comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctum postumi causa res ista conuincta est. Qu inq̃ te ihumptuer
tuierds ⁊ dulam magnisicentiam apparatus comtitiumq regur
suppoeditita pecumia a posthumo est factes syngtaphe sunc ua
bino en pompcii cum ille roma pfectus cẽt tameis nou. clcbont ta
qun dabat cur uic qui iccipiebat consumeret querer. Non enimli¬
uon sediregi credidit nec regi inimico ppli ro. sedci cuius redeum cũ¬
soluicum datum senatum uidelat ncc ei regi qui iluenust. celithioe õ¬
pio cẽt sed ei qui cum foedus fenre in capitolio uicseratus ⁊b c ar¬
tor in culpa sit nonis qui improbe eredita pecuma sit usus. danine¬
turis qui fabricatus gladium est et uendidit non is qui gladigut¬
uem aliquem int̾emit᷑. ouam obrem neq tu E memmi hoc face &ebe
t senatum cuius auctoritati te ab adolescenti ⁊ decuissi in tant done¬
fania uersari uelis neq ego id quod non igitur defendere. Poithu¬

Expanded text:
cum Postumi causa res ista coniuncta est. quamquam ad sumptum cum Postumi causa res ista coniuncta est. quamquam ad sumptum itineris, ad illam magnificentiam apparatus comitatumque regium suppeditata pecunia a Postumo est, factaeque syngraphae sunt in Albano Cn. Pompei, cum ille Roma profectus esset, tamen non debuit is qui dabat, cur ille qui accipiebat tum sumeret, quaerere. non enim latroni, sed regi credidit, nec regi inimico populi Romani, sed ei cuius reditum consuli commendatum a senatu videbat, nec ei regi qui alienus ab hoc imperio esset, sed ei quicum foedus feriri in Capitolio viderat. quod t in culpa, non is qui improbe credita pecunia usus est, damnetur is qui fabricatus gladium est et vendidit, non is qui illo gladio civem aliquem interemit. quam ob rem neque tu, C. Memmi, hoc facere debes ut senatum, cuius auctoritati te ab adulescentia dedidisti, in tanta infamia versari velis, neque ego id quod non agitur defendere. Postu
Abbreviated transcription (Latin):
in d ando autem et credendo p̾cessit longius. nec suam solum pecu¬
mam credidit. s etiam amicoꝵ. Stulte quis negat: aut quis ia
imouet. quo male cecidit bñ consultu putaret. Id est difficile:
quod cum spe magna sis ingressus id non exequi usq ad extremũ.
Supplex erat rex multa rogibat: omnia pollicebatur: ut iam metu¬
ere posthumus cogeretur: ne quod crediderit ꝑderet: si credendi
constituss mõm. Nihil autem erat illo blandius: nihil hoc benig̃¬
us ut magis poeniteret cocpisse q̃ liceret desistere. N inc primum
exoritur crimen illud. senatum cõrruptum ẽẽ dicunt. O dii ĩmorta¬
les. Hec est illa exoptata iudiciorum seueritas. Corruptores nr̃i cau¬
sim dicunt. nos qui corrupti sumus non dicimus. Ouid ergo: Se¬
ue uir. defendam hoc loco uidices. omni equidem loco debeo ita
de me est mentus ile ordo. ses nes i agtur leot lera ebes est

Expanded text:
in dando autem et credendo processit longius nec suam solum pecuin dando autem et credendo processit longius nec suam solum pecuniam credidit sed etiam amicorum, stulte; quis negat, aut quis iam audebit, quod male cecidit, bene consultum putare? sed est difficile, quod cum spe magna sis ingressus, id non exsequi usque ad extremum. supplex erat rex, multa rogabat, omnia pollicebatur, ut iam metuere Postumus cogeretur ne quod crediderat perderet, si credendi constituisset modum. nihil autem erat illo blandius, nihil hoc benignius, ut magis paeniteret coepisse quam liceret desistere. hinc primum exoritur crimen illud; senatum corruptum esse dicunt. O di immortales! haec est illa exoptata iudiciorum severitas? corruptores nostri causam dicunt; nos qui corrupti sumus non dicimus? quid ergo? senatumne defendam hoc loco, iudices? omni equidem loco debeo; ita de me est meritus ille ordo; sed nec id agitur hoc tempore nec
Abbreviated transcription (Latin):
patiem suum nunq̃ uiderat: tam̃ et natura ip̃a duce que plimum
ualet et assiduis domesticoꝵ sermonib in pat̾ne culpȩ similitudiẽ
deductus est  Multa gessit. multa contraxit. magnas partis hũiti
publicanoꝵ. credidit ppłis. in plurib ꝓuinciis cius uersata res ẽ.
Sedit sectiam regibus. huic ip̃i Alex andrino grandem iam an¬
tei pccuniam credidit. nec int̾ea locupletare amicos unqͣ suos de¬
sitit unittere in negocium: cire. partis augere fide sustentare. Od
mnulta cum magnitudine animi tum liberalitate uitam patuis et
ronsuetudinem exp̃sserat. fulsus int̾ea regno ptolemçis: dolosis
consiliis ut dixit Sibylli. Sensit postumus. romam uenit. huic e¬
genti et roganti hic infelix pecuniam credidit. nec tum pͥmum. nã
regnanti crediderat absens. nec temere se credere putabat:q erat
nemini dubium quin is in regnum restitueret᷑ a senatu ppłoq roꝰ.

Expanded text:
patrem suum numquam viderat, tamen et natura ipsa duce, quae plurimum patrem suum numquam viderat, tamen et natura ipsa duce, quae plurimum valet, et adsiduis domesticorum sermonibus in paternae disciplinae similitudinem deductus est. multa gessit, multa contraxit, magnas partis habuit publicorum; credidit populis; in pluribus provinciis eius versata res est; dedit se etiam regibus; huic ipsi Alexandrino grandem iam antea pecuniam credidit; nec interea locupletare amicos umquam suos destitit, mittere in negotium, dare partis, augere re, fide sustentare. quid multa? cum magnitudine animi, tum liberalitate vitam patris et consuetudinem expresserat. pulsus interea regno Ptolomaeus dolosis consiliis, ut dixit Sibylla, sensit Postumus, Romam venit. cui egenti et roganti hic infelix pecuniam credidit, nec tum primum; nam regnanti crediderat absens; nec temere se credere putabat, quod erat nemini dubium quin is in regnum restitueretur a senatu populoque Romano.
Abbreviated transcription (Latin):
crigere. Urgere uero iacentis aut piclitantis impellere certe ẽ
inhumanum p̃sertim iudices: cum sit hoc generi hominum
ppe natura datum uti qua in familia laus aliqua forte Roni¬
erit hanc fere qui sint euis stupis.q sermo hominum ad mẽõna
patium iurtute celebret᷑. cupidissime ꝑsequant᷑. Si quidem nõ mõ
uiglia rer militaris fanlum scipio: aut maximum filius. s etiã
in leuotione uite. et ip̃o genere mortis imitatus est ꝑ. Decium
filius. Sint igitur similia uidices parua magnis.  Fuit enim
pueris nobis huius pater .C. Curtus princeps ordinis equestris.
fortissinus et miximus publicanus: cuuis in negociis gerendis
magtitudinem ammi non tam in eo ꝓbassent: nisi in eodem beĩ¬
quitas increclibilis fuiss et in augenda re non auaricię piȩdam.
Sed instrumtum bonitati querere uideret᷑. Hoc ille natus quãuis

Expanded text:
erigere, urgere vero iacentis aut praecipitantis impellere certe est erigere, urgere vero iacentis aut praecipitantis impellere certe est inhumanum, praesertim, iudices, cum sit hoc generi hominum prope natura datum ut, si qua in familia laus aliqua forte flerit, hanc fere qui sint eius stirpis, quod sermone hominum ac memoria patrum virtutes celebrantur, cupidissime persequantur, si quidem non modo in gloria rei militaris Paulum Scipio ac maximus filii, sed etiam in devotione vitae et in ipso genere mortis imitatus est P. Decium filius. sint igitur similia, iudices, parva magnis. fuit enim pueris nobis huius pater, C. Curtius, princeps ordinis equestris, fortissimus et maximus publicanus, cuius in negotiis gerendis magnitudinem animi non tam homines probassent, nisi in eodem benignitas incredibilis fuisset, ut in augenda re non avaritiae praedam, sed instrumentum bonitati quaerere videretur. hoc ille natus, quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
lquis est iudices qui . C. Rabirium ꝙ
suc fortunȩ fundatas p̾sertim atq o¬
ptime constitutas opes potãti regię li¬
bidiniq cõmiserit. rep̃hendendum pu¬
tet. ascribat ad iudicium suum nõ mõ
meam sed huius ip̃ius etiam qui cõmi¬
sit sententiam. Nec enim cuiqͣ eius cõ¬
silium uehementius. q̃ ip̃i displicet.
quanq̃ hoc plęrunq facimus ut consilia cuentis ponderemu
sisse dicamus. Si extitisset in rege fides nihil sapientius posthu¬
mo. quia sefellit rex: nhil hoc amentius dicitur. Ut iam nihil
ẽẽ uideatur nisi diuinare sapientis. Sed tam̃ si quis est uidioes
qui illam posthumi siue inanem spem siuc inconsultam ratio¬
nem. siue ut grauissimo uerbo utar temeritatem uitupandã
putet:ego eius opiniom non repugno.illud tamen dep̃cor:
ut cum ab ip̃a fortuna crudelissime uideat huius consilia ẽẽ
multata ne quid ad eas ruuinas: quib: hic opp̃ssus ẽ addendũ
accrbitatis putet. Satis est homines imprudentia Lapsos nõ

Expanded text:
quis est, iudices, qui C. Rabirium, quod fortunas suas, fundatas praesertim atque optime constitutas opes, potestati regiae libidinique commiserit, reprehendendum putet, ascribat ad iudicium suum non modo meam sed huius etiam ipsius qui commisit sententiam; nec enim cuiquam eius consilium vehementius quam ipsi displicet. quamquam hoc plerumque facimus ut consilia eventis ponderemussisse dicamus. si exstitisset in rege fides, nihil sapientius Postumo, quia fefellit rex, nihil hoc amentius dicitur, ut iam nihil esse videatur nisi divinare sapientis. sed tamen, si quis est, iudices, qui illam Postumi sive inanem spem sive inconsultam rationem sive, ut gravissimo verbo utar, temeritatem vituperandam putet, ego eius opinioni non repugno; illud tamen deprecor ut, cum ab ipsa fortuna crudelissime videat huius consilia esse multata, ne quid ad eas ruinas quibus hic oppressus est addendum acerbitatis putet. satis est homines imprudentia lapsos non
Abbreviated transcription (Latin):
suo fletu augeatis. Qui etiã me intuetur me uultu appellat me¬
am quoclam mõ siens fidem implorans. repetit eam quam ego qͦn¬
dam patri suo pro salute patriȩ spoponderim dignitatem. Nise¬
remini familiȩ uidices. Miserimi fortissim patris. niseremini si¬
L Nomen clarissimum. et fortissimum uel generis uel uetusta¬
tis uel hominis causa rei. p. reseruate:¬

Expanded text:
suo fletu augeatis; qui etiam me intuetur, me voltu appellat, mesuo fletu augeatis; qui etiam me intuetur, me voltu appellat, meam quodam modo flens fidem implorat ac repetit eam quam ego patri suo quondam pro salute patriae spoponderim dignitatem. miseremini familiae, iudices, miseremini fortissimi patris, miseremini fili; nomen clarissimum et fortissimum vel generis vel vetustatis vel hominis causa rei publicae reservate
Abbreviated transcription (Latin):
studium calamitati suerit: quem posthac tam amentem fore pu¬
tatis. qui non illam uiam uitę quam ante p̃cipitem et lubricã
cẽ dicebat. huic planȩ et stabili pponendam ẽẽ arbitretur. O si
talium ciuium uos uid. tędet ostendite mutabunt sentẽntia
qui poterunt. constituent quid agant quib integrum ẽ: nos q
iam ꝓgressi sumus hunc exitum m̃e tementatis feremus. Sin
hoc animo q̃plurmos ẽẽ uultis: declarabitis hoc iudicio. quid
sentiatis. Huic. huic misero puero ur̃o et liberorum ur̃oꝵ sup¬
plici iudices. hoc iudicio uiuendi p̃cepta dabitis. Cui si pr̃em
conseruatis qualis ip̃c debeat cẽ cius p̃scribetis. Si eripitis ostẽ¬
ditis bonȩ rationi. et constanti et graui. nullum a uobis c̃ẽ fru¬
ctum ꝓpositum. Qui uos: quoniam ẽ id ȩtatis. ut sensum iam
ꝑcipere possit ex mȩrore patris auxilium nondum patri ferre
possit orat ne suum luctum. patris lachrymis patris merore

Expanded text:
studium calamitati fuerit, quem posthac tam amentem fore pustudium calamitati fuerit, quem posthac tam amentem fore putatis qui non illam viam vitae quam ante praecipitem et lubricam esse ducebat huic planae et stabili praeponendam esse arbitretur? quod si talium civium vos, iudices, taedet, ostendite; mutabunt sententiam qui potuerint; constituent quid agant quibus integrum est; nos qui iam progressi sumus hunc exitum nostrae temeritatis feremus. sin hoc animo quam plurimos esse voltis, declarabitis hoc iudicio quid sentiatis. huic, huic misero puero vestro ac liberorum vestrorum supplici, iudices, hoc iudicio vivendi praecepta dabitis. cui si patrem conservatis, qualis ipse debeat esse civis praescribetis; si eripitis, ostendetis bonae rationi et constanti et gravi nullum a vobis fructum esse propositum. qui vos, quoniam est id aetatis ut sensum iam percipere possit ex maerore patrio, auxilium nondum patri ferre possit, orat ne suum luctum patris lacrimis, patris maerorem
Abbreviated transcription (Latin):
se ur̃e saluti. consuuisse uobis liberis. coniugib fortunis uris poc̃i¬
tebit. Semꝑ ita sentiet. Talem se animum et generis dignitati. et
pietati suȩ et patrię debuisse. Uos ne poeniteat tali ciuiꝰ non pep¬
cisse per deos ĩmortales uidices ꝓuidete. Quotus enim quisq est
qui hanc rei . p. scctam sequat᷑ qui uobis. qui ur̃i similib placere
cupiat qui optuni atq amplissimi cuiusq hominis atq ordinis
auctontatem magni putet. cum illam uiam sibi udeant expedi¬
tiorem ad honores et ad omnia quȩ concupiuerunt. S cȩtera
sint corum. Sibi hc̃ant potentiam. Sibi honores Sibi cȩterorum
cõmodoꝵ summas facultates. Liceat iis qui hec salua ẽẽ uolue¬
runt ip̃is eẽ saluis. Nolite uid existimare cos quib integrum ẽ
qui nondum ad honores accesserunt non expectare huius exitum
iudicii. Si .l. flacco tantus amor in bonos om̃s: tantum in re .p.

Expanded text:
vestrae saluti, consuluisse vobis, liberis, coniugibus, fortunis vestris paenivestrae saluti, consuluisse vobis, liberis, coniugibus, fortunis vestris paenitebit; semper ita sentiet, talem se animum et generis dignitati et pietati suae et patriae debuisse; vos ne paeniteat tali civi non pepercisse, per deos immortalis, iudices, providete. quotus enim quisque est qui hanc in re publica sectam sequatur, qui vobis, qui vestri similibus placere cupiat, qui optimi atque amplissimi cuiusque hominis atque ordinis auctoritatem magni putet, cum illam viam sibi videant expeditiorem ad honores et ad omnia quae concupiverunt? sed cetera sint eorum; sibi habeant potentiam, sibi honores, sibi ceterorum commodorum summas facultates; liceat eis qui haec salva esse voluerunt ipsis esse salvis. nolite, iudices, existimare eos quibus integrum est, qui nondum ad honores accesserunt, non exspectare huius exitum iudici. si L. Flacco tantus amor in bonos omnis, tantum in rem publicam
Abbreviated transcription (Latin):
q bons ominiti duis tibi: quis c. promptino fortussimo uito quer¬
q bonum puraret unq̃ non salutem ucrum honoremm ullum derre¬
coaturum uenone ult decembres quȩ mc consule fuistici quegere¬
do diem uere natailem huius urbis aut certe salutarem appellie
pobsu mise sinox illa quam iste est dies consequutus fausta huoll ie
ardi miserum ie metuo ne funesta nobis: Qui tui ansmusi ue.
acci iilul enim dicam de me qui amor in patriam: que uirtus:
quo griuitas extitit: S quid ea cõmemoro que tum cuno agebantꝰ
nno consensu omnium una uoce ppłi to uno orbis terre testimo¬
nio in celum Laudib efferebant̾ Nunc uereor ne non inõ nom pro¬
snt urerunetim aliquid obsint. Etenim multo acriorem imp¬
uiueres. non mõ munitum. sed etiam ornatum fore pollicebar. Fu¬
taui spaui etiam si honor ñr uobis uilior fuiss salutem certe ca¬
ram futuram. At. L. faccum quidem uidices. si id quod dii ĩmor¬
tales omen au̾tant grauis iniuria affixerit. nunꝗ̃ tamen pspexis

Expanded text:
rtissimo viro, quemquam bonum putaret umquam non salutem verum honorem ullum denegaturum? O Nonae illae Decembres quae me consule fuistis! quem ego diem vere natalem huius urbis aut certe salutarem appellare possum. O nox illa quam iste est dies consecutus, fausta huic urbi, miserum me, metuo ne funesta nobis! qui tum animus L. Flacci—nihil dicam enim de me—qui amor in patriam, quae virtus, quae gravitas exstitit! sed quid ea commemoro quae tum cum agebantur uno consensu omnium, una voce populi Romani, uno orbis terrae testimonio in caelum laudibus efferebantur, nunc vereor ne non modo non prosint verum etiam aliquid obsint? etenim multo acriorem impviveres non modo munitum sed etiam ornatum fore pollicebar. putavi, speravi, etiam si honos noster vobis vilior fuisset, salutem certe caram futuram. ac L. Flaccum quidem, iudices, si, quod di immortales omen avertant, gravis iniuria adflixerit, numquam tamen prospexisse
Abbreviated transcription (Latin):
udem dare possunt qui mihi reddiderunt. Huc tam̃ exurge q̃¬
so retinebo et complectar nec me solum depcatorem fortũa
tuarum. sed comitem sociumq psitebor. Itq ut spo nemo
erit tam crudeli animo. tamq inhumano nec tam ĩmemor¬
meoꝵ. non dicam in bonos meritoꝵ sed bonoꝵ in me qui a
me mci seruatorem capitis diuellat atq distrahat. Non ego
meis ornatum bñficiis a uobis dep̃cor udices s custodem falu¬
tis meę. Non opibus contendo non auctontate non gr̃i. s p̃ci¬
bus. s lachrymis s misericordia. Mecum uos simuł miserrimꝰ
et optimus obtestat᷑ parens et pro uno filio duo patres dep̃¬
cnmur Nolite iudices per uos per fortumas uris per liberos in¬
micis meis. iis p̃sertim quosego pro ur̃a salute suscepi. dare lȩticiam
gliantibus uos iam oblitos mei salutis eius a quo mea salus conserua¬
ta est hostes extitisse. Nolite animum meum debilitare tum luctu. tũ

Expanded text:
idem dare possunt qui mihi reddiderunt. te tamen—exsurge, quaeidem dare possunt qui mihi reddiderunt. te tamen—exsurge, quaeso!—retinebo et complectar, nec me solum deprecatorem fortunarum tuarum sed comitem sociumque profitebor; atque, ut spero, nemo erit tam crudeli animo tamque inhumano nec tam immemor non dicam meorum in bonos meritorum, sed bonorum in me, qui a me mei servatorem capitis divellat ac distrahat. non ego meis ornatum beneficiis a vobis deprecor, iudices, sed custodem salutis meae, non opibus contendo, non auctoritate, non gratia, sed precibus, sed lacrimis, sed misericordia, mecumque vos simul hic miserrimus et optimus obtestatecamur. Nolite. iudices, per vos, per fortunas vestras, et per liberos, inimicis meis, iis prae sertim, quos ego pro vestra salute suscepi, dare laetitiam gloriantibus, vos iam oblitos mei salutisque eius, a quo mea salus conservata est, hostes extitisse: nolite animum meum debilitaretum luctu, tum
Abbreviated transcription (Latin):
santibus audiendum sibi de ambitu putauit. cum bellum iamge¬
rente catilina omnes me auctore duos consules calendis ianuariis
scirent ee oportere. Innocens et bonus uir. et omnib rebus ornatus
bis hoc aimo me defendente absolutus est Termus. Quanta rers ꝑt
sapientes uidices in rebus iudicandis quidutilitas ciuitatis. quid cõ¬
munis salus rei .p. quid tempora poscerent cogitauerunt. Cum tabel¬
la uiohis dabitur uid. non de flacco dabitur solum dabitur de du¬
cibus auctoribusq conseruande ciuitatis. dabitur de omnib bonis
eiuib dabitur de uobismetip̃is dabitur deliberis ur̃is. de uita. de
patria. de salute cõmuni. Non iudicatis in hac causa de exteris natio¬

Expanded text:
santibus audiendum sibi de ambitu putavit, cum bellum iam gesantibus audiendum sibi de ambitu putavit, cum bellum iam gerente Catilina omnes me auctore duos consules Kalendis Ianuariis scirent esse oportere. innocens et bonus vir et omnibus rebus ornatus bis hoc anno me defendente absolutus est, A. Thermus. quanta rei publsapientes iudices in rebus iudicandis quid utilitas civitatis, quid communis salus, quid rei publicae tempora poscerent, cogitaverunt. Cum tabella vobis dabitur, iudices, non de Flacco dabitur solum, dabitur de ducibus auctoribusque conservandae civitatis, dabitur de omnibus bonis civibus, dabitur de vobismet ipsis, dabitur de liberis vestris, de vita, de patria, de salute communi. non iudicatis in hac causa de exteris natio
Abbreviated transcription (Latin):
gnificat quid sentiat. Nulla uarietas est inter homines opinome
nulla uoluntatis nulla sermonis. Quare si quis illuc me uocat uẽo.
ppolm ro disceptatorem non mõ non recuso sed eti ari deposco ns
absit ferrum ac lapides remoucant᷑ oꝑe facessant. seruitia sileanto
nemo erit tam iniustus qui me audierit: sit mõ liber et cuus emm po¬
nu de p̃miss meis q̃ de poena cogitandum putet. Sedi imortales
quid hoc miserius: Nos qui .p. lentulo ferrum ae flamam de mãi¬
bus oetorsimius imꝑite multitudims iudicio confidumus. lectisamdi¬
rum cuuium et amplissimoꝵ sententi as ꝑtimescimus. upaequili¬
um patres nr̃i multis auaricie criminib testimonisq coruictum Qũ
cum sugituuis fortiter bellum gesserat uidicio liberauerunt. Consul
nup egõ defendi c. pisonem. qui quia consul fortis constansqr sue¬
rat᷑ incolumis est rei p. resciuatus. Defendi item consul. irirea
consulem designatum. nemo illorum uidicum clarissimis uiris accr¬

Expanded text:
gnificat quid sentiat; nulla varietas est inter homines opinionis, nulla voluntatis, nulla sermonis. qua re, si quis illuc me vocat, venio;populum Romanum disceptatorem non modo non recuso sed etiam deposco. vis absit, ferrum ac lapides removeantur, operae facessant, servitia sileant; nemo erit tam iniustus qui me audierit, sit modo liber et civis, quin potius de praemiis meis quam de poena cogitandum putet. O di immortales! quid hoc miserius? nos qui P. Lentulo ferrum et flammam de manibus extorsimus, imperitae multitudinis iudicio confidimus, lectissimorum civium et amplissimorum sententias pertimescimus! M'. Aquilium patres nostri multis avaritiae criminibus testimoniisque convictum, quia cum fugitivis fortiter bellum gesserat, iudicio liberaverunt. consul ego nuper defendi C. Pisonem; qui, quia consul fortis constansque fuerat, incolumis est rei publicae conservatus. defendi item consul L. Murenam, consulem designatum. nemo illorum iudicum clarissimis viris accu
Abbreviated transcription (Latin):
orco suire dlico uobis udicib clamnatus eẽt. ciuas camnati¬
one sepulerum.I. Catilinȩ aoribus ornatein ouin aui¬
dcusinoꝵ. ac domesticoꝵ hostium conuentu epulisd. &e¬
lebratum est lusta catilinȩ facta sunt nuinc a factules duc̃e
plecu liberoꝵ coniugumq ur̃aꝵ trucidatos Ancendio pate
sepellire. conatus ẽ mactare uictimam gratioreme ̃ so pat
Nacei sanguine illius nefarium in om̃s odum saturaueritis:
Litemus ergo Fentulo parentemus cȩthego: Reuocemus ciesto
niinię pietatis et sũmi amoris in patriamͦ. Uicissim nos poe¬
nassiita placet sufferamus. Nos iam ab iudicib nom uoa¬
mur in nos crimina singunt Nobis picula coparant quȩ
s̃i per alios agerentur: si deniq per ppli nomen ciuium uꝑi¬
torum multitudinem concitassent ȩquiore animo ferre possem.
llud uero fien non põt: ꝙ per senatores. et per equites ro quir
hec omnia pro salute onnum cõmuni consilio una mente. ac uuix¬

Expanded text:
s damnatione sepulcrum L. Catilinae floribus ornatum hominum audacissimorum ac domesticorum hostium conventu epulisque celebratum est. iusta Catilinae facta sunt; nunc a Flacco Lentuli plexu liberorum coniugumque vestrarum trucidatos incendio patriae sepelire conatus est, mactare victimam gratiorem quam si L. Flacci sanguine illius nefarium in vos omnis odium saturaveritis? litemus igitur Lentulo,parentemus Cethego, revocemus eiectos; nimiae pietatis et summi amoris in patriam vicissim nos poenas, si ita placet, sufferamus. nos iam ab indicibus nominamur, in nos crimina finguntur, nobis pericula comparantur. si per alios agerent, si denique per populi nomen civium imperitorum multitudinem concitassent, aequiore animo ferre possemus; illud vero ferri non potest, quod per senatores et per equites Romanos, qui haec omnia pro salute omnium communi consilio, una mente atque vir
Abbreviated transcription (Latin):
consulto quod est i. cesare consule factum resistere. Nulla ẽ
enuim poena quȩ possit obseruantiam temuoꝵ ab hoc ueterẽ
stituto officiorum excludere. At spectacula sunt tributun da¬
ta et ad prandium uulgo uocati. Et si hoc factum a murend̃
omnino uidices non est. ab eius amicis aut̃ more et mo factũ
est: tamen ad monitus re ip̃a recordor. quantum he questioẽs
in senati hitȩ prandioꝵ uobis serui detraxerint. Quod enim
tempus fut. aut nr̃a aut patrum nr̃oꝵ memoria. quo hec si¬
ue ambitio est siuc liberalitas. non fuerit: ut locus et in airco

Expanded text:
consulto quod est L.Lucio Caesare consule factum restiterunt. nulla est consulto quod est L.Lucio Caesare consule factum restiterunt. nulla est enim poena quae possit observantiam tenuiorum ab hoc vetere instituto officiorum excludere. at spectacula sunt tributim data et ad prandium volgo vocati. etsi hoc factum a Murena omnino, iudices, non est, ab eius amicis autem more et modo factum est, tamen admonitus re ipsa recordor quantum hae conquestiones in senatu habitae punctorum nobis, Servi, detraxerint. quod enim tempus fuit aut nostra aut patrum nostrorum memoria quo haec sive ambitio est sive liberalitas non fuerit ut locus et in circo
Abbreviated transcription (Latin):
ab equitib romanis: ut suos necessarios candidatos sectentur to¬
tos dies. a quib si domus nr̃a celebratur. si interdum ad forum de¬
ducimur. si uno basice spacio honestam̃ diligenter obseruari uide¬
mur et coli. Tenuiorum amicoꝵ et non occupatoꝵ estista seduli¬
tas. quorum copia bonis uiris et beneficis decẽ non solet. Noli igi
ne cos qui omnia a nobis spant hc̃it ip̃os quoq aliquid quod no¬
bis tribuere possint. Si nihil erit ip̃orum p̃ter suffragium tenue
est. si ut suffragent̾ nihil ualent gratia. Ip̃i deniq ut solent lo¬
qui non dicere pro nobis non spondere non uocare domum su¬
am possunt. Atq hec a nobis petunt omnia neq ulla re alia q̃¬
pfectum fabrum semel locum tribulibus suis dedisse. quid statu
a nobis consequunt᷑. nisi oꝑa sua compensari putant posse.
Itaq et legi fabiȩ quȩ est de numero sectatorum et senatus

Expanded text:
ab equitibus Romanis ut suos necessarios candidatos adsectentur toab equitibus Romanis ut suos necessarios candidatos adsectentur totos dies; a quibus si domus nostra celebratur, si interdum ad forum deducimur, si uno basilicae spatio honestamur, diligenter observari videmur et coli; tenuiorum amicorum et non occupatorum est ista adsiduitas, quorum copia bonis viris et beneficis deesse non solet. noli igitne eos qui omnia a nobis sperant habere ipsos quoque aliquid quod nobis tribuere possint. si nihil erit praeter ipsorum suffragium, tenues, etsi suffragantur, nil valent gratia. ipsi denique, ut solent loqui, non dicere pro nobis, non spondere, non vocare domum suam possunt. atque haec a nobis petunt omnia neque ulla re alia qupa nobis consequuntur nisi opera sua compensari putant posse. itaque et legi Fabiae quae est de numero sectatorum, et senatus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ ordinis honestissu. ouid si illa officiosissima quę neminẽ
patitur non honeste in urbem introur tota natio candidatorum
si deniq ip̃e accusator nr postumius obuiam cum bene magnie
terua suauenit: Ouid hẽt ista multitudo idmirationis: Dinit¬
to dientes uicinos trbules. eercitum totum luculli. qui ad trium¬
phum per cos dies uenerat. Hoc dico frequentiam in isto officio ori¬
tuitam non mõ dignitati ullius unq. sed ne uoluntati quidem
defuisse. At sectib antuir quidem multi. Doce mercede cõcedam eẽ
erimen. hoc quidem remoto quid rep̃hendis: quid opiis est inquit sẽ¬
ctatoribus. A me tu id queris. quid opus sit eo quo sempiisi sum
Nomines tenues unum hñt in nr̃m ordinem aut ꝓmerendi aut
proferendi beneficii locum. Nanc in nr̃is petitionib opam atq as¬
scctationem. Neq enim sicri põt. neq postulandum est a nobis a

Expanded text:
nostri ordinis honestissimi; quid? si illa officiosissima quae neminem nostri ordinis honestissimi; quid? si illa officiosissima quae neminem patitur non honeste in urbem introire tota natio candidatorum, si denique ipse accusator noster Postumus obviam cum bene magna caterva sua venit, quid habet ista multitudo admirationis? omitto clientis, vicinos, tribulis, exercitum totum Luculli qui ad triumphum per eos dies venerat; hoc dico, frequentiam in isto officio gratuitam non modo dignitati nullius umquam sed ne voluntati quidem defuisse. at sectabantur multi. doce mercede; concedam esse crimen. hoc quidem remoto quid reprendis? 'quid opus est' inquit 'sectatoribus?' A me tu id quaeris, quid opus sit eo quo semper usi sumus? homines tenues unum habent in nostrum ordinem aut promerendi aut referendi benefici locum, hanc in nostris petitionibus operam atque adsectationem. neque enim fieri potest neque postulandum est a nobis aut
Abbreviated transcription (Latin):
quem sit intelligi possit. Quare doce a l. murena cẽ illa cõmis¬
sa. tum egomet tibi contra legem cõmissa ẽẽ concedam. Mul¬
ti obuiam pdierunt de ꝓuincia decedenti consulatum petẽti.
Solet sieri. Et cui non proditur reuertenti: Ouȩ suit ista mul¬
titudo: Primum si tibi istam rationem non possum reddẽ.
quid hẽt admirationis tali uiro aduenienti candidato consu¬
lar obuiam iuisse multos: quod insi ẽẽt factum magis miran¬
dum uideretur. Ouid si etiam illud addam quod ⁊ consuetudiẽ
non abhorret: rogatos ec̃ multos. num aut criminosum sit aut ii¬
randum. qua in ciuitate rogati insimoꝵ filios hominũ prope de
nocte ex ultima sepe urbe deductum ucire solcamus in ea non
eẽ grauatos homines prodire hora t̾tia in cimpum maitium p̾ser¬
tim talis uiri nomine rogitatos. ouid si omnes societatee uenęrt¬
ex quarum numero inuiti sedent iudices. ouid si multi hom̃iee

Expanded text:
quem sit intellegi possit. qua re doce ab L.Lucio Murena illa esse commisquem sit intellegi possit. qua re doce ab L.Lucio Murena illa esse commissa; tum egomet tibi contra legem commissa esse concedam. 'multi obviam prodierunt de provincia decedenti.' consulatum petenti solet fieri; eccui autem non proditur revertenti? 'quae fuit ista multitudo?' primum, si tibi istam rationem non possim reddere, quid habet admirationis tali viro advenienti, candidato consulari, obviam prodisse multos? quod nisi esset factum, magis mirandum videretur. quid? si etiam illud addam quod a consuetudine non abhorret, rogatos esse multos, num aut criminosum sit aut mirandum, qua in civitate rogati infimorum hominum filios prope de nocte ex ultima saepe urbe deductum venire soleamus, in ea non esse gravatos homines prodire hora tertia in campum Martium, praesertim talis viri nomine rogatos? quid? si omnes societates venerunt quarum ex numero multi sedent iudices; quid? si multi homines
Abbreviated transcription (Latin):
Quid iccusas cato: quid asfers ad iudicium: quid arguis:
Ambitum accusas: non defendo. Rep̃hendis meq idem defen¬
dim quod lege punicrim funiui ambitum non innocentiã
Ambitum uero ip̃m uel tecum accusabo si uoles. Dixisti senatꝰ
consultum inc referente cẽ factum si mercede conducti obiuiam
candidatis issent Si conducti sectarent᷑. si gladiatoribus uulgo lo¬
cus tributus. item prandia si uulgo ẽent data contra legem cal¬
phurmam factum uideri. Ergo ita senatus iudicat contra legẽ
facta hec uideri si facta sint. Decernit quod nihil opus ẽ. du:
candidatis morem gerit. Nam factum sit necne uchementer
queritur. Sin fcm̃ sit quin contra legem sit. dubitare nemo po¬
test. Est igitur ridiculum quod ẽ dubium id relinquẽ incẽtũ.
qud nemin dubium põt ẽẽ id iudicare. Atq id decerint᷑ omĩbꝰ
postulantib candidatis: ut ex. sc. neq cuius intersit: neq contra

Expanded text:
quid accusas, Cato, quid adfers ad iudicium, quid arguis? quid accusas, Cato, quid adfers ad iudicium, quid arguis? ambitum accusas; non defendo. me reprehendis, quod idem defendam quod lege punierim. punivi ambitum, non innocentiam; ambitum vero ipsum vel tecum accusabo, si voles. dixisti senatus consultum me referente esse factum, si mercede obviam candidatis issent, si conducti sectarentur, si gladiatoribus volgo locus tributim et item prandia si volgo essent data, contra legem Calpurniam factum videri. ergo ita senatus iudicat, contra legem facta haec videri, si facta sint; decernit quod nihil opus est, dum candidatis morem gerit. nam factum sit necne vehementer quaeritur; sin factum sit, quin contra legem sit dubitare nemo potest. est igitur ridiculum, quod est dubium, id relinquere incertum, quod nemini dubium potest esse, id iudicare. atque id decernitur omnibus postulantibus candidatis, ut ex senatus consulto neque cuius intersit, neque contra
Abbreviated transcription (Latin):
po de .C. Galo dicere hec eadem. Sed te domum iam deducã
tuam. Ouenqͥ ne existimas catone proauo tuo comiorem. com¬
inodiorem moderatiorem fuisse ad omnem rationem humani¬
ratis: de cuius p̃stanti uirtute cum uere grauiterq dicẽs. doẽ¬
sticum te dixisti here exemplum ad unitandum. Est illud quid
exemplum tibi propositum domi. sed tamen naturę similitudo
ulius ad te magis qui ab illo ortus es ꝙ̃ ad unum quenq nr̃m
puenire potuit᷑ ad imitandum uero. tam mihi ꝓpositum exem¬
plum illud est q̃ tibi. Sed si illius comitatem et facilitatem tus̨
orauitati et seueritati aspseris. non ista quidem erunt meliora
quenine sunt optima sed certe condita iocundius. Quare ut
idid quod institui reuertar. tolle mihi e causa nom̃ catonis. re
mouc ptermite auctoritatem: que in iudiciis aut nihil ualere
aut ad salutem debet ualere. congredere mecum criminib ip̃is.

Expanded text:
de C.Gaio Gallo dicere haec eadem, sed te domum iam deducam de C.Gaio Gallo dicere haec eadem, sed te domum iam deducam tuam. quemquamne existimas Catone, proavo tuo, commodiorem, communiorem, moderatiorem fuisse ad omnem rationem humanitatis? de cuius praestanti virtute cum vere graviterque diceres, domesticum te habere dixisti exemplum ad imitandum. est illud quidem exemplum tibi propositum domi, sed tamen naturae similitudo illius ad te magis qui ab illo ortus es quam ad unum quemque nostrum pervenire potuit, ad imitandum vero tam mihi propositum exemplar illud est quam tibi. sed si illius comitatem et facilitatem tuae gravitati severitatique asperseris, non ista quidem erunt meliora, quae nunc sunt optima, sed certe condita iucundius. qua re, ut ad id quod institui revertar, tolle mihi e causa nomen Catonis, remove vim, praetermitte auctoritatem quae in iudiciis aut nihil valere aut ad salutem debet valere, congredere mecum criminibus ipsis.
Abbreviated transcription (Latin):
te ipin quantum ego opinione auguror nunc et anum quodã
impetu concitatum et ui nature atq ingeni clatum et recen¬
tibus p̃ceptorum studiis flagrantem. iam usus sectet dies lem¬
ꝓtulisse. ut cum ad ultimum animo contendissemus ibi timẽ
ubi oporteret consisteremus. Nibil ignoueris ĩmo aliquid nõ
postulabit. Misericordia commotus ne sis etiam in dissoluẽda
seueritate. sed tamen est laus aliqua humanitatis. In sententia
ꝑmaneto. Uero nisi sententiam sententia uicerit melior aliqua
Huiuscemõi Scipio ille fuit: quem non poenitebat facere ide
quod tu. hẽre eruditissimũ hominem et pene diuinum domi
cuius opinione et p̃ceptis: quanꝗͣ erant eadem ista quȩ te de¬
ledtant. non erat aspior factus tamen sedut accepi a semibua le
nissumus. Quis uero est.c. lelio comior: quis iocundior eodem:
ex studio isto quis ilo grauior: sapientior: fossum de .l. philip

Expanded text:
te ipsum, quantum ego opinione auguror, nunc et animi quodam te ipsum, quantum ego opinione auguror, nunc et animi quodam impetu concitatum et vi naturae atque ingeni elatum et recentibus praeceptorum studiis flagrantem iam usus flectet, dies lenprotulisse ut, cum ad ultimum animo contendissemus, ibi tamen ubi oporteret consisteremus. 'nihil ignoveris.' immo aliquid, nonpostulabit. 'misericordia commotus ne sis.' etiam, in dissolvenda severitate; sed tamen est laus aliqua humanitatis. 'in sententia permaneto.' vero, nisi sententiam sententia alia vicerit melior. huiusce modi Scipio ille fuit quem non paenitebat facere idem quod tu, habere eruditissimum hominem Panaetium domi; cuius oratione et praeceptis, quamquam erant eadem ista quae te delectant, tamen asperior non est factus sed, ut accepi a senibus, nissimus. quis vero C.Gaio Laelio comior fuit, quis iucundior eodem ex studio isto, quis illo gravior, sapientior? possum de L.Lucio Philo,
Abbreviated transcription (Latin):
En eẽ ꝯnã delictorum et dispares poenas esse apuce hominem
constantem egnoscendi locum ip̃m sapientem sepe aliquudiopi¬
gari. quo d nesciat. Irasci nonnunꝗ̃ exorari eundem et piator
Quod dixerit interdum si ita rectius sit mutare. De sentenltcai
decedere aliquando om̃s uirtutes medioeritate quadam ẽe
moderatas. Nos ad magr̃os si quate fortuna cato cum ista na¬
tura deculisset: non tu quidem inclior iur ẽẽs nec fortior. neq
tempatior neq iustior neq enim ẽẽ potes. sed paulo ad semtatẽ
ꝓpensior. Non accusatores nuilis adductus in imiciciis muliae
lacessitus in uria prudentissimum hõĩem. sumina dignitate at¬
q honestate p̃ditum. futares cum in eiusdem anni custodia a
atq.l a urenam fortuna posuisset aliquo te cum hoc rei. ge
uiculo ẽẽ coniunctum. Qđ atrociter in senatũ dristi aut nõ
dixisses: aut seposuisses. aut mitiorẽ in partem interptarere c

Expanded text:
genera esse delictorum et disparis poenas; esse apud hominem genera esse delictorum et disparis poenas; esse apud hominem constantem ignoscendi locum; ipsum sapientem saepe aliquid opinari quod nesciat, irasci non numquam, exorari eundem et placari, quod dixerit interdum, si ita rectius sit, mutare, de sententia decedere aliquando; omnis virtutes mediocritate quadam esse moderatas. hos ad magistros si qua te fortuna, Cato, cum ista natura detulisset, non tu quidem vir melior esses nec fortior nec temperantior nec iustior — neque enim esse potes — sed paulo ad lenitatem propensior. non accusares nullis adductus inimicitiis, nulla lacessitus iniuria, pudentissimum hominem summa dignitate atque honestate praeditum; putares, cum in eiusdem anni custodia te atque L.Lucium Murenam fortuna posuisset, aliquo te cum hoc rei publicae vinculo esse coniunctum; quod atrociter in senatu dixisti, aut non dixisses aut, si potuisses, mitiorem in partem interpretarere. ac
Abbreviated transcription (Latin):
ita uiuendi. fetunt aliquid publican caue quicꝗͣ hẽat mom̃¬
ti gratia. Supplices aliqui ueniunt miseri et calamitosi. scele¬
ratus: et nefanius fueris. si quicqͣ misericordia adductus feceris
fatetur aliquis se peccasse. et eius delicti ueniam petit. nefarium
est facinus ignoscere. At leue delictum ẽ. omnia peccata sunt paria.
Dixisti. quippeiam fixum et statutum ẽ. Non re ductus es sed opini¬
one. Sapiens. nihil opinat᷑. Errasti aliqua in re maledici putat. o¬
Hac ex disciplina nobis illa sunt. Dixi in senatu me nom̃ consulais
candidati delaturum. Iratus dixisti: nunꝗͣ inquit sapiens uascitur.
At temporis cã improbi inꝗt hominis scil m̃dacio fallere muta¬
de sententiam turge est exoran scelus misereri Nagitium. Nostri
mecet aiastotele moderati homines et tempatis auint l pud lapi¬
entem ualere aliquando grãm. Uiri bomi eẽ inisererap nel sapi

Expanded text:
ita vivendi. petunt aliquid publicani; cave ne quicquam habeat momenita vivendi. petunt aliquid publicani; cave ne quicquam habeat momenti gratia. supplices aliqui veniunt miseri et calamitosi; sceleratus et nefarius fueris, si quicquam misericordia adductus feceris. fatetur aliquis se peccasse et sui delicti veniam petit; 'nefarium est facinus ignoscere.' at leve delictum est. 'omnia peccata sunt paria.' dixisti quippiam: 'fixum et statutum est.' non re ductus es sed opinione; 'sapiens nihil opinatur.' errasti aliqua in re; male dici putat. hac ex disciplina nobis illa sunt: 'dixi in senatu me nomen consularis candidati delaturum.' iratus dixisti. 'numquam' inquit 'sapiens irascitur.' at temporis causa. 'improbi' inquit 'hominis est mendacio fallere; mutare sententiam turpe est, exorari scelus, misereri flagitium.' nostrilli a Platone et Aristotele, moderati homines et temperati, aiunt apud sapientem valere aliquando gratiam; viri boni esse misereri; distincta
Abbreviated transcription (Latin):
sũmo ingenio ⁊eno. cuius inuentoꝵ amuli stoici nominant᷑
Nuius sententię sunt et p̃cepta huiuscemoi. Sapientem gratia
nunqͣ moueri nunqͣ cuiusꝗͣ delicto ignoscẽ. neĩcm misericõde
eẽ nisi stultum et leuem. uiri non ẽẽ neq exorari. neq placaĩ.
Solos sapientes ẽẽ si distortissimi sint. formosos. si mendicissimi.
diuites: si in seruitute seruiant reges. Nos aut̃ qui sapientes nõ
sumus. fugitiuos exules hostes insanos deniq eẽ dicunt. Omĩa
peccata ẽẽ paria. omne delictum scelus eẽ nefarium. Neq minꝰ
delinquẽ cum qui gallum gallinaceum cum opus non fuerit.
qͣ cum qui patrem suffocauerit. Sapientem nihil opinari. nul¬
lius rei poenitere. nulla in re falli. sententiam mutare nunꝗͣ. Po
homo ingeniosissimus. M. Cato auctoribus eruditissimis iter¬
inductus arripuit neq disputandi causa: ut magna pars.s

Expanded text:
summo ingenio vir, Zeno, cuius inventorum aemuli Stoici nominantur. summo ingenio vir, Zeno, cuius inventorum aemuli Stoici nominantur. huius sententiae sunt et praecepta eius modi. sapientem gratia numquam moveri, numquam cuiusquam delicto ignoscere; neminem misericordem esse nisi stultum et levem; viri non esse neque exorari neque placari; solos sapientes esse, si distortissimi sint, formosos, si mendicissimi, divites, si servitutem serviant, reges; nos autem qui sapientes non sumus fugitivos, exsules, hostis, insanos denique esse dicunt; omnia peccata esse paria; omne delictum scelus esse nefarium, nec minus delinquere eum qui gallum gallinaceum, cum opus non fuerit, quam eum qui patrem suffocaverit; sapientem nihil opinari, nullius rei paenitere, nulla in re falli, sententiam mutare numquam. hoc homo ingeniosissimus, M.Marcus Cato, auctoribus eruditissimis inductus adripuit, neque disputandi causa, ut magna pars, sed
Abbreviated transcription (Latin):
peccas: inquit ille fortissimo uiro senior magr̃: sed peccas.te te¬
gere possum. At ego non uerissime dixerim peccare te nihil
nꝰeq ulla in re te ẽẽ eiusinõi ut corrigendus potiusq̃ lenit Ne¬
Ctendus eẽ uideare. fuixit enim te ip̃a natura ad honestatem gra¬
uitatem tempantiam magnitudinem animi: Iusticiam: ad om̃s
deniq uirtutes. magnum hominem excelsum. Accessit his tot
doctrina non moderata nec mitis: s ut mihi iudetur paulo as¬
perior et durior ꝗ aut ueritas. aut natura patiatur. ⁊ q̃m
non est nobis hec oratio hñda aut in imꝑita multitudine: aut
in aliquo comientu agirstium. audacius paulo de studiis hũa¬
nitatis que et mihi et uobis nota et udicanda sunt disputa¬
bo in .mi. Catone uidices hec bona quȩ uidemus diuina. et
egregia ip̃ius scitote ẽẽ ꝓpria. Quę nonnunꝗͣ requirimus: ea
sunt omnia non anatura sed a magr̃o. Fuit enim quidam uir¬

Expanded text:
peccas,' inquit ille fortissimo viro senior magister, 'sed peccas; te repeccas,' inquit ille fortissimo viro senior magister, 'sed peccas; te regere possum.' at ego non te; verissime dixerim peccare te nihil neque ulla in re te esse huius modi ut corrigendus potius quam leviter inflectendus esse videare. finxit enim te ipsa natura ad honestatem, gravitatem, temperantiam, magnitudinem animi, iustitiam, ad omnis denique virtutes magnum hominem et excelsum. accessit istuc doctrina non moderata nec mitis sed, ut mihi videtur, paulo asperior et durior quam aut veritas aut natura patitur. et quoniam non est nobis haec oratio habenda aut in imperita multitudine aut in aliquo conventu agrestium, audacius paulo de studiis humanitatis quae et mihi et vobis nota et iucunda sunt disputabo. in M.Marco Catone, iudices, haec bona quae videmus divina et egregia ipsius scitote esse propria; quae non numquam requirimus, ea sunt omnia non a natura verum a magistro. fuit enim quidam
Abbreviated transcription (Latin):
benti ad eius pniciem ppłs ro. erpuit: Semp in hac ciuitate ni¬
mis magnis accusatoꝵ opibus et ppłs uniuersus et sapienteᷤ
ac multum in posterum prospicientes iudices restiterunt. No¬
lo accusator in uidicium potestatem afferat. non uun maiorem
aliquam: non auctoritatem excellentem no nimiam gr̃am. Ua¬
leant hȩc omnia ad salutem innocentium. Ad opem impoten¬
tium. ad auxilium calamitosoꝵ. in piculo uero et in pnicie ciuium
repudient᷑. Nam si quis hoc forte dicet Catonem descensurum:
ad accusandum non suisse: nisi prius de causa iudicasset. inquã
legem iudices. et miseram conditionem instituet piculis hoĩum
si existimabit iudicium accusatoris in reum aliquo p̃iudicio ua¬
lere oportere. Ego tuum consilium cato ꝓꝑ singularem animi
mei de tua uirtute iudicium uitupare non possum. nonnulla
forsan conformare et leuiter emendare possum. Non multa:

Expanded text:
benti ad eius perniciem populus Romanus eripuit? semper in hac civitate nibenti ad eius perniciem populus Romanus eripuit? semper in hac civitate nimis magnis accusatorum opibus et populus universus et sapientes ac multum in posterum prospicientes iudices restiterunt. nolo accusator in iudicium potentiam adferat, non vim maiorem aliquam, non auctoritatem excellentem, non nimiam gratiam. valeant haec omnia ad salutem innocentium, ad opem impotentium, ad auxilium calamitosorum, in periculo vero et in pernicie civium repudientur. nam si quis hoc forte dicet, Catonem descensurum ad accusandum non fuisse, nisi prius de causa iudicasset, iniquam legem, iudices, et miseram condicionem instituet periculis hominum, si existimabit iudicium accusatoris in reum pro aliquo praeiudicio valere oportere. ego tuum consilium, Cato, propter singulare animi mei de tua virtute iudicium vituperare non possum; non nulla forsitan conformare et leviter emendare possim. 'non multa
Abbreviated transcription (Latin):
in quo ego aiccusatore iudices primum illud de p̃cabor ne quio
Lmurene dignitas illius. ne quid expectatio trbinatu. noqd
totius uite splendor et grauitas noccat. demiq ne ca soli huic ob¬
sint bona.M.catonis. quȩ ille adeptus est ut multis prodesset
Sis consul fuerat .p. Africanus: et duos trores huus imodeset
thaginem numantiamq deleuerat: cum accusauit.  cortam
Erat in eo sũma eloquentia. summa fides: sũma integritas. auto¬
ritas tanta. quanta in impio ppli ro. quod uliuis opa renebat. de
pe maiores natu hoc dicere audiui: hanc accusatoris eximiã ium
et dignitatem plurimum. L. cortę profuisse. Noluernt sapiẽ¬
tissimi homines qui tum rem illam uidicabant ita quenqͥ cro¬
re in iudicio ut unius aduersarii uiribus abiectus uiderrtur.
Ouid Seruium galbam. nam traditum id memoriȩ. Nonne
proauo tuo fortissimo atq forentissimo uiro. M. catoni incũ¬

Expanded text:
in quo ego accusatore, iudices, primum illud deprecabor ne quid in quo ego accusatore, iudices, primum illud deprecabor ne quid L.Lucii Murenae dignitas illius, ne quid exspectatio tribunatus, ne quid totius vitae splendor et gravitas noceat, denique ne ea soli huic obsint bona M.Marci Catonis quae ille adeptus est ut multis prodesse possit. Bis consul fuerat P.Publius Africanus et duos terrores huius imperi, Carthaginem Numantiamque, deleverat cum accusavit L. Cottam. erat in eo summa eloquentia, summa fides, summa integritas, auctoritas tanta quanta in imperio populi Romani quod illius opera tenebatur. saepe hoc maiores natu dicere audivi, hanc accusatoris eximiam vim et dignitatem plurimum L.Lucio Cottae profuisse. noluerunt sapientissimi homines qui tum rem illam iudicabant ita quemquam cadere in iudicio ut nimiis adversarii viribus abiectus videretur. quid? Ser. Galbam — nam traditum memoriae est — nonne proavo tuo, fortissimo atque florentissimo viro, M.Marco Catoni, incum
Abbreviated transcription (Latin):
dum. scd quĩ studio accusandi ad inimicicias descenderust
necessitudinis cãs complures ꝑtulit: simultatis nullam cõmemo¬
rar potuit. Accusat Seruius Sulpicius sodalis filii cuius io¬
genio paterni omnes necessarii tutiores cẽ debuerant cinecu
fat.  cato qui quanq̃ a murena nulla re unꝗͣ alienus suit.
tamen ea conditione nobis erat in hac ciuitate natus nt euut
opes ut ingenium p̃sidio multis eniam alienissimis ute cuiqͣ
iminicus cõse deberet. espondebo igitur postumio pͥmumꝰ
qui nescio quo pacto mihi iudetur pretorus candidatus in cõ¬
sularem: quasi de sultoribus in quadrigarum curiculum na¬
currere. Cuius competitores si nihul deliquerunt dignita¬
t eoium concessit. cum petere destitit. Sin aũt eorum aliqo
fargitis estre ipetendus amicus est qui alie nam potius inua
tus accusationis. qui tamen ita grauis est accusator. et uehem
ut multo magis cius auctoritatem qͥ crminationem ptinescã.

Expanded text:
dum, sed qui studio accusandi ad inimicitias descenderint. dum, sed qui studio accusandi ad inimicitias descenderint. necessitudinis causas compluris protulit, simultatis nullam commemorare potuit. accusat Ser. Sulpicius, sodalis filius, cuius ingenio paterni omnes necessarii munitiores esse debebant. accusat M.Marcus Cato qui cum a Murena nulla re umquam alienus fuit, tum ea condicione nobis erat in hac civitate natus ut eius opes, ut ingenium praesidio multis etiam alienis, exitio vix cuiquam inimico esse deberet. respondebo igitur Postumo primum qui nescio quo pacto mihi videtur praetorius candidatus in consularem quasi desultorius in quadrigarum curriculum incurrere. cuius competitores si nihil deliquerunt, dignitati eorum concessit, cum petere destitit; sin autem eorum aliquis largitus est, expetendus amicus est qui alienam potius iniurtius accusationis; qui tamen ita gravis est accusator et vehemens ut multo magis eius auctoritatem quam criminationem pertimescam.