comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ mille quingentũ eris ĩ censũ defere¬
bant pletarũ dicti stꝰ qui uero nullo
aut qui paruo ere censebantur caxi¬
tecensi bocabantur Extrenis ãt cẽ¬
sus capitecensorum eris fuĩt trecẽti s
uicẽ xugnerĩsq apũd rem publicam¬
gerere Gidebatur amoriẽq ĩ prĩaz fi¬
Aes q̃dã in ea firmam̃tumq erat n
proletarii nz caxite censi milites insi
letariorum tũ ordo honestior aqͣnto ⁊
re et nomine ꝙͣ caxite censoꝵ fuit Itl¬

Expanded text:
 mille quingentum aeris in censum deferebant, proletarii appellati sunt, qui vero nullo aut perquam parvo aere censebantur, capite censi vocabantur, extremus autem census capite censorum aeris fuit trecentis sepvicem pignerisque esse apud rempublicam videbatur amorisque in patriam fides quaedam in ea firmamentumque erat, neque proletarii neque capite censi milites, nisi Proletariorum tamen ordo honestior aliquanto et re et nomine quam capite censorum fuit
Abbreviated transcription (French):
ne respicias ne aratri stinõi ne fibri¬
ã sasuatoris ne cuicinos eius noctis
rore madefactos quos semel tenere
cexisti aliañ dimittas ⁊ uomer ris.

Expanded text:
ne respicias: ne aratri stivam, ne fimbriam Salvatoris, ne cincinnos ejus, noctis rore madefactos, quos semel tenere coepisti, aliquando dimittas: ne
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse ĩuexius Quem crumuosum
non huius seruasset oranio cam axis¬
sec in digitis ꝑtiricausam et silogisino¬
rum suorumutia cendere Nai si
applosissit xedem int̾cudissit oculos.
rn passet frontem manũ i actassit baba¬

Expanded text:
 fuisset innoxius? quem criminosum non hujus servasset oratio, cum coepisset in digitis partiri causam, et syllogismorum suorum retia tendere? Nam si applosisset pedem, intendisset oculos, rugasset frontem, jactasset ma
Abbreviated transcription (Latin):
matacione ꝯrauitatis Et ibi Itrrum
Itenumam aggreditur aue et quietũ
exuscitat maiõr michi moles maul
sum trueri hiflaratum ac remissum¬
otibi Sid cu micli Aetulit corouam
os collocandas ixcias tibi frrebar cũ

Expanded text:
ne gravitatis: iterum iterum iam adgreditur me et quietum exsuscitat. maior mihi moles, maius , tenerum, hilaratum ac remissum: sed sibi cum tetulit coronam ob coligandas nuptias, tibi ferebat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uit paululum cagout a caiuicibus di¬
mittenius Nam est hoc auacura da¬
manũ ad moueanius ad auditires si
quam rem doccie eos et uehenanter ĩ¬
ne oratue idem motus pocerit ideue¬
us esse qui paulo autru demonstraba᷑

Expanded text:
 paululum corpus a ceruicibus dimittemus; nam hoc est a natura daadmoveamus ad auditores, si quam rem docere eos et uehementer innarratione, idem motus poterit ydoneus esse, qui paulo ante demonstrabatur
Abbreviated transcription (Latin):
us quantum suscixirum negocii qui
ictul arporis ixpruere coribis
et mntori scuxtura conatus sum uoars
Gerum int hoc confisus sum xossi fieri
uec de hus rebus satis cõmod scribͥ
possit nresi id fieri nou xosset hoc que
admouere Bolumus quid oportuet
reliqua crademus excrratatiomi qs

Expanded text:
ius, quantum susceperim negotii, qui motus corporis exprimere verbis et imitari scriptura conatus sim voces. Verum nec hoc confisus sum posse fieri, ut de his rebus satis commode scribi posset, nec, si id fieri non posset, hoc, quod admonere voluimus, quid oporteret: reliqua tr
Abbreviated transcription (Latin):
multa argiunenta fieri cur uideri poossit
Gerba isse maturalia magis ꝙͣ arbitra¬
ria ex quibus hoc uisu est lexidum et
fescinũ Nos in quit cum dicimus
motu quodam oris cõuemente cum
ixsuis barbi demr̃atione utuuir ac
sillabas seusum ꝟmores̾ euomenius
ac spritum acq auimam porrobirsũ
ad ros quibus cum sermoanamir in¬
crudunus at ꝗtracumdicimus nos
uea piofuso intentoq flacu uocis ue
piectis labris prouũciamius sed et
spiritum et labras quasi autra nosunt
ixsos coramus Hoc id̾em fit ut in
eoquod dicimus tur ego et tibi anich
Nam sicuti aũminus et abuminus
motus quidam ilłe uel caxitis uel ocu¬
lorum a natura rei quaiisi guificat nõ
abhorret ita in husi uecibus qͣiͣ ꝯrstus
quidã oris et saritus naturalis est

Expanded text:
multa argumenta dicit, cur videri possint verba esse naturalia magis quam arbitraria. Ex quibus hoc visum est lepidum et festivum: Vos, inquit, cum dicimus, motu quodam oris conveniente cum ipsius verbi demonstratione utimur et labeas sensim primores emovemus ac spiritum atque animam porro versum et ad eos quibuscum sermocinamur intendimus. At contra cum dicimus nos, neque profuso intentoque flatu vocis neque proiectis labris pronuntiamus, sed et spiritum et labeas quasi intra nosmet ipsos coercemus. Hoc idem fit et in eo, quod dicimus tu, ego et tibi et mihi. Nam sicuti, cum adnuimus et abnuimus, motus quidam ille vel capitis vel oculorum a natura rei quam significat non abhorret, ita in his vocibus quasi gestus quidam oris et spiritus naturalis est
Abbreviated transcription (Latin):
niter tremebanda boce cum parua
risuesiguificatiour suir ulla susxitio¬
ne mimius cachinationis leniter
oportrbit a sirmour serio bocrin tor¬
quere ad liberalem iotum it houistũ¬

Expanded text:
uiter tremebunda uoce cum parua significatione risus sine ulla suspicione nimis cachinationis leuiter oportebit a sermone serie retorquere ad liberalem iocum uel uo
Abbreviated transcription (Latin):
Tund ego hic int̾ante faciuoe dexlo¬
ram aut. quibus uerbis tantum niefas
conquerar nou enum gramanã cuicrͣ
descubimus quã culius unmuersee
loquencie sur uerbis ac uiribus uelut
fusis cotius ingrini fontibus prost¬
qui itus ist facuius indiguum esse x¬
clamanaciur᷑ iomanm contra dmi¬
ns loses in crucem esse sublatum
Qui quãius innoceus fuerit it illo
suixolicio indignus morcalĩs tamen
etab hcuiue scelesto qui isticiam
igguoraret affirtus est Cund de hurꝰ
crueis indignitate dicimus in qua
Deus a cultoribus dei suspensus est
atq suffixus Quis cam fecundus
et eanca icrum Gerborumq coxia in¬
scructus exastet que or acio tauer af¬

Expanded text:
uid ego hic in tanto facinore deplorem aut quibus uerbis tantum nefas conquerar? non enim Gauianam crucem describimus, quam Marcus Tullius uniuersis eloquentiae suae neruis ac uiribus uelut effusis totius ingenii fontibus prosecutus est, facinus indignum esse proclamans ciuem Romanum contra omnes leges in crucem esse sublatum. qui quamuis innocens fuerit et illo supplicio indignus, mortalis tamen et ab homine scelesto qui iustitiam ignoraret adfectus. quid de huius crucis indignitate dicemus, in qua deus a cultonbus dei suspensus est atque subfixus? quis tam facundus et tanta rerum uerborumque copia instructus existet, quae oratio ta
Abbreviated transcription (Latin):
rius ipsus artis cui scuderit primam
littrrain non xossit dicne  fecit mcdi¬
tandout nemo plamus asse locutus
pucaretur Deinde cum sprrctus esset
anguscior cantum contiuenda anima
in dicrndo est assequutus et una ꝯti¬
auacione uerborum id quod euis serix¬
ca decfarant uine ei ꝯtentiones Gocis
et remissioues conturerentur Qui e¬
ciam Etaueniorie proditum est quet¬
tis an os caltulis summa boce uersus
multos y ͦspirgu pronunciare con¬
suescrbat ueq u consisteus in loco sid
manibulaus atq ascrusum ingredĩes

Expanded text:
eius ipsius artis, cui studeret, primam litteram non posset dicere, perfecit meditando, ut nemo planius esse locutus putaretur; deinde cum spiritus eius esset angustior, tantum continenda anima in dicendo est adsecutus, ut una continuatione verborum, id quod eius scripta declarant, binae ei contentiones vocis et remissiones continerentur; qui etiam, ut memoriae proditum est, coniectis in os calculis, summa voce versus multos uno spiritu pronuntiare consuescebat; neque is consistens in loco, sed inambulans atque ascensu ingredi
Abbreviated transcription (Latin):
quis incałectus capae sufficit illa su¬
perur ciitatis quaita sut gaudia
angelorum coris interesse cum bra¬
aissimis spiritibus glerie conditoris
assistere Presentrui dei uultum crrut
maircun frixtion lumen bidere nullo
moras auetu affiti incorruxtiouis
perxetur munere letari Sedad hic
audita mardescit auimus iãqi illic
curitassisti re ubi se sperat siue fuie
uis it ut uerba ita it uronũciatio¬
nam si qua incideruit innari acioas
adiuirationes de quibut uos narra¬
bimus dilugentur ams axxonenda¬

Expanded text:
quis intellectus capere sufficit illa supernae civitatis quanta sint gaudia, angelorum choris interesse, 1627 cum beatissimis spiritibus gloriae conditoris assistere, praesentem Dei vultum cernere, incircumscriptum lumen videre, nullo mortis metu affici, incorruptionis perpetuae munere laetari? Sed ad haec audita inardescit animus, jamque illic cupit assistere, ubi se sperat sine fine ut  si  uerba ista, pronunciationem; si qua inciderint in narratione admirationes, de quibus narrabimus, diligenter animaduerta
Abbreviated transcription (Latin):
so eos recedentes ꝑ interualla oidi¬
nũ p̾ncixes e̾cixiebant Cum x̾nti¬
uũ xugna erat et hastati seãbã᷑
triarũ sub uexillis consi debant si¬
eistro cusie eprecto stuta mixa hi¬
meris hastas subiecta cuhxĩde ĩt̃¬
ra fixas ut haud̃ secus ꝙͣ uallo sex¬
ues quoar haud satis prospere essi
pugnatum a u̾nia acie ad triarios
prouse referebã t uñ rẽ ad triarios s¬
dasse cuim laboratur xrou̾bio increbeu¬
it Ciam Gero cõsurgrentes uͬ m̃ter¬
uasla ordmum suorũ u̾ncixe ⁊ has¬
tatos recepisse compressis ordinibus
bel fandebant Giã unoanoq cõtinẽ¬
t aginine iã nulla spe post dicta mit
sissimłt hosti cũ uelut uictos insecuti
nouam rexente anem insurgentẽ aut
nuimero cernebãt stribebantur aũt
quatuor fere segiones quinis misibꝰ
deditũ equitibus in singusas segioce

Expanded text:
so eos retrocedentes in intervalla ordinum principes recipiebant. Tum principum pugna erat, hastati sequebantur. Triarii sub vexillis considebant sinistro crure porrecto, scuta innixa humeris, hastas subrecta cuspide in terram fixas, ut haud secus quam vallo sepipes quoque haud satis prospere esset pugnatum, a prima acia ad triarios sensim referebantur; inde rem ad triarios redisse, cum laboraturit. triarii consurgentes, ubi in interualla ordinum suorum principes et hastatos recepissent, extemplo compressis ordinibus uelut claudebant uias unoque continenti agmine, iam nulla spe post relicta, isissimum hosti, cum uelut uictos insecuti nouam repente aciem exsurgentem, auctam numero, cernebant. scribebantur autem quattuor fere legiones quinis milibus peditum, equitibus in singulas legione
Abbreviated transcription (Latin):
cemus Cormi lexagenos milites duos
centuriones uexissariũ unũ hẽbat p̾a
acie astaci erant manixuli quĩdeaĩ
distantes ĩter se modicũ ẜoaciũ mani¬
pulus leuis uicenos milites habebat

Expanded text:
legunt sexcenos milites, duos centuriones vexillarium unum habebat. Prima acies hastati erant, manipuli quindecim, distantes inter se modicum spacium. Manipulus leves vicenos milites, aliam
Abbreviated transcription (Latin):
ris caxut ferro Gestitire ea q susxẽ¬
sa fumbus mustorũ manibus ad
muros in ipellitur de inde dtror su m
ducta maiore imyoetu destinatur uis¬
q crebris ictibus concussi muri latꝰ
cedit caũatu q irrũxit et fenestrũ
ciuido s ĩtexte qͥ in ope faciendo hos¬
ti obitiuntur mustulus cuniculo si¬

Expanded text:
ris caput ferro vestitur, eaque suspensa funibus, multorum manu ad murum impellitur. Deinde retrorsum ducta, maiori impetu destinatur, sicque crebris ictibus concussum, muri latus cedit, cavatumque irrumpit ac fenestram crudo intectae, quae in opere faciendo hosti objiciuntur. 4. Musculus cuniculo si
Abbreviated transcription (Latin):
missimis ⁊ stutatis ex õr gn̾e armoꝵ
munitis bellatoribus tenebaͬ excerci¬
tus qnos ãtiqui triarios nominart̃¬
li ut requieti et integri acrius ĩua
derent hostes uꝰ ulti m̃as acies sedere⁊
mis ordmibus acadiss A. illorũ uiri¬
bus rexationis soes tota pẽdebat

Expanded text:
missimis et scutatis et omni genere armorum munitis bellatoribus tenebatur, quos antiqui triarios appelderent hostes, post ultimas acies sedere rimis ordinibus accidisset, de eorum viribus reparaturis spes tota pende
Abbreviated transcription (Latin):
es fortes floremqz iuuenũ xubestẽ¬
tiũ ac militum habebat Robustior in
etas cotidem manixulorum quibus.
uncexs erat nomen hos seq̃ban᷑ scu¬
tati om̃ĩs insignibus maxĩe ar.mis
h ͦ triginta mamxulorũ agmẽ an¬
texilarios aoxellabant qr sub sig̾s
iã alii quindecĩ ordines locabantur
ex quibus ordo unulhuisq tres ꝑces.
habebat E arum unamqͣma pͥmũ
pilũ uorabant tribus ex uexislis cõ
sex hommes erãt x̾mũ uexillũ tria¬
rios ducebat ueteranorũ militũ hoec¬
riõs minus robore ecate factisq Ter¬
ciũ accensos ducebat minime fiducie
manũ Eo et in xosterã aciẽ reicie

Expanded text:
 acie florem iuuenum pubescentium ad militiam habebat. robustior inde aetas totidem manipulorum, quibus principibus est nomen, hos sequebantur, scutati omnes, insignibus maxime armis. hoc triginta manipulorum agmen antepilanos appellabant, quia sub signis iam alii quindecim ordines locabantur, ex quibus ordo unusquisque tres partes habebat—earum unam quamque primam pilum uocabant. tribus ex uexillis conssex homines erant. primum uexillum triarios ducebat, ueteranum militem specrios, minus roboris aetate factisque, tertium accensos, minimae fiduciae man
Abbreviated transcription (Latin):
gie. Noc ubi ille alter audunt O
inquit egregie gramatice uel si mag
egregissime dic orote Insciꝰ impiꝰ
et sobrius et ebrius et prop̾us et
ꝓpicuis et auxius et contrayius
uocatim̃ habent me eñ pudor et
uerecũdia tenet pronũciare ea ẜm
tuam diffinicionem S cũ ille pau¬
lispeꝵ oppositu hoꝵ uocabulorum
cõmotus reticuisset et mox tamen
se collegisset eãdemqz illam quam
dissimerat, regulam retmnent et
propugnaret diceretq et ꝓpũ et

Expanded text:
. Hoc ubi ille alter audivit, O, inquit, egregie grammatice vel, si id mavis, egregissime, die, oro te, inscius et impius et sobrius et ebrius et proprius et propitius et anxius et contrariusvocandi habent? Me enim pudor et verecundia tenent, pronuntiare ea secundum tuam definitionem. Sed cum ille paulisper oppositu horum vocabulorum commotus reticuisset et mox tamen se conlegisset eandemque illam quam definierat regulam retineret et propugnaret diceretque et
Abbreviated transcription (Latin):
uirgilui uerbis coxia rerũ dissonat.
exxlanationem liceat nosse gͣmatico
eta s̾ belli isti hommes certos sac fi¬
nes et uelut q̃dã pomeria et effata
posuerunt ultir q̃ si qͥs egredi audeat
introsoexisse m edem dee a qͥ mares.
exterrentur exitimandus sit s nos qͣs
tissanminerua. dedec nõ xatiamur
obstrusa esse adita saicrii xoematis si
archanorum ssiu muestigato aditu doc¬
torũ sultu cesebranda ẜ p̃buimus r̾cfu¬

Expanded text:
Virgilii verbis copia rerum dissonat, ra verborum explanationem liceat nosse grammatico. Ita sibi belli isti homines certos scientiae fines et velut quaedam pomeria et effata posuerunt, ultra quae si quis egredi audeat, introspexisse in aedem deae a qua mares absterrentur existimandus sit. Sed nos, quos crassa Minerva dedecet, non patiamur abstrusa esse adyta sacri poematis, sed archanorum sensuum investigato aditu doctorum cultu celebranda praebeamus reclu
Abbreviated transcription (Latin):
tñ condicio cũ sit magis obnoxia et
minus libera petior tñ et p̃stabisior
estimatur propter amplitusmẽ ma¬
iestacemq xoxuli Romai Tueꝰ iste
esse q̃dam bidentur qi sunt muni¬

Expanded text:
n condicio, cum sit magis obnoxia et minus libera, potior tamen et praestabilior existimatur propter amplitudinem maiestatemque populi Romani, cuius istae esse quaedam videntur
Abbreviated transcription (Latin):
bus uerba certa segittima sñ pieculo
utoribus s fari ab hoc nefasti ꝯb̾us
diebus ea faci ius nõ est sͥ si fati sũt
uiaculum facumt hnic effaca dicun⁊
q̃ augures fines ausprciorã celestiui exͥ

Expanded text:
bus verba certa legitima sine piaculo praetoribus licet fari. Ab hoc nefasti, quibus diebus ea fari ius non est et, si fati sunt, piaculum faciunt. Hinc effata dicuntur, qui augures finem auspiciorum caelestum extr
Abbreviated transcription (Latin):
brem cũ in ytaliam ueniss tuscos a sui
sedibus exxulerunt in ia cõdiderunt
bebes egregias mediolanum comumi
bririam ueronam xgamum Triden¬
sũi sembus suis p balitudinarus ur¬
iuentatus q construxerunt nõ mõ fides
mẽbrorum ⁊ betustate faciei ꝑ coloris
grã monbus quoq ix̃is ad gallos et
britones a qsꝰ originẽ contraxerũt ui¬

Expanded text:
Brenni, cum in Italiam venissent, Tuscos a suis sedibus expulerunt, in ea condiderunt urbes egregias, Mediolanum, Cornum, Brixiam, Veronam, Bergamum, Tridensium senibus suis, et valetudinariis, armentariisque construxerint, non modo fides membrorum, venustate faciei, et coloris gratia, moribus quoque ipsis ad Gallos et Britones, a quibus originem contraxerunt, vi
Abbreviated transcription (Latin):
uomeriũ locauerunt et ut illi s. du sac̾¬
ficii solemmo sͥ cruore coleren᷑ ilec
tũ brbana cempla mortẽ petudũ pol¬
suerentur nussum itaq egmoti oxxidũ
maa muros suos aut sat̾uem aut sera¬

Expanded text:
pomerium locaverunt, ut et illi sacrificii sollemnis sibi cruore colerentur nec tamen urbana templa morte pecudum polluerentur: nullum itaque Aegypti oppidum intra muros suos aut Saturni aut Sara
Abbreviated transcription (Latin):
cessumnq ilłis ut ciuitatis Romane hõ¬
rẽ quid caperent s negõtiis tñ atq̃
oneribus uararent pro sacris bello gal¬
lico ꝯcextis custoditisq hunc tabule
cer ites aoxellate uersa uice ĩ qͣs tẽso¬
res refer ri uibebant quos note causa
suffiagnis p̾nabant It a gelius Colo

Expanded text:
cessumque illis ut civitatis Romanae honorem quidem caperent, sed negotiis tamen atque oneribus vacarent, pro sacris bello Gallico receptis custoditisque. Hinc tabulae Caerites appellatae versa vice, in quas censores referri iubebant quos notae causa suffragiis privabant. Sed colo
Abbreviated transcription (Latin):
uatum ut pro familiarũ sohxitatẽ:
puen mactarentur mamne dee matri
sarium E ͦ sacrificu genus iumꝰ brutꝰ¬
suxxficiuu ussit ue responso apollimis
saciffieret de nomine caxitaĩ dmoto
sal se sere infauste sacrifica tionts sc̃r¬
N est ut esfigies manie suspẽse pro
sin̾gusor um foribus ꝵicusit si mͦ ĩmĩ¬
neret familus exoiarentur lũdos qr
iosos ep uns comxitorũ ĩ quibus.
agi tabantur compitasia axoessica

Expanded text:
vatum, ut pro familiarium sospitate pueri mactarentur Maniae deae, matri Larum. Quod sacrificii genus Iunius Brutsupplicari iussit, ut responso Apollinis satis fieret de nomine capitum remoto scilicet scelere infaustae sacrificationis, factumque est ut effigies Maniae suspensae pro singulorum foribus periculum, si quod immineret familiis, expiarent, ludosque ipsos ex viis compitorum in quibus agitabantur Compitalia appellita
Abbreviated transcription (Latin):
festis q̃ dã excercere diebus fas et.
mra sinuit riuos deduce̾ nulla Aĩ¬
gio necuit segeti pro cendere sexem.
ii sidias auibus moliri incẽdꝰ nex̃s.
ballantumaꝰ gregẽ fluuo mersare.
sasubri Rexe deo cardi castes agi¬
tatos az elsi uillibus aut onerat xo¬
nus saxidema reu̾tens incussũ aͭ.

Expanded text:
festis quaedam exercere diebus fas et iura sinunt; rivos deducere nulla religio vetuit, segeti praetendere saepem, insidias avibus moliri, incendere vepres, balantumque gregem fluvio mersare salubri. Saepe oleo tardi costas agitator aselli vilibus aut onerat pomis, lapidemque revertens incusum a
Abbreviated transcription (Latin):
aut festos aut profestos aut ĩ ter¬
aisos uocauit festi dnis dicaci stꝰ pto¬
festi hominibus. ad administiãdaõ
⁊ẽ pͥnatam pubłita in cõcessi interisi
deorũ hominũq communes st̃ festis
insunt satrificia exule ludiferie peo¬
festis fasti conniciales comparãdmi sa¬
ti p̃siares Intercisi sin se non ĩ a ͣ s¬
uiduntur illorum eĩ dierũ ꝯbusdl
disserendum ẽ satra celebritas aͦ¬
fecuntur bel cum dies diuimis exu¬
satonibus celebratur uel cũ sudi
nĩ bionorem aguntur deorũ uelũ
tutis diebus ac mensibus et ĩ fasi
statis oblerua tionibus annotate ĩ
quibus precione seruantur a gen¬
sia camitalia luptalia Cõce ꝓtiune
ferie st̾ q̃ quot annis a magistra
Imxeratiue st quas consules ułs
tores pro arbitrio potestatis ĩdiq
nundine st xaganorũ Icl q rustit
quibus conuemunt negotũs peouit
ues meraibus xronisuri st̃ x̃cẽa im
dhel emisie sei Iulie suie cõe lie s s
mis feuas propꝰas q̃ famisia ex usu.

Expanded text:
aut festos aut profestos aut intercisos vocavit. Festi dis dicati sunt: profesti hominibus ob administrandam rem privatam publicamque concessi: intercisi deorum hominumque communes sunt. Festis insunt sacrificia epulae ludi feriae: profestis fasti comitiales conperendini stati praeliares: intercisi in se non in alia dividuntur: illorum enim dierum quibusdam disserendum est. Sacra celebritas feruntur vel cum dies divinis epulationibus celebratur vel cum ludi in honorem aguntur deorum vel cum tutis diebus ac mensibus et in fastis statis observationibus annotatae, in quibus praecipue servantur Agonalia Carmentalia Lupercalia: conceptivae sunt quae quotannis a magistratimperativae sunt quas consules vel praetores pro arbitrio potestatis indicunt: nundinae sunt paganorum itemque rusticorum, quibus conveniunt negotiis propriis vel mercivel Aemiliae seu Iuliae sive Corneliae, et si quas ferias proprias quaeque familia ex usu
Abbreviated transcription (Latin):
iadinomum l dicere Stati qͥ indicii
ũ tũ pegrino institiutur ut plantus
ni guegulione status condictus cũ hos¬
a mtercessit dies hostem hunc more.
becere signĩ ficant pegnimim płia¬
res a uistis nõ segregauerini si quidẽ

Expanded text:
vadimonium licet dicere: stati qui iudicii causa cum peregrino instituuntur, ut Plautus in Gurgulione: — Status condictus cum hoste intercessit dies. Hostem nunc more vetere significat peregrinum. Praeliares ab iustis non segregaverim, siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
sic haud mora continuo ꝑfectis oe¬
dine uotis cornua uelatarum obuer¬
timus antenuar grain geuiuꝰqz
domos susxectaq̃z linquimus arna
Bme sinus herculei si uera ẽ fama
tarenti cernitur actollit se diua laci¬
uia contra Cauloms ꝯz arces ⁊ nau¬
fragũ silaccum Tunc procul a fluc¬
tu triuacria cermtur echna et gemi¬
tum ingentem pelagi pulsataqz sax¬
a Andimus longe fractas ab litore
uoces Exultant uada atqz estu mis¬
centur arene Et pr̃ anchises minirũ
hec illa caribdis hos helemus sco¬
pulos hec saxa horrenda cauebat
Erixite o socu pariter q ĩsurgite re¬
mis haud minus ac uissi facinus
u̾musqz audentem contorsit leuas poro¬

Expanded text:
s. Haud mora, continuo perfectis ordine votis, cornua velatarum obvertimus antemarum, Graiugenumque domos suspectaque linquimus arva. Hinc sinus Herculei si vera est fama Tarenti cernitur; attollit se diva Lacinia contra, Caulonisque arces et navifragum Scylaceum. Tum procul e fluctu Trinacria cernitur Aetna, et gemitum ingentem pelagi pulsataque saxa audimus longe fractasque ad litora voces, exsultantque vada, atque aestu miscentur harenae. Et pater Anchises: Nimirum haec illa Charybdis: hos Helenus scopulos, haec saxa horrenda canebat. Eripite, O socii, pariterque insurgite remis! Haud minus ac iussi faciunt, primusque rudentem contorsit laevas pro
Abbreviated transcription (Latin):
ma curtee iaduntu litora q kred
ues maccessos ubo solis filia lucos
assi dus resonat cantu tectis q flit
urit adocatã noctura ilumroi ae¬
uit aldico tenues ꝓcurrens pectine

Expanded text:
ma Circaeae raduntur litora terrae, dives inaccessos ubi Solis filia lucos assiduo resonat cantu tectisque superbis urit odoratam nocturna in lumina cedrum, arguto tenues percurrens pectine
Abbreviated transcription (Latin):
te tenaci Anchora fundabat nauese
manus eineat ardens lictꝰ ⁊ exoum¬
q ⁊ ates rris innoma pene cremãt
soluit et npotide regnum terras q culi¬
ti Suhohure fumantes a chelon dãa
resiquit Birenũ scoxulos orbataꝙ õ¬
side piius ĩ arimĩe prochitemq le¬
git steriliq locatas colle xhitecusis.
bĩtantum nomine dictas Et r has¬
G x̃cernt et ꝑthenoxria dextra me¬
ma desoruit leua de ꝑte canori Eoli¬
de cumulum et loca feca palustrib
undis lictora cumarũ uinacisq antra
sibille Intrat s ut manes adeat pa
uerna pateruos orat

Expanded text:
te tenaci ancora fundabat naves, et manus emicat ardens litus in H rates Iris Iunonia paene cremarat, solvit et Hippotadae regnum terrasque calenti sulphure fumantes Acheloiadumque relinquit Sirenum scopulos, orbataque praeside pinus Inarimen Prochytenque legit sterilique locatas colle Pithecusas, habitantum nomine dictas.  et Parthenopeia dextra moenia deseruit, laeva de parte canori Aeolidae tumulum et, loca feta palustribus undis, litora Cumarum vivacisque antra Sibyllae intrat, et ut manes veniat per Averna paternos, orat
Abbreviated transcription (Latin):
tis colitur mauorci a camxis Tra¬
ces arant acri gdã ⁊gnata lig̃go
hospicium anciquũ troyẽ sotũ qͥ pe¬
nates dũ fortuna fuit feror huc et
littore curuo menia p̾ma soco Et eaidi

Expanded text:
tis colitur Mavortia campis, Thraces arant, acri quondam regnata Lycurgo, hospitium antiquum Troiae sociique Penates, dum Fortuna fuit. Feror huc, et litore curvo moenia prima loco, fati
Abbreviated transcription (Latin):
sias accioi dẽbere eãq nõ inhoneste
pixit nĩatiem eĩ familias a ceteris
femmis mores decernunt ata sexãt
proxtere a mch̾s intererit ixta sit
an uidua ingenua an libertiua
nã neq nuxtie neq natales faciũt
matresfamilias s bom mores Ali¬

Expanded text:
lias' accipere debemus eam, quae non inhoneste uixit: matrem enim familias a ceteris feminis mores discernunt atque separant. proinde nihil intererit, nupta sit an uidua, ingenua sit an libertina: nam neque nuptiae neque natales faciunt matrem familias, sed boni mores
Abbreviated transcription (Latin):
acrindro et phrigie molimur mõ-
estãs ⁊ xr anchises dare fatis ue-¬
la iubebat litora tum prĩe lacrimãs
portusq resinquo ⁊ cãxos ubi troya
fuit feror exul in altum cũ sociis g̾na¬
toqz penatibus et magnis dns dur

Expanded text:
Antandro et Phrygiae molimur montiestas, et pater Anchises dare fatis vela iubebat; litora cum patriae lacrimans portusque relinquo et campos, ubi Troia fuit: feror exsul in altum cum sociis natoque Penatibus et magnis dis. Ter
Abbreviated transcription (Latin):
quinto ait uasta gygantes ñecta ẽ
insula mẽbris Ermacus ⁊ maginis.
fubiectũ molibus urget Ethereas ausũ
suorare tix hoca ledes Nititur ille qͥdẽ
xugnatoz relirgere sexe dextra s an¬
somo manus ẽ subrecta pelorģo leua
pachine tibi lilibeo crura ũmuntur
de grauat ethna caput sub a ͦ. d suxi¬
nus arenas Eiectat flaĩaq fero uomit
ore tix hotus Sexe remoliri luctat⁊
xõdera terre opidaq s magnos de¬
uosue̾ corxore mõtes inde tremit tel¬
dis Etroxhadum me litora p̾mũ
ex cixiũt strophades grayo stant no¬
mine dicte insule iouio in magno qͣs
dira celeno Arxieqz colunt alie phi¬
neia x ostoyͣ clausa domus mẽsasq
metu liq̃re xriores

Expanded text:
us: Vasta Giganteis iniecta est insula membris Trinacris, et magnis subiectum montibus urget Ethereas ausum sperare Thyphea sedes. Nititur ille quidem, pugnat quoque surgere sepe, Dextra sed Auxonio manus est subiecta Peloro, Leva, Pachine, tibi: Lylibeo crura premuntur, Degravat Ethna caput, sub quo resupinus harenas Eiectat flammamque ferox vomit ore Typheus. Sepe remoliri luctatur pondere terre, Oppidaque et magnos devolvere corpore montes: Inde tremit teldis Strophadum me litora primum / accipiunt. Strophades Graio stant nomine dicte / insule Ionio in magno, quas dira Celeno / Arpieque colunt alie, Phineia postquam / clausa domus mensasque metu liquere priores
Abbreviated transcription (Latin):
orbem mediũ nox horis acta sbi̾bathant
segnis strato surgit palimirus ⁊ omĩs
eyplorat uentos et autibus aera captat
sy ura cuicta notat tacito labencia ce¬
lo arcturũ piliadas hyadas genimos¬
q triones armatumqͥ auto arcũspitͭ
oriona xost ꝙͣ ꝯcta uid celo cõstare
seren dat clarũ exuxi signũ nos cas¬
tra mouemus temxtanusqz biams
beloꝵ pandimus alas Iamaz rubes¬
cebat stellis aurora fugatis cũ procul

Expanded text:
orbem medium Nox horis acta subibat: haud segnis strato surgit Palinurus et omnis explorat ventos, atque auribus aera captat; sidera cuncta notat tacito labentia caelo, Arcturum pluviasque Hyadas geminosque Triones, armatumque auro circumspicit Oriona. Postquam cuncta videt caelo constare sereno, dat clarum e puppi signum; nos castra movemus, temptamusque viam et velorum pandimus alas. Iamque rubescebat stellis Aurora fugatis, cum procul
Abbreviated transcription (Latin):
te fuissꝰ a. romanis sabme ex qͥbus cũ
uña ante alias sõẽ nobilis cũ magna
uñ adinacione raperet᷑ Thalamõi
dua eam oraculo responsũ õ dari Et
qm̃ qͥre nuxtie feliater cessarant ĩ¬
stitutũ ẽ ut omnibus nuxtus Tala mo¬
m nomẽ iteraret᷑ Egiptui quoq si¬

Expanded text:
tae fuissent a Romanis Sabinae, ex quibus cum una ante alias specie nobilis cum magna omnium admiratione raperetur, Talassioni duci eam oraculo responsum est dari, et quoniam hae nuptiae feliciter cesserant, institutum est ut in omnibus nuptiis thalassii nome
Abbreviated transcription (Latin):
mͤ qunnto sic Interea mediũ eneas Iã
classe tenebat certus iter fluctus qz o¬
tros aquilone secabat mema resprce¬
ens q̃ iam infelix elise collucent flã¬
nus et er flecte uiam uelis au fit mn̾
grutior ulla quo ue magis fessas op¬
tẽ duictere nauẽ quẽ ꝯ̃ Dardanũ cel¬
lus michi seruat acestem Et patris.
anchise gremio complectitur ossa he
ubi dict᷑a petunt portus ⁊ uela secũ¬
di intendunt dexlre fertur cita gur¬
gite classis Et tandẽ leti note aduer¬
mena terre ad sells criãs fidũq ĩ¬
latus acestem sacrificat tumulũq sui
genitoris adocat¬
urocul in prora paterã tenet extaq
sulsos pro icit in ffuctus ac uina liq̃¬
cia fudit prose quitur sargens a puxi¬
uentus euntes Certatim socu feruint
mare et equora uerrunt Et

Expanded text:
 recessit. Interea medium Aeneas iam classe tenebat certus iter, fluctusque atros Aquilone secabat, moenia respiciens, quae iam infelicis Elissae conlucent flantra: Flecte viam velis. An sit mihi gratior ulla, quove magis fessas optem demittere naves, quam quae Dardanium tellus mihi servat Acesten, et patris Anchisae gremio complectitur ossa? Haec ubi dicta, petunt portus, et vela secundi intendunt Zephyri; fertur cita gurgite classis, et tandem laeti notae advermoenia terrae ad sedes Erycis fidumque relatus Acesten sacrificat tumulumque sui genitoris honoratprocul in prora pateram tenet, extaque salsos proiicit in fluctus ac vina liquentia fundit. Prosequitur surgens a puentus euntes. Certatim socii feriunt mare et aequora verrunt. At
Abbreviated transcription (Latin):
beo et iͣ bellaq sardoas eciã sogunt᷑
in oras utraꝯs frugiferis ẽ insula no¬
bilis arius nec plus lysperiam lõgn¬
quis messibus ulse nec romana m̾ayl
comxserunt horrea terre¬

Expanded text:
ontes. Bellaque Sardoas etiam sparguntur in oras. Utraque frugiferis est insula nobilis arvis, Nec plus Hesperiam longinquis messibus ullae, Nec Romana magis complerunt horrea terr
Abbreviated transcription (Latin):
sicamo p̃denta sinu iac insula cõtͣ
xlemiriũ nũdo sũ nomẽ dixere p̃¬
ores ortigiã alpheum fama est hui
elidis annẽ Occultas egisse bias
subter mare qui nunc ore arctusa tuo
siculis confunditur undis Iussi mi¬
minra magna loci ueneramur e inde
eysuxo xxigue sosũ staginãcł helori
huit altas cantes prouectaq sapa
pachim Radimius a fatis nũꝙͣ con¬
cossa moueri axparet camerina pro¬
cul camxio geloi / Immanis gela
fsuun cognomĩne dicta ardiuis inde
ageagas ostentat maxima songe me¬
mã magnamiñ quondam genera¬
tor oquorum Teq datis linquo uentis
palmosa solmis et uada durci lego
saxis silibeiͥ/ cecis hunc drexani me
portus et illetabilis ora accexit hic
pelagi tot cemxesta tibus actis heu
genitorem onnis crete casusq leuamẽ
anuitto anchisem¬

Expanded text:
Sicanio praetenta sinu iacet insula contra Plemyrium undosum; nomen dixere priores Ortygiam. Alpheum fama est huc Elidis amnem occultas egisse vias subter mare; qui nunc ore, Arethusa, tuo Siculis confunditur undis. Iussi numina magna loci veneramur; et inde exsupero praepingue solum stagnantis Helori. Hinc altas cautes proiectaque saxa Pachyni radimus, et fatis numquam concessa moveri adparet Camerina procul campique Geloi, immanisque Gela fluvii cognomine dicta. Arduus inde Acragas ostentat maxuma longe moenia, magnanimum quondam generator equorum; teque datis linquo ventis, palmosa Selinus, et vada dura lego saxis Lilybeia caecis. Hinc Drepani me portus et inlaetabilis ora accipit. Hic, pelagi tot tempestatibus actis, heu genitorem, omnis curae casusque levamen, amitto Anchise
Abbreviated transcription (Latin):
sans siana ceramiã iuxta Gñ iter y¬
taliã cuis breuissimus undis sol ruit
interea et montes umbrantut opaci
dtrimmus optate grenio telluris ad
bndã soraiti remos passimq ĩ lo lito e
sicco Corpora curamus fessae soyor ner¬
gat artus

Expanded text:
lago vicina Ceraunia iuxta, unde iter Italiam cursusque brevissimus undis. Sol ruit interea et montes umbrantur opaci; sternimur optatae gremio telluris ad undam, sortiti remos, passimque in litore sicco corpora curamus; fessos sopor inrigat artus
Abbreviated transcription (Latin):
sit sic multos incercos certare hanc
rẽ uidemiꝰ pasmã poete comico cui
deferant Eum meũ iudicio errorem
dissoluam cibi ut contra si auis sen¬
tiat inchil sentiat Ceciligo xalntã
statuo de comico plantus ⁊ꝰ facile
to detur dabitur liamo post inseq̃
licimum facio Atilium In sexco cõ¬
se᷑ hos Terentius Turxilius sexti¬
mus. Tabea octanus obtꝰ Nono lo¬
co esse facile facio lucium decim̃
addo antiguitatis cã eninũ hus¬

Expanded text:
didit: Multos incertos certare hanc rem videmus, palmam poetae comico cui deferant. Hunc meo iudicio errorem dissolvam tibi, ut, contra siquis sentiat, nil sentiat. Cecilio palmam Statio do comico. Plautus secundus to detur, dabitur Licinio. Post insequi Licinium facio Atilium. In sexto consequitur hos Terentius. Turpilius septimum, Trabea octavum, nono loco esse facile facio Lucium. Decimum addo antiquitatis caus
Abbreviated transcription (Latin):
Oda siquidẽ ẽ cantꝰꝰ seu laus
Tractat enim de dous rusticanis ⁊¬
ẽ affinis quotidiane ⁊ bulgari lo¬
cuiciom de airca uillas fiebat ꝑ t̾tita¬
ba ᷑ uel ÷ comedia a cõmessacione
solebant enm xꝰ cibum honnires

Expanded text:
oda quod est cantus vel laus quia tractat de rebus rusticanis et affinis est cotidiane locutioni quia circa villas fiebat et recitabatur. Vel comedia a comessatione: solebant enim post cibum homines
Abbreviated transcription (Latin):
ait deductus in forum ciro congiariũ¬
posuit Et alibi indictaq de cursione
ũtor ianis scutum sua manu ꝓtusit¬
sit libenter etiam copulando uerba
mugebant ut sodes prout si audes

Expanded text:
 Deductus in forum tiro populo congiariposuit indictaque decursione praetorianis scutum sua manu praetlibenter etiam copulando verba iungebant, ut sodes prout si audes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ profligore ẽ uerbum xessimũ ad
usũ crahi cextum Cam ã sit profli¬
garum ꝑdicum et ad internoctionẽ
adductũ nunc ꝑfectũ solucum aut
adificiũ aut aliquod utile incextũ xu

Expanded text:
PROFLIGARE verbum pessimum ad usum trahi coeptum est, nam cum sit PROFLIGATUM perditum et ad inter nicionem adductum, nunc perfectum, <ab>solutum aut aedificium aut aliquod utile inceptum dic
Abbreviated transcription (Latin):
axex caxitu cristis qz a uertite flã¬
nia funditur ⁊ uastos umbo uomiit
aureus ignes nõ lecus liquida si añ
nocte comete sanguiner lugubre tu¬
bent aut firuis ardor ille sitĩ mor¬
bos q ferens mortalibus egris nas¬
citur et seuo contristat lumine celũ¬

Expanded text:
apex capitis cristisque ac vertice flamma funditur et vastos umbo vomit aureus ignis; non secus ac liquida si quando nocte cometae sanguinei lugubre rubent, aut Sirius ardor: ille sitim morbosque ferens mortalibus aegris nascitur, et laevo contristat lumine caelu
Abbreviated transcription (Latin):
gilu Iudum sanguines ueluti uiola¬
uerit ostro si quis rbut uel iixta ru¬
bent ubililia multa Alba rosa talẽs
ungo dabat oie colores Icrm qualis¬
grmima micat fuluũq diuidit autũ
Aut crlo decus aut caxiti uel qualem
pcrattem inclusum bupo euit outhia
terebito lucrt e ꝰ ebur fuluos cerix

Expanded text:
«Indum sanguineo ueluti uiolauerit ostro / siquis ebur, aut mixta rubent ubi lilia multa / alba rosa, tales uirgo dabat ore colores»; per algemma micat, fulvum quae dividit aurum, aut collo decus aut capiti; vel quale per artem inclusum buxo aut Oricia terebintho lucet ebur; fusos cervix
Abbreviated transcription (Latin):
plunius ait Est nli facues librralis .i.¬
Pulra multo sangunr multo iubore
suffusa est ingenna cocius coixoris
puieutudo at quidam senatorius deco
quemago urquaquã arbitior inhligẽ¬
da debit hõc eniu castitati puillarũ
quasi prennium dari ¶Cicrro in p.¬

Expanded text:
isit. Est illi facies liberalis, multo sanguine multo rubore suffusa, est ingenua totius corporis pulchritudo et quidam senatorius decor. Quae ego nequaquam arbitror neglegenda; debet enim hoc castitati puellarum quasi praemium dari. Nescio an
Abbreviated transcription (Latin):
entes dex̃hensus ñ mirũ si ad x̃ces cõ¬
fugerat llet tũ achilles proxt̃ ocałi pa¬
cixeli dolorem pexerat Gnnili condi¬
procus in̾fescã contenderat hastam ⁊
ad̃ isse genua amosectens suxxlex ui¬
tã petiss resxondit belli commercia sy
tulit ista prior iam tĩ palante xex̃to
s ⁊ insultatio achillis in rõ licaonẽ
ĩa ꝑẽptũ in tarquinũ a maro ne trãs¬

Expanded text:
entes deprehensus non mirum si ad preces conentes deprehensus non mirum si ad preces confugerat, nec tamen Achilles propter occisi Patrocli dolorem pepercit, simili condiprocul infestam contenderat hastam, et cum ille genua amplectens supplex vitam petisset, respondit, belli commercia Turnus sustulit ista prior iam tum Pallante perempto. Sed et insultatio Achillis in ipsum Lycaonem iam peremptum in Tarquitium a Marone trans
Abbreviated transcription (Latin):
giuitur at pro consultatione inferorum
descensus ad eos cũ comitatu sacerdotis
induaĩtur ibi. Paliirus Ehoencer sedr
infesto ayaci ĩfesta dizo ⁊ cyrosye cõ¬
silus anchise monĩta ihoondent Iã
x̃lia ysiadis s nulnerum nõ sũ discixli¬
ne ꝑfectione descrixcio s emmieratio
auxiliorum duxlex et fabritatio ar¬
morũ s budicri certaminis uarietas
letũq inter reges et ruxtũ fedus ⁊ͥ hoe¬
culacio nocturna ⁊ legatio Aportans
a dnomede roussa actussis exemxoso.
⁊ R pasante ut patroclo lamẽtatio
et altcͥã ut achillis et agamenonis
ita drantis et turm utrobiq enĩ alter
suũ alter xublicum cõmodum cogitabat
xugna singularis enee atqz turni ut
achuillis et hectoris et caxtuu inferus
destinati ut illit patroeli hͦ palantis
sulmone treatos quatuor s. suuenes
cotidem quos educat ufens uiuentes.
raxit inferias quos ymimol umbris.
Oe̾ ꝙ peo licaone homita qui inter fugi¬

Expanded text:
guntur. At pro consultatione inferorum guntur. At pro consultatione inferorum descensus ad eos cum comitatu sacerdotis inducitur: ibi Palinurus Elpenori, sed et infesto Aiaci infesta Dido et Tiresiae consiliis Anchisae monita respondent. Iam proelia Iliadis et vulnerum non sine disciplinae perfectione descriptio et enumeratio auxiliorum duplex et fabricatio armorum et ludicri certaminis varietas, ictumque inter reges et ruptum foedus et speculatio nocturna et legatio reportans a Diomede repulsam Achillis exemplo, et super Pallante ut Patroclo lamentatio, et altercatio ut Achillis et Agamemnonis, ita Drancis et Turni —utrobique enim alter suum, alter publicum commodum cogitabat— pugna singularis Aeneae atque Turni ut Achillis et Hectoris, et captivi inferiis destinati, ut illic Patrocli, hic Pallantis: Sulmone creatos quattuor hic iuvenes, totidem quos educat Vfens, viventes rapit, inferias quos immolet umbris. Quid quod pro Lycaone Homerico, qui inter fugi
Abbreviated transcription (Latin):
cõuiuis alrioni regis narrat id̃e ꝙ̃ad̃
phareas rursus ulixis nauigationem
usqr ad ytacã ex ꝑlona prox̾a poeta
Destribit ꝙ̃ secutus uirgilius eneanide
sicilia producit cuius nauigationẽ desst̃¬
bendo ꝑducit ad sibiam issic in cõuimo
ã de trona nauigationem suam Et addͭ
uuo uerlu ꝙ ͦ iam coxiose poeta descrix¬
serat uz̃ huic me dilgressum uestris
deus axxulit orĩs Post affricã quoq
ruisus xoeta ex ꝑsona sua iter classis
axiens sitẽ Interea mẽdium eneas ĩ
classe cenebat¶ Certus iter ꝙ ꝙͦ ⁊ omme
oxus uirgisianũ. uelut de quod homeri¬
a oxeris soecuso formatum ẽ nã et tẽ¬
xestas maris mirã imitatione deserixta
ferat ut benus ĩ nausiate locũ altino
fisie successit sicut cuxido ĩ locũ astamii
sp̃a autẽ dido doũtat seciem dpł alti¬
uei conui̾ium celebrantis Gilla qͦq e
caribdsis et crce decenter attingitur ⁊
pro sosis armentis stroxhades insule fĩ¬

Expanded text:
convivio Alcinoi regis narrat ipse quemadconvivio Alcinoi regis narrat ipse quemadenerit. Post Phaeacas rursus Ulixis navigationem usque ad Ithacam ex persona propria poeta describit. Quem secutus Maro Aeneam de Sicilia producit, cuius navigationem describendo perducit ad Libyam. Illic in convivio am de Troia navigationem suam: et addidit uno verso quod iam copiose poeta descripserat: Hinc me digressum vestris deus adpulit oris Post Africam quoque rursus poeta ex persona sua iter classis : Interea medium Aeneas iam classe tenebat Certus iter Quid, quod et omne opus Virgilianum velut de quodam Homerici opus speculo formatum est? Nam et tempestas mira imitatione descripta ferat, ut Venus in Nausicaae locum Alcinoi fisa autem Dido refert speciem regis Alcinoi convivium celebrantis. Scylla quoque et Charybdis et Circe decenter attingitur et pro Solis armentis Strophades insulae fin
Abbreviated transcription (Latin):
gacio bella ã xostea in yt̾alia st̃ ges¬
ta ucesserit Iuisus homerus ĩ p̾mo
cũ uell miquũ grecis axolsinẽ face̾
cãz struxit de sacerdotis ñuria hic ut
croianis lunonem faceret ĩfestã cau¬
sarum s̾ congeriem cõx auit Nec ilẜe
timo nõ omnibus obseruatũ ꝙ cũ x̾mo
littoribus eneam ut ibi troye qͥ p̾mus
ab oris ytaliã fato profugn lauinaq
uẽĩt ¶Littora uͥ ad Ianuã narrandi
ueuit eneeclassem nõ de troya E de li¬
cilia producit ibi uix e conhoectu sicu¬
le telluris in altũ uela dabant leti ꝙ
totũ homeritis filis texuit ¶ Ille emm
uitãs ĩ xoemate hnstoricorũ similitu¬
dinẽ ꝯuibus sex ẽ icixe ab micio drũ
et cõtinuã narrationẽ ad finem usq
ꝑducere ix̃e poetica disciplina a re
Ergo ulixis errorẽ nõ maixit a troia¬
uo lictore describere s facit eũ x̾mo.
nauigãtem de insula calixsonit et ex
xsona sua ꝑducit ad xheatas Illit ĩ

Expanded text:
gatio bella quae postea in Italia sunt gesgatio bella quae postea in Italia sunt gesta praecesserit. Rursus Homerus in primo, cum vellet iniquum Graecis Apollinem facere, causam struxit de sacerdotis iniuria: hic ut Troianis Iunonem faceret infestam, causarum sibi congeriem comparavit. Nec illud timo non omnibus observatum, quod cum litoribus Aenean, Troiae qui primus ab oris Italiam fato profugus Lavinaque venit litora, ubi ad ianuam narrandi venit, Aeneae classem non de Troia, sed de Sicilia producit: vix e conspectu Siculae telluris in altum vela dabant laeti, quod totum Homericis filis texuit. Ille enim vitans in poemate historicorum similitudinem, quibus lex est incipere ab initio rerum et continuam narrationem ad finem usque perducere, ipse poetica disciplina a rerrsus est. Ergo Ulixis errorem non incipit a Troiano litore describere, sed facit eum primo navigantem de insula Calypsonis, et ex persona sua perducit ad Phaeacas. Illic in
Abbreviated transcription (Latin):
educato uel lerus grecarum noticia lit¬
terarũ
Et eustacius caue inquit euangele gre¬
corũ ꝙ̃ꝙͣͣ uel de sumnis auctar ibus tã¬
tã grete doctrine hansisse coxiã cre-¬
das ꝙͣtam solertia maronis uel assecu¬
ca est uel in suo oxe digessit nã p̃t̾
phie et astrononne ampolam illam co¬
q̃ traxit a grecis s carmimi suo cꝙy illic
naca conseruit¬
qͣtũ memoria rexente incita suffeciꝰt
ommes xcex tatum secuti ad disserend
enstaciũ prouocauerunt
sꝙͣ theocritum s̾ fecerit xastoralis o¬
ꝑis auctorem ruralis hesiodũ ⁊ ꝙ ĩ
iõis georgicis tempestatis serenicatis.¬
qe sigua de arati phenomens traxit
bes ꝙ euerlionẽ troyẽ cũ synone suo s e¬
qͦ signeo ceteris qꝵ omnibꝰ q̃ librum
concigerunt in unam seriem coactas d¬
degerit ⁊ unum ex diuersis hyatibꝰ
temxorũ corxus effecerit in quo oꝑe.
inde reuertenti de troya error cõtigerit
blixi Axud maronem uero enee naui¬

Expanded text:
educto, vel levis Graecarum notitia liteducto, vel levis Graecarum notitia litterarum?» Et Eustathius: «cave», inquit, «Euangele, Graecorum quemquam vel de summis auctoribus tantam Graecae doctrinae hausisse copiam credas, quantam sollertia Maronis vel adsecuta est vel in suo opere digessit. Nam praeter philosophiae et astronomiae amplam illam co traxit a Graecis et carmini suo tamquam illic nata conseruitquantum memoria repente incitata suffecerit. Omnes Praetextatum secuti ad disserendum Eustathium provocaverunt. sunt, quod Theocritum sibi fecerit pastoralis operis auctorem, ruralis Hesiodum, et quod in ipsis Georgicis tempestatis serenitatisque signa de Arati phaenomenis traxerit, vel quod eversionem Troiae cum Sinone suo et equo ligneo ceterisque omnibus quae librum contigerunt, in unam seriem coactas redegerit et unum ex diversis hiatibus temporum corpus effecerit, in quo opere inde revertenti de Troia error contigerit Vlixi, apud Maronem vero Aeneae navi
Abbreviated transcription (Latin):
uarietate discinctã Quam quidem
dustria ꝓmiscuisse ¶ Id qr nõ mortali
nõ alium ducem secutus ꝙͣ ix̃a l¬
rũ õmũ matrẽ naturã hanc xtes iͥ
uesut in musica concordiam disono¬
rũ quixxe si mũdũ iõ disigẽte mn¬
spicias magnam sumlitũdinẽ dim
issius et siuuie poetia oxis uuemes
iã qͣsiter eso q̃ ciamarom̃s ad omn mo¬
res integuia est nunt breuis nũt coxiosa
nint sicra nunc florida nũe simul oĩa
interdũ leuis aut torrens sic terra ixa
s sita segetibus et uratis ibi silius et
euxibus hisxida h̃ sicca arenis hic
iriina fontibus ꝑs uasto aꝑir mari
Adicirem decẽ rethorũ qui apͥud athe
nas floruerunt stilos inter se diuersos.
¶Tunt cuangelus nridenti simisis bñ ĩ¬
quit oxifici deo a rure mantuano poe¬
cã comparas ꝙ̃ grecos retliores quorũ
feasti mentionem nec ommino legisse as¬
stuerauerim uñ enm ueneto rustias pa¬
rentib ͫ uato inter frit liluas ⁊ frutices

Expanded text:
varietate distinctam? quam quidem varietate distinctam? quam quidem ndustria permiscuisse, idque non mortali non alium ducem secutus quam ipsam rerum omnium matrem naturam hanc praetexuit velut in musica concordiam dissonorum. Quippe si mundum ipsum diligenter inspicias, magnam similitudinem divini illius et huNam qualiter eloquentia Maronis ad omnium mores integra est, nunc brevis, nunc copiosa, nunc sicca, nunc florida, nunc simul omnia, interdum lenis aut torrens: sic terra ipsa hic laeta segetibus et pratis, ibi silvis et rupibus hispida, hic sicca harenis, hic irrigua fontibus, pars vasto aperitur mari. dicerem decem rhetorum qui apud Athenas Atticas floruerunt stilos inter se diversos Tunc Euangelus irridenti similis, «bene», inquit, «opifici deo a rure Mantuano poetam comparas quem Graecos rhetoras, quorum fecisti mentionem, nec omnino legisse adseveraverim! Vnde enim Veneto rusticis parentibus nato, inter silvas et frutices