comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do mittendo ridiculo: cuius genera plura. sunt. ⁊¬
Sed nunc aliue agimus. illud admonemus tamen
ridiculo sic usurum oratorem: ut nec nimis freq̃n¬
ti: nec scurrile̾ sane nec subobsceno inimicum nec
petulanti : nec imꝓbum nec ĩ calamitatem: nec in¬
humanũ nec ĩ facinuis. ne odũ locum risus occup&
neq aut sua ꝑsona: aut iudicũ: aut tem pore alie¬
num. haec enim adillud indecoꝵ referuntur. Uita¬
bit & quaesita. nec tempore ficta: sed domo allata:
quae plerũꝙ sunt frigida. Parc& & amicitus & digni¬
tatibus. Uitabit insanabiles contumelias: tantũmodo
aduersarios friget: nec eos tamen semꝑ: nec omnis:
nec omãmodo. quibus exceptis sic utetur sale & facetus
ut ego existis nouis acutis talem cognouerim neminem:
cum id certe sit uel maxime athicum. hanc ego iudi¬
co formam sumissi oratoris: sed mag̾ tam̃ & germani
athici. Qm̃ quicquid est salsum aut salubre in ora¬

Expanded text:
do mittendoque ridiculo, cuius genera plura sunt; do mittendoque ridiculo, cuius genera plura sunt; sed nunc aliud agimus. illud admonemus tamen ridiculo sic usurum oratorem ut nec nimis frequenti ne scurrile sit, nec subobsceno ne mimicum, nec petulanti ne improbum, nec in calamitatem ne inhumanum, nec in facinus ne odii locum risus occupet, neque aut sua persona aut iudicum aut tempore alienum. Haec enim ad illud indecorum referuntur. vitabit etiam quaesita nec ex tempore ficta, sed domo adlata, quae plerumque sunt frigida. Parcet et amicitiis et dignitatibus, vitabit insanabilis contumelias, tantum modo adversarios figet nec eos tamen semper nec omnis nec omni modo. Quibus exceptis sic utetur sale et facetiis, ut ego ex istis novis Atticis talem cognoverim neminem, cum id certe sit vel maxime Atticum. hanc ego iudico formam summissi oratoris, sed magni tamen et germani Attici; quoniam quicquid est salsum aut salubre in ora
Abbreviated transcription (Latin):
nibus ꝗͣ mollissimis: & illa sententiaꝵ lumina assumat:
quae non erunt uehementer illustriã. Non faci& remp.
Ioquentem: nec ab inferis mortuos excitabit. nec acerua¬
tim multa frequentans: una complexione deuinci&.
Ualentiorum haec lateꝵ sunt: nec ab hoc quem ĩformamus
aut ex pectanda aut postulanda. Frit enim & ĩuoce. sic
oratione suppressior. Sed pleraq ex illis cõuenient &
huic tenuitati. ꝗͣ ꝗͣ usdem ornamentis utetur horridius
Talem enim inducimus. Accedit actio non tragica nec sce¬
nae. sed modica iactatone corpois: uultu tamen młta
conficiens: non hoc quo dicuntur os duce. sed illo quo
significant ingenue: quo sensu. quidqꝙ ꝓmntent.
Huic generi oranonis asꝑgentur &̃ sales qui ĩ dicendo
nimium ꝗͣtum ualent. Quoꝵ duo genera. sunt.U.¬
num facetiarum: alterum dicacitatis: utetur utͦ.
sed altero ĩ narrando aliquid uenustae: altero ĩ iaciẽ¬

Expanded text:
nibus quam mollissimis. Etiam illa verborum lumina assumat, nibus quam mollissimis. Etiam illa verborum lumina assumat, quae non erunt vehementer illustria. Non faciet Rempubl. loquentem, nec ab inferis mortuos excitabit, nec acervatim multa frequentans una complexione devinciet. Valentiorum hasc laterum sunt, nec ab hoc, quem informamus, aut exspectanda, aut postulanda. Erit enim, ut voce, sic etiam oratione suppressior. Sed pleraque ex illis convenient, etiam huic tenuitati: quamquam iisdem ornamentis utetur, horridius, talem enim inducimus. Accedit actio, non tragica, nec scenae, sed modica iactatione corporis, vultu tamen multa conficiens, non hoc, quo dicuntur os ducere, sed illo, quo signhuic generi orationis aspergentur etiam sales, qui in dicendo nimium quantum valent; quorum duo genera sunt, unum facetiarum, alterum dicacitatis. Vtetur utroque; sed altero in narrando aliquid venuste, altero in iacien
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum ab his & ĩsentennarum ornamenta transfer¬
tur: adhib & quidem hic subtilis: quem nisi qđ so¬
lum caeteroq recte quidam uocant athicum. sed paulo
parcius Nam si ut ĩ epularũ apparatu magnificen¬
tia recedens: non se parcum solum. sed & alegantem
uideri uol&. eliget quibus utatur. Sunt enim pleracp
aptae huius orators de quo loquor parsimoniae. Nam
illa de quibus ante dixi hinc acuto fugienda sunt: pa¬
ria paribus relata & simiłr conclusa: eodemq pacto cadẽ¬
tia. & ĩmutatione literae quasi quaesitae uenustates.
nec elaborata cõcinnitas & quoddam ancupium delecta.¬
tionis manifesto depraehensum appareat. Itemq si quae
uerboꝵ iteranones. contentionem aliquam & clamorem
requirent. erunt ab hac submissione orationis aliena ee¬
teris ꝓmiscne poteit uti: continuationem uerboꝵ relap¬
set & diuidat: utauirqꝙ uerbis usitatissimis: trãslatio¬

Expanded text:
verbum ab eis etiam in sententiarum ornamenta transferverbum ab eis etiam in sententiarum ornamenta transfertur, adhibet hic quidem subtilis, quem nisi quod solum ceteroqui recte quidam vocant Atticum, sed paulo parcius; nam sic ut in epularum apparatu a magnificentia recedens non se parcum solum sed etiam elegantem videri volet, et eliget quibus utatur; sunt enim pleraque apta huius ipsius oratoris de quo loquor parsimoniae. Nam illa de quibus ante dixi hria paribus relata, et similiter conclusa, eodemque pacto cadentia; et immutatione literae quasi quaesitae veaustates, ne elaborata concinnitas, et quoddam aucupium delectationis manifesto deprehensum appareat. itemque si quae verborum iterationes contentionem aliquam, et clamorem requirent, erunt ab hac submissione orationis alienae: ceteris promiscue poterituti. Continuationem verboret dividat, utaturque verbis quam usicatissimis, tanslatio
Abbreviated transcription (Latin):
in transferendis uerecundus & parcus: & ĩpriscis reli¬
quis ornamentis & uerborũ & sentennaꝵ demissior
translanone fortasse crebrior. qua frequentissime ser
mo omnis utitur non modo urbanoꝵ sed & rusticoꝵ
Siquidem est eoꝵ gemare: uites. lasciuire agros. letas
esse segetes. luxuriosa frumenta. nihil hoꝵ paꝵ au¬
dacter: sed aut simile estilli unde transferas: aut
si res suum nullum hab& nomen docendi causa sum¬
ptum: non ludendi uidetur. hoc ornamento liberius
paulo ꝗͣ ceteris utetur. hic sũmissus: nec tam licenter
tamen. ꝗͣ si gene dicendi uteretur amplissimo. Itaq il¬
lud in decoꝵ quod quale sit. ex decoro deb& in telligi.
hic quoq appar&&. cum uerbum aliquod altius transfer¬
ur idq t̃oratione humili ponitur: qđ iddem ĩ alia
dicer&. Illam autem concinitatem: quae uerborum
collocationem illuminat us luminibus. que graeci qͣsi¬
aliquos gestus oranonis schemata appellant. qđ iddẽ

Expanded text:
in transferendis parcus, et in priscis reliin transferendis parcus, et in priscis reliquisque ornamentis, et verborum, et sententiarum demissior. Translatione forrasse crebrior, qua frequentmo omnis utitur non modo urbanorum, sed etiam rusticorum: si quidem est eorum gemmare vitis, sitire agros, laetas esse segetes, luxuriosa frumenta. nihil horum parum audacter, sed aut simile est illi unde transferas, aut si res suum nullum habet nomen, docendi causa sumptum, non ludendi videtur. Hoc ornamento liberius paulo quam ceteris utetur hic summissus, nec tam licenter tamen quam si genere dicendi uteretur amplissimo; itaque illud indecorum, quod quale sit ex decoro debet intellegi, hic quoque apparet, cum verbum aliquod altius transfertur idque in oratione humili ponitur quod idem in alia deceret. illam autem concinnitatem, quae verborum conlocationem inluminat eis luminibus quae Graeci quasialiquos gestus orationis sxh/mata appellant, quod idem
Abbreviated transcription (Latin):
cutae crebraeq sentennae ponennur: & nescio unde
ex abdato eruta. Atq ĩ hoc oratore dominabitur: ue¬
recundus erit usus oratoriae quasi suppellectilis. Su¬
pellȩe est enim quodamodo nostra que est iõna¬
menis. alia reꝵ. alia uerborum. Ornanis autem duplex
unus simplicium. alter collocatoꝵ. Sim plex ꝓbatur ĩ pro¬
prus usit̾ausq uerbis quod aut opume sonat: autrẽ
ma xime explanat. In alienis aut translatum: aut fa¬
ctum aliunde. ut muto: aut factum ab ipso. aut no¬
uum. aut priscum & usitatum. Sed & usitata. ac p̾sca
sunt ĩ ꝓpriis: nisi qđ raro utimur. Collocata autem t¬
uerba habent ornatum si aliquid concinnitatis effici¬
unt. qđ uerbis mutans non maneat manente sentẽ¬
tia. Nam sententiarum ornamenta quae ꝑmanent.
& si uerba mutaueris: sunt illa quidem ꝑmulta.
sed quae emineant pauciora. Ergo ille tenuis orator
modo sit aelegans: nec̃ ĩ faciendis uerbis erit audax: &¬

Expanded text:
cutae crebraeque sententiae ponentur et nescio unde cutae crebraeque sententiae ponentur et nescio unde ex abdito erutae; ac—quod in hoc oratore dominabitur—verecundus erit usus oratoriae quasi supellectilis. supellex est enim quodam modo nostra, quae est in ornamentis, alia rerum alia verborum. Ornatus autem verborum duplex: unus simplicium alter conlocatorum. Simplex probatur in propriis usitatisque verbis, quod aut optime sonat aut rem maxime explanat; in alienis aut translatum et factum aliunde ut mutuo, aut factum ab ipso ac novum aut priscum et inusitatum; sed etiam inusitata ac prisca sunt in propriis, nisi quod raro utimur. conlocata autem verba habent ornatum, si aliquid concinnitatis efficiunt, quod verbis mutatis non maneat manente sententia; nam sententiarum ornamenta quae permanent, etiam si verba mutaveris, sunt illa quidem permulta, sed quae emineant pauciora. ergo ille tenuis orator, modo sit elegans, nec in faciendis
Abbreviated transcription (Latin):
dam: & quod indic& non ĩ gratam negligentiam.
de rehominis magis qͣ de uerbis laborannis. Sed erit
uidendum de reliquił: cum hac duo ei liberiora fuerĩt.
circuitis cõgliuinanoq uerboꝵ. Illa enim ipsa contra¬
cta & minuta non negligenter tractanda sunt: sed
quaedam & negligenna est diligens. Nam ut mulie¬
res esse dicunuir nõ nullae ĩ ornatae: quasi id ipsum
deceat: sic haec subtilis oratio & ĩ compta delectat: fit
enim quiddam ĩutroq quo sit uenustius: sed non ut
appareat. Tum maxime remouebitur omnis ĩ signis
ornanis quasi margaritaꝵ: ne calamistri quidem ad¬
hibebunnur: Fucatiꝰ uo medicamenta candoris & ru¬
boris omnaia repellentur: eleganna modo & mundi¬
ua remanebit. Sermo purus erit: & latinus: diluci¬
de planeq dicetur: Quid deceat: circũs picietur. Unũ
aberit: quod quartum numera theo phrastus ĩ oratio¬
num laudibus: ornanim illu&: suaue & affluens. a¬

Expanded text:
dam et quod indicet non ingratam neglegentiam dam et quod indicet non ingratam neglegentiam de re hominis magis quam de verbis laborantis. sed erit videndum de reliquis, cum haec duo ei liberiora fuerint, circuitus conglutinatioque verborum. Illa enim ipsa contracta et minuta non neglegenter tractanda sunt, sed quaedam etiam neglegentia est diligens. Nam ut mulieres esse dicuntur non nullae inornatae, quasi id ipsum deceat, sic haec subtilis oratio etiam incompta delectat; fit enim quiddam in utroque, quo sit venustius, sed non ut appareat. Tum removebitur omnis insignis ornatus quasi margaritarum, ne calamistri quidem adhibebuntur; fucati vero medicamenta candoris et ruboris omnia repellentur; elegantia modo et munditia remanebit. Sermo purus erit et Latinus, dilucide planeque dicetur, quid deceat circumspicietur; unum aberit, quod quartum numerat Theophrastus in orationis laudibus: ornatum illud, suave et adfluens. A
Abbreviated transcription (Latin):
uela sunt: ac primum ĩ formandus est ille nobis: quẽ
solum quidam uccant athicum. Submissus est & hu¬
milis consuetudinem imitans ab ĩdisertis re plusꝗͣ opi¬
nione differens. Itaq eum qui audiunt: qͣuis ipsi in¬
fantes sint: tamen illo modo confidunt se posse dice
Nam oranonis subulitas mirabilis illa quidem indetur
esse existimanti. Sed nihil est expienti minus: & si e¬
nim non płimi sanguinis est: habeat tamen sucum ali-¬
quem oport&: ut  si illis maximis uiribus careat:
sit ut ita dicam in tegra naletudine. Primum iginir eũ
tanqͣ ẽ uindis numeroꝵ eximamus. Sunt enimꝰ quidã
ut scis oratori numeri : de quibus mox agemus: obser-¬
uanci ranone quadam. Sed alio ĩgene᷑ oranonis ĩ hoc
omnino relinquendi. solutum quiddam sit: nec ua¬
gum tamen: ut in gredi libe non ut licenter udeani
errare. Uerba & uerhis quasi coaugmentare negligat:
Hab& enimille tanꝗͣ hianis cõcursu uocalium molle ꝗd¬

Expanded text:
vela sunt. Ac primum informandus est ille nobis quem vela sunt. Ac primum informandus est ille nobis quem solum quidem vocant Atticum. summissus est et humilis, consuetudinem imitans, ab indisertis re plus quam opinione differens. Itaque eum qui audiunt, quamvis ipsi infantes sint, tamen illo modo confidunt se posse dicere. Nam orationis subtilitas imitabilis illa quidem videtur esse existimanti, sed nihil est experienti minus. Etsi enim non plurimi sanguinis est, habeat tamen sucum aliquem oportet, ut, etiam si illis maximis viribus careat, sit, ut ita dicam, integra valetudine. primum igitur eum tamquam e vinculis numerorum eximamus. Sunt enim quidam, ut scis, oratorii numeri, de quibus mox agemus, observandi ratione quadam, sed alio in genere orationis, in hoc omnino relinquendi. Solutum quiddam sit nec vagum tamen, ut ingredi libere, non ut licenter videatur errare. Verba etiam verbis quasi coagmentare neglegat. Habet enim ille tamquam hiatus et concursus vocalium molle quid
Abbreviated transcription (Latin):
sonae: Quod cum in factis sepissime: tum ĩdictis ua¬
l&&. In uultu deniq & gestu & incessul contraq item
dedecere. Quod si poeta fugit: & maximũ uitium
qui peccat: & cum ꝓbam orauonem affingit impro¬
bo stultoue sapientis: si deniq pictor ille uidit: cum
ĩmolanda ephigenia tristis calcas ess& mestior uli¬
xes: merer& menelaus: obuoluendum caput agame¬
nonis esse: qm̃ summũ illum luctum penicello nõ pos¬
s& imitari: si deniq histrio quid deceat quaerit: quid
faciendum oratori putemus: Sed cum hoc tantum sit:
quid ĩ causis: eaꝵq quasi membris faciat orator uide¬
rit. Illud quidem pͥspicuum est non modo partes ora¬
tionas : sed & causas totas alia forma dicendi esse trac¬
tandas.
SEQUITUR ut cuiusq gnis nota quaeratr: & formula:
magnum opus & ardim: ut saẽpe iam diximus: sed
ĩ gredientibus considerandum fuit quid ageremus.⁊
Nunc quidem iam quocunꝙ feremur: danda nimirum

Expanded text:
sonae; quod cum in factis saepissime tum in dictis vasonae; quod cum in factis saepissime tum in dictis valet, in vultu denique et gestu et incessu, contraque item dedecere; quod si poeta fugit ut maximum vitium, qui peccat etiam, cum probi orationem adfingit improbo stultove sapientis; si denique pictor ille vidit, cum in immolanda Iphigenia tristis Calchas esset, tristior Vlixes, maereret Menelaus, obvolvendum ca- put Agamemnonis esse, quoniam summum ilium luctum penicillo non posset imitari; si denique histrio quid deceat quaerit, quid faciendum oratori putemus?—sed cum hoc tantum sit, quid in causis earumque quasi membris faciat orator viderit: illud quidem perspicuum est, non modo partis orationis sed etiam causas totas alias alia forma dicendi esse tractandas. sequitur ut cuiusque generis nota quaeratur et formula: magnum opus et arduum, ut saepe iam diximus; sed ingredientibus considerandum fuit quid ageremus, nunc quidem iam quocumque feremur danda nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
aut iudicum: aut & aduersarioꝵ. nec re solum sed se¬
pe uerbo. & si sine re nulla uis uerbi est est: tamen ea¬
dem res saepe: aut ꝓbatur: aut reucitur: alio atꝙ alio da¬
ta uerbo. in omnibusq rebus uidendum est: quatenus.
Et si enim suus cuiq modus est: tamen magis offendit ni¬
mium ꝗͣ parum. In quo appelles pictores quoo eos pec¬
care dicebat: qui non sentirent quid ess& satis. Magnꝰ
ess& locus hic brute quod te non fugit. & magnum
uolumen aliud desiderat: sed ad id qđ agitur illud sa¬
tis: cum hoc decere. quod semꝑ usurpamus ĩ omnibus dic¬
tis & factis minimis & maximis. cum hoc inꝗͣ deceret
dicimus. illud non decere: & id usꝙ quaq ꝗͣtum sit ap¬
pareat. talio ponatur. aludq totum sit. utrum decere
an oportere dicas. oportere enim ꝑfectionem declarat
officii: quo & semputendum est: & omnibus. dece¬
re quasi aptum esse: consentaneum ꝙ tem poi & ꝑ¬

Expanded text:
aut iudicum aut etiam adversariorum, nec re solum sed saeaut iudicum aut etiam adversariorum, nec re solum sed saepe verbo; etsi sine re nulla vis verbi est, tamen eadem res saepe aut probatur aut reicitur alio atque alio elata verbo. in omnibusque rebus videndum est quatenus; etsi enim suus cuique modus est, tamen magis offendit nimium quam parum; in quo Apelles pictores quoque eos peccare dicebat qui non sentirent quid esset satis. Magnus est locus hic, Brute, quod te non fugit, et magnum volumen aliud desiderat; sed ad id quod agitur illud satis Cum hoc decere—quod semper usurpamus in omnibus dictis et factis, minimis et maximis—cum hoc, inquam, decere dicimus, illud non decere, et id usquequaque quantum sit appareat in alioque ponatur aliudque totum sit, utrum decere an oportere dicas;—oportere enim perfectionem declarat offici, quo et semper utendum est et omnibus, decere quasi aptum esse consentaneumque tempori et per
Abbreviated transcription (Latin):
tione dignissima. huius ignoratione non modo ĩ uita.
deceat oratori uidendum: non ĩ sententis solum. sed &̃ ĩ
uerbis. Non enim omnis fortuna: non omnis honos: non
omnis auctoritas: non omĩs aetas. nec uõ locus: aut tẽpus
aut auditor omnis eodem aut uerboꝵ gne tractandus est.
aut sententiaꝵ semꝑꝙ ĩ omĩ parte orationis. ut uit&
quid deceat. est considerandum: qđ & ĩ re de qua agit᷑
positum est: & ĩ ꝑsonis & eoꝵ qui dicunt. & eoꝵ qui
audiunt. Itaꝙ hunc locum longe & late patentem. pħi
solent ĩ officus tractare: non cum de recto ipso dis putãt:
nam id quidem unũ est gramatici in poctis .eloquentes:
ĩ omni & gne & parte causaꝵ. Qxenim ĩdecoꝵ est de
stillicidus cum apud imum uidicem dicas amplissimis
& locis uti comunibus. de mayestate popłi ro. submisse
& subułr. hic gneͬ toto. at ꝑsona alii peccant: aut sua

Expanded text:
itione dignissima; huius ignoratione non modo in vita itione dignissima; huius ignoratione non modo in vita deceat oratori videndum non in sententiis solum sed etiam in verbis. Non enim omnis fortuna, non omnis honos, non omnis auctoritas, non omnis aetas nec vero locus aut tempus aut auditor omnis eodem aut verborum genere tractandus est aut sententiarum semperque in omni parte orationis ut vitae quid deceat est considerandum; quod et in re de qua agitur positum est et in personis eteorum qui dicunt et eorum qui audiunt. itaque hunc locum longe et late patentem philosophi solent in officiis tractare—non cum de recto ipso disputant, nam id quidem unum est—, grammatici in poetis, eloquentes in omni et genere et parte causarum. Quam enim indecorum est, de stillicidiis cum apud unum iudicem dicas, amplissimis verbis et locis uti communibus, de maiestate populi Romani summisse et subtiliter! hic genere toto, at persona alii peccant aut sua
Abbreviated transcription (Latin):
ERIT IGITUR eloquens hunc enim auctore antonio q̃¬
rimus yis qui in foro causisq cuulibus ita dic&. ut pro¬
b&: ut delect&: ut flectat. Probare necessitatis est. de¬
lectare suanitatis: flectere uictoriae. Nam id unum
ex omnibus ad obtinendas causas põt płimum. Sed
quot officia orationis: tot sunt gna dicendi. Subtile
in ꝓbando: modicum ĩ delectando: uehemens ĩ flecten¬
do. in quo uno uis omnis oratoris est. Magni igitur iu¬
dicũ: summae & facultatis esse debebit mod erator ille.
& quasi tem pator huius tripartitae uarietatis. Nam &
iudicabit quid cuiq opus sit & poterit quocunq quo
modo postulabit causa dice. Sed est aeloquentiae sicut
reliquaꝵ reꝵ fundamentum sapienna. Ut enim ĩ uita
sic ĩ oranone nihil est difficilius ꝗͣ quid deceat indere.
Prepon appellant hoc graeci. Nos dicamus sane decoꝵ.
De quo praeclare & multa praeci piuntur. & res est cog̾¬

Expanded text:
erit igitur eloquens—hunc enim auctore Antonio querit igitur eloquens—hunc enim auctore Antonio quaerimus—is qui in foro causisque civilibus ita dicet, ut probet, ut delectet, ut flectat. Probare necessitatis est, delectare suavitatis, flectere victoriae: nam id unum ex omnibus ad obtinendas causas potest plurimum. Sed quot officia oratoris, tot sunt genera dicendi: subtile in probando, modicum in delectando, vehemens in flectendo; in quo uno vis omnis oratoris est. magni igitur iudici, summae etiam facultatis esse debebit moderator ille et quasi temperator huius tripertitae varietatis; nam et iudicabit quid cuique opus sit et poterit quocumque modo postulabit causa dicere. Sed est eloquentiae sicut reliquarum rerum fundamentum sapientia. Vt enim in vita sic in oratione nihil est difficilius quam quid deceat videre. Pre/pon appellant hoc Graeci, nos dicamus sane decorum; de quo praeclare et multa praecipiuntur et res est cogn
Abbreviated transcription (Latin):
lis platonis & demacrin loquutionem. &si absit aue̾¬
su: tamen qđ incitatus feratur: & cdassimis uerbo¬
rum luminibus utatur. potius poema putandum
ꝗͣ comicoꝵ poetaꝵ: aprid quos nisi qđ uersiculi sunt
nihil est aliud quoridianĩ dissimile sermonis. Nec
tamen id est poetae maximũ. & si est eo laudabilio
qđ uirtutes oratoris ꝑ sequitur: cum uersu sit astrictior.
go autem & si quorũdam grandis & ornata uox est poe¬
taꝵ. tamen in ea cum licentiam statuo maiorem esse ꝗͣ
uo siquid est unum inter eos simile id autẽ est iudici¬
um electioq uerboꝵ ꝓpter ea caęterarum reꝵ dissimili¬
tudo in telligi non potest. Sed id nec dubium est: & siꝗd
hab& quaestionis. hoc tam ipsum ad id qđ ꝓpositum ẽ.
non est necessarium. Seiunctus igitur orator a pħoꝵ aelo¬
quentia a sophistaꝵ. ab historicoꝵ. a poetaꝵ ex plican¬
dus est nobis qualis futurus sit.

Expanded text:
lis Platonis et Democriti locutionem, etsi absit a uerlis Platonis et Democriti locutionem, etsi absit a uersu, tamen quod incitatius feratur et clarissimis uerborum luminibus utatur, potius poema putandum quam comicorum poetarum, apud quos, nisi qunihil est aliud cotidiani dissimile sermonis. Nec tamen id est poetae maximum, etsi est eo laudabilior od virtutes oratoris persequitur, cum versu sit astrictior. ego autem, etiam si quorundam grandis et ornata vox est poetarum, tamen in ea cum licentiam statuo maiorem esse quavero, si quid est unum inter eos simile—id autem est iudicium electioque verborum—, propterea cete- rarum rerum dissimilitudo intellegi non potest; sed id nec dubium est et, si quid habet quaestionis, hoc tamen ipsum ad id quod propositum est non est necessarium. Seiunctus igitur orator a philosophorum eloquentia, a sophistarum, ab historicorum, a poetarum explicandus est nobis qualis futurus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ ꝓbabiles. Are saepe discedunt: in texunt fabulas.
uerba apertius transferunt: eaqo ita disponunt: ut
pictores uarietatem coloꝵ paria paribus referunt.
aduersa contrariis: sepissimeq simłr ex trema defi¬
niunt. huic generi historiã finitima est: ĩqua & nã¬
ratur ornate: & regio scepe aut pugna desc̃ribitur.
Interponuntur & conciones & hortanones: Sed ĩ us
tracta quaedam & fluens expetitur: non haec cõtorta
& acris orano. Ab his non multo secus: qͣ a poetis. haec
aeloquentia quam quaerimus: seuocanda est. Nam &̃
poete quaestionem attulerunt: quid nam ess illud
qđ ipsi differrent ab oratoribus: numcro maxime ui¬
debantur antea & uersu. Nunc apud oratores iam
ipse numerus in crebuit: Quicꝗd est enim qđ sub
aurium mensuram aliquam cadit: &si ab est a uẽsu.¬
Nam id quod orationis est uitiuim numerus uocatur ꝗ
graece rithinos dicitur. Itaꝙ uideo uisum esse nõ nul¬

Expanded text:
quam probabilis, a re saepe discedunt, intexunt fabulas, quam probabilis, a re saepe discedunt, intexunt fabulas, verba altius transferunt eaque ita disponunt ut pictores varietatem colorum, paria paribus referunt, adversa contrariis, saepissimeque similiter extrema definiunt. huic generi historia finitima est, in qua et narratur ornate et regio saepe aut pugna describitur; interponuntur etiam contiones et hortationes, sed in his tracta quaedam et fluens expetitur, non haec contorta et acris oratio. ab his non multo secus quam a poetis haec eloquentia quam quaerimus sevocanda est. Nam etiam poetae quaestionem attulerunt, quidnam esset illud quo ipsi differrent ab oratoribus: numero maxime videbantur antea et versu, nunc apud oratores iam ipse numerus increbruit. quicquid est enim quod sub aurium mensuram aliquam cadit, nam id quidem uitium orationis est numerus uocatur, qui Graece rhythmos dicitur. itaque uideo uisum esse non nul
Abbreviated transcription (Latin):
nullis ꝗͣ necesse sit face᷑ uideantur. Ergo ab hoc gene̾
non difficile est hanc aeloquennam de qua nunc agi¬
tur secerne᷑. Mollis est enim oranio pħoꝵ & umbran
lis nec sentenniis nec uerhis instructa. popularis: nec
uincta numeris: sed soluta liberius nihil iratum ħt̃.
nibil ĩuidum: nihil atrox: nihil mirabile: nibil astu¬
tum. Casta uerecundia. uirgo ĩcorrupta quodã modo.
I taq sermo porius ꝗͣ oratio dicitur. Q ꝗͣ enim omnis
loquutio orano est: tamen unius lorationis loquutio
hoc ꝓprio signata nomiẽ est. Sophistaꝵ de quibus.
supra dixi magis distinguenda similitudo udetur.
qui omnes eosdem uolunt flores quos adhib& orator
ĩ causis ꝑsequi. Sed hoc differunt. qđ cum situs pro¬
positum non ꝑturbare animos: sed placare potius nec
tam ꝑsuadere ꝗͣ delectare: & apertius id faciunt ꝗͣ
nos: & crebrius cõcinnas magis sententias exquirũt.

Expanded text:
nullis quam necesse sit facere videantur. Ergo ab hoc genere nullis quam necesse sit facere videantur. Ergo ab hoc genere non difficile est hanc eloquentiam, de qua nunc agitur, secernere. mollis est enim oratio philosophorum et umbratilis nec sententiis nec verbis instructa popularibus nec vincta numeris, sed soluta liberius; nihil iratum habet, nihil invidum, nihil atrox, nihil miserabile, nihil astutum; casta, verecunda, virgo incorrupta quodam modo. Itaque sermo potius quam oratio dicitur. Quamquam enim omnis locutio oratio est, tamen unius oratoris locutio hoc proprio signata nomine est. sophistarum, de quibus supra dixi, magis distinguenda similitudo videtur, qui omnes eosdem volunt flores quos adhibet orator in causis persequi. Sed hoc differunt quod, cum sit his propositum non perturbare animos, sed placare potius nec tam persuadere quam delectare, et apertius id faciunt quam nos et crebrius, concinnas magis sententias exquirunt
Abbreviated transcription (Latin):
exprimenda est: quem hoc uno excelle id est oratione ce¬
tera ĩ eolatere indicat nomen ipsum. Non enim ĩuen¬
tor: aut compositor: aut auctor hac complexus est oĩa.
sed & graece & aeloquendorhetor: & latine aeloquens
dictus est. Caeterarum enim reꝵ quae sunt ĩ oratore ⁊¬
partem aliquam sibi quisq uendicat. Dicendi autẽ
id est aeloquendi maxima uis soli huic conceditur. ꝙ¬
qͣ enim & philosophi quicdem ornate loquuti sunt.¬
si quidem & theophrastus diuinitate loquendi nomẽ
ĩuenit: & aristoteles isocratem ipsum lacessiuit: & xe¬
nophonis uoce musas quasi loquutas ferunt : & loge
ratio neq neruos: neq aculeos oratorios ac forenses ħt̃.
Loquuntur cum doctis: quoꝵ sedare animos malunt ꝗͣ
ĩcitare fide. rebus placatis ac minime turbulentis docẽ¬
di causa: non capiendi loquuntur: ut ĩ eo ipso qđ de¬
lectationem aliquam docendo aucupentur: plus nõ

Expanded text:
exprimenda est. Quem hoc uno excellere id est oratione , ceexprimenda est. Quem hoc uno excellere id est oratione , cetera in eo latere indicat nomen ipsum; non enim inventor aut compositor aut actor qui haec complexus est omnia, sed et Graece ab eloquendo rh/twr et Latine eloquens dictus est; ceterarum enim rerum quae sunt in oratore partem aliquam sibi quisque vindicat, dicendi autem, id est eloquendi, maxima vis soli huic conceditur. quamquam enim et philosophi quidam ornate locuti sunt—si quidem et Theinvenit, et Aristoteles isocratem ipsum lacessivit, et Xenophontis voce Musas quasi locutas ferunt et longe oratio neque nervos neque aculeos oratorios ac forensis habet. loquuntur cum doctis, quorum sedare animos malunt quam incitare, et de rebus placatis ac minime turbulentis docendi causa non capiendi loquuntur, ut in eo ipso, quod delectationem aliquam dicendo aucupentur, plus non
Abbreviated transcription (Latin):
tractatio atq usus in nobis. Ergo ille princeps uariabat
& mutabat omnis sonoꝵ: tum intendens: tum remittẽs
ꝑsequaetur gradus. idemq motu sic utetur: nihil ut suꝑ¬
sit ĩgestu. Status erectus: & celsus: rarus incessus: nec
ita longus: excursio moderata. eaꝙ rara: nulla mollicia
ceruicum. nullae arguciae digitorum: non ad numeꝵ
articulus cadens: trunco magis toto se ipse moderans. &
uirili lateꝵ flexione. bracchii ꝓiectione ĩ contentioni¬
bus: contractione ĩ remissis. Uultus uo qui secundum
uocem plurimum potest: quãtam affert tum dignitatem.
tum uenustatem. In quo cum effeceris. nequid ineptum a¬
ut uolupruosum sit. tum oculoꝵ est quaedam magna mo¬
deratio. Namut imago est animi uultus: sic indices oculi.
quoꝵ & hilaritas & uicissim tristitiae modum: res ipsie
de quibus agetur tem ꝑabũt.
SEDIAM illius ꝑfecti oratoris & sũmae aeloquennae spẽs

Expanded text:
ractatio atque usus in nobis. Ergo ille princeps variabit ractatio atque usus in nobis. Ergo ille princeps variabit et mutabit: omnis sonorum tum intendens tum remittens persequetur gradus. Idemque motu sic utetur, nihil ut supersit. In gestu status erectus et celsus; rarus incessus nec ita longus; excursio moderata eaque rara; nulla mollitia cervicum, nullae argutiae digitorum, non ad numerum articulus cadens; trunco magis toto se ipse moderans et virili laterum flexione, bracchii proiectione in contentionibus, contractione in remissis. vultus vero, qui secundum vocem plurimum potest, quantam adferet tum dignitatem tum venustatem! in quo cum effeceris ne quid ineptum sit aut vultuosum, tum oculorum est quaedam magna moderatio. Nam ut imago est animi vultus, sic indices oculi; quorum et hilaritatis et vicissim tristitiae modum res ipsae de quibus agetur temperabunt. sed iam illius perfecti oratoris et summae eloquentiae species
Abbreviated transcription (Latin):
tet: & contenta uoce atrociter dice: & submissa leniter
& inclinata uideri. grauis & inflexa. miserabilis. Mi¬
ra est enim quaedam natura uocis: cuius quidem ẽ trib
omnino sonis. ĩ flexo: acuto graui: tanta sit & tam sua¬
uis uarietas ꝑfecta ĩ cantibus. Est autem ĩ dicendo & qui¬
dam cantus obscurior. non hic est phrygia & caria rhe¬
toꝵ epilogus poene canncum. Sed ille quem significat
demosthenes & eschines: cum alter alteri obicit uocis fle¬
xiones. Dicit plura & demosthenes: illum saepe dictat
uoce dulci & clara fuisse. ⁊̃ quo illud & notandum mi¬
hi uidetur ad studium ꝑsequendae suauitatis ĩ uocibus.
psa enim natura quasi modularetur hominum orationẽ
ĩ om̃i uerbo posuit acutam uocem. Nec una plus: nec a
postrema sillaba citra tertiam: quo magis naturam du¬
cem ad aurium uoluptatem sequatur industria. Ac uocis
bonitas quidem optanda ẽ. Non est enim ĩ nobis: sed t¬

Expanded text:
t et contenta voce atrociter dicere et summissa leniter t et contenta voce atrociter dicere et summissa leniter et inclinata videri gravis et inflexa miserabilis; mira est enim quaedam natura vocis, cuius quidem e tribus omnino sonis, inflexo acuto gravi, tanta sit et tam suavis varietas perfecta in cantibus. est autem etiam in dicendo quidam cantus obscurior, non hic e Phrygia et Caria rhetorum epilogus paene canticum, sed ille quem significat Demosthenes et Aeschines, cum alter alteri obicit vocis flexiones; dicit plorare etiam Demosthenes istum quem saepe dicat voce dulci et clara fuisse. in quo illud etiam notandum mihi videtur ad studium persequendae suavitatis in vocibus: ipsa enim natura, quasi modularetur hominum orationem, in omni verbo posuit acutam vocem nec una plus nec a postrema syllaba citra tertiam; quo magis naturam ducem ad aurium voluptatem sequatur industria. ac vocis quidem bonitas optanda est; non est enim in nobis, sed t
Abbreviated transcription (Latin):
do. Est enim actio quasi corporis quaedam aeloquenna cum
constet e uoce atq motu. Uocis mutationes totidem sunt.
quot animoꝵ. qui maxime uoce cõmouentur. Itaꝙ ille ꝑ¬
fectus quem iam dudum nostra indicat orano: utrinꝙ se
affectum uideri: & animum audientis moueri uol&. ita
caertum uocis admouebit sonum. De quo plura dicerem.
si hoc praecipiendi tempus ess&: aut si tu hoc quaereres.
Dicerem & de gestu: cum quo iunctus est uoltus. ꝗbus
omnibus dici uix potest ꝗͣtum intersit. quẽ admodũ
utatur orator. Nam & infantes actionis dignitate aelo¬
quentiae sape fructum tulerunt. & diserti deformita¬
te agendi multi infantes putan sunt. Ut iam non sine
causa demosthenes tribuerit & primas: & secundas: & te¬
tias actioni. Si & aeloquenna nulla sine hac: haec autem
sine aeloquentia tanta est. certe płimum in dicendo po¬
test. Uol& igitur ille qui aeloquentiae principatum pe¬

Expanded text:
do. Est enim actio quasi corporis quaedam eloquentia, cum do. Est enim actio quasi corporis quaedam eloquentia, cum constet e voce atque motu. Vocis mutationes totidem sunt quot animorum, qui maxime voce commoventur. Itaque ille perfectus, quem iam dudum nostra indicat oratio, utcumque se adfectum videri et animum audientis moveri volet, ita certum vocis admovebit sonum; de quo plura dicerem, si hoc praecipiendi tempus esset aut si tu hoc quaereres. Dicerem etiam de gestu, cum quo iunctus est vultus; quibus omnibus dici vix potest quantum intersit quem ad modum utatur orator. nam et infantes actionis dignitate eloquentiae saepe fructum tulerunt et diserti deformitate agendi multi infantes putati sunt; ut iam non sine causa Demosthenes tribuerit et primas et secundas et tertias actioni; si enim eloquentia nulla sine hac, haec autem sine eloquentia tanta est, certe plurimum in dicendo potest. Volet igitur ille qui eloquentiae principatum pete
Abbreviated transcription (Latin):
orationis caeleritate aeloquentiam. Distincta alios &
interpuncta. interualla: morae. res pirationesq de¬
lectant. Quid potest esse tam diuersum: tamen
est ĩutroq aliquid excellens. elaborant alii lenita¬
te. & aequabilitate & puro & quasi quolam candi¬
do genere dicendi. Ecce aliqui duritatem & saeueiͣ¬
tatem quandam uerbis: & orationis quasi mestitiã sequun¬
tur: quodq paulo ante diuisimus: ut alii graues: alii tenu¬
es. alii temꝑati uellent uideri. Quot orationum genera esse
latius hocmunus augere ꝗͦ a te postulatum ẽ. Tibi enim tan¬
tum de oranonis genere quaerenti: respondi &̃ grauiter
de ĩueniendo & collocando: ne nunc quidem solum de ora¬
tonis modo dicam: sed & de actionis. Ita praetermilsa. pa̾s
nulla erit: quando quidem de memoria nihil est hoc loco
dicendum: quae comius est multaꝵ artium.
QUOMODO M̃T dicaturid est in duobus ĩ agendo & ĩ collerã¬

Expanded text:
orationis celeritate eloquentiam; distincta alios et orationis celeritate eloquentiam; distincta alios et interpuncta intervalla, morae respirationesque delectant: quid potest esse tam diversum? tamen est in utroque aliquid excellens. Elaborant alii in lenitate et aequabilitate et puro quasi quodam et candido genere dicendi; ecce aliqui duritatem et sevetatem quandam in verbis et orationis quasi maestitiam sequuntur; quodque paulo ante divisimus, ut alii graves alii tenues alii temperati vellent videri, quot orationum genera esse latius hoc munus augere quam a te postulatum est—tibi enim tantum de orationis genere quaerenti respondi etiam breviter de inveniendo et conlocando—, ne nunc quidem solum de orationis modo dicam sed etiam de actionis: ita praetermissa pars nulla erit, quando quidem de memoria nihil est hoc loco dicen- dum, quae communis est multarum artium. quo modo autem dicatur, id est in duobus, in agendo et in eloquen
Abbreviated transcription (Latin):
minus & arus est & laboris. Cum antem & quid & quo
loco dicat ĩuenerit. illud est songe maximum: uidẽ
quonã modo. Scitum est enim qđ carneades noster di¬
cere solebat. clitomachum ea dice᷑. Carniadã aut̃e eo¬
dem & modo ea dice᷑. Q đ si in pħia tantum dice̾ ĩ ter¬
est: quẽ admodum dicas ubi res spectat᷑ non uerba pẽ¬
duntur: quid tandem ĩ causis existimandum est: ꝗbus
totis moderauir oratio: Quod quidem ego brute extu¬
is literis sentiebam non te id sectari qualem ego ĩ ueni¬
endo & ĩ collocando sum̃um esse oratorem uellem. sed id
mihi quaere uidebare : quod genus ipsius orationis opti¬
mum iudicarem. Rem difficilem dii ĩmortales atq
omnium difficillimam. Nam cum est oratio mollis
& tenera & ita flexibilis: ut sequatur quocunq tor¬
quaeas. tum & natirae uerae & uoluntates multũ
inter se distanna effecerunt genera dicendi. Humẽ
alis uerboꝵ uosubilitasq cordi est: qui ponunt in

Expanded text:
minus et artis est et laboris; cum autem et quid et quo minus et artis est et laboris; cum autem et quid et quo loco dicat invenerit, illud est longe maximum, videre quonam modo; scitum est enim, quod Carneades noster dicere solebat, Clitomachum eadem dicere, Charmadam autem eodem etiam modo dicere. Quod si in philosophia tantum interest quem ad modum dicas, ubi res spectatur, non verba penduntur, quid tandem in causis existimandum est quibus totis moderatur oratio? quod quidem ego, Brute, ex tuis litteris sentiebam, non te id sciscitari, qualem ego in inveniendo et in conlocando summum esse oratorem vellem, sed id mihi quaerere videbare, quod genus ipsius orationis optimum iudicarem: rem difficilem, di immortales, atque omnium difficillimam. Nam cum est oratio mollis et tenera et ita flexibilis ut sequatur quocumque torqueas, tum et naturae variae et voluntates multum inter se distantia effecerunt genera dicendi: flumen aliis verborum volubilitasque cordi est, qui ponunt in
Abbreviated transcription (Latin):
bas & effundunt inimicissimas frugibus. Sic interdũ
ex illis locis aut leuia quaedam aut causis aliena aut
non utiha gignuntur. Quoꝵ ab actoris iudicio deles
tus magnus adhibebitur. Quonam modo ille ĩbonis he¬
rebit & habitabit suis. ut molli& dura aut occultabit
quae dilui non poterunt: atq omnino opprim&. si lice¬
bit: aut abduc& aĩos aut aliud affer&: qđ oppositũ
ꝓbabilius sit. ꝗͣ illud quod obstabit. lam uo ea quae
ĩuenerit. qua diligentia collocabit: qm̃ id secũdũ
erat de tribus. Uestibula nimiꝵ honesta aditusq ad
causam faci& illustres. Cumꝙ animos prima aggressi¬
one occu pauerit: infirmabit exclud&q contrariã. de
firmissimis alia prima pon &: alia postrema. ĩculca¬
bitq leuiora. Atꝙ ĩprimis duabus dicendi partibus qua¬
lis ess& sumaum breuiterq descripsimus. Sed ut ante
dictum est in his ꝑtibus & si graues atq magnę sunt.

Expanded text:
bas etiam effundunt inimicissimas frugibus, sic interdum bas etiam effundunt inimicissimas frugibus, sic interdum ex illis locis aut levia quaedam aut causis aliena aut non utilia gignuntur. Quorum ab oratoris iudicio dilectus nisi magnus adhibebitur, quonam modo ille in bonis haerebit et habitabit suis aut molliet dura aut occultabit quae dilui non poterunt atque omnino opprimet, si licebit, aut abducet animos aut aliud adferet, quod oppositum probabilius sit quam illud quod obstabit? iam vero ea quae invenerit qua diligentia conlocabit? quoniam id secundum erat de tribus. Vestibula nimirum honesta aditusque ad causam faciet inlustris; cumque animos prima adgressione occupaverit, tinfirmabit excludetque contraria; de firmissimis alia prima ponet alia postrema inculcabitque leviora. atque in primis duabus dicendi partibus qualis esset summatim breviterque descripsimus. Sed, ut ante dictum est, in his partibus, etsi graves atque magnae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in uniuerso sit ꝓbatum id in parte sit ꝓbari nec esse¬
est. haec igitur quaestio a ꝓpͥis ꝑsonis & temporibus adu¬
niuersi generis orationem traducta: appellatur thesis.
In hac aristoteles adolescentis nõ ad pħoꝵ morẽ teniu
ter disserendi. sed ad copiam rhetoꝵ ĩutranq partem:
ut õnatius & uberius dici poss& exercuit. Iẽq locos¬
sic enim appellat. quasi argumẽto notos tradidit. Un¬
de omnis ĩ utramq ꝑtem traheretur oratio. Facile ig
hic noster nõ enim declamatorem aliquem deludo: a¬
ut rabulam de foro: sed doctissimum & ꝑfectissimũ
quaerimus: ut qm̃ loci caerti traduntur: ꝑcurrat omẽs
utatur apus: generatum dicat: ex quo emanent &̃ qui
cõmunes appellantur loci. Nec uoͣ utetur ĩ prudenter
dicat: sed & expend&: nihil enim est feracius ĩ geni¬
is us praesertim qͥuae disciplinis exculpta sunt. seđ ut
gentes fecunde & uberes non solum fruges: uerũ her¬

Expanded text:
uod in universo sit probatum id in parte sit probari necessuod in universo sit probatum id in parte sit probari necesse;— haec igitur quaestio a propriis personis et temporibus ad universi generis rationem traducta appellatur qe/sis. In hac Aristoteles adulescentis non ad philosophorum morem tenuiter disserendi, sed ad copiam rhetorum in utramque partem, ut ornatius et uberius dici posset, exercuit; idemque locos—sic enim appellat—quasi argumentorum notas tradidit unde omnis in utramque partem traheretur oratio. faciet igitur hic noster—non enim declamatorem aliquem de ludo aut rabulam de foro, sed doctissimum et perfectissimum quaerimus—, ut, quoniam loci certi traduntur, percurrat omnis, utatur aptis, generatim dicat; ex quo emanent etiam qui communes appellantur loci. Nec vero utetur imprudenter dicat sed etiam expendet. Nihil enim est feracius ingeniis, eis praesertim quae disciplinis exculta sunt. Sed ut segetes fecundae et uberes non solum fruges verum her
Abbreviated transcription (Latin):
nec quibus rebus ea paretur expanemus: sed qualis no¬
bis esse uideatur: ac duo breuiter prima. Sunt enim
non tam insignia ad maximam laudem ꝗͣ necessaria.
& tamen cum multis poene comunia. Nam & ĩue¬
nire & iudicare quid dicas: magna. illa quidem sũt̃:¬
& tanꝗͣ animi instar ĩ corpore. sed ꝓpria magis pru¬
dentiae. ꝗͣ aeloquennae. Qua tamen ĩ causa est ua cua
prudentia: Nouerit igitur hic quidem orator quẽ
sum̃um esse uolumus: argumentoꝵ & rationum locos.
Nam qm̃ quioquid est qđ ĩ controuersia aut ĩconten¬
none uersetur. ineo aut sit ne: aut quid sit. aut qͣ¬
le sit quaeritur. sit ne signis: quid sit definitionib
quale sit: recti paruiq partibus: quibus uti possit: ora¬
tor non ille uulgaris: sed hic̃ excellens a ꝓpriis ꝑsonis
& tem poribus. semꝑ si potest auocat controuersiam
Latius enim de genere ꝗͣ de parte disceptare lic&. uͭ

Expanded text:
nec quibus rebus ea paretur exponemus, sed qualis nonec quibus rebus ea paretur exponemus, sed qualis nobis esse videatur. ac duo breviter prima; sunt enim non tam insignia ad maximam laudem quam necessaria et tamen cum multis paene communia. nam et invenire et iudicare quid dicas magna illa quidem sunt et tamquam animi instar in corpore, sed propria magis prudentiae quam eloquentiae: qua tamen in causa est vacua prudentia? noverit igitur hic quidem orator, quem summum esse volumus, argumentorum et rationum locos. nam quoniam, quicquid est quod in controversia aut in contentione versetur, in eo aut sitne aut quid sit aut quale sit quaeritur:—sitne, signis; quid sit, definitionibus; quale sit, recti pravique partibus; quibus ut uti possit orator, non ille vulgaris sed hic excellens, a propriis personis et temporibus semper, si potest, avocet controversiam; latius enim de genere quam de parte disceptare licet, ut
Abbreviated transcription (Latin):
plato. & seribit aequalis. & quidem exagitatior omniũ
rhetoꝵ. hunc miratur unum. Me autem qui isocratẽ
non diligunt unai cum cu isoerate & cum platone
errare patiantur. Dulce igitur orationis genis. & so¬
lunm: & effluens sententus: argutum. uerbis sonans
est. ĩ illo epidictico genere qđ diximus ꝓprium sophi¬
starum pompae ꝗͣ pugnae aptus. gymnasus & pale¬
strae dicatum: spraetum & pulsum foro. Sed qđ edu¬
cata huius nutrimenus eloquentia est⁊ ipsa. se postea
colorat & roborat non alienum fuit de oratoris qͣsi
ĩ cunabulis dice Ueꝵ haec ludoꝵ atq pompe. Nos
autem ĩ aciem dimi cationemꝙ ueniamus :¬
ONTAMTRIA UIDENASUN ORATOI
uid dicat: & quo quidqloco: & quomodo.
dicendum omnino est quid sit optimum ĩ singulis.
Sed aliquanto secus in tradenda arte dici sol& nulla
praecepta. ponemus. Neq enim id suscepimus: sed exces¬
lentis aeloquentiae spẽm & formam adumbrabimus:

Expanded text:
Plato et scribit aequalis et quidem exagitator omnium Plato et scribit aequalis et quidem exagitator omnium rhetorum hunc miratur unum; me autem qui Isocratem non diligunt una cum Socrate et cum Platone errare patiantur. Dulce igitur orationis genus et solutum et fluens, sententiis argutum, verbis sonans est in illo epidictico genere quod diximus proprium sophistarum, pompae quam pugnae aptius, gymnasiis et palaestrae dicatum, spretum et pulsum foro. Sed quod educata huius nutrimentis elo- quentia est ipsa se postea colorat et roborat, non alienum fuit de oratoris quasi incunabulis dicere. Verum haec ludorum atque pompae; nos autem iam in aciem dimicationemque veniamus. quoniam tria videnda sunt oratori: quid dicat et quo quidque loco et quo modo, dicendum omnino est quid sit optimum in singulis, sed aliquanto secus atque in tradenda arte dici solet. Nulla praecepta ponemus, neque enim id suscepimus, sed excellentis eloquentiae speciem et formam adumbrabimus;
Abbreviated transcription (Latin):
habita aeloquentiae est. Itaq ut ego cum a nostro ca¬
tone laudabar: uel repraehenci me a caeteris facile pa¬
tiebar: sic̃ isoerates uidetur testimonio platonis alio¬
rum iudicia. debere contemne. Est enim ut scins qͣ¬
si in extrema pugna phedri his ipsis uerbis loquens. Isoera¬
tes adolescens & nunc o phaedre isocrates est. Sed quid
de illo augurer. lib& dice: Quid tamen inquit ille ma¬
iore mihi ĩgenio uidetur esse. ꝗͣ ut cum orationibus ly¬
sie comparetur. Praeterea. ad uirtutem maior indoles
ut minime mirum futuꝵ sit. si cum aetate ꝓcesseit᷑ aut
ihoc orationum gne cui nunc stud & tantum ꝗͣ tumt
pueris om reliquis prest& omnibus. qui nunꝗͣ oratio¬
nes attigerunt. aut̃ si contentus his non fuerit. duuõ
aliquo animi motu maiore concupiscat. Inest enim
natura pħiae ĩ huius uiri mente quadam. Haec de
adolescente socrates auguratus. At ea de seniore scribit

Expanded text:
habita eloquentiae est. itaque ut ego, cum a nostro Cahabita eloquentiae est. itaque ut ego, cum a nostro Catone laudabar, vel reprehendi me a ceteris facile patiebar, sic Isocrates videtur testimonio Platonis aliorum iudicia debere contemnere. Est enim, ut scis, quasi in extrema pagina Phaedri his ipsis verbis loquens Socrates: Adulescens etiam nunc, o Phaedre, Isocrates est, sed quid de illo augurer libet dicere. Quid tandem? inquit ille. Maiore mihi ingenio videtur esse quam ut cum orationibus Lysiae comparetur, praeterea ad virtutem maior indoles; ut minime mirum futurum sit si, cum aetate processerit, aut in hoc orationum genere cui nunc studet tantum quantum pueris reliquis praestet omnibus qui umquam orationes attigerunt aut, si contentus his non fuerit, divino aliquo animi motu maiora concupiscat; inest enim natura philosophia in huius viri mente quaedam. haec de adulescente Socrates auguratur. At ea de seniore scribit
Abbreviated transcription (Latin):
Atalibus deliciis uel potius inepnis abfuerunt. Ater
enim sine ullis salebris quasi sedatus amnis fluit.
Alter incitatior fertur: & debellicis rebus canit: & quo¬
dãmodo bellicum: p̾misq abhis ut ait theophrastus.
historia cõmota est̃: ut auder & uerius ꝗͣ suꝑiores: & oꝰ¬
naniis dice. Hoꝵ aetan successit ipocrates: qui prae¬
ter caeteros eiusdem generis laudatur semꝑ a nobis nõ
nunꝗͣ brute leniter & erudite repugnante te: Sedi
credãs mibi fortasse: si quid in eo lau̾dem cognoueris
Nam cum concisus ei trasimachus minuts numeris uide¬
retur: & gorgias qui tamen primi tradutur arte qua¬
dam uerba iunxisse. Thuchidides autem ꝑsatior. nec
satis ut ita dicam rotundus primus instituit dilata¬
re uerbis: & mollioribus numeris ex plere sententias.
In quo cum docer& cos qui partim in dicendo partim
ĩscribendo principes ex titerunt: domus eius officina

Expanded text:
a talibus deliciis vel potius ineptiis afuerunt. Alter a talibus deliciis vel potius ineptiis afuerunt. Alter enim sine ullis salebris quasi sedatus amnis fluit, alter incitatior fertur et de bellicis rebus canit etiam quodam modo bellicum; primisque ab his, ut ait Theophrastus, historia commota est, ut auderet uberius quam superiores et ornatius dicere. horum aetati successit Isocrates, qui praeter ceteros eiusdem generis laudatur semper a nobis, non numquam, Brute, leniter et erudite repugnante te; sed concedas mihi fortasse, si quid in eo laudem cognoveris. Nam cum concisus ei Thrasymachus minutis numeris videretur et Gorgias, qui tamen primi traduntur arte quadam verba iunxisse, Theodorus autem praefractior nec satis, ut ita dicam, rotundus, primus instituit dilatare verbis et mollioribus numeris explere sententias; in quo cum doceret eos qui partim in dicendo partim in scribendo principes exstiterunt, domus eius officina