc decernas quo¬
niam hoc meaitaculum ma¬
xime perturbat edisseras.

Expanded text:
ta est, inquam; sed cum tui muneris sit latentium rerum causas euoluere uelatasque caligine explicare rationes, quaeso uti quae hinc decernas, quoniam hoc me miraculum maxime perturbat, edisseras.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Que licet diuersa sint alte¬
rum tamen pẽdet ex altero:
Ordo namqz fatalis ex proui¬
dencie simplicitate procedit.
Sicut enun artifex faciende ren
formai mente prospiciens
mouet operis effectum et qd̃
simpliciter presentarieq pros¬
pexer per temporales ordines
ducit. Ita prouidencia quidem
singulanter stabiliterq faciẽ¬
da disponit. Fato uero hec ip̃a q̃
disposuit multipliciter actẽ¬
poraliter administrat.¬
¶ Sine igitur famulantibus.

Expanded text:
Quae licet diuersa sint, alterum tamen pendet ex altero; ordo namque fatalis ex prouidentiae simplicitate procedit. Sicut enim artifex faciendae rei formam mente praecipiens mouet operis effectum et quod simpliciter praesentarieque prospexerat per temporales ordines ducit, ita deus prouidentia quidem singulariter stabiliterque facienda disponit, fato uero haec ipsa quae disposuit multipliciter ac temporaliter amministrat. Siue igitur famulantibus
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Tunc uelut ab alio orsa p̾n¬
cipio ita disseunt oĩm ge¬
neratio rerum cunctusq
mutabilium naturarum
progressus. et quidquid mo¬
ordinem formas ex diuine
mentis stabilitate sortitur:
he C in sue simplicitatiᷤ
arce composita multiplicẽ
rebus gerendis modum sta¬
tuit. Qui modus cũ in ipsa
diuine intelligẽtie puritate
conspicitur prouidencia no¬
minatur. Cũ uerd ad ea que
mouet atydisponit refertur.
fatum aueteribus appellatũ ẽ.
¶Que diuersa esse determinat na¬

Expanded text:
 Tunc uelut ab alio orsa principio ita disseruit: Omnium generatio rerum cunctusque mutabilium naturarum progressus et quicquid aordinem, formas ex diuinae mentis stabilitate sortitur. Haec in suae simplicitatis arce composita multiplicem rebus gerendis modum statuit. Qui modus cum in ipsa diuinae intellegentiae puritate conspicitur, prouidentia nominatur; cum uero ad ea quae mouet atque disponit refertur, fatum a ueteribus appellatum est. Quae diuersa esse facile
Abbreviated transcription (Latin):
te diuina ergo oportet ꝙ prouidẽ¬
uina ad fatum uero spectat ut
ca que fato subduntur distribuat
per tempora et loca ita ꝙ ordo fata¬
lis ꝙͣdam temporalem successionẽ¬

Expanded text:
te diuina: ergo oportet quod prouidenuina: ad fatum uero spectat ut ea quae fato subduntur distribuantur per tempora et loca, ita quod ordo fatalis quamdam successione
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sed o nephas illi uero de te
tanti criminis fidem capiũt
atq ħ ipõ iudemur affines
fuisse maleficio ꝙ tuis inibu¬
ti discipulis tius instituti mo¬
ribus sumus ita non est sat
nichil michi tuam profuisse
reuerenciam nisi ultro tu me¬
a pociꝰ offensione lacereris. x¬

Expanded text:
 Sed - O nefas! Illi uero de te tanti criminis fidem capiunt atque hoc ipso uidebimur affines fuisse maleficio quod tuis imbuti disciplinis, tuis instituti moribus sumus. Ita non est satis nihil mihi tuam profuisse reuerentiam nisi ultro tu mea potius offensione lacereris. A
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sed fas fuent nepharios
homines qͥ omnium bonorũ
tociusq senatus sanguinem
petunt. nos eciam quos pro¬
pugnare bonis senatui inde¬
rãt perditum ire uoluisse. sed
nuz idem de partibus quoq m̃¬
ebamur. meministi ut opinor
quoniam me dicturum quid
gebas. Meministi inquã uero¬
ne cum rex auidus exicii ꝯmu¬
nis maiestatis cumen in al¬
binum delatum ad cunctum
senatus ordinem transferre-
molirentur uniuersi innocen¬
ciam senatus cum quanta
rim. Scis me hec fecisse et u̾a
proferre et in nulla munqmͣ
mei laude iactasse. Minuit eĩ
quodã modo se probantis con¬
sciencie secretum quociens os¬
tentando quis factum recipit
fame precium s innocenciam
nostram quis euentus exce¬
pit uides pro uere uirtutis p̾¬
mus falsi sceleris penaᷤ sb̾imꝰ.¬
dixus et cuius uniquam faci¬
habuit iudicantes in seueritate
ut non aliquos uel .i. saltẽ ipse
error humani ingenii ꝙ cuca¬

Expanded text:
 Sed fas fuerit nefarios homines, qui bonorum omnium totiusque senatus sanguinem petunt, nos etiam, quos propugnare bonis senatuique uiderant, perditum ire uoluisse. Sed num idem de patribus quoque merebamur? Meministi, ut opinor, quoniam me dicturum quid gebas, meministi, inquam, Veronae cum rex auidus exitii communis maiestatis crimen in Albinum delatae ad cunctum senatus ordinem trmoliretur, universi innocentiam senatus quanta rim. Scis me haec et vera proferre, et in nulla unquam mei 5 laude jactasse. Minuit enim quodam modo se probantis conscientiae secretum, quoties ostentando quis factum, recipit famae pretium. Sed innocentiam nostram quis exceperit eventus, vides. Pro verae virtutis praemiis falsi sceleris poenas subimdest cuius unquam homihabuit iudices ita concordes in seueritate, ut non aliquis eorum uel ipse error humani ingenii, su
Abbreviated transcription (Latin):
supple phylosophia et deus qui
inseuiit te mentibus sapienci¬
me nullum studium detulisse
ad magistratum nisi cõmune¬
rum quasi diceret. nichil mouit
¶At qui tu banc setenciai
platonis ore sauxisti beatas
fore res publicas si eas uel stu¬
diosi sapiencie regerent uel ea¬
rum rectores studere sapienciq
contigisset. Tu eiustem uiri
ore hanc sapientibus capessẽ¬
de rei publice necessauain
causain esse monuisti ne mi
probis flagiciosisq ciubus ur¬
bium relicta gubernacula pestẽ
ponis ac perniciem inferrent.
hanc igitur auctoritatem secutꝰ
ꝙa te inter secreta occia didicera
transferre in actum publice ad¬
ministracionis optaui. tu et qͥ
te sapientum mentibus inseiu¬
it deus conscu estis nullum me-
ad magistratum iusi cõmune
bonorum omnium studium
detulisse.

Expanded text:
u philosophia et Deus qui inseruit, idest fudit te mentibus sapient nullum studium me detulisse ad magistratum nisi communrum: quasi diceret: nihil mouit Atqui tu hanc sententiam Platonis ore sanxisti beatas fore res publicas si eas uel studiosi sapientiae regerent uel earum rectores studere sapientiae contigisset. Tu eiusdem uiri ore hanc sapientibus capessendae rei publicae necessariam causam probis flagitiosisque civibus urbium relicta gubernacula, pestem bonis ac perniciem inferrent. Hanc igitur auctoritatem secutus, quod a te inter secreta otia didiceram, transferre in actum publicae administrationis optavi. Tu mihi, et qui te sapientium mentibus inseruit Deus, conscii, nullum me 10 ad magistratum, nisi commune bonorum omnium studium detulisse.
Abbreviated transcription (Latin):
uid autem de corporis uo¬
luptatibus loquar. Quarũ
appetencia quidem plena est anxie¬
tate sacietas uero penitencie. Quã¬
tos ille morbos ꝙͣ intollerabiles
dolores quasi quẽdam frctum ne¬
quicie fruencium solent referre cor¬
poribus. Quorum motus quid ha¬
beat iocunditatis ignoro. Tristeᷤ ue¬
ro ẽẽ uoluptatum exitus quisquis
reminisci libidinum suarum uo¬
let intelliget.¬

Expanded text:
uid autem de corporis uoluptatibus loquar, quarum appetentia quidem plena est anxietatis, satietas uero poenitentiae? Quantos illae morbos, quam intolerabiles dolores quasi quendam fructum nequitiae fruentium solent referre corporibus! Quarum motus quid habeat iucunditatis, ignoro. Tristes uero esse uoluptatum exitus, quisquis reminisci libidinum suarum uolet, intelleget.
Abbreviated transcription (Latin):
bellum continuo geret et certẽt
scilicet mundanam ꝙͣ minc socia
fide idest concordifedere incitant
pulcus montibus idest faciunt
ordinate manere. Quod cum di¬

Expanded text:
illud continuo geret bellum, et scilicet mundanam quam nunc socia fide, idest concordi foedere incitant pulchris motibus, idest faciunt ordinate mouere. Nota,
Abbreviated transcription (Latin):
sancto federe scilicet amicicie. Et
hie scilicet amor nectit sacium .i.
sacraiñtum coniugu castis amori¬
bus scilicet uiri et uxoris. et hie¬
.s. amor dictat iura sua . s.impo¬
nit leges amicicie fidis sodalibus
et quia hoc totum prouenit ab
amore diuino tainquam a suo
principio ideo subiungit. O felir
genus hominum .s. dico esse si a¬

Expanded text:
foedere, scilicet amicitiae: et hic amor nectit sacrum, idest sacramentum coniugii castis amoribus uiri et uxoris: et hic amor dictat iura sua, idest imponit legem amicitiae fidis sodalibus. Et quia ista proueniunt ab amore diuino tamquam a suo principio, ideo subiungit: o felix genus hominum supple, dico, si a
Abbreviated transcription (Latin):
nitate ułtus et oriᷤ
grauitate semata
leniter suauiterqz
cecinisset. Tum ego non duz
penitus insiti meroris oblitꝰ
intencionem dicere adhuc a¬
liquid parantis abiupi¬

Expanded text:
nitate vultus, et oris gravitate servata, leniter suaviterque cecinisset, tum ego, nondum penitus insiti moeroris oblitus, intentionem dicere adhuc aliquid parantis abrupi
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Et o inquam ueri puia
luis que usq adhuc tua fu¬
dit oratio cum sui speculacõe
duuna cum tius or̃onibus
inuicta patuerunt. Eaq m
et si ob murie dolorem niꝑ
oblita sunt. Non tamem an¬
te hac prorsus ignorata dixi¬
sti.
S ea ip̃a estuel introducit¬

Expanded text:
 Et: O, inquam, ueri praeuia luminis quae usque adhuc tua fudit oratio, cum sui speculatione diuina tum tuis rationibus inuicta patuerunt, eaque mihi etsi ob iniuriae dolorem nuper oblita non tamen antehac prorsus ignorata dixisti. Sed ea ipsa est uel maxi
Abbreviated transcription (Latin):
gue sciens cum aures eorũ
sanus iste tetigit .s. quo profer¬
tur deus mouet ad cogitandũ
excellentissimam quamdã ĩmor¬
quo nichil sit melius illa cone

Expanded text:
guae scientes, cum aures eorum sonus tetigerit quo profertur deus, moventur ad cogitandum excellentissimam quamdam immorquo nihil sit melius. Ita ve
Abbreviated transcription (Latin):
¶S quin existat sitqz hoc
negari nequit. Omne enĩ qd̃
imperfectum esse dicitur illud
dimunicione perfecti imperfe¬
ctum ẽẽ perhibetur. Quo fit ut
si in quolibet genere imperfes¬
tum qui d esse iudeatur ĩ eo ꝑ¬
fectum quoq aliquid esse ncc̃e
sit. Etenĩ perfectione sublata
unde illud quod imperfectum
per hibetur extiterit ne fingi
quidem potest. Neqz enĩ a di¬
munitis consũmatisqz na¬
tura rerum cepit exordium.s
ab integris absolutisq proce¬
dẽs iuh : extrema atqz effe ta di¬
labitur. Q si uti paulo ante
monstraiumus est quedã bo¬
ni fragilis imperfecta felicitaᷤᷤ
esse aliquam solidam perfectã¬
q non potest dubitari. firmis¬
sume in quam uerissĩe q cõclu¬
sum est.

Expanded text:
Sed quin existat, sitque hoc negari nequit. Omne enim quod imperfectum esse dicitur, id imminutione perfecti imperfectum esse perhibetur. Quo fit, ut si in quolibet genere imperfectum quid 10 esse videatur, in eo perfectum quoque aliquod esse, necesse sit. Etenim perfectione sublata, unde illud, quod imperperhibetur exstiterit ne fingi quidem potest. Neque enim ab deminutis inconsummatisque natura rerum cepit exordium, sed ab integris absolutisque procedens in haec extrema atque effeta dilabitur. Quodsi, uti paulo ante monstrauimus, est quaedam boni fragilis imperfecta felicitas, esse aliquam solidam perfectamque non potest dubitari. – Firmissime, inquam, uerissimeque conclusum est.
Abbreviated transcription (Latin):
¶In quo illud primum arbi¬
tror inquirendum. An aliqd̃
hunismodi bonum quale
paulo ante diffiusti in reruz.
natura possit existere. Ne nos p᷑
ter subiecte rei ueritatem cassa-
cogitacõis ymago decipiat.E¬

Expanded text:
In quo illud primum arbitror inquirendum an aliquod hujusmodi bonum, quale paulo ante definisti, in 5 rerum datura possit existere, ne nos praeter rei subjectae veritatem cassa cogitationis imago decipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
sueuerunt nobis lucere. et illu¬
minare terramidesinut hoc fa¬
cere per inter posicionem nubi¬
intellectus et ratio quelucent¬
honuni et illuminant eum in
cognicione ueritatis impediun¬
tur caligine perturbationum-¬

Expanded text:
sueta nobis lucere et terram illuminare, cessant hoc facere propter interpositionem nubiintellectus et ratio quae lucent et illuminant hominem in cognitione ueritatis, impediuntur caligine perturbationum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Secundum exemplum pu¬
da manet clara ad modum iutri
tat uisui. sic ꝙͣ dui anuus hois¬
racionis. Sed si moueatur aliqͣ
ralium statin obsistit rationi

Expanded text:
 secundi exempli is manente clara ad modum uitri,tat uisui, sic animus horationis; sed si moueatur et ralium, statim obsistit
Abbreviated transcription (Latin):
ubibuᷤ atus
¶ondita nullum
undere possunt.
ydera lumen
i mare uoluens
urbidus auster
isceat estum
arqz serenis
nda diebus
ox resoluto
ordida ceno
Lisibus obstat

Expanded text:
ubibus atris Condita nullum Fundere possunt Sidera lumen. 89 Si mare volvens Turbidus auster Misceat aestum, que serenis Unda diebus, Mox resoluto Sordida coeno Visibus obstat.
Abbreviated transcription (Latin):
luna recipit lumen suũ a sole un
de si corpus opacum interponi¬
tur impediens ne lumen solis
ueniat ad lunam in toto uel nece¬
in parte noc̃e ẽ lumẽ lũe defic̾e̾ ĩ toto

Expanded text:
luna recipit lumen suum a sole; si ergo corpus opacum interponitur impediens ne lumen solis perueniat ad lunam, uel in toto uel in parte, necesse est lumen lunae deficere, uel in toto
Abbreviated transcription (French):
¶uncta q rara prouehit e¬
tupetqz subitis mobile
nulgus.
Cedat iusticie nibilus er¬
ror
Cessent profecto miraui¬
der

Expanded text:
quae rara prouehit aetupetque subitis mobile uulgus, Cedat inscitiae nubilus error, Cessent profecto mira uider
Abbreviated transcription (Latin):
emo miratur flamina
chori
situs fremẽti tundẽ fluctu
ec muus duram frigore¬
molem
Leruẽti phebi soluier estu-
Dic enĩ cãs cem̾e prõptũ ẽ
llic latentes pectora cur¬
bant.

Expanded text:
emo miratur flamina. Cori litus frementi tundere fluctu nec nivis duram frigormolem fervente Phoebi solvier aestu. Hic enim causas cernere promptum est, illic latentes pectora turbant,
Abbreviated transcription (Latin):
dere lictus frementi fluctu .s. ma
frgore duram .i. ⁊gelantem sol¬
uer .i. solui et est hic paragoge
idest addicio sillabe ad finem di¬
ctionis ꝓpter neccessitatem me¬

Expanded text:
tere, littus frementi fluctu, scilicfrigore duram, idest congelatam, soluier, idest solui, et hic est paragoge, idest additio syllabae ad finem dictionis propter necessitatem me
Abbreviated transcription (Latin):
Dalleant plene cornua lũe
nfecta metis noctis opace
ueqz fulgenti texerat ore
onfusa phebe detegat astͣ
¶õmouet gentes publicꝰ
eror.
¶axatq crebris pulsibꝰ era.

Expanded text:
Palleant plenae cornua lunae Infecta metis noctis opacae Quaeque fulgenti texerat ore Confusa Phoebe detegat astra, Commouet gentes publicus error Lassantque crebris pulsibus aera.
Abbreviated transcription (Latin):
nꝙͣ admirantur¬
tacionem unde uolentes auxili¬
ari lune et impedire ne audiat
incantacionem concucinũt que¬
cumq uasa erea et alia sonoratẽ¬
pore eclypsis de hoc mẽmit ouidiuᷤ¬

Expanded text:
 admirantutationem: et uolentes auxiliari lunae et impedire ne audiat incantationem, concutiant omnia uasa aerea et sonora tempore eclypsis: unde dicit i
Abbreviated transcription (Latin):
fecto est finis rerum quod deside¬
ratur ab oibus quod qr bonũ
esse colligunus ut patet ex dif¬
finicione boni addita oportet
fateamur bonum esse finem
¶ Et illa nimium inquit o
alumpne lector ip̃am enim
mediam ueritatis notam ĩ¬
mente fixisti. S in hoc patu¬
it tibi quod ignorare te pau-¬
lo ante dicebas. Quid in qmͣ.

Expanded text:
finis omnium rerum quod desideratur ab omnibus: quod quia bonum esse collegimus, ut patet ex definitione boni, oportet ut fateamur bonum esse finem  Et illa, Nimium, inquit, o alumne, laetor: ipsam enim mediae veritatis notam mente fixisti: sed in hoc patuit tibi, quod ignorare te paulo ante dicebas. Quid? inquam. 240
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti medulla in interiore recũ¬
ditur sede semper extra uero qua¬
dam ligni firmitate tuetur. et hoc
li paciens .i. potens sustinere ma
intemꝑiem celi .i. aeris. quar¬
to ponit quartum signum qd̃
ordinatur ad conseruacionem
non potest permanere in seipõ
unde dicit iam uero quanta est
diligencia nature ut cuncta pro¬
pagentur seĩe multiplicato. tu¬
supple considera que oĩa. s. scienci¬
ueluti quasdam machinas ma¬

Expanded text:
sicuti medulla est, interiore semper sede reconditur, extra vero quadam ligni firmitate tegitur: ultimus li patienintemperiem caeli, idest aeris. Tunc ponit aliud signum quod ordinatur ad conseruationem non possit manere idem numero. Et dicit: iam uero quanta est diligentia naturae ut cuncta propagentur semine multiplicato, supple, considera. Quae omnitamquam quasdam machinas
Abbreviated transcription (Latin):
festinet sponte ad interitum ns¬
enĩ non sunt operaciones ita ma¬
nifeste subseriuentes appetitui
naturali manendi sicut in aĩa¬
libus que mouentur ad percipi¬

Expanded text:
nteritum us non sunt operationes, ita manifeste subseruientes appetitui naturali permanendi, sicut in animalibus quae mouentur ad percipi
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Nec mirum inquit si quid
ordinis ignorata racione tem¬
auum confusumqz credatur
S tu ꝙͣuis causam tante dis¬
posicionis ignores tñ quoniã
rat recte fieri cuncta ne dubi-¬
tes.

Expanded text:
 Nec mirum, inquit, si quid ordinis ignorata ratione temerarium confusumque credatur. Sed tu quamuis causam tantae dispositionis ignores, tamen quoniam rat, recte fieri cuncta ne dubites.
Abbreviated transcription (Latin):
uel felicitas uel mise¬
ria in ipĩs proborum atq
improboꝵ meritis constitu¬
ta. Sed in hac ip̃a fortuna
populari non nichil boni
mali ue messe perpendo. Ne¬
q enun sapientum quisꝙͣ
exul mops ignoĩosus qz esse
malit pocus ꝙͣ pollens opi¬
bus honore reuerendus potẽ¬
cia ualidus in sua permañs
urbe florẽ: Sic enĩ clarnis te¬
stanciusqz sapiencie tracta¬
tur officium cum incontin¬
gentes populos regentium
quodam modo beatitudo trãs¬
funditur cum presertun car¬
cer lex. ceteraq legalium tor¬
menta penarum ꝑinciosis
pocius auibus propter quo ᷤᷤ
eciam constituta sunt debeã¬
tur. Cur hec igitur uersa ui¬
ce mutentur scelerumq
supplicia bones p̾mant.
premia uirtutum mali ra¬
piant uehementer admiror
Queqz tam iiuste confusi¬
oiis racio uideatur ex te sci¬
re desidero. Minus enĩ mira¬
rer si misteri omnia fortui¬
tis casibus crederem. Nunc me¬
um stuporem deus rectoͥ exag¬
gerat. Qui cum sepe bonis io¬

Expanded text:
vel felicitas, vel miseria in ipsis proborum atque improborum meritis constituta. Sed in hac ipsa fortuna populari, non nihil boni, malive inesse perpendo. Neque enim sapientum quisquam exsul, inops, ignominiosusque 5 esse malit potius, quam pollens opibus, honore reverendus, potentia ualidus, in sua permanens urbe florere. Sic enim clarius testatiusque sapientiae tractatur officium, cum in contingentes populos i egentium quodam modo beatitudo transfunditur, cum praesertim carcer, nex 1 ceteraque legalium tormenta poenarum perniciosis potius ciuibus propter quos etiam constituta sunt debeantur. Cur haec igitur uersa uice mutentur scelerumque supplicia bonos premant, praemia uir- tutum mali rapiant, uehementer admiror, quaeque tu in iniustae confusionis ratio uideatur ex te scire desidero. M in us etenim mirarer, si misceri omnia fortuitis casibus crederem. Nunc stuporem meum deus rector exaggerat. Qui cum saepe bonis iu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Q si natura puicra sunt ꝙͥ
id tua refert. Nam hec per se a
tuis quo q opibus sequestra¬
ta placuissent. neqz enu id¬
curo sunt preciosa ꝙ in tuas
uenere diuicias sed quoniai
preciosa uidebantur tuis ea
diuicus adnumerare malui¬

Expanded text:
 si natura pulchra sunt, quid id tua refert? Nam haec per se a tuis quoque opibus sequestrata placuissent. Neque enim idcirco sunt pretiosa quod in tuas uenere diuitias, sed quoniam pretiosa uidebantur, tuis ea diuitiis adnumerare mal
Abbreviated transcription (Latin):
Ed quoniam rationũ
inte iam meaium fo¬
menta descendunt paulo ua¬
lidioribus nunc utendum
puto age enim si iam cadu¬
ca et momentanea fortune
dona non essent quid in eis ẽ
quod aut uestium iniquaz
fieri queat. aut aut non ꝑspoc¬
tum consideratumq uilescat.¬

Expanded text:
ed quoniam rationum iam in te mearum fomenta descendunt, paulo ualidioribus utendum puto. Age enim si iam caduca et momentaria fortunae dona non essent, quid in eis est quod aut uestrum umquam fieri queat aut non perspectum consideratumque uilescat