comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
appetit prope riuos aquaꝵ sine munimento sine stationib ac custodiis
passim ferar⁊ ritu feruntur: nunc ab secundis reb magis &̃: solito ĩcauti.
Si uobis in animo est: uel tueri moenia ur̃a: nec pati haec omnia galliam
fieri: prima uigilia capite arma frequentes me seꝗmini ad caecłem non
adpugnam: nisi uictos somno uelut pecudes trucidandos tradidero nõ
recuso eundem ardeae rer mear exitum: quem romae habui. Aequis
iniquisq persuaserat: tanto bello uir neminẽ usꝗ ea tempestate esse.
Contione dimissa corpora curant: intenti ꝗͣ mox signum daret. Quo dato:
primo silentio noctis ad portas cum Famillo praesto fuere. Egressi haud
procul urbe sicut praedictum erat: castra gallor intuta neglectaque
ab omni parte nacti: clamore inuadunt.Nusꝗͣ proclium omnib locis
caedes est. nuda corpora & soluta fomno trucidantur.Extremos tam̃

Expanded text:
adpetit, prope riuos aquarum sine munimento, sine stationibus ac custodiis adpetit, prope riuos aquarum sine munimento, sine stationibus ac custodiis passim ferarum ritu sternuntur, nunc ab secundis rebus magis etiam solito incauti. si uobis in animo est tueri moenia uestra nec pati haec omnia Galliam fieri, prima uigilia capite arma frequentes, me sequimini ad caedem, non ad pugnam. nisi uinctos somno uelut pecudes trucidandos tradidero, non recuso eundem Ardeae rerum mearum exitum quem Romae habui'. aequis iniquisque persuasum erat tantum bello uirum neminem usquam ea tempestate esse. contione dimissa, corpora curant, intenti quam mox signum daretur. quo dato, primae silentio noctis ad portas Camillo praesto fuere. egressi haud procul urbe, sicut praedictum erat, castra Gallorum intuta neglectaque ab omni parte nacti cum ingenti clamore inuadunt. nusquam proelium, omnibus locis caedes est; nuda corpora et soluta somno trucidantur. extremos tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tionis meae oblitum me huc processe putet: sed res ac periculum cõmune
cogit quod quisque potest in re trepila praesidii in mediũ conferre. Et
qñ ego uobis pro tantis ur̃is in me meritis gratiam referam: si nũt cessa¬¬
uero: Aut ubi usus erit mei uobis si inbello non for& : Has arte in pa¬
rria steri &: inuictus bello. inpace ab ingratis ciuib pulsus sum. Uobis
ficiis. quanta ip̃i memĩstis. nec .ii. exprobranda apud memores sunt
gratiae referendae. Ehuic urbi decus ingens belli ex hoste cõmuni patiẽdi
qui effuso agmine aduentat.Gens est cui natura corpora animosq mag¬
na magis ꝗͣ firma dederit: eo in certamen omne plus terroris ꝗͣ uiriũ fe¬
runt.Argumento sit clades romana. patentẽ cepere urbem.ex arce capi¬
tolioq iis exigua resistitur manu. lam obsidionis tedio abscedunt iucti:¬
uagique per agros palantur: cibo uinoq: raptim hausto replen. Ubi uox

Expanded text:
cionis meae oblitum me huc processisse putet; sed res ac periculum commune cionis meae oblitum me huc processisse putet; sed res ac periculum commune cogit quod quisque possit in re trepida praesidii in medium conferre. et quando ego uobis pro tantis uestris in me meritis gratiam referam, si nunc cessauero? aut ubi usus erit mei uobis, si in bello non fuerit? hac arte in patria steti et inuictus bello, in pace ab ingratis ciuibus pulsus sum. uobis neficiis quanta ipsi meministis—nec enim exprobranda ea apud memores sunt —gratiae referendae et huic urbi decus ingens belli ex hoste communi pariendi. qui effuso agmine aduentant gens est cui natura corpora animosque magna magis quam firma dederit; eo in certamen omne plus terroris quam uirium ferunt. argumento sit clades Romana. patentem cepere urbem: ex arce Capitolioque iis exigua resistitur manu: iam obsidionis taedio uicti abscedunt uagique per agros palantur. cibo uinoque raptim hausto repleti, ubi nox
Abbreviated transcription (Latin):
frumentũ incendiis urbis absumpserant: & ex agris per ip̃os dies raptu
omne ueios erat. Igitur exercitu diuiso ꝑtim per fininmos populos praeda¬¬
ri placuit: ꝑtim obsideri artem: ut obsidentib frumentũ populatores agro¬
rum preberent. Proficiscentes gallos ab urbe ad romanã expiendam uir¬¬
tutem: fortuna ipa ardeam ubi tamillus exulabat duxit: qui moestior ibi
fortuna publica ꝗͣ sua cum diis hominibq accusandis senescere: indi¬
gnando mirandoque ubi illi uiri essent: qui secum ueios faliscosq cepissẽt:
qui alia bella fornus semꝑ ꝗͣ felitius gessissent: repente audit galloꝵ exer¬
citum aduentare. atque de eo pauidos ardeates consultare. nec setus ꝗͣ
diuino spiritu tactus cum se in mediã contionẽ contuliss& abstinẽ ue-
ritus ab talib consiliis. Ardeates inquit ueteres amici noui & ciues mei

Expanded text:
frumentum incendiis urbis absumpserant, et ex agris per eos ipsos dies raptum frumentum incendiis urbis absumpserant, et ex agris per eos ipsos dies raptum omne Ueios erat. igitur exercitu diuiso partim per finitimos populos praedari placuit, partim obsideri arcem, ut obsidentibus frumentum populatores agrorum praeberent. proficiscentes Gallos ab urbe ad Romanam experiendam uirtutem fortuna ipsa Ardeam ubi Camillus exsulabat duxit; qui maestior ibi fortuna publica quam sua cum dis hominibusque accusandis senesceret, indignando mirandoque ubi illi uiri essent qui secum Ueios Faleriosque cepissent, qui alia bella fortius semper quam felicius gessissent, repente audit Gallorum exercitum aduentare atque de eo pauidos Ardeates consultare. nec secus quam diuino spiritu tactus cum se in mediam contionem intulisset, abstinere suetus ante talibus conciliis, 'Ardeates' inquit, 'ueteres amici, noui etiam ciues
Abbreviated transcription (Latin):
atq rumas captae urbis nihil suꝑesse praeter armatos hostes uiderẽt ne
quicꝗͣ tot cladib territos: nec flexuros ad deditionẽ animos. nisi uis adhi¬
beretur: exꝑiri ultima & impetum facere in artem statuunt. Prima luce
signo dato: multitudo omnis in foro instruitur. Inde clamore sublato ac
testudine facta subeunt.Aduersus quos romani nihil temere nec trepide
ad omnes aditus stationib firmatis: quo signa ferri uidebant eo robo
re opposito scandere hostem sinunt. Quo cum suctesserit magis in arduũ
eo pelli posse per procliue facilius rati: medio fere cliuo resistere:atq inde
ex loco supiore qui prope sua sponte in hostem instrebat. impetu facto. stra¬
ge ac ruia fudere gallos: ut nunꝗͣ postea nec pars nec uniuersi tentaue¬
rint tale pugnae genus. Amissa itaque spe per uim atq arma subcundi ob¬
sidionem parant: cuius ad id tempus ĩmemores: & quod in urbe fuerat

Expanded text:
ac ruinas captae urbis nihil superesse praeter armatos hostes uiderent, nec ac ruinas captae urbis nihil superesse praeter armatos hostes uiderent, nec quicquam tot cladibus territos nec flexuros ad deditionem animos ni uis adhiberetur, experiri ultima et impetum facere in arcem statuunt. prima luce signo dato multitudo omnis in foro instruitur; inde clamore sublato ac testudine facta subeunt. aduersus quos Romani nihil temere nec trepide; ad omnes aditus stationibus firmatis, qua signa ferri uidebant ea robore uirorum opposito scandere hostem sinunt, quo successerit magis in arduum eo pelli posse per procliue facilius rati. medio fere cliuo restitere; atque inde ex loco superiore qui prope sua sponte in hostem inferebat impetu facto, strage ac ruina fudere Gallos; ut nunquam postea nec pars nec uniuersi temptauerint tale pugnae genus. omissa itaque spe per uim atque arma subeundi obsidionem parant, cuius ad id tempus immemores et quod in urbe fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
uelut ad spectaculum ab fortuna posit occidentis patriae: nec ullius rerum
suarꝵ relicti. praeter ꝗͣ corpoꝵ uindices. Tanto ante oculos miserandi ma¬
gis ꝗͣ qui unꝗͣ obsessi sunt: qui interclusi a patria obsidebant᷑: omnia
sua cernentes in hostium potestate. Nec tranquillior nox diẽ tam feede
actum excepit. Lux deinde noctem inquietam secuta est. Nec ullum
erat tp̃us quod a nouae semꝑ cladis alicuius spectaculo cessar&: nihil tñ
tot onerati atque obruti malis flexerunt animos: quin &si omnia flã¬
mis & ruinis aequata uidissent. ꝗͣuis in opem paruũq quẽ tenebãt collẽ
libertati relictum uirtute defenderent & cum eadem cottidie acciderã
uelut assueti malis ab alienauerãt ab sensu reꝵ suar animos: arma fer¬
rũque tm̃ in dextris: uelut solas reliquias spei suae intuentes. Galli quoq
per aliquot dies in tecta mõ urbis nequitꝗͣ bello gesto. tum inter incendia

Expanded text:
uelut ad spectaculum a fortuna positi occidentis patriae nec ullius rerum uelut ad spectaculum a fortuna positi occidentis patriae nec ullius rerum suarum relicti praeterquam corporum uindices, tanto ante alios miserandi magis qui unquam obsessi sunt quod interclusi a patria obsidebantur, omnia sua cernentes in hostium potestate. nec tranquillior nox diem tam foede actum excepit; lux deinde noctem inquieta insecuta est, nec ullum erat tempus quod a nouae semper cladis alicuius spectaculo cessaret. nihil tamen tot onerati atque obruti malis flexerunt animos quin etsi omnia flammis ac ruinis aequata uidissent, quamuis inopem paruumque quem tenebant collem liberati relictum uirtute defenderent; et iam cum eadem cottidie acciderent, uelut adsueti malis abalienauerant ab sensu rerum suarum animos, arma tantum ferrumque in dextris uelut solas reliquias spei suae intuentes. Galli quoque per aliquot dies in tecta modo urbis nequiquam bello gesto cum inter incendia
Abbreviated transcription (Latin):
Post principum caedem: nulli deinde mortaliũ parci.diripi tecta exhav¬
stis inuiti ignes. Taeteꝵ seu non omnib delendi urbem libido erat: seu ita
placuerat principib gallor & ostentari quaetdã incendia terroris cã:
si compelli ad deditionẽ caritate aediũ suaꝵ obsessi possent. & nõ omĩa
concremare tecta: ut quodcunq suꝑess& urbis: id pignus ad flectendũ
hostium animos hr̃ent: nequaꝗͣ perinde atque in capta urbe pͥma die
aut passim aut late uagatus est ignis. Nomani ex arce plenã hostiũ
urbem cernentes: uagosq per omnes uias cursusq cum alia atq alia
parte noua aliqua clades oriretur: non mentib solum concipere:sed ne
aurib atq oculis satis constare poterãt. Quo cum clamor hostium
mulierzq ac pueror ploratus.sonitus flãmae & fragor ruentiũ tectoꝵ
auertiss& pauentes ad omnia animos:oraque & oculos flectebant.

Expanded text:
post principium caedem nulli deinde mortalium parci, diripi tecta, exhaupost principium caedem nulli deinde mortalium parci, diripi tecta, exhaustis inici ignes. ceterum, seu non omnibus delendi urbem libido erat, seu ita placuerat principibus Gallorum et ostentari quaedam incendia terroris causa, si compelli ad deditionem caritate sedum suarum obsessi possent, et non omnia concremari tecta ut quodcumque superesset urbis, id pignus ad flectendos hostium animos haberent, nequaquam perinde atque in capta urbe primo die aut passim aut late uagatus est ignis. Romani ex arce plenam hostium urbem cernentes uagosque per uias omnes cursus, cum alia atque alia parte noua aliqua clades oreretur, non mentibus solum concipere sed ne auribus quidem atque oculis satis constare poterant. quocumque clamor hostium, mulierum puerorumque ploratus, sonitus flammae et fragor ruentium tectorum auertisset, pauentes ad omnia animos oraque et oculos flectebant,
Abbreviated transcription (Latin):
fier&: dilapsi ad praedam uacius occursi hominũ uiis: pars in proxĩa
quaeque tectoꝵ agmine ruunt: pars ultima uelut ea demũ intacta et
referta praeda petunt. Inde rursus ip̃a solitudine absterriti ne qua fraus
hostilis uagos exciper& in forum ac propinqua foro loca aglobati redi¬¬
bant. ubi eos plebis aedifitiis obseratis patentib atriis principũ maior
prope cunctatio tenebat aꝑta ꝗͣ clausa inuadendi: adeo haud secus ꝗͣ
uenerabundi intuebantur in aediũ uestibulis sedentes uiros praeter orna¬
tum habitũque humano augustiorẽ: maiestatẽ &iã quam uultus graui¬
tasq oris praeferebat simillimos diis ad eos uelut ad simulatra deoꝵ uersi
cum starent M. Papirius unus ex iis dicitur gallo barbam suã: ut tum
omnib promissa erat ꝑmultenti: scipione eburneo in caput in cusso: irã
mouisse:atque ab eo initiũ caedis ortum. caeteros in sedib suis trucidatos.

Expanded text:
fieret, dilapsi ad praedam uacuis occursu hominum uiis, pars in proxima fieret, dilapsi ad praedam uacuis occursu hominum uiis, pars in proxima quaeque tectorum agmine ruunt, pars ultima, uelut ea demum intacta et referta praeda, petunt; inde rursus ipsa solitudine absterriti, ne qua fraus hostilis uagos exciperet, in forum ac propinqua foro loca conglobati redibant; ubi eos, plebis aedificiis obseratis, patentibus atriis principum, maior prope cunctatio tenebat aperta quam clausa inuadendi; adeo haud secus quam uenerabundi intuebantur in aedium uestibulis sedentes uiros, praeter ornatum habitumque humano augustiorem, maiestate etiam quam uoltus grauitasque oris prae se ferebat simillimos dis. ad eos uelut simulacra uersi cum starent, M. Papirius , unus ex iis, dicitur Gallo barbam suam, ut tum omnibus promissa erat, permulcenti scipione eburneo in caput incusso iram mouisse, atque ab eo initium caedis ortum, ceteros in sedibus suis trucidatos;
Abbreviated transcription (Latin):
interim satisiam omnib ut in tali re ad tuendã arcem compositis:
turba senior domos regressa aduentum hostiũ obstinato ad mor¬
tem animo expectabat. qui eoꝵ currules gesserant magr̃atus: ut
in fortunae pristinae honorzque aut uirtutis insignib morirentur
quae augustissima uestis est: tensas ducentib triuphantib ue ea
uestiti medio aediũ eburnis sellis sedere. Sunt qui M. fabio põtifice
maximo praefante carmen deuouisse eo pro patria se quiritib que
romanis tradunt. Ealli & quia interposita nocte ab contentione
pugnae remiserant animos & quod nec in acie ancipin usꝗͣ certaue¬¬
rant proelio: nec tum impetu aut ui rapiebant: urbem sine ira sine
ardore animor ingressi. Postero die patente porta collina in for pueniũt
circũ ferentes oculos ad templa deũ arcẽq solam belli spẽm tenentẽ. Iñ
modico relicto praesidio: ne quis in dissipatos ex arte aut capitolio ĩpetus

Expanded text:
interim satis iam omnibus, ut in tali re, ad tuendam arcem compositis, interim satis iam omnibus, ut in tali re, ad tuendam arcem compositis, turba seniorum domos regressi aduentum hostium obstinato ad mortem animo exspectabant. qui eorum curules gesserant magistratus, ut in fortunae pristinae honorumque aut uirtutis insignibus morerentur, quae augustissima uestis est tensas ducentibus triumphantibusue, ea uestiti medio aedium eburneis sellis sedere. sunt qui M. Folio pontifice maximo praefante carmen deuouisse eos se pro patria Quiritibusque t quia interposita nocte a contentione pugnae remiserant animos et quod nec in acie ancipiti usquam certauerant proelio nec tum impetu aut ui capiebant urbem, sine ira, sine ardore animorum ingressi postero die urbem patente Collina porta in forum perueniunt, circumferentes oculos ad templa deum arcemque solam belli speciem tenentem. inde, modico relicto praesidio ne quis in dissipatos ex arce aut Capitolio impetus
Abbreviated transcription (Latin):
munib deploratis exequentes. Flamen interim quirinalis uirgies¬
que uestales õmissa rer suarz cura quae sacror secum ferenda: quae
quia uires ad omnia ferenda deerant: relinquencda essent cõsultãtes
quis ne ea locus fideli asseruaturus custodia ess&s: optimũ ducunt:
condita in doliolis satello proximo aedib flaminis quirinalis ubi nũc
despui religio est defodere.Inter se caetera onere partito ferunt uia
quae sublitio ponte ducit ad ianiculum. In eo cliuo eos cum l.Albius
de plebe romana homo conspexiss&::plaustro coniugẽ ac liberos hñs
inter caeterã turbam quae inutilis bello urbe excedebat: saluo & tus
discrimine diuinar humanarq rerz irreligiosũ ratus sacerdores
publitos satraq populi ro. pedib ire: ferriq se ac suos in uehiculo
conspici: descendere uxorem ac pueros iussit: uirgines sacraque in
plaustr imposuit: & cerre quo sacerdotib iter erat ꝑuexit. Nomae

Expanded text:
munibus deploratis exsequentes. flamen interim Quirinalis uirginesmunibus deploratis exsequentes. flamen interim Quirinalis uirginesque Uestales omissa rerum suarum cura, quae sacrorum secum ferenda, quae quia uires ad omnia ferenda deerant relinquenda essent consultantes, quisue ea locus fideli adseruaturus custodia esset, optimum ducunt condita in doliolis sacello proximo aedibus flaminis Quirinalis, ubi nunc despui religio est, defodere; cetera inter se onere partito ferunt uia quae sublicio ponte ducit ad Ianiculum. in eo cliuo eas cum L. Albinius de plebe Romana homo conspexisset plaustro coniugem ad liberos uehens inter ceteram turbam quae inutilis bello urbe excedebat, saluo etiam tum discrimine diuinarum humanarumque rerum religiosum ratus sacerdotes publicas sacraque populi Romani pedibus ire ferrique, se ac suos in uehiculo conspici, descendere uxorem ac pueros iussit, uirgines sacraque in plaustrum imposuit et Caere quo iter sacerdotibus erat peruexit. Romae
Abbreviated transcription (Latin):
urbis per tricentos sexaginta annos omnib bellis uictricis quacũque re¬
liqua essos fortuna. Digredientib qui spem omnẽ atque opem secũ fe-¬
rebant: ab iis qui captae urbis non suꝑesse statuerant exitio: tũ ip̃a res
spẽsque miserabilis erat:tum muliebris fletus & concursatio incerta.
nunc hos nunc illos sequentiũ rogantiũq uiros natosq cui se fato darã
nihil quod humanis suꝑesses malis relinquebant: magna tñ pars ear
in arcem suos ꝑsecutae sunt: nec prohibente ullo nec uocante: quia qđ
utile obsessis ad muniendã imbellẽ multitudinẽ id par humanũ erat.
Alia maxĩe plebis turba: quã nec capere tam exiguis collis: nec alere in
tanta frumenti in opia poterat ex urbe effusa uelut agmine iam uno
petiit ianiculum. Inde pars per agros dilapsi. pars urbes petunt finiti¬
mas sine ullo duce aut consensu. Suam quisq spem: sua consilia com¬

Expanded text:
urbis per trecentos sexaginta annos omnibus bellis uictricis quaecumque reurbis per trecentos sexaginta annos omnibus bellis uictricis quaecumque reliqua esset fortuna. digredientibus qui spem omnem atque opem secum ferebant ab iis qui captae urbis non superesse statuerant exitio, cum ipsa res speciesque miserabilis erat, tum muliebris fletus et concursatio incerta nunc hos, nunc illos sequentium rogitantiumque uiros natosque cui se fato darent, nihil quod humani superesset mali relinquebant. magna pars tamen earum in arcem suos persecutae sunt, nec prohibente ullo nec uocante, quia quod utile obsessis ad minuendam imbellem multitudinem, id parum humanum erat. alia maxime plebis turba, quam nec capere tam exiguus collis nec alere in tanta inopia frumenti poterat, ex urbe effusa uelut agmine iam uno petiit Ianiculum. inde pars per agros dilapsi, pars urbes petunt finitimas, sine ullo duce aut consensu, suam quisque spem, sua consilia com
Abbreviated transcription (Latin):
cum coniugib ac liberis iuuentutẽ militarẽ senatusq robur in arcẽ
capitoliũque conscendere: armisque & frumento ex loco inde mu¬
nito. deos hominesq et romanũ nomen defendere. Flaminẽ sacer¬
dotesq uestales satra publita a taede ab incendiis procul auferre: nec
ante deseri cultum eor:ꝗ non suꝑessent qui tolerent.Si arx capitoli¬
umq sedes deorꝵ:si senatus publici consilii: si militaris iuuentus super¬
fuerit ĩminenti rumȩ urbis facilem iacturam esse senior relicte ĩ ur¬¬
be utiq peritura turbae. Et quo id aequiore animo de plebe multitudo
ferr&: senes triumphales consularesq simul se cum illis palam dite̾ obi¬
turos: net iis corporib quib non arma ferre: non tueri patriã possent
oneraturos inopiam armator. Haet inter seniores morti destinatos
iactata solatia. Uersae inde ad hortationes ad agmen iuuenũ. quos in

Expanded text:
cum coniugibus ac liberis iuuentutem militarem senatusque robur in arcem cum coniugibus ac liberis iuuentutem militarem senatusque robur in arcem Capitoliumque concedere, armisque et frumento conlato, ex loco inde munito deos hominesque et Romanum nomen defendere; flaminem sacerdotesque Uestales sacra publica a caede, ab incendiis procul auferre, nec ante deseri cultum eorum quam non superessent qui colerent. si arx Capitoliumque, sedes deorum, si senatus, caput publici consilii, si militaris iuuentus superfuerit imminenti ruinae urbis, facilem iacturam esse seniorum relictae in urbe utique periturae turbae. et quo id aequiore animo de plebe multitudo ferret, senes triumphales consularesque simul se cum illis palam dicere obituros, nec his corporibus, quibus non arma ferre, non tueri patriam possent, oneraturos inopiam armatorum. haec inter seniores morti destinatos iactata solacia. uersae inde adhortationes ad agmen iuuenum quos in
Abbreviated transcription (Latin):
tuis que totam prope urbem lamentis impleuerunt.Priuatos deiñ
luctus stupefecit publicus pauor. Postꝗͣ hostes adesse nuntiatũ est.
mox ululatus catosq dissonos uagantib circa mornia turmatĩ bar¬
baris audiebant. Omne inde tempus suspensos ita tenuit animos usq:
ad lucem alteram: ut identidem iam in urbem futurus uideret᷑ ĩpetus
primo aduentu qui accesserat ad urbem. Mansuros.N.ad alliã fu¬¬
isse nisi hoc consilii for&:. deinde sub octasum solis:quia haud mł¬
tum diei suꝑerat ante noctem rati se inuasuros: tñ in noctẽ delatũ
consiliũ est: quo plus pauoris inferrent. Postremo lux appropĩquãs
exanimare timoriq perpetuo ip̃m malum continens fuit.Cũ signa
infesta portis sunt illata: nequaꝗͣ tñ illa nocte neque in sequẽte die
similis illi quae ad alliam tam pauide fugerat ciuitas fuit. Nã cum
defendi urbem posse tam parua relicta manu: spes nulla ess&: placuit

Expanded text:
mortuique totam prope urbem lamentis impleuerunt. priuatos deinde mortuique totam prope urbem lamentis impleuerunt. priuatos deinde luctus stupefecit publicus pauor, postquam hostes adesse nuntiatum est; mox ululatus cantusque dissonos uagantibus circa moenia turmatim barbaris audiebant. omne inde tempus suspensos ita tenuit animos usque ad lucem alteram ut identidem iam in urbem futurus uideretur impetus; primo aduentu, quia accesserant ad urbem,—mansuros enim ad Alliam fuisse nisi hoc consilii foret,—deinde sub occasum solis, quia haud multum diei supererat,—ante noctem <enim> rati se inuasuros;—tum in noctem dilatum consilium esse, quo plus pauoris inferrent. postremo lux appropinquans exanimare, timorique perpetuo ipsum malum continens fuit cum signa infesta portis sunt inlata. nequaquam tamen ea nocte neque insequenti die similis illi quae ad Alliam tam pauide fugerat ciuitas fuit. nam cum defendi urbem posse tam parua relicta manu spes nulla esset, placuit
Abbreviated transcription (Latin):
dem portis urbis in arcem confugerunt. Eallos quoq uelut obstupe¬
factos miratulum uictoriae tam repente renuit.& ip̃i pauore defixi
primũ steterunt uelut ignari quid accidiss&. Deinde insidias ue¬
reri. postremo caesor spolia legere armor cumulos. ut mos eis est:
coaceruare. Tum demum postꝗͣ nihil usꝗͣ hostile cernebatur uiã ingressi
haud multo ante solis octasum ad urbem romã ꝑueniunt. Ubi cum prȩ¬
gressi equites non portas clausas:non stationẽ pro ports excubare. nõ
armatos esse in muris retulissent: aliud priori simile miraculum eos
sustinuit.noctemq ueriti & ignota situm urbis inter romam atque
anienẽ consedere: exploratores missi circa moenia, aliasq: portas quȩ¬
nam hostib in perdita re consilia essent.Romani cum pars maior
ex acie ueios perissex ꝗͣ romã: nec suꝑesse quenquã praeter eos qui
romam confugerant crederent: comploratis omnib uiuis pariter moͣ

Expanded text:
dem portis urbis in arcem confugerunt. Gallos quoque uelut obstupedem portis urbis in arcem confugerunt. Gallos quoque uelut obstupefactos miraculum uictoriae tam repentinae tenuit, et ipsi pauore defixi primum steterunt, uelut ignari quid accidisset; deinde insidias uereri; postremo caesorum spolia legere armorumque cumulos, ut mos eis est, coaceruare; tum demum postquam nihil usquam hostile cernebatur uiam ingressi, haud multo ante solis occasum ad urbem Romam perueniunt. ubi cum praegressi equites non portas clausas, non stationem pro portis excubare, non armatos esse in muris rettulissent, aliud priori simile miraculum eos sustinuit; noctemque ueriti et ignotae situm urbis, inter Romam atque Anienem consedere, exploratoribus missis circa moenia aliasque portas quaenam hostibus in perdita re consilia essent. Romani cum pars maior ex acie Ueios petisset quam Romam, nemo superesse quemquam praeter eos qui Romam refugerant crederet, complorati omnes pariter uiui
Abbreviated transcription (Latin):
maior pars ueios in hostium urbem cum tyberis arcer&. ꝗͣ recto itinere
romam ad coniuges ac liberos fugerent. Parũper subsidiarios tutatus
est locus. In reliqua acie simul est clamor proximus ab latere:ultimꝰ
ab tergo auditus: ignotum hostem prius pene ꝗͣ uiderent non mõ
non tentato certamine: sed ne clamore quid reddito: integri inta¬
ciq fugerunt. Nec ulla caedes pugnantiũ fuit terga caesa suomet
ip̃oꝵ tertamine in turba impedientiũ fugam circa ripam tyberis
quo armis abiectis totum sinistrum cornu defugit. Magna strages
facta est: multosq imperitos nandi: aut inualidos. grauesq loricis
aliisque tegminib hausere gurgites. Maxima tñ pars incolumis i¬
ueios profugit.Unde non praesidii quicꝗͣ: sed ne nuntius quidem
cladis romã est missus. Ab dextro cornu: quod procul ab flumine
& magis sub monte steterat: romam omnes petiere. Et ne clausis ꝗ¬

Expanded text:
maior pars Ueios in hostium urbem, cum Tiberis arceret, quam recto itinere maior pars Ueios in hostium urbem, cum Tiberis arceret, quam recto itinere Romam ad coniuges ac liberos fugerent. parumper subsidiarios tutatus est locus; in reliqua acie simul est clamor proximis ab latere, ultimis ab tergo auditus, ignotum hostem prius paene quam uiderent, non modo non temptato certamine sed ne clamore quidem reddito integri intactique fugerunt; nec ulla caedes pugnantium fuit; terga caesa suomet ipsorum certamine in turba impedientium fugam. circa ripam Tiberis quo armis abiectis totum sinistrum cornu defugit, magna strages facta est, multosque imperitos nandi aut inualidos, graues loricis aliisque tegminibus, hausere gurgites; maxima tamen pars incolumis Ueios perfugit, unde non modo praesidii quicquam sed ne nuntius quidem cladis Romam est missus. ab dextro cornu quod procul a flumine et magis sub monte steterat, Romam omnes petiere et ne clausis qui
Abbreviated transcription (Latin):
ne circũ ueniri hostium multitudine possent. Nec tñ aquari frontes pote¬¬
rant: cum extenuando infirmã & uix coherentẽ mediã atiem haberẽt.
paulũ erat ab dextera editi loci: quẽ subsidiariis repleri placuit. Eaque
res ut initiũ pauoris ac fugae. sit una salus fugientib fuit. Nam Brenus
regulus gallor in paucitate hostium timens maxime artem ratus ad id
cap̃tum supiorem locum: ut ubi galli cum atie legionum recta fronte cõ¬
currissent: subsidia in aduersos trans uersosq impetum darent ad sub¬
sidiarios signa conuertit.Si eos loco depuliss&: haud dubius facilem
in aquo campo tm̃ suꝑanti multitudine uictoriam fore. Adeo non for¬
tuna mõ: sed ratio &s cum barbaris stabat. In altera atie nihil simile
romanis: non apued duces non apud apud milites romanos erat.Pa¬¬
uor fugaq octupauerat animos: & tanta hominũ obliuio: ut multo i¬

Expanded text:
ne circumueniri multitudine hostium possent; nec tamen aequari frontes potene circumueniri multitudine hostium possent; nec tamen aequari frontes poterant cum extenuando infirmam et uix cohaerentem mediam aciem haberent. paulum erat ab dextera editi loci quem subsidiariis repleri placuit, eaque res ut initium pauoris ac fugae, sic una salus fugientibus fuit. nam Brennus regulus Gallorum in paucitate hostium artem maxime timens, ratus ad id captum superiorem locum ut ubi Galli cum acie legionum recta fronte concucurrissent subsidia in auersos transuersosque impetum darent, ad subsidiarios signa conuertit, si eos loco depulissit haud dubius facilem in aequo campi tantum superanti multitudine uictoriam fore. adeo non fortuna modo sed ratio etiam cum barbaris stabat. in altera acie nihil simile Romanis, non apud duces, non apud milites erat. pauor fugaque occupauerat animos et tanta omnium obliuio, ut multo
Abbreviated transcription (Latin):
urbes ad arma concurrerent: fugaq agrestiũ fier&: romã se ire magno
clamore significabant: quacunque ibant equis uirisq longe ac late
fuso agmine ĩmensa obtinentes loca. Sed antecedente fama nuntiisq
clusinor deinceps: deinde alior populor plurimũ terroris romam
celeritas hostiũ tulit. Quippe quibus uelut tumultuario exercitu raptim
ducto egre ad undecimũ lapidem occursum est. qua flumen alba cru-¬
stumenis montibus praealto defluere aluco haud multũ infra uiam
ryberi amni ĩmistetur. Iam omnia contra circaque hostiũ plena erant.
Et nata in uanos tumultus gens. truci cantu clamoribq uariis. horren¬
do cuncta compleuerant sono.Ibi tribuni militum non loco castris añ capto
non praemunito uallo quo receptus ess&: non deor saltem si nõ hominũ
memores: nec auspicato nec litato: instruunt aciem deductam in cornua.

Expanded text:
urbes ad arma concurrerent fugaque agrestium fieret, Romam se ire magno urbes ad arma concurrerent fugaque agrestium fieret, Romam se ire magno clamore significabant quacumque ibant, equis uirisque longe ac late fuso agmine immensum obtinentes loci. sed antecedente fama nuntiisque Clusinorum, deinceps inde aliorum populorum, plurimum terroris Romam celeritas hostium tulit, quippe quibus uelut tumultuario exercitu raptim ducto aegre ad undecimum lapidem occursum est, qua flumen Allia, Crustuminis montibus praealto defluens alueo, haud multum infra uiam Tiberino amni miscetur. iam omnia contra circaque hostium plena erant et nata in uanos tumultus gens truci cantu clamoribusque uariis horrendo cuncta compleuerant sono. ibi tribuni militum non loco castris ante capto, non praemunito uallo quo receptus esset, non deorum saltem si non hominum memores, nec auspicato nec litato, instruunt aciem, diductam in cornua
Abbreviated transcription (Latin):
sis. Cum tanta moles mali instar&: adeo obeaecat animos fortuna ubi
uim suam ingruentẽ restringi non uult: ciuitas. quae aduersus fidena¬
tem at ueientem hostem: aliosque finitimos populos:ultima expiens
auxilia: dictatorẽ multis tempestatib dixiss&x: ea tunc in usitato atq
maudito hoste ab occeano terrarq: ultimis oris bellum ciente:nihil
extra ordinarii imperii aut auxilii quaesiuit. Tribuni quor temer¬
tate bellum contractũ erat:sũmae reꝵ praeerant:qui delectum quoque
nihilo accuratiorem:ꝗͣ ad media bella haberi solitus erat: extenuãtes
&̃ famam belli:hẽbant. Interim galli postꝗͣ accepere ultro honorẽ ha¬¬
bitum uiolatorib iuris humani lausãque legationẽ suam esse: flagñ¬¬
tes ira: cuius impotens est gens: confestim signis cõuulsis citato agmine
iter ingrediunt᷑. Ab quor praetereuntiũ raptim tumultum: cũ exterrite

Expanded text:
sis . cum tanta moles mali instaret—adeo occaecat animos fortuna, ubi sis . cum tanta moles mali instaret—adeo occaecat animos fortuna, ubi uim suam ingruentem refringi non uolt—ciuitas quae aduersus Fidenatem ac Ueientem hostem aliosque finitimos populos ultima experiens auxilia dictatorem multis tempestatibus dixisset, ea tunc inuisitato atque inaudito hoste ab Oceano terrarumque ultimis oris bellum ciente, nihil extraordinarii imperii aut auxilii quaesiuit. tribuni quorum temeritate bellum contractum erat summae rerum praeerant, dilectumque nihilo accuratiorem quam ad media bella haberi solitus erat, extenuantes etiam famam belli, habebant. interim Galli postquam accepere ultro honorem habitum uiolatoribus iuris humani elusamque legationem suam esse, flagrantes ira cuius impotens est gens, confestim signis conuolsis citato agmine iter ingrediuntur. ad quorum praetereuntium raptim tumultum cum exterritae
Abbreviated transcription (Latin):
nantes romanis. Erant qui ex templo romã eundũ censerent. Uicere se¬
niores: ut legati prius mitterentur questum iniurias. postulatũq ut
pro iure gentiũ uiolato fabii dederentur. Legati galloꝵ cum ea sicut
erant mandata exposuissent: senatui nec factum placebat fabioꝵ &
ius postulare barbari uidebantur.sed ne id quod placebat decerneret
intantae nobilitatis uiris ambitio obstabat. Itaq ne penes ipõs culpa eẽt
cladis forte gallico bello accepta cognitionẽ de postulatis galloꝵ ad po¬
pulum reiitiunt. Ubi tanto plus gratia atq opes ualuere: ut quor de
pcena agebatur: tribuni militũ consulari potestate in sequentẽ annum
crearentur.Quo facto haud secus ꝗͣ dignum erat infensi galli bellu
propalam minantes ad suos redeunt.Tribuni militũ cum trib fabiis
creati.Q. Sulpitius longus .. Seruilius quarto P Seriulius Maluginẽ¬

Expanded text:
nantes Romanis. erant qui extemplo Romam eundum censerent; uicere senantes Romanis. erant qui extemplo Romam eundum censerent; uicere seniores, ut legati prius mitterentur questum iniurias postulatumque ut pro iure gentium uiolato Fabii dederentur. legati Gallorum cum ea sicut erant mandata exposuissent, senatui nec factum placebat Fabiorum et ius postulare barbari uidebantur; sed ne id quod placebat decerneretur in tantae nobilitatis uiris ambitio obstabat. itaque ne penes ipsos culpa esset cladis forte Gallico bello acceptae, cognitionem de postulatis Gallorum ad populum reiciunt; ubi tanto plus gratia atque opes ualuere ut quorum de poena agebatur tribuni militum consulari potestate in insequentem annum crearentur. quo facto haud secus quam dignum erat infensi Galli bellum propalam minantes ad suos redeunt. tribuni militum cum tribus Fabiis creati Q. Sulpicius Longus Q. Seruilius quartum P. Cornelius Maluginen
Abbreviated transcription (Latin):
concedant. aliter pacem impetrari non posse. Et responsũ contra ab ro¬
manis se accipere uelle. Et si negetur ager coram iisdem romanis dimita¬
turos: ut nuntiare domũ possent: qnͣtum galli uirture caeteros mortales
praestarent. Quod nam id ius esse agrum ab possessorib petere: aut mina¬
ri arma romanis querentib: & quid in etruria gallis ess& rei cum illi
se in armis ius ferre. & omnia fortiũ uiroꝵ esse ferociter dicerẽt. Accen¬
sis utrinq animis: ad arma discurritur: & prcelium conseritur. Ibi iã
urgentib romanã urbem fatis. legati contra us gentiũ arma capiunt.
riecꝰ id clam esse potuit cũ ante signa etruscoꝵ tres nobilissimi fortissimiq
romanae iuuentutis pugnarent: tm̃ remanebat peregrina uirtus. quae
n & Q fabius euectus extra atiem equo: ducem gallor ferociter in ipã
eius legentem galli agnouere: perque totam atiem romanũ legatũ esse
signum datum est. Ommissa inde in clusinos ira receptui tanunt mi¬

Expanded text:
concedant; aliter pacem impetrari non posse. et responsum coram Romanis accipere uelle et si negetur ager, coram iisdem Romanis dimicaturos, ut nuntiare domum possent quantum Galli uirtute ceteros mortales praestarent. quodnam id ius esset agrum a possessoribus petere aut minari arma Romanis quaerentibus et quid in Etruria rei Gallis esset, cum illi se in armis ius ferre et omnia fortium uirorum esse ferociter dicerent, accensis utrimque animis ad arma discurritur et proelium conseritur. ibi iam urgentibus Romanam urbem fatis legati contra ius gentium arma capiunt. nec id clam esse potuit cum ante signa Etruscorum tres nobilissimi fortissimique Romanae iuuentutis pugnarent; tantum eminebat peregrina uirtus. quin etiam Q. Fabius , euectus extra aciem equo, ducem Gallorum, ferociter in ipsa eius legentem Galli agnouere, perque totam aciem Romanum legatum esse signum datum est. omissa inde in Clusinos ira, receptui canunt mi
Abbreviated transcription (Latin):
cum uolscis esse. Duo mo praesidia occidione occisa cum ꝑiculo retineri.
Nullum annũ esse quo non ane limitetur: & tanꝗͣ poeniteat labõis.
nouum bellum cum finitmo populo & potentissimo ꝑari: qui omnem

Expanded text:
cum Uolscis esse; modo duo praesidia occidione occisa, <cetera> cum periculo retineri; cum Uolscis esse; modo duo praesidia occidione occisa, <cetera> cum periculo retineri; nullum annum esse quo non acie dimicetur; et tamquam paeniteat laboris, nouum bellum cum finitimo populo et potentissimo parari qui omnem
Abbreviated transcription (Latin):
tur. succurri si maturatum essex potuisse Ad id uenir& exercitus sub¬
sidio missus ut ab retenti caede palati ad praedandum hostes opprimerẽ¬
tur: tarditatis causa in senatu magis fuit: ꝗͣ tribunis: qui quia cũ sũma
ui restare nuntiabantur: parum cogitauerunt nulla uirtute supari hu¬
manarz uirium modum fortissimi milites. non tñ nec uiui nec post mor¬¬
tem inulti fuere. Insequenii anno p. taio tornelio tosso cum Fabio a¬
husto & LUalerio ponto tribunis militum consulari potestate. bellum
motum ob supbum responsum ueientis senatus: qui legatis reperentib
res ni facesserent propere urbe finibusque: daturos qđ lar tolunius de¬
disse respondermiussit: Id patres aegre passi: decernere ut tribuni mi¬
litum de bello indicendo ueientibus primo quoque die ad ppłm ferrent.
Quod ubi primo promulgatum est: fremere iuuentus non dũ debellatũ

Expanded text:
tur, succurri si maturatum esset potuisset, ad id uenerit exercitus subtur, succurri si maturatum esset potuisset, ad id uenerit exercitus subsidio missus ut ab recenti caede palati ad praedandum hostes opprimerentur. tarditatis causa <non> in senatu magis fuit quam tribunis qui, quia summa ui restari nuntiabatur, parum cogitauerunt nulla uirtute superari humanarum uirium modum. fortissimi milites non tamen nec uiui nec post mortem inulti fuere. insequenti anno, P. et Cn. Corneliis Cossis Num. Fabio Ambusto L. Ualerio Potito tribunis militum consulari potestate, Ueiens bellum motum ob superbum responsum Ueientis senatus, qui legatis repetentibus res, ni facesserent propere urbe finibusque, daturos quod Lars Tolumnius dedisset responderi iussit. id patres aegre passi decreuere ut tribuni militum de bello indicendo Ueientibus primo quoque die ad populum ferrent. quod ubi primo promulgatum est, fremere iuuentus nondum debellatum
Abbreviated transcription (Latin):
datos omĩum & dignor tedium feterãt: sit tum primorib patrum
splendore gratiaque ad petendum praep̾atis omnia loca obtinuere:ne'
tui plebeio aditus ess&. Quatuor treati sunt: omnes iam functi honõe
Lfurius Medulinus .E. Ualerius pontus .M. fabius iubilanus . E. Serui¬
lius uala. Nic refectus continuato honore:tum ob alias uirtutes:tum ob
recentem fauorem unica moderatione patrz. Eo anno quia an ip̃us¬
indutiar cum ueienti populo exierat: per legatos foctiales res repen
cceptae: quib conuenientibus ad sinem: legatio ueientium obuia fuit.
Petiere ne prius ꝗͣ ip̃i senatum adiissent: ueios iretur. ab senatu impa¬
tum: quod distordia intestina laborarent ueientes ne res ab his repete¬
rentur: tm̃ abfuit: ut ex incomodo alieno sua occasio peteretur. Et in
uolscis accepta clades: & amisso uerugine praesidio: ubi tm̃ in tp̃r fuit
momenti:ut cum precantibus opem militib qui ibi ab uolscis obsidebã¬

Expanded text:
datos omnium, etiam dignorum, taedium fecerant, sic tum primoribus patrum splendore gratiaque ad petendum praeparatis omnia loca obtinuere, ne cui plebeio aditus esset. quattuor creati sunt, omnes iam functi eo honore, L. Furius Medullinus C. Valerius Potitus Num. Fabius Vibulanus C. Servilius Ahala, hic hie re fectus continuato honore cum ob alias virtutes, tum ob recentem favorem unica moderatione partum. eo anno, quia indutiarum cum Ueiente populo exierat, per legatos fetialesque res repeti coeptae. quibus uenientibus ad finem legatio Ueientium obuia fuit. petiere ne priusquam ipsi senatum Romanum adissent, Ueios iretur. ab senatu impetratum, quia discordia intestina laborarent Ueientes, ne res ab iis repeterentur; tantum afuit ut ex incommodo alieno sua occasio peteretur. et in Uolscis accepta clades amisso Uerrugine praesidio; ubi tantum in tempore fuit momenti ut cum precantibus opem militibus, qui ibi a Uolscis obsideban
Abbreviated transcription (Latin):
moribus undique & indignatione patrum: si. quod imꝑio cõsu¬
lari exequendum ess& inuidiam eius consules ad senatum re¬
iiterent. Profecto. si essent in re.p. magistratus. nullum futuꝵ
fiuisse roma nisi publitum consilium: nunc in mille curias cõ¬
nonesque:tum alia in esquiliis alia in auentino fiant consilia di¬
sꝑsam & dissipatam rem .p. esse. Unum hertule uiꝵ: id .ii. plus esse
ꝗ consulem: qualis appus t laudius fuerit: momento tp̃ris discus

Expanded text:
moribus undique et indignatione patrum, si quod imperio consumoribus undique et indignatione patrum, si quod imperio consulari exsequendum esset, inuidiam eius consules ad senatum reicerent: profecto si essent in re publica magistratus, nullum futurum fuisse Romae nisi publicum concilium; nunc in mille curias contionesque cum alia in Esquiliis, alia in Auentino fiant concilia dispersam et dissipatam esse rem publicam. unum hercule uirum—id enim plus esse quam consulem—qualis Ap. Claudius fuerit, momento temporis discus
Abbreviated transcription (Latin):
Iue cum a lictoribus iam traheretur prouocauit. Nec cessiss&x pro¬
uosationi consul: quia non dubium populi iudicium: nisi aegre
uicta pertinatia for& consilio magis & auctoritate principum. qͣ po¬
puli clamore: adeo superant animi ad sustinendam inuidiã. Tre¬
scere inde malum in dies non clamoribus mõ apertis. sed qđ młto
pernitiosius erat: secessione occultis que colloquiis. Tandem inuisi
plebi consules magistratu abeunt. Seruilius neutris. appius pr̃ib
mire gratus. A. Uirginius inde &t. Uetusius consulatum in eũt.
Tum uero plebs incerta quales hĩtura consules ess&: coetus noctur¬
nos: pars esquiliis: Pars in auentino facere: ne in foro subitis tre¬
pidaret consiliis: & omnia temere ac fortuitu ager&. Eam rem
consules rati:ut erat: pernitiosam: ad patres deferunt. Sed dela¬
tam consulere ordine non licuit: adeo tumultuose accepta est cla¬

Expanded text:
ille cum a lictoribus iam traheretur prouocauit; nec cessisset proille cum a lictoribus iam traheretur prouocauit; nec cessisset prouocationi consul, quia non dubium erat populi iudicium, nisi aegre uicta pertinacia foret consilio magis et auctoritate principum quam populi clamore; adeo supererant animi ad sustinendam inuidiam. crescere inde malum in dies, non clamoribus modo apertis sed, quod multo perniciosius erat, secessione occultisque conloquiis. tandem inuisi plebi consules magistratu abeunt, Seruilius neutris, Appius patribus mire gratus. A. Uerginius inde et T. Uetusius consulatum ineunt. tum uero plebs incerta quales habitura consules esset, coetus nocturnos, pars Esquiliis, pars in Auentino facere, ne in foro subitis trepidaret consiliis et omnia temere ac fortuito ageret. eam rem consules rati, ut erat, perniciosam ad patres deferunt, sed delatam consulere ordine non licuit; adeo tumultuose excepta est cla
Abbreviated transcription (Latin):
erant uia grassabantur. Desperato.N. consulum senatusq: auxilio:
cum in ius duci debitorem uidissent undique conuolabant. neque
decretum exautdiri consulis prae strepitu & clamore poterat. Nec cũ
decreuiss&:quisquã obtemꝑabat.Ui agebatur metus omĩs & ꝑicu¬
lum libertatis: cum in conspectu cosulis singuli a plurib uiolarẽt᷑.
in creditores a debitorib uerterat. Super hoc timor intessit sabi¬
ni belli delectuque decreto nomen dedit nemo: furente appio & in¬
sectante ambitionem collegȩ: qui populari silentio tem.p. prodera.
& ad id quod de credira petunia ius non dixiss&s addicera: ut nede¬
lectum quid ex senatus consulto hr̃et: non esse tñ desertam omnino
remꝑ neque proiectum consulare imperium: sed unum & sua & pa¬
trum maiestatis uindicem fore. Cum constar& cottidiana multitu¬
dolicentia accensa arripi unum insignem ducem seditionum iussit.

Expanded text:
erant uia grassabantur. desperato enim consulum senatusque auxilio, erant uia grassabantur. desperato enim consulum senatusque auxilio, cum in ius duci debitorem uidissent, undique conuolabant. neque decretum exaudiri consulis prae strepitu et clamore poterat, neque cum decresset quisquam obtemperabat. ui agebatur, metusque omnis et periculum, cum in conspectu consulis singuli a pluribus uiolarentur, in creditores a debitoribus uerterant. super haec timor incessit Sabini belli; dilectuque decreto nemo nomen dedit, furente Appio et insectante ambitionem collegae, qui populari silentio rem publicam proderet et ad id quod de credita pecunia ius non dixisset, adiceret ut ne dilectum quidem ex senatus consulto haberet; non esse tamen desertam omnino rem publicam neque proiectum consulare imperium; se unum et suae et patrum maiestatis uindicem fore. cum circumstaret cotidiana multitudo licentia accensa, arripi unum insignem ducem seditionum iussit.
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑator militib. Mouebãt consulem hȩc:setl tergiuersari res co¬
gebat: adeo in alteram cãm non collega solum steterat: sed omnis
factio nobilium IIta medium se gerendo nec plebis uitauit odiũ
nec apud patres gratiam iniit. Patres mollem consulem & ambiti¬
osum rati. plebes fallacem. Breuique apparuit aequasse eum Apii
odium. Tertamen consulib inciderat uter dedicar& Mercurii aedẽ
Senatus abserem ad populum reiecit: utri eoꝵ dedicatio uissi ppłi
data ess&: eum praeesse annone. mercator collegia instituere. so¬¬
lemnia pro pontifice iussit suscipere.Populus declicationẽ aedis dat
M. lectorio primi pili centurioni. Quo facile appar& non tam ad
honorem eius cui curatio altior fastigio suo data ess&s. factũ: ꝗͣ
dd consulum ignominiã. Saeuire inde utiq consulum alter: pa¬
tresque. Sed plebi creuerant animi. & longe alia ꝗͣ primo institu¬¬

Expanded text:
ibus suis, imperator militibus. mouebant consulem haec, sed tergiuersari res coibus suis, imperator militibus. mouebant consulem haec, sed tergiuersari res cogebat; adeo in alteram causam non collega solum praeceps erat sed omnis factio nobilium. ita medium se gerendo nec plebis uitauit odium nec apud patres gratiam iniit. patres mollem consulem et ambitiosum rati, plebes fallacem, breuique apparuit aequasse eum Appi odium. certamen consulibus inciderat, uter dedicaret Mercuri aedem. senatus a se rem ad populum reiecit: utri eorum dedicatio iussu populi data esset, eum praeesse annonae, mercatorum collegium instituere, sollemnia pro pontifice iussit suscipere. populus dedicationem aedis dat M. Laetorio , primi pili centurioni, quod facile appareret non tam ad honorem eius cui curatio altior fastigio suo data esset factum quam ad consulum ignominiam. saeuire inde utique consulum alter patresque; sed plebi creuerant animi et longe alia quam primo institu
Abbreviated transcription (Latin):
undique paratȩ pacis. legati aurunci senatum adeunt: nidecedat᷑
uolsco agro bellum indicentes. Cum legatis simul exertitus aurũcoꝵ
domo profectus erat. Cuius fama haud proculiam ab aritia uisi tã¬
to tumulto conciuit romanos: ut nec consuli ordine patres:nec pa¬¬
catum responsum arma inferentibus arma ipi capientes dare possẽt.
aritiam infesto agmine itur.Nec procul inle cum auruncis sign a
collata: proelioque uno debellatum est.Fusis auruncis uictor tot
intra paucos dies bellis romanus promissa consulis fidemq: senatus
expectabat. Tum appius & insita suꝑbia animo: & ut collega uanã
facer& fidem: ꝗ asperrime poterat ius de creditis petuniis dicere.De in¬
ceps & qui ante nexi fuerant creditoribus tradebantur. & necteban¬
tur alii. Quod ubi cui militi tnciderat collegam appellabat: cõcur¬¬
cursus ad seruilium fiebat:ac illius promissa iactabant. Illi expro¬¬
brabant sua quisque belli merita: cicatricesque acceptas.postulabãt¬

Expanded text:
undique partae pacis, legati Aurunci senatum adeunt, ni decedatur Uolsco agro bellum indicentes. cum legatis simul exercitus Auruncorum domo profectus erat; cuius fama haud procul iam ab Aricia uisi tanto tumultu conciuit Romanos ut nec consuli ordine patres nec pacatum responsum arma inferentibus arma ipsi capientes dare possent. Ariciam infesto agmine itur; nec procul inde cum Auruncis signa conlata, proelioque uno debellatum est. fusis Auruncis, uictor tot intra paucos dies bellis Romanus promissa consulis fidemque senatus exspectabat, cum Appius et insita superbia animo et ut collegae uanam faceret fidem, quam asperrime poterat ius de creditis pecuniis dicere. deinceps et qui ante nexi fuerant creditoribus tradebantur et nectebantur alii. quod ubi cui militi inciderat, collegam appellabat. concursus ad Seruilium fiebat; illius promissa iactabant; illi exprobrabant sua quisque belli merita cicatricesque acceptas. postulabant