comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plan as inmutantur : cũ inmites atq iracunde mentes : perbi¬
fusionemsu ꝑ negratiȩ ad lenita tẽmansu&udinis redeunt : Qđõ
enim uerbũ ueritatis ab iracundamente non recipitur : quasi
speritas itineris gressumꝑgentis repellit: Sed cum mens
racunda ꝑ acceptã mansu&udinis gratiam : correptionis uel
xhortationis uerbum recipit: ibi planã uiamp̃dicator biuenit
ubi prius ꝓcisperitate itineris pergere idest p̃dicationis gressũ
ponere non ualebat: & uidebit omnis caro salutaredĩ Cui
omnis caro accipiturꝰ omnis homo : salutare dĩ uidelic& xp̃m
in hacuita omnis homo uiderenon potuit: ubiergo in hac senten¬
tia proph&c proph&iȩ oculum nisi ad extremiiudicii diemten¬
dit : ubicum aꝑtis caelis ministrantib: angelis. consedentib apłis.
insedemaiestatis suae xp̃s apparuerit : omnes hunc & electi
&reprobi pariter uidebunt : ut & iuste demumere r& ributionis

Expanded text:
planas immutantur, cum immites atque iracundae mentes, per iplanas immutantur, cum immites atque iracundae mentes, per infusionem supernae gratenim verbum veritatis ab iracunda mente non recipitur, quasi asperitas itineris gressum pergentis repellit. Sed cum mens iracunda per acceptam mansuetudinis gratiam correptionis vel exhortationis verbum recipit, ibi planam viam praedicator invenit, ubi prius pro asperitate itineris pergere, id est, praedicationis gressum ponere non valebat. Et videbit omnis caro salutare Dei. Quia omnis caro accipitur omnis homo, salutare Dei, videlicet, Christum, in hac vita omnis homo videre non potuit . Ubi ergo in hac sententia propheta prophetiae oculum, nisi ad extremi judicii diem tendit? Ubi cum, apertis coelis, ministrantibus angelis, consedentibus apostolis, in sede majestatis suae Christus apparuerit, omnes hunc et electi et reprobi pariter videbunt, ut et justi de munere retributionis
Abbreviated transcription (Latin):
fidem rectam & bona operap̃dicat : quid aliud quã uenieis
chĩo ad corda audientium uiã parat: ut hec uis gratiae pens¬
tre & lumenueritatis iniustr& ut rectas dõ semites facit
dũ mundas in anim ocogitationes ꝑsermonẽ bonep̃dications
format : Omnis uallis implebitur & omnis mons & coliisi
monltcabitun Quid hoc loco ualliũ nomine nisihumiles : qui
montiũ & colliũ nisi suꝑbihomines designanturiti Enadues
igitur redemptoris ualles impl&e montes uero & colles humil
atisunt s quia iuxta eus uocẽ : omnis quise exedtat humiliabits
&omnis quise humiliat exctabitur : Vallis & enim impl&t
erescitmons autem & collis humiliatus decrescit : qui a nimit
infide mediatoris dĩ & hominũ hominis ihuxp̃i & gentilitas pc¬
nitudinẽ gratiae accepit : & uide ae ꝑerrorẽ ꝑfidie hoc unde
imebat ꝑdidit: & erunt praua in directa & cispera inuias
planas : Praua in directa fiunt : cũ malorũ cordat ꝑ in iustitiã
l& orta adiustitia eregulam diriguntur: & asperaluis

Expanded text:
rectam et bona opera praedicat, quid aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat? Ut haec vis gratiae penetret, et lumen veritatis illustret, ut rectas Deo semitas faciat, dum mundas in animo cogitationes, per sermonem bonae praedicationis format. Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. Quid hoc loco vallium nomine, nisi humiles; qui montium et collium, nisi superbi homines designantur? In adventu igitur Redemptoris valles impletae, montes veriati sunt, quia juxta ejus vocem: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et omnis qui se humiliat exaltabitur . Vallis etenim impleta crescit, mons autem et collis humiliatus decrescit, quia nimirum in fide Mediatoris Dei et hominum hominis Christi Jesu et gentilitas plenitudinem gratiae tumebat perdidit. Erunt prava in directa, et aspera in vias planas. Prava in directa fiunt, cum malorum corda per injustitiam detorta ad justitiae regulam diriguntur. Et aspera in vias
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ificationis & probatione tribulationis :potest autem iois
sc̃s &iam nomineignis significatus intellegi : quia & incen dupo
amoneur & ꝑ sapientiam cordt quae repl& in lumin&: undece
Sunr quitu exponiort quo d inp̃senti in spũ & infuturo baptie en
inignu : ut uidelico& sicutnunc in remis sionẽ peccatorũ: e⁊ aquis
spob̃ is encesamus ĩta&etunc deleuib quibus daom peccatis quadrus¬

Expanded text:
sanctificationis, et probatione tribulationis. Potest autem idem Spiritus sanctus, etiam nomine ignis significatus intelligi. Quia et incendit per amorem, et per sapientiam corda quae replet, illuminat. Unde eSunt qui ita exponunt, quod in praesenti in spiritu, et in futuro baptizemur in igni. Ut videlicet sicut nunc in remissionem omnium peccatorum, ex aqua et spiritu renascimur, ita et tunc de levibus quibusdam peccatis quae hi
Abbreviated transcription (Latin):
corrigiam eius calciamenti denunciat. acsia ꝑtedicat egoredi¬
toris uestigia denudarenonualeo : quias ponsi nomen mihi in meritꝰ
non usurpo: quod tamen intellegi & aliter potest: quis enĩ nesci&
quod calciamenta exmortuis animalibus fiant : In carnatu
uero dñs ueniens quasi calciatus apparuit : qui li duunitate sua
moruicina nrãe corruptionis ad sumpsit. sed huius incarnatio¬
nis misterium : humanus oculus pen&rare nonsufficit : Inues¬
gare enĩ nullatenus potest. quomodo corporatur uerbũ : quomđ
sũmus & uiuificator sp̃s intrauterũ matris animatur : quomodo
his qui initiũ non hab& & existit & concipitur: Corrigia ergo
calciamenti est ligatura misterii : Iohannes ntq soluere corri¬
pea i scaluamentieius nonucl& quia in carnationis eius mistes

Expanded text:
corrigiam ejus calceamenti denuntiat. Ac si aperte dicat: Ego Redecorrigiam ejus calceamenti denuntiat. Ac si aperte dicat: Ego Redemptoris vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi immeritus non usurpo. Quod tamen intelligi et aliter potest: Quis enim nesciat quod calceamenta ex mortuis animalibus fiant? Incarnatus vero Dominus veniens quasi calceatus apparuit, qui in divinitate sua morticinia nostrae corruptionis assumpsit. Sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit. Investigari enim nullatenus potest, quomodo corporatur verbum, quomodo summus et vivificator spiritus intra uterum matris animatur, quomodo is qui initium non habet et existit et concipitur. Corrigia ergo calceamenti est, ligatura mysterii. Joannes itaque solvere corrigiam calceamenti ejus non valet, quia incarnationis mys
Abbreviated transcription (Latin):
soluere corrigiã calciamentorũ eius: Iobannes non spũ sedac
baptizat : quia peccata soluere non ualens  bapti atorũ corpo¬
ra ꝑ aquã lauat. sed mentem ꝑueniã non lauat: Curergo baptitat
ui peccata ꝑbaptisma non relaxat enisi ut p̃cursionis suȩ ordinẽ
seruans : quin a sciturũ nascendo p̃uenerat : bapti÷ aturũ quoque
dñm bapti Sando p̃uenir& & qui p̃dicando factus ẽ p̃cursor xp̃i:
bapti. ando &iam p̃cursor eius fier& imitationes acramenti :
Mos aũt apudu&eres fuit utsiquis eam quaes ibi comp&er& acc¬
pereuxorem noll& : ille ei calciamentum soluer& qui adhanc spon¬
sus iuire propinquitatis uenir&: quidigitur interhomines xp̃s. nisi¬
tẽ ecdesiesponsus apparuit : dequo & isdem ioh annesdicit : quihab
sponsã sponsus est : Sed quia iohannem homines xp̃mes seputauer̃t:
quodidem iohannes negat: recte seindignum esse ad soluendam

Expanded text:
solvere corrigiam calceamentorum ejus. Joannes non spiritu, sed aqua solvere corrigiam calceamentorum ejus. Joannes non spiritu, sed aqua baptizat, quia peccata solvere non valens, baptizatorum corpora per aquam lavat, sed mentem per veniam non lavat. Cur ergo baptizat qui peccata per baptisma non relaxat? Nisi ut praecursionis suae ordinem servans, qui nasciturum nascendo praevenerat, baptizaturum quoque Dominum baptizando praeveniret, et qui praedicando factus est praecursor Christi baptizando etiam praecursor ejus fieret imitatione sacramenti. Mos autem apud veteres fuit, ut si quis eam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solveret, qui ad hanc sponsus jure propinquitatis veniret. Quid igitur intere Ecclesiae sponsus apparuit? De quo et idem Joannes dicit, Qui habet sponsam, sponsus est . Sed quia Joannem homines Christum esse putaverunt, quod idem Joannes negat, recte se indignum esse ad solvendum
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est : & sola a mortẽ liberat uitamq confert a&ernã : Ipsols¬
dice at testante qui sedicturũ eẽ promisit : uenitebenedictipati
mei ꝑcipite regnũ. esuriui & de distimihim anducare &c&era
existim ante autem populũ & cogitantibus omnibus in cardib
deiohanne neforte ipse ess& xp̃s. Respondens iohannes di¬
cens omnibus : Quomodo responditeis quiexistimab antde
illo & secr&o in
corde qui a xp̃s ess& cogitebant : nisi quia
nonsolum cogitubant. sed &icm sicut alius euuan gelistu ded¬
rat : missis adeũ sacerdotibus acleuitis an eõ ł xp̃s inquirebs
uinde pat& iudȩis tunc fus senotissimumꝰ secundũ scripturas in car¬
nationis dominice tempus adesse: sed miracecutts quod in iohanne
sponte credebant: ħ̃ insaluatore tantis signis acuirtutib: ad pro¬
bato & ipso &iam iohanne ad testante non credere: ego quidem
bapti ouos: ueni& autemfortior me: cuius non sum dignies

Expanded text:
tum est, et sola a morte liberat, vitamque confert aeternam. Ipso jtum est, et sola a morte liberat, vitamque confert aeternam. Ipso judice attestante qui se dicturum esse promisit: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum. Esurivi enim, et dedistis mihi manducare, etc. Ede Joanne, ne forte ipse esset Christus, respondit Joannes dicens omnibus. Quomodo respondit eis qui existimabant de illo, et secreto in corde, quia Christus esset, cogitabant? Nisi quia non solum cogitabant, sed etiam sicut alius Evangelista declarat, missis ad eum sacerdotibus ac Levitis, an esset Christus inquirebant. Unde patet Judaeis tunc fuisse notissimum secundum Scripturas incarnationis dominicae tempus adesse. Sed mira caecitas, quod in Joanne sponte credebant, hoc in Salvatore tantis signis ac virtutibus approbato, et ipso etiam Joanne attestante, non credere. Ego quidem aqua baptizo vos. Veniet autem fortior me, cujus non sum dignus
Abbreviated transcription (Latin):
inquirendum : quibus ipsenon aliter quam turb̵ iuixta congruũ sb
modũmisericordiã succd& agendam : p̃cipit ergopublicanis n
ultra p̃scriptũ exigant: publi cani& enim sicut &ic̃ nominepba
appellantur hui qui uectigalia publica exigunt : siue qui conas¬
tores sunt uectiguliũ fisci uelrerũ publicarum nec non & hi
qui sđi huius lucra ꝑnegotia sectantur : eodem uocabulo censen
quos omnes pariter in suo quemq: gradu abagenda fraude coho¬
c& : ut dum primo seabalienorum temperarent app&itu : tang
adpropriam cũ proximis cõmunicanda ꝑtingerent : Interro¬
gabant illum & milites dicentes. quid faciemus & nos: & au
p̃mon& ne abeis calũ niando p̃dã requirant : quib: militani
prodes sedebuerant: docens idcirco stipendia constituta iꝗlioe
nedũ sumptus quaerit᷑ p̃do grass&ur: nullũ ergo officiũ. nullio
abagenda miseri cordia genus excipitur : quae plȩnitudo uirti¬

Expanded text:
inquirendum. Quibus ipse non aliter quam turbis juxta congruum sibi inquirendum. Quibus ipse non aliter quam turbis juxta congruum sibi modum misericordiam suadet agendam. Praecipit ergo publicanis ne ultra praescriptum exigant. Publicani etenim sicut etiam nomine probant, appellantur hi qui vectigalia publica exigunt, sive qui conductores sunt vectigalium fisci, vel rerum publicarum. Nec non et hi, qui saeculi hujus lucra per negotia sectantur, eodem vocabulo censentur. Quos omnes pariter in suo quemque gradu, ab agenda fraude coercet, ut dum primo se ab alienorum temperarent appetitu, tandem ad propria cum proximis communicanda pertingerent. Interrogabant autem illum et milites dicentes: Quid faciemus et nos? Et ait praemonet, ne ab eis calumniando praedam requirant, quibus militando prodesse debuerant. Docens idcirco stipendia constituta militiae, ne dum sumptus quaeritur, praedo grassetur. Nullum ergo officium, nullum ab agenda misericordia genus excipitur, quae plenitudo virtu
Abbreviated transcription (Latin):
noncũ eo hnecessitate illius &iã ea quaesibi sunt necessaria partit
dcircoergo dediuidendis cumproximo ducibus tonicis datur prȩ¬
ceptũ : quia hoc deuna dicinon potuit : qm̃siun adiuiditur nemo
uestitur : Indimidia quippe tonica & nudus reman& qui accipit¬
& nudus quidedit: Inter haec autem sciendum est quantũ miseri¬
cordiae opera ualeant : cumad fructus dignos penitentiae ipsa
p̃ca&eris p̃cipiuntur : hinc&icm ꝑ sem& ipsc̃ ueritas dicit : date
elemosinaẽ & haccomnia munda s uobis uenerunt autem & publi¬
cani ut baptis arentur & dixerunt adillum : magister quia¬
faciemus atille dixit adeos : nihil amplius quã constitutim
est uobis faciatis : Quantambeatibaptis tesermo uirtuten
habuerit : quantũqmentes concusserit audientiũ : hincpni¬
batur cũ &i ampublicanos & milites ad consiliũ salutis suae coeen

Expanded text:
non cum eo in necessitate illius etiam in ea quae sibi sunt necessaria partitur. non cum eo in necessitate illius etiam in ea quae sibi sunt necessaria partitur. Idcirco ergo de dividendis cum proximo duabus tunicis datur praeceptum, quia hoc de una dici non potuit, quoniam si una dividitur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica, et nudus remanet qui accipit, et nudus qui dedit. Inter haec autem sciendum est quantum misericordiae opera valeant, cum ad fructus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris praecipiuntur. Hinc etiam per semetipsam Veritas dicit: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. Venerunt autem et publicani ut baptizarentur, et dixerunt ad illum: Magister, quifaciemus? At ille dixit ad eos: Nihil amplius quam constitutum est vobis, faciatis. Quantam beati Baptistae sermo virtutem habuerit, quantumque mentes concusserit audientium, hinc probatur, cum etiam publicanos et milites ad consilium salutis suae coegerit
Abbreviated transcription (Latin):
tam sed ud radicem dicit : cũ enĩ malorũ filii tolluntur quid ediud
quam ramiin fructuosi arboris absciduntur: Cũ uero toiasimul pro¬
genies cum parente tollitur infructuosa arbor aradice abscisa est:
neiam remaneat unde praua iterum soboles suc crescat: Inquibus
iohannis baptiste uerbis constat : quod audientium corda turbatt
sunt : cumꝓtinus sub infertur: & interrogabant eum turbedi¬
centes. quidergo faciemus : Percusse enim terrorofuerant : quȩ
consiliũ quaerebant Respondens autem dicebat illis. quihab& du¬
as tonicas. d& non habenti. & qui hab& escas simili terfacut:
er hoc quod tonicaplus estneces saria usuinr̃o quampallium :.
ad fructũ dignũ paenitentiae ꝑtin& : ut non solum exteriora
queq: & minis necessaria: sed ipsaual de nobis necessaria diuides
cum proximis debeamus : scilic& uel escam quã carnalit̃ uiumus.
iel tunicã quauestimur: quia enim inleges criptũ est : diligisꝑx¬
mũtuũ tamquã teipsum : minus ꝓximũ amare conuincitur. qui

Expanded text:
tam, sed ad radicem dicit. Cum enim malorum filii tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. In quibus Joannis Baptistae verbis constat, quod audientium corda turbata sunt, cum protinus subinfertur. Et interrogabant eum turbae dicentes: Quid ergo faciemus? Percussae enim terrore fuerant, quae consilium quaerebant. Respondens autem, dicebat illis: Qui habet duas tunicas, det non habenti, et qui habet escas, similiter faciat. Per hoc quod tunica plus est necessaria usui nostro, quam pallium, ad fructum dignum poenitentiae pertinet. Ut non solum exteriora quaeque et minus necessaria, sed ipsa valde nobis necessaria dividere cum proximis debeamus, scilicet vel escam qua carnaliter vivimus, vel tunicam qua vestimur. Quia enim in lege scriptum est: Diliges proximum tuum tanquam teipsum , minus proximum amare convincitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
facuam istud : confestim hoc quodhiclectum est intulit : sp̃s diuse¬
non quodñs ds̃ habeaid ñm dm̃ sed quo uoxtt dispensationẽ curs
ad sumpta dicut est quae humiliae sunt: diquero os camistt̃ iãd¬
rat: dilexistiiustitiam & odistilniquitatem propteret umii
ds̃ dc̃ tuus oleo l&itiae p̃ consortibustuis: quaendo enĩ consortesis¬
minantur : naturam carnis intellegere quac ds̃ consortes subste¬
tiȩ sue nos hab &. & quia erat unctiospiritedis & nequti quã hor
corporis ut fuit in sacerdo tib: udeorum : idcir cop̃consortibus e
est coeris scĩs unctus ẽt̃ memoratur : cuius unctio illo explalat
tili&iur tutecaelesti : ut paupertatẽ conditionis humano th¬
auro resur rectionis rigar& aernc captiuitate mentis auer¬
& cecitatẽ in lumin& animorũ : Beati inquiens pauperes quic

Expanded text:
am istud , confestim hoc, quod hic lectum est, intulit: Spiritusod Dominus Deus habeat Dominum Deum, sed quod juxta dispensationem carnis assumptae dicat ea quae humilia sunt. Ad quem Psalmista jam dixerat: Dilexisti justitiam et odisti iniquitatem, propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis . Quando enim consortes nominantur, naturam carnis intellige, qua Deus consortes substantiae suae nos habet. Et quia erat unctio spiritalis, et nequaquam humani corporis, ut fuit in sacerdotibus Judaeorum, idcirco prae consortibus, id est, caeteris sanctis unctus esse memoratur. Cujus unctio illo expleta est ritalis et virtute coelesti, ut paupertatem conditionis humanae thesauro resurrectionis rigaret aeterno, captivitatem mentis auferret, caecitatem illuminaret animorum. Beati, inquiens, pauperes, quia
Abbreviated transcription (Latin):
suffocata. autcerte inpalecs uersa depereunt : Solum autẽ d&erra
bona creatũ & pacientia digna probatũ triticũ: electorũ caelestis
uitae recond&ur inhorreum: quomodo iuxta alium parab lã:
non solũpisces quic postolicae fideir&ia declinant. Imis peccator ũob¬
scuri resident inundis : uerũ multi adlitus usque discr&ionis extreme
interbonos oeb aeti tuno oe su aenequitiae noxã exteriores mittime¬
uorbiteaesiasi irem autemgehenne bisaria ratione in extinoue
uocat. i dest quiane que leꝑ palo pos sitextingui. nequecos quosei¬
mendt aet andos es sep̃miserat: dequo cpscl mistie ignenoscas

Expanded text:
suffocata, aut certe in paleas versa depereunt. Solum autem de terra suffocata, aut certe in paleas versa depereunt. Solum autem de terra bona creatum et patientia digna probatum triticum electorum coelestis vitae recondetur in horreum. Quomodo juxta aliam parabolam, non solum pisces qui Apostolicae fidei retia declinant, imis peccatorum obscuri resident in undis, verum multi ad littus, usque discretionis extremae inter bonos attracti, tunc ob suaerentur in tenebras. Ignem autem gehennae bifaria ratione inexstinguibilem vocat, id est, quia neque ille perpetuo possit exstingui, neque eos quos cChristi baptizandos esse praemiserat. De quo Psalmista: Igne nos
Abbreviated transcription (Latin):
temporemessis dicã messoribus colligite primũ hizania & ulligate
ea fasciculos ad conburendum. triticum autem congregate in horreũ
meum nimirũ docens impios & peccatores gehenne ignitradendos: scõs
uero caelestigloria coronandos: Uerum hoc interpalecs &tiNama
distat : quic padee non alioquã triticũ seminȩ ꝓdeunt : quã uis aradicis
nobilitatedegenerent Sizania autem Non fructus solũ merito dis¬
erepant sed & diuersa prorsus origine procreantur: quod palecsunt
illi qui eiusdem cũ electis fideimisteriis inbuunt᷑ : sedib eorũ solida ꝑ¬
fectione ueloperũ leuitate uelꝑfidieuacuntate dissentiunt:Nanica
uero quineaudire quidem fide i uerba dignant᷑ : ideoq ab onorũ sorte &
operesimul & professione secernuntur : & itainagro mundiistius unꝰ
electorum : & duosunt fructus reproborum : quiu& om̃u quae inimicus
seminat flũmis obnoxic sunt : & quodest grauius plurima ex his quae
bonus sator iacit: aut a uolitilibus rapiae. autsole arefacta. autspinis

Expanded text:
ligite primum zizania, et alligate ea in fasciculos ad comburendum, triticum autem congregate in horreum meum Nimirum docens impios et peccatores gehennae igni tradendos, sanctos vero coelesti gloria coronandos. Verum hoc inter paleas et zizania distat. Quia paleae non alio quam triticorum semine prodeunt, quamvis a radicis bonae nobilitate degenerent, zizania autem non fructus solum merito discerpunt, sed et diversa prorsus origine procreantur. Quia paleae sunt illi qui ejusdem cum electis fidei mysteriis imbuuntur, sed ab eorum solida erfectione, vel operum levitate, vel perfidiae vacuitate dissentiunt. Zizania vero, qui ne audire quidem fidei verba dignantur, ideoque a bonorum sorte, et opere simul et professione secernuntur. Et ita in agro mundi istius, unus electorum, et duo sunt fructus reproborum, quia et omnia quae inimicus seminat, flammis obnoxia sunt, et quod est gravius, plurima ex his quae bonus sator jacit, aut a volatilibus rapta, aut sole arefacta, aut spinis
Abbreviated transcription (Latin):
ariter in corde quasi ruminanda & diligentius scrutanda
econdebat: Dis camus ergo scãe uirginis in omnib: castitatẽ :¬
uae nonminus orepudica quã corpore argumenta fidei con¬
eruabat incorde : & si illa ante capostolica p̃cepta taca : cur
tupost a postolica p̃cepta magis cupis docere quam discere
expugnat.  ostendens dm̃ ueram carnem uerã habere
ficanuimaminam sicut carnis ẽ adcate : sic estanimȩ sapientieo¬
ficeres geabia: siai& amen in sapientie nulauinias a pesicace
Et aons aleom bite legentiã quce hominibus rationis caussceci¬

Expanded text:
ariter in corde quasi ruminanda, et diligentius scrutanda ariter in corde quasi ruminanda, et diligentius scrutanda recondebat. Discamus ergo sanctae virginis in omnibus castitatem, quae non minus ore pudica quam corpore, argumenta fidei conservabat in corde. Et si illa ante praecepta apostolica tacet, cur tu post apostolica praecepta magis cupis docere quam discere?expugnat, ostendens Dominum veram carnem, veram habere et animam. Nam sicut carnis est aetate, sic est animae sapientia proficere et gratia. Quae tamen in sapientia nullatenus proficeret, si naturalem intelligentiam quae hominibus rationis causa c
Abbreviated transcription (Latin):
rentes oius non intellexer̃ uerbũ
uod desua diuinitate loquitur ad illos : & tam̃ ipsehumane
orum erga eum sedulitatis non ingratus : quo p̃cipiunt descen¬
t & subditurillis : Quodenĩ iagister uirtutis nisi officium
&atis impler&: quid internos aliud quã quod a noł agiuel
iger& : deferebat homini deferebat ancille: Ipsa enim dicit:
ceancilla dñi deferebat simulato patri : deferebat dõ uero :¬
utri. & utiq: matremnatus uirginem conseruarat & castõ
iq a patre non uoluntate non opere non tempore dista¬
t uteius uidelic& exemplis ammoniti quid parentibus
beamus : quitanta pronobis paciebantur agnoscamus Solent
itẽ dicere arriani ina ꝑfectumes sefilium. quia dixerit. pa¬
ermaior meest : sed quid mirum siexhum anasusceptione
in oremsepatr asserit incaelis. ex quasubditus erat &iam
irentibus in terra: & matercius conseruabat omnia
rbahaec in cordesuo Ciue quae intellexit seuquae
odum intellegere uerba

Expanded text:
rentes ejus non intelligunt verbum quod de sua divinitate loquitur ad illos, et tamen ipse humanae illorum erga eum sedulitatis non ingratus, quo praecipiunt descendit, et subditur illis. Quid enim magister virtutis, nisi officium pietatis impleret? Quid inter nos aliud, quam quod a nobis agi vellet, ageret? Deferebat homini, deferebat ancillae. Ipsa enim dicit: Ecce ancilla Domini . Deferebat simulato patri, deferebat Deo vero patri. Et utique matrem natus virginem conservarat et castam, utique a patre non voluntate, non opere, non tempore distabat. Ut ejus videlicet exemplis admoniti, quid parentibus debeamus, qui tanta pro nobis patiantur, agnoscamus. Solent autem dicere Ariani imperfectum esse filium, quia dixerit, Pater major me est . Sed quid mirum si ex humana susceptione minorem se Patre asserit in coelo, ex qua subditus erat etiam parentibus in terra Et mater ejus conservabat omnia verba haec in corde suo. Sive quae intellexit, seu quae necdum intelligere verba
Abbreviated transcription (Latin):
adisepsibilio: sicut &icam quibusdcm ex iudcis dicitur austran
leepideũ deciar neust̃: nec inmerit̃ o lcgidũ nomino gentes sioge¬
ente suas quue teaides coluerunt: undescriptumest  Similes soi
Abui fusa ciuntee & omnes qui confidunt ineis : dequibi nimiru
dibin fili ab rabesiscitatisunt: quiadũ dura cordages tilũ mus¬

Expanded text:
itur: Auferam cor lapideum de carne vestra . Nec immerito lapidum nomine gentes significatae sunt, quia lapides coluerunt. Unde scriptum est: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . De quibus nimirum lapidibus filii Abrahae suscitati sunt, quia dum dura corda gentiliu
Abbreviated transcription (Latin):
unctis legentibus liqu& : quia iohannes baꝓtismũ penitent̃¬
non solum predicauit uerum &iam quibus damdedit : sed tam̃ bq¬
tismũ in remis sionẽ peccatorum dare non potuit: remissio &a
quoddicitur p̃dicans baptismum poenitentia e biremissionc
peccatorum : quõ baptismum quod peccata soluer& quia dans
ponpoterat p̃dic abat. ut sicut incarnatum uerbum patris pri¬
currebat uerbo praedicationis: itab aptis mum poenitentiae

Expanded text:
unctis legentibus liquet quia Joannes baptismum poenitentiunctis legentibus liquet quia Joannes baptismum poenitentinon solum praedicavit, verum etiam quibusdam dedit; sed tamen baptismum suum in remissionem peccatorum dare non potuit. Remissio eniquod dicitur praedicans baptismum poenitentiae in remissionem peccatorum, quoniam baptismum, quod peccata solvebat, quia dare non poterat, praedicabat, ut sicut incarnatum Verbum Patris praecurrebat verbo praedi
Abbreviated transcription (Latin):
dam & multos exgentibus redempturus erat : ꝑregẽ gentium
& principes iudeorum p̃dicationis eius tempora designantur:
Qui autem̃ gentilitas colligendacerat & iudeaȩ proculpceper
fidie dispergenda : ipsa quoq descriptio terreni principatus os¬
tendit : quo & in romana repliblica unus p̃fuis sedescribitar.
& iniudeaeregno ꝑ quar tam partem plurimiprincipantur
uoce enĩ nr̃i redemptoris dicitur. Omne regnũ in inseipso diuiso
de solabitur: Li qu&ergo quod afinem regni iudeae ꝑuenerat.
quae tot regibus diuisce subia cebat: Apte quoq: nonuenerat solũ
quibus regibus: sed quibus &iamsacerdotibus actum sit de monstrat᷑.
utqui illum iohannes baptista p̃dicar& quisimul rex & sacer¬
dos exister& : lucas euuangelista p̃dicationis eius tempora per
regnũ & sacerdocium designauit : & uenit homnẽ regibnẽ
iordanis p̃dicans baptis mũ penitentie in remissionẽ peecator

Expanded text:
dam, et multos ex gentibus redempturus erat, per regem gentium dam, et multos ex gentibus redempturus erat, per regem gentium et principes Judaeorum praedicationis ejus tempora designantur. Quia auncipatus ostendit. Quoniam et in Romana republica unus praefuisse describitur, et in Judaeae regno per quartam partem plurimi principabantur. Voce enim nostri Redemptoris dicitur: « Omne regnum in seipso divisum, desolabitur . » Liquet ergo quod ad finem regni Judaea pervenerat, quae tot regibus divisa subjacebat. Apte quoque non solum quibus regibus, sed quibus etiam sacerdotibus actum sit, demonstratur: ut quia illum Joannes Baptista praedicaret, qui simul rex et sacerdos exsisteret. Lucas Evangelista praedicationis ejus tempora, per regnum et sacerdotium designavit. « Et venit in omnem regionem Jordanis, praedicans baptismum poenitentiae, in re
Abbreviated transcription (Latin):
ificatus honor uitae uel generis merito reddebatur : sed ro¬
mana potestate aliis nunc item alii sum misacerdotii presta¬
atur : deniq iosephus refert in hunc modumdicens: uederius
gratus annasacerdotio d&urbato ismahelum pontificem
do signauit. filium baffi: sede hunc non multo post abiciens:
ea arum annaniepontificis filum pontificatui subrogauri
Dost annũ uero &iam hunc arc& officio & simonicuidam ca¬
ffifilio pontificatus tradidit ministerium: quo non ampli¬
us & ipse quam unius anni spatio ꝑfunctus. iosepum cui& caipł
nomen fuit accepit succes forem: acperhoc omne tempus quo
dñs noster interris docius sedescribitur. intra quadriennis pa¬
tica coartatur : in quo quattuor isti quias ios ephus memorat suc¬
ssiones pontificum describuntur uix ꝑ ann os singulos ministrate
quicaergo iohannes illũ p̃dicare ueniebat qui& ex iudea quos¬

Expanded text:
tificatus honor vitae vel generis merito reddebatur, sed Rotificatus honor vitae vel generis merito reddebatur, sed Romana potestate aliis, nunc item aliis summa sacerdotii praestabatur. Denique Josephus refert in hunc modum dicens: « Valerius Gratus Anna sacerdotio deturbato, Ismaelem pontificem designavit filium Baffi. Sed et hunc non multo post abjiciens, Eleazarum, Ananiae pontificis filium, pontificatui subrogavit. Post annum vero etiam hunc arcet officio, et Simoni cuidam Canysi filio pontificatus tradidit ministerium. Quo non amplius et ipse quam unius anni spatio perfunctus, Josephum, cui et Caiphas nomen fuit, accepit successorem , » ac per hoc omne tempus quo Dominus noster in terris docuisse describitur, intra quadriennii spatia coarctatur. In quo quatuor istae quas Josephus memorat successiones pontificum describuntur, vix per annos singulos ministratae. Quia ergo Joannes illum praedicare veniebat, qui et ex Judaea quos
Abbreviated transcription (Latin):
erodespby uppus & lisanias quicum pilato p̃side roman
iudea m regebant : filusunt herodis illius sub quo dñs na
regnauit . quia iudcis ab intolerabilem animiferocitaeter
apud augustum criminatus : a &erno apud uiennã dispens
exilo: pegnũ uero uid eae quominus uedidum fier& ide
dugastus peritaerarchias discinde recurauit : Porropilas
duo decu& anno tiberi cesaris uideam missus procunlis
gdunis suscopit :̃ atq in ibiperdecem continuos l nnos usqra
ipsum penefu hem tiberui ꝑdurauit: sub principibus isce¬
tum anna &u caipba sactumest uerbum dñi suꝑiohanne
Arataonie filum in deserto: Nmbo quidem incipientene
fuo nsacerdotior ÷ sed innas illim anniuma caiph asiieciba
quo dñs erucem ascendit administrabat o quatenasuero
alis bimedio pontificatu ꝑ functis: uerum hisnaxime quid
abiu as sionemꝑtinerent ab euangelis tit cõmemoratis: ⁊ agi¬
libus namq tunc p̃ceptis uie ambicioneces santibus nullipon¬

Expanded text:
erodes, Philippus et Lysanias, qui cum Pilato praeside Romano Judaeam regebant, filii sunt Herodis illius sub quo Dominus regnavit, qui a Judaeis, ob intolerabilem animi ferocitatem apud Augustum criminatus, aeterno apud Viennam disperiit exsilio. Regnum vero Judaeae quo minus validum fieret, idem Augustus per tetrarchias discindere curavit. Porro Pilatus duodecimo anno Tiberii Caesaris in Judaeam missus, procurationem gentis suscepit, atque inibi per decem continuos annos usque ad ipsum pene finem Tiberii perduravit. Sub principibus sacerdotum Anna et Caipha, factum est verbum Domini super Joannem Zachariae filium in deserto. Ambo fuere sacerdotum; sed Annas illum annum, Caiphas vero eum quo Dominus crucem ascendit, administrabat, et quidem tribus aliis in medio pontificatu perfunctis, verum his maxime qui ad Domini passionem pertinerent, ab evangelista commemoratis. Legalibus namque tunc praeceptis vi et ambitione cessantibus, nulli pon
Abbreviated transcription (Latin):
doctores iudeorũ quasinouastupent interq alta quat udub
suonfir aqua esudent. dubia admiratione turbenturudium
quisiq paruulus factus esthomo ut nibil hominus quoderat
bis quos erudire cupiebat indicit dedisse: seddigna fide soa
nani aeo anamus illigatias quia quim agnuserat & lauida
ninis sednos non cognoscobamus paruulus natusost nobis di
cendo & pͥficiendo interp aruulos paulatim cosad capes send
suaeuir tutis acm agnitudinis archina proueheroe : & u
mater eius adillum. Fili quid fecistinobis sic  ec cepateri¬

Expanded text:
doctores Judaeorum quasi nova stupeant, interque alta quae audiunt, et infirma quae vident, dubia admiratione turbentur: nos autem qui sic parvulus factus est homo, ut nihilominus quod eratmodo humanitatis his quos erudire cupiebat indicia dedisse, sed digna fide, spe et charitate agamus illi gratias, quia qui magnus erat et laudabilis nimis, sed nos non cognoscebamus. Parvulus natus est nobis, ut crescendo et proficiendo inter parvulos, paulatim eos ad capessenda suae virtutis ac magnitudinis arcana proveheret. Et dixit mater ejus ad illum: Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce pater
Abbreviated transcription (Latin):
Non quod eum qua sifiliũ quaer unt uituperat : sed quid eipo¬
tius cui a&ernus est filius debeat: cogit oculos mentis ad tols
quia enimds̃ & homo est : nunc excelsa dĩtatis nenc infirma
praefert humane fragilitatis: quasi homo seniores interri¬
gat : quasids̃ quae seniores & doctimirentur respond&
Quasidĩ filius intemplodĩ cõmorat᷑ & quasi filius hominis cũparentib:
quo iubent regreditur : & ipsi non intellexerunt uerbum quod
ocutus est adillos & descendit cum illis &uenit na ar&h¬

Expanded text:
Non quod eum quasi filium quaerunt vituperat, sed quid ei potius cui aeternus est Filius, debeat, cogit oculos mentis attollere, quia enim Deus et homo est. Nunc excelsa deitatis, nunc infinita praesefert humanae fragilitatis, quasi homo seniores interrogat, quasi Deus quae seniores et edocti mirentur respondet. Quasi Dei Filius templo Dei commoratur, et quasi filius hominis cum parentibus quo jubent regreditur. Et ipsi non intellexerunt verbum quod locutus est ad illos, et descendit cum illis, et venit Nazar
Abbreviated transcription (Latin):
proph& auerat copulata coniugio
proph& auerat uirgo:
debuit &iamuidua: nealiqua autprofessio deess&r aut sexus:
& ideo anna & stipendiis uiduitatis & moribus talis inducitur:
ut digna planefuisse credatur quaeredemptorẽ uenis se omniũ
misit hocloco lucas. quae amatheo satis exposita noue rat : dñm
uidelic& posthec neabherodemecandus inuenir&ur egyptum
aparentibus es sedelatum : de functoq herode sic demũ galileã
reuersumna s ar&h ciuitatẽ suam̃ in habitare coepisse Solent enĩ
cuuangelistae singuli sic omitterequaedam quaeuel ab aluis com¬
nem orait uiderint. uel ab aliis cõmemoranda inspũ preuidesnt :¬
t continuata suenarrationis serie. quasi nulla p̃ter misis se
udeantur: quae tamen alterius euuangeliste considerata scrip¬
tura quoloco transilita fuerint : diligens lector inueniat
Quer autẽ crescebat & confortabatur plenus sapien
& graticadĩ erat cum illo:

Expanded text:
prophetauerat copulata coniugio, prophetauerat uirgo, debuit etiam uidua, ne qua aut professio deesset aut sexus. et ideo Anna et stipendiis uiduitatis et moribus talis inducitur, ut digna plane fuisse credatur, quae redemtorem uenisse omnium misit hoc loco Lucas quae a Matthaeo satis exposita noverat, Dominum videlicet post haec ne ab Herode necandus inveniretur, Aegyptum a parentibus esse delatum, defunctoque Herode sic demum Galilaeam reversum, Nazareth civitatem suam inhabitare coepisse. Solent enim evangelistae singuli sic omittere quaedam quae vel ab aliis commemorata viderint, vel ab aliis commemoranda in spiritu praeviderint, ut continuata suae narrationis serie, quasi nulla praetermisisse videantur, quae tamen alterius evangelistae considerata Scriptura, quo loco transilita fuerint, diligens lector inveniat. Puer autem crescebat et confortabatur, plenus sapientia; et gratia Dei erat
Abbreviated transcription (Latin):
uer bođdĩ iste nonuiuit: Aliter hostis nr ad huc in hacunt nos poses
quantoicigis nos sibi rebellare conspicit : tanto amplius exguge
contendit : eo senĩpuls areneglegit : quos qui&o iure possideroseia¬
ut: contranos uero eo uehementius incitatur : quo ex corde nr̃o qbs
exiur epropriȩ habitationis expellitur: hocenim inseipso dñs sob
quenda m dispensatione figurauit : qui dicebolum non nisi dipos tie¬
tis nu setemptar eꝑmisit᷑ ut signũ nobis quo ddã future conuers ꝓo¬
nis innuer& : quod mẽ braeuis postquc̃ addm̃ ꝓficerent : tunc acru¬
res temptationũ in sidias tolerarent: & duxit illum dicibolusa
tendit illi omnic regna orbis terre in mertente deurne hso
ute si nai huuis capitis membrasient omnes inigui: quidemgris illus¬

Expanded text:
erbo Dei, iste non vivit. Aliter, hostis noster adhuc in hac vita nos positos, quanto magis nos sibi rebellare conspicit, tanto amplius expugnare contendit; eos enim pulsare negligit quos quieto jure possidere se sentit. Contra nos vero eo vehementius incitatur, quo ex corde nostro quasi ex jure propriae habitationis expellitur. Hoc enim in seipso Dominus sub quadam dispensatione figuravit, qui diabolum non nisi post baptisma se tentare permisit, ut signum nobis quoddam futurae conversationis innueret, quod membra ejus postquam ad Deum proficerent, tunc acriores tentationum insidias tolerarent. Et duxit illum diabolus, ostendit illi omnia regna orbis terrae in momento temporis. caput est, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. Quid ergo mir
Abbreviated transcription (Latin):
tismo ubmumerus iste commemoratur apparuit: uerũ p̃niss
superius expositio nisi qui resultir e uoluerit dicendo mathat
non qua drugintaunt̃. sed qua drcoginit diues generationespo

Expanded text:
ptismo, ubi numerus iste commemoratur, apparuit. Verum praemissae ptismo, ubi numerus iste commemoratur, apparuit. Verum praemissae superius expositioni, si quis resultare voluerit, dicendo Matthaeum non quadraginta
Abbreviated transcription (Latin):
numero incorporecpars hominis significatur : unde est qđ ee
corde & extota amma & extotamente diligere iubemur dm̃
quater nario uero corpus multis enĩ modis quadriꝑtit a biui
natura corporis ex his conuctis homo consttos. non absurdi
tenarionumero significatur: motus aũ innumeris ñ expris
cũ dicimꝰ unum duo tria quattuor . & c&era : sed cum dicimi
semel bis. ter quater qua propter utdixi non septẽ & unde
sed septies uel undecies significatur transgressio: que mor
tuest hominis peccantis : hoc est ꝑfectionis suae stabilitatẽ in¬
gredientis cupiditate cmplius aliquid habendi : conueniens
igitur undenario septies multiplicato ad numerũ septuage
& septimũ cunc ta peccattꝑueniunt : In quonum ero & iams
plena remis sio peccatorum expiantes nos carnesacerdors m̃
aquo nunc istenumerus incipit : & reconciliante nosdõ adque

Expanded text:
numero incorporea pars hominis significatur. Unde est quod ex numero incorporea pars hominis significatur. Unde est quod ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente diligere jubemur Deum . Quaternario vero corpus; multis enim modis quadripartita invenitur natura corporis. Ex his ergo conjunctis homo constans, non absurde septenario numero significatur. Motus autem in numeris non exprimitur, cum dicimus unum, duo, tria, quatuor, etc., sed cum dicimus, semel, bis, ter, quater. Quapropter ut dixi non septem et undecim, sed septies undecim significatur transgressio, quae motu facta est hominis peccantis, hoc est perfectionis suae stabilitatem transgredientis cupiditate amplius aliquid habendi. Convenienter igitur undenario septies multiplicato, ad numerum septuagesimum et septimum cuncta peccata perveniunt. In quo numero etiam fit plena remissio peccatorum, expiante nos carne sacerdotis nostri, a quo nunc iste numerus incipit, et reconciliante nos Deo, ad q
Abbreviated transcription (Latin):
editur cõmemoratione huius numeri omnicpeccate iussis se
nitti: Nec temeredñs & frustre septuagensimco & sẽptim age¬
ratione uenit aboliturus omnice pecdati nisi quia millonũ¬
ero aliquidlat & quodead significationẽ ꝑtineat iominiũ peccatoiũ:
hoc autem in undenario & septenario considerandum ẽ quinume
ꝑ se multiplicati ad tantũ ꝑueniunt : nam undecies septeni uel sepns
undeni . LxXUII. faciunt: undecim autẽm trans gressionem denos
significant: Atsi in denario ꝑ fectiobeatitudinis significatur : undi
&icm illud quod omnes conductiadum eam denariorem unen
quod fit cum septen ario creatura trinitatis creatoris adiunga
manifestum est quo dtrans gressio denarii peccatũ significat ꝑ
biã plus aliquid haberecupientis & integritatẽ ꝑfectionẽq¬
iprees amit tentis: hoc autem septies proptereaduciture
motũ bominis facta signific&ur illatrans gressio: ternario

Expanded text:
creditur commemoratione hujus numeri omnia peccata jussisse creditur commemoratione hujus numeri omnia peccata jussisse dimitti. Nec temere Dominus et frustra septuagesima et septima generatione venit aboliturus omnia peccata, nisi quia in illo numero aliquid latet, quod ad significationem pertineat omnium peccatorum. Hoc autem in undenario numero et septenario considerandum est. Qui numeri per se multiplicati ad tantum perveniunt. Nam undecies septem, vel septies undeni, LXXVII fiunt. Undecim autem transgressionem denarii significant. At si in denario perfectio beatitudinis significatur, unde est etiam illud, quod omnes conducti ad vineam denario remunerantur , quod fit cum septenaria creatura trinitati Creatoris adjungitur, manifestum est quod transgressio denarii peccatum significat, per superbam plus aliquid habere cupientis, et integritatem perfectionemque amittentis. Hoc autem septies propterea ducitur, ut motu hominis facta significetur illa transgressio. Ternario enim
Abbreviated transcription (Latin):
erim post absolutionem corporis. a & nãi suscipiendos in requiem:
tuagenarius quippenumerus. propt̃ septimã sabbati ad requiẽ
i significandũ qui iuuante xp̃i gratia decalogũ legis impleuerint:
ssime congruit & in temporer esurrectionis in demuttibi lidĩ
ientiae contemplande ꝑ scła monstr& eẽ iungendos: qui fuit.
p. qui fuit adam qui fuit dei Nuicxp̃i aliqua iiquitas¬
enullum habuit non est utiq c̃iuncta iniquitatib hominum¬
s insua carne suscepit : ideonumerus penes mattheum excepto
est quad ragencrius : qui auero iustitiaesuȩ patrisque nos expia
abomini peccato purgatosq coniungit : ut fiat quod ait cipłs: qui
fit numerus septuuginta septem quo significatur omniũ prorsus re
ssio & abolitio peccatorum : nam & huius numerimentionẽ dñs fecit :
neum p&rus de dimit tendis peccatis fr̃is in t̃rogass&: ditenim
msolum septies sed septucgies septies eẽ dimittendum : undes ee

Expanded text:
erim, post absolutionem corporis, aeternam suscipiendos in requiem erim, post absolutionem corporis, aeternam suscipiendos in requiem septuagenarius quippe numerus propter septimam Sabbati, ad requiem eorum significandam qui, juvante Christi gratia, decalogum legis impleverint, aptissime congruit et in tempore resurrectionis, indemutabili Dei sapientiae contemplandae per saecula monstret esse jungendos. Qui fuit Seth, qui fuit Adam, qui fuit Dei. Quia Christi aliqua iniquitasnullam habuit, non est utique conjuncta iniquitatibus hominums in sua carne suest quadragenarius. quia uero iustitiae suae patrisque nos expiatos ab omni peccato purgatosque coniungit, ut fiat quod ait apostolus: et fit numerus septuaginta septem, quo signifimissio et abolitio peccatorum. Nam et hujus numeri mentionem Dominus fecit, cum eum Petrus de dimittendis peccatis fratris interrogasset. Ait enim: non solum septies, sed septuagies septies esse dimittendum . Unde recte
Abbreviated transcription (Latin):
nos & genuit sede: Itemq in paralypemenon. arfaxat aut̃ gen
sela. qui & ipsegenuit heber: Scito ergobeatum lucam hanc gene¬
tionẽ. de septuaginta inter p̃tum edicione sumpsis se. ubiscriptuns
quod arfaxat. centum triginta quinq annorũ genuerit cama
Sedquit horum sit uerius. autsi utrumq uerumes sepossit ds noues
nos simpliciter ammonemus lectorẽ tantã inter utrosq codices
serie. temporũ ẽẽ discrepantiam ut adiluuio usq adnatiuitate
mm chrono graphi medu horum hicedentes : ab lata tantũ cainan
neratione nec ce&eris annis ad ebreum exemplar emendatis non¬
mmitos quad ragintaduos annos eius discribant a&atis: qui fuit
athusale qui fuit enoch: Nulthregenerationum ordo ab ap¬
ato difilio usque ad dm̃pat r̃em ascendens: septua gesimo gra
enoch hab& quidilatamor tetrans latus est in paradisũ : ut signi¬

Expanded text:
annos, et genuit Sale . Itemque et Paralipomenon: Arphaxat autem genuit annos, et genuit Sale . Itemque et Paralipomenon: Arphaxat autem genuit Sala, qui et ipse genuit Heber . Scito ergo beatum Lucam, hanc generationem de Septuaginta interpretum editione sumpsisse, ubi scriptum est, quod Arphaxat centum triginta quinque annorum genuerit CainaSed quid horum sit verius, aut si utrumque verum esse possit, Deus noverit. Nos simpliciter admonemus lectorem tantam inter utrosque codices in serie temporum esse discrepantiam, ut a diluvio usque ad nativitatem dam chronographi medii horum incedentes, ablata tantum Cainan generatione, nec caeteris annis ad Hebraeum exemplar emendatis, nongentos quadraginta duos annos ejusdem describant aetatis. Qui fuit Mathusalae, qui fuit Enoch. Pulchre generationum ordo a baptizato Dei Filio usque ad Deum Patrem ascendens, septuagesimo gradu Enoch habet, qui dilata morte translatus est paradisum, ut signi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum dauid ꝑ nathan ascendit. ꝑcuius nominis proph&am ds̃ pa¬
catum illius expiauit: qui fuit inquit nathan qui fuit dau
qui fuit ies se: Iste quoq numerus quem lucas ex sequitur
tissime prorsus ab olitionem indicat peccatorum. de quosuo
uidebis: Nec mireris silucas adđ usque ad xp̃m plures succes¬
posuit : cumper alias ꝑsonas generationem nił fatear
eẽ decursam : potest enimfieri ut alii longeuon transigerin
uitam : alterius uero generationis uiri. inmatura a& atedeas¬
rint : cum uid ecmus conplures senes cũsius nepotibus uiuero
alios uero uiros statimfiliis obire susceptis qui fuit sela. quiss
cainan. qui fuit camnan.
omen & generatio cainan us
hebraicam ueritatem neque
ingenesi neque in uerbis dier
inuenitur : sed arfaxat sela uel sale filium nullo interpositos
nuis seper bib&ur: Sic enim habes : porro arfaxat uixit .xxi.

Expanded text:
ipsum David per Nathan ascendit, per cujus nominis prophetam Deus peipsum David per Nathan ascendit, per cujus nominis prophetam Deus peccatum illius expiavit. Qui fuit inquit Mathan, qui fuit David, qui fuit Jesse. Iste quoque numerus quem Lucas exsequitur, certissime prorsus abolitionem indicat peccatorum, de quo suo loco videbis. Nec mireris, si Lucas a David usque ad Christum plures succes viginti octo posuit, cum per alias personas generationem fatearis esse decursam. Potest enim fieri ut alii longaevam transegerint vitam, alterius vero generationis viri immatura aetate decesserint, cum videamus complures senes cum suis nepotibus vivere, alios vero viros statim filiis obire susceptis. Qui fuit Sela, qui fuit Cainan, qui fuit Arphaxat. Nomen et generatio Cainan juxta Hebraicam veritatem, neque in Genesi, neque in Verbis Dierum invenitur; sed Arphaxat Sela, vel Sale filium, nullo interposito genuisse perhibetur; sic enim habes: Porro Arphaxat vixit triginta
Abbreviated transcription (Latin):
stendendo autem transiit ad abraham : & ꝑuenitaddm̃ : cui mandati
apiatir e conciliemur. merito & adoptionis originem ipsesuscepit qr
doptionem efficimur filudĩ credendo infiliumdĩ : ꝓcuornalẽ uero ge¬
erationem filiusdĩ potius filius hominis factus ẽ satis aut̃ de monstrauit
onseideo d ixisse ioseph filium heli quod deillogenitus sed quod illifuerit
optatus: Cum & ipsũ ad cmfiliũ dĩdixit : cinsit factus cdõ sed ꝑgratiã
am postecepeccando amisit : Tamquã filius inparadyso constitutus sit
qua propter in generationibus mathei: significatur nrorũ s usceptia
enim dicitapłs: Misitds̃ filium suũ in similitudinẽ carnispeccati
est susceptio peccatorũ: quod aut̃ addit ut depeccato damnar& pu¬
catum in carne : haecest expiatio peccatorũ: promdematheus abne
dauit ꝑ salomonem descendit incuius matre ille peccauit : Luca suerol

Expanded text:
Ascendendo autem transit ad Abraham, et pervenit ad Deum, cui mundati Ascendendo autem transit ad Abraham, et pervenit ad Deum, cui mundati et expiati reconciliamur. Merito et adoptionis originem ipse suscepit, quia per adoptionem efficimur filii Dei credendo in Filium Dei. Per carnalem vero generationem Filius Dei, potius filius hominis factus est. Satis autem demonstravit non se ideo dixisse Joseph Heli quod de illo genitus, sed quod illi fuerit adoptatus, cum et ipsum Adam filium Dei dixit, cum sit factus a Deo, sed per gratiam quam postea peccando amisit, tanquam filius in paradiso constitutus sit. Quapropter in generationibus Matthaei, significatur nostrorum susceptio Apostolus: Misit Filium suum in similitudine carnis peccati , haec est susceptio peccatorum. Quod autem addit: Ut de peccato damnaret peccatum in carne, haec est expiatio peccatorum. Proinde Matthaeus ab ipso David per Salomonem descendit, in cujus matre ille peccavit. Lucas vero ad