comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loro intuctũ ⁊ ex huis esse nõ mũꝙͣ batũ
poenata nõ inficion. serũ nõ ob idut
isci uolunt inre dampnãda cum int̾ alia
poete officia sit nõ einsterare ficconibus
palliata qu̾ymo si in ꝓpaculo posita suit
memoratu ⁊ uoueratõne digna ne ui¬
lestant famiiaritate nimia quãta possũt
industria tegẽ. ⁊ ob oculis torpenciũ an¬
fre Et si quod adees spectat focẽ sołtes
nõ ex ecrandi s ꝯmendandi pocius poote
uement ⁊ iõ ut iam deĩ est fateer illos
nõ nũꝙ obscuros esse sed exc̾cabales sẽꝑ
si sanus adeos accesserit intellectꝰ. uerũ
reor hus q̃rulis nectue oculos osse pociꝰ
quã huanos Nec sit qui exiscuuet a poe¬
tis ueritates fictionibus ĩuidia ꝯditas
aut nt beluit om̃io abscenditorũ seusũ
negare lectoribus aut ut artificiopioc̾o
appeant sed que apposita uilussent la¬
bore igemoriũ quefita ⁊ diusiode
intelleota comꝑta tandẽ faciant cariora
ꝙ longe mag̃is som̃ fecisse spiũ unusqͦs

Expanded text:
is esse non nunquam vatum poemata non inficior. Verum non ob id, ut isti volunt, iure damnanda, cum inter alia poete officia sit non eviscerare fictionibus palliata, quin imo, si in propatulo posita sint memoratu et veneratione digna, ne vilescant familiaritate nimia, quanta possunt industria, tegere et ab oculis torpentium auferre. Et si, quod ad eos spectat, fecere solertes, non execrandi, sed conmendandi potius poete venient. Et ideo, ut iam dictum est, fateor illos non nunquam obscuros esse, sed extricabiles semper, si sanus ad eos accesserit intellectus; verum reor his querulis noctue oculos esse potius quam humanos. Nec sit quis existimet a poetis veritates fictionibus invidia conditas, aut ut velint omnino absconditorum sensum negare lectoribus, aut ut artificiosiores appareant, sed ut, que apposita viluissent, labore ingeniorum quesita et diversimode intellecta comperta tandem faciant cariora. Quod longe magis Sanctum fecisse Spiritum unusquisque,
Abbreviated transcription (Latin):
cebras ceguon̾ẽ quic ing̾rati p̃ceptods
aconsant snos eoss reductoe̾s mẽcuo
dicut quos ipũ nõ rogati sponte sua se¬
is uacant redargntors nr̃ Nõ eñ
ꝑuũ est amori obfequi cuiꝰ birib pͥmo
pilebus inde alcides mnoustror comito¬
res censere O quã sacuis tacuisse fuis¬
set ignaris quã in suũ dedecus enusis¬
se uoces Nam si ꝓspectent dum poetas
accusarre rẽt̾ scipses adñtent mõstras¬
se tulpabiles Ex hac enũ aconfacione
que suit eorũ scudia que desideria q̃
insticia inauifeste cognosciꝰ. Qaid.
em̃ de hus arbitri possumꝰ si puella
lasenus gestibus petultis oculis Gerbis¬

Expanded text:
cebras cognovere; hinc ingrati preceptores accusant suos, eosque seductores mentium dicunt, quos ipsi, non rogati, sponte sua semis vacant redargutores nostri, non enim parvum est amori obsequi, cuius viribus primo Phebus, inde Alcides, monstrorum domitores, cessere! O quam satius tacuisse fuisset ignaris, quam in suum dedecus emisisse voces! Nam, si prospectent, dum poetas acusasse rentur, se ipsos advertent monstrasse culpabiles; ex hac enim accusatione, que sint eorum studia, que desideria, que iustitia manifeste cognoscimus. Quid enim de his arbitrari possumus, si puella lascivis gestibus, petulcis oculis, b
Abbreviated transcription (Latin):
uti paita Cauet̾ lege publica ne quis tus
cuiẽ p̾nato ẜuet in carce̾ Sais semy¬
nũ debitorem suũ detinuit ⁊ amulta
tutari bblt ignoranciã legis que quiã
articulorũ fidei ignoratia tutari uõ deb
Sunt ⁊ alii quorũ bidet᷑ ignorancia ex
te gentiles qui ⁊ si liberales artes si poe¬
eñ lur illa ueritatis et̾ue in t̾rs esful¬
ent que illĩat omnẽ hoĩez beniẽtẽ
iu hunc mũdũ nondũ ad agni cenã
iitantes ꝑagranerant orbem quoscĩt
bocantes Israhelicis solis hoc donum
erat de suꝑ datũ ut deũ uerũ ⁊ iuste crg¬
nosce̾nt ⁊ rite colent hii nedum quẽꝙͣ

Expanded text:
ut puta: Cavetur lege publica, nequis civis ut puta: Cavetur lege publica, nequis civis civem privato servet in carcere; Gaius Sempronium debitorem suum detinuit, et a multa tutari vult ignorantia legis; que, quoniam articolorum fidei ignorantia tutari non debet, Sunt et alii, quorum videtur ignorantia excte gentiles, qui, et si liberales artes, si poelux illa veritatis eterne in terris effulserat, que illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, nondum ad agni cenam invitantes peragraverant orbem, quoscumque vocantes! Israelitis solis hoc donum erat desuper datum, ut deum verum et iuste cognoscerent et rite colerent. Hi, nedum quenquam
Abbreviated transcription (Latin):
ã quã nõticiã deuem e poetas eonũ
inoꝑibus pcipit liquado. lege uirgiliũ
⁊ crãtem iunemes iupit̾ omipotens
otious si flecteris ullis ic ad epythe¬
Sed infessos hes hus non acquieturos
existino clamabiuet nempe dicentes
poetas de dd̃ deo ⁊ buito quẽ noisre diaꝰ
multa sc̾psisse mendacia ⁊ ob hoc nũto
nũcupari mẽdaces. Ego aut̃ nõ dubito
poetus gẽtiles de uers deo minꝰ recte sen¬
sisse ⁊ sic ue eo nõ nĩꝙͣ quod niuꝰ uerio
fuerat sc psisse Et sic un isti bolunt mẽd¬
cĩ. si ob id menruces esse dicendes non
puto Sunt eium mẽdueu hoĩea saltem
spẽs duo Ex quibꝰ pmi aetes ⁊ aduer¬
tentes mẽcm̃tur ut ledant aut ut nõ
ledioit seu ut prosint ⁊ hui nõ mẽdates
tm̃ dicendi sunt fed ꝓperi bocabulo mẽ¬
cientes Secundi iũt qui ignorates
mẽdatiũ dice̾. Mendaciũ dixe̾ tamẽ ⁊
uit ħos opertima cadit disciuctio. Sũs
eui exhus aliqui quorũ ignorãtia intolle¬
rabilis est nec excusationẽ recipit aliqua

Expanded text:
enisse poetas eorum in operibus percipitur liquido. Lege Virgilium, et orantem invenies: Iuppiter omnipotens, precibus si flecteris ullis etc. quod epytheSed infestos hos his non acquieturos existimo; clamabunt nempe dicentes, poetas de vero deo et unico, quem novisse dicimus, multa scripsisse mendacia, et ob id merito nuncupari mendaces. Ego autem non dubito poetas gentiles de vero deo minus recte sensisse, et sic de eo non nunquam, quod minus verum fuerat, scripsisse, et sic, ut isti volunt, mendacium; sed ob id mendaces esse dicendos non puto. Sunt enim mendacium hominum saltem species duo, ex quibus primi scientes et advertentes mentiuntur, ut ledant, aut ut non ledant, seu ut prosint. Et hi non mendaces tantum dicendi sunt, sed propriori vocabulo mentientes; secunmendacium dicere, mendacium dixere tamen. Et inter hos oportuna cadit distinctio. Sunt enim ex his aliqui, quorum ignorantia intolerabilis est, nec excusationem recipit aliquam,
Abbreviated transcription (Latin):
mẽciũ ⁊ quis dubitet iulłes dicẽ pũt
accmacie ipr̃ demõstrat Si deo płoret
zelautes hu amant ꝑcant᷑ ⁊ iliertu¬
lie ndentibus applandent oculis aliuato¬
rias literulas dictant. componũt richi¬
mes ⁊ cantiñculas excudũt quibꝰ affc̃¬
nes suas ⁊ suspiria et ꝓmant ⁊ teficiẽ¬
ie ad instructoes amatore artis eno

Expanded text:
mentium? Et quis dubitet? nullos dicere possunt accusatio ipsa demonstrat. Si deo placet, zelantes hi amant, procantur, et mulierculis ridentibus applaudent oculis, amatorias licterulas dictant, componunt rithimos, et cantiunculas excudunt, quibus affectiones suas et suspiria expromant, et, deficienidio ad in
Abbreviated transcription (Latin):
barbaris incoletun ut eñ ad ꝓponã se¬
ueracione dignã deducẽt ⁊ aquareci¬
ꝑet̾ ⁊ tuiꝰ hortacu troianorũ casus
suosꝙ recitaret nec aliam p̃t̃ sidonẽ
que ⁊ si nõ tũt multa tamẽ pose secula
loca illa incoliusse creditũ est. Comꝑions
didenẽ tamꝙ̃ suã uenisset eius hõppitã
fecit ⁊ ut legunꝰ eius iussu sua suorio¬
q infortiuã rocitauit. Decindo ꝙ sub
delamõte latet poetico intendit dugi¬
lius ꝑ totũ epus enoe quibus passionibꝰ
quãua fragilitas infescet᷑ ⁊ quib dire¬
bus a a couscanti siro supe̾ntur ⁊ cum
iam nõ nullas eñdi pt uolens demõst᷑¬

Expanded text:
inibus incoleretur, ut eum ad personam veneratione dignam deduceret, et aqua reciperetur, et cuius hortatu Troianorum casus suosque recitaret, nec aliam preter Dydonem, que, et si non tunc, multa tamen post secula loca illa incoluisse creditum est, comperiens, Dydonem, tanquam si iam venisset, eius hospitam fecit, et, ut legimus, eius iussu sua suorumque infortunia recitavit. Secundo, quod sub velamento latet poetico, intendit Virgilius per totum opus ostendere quibus passionibus humana fragilitas infestetur, et quibus viribus a constanti viro superentur. Et cum iam non nullas ostendisset, volens demonst
Abbreviated transcription (Latin):
cia corũ offitiũ om̃o resoluet᷑ ĩnichilis
Coud plura si ouña q̃ dca sunt in pꝓba¬
ciouẽ ii̾tam deiciant᷑ qd fieri spore
uẽ arbitror hoc in reꝑbabile suꝑest. Ne¬
mo suũ ire eutens officiũ in notaup
p̃t ob hoc infanne deueiire p̃cor esto
in legem male moi̾tos capitali mulcet
supplicis Non iure tanuẽ dr̃i hennicida
Sit nec miles agrorũ hosciũ populator
dicit p̃do nec iuris ꝯsulcus eciã sinines
equũ clientulo proscet ꝯsiliũ dñmo
a quris lunite nõ seꝑetur falsiditi no¬
fingendo mencrat᷑ mendatis ignominã
nõ incurrat cum suũ officiũ nõ st
fallat si ut fuigat inscissuue exequat᷑

Expanded text:
tia, eorum officium omnino resolvetur in nichilum. Quid plura? Si omnia, que dicta sunt in reprobationem meritam deiciantur, quod fieri posse non arbitror, hoc inreprobabile superest: Nemo suum iure exercens officium in notam potest ob hoc infamie devenire! Pretor, esto in legem male meritos capitali multet supplicio, non iure tamen dicitur homicida; sic nec miles, agrorum hostium populator, dicitur predo; nec iuris consultus, etiam si minus equum clientulo prestet consilium, dum modo a iuris limite non separetur, falsidici nofingendo mentiatur, mendacis ignominiam non incurrit, cum suum officium, non ut fallat, sed ut fingat, iustissime exequ
Abbreviated transcription (Latin):
bularũ eua quã sideri pocius historãt
quã sabulam dirimꝰ sit bc̾tati suiulina
autr sissimo em̃o uacõnui confensu ala¬
bemẽduoni ĩumuis ost cũ sit ꝯsuetitaẽ
deteri ꝯcessun en quis uti posse ratiõne
ex empli quõ nuraler nõ et quirit᷑ ui̾tas
n ꝓhibet᷑ mer cĩĩ Et si spectet᷑ poeta¬
tũ officiũ nõ muꝙͣ in suꝑiorib de mõstra

Expanded text:
uam videri potius hystoriam quam fabulam diximus, sit veritati simillima, antiquissimo omnium nationum consensu a labe mendacii inmunis est, cum sit consuetudine veteri concessum ea quis uti posse ratione exempli, in quo simplex non exquiritur veritas, nec prohibetur mendacium. Et si spectetur poetarum offi
Abbreviated transcription (Latin):
ham ratis appure̾ pt̃ pus hoĩbus ⁊ oesim
sacultatẽ esse ⁊ ex dei greno arigniẽ
unce ⁊ ab effcũ nomen assume̾ ⁊ ad eũ
insignia aciy fausta multa spectare qͦsꝰ
ipemet negantes ueunt᷑ assidue Si que¬
rant ubi nł qñ in prõptu est fateantur
p̃i quo duce cuiꝰ oꝑe fictiones suas ip̃a
cemponant dum scalas gradibus discĩt¬
tas in celum erigũt dñ ꝑceras arbores
ramorũ secundas eque ad astra ꝓducũt
dum mõtes in excelsũ usq arcm̃tionib
ambiũt. dice̾t forsan ut huic a se incegͭ
est quid quid ł sub belauiẽto ꝯponinꝰ
prius effulserit poesisi
Iun rex qua sub celi plaga qͦbus
seculis cuiꝰ eꝑe hec pͥms ꝯparuerit in
t̾ris ex quiras. uix credo satis certum
posse dari refponsum, Quidam antem
extimãtes sunt hanc cum sacris ⁊ ceruuo¬
nis beterũ origniẽ hũisse Et sic apud
hebreos exortam es ꝙ ab eis p̾mo deo fac̾¬
ficiũ oblatũ facre tescent᷑ lre In quibus
legit̾ caym ⁊ abel fres ⁊ pmos uatos or

Expanded text:
oesim facultatem esse, et ex dei gremio originem ducere, et ab effectu nomen assumere, et ad eam insignia atque fausta multa spectare, quibus ipsimet negantes utuntur assidue. Si querant, ubi vel quando, in promptu est; fateantur ipsi quo duce, cuius opere fictiones suas ipsi componant, dum scalas gradibus distinctas in celum erigunt, dum proceras arbores ramorum fecundas eque ad astra producunt, dum montes in excelsum usque circumitionibus ambiunt ? Dicent forsan ut huic a se incogniest, quicquid sub velamento componitur prius effulserit poesis. i, mi rex, qua sub celi plaga, quibus seculis, cuius opere hec primo comparuerit in terris, exquiras, vix credo satis certum posse dari responsum. Quidam autem extimantes sunt, hanc cum sacris et ceremoniis veterum originem habuisse et sic apud Hebreos exortam, eo quod ab eis primo deo sacrificium oblatum sacre testentur lictere; in quibus legitur Caym et A
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ locus pp̃aratus ampliss mꝰ Scio dice̾t
e dirisse peruicio smne meperas sonoro
sepsirre carunie ⁊ legisse Erat fateor ad¬
Ricio hec uõ parii moniẽti in. in p̃cesẽti¬
lus pepe esset oñsum. quales sunt quas
isti accusant mepcie illusc̾um petarm
ob id quod inatim erisciabant in nchi¬
lum resolutũ est attanẽ nt in h  dũas¬

Expanded text:
et locus preparatus amplissimus! Scio, dicent et locus preparatus amplissimus! Scio, dicent se dixisse perniciosum ineptias sonoro scripsisse carmine et legisse. Erat, fateor, additio hec non parvi momenti, ni in precedentibus sepius esset ostensum, quales sint, quas isti accusant, ineptie illustrium poetarum, et ob id, quod maximum existimabant, in nichilum resolutum est. Attamen, ut in hoc d
Abbreviated transcription (Latin):
dos Cons iguurus ⁊ quis poetas non
uiderit ut ip̃o obiectores ig̃nari sunt
nec pretas biderũt illustres ⁊ si uidert
ingemorũ suorũ ignana nõ intellex¬
erunt non credet facile hes optine nis¬
te stẽq in poeticũ cariẽ inuehẽ h ͦ
bideat deus ⁊ hn uideant quibꝰ ab eo
liẽ intellons ꝯcessum est Tu aũt
cicarista celest dauid solitus dulce die
caramus furores sedore faulis ⁊ sua¬
ne aliquio si mellifluũ ceciusti liricũ
tuũ carmẽ absconde Et tuiob qui la¬
bores tuos atq paciẽtia heroits caruue¬
epsisti si lepidure. si oruatũ sit irom
facito bna cum aliis sacris uiris qui
echeres bersu diuina cecnie̾ misteriar
Quõt hiis dico dc̃iũ sit orphes houiero
Maroui. placto ⁊ aliss. postꝙͣ eo lẽtã
est ut ĩnement᷑ qui dicant impune. qũõ
seduce mẽtes hõim sit dulcisone lepide
acturate metc̃as or̃ones effunde̾ bam¬
ce mupus ꝙ nĩme rebar nobis ꝯcessumẽ

Expanded text:
dos. Quis ignarus et qui poetas non dos. Quis ignarus et qui poetas non viderit, ut ipsi obiectores ignari sunt, nec poetas viderunt illustres, et, si viderunt, ingeniorum suorum ignavia non intellexerunt, non credet facile hos optime, iuste, sancteque in poeticum carmen invehere? Hoc videat deus, et hi videant, quibus ab eo lumen intellectus concessum est! Tu autem, cytharista celestis, Davit, solitus dulcedine carminis furores sedare Saulis, si suave aliquid, si mellifluum cecinisti, lyricum tuum carmen absconde! Et tu, Iob, qui labores tuos atque patientiam heroico metro scripsisti, si lepidum, si ornatum sit, idem facito, una cum aliis sacris viris, qui ethereo versu divina cecinere misteriuod his dico, dictum sit Orpheo, Homero, Maroni, Flacco et aliis, postquam eo ventum est, ut inveniantur, qui dicant impune, quoniam seducere mentes hominum sit dulcisone, lepide, accurate metricas orationes effundetempus, quod minime rebar, vobis concessum est,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si pacratur aĩñs fruetũ ex huis qui
possunt ex pͤmant Et siideo gratum
erat uidebunt nĩquid poeta hic in ma¬
lum fraigem suasor sit ꝓfecto si rite deũ
nour sent ⁊ colur s et uirgilius iul fere
pter scĩ eius in uoluẽ lege̾tur ⁊ sidicãt
leges no pati quẽ quã aꝑꝑbari testio dns
uenusiuũ iusuꝑ flaccũ sis cipiant per¬
siũ bolceranũ quuenale aquinatẽ quo¬
rũ saciracũ care tanto uirtutis impe
taceant isti qui suaseres t̾iumũ poetas
accusant ⁊ rabie suã mansuetudine
domẽt ir dedignent᷑ diste prius qua
ueluit aliorũ labores ridendo iudicae̾
iudicio nedũ in ałios sue scolide iqu¬
tis tola conueiũt in se ulcionis diumne
Aoiod in bonũ poetas deducãt se
uit post hec insidiantes a cer¬
rui ꝑdetas esse mẽcũ seductore es
ꝙ dulcisono caramẽ le pide ẜuione attu¬
tata atq oruata orone iueptias suas
legetibus ingerũt ⁊ quo mĩme opori¬
tiuiũ labores lectores seducũt insipi¬

Expanded text:
et, si patitur animus, fructum ex his, qui potest, exprimant; et, si deo gratum erit, videbunt, nunquid poeta hic in malam frugem suasor sit. Profecto si rite deum novisset et coluisset Virgilius, nil fere preter sanctum eius in volumine legeretur! Et si dicant leges noum insuper Flaccum suscipiant, Persium Vulterranum, Iuvenalem Aquinatem, quorum satyricum carmen tanto virtutis impettaceant isti, qui suasores criminum poetas accusant, et rabiem suam mansuetudine doment, nec dedignentur discere, prius quam velint aliorum labores ridendo iudicare iudicio, ne, dum in alios sue stolide iniquitatis tela coniciunt, in se ultionis divine Quod in bonum poetas deducant se legentes. Aiunt post hec insidiantes acerrimi poetas esse mentium seductores, eo quod dulcisono carmine, lepido sermone, accurata atque ornata oratione, ineptias suas legentibus ingerunt, et sic, quo minime oportunum, lectores seducunt insipi
Abbreviated transcription (Latin):
aicũ infilas auenpari ut uentri ⁊ merti
etio lacia indulge queant blandiri nu¬
lierculis ut de posita subtͣhant peciã
q̃ fitt᷑ quoᵈ inꝰtis quesisse non poterant
horrent p̃terea ⁊ totis detestãt᷑ apptĩbus
atarcenses ob pecuiaz in telos euchere
et mrͣ nimeris quãtitatẽ eis er hibẽ
fedos Molynis quos isti blasphemant te¬
uni ꝯtenti uictu bremqz sompnospecula¬
cione ꝯtimia ⁊ excitie laudabili cõponẽ¬
do sebendoꝙ sibi famoram gloriã ⁊ pou
seeula duraturã et quirũt O spẽs hec
honm quitiis detur panda. O detescanda
solitudo taliũ. s quũ berbis iusco. habs¬
rem equidem młta q̃ dicerẽ insp̾tabiłis
audor in uirtus egregia ilar aubilis
bita poetarũ illustid aduensus tales seꝑi¬
longe balidiori robore tueret᷑ dampnãda
bsoura aint cauillatores hn esse per¬
sepe poeniata ⁊ hoc poetariõ uicis id agen¬
cm̃ ut quod medeo abile ẽ artificiosius di

Expanded text:
ficum infulas aucupari, ut ventri et inerti ficum infulas aucupari, ut ventri et inerti ocio latius indulgere queant, blandiri mulierculis, ut deposita subtrahant, pecunia quesituri, quod meritis quesisse non poterant. Horrent preterea et totis detestantur affectibus caturcenses ob pecuniam in celos evehere, et iuxta muneris: quantitatem eis exhibere sedes. Quin imo quos isti blasfemant, tenui contenti victu brevique somno, speculatione continua et exercitio laudabili componendo scribendoque sibi famosam gloriam et per secula duraturam exquirunt. O species hec hominum convitiis deturpanda, o detestanda solitudo talium!.. Sed quid verbis insto ? Haberem equidem multa, que dicerem, ni spectabilis candor, ni virtus egregia, ni laudabilis vita poetarum illustrium adversus tales se ilonge validiori robore tueretur. CAP. XIIObscura aiunt cavillatores hi esse persepe poemata, et hoc poetarum vicio, id agentium, ut, quod inextricabile est, artificiosius vi
Abbreviated transcription (Latin):
circũ coreas agentes nusarũ chori Doie
quua se rite ꝯsĩde̾nus Caus sendio sus
houis cmitates solieudines nõ ppouat sa¬
ne uõ ꝓoetarꝭ c̾men solitudius eciã si tri¬
me mito dicit possit hos mouet inpolen¬
tes biros in redargutione quyns eorum
afecta mens ambicõne dampnabili in qua
dist̃ ꝑautes poetas etecrabiles auĩt esse
uires. ¶ Mos enĩ hoñn dampuatorũ
morũ est sũme cuꝑe si ceteros esse cõsor¬
uesnt sua aliens t̾une ant pallient
ant defendant Erubescant igit᷑ ⁊ omntes¬
tant si ꝓnt poete uo factitent horrẽt
quippe ⁊ detescabile ducũt sira spectabi¬
les pito pallore de formare fucis ⁊ inices¬
su tardo berrere assidius circintẽnbus
ciuitates horrent atqr recusant turpi atq
aefornu ypoc̾si iuhertis eblgi marcar
graciã landesq ⁊ abigris mõscrare digi¬
tohorrẽt fastes ned ex pou̾e̾ expostẽ seu
eptare aulas ambireregum ant ꝓceñ
morũcũq assentatores fie̾i auro ponti¬

Expanded text:
e omnia si rite consideremus, quis studiosus homo civitatibus solitudines non preponat? Sane non poetarum crimen solitudinis, etiam si crimen merito dici possit, hos monet insolentes viros in redargutionem, quin imo eorum infecta mens embitione damnabili, a qua discrepantes poetas execrabiles aiunt esse viros. Mos enim hominum damnatorum morum est summe cupere sibi ceteros esse conformes, ut sua alieno crimine aut pallient, aut defendant. Erubescant igitur et omutescant, si prout ipsi poete non factitant! Horrent quippe et detestabile ducunt viri spectabiles ficto pallore deformare faciem, et incessu tardo verrere assiduis circumitionibus civitates. Horrent atque recusant turpi atque deformi ypocrisi inertis vulgi mercari gratiam laudesque, et ab ignaris monstrari digito. Horrent fasces nedum exposcere, sed optare, aulas ambire regum, aut procerum quorumcunque assentatores fieri, auro ponti
Abbreviated transcription (Latin):
est multũ est ⁊ taliũ si patieris dignus
labor. O ignaue hoĩm mõtes nõ adutũt
dum alios tam prudenter ploctifaruit
quã misere suã ignorãcia cetegũt
Possumꝰ ete nm nos si sculciores eis
non fuiius uidere facis iĩsta sit eerad

Expanded text:
est, multum est, et talium, si pateris, dignus est, multum est, et talium, si pateris, dignus labor! O ignave hominum mentes, non advertunt, dum alios tam prudenter flocci faciunt, quam misere suam ignorantiam detegant! Possumus etenim nos, si stultiores eis non
Abbreviated transcription (Latin):
iones u̾enernt ut ip̃i bidentes ꝙ nõ¬
dum bidimꝰ cũ eis male meitos ꝙdẽpͥneꝰ
gtu negare suꝑfluũ est Quis coĩt
actusatorẽ audita nõ ꝑcipiat q nũꝙ
legerant cum liquide debeainꝰ credere
si uidisfent in tam scolidam sentenciam
us benissent Arbatror tamẽ ex quõne
tali hos scelus sceleri addituros Neq̃¬
uuit eiũtatẽ̾ tanto panoẽ tenẽtur ne
ob tacit̾uitatẽ nuuꝰ omĩa nomisse edaut᷑
dicentq elatafatie totis loque res buctis
⁊ oũu frontis ãuioto raibore quasi ex
hec sume landandi bemant Oaudhas
iigas uiderimꝰ napħ. nec bedimꝰ nec
bidisse bolumꝰ maiorib operam dauius
O bone deus ab ecno oꝑo tuo si belis pau¬
sam suinẽ potes ⁊ si diuitatis tue appe¬
terent eculi posses in sõpt̃d ire si uelles
rem tuam isto turant tibi nectes. comp¬
nes hu duoũt tibi suos sudores impen¬
dũt. p̾uin guippe mobilemoneat reor
dum incioi̾bus operã p̃stant magnũ

Expanded text:
siones invenerint, ut ipsi videntes, quod nonsiones invenerint, ut ipsi videntes, quod nondum vidimus, cum e rogare superfluum est! Quis autem, accusatione audita, non percipiat, quia nunquam legerint, cum liquido debeamus credere, si vidissent, in tam stolidam sententiam non venissent ? Arbitror tamen ex questione tali hos scelus sceleri addituros; nequeunt enim tacere, tanto pavore tenentur, ne ob taciturnitatem minus omnia novisse credantur, dicentque elata facie, totis loquentes buccis, et omni frontis amoto rubore, quasi ex hoc summe laudandi veniant: Quid has nugas viderimus? Uaph! nec vidimus, nec vidisse volumus, maioribus operam damus! O bone deus, ab eterno opere tuo si velis pausam summere, potes, et, si divinitatis tue appeterent oculi, posses in somnum ire, si velles, rem tuam isti curant! Tibi noctes insomnes hi ducunt, tibi suos sudores impendunt! Primum quippe mobile moveant reor, dum maioribus operam prestant... Magnum
Abbreviated transcription (Latin):
cos ese uictores ꝯstat eñ sacis ut non
milles iam dudum in honestos fiupre co¬
mitos seneorũ scolesto sit suadente ingeius
suu st euo tũt exquirente corraipto ne¬
cno ⁊ maponẽ pelignũ cari ẜ lasenuẽtis
ingei poetam autis aiuatarie aposugre
ia ul tanẽ minꝰ oportnuũ cũ nemo
tempestate hat a dõ demẽs inuẽtus
ant sunples puella que mouente illece¬
bri appetitu ingeniũ louge nt in c̃
mati qt exoptat acutiora uõ nouerit
ꝓ io qui se taliũ p̃ceptorẽ sure p̃opnũ
abitratus est eoceat Si igit̾ iniiis hn
quos nõ luiꝙ abicientes dix miꝰ hone sta¬
tem pacultatis poetice quid alii splendito
tam. et unacun tui qubus acensari Equi¬
dem paciendũ nõ est ⁊ ob id ut pateat
eur ab hiis ex cusent᷑ illustros queso dicãt
inquũ homeri camẽ ñ quã legerunt
inquid exibdi birgilii oracii quueualis
⁊ alior ũ hmoi pluriũ ⁊ si se legisse fate¬
aut̾ expmuant quorsũ has t̾niuo sua¬

Expanded text:
eos esse victores. Constat enim satis non nullos iam dudum inhonestos fuisse comicos, seu eorum scelesto sic suadente ingenio, seu sic evo tunc exquirente corrupto; nec non et Nasonem Pelignum clari, sed lascivientis ingenii poetam, Artis amatorie composuisse il tamen minus oportunum, cum nemo sit tempestate hac adeo demens iuvenculus aut simplex puellula, que, movente illecebri appetitu ingenium, longe, ut in id veniat, quod exoptat, acutiora non noverit quam is, qui se talium preceptorem fore precipuum arbitratus est, doceat. Si igitur minus hi, quos non nunquam abiciendos diximus, honestatem facultatis poetice servavere, quid alii, splendida tam, et una cum turpibus accusari ? Equidem patiendum non est ! Et ob id, ut pateat, cur ab his accusentur illustres, queso dicant, nunquid Homeri carmen unquam legerint, nunquid Exiodi, Virgilii, Oratii, Iuvenalis, et aliorum huius modi plurium; et, si se legisse fateantur, exprimant, quorsum has criminum sua
Abbreviated transcription (Latin):
uerabilis ⁊ dato hus uo solum cuule lel¬
gus s eciã agrestes bcant᷑ ut plimũ nõ
fascidut̃ alup sius libris inserẽ aristotilẽ
celestis iugeni uirũ ⁊ ꝑypatheticonꝰ pu
ꝑficie nõ nũꝙͣ beritati fabulesa cõmiscet
ut si dicamꝰ nine silias mẽtes ꝑꝑuẽtesq
orgia bachi in bepptiliones bersas. has¬
quibus cure fuit diuina ⁊ hũana ꝑrter
palliare figmetis ⁊ qui poetarũ sublum¬
ores secuti sunt niuelius euerere põito
nõ nulli comici dampuanerũt eas magis
de assensu lascuuẽtis ablgi ꝙͣ de houesca¬
te curane̾ Species sero t̾cia pocius his¬
torie quã fabule sumlis est hac aliter
⁊ aliter usi poete celebres sunt nã he¬
⁊ uirgilius dum eueã tempestate maris
agitatũ sc̃bit ⁊ homerꝰ alligatũ iudlo na¬
me olixe ne a sytenarũ cantu fhet᷑ longe¬

Expanded text:
ilis. Et dato his non solum civile vulgus, sed etiam agrestes utantur, ut plurimum, non fastidivit aliquando suis libris inserere Aristotiles, celestis ingenii vir et Perypatheticorum prperficie non nunquam veritati fabulosa conmiscet, ut si dicamus Minei filias nentes spernentesque orgia Bachi in vespertiliones versas, quibus cure fuit divina et humana pariter palliare figmentis; et qui poetarum sublimiores secuti sunt, in melius evexere, posito non nulli comici depravaverint eas, magis de assensu lascivientis vulgi quam de honestate curantes. Species. vero tercia potius hystorie quam fabule similis est. Hac aliter et aliter usi poete celebres sunt. Nam heut Virgilius, dum Eneam tempestate maris agitatum scribit, et Omerus alligatum malo navis Ulixem, ne a syrenarum cantu
Abbreviated transcription (Latin):
lenda osse poetarũ carmĩa es ꝙ lasciiis
⁊ migis deorũ genciliu refercasũt
nec nõ aliquo tollembile qd oni eidemq
des plures accbuant᷑ porue atq nou
et poete faciũt suo Iom m̃ aliis Stulti
mlitis more certamẽ iut᷑ut ud uraris
nr̃i qui tanto notendi hostibus fertur
impetu uti sibi ip̃i nõ uideat ex quo sepe
fit ut quos in alcerũ parat ictꝰ ĩernus
ip̃e susapiat Ego aut̃ hiis abiectõnb
n dnũ coarteruatis in uoluorũ saeis
esre rndsum in p̃tedentib arbit᷑bat i
quibus sc̾ptũ repassime menũ sub far
henestos ae sapides clandi sensus quos
tiã pro birib ingeni mei ãmoto rubie¬
loso cortice aperuisse recordor actus
ue̾ deoru illecebres quorũq mõ a poe¬
tis comucis potiisume dest̃ptos nec lando
nes quiendo qũymo uetestatꝰ sum ⁊ tã
sc̃ptores inhoc quã ip̃os actus uituꝑan¬
est area et plema semꝑ fietionũd cõrum
poesis incedit. nõ ergo sufficiebant qͥba¬
cũq sensibus honescissima tegumẽta

Expanded text:
lenda esse poetarum carmina, eo quod lasci viis et nugis deorum gentilium referta sint; nec modo aliquo tolerabile, quod uni eidemque deo plures attribuantur forme atque nomina, ut poete faciunt suo Iovi vel aliis. Stulti militis more certamen intrant adversarii nostri, qui tanto nocendi hostibus fertur impetu, ut sibi ipsi non videat; ex quo sepe fit, ut, quos in alterum parat ictus, inermis ipse suscipiat. Ego autem his obiectionibus, in unum coacervatis involucrum, satis esse responsum in precedentibus arbitrabar, in quhonestos ac sapidos claudi sensus. Quos etiam pro viribus ingenii mei, amoto fabuloso cortice, aperuisse recordor. Actusue modo a poetis, a comicis potissime, descriptos, nec laudo nec commendo, quin imo detestatus sum, et tam scriptores in hoc quam ipsos actus vituperanest area, et pleno semper fictionum cornu poesis incedit; non ergo deficiebant quibuscunque sensibus honestissima tegumenta.
Abbreviated transcription (Latin):
es impellente sc̃psore sic ⁊ alii ui mõtis
bnde bates dr̃i hec uugente fernore sua
pomata ꝯdidere. Tu aut rex niclite cum
m aluid cirta huiꝰ origniẽ quid dicam
abeam tue seronitatis indiꝰ sume quos¬

Expanded text:
eo impellente, scripsere, sic et alii vi mentis, unde vates dicti, hoc urgente fervore, sua poemata condidere. Tu autem, rex inclite, cum nil aliud circa huius originem, quid dicam, habeam, tue serenitatis iudicio sume, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstanti aĩo spniuꝰ ac bilipendentes omit¬
tius Tercis curat uirgilius in lande¬
bns euee ad honore eitamam cesaris
Iulior genus extolle Coios ꝑagit dñ
illum lascunas ⁊ numdicias carus ⁊
nuiliebres delicias robore mẽtis sꝑuẽ¬
tem atq calcantẽ oñdit Deuarto iitẽ¬
dit iubluate rouiã nõis gloriũ ꝙ satis
facit dum ex ecrationes moriture dide¬
ius di sc̃bit nã ꝑ eas bella cartagine sui
cũ rõnis a t̾umphi quos ex ois romam
ꝯsecuti sunt intelliguut in quib rõnũ
uoniẽ sacis extollit᷑. ⁊ sic nõ mrendax

Expanded text:
constanti animo spernimus, ac vilipendentes omittimus. Tercio curat Virgilius in laudibus Enee ad honorem Octaviani Cesaris Iuliorum genus extollere; quod peragit, dum illum lascivias et inmunditias carnis et muliebres delicias robore mentis spernentem atque calcantem ostendit. Quarto intendit sublimare Romani nominis gloriam, quod satis facit, dum execrationes moriture Dydonis describit. Nam per eas bella Cartaginensium cum Romanis et triunphi, quos ex eis Romani consecuti sunt, intelliguntur, in quibus Romanum nomen satis
Abbreviated transcription (Latin):
suerant poete bocati sunt Et qui uouẽ
eciã fauet effcĩ credit᷑ ut ouuttamꝰ
additũ carmmbus cantũ ⁊ reliqua apud
grecos erigniẽ huisse poe un De tempe
uero ambigit᷑ płinũ dicebat eĩ leon¬
cuis a barlaam calabrs p̃teptore suo ⁊
ab aliis eruditis siris in talibꝰ andisse
sepe tempibus phoronei argniorũ regis
qui auo mũdi i cc .lxxuu. regnare
cepit ouseñ quẽ ex metoribus carmi¬
nũ unũ diximꝰ insigne a pud grecos
fuisse uiru. Et corum fere tpe flornis¬
se lyu de quibus adhuc fama satis ce¬
lebris est que eos apud nos eciã testat᷑
sacris p̃fuisse ueterũ Et huis ecia et¬
plens addit᷑ trax. r ob id p̾mi credũ
poesim esse dicebat nõ uuitatis aucoibs
asserens orpheum qui ex antiquis in¬

Expanded text:
ant, poete vocati sunt; et, quoniam nomen etiam favet effectui, creditur, ut omittamus additum carminibus cantum et reliqua, apud Grecos originem habuisse poesim. De tempore vero ambigitur plurimum. Dicebat enim Leontius a Barlaam, Calabro preceptore suo, et ab aliis eruditis viris in talibus audisse sepius, temporibus Phoronei, Argivorum regis, qui anno mundi III ccc lxxxv regnare cepit, Museum, quem ex inventoribus carminum unum diximus, insignem apud Grecos fuisse virum, et eodem fere tempore floruisse Lynum, de quibus adhuc fama satis celebris est, que eos apud nos etiam testatur sacris prefuisse veterum; et his etiam Orpheus additur Trax, et ob id primi creduntur poesim esse dicebat, non mutatis autoribus, asserens, Orpheum, qui ex antiquis in
Abbreviated transcription (Latin):
meres beteris oratorũ iusso quo cauetur
planã atis lucidam or̃onem erre debe̾. O
ꝑr̃se mõtis iudiciũ. Quis enĩ p̃tꝰ delo¬
sam animã incogitationẽ tam nophariã
decliuasset ut quod ei maccessib. ost nõ
solum odio habeat . sed falra si possit det̾ini¬
natõne dec̾ͥpet fateor nõ nũꝙͣ obstures
esse peetas s p̃beat si uolunt ip̃i rñsum¬
nnquid pħorũ quorũ nño ip̃i npudicese
miscent conterta ꝯperiant adeo plana.
adeo ꝑlucidaut debere dicũt orõnẽ incede̾
si asferant mẽtient Cum int̾scͦpta plato¬
uis ⁊ ariscotilis ut de cetoris sileam ꝑplexis

Expanded text:
us, quo cavetur, planam atque lucidam orationem esse debere. O perverse mentis iudicium! Quis enim preter dolosam animam in cogitationem tam nephariam declinasset, ut, quod ei inaccessibile est, non solum odio habeat, sed falsa, si possit, criminatione deturpet? Fateor non nunquam obscuros esse poetas; sed prebeant, si voluntphorum, quorum numero ipsi impudico ore se miscent, contexta comperiant adeo plana, adeo perlucida, ut debere dicunt orationem incedere. Si asserant, mentientur, cum inter scripta Platonis et Aristotilis, ut de ceteris sileam
Abbreviated transcription (Latin):
pheru anales ꝑlegant nec dubitem qu̾
crebro comperiant pretas regum ⁊ nobi¬
lui amiciciis atqz cõmetnosos dum libuit
q̃ fordũis au mneptis hoĩbus nõ p̃stant᷑
Ret in testimoniũ uitat̾ hucꝰ desunt ec¬

Expanded text:
phorum annales perlegant, nec dubitem quin crebro comperiant poetas regum et nobilium amicitiis atque convictu usos, dum libuit, que sordidis aut ineptis hominibus non prestantur. Nec in testimonium veritatis huius desunt oc
Abbreviated transcription (Latin):
tis thentẽ septe candelabris ⁊ cotidem
pomupa ut onderet qz richunos fabulas¬
iuis erit ut putet p̃clarissinũ uiriũ atꝑ
⁊ piiui sunũ franciscũ petrarcham cuiꝰ
bicam ⁊ moros onn scitate laudibues¬

Expanded text:
ndelabris et totidem pompa, ut ostenderet, quia rithimos fabulasnus erit, ut putet preclarissimum virum atque christianissimum, Franciscum Petrarcam, cuius vitam et mores omni sanctitate laud
Abbreviated transcription (Latin):
cortice uitatem expͥmãt que so Si me
hoc beluit querẽ inlalucd erit quã mẽ¬
datio uelare in oculos intellectꝰ uti illa
uelant supportam uitatom Sane cũ muẽ¬
daces hu dicendi nec hñdi suit quia nõ
funt sic nec poete qui ꝓ uiribus eoru
auitunt᷑ bestiguis infingendo. Multos
aut deos sc̃psisse poetas cũ uiuis tño
sit deus negari nõ pt̃ ẜ nime illis in
iuẽdacir impntandũ quia uõ credentes
neq firmãtes ẜ more suo fingetes st̃pre¬
re Dous eñ sui tam in tn sit ut eristunet
quẽquã in laribus phie bersatum tam
demẽtis esse suiẽ ut credat dees erte
ꝙͣplimos Si satis sam sumꝰ facile debes
trea eruditos uirrs scudiosissumos fuisse
beritatis inuestigatoe̾s eosq ee usq quo

Expanded text:
 queso. Si me hoc velint credere, nil aliud erit quam mendacio velare michi oculos intellectus, uti illa velant suppositam veritatem. Sane cum mendaces hi dicendi nec habendi sint, quia non sunt, sic nec poete, qui pro viribus eorum inniituntur vestigiis in fingendo! Multos autem deos scripsisse poetas, cum unus tantum sit deus, negari non potest, sed minime illis in mendacium imputandum, quia non credentes neque firmantes, sed more suo fingentes scripsere. Quis enim sui tam inscius sit, ut existimet quemque in laribus phylosophie versatum tam dementis esse sententie, ut credat deos esse quam plurimos? Si satis sani sumus, facile debemus credere eruditos viros studiosissimos fuisse veritati
Abbreviated transcription (Latin):
posse consiscẽ S de hͦ al. Dous enĩut
ad hos beniã tam demẽs tamꝙͣ becors
erit qui legens in buceolicis uirrgilii
uanus canebat uti magnũ ꝑmane coat¬
ta una cũ nõ millis inhant sentencia
sequetibus tarmm̃bus Et in georgitis
esse apibus ꝑtem dre mentis ⁊ hanstus
cum applicitis ad hͦ Et in enena pu̾cipis
celum a t̾rat camposq lĩquẽtes cũ ãnex¬
dam eloquenciã suam quo ꝓfc̃o pliniũ sa¬
luit. arisceñ pastorẽ in penotłia terre
ad cluuenẽ irem deduxisse aut eneã
uit prem bideret ad inferos abs abscondi¬
to iub pabuloso uelanue merlltũ st̾psirre
Daus tam sui iustius qui aducens nr̃i
dantem facre theolegie implicitos ꝑsepe

Expanded text:
posse consistere. Sed de hoc alias. Quis enim, ut ad hos veniam, tam demens tamque vecors erit, qui, legens in Buccolicis Virgilii: Namque canebat uti magnum per inane coacta. Una cum non nullis in hanc sententiam sequentibus carminibus; et in Georgicis: Esse apibus partem divine mentis et haustus cum applicitis ad hoc; et in Eneida: Principio celum et terras camposque liquentes, cum annexdam eloquentiam suam, qua profecto plurimum valuit, Aristeum pastorem in penetralia terre adCyrenemmatrem deduxisse, aut Eneam, ut patrem videret, ad Inferos, absque abscondito sub fabuloso velamine intellectu scripsisse? Quis tam sui inscius, qui, advertens nostrum Dantem
Abbreviated transcription (Latin):
ilqui panci tanẽ quos int̾fuisse credũt᷑
eufens hyms ⁊ orphens quadã dĩe
mentis inscigatõe quioti tarnã ꝑeg̾na
mensaris ⁊ tpibus regulata fuixe̾ ⁊
in dei landem menere In quibz ut ai¬
plioris essent auͣctis sub uenborũ corti¬
te excelsa dĩorũ misteria posuere uolẽ¬
tes ob hoc ne taliũ uenerãda marestas
efferret᷑. Ad artificiũ quĩ mirabile sistõ

Expanded text:
se creduntur Museus, Lynus, et Orpheus, quadam divine mentis instigatione conmoti, carmina peregrina mensuris et temporibus regulata finxere et in dei laudem invenere. In quibus, ut amplioris essent autoritatis, sub verborum cortice excelsa divinorum misteria posuere, volentes ob hoc, ne talium veneranda maiestas efferretur. Quod artificium, quoniam mir
Abbreviated transcription (Latin):
tũ atꝙ ambrgntatum plenissiuũ est. Est
equidem ⁊ si negẽt ip̃a manifesta uitas
pplabit tescedq pluui sunt uoios iit̾ si li¬
ket int̾regent angusemũ sc̃issiuũ atq
eraditissimũ hoĩem ⁊ cuiꝰ ingemiitã gũdes
fue uires ut artes multas ⁊ quidquĩ de
buit ꝯfiteri se ysaie pntipũr intellige̾.
nequiuisse. Ron ergo obscuritates solis
ilis tanta temeritas insit ut faterẽt in
scurent esse pħis defensores ⁊ in spm sc̃m̃
lequẽtibus apꝑata supplicia ⁊ id c̾to in poe¬
tas ꝓsiluit quia eos ceruũt de fensore.
carentes. Existuuãtes p̃terea nullam
ibi culxam fore ubi ꝯfescum peua nõ se¬
quit᷑. debuerat̃ hiy uidisse nõ nuilla obstura
uideri cum clarissuna suit intuẽtis uicis
lui lusto quidem illucescẽte sole qui lym¬
pĩdus est nebulosus uidetur aer quedã
duficultate acies eciam egregnintellec¬
tus possit mearũ additũ penetrae̾ uti
ui solis glebo anꝙͣ eium possuit ꝯting̾e̾

Expanded text:
tum atque ambiguitatum plenissimum est? Est equidem, et, si negent, ipsa manifesta veritas approbabit, testesque plurimi sunt! Quos inter, si libet, interrogent Augustinum, sanctissimum atque eruditissimum hominem, et cuius ingenii tam grandes fuere vires, ut artes multas, et quicquid de buit confiteri, se Ysaye principium intelligere nequivisse. Non ergo obscuritates solis illis tanta temeritas insit, ut facerent, ni scirent esse phylosophis defensores et in Spiritum Sanctum loquentibus apparata supplicia; et id circo in poetas prosiliunt, quia eos cernunt defensore carentes, existimantes preterea nullam ibi culpam fore, ubi confestim pena non sequitur. Debuerant hi vidisse, non nulla obscura videri, cum clarissima sint, intuentis vicio lusco quidem illucescente sole, qui limpidus est, nebulosus videtur aer!; quednon absque difficultate acies etiam egregii intellectus possit in earum abditum penetrare, uti in solis globo, antequam eum possint con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtectu atq nulle coioi diseinetũ floĩb
lympidi fontes ⁊ argentei ruuli le pae
cum muruure ex ubertate mõciũ dechiuã¬
tes qbi picte aues cantu froudisqz lenis
aure motu resonãtes besciole ludentes
Ibi greges a armõta. ibi pasceria domꝰ
aut gurgustie lu nullare domestica
sollicitũ ⁊ omĩa tnͣquillitate ⁊ filentio plona
queus olum sacͣtis oculis auribusq ali

Expanded text:
contectum atque mille colorum distinctum floribus, contectum atque mille colorum distinctum floribus, limpidi fontes et argentei rivuli, lepido cum murmure ex ubertate montium declinantes; ibi picte aves cantu frondesque lenis aure motu resonantes bestiole ludentes; ibi greges et armenta, ibi pastoria domus, aut gurgustiolum, nulla domestica re sollicitum, et omnia tranquillitate et silentio plena. Que non solum, satiatis oculis
Abbreviated transcription (Latin):
gat mĩme posse Nec huis ꝯtẽtus suꝑao¬
ditis ai is ĩqnemẽciis quibꝰ cuutates a
sus tecũ meditare canoros. quasi dicat
nõ poteris. Et deniũ subuectit equireus
Tume iit̾ screpitꝰ noct̾nos atq diurnos
uis canẽ ⁊ ꝯtarta sequi uestigia uatum
Rec mltũ post suꝑaddit Iudignaris hic
ego rerũ. pluctibus ĩ mediis ⁊ tempesta¬
tibus urbis berba lire motura sonũ quit¬
tẽ digner. Ex quibus ut sͣ pluraunps
nam satis apparet ent petant ⁊ inicolant
sisuestria loca poete. qd eciã paulio hẽmi¬
tam Anconiũ Marcariũ. Arsenũ alios¬
uirent fecisse legiꝰ. Esto nõ ades inte¬
bile. s ut hu aubatͣre uident᷑ hĩtare siluas
cũ in eis iul fictũ iul fucatũ iul menti
nopiũ uideat dimplicia quidem. omĩa sc̃
nature oꝑa Ibi in celum erecte fagi ⁊ an¬
bores cetẽ opacitate sua recẽtes poringẽ¬
tes umibras Ibi solum biredantibꝰ herbis

Expanded text:
gatur, minime posse. Nec his contentus, superadgatur, minime posse. Nec his contentus, superadditis aliis inconvenientiis, quibus civitates agsus tecum meditare canoros! Quasi dicat, non poteris; et demum subnectit exquirens: Tume inter strepitus nocturnos atque diurnos Vis canere, et contacta sequi vestigia vatum? Nec multum post superaddit indignans: Hic ego rerum Fluctibus in mediis et tempestatibus urbis verba lyre motura sonum conmictere digner? Ex quibus, ne plura super imponam, satis apparet, cur petant et incolant silvestria loca poete. Quod etiam Paulum heremitam, Antonium, Maccarium, Arsenium aliosvirent fecisse legimus. Esto non adeo detestabile sit, ut hi arbitrari videntur, habitare silvas, cum in eis nil fictum, nil fucatum, nil menti noxium videatur; simplicia quidem omnia sunt nature opera. Ibi in celum erecte fagi et arbores cetere, opacitate sua recentes porrigentes umbras; ibi solum viridantibus herbis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ desunt pñcia pantes me frederico ara¬
gonen ⁊ sicilidũ regi ⁊ Laiide lastala mag¬
infici nerouensiũ dĩ gnͣdi fuit amiticia
m̃ctus Sciuꝰ insuꝑ ⁊ fere orbi toto notis¬
suiũ est francistum petrarta. katoli imꝑa¬
toras Ihois firauconũ regis ⁊ roberti eq̃
Ierlui ⁊ sitilie regis ac sumorũ põtificu
pluriũ dilectissimũ atos familitrissimũ
faisse ⁊ onorn esse dum uelit Ast si
uesciũt susarrones hu ob solitudines nco¬
lunt a colue peete q nõ in fero cupidina¬
ris nõ in p̃toriis nõ in theatris. nõ in
capitoliis aut plateis publicis ue locis cer¬
sautibus senturbellis cnicis ĩnuxtis
ueliuliertulis circũdatus subliniũ recũ
meditatio p̃stat᷑ abẜ quil fere assidua n᷑
te legissent q̃ st̾psit eracius floro qui pose¬
ꝙͣ elegantꝰ more suo enumeraut q̃ dam
uubiũ impeduuẽta dicit int̾rogaus rome
ne poeuata censes sc̃bẽ posse int̾ euras
acq labores ic uolens ob hec ut intelli¬

Expanded text:
nt presentia. Dantes noster Frederico Aragonensi, Sycilidum regi et Cani della Scala, magnifico Veronensium domino, grandi fuit amicitia iunctus. Scimus insuper, et fere orbi toto notissimum est, Franciscum Petrarcam Karoli imperatoris, Iohannis, Francorum regis, et Roberti eque, Ierusalem et Sycilie regis, ac summorum pontificum plurium dilectissimum atque familiarissimum fuisse et vivorum esse, dum velit. Ast si nesciunt sussurrones hi, ob id solitudines incolunt et coluere poete, quia non in foro cupidinario, non in pretoriis, non in theatris, non in capitoliis aut plateis, publicisve locis versantibus, seu turbelis civicis inmixtis, vel mulierculis circumdatis sublimium rerum meditatio prestatur, absque qua fere assidua necte legissent, que scribit Oratius Floro. Qui, postquam eleganter more suo enumeravit quedam urbium impedimenta, dicit interrogans: Rome ne poemata censes Scribere posse inter curas atque labores? Volens ob hoc, ut intelli
Abbreviated transcription (Latin):
Deuide extimãtes eñ nõ nũꝙͣ terras in¬
coles arbitͣri soiũ fore ut diuertieula sue
uei dicata uemiẽs inbeniret ei sacras edes
nos templa dicineꝰ hedie Iude ut eum
erga se ꝓpitiũ fate̾t quosdam houores p̃¬
cipuos excogitauerũt illi statutis tꝑibus
fiendos ques dir̾e sacra Deuiũ quĩ ꝙͣtũ
teris honorandũ ꝯstituendaseius in racras
argẽteas mẽsas ⁊ aureas fialas candela¬
bra ⁊ aurea quecũq uasa ⁊ ex pundẽtio¬
ribus atq nobilioribus populi hoĩes quos
dirẽ postea sacerdotes eosq in sacnis
ꝯficiendis nõ delgarbus qu̾ymo p̃ciosissi¬
nus uestibus ⁊ thiars atq licius insignes
esse ueluere Tandem quĩ side̾tur ab̾sur¬
dũ iuntos catitosꝙ põtifices deitati ex hi¬
be sacra uoluerũt uerba ꝯpõiĩ ꝑ q̃ ip̃iꝰ
deitatis landes ⁊ magͣlia mõitrarẽt᷑ et

Expanded text:
deinde extimantes eum non nunquam terras indeinde extimantes eum non nunquam terras incolere, arbitrati sanctum fore, ut diverticula suo nomini dicata veniens inveniret, ei sacras edes nos templa dicimus hodie. Inde, ut eum erga se propitium facerent, quosdam honores precipuos excogitaverunt, illi statutis temporibus fiendos, quos dixere sacra. Demum, quoniam quantum teris honorandam constituendum eius in sacris argenteas mensas et aureas fialas, candelabra et aurea quecunque vasa; et ex prudentioribus atque nobilioribus populi homines, quos dixere postea sacerdotes, eosque in sacris conficiendis non vulgaribus, quin imo preciosissimis vestibus et thyaris atque lituis insignes esse voluere. Tandem, quoniam videretur absurdum mutos tacitosque pontifices deitate exhibere sacra, voluerunt verba componi, per que ipsius deitatis laudes et magnalia monstrarentur, et
Abbreviated transcription (Latin):
Quibus in p̃tatõnibus oñdekat eum
ex quisito usum eloquio Quod possibile ẽ
este unde sumpseit᷑ non explicaret liqui¬
d Ego aut ⁊ si sopissime begerim apud
assyries religionis eultũ pħre scuduõ¬
⁊ atberũ głoriũ pͥmo fuĩgre. nõ tamẽ
abs alio furedignori tesciõ facile cre¬
dam apud barbaras ⁊ a des imianes
naciones origniẽ habuisse artificiũ
tam iublie Grea insuꝑ apud se etortã
poetam antinuãt ut totis uiribus affir¬
uat leoncius In quã credulitatẽ ⁊ ego
paululio trahor memor aliqũ ab uclito
p̃ceptore mes audiuisse penes pristos gre¬
cos tale huit fuisse pn̾cipiũ. Nam cũ p̾mo
init̾ ndeo adhut holes nouulli celsioris
ingent i insent nt᷑ parentis oꝑa adim¬
rari ⁊ inde ꝑ meditatiões sensĩ intrae
credulitatem Aliquẽ unũ esse cuiꝰ oꝑe
⁊ iꝑis gubuarẽt ⁊ ordinarẽt cucta¬
que cerent ⁊ um unũ uocane̾ deuiii.

Expanded text:
Quibus in precationibus ostendebat eum Quibus in precationibus ostendebat eum exquisito usum eloquio, quod possibile est, esto, unde sumpserit, non explicaret liquido. Ego autem, et si sepissime legerim apud Assyrios religionis cultum, phyloso armorum gloriam primo fuisse, non tamen absque alio fide digniori testimonio facile credam apud barbaras et adeo inmanes nationes originem habuisse artificium tam sublime. Greci insuper apud se exortam poeticam autumant, ut totis viribus affirmat Leontius. In quam credulitatem et ego paululum trahor, memor aliquando ab inclito preceptore meo audisse penes priscos Grecos tale huic fuisse principium. Nam cum primo inter rudes adhuc homines non nulli celsioris ingenii cepissent nature parentis opera admirari et inde per meditationes sensim intrare credulitatem, aliquem ur et ordinarentur cunctaque cernerent, et eum unum vocavere deum;
Abbreviated transcription (Latin):
mĩme arbitrandũ satra hec abs ulła uer¬
borui placione ꝯfecta subingũt a moy¬
re cũ sicto pede bna cũ pplo ifrael rubrũ
suꝑasfet mare integre ꝑactũ. Cum le¬
gamiꝰ eñ satra ⁊ sacdetes ⁊ tabuaculis
ad iustar futur templi erectũ ⁊ oroes
quibus placaret᷑ diitus m̃ouisse. Qb
inspectis bidebitur nõ unte moysis dn¬
is israelicar ũ tempus poesim apud
hebrees huisse pu̾cipiũ danquidẽ cinca
furẽ uite marachii regis sycionioꝵ qui
diem obut auo miũdi inͫ de. lrxx pepu¬
lum eduxit ⁊ sacra ꝯfecit Sunt ⁊ alii
glorrã hant bubilonis largira uolẽtes
Ques int̾ benetus pnteolanus epũs his¬
toriai ũ inbestigator ꝑmaximꝰ erat asse¬
re᷑ ꝯsuetus dicatitate ꝓlira poesim moy
muritiuracõibus uariis faitã quedam
cognosici eñ deun fore firmabat. Et ob
id leco dei nõ solum coluit caldeisq suasit
uerũ illi templa ꝯscrus it sacerdotes
ordinauit ⁊ p̃tationes ecũt ad̾menit

Expanded text:
 ulla verborum prolatione confecta, subiungunt a Moyse, cum sicco pede una cum populo Israel Rubrum superasset mare integre peractum, cum legamus eum sacra et sacerdotes et tabernaculum, ad instar futuri templi erectum, et orationes, quibus placaretur divinitas, invenisse. Quibus inspectis videbitur non ante Moysis, ducis Israelitarum, tempus poesim apud Hebreos habuisse principium. Qui quidem circa finem vite Marathii, regis Sycionorum, qui diem obiit anno mundi III dc lxxx, populum eduxit et sacra confecit. Sunt et alii gloriam hanc Babiloniis largiri volentes. Quos inter Venetus, Puteolanus episcopus, hystoriarum investigator permaximus, erat asserere consuetus dicacitate prolixa, poesim Moysmurmurationibus variis futura quedam cognosceret, eum deum fore firmabat, et ob id loco dei non solum coluit Caldeisque suasit, verum illi templa construxit, sacerdotes ordinavit, et precationes etiam adinvenit.