comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝗd sit bñ agi.magna q̃stio ẽ. Q. ꝗdẽ se uola
ponnfex maximus sumã ui eẽ dicebat ĩ oĩb
his arbitriis ĩ qb adderetur ex fide bona. fidei¬
q bone nom̃ existimabat manere latissime
id q uersari ĩ tutelis. societatib. fidutiis. man¬
datis. rebus empts.uenditis. ꝯductis locatis.
quib ute socetas ꝯtineretur. In his magni
eẽ iudicis statuere. p̃sertim cũ ĩplerisq es¬
sent iuditia ꝯtraria. quid quẽq. cui p̃stare
oportẽt. Quo circa astutie tollẽde st̃. eaq ma¬
litia. que uult quidẽ uideri se eẽ prudentia
sed abest ab ea. distatq plurimũ. prudenna
eĩ ẽ possita ĩ delectu bonoꝵ ⁊ maloꝵ. malitia.
si oĩa que turpia st̃ mala st̃. mali bonis ponit
ante. Nec uõ ĩprediis solũ ius ciuile ductũ a
naͣ maliciã fraudẽq iundicat. set et̃ ĩ mãcipioꝵ
uenditõẽ uenditoris fraus oĩs excludit᷑. Qui eĩ

Expanded text:
et quid sit bene agi, magna quaestio est. Q. quidem Scaevola, et quid sit bene agi, magna quaestio est. Q. quidem Scaevola, pontifex maximus, summam vim esse dicebat in omnibus iis arbitriis, in quibus adderetur EX FIDE BONA, fideique bonae nomen existimabat manare latissime, idque versari in tutelis societatibus, fiduciis mandatis, rebus emptis venditis, conductis locatis, quibus vitae societas contineretur; in iis magni esse iudicis statuere, praesertim cum in plerisque essent iudicia contraria, quid quemque cuique praestare oporteret. Quocirca astutiae tollendae sunt eaque malitia, quae volt illa quidem videri se esse prudentiam, sed abest ab ea distatque plurimum. Prudentia est enim locata in dilectu bonorum et malorum, malitia, si omnia, quae turpia sunt, mala sunt, mala bonis ponit ante. Nec vero in praediis solum ius civile ductum a natura malitiam fraudemque vindicat, sed etiam in mancipiorum venditione venditoris fraus omnis excluditur. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
turus. Ipse eĩ fere nullo ĩsequẽte sepe ĩcidũt.
Sic si tu edes proscribas. sabulã tãꝙͣ plagam
ponas. domũ ꝓpt̾ uitia uẽdas ĩ eã aliꝗs ĩcurrat
et si sepe dictũ ẽ. dicẽdũ ẽ tñ sepius. latissi me
ꝗdẽ q̃ pateat oĩum ĩter om̃es interior eoꝵ ꝗ
eiꝰdem gentis sint propior eoꝵ ꝗ eiusdẽ ciuitatis.
Itaq maiores aliud ius gentiu. aliud ius ciuile
eẽ uoluerũt. Qd̾ ciuile nõ idem ꝯtinuo gẽtiũ.
Qd̾ autẽ gẽtiũ idẽ ciule eẽ debet. Sed nos ueri
Iuris germaneq iustitie solidã ⁊ exp̃ssã effigiẽ
nullã tenemus. Umbra ⁊ magnib utimur.
Eas ip̃as utinã sequeremur. Ferũtur eĩ ex
optimis nate᷑ ⁊ ueritats exẽplis. Nã ꝙ̃ti ue̾ba
illa. uti ne ꝓpt̾ te fidẽ ue tuã captus fraudatꝰ¬
ue sim. ꝙͣ illa aurea ut int̾ bonos bñ agier
oportet. Et sine fraudatione. Sed ꝗ sĩt boni.

Expanded text:
turus? ipsae enim ferae nullo insequente saepe incidunt. turus? ipsae enim ferae nullo insequente saepe incidunt. Sic tu aedes proscribas, tabulam tamquam plagam ponas, domum propter vitia vendas, in ear aliquis incurrat etsi saepe dictum est, dicendum est tamen saepius, latissime quidem quae pateat, omnium inter omnes, interior eorum, qui eiusdem gentis sint, propior eorum, qui eiusdem civitatis. Itaque maiores aliud ius gentium, aliud ius civile esse voluerunt; quod civile, non idem continuo gentium, quod autem gentium, idem civile esse debet. Sed nos veri iuris germanaeque iustitiae solidam et expressam effigiem nullam tenemus, umbra et imaginibus utimur. Eas ipsas utinam sequeremur! feruntur enim ex optimis naturae et veritatis exemplis. Nam quanti verba illa: UTI NE PROPTER TE FIDEMVE TUAM CAPTUS FRAUDATUSVE SIM! quam illa aurea: UT INTER BONOS BENE AGIER OPORTET ET SINE FRAUDATIONE! Sed, qui sint boni,
Abbreviated transcription (Latin):
ter tenentur.M. marius cratidianus ꝓpĩquus
nr̃. G. sergio orate uendiderat edes eas. quas ab
eodem ipẽ paucis añ anis emerat. Ee sergio
seruiebant. Sed hoc in macipio mariꝰ nõ dixeaͬt.
Adducta res miuditiũ ẽ. Oratã crassus cratidi¬
anũ defendebat antonius. Ius crassus urgebat.
ꝙ uicium uenditor nõ dixiss. sciẽs id oportere
p̃stari. Equitatẽ antonius. qm̃ id uitiũ ignotũ
sergio nõ fuisset qui illas edes uendidisset. nichil
fuisse necesse dici. nec eum ẽẽ deceptũ. ꝗ id ꝙ
emerat qͥ iure eẽt teneret. Quorsus hec. ut
illud intelligas non placuisse maiorib nrĩs
astutos. Sed alit̾ leges. alit̾ philosophi tollũt
astutias. leges. quatenus manuitere possunt.
philosophi. qtͣs rõe ⁊ intelligentia. Ratio gͦ h
postulat ne quid insidiose.ne ꝗd simulate. ne
quid falaciter. Sunt ne igitur ĩsidie tẽdere
plagas.et̃ si excitaturus non sis.nec agita¬

Expanded text:
ter tenentur. M. Marius Gratidianus, propinquus ter tenentur. M. Marius Gratidianus, propinquus noster, C. Sergio Oratae vendiderat aedes eas, quas ab eodem ipse paucis ante annis emerat. Eae serviebant, sed hoc in mancipio Marius non dixerat. Adducta res in iudicium est. Oratam Crassus, Gratidianum defendebat Antonius. Ius Crassus urguebat, quod vitii venditor non dixisset sciens, id oportere praestari,aequitatem Antonius, quoniam id vitium ignotum Sergio non fuisset, qui illas aedes vendidisset, nihil fuisse necesse dici, nec eum esse deceptum, qui, id, quod emerat, quo iure esset, teneret. Quorsus haec? Ut illud intellegas, non placuisse maioribus nostris astutos. Sed aliter leges, aliter philosophi tollunt astutias, leges, quatenus manu tenere possunt, philosophi, quatenus ratione et intellegentia. Ratio ergo hoc postulat, ne quid insidiose, ne quid simulate, ne quid fallaciter. Suntne igitur insidiae tendere plagas, etiarnsi excitaturus non sis nec agita
Abbreviated transcription (Latin):
officeret auspitiis claudius proscripsit ĩsuła uen¬
didit. emit .p. calpurnius lanarius. Huic ab au¬
gurib illud idem denũciatũ ẽ. Itaq calpurnius
cũ demolitus eẽt.cognoscetq clandium edes po¬
stea proscripssisse ꝙͣ eẽt abaugurib demoliri us¬
sus. arbitrũ illũ adegit. quid sibi de re facere opõ¬
teret ex fide bona. M. cato sententiã dixit. huiꝰ
nri catonis pater. ut eĩ ceteri ex patrib. sic hic
qui illud lum̃ ꝓgenuit ex filio ẽ noĩãdus. Is gͥ
uidex ita pronũtiauit cũ ĩuendundo rẽ eã scisset.
et nõ ꝓnũtiasser emptori dãpnũ p̃stari oportere.
Eigo ad fidem bonã statuit ꝑtinere notũ ẽẽ emp¬
tori uitiũ. ꝙ nosser uenditor. Qd̾ si recte iudicauit
nõ recte frum̃tarius ille. non recte ediũ pestilẽtũ
uenditor tacuit. Sed huimodi reticentie iure ci¬
uili ꝯp̃hendi nõ possũt. Que aut̃ possunt diligẽ¬

Expanded text:
officeret auspiciis, Claudius proscripsit insulam venofficeret auspiciis, Claudius proscripsit insulam vendidit, emit P. Calpurnius Lanarius. Huic ab auguribus illud idem denuntiatum est. Itaque Calpurnius cum demolitus esset cognossetque Claudium aedes postea proscripsisse, quam esset ab auguribus demoliri iussus, arbitrum ilium adegit, QUICQUID SIBI DARE FACERE OPORTERET EX FIDE BONA. M. Cato sententiam dixit, huius nostri Catonis pater ut enim ceteri ex patribus, sic hic, qui illud lumen progenuit, ex filio est nominandus—is igitur iudex ita pronuntiavit: cum in vendendo rem eam scisset et non pronuntiasset, emptori damnum praestari oportere. Ergo ad fidem bonam statuit pertinere notum esse emptori vitium, quod nosset venditor. Quod si recte iudicavit, non recte frumentarius ille, non recte aedium pestilentium venditor tacuit. Sed huius modi reticentiae iure civili conlprehendi non possunt; quae autem possunt, diligen
Abbreviated transcription (Latin):
tuberoni dicere. Sapientis ẽẽ nichil ꝯtra mores.
leges. instituta faciẽtẽ hrẽ roẽm rei familiaris.
Neq eĩ solũ nobis diuites ẽẽ uolumꝰ. s liberis ꝓ¬
facultates et copie. diuitie st̾ ciuiratis. huius
sceuole factũ est quo paulo añ dixi. placere nul¬
sui cã qd̾ nõ liceat. Huic nec laus magna tribuẽda
nec grã ẽ. Sed siue ⁊ simulatio ⁊ dissimulatio
dolus malus ẽ. ꝑ pance res st̃. in quib nõ dolus
nocet nemini. rectũ. iustũ uiꝵ bonũ nõ facile reꝑi¬
ditori. Nam cũ ex .xii. tabulis satis eẽt. Ca p̃stai
q̃ eẽnt lĩgua nũcupata. que qui ĩficiatus esset
dupli poena subiret a iuris ꝯsultis q̃ reticentie
poena ẽ ꝯstituta. Quicquid eĩ ẽ ĩ predio uitu. id
statuerũt si uenditor scirer. nisi noĩatĩ dictum
eẽt. iussissẽrq titũ claudiũ centũ malũ ꝗ edes in
celio monte habebat demoliri. ea quoꝵ altitudo

Expanded text:
Tuberoni, dicere sapientis esse nihil contra mores, Tuberoni, dicere sapientis esse nihil contra mores, leges, instituta facientem habere rationem rei familiaris. Neque enim solum nobis divites esse volumus, sed liberis, proorum enim facultates et copiae divitiae sunt civitatis. Huic Scaevolae factum, de quo paulo ante dixi, placere nulsui causa, quod non liceat. Huic nec laus magna tribuenda nec gratia est. Sed, sive et simulatio et dissimulatio dolus malus est, perpaucae res sunt, in quibus non dolus us potest, nocet nemini, certe istum virum bonum non facile reperiditori. Nam, cum ex duodecim tabulis satis esset ea praestari, quae essent lingua nuncupata, quae qui infitiatus esset, dupli poenam subiret, a iuris consultis etiam reticentiae poena est constituta; quicquid enim esset in praedio vitii, id statuerunt, si venditor sciret, nisi nominatim dictument iussissentque Ti. Claudium Centumalum, qui aedes in Caelio monte habebat, demoliri ea, quorum altitudo
Abbreviated transcription (Latin):
aut malitiose pot. Dolus aũt̃ malus ĩ simulatione
ut ait aqliꝰ ꝯtinetur. Tolẽdum ẽ igit᷑ ex reb ꝯͣhen¬
dis omẽ mẽdatiũ. Non licitatorẽ uenditor. nõ ꝗ
ꝯtra se liceat᷑ emptor apponet. uterq̃ si ad eloquẽ¬
dũ uenerit. nõ plusꝙͣ semel eloquet᷑. Quĩtus ꝗ¬
dem sceuola publii filius cũ postulasset ut sibi fũ¬
dus cuiꝰ emptor erat semel indicaret᷑. idqz uen¬
ditor ita fecisset. dixit se pluris extimare. Adli¬
dit cẽtũ milia. Nemo ẽ ꝙ ħ uiri boni fuisse ne¬
get. Sapientis negãt ut si minoris ꝙͣ potuisser
uendidisser. Hec igitur ẽ illa ꝓnicies. ꝙ alios
bonos. alios sapiẽtes existimãt. Ex quo enuius.
.Ne ꝗsꝙͣ sapere sapiẽtẽ qui ip̃e sibi prodesse neqret.
uere id quidẽ si ꝗd eẽt prodesse mͥ cũ ennio ꝯue¬
niet. hec catonẽ ꝗdem rhordiũ discipulũ pa¬
netii uideo ĩ his liberis quos de offiõ scripsit. Q

Expanded text:
aut malitiose potest? Dolus autem malus in simulatione, aut malitiose potest? Dolus autem malus in simulatione, ut ait Aquilius, continetur. Tollendum est igitur ex rebus contrahendis omne mendacium; non illicitatorem venditor, non, qui contra se liceatur, emptor apponet; uterque, si ad eloquendum venerit, non plus quam semel eloquetur. Q. quidem Scaevola P. f., cum postulasset, ut sibi fundus, cuius emptor erat, semel indicaretur idque venditor ita fecisset, dixit se pluris aestimare; addidit centum milia. Nemo est, qui hoc viri boni fuisse neget, sapientis negant, ut si minoris, quam potuisset, vendidisset. Haec igitur est illa pernicies, quod alios bonos, alios sapientes existimant. Ex quo Ennius nequiquam sapere sapientem, qui ipse sibi prodesse non quiret. Vere id quidem, si, quid esset prodesse, mihi cum Ennio conveniret. Hecatonem quidem Rhodium, discipulum Panaeti, video in iis libris, quos de officio scripsit Q.
Abbreviated transcription (Latin):
debat. qd̾ eẽt aliud simulatũ aliud actũ. hoc q¬
dem sane lucii lente ut ab hoĩe ꝑito diffiniẽ¬
di. Ergo ⁊ pythiꝰ et oẽs aliud agentes aliud
simulantes. ꝑfidi. ĩ probi. maliciosi. Nullum
igitur eoꝵ fcm̃ põt utile eẽ cũ sit tot uitiis
inquatũ. Qd̾ si aqliana diffinitio uera ẽ. ex
om̃i uita simulatio dissimulatioq tollẽda
ẽ. Ita ut nec emat melius. nec ut uẽdat.
ꝗcꝙͣ simulabit aut dissimulabit uir bonus.
Atq iste dolus malus ⁊ legib erat uĩdicatꝰ
ut tutela .xii. tabulis circũ̾scriptio adolescẽ¬
tiũ lege letoria. et sine lege iudiciis ĩꝗb
adlitur ex fide bona. Reliquoꝵ aũt iudi¬
cioꝵ hec uerba maxime excelunt ĩ arbito
rei uxorie meliꝰ equius ĩ fidutia ut ĩter
bonos bñ agier. Quid ẽgo. Aut ĩ eo ꝙ meliꝰ
equiꝰ. põt ulla ꝑs messe fraudis. Aut cum
dicitur ĩter bonos bene agier ꝗcꝙͣ agi dolose

Expanded text:
debat, cum esset aliud simulatum, aliud actum. Hoc quidebat, cum esset aliud simulatum, aliud actum. Hoc quidem sane lucdi. Ergo et Pythius et omnes aliud agentes, aliud simulantes perfidi, improbi, malitiosi. Nullum igitur eorum factum potest utile esse, cum sit tot vitiis inquinatum. Quodsi Aquiliana definitio vera est, ex omni vita simulatio dissimulatioque tollenda est. Ita, nec ut emat melius nec ut vendat, quicquam simulabit aut dissimulabit vir bonus. Atque iste dolus malus et legibus erat vindicatus, ut tutela duodecim tabulis, circumscriptio adulescentium lege Plaetoria, et sine lege iudiciis, in quibus additur EX FIDE BONA. Reliquorum autem iudiciorum haec verba maxime excellunt: in arbitrio rei uxoriae MELIUS AEQUIUS, in fiducia UT INTER BONOS BENE AGIER. Quid ergo? aut in eo, QUOD MELIUS AEQUIUS, potest ulla pars inesse fraudis? aut, cum dicitur INTER BONOS BENE AGIER, quicquam agi dolose
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo. pro se quisq ꝙ ceꝑat afferebat. An¬
te pedes pithii pisces abiciebat. Tũ sanius
queso inꝗt quid ẽ h̾ pythi. tantũ ne pisciũ
hmñ ne cymbaꝵ. Et ille. Quid miꝵ inꝗd. hoc
loco ẽ siracusis ꝗcꝗd ẽ pisciũ. hic aquatio. hac
uilla isti carere non possũt. Incensus canius
cupidirate ꝯtendit aut pythio ut uẽderet.
Grauate ille primo. Quid multa. Impetrat.
Emit homo cupidus ⁊ locuples tanti ꝙͣti py¬
tius uoluit. ⁊ emit ĩstructos. Noĩa fac̾. nego¬
tium ꝯficit. Innitat caniꝰ post tridie familiares
suos.Uenit ipẽ mature. Scalmũ nullũ uidet. Que¬
rit ex proximo uicino. nũ farie q̃dã piscatoꝵ
eẽnt. ꝙ eos nullos uideret. Nulle ꝙ sciã ille ĩ¬
ꝗd accidisset. Stomachari caniꝰ. Sed ꝗd face̾t.
Nondum eĩ aqlius collega familiaris meus
ꝓtulerat de dolo malo formulas. In quib ipĩs
cũ ex eo quererẽ ꝗd eẽt dolus malus. respon¬

Expanded text:
multitudo; pro se quisque, quod ceperat, afferebat, anmultitudo; pro se quisque, quod ceperat, afferebat, ante pedes Pythi pisces abiciebantur. Tum Canius: Quaeso, inquit, quid est hoc, Pythi? tantumne piscium? tantumne cumbarum? Et ille: Quid mirum? inquit, hoc loco est Syracusis quicquid est piscium, hic aquatio, hac villa isti carere non possunt. Incensus Canius cupiditate contendit a Pythio, ut venderet; gravate ille primo; quid multa? impetrat. Emit homo cupidus et locuples tanti, quanti Pythius voluit, et emit instructos; nomina facit, negotium conficit. Invitat Canius postridie familiares suos, venit ipse mature; scalmum nullum videt, quaerit ex proximo vicino, num feriae quaedam piscatorum essent, quod eos nullos videret. Nullae, quod sciam, inquiquid accidisset. Stomachari Canius: sed quid faceret? nondum enim Aquilius, collega et familiarismeus, protulerat de dolo malo formulas. In quibus ipsis. cum ex eo quaereretur; quid esset dolus malus? respon
Abbreviated transcription (Latin):
bire noĩa. Qd̾ si uitupãdi qui reticuerũt. ꝗd de
his extimadũ ẽ. qui orõĩs uanitatẽ adhibuer̃t.
G. canius eques.Ro. nec in facetus et satis litteratus
cũ se syracusas ociandi ut ip̃e dicere solebat nõ ne¬
gotiãdi cã ꝯtulisset. dictabat se hortulos aliqͦs
emere uelle. quo inuitare amicos. et ubi se
oblectare sine ĩterpellatorib posset. Qd̾ cũ ptre¬
buisset pythi ei ꝗdã qui argentaria faceret
syracusis. uenales quidem se hortos nõ habere
s licere uti canio si uellet ut suis. Et simul ad
cenã hoiem in horros inuitauit ĩ posteꝵ die
cũ ille ꝓmississet. tũ pythiꝰ ꝗ eẽt ur argẽtariꝰ
apud om̃es ordines gratiosus. piscatores ad se
ꝯuocauit et ad eis petiuit ut añ suos ortulos
post tridie piscarẽtur. dixitq quid eos uellet
facere. Ad cenam tpr̃e uenit caniꝰ. opipare
apytio apparatũ ꝯuiuiũ. Cymbaꝵ añ oculos

Expanded text:
bire nomina? Quodsi vituperandi, qui reticuerunt, quid de bire nomina? Quodsi vituperandi, qui reticuerunt, quid de iis existimandum est, qui orationis vanitatem adhibuerunt? C. Canius, eques Romanus, nec infacetus et satis litteratus, cum se Syracusas otiandi, ut ipse dicere solebat, non negotiandi causa contulisset, dictitabat se hortulos aliquos emere velle, quo invitare amicos et ubi se oblectare sine interpellatoribus posset. Quod cum percrebruisset, Pythius ei quidam, qui argentariam faceret Syracusis, venales quidem se hortos non habere, sed licere uti Canio, si vellet, ut suis, et simul ad cenam hominem in hortos invitavit in posterum diem. Cum ille promisisset, tum Pythius, qui esset ut argentarius apud omnes ordines gratiosus, piscatores ad se convocavit et ab iis petivit, ut ante suos hortulos postridie piscarentur, dixitque, quid eos facere vellet. Ad cenam tempori venit Canius; opipare a Pythio apparatum convivium, cumbarum ante oculos
Abbreviated transcription (Latin):
surdũ ꝙͣ si diũ iussu ita p̃co p̃dicet. domũ pesti¬
lẽtẽ uendo. Sic gͦ in quibusdã causis dubiis
ex altera ꝑte defenditur honestas. ex altera ita
de utilitate dicit᷑. ut id q utile uideat᷑ nõ mõ fa¬
cere honestũ sit. sed enã nõ facere turpe. Hec
ẽ illa q̃ uidetur utilium fieri cũ honestis sepe
dissẽsio. Que diuicãda st̃. Non eĩ ut q̃rerem
ex posuimꝰ. sed ut explicaremꝰ. Non igitur uidet᷑
nec frum̃tarius ille rhodiꝰ nec hic ediũ uen¬
ditor. celare ẽptores debuisse. Neq eĩ idest ce¬
lare ꝗcꝗd reticeis. s cũ qd̾ tu scias id ignorare
emolum̃ti tui cã uelis eos. quoꝵ ĩtersit id sare.
hoc aũt celandi genus quale sit et cuiꝰ hoĩs
quis nõ uidet. Certe nõ aꝑti nõ sĩplicis non
ĩgenui nõ iusti nõ uiri boni. Uersuti potiꝰ obscuri
astuti. fallacis. maliciosi. callidi. ueteratoris. ua¬
fri. Hec tot ⁊ alia plura ĩ me ĩutile ẽ. iutoꝵ su¬

Expanded text:
surdum, quam si domini iussu ita praeco praedicet: 'Domum pestilentem vendo'? Sic ergo in quibusdam causis dubiis ex altera parte defenditur honestas, ex altera ita de utilitate dicitur, ut id, quod utile videatur, non modo facere honestum sit, sed etiam non facere turpe. Haec est illa, quae videtur utilium fieri cum honestis saepe dissensio. Quae diiudicanda sunt; non enim, ut quaereremus, exposuimus, sed ut explicaremus. Non igitur videtur nec frumentarius ille Rhodios nec hic aedium venditor celare emptores debuisse. Neque enim id est celare, quicquid reticeas, sed cum, quod tu scias, id ignorare emolumenti tui causa velis eos, quorum intersit id scire. Hoc autem celandi genus quale sit et cuius hominis, quis non videt? Certe non aperti, non simplicis, non ingenui, non iusti, non viri boni, versuti potius, obscuri, astuti, fallacis, malitiosi, callidi, veteratoris, vafri. Haec tot et alia plura nonne inutile est vitiorum su
Abbreviated transcription (Latin):
qui ne ortatus quidẽ ẽ. Ille ꝙ nõ placebat ꝓscrip¬
et̃ si illa nec bona ẽ. nec edificata rõẽ. multo mi¬
nus qui domũ nõ laudart. ubi eĩ iuditiũ emp¬
toris ẽ. ibi fraus uenditoris ꝗ pot̾ eẽ. Sin autẽ
dictum nõ omẽ p̃standũ ẽ ꝙ dictum nõ est

Expanded text:
qui ne hortatus quidem est? ille, quod non placebat, proscripqui ne hortatus quidem est? ille, quod non placebat, proscripetiam si illa nec bona est, nec aedificata ratione, multo minus, qui domum non laudarunt. ubi enim iudicium emptoris est, ibi fraus venditoris quae potest esse? sin autem dictum no
Abbreviated transcription (Latin):
est. s donãdũ. Ludes ĩ hac tora discepratione nõ il¬
lud dici ꝙ̃uis hoe turpe sit. tñ qm̃ expedit faciam.
sed ita expedire ut turpe nõ sit.ex altera aũt ꝑte.
ea re qr turpe sit. nõ ẽẽ faciẽdũ. Uendat edes uir
bonus ꝓpt̾ aliqua uitia que ip̃e norit ceteri ignorẽt.
Pestilentes sint. et habeantur salubres. Ignoret᷑ ĩ
õĩb cubiculis apparere spentes male mareriate. ruy¬
nose. Sed hec p̃t̾ dñm nemo sciat. Quero si ħ ẽpto¬
⁊ ib uenditor nõ dixerit. edes q uẽdiderit pluris
multo ꝙͣ se uendituꝵ prtarit. nũ id iniuste aut
ĩprobe fecerit. Ille uo̾ ĩꝗt antpat̃. Quid ẽ eĩ aliud
errãti uiã nõ mõstrare. ꝙ athenis execrationibus
publicis scm̃ ẽ. si hoc nõ ẽ. Emptorẽ pati ruere.
et ꝑ errorẽ ĩ maximã fraudẽ ĩcurrere. plus et̃ est
ꝙͣ uiã nõ mõstrare. Nam ẽ scientẽ ĩ errorẽ alteꝵ
inducere. dyogenes ꝯt. Num te emere coegit.

Expanded text:
est, sed donandum. Vides in hac tota disceptatione non illud dici: Quamvis hoc turpe sit, tamen, quoniam expedit, faciam, sed ita expedire, ut turpe non sit, ex altera autem parte, ea re, quia turpe sit, non esse faciendum. Vendat aedes vir bonus propter aliqua vitia, quae ipse norit, ceteri ignorent, pestilentes sint et habeantur salubres, ignoretur in omnibus cubiculis apparere serpentes, male materiatae sint, ruinosae, sed hoc praeter dominum nemo sciat; quaero, si haec emptoribus venditor non dixerit aedesque vendiderit pluris multo, quam se venditurun putarit, num id iniuste aut improbe fecerit. Ille vero, inquit Antipater; quid est enim alierranti viam non monstrare quod Athenis exsecrationibus publicis fancitum est si hoc non est, emptorem pati ruere. et per errorem in maximam fraudem incurrere? plus etiam est, quam viam non monstrare. nam est scientem, in errorem alterum, inducere. Diogenes contra: Num te emere coegit,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dibutare pħ̾os que ne ⁊ustiti quidẽ dubi¬
tẽt a quib natũ ẽ id qd̾ iã ꝯtrictũ ẽ uetusta¬
te ꝓuerbiũ. Cũ eĩ fidem alicuiꝰ bonitatẽq lau¬
dant dignũ ẽẽ dicũt qui cũ ĩtenebris mices.
Hoc ꝙͣ ht̃ uĩ. nͥ illã nichil expedire ꝙ nõ de¬
ceat enã si id possis nullo refellẽte obtinere.
uides ne ħ ꝓuerbio neq gygi illi posse ueĩa
dari. neq huic quẽ paulo aũ fĩgebã digitoꝵ
ꝑcussione hereditates oñi posse ꝯuertere. Ut

Expanded text:
e ne rustici quidem dubitent? a quibus natum est id, quod iam contritum est vetustate, proverbium. Cum enim fidem alicuius bonitatemque laudant, dignum esse dicunt, quicum in tenebris mices. Hoc quam habet vim nisi illam, nihil expedire, quod non deceat, etiamsi id possis nullo refellente optinere? Videsne hoc proverbio neque Gygi illi posse veniam dari neque huic, quem paulo ante fingebam digitorum percussione hereditates omnium posse converrere
Abbreviated transcription (Latin):
etans artissimũ uĩculũ ẽ. magis arbitrari ꝯtra
sapiẽs si fame ip̃e afficiatur abstulerit ci¬
bum alteri hoĩ. ad nullã rẽ utili. Minime ud̾.
nõ eĩ ẽ michi uita mea utilior.ꝙ̃ aĩ talis af¬
fecto neminẽ ut uiolẽ coĩ mei grã. Qd̾ si pha¬
larĩ crudellẽ tyrãnũ ⁊ ĩmanẽ ubi bonus ne ip̃ẽ
frigore ꝯficiat᷑. uestitu spoliare possit. nõ ne fa¬
ciet. hec adiudicandũ st̾ facilima. Nã si quẽ
ab hoĩe ad nullã rẽ unli. utilitatis tue cã derra

Expanded text:
etatis artissimum vinculum est magis arbitrari esse sapiens, si fame ipse conficiatur, abstulerit cibum alteri homini ad nullam rem utili? Minime vero; non enim mihi est vita mea utilior quam animi talis affectio, neminem ut violem commodi mei gratia. Quid? si Phalarim, crudelem tyrannum et immanem, vir bonus, ne ipse frigore conficiatur, vestitu spoliare possit, nonne faciat? Haec ad iudicandum sunt facillima. Nam, si quid ab homine ad nullam partem utili uti
Abbreviated transcription (Latin):
obeã cã alteri detraxeris. nõ sit rep̃hẽdendũ.
Sin aut is nõ sit eiꝰ modi. suũ cuiq ĩcomodũ¬
ferendũ ẽ. postꝙ̃ de alteri comodis detrahẽdũ.
Non igiur magis ẽ contra nam morbus aut
egestas. aut quid eiusmodi. ꝙͣ detractio ap
peritio alieni. Sed coĩs utiliratis derelictio
decernet pro fecto. ut ab hoĩe ĩhabiti atq ĩ¬
unli ad sapientẽ bonũ fortẽ uiꝵ. trãsferãt᷑
res ad iuuẽdũ neçessarie. Quod si occiderit
mulnuĩ de coĩ utilitate detraxerit. Mõ h ia
fatiat. ut ne ip̃ẽ de se bene existimãs. se¬
seq diligẽs. hac̾ cãm habeat ad iniuriã. Ita
erati. llam qd̾ ad phalarĩ attinet ꝑ fatile
iudinũ ẽ. Nulla iginir socieras nobis cum
tyrãnis. ⁊ potꝰ sũma detractio ẽ. lleꝙ eĩ est
ꝯtra nãm eũ spoliare si possis. quẽ houestĩ¬
s ⁊ necrate. Arq ẽ hoe genus pestiferu

Expanded text:
reprehendendum. Sin autem id non sit eius modi, suum cuique incommoduferendum est potius quam de alterius commodis detrahendum. Non igitur magis est contra naturam morbus aut egestas aut quid eius modi quam detractio atque appetitio alieni, sed communis utilitatis derelictio decernet profecto, ut ab homine inerti atque inutili ad sapientem, bonum, fortem virum transferantur res ad vivendum necessariae, qui si occiderit, multum de communi utilitate detraxerit, modo hoc ita faciat, ut ne ipse de se bene existimans seseque diligens hanc causam habeat ad iniuriam. Ita ietati. Nam quod ad Phalarim attinet, perfacile iudicium est. Nulla est enim societas nobis cum tyrannis, et potius summa distractio est, neque est contra naturam spoliare eum, si possis, quem est honestum necare, atque hoc omne genus pestiferum
Abbreviated transcription (Latin):
ipm̃ negotii dicũt. nichil exibere alteri. s
ratus iupiter plus nocere potuisset. ꝙͣ no¬
cuit sibi ip̃e regulus. Nulla igit᷑ ius fuit
religionis. que tantã utilitatẽ ꝑuerteret.
An ne turpiter faceret. Primũ minima
apud actiĩ.Fregisti ne fidem. neq dedi ne¬
q do ĩfideli cuiꝙͣ. Q̃q ab ĩpio rege dicitur.¬
tñ luculente dicitur. Addũt et̃ quẽ ad modũ
nos dicamus uideri quedã utilia q̃ nõ st̃
sic se dicere uideri quedã honesta q̃ nõ st̃.
ut hoc ipm̃ uidetur honestũ ꝯẜuãdi iuris cã.¬

Expanded text:
ipsum negotii dicunt, nihil exhibere alteri, sediratus Iuppiter plus nocere potuisset, quam nocuit sibi ipse Regulus Nulla igitur vis fuit religionis, quae tantam utilitatem perverteret. An ne turpiter faceret? Primum minima apud Accium: Fregistín fidem? Néque dedi neque do ínfideli cuíquam quamquam ab impio rege dicitur, luculente tamen dicitur. Addunt etiam, quem ad modum nos dicamus videri quaedam utilia, quae non sint, sic se dicere videri quaedam honesta, quae non sint. ut hoc ipsum videtur honestum, conservandi iris
Abbreviated transcription (Latin):
cũcra que possũt aut corpori accidere aut reb
externis.Nã ĩ prĩcipio tollit ꝯuictũ humanũ
et societatẽ. Si eĩ sic erimus affecti. ut ꝑꝑ su
etatem. Ut sumũ qd̾q mẽbrũ sensũ hũc
habeat. ut posse purare se ualere. si proximi
membri ualitudinẽ ad se trãsdussisset. debi¬
detrahar q ꝙ cuiq possit emolum̃ti sui grã.
societas hõi̾u ⁊ coĩtas euertatur necesse est.
Nam sibi ut qusq malit ꝙ ad usũ uite ꝑti¬
neat.ꝙ̃ alteri acquirere ꝯcessũ ẽ nõ repu¬
gnãte nã. Illud quidẽ naͣ nõ patitur. ut alioꝵ
spoliis nrãs facultates. copias. opes augeamꝰ.¬
Neq ħ uõ solũ nã. id est gentiũ. sed etã le¬
gib ppłoꝵ quib in singulis ciuitatib resp cõ¬

Expanded text:
, quae possunt aut corpori accidere aut rebus externis. Nam principio tollit convictum humanum et societatem. Si enim sic erimus affecti, ut propteetatem. Ut, si unum quodque membrum sensum hunc haberet, ut posse putaret se valere, si proximi membri valetudinem ad se traduxisset, debidetrahatque, quod cuique possit, emolumenti sui gratia, societas hominum et communitas evertatur necesse est. Nam sibi ut quisque malit, quod ad usum vitae pertineat, quam alteri acquirere, concessum est non repugnante natura, illud natura non patitur, ut aliorum spoliis nostras facultates, copias, opes augeamusNeque vero hoc solum natura, id est iure gentium, sed etiam legibus populorum, quibus in singulis civitatibus res
Abbreviated transcription (Latin):
Dubitandũ nõ ẽ quin nũꝙͣ possit honestas
cũ utilitate ꝯtendere. Itaq accepimꝰ socratẽ
execrari solitũ eos qui primũ hec nã coherẽ¬
tia opinionẽ distĩsissẽt. Cui quidẽ ita sunt
stoyci assensi. ut quicꝗd honestũ eẽt id utile
Quod si is eẽt panetius. qui uirtutẽ ppea
collenda diceret. qd̾ ea efficiẽs utilitans eẽt
ut hi qui res expectãdas uel uolũtate uel
indigentia metiunt᷑. liceret ei dicere utili¬
tatẽ aliquãdo cũ honestate pugnare. Sed
cũ sit his qui id solũ bonũ iudicet ꝙ hone¬
stũ sit. que aut ħ repugnẽt spẽ quadã ut¬
litatis eoꝵ neq accessione meliorẽ uiram
fieri. neq discessionẽ peiorẽ nõ uidet᷑ debu¬
isse huimodi deliberationẽ introducere. ĩ
qua ꝗd unle uidetur. cũ eo ꝙ honestũ ẽ cõ¬
paretur. et eĩ qd̾ sũmum bonum a stoyci
dicitur quenienter nature uiuere id habet
gere. si ea uirtuti non zepugnarẽt. Quod

Expanded text:
dubitandum non est, quin numquam possit utilitas cum honestate contendere. Itaque accepimus Socratem exsecrari solitum eos, qui primum haec natura cohaerentia opinione distraxissent. Cui quidem ita sunt Stoici assensi, ut et, quicquid honestum esset, id utile Quodsi is esset Panaetius, qui virtutem propterea colendam diceret, quod ea efficiens utilitatis esset, ut ii, qui res expetendas vel voluptate vel indolentia metiuntur, liceret ei dicere utilitatem aliquando cum honestate pugnare; sed cum sit is, qui id solum bonum iudicet, quod honestum sit, quae autem huic repugnent specie quadam utilitatis, eorum neque accessione meliorem vitam fieri nec decessione peiorem, non videtur debuisse eius modi deliberationem introducere, in qua, quod utile videretur, cum eo, quod honestum est, compararetur. Etenim quod summum bonum a Stoicis dicitur, convenienter naturae vivere, id habet gere, si ea virtuti non repugnarent. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Hec eĩ oĩa offc̾a de quib his libris disputa¬
mus.media stoyci appellãt. Ea coĩa st̃ ⁊ la¬
te patẽt. Que ingeni bonitate multi asse¬
cuntur et progressicẽ discẽdi. illud aut̃ offi
intelligit nichil putãt p̃t̾missũ. Quod at
ĩ poematib inq pict̾is usu euenit. ĩ aliis q
cũ plurib ut delectentur ĩpiti laudẽtq ea
que laudãda nõ sũt. ob eã credo cãm qd̾
insit ĩ his aliud probi qd̾ capiat ignaros
Qui quidẽ quid ĩ una quaq re uitii sit nequeant
Hec igit᷑ offci de quib his libris disimꝰ.qi̾ ẜa q̃dã¬

Expanded text:
Haec enim officia, de quibus his libris disputamus, media Stoici appellant; ea communia sunt et late patent; quae et ingenii bonitate multi assequuntur et progressione discendi. Illud autem officintellegit, nihil putat praetermissum; quod idem in poematis, in picturis usu venectentur imperiti laudentque ea, quae laudanda non sint, ob eam, credo, causam, quod insit in iis aliquid probi, quod capiat ignaros, qui quidem, quid in una quaque re vitii sit, nequeant Haec igitur officia, de quibus his libris disserimus, qua
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Nec u̾o cũ duo decii aut duo scipiones fortes
iustus noĩat᷑. aut ab illis fortitudinis aut ab istis
ut sapientẽ uolumus intelligi. Nec hi qui sapiẽ¬
tes habiti et noĩati .m.cato.C. lelius sapientes
fuerũt. Nec illi quidẽ septẽ. Sed ex medioꝵ offi¬
cioꝵ frequẽtia similitudinẽ quãdã gerebant
spẽmq sapiẽtiũ. Quo circa nec id qd̾ uere hone
his qui bonos uiros appellari se uolũt cũ emulu¬

Expanded text:
tur. Nec vero, cum duo Decii aut duo Scipiones fortes iustus nominatur, aut ab illis fortitudinis aut ab hoc iuut sapientem volumus intellegi, nec ii, qui sapientes habiti et nominati, M. Cato et C. Laelius, sapientes fuerunt, ne illi quidem septem, sed ex mediorum officiorum frequentia similitudinem quandam gerebant speciemque sapientium. Quocirca nec id, quod vere honiis, qui bonos se viros haberi volunt, cum emolu
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ ẽ an plane omittẽdũ. Alteꝵ dubitari nõ
põt̃. quin a panetio susceptũ sit. sed relictu.
Nã qui ediuisione tripartita duas ꝑtes absolue¬
rit hoc necesse ẽ ternã restare. Preterea ĩ
extremo libro tertio de hac ꝑte pollicet᷑ se de ĩ¬
ceps ẽẽ dictuꝵ. Accedit eodem testis locuples
possidonius. Qui etiã scribit in quadã epła .p.
uulliũ ruffũ dicere solere. qui panetiũ audi¬
erat ut nemo pictor eẽt inuentus qui uene
hatam zeliquisset absolueret. Oris eĩ pulcrinu¬
do zeliqui corporis imitandi spem auferebat.
Sie ea que panetius p̃ter mississ ꝓp eoꝵ que¬

Expanded text:
tium est, an plane omittendum, alterum dubitari non tium est, an plane omittendum, alterum dubitari non potest, quin a Panaetio susceptum sit, sed relictum. Nam qui e divisione tripertita duas partes absolverit, huic necesse est restare tertiam; praeterea in extremo libro tertio de hac parte pollicetur se deinceps esse dicturum. Accedit eodem testis locuples Posidonius, qui etiam scribit in quadam epistula P. Rutilium Rufum dicere solere, qui Panaetium audierat, ut nemo pictor esset inventus, qui in oatam reliquisset, absolveret oris enim pulchritudo reliqui corporis imitandi spem auferebat, sic ea, quae Panaetius praetermisisset et non pe
Abbreviated transcription (Latin):
Anetius igitur qui sine ꝯtrou̾sia
de offitiis acuratissime disputauit
quem q nos coreptione quadã
adhibita potissimũ secun sumus.
trib gñib ꝓpoĩns in quib delibera¬
re hoĩes et ꝯsulrare de officiis solent. uno cuz
dubitatur honestũ ue id eẽt de quo ageret᷑
an turpe. Altero unle ne eẽt an mutile. Tẽno
S
generib pͥmis trib libris explicauit. De t̾cio at
gne de ĩceps scripxit se dictuꝵ. nec soluit id qd̾
promiẜat. Quod eo magis miror qr scriptum
a discipulo eiꝰ possidonio ẽ .xxx. anĩs uississe
panecium postea quã istos libros edidisset. Quẽ
locũ miror appossidonio breuiter ẽẽ tactũ ĩ ꝗbus¬
dam ꝯm̃tariis p̃ẜnĩ cũ scribat nullũ ẽẽ locu
qui negant eũ locũ apanetio p̃termissũ. sed
ꝯsulto ⁊elictũ. Nec oĩo scribendũ fuisse.qr nũꝙͣ
possit utilitas cũ honestate pugnare. De quo al¬
teꝵ pot̃ habere dubitationẽ. Adhibendũ ne
fuerit hoc genus ꝙ indiusione panetii ter¬

Expanded text:
aetius igitur, qui sine controversia de officiis accuratissime disputavit, quemque nos correctione quadam adhibita potissimum secuti sumus, tribus generibus propositis, in quibus deliberare homines et consultare de officio solerent, uno, cum dubitarent, honestumne id esset, de quo ageretur, an turpe, altero, utilene esset an inutile, tertio, s generibus primis tribus libris explicavit, de tertio autem genere deinceps se scripsit dicturum nec exsolvit id, quod promiserat. Quod eo magis miror, quia scriptum a discipulo eius Posidonio est triginta annis vixisse Panaetium, posteaquam illos libros edidisset. Quen locum miror a Posidonio breviter esse tactum in quibusdam commentariis, praesertim cum scribat nullum esse locum assentior iis, qui negant eum locum a Panaetio praetermissum, sed consulto relictum, nec omnino scribendum fuisse, quia numquam posset utilitas cum honestate pugnare. De quo alterum potest habere dubitationem, adhibendumne fuerit hoc genus, quod in divisione Panaeti ter
Abbreviated transcription (Latin):
natus sis et ea habeas pͥncipia natẽ ꝗb pare¬
labis hoĩes quid his assit ⁊ cõmoditats ⁊ copie.
Resp̃debir dyogenes fortasse sic. aliud ẽ celare. aliud
tacere. Neq eĩ ego nuc te celo. si tibi nõ dico que
nã deoꝵ sit. quis sit finis bonoꝵ q̃ tibi plus ꝓdessẽt
cognita. ꝙͣ tritici ulitas. Sed nõ ꝗcꝗd tibi audire
utile ẽ. idem michi dicere necesse ẽ. Ante siꝗdẽ me

Expanded text:
natus sis et ea habeas principia naturae, quibus parenatus sis et ea habeas principia naturae, quibus parelabis homines, quid iis adsit commoditatis et copiae? Respondebit Diogenes fortasse sic: Aliud est celare, aliud tacere; neque ego nune te celo, si tibi non dico, quae natura deorum sit, qui sit finis bonorum, quae tibi plus prodessent cognita quam tritici vilitas; sed non, quicquid tibi audire utile est, idem mihi dicere necesse est. Immo vero,
Abbreviated transcription (Latin):
catores alexãdrea soluisse. nauesq ĩcursu fru¬
m̃to onustas petẽtes rhodũ uiderit dicturus ne
sit id rhodiis.an silẽtio suũ ꝙ plurimo uẽditurͤ
Sapiẽtẽ ⁊ bonũ uirũ fingimͦ. de eiꝰ deliberatoẽ
⁊ ꝯsultatione q̃rimꝰ. ꝗ celaturus rhodios nõ sit
s id turpe iudicet. s dubitet an turpe nõ sit. In
huimodi caĩs aliud digeni babilonio iuderi so¬
let magno ⁊ graui stoyco aliud antipatͦ disci
ut ne quid oĩo ꝙ uenditor norit.emptor igͦ. et.
dyogeni uenditorẽ. quatrienus iure ciuili cõ¬
stinitũ sit. dicere uitia oportere.cetera sine ĩ¬
sidiis agere. et qm̃ uendatur uelle ꝙ optume
uendere. Aduexi ex posui. uendo meũ ñ pluris
ꝙ̃ ceteri fortasse enam minoris cũ maioͣ est
copia. Cui fit iniuria. Exoritur annpatri rõ
ex altera ꝑte. Quid ais. tu cũ hõib ꝯsulere
debeas et ẜuire humane societati. ea q lege

Expanded text:
catores Alexandrea solvisse navesque in cursu frucatores Alexandrea solvisse navesque in cursu frumento onustas petentes Rhodum viderit, dicturusne sit id Rhodiis an silentio suum quam plurimo venditurus. Sapientem et bonum virum fingimus; de eius deliberatione et consultatione quaerimus, qui celaturus Rhodios non sit, si id turpe iudicet, sed dubitet, an turpe non sit. In huius modi causis aliud Diogeni Babylonio videri solet, magno et gravi Stoico, aliud Antipatro, discut ne quid om-nino, quod venditor norit, emptor ignoret, Diogeni venditorem, quatenus iure civili constitutum sit, dicere vitia oportere, cetera sine insidiis agere et, quoniam vendat, velle quam optime vendere. Advexi, exposui, vendo meum non pluris quain ceteri, fortasse etiam minoris, cum maior est copia. Cui fit iniuria? Exoritur Antipatri ratio ex altera parte: Quid ais? tu cum horninibus consulere debeas et servire humanae societati eaque lege
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ cõmunicaret. Datus ẽ aristides. Huc il¬
le classẽ lacedemonioꝵ q̃ subducta eẽt ad gy¬
theu clã ĩcendi posse qͦ fco frangi lace demo¬
nioꝵ opes necesse eẽt. Qd̾ aristides cũ audisser
ĩ ꝯcionẽ magna expectatione uenit. dixitq ꝑ
nime honestũ. Itaq atheniẽses. ꝙ honestum
nõ eẽt id ne utile ꝗdẽ putauerũt. Meliꝰ hi ꝙͣ¬
nos qui piratas ĩmunes socios uecrigales ha¬
bemus. Maneat gͦ qd̾ turpe sit. id nũꝙͣ eẽ uti
Hoc eĩ ipm̃ utile purare qd̾ turpe sit calami¬
tosũ ẽ. Sed ĩcidũt ut supra dixi sepe caẽ. eur
repugnare utilitas honestati uideat᷑. ut aĩadu̾tẽ¬
dũ sit. repugnet ne plane. an possit cũ ho nesta¬
te ꝯiũgi. Eius giu̾s he st̃ questiones. Si exẽpli
gr̃a uir bonus alexandrea rhodũ magnũ frum̃¬
ti nũm aduexerit ĩ rhodioꝵ ĩopia ⁊ fame sũ¬
maq ãnone caritate.si idẽ sciat cũ plures mer¬

Expanded text:
quicum communicaret; datus est Aristides; huic ilquicum communicaret; datus est Aristides; huic ille, classem Lacedaemoniorum, quae subducta esset ad Gytheum, clam incendi posse, quo facto frangi Lacedaemoniorum opes necesse esset. Quod Aristides cum audisset, in contionem magna exspectatione venit dixitque penime honestum. Itaque Athenienses, quod honestum non esset, id ne utile quidem putaverunt totamque nos, qui piratas immunes, socios vectigales habemus. Maneat ergo, quod turpe sit, id numquam esse utilehoc enim ipsum, utile putare, quod turpe sit, calamitosum est. Sed incidunt, ut supra dixi, saepe causae, cum repugnare utilitas honestati videatur, ut animadvertendum sit, repugnetne plane an possit cum honestate coniungi. Eius generis hae sunt quaestiones: si exempli gratia vir bonus Alexandrea Rhodum magnum frumenti nurerum advexerit in Rhodiorum inopia et fame summaque annonae caritate, si idem sciat complures mer
Abbreviated transcription (Latin):
sit. rectũ ẽ nõ licere. Ꝙͣ legẽ tulerũt sapiẽtissi¬
mi ꝯsules crassus ⁊ sceuola. Lisu uõ urbis pro¬
hibere pegriuos. sane ĩhumanũ ẽ. Illa p̃clara¬
etiã ĩ quib publice utilitatis spẽs p̃honestate
maxime bello punuo sedȯ q̃ cãnẽsi calamitate
Nulla timoris significatio. nulla m̃tio pacis. Tãta
us ẽ honesti ut spẽm utilitatis obscuret. Atheniẽ¬
ses cũ ꝑsaꝵ ĩpetũ nullo mõ possẽt sustinere. statu¬
erũt ut urbe relicta ꝯuigib ⁊ liberis troeçene de¬
poĩtis. naues ꝯscenderẽt.libertatẽq greçie classe
defende rẽt. Cyrsilũ quẽdã suadentẽ ut ĩ urbe re¬
manerẽt xerxẽq recipẽt. lapidib obruerunt
atq ille utilitatẽ sequi uidebat᷑. Sed ea nulla
erat. repugnante honestate. Themistocles post
uictoriam eius belli ꝙ cũ ꝑsis fuit. dixit ĩcõ
nõ opus ẽẽ. Postulauit ut aliquẽ ppłs diret.

Expanded text:
sit, rectum est non licere; quam legem tulerunt sapientissisit, rectum est non licere; quam legem tulerunt sapientissimi consules Crassus et Scaevola; usu vero urbis prohibere peregrinos sane inhumanum est. Illa praeclara, in quibus publicae utilitatis species prae honestatemaxime bello Punico secundo; quae Cannensi calamitate nulla timoris significatio, nulla mentio pacis. Tanta vis est honesti, ut speciem utilitatis obscuret. Athenienses cum Persarum impetum nullo modo possent sustinere statuerentque, ut urbe relicta coniugibus et liberis Troezene depositis naves conscenderent libertatemque Graeciae classe defenderent, Cyrsilum quendam suadentem ut in urbe manerent Xerxemque reciperent, lapidibus obruerunt. Atqui ille utilitatem sequi videbatur; sed ea nulla erat repugnante honestate. Themistocles post victoriam eius belli, quod cum Persis fuit, dixit in connon opus ese; postulavit, ut aliquem populus daret,
Abbreviated transcription (Latin):
sistendi ut si ille nõ reuertisset moriẽ dũ eẽt
ip̃i. Qui cũ ad diẽ se recepisser admiratꝰ ẽ eoꝵ
fidẽ tyrãnꝰ petiuit ut se ad amititã tertium
ascriberẽt. Cum igitur id quidẽ utile uidet᷑ ĩ
amicitia cũ eo ꝙ honestũ ẽ ꝯpat᷑. iaceat utili¬
tans spẽs. ualeat honestas. Cum aũt̃ ĩ amicitia
q̃ honesta nõ st̃ postulabũt᷑.zeligio ⁊ fides añ¬
ponat᷑ amicitie. Sic habebit᷑ is quẽ exqrimꝰ
delectus offii. Sed utilitans spẽ ĩ re .p. sepissi¬
me peccatur. ut ĩcorutthi disturbatione nr̃i
durius et̃ atheniẽses. ꝗ sciuerũt. ut aeginens
qui classe ualebãt pollices p̃ciderẽtur. hoc
aegia piraeo. Sed nichil quidẽ crudele. utile.
Est eĩ hoĩũ nature ꝙͣ seq debemꝰ maxĩe inimi¬
ca crudelitas. Male enã qui pegrinos urbib
uti prohibẽt. eosq exterminãt. ut pennꝰ apud pa¬
tres nrõs papiꝰ nuꝑ. Nam eẽ ꝓ ciue qui ciuis nõ

Expanded text:
sistendi, ut, si ille non revertisset, moriendum esset sistendi, ut, si ille non revertisset, moriendum esset ipsi. Qui cum ad diem se recepisset, admiratus eorum fidem tyrannus petivit, ut se ad amicitiam tertium ascriberent. Cum igitur id, quod utile videtur in amicitia, cum eo, quod honestum est, comparatur, iaceat utilitatis species, valeat honestas; cum autem in amicitia, quae honesta non sunt, postulabuntur, religio et fides anteponatur amicitiae. Sic habebitur is, quem exquirimus, dilectus officii. Sed utilitatis specie in re publica saepissime peccatur, ut in Corinthi disturbatione nostri; durius etiam Athenienses, qui sciverunt, ut Aeginetis, qui classe valebant, pollices praeciderentur. Hoc quitatem Aegina Piraeo. Sed nihil, quod crudele, utile; est enim hominum naturae, quam sequi debemus, maxime inimica crudelitas. Male etiam, qui peregrinos urbibus uti prohibent eosque exterminant, ut Pennus apud patres nostros, Papius nuper. Nam esse pro cive, qui civis non
Abbreviated transcription (Latin):
Tantũ dabit amicitie ut uerã amici cãm esse
malit. ut orãde litis tẽpus quo ad pleges liceat
accomodet. Cũ uoͣ iuiata sñia dicẽda sit memi¬
nerit deũ se adhibere testẽ. id ẽ ut ego arbitror
mentẽ suã.qr nichil hoĩ dedit deus ip̃ diuinius.
Itaq p̾claꝵ a maiorib accepimꝰ morẽ rogandi u¬
dicis. si eũ teneremus. que salua fide facere pos¬
set. hec rogatio ad ea ꝑtinet q̃ paulo añ dixi.
honeste amico aut iudice posse ꝯcedi. Nã si oĩa
facienda sĩt que amici uelit nõ amicine tales
s ꝯiurationes putãde sint. Ioquor aut̃ de cõib
amicitiis.Nam ĩ sapientib uiris ꝓftisq nichil
pot̃ eẽ tale. Damonẽ et pinthiã pithagoreos
ferũt hoc aĩo inter se fuisse ut cũ eoꝵ alteri dio¬
nisiꝰ tyrãnus diẽ necis destinauisset. et is qui
morti adlictus eẽt paucos sibi dies ꝯm̃dador
suoꝵ cã postulanisset. uas factus ẽ alterius

Expanded text:
Tantum dabit amicitiae, ut veram amici causam esse Tantum dabit amicitiae, ut veram amici causam esse malit, ut orandae litis tempus, quoad per leges liceat, accommodet. Cum vero iurato sententia dicenda erit, meminerit deum se adhibere testem, id est, ut ego arbitror, mentem suam, qua nihil homini dedit deus ipse divinius. Itaque praeclarum a maioribus accepimus morem rogandi iudicis, si eum teneremus, quae salva fide facere possit. Haec rogatio ad ea pertinet, quae paulo ante dixi honeste amico a iudice posse concedi; nam si omnia facienda sint, quae amici velint, non amicitiae tales, sed coniurationes putandae sint. Loquor autem de communibus amicitiis; nam in sapientibus viris perfectisque nihil potest esse tale. Damonem et Phintiam Pythagoreos ferunt hoc animo inter se fuisse, ut, cum eorum alteri Dionysius tyrannus diem necis destinavisset et is, qui morti addictus esset, paucos sibi dies commendandorum suorum causa postulavisset, vas factus sit alter eius
Abbreviated transcription (Latin):
Et tñ inuri cã opposuit spẽm honestatis. nec
probabilẽ. nec satis ydoneã. Pectauit igitur
pace uł quirini uł romoli dixerĩ. Nec tñ nob̾
nr̃e utilirates omittende st̃. aliis q tradende
cũ his ip̃i egeamus. sed sue cuiq utilitati ꝙ
sine alterius iniuria fiat ẜiuẽdũ ẽ. Scite chri¬
sippꝰ ut multa. Qui stadiũ inꝗt currit. eniti
et ꝯtẽdere debet.ꝙ̃ maxime possit. ut uĩcat.
Supplãtare eũ qui ꝯcertet.aut manu depellẽ
nullo mͦ debet. Sic in uita sibi quẽq petere¬
ꝙ prineat ad usũ. nõ iniquũ ẽ. alteri drripe ius
nõ ẽ. Maxime aut̃ ꝑturbãtur officia ĩ amicis
quib ⁊ nõ tribuere q recte possis. ⁊ tribuere ꝙ
nõ sit equũ. ꝯtra officiũ ẽ. Sed huiꝰ gni̾s tocius
breue ⁊ nõ difficile p̃ceptũ ẽ. Que eĩ uidentur
uir bonus faciet. ne si iudex quidẽ erit de ip̃o a¬
mico. Ponit eĩ ꝑsonã amici.cũ induit iudicis.

Expanded text:
et tamen muri causamopposuit, speciem honestatis nec et tamen muri causamopposuit, speciem honestatis nec probabilem nec sane idoneam. Peccavit igitur, pace vel Quirini vel Romuli dixerim. Nec tamen nostrae nobis utilitates omittendae sunt aliisque tradendae, cum iis ipsi egeamus, sed suae cuique utilitati, quod sine alterius iniuria fiat, serviendum est. Scite Chrysippus, ut multa: Qui stadium, inquit, currit, eniti et contendere debet, quam maxime possit, ut vincat, supplantare eum, quicum certet, aut manu depellere nullo modo debet; sic in vita sibi quemque peterepertineat ad usum, non iniquum est, alteri deripere ius non est. Maxime autem perturbantur officia in amicitiis, quibus et non sit aequum, contra officium est. Sed huius generis totius breve et non difficile praeceptum est. Quae enim videntur vir bonus faciet, ne si iudex quidem erit de ipso amico; ponit enim personam amici, cum induit iudicis.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝯturbẽt aĩõs utilitatis spẽ. Nã cũ hõc delibe⁊ et
relĩquẽda ne sit honestas ꝓpt̾ utilitatis magͥtu¬
dinẽ. Nã id quidẽ ĩprobũ ẽ. sed illud. possĩt ne
id qd̾ utile uideat᷑ fieri nõ turpiter. Cũ collati¬
no college brutus ĩpiũ abrogabat. poterat ui¬
deri facere id iniuste. Fuerat eĩ ĩ regib expe¬
lẽdis socius brun ꝯsilioꝵ ⁊ adiutor. Cũ aute
ꝯsiliũ ħ pͥncipes cepissẽt. cognationẽ suꝑbi no¬
m̃q tarquinioꝵ ⁊ memoriã regni ẽẽ tollẽdã.
ꝙ erat utile patrie ꝯsulere. id erat id honestũ.
ut et ip̃i collatino placere deberet. Itaq utilitas
ualuit pp̃ honestatẽ. sine qua ne utilitas ꝗdem
eẽ potuisset. At ĩ eo rege qui urbẽ ꝯdidit. non
ita. Spẽs eĩ utilitatis aĩu pepulit eius. Cui cũ
uisũ eẽt utilius. solũ ꝙͣ cũ altero regnare. frẽs
interemit. Omisit hic ⁊ pietatẽ ⁊ humauitatẽ
ut id qd utile uidebatur. neq erat.asseꝗ posser.

Expanded text:
turbent animos utilitatis specie, non cum hoc deliberetur, relinquendane sit honestas propter utilitatis magnitudinem nam id quidem improbum est, sed illud, possitne id, quod utile videatur, fieri non turpiter. Cum Collatino collegae Brutus imperium abrogabat, poterat videri facere id iniuste; fuerat enim in regibus expellendis socius Bruti consiliorum et adiutor. Cum autem consilium hoc principes cepissent, cognationem Superbi nomenque Tarquiniorum et memoriam regni esse tollendam, quod erat utile, patriae consulere, id erat ita honestum, ut etiam ipsi Collatino placere deberet. Itaque utilitas valuit propter honestatem, sine qua ne utilitas quidem esse potuisset. At in eo rege, qui urbem condidit, non item; species enim utilitatis animum pepulit eius; cui cum visum esset utilius solum quam cum altero regnare, fratrem interemit. Omisit hic et pietatem et humanitatem, ut id, quod utile videbatur neque erat, assequi posset,
Abbreviated transcription (Latin):
illũ aut corporis aut fortune uitiũ. uicus aĩ gra¬
uius existimat. Ergo unũ debet ẽẽ õĩb ꝓpoĩtu.
ut eadem sit utiliras uniuscuiusq ⁊ uniuersoꝵ.
Qͣ si ad se quisq rapiat. dissoluetur oĩs humana
ꝯsortio. At qr enã si hoc naͣ p̃scribit. ut hõ hõi ꝗ
eẽ coẽm. Quod si ira est una ꝯtinemur om̃s.
et eadẽ lege nature. Idq ipm si ita ẽ. certe ui¬
olare alterũ nature lege prohibemus. uerũ at̃
pͥmũ. ueꝵ igitur extremum.
A illud ꝗdẽ absurdũ ẽ. ꝙ quidã dicũt parẽ¬
ti se aut frĩ nichil defecturos sui comodi

Expanded text:
ullum aut corporis aut fortunae vitium vitiis animi graullum aut corporis aut fortunae vitium vitiis animi gravius existimat. Ergo unum debet esse omnibus propositum, ut eadem sit utilitas unius cuiusque et universorum; quam si ad se quisque rapiet, dissolvetur omnis humana consortio. Atque etiam, si hoc natura praescribit, ut homo homini, esse communem. Quod si ita est, una continemur omnes et eadem lege naturae, idque ipsum si ita est, certe violare alterum naturae lege prohibemur. Verum autem primum; verum igitur extremum. Nam illud quidem absurdum est, quod quidam dicunt, parenti se aut fratri nihil detracturos sui commodi