comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quid sibi uolunt ĩ mediis barba¬
roꝵ regionib grete urbes.: Quid
int̾ mdos̃ psasq macedonicus
ẜmo: scytia ⁊ totus ille ferarum
indomitaꝵq gentiũ tractus el¬
uitates achaye pontitis ĩpoi̾tas
litorib ostentat. Non ppetue hy¬
emus senicia nõ hominũ inge¬
ma ad similitudinẽ celi sui hor¬
rencia tͣnfferentib domos suas
obsciterunt. achemensis in asya
turba ẽ. Miletus quq ⁊ septuagi¬
ta urbiũ ppłm in diuersa effudit.
dotum ytalie latus qd̾ inferoma¬
ri catũdatur maior grecia fuit.
Tuscos asya sibi uendicat. tirii
affricam in colunt. Ispamã pera.
Greti se in galliam ĩmiẜunt. in gre¬
leuitas. libos ꝯiugesq graues se¬
moparentes traxerunt. alii lon¬
go errore iactati nõ uidicio ele¬
gerunt locu s lassitudine ꝓrim̃ ũ
octupauerunt. alii armis sibi uĩ
maliena terra feccrimtiquasda
gentes cũ ignota peterentimare
hausit. quedã ibi ꝯseterunt ubi

Expanded text:
Quid sibi volunt in mediis barbaQuid sibi volunt in mediis barbarorum regionibus Graecae urbes ? quid inter Indos Persasque Macedonicus sermo ? Scythia et totus ille ferarum indomitarumque gentium tractus civitates Achaiae Ponticis impositas litoribus ostentat ; non perpetuae hiemis saevitia, non hominum ingenia ad similitudinem caeli sui horrentia transferentibus domos suas obstiterunt. Atheniensis in Asia turba est ; Miletus quinque et septuaginta urbium populum in diversa effudit ; totum Italiae latus, quod infero mari adluitur, maior Graecia fuit. Tuscos Asia sibi vindicat; Tyrii Africam incolunt, Hispaniam Poeni; Graeci se in Galbam immiserunt, in Graelevitas. Liberos coniugesque et graves senio parentes traxerunt. Alii longo errore iactati non iudicio elegerunt locum, sed lassitudine proximum occupaverunt, alii armis sibi ius in ahena terra fecerunt ; quasdam gentes, cum ignota peterent, mare hausit, quaedam ibi consederunt, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
t̾reno ⁊ grani ꝯcreta corpe s ex illo
celesti sp̃u descendit. Cclestiũ aut̃
natura semꝑ in motu ẽ. fugit ⁊
uelocissimo cursu agit᷑. aspice sy¬
dera mũdum illustranti .i. Nullur
coꝵ ꝑstat. labitur assiduc ⁊ locũ
ex loco mutat. ⁊ ꝙͣuis cũ uniu̾so
u̾tatur in ꝯrium nchominꝰ ipsi
mundo refert᷑. p omẽs signoru
ꝑtes discurrit. nũꝙͣ resistit ꝓpe¬
tua eius agitacio.⁊ aliũde alior
migracio. omĩ a uoluũt᷑ semper
⁊ m tͣnsitu sunt ut lex ⁊ nature ne¬
cessitas ordinauit. aliunde alio
a orbes suos explicuerint iteruz
ibunt ꝑ que uenerant itaq nũc
⁊humanu aĩmũ ex hiisdem qu
duuina ꝯstant seminib ꝯpoitu
moleste ferre tͣnsitũ ac migraci¬
onem puta cũ dei natura assidua
⁊ citatissima ꝯmutacione uł dlec¬
tet se uł oẜuet. a celestib ageduz
te adhumana ꝯute. uidebis gẽtes
ppłos ꝙ uniu̾sos mutasse sedem.

Expanded text:
terreno et gravi concreta corpore, ex illo terreno et gravi concreta corpore, ex illo celesti spiritu descendit; celestium autem natura semper in motu est, fugit et velocissimo cursu agitur. Aspice sidera mundum inlustrantia; nullum eorum perstat. Sol labitur adsidue et locum ex loco mutat et, quamvis cum universo vertatur, in contrarium nihilo minus ipsi mundo refertur, per omnis signorum partes discurrit, numquam resistit ; perpetua eius agitatio et aliunde alio commigratio est. Omnia volvuntur semper et in transitu sunt ; ut lex et naturae necessitas ordinavit, aliunde alio a orbes suos explicuerint, iterum ibunt per quae venerant. I nunc et humanum animum ex isdem, quibus divina constant, seminibus compositum moleste ferre transitum ae migrationem puta, cum dei natura adsidua et citatissima commutatione vel delectet se vel conservet. A caelestibus agedum te ad humana converte ; videbis gentes populosque universos mutasse sedem.
Abbreviated transcription (Latin):
istos gͦ omẽs ad nom̃ citari. ⁊ uñ
domo quisq sit quere. uideb̾ ma¬
iorẽ ꝑtem ẽẽ que relictis sedibus
suis uenerit inmaxĩam quidẽ q
pulch̾rimã urbem. nõ tñ suam. de¬
inde ab hac cinitate discede. que ne
luti cõis pot̃ dici. oĩum nrbium
hus quoꝵ amena põĩcio ꝗ oportu¬
intas regionis płes allicit ḋ ser¬
ta loca ⁊ asprimas insulas seran¬
cense. nullũ inueniens exilim
ĩ quo nõ aliquis aĩc̃a moret᷑. qd
t̃a midũ inueniri pot̃. quid tam
abruptũ undiq qmͣ hoc saxum.
eo ꝯmucacio ip̃a locoꝵ granis ñ ẽ.
ut hic qͦ locus quosdam apatria
naturalẽ qnͣdã irritationẽ aĩs
⁊mutandi sedes ⁊ transfcrendi do¬
micilia. mobił enĩ ⁊ inquicta hoĩ
mens data ẽ smꝙͣ se teneͣ pot̃.
spargit᷑ ꝗ cogitaccẽs suas in omĩa
nota atq ignota dimittit. uaga
⁊ quictis inꝑatiens ⁊ nouitate re¬
e letissima. qd̾ nõ miraberis si
pͥmã eiꝰ origiẽ aspereris. nõ ex

Expanded text:
ad nomen citari et " unde domo " quisque sit quaere. Videbis maiorem partem esse, quae relictis sedibus suis venerit in maximam quidem ac pulcherrimam urbem, non tamen suam. Deinde ab hac civitaluti communis potest dici. Omnes urbes iis, quarum amoena positio et opportunitas regionis plures adlicit ; deserta loca et asperrimas insulas, Sciacense ; nullum invenies exilium, in quo non aliquis animi causa moretur. Quid tam nudum inveniri potest, quid tam abruptum undique quam hoc saxum ?commutatio ipsa locorum' gravis non est, ut hic quoque locus a patria quandam irritationem animis commutandi sedes et trasferendi domicilia: mobilis enim et inquieta homini mens data est; nusquam se tenet, spargitur, et cogitationes suas in omnia nota atque ignota dimittit, vaga et quietis impatiens ac novitate rerum letissima. Quod non miraberis si primam eius originem aspexeris. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
mentiũ cridr ẽ cũ tam exignu ca¬
pias cupe multũ. licet itaq ange¬
serit negociacio. multũ milicia re¬
tulerit. cũ indagati undiq cibi co¬
gerint ñ ħebitis uͥ istos appatus
erant qui sibi mani sua ꝑabant
ibii. quib terra cubile erat. quoꝵ
tecta nõ dũ anro fulgebant. qͦrũ
templa nõ dũ gẽmis intebant:
taq tunc ꝑfictiles deos religiose
iurabat᷑. qui illos inuocauerant
adhostem morituri ne fallerent
redibant. scilicet minꝰ beate uuc¬
dat dictator nr̃ qui sãnitiũ lega¬
tos audit cũ uilissimũ cibũ info
ip̃e manu sua u̾saret Ila qua
lam sepe hostem ꝑcusserat laurcã¬
qr in capitolini iouis gremio re¬

Expanded text:
mentium error est, eum tam exiguum camentium error est, eum tam exiguum capias, cupere multum ? Licet itaque augeserit negotiatio, multum militia rettulerit, eum indagati undique cibi coierint, non habebitis, ubi istos apparatus erant, qui sibi manu sua parabant cibum, quibus terra cubile erat, quorum tecta nondum auro fulgebant, quorum templa nondum gemmis nitebant. Itaque tune per fictiles deos religiose iurabatur ; qui illos invocaverant, ad hostem morituri, ne fallerent, redibant. Scilicet minus beate vivebat dictator noster, qui Samnitium legatos audit, eum vilissimum cibum in foco ipse manu sua versaret, illa, qua iam saepe hostem percusserat laureamque in Capitolini Iovis gremio re
Abbreviated transcription (Latin):
nedia ne coactius
ut ostenderet quid sũma uicia
in sũma fortuna possent cencies
sex t̾ciũ cenauit imno dic. ⁊ in hoc
oĩmmi ad intus ingenio uix tam̃
inuenit quomo triũ ꝓuinciaꝵ
cributũ una cena fieret. Omise¬
rabiles quoꝵ palatiᷤ insi ad p̃cio¬
sos cibos nõ excitatur. p̃ciosos nõ
erimiꝰ sapor ut aliqua fanciũ diu¬
cedo s raritas ⁊ difficultas parã¬
di facit. alioqu si ad sanã illi men¬
tẽ placeat rtũti quid opus ẽ tot
artib uentri ẜuientib. Quid me¬
retur hiis. Quid uastacione sil¬
urr: quid. ꝓfundi pscrutacione
passim iacent alimenta que reꝵ
natura omĩb locis disposuit. S
hec uelut ceci transeunt. ⁊ om̃es
regiones ꝑuagant᷑. maria trahici¬
unt.⁊ cũ famẽ exiguo possint seda¬
re. magno irritant. Libet dicẽ. ꝗd
deducitis naues. quid manꝰ aduer¬
matis: quid tanto tumultu dis¬
curritis. qd opes opib aggregatis
siõ uultis cogitare qmͣ pua nobis
corꝑa sint. nõne furor ⁊ ultimus

Expanded text:
edia ne coactus qut ostenderet, quid summa vitia in summa fortuna possent, centiens sestertio cenavit uno die ; et in hoc omnium adiutus ingenio vix tamen invenit, quomodo trium provinciarum tributum una cena fieret. O miserabiles, quorum palatum nisi ad pretiosos cibos non excitatur ! Pretiosos autem non eximius sapor aut aliqua faucium dulcedo sed raritas et difficultas parandi facit. Alioqui, si ad sanam illis mentem placeat reverti, quid opus est tot artibus ventri servientibus ? Quid mercaturis ? Quid vastatione silvarum ? Quid profundi perscrutatione ? Passim iacent alimenta, quae rerum natura omnibus locis disposuit, sed haec velut caeci transeunt et omnes regiones pervagantur, maria traiciunt et, cum famem exiguo possint sedare, magno irritant. Libet dicere : " Quid deducitis naves ? Quid manus et advermatis ? Quid tanto tumultu discurritis ? Quid opes opibus adgeritis ? Non vultis cogitare, quam parva vobis corpora sint ? Nonne furor et ultimus
Abbreviated transcription (Latin):
occasionẽ ꝯcussi impii intentus
ẽ. Cui p̾mũ rei occurret. Cui parti
sc opponetꝰ. agat illũ ꝑomes t̾ras
nictoria sua. illũ suspiciant ⁊ colat
gentes. Tu nine bruto miratore
stemptus. Gñ ergo exiliũ culit
martellus. nec qcqmͣ in aĩo eius
mutanit loci mutatio. qͣuis eͣm
panptas sequerct᷑. in qua nichil
mali esse quisquis mͦ nõ dum p¬
uenit ĩ insaniam omĩa sb̾u̾tẽno
auaricie atq luxurie intelligit qnͣ¬

Expanded text:
occasionem concussi imperii intentus occasionem concussi imperii intentus est. Cui primum rei occurret ? Cui parti se opponet ? Aget illum per omnes terras victoria sua. Illum suspiciant et colant gentes ; tu vive Bruto miratore contentus ! " Bene ergo exilium tulit Marcellus nec quicquam in animo eius mutavit loci mutatio, quamvis eam paupertas sequeretur. In qua nimali esse quisquis, modo nondum pervenit in insaniam omnia subvertentis avaricie atque luxurie, intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
matũ nirũ. Illi quidẽ impetrauit
senatus publicis p̃cib tã sollici¬
tus ac mestus ut oṁes illo die
bruti hre aĩmũ uiderent᷑ ⁊ nõ ꝓ
martello s ꝓ se dep̾cati ne erules
eẽnt si sinc illo fuissent. ⁊ pł mul¬
to ꝯsecutus ẽ quo dic illum exn¬
lem brutus relinq̃re nõ potint¬
n Cesar uidere. Contigit eĩ illi testi¬
moniũ utriusq brutus sine Mar¬
ceno renti se doluit cesar erubu¬
it. Nõ dubites qu se ille maite¬
llus tantus uir sic ad tolładũ q a
tria cares nõ ẽ miseꝵ. Ita te di¬
sciplims in buisti ut scires oẽm
locũ sapienti uiro patriam esse.¬
quid porro hic qui te expulit
nõne ip̃e ꝑannos decẽ ꝯtimios
patria caruit ꝓpagandi sine du¬
bio imꝑn causa se nempe caruit.
Nunc ecce trahit illũ adse ast̾rio
reẜgentis belli niiis plena tra¬
hit hyspama que fractas ⁊ afflic¬
tas partes refouet. trahit egiptue
intida. totus demiq orbis quiad

Expanded text:
matum virum. Illi quidem reditum impetravit matum virum. Illi quidem reditum impetravit senatus publicis precibus tam sollicitus ac maestus, ut omnes illo die Bruti habere animum viderentur et non pro Marcello sed pro se deprecari, ne exules essent, si sine illo fuissent ; sed plus multo consecutus est, quo die illum exulem Brutus relinquere non potuit. Caesar videre. Contigit enim illi testimonium utriusque : Brutus sine Marcello reverti se doluit, Caesar erubuit. Num dubitas, quin se ille Marcellus tantus vir sic ad tolerandum aetria cares, non est miserum. Ita te disciplinis imbuisti, ut scires omnem locum sapienti viro patriam esseQuid porro ? Hic, qui te expulit, non ipse per annos decem continuos patria caruit ? Propagandi sine dubio imperii causa ; sed nempe caruit. Nunc ecce trahit illum ad se Africa resurgentis belli minis plena, trahit Hispania, quae fractas et adflictas partes refovet, trahit Aegyptus infida, totus denique orbis, qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinencia cũ prudencia ꝑietasq
⁊ oĩum officioꝵ recte dispensan¬
encia. Nullus angustus ẽ locus
qui hanc t̾a magnaꝵ uirtutũ ti¬
bam capit. Nullũ exiliũ graue ẽ
in quo licet cũ hoc ire com̾itatu.
Brutus in co libro quẽ de u̾cute
ꝯposuit ait se marcellũ uidisse
nutilemis exultantẽ ⁊ qnͣtũ mõ
natura hõis paterctꝰ beatissime
uiuentem neq unꝙͣ cupidiore:
bonar artiũ qmͣ illo tempe. Itaq
adiecit uisũ sibi se magis in exi¬
liuĩ ire qui sinc illo rediturꝰ ess.¬
ꝙͣ cũ illo mexilio relinqui. o for¬
tunaciorem marcellũ co tempe
quo exiliũ suũ bruto aꝓpbauit
qm̃ quo rei publice ꝯsulatũ qnͣt
ille uir fuit qui effecit ut aliqs
exuil s̾ inderet᷑ cũ abexule rete¬
deret. Q uantꝰ uir fuit qui in ad¬
miratc̃e sui adducit hõmem ⁊̃ ca¬
tom suo iurandũ./ dem brutus
ait .G. cesarem mitilenas p̾t̾uec¬
tum qr nõ sustineret uidẽt defor¬

Expanded text:
continentia, cum prudentia, pietas, continentia, cum prudentia, pietas, omnium officiorum recte dispensanentia. Nullus angustus est locus, qui hanc tam magnarum virtutium turbam capit ; nullum exilium grave est, in quod licet eum hoc ire comitatu." Brutus in eo libro, quem de virtute composuit, ait se Marcellum vidisse Mytilenis exulantem et, quantum modo natura hominis pateretur, beatissime viventem neque umquam cupidiorem bonarum artium quam illo tempore. Itaque adicit visum sibi se magis in exilium ire, qui sine illo rediturus esset, quam illum in exilio relinqui. O fortunatiorem Marcellum eo tempore, quo exilium suum Bruto adprobavit, quam quo rei publicae consulatum ! Quantus ille vir fuit, qui effecit, ut aliquis exul sibi videretur, quod ab exule recederet ! Quantus vir fuit, qui in admirationem sui adduxit hominem etiam Catoni suo mirandum ! Idem Brutus ait C. Caesarem Mytilenas praetervectum, quia non sustineret videre defor
Abbreviated transcription (Latin):
b fluminũ alueis irrigatur. Ni¬
chil gignit ꝙ alic gentes petant
uix ad tutelam incolencium fer¬
tilis. nõ p̃ciosus hic lapis cedit᷑
nõ auri argentiq uene eruũtur.
angustus aĩmꝰ ẽ quẽ t̾rena delec¬
cant. ad illa adducendꝰ ẽ q̃ ubiꝙ
eque apparent ubiq eque splend
Et hoc cogitandũ ẽ. ista ueris bo¬
is ꝑ falsa ⁊ pͥne credita obstare.
quo longiores porticus expedieñt.
quo alcius turres sustulerĩt. quo
latiꝰ uicos correterint. quo dep̃s¬
sius estiuos specus foderint. quo
maiori mole fastigia cenacionũ
subduxerint: hoc plus erit ꝙ ilł
celũ abscondat. In eam te regice̾
casus ciect inqua lacissimũ tetep¬
taculũ ẽ casa. Nec ⁊ tu pusilli aĩ
es ⁊ sordite se consolantis si ideo id
fortit᷑ potis qr ronuili cãm nos¬
ti. dic illic potius istud humile
tuguriũ nempe u̾tutes recipit.
iam omĩb templis formosiꝰ erit
cũ illic iusticia ꝯspecta fuit. cu

Expanded text:
bus fluminum alveis irrigatur ; nibus fluminum alveis irrigatur ; nihil gignit, quod aliae gentes petant, vix ad tutelam incolentium fertilis ; non pretiosus hic lapis caeditur, non auri argentique venae eruuntur." Angustus animus est, quem terrena delectant ; ad illa abducendus est, quae ubique aeque apparent, ubique aeque splendent. Et hoc cogitandum est, ista veris bonis per falsa et prave credita obstare. Quo longiores porticus expedierint, quo altius turres sustulerint, quo latius vicos porrexerint, quo depressius aestivos specus foderint, quo maiori mole fastigia cenationum subduxerint, hoc plus erit, quod illis caelum abscondat. In eam te regionem casus eiecit, in qua lautissimum receptaculum casa est ; ne tu pusilli animi es et sordide se consolantis, si ideo id fortiter pateris, quia Romuli casam nosti. Dic illud potius : " Istud humile tugurium nempe virtutes recipit ? Iam omnibus templis formosius erit, cum illic iustitia conspecta fuerit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ alienũ hõi eẽ. Uñcumq exequo
ad celũ erigitur acies. parib int̾¬
uallis omĩa diuina abomĩb
humanis distant. ꝓ inde dũ ocu¬
li mei ab illo spectaͣ culo cuiꝰ ĩsa¬
ciabiles sunt. nõ abducant᷑. dũ
mͥ solem lunãq in tueri liceat.
dũ ceteris in herere syderib.dur
orcus eoꝵ occasusq ⁊ in t̾ualla et
cãs muestigare uclociꝰ mneandi.
uł diu spect᷑are tot ꝑ noctem stel¬
las micantes.⁊ alias ĩmobiles
alias nõ in magnũ spaciũ exeun¬
tes. s intra sinĩ se cutũagentis
uestigiũ. quasdã subito crũpen¬
tes quasdam igne fuso ꝑ stringẽ¬
tes aciem qi decidant. uł longe
tractu cũ luce multa ꝑ teruolan¬
tes.dũ cũ hiis sim ⁊ celestib qua
hoĩ fas ẽ ĩmisccar.dũ aĩmũ ad
ꝯgnataꝵ reꝵ ospectum tendentem
in sb̾lumi semp ħeam. qnͣtumre¬
fert in ca quid calcẽ. at nõ ẽ hec
t̾ra f̃ructit̾eraꝵ aut letaꝵ arborũ
ferax. nõ magnis nec n auigali¬

Expanded text:
est, alienum homini est. Undecumque ex aequo ad caelum erigitur acies, paribus intervallis omnia divina ab omnibus humanis distant. Proinde, dum oculi mei ab illo spectaculo, cuius insatiabiles sunt, non abducantur, dum mihi solem lunamque intueri liceat, dum ceteris inhaerere sideribus, dum ortus eorum occasusque et intervalla et causas investigare vel ocius meandi vel tardius, spectare tot per noctem stellas micantis et alias immobiles, alias non in magnum spatium exeuntis sed intra suum se circumagentis vestigium, quasdam subito erumpentis, quasdam igne fuso praestringentes aciem, quasi decidant, vel longo tractu eum luce multa praetervolantes, dum eum his sim et caelestibus, qua homini fas est, immiscear, dum animum ad cognatarum rerum conspectum tendentem in sublimi semper habeam—quantum refert mea, quid calcem ? "At non est haec terra frugiferarum aut laetarum arborum ferax ; non magnis nec navigabili
Abbreviated transcription (Latin):
ptinet. intelligo me nõ opes s
occupaccẽs ꝓdidisse. Corpis etigu¬
a desideria sunt. frigus submonĩ
uult. alimentis famẽ ac sitĩ extm¬
guere. Quicꝗd extra ꝯcupisctur
iucis nõ usib erogatur. Nonẽ
necesse om̃e ꝑscrutari ꝓfundum
nec strage aĩaliĩ uentrem oneratt
nec ꝯc̾ilia ultimi maris exignote
litore eruere. dii istos decqr nu
fmes transcendit. ultra phasm
capi uolunt q̾ ambiciosã popii
instrua Nec piget a parthis aqu
stomachꝰ uit admittat ab ultimo
portatur occemo. uomũt ut coi
edunt ut nomant ut edant ꝯcpi¬
las quas toto orbe ꝯquirunt ne
⁊ quere dignant᷑ Ista siquis d¬
cit: quid un pauptas nocet siie
dcupiscit qd illi paptas munt

Expanded text:
pertinet, intellego me non opes sed occupationes perdidisse. Corporis exigua desideria sunt. Frigus summoveri vult, alimentis famem ac sitim extinguere; quidquid extra concupiscitur, vitiis, non usibus laboratur. Non est necesse omne perscrutari profundum nec strage animalium ventrem onerare nec conchylia ultimi maris ex ignoto litore eruere ; dii istos deaeque pfines transcendit ! Ultra Phasin capi volunt, quod ambitiosam popinam instruat, nec piget a Parthis, a quibus stomachus vix admittat, ab ultimo portatur oceano ; vomunt ut edant, edunt ut vomant, et epulas, quas toto orbe conquirunt, nec concoquere dignantur. Ista si quis despicit, quid illi paupertas nocet ? Si quis concupiscit, illi paupertas et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nepotesq dando effecisti ne u¬
unica esses. consumatio etatis
acte felicit᷑ inte u̾tit᷑. illo mnio ne¬
fas est te ꝙ ixcris queri. Maxi¬
mũ adhuc solatui tuũ ta cueram
sororem tuã. illud fidelissinũ pee¬
diuiso tñsterunt᷑. Illũ aĩmũ oio
nobis mat̾iuĩ cũ açtu lac̾mis tu¬
is misciusti. in huiꝰ pͥmũ respirasti
illa quidẽ affectus tuos semp se
te dolet. illius manib murbemꝑ
latus sũ illiꝰ pio mat̾no q nit̾io
ꝑlongum tempꝰ eger ꝯnaliu li
dit ⁊ que ne ẜmnonis quidẽ autl¬
re salutatiors suscimut audia¬
am. ꝓ me uicit idulgencia u¬
recundiã. Nichil illi seductũ ut
genus nichil modestia ⁊ intat
feminaꝵ petulancia rustici mõ
quies nchil secreti ⁊ ad ociũr¬
positi mores obsciterũt. qͦ un
ea que maxime diligunt fugeto
⁊ lib̾tatem dolori suo querẽ taaꝰ
ulam te quicꝗd cogitauis c̃ su¬

Expanded text:
pronepotesque dando effecisti, ne pronepotesque dando effecisti, ne unica esses; consummatio tamen aetatis actae feliciter in te vertitur. Illo vivo nefas est te, quod vixeris, queri. Maximum adhuc solacium tuum tacueram, sororem tuam, illud fidelissimum tibdiviso transferuntur, illum animum omnibus nobis maternum. Cum hae tu lacrimas tuas miscuisti, in huius primum respirasti sinu. Illa quidem adfectus tuos semper s tantum pro te dolet. Illius manibus in urbem perlatus sum, illius pio maternoque nutricio per longum tempus aeger convalui quae ne sermonis quidem aut clarae salutationis sustinuit audaciam, pro me vicit indulgentia verecundiam. Nihil illi seductum vitae genus, nihil modestia in tanta feminarum petulantia rustica, nihil quies, nihil secreti et ad otium repositi mores obstiterunt, quo miea, quae maxime diligunt, fugere et libertatem dolori suo quaerere. Tu ad illam te, quidquid cogita-
Abbreviated transcription (Latin):
tm nichil amplius doliture do¬
mus piamentu tene igrenio
cito daturã ꝓ nepotes nouatillã.
quã sic ĩme transtuleram sic mͥ
ascͥpsam ut posset uiden qd̾ mc
amisit q̃uis saluo patie pnpuiã
hanc et ꝓme dilige abstulit ili
nuꝑ fortuna matrẽ. tua pot̾ esti¬
cere pictas ut ꝑdidisse se mattẽ
doleat tñ nõ sentiat. Nuc mores
eiꝰ opone nũc formã altius p̃cep¬
ta tescendunt que teneris ĩp̃mũ¬
tur annis. tius asuescat ẜmoni¬
b. Ad tuũ figatur arbitriũ. Multũ
enĩ dabis etiã si nichil dederis ꝑ¬
ter exemplũ. hoc cibi tã sollempne
off̾icium ꝓ remedio crit. Non pot
eñ ũmũ pie dolentẽ a sollicitudi¬
ne nitcit insi aut rõ aut honesta
occupatio. Numerarẽ int̾ magna
solacia patrem qͦ tuũ nisi abesset.
nũc t̾ri exaffectu tuo quid illius
Quoçiens in modica uis doloris
ĩuaserit ⁊ sequi se iubebit peẽm
cogita cui tu quidem dot nepotes

Expanded text:
tantum nihil amplius doliturae dotantum nihil amplius doliturae domus pia- mentum. Tene in gremio cito tibi daturam pronepotes Novatillam, quam sic in me transtuleram, sic mihi adscripseram, ut posset videri, quod me amisit, quamvis salvo patre pupilla ; hanc et pro me dilige ! Abstulit illi nuper fortuna matrem; tua potest efficere pietas, ut perdidisse se matrem doleat tantum, non et sentiat. Nunc mores eius compone, nune forma; altius praecepta descendunt, quae teneris imprimutur aetatibus. Tuis adsuescat sermonibus, ad tuum fingatur arbitrium ; multum illi dabis, etiam si nihil dederis praeter exemplum. Hoc tibi tam sollemne officium pro remedio erit ; non potest enim animum pie dolentem a sollicitudine avertere nisi aut ratio aut honesta occupatio. Numerarem inter magna solacia patrem quoque tuum, nisi abesset; nunc tamen ex adfectu tuo, qui illius Quotiens te immodica vis doloris invaserit et sequi se iubebit, patrem cogita ! Cui tu quidem tot nepotes
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq pictate. noui frm̃ meoꝵ
intimos affectus. alt̾ in hec digni¬
tatẽ excolit ut tibi ornamĩto sit. alt̾
in hoc se ad tranquillam quictãꝙ
altius dignitate defendi. Aterius
ocio trui. Certabunt inte officirs
⁊ uniꝰ desiteriũ duoꝵ pietate supple¬
bitur. Audact̾ possũ ꝓmittere. ni¬
chil tibi deerit pret̾ numeꝵ. Abi
hiis ad nepotes quoq respice. M.
blandissimũ pueꝵ ad cuiꝰ ꝯspectũ
nulla pot̃ durare tristitia. nich̾ tã
magnũ nichiltã recens incuiꝰ ꝙͣ
pectore fuerit ꝙ nõ cutũfnsus ille
pmulceat. cuiꝰ nõ lac̾mas iliꝰ yla¬
ritas supp̾mat. cuiꝰ nõ ꝯtrattũ sol¬
lcitudine aĩmũ uliꝰ argumenta
soluant᷑ quẽ nõ in iocos uocabit
illiꝰ lastiua quẽ nõ inse cõn̾tet
⁊ ab dncet infixum cogitatõib
illa neminẽ saciatura garulitas.
deltas lassata ꝯsistat. quid qd ma¬
nichil de orbitate/ nichil d̾ ꝯdicte¬
de ꝯdicione mea querar. fucrim

Expanded text:
utriusque pietate! Novi fratrum meorum utriusque pietate! Novi fratrum meorum intimos adfectus. Alter in hoc dignitatem excolit, ut tibi ornamento sit, after in hoc se ad tranquillam quietamquealterius dignitate defendi, alterius otio frui. Certabunt in te officiis et unius desiderium duorum pietate supplebitur; audacter possum promittere: nihil tibi deerit praeter numerum. Ab his ad nepotes quoque respice—Marcum blandissimum puerum, ad cuius conspectum nulla potest durare tristitia ; nihil tam magnum, nihil tam recens in cuiusquam pectore furit, quod non circumfusus ille permulceat. Cuius non lacrimas illius hilaritas supprimat ? Cuius non contractum sollicitudine animum illius argutiae solvant ? Quem non in iocos evocabit illa lascivia ? Quem non in se convertet et abducet infixum cogitationibus illa neminem satiatura garrulitas? delitas lassata consistat; quidquid maNihil de orbitate, nihil de condicione mea querar, fuerim
Abbreviated transcription (Latin):
ad sapienciam utunt᷑ s ad luxir¬
am instriuint᷑ mmꝰ te indulgere
studiis passus est. beneficio tam̃
rapacis ingenii plus ꝙͣ te ꝓtp̃re
hansisti. iacta sunt disciplinaꝵ
oĩum tun dam̃ta. Nunc ad illas
reu̾tere tutã te pr̃abunt. Ille con¬
solabunt᷑. ille delectabunt. ille si
bona in aĩmi tuũ in tͣuerint nũ¬
qmͣ ampliꝰ nitrabit dolor. nuĩqmͣ
sollicitudo. nũꝙͣ afflictionis irrite
suꝑuacua uexacio. Nulli hoꝵ pate¬
bit pectus tuũ. nã ceteris niciis
iam p̾dem p̃clusũ c̃. hec qui dẽ c̾cis¬
sima p̃sidia sũt. ⁊ que sola te fortu¬
ne eriꝑe possunt. S qr dũ in illu
portũ quẽ tibi stũdia ꝓmictunt
puemis aminicuł quib ĩmitaris
opus est: uolo interim solacia
tua tibi ostendere. Respite frẽs
meos quib saluis fas tibi nõ
ẽ accusare fortimã. in utroq hes
honores industria ꝯ secutus est.
alt̾ sapient᷑ ⁊tempsit. acquiesce
alt̾ius fibi dignitate. Alt̾ius acte.

Expanded text:
ad sapientiam utuntur sed ad luxuriam instruuntur, minus te indulgere studiis passus est. Beneficio tamen rapacis ingenii plus quam pro tempore hausisti; iacta sunt disciplinarum omnium fundamenta. Nunc ad illas re- vertere ; tutam te praestabunt. Illae consolabuntur, illae delectabunt, illae si bona fide in animum tuum intraverint, numquam amplius intrabit dolor, numquam sollicitudo, numquam adflictationis irritae supervacua vexatio. Nulli horum patebit pectus tuum ; nam ceteris vitiis iam pridem elusum est. Haec quidem certissima praesidia sunt et quae sola te fortunae eripere possint. Sed quia, dum in illum portum, quem tibi studia promittunt, pervenis, adminiculis quibus innitaris opus est, volo interim solacia tibi tua ostendere. Respice fratres meos, quibus salvis fas tibi non est accusare fortunam. In utroque habhonores industria consecutus est, alter sapienter contempsit. Adquiesce alterius fili dignitate, alterius quiete,
Abbreviated transcription (Latin):
dicet aliquis. ꝙ̾ hec genus est
ꝯsolandi. o blita mala renocare
ꝯspectu collocare. uix uniꝰ ꝑacien¬
tẽ. S is cogitet quecũq usq eo
ꝑiciosa sunt ut cẽ remediũ cõ¬
ualuerint plerũq d̃riis curari
Om̃es itaq luctus illi suos. oiã
lu gubria admonebo. hoc erit ñ
molli uia mederi. s urere ⁊ seca¬
re. Quid ꝯsequar ut pudeat aĩ¬
mũ tot miẜiaꝵ uictorem egre
fene uinꝰ uulrius in corꝑe tã ci¬
catricoso. fleant itaq diuciꝰ ⁊ ge¬
mant quoꝵ delicatas mentes
encruauit longa f̃clicitas.⁊ ad
lenissimaꝵ iniuriaꝵ motus col¬
labant᷑. At quoꝵ om̃s anni ꝑ
calamitates tͣnsierũt grauissiã
ꝙͦ forti ⁊ ĩ mobili ꝯstancia ꝑferat.
unũ ht̃ assidua infclicitas bonũ
ꝙ quos semꝑ uerat nouissime
indurat. nuua cibi fortuna ua¬
cacionẽ dedit ⁊ gͣnissimis luctib¬
ne natalẽ quidẽ tuũ excepit. ami¬
sisti matrẽ statim nata.⁊ mo dũ

Expanded text:
Dicet aliquis : " Quod hoc genus est Dicet aliquis : " Quod hoc genus est consolandi, obliterata mala revocareconspectu conlocare vix unius patientem ? " Sed is cogitet, quaecumque usque eo perniciosa sunt, ut contra remedium convaluerint, plerumque contrariis curari. Omnis itaque luctus illi suos, omnia lugubria admovebo ; hoc erit non molli via mederi, sed urere ac secare. Quid consequar ? Ut pudeat animum tot miseriarum victorem aegre ferre unum vulnus in corpore tam cicatricoso. Fleant itaque diutius et gemant, quorum delicatas mentes enervavit longa felicitas, et ad levissimarum iniuriarum motus conlabantur; at quorum omnes anni per calamitates transierunt, gravissima quoque forti et immobili constantia perferant. Unum habet adsidua infelicitas bonum, quod quos semper vexat, novissime indurat. Nullam tibi fortuna vacationem dedit a gravissimis luctibne natalem quidem tuum excepit. Amisisti matrem statim nata, immo dum
Abbreviated transcription (Latin):
randosq luctus ⁊ posita euolue¬
rem nõ inuemeba exẽplum eius
qui ꝯsolatus suos esset. cum ip̃e
abilł ꝯploraretur. Ita in re noua
hesitabam uercharq nec nõ ꝯso¬
lacio ess s exulcacio. Quid qd
noms uerbis nec ex uulgari ⁊
cottidiana sũptis allocutõe opꝰ
erat hõi ad osolandos suos exipõ
rogo caput alleuanti.Omĩs ant̃
magnitudo doloris modur exte¬
dentis ncc̃e ẽ delectũ uerboꝵ eri¬
piat cũ sepe uocem qͦ ip̃am int̾¬
cludat. Utrumq tñ enitar. ñ fi¬
ducia ingenii. S qr possum ĩstar
efficacissime osolacionis ẽẽ ipse
ꝯsolator. cui nichil negares nec
tuo uelis a me modũ statui. ui¬
de qnͣtum de indulgentia tua ꝓ¬
miserim mͥ potenciorẽ me futu¬
rũ apud te nõ dubito. qmͣ dolo¬
rem tuũ. quo nichil apud mise¬
ros potenci. Itaq ne statim cur
co ꝯcurrã ad ero prius illi. ⁊ quib
excitetur ingeram.omĩa inferã
⁊ rescindã que iã obducta sunt.

Expanded text:
randosque luctus composita evolverandosque luctus composita evolverem, non inveniebam exemplum eius, qui consolatus suos esset, eum ipse ab illis comploraretur. Ita in re nova haesitabam verebarque, ne haec non consolatio esset, sed exulceratio. Quid, quod novis verbis nec ex vulgari et cotidiana sumptis adlocutione opus erat homini ad consolandos suos ex ipso rogo caput adlevanti ? Omnis autem magnitudo doloris modum excedentis necesse est dilectum verborum eripiat, cum saepe vocem quoque ipsam intercludat. Utcumque conitar non fiducia ingenii, sed quia possum instar efficacissimae consolationis esse ipse consolator. Cui nihil negares, huituo velis a me modum statui. Vide quantum de indulgentia tua promiserim mihi. Potentiorem me futurum apud te non dubito quam dolorem tuum, quo nihil est apud miseros potentius. Itaque ne statim eum eo concurram, adero prius illi et quibus excitetur ingeram ; omnia pro- feram et rescindam, quae iam obducta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tiem suam de ꝯsolacone niy¬
Epe iam tibi
mat̾ optima impe¬
tum cepi ꝯsolandi
te. sepe ꝯtimu. ut
auderẽ mulca me
impellebant. pri¬
mũ ui debar depositurus om̃ia m¬
omoda cũ lac̾mas tuas q̃ si supp̾¬
mere nõ potuissem int̾im certeas¬
tersissem. Demide plus hiturum
me autͣtis nõ dubitabam adex¬
citandam te si p̾or ip̃e osurrexissẽ.
prete̾a timebam ne ame uicta for¬
cuna aliquẽ meoꝵ unceret.Itaq
ut cumq conabar manu suꝑ pla¬
gam meã ĩposita ad obliganda
uislnera nr̃a reptare hoc ꝓpositũ
nicũ erat Rursusq retardaba.
dolori tuo dũ retens seniret scie¬
bam occurrendum nõ esse ne il¬
lũ p̃a solacia irritarent.⁊ accen¬
derent. Nam in morb qͦ nichil ẽ
pinciosus ꝙͣ mmatura mediciã
Expectabam itaq dũ ip̃e uires
suas frangeret. et ad sustmenda
remedia mora mitigatus tangi
se ac tractari pateretur. preterea
cũ omĩa clarissimoꝵ ingemoꝵ
monumĩta ad opescendos mode¬

Expanded text:
 de consolatione Saepe iam, mater optima, impetum cepi consolandi te, saepe continui. Ut auderem, multa me impellebant. Primum videbar depositurus omnia incommoda, cum lacrimas tuas, etiam si supprimere non potuissem, interim certe abstersissem ; deinde plus habiturum me auctoritatis non dubitabam ad excitandam te, si prior ipse consurrexissem ; praeterea timebam, ne a me victa fortuna aliquem meorum vincere L Itaque utcumque conabar manu super plagam meam imposita ad obliganda vulnera vestra reptare. Hoc propositum meum erant rursus quae retardarent. Dolori tuo, dum recens saeviret, sciebam occurrendum non esse, ne illum ipsa solacia irritarent et accenderent ; nam in morbis quoque nihil est perniciosius quam immatura medicina. Expectabam itaque, dum ipse vires suas frangeret et ad sustinenda remedia mora mitigatus tangi se ac tractari pateretur. Praeterea eum omnia clarissimorum ingeniorum monimenta ad compescendos mode
Abbreviated transcription (Latin):
dme ritus apparet. Eadem em̃ tegu¬
menta capitũ idemq genus cal¬
ciamenti qꝰ cantabris est et uerba
quedam. Nã totus ẜmo ꝯuersa¬
cione grecoꝵ liguxq apatrio de¬
sciuit. deducte deinde sunt duc
cuuũ romanoꝵ colome. Altera a
mario. alt̾a asilla. Tociens huius
andi saxi ⁊ spinosi mutatus est
populꝰ/ uix deniq muemes ullã
t̾ram qmͣ ⁊ iã nũc indigene co¬
lant ꝑmixta omĩa ⁊ instituta st̃
aliꝰ alii successit. hic ꝯcupiuit qd̾
illi fastidio fuit. iue unde expu¬
lerat eiectus ẽ. ⁊ta fato ꝑ lacuit.
nulliꝰ rei semꝑ codem loco starefõ¬
conã adusus ipãm ꝯmutacionẽ
locoꝵ detractis cetis in ꝯmodis q̃
exillo ad herent satis hoc remedii
putat uarro doctissimꝰ romanoꝵ
ꝙ. quocumq uenimꝰ cadem reru
natura uten dũ ẽ. Mi. brutus satis
hoc putat. ꝙ licet in exiliũ cuntib
ꝯsolandũ exules. utraq in unu
collata fatebit᷑ płimũ posse. quã¬
tulũ enĩ est ꝙ̃ pdidimꝰ duo q̃ pul¬

Expanded text:
dine ritus apparet; eadem enim tegmenta capitum idemque genus calciamenti quod Cantabris est, et verba quaedam ; nam totus sermo conversatione Graecorum Ligurumque a patrio descivit. Deductae deinde sunt duae civium Romanorum coloniae, altera a Mario, altera a Sulla ; totiens huius aridi et spinosi saxi mutatus est populus ! Vix denique invenies ullam terram, quam etiamnunc indigenae colant; permixta omnia et insiticia sunt. Alius alii successit ; hic concupivit, quod illi fastidio fuit; ille unde expulerat, eiectus est. Ita fato placuit, nullius rei eodem semper loco stare fortunam. Adversus ipsam commutationem locorum de- tractis ceteris incommodis, quae exilio adhaerent, satis hoc remedii putat Varro, doctissimus Romanorum, quod, quocumque venimus, eadem rerum natura utendum est. M. Brutus satis hoc putat, quod licet in exilium euntibusconsolandum exulem, utraque in unum conlata fatebitur plurimum posse. Quantulum enim est, quod perdidimus ! Duo quae pul
Abbreviated transcription (Latin):
mũ qui cumultuosissimꝰ ẽictu
facile eccipiũt. Nũ qmͣ ego fori¬
ne credidi etiã cũ uideretur pase
agere. omia illa que ĩ memdi¬
qentisime ꝯferebat. pecum ai
uonores. gram eo loco posui
posset si

Expanded text:
primum, qui tumultuosissimus est, ictum facile excipiunt. 9. Nuncquam ego fortune credidi, eciam cum videretur pacem agere. Omnia illa, que in me indulgentissime conferebat, pecuniam, honores, graciam, eo loco posui, unde posset si
Abbreviated transcription (Latin):
tacẽ. Nõ eẽ qd̃ de incaliis cdas
rõgo. Ip̃e er̃ neqd incetis opĩo¬
mb ꝑ turberis indico me ñ eẽ
miẜmiadiciã quo securior sis
ne tĩ quidẽ me posse mir̃mi bo¬
na ꝯdicione geniti sumꝰ sicam
nõ descrucrimꝰ. Idegit rex nata
ut bene iiuamꝰ. nõ magno ap¬
ꝑatu ꝯpus ẽ. uiiusquisq se bea¬
aduenticiis rebẽ. ⁊ qd̃ in neu¬
tram partẽ magnas nires ha¬
beat. nec scda sapient᷑ euchunt.

Expanded text:
facere. Non est, quod de me aliis credas facere. Non est, quod de me aliis credas ; ipse tibi, ne quid incertis opinionibus perturberis, indico me non esse miserum. Adiciam, quo securior sis, ne fieri quidem me posse miserum. Bona condicione geniti sumus, si eam non deseruerimus. Id egit rerum natura, ut ad bene vivendum non magno apparatu opus esset; unusquisqenticiis rebus est et quod in neutram partem magnas vires habeat: nec secunda sapientem evehunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ac suos tuent᷑. Ii me iuisserit
stare assrdue uelut in p̃sidio uꝰ¬
sitũ. ⁊ om̃es conatus fortine oẽ
ĩpetus ꝓspite̾ multo ñ qm n¬
currant illis grauis ẽ quib ie¬
pentina c̃. facile cam sustret
semp expectat. Nã ⁊ hostiũ aple¬

Expanded text:
ac suos tuentur. 8. Illi me iusserunt stare assidue velut in presidio positum, et omnes conatus fortune, omnes impetus prospicere multo antequam incurrant. Illis gravis est, quibus repentina est; facile eam sustinet qui semper exspectat. Nam et hostium adve
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ei decrit. neq uelamentũ t̾que
cm̃ exigno tegit᷑ corpꝰ qm alitur.
Nichil homini natura ꝙ ncc̃ium
faciebat fecit operosũ. s desideras
saturat᷑a multo cõchilio pũpnram
intertam auro uariisq colorib
distinctam ⁊ artib. Non fortune
iste nicio s suo panꝑ est. ⁊̃ si illi ꝗc¬
quid amifit restituit᷑ nich̾ ages.
plus. em̃ restituendo de erit et co¬
qd cupit/ qm exuli exeo qd̾ hñit.
d̾ deuderat aureis fuigentem
uasis suppenectilem ⁊ antiquis
nõib artificum argentũ nobi
cere⁊ nationũ oĩum lapides is¬
ca ꝯgerant᷑ licet nũqua exple¬
bunt in explebilem aĩmũ. non
magis qm̃ ullus sufficiet humõ
ad saciantum eũ cuiꝰ desiteruu
no ex mopia s ex estu ardentur
iscerũ oritur. Nõ enĩ sitis illa s
morb ẽ ne hec inpecuma tantũ
aut alim̃tis euenit. c̾adẽ natura

Expanded text:
tum ei deerit neque velamentum ; aeque tum ei deerit neque velamentum ; aeque enim exiguo tegitur corpus quam alitur. Nihil homini natura, quod necessarium faciebat, fecit operosum. Sed desiderat saturatam multo conchylio purpuram, intextam auro variisque et coloribus distinctam et aiste vitio, sed suo pauper est. Etiam si illi quidquid amisit restituens, nihil ages ; plus enim restituendo deerit ex eood cupit, quam exsuli ex eo, quod habuit. Sed desiderat aureis fulgentem vasis supellectilem et antiquis nominibus artificum argentum nobilcere et nationum omnium lapides : ista congerantur licet, numquam explebunt inexplebilem animum, non magis quam ullus sufficiet umor ad satiandum eum, cuius deside- rium non ex inopia, sed ex aestu ardentium viscerum oritur ; non enim sitis illa, sed morbus est. Nec hoc in pecunia tantum aut alimentis evenit. Ead
Abbreviated transcription (Latin):
posuerat. qm apicius nr̃a memo¬
ria nixit. qui in ea urbe ex qua ali¬
qñ philosophi uelut corruptores
niuentutis abire iuissi sũt scĩam
popine ꝓfessus disciplina sua secu¬
lum infctit cuiꝰ exitũ nosse opere
p̃ciũ est. cũ sext̾tiũ mines inculi¬
nã oiccisset. cũ tot ꝯgiaria pn̾cipũ
⁊ ingens capitolii uectigai singu¬
lis ꝯmessacionib exorbuiss erc
alicno opp̾ssus rõnes suas cunc
pͥmũ coactus inspexit. suꝑ futuꝵ
lut multima fames uicturus si
aliquid extimint. ⁊ q̾ alii noto pe¬
lub̃rima fuit. tũc uenena edebat
biberatq cũ in mensis epulis nõ
sine malis exemplis ꝑ se docilem.
hec accidũt diuicias nõ ad rõne
reuocantib cuiꝰ certi fines sunt.
ditati nichil satis ẽ. nature satisẽ
q̃ parũ. Nullũ ergo pauptas exu¬
us momodũ bt̃. Nullũ eñ tam
m ops exiliũ est qd̾ nõ alendo ho¬
mim habunde fertile sit. Adueste
adusum tantũ desiderabit. neq tec¬

Expanded text:
posuerat, quam Apicius nostra memoria vixit, qui in ea urbe, ex qua aliquando philosophi velut corruptores iuventutis abire iussi sunt, scientiam popinae professus disciplina sua saeculum infecit." Cuius exitum nosse operae pretium est. Cum sestertium milliens in culinam coniecisset, cum tot congiaria principum et ingens Capitolii vectigal singulis comisationibus exsorpsisset, aere alieno oppressus rationes suas tune primum coactus inspexit. Superfuturum lut in ultima fame victurus, sialiquis extimuit et, quod alii voto pe potio saluberrima fuit. Tune venena edebat bibebatque, eum immensis epulis non sine malis exemplis per se docilem. Haec accidunt divitias non ad rationem revocantibus, cuius certi fines sunt, ditati nihil satis est, naturae satis est etiam parum. Nullum ergo paupertas exulis incommodum habet ; nullum enim tam inops exilium est, quod non alendo homini abunde fertile sit. "At vesteec quoque ad usum tantum desiderabit : neque tec
Abbreviated transcription (Latin):
illi ꝯgesseris nõ finis erit cupi¬
ditatis. s gradus.Q cõtincbit
itaq se intra naturalem modũ
pauptatẽ nõ sentiet. qui natura¬
iem modu excedit eũ nisim̃ms
quoq opib pauꝑtas sequet. Ne¬
cessariis reb exilia sufficiũt sup¬
tes facitic mexilia sequit᷑. et
insolitudinb aspunis cũ qnͣ¬
tum satis ẽ sustinendo corꝑi in¬
uenit. ip̃e bonis sius habundat¬
⁊ fruitur pecuma ad aĩmũ nichil
ꝑtinet. ñ magis qmi ad deos ĩmor¬
tales. omĩa ista que ĩperita nge¬
na ⁊ nimus corpib suis adcca
suscipumt. lapides. aurũ argen¬
tum ⁊ magni leuatiq mensaru
orbes terrena sũt ponttra. que nõ
pot̾ amare smcerus aĩmꝰ ac natuẽ

Expanded text:
illi congesseris, non finis erit cupiditatis, sed gradus. Qui continebit itaque se intra naturalem modum, paupertatem non sentiet; qui naturalem modum excedet, eum in summis quoque opibus paupertas sequetur. Necessariis rebus et exilia sufficiunt, suptes facit ; hic in exilia sequitur et in solitudinibus asperrimis, eum quantum satis est sustinendo corpori invenit, ipse bonis suis abundat et fruitur. Pecunia ad animum nihil pertinet, non magis quam ad deos immortalis. Omnia ista, quae imperita ingenia et nimis corporibus suis addicta suspiciunt, lapides, aurum, argentum et magni levatique mensarum orbes terrena sunt pondera, quae non potest amare sincerus animus ac naturae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ potens õium. suie in corpał rõ ĩ¬
genciũ opm artifex. suĩ diuinus
sp̃us ꝑ omĩa maxĩa ac mimina¬
equali intencione diffusus. suĩ fa
ꝙ caderent. Quidad optimur
iacet. nec dari nec cripi pot̾ mũ
etemplator admirator q mundi¬
pars cius magnifitentissimia
ꝓp̾a nobis ⁊ ꝑpetua ⁊ tam diu no¬
res tulerit in crepido gradu ꝓpere¬

Expanded text:
potens omnium, sive incorporalis ratio ingentium operum artifex, sive divinus spiritus per omnia maxima ac minima aequali intentione diffusus, sive fateque non caderent. Quidquid optimum iacet: nec dari nec eripi potest. Mmus contemplator admirator que mundipars eius magnificentissima, propria nobis et perpetua: hec tamdiu nores tulerit, intrepido gradu pr
Abbreviated transcription (Latin):
bonis int̾ se pax ẽ. Mali tã bonis
pniciosi qmͣ int̾ se. Qd si ledi insi
infirmior nõ pot̾. inalus aut̃ in
firmior ẽ bono. nec miuria bõis
insi adispari inferenda ẽ ⁊̃ uiria
in sapientẽ uiꝵ nõ cadit. Illud cĩ
iã nõ e imonendꝰ neminẽ bonũ
cẽ insi sapientẽ /Si in iuste in qt
socͣtes dãpnatꝰ ẽ iiuriã accepit
hoc loco nitlłigere nos optet posse
euenire ut faciat aliquis iniuriã
m̾ et cgo nõ accipiam. tanqmͣ si
quis rem cũ cuilla mea subriput
indomo mea ponat ille furtũ fe¬
cerit ego nichil ꝑdiderim. pot̃ an¬
quis nocens fĩ qͣnis nõ notuei̾t.
Si quis cũ uxore tanqͣ cũ aliena cõ¬
cũbat adult̾ erit. qͣuis illa adultã
nõsitaliquis mͥ uenenũ dedit s
uim suã remixtã cibo ꝑdidit. uene¬
nũ illud dando sceleri se obligau
⁊̃ si nõ nocuit. nõ minꝰ latro ẽ cuiꝰ
telum opposita ueste clusũ c̃. oiã
scelcra q̃ ante effectũ opis qnͣtur

Expanded text:
bonis inter se pax est, mali tam bonis bonis inter se pax est, mali tam bonis perniciosi quam inter se. Quodsi laedi nisi infirmior non potest, malus autem bono infirmior est, nec iniuria bonis nisi a dispari verenda est; iniuria in sapientem virum non cadit. Illud enim iam non es admonendus neminem bonum esse nisi sapientem. " Si iniuste," inquit, " Socrates damnatus est, iniuriam accepit." Hoc loco intellegere nos oportet posse evenire, ut faciat aliquis iniuriam mihi et ego non accipiam. Tamquam si quis rem, quam e villa mea subripuit, in domo mea ponat, ille furtum fecerit, ego nihil perdiderim. Potest aliquis nocens fieri, quamvis non nocuerit. Si quis cum uxore sua tamquam cum aliena concumbat, adulter erit, quamvis illa adultera non sit. Aliquis mihi venenum dedit, sed vim suam remixtum cibo perdidit; venenum ille dando sceleri se obligavit, etiam si non nocuit ; non minus latro est, cuius telum obposita veste elusum est. Omnia scelera etiam ante ef
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cĩcta st̃ Nõ babilomos illi mu¬
ios otuleris quos alexand̾ intͣ¬
uit. nõ cartagnus aut numq̃cie
menia una manu capta nõ capi¬
toliũ arcẽue. hñt ista hostile t̃asti¬
giũ. illa que sapientẽ tuent᷑ et a
fͣsama ⁊ ab incursu tuta st̃ nlłm
introitũ p̾bent excelsa ĩexpugna¬
bilia diis equa.Nõ ẽ ꝙ dicas ista
ut soles. hũc sapientẽ nr̃m nusqͣ
mueniri. sõ fnigamꝰ istud hũam
ingenii uanũ decus nec ingentẽ
ymagmẽ false rei ꝯspicimꝰ. s qͣlem
ꝯfirmamꝰ exhibuimꝰ ⁊ exhibebimꝰ
inuenit᷑ sleq enĩ magna ⁊ excedẽ¬
cia solitũ ac nulgarẽ modũ crebro
gignunt᷑. cet̾m hic ip̃e m. cato ac̾
mentione ħ dispucacio ꝓcessit ue¬
reor ne supͣ nr̃m exemplar sit de¬
niq ualidiꝰ d esse q ledit co ꝙͦ le¬
dit᷑. Nõ est aut̃ fortior nequici. ⁊ uir¬
tute. nõ pot̃ gͦ ledi sapiens. ĩ iuria
in bonos nͥ a mas nõ tempta tur.

Expanded text:
praecincta sunt. Non Babylonios illis mupraecincta sunt. Non Babylonios illis muros contuleris, quos Alexander intravit, non Carthaginis aut Numantiae moenia una manu capta, non Capitolium arcemve, habent ista hostile vestigium. Illa, quae sapientem tuentur, et a flamma et ab incursu tuta sunt, nullum introitum praebent, excelsa, inexpugnabilia, diis aequa. Non est quod dicas, ita ut soles, hunc sapientem nostrum nusquam inveniri. Non fingimus istud humani ingenii vanum decus nec ingentem imaginem falsae rei concipimus, sed qualem conformamus, exhibuimus, exhibebimus, is unum; neque enim magna et excedentia solitum ac vulgarem modum crebro gignuntur. Ceterum hic ipse M. Cato, a cuius mentione haec disputatio processit, vereor ne supra nostrum exemplar sit. Denique validius debet esse quod laedit eo quod laeditur ; non est autem fortior nequitia virtute ; non potest ergo laedi sapiens. Iniuria in bonos nisi a malis non temptatur ;
Abbreviated transcription (Latin):
mũ agitent.¬
c̃repsi mõ eruimis domꝰ ⁊ icẽdiis
undiq relutentib tłamas ꝓsãt¬
uinẽ fugi. filias meas qs casur̾
heat an peior publico nescio. So¬
lus ⁊ senior hostiua circa me oĩa
ꝗd ici hĩ. Nõ est q me uctur
nictorẽq te credas. uicit fortuna
tua forcunã meã. Caduca illa et
dñm mutantia uͥ sũt nescio. &
Ad res meas ꝑtinẽt mecũ sunt
mecũ erunt. ꝓdiderũt isti di¬
tes pat̾monia. libidiosi amoe̾s
suos. ⁊ magno pudoris ĩpendio
dilecta scorta.ambiciosi curiam
⁊ foꝵ et loca extendis publico iu¬
ciis destinata feneratores ꝑdi¬
derunt tabellas quib auarin
falso leta duncias imaginacur.
ẽgo quidẽ omĩa integra illibata¬
q hcosꝓinde istos inc̾roga qui
nuda ꝓ pecuma corꝑa opponunt.
qui hostẽ oncrato simi fugiunt.
erga ista hes serene ꝑfc̃̾m illũ i¬
ru hum anis diuinisq uͥtutib
plenũ. nich ꝑdere bonis ciꝰ solidiᷤ
⁊ in exuꝑibilib monumentis

Expanded text:
agitentpsi modo e ruinis domus et incendis undique relucentibus flammas per sanguinem fugi; filias meas quis casus habeat, an peior publico, nescio ; solus et senior et hostilia circa me omnia d mei habui. Non est quod me victum victoremque te credas. Vicit fortuna tua fortunam meam. Caduca illa et dominum mutantia ubi sint nescio ; quod ad res meas pertinet, mecum sunt, mecum erunt. Perdiderunt isti divites patrimonia, libidinosi amores suos et magno pudoris impendio dilecta scorta, ambitiosi curiam et forum et loca exercendis in publico vitiis destinata ; feneratores perdiderunt tabellas, quibus avaritia falso laeta divitias imaginatur. Ego quidem omnia integra illibataque habeo. Proinde istos interroga qui nuda pro pecunia corpora opponunt, qui hostem onerato sinu fugiunt." Ergo ita habe. Serene, perfectum illum virum, humanis divinisque virtutibus plenum, nihil perdere. Bona eius solidis et inexsuperabilibus munimentis
Abbreviated transcription (Latin):
Iniuria ad sapientẽ nõ ꝑucĩt.nã
si ĩiuria alicuiꝰ mali pacĩa est. sa¬
piens aut̃ nulliꝰ mali est paciẽs.
nulla ad sapientẽ in uiria ꝑtinet.
omĩs ĩ unia diminucio ciꝰ ẽ in
quẽ in currit. nõ pot̾ quisꝙͣ in iu¬
riam: ccipe sine aliquo detmẽto¬
uł dignitacis ł corpis ał rerum
exͣ nos positaꝵ. Sapiens aut̃ nich̾
pdere pot. omia inse reposuit. ni¬
chil fortune credit bona sua inso¬
lido ht content᷑ u̾cute que fortu¬
itis nõ indiget. iõq nec augen
cripit fortuna mnsi q̾ dedit uir¬
cutẽ aut̾e nõ dat iõq nec dtͣhit
lib̾a ẽ in uolabił. ĩ mota. ĩ ocussa
Sic sͣ casus indurat. ut ne nicłia¬
ri quidẽ nedũ uinci possit. adu̾¬
sus apparatus tribiliũ rectosq ocu¬
los tenet. nichil ex uultu mutat
suic illi dura siue scd̾a ostentent᷑
Itaq nichil ꝑdet ꝙ perire sensur
sit. uniꝰ enĩ in possessione u̾tutis ẽ
ex qua depelli nũꝙͣ pot̾ ceti̾s p̃ca¬

Expanded text:
iniuria ad sapientem non pervenit. Nam si iniuria alicuius mali patientia est, sapiens autem nullius mali est patiens, nulla ad sapientem iniuria pertinet. Omnis iniuria deminutio eius est in quem incurrit, nec potest quisquam iniuriamvel dignitatis vel corporis vel rerum extra nos positarum. Sapiens autem nihil perdere potest ; omnia in se reposuit, nihil fortunae credit, bona sua in solido habet contentus virtute, quae fortuitis non indiget ideoque nec augeri si quod dedit ; virtutem autem non dat, ideo nec detrahit ; libera est, inviolabilis, immota, inconcussa, sic contra casus indurat, ut ne inclinari quidem, nedum vinci possit; adversus adparatus terribilium rectos oculos tenet, nihil ex vultu mutat, sive illi dura sive secunda ostentantur. Itaque nihil perdet quod perire sensurus sit; unius enim in possessione virtutis est, ex qua depelli numquam potest, ceteris preca
Abbreviated transcription (Latin):
qm in illũ multa cõĩciant᷑ tela
cũ sit nulli penetrabił. Quomõ
quor dã lapidũ in expugnabilis
ferro duricia ẽ. Nec secari adamaᷤᷤ
aut cedi ł deteri pot̾. s incurren
Multio recundit q̃ad̾m queda
nõ possũt igne ꝯsumi. s flama cͦ

Expanded text:
 in illum coiciantur tela, cum sit nulli penetrabilis. Quomodo quorundam lapidum inexpugnabilis ferro duritia est nec secari adamas aut caedi vel deteri potest sed incurrentia ultro retundit, quemadmodum quaedam non possunt igne consumi sed fla