comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gnitudo. itẽq comitas. iustina liberalitas.
unilitate coĩ magni aĩ ẽ. ⁊ excelsi. Detra¬
maximos labores molestiasq suscipe. imit¬
tantẽ herculẽ illũ. qm̃ hoĩum fama beneficioꝵ
memor ĩ ꝯsilio celestiũ colocauit. quã uiue̾
ĩ solitudine. nõ mõ sine ullis molestiis. s etrã
maximis uolupratib. habũdãtẽ oĩb copiis
ut excellas et̃ pulcritudine. ⁊ uirib. E ãca
opinio quidẽ et splẽdidissimo ingenio. longe illam
uirã ħ añponit. Ex quo efficitur hoĩem nature ho¬
bediẽtem. hoĩ nocere nõ posse. Deĩde qui alteꝵ ui¬
olat ipẽ aliud comodi ꝯsequatur. aut nichil exi
stimat se facere ꝯ̃ nãm.aut magis eẽ fugiẽda
cẽsset mortẽ. pauꝑtatẽ. dolorẽ. amissionẽ et libe¬
riam. Si nichil existimat ꝯira na᷑m fieri ĩ hõib
iuolãdis. quid cũ eo disseras. qui hoĩem exomine
peiora. mortẽ.pauꝑtatẽ. dolorẽ. cernat ĩ eo. qd̾

Expanded text:
gnitudo itemque comitas, iustitia, liberalitas utilitate communi, magni animi et excelsi est, detramaximos labores molestiasque suscipere imitantem Herculem illum, quem hominum fama beneficiorum memor in concilio caelestium collocavit, quam vivere in solitudine non modo sine ullis molestiis, sed etiam in maximis voluptatibus abundantem omnibus copiis, ut excellas etiam pulchritudine et viribus. Quocirca optimo quisque et splendidissimo ingenio longe illam vitam huic anteponit. Ex quo efficitur hominem naturae oboedientem homini nocere non posse. Deinde, qui alterum violat, ut ipse aliquid comam censet mortem, paupertatem, dolorem, amissionem etiam liberiam. Si nihil existimat contra naturam fieri hominibus violandis, quid cum eo disseras, qui omnino hominem peiora, mortem, paupertatem, dolorem, errat in eo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
le uidet᷑. nec utile ꝗꝙͣ qd̾ nõ honestũ ꝙͣ ab his
quib ⁊ honestũ aliud nõ utile ⁊ utile nõ hane¬
stũ. Nobis aut̃ nr̃a achademia magnã licẽna
dat. ut qd̾ cũq maxime probabile occurat.
id nr̃o iure liceat defendere. S redleo ad fõmulã.
Etrahere igitur alteri aliud. ⁊ ex hoĩs et¬

Expanded text:
 non honestum, quam ab iis,  non honestum, quam ab iis, quibus et honestum aliquid non utile et utile non honestum. Nobis autem nostra Academia magnam licentiam dat, ut, quodcumque maxime probabile occurrat, id nostro iure liceat defendere. Sed redeo ad formulam. Detrahere igitur alteri aliquid et homine
Abbreviated transcription (Latin):
dubitare turpissimũ ẽ. Quid ergo ẽ ꝙ non
nũꝙͣ̃ dubitationẽ affere soleat. ꝯsiderãdũq ui¬
deatur. Credo si qnͣ accidit dubitatio. quale
sir id de quo ꝯsideret᷑. Sepe eĩ tpr̃ fit. ut qd̾
turpe plerũq haberi solet. inueniat᷑ nõ esse
turpe. Exẽplitã ponatur aliud qd̾ pateat la¬
cius. Quod p̃r maiꝰ eẽ scelus. quã nõ modo
hoiẽm sed etiam familiarẽ. Populo ꝗdẽ ro
mano nõ uidenur. qui ex oĩb p̾claris factis
illud pulcerimũ existimat. Uicit ergo utili¬
tas honestatẽ. ĩmo uõ honestas utilirarem.
ꝯsecuta ẽ. Itaq ut sine ullo er̃ore diuidica¬
re possimꝰ. si qñ cũ illo qd̾ honestũ ĩtelligi¬
mus pugnare id uidebitur qd̾ appellamꝰ unle
quemur ĩ ꝯꝑatione reꝵ ab officio nũꝙͣ rece¬
demus. Hec ar̃ erit formula stoycoꝵ roĩ disc¬
plineq maxime ꝯsentãnea. Ꝙͣ quidẽ his
demicis. et apypateticis uris. qui quõdam
idem erant. Qui a chademiti que uidentur

Expanded text:
dubitare turpissimum est. Quid ergo est, quod non numquam dubitationem afferre soleat considerandumque videatur? Credo, si quando dubitatio accidit, quale sit id, de quo consideretur. Saepe enim tempore fit, ut, quod turpe plerumque haberi soleat, inveniatur non esse turpe; exempli causa ponatur aliquid, quod pateat latius: Quod potest maius esse scelus quam non modo hominem, sed etiam familiarem hominem omano non videtur, qui ex omnibus praeclaris factis illud pulcherrimum existimat. Vicit ergo utilitas honestatem? Immo vero honestas utilitatem secuta est. Itaque, ut sine ullo errore diiudicare possimus, si quando cum illo, quod honestum intellegimus, pugnare id videbitur, quod appellamus utile, quemur in comparatione rerum, ab officio numquam recedemus. Erit autem haec formula Stoicorum rationi disciplinaeque maxime consentanea; quam quidem his demicis et a Peripateticis vestris, qui quondam idem erant, qui Academici, quae
Abbreviated transcription (Latin):
le discipline q̃ positis bonoꝵ ⁊ maloꝵ finib
offitiũ om̃e ꝑuertant. Nam qui sũmũ bonũ
sic instituit ut mebil hãt cũ uirtute ꝯiunctũ

Expanded text:
e disciplinae, quae propositis bonorum et malorum finibus officium omne pervertant. Nam qui summum bonum sic instituit, ut nihil habeat cum virtute coniunctu
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc autẽ tẽpore tantũ nobis dedarandũ fui cur orba tireipimunes
rib ad hocnos studiũ potissimũ contulissenus Iccurrit᷑ aute nobis
& quidem adoctis & eruditis quȩ rentib satis ne constant᷑ facere di¬
deamur. quicum ꝑcipinihil posiẽ dicamus : tamen & alus derebr dis¬
serere soleamus & hoc ipso tẽpore praecepta officui ꝑsequa mun
quib uellẽ satis cognita esset nra sententia Non enim sumus hruł
quorũ uag&ur animuserrore nc habeat umquã quid sequatusd
quae eñ es& ista mens ł quȩ uita potius non modo disputandi sed
&iã uiuendiratione sublata nos autẽ ut c&eri alia certa alia in¬
certa ẽẽ dicunt sic abiis dissentientes alia probabilia contra alia
dicimus: Quid ẽ igitur quod me impediat ea quȩ probabilia mili
uide&tur sequi quȩ contra in probare atq affirmandi arrogan¬
tiã uitantẽ fugere temeritatẽ quȩ a sapientia dissid& plurimũ
Contra autẽ om̃ia disputantur a nr̃is quod hoc ipsum p̃robabile elu-¬

Expanded text:
hoc autem tempore tantum nobis declarandum fuit, cur orbati rei publicae muneribus ad hoc nos studium potissimum contulissemus. Occurritur autem nobis, et quidem a doctis et eruditis quaerentibus, satisne constanter facere videamur, qui, cum percipi nihil posse dicamus, tamen et aliis de rebus disserere soleamus et hoc ipso tempore praecepta officii persequamur. Quibus vellem satis cognita esset nostra sententia. Non enim sumus ii, quorum vagetur animus errore nec habeat umquam, quid sequatur. Quae enim esset ista mens vel quae vita potius non modo disputandi, sed etiam vivendi ratione sublata? Nos autem, ut ceteri alia certa, alia incerta esse dicunt, sic ab his dissentientes alia probabilia, contra alia dicimus. Quid est igitur, quod me impediat ea, quae probabilia mihi videantur, sequi, quae contra, improbare atque affirmandi arrogantiam vitantem fugere temeritatem, quae a sapientia dissidet plurimum? Contra autem omnia disputatur a nostris, quod hoc ipsum probabile elu
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter : Tibi autẽ micicero quamquã in antiquissima no¬
bilissimaq: philo sophia crãppo auctore uersarissiis simillimo¬
qui ista prȩclara peperunt tamen haec nr̃a finitũ aur̃is igno

Expanded text:
diligenter. Tibi autem, mi Cicero, quamquam in antiquissima nobilissimaque philosophia Cratippo auctore versaris iis simillimoqui ista praeclara pepererunt, tamen haec nostra finitima vestris igno
Abbreviated transcription (Latin):
ceps donec magnus fieret populus isrł. ⁊ Quo modo igitur om̃s filii qui comine moratir̃
trum filiorum noe fecerant singulas gentes sicut heber et phalech singulas non secerunt
pimirum illud est probablius qđ gigas ille ne broth fec eratipse eti am gentem sua
sed propt̃ excellentiamn dominationis et corporis seorsum eminentis nomi natus est
ẜbalec aut̃ propterea comme moratus est non qđ gentem secerit. nam eadem ipsaẽ
gens hebrea eadem lingua: sed propt̃ tempꝰ in signe qđ in diebus eius terradiuise sit
Nec mouere nos debet quomodo potueritgigas neb roth adillud&tatis oc curre re
quobabilon condita est et confusi o factalinguarum. atq exhoe duusio gentium
nonenim quia heber sextus est a noer ille autem quartus ide nepo tuerunnt

Expanded text:
ceps, donec magnus fieret populus Israel. Quo modo igitur omnes filii, qui commemorati sunt, ceps, donec magnus fieret populus Israel. Quo modo igitur omnes filii, qui commemorati sunt, trium filiorum Noe fecerunt singulas gentes, si Heber et Phalech singulas non fecerunt? Nimirum illud est probabilius, quod gigans ille Nebroth fecerit etiam ipse gentem suam, sed propter excellentiam dominationis et corporis seorsum eminentius nominatus est, Phalech autem propterea commemoratus est, non quod gentem fecerit nam eadem ipsa est eius gens Hebraea eademque lingua, sed propter tempus insigne, quod in diebus eius terra diuisa sit. Nec mouere nos debet, quo modo potuerit gigans Nebroth ad illud aetatis occurrere, quo Babylon condita est et confusio facta linguarum adque ex hoc diuisio gentium. Non enim quia Heber sextus est a Noe, ille autem quartus, ideo non potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
diusa est ÷ ipso tempore ut hoc sit qđ dictumẽ indieb: eius diuisaẽ terra ł Nam nisi ad huc
heber uiueret quando linguarũ factaẽ multitudo non ex eius nomine nomen aciper&
lingua quae apudillũ potuit ꝑmanere &ideo credendum est ipsa fiuis se prima illa com
&ideo propt̃ hanc poenã eẽdebuit popuius di ⁊ Nec frustra lingua hȩc est quã tenuit abra¬
em nec inom̃s filios trans mittere potuit sed ineos tantum qui ꝓpagati ꝑ iacob
et in signius atq: eminentius indĩ populum coalescentes dĩ testa m̃ta et stirpem xp̃i lia¬
bere potuerunt  necheber ipse eandẽ linguã inuniuersam ꝓgeniẽ suam refudit
sed in eam tantum cuius generationes ꝑducuntur ad abraã ⁊  Q Quomodo potu¬
bobus R̃. Certe unaẽ hebreagens ex heber ꝓpagata usq: ad abraam ÷ et ꝑeumden¬

Expanded text:
diuisa est, id est ipso tempore, ut hoc sit quod dictum est: In diebus eius diuisa est terra. Nam nisi adhuc diuisa est, id est ipso tempore, ut hoc sit quod dictum est: In diebus eius diuisa est terra. Nam nisi adhuc Heber uiueret quando linguarum facta est multitudo, non ex eius nomine nomen acciperet lingua, quae aput illum potuit permanere. Et ideo credenda est ipsa fuisse prima e praeter hanc poenam esse debuit populus Dei. Nec frustra lingua haec est, quam tenuit Abraham, nec in omnes suos filios transmittere potuit, sed in eos tantum, qui propagati per Tacob et insignius adque eminentius in Dei populum coalescentes Dei testamenta et stirpem Christi habere potuerunt. Nec Heber ipse eandem linguam in uniuersam progeniem suam refudit, sed in eam tantum, cuius generationes perducuntur ad Abraham. Quaproptbobus. Et certe una est Hebraea gens ex Heber propagata usque ad Abraham et per eum dein
Abbreviated transcription (Latin):
nunc uero qm̃ non ex pressit. cius inodi testa mentum pariulus dissipa uerit : liberũ est
intelligere deillo tes ta mento dictum. cuius dissipatio ꝑtinere possit ad paruudu m
Si autem quis quã non nisideista circumcisione dictum eẽ contendit: qđ in ea
testamentũ dĩ qm̃ nonẽ circumcisus dissi pauerit paruulus quȩ rut locutionis
aliquem modũ  quo non absurde possit intelligi ideo dissipa sse testa mentum
qui alicet non ab illo tamenin illo est dissipatum ⁊
Verum sic quoq: anim ad uertendum est: nulla in se neglegentia sua in iuste
interire in circumcisi animã pueri: nisi originalis ebligatio ne
or̃ub ante cõmunis. R Sed intellegendum est ipsum heber propterea tale nomen in posuis¬
sefiliosuo utue caretur phalech qđ intp̃r diuisio quia tunc ei natus est quando plinguas terra

Expanded text:
nunc uero, quoniam non expressit cuius modi testamentum paruulus dissipauerit, liberum est nunc uero, quoniam non expressit cuius modi testamentum paruulus dissipauerit, liberum est intellegere de illo testameSi autem quisquam hoc nonnisi de ista circumcisione dictum esse contendit, quod in ea testamentum Dei, quoniam non est circumcisus, dissipaverit parvulus; quaerat locutionis aliquem modum, quo non absurde possit intelligi, ideo dissipasse testamquia licet non ab illo, tamen in illo est dissipatum. Verum sic quoque animaduertendum est nulla in se neglegentia sua iniuste interire incircumcisi animam paruuli nisi originalis obligatione us ante communis. Sed intellegendum est ipsum Heber propterea tale nomen inposuisse filio suo, ut uocaretur Phalech, quod interpretatur diuisio, quia tunc ei natus est, quando per linguas terra
Abbreviated transcription (Latin):
quam obrem si etia m paru lli qđ uer e fides ẽ nascintur. non ꝓprie sedoriginalit᷑
peccatores  lindeillis grãm remissionis peccatorũ neces sariã ꝓsitemur
lagnoscuntur uduerũ sit utrumq qł scriptũ est Et prȩuaricatores estimauiom̃s
peccatores terra. et ubilex nonẽ nec p̃uaricatio : Ac ꝑ hoc quia circumeisio
signũ regenenationis fuit. et non in merito pariudorũ propt̃ originale pecca¬
tum quo primũ dĩ dissi patũ est testa mentũ. generatio disꝑ det nisi regene¬
ratio liberet : Sic intelle genda sunt hȩc uerba diuina tamq̃ dictum sit ⁊¬
Qũ non fuerit regeneratus: interilut anima illa degenere eius qui a testa¬
mentum dĩ dissipauit. quando in adam cumomib etiã ipsepe laut
Sienim dixisset quia hoc testa mentũ meum dissi pauit : nonniside ista cir¬
cumcisiane intellligi cogeret

Expanded text:
Quam ob rem . si etiam paruuli, quod uera fides habet, nascuntur non proprie, sed originaliter Quam ob rem . si etiam paruuli, quod uera fides habet, nascuntur non proprie, sed originaliter peccatores, unde illis gratiam remissionis peccatorum necessariam confitemur: agnoscuntur; ut uerum sit utrumque, quod scriptum est, et: Praeuaricatores aestimaui omnes peccatores terrae, et: Ubi lex non est, nec praeuaricatio. Ac per hoc, quia circumcisio signum regenerationis fuit et non inmerito paruulum propter originale peccatum, quo primum Dei dissipatum est testamentum, generatio disperdet, nisi regeneratio liberet: sic intellegenda sunt haec uerba diuina, tamquam dictum sit: \'Qui non fuerit regeneratus, interibit anima illa de genere eius\', quia testamentum Dei dissipauit, quando in Adam cum omnibus etiam ipse peccauit. Si enim dixisset: Quia hoc testamentum meum dissipauit\', non nisi de ista circumcisione intellegi cogeret;
Abbreviated transcription (Latin):
non circumaidetur carne p̃putii sui. oct a uodie : peribit anma ille degenere eius qua testa¬
mentum meum dissipauit : cumhȩc nulla culpa sit pariudi cuius dixit animã peritura .in. necip
si pauent testa mentũdĩ÷ sed maiores qui eam circũ adere nancurar̃niscquia etiã par¬
uiuli non sđm su&euit& propri etatẽ sed sđm commani generis human originẽ oms in illa uno
tista mentũdĩ dissipauerunt in quo om̃s pecca uerunt᷑: multa quippe appellantur testa m̃ta
dĩ exceptis illis duobus magnis uetere et nouo: quod licȩt ciliq logendo cognoscere
losta mentumaict̃ primũ. qđ fadtũ est ad ho minẽ primũ proseltoillud est ⁊ quadie dertas
morte mouemini unde scriptu mest in libra qui ecclesi asticus appellatur. omis caro
si cut uestis uet erescit ⁊ Testa mentum enima scło morte moriotur
nisi qui ã om̃s legis alicuius p̃ uaricatȩs rei. qui aliquo peccato tenent᷑ lolistricti

Expanded text:
non circumcidetur carnem praeputii sui octauo die, disperiet anima eius de genere suo, quia testamentum meum didissipauerit testamentum Dei, sed maiores, qui eum circumcidere non curarunt; nisi quia etiam paruuli, non secundum suae uitae proprietatem, sed secundum communem generis humani originem omnes in illo uno testamentum Dei dissipauerunt, in quo omnes peccauerunt. Multa quippe appellantur testamenta Dei exceptis illis duobus magnis, uetere et nouo, quod licet cuique legendo cognoscere. Testamentum autem primum, quod factum est ad hominem primum, profecto illud est: Qua die ederitis, morte moriemini. Unde scriptum est in libro, qui ecclesiasticus appellatur: Omnis caro sicut uestis ueterescit. Testamentum enim a saeculo: Morte morieris. terrae, nisi quia omnes legis alicuius praeuaricatae sunt rei, qui aliquo peccato tenentur obstricti?
Abbreviated transcription (Latin):
Genus igitur bragmanorũ pura
& sim pliciuita uiuit: Nullis rerũ
am plius quamratio nature flagitat:¬
est enimferacissima pestis cupiditas.
quȩ sol&e genos quos capitefficere.
dũ finẽ in quirandinon inuenit sedei
magis quo fuerit lo cupletata mendiea
ro ace ant quȩ qui dẽ ormnamentorucultũ
Magis oneride pitant quã de cori

Expanded text:
Gens igitur Bragmanorum pura vita et simplici vivit; nullis rerum amplius quam ratio naturae flagitatEst enim ferocissima pestis cupiditas, que solet egenos quos capit efficere, dum finem inquirendi non invenit, sed et magis quo fuerit locupletata mendicaaceant, quae quidem ornamentorum cultum magis oneri deputant quam decori
Abbreviated transcription (Latin):
dlitas bonestati repugnat Diudicanda resiit satis ẽ supra
disputatũ sinautẽ speciem utilitatis etiã uoluptas habe¬
redicetur Mulla potest ẽẽ ei cũ honestate coniunctio
niã ut tribuamus aliquid uoluptati condimenti fortasse
Nonnibil utilitatis certe nubilhabebithabes ipatre mu¬
nus marcefilimea quidem sententia magnũ sedper inde
erit ut acceperis quã quã hitibi tres libri inter cratippi cõ¬
mentarios tã quã hospites erunt recipiendi sed ut sipse uenissẽ
athenas quod quidemesse factũ tusime emedio cursu clara
uoce patria reuocasse aliquando mequoque audires sic qnm
his uoluminib: ad ceprofecta uoxẽ mea tribues his tẽporis quan¬
tũ poteris poteris autẽ quantũ uoles cũ uero intellexerote hoc
scientiae genere gaudere tũ & prae sens tecũ propediem ut s¬
spero &dũ aberis absens loquar ualeigitur micicerotibiq ꝑ¬

Expanded text:
tilitas, honestati repugnat, diiudicanda res sit, satis est supra tilitas, honestati repugnat, diiudicanda res sit, satis est supra disputatum. Sin autem speciem utilitatis etiam voluptas habere dicetur, nulla potest esse ei cum honestate coniunctio. Nam, ut tribuamus aliquid voluptati, condimenti fortasse non nihil, utilitatis certe nihil habebit. Habes a patre munus, Marce fili, mea quidem sententia magnum, sed perinde erit, ut acceperis. Quamquam hi tibi tres libri inter Cratippi commentarios tamquam hospites erunt recipiendi; sed, ut, si ipse venissem Athenas quod quidem esset factum, nisi me e medio cursu clara voce patria revocasset, aliquando me quoque audires, sic, quoniam his voluminibus ad te profecta vox est mea, tribues iis temporis quantum poteris, poteris autem, quantum voles. Cum vero intellexero te hoc scientiae genere gaudere, tum et praesens tecum propediem, ut spero, et, dum aberis, absens loquar. Vale igitur, mi Cicero, tibique p
Abbreviated transcription (Latin):
possunt : Dicunt enĩ uoluptatis magnitudinem doloris de grec
euirtutes quaẽ in cõmunitate cernuntur & in socia etate ge¬
Neris humanineq enĩbonitas nec liberalitas Nec comitas es¬
sepotest Nonplus quã amicitia sihaec non ꝑse expectantur
si ad uoluptatẽ utilitatẽ uereferantur conferamus igitur
Ixpauca Niã ut utilitatem nullam esse docuimus quae ho¬
nestati ess& contraria sic omnem uoluptatẽ dicimus ho¬
uestati esse contrariã quo magis repraebendendos callipho¬
nẽ & dinomachũ uidico quise dirempturos controuer¬
siã putauerunt sicũ honestate uoluptatẽ tã quã cũ homine
pecudem copulauissent : non recipit is coniunctionẽ honestis
aspnatur repellit nec uero finis bonorũ & malorũ qui sim¬
plex esse debe ex dissimillimis reb: misceri & tẽperaripo¬
test sed dehoc magna enĩres est alio locoplurib: Nunc adp¬
positũ quẽ ad modũigitur si quando ea quae uideretur u¬

Expanded text:
possunt; dicunt enim voluptatis magnitudinem doloris detractipossunt; dicunt enim voluptatis magnitudinem doloris detractiue eae virtutes, quae in communitate cernuntur et in societate generis humani. Neque enim bonitas nec liberalitas nec comitas esse potest, non plus quam amicitia, si haec non per se expetantur, sed ad voluptatem utilitatemve referantur. Conferamus igitur in pauca. Nam ut utilitatem nullam esse docuimus, quae honestati esset contraria, sic omnem voluptatem dicimus honestati esse contrariam. Quo magis reprehendendos Calliphontem et Dinomachum iudico, qui se dirempturos controversiam putaverunt, si cum honestate voluptatem tamquam cum homine pecudem copulavissent. Non recipit istam coniunctionem honestas, aspernatur, repellit. Nec vero finis bonorum et malorum, qui simplex esse debet, ex dissimillimis rebus misceri et temperari potest. Sed de hoc magna enim res est alio loco pluribus; nunc ad propositum. Quem ad modum igitur, si quando ea, quae videtur u
Abbreviated transcription (Latin):
rũ laborũ quae contẽptio quãuis enĩ multis locis dicat epicu¬
rus sicut id dicit satis fortiter dedolore tamen non id expec¬
tandũ .ẽ. quid dicat sedquiconsentaneũ sit eidicere quibona
uoluptate terminauerit maladolore ut sullũ audiã deconti¬
nentia & tẽperantia Dicit ille quidem multa multis locis
sed a qua haer& ut auint Nã qui potest temperantiam
laudare is quiponat summũ bonũ inuoluptate . ẽ. enintẽ¬
perantia libidinũ inimica lubidines autem consecta trices uo¬
luptatis : Atq inis tamen trib: generib: quo quomodo possunt
Non in callide tergi uersantur: prudentiã iNtroducunt scien¬
tiã sup peditantẽ uoluptates : Depellentem dolores fortitu¬
dinem quoq aliquo modo expediunt : Cũ tradunt rationem
ueglegendȩ mortis ꝑpetiendi doloris &ũ temperantiam
indicunt non facillime illi quidem sed tamen quoquo modo

Expanded text:
rum laborumque contemptio? Quamvis enim multis locis dicat Epicurum laborumque contemptio? Quamvis enim multis locis dicat Epicurus, sicuti dicit, satis fortiter de dolore, tamen non id spectandum est, quid dicat, sed quid consentaneum sit ei dicere, qui bona voluptate terminaverit, mala dolore. Et, si illum audiam, de continentia et temperantia dicit ille quidem multa multis locis, sed aqua haeret, ut aiunt; nam qui potest temperantiam laudare is, qui ponat summum bonum in voluptate? est enim temperantia libidinum inimica, libidines autem consectatrices voluptatis. Atque in his tamen tribus generibus, quoquo modo possunt, non incallide tergiversantur; prudentiam introducunt scientiam suppeditantem voluptates. depellentem dolores; fortitudinem quoque aliquo modo expediunt, cum tradunt rationem neglegendae mortis, perpetiendi doloris; etiam temperantiam inducunt non facillime illi quidem, sed tamen quoquo modo
Abbreviated transcription (Latin):
ristippo Cykenaiciatq annicerii philosophi nominatiomne
bonũ in uoluptate posuerunt uirtutẽq censuerunt obeãrem ẽe
laudandã quod efficiens ess& uoluptatis quib obsoletis flore epicu¬
rus eiusdem fere ad utor auctorq sententiae cũ hisueris equisq
ut dicitur si honestatẽ tueri acretinere sententia ẽ. Decertandũ
ẽ. Nã si non modo utilitas sed uita omnis beata corporis firma cons¬
titutione eiusq consticutionis spe explorata ut ametrodoro scrip¬
tũ ẽ continetur Erte haec utilitas & quidem sum masicenim
censent cũ honestate pugnabit Nã ibi primum prudentia e
locus dabitur anut conquirat undeq suauitates quã miser
uirtutis famulatus seruientis uoluptati quo autem munus
prudentiae anlegere intelligent̃ uoluptates facnihil ifto esse
iucundius quid cogitari potest turpius iã quidolorẽ sũ mũ ma¬
lũ dicat apud eum quem hab& locũ fortitudo quae. ẽ. dolo¬

Expanded text:
ristippo Cyrenaici atque Annicerii philosophi nominati omne ristippo Cyrenaici atque Annicerii philosophi nominati omne bonum in voluptate posuerunt virtutemque censuerunt ob eam em esse laudandam, quod efficiens esset voluptatis. Quibus obsoletis floret Epicurus, eiusdem fere adiutor auctorque sententiae. Cum his viris equisque, ut dicitur, si honestatem tueri ac retinere sententia est, decertandum est. Nam si non modo utilitas, sed vita omnis beata corporis firma constitutione eiusque constitutionis spe explorata, ut a Metrodoro scriptum est, continetur, certe haec utilitas, et quidem summa sic enim censent, cum honestate pugnabit. Nam ubi primum prudentiae locus dabitur? an ut conquirat undique suavitates? Quam miser virtutis famulatus servientis voluptati! Quod autem munus prudentiae? an legere intellegenter voluptates? Fac nihil isto esse iucundius, quid cogitari potest turpius? Iam, qui dolorem summum malum dicat, apud eum quem habet locum fortitudo, quae est dolo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ id parua pecunia fieriposse ut esse insitũ militib nostris
aut incere autemore quaquidem reaudita fractũ animum
hanuibalis scribit idem quod senatus populusq R. reb: afflictis
tã excelso animo fuiss& sic honestatis cõparatione eaq̃ uiden¬
tur utilia uincuntur facilius autẽ qui graece scripsit historiã
plures aut fuisse qui in castra reuertissent eadem fraude utiu¬
reiurando liberarentur eosq a censorib: omnib: ignominiis Nota¬
tossit iã huuis loci finisꝑspicuũ ẽ. enĩ eaquae timido a niimohu¬
mili demisso fractoq fiant quale fuiss& reguli factũ si aut decapti¬
domiremanere uoluiss& non eẽ utilia quia sint flagiciosa foe¬
da &turpia restat quartapars quae decore moderatione mo¬
destia continentia tẽperantia continetur potestigitur quicquã
utile ẽẽ quod sit huictaliũ uirtutũ choro contrariũ atqui aba¬

Expanded text:
cum id parva pecunia fieri posset, ut esset insitum militibus nostris cum id parva pecunia fieri posset, ut esset insitum militibus nostris aut vincere aut emori. Qua quidem re audita fractum animum Hannibalis scribit idem, quod senatus populusque Romanus rebus afflictis tam excelso animo fuisset. Sic honestatis comparatione ea, quae videntur utilia, vincuntur. C. Acilius autem, qui Graece scripsit historiam, plures ait fuisse, qui in castra revertissent eadem fraude, ut iure iurando liberarentur, eosque a censoribus omnibus ignominiis notatos. Sit iam huius loci finis. Perspicuum est enim ea, quae timido animo, humili, demisso fractoque fiant, quale fuisset Reguli factum, si aut de captidomi remanere voluisset, non esse utilia, quia sint flagitiosa, foeda, turpia. Restat quarta pars, quae decore, moderatione, modestia, continentia, temperantia continetur. Potest igitur quicquam utile esse, quod sit huic talium virtutum choro contrarium? Atqui ab A
Abbreviated transcription (Latin):
ut laudandus regulus in conseruando uireiurando sicdecem illiquos
post cannensem pugnã iuratus ad senatũ in castrare dituros eaquorũ
eranttiapoeninisi deredimendis captiuis impetrauissent sirion
redierunt uituperandi Dequib: non omnes unomodo nãpolibyus
bonus auctor in primis ex decẽ nobilis simis quitũ erant missi egres
tuenĩ in castra liberatũ se esse ulreiurando interpretabatur non
recte fraus enĩ distringit non dissoluit ꝑ iiriũ fuit igitur stubta cal¬
liditas ꝑuerse imitata prudentiã itaq decreuit senatus ut illeuetera¬
tor & callidus uinctus ad hannibalem duceretur sed illud maxi¬
mũ octohominũ milia tenebat hannibal non quos in aciecoepiss&
Aut quipericulo mortis diffugissent sed qui relicti in castris fuis¬
sent a paulo & ab arsone conseos senatus noncens uitredimendos.

Expanded text:
ut laudandus Regulus in conservando iure iurando, sic decem illi, quos ut laudandus Regulus in conservando iure iurando, sic decem illi, quos post Cannensem pugnam iuratos ad senatum misit Hannibal se in castra redituros ea, quorum erant potiti Poeni, nisi de redimendis captivis impetravissent, si non redierunt, vituperandi. De quibus non omnes uno modo; nam Polybius, bonus auctor in primis, ex decem nobilissimis, qui tum erant missi, novem tu enim in castra liberatum se esse iure iurando interpretabatur, non recte; fraus enim astringit, non dissolvit periurium. Fuit igitur stulta calliditas perverse imitata prudentiam. Itaque decrevit senatus, ut ille veterator et callidus vinctus ad Hannibalem duceretur. Sed illud maximum: octo hominum milia tenebat Hannibal, non quos in acie cepisset, aut qui periculo mortis diffugissent, sed qui relicti in castris fuissent a Paulo et a Varrone consulibus. Eos senatus non censuit redimendos,
Abbreviated transcription (Latin):
tare iussiss& quod cũ audiuiss& adulescens filius negotium
ex iberi patri accurris seromã & cũ primaluce pomponii do¬
mũ uenisse dicitur cuitũ ess& Nuntiatũ quuillũ iratũ allaturum
ad se aliquid contra patrem arbitraretur surrexit electulo remo¬
tisq arbitris ad seadulescentẽ iussit uenure Atille ut ingressus ẽ
confestimgladiũ destrixit iuirauitq seillũ statim interfecturum
Uisiius iurandũ sebi dediss& sepatrẽ misum esse facturũ iurauit
hosiius pore eoditus pomponius rema dpopulũ detulit Docuit cur
sibi causa desistere Necesse ess& manliũ missũ fecit tantũ tempori¬
b: illis ius iurandũ ualebat Atq hic ti manlius idem quiad a ni¬
enã galliquẽ abeo prouocatus occiderat torq de tracto cognomen
inuenit cui tertio consulatu latini a dueserĩ fusi & fugati magnus uir
in primis & quiꝑ indulgens in patrẽ idema cerbe seuerus in filiũ sed

Expanded text:
tare iussisset. Quod cum audivisset adulescens filius, negotium tare iussisset. Quod cum audivisset adulescens filius, negotium exhiberi patri, accurrisse Romam et cum primo luci Pomponi domum venisse dicitur. Cui cum esset nuntiatum, qui illum iratum allaturum ad se aliquid contra patrem arbitraretur, surrexit e lectulo remotisque arbitris ad se adulescentem iussit venire. At ille, ut ingressus est, confestim gladium destrinxit iuravitque se illum statim interfecturum, nisi ius iurandum sibi dedisset se patrem missum esse facturum. Iuravit hoc terrore coactus Pomponius; rem ad populum detulit, docuit, cur sibi causa desistere necesse esset, Manlium missum fecit. Tantum temporibus illis ius iurandum valebat. Atque hic T. Manlius is est, qui ad Anienem Galli, quem ab eo provocatus occiderat, torque detracto cognomen invenit, cuius tertio consulatu Latini ad Veserim fusi et fugati, magnus vir in primis et, qui perindulgens in patrem, idem acerbe severus in filium. Sed,
Abbreviated transcription (Latin):
a honestũ utile quare ex multis mirabilib: exemplis haud facile
quis dixerit hoc exemplo aut laudabilius aut praes tantius sed
extota baclaude reguli unũ illud .ẽ. ad miratione dignũ quod cap¬
tiuos retinendos censute Nã quod redite nobis nunc mirabile ui¬
detur Illis quidem temporib: aliter facere non potuit itaq ista
laus non est hominis sedcẽporũ nullũ enĩ uinculũ ad astrigendã
fidemiure iurando maiores artius esse uoluerunt hol indicanT
leges in duo decim tabulis indicant sacratae indicant foede¬
ra quib: &iã cũ boste deuincitur fides indicant in notiones anĩ¬
aduersionesq censorũ quinulla derediligentius quã deiure ui¬
rando iudicabant Lmanlio Ał cũ dictator fuis s& M põ¬
ponius .T. R. PI. Diem dixit quod dispaucos sibi dies adic turã
gerendã ad didiss& criminabatur &iã quod titũ filiũ qui pos¬
tea ẽ. torquatus appellatus ab hominib: relegass& &rurihabi¬

Expanded text:
a honestum, utile. Quare ex multis mirabilibus exemplis haud facile a honestum, utile. Quare ex multis mirabilibus exemplis haud facile quis dixerit hoc exemplo aut laudabilius aut praestantius. Sed ex tota hac laude Reguli unum illud est admiratione dignum, quod captivos retinendos censuit. Nam quod rediit, nobis nunc mirabile videtur, illis quidem temporibus aliter facere non potuit; itaque ista laus non est hominis, sed temporum. Nullum enim vinculum ad astringendam fidem iure iurando maiores artius esse voluerunt. Id indicant leges in duodecim tabulis, indicant sacratae, indicant foedera, quibus etiam cum hoste devincitur fides, indicant notiones animadversionesque censorum, qui nulla de re diligentius quam de iure iurando iudicabant. L. Manlio A. f., cum dictator fuisset, M. Pomponius tr. pl. diem dixit, quod is paucos sibi dies ad dictaturam gerendam addidisset; criminabatur etiam, quod Titum filium, qui postea est Torquatus appellatus, ab hominibus relegasset et ruri habi
Abbreviated transcription (Latin):
idem multis annis post .c. mancinus quiut nu antirus¬
quib: cũsine senatus auctoritate foedus fecerat dederetur
rogationem suasit eã quã Lfurius sex atilius ex se ferebaNT
qua accepta .ẽ. hostib: deditus honestius h quãq pompeius
quo cũ in eadem causa ess& deprecante accepta lex non.ẽ
hic eaquae uidebatur utilitas plus ualuit quã honestas apud
superioras utilitatis species falsa ab honestatis altoritate supe¬
rata .ẽ. at non debuit ratũ. eẽ. quod erat actũ peruim quasi
uero fortiuiro uis possit adhibere curigitur a senatũ pro¬
ficiscebatur cũ praesertim de captiuis dissua surus esset
quod maximũ ineo ẽ. Idreprebenditis non enĩ suo iudicio ste¬
tit sed suscepit causã ut ess& iudiciũ senatus cuinisi ipse auctor fu¬
iss& captiui profecto poenis red ditiessent Ita in columis in patri¬
a regulus restitiss& quod quia patriae non utile putauit ldcirco

Expanded text:
idem multis annis post C. Mancinus, qui, ut Numantiidem multis annis post C. Mancinus, qui, ut Numantiquibuscum sine senatus auctoritate foedus fecerat, dederetur, rogationem suasit ear, quam L. Furius, Sex. Atilius ex senatus consulto ferebant; qua accepta est hostibus deditus. Honestius hic quam Q. Pompeius, quo, cum in eadem causa esset, deprecante accepta lex non est. Hic ea, quae videbatur utilitas, plus valuit quam honestas, apud superiores utilitatis species falsa ab honestatis auctoritate superata est. At non debuit ratum esse, quod erat actum per vim.—Quasi vero forti viro vis possit adhiberi. Cur igitur ad senatum proficiscebatur, cum praesertim de captivis dissuasurus esset? Quod maximum in eo est, id reprehenditis. Non enim suo iudicio stetit, sed suscepit causam, ut esset iudicium senatus; cui nisi ipse auctor fuisset, captivi profecto Poenis redditi essent; ita incolumis in patria Regulus restitisset. Quod quia patriae non utile putavit, idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
dũ eẽ cõmune: non enĩ falsũ iurare peiurare ẽ sed quod
nr̃o ld non facere periurium .ẽ. sut enĩ euripides iurauilin¬
gua mentẽ iniuratã gero regulus uero non debuit condicio¬
nes pationesq bellicas & hostilos percurbare ꝑ iurio: cũ iusto
enĩ & legitimo hoste res gerebatur aduersus quem & totũ ius
feciale & multa sunt iura cõmunia quod niita ess&. Nũ quã
claros uiros senatus uictos hostib: dedidiss& : A tue roti ueturius
& spurius postumius cũiterũ consules essent quia cũ male pug¬
natũ apud caudiũ ess& legionib: nr̃is subiugum missis pacẽ
cũ samnitib feceranit dediti sunt us iniussum enĩ populisenatus¬
que fecerant eodemq tempore tiberius minutiusq emilius
quitũ tribun Merant quod eorũ actoritate paxerat facta
dediti sunt ut pax samniciũ repudiaretur atq huius dediti¬
onis ipsepostumius quide debatur suasor & auctor fuit qđ

Expanded text:
dum esse commune. Non enim falsum iurare periurare est, sed, quoddum esse commune. Non enim falsum iurare periurare est, sed, quodro, id non facere periurium est. Scite enim Euripides: Iurávi lingua, méntem iniuratám gero. Regulus vero non debuit condiciones pactionesque bellicas et hostiles perturbare periurio. Cum iusto enim et legitimo hoste res gerebatur, adversus quem et totum ius fetiale et multa sunt iura communia. Quod ni ita esset, numquam claros viros senatus vinctos hostibus dedidisset. At vero T. Veturius et Sp. Postumius cum iterum consules essent, quia, cum male pugnatum apud Caudium esset, legionibus nostris sub iugum missis pacem cum Samnitibus fecerant, dediti sunt iis; iniussu enim populi senatusque fecerant. Eodemque tempore Ti. Nurnicius, Q. Maelius, qui tum tribuni pl. erant, quod eorum auctoritate pax erat facta, dediti sunt, ut pax Samnitium repudiaretur; atque huius deditionis ipse Postumius, qui dedebatur, suasor et auctor fuit. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
foeditas turpificati animi deb& uideri itaq neruosius quiis¬
tadiserunt . solũ audent malũ dicere id quod tur pesit quiau¬
tẽ remissius ii tamen non dubitant summum malum di¬
cere : Nã illud quidem neq dedi neq do infideli cui quã idcir¬
corecte apoeta quia cũ tractaretur acreus personae serui¬
endũ fuit: sed si hoc sibi sument. Nullã essefidem quae in fideli
datasit uideant: neq̃iratur latebra ꝑ iurio: estautẽ ius &iã bel¬
licũ fides quȩ iuris iurandisaepe cũ hoste seruanda : quod enĩ
iuratũ ẽ ut mens conciper& fierio portere. Ielseruandũ ẽ qđ
aliter idsin on fecerit nullũ ẽ. ꝑ iuriũ : ut si praedonib pactũ ꝓ
capite praetiũ nonatuleris nulla fraus ẽ nesi uiratus quidem
id non feceris nã piratanon ẽ. experduelliũ numero definitus
sed cõmunis hostis omniũ cũ hoc necfides deb& necius iurani¬

Expanded text:
foeditas turpificati animi debet videri! Itaque nervosius qui isfoeditas turpificati animi debet videri! Itaque nervosius qui ista disserunt, solum audent malum dicere id, quod turpe sit, qui autem remissius, ii tamen non dubitant summum malum dicere. Nam illud quidem: Néque dedi neque do ínfideli cuíquam idcirco recte a poeta, quia, cum tractaretur Atreus, personae serviendum fuit. Sed si hoc sibi sument, nullam esse fidem, quae infideli data sit, videant, ne quaeratur latebra periurio. Est autem ius etiam bellicum fidesque iuris iurandi saepe cum hoste servanda. Quod enim ita iuratum est, ut mens conciperet fieri oportere, id servandum est; quod aliter, id si non fecerit, nullum est periurium. Ut, si praedonibus pactum pro capite pretium non attuleris, nulla fraus sit, ne si iuratus quidem id non feceris; nam pirata non est ex perduellium nurnero definitus, sed communis hostis omnium; cum hoc nec fides debet nec ius iuran
Abbreviated transcription (Latin):
la est esed adiustitiã & ad fidem ꝑtine Miã praeclar eusia¬
nius pofides alma. apta pinnis & ius uranꝰdũ iouis qu iusgi¬
tur iurandũ uiolat isfidem uiolat: quã in capitolio uicinem
uouis optimimaxuni ut incatonis oratione .ẽ. maiore suri
esse uoluerunt atenĩ neiratus quidem iupiter plusregulo
uocuissa quã sibi nocuit: ipseregulus certesi nibil malĩe qu
nisidlolore: id autẽ non modo niosummũ malũ sed nemalũ qui¬
dem esse maxima auctoritate philo sopbi affirmant iduo¬
rũ quidem testẽ non mede ocrẽ sed audscio angraius sinũ
regulũ : uolite quae souituperare: quẽ en ĩ locupltocricm
quaerimus quã pricipem populi. R. qui retinenelio ffien
causareruliatũ subierit uoluntariũ nã quod a unt niestua
demaris idẽ udurpiter potius quã cala mitose go est
ullu maius malũ turpitudine quae sunde for mitate cor¬
poris habeat aliquid offensionis quanta illa de prauatio &

Expanded text:
la est, sed ad iustitiam et ad fidem pertinet. Nam praeclare Enla est, sed ad iustitiam et ad fidem pertinet. Nam praeclare Ennius: Ó Fides alma ápta pinnis ét ius iurandúm Iovis! Qui ius igitur iurandum violat, is Fidem violat, quam in Capitolio vicinam Iovis optimi maximi, ut in Catonis oratione est, maiores nostri esse voluerunt. At enim ne iratus quidem Iuppiter plus Regulo nocuisset, quam sibi nocuit ipse Regulus. Certe, si nihil malum esset nisi dolere. Id autem non modo non summum malum, sed ne malum quidem esse maxima auctoritate philosophi affirmant. Quorum quidem testem non mediocrem, sed haud scio an gravissimum Regulum nolite, quaeso, vituperare. Quem enim locupletiorem quaerimus quam principem populi Romani, qui retinendi officii causa cruciatum subierit voluntarium? Nam quod aiunt: minima de malis, id ullum maius malum turpitudine? quae si in deformitate corporis habet aliquid offensionis, quanta illa depravatio et
Abbreviated transcription (Latin):
Neq dedineq do infideli cuiquã quã quã ab impio regedici¬
tur luculente tamendicitur: addunt &iã quẽ ad modum
nos dicamus uideri quae dã utilia quae non sint sic sedicere
uideri quae dã honesta quae non sint ut bocipsa uidetur
honestũ conseruandi iuris iurandicausa ad cruciatũ re¬
uertisse: sed fit non honestũ quia quod peruim hostum
es s& actũ : ratũ esse non debuit addunt &iã quic quid ual¬
de utilesit id fieribonestũ &iã siantea non uideretur haec
fere contraregulũ sed prima uideamus: non fuit ipiter
metuendus neiratus nocer& quineq irascisole Nec noce¬
re haec quidem ratio non magis contrareguliꝰ quã con¬
tra omne ius iurandũ ual& sed iniure iurando Non quime¬
tus sed quae uis sit deb& intellegi sestenĩ ius iurandum
affirmatio religiosa : quod autẽ adfirmate quasidõ teste
promiseris id tenendũ .ẽ:lã enĩ non adirã deorũ quae nul¬

Expanded text:
ue dedi neque do ínfideli cuíquam quamquam ab impio rege diciue dedi neque do ínfideli cuíquam quamquam ab impio rege dicitur, luculente tamen dicitur. Addunt etiam, quem ad modum nos dicamus videri quaedam utilia, quae non sint, sic se dicere videri quaedam honesta, quae non sint. ut hoc ipsum videtur honestum, conservandi iris iurandi causa ad cruciatum revertisse; sed fit non honestum, quia, quod per vim hostium esset actum, ratum esse non debuit. Addunt etiam, quicquid valde utile sit, id fieri honestum, etiamsi antea non videretur. Haec fere contra Regulum. Sed prima quaeque videamus. Non fuit Iuppiter metuendus ne iratus noceret, qui neque irasci solet nec nocere. Haec quidem ratio non magis contra Reguli quam contra omne ius iurandum valet. Sed in iure iurando non qui metus, sed quae vis sit, debet intellegi; est enim ius iurandum affirmatio religiosa; quod autem affirmate quasi deo teste promiseris, id tenendum est. Iam enim non ad iram deorum, quae nul
Abbreviated transcription (Latin):
realiter ullomodo possumus : Nã quis ẽ quiutilia fugiat
aut quis potius quiea nonstudiosissime ꝑ sequatur sed qui¬
anius quam possumus nsi in laude de cõrebonestate utilia
reperire propterea illa prima & summa habemus utilitatis
Nomen Nontã splendidũ quã necessariũ ducimus : quid estigi¬
dir dixerit quis in iure iurando nũ iratũ timemus iouem
AT hoe quidem cõmune .ẽ. omniũ philosophorum non eo¬
rũ modo quideũ nuihil habere ipsũ negotudicunt Nihilex¬
ibere alteri sed eorũ &iã quideũ semꝑ agere aliquid&
moliri uolunt uũ quã nec irascideũ niec nocere : quidautẽ
iratus iupiter plus nocere potuiss& quã nocuit sibi ipsere¬
gulus nulla gituruis fuit roliionis quae tantã ariltatẽ
pontera anine turpiter facer& primũ minima demalis:
esonigitur tantũ malitur pitudo ista habebit quantũ ille
cruciatus: Deinde illud &iã apud acciũ fregisti nefidem:¬

Expanded text:
re aliter ullo modo possumus. Nam quis est, qui utilia fugiat? re aliter ullo modo possumus. Nam quis est, qui utilia fugiat? aut quis potius, qui ea non studiosissime persequatur? Sed quia nusquam possumus nisi in laude, decore, honestate utilia reperire, propterea illa prima et summa habemus, utilitatis nomen non tam splendidum quam necessarium ducimus. Quid est igitur, dixerit quis, in iure iurando? num iratum timemus lovem? At hoc quidem commune est omnium philosophorum, non eorum modo, qui deum nihil habere ipsum negotii dicunt, nihil exhibere alteri, sed eorum etiam, qui deum semper agere aliquid et moliri volunt, numquam nec irasci deum nec nocere. Quid autem iratus Iuppiter plus nocere potuisset, quam nocuit sibi ipse Regulus Nulla igitur vis fuit religionis, quae tantam utilitatem perverteret. An ne turpiter faceret? Primum minima de malis. Num igitur tantum mali turpitude ista habebat, quantum ille cruciatus? Deinde illud etiam apud Accium: Fregistín fidem
Abbreviated transcription (Latin):
pitus̃ Aion esse sesenatorem atq illud eciã ostu homipec̃
dixerit quispiã &repugnantẽ utilitati suae reddi capti¬
uos: negauit esse utilẽ : Illos erũ adulescentes esse &bonos
ducesse iã confectũ senectute . cuius cũ ualuiss& auctoritas.
captiui retenti sunt: ipse carthaginem rediit : Neq eum ca¬
ritas patriae retinuit : nec suorũ neq uerotũ ignorabat
sead crudelissimũ hostem & ad ex quisita supplicia proficis¬
cysedius uiranidũ tonseruandũ putabat :ltaq tũ cũ iugilan¬
do nec abatur erat in meliore causa quãsi domi senex capti¬
uus periurus cosularis remanisiss&: atstulte quinon modo
Noncensuerit captiuos remitendos uerũ &iã dissua serit quo
modo stulte etiã nesireip, conducebat potest autẽ quod iniuti¬
lereip̃ sit : id cuiquã ciui utile esse : peruertunt homines ea que
sunt fundamenta naturae cũ utilitatẽ: ab honestate seungunt
omnes enĩ expetimus utilitatẽ adeã que rapimur : nec face¬

Expanded text:
tur, non esse se senatorem. Atque illud etiam O stultum hominem, dixerit quispiam, et repugnantem utilitati suaevos negavit esse utile; illos enim adolescentes esse et bonos duces, se iam confectum esse senectute. Cuius cum valuisset auctoritas, captivi retenti sunt. Ipse Kartaginem redit, neque eum caritas patriae retinuit nec suorum. Neque vero tum ignorabat se ad crudelissimum hostem et ad exquisita supplicia proficisci, sed iusiurandum conservandum putabat. Itaque tum, cum ibi vigilando necabatur, erat in meliore causa, quam si domi senex captivus, periurus conon censuerit captivos remittendos, verum etiam dissuaserit. Quo modo stulte? etiamne, si rei publicae conducebat? potest autem, quod inutile rei publicae sit, id cuiquam civi utile esse? Pervertunt homines ea, quae sunt fundamenta naturae, cum utilitatem ab honestate seiungunt. Omnes enim expetimus utilitatem ad eamque rapimur nec face
Abbreviated transcription (Latin):
num cuiusq multitudo adhibenda cura est laxitatis: aliter
ammpladomus dedecori saepedominosit si est in ea solitudo: Et
maxi me sialiquando alio domino solita est frequentari : Odio¬
sum est enim cum a praetereuntibus dicitur. Odomus antiqua
& quam disꝑari dominare domino : Quod quidem histempori

Expanded text:
num cuiusque modi multitudo, adhibenda cura est laxitatis; aliter ampla domus dedecori saepe domino fit, si est in ea solitudo, et maxime, si aliquando alio domino solita est frequentari. Odiosum est enim, cum a praetereuntibus dicitur: O domus ántiqua, heu quam dispari domináre domino! quod quidem his tempori
Abbreviated transcription (Latin):
tis dicendũ sit in qua uerecundia & qua si quidã ornatus uitae Tem¬
perantia & modestia : Omnisq seditio ꝑ turbationũ animi & rerũ mo¬
duscernitur : Hoclo co continetur Id quod dicilati nedecorũ potest

Expanded text:
tis dicendum sit, in qua verecundia et quasi quidam ornatus vitae, temperantia et modestia omnisque sedatio perturbationum animi et rerum modus cernitur. Hoc loco continetur id, quod dici Latine decorum potest
Abbreviated transcription (Latin):
his est diligentius declinandũ ut infidib aut tibs is quã uispaulã discrepent
tamen idasciente a nr̃ aduera sol&: sic uiuendũ est inuita ne forte qued discre¬
p& : uel multo etiã magis quomnalor &melior actionũ : quã sonorũ ẽcentus

Expanded text:
is est diligentius declinandum. Ut in fidibus aut tibiis, quamvis paulum discrepent, tamen id a sciente animadverti solet, sic videndum est in vita ne forte quid diserepet, vel multo etiam magis, quo maior et melior actionum quam sonorum concentus
Abbreviated transcription (Latin):
instituta queimpellimur plerumq autem parentium praeceptisim¬
buti adeorum consuetudmem moremque deducimur alii multu¬
dinis iudicioferuntur quaeq maiort partepulcherrima uidentur

Expanded text:
institutaque impellimur; plerumque autem parentium praeceptis imbuti ad eorum consuetudinem moremque deducimur; alii multitudinis iudicio feruntur, quaeque maiori parti pulcherrima videntur
Abbreviated transcription (Latin):
ius maxume portui interitus declarat quantũ odiũ hominũ ua¬
l& ad pestẽ sed reliquorũ similes exitus t yrannorũ quorũ haud
fere quis quã talẽ in teritũ effugit: maius enĩ est cus tofli utur¬
nitatis metus contraq beni uolentia fidelis uel ad ꝑpetuititẽ
sediis quiui oppraessos imperio coherc& sit sane adhiber¬
da saeuitia utere łis infamulos si aliter teneri non poss:
qui uero inlibera ciuitate itase instruunt ut metuantur: husni¬
hilpotest ẽẽ dementius quãuis enim sint demersae leges alicu-¬
ius opib: quã uistime facta libertas ẽ mergunt tamen haec a¬
liquando auciudicus tacitis autocultis debonore suffragiis. Acrio¬
res autẽ morsus sunt intermirsae liberatis quã retentae : Quodi¬
gitur latis suimepat& neque ad in columitatẽ solũ sed etiã adopes&
potentiã ual& plurimũ idã plectamur ut metus absit : caritas re¬
sequemur : Et enĩ quise metui uolent : a quib: metuentur : Eosdem me¬

Expanded text:
um maxime mortuo, interitus declarat, quantum odium hominum valeat ad pestem, sed reliquorum similes exitus tyrannorum, quorum haud fere quisquam talem interitum effugit; malus enim est custos diuturnitatis metus contraque benivolentia fidelis vel ad perpetuitatem. Sed iis, qui vi oppresses imperio coercent, sit sane adhibenda saevitia, ut eris in famulos, si aliter teneri non possunt; qui vero in libera civitate ita se instruunt, ut metuantur, iis nihil potest esse dementius. Quamvis enim sint demersae leges alicuius opibus, quamvis timefacta libertas, emergunt tamen haec aliquando aut iudiciis tacitis aut occultis de honore suffragiis. Acriores autem morsus sunt intermissae libertatis quam retentae. Quod igitur latissime patet neque ad incolumitatem solum, sed etiam ad opes et potentiam valet plurimum, id amplectamur, ut metus absit, caritas resequemur. Etenim qui se metui volent, a quibus metuentur, eosdem me
Abbreviated transcription (Latin):
scga secernens constituer& eẽ honestũ aliquid quod utilenon
st ep itilo quod non honestũ qͥuanulla ꝑnicies maior hominũ

Expanded text:
 secernens constitueret esse honestum aliquid, quod utile non esset, et utile, quod non honestum, qua nulla pernicies maior hominu