comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acciðrunt. uł nc̃ qͦ accidunt. uer̃ ⁊ de ilł q̃
pꝰ nos usq ad ĩminentẽ mundi ꝯsũmationem.
in ead̾e t̾ra euent᷑a ꝓpħauit. pͥorib lib̾ͥs ꝓut
meliꝰ ꝓbabiliꝰq potui int̾p̃tando ꝓsecutꝰ sũ.
bris in lucẽ eduxi. Porro de ilł q̃ pꝰ nos uent᷑a¬

Expanded text:
acciderunt uel nunc quoque accidunt, uerum et de illis, que post nos usque ad imminentem mundi consummationem in eadem terra euentura prophetauit, prioribus libris, prout melius probabiliusque potui, interpretando prosecutus sum, bris in lucem eduxi, porro de illis, que post nos uent
Abbreviated transcription (Latin):
Uacabit ille tellurẽ subu̾tere. ut patͥe segetibus
candeant. laborabit s̃pens uenenum diffund̾e:
ne herbe in segetes ꝓueniant. letali clade defi¬
ciet ppłs. ⁊ menia urbium de solabunt᷑. Colonũ
albanie uocat albanie pͥncipẽ. colonum id̾o: qr
pacis ⁊ qͥetis amator. agͥcultẽ magis qͣm belloꝵ
tumultib oꝑam dabit. Sic̃ ⁊ augustus cesar. c̃
mi̾fectis mt̾fectorib auuncli sui iulii uidł cesa¬
ris ⁊ tumphatis regib multis de orientis par¬
tib roma uictor redissi. p̃cepit ut ꝑ uniu̾sum
iunduam romano subiectum imꝑio om̃s arma
sua ou̾t̾ent in uom̾es ad arandam t̾ram. ⁊ lan¬
ceas in falces ad secandas sege tum messes iux¬
ta uaticinium ysaie. Ita ⁊ hic colonꝰ albanie
subu̾tere. arando uidł ⁊ agͥcolando ut patͥȩ se¬
getib candeant. s adu̾sabr̃ ei spens maliciosꝰ
scilicet aliqͥs mimicꝰ eiꝰ spentino ueneno infici¬
eus ⁊ infectus. ĩminebit ei adorso uenena dit¬

Expanded text:
acabit ille tellurem subuertere, ut patrie segetibus candeant. Laborabit serpens uenenum diffundere, ne herbe in segetes proueniant. Letali clade deficiet populus et menia urbium desolabuntur. Colonum Albanie uocat Albanie principem. Colonum ideo, quia pacis et quietis amator agriculture magis quam bellorum tumultibus operam dabit. Sicut et Augustus Cesar, cum interfectis interfectoribus auunculi sui, Iulii uidelicet Cesaris, et triumphatis regibus multis de orientis partibus Romam uictor redisset, precepit, ut per uniuersum mundum Romano subiectum imperio omnes arma sua conuerterent in uomeres ad arandam terram et lanceas in falces ad secandas segetum messes iuxta uaticinium Ysaie, ita et hic colonus Albanie,subuertere, arando uidelicet et agricolando, ut patriȩ segetibus candeant. Sed aduersabitur ei serpens maliciosus, scilicet aliquis inimicus eius serpentino ueneno inficiens et infectus imminebit ei a dorso uenena dif
Abbreviated transcription (Latin):
ipłoꝵ sig̃cat qͦr londonia metͦpolis ciuitas ẽ A
ꝯuocatis fluminib. hoc ẽ appendiciis suis sibi
sociatis ꝓpͥis finib ñ ꝯtenti alueum suum id:
tminol suos ex ibt̃. ⁊ uicinas ciuitates uolento bel¬
lor impetu occupabt̃. oppositosq montes subuer¬
tẽt. ħ ÷ magnos qͦsq ⁊ in sublimi positos. Sibi aũ
oppositos atq adisantes humiliabt̃: ⁊ ad ima
deponẽt. Adhibebt̃ ⁊̃ sͥ fontẽ galaes dolo ⁊ ne¬
quitia repleti. fons galaes in finibꝰ cambrie
t̃ quẽ is adicient londonienses .i. trã illã ub
e fons galaes. ⁊ ppłm eiꝰ dolo neqͥtia ꝙ repletũ
sue adieient dicioni. s malo suo.atq ad suũ ip̃oꝵ ex
pnt es: eo qͦd ualia tota ꝯsita sit nemorib. Sue¬
ment nemor robora.⁊ eum saxis ieiuuseoꝵ ꝯgre¬
domestacite btonum rege adolescente a petior
domestis. stst pendiariis militib sius. cum ñ eet
qiuiei dico aute ⁊ miegir no resiste poist oonãrre¬
gn uio lent arripuit. Icum a finitimis suas pr¬

Expanded text:
ificat, quorum Londonia metropolis ciuitas est. Qui conuocatis fluminibus, hoc est appendiciis suis sibi consociatis propriis finibus non contenti alueum suum, id est terminos suos exibunt et uicinas ciuitates uiolento bellorum impetu occupabunt oppositosque montes subuertent, hoc est magnos quosque et in sublimi positos, sibi autem oppositos atque aduersantes humiliabunt et ad ima deponent. Adhibebunt etiam sibi fontem Galaes dolo et nequitia repleti. Fons Galaes in finibus Cambrie est, quem et sibi adicient Londonienses, id est terram illam, ubi est fons Galaes et populum eius dolo nequitiaque repletum sue adicient dicioni, sed malo suo atque ad suum ipsorum principes, eo quod Walia tota consita sit nemoribus. Conuenient nemorum robora et cum saxis Ieuuiseorum congreConstante Britonum rege adolescente a Pictis domesticis et stipendiariis militibus suis, cum non esset, qui ei, dico autem Wortegirno, resistere posset – coronam regni uiolenter arripuit. Et cum a finitimis suis, P
Abbreviated transcription (Latin):
scept᷑ qͥbꝰ cornutꝰ dracho ministrabit. his u̾bis
innuit᷑. pꝰ p̃dicta insule renouationẽ ꝑ alũp¬
nam ciaudiocestͥe duos solos in insula fore
scept̾g̾os quoꝵ regno finito. finietur ⁊ mun¬
d̾ sic̃ ex seqi entiũ textu colligit᷑. Dem duo
nutꝰ ministrabit .i. subiectꝰ erit Cornut
draconẽ more suo appellat tyrannũ alique
hꝰmĩ drachoni ñ tam corꝑe quã m̃te ꝯfor̃t
Porro cornutꝰ dracho gͤce dr̃ cherasta qͣdri¬
gemina hñs cornicła. quoꝵ tẽptatiõe ueli¬
Deiñ duo sequentur sceptra. quibꝰ cornutus dra¬
cho ministrabit .i. seruiet. Adueniet alt̃ in
ferro. ⁊ uolantem equitabit serpentẽ. Nuda-¬

Expanded text:
eg., quibus cornutus dracho ministrabit. His uerbis innuitur post predictam insule renouationem per alumpnam Claudiocestrie duos solos in insula fore sceptrigeros. Quorum regno finito finietur et mundus, sicut ex sequentium textu colligitur. Deinde nutus ministrabit, id est subiectus erit. Cornutum draconem more suo appellat tyrannum aliquem huiusmodi drachoni non tam corpore quam mente conformem. Porro cornutus dracho grece dicitur Cherasta quadrigemina habens cornicula, quorum temptatione ueluDeinde duo sequentur sceptra, quibus cornutus dracho ministrabit, id est seruiet. 64. Adueniet alter in ferro et uolantem equitabit serpente
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ uno ponunt᷑. Unũ u̾bi grã ꝓmultis ponit᷑
ut in psalmo ubi dr̃. Misit in eos cynomiã
⁊ comedit eos. ranã ⁊ disꝑdidit eos. Cont
⁊ pͥncipes ꝯuenerunt in unũ. adu̾sꝰ dm̃m
adu̾sꝰ xp̃m eiꝰ. Reges i ꝓ herode. pͥncipes aũ
mtter leuauert̾ uocẽ ad dñm n dixert̃.
Dnẽ qui dixisti ꝑ os dauid pueritui qua¬

Expanded text:
pro uno ponuntur. Vnum uerbi gratia pro multis ponitur, ut in psalmo ubi dicitur: Misit in eos cynomiam et comedit eos, ranam et disperdidit eos. Contret principes conuenerunt in unum aduersus Domum eius. Reges enim pro Herode, principes autem imiter leuauerunt uocem ad Dominum et dixerunt: Domine, qui dixisti per os Dauid, pueri tui, qua
Abbreviated transcription (Latin):
fulgͤantes. qͥ ꝯsũptis pascuis ꝯu̾tent᷑ in arbores.
ħ ẽ qͥ ꝯsũptis frugibꝰ uł depopulõne uł fame̾.
ad fructꝰ arboꝵ ꝯu̾tentur. Qd̾ aũ bellica uastãti¬
equoreo pisce.⁊ serpente geniti ꝓ pͥncipatu reg¬
ni dirissimis inter se p̃liis cancertabunt. sicut
sequent monstrant. Sequit᷑ i. Gestabit pͥmꝰ
u̾tet. Nitetur ip̃e flagellõ eriꝑe. sed abulti¬
mo corripiet᷑. Au̾tent mutuo ã sese facies. donec
uenenatũ cyphum piecerint. Qd̾ dic̃ pͥmũ gesta¬
turum Rlagellum imꝑii. sed a post genito dorsũ
diu̾surũ. significat pͥmogenitũ Regem fore sed
scd̾m fratrem suum a se abiecturum. Unde
⁊ ille nitet᷑ ei flagellum .i. sceptrum eripere.
sed tercius sibi frater impedimento exit. ne
uenenatũ ꝓiecerint. hoc ẽ donec poculum
ã cordibus suis abiecerint. De quali potiõe
dicit sermo ꝓpħicus. Uua eoꝵ uua fellis. ib

Expanded text:
fulgurantes, qui consumptis pascuis conuertentur in arbores, fulgurantes, qui consumptis pascuis conuertentur in arbores, hoc est, qui consumptis frugibus uel depopulatione uel fame ad fructus arborum conuertentur. Quod autem bellica uastatiani, ex 158v equoreo pisce et serpente geniti, pro principatu regni dirissimis inter se preliis concertabunt, sicut sequentia monstrant. Sequitur enim: 59. Gestabit primus ultimo corripietur. Auertent mutuo a sese facies, donec uenenatum cyphum proiecerint. Quod dicit primum gestaturum flagellum imperii, sed a postgenito dorsum diuersurum, significat primogenitum regem fore, sed secundum fratrem suum a se abiecturum. Vnde et ille nitetur ei flagellum, id est sceptrum, eripere, sed tercius sibi frater impedimento erit, ne uenenatum proiecerint, hoc est, donec poculum a cordibus suis abiecerint. De quali potione dicit sermo propheticus: Vua eorum uua fellis et botrus
Abbreviated transcription (Latin):
misceri ausa. redit sub aqͣs. ⁊ se absꝯdit ã serps
aspectu. Serpens au̾ libine stimula tͦ. it̾m
sibilat. ⁊ reuocat m᷑enã ad cõspectũ. Illa stͣm
ꝯspecto serpñte pauet ⁊ refugit. Et ħ tãdiu fit:
donec. fpñs libinis ultͣ ardorẽ ñ ferens. qͣi obsios
pacis ⁊ in nocentie sue illi offert. euom̃s ueneñ
suũ. qd̾ tñ pꝰ coitũ resumit atq resorbet. qi sine
ueneno fpñs uiu̾e neqͥt. Murena t̾aq fadtase¬
curior accedit. ⁊ cũ. ẜpñte miscet᷑. Uñ ⁊̃ multi.
sibilos simulant. spñtinos qͥb menas ad se euo
p̃missis. ad lit̾am redeamꝰ: c̃uiꝰ latebrosa obscuri¬
tas iã ex magna parte ꝓcessit in lucem. Ait gͦ.
qiͣ piscis in equore factꝰ fu̾it .i. pirata marinꝰ. si
.lo. spñtis .i. blandiciis. fpñtine alicꝰ mulieris¬
reuocabit᷑ ad t̾ram. ⁊ eam causa pacis ut sepe
tonitruis cũcta t̾rentes. Nascent iñ tres tauri

Expanded text:
misceri ausa, redit sub aquas et se abscondit a serpentis misceri ausa, redit sub aquas et se abscondit a serpentis aspectu. Serpens autem libidine stimulatus iterum sibilat et murenam reuocat ad conspectum. Illa iterum conspecto serpente pauet et refugit. Et hoc tamdiu fit, donec serpens libidinis ultra ardorem non ferens, quasi obsides pacis et innocentie sue illi offert euomens uenenum suum; quod tamen post coitum resumit atque resorbet, quia sine ueneno serpens uiuere nequit. Murena itaque facta securior accedit et cum serpente miscetur. Vnde et multi  ignari 158r sibilos simulant serpentinos, quibus murenas ad se euocpremissis ad literam redeamus, cuius latebrosa obscuritas iam ex magna parte processit in lucem. Ait ergoi piscis in equore factus fuerit, id est pirata marinus pentis, id est blandiciis serpentine alicuius mulierisreuocabitur ad terram et eam causa pacis, ut sepe a terrentes. Nascentur inde tres tauri
Abbreviated transcription (Latin):
tu suo on expellat. ⁊ in currũ eiꝰ ip̃e ascendat.
ħ est suꝰ dñiũ eiꝰ ⁊ potestatẽ arripiat. sicq e¬
uaginãto gladio. oienti minet᷑ .i. or igͥtalibꝰ bri¬
tannie incoł. bellum indicat. ⁊ uestigia rotaꝵ
suaꝵ multo adu̾santiũ sͥ sangͥne repleat. fiet
deiñ piscis in equore. ħ ẽ piraticã uitã excebit
tis reuotatꝰ coibit cũ illo. Murena ut audio fiet.
cis qͥ latine lanp̃da uocat᷑. Murena uͦ g̃. dr̃ eo qd
ħ aĩam h̾t ñ in capite s in cauda. Qd̾ ĩn ꝓbat᷑
qͥa captre ꝯqͣssato. uix.p̃. int̾imi. ꝑcussa uͦ cau¬
da. statĩ ex aĩat᷑ ⁊ morit᷑. Dr̃ aũ murena gnꝰ
ẽe. fpñtis. eo qd coeat cuͭ. spñte. Qd̃ qͣlit fiat
murenã euocat. siue mascłs feminã. siue femi¬
na marem. Murena audtto  sibilo. ẜpñtis. as¬
cend̾ ad suꝑficiem aque. Uiso aũ. ẜpñte. ꝓpt̾ eiꝰ ue
neñ nat᷑alit̾ expauescit. nͨ apꝓpinqͣre aut cũ eo ꝯ-¬

Expanded text:
t conieci. et in currum eius ipse ascendat, hoc est dominium eius et potestatem arripiat sicque euaginato gladio orienti minetur, id est orientalibus Britannie incolis bellum indicat et uestigia rotarum suarum multo aduersantium sibi sanguine repleat. 57. Fiet deinde piscis in equore, hoc est piraticam uitam exetis reuocatus coibit cum illo. Murena, ut audio, fiet cis, qui Latine lanpreda uocatur. Murena uero grece danimam habet non in capite, sed in cauda, quod inde probatur, quia capite conquassato uix potest interimi, percussa uero cauda statim exanimatur et moritur. Dicitur autem murena genus esse serpentis, eo quod coeat cum serpente. Quod qualiter fiat, murenam euocat, siue masculus feminam, siue femina marem. Murena audito sibilo serpentis ascendit ad superficiem aque. Viso autem serpente propter eius uenenum naturaliter expauescit, nec appropinquare aut cum eo com
Abbreviated transcription (Latin):
noc̾e solent. pecori ꝯtagia sano.⁊. dũ spectant
sitione nocent. Id̾o ⁊ sapĩa dic̃. Qͥ tang̃ picẽ. inqͥ¬
nabitur ã pice. Itẽ. Holi ẽe amicꝰ hõi iracundo
neq ambules cũ uiro furioso. ne forte addiscas
semitas eiꝰ. ⁊ sumas scandalũ aĩe tue. ⁊ Rursũ.
Qͥ cũ sapientibꝰ gͣdit᷑ sapiens erit. amicꝰ stultoꝵ

Expanded text:
nocere solent pecori contagia sano et Dum spectant nocere solent pecori contagia sano et Dum spectant sitione nocent. Ideo et sapientia dicit: Qui tangit picem, inquinabitur a pice. Item: Noli esse amicus homini iracundo neque ambules cum uiro furioso, ne forte addiscas semitas eius et sumas scandalum anime tue. Et rursum: Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit; amicus stulto
Abbreviated transcription (Latin):
lent. sacro baptismate renouati. Sic ⁊ ap̃ Romanos
benigno ac pat̾no affectu cet̾is p̾sidebant. Supͣdic̃-¬
rus itaq uir splendens niueo candore. candidũ
ppłm g̾minabit .i. subiectos sͥ ꝓpͥo exemplo ad sue
mansuetudinis ⁊ bonitatis similitudinẽ informa¬
bit. iuxta ilłd. Quał pͥnceps. tales ⁊ ministri eiꝰ.
Multa i siue boni seu mali emulatio ex bono uł
pessimo Rege ppło uenit. Uñ ccm̃ salomon dicit
Rex qͥ amat m̃daciũ. om̃s ministͦs iniqͦs ht̃. Et
qͥd mirũ. cũ ⁊̃ in peccorib istud uid̾e sit qr sic ex¬
qͦ ꝓficiunt: sic ex ꝯtagio infirmantiũ uniu̾sus
grex int̾dum ꝯtaminat᷑. Uñ Iuuenał in scd̾a
satyra dicit. Ded̾ hãc ꝯtagio labẽ. Et̃ dabit in
płes sic̃ grex totꝰ in agͥes. Uniꝰ scabie cad̾. ⁊ por¬
rigine porc. Uuaq ꝯspecta liuorẽ duc̃ abuua.¬
Sic egͣgiꝰ poetaꝵ. in bucolicis. frigidꝰ õ pueri. fu¬
gite hinc latet anguis. in ħba. ⁊ aliꝰ qͥdã. Sepe

Expanded text:
lent sacro baptismate renouati. Sic et apud Romanos  uidelicet benigno ac paterno affectu ceteris presidebant. 53. Supradictus itaque uir splendens niueo candore candidum populum germinabit, id est subiectos sibi proprio exemplo ad sue mansuetudinis et bonitatis similitudinem informabit, iuxta illud: Qualis princeps, tales et ministri eius. Multa enim siue boni seu mali emulatio ex bono uel pessimo rege populo uenit. Vnde iterum Salomon dicit: Rex, qui amat mendacium, omnes ministros iniquos habet. Et quid mirum, cum etiam in pecoribus istud uidere sit, quoque proficiunt, sic ex contagio infirmantium uniuersus grex interdum contaminatur. Vnde Iuuenalis in secunda Satyra dicit: dedit hanc contagio labem plures, sicut grex totus in agris, Unius scabie cadit et prurigine porci. Uvaque conspecta livorem ducSic egregius poetarum in Bucolicis: Frigidus, o pueri, fugite hinc, latet anguis in herba. Et alius quidam: Sepe
Abbreviated transcription (Latin):
milib iuxta ilłd̃ bĩ iob. fr̃ fui dracoñ. ⁊ sociꝰ ftruci¬
onũ. certũ hm̃s ⁊ in ocłis positũ. qd̾ multrabhi¬
stib spoliati ꝓͥĩs reb atq nudati. siue ⁊̃ bonis suis
sariis suis.ita ut ñ eos freqñt̃ oppͥmant uł occi¬
dant. in qͦs nicħ antea potuert̃ di. estiti erant.
ħẽ possessiõib suis. ⁊ ext̾ioribꝰ bonis induti ⁊ nicħ
dãpni ab hostib passi. Uñ suꝑiꝰ ait de gygante
neqͥcie. qͥ cũ dracone uigo .i. e pugnabit qd tẽ
demũ adu̾sꝰ draconẽ t̃ualebit. eiꝰq fauces
biũ qͥn ab igne draconis. nudꝰ draconẽ ascend̾it.

Expanded text:
 socius strucionum, certum habemus et in oculis positum, quod multi ab hostibus spoliati propriis rebus atque nudati, siue etiam bonis suis ersariis suis, ita ut etiam eos frequenter opprimant uel occidant, in quos nichil antea potuerunt, dum uestiti erant, hoc est possessionibus suis et exterioribus bonis induti et nichil dampni ab hostibus passi. Vnde superius ait de gygante nequicie, qui cum dracone Vigornie pugnabit, quod tunc demum aduersus draconem preualebit eiusque fauces bium quin ab igne draconis, nudus draconem ascenderit
Abbreviated transcription (Latin):
que de qͦ suꝑiꝰ ait. Suꝑueniet gygas neqͥcie qͥ ocłox
acumine t̾rebit uniu̾sos:. hic it gygas candore
niues .i. uen̾anda canicie honorandꝰ ppłm ñ t̾rebit.
iniueo candore assũpto. Niueũ iẜ candorẽ qͦ splen¬
oebit possumꝰ intellig̾e ñ solũ ext̾iorẽ coꝵꝑis. s q

Expanded text:
t: Superueniet gygas nequicie, qui oculorum acumine terrebit uniuersos. Hic enim gygas candore niueo, id est ueneranda canicie honorandus, populum non terrebit, niueo candore assumpto. Niueum enim candorem, quo splendebit, possumus intelligere non solum exteriorem corporis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ cap̃ gladio amputabit. Exusta ueste as¬
cendet aliũ. ⁊ dext̾am caude leuãq iniciet.
Suꝑabit eũ nudꝰ. cũ nicħ indutꝰ ꝓficiet. Iuxta
petatẽ qͣndã serpentis ħ loqͥt᷑. Serpens it ut
diunt cũ uestitũ hoĩnẽ audacter inuadat. nu¬
dũ u̾et᷑. atq ad nocendũ ei appropinq̾re ñ aud.

Expanded text:
 exuta V. ueste ascendet alium et dexteram caude leuamque iniciet. Superabit eum nudus, cum nichil indutus proficiet. Iuxta proprietatem quandam serpentis hec loquitur. Serpens enim, ut aiunt, cum uestitum hominem audacter inuadat, nudum ueretur atque ad nocendum ei appropinquare non audet.
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ ħ ẽ filius stultus ⁊ indisciplinatꝰ. ⁊ honore
regio ꝓrsus indignus. I ne uiolentã aut ex¬
tortam existimes super hoc capitło int̾pta¬
onis usu uͥq freqͥntari. ut de filiss ⁊ maxi¬
me de stolidis ⁊ ignauis dicat᷑ hic illiꝰ ouum
ẽ ⁊ ille posuit istum. Similẽ deniq loqͦn¬
pud ysaiam sepe repies. Itaq bubo stͥ mu¬
ros claudioceste nidificabit. ⁊ in nido cuᷤ¬
ꝓet eabit᷑ asinꝰ .i. nascet᷑ ex eo filius stultꝰ. nec cesa¬
is ⁊ dolis imbutꝰ. coronã regni sibi assum⁊. ⁊ excel
sa .i. ardua queq tͣnscendens. horrido racana¬
tu ppłm patͥe t̾rebit. strepitu uidł ac tu multu
bellor. ingentẽ indigene genti metum incu¬
tiens. Seqr̃. Ii dieb eiꝰ titubabunt montes

Expanded text:
hoc est filius stultus et indisciplinatus et honore regio prorsus indignus. Et ne uiolentam aut extortam existimes super hoc capitulo interpretaonis usu ubique frequentari, ut de filiis et maxime de stolidis et ignauis dicatur, hic illius ouum est et ille posuit istum. Similem denique loquenpud Ysaiam sepe reperies. Itaque bubo super muros Claudiocestrie nidificabit et in nido  asinus, id est nascetur ex eo filius stultus, nec cesais et dolis imbutus, coronam regni sibi assumet et excelsa, id est ardua queque transcendens, horrido racanatu populum patrie terrebit, strepitu uidelicet ac tumultu bellorum ingentem indigene genti metum incutiens. Sequitur: 33. In diebus eius titubabunt montes
Abbreviated transcription (Latin):
de płimis eligatur om̃ib ñ in m̾ito p̃fe̾nd̾ Im
posito uino inebriabunt᷑ mortales. pꝰp.sitoq
celo in t̾ram respicient. Sic se hoĩes securita¬
ti ⁊ carnis illecebs dabt᷑. donec subito suꝑue-¬
niat mundi ruina. ⁊ omẽs inuoluat sic̃ scͥp¬
tum ẽ. Cũ dix̾int pax ⁊ securitas. tc̃ subi

Expanded text:
igatur omnibus non inmerito preferendum. 6. Imposito uino inebriabuntur mortales postpositoque cȩlo in terram respicient. Sic se homines securitati et carnis illecebris dabunt, donec subito superueniat mundi ruina et omnes inuoluat, sicut scriptum est: Cum dixerint, ‘pax et securitas!’ tunc subi
Abbreviated transcription (Latin):
denq ã ꝯsueta ⁊ i sitata u̾boꝵ tͣnslatione ꝑe¬
tor ac diligñs satis adu̾tere pot̾it. dũ mͦ ben¬
uola m̃te ad legend̾ ac diñ iudicand̃ accedã.
nouissimas ⁊ extremas eiꝰðe m̃ł. ꝓpħias. de sig¬
nis scił q̃ ĩminente mundi t̃mino fut᷑a p̃dixit

Expanded text:
denique a consueta et usitata uerborum translatione petor ac diligens satis aduertere poterit, dummodo beniuola mente ad legendum ac deinde iudicandum accedat, nouissimas et extremas Merlini nis scilicet que imminente mundi termino futura predixit,
Abbreviated transcription (Latin):
ista ẽ. qr sub diu̾sis nõib gn̾ibq serpentũ. ⁊ eoꝵ
ꝯmemoratiõe que int̾ se gerent p̾liorũ ⁊ cediũ.
dirissima hoĩum ad alt̾utrũ bella mortesq sig̃c.
ueruntñ singła q̃ capicła breui saltẽ ⁊ succĩcta
int̃p̃tatiõe iuxta ꝯsuetudt nẽ recͣctemus. Con¬
tinget inqͥt eam. haud dubiũ qͥn uulpẽ caer¬
dubali q̃ in ultionẽ leonis. in mos exonie. tau¬
ro cornua sua ꝯfring&. ac totũ suis dentibꝰ ꝯ¬
sumet. Continget gͦ hanc uulpẽ .i. mordebit si¬
ue ꝑcutiet lindicolinꝰ colub̃. ħ ẽ ã lindicolinen¬
si ciuitate ꝓcedens. Co lub̾ scd̾m noĩs echimolo¬
giam dr̃. eo qd̾ umbͣs colat. uł qd̾ in lubricos
la. ac serpens. Ita gͦ lubricũ fore puta lindicoliñ¬

Expanded text:
sub diuersis nominibus generibusque serpentum et eorum commemoratione, que inter se gerent, preliorum et cedium, dirissima hominum ad alterutrum bella mortesque significat. Veruntamen singula queque capitula breui saltem et succincta interpretatione iuxta consuetudinem retractemus. 47. Continget dubali, que in ultionem leonis in muros Exonie tauro cornua sua confringet ac totum suis dentibus consumet. Continget ergo hanc uulpem, id est mordebit siue percutiet Lindicolinus coluber, hoc est a Lindicolinensi ciuitate procedens. Coluber secundum nominis ethimologiam dicitur, eo quod umbras colat uel quod in lubricos la ac serpens. Ita ergo lubricum fore puta
Abbreviated transcription (Latin):
duos. nam fed̾a iũcti. Sangͥnis ⁊ diro feralẽ omine tedaᷤᷤ
abͤ tulit ad manes parcaꝵ nilia seua ĩ tẽpesta manu.
qͥd si tͥ fata dedissent Maiores in luce mora. tu sola
surentẽ Inde uirum pot̾as. atq hinc reuocare pa¬
rentẽ armatasq manꝰ excusso iungere ferro. Ut ge¬
no soceris medie iunxere sabine Morte tua discussa
sides. bellũq mou̾e Pmissum ducib ⁊ c̃. Dabr oͦ urbᷤ
dicine gestabit. ħ ad similitudinẽ medicoꝵ dicit.¬

Expanded text:
duos; nam federa iuncti sanguinis et diro ferales omine tedas duos; nam federa iuncti sanguinis et diro ferales omine tedas abstulit ad manes Parcarum Iulia seua intempesta manu; quod si tibi fata dedissent maiores in luce moras, tu sola furentem inde uirum poteras atque hinc reuocare parentem armatasque manus excusso iungere ferro, ut generos soceris medie iunxere Sabine. Morte tua discussa fides bellumque mouere permissum ducibus, etc. Dabitur ergo urbs dicine gestabit; hoc ad similitudinem similit
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorauimꝰ ꝯdidit aruirasꝰ bͥtonum rex
gener autẽ claudu cesaris. Unde ⁊ eã adho¬
norẽ ip̃iꝰ claudii claudiocestͥam noĩauit. Que
licet qͦndã cuitas fu̾it : nc̃ tñ opidũ ẽ haud
deł hominũ cͥladi ursos claridii. que alum¬
nã flagellatis int̾ponet. Stat᷑am nanq
medicine gestabit. ⁊ inbreui renouabit᷑
q̃dã apd̾ claudiocestͥam nata ł alita. ꝑ ma¬
tͥmoniũ flagellatis .i. bello ⁊ fame affuc¬
tis. int̾ponet᷑ ut sepe fit ut sit mediate
olim sabine mulieres fuert̃ int̾ maritos ⁊ patͦs
suos. Uñ ⁊ lucanꝰ mortẽ iulie filie iulii cesaris.
uxoris aũ põpeii. luculentis u̾sib lam̃tat᷑ dicñs
qͥa si suꝑstes eẽt. media int̾ uirũ. ⁊ prẽm suũ eoͤ
depositis armis ad ꝯcordiam reuocass ꝙ̃ adm̃d
sabine mulieres maritos suos:⁊ patͤs. Ait .i. Di¬
uidit᷑ ferro regñ. ppłiq poteñtis Que mare.
q̃ t̾ras. q̃ totũ possidet orbem. Hon cep̃ fortuna

Expanded text:
commemorauimus, condidit Aruiragus, Britonum rex, gener autem Claudii Cesaris. Vnde et eam ad honorem ipsius Claudii Claudiocestriam nominauit. Que licet quondam ciuitas fuerit, nunc tamen opidum est haud delicet hominum cladi urbs Claudii, que alumnam flagellatis interponet. 62. Stateram nanque medicine gestabiquedam, apud Claudiocestriam nata uel alita, per matrimonium flagellatis, id est bello et fame afflictis interponetur, ut sepe fit, ut sit mediatriolim Sabine mulieres fuerunt inter maritos et patres suos. Vnde et Lucanus mortem Iulie, filie Iulii Cesaris, uxoris autem Pompeii, luculentis uersibus lamentatur dicens, quia, si superstes esset, media inter uirum et patrem suum eos depositis armis ad concordiam reuocasset quemadmodum Sabine mulieres maritos suos et patres. Ait enim: Diuiditur ferro regnum populique potentis, que mare, que terras, que totum possidet orbem, non cepit fortuna
Abbreviated transcription (Latin):
ni diu̾soria. s cornua sua in muros exonie ꝯfrin¬
get. Taurꝰ qͥ litigio suꝑueniet. leonẽq dext᷑ ped
ꝑcutiet. ꝑcussumq ꝑ diu̾soria regni expellet.
uł ip̃e Rex erit cuiꝰ Regñ leo claudiocestrie in¬
uasurꝰ ẽ. ⁊ obhoc t̃ga nobiliũ. tͣnscensurꝰ. uł ali¬
qͥs de amicis eiꝰ. qͥ leonẽ p̃lio suꝑabit. eũq ꝑre
gni diu̾ticła effugabit. Dextrũ aũ pedem euis
qͦ leonẽ ꝑcutiet. dextrũ cornu bellici excitꝰ eiꝰ.
possumꝰ ꝯuenient̾ acciꝑe iuxta ħ qd̾ in artemi¬
litari ⁊ reb bellicis. ã dextͥs ⁊ ã sinistͥs atq in
medio. acies disponunt᷑ ad pugnã. Pcliuiꝰ aut̃
ip̃m regẽ tauri nomine. designatũ existimo.
maxĩe ꝓpt̃ cornua q̃ in scͥpt̾is regna sig̾tant
ut ibi. Et erexit cornu. sał. nob. ind. dd̾.ps.¬

Expanded text:
 Hist. Reg. , sed cornua sua in muros Exonie confringet. Taurus, qui litigio superueniet leonemque dextro pede percutiet percussumque per diuersoria regni expellet, uel ipse rex erit, cuius regnum leo Claudiocestrie inuasurus est, et ob hoc terga nobilium transcensurus, uel aliquis de amicis eius, qui leonem prelio superabit eumque per regni diuerticula effugabit. Dextrum autem pedem eius, quo leonem percutiet, dextrum cornu bellici exercitus eius possumus conuenienter accipere iuxta hoc, quod in arte militari et rebus bellicis a dextris et a sinistris atque in medio acies disponuntur ad pugnam. Procliuius autem ipsum regem tauri nomine designatum existimo maxime propter cornua, que in scripturis regna significant, ut ibi: Et erexit cornu salutis nobis in d
Abbreviated transcription (Latin):
hausto a caps. capre accenda i s ad coitum. Nee miꝵ
cum ⁊ equas qͣsdam in cappadocia ex solo equor
marium ⁊ maxime emissarioꝵ odore ꝯciꝑe solinꝰ
affirmet. Simiłr ⁊ de ꝑdicib dicit qͦd ollibidosic
agitet: ut si uentꝰ a masculo flaui̾t solo mpgnen¬
t᷑ odore. Egͣdient᷑ cͦ ex pͥfato u̾me septẽ istiltone
hircoꝵ capitib t᷑pati. qui fetore narium muli¬
eres corrumpent. Quod autẽ ait de u̾me illo qͦd
ꝓiuntias nem crabꝰ spoliabit. ⁊ emisso igneo uapo¬
re arbores comburet: hunc mͥ sensum ud̾r ha¬
bere. ut uidelicet ad aꝑiendum sͥ ꝑ iniu̾a silua¬
rum loca.⁊ ad uiam expediendã ipsa uͥ sepesit
nemora excider atq comburet. Sequitur.¬

Expanded text:
hausto a capris, capre accendantur ad coitum. Nec mirum, hausto a capris, capre accendantur ad coitum. Nec mirum, cum et equas quasdam in Cappadocia ex solo equorum narium et maxime emissariorum odore concipere Solinus affirmet. Similiter et de perdicibus dicit, quod eos libido sic agitet, ut, si uentus a masculo flauerit, solo impregnentur odore. Egredientur ergo ex prefato uerme septem isti leones hircorum capitibus turpati, qui fetore narium mulieres corrumpent. Quod autem ait de uerme illo, quod prouintias nemoribus spoliabit et emisso igneo uapore arbores comburet, hunc mihi sensum uidetur habere, ut uidelicet ad aperiendum sibi per inuia siluarum loca et ad uiam expediendam ipsa, ut sepe fit, nemora excidet atque comburet. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmẽ ꝓ u̾mib positum puta. si t̾nid uxta litt̾e sonum ac¬
cipiendum ẽẽ putau̾is. Enĩu̾o qͦd ñ de u̾me. s potius
stiis hircoꝵ capitib det᷑patis. s magis de homini¬
d leonina rabie tͥculentis. atq ad similitudinẽ
hircoꝵ luxͦie fetore putentib dicat: õstendit sa¬
tis aꝑte qͦdsequit᷑. Addit᷑ enim. fetore narium
aut scͥpt᷑us aliquib inuenit᷑. nͨ uixta nate᷑ legeᷤ
fieri potest. ut leones aut hircoꝵ capitib detur¬
pent̾. aut fetore narium mulieres corrumpad
adultino ꝯcubitu. ⁊ deꝓpͥis cõmunes faciant ⁊¬
bestiali mͦ omnib ꝓstitutas. ut ꝓpum silium
pater ignoret iuxta illud poete. eui ppls pater
eñ ht̃ ille pat᷑m: intelligamꝰ.ui. leones istos
tro homines fore. aiͦcissimos ut leones. ⁊ nichil¬
ominꝰ qͣsi hircos emissarios lux̾ia petulantes.
atq fetentes. Quod aute ait qr fetore nar iuimsuaꝵ
corrumpent mulieres iuxta metaforam hircor

Expanded text:
rmibus, positum puta, si tamen id iuxta littere sonum accipiendum esse putaueris. Enimuero quod non de uerme, sed potius stiis hircorum capitibus deturpatis, sed magis de hominibus leonina rabie truculentis atque ad similitudinem hircorum luxurie fetore putentibus dicat, ostendit satis aperte, quod sequitur. Additur enim: 36. Fetore narium aut scripturis aliquibus inuenitur, nec iuxta nature leges fieri potest, ut leones aut hircorum capitibus deturpentur, aut fetore narium mulieres corrumpant adulterino concubitu et de propriis communes faciant et bestiali modo omnibus prostitutas, ut proprium filium pater ignoret iuxta illud poete: Cui populus pater est, non habet ille patrem, intelligamus uiitem leones istos fratres homines fore atrocissimos ut leones et nichilominus quasi hircos emissarios luxuria petulantes 147v atque fetentes. Quod autem ait, quia fetore narium suarum corrumpent mulieres, iuxta metaforam hircorum
Abbreviated transcription (Latin):
expectabit g̾manos. S ⁊ ip̃o pꝰ ꝙͣ aduen̾int
subito dente int̾ficiet. ⁊ capite leonis corona¬
bit᷑ .i. assũpta ferocitate leonis. qͥ ẽ Rex bestiaꝵ
n ad nulliꝰ pauet occ̾sum. Ita iam neminẽ re¬
sift̾e posse ꝯfidens. coronam Regni qiͣ leo ca

Expanded text:
it germanos. Sed et ipsos postquam aduenerint subito dente interficiet et capite leonis coronabitur, id est assumpta ferocitate leonis, qui est rex bestiarum et ad nullius pauet occursum. Ita iam neminem re138rsistere posse confidens coronam regni quasi leo ca
Abbreviated transcription (Latin):
erant. eo qͦd ꝑ illu nullo repentino aut furtiuo ab¬
uentu romanos cirꝯuenire aut imꝑatos mueni¬
re ualent Suꝑueniz gigas neqͥcie. qui ocłora
cumine t̾rebit uniu̾sos. siue ext̾ioꝵ ꝑspicacia.
cumine t̾rebit uniũsos. Qs uniu̾sos: Septẽ uidł le
oneᷤ hyrcoꝵ. capitib turpatos. qͥ ex u̾me ꝓuntię
arbores cõburente nascent᷑. qͥq fetore nariũ mulie¬
res corrũpent. ⁊ ꝓͥas facient ẽẽ cõmunes. Hȩc olm
consuetudo apud multos barbararum gentium
populos fuit. & maxime apud garamantes in at¬
frica commanentes: ut nullo inter se legitimo
coirent. ita ut sole matres natos agnoscerent.
uiam reducent patriam gentem supradi¬
cti leoties capitibus hyrrcor ual¬

Expanded text:
erant, eo quod per illum nullo repentino aut furtiuo aderant, eo quod per illum nullo repentino aut furtiuo aduentu Romanos circumuenire aut imparatos inuenire ualerent. Superueniet gigas nequicie, qui oculorum acumine terrebit uniuersos, siue exteriorum perspicacia, cumine terrebit uniuersos. Quos uniuersos? Septem uidelicet leones, hyrcorum capitibus turpatos, qui ex uerme prouintie arbores comburente nascentur, quique fetore narium mulieres corrumpent et proprias facient esse communes. Hec olim consuetudo apud multos barbararum gentium populos fuit et maxime apud Garamantes in Affrica commanentes, ut nullo inter se legitimo coirent, ita ut sole matres natos agnoscerent auiam reducent patriam gentem supradicti leones capitibus hyrcoru
Abbreviated transcription (Latin):
cauda sua draco.⁊ uenenatus int̾bit. Gigantes
sicut uastitate corporata ⁊ nimia aspectus sub¬
tilitate cet̾is hominib p̾stant. ita ut longinqͣs
⁊ a cõmuni hominum u su longe remotas traꝵ
regiones cum omni facilitate ꝓspiciant atq per¬
lust̾nt. Uñ ⁊ gigantẽ istum neqͥcie. hoc ẽ aliqͣm qͣm
more suo ñ nominat. s antonomasice ꝑ acciden¬
tia sua designat. qigantex̧̃ ꝓceritatis arduum ⁊
immanẽ. neqͥcie qͦ ⁊ malignitatis artificẽ suꝑ¬
uent᷑um dicit. ⁊ nniu̾sos oculoꝵ acumine ter¬
rit̾um. dum uidelicet aꝓspectu eiꝰ effugere ut
latitare nullo gn̾e pͤualebt̃. Sic uarro refert
iurum qͣndam strabone nomine iusu ocłoꝵ
t̃m potiusse. ut ultͣ centum tͥginta ⁊ qͥnq mili¬
aria ꝑspiceret. solitumq exeunte acartagine
itra romanos classi punica numerum naui¬
um manifestime ex libitana specula computare.
Unde ⁊ magno timori cartaginensib eꝰ ereubie

Expanded text:
cauda sua draco et uenenatus interibit. Gigantes sicut uastitate corporata et nimia aspectus subceteris hominibus prestant, ita ut longinquas et a communi hominum uisu longe remotas terrarum regiones cum omni facilitate prospiciant atque perlustrent, unde et gigantem istum nequicie – hoc est aliquem, quem more suo non nominat, sed antonomasice per accidentia sua designat, gigantee proceritatis arduum et immanem, nequicie quoque et malignitatis artificem – superuenturum dicit et uniuersos oculorum acumine territurum, dum uidelicet a prospectu eius effugere uel latitare nullo genere preualebunt. Sic Varro refert uirum quendam, Strabonem nomine, uisu oculorum tantum potuisse, ut ultra centum triginta et quinque miliaria perspiceret solitumque exeunte a Cartagine contra Romanos classi punica numerum naui148vum manifestissime ex libitana specula computare. Vnde et magno timori Cartaginensibus eius excubie
Abbreviated transcription (Latin):
ac de ilł leo. humano cruore tͦgidꝰ. ħ ẽ huma¬
nũ sangͥnẽ sitiens. ⁊ humanis cedibꝰ gaudu̾s.
Supponet᷑ ei ĩ segete falcifer. qͥ dũ laborabit
unuidet᷑. iste ẽ in his u̾b sensꝰ. qd̾ adu̾sariꝰ qͥdam
leonis hꝰ ihostis. dũ segetes secare conabit᷑. ac
met̾e laborabit. sic̃ in uuerris ⁊ belł fieriso¬
let int̃ceptꝰ a leone. oppͥmet᷑ ab eo .i. afflige᷑.¬
lites eoꝵ dirim&. u bella cessare faciet. Se¬
dabit illos eboracensis auriga .i. eboracensi¬
ũ rector ⁊ pͥnceps. Est iy tͣnslatio ab auri¬
157¬
ga gub̃natore uidł curruu̾. ad rectorẽ hõĩu.
quẽ admoð̾ ⁊⁊ in libro regũ cũ colłet dñs heliã

Expanded text:
ac de illis, leo humano cruore turgidus, hoc est humanum sanguinem sitiens et humanis cedibus gaudens. Supponetur ei in segete falcifer, qui dum laborabit uidetur, iste est in his uerbis sensus, quod aduersarius quidam leonis huius et hostis, dum segetes secare conabitur ac metere laborabit – sicut in uuerris et bellis fieri solet – interceptus a leone opprimetur ab eo, id est affligelites eorum dirimet et bella cessare faciet. Sedabit illos Eboracensis auriga, id est Eboracensium rector et princeps. Est enim translatio ab auri157rga, gubernatore uidelicet curruum, ad rectorem hominum, quemadmodum et in Libro Regum, cum tolleret Dominus He
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ alpes. Insolitis. Et ħ ẽ in terra tremor qd
pacaii .i. tremebunt. id̾o ꝓdigiosũ uidebit᷑. qr
inusitatũ. In diebꝰ eius titubabunt montes pa¬
caii. ⁊ addit. Et ꝓuntie nemoribꝰ suis spolia¬
mes sicuti eruce ⁊ maxĩe formice: qui aliqͣnͣ cor¬
rupto cęli tͣctu. ita arbores qͣs arripuerint.
uapore corrumpunt: ut ꝑuste uideant᷑. ⁊ om̃i
folior pulcͥtudine spoliate. Uñ u̾gł. Corrupto
celi tͣstu. miserandaq uen̾t arboribꝰq satisq
oes. Di qͥmͦ iuxta lit̾am u̾mis aliqͥs ꝓuincias¬
i stus nemorib spoliabit. ⁊ igneo uapie sus
aburet arbores .i. ita ꝯsumet atq corrump&
ut ꝯbustis arborib uł gelu uł incendio simi¬
Uls uideantur. cũ u̾miũ nullus uni¬
saltem arbori tantã ꝑ se
sufficiat inferre ꝑniciem. si fu̾it solus. nͥ młti
simul affuerint u̾mes. uł eiusdẽ gn̾is uł di¬
u̾si: S dicat aliqͥs u̾mem positũ ẽẽ ꝓ u̾mibꝰ.
singłarem uidł num̾ũ ꝓpłali. Quam figͣam¬

Expanded text:
tibus alpes. In solidis f.. Et hoc est in terra tremor, quod Pacaii, id est tremebunt, ideo prodigiosum uidebitur, quia inusitatum. In diebus eius titubabunt montes Pacaii, et addit, et prouintie nemoribus suis spoliames sicuti eruce et maxime formice, qui aliquando corrupto celi tractu, ita arbores, quas arripuerint et uapore corrumpunt, ut peruste uideantur et omni foliorum pulcritudine spoliate. Vnde Virgilius: Corrupto celi tractu miserandaque uenit arboribusque satisque lues. Sed quomodo iuxta literam u suis nemoribus spoliabit et igneo uapore suo conburet arbores, id est ita consumet atque corrumpet ut conbustis arboribus uel gelu uel incendio similes uideantur, cum uermium nullus saltem arbori tantam per se 146v sufficiat inferre perniciem, si fuerit solus, nisi multi simul affuerint uermes, uel eiusdem generis uel diuersi? Sed dicat aliquis uermem positum esse pro uermibus, singularem uid
Abbreviated transcription (Latin):
bat. sic̃ lucanꝰ de tirannide ⁊ seuicia marii lo¬
dies mariꝰ quo menia uictor Corripuit. qͣn nulli su
aꝑfuit etas: Non senis extͣmum piguit u̾genti¬
b annis P̾cipitare diẽ. nͨ pͥmo limine uitȩ Infan¬
tum nuꝑ natoꝵ abrumꝑe fata. Iam ꝯmixta ia¬

Expanded text:
bat, sicut et Lucanus de tirannide et seuicia Marii lobat, sicut et Lucanus de tirannide et seuicia Marii lodies, Marius quo menia uictor corripuit, quando nulli sua profuit etas; non senis extremum piguit uergentibus annis precipitare diem nec primo limine uite infantum nuper nato
Abbreviated transcription (Latin):
Unde sequitur. Deuorabunt pisces in pisci¬
bus. ⁊ homines in hominibus deglutient.
Quia enĩ contra nat᷑am cignorũ ẽ deuorare
pisces. ñ enĩ pisce. sed herbis aluntur aut fru¬
gibus: ideo cũ dixisset. deuorabunt pisces
in piscibus: ad sunxit. ⁊ homines in homi¬
nibus deglutient. Quibꝰ u̾bis aꝑte oftn̾dit
qd̾ ñ de cignis auibus. s sub figura cignor
de hominibus loqͣretur. qͥ tanta seuitia gͦs¬
sabunt᷑ in homines. ut nͨ mulieribꝰ pͣgnanti¬
bꝰ parcant. trucidante ᷤᷤ simł matres c̃ filiis
nͨ dũ natis. ħ ẽ ix qd̾ ait qr hoĩes in hõibꝰ de¬
glutient. Tale quid ⁊ suꝑiꝰ dix̾at. uentͦs matrĩ
truncabuntur: et infantes ab ortius erunt.¬
Caduallo. it. bͥtonum rex qui se suꝑbe iactabat
ad ext̾minium angloꝵ ⁊ saxonum natum. uo¬
lens omne genꝰ eoꝵ eliminare a finib suis ⁊ ad
unum delere. nulli aut sexui aut etati parce¬

Expanded text:
Vnde sequitur: 28. Deuorabunt pisces in pisciVnde sequitur: 28. Deuorabunt pisces in piscibus et homines in hominibus deglutient. Quia enim contra naturam cignorum est deuorare pisces – non enim pisce, sed herbis aluntur aut frugibus – ideo cum dixisset: deuorabunt pisces in piscibus, adiunxit: et homines in hominibus deglutient. Quibus uerbis aperte ostendit, quod non de cignis auibus, sed sub figura cignorum de hominibus loquitur sabuntur in homines, ut nec mulieribus pregnantibus parcant trucidantes simul matres cum filiis nec dum natis. Hoc est enim, quod ait, quia homines in hominibus deglutient. Tale quid et superius dixerat: uentres matrum truncabuntur et infantes abortiui erunt.Caduallo enim, Britonum rex, qui se superbe iactabat ad exterminium Anglorum et Saxonum natum, uolens omne genus eorum eliminare a finibus suis et ad unum delere, nulli aut sexui aut etati parce
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq ꝑ fauillas Rogi illiꝰ qui in monte urians ere¬
abitur: significat post̾os eius. quos dicit in cig-¬
nos mutandos. ⁊ in sicco quasi in flumine nata¬
turos. Cignus est ales fluuialis. ⁊ aput nau¬
tas in auspiciis faustus. Nam ex eius conspectu
prosperum sibi cursum. ꝑ marina discrimina
auspicantur. ideo qd̾ numꝙͣ se mergat in aqͦs.
unde emiliꝰ poeta. Cignus in auspiciis semꝑ
letissimus ales. Hũc optant naute. quia se non
mergit in undas. Is aliqnͣ aquas in colit. aliqnͣ.
degit in terra. Nam tota estate ⁊ tepidis quibꝰq
temporibꝰ fluuiis innatat. Hieme aut̃ con¬
gelantibus aquis egreditur. ⁊ in terra alitur
illius mutabuntur in eignos. qui in sicco quasi
in flumine natabunt. significat quia posteri es
nũc quidem in mari degentes piratica infesta¬
tione obuios quosq spoliabunt uł neca¬
bunt. sicut sequentia docent: nunc uero
terrestribus preliis patriam infestabunt.

Expanded text:
Itaque per fauillas rogi illius, qui in monte Vriani creItaque per fauillas rogi illius, qui in monte Vriani cremabitur, significat posteros eius, quos dicit in cignos mutandos et in sicco quasi in flumine nataturos. Cignus est ales fluuialis et aput nautas in auspiciis faustus. Nam ex eius conspectu prosperum sibi cursum per marina discrimina auspicantur, ideo quod numquam se mergat in aquas, unde Emilius poeta: Cignus in auspiciis semper letissimus ales. Hunc optant naute, quia se non mergit in undas. Is aliquando aquas incolit, aliquando degit in terra. Nam tota estate et tepidis quibusque temporibus fluuiis innatat, hieme autem congelantibus aquis egreditur et in terra alitur illius mutabuntur in cignos, qui in sicco quasi in flumine natabunt, significat quia posteri eius nunc quidem in mari degentes piratica infestatione obuios quosque spoliabunt uel necabunt, sicut sequentia docent, nunc uero terrestribus preliis patriam infestabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
xilium muitabit formã mutuabit. q̃nqͥdẽ bos¬
montanꝰ in taurum cornutũ ꝯu̾sus. hẽ ex man¬
suetudine bouis in tauri ferocitatẽ alt̾atꝰ. u̾seui
⁊ ossa. Qd duplici mͦ intelligi pͭ. ut uł ipsos occisu
dulfit. deuorabit carnes eoꝵ ⁊ossa. S qr nemofe¬
re mortalium fortune ludibͥa euade potest. tandẽ
⁊ ip̃e pꝰt tantas uictoriȩ manubias. pꝰt tanta belloꝵ
adorea in monte uriam eͤmabr. sic̃ qͦndã wortegi ñ
btannie regno pͥuatꝰ. ⁊ in castello qͦdam qͦd ꝯsilio diumoꝵ
suoꝵ supͣ montẽ qͣndã infinib cambͥe fecerat ab aure.¬
lio ampꝰsio obsessus tandẽ ad motis machinis ⁊ igne
supposito ꝯcmatꝰ ẽ ⁊ combustus. Seqͥtur. Fauillȩ ro¬
gi eiꝰ inutabunt᷑ in cignos. qͥiti sic co qͣi in flumiẽ
uatabt̃. Deuorabt̃ pisces inꝑiscib ⁊ hõies in ho¬
minib deglitient. fauille de incendio ꝓcreant᷑.

Expanded text:
xilium inuitabit, forxilium inuitabit, forin taurum cornutum conuersus, hoc est ex mansuetudine bouis in tauri ferocitatem alteratus, ubi set ossa. Quod duplici modo intelligi potest, ut uel ipsos occisurndulserit, deuorabit carnes eorum et ossa. Sed quia nemo fere mortalium fortune ludibria euadere potest, tandem et ipse post tantas uictoriȩ manubias, post tanta bellorum adorea in monte Vriani cremabitur, sicut quondam Wortegirnus Britannie regno priuatus et in castello quodam, quod consilio diuinorum suorum supra montem quendam in finibus Cambrie fecerat, ab Aurelio Ambrosio obsessus tandem admotis machinis et igne supposito concrematus est et combustus. Sequitur: 27. Fauille rogi eius mutabuntur in cignos, qui in sicco quasi in flumine natabunt. Deuorabunt pisces in piscibus et homines in hominibus deglutient. Fauille de incendio procreantur.
Abbreviated transcription (Latin):
be: ⁊ formã ip̃ꝰ mutuabit. hẏrcũ se ẽẽ simulans.
De res in belł freqñt̾ accid̾. cũ aliqͥs nolens uł timẽs
agnosci ab hostibꝰ suis. formã cuiꝰ lib alt̾iꝰ militis
mutuȩt sͥ. ut cũ arma illiꝰ assumit n⁊ induit. Sic
qͦndã ahab Rex isrł. associato sͥ iosaphat Rege iude
cũ ascendiss in ramohgalaath ad p̾liand̾ ꝯtͣ benadab
Regẽ syrie. mutaũ habitũ suũ ⁊ arma. ne agnosc̾et᷑
a syris. S nicħ ei ꝓfuit dissimulatõ ista. cũ nichilo¬
minꝰ dĩ ꝑurgñte iudicio int̾ scapłas ⁊ pulmonẽ ia¬
cda in inẽtũ sagita. letałr uuln̾atꝰ. atq in campũ
ietrael deportatꝰ uistas naboth inferias soluit. ut
iuixta uaticinium helie ibi linge̾nt canes sanqͥne
ciꝰ. uͥ lint̾ant sangͥnẽ naboth cuiꝰ uineã ꝯcupierat.
⁊ob hoc eum subornata falsitatis calumnia morti
tͣid̾at. Sic asino de quo nc̃ nob smo habet᷑ in ma¬
nib nicħ oĩno ꝯducet qͦd formã hirci qͦm sͥ m au-¬

Expanded text:
Pf; mutabit VH., hyrcum se esse simulans. Que res in bellis frequenter accidit, cum aliquis nolens uel timens agnosci ab hostibus suis, formam cuiuslibet alterius militis mutuat sibi, ut cum arma illius assumit et induit. Sic quondam Ahab, rex Israel, associato sibi Iosaphat, rege Iude, cum ascendisset in Ramoh Galaath ad preliandum contra Benadab, regem Syrie, mutauit habitum suum et arma, ne agnosceretur a Syris. Sed nichil ei profuit dissimulatio ista, cum nichilomincta in incertum sagitta letaliter uulneratus atque in campum Iezrael deportatus iustas Naboth inferias soluit, ut iuxta uaticinium Helie ibi lingerent canes sanguinem eius, ubi linxerant sanguinem Naboth, cuius uineam concupierat, et ob hoc eum subornata falsitatis calumnia morti tradiderat. 26. Sic asino, de quo nunc nobis sermo habetur in manibus nichil omnino conducet, quod formam hirci, quem sibi in au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓceribꝰ regni cł. coꝵ ꝓartes defendñtibꝰ. synodo ap̃ wuinto¬
niã ꝯg̾gata. dñica unago exp̃sse ⁊ aꝑte locuta cłicos ꝯfu-¬
tauit atq ꝯfudit. Qͥ tñ celesti oracło admoniti cũ sedan
tibꝰ clericis cũ totiꝰ angliȩ pͥmoribꝰ. ⁊ multa ĩ dunstañ
ꝯuicia iacłantibꝰ. totũ repñte solariũ cũ axibꝰ tbibq
dissiluit ⁊ ꝯcidit. Om̃ibꝰq ad t̾rã elisis.⁊ aliis exaĩatis.
aliis magnis langorib addictis. solꝰ dunstanꝰ suꝑ unã
tͣbẽ quȩ suꝑstes erat ꝓbe euasit. S ⁊ archanis mago¬
rũ p̃stigiis lapides ł alias res inaĩatas humana ũba
⁊ articłatas ꝓtulisse uoces sepe legimꝰ. sepe audiumꝰ
Nã ⁊ ĩ libͦ b̃i clem̃tis qͥ petͥ apłi ⁊ auditor extitit ⁊ suc¬
cessor inuenimꝰ de symone mago qd lapides loqͥ fac̃a.
q̃ncunq uoluiss. Pot̾it gͦ ⁊ in regno bͥtanniȩ ĩ diebus

Expanded text:
ceribus regni clericorum partes defendentibus synodo apud Wintoniam congregata dominica imago expresse et aperte locuta clericos confutauit atque confudit. Qui tamen celesti oraculo admoniti, cum sedartibus f. clericis cum totius Angliȩ primoribus et multa in Dunstanum conuicia iaculantibus, totum repente solarium cum axibus trabibusque dissiluit et concidit, omnibusque ad terram elisis et aliis exanimatis, aliis magnis langoribus addictis, solus Dunstanus super unam trabem, quȩ superstes erat, probe euasit. Sed et archanis magorum prestigiis lapides uel alias res inanimatas humana uerba et articulatas protulisse uoces sepe legimus, sepe audiuimus. Nam et in libro beati Clementis, qui Petri apostoli et auditor extitit et successor, inuenimus de Symone mago, quod lapides loqui faceret quandocunque uoluisset. Poterit ergo et in regno Britanniȩ in diebus
Abbreviated transcription (Latin):
bilł sullimat᷑us sic̃ ip̃a u̾boꝵ series manifeste d̾clarat.
Nã ircet̾a taceamꝰ palatiũ tale tãq magnific̃ adiciet.
i. nouũ ⁊ qͦd ibi añ ñ fuit efficiet. ip̃mq sexcentis curri¬
b cͥcunuallabit. ita ut oꝑis magnificentia ip̃am qͥ.
londoniã pͥmã ⁊ maximã ciuitatũ bͥtanniȩ urbe ad
emulationẽ ꝓuocet atq inuidiã. adeo ũ eã muros
suos tͥplicare faciat. ⁊ tam̃sem fluiuũ ꝑ cͥcuitũ ãplis¬
simȩ ciuitatis multa oꝑa ⁊ ĩpensa deduc̃e. dũ sea ym¬
tonia edificioꝵ magnitudĩe uinci eꝗͣnimit̾ ferre ñ
ualeat. Tanta deniq muroꝵ ac t᷑riũ magnificentia.
tantaq flumĩs ip̃iꝰ cͥcunductione ac munitiõe Wm¬
toniã suꝑare nitet᷑. ut tanti oꝑis rumor alpũ qͦ ui
suꝑatã edificiis bͥtannoꝵ Rcred̾e possint. euiꝰ piliua¬
uniũsa orb t̾raꝵ edificia atq domos despicẽ añ sole¬
bant. His dictis ad ꝓpħiȩ litt̾ã redeamꝰ. cꝰ in uoludũũ

Expanded text:
nifeste declarat. Nam, ut cetera taceamus, palatium tale tamque magnificum adiciet, id est nouum et quod ibi ante non fuit efficiet, ipsumque sexcentis turribus circunuallabit, ita ut operis magnificentia ipsam quoque Londoniam, primam et maximam ciuitatum Britanniȩ urbem, ad emulationem prouocet atque inuidiam, adeo ut eam muros suos triplicare faciat et Tamensem fluuium per circuitum amplissimȩ ciuitatis multa opera et impensa deducere. Dum se a Wintonia edificiorum magnitudine uinci equanimiter ferre non ualeat, tanta denique murorum ac turrium magnificentia tantaque fluminis ipsius circunductione ac munitione Wintoniam superare nitetur, ut tanti operis rumor alpium quoque superatam edificiis Britannorum se credere possit puniuersa orbis terrarum edificia atque domos despicere ante solebant. His dictis ad prophetiȩ litteram redeamus, cuius inuolucrum iam
Abbreviated transcription (Latin):
ieuuiseoꝵ ꝯgͣdient᷑. ħ ẽ cum fortissimis ieuuiseoꝵ
ppłis ⁊ ad omnẽ labor tolantiã ad instar saxor
durissimis. Ad uolabit coruus cum milius. ⁊ cor¬
pora ꝑemptoꝵ deuorabit. Qñ dicat. Tanta erit
hominum cedes ut coru ⁊ milui undiq ogͥgent᷑
ad deuoranda cadau̾a occisoꝵ. Seqr̃. Quꝑ mutoᷤᷤ¬

Expanded text:
um congredientur, hoc est cum fortissimis Ieuuiseorum populis et ad omnem laborum tolerantiam ad instar saxorum durissimis. Aduolabit coruus cum miluis et corpora peremptorum deuorabit, quasi dicat: Tanta erit hominum cedes, ut corui et milui undique congregentur ad deuoranda cadauera occisorum. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ noctis autẽ tenebs illuminat᷑. Tales seli huĩ ⁊÷
homines u̾suti ⁊ astuti in malo. in bono autem
stulsti ac stolidi. ⁊ ut ppħico smone utar. sapien¬
tes ut faciant mala. bn autẽ facere nescientes.
ad male agendum acuti atq subtiles. ad bñ agn¬
dum retusi atꝙ hebetes. Iuxta istas gͥ q̃s enumẽ¬
rauimꝰ ⁊ si que st̃ alie bubonis ꝓpͥetates abhomi¬
nabiles⁊ ꝑu̾se pensa de pͥncipe illo. qͣm buboniꝰ
appelłone censendum putauit. ñ obaliud sane
qͣm ꝓpt̃ affinitatẽ ⁊ similitudinẽ multã qͣm cũ
bubone habebit. Puta gͦ illũ patͥe uastatorẽ ac
totius desołonis ⁊ luctus auctorẽ ac nuncium
fore: ad facinora ꝑpetͣnda u̾sutum ⁊ callidũ
ad bona aũ facienda insipientẽ ao stultum.
Itaq uixta metaforã bubonis qͥ m foramini¬

Expanded text:
tur, noctis autem tenebris illuminatur. Tales seculi huius sunt tur, noctis autem tenebris illuminatur. Tales seculi huius sunt homines uersuti et astuti in malo, in bono autem stulti ac stolidi et, ut prophetico sermone utar, sapientes, ut faciant mala, bene autem facere nescientes. Ad male agendum acuti atque subtiles, ad bene agendum retusi atque hebetes. Iuxta istas igitur, quas enumerauimus, et si que sunt alie bubonis proprietates abhominabiles et peruerse, pensa de principe illo, quem bubonis appellatione censendum putauit, non ob aliud sane quam propter affinitatem et similitudinem multam quam cum bubone habebit. Puta ergo illum patrie uastatorem ac totius desolationis et luctus auctorem ac nuncium fore, ad facinora perpetranda uersutum et callidum, ad bona autem facienda insipientem ac stultum. 32. Itaque iuxta metaforam bubonis, qui in foramini