comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uariis. noli mirari inquit si non conuenit. caprt enim
magnum est. laudabille & honestum. At ex codem
genere est caluus. satis est quod dicit. parum ne niul¬
ta. Nullum genus est ioci quo non ex eodem scuera
& grauia sũmantur atq hoc etiam animaduen¬
tendum non esse omnia ridicula facet. qui enim
potest tam ridiculum cͣ sãnio est. Sed ore uultu
ymitandis moribus. uoce demq corpore ridetur ⁊põ
Salsum hunc possum dicere atq ita non ut euisio¬
di oratorem uelim. sed ut nimium Qua de re pri¬
mum genus hoc quod risum uel maxime mouet
stultum nature ridentur ipẽ quas personas agitare
solemus non substinere Alterum genus est ymita¬
tione ad modum ridiculum. Sed nobis tantum licet
rale. Tercium oris deprauatio non digna nobrs. Quar¬
tum obsceuitas. non solum non foro digna. sed uix
conuiuio liberorum. De tractus igitur tot rebus
ex hoc oratorio. facetie relique sunt que aut in re

Expanded text:
Varus "noli mirari," inquit "si non convenit, caput enim Varus "noli mirari," inquit "si non convenit, caput enim magnum est": et laudabile et honestum; at ex eodem genere est "Calvo satis est, quod dicit parum." Ne multa: nullum genus est ioci, quo non ex eodem severa et gravia sumantur. Atque hoc etiam animadvertendum est, non esse omnia ridicula faceta. Quid enim potest esse tam ridiculum quam sannio est? Sed ore, vultu, imitandis moribus, voce, denique corpore ridetur ipso; salsum hunc possum dicere atque ita, non ut eius modi oratorem esse velim, sed ut mimum. Qua re primum genus hoc, quod risum vel maxime movet, stultum: naturae ridentur ipsae, quas personas agitare solemus, non sustinere. Alterum genus est in imitatione admodum ridiculum, sed nobis furtim tantumrale; tertium, oris depravatio, non digna nobis; quartum, obscenitas, non solum non foro digna, sed vix convivio liberorum. Detractis igitur tot rebus ex hoc oratorio loco facetiae reliquae sunt, quae aut in re,
Abbreviated transcription (Latin):
mi sit. ne obsignatum nec occlusum quod idem
in botio seruo dici solet. sed hoc isdem ctiam uerbis
spurio cariulio grauiter claulicanti ex uulnere ob
rem accepto & ob eam causam uerecondanti in pri¬
licum. prodire mater dixit.quin prodis mi spuri.¬
Ut quotienscumq gradum fatias totiens tib tuarum
uirtutum uenat in mentem. preclarum & est quod
caluino glantia claudicanti ubi est uetus illuol unũ
clandicat. At hic claudicat. hoc ridiculum est Et u¬
trumq ex co quod in clauolicatione animaduerti po¬
tuit est dictum. Quid hoc naemo ignauius. se uer
scipio At in maleolentem iudeo me a te circumuem¬
xi. subridicule philosophus ac utrumq genus con¬
tinet uerbi ad litteram imimutati similitudo ex ar¬
biguo dicta uel argutissima putantur Sed non scmn¬
per in ioco sepe etiam an grauitate uersantur Affrica¬
no illi maiori coronam sibi in conuiuio ad caprt
accomodanti cum ea sepius rumperetur .p. lucinu

Expanded text:
hil sit nec obsignatum nec occlusum, quod idem hil sit nec obsignatum nec occlusum, quod idem in bono servo dici solet. Sed hoc eisdem verbis; od Sp. Carvilio graviter claudicanti ex vulnere ob rem publicam accepto et ob eam causam verecundanti in publicum prodire mater dixit "quin prodis, mi Spuri? quotienscumque gradum facies, totiens tibi tuarum virtutum veniat in mentem," praeclarum et grave est: quod Calvino Glaucia claudicanti "ubi est vetus illud: num claudicat? at hic clodicat"! hoc ridiculum est; et utrumque ex eo, quod in claudicatione animadverti potuit, est ductum. "Quid hoc Navio ignavius?" severe Scipio; at in male olentem "video me a te circumveniri" subridicule Philippus; at utrumque genus continet verbi ad litteram immutati similitudo. Ex ambiguo dicta vel argutissima putantur, sed non semper in ioco, saepe etiam in gravitate versantur. Africano illi superiori coronam sibi in convivio ad caput accommodanti, cum ea saepius rumperetur, P. Licinius
Abbreviated transcription (Latin):
est pargula assecutus cum eum candidatus. A. sem¬
pronius cum marco suo fratre complexus esset. pu¬
er ambige muscas. Risum que sunt qui est inca sen¬
tentia uel tenussimus ingenii fructus Tempris
dicendi prudentia & grauitate moderabimur.qua¬
rum utinam artem aliquam habercinus. seol do¬
mina natura est. Nunc exponanius genera ipsa
summati que risum maxime moueant. Hec igi¬
tur sit prima particio ꝙ facete dicatur id alias in
re habere. alias in uerbo facetias. maxime autem
homines delectari. si quando risus coniuncte re
uerboq moueatur Sed hoc mementote quoscunq
locos attigam. unde ridicula ducatur ex cisdem lo¬
cis fere etiam graues sententias posse duci tantum
interest qr grauitas honestis in rebris seuere locus
in tupiculis & quasi deformibris ponitur uelut iis¬
dem uerbis & laudare frugi seruum possimus. &
si est nequam ⁊ocari ridiculum est . Illud neroma¬
num uetus in furace seruo solum esse cui nihil do¬

Expanded text:
est Vargula adsecutus, cum eum candidatus A. Semest Vargula adsecutus, cum eum candidatus A. Sempronius cum M. fratre suo complexus esset "puer, abige muscas"? Risum quaesivit, qui est mea sententia vel tenuissimus ingeni fructus. Tempus igitur dicendi prudentia et gravitate moderabimur; quarum utinam artem aliquam haberemus! Sed domina natura est. Nunc exponamus genera ipsa summatim, quae risum maxime moveant. Haec igitur sit prima partitio, quod facete dicatur, id alias in re habere, alias in verbo facetias; maxime autem homines delectari, si quando risus coniuncte re verboque moveatur. Sed hoc mementote, quoscumque locos attingam, unde ridicula ducantur, ex eisdem locis fere etiam gravis sententias posse duci: tantum interest, quod gravitas honestis in rebus severisque, iocus in turpiculis et quasi deformibus ponitur, velut eisdem verbis et laudare frugi servum possimus et, si est nequam, iocari. Ridiculum est illud Neronianum vetus in furaci servo: solum esse, cui domi ni
Abbreviated transcription (Latin):
perans modo breuiter. hic ille non accusabis. per¬
prisillum rogabo ridicule sed sedebat iudex laurifex
cem conuersus Uisum est totum scurrille iuditiu
ergo hec que cadere possunt. in quos nobis ꝙͣuis
sint bella sunt tamen ipõ genere scurrilla. Ut iste¬
qui se uult dicacem e me hercuies est apiiis. Sed
non nunquam in hoc uitium scurrille delabitur
Canabo in quit apud te hiuc lusco familiari meo.
.g. sextio. uni enim locum uideo. Est hoc scurrille
&e quod sine causa lacessiuit. & tamen id dixit quod
in ominis luscos conueniret. Ea quid meditata pri¬
tantur esse minus ridentur. Illud egregium sexti
&ex tempora manus laua inquit & cena Tempo¬
ris igitur ratio & ipui̾s & ipiũs dicatitatis mode¬
ratio & temperantia. & raritas dictorum distinguet
oratorem a scurra. ut quod nos cum causa dici¬
mus non ut ridiculi midcamur. sed ut profitiamus
aliquid. Illi totum diem & smne causa. Quid enim

Expanded text:
perans "modo breviter." Hic ille "non accusabis: perperans "modo breviter." Hic ille "non accusabis: perpusillum rogabo." Ridicule. Sed sedebat iudex L. Aurifex cem conversus; visum est totum scurrile ridiculum. Ergo haec, quae cadere possunt in quos nolis, quamvis sint bella, sunt tamen ipso genere scurrilia; ut istequi se vult dicacem et me hercule est, Appius, sed non numquam in hoc vitium scurrile delabitur. "Cenabo" inquit "apud te," huic lusco familiari meo, C. Sextio; "uni enim locum esse video." Est hoc scurrile, et quod sine causa lacessivit et tamen id dixit, quod in omnis luscos conveniret; ea, quia meditata putantur esse, minus ridentur: illud egregium Sexti et ex tempore "manus lava" inquit "et cena." Temporis igitur ratio et ipsius dicacitatis moderatio et temperantia et raritas dictorum distinguent oratorem a scurra, et quod nos cum causa dicimus, non ut ridiculi videamur, sed ut proficiamus aliquid, illi totum diem et sine causa. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
hec duo genera sunt cius ridiculi. quod inre positum
est que sunt propria perpetuarum facetiarum in qui¬
bus describuntur hominum mores & ita effingunt
Ut aut re narrata aliqua quales sunt intelligantur
aut imitatione breuiter miecta in aliquo in signi
ad irridendum uitio ⁊eperian tur. In dicto autem
ridiculum est ⁊ol quod uerbi aut sententiẽ quodam
acumine mouetur. Sed ut in illo superiore genere
uel narrationis uel ymitationis uitanda est mino¬
rum & elogorum similitudo si in hoc scurulis ora¬
tori dicacitatis magnopere fugienda est Qui igit
distinguemus a crasso a catulo a ceteris familiarem
uestrum Gratuum aut uargulam amicum incum
Non me hercule in mentem milhi quidem uenit. sũt
enim dicaces Eranio quidem nemo dicatior Hoc
opinor primum ne quotienscunq potuerit dictun
dici necesse habeamus dicere. Pusillus testis proces¬
sit. licer inquit rogare philippus. Tum quesitor pro¬

Expanded text:
haec duo genera sunt eius ridiculi, quod in re positum haec duo genera sunt eius ridiculi, quod in re positum est, quae sunt propria perpetuarum facetiarum, in quibus describuntur hominum mores et ita effinguntur, ut aut re narrata aliqua quales sint intellegantur aut imitatione breviter iniecta in aliquo insigni ad inridendum vitio reperiantur. In dicto autem ridiculum est id, quod verbi aut sententiae quodam acumine movetur; sed ut in illo superiore genere vel narrationis vel imitationis vitanda est mimorum et ethologorum similitudo, sic in hoc scurrilis oratori dicacitas magno opere fugienda est. Qui igitur distinguemus a Crasso, a Catulo, a ceteris familiarem vestrum Granium aut Vargulam amicum meum? Non me hercule in mentem mihi quidem venit: sunt enim dicaces; Granio quidem nemo dicacior. Hoc, opinor, primum, ne, quotienscumque potuerit dictum dici, necesse habeamus dicere. Pusillus testis processit. "Licet" inquit "rogare?" Philippus. Tum quaesitor pro
Abbreviated transcription (Latin):
monstres. ut mores cius de quo narres. ut sermo ut
nultus onines exprimantur. ut is qui audiunt cum
geri Illaq fieri iudeantur. In re est item ridiculum
quod exquadam deprauata ymitatione summi solet
Ut idem Crassus per tuam nobilitatem. per nostram
fanuiliam. quid aliud fuit in quo contio rideret nisi
illa uiltiss & uocis ymitatio per tuas statuas uero
cum dixit. Et extento brachio paululum enam de gestu
addidit uehementius risimus Ex hoc genere est illa
rosciana mutatio senis. tibi ego antipho assero. inꝗt
senium est cum audio ato ita est totum hoc ipso ⁊¬
genere ridiculum & cautissime tractandum sit
Mymorum est enim & elogorum si nimia est imi¬
tatio: sicut obscenitas: orator surripiat oportet imi¬
tationem ut is qui audit cogitet plura ꝙͣ iudeat. pres¬
tet idem ingeniutatem & ruborem suum uerborun
turpitudine & rerum obsceiutate.. Mitanda ergo

Expanded text:
monstres, ut mores eius, de quo narres, ut sermo, ut monstres, ut mores eius, de quo narres, ut sermo, ut vultus omnes exprimantur, ut eis, qui audiunt, tum geri illa fierique videantur. In re est item ridiculum, quod ex quadam depravata imitatione sumi solet, ut idem Crassus: "per tuam nobilitatem, per vestram familiam!" Quid aliud fuit, in quo contio rideret, nisi illa vultus et vocis imitatio? "Per tuas statuas!" vero cum dixit et extento bracchio paulum etiam de gestu addidit, vehementius risimus. Ex hoc genere est illa Rosciana imitatio senis: "tibi ego, Antipho, has sero, inquit; seniumst, quom audio." Atqui ita est totum hoc ipso genere ridiculum, ut cautissime tractandum sit; mimorum est enim et ethologorum, si nimia est imitatio, sicut obscenitas. Orator surripiat oportet imitationem, ut is, qui audiet, cogitet plura quam videat; praestet idem ingenuitatem et ruborem suum verborum turpitudine et rerum obscenitate vitanda. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tata ridentir Est etiam deformitas & corporis uiti¬
orum satis bella materies ad rocandum. Sed querimꝯ
idem quod in ceteris rebus maxime querendum est.
quatenus in quo non illud precipitur. ne quid nisul¬
se sed etiam si quid peridicule possis uitandum est
oratori utriq. ne aut scurrilis locus sit aut inimicui
Que cuuisq modisint facilius iam intelligenius cun
ad ipã ridiculorum genera uememus. duo sunt enim
genera facetiarum. quorum alterum re tractatur. al¬
terum a dictore si quando quid tamquam aliqua fa¬
bella narratur  olimi tu Crasse an me nimium com¬
modissime cum lacertum largi cum esset cum eo tar¬
disti clausulam Tota tarracina cum omnibus in pa¬
rietibus inscriptas fuisse litteras tria.L.l.L. duo.M.di.
Cum quereretur id quod esset. senem tibi quendam
oprdanum dixisse lacerat lacertum. largi mordax ⁊¬
quod tamien est mendacislis aspergendum sue fugas
Est autem huins generis uirtutis ut ita facta de¬

Expanded text:
tata ridentur. Est etiam deformitatis et corporis vititata ridentur. Est etiam deformitatis et corporis vitiorum satis bella materies ad iocandum; sed quaerimus idem, quod in ceteris rebus maxime quaerendum est, quatenus; in quo non modo illud praecipitur, ne quid insulse, sed etiam, si quid perridicule possis, vitandum est oratori utrumque, ne aut scurrilis iocus sit aut mimicus. Quae cuius modi sint facilius iam intellegemus, cum ad ipsa ridiculorum genera venerimus. Duo sunt enim genera facetiarum, quorum alterum re tractatur, alterum dicto: re, si quando quid tamquam aliqua fabella narratur, ut olim tu, Crasse, in Memmium, comedisse eum lacertum Largi, cum esset cum eo Tardisti clausulam: tota Tarracina tum omnibus in parietibus inscriptas fuisse litteras L. L. L. M. M.; cum quaereres id quid esset, senem tibi quendam oppidanum dixisse: "lacerat lacertum Largi mordax quod tamen est mendaciunculis aspergendum, sive fingas. Est autem huius generis virtus, ut ita facta de
Abbreviated transcription (Latin):
hominem significat. quod eruditum. quod urbanum.
maximeq quod tristitiam & seueritatem mitigat &
relassat. odiosasq res sepe quas argumentis diku nõ
facile est ioco risu q dissoluit. Quatenus autem sunt
ridicula tractanda oratori per quam dilligenter uiden¬
dum est id quod in quarto loco querendi posueramue
Nam nec in signis improbitas & scelere iuncta nec
rursus miseria in signis agitata facinorosos enim ma¬
iore quadam ni ꝙͣ ridiculi uulnerari uolunt. miseros
illudi uolunt nisi si forte iactant. Parcendum autem¬
est maxime caritati hominum. ne temere in eos dicas
qui dilliguntur. Hec igitur adhibenda est prinium
in iocando moderatio. Itaq ca facilime luduntur que
neq edio magno nec misericordia maxima digna sut.
uamobrem materies omnis ridiculorum
est in istis uitiis que sunt in uita hominum neq ca¬
rorum. neq calamitosorum.neq eorum qui ob faci¬
nus ad supplitium xapiendi iudetur Ea q bella agi¬

Expanded text:
hominem significat, quod eruditum, quod urbanum, hominem significat, quod eruditum, quod urbanum, maxime quod tristitiam ac severitatem mitigat et relaxat odiosasque res saepe, quas argumentis dilui non facile est, ioco risuque dissolvit. Quatenus autem sint ridicula tractanda oratori, perquam diligenter videndum est, quod in quarto loco quaerendi posueramus. Nam nec insignis improbitas et scelere iuncta nec rursus miseria insignis agitata ridetur: facinerosos enim maiore quadam vi quam ridiculi vulnerari volunt; miseros inludi nolunt, nisi se forte iactant; parcendum autem maxime est caritati hominum, ne temere in eos dicas, qui diliguntur. Haec igitur adhibenda est primum in iocando moderatio; itaque ea facillime luduntur, quae neque odio magno neque misericordia maxima digna sunt; uam ob rem materies omnis ridiculorum est in eis vitiis, quae sunt in vita hominum neque carorum neque calamitosorum neque eorum, qui ob facinus ad supplicium rapiendi videntur; eaque belle agi
Abbreviated transcription (Latin):
pacto concitetur. ubi sit. quomodo existat.atq ita
repenti erumpat ut cum cuprentes tenere ne quea¬
mus & quomodo nos simul latera os uenas. uul¬
tum oculos occupet uiderit democritus. Neq enim
ad hunc sermonem hoc pertiit Et si pertinet. nesci¬
re me tamen id .N. puderet. quod ne ip̃i quidem illi¬
scirent qui pollicerentur locus autem. & regio qua¬
si ridiculi. nam id proxime queritur turpitudine &e
de formitate quadam continetur Hec enim rident
uel sola uel maxime que notant oe designant turpi¬
tudinem aliquam non tupiter est autem ut illud
tercium ueniam est plane oratoris mouere risum.
uel quod ipã hilaritas beniuolentiam conciliat ei peꝵ
quem excitata est uel quod ammirantur omnes acu¬
men uno sepe uerbo positur maxime respondentis.
non nunqua etiam lacessentis. Uel quod frangit ad¬
uersarium. quod impedit. quod leuat. quod de terret
quod refutat. uel quod ipsum oratorem politum cẽ

Expanded text:
pacto concitetur, ubi sit, quo modo exsistat atque ita pacto concitetur, ubi sit, quo modo exsistat atque ita repente erumpat, ut eum cupientes tenere nequeamus, et quo modo simul latera, os, venas, oculos, vultum occupet, viderit Democritus; neque enim ad hunc sermonem hoc pertinet, et, si pertineret, nescire me tamen id non puderet, quod ne illi quidem scirent, qui pollicerentur. Locus autem et regio quasi ridiculi—nam id proxime quaeritur—turpitudine et deformitate quadam continetur; haec enim ridentur vel sola vel maxime, quae notant et designant turpitudinem aliquam non turpiter. Est autem, ut ad illud tertium veniam, est plane oratoris movere risum; vel quod ipsa hilaritas benevolentiam conciliat ei, per quem excitata est; vel quod admirantur omnes acumen uno saepe in verbo positum maxime respondentis, non numquam etiam lacessentis; vel quod frangit adversarium, quod impedit, quod elevat, quod deterret, quod refutat; vel quod ipsum oratorem politum esse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ soleo sepe murari corum impudentiam qui agunt¬
an scena gestum spectante roscio Quis enim se com¬
mouere potest cuuis ille uitia non uideat Sic ego nũc
Crasso audiente primum loquar de facetiis.& do¬
cebo si is ut aiunt oratorem cum quem cum Catulus
nuꝑer audisset fenum alios aiebat esse oportere
Um ille iocabatur inquit Catulus. pre¬
sertim cum dicat apẽ ut ambrosia allendꝰ
pauca quidem mihi restant inquit. Sed tamen de¬
fessus ⁊ am labore atq itinere disputationis mee
requiescam in Cesaris sermone quasi m aliquo per¬
oportuno deuorsorio
Tqui inquit iulius non nims liber ale hoi¬
pitium meum dices. Nam te in uiam si
genere quid sentiam per breuiter exponam. de ri¬
su quinq sunt que querantur. Unum quid sit. alte¬
rum unde sit. tercium sit ne oratoris uelle risum mo¬
uere Quartum quatenus. Quintum que sint genera
ridiculi Atq illud primum quid sit ip̃e risus quo

Expanded text:
eo saepe mirari eorum impudentiam, qui agunteo saepe mirari eorum impudentiam, qui aguntaena gestum inspectante Roscio; quis enim sese commovere potest, cuius ille vitia non videat? Sic ego nunc, Crasso audiente, primum loquar de facetiis et docebo sus, ut aiunt, oratorem eum, quem cum Catulus nuper audisset, faenum alios aiebat esse oportere.' Tum ille 'iocabatur' inquit 'Catulus, praesertim cum ita dicat ipse, ut ambrosia alendus pauca quidem mihi restant,' inquit 'sed tamen defessus iam labore atque itinere disputationis meae requiescam in Caesaris sermone quasi in aliquo peropportuno deversorio.' 'Atqui' inquit Iulius 'non nimis liberale hospitium meum dices; nam te in viam, sigenere quid sentiam perbreviter exponam. De risu quinque sunt, quae quaerantur: unum, quid sit; alterum, unde sit; tertium, sitne oratoris risum velle movere; quartum, quatenus; quintum, quae sint genera ridiculi. Atque illud primum, quid sit ipse risus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ytilitatem salis & urbantatis esse fateamur Quid
si inquit Iulius assentior antomo dicenti nullam ar¬
tem salis hic cum sulpitius retieuisset quas uero in¬
quit Crassus horum ipõrum de quibus antonius
tam dui loquitur ars nulla sit obseruatio quedam ẽ
ut ipẽ dixit carum rerum que in dicendo ualent
que si cloquentes facere posset quis esset non eloquẽs.
Quis enim hec non uel facile uel certe aliquo niodo
osset cdiscere Sed ego in his preceptis hanc uim &
hanc utilitaten esse arbitror non ut ad reperiendus
aut praua intelliganius cum tamen quo referen¬
la sint didicerimus Quare cesar ego quoq a te hoc
peto ut si tibi uidetur disputes de hoc toto iocandi
genere quial sentias. ne qua forte dicendi pars quo¬
mam ita uoliustis in hoc tali cetu atq in tam accu¬
ratu sernione preterita esse uideatur.
Co uero inquit ille quonam collecta a Con¬
uiua Crasse exigis non comictam ut si defu

Expanded text:
utilitatem salis et urbanitatis esse fateatur?' 'Quid, utilitatem salis et urbanitatis esse fateatur?' 'Quid, si' inquit Iulius 'adsentior Antonio dicenti nullam esse artem salis?' Hic cum Sulpicius reticuisset, 'quasi vero' inquit Crassus 'horum ipsorum, de quibus Antonius iam diu loquitur, ars ulla sit: observatio quaedam est, ut ipse dixit, earum rerum, quae in dicendo valent; quae si eloquentis facere posset, quis esset non eloquens? Quis enim haec non vel facile vel certe aliquo modo posset ediscere? Sed ego in his praeceptis hanc vim et hanc utilitatem esse arbitror, non ut ad reperiendum aut prava intellegamus, cum quo referenda sint didicerimus. Qua re, Caesar, ego quoque hoc a te peto, ut, si tibi videtur, disputes de hoc toto iocandi genere quid sentias, ne qua forte dicendi pars, quoniam ita voluistis, in hoc tali coetu atque in tam accurato sermone praeterita esse videatur.' 'Ego vero,' inquit ille 'quoniam conlectam a conviva, Crasse, exigis, non committam ut, si defu
Abbreviated transcription (Latin):
cetiarum quod his nihil opus sit. Nos autem quo
modo utaniur cum opus sit querimus ut in aduer¬
sarrum. & maxime si cius stulticia poterit agitari
in testem stultum cupidum leuem si facile homines
audituri uidebuntur ominino probabiliora sunt que
lacessisti dicimus quamq priores. Nam & ingemi
celeritas maior est que apparet in respondendo &
humamtatis responsio. Uideremur enim quietu¬
ri fuisse isi essemus lacessiti ut in ipã ⁊sta concione
nihil fere dictum est ab hoc quod quidem facetius
dictum uideretur quod non prouocatus tespondei̾t
Erat autem in domitio. tanta grauitas tanta aus¬
toritas ut quod esset ab eo obrectum lepore magis
eleuandum quaz contione frangendum uidere¬
turo
cesarem qui quamq Crasso facetias conce¬
dit. tamen multo in eo studio magis apẽ la¬
borat non explicare totum genus hoc iocandi quale
sit & unde deducatur presertim cum tantam uiin or

Expanded text:
cetiarum, cum eis nihil opus sit; nos autem quo cetiarum, cum eis nihil opus sit; nos autem quo modo utamur, cum opus sit, quaerimus, ut in adversarium et maxime, si eius stultitia poterit agitari; in testem stultum, cupidum, levem, si facile homines audituri videbuntur. Omnino probabiliora sunt, quae lacessiti dicimus quam quae priores, nam et ingeni celeritas maior est, quae apparet in respondendo, et humanitatis est responsio; videmur enim quieturi fuisse, nisi essemus lacessiti, ut in ipsa ista contione nihil fere dictum est ab hoc, quod quidem facetius dictum videretur, quod non provocatus responderit; erat autem tanta in Domitio gravitas, tanta auctoritas, ut, quod esset ab eo obiectum, lepore magis levandum quam contentione frangendum videretur.' t 'Caesarem, qui quamquam M. Crasso facetias concedit, tamen multo in eo studio magis ipse elaborat, non explicare nobis totum genus hoc iocandi quale sit et unde ducatur; praesertim cum tantam vim et
Abbreviated transcription (Latin):
tibi antoni. utrumq assentior & multum facetias
indicendo prodesse sepe & cas arte nullomodo posse
tradi & illud quidem ammiror te nobis in eo geneͣ
tribuisti tantum & non hiius rei quoq palmam
& ceterarum Crasso detulisse
Um antonius. ego uero ita fecissem inquit
nisi interdum in hoc crasso paululum in¬
Quderem. Nam esse quem uis facctum atq
salsum non minis est per se ipsum inuidendum Sed
cum omnium sis uenustissimis et urbanissimus.
omnium grauissimumn & seuerissimum & esse &
uideri quod isti contiguit unĩ id mihi uix ferrem dũ
uidebatur Hic cum arrisisset Crassus ac tamer in¬
quit antonius cum artem esse facetiarum Iuli ne¬
gares aperiusti quiddam quod preciprendiun ui¬
deretur. Haberi enim dixisti rationem oportere
hominum rei temporis ne quid iocus de grauitate
decerperet. quod quidem in primis a Crasso obseruai
solet Sed hoc precoptum pretermittendum est fa¬

Expanded text:
tibi, Antoni, utrumque adsentior et multum facetias tibi, Antoni, utrumque adsentior et multum facetias in dicendo prodesse saepe et eas arte nullo modo posse tradi: illud quidem admiror, te nobis in eo genere tribuisse tantum et non huius rei quoque palmam ut ceterarum Crasso detulisse.' Tum Antonius 'ego vero ita fecissem,' inquit 'nisi interdum in hoc Crasso paulum inviderem; nam esse quamvis facetum atque salsum non nimis est per se ipsum invidendum; sed cum omnium sit venustissimus et urbanissimus, omnium gravissimum et severissimum et esse et videri, quod isti contigit uni, id mihi vix ferendum videbatur.' Hic cum adrisisset ipse Crassus, 'ac tamen,' inquit Antonius 'cum artem esse facetiarum, Iuli, ullam negares, aperuisti quiddam, quod praecipiendum videretur: haberi enim dixisti rationem oportere hominum, rei, temporis, ne quid iocus de gravitate decerperet; quod quidem in primis a Crasso observari solet. Sed hoc praeceptum praetermittendarum est fa
Abbreviated transcription (Latin):
uit. quid fatere cui rei. cui glorie cui uirtuti studẽ
patrimonio ne augendo Ad id est non nobilitatis sed
facctie. nihil superest libidmes totum dissipauerunt
an in uire ciuili est paternum Sed dicet tecum edes
uenderes ne uirtutis quidem. & celis solum tibi pater¬
num recepisse an rei militari qui nunquam castra
uideris. An eloquentie que nulla est in teoe qui equi
dem uocis ac lingue omne in istum turpissimum
calumpine questum contulisti Tu lucem aspicere
audes. Tir hos intueri. Tu in. Tum urbe. Tum ci¬
uium esse conspectu. Cu illam mortuam Tu ꝑmagines
ip̃as non perorrescis. quibus non modo ymitandis
sed collocandis quidem. tibi ullum locum reliquis¬
ti Bed hec tragica atq diuina faceta autem & urba¬
na innumerabilia ex una contione memiinisti. Ne
grauior oratio ꝙͣ huuis contra collegam incensura
nuper neq lepore & festiuitate conditior. Quare

Expanded text:
vit? Quid te agere? Cui rei, cui gloriae, cui virtuti studere? vit? Quid te agere? Cui rei, cui gloriae, cui virtuti studere? Patrimonione augendo? At id non est nobilitatis. Sed fac esse, nihil superest; libidines totum dissipaverunt. An iuri civili? Est paternum. Sed dicet te, cum aedis venderes, ne in rutis quidem et caesis solium tibi paternum recepisse. An rei militari? Qui numquam castra videris! An eloquentiae? Quae neque est in te, et, quicquid est vocis ac linguae, omne in istum turpissimum calumniae quaestum contulisti! Tu lucem aspicere audes? Tu hos intueri? Tu in foro, tu in urbe, tu in civium esse conspectu? Tu illam mortuam, tu imagines ipsas non perhorrescis? Quibus non modo imitandis, sed ne conlocandis quidem tibi locum ullum reliquisti." Sed haec tragica atque divina; faceta autem et urbana innumerabilia vel ex una contione meministis; necgravior oratio quam huius contra conlegam in censura nuper neque lepore et festivitate conditior. Qua re
Abbreviated transcription (Latin):
nihil esse ei relictum putaretur Tum ex libro tercio
in quo finem scribendi fecit Tot enum ut audiui sce¬
uolam dicere sunt ueri bruti libri. In tiburte forte as¬
sedimus ego & .in. filius ubi sunt hi fundi brute
quos tibi pater publicis commentariis consignatas
reliquit. Quod nisi puberem te in quit iam haberit
quartum librum composusser et se enan i balincu
locutum cum filio scriptum reliquisset. Quis est igit
qui non fatratur hoc lepore atq his facetiis non mi
dem cum casu in cadem causa cum funere fereretii
anus aunia proh dii mimortales que fuit illa quan¬
ta uis ꝙͣ in exspectata. ꝙͣ repentina cum coniectis
oculis gestu onini. miminenti summa graiutate
& celeritate cuerborum. brute quid sedes: quid illa
anum nuntiare uis patri tuo. quid ominibus illis
quorum ymagies uides duci maroribus tius: ꝗd
bruto qui hunc populum dominatu regio libera¬

Expanded text:
nihil esse ei relictum putaretur." Tum ex libro tertio, nihil esse ei relictum putaretur." Tum ex libro tertio, in quo finem scribendi fecit—tot enim, ut audivi Scaevolam dicere, sunt veri Bruti libri—"in Tiburti forte adsedimus ego et Marcus filius." "Ubi sunt hi fundi, Brute, quos tibi pater publicis commentariis consignatos reliquit? Quod nisi puberem te, inquit, iam haberet, quartum librum composuisset et se etiam in balneis lotum cum filio scriptum reliquisset." Quis est igitur qui non fateatur hoc lepore atque his facetiis non mindem, cum casu in eadem causa efferretur anus Iunia. Pro di immortales, quae fuit illa, quanta vis! quam inexspectata! quam repentina! cum coniectis oculis, gestu omni ei imminenti, summa gravitate et celeritate verborum "Brute, quid sedes? Quid illam anum patri nuntiare vis tuo? Quid illis omnibus, quorum imagines duci vides? Quid maioribus tuis? Quid L. Bruto, qui hunc populum dominatu regio libera
Abbreviated transcription (Latin):
onem qr lusit Sic in bruto quem oderat & quem
dignum contumelia iudicabat utroq genere pug¬
nabat: Qua multa de balmeis quas miper ille uen¬
diderat: ꝙs multa de amisso patrimonio dixit atq illa
breuia cum ille diceret se sine caula suadere minime
nurum. in quit existimas de baliers Innumerabi¬
da perpetia cum enm brutus duos lectores excitas¬
set de alteri de colonia narbonensi Crassi orationem
legendam dedisset. alteri de lege seruilia & cumi con¬
traria inter sese de re pub. capita con tulisset noster
hic facetissime de tris patris bruti de uire ciuili libel¬
los trabus legendos dedit. ex libro primo forte euenit
ut impriuernati essemus brute testificaturi pater
se ubi priuernarem fundum reliquisse. demde ex libr
secundo in albano eramus ego & .in. filius sapiens
uidelicet homo cum primis nostre ciuitatis norat
hunc gurgitem metuebat ne cum his inhil haberet

Expanded text:
onemque elusit, sic in Bruto, quem oderat et quem onemque elusit, sic in Bruto, quem oderat et quem dignum contumelia iudicabat, utroque genere pugnavit. Quam multa de balneis, quas nuper ille vendiderat, quam multa de amisso patrimonio dixit! Atque illa brevia, cum ille diceret se sine causa sudare, "minime" inquit "modo enim existi de balneis." Innumerabila perpetua: cum enim Brutus duo lectores excitasset et alteri de colonia Narbonensi Crassi orationem legendam dedisset, alteri de lege Servilia, et cum contraria inter sese de re publica capita contulisset, noster hic facetissime tris patris Bruti de iure civili libellos tribus legendos dedit. Ex libro primo: "forte evenit ut in Privernati essemus." "Brute, testificatur pater se tibi Privernatem fundum reliquisse." Deinde ex libro secundo: "in Albano eramus ego et Marcus filius." "Sapiens videlicet homo cum primis nostrae civitatis norat hunc gurgitem; metuebat ne, cum is nihil haberet,
Abbreviated transcription (Latin):
id quod tu mihi tribius Anthomi crasso. est omnium
sententia concedendum. Non emm fere quisq repr¬
rietur preter hunc in utroq genere leporis excellers¬
& in illo qui in ꝑpetiutate sermonis & hoc qui in ce¬
leritate atq dicto ese. Nam hec ꝑpetua contra sce¬
uolam curiana defensio tota redundauit hilaritate
quadam & ioco dicta illa breuia non habuit. pacebat
enim aduersarii dignitate in quo ip̃e scruabat suam
quod est onimbus facetis & dicacibus difficilimum
falsissime dici possent tenere. itaq non nulli riodiculi ho¬
mines hoc ipsum non insulse interpretantur dicere
enum aiunt ennium flãmam a sapiente facilius ore
in ardente opprimi ꝗ bona dicta tencat. Hec scilicet
bona dicta que sulsa sint Nam ea dicta appellantur
proprio iam nomine sed ut in sceuolam contiuuit
ca Crassus atq illo altero gentre in quo nulli accu¬
lei contumeliarum inerant. causam illam disputati¬

Expanded text:
id, quod tu mihi tribuis, Antoni, Crasso est omnium id, quod tu mihi tribuis, Antoni, Crasso est omnium sententia concedendum; non enim fere quisquam reperietur praeter hunc in utroque genere leporis excellens: et illo, quod in perpetuitate sermonis, et hoc, quod in celeritate atque dicto est. Nam haec perpetua contra Scaevolam Curiana defensio tota redundavit hilaritate quadam et ioco; dicta illa brevia non habuit; parcebat enim adversari dignitati, in quo ipse conservabat suam; quod est hominibus facetis et dicacibus difficillimum,  occurrunt, cum salsissime dici possunt, tenere; itaque non nulli ridiculi homines hoc ipsum non insulse interpretantur; dicere enim aiunt Ennium, flammam a sapiente facilius ore in ardente opprimi, quam bona dicta teneat; haec scilicet bona dicta, quae salsa sint; nam ea dicta appellantur proprio iam nomine. Sed ut in Scaevola continuit ea Crassus atque in illo altero genere, in quo nulli aculei contumeliarum inerant, causam illam disputati
Abbreviated transcription (Latin):
tionem quandam sunt artem q tradere. sic insulsi ex¬
titerunt ut nihil aliud corum nisi ipã insulsitas ride
peracutum & breue illa a ueteribus superior cauillatio
hec altera dicacitas nominata est leue nomen habet
utraq res quippe leue enim est totum hoc risum mo¬
uere. Uerumptamen ut dicis Antoni multum in cau¬
sis per sepe lepore & facctiis profici uidi Sed cum in
illo genere perpetue festiuitatis ars non desideretur
natura enim fingit homines at creat imĩtatorese
ipõ genere sermonis tum uero in hoc altero dicaci¬
tatis quid habet ars loci cum ante illud facere dictu
cinissum herere debeat ꝙͣ cogitari potuasse uideatur
Quid enim hic meus frater ab arte adiuuari potuit
cuni a philosopho interrogatus quid latraret furem
se iudere respondit. Quid in omni ratione Crassus uel
apud centum uiros. contra sceuolam uel contra accu¬
sãtorem brutum. Cum pro .G. planco ꝓdiceret. Nam

Expanded text:
tionem quandam conati sunt artemque tradere, sic insulsi extionem quandam conati sunt artemque tradere, sic insulsi exstiterunt, ut nihil aliud eorum nisi ipsa insulsitas rideaperacutum et breve, illa a veteribus superior cavillatio, haec altera dicacitas nominata est. Leve nomen habet utraque res. Quippe; leve enim est totum hoc risum movere. Verum tamen, ut dicis, Antoni, multum in causis persaepe lepore et facetiis profici vidi. Sed cum illo in genere perpetuae festivitatis ars non desideretur natura enim fingit homines et creat imitatores et ipso genere sermonis tum vero in hoc altero dicacitatis quid habet ars loci, cum ante illud facete dictum emissum haerere debeat, quam cogitari potuisse videatur? Quid enim hic meus frater ab arte adiuvari potuit, cum a Philippo interrogatus quid latraret, furem se videre respondit? Quid in omni oratione Crassus vel apud centum viros contra Scaevolam vel contra accusatorem Brutum, cum pro Cn. Plancio diceret? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
aut conciliationis causa leuiter aut permnotionis
uchementer aguntur contrariis commotionibus
inferenda simit ut odio beniuolentia miscricordia in¬
uidia tollatur Suaius autem est &s uehementer sepe
ytilis Iocus a face que ctiam si alia onimia tradi ar¬
te possunt nature sunt proprie pro terre Neq ullam
arten desiderant in quibus tu longe aliis mea senten¬
tia cesar excellas. Quo magis mihi etiam testis esse
potes aut nullam esse artem salis aut si qua est eam
tu nos potissimum docebis.
Gõ uero inquit omni de re facetius prito
posse ab homine non in urbano ꝙͣ de ipĩs
facctiis disputari. Itaq cum quosdam gre¬
cos inscriptos libros esse uidissem de ridiculis non
nullam ni spem ueneram posse me aliquid ex istis
discere Inuem autem ridicula & salsa multa grecoꝵ¬
rum. Nam & siculi in co genere & rhodi & byrantii
& preter ceteros attici excellunt. sed qui euis rti xa¬

Expanded text:
aut conciliationis causa leniter aut permotionis aut conciliationis causa leniter aut permotionis vehementer aguntur, contrariis commotionibus auferenda sunt, ut odio benevolentia, ut misericordia invidia tollatur. Suavis autem est et vehementer saepe utilis iocus et facetiae; quae, etiam si alia omnia tradi arte possunt, naturae sunt propria certe neque ullam artem desiderant: in quibus tu longe aliis mea sententia, Caesar, excellis; quo magis mihi etiam aut testis esse potes nullam esse artem salis aut, si qua est, eam tu potissimum nos docere.' 'Ego vero,' inquit 'omni de re facilius puto esse ab homine non inurbano, quam de ipsis facetiis disputari. Itaque cum quosdam Graecos inscriptos libros esse vidissem de ridiculis, non nullam in spem veneram posse me ex eis aliquid discere; inveni autem ridicula et salsa multa Graecorum; nam et Siculi in eo genere et Rhodii et Byzantii et praeter ceteros Attici excellunt; sed qui eius rei ra
Abbreviated transcription (Latin):
riter discedendum est. Non enim sicut arguinentu
simulatum positum est arripitur. alterumq &
tercium poscitur Ita nuiscricordiam aut inuidiam
aut yracundiam simul atq intuleris. possis com¬
mone. Argumentum enim oratio ipsa confirmat
que sinuilatq emissa est Adherescit illud autem ge¬
nus orationis non cognitionem iudicis. scl ma¬
gis perturbationem in quirit. Que conscqui nisi
multa & uaria at copiosa oratione & simili conten¬
tione actionis nemo potest. Quare qui aut breui¬
ter aut summisse dicunt docere iudice possunt mo¬
uere non possunt in quo sinir omnia.
Am illud perspicuum est omnium xeru
n contrarias partes facultatem ex hisde
his q comprobandi eius caula sumuntur reprehen¬
dendis aut demonstrando ia quoel concludere illi ue¬
lint non effici ex prepositis neq esse consequens. Aut
suta non refellas afferenolum est in contrariam pa¬
teni quod sit grauuis aut eque graue Illa autem q̃

Expanded text:
riter discedendum est; non enim, sicut argumentum, riter discedendum est; non enim, sicut argumentum, simul atque positum est, adripitur alterumque et tertium poscitur, ita misericordiam aut invidiam aut iracundiam, simul atque intuleris, possis commovere: argumentum ratio ipsa confirmat idque, simul atque emissum est, adhaerescit; illud autem genus orationis non cognitionem iudicis, sed magis perturbationem requirit, quam consequi nisi multa et varia et copiosa oratione et simili contentione actionis nemo potest; qua re qui aut breviter aut summisse dicunt, docere iudicem possunt, commovere non possunt; in quo sunt omnia. Iam illud perspicuum est, omnium rerum in conteis, quae comprobandi eius causa sumuntur, reprehendendis aut demonstrando, id, quod concludere illi velint, non effici ex propositis nec esse consequens, aut, si ita non refellas, adferendum est in contrariam partem, quod sit aut gravius aut aeque grave. Illa autem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
esse debet. sed est quedam in his duobus generibus
quorum alterum leue alterum ueheniens esse uolia¬
mus difficilis ad olistinguendum similitudo. Nam
exilla leuitate qua coneiliamur.is qui audiunt
ad haue iuim acerrimam qua cosdem excitamus
nfluat oportet aliquid & ex hac ui non nunquam
aliquid influendum est illi leuitati. Neq est illa
teuiperatior oratio ꝙͣ illa qua asperitas contenti¬
onis oratoris ipiũs humamtate conditur. renus¬
sio autem lcuitatis quadam grauitate contentione
firmatur In utroq autem genere dicendi & illo m
quo us atq contentio queritur & hoc quod ad ui¬
tam & mores accomodatur & principia tarda sunt
& exitus tamen spissi & producti esse debent. Nam
neqr assiliendum statun est ad illua genus oratio¬
nis abese enim totum a causa & honnines ipsum
illud quod proprium sui uiditii est. auolire deside¬
rant. Nec cum in cam rationem ingressus sis cele¬

Expanded text:
esse debet. Sed est quaedam in his duobus generibus, esse debet. Sed est quaedam in his duobus generibus, quorum alterum lene, alterum vehemens esse volumus, difficilis ad distinguendum similitudo; nam et ex illa lenitate, qua conciliamur eis, qui audiunt, ad hanc vim acerrimam, qua eosdem excitamus, influat oportet aliquid, et ex hac vi non numquam animi aliquid inflandum est illi lenitati; neque est ulla temperatior oratio quam illa, in qua asperitas contentionis oratoris ipsius humanitate conditur, remissio autem lenitatis quadam gravitate et contentione firmatur. In utroque autem genere dicendi et illo, in quo vis atque contentio quaeritur, et hoc, quod ad vitam et mores accommodatur, et principia tarda sunt et exitus item spissi et producti esse debent. Nam neque adsiliendum statim est ad genus illud orationis; abest enim totum a causa et homines prius ipsum illud, quod proprium sui iudici est, audire desiderant; nec cum in eam rationem ingressus sis, cele
Abbreviated transcription (Latin):
tet tantum ca non delectari totamq abicere atq
deponere omninoq perfitiendum est quonian
pleriq sunt inuidi maxune quia est comune
uitium & paruagatiun. In uidetur autem presta¬
ti florentiq fortune ut hec opinio minuatur a
illa excellens opimone fortuna cum laboribus
et miseriis pernuxta esse iidcatur. Iam misericor¬
dia moretur. si is qui audit adluci potest ut illa
que de altero deplorentur ad suas res reuocet
quas aut tulerit acerbas aut timeat. auit intuens
alium crebro ad se ipsum reuertatur ita cum sin¬
guli casus humanarum miscriarum grauiter
accipruntur. si dicuntur dolenter tum afflicta
& prostrata uirtus maxime luctuosa est & ut illa
altera pars oratioms que probatioms commen¬
dationem bomi uiri debet spetiem tueri leuis. ut
sepe iam dixi ato sum missa Si hec que suscipi¬
tur ab oratore ad comniutandos animos atꝙ
omni ratione flectendos intenta ac uehemens

Expanded text:
, tamen ea non delectari totamque abicere atque , tamen ea non delectari totamque abicere atque deponere; omninoque perficiendum est, quoniam plerique sunt invidi maximeque hoc est commune vitium et perpetuum, invidetur autem praestanti florentique fortunae, ut haec opinio minuatur et illa excellens opinione fortuna cum laboribus et miseriis permixta esse videatur. Iam misericordia movetur, si is, qui audit, adduci potest ut illa, quae de altero deplorentur, ad suas res revocet, quas aut tulerit acerbas aut timeat, ut intuens alium crebro ad se ipsum revertatur; et cum singuli casus humanarum miseriarum graviter accipiuntur, si dicuntur dolenter, tum adflicta et prostrata virtus maxime luctuosa est. Et ut illa altera pars orationis, quae probitatis commendatione boni viri debet speciem tueri, lenis, ut saepe iam dixi, atque summissa, sic haec, quae suscipitur ab oratore ad commutandos animos atque omni ratione flectendos, intenta ac vehemens
Abbreviated transcription (Latin):
cendus. par atq una ratio est spei. leticie. molestie
Sed aut sciam aut acerrime longe sit omniun
notus inuidie. nec mirum. mirum opis m ca
comprimenda qͣ excitanda. Inuident autem
homines maxime paribus aut inferioribus cum
se relictos sentiunt Illos autem dolent euolasse Sed
etiam superioribus inuidetur sepe uehementer et
eo magis si intolerantius se iactant & equabilitatez
iuris prestantia dignitatis aut fortune sue tran¬
scunt que si i flamanda sunt maxume dicendum
est non esse uirtute parata Demde etiam uitiis at¬
q peccatis. tum si erunt honestiora ato grauiora.
tamen non esse tanti ulla morita quanta insolentia
hominis quantumq fastidium. Ad sedandum au¬
tem magno illo labore magnis q periculis esse
parta nec ad suum commocdun sed ad aliorum
esse collata Seseq si quam gloriam peperisse ui¬
deatur tamen & si ca non sit in qua merces pericli¬

Expanded text:
cendus. Par atque una ratio est spei, laetitiae, molestiae; cendus. Par atque una ratio est spei, laetitiae, molestiae; sed haud sciam an acerrimus longe sit omnium motus invidiae nec minus virium opus sit in ea comprimenda quam in excitanda. Invident autem homines maxime paribus aut inferioribus, cum se relictos sentiunt, illos autem dolent evolasse; sed etiam superioribus invidetur saepe vehementer et eo magis, si intolerantius se iactant et aequabilitatem communis iuris praestantia dignitatis aut fortunae suae transeunt; quae si inflammanda sunt, maxime dicendum est non esse virtute parata, deinde etiam vitiis atque peccatis, tum, si erunt honestiora atque graviora, tamen non esse tanta illa merita, quantam insolentiam hominis quantumque fastidium; ad sedandum autem, magno illa labore, magnis periculis esse parta nec ad suum commodum, sed ad aliorum esse conlata; eumque, si quam gloriam peperisse videatur, tamen etsi ea non sit iniqua merces periculi
Abbreviated transcription (Latin):
tatis future ꝙͣ preteriti benefitii cominemoratio
Euitendum est ut ostendas in ea re ꝙͣ defendas.
aut dignitatem in esse aut utilitatem. Eum q cui
fecisse causa sua Timidetur enim commodis homi¬
num ipsorum. Studiis autem corum ceteris co¬
modandi fauetur uidendum q hoc loco ne quos
atq iisdem ex his locis os odium in alios struere
discenius & a nobis ac nostris demouere. Eadem¬
ꝙ hec genera tractanda sunt an yracundia uel
excitanda uel sedanda. Nam si quod rpĩs qui au¬
diunt pernitiosum aut an utile sit id factum auge¬
as odium creatur. Om quod aut in bonos uiros¬
aut in cos quos minime quisq de buerit. Aut in
rem pub. tum excitatur Si non acerbum odium
tamen aut inuidia aut odii dissiniilis offensio. Item
timor incutitur. aut ex ipõrum periculis. aut ex
comunibus. Interior est ille proprius. Sed hic quo¬
q comunis ad candem similitudmem est perdu¬

Expanded text:
tatis futurae quam praeteriti benefici commemoratio. tatis futurae quam praeteriti benefici commemoratio. Enitendum est ut ostendas in ea re, quam defendas, aut dignifecissesua causa. Invidetur enim commodis hominum ipsorum, studiis autem eorum ceteris commodandi favetur. Videndumque hoc loco est, ne, quos Atque iisdem his ex locis, et odium in alios struere discemus, et a nobis ac nostris dimovere. Eademque haec genera tractanda sunt in iracundia, vel excitanda, vel sedanda. Nam si quod ipsis, qui audiunt, perniciosum, aut inutile sit, id factum augeas, odium creatur: aut in eos, quos minime quisque debuerit, aut in rem publicam, tum excitatur, si non tam acerbum odium, tamen aut invidiae aut odi non dissimilis offensio; item timor incutitur aut ex ipsorum periculis aut ex communibus: interior est ille proprius; sed hic quoque communis ad eandem similitudinem est perdu
Abbreviated transcription (Latin):
nos sequi in dicendo. queq maxime specta¬
ri solemus. Docuit enim nos iam a longa
pita ususq rerum maximarum ꝙt quibus rebris
animi hominum mouerentur teneremus. Equi¬
dem primum considerare soleo. postulet ne causa
Nam neq parius in rebus adhibende sunt hee di¬
cendi faces neq ita animatis hominibus. ut mh¬
risione aut odio digni putemur. si aut tragedias
agamus in nugis aut conuellere adoriamur ca
qie non possunt commoueri. Nam quoniam hec
ferre sunt maxime in inclitum animis. aut quicũq
li erunt apud quos agemus oratione mollienda.
amor odium. iracundra inuidia misericordia spes
leticia. timor molestia. sentimus amorem concilia
ri. si id uideare quod sit utile ipĩs apuol quos agas
defendere. si aut pro bonis uiris aut certe pro hois
qui illis boni atq outiles sint laborare. Nanq hec
res amorem magis conciliat illa uirtutis defensio.
caritatem plusꝙͣ proficit si proponitui. spes unili¬

Expanded text:
nos sequi in dicendo quaeque maxime spectanos sequi in dicendo quaeque maxime spectare solemus; docuit enim iam nos longa vita ususque rerum maximarum, ut quibus rebus animi hominum moverentur teneremus. Equidem primum considerare soleo, postuletne causa; nam neque parvis in rebus adhibendae sunt hae dicendi faces neqrisione, odio digni putemur; si aut trag oedias agamus in nugis, aut convellere adoriamur ea, quae non possint commoveri. Nam quoniam haec vere maxime sunt in iudicum animis ut quicumque illi sunt apud quos agemus oratione molienda, amor, odium, iracundia, invidia, misericordia, spes, laetitia, timor, molestia: sentimus amorem conri, si id iure videamur, quod sit utile ipsis, apud quos agamus, defendere, aut si pro bonis viris aut certe pro eis, qui illis boni atque utiles sint, laborare, namque haec res amorem magis conciliat, illa virtutis defensio caritatem; plusque proficit, si proponitur spes utili