comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tratõe de fẽsiõĩs ⁊ exfirmam̃to accusa¬
uid icatcẽ. g̾ci ermomenon appellãt.
Ea ꝯstituet ͦ ey ꝯũctoe firmam̃ti.⁊ rati¬
oĩs defẽsicẽ ħ mõ. cũ uidicat horestes
se patris ulcisscẽdi cã matrẽ occidisse rec¬
tũ ne fui̾t st̃ indicio a filio cliti mestrã
octidi. ergo hac rõe udicatoe reꝑiri ꝯue¬
nit. reꝑta uilicatõe oẽ ratoẽ totĩ ora¬
toĩs eõ ꝯferri oportebit/ ĩ oĩb ꝯstitutõi

Expanded text:
efensionis et ex firmamento accusaiudicationem, Graecei crinomenon appellant. Ea constituetur ex coniunctione firmamenti et rationis defensione hoc modo: Cum dicat Orestes se patris ulciscendi matrem occidisse, rectumne fuerit sine iudicio a filio Clytemestram occidi. Ergo hac ratione iudicationem reperire convenit: reperta iudicatione omnem rationem totius orationis eo conferri oportebit
Abbreviated transcription (Latin):
suspittẽ ⁊ leo debebit eẽ cccupatus
ut ad eã dẽ cã pectati ꝙͣ paulo añ ex¬
posuit uita hõis possit accomodari. ħ
mõ. si dicet peciuẽ cã fecisse ostẽdet
cũ sẽꝑ auaꝵ ẽe fuisse. Si honoris ãbi¬

Expanded text:
suspicionem; et in eo debebit esse occupatus, ut ad eam causam peccati, quam paulo ante exposuerit, vita hominis possit adcommodari, hoc modo: Si dicet pecuniae causa fecisse, ostendat eum semper avarum fuisse, si honoris, ambi
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ erit ñ debeat assignari.Sin uehem̃¬
s hoĩs turpitudĩe ĩ pedict᷑. ⁊ isama
prius dabit opã ut falsos rumores
dissipatos eẽ dicat de ĩnccẽte ⁊ utet᷑
lico cõi rumorib cdi ñ oportcͣ.Sin ni¬
chil eoꝵ fien põt utetur extrema de fẽ¬
sione. dicat ñ se de moribꝰ eiꝰ ap̃cc̃scee
s de criminib adu̾sarioꝵ apud uidi¬
Ollatõ ẽ cũ accusator idꝙ adusariu
fecisse criminatur a lu nẽii nisi reo
uonĩ fuisse de mostrat. aut aliũ nẽi¬
nẽ potusse ꝑfice nisiadu̾sariũ aut¬

Expanded text:
men erunt, non debeat atsignari. Sin vehementer hominis turpitudine inpedietur et infamia, prius dabit operam, ut falsos rumores dissipatos esse dicat de innocente; et utetur loco communi, rumoribus credi non oportere. Sin nihil eorum fieri potest, utatur extrema defensione: dicat non se de moribus eius apud censores, sed de criminibus adversariorum apud iudionlatio est, cum accusator id, quod adversarium fecisse criminatur, alii nemini nisi reo bono fuisse demonstrat; aut alium neminem potuisse perficere nisi adversariu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩueĩre / Ex trãslatõe ctimĩs cã ꝯstat cũ
actos fecisse dicimꝰ. ut horestes cũ se de¬
fe̾dit ĩ matrẽ ꝯfert crrm̃. Ex remoti¬
one crimĩs cã ostat cũ a nob̾ ñ crim̃
s culpã ip̃a ã monemꝰ. ⁊ uel ĩ hoĩe trãs¬

Expanded text:
UT 25 Ex translatione criminis causa constat, cum actos fecisse dicimus: ut Orestes, cum se defendit in matrem conferens crimen. Ex remotione criminis causa constat, cum a nobis non crimen, sed culpam ipsam amovemus et vel in hominem trans
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtidu̾sia ẽ. Hce mõ. Aiax ĩ silua post¬
samã gładio ĩcubuit. ulixes ĩter¬
uẽĩt. cccrsũ ꝯspicatur. corpore telui
cruentatũ educit. Teucer int̃ueĩt¬
cũ fratrẽ ccci sũ inimicũ frĩs cũ gla¬
dio ctuẽto uidebat capitis accersit

Expanded text:
sia est, hoc modo: Aiax in silva, postsaniam, gladio incubuit. Ulixes intervenit: occisum conspicatur, corpore telum cruentum educit. Teucer intervenit: fratrem occisum, inimicum fratris cum gladio cruento videt. Capitis arcessit.
Abbreviated transcription (Latin):
biguo. ¶De finitoe cã ꝯstat. cũ in ꝯ¬
hõi. Cũ lutiꝰ saturmĩ. legẽ frum̾tari¬
ã de semissib ⁊ triẽtib latur̾ ẽẽt.q.
cepio q ꝑ id tp̃is q̃ stor urban̾ erat do
posse tãtã. senat̾ dec̾int.si eã legẽ ad
ppło ferat ad u̾sus rẽ publicã inderi
caface̾. Saturniꝰ ferre cep̃ college ĩt̾¬
ce dere. ille nichoꝰ cistellã detulit. Ce¬
pio ut illũ ꝯͣ int̃te de̾tib collegis ad¬
u̾sus rẽ publicã uidit face̾. cũ uris
boĩs ĩpetũ fecit. põtẽ disturbat. cistas
deiecit ĩpedim̃to quo setius feratur
accersitur cepio maiestatis. Sstitutõ
legitĩa ex diffĩnttẽ. Utabulũ cĩ diffi¬

Expanded text:
cum in chuiusmodi: Cum Lucius Saturninus legem frumentariam de semissibus et trientibus laturus esset, ‹Q.› Caepio, qui per id temporis quaestor urbanus erat, doionem tantam. Senatus decrevit, si eam legem ad populum ferat, adversus rem publicam videri ea facere. Saturninus ferre coepit. Collegae intercedere, ille nihilominus sitellam detulit. Caepio, ut illum, contra intercedentibus collegis, adversus rem publicam vidit ferre, cum viris bonis impetum facit; pontes disturbat, cistas deicit, impedimento est, quo setius feratur: arcessitur Caepio maiestatis. Constitutio legitima ex definitione. Vocabulum enim defi
Abbreviated transcription (Latin):
Scessio reõtio crimĩs. trã slatõ crimĩs
ꝯꝑatõ. Cõcessio ẽ cũ reus postulat si¬
bi postu ignosti. Ea diuidit̾ ĩpurga¬
to negat se reus fuisse. Ea diuiditur
ĩprudẽtiã fortunã. ne cessitatẽ.ut¬

Expanded text:
concessio, remotio criminis, translatio criminis, conparatio. Concessio est, cum reus postulat ignosci. Ea dividitur in purgato negat se reus fecisse. Ea dividitur in inprudentiam, fortunam, necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostẽderet id ꝙ oportuisse sĩplicit᷑
ac sĩgsari mõ dccẽ illos distribuisse
sĩplicif. ⁊ biꝑtito. Cõstitutõ ẽ prima
de p̃catõ. dep̃catõ defẽsoris cũ accusa¬
toris crimĩc ꝯiũcta. De ostitutoĩb.⁊

Expanded text:
ut ostenderet, id, quod oportuisset simpliciter ac singulari modo docere, illos distribuisse dupliciter et bipertito. Constitutio est prima deprecatio defensoris cum accusatori
Abbreviated transcription (Latin):
las afferũt ⁊ testos adclucũt. hrdes
quos ip̃e inbẽt stribũt tabule obsighã¬
tur de illo post suppliciũ sũtur ĩt̾ eos
ꝗ hr̾des ĩtabuł scripti s̃ ⁊ ĩt̾ agnatos s¬
faciẽdi hus ꝗ ĩeo loco s̃ adimat pote¬
statẽ nulla ꝓfert᷑. Ex ceti̾s legib ⁊ que
hũc ip̃ suppłicio eiꝰmodi afficiũt ⁊ que¬

Expanded text:
las af- ferunt et testes adducunt; heredes, quos ipse iubet, scribunt; tabulae obsignantur. de illo post suppli- cium sumitur. inter eos, qui heredes in tabulis scripti sunt, et inter agnatos faciendi iis, qui in eo loco sint, adimat potestatem, nulla profertur. ex ce- teris legibus et quae hunc ipsum supplicio eiusmodi afficiunt et qu
Abbreviated transcription (Latin):
bñiuolẽtiã trai̾i. si nostrũ offiti¬
u sñ artagãtia laudabimꝰ.atip in
rẽ publicã q̃ les fuerimꝰ. aut ĩ parẽ¬
tes. aut ĩamicos. aut ĩeos ꝗaudi¬
ũt aliꝗd re feremꝰ. dũ ħ oĩa ad ea
ipã tẽ de qua agitur sĩt accom ala¬
ta. Is si nr̃a ĩconicda ꝓferemꝰ. ĩ opiã¬

Expanded text:
nivolentiam contrahemus, si nostrum officium sine adrogantia laudabimus, atque in rem publicam quales fuerimus aut in parentes aut in amicos aut in eos, qui audiunt aliquid referemus, dum haec omnia ad eam ipsam rem, qua de agitur, sint adcommodata. I
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝗd ꝙ ad rẽ ꝑtineat p̃te reamꝰ ⁊ si
ꝑseq̃ mur.ca q̃ de buita te p̃cepta fũt
Nã quo b̾uio eo lucidior ⁊ ꝯgnitu
natura postulat dicemi. Sĩ spsltia
li possitr aut tp̃is paꝵ fuisse. aut cãz
nullã. aut lccũ idoneũ ñ fuisse. aut
hoiẽs ipõs fate̾ aut pati ñ potursse.

Expanded text:
tineat, praetereamus; et si sequemur ea, quae de brevitate praecepta sunt; nam quo brevior, dilucidior et cognitu natura posli possit aut temporis parum fuisse, aut causam nullam, aut locum ydoneum non fuisse, aut homines ipsos facere aut pati non potuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
ptũ duas aut plures siũ as significat.
ħ mõ. Paẜfaĩlias cũ filiũ hr̾dẽ face̾t
testõ uasa argẽtea uxorilegauit. Tul¬
li̾ hrͣs m̃s terẽtie urori mee. xxx. p̃o¬
do uasoꝵ argẽteoꝵ dato. q̃ uolet. post
mortẽ cĩ uasa p̃tõsa ⁊ celata magni¬

Expanded text:
um duas aut plures sententias significat, hoc modo: Paterfamilias cum filium heredem faceret, testamento vasa argentea uxori legavit Tullius «heres meus Terentiae uxori meae XXX pondo vasorum argenteorum dato, qua volet.» Post mortem eius vasa pretiosa et caelata magni
Abbreviated transcription (Latin):
dire. Attẽtos hẽbimꝰ. si pollicem᷑ nos
de reb magrus nouis ĩusitatis u̾¬
ba fcũros aut de bus q̃ ad rẽ publicã
ꝑtine ãt. aut ad eos ip̃os ꝗ audient.
aut de dõꝵ ĩ mortaliũ religicẽ. et
si rogabimĩ ut attẽte aucliot. ⁊ si nu¬
cere quatuor modis possumꝰ. ab no¬

Expanded text:
i pollicebimur nos de rebus magnis, novis, inusitatis verba facturos aut de iis, quae ad rem publicam pertineant, aut ad eos ipsos, qui audient, aut ad deorum inmortalium religionem; et si rogabimus, ut attente audiant; et si nucere quattuor modis possumus: ab no
Abbreviated transcription (Latin):
Si turpe coĩe gen̾ erit. ĩsinuatõe utẽ¬
dũ ẽ. de quo posterius dicemꝰ.nisi ꝗd
nacti erimꝰ qrͣ adu̾sarios criminãdo
bñiuolẽtiã captare possim̾. ¶Sin
honestũ gen̾ caẽ ent. sicebit recte
portebit eitẽdere qi᷑ cã sit hoẽ sta.
aut b̾uit᷑ ꝗb dereb simꝰ dicturi ex¬
lege uolem ab lege.ab scriptura ab
aut aliquo nr̃e cãe adium̃to pͥnci¬

Expanded text:
Sin turpe causae genus erit, insinuatione utendum est, de qua posterius dicemus, nisi quid nacti erimus, qua re adversarios criminando benivolentiam captare possimus. Sin honestum genus causae erit, licebit recte portebit ostendere, qua re causa sit honesta, aut breviter, quibus de rebus simus dicturi, exus, ab lege, ab scriptura, aut ab aliquo nostrae causae adiumento princi
Abbreviated transcription (Latin):
cẽdã locos sumi o porte̾ arbitramur
tiones eyhis locis sumũtur gn̾e̾ ca¬
qͥlcci ꝑ ibrus sũt attributi. de qb usaꝵ
añ dictũ e. Sin distributt̾ tractare R¬
neas res licebit Aĩ utꝰ ẽ ciũ de parti

Expanded text:
 tiam dicendam locos sumi oportere arbitramur. tiones ex iis locis sumentur, qui loci personis sunt adtributi, de quibus ante dic- tum est. sin distributius tractare neas
Abbreviated transcription (Latin):
o ꝯtẽdë osiderãto ĩtra lex ad maiores
ħ ẽ ad utiliores ad hoẽstiores ac mag̃
necessarias res ꝑtinet ex quo ꝯficitur
ut sileges due aut si plures crũt aut
lex post̾ius lata sit ñ postͥma q̃ꝙ gra¬

Expanded text:
ontendere considerando, utra lex ad maiores, hoc est ad utiliores, ad hone- stiores ac magis necessarias res pertineat; ex quo conficitur, ut, si leges duae aut si plures erunt, autlex posterius lata sit; nam postrema quaeque gra
Abbreviated transcription (Latin):
caturi eeñt idc̾co eũ qr ꝑspicuũ uide̾t
cẽ ñ assctipsisse. Neq eĩ uos sctiptis¬
ĩrecitatores s uolũtatis ĩ t̾pretes fo¬
re putauit postea q̃reͣ ab ad u̾sarus
ꝗd si hec fecisse̾. ꝙd si ħ accidiss eoꝵ ali

Expanded text:
caturi essent, idcirco eum, quae perspicua videret esse, non adscrip- sisse: neque enim vos scripti sui recitatores, sed vo- luntatis interpretes fore putavit; postea quaerere ab adversariis: quid, si hoc fecissem? quid, si hoc acci- disset? eorum ali
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ꝯsuetudmẽ ex utlitatis ratoẽ uene¬
rũt. postea res ⁊ ab nã ꝓfectas ⁊ ab ꝯ¬
suetudĩe ꝓbatas legũ met̾ ⁊ religio
sacxit. ¶ Nature uis ẽ. ꝙ ñ oppĩo ge¬
nuit. s q̃dã ĩnata uis ĩseruit. ut reli¬
tiã. iu̾tatẽ. ¶Religio ẽ q̃ surpioris auĩ¬
dã nature ꝙ diuinã uccãt curã ceri

Expanded text:
consuetudinem ex utilitatis ratione venerunt: postea res et ab natura profectas et ab consuetudine probatas, legum metus et religio sanxit. Natura jus est, quod non opinio genuit, sed quaedam innata vis inseruit, ut relintiam, veritatem. Religio est quae superioris cujusdam n
Abbreviated transcription (Latin):
sup̃tus. molestie. lõginquitatis. ĩdiget.
Atp ad om̃s aut plurimas aut ma¬
rimas cãs hñt cdifficultatis: tñ hiis
sussceptis difficulta tib ꝯpleri atꝙ
dexitum perduci pote scr
uoniã ergo de hone Uꝰ necessitate.
stꝯte. ⁊ utilitate diximꝰ.nc̃ restat ut
de hus reb quas his attributas ẽẽdi¬
cebartiꝰ. necessitudĩe. ⁊ affrõne ꝑstrib

Expanded text:
sumptus, molestiae, longin- quitatis indiget atque aut omnes aut plurimas aut maximas causas habet difficultatis, tamen his suscep- tis difficultatibus confieri atque ad exitum perduci potest. uoniam ergo de honestate et de utilitate dixi- mus, nunc restat, ut de iis rebus, quas his adtributas esse dice
Abbreviated transcription (Latin):
ħ̾ necessitudĩs distributõ ꝓpedicã.
Plurimũ cũ loc̾ is necessitudĩs uide¬
bitur ĩcuite. Nã cũ sĩples erit necessitu¬
do nicħ erit ꝙ młta dicamꝰ. cũ ea nulla
rattẽ lenire possimꝰ. Cũ aũt ita ne¬
cesse eĩt. ut aliqd effugere aut adi¬
pisti uelim̃.tũ adũctõ illa ꝗd heat u¬
tilitatis. aut qd honestatis erit ꝯũ
eẽ młtas res necessitatis ad quas
siłis adiũctõ ñ accedit. ꝙ genus¬
ẽ ut hoiẽs mortales necc̾e ẽ ĩten¬

Expanded text:
istri- butio? prope dicam plurimum, cum locus necessi- tudinis videbitur incurrere. nam cum simplex erit necessitudo, nihil erit quod multa dicamus, cum eam nulla ratione lenire possimus; cum autem ita necesse erit, si aliquid effugere aut adipisci velimus, tum adiunctio illa quid habeat utilitatis aut quid honestatis, erit conesse multas res necessitatis, ad quas similis adiunctio non accedit; quod genus ut homines mortales necesse est inter
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ illd̾ ui demͥ ꝙ̃ admod̾ res obsture di¬
çẽdo fierẽt aꝑtiores.sic res aꝑtas obscu¬
Unc ad delibatoĩs p̃cepta ꝑgam̾. ¶Be¬
ui nos alliciat ad sese ñ emolur̃to cap¬
tans aliquo s trahẽs suadignitate.¬

Expanded text:
 illud videremus, quemadmodum res obscurae dicendo fierent apertiores, sic res apertas obscuunc ad deliberationis praecepta pergamus. Re adliciat ad sese, non emo- lumento captans aliquo, sed trahens sua dignitate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ datur ocqi libẽtĩ ĩ philosophia ꝯsue¬
te ꝯsueiumꝰ: tam̃ tua nos gaiheren¬
ni uelũtas ꝯmouit. ut de ratcẽ di¬
cẽdi ꝯstriberem̾ /ne at tua cã noluis¬
se aut fugisse nos laborẽ putares
te ñ sũ cã uelle ꝯgnoscere rethoricã ĩ¬
telligebamꝰ. Nõ eĩ ĩse paꝵ fructꝰ ht̃ co¬
piadicẽdi ⁊ ꝯmeditas oratoĩs sirec¬
ta ĩtelligẽtia ⁊ diffinita aĩ mod̾rati¬
one guƀnetur. quas obres illa que
g̾ci sctiptores inanis arrogãtie cã si¬
bi assũpẜ ĩt reli̾ꝗm. Nã illi ne paꝵ
młta scisse uiderẽtur ea ꝯsier̃ que¬

Expanded text:
 datur otii, libentius in philosophia consumere consuevimus, tamen tua nos, Gai Herenni, voluntas commovit, ut de ratione dicendi conscriberemus, ne aut tua causa noluisse aut fugisse nos laborem putares. te non sine causa velle cognoscere rhetoricam intellegebamus: non enim in se parum fructus habet copia dicendi et commoditas orationis, si recta intellegentia et definita animi moderatione gubernetur. Quas ob res illa, quae Graeci scriptores inanis adrogantiae causa sibi adsumpserunt, reliquimus. Nam illi, ne parum multa scisse viderentur, ea conqu
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ młta q̃ nos tũ dignitate tũ quoq fui¬
ctu suo ducũt ad se. quo ĩgn̾e ẽ gła. di¬
gnitas. ãplituto. amicitia. ¶ Gla est
freq̃s de aliquo fama cũ laud̾. ¶Digni¬
tas ẽ alicuiꝰ hoẽ sta ⁊ cultu ⁊ honore ⁊ ue¬
recũdia digna auctaͣs. ¶Amplituco
potẽtie aut maie statis aut aliquaꝵ
copiaꝵ magna habũdãtia. Emici¬
tia uolũtas erga aliꝙ̃ roꝵ bonaꝵ/ illi
ip̃i cã quẽ diligit cũ eiꝰ pari nolũtate l

Expanded text:
a, quae nos cum dignitate tum quoque fructu suo ducunt; quo in genere est gloria, dignitas, ampli- tudo, amicitia. gloria est frequens de aliquo fama cum laude; dignitas est alicuius honesta et cultu et honore et verecundia digna auctoritas; ampli- tudo potentiae aut maiestatis aut aliquarum copiarum magna abundantia; amicitia voluntas erga aliquem rerum bonarum illius ipsius causa, quem diligit, cum eius pari voluntate. hic,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ler aꝑiri portas noctu uetar a ꝑuit
quosdã ĩ bello ⁊ auxilio quosdã ĩo ppi¬
dũ recepit. ne abhostib opprimerẽt᷑
si foris ceñt q ꝓpe mures hostes ca¬
strahrͣent. Tũ relatõ ctimĩs ĩeo mili

Expanded text:
cum lex ape- riri portas noctu vetaret, aperuit quodam in bello et auxilia quaedam in oppidum recepit, ne ab hostibus opprimerentur, si foris essent, quod prope muros hostes castra haberent; tum relatio criminis, ut in eo mili
Abbreviated transcription (Latin):
põt hoi necessitudiẽs cũ ĩlicẽdi ora¬
tres icidẽt recte necessitudines appel¬
la. bñt᷑. Sin alique res accidẽt di¬
ficiles. in illa supiori possit ne fieri q̃¬
stione ꝯsiderabimꝰ / atꝙ ⁊ ia ħ michi
uideor uidere.: ẽ qua tã cũ adͥũcetoẽ ne¬
cessitudines. quasdã sĩ plices ⁊ ab solu

Expanded text:
odi necessitudines cum in di- cendi rationes incident, recte necessitudines appella- buntur; sin aliquae res accident difficiles, in illa su- periore, possitne fieri, quaestione considerabimus. at- que etiam hoc mihi videor videre, esse quasdam cum adiunctione necessitudin
Abbreviated transcription (Latin):
one magrãtꝰ i ecato. alexãdru ꝗapd̾ phe¬
reos ĩthesalia tyrãmoẽ actuparat uxor
sua cui nom̃thebe fuit noctu cũ simł cu¬
baret accidit. ł filiũ suũ aũc ex tyrã no
lebat sibi ĩ p̃mii loco deposcit. Sũt ꝗ exle¬
ge occidi pueꝵ dicãt oporte res ĩ uiditõ
ẽ. ĩ ħ gnc utrãq ĩ partẽ ide̾ lcti atꝙ ca¬

Expanded text:
one magistratus necato. Alexan- drum, qui apud Pheraeos in Thessalia tyrannidem occu- parat, uxor sua, cui Thebe nomen fuit, noctu, cum si- mul cubaret, occidit. haec filium suum, quem ex ty- ranno habebat, sibi in praemii loco deposcit. sunt qui ex lege occidi puerum dicant oportere. res in iudicio est. In hoc genere utramque in partem idem loci atque ea
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ re u̾bo ⁊ lictis mutare ñ possĩt eã re
ip̃a ⁊ iudicio maxĩo ꝯmutare. dem̃ ĩdi¬
guñ cẽ de lege aliꝗd de rogari aut legẽ
ꝯueire. Qd̃̾ si nc̃ agũt id uelle se stire
ꝗd lator sit ꝗ sĩt accepturi. se actrẽs ui¬
iutilia tũ młto turpissĩa sit̃ legẽ cuice¬
si displiceat appło corrigi ꝯuẽĩre. Dem̃
siscriptũ ñ extare magnoꝑe q̃ remꝰ ne
q isti. neq si exͣ ꝑ iculũ qd̾ eẽt c̾deremꝰ.¬

Expanded text:
 verbo et litteris mutare non possint, eam re ipsa et iudicio maximo commutare; deinde indignum esse de lege aliquid derogari aut legem ire; quodsi nunc id agant, velle se scire, qui lator sit, qui sint accepturi; se factiones viinutilia tum multo turpissima sint, legem, cuicusi displiceat, a populo corrigi convenire; deinde, si scriptum non exstaret, magnopere quaereremus ne- que isti, ne si extra periculum
Abbreviated transcription (Latin):
bari uelit ñeꝗtatis p̃sidio id face̾ co
ger oĩb partib iustius ⁊ ꝓbabili accu¬
sare uideat᷑. Nã suꝑior oratõ h̃ oĩs fa¬
ciebat ut udices ⁊ iã si nollẽt eẽ neces
se. ħ ãt ⁊ iã si necesse ñẽẽt ut uellẽt
Sͣ indicate. idãt fiet si ꝗb ex locis cul¬

Expanded text:
bare velit, non aequitatis praesidio id facere cogat, omnibus partibus iustius et probabi- lius accusare videatur. nam superior oratio hoc omnis faciebat, ut, iudiceem, etiamsi necesse non esset, ut vellent contra iudicare. id autem fiet, si, quibus ex locis cul
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ eiꝰ ꝗ ea u̾ba hu̾it accede̾. Dem̃ ex uti¬
litatis ex hõe statis partibostẽ dẽ ꝙͣ ĩu¬
tile a ut ꝙ turpe sit id ꝙ adu̾sariidicãt
fłoportusse aut oporte̾ ⁊ id ꝙ nos fece¬
rimꝰ aut postulemꝰ ꝙͣ utile aut ꝙͣ hõc str̃

Expanded text:
i ea verba habuerit, accedere; deinde ex utilitatis et honestatis partibus ostendere, quam inutile aut quam turpe sit id, quod adversarii dicant fieri oportuisse aut oportere, et id, quod nos fecerimus aut postulemus, quam utile aut quam honestum
Abbreviated transcription (Latin):
tur bituros si ab eo ꝙ scriptũ sit recedãt
raturos si ex suo ꝗsq ꝯscilio ⁊ ex ea rattẽ
q̃ ĩm̃tẽ aut ĩlibidinẽ uenit ñ ex cõrs¬
Postea qͥtere a uidicib ip̃is qrͣ ĩ alieĩs
detineatur negotus cur rei publice
muñe ĩpec̾liãtur quo sepiꝰ ⁊ is sius

Expanded text:
d sequantur, habituros, si ab eo, quod scriptum sit, recedant, raturos, si ex suo quisque consilio et ex ea ratione, quae in mentem aut in libidinem venerit, non ex copostea quaerere ab iudicibus ipsis, quare in alienis detineantur negotiis; cur rei publicae munere impediantur, quo setius suis
Abbreviated transcription (Latin):
uibeat utra uetet. nã sepe ea q̃ uetet qͣi
except̃e qͥtã corrige̾ iudeat᷑ illã quẽ ui¬
bet. Rem̃ utra lex degne̾ õi utra de par¬
te q̃dã. utra coĩt̃ ĩplures utra ĩ aliꝙͣ cer¬
tã rẽ sctipa uideatur. Nã q̃ ĩ partẽ aliꝙͣ¬

Expanded text:
ubeat, utra vetet; nam saepe ea, quae vetat, quasi exceptione quadam corrigere videatur illam, quae iubet; deinde, utra lex de genere omni, utra de parte quadam; utra communiter in plures, utra in aliquam certam rem scripta videatur; nam quae in partem ali
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ de quo alicuĩ aut aliquoꝵ iã sẽ¬
scripto ꝙ ppło ex poĩtũ ẽ ut obẜuet ꝯti¬
netur. ¶ Fortitudo ẽ ꝯsida̾ta ꝑiculoꝵ
sussceptõ ⁊ laboꝵ ꝑpessio. ei partes ma¬
gni ficẽtia.fide̾tia.patĩa. ꝑseuetãtia.
Magni fice̾tia ẽ reꝵ magnaꝵ cũcũ¬

Expanded text:
t aliquorum jam senscripto, quod populo expositum est ut observet, continetur. Fortitudo est considerata periculorum susceptio, et laborum perpessio. Ejus partes, magnificentia, fidentia, patientia, perseverantia. Magnificentia est rerum magnaru
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝙͣ id ꝙ nos accipimꝰ ꝙ illĩ rei n adm̃¬
strationeq exit̾ illĩ existat. nos ꝙ dica¬
mꝰ facile ⁊ comod̾o trãsigiposse ut thac
lege. Nich̾ eĩ ꝓbibet fictã exẽ ꝑli lico po¬
nere quo facili res ĩtelligatur. Mere¬
trix coronã aureã ñ hẽto. si hũerit publi

Expanded text:
os accipimus, quod illius rei neque administratio neque exitus ullus exstet; nos quod dicamus, facile et commode transigi posse; ut in hac lege—nihil enim prohibet fictam exempli loco ponere, quo facilius res intellegatur—: meretrix coronam auream ne habeto; si habuerit, publi
Abbreviated transcription (Latin):
telligebat res utilior aut hoẽstior aut
magis necessania astriptore neglec¬
ta uideatut. id fiet si id ꝙ nos demo
strabimꝰ hoẽ stũ aut utile aut netes¬
sariũ demostrabimꝰ. ⁊ si id ꝙ ab ad u̾sa¬
nio dicet᷑ minuime eĩ modieẽ dicemus.

Expanded text:
tellegat, res uti- lior aut honestior aut magis necessaria ab scriptore neglecta videatur. id fiet, si id, quod nos demon- strabimus, honestum aut utile aut necessarium demon- strabimus, et si id, quod ab adversariis dicetur, minime eiusmodi esse dicemus.
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ ut ĩca ñoporteat. Postre mosi in
minime oportere.
Prima pars hus fere lctis ꝯfirmabit᷑
ꝑscribert id ꝙ cogitaret ñ fuisse ei gra¬
ue nec difficile cã cã exciꝑe ꝙͣ ad u̾sa
ꝯsuesse ets ꝗ leges scribãt exceptõib uti.
Dem̃ o recita re leges cũ exceptõi b stri¬
ptas ⁊ maxĩe uidere ħ q̃ ĩca ip̃a lege łe
qua agat̾ sit accepto aliquo ĩ capito

Expanded text:
legem, ut in ea non oporteat; postremo, si in minime oportere. Prima pars his fere locis confirmabitur: perscribere id, quod cogitaret; non fuisse ei grave nec difficile eam causam excipere, quaconsuesse eos, qui leges scribant, exceptionibus uti. deinde oportet recitare leges cum exceptionibus scriptas et maxime videre, ecquae in ea ipsa lege, qua de agatur, sit exceptio ali- quo in c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ̾rus legibo. ex rõcinatõe.⁊ de finute.
Ee ãbiguo ãt nascit᷑ ꝯtrou̾sia. cũ id
se̾ ẜit scriptor obstuꝵ ẽ. ꝙ scriptũ duas
plures ue res significat. ad hc̃ inclu.
Pat̾failias cũ filiũ brdẽ faceret uasoꝵ
argẽtcoꝵ pondos cẽtũ uxorisue sicle¬
gauit.heres meus uxori mee meoꝵ
nasoꝵ argẽteoꝵ põdo ce̾tũ q̃ uolet da¬
to. Post mortẽ eiꝰ uasa magnifica ⁊ p̃¬
tiose celata petit ⁊ ꝯscilio mat̾. Ille scq
ip̃e ullet debe̾ dicit᷑. primũfifieri potit
demostrãdũ ẽ ñ eẽ ãbigue scrrptũ. ꝓpea

Expanded text:
s legibus, ex ratio- cinatione, ex definitione. Ex ambiguo autem nascitur controversia, cum, quid senserit scriptor, obscurum est, quod scriptum duas pluresve res significat, ad hunc modum: paterfami- lias, cum filium heredem faceret, vasorum argenteo- rum centum pondo uxori suae sic legavit: heres meus uxori meae vasorum argenteorum pondo cen- tum, quae volet, dato. post mortem eius vasa ma- gnifica et pretiose caelata petit a filio mater. ille se, quae ipse vellet, debere dicit. primum, si fieri poterit, demonstrandum est non esse ambi
Abbreviated transcription (Latin):
te nos argͥm̃tari ꝗ ne id face̾ possemus
iudiciũ nob̾ reliq̃rit sue uolũtatis mł¬
ta ĩ ꝯnccla ꝯseꝗ ĩscituat᷑ ut abscripto
retedat᷑. Nã ⁊ eos ꝗ aliqd stribat ñ exti
ros si semel ascriptore recede̾ ꝯ suc uerĩt

Expanded text:
te nos argumentari, qui, ne id facere possemus, indicium nobis reliquerit suae voluntatis; ma consequi, si instituatur, ut ab scripto rece- datur. nam et eos, qui aliquid scribant, non existi-ros, si semel ab scripto recedere consueverint.
Abbreviated transcription (Latin):
musicam hͦ interest. ut mediũ ĩuenias de arithmnetica
Drimo queris Enningis extrema & duudis ar facis medͫ
ut puta far extrema esse sex. & duodeci simul uingis at
uel anologiaticu. arithinetce. ut mediꝰ qͦt monadibus
q atpͥmus hiis superet᷑ ab extremo suꝑãt .n. noue ui trib
monadib. hiis superat᷑ ad xii᷑ Secundu gcometriram
uo ita q̃ris. extrema młtiplicata facient seꝑtuagies dis¬

Expanded text:
ut media invenias. In Arithmetica primo sic quaeris. Coniungis extrema, et dividis, et facis medium: utputa fac extrema esse VI et XII, simul iungis et est analogicum arithmeticae, ut medius quot monadibus superat primum, his superetur ab extremo. Superant enim IX VI tribus monadibus, his superatur a XII. Secundum geometriam vero ita quaeris. Extrema multiplicata tantum
Abbreviated transcription (Latin):
simul ducta sexdecins faciunt. ⁊ longe a duodenario exce¬
dunt. Sic & alii plimi similes. ut duo de incelimis a
summa efficiunt. ut puta denariꝰ ciuiꝰ partes sunt tres deci
Similis est ei octonariꝰ. nel alii płimi. ĩ partes redacti. infra
consistunt. ⁊Derfectus nnͣs est qͥ.ss. partib adimplet᷑. ut sena¬
Unu duo & tria. simul eum d̾ꝯsũmant ꝑficiuntq senarͥn
Dunt autem ꝑfecti nuͣ inter uenar ͫ sex inter centenar i
xxuiii int̾ millenar  quadrigenti nonagnita & segeiu
⁊ consideratur aut ad aliquid. Ille dundit᷑ sic. Numẽi. Si¬
Alii .n. sunt equales alii mequales ĩd diudit᷑ sic dlu sunt maiões

Expanded text:
simul ducta XVI faciunt et longe a duodenario excedunt: sic et alii similes plurimi, ut duodevicesimus, et summam efficiunt, utputa denarius, cuius partes sunt tres: deciSimilis est huic octonarius, vel alii plurimi, qui in partes redacti infra consistunt. 11. Perfectus numerus est qui suis partibus adimpletur, ut senaunum, et duo, et tria, simul eumdem consummant perficiuntque senarium. Sunt autem perfecti numeri intra denarium VI, intra centenarium XXVIII, intconsideratur, aut ad aliquid. Iste dividitur sic: alii enim sunt aequales, alii inaequales. Iste dividitur sic: alii sunt ma
Abbreviated transcription (Latin):
nouem ad xoo. dum comꝑatus fuerit. pͥmus est e ĩ dompo¬
situs qr non h comunez numeꝵ nͥ solu monadiçu ad xxẜ
ꝟo si comparatus fuerit secundus ẽ & compositꝰ qm̃ ĩett
nimerorum Alñ sunt superflui. Alii diminutuu ali perfecti
nperflui sunt quoꝵ simul partes ducte plenitudmez sua exce¬

Expanded text:
dum comparatus fuerit, primus est et incompositus, quia non habet communem numerum, nisi solum monadicum. Ad XV vero si comparatus fuerit, secundus est et compositus, quoniam inest numerorum alii sunt superflui, alii diminuti, alii perfecti. Superflui sunt quorum partes simul ductae plenitudinem suam exce
Abbreviated transcription (Latin):
nabicaiu gabetnes ¶Dorticulus malleus est imanu patot
dpussanicmĩ forteus uel lignaꝰ ad quez̃ littoraefiũ
fuesnaumm illiganture de qͣ enimiꝰ Donsillas rapũt¬
furs fiqunemnitugiad uncas. Anchora dens foreus
hendat scopulos uel arenas. naz manus grece chira dicit᷑

Expanded text:
navemque gubernem. Porticulus malleus in manu portatus, uncinus ferreus vel ligneus, ad quem in littore defixum funes navium illigantur, de quo Ennius: Tonsillas rapiunt, configunt littus aduncas. Anchora dens ferreus vel scopulos vel arenas: nam manus Graece cheir dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
lata ⁊ sine carina a portando bocata utuntur hiis ĩ
pannona Trabarie arrute naues q̃ ex singulis tͣ bib
cauantur q̃ aͦ nõ litorarie dicuntur Hee ⁊ candice ex
unoligno caudato stẽ ⁊ inde caudice qr a quatuor uspras
Uppis posterior pars nauis ẽ qͣiͣ post. Prora antenor
qrpͥora Emiba locꝰ iniꝰ nauis ꝙ aqͥs inrumbat
Encunca anfereneo honere dia sine tabulata nauedq̃
stmuntur dcã abeo ꝓ incessus ferant uel fornsis utibu¬
ciendis fluctibus tci. sicut tonsores a tondendis ⁊ decucien¬
dis capillis Re almula ẽ extͥma latitudo remi apalma
dicta q̃ mare impellitur. Entenne auto dicte ꝙ ante ãne
suit posite preterflint eiz eas annis Cormia extine partes

Expanded text:
lata, et sine carina, a portando vocata. Utuntur iis in lata, et sine carina, a portando vocata. Utuntur iis in Pannonia. Trabarie, amnice naves, que ex singulis trabibus cavantur, que alio nomine littorarie dicuntur. He et caudicuno ligno cavato factae, et inde caudicae, quia a quatuor usque aentis. 1. Puppis posterior pars navis est, quasi post. Prora anters incumbat. oncava, a ferendo onere dicta; sive tabulata navium quae sternuntur, dicta ab eo quod incessus ferant vel foris emin a tondendis et decutiendis fluctibus dicti, sicut tonsores a tondendis et decudis capillis. Palmula est extrema latitudo remi, a palma dicta qua mare impellit. Antenne dicte, quod ante amnem sint posite: preterfluit enim eas amnis. Cornua e
Abbreviated transcription (Latin):
mine fcã q̃ ꝯtecta corio crudo. genus nauigni᷑ prebet qͣ les
ytinitur gͥmanoꝵ pirrate ĩ occẽam bitorib uel paludi¬
bus ob agilitate. De qua lisbꝰ historia Gens inquid saxo¬
num. inoparonib nrõ birib utiurtur fuge pociꝰ qͣ bello
pariti. Celones quos greci celroras uocant .i celoces
biremes uel triremes agiles ad nũsterͫ classis apte. Enimꝰ
Lauimiꝰ uel lauitus Uicta carina per eqͦra canacelocis
Siremes autez naues sunt hũtes remoꝵ ordinez gemi¬
num Tirreme ⁊ quadriremes trium ⁊ qͣtuor ordmu
sicut penteres. ⁊ exeres. qͥ nos uel senos ordines hñtes actu¬
arie naues sunt q̃ uelis simul ⁊ remis aguntur Yppo¬
gauus in qͦ equos tnͣsuehẽ solitum ẽ. Pantonium na¬
iugiũ flumale tardu ⁊ graue. quod nõ nͥ remigio¬
Unde ⁊ transethinia dicitur extentus funis. linib naui
bus parua scafa ex uimime facta q̃ ꝯtecta crudo corio
genus nanigni p̃bet. portenna nauicula Siriati gins

Expanded text:
 contecta crudo coreo genus navigi praebet; quales utuntur Germanorum piratae in Oceani litoribus vel paludibus ob agilitatem. De qualibus Historia 'Gens,' inquit, 'Saxonum mioparonibus, non viribus nituntur, fugae potius quam bello parati.' Celoces, quas Graeci κέλητας vocant, id est veloces biremes vel triremes, agiles et ad ministerium classis aptae. Ennius Ann. 478: Labitur uncta carina per aequora cana celocis. Biremes autem naves sunt habentes remorum ordinem geminum. Triremes et quadriremes trium et quattuor ordinum. Sic et penteres et hexeres, quinos vel senos ordines habentes. Actuariae naves sunt quae velis simul et remis aguntur. Hippagogus, in quo equos transvehere solitum est. Pontonium navigium fluminale tardum et grave, quod nounde et transenna dicitur extentus funis. 25. Lembus nbus, parva scapha ex vimine facta, quae contecta crudo corio genus navigii praebet. Portemia, navicula Syriaci generis,
Abbreviated transcription (Latin):
Dictus ꝙ scalpturis ⁊ foxaminib sit aptus qiͣ scãlforus Cunus
dumnutm̃ scalpellus Terebra uocata a uerine ligni qͥ nuncu¬
patur terebra g̾ci teredone uocant Hinc dicta terebra
q ut bermis torendo forat qiͣ terrefora uel qrͣ tñfforans uł tnͣforãs

Expanded text:
dictus quod scalpturis et foraminibus sit aptus, quasi scalforus. Cuius dictus quod scalpturis et foraminibus sit aptus, quasi scalforus. Cuius diminutivum scalpellus. Terebra vocata a verme ligni, qui nuncupatur terebra, quem Graeci τερηδόνα vocant. Hinc dicta terebra quod ut vermis terendo forat, quasi terefora; vel quasi transforans
Abbreviated transcription (Latin):
aliq dui fait: Ut fabule serunt. excta penus bolaũ
et incilicia uenit Ciretinꝰ dictus q uergendo efficiat
critusus hꝰ modi dupplicata linea fit q̃ s implex per
latitudies fuerat extensa PDumitus autez ĩ medio ciregm
centr a greas dicitur ⁊̃ cuiꝰ med̾iu cuncta quergunt.¬
Securisbocat᷑ eo q ea arbores sucridantur ꝙͣ securis. Item
securisqͣ semicuris. ex una eniz parte acuta ẽ. ex altera fosso¬
ria hͨ apͦ ueteres pena uocabat᷑ utxmnq ante habẽs
tam aciem hẽat/. qrͣ duas pennas P ennu aute ãtiqui
acutum uocabant. Unde ⁊ auiuz penne qͣ acute ⁊ egr¬
Niͣ qd̾ reẜuauit antiqͥtate qr ueteres pennas dicebant᷑ ut piu¬
nas. ħ ⁊ dolabra ꝙ hẽat duolabra Nam securis simplex Tex
tra habilis ascia ab astuł dicta quas a ligno eximit Gꝰ dimi¬
mitiuuz ẽ a sçiola s̃ añ manubrio breu ex aduersa parte uel
Simplice malleu aut cauatu uel bicorne rastum Ecalprꝰ

Expanded text:
aliquamdiu fuit, ut fabulae ferunt. Ex Creta pinnis volavit et in Ciliciam venit. Circinus dictus quod vergendo efficiat circulum. Huius modus duplicata linea fit, quae simplex per latitudinem extensa fuerat. Punctus autem in medio circini centrum a Graecis dicitur; in cuius medium cuncta Securis vocatur, eo quod ea arbores succidantur, quasi succuris. Item securis, quasi semicuris. Ex una enim parte acuta est, ex altera fossoria. Haec et apud veteres penna vocabatur, utramque autem habens tam aciem, quasi duas pennas. Pennum autem antiqui acutum dicebant. Unde et avium pennae, quia acutae. En quod reservavit antiquitatem; quia veteres pennas dicebant, non pinnas. Haec et dolabra, quod habeat duo labra; nam securis simplex est. Dextralis dexterae habilis. Ascia ab astulis dicta quas a ligno eximit; cuius diminutivum est asciola. Est autem manubrio brevi ex adversa parte referens vel simplicem malleum, aut cavatum, vel bicorne rastrum. Scalprus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ nase eniz aceto acerrimo impleto ac super sarmenta ami¬
nea ⁊̃ eodez uasculo collocabis ac suꝑ sarmenta tabulas
plumbi tenussimas pones. Demidẽ uas dilligentissime
clandes illimesqr nẽ aliquid spiraminis execot. Que abla¬
ta. ⁊ arefacta teritur atq iteꝵ aceto admixto ĩ pastillis
diuiditur ⁊ ĩsole sircatur. hac obẜuancia si launeas
ereas sarmentis superponas erugne c̾ant. Calcantũ dcm

Expanded text:
In vase enim aceto acerrimo impleto sarmenta amiIn vase enim aceto acerrimo impleto sarmenta aminea in eodem vasculo collocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudes, illinesque, ne aliquid inde spiraminis exeat. tum et arefactum teritur, atque iterum aceto admixto in pastillis dividitur et in sole siccatur. Hac observantia si lamminas aereas sarmentis superponas, aeruginem creant. Chalcanthum
Abbreviated transcription (Latin):
t pictirecotidiano usi. uccĩa est istud inter facticios
est ftnt aũtez ax fulligine plurib modis suꝑ addentẽs
redas. resias adiecta laguscula hedificata q̃ fuinu retĩeat
huic pictorescu aqͣ admiscent glute ut illustriꝰ resplẽ¬
deat ad festiacõem airtez operisᵈ eciam sarmentoꝵ uetez
carbones cu glutmnotriti inducendis parietib atram̃ti
spẽm reddinit᷑. Wunt ⁊̃ qͥ uini fece sicrata excoquunt
affirinant ⁊̃ sifex ex bono uino fuerit radici speciez id
atͣmentu prebere. S ⁊ sarmentu une ingre uino optimo
tinctu postea qͣ siccitate aruerit si exuras ⁊ conteras
⁊ aceto acerrmio su ꝑspã extinguas madefacta fungia pur¬
pureum colorem reddit q̃ ubi contͥueris usta erit Omẽ¬
autem atͣmentus sole ꝑficitur Om̃s colores calcis adimxti
cant candidu est. qͦ muliebres picture illuminantur fit
⁊ ip̃m ex cͥta admixtis uitreis genimis Cerusa fit hoc mõ

Expanded text:
t quotidiano usui necessaria est, istud inter factitios est. Fit enim, et fuligine plurimis modis super ardentes taedas resina adjecta, lacusculo aedificata, quae fumum retineat. Huic pictores cum aqua admiscent gluten, ut illustrius resplendeat. 18. Ad festinationem autem operis etiam sarmentorum veterum carbones cum glutino triti inducendis parietibus atramenti em reddunt. Sunt et qui vini faecem siccatam excoquant, adfirmantque, si ex bono vino faex fuerit, Indici speciem id atramentum praebere. Sed et sarmentum uvae nigrae vino optimo tinctum posteaquam siccitate aruerint, si exuras et conteras et aceto acerrimo superfusam extinguas, madefacta spongia colorem purpureum reddet. Eam ubi contautem atramentum sole perficitur. 20. Omnes colores calcis admistiocant candidum, est quo muliebres picturae illuminantur. Fit et ipsum ex creta admistis vitreis gemmis. 23. Cerussa fit hoc modo:
Abbreviated transcription (Latin):
Siue ꝙ ab huis foruũ capimꝰ ⁊ tenemꝰ qͣ foruicapes ħa
foruum ẽ caliduz unde ⁊ feruiduz Unde ⁊ formosos dicimꝰ
ne faciat. Nam limu leue est. Cilium ẽ uñ oꝑantur
argentarii. a qͦ ⁊ celata uasa dicunt. Expliciti.
De fabricis patietum¬
De plastis uiii

Expanded text:
his aliquid forvum capimus et tenemus, quasi forvicapes. Nam his aliquid forvum capimus et tenemus, quasi forvicapes. Nam forvum est calidum; unde et fervidum; unde et formosos dicimusima dicta eo quod lene faciat. Nam limum lene est. Cilium est unde operantur argentarii; a quo et caelata vasa dicuntur. In fabricis atque
Abbreviated transcription (Latin):
flanma ardet qͥ dum initerisse creditur maioris fit uirtut
Nam iter incensus forciori luce calescit Quiꝰ tanta ẽ ĩ et
Sine igne firmitas. ut nullo humore coͬrumpat᷑ nulla
uetuttate. unncatur Extunctus aũt tñ incorruptibiłr duat
ut hii qͥ lnintes figunt eos infossos terra substeruant ⁊ lapides
desuꝑ figãt ad quincendus litigatore pꝰꝙͣ talib sclã fixũq
lapidem lunte esse agnoscant. De ĩstrum̃tis fabroꝵ
ferire est Ueteres autez nõ iaidez uocabant s intutem
eo ꝙ in ea metallum tunditur ħ est tent̾itur unde ⁊ tũcis
malleꝰ a tundendo.i. a tendendo dutꝰ Malleus uocatꝰ
qr dum qͥd calet ⁊ molle ẽ cedit ⁊ ꝓducit Marcꝰ malleꝰ
maior uocatur. ⁊ dictus marcꝰ ꝙ maior sit ad cedendu
⁊ forcior Martellus uel metellꝰ mediocris A arculus
cuz marculus Ferru multoꝵ magnis ictib tunditur fora¬
pes qiͣ ferricipes. es ꝙ ferrum candens capiant tencantq¬

Expanded text:
flamma caret. Qui dum interisse creditur, maioris fit virtutis; nam iterum accensus fortiori luce calescit. Cuius tanta est etiam et sine igne firmitas ut nullo humore conrumpatur, nulla vetustate vincatur. Extinctus enim tantum incorruptibiliter durat, ut hi qui limites figunt eos infossos terra substernant, et lapides desuper figant ad convincendum litigatorem post quantalibet saecula fixumque lapidem limitem esse agnoscant. De instrumentis fabrorferire est. Veteres autem non incudem vocabant, sed intudem, eo quod in ea metallum tunditur, hoc est tendatur; unde et tudis malleus, a tundendo, id est tendendo, dictus. Malleus vocatus quia, dum quid calet et molle est, caedit et producit. Marcus malleus maior; et dictus marcus quod maior sit ad caedendum et fortior. Martellus, mediocris. Marculus cum marculus ferrum multorum magnis ictibus tundit. Forcipes quasi ferricipes, eo quod ferrum candens capiant teneantq
Abbreviated transcription (Latin):
manent idem ⁊ monumentis sculpti. ⁊ ĩcorrupti ꝑmaẽnt
quibusnͨ ignis quideu nocz. Nam ex hiis &ẽ formẽ funit
ĩ quib era funduntur Uiridis silex ⁊ ip̃e igͥ resistens
allidꝰ ĩ cemento raro utilis S ilbus ꝯ̃ uiurias fortis
s ĩ structura infidus. nͥ fuiͣt multa suffrenacõe diũctꝰ
Fluuiatilis silex semꝑ ueluti madens est. hunc estate exhi¬
berioz. nͨ ante bieminu inserere instencturis domoꝵ fictibꝰ
operum ad parietes ⁊ fundamenta coctis laterculis ad tecta
ꝙ lati formentur circumactis undiq qͣtuor tablis Lates
aute crudi sunt ꝙ ⁊ ip̃i inde noͣti. ꝙ lati lineis formis
efficiuntur Qͦ ꝵ cruces dicunt᷑ ĩ quib lutu ꝓisde latib
crudis portare solent Suut eniz connexione cãnarx

Expanded text:
is scalpti et incorrupti permanent, quibus ne ignis quidem nocet; nam ex his etiam formae fiunt, in quibus aera funduntur. Viridis silex vehementer et ipse igPallidus in caemento raro utilis. Globus contra iniurias fortis, sed in structura infidus, nisi fuerit multa suffrenatione devinctus. Fluviatilis silex semper veluti madens est. Hic aestate exhiberi oportet nec ante biennium inserere in structuris domorum. Fictilium operum ad parietes et fundamenta coctis laterculis, ad tecta quod lati formentur circumactis undique quatuor tabulis. Lateres autem crudi sunt, qui et ipsi inde nominati, quod lati ligneis formis efficiuntur, quorum crates dicuntur, in quibus lutum pro iisdem lateribus crudis portare solent. Sunt enim connexiones cannarum,
Abbreviated transcription (Latin):
ligitur in lictorib uubri maris ut fenices inhĩtabant.
Dliud ante est sericu. alud siritum Nam seritu lanaẽ
quam seres miteiunt Siritu xo pigmentu ꝙ serii feices
q̃ eubrimaris lictorib colligunt. Est ante ⁊ interfatticios
Nam sepe fit ã sinctipe pide aut̃ sandice mixtis Mimũ
prum g̾ci. ĩ ephesioꝵ solo ĩuei̾sse traduntur. E pigniẽti.
hispania ceteris regionib plus hũndat U̾nde ⁊ nͣ ꝓprio¬

Expanded text:
toribus Rubri maris, ubi Phoenices inhabitant. Aliud est autem sericum, aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres mittunt; Syricum vero pigmentum quod Syrii Phoenices in Rubri maris litoribus colligunt. Est autem et inter facticios; nam saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse traduntur. Cuius pigmenti Hispania ceteris regionibus plus abundat; unde eti
Abbreviated transcription (Latin):
misit ĩ ueli sinistram Tormentu. funis ĩ nauib lõgꝰ
qͦ pra ad puppiz extendit. qͦ magis ꝯstͥngat᷑ Torm̃ta
dcã a torta/. restes. funesq Saphon funisĩ. pra ꝓsitꝰ¬
tenduntur retͣnlo Prosuesium funis qͦuanis ĩ littore re¬
ligatur ad palum Aditra fuuis qͦ nauis media uintit:
Ancina qua ad malu antenna ꝯstringitur De qͣ Cin̾a Atqr
Ancina regat stabiles fortissima cursu Nemultu funis
qͦ delicata nauis ⁊ rahitur uice remi De qͦ uirgiliꝰ h mea
Iã longo surcedens ꝓra remulco. Letantem gͣtis sistit ĩ hos¬
pitiis Etrupi unicula loro uel lino ftã quib remi ad scal¬
mos alligunt᷑ De quib liuiꝰ Tuncq remos iussit deli¬
gare strupis Cataporãtes liuea cuz plunibea massa.¬

Expanded text:
misit, si veli sinistrum. 4. Tormentum funis in navibus longus, misit, si veli sinistrum. 4. Tormentum funis in navibus longus, quo prora ad puppim extenditur, quo magis constringantur; tormenta cta restes funesque. Saphon funis in prora posittenduntur retroversligatur ad palum. Mitra funis quo navis media vincitur. 7. Anquina, quod ad malum antenna constringitur. De qua Cinna: Atque anquina regat stabilem fortissima cursum. 8. Remulcum, funis quo deligata navis trahitur vice remi. De quo Valgius: Hic mea me longo succedens prora remulco, Laetantem gratis sistit in hospitiis. 9. Struppi, vincula loro vel lino facta, quibus remi ad scalmos alligantur. De quibus Livius: Tuncque remos jussit deligare struppis. 10. Catapirates linea cum mass
Abbreviated transcription (Latin):
pandunus alas Genera ueloꝵ Ac atheon Epidromos da¬
lum Artemo Enpaꝵ Mendicuz Exqͥb acatheũ uelũ
maluncium ⁊ ĩ media naue ꝯstitutu E pidromos seqde
amplitudinis. E ad pupem Talum minimu uelũ. et
ad ꝓramfixum artemo dirigende pociꝰ nauis cã ꝯm̃tatũ
ꝙͣr celeritatis Supaꝵ genus ueli unuz pede hñs qͦ iuuari
nanigia solẽt ĩ nauigacione qͦciens uentus languescot
Deqͦ lucanus suminaq tendens Eupara ueloꝵ ꝑitaras
colligit auras. quod ex separacione existimant noĩatu
fuerint circundati cera Unde ⁊ funedia. Restes siue
ꝙ ratas ꝯtineant seu ꝙ hiis recte tendat᷑. Rudentes
sunt fimes nauiuz exminio stridore ita dicti. S pireat
funes quib ĩ tempestatib utuntur quas nautici suo mo¬
re cucurbas uocant. Spire at a sparto uocate Propes
fumis quo pes beli illigatur qͣ ꝓpe pedes Deqͦ torpilius.
Qua si quentus fert nauez ĩ mari seꝯdus. Si quis ꝓpedon

Expanded text:
pandimus alas. Genera velorum: acation, epidromos, dolo, artemo, siparum, mendicum. Ex quibus acation velum maximum, et in media nave constitutum. Epidromos secundae amplitudinis, sed ad puppim. Dolon minimum velum, et ad proram defixum. Artemo dirigendae potius navis causa conmentatum quam celeritatis. Siparum genus veli unum pedem habens, quo iuvari navigia solent in navigatione quotiens vis venti languescit. Dcolligit auras, quod ex separatione existimant nominatum. fuerint circumdati cera, unde et funalia. Restes, sive quod rates contineant, seu quod in iis retes tendantur. Rudentes sunt funes navium ex nimio stridore ita dicti. 2. Spirae funes, quibus in tempestatibus utuntur, quas nautici suo more cucurbas vocant. Spirae autem a sparto vocatae. 424 3. Propes funis quo pes veli alligatur, quasi prope pedes. De quo Turpilius: Quasi cum ventus fert navim in mare secundus, si quis propedem
Abbreviated transcription (Latin):
Astrumenta aute parietums ad normam fieri ⁊ ad per¬
pendicalum eñdẽ oportet Norma dicta gco uocabło
extra q̃m nichil rctm̃ fieri põt Componit᷑ autem
ex tribus regulis. ita ut due sint binorum pedui .3. hẽat
pedes duos. uncias x. quas equali crassitudine politas extͦ
mis acuminibus sͥ iuugit. ut scema tͥgoni faciãt idest
ppẽdiculum est ꝙ semper appenditur. Demq ĩ fabrica nͥ
omĩa ad ppendiculum ⁊ certam regulam filnt. uccẽ ẽ ut
cuncta nidola istruantur ut aliqͣ parua sint. Aliqua cuban᷑.
ꝓna nõnulla alia eupina ⁊ ꝓpt̾ hoc uniu̾sa sũt constructa
E mea gnͣe suo appellata q ex lmo fit Erulla n factum¬
eo ꝙ trudit ⁊ detrudit .i. nicludit casce uel luto lapides¬
cale a scandendo uocate herent enim ĩ parietib Ecale

Expanded text:
Structuram autem parietum ad normam fieri, et ad perpendiculum respondere oportet. Norma dicta a Graeco vocabulo, extra quam rectum nihil fieri potest. Componitur autem ex tribus regulis, ita ut duae sint hinorum pedum: tertia habeat pedes duos, uncias X, quas aequali crassitmis acuminibus sibi iungit, ut scema trigoni faciant: id erit pendiculum est, quod semper appenditur. Denique in fabrica, nisi omnia ad perpendiculum et certam regulam fiant, necesse est cuncta mendosa instruantur, ut aliqua prava sint, aliqua cubantia, prona nonnulla, alia supina et propter hoc universa sint contracta. Linea a genere suo appellata est, od trudit, id est includit calce vel luto lapides. Scale a scandendo, id est ascendendo vocate, herent enim parietibus. DE
Abbreviated transcription (Latin):
Casticen est parictuz ex gipso effigies sigͥq De plastis
est finge̾ terra bel gipso sumilitͣ. ᷤ Nam ⁊ impͥressa aͣgilla
formaz aliqua facere plastus est Unde ⁊ ꝓtho planstis deꝰ¬
homo qͥ ex limo ẽ pͥmo conditus D̾ pictura.
ad recordacõẽ mante reducit. Pictura aute dicta
⁊ fidem dum augẽ ꝯtendunt ad mendatͫ ꝓuehunt sic ͭ
qͥ cimerdon tricipitez fingunt uel scillam homiuez sursiun
Caniuis autez capitib cincta deorsu Pictura ãt egipcii¬

Expanded text:
astice est parietum ex gypso effigies signaque exprimereest fingere terra vel gypso similitudines. Nam et inpressa argilla formam aliquam facere plastis est. Unde et protoplastus etura . Pictura ad recordationem mentem reducit. Pictura autem dicta  fidem, dum augere contendunt, ad mendacium provehunt; sicut qui Chimaeram tricipitem pingunt, vel Scyllam hominem sursum, caninis autem capitib
Abbreviated transcription (Latin):
aisbre tants melior fit. Nenetus cules tempar e pͥmitu
asseranarito reuers in italia ex arene pudusua nitt
flore anem facrunt z si cipum in fornace adustuz hitiss
ooetianeitatia cum purpuris parater tineitur adhib q
uaso endib medicamentis mebriatur ꝓximu ẽ egestt

Expanded text:
arserit tanto melior fit. Venetum. Caeruleum temperare primum Alexandria repperit. In Italia ex arenae pulvere et nitri flore idem faciunt. Sed Cyprium in fornace adustum huic creta argentaria. Cum purpuris pariter tinguitur bibitque vaso rudibus medicamenti
Abbreviated transcription (Latin):
differenciasq coloru U̾nde ⁊ nunt pictores p̾us umbras qͣsdã
⁊ lincas firture ymagins diicunt deuĩde colorib implent
tenentes ordinẽ muente artis. O coloribus
Ulores autem dictos ꝙ calore iguis uel solis ꝑficiut᷑.
sine q ĩ micio colabantur. ut simime subtilitatis
existerent/ Solores ãt nascuntur a fuunt Nascuntur
Ut sinopis. uubͥca paritoniu.melinu. Frecia Auripig¬
mentu Cetiͣ pinginitur ã arte ã ꝑmixtione Winopis
ĩuenta pͥmus ĩ ponto ẽ ĩtenꝰ a sinope urbe accepᵗ. Spẽs
eiꝰ tres. rubra. ⁊ minus rubens.⁊ int has media Rubta
uocata ꝙ sit rubra ⁊ sangũi proxina D plurimis locis
nascitur S optima ĩ ponto unde ⁊ pontita dẽ E iricu¬

Expanded text:
colorum. Unde et nunc pictores prius umbras quasdam et lineas futurae imaginis ducunt, deinde coloribus complent tenentes ordinem inventae artis. » --Item:-- « Colores autem dictos, quod calore ignis vel solis perficiuntur, sive quod initio colabantur ut summae subtilitatis existerent. Colores aut nascuntur aut fiunt. Nascuntur, ut Sinopis, rubrica, Paraetonium, Melinum, Eretria, auripigmentum. Ceteri finguntur aut arte aut permixtione. Sinopis inventa primum in Ponto est: inde nomen a Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media. Rubrica vocata quod sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; unde et Ponti