comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes ip̃e paratus ĩuadat quatenus ĩ huimoĩ certaminibus
sui fiducia colligant. Na qui ante lõgu tp̃s aut oĩo nũꝙͣ
uiderunt hoĩes uulnani uł occidi cu primu aspex̾int pore¬
scunt ⁊ pauore ꝯfusi de fuga magis ꝙͣ de ꝯflictu ĩcipĩt co¬
gitare. Prete̾a si extuirant᷑ aduersarii lõgo itinere fatigatos
lõge asuis aut pabuli aut p̾de gr̃ã ꝯmorantur subito occupẽt
cu delectis. Illa eĩ ante tẽptanda sunt que si male cesserint
minus noceant si bene plurimu prosint. Int̾ hostes discordi¬
aru serere causas sapientis est ducis. Nulla eni ꝙͣuis mi¬
nima natio pot̾ abadu̾sarus ꝑdeleri. nisi ꝓprus simultatib
se ip̃az ꝯsũpserit. Na si cuule hodiu ad inmucoru ꝑmaem¬
p̃rep est ⁊ adutilitate sue deffensionis ĩ cautu unu illud ẽ
ĩ hoc ope p̃dicendu ut nemo desperet fieri posse que facta sut.¬

Expanded text:
tes, ipse paratus invadat, quatenus in huiusmodi certaminibus tes, ipse paratus invadat, quatenus in huiusmodi certaminibus sui fiduciam colligant. Nam qui ante longum tempus aut omnino numquam viderunt homines vulnerari vel occidi, cum primum aspexerint, perhorrescunt et pavore confusi de fuga magis quam de conflictu incipiunt cogitare. Praeterea, si excurrant adversarii, longo itinere fatigatos iam qui longe a suis aut pabuli aut praedae gratia commorantur subito occupet cum delectis. Illa enim ante temptanda sunt quae si male cesserint minus noceant, si bene plurimum prosint.Inter hostes discordiarum serere causas sapientis est ducis. Nulla enim quamvis minima natio potest ab adversariis perdeleri nisi propriis simultatibus se ipsa consumpserit; nam civile odium ad inimicorum peceps est, ad utilitatem suae defensionis incautum.Unum illud est in hoc opere praedicendum, ut nemo desperet fieri posse quae facta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝯsuctudine dilligent̾ exploret. Sciat ⁊ si pot fieri noĩati
ꝗs comes. ꝗs tribunus. ꝗs domesticus. ꝗs ꝯtubernalis. ꝙͣtu
possit ĩ bello auctoritate seueritatẽ maxima sũmat. Omnes
culpas militaros legib iudicet nulli errantiu credatur igͦsc̃e.
Indiu̾sis locis. in diu̾sis occasionib õĩu expĩta ꝑcipiat.
hus ut o ita curatis cu dispersi ad p̾dandu securi oberrant
hostes tũc probatos equites siue pedites cu trronib aut in¬
ferriorib mittat ut excctasioẽ fussis inmicis ⁊ illis ꝑitia
⁊ reliꝗs crescat audacia. Ad trãsitus fluuioru ad p̃cipicia ⁊¬
montiu. ad siluaru angustias. ad paludu aduiaru di¬
ficultates suꝑuẽtus nullo sciente disponat atq ita it̾ su¬
u tẽper. ut cibu capientes aur dormientes uagantes cer¬
te securo ineimes discultiq distractisq eꝗs nichil susꝑican¬

Expanded text:
consuetudinem diligenter exploret. Sciat etiam si potest fieri nominatim consuetudinem diligenter exploret. Sciat etiam si potest fieri nominatim quis comes, quis tribunus, quis domesticus, quis contubernalis quantum possit in bello; auctoritatem severitatemque maximam sumat; omnes culpas militares legibus vindicet; nulli errantium credatur ignoscere; in diversis locis, in diversis occasionibus omnium experimenta percipiat. His ut oportet curatis, cum dispersi ad praedandum securi oberrant hostes, tunc probatos equites sive pedites cum tironibus aut inferioribus mittat, ut ex occasione fusis inimicis et illis peritia et reliquis crescat audacia. Ad transitus fluviorum, ad praecipitia montium, ad silvarum angustias, ad paludum aut viarum difficultatem superventus nullo sciente disponat atque ita iter suum temperet ut cibum capientes aut dormientes aut vacantes certe, securos inermes disculcios, destratis equis, nihil suspican
Abbreviated transcription (Latin):
ortau̾ũt sepe uictoria.
Quid oporteat fi. siꝗs desuctu apugna excitu ha¬
beat uel tyronem.
Omnes artes omĩaq oꝑa cotidiano usu ⁊ ugi exͥ¬
citatione proficuĩt. Ꝙ si ĩparius ueru ẽ tãto magis decet ĩ
maximis custodiri. Quis aut̃ dubitet artez bellica reb onũ
b potiore. ꝑ qua lib̾tas retinetur ĩ dignitas ꝓpugnatur ꝓuĩ¬
cic ꝯseruãtur ⁊ ĩꝑiu. Hanc xla relictis doctrinis oĩb lacede¬
monii postea coluere romani hadieq barbari putant eẽ ser¬
uictoria ꝯsequãtur. Dux gͦ cui tante potestatis insignia tri¬
buuntur. cuius fidei atq u̾ntuti possessoru fortunc tutela
urbiu salus militu rei publice creditur głia nõ tm̃ ꝓ uniu̾
illis eueniat inbello ⁊ ip̃ius culꝑa ⁊publica uideat᷑ iniuria.¬
Ergo si tyronez aut diu amus desuetu ex̾citu ducit singłaꝵ
legionu suic auxilioru necnõ ⁊̃ uexillationu uires anm

Expanded text:
ortaverunt saepe victoriam. X QVID OPORTEAT FIERI SI QVIS DESVETVM A PVGNA EXERCITVM HABEAT VEL TIRONEM Omnes artes omniaque opera cotidiano usu et iugi exercitatione proficiunt. Quod si in parvis verum est, quanto magis decet in maximis custodiri! Quis autem dubitet artem bellicam rebus omnibus esse potiorem, per quam libertas retinetur et dignitas, propagantur conservatur imperium? Hanc quondam relictis doctrinis omnibus Lacedaemonii et postea coluere Romani; hanc solam hodieque barbari putant esse servictoriam consequantur. Dux ergo cui tantae potestatis insignia tribuuntur, cuius fidei atque virtuti possessorum fortunae, tutela urbium, salus militum, rei publicae creditur gloria, non tantum prillis eveniat in bello, et ipsius culpa et publica videtur iniuria.Ergo, si tironem vel diu armis desuetum exercitum ducit, singularum legionum sive auxiliorum nec non etiam vexillationum vires animos
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpetu ꝓcunit in hostes. Quoa ut ualerius flacc̾ tribimꝰ triei
legionis asperit cousus adsuos spectatores inquit ut uido
auene probitatis huc conuenimꝰ s absit istud dedec̃ asangri¬
go certe aut spetiosam optaui morter aut audatie felice exi
uulsum auexillifero signum dextera tenẽs iam box in¬
quit intrabostiem uallum mecum ent prom̃ sequã¬
tur qui io capi nolunt. Et cum eo ĩcastra inimicoruz
ante spe sua capue potitorem. nec sua castra posse tene̾¬

Expanded text:
impetum fecit. quod ut Valerius Flaccus tribunus tertiae legionis aspexit, conuersus ad suos 'spectatores' inquit, 'ut uideo, alienae uirtutis huc uenimus, sed absit istud dedecus a sanguigo certe aut speciosam optans mortem aut felicem audaciae exuulsum signum dextra retinens 'iam hoc' inquit 'intra hostile uallum mecum erit: proinde sequantur qui id capi nolunt', et cum eo in castra Poenorum ante spe sua Capuae potitorem, ne castrorum
Abbreviated transcription (Latin):
ana armorum crcitia ad sanitatem militum putauẽt pro¬
desse qua medicos Itaq pedites sine int̾missioe ĩbrib ul ni¬
uib sub tecto. reliquis dicb exceri icapo uoluer̃t. Similit
cquites no solũ ĩplanis. s etiam abruptis et fossaru biatu.
difficilimis semitis seq et equos suos assidue ercere iuxc¬
runt. ut nich hiis incc̃citate prclii accidere possit ĩ cõgnitum.
ex quo intelligitur quanto studiosius armorii arte docẽdus
sit sc̃ꝑ ex citus. cumcilaboris consucto. et in castris sanitater.
et inconfuctu possit p̾stare uictoriam. ħ uegetius. S exem¬

Expanded text:
ana armorum exercitia ad sanitatem militum putaverunt prodesse quam medicos. Itaque pedites sine intermissione imbribus vel nivibus sub tecto, reliquis diebus exerceri in campo voluerunt; similiter equites non solum in planis sed etiam in abruptis et fossarum hiatu difficillimis semitis seque et equos suos assidue exercere iusserunt, ut nihil his in necessitate proelii accidere posset incognitum. Ex quo intellegitur quanto studiosius armorum arte docendus sit semper exercitus, cum ei laboris consuetudo et in castris sanitatem et in conflictu possit praestare victoriam. Si autumnali ae
Abbreviated transcription (Latin):
industria. Ei inquit lignei hyeme subtecto estate põcban¬
tur incampo. et sup hos iuniores primo ĩermes dum
consuctudo proficeret. deuide armati cogebantur adscen¬
dere. eantaq cura erat no solum adextris s ctiam asini¬
stris ꝑtib et insilire et dissilur ꝯdiscerent. cuaginatos cti¬
faciebant. ut intumultu plii sinc mora ascẽderent. qui tã studi¬

Expanded text:
st. Equi lignei hieme sub tecto, aestate ponebantur in campo; supra hos iuniores primo inermes, dum consuetudo proficeret, deinde armati cogebantur ascendere. Tantaque cura erat ut non solum a dextris sed etiam a sinistris partibus et insilire et desilire condiscerent, evaginatos etiione faciebant, scilicet ut in tumultu proelii sine mora ascenderent qui tam studi
Abbreviated transcription (Latin):
s cedens ⁊ usequens natare cogitur freꝙ̃t̾ excitus.Se¬
pe repentinis imbrib uł nuib solent exũdare torrenteᷤ.
Et ignorãtia nosolum abhoste s etiam abipĩs aquis di¬
soime ĩ ciurit. Ideoq romani uetes quos tot bella ⁊ꝯtinu¬
ata picula ad oem rei militaris erudiert arte. campũ marti¬
um uicinũ tyberi delegerunt. in quo iiuietus primo p̃t
excitium armorũ sudorẽ puluerẽq dilueret. ac lasitudinẽ
cursus nat᷑adi labore deponẽt. Et adũgit.nõsolũ ĩquit ⁊
pe dites s etiam equites ip̃osqz equos ad natad excẽ ꝑ cono

Expanded text:
sed et cedens et insequens natare cogitur frequenter exercitus. Saepe repentinis imbribus vel nivibus solent exundare torrentes, et ignorantia non solum ab hoste sed etiam ab ipsis aquis discrimen incurrit. Ideoque Romani veteres, quos tot bella et continuata pericula ad omnem rei militaris erudiverant artem, campum Martium vicinum Tiberi delegerunt in quo iuventus post exercitium armorum sudorem pulveremque dilueret ac lassitudinem cursus natandi labore deponeret. Non solum autem pedites sed et equites ipsosque equos vel
Abbreviated transcription (Latin):
ciendos. ꝙ tũc res noua fuit quia ĩconsueta. ac phoc plus
t̾roris ĩtulit qua dãpni. Et ĩẜo. libro. ⁊ capło.2. uegetius pro
scopas hoc est fruticũ uł straminũ fasscẽ ꝓsigno ponebant
ita ut sexcentis pedib remoueretur asigno ut sagiptis. uł
certe lapidibꝰ exfustibulo destinatis signii sepius tãgerẽt
ppa sinc trepidatiõe ĩ acie facie faciebant ꝙ ludentes ĩc̃apo
tic delisimic noĩc Epistop ei regnũ erat ultra amazonas.¬
ueniens ĩtroianor subsidĩ int̾ sues mille milites q̃dam¬

Expanded text:
rem artifices eligendi et maior adhibenda sollertia ut arcum scienter teneant, ut fortiter impleant, ut sinistra fixa sit, ut scopas, hoc est fruticum vel straminum fasces, pro signo ponebant, ita ut sexcentis pedibus removerentur a signo, ut sagittis vel certe lapidibus ex fustibalo destinatis signum saepius tangerent. Propterea sine trepidatione in acie faciebant quod ludentes in campo militari evidenter ostendit et Claudius pluribus iaculatoribus institutis atque perdoctis hostem cui prius impar fuerat superavit. Africa
Abbreviated transcription (Latin):
nunc quasi capud ãt faciẽ peteret nẽ alat̾ib minaretur.
int̾dum ꝯtenderet poplices ⁊ crura suecidere. recede̾t ascri¬
taret insiliret et quasi p̃sentem adu̾sariũ sic palii oũpetu
oĩ bellandi arte tẽptaret. in qua meditatiõe ẜuabatur ila ca¬
utela ut ita tiro ad inferendũ uulnus insurgeret ne qua

Expanded text:
nunc quasi caput aut faciem peteret, nunc a lateribus minaretur, interdum contenderet poplites et crura succidere, recederet adsultaret insiliret, quasi praesentem adversarium, sic palum omni impetu, omni bellandi arte temptaret. In qua meditatione servabatur illa cautela ut ita tiro ad inferendum vulnus insurgeret ne qua
Abbreviated transcription (Latin):
yeeta irgaluis deĩgen lapide que iagroru limite ificu ur
fortis illorĩ tpr̃m pugnans g rapuit ⁊ cucunit ⁊icornit et
misit ĩhostem .uix illum inquit lectibis sex ceruice subirent
qualia nunc hominũ producit corpora tellus.Significans
ut ait aug̃s tunc maiora corpora ꝓducͬe solere tellurem.
Et subdit. S de corporum magnitudine płmq ĩc̾dulos
nudata puctustatem siue ꝑium fluminũ uariosq caus
sepulcra cõuĩcunt. ubi apparucrũt. uł un ccciderunt ĩ c̾dibił
magnitudinis ossa mortuorĩ.Uidi ip̃e nõ solus s aliquii
mecũ ĩuticẽsi litore molarẽ hominis dentẽta ingentẽ ut
si inrorum dentium modulos minutatĩ ꝯscinderetur cen¬
tum nob̃ uidetur facẽ potusse. s illũ gigantis alicui suis¬
hominũ formis requirã liquido manifestabitur nichil
dese antiquitatem m̃dacit᷑ p̃dicasser s corrupt̃a degnͣi sic¬

Expanded text:
poeta Vergilius de ingenti lapide, quem in agrorum limite infixum uir fortis illorum temporum pugnans et rapuit et cucurrit et intorsit et misit: Vix illum — inquit — lecti bis sex ceruice subirent, Qualia nunc hominum producit corpora tellus, significans maiora tunc corpora producere solere tellurem. Sed de corporum magnitudine plerumque incredulos nudata per uetustatem siue per uim fluminum uariosque casus sepulcra conuincunt, ubi apparuerunt uel unde ceciderunt incredibilis magnitudinis ossa mortuorum. Vidi ipse non solus, sed aliquot mecum in Uticensi litore, molarem hominis dentem tam ingentem, ut, si in nostrorum dentium modulos minutatim concideretur, centum nobis uideretur facere potuisse. Sed illum gigantis alicuius fuishominum formis requiramus, liquido manifestabitur nihil de se antiquitatem mendaciter praedicasse, sed corruptam degeneri suc
Abbreviated transcription (Latin):
stinati sagiptis sunt om̃ib grauiores. cũ m̃bris ĩtegris le¬
tale tñ uulnus ĩportetur. et sinc ĩuidia sanguinis hostis i
utasse nullus ignorat. Que res ideo abumiisis tyronib e
frequenti excitio discẽda c̃. quia funda portare nullus c̃ la¬
bor. Et int̾ dum euenit ut lapitosis locis cõfuctus hãtur. u¬
aut mons sit aliquis tefendendu. aut colis ab oppugna¬
tioẽ castelloꝵ¬

Expanded text:
stinati sagittis sunt omnibus graviores, cum membris integris letale tamen vulnus importent et sine invidia sanguinis hostis la militasse nullus ignorat. Quae res ideo ab universis tironibus frequenti exercitio discenda est quia fundam portare nullus est labor. Et interdum evenit ut in lapidosis locis conflictus habeatur, ut mons sit aliquis defendendus aut collis; et ab oppugnatione castell
Abbreviated transcription (Latin):
quit qui cũ claua excctur ad palum. astilia quoq poders
grauioris qua uera futura sint iacula adusus uiu paliai
ta quam adusus hominc iactare ꝯpelltur. inqua re amor
doctor actendit ut mag̾s uĩb hastile ꝯtorqueat ⁊ destina¬
to ictu uł ĩpalum uł uix̃ dirigat Excitio enim a lacertisi

Expanded text:
 qui cum clava exercetur ad palum hastilia quoque ponderis gravioris quam vera futura sunt iacula adversum illum palum tamquam adversus hominem iactare compellitur. In qua re armorum doctor attendit ut magnis viribus hastile contorqueat, ut destinato ictu vel in palum vel iuxta dirigat missile. Eo enim exerciti
Abbreviated transcription (Latin):
audert. plurimũ audatie adpicula capescẽda. plimrn cõsilii i¬
t ipapicula sibierat. nullo labore aut corp fatigari a eius ainiꝰ
iuncipoterat. Caloris ac fugoris patia. parci cibi pocionisq desi¬
derio naturali nõ uolutate. modus fuit uigiliar sõpniq. nec i¬
dic nec nocte disoriminata tpra. Id qd gerendis reb sup eẽt quic¬
ti datũ. Ea qui es n molli strato n silentio acersita .i. acquisita.
orultiscpe militari sagulo optum humi iacetẽ int̾ custodias sta¬
tuensq militũ cospexerunt. uestitus nͥ ĩt equales excellens ar¬
ma atq equi ꝯspicicbantur. Equitu peditũq idem loge pͥo erat
princcps iplium ibat uitimꝰ costo plio excedebat. has tantas
uin urtutes ĩgentia uitia cquabant. Inhumana crudelitas. p¬
fidia plusqua punica. nich ueri nich sc̃. nullus deorũ merus
nullũ uisiuiadum. nulla religio. Cum hac ĩdole nntutu atq i
uitiorũ trienio sub hasdrubale ĩpatore meruit nullaqres agẽ¬

Expanded text:
audere. plurimum audaciae ad pericula capessenda, plurimum consilii inter ipsa pericula erat. nullo labore aut corpus fatigari aut animus uinci poterat. caloris ac frigoris patientia par; cibi potionisque desiderio naturali, non uoluptate modus finitus; uigiliarum somnique nec die nec nocte discriminata tempora; id quod gerendis rebus superesset quieti datum; ea neque molli strato neque silentio accersita; multi saepe militari sagulo opertum humi iacentem inter custodias stationesque militum conspexerunt. uestitus nihil inter aequales excellens: arma atque equi conspiciebantur. equitum peditumque idem longe primus erat; princeps in proelium ibat, ultimus conserto proelio excedebat. has tantas uiri uirtutes ingentia uitia aequabant, inhumana crudelitas, perfidia plus quam Punica, nihil ueri, nihil sancti, nullus deum metus, nullum ius iurandum, nulla religio. cum hac indole uirtutum atque uitiorum triennio sub Hasdrubale imperatore meruit, nulla re quae agen
Abbreviated transcription (Latin):
uł fosse transilĩtur uł ĩpediẽs militẽ aliqua altitudo suꝑat
er̾cend̃ est milesut cũ ciusmõi difficultates cuenernt possit
sine labore transire. Et addit. pera ĩip̃o ꝯflictu ac dimicatõc
tellorũ bellator cum cursu saltuq ueniẽs adu̾sarii pstrĩgit
occulos mẽtemq det̾ret priusq plagũ ĩfligit qua ille adca
salusti cõmemorat cũ alacrib saltu. cũ uelocib cursu. cũ ua¬
lidis iactu certabatn enim ille alit̾ potuiss par c̃e sertorio

Expanded text:
 fossae transiliuntur vel impediens aliqua altitudo superatur, exercendus est miles, ut cum eiusmodi difficultates evenerint possint sine labore transire. Praeterea in ipso conflictu ac dimicatione telorum bellator cum cursu saltuque veniens adversarii praestringit oculos mentemque deterret priusque plagam infligit quam ille Sallustius, quod cum alacribus saltu, cum velocibus cursu, cum validis vecte, certabat. Neque enim ille aliter potuisset par esse Sertorio
Abbreviated transcription (Latin):
¶auetur ne porte subiectis ignibꝰ exurãtur. ꝓꝑ qd̾ sũt
corus ac ferro tegende. S amplius ꝓdest qd̾ ĩuenit
antiquitas ut ante porta addatur ꝓpugnaculu ĩ cuiꝰ ĩgressu
ponitur catafracta. que anullis ferreis ac funib pendet. ut¬
si hostes ĩtrau̾int demissa eade extinguãtur ĩclusi. Ita tam̃

Expanded text:
a, ne porte subiectis ignibus exurantur, propter quod sunt coriis ac ferro tegende. Sed amplius prodest, quod invenit antiquitas, ut ante portam addatur propugnaculum, in cuius ingressu ponitur chataracta, que annulis ferreis ac funibsi hostes intraverint demissa eadem extinguantur inclusi. Ita tam
Abbreviated transcription (Latin):
stitit ei suspicioe metuẽtis cuiꝰ augẽdi causa ꝑfuga misit ꝗ
affirmaret excitu romanu ĩdesꝑatõe eẽ/ ac de fuga cogitare.
Barbari oblata uictorie spe ꝯcitati ligͥs sarm̃tisq se honerau̾¬
unt ꝗb fossas ĩplerẽt ĩgẽtiq cursu castra nr̃a ĩcolle posita pe¬
tierũt. Uñ ĩ eos tyturius uniu̾sas ĩmisit copias multisq gal¬
loꝵ cesis płimos ĩdeditõe accepit. Esciũani oppugnaturi oppi¬
du põpey cu paucos senes egros ĩmuris oñdissẽt ob id securos
romanꝙ erruptõe fcã fugauerũt ¶Numãtini obsessi nep.
pro uallo ꝗde ĩstrux̾ũt atie adeoq se ꝯtinuerũt ut popili¬
o lenati fiducia fieret scalis oppidu agrediẽdi quo demum
suspicante ĩsidias qr ne tũc ꝗdͣ obsistebatur ac suq reuo¬
cante eruptõe fcã adu̾sq ⁊ descẽdẽtes adorti sũt.

Expanded text:
stitit eis suspicionem metuentis. Cuius augendae causa perfugam misit, qui stitit eis suspicionem metuentis. Cuius augendae causa perfugam misit, qui affirmaret exercitum Romanum in desperatione esse ac de fuga cogitare. Barbari oblata victoriae spe concitati lignis sarmentisque se oneraverunt, quibus fossas complerent, ingentique cursu castra nostra in colle posita petiverunt. Unde in eos Titurius universas immisit copias multisque Gallorum caesis plurimos in deditionem accepit. Asculani, oppugnaturo oppidum Pompeio cum paucos senes et aegros in muris ostendissent, ob id securos Romanos eruptione facta fugaverunt. Numantini obsessi ne pro vallo quidem instruxerunt aciem adeoque se continuerunt, ut Popilio Laenati fiducia fieret scalis oppidum adgrediendi; quo deinde suspicante insidias, quia ne tunc quidem obsistebatur, ac suos revocante, eruptione facta aversos et descendentis adorti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nlamius fimbria ⁊ ĩasia apud thrdiacu adu̾su filiu mitri¬
datis brachuis a latere ductis./ deinde fossa ĩfrõte ꝑcussa ꝗetum
ĩuallo militez tenuit donec hostilis equitatus ĩcũreret ãgusti¬
as munim̃toꝵ tũc erruptõe fcã sex milia eoꝵ cecidit. ¶Cesar
ĩgallia deletis abãbrio rege titurii sabini ⁊ cocte legatoru co¬
pus cu aquinto cicerone qui ⁊ ip̃e oppugnabat᷑ certior factus
cu duab legionib aduẽtaret ꝯu̾sis hostib metu simulauit
militesq ĩcastris que ãpliori solito ĩdustria fecerat tenuit. ⁊
galli p̃sũpta iaz uictoria uelut ad pelaz castroꝵ tẽdẽtes fossas
implere ⁊ ualluz detrabere ceꝑũt. Quare plio aꝑtatqs cesar emisso¬
undiq repẽte milite mille trucidauit ¶ Titurius sabinus ad¬
u̾sus galloꝵ ãplũ exͥcitu ꝯtinẽdo militẽ intra munim̃ta pre¬

Expanded text:
Flavius Fimbria in Asia apud Rhyndacum adversum filium MitFlavius Fimbria in Asia apud Rhyndacum adversum filium Mitdatis, brachiis ab latere ductis, deinde fossa in fronte percussa, quietum in vallo militem tenuit, donec hostilis equitatus intraret angustias munimentorum; tunc eruptione facta sex milia eorum cecidit. C. Caesar in Gallia, deletis ab Ambiorige Titurii Sabini et Cottae legatorum copiis, cum a Q. Cicerone, qui et ipse oppugnabatur, certior factus cum duabus legionibus adventaret, conversis hostibus metum simulavit militesque in castris, quae artiora solitelut ad praedam castrorum tendentes fossas implere et vallum detrahere coeperunt; qua re proelio non aptatos Caesar emisso repente undique milite trucidavit. Titurius Sabinus adversus Gallorum amplum exercitum continendo militem intra munimenta prae
Abbreviated transcription (Latin):
r& ex industria ĩmuris posuerũt deffẽsores. Quoꝵ pucitateꝯ
tẽpta cuz ĩcautus miuris succederet hastrubal emptõe fta cecide¬
Dilius paulus unu̾sis ligurib ĩ prouiso adortis castra eĩ
hoste a quatuor portio eruptõe fc̃a strauit cepitii ligures.
¶Uelus p̃fectus romanoru arcer tarẽtinoru tenõs misit adha¬
strubaale legatos ut abire sͥ ĩcolumis liceret ea simulattẽ ad se¬
curitatẽ peluctu hoste eruptõe ftã cecidit. ¶ Suius põpeius cir¬
cũsessos ad durachiu nõ tm̃ obsidice liłiuit suꝙ ueru ⁊̃ posti¬
eruptãe qua opportuno loco ⁊ tpr̾e fecerat cesare ad castelu qd
duplici munitõe ĩstructu erat aude irrũpẽte ext̾ior ip̃e circũfa¬
sus corona obligauit / uͥt ille int̾ eo quos obsidebat ⁊ eos ꝗ ext̃
circũuenant medius nõ leue ꝑiculu ⁊ detrimentu senserit.

Expanded text:
ros ex industria in muris posuerunt defensores; quorum paucitate ros ex industria in muris posuerunt defensores; quorum paucitate contempta cum incautus muris succederet Hasdrubal, eruptione facta cecidemilius Paulus, universis Liguribus improviso adortis castra eiushoste quattuor portis eruptione facta stravit cepitque Ligures. Livius praefectus Romanorum arcem Tarentinorum tenens misit ad Hasdrubalem legatos, abire uti sibi incolumi liceret; ea simulatione ad securitatem perductum hostem eruptione facta cecidit. Cn. Pompeius circumsessus ad Dyrrachium non tantum obsidione liberavit suos, verum etiam posteruptionem, quam opportuno et loco et tempore fecerat, Caesarem ad castellum, quod duplici munitione instructum erat, avide irrumpentem exterior ipse circumfusus corona obligavit, ut ille inter eos, quos obsidebat, et eos, qui extra circumvenerant, medius non leve periculum et detrimentum senserit.
Abbreviated transcription (Latin):
forent missa posse exipi.Hotatilius nec stati credidit trãsfu¬
ge/ nec tm̃ rez sꝑuẽda ratus disposuit ĩinsidus letissima manũ
suoru ab eagalli excepti duplicit᷑ amionis ꝯscilio satisfecerunt¬
ffugis ultus ẽ. Na cu aliquos exmilitib suis sciret trãsisse ꝓ¬
rima nocte/ nec ignoraret explor atores hostiu ĩ castris suis ec̃ pa¬
la ꝓnũtiauit nõ debẽ trãsfugas uocari soleitissimo milites ꝗ
ip̃iuo uissu exierũt ad extipiẽda hostiu ꝯsçilia auditis q̃ ꝓnũ¬
tiauit retulerũt exploratores ad suꝙ. Tuc̃ ꝯphẽsi a romanis trã¬
sfuge ⁊ ãputatis manib remissi sũt. ¶ Dradotus cu p̃sidio
ãphrbolim tueret᷑. ⁊ duomilia tracu suspecta hr̃et que uideb¬
antur urbẽ direptura mẽtitus est paucas hostiu naues. ꝓrĩo
litori applicuisse / casq dirripi posse. Qua spẽ simulata traches
emisit ac deinde clausis portis nõ recepit. ¶ Nomani ꝗ ĩ pre

Expanded text:
forent missa, posse excipi. Otacilius nec statim credidit transfugae nec tamen rem spernendam ratus disposuit in insidiis lectissimam manum suorum. Ab ea Galli excepti dupliciter Hannonis consilio satisfeceruntse a transfugis ultus est. Nam cum aliquos ex militibus suis sciret transisse proxima nocte nec ignoraret exploratores hostium in castris suis esse, palam pronuntiavit non debere transfugas vocari sollertissimos milites, qui ipsius iussu exierint ad excipienda hostium consilia. Auditis quae pronuntiavit, rettulerunt exploratores ad suos. Tum comprehensi a Romanis transfugae et amputatis manibus remissi sunt. Diodotus, cum praesidio Amphipolim tueretur et duo milia Thracum suspecta haberet, quae videbantur urbem direptura, mentitus paucas hostium naves proximo litori applicuisse easque diripi posse; qua spe stimulatos Thracas emisit ac deinde clausis portis non recepit. XVII De Eruptionib
Abbreviated transcription (Latin):
seditõis promisit ꝓlatõis ĩunia lib̾alitate pensaturũ. Quo noĩe
gras agentib gallis ꝑ tp̃s ydoneu datis pollicitis ad oraciliũ fide¬
lissimu dispẽsatorẽ ad otatiliu ꝯsule misit. ꝗ tãꝙͣ rõib ĩt̾ af¬

Expanded text:
seditionis, promisit prolationis iniuriam liberalitate pensaturum. Quo nomine seditionis, promisit prolationis iniuriam liberalitate pensaturum. Quo nomine gratias agentibus Gallis per tempus idoneum praedaturos pollicitus fidelissimum dispe
Abbreviated transcription (Latin):
ctõe populares studebat ⁊ hanibali gratificabatꝙ illius
benefitio curatus int̾ canẽses sautius/. ⁊ excaptinitate re¬
missus ad suqs erat ꝗ int̾ficere eu ne supplitio eius reliquos
ꝯcitaret uolanq nõ audebat aͤcersitu adse al locutus ẽ dicens
fortissimu eu milite ꝙ antea ignorass / ortatusq est ut secũ
moraret᷑. ⁊ suꝑ uboru honorez equũ ei quoq donauit. qua be
sibi obligauit. ¶Amulchar dux penoꝵ cu frequẽt̾ auxiliares
galli ad romands trãsirent/ ⁊ ia ex ꝯsuetudĩe ut socii exciꝑent᷑¬
sicut fidelissimo subornauit ad simulanda trãsitõe ꝗ roman¬
ꝙ excipiẽdoru causa eoru progressos occiderũt. Que solertia a¬
milchari nõ tm̃ ad pñte profuit successu s ĩ post̾u p̾stitit ut
romanis ueri quoq trãsfuge forent suspecti. ¶ Hauno carth¬
m̃siu m̾cedes nõ receꝑãt aĩadutere ante ĩeq nõ auderet metu

Expanded text:
ctionem populares studebat et Hannibali gratificabatur, quod illius beneficio curatus inter Cannenses saucius et ex captivitate remissus ad suos erat, quia interficere eum, ne supplicio eius reliquos concitaret Nolanos, non audebat, arcessitum ad se allocutus est, dicens fortissimum militem eum esse, quod antea ignorasset, hortatusque est, ut secum moraretur, et super verborum honorem equo quoque donavit. Qua bensibi obligavit. Hamilcar, dux Poenorum, cum frequenter auxiliares Galli ad Romanos transirent et iam ex consuetudine ut socii exciperentur, fidissimos subornavit ad simulandam transitionem, qui Romanos excipiendorum causa eorum progressos ceciderunt. Quae sollertia Hamilcari non tantum ad praesentem profuit successum, sed in posterum praestitit, ut Romanis veri quoque transfugae forent suspecti. Hanno, Carthmensum mercedes non receperant, animadvertere autem in eos non auderet metu
Abbreviated transcription (Latin):
icãtes eq qui ĩclusi erãt aĩadu̾tiss locu illis ad fuga dedit.
¶Ide int̾ cet̾a p̃cepta ĩperatoria memorie tradidit. nõ eẽ ꝑti¬
nacit̾ ĩstandu hosti fugiẽti ne nõ solu a se fortius ex nccͣi
Ullus hostilius rex romanoꝵ ꝯmisso adu̾sus ueniete
p̃lio cu albani desto ex̾citu romanoꝵ ꝓrimos peterent
tumulo eaq res turbass romanoru aĩq clare ꝓnũtiau¬
it iussu suo albanq id fecisse ur hoste circũ uenirẽt. Que res
⁊ t̾rore uenietib ⁊ romanis fiducia attulit / rẽ q ĩclinata
ꝯscilio restini Aucius scilla cu ỹfectus eius cõitante nõ ex¬
gua equitu manu ꝯmisso iaz plio adhostes trãsfugisset
pronũtiauit iussu suo id fcm eaq rõe militu aĩꝙ nõ tm̃
a ꝯfusiõe retraxit. s quada ⁊̃ spe utilitatis q̃ id ꝯsciliũ in¬

Expanded text:
icantes eos, qui inclusi erant, animadvertisset, locum illis ad fugam dedit. icantes eos, qui inclusi erant, animadvertisset, locum illis ad fugam dedit. Idem inter praecepta imperatoria memoriae tradidit, non esse pertinaciter instandum hosti fugienti, ne non solum ea re fortius ex necessTullus Hostilius, rex Romanorum, commisso adversus Veientes proelio, cum Albani deserto exercitu Romanorum proximos peterent tumulos eaque res turbasset nostrorum animos, clare pronuntiavit iussu suo Albanos id fecisse, ut hostem circumveniret. Quae res et terrorem Veientibus et Romanis fiduciam attulit remque inclinatam consilio restituit. L. Sulla, cum praefectus eius, comitante non exigua equitum manu, commisso iam proelio ad hostis transfugisset, pronuntiavit iussu suo id factum; eaque ratione militum animos non tantum a confusione retraxit, sed quadam etiam spe utilitatis, quae id consilium
Abbreviated transcription (Latin):
dimicare laxatossuoru ordinib aꝑtaq thebanis ad euaden¬
du uia rursus ĩ abeñtis ꝯtraxit atie ⁊ sine iactura suoru ceci¬
dit adu̾so. ¶Saius manilius ꝯsul cu ex acie reu̾sus capta ab
etruscis romana castra ĩueniss oĩb portis statõe cutũdatis in¬
clusꝙ hostes ĩ ea rabie efferauit ut ip̃e ĩplio caderet. Qd̾ aĩad
utẽtes legati eius ab una parte remota statõe/ exitu etrusci
dederũt ⁊ effusos ꝑsecuti occurẽte alt̾o ꝯsule fabio ceciderunt.
Themistodes uicto xerxe uolẽtes suo põtez irrũ ꝑe ꝓhibuit
cu docuiss aptius ẽẽ expelli ex europa quã cogi ex desꝑatã
pugnare. Ide misit ad eu ꝗ ĩdicaret ĩ quo ꝑiculo eẽt nisi
fuga maturaret. ¶Pyrrus epirotaru rex cu quãdã ciui¬
tate cepisset clausisq portis ex ultima nccͣitate fortit̾ dim¬

Expanded text:
dimicare, laxatis suorum ordinibus apertaque Thebanis ad evadendimicare, laxatis suorum ordinibus apertaque Thebanis ad evadendum via, rursus in abeuntis contraxit aciem et sine iactura suorum cecidit aversos. Cn. Manlius consul, cum ex acie reversus capta ab Etruscis Romanorum castra invenisset, omnibus portis statione circumdatis inclusos hostes in eam rabiem efferavit, ut ipse in proelio caderet. Quod ut animadverterunt legati eius, ab una porta remota statione exitum Etruscis dederunt et effusos persecuti, occurrente altero consule Fabio, ceciderunt. Themistocles victo Xerxe volentes suos pontem rumpere prohibuit, cum docuisset aptius esse eum expelli Europa, quam cogi ex desperatione pugnare. Idem misit ad eum, qui indicaret, in quo periculo esset, nisi fugam maturaret. Pyrrhus, Epirotarum rex, cum quandam civitatem cepisset clausisque portis ex ultima necessitate fortiter dim
Abbreviated transcription (Latin):
tib uadata ẽ que gallica appellat᷑ ¶A. martius eques romanꝰ
cui duob scipionib orcisis excitus ĩꝑiu detulit cu circũuẽti
ab eo peni ne multi morerẽt᷑ acrius pugnarẽt laxatis mani¬
pulis ⁊ ꝯesso fuge spatio dissipatos sine ꝑiculo suoꝵ trucidau¬
it.¶Gaius cesar germanꝙ ĩclusos ex desꝑatõe fortius pugn¬
antes emitti iussit fugiẽtesq agͥssus ẽ ¶ Hanibal cu ad trãsi¬
meniu ĩclusi germani acime̾ pugnarẽt/ deductis ordinib
fecit eis abeũdi pote /eũtesq sine suoru sanguine strauit.
¶Antigonus rex macedonu ex tholis ꝗ in obsidione ab eo ꝯ¬
pulsi fame urgebant᷑ statuerãtq eruptc̃e facta ꝯmori uia
fuge dedit /atq ita fracto ĩpetu eoru ĩsecutꝰ adu̾sos cecidit. ⁊¬
Agesilaus lacedemonius adu̾sus thelanos cu acie ꝯfligeret ĩ¬
tellexissq hostes locoru ꝯditõe clauso obdesꝑatõe fortius i¬

Expanded text:
ius, eques Romanus, cui duobus Scipionibus occisis exercitus imperium detulit, cum circumventi ab eo Poeni, ne inulti morerentur, acrius pugnarent, laxatis manipulis et concesso fugae spatio dissipatos sine periculo suorum trucidavit. C. Caesar Germanos inclusos, ex desperatione fortius pugnantis, emitti iussit fugientisque adgressus est. Hannibal, cum ad Trasumennum inclusi Romani acerrime pugnarent, diductis ordinibus fecit eis abeundi potestatem euntesque sine suorum sanguine stravit. Antigonus, rex Macedonum, Aetolis, qui in obsidionem ab eo compulsi fame urguebantur statuerantque eruptione facta commori, viam fugae dedit; atque ita infracto impetu eorum insecutus aversos cecidit. Agesilaus Lacedaemonius adversus Thebanos, cum acie confligeret intellexissetque hostes locorum condicione clausos ob desperationem fortius
Abbreviated transcription (Latin):
ste misit cuiꝰ recipiẽdi gr̃ã romani ita ardẽt̾ pugnauerũt
ꝙ ⁊ signu ⁊ uictoria retulerũt. ¶ furius agrippa ꝯsul cedẽte
cornu signu militare ereptu signifero ĩ hostes hernicos ⁊ equos
misit quo pacto eiꝰ pliu restitutu ẽ. Sũma eĩ alacritate roma¬
ni ad recipiẽdu signu ĩcubuerũt. ¶Tyberius ꝗutius capito¬
linus ꝯsul signu ĩ hostes fasciculo faliscos eiecit militesq repe¬
tere iussit. ¶.oꝰ. furius camullus tribunus militu ꝯsulari
pote cũctãte excitu ãreptu manu sigͥferu ĩ hostes uolscos ⁊ la¬
tinꝙ traxit cet̾os puduit nõ seꝗ ¶ Saluius pelignus bello ꝑsi¬

Expanded text:
stem misit; cuius recuperandi gratia Romani ita ardenter pugnaverunt, stem misit; cuius recuperandi gratia Romani ita ardenter pugnaverunt, ut et signum et victoriam rettulerint. Furius Agrippa consul cedente cornu signum militare ereptum signifero in hostes Hernicos et Aequos misit. Quo facto eius proelium restitutum est; summa enim alacritate Romani ad recipiendum signum incubuerunt. T. Quintius Capitolinus consul signum in hostes Faliscos eiecit militesque id repetere iussit. M. Furius Camillus tribunus militum consulari potestate, cunctante exercitu, arreptum manu signiferum in hostes Volscos et Latinos traxit
Abbreviated transcription (Latin):
est ut ꝓtinꝰ barbari tollerẽt. ¶Tyberius labienius post phar¬
salica pugna cu uictis partib duratiu refugiss miscuit uera
falsis ⁊ non celato exitu pugne equata partiu fortuna graui
uulne̾ cesaris finxit. Et hac simulatõe reliquis pom peianarũ par¬
tiu fidutia fecit ¶ Marchus cato cũ ambrachia eo tp̃r qͦ socie no¬
ues ab etholus pugnabant᷑ imprudẽs uno lembo appulliss qͣqͣ
nich̾ secu p̃sidiihr̃̾et cepit signu uoce gestuq clare qͦ uideretur
subseq̃tes suoru naues ucrare ea asseueratõe hoste terruit tãꝙͣ
planẽ appĩquarẽt: ꝗ quasi exꝓximo citabãt. ¶Etholi ne aduẽ¬
tu romane classis oppͥm̾ent᷑ reliquerũt oppugnatõe. De restitu¬
enda atie per constantia.
Eruius tullus adolescẽs p̃lio qͦ rex tarquius adu̾sus sabin
& ꝯfluxit signiferio segnius dimicãtib raptu signu ĩ ho¬

Expanded text:
est, ut protinus barbari tollerentur. T. Labienus post Pharest, ut protinus barbari tollerentur. T. Labienus post Pharsalicam pugnam, cum victis partibus Dyrrhachium refugisset, miscuit vera falsis et, non celato exitu pugnae, aequatam partium fortunam gravi vulnere Caesaris finxit; et hac assimulatione reliquiis Pompeianarum partium fiduciam fecit. M. Cato, cum Ambraciam eo tempore, quo sociae naves ab Aetolis oppugnabantur, imprudens uno lembo appulisset, quamquam nihil secum praesidii haberet, coepit signum voce gestuque dare, quo videretur subsequentis suorum navis vocare, eaque asseveratione hostem terruit, tamquam plane appropinquarent, qui quasi ex proximo citabantur. Aetoli, ne adventu Romanae classis opprimerentur, reliquerunt oppugnationem. VIII De Restituenda per Constantiam Acie Servius Tullius adulescens proelio, quo rex Tarquinius adversus Sabinos conflixit, signiferis segnius dimicantibus raptum signum in ho
Abbreviated transcription (Latin):
fugas collaudauit ꝙ eu alacrit᷑ p̃cesissẽt. ortatusq ẽ eq q̃
ut fortit̾ hoste ad horirẽt᷑ pudor trãsfugis attulit penitẽtiã
⁊ ꝯsciliu suu qr nõ putabãt dep̃hẽsu mutau̾ũt. ¶Tyberius¬
ꝗntius capitolinus ꝯsul cedentib romanis emẽtitus est
ĩ alt̾o cornu hostes fugato ⁊ ita ꝯfirmatis suis uictoria i¬
retulit. ¶Gaius manilius adusus etruscos uin̾ato collegi
fabio. ꝗ sinistru cornu ducebat ⁊ ob id parte cedẽte ꝙ ⁊̃ oc
cisu crederẽt ꝯsulez cu turmis eꝗtu occurrit clamitãs ⁊
collega uiuẽ ⁊ se dextro cornu uicisse. qua ꝯstãtia reĩte¬
gratis aĩs suoru uicit. ¶ Marius adu̾sus cybros ⁊ theutho¬
nꝙ cũ metatores eius ꝑ ĩprudẽtia ita castris locũ cepissẽt
ut sub põte barbaroru esset aqua flagitãtib ea subitodi¬
gito hoste oñdẽs illic ĩquit petẽda ẽ. Quo ĩstĩctu assecut

Expanded text:
fugas collaudavit, quod eum alacriter praecessissent, hortatusque est eos etiam, ut fortiter hostem adorerentur. Pudor transfugiset consilium suum, quia non putabant deprehensum, mutaverunt. T. Quintius Capitolinus consul cedentibus Romanis ementitus est in altero cornu hostes fugatos et ita confirmatis suis victoriam rettulit. Cn. Manilius adversus Etruscos, vulnerato collega M. Fabio, qui sinistrum cornu ducebat, et ob id ea parte cedente, quod etiam occisum crederent consulem, cum turmis equitum occurrit, clamitans et collegam vivere et se dextro cornu vicisse; qua constantia redintegratis animis suorum vicit. Marius adversus Cimbros et Teutonos, cum metatores eius per imprudentiam ita castris locum cepissent, ut sub potestate barbarorum esset aqua, flagitantibus eam suis, digito hostem ostendens "illinc", inquit, "petenda est"; quo instinctu assecutus
Abbreviated transcription (Latin):
tur sytaru sui nõ substinerẽt fidelissimo equitu a t̾go posuit.
srepitq nequẽ cõmilitonu exatie fugere paterẽt᷑ ꝑseu̾ãtius
abeũtes trucidarẽt. Qua denũtiatõe cu feciss. ut ⁊̃ timidissimi
mallẽt ab hostib ꝙͣ asuis ĩtͣfici uictoria acquisiuit. Que pꝰt¬
Aius marius uictis plio theutoni᷑s reliꝗas eoru qr nox
circũuenat circũsedẽs sublatis subĩde clamorib ꝑ paucos
suoru t̾ritauit ĩ sõpnẽq hoste detimut/ exeo assecutus
ut posto die ĩ reꝗetu facilius debellaret. ¶C.l. nero uictis pe¬
nis quq hastrubale duce ĩ ytalia ex yspania trahiciẽtes exce¬
pat. caput hastrubalis ĩcastra anibalis eiecit. quo fcm̃ ẽ ut han¬
ilul luctu na frat̾ crcisus erat ⁊ ex̾citus desperatõe aduẽtãtis p¬
sidii affligerẽt᷑. ¶Lucius scilla hus qui pneste obsidebant᷑ atiso¬
ru post ĩpͣlio ducu capita hastis p̃fixa oñdit atq ita ĩ obstinato¬

Expanded text:
 Scytharum sui non sustinerent, fidelissimos equitum a tergo posuit praecepitque, ne quem commilitonum ex acie fugere paterentur, perseverantius abeuntes trucidarent. Qua denuntiatione cum effecisset, ut etiam timidissimi mallent ab hostibus quam ab suis interfici, victoriam acquisivit. De Marius, victis proelio Teutonis, reliquias eorum, quia nox intervenerat, circumsedens, sublatis subinde clamoribus per paucos suorum territavit insomnemque hostem detinuit, ex eo assecutus, ut postero die irrequietum facilius debellaret. Claudius Nero, victis Poenis, quos Hasdrubale duce in Italiam ex Hispania traicientes exceperat, caput Hasdrubalis in castra Hannibalis eiecit; quo factum est, ut et Hannibal luctu nam frater occisus erat et exercitus desperatione adventantis praesidii affligerentur. L. Sulla his, qui Praeneste obsidebantur, occisorum in proelio ducum capita hastis praefixa ostendit atque ita obstinato
Abbreviated transcription (Latin):
corbulo cu tigrano certa obsideret ⁊ armeni ꝑtinacit᷑ uide¬
rentur tollerare obsidionez ĩuaduandu ex megestanis quos
ceꝑat aĩadu̾tit caputq eius inbalista excussu intra muni¬
menta hostiu misit. Id forte decidit ĩmediu ꝯsciliu. Qd̾ cu
maxim̃e habebãt barbari ad cuiꝰ ꝯspectu uelut ostento ꝯster¬
nati ad dedictõe festinauerũt. ¶ Hermorrates syracusanus
suꝑatis acie kartaginẽsib ueritus ne captiui quoru ĩgẽtẽ
magnu ĩ potestate redegerat paru diligent̾ custodirent᷑
ꝗeuentus dimicatõis ĩepulas ⁊ securitate ꝯpellere uicto¬
res pot̾at finxit ꝓxima nocte eꝗtatu hostilez uenturum.
Qua expectatõe assecutus est ut solido attentius uigilie age¬
rentur ¶ Idez reb prosꝑe gestis. ⁊ obid resolutis suis ĩ nimiã
securitate sõpnoq ⁊ mero pressis ĩ castra tranffuga misit.
q p̃docebat se fuga lapsu dispositas ⁊̃ ubiq asiracusanis

Expanded text:
Corbulo, cum Tigranocertam obsideret et Armenii pertinaciter viderentur toleraturi obsidionem, in Vadandum ex megistanis, quos ceperat, animadvertit caputque eius ballista excussum intra munimenta hostium misit. Id forte decidit in medium concilium, quod cum maxime habebant barbari; ad cuius conspectum velut ostento consternati ad deditionem festinaverunt. Hermocrates Syracusanus superatis acie Carthaginiensibus veritus, ne captivi, quorum ingentem manum in potestatem redegerat, parum diligenter custodirentur, quia eventus dimicationis in epulas et securitatem compellere victores poterat, finxit proxima nocte equitatum hostilem venturum. Qua exspectatione assecutus, ut solito attentius vigiliae agerentur. Idem, rebus prospere gestis et ob id resolutis suis in nimiam securitatem somnoque et mero pressis, in castra hostium transfugam misit, qui praemoneret de fuga: dispositas enim ubique a Syracusanis
Abbreviated transcription (Latin):
quo ĩ auxilio hẽbat subito ꝯsẽsu adhoste trãsfuge̾ signa
canẽ iussit turmasq̃ eq seq̃rẽtur ĩmisit hostis ꝯmitti p̃li¬
u ratus trãsfugiẽtes telis excepit macedones ꝗ cu uiderẽt
n se recipi ab adu̾sarus ⁊ p̃mi abhiis quo deserebãt ncc̃io
ad iustu p̃liu ꝯu̾si hoste ĩuaserũt ¶ Nathanies dux ꝑsa¬

Expanded text:
quos in auxilio habebat, subito consensu ad hostem transfugere, signa quos in auxilio habebat, subito consensu ad hostem transfugere, signa canere iussit et turmas, quae eos sequerentur, immisit. Hostis committi proelium ratus transfugientes telis excepit. Macedones, qui viderent neque recipi se ab adversariis et premi ab his, quos deserebant, necessario ad iustum proelium
Abbreviated transcription (Latin):
arib ꝗ ad defectõe ꝯspirassẽt ꝯscilio ase ĩloca iniqua dedu¬
cto Ita manifestissima clade ultõis simulatõe uelauit et
militu aĩq hac ꝑsuasicẽ ꝯfirmauit. ¶ Scipio cu syphatis
legati nũtiarẽt ei regis sui noĩe/ ne fiducia societatis eiꝰ ex
e dectaret barbaru ꝗ ei nũtiau̾at huculegiuz ꝑisse pugioẽ
toq magno cursu tristez aĩadu̾tisset aduẽtare tabellariu ꝓ¬
hibuit pala dr̃e ꝗd afferret. deinde secreto sciscitatus a fan¬
arbẽto regio p̃fecto classe sua oppugnari celatis hostibus
⁊ militib pͣliu finit ac ꝓtinus ad eripiẽda classe ducto ex¬
citu opez tullit suis ¶Hanibalez ueniẽtez ĩ ytalia triami¬
lia carpẽtarioꝵ reliquerũt. Qs ille exͦ ne ⁊ cet̾i mou̾ẽt᷑ edi¬
xit ase eẽ dimissos ⁊ ĩsuꝑ ĩfidẽ eiꝰ rei paucos leuissime oꝑe do
inqs remisit ¶ Luculus cu aĩadu̾tiss macedones eꝗtes

Expanded text:
spirassent, consilio a se in loca iniqua deductos. Ita manifestissimam cladem ultionis simulatione velavit et militum animos hac persuasione confirmavit. Scipio, cum Syphacis legati nuntiarent ei regis sui nomine, ne fiducia societatis eius exe decertaret, barbarum, qui ei nuntiaverat Hirtuleium perisse, pugione toque magno cursu tristem adventare animadvertisset tabellarium, prohibuit palam dicere, quid afferret. Dehinc secreto sciscitatus, a Pharnabazo regio praefecto classem suam oppugnari, celatis et hostibus et militibus proelium finit ac protinus ad eripiendam classem ducto excitu opem tulit suis. Hannibalem venientem in Italiam tria milia Carpetanorum reliquerunt; quos ille, exemplo ne et ceteri moverentur, edixit a se esse dimissos et insuper in fidem eius rei paucos levissimae operae domos remisit. L. Lucullus, cum animadvertisset Macedonas equites,
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. Quiesce̾ oẽs sçilentio ẜuato ĩ hora diei t̾tia iubet. Cũ
deinde põperam securi curatiq pabulo de redditu cogitarẽt
du dillaberẽt᷑ emissi primu rspani uelaritate gẽtilisĩ pala

Expanded text:
rentur; quiescere omnes silentio servato in horam tertiam diei iubent. Cum rentur; quiescere omnes silentio servato in horam tertiam diei iubent. Cum deinde Pompeiani securi oneratique pabulo de reditu cogitarent edum dilaberentur, emissi primum Hispani velocitate gentili in pala
Abbreviated transcription (Latin):
uicina castra põper castris hr̃et/ ⁊ due tm̃malo regiões
eẽnt exꝗb pabulu peti poss uia ĩꝓpĩquo alt̾a lõgius si¬
ta. Far que ĩꝓpĩquo erat subĩde aleui armatura ĩfestari.
ult̾iore aũt uetuit abullo armato adiri/ donec ꝑsuasit ad¬
u̾sariis tutiore ẽẽ q̃ erat remotior ꝙͣ cu petissẽt põpeiani
octauiu greciniu cu dece cohortib ĩmorẽ romanoꝵ arm¬
atis ⁊ dece rspanioꝵ leuis armature. ⁊ tarquiuz pͥscu cu
duob milib eꝗtu ire ad ĩsidias iubet tẽdendas pabulatdri¬
b illi strenue ĩꝑata faciũt. Explorata eĩ locoꝵ nã ĩ uicina sil¬
ua nacte p̃rdcã copias absco̾dũt ita ut ĩprima parte leues
rspanq aptissimꝙ ad furta belloꝵ ponerẽt paulo ĩt̾ius scru¬
tatꝙ inde irremotissimꝙ eꝗtes/ ne fremitu eoꝵ cogitata ꝓde¬

Expanded text:
vicina castra Pompei castris haberet et duae tantummodo regiones vicina castra Pompei castris haberet et duae tantummodo regiones essent, ex quibus pabulum peti posset, una in propinquo, altera longius sita, eam quae in propinquo erat subinde a levi armatura infestari, ulteriorem autem vetuit ab ullo armato adiri, donec persuasit adversariis, tutiorem esse quae erat remotior. Quam cum petissent Pompeiani, Octavium Graecinium cum decem cohortibus in morem Romanorum armatis et decem Hispanorum levis armaturae et Tarqs pabulatoribus. Illi strenue imperata faciunt. Explorata enim locorum natura, in vicina silva nocte praedictas copias abscondunt ita, ut in prima parte leves Hispanos, aptissimos ad furta bellorum, ponerent, paulo interius scutatos, in remotissimo equites, ne fremitu eorum cogitata prode
Abbreviated transcription (Latin):
asfugeret/ ⁊ fide pacta hostis facinus ꝑpetraret. Receptus ẽĩ a¬
luculo ĩ grege eꝗtu nõ sine tacita custodia habitus ẽ./ qua
nec credi subito ꝓtrãsfuge/ nec ĩhyberi reliquo oportebat. Cũ
deide frequẽtib excursioib ꝑꝑ tãtar ⁊ enixa oꝑa exhibe¬
ret fide acꝗsita tp̃ elegit quo missa prĩcipia quiete oĩb ca¬
strẽsib dabãt p̃toriũq secretius p̃stabãt. Casus adiuuit lu¬
culu. na ꝗ aduigilatr̃e usq admiteret᷑ fatigatur noctur¬
nis cogitatib illo tp̃re ꝗescẽte ĩuẽĩt. Cu deinde tãꝙͣ nũcia¬
turꝰ subitu aliqd ac nccͣiu ĩtrare uellet ⁊ ꝑtinacit̾ aẜuis
ualitudim deo ꝯsulentib excluderet᷑ ueritus ne suspectus
eẽt eis quo ante porta parato hẽ̾bat ad mitridate refug¬
it irritus ¶ Sertorius ĩ yspania cu apud lauronẽ opidũ

Expanded text:
ansfugeret et fide parta hosti facinus perpetraret; quod ansfugeret et fide parta hosti facinus perpetraret; quod Lucullo in gregem equitum non sine tacita custodia habitus est, quia nec credi subito transfugae nec inhiberi reliquos oportebat. Cum deinde frequentibus excursionibus promptam et enixam operam exhiberet, fide acquisita tempus elegit, quo missa principia quietem omnibus castrensibus dabant praetoriumque secretius praestabant. Casus adiuvit Lucullum. Nam qui ad vigilantem usque admitteretur, fatigatum nocturnis cogitationibus illo tempore quiescentem invenit. Cum deinde, tamquam nuntiaturus subitum aliquid ac necessarini consulentibus excluderetur, veritus, ne suspectus esset, equis quos ante portam paratos habebat ad Mithridatem refugit irritus. Sertorius in Hispania, cum apud Lauronem oppidum
Abbreviated transcription (Latin):
midas trãsfugere iussit ꝗ ad fide faciẽda gladiq ⁊ scuta i¬
nnr̃is tradiderũt. ⁊ ĩultimu agm̃ recepti ubi pͥo ꝯurri cepit
strictis minorib quo atultau̾at gladus scutis iacentium
assũptis ro manoru acie ceciderũt. ¶ Iapiges .p. licimo ꝓ¬
ꝯsuli pago quaꝵ sub spx de dictõis obtulerũt ꝗͥ recepti. ⁊ ĩ postre¬
ma aciẽ collerati t̾ga romanor ceciderit ¶ Scipio affricanus
cur adusa hret bina hostiuiz castra srphaacis ⁊ carthaginẽsiũ¬
statuit siphacis ubi multa incendu allim̃ta erãt ag̾di no¬
te ignẽq mittere utea re numidas quide ex sius castris
trepidantes cederet. peno aũt quo certu erat adsuccurẽdũ
socus ꝓcursurq ĩsidus dispositis exciꝑet Utrũq ex siũa sͥ ces¬
uis eu appetũt adachãte qͦda eminẽte uirib subornato ut tr¬

Expanded text:
midas transfugere iussit, qui ad fidem faciendam gladios et scuta nmidas transfugere iussit, qui ad fidem faciendam gladios et scuta nostris tradiderunt et in ultimum agmen recepti, ubi primum concurri coepit, strictis minoribus quos occultaverant gladiis, scutis iacentium assumptis, Romanorum aciem ceciderunt. Iapydes P. Licinio proconsuli paganos quoque sub specie deditionis obtulerunt, qui recepti et in postrema acie conlocati terga Romanorum ceciderunt. Scipio Africanus, cum adversa haberet bina hostium castra, Syphacis et Carthaginiensiustatuit Syphacis, ubi multa incendii alimenta erant, adgredi nocte ignemque inicere, ut ea re Numidas quidem ex suis castris trepidantes caederet, Poenos autem, quos certum erat ad succurrendum sociis procursuros, insidiis dispositis exciperet. Utrumque ex sententia cesiis eum appetiit, Adathante quodam eminente viribus subornato, ut tr