comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quoniã qͥein ad te scribo. qua de te aget᷑ uocari qs au̾̃t hoc
qua de re agit᷑ continet᷑ o cõtinentia uocent᷑ quali firma¬
menta defensionis q sublatisꝰ defensio nulla sit S qm
lege firmiuł in cotrou̾siis disceptandis ẽẽ nͥ deb& danda
ẽ õpa ut legem adiutucem & testem adhibeamꝰ ii qua
de alii quasi status existũt noni. S appellant᷑ legiptime
disceptatões nim .n. defendet᷑ nõ id lege dite ꝙͥ aduersatii
uelit s aliud. id aũt cõtiugit cũ scuptũ ambiguun ẽ
aut due sententie differentẽs accipi posłuit. Tu̾m opoit
scupto uoluntas scriptoris ut qͥrat᷑ nerba ue ꝓlul an sen¬
tentia nalere delrant tũ legi lex cõtraria affert᷑. Ita st
tua geuera que cotrou̾sia in om̃i scupto face̾ possint
ambiguum. disctepantia scuipti & uolunias sccipto cõ¬
triura Iam hoc pspiciui est nõ magil in begib ꝙͣ ĩ testamẽ
tis stipulatiorub in reliq̾ reb q̾ exꝰ sccipid agunt᷑ posħe cõ¬

Expanded text:
quoniam quidem ad te scribo, qua de re agitur, vocari. Quibus autem hoc qua de re agitur, continetur, haec continentia vocentur quasi firmamenta defensionis, quibus sublatis defensio nulla sit. Sed quoniam lege firmius in controversiis disceptandis esse nihil debet, danda est opera, ut legem adjutricem et testem adhibeamus. In qua re alii quasi status existunt novi, qui appellantur legitimae disceptationes. tum enim defenditur non id legem dicere quod adversarius velit, sed aliud. Id autem contingit, cum scriptum ambiguum est, ut duae sententiae differentes accipi possint. Tum opponitur scripto tentia valere debeat. Tum legi lex contraria affertur: ita sunt tria genera quae controversiam in omni scripto facere possunt, ambiguum, discrepantia scripti et voluntatis, scriptura conaria. In hoc perspicuum est, non magis in legibus quam in ttis, in stipulationibus, in reliquis rebus quae ex scripto aguntur, posse con
Abbreviated transcription (Latin):
udduxi eĩ hoĩer ĩ quo recõciliate existimatõe iudicioꝵ amissa
cedire i gt̃aꝵ cũ pplo ⁊o. satisfacẽ exteus nanoib possitis de qͦ
siuo at ⁊eligiose iudicaueritis auctoritas ea qͥ in uobił ⁊eanẽ
deb hecebit. Eoutra dicenda euuĩt ue specie miseratõił ne ira
dectucat afide aut de odio ut Ciceropro Celio cũ dicũtĩ
qdam atium sit iuistii uccatꝰ uel de liuore age taꝙ ãp na¬
liuolos detimore lon raq̃ ip timidos. de spe cum nanałper
solieitare udices uełint. affectus sibi aliqͦtiens uiciui st ut
cu miscricotdia indet᷑ statiu q odium cocitet᷑ aut ubi ut

Expanded text:
 iudiciorum amissam,  iudiciorum amissam, redire in gratiam cum populo Romano, satis facere exteris nationibus possetis: de quo si vere ac religiose iudicaveritis, auctoritas ea, quae in vobis remanere debet, haerebit». Contra dicenda erunt, ne specie miserationis, ne ira deducantur a fide aut de odio, ut Cicero pro Caelio, cum dicit: «In quoddam odium sit iniustum vocatus», vel de livore agere tamquam apud malevolos, de timore loqui tamquam apud timidos, de spe, cum vana spe sollecitare iudices velint. Affectus sibi aliquotiens vicini sunt, ut, cum misericordia movetur, statim et odium concitatur; aut ubi ut
Abbreviated transcription (Latin):
icliqͣ q̃ in pͥncipiis sepius irritat᷑. Misericõdiã ioueniꝰ si ab
his nõ ĩpugnari dicimꝰ qͦꝵ auxilio tuti eẽ deberemꝰ ut cico
pro Oppio uel eũ alicuiꝰ calamitates cõmemoramꝰ eũ magni¬
tudine piculi ostendimꝰ sicuti ꝑ cornelio Cicero. liuorẽm
au̾it simul cũ odio ut in caluũ uatiniũ eũ dic hoĩem nr̃e
ciuitatis audacissimꝰ de factioe diuitẽ sordidũ maledictũ accule
nã cediuicie de factioe q̃site iterpoĩte sunt ut his iudices in¬
uiderent Menĩ face̾ cic̾o tempiat ĩ uere cũ ait ꝗs hoc uõ
pspicit p̾clate nobiłcũ actũ iri si populus ⁊omanus istiꝰ unius
surplicio contentꝰ fuerit. o qͥ secũt᷑ non ẽ ĩꝗt in hoc peccandi
locus uidiceł cofitiat .Ni. aliis iudicib damnati uereni. & se¬
uatuꝰ iudicãdi porates ad missuꝵ. Ad speni tedit in rode loco.

Expanded text:
reliqua, quod in principiis saepius inritatur. Misericordiam movemus, si ab reliqua, quod in principiis saepius inritatur. Misericordiam movemus, si ab iis nos inpugnari dicimus, quorum auxilio tuti esse deberemus, ut Cicero pro Oppio; vel cum alicuius calamitates commemoramus, cum magnitudinem periculi ostendimus, sicuti pro Cornelio Cicero. Livorem autem simul cum odio, ut Calvus in Vatinium, cum dicit: «Hominem nostrae civitatis audacissimum, de factione divitem, sordidum, maledicum accuso». Nam et divitiae de factione quaesitae interpositae suntviderent. Metum facere Cicero temptat in Verrem, cum ait: «Quis hoc non perspicit, praeclare nobiscum actum iri, si populus Romanus istius unius supplicio contentus fuerit?» et quae secuntur: «Non est» inquit «in hoc peccandi locus, iudices» confirmat enim aliis iudicibus damnatum iri Verrem et senatum iudicandi potestatem amiss
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯredi ꝗͥ ducit᷑ ex nã hoiu atq om̃nuĩ sensib & omnia qͥ secu̾t᷑.
Figo sic argumẽtanio illa melior erit que mortalis fuerit. Sie po¬
uatões affectuũ fiut meliores. Ciceto sane ꝑ omẽ oĩo affectũ
Milone ꝗ obstabit occio affectus naq hist̾ ira. odiuꝰ mis icõ¬
dia liuor inetus spes Odium siue ira. ex añacte uite faci¬
norib colligit᷑ quoꝵ cõmemoratio ad hoc fit ĩiudicio nõ ut
ex iude nasci cã iudeat᷑ s ut odiosa uita hoĩs coplet᷑ ut cit̾o ꝗ
flagitia clodii supioris uite retexuit Cuiꝰ nephandũ inꝗt aduł
tetiũ in pulumarib sct̾ilsie femine cop̾henderut. eiĩ euus suꝑ¬
plicio senatꝰ solemnes zeligioe̾s expiandas sepe censuit. eum
quẽ cũ sorore gerinana nephandũ stuprũ fecisse. & cetera que
secũt᷑. Iram cũ odio eũ multa crimina cogerimꝰ ut cicero nõ
furem s ereptorẽ. nõ adulteꝵ s expugnatorẽ pudicicie &

Expanded text:
redi, quae ducatur ex natura hominum atque omnium sensibus?» et omnia quae secuntur. Ergo sicut argumentatio illa melior erit, quae moralis fuerit, sic perorationes affectu fiunt meliores. Cicero sane per omnem orationem affectum Milone, qui obstabat, occiso. Affectus namque hi sunt: ira, odium, misericordia, livor, metus, spes. Odium sine ira ex ante actae vitae facinoribus colligitur, quorum commemoratio ad hoc fit in iudicio, non ut exinde nasci causa videatur, sed ut odiosa vita hominis comprobetur, ut Cicero, qui flagitia Clterium in pulvinaribus sanctissimae feminae comprehenderunt, eum, cuius supplicio senatus sollemnes religiones expiandas saepe censuit, eum, quem cum sorore germana nefandum stuprum fecisse» et quae secuntur. Iram cum odio, cum mugnatorem pudicitiae» et
Abbreviated transcription (Latin):
quoneq athenicsiũ inꝗt gloriosilsie classes cũ mati pluri¬
mũ poterãt & teliqͣ Ruesurs ad narratoe ⁊eddit co iqt pirra¬
ta penetrauit. quo simul atq adilło nõ mo alatere secda
atergo mnagnã ꝑtem urbis telinq̾bat. ⁊ursus excedit siculos ur
milites arit̾orũ ue lileros qͦꝵ patres tãtũ labote suo frumẽti eru¬
rarent ut populo ro. totiq italie sufficerꝵ et ite aliter excedit.
Ospectaculũ miser atq accrbũ ludibuo ẽẽ urbis giorĩ ad
narratiẽ tedit. postea ꝙ ad portũ inꝗt pirrate nõ ĩneciĩ aliqͦ
tesponsuri sumꝰ eẽ reddendos. alibi eĩ ꝙͣ ubi uati sũt ĩter poni

Expanded text:
e classes, cum mari plurie classes, cum mari plurimum poterant», et reliqua. Rursum ad narrationem redit «eone» inquit «pirata penetravit? Quo simulatque adisset, non modo a latere, sed et a tergo magnam partem urbis relinquebat». Rursum excedit: «Siculosne milites, aratorumne liberos, quorum patres tantum labore suo frumenti exararant, ut populo Romano totique Italiae sufficeret?» et item aliter excedit: «O spectaculum miserum atque acerbum! Ludibrio esse urbis gloriam!» Ad narrationem redit: «Posteaquam e portu» inquit «piratae non metu aliquo responsuri su
Abbreviated transcription (Latin):
aliquẽ affectũ hoc ẽ aut ĩuidiã aut miẜicordiã uel qͥ simile
comouemus formã uel specie narratiois excedi no debemiꝰ s
affectꝰ ꝗĩ natratore latebit cadem explicita redendus erit atq
exequendus euenit ut sit narratio que ĩter se locos ece̾s partiaturr
quos & affectus uoxamꝰ ꝗ nõ erũt in ultinui hoc ẽ post nariatir
diffirrendi. S hec natratio grauissimi erimi̾s erit ĩ ꝗͣ cũ sepͥiũ
affectus obtulerit statun i̾ter ponẽdi st̾. neq a possut simul ones
post uatratoem reddi ut ẽ pͥesse domũ dux heraclio ⁊epẽte p̾¬
ter spem classem pulcherima populi ⁊o cũ iniuꝰ aduespaster&¬
ĩflamati incendiq iussit. ic mox ĩterpoi̾t affectũ o tp̃s miẜu
atq acerbũ prouincie sicilie o casum illũ multis ĩnocentibus
calamitosum ad natratoem ⁊ eddit affert᷑ inꝗt nocte ĩtẽpesta
giauusꝰ huice mali nunciꝰ siracusas ⁊ ursus dũtaxat excedit¬

Expanded text:
simile commovemus, formam vel speciem narrationis excedere non debemus, sed affectus qui in narratione latebit, eadem explicita reddendus erit atque exsequendus. Evenit ut sit narratio, quae inter se locos communes patiatur quos etiam affectus vocamus: qui non erunt in ultimum, hoc est post narrationem differendi, sed haec narratio gravissimi criminis erit, in qua cum se primum affectus obtulerint, statim interponendi sunt. Neque enim possunt simul omnes post narrationem reddi, ut est: «Praedonum dux Heracleo repente praeter spem classem pulcherrimam populi Romani, cum prinflammari incendique iussit». Ac mox interponit affectum «o tempus miserum atque acerbum provinciae Siciliae! O casum illum multis innocentibus calamitosum!» Ad narrationem redit: «Adfertur» inquit «nocte intempesta gravis huiusce mali nuntius Syracusas». Rursum, dum na
Abbreviated transcription (Latin):
ie auit multa st̃ q̃ afferant auctoritater ĩgenium opes
etas fortuna ars usus necessitas cocursio & nonũꝙre
tum fortuitaꝵ Nam & ĩgenuosos & opulentos & etatis
spacio probatos dignos q credat᷑ putant. non recte
fortasse s uulgi opinio mutari uix põt aAd ea que
otrũa ditigunt᷑ & qui iudicant & qui exostunant qui
enim rebus his quał dixi excellunt ip̃a uirtute iudent᷑
excellete. sed reliq qͦ xeb quas sup̃ enumeraui ꝙꝙͣ in
his nulla species uirtutis ẽ tamen ĩterdũ cofirmat᷑ fides
si aut ate qͥdam adhibet᷑. magna eai. ius ad ꝑsuadendĩ
scentie aut usus. Pleumq .n. eredit᷑ his ꝗ expti sũt
facit & necessitas fidem. que tũ a corigrib tum ab
ais nascit. Nam & u̾berib tormentis ig fatigati q̃ di¬
cunt ea uident᷑ uetitas ip̃a dite. Et qͥ pͥnitbatoib anĩ.¬

Expanded text:
re autem multa sunt quae adferant auctoritatem: ingenium opes re autem multa sunt quae adferant auctoritatem: ingenium opes aetas fortuna ars usus necessitas, concursio etiam non numquam rerum fortuitarum. Nam et ingeniosos et opulentos et aetatis spatio probatos dignos quibus credatur putant; non recte fortasse, sed vulgi opinio mutari vix potest ad eamque omnia dirigunt et qui iudicant et qui existimant. Qui enim rebus his quas dixi excellunt, ipsa virtute videntur excellere. sed reliquis quoque rebus quas modo enumeravi quam- quam in his nulla species virtutis est, tamen interdum confirmatur fides, si aut ars quaedam adhibetur—magna est enim vis ad persuadendum scientiae—aut usus; plerum- que enim creditur eis qui experti sunt. facit etiam necessitas fidem, quae tum a corporibus tum ab animis nascitur. Nam et verberibus tormentis igni fatigati quae dicunt ea videtur veritas ipsa dicere, et quae perturbationi
Abbreviated transcription (Latin):
menti qͥrenda querenda sit S qm̃ ita a pͥncipio diu̾isi
ut alios locos diceremus in eo ip̃o de qͦ ambigent᷑ herere de
ꝙ satis ẽ dictũ alios assũmi exriunsecus. Oc his pauea dica¬
inus & si ra nichil omĩo ad uestras disputatoes ꝑtiuent S
tũm totã rem ifficiamus quãdo qͥem cepimus. Neq ii. tu is
es quẽ il nͥ iuiꝰ ciuile delectoꝵ. Quoniam hec ita adte se¬
bunt᷑ ut &̾ in aliorũ manus łint uentura det᷑ oꝑa ut ꝙͣ
plurinũ quos recta studia deloctant ptodesse possimus.
Hec ergo argumẽtatio q̃ dĩ artis expers in testimonio
poĩta ẽst tẽstimoniũ au̾t nuc dicimꝰ om̃e quod ab ali¬
qua re externa sumit᷑. ad faciendã fide ꝑsona autein
non qualis cũq ẽ testimonii pondus ht̃. Ad fidem .ni. fuci¬
endam auctoritas qͥrit. S auctoritatẽ aut nã aut tp̃s
affert. Nanire auctoritas ĩ uirtute iest maxĩe. E tempo¬

Expanded text:
menti quaerenda sit. sed quoniam ita a principio divisimus, menti quaerenda sit. sed quoniam ita a principio divisimus, ut aquibus satis est dictum; alios assumi extrinsecus, de iis pauca dicamus, etsi ea nihil omnino ad vestras disputationes pertinent; sed tamen totam rem efficiamus, quandoquidem coepimus. Neque enim tu is es quem nihil nisi ius civile delectet, et quoniam haec ita ad te scribuntur, ut etiam in aliorum manus sint ventura, detur opera, ut quam plurimum eis quos recta studia delectant prodesse possimus. haec ergo argumentatio, quae dicitur artis expers, in testimonio posita est. Testimonium autem nunc dicimus omne quod ab aliqua re externa sumitur ad faciendam fidem. Persona autem non qualiscumque est testimoni pondus habet; ad fidem enim faciendam auctoritas quaeritur; sed auctoritatem aut natura aut tempus adfert. Naturae auctoritas in virtute inest maxima; in tempo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͥ q̾ in alioꝵ potate sut. stabilia iniertis que eripi no pol¬
sunt his ꝗ̾ possũt. Affectio aũt ad tes aliquas ẽ huiꝰinodi.
pͥncipiũ comoda maiora ꝙ deliquoꝵ. Itemq qͥ iocudiora
que plutib probata. que ab optimo quoq laudata. Atq
ut hec ĩ cõpatoe ineliora. sic deceriora ꝗͥ his sũt cõtraria .Ra¬
tiiumn auit copatatio nec elatioem hab& nͨ subinssione.
Est .ii. equalis Multa aũt sũt q̃ equalitate ip̃a cõpatautur
que ita fere cocludunt᷑ si cõsilio iuuare ques & cuxilio
equa ĩ laude ponendũ ẽ pari gloria delent ee hi ꝗ cõsulũ
Igit᷑ ꝓfccta ẽ omis argumẽtoꝵ iueniendoꝵ preceptio ut
cun profretus sis adefinitte a partitoͬr a notatioẽ a cõ¬
iugatis a genere a formis a similitudine a dit̾ferentia
a contrariis ab adiunctis a cosequentib. ab ancedenti¬
bus a repugnantib a caułis ab effectib a cõparatoe ina¬
iorũ ininorũ. parium nulla p̾terea sedes nullius argu¬

Expanded text:
ertis; quae eripi non possunt eis quae possunt. Adfectio autem ad res aliquas est huius modi: principum commoda maiora quam reliquorum; itemque quae iucundi- ora, quae pluribus probata, quae ab optimo quoque laudata. Atque ut haec in comparatione meliora, sic deteriora quae eis sunt contraria. parium autem comparatio nec elationem habet nec summissionem; est enim aequalis. Multa autem sunt quae aequalitate ipsa comparantur; quae ita fere con- cluduntur: Si consilio iuvare cives et auxilio aequa in laude ponendum est, pari gloria debent esse ei qui consu- lunt igitur. Perfecta est omnis argumentorum invenien- dorum praeceptio, ut, cum profectus sis a definitione, a partitione, a notatione, a coniugatis, a genere, a formis, a similitudine, a differentia, a contrariis, ab adiunctis, a consequentibus, ab antecedentibus, a repugnantibus, a causis, ab effectis, a comparatione maiorum minorum parium, nulla praeterea sedes argu
Abbreviated transcription (Latin):
dia moua cũ ait patreł hi quos uidetis icebãt in limine. ina¬
tresꝙ mifere puoctabĩt ad hostiũ catceres. Ad irĩ tedit dum
subicit aderat lanitor carceris catnifex. ppłi xõ mors terrorq
sociorũ. Item ad misericordia ⁊edit nõ uita liberĩ s mortis cele¬
britate precio tedimẽ cogehant᷑ patentes. Rursis odiũ mouet
tugient socii affectꝰ tue maiotẽ gr̃a habeiit si ex his mouebũt
cotrauo i minoti ad maus a maiori ad minus a simili &
aburbiris gentib or alestiis & ĩ aĩalib ducit᷑ & de ceterislo¬
ciꝰ unde & argumẽta sumunt᷑. nec te mourat ꝙ hiue ad atgu¬
meuta duci supꝰ retuleam siqͥem illa oĩo cireu̾stantia unde ad¬

Expanded text:
Patres, hi, quos videtis, iacebant in limine, matresque miserae pernoctabant ad ostium carceris». Ad iram redit, dum subicit: «Aderat ianitor carceris, carnifex praetoris, mors terrorque sociorum». Item ad misericordiam redit: «Non vitam liberum, sed mortis celeritatem pretio redimere cogebantur parentes». Rursum odium movet: fugient socii?». Affectus tunc maiorem gratiam habent, si ex iis moveantur, contrario, a minori ad maius, a maiori ad minus, a simili, et a barbaris gentibus et a bestiis et inanimalibus: ducitur et de ceteris locis, unde et argumenta sumuntur. Nec te moveat, quod hinc et argumenta duci supra rettulerim, si quidem de illa o
Abbreviated transcription (Latin):
quati deseuit rei accusatoꝵ calopniã plimꝰ ut ĩ qͦdã lico ĩ
imicissia ciuitate urgeut ĩstant ĩsccũtur. studio multitudine
peccunia piurio pug̾nat. Contra species minuendi hec c̃ ut rũ
ꝯ pulsauit attigisse q̃ uuluerauit lesisse dicamꝰ. ut cicero uul¬
nus qͥ accipĩtꝰ tũ ĩflictũ iuderet᷑. Item uxotes suas acena
iedeuntes attaectatus eẽ. Namiq affectꝰ nisi uim ãi habeat
nullus ẽ uec ẽẽ proderit iuueritꝰ ut Cicero de rode. ut dolẽ

Expanded text:
aut accusatorum calumniam prodimus, ut in eodem loco: «in inimicissima civitate urgent, istant, insecuntur, studio, multitudine, pecunia, periurio pugnant». Contra species minuendi haec est, ut eum qui pulsavit, attigisse, qui vulneravit, laesisse dicamus, ut Cicero: «vulnus, quod acu punctum inflictum videretur»; item «uxores suas a cena redeuntes adtrectatas esse». Namque affectus nisi vim animi habeat, nullus est, nec proderit invent
Abbreviated transcription (Latin):
cicie nõ lacuilegũ s hoste̾ sacroꝵ religionũq. non sicatium
s erudelissimũ carnifice̾ ciuiuꝰ sociorq in uestrũ iudiciũ ad¬
duximꝰ. Itẽ crescit affectus ut eũ unũ erimen sit sentẽtie. Hic
u̾ba unum significãtia a ceruo qͦdã cõgetunt᷑. ut x̃. Quid .ii.
tuus ille tulero distaictꝰ ĩ acie farsalica gladius agebat. ciuus
latus inueto ille petebut. ꝗs sensus erat armoruis tuoꝵ q̃ tua
ienł ouli manus ardor cũ  qd eupiebas qd optabas. etgo a¬
libi edgeties multoꝵ eriminũ eninn̾atio ẽ. hic uniui u̾bis fac

Expanded text:
numque, non sicarium, sed crudelissimum carnificem civium sociorumque in vestrum iudicium adduximus». Item crescit affectus, ut, cum unum crimen sit, sententiae aut verba unum significantia acervo quodam congeruntur, ut est: «Quid enim tuus ille, Tubero, destrictus in acie Pharsalica gladius agebat? Cuius latus mucro ille petebat? Qui sensus erat armorum tuorum? Quae tua mens, oculi, manus, ardor animi? Quid cupiebas? Quid optabas?». Ergo alibi congeries multorum criminum enumeratio est, hic unius verbis f
Abbreviated transcription (Latin):
utq ĩmpetu amutet hinc o ueteres oratores legeudi st̃. & p̾se¬
tes audiendi suꝑ hec freq̃nt̾ sc̃bendũ agendũ & clamãdũ ẽdic
N teb oratoꝵ fiducia simł cũ facũdia cõparat᷑ In cet̾is fere
studis ueꝵ q̾rit᷑ In hił aũt oratorie iufus ẽ u̾isilia dixisse ul
tãtũ cõtendisse ꝗͥtũ tes palła sit ad uictoriã. Proxĩe q̾rendũ ẽ

Expanded text:
adque impetu amittet. Huic et veteres oratores legendi sunt et praeseadque impetu amittet. Huic et veteres oratores legendi sunt et praesentes audiendi. Super haec frequenter scribendum, agendum, declamandum est: his enim rebus oratori fiducia simul cum facundia comparatur. In ceteris fere studiis verum quaeritur, finis autem oratoriae virtutis est verisimilia dixisse vel tantum contendisse, quantum res passa
Abbreviated transcription (Latin):
ueteres ita nobis dice̾di p̾cepta ⁊eliq̾rũt ut ̾ sui nõis sempit¬
na memoriã propagatent Ego nõ ullius forine cupidus Rĩ
mcsi laboris molestiã cõsidetãs cettos tͥ ad ꝯpe̾diũ gyiuasii
soreusis tramites cõstitui ꝗͦ ad inemoriã tepaudã facililec¬
discertib ⁊cthotice artis nimiã discipliuã Męmẽto taiueu
nonan t̾ hec ẽẽ cõpendia telegenda ꝙͣ ingeniũ tuũ multaac
tuluna arte subegeris. Oratõib artib nemo i̾stuii p̃ot nisi cui
igeniũ x frequens studiũ ẽ pͥmũ aĩ sit ꝯpott& q̃dã nalis
ũd uidendas ediscendasq tes potentia tũ uox latus decor
uautudo trugalitas labtil panentia necessaria. deiude otouũ
da ẽ Nã ꝑlectixi̾ sapic̾tiu p̾cepta noscunt᷑ sine ꝙ uͥ subille¬
ueq magnificũ cogitati põt iutis uõ cuulis uc̃c omite̾dũ
studũ ẽ nec penifus appetẽdũ nã ñ rudis eẽ deboꝵ orator.
&si se multũ uiris sciẽtie dederit plurimũ de ductu ot̾onis

Expanded text:
cepta reliquerunt, ut etiam sui nominis sempiternam memoriam propagarent. Ego, non ullius famae cupidus, sed immensi laboris molestiam considerans, certos tibi ad compendium gymnasii forensis tramites constitui, quos ad memoriam reparandam facili lecdicentibus rhetoricae artis nimiam disciplinam. Memento tamen non ante tibi haec esse compendia relegenda quam ingenium tuum multa ac Tulliana arte subegeris. Oratoriis artibus nemo instrui potest, nisi cui ingenium et frequens studium est. Primum animi sit oportet quaedam naturalis ad videndas ediscendasque res potentia: tum vox, latus, decor, valetudo, frugalitas, laboris patientia. Necessaria deinde orationum da est. Nam per lectiones sapientium praecepta noscuntur, sine quibus nihilmittendum studium est nec penitus adpetendum; nam nec rudis esse debet orator, et si se multum iuris scientiae dederit, plurimum de cultu orationis
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ ardorel/ multaꝵ q ⁊eꝵ in tetia portenta atq ꝙ p exta
inuenta p̾seulio. Adormientib ꝙ multa significata uisuis
ꝗb ex locis sumi interdũ solent ad fidem facienda testimoĩa
deoꝵ. In homie uirtuns opinio ualoꝵ plutimũ. Opinio ẽ aũt
no modo eos uittutem habere ꝗhñt. s eos & ꝗhĩe uident.
Ittiq quos ingenio. quos studio quos doctrina preditos ii.det
quoꝵ q uitam costantem & probata ut Catonis Lelii Sci¬
pionis alioꝵq plurium iuderent᷑ eosẽẽ quales se ip̃ilielit
Nec solũ eoł tensent ẽe tales ꝗ in honorib populi ⁊eq pyͤ
u̾sant᷑. S &e oratores o philosophos & poetas oe histori¬
cos ex quoꝵ & dictis & scciptis sepe auctoritas petitur
ad facienda fidem. Expoĩtis omĩb argumenti locis illd
ẜmũ ĩ telligendũ e̾ nec ullã ẽẽ disputatõe ĩ qua nõ aliqs¬

Expanded text:
et ardores multarumque rerum in terra portenta atque etiam per exta et ardores multarumque rerum in terra portenta atque etiam per exta inventa praesensio; a dormientibus quoque multa significata visis. Quibus ex locis sumi interdum solent ad fidem faciendam testimonia deorum. in homine virtutis opinio valet plurimum. Opinio est autem non modo eos virtutItaque quos ingenio, quos studio, quos doctrina praeditos vident, quorumque viam constantem et probatam, ut Catonis, Laelii, Scipionis aliorumque plurium, videntur eis esse quales se ipsi velint. Nec solum eos censent tales esse qui in honoribus posantur, sed et oratores et philosophos et poetas et historicos, ex quorum et dictis et scriptis saepe auctoritas petitur ad faciendam fidem. expositis omnibus argumentandi locis illud primum intellegendum est nec ullam esse disputat
Abbreviated transcription (Latin):
um noñq inuenit᷑: puetitia soninũ ĩptudentia tum¬
ulentia insana. Nam oe Patiui sepe indicauerũt aliqd
qͥ ad hoc prneta ignatri. Et ꝑ sornnũ uinum. ĩ saniam
multa sepe patefacta sũt. Multi & ĩ tes odiosas ĩprudẽt
inciderũt. Ut staleno nuꝑ actidir qra locuns ẽ boniliu¬
tis auscultantib pariete ĩterpoito q patefactis ĩ iudi¬
ciumq prolatis. ille tei capitalis uite damiiatus est. Hiue
siruile ꝗͥdam de Lacedemonio pausania accepimus. Con
multitudo. ꝙ genus defutare interdũ ueritas uix pot. Huiꝰ¬
&genetis e̾ fama uulgi qͥdam multitudinis testimouiu
au̾t industua diuina ẽ. Nec ferest testinonia pͥmiũ or̃onis.
Oracula .Ni. ex eo ip̃o appellata st̃ ꝙ ĩ est inhis deoꝵ oratio
deinde ⁊eruꝰ in insunt quedam quasi opa diuina. pͥ¬
iuꝰ ip̃e imondus eiusq omĩs ordo. & ornatus. deinceps
aetii uolatus auium. atq catus deinde eiusdem aeris lonitꝰ

Expanded text:
umquam invenitur, pueritia somnus imprudentia vinolentia insania. Nam et parvi saepe indicaverunt aliquid, quo id pertineret ignari, et per somnum vinum insaniam multa saepe patefacta sunt. Multi etiam in res odiosas imprudenter inciderunt, ut Staieno nuper accidit, qui ea locutus est bonis viris subauscultantibus pariete interposito, quibus patefactis in iudiciumque prolatis ille rei capitalis iure damnatus est. Huic simile quiddam de Lacedaemonio Pausania accepi- mus. comultitudo; quod genus refutare interdum veritas vix potest. Huigeneris fama vulgi, quoddam multitudinis testi- monium. autem industria. divina haec fere sunt testimonia: primum orationis — oracula enim ex eo ipso appellata sunt, quod inest in his deorum oratio—; deinde rerum, in quibus insunt quasi quaedam opera divina: primum ipse mundus eiusque omnis ordo et ornatus; deinceps aerii volatus avium atque cantus; deinde eiusdem aeris sonitus
Abbreviated transcription (Latin):
Toto ig̃ loco carũ explicato ex rarũ differẽntia. ĩ magnis
ꝗ causis uel oratoꝵ uel philosophorũ magna argumẽ¬
toru̾ suppetit copia In uestus aũt si nõ uberior at fortas¬
se subtilior. pͥuata .N. iuditia maxĩaꝵ qͥem rerũ ĩ uiris¬
consultis michi uidet᷑ ẽẽ prudentia nã &. ad sunt inultũ

Expanded text:
Toto igitur loco causarum explicato, ex earum differentia in magnis quidem causis vel oratorum vel philosophorum magna argumentorum suppetit copia, in vestris autem si non uberior, at fortasse subtilior; privata enim judicia maximarum quidem rerum in jurisconsultorum mihi videntur esse prudentia. Nam et a
Abbreviated transcription (Latin):
pte tractãdũ sit & sic sit ponẽda naratio ut paouoeaue¬
no ulp habito In nariutoib tes exponiꝰ probami ar¬
dumentatõe. plarratio ĩsinuatio ẽ tociuł caułe quead
gue nat᷑ spledide magis gessit nõ põt uider natratio s¬
expositio alicuiꝰ ⁊ei q̃ ea̾ adiuuat nec dat qͤstioĩ materia
s pro argumẽto ponit᷑. uel inter argumẽta
fectꝰ intermnisceant. In pͥmie uidet᷑ ꝗ̾ ex hił sut ualẽtia uł
Q ĩfirmiora sit argumeta. Nam q̾ erũt ualeutia longiori oroe
nõ psequi ne aut dubitate de his uideanĩ aut plur̃a dicẽdo

Expanded text:
parte tractandum sit, et sic sit ponenda narratio, ut pro Vareno vel pro Habito. In narrationibus res exponimus, probamus argumentatione. Narratio insinuatio est totius causae, quem genere natus, splendide magistratum gessit', non potest videri narratio, sexpositio alicuius rei, quae causam adiuvat nec dat quaestioni materiam, sed pro argumento ponitur vel inter argumenta.fectus intermisceant. In primis videto quae ex iis sint valentia, vel quae infirmiora sint argumenta. Nam quae erunt valentia, longiore oratione non prosequemur, ne aut dubitare de his videamur, aut plura dicendo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dico ĩ foto. A tpͣte eũ dico luce palã. a signis ut Cit̾o te p̾¬
tore siculi milites palmaꝵ stirpib pirate siculo frumẽto alebat
A toto ad ꝑtes ĩuidia fct̾a ẽ tẽ publicã uruuersam partis & ad
partes descendit templa deoꝵ ĩmortaliũ tecta urbis uitã oĩu
ubi unus puta eiuis lesus tota ⁊es publica lesa dicat᷑. ut e̾ nõ tu
hoe loco Grachũ nõ unũ hoĩe nescio quẽ s cõe libertatẽ ĩ etute
tĩ p̾tor ꝗ maxi̾a habebat pͥtutã. ide tulliꝰ traxit ĩuidiã. A cõtra¬
uo Cic̾o misericordiã mouens eũ dicit. fortes & aninosos & sẽ

Expanded text:
cum dico 'in foro'. A tempore, cum dico 'luce, palam'. A signis, ut Cicero: «Te praetore Siculi milites palmarum stirpibus, piratae Siculo frumento alebantur». A toto ad partes invidia facta est: «Rem publicam universam petis» et ad partes descendit «templa deorum immortalium, tecta urbis, vitam omni ad totum, ut, ubi unus puta civis laesus, tota res publica laesa dicatur, ut est: «Non tu hoc loco Gavium, non unum hominem nescio quem, sed communem libertatem in crucem enim praetor qui maximam haberet potestatem»: inde Tullius traxit invidiam. A contrario Cicero misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
Nũqr uatritoe̾ uͥ ꝑfectã teliqͥris S ubi iudicem minꝰ ĩtelle¬
xilłe pspexeris nũq & tarditate ĩgenii obieceris s ĩ te culpa
magis ad iõere iudicem debes ꝗ exposueris i dexponi̾t᷑¬
uł sis. ut dixi de me dicã de adusatio. neq alieiui ẽ. ubi
longior fierit expoitio uel uatratio extrema ua huite ui
admoncas d̾oq dixetis Ueibu aut narratoie. ex inedia cõlu
si nõib plus mora nocoꝵ nͨ loqͥntis psonas natratoib ĩs¬
asinuit᷑ pͥterca offensa longioris oĩonis si te pt̾iugere
aliqͣ siniulaius. In aliqb postꝰ questioes ponendaou di¬

Expanded text:
nem nisi perfectam reliqueris. Sed ubi iudicem minus intellexisse perspexeris, numquam ei tarditatem ingenii obieceris, sed in te culpmagis admonere iudicem debes quid exposueris vel quid expositurus sis, ut: 'Dixi de me: dicam de adversario'. Neque alienum est, ubi longior fuerit expositio vel narratio, extreman ita finire, ut admopositionibus plus mora nocet; neque loquentis personas narrationibus inseras. Minuitur praeterea offensa longioris narrationis, si te praetermittere aliqua simulaveris. In aliquibus post quaestiones ponenda
Abbreviated transcription (Latin):
Ut Citrro de atoio auunculũ suũ scelexatũ ẽe fatebat᷑ pena
ałfectuĩ qͥrebat᷑. Item ꝓcelio. eut aut tã familiaris fuisti ut a¬
urĩ cdinodares aut tã ĩimieus ut uenenũ timeres. Sunilit
pro qellio ubi accusator tres peccunias obircit Ibi .ii. duꝰ siugla
itet se cõpatat altrꝵ alto tulli dillut. Item ult inũ mut docã¬

Expanded text:
Antonio: «Avunculum suum sceleratum esse fatebatur: poena adfectum quaerebatur». Item pro Caelio: «Cur aut tam familiaris fuisti, ut aurum commodares? aut tam inimica, ut venenum timeres?». Similiter pro Gallio, ubi accusator reo pecunias obiecit; ibi enim dum singula inter se comparat, alterum altero Tullius diluit. Item ut
Abbreviated transcription (Latin):
nõm ⁊etinoꝵ nunꝙͣ seiungit᷑. num̾ãta aũt peccunia. nom
argenti ⁊etino. legata iꝯ̃ uidet᷑. A forma generis
quã interdũ quo planius accipiat᷑ partr licoꝵ nõĩare.Uͦ
modo.si ita fabie pectunia legata e̾ aiirossi ei iuro pager fa¬
nulias ẽẽt. si ea in manũ nõn cõuenerat nichil debae̾. genꝰ
enim est uxor/ eius due forme una matrũ familias. He st̃
que in manũ conuenerũt. altera carũ que tãtũ modo uxo¬
res habent᷑. qua in parte cũ fuerit fabia legatũ ei uo uider̃
Asimilitudine hoc modo. Si edes he coruerint uiciĩ ue
facuit quatũ lisufructus legatꝰ ẽ. herrs testitere nõ delr

Expanded text:
nomen retinet, numquam seiungitur, numerata autem pecunia nomen nomen retinet, numquam seiungitur, numerata autem pecunia nomen argenti retinet; legata igitur videtur. a forma generis, quam interdum, quo planius accipiatur, partem licet nominare hoc modo: Si ita Fabiae pecunia legata est a viro, si ei viro materfamilias esset; si ea in manum non convenerat, nihil debetur. Genus enim est uxor; eius duae formae: una matrumfamilias, eae sunt, quae in manum convenerunt; altera earum, quae tantum modo uxores habentur. Qua in parte cum fuerit Fabia, legatum ei non videtur. a similitudine hoc modo: Si aedes eae corruerunt vitiumve faciunt quarum usus fructus leg
Abbreviated transcription (Latin):
aliquod ediicit᷑ hoc modo uidelicrꝵ Cũ lex elia assiduo
uindicem assiduum ẽẽ iubrat. locuplete iuboꝵ. locuplex
& argumenta ex his teb que quodãmodo affecte sunt
ad iđ de quo qͥrit᷑. ẜ hoc geuus in plutib ꝓtib. distubutũ
differertia. alia ex cotrario alia ex cõuinetił. cilia ex añtedẽ¬
tib. alia ex cosequẽtib alia ex zepugnãtib alia ex causis.
alia ex effeetis. alia ex cõpatg̾e maiorũ. uut pariu̾ aut iui¬
notum. Cõuigata dicunt᷑ que st̃ ex u̾bis generis eiusde.
eiusdem aũt generis u̾ba sũt.q̃ orta ab imo uarie cõmu¬
taut᷑ ut sapiens sapient̾ sapiennia hec u̾boꝵ iugatio¬
dicit᷑ Ex qua hiumodi ẽ arguinẽtũ si cõpascuursa¬
ger est iuis ẽ cõpastẽ.Ageneresic ducit᷑. Qmi cirge̾¬
tũ om̃e mulieri legatũ ẽ nõ põt ra peccimia q̃ uinnata do¬
ini telicta ẽ nõ eẽ legata. forma.n. agenere. quoad suum

Expanded text:
aliquod elicitur hoc modo: Cum lex assiduo aliquod elicitur hoc modo: Cum lex assiduo vindicem assiduum esse iubeat, locupletem iubet locupleti;etiam argumenta ex eis rebus quae quodam modo adfectae sunt ad id de quo quaeritur. Sed hoc genus in pluris partis distri- butum differentia, alia ex contrario, alia ex adiunctis, alia ex antecedentibus, alia ex consequentibus, alia ex repugnantibus, alia ex causis, alia ex effectis, alia ex comparatione maiorum aut parium aut minorum. coniugata dicuntur quae sunt ex verbis generis eiusdem. Eiusdem autem generis verba sunt quae orta ab uno varie commutantur, ut sapiens sapienter sapiendicitur, ex qua huius modi est argumentum: Si compascuus ager est, ius est compascere. A genere sic ducitur: quoniam argentum omne mulieri legatum est, non potest ea pecunia quae numerata domi relicta est non esse legata; forma enim a genere, quoad suum
Abbreviated transcription (Latin):
nosce debernus. sic .ii. cippellate ab azistotile sunt he quasi sede
alii in eo ip̃o de quo agit᷑ herent. alii assumunt᷑ extrni secus
In ip̃o cũ ex toto tũ ex partib eius. tũ ex nota tũ exhis reb
que quodãmodo affecte st̃ ad id de quo g̾rit᷑. E xtuusecus
aut ea dicũt᷑. que absunt longe. que difiectait̾. s adid
toniꝰ de quo discernit᷑. tu diffiuino adhibet᷑ qua quasi in¬
uolutũ euoluit᷑ id de quo querit᷑. eius armuneun talis est
formula. Ius cuule e̾ eꝗtas cõstituta his ꝗ ẽiuldem ciuita¬
tisst̃. ad res suas obtruendas.eius aũt eꝗtatis utilis cogn¬
noẽ. utilis ergo est iuris ciuilis scienna. Tum partiu enu¬
meratio. que tiactat᷑ hoc modo si neq censuneq uiudic¬
ta nec testamento. liber factus ẽ nõ est liber/ nec ulla est
saꝵ rerũ nõ ẽ ig̾ liber. tũ notatio cũ ex u̾bi ui arguinẽt

Expanded text:
nosse debemus; sic enim appellatae ab Aristotele sunt eae quasi sedesnosse debemus; sic enim appellatae ab Aristotele sunt eae quasi sedesalii in eo ipso de quo agitur haerent, alii adsumuntur extrinsecus. In ipso tum ex toto, tum ex partibus eius, tum ex nota, tum ex eis rebus quae quodam modo adfectae sunt ad id de quo quaeritur. Extrinsecus autem ea ducuntur quae absunt longeque disiuncta sunt. sed ad id totum de quo disseritur tum definitio adhibetur, quae quasi involutum evolvit id de quo quaeritur; eius argumenti talis est formula: Ius civile est aequitas constituta eis qui eiusdem civitatis sunt ad res suas obtinendas; eius autem aequitatis utilis cognitio est; utilis ergo est iuris civilis scientia;— tum partium enumeratio, quae tractatur hoc modo: Si neque censu nec vindicta nec testamento liber factus est, non est liber; neque ulla est earum rerum; non est igitur liber;—tum notatio, cum ex verbi vi argumentum
Abbreviated transcription (Latin):
& tuos udi admonitus huiꝰ heri alieni noli deesse ne ta¬
cite qem flagitatoni tue. Itaq cũ hec mecũ libros nõ habe¬
rem memoria zepetita in ip̃a nauigatre cõscupsi tibiq ex
itinere misi ut mea diligentia mantatoꝵ tuoꝵ te qͦ & si
admonitor non eges ad memoriã nĩaꝵ rerũ excitare. Sed
iã tp̃us ẽ ad id ꝙ institiumꝰ accedere:
Um om̃is ⁊ atio diligeris dissezendi duas habeat partes
unam inueuiendi. alterã iudicãdi. utrisq pͥnceẜ ut michi
dͥem uidet᷑ Austotelis fuit.stoyci aũt in altera elaborauetũt
Iudicandin. uias diligenter prosecuti st̃ eã scieutiã qͣ diale¬
ticen appellant. inireniendi arte que topice dicit᷑. que & ad
usum ponor erat. & ordine nat̾e certe prior. totã ⁊eliq̾runt.
xerũ que absconditest̾ demonstiato &ꝵ notato loco facilis in¬
uientio est sic cũ puestigire argumentũ aliꝙ uolumus locos

Expanded text:
et tuos vidi, admonitus huius aeris alieni nolui deesse ne taet tuos vidi, admonitus huius aeris alieni nolui deesse ne tacitae quidem flagitationi tuae. Itaque haec, cum mecum libros non habem, memoria repetita in ipsa navigatione conscripsi tibique ex itinere misi, ut mea diligentia mandatorum tuorum te quoque, etsi admonitore non eges, ad memoriam nostrarum rerum excitarem. Sed iam tempus est ad id quod instituimus accedere. Cum omnis ratio diliunam inveniendi, alteram judicandi, utriusque princeps ut mihi quidem videtur Aristoteles fuit. Stoici autem in altera elaboraverunt, judicandi enim viam diligenter persecuti sunt, eam scientiam quam dialecticen appellant: inveniendi vero artem quae topice dicitur, quaeque ad usum potior erat, et ordine naturae certe prior totam reliquerunt. rerum quae absconditae sunt demonstrate et notato loco facilis inventio est, sic, cum pervestigare argumentum aliquod volumus, locos
Abbreviated transcription (Latin):
re respondit. qđ qͥem minime sum adinixatus eũ phisosophu
⁊hetori non ẽẽ cognitũ. ꝗ ab ip̃is philosophis p̾ter admodũ
paucos ignoratet᷑ ꝙ eõ minus ignoscendũ ẽ ꝙ uo ⁊uodo
tebus hiiꝰ que ab illo dicte & inuente sunt alici debuedu̾t
s dicendi quoq incredibili quadam cũ copia tũ &̾ sisdu¬
tate. Non potui ig̃ tbi sepius hec zoganti & tani u̾enti
ue ni graius esses facile.n. id cernebam debere diutiua id
ne ip̃i uiris interpreti fieri uider& inuiria. Et ei̾ tum tu
michi meiłq multa sepe scripsisses u̾itus sum ne si ego
grauarer aut ĩgratũ id aut suꝑbum uderet᷑. s dũm
fuimus una tu optimul es testis ꝙͥ fuerim occupatus ut
aũt a te discessi in gietiã proficiscens cũ oꝑa mea nec ⁊ eo
publica nec amici tuerent᷑. nec honeste inter arina u̾sari
pofsem nisi tuto qͥem id in licer& ut ueni ueliani tuaq

Expanded text:
re respondit. Quod quidem minime sum admiratus eum philosophum re respondit. Quod quidem minime sum admiratus eum philosophum rhetori non esse cognitum, qui ab ipsis philosophis praeter admodum paucos ignoretur; quibus eo minus ignoscendum est, quod non modo rebus eis quae ab illo dictae et in- ventae sunt adlici debuerunt, sed dicendi quoque incredi- bili quadam cum copia tum etiam suavitate. non potui igitur tibi saepius hoc roganti et tamen verenti ne mihi gravis esses—facile enim id cernebam—debere diutius, ne ipsi iuris interpreti fieri videretur iniuria. Etenim cum tu mihi meisque multa saepe scripsisses, veritus sum ne, si ego gravarer, aut ingratum id aut superbum videretur. Sed dum fuimus una, tu optimus es testis quam fuerim occupa- tus; ut autem a te discessi in Graeciam proficiscens, cum opera mea nec res publica nec amici uterentur nec honeste inter arma versari possem, ne si tuto quidem mihi id liceret, ut veni Veliam tuaque
Abbreviated transcription (Latin):
AlbaES nol resscribere ingressos .G. Trebaciex
his libris quos lireui tp̃ie sãtis multos edidisꝰ
ligniorel/ e cursu ip̃o ⁊euocauit uoluntas t̾ua
Cũm .n. mecũ in Tusculano ee̾s in bibliotheca
seꝑatim uterq nr̃u ad suũ studiũ libellos ꝗͣ
uelloꝵ euolueroꝵ incidisti inlristotilis topica quedã q̃ sũt
ab illo plurib libris explicata. qua ĩscuptioe̾ cõmotus cõtiuu
a me libroꝵ eoꝵ sententiã ⁊eꝗsisti. quã cũ tibi expoliussem
contineri. uetecu̾de tu qͥem ut omĩa. s tamen facile ut cer¬
uetem te ardere studio me cũ ut tibi illa traderen egisti.
Cum autem ego te nõ tã uidendi laboris mei cã ꝙͣ ꝗa tua id
iteresse arbitrarer/. uel ut eos ꝑ te ip̃e legeres. uel ut totam
rõẽni a doctissimo qͦdam rethore accipel hortatusꝰ ẽẽm iuru¬
q ut ex eo audiebã es exꝑtus. s alibris te obscuritas ⁊eiecit.
rechor aũt ille magnus. hec ut opinor aristotelica se ignota¬

Expanded text:
aiores nos res scribere ingressos, C. Trebati, et his libris, quos brevi tempore satis multos edidimus, digniores e cursu ipso revocavit voluntas tua. Cum enim mecum in Tusculano esses et in bibliotheca separatim uterque nostrum ad suum studium libellos quos vellet evolveret, incidisti in Aristotelis Topica quaedam, quae sunt ab illo pluribus libris explicata. Qua inscriptione commotus continuo a me librorum eorum sententiam requisisti; quam cum tibi exposuissem,contineri, verecunde tu quidem ut omnia, sed tamen facile ut cernerem te ardere studio, mecum ut tibi illa traderem egisti. Cum autem ego te non tam vitandi laboris mei causa quam quia tua id interesse arbitrarer, vel ut eos per te ipse legeres vel ut totam rationem a doctissimo quodam rhetore acciperes, hortatus essem, utrumque, ut ex te audiebam, es expertus. Sed a libris te obscuritas reiecit; rhetor autem ille magnus haec, ut opinor, Aristotelia se ignora
Abbreviated transcription (Latin):
ornainetis cũ aũt diiuidicate uol& om̃e argumẽtii ornatiꝰ
exeqt̾ cũ plutarauĩt argumẽta a ualidis ĩcipies ĩ ualidiora
desines media ileciliorib ⁊eplebis. ut puta ualidũ arguinc¬
tũ c̃ Iuimicꝰ inediocre ebũ ualidissimũ est ĩ zixa hoi̾e dccidir
si unũ ualidu argunc̾tũ ẽ o unũ friuolũ aualido ĩcipies. fruio
ordiner qͥstioniũ cõfudiniꝰ q ex toto tractare nõ exredit. Scias
nunq ofiteda ẽẽ qͥ nocẽt ĩterdũ nõ neguida Qđ cic̃o paiilone

Expanded text:
 diu dicere volet, omne argumentum ornatius exequetur. Cum plura erunt argumenta, a validis incipies, in validiora desines, medium imbecillioribus replebis: ut puta, validum argumentum est 'inimicus', mediocre 'ebrius', validissimum est 'in rixa hominem occidit'. Si unum vaordinem quaestionum confundimus, quas ex toto tractare non expedit. Scias numquam confitenda esse quae nocent, interdum non neganda, quod Cicero pro Milone
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ post miliciã. aut seiungat ea q̃ ad pͥuatas cãs dem̃ ea q̃
ad publicas ꝑtiuebũt. aliud ue simile. Ut Cicero ꝗ cuimĩa
Nciliensem p̾turam cõmissa st̃. Quatuor in sequenteł ea qͥ
ĩ p̾tura sciciliensi. tũ in his ip̃is secu̾dus ad puatoꝵ furta ptiua
tercius ad frumentariã ⁊oem qͥrtus sacalegii. Qutꝰ iniuestaus¬

Expanded text:
quae post militiam. Aut seiungat ea quae ad privatas causas, deinde ea quae ad publicas pertinebunt aliudve simile, ut Cicero, qui crimitinet quae ante siciliensem praeturam commissa sunt, quattuor insequentes ea quae in praetura siciliensi: tum in his ipsis secundus ad privatorum furta pertinet, tertius frumentariam rationem, quartus sacrilegia, qu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾santes ꝗꝙ affectũ ex occulto petut an rmitanda uõb sit
Afucanoꝵ licẽtia quagi & fusi zape pocius affectib ꝙͣ disputa¬
tioi̾b psuadere didicerut. Sin tam ⁊ omanꝰ grator asiaticop̾¬
sit. attico copiosior. Ego uo ip̃m oratorem elige̾ꝰ. xchitror & ꝓ¬
bate genus oĩonis. quo magis capi suũ uidicer senłerit alit̾
ubi semꝑ iudices festinãt quẽ admodũ ĩ publicis nͨ sit ĩ ue¬
cusatoi̾b ut ĩ patrociniis.. Maxĩa itaq ars eut sep citcũspi

Expanded text:
petunt, an imitanda nobis sit Asianorum licentia, qui vagi ac fusi rapere potius adfectibus quam disputationibus persuadere didicerunt: sit tamen Romanus orator Asiatico pressior Attico copiosior. Ego vero ipsum oratorem eligere arbitror et probare genus orationis, quo magis capi suum iudicem senserit. Aliter ubi semper iudices festinant, quem ad modum in publicis, nec sic in accusationibus, ut in patrociniis. Maxima itaque ars erit semper circumspi
Abbreviated transcription (Latin):
ut faciant Opecie aũt coparant᷑ ut anponant᷑ qͥ ꝑꝑ se expe¬
tenda sũt his q̃ ꝑꝑ aliud & uti ĩnata atq ĩsita assumpti
x aduenticiis integra cõtaminatis. iocunda nuuus iocũ¬
dis. honesta ip̃is & utilib procliuia. laboriosis necelsaria
nõ uecessatiis sua alienis rata uulgarib. desiderabilia iis
ꝓ facile care poslis ꝓfecta ĩcoatis tota partib ⁊atioe̾ utp̾tia
rationis exptib uoluntatia. necessari aĩata ianiniatis
naturalia nõ naͣlib artificiosa nõ artificiosis. Uis au̾t in

Expanded text:
et faciant. Specie autem comparantur, ut anteponantur quae pet faciant. Specie autem comparantur, ut anteponantur quae p quae propter aliud, et ut innata atque insita assumptis et adventitiis, integra contaminatis, jocunda minus jocundis, honesta ipsis etiam utilibus, proclavia laboriosis, necessaria non necessariis, sua alienis, rara vulgaribus, desiderabilia his quibus facile carere possis, perfecta inchoatis, tota partibus, ratione vigentia rationis expertibus, voluntaria necessariis, animata inanimatis, naturalia non natur
Abbreviated transcription (Latin):
dassoe eũ ue cui mandatu eẽt alterũ alteri p̾stati opporterx
taze. Comiunctus hiuic ẽãꝵ loco ille locus ẽ ꝗ efficit᷑ aca¬
usis. ut eĩ ẽa ꝗͥ sit effectũ indicat. sic quod effectũ ẽ qͥ fuorit
ca demonstiat. Hic locus suppeditare soloe oratorib & Po¬
etis sepe & philosophis ẜ hił ꝗ ornate & copiose loq possũt
mitabilem copia dicendi cũ denunciant qͥ ex quaq re sit
futurum. Causaru ti cognitio cognitoe euentoꝵ facit.
Reliquul ẽ cõpato il locus eui genus & exemplũ sup poitus
e. ut ceteroꝵ nunc explicanda tractatio ẽ Comparintur
igͣ ea q̃ aut maiora aut minora aut pauia dicinit᷑ ĩ oh
expectent᷑ hec. Numetus. Species uis qdã & ad res aliqͦs
attentio factio. Numeto sic cõpabunt᷑ plira bona ut pa¬
utiotib bonis anponãt᷑ pauciora mala aliis pluribus
diuidunt᷑ maiora bona breuiorib. longe lateq puagata an¬
gustiꝰ. Ex ꝙͥ pluta bona propagent᷑ qͣueq plures ĩmitent᷑

Expanded text:
ve cui mandatum esset, alterum alteri praestare oporteret, tare. coniunctus huic causarum loco ille locus est qui efficitur ex causis. Vt enim causa quid sit effectum indicat, sic quod effectum est quae fuerit causa demonstrat. Hic locus suppeditare solet oratoribus et poetis, saepe etiam philosophis, sed eis qui ornate et copiose loqui possunt, mirabilem copiam dicendi, cum denuntiant quid ex quaque re sit futurum. Causarum enim cognitio cognitionem even- torum facit. Reliquus est comparationis locus, cuius genus et ex- emplum supra positum est ut ceterorum; nunc explicanda tractatio est. Comparantur igitur ea quae aut maiora aut minora aut paria dicuntur; in quibus spectantur haec: numerus species vis, quaedam etiam ad res aliquas adfectio. numero sic comparabuntur, plura bona ut paucioribus bonis anteponantur, pauciora mala malis pluribus, diuturniora bona brevioribus, longe et late pervagata angustis, ex quibus plura bona propagentur quaeque plures imitentur
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝗ eiusmodi At postrem pallor ⁊ubor titubatio si qͣ alia
ligua cõturbatois & cõscientie. pͥ̾terea ⁊estinctus ignis. gla¬
dius cuurutꝰ & cetera q̃ suspicioe facti possint moiierr Deĩ¬
ceps est locus dialeticoꝵ propͥus ex cõseq̾utib ox ãncedẽtib
& repugnãtib. nã cõiuncta de ꝙ paulo audictũ ẽ no sẽꝑ¬

Expanded text:
m umbrae et si quid eius modi; at post rem: pallor rubor titubatio, si qua alia signa conturbationis et conscientiae, praeterea restinctus ignis, gladius cruentus ceteraque quae suspicionem facti possunt movere. deinceps est locus dialecticorum proprius ex consequen- tibus et antecedentibus et repugnantibus. Nam coniuncta, de quibus paulo a
Abbreviated transcription (Latin):
ultr fidẽ extolle̾tes ĩctedibilẽ faciamus. Item ꝓpoĩtoi adusatii si
nͣa sui ĩcredibilis fuerit eũ qͦdã ĩpeni ãi ac ridicula adiniratoe
respo̾demꝰ ut illud ẽ septingȩnta millia passuũ biduo ciuusast. &
responda o tẽ ĩcredibile o cupiditatẽ ĩcoͬsiderata o nuuntiũ
uolucre̾ ꝵ ĩfra romã trãsalpes biduo ueniut. hoĩem fortumatu
qhuiꝰmodi uuncios seu potius pegasos habeat. propoitoe eoq ad¬
uersatiꝰ dixerit tespondebimꝰ duob modis. aut nõ r̾e id aut non

Expanded text:
ultra fidem extollentes incredibilem faciamus; item propositioni adversarii, si natura sui incredibilis fuerit, cum quodam impetu animi ac ridicula admiratione respondebimus, ut illud est: «Septingenta milia passuum biduo cursa sunt», et respondet: «o rem incredibilem, o cupiditatem inconsideratam, o nuntium volucrem! » et infra: «Roma trans Alpes biduo veniunt. O hominem fortunatum, qui eius modi nuntios seu potius pegasos habeat!» Proposito eo, quod adversarius dixerit, respondebimus duobus modis: aut non esse id, aut non
Abbreviated transcription (Latin):
genera uelut ea que cũ aliquo coferunt᷑ ut dupli simplur
mnulta pauca longii breue maius minuł sunt & & aliaual¬
de cõtraria q̃ appellant negantia ea
tũ ĩtelligaut᷑ ĩ argumento qͥrendo cõtrariis omib eotraria
comenite Ab adiunctis aũt posui eꝗͥem exemplii paulo
anmrata adiungi que suscipienda e̾ent SSi statuissemus
exedito secũdũ eał tabulas posẜonẽ dari ꝗͣ is instituilla cui
testamenti factio nulla ẽẽt. s locus hic magis ad eoiecturrales
xau̾łas q̃ u̾sant᷑ in uidiciis ualo cũ qͥuit̃ quid aut sit aut e¬
uenerit aut funiꝵ sit aut ꝗͥ oĩo fieri posłit ac loci ꝗͣ ip̃urs
inͥat ̃ allus uit̃ si qͥ ed ui ꝗͥ tale retuleat ut de facto q̃¬
reiet ni tam patiatẽ nullu̾ a me artiꝰ ĩstituta locũ pͥrori

Expanded text:
genera, velut ea quae cum aliquo conferuntur, ut duplum simplum, multa pauca, longum breve, maius minus. Sunt etiam illa valde contraria quae appellantur negantia; eatum intellegatur, in argumento quaerendo contrariis omnibus contraria non convenire. ab adiunctis autem posui equidem exemplum paulo ante, multa adiungi, quae suscipienda essent si statuissemus ex edicto secundum eas tabulas possessionem dari, quas is instituisset cui testamenti factio nulla esset. Sed locus hic magis ad coniecturales causas, quae versantur in iudiciis, valet, cum quaeritur quid aut sit aut evenerit aut futurum sit aut quid omnino fieri possit. ac loci quidem ipsius inquiebat Gallus noster, si quis ad eum quid tale rettulerat, ut de facto quaereretur. Tu tamen patiere nullum a me artis institutae locum prae-