comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥunt illi sorores s̃ apud nos uirgines. Quare qͣ sintillȩ
dignitate potes ex hissuspicars Eb ete gͥm̃ que so inqͥ ecibis

Expanded text:
inquiunt illi, sorores sunt apud nos virgines. quare, qua sint illae dignitate, potes ex his suspicari. Praebete igitur mihi
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Singula igit᷑ quȩ qͦ. homini aut obiciunt᷑ aut
de homine quȩ runt᷑. facta sunt Ipsa igit᷑ singa¬
la facta negotiũ sunt Sunt alia fasta. q̃ ꝓbationẽ
tribuant ipsi facto: Vnde quȩrit subquo lib& sta¬
tu Sunt terta facta que extra ipsu factu. &

Expanded text:
tum. Singula igitur quaeque, quae homini aut obiciuntur aut de homine quaeruntur, facta sunt: ipsa igitur singula facta negotium sunt. Sunt alia facta, quae probationem tribuunt ipsi facto, unde quaeritur sub quolibet statu. Sunt tertia facta, quae extra ipsum factum
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃s aut̃ ut ceras quasdãm partes tribuamꝰ ꝓbabi¬
le. qđ sumit᷑ ad argum̃tationẽ aut. SioNUMest.
aut. credione. aut ludicatuai. aut cõparabile Sis¬
uoꝰ est: qđ subsensũ aliquẽ cadit. & quid da significat.
qđ e&xipso ꝓfectũ uidet᷑. qđ aut antea fuerit. aut in ip¬
so negotio. aut pꝰsit consecutũ. & tam̃ indig& testi
monii i grauioris confirmationis aut cruor fuga
pallor puluis ⁊ q̃lis sunt simił PSũ pdiximꝰ ꝓbabi

Expanded text:
mne autem—ut certas quasdam in partes tri- buamus—probabile, quod sumitur ad argumentationem, aut signum est aut credibile aut iudicatum aut comparabile. signum est, quod sub sensum ali- quem cadit et quiddam significat, quod ex ipso pro- fectum videtur, quod aut ante fuerit aut in ipso neg- otio aut post sit consecutum et tamen indiget testi- monii et gravioris confirmationis, ut cruor, fuga, pallor, pulvis, et quae his sunt similia. credibi
Abbreviated transcription (Latin):
&x e qđ scriptũ sit ad id ꝗđ ñ sit scriptũ ꝑuenire t⁊i neminẽ
posseom̃s res ꝑfripturã amplati seũ cõmodissime scribere
qͥcur& ut quedã ex qͥbdã intelligant᷑ sContra ratiocinati¬
onẽ hui modi conaturã diuinationẽ eẽ. & stulti scripto¬
ris eẽ ñ posse om̃ib dereb cauere qͥb: uelit Definitio cũ
in scripto uerbũ aliqđ positũ cuiꝰ deui querit᷑ lim Lex¬

Expanded text:
criptum sit, ad id, quod non sit scriptum, pervenire; et neminem posse omnes res per scripturam amplecti, sed eum commodissime scribere, qui curet, ut quaedam ex quibusdam intellegantur; contra ratiocinationem huiusmodi: coniecturam divinationem esse et stulti scriptoris esse non posse om- nibus de rebus cavere, quibus velit. Definitio est, cum in scripto verbum aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
natura iudicatur: IContrariũ est qđ posicũ in genere
diũso. ab eodem ciu contrariũ ẽẽ dr̃ plurimũ distat.
ut frigꝰcalori uitȩ mors. Dis paratũ aut̃ est id qđ ab
aliquare. ꝑ oppositionẽ negationis separat᷑ hoc mͦ¬
saꝑe & ñ saꝑe sGenꝰ ÷ qđ partes aliquas ãplestit᷑ ut
cupiditas IPars est q̃ sub est gñi utamor a uaricia
ingnẽ ut cõmodius qđeuenturũ sit ante animo
colli possit qͥd qͣq ex resoleat euenire c̃siderandũe
hoc modo Ex arrogantia odiũ Exinsolentia ar
mine appellari conueniat: Deinde ei facti qͥ sint¬
pͥncipes ⁊ inuentores qͥdeniq: austoritatiseiꝰ &
inuentionis cõpbatores atq ȩ mulaͥ deinde i que
scientia artificiũ ¶Deindenatura eiꝰ e uenire uulgo

Expanded text:
natura iudicatur. contrarium est, quod positum in genere diverso ab eodem, cui contrarium di- citur, plurimum distat, ut frigus calori, vitae mors. disparatum autem est id, quod ab aliqua re praeposi- tione negationis separatur, hoc m quod partes aliquas amplectitur, ut cupiditas. pars est, quae subest generi, ut amor, ava- ritia. in genere, ut commode, quid eventurum sit, ante animo colligi possit, quid quaque ex re soleat evenire, considerandum est, hoc modo: ex arrogantia odium, ex insolentia arrmine appellari conprincipes et inventores, qui denique auctoritatis eius et inventionis comprobatores atque aemuli: deinde ecquaescientia, artificium: deinde natura eius, vulgo
Abbreviated transcription (Latin):
Icreminẽ mirari c̃ueni&. si aut in his. aut in aliis
xeplis. scripti quoq controu̾siã ad iunctã uide¬
lit: Iuo de genere. post erit nob separatĩ di
cendũ. ꝓpterea qđ quȩdã genera causarũ si

Expanded text:
eminem mirari conveniet, si aut in his aut in aliis exemplis scripti quoque controversiam adiunctam videbit. quo de genere post erit nobis separatim di- cendum, propterea quod quaedam genera causarum si
Abbreviated transcription (Latin):
rũ quinq s̃. honestũ ad mirabile humile anceps
obscurũ Honestũ causȩ genꝰ ÷ c̃uistatĩ sineoratione
nr̃a auditoris fau& animꝰ. IAd mirabile : aqͦ alienat
tore & ñ maa noꝑe ad tendendũ uidet᷑ Taniceps ĩ qͣ
auit iudicatio dubra es. aut causa ⁊ honestatis tt̃pi¬
tudinis partceps ut &beniuolentiã pariat ⁊ osfen¬
sionemi
Obscurũ: inqͦ aut tardi auditoress aut difficiboribus
Ad cognoscendũ negociis causa implicita : Quare qm̃tã¬

Expanded text:
 quinque: honestum ammirabile humile anceps obscurum. Honestum causae genus est, cui statim sine oratione nostra fauet auditoris animus. Ammirabile, a quo est tore, et non magnopere attendendum uidetur. Anceps est in quo aut iudicatio dubia est, aut causa et honestatis et turpitudinis particeps, ut beniuolentiam pariat et offensionem. Obscurum in quo aut tardi auditores sunt, aut difficilioribus ad cognoscendum negotiis causa cernitur im
Abbreviated transcription (Latin):
siniꝰ. Si honestũ genus tausę erit lix¬
bit ricte. uł uti ił ã ut i principio.
Eiuti uolemꝰ. aut idoportebit astendere
quare causa sit honesta. aut breuit̃ qͥb
dereb simꝰ dicturi exponere. Si princi¬
pio uti nolemꝰ. ablege. abscriptura. aut
ab aliquo nostrȩ cause ad iumentõ pit
possit aperientꝰ. Nociles auditores
habere poterimus. si sum mã causȩ¬
breuit̾ exponemꝰ. & si at tentos eos faciemꝰ.
Nã docilis est : qui attente uultͣ t audire.
Attentos habebimꝰ. si pollicebimꝰ nos. demas
nis reb nouis. inusitatis. ũ ba facturos.
ipsos ꝗͥ audient: aut qͣdeor inmor taliũ
religione. & si rogabimus ut attente
audiant. & si numero exponemꝰ res qͥb
de reb dicturis umus. Beni uolasraudi¬
Itores. facere.iiiI. modis ꝑdĩsumus.
niuolentiã contrahemꝰ. si nostrũ offi¬
ciũ sine arrogantia laudabimꝰ : ait̃
tes aut in amicos. aut in eos qͥ audi¬
unt aue aliquid referłiꝰ. Dũ hȩc

Expanded text:
simus. Sin honestum genus causae erit, licebit recte vel uti vel non uti principio. Si uti volemus, aut id oportebit ostendere, qua re causa sit honesta, aut breviter, quibus de rebus simus dicturi, exponere. Sin principio uti nolemus, ab lege, ab scriptura, aut ab aliquo nostrae causae adiumento princpossit, aperiemus. Dociles auditores habere poterimus, si summam causbreviter exponemus et si attentos eos faciemus; nam docilis est, qui attente vult audire. Attentos habebimus, si pollicebimur nos de rebus magnis, novis, inusitatis verba facturos aipsos, qui audient, aut ad deorum inmortalium religionem; et si rogabimus, ut attente audiant; et si numero exponemus res, quibus de rebus dicturi sumus. CAPUT 8 Benivolos auditores facere quattuor modis possumus: nivolentiam contrahemus, si nostrum officium sine adrogantia laudabimus, atquetes aut in amicos aut in eos, qui audiunt aliquid referemus, dum haec
Abbreviated transcription (Latin):
sttĩ auditoris animũ nos onea dimꝰ.
ad audiendũ. Idita sumuit᷑ ut at dentos
ut dociles ut beninolos atditores. habe
possimꝰ. Sigenꝰ eiusȩ dubiũ nabetinꝰ
ab eneuolentia principiũ onstituemꝰ.
neꝗd illa ctrpitu dinis pars ob ẽ possit¬

Expanded text:
statim auditoris animum nobis idoneum reddimus ad audiendum. Id ita sumitur, ut attentos, ut dociles, ut benivolos auditores habere possimus. Si genus causae dubium habebimus, a benivolentia principium constituemus, ne quid illa turpitudinis pars nobis obesse possit
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑ̧ pocerituti Pmũ scriptruis collaudatione ⁊loco cõmna
nimileos qͥuidicent nͥ id qđ scriptũ sit spatare opor¬
ipsa aut aliqd exlege Posten qđ uebem̃tissiriũ facti
aut intentionis aduersarioꝵ cũtesoscripto antẽntionẽ.

Expanded text:
scriptoris conlaudatione et loco communi, nihil eos, qui iudicent, nisi id, quod scriptum, spectare oporipsa aut aliquid ex lege; postea, quod vehementissimum est, facti aut intentionis adver- sariorum cum ipso scripto contentione
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pͥuatis ⁊publicis calamitatib accepistis cũctiã maiores inperi¬
dere uideant᷑. sedetis ⁊ oscitamini. luceꝰ noctẽ plucẽ expectatis.
aliqͥd cotidie acerbi atq in cõmodi p̃tiat᷑. Etiã eũ cuiꝰ oꝑt nob̾
uidebit᷑ acrimꝰ pie hab̃e. multis mitigationib leniet᷑. Nã c̃ti¬
nuo aliqͥd huimdi liceb inferre. Hic ego uirtutẽ uram q̃ro.
sapientiã desidero. iutierẽ c̃suetudinẽ reqͥro. Iđerit cõmotũ¬

Expanded text:
 privatis et publicis calamitatibus acceptis, cum etiam maiores inpendere videantur, sedetis et oscitamini. Luci noctem, nocte lucem expectatis. Aliquid cottidie acerbi atque incommodi nuntiatur: et iam eum, cuius opera nobis videbitur acrimoniae habere, multis mitigationibus lenietur; nam continuo aliquid huiusmodi licebit inferre: «Hic ego virtutem vestram quaero, sapientiam desidero, veterem consuetudinem requiro», ‹u
Abbreviated transcription (Latin):
Liͦ aut̃ qͥ pͥmiũ pet&. facti sui amplificatio. &¬
eoꝵ qͥ p̃mio affecti s̃ cusuis factis contentio
Deinde cȩteros a uirtutis studio repulsu ri.

Expanded text:
 qui praemium petet, facti sui amplificatio, eorum, qui praemio affecti sunt, cum suis factis contentio. deinde ceteros a virtutis studio repul-
Abbreviated transcription (Latin):
modo uagabant᷑. ⁊ sibi uistu fero uitã ꝓpagabant.
nec ratione animiquicquã. sed pleraq uirib corpo¬
ris administrabant Mondũ diuinȩ religionis. ã
humani officu ratio colebat᷑ Nemo nuꝓtias uide¬
fat legatimas. it̃ certos qͥquã inspexerat liberos
ñius aequabilẽ qid utilitatis haber&ꝰ accenerx :

Expanded text:
modo vagabantur et sibi victu fero vitam propagabant modo vagabantur et sibi victu fero vitam propagabant nec ratione animi quicquam, sed pleraque viribus corporis administrabant, nondum divinae religionis, non hu- mani officii ratio colebatur, nemo nuptias viderat legi- timas, non certos quisquam aspexerat liberos, non, ius aequabile quid utilitatis haberet, acceper
Abbreviated transcription (Latin):
cias intelligo cũ ui.miratone. tũ ficiliꝰ eloquen
⁊i. Grapasi Ae me qͥdẽ diu cogitantẽ ratio ipsa
in hanc potissimũ sententiã ducit. ut existimẽ. sa¬
pcentiam si ne eloquentia parũ ꝓdesse sutt ttibi
doquentiauͦ si ne sapientia nimiũ obẽẽ plerunq
odẽ nunquã Quarȩ siquis omissis rectissimis aq
heneit ssunis studiis rationis & afficii. consurit om¬
nẽ oꝑã inecercitatione dicendi is inutilissibi ꝑni¬
ciosus patriȩ lalitur Qui uͦ ta sese armat eloquen¬
tia. ut ñ obpugnare cõmoda patriae. s ꝓhis pugna¬
re possit. is mͦuir & suis & rublicisgationib utilis¬
sionꝰ at. Anueisimꝰ ciuis fore uidet Hosiplumꝰ
huiꝰ rei quȩ uocat̃ eloquentia siue artis. siue studir.¬
sue ȩcercitationis ciũdã. siue facultatis ab natura
ꝓfectȩ c̃siderare pͥꝰcipiu &eperiemꝰ id exhones¬
tissimis causis nꝰuũ aq obtimis racionib ꝑfectu
Na fuit qaͥda tẽpꝰ cũ uagras homines passĩ bestiarũ

Expanded text:
ias intellego cum animi ra- tione tum facilius eloquentia comparatas. ac me quidem diu cogitantem ratio ipsa in hanc potissimum sententiam ducit, ut existimem sapientiam sine elo- quentia parum prodesse civitatibus, eloquentiam vero sine sapientia nimium obesse plerumque, prodesse numquam. quare si quis omissis rectissimis atque honestissimis studiis rationis et officii consumit omnem operam in exercitatione dicendi, is inutilis sibi, per- niciosus patriae civis alitur; qui vero ita sese armat eloquentia, ut non oppugnare commoda patriae, sed pro his propugnare possit, is mihi vir et suis et pu- blicis rationibus utilissimus atque amicissimus civis foreeloquentia, sive artis sive studiexercitationis cuiusdam sive facultatis ab natura profectae considerare principium, reperiemus id ex honestissimis causis natum atque optimis rationibus profectum. nam fuit quoddam tem- pus, cum in agris homines passim bestiarum
Abbreviated transcription (Latin):
in oppidũ recepit. ne ab hostib opprimerentur
si foris essent. qdđ ꝓpe muros hostes catra habe¬
rent. Tũ relatio criminis. ut in eo milite qui
tribunꝰ militẽ suũ quiuĩ sibi afferre cona¬
retur occidit. Iũ remotio criminis. ut ineo
qui cũ lex quib dieb inlegationẽ ꝓficisce¬
retur. prestituerit. quia sũptũ questor

Expanded text:
in oppidum recepit, ne ab hostibus opprimerentur, si foris essent, quod prope muros hostes castra haberent; tum relatio criminis, ut in eo milite, qui, tribunum militum suum, qui vim sibi afferre conaretur, occidit; tum remotio criminis, ut in eo, qui, cum lex, quibus diebus in legationem pro- ficisceretur, praestitu
Abbreviated transcription (Latin):
qua poena oport& trans latiua dr̃ consticutio
qđ actio translationis ⁊ cõmutationis indigere
uidet᷑: Et supra ostendimꝰ cũ de genere artis¬
rh& horicȩ disputaremus. genꝰ intriplicisign¬
ficatione consistere: Esse genꝰ sanguinẽ. Esse
genꝰ sub quosimilia multa teneant᷑. Eise genꝰ
qualitatis id ẽ quouniꝰ cuiꝰq reiqualitas indi¬
c&ur Ergoinquit cũ ⁊ defacto ⁊ de nomine c̃¬

Expanded text:
qua poena oporteat, translatiua dicitur constitutio, qua poena oporteat, translatiua dicitur constitutio, quod actio translationis et commutationis indigere uidetrhetoricae disputaremus, genus in triplici significatione consistere: esse genus sanguinem, esse genus sub quo similia multa teneantur, esse genus qualitatis, id est quo unius cuiusque rei qualitas indicetur. Ergo, inquit, cum et de facto
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ qđibiexerceant᷑ certamina:. S cicero constitu¬
tioni huic ex modo actionis nom̃imposuit. Ihac
aut̃ constitutione mođ actionis hic .ẽ qđ rescon¬
iecturis querit᷑ : Ideo ergo conesturã uocauit
Cũ aut̃ nominis qr ius uocabeli definienda uerbis
ẽ constitutio definitiua nominat᷑. Nominis ẽ
inquit controuersia cũ defacto constat S. quȩ
uocabulũ ꝓnecentate suscepti negotii nobis
apposita definitione nudandũ ẽ. Constitutio
definitiua nominat᷑. Huic quoq constitutioni
ñ exre s ex mͦactionis nom̃ imposuit Res ẽ ens
huiꝰ constcutionis nominis ambiguitas Modus
actionis ẽ nominis definitio Recte ergo huc consti¬
tutioni ñ exre .s: ex modo actionis nom̃ im posut
Qũuꝰ qualis resit quȩrit᷑. qr ⁊ deui ⁊ degenere ie¬
gotuc̃ trouersia .t̃ constitutio generalis uocat᷑¬
Qut cũ causa exropend&. qđ non aut is agere
uideret᷑ quẽ oport&. aut ñ cũ eo quicũ oport&
aut ñ apud quos quo tẽpr̃ qua lege quocrumie

Expanded text:
d ibi exerceantur certamina. Sed Cicero constitutioni huic ex modo actionis nomen imposuit; in hac autem constitutione modus actionis hic est, quod res coniecturis quaeritur. Ideo ergo coniecturam uocauit. CVM AVTEM NOMINIS, QVIA VIS VOCABVLI DEFINIENDA VERBIS EST, CONSTITVTIO DEFINITIVA NOMINATVR. Nominis, inquit, est controuersia, cum de facto constat, sed quauocabulum pro necessitate suscepti negotii nobis adposita definitione nudandum est, constitutio definitiva nominatur. Huic quoque constitutioni non ex re, sed ex modo actionis nomen imposuit; res est enim huius constitutionis nominis ambiguitas, modus actionis est nominis definitio. Recte ergo huic constitutioni non ex re, sed ex modo actionis nomen imposuit. um qualis res sit quaeritur; et quia de ui et genere negotii controuersia est, constitutio generalis uocatur. Cum causa ex eo pendet, quod non aut is agere uidetur quem oportet, aut non cum eo quicum oportet, aut non apud quos, quo tempore, qua lege, quo crimine,
Abbreviated transcription (Latin):
finis. ẽ honestas. Deliberationis utilitas. iudicialis
aquitas. Qđsi haec tria int̃ sẽ ⁊ re ⁊exitu distant
ꝓfecto genera causarũ constitiu debebunt Hon
ergorecte deliberationẽ ⁊ demonstrationẽ qua¬
litatii partes. eẽdixit In his aut̃ quȩ huc usque
disputauimꝰ. uid eanꝰ quinq ꝑtytũ sillogis mũ ac
primũ questionẽ dequa agit᷑ constituamꝰ Hutait̃
est quistio qđ non recte hermagoras deliberatio¬
nẽ ⁊ demonstrationẽ subqualitate posuerit Si
deliberatio ⁊ demonstratio genera sunt causa¬
rũ ñ possunt rete parces alicuiꝰ generis causȩ
alu pars potest eidẽ genꝰtẽ ⁊ pars non potest

Expanded text:
finis est honestas, deliberationis utilitas, iudicialis finis est honestas, deliberationis utilitas, iudicialis aequitas. Quod si haec tria inter se et re et exitu distant, profecto genera causarum constitui debebunt. Non ergo recte deliberationem et demonstrationem qualitatis partes esse dixit. In his autem quae hucusque disputauimus uideamus quinquepertitum syllogismum; ac primo quaestionem de qua agitur constituamus. Haec autem est quaestio, quod non recte Hermagoras deliberationem et demonstrationem sub qualitate posuerit. 'Si deliberatio et demonstratio genera sunt causarum, non possunt recte partes alicuius generis causae alii pars potest: eidem genus esse et pars non potest':
Abbreviated transcription (Latin):
untũ aut triã. Duo eiũ preterea ñ dixit. qm̃ de¬
liberatio ⁊ demonstratio quã quã int̃ se diuer¬
sasunt Simul tam̃ aut in generib: causȩ ponunt᷑
fiunt qria genera causȩ aut simul tollunt᷑ &
reman& illimudẽ iudiciale solũ Ergo tollit
duo id t̃ necunũ et̃ nec nullũ ut id qđ reliquũ ẽ
apꝓbetꝰ Nullũ inquit causȩ genꝰ. eẽ. non potest
dicere Ulã qͦui artes scribit. multasq dicit. eẽ
causas. nullã ñ potest dicere Tulit rẽ unã de¬
inde unũ iudiciale solũ. eẽ ñ potest dicere ꝓp¬
teria qđ deliberatio ⁊ de monstratio generar̃
caudarũ Hã unt̃ sediuersa sunt. ⁊ abiudicia¬
liul tũ sepurata. Iaporro qđ diuersũ .t̃. tunc
exitꝰ intellectus Ergo hattriagenera causariũ
reint̃ se distant. Aliud enĩ agit᷑ in de monstratio¬
nẽ. aliud indeliberatione. aliud iniudiciali. Re¬
rũ quoq exitꝰ dissipar .ẽ Nã de monstrationis

Expanded text:
unum aut tria. Duo enim propterea non dixit quoniam deunum aut tria. Duo enim propterea non dixit quoniam deliberatio et demonstratio, quamquam inter se diuersa sint, simul tamen aut in generibus causae ponuntur et faunt tria genera causae, aut simul tolluntur et remanet unum, id est iudiciale solum. Ergo tollit duo, id est nec unum esse nec nullum, ut id quod reliquum est adprobetur. Nullum, inquit, causae genus esse non potes dicere: nam qui artes scribis multasque dicis esse causas, nullum non potes dicere. Tulit rem unam. Deinde unum iudiciale solum esse non potes dicere, propterea quod et deliberatio et demonstratio causarum; nam et inter se diuersa sunt et ab iudiciali multum separata. Id porro quod diuersum est, tunc exitus intellectus. Ergo haec tria genera causarum re inter se distant; aliud enim agitur in demonstratione, aliud in deliberatione, aliud in iudiciali. Rerum quoque exitus dispar est; nam demonstrationis
Abbreviated transcription (Latin):
pars ̃ pocest Ergo si gnꝰ generis. parsat̃ ñ potest.
mul tomuꝰ partis generis. partei putabunt. Deli¬
beratio aut̃ ⁊ demonstratio. gintra sunt causarũ
Ia qđ pruno dubie ꝓposuit. assũpsie sint dubitatio¬
ne Rleq enũ dicit sidelibiratio. s deliberatio aut̃
⁊ demonstratio genera sunt causarũ. Et dtri¬
pliciargum̃tatione cõuincit. scilic& demonstra¬
tionẽ ⁊ deliberationẽ genera tẽ causarũ. Hã aut
ale. ⁊ dẽmonsiratiuũ ⁊ deliberatinũ. Hullũ dicire
causi eẽ genꝰ cũ causas. et̃ multasdicat. ⁊ in eas p̃cep¬
sidiant ⁊ suũ quȩq fiutẽ habrat. quore ferride¬
beat :: Relinquit᷑ ergo ut om̃a tria genera
sine causarũ Deliberatio igit᷑ ⁊ demonstratio
ñ possunt recte partes alicuiꝰ generis causae pu¬
tari Maleugt᷑ eas ggeneralis constitutionis par
asicẽdixit Y ldũ aut nullũ causȩ genꝰ. aut

Expanded text:
pars non potest'. Ergo si genus generis pars esse non potest, pars non potest'. Ergo si genus generis pars esse non potest, multo minus partis generis partes putabuntur. DELIBERATIO AVTEM ET DEMONSTRATIO GENERA SVNT CAVSARVM. Id quod primo dubie proposuit, adsumpsit sine dubitatione. Neque enim dicit 'si deliberatio', sed 'deliberatio autem et demonstratio genera sunt causarum'. Et id triplici argumentatione conuincit, scilicet demonstrationem et deliberationem genera esse causarum. NAM AVTale et demon- strativum et deliberativum. nullum dicere causae esse genus, cum causas esse multas dicat et in eas praecepsideant et suum quaeque finem habeat, quo referri debeat? relinquitur ergo, ut omnia tria genera sint cau- sarum. deliberatio et demonstratio non possunt recte partes alicuius generis causae putari. male igitur eas generalis constitutionis partes ATIVVM, id est aut nullum cause genus est aut
Abbreviated transcription (Latin):
alui pars pocist: Hicrẽ sulstantiã illã ponamꝰ Que
dũ sola iẽ. pat& om̃ib: accidentib S cũ ab uno
accidenti fuerit occupata. iã inse accidens aliud
ñ amuitit. Vt puta. lana alba res ẽ s substantia
Hec respat& multis accidentib: Pocest enĩ lana
illa aut rosea fieri. autueneta aau nigra. S. siunũ
colorẽ inse susceperit. iã in secolorẽ aliũ ñ admit¬
tit. Similit̃ ⁊ homo substantia ẽ. Potist aut̃ ico
qđ homo ẽ inunc seruus. tẽ munc dominꝰ. Sy ipꝰquã
dexirit deminũ ineo qđ dominꝰ. ẽ. tẽ struus
ñ potest Aut cũ dixero sernũ uneo qđ seruus est.
⁊ dominꝰ et̃ñ potest Iita ergo ihicde liberatio
⁊ de monsratiortu ẽ S illa substantia quȩ quan
diu sola ẽ pat& accidentib: uid ẽ generi caus e.
⁊ causa partib: Ita quandiu in in certosunit genꝰ
alii alii partes. et̃ possunt Cũuꝰ geueris nonen
acdeꝑ erie unuo qđ gen sune. ⁊ puartes tẽ ñ possunt

Expanded text:
ars potest'. Hic rem substantiam illam ponamus quae, dum sola est, patet omnibus accidentibus, sed cum ab una accidenti fuerit occupata, iam in se incidentem aliam non admittit. Vt puta, lana alba res est, sed substantia. Haec res patet multis accidentibus; potest enim lana illa aut russea fieri aut ueneta aut nigra, sed si unum colorem in se susceperit, iam in se colorem alium non admittit. Similiter et homo substantia est. Potest autem id quod homo est nunc seruus esse, nunc dominus; sed postquam dixeris dominum, in eo quod dominus est esse et seruus non potest, aut cum dixeris seruum, in eo quod seruus est esse et dominus non potest. Ita ergo et hic deliberatio et demonstratio res est, sed illa substantia, quae quam diu sola est patet accidentibus, id est generi causae et causae partibus. Ita quam diu in incerto sunt, genus alii, alii partes esse possunt. Cum uero generis nomen acceperint, in eo quod genus sunt, et partes esse non possunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenturũ . Et hic deliberatiua potest. tẽ. Deli¬
berat senatꝰancartagini parcat . Ergo nilil
iniudiciũ nisi de p̃terito cadit Hominis con¬
trouersia .ẽ cũ defacto c̃uenit ⁊ quȩrit᷑ id qđ
necesse. ẽ ideo nominis eẽ c̃trouersiã . qđ de re
ipsa ñ conueniat ñ qđ defacto ñ const& s qđ
id qđ factũ sit. aliud alii uideat᷑. eẽ. ⁊ idcirco alius
alio nomine id appell&. Quare in eiꝰ modi ge¬
nerib: definienda reserit in uerbis ⁊ breuit̃
describenda : Vt si quis sacrũ expriuato surri¬
puerit utrũ fur. ansa crilegus: sit uidicandus

Expanded text:
PERVENTVRVM, et hic deliberatiua potest esse: deliPERVENTVRVM, et hic deliberatiua potest esse: deliberat senatus an Carthagini pareat. Ergo nihil in iudicium nisi de praeterito cadit. NOMINIS EST CONTROVERSIA, CVM DE FACTO CONVENIT ET QVAERITVR ID, QVOD de re ipsa non conveniat; non quod de facto non constet, sed quod id, quod factum sit, aliud alii videatur esse et idcirco alius alio nomine id appellet. quare in eiusmodi generibus definienda res erit verbis et breviter describenda, ut, si quis sacrum ex privato subripuerit, utrum fur an sacrilegus sit iudicandus
Abbreviated transcription (Latin):
manifestiꝰ cognoscere possimus hisdẽ statib: exẽ¬
pla subponit: Ac factiquidẽ controuersia in¬
quit in om̃a tẽpora diuidit᷑. Et supra diximus
cũ defactosit questio. c̃iecturã uocari: Ergo huic
& futurũ: Qđ quidẽ exẽplis doc& Sihicire
debemus nullã rẽ in udiciũ id ẽ inuidiciale
genꝰ cadere posse nisi de p̃terito Om̃a enĩ ar¬
gum̃ta nonc̃ de futuris quȩ incerta sunt. s
dep̃teritis colligunt᷑ . Itaq c̃iectura quanꝗ
habeat tria tẽꝑa. tam̃ principalis. eẽ ñ potest
nisi de p̃teritosit. Dep̃senti uͦ ł defuturo inci¬
derepossunt pstatũ aliũ principalẽ. Ergo
uec hanc c̃iesturã principalẽ eẽ credamus
bonone animo sint erga populũ romanũ fre¬
gelliani In hoc themate. demonstratio ẽtinet
Nã de scribendi nobis sunt fregelliani. qui sc̃ ꝑ ui¬
debant᷑ aduersi Ita ⁊ qđ ait si cartaginẽ relique¬
rimꝰ in colomẽ nũ qiđ sit in cõmodi adrẽ publicã

Expanded text:
manifestius cognoscere possimus, isdem statibus exempla supponit. 'Ac facti quidem controuersia', inquit, 'in omnia tempora diuiditur'. Et supra diximus, cum de facto sit quaestio, coniecturam uocari; ergo hic urum, quod quidem exemplis docet. Sed hoc scire debemus, nullam rem in iudicium, id est in iudiciale genus, cadere posse nisi de praeterito: omnia enim argumenta non de futuris, quae incerta sunt, sed de praeteritis colliguntur. Itaque coniectura, quamquam habeat tria tempora, tamen principalis esse non potest nisi de praeterito sit; de praesenti uero uel de futuro incidere possunt post statum alium principalem. Ergo ne et hanc coniecturam principalem posse esse credamus: BONONE ANIMO SINT ERGA POPVLVM ROMANVM FREGELLANI. In hoc themate demonstratio continetur: nam describendi nobis sunt Fregellani, qui semper uidebantur aduersi. Ita et quod ait SI CARTHAGINEM RELIQVERIMVS INCOLVMEM, NVMQVID SIT INCOMMODI AD REMPVBLICAM
Abbreviated transcription (Latin):
risus capax. Descriptio uꝰ talis .ẽ. homo ẽ qui
rectũ uerticẽ rotundũ capitis ad tollit: Cuiꝰ sunt
sub collo humeri. brachiaq dimissa. ⁊ c&era
in hunc modũ : S ut ipse ait breuit̃ describen¬
da Ergo qm̃ de fine tractauimꝰ. nunc quo que
quid tracte t᷑ dequalitate iudeamꝰ ¶ Generis ẽ
õtrouerila cũ ⁊ qđ factũ sit conuenit. ⁊ quo id
factũ nomine appellarioporte at constati &

Expanded text:
risus capax'. Descriptio uero talis est: homo est qui risus capax'. Descriptio uero talis est: homo est qui erectum uerticem rotundo capitis attollit, cui sunt sub collo umeri brachiaque demissa, et cetera in hunc modum, sed, ut ipse ait, 'breuiter describenda'. Ergo quoniam de fine tractauimus, nunc quoque quid tractetur de qualitate uideamus. GENERIS EST CONTROVERSIA, CVM ET QVID FACTVM SIT CONVENIT, ET QVO ID FACTVM NO
Abbreviated transcription (Latin):
Ergosispecies reinota .t̃ nom̃ quoq notũ sit neces¬
se .ẽ Factũ ẽ confusũ quiddã u ncertũ. hsolũ
certũ qđ scit᷑ quid factũ .ẽ. In fine itaq factũ
constat. s res non constat: & qi rei nom̃ sẽ ꝑ ad¬
iunctũ .ẽ. ideo de nomine c̃trouersia .ẽ. Quod in¬
quit nom̃ breuit̃ nobis definiendũ ẽ. ⁊ contra
atq aduersariꝰ dicat d scribendũ. ⁊ dat exẽplũ
Vt siquissacrũ ex priuato surripuerit. fur ansa¬
crilegus sit iudicandus Factũ constat Nã sacrũ
ex priuato constat. tẽ sublatũ De nomine incer¬
tũ ẽutruille fur ansa crilegis iudicet᷑. Quare
definitionib: nr̃is. nom̃ illi aliud quã aduersarii
uolunt imponere debemus. Definienda reserit
uerbis & breuit̃ describenda : Adunũ quid ẽ utrũ¬
q tendit S. qiꝰ multimodȩ definitiones. uideamꝰ
interĩ qđ int̃ sit int̃ defintionẽ ⁊ descriptionẽ De¬
finitiotalis ẽ Homo ẽ animal. rationale bipes

Expanded text:
otum sit necesse est -, factum est confusum quiddam et incertum, hoc solo certum, quod nescio quid factum est. In fine itaque factum constat, sed res non constat. Et quia rei nomen semper adiunctum est, ideo de nomine controuersia est. Quod, inquit, nomen breuiter nobis definiendum est et contra atque aduersarius dicat describendum; et dat exemplum: VT SI QVI SACRVM EX PRIVATO SCRILEGVS SIT IVDICANDVS. Factum constat: nam sacrum ex privato constat esse sublatum; de nomine incertum est, utrum ille fur an sacrilegus iudicetur. Quare definitionibus nostris nomen illi aliud quam aduersarii uolunt imponere debemus. DEFINIENDA RES ERIT VERBIS ET BREVITER DESCRIBENDA. Ad unum quidem utrumque tendit, sed quia multi modi sunt definitionis, uideamus interim quid intersit inter definitionem et descriptionem. Definitio talis est: 'homo animal est rationale, bipes,
Abbreviated transcription (Latin):
insubstantia sunt quȩ accid intis uocant᷑. ut put a
menbrana substantia ẽ. Accidunt aut̃ ei. crocrũ
scriptura ⁊ c&era Cũ interta isubstancia resit.
ita quȩ accidunt ressint. Hunc ad eoquo di iuinc

Expanded text:
in substantia sunt, quae accidentes uocantur. Vt puta, in substantia sunt, quae accidentes uocantur. Vt puta, membrana substantia est; accidunt autem ei crocum, scriptura et cetera, cum interea et substantia res sit et ea quae accidu
Abbreviated transcription (Latin):
qalitat̃ truni lationẽ: Terciũ sit illud. quic¬
quđ qualitati sabict᷑ ubibermagoras delibe¬
rationẽ. ⁊ demonstrationẽ constitunt Ergo
cicero prinũ dicit deliberationẽ &demons
qđ bermagoras constitins se conspicit᷑. Itaq
ne moussẽ debemꝰ cicero nẽ deluob tractart
ul ẽ deprimo ⁊ scđo scilic & degenert cuate
& partib generir. Sunquit deliberatio. ⁊ demonstra¬
tio genera sunt causarũ. ñrecte partes gȩneris causȩ¬
l possunt putari id ẽ consttutiones. Qđcũ doc& consti¬
tutiones eẽ ñ posse multo magis uident᷑ partes consti¬
tutionis. eẽ ñ posse: Eadẽ enĩres aluigenus eẽ alii
parspotest eidẽ genꝰ. tẽ. ⁊ pari ñ potest. Aristo¬
teles ait resom̃s quȩ indictis ⁊ facos ⁊ om̃i mundo
aguntꝰ decẽ. eẽ quarũ rerũ nomina ponemꝰ. Prima
substantia ẽ. Deinde quantitas. qualitas. ad aliqiđ.
ubi. quando sit habere facere pati Greco aut̃
prima ut diximꝰ substantia uocat᷑ reliquȩ nonẽ

Expanded text:
sit illud quidquid qualitati subicitur, ubi Hermagoras deliberationem et demonstrationem constituit. Ergo Cicero primum dicit deliberationem et demonquod Hermagoras constituisse conspicitur. Itaque meminisse debemus Ciceronem de duobus tractare, id est de primo et secundo, scilicet de genere causae et partibus generis. 'Si, inquit, deliberatio et demonstratio genera sunt causarum, non recte partes generis causae possunt putari', id est constitutiones; quod cum docet constitutiones esse non posse, multo magis uidentur partes constitutionis esse non posse. EADEM ENIM RES ALII GENVS ESSE, ALII PARS POTEST; EIDEM GENVS ESSE ET PARS NON POTEST. Aristoteles ait res omnes quae in dictis et factis et in omni mundo aguntur decem esse; quarum rerum nomina ponemus. Prima substantia est, deinde quantitas, qualitas, ad aliquid, ubi, quando, situs, habere, facere, pati. Graeco autem χειν . Harum prima, ut diximus, substantia uocatur, reliquae nouem
Abbreviated transcription (Latin):
Nã id cũ querit᷑ necene erit desinire utrũ qice
quid sit fur qiđ sacrilegus ⁊ sua descriptione
ostendere. alio nomine illã rẽ dequa agit᷑ ap¬
pellari oportere. atq. aduersarui dicunt
uerna id ẽ cũ quȩrit᷑ qͦđ id qđ factũ .t̃. nomine
appellet᷑. Verũ cũ de nomine dgit. ⁊ dere necesse :
ambigat᷑. Nom̃ enĩ rei ẽ : Resuꝰ nunquã sine nomi¬
ne. ẽ. Quare cũ denomine dubitatio ẽ. dere qͦq
dubitet᷑ necesse .ẽ. Ergo definitiuus statꝰ huiꝰ mo¬
diẽ. Cũ defacto constat. ⁊ dere ł nomine c̃tro¬
uersia ẽ. Int̾factũ enĩ ⁊rẽ hoc int̃ est Res. ẽcer¬

Expanded text:
nam id cum quaeritur, necesse erit definire utrumque, quid sit fur, quid sacrilegus, et sua descriptione ostendere alio nomine illam rem, de qua agitur, appellare opor- tere atque adversarii dicuntuersia', id est cum quaeritur quo id quod factum est nomine appelletur. Verum cum de nomine ambigitur, et de re necesse est ambigatur: nomen enim rei est, res uero numquam sine nomine est, quare, cum de nomine dubitatio est, de re quoque dubitetur necesse est. Ergo defulitiuus status huiusmodi est, cum de facto constat et de re uel nomine controuersia est. Inter factum enim et rem hoc int
Abbreviated transcription (Latin):
bimꝰ ¶ Sideliberatio ⁊ demonstratio generas
causarũ ñ possũ reste partes alicuiꝰ generis cau¬
sȩ putari E adẽ enĩres. alugenꝰ et̃. aluipars
pocest idẽ genꝰ eẽ ⁊ pari potest Delibera¬
to aut̃ ⁊ demonstratio. genera sunt causarũ¬
Questio hat . ẽ. qđ ñ rete hermagoras delibe¬
rationẽ ⁊ demonstrationẽ sub qualitate posue¬
rit licero ergo att ñ recte deliberationẽ & de¬
monstrationẽ sub qualitate positas qi genera
causarius Qđsi genera causarũ ee herma¬
goras suerit c̃fessus sine dubio ñ hac debuit
sub qualitate ponere. Sinnegauerit. docebit
cicero genera eẽ causarũ. Iigit᷑ male herma¬
gor as. deliberationẽ ⁊ demonstrationẽ sub
qualitate collocauit. Ac primo ꝑcondiciona¬
lẽ questionẽ id ẽ y potheticã ingredit᷑ ꝓpositio¬
Sunquit hoc ẽ. illud ñ .ẽ. h aut̃ ẽ Igit᷑ illud non ẽ
ita ⁊ hic Sideliberatio inquit ⁊ demonstratio ge¬
nera sunt causarũ. ñ possunt reste partes alicuiꝰ

Expanded text:
mur. si delibe- ratio et demonstratio genera sunt causarum, non pos- sunt recte partes alicuius generis causae putari; eadem enim res alii genus esse, alii pars potest, eidem genus esse et pars non potest. deliberatio autem et demon- stratio genera sunt causaruQuaestio haec est, quod non recte Hermagoras deliberationem et demonstrationem sub qualitate posuerit. Cicero ergo ait non recte deliberationem et demonstrationem sub qualitate positas, quia genera causarum sint; quod si genera causarum esse Hermagoras fuerit confessus, sine dubio non haec debuit sub qualitate ponere, sin negauerit, docebit Cicero genera esse causarum. Igitur male Hermagoras deliberationem et demonstrationem sub qualitate collocauit. Ac primo per condicionalem quaestionem, id est hypotheticam, ingreditur propositioinquit, hoc est, illud non est: hoc autem est; igitur illud non est. Ita et hic: 'si deliberatio', inquit, 'et demonstratio genera sunt causarum, non possunt recte partes alicuius
Abbreviated transcription (Latin):
tialẽ. Qđ eiꝰut nos putamꝰ ñ medioere peccit
rep̃hendendũ uidet᷑. Verũ breuineaut ⁊
reliquis pͣceptis intulis se uideam᷑ Rephes¬
⁊ deliberationẽ subqualitate posuerit. cũ ip
qualitasid ẽ constitutio sub deliberatiua a
demonstratiua sit : Dequare in c̃sequentibu
latiꝰdisputabit᷑. Qđ eius ut nosputamꝰ ñ mec¬
cre peccatũ . repͣhendendũ uidet᷑ Dit gras
hermagore peccatũ. sedebererep̃henderi
eiꝰdẽ artes ñsimus fecuti. causas dare nequea¬
ntꝰ. Deinde inquit nesi latssime hermago
peccatũ ꝑsequi uoluerimꝰ qđ quidẽ ẽ ten¬

Expanded text:
os putamus, non mediocre peccatum reprehendendum videtur, verum brevi, ne aut, si reliquis praeceptis intulisse videamur. set deliberationem sub qualitate posuerit, cum ipsa qualitas, id est constitutio, sub deliberativa uel demonstrativa sit. De qua re in consequentibus latius disputabitur. QVOD EIVS, VT NOS PVTAMVS, NON MEDIOCRE PECCATVM REPREHENDENDVM VIDETVR. Ait graue Hermagorae peccatum se debere reprehendere, easdem artes non simus secuti, causas dare nequeamus; deinde, inquit, ne si latissime Hermagorae peccatum persequi uoluerimus, quod quidem est te
Abbreviated transcription (Latin):
exqua nascit᷑ causa. hanc constitutionẽ uocare de¬
bemꝰ. Questionẽ porro. eẽ diximꝰ. uocẽ utriꝰq par¬
tis id ẽ fecisti ñ feci. aut recte feci Causã uillã an
iuste fecerit : Hoc &iã diximꝰ. qđ cicero idẽ uelit
questionẽ eẽ qđ causã. ⁊ qđ his circa eandẽ signifi¬
cantiã cõmunĩ utat᷑. Deniq statĩ demonstrauit
se his uti cõmunit̃ Eã igit᷑ questionẽ ex qua causa
nascit᷑. Hic primã fecit questionẽ. De inde ubios¬
tendit qiđ sit constitutio ait ¶ Constitutio ẽ pri¬
ma c̃flictio causarũ. ex depulsione intentionis ꝓ¬
c̃ trduersia .ẽ qm̃ coniecturis causa firmat᷑ consti¬

Expanded text:
onem uocare debemus. Quaestionem porro esse diximus uocem utriusque partis, id est 'fecisti', 'non feci', uel 'recte feci'; causam uero illam, an iuste fecerit. Hoc etiam diximus, quod Cicero idem uelit quaestionem esse quod causam, et quod his circa eandem significantiam communiter utatur. Denique statim demonstrauit se his uti communiter. EAM IGITVR QVAESTIONEM, EX QVA CAVSA NASCITVR. Hic primam fecit quaestionem; deinde ubi ostendit quid sit constitutio, ait: CONSTITVTIO EST PRIMA CONFLICTIO CAVSARVM EX DEPVLSIONE INTENTIONIS Pcon- troversia est, quoniam coniecturis causa firmatur, con- sti
Abbreviated transcription (Latin):
latione iͦ uno accus anđ ẽ crimine siue illo
qđ ontendunꝰ siue illo ad quodreus transferri
postulat actionẽ : Atq harũ aliquã in om̃e
causae genus incidere neceste .ẽ. Nã inquã rẽ ñ¬
unciderit in ea nihil. eẽ poterit c̃trouersiȩ
Quare eã nec causã quid ẽ conuenit putari Si¬
ue inquit inuidiciali. siue indeliberatiua. siue
indemonstratione. necesse. ẽ aut c̃iectur alẽ.
aut finitiuã. aut generalẽ. aut translatiuã
incidere constitutionẽ: Vbunquit harũ nulla
fueret inuenta. ibi nulla ẽ contro uersia. Qua¬
re net causa. eẽ iudicanda t̃. Sienĩ constitu¬
tionulla ẽ unũ latꝰ recedat oport&. Id
enĩ constat. qđ utrĩ q laterȩ concurrente
fulcit᷑ Igt᷑ si constitutio ñ erit nec causa tẽ
idicanda ẽ Est enĩ assestata c̃tro uersia
Acfacti quidẽ controuersia in om̃a tẽpora¬
potest distribui Haqiđ factũ st potest
queri hoc modo acciderit nea iacẽ ulier

Expanded text:
latione uero uno est accusandus crimine, siue illo latione uero uno est accusandus crimine, siue illo quod intendimus, siue illo ad quod reus transferri postulat actionem. ATQVE HARVM ALIQVAM IN OMNE CAVSAE GENVS INCIDERE NECESSE EST. Siue, inciderit, in ea nihil esse poterit controversiae. quare eam ne causam quidem convenit putariue, inquit, in iudiciali siue in deliberativa siue in demonstratione necesse est aut coniecturalem aut finitiuam aut generalem aut translativam incidere constitutionem. Vbi, inquit, harum nulla fuerit inuenta, ibi nulla est controuersia; quare nec causa esse iudicanda est. Si enim constitutio nulla est, unum latus recedat oportet: id enim constat, quod utrimque latere concurrente fulcitur. Igitur si constitutio non erit, nec causa esse iudicanda est: est enim asystata controuersia. AC FACTI QVIDEM CONTROVERSIA IN OMNIA TEpotest tribui. nam quid factum sit, potest quaeri, hoc modo: occideritne Aiacem Ulixes;
Abbreviated transcription (Latin):
b: ⁊ pꝰquartȩ s exre id ẽ negotio nom̃ pͣosutis
Hic enĩ resilla ẽ. qđ denego tigenere ł qua¬
litate quȩ rit᷑. Itaq exre huic constitutioni
nom̃ imposuit generalis uocet᷑ id ẽ qualitas
At cũ inquit causa exropend& ⁊ reliqua
Cũ inquit talis fuerit c̃ tro uersia ut in hoc sit to¬
ta c̃tentio cũ aut ab alio nos accusari debere di¬
cimꝰ aut ñ noss alios ac cusari. aut ñ apud hoss.
illos non hac lege s illa ñ hoc crimine s illo
ñ hac poena sy illa qm̃ inhis om̃ib: detransla¬
tione actionis controuersiaẽ. Agit᷑ enĩ ut actio
nominat᷑: Huic quoq constitutioni ex modo ac¬
tionis nom̃ imposuit Agit᷑ enĩ ut actio trans¬
ferat᷑. Verũ qđ ait ñ hoc crimine s illo ñ ne
tinfine cũ quȩ rit᷑ utrũ fur ansa crilegussit id
quȩrit᷑ quonã magis crimine accusanđstt S
hoc int᷑ est qđ infine crimina utraq uingunt᷑
Honenĩ cũ sacrilegũ dico furẽ nego : Intrans¬

Expanded text:
est ex negotio, nomen imposuit. Hic enim res illa est, quod de negotii genere uel qualitate quaeritur. Itaque ex re huic constitutioni nomen imponit, ut generalis uocetur, id est qualitas. AT CVM, inquit, CAVSA EX EO PENDET et reliqua. Cum, inquit, talis fuerit controuersia ut in hoc sit tota contentio, cum aut ab alio nos accusari debere dicimus, aut non nos sed alios accusari, aut non apud hos sed illos, non hac lege sed illa, non hoc crimine sed illo, non hac poena sed illa, quoniam in his omnibus de translatione actionis controuersia est, constitutio . Huic quoque constitutioni ex modo actionis nomen imposuit; agitur enim, ut actio transferatur. Verum quod ait NON HOC CRIMINE, SED ILLO, nonne et in fine, cum quaeritur utrum fur an sacrilegus sit, id quaeritur, quonam magis crimine accusandus sit? Sed hoc interest, quod in fine crimina utraque iunguntur - non enim, cum sacrilegum dico, furem nego -, in trans
Abbreviated transcription (Latin):
qͦꝵ altũ ÷ dubiȩrei altũ cercȩ c̃tin& ãplificationẽ qđ
ipsa causad&. ⁊ qͥd augeri ꝑcõmunẽ locũ possit ⁊o porte¬
at c̃siderabit᷑. Nãcertiqͥin om̃s incidant loc ꝓscribi ñ pos¬
s: Inplerisq fortasse aliaultoritate iuris csulcoꝵ ⁊
c̃tra auctoritatẽ dicioportebit. Adtendendũẽ
aut̃ ⁊in hac ⁊ i nom̃ib: nũqs locos cõmunes p̃ceos qͦs
nos ex ponimꝰ ipsa resostendat PPc̃ iuridiciale genꝰ⁊

Expanded text:
dubiae rei, alterum certae continet amplificationem, quid ipsa causa det et quid augeri per communem locum possit et oporteat, considerabitur. nam certi, qui in omnes incidant, loci praescribi non possunt; in plerisque for- tasse ab auctoritate iuris consultorum et contra auctoritatem dici oportebit. adtendendum est autem et in hac et in omnibus, num quos locos communes praeter eos, quos nos exponimus, ipsa res ostendat. Nunc iuridiciale genus et
Abbreviated transcription (Latin):
eRISIauł narratio erit . siut mos.
auctẽpocis parũ fuisse. Aut causã nullin
ut locũ idoneũ ñ fuisse. Aut hom i nes ips
facere. Aut pati ñ potuisse. Siuera res ere
Nã sepȩ ueritas nisiħ seruata siđ. fidđõ non
potest facere. Siner̃ ficta eo magiseruĩ
c̃seruanda. De his reb cautȩ c̃fligendũ ÷
qͥb ĩ reb tabulȩ. Aut alicuiꝰ firma aus¬
toritas uidebit᷑ int̃fuisse. Adhuc qͣ dictas¬

Expanded text:
erisimilis narratio erit, si, ut morum, aut temporis parum fuisse, aut causam nullam, aut locum ydoneum non fuisse, aut homines ipsos facere aut pati non potuisse. Si uera res erit, nam sepe ueritas, nisi exornata sit, fidem non potest facere; si erit ficta, eo magis est conseruanda. / De hiis rebus caute confingendum est; quibus in rebus tabule aut alicuius firma auctoritas uidebitur interfuisse. 21. Caus
Abbreviated transcription (Latin):
Has aut̃ res ali plures. Alii pcuciores eustimarut Nã
borgias leontinꝰ antiquisimꝰ fere rec hor. om̃ib: dereb na¬
torẽ. optime possẽ dicere xistirnaũ. łlic infinitã & im¬
meniat̃ huic artificio materiã subicere uid&: Aristoteles
Aut̃ qͥ liuic arti plurima adium̃ta atq ornam̃ta sub

Expanded text:
has autem res alii plures, alii pauciores existimarunt. nam Gorgias Leontinus, anti- quissimus fere rhetor, omnibus de rebus oratorem op- time posse dicere existimavit; hic infinitam et inmensam huic artificio materiam subicere videtur. Aristoteles autem, qui huic arti plurima adiumenta atque orna- menta sub
Abbreviated transcription (Latin):
nt: & ceteris eius scriptis & factis.
tictis. animo atq. uita eius sumi opor¬
tehit. et eã ipsam scripturã in qua inerit
id ambiguum de quo que retur. totam
muibis ex partibus pertẽptare. si quid aut

Expanded text:
t, ex ceteris eius scriptis et ex factis, dic- tis, animo atque vita eius sumi oportebit et eam ipsam scripturam, in qua inerit illud ambiguum, de quo quae- retur, totam omnibus ex partibus pertemptare, si quid aut
Abbreviated transcription (Latin):
duo subiaceant. cõmoditas. tincolomitas. quasi tria
effecta sunt Verũ honesta s p̃ponenda. Scđo locoha¬
benda in colomitas. lertia cõmoditas : Pinde utiq̃q.
ressit. aut honestatis. aut incolomtaatis: Aut ñ eo
c̃silio qͦ aristippꝰ ut socioꝵ cadauera. tẽpestaab libe¬

Expanded text:
duo subiaceant, commoditas et incolumitas, quasi tria effecta sunt; uerum honestas praeponenda, secundo loco habenda incolumitas, tertio commoditas. PROINDE VT QVAEQVE RES SIT. Aut honestatis aut incolumitatis. AT NON EO CONSILIO QVO ARISTIPPVS. Vt sociorum cadauera tempestatibus libe
Abbreviated transcription (Latin):
łẽcra uitia Corporis totiꝰ łinpaorieb pul cdiritua. ua¬
litudo intigritas ⁊ c&erahiuꝰ modi Extrinises patria
parentis. cognati. amici. magistratꝰ. diuitia. ⁊ c&era
huiꝰmodi. Postremo p̃ciptũ dac. in laude. uutuperatio¬
ne. ñtantũ nosq̃iderare debere. qđ coi pors sit. qđ sit
extrinsetꝰ quã qđ in animoset . Om̃a enĩ ł laudanda.
łuituperanda ñ exreb ext̃nis ñreb: corporis s anino
maunt᷑. Sinaliquȩ res acuident difficles. Depossibi¬
ubitate dicit. Quaedã sĩplices. ut alit̃ om̃ino fierim pos¬
sint: Hecesse ẽ cassilien sẽs sededere hannibali. nisiue¬
lint fame perire Ergo hic exceptis Cassilinũ uenist.
in hannibalis potistatẽ. Hicalit̃ om̃i nofieri ñ potest

Expanded text:
ra uitia; corporis totius uel in partibus, pulchritudo, ualetudo, integritas et cetera huiusmodi, extrinsecus sunt patria, parentes, cognati, amici, magistratus, diuitiae et cetera huiusmodi. Postremum praeceptum dat in laude et uituperatione: non tam nos considerare debere quid corporis sit, quid sit exuituperanda non rebus externis, non rebus corporis, sed animo metiuntur. SIN ALIQVAE RES ACCIDENT DIFFICILES. De possibilitate dicit. QVASDAM SIMPLICES. Vt aliter omnino fieri non possint. KASILINENSES SESE DEDERE HANNIBALI. Nisi uellnt se fame perire. Ergo hic exceptio: Kasilinum uenire in Hannibalis potestatem. Hic aliter omnino fieri non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
partib paulo ante dictũ .ẽ. Corpous. ualitudo. digiu¬
tas. uires. uelocitas. e traria. honos. pecuma. offini¬
tas. genꝰ amici. patria. potintia. ⁊ c& era q̃simili. eẽ
ingenere intelligent᷑ Atq in lisidqđ̃ in om̃a ual&.¬
ualere oportebit. Contraria qͦq q̃ ⁊ qualia Snt intell¬
gent᷑ Videre aut̃ in laudando ⁊iniutuptrando opa¬
tebit. Nontã q̃incorpore. aut in extraneis reb haburt
tlaus honiesta. nutuperatio uehemens. est Hunc qñ
om̃e in causȩ genꝰ argum̃ tandiratio tradita ẽ Deno¬
tione prima ac maxima parterhetoric& satis didi

Expanded text:
 paulo ante dictum est; corporis valetudo, dignitas, vires, velocitas; extraneae honos, pecunia, adfinitas, genus, amici, patria, poten- tia, cetera, quae simili esse in genere intellegentur. atque in his id, quvalere oportebit; con- traria quoque, quae et qualia sint, intellegentur. vi- dere autem in laudando et in vituperando oportebit non tam, quae in corpore aut in extraneis rebus ha- buerit et laus ho- nesta et vituperatio vehemens est. Nunc quoniam omne in causae genus argumentan- di ratio tradita est, de inventione, prima ac maxima parte rhetoricae, satis dictum
Abbreviated transcription (Latin):
accurant᷑ q̃ consilio gerunt᷑ quãq̃ sine consilio ad¬
ministrantur: Hanc pͥmã partẽnumerant : eã
deincepsrationib: uariis. ⁊ ꝗcoposissimis uerb̵ ad ꝓba

Expanded text:
accurantur, quae con- silio geruntur, quam quae sine consilio administran- tur. hanc primam partem numerant; eam d
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ limͦ. Sunm̃tẽ uenisset ñ cõmisiss& dut
ꝑspicue tpẽrẽ leui tegere uult defensione h mͦ
Cũte expetebant om̃s florentis simo regno
reliqͥ Nc̃ desertũ a bõ nib: sũ mopericulo solis
ut restituã paro. Remotũ ÷ qđ ultra quasatis
ẽ petit᷑ huiꝰ modi Qđ siñ .p. scipio corneliã filiã
tiberio graccho collocasset atq & ea duos graccho
ꝓcrias set tantȩ sediciones natȩ eẽnt : Quare hoc
in comodũ scipioni ad scribendũ uidet᷑. Hui modi
ẽ illa qͦq c̃ quȩsitio Vtinãne innemore pelio
repetita ẽ qua res postulabat. Mala definitiõẽ

Expanded text:
do: si in mentem venisset, non commisisset; aut perspicue tur- pem rem levi tegere vult defensione, hoc modo: Cum te expetebant omnes florentissimo Regno, reliqui: nunc desertum ab omnibus Summo periclo sola ut restituam paro. remotum est, quod ultra quam satis est petitur, huius- modi: quodsi non P. Scipio Corneliam filiam Ti. Graccho conlocasset atque ex ea duos Gracchos pro- creasset, tantae seditiones natae non essent; quare hoc incommodum Scipioni adscribendum videtur. huius- modi est illa quoque conquestio: Utinam ne in nemore Pelio repetita est, quam res postulabat. mala definitio e
Abbreviated transcription (Latin):
unpadentiꝰcẽ quũ s̃ adsribit. Ige porra qu h psi uellert
iudices adscrbere passurꝰ he sit popłs atq hec in dig¬
nius quã re uerbo ⁊ litteris mutare ñ possint. eã reipsa
⁊ iudicio maxime cõmutare deinde indignũ eẽ deleg

Expanded text:
us esse, quam si adscribat; age porro, quid? si ipsi vellent iudices adscribere, passurusne sit populus? atque hoc esse indignius, quam rem verbo et litteris mutare non possint, eam re ipsa et iudicio maximo commutare; deinde indignum esse de leg
Abbreviated transcription (Latin):
tione. deqͥre diyximꝰ in libro sido.
omoratioẽ. cũm loco firmissimo qͦ tota causa ẽtinet᷑ mauet᷑
duitiꝰ. ⁊ incodẽ sepiꝰ redit᷑. hac uti maxime c̃uenit. ud ẽ ora¬
toris boni mexime ꝓpͥũ. Nenĩ dat̾ auditora potestas. api¬
mũ dere firmissim̃ deͥmouentdi. Riui ȩxeplũ setis idoraeũ

Expanded text:
do. Commoratio est, cum in loco firmissimo, a quo tota causa continetur, manetur diutius et eodem saepius reditur. Hac uti maxime convenit et id est oratoris boni maxime proprium. Non enim datur auditori potestas animum de re firmissima demovendi. Huic exemplum satis idoneum
Abbreviated transcription (Latin):
actu nesit. Iuet aut̃ incausa ẽstitutiones. aut earũ
parteser̃ totidẽ necesseerit questiones intiones

Expanded text:
actumne sit? quot autem in causa constitutiones aut earum partes erunt, totidem necesse erit quaestiones, rationes,