comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qualem felicitatem pontifices assequantur. eos dico qui
quã in reliquis impernis. & felices & leo accepti reperti st
scruionemq nr̃m conuitamus ad reliquos. de quibꝰ honestiꝰ
liberusq inquiri potest. Uerum me qui in maximi õmi
principis obsequio uersor. equius est de hac ie silere ꝙͣ loqui
Iic nr incolaus in libera ciuitate. liberior ceteris millius ob¬
noxius cupiclitati qui unis semꝑ pre se tulit summ am
dicencli licenciami. neq ueretur quo animo sua clicta acci¬
piantur. dummodo quod sentit proferat aucdacius uberiꝰ¬
q suum iudicium explicabit
Michi quidem incolaus inquit cum hris ur̃is rerũ dominis
milla inꝙͣ priuata consuetudo fuit. neq enim magna
ex parte. hii sunt de quibui equa mente possim audire.
quãuis enini raro hanc urbem exierim. tamen ꝙ ominũ
qui ubiq sunt principum mores & uita michi ĩ notescunt
et eorum qui hactenus fuerunt gesta perlegi. itaq cũ uita

Expanded text:
qualem felicitatem pontifices assequantur, eos dico qui qualem felicitatem pontifices assequantur, eos dico qui quam in reliquis imperiis et felices et Deo accepti reperti sunt, sermonemque nostrum convertamus ad reliquos, de quibus honestius liberiusque inquiri potest. Verum me, qui in maximi omnium principis obsequio versor, equius est hac de re silere quam loqui. Hic noster Nicolaus, in libera civitate liberior l0 ceteris, nullius obnoxius cupiditati, qui unus semper pre se tulit summam dicendi licentiam neque veretur quo animo sua dicta accipiantur, dummodo quod sentit proferat, audacius uberiusque suum iudicium explicabit». 26 «Michi quidem» Nicolaus inquit «cum his vestris rerum dominis nulla umquam privata consuetudo fuit, neque enim magna ex parte ii sunt de quibus equa mente possim audire. Quamvis enim raro hanc urbem exierim, tamen et omnium qui ubique sunt principum mores et vita mihi inotescunt, et eorum qui hactenus fuerunt gesta perlegi. Itaque tum vita
Abbreviated transcription (Latin):
care non clebent. Defelicitati uero ipismet existimo ẽe cre¬
dendum. si emii hal suas cogitationes essẽ affirmant. lic¬
teris auteni corum fidem prestanclam esse. ipsi sius legibꝰ
suasere. Non sum ego ad eo arogans. ut eorum decretis exi¬
stimem ẽe ullomocio ficlem abrogandam Itaq ꝑ me felis¬
cissimi appellentur licebit. cum ego quoq illos beatos creclã
qui se esse beatos putant.
um cosimis atqui inquit imperlegi longe fecus iuclicasse
pontificem acdrianum uirum prudentem & iute sãtãte
prestantem. solitum enim frequenter licere accepumis ne¬
minem fibi uideri romauo pontifice miserabiliorem. mil¬
liusq deteriorem conditionem essẽ. asserebat kathedram
illani in qua residerent pontifices. spiis refertan. palliũ
quo annaretur consertum aculeis acutissimis. tanteq mo¬
lis ut etiam robustissimos premeret. Aluttrani uero igneã
que caput gestantium ureret. Hic aperte profelsũs est

Expanded text:
care non debent. De felicitate vero ipsismet existimo esse crecare non debent. De felicitate vero ipsismet existimo esse credendum. Si enim has suas cogitationes esse affirmant, litteris autem eorum fidem prestandam esse ipsi suis legibus sanxerunt, non sum ego adeo arrogans, ut eorum decretis existimem esse ullo modo fidem abrogandam. Itaque per me felicissimi appellentur licebit, cum ego illos beatos credam, qui se esse beatos putant». 24 Tum Cosmus «Atqui» inquit «nuper legi longe secus iudicasse pontificem Hadrianum, virum prudentem et vite sanctitate prestantem. Solitum enim dicere frequenter accepimus neminem videri sibi Romano pontifice miserabiliorem nulliusque deteriorem conditionem esse. Asserebat cathedram illam, in qua residerent pontifices, spinis refertam, pallium, quo amiciretur, consertum aculeis acutissimis tanteque molis, ut etiam robustissimos premeret, mitram vero igneam, que caput gestantium ureret. Hic aperte professus est
Abbreviated transcription (Latin):
nos malosq in una cademq infelicitatis clamnatione.
constitius. saltem huiꝰ me intuens gracia. summos pon¬
tifices excepisses. quos imqui est extimare felicitate pri¬
uatos. cum enun se honesti & optimarum rerum cura
octupatos. cum salutis cõmunis. cum paucis populorũ. cũ
omi gentium quieti se consulere in suarum lrarum pro¬
hennis cotidie profiteantur. cum saluatoris uice fungantꝰ
n terris. rebusq celestibus mentem applicent: qui posst̃
tam lanctis dediti cogitationibus non essẽ felices. Sũt
preterea chiuinarum rerum antistes. quarum cultu nemim
dubium est felicitatem hominibus elargiri. ⁊ demq nostro
huc pontificis secretario uideri conuenit. cuius plurime
pontificie epłe sunt in corum commendationem. Tum ego
in lr̃is inꝙͣ meis id primum aduerto q̃d pontificis essẽ opor¬
teat officium. aut minus eas laudes illis tribuens quibus uac¬

Expanded text:
nos malosque, in una eademque infelicitatis damnatione nos malosque, in una eademque infelicitatis damnatione constituis. Saltem huius – me intuens - gratia, summos pontifices excepisses, quos iniquum est extimare felicitate privatos. Cum enim se honesti et optimarum rerum cura occupatos, cum salutis communis, cum pacis populorum, cum omnium gentium quieti se consulere in suarum litterarum prohemiis quotidie profiteantur cum salvatoris vice fungantur in terris rebusque celestibus mentem applicent, qui possunt, tam sanctis dediti cogitationibus, non esse felices? Sunt preterea divinarum rerum antistites, quarum cultu nemini dubium est felicitatem hominibus elargiri. Idem et nostro huic pontifcis secretario videri convenit, cuius plurime pontificie epistole sunt in eorum commendationem». 23 Tum ego «In litteris» inquam «meis id primum adverto, quod pontificis esse oporteat officium aut munus, eas laudes eis tribuens quibus va
Abbreviated transcription (Latin):
ditio ominum principum esset. rari sunt in quibus nõ
aliqua untus eluceat. quare michi recte consideranti. feli¬
ces principes ee uidentur. quibiis ad sunt omnia q̃ simt
hominibus maxime exoptanla. q̃q folent efficere beatã
uitani. Nani possiclent opes. cliuicias. dignitates. impia
& sumia in eis rerum licentia. summa beneficiorum fa¬
cultas. sumina liberalitatis occasio. ad sunt si quid ad rẽ
pertinet sed appiobat epicitrus. cliuersi corporis atq a¬
mim uoluptates. aurea atq argentea mensa. uarii mag¬
inficiq apparatus. ludorum ꝙ caritus plura gn̾a ad au¬
rium aminiq iocunditatẽ ex quisita. coluntur atq ado¬
rantur ab reliquis que maxima hetur uoluptas. Eusti
preterca. sapientes. temperati. boni esse possunit. sicuti młti
quoq habiti sunt. & uirtute prediti. quibus ex rebus pa¬
tefit ampla ad felicitatem uia. Ac tu prncipes omnes ho¬

Expanded text:
ditio omnium principum esset. Rari sunt in quibus non ditio omnium principum esset. Rari sunt in quibus non aliqua virtus eluceat. Quare mihi recte consideranti felices principes esse videntur, quibus adsunt omnia que sunt hominibus maxime exoptanda queque solent efficere beatam vitam. Nam possident opes, divitias, dignitates, imperia, est summa in eis rerum licentia, summa beneficiorum facultas, summa liberalitatis occasio. Adsunt - si quid ad rem pertinet, sed approbat Epicurus - diverse corporis atque animi voluptates, aurea atque argentea mensa, varii magnificique apparatus, ludorum et cantus plura genera ad aurium animique iocunditatem exquisita. 22 Coluntur atque adorantur ab reliquis, que maxima habetur voluptas. Iusti preterea, sapientes, temperati, boni esse possunt, sicuti multi quoque habiti sunt, et virtute prediti, quibus ex rebus patefit ampla ad felicitatem via. At tu principes omnis, bo
Abbreviated transcription (Latin):
q secus ac sentit loquitur. quor iodo enim uno doctissimo
licet dicere eos esse felices. quos ne homines quidẽ qñq au¬
deat appellare. ignauos. indoctos. impotentes. auaros. suꝑbos
iracundos. crudeles. libidmosos. adulatorum ꝙ stulticiẽ ser¬
uos. qui ambicione nescio qua effrenata. tanꝙͣ ad pestẽ mor-¬
talium nati. bellis semꝑ mlulgent pacis atq ocii hostes.
Non licuit ytalie nr̃is temporibus ab armmis quiescere. propt̾ᷤ
nonnullorum principum aliena rapienli cupiditatem.
micto alia uicia in quibus quantum libet per me uersentur.
dum modo infra corum domos contineantur: quos tu qua
ratione nuncuperis ignoro
Dartas oro maledictũ Carolus inquit. non enm uirgio hec sel
ratione descreucla sunt. istis quippe uiens millam felicita¬
tis partem adĩcribi posse conceclo. sed non ca momĩbus ẽe
uidentur. male enim nobiscum ageretur. si tam dura con¬

Expanded text:
et secus ac sentit loquitur. Quomodo enim viro doctissimo et secus ac sentit loquitur. Quomodo enim viro doctissimo licet dicere, eos esse felices, quos ne homines quidem quandoque audeat appellare, ignavos, imperitos, indoctos, impotentes, avaros, superbos, iracundos, crudeles, libidinosos, adulatorum et stultitie servos, qui ambitione nescio qua effrenata, tanquam ad pestem mortalium nati, bellis semper indulgent, pacis atque otii hostes? Non licuit Italie nostris temporibus ab armis quiescere propter nonnullorum principum aliena rapiendi cupiditatem. Mitto alia vitia, in quibus quantumlibet per me versentur, dummodo infra eorum domos contineantur; quos tu qua ratione felices nuncuperis ignoro». 21 «Parcas oro maledictis» Carolus inquit «Non enim iurgio hec, sed ratione disserenda sunt. Istis quippe vitiis nullam felicitatis partem ascribi posse concedo, sed non ea in omnibus esse videntur. Male enim nobiscum ageretur, si tam dura con
Abbreviated transcription (Latin):
pieter propter rerum quas sustinent pondus. maius enĩ
achalante omis ferunt propter in finitas curas. molestias
anxietates. labore s. quibis cruciantur. omnis felicitas abest.
At multi felices extimantur. obumbrat enim amipla fortuna
multorum uulnera & cicatrices. Nos autem non extimatiõe
uulgi. sed ueritatem queriius. que plane clictitat nullam
felicitati cum principibus essẽ sõcietatem.
Umiis quidem in arcto icolae Carolui inquit hoc ontũscabis
Uel pocuis proscribis. ita ut neminem tibi assensurum putem
Quis enim tibi concesserit multos ex prisas illis qui a sius di¬
cti sunt. non fuisse felices: enumerari enim plures possunt
quos sua etas. etiam felicissimos indicauit. Uerum qnquid
& estus clici est. ꝙ etiam ocium superest. cliscutianis paulũ
bilior sentercia. ego contra felices iudico ac probatos.
ic arridens nicolaus. hic ñr Carolus inquit. aperte sonniat

Expanded text:
, propter rerum quas sustinent pondus - maius enim , propter rerum quas sustinent pondus - maius enim Athlante onus ferunt - propter infinitas curas, molestias, anxietates, labores quibus cruciantur, omnis felicitas abest. At multi felices existimantur: obumbrat enim ampia fortuna multorum vulnera et cicatrices. Nos autem non existimationem vulgi, sed veritatem querimus, que piane dictitat nullam felicitati cum principibus esse societatem». 19 «Nimis quidem in arcto, Nicolae» Carolus inquit «hos circumscribis, vel potius proscribis, ita ut neminem tibi assensurum putem. Quis enim tibi concesserit, multos, ex priscis illis qui a suis dicti sunt, non fuisse felices? Enumerari enim plures possunt, quos sua etas felicissimos iudicavit. Verum, quandoquidem et estus diei est et otium superest, discutiamus paulum, s, ego contra felices iudico ac beatos». 20 Hic arridens Nicolaus: «Hic noster Carolus» inquit «aperte somniat
Abbreviated transcription (Latin):
randiq artem eque clare se clicat alteruis iam de consue¬
tudine oblicum. In altera se ad modum excercitatum uicio
hominum clescribit. Nidil igitur uanitati stultiaieq pro¬
prius esse iudetur. ꝙͣ laudare quempiam. de cuius probi¬
tate ac uirtute non tibi ex actissime constet. qua in opimo¬
ne multorum nequicia. in diem me redelit firmiorem. Q
si priuatorum quibus paruila licent. qui legibus cohercen¬
tur. maxima pars iuciorum mole urgetur. quid in tanta
clominorum licentia quibus pro lege est appetitus. putas
contingere: Etaq ut eoclem recdeat. unle nr̃a deflirxit or̃o
nec quielem sententia est hos nr̃os princpes hoc enĩ noĩe
imperatores. reges. duces. ceterosq qui aliis dominantur
comprehencli uolo. etiam si bomi sunt. & esse & censen recte
posse infelices ac miseros quantumuis fortune obtegant᷑
bonis. nam mali nullo modo felices erunt. Abonis uero¬

Expanded text:
randique artem eque callere se dicat, alterius iam desuerandique artem eque callere se dicat, alterius iam desuetudine oblitum, in altera se admodum exercitatum vitio hominum describit. Nihil igitur vantati stultitieque propius esse videtur quam laudare quempiam, de cuius probitate ac virtute non tibi exactissime constet. Qua in opinione multorum nequitia me in diem reddidit firmiorem. Quod si privatorum, quibus parvula licent, qui legibus coercentur, maxima pars vitiorum mole urgentur, quid in tanta dominorum licentia, quibus pro lege est appetitus, putas contingere? Itaque, ut eodem redeat unde nostra defluxit oratio, mea quidem sententia est, hos vestros principes - hoc enim nomine imperatores, reges, duces ceterosque qui aliis dominantur comprehendi volo - etiam si boni sint, et esse et censeri recte posse infelices ac miseros, quantumvis fortune obtegantur bonis. Nam mali nullo modo felices erunt, a bonis vero
Abbreviated transcription (Latin):
si malus est. nequeo laudare. uerum effero. monco ne effe¬
rant interlicio. iucia ostendo. non eloquentiani. non gra
scriptis esse affirmo. ac quidam proterua elatione tem̾ariaq
inflati. abeunt irati subimiruurantes me inuidia cõmo¬
ueri. Quid laquar de moribus nris ac uita cũ multi reces¬
sus amiorum sint. ald eoq in occulto fiti. ut pocuis liuinare
ꝙͣ affirmare de laulibus hominum possis. Hanc obcãm
cum pauci sint iux ferencli. stultorum uero plena sint oĩa
saucius esse cluco in eam partem declinare in qua uerior sũ
futurus. Accusate apud lucianum cliuicie ꝙ ninꝙͣ se ael
honestos uiros confedant non sua ied culpa fieri sed bonor
raritate respondent. nam cum cece uagentur. neq selectio¬
ne aliqua uti possint. usu uenit ut sepe in malos qui undi¬
q cirumfluunt inciclant ꝙͣ in bonos. quorum paucitas
raro obuios elidit. Alio item in loco cum lauelandi uitupe¬

Expanded text:
si malus, nequeo laudare - verum effero, moneo ne effesi malus, nequeo laudare - verum effero, moneo ne efferant, interdico, vitia ostendo, non eloquentiam, non graviscriptis esse affirmo. At quidam, proterva elatione temerariaque inflati, abeunt irati, submurmurantes me invidia commoveri. Quid loquar de moribus nostris ac vita, cum multi recessint animorum adeoque in occulto siti, ut potius divinare quam affermare de laudibus hominum possis? Hanc ob causam, cum pauci vix ferendi, stultorum vero plena sint omnia, satius esse duco in eam partem declinare in qua verior sim futurus. 18 Accusate apud Lucianum divitie quod nunquam se ad honestos viros conferant, non sua id culpa fieri, sed bonorum raritate respondent: nam, cum cece vagentur neque selectione aliqua uti possint, usu venit ut sepius in malos, qui undique circumfluunt, incidant quam in bonos, quorum paucitas raro obvios elidit. Alfio item in loco, cum laudandi vitupe
Abbreviated transcription (Latin):
sepius ip̃e cogitans addubitare cogor que nani sit potissimũ
causa cur in uituperando sis ꝙͣ in laudando precliuior¬
ce nec facile est ad explicandum nicolaus inquit qđ longa
etas & ante acta uita me docuit. nam in laudandus homĩbus
sepius deceptus sum. cum hii deteriores essent ꝙͣ existimarẽ.
In uituperanclũ uero imꝙͣ me fefellit opinio. Tanta enim
inter homĩes uersatur improborum copia. ita sceleribus
onnua inficiuntur. ita ypocrite superhabundant. qui uidere
ꝙͣ esse bom malunt. ita quilibet sua uitia aliquo honesti ue¬
lamento tegit. ut periculosum sit & mendatio proximum
quempiam lauclare. plures ad me acdeunt importune. qui
suam stulticiam ame commendari uolunt. Afferunt nescio
quid ab eis editum insulsum penitus inconditum. inconti¬
mum. certe dignum quod ad lacrimnas cleferatur. querũt
extimationem mcam ego liberior in loquenclo. nam poeta

Expanded text:
sepius ipse cogitans, addubitare cogor quenam sit potissimum sepius ipse cogitans, addubitare cogor quenam sit potissimum causa, cur in vituperando sis quam in laudando proclivior17 «Hoc facile est ad explicandum» Nicolaus inquit «quod longa etas et ante acta vita me docuit. Nam in laudandis hominibus sepius deceptus sum, cum ii deteriores essent quam extimaram, in vituperandis vero nunquam me fefellit opinio. Tanta enim inter homines versatur improborum copia, ita sceleribus omnia inficiuntur, ita hypocrite superabundant, qui videri quam esse boni malunt, ita quilibet sua vitia aliquo honesti velamento tegit, ut periculosum sit et mendacio proximum quempiam laudare. Plures ad me adeunt importune, qui suam stultitiam a me commendari volunt: afferunt nescio quid ab eis editum, insulsum penitus, inconditum, inconcinnum, certe dignum quod ad latrinas deferatur, querunt extimationem meam. Ego liberior in loquendo - nam poetam,
Abbreviated transcription (Latin):
cupilitatibus. & uariis ambicionibus acti m̃um. de uirtu¬
tibus aut sapia. aut aliqua bñuiuendi arte silenaũ agunt
ut non principum aut felicium. sed portentorum sint nõĩe
appellandi. neq de nr̃is tantum seculis queror. que nr̃a reli¬
gio reddidit mitiora. Semper etiam priscis temporibus
eiusmodi mores cogitationesq dominantiũ extiterunt.
ut non uideatur mirum ẽẽ nullum fuisse hiis cõmertiu
cum felicitate commune.
um Cosimis grauiter ut assolet facillime inquit incolae qͥ
mostiuis est̃ laberis ad detrahendum. equidem minime
miror siqñ es i priuatos dicatior cum ii ipos principes tã
facile mueharis. & tanien nullus iiuria aut uite¬
inte contumelia facit. ut eam lis promptus aut copiosus in
corum obuirgationem. Ego nonnullos noui. qui abste excipi
ileberent. ab reliquorum caterua. Uni docti egregii omniq
laude & commendatione lignissimi. Ueruntamen mecũ

Expanded text:
cupiditatibus et variis ambitionibus acti, mirum de virtucupiditatibus et variis ambitionibus acti, mirum de virtutibus aut sapientia aut aliqua bene vivendi arte silentium agunt, ut non principum aut felicium, sed portentorum sint nomine appellandi. Neque de nostris tantum seculis queror, que nostra religio reddidit mitiora: semper etiam priscis temporibus eiusmodi mores cogitationesque dominantium extiterunt, ut non videatur mirum esse nullum fuisse iis commertium cum felicitate commune». 16 Tum Cosmus, graviter ut assolet: «Facillime» inquit «Nicolae, qui mos tuus est, laberis ad detrahendum. Equidem minime miror, si quando es in privatos dicatior, cum in ipsos principes tam facile inveharis. Et tamen nullius iniuria aut in te contumelia facit, ut tam sis promptus aut copiosus in eorum obiurgationem. Ego nonnullos novi, qui abs te excipi deberent ab reliquorum caterva, viri docti, egregii omnique laude et commendatione dignissimi. Verumtamen, mecum
Abbreviated transcription (Latin):
octo ciceronis orones. integrum quintllianum. Collumellã
qui antea detriuicati ac deformes apud nos erant. Et item lu¬
cretii partem. pluresq alios latme lingue auctores preclaros
restituit nobis. Pluraq ex diris carceribus quibus imuti ob¬
soletiq opprimuntur eruisset. Sunt enim multi uinelis
& fedo cartert obstrusi in si fortune defussent .I ec cũ ab
co fuissent in lucem edita. cumq uberior & quasi certa spes
princepi aut pontifex uel nmimum ope aut auxilii adhi¬
buit. ael liberandos preclarissimos illos uiros ex ergastulis
barbarorum In uoluptatibus in rebus milla laucdẽ clignis
in bellis re pestifera & ꝑniciosa homimbus. etatem & pec¬
cumas consumunt. in ꝓuestigandis uero excellentium uiro¬
ium monumentis quorum sapĩa ꝙ cdoctrina ad uitam be¬
atam q uerami felicitatem perlucimur obtorpescunt atq ob¬
doriniunt. Uitam pleriq more peccorum agentes. in sanis

Expanded text:
octo Ciceronis orationes, integrum Quintilianum, Columellam, octo Ciceronis orationes, integrum Quintilianum, Columellam, qui antea detruncati ac deformes apud nos erant, et item Lucretii partem pluresque alios Latine lingue auctores preclaros restituit nobis. Plures quoque ex diris carceribus, quibus inviti obsoletique opprimuntur, eruisset - sunt enim multi vinclis et fedo carcere abstrusi - nisi fortune defuissent. Hec cum ab eo fuissent in lucem edita cumque uberior et quasi certa spes princeps aut pontifex vel minimum opere aut auxilii adhibuit ad liberandos preclarissimos illos viros ex ergastulis barbarorum? 15 In voluptatibus, in rebus nulla laude dignis, in bellis, re pestifera et pernitiosa hominibus, etatem et pecunias consumunt. In pervestigandis vero excellentium virorum monimentis, quorum sapientia et doctrina ad vitam beatam et veram felicitatem perducimur, obtorpescunt atque obdormiunt, vitam plerique more pecorum agentes. Insanis
Abbreviated transcription (Latin):
principum beniuolentiam ab hiis conficta atq adinuen¬
ta sunt. quibus ea ars questiũ est. qui per aclulationem
optimam regum consiliatricem applaudere illisq grati¬
ficari querunt. ael eoq hec moleuit abusio. ut nõ hnis uer-¬
borum pre stigiis uti turpe ac nephas putatur. S ego hos
urõs siue pontifices siue quosuis alios commos corumq
fucata nomnia contempno. aquibus ad ostentationem
omnia. paucissima ad lauelem & gli̾am fuint. Nulla
emm uel parua acd modũ hiis bonarum arcium cura est
nilla doctrine. nuilla sapientum ac doctorum uirorum.
nlla uirtutis similata in quibusdam quedam signa uͥ¬
tutis apparent nuilla impressa uestigia. Suscepit hic me
intuens olimi cliligenciam & laborẽ ꝑ agrande alamanie
librorum ꝑquirẽndorum gra. qui in ergastulis apnel il¬
los redusi cdetinentur. in tenobris ꝙ carcere ceco. Quain
re multum profuit latinis musis eiuis inelustria. Nam

Expanded text:
principum benivolentiam, ab his conficta atque adinvenprincipum benivolentiam, ab his conficta atque adinventa sunt quibus ea ars questui est, qui per adulationem, optimam regum conciliatricem, applaudere illis et gratificari querunt. Adeoque hec inolevit abusio, ut non his verborum prestigiis uti turpe ac nefas putetur. 13 Sed ego hos nostros sive pontifices sive quosvis alios dominos eorumque fucata nomina contemno, a quibus ad ostentationem omnia, paucissima ad veram laudem et gloriam fiunt. Nulla enim vel parva admodum his bonarum artium cura est, nulla doctrine, nulla sapientum ac doctorum virorum, nulla virtutis. Simulata in quibusdam quedam signa virtutis apparent, nulla impressa vestigia. 14 Suscepit hic - me intuens - olim diligentiam et laborem peragrande Alamanie librorum perquirendorum gratia, qui in ergastulis apud illos reclusi detinentur in tenebris et carcere ceco, qua in re multum profuit Latinis Musis eius industria. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ reliquorum iudetur familiaris
ic Carolus ut omittantur inquit hni de quibus aliud ad¬
clubitari potest. de pontificibus saltem concedas incolae
oportet. ut lici possint felices. Cum enini sanctissimi ac
beatissini appellantur. nemo autem non solu beatissimis
s ne bratus quidem possit esse non felix. consentaneũ uide¬
tur pontifices omnes. qm̃ beati felix est uita recte felices
appellari posse. illucl qͦ michi concecles oꝑmor. illos qui de¬
mestici eorum uocantur ẽe huioi felicitatis participes. fieri
enm nequit ut qui cum felice ac beato familiariui uiuãt
sint expartes eius quo cum legant felicitatis. Longe alit
se res ht̃ atq existimas :
i colaus inquit ꝙͣuis te mecum iocari arbitrer ꝙ socratica
rroma utl. Nam hec que modo sc̃ĩtatis ac beatituclins no-¬
mina retulisti & pleraq alia que aclulantium turba in
pontifices & reliquos excelsos uiros gessit. ad aucupandã

Expanded text:
quam reliquorum videtur familiaris». quam reliquorum videtur familiaris». 11 Hic Carolus: «Ut omittantur» inquit «ii de quibus aliquid addubitari potest, de pontificibus saltem concedas, Nicolae, oportet, ut vere dici possint felices. Cum enim sanctissimi et beatissimi appellentur, nemo autem non solum beatissimus, sed ne beatus quidem possit esse non felix, consentaneum videtur pontifices omnes, quoniam beati felix est vita, recte felices appellari posse. Illud quoque michi concedes, opinor, illos qui domestici eorum vocantur esse huiusmodi felicitatis participes. Fieri enim nequit ut qui cum felice ac beato familiarius vivant sint expertes eius quo cum degant felicitatis». 12 «Longe aliter se res habet atque existimas», Nicolaus inquit «quamvis te mecum iocari arbitrer et socratica ironia uti. Nam hec que modo sanctitatis ac beatitudinis nomina retulisti et pleraque alia, que adulantium turba in pontifices et reliquos excelsos viros congessit ad aucupandam
Abbreviated transcription (Latin):
ad contrahendas opes. ac diuicias intenti. & tanꝙͣ musce
ael mel uolant. ita isti ad explendas uarias cupiclitates.
ad aulas regum ac principum concurrunt. rari honniem:
plurimi fortuam secuntur. felices itaq uidentur. ac btos
mest principatui. eam illi decerpunt. maxime qui sunt
pricipibus grati. Quicquid uero laborum. molestiarum.
dolorum. angoris principatus affert. id solum pͥncipibus¬
affert & heret. Uoluptates rare: & que etiam ab aliis curare
mole oppressis mimine degustentur.
ormicis inquit cosimis nidicis ut aiunt similes ẽẽ pͥncipes.
clicis: que suo labore aurum ex arena effodientes aliis perai¬
pienclum atq utendum tradunt. ip̃e omni usufructuq
auri clestitute. Ridiculum quippe iudetur eos qui imꝑent
infelices qui uero feruiunt felices putare: Equidem si michi
detur optio mallem illo pacto infelix ꝙͣ hoc ut putas felix
esse. Nam si qua in nobi est felicitas.ea magis principũ

Expanded text:
ad contrahendas opes ac divitias intenti, et tanquam musce ad contrahendas opes ac divitias intenti, et tanquam musce ad mel advolant, ita isti ad explendas varias cupiditates ad aulas regum ac principum concurrunt. Rari hominem, plurimi fortunam sequuntur. Felices itaque videtur ac beatosinest principatui, eam illi decerpunt maxime qui sunt principibus grati. Quicquid vero laborum, molestiarum, dolorum, angoris principatus affert, id solum principibus heret, voluptates rare et que etiam ab animis curarum mole oppressis minime degustentur». 10 «Formicis» inquit Cosmus «Indicis, ut aiunt similes esse principes dicis, que, suo labore aurum ex harena effodientes, aliis percipiendum atque utendum tradunt, ipse omni usu fructuque auri destitute. Ridiculum quippe videtur eos qui imperent infelices, qui vero serviunt felices putare. Equidem, si mihi detur optio, mallem illo pacto infelix quam hoc, ut putas, felix esse. Nam si qua est in nobis felicitas, ea magis principum
Abbreviated transcription (Latin):
maxinnis inter mortales. absq ullo paratur negoctio. nlso
sucdore retmnetur. qñquidẽ ꝓ arnis auctoritate xp̃i & sigͥ
ctruas utuntur. qđ est tutissimum si eo interentur propũ¬
gnaculum. Uerbis enin ꝙͣ ferro tutiores essẽ consueuerunt.
Itaq felices procullubio aensendi sunt hii quibus edlatur
parua industria tantum adipisci imperium mĩore ꝑtrũ retiere
ude inquit nicolaus ne lenge te fallat opimio ꝙͣꝙͣ existimo
hec a te colloquendi grã intor nos dici tu felices appellas.
& pontifices ꝙ eos qui degunt in principatu. ego secus senci¬
ens eusmodi hommnes imseros dico. neq ullius uere cõpotes
selicitatis. illos qui adstant principibus. qui latus arcudãt
qui aures occupant. qui uenclunt aliqua ex parte dicermi
forsan felices. cum hn soli laborum principum fructus par¬
ticirant. Ad hos emni sollicituclo cure timores. anxietas
pericula clescenclunt. illi que stui uaccant ꝙ uoluptatibus

Expanded text:
maximus inter mortales: absque ullo paratur negotio, nullo maximus inter mortales: absque ullo paratur negotio, nullo sudore retinetur, quandoquidem pro armis auctoritate Christi et signo crucis utuntur, quod est tutissimum, si eo uterentur, propugnaculum. Verbis enim quam ferro tutiores esse consueverunt. Itaque felices procul dubio censendi sunt ii quibus datur parva industria tantum adipisci imperium, minore partum retinere». 9 «Vide» inquit Nicolaus «ne longe te fallat opinio, quanquam existimo hec a te colloquendi inter nos gratia dici. Tu felices appellas et pontifices et eos qui degunt in principatu. Ego, secus sentiens, eiusmodi homines miseros duco neque ullius vere compotes felicitatis. Illos qui adstant principibus, qui latus circundant, qui aures occupant, qui vendunt, ex aliqua parte dixerim forsan felices, cum ii soli laborum principum fructus percipiant. Ad hos enim solicitudo, cure, timores, anxietas, pericula descendunt, illi questui vacant et voluptatibus,
Abbreviated transcription (Latin):
colonis sedes querere. Rlam cuni annos iam amplius q̃tuor
x̾ trgnta fuermi romane turie incola. nuꝙͣ integrun
trieminum una in urbe egimis. Uagi semper ad loca ua¬
na pagrantes. Nic subridens paulum Caxolus. tumnqͥt
cam̃ dannias uitam poggi quam multos simmio studio
appetere inqua maxima laboris & mlustrie pioposita eẽ
pͥmia iudemus: que felix p̾ceteris ẽẽ udetur tum multis
uoluptatibus q comodis referta. tũ hns molestus curisq
uacua. quibus ceteri affliginitur. Ego enim &e te qs reliq̾
qui ponitificibus obsequntur quantum assequor cõiectura
tali honore ac cligntate quos omnes colunt & pro dñs ado¬
rant. ꝙ iten qui eos sequntur quos illi consueuerũt cum
uolunt. duobus tantum uerbis felices reidore ac fortunatos
Nam tũ om̃s prinapes magna existimo felicitate frui. tu
uero maxime ponti fices cum nulla cura. nillo labore. nlła
opera. mullo periculo. cum statum adipiscuntur. qui hẽtur

Expanded text:
coloni querere. Nam cum annos iam amplius quatuor coloni querere. Nam cum annos iam amplius quatuor et triginta fuerim Romane curie incola, nunquam integrum trienium una in urbe egimus, vagi semper ac loca varia peragrantes». 8 Hic subridens paulum Carolus: «Tu» inquit « eam damnas vitam, Poggi, quam multos summo studio appetere, in qua maxima laboris et industrie proposita esse premia videmus, que felix pre ceteris esse videtur, tum multis voluptatibus et commodis referta, tum iis molestiis curisque vacua quibus ceteri affliguntur. Ego enim et te et reliquos qui pontificibus obsequuntur, quantum assequor coniectura, tali honore ac dignitate, quos omnes colunt et pro diis adorant, et qui eos sequuntur, quos illi consueverunt, cum volunt, duobus tantum verbis felices reddere ac fortunatos. Nam tum omnes principes magna existimo felicitate frui, tum vero maxime pontifices, cum nulla cura, nullo labore, nulla opera, nullo periculo cum statum adipiscuntur qui habetur
Abbreviated transcription (Latin):
Um ex mea consuctudine qua pͥmum e¬
state pontifex eugennis ex urbe florenci ã
consedit. mendic ad clarissimum uirum
Nicolaun nicolum ciuuus donus doctis¬
simorum hom̃ diuersorium erat me cõ¬
tulissem. doctissimum ibi latinis gretisq literis urum of¬
fendi. Carolum aretimĩ. & item Cosmani de medicis̃. tũ
in hac nr̃a re. pu. egregium principeni. tum optimũ ac pre¬
stantissimum ciuem Hos ego ꝑtolomei geographiam inspi¬
cientes. cimi in primis ut mos est cum salũtasseni/ una inni¬
colai bibliotheca consedi. ꝙ simł cum illi quo in statu nr̃e tũ
publice tũ priuate res essent ꝑcuntentur/ cepi paulũ de
temporum conditione cominimiq calamitate. tum uero e¬
tiam mea qui paulo antea e predonum manibus euasis¬
sem. quen. ceterorum uitam nr̃e preferens. qui sitarum
more semper instabiles uagaremir. Enfelices emĩ qđ amodo
suniis inq̃: quibus non clatur io in loco residere duicꝰ
s mutare regiones coginnr .&. uarias in diem tanꝙͣ nouis

Expanded text:
um ex mea consuetudine, qua primum estate pontifex Eugenius ex urbe Florentiam concessit, meridie ad clarissimum virum Nicolaum Nicolum, cuius domus commune doctissimorum hominum diversorium erat, me contulissem, doctissimum ibi latinis grecisque litteris virum offendi Carolum Aretinum et item Cosmum de Medicis, cum in hac nostra re publica egregium principem, tum optimum ac prestantissimum civem. Hos ego Ptolemei Geographiam inspicientes cum in primis, ut mos est, consalutassem, una in Nicolai biblioteca consedi et simul, cum illi quo in statu nostre cum publice, tum private res essent percontarentur, cepi paulum de temporum conditione communique calamitate, tum etiam mea, qui paulo antea e predonum manibus evasissem, queri, ceterorum vitam nostre preferens, qui Scytharum more semper instabiles vagaremur. 7 «Infelices enim quodam modo sumus», inquam «quibus non datur uno in loco residere diutius, sed mutare regiones cogimur et varias in diem sedes tanquam novi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ pul acliumenti ad bene uiuendum ꝙ̃ mullis hus que
tantoꝑe expetuntur. ignitatibus continer. Soiquidem hee
nichil secum presichii ad uirtutem ferunt. pociusq cupidita¬
tum & uoluptatum irritatrices. ꝙͣ mnistre continentie et
honestatis es consueuerunt. Phic uero hoc est sapientie ltu¬
lia. fortimam contempnere. rectai rationem clucem uiuen¬
di. sequi. rebus modum imponere. animi dotes ommibus mi
Sanc autem duiputationem olim inter doctissimos uiros ha¬
bitam mĩc paulum occiosus litteris tradidi. ut si qui de hus
uberiora uellent scribere. latior eis facultas ac nr̃a ueluti
prouocatione tribueretur. Ex plicit prefaciuncla¬

Expanded text:
noster, plus adiumenti ad bene vivendum quam in ullis his que noster, plus adiumenti ad bene vivendum quam in ullis his que tantopere expetuntur dignitatibus contineri, siquidem he nihil secum presidii ad virtutem ferunt, potiusque cupiditatum et voluptatum irritatrices quam ministre continentie et honestatis esse consueverunt, philosophie vero, hoc est sapientie, studia fortunam contemnere, rectam rationem ducem vivendi sequi, rebus modum imponere, animi dotes omnibus imp5 Hanc autem disputationem, olim inter doctissimos viros habitam, nunc paulum otiosus litteris tradidi ut, si qui de his uberiora vellent scribere, latior eis facultas hac nostra veluti provocatione tribueretur. 6 Cum ex mea c
Abbreviated transcription (Latin):
portere. que fola nr̃a sunrt. & nec aufferre possunit dum uitã
agius & mortuos non derelinqunt. Ad te autem i tho¬
nia quẽi scio pro tua sapĩa mecum acduersus uulgarem te¬
meritatem pro untutis caula sentire. Hhoc opuseulum insccpsi
& habeat te suum apued eos qui contra sentimt defensorẽ
Nam cum id phĩam atq optiniarum arcium studia quibꝰ
ab adolescentia tua imbutus fuisti. addideris theolozie sciẽ¬
ciam/ ita ut illis presus doctissimis iuris. sis proculdubio
ominum cloctrinarum gu̾e comparandus. neqͣꝙͣ est consen¬
taneum ut pluris fortue dona facias ꝙͣ urtutem aut ul¬
lam statuas felicitatem.que sit ab honesti ratione seiuncta.
Fel autem ius maxime mouit. ut tibi hoc opusculum dicarem
qđ sicut ex uita & uerbis tuis sepus cognoui. Uideris cupidi¬
tatibus modum statuisse ac recte iuclitare in phĩe p̃ceptis ac
multarum rerum cognitione & doctrina. quibus alit̾ animꝰ

Expanded text:
portere, que sola nostra sunt et nec auferri possunt, dum vitam portere, que sola nostra sunt et nec auferri possunt, dum vitam agimus, et mortuos non derelinquunt. 4 Ad te autem, mi Thoma, quem scio pro tua sapientia mecum adversus vulgarem temeritatem pro virtutis causa sentire, hoc opusculum inscripsi ut habeat te suum apud eos qui contra sentiunt Nam cum ad philosophiam atque optimarum artium studia, quibus ab adolescentia imbutus fuisti, addideris theologie scientiam, ita ut illis priscis doctissimis viris sis procul dubio omni doctrinarum genere comparandus, nequaquam est consentaneum ut pluris fortune dona facias quam virtutem aut ullam statuas felicitatem que sit ab honesti ratione seiuncta. Id autem me maxime movit, ut tibi hoc opusculum dicarem, quod, sicut ex vita et verbis tuis sepius cognovi, videris cupiditatibus modum statuisse ac recte iudicare, in philosophie preceptis ac multarum rerum cognitione et doctrina, quibus alitur animus
Abbreviated transcription (Latin):
presidio constituere cdebenus. Non enim rebus exterms et for¬
tuitis. s ammi boms. felicitas tribuenda est. au quideni sen¬
tentie. multi excellentes ingenio uiri mherentes abiectis pro¬
priis fortuml. phĩe stuclio uaccarunt. ut ueram felicitatem
assequerentu.. Et certe sic ubi ea est in unorum doctrina et
sapiencia prestancium domialio reperitur: qui procul acupi¬
ditatibus inchil aliem appetentes. etatem suam m uirtutu
contencione posuerunt. Sed ceca mens homi. quibus nichil
est pensi iurtutis iter. quibus nichil cum annno est cõmune
ad illecebras corporis deflexa n hus solum que fortane te¬
meritati parent felicitatem sitam esse arbitratur. Horum
ego fallacem opinonem tum pro cõmuem utilitate tra pro
Ueritate tuencla paulum michi rep̃niendam existimaui.
cdocendũq id qđ luce c laxuis est. nchil uere solideq feliai¬
tatis eiusinodi bonis messe. seel illam que a bonis amim o¬

Expanded text:
presidio constiuere debemus. Non enim rebus externis et forpresidio constiuere debemus. Non enim rebus externis et fortuitis, sed animi bonis felicitas tribuenda est, cui quidem sententie multi excellentes ingenio viri inherentes, abiectis propriis fortunis, philosophie studio vacarunt, ut veram felicitatem assequerentur. Et certe, sicubi ea est in virorum doctrina et sapientia prestantium domicilio reperitur, qui procul a cupiditatibus, nihil alieni appetentes, etatem suam in virtutis contentione posuerunt. Sed ceca mens hominum, quibus nihil est pensi virtutis iter, quibus nihil cum animo est commune, ad illecebras corporis deflexa, in iis solum que fortune temeritati parent felicitatem sitam esse arbitratur. Horum ego fallacem opinionem, tum pro communi utilitate, tum pro veritate tuenda, paulum mihi reprimendam existimavi, docendumque id quod luce clarius est, nihil vere solideque felicitatis eiusmodi bonis inesse, sed illam queri a bonis animi o
Abbreviated transcription (Latin):
altissima ut uidentur basi suspensos rerum doninios adini¬
rantur atq obstupescunt. mhiantes acl exteriorem pͥncipũ
pomꝑam atq ornatum. quales occulis cermntur. tales ẽẽ¬
interius putant. Uirtutem uero ꝙ bene iuuendi clisciplinã
pauci appetunt. pauciores querunt satis superq satis sibi la¬
pientie ac prudencie messe uł pocius super esse clucentes. dr̃¬
modo ea assequantur que preclara ac speciosa nulgo publica
isama fecit. Sed parę maxmnia nr̃e infelicitatis. stulticia
est. qua in tantum mentes hõmi a uero procul abclucuntur
atq opimonibus fallacibus execantur. ut nichil scincerum
nichil rectum possint cliscernere. id tñ expetendum ee dicẽ¬
tes. ad quod ilgaris appetitus cõmum errore labatur Elos
uero quos doctrinam sapientium uirorum sequi. atq eorum
preceptis optemperare decet. longe aliter a cõmu stulticia sen¬
tire. uitaniq felicem non in fortune arbitrio. s in urtutis

Expanded text:
altissima, ut videntur, basi suspensos rerum dominos admialtissima, ut videntur, basi suspensos rerum dominos admirantur atque obtorperscunt, inhantesque, ad exteriorem principum pompam atque ornatus quales oculis cenruntur, tales interius esse putant. Virtutem vero et bene vivendi disciplinam pauci appetunt, pauciores querunt, satis superque satis sibi sapientie ac prudentie inesse, vel potius superesse, ducentes, dummodo ea assequantur que preclara ac speciosa vulgo publica insania fecit. Sed pars maxima nostre infelicitatis stultitia est, qua in tantum mentes hominum a vero procul abducuntur atque opinionibus fallacibus excecantur, ut nihil sincerum, nil rectum possint discernere, id tantummodo expetendum esse ducentes ad quod vulgaris appetitus communi errore labatur. 3 Nos vero, quos doctrinam sapientum virorum sequi atque eorum preceptis obtemperare decet, longe aliter a communi stultitia sentire vitamque felicem non in fortune arbitrio, sed in virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
POOGII FORENTINI : DE. INEEUCITATE
EM: MINIUE PROBATAM UULgO
et que hauel ꝑsuacleri msĩ ad modum pau¬
tulit. regum ac principum uitã miltis
confectam augoribus omni felicitate ca¬
rere. Difticile iel quidem. & prorsus a comnnuni extĩa¬
tionc alienum. Nan puetus est q ea cõmunis omi genti¬
um mentibus infixa opinio. illos solos beatos ac felĩces eẽ
quos fortune munus. in sublimi rerum statu p̾cetens collo¬
cauit. que res a teneris usq annis ad eo nobis est nisita.
ut notis singuli ommibus. opes. honores. magratus. dignita¬
tes. imperia. expetant. tanꝙ̃ in hnis beate sit finis uitẽ con¬
stitutus. Eo auteni hanc tam late patentem in saniam per¬
uulgatam uidemus. ut qui Uirtutum q honarũ arcium
studns procul ab externanuim rerum dediti cupiditate. Hec
adumbrata fortune beneficia contempnant. aut uecordes
aut mmibecilli amini aut stulti esse licantur. Et emni omnes
fortune mortales ueluti ex loco inferiori suspicientes hos ex

Expanded text:
POGGII FLORENTINI DE INFELICITATE em minime probatam vulgo, et que haud persuaderi nisi admodum pautulit, regum ac principum vitam, multis confectam angoribus, omni felicitate carere. Difficile id quidem et prorsus a communi extimatione alienum. Nam pervetus est, et ea omnium gentium mentibus infixa opinio, illos solos beatos ac felices esse, quos fortune munus in sublimi rerum statu pre ceteris collocavit. Que res a teneris usque annis adeo nobis est insita, ut votis singuli omnibus opes honores magistratus dignitates imperia expetant, tanquam in his beate sit finis vite constitutus. Eo autem hanc tam late patentem insaniam pervulgatam videmus, ut qui virtutum et bonarum artium studiis procul ab externarum rerum cupiditate dediti hec adumbrata fortune beneficia contemnant, aut vecordes aut imbecilli animi aut stulti esse dicantur. /. 2 Et enim omnes ferme mortales, veluti ex loco inferiori suspicientes, hos ex
Abbreviated transcription (Latin):
illos ad scribendi studium ꝙ laudem prouoraum. Alectoribꝰ
autem ueniam peto. si non eam quam uel rei dignitas aut op¬
pinio eorum requirit.scienciam & eleganciam p̃restiti. Malu
enim ruditer atq indocte ꝙͣ nichil s cribere p̃sertim occiosus
et ea de ie i cuius existimatione pauci uidentur recta sentire.
Ad te uero uirum hac nr̃a etate ommnum uirtutum & hãꝵ¬
gn̾e maioribus comparandum: libellũ hunc destina ui uẽ¬
luti testem amoris erga te mei. ut in tua auctoritate & no¬
nie conquiescat. Adicietur enim non parum ei fauous
ac dignitatis ex tua excellenti untute. cum om̃s existimia¬
turi suit quidquid ad te defferatur. emendatũ ac ꝑfectum
ẽe debere. Suscipe ergo hũc libellũ in quo deuera nobilitate
disputatur. dequa cum als sepius multos discrepantes au¬
diio tũt uel maxine dudum desertissimos michiq simimni
felicitate cominictos.

Expanded text:
illos ad scribendi studium et laudem provocarim. 4 A lectoribus illos ad scribendi studium et laudem provocarim. 4 A lectoribus autem veniam peto, si non eam, quam vel rei dignitas aut opinio eorum requirit, scientiam et elegantiam prestiti. Malui enim ruditer atque indocte quam nihil scribere, presertim ociosus et ea de re in cuius extimatione pauci videntur recta sentire. Ad te vero, virum hac nostra etate omni virtutum e maioribus comparandum, hunc libellum destinavi veluti testem amoris erga te mei, ut in tua auctoritate et nomine conquiescat. Adicietur enim non parum ei favoris et dignitatis ex tua excellenti virtute, cum omnes extimaturi sint quicquid ad te deferatur emendatum ac perfectum esse debere. Suscipe igitur hunc libellum, in quo de vera nobilitate disputatur, de qua cum alias sepius multos disceptantes audivi, tum vel maxime dudum disertissimos mihique summa familiaritate coniunctos
Abbreviated transcription (Latin):
de imedium afferre. quam postmodum dictiores a nobis exi¬
tati policiorem ex quisitionemq sua sapĩa queant rededere
In omni enuim facultate primi rerum scrptores ut plurimũ
mul inueritum traditumq extitit ut non multa posteriores¬
phĩa que parens est sapĩe. ꝙ in hiis artibus quas appellant
liberales scimus contigisse. cum omnes additamento ad sũ¬
mum culmen peruenerint. Satis fuit prioribus illis icita¬
menta quedam & ueluti calcar indidisse reliquis ꝑfectiora
inquirendi. Eodem pacto hunc meum libellum existimo ali¬
tuius ingenium crecturum. qui ea que anob aut p̾termssa
aut errãta cognouerit: roddat sua diligentia meliora. Qs
ut conentur qui id per doctrinam et eloquentiam possunt
uehementer ortor. ob utilitatem commnunem. hoc enĩ maxime
modo latine lingue splendorem ac decus augebit deffrientiũ
industria. Michiq in primis gr̃as agent. qd̾ meis mepcris

Expanded text:
de afferre in medium, quam postmodum doctiores a nobis excide afferre in medium, quam postmodum doctiores a nobis excitati politiorem exquisitioremque sua sapientia queant reddere. 3 In omni enim facultate primi rerum scriptores ut plurimum mul inventum traditumque extitit, ut non multa posteriores ipsa philosophia, que parens est sapientie, et in his artibus, quas appellant liberales, scimus contigisse, cum omnes additamento ad summum culmen pervenerint. Satis fuit prioribus illis incitamenta quedam et veluti calcar indidisse reliquis perfectiora inquirendi. Eodem pacto hunc meum libellum existimo alicuius ingenium erecturum, qui ea que a nobis aut pretermissa aut errata cognoverit reddat sua diligentia meliora. Quod ut conentur cui id per doctrinam ac eloquentiam possunt, vehementer hortor ob utilitatem communem: hoc enim maxime modo Latine lingue splendorem ac decus augebit disserentium industria mihique in primis gratias agent, qui meis ineptiis
Abbreviated transcription (Latin):
los ẽẽ futuros qui hunc meum laborem non
quid̃ aperte reprchendant. Quis enim tan
imiqus est iudex qui honestum ocium culpa¬
ret. sed imparem licant unibus meis. qui ne¬
quiuerim omis suscepti muneris sustmere. Quibꝰ ego forsan
asentiar. ꝙ opus ame inchoatum maiori dignum ingenio &
elequentia profitebor. S et illud etiam addam excercitii gracia
pocius ꝙ̃ docenli studio descendisse me in hoc ueluti certamen
nobilitatis. in quo postinodum reliqui maiori cum laude et di¬
cendi copia uersarentur. Equidem miror aliquando. cũ tam la¬
te pateat nobilitatis nomen. cũq de ea tam uarie suit. non solũ
inter rudes lr̃arum. s etiam inter doctissimes uiros sententie.
Nichil a latmnis nisi paucis uerbis. neq agrecis quoq preter
aristotilem & metrodorum. quorum yterq unico libio nobili¬
tatem complexus est. hac de re litteris explicatum. Itaq postꝙͣ
uisum est michi aliquod ueluti principiũ eus rec disputan¬

Expanded text:
los esse futuros, qui hunc meum laborem non quidem aperte reprehendant - quis enim tam iniquus est iudex qui honestum otium culparet? -, sed imparem dicant viribus meis, qui nequiverim onus suscepti muneris sustinere. Quibus ego forte assentiar et opus a me inchoatum maiori dignum ingenio et eloquentia profitebor. Sed et illud etiam addam, exercitii gratia potius quam docendi studio descendisse me in hoc veluti certamen nobilitatis, in quo postmodum reliqui maiori cum laude et dicendi copia versarentur. 2 Equidem miror aliquando, cum late pateat nobilitatis nomen cumque de ea tam varie sint non solum inter rudes litterarum, sed etiam inter doctissimos viros sententie, nichil a Latinis, nisi paucis verbis, neque a Grecis quoque, preter Aristotelem et Metrodorum, quorum uterque unico libro nobilitatem complexus est, hac de re litteris explicatum. Itaque posteavisum est michi aliquod veluti principium eius rei disputan
Abbreviated transcription (Latin):
hac nobilitas. ab hac gli̾a. ab hac uite cur sus petendus est.
ab hac om̃is recte uiuendi ratio expetenda. Siam satis col¬
collocuti sunius. Utrius autem uerior sit sententia hn uide¬
rint. quibus est acrius ingenum ad disputandum. Liberũ
est omnibus sentire quid uelmie. nunc autem qm̃ uis estus
paulum dechinauit deambulandum extra opilũ censeo
iuisendumq fluuium quem iste nobis ob fertilitilitatem

Expanded text:
hac nobilitas, ab hac gloria, ab hac vite cursus petendus est, hac nobilitas, ab hac gloria, ab hac vite cursus petendus est, ab hac omnis recte vivendi ratio expetenda. 87 Sed iam satis collocuti sumus. Utrius autem verior sit sententia hi viderint, quibus est acrius ingenium ad disputandum. Liberum est omnibus sentire quid velint. Nunc autem, quoniam vis estus paulum declinavit, deambulandum extra oppidum censeo visendumque fluvium quem iste nobis sepius ob fertilitatem