comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
collegiũ iudicasse qmq ad facino¬
ris disquisacione interest adesse
qͣmplurnnos. Ita est em̃ interp̃¬
tacio illa pontificum. ut idempo¬
testatem habeãt iudicũ. Religi¬
oms explanacio uel ab uno pon¬
tifice perito recte fieri potest.
qd̾ idem in iudicio capitis duorũ
ato iniquũ est. Tamen sic repi¬
etis frequẽtes pontifices de mea
domo qmͣ uinꝙͣͣ de cerunoniis u̾¬
ginũ iudicasse. Postero die frequẽ¬
tiss mmiꝰ senatus. te consule desi¬
gnato lentule. sentencie principe
p. lentulo et .q. metello cos. refe¬
rẽtib scatuit. cũ omẽs pontifi¬
ces qui erant huiꝰ ordinis adessẽt.
cũq alii qui honoribus populi s
anteçedebant multa de collegii ui¬
dicio u̾ba fecissent: oẽsq idem scri¬
bendo adessent. domũ mea iudici¬
o pontificũ religione liberatã u¬
deri: De hoc igitur loco sacro po¬
tissimũ uident᷑ Haruspices di¬
cere: qui locus solus ex pͥuatis

Expanded text:
conlegium iudicasse. quamquam ad facinoconlegium iudicasse. quamquam ad facinoris disquisitionem interest adesse quam plurimos ita est enim interpretatio illa pontificum, ut eidem potestatem habeant iudicum, religionis explanatio vel ab uno pontifice perito recte fieri potest quod idem in iudicio capitis durum atque iniquum est, tamen sic reperietis, frequentiores pontifices de mea domo quam umquam de caerimoniis virginum iudicasse. postero die frequentissimus senatus te consule designato, Lentule, sententiae principe, P. Lentulo et Q. Metello consulibus referentibus statuit, cum omnes pontifices qui erant huius ordinis adessent, cumque alii qui honoribus populi Romani antecedebant multa de conlegi iudicio verba fecissent, omnesque idem scribendo adessent, domum meam iudicio pontificum religione liberatam videri. de hoc igitur loco sacro potissimum videntur haruspices dicere, qui locus solus ex privatis
Abbreviated transcription (Latin):
C.M. luculli responso ac u̾bo li¬
bemur. De sacris publicis. de
ludis maximis. de deorũ penati¬
um uesceq mr̃is cerimo niis. de
ius pinus casci tutoris religionũ
scelere molacũ est: qd̾ tres pon¬
ĩmõrlibus sitis sanctũ. satis augu¬
stũ. satis religiosũ esse uisũ ẽ. At
uo meam domũ p. lentulus cons
et pontifex p. seruilius. M. lucul¬
lus q. metellus. N. gabrio.M.
messala .C. lentulus. flam̃ mara¬
alis .P. galbaq metellus: scipi
o fannus. I. lepidus .l. laudiꝰ.
rex sacrorũ. M. scaurus. M. cras¬
sus .C curio: sex cesar. flam̃ qͥ¬
rialisq cornelius .P. albinoma¬
nus . q terencius Pontifices mi¬
nores causa cognita dnobus locis
dicta. maxmia frequẽcia amplis¬
simorũ ac sapientissimorũ cuuũ.
adstante oĩ religione: una mente
omẽs liberauerũt. Nego umqmͣ
post sacra conscituta quorum
cadem est antiquitas que ip̃ius
utbis ulla de re ne de capite qui¬
dem uirginũ ueltaliũ tam frequẽs

Expanded text:
ut M. Luculli responso ac verbo liut M. Luculli responso ac verbo liberemur? de sacris publicis, de ludis maximis, de deorum penatium Vestaeque matris caerimoniis, de ius unius casti tutoris religionum scelere violatum est, quod tres ponimmortalibus satis sanctum, satis augustum, satis religiosum esse visum est. at vero meam domum P. Lentulus, consul et pontifex, P. Servilius, M. Lucullus, Q. Metellus, M'. Glabrio, M. Messalla, L. Lentulus, flamen Martialis, P. Galba, Q. Metellus Scipio, C. Fannius, M. Lepidus, L. Claudius rex sacrorum, M. Scaurus, M. Crassus, C. Curio, Sex. Caesar flamen Quirinalis, Q. Cornelius, P. Albinovanus, Q. Terentius, pontifices minores, causa cognita, duobus locis dicta, maxima frequentia amplissimorum ac sapientissimorum civium adstante, omni religione una mente omnes liberaverunt. nego umquam post sacra constituta, quorum eadem est antiquitas quae ipsius urbis, ulla de re, ne de capite quidem virginum Vestalium, tam frequens
Abbreviated transcription (Latin):
sunt libere religione: tamẽ una
mea domus iudiciis oĩbus libe¬
rata in hac uibe sola est. Te eĩ
appello lentule et te philip¬
pe ex hoc aruspicũ responso de¬
creuit senatus. ut de locis sacͥs
re ligiosis ad hũc ordinẽ referre¬
tis. Potestis ne referre de mea
domo que ut dixi sola in hac
urbe oĩ religiom oĩbus iudici¬
is liberata est: Quã pͥmũ mi¬
micus iple in illa tempestate ac
nocte rei p. cum cetera scelera
scilo illo mipuro sex. doelii
ore tncto conscripsisset: ne una
quide actigit lra religionis.
Deinde eandem domũ populus
R. cuiꝰ est lũma poteltas oĩũ
rerũ comiciis centuriatis. oĩu
etatũ ordmũq suffragiis eodem
iure esse iussit: quo fuisset. Post
s ut huic furie si diucius in hac
urbe qmͣ delere cupet maneret.
uox interdice̾tur. decreiustis ut
de mearũ ediũ religione ad ponti¬
ficũ collegiũ referret. Que
tanta religio est qua in nris du¬
bitacionibus acq in maximis su¬
pscicionibus umus p. seruilia¬

Expanded text:
sunt liberae religione, tamen una mea domus iudiciis omnibus liberata in hac urbe sola est. te enim appello, Lentule, et te, Philippe. ex hoc haruspicum responso decrevit senatus ut de locis sacris religiosis ad hunc ordinem referretis. potestisne referre de mea domo, quae, ut dixi, sola in hac urbe omni religione omnibus iudiciis liberata est? quam primum inimicus ipse in illa tempestate ac nocte rei publicae, cum cetera scelera stilo illo impuro Sex. Clodi ore tincto conscripsisset, ne una quidem attigit littera religionis; deinde eandem domum populus Romanus, cuius est summa potestas omnium rerum, comitiis centuriatis omnium aetatum ordinumque suffragiis eodem iure esse iussit quo fuisset; postesed ut huic furiae, si diutius in hac urbe quam delere cuperet maneret, vox interdiceretur, decrevistis ut de mearum aedium religione ad pontificum conlegium referretur. quae tanta religio est qua non in nostris dubitationibus atque in maximis superstitionibus unius P. Servili a
Abbreviated transcription (Latin):
hec que ego mĩc ꝑcurro subcilis¬
sime sut oiã ꝑpolita i. crassus.
nõ. aueninensem foderatũ ciuita¬
te donauit. Homo cum grauitate
et prudencia prescans. cũ uł nimi¬
um parcus in largienda ciuitate:
Hic tu Gn. pompei beneficiũ uel
pocius iudiciũ et factũ infirmare
conaris. qui fecit qd̾ c. maxiũ fe¬
asse iudierat. feat qd̾ ꝑ cassum
qd̾ l. silla. qd̾ q metellũ. qd̾ dem
q domesticũ auctorem prem su¬
um facore uiderat: Neq uõ id in
uno cornelio fecit. nam et gadita¬
nus asdrubalem ex bello illo afri¬
cano. et mamertinos obiuos et
quosdam uticenes. et saguntinos
fabios ciuitate donauit. Etenm
cum ceteris pͣmiis digni sunt qͥ
sunt qui cuitate ea donent᷑ ꝓ qͣ
ꝑicula ac tela subierũt.Atq uti¬
na qui ubio sunt ꝓpugnatores
Nuiꝰ imꝑii possent in hane ciui¬
tatem uenire et contra oppugna¬
tores rei p. de ciuitate extermi¬
nari. Neq em̃ ille sũmus poeta

Expanded text:
haec quae ego nunc percurro subtilishaec quae ego nunc percurro subtilissime sunt omnia perpolita, M. Crassus, non Aveniensem foederatum civitate donavit, homo cum gravitate et prudentia praestans, tum vel nimium parcus in largienda civitate? hic tu Cn. Pompei beneficium vel potius iudicium et factum infirmare conaris, qui fecit quod C. Marium fecisse audierat, fecit quod P. Crassum, quod L. Sullam, quod Q. Metellum, quod M domesticum auctorem patrem suum facere viderat? neque vero id in uno Cornelio fecit; nam et Gaditanum Hasdrubalem ex bello illo Africano et Mamertinos Ovios et quosdam Vticensis et Saguntinos Fabios civitate donavit. etenim cum ceteris praemiis digni sunt qui sunt qui civitate ea donentur pro qua pericula ac tela subierunt. atque utinam qui ubique sunt propugnatores huius imperi possent in hanc civitatem venire, et contra oppugnatores rei publicae de civitate exterminari! neque enim ille summus poeta
Abbreviated transcription (Latin):
si uultus c. mari. si uox. si ille
imꝑatorius ardor oculorũ. si recẽ¬
tes triũphi. si p̃sens ualuit as¬
poctus. ualeat auctoritas. nale¬
ant res geste. ualeat memoria
ualeat fortissimi et claxissimi in¬
ri nomen eternũ. Sit hoc discri¬
men inter graciosos ciuis atq for¬
tis. ut illi iuui truant᷑ opibus
sius. Horũ ecia mortuorũ si qͥs¬
qͣm huiꝰ imꝑii defensor mori po¬
test. uiuat auctoritas ĩmortalis.
Quid Gñ pompenis pater reb
italico bello maximis gescis p.
celiũ equitem Re uirũ bonũ qui
uuit rauenniatẽ federato ex popu¬
io nõne ciuitate donauit. Quid
uir amplissimꝰ ex ea ciuitate qͣ¬
cum ꝓpe lingulare fedus pyrri
temporibus e. fabricio cos. ictum
putatur. Quid in assilienlem
ariltonem silla. quid quoma de
gaditans agimꝰ idem heros nouẽ
gadicanos: Quid uir sanctissimꝰ
et sũma religione ac modestia
ꝙ. metellus Piusq fabius sagun¬
tinũ. Quid hic qui ab elt a quo

Expanded text:
let? quod si vultus C. Mari, si vox, si ille let? quod si vultus C. Mari, si vox, si ille imperatorius ardor oculorum, si recentes triumphi, si praesens valuit aspectus, valeat auctoritas, valeant res gestae, valeat memoria, valeat fortissimi et clarissimi viri nomen aeternum. sit hoc discrimen inter gratiosos civis atque fortis, ut illi vivi fruantur opibus suis, horum etiam mortuorum, si quisquam huius imperi defensor mori potest, vivat auctoritas immortalis. quid? Cn. Pompeius pater rebus Italico bello maximis gestis P. Caesium, equitem Romanum, virum bonum, qui vivit, Ravennatem foederato ex populo nonne civitate donavit? quid?vir amplissimus, ex ea civitate quacum prope singulare foedus Pyrrhi temporibus C. Fabricio consule ictum putatur? quid? Massiliensem Aristonem L. Sulla? quid? quoniam de Gaditanis agimus, idem servos novem Gaditanos? quid? vir sanctissimus et summa religione ac modestia, Q. Metellus Pius, Q. Fabium Saguntinum? quid? hic qui adest, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
onez acerrima de ciuitate que¬
stio licima et mucia lege uenis¬
set: nũ quis eorũ qui de federa¬
tis ciuitatib esset cuutate do¬
natus. ĩiudiciũ est uocatus: Nã
poletinꝰ .C. matrimꝰ unꝰ ex hus
quos c. marius ciuicate donass
dixit causa ex colomia latina
in pͥmis firma et illustri. Que
cum dilertul homo .l. anciltius
accularet: spoletinꝰ dixit fun¬
dũ spoletinũ populũ nõ esse
factũ. Uidebat em̃ populos de
suo iure non de nr̃o fundos fieri
solere. S cũ lege Apuleia colo¬
me non essent deducte. qua le¬
ge sacurninꝰ .c. mario tulerat
nt in singulas colomas ternos
ciues R facere posset: negabat
tudinis ilta acculacio. l tamen
tanta auctoritas in c. mario fuit.
ut non ꝑ .l. crassũ affinẽ suũ hoĩe
incredibili eloquẽtia: s paucis
ipse u̾bis causam illam gͣuitate
sua defenderit et probarit. Qs
citu delectum u̾tutis qui sociis. q
foederatis in defendenda re p. nr̃a

Expanded text:
onem acerrima de civitate quaeonem acerrima de civitate quaestio Licinia et Mucia lege venisset, num quis eorum, qui de foederatis civitatibus esset civitate donatus, in iudicium est vocatus? nam Spoletinus T. Matrinius, unus ex iis quos C. Marius civitate donasset, dixit causam ex colonia Latina in primis firma et inlustri. quem cum disertus homo L. Antistius accusaret, non dixit fundum Spoletinum populum non esse factum,—videbat enim populos de suo iure, non de nostro fundos fieri solere,—sed cum lege Apuleia coloniae non essent deductae, qua lege Saturninus C. Mario tulerat ut in singulas colonias ternos civis Romanos facere posset, negabat tudinis ista accusatio; sed tamen tanta auctoritas in C. Mario fuit ut non per L. Crassum, adfinem suum, hominem incredibili eloquentia, sed paucis ipse verbis causam illam gravitate sua defenderit et probarit. quicitu dilectum virtutis, qui sociis, qui foederatis in defendenda re publica
Abbreviated transcription (Latin):
cũ camertinũ foederũ sãssimũ at¬
q equissimũ sciret esse. Potest gͣ
iudices .l. cornelius cõdep̃nari ut
non c. marii factũ condempnet᷑
Existat ergo ille uir parũper co¬
gitacione ura qm̃ re nõ potest.
ut conspiciatis eũ mencibus qm̃
oculis non pocescis. Dicat se nõ
imꝑitũ federis. non rudem exem¬
plorũ. nõ ignarũ belli fuisse: se
p. africam discipulũ ac militem
se scipendiis. se legaciomb bel¬
licis cruditũ: se sĩ tanta bella e¬
gisset quãta gessit confecit. si tot
consulibus meruisset quociens
ipse consul fuisset: oĩa iura bel
u ꝑdicere ac nosse pocuille. sibi
non fuile dubiũ quin nõnullo
federe a r.p. benegerenda ĩpe¬
diret ᷑: a se ex cõuinctissima at¬
q amncissima cuuitate forcissi¬
mũ quẽq else delectũ: neq igna¬
tiũ neq camertiũ federe essẽ
exceptũ : quo minꝰ eorũ cuub
a populo romano p̃mia u̾tutis
cribuerent᷑. Itaq cũ paucis q̃¬
nis post hanc cuutatis donaci¬

Expanded text:
us omnium foederum sanctissimum atque aequissimum sciret esse. potest igitur, iudices, L. Cornelius condemnari, ut non C. Mari factum condemnetur? exsistat ergo ille vir parumper cogitatione vestra, quoniam re non potest, ut conspiciatis eum mentibus, quoniam oculis non potestis; dicat se non imperitum foederis, non rudem exemplorum, non ignarum belli fuisse; se P. Africani discipulum ac militem, se stipendiis, se legationibus bellicis eruditum, se, si tanta bella attigisset quanta gessit et confecit, si tot consulibus meruisset quotiens ipse consul fuit, omnia iura belli perdiscere ac nosse potuisse; sibi non fuisse dubium quin nullo foedere a re publica bene gerenda impediretur; a se ex coniunctissima atque amicissima civitate fortissimum quemque esse delectum; neque Iguvinatium neque Camertium foedere esse exceptum, quo minus eorum civibus a populo Romano praemia virtutis tribuerentur. itaque cum paucis annis post hanc civitatis donati
Abbreviated transcription (Latin):
is tuis sordidissimisq furtis int̾¬
rogem: Quero abste pͥmũ uni¬
uerse qd̾ genus improbitatis et
sceleris iͦ eo magistratu p̃terim¬
seris. Ac tibi iam inde ꝑscribo ne
tuas sordes cũ cdarissimorũ uirorũ
splendore ꝑmisceas. Ego te q̃cũq
rogabo de te ipso rogabo: neq te
ex amplissui uiri dignicate. s
ex tiuis tenebris extraha: oĩa¬
q mea tela sic inte cõicient᷑.
ut nemo ꝑtuũ latus qd̾ soles di¬
cere sauãet: in tus pulmomi¬
bus ac uisceribus herebũt. Et
qm̃ oĩu rerũ magnarũ ab dis

Expanded text:
is tuis sordidissimisque furtis inteis tuis sordidissimisque furtis interrogem? quaero abs te primum universe quod genus improbitatis et sceleris in eo magistratu praetermiseris? ac tibi iam inde praescribo ne tuas sordis cum clarissimorum virorum splendore permisceas. ego te quaecumque rogabo de te ipso rogabo, neque te ex amplissimi viri dignitate, sed ex tuis tenebris extraham; omniaque mea tela sic in te conicientur ut nemo per tuum latus, quod soles dicere, saucietur; in tuis pulmonibus ac visceribus haerebunt. et quoniam omnium rerum magnarum ab dis
Abbreviated transcription (Latin):
de aurũ exportari argentũq ꝓ¬
hiberes. in eo negocio cũ te non
cultodem ad ꝯtimendas. s porti¬
torem ad parciendas merces mis¬
sum putares. cũq oĩu domos.
a potecas nauis furacissime scru¬
carere. hoĩesq negocii gerentes
iudiciis iniquilsimis mretires
mettacores e naui egredientis t̾¬
reres. conscendentis morares.
teneas ne memoria tibi in cõuẽ¬
tu puceolis manus eẽ allatas.
ad me consulem querellas puteo¬
lanorum esse delatas. Post questu¬
ram exieris. ne legatus multio¬
rem hispania C. costomo ꝓ cos.
cum illud iter hispamense pedi¬
bus fere confici soleat: aut si qͥ
nauigare uelit certa sit racio na¬
uigandi. ueneris ne insardima
atq inde in africam. fueris ne
in regno hiempsalis. fueris ne
in regno mascanesosi. ueneris¬
ne ad fretũ ꝑ mauritamã. Quẽ
scias umqͣ legatũ hispaniense
iscis itinerib in illa ꝓ iũciam
enm te de hispaniensib flagici¬

Expanded text:
de aurum exportari argentumque prode aurum exportari argentumque prohiberes? in eo negotio cum te non custodem ad continendas, sed portitorem ad partiendas mercis missum putares, cumque omnium domos, apothecas, navis furacissime scrutarere, hominesque negoti gerentis iudiciis iniquissimis inretires, mercatores e navi egredientis terreres, conscendentis morarere, teneasne memoria tibi in conventu Puteolis manus esse adlatas, ad me consulem querelas Puteolanorum esse delatas? post quaesturam exierisne legatus in ulteriorem Hispaniam C. Cosconio pro consule? cum illud iter Hispaniense pedibus fere confici soleat, aut, si qui navigare velit, certa sit ratio navigandi, venerisne in Sardiniam atque inde in Africam? fuerisne, in regno Hiempsalis, fuerisne in regno Mastanesosi, venerisne ad fretum per Mauretaniam? quem scias umquam legatum Hispaniensem istis itineribus in illam provinciam is—quid enim te de Hispaniensibus flagiti
Abbreviated transcription (Latin):
liũ delubris auspiciis religionib
melius fuisse et p̾stabiluis me
ciuem in hac ciuitate nasci ante
Cum mͥ hoc responderis: Aut ita
impudenter ut manus a te hoĩes
uix abscinere possint: Aut ita do¬
lenter ut aliquando ista que sunc
cosissimũ cempus meũtis etatis
tue paciar late̾: licet ĩpune ꝑ me
parietes in adulescencia ꝑfoderis.
uicinos cõpilaris. mrẽm uberaris.
habeat hoc p̾mii tua indignitas.
ut adulescencie turpitudo. obscu¬
ritate et sordib tiuis obtegatur.
Queltura petisti cũ p. lescio cũ
hic nichil loq̃ret insi qd̾ agebat:
tu de altero conlulatu gerendo te
dice̾s cogitare. Quero abs te. te¬
neas ne memoria cũ p. sestius q̃¬
stor sit cũctis suffragiis factus.
tũc te iux ĩuitis oĩbus non ꝑpħ
beneficio s consulis extremum
adhesisse. in eo magistratu. cũ
tibi magno clamore aquaria ꝓ¬
iuĩcia sorte obtigisset. missus ne
sit a me consule puteolos ut in¬

Expanded text:
alium delubris auspiciis religionibus alium delubris auspiciis religionibus melius fuisse et praestabilius me civem in hac civitate nasci an te? Cum mihi hoc responderis, aut ita impudenter ut manus a te homines vix abstinere possint, aut ita dolenter ut aliquando ista quae suntcosissimum tempus ineuntis aetatis tuae patiar latere. licet impune per me parietes in adulescentia perfoderis, vicinos compilaris, matrem verberaris: habeat hoc praemi tua indignitas, ut adulescentiae turpitudo obscuritate et sordibus tuis obtegatur. quaesturam petisti cum P. Sestio, cum hic nihil loqueretur nisi quod agebat, tu de altero consulatu gerendo te diceres cogitare. quaero abs te teneasne memoria, cum P. Sestius quaestor sit cunctis suffragiis factus, tunc te vix, invitis omnibus, non populi beneficio sed consulis, extremum adhaesisse? in eo magistratu cum tibi magno clamore aquaria provincia sorte obtigisset, missusne sis a me consule Puteolos, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
diritate atq ĩmanitate teterrimꝰ
tñ dico esse odio ciuitati. nõ tam tu¬
o qm rei p. noĩe. atq ut aliquãdo
ad te ueniaz. de me hoc sit extre¬
mũ. Quid qͥsq nr̃m dese ip̃e loqͥ¬
tur: non est sane requirendũ. Bo¬
ni uiri iudicent: id est maximi mo¬
menti et ponderis. Duo sunt tẽ¬
pora a quibꝰ nr̃orũ cuuiũ spectẽ¬
tur iudicia de nobis. Unũ hono¬
ris Alterũ salucis. Honos talis
tus. Ac michi. Salus eanto stu¬
dio ciuitatis nemim redita. De
te autem hoĩes quid senciant in
honore exꝑti sumꝰ : in salute ex¬
pectamus. S tñ de me cũ his
principibus ciuitatis qui adlũt
P. sescio. S ut tecũ cum hoĩe
uno non solum ĩpudentissimo
hoĩe et abrogãtissimo et michi
muicilsimo quero uatim. utrũ
tandem putes huic ciuitati hu¬
ic reip. huic uibi his templis.
erario. curie. uiris his quos u¬
des. Horũ bonis fortums. liberis.
cuubꝰ. ceteris demq deorũ ĩmorͣ¬

Expanded text:
diritate atque immanitate taeterrimus, diritate atque immanitate taeterrimus, tamen dico esse odio civitati non tam tuo quam rei publicae nomine. atque ut aliquando ad te veniam, de me hoc sit extremum. quid quisque nostrum de se ipse loquatur, non est sane requirendum: boni viri quid dicant, id est maximi momenti et ponderis. duo sunt tempora quibus nostrorum civium spectentur iudicia de nobis, unum honoris, alterum salutis. honos tali ptus ac mihi, salus tanto studio civitatis nemini reddita. de te autem homines quid sentiant in honore experti sumus, in salute exspectamus. sed tamen ne me cum his principibus civitatis qui adsunt P. Sestio, sed ut tecum, cum homine uno non solum impudentissimo homine et adrogantissimo et mihi inimicissimo, quaero, Vatini, utrum tandem putes huic civitati, huic rei publicae, huic urbi, his templis, aerario, curiae, viris his quos vides, horum bonis fortunis liberis, civibus ceteris, denique deorum immort
Abbreviated transcription (Latin):
quicq arbitretur: qm se a su¬
is ciuibus rei p. causa diligi.
Salicet asꝑa mea natura diffi¬
cilis adicus. grauis uulcus. su¬
ꝑba responsa. insolens uita. nemo
consuetudinẽ mea nemo hũam¬
tatem. nemo ꝯsiliũ. nemo auxi¬
lum requirebat. cuius desideria
ut hec minima dicam. forũ mescũ.
muta curia. oĩa demq bonarũ
arciũ studia siluerũt. S nichil
sit factũ mea causa. oĩa illa sena¬
cus consulta. populi iussa. Ica¬
lie tocius cũctarũ locietatũ. col¬
legiorũ oĩum decreta de me: rei
p. causa esse facta fateamur.
Quid gͦ homo imꝑitissime solide
laudis ac uere dignitatis p̃stan¬
cius mͥ potuit accidere: Quid
optabilius ad ĩmorͣlitatem glori¬
eatq ĩ memoria mei noĩs sem¬
piternas. quã oĩs hoc ciuis me¬
os iudicare ciuitatis salutẽ cum
mea salute esse ꝯiũcta: Qd̾ qui¬
dem ego tibi reddo tuũ. Nam ut
tu me carũ esse dixisti senatui po¬
puloq romano non tam meacã

Expanded text:
quicquam arbitretur quam se a suquicquam arbitretur quam se a suis civibus rei publicae causa diligi! scilicet aspera mea natura, difficilis aditus, gravis vultus, superba responsa, insolens vita; nemo consuetudinem meam, nemo humanitatem, nemo consilium, nemo auxilium requirebat; cuius desiderio, ut haec minima dicam, forum maestum, muta curia, omnia denique bonarum artium studia siluerunt. sed nihil sit factum mea causa: omnia illa senatus consulta, populi iussa, Italiae totius, cunctarum societatum, conlegiorum omnium decreta de me rei publicae causa esse facta fateamur. quid ergo, homo imperitissime solidae laudis ac verae dignitatis, praestantius mihi potuit accidere? quid optabilius ad immortalitatem gloriae atque in memoriam mei nominis sempiternam, quam omnis hoc civis meos iudicare, civitatis salutem cum unius mea salute esse coniunctam? quod quidem ego tibi reddo tuum; nam ut tu me carum esse dixisti senatui populoque Romano non tam mea cau
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ horũ quib ille dies acerbis¬
simꝰ fuit qui idem tibi letissimꝰ
luctũ et gemitũ renonare uolu¬
isci: tm̃ t̾ibi respondeo. me cum
ta cetereq rei p. pestes armo¬
rum caula quereretis et cũ ꝑ
meũ nomen fortunas locuplẽti¬
um diripere. sanguinem cuuta¬
tis ex sorbere crudelitatem urã
odiũq diuturnũ qd̾ in bonos
iam in uet̾atum habebatis satu¬
rare cuperetis: scelus et furo¬
iem ur̃m cedendo maliuisse fran¬
gere qmͣ resistendo. Quare pe¬
to a te ut mͥ ignoscas uatini et
cum patrie peꝑcerim quã ler¬
uaram. Et si ego te ꝑdiciorem
et uexatorem rei p. fero: tu me
conseruatorem et custodem feras.
Deinde eius uiri disceslũ incre¬
pas. quẽ iudices oĩu cuuũ desi¬
derio ipĩus deniq rei p. luctu
esse reuocatũ. At enm dixisci
nõ mea s rei ꝑ. causa hoies de
meo reditu laborasse: quasi u̾o
quisqͣ uir excellenti anno in
rem ꝑ ingressus optabilius

Expanded text:
quod horum, quibus ille dies acerbisquod horum, quibus ille dies acerbissimus fuit qui idem tibi laetissimus, luctum et gemitum renovare voluisti, tantum tibi respondeo me, cum tu ceteraeque rei publicae pestes armorum causam quaereretis, et cum per meum nomen fortunas locupletium diripere, sanguinem principum civitatis exsorbere, crudelitatem vestram odiumque diuturnum quod in bonos iam inveteratum habebatis saturare cuperetis, scelus et furorem vestrum cedendo maluisse frangere quam resistendo. qua re peto a te ut mihi ignoscas, Vatini, ei cum patriae pepercerim quam servaram, et, si ego te perditorem et vexatorem rei publicae fero, tu me conservatorem et custodem feras. deinde eius viri discessum increpas quem vides omnium civium desiderio, ipsius denique rei publicae luctu esse revocatum. at enim dixisti non mea sed rei publicae causa homines de meo reditu laborasse: quasi vero quisquam vir excellenti animo in rem publicam ingressus optabilius
Abbreviated transcription (Latin):
¶Tua sũt tua sunt hec oĩa. Cor¬
nelio eiusmodi nichil obiectũ
est. Codicem legisse dicebatur.
defendebat testib collegis suis
non se recitandi causa legisse. s
recognoscendi. Conseabat tam̃
corneliũ conciliũ illo die dum¬
sisse. intercessiom paruisse. Tu
uͦ cui cornelii defensio displicet
qua causam ad patronos tuos
aut qd̾ os afferes. quib iam
p̾scribis quanto illis ꝓbro fu¬
turũ sit si te defenderint: cũ tu
michi cornelii defensione ĩ ma¬
ledictis obiciendam putaris: At
tamẽ hoc uatim memento pau¬
lo post istain defensionẽ meam
quam tu bonis uiris displicuis¬
se dicis. me cũ uniu̾si populi Re
sũma uoluntate tũ optui cuiꝰ¬
q singulari ltudio magnificen¬
tillime post honz memoriaz cõ¬
sulem factũ. oĩaq ea a me pru¬
denter uiuendo consecutũ esse:
que tu impudenter uaticmãdo
sꝑare te lepe dixilti. I Iam qd̾
michi disceslũ obiecisti meũ. et

Expanded text:
tua sunt, tua sunt haec omnia: Cortua sunt, tua sunt haec omnia: Cornelio eius modi nihil obiectum est. codicem legisse dicebatur: defendebat testibus conlegis suis non se recitandi causa legisse, sed recognoscendi. constabat tamen Cornelium concilium illo die dimisisse, intercessioni paruisse. tu vero, cui Corneli defensio displicet, quam causam ad patronos tuos aut quod os adferes? quibus iam praescribis quanto illis probro futurum sit si te defenderint, cum tu mihi Corneli defensionem in maledictis obiciendam putaris. ac tamen hoc, Vatini, memento, paulo post istam defensionem meam, quam tu bonis viris displicuisse dicis, me cum universi populi Romani summa voluntate tum optimi cuiusque singulari studio magnificentissime post hominum memoriam consulem factum, omniaque ea me pudenter vivendo consecutum esse quae tu impudenter vaticinando sperare te saepe dixisti. nam quod mihi discessum obiecisti meum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ex ore exire cuiusqͣ: qd̾ nõ io¬
cundũ et honorificũ ad aures
tuas accidit. Uenisti iratus oĩ¬
bus. ꝙ ego simul ac te aspexi
priusqͣ loqui coepisti. cũ ante
gellius nitricula sediciosorũ
oĩim testimoniũ dic̾e̾t: lenli ac¬
q prouidi. Repente em̃ te tãqͣ
serpens elacibulis. oculis eminẽ¬
tibus. inflato collo. tumidis cer¬
uicib intulisti: ut mͥ renouatꝰ
ille tuus in te ueterẽ meũ ami¬
cum s tamen tuũ familiarẽ de¬
fenderim. cũ in hac ciuitate op¬
pugnacio soleat qua tu nũc ute¬
ris nõ nũqͣ: de fensionũ quã ui¬
cupari. S quero a te cur e cor¬
neliũ non defenderẽ. Nũ legem
aliqua cornelius contra auspi¬
cia tulerit. nũ celiam. nũ fufi¬
ain legem neglexerit: nũ cõsu¬
li uim attulerit. num armatis
hoĩbus templũ tenuerit. nũ
in tercessorem ui deiecerit. nũ re¬
ligiones polluerit. erariũ ex¬
hauserit. rem p. cõpilarit.

Expanded text:
ex ore exire cuiusquam quod non iuex ore exire cuiusquam quod non iucundum et honorificum ad auris tuas accidat. venisti iratus omnibus; quod ego, simul ac te aspexi, prius quam loqui coepisti, cum ante Gellius, nutricula seditiosorum omnium, testimonium diceret, sensi atque providi. repente enim te tamquam serpens e latibulis oculis eminentibus, inflato collo, tumidis cervicibus intulisti, ut mihi renovatus ille tuus in to veterem meum amicum, sed tamen tuum familiarem, defenderim, cum in hac civitate oppugnatio soleat qua tu nunc uteris non numquam, defensio numquam vituperari. sed quaero a te cur C. Cornelium non defenderem: num legem aliquam Cornelius contra auspicia tulerit, num Aeliam, num Fufiam legem neglexerit, num consuli vim attulerit, num armatis hominibus templum tenuerit, num intercessorem vi deiecerit, num religiones polluerit, aerarium exhauserit, rem publicam compilarit?
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad firmates nullũ cibi om̃o
cũ albino uano sermone: non
mͦ de sestio accusando s nulla
umqͣz de re fuisle: paulo ante
in prudens in dicasci quia et .T.
claudiũ tecũ cõmunicalle. et
a te consiliũ p. sestii acculandi
petisle: et albinũ uanũ quem
antea uix tibi notũ esse dixis¬
les domũ tuaz uenisle. multa
tecũ locutũ dixeris. Demq
conciones p. sestii scriptas qͣs
neqz noslet neq reꝑire posset
te albino uano dedisse easq
in hoc iudicio esse recitatas. In
quorũ alto es confessus a te ac¬
culatorel elle instructos et sub¬
ornatos: In alto in cõstanciam
tuam cũ leuitate. tũ ecia per¬
iurio implicã refellisti: cũ quẽ
a te alienssimũ esse dixisses.
eũ domi tue fuisse quẽ p̃uari¬
catorem esse ab micio iudicas¬
ses. ei te quos rogasset ad accu¬
sandum libros dixeris dedisse.
Nimis es uehemens feroxq na¬
tura. I lon putas fas esse u̾bũ

Expanded text:
cum adfirmares nullum tibi omnino cum adfirmares nullum tibi omnino cum Albinovano sermonem non modo de Sestio accusando, sed nulla umquam de re fuisse, paulo ante imprudens indicasti, qui et T. Claudium tecum communicasse et a te consilium P. Sesti accusandi petisse, et Albinovanum, quem antea vix tibi notum esse dixisses, domum tuam venisse, multa tecum locutum dixeris, denique contiones P. Sesti scriptas, quas neque nosset neque reperire posset, te Albinovano dedisse easque in hoc iudicio esse recitatas. in quo alterum es confessus, a te accusatores esse instructos et subornatos, in altero inconstantiam tuam cum levitate tum etiam periurio implicatam refellisti, cum, quem a te alienissimum esse dixisses, eum domi tuae fuisse, quem praevaricatorem esse ab initio iudicasses, ei te quos rogasset ad accusandum libros dixeris dedisse. nimium es vehemens feroxque natura: non putas fas esse verbum
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ut religiosũ testẽ arbitrãbat
S fui paulo ante intẽꝑacior
fortasle qm debui. Odio enm
eui in quo et si oĩs propter tu¬
um in me scelus suꝑare debeo
tũ ab oĩb pene uiñcor. sic sũ
incitatus: ut cũ te nõ minus cõ¬
tempnerem qmͣ odissem tñ uexa¬
cũ pocius qͣ despectũ uellem di¬
mittere. Quare ne tibi hũc ho¬
norem a me haberi forte mirere
qd̾ interrogem: quẽ nemo cõgres¬
su. nemo aditu. nemo suffragio.
nenio ciuitate. nemo luce dignũ
putet: nulla me causa impu¬
usset. msi ut ferocitatem tuam
istam cõpͥmerẽ: et audacia frã¬
gerem. et loquacitatem pauas
meis interrogacionibus m reti¬
tam recardarem. Et em̃ debui¬
sci uatimi eciam si falso uenisses
in suspicione p. sestio. tamen
michi ignoscere : si in tanto ho¬
minis de me optime meriti ꝑi¬
culũ et tempori eius et uolũn¬
tati pere uoluissem. S hester
no pro testionio esse mentituz

Expanded text:
dum ut religiosum testem arbitrabatur. dum ut religiosum testem arbitrabatur. sed fui paulo ante intemperantior fortasse quam debui; odio enim tui, in quo etsi omnis propter tuum in me scelus superare debeo, tamen ab omnibus paene vincor, sic sum incitatus ut, cum te non minus contemnerem quam odissem, tamen vexatum potius quam despectum vellem dimittere. qua re ne tibi hunc honorem a me haberi forte mirere, quod interrogem quem nemo congressu, nemo aditu, nemo suffragio, nemo civitate, nemo luce dignum putet, nulla me causa impulisset nisi ut ferocitatem istam tuam comprimerem et audaciam frangerem et loquacitatem paucis meis interrogationibus inretitam retardarem. etenim debuisti, Vatini, etiam si falso venisses in suspicionem P. Sestio, tamen mihi ignoscere, si in tanto hominis de me optime meriti periculo et tempori eius et voluntati parere voluissem. sed te hesterno die pro testimonio esse mentitum,
Abbreviated transcription (Latin):
cõplectar. ne me abhis quos me¬
o noĩe sordidatol uidetis iunqͣm
ulla fortuna diuellet: neq he
naciones quib me senatus cõ¬
mendauit. quib de me grãs e¬
git. hũc exulem propter me
sine me uidebunt. d hec dii ĩ¬
mortales qui me suis templis
aduementem receperũt: scipa¬
tũ ab hiis uiris et p. leutulo cos
atq ip̃a res p. qua nchil est
sanctius: urẽ potestati Iudices
cõmiserũt. Uos hoc iudicio oĩ¬
um bonorũ mentes cõfirmare.
improboꝵ repͥm̾e pocestis. Uos
hiis ciub uti optimis. uos me
si me saluũ esse uoliustis: eos
conseruetis ꝑ quol me recuꝑa¬
iustis.
Itantũ modo uatim. qͥd
indignitas postularet spe¬
ctare uoluissem: fecissem
id quod hiis uehemẽter placebt.
ut te cuius teltimoniũ propter
turpitudinẽ uite lordelqz dome¬
sticas nullius momẽti putare¬
tur tacitus dimitterem. Neo
enĩ horũ aut ita te refutandum
ut grauẽ adu̾sariũ: aut rogan¬

Expanded text:
complectar, nec me ab iis quos mecomplectar, nec me ab iis quos meo nomine sordidatos videtis umquam ulla fortuna divellet; neque eae nationes quibus me senatus commendavit, quibus de me gratias egit, hunc exsulem propter me sine me videbunt. sed haec di immortales, qui me suis templis advenientem receperunt stipatum ab his viris et P. Lentulo consule, atque ipsa res publica, qua nihil est sanctius, vestrae potestati, iudices, commiserunt. vos hoc iudicio omnium bonorum mentis confirmare, improborum reprimere potestis, vos his civibus uti optimis, vos me si me salvum esse voluistis, eos conservetis per quos me reciperavistis.tantum modo, Vatini, quid indignitas postularet spectare voluissem, fecissem id quod his vehementer placebat, ut te, cuius testimonium propter turpitudinem vitae sordisque domesticas nullius momenti putaretur, tacitus dimitterem; nemo enim horum aut ita te refutandum ut gravem adversarium aut ita rogan
Abbreviated transcription (Latin):
ri. raptata cõuix. frater optimꝰ
incredibili pietate. amore in au¬
dico. maximo in squalore uolu¬
tatus est ad pedes immicissimorũ.
Ego pulsus aris focis. diis pena¬
tibus. distractus a meis catui pa¬
tria: quã ut leuissime dican
certa detexeram ꝑtuli crudelita¬
te immicorũ: scelus infidelium.
fraudem iniuidorũ. Si hoc non
est satis qd̾ hec oĩa deleta uidẽ¬
tur reditu meo: multo mͥ młto
inqͣm iudices prestat in eandẽ
illam recidere fortuna. quam
tantã importare meis defenso¬
ribus et consernatorib cala¬
mitatem. An ego in hac urbe
esse possim hiis pulsis. qui me
huꝰ urbis compotẽ fecerũt:
Nlon ero. non poto esse iuidices
Neq hic uniq̃ puer qui hiis
lacrimis qua sit pietate decla¬
rat: amisso patre suo ꝓpter
me: meip̃m in columẽ uidebit.
nec quocienscũq me uiderit in¬
gemiscet. Ac pestem suã ac prĩs
sui se se dicet uidere. Ego uͦ uos
in oĩ fortuna q̃cũq erit oblata

Expanded text:
ri, raptata coniunx, frater optimus, ri, raptata coniunx, frater optimus, incredibili pietate, amore inaudito, maximo in squalore volutatus est ad pedes inimicissimorum; ego pulsus aris focis deis penatibus, distractus a meis, carui patria, quam, ut levissime dicam, certe protexeram; pertuli crudelitatem inimicorum, scelus infidelium, fraudem invidorum. si hoc non est satis, quod haec omnia deleta videntur reditu meo, multo mihi, multo, inquam, iudices, praestat in eandem illam recidere fortunam quam tantam importare meis defensoribus et conservatoribus calamitatem. an ego in hac urbe esse possim, his pulsis qui me huius urbis compotem fecerunt? non ero, non potero esse, iudices; neque hic umquam puer, qui his lacrimis qua sit pietate declarat, amisso patre suo propter me, me ipsum incolumem videbit, nec, quotienscumque me viderit, ingemescet ac pestem suam ac patris sui se dicet videre. ego vero hos in omni fortuna, quaecumque erit oblata,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. p̃sidiũ curie. sordidatũ et reũ.
Uideo ꝑ lentulũ cuiꝰ ego prẽm
deum ac parentem stãtuo: for¬
tune ac nõĩs mei frĩs eroũq no¬
strorũ. in hoc misero scalore et
sordibus. cui suꝑior anius idẽ et
uirilem prĩs et p̃textam populi
iudicio togam dederit. Hũc hoc
anio in hac toga rogacionis ĩ¬
iustissime subit᷑am aceruitate.
pro patre tortissimo et cdarissimo
ciue dep̾cantem. atqz hic tot et
taliũ ciiũ squalor. hic luctus
He sordes sulcepte lunt ꝓpter
unũ me: quia me defenderũt. qͥa
meũ casũ luctũq doluerũt: quia
me lugenti patrie. flagitanti se¬
natui poscenti ycalie: uobis oĩ¬
bus orantib reddiderũt. Quod
tm̃ est in me scelus: Qͥd tantoꝑe
deliqui. illo die cũ ad uos indicia.
litteras. confessiones cõmunis exi¬
cii deculi. cũ parui uobis: Ac
si scelestũ est amare prĩam: per¬
tuli poenarũ satis. euersa domꝰ
est: fortune uexate. dissipati libe¬

Expanded text:
rum, praesidium curiae, sordidatum et reum; rum, praesidium curiae, sordidatum et reum; video P. Lentulum, cuius ego patrem deum ac parentem statuo fortunae ac nominis mei, fratris liberorumque nostrorum, in hoc misero squalore et sordibus; cui superior annus idem et virilem patris et praetextam populi iudicio togam dederit, hunc hoc anno in hac toga rogationis iniustissimae subitam acerbitatem pro patre fortissimo et clarissimo civi deprecantem. atque hic tot et talium civium squalor, hic luctus, hae sordes susceptae sunt propter unum me, quia me defenderunt, quia meum casum luctumque doluerunt, quia me lugenti patriae, flagitanti senatui, poscenti Italiae, vobis omnibus orantibus reddiderunt. quod tantum est in me scelus? quid tanto opere deliqui illo die cum ad vos indicia, litteras, confessiones communis exiti detuli, cum parui vobis? ac si scelestum est amare patriam, pertuli poenarum satis: eversa domus est, fortunae vexatae, dissipati libe
Abbreviated transcription (Latin):
forciũ. magnorũ hõium esse mor¬
tale: amini uo motus et u̾tutis
gloria sempitua. Neq hãc
opimone si in illo scĩssimo her¬
cule consecratam uidemus cuius
corpore ambusto uitam eius et
u̾tutem ĩmorlitas exapille dica¬
tur. Amus existimemus eol qͥ
hanc tantam R p. suis consiliis
aut laboribus aut auxerũt aut
defenderint aut seruarint: esse
ĩmorlẽ gloria ꝯsecutos. S me
repente iudices defortissimorũ
et clarissimorũ cuuũ dignitate ⁊
gloria dicentem et plura eciam
dice parantem. horũ aspectus
in ipso cursu oracionis rep̾ssit.
Uideo p. sestiũ me salutis. ur̃e
auctoritatis. publice cause de¬
fensorem. ꝓpugnatorẽ. actorẽ
reũ. Uideo hũc p̃textatum . ei
filiũ oculis lacrnãtibus me
intuentem: Uideo Nilonẽ uin¬
dicem ur̃e lib̾tatis. custodem
p. extinctorem domeltici latro¬
ciiiii. represlorem cedis cotidiane.
defensorem templorũ atq tecto¬

Expanded text:
fortium magnorum hominum esse morfortium magnorum hominum esse mortale, animi vero motus et virtutis gloriam sempiternam; neque hanc opinionem si in illo sanctissimo hercule consecratam videmus, cuius corpore ambusto vitam eius et virtutem immortalitas excepisse dicatur, minus existimemus eos qui hanc tantam rem publicam suis consiliis aut laboribus aut auxerint aut defenderint aut servarint esse immortalem gloriam consecutos. sed me repente, iudices, de fortissimorum et clarissimorum civium dignitate et gloria dicentem et plura etiam dicere parantem horum aspectus in ipso cursu orationis repressit. video P. Sestium, meae salutis, vestrae auctoritatis, publicae causae defensorem, propugnatorem, actorem, reum; video hunc praetextatum eius filium oculis lacrimantibus me intuentem; video Milonem, vindicem vestrae libertatis, custodem ei publicae, exstinctorem domestici latrocini, repressorem caedis cotidianae, defensorem templorum atque tecto
Abbreviated transcription (Latin):
bus meriti. tanta hodie gloria
sunt non in grecia solum. s eciã
apud nol acq in ceteris. ut eos
a quibꝰ illi sint nemo nominet.
horũ calamitatem dnãciomi illo¬
rũ omes ante ponãt. Quis car¬
chagimensiũ pluris fuit hãm¬
bale confilio uirtute reb gestis
qui unus cũ tot imꝑatoribus no¬
stris ꝑ tot annos. de impio et de
gloria decertauit. Hũc sui ciues
e ciuitate eiecerũt: uos eciã ho¬
scem lrĩs ntis et memoria uide¬
mus esse celebracũ. Quare imi¬
tenuir nr̃os brutos camillos. a¬
haleas. decios. curios. fabricios.
maxnnos scipiones. lentulos. emi¬
lios innumerabiles alios: qui hac
in deorũ ĩ moͣrliũ coctu ac nume¬
ro repono. Amemus prĩam
pareamus senatui. consulamꝰ
bonis. p̾sentis fructus negliga¬
mus: posceritatis glorie seruia¬
mus. Id esse optimũ putemus.
qd̾ erit rectissimũ speremus que
uolumus. s qd̾ acciderit feramꝰ.
Cogitemus deniq corpus uirorũ

Expanded text:
bus meriti, tanta hodie gloria bus meriti, tanta hodie gloria sunt non in Graecia solum sed etiam apud nos atque in ceteris terris, ut eos a quibus illi oppressi sint nemo nominet, horum calamitatem dominationi illorum omnes anteponant. quis Carthaginiensium pluris fuit Hannibale consilio, virtute, rebus gestis, qui unus cum tot imperatoribus nostris per tot annos de imperio et de gloria decertavit? hunc sui cives e civitate eiecerunt: nos etiam hostem litteris nostris et memoria videmus esse celebratum. qua re imitemur nostros Brutos, Camillos, Ahalas, Decios, Curios, Fabricios, maximos, Scipiones, Lentulos, Aemilios, innumerabilis alios qui hanc in deorum immortalium coetu ac numero repono. amemus patriam, pareamus senatui, consulamus bonis; praesentis fructus neglegamus, posteritatis gloriae serviamus; id esse optimum putemus quod erit rectissimum; speremus quae volumus, sed quod acciderit feramus; cogitemus denique corpus virorum
Abbreviated transcription (Latin):
populi temeritatem defenderẽt.
cum omẽs qui ita fecerant. e ciui¬
cate eicerent᷑. si themistodem il¬
lum conseruatorem prĩe non de¬
terruit a. Re ꝑ. defendenda. nec
melciadis calamitas qui illam
ciuitatem paulo ante seruarat:
nec ariscidis fuga qui unus oĩ¬
um iuscissimꝰ tuilse tradit᷑: si
postea sũmi oiusde ciuitatis ui¬
ri quos noĩatim appellari nõ
est necesse proposits tot exẽplis
iracundie leuitatisq popularis.
tamẽ sua R p. illam defender̃t.¬
quid nos tandem facere debemus.
pͥmũ in ea ciuitate nati unde or¬
ta michi gͣuitas et magnitudo a¬
nimi uidet᷑. tum in tanta gloria
insistentes ut oĩa hũana leuiora
uideri debeant. deinde ad eam rẽ
p. tuẽdam ad gressi que tanta di¬
gnitate est ut eam defendentem
occide non aliud sit.qmͣ oppugn¬
tem retũ potiri. Hoĩes greci quos
antea nõiaui mique a suis cui¬
bus dannati atq expulsi. tñ
quia bene sunt de luis cuutati¬

Expanded text:
 contra populi temeritatem defenderent,  contra populi temeritatem defenderent, cum omnes qui ita fecerant e civitate eicerentur; si Themistoclem illum, conservatorem patriae, non deterruit a re publica defendenda nec Miltiadi calamitas, qui illam civitatem paulo ante servarat, nec Aristidi fuga, qui unus omnium iustissimus fuisse traditur; si postea summi eiusdem civitatis viri, quos nominatim appellari non est necesse, propositis tot exemplis iracundiae levitatisque popularis tamen suam rem publicam illam defenderunt,—quid nos tandem facere debemus, primum in ea civitate nati unde orta mihi gravitas et magnitudo animi videtur, tum in tanta gloria insistentes ut omnia humana leviora videri debeant, deinde ad eam rem publicam tuendam adgressi quae tanta dignitate est ut eam defendentem occidere optatius sit quam oppugnantem rerum potiri? homines Graeci quos antea nominavi, inique a suis civibus damnati atque expulsi, tamen, quia bene sunt de suis civitati
Abbreviated transcription (Latin):
tate. qui fide qui conltancia. qui
magnitudine anini consiliis au¬
daciĩ restiterũt. hi gͣues. hi prĩ¬
cipes. Hi duces. hi auctores huiꝰ
ꝑtimescat: unus in hac uita te
quẽ quidem ego possum dic̾e̾ p̃¬
clare uit de re p. meritus .L. opi¬
nnus indignissime concidit: cuiꝰ
monumẽtũ celiberrimũ in foro.
sepulchrũ desertissimũ in lictore
dyrrachino relictũ est. Atq
Hũc tamẽ flagrante inuidia pro¬
pter interitũ C. gracchi semper
aut repentina ui ꝑculsi ac tem¬
pestate populari. ꝑ ppłm tamẽ
ip̃m recreati sunt acq reuocati.
aut om̃o inuuln̾ati ĩmolatiq uix¬
erũt. It uͦ hii qui lenacus consili¬
um. qui auctoritatẽ bonorũ. qui
mitituta maiorũ neglexerũt: et
impite. aut concitate mulcitudim
iocundi esse uoluerũt: om̃es fere
Re p. poenas. aut p̃lenti morte. aͭ
tur pi exilio dependerũt. Qd̾ si a¬
pud athemensis. hoĩes grecos
longe a nr̃orũ hoĩum gͥuitate dis¬

Expanded text:
tate, qui fide, qui constantia, qui tate, qui fide, qui constantia, qui magnitudine animi consiliis audacium restiterunt, hi graves, hi principes, hi duces, hi auctores huiuspertimescat, unus in hac civitate, quem quidem ego possum dicere, praeclare vir de re publica meritus, L. Opimius, indignissime concidit; cuius monumentum celeberrimum in foro, sepulcrum desertissimum in litore Dyrrachino relictum est. atque hunc tamen flagrantem invidia propter interitum C. Gracchi semper aut, repentina vi perculsi ac tempestate populari, per populum tamen ipsum recreati sunt atque revocati, aut omnino invulnerati inviolatique vixerunt. at vero ii qui senatus consilium, qui auctoritatem bonorum, qui instituta maiorum neglexerunt et imperitae aut concitatae multitudini iucundi esse voluerunt, omnes fere rei publicae poenas aut praesenti morte aut turpi exsilio dependerunt. quod si apud Atheniensis, homines Graecos, longe a nostrorum hominum gravitate di
Abbreviated transcription (Latin):
et conuiuiis. et delectaciomi na¬
tos arbitrant᷑. Ilam si qui uo¬
iuptatib ducũt᷑ et se uiciorum
illecebris et cupiditatũ lenociniis
dediderũt. missos faciant hono
bonorũ. que sola ueri gloria noĩa¬
ri potest ex petũt: Aliis ociũ q̃r̾e
debent ut uoluptates nõ sibi. du¬
dandũ est his pro cõmunib cõ¬
modis adeunde miniaicie. subeũ¬
de. sepe pro R p. tempescates.
cũ multis audacib impbis non
nũqͣ ecia potentib dimicandũ.
Hec audimꝰ de clarissimoꝵ uirorũ
consiliis et factis. hec accepimus.
hec legimꝰ. neq eos in laude positos
uidemus qui incitarunt aliquãdo
populi ammos ad sedicionẽ: aut
qui largicione cecarũt mentes
imꝑitorũ. aut qui fortis et claros
uiros et bene de re p. mitos. in
iniudia aliqua uocauerũt. lenis
hos semꝑ nr̃i hoĩes: et audaces et
malos et ꝑmaiosos ciuel putaue¬
rũt. At uͦ qui horũ impetus et
conatus represserũt. qui auctori¬

Expanded text:
et conviviis et delectationi naet conviviis et delectationi natos arbitrantur. nam si qui voluptatibus ducuntur et se vitiorum inlecebris et cupiditatium lenociniis dediderunt, missos faciant honorbonorum, quae sola vere gloria nominari potest, expetunt, aliis otium quaerere debent et voluptates, non sibi. sudandum est iis pro communibus commodis, adeundae inimicitiae, subeundae saepe pro re publica tempestates: cum multis audacibus, improbis, non numquam etiam potentibus dimicandum. haec audivimus de clarissimorum virorum consiliis et factis, haec accepimus, haec legimus. neque eos in laude positos videmus qui incitarunt aliquando populi animos ad seditionem, aut qui largitione caecarunt mentis imperitorum, aut qui fortis et claros viros et bene de re publica meritos in invidiam aliquam vocaverunt. levis hos semper nostri homines et audacis et malos et perniciosos civis putaverunt. at vero qui horum impetus et conatus represserunt, qui auctori
Abbreviated transcription (Latin):
ita magistratus annuos creuert̃
ut cõsiliũ senatus rei p. p̃pone¬
rent sempiternũ: Diligerentur
autem in id consiliũ ab uniu̾so
populo. adicusq in illum sũmũ
ordinẽ oĩum ciuiũ indultrie ac
uirtuti pateret. Senatũ fe p. cu
stodem. p̃sidem ꝓpugnatorem
collocauerũt. Huius ordinis au¬
ctoritate uti magistratus et qĩ
ministros gͣuissimi consun esle
uoluerũt. Senatũ auten ip̃m
ꝓximorũ ordinũ splendore con¬
firmari: plebis libertate̾ et cõ¬
moda tueri atq augeri uoluerũt
Hec qui pro uirili ꝑte defendũt
optimates sunt ciuulcũq sint
optimatiũ principes. auctores
et conseruatores ciuitatis. Hinc
hoĩu generi fateor ut aute dixi
multos adu̾sarios imimicos inui¬
dos esse. Multa propom picula
multas inferri inuidias: magͦs
esse experiendos et subeñdos la¬
bores. S michi oĩs orõ est cum
u̾tute non cũ delidia. Cum digni
laudi. qui glorie. non qui sõpno

Expanded text:
ita magistratus annuos creaverunt ita magistratus annuos creaverunt ut consilium senatus rei publicae praeponerent sempiternum, deligerentur autem in id consilium ab universo populo aditusque in illum summum ordinem omnium civium industriae ac virtuti pateret. senatum rei publicae custodem, praesidem, propugnatorem conlocaverunt; huius ordinis auctoritate uti magistratus et quasi ministros gravissimi consili esse voluerunt; senatum autem ipsum proximorum ordinum splendorem confirmare, plebis libertatem et commoda tueri atque augere voluerunt. haec qui pro virili parte defendunt optimates sunt, cuiuscumque sunt optimatium principes, auctores et conservatores civitatis. huic hominum generi fateor, ut ante dixi, multos adversarios, inimicos, invidos esse, multa proponi pericula, multas inferri iniurias, magnos esse experiundos et subeundos labores; sed mihi omnis oratio est cum virtute non cum desidia, cum dignitlaudi, qui gloriae, non qui somno