comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex domini ꝯstitutione pendelt
ergo et furere ceꝑit. ẜ uus uelli¬
lius retinebunt peculium. ¶
peculio autem res eẽ possuntos
et mobiles et soliincarios quas
inpeculium potest h̾re et iucino

Expanded text:
ex domini constitutione pendeat. ergo et si furere coeperit seruus uel filius, retinebunt peculium.In peculio autem res esse possunt omnes et mobiles et soli: uicarios quoque in peculium potest habere et u
Abbreviated transcription (Latin):
ius apyratis redempta sit.ẜuius of¬
derecinus fuerint nec ꝯferenclum eͥis
qsuas m̃ces redemmt. ¶Portio au¬
tem ꝓ estimatione rei que salue stͥet
ear que amisse sunt prestari solet. Nã¬
Nec ad rem ꝑtinet si hee que amisse
sunt pluris uenire pot̾int q̃m detrimen¬
ti nõ lucri fit prestatio. S⁊ ĩhus reb
quaꝵ nomine ꝯfend̾est estimatio
debet he̾ri nõ qnͣtiempte sint s qnͣtu
uenire possint. ¶Seruoꝵ quoꝙ ꝗ n
mare ꝑierunt nõ magis estimatio fa

Expanded text:
uis a piratis redempta sit, Seruius Ouis a piratis redempta sit, Seruius Oerdere cuius fuerint, nec conferendum ei, qui suas merces redemerit.Portio autem pro aestimatione rerum quae saluae sunt et earum quae amissae sunt praestari solet, nec ad rem pertinet, si hae quae amissae sunt pluris ueniri poterunt, quoniam detrimenti, non lucri fit praestatio. sed in his rebus, quarum nomine conferendum est, aestimatio debet haberi non quanti emptae sint, sed quanti uenire possunt.Seruorum quoque qui in mare perierunt non magis aestimatio
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate uectoꝵ uel ꝑꝑ aliquemi
metum id detrimentum ccm sit hoc
ip̃m sarciri oportet. ¶Cum meadẽ
naue uaria m̃cium gen̾a ꝯplures m̃¬
catores coegissent prefea q multi
uectores ẜui libiꝙ mea nauigent
tempestate grau orta ncc̃io iactura
facta erat q̾sita dem̃ sunt hec a nom̃s
iacturam prestare oporteat et siqde
tales m̃ces ĩposuissent ꝗbo nauis nõ
hoñaretur uelut gẽmas et margari
actione ea res expecliri possit placuit
omnes quoꝵ interfuiss iacturam fie¬
ri ꝯferre oport̾e.qr id tributum obẜ¬
uare hee res deb̾ent. Itaq domimu
Iacture sũmam ꝓ rere pretio distribui
oꝑte.corpoꝵ lib̾oꝵ estimationem nub¬
Lam fieri posseex ꝯducto dominos re
Idemagitatum est anetiam uestim̃¬
tor cuiusq et anuloꝵ estimatione
fieri oꝑteat et omnium ulsũ est nisi
si q̃ua ꝯsumendicausa ĩposita forent
quor numero ẽent cybaria eo magis
qd̾ si qñ ea defecerint ĩ nauigationem

Expanded text:
uoluntate uectorum uel propter aliquem metum id detrimentum factum sit, hoc ipsum sarciri oportet.Cum in eadem naue uaria mercium genera complures mercatores coegissent praetereaque multi uectores serui liberique in ea nauigarent, tempestate graui orta necessario iactura facta erat: quaesita deinde sunt haec: an omnes iacturam praestare oporteat et si qui tales merces imposuissent, quibus nauis non oneraretur, uelut gemmas margaritactione ea res expediri possit? placuit omnes, quorum interfuisset iacturam fieri, conferre oportere, quia id tributum obseruatae res deberent: itaque dominum iacturae summam pro rerum pretio distribui oportet. corporum liberorum aestimationem nullam fieri posse. ex conducto dominos reritidem agitatum est, an etiam uestimentorum cuiusque et anulorum aestimationem fieri oporteat: et omnium uisum est, nisi si qua consumendi causa imposita forent, quo in numero essent cibaria: eo magis quod, si quando ea defecerint in nauigationem,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ putat. gaius cassius dandam
actionem᷑. Idemerit dñdum.
etiam si ꝑuo p̾cio iussus uend̾e
h̾rs ticio h̾rditatem uendiclit Nã
putat dñdum papiñ. adu̾sus fidi¬
ꝯmissarium dari actionem. ab
b̾rdeenim peti nõ expedit ꝑeci¬
guum p̾ciumib̃nte. S ⁊ si retenta
c̾ta qnͣtitate restituere rogatus sit
Id̾ erit dñdum splane si acceptac̾¬
ta qnͣtitate restitũe rogatus sit.
nõ putat papm̃. abb̃rde petendã
ĩplende gr̃a accepit. nõ possidet.
ditate retinet dñdum erit tenet
brditatem ꝗdam putant qua
snĩam nõ puto eẽ uerã nemoi
enim predo ẽ q precium num̾̃a¬
uit s ut emptorumu̾sitatis uti¬
litenetur.¶Itemsiꝗs emptor a
fisco b̾rditatem qiͣuacantem em̃¬
it eꝗssimũerit. utilem actõnem
ritum ꝓ dote possidere ꝗdem H̾rdi¬
tatemis petitone b̾rditatis utili
maxime suam fcm̃ diuorcium

Expanded text:
 putat Gaius Cassius dandam utilem actionem. Idem erit dicendum et si paruo pretio iussus uendere heres Titio hereditatem uendidit: nam putat dicendum Papinianus aduersus fideicommissarium dari actionem: ab herede enim peti non expedit perexiguum pretium habente. Sed et si retenta certa quantitate restituere rogatus sit, idem erit dicendum. plane si accepta certa quantitate restituere rogatus est, non putat Papinianus ab herede petendam implendae gratia accepit, non possidetur. editate retinet, dicendum erit: tenethereditatem quidam putant. quam sententiam non puto ueram: nemo enim praedo est qui pretium numerauit: sed ut emptor uniuersitatis utili tenetur. Item si quis a fisco hereditatem quasi uacantem emerit, aequissimum erit utilem actionem ritum pro dote quidem possidere hereditatem, sed petitione hereditatis utili m
Abbreviated transcription (Latin):
Deni si obstetrix medicamentum.
de dit et inde młr pierit. labeo distin¬
guit. ut si qͥdem suis manib supposu¬
it uideatur cecidisse. Sin u̾o dedit. ut
sibi mulier offerret in ftm actionem
dandam que siñauera est magis eĩ
cãm mortis prestitit qmͣ occidit. ¶Si
qs ꝑumn uel ꝑsuasum in medicam¬
Ad̾m obstetrix supponens tenctur
uum meum eqtãtem xitato equo
effecis in flumine precipitari atq
actionem offilius scribit. quemad̾m
si ẜuus meus ab alio nmsidias de¬
ductus ab alio esset occisus G: et si plu
sum aiatulantib s uusfint octisus
acque locus est. S⁊sicum alii ĩ cũ¬
po iacularentur. ẜuus peum locum
transierit acqlia et infactum cessat
qr uongebuit ꝓcampum iaculato¬
rium it intempestiue fac̾e qui tñda¬
tuopa meum iaculatus est utiq ac¬
quilia tenebitur. PAus est¬

Expanded text:
em si obstetrix medicamentum dederit et inde mulier perierit, Labeo distinguit, ut, si quidem suis manibus supposuit, videatur occidisse: sin vero dedit, ut sibi mulier offerret, in factum actionem dandam, quae sententia vera est: magis enim causam mortis praestitit quam occidit. Si quis per vim vel suasum medicamenm obstetrix supponens tenetur.vum meum equitantem concitato equo effeceris in flumen praecipitari atque esse dandam actionem Ofilius scribit: quemadmodum si servus meus ab alio in insidias deductus, ab alio esset occisus. Sed si per lusum iaculantibus servus fuerit occisus, Aquiliae locus est: sed si cum alii in campo iacularentur, servus per eum locum transierit, Aquilia cessat, quia non debuit per campum iaculatorium iter intempestiue facere. qui tamen data opera in eum iaculatus est, utique Aquilia tenebitur: 10
Abbreviated transcription (Latin):
adoptõnem acceꝑit qmͣ diu
Eñ infamilia eius man̾et emã¬
cipatus u̾o nom̃ filu eman¬
cipatõne amictit. ¶A senatore
madoptonem filius datus ei
ꝗ inferioris dignitatis est qͣsi
senatoris filius uidetur. quia
nõ amictitur sen atoria digni¬
tas adoptõne inf̾ioris digni¬
tatis ñ magis qm ut ꝯsularis¬

Expanded text:
adoptionem accepit, quamdiu tamen in familia eius manet: emancipatus uero nomen filii emancipatione amittit.A senatore in adoptionem filius datus ei qui inferioris dignitatis est, quasi senatoris filius uidetur, quia non amittitur senatoria dignitas adoptione inferioris dignitatis, non magis quam ut consular
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti simiuriam uł furtumi
passus est hac tenus ius dñdũ
est ut litẽ ꝯtestetur resq abla¬
ta exibetur ⁊ deponatur aũ sis¬
ti iudicio exiberine satisdacio
ꝓmictatur. ¶Elsus.¬
⁊forte p̾ses ꝓuincie manumiẜit
uł tutorem dederit priusqmͣ
cognoint successorem aduenis
dum munus donum ue capet
nisi esculent᷑. poculentum ue qd̃
doẽti ut ĩ ad eũdo ꝗdem facilẽ
se p̾beat. s se ꝯtẽpni ñ paciatur
unde mãdatis adicitur ne p̾si¬
des ꝓuinciaꝵ ĩult̾iorem fami¬
liaritatẽ ꝓuunciales ad mictat.
Namexconu̾satone equalicõ¬
temptio dignitatis nascitur.
S ⁊ incognoscẽdo neq ex cau¬
desc̾e adu̾sus eos quos maloᷤᷤ
putat neq p̾cib calamitosoꝵ
illacrimarioportet. Id emm
nõest ꝯstãtis ⁊ recti iudicis cuiꝰ
anumi motũ uirtus detegit.
et sũmatĩita ius redd i debe¬
bit ut auctoritatẽ dignitati
ingenio suo augeat. PApnĩ.¬

Expanded text:
ueluti si iniuriam aut furtum passus est, hactenus ei ius dicendum est, ut litem contestetur resque ablata exhibeatur et deponatur aut sisti exhiberiue satisdato promittatur. 17 Celsusforte praeses prouinciae manumiserit uel tutorem dederit, priusquam cognouerit successorem aduenissdum munus donum caperet nisi esculentum potulentumue, quod iddenti, ut in adeundo quidem facilem se praebeat, sed contemni non patiatur. unde mandatis adicitur, ne praesides prouinciarum in ulteriorem familiaritatem prouinciales admittant: nam ex conuersatione aequali contemptio dignitatis nascitur. Sed et in cognoscendo neque excandescere aduersus eos, quos malos putat, neque precibus calamitosorum inlacrimari oportet: id enim non est constantis et recti iudicis, cuius animi motum uultus detegit. et summatim ita ius reddi debet, ut auctoritatem dignitatis ingenio suo augeat. 20 Papi
Abbreviated transcription (Latin):
ueram ꝓinde ⁊ ornamentum dis¬
solutum aut transfiguratur ex¬
tinguit usumfr̃. ¶Innauis quoq
tituta sit usumfr̃. non interire. Sĩ
autem dissoluta sit. licet eisdem.
tabulis nulla preterea adiecta
restaurata sit uiumfr̃. extinctũ
quam snĩam puto ũiorem Nam
ususfr̃. extinguitur quadrige u¬
susfr. legato. si unus exeꝗs deces¬
ẜit. anextinguatur ususfr̃. queri¬
tur. et ego puto multum intereẽ
gatus Nam ⁊ si equoꝵ superit ĩ¬

Expanded text:
ueram. Proinde et ornamentum dissolutum aut transfiguratum extinguit usum fructum. In nauis quoque refecta sit, usum fructum non interire: si autem dissoluta sit, licet isdem tabulis nulla praeterea adiecta restaurata sit, usum fructum extinctum: quam sententiam puto ueriorem. nam usus fructus extinguitur. Quadrigae usu fructu legato si unus ex equis decesserit, an extinguatur usus fructus quaeritur. ego puto multum interesse, gatus: nam si equorum, supereri
Abbreviated transcription (Latin):
Did tamen si funclus uille fuit
accessio uideamus netetiam fũ¬
di usuffrͣ. extinguatur. et idem.
dñdum est ut non extinguatur.
non tantum siedes ad aream re¬
dacte sunt. ususfr̃. extinguitur. ueꝵ
etiam si de molitis edibus testator
alias nouas restituerit. ¶Planesi
ptes reficiat. licet domui noua f¬
tacta sit. Aliud erit nobis dñdum.
¶Agri uelloci ususfr̃. legatus si fu̾it
mundatus ut stagnumiam sit.an
ꝑalus ꝓculdubio extinguitur. nu¬
¶S et u stagni usuffr̃. legetur ⁊ exa¬
rint sic ut aget sit fcũs mutatare
ususfr̃. extinguitur nec tamen si a¬
ree usuffr̃. legetur. et ibi unnee sint
posite uł ccͣ pito ettingur. ¶Ceduc
silue usufr̃. legato. si cecsua silua ce¬
Ca illic saciones funit fc̃e. sine dubio
usustr. extinguitur. ¶ Si masseu
sus fr̃.legetur. et exea massa sint fc̃a

Expanded text:
id tamen si fundus uillae fuit accessio? uideamus, ne etiam fundi usus fructus extinguatur: et idem dicendum est, ut non extinguatur. Non tantum si aedes ad aream redactae sint, usus fructus extinguitur, uerum etiam si demolitis aedibus testator alias nouas restituerit: plane si per partes reficiat, licet omnis noua facta sit, aliud erit nobis dicendum. Agri uel loci usus fructus legatus, si fuerit inundatus, ut stagnum iam sit aut palus, procul dubio extinguetur. Sed et si stagni usus fructus legetur et exaruerit sic, ut ager sit factus, mutata re usus fructus extinguitur. Non tamen, si arui usus fructus legetur et ibi uineae sint positae uel contra, puto extingui. certe siluae usu fructu legato si silua caesa illic sationes fuerint factae, sine dubio usus fructus extinguitur. Si massae usus fructus legetur et ex ea uasa sint fa
Abbreviated transcription (Latin):
Erito ex iusiu domim in solid̾ ad¬
u̾sus eum iudicium datur. nar
quodam modo ecumeo ꝯtrabi¬
tur ꝗ uibet. ¶Iussum autem accipiẽ¬
dumẽ siue testamento ꝗs siue ꝑepła

Expanded text:
erito ex iussu domini in solidum aduersus eum iudicium datur, nam quodammodo cum eo contrahitur qui iubet. Iussum autem accipiendum est, siue testato quis siue per
Abbreviated transcription (Latin):
Nliamfamꝰ. duxit uxorem patre dotem
ꝓmittente et ꝯuenit int̾omnes ꝑsonas
utieam pr aũ ip̃a setuetur. maritus en
mutuos nummos dedit cum iuste puta¬
ret premeius tm̃ ministraturum sala¬
rium qnͣtum dare filie sue institũat eo
nũmos illa musus nctͣios sibi et mẜuo
quos secum hebat ꝯsumpsit aliqͣntum
et cum ei res familiaris cclita ẽẽt ex pecu¬
na maritim easdem causas ꝯu̾tit. de¬
inde prius qm p̃r salaium expłet mo¬
ritur filia pr mpẽsam recusat. marit
res młris retinet quero ande mremu̾¬

Expanded text:
lias duxit uxorem patre dotem promittente et conuenit inter omnes personas, uti eam pater aut ipsa se tueretur: maritus ei mutuos nummos dedit, cum iuste putaret patrem eius ministraturum tantum salarium, quantum dare filiae suae instituerat: eos nummos illa in usus necesquos secum habebat consumpsit, aliquantum et cum ei res familiares creditae essent ex pecunia mariti in easdem causas convertit: deinde priusquam pater salarium expleret, moritur filia: pater impensam recusat: maritus res mulieris retinet: quaero, an de in rem v
Abbreviated transcription (Latin):
tere ꝓcuratori ⁊ postealite ꝑ¬
age. ¶ Siꝗs obmisit exceptõ¬
ne ꝓcuratoriã. nõ pot̾it exꝑe¬
nitencia eam opponereP Aulꝰ.
bera ad ministratio rei ꝯmissa
ẽ potest exig̾e nouare. et aliud
ꝓalio ꝑ mutare. Hem.¬
Ed id quoq ⁊ mãdari uidetur
Andato geñ̾ali nõ dtim̃ etiam
tras actone decidendicãm int̾¬
positam. et ideo sipost ea is ꝗ mã¬
daut tũsactione ratam nõ ha¬
buit. nõ posse eũ reꝑelli ab actio
inrem suam datus eẽt aut ob¬
tulisset se liticum sciret cautu
nõ esse omĩb placuit. Idẽ erit
obẜuand̾ ⁊si defensoris loco cũ
detabłis exibẽtlis ꝓcuratoria
exceptio quasi hoc nõ ẽẽt mãda¬
tumei non obstat. MOdest̾
res ad ministrãde madate sũt

Expanded text:
tere procuratori et postea litem peragere. Si quis remisit exceptionem procuratoriam, non poterit ex paenitentia eam opponere. Paulusbera administratio rerum commissa est, potest exigere, novare, aliud pro alio permutare. Idemet id quoque ei mandari uidetur,andato generali non contineri etiam transactionem decidendi causa interpositam: et ideo si postea is qui mandavit transactionem ratam non habuit, non posse eum repelli ab actionin rem suam datus esset aut optulisset se, cum sciret cautum non esse, omnibus placuit. idem erit observandum et si defensoris loco cum de tabulis exhibendis, procuratoria exceptio, quasi non et hoc esset ei mandatum, non obstat. Modestinres administrandae mandatae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
faciendamsꝑ magistratum aũt
factum ita accipiend̾ est. sius ñ
dixit. alioꝗnsicausa cognitade¬
negauit actõnem restitutio ces¬
sat. et ita ẜuio uidetur. Item per
magistratum fcm̃ undetur si ꝑ

Expanded text:
faciendam. per magistratus autem factum ita accipiendum est, si ius non dixit: alioquin si causa cognita denegauit actionem, restitutio cessat: et ita Seruio uidetur. item per magistratus factum uidetur, si
Abbreviated transcription (Latin):
Sꝗ rei  publice  causa abest m
aliqua re lesus ñ restituitur. ĩ
qua etiam si rer. publice causa
ab finss dampnum erat passu
signis sine ꝑiculo nõ possunt
rei .pu. causa ab ẽẽ intelligunt᷑.¬

Expanded text:
 rei publicae causa abest, in aliqua re laesus non restituitur, in qua, etiam si rei publicae causa non afuisset, damnum erat passursignis sine periculo non possunt, rei publicae causa abesse intellegunt
Abbreviated transcription (Latin):
mortis sue temꝑe in ytalia ess
aut ĩ annos singłos quot ĩytalia
ess lei sucursum fũit qz obid qd̃
rei .pu. causa abfuit exclusus fũit
alegato fidei ꝯmissum abeo relic¬
tum pr̃are cogitur. Marcellus
notat. Quis eñm dubitat salua
legatoꝵ ⁊fideimissorum causa
militi restitui h̃rditatem ꝗ ob

Expanded text:
talia esset, aut in annos singulos, quod in Italia esset, et ei succursum fuerit, quia ob id, quod rei publicae causa afuit, exclusus fuerit a legato: fideicommissum ab eo relictum praestare cogitur. Marcellus notat: quis enim dubitabit salua legatorum et fideicommissorum causa militi restitui hereditatem, quam ob
Abbreviated transcription (Latin):
fendi potuit in integre uolens res
si qua militi accusatio ꝯpetat eo¬
tempore quo rei .pu.causa oꝑan
declit nõ ꝑimẽtur. ¶ Quod eotẽ¬
pore quo insulam aliquis fuit
expena ei irrogata cuius restõ¬
nemi ĩ petrauit ab alio usurpatũ
exbonis que nonerant adempta¬

Expanded text:
fendi potuit, in integrum uolens restSi qua militi accusatio competat tempore, quo rei publicae operam dedit, non peremitur.Quod eo tempore, quo in insula aliquis fuit ex poena ei irrogata, cuius restitutionem impetrauit, ab alio usurpatum ex bonis, quae non erant adempta
Abbreviated transcription (Latin):
IIIS ꝯtmnetur. et eumq calege
emit ut manumictat. qr manu¬
missa libta emptoris hetur. m¬
¶Qui aut se iuraint pronũ h id
ñdubitamus si castrensis pecu¬
l ancillam manumisit. ꝯpe¬
¶Hoc caput ad nuptam tm̃ lib̾¬

Expanded text:
eius continetur et eum qui hac lege emit, ut manumittat, quia manumissa liberta emptoris habetur. Qui autem iuravit se patronum, hoc non dubitamus, si castrensis peculii ancillam manumiserit, compeHoc caput ad nuptam t
Abbreviated transcription (Latin):
inde si dominus ꝗdem m̃tis ꝓscripsiss
alius Autem sustulit aut uetustate aũ
pluuia uel quo similimodo ꝯtig̾it ne
ꝓscriptum eet uel nõ apperet dñdumẽ
eumq pͥposunt tem̃. S et si ip̃e institorde¬
cipiendi meicausa de traxit dolus ip̃ius
p̃ponentis noc̾e debet nisi ip̃e ꝑticeps do¬
li mali fu̾it ꝗ ꝯtraxit. ¶Conditio. autem
ppositionis ẜ uanda est ꝗd enim sic̾tale¬
ge uel int̾ uentucuiusdam ꝑsone uelsb̾
tam remeꝗssimumerit id ẜuari ĩ quo p̃¬
positus ẽ. Item si plures habuit instito¬
res uel cum omnibꝰ simul ꝯtrahi uolu¬
it uelcum uno solo. S et si denũciauit
cui ne cumeo ꝯtraheret non deberet m¬

Expanded text:
inde si dominus quidem mercis proscripsisset, inde si dominus quidem mercis proscripsisset, alius autem sustulit aut vetustate vel pluvia vel quo simili contingit, ne proscriptum esset vel non pareret, dicendum eum qui praeposuit teneri. sed si ipse institor decipiendi mei causa detraxit, dolus ipsius praeponenti nocere debet, nisi particeps doli fuerit qui contraxit. Condicio autem praepositionis servanda est: quid enim si certa lege vel interventu cuiusdam personae vel sub rtam rem? aequissimum erit id seruari, in quo praepositus est. item si plures habuit institores, uel cum omnibus simul contrahi uoluit uel cum uno solo. sed et si denuntiauit cui, ne cum eo contraheret, non debet
Abbreviated transcription (Latin):
Ed si pupillus hrs extitit eiq Ulp̃.¬
p̃posuat eqssimum erit pupillum tem. ꝙͣ
dippositus manet remouendus enmm
fuit atutorib si nollent eius oꝑauti.
et si minor.xx.u. annis erit q p̾posu̾nt au
xilio etatis utetur nõ sine cause cognit̾oe.
De quo palam ꝓscriptum fũat necumco
ꝯtrabatur is p̃positi loco nõ hetur. Nonenĩ
ꝑmictend̾ erit. qͣi cum institore ꝯtrabere.
Sr siꝗs nolit ꝯtrahi ꝓhlibeat. ceterꝗ p̾
posuit teneb̾r ip̃a p̾positione. ¶ ꝑs scribe
palam sic accipimus daris lictis ut de
plano recte legi possit ante tab̾nam .i. uł
ance eum locum ĩquo negociatio ex̃cet
nõ in loco remoto. s meuidenti. lict̾is u¬
Certe siꝗs dicat ignorasse se lict̾as uel
non obẜuass ꝙ ppositum erat cum ml¬
ti leg̾ent cumq palam ẽẽt p̾positum ñ
audietur. ꝓscriptum autem ppetuo eẽ
oportet ceteꝵ si ꝑ id tempis quo p̾positũ
nõerat uel obscurata ꝓscriptione ꝯtrac¬
tum sit institoria actio locum hebit ꝓ¬

Expanded text:
ed si pupillus heres extiterit e‹i› qui praeposuerat, aequissimum erit pupillum teneri, quamdiu praepositus manet: remouendus enim fuit a tutoribus, si nollent opera eius uti. Sed et si minor xilio aetatis utetur non sine causae cognitione. De quo palam proscriptum fuerit, ne cum eo contrahatur, is praepositi loco non habetur: non enim permittendum erit cum inssed si quis nolit contrahi, prohibeat: ceterum qui praeposuit tenebitur ipsa praepositione. Proscribere palam sic accipimus claris litteris, unde de plano recte legi possit, ante tabernam scilicet vel ante eum locum in quo negotiatio exercetur, non in loco remoto, sed in evidenti. litteris ucerte si quis dicat ignorasse se litteras vel non observasse quod propositum erat, cum multi legerent cumque palam esset propositum, non audietur. Proscriptum autem perpetuo esse oportet: ceterum si per id temporis, quo propositum non erat, vel obscurata proscriptione contractum sit, institoria locum habebit. pro
Abbreviated transcription (Latin):
mci olearee ppositum arelate euidem et
mutins pecimis accipiendis hic accepe¬
rat et mutuam pecuniam. putans credi¬
tor ad m̃ces eum accepisse egit pposita ac¬
tione ꝓbare nõ potiit m̃cis eumgr̃a ac¬
cepisse licet ꝯsumpta ẽ actio nec ampliu
oporteb institoria dominum ita demini
teneri si non nouauit ꝗs eam obligato¬
nemuel ab mstitore uel abalio nouãdi
animo stipulando. ¶Si duo plures ue
tabnam exerceant et ẜuumquem exdis¬
ꝑib ꝑtibꝰ h̾ebant institorem p̾posũmt
utre ꝓdominicis ꝑtib teneantur an ꝓ
equalibet an ꝓportione mcis an uo in¬

Expanded text:
ci oleariae praepositum Arelate, eundem et mutuis pecuniis accipiendis: acceperat mutuam pecuniam: putans creditor ad merces eum accepisse egit proposita actione: probare non potuit mercis gratia eum accepisse. licet consumpta est actio nec ampliusoportebit institoria dominum ita demum teneri, si non nouauerit quis eam obligationem uel ab institore uel ab alio nouandi animo stipulando. Si duo pluresue tabernam exerceant et seruum, quem ex disparibus partibus habebant, institorem praeposuerint, utrum pro dominicis partibus teneantur an pro aequalibus an pro
Abbreviated transcription (Latin):
institoria teneri. Nam et certam ꝑsonami
possumus ꝓhibere ꝯtrabe uelctum genꝰ
hominum uel negociator uelctis homi¬
nibr ꝑmicte. s et si alias cum alio ꝯtra¬
hiuecuit  ꝯtinua uariationedandaẽ
omnib adusus eum actio neq enim
decipi debent ꝯtrahentes. S si in totum
ꝓhibut cum eo ꝯtrahi p̾positi loco nonl
Hntur cum magis hic custodis sit loco ꝙͣ
institoris ergo nec uendere incem hic po¬
test nec modicum ꝗd ex tab̾na. ¶Si m¬
stitoria recte actum est cributoria ip̃o iu¬
re locum non b̃t neq enim potest h̾re lo¬
cum tributoriam merce dominica ꝙ si nõ
fu̾it institor domunce m̃tis suꝑ est tributo¬
ria  actio. Si aẜuo tuo oꝑas incarii eius
ꝯduxo et eum m̃ci mee mstitorem fec̃o isꝙ¬
tibi m̃cem uendiderit emptio ẽ. Nam cum
dominus aẜuoemit est emptio licet nõ sit
dominus obligatus usꝙ adeo utetiam
pemptore et possidere et usucaꝑe dominꝰ
ria actio adusus metibi ꝯpetit. michiuͦ

Expanded text:
institoria teneri: nam et certam personam possumus prohibere contrahere uel certum genus hominum uel negotiatorum, uel certis hominibus permittere. sed si alias cum alio contrahi uetuit continua uariatione, danda est omnibus aduersus eum actio: neque enim decipi debent contrahentes. Sed si in totum prohibuit cum eo contrahi, praepositi loco non habetur, cum magis hic custodis sit loco quam institoris: ergo nec uendere mercem hic poterit nec modicum quid ex taberna. Si institoria recte actum est, tributoria ipso iure locum non habet: neque enim potest habere locum tributoria in merce dominica. quod si non fuit institor dominicae mercis, tributoria superest actio. Si a seruo tuo operas uicarii eius conduxero et eum merci meae tibi mercem vendiderit, emptio est: nam cum dominus a servo emit, est emptio, licet non sit dominus obligatus, usque adeo, ut etiam pro emptore et possidere et usucapere dominactio adversus me tibi competet, mihi vero
Abbreviated transcription (Latin):
Umfundus uelhomo ꝑ ꝯdo¬
Inem petitus ẽẽt. puto hꝰ nos iu¬
re uti. ut post iudicium accep¬
tum cãomnns restituenda sit .i.
omne qd̃ hĩturus eẽt actorsi
litis ꝯtestate temꝑe solutus fui¬
set. ¶ S̾uunicuum ĩ prudens
a fure bona fide emi is ex ꝑeculic
ꝙ ad te ꝑtinebat hoĩem ꝯꝑauit

Expanded text:
um fundus uel homo per condictionem petitus esset, puto hoc nos iure uti, ut post iudicium acceptum causa omnis restituenda sit, id est omne, quod habiturus esset actor, si litis contestandae tempore solutus fuisset.Seruum tuum imprudens a fure bona fide emi: is ex peculio, quod ad te pertinebat, hominem parauit
Abbreviated transcription (Latin):
pto actionem Hat uenditor aũt
ꝯdic̾e possit bon̾e fideiemptori
ꝙ ad peculiares nũmos attin
siextant uendicare eos dñs po¬
test. actione de peculiotenctur
uenditoriut precium soluat.
sidsumpti sint. actio depeculio
euanescit. S adice debint. Iuł.ñ¬

Expanded text:
pto actionem habeat, uenditor autem condicere possit bonae fidei emptori. quod ad peculiares nummos attinet, si exstant, uindicare eos dominus potest, sed actione de peculio tenetur uenditori, ut pretium soluat: si consumpti sint, actio de peculio euanescit. sed adicere debuit Iu
Abbreviated transcription (Latin):
AAturas meus filiꝰ Pul.
Suiebat tibret tuus filius nicoi
manumisistiqua actõnemibi
tenis quesitum ẽ. inqua qͥone
tocius obrem dati tractatus i
futfacias. an̾facio ut facias ia

Expanded text:
aturalis meus filius servit tibi et tuus filius mihi: manumissisti: qua actione mihi teneris, quaesitum est. in hac quaestione totius ob rem dati tractatus inut facias, aut facio ut des, a
Abbreviated transcription (Latin):
e postea qua fecicesas daren
uill a erit cuuł actõ et io dedo
bdabitur. ¶S si facio ut fa
apit. Nam si pacti sumus
ut tu a meo debitore cartagi¬
neexigns. ego a tuo rome. ul
tu in meo.ego ĩtuo solo eclifi¬
cem et ego etlificauit et tuceses
ipriore ĩp̃e mandatum quodã¬
mo int̾uenisse se uidetur sñqͦ¬

Expanded text:
et posteaquam feci, cessas dare, et posteaquam feci, cessas dare, nulla erit ciuilis actio, et ideo de dolo dabitur. sed si facio ut faccipit. nam si pacti sumus, ut tu a meo debitore Carthagine exigas, ego a tuo Romae, uel ut tu in meo, ego in tuo solo aedificem, et ego aedificaui et tu cessas, in priorem speciem mandatum quodammodo interuenisse uidetur, s
Abbreviated transcription (Latin):
non est nasci ciuilem obliga¬
tionem qua actione eueit id
non solum ut reddas lt᷑ acce¬
pas s ut dampneris michic
qñtimnt̾ est mea illud de quo
uenit accipeus si meum reciꝑe
uelim repetͥam̃ ꝙ datum est. qi̾
obrem datum. re non secuta. s
siciphum tibi dedi ut stichum
michi dares: ut ꝑiculo meo sti¬
chus erit. actu dum tarat cul¬
pam prestare debes. ex petlitus
est articus ille do ut des. ¶At
udo ut facias ũt tale sit fac¬
tum ꝙ locari solet. p̾uta ut tab¬
ilas pͥingas pecuma data lo¬
otio erit. sicut suꝑiore cãu ẽp
uosires. nonerit locatio. s nas¬
cetur ul cuul actio in hoc q: me¬
aintest. us. ad repetendum cõ¬
ditio ꝙ sitale est fcm̃ ꝙ locari
non possit. puta ut ẜuum ma¬
numittas su certum tempus
id iectum ẽ intra ꝙ manuit¬
tatur idq cum potuiss i anu¬
mitti uinos uo transierit. siue
anitum nõ fint. et tm̃ temporis
Numptum ẽ ut potu̾it debunt¬
intiet is quã dedi cuictus q̾sisci
tum ciuilẽ. ¶Q faciam ut des

Expanded text:
bligationem, in qua actione id ueniet, non ut reddas quod acceperis, sed ut damneris mihi, quanti interest mea illud quo conuenit accipere: uel si meum recipere uelim, repetatur quod datum est, quasi ob rem datum re non secuta. sed si scyphos tibi dedi, ut Stich‹u›m mihi dares, periculo meo Stichus erit ac tu dumtaxat culpam praestare debes. explicitus est articulus ille do ut des.At cum do ut facia‹s›, si tale sit factum, quod locari solet, puta ut tabulam pingas, pecunia data locatio erit, sicut superiore casu empo›, non erit locatio, sed nascetur uel ciuilis actio in hoc quod mea interest uel ad repetendum condictio. quod si tale est factum, quod locari non possit, puta ut seruum manumittas, siue certum tempus adiectum est, intra quod manumittatur idque, cum potuisset manumitti, uiuo seruo transierit, siue finitum non fuit et tantum temporis consumptus sit, ut potuerit debueritsisti et is quem dedi euictus est, si scitum ciuilem.Quod si faciam ut des
Abbreviated transcription (Latin):
exigi pecunia alieno nomine non po¬
test quamiis enmsi ĩpendia sequã¬
tur.tam̃ et mutuum officium p̾stamꝰ.
et potest mandatum ex pacto etia
naturam suam excedere possum cĩ
tibi mandare ut custodiam michi

Expanded text:
exigi pecunia alieno nomine non potest: quamuis enim et impendia sequantur, tamen mutuum officium praestamus et potest mandatum ex pacto etiam naturam suam excedere possum enim tibi mandare, ut et custodiam mihi
Abbreviated transcription (Latin):
es nominari suꝑnacuũ ẽ sibissi noientur
etiam ip̃m uedicorẽ nominare o si forte
aliũ agr̃ ꝯfinem possid̾et. NDem.¬
accipiẽdãputo adeoq tocius fũdi emp
tegłarum michidares c̾to pcioqs tu
faces uti ẽptio sit an locatio. siex mo

Expanded text:
es nominari supervacuum est: si nominentur, etiam ipsum venditorem nominare oportet, si forte alium agrum confinem possidet. Iavolaccipiendam puto ideoque totius fundi empttegularum mihi dares certo pretio quod ut faceres: utrum emptio sit an locatio? respondit
Abbreviated transcription (Latin):
lio receꝑit. Quamius ẜui inqt.
arbitrium nullum sit. Quid tñ
sidixit snĩam ticius pena nõ cõ¬
mictitur. qr nõ ut receꝑit dixit
sentenciam. PAulus.¬

Expanded text:
lio receperit: quamvis servi, inquit, arbiterium nullum sit. quid tamen si dixerit sententiam Titius? poena non committitur, quia non, ut receperit, dixit sententiam. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
diem effici deb̾et deinde suta
fcm̃ nõ eet qnͣtilocatoris mefu¬
iss tãtam pecuniã dluctorꝓ
miẜat eatenus eã obligationẽ
ꝯtrahi puto. quatenus uirbo¬
nus deipatio temꝑis existiass
qr id actum apparet ẽẽ ut cosp¬
tio ibsoluetursũ quo fi̾ nõ pos¬
s. ¶Quidam si municipiobal¬
neum p̾stand̾ ãnnis nummis¬

Expanded text:
diem effici deberet: deinde, si ita factum non esset, quanti locatoris interfuisset, tantam pecuniam conductor promiserat. eatenus eam obligationem contrahi puto, quatenus uir bonus de spatio temporis aestimasset, quia id actum apparet esse, ut eo spatio absolueretur, sine quo fieri non possit. Quidam in municipio balineum praestandum ann
Abbreviated transcription (Latin):
tocum dño fundi exꝑiri potest. ¶Qͥ
Stra legẽ xluctionis fũdum antemp
sũ iusta ac ꝓbabili ca deẜuit. ad soluen¬
das tocius temporis pẽsiones excon¬
ducto ꝯueniri pot̾. quatenus locato¬
ꝓi mid ꝙ eius intest ĩdempnitas ẜue
ꝙ desid̾ant diui nõ apparẽtib nec eiꝰ
tpris pensionis ex soluentib alucto¬
Iris aꝑire et eaque ibisunt describ̾e a
publicis ꝑsonis quoꝵ int̾ est auclien¬
di sunt tempo autem ĩ hinus reb bi¬
enͣmi debe obseruari. EAbol. t¬
no ꝓximolocau̾at. is uicimis cũ edi¬
ficaret ĩsuo. t̾ram meam aream am¬
plius qmͣ fundam̃ta cementicia loca¬
toris erant agessit et ea t̾ra assidius i

Expanded text:
to cum domino fundi experiri potest. Qui contra legem conductionis fundum ante tempus sine iusta ac probabili causa deseruerit, ad soluendas totius temporis pensiones ex conducto conueniri potest, quatenus locatori in id quod eius interest indemnitas se desiderant diu non apparentibus nec eius temporis pensiones exsoluentibus conductoribus aperire et ea quae ibi sunt describere, a publicis personis quorum interest audiendi sunt. tempus autem in huiusmodi re biennii debet obseruari. 57 no proximo locaverat: is vicinus cum aedificaret in suo, terram in eam aream amplius quam fundamenta caementicia locatoris erant congessit, et ea terra adsidui
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ ꝯuenit. ne intratẽꝑa locationis
eius xlucto de fũco muitus repelle¬
returet si pulsatus ẽet. penã .x. pͥstet ti¬
cius locator seio dluctoriuł seius con¬
ductor si mntra temꝑalocationis dis¬
cede uellet equeticio x locatori p̾sta
ri uellet ꝙ iuicẽ int̾ de se stipulatist
querocũ seius xluctor biemin ꝯtin¬
inpẽsionem nõ soluet. An sũ me¬
penali desolutione pensionirtũ ũisi¬
mile ẽẽ ita ꝯuenisse de nõ ex pellẽdo
colono intratemꝑa p̾fimita sipẽsiom¬
bꝰ parint et ut oꝑc̾et coleret et ĩo si pe¬
nam pet̾e cepit is q pẽsionib sat non
fecit ꝓfuturam locatori doli except̾onẽ
Borreis nõtenetur nisi custodiam eoꝵ
receꝑit fuitũ cimneius cũ quo cc̃tum¬

Expanded text:
torem conuenit, ne intra tempora locationis Seius conductor de fundo inuitus repelleretur et, si pulsatus esset, poenam decem praestet Titius locator Seio conductori: uel Seius conductor Titio, si intra tempora locationis discedere uellet, aeque decem Titio locatori prade se stipulati sunt. quaero, cum Seius conductor biennii continui pensionem non solveret, an sine mepoenali de solutione pensionum, tamen verisimile esse ita convenisse de non expellendo colono intra tempora praefinita, si pensionibus paruerit et ut oportet coleret: et ideo, si poenam petere coeperit is qui pensionibus satis non fecit, profuturam locatori doli exceptionem.horreis non tenetur, nisi custodiam eorum recepit: servi tamen eius cum quo cont
Abbreviated transcription (Latin):
meuitute iponenda. actumet
fuitus. iuctitur. Nempus qu
non est usus p̾cedens fiudidomi¬
nus ciusintas debetur imprt¬
¶Si cumius hres ĩnuctencilu¬

Expanded text:
ruitute imponenda actum est, seruitus amittitur. Tempus, quo non est usus praecedens fundi dominus, cui seruitus debetur, imputSi, cum ius haberes immittendi, u
Abbreviated transcription (Latin):
debitore suo peteretant ne
intra tertũtempus ueluti¬
ne intra quinquennum pe¬
teret Nam nec solui ei sine
tutoris auctoritate potest.
Ex diuerso aũt si pupillus
pacucatur ne quod debeat a
sumest. ¶Sicurator furiosia
Aut ꝓligi pactus sit ne afurio¬
so aut ꝑcligo peteretur longe
utile ẽst curatoris recipipac¬
tiones s non contra. ¶Sifi¬
lius aut seruus pactus sit ne
ip̃e peteret. mutile est pactum
Siuero inrem pactisunt .i. ne
ea pecunia peteretur. ita pactio
eorumrata Hnda erit aduer¬
sus pr̃em dñm ue siliberam pe¬
culu ad ministrationem hant
lea res de qua pactisunt pecu¬
liaris sit ꝙ et ip̃m non est expe¬
ditum. nacum ueꝵ est ꝙ et iu¬
nano placet.etiam simaxime
quis ad ministrationem pecu¬
luhabet conçessam donandi
ius eum nõ habere. sequitur
ut sidonandi causa de nõ pe¬
tenda pecuma pactus sit. ñ
debeat ratum haberi pactum
conuentum. qd̾ si ꝓeo ut ita
paciscetur aliquid in quo nõ
minus uletiam amplius es¬

Expanded text:
debitore suo peteret, aut ne intra certum tempus ueluti quinquennium peteret: nam nec solui ei sine tutoris auctoritate potest. ex diuerso autem si pupillus paciscatur, ne quod debeat a ritate concessum est. Si curator furiosi aut prodigi pactus sit, ne a furioso aut prodigo peteretur, longe utile est curatoris recipi pactiones: sed non contra. Si filius aut seruus pactus sit, ne ipse peteret, inutile est pactum. si uero in rem pacti sunt, id est ne ea pecunia peteretur, ita pactio eorum rata habenda erit aduersus patrem dominumue, si liberam peculii administrationem habeant et ea res, de qua pacti sint, peculiaris sit. quod et ipsum non est expeditum: nam cum uerum est, quod Iuliano placet, etiamsi maxime quis administrationem peculii habeat concessam, donandi ius eum non habere: sequitur ut, si donandi causa de non petenda pecunia pactus sit, non debeat ratum haberi pactum conuentum. quod si pro eo ut ita pacisceretur aliquid, in quo non minus uel etiam amplius es
Abbreviated transcription (Latin):
emancipass sicognouiss. dd̾. er
cum posse restitũ integix ꝑato pa¬
tre cumemanciparespõpon̾. adi¬
cit ex hus causis exqbs nre pe¬
culiari filii fam̃. restitiumtur pos¬
se et pr̃em qͣiͣ h̾rdem noĩe filu p
mortemens ĩpetrare cognitio¬
nem. ¶Si autez filiusfam̃. sit q
castrense peculium ħat ꝓculdu¬
bio exhusque ad castrense pe¬
culium spectant in ĩtegie restis¬
tuendus erit. qi ĩꝓprio pr̃imonio
qm̃ domini ꝑ sona spectaturqui

Expanded text:
e eum restitui in integrum parato patre eum emancipare. Pomponius adicit ex his causis, ex quibus in re peculiari filii familias restituuntur, posse et patrem quasi heredem nomine filii post obitum eius impetrare cognitionem. Si autem filius familias sit, qui castrense peculium habeat, procul dubio ex his, quae ad castrense peculium spectant, in integrum restituendus erit quasi in proprio patrimonio quoniam domini persona spectatur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dint usa eis renuctitur. ħ autitas
sũt si nulla traus arguitur. alioqu
ctiã use applicabũtur. ¶Si dies nõ
sit abhus ꝗstatuas ułymagines poe¬
nendas legauit pͥfinitus apreside
tẽpus statuend est et nisi posuerũt

Expanded text:
derint, usura eis remittitur: haec autem ita sunt, si nulla fraus arguitur: alioquin etiam usurae adplicabuntur. Si dies non sit ab his, qui statuas vel imagines ponendas legaverunt, praefinitus, a praeside tempus statuendum est et ni
Abbreviated transcription (Latin):
cato ꝗ ꝯuenitur niu ꝯueint ut tar¬
dius pecume illate usas p̾stare de
uet ñ nisi ex mora uras prare deb¬
fiscus exsius ꝯtractib usas ñdat¬
ñdat.ẜ̃ ip̃e accipit ut soleta foricari¬
is ꝗ tardius pecuniã inferit. in¬
¶tem ex uectigalib cũ aut in loco
priuato succesyit etiã dare solet. i¬
¶Si debitores q minores semissib
pr̾abant usas fisci ẽẽ cepunt postqͣ
ad fiscũ trasierint semisses cogẽcli
st᷑ pr̃are. ¶ Eos qex ad mĩstratoe

Expanded text:
conuenitur, nisi conuenerit ut tardius pecuniae illatae usuras deberet, non nisi ex mora usuras praestare debet.Fiscus ex suis contractibus usuras non dat, sed ipse accipit: ut solet a foricariis, qui tardius pecuniam inferunt, item ex uectigalibus. cum autem in loco priuati successit, etiam dare solet.Si debitores, qui minores semissibus praestabunt usuras, fisci esse coeperunt, postquam ad fiscum transierunt, semisses cogendi sunt praestare.Eos q
Abbreviated transcription (Latin):
diidiuus pius Rpsit. ergo et usar
emolum̃tũ auffetur h̾rdi. ¶ Si pu¬
pillo ñh̾ntitutorẽ fidei ꝯ misum
solui nõ potuit ñ uideri morã phr
dẽ facta duius pius Rpiit. ergo n
ei debetur qui grei publice cã ab fu¬

Expanded text:
diuus Pius rescripsit. ergo et usurarum emolumentum aufertur heredi.Si pupillo non habenti tutorem fideicommissum solui non potuit, non uideri moram per heredem factam diuus Pius rescripsit. ergo nec ei debetur, qui quod rei publicae causa
Abbreviated transcription (Latin):
Tiamsi putau̾it h̃rs eas res exꝰ al¬
hac hrditate ẽe que sibide lata
anutilis ĩ eum petitio brditatis
debet dari ne singłis iudicus ue¬
raretur uenditorẽ enim tem c̃

Expanded text:
tiam si putauit heres eas res ex hac hereditate esse quae sibi delata an utilis in eum petitio hereditatis deberet dari, ne singulis iudiciis uexaretur? uenditorem enim te
Abbreviated transcription (Latin):
noxalem habere  actionemq modatuz
accepit ꝓculdubio est ꝯtrania autem cõ¬
modatitunc eum tenericum sciens talẽ

Expanded text:
noxalem habere qui commodatum rogauit procul dubio est, contraria autem commodati tunc eum teneri, cum sciens tale
Abbreviated transcription (Latin):
hoc hrs ꝯseqtur. Mala meclicamenta
et uenena ueniunt ꝗdem in hoc ui¬
dicium s iudexõmo int̾pone se in
hus non debet bomenimet in nocẽ¬
tis q iurioffitio eum fungioportet¬
ĩꝓb.ate lectionis magicis hus forte
uel hus similib hec enimominia ꝓ¬
tinus corrumpenda sunt. ¶ S et si
qd uel ex speculatu uelex sacrilegio
quesitumerit uł uiaut latrocimo
aut aggressura hoc nõdundetur. ii¬
¶S et tablas testamenti debebit auti
apud eumꝗ ex maiore ꝑte hrs est iu¬
be man̾e aut medem depom. Namet
labeo scribit uendita b̃rditate tab̾la
Rtestam̃ti descriptas depomoport̾et
dex curare debet ut apud eum mane¬
ant ꝗ maiore ex ꝑte hrs sit cet̾is de¬
scriptum et recognitum faciat cautõ¬
ne int̾ posita ut cum res exegerit ip̃e

Expanded text:
hoc heres consequitur. Mala medicamenta et uenena ueniunt quidem in iudicium, sed iudex omnino interponere se in his non debet: boni enim et innocentis uiri officio eum fungi oportetimprobatae lectionis, magicis forte vel his similibus. haec enim omnia protinus corrumpenda sunt. Sed et si quid ex peculatu vel ex sacrilegio quaesitum erit vel vi aut latrocinio aut adgressura, hoc non dividetur. Sed et tabulas testamenti debebit aut apud eum, qui ex maiore parte heres est, iubere manere aut in aede deponi. nam et Labeo scribit vendita hereditate tabulas testamenti descriptas deponi oporterdex curare debet ut apud eum maneant, qui maiore ex parte heres sit, ceteri descriptum et recognitum faciant, cautione interposita, ut, cum res exegerit, ip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯducto. s sitota nauis locata sit ꝗ
aduxit ex lucto etiam de reb que
desunt age potest. Si uerores ꝑfe¬
rendas nauta xluxit ex locato
uementur. S sigratis res suscep¬
tesunt. põpon̾. ut de positi agi pos

Expanded text:
ducto: sed si tota navis locata sit, qui conduxit ex conducto etiam de rebus quae desunt agere potest: si vero res perferendas nauta conduxit, ex locato convenietur: sed si gratis res susceptae sint, ait Pomponius depositi agi po
Abbreviated transcription (Latin):
suspectis tutorib possint cognos¬
cere. ¶Ut posso bonoꝵ deturul si
cuidãpni ĩfecti nõ caueatur ut
is possidere iubeatur. aut uen¬
tris nomine ĩ possonem mulier
uł is cuilegatũ est legatoꝵ ẜ uã

Expanded text:
suspectis tutoribus possint cognoscere.' Ut possessio bonorum detur, uel si cui damni infecti non caueatur ut is possidere iubeatur, aut uentris nomine in possessionem mulier, uel is cui legatum est legatorum
Abbreviated transcription (Latin):
Ipendentes fructus iam mati¬
ros reliqss testator fructuari
eos feret si die legaticedente
ad huc pendentes de p̾hendis¬
s Nam extantes fructus adusi
fructuarium ꝑtinent. ¶Side¬
minus solitus fint tabis ad
m̃ces suas uti uel ad negocia¬
tionem utiq ꝑmnttetur fruc¬
tuario locare eas. uł ad alias m¬
ces. et illud solum obẜuandẽ
ne uel abutatur usufructua¬
rius. uił ꝯtumeliose in uirioser¬
neutatur usufructu. ¶ Sifm
usuffr̃. legatus ẽ cuius testato
quasi minist̾io uacuo utebat
Sieum disciplinis uł. ateminsti¬
tũit usufructuarius arte eius
ułꝑicia utetur. ¶Si ꝗd eloacr¬
ru nomine debeaturul siqd ob
formam aque ductus ꝗ ꝓagrii
transit pendatur. ad honus frr¬
tuari ꝑtinebit. S ⁊ siqd ad col¬
lationem meputo hoc quoq
fructuarium ibitur. ergoet
qd̃ obtransitum excitus ꝯferet
ex fructibus. S ⁊ siꝗd municpu¬

Expanded text:
pendentes fructus iam maturos reliquisset testator, fructuarius eos feret, si die legati cedente adhuc pendentes deprehendisset: nam et stantes fructus ad fructuarium pertinent. Si dominus solitus fuit tabernis ad merces suas uti uel ad negotiationem, utique permittetur fructuario locare eas et ad alias merces, et illud solum obseruandum, ne uel abutatur usufructuarius uel contumeliose iniurioseue utatur usu fructu. Si serui usus fructus legatus est, cuius testator quasi ministerio uacuo utebatur, si eum disciplinis uel arte instituerit usufruuel peritia utetur.Si quid cloacarii nomine debeatur uel si quid ob formam aquae ductus, quae per agrum transit, pendatur, ad onus fructuarii pertinebit: sed et si quid ad collationem uiae, puto hoc quoque fructuarium subiturum: ergo et quod ob transitum exercitus confertur ex fructibus: sed et si quid munic
Abbreviated transcription (Latin):
co funtionem pr̃are. hec hon̾aat
fructuarium ꝑtinebunt. ¶S
quaẜuitus ĩpositaẽ fundo. nc̃ce
hebit fructuarius sustine. unet
locis qbuidam. ansi usustr̾. eius
fu̾it lẽgatus. obẜuare hoc idem
fructuarius debeat. Et putol
bere eum obeuare. alioqn nõ
boni iiri arbitratuutitur et
uti solent. ususfr̾. legari potest

Expanded text:
fusiones praestare, haec onera ad fructuarium pertinebunt. Si qua servitus imposita est fundo, necesse habebit fructuarius sustinere: undquibusdam, an si usus fructus eius fuerit legatus, observare haec fructuarius debeat ? et puto debere eum observare: alioquin non boni viri arbitratu utitur et uti solent, usus fructus legari potest
Abbreviated transcription (Latin):
Itigntores ierunt mox D
udeũdem abitꝵ reclierint. pre¬
torem nõ debere eum cogere mt
eos disceptare ꝗ ei ꝯtumeliam
hanc fecerunt ut eum sꝑnerẽt
et Alia res iice pene sqs arbitri
snĩe non steterit ꝓmissa sit. et ita põ¬
ponꝰ.scribit. ¶Quid ergo sires a¬
pud arbitix de posite sint eo pac¬
tout eidaret ꝗ uicerit. uł ita eam
rem daret si nõ peatur sm̃e anco¬
gendus sit sm̃iam dicẽ. et puto
cogendum tantum dem ⁊ si quã¬
titas certa ad hoc apd̃ eum depo¬
natur. ꝓinde et si alt̾ remalt̾ pe¬
cuniamstipulanti ꝓmiẜit ple¬
num ꝯꝓmissumẽ et ideo cogend
siñamꝰ dic̾e. ¶ nterdum ut põ¬
poñ. scribit recte nudo pacto fi¬
et ꝯpmissum. ut puta si ambo
debitores fuerint ⁊ pacti sint ne
petant ꝙ sibi debetur q̃ snĩe arbi¬
triuõ ꝑͥuerit. ¶Item iuł. scrib
non cogendum arbitꝵesm̃am
dr̃e si alter penam ꝓmisit alt̾
nõ. ¶ Idem dicit et si sub ꝯdone
fuerit pena ꝯꝓmissa ueluti si
spondes milia. Nonem̃ prius

Expanded text:
itigatores ierint, mox ad eundem arbitrum redierint, praetorem non debere eum cogere inter eos disceptare, qui ei contumeliam hanc fecerunt, ut eum spernerent et alia res vice poenae, si quis arbitri sententia non steterit, promissa sit: et ita Pomponius scribit. quid ergo, si res apud arbitrum depositae sunt eo pacto, ut ei daret qui vicerit, vel ut eam rem daret, si non pareatur sententiae, an cogendus sit sententiam dicere? et puto cogendum. tantundem et si quantitas certa ad hoc apud eum deponatur. proinde et si alter rem, alter pecuniam stipulanti promiserit, plenum compromissum est et cogetur sententiam dicere. Interdum, ut Pomponius scribit, recte nudo pacto fiet compromissum, ut puta si ambo debitores fuerunt et pacti sunt, ne petat quod sibi debetur qui sententiae arbitri non paruit. Item Iulianus scribit non re, si alter promiserit, alter non. idem dicit, et si sub condicione fuerit poena compromissa, ueluti 'si tot milia': non enim prius
Abbreviated transcription (Latin):
¶Idem pompoñ. scribit. Sideme.¬
is solis ꝯtrou̾sus sit ꝯꝓmissu
et de ce penam simstipulatus
udendumi nͣe nõ sit ꝯꝓmissũ.

Expanded text:
Idem Pomponius scribit, si de meis solis controversiis sit compromissum et de te poenam sim stipulatus, videndum ne non sit compromissum.
Abbreviated transcription (Latin):
quam qͥd actum sit. secuta nõ sit
ꝑecuniam indotem beclit. neqpi
nupsit. ancamdem repet̾e possit.
q̃situm est. dixicum obturpemi
causamdantis et accipientis pe¬
cuma numeretur cessare ꝯditio¬
nem et indelicto pari pocioremi
te reordeffendi. nõ tam turpemi
causam ĩ ꝓposito quam nullam
fiuisse cum pecuna quedaretur.
indotem du̾ti neꝗret. nõ enim stu¬
pris: mrionii causadatumesse.¬
Nou̾ca priuigno mirus soc̾io pe¬
cumam dotis nomine dedit. nez
nupsit cessare ꝯdonem primad

Expanded text:
quam datum sit, secuta non sit.ecuniam in dotem dedit neque nupsit: an eandem repetere possit, quaesitum est. dixi, cum ob turpem causam dantis et accipientis pecunia numeretur, cessare condictionem et in delicto pari potiorem ete defendi non turpem causam in proposito quam nullam fuisse, cum pecunia quae daretur in dotem conuerti nequiret: non enim stupri, sed matrimonii gratia datam esse.Nouerca priuigno, nurus socero pecuniam dotis nomine dedit neque nupsit. ces
Abbreviated transcription (Latin):
A
Qõ haboo olimita rẽ.¬
edicebatur ꝙ uimetus uecã in
ius enim fiebat mencio ꝑꝑ ncͣci¬
riꝑiculi cãmentis trepidacio.s.
fieri udetur. PAuł.¬

Expanded text:
a non habeo. Olim ita dicebatur quod vi metusve causa: vis enim fiebat mentio, prpericuli causa mentis trepidatio. sefieri uidetur. 2 Pau
Abbreviated transcription (Latin):
pte fcm funit quonimus id mi¬
chidaros tuum fore id detrim̃¬
tum ꝯstat. S cumquerituran
pte fcm̃ sit ammadũti debebit
nõ solum supotestate tua f

Expanded text:
te factum erit quominus id mihi dares, tuum fore id detrimentum constat. sed cum quaeratur, an per te factum sit, animadverti debebit, non solum in potestate tua f
Abbreviated transcription (Latin):
so eor reddatur quemadm si
falso existimans posẜonem me
tibidebe alicunus rei tradidissẽ
xlicem. ¶Si et si posẜonem tuã
fecissem ita ut tibi ꝑlongi temꝑiᷤᷤ
prescriptionem aduocari non
possit etiam sic recte tecum ꝑ inde¬
biti xlitionem ag̾em. S et si u¬
susfr. cum resoluta alienus sit
perrorem solutum pendẽte ꝗdẽ
existente repeti nõ potest. qd̾ au¬
tem sub nc̾tadie debetur dieex¬
istente non repetitur.Ipm̃.¬

Expanded text:
sessio eorum reddatur: quemadmodum si falso existimans possessionem me tibi debere alicuius rei tradidissem, condicerem. sed et si possessionem tuam fecissem ita, ut tibi per longi temporis praescriptionem auocari non possit, etiam sic recte tecum per indebitam condictionem agerem. Sed et si usus fructus in re soluta alienus sit, errorem solutum pendente quideexsistente repeti non potest. Quod autem sub incerta die debetur, die exsistente non repetitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cessarie est insꝑituciones mom¬
nib studus sibi primum uc
dicare locum ut pdte prima ues¬
tigia cuius cũq sciencie melio¬
criter tradentes. E ⁊ libris au

Expanded text:
cesse esse institutiones in omnibus studiis primum sibi vindicare locum, utpote prima vestigia cuiusque scientiae mediocriter tradentes. ex libris au