comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
IITINI pacati drepanipinto¬
CUS DICTUS THEODOSIO SECUNDO¬
I QUIS UUQUAM EUITIME¬
uerator auguste qui te presente dic¬
rus ire trepidauerit eum prfect
me esse & ipse sentio & his qui con¬
silium tuum participant. uidei pesse
uideo Nam cum te semꝑ ultra omaes
retro principes laudari oportuerit
nunc porro ultra ꝗ alias predicatus es in ea uuleno¬
ueniat dicendo celitrari miis & lu ertaton arma¬
tus asseriusti & auxisti digniratem Quo tandem malo
consequi maiestatem utrĩusq irestnum orcuibne ne
potero. hoc prȩcipue in tenfore qo ien mutuo amlo
creuisti: ut nee tu fuerie adhue maioe nee illa felici¬
or. huc accedit auditor senatio cu cui diffices
pro amore quo preditus est dete satffiecincut dis¬
cilius pro ingenita at hereditaria orandi faciut.
non esse fastidio ri dem hune & incultum trens ltam
sermonis horrore Sp̃sertim cum absi de susteq: iac¬
tantie possit iuderi has estentate fauendiom. quam de

Expanded text:
PACATI DREPANII PANEGYRICVS DICTVS THEODOSIO i quis umquam fuit, imperator Auguste, qui te praesente dicturus iure trepidaverit, eum profecto me esse et ipse sentio et his qui consilium tuum participant videri posse video. Nam cum te semper ultra omnes retro principes laudari oportuerit, nunc porro ultra quam alias praedicatus es in ea urbe conveniat dicendo celebrari, cuius et libertatem armatus adseruisti et auxisti dignitatem togatus, quo tandem modo consequi maiestatem utriusque vestrum oratione mea potero hoc praecipue in tempore, quo ita mutuo ambo crevistis, ut nec tu fueris adhuc maior nec illa felicior? Huc accedit auditor senatus, cui cum difficile sit pro amore quo in te praeditus est de te satis fieri, tum difficilius pro ingenita atque hereditaria orandi facultate non esse fastidio rudem hunc et incultum Transalpini sermonis horrorem, praesertim cum absurdae sinistraeque iactantiae possit videri his ostentare facundiam, quam de
Abbreviated transcription (Latin):
successibus lȩtor omniumq honorem promeo duco
et si forte hodis infra expectationem mei dixero
in illis me confido placiusse. Si tamen hoc quoq mi¬
hi tuum numen indulserit: ut exhac oratione non
eloquentiȩ quod minimum est sed quantulecunq prii¬
dentię d deuotȩ tibi mentis testimontum referam
Cȩdant priuatorum studioꝵ ignobiles curȩ perpe¬
tua mihi erit materia dicendi qui me probauerit
imperater.

Expanded text:
successibus laetor omniumque honorem pro meo duco successibus laetor omniumque honorem pro meo duco et, si forte hodie infra exspectationem mei dixero, in illis me confido placuisse. Si tamen hoc quoque mihi tuum numen indulserit, ut ex hac oratione non eloquentiae, quod nimium est, sed quantulaecumque prudentiae et devotae tibi mentis testimonium referam, cedant privatorum studiorum ignobiles curae; perpetua mihi erit materia dicendi, qui me probaverit, imperator.
Abbreviated transcription (Latin):
circa tua constantine uestigia urbes & templa con¬
surgunt. Ideoq hoc uotis meis sufficit ut patriam
meam uideas ducente pietate. quia statim erit re¬
stituta si uideris. Sed enim ista foelicitas uiderit an
adhuc meȩ debeatur ȩtati. Interim quoniam ad
summam uotorum meorum tua dignatione ꝑuẽi
ut banc qu alemcuq uocem diuersie ocii & palati
officiis exercitam intuis auribus conseorarem: ma¬¬
ximas nimim tuo gratias ago:ħbiq quod superest
conimendo liberos meos prȩcipueq illum iam summa
fisci patrocinia tractantem. Inquem me totum trãs¬
tulit pietas: cuius foclix seruitus si quando respexe¬
ris maxime tuȩ conueniet etati. Cȩterum quod de
omnibus liberis dixi. lata est Imperator ambino. Pre¬
ter illos quinq quos genui etiam illos quasi meos nu.¬
mero quos prouexi ad cutelam fori ad officia palatii.
Multi quippe ex merouino ignobiles fluunt multi
sectatores mei prouincias tuas administrant. Quori

Expanded text:
circa tua, Constantine, vestigia urbes et templa concirca tua, Constantine, vestigia urbes et templa consurgunt. Ideoque hoc votis meis sufficit ut patriam meam videas ducente pietate, quia statim erit restituta si videris. Sed enim ista felicitas viderit an adhuc meae debeatur aetati. Interim quoniam ad summam votorum meorum tua dignatione perveni, ut hanc meam qualemcumque vocem diversis fori et palatii officiis exercitam in tuis auribus consecrarem, maximas numini tuo gratias ago tibique, quod superest, commendo liberos meos praecipueque illum iam summa fisci patrocinia tractantem, in quem me totum transtulit pietas, cuius felix servitus, si quando respexeris, maxime tuae conveniet aetati. Ceterum quod de omnibus liberis dixi, lata est, imperator, ambitio; praeter illos enim quinque quos genui, etiam illos quasi meos numero quos provexi ad tutelam fori, ad officia palatii. Multi quippe ex me rivi non ignobiles fluunt, multi sectatores mei etiam provincias tuas administrant. Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
Dabis & illic munera constitues prunlegia ipsam
deniq patriam meam ipsius loci ueneratione resti¬
tues: cnins cinitatis antiqua nobilitas & quondam
fraterno populi ro nomine gloriata opem tuȩ maie¬
stans expectat. ut illic quoq loca & templa pulcer¬
rima tua liberalitate roparentur. Situt hic uideo
hanc fortunatissimam ciuitatem: cnius natals dies
tua pieeate celebratur. Ita cundis moenibus resur¬
gentem: ut se quodam modo gaudeat olim corruisse
Anctior tuis facta beneficis. Uideo circum maxi¬
mum ȩmulum credo romano. Uideo bafilicas & fo¬
rum opera regia: sedemꝙ iustitiȩ intantam altitu¬
dinem suscitari ut se sileribus & cęlo digna ħ in¬
cina promittant. quȩ certe omnia sunt presentia mu
nera. Quȩcunque enim loca frequentissime tuum
numen illustrant: inhis omma & hominibus & me¬
nibus & muneribus augentur nec magis loui iu.¬
noni recubantibus nonos flores terra submisit ꝗ̃

Expanded text:
Dabis et illic munera, constitues privilegia, ipsam Dabis et illic munera, constitues privilegia, ipsam denique patriam meam ipsius loci veneratione restitues. Cuius civitatis antiqua nobilitas et quondam fraterno populi Romani nomine gloriata opem tuae maiestatis exspectat, ut illic quoque loca publica et templa pulcherrima tua liberalitate reparentur, sicut hic video hanc fortunatissimam civitatem, cuius natalis dies tua pietate celebratur, ita cunctis moenibus resurgentem ut se quodammodo gaudeat olim corruisse, auctior tuis facta beneficiis. Video Circum maximum aemulum, credo, Romano, video basilicas et forum, opera regia, sedemque iustitiae in tantam altitudinem suscitari ut se sideribus et caelo digna et vicina promittant. Quae certe omnia sunt praesentiae tuae munera. Quaecumque enim loca frequentissime tuum numen inlustrat, in his omnia et hominibus et moenibus et muneribus augentur; nec magis Iovi Iunonique recubantibus novos flores terra submisit quam
Abbreviated transcription (Latin):
cui totius mundi regna deberi uatum carmina diuina
cecinerunt. Quod ego nunc demum arbitror contigisse
cum tu sis ut ille iuuenis & lȩtus & salutiser & pulcher¬
rimus imperator. Merito igitur augustissima illa delu¬
bra tantis denariis honestasti.ut iam uetera non quȩ¬
rant iam omnia te uocare ad se templa indeantur. prȩ¬
cipueq apollo noster. cuius feruentibus aquis perurria
puniuntur: quȩ te maxime oportet odisse. dii immor¬
tales quando illum dabitis diem: quo presentissimus
hic deus omni pace composita illos quoq apollinis lucos
& sacras ȩdes & anbela fontium ora circueat. quoꝵ
scaturigines leni tempore nebulosȩ arridere Constan¬
tine oculis tiuis & osculis sese inserore uelle uidoantur.
Niraberis profecto illam quoq numinis tui sedem
& calentes aquas sine ullo solis ardentis indicio qua¬
rum nulla tristitia est saporis aut habitus sed talis
haustn & odore sinceritas qualis fontium frigidoꝵ

Expanded text:
cui totius mundi regna deberi vatum carmina divina cui totius mundi regna deberi vatum carmina divina cecinerunt. Quod ego nunc demum arbitror contigisse, cum tu sis, ut ille, iuvenis et laetus et salutifer et pulcherrimus, imperator. Merito igitur augustissima illa delubra tantis donariis honestasti, ut iam vetera non quaerant. Iam omnia te vocare ad se templa videantur praecipueque Apollo noster, cuius ferventibus aquis periuria puniuntur, quae te maxime oportet odisse. Di immortales, quando illum dabitis diem, quo praesentissimus hic deus omni pace composita illos quoque Apollinis lucos et sacras aedes et anhela fontium ora circumeat? Quorum scaturigines leni tepore nebulosae adridere, Constantine, oculis tuis et osculis sese inserere velle videantur. Miraberis profecto illam quoque numinis tui sedem et calentes aquas sine ullo soli ardentis indicio, quarum nulla tristitia est saporis aut halitus, sed talis haustu et odore sinceritas qualis fontium frigidorum.
Abbreviated transcription (Latin):
barbacorum ꝑfidia iactauerat scilicet dum sibi illa pro¬
ponunt/ quando ꝑueniet qui iuncet quando fessum
reducet exercitum cum repente andito reditu tuo
uelut attoniti conciderunt ne tuum prorep. uotũ
amplius ꝗ̃ unius noctis cur tetigisset. Postridie enun
ꝗͣ accepto illo nuntio geminatum itineris laborem su¬¬
sceperas. ommnes fluctus resedisse omnem quam reli-¬
queras tranquillitatem redisse didicisti. Ipsa hoc sic
ornante fortuna ut te tibi rerum tuarum foelicitas ad¬
moncret diis immortalibus ferre quȩ uoueras. ubi de¬
flexisses ad templum toto orbe pulcherrimum: imm̃o ad
presentem ut uidisti dcum. Uidisti enim credo constanti¬
ne apollinem tuum comitante uictoria coronas tibi lau.¬
reas offerentem quȩ tricenorum singulȩ ferunt emen
annorum. hic est enim bianarum numerus etatum
quȩ tibi utiq debentur ultxa piliam senestutem. Et ĩmo
quid dico credo idisti: teq in illius specie recooniusti:

Expanded text:
barbarorum perfidia iactaverat, scilicet dum sibi illa probarbarorum perfidia iactaverat, scilicet dum sibi illa proponunt: quando perveniet? quando vincet? quando fessum reducet exercitum? cum repente audito reditu tuo velut attoniti conciderunt, ne tuum pro re publica votum amplius quam unius noctis cura tetigisset. Postridie enim quam accepto illo nuntio geminatum itineris laborem susceperas, omnes fluctus resedisse, omnem quam reliqueras tranquillitatem redisse didicisti, ipsa hoc sic ordinante Fortuna ut te ibi rerum tuarum felicitas admoneret dis immortalibus ferre quae voveras, ubi deflexisses ad templum toto orbe pulcherrimum, immo ad praesentem, ut vidisti, deum. Vidisti enim, credo, Constantine, Apollinem tuum comitante Victoria coronas tibi laureas offerentem, quae tricenum singulae ferunt omen annorum. Hic est enim humanarum numerus aetatum quae tibi utique debentur ultra Pyliam senectutem. Et immo quid dico «credo»? Vidisti teque in illius specie recognovisti,
Abbreviated transcription (Latin):
optimi imperatoris solicitudine caueris: ut inductiin
fraudem milites paenitendi tempus acciperent atq
ultro ueniam precarentur. Hos tamen qui mitissimos
tuos sensus intuemur nibil est enim tam perspicuum ꝗͣ
inpectore tuobonitas. illi te intelligimus pepercisse
quem si prima copia babuisset irruptio eripere fere ne¬
mo potiusset. Ita quod ad pietatem tuam pertinet impe¬
rator & illum & omnes quos receperat reseruasti. Sibi
impuat quisquis uti noluit beneficio tuo nec se dignũ
uita iudicauit. cum ꝑ te liceret ut uiueret. In quoł suf¬
ficit conscientiȩ tuȩ etiam non merentibus peperasti.
Sed ignoste dicto. non omnia potes. dii te uindicant &
inuitum. Quod quidem nobis semper optandum est : ut
prosperos habeas etiam ultra tua uota successus: qui om¬
nem spem in gremio maiestatis tuȩ ponimus: & tuam
ubiq presentiam quasi dari possit expetimus. Ecte eim
dum alimite paulisper abscesseras quibus se terroribus

Expanded text:
optimi imperatoris sollicitudine caveris ut inducti in optimi imperatoris sollicitudine caveris ut inducti in fraudem milites paenitendi tempus acciperent atque ultro veniam precarentur, nos tamen qui mitissimos tuos sensus intuemur nihil est enim tam perspicuum quam in pectore tuo bonitas illi te intellegimus pepercisse, quem, si prima copiam habuisset inruptio, eripere ferro nemo potuisset. Ita quod ad pietatem tuam pertinet, imperator, et illum et omnes quos receperat reservasti. Sibi imputet quisquis uti noluit beneficio tuo nec se dignum vita iudicavit, cum per te liceret ut viveret; tu, quod sufficit conscientiae tuae, etiam non merentibus pepercisti. Sed ignosce dicto non omnia potes: di te vindicant et invitum. Quod quidem nobis semper optandum est ut prosperos habeas etiam ultra tua vota successus, qui omnem spem in gremio maiestatis tuae ponimus et tuam ubique praesentiam, quasi dari possit, expetimus. Ecce enim, dum a limite paulisper abscesseras, quibus se terroribus
Abbreviated transcription (Latin):
hil eiusdem massiliȩ alticudo muroꝵ nihil creber¬
rimȩ turres nihil loci natura remorata est. quomi¬
nus & portum caperes & urbem continuosi uelis.
Quippe tanta fiducia murum omnem milites in¬
uaserant: ut staam sine dubio ascensuri fuissent nisi
in parandis quas admouerant scalis coniecturam dełoꝵ
sublimitas fefellisset. Sic quoq multi scalarum breui¬
tate decepti quod superent ascensui extentis corpo.¬
ribus ȩquabant & succedentium humeris subleuati.
lam interualla pinnarum uncis manibus inuaserãt.
Adeo nibil periculi inuindictȩ executione metuebãt:
ut sibi non murum scandere sed ex equo congredi ui-¬
derentur. Sed o singularem tuam Constantine pieta-¬
tem & suasemper officia etiam inter arma seruan
tem receptui dedisti & uictoriam distulisti: ut omnib
tibi liceret ignoscere. nequid atrocius faceret miles
iratus. ꝗ̃ clementiȩ tuȩ natura pateretur. Inquo licet

Expanded text:
hil ejusdem Massiliae altitudo murorum, nihil creberhil ejusdem Massiliae altitudo murorum, nihil creberrimae turres, nihil loci natura remorata est, quominus et portum caperes, et urbem continuo, si velles. Quippe tanta fiducia murum omnem milites invaserant, ut statim sine dubio ascensuri fuissent, nisi in parandis quas admoverant scalis, conjecturam oculorum sublimitas fefellisset. Sed sic quoque multi, scalarum brevitate decepti, quod supererat ascensui extentis corporibus aequabant, et succedentium humeris sublevati jam intervalla pinnarum uncis manibus invaserant: adeo nihil periculi in vindictae executione metuebant, ut sibi non murum scandere, sed ex aequo congredi viderentur. XX. Sed, o singularem tuam, Constantine, pietatem, et sua semper officia etiam inter arma servantem! signum receptui dedisti, et victoriam distulisti, ut omnibus tibi liceret ignosciratus quam clementiae tuae natura pateretur. In quo licet
Abbreviated transcription (Latin):
sibi crederent ꝑuenire. Massilia enim ut audioin
profundum mare prominens & munitissimo accincta
portu inquem angusto adita meridianus refluit
suis solis mille quingentis passibus terrȩ cohȩret
qua firmissimus & curribus frequens murus opponit.
Quippe olim grȩcos italosq illuc conuenas cum artib
ingenioq pollerent: etiam ipse docuit locus: omnia
que bello usui forent largius in eam partem quȩ adi¬
uiposset impendere: cum natura incȩteris sumptum
operis remifisset. Itaq illam tam gram fato Cȩsari
portas pro duce seniore claudentem terra mariq
ad motis machinis aggeribus extructis naualibus
prȩliis sepius oppugnatam ꝗͣ territam. Uix obsessio
diuturna patefecit cum gręcnli magistratus & ipm
cȩsarem & mox duces euis & copias non tam uiribus
suis ꝗͣ moenibus repulissent. at enim primo tuo im¬
perator aduentu primoq impeni exercitus tui i¬

Expanded text:
sibi crederent pervenire. XIX. Massilia enim, ut audio, in sibi crederent pervenire. XIX. Massilia enim, ut audio, in profundum mare prominens, et munitissimo accincta portu, in quem angusto aditu Mediterraneus refluit sinus, solis mille quingentis passibus terrae cohaeret, qua firmissimus et turribus frequens murus opponitur. Quippe olim Graecos, Italosque illuc convenas, cum artibus ingenioque pollerent, etiam ipse docuit locus omnia, quae bello usui forent largius in eam partem, quae adiri posset impendere, cum natura in caeteris sumptum operis remisisset. Itaque illam tum gravi fato Caesari portas pro duce seniore claudentem, terra marique, admotis machinis, aggeribus extructis, navalibus praeliis saepius oppugnatam, quam territam, vix obsessio diuturna patefecit, cum tamen Graeculi magistratus et ipsum Caesarem, et mox duces ejus et copias non tam viribus suis quam moenibus repulissent. Atenim primo tuo, imperator, adventu, primoque impetu exercitus tui ni
Abbreviated transcription (Latin):
nanigia prȩuideras. festinantibus prȩire non placuit
segnis ille & cunctabundis aminis. nunꝗͣ fuisse tardior
uidebatur/ carinis tacite labentibus ꝙ ripis lene re¬
cedentibus stare se non iee clamabant. Tum uero usu
pedum manibus aggressi incubuere remigiis ꝗ na.¬
turam fluminis urgendo uicerunt & tandem eluc¬
tan araris moras ux ipso rhodano fuere contenti
Parum illis uidebatur concitus ruere mnius solito
are late properare. Quid multa conficendum est
imperator cum hoc tuo iugore corporis hoc mentis
ardore laborasti interdum: ut quem ducebas seque¬
roris oxercitum Tanto enim omnies impetu ferebant
ut cum illum arelate deserto comperissent abisse
massiliam/ confescim nauibus euolarent. effuso ia
cursu non iam rhodam curricula sed ipsa quođa¬
modo uentorum flaua prȩuerterent. Tantus illos
incenderat amornuminis tui. ut ꝗͣnis scirent oppu¬
gnandam ee munitissimam cuntatem sufficere

Expanded text:
navigia provideras, festinantibus poene non placuit. navigia provideras, festinantibus poene non placuit. Segnis ille et cunctabundus amnis nunquam fuisse tardior videbatur. Carinis tacite labentibus, et ripis lente recedentibus, stare se, non ire clamabant. Tum vero usum pedum manibus aggressi incubuere remigiis, et naturam fluminis urgendo vicerunt, et tandem eluctati Araris moras, vix ipso Rhodano fuere contenti: parum illis videbatur concitus ruere, minus solito Arelate properare. Quid multa? Confitendum est, imperator, cum hoc tuo vigore corporis, hoc mentis ardore laborasti interdum, ut quem ducebas sequereris exercitum. Tanto enim omnes impetu ferebantur, ut cum illum Arelate deserto comperissent abiisse Massiliam, confestim navibus evolarent, effusoque cursu non jam Rhodani curricula, sed ipsa quodammodo ventorum flamina praeverterent. Tantus illos incenderat amor numinis tui, ut quamvis scirent oppugnandam esse munitissimam civitatem, sufficere
Abbreviated transcription (Latin):
bratur. Non frustra enim dodtissimi uiri dicunt na¬
turam ipsam magnis mentibus domicilia corporum
digna metari & ex uultu hominis ac decore membroꝵ
colligi posse quantus illos cȩlesis spiritus intrarit ba.¬
bitasor. Itaq te cum ingredientem milites uident ad¬
mirantut & diligunt. Sequuntur oculis animo tenẽt
deo se obsequi putant cuius tam pulchra forma est ꝗ̃
certa diuinitas. Statim igitur ut fedum illud facimus
audierant. ultro ate proficiscendi signum petiuerut
cum matica dares id ipsum sibi moram facere. plusq
iam se ꝗ̃ sufficere ex largitionibus tius habere dixe¬
runt. Inde abreptis armis portas petuerunt : Tot
dierum iter a rheno usq ad Ararim sine ulla requie
peregerunt. Inde fessis corporibus animis flagran.¬
tibus crescente indies ardore uindicte quanto propi¬
us accederent. Cum quidem tua imperator cura
qua refouendis eorum uiribus a cambilonensi portu

Expanded text:
bratur. Non frustra enim doctissimi viri dicunt Nabratur. Non frustra enim doctissimi viri dicunt Naturam ipsam magnis mentibus domicilia corporum digna metari, et ex vultu hominis ac decore membrorum colligi posse quantus illos caelestis spiritus intrarit habitator. Itaque te cum ingredientem milites vident, admirantur et diligunt, sequuntur oculis, animo tenent, deo se obsequi putant, cuius tam pulchra forma est quam certa divinitas. Statim igitur ut foedum illud facinus audierant, ultro a te proficiscendi signum petiverunt; cum viatica dares, id ipsum sibi moram facere plusque iam se quam sufficeret ex largitionibus tuis habere dixerunt. Inde adreptis armis portas petiverunt, tot dierum iter a Rheno usque ad Ararim sine ulperegerunt; inde fessis corporibus, animis flagrantibus, crescente in dies ardore vindictae quanto propius accederent. Tum quidem tua, imperator, cura, qua refovendis eorum viribus a Cabillonensi portu
Abbreviated transcription (Latin):
quem ipsum ꝑse milites amant cui nec blandita nec
uendita seruit adulatio. sed simplex & sincera deuotio.
Dona tua constantine manifeste sunt grata militibus.
sed hoc grasiora quod tua sunt. Quȩcunq porrigis mann
tua sunt acceptiora/ quoniam nemo tecia potest hac
ambitione contendere. Insuperabile genus est largi¬
tionis cum ipse militi prȩmium est imperator. Itaq
tribuis tu quidem exercitibus tuis etiam plura ꝗ̃ cuꝑi-¬
unt. Sed tuum te magis nomen tua de memoria pris
auctoritas tua ȩtans gratia tua demq ista uenerãbi¬
lis forma cõmendat Palchrum enim dii boni & cȩleste
miraculum imperator adolestens inquo illa quȩ iam
summa est fortitudo adhuc tamen crescit in quo hic
fulgor oculorum hȩc ueneranda pariter & grata maie¬
stas perstringit simul & inuitat aspectus. talem ma¬¬
gnum illum regem talem thesalum uirum mente do¬
cipio quorum simima uirtus multitudimi coniuncta cele¬

Expanded text:
quem ipsum per se milites amant, cui non blandita nec quem ipsum per se milites amant, cui non blandita nec vendita servit adulatio sed simplex et sincera devotio. Dona tua, Constantine, manifeste sunt grata militibus, sed hoc gratiora quod tua sunt. Quaecumque porrigis manu tua fiunt acceptiora. Quam nemo tecum potest hac ambitione contendere! Insuperabile genus est largitionis, cum ipse militi praemium est imperator. Itaque tribuis tu quidem exercitibus tuis etiam plura quam cupiunt, sed tuum te magis nomen, tua de memoria patris auctoritas, tua aetatis gratia, tua denique ista venerabilis forma commendat. Pulchrum enim, di boni, et caeleste miraculum imperator adulescens, in quo illa quae iam summa est fortitudo adhuc tamen crescit, in quo hic fulgor oculorum, haec veneranda pariter et grata maiestas praestringit simul et invitat adspectus. Talem Magnum illum regem, talem Thessalum virum mente concipio, quorum summa virtus pulchritudini coniuncta cele
Abbreviated transcription (Latin):
rum ostentatione turbaret. Secure scilicet usurus exer¬
citu. quem uenales manus habere docuisset. Quoqui¬
dem illius errore declaratum est Imperator. quantus
te militum tuornm amor compledderetur qui te omnibus
donis: quȩ ille promiserat omnibus horum oblationi:¬
bus prȩtulerunt. Rara illa nirtus continentiȩ/ uix a
paucis sapientiȩ prȩceptoribus tamen aliquando seruata
propter te constantine omni homim est facta cõmimis.
Nec solum bi/ quos ratio litterariȩ uite quiesq mitiga¬
uit. sed etiam ille militarium ardor animorum respec¬
tu tui lucbra contempsit. Fuerunt aliqui exercitus
a lacritate ac uiribus turi similes tibi uni contigit habe¬
exercitum sapientem. Multi olim fortasse praui duces
armis impares largitione certarunt. Sed breuis eoꝵ
fuit & caduca popularitas. quos facile incit quisquis
imitatus est. hic firmus bic eternus est reip. custos

Expanded text:
rum ostentatione turbare temptaret, secure scilicet usurus exerrum ostentatione turbare temptaret, secure scilicet usurus exercitu quem venales manus habere docuisset. Quo quidem illius errore declaratum est, imperator, quantus te militum tuorum amor complecteretur, qui te omnibus donis quae ille promiserat, omnibus honorum oblationibus praetulerunt. Rara illa virtus continentiae vix a paucis sapientiae praeceptoribus, tamen aliquando servata, propter te, Constantine, omnium hominum est facta communis, nec solum hi quos ratio, litterae, vitae quies mitigavit, sed etiam ille militarium ardor animorum respectu tui lucra contempsit. Fuerint aliqui exercitus alacritate ac viribus tui similes: tibi uni contigit exercitum habere sapientem. Multi olim fortasse pravi duces, armis impares, largitione certarunt, sed brevis eorum fuit et caduca popularitas, quos facile vicit quisquis imitatus est. Hic firmus, hic aeternus est rei publicae custos
Abbreviated transcription (Latin):
uirum qui primus imꝑium & participauit & posuit
consilii & facti sui non penitet nec amisisse se putat qđ
sponte transcripsit: Foelix beatusq uere quem uestra
tantoꝵ principum colunt obsequia priuatum. Sed &
ille multiiugo fultus imperio & uestro letus tegitur um¬
braculo. quos stit ex sua sturpe creuisse & glorias uestras
iuste sibi uindicat. hunc ergo eum qui ab illo fuerat
frater adscitus puduit imitari: hunc illum in capitoli¬
ni louis templo iurasse poenituit. Non miror qđ etiam
genero peierauit. hȩc est fides hec est religio pala¬
tim sacrarii denota penetralibus ut lence ꝙ cuncta¬
ter iam scilicet cum illis belli confiliis itinere confecto
consumptis copiis mansionum/ nequis consequi posset
exercitus repente intra parietes consideret purpuratus
&bis depositum ternousurparet imꝑium. luteras ad
solicitandos ex ercitus mitteret fidem militum prȩmio¬

Expanded text:
virum qui primus imperium et participavit et posuit virum qui primus imperium et participavit et posuit consilii et facti sui non paenitet nec amisisse se putat quod sponte transcripsit, felix beatusque vere quem vestra tantorum principum colunt obsequia privatum. Sed et ille multiiugo fultus imperio et vestro laetus tegitur umbraculo, quos scit ex sua stirpe crevisse et glorias vestras iuste sibi vindicat. Hunc ergo illum, qui ab eo fuerat frater adscitus, puduit imitari, huic illum in Capitolini Iovis templo iurasse paenituit. Non miror quod etiam genero peieravit. Haec est fides, haec religio Palatini sacrarii devota penetralibus, ut lente et cunctanter, iam scilicet cum illis belli consiliis, itinere confecto, consumptis copiis mansionum ne quis consequi posset exercitus, repente intra parietes consideret purpuratus et bis depositum tertio usurparet imperium, litteras ad sollicitandos exercitus mitteret, fidem militum praemio
Abbreviated transcription (Latin):
mittam: hoc ipsum non nẽ fati necessitas tulit: ut
ille pietati tuȩ hanc referret uicem quem tu ab
urbe pulsum/ ab italia fugatum ab illirico repu.¬
diatum tuis prouincip cuis copiis tuo palatio coe¬
pisti. Quid oro sibi noluit : quid optauit : ut quid
amplius adipisceretur bis. quȩ ate fuerat con¬
secutus. Quin tu summa & diuersissima bona/ pri¬
re obsequia nostra mandaueras: cuilis omnibus
iussis sic statueras obedire sut penes te habitus penes
illum potestas esset imperii. Quisnam ille tantus fuit/
non ardor potentiȩ quid enim te imperante non poss&:
sed error iam desipientis ȩtatis. ut tot natus annos gra¬
uissimas curas &bellum ciuile sustiperet. Nullis ut rese
fortunȩ mimeribus explentue quorum cupiditates ratio
non terminat/ atq ita eos foelicitas ingrata subterfluit
ut semper plem speum uacin cõmodorum presentibus ca¬
reant/ dum̃ futura prospectant. at enim diuinum illu

Expanded text:
mittam, hoc ipsum nonne fati necessitas tulit, ut mittam, hoc ipsum nonne fati necessitas tulit, ut ille pietati tuae hanc referret vicem, quem tu ab Urbe pulsum, ab Italia fugatum, ab Illyrico repudiatum tuis provinciis, tuis copiis, tuo palatio recepisti? XV. Quid, oro, sibi voluit? quid optavit? aut quid amplius adipisceretur his quae a te fuerat consecutus? cui tu summa, et diversissima bona, prire obseqiussis sic statueras oboedire ut penes te habitus, penes illum potestas esset imperii. Quisnam ille tantus fuit non ardor potentiae quid enim te imperante non posset? sed error iam desipientis aetatis, ut tot natus annos gravissimas curas et bellum civile susciperet? Nullis, ut res est, fortunae muneribus explentur quorum cupiditates ratio non terminat, atque ita eos felicitas ingrata subterfluit ut semper pleni sperum, vacui commodorum, praesentibus careant dum futura prospectant. At enim divinum illum
Abbreviated transcription (Latin):
expecto consilium. Quamlibet enim merito pieta¬
tis tuȩ quȩstibus arguatur.debet tamen sibi uox pri¬
uata moderari. pręsertim cum eum qui aibi extan¬
tis beneficiis tuis & tanto necessi tud mum fonte in¬
gratus extiterit. adbuc contemplari cogat : ut qua.¬
si ira referueat. Quid faciam igitur: ut tam pro¬
funda uulnera suspensa manu tractem esurpa¬
bo nimirum illa cõmunia omnium facinorum pa¬
trocima: quȩ tamen plerimq etiam a sapientibus
asseruntur neminem homesiem peccare iisi fato
& ipsa scelera mortalium actus esse fortunȩ. Con¬
tra autom deorum munera ẽe
stantine naturȩ ac moribus tuis. quod te talem con
stantius pius genuerit: talem syderum decreta
formarint ut crudelis esse non possis. Illum aute
non credo cum uenturus inlucem optionem uite
qua uteretur acciperet/ sortem incurrisse fugie¬
dam quȩ multis hominions iniustum & postreme
ipsi uoluntarium ferret exitium. Ut enim alia

Expanded text:
exspecto consilium. Quamlibet enim merito pietaexspecto consilium. Quamlibet enim merito pietatis tuae questibus arguatur, debet tamen sibi vox privata moderari, praesertim cum eum qui tibi ex tantis beneficiis tuis et tanto necessitudinum favore ingratus exstiterit adhuc contemplatio tui cogat ut quamvis irati revereantur. Quid faciam igitur ut tam profunda vulnera suspensa manu tractem? Vsurpabo nimirum illa communia omnium facinorum patrocina, quae tamen plerumque etiam a sapientibus adseruntur, neminem hominum peccare nisi fato et ipsa scelera mortalium actus esse fortunae, contra autem deorum munera esse virtutes. Gratulare, Constantine, naturae ac moribus tuis quod te talem Constantius Pius genuerit, talem siderum decreta formarint, ut crudelis esse non possis. Illum autem non credo, cum venturus in lucem optionem vitae, qua uteretur acciperet, sortem incurrisse fugiendam, quae multis hominibus injustum, et postremo ipsi voluntarium ferret exitium. Ut enim alia
Abbreviated transcription (Latin):
nua gestit excedere. Seruit profecto Constantine
ipsarum rerum natura nummmi tuo cum in illa gue¬
gitum altitudine tantarum molium fundamen¬
ta iaciuntur fidam & stabilem firmitatem habi¬
tura. Iunxerit licet quondam hellesponti angusti¬
as classe connexa persarum rex potentissimus
tempora rius ille transitus fuit. Simili namum
contimiatione baianum sinum strauerit ab augu¬
sto tertius cȩsar. Delicata fuit illa uectanio princi¬
pis ociosi. hoc opus & difficile factu & usu futuꝵ
est sempiernum. certe quidem iam tibi in exordio
sui hostium monit obsequia.qui pacem supplices pe¬
tierunt nobilissimos obsides obtulerunt. ex quone¬
mo dubitat quid perfecto ponte facturi sint qui
ram seruiunt inchoato. Talibus porro te utilitate ac
dignitate publica rebus intentum auerterunt in se
nõui motus eius hominis quem successibus tiuis ma¬
xime sauere decuisset: de quo ego quemad modum
dicam adhuc ferme dubito & de natu numinis tiũ

Expanded text:
nua gestit excedere. Servit profecto, Constantine, nua gestit excedere. Servit profecto, Constantine, ipsa rerum natura numini tuo, cum in illa gurgitum altitudine tantarum molium fundamenta iaciuntur fidam et stabilem firmitatem habitura. Iunxerit licet quondam Hellesponti angustiar classe conexa Persarum rex potentissimus: temporarius ille transitus fuit. Simili navium continuatione Baianum sinum straverit ab Augusto tertius Caesar: delicata fuit illa vectatio principis otiosi. Hoc opus et difficile factu et usu futurum est sempiternum. Certe quidem iam tibi in exordio sui hostium movit obsequia, qui pacem supplices petiverunt, nobilissimos obsides obtulerunt. Ex quo nemo dubitat quid perfecto ponte facturi sint qui iam serviunt inchoato. Talibus te pro utilitate ac dignitate publica rebus intentum averterunt in se novi motus eius hominis quem successibus tuis maxime favere decuisset. De quo ego quemadmodum dicam adhuc ferme dubito et de nutu numinis tui
Abbreviated transcription (Latin):
specticulo dati seuientes bestias multitudine sua fati¬
garunt. hoc est imperator fretum ẽẽ uirtute sua atq
fortuna. hoc est non pacememere parcendo sed uiao¬
riam quȩrere prouocando. insuper etiam agripine¬
si ponte faciundo reliquiis afflicte gentis insultas
ne unꝗ̃ metum ponat/ semper horreat semꝑ supplices
manus tendat. Cum tamen hoc tu magis ad gloriam
imperii tui & ornatum limitis facias q̃ ad facultatẽ
quotiens uelis in hosticum transeundi. Hiuppe cum totis
armanis nauibus xhenus instructus sit & ripie
omnibus usque ad oceanum dispositus miles imme¬
at. Sed pulchrum tibi iudetue & re uera pulcher¬
rimum est ut rhenus ille non solum superiorib
locis ubi aut latieudine uadosue aut uicinia fon¬
tis exiguus sed etiam ibi nouo ponte calcetur: ubi
totus est ubi iam plurimos hausit amnes: quos hic
noster ingens fluuius & barbarus nicer & menus
meatu ferox & alucei uniuis impatiens insua cor¬

Expanded text:
spectaculo dati saevientes bestias multitudine sua fatispectaculo dati saevientes bestias multitudine sua fatigarunt. Hoc est, imperator, fretum esse virtute sua atque fortuna, hoc est non pacem emere parcendo sed victoriam quaerere provocando. Insuper etiam Agrippinensi ponte faciundo reliquiis adflictae gentis insultas, ne umquam metus ponat, semper horreat semper supplices manus tendat, cum tamen hoc tu magis ad gloriam imperii tui et ornatum limitis facias quam ad facultatem, quotiens velis, in hosticum transeundi, quippe cum totus armatis navibus Rhenus instructus sit et ripis omnibus usque ad Oceanum dispositus miles immineat. Sed pulchrum tibi videtur et re vera pulcherrimum est ut Rhenus ille non solum superioribus locis, ubi aut latitudine vadosus aut vicinia fontis exiguus, sed etiam ibi novo ponte calcetur ubi totus est, ubi iam plurimos hausit amnes quos hic noster ingens fluvius et barbarus Nicer et Moenus meatu ferox et alvei unius impatiens in sua cor
Abbreviated transcription (Latin):
gaisiq supplicio quottidiana atq eterna uitoria
omnibus quondam secundis preliis anteponenda. Se¬
mel acie uincicur sine documento. Cladem suam
q̃uis multi pereant uulgus ignorat. Compendumm̃ ẽ
denincendorum hostium dnces sustulisse. Ut tamen
omnibus modis barbaroꝵ immanitas frangeretur
nec sola hostes regum suoꝵ supplicia mererent: etiã
imissa bructeris nastatione fecisti imporator inuicte
inquo prima consilii tin fuit ranio quod exercitu re¬
pente traiecto i nopinantes adortus es non quo apto
marte dissideres ut qui palam congredi maliisses
sed ut illa natio ꝑfugiis siluarum &ͦ paludum bellum
solita frustrari fuge tempus amuteret.cȩsi igit
innumerabiles, capti plurimi. quicꝗd fuit pecoris cap¬
tum aut trucidatum est. Uici omnes igne consumpti.
luberes qui in manus uenerunt quoꝵ nec ꝑfidia e¬
rat apta militiȩ/ nec fortiora serintuti ad poenas

Expanded text:
gaisique supplicio cotidiana atque aeterna victoria gaisique supplicio cotidiana atque aeterna victoria omnibus quondam secundis proeliis anteponenda: semel acie vincitur, sine fine documento. Cladem suam, quamvis multi pereant, vulgus ignorat; compendium est devincendorum hostium duces sustulisse. Vt tamen omnibus modis barbarorum immanitas frangeretur, nec sola hostes regum suorum supplicia maererent, etiam immissa Bructeris vastatione fecisti, imperator invicte. In quo prima consilii tui fuit ratio quod exercitu repente traiecto inopinantes adortus es, non quo aperto Marte diffideres ut qui palam congredi maluisses, sed ut illa natio perfugiis silvarum et paludum bellum solita frustrari fugge tempus amitteret. Caesi igitur innumerabiles, capti plurimi; quidquid fuerit pecoris, raptum aut trucidatum est; vici omnes igne consumpti; puberes qui in manus venerunt, quorum nec perfidia erat apta militiae nec ferocia servituti, ad poenas
Abbreviated transcription (Latin):
ille aut arescat estu/ aut resistat gelu neutro hostis
audebit uti uado. Nihil enim tam insuperabili uallo ña
prȩcludit : quod non penetret audacia cui aliqua co¬
nandi spes relinquatur. Ille est in expugnabilis mu¬
rus quem extruit fama uirtuti. Sciunt posse franci
transire rhenum quos ad necem suam libenter ad¬
mittas. sed nec iuctoriam possunt sperare nec ueniam
Quid ipsos maneat ex regum suorum cruciatibus me¬
tiuntur. Ideo tantum abest ut amnis illius transitũ
moliantur magis. ut cempta pote desporent. Ubi nc̃
est illa ferccia: ibi semper infida mobilitas: lam ne
procul qui le ⁊ xhenum oculos audetis attollere. &
iux securi flumina interiora potatis. Contra hinc ꝑ
interualla disposita magis ornant limitem castella q̃
protegunt. Arat illam te pribilem aliquando ripam
inermis agricola: & toto nostri greges bicorna mer¬
santur. hȩc est tua constantine de asacari. cimero¬

Expanded text:
ille aut arescat aestu aut resistat gelu, neutro hostis ille aut arescat aestu aut resistat gelu, neutro hostis audebit uti vado. Nihil enim tam insuperabili vallo Natura praecludit quod non penetret audacia, cui aliqua conandi spes relinquatur; ille est inexpugnabilis murus, quem exstruit fama virtutis. Sciunt posse Franci transire Rhenum, quos ad necem suam libenter admittas, sed nec victoriam possunt sperare nec veniam. Quid ipsos maneat, ex regum suorum cruciatibus metiuntur, ideoque tantum abest ut amnis illius transitum moliantur, magis ut coepto ponte desperent. Vbi nunc est illa ferocia, ubi semper infida mobilitas? lam ne procul quidem Rhenum audetis accolere, et vix securi flumina interiora potatis. Contra hinc per intervalla disposita magis ornant limitem castella quam protegunt. Arat illam terribilem aliquando ripam inermus agricola, et toto nostri greges bicorni amne mersantur. Haec est tua, Constantine, de Ascarici Mero
Abbreviated transcription (Latin):
ament & quiescant. Cautior licet sit qui deum¬
ctos habet lienia ꝑduelles. fortior tamen est ꝗ calcat
iratos. Re nouasti Imperator ueterem illam romam
imperii fiduciam. quȩ de captis hostium ducibus uin¬
dictam morte sumebat. Iunc enim captiui regescum
aporns usq ad forum triumphantium currus honestas¬
sent/ simulatq in capitolium currim flectere cȩperat
Imperator. abrepti incarcerem necabantur. Unuspro¬
se ipso paulo qui dedentem susceperat deprecante legẽ
illius seueritatis enasit. Cȩteri omnes inuinculis luce
priuati aliis regibus dedere documentum: ut malłet
amicitiam colere romanam :ꝗ̃ ex asperare iustitiam.
adeo & hoc bom confert poena hostibus irrogata ut nõ
solum inimici ferocire non audeant sed etiam amici
impensius reuereantur. Inde igitur est imperator
pax ista. qua frumur. Neq enim iam rhem gurgiti¬
bus. sed nominis tui terrore munimur. Quamlibet

Expanded text:
ament et quiescant. Cautior licet sit qui deviament et quiescant. Cautior licet sit qui devinctos habet venia perduelles, fortior tamen est qui calcat iratos. Renovasti, imperator, veterem illam Romani imperii fiduciam, quae de captis hostium ducibus vindictam morte sumebat. Tunc enim captivi reges cum a portis usque ad forum triumphantium currus honestassent, simul atque in Capitolium currum flectere coeperat imperator, abrepti in carcerem necabantur. Vnus Perses ipso Paulo, qui dedentem se acceperat, deprecante legem illius severitatis evasit; ceteri omnes in vinculis luce privati aliis regibus dedere documentum ut mallent amicitiam colere Romanam quam exasperare iustitiam. Adeo et hoc boni confert poena hostibus inrogata, ut non solum inimici ferocire non audeant sed etiam amici impensius revereantur. Inde igitur est, imperator, pax irta qua fruimur. Neque enim iam Rheni gurgitibus, sed nominis tui terrore munimur. Quamlibet
Abbreviated transcription (Latin):
pe consciis solis or̾ientis deos se gentibus ostendere
presences. Sacratiora sunt profecto diis torraneis
loca uicina cęlo & inde propius adiis mictitur impe¬
rator ubi terra finitur. lmperatoris igitut filius &
canti imperatoris: & ipse tam foeliciter adeptus im¬
perium: quo modo remp undicare coepisti : Ignobi¬
lem credo aliquam barbaroꝵ manum quȩ repenti¬
no impetu & improuiso latrocinio ortus tui au-¬
spicia temptasset. affecisti.poena te meritatis.
Reges ipsos francie qui per absentiam patris
cuiꝰ pacem iuolauerant: non dubitasti ultimis
punire cruciatibus nihil ueritus gentis illius odia
perpetua. & in expiabiles iras. Cur enim ullam re¬
putet iustȩ seueritatis offensam imperator/ qui q̃d
fecit tueri potest: Tua clementia est / quȩ parcit
inimicis & sibi magis prospicit ꝗͣ ignoscit. Te uo
constantine quantum libet oderint hostes dum
ꝑhorrescant. Hȩc est enim ueni uirtus: ut non

Expanded text:
pe consciis solis orientis deos se gentibus ostendere pe consciis solis orientis deos se gentibus ostendere praesentes. Sacratiora sunt profecto Mediterraneis loca vicina caelo, et inde propius a dis mittitur imperator ubi terra finitur. Imperatoris igitur filius et tanti imperatoris, et ipse tam feliciter adeptus imperium, quomodo rem publicam vindicare coepisti? Ignobilem, credo, aliquam barbarorum manum, quae repentino impetu et improviso latrocinio ortus tui auspicia temptasset, adfecisti poena temeritatis? Reges ipsos Franciae, qui per absentiam patris tui pacem violaverant, non dubitasti ultimis punire cruciatibus, nihil veritus gentis filius odia perpetua et inexpiabiles iras. Cur enim ullam reputet iustae severitatis offensam imperator qui quod fecit tueri potest? Tuta clementia est quae parcit inimicis et sibi magis prospicit quam ignoscit; te vero, Constantine, quantumlibet oderint hostes, dum perhorrescant. Haec est enim vera virtus, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
reip. foelicitas uicit. O fortunata & nunc omnibus
beatior terris Britanma / ꝗ̃ constantinum cȩsarẽ
prima uidisti. Merito te omnibus cęli ac soli bonis
natura donauit. Inqua nec rigor est nimius hiemis
nec ardor estatis. Inqua segetum tanta fecunditas
ut muneribus utrisq sufficiat & cereris & liberi
inqua nemora sine immanibus bestus terra sine
serpentibus noxiis. Contra pecorum mitium innume¬
rabilis multitudo lacte distenta: & onusta uellerib
Certe quidem propter uitam diligitur. Longissi¬
mȩ dies & sine aliqua luce noctes: dum illa lidtor
extrema planities non attollit umbras nodtisq
metam cęli & siderum transit aspedtus. & sol ip̃e
qui nobis uidetur occidere ibi appareat prȩteri.¬
re. Dii boni quid hoc est/ quod semper ex aliquo
supremo fine mundi noua deum numina unine¬
so orbi colenda descendunt. Sic Mercurius anilo: cu¬
uis fluminis origo nescitur. Sic liber ab indis pro¬

Expanded text:
rei publicae felicitas vicit. O fortunata et nunc omnibus rei publicae felicitas vicit. O fortunata et nunc omnibus beatior terris Britannia, quae Constantinum Caesarem prima vidisti! Merito te omnibus caeli ac soli bonis Natura donavit, in qua nec rigor est nimius hiemis nec ardor aestatis, in qua segetum tanta fecunditas ut muneribus utrisque sufficiat et Cereris et Liberi, in qua nemora sine immanibus bestiis, terra sine serpentibus noxiis, contra pecorum mitium innumerabilis multitudo lacte distenta et onusta velleribus; certe, quod propter vita diligitur, longissimae dies et nullae sine aliqua luce noctes, dum illa litorum extrema planities non attollit umbras noctisque metam caeli et siderum transit adspectus, ut sol ipse qui nobis videtur occidere ibi appareat praeterire. Di boni, quid hoc est quod semper ex aliquo supremo fine mundi nova deum nomina universo orbi colenda descendunt? Sic Mercurius a Nilo, cuius fluminis origo nescitur, sic Liber ab Indis pro
Abbreviated transcription (Latin):
uersus inte conscendit exercitus. te omnium mẽ¬
tes oculiq signarunt. Et quanꝗͣ tn adseniores pri¬
cipes de summa reip quid fieri placeret reculisses
prȩuenerunt studio: quod illi mox indicio probaue¬
runt. Purpuram statim tibi: cum primum copiam
tui fecit egressus milites utilitat publige magisq̃
tuis affectibus seruientes iniecere lachiymanti.
Neq enim fas erat diutius fleri principem conse¬
cratum. Diceris etiam imperator inuidte ardorem il¬
lum te deposcentis exercitus fugere conatus: equũ
calcaribus incitasse. Quod quidem ut uerum au.¬
dies. adolestentiȩ errore faciebat. Quis enimte
gyllarus aut arion pesset eripere quem sequeba¬
tur imperium. Illa inꝗ̃ illa maiestas. quȩ bomi subri¬
ta nutu nec tridi deum nuntiȩ: sea pinis cõmissa
iuctoriȩ. Tam facile te comitata est: q̃ cito ad ter¬
ras cȩlo missa ꝑueniunt. Sic modestiam tuam atq
pietatem & differendi imperii conatus ostendit Q

Expanded text:
versus in te consensit exercitus, te omnium menversus in te consensit exercitus, te omnium mentes oculique signarunt et, quamquam tu ad seniores principes de summa re publica quid fieri placeret rettulisses, praevenerunt studio quod illi mox iudicio probaverunt. Purpuram statim tibi, cum primus copiam tui fecit egressus, milites utilitati publicae magis quam tuis adfectibus servientes iniecere lacrimanti; neque enim fas erat diutius fleri principem consecratum. Diceris etiam, imperator invicte, ardorem illum te deposcentis exercitus fugere conatus equum calcaribus incitasse. Quod quidem, ut verum audias, adulescentiae errore faciebas. Quis enim te Cyllarus aut Arion posset eripere quem sequebatur imperium? illa, inquam, illa maiestas, quae Iovis sublata nutu nec Iridi deum nuntiae sed pinnis commissa Victoriae, tam facile te continata est quam cito ad terras caelo missa perveniunt. Sic modestiam tuam atque pietatem et differendi imperii conatus ostendit et
Abbreviated transcription (Latin):
es imperator. Quod quidem ita nos dicere cum ueritas
iubet tum pietati tuę ut uideo graassimum est. Sed
cur tantũ modo priuatis tius affectibus blandiamur:
auctoritate ꝑscripta. quis tune pleno sit firmata consilio
lam tunc enim cęlestibus suffragiis adsalutem reip. uo¬
cabaris. cum ad tempus ipsum quo pater inbritanniam
transfretabat/ classi iam uela facienti repentinus cuus
aduentus illuxit. ut non aduectus cursu publico sed
diuino quodam aduolasse curriculo uderecis. None¬
nim ulla persarum cydonumue tela tam certis iactib
destinata fixerunt:ꝗ tempestiuus patri tuo terras re¬
licturo comes ad fiusti: omnesq illuis curas quas prȩ¬
saga R tacita mente udluebat presentiȩ tuȩ secii¬
tate laxasti. Dii bom quanta constantinum pium e¬
tiam in excessu suo foelicitate donastis. Imperator trasi.¬
tum facturus in cęlum uidit quem relinquebat here¬
dem. illico enimatꝗ ille terris fuerat exemptus uni¬

Expanded text:
es, imperator. Quod quidem ita nos dicere cum veritas es, imperator. Quod quidem ita nos dicere cum veritas iubet, tum pietati tuae, ut video, gratissimum est. Sed cur tantummodo privatis tuis adfectibus blandiamur, auctoritate perscripta, quamvis tunc pleno sit firmata consilio? Iam tunc enim caelestibus suffragiis ad salutem rei publicae vocabaris, cum ad tempus ipsum quo pater in Britanniam transfretabat classi iam vela facienti repentinus tuus adventus inluxit, ut non advectus cursu publico sed divino quodam advolasse curriculo videreris. Non enim ulla Persarum Cydonumve tela tam certis iactibus destinata fixerunt quam tempestivus patri tuo terras relicturo comes adfuisti omnesque illius curas quas praesaga et tacita mente volvebat praesentiae tuae securitate laxasti. Di boni, quanta Constantium Pium etiam in excessu suo felicitate donastis! Imperator transitum facturus in caelum vidit quem relinquebat heredem. Ilico enim atque ille terris fuerat exemptus, uni
Abbreviated transcription (Latin):
dies me ante deficiet ꝙ̃ orano. Si omnia patris tui fc̃a
uel hac breuitate ꝑcurram: cuius et iam suprema illa
expeditio non britanica trophea ut uulgo creditum
est expetiuit: sea diis iam uocantibus ad intimim teruaꝵ
limen accessit Neq enim ille tot tantsq rebus ge¬
stis non dico calidonum aliorumq lictonum siłuas
& paludes: sed nec hberniam praoximam nec thy¬
len ultimam/ nec ipsas si quȩ sunt fortunatoꝵ insu¬
las dignabatur acquirere. sed quod eloqui nemini
uoluitꝰ iturus ad deos genitorem illum deorum ignea
cęli astra refouentem prospexit Oceanum ut futu¬
ris exinde luce perpetua iam uideret illic diem pene
continiuon. Uere enim profecto illi superum templa
patuerunt. receptusq est consessu cęli. Tum loue ipso dex¬
teram porrigente. quinimo statim sententiam rogatus.
cin imperumꝰ decerneret dixit ut decebat constanti¬
num pium. Manifeste enim sententia patris electus

Expanded text:
Dies me ante deficiat quam oratio, si omnia patris tui facta Dies me ante deficiat quam oratio, si omnia patris tui facta vel hac brevitate percurram. Cuius etiam suprema illa expeditio non Britannica tropaea, ut vulgo creditum est, expetivit, sed dis iam vocantibus ad intimum terrarum limen accessit. Neque enim ille tot tantisque rebus gestis non dico Caledonum aliorumque Pictorum silvas et paludes, sed nec Hiberniam proximam nec Thylen ultimam nec ipsas, si quae sunt, Fortunatorum insulas dignabatur adquirere sed, quod eloqui nemini voluit, iturus ad deos genitorem illum deorum ignea caeli astra refoventem prospexit Oceanum, ut fruiturus exinde luce perpetua iam videret illic diem paene continuum. Vere enim profecto illi superum templa patuerunt, receptusque est consessu caelitum Iove ipso dexteram porrigente. Quin immo statim sententiam rogatus cui imperium decerneret, dixit ut decebat Constantium Pium: manifeste enim sententia patris electus