comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex affrica hinc ego iam stoinachans fastidiose. imo ex sicilia
inꝗͣ. Tum quidam quasi qui omnia sciret quid tunc seis in
cari: et me unum ex his feci. qui ad aquas uenissent. Sed ea
res uidices.haud scio an plus mihi profuerit ꝗͣ si mihi tum eent
omnes congratulati.Nam postea qͣ sensi populum .x.aures he¬
homines cogitare. feci ut postea quotidie pñtem me uiderent.
habitaui in oculis: pressi eorum neminem a congressu meo neq
ianitor meus neq sonus absteruit. Et quid ego dicam de oc¬
cupatis meis temporibus cui fuerit negocium quidem nunꝗͣ
ociosum: Nam quas tu cõmemoras cassi legere te solere orauoẽs
cum occiosus sis has ego scripsi rudis et ferus ne omnino unꝗͣ
essem occiosus. Et enim u. Catonis illud quod in principio serip¬
sit originum suarum semꝑ magnificum et preclarum putaui.
clarorum uirorum atq magnorum non minus ocii ꝗͣ negocu

Expanded text:
ex Africa. huic ego iam stomachans fastidiose: immo ex Sicilia, ex Africa. huic ego iam stomachans fastidiose: immo ex Sicilia, inquam. tum quidam, quasi qui omnia sciret: quid? tu nescis, inchari et me unum ex eis feci qui ad aquas venissent. sed ea res, iudices, haud scio an plus mihi profuerit quam si mihi tum essent omnes gratulati. nam postea quam sensi populi Romani auris hehomines cogitare; feci ut postea cotidie praesentem me viderent, habitavi in oculis, pressi forum; neminem a congressu meo neque ianitor meus neque somnus absterruit. ecquid ego dicam de occupatis meis temporibus, cui fuerit ne otium quidem umquam otiosum? nam quas tu commemoras, Cassi, legere te solere orationes, cum otiosus sis, has ego scripsi ludis et feriis, ne omnino umquam essem otiosus. etenim M. Catonis illud quod in principio scripsit Originum suarum semper magnificum et praeclarum putavi, clarorum virorum atque magnorum non minus oti quam negoti
Abbreviated transcription (Latin):
udear arrogasse. si de questura mea dixero ꝗͣius illa floruit
tamen euan me postea fuisse in maximis arbitror ut non tta
non uereor ne. quis audeat dicere ullius in Sicilia questurã
aut gratiorem. aut clariorem fuisse. Uere me hercule hoc di¬
cam sic tum existimabam nihil homines aluid rome nisi de
questura in ea loqui frumenti in sumina caritate maximum
numerum miseram. Negotiatoribus conus mercatoribus iu¬
stis municipibus liberalis socus abstinens ommbus eram uisus
in omni officio diligentissimus ex cogitatu quidam erant a si¬
culis honores inauditu. Itaq hac spe decedebam ut mihi populũ
R ultro omnia delaturum putarem. At ego cum cau diebus
his itineris faciendi caũa decedens e prouncia puteolos forte
cidi pene indices: cum ex me quidam quesisset quo die roma
exissem: et nunquid in ea eẽt nom: cui non respondissem inea
e prouincia decedere etiam me hercule inquit. ut opoinor

Expanded text:
videar adrogare, si de quaestura mea dixero. quamvis enim illa videar adrogare, si de quaestura mea dixero. quamvis enim illa floruerit, tamen eum me postea fuisse in maximis imperiis arbitror ut non ita non vereor ne quis audeat dicere ullius in Sicilia quaesturam aut clariorem aut gratiorem fuisse. vere me hercule hoc dicam: sic tum existimabam, nihil homines aliud Romae nisi de quaestura mea loqui. frumenti in summa caritate maximum numerum miseram; negotiatoribus comis, mercatoribus iustus, mancipibus liberalis, sociis abstinens, omnibus eram visus in omni officio diligentissimus; excogitati quidam erant a Siculis honores in me inauditi. itaque hac spe decedebam ut mihi populum Romanum ultro omnia delaturum putarem. at ego cum casu diebus eis itineris faciendi causa decedens e provincia Puteolos forte cidi paene, iudices, cum ex me quidam quaesisset quo die Roma exissem et num quidnam esset novi. cui cum respondissem me e provincia decedere: etiam me hercule, inquit, ut opinor,
Abbreviated transcription (Latin):
in quibus si que preterea est ars facile patitur: si minus uir¬
tute eorum et innocentia contentus est. Quotus enim quis¬
q disertus: quotus quisq uirisꝑnitus ẽ: ut eos numeres.
tot optimis et ornatissimis ciuubus est futurum. Iubes plan¬
tium de uitus laterensis dicere. Nihil põt nisi eum munis in
se iracundum putabis fuisse. Idem offers laterense laudibus
facile patior id te agere multis uerbis quod ad inditium nõ
ptineat. et id te accusantem tam dui dicere: quod ego defen¬
sor sine piculo possum confiteri. At qui non modo confiteor
summa in laterense ornamenta eẽ: sed te etiam reprehendo.
quod ea non enumeres:alia quedam inania et leuia conquiras
preneste fecisse ludos. Quod alu questores non ne fecerunt.
Cirenis liberalem in publicanos: instum in socios fuisse: quis ne¬
gat. Sed ita multa rome geruntur: ut uix ea que fuint ĩ
puincuis audiantur. Non uereor ne mnihi aliquid udices

Expanded text:
in quibus si qua praeterea est ars, facile patitur, sin minus, virin quibus si qua praeterea est ars, facile patitur, sin minus, virtute eorum et innocentia contentus est. quotus enim quisque disertus, quotus quisque iuris peritus est, ut eos numeres qtot optimis et ornatissimis civibus est futurum? iubes Plancium de vitiis Laterensis dicere. nihil potest nisi eum nimis in se iracundum putavisse. idem effers Laterensem laudibus. facile patior id te agere multis verbis quod ad iudicium non pertineat, et id te accusantem tam diu dicere quod ego defensor sine periculo possim confiteri. atqui non modo confiteor summa in Laterense ornamenta esse sed te etiam reprehendo quod ea non enumeres, alia quaedam inania et levia conquiras. Praeneste fecisse ludos. quid? alii quaestores nonne fecerunt? Cyrenis liberalem in publicanos, iustum in socios fuisse. quis negat? sed ita multa Romae geruntur ut vix ea quae fiunt in provinciis audiantur. non vereor ne mihi aliquid, iudices,
Abbreviated transcription (Latin):
nus in macedonia militum fuerit: et questor tantũ
in re militari detraxerit temporis: quantum in me cu¬
stodiendum transferre uoluerit. Queris non disertus:
imo id quod secundum est ne sibi quidem uidetur. Nũ
uiris consultus: quasi quisꝗͣ sit. qui sibi hunc falso de iure
respondisse dicat. Om̃s enim istus mundi artes in his re¬
prehenduntur qui cum professi sunt satisfacere non possũt.
non in his qui abfuisse ab his studus confitentur.Uirtus
probitas. integritas incandidato non lingue uolubilitas.
non ars non scientia requri solet. ut nos in mancipuis
parandis qͣuis frugi hominem si profabro aut protextore
emimus.: ferre moleste solemus si eas artes quas in emendo
secuti sumus forte ne sciuerit. Sin autem emimus quem mi¬
litum imponeremus. quem pecori preficeremus. inhil in eo
nisi flagilitatem laborem iugilantiam ẽẽ curamus. Sic po¬
pulus romanus deligit magistratus quasi rei .p.iullicos

Expanded text:
nus in Macedonia militum fuerit, et quaestor tantum nus in Macedonia militum fuerit, et quaestor tantum ex re militari detraxerit temporis quantum in me custodiendum transferre maluerit. quaeris num disertus sit. immo, id quod secundum est, ne sibi quidem videtur. num iuris consultus. quasi quisquam sit qui sibi hunc falsum de iure respondisse dicat. omnes enim istius modi artes in eis reprehenduntur qui, cum professi sunt, satis facere non possunt, non in eis qui se afuisse ab istis studiis confitentur. virtus, probitas, integritas in candidato, non linguae volubilitas, non ars, non scientia requiri solet. ut nos in mancipiis parandis quamvis frugi hominem si pro fabro aut pro tectore emimus, ferre moleste solemus, si eas artis quas in emendo secuti sumus forte nesciunt, sin autem emimus quem vilicum imponeremus, quem pecori praeficeremus, nihil in eo nisi frugalitatem, laborem, vigilantiam esse curamus, sic populus Romanus deligit magistratus quasi rei publicae vilicos;
Abbreviated transcription (Latin):
quis africano: marcello: maximo: Eosdem sumus honoꝵ
gradus. quos illi assecuti. Est enim in uirtute multis ascẽ¬
sus. ut is gloria magis excellat: qui uirtute plurimum pre¬
stet. honorum populi finis est consulatus. quem magi¬
stratum iam octigenti fere consecuti sunt. horum si diligẽ¬
ter queras uix decimam ꝑtem repis gloria dignam. Sed
nemo unꝗͣ sic egit ut tu. cur iste fit consul: Quid potuit
amplius si.L. Brutus eẽt: qui ciuitatem dominatu regio
liberauit: honore nihil amplius. laude multum. dicꝰ igr
plautius nihilominus questor est factus: & tr. pł et edi¬
lis ꝗͣ si esset summo loco natus. Sed hec pari loco orti sũt
innumerabiles alii consecuti. Profers triumphos.T & c
maru et queris quid simile in plautio quasi uero isti
quos cõmemoras ꝑpea magis laude digni fuerint qͣ tri¬
umpharant: et non quia commnissi sunt his magistratibꝰ
in quibus re bene gesta triumpharent. Rogas que

Expanded text:
quis Africano, Marcello, maximo? tamen eosdem sumus honorum quis Africano, Marcello, maximo? tamen eosdem sumus honorum gradus quos illi adsecuti. etenim in virtute multi sunt adscensus, ut is maxime gloria excellat qui virtute plurimum praestet; honorum populi finis est consulatus; quem magistratum iam octingenti fere consecuti sunt. Horum, si diligenter quaeres, vix decimam partem reperies gloria dignam. sed nemo umquam sic egit ut tu: cur iste fit consul? quid potuit amplius, si L. Brutus esset, qui civitatem dominatu regio liberavit? honore nihil amplius, laude multum. sic igitur Plancius nihilo minus quaestor est factus et tribunus pl. et aedilis quam si esset summo loco natus, sed haec pari loco orti sunt innumerabiles alii consecuti. profers triumphos T. Didi et C. Mari et quaeris quid simile in Plancio. quasi vero isti quos commemoras propterea magistratus ceperint quod triumpharant, et non, quia commissi sunt eis magistratus in quibus re bene gesta triumpharent, propterea
Abbreviated transcription (Latin):
illi omnia malo ꝗͣ mihi: tamen illi honorum aditus nũqͣ
faciliores optaui ꝗͣ mihi fuerunt. Quin etiam ne forte
ille sibi me potius pepisse iam honores ꝗͣ iter demonstras¬
se adipiscendorum putet. hec illi soleo precipe: qͣꝗͣ ad
precepta etas non est gnatus. quare ille a ioue ortus sus
precepit filus. Uigillandum est semꝑ. multe insidie sunt
sit grauis et ille ingeniosus poeta: scripsit non ut illos
regios pueros. qui iam nusꝗͣ erant: sed ut nos et liberos no¬
stros ad laborem et laudem excitaret. Queris quid po¬
tuerit amplius assequi plautius si Gn. Scipionis fuiss&
filius. magis edilis fieri non potuisset. sed hoc prestare
quod ei minus inuideretur. Et enim gradus honorum
summis hominibus et infimis sunt pares glorie dispares.
Quis nostrum se dicit. M. curio: quis .c. fabricio: quis .p. due¬
lio parem: quis atilio calatino: quis Ei. et. ꝑ scipionibus:

Expanded text:
illi omnia malo quam mihi, tamen honorum aditus numquam illi illi omnia malo quam mihi, tamen honorum aditus numquam illi faciliores optavi quam mihi fuerunt. quin etiam, ne forte ille sibi me potius peperisse iam honores quam iter demonstrasse adipiscendorum putet, haec illi soleo praecipere—quamquam ad praecepta aetas non est gravis—quae rex ille a Iove ortus suis praecepit filiis: vigilandum est semper; multae insidiae sunt sit gravis et ingeniosus poeta, scripsit non ut illos regios pueros qui iam nusquam erant, sed ut nos et nostros liberos ad laborem et ad laudem excitaret? quaeris quid potuerit amplius adsequi Plancius, si Cn. Scipionis fuisset filius. magis aedilis fieri non potuisset, sed hoc praestaret, quod ei minus invideretur. etenim honorum gradus summis hominibus et infimis sunt pares, gloriae dispares. quis nostrum se dicit M'. Curio, quis C. Fabricio, quis C. Duellio parem, quis A. Atilio Calatino, quis Cn. et P. Scipionibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Cassium ad familiarem meum cuius ex oratione ne illum
quidem uiuentium tecum ex postulaui quem ille omni et
uirtute et humanitate ornatus adolescens primum de
plebe edilem curulem factum ẽẽ dixit. In quo cassi si ista
tibi respondeam nescisse id populum.R. nec fuisse. qui
id nobis nararet. presertim mortuo longino. non ut op¬
nor. admirere. cum ego ipse non abhorens a studio unqui¬
tatis me hic id e&te primum audisse confitear. Et quo¬
niam fuit tua pellegans ac ꝑsubtilis oratio. digna equitis
romani uel studio uel pudore: quoniamq sic ab his es au¬
ditus ut magnus honos et ingenio et humanitati tue ⁊
tribueretur. Respondebo ad ea que dixisti que pleraq
de ipso fine fuerunt. in quibus ipsi aculei. si quos habui¬
sti in me reprehendo tamen mihi non ingrati mihi ac¬
ciderunt. Quesisti utrum mihi putarem equitis .x. filio
faciliorem fuisse adipiscendos honores uiam: an futurã
ẽẽ filio meo: quia eẽt familia consulari. Ego uero qͣꝗͣ

Expanded text:
cuius ex oratione ne illum quidem Iuventium tecum expostulavi, quem ille omni et humanitate et virtute ornatus adulescens primum de plebe aedilem curulem factum esse dixit. in quo, Cassi, si ita tibi respondeam, nescisse id populum Romanum, neque fuisse qui id nobis narraret, praesertim mortuo Congo, non, ut opinor, admirere, cum ego ipse non abhorrens a studio antiquitatis me hic id ex te primum audisse confitear. et quoniam tua fuit perelegans et persubtilis oratio, digna equitis Romani vel studio vel pudore, quoniamque sic ab his es auditus ut magnus honos et ingenio et humanitati tuae tribueretur, respondebo ad ea quae dixisti, quae pleraque de ipso me fuerunt; in quibus ipsi aculei, si quos habuisti in me reprehendendo, tamen mihi non ingrati acciderunt. quaesisti utrum mihi putarem, equitis Romani filio, faciliorem fuisse ad adipiscendos honores viam an futuram esse filio meo, quia esset familia consulari. ego vero quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
esse aliqui putas: quod cauendum sit non modo ex cubias
et custodias. Sed etiam laterum nostrorum etiam oppositus
et corporum pollicemur. Sed ut unde est orsa in eodem ter¬
minctur oratio mea maximas omnes tibi grates agimus
ei cesar maiores etiam habemus: nam omnes idem sentiũt.
quod ex omnium precibus et lacrimis sentire potiusti. Et
quoniam non est omnibus necesse dr̃e: a me dici certe uolũt.
cui necesse est quod amodo. et quod uolunt. et quod fieri de¬
id intelligo. Nam letari omnes non de unius sed ut de cõmiũ
salute sentio. Quod autem summe beniuolentie est. que er¬
ga illum omnibus nota fuit semꝑ: ut uix marcello optimo et
amantissimo fratri. preter eum quidẽ cederẽ nemini: eum id
solicitudine cura labore. tam dui prestiterim q̃ du est de
illus salute dubitatum. Certe hoc tempore magnis curis mo¬
lestus doloribus liberatus prestare debeo. Itaq & cesar sic

Expanded text:
esse aliquid putas quod cavendum sit, non modo excubias esse aliquid putas quod cavendum sit, non modo excubias et custodias sed etiam laterum nostrorum oppositus et corporum pollicemur. sed ut, unde est orsa, in eodem terminetur oratio, maximas tibi omnes gratias agimus, C. Caesar, maiores etiam habemus. nam omnes idem sentiunt, quod ex omnium precibus et lacrimis sentire potuisti. sed quia non est omnibus stantibus necesse dicere, a me certe dici volunt, cui necesse est quodam modo, et quod fieri deid intellego. nam laetari omnis non ut de unius solum sed ut de omnium salute sentio. quod autem summae benevolentiae est, quae mea erga illum omnibus nota semper fuit, ut vix C. Marcello, optimo et amantissimo fratri, praeter eum quidem cederem nemini, cum id sollicitudine, cura, labore tam diu praestiterim quam diu est de illius salute dubitatum, certe hoc tempore magnis curis, molestiis, doloribus liberatus praestare debeo. itaque, C. Caesar, sic
Abbreviated transcription (Latin):
non inflamaret odium suum. sedd bonitate lemiret. neq omnes
quibus iratus eẽt eosdem etiam exilio aut morte dignos uidi¬
caret. Arma ab alis posita ab alus erepta sunt. Ingratus est in¬
uistusq cuus qui armorum ꝑiculo liberatus. animum tamen ar¬
matum retiniet ut etiam ille sit melior. qui in acie oecidit. qui
in. causa animum ꝓfudit. Que enim ptinatia quibusdam. eadẽ
alis constantia uideri põt. Sediam omnis dissensio fracta est
armis extincta equitate uictoris. restat ut omnes unum ue¬
lint: qui modo habent aliquid non solum sapiente sederiam
sanitatis nisi te. s cesar saluo et in ista sententia que tum
aña tium hodie maxime usus es manente salui ẽẽ non possu¬
mus. Quare omnes te qui hec salua esse uolumus et horta¬
mur & obsecramus ut uite tue et saluti consulas om̃s ꝙ ti¬
bi ut pro alus etiam loquar. quod de me ipso sentio qm̃ sub¬

Expanded text:
 inflammaret odium suum, sed bonitate leniret; neque omnis  inflammaret odium suum, sed bonitate leniret; neque omnis quibus iratus esset eosdem etiam exsilio aut morte dignos iudicaret. arma ab aliis posita, ab aliis erepta sunt. ingratus est iniustusque civis qui armorum periculo liberatus animum tamen retinet armatum, ut etiam ille melior sit qui in acie cecidit, qui in causa animam profudit. quae enim pertinacia quibusdam, eadem aliis constantia videri potest. sed iam omnis fracta dissensio est armis, exstincta aequitate victoris: restat ut omnes unum velint qui habent aliquid non sapientiae modo sed etiam sanitatis. Nisi te, C. Caesar, salvo et in ista sententia qua cum antea tum hodie maxime usus es manente salvi esse non possumus. qua re omnes te qui haec salva esse volumus et hortamur et obsecramus ut vitae, ut saluti tuae consulas, omnesque tibi, ut pro aliis etiam loquar quod de me ipso sentio, quoniam sub
Abbreviated transcription (Latin):
requirent: idq uel maximum nisi belli eiuilis incendium salu¬
te patrie restrinxeris. ut illud fati fuisse udeatur. hoc consi¬
lu serui igitur his etiam uidicibus: qui multis post seculis
de te uidicabunt. Et quidem haud scio an incorruptius qͣ
nos: nam et sine amore et sine cupiditate. et rursus sine odio.
et sine inuidia uidicabunt. Id autem etiam si tunc non ad te.
ut quidam falso putant. pertinebit nunc certe ꝑtinet eẽta
lem ut laudes tu obscuratura unꝗͣ nulla sit obliuo. Diuerse
uoluptates ciuium fuerunt. distracteq sententie non enim:
consilus. solum. sed et studus et armis. etiam et castris dissideba¬
mus. Erat aũt obscuritas quedam. Erat certamen inter claris¬
simos duces. Multi dubitabant quid optunum eẽt. multi quid
sibi expediret. multi quid deceret non multi etiam quid liceret
ꝑfuncta res.ꝑ est hoc misero fataliꝙ bello. Uicit is qui fortuna¬

Expanded text:
requirent, idque vel maximum, nisi belli civilis incendium salurequirent, idque vel maximum, nisi belli civilis incendium salute patriae restinxeris, ut illud fati fuisse videatur, hoc consili. Servi igitur eis iudicibus qui multis post saeculis de te iudicabunt et quidem haud scio an incorruptius quam nos; nam et sine amore et sine cupiditate et rursus sine odio et sine invidia iudicabunt. id autem etiam si tum ad te, ut quidam falso putant, non pertinebit, nunc certe pertinet esse te talem ut tuas laudes obscuratura nulla umquam sit oblivio. diversae voluntates civium fuerunt distractaeque sententiae. non enim consiliis solum et studiis sed armis etiam et castris dissidebamus. erat obscuritas quaedam, erat certamen inter clarissimos duces; multi dubitabant quid optimum esset, multi quid sibi expediret, multi quid deceret, non nulli etiam quid liceret. perfuncta res publica est hoc misero fatalique bello: vicit is qui non fortuna
Abbreviated transcription (Latin):
bis angustus quas natura nobis ad uiuendum dedit contentus
fuit. semꝑ immortalitatis amore flagrauit. Nec uero bec tuar
uita dicenda est. que corpore ese spiritu continetur. illa inqͣ illa
uita est tua: que ugebit memoria seculorum omnium. quam
posteritas alet. quam ip̃a eternitas semꝑ tuebitur. huic tu inser¬
uias huic te ostentet oportet. Que memoria que quidem mire¬
tur iam pridem multa habet. nunc etiam que laudet expectat
Obtupescent posteri certe imperia prouincias rhenum occeanum
nilum pugnas innumerabiles incredibilesq uictorias moni¬
menta munera triumphos audientes et legentes tuos Sed
nisi hec urbs stabilita tius consilus et institutis fuerit uaga¬
bitur modo nomen tuum longe atq late sedem quidẽ stabi¬
lem et domicilium certum non habebit. Frit inter eos etiam
qui hascentur. sicut inter nos fuit magna dissensio: cum alii
laudibus ad celum res tuas gestas efferent. alii fortasse aliꝗd

Expanded text:
his angustiis quas natura nobis ad vivendum dedit contentus his angustiis quas natura nobis ad vivendum dedit contentus fuit, semper immortalitatis amore flagravit. nec vero haec tua vita ducenda est quae corpore et spiritu continetur: illa, inquam, illa vita est tua quae vigebit memoria saeculorum omnium, quam posteritas alet, quam ipsa aeternitas semper tuebitur. huic tu inservias, huic te ostentes oportet, quae quidem quae miretur iam pridem multa habet; nunc etiam quae laudet exspectat. obstupescent posteri certe imperia, provincias, Rhenum, Oceanum, Nilum, pugnas innumerabilis, incredibilis victorias, monumenta, munera, triumphos audientes et legentes tuos. sed nisi haec urbs stabilita tuis consiliis et institutis erit, vagabitur modo tuum nomen longe atque late, sedem stabilem et domicilium certum non habebit. erit inter eos etiam qui nascentur, sicut inter nos fuit, magna dissensio, cum alii laudibus ad caelum res tuas gestas efferent, alii fortasse aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
magnam relinquimus: Immo uero aliis quis multis satis tibi
um certe parum. quicquid est enim qͣuis amplum sit. id certe¬
est parum. tum cum est aliquid amplius. Quodsi rerum tu arum
immortalium .G. Cesar hic exitus futurus sit ut deuitus aduer.¬
sarus remp. in eo statu reliqueris in quo est. Uide queso ne tua
gloria est illustris et peruagata magnorum uel in suos uel in
patriam uel in omne genus hominum fama meritoꝵ. hec igitur
reliqua pars est hic restat actus in hoc elaborandum est ut rẽ
p. constituas. Eaq tum in primis cum summa tranquilitate &
otio ꝑfruare. te tum si uoles cum et patrie quod debes solueris
et naturam ipsam expleueris. satietate uiuendi satis dui uixisse
dicito. Quid enim est omnino hoc ipsum dui. in quo est aliquid
extremum. Quod cum uenerit omnis uoluptas preterita pro
nibilo est quia põa nulla est futura. qͣqͣ iste tuus amimus nunqͣ

Expanded text:
magna relinquemus? immo vero aliis quamvis multis satis, tibi magna relinquemus? immo vero aliis quamvis multis satis, tibi uni parum. quicquid est enim, quamvis amplum sit, id est parum tum cum est aliquid amplius. quod si rerum tuarum immortalium, C. Caesar, hic exitus futurus fuit ut devictis adversariis rem publicam in eo statu relinqueres in quo nunc est, vide, quaeso, ne tuaquidem gloria est inlustris et pervagata magnorum vel in suos civis vel in patriam vel in omne genus hominum fama meritorum. haec igitur tibi reliqua pars est; hic restat actus, in hoc elaborandum est ut rem publicam constituas, eaque tu in primis summa tranquillitate et otio perfruare: tum te, si voles, cum et patriae quod debes solveris et naturam ipsam expleveris satietate vivendi, satis diu vixisse dicito. quid enim est omnino hoc ipsum diu in quo est aliquid extremum? quod cum venit, omnis voluptas praeterita pro nihilo est, quia postea nulla est futura. quamquam iste tuus animus numquam
Abbreviated transcription (Latin):
nemo põt. Itaq illam tuam preclarissimam et sapientissimam uo¬
cem inuitus audiui. Satis te dui uel nature uixisse uel glorie.
Satis si ita uis fortasse nature. Addo etiam si placet glorie. at quod
maximum est patrie certe parum. Quare omitte istam queso doc¬
torum hominum in conteinnenda morte prudentiam. noli no¬
stro ꝑiculo esse sapiens. Sepe enim uenit ad meas aures. te idẽ
istud nimis crebro dixisse Tibi satis te iixisse credo sed tamẽ
illud audirem. si tibi soli uiueres. aut etiam si tibi soli natus eẽs.¬
N unc enim omnium salutem cunum cunctamq rem p restue ge¬
ste complexe sint tantum habes aꝑfectione iaximorum oper
ut fundamenta nondum ieceris que cogitas. hic tu modum tue
uite non salute .r. publice. sed equitate animi definies: quid si
istud neglorie quidem tue satis est: cuius te esse auidissimum
quis sis sapiens non negabis. Parum ne igitur inquies gloriam

Expanded text:
nemo potest. itaque illam tuam praeclarissimam et sapientissimam vonemo potest. itaque illam tuam praeclarissimam et sapientissimam vocem invitus audivi: satis diu vel naturae vixi vel gloriae. satis, si ita vis, fortasse naturae, addam etiam, si placet, gloriae: at, quod maximum est, patriae certe parum. qua re omitte, quaeso, istam doctorum hominum in contemnenda morte prudentiam: noli nostro periculo esse sapiens. saepe enim venit ad meas auris te idem istud nimis crebro dicere, satis te tibi vixisse. credo, sed tum id audirem, si tibi soli viveres aut si tibi etiam soli natus esses. omnium salutem civium cunctamque rem publicam res tuae gestae complexae sunt; tantum abes a perfectione maximorum operum ut fundamenta nondum quae cogitas ieceris. hic tu modum vitae tuae non salute rei publicae, sed aequitate animi definies? quid, si istud ne gloriae quidem satis est? cuius te esse avidissimum, quamvis sis sapiens, non negabis. parumne, inquies,
Abbreviated transcription (Latin):
beo cogitans casus dumtax at humanos et incertos euentus
ualitudinis. nature cõmunis fragilitatem extimesco doleo cũ
consistere. Si uero ad humanos casus incertosꝙ motus uali¬
tudinis. sceleris etiam accedat insidiarumq consensio quem
deum etiam si cupiat posse opitulari r publice eredamus oã
sunt excitanda tibi . s. cesar uni que iacere sentis belli ipũs
impetu: quod necesse fuit ꝑculsa atq prostrata constituen¬
da uidicia reuocanda fides comprimende libidines propagan¬
da soboles. omnia que delapsa iam defluxerunt seueris legibus
uincienda sunt. Non fuit recusandum in tanto ciuili bello.
tantoq animoꝵ ardore. et armoꝵ. quin quassata res p qui¬
cunq belli euentus fusset. multa ꝑderet ornamenta dignita¬
tis et presidia stabilitatis sue. multaq uterq du& faceret ar¬
matus. que idem togatus fieri prohibuisset. Que quidem nunc
tibi omnia belli uulnera curanda sunt. quibus preter te mederi

Expanded text:
beo, cogitans casus dumtaxat humanos et incertos eventus beo, cogitans casus dumtaxat humanos et incertos eventus valetudinis et naturae communis fragilitatem extimesco, doleoque,consistere. si vero ad humanos casus incertosque motus valetudinis sceleris etiam accedit insidiarumque consensio, quem deum, si cupiat, posse opitulari rei publicae credimus? omnia sunt excitanda tibi, C. Caesar, uni quae iacere sentis belli ipsius impetu, quod necesse fuit, perculsa atque prostrata: constituenda iudicia, revocanda fides, comprimendae libidines, propaganda suboles, omnia quae dilapsa iam diffluxerunt severis legibus vincienda sunt. non fuit recusandum in tanto civili bello, tanto animorum ardore et armorum quin quassata res publica, quicumque belli eventus fuisset, multa perderet et ornamenta dignitatis et praesidia stabilitatis suae, multaque uterque dux faceret armatus quae idem togatus fieri prohibuisset. quae quidem tibi nunc omnia belli volnera sananda sunt, quibus praeter te mederi
Abbreviated transcription (Latin):
nimis timidus qͣ parum prudens. Sed quis nam ẽ iste tam de¬
mens: de tius ne : Sed tamẽ si qui magis sunt tui. qͣ quibus cu sa¬
lutem insperantibus reddidisti: An ex eo numero qui unate¬
cum fuerunt: Non est credibilis tantus in ullo furor: ut quo
duce omnia sumia sit adeptus buus uitam non anteponat
sue. Ansinibil tui cogitant sceleris cauendum ẽ ne quid ini¬
mici omnes enim qui fuerunt aut sua ꝑtinatia uitam amise¬
runt aut tua miseri cordia retinuerunt. Ut aut nulli supsint
de inimicis aut qui suꝑfuerunt sunt amicissimi. Sed tamen
cum in animis hominum tante latebre sint et tanti recessus au¬
geamus sane suspitionẽ tuam. simul enim angebiius diligẽ¬
tiam. Nam quis est omnium tam ignarus rerum tam rudis in
re p tam nihil unqͣ nec de sua nec de omniũ salute eogitans
qui non intelligat tua salute contineri suam. et ex unius tra
uita pendere omnium: Equidem de te dies noctesq ut de¬

Expanded text:
nimis timidus quam parum prudens. sed quisnam est iste tam denimis timidus quam parum prudens. sed quisnam est iste tam demens? de tuisne?—tametsi qui magis sunt tui quam quibus tu salutem insperantibus reddidisti?—anne ex eo numero qui una tecum fuerunt? non est credibilis tantus in ullo furor ut quo duce omnia summa sit adeptus, huius vitam non anteponat suae. an si nihil tui cogitant sceleris, cavendum est ne quid inimici? qui? omnes enim qui fuerunt aut sua pertinacia vitam amiserunt aut tua misericordia retinuerunt, ut aut nulli supersint de inimicis aut qui fuerunt sint amicissimi. sed tamen cum in animis hominum tantae latebrae sint et tanti recessus, augeamus sane suspicionem tuam: simul enim augebimus diligentiam. nam quis est omnium tam ignarus rerum, tam rudis in re publica, tam nihil umquam nec de sua nec de communi salute cogitans, qui non intellegat tua salute contineri suam et ex unius tua vita pendere omnium? equidem de te dies noctesque, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
ł. quidem maximus est fructus iocunditasq sapienti. Cetera
cum tua recordabere etsi sepe uirtuti tamen plerũq felicitati
tue gratulabere. de nobis quos in pr tecum saluos esse uolui¬
tabio. que non modo summa bona sed ni mirum audebo uel
sola dicere Tantus enim splendor in laude uera tanta in ma¬
gnitudine animi et consilu dignitas: ut hec a uirtute do¬
minata cetera a fortuna accomodata ẽẽ uideantur. Noli ig̃r
inseruandis uiris bonis defatigari non cupiditate presertĩ
aliqua aut prauitate lapsis. sed opinione officu stulta for¬
tasse certe non improba sed facie quadã r publice non eĩ
tua culpa ulla est. si te aliqui timuerunt. contraq summa¬
tibi laus est. quod minime timendum fuisse senserunt.
N unc uenio ad grauissimam querelam ac atrocissimam suspi¬
cionem tuam: que non tibi ipsi magis ꝗͣ tum omnibus cuubus
tio nr̃a cautio ẽ: ut si alterutro peccandum sit: malim uideri

Expanded text:
ex quo quidem maximus est fructus iucunditasque sapienti. cetera ex quo quidem maximus est fructus iucunditasque sapienti. cetera cum tua recordabere, etsi persaepe virtuti, tamen plerumque felicitati tuae gratulabere: de nobis quos in re publica tecum simul esse voluiitabis: quae non modo summa bona sed nimirum audebo vel sola dicere. tantus est enim splendor in laude vera, tanta in magnitudine animi et consili dignitas ut haec a virtute donata, cetera a fortuna commodata esse videantur. noli igitur in conservandis viris bonis defetigari, non cupiditate praesertim aliqua aut pravitate lapsis, sed opinione offici stulta fortasse, certe non improba, et specie quadam rei publicae. non enim tua ulla culpa est, si te aliqui timuerunt, contraque summa laus, quod minime timendum fuisse senserunt. nunc venio ad gravissimam querelam et atrocissimam suspicionem tuam, quae non tibi ipsi magis quam cum omnibus civibus, tio nostra cautio est. quod si in alterutro peccandum sit, malim videri
Abbreviated transcription (Latin):
prelioꝵ exitu terminatam gladium uagina uacuum in ur¬
be non uidimus. Quos amisimus ciues eos ius martis pcu¬
lit. non ira uictorie ut dubitare debeat nemo. qĩ multos
sifieri possit. E Cesar ab inferis excitaret. quoniam ex ea¬
dem acie conseruat quos põt. Alterius uero part̃ nibil am¬
plius dico: ꝙ iad quod om̃s uerebamur nimis iracundiam fu¬
turam esse uictoriam. ouidam enim non modo armatis sed
interdum etiam ociosuis minabantur. nec quid quisq sensis¬
set sed ubi fuisset cogitandum eẽ dicebant. Ut mibi quidẽ
uideantur du imortales: etiam si penas a pr. ob aliquod.
delictum expetiuerunt. qui cuule bellum tantum et tam luc¬
tuosum excitauerunt uel placati iam uel saciati aliquando
omnem spem salutis ad clementiam uictoris et sapientiam
contulisse. Quare gaude isto tuo tam excellenti bono et fru¬
ere cum fortuna et gloria tum etiam natura et moribus tus

Expanded text:
proeliorum exitu terminatam: gladium vagina vacuum in urproeliorum exitu terminatam: gladium vagina vacuum in urbe non vidimus. quos amisimus civis, eos vis Martis perculit, non ira victoriae, ut dubitare debeat nemo quin multos, si posset, C. Caesar ab inferis excitaret, quoniam ex eadem acie conservat quos potest. alterius vero partis nihil amplius dico quam id quod omnes verebamur, nimis iracundam futuram fuisse victoriam. quidam enim non modo armatis sed interdum etiam otiosis minabantur, nec quid quisque sensisset, sed ubi fuisset cogitandum esse dicebant; ut mihi quidem videantur di immortales, etiam si poenas a populo Romano ob aliquod delictum expetiverunt, qui civile bellum tantum et tam luctuosum excitaverunt, vel placati iam vel satiati aliquando omnem spem salutis ad clementiam victoris et sapientiam contulisse. qua re gaude tuo isto tam excellenti bono et fruere cum fortuna et gloria tum etiam natura et moribus tuis;
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Nam et in hoc ordine multa de pace dixi et in ipso bel¬
lo eadem etiam cum capitis mei ꝑiculo sensi E& quo nemoe¬
rit tam inuistus rerum existimator qui dubitet que cesaris
debello uoluntas fuerit.Cum autores pacis conseruandos sta¬
tui censuerit. et ceteris fuerit iratior. atq id minus mirum ui¬
deretur fortasse tum. cum ẽẽt. incertus exitus. et anceps fortu¬
na belli. Qui uero uictor pacis autores diligit profecto is decla¬
rat maluisse se non dunicare que uincere. Atq huius quidẽ
rei. M.Marcello sum testis. nostri sensus ut in pace semꝑ sie tn
etiam in bello congruat.Quotiens ego eum et quanto cum dolore
uidi: cum insolentiam ceterorum hominum tum etiam ipũis
uictorie ferocitatem extimescerem. Quo gratior tua libertas
Ei Cesar nobis qui illa uidimus debet ẽẽ. non enu iam caue
sunt inter se. sed uictorie comparande. uidimus tuã uctoriã

Expanded text:
fuit. nam et in hoc ordine integra re multa de pace dixi et in ipso belfuit. nam et in hoc ordine integra re multa de pace dixi et in ipso bello eadem etiam cum capitis mei periculo sensi. ex quo nemo erit tam iniustus rerum existimator qui dubitet quae Caesaris de bello voluntas fuerit, cum pacis auctores conservandos statim censuerit, ceteris fuerit iratior. atque id minus mirum fortasse tum cum esset incertus exitus et anceps fortuna belli: qui vero victor pacis auctores diligit, is profecto declarat maluisse se non dimicare quam vincere. atque huius quidem rei M. Marcello sum testis. nostri enim sensus ut in pace semper, sic tum etiam in bello congruebant. quotiens ego eum et quanto cum dolore vidi, cum insolentiam certorum hominum tum etiam ipsius victoriae ferocitatem extimescentem! quo gratior tua liberalitas, C. Caesar, nobis qui illa vidimus debet esse. non enim iam causae sunt inter se, sed victoriae comparandae. vidimus tuam victoriam
Abbreviated transcription (Latin):
nullo deprecante et reliquos amplissimos uiros. et sibi ip̃is &
patrie reddidit. Quorum frequentiã et dignitatem hoc ipso
in consessu uidetis. Non ille hostes induxit in curiã. sed uidi¬
cauit a plerisq ignoratione potius et falso atq in ani metu qͣ
cupiditate atq crudelitate bellum omne susceptum. Quoqui¬
dem in bello semꝑ de pace agendum laudendumq putaui. sem¬
perq dolui non modo pacem sed etiam orationem cuium pacẽ
efflagitantium repudiari. Neq ego enim illa nec uilla unqͥ sũ
secutus arma ciuilia semꝑq consilia mea pacis et toge socia non
belli atq armorum fuerunt hominem suum secutus priuato
officio non publico.tantumq: apud me grati animi fidelis.
memoria ualuit. ut nulla non modo cupiditate sed nespe.
quidem prudens et sciens tanꝗͣ ad interitum ruerẽ uolun¬
tarium. Quod quidem meum consilium minime obscurum

Expanded text:
ublicae, nullo deprecante, reliquos amplissimos viros et sibi ipsos et ublicae, nullo deprecante, reliquos amplissimos viros et sibi ipsos et patriae reddidit, quorum et frequentiam et dignitatem hoc ipso in consessu videtis, non ille hostis induxit in curiam, sed iudicavit a plerisque ignoratione potius et falso atque inani metu quam cupiditate aut crudelitate bellum esse susceptum. quo quidem in bello semper de pace audiendum putavi semperque dolui non modo pacem sed etiam orationem civium pacem flagitantium repudiari. neque enim ego illa nec ulla umquam secutus sum arma civilia semperque mea consilia pacis et togae socia, non belli atque armorum fuerunt. hominem sum secutus privato officio, non publico, tantumque apud me grati animi fidelis memoria valuit ut nulla non modo cupiditate sed ne spe quidem prudens et sciens tamquam ad interitum ruerem voluntarium. quod quidem meum consilium minime obscurum
Abbreviated transcription (Latin):
et manu factum. quod non aliquando conficiat et consumat
uetustas At uero hec tua uistitia et lenitas animi florescit.
quotidie magis. ut ita quantum opibus tiuis diuturnitas de¬
trabet tantum afferet laudibus et ceteros quid̃ omnes uictores
belloꝵ cuulium iam ante equitate et mĩa uiceras. hodierno.
autem die te ipsum uicisti. Uereor ne hoc quod dicam ꝑinde
intellioi possit auditu atq ego ipse cogitans sentio ipsam uicto¬
riam uicisse uideris: cui ea que erat adepta uictus remisisti
Nam cum ipũs uictorie conditione iuire omnes iuicti occidisse¬
mus. clementie tue uidicio conseruati sumus. Recte igitur
unus inuictus es a quo etiam ipũis iuctorie conditio uisq de¬
tendite. Om̃s n. qui ad illa arma fato sumus nescio quor.ꝑ mi¬
sero funestoq compulsi. et si aliqua culpa tenemur erroris huma¬
na abscedere certe liberati sumus. Nam cum u. Marcellum de

Expanded text:
et manu factum quod non conficiat et consumat et manu factum quod non conficiat et consumat vetustas— at haec tua iustitia et lenitas florescet cotidie magis. ita quantum operibus tuis diuturnitas detrahet, tantum adferet laudibus. et ceteros quidem omnis victores bellorum civilium iam antea aequitate et misericordia viceras: hodierno vero die te ipse vicisti. vereor ut hoc quod dicam perinde intellegi possit auditu atque ipse cogitans sentio: ipsam victoriam vicisse videris, cum ea quae erant adempta victis remisisti. nam cum ipsius victoriae iure omnes victi occidissemus, clementiae tuae iudicio conservati sumus. recte igitur unus invictus es a quo etiam ipsius victoriae condicio visque detendite. omnes enim qui ad illa arma fato sumus nescio quo rei publicae misero funestoque compulsi, etsi aliqua culpa tenemur erroris humani, ab scelere certe liberati sumus. nam cum M. Marcellum dep
Abbreviated transcription (Latin):
quibus laudibus efferemus: quibus studus prosequemur: qua
beniuolentia complectemur: parietes medus fidius ut mihi
uidetur huuis curie tibi gratias agere gestiunt quod breui
tempore illa futura sit autoritas in his maiorum suoꝵ et suis
sedibus. Equidem cum: u marcelli uiri optimi et commemo¬
rabili pietate prediti. lacrimas modo uiderem. uobiscumq
omnium marcellorum ineum pectus memoria offudit. Quibus
tu etiam mortius. M marcello conseruato dignitatem tuam red¬
didisti. nobilissimamq familiam iam ad paucos redactam. pene
ab interitu uendicasti. hunc tu igitur diem tius maximis et in¬
numerabilibus gratulationibus uire antepones hec enim res u¬
nius est propria .G. cesaris cetere duce te geste. magne ille qui¬
dem sed tamen multo magnoq comitatu huius autem rei tu id¬
et dux es et comes: que quidem tanta est ut nulla tropheis et
monumentis tius finem allatura sit et as. Nihil est enim opere

Expanded text:
quibus laudibus efferemus, quibus studiis prosequemur, qua quibus laudibus efferemus, quibus studiis prosequemur, qua benevolentia complectemur? parietes, me dius fidius, ut mihi videtur, huius curiae tibi gratias agere gestiunt, quod brevi tempore futura sit illa auctoritas in his maiorum suorum et suis sedibus. equidem cum C. Marcelli, viri optimi et commemorabili pietate praediti lacrimas modo vobiscum viderem, omnium Marcellorum meum pectus memoria offudit, quibus tu etiam mortuis M. Marcello conservato dignitatem suam reddidisti nobilissimamque familiam iam ad paucos redactam paene ab interitu vindicasti. hunc tu diem tuis maximis et innumerabilibus gratulationibus iure anteponis. haec enim res unius est propria C. Caesaris; ceterae duce te gestae magnae illae quidem, sed tamen multo magnoque comitatu. huius autem rei tu idem dux es et comes: quae quidem tanta est ut tropaeis et monumentis tuis adlatura finem sit aetas—nihil est enim opere
Abbreviated transcription (Latin):
amplificare euis pristinam dignitatem hec qui faciat. non
ego cum summis uiris comparo sed simillimum deo udico.
Itaq . G. Cesar bellice tue laudes celebrabuntur. Ille quidẽ
neq solum nostris sed pene omnium gentium luteris atq lin¬
ꝯius: neq ulla unꝗͣ etas de tius laudibus conticescet. Sed tñ
huiismodi res nescio quo modo etiam cum leguntur: obstrepi
clamore militum uidentur: et tubarum sono at uero cum ali¬
quid clementer mansuete. iuste moderate: sapienter factum
in iracundia presertim:que est inimica consilio et in iucto¬
ria que nam est insolens et suꝑba aut audimus.aut legimus
quodãmodo inducimur: non modo in gestis rebus sed etiam
infictis. ut eos sepe quos nunꝗͣ uidimus diligamus. Te uero
quem pntem intuemur: ciuus mentem sensusq et os cernimus
ut quicquid fortuna reliquum rei ꝑ fecerit id ẽẽ saluum uelis.

Expanded text:
amplificare eius pristinam dignitatem, haec qui faciat, non amplificare eius pristinam dignitatem, haec qui faciat, non ego eum cum summis viris comparo, sed simillimum deo iudico. itaque, C. Caesar, bellicae tuae laudes celebrabuntur illae quidem non solum nostris sed paene omnium gentium litteris atque linguis, neque ulla umquam aetas de tuis laudibus conticescet; sed tamen eius modi res nescio quo modo, etiam cum leguntur, obstrepi clamore militum videntur et tubarum sono. at vero cum aliquid clementer, mansuete, iuste, moderate, sapienter factum, in iracundia praesertim quae est inimica consilio, et in victoria quae natura insolens et superba est, audimus aut legimus, quo studio incendimur, non modo in gestis rebus sed etiam in fictis ut eos saepe quos numquam vidimus diligamus! te vero quem praesentem intuemur, cuius mentem sensusque et os cernimus, ut, quicquid belli fortuna reliquum rei publicae fecerit, id esse salvum velis,
Abbreviated transcription (Latin):
id pene omne ducit suum. At uero huius glorie. Ei cesar quã
es paulo ante adeptus. socium habes neminem. totum hoc quã¬
N ihil sibi ex ista laude centurio nihil prefectus nihil cohors ni¬
hil turia decepit. Quin etiam illa ipsa rerum humanaꝵ dña
fortuna se in istius societatem glorie uon offert. tibi concedit.
totam esse tuam et propriam fatetur. Nunꝗͣ enim temeritas
cum sapientia commiscetur. nec ad consilium caus admittitur.
Domuisti gentes immanitate barbaras. multitudine innumera¬
biles:locis infinitas omni copiarum genere abundantes:ea tñ
uicisti que et naturam et conditionem ut uinci possent habe¬
bant. N ulla est enim tam uis. tanta copia. que non ferro aut
uiribus debilitari frangiq possit. sed animum uincere iracũ¬
diam cohibere uictum temꝑare: aduersarium nobilitate in¬
genio uirtute prestantem non modo extollere iacentẽ si etiã

Expanded text:
id pene omne ducit suum. 20. At vero huius gloriae, Caesar, quam id pene omne ducit suum. 20. At vero huius gloriae, Caesar, quam es paullo ante adeptus socium habes neminem; totum hoc, quanam, tuum. 21. Nihil sibi ex ista laude centurio, nihil praefectus, nihil cohors, nihil turma decerpit: quin etiam illa ipsa rerum humanarum Dominia Fortuna, in istius se societarem gloriae non offert, tibi cedit, tuam esse totam et propriam fatetur. 22. Numquam enim temeritas cum sapientia commiscetur, nec ad consilium casus admittitur. 25. Domvisti gentes immanitate barbaras, multitudine innumerabiles, locis infinitas, omni copiarum genere abuntes; sed tamen ea vicisti, quae et naturam et eonditionem, ut vinci possent, habeant. 24. Nulla est enim tanta vis tantaque copia, quae non ferro ac viribus debilitari frangique possit. 25. Verum animum vincere, iracudiam cohibere, victo temperare, adversarium nobilitate, ingenio, virtute praestantem non modo extollere iacentem sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
aq libenter crebris usurpare sermonibus: omnes nostrorum:
imꝑatorum. omnes exterarum gentium potentissimoꝵ populo¬
rum omnes regum clarissimorum res gestas nec contentionũ
magnitudine. nec modo preliorum nec uarietate regionum
nec celeritate conficiendi nec dissimilitudine bellorum: cum.
tius posse conferri. nec uero disuinctissimas terras citius credã
passibus cuiisqͣ potuisse ꝑagrari. qͣ tus non dicam cursibus
sed uictorus. illustrate sunt. Que quidem si ego non ita magna
eẽ fatear ut ea uix cuuisꝗͣ mens aut cogitatio capere possit
mens sim. Sed tamen sunt alia his maiora. Nam bellicas laudes
solent quidam extenuare uerbis. easq detrahere ducibus. cõ¬
municare cum multis ne proprie sint imꝑatorum. Et certe
in armis militum uirtus. locorum oportunitas: auxilia socioꝵ
classes comineatus multum uiuat. maximam uero ꝑtẽ quasi suo
uire fortuna sibi uendicat. et quicquid est prospere gestum

Expanded text:
idque libenter crebris usurpare sermonibus, omnis nostrorum idque libenter crebris usurpare sermonibus, omnis nostrorum imperatorum, omnis exterarum gentium potentissimorumque populorum, omnis regum clarissimorum res gestas cum tuis nec contentionum magnitudine nec numero proeliorum nec varietate regionum nec celeritate co posse conferri: nec vero disiunctissimas terras citius cuiusquam passibus potuisse peragrari, quam tuis, non dicam cursibus; sed victoriis illustratae sunt. 16. Quae quidem ego, nisi ira magna esse fareat, ut ea vix cuiusque mens aut cogitatio capere possit, amens sim. 17. Sed tamen sunt alia maiora. 18. Nam bellicas laudes solent quidam extenuare verbis, easque detrahere Ducibus, communicare cum militibus, ne propriae sint Imperatorum. 19. Et cere in armis militum virtus, locorum opportunitas, auxilia sociorum, classes, commeatus multum iuvant: maximam vero partem, quam suo iure fortuna sibi vendicat et quidquid est prospere gestum,
Abbreviated transcription (Latin):
sertim etiam offensionibus te autoritatem huius ordinis di¬
ꝯnitatemq r.p. tuis uel doloribus uel suspicionibus anteferre.
lle quidem fructum omnis anteacte uite hodierno die maxi¬
inum cepit. cum summo consensu senatus tum preterea uidi¬
cio tuo grauissimo et inaximo. ex quo profecto intelligis quan¬
ta in dato beneficio sit laus cum in accepto tanta sit gloria. Est
uero fortunatus is cuius ex salute non minor pene ad omes qͣ ad
cello contingit. Liuis est enim illo. aut nobilitate. aut probitate
aut optimarum artium studio aut innocentia: aut illo laudis
genere prestantior: Nulli tantum flumine ingenii nulli dicẽ¬
di aut scribendi tanta uis tanta copia que non dicam exorna¬
re sed enarrare .s. cesar res tuas gestas possit. Tamen hoc affi¬
mo et pace dicam tua nullam inbis cẽ laudem ampliorem qͥ ẽã
quam hodierno die consecutus es. Soleo sepe ante oculos ponere

Expanded text:
sertim etiam offensionibus, te auctoritatem ordinis, disertim etiam offensionibus, te auctoritatem ordinis, dignitatemque Reip. tuis vel doloribus, vel suspicionibus anteferre. 8. Ille quidem fructum anteactae vitae hodierno die maximum coepit, cum summo consensu Senatus, tum praeteres iudicio tuo gravissimo et ta in dato beneficio sit laus, cum in accepto sit tanta gloria. est vero fortunatus cuius ex salute non minor paene ad omnis quame contigit. quis enim est illo aut nobilitate aut probitate aut optimarum artium studio aut innocentia aut ullo in laudis genere praestantior? nullius tantum flumen est ingeni, nulla dicendi aut scribendi tanta vis, tantaque copia quae non dicam exornare, sed enarrare, C. Caesar, res tuas gestas possit. tamen hoc adfirmo et pace dicam tua, nullam in his esse laudem ampliorem quam eam quam hodierno die consecutus es. soleo saepe ante oculos ponere