comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iũcie. affri sub harubale mari¬
tuna hispanie occupantes car¬
daginem spartariam construxe¬
runt. que mox a romanis capta
⁊ colonia facta. nom̃ etiã ꝓuin¬
cie dedit. Nũc autẽ a gothis sub¬
u̾sa atꝙ in desolationẽ redacta ẽ.
Saguritũ g̾ci exinsula lacincto
ꝓfecti in hiopaniam condid̾unt
qmͣ affri postea bello ĩpetitã dele¬
uerunt. Emeritã cesar augustꝰ
edificauit post qmͣ lusitanã ato
quasdã occẽani iisulas cepit. daris¬
ei nom̃ ab eo qd̾ ibi milites uete¬
ranos constituss. Nam emneriti
lisipara ab ulixe est condita ⁊
nũcupata. quo loco sicut historio¬
graphi dñt celũ a t̾ra ⁊ mare di¬
bis uocabło uiliã romulã nũcu¬
pauit. hispalo autẽ a situ cogno¬
minata est eo qd̃ in solo palustu
sub fixa ꝓsundo palis locata sit. ne
lub̾co atq instabili fum  dam̃to ca¬
d̾et. Gades oppid̾ apenis condit̃.
qui etiam ⁊ cartaguiẽ spartariam
condid̾unt. Septem oppid amõ¬
tib septem: qui asimilitudinefr̃es

Expanded text:
is. 67. Afri sub Hannibale maritima Hispaniae occupantes, Carthaginem 207 Spartariam construxerunt, quae mox a Romanis capta, et colonia facta, nomen etiam provinciae dedit. Nunc autem a Gothis subversa, atque in desolationem redacta est. 68. Saguntum Graeci ex insula Zacyntho profecti in Hispaniam condiderunt, quam Afri postea bello impetitam deleverunt. 69. Emeritam Caesar Augustus aedificavit, postquam Lusitaniam, et quasdam Oceani iei nomen ab eo quod ibi milites veteranos constituisset. Nam emeriti lisipona ab Ulixe est condita et nuncupata; quo loco, sicut historiographi dicunt, caelum a terra et maria dibis vocabulo Juliam Romulam nuncupavit. Hispalis autem a situ cognominata est, eo quod in solo palustri suffixis in profundo palis locata sit, ne lubrico atque instabili fundamento cederet. 72. Gades oppidum a Poenis conditum, qui etiam Carthaginem Spartariam condiderunt. 73 Septa oppidum a montibus septem, qui, a similitudine, Fratres
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. hoxͣ. quinq pedib. Termas
appeslatas. eo qd̾ caleant. Gre¬
ci enĩ t̾mon calorem uocant.
balneis u̾o nomẽ inditũ alsia¬
dixerunt qd anxietatẽ ãiu
touat. hec ⁊ gemnasia dnr̃ qr
ibi athlete icto corꝑe ⁊ ꝑfrĩ¬
cato manib exercitant᷑. siã
dr̃. Apoliteriũ ubi lauantium
uestim̃ta ponũtur ab exeumndo sci¬
exuere dr̃. popina gͥcus sermo
est. qui apdꝰ nos corxupte ꝓpina
dr̃. Est autẽ locus iuxta balnea
publica. ubi lauacrũ a fame ⁊
siti reficiuntur. unde ⁊ ꝓpitia ⁊
tollat. tab̾ne olim uocabantur.
edicille plebeioꝵ parue ⁊ sĩpli¬
se. Unde ⁊ tab̾narie qd̾ ibi sole¬
bant consid̾e. dicte autẽ daber¬
ne. qd̾ ex tabuł ligners erãt
constructe. que nimc ⁊̃siñ spe¬
ciem. nom̃ tam̃ pͥstinũ retinẽt.
macellũ dictum qd̾ ibi mactẽt᷑̃¬
peccora que m̾cantib uenundãt᷑.

Expanded text:
tuaginta quinque pedibus. Thermas appellatas quod caleant; Graeci enim θερμὸν calorem vocant. Balneis vero nomen inditum a levadixerunt, quod anxietatem animi tollat. Haec et gymnasia dicuntur, quia ibi athletae uncto corpore et perfricato manibus exercitantur; nam dicitur. Apodyterium, ubi lavantium vestimenta ponuntur, ab exuendo sci 42. Popina Graecus sermo est, qui apud nos corrupte propina dicitur. Est autem locus juxta balnea publica, ubi post lavacrum a fame, et siti reficiuntur, unde et propina,tollat. 43. Tabernae olim vocabantur, aediculae plebeiorum parvae, et simplisae; unde et tabernariae, quod ibi solebant consedere. Dictae autem tabernae quod ex tabulis lignisque erant constructae, quae nunc et si non speciem, nomen tamen pristinum retinent. Macellum dictum quod ibi mactentpecora quae mercantibus venundantur.
Abbreviated transcription (Latin):
abitatio ab habendo taccilis
uocata. ut habitare casas. do¬
mꝰ ex g̾ca appellatione uecata.
siam domata g̾ci tecta dñt. Er
autẽ domꝰ uniꝰ familie habita¬
tio sicut urbs domiciliũ tocius ge

Expanded text:
abitatio ab habendo vel habitando vocata, ut habitare casas. Domus ex Graeca appellatione vocata. Nam domata Graeci tecta dicunt. Est autem domus unius familiae habitati
Abbreviated transcription (Latin):
dauid bersabee lauantẽ aspex̃.
tadamauit. Cũ cherosolimam
anchiocꝰ obsidet. hucanꝰ pͥnceps
iudeoꝵ reserato dd̾ sepulero tͥa mi¬
lia auri talenta inde abstraxit. ex
qͥbꝰ xiͣo. ãtiocho dedit. ut obsidionẽ
relinqueret. atq ut facti iniuidi¬
am def dem̾et. fertur ex reliqua
pecunĩa instituisse. pͥmꝰ denodo¬
chia qͥb aduentum susciꝑet pau

Expanded text:
pexit et adamavit. Cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hyrcanus princeps Iudaeorum reserato David sepulcro, tria milia auri talenta inde abstraxit, ex quibus trecenta Antiocho dedit, ut obsidionem relinqueret; atque ut facti invidiam demeret, fertur ex reliqua pecunia instituisse primus xenodochia, quibus adventum susciperet pau
Abbreviated transcription (Latin):
tut. hec enĩ ad dignitatẽ cuicta¬
tũ ꝑtinẽt. uici ⁊ castellam ⁊ pagi
hii sũt qui nala dignitate ciui¬
tatis ornant᷑. s iuilgari homi¬
nũ con uentu incolut᷑. ⁊
tus ab ip̃is tantum habitationib uł
qd iuas hab̾at tm̃ sine muris. Est
autẽ sine munctõne muroꝵ. liez ⁊
uici dicantur. ipẽ habitationes utbis
Dictus autẽ incus eo qd̃ sit uice
ciuitatis. uł qd̾ uias habeat tm̃ sine
muris. Castrum antiqͥ dicebant
oppidũ loco altissimo sccũ quasi qa¬
cam altam. cuiꝰ plurał est numer᷑
caftra diminutiuũ oastetiũ. pagi¬
habitantib. ħ ⁊ conciliabula dic¬
ta a conuentu ⁊ sociedate multorũ
inunĩt. Cõpita surit ubi usus ẽ
cormuentꝰ fieri rusticoꝵ. ⁊ dicta cõpi¬
tunt. ⁊ quo conuenitur a rusticis.
Suburbana sunt circũiecta ciuta¬
tis edũtcia quasi subinbe. Menia
sunt muri ciuitatis dicta ãb eo ꝙ
nunuant. ciuitatẽ qiͣ minimnda
urbis id est tutam̃ta. Qumiũ aũ

Expanded text:
ec enim ad dignitatem civitatum pertinent. Vici et castella et pagi hi sunt qui nulla dignitate civitatis ornantur, sed vulgari hominum conventu incoluntur, tus ab ipsis tantum habitationibus, vel quod vias habeat tantum sine muris. Est autem sine munitione murorum; licet et vici dicantur ipsae habitationes urbis. Dictus autem vicus eo quod sit vice civitatis, vel quod vias habeat tantum sine muris. Castrum antiqui dicebant oppidum loco altissimo situm, quasi casam altam; cuius pluralis numerus castra, diminutivum castellum ehabitantibus. Haec et conciliabula dicta, a conventu et societate multorum in unum. Conpita sunt ubi usus est conventus fieri rusticorum; et dicta conpitant; et quo convenitur a rusticis. Suburbana sunt circumiecta civitatis aedificia, quasi sub urbe. Moenia sunt muri civitatis, dicta ab eo quod muniant civitatem, quasi munimenta urbis, id est tutamenta. Munium autem
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sa p̾cellunt. Sanctũ autẽ a
sanguine hostie nũcupatum
sichil enĩ scm ap̃ uet̾es dioe¬
batur li hostie sanguine esset
consecratũ aut consparsũ. It̃
Sancire est autẽ confrrmare ⁊
in rogatione pene ab iniuria
defende. Sic ⁊ leges sõe ⁊mores¬
atõnis oratoriũ. ꝓpiciatio em̃
placatio est. Oracula dicda. eo
qd̃ inde responsa reddut᷑. ⁊ ora¬
cula ab ore. penetralia sunt se
creda oraculoꝵ ⁊ peneͣtlia dicta
sũt ab eo qd̃ est penit᷑. hoc ẽ pe¬
ne intus. oratoriũ orationiẽ
tm̃ consecͣtũ inͦ q nemo aliud
nom̃ accepit. Monast̾iũ uniꝰ
monachi habitatio est. mono
tio .i. solitarii habitatio. Ce¬
nobiũ exgͥoo llatino uidetͣ
ẽẽ compositũ. Est enĩ habitacu¬
lum płimoꝵ in cõmune uiuẽ¬
templi nom̃ gen̾ale. ꝓlocis enĩ
quibcũq magrus anͣtiqui tẽ¬
pla dicebant. ⁊ templa dicta
quasi tecta ampla. S ⁊ locus de¬
stica ad occasũ. sinstra ad septẽ¬
tͥonẽ. dextra ad mendiẽ expec¬

Expanded text:
ellunt. Sanctum autem a sanguine hostiae nuncupatum; nihil enim sanctum apud veteres dicebatur nisi quod hostiae sanguine esset consecratum aut consparsum. Item Sancire est autem confirmare et inrogatione poenae ab iniuria defendere; sic et leges sanctaeationis oratorium; propitiatio enim placatio est. Oracula dicta eo quod inde responsa redduntur; et oracula ab ore. Penetralia secreta sunt oraculorum; et penetralia dicta sunt ab eo quod est penitus, hoc est pene intus. Oratorium orationi tantum est consecratum, in quo nemo aliquid nomen accepit. Monasterium unius monachi habitatio est. Μόνος tio; id est solitarii habitatio. Coenobium ex Graeco et Latino videtur esse conpositum. Est enim habitaculum plurimorum in commune vivenTempli nomen generale; pro locis enim quibuscumque magnis antiqui templa dicebant: et templa dicta quasi tecta ampla. Sed et locus destica ad occasum, sinistra ad septentrionem, dextra ad meridiem spec
Abbreviated transcription (Latin):
languorib atq mediis mi
ca diuinis cultib insticicto.
ut pote ea in quib alcaria li¬
tantib de more pontificib cõ¬
seqͣntur. Sancta iuxta uet̾es
ext̾iora tͥempli sund. Sancta
autẽ sanctoꝵ l ocus templi se¬
cretior ad quem nulli erat ac¬
cessus nͥ tm̃ sac̃dotib. Dicta
autem sancta scõꝵ. qr ext̾iori

Expanded text:
languoribus atque inediis mis divinis cultibus instituta, utpote ea in quibus altaria litantibus de more pontificibus consecrantur. Sancta iuxta veteres exteriora templi sunt. Sancta autem sanctorum locus templi secretior, ad quem nulli erat accessus nisi tantum sacerdotis. Dicta autem Sancta sanctorum quia exteriori
Abbreviated transcription (Latin):
tans ludos soenicos contẽpla¬
uetur. Amphiteatrũ uͦ uocatũ
qdꝰ ex duob sit theatͥs cõpoĩ¬
tum. Nam amphiteatr̃ uotũ¬
dum est. theatrum uͦ ex medio
amphiteatri est semicirculi est¬
figuram habens. laberitꝰ ẽ per¬
plexis ꝑietib edificiũ quale ẽ
ap̃ cretͥam a dedalo factũ ubi¬
fuit minodaurꝰ indusus. In qͦ
siquis introient sine glonere
lini exitũ inuenire non ualz.
Cuiꝰ edificii tał est situs. ut ape¬
rientib fores tonitruũ utus
t̾ribłe audiatur. Descenditur
oentenis ultra gradib. intꝰ si
⁊ mulacra ⁊ monarifice effigies.
In ꝑtes diu̾sas tͣnͣsitꝰ in nume¬
ri ꝑ tenebras. ⁊ octͥa ad errorẽ
ing̾dientiũ facta. ita ut de tene¬
bris eiꝰ ad lucẽ uenire ĩpossibłe¬
ẽẽ uideatur. Quatuor autẽ st̃
t̾aius in lemprio. quartus in
italia. omẽs ita conetructi ut
ex ip̃ius rei usu fa rũt ap¬
flãmar
iditio longe
uideatꝰ
a naiugantib
qualem

Expanded text:
tans ludos stans ludos sretur. Amphitheatrum vero vocatum quod ex duobus sit theatris conpositum. Nam amphitheatrum rotundum est, theatrum vero ex medio amphitheatrum est, semicirculi figuram habens. Labyrinthus est perplexis parietibus aedificium, qualis est apud Cretam a Daedalo factufuit Minotaurus inclusus, in quo si quis introierit, sine glomere lini exitum invenire non valet. Cujus aedificii talis est situs, ut aperientibus fores tonitruum intus terribile audiatur descenditur centenis ultra gradibus. Intus simulacra et monstrificae effigies: in partes divisas transitus innumeri per tenebras, et caetera, ad errorem ingredientium facta, ita ut de tenebris ejus in lucem venire impossibile videatur. Quatuor autem sunt tertius in Lemno: quartus in Italia: omnes ita constructi, utex ipsius rei usu pharum apflammarum indicio longe videatur a navigantibus: quale
Abbreviated transcription (Latin):
mano p̾fixa ut ess huiꝰ in signe
uictorie. Curia dr̃. eo qd̾ ibi cu¬
ra ꝑ se natũ de cunctis ãmĩstret᷑
p̾toriũ eo qd̃ ibi p̾tor resideat ad
erat ubi discebatur philosophia
⁊ sapientie ex̾cebatur studiũ. Nã
ex̾cicium dicitur. hoc est meditatõ.
s ⁊ balnea ⁊ loca cursoꝵ ⁊ athletaꝵ
gimnasia sunt. eo qd̾ illic omnes
in sue actis stisdiũ exercitentur.
Capitolium rome uocatũ eo qd̾
fu̾it romane urbis ⁊religionis
cap̃ sũmũ. Alii aiunt cum dar¬
quinius priscus capitolii funda¬
mentũ rome aꝑiret in loco fũ¬
dam̃ti caput homĩs lit̾is ⁊ tu¬
scis notatum inuenit. ⁊ ꝓi¬
de capitoliũ appellauit. Arces
sunt ꝑdes urbis excelse atq
munite. nam quecũꝙ tictiosi¬
ma urbiũ sunt ab arcendo ho¬
stem aices uocantur. Unde t̃ar¬
cus ⁊ archa circũromani dictũ
pudant a circuitu equoꝵ eo
qdꝰ ibi circũmedas equi currãt
theatx̃ autẽ ab spectacło dic¬
eo ppłs stans desuꝑ atq spec¬

Expanded text:
signe victoriae. Curia dicitur eo quod ibi cura per senatum de cunctis administretur. Praetorium, quod ibi praetor resideat ad nas locus erat ubi discebatur philosophia et sapientiae exercebatur studium; nam exercitium dicitur, hoc est meditatio. Sed et balnea et loca cursorum et athletarum gymnasia sunt, eo quod illic homines in suae artis studio exercitentur. Capitolium Romae vocatum eo quod fuerit Romanae urbis et religionis caput summum. Alii aiunt, cum Tarquinius Priscus Capitolii fundamenta Romae aperiret, in loco fundamenti caput hominis litteris Tuscis notatum invenit, et proinde Capitolium appellavit. Arces sunt partes urbis excelsae atque munitae. Nam quaecumque tutissima urbium sunt, ab arcendo hostem arces vocantur. Unde et arus in Sion . Circum Romani dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi circum metas equi currant. Theatrum autem ab spectaculo neo populus stans desuper atque spec
Abbreviated transcription (Latin):
Secessus qd̾ sit locus sec̾tus idẽ sñ
accessu diu̾isoꝵ dictũ. eo qd̃ ex diu̾¬
sis itiis sbi ꝯueniat᷑. Hospiciũ s̾¬
mo grecus ẽ ubiqͥs ad tempꝰ hospi¬
tali iure in halutat. ⁊ it̾m inde tnͣs¬
iens migͣt᷑. Inde ⁊ metatũ qr mu¬
datur. u̾nde legitur ⁊ castra meda¬
ti lũt. ꝓ mut au̾nt. Non enĩ ĩllic
ꝑmanet exercit᷑. s ꝑ tnsit. me¬
manꝰ collega crassi inforo pro¬
iecit. mat̾ias ut essent loca in
quib expectantes insist̾ent q̃
ex noĩe eius meniana appellata
sunt. Hec ⁊ colaria qr patͥet᷑ soli.
post hec alii lapide abii materia
edificau̾e põrticib meniana et
forib ⁊ domib adiec̾unt. tabła¬
ta olim lignee domiꝰ fiebant. in¬
geũ ẽ constructũ sub t̾ris edi¬
ficiũ qd̃ nos antrũ uł spelũcã
dicimꝰ. Solariũ qd̾ soli ⁊ auris

Expanded text:
Secessus, quod sit locus secretus, id est sine Secessus, quod sit locus secretus, id est sine accessu. Diversorium dictum eo quod ex diversis viis ibi conveniatur. Hospitium sermo Graecus est, ubi quis ad tempus hospitali iure inhabitat, et iterum inde transiens migrat. Inde et metatum, quia mutatur. Unde et legitur: 'castra metati sunt,' pro mutaverunt; non enim illic permanet exercitus, sed pertransit. Moenius collega Crassi in foro proiecit materias, ut essent loca in quibus spectantes insisterent, quae ex nomine eius Moeniana appellata sunt. Haec et solaria, quia patent soli. Post haec alii lapide, alii materia aedificavere porticibus moeniana, et foribus et domibus adiecerunt. Tabulata olim ligneae domus fiebant. Ingeum est constructum sub terris aedificium, quod nos antrum vel speluncam dici
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ligno sctͥum dixer̃t. atrũ enĩfit
ex finno. palatiũ apalante pri¬
cipe arcadũ dictũ. In cuiꝰ honore
Mrcades palanteũ oppid̾ consru¬
uerunt. ⁊ regiam inpsiꝰ noĩe con¬
ditam palatiũ uocauer̃t. thala¬
eñi rapte fuissent aromanis sabi¬
ne ex quib cũ una ante alias
spẽ nobił cũ magna omniũ ãmi¬
ratione raꝑetur. tal amoni duci
eam oracło responsũ est dari. et
qũ hee nuptie felicit̾ cesserant. ĩ¬
stitutũ est ut ĩ om̃ib nuptus
thalami nom̃ ct̾et᷑. Egiptii q liti¬
guasua loca in qͥb nubentes suc¬
publice ⁊ incõmune uescebantur.
nec ulliua conuiuiũ singłare erat.
nem occulto delitie luxuriam gign̾ẽt.
Tricliniũ est cenaculũ a tͥbus lec
tres lectuli strati erant. in qͥb dis¬
Clion eñi g̾oe lectus uł accubi
tꝰ dr̃. ex ͦqͦ confectũ ẽ ut tͥolini¬
um diceretur. Cella dicta qd̾ nos
eo cubamꝰ. ibiq dormiẽtes requie¬
scrmus. Cubile autẽ cubandi locꝰ.

Expanded text:
et lychno atrum dixerunt; atrum enim fit ex fumo. Palatium a Pallante principe Arcadum dictum, in cuius honore Arcades Pallanteum oppidum construxerunt, et regiam in ipsius nomine conditam Palatium vocaverunt. Thalaenim raptae fuissent a Romanis Sabinae, ex quibus cum una ante alias specie nobilis cum magna omnium admiratione raperetur, Thalamoni duci eam oraculo responsum est dari; et quoniam hae nuptiae feliciter cesserant, institutum est ut in omnibus nuptiis thalami nomen iteretur. Aegyptii quoque lingua sua loca, in qpublice et in communi vescebantur, nec ullius convivium singulare erat, ne in occulto delicie luxuriam gignerent. Triclinium est cenaculum a tribus lectres lectuli strati erant, in quibus disclinon enim grece, lectus vel accubitus dicitur, ex quo confectum est ut triclinium diceretur. Cella dicta quod nos eo cubamus ibique dormientes requiescimus. Cubile autem cubandi locus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Cloace dicte qd̾ hiis ꝑcolantur
aque. Has pͥmũ romẽ fecisse.
aque extra cuudatẽ emitterẽt᷑
ne maxinus perpeciusꝙ tempe¬
statib planitiem uł fundam̃tta
urbrum strages aquaꝵ subuer¬
sunt. uł qr sub hiis ambulant.
Sunt enĩ portic᷑ hinic inde plate¬
arũ. Forus est exercendaꝵ liti¬
um locꝰ a fando dictus. hec loca

Expanded text:
Cloace dicte, eo quod his percolantur Cloace dicte, eo quod his percolantur aque: has primum Rome fecisse Taque extra civitatem emitterentur, me maximis perpetuisque tempestatibus, planiciem vel fundamenta urbium, strages aquarum subversunt, vel quia sub iis ambulant: sunt enim porticus hinc inde platearum. 27. Forus est exercendarum litium locus, a fando dictus, sive a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥe autẽ menia sũt tm̃ muri.
murꝰ autẽ turrib ꝓ pugnaculis¬
ꝙ ornat᷑. turres auocate. qd̾̃ tere¬
tes suit ⁊ longe. Teres est enĩ ali¬
qd rotundũ cum ꝓceritete ut colũ¬
pna. Nam qmͣuis quadrate aut
late construant᷑. ꝓcul tam̃ uidẽ¬
tib totunde existimant᷑. ido qr
om̃ĩs cuiꝰq angłi simu lacrũ ꝑ lon¬
gum aeris sp̃aciũ euanescit adeẜ
consnnitur ⁊ rotundꝰ iudet᷑. pro¬
pugnacula pune muroꝵ sunt
dicta qr ex hiis ꝓpugnatur ꝓmu¬
rale n eo qd̃ sit ꝓmimitione̾ mu¬
ri. Est enim mu̾tꝰ. pximꝰ ante mu¬
uũ. porta dr̃. qr potest uł ĩportari
ł exportari aliqͥd. Propͥe autem
porta aut urbis. ut castrorũ
uoc atur sicut superius dictũ
est. Uicus ut p̾dictum est. ip̃r
habirationes urbis sunt. uni¬
de ⁊ uicini dicti. Uie ipsa spatia
arigusta que int̾ uicos sunt. pla¬
tee perpetue ac latiores ciutta¬
tum uie sunt iuxda ꝓpͥetatẽ lĩ¬
gue grece. Alatitudine mncupa¬

Expanded text:
a sunt tantum muri. Murus autem turribus propugnaculisque ornatur. Turres vocatae quod teretes sint et longae; teres est enim aliquid rotundum cum proceritate, ut columna. Nam et quamvis quadratae aut latae construantur, procul tamen videntibus rotundae existimantur; ideo quia omne cuiusque anguli simulacrum per longum aeris spatium evanescit atque consumitur, et rotundum videtur. Propugnacula pinnae murorum sunt, dicta quia ex his propugnatur. Promurale vero, eo quod sit pro munitione muri. Est enim murus proximus ante murum. Porta dicitur qua potest vel inportari vel exportari aliquid. Proprie autem porta aut urbis aut castrorum vocatur, sicut superius dictum est. Vicus, ut praedictum est, ipsae habitationes urbis sunt; unde et vicini dicti. Viae ipsa spatia angusta quae inter vicos sunt. Plateae perpetuae ac latiores civitatum viae sunt, iuxta proprietatem linguae Graecae a latitudine nuncupa
Abbreviated transcription (Latin):
marini qd̃ pͥma ꝑte equi sunt.
postrema soluũtur inpiscem boc¬
cas dnt̃ ẽẽ boues marmos qͣsi boa¬
cas cerulei a colore appellati. Nã
ceruleũ est uiride cum nigro ut
est mare. celfines c̾tum hñt uoca¬
bulum qd̾ ucoes hoĩum sequarit᷑.

Expanded text:
marini, quod prima parte equi sunt, marini, quod prima parte equi sunt, postrema solvuntur in piscem. Phocas, dicunt esse boves marinos, quasi boacas. 10. Caerulei a colore appellati; nam caeruleum est viride cum nigro, ut est mare. 11. Delphines certum habent vocabulum, quod voces hominum sequant
Abbreviated transcription (Latin):
⁊leones ⁊ iugri merusli ⁊ paui du̾ so
colore dorso ⁊ collo picti ⁊ turdi al
bi uarii. ⁊ oet̾a que sibi iuxta sp̃es
t̾restriũ animaliũ nomina uendi¬
oau̾nt. Ex morib t̾restriũ ut canes
in mari a t̾renis canib nũcupati
rietateꝰ qs uulgo truotas uocant a
figura ut orbis quia rotundꝰ est to¬
tusq in capite constat ut solen ꝙ
sit instar calcam̃toꝵ solꝰ a sexu ut
musculꝰ qd̾ sit ballene masculꝰ. Ei
enĩ coctu conciꝑe hec belua ꝑhibet᷑.
hiio ⁊ musculi cocleaꝵ quoꝵ lac¬
te concipiũt ostree. ballene autẽ st̃ ĩ¬
mense magnitudinis bestie ab e¬
mittendo ⁊ fundendo aqͣs uocate. Ce¬
t̾is enim bestiis maris altꝰiꝰ iaciunt
ob ĩmanitatẽ. Sunt enĩ ingentia ge¬
n̾a beluaꝵ ⁊ equalia montiũ corpo¬
ra quał cet̾ excepit ionam cuiꝰ Aliuiꝰ
tante magnitudinis fuit ut ĩstar
obtũet inferni dicente ꝓpħa. Ex¬
audiuit me de uentre inferni. Eqͥ

Expanded text:
leones et nigri meruli et pavi diverso leones et nigri meruli et pavi diverso colore dorso bo varii, et cetera quae sibi iuxta species terrestrium animalium nomina vindicaverunt. Ex moribus terrestrium: ut canes in mari a terrenis canibus nuncupati, rietate, quos vulgo tructas vocant. A figura: ut orbis, quia rotundus est totusque in capite constat; ut solea, quod sit instar calciamentorum soleis. A sexu: ut musculus, quod sit ballenae masculus; eius enim coitu concipere haec bellua perhibetur. Hinc et musculi coclearum, quorum lacte concipiunt ostreae. Ballenae autem sunt inmensae magnitudinis bestiae, ab emittendo et fundendo aquas vocatae; ceteris enim bestiis maris altius iaciunt ob immanitatem. 77 Sunt enim ingentia genera belluarum, et aequalia montium corpoualis cetus excepit Jonam, cujus alvus tantae magnitudinis fuit, ut instar obtineret inferni, dicente propheta: Exaudivit me de ventre inferni. 9. Equi
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtis passib uł sqͣmaꝵ nisib re¬
ꝑit. qr non est illi spine rigor ut co¬
lubri. s in directũ corpꝰculi sui ꝑtes
gradatim porrigendo contractas ꝯ¬
trahendo porrectas motũ explicat.
scendo scilic. Reptilia id̾o dñr hec
que natant. eo quod reptandi ha¬
beant speciem ⁊ riaturam. qmͣus
in ꝓfund̾ se ĩmergant. tamen in
nacando rept̾. Unde ⁊ dauid ait. hoc
mare magnũ ⁊ spaciosũ manib
illic reptilia quoꝵ non ẽ num̾us.
an fuua suat quedã gen̾a pisciũ
dicta: eo qd̾ ambulandi in t̾ris u¬
sum ⁊ natandi in aquis officium
hãnt. anfi enĩ g̾ce utrumq dicit᷑¬
.i. qͥa ⁊ in aquis ⁊ in t̾ris uiuũt ut
foce occodrilli ippotami hoc est equi
fluuiales. pecorib autẽ ⁊ bestiis ⁊
uolatlib ande homines nomina
tis gen̾ib nomina instrutra sũt.
aut ex similitudine trestoiũ aĩali¬
mlitudine t̾restriũ ut rane ⁊ iuituli

Expanded text:
apertis passibus, vel squammarum nisibus reapertis passibus, vel squammarum nisibus repit, quia non est illi spinae rigor, ut colubro, sed in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, scendo scilicet. Reptilia dicuntur haec, quae natant eo quod reptandi habeant speciem et naturam: quamvis se in profundum inmergant, tamen in natando repunt. Unde et David ait: Hoc mare magnum et spatiosum, illic reptilia, quorum non est numerus . Anfivia sunt quaedam genera piscium, inde dicta eo quod ambulandi in terris usum, et natandi in aquis officium habeant. Anfi enim Graece utrumque dicitest quia et in aquis et in terris vivunt: ut phocae, corcodilli, hippopotami, hoc est equi fluviales. Pecoribus autem et bestiis et volatilibus antea homines nomina tis generibus nomina instituta sunt aut ex similitudine terrestrium animalimilitudine, ut rane et vituli,
Abbreviated transcription (Latin):
lapͥsu pigͥsq morsib uniu̾sa cõsu¬
mit. teredonas g̾ci uooant lignoꝵ
u̾mes qd̾ t̾endo edant. hos nos t̾e¬
mides dnĩs. Ita enũ ap̃ latinos lig¬
ni u̾mes uocant᷑ qͦs tp̃re in oportu¬
no cese arbores gigñt. Tinea uesti¬
mendoꝵ u̾mis dicta qd̾ teneat. ⁊ eo
usꝙ insidiat quo erodat. Inde ⁊ ꝑti¬
nax qd̾ in eandẽ rem idẽtidẽ urge¬
cus ascaride costi. pediculi pulices.
Imidex tarmꝰ. riciiꝰ usia cimex. Emigͣ¬
neus u̾mis capitis uocat᷑. lũbricus
u̾mis intestirioꝵ dictus qͣsi lũbic̃. qr
labitur uł qd̾ in lumbis sit. ascaride
dicti. cnde ⁊ pedicłosi dnr̃ qͥb pedicłi
in corꝑe efferuescũt. pulices uͦ uocati
sunt qd̃ ex pulu̾e mag̃ nutͥant᷑. Len¬
dex. tarmꝰ u̾mis est lardi. Ricinꝰ ẽ u̾¬
mis est canis uocatꝰ eo qd̃ heret in
tre nascit᷑. Tinea in uestim̃tis. Eru¬
ca in bolore. Teredo in ligno. tarmꝰ
in lardo. U̾mis autẽ non ut serpẽs

Expanded text:
lapsu pigrisque morsibus universa consulapsu pigrisque morsibus universa consumit. Teredonas Graeci vocant lignorum vermes, quod terendo edant. Hos nos termites dicimus. Ita enim apud Latinos ligni vermes vocantur, quos tempore inoportuno caesae arbores gignunt. Tinea vestimentorum vermis, dicta quod teneat, et eo usque insedat quo erodat. Inde et pertinax, quod in eandem rem identidem urgecus, ascaridae, costi, peduculi, pulices, lendes, tarmus, ricinus, usia, cimex. Hemicranius vermis capitis vocatus. Lumbricus vermis intestinarum, dictus quasi lumbicus, quia labitur, vel quod in lumbis sit. Ascaridaedicti. Unde et peducosi dicuntur quibus peduculi in corpore effervescunt. Pulices vero vocati sunt quod ex pul. Tarmus, vermis est lardi. Ricinus, vermis canis, vocatus eo quod haeret in tri nascitur, tinea in vestimentis, 75 eruca in olere, teredo in ligno, tarmus in lardo. 19. Vermis, non, ut serpens,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ hausit. ut recentiorẽ denuo su
uuln̾e uenena diffundat. ꝓpriũ
mã nõ feriat. Cantanda u̾mis t̾¬
renus qui humano corꝑi statim¬
ut fu̾it applicatꝰ sui adustione ue¬
sicas facit plenas humore. Multi¬
pes u̾mis t̾renus ex multitudine pe¬
dũ uocatus qui contͣctus inglobũ
cõplicat᷑. nascitur sub petͥs ex hu¬
more ⁊ t̾ra. limax u̾mis limi dictꝰ ꝙ
in limo uł de limo nascat᷑. unde. ⁊
sordida semꝑ ⁊ ĩmunda habet᷑. bõ¬
bicis frondiũ u̾mis ex cuiꝰ text᷑a
bũbacionũ conficit᷑. Appellatꝰ autẽ
hoc nomine ab eo qd euacuatur.
dum fila gen̾at. ⁊ aer solus in eo re¬
maneat. Eruca frondiũ u̾mis in bo¬
le uel pampino inuoluta ab exodẽ¬
do dicta de qua meminit plautꝰ. Imi¬
tatus neqmͣ bestiam ⁊ maleficã in¬
uolutam in pãpino. Implicat seidẽ
nec aduolat. ut locusta ut huc illuo¬
ꝙ discurrens semipasta dimittat
s ꝑman ꝑituris frugib ⁊tardo

Expanded text:
quod hauserat, ut recentiorem denuo sugquod hauserat, ut recentiorem denuo sugvulnere venena diffundat. Proprium mam non feriat. Cantharida vermis terrenus qui humano corpori statim fuerit applicatus, sui adustione vesicas efficit plenas humore. Multipes vermis terrenus, ex multitudine pedum vocatus, qui contactus in globum conplicatur. Nascitur sub petris ex humore et terra. Limax vermis limi, dictus quod in limo vel de limo nascatur; unde et sordida semper et inmunda habetur. Bombyx frondium vermis, ex cuius textura bombycinum conficitur. Appellatus autem hoc nomine ab eo quod evacuetur dum fila generat, et aer solus in eo remaneat. Eruca frondium vermis in holus, vel in pampino involuta, ab erodendo dicta. De qua meminit Plautus Cist. 728: Imitatus nequam bestiam et maleficam involutam in pampino inplicat se. Idem nec advolat, ut locusta, ut huc illucque discurrens semipasta dimittat, sed permanet perituris frugibus et tardo
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorat diceris. Sunt qͥ clau¬
so putrefacta spina sepulcͦ muta¬
ri credant humanas angue me¬
dullas. Qd̾ si creditur m̾ito eue¬
uit. ut sicut ꝑ serpentem mors ho¬
mirus. ia ⁊ hominis morte serpẽs.
fertur autẽ qd̾ serpens hominẽ
nudam nõ sit ausus conting̾e.
ligno uł de quacũq re t̾rena sine
ullo cõcubitu gignitur. lic nõ nũ¬
quam ⁊ de oius nascant᷑ sicut scor¬
pio. Sunt autẽ u̾mes aut t̾re aut
aque. aut aeris aut carniũ. aut
frondiũ. aut lignoꝵ aut uestimẽ¬
toꝵ. Aranea u̾mis aeris. ab aeris
nutmento oognominata que exig¬
uo siocoq corpore longa fila de¬
ducit. ⁊ tele semꝑ intenta nũquã
desinit laborare perpetuũ sustinẽs
in sua arte dispendiũ. Sangiuissu¬
ga u̾mis aquatił. dicta qd̃ sangui¬
nem sugit. potantib enĩ insidiat᷑
cumq illabitur faucib uł ubi us¬
piam adheserit. sangiunẽ haurit
icũ nimio cruore maduerit euomit

Expanded text:
commemorat, dicens: Sunt qui cum claucommemorat, dicens: Sunt qui cum clauso putrefacta est spina sepulcro, Mutari credant humanas angue medullas. Quod si creditur, merito evenit ut sicut per serpentem mors hominis, ita per hominis mortem serpens. Fertur autem quod serpens hominem nudum non sit ausus contingere.ligno, vel de quacunque re terrena sine ullo concubitu gignitur, licet, nonnunquam et de ovis nascantur, ut scorpio. Sunt autem vermes, aut terrae, aut aquae, aut aeris, aut carnium, aut frondium, aut lignorum, aut vestimentorum. 2. Aranea, vermis aeris, ab aeris nutrimento cognominata, 73 quae exiguo corpore longa fila deducit, et telae semper intenta nunquam desinit laborare, perpetuum sustinens in sua arte suspendium. 3. Sanguisuga, vermis aquatilis, dicta, quia sanguinem sugit. Potantibus enim insidiatur, cumque illabitur faucibupiam adhaeserit, sanguinem haurit, et cum nimio cruore maduerit, evomit
Abbreviated transcription (Latin):
Serpentum uda sunt corꝑa ado ut qͣ¬
cũq eunt uiam humore designẽt.
Uestigia serpentiũ talia sũt ut cũ
pedib cat̾e uideant᷑. costis tñ ⁊ scamaꝵ
nilib rept᷑ quas a sũmo guit᷑e usꝙ
ad unã aluũ patili mͦ dispositas ha¬
bent. Sqͣmis enĩ quasi ungiub
costis quasi crurib initunt᷑. Uñ
si in qualib corꝑis ꝑte ab aluo
usq ad cap̃ ictu aliquo collidat᷑
debił reddita cursum hab̾e ñ pꝰ sit.
qr ubicũꝙ ille ictus incid̾it. spinã
soluit ꝑ qmͣ costaꝵ pedes ⁊ motus
corꝑis agebantur. Serpentes diu
ca senectutẽ depon̾e atq in inuẽ¬
tam redire ꝑhibeant᷑. Tunice ser¬
pentiũ exiiuie nuncupant᷑. eo ꝙ
hiis qñ senescũt. sese exuunt qͥ¬
b exuti iniuuentã redeunt. di¬
cunt᷑ autẽ exuuie ⁊ indune. qͥa
exuuntur ⁊ indiuint᷑. pitagoras
dicit de medulla hoĩs mortii q̃ ĩ
spina est. serpentẽ c̾ari. Ꝙ etiam
ouidius ĩmetamorsoseoꝵ libs

Expanded text:
Serpentium humida sunt corpora, adeo ut qSerpentium humida sunt corpora, adeo ut quaque eunt, viam humore designent. Vestigia serpentium talia sunt ut, cum pedibus carere videantur, costis tamen et squamarum nisibus repant, quas a summo gutture uad imam alvum parili modo dispositas habent. Squamis enim, quasi unguibus, costis, quasi cruribus, innituntur. Unde si in qualibet corporis parte ab alvo usque ad caput ictu aliquo collidatur, debilis reddita cursum habere non potest: quia ubicunque ille ictus inciderit, spinam solvit, per quam costarum pedes et motus corporis agebantur. Serpentes auteca, senectutem deponere, atque in juventam redire perhibeantur. 47. Tunicae serpentum exuviae nuncupantur, eo quod iis quando senescunt, sese exuunt, quibus exuti in juventam redeunt. Dicuntur autem exuviae et induviae, quia exuuntur et induuntur. 48. Pythagoras dicit de medulla hominis mortui, quae in spina est, serpentem creari, quod etiam Ovidius in Metamorphosis libris
Abbreviated transcription (Latin):
mam exigit. Unde non posse uene¬
nũ noc̾e nisi homĩs terig̾it sangui¬
nẽ. batanꝰ. soxia serpentũ est admi¬
xto sangnine pestis. Om̃e autẽ ue¬
nenum frigidũ est. ⁊ ideo anima que
ignea est. fugit uenenũ frigid. In
naturalib borus que nob̾ ⁊̃ urati¬
onalib animantib uidemꝰ ẽẽ cõ¬
munia uiuacitate quadã sensus s.¬
pens exellit. Unde ⁊ logitur in ge¬
nesi. Serpens autem erat sapienti¬
or om̃ib peccorib t̾re. dicit autem
pliniꝰ. si c̃ditur qd̾ serpentis cap̃.
etiam si cũ duob euaxit digits.
nichilominus uiuit. Unde ⁊ totũ
corpus obicit ꝓ capite ferientib
anguib uniu̾sis hebes uisus est
tamo inadu̾sum contuent᷑. Nec fru¬
stra cum oculos in fronte habeant
s intimporib ad̾o ut cicius audi¬
ant qmͣ aspiciant. sullum autẽ
animal ui tarta cełrtate sĩguam
mouet ut serpens a d̾o ut tͥplicẽ
linguam hab̾e uideatur cũ una sit.

Expanded text:
mam exigit. 42. Unde non potest venemam exigit. 42. Unde non potest venenum nocere, nisi hominis tetigerit sanguinem. Lucanus: Noxia serpentum est admisto sanguine pestis. Omne autem venenum frigidum est, et ideo anima, quae ignea est, fugit venenum frigidum. In naturalibus bonis, quae nobis et irrationabilibus animantibus videmus esse communia, vivacitate quadam sensus serpens excellit. 43. Unde et legitur in Genesi: Serpens autem erat sapientior omnibus pecoribus terrae. Dicit autem Plinius si creditur quod serpentis caput, etiam si cum duobus evaserit digitis, nihilominus vivit. Unde et totum corpus obicit pro capite ferientibus. Anguibus universis hebes visus est. Raro in adversum contuentur, nec frustra, cum oculos non in fronte habeant, sed in temporibus; adeo ut citius audiant quam aspiciant. Nullum autem animal in tanta celeritate linguam movet ut serpens, adeo ut triplicem linguam habere videatur, cum una sit.
Abbreviated transcription (Latin):
guttis. hic autẽ scorpionib ad̾o ꝯ¬
trarius dr̃. ut uiso eo pauorẽ bis af¬
ferat itorporem. Sunt ⁊ alia serpen¬
tiũ gen̾a. ut admodite elefantie. ca¬
medracontes. postremo qnͣtus noĩũ
tantus mortiũ numerꝰ. Omẽs aut̃
serpentes natura sua frigidi sũt. nec
ꝑcutiunt. nisi qñ calescunt. siam qñ
tunt frigid̾i uullũ tangẽ. Unde ⁊ ue¬
nena eoꝵ pͥus die qm nocte nocent
Torpent enĩ noctis algore ⁊ m̾ito qr fͥ¬
gidi sunt nocturno uore. Inse enĩ ad¬
duc̃t uaporem corporis gelide pestes ⁊
natura frigide. unde ⁊ hyeme ĩnodos
torpent estate soluũt᷑. Inde est qd̾
dum quicũq serpentiũ ueneno ꝑcu¬
titur. pͥmũ obstupescit. ⁊ postea ubĩ ĩ
illo ealefactum ipsũ uirꝰ exarserit.
statim hominẽ int̾fsecit. Ueneñ aut̃
dictum eo qd̾ ꝑ uenas uadit. In fu¬
sa autẽ pestis eius ꝑuenas uegeta¬
tione corporis aucda discutrit ⁊ ani¬

Expanded text:
guttis. Hic autem scorpionibus adeo cguttis. Hic autem scorpionibus adeo contrarius traditur ut viso eo pavorem his adferat et torporem. Sunt et alia serpentium genera; ut ammodytae, elephantiae, chamaedracontes. Postremo quantus nominum, tantus mortium numerus. Omnes autem serpentes natura sua frigidae sunt; nec percutiunt nisi quando calescunt. Nam quando sunt frigidae, nullum tangunt; unde et venena eorum plus die quam nocte nocent. Torpent enim noctis algore, et merito, quia frigidae sunt nocturno rore. In se enim adducunt vaporem corporis gelidi pestes et natura frigidae; unde et hieme in nodos torpent, aestate solvuntur. Inde est quod dum quicumque serpentium veneno percutitur, primum obstupesciillo calefactum ipsum virus exarserit, statim et hominem exstinguit. Venenum autem dictum, eo quod per venas vadit. Infusa enim pestis ejus per venas vegetatione corporis aucta discurrit, et ani
Abbreviated transcription (Latin):
plura ut botͣx salamandria saura stel¬
lio. botaga dicta qd̃ rane hãt faciem.
Nam g̾ci ranã botagam uccant. Sala¬
mandria uocata qd̾ contra incendia ua¬
leat. cuiꝰ int̾ omnia uenenata uis ma¬
xima est. Cet̾a eni singłos feriunt. hec
płimos pant̾ int̾imit. Nam si arborẽ
itrepsent omĩa poma inficit ueneno.
⁊ eos qui edint cccidit. Que etiã si in
puteo cadat. uis ueneni eiꝰ potantes
int̾ficit. Ista contra inicendia repug¬
nans ignes sola aĩaliũ extinguit. ui¬
uit enim in mediis flãmis sine dolore ⁊
consũptione. ⁊ nõ solum qr nõ uritur.
s extinguit incendiũ. Saura lac̾tas qͥ
qñ senescit cecant᷑ oculi eiꝰ ⁊ intrat in
foramen ꝑiesis aspicientis contͣ oriẽ¬
tem. ⁊ orto sole intendit ⁊ illuminat᷑.
Stellio de colore inditũ nom̃ ht̃. Eit
enĩ tergo pictus lucentib guttis ĩ
mod̾ stellaꝵ. de quo ouidiꝰ. Aptũ ꝙ¬
colori nom̃ ht̃ uariis stellatꝰ corꝑe̾

Expanded text:
plura, ut botrax, salamandrplura, ut botrax, salamandrlio. Botrax dicta, quod ranae habeat faciem; nam Graeci ranam βάτραχον vocant. Salamandra vocata, quod contra incendia valeat. Cuius inter omnia venenata vis maxima est; cetera enim singulos feriunt, haec plurimos pariter interimit. Nam si arbori inrepserit, omnia poma inficit veneno, et eos qui ederint occidit; qui etiam vel si in puteum cadat, vis veneni eius potantes interficit. Ista contra incendia repugnans, ignes sola animalium extinguit; vivit enim in mediis flammis sine dolore et consummatione, et non solum quia non uritur, sed extinguit incendium. Saura lacertus, qui quando senescit, caecantur oculi eius, et intrat in foramen parietis aspicientis contra Orientem, et orto sole intendit et inluminatur. Stellio de colore inditum nomen habet; est enim tergore pictus lucentibus guttis in modum stellarum. De quo Ovidius colori Nomen habet, variis stellatus corpore
Abbreviated transcription (Latin):
cum alis que sirene uocant᷑ q̃ plus
currũt ab equis. s etiam ⁊ uol are
dñr. quoꝵ tantũ uirꝰ est. ut morsũ
de qua poeta. quam parius pictus
maculis teufanus obites concolor
exutis atq indisc̾tis harenis ad mo¬
dicus. Spes exigua serpens que nõ
solum corpus. s ⁊ossa ueneno consu¬
mit. Cuiꝰ poeta sic meminit. Ossa que
dissoluens cum corpore tabificus se
ps. dipsa serpens tante exiguitatis
fertur. ut cũ calcatur ñ uideat᷑. Cuiꝰ
uenenũ aute extinguit qmͣ sentiat᷑.
ut facies p̾uenta morte. nec tͥsticiam ĩ¬
ducat morituro. de qua poeta. Signifeꝵ
iuuenẽ turrem sanguinis aulũ. Toda
cap̃ retro dispes calcata momordit̾. iux
dolor aut sensus dentis fuit salpinga
serpens qui non uidet᷑. Cetula dicta¬
ꝓpt̾ qdꝰ parua sit. ⁊ non hãt oculos.
Centupeda a multitudine pedũ dic
ta. La̾ctus reptile genus est uocatꝰ
ita. qd̾ brachia habeat gen̾a lacͥtoꝵ

Expanded text:
cum alis, quae sirenae vocantur, quae plus cum alis, quae sirenae vocantur, quae plus currunt ab equis, sed etiam et volare dicuntur, quorum tantum virus est, ut morsum De qua poeta: Quam parvis pictus maculis Thebanus Ophites Concolor exustis, atque indiscretus arenis Ammodytes. 31. Seps, exigua serpens, quae non solum corpus, sed, et ossa veneno consumit. Cujus poeta sic meminit: Ossaque dissolvens cum corpore tabificus seps. 32. Dipsas, serpens tantae exiguitatis fertur, ut cum calcatur non videatur. Cujus venenum ante exstinguit, quam sentiatur, ut facies praeventa morte, nec tristitiam induat morituri. De quo poeta: Signiferum juvenem Tyrrheni sanguinis Aulum Torta caput retro Dipsas calcata momordit. Vix dolor, aut sensus dentis fuit. 33. Solpunga, serpens est quae non videtur. Caecula, dicta, eo quod parva sit, et non habeat oculos. Centupeda, a multitudine pedum dicta. 34. Lacertus, reptilis genus est, vocatus ita, quod brachia habeat. 70 Genera lacertorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ sic mac̾ descͥbit. seu tͥga expirãt.
Spumantia uirꝰ seu terra fumat.
qua teder labitur arigius. Iluca¬
nus. tractiq iua. fumante celi¬
dri. Semꝑ autẽ directus ambu¬
lat. Nam sitor serit sedum curnit
statim crepat. Rinatͥx serpens aqm¬
ueneno inficiens. in quocũq erum
fonte fu̾it cũ ueneno ĩmisc. de qͦ lu¬
canus. Rinatͥx iolatͥx aque. Cenoͥs
serpens inflexuosa que semꝑ it̃ rectũ
limite cenoͥs. parias serpens. que sẽꝑ
incauda ambulat. ⁊ sulcũ fac̾e uidet᷑.
de quo idem lucanus. Quo contentꝰ
iter. cauda sulcare parias. boas an¬
gius italie ĩmensa mole ꝑsequitur.
gͥges armentoꝵ ⁊ bubalos ⁊ płimo
lacte riguis se ub̾ib ĩuectit ⁊ sugens
int̾imit atq idẽ aboũ popłatione bo¬
as nomẽ accepit. Laculus serpens uo¬
lans. de quo luoanꝰ. Iaculiq uolantes
Exiliunt enim in arborib ⁊ dũ aliꝙ
animal obuiũ fu̾it iactant se suꝑ

Expanded text:
quem sic Macer describit ‘seu terga exspirant quem sic Macer describit ‘seu terga exspirant fumantia virus / seu terra fumat qua taeter labitur anguis’ et ipse Lucanus ‘tractique via fumante chelydri’. Semper autem directus ambulat: nam si torserit se dum currit, statim crepat. veneno inficiens: in quocumque enim fonte fuerit, eum veneno miscet. Vnde Lucanus ‘Rinatrix violator aquae’. serpens inflexuosa, quae semper rectum limite cenchris. Parias serpens quae semper in cauda ambulat et sulcum facere videtur. De quo idem Lucanus 9, 721: Quo contentus iter cauda sulcare parias. Boas, anguis Italiae inmensa mole, persequitur greges armentorum et bubalos, et plurimo lacte riguis se uberibus innectit et sugens interimit, atque inde a boum depopulatione boas nomen accepit. Iaculus serpens lans, de quo Lucanus: Jaculique volucres. Exsiliunt enim in arboribus, et dum aliquod animal obvium fuerit, 69 jactant se supe
Abbreviated transcription (Latin):
nũc sola priunis. Exuuias positu¬
ra suas. amphibena dicta. eo quod
duo capita hãt. unũ in loco suo.
alt̾ra incauda currens ex utroq
capite tractu corꝑis circulato. hec
sola serperium frigori se ꝯmittit. pͥ¬
ma omniũ ꝓcedens. de qua idẽ lu¬
canus.⁊guis in geminũ u̾gens
cap̃ amphibena. Cuiꝰ oculi lucent
ueluti luc̾ne. Enidris coluber in a¬
qua uiuens. Greci enim aquã
tilis serpens a quo icti obturge¬
scũt. Cuĩ qͥdam morbũ bõa dñt.
eo qd̾ fimo bous remediet᷑. Idra dͣ¬
oo multoꝵ capitũ qualis fuit ĩ ler¬
na palude ꝓuincie archadie. hec la
sum est. siam constat idram locũ
fuisse euomentẽ aqͣs uastantẽ u¬
cinam ciuitatẽ. In quo uno meatu
clauso multi erumpebant. Qd̾ her¬
cules uidens. loca ipsa exussit. et
qui ⁊ cersids dr̃. quasi cerumũ. qr
⁊ in aquis ⁊ in t̾ris morat᷑. Nam
cirson dñt g̾ci t̾ram. ioros aquam.
ħ ꝑ qmͣ labitur. t̾ram fumare fac̃

Expanded text:
nunc sola pruinis exuvias positununc sola pruinis exuvias positura suas. Amphisbaena dicta, eo quod duo capita habeat, unum in loco suo, alterum in cauda, currens ex utroque capite, tractu corporis circulato. Haec sola serpentium frigori se committit, prima omnium canus: Et gravis in geminum vergens caput Amphisbaena. Cujus oculi lucent veluti lucernae. 21. Enhydris, coluber in aqua vivens. Graeci enim ὕδωρ tilis serpens, a quo icti obturgescunt, cujus quidam morbum Boam dicunt, eo quod fimo bovis remedietur. o multorum capitum, qualis fuit in Lerna palude provinciae Arcadiae; haec Latsum est. Nam constat hydram locum fuisse evomentem aquas vastantes vicinam civitatem, in quo, uno meatu clausocules videns, loca illa combussit et qui et cersidros quasi cerigni, qui et in aquis et in terris moratur. Nam cirson dicunt Graeci terram, ydros aquam, Hic per quam labitur terram, fumare facit;
Abbreviated transcription (Latin):
prester aspis d.semꝑ ore paten¬
ti. ⁊ uaporanti currit. cuius poeta
uidus fumantia pͥster. hic quẽ
ꝑcusserit distenditur enormiq
corpulentia necatur extub̾atum
eñi putredo sequitur. Spectabificꝰ
aspis qui dũ momord̾it hominem
statim eũ consumit. ita ut liq̃fiat
totus inore serpentis. Cerastes
serpens dictus. eo qd̃ incapite cor¬
nua hãt. similia arietũ. Cerasta
enim g̾ci cornua uocant. Sũt aut̃
illi quadrigemina cornicła quoꝵ
ostentatione ueluti esca illiciens
sollicitata animalia ꝑimit. totum
enĩ corpꝰ tegit harenis. nec ullum
indiciũ sui p̾bet. nisi ex ea ꝑte qua
inuitatas aues uł animalia capĩt
Estant̾ flexuosus plusqm̃ alii serpẽ
tes. ita ut spina non habe uideatur.
Scitał serpens uiocata qd̃ danta pre¬
fulget t̾gi uarietate ut notaꝵ gra¬
cia aspicientes retardet. ⁊ qr reptan¬
do pigrior est qͦs assequi non. ualz
miraculo suo stupentes cap̃. Tanti
autem feruoris est ut etiam hiemis

Expanded text:
Prester aspis semper ore patenPrester aspis semper ore patenti et vaporanti currit. Cuius poeta ue distendens avidus fumantia prester. Hic quem percusserit distenditur, enormique corpulentia necatur; extuberatum enim putredo sequitur. Seps, tabificus aspis, qui dum momorderit hominem, statim eum consumit, ita ut liquefiat totus in ore serpentis. Cerastes serpens dictus, eo quod in capite cornua henim Graeci cornua vocant. Sunt autem illi quadrigemina cornicula, quarum ostentatione volatilia illicit atque sollicitat, et animalia perimit. Totum enim corpus tegit arenis, nec ullum sui indicium praebet, nisi ex ea parte qua invitatas aves vel animalia capit. Est autem flexuosus plusqtes, ita ut spinam non habere videatur. Scytale serpens vocata, quod tanta praefulget tergi varietate ut notarum gratia aspicientes retardet; et quia reptando pigrior est, quos adsequi non valet, miraculo sui stupentes capit. Tanti autem fervoris est ut etiam hiemis
Abbreviated transcription (Latin):
pore nudi fertur autẽ qd̃ masculꝰ
ore incerto iuꝑe semẽ expuat. Illa
autẽ ex uoluptate libinis in rabiẽ
u̾ia cap̃ maris ore recepto p̾cioit. Ita¬
fit ut parens ut̾q ꝑeat masculus
dum coit. dum ꝑturit femina. Ex
uocantur ag̾cis. Aspis uocata ꝙ
morsu uenena ĩmittat ⁊ spangat.¬
ios enim gͥce uenerũ uocant. ⁊¬
inde aspis qd̾ morsu uenenato in¬
dispar effectus ad uocend̾. Fert᷑
autẽ aspis cum ceꝑit pati incan¬
tatorẽ qui eam quibꝰdam carmi¬
nib ꝓpͥis euocat. ut eam de cau̾¬
na ꝓducat. illa cũ exire nolu̾it.
unam aurem in t̾ram p̾mit. al¬
uoces illas magicas non audies
non exit ad incantantẽ. Dipsage
nus aspidis qui latine situla dr᷑
qr quẽ momord̾it siti ꝑimit Ipriał¬
rituał genus aspidis dicta q̃d̾ sõ¬
pno necat. hanc sibi deo patra ap¬
posuit. ⁊ ita morte quasi sompno
soluta est. Emorois aspis nũcu¬
patus qd̃ sanguinẽ sugit qͥ ab
eo morsus fu̾it. ita ut dissolutis

Expanded text:
pore, nodi. Fertur autem quod masculus ore inserto viperae semen expuat; illa autem ex voluptate libidinis in rabiem versa caput maris ore receptum praecidit. Itafit ut parens uterque pereat; masculus, dum coit, dum parturit, femina. Ex vocantur a Graecis. Aspis vocata, quod morsu venena inmittat et spaIos enim Graeci venenum vocant: et inde aspis, quod morsu venenato indispar effectus ad nocendum. Fertur autem aspis cum cetatorem, qui eam quibusdam carminibus propriis evocat ut eam de caverna producat: illa, cum exire noluerit, unam aurem in terram premit, altque ita voces illas magicas non audiens non exit ad incantantem. Dipsas, genus aspidis, qui Latine situla dicitur, quia quem momorderit siti perit. Hypnalis, genus aspidis, dicta quod somno necat. Hanc sibi Cleopatra adposuit, et ita morte quasi somno soluta est. Haemorrhois aspis nuncupatus quod sanguinem sudet qui ab eo morsus fuerit, ita ut dissolutis
Abbreviated transcription (Latin):
slicħ enim parens ille rerũ sine reme¬
dio constituit. est autem longitudine
senupedalis albis maculis lineatꝰ. Re¬
guli autẽ sicut scorpiones arentia
Sibilꝰ idẽ est qui ⁊ regulꝰ. Sibilo enĩ
occidit anteqmͣ mordeat uł exurat.
ter eiꝰ ad ꝑtum intrmuerit catuli
non expectantes mat̾am nat᷑e sołonẽ¬

Expanded text:
Nihil enim parens ille rerum sine remeNihil enim parens ille rerum sine remedio constituit. Est autem longitudine semipedalis; albis maculis lineatus. Reguli autem, sicut scorpiones, arentia Sibilus idem est qui et regulus. Sibilo enim occidit, antequam mordeat vel exurat. ter eius ad partum ingemuerit, catuli non expectantes maturam naturae so
Abbreviated transcription (Latin):
status ore ꝑuo. ⁊ artis fistulis per
quas trahit sp̃m ⁊ linguã ex erit.
Uĩ autem non indentib. s in cauda
hab ⁊ u̾b̾e pocius qmͣ ictu hab nocet.
Innoxius audẽ est auenenis. s ido
huic ad mortẽ faciendã uenena ñ
esse necessaria. qr si quẽ legau̾it oc¬
cidit. aqͦ nec elefans tutus est sui
corꝑis magnitudine. Nam oͥca semi¬
tas delitescens ꝑ quas elefantes
soliti gͣdiuntur. crura eoꝵ nodis al¬
ligat. ac suffocatos ꝑimit. Gignit᷑¬
autẽ inethiopia ⁊ india. in ipso ĩcen¬
dio iugis estus. basiliscus gͣce lati
ne interp̾tat᷑ regulꝰ. eo qd̃ rex serpenti¬
um sit a d̾o ut eum uidentes fugiant
qd̾ olfactu suo eos necat. sar ⁊ hoĩem
uł si aspiciat int̾imit. ip̃e qͦ serpẽs
ꝓcul sit. eius ore cõbusta deuoratur.
a mustellis tñ uincit᷑ quas illie hoĩes
ĩfer̃t cau̾nis ĩ qͥb delitesct̃. Itaq iusa¬
ea fugit quẽ illa ꝑseqͥtur ⁊ occidit.

Expanded text:
status, ore parvo, et arctis fistulis, per status, ore parvo, et arctis fistulis, per quas trahit spiritum, et linguam exerit. Vim autem non in dentibus, sed in cauda habet, et verbere potius quam rictu nocet. Innoxius autem est a venenis: sed ideo huic ad mortem faciendam venena non esse necessaria, quia si quem ligarit occidit. A quo nec elephas tutus est sui corporis magnitudine. Nam circa semitas delitescens, per quas elephanti soliti gradiuntur, crura eorum nodis illigat, ac suffocatos autem in Aethiopia vel India in ipso incendio iugis ne interpretatur regulus, eo quod rex serpentium sit, adeo ut eum videntes fugiant, quia olfactu suo eos necat; nam et hominem vel si aspiciat interimit. Siquidem et eius rocul sit, eius ore conbusta devoratur. A mustelis tamen vincitur, quas illic homines inferunt cavernis in quibus delitescit; itaque eo visu fugit, quem illa persequitur et occidit.