comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tota imitetur asia. sic semꝑ fuisse aliquem. cuius se similes plȩtiq ẽẽ
uellent. Hanc igitur similitudinem qui imitatione assequi uolet
cum exercitationib crebris atq magnis. tum scribendo maxime per¬
sequatur. Quod si hic nr̃ sulpicius faceret. multo eius oratio eẽt p̃ssi¬
or: in qua nunc interdum ut in herbis rustici solent dicere: in sũma
ubertate summa est luxuries quaedam: quae stilo depascenda est.o
Hic sulpicius me quidem inquit recte mones. idq mihi gratum ẽ.
sed te quidem antoni. multum scriptitasse arbitror. Tum ille qua¬
si uero inquit non ea p̃cipiam aliis quae mihi ip̃i desint. S tam̃ ne
tabulas quidem conficere existimer: uerumetiam in hoc ex re fami¬
liari mea. et in illo ex eo quod dico quantulumcunq est. quod faciã
iudicari põt. Atq ẽẽ tamen multos uidemus. qui neminem imitẽ¬

Expanded text:
tota imitetur Asia, sic semper fuisse aliquem, cuius se similis plerique esse tota imitetur Asia, sic semper fuisse aliquem, cuius se similis plerique esse vellent. Hanc igitur similitudinem qui imitatione adsequi volet, cum exercitationibus crebris atque magnis tum scribendo maxime persequatur; quod si haec noster Sulpicius faceret, multo eius oratio esset pressior; in qua nunc interdum, ut in herbis rustici solent dicere in summa ubertate, inest luxuries quaedam, quae stilo depascenda est.' Hic Sulpicius 'me quidem' inquit 'recte mones, idque mihi gratum est; sed ne te quidem, Antoni, multum scriptitasse arbitror.' Tum ille 'quasi vero' inquit 'non ea praecipiam aliis, quae mihi ipsi desint: sed tamen ne tabulas quidem conficere existimor: verum et in hoc ex re familiari mea et in illo ex eo, quod dico, quantulum id cumque est, quid faciam iudicari potest. Atque esse tamen multos videmus, qui neminem imiten
Abbreviated transcription (Latin):
pompa. partim in acie illustres ẽẽ uoluerunt. atq et illi theopõpi
ephori philisti. nauerate. multiq alii naturis differunt: uolunta¬
de aut̃ similes sunt et inter sese magñ. et ii qui se ad causas cõtu¬
leiunt ut demosthenes. et perides. lycurgus aschines. dinar¬
chus. aliiq ꝗͣplures. et si inter se pares non fuenint: tamen om̃s
sit imitatio: tam diu genus illud dicendi studiumq ur̃it. Po¬
stea ꝗͣ extinctis eis: omnis eotum memoria sensim obscurata est
et euanuit. alia quaedam dicendi molliora. ac remissiora gnãi
uiguerunt. Inde demochares quem auint soronis silium fuisse¬
demosthenis. sum phalereus ille demetrius omnium istonum me¬
a sententia potentissimus: aliiq eorum similes extiterunt: quae i¬
si uolemus usq adhoc tempus psequi. intelligemus ut hodie alabã¬
densem illum meneclem et frem eius hierodem. quos ego audiui i

Expanded text:
pompa, partim in acie inlustres esse voluerunt. Atque et illi, Theopompi, pompa, partim in acie inlustres esse voluerunt. Atque et illi, Theopompi, Ephori, Philisti, Naucratae multique alii naturis differunt, voluntate autem similes sunt et inter sese et magistri; et hi, qui se ad causas contulerunt, ut Demosthenes, Hyperides, Lycurgus, Aeschines, Dinarchus aliique complures, etsi inter se pares non fuerunt, tamen omnes  diu mansit imitatio, tam diu genus illud dicendi studiumque vixit; postea quam exstinctis his omnis eorum memoria sensim obscurata est et evanuit, alia quaedam dicendi molliora ac remissiora genera viguerunt. Inde Demochares, quem aiunt sororis filium fuissDemostheni; tum Phalereus ille Demetrius omnium istorum mea sententia politissimus, aliique horum similes exstiterunt. Quae si volemus usque ad hoc tempus persequi, intellegemus, ut hodie etiam Alabandensem illum Meneclem et eius fratrem Hieroclem, quos ego audivi,
Abbreviated transcription (Latin):
etates extulerint singulae singula prope genera dicendi: quod nõ
tam facile in mĩs oratonbus possumus iudicare: quia scripta e
quibus iudicium fieri posset. non multasane reliquerunt. ꝗͣ in gͤ¬
cis ex quorum scriptis cuiusq aetatis: qua dicendi ratio uolu̾¬
ptasq fuerit. intelligi põt. Antiquissimi fere sunt: quorum q¬
dem scripta constent᷑ pieles atq alcibi ades. et eadem aetate thu¬
eydides. subtiles acuti. breues sententus magis ꝗͣ uerbis abun¬
clantes. non potuiss accidere: ut unum genus eẽt omnium nĩ¬
si aliquem sibi proponerent ad imitandum. Consecuti sunt
hos enitias. theramenes. lysias. multa lysiae scripta sunt. nõnul¬
la critie. detheramene audiuimus omnes etiam tum retinebat
illum periclis sucum: sed erant paulo ubenore filo. Ecce tibi est
exortus. lsocrates magister istorum omnium: cuius ludo tanq
ex equo troiano innumer principes exierunt. s eorum partim ĩ

Expanded text:
aetates extulerint singulae singula prope genera dicendi? Quod non aetates extulerint singulae singula prope genera dicendi? Quod non tam facile in nostris oratoribus possumus iudicare, quia scripta, ex quibus iudicium fieri posset, non multa sane reliquerunt, quam in Graecis, ex quorum scriptis, cuiusque aetatis quae dicendi ratio voluntasque fuerit, intellegi potest. Antiquissimi fere sunt, quorum quidem scripta constent, Pericles atque Alcibiades et eadem aetate Thucydides, subtiles, acuti, breves, sententiisque magis quam verbis abundantes: non potuisset accidere, ut unum genus esset omnium, nisi aliquem sibi proponerent ad imitandum. Consecuti sunt hos Critias, Theramenes, Lysias: multa Lysiae scripta sunt; non nulla Critiae; de Theramene audimus; omnes etiam tum retinebant illum Pericli sucum, sed erant paulo uberiore filo. Ecce tibi est exortus Isocrates, magister istorum omnium, cuius e ludo tamquam ex equo Troiano meri principes exierunt; sed eorum partim in
Abbreviated transcription (Latin):
quem imitetur: atq ita ut quae maxime excellant in eo quem i¬
mitabitur: ea diligentissime ꝑsequatur. Tum accedat exercitat̾o
qua illum quem ante delegerit imitando effingat. atq exp̾mat.
non ita ut multos imitatores saepe cognoui. quiꝰ aut quae facilia
sunt: aut etiam illa quae insignia ac pene uitiosa consectent᷑ initando.
nihil est facilius ꝗͣ amictum imitan alicuius aut statum et motum
Si uero etiam uitiose aliquid est id sumere et in eo uitiosum eẽ non
do C. fimbriae quos hũit ille non assequitur otis prauitatem et uer¬
borum latitudinem imitatur: sed tamen ille nec diligere scit cuius
poussimum similis ẽẽt et in eo ip̃o. quem delegerat imitari etiam ui¬
tia uoluit. Qui autem ita faciet ut oportet primum uigilet neceẽ ẽ
in deligendo: deinde quem probauit in eo quem maxime excellẽt.
ea diligentissime ꝑsequatur. Quid enim causa censetis ẽẽ: cur

Expanded text:
quem imitetur atque ita, ut, quae maxime excellent in eo, quem iquem imitetur atque ita, ut, quae maxime excellent in eo, quem imitabitur, ea diligentissime persequatur; tum accedat exercitatio, qua illum, quem delegerit, imitando effingat atque exprimat, non ut multos imitatores saepe cognovi, qui aut ea, quae facilia sunt, aut etiam illa, quae insignia ac paene vitiosa, consectantur imitando. Nihil est facilius, quam amictum imitari alicuius aut statum aut motum; si vero etiam vitiosi aliquid est, id sumere et in eo vitio similem esse non ufius, nervos in dicendo C. Fimbriae, quos tamen habuit ille, non adsequitur, oris pravitatem et verborum latitudinem imitatur; sed tamen ille nec deligere scivit, cuius potissimum similis esset, et in eo ipso, quem delegerat, imitari etiam vitia voluit; qui autem ita faciet, ut oportet, primum vigilet necesse est in deligendo; deinde, quem probarit, in eo, quae maxime excellent, ea diligentissime persequatur. Quid enim causae censetis esse cur
Abbreviated transcription (Latin):
niis celenter est maturitatem assecutum. Uidi statim docilem. n
dimisi tempus. et eum sum cohortatus ut forum sibi p̾utaret eẽ
ludum ad dicendum: magr̃m aut̃ quem uellet eligeret: me quid
si audiret.L. crassum. quod iste arripuit: et ita sese facturum con¬
firmauit. Atq etiam adieci gratiae: s. causa me quoq sibi magi¬
strum futurum. Uix annus intercesserat ab hoc ẜmone cohortati¬
onis mex: cum iste accusauit. C. norbanum defendente me. Nõ
est credibile. quid interẽe sit mihi uisum inter eum qui tum erat
et qui anno ante fuerat. Omnino in illud genus eum crassi ma¬
gnisicum atq p̃clarum natura ip̃a ducebat. s ad ea non satis pro¬
ficere potuiss nisi eodem studio atq imitatione incidiss. atque
dicere ita consuess ut tota mente crassum. atq omni animo in¬
tueretur. E rgo hoc sit pͥmum in p̃ceptis meis: ut demonstre

Expanded text:
nimis celeriter est maturitatem exsecutum. Vidi statim indolem neque nimis celeriter est maturitatem exsecutum. Vidi statim indolem neque dimisi tempus et eum sum cohortatus, ut forum sibi ludum putaret esse ad discendum, magistrum autem, quem vellet, eligeret; me quidem si audiret, L. Crassum: quod iste adripuit et ita sese facturum confirmavit atque etiam addidit, gratiae scilicet causa, me quoque sibi magistrum futurum. Vix annus intercesserat ab hoc sermone cohortationis meae, cum iste accusavit C. Norbanum, defendente me: non est credibile quid interesse mihi sit visum inter eum, qui tum erat et qui anno ante fuerat. Omnino in illud genus eum Crassi magnificum atque praeclarum natura ipsa ducebat, sed ea non satis proficere potuisset, nisi eodem studio atque imitatione intendisset atque ita dicere consuesset, ut tota mente Crassum atque omni animo intueretur. Ergo hoc sit primum in praeceptis meis, ut demonstremus,
Abbreviated transcription (Latin):
De hoc igitur qui erit talis ut cohortandus. adiuandusq sit. ita
loquamur: ut ei tradamus ea dunitaxat: quae nos usus docuit:
ut nobis ducib ueniat eo: quo sine duce ip̃i puenimus. q̃m meli¬
ora docere non possumus. Atq ut a familiari nr̃o exordiar
hunc ego catule sulpicium. pͥmum in causa paruula adolescẽtu¬
lum auliui. uoce et forma et motu corporis. et reliquis rebusi
aptum adhoc munus de quo quaerimus. orone aut̃ celeri. et cõ¬
citata. qđ erat uigenii et uerbis exferuescentib. et paulo nimiũ
redundantib. quod erat etatis. non sum aspernatus. uolo eĩ
se efferat in adolescente facunditas. Nam facilius sicut in uiti¬
bus reuocant᷑ ea quae se nimium ꝑfuderunt. ꝗͣ si nihil ualet mate¬
ries noua sarm̃ta cultura excitant. Ita uolo eẽ in adolescente: uñ
aliquid amputem. Non enim põt in eo sucus ẽẽ diutinus quod

Expanded text:
De hoc igitur, qui erit talis, ut cohortandus adiuvandusque sit, ita De hoc igitur, qui erit talis, ut cohortandus adiuvandusque sit, ita loquamur, ut ei tradamus ea dumtaxat, quae nos usus docuit, ut nobis ducibus veniat eo, quo sine duce ipsi pervenimus, quoniam meliora docere non possumus. Atque ut a familiari nostro exordiar, hunc ego, Catule, Sulpicium primum in causa parvula adulescentulum audivi voce et forma et motu corporis et reliquis rebus aptis ad hoc munus, de quo quaerimus, oratione autem celeri et concitata, quod erat ingeni, et verbis effervescentibus et paulo nimium redundantibus, quod erat aetatis. Non sum aspernatus; volo enim se efferat in adulescente fecunditas; nam facilius sicut in vitibus revocantur ea, quae se nimium profuderunt, quam, si nihil valet materies, nova sarmenta cultura excitantur; item volo esse in adulescente, unde aliquid amputem; non enim potest in eo sucus esse diuturnus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut elaboret: sed etiam si uir quoq: bonus mibi uidebitur eẽ: obse¬
crabo. tantum ego in excellente oratore. et eodem uiro bono pono eẽ
ornam̃ti uniueride ciuitati. Sin uidebitur impar ei: qui omnia sum¬
ma fecerit: taiñ ad mediocres oratores. si se uentuꝵ spauent. ꝑmit¬
tam ip̃i quid uelit. molestus magnoꝑe non ero. Sin plane ab hoͣ¬
rebit. et erit absurdus ut se contineat: aut aliud studium transfe¬
rat admonebo. Nam neq is qui optime põt. deserendus ullo
mõ est a cohortatione nr̃a: neq is qui aliquid põt det̾rendus ẽ.¬
ꝙ alterum diuinitatis mihi ciuusdam uidetur. alterum uel nõ¬
facere: quod non optime possis. uel facere quod non pessime faci¬
as. humanitatis. Tertium uero illud clamare contra ꝗͣ deceat.:
et qͣ possit. hominis est. ut tu catule de quodam declamatore di¬
xisti. stulticiae sux ꝗͣ plurimos testes domestico p̾conio colligentis

Expanded text:
ut elaboret, sed etiam, si vir quoque bonus mihi videbitur esse, obseut elaboret, sed etiam, si vir quoque bonus mihi videbitur esse, obsecrabo; tantum ego in excellenti oratore et eodem bono viro pono esse ornamenti universae civitati; sin videbitur, cum omnia summe fecerit, tamen ad mediocris oratores esse venturus, permittam ipsi quid velit; molestus magno opere non ero; sin plane abhorrebit et erit absurdus, ut se contineat aut ad aliud studium transferat, admonebo; nam neque is, qui optime potest, deserendus ullo modo est a cohortatione nostra neque is, qui aliquid potest, deterrendus: quod alterum divinitatis mihi cuiusdam videtur, alterum, vel nfacere quod non optime possis, vel facere quod non pessime facias, humanitatis, tertium vero illud, clamare contra quam deceat et quam possit, hominis est, ut tu, Catule, de quodam clamatore dixisti, stultitiae suae quam plurimos testis domestico praeconio conligentis.
Abbreviated transcription (Latin):
re: tamq ĩmensa posse fieri. Sin autem qui arbitrant᷑ deducen¬
di sunt ad eos qui hȩc docent. omnia iam explicata et ppolita as¬
sequent᷑. Sunt enim innumerabiles de his rebus libri. neq ab¬
diti neq obscuri. S uideant quid uelint ad ludendum ne. an
adpugnandum arma sint sumpturi. Aliud enimpugna et aci¬
e. aliud ludus. campusq nr̃ desiderat. Attamen ars ĩp̃a ludicra
armoꝵ et gladiatori. et militi. prodest aliquid: sed animus acer
et pñs. et acutus. idem atq uersutus. inuictos uiros efficit. non
difficilius arte conuncta.
Uare ego tibi oratorem sic iam instituam si potero. ut quid
efficere possit ante ꝑspiciam. Sit enim milii tinctus litt̾is.
audierit aliquid. legerit. ista ip̃a p̃cepta acceꝑit. Temptabo quid
deceat. quid uoce. quid uiribus. quid spiritu quid linqua efficere
possit. Si intelligam posse ad sumos ꝑuenire: non solum hortaboͣ

Expanded text:
re tamque immensa posse fieri; sin autem qui arbitrantur, deducenre tamque immensa posse fieri; sin autem qui arbitrantur, deducendi sunt ad eos, qui haec docent; omnia iam explicata et perpolita adsequentur; sunt enim innumerabiles de his rebus libri neque abditi neque obscuri: sed videant quid velint; ad ludendumne an ad pugnandum arma sint sumpturi; aliud enim pugna et acies, aliud ludus campusque noster desiderat; ac tamen ars ipsa ludicra armorum et gladiatori et militi prodest aliquid; sed animus acer et praesens et acutus idem atque versutus invictos viros efficit non difficilius arte coniuncta. Qua re ego tibi oratorem sic iam instituam, si potuero, ut quid efficere possit ante perspiciam: sit enim mihi tinctus litteris; audierit aliquid, legerit, ista ipsa praecepta acceperit; temptabo quid deceat, quid voce, quid viribus, quid spiritu, quid lingua efficere possit. Si intellegam posse ad summos pervenire, non solum hortabor,
Abbreviated transcription (Latin):
plano. Aitentum uero crebro tota actione excitandis mentib iudi¬
cum non pͥma denunciatione efficere possumus. Lam uero narra¬
tionem. ꝙ iubent u̾issimilem ẽẽ. et aꝑtam et breuem recte nos
adionẽt: sed qui haec narrationis magis putant ẽẽ propria ꝗ
totius oroͣnis ualde mihi uicdent᷑ errare: omninoq in hoc omĩs
est error ꝙ existimãt artificium eẽ hoc quodelam. non dissimile
caeterorum: cuiusmoĩ de ip̃o iure ciuili hesterno die crassus com¬
poni posse dicebat: ut gnã rerum pͥmum exponerent᷑: in quo uiti¬
um est si genus ullum p̃termittat᷑. deinde singuloꝵ partes gene¬
rum: in quo et deẽẽ aliquam partem. et suꝑare mendosum eiꝰt. tũ
uerboꝵ omnium diffinitiones: in quib neq ab ẽẽ quicꝗͣ dicet: neq
redundare. S hoc si in iure ciuili: si etiam in paruis. aut medioc̾¬
bus rebus. doctores assequi possunt: non idem sentio. tanta hac in

Expanded text:
plano; attentum vero crebro tota actione excitandis mentibus iudiplano; attentum vero crebro tota actione excitandis mentibus iudicum, non prima denuntiatione efficere possumus. Iam vero narrationem quod iubent veri similem esse et apertam et brevem, recte nos admonent: quod haec narrationis magis putant esse propria quam totius orationis, valde mihi videntur errare; omninoque in hoc omnis est error, quod existimant artificium esse hoc quoddam non dissimile ceterorum, cuius modi de ipso iure civili hesterno die Crassus componi posse dicebat: ut genera rerum primum exponerentur, in quo vitium est, si genus ullum praetermittitur; deinde singulorum partes generum, in quo et deesse aliquam partem et superare mendosum est; tum verborum omnium definitiones, in quibus neque abesse quicquam decet neque redundare. Sed hoc si in iure civili, si etiam in parvis aut mediocribus rebus doctiores adsequi possunt, non idem sentio tanta hac in
Abbreviated transcription (Latin):
omnis oratio distributa. lubent enim exordui ita: ut eum qui audi¬
at beniuolum nobis faciamus et docilem et attentum. Dem̃n rem
narrare: ita ut uerissimilis narratio sit. ut apta. ut breuis. Post aut
diuidere c̃am: aut ꝓponere: nr̃a confirmare argum̃tis. ac rõnibus. de¬
inde contraria refutare: Tum aũt alii conclusionem orationis et qua¬
si perorationem collocant. alii iubent ante ꝗͣ peroretur ornandi aut
augendi causa digredi deinde condudere: ac porare. Ne haec ꝗ¬
dem rep̃hendo. sunt enim concui ne distributa: s tam̃ id quod neces¬
se fuit hominib exꝑtibus ueritatis non pite. Quax enim p̃cepta pͥnci¬
piorum et narrationum ẽẽ uoluerunt: ea in totis orationib sunt ꝯ¬
seruanda. Nam et ego mihi beniuolum iudicem facilius facere pos¬
sum cum sum in cursu oronis ꝗͣ cum omnia sunt inaudita. docilem
aut̃ non eum polliceor me demonstratuꝵ: sed tum cum doceo et ex¬

Expanded text:
omnis oratio distributa: iubent enim exordiri ita, ut eum, qui audiomnis oratio distributa: iubent enim exordiri ita, ut eum, qui audiat, benevolum nobis faciamus et docilem et attentum; deinde rem narrare, et ita ut veri similis narratio sit, ut aperta, ut brevis; post autem dividere causam aut proponere; nostra confirmare argumentis ac rationibus; deinde contraria refutare; tum autem alii conclusionem orationis et quasi perorationem conlocant, alii iubent, ante quam peroretur, ornandi aut augendi causa digredi, deinde concludere ac perorare. Ne haec quidem reprehendo; sunt enim concinne distributa, sed tamen, id quod necesse fuit hominibus expertibus veritatis, non perite: quae enim praecepta principiorum et narrationum esse voluerunt, ea in totis orationibus sunt conservanda; nam ego mihi benevolum iudicem facilius facere possum, cum sum in cursu orationis, quam cum omnia sunt inaudita; docilem autem non cum polliceor me demonstraturum, sed tum, cum doceo et ex
Abbreviated transcription (Latin):
negocii: sed ita tam̃ est eorum doctrina quantum ego iudicare possũ
pridicula. Diuidunt enim totam rem in duas partes in causae cõ¬
trou̾siam et in quaestiones. Causam appellant. rem positam in disce¬
ptatione rerum et controuersia. Quaestionem aut̃ rem positam in fi¬
nitam dubitatione. De causa p̃cepta dant. de altera parte dicendi
mirum silentium est. Deinde quinq faciunt quasi membra elo¬
quentix: inuenire quid dicas: inuenta disponere deunde ornare uͥ¬
bis post memoria mandare: tum ad extremum agere: ac ꝓnunci¬
are. rem sane non reconditam. Quis enim hoc non sua sponte uide¬
rit: neĩem posse apte dicere: nisi et quid dicẽt et quibus uerbis. et qͦ
ordine diceret: hẽret: et ea meminisset. Atq haec ego non rephẽ¬
do: sed ante oculos posita ẽẽ dico ut eas item partes quatuor. quinque
sex uel etiam septem qm̃ aliter. ab aliis digerunt᷑: in quas est ab his

Expanded text:
negoti. Sed tamen est eorum doctrina, quantum ego iudicare possum, negoti. Sed tamen est eorum doctrina, quantum ego iudicare possum, perridicula: dividunt enim totam rem in duas partis, in causae controversiam et in quaestionis: causam appellant rem positam in disceptatione reorum et controversia; quaestionem autem rem positam in infinita dubitatione; de causa praecepta dant; de altera parte dicendi mirum silentium est. Deinde quinque faciunt quasi membra eloquentiae, invenire quid dicas, inventa disponere, deinde ornare verbis, post memoriae mandare, tum ad extremum agere ac pronuntiare; rem sane non reconditam; quis enim hoc non sua sponte viderit, neminem posse dicere, nisi et quid diceret et quibus verbis et quo ordine diceret haberet et ea meminisset? Atque haec ego non reprehendo, sed ante oculos posita esse dico, ut eas item quattuor, quinque, sexve partis vel etiam septem, quoniam aliter ab aliis digeruntur, in quas est ab his
Abbreviated transcription (Latin):
fieri potuit. ꝗͣ annibali qui tot annos de imꝑio cum ppło romano õiũ
gentium uictore certasset graecum hominem: qui nunꝗ̃ hostem. nũ¬
qͦ castra uidiss: nunꝗͣ deniq minimam partem ullius publici iue̾¬
nis aitigiss p̃cepta de re militari dare: Hoc mihi facere om̃s isti ꝗ
de arte dicendi p̃cipiunt uident᷑. quod enim ip̃i exꝑti non sunt. co
docent caeteros. s hoc minus fortasse errant ꝙ non te ut annibale
s pueros aut adolescerlulos a ꝯoere conantur. E rras Catule¬
inquit antonius. nam egomet in multos iam phormiones incidi.
quis enim est istorum graecoꝵ qui quenꝗͣ nr̃m quicꝗͣ intelligere
arbitretur: Ac mihi quidem ne ita molesti sint facile om̃s ppetior
et peifero: nam aut aliquid afferunt. q mihi non displiceat. aut
efficiunt ut me non didicisse minus poeniteat. Dimitto aut̃ eos ñ

Expanded text:
fieri potuit quam Hannibali, qui tot annis de imperio cum populo Romano omnium fieri potuit quam Hannibali, qui tot annis de imperio cum populo Romano omnium gentium victore certasset, Graecum hominem, qui numquam hostem, numquam castra vidisset, numquam denique minimam partem ullius publici muneris attigisset, praecepta de re militari dare? Hoc mihi facere omnes isti, qui de arte dicendi praecipiunt, videntur; quod enim ipsi experti non sunt, id docent ceteros; sed hoc minus fortasse errant, quod non te, ut Hannibalem ille, sed pueros aut adulescentulos docere conantur.' 'Erras, Catulinquit Antonius 'nam egomet in multos iam Phormiones incidi. Quis enim est istorum Graecorum, qui quemquam nostrum quicquam intellegere arbitretur? Ac mihi quidem non ita molesti sunt; facile omnis perpetior et perfero; nam aut aliquid adferunt, quod mihi non displiceat, aut efficiunt, ut me non didicisse minus paeniteat; dimitto autem eos non t
Abbreviated transcription (Latin):
pus est graeco aliquo doctore: qui mihi puulgata p̃cepta decantet.
cum ip̃e nunꝗͣ forum: nunꝗͣ ullum udicium aspexerit. ut pipateti¬
cus ille dicitur phormio: cum annibal carthagine expulsus ephesum
ad antiochum ueniss exul. proq eo q eius nom̃ erat magna apuo
omnes glia. inuitatus eẽt abhospitibus suis ut cum quem dixi si uel¬
let. audiret cumq is se non nolle dixiss. locutus ẽẽ dicitur homo co¬
piosus aliquot horas de imꝑatoris officio. et de re militari. Tum cat̾i
qui illum audierant. cum uaehem̃ter ẽẽnt delectati: quxrebant ab
annibale quidnam ip̃e de illo phõ iudicaret. Hic poenus. non opti¬
me graece: sed tamen libere respondisse fertur. multos se deliros sene̾
scaepe uidisse: sed qui magis ꝗͣ phormio deliraret uidisse neminem.
Neq me hercule iniuria. quid enim aut arrogantius: aut loquacĩ

Expanded text:
pus est Graeco aliquo doctore, qui mihi pervulgata praecepta decantet, pus est Graeco aliquo doctore, qui mihi pervulgata praecepta decantet, cum ipse numquam forum, numquam ullum iudicium aspexerit; ut Peripateticus ille dicitur Phormio, cum Hannibal Karthagine expulsus Ephesum ad Antiochum venisset exsul proque eo, quod eius nomen erat magna apud omnis gloria, invitatus esset ab hospitibus suis, ut eum, quem dixi, si vellet, audiret; cumque is se non nolle dixisset, locutus esse dicitur homo copiosus aliquot horas de imperatoris officio et de omni re militari. Tum, cum ceteri, qui illum audierant, vehementer essent delectati, quaerebant ab Hannibale, quidnam ipse de illo philosopho iudicaret: hic Poenus non optime Graece, sed tamen libere respondisse fertur, multos se deliros senes saepe vidisse, sed qui magis quam Phormio deliraret vidisse neminem. Neque me hercule iniuria; quid enim aut adrogantius aut loquacius
Abbreviated transcription (Latin):
um sententiaꝵ grauitate: omnium uerboꝵ ponderib est utendũ.
Accedat oportet actio uaria. uahemens plaena animi. plȩna sp̃s
plana dolons plaena u̾itatis. In his oꝑibus si quis illam artem cõ¬
p̃henderit. ut tanꝗͣ phidias mineruae signum effice̾ possit non sane
quemadmõm in clipeo idem ille artifex. minora illa oꝑa facẽ discat
laborabit.
Um catulus. quo ista maiora. ac mirabiliora fecisti: eo me
maior expectatio tenet. quib nam rõnib: quibq p̃ce¬
ptis. ea tanta uis comparet᷑. non ꝙ mea quidem iam int̾¬
sit neq enim aetas id mea desiderat. et alud genus qłdam dicẽ¬
di nos secuti sumus. qui nunꝗ sententias de manib iudicum ui q̃¬
dam or̃onis extorsimus: at potius placatis eorum animis tantum
quantum ip̃i patiebant᷑ accepimus. S tam̃ ista tua. nullum ad usu
meum tantum cognoscendi studio adductus requiro. Nec mihi o¬

Expanded text:
um sententiarum gravitate, omnium verborum ponderibus est utendum; um sententiarum gravitate, omnium verborum ponderibus est utendum; accedat oportet actio varia, vehemens, plena animi, plena spiritus, plena doloris, plena veritatis. In his operibus si quis illam artem comprehenderit, ut tamquam Phidias Minervae signum efficere possit, non sane, quem ad modum, ut in clipeo idem artifex, minora illa opera facere discat, laborabit.' Tum Catulus 'quo ista maiora ac mirabiliora fecisti, eo me maior exspectatio tenet quibusnam rationibus quibusque praeceptis ea tanta vis comparetur; non quo mea quidem iam intersit—neque enim aetas id mea desiderat et aliud genus quoddam dicendi nos secuti sumus, qui numquam sententias de manibus iudicum vi quadam orationis extorsimus ac potius placatis eorum animis tantum, quantum ipsi patiebantur, accepimus—sed tamen ista tua nullum ad usum meum, tantum cognoscendi studio adductus requiro. Nec mihi o
Abbreviated transcription (Latin):
est maius exptus: omnium caterarum rerum oratio mihi crede
ludus est homini non hebeti: neq iiex̾citato. nec cõmunium lutera¬
rum et politioris humanitatis in exꝑto. In causarum contentiõi¬
bus. magnum est quodlam opus: atq haud sciam: an de huma¬
nitatis opibus longe maximum. in quibus uis orators plaerunq
ab impitis exitu et uictoria udicat᷑. ubi adest armatus aduersa¬
nus: qui sit et feriendus et repellendus: ubi sape is qui rei dñs¬
est futurus. alienus. atq iratus: aut etiam amicus adu̾sario. et
inimicus tibi est: cum aut docendus: aut dedocendus is est: aut
rep̾mendus. aut incitandus: aut omni ratione ad tempus. ad
causam orõne moderandus. In quo sxpe bñiuolentia ad odiũ
odium aũt ad b̃niuolentiam deducendum est: qui ut tanꝗͣ ma¬
chinanone aliqua. tum ad seueritatem tum ad remissionem
animi tum ad tuisticiam. tum ad laeticiam est contorquendus omni¬

Expanded text:
est maius, expertus: omnium ceterarum rerum oratio, mihi crede, est maius, expertus: omnium ceterarum rerum oratio, mihi crede, ludus est homini non hebeti neque inexercitato neque communium litterarum et politioris humanitatis experti; in causarum contentionibus magnum est quoddam opus atque haud sciam an de humanis operibus longe maximum; in quibus vis oratoris plerumque ab imperitis exitu et victoria iudicatur; ubi adest armatus adversarius, qui sit et feriendus et repellendus; ubi saepe is, qui rei dominus futurus est, alienus atque iratus aut etiam amicus adversario et inimicus tibi est; cum aut docendus is est aut dedocendus aut reprimendus aut incitandus aut omni ratione ad tempus, ad causam oratione moderandus in quo saepe benevolentia ad odium, odium autem ad benevolentiam deducendum est; aut tamquam machinatione aliqua tum ad severitatem tum ad remissionem animi, tum ad tristitiam tum ad laetitiam est contorquendus; omni
Abbreviated transcription (Latin):
orationum. non plus quaesituꝵ ẽẽ quid dicat. ꝗͣ policletum illum cũ
herculem fingebat. quemadmõm pellem: aut hydram fingeret. et
si hraec nunꝗͣ sẽparatim facẽ didiciss. Tum catulus: p̃clare mihi
uideris antoni posuisse ante oculos inquit quid discere oporteret e¬
cum qui orator ẽẽt futurus quid etiam si non didicisset: ex eo qđ
didicisset assumeret. deduxisti enim totum hominem in duo so¬
lum genera causarum: caetera innumerabilia excitationi et simili¬
tudini reliquisti. S uide ne in istis duobus generib hydra tibi
sit et pellis herculis: et alia oꝑamaiora. ne in ulis rebus quas prae¬
termutis relinquantꝰ. Non enim mili minus oꝑis uidet᷑ de uni¬
uersis generib rerum ꝗͣ de singulor causis. ac multo etiam maiu̾
de natura cdeorum. ꝗͣ de hominum litibus dicere. Non est ita in¬
quit antonius dicam enim tibi catule non tam doctus. ꝗ id quod

Expanded text:
orationum non plus quaesiturum esse, quid dicat, quam Polyclitum illum, cum orationum non plus quaesiturum esse, quid dicat, quam Polyclitum illum, cum Herculem fingebat, quem ad modum pellem aut hydram fingeret, etiam si haec numquam separatim facere didicisset.' Tum Catulus 'praeclare mihi videris, Antoni, posuisse' inquit 'ante oculos, quid discere oporteret eum, qui orator esset futurus, quid, etiam si non didicisset, ex eo, quod didicisset, adsumeret; deduxisti enim totum hominem in duo genera solum causarum, cetera innumerabilia exercitationi et similitudini reliquisti: sed videto ne in istis duobus generibus hydra tibi sit et pellis, Hercules autem et alia opera maiora in illis rebus, quas praetermittis, relinquantur; non enim mihi minus operis videtur de universis generibus rerum quam de singulorum causis ac multo etiam maius de natura deorum quam de hominum litibus dicere.' 'Non est ita,' inquit Antonius; 'dicam enim tibi, Catule, non tam doctus quam, id quod
Abbreviated transcription (Latin):
ne qua sit admiratio. si tot. tantaꝵq rerum nulla a me p̾cepta
ponentur: sic statuo. ut in caeteris artibus: cum tradita sunt cu¬
iusq artis difficillima. reliqua. quia aut faciliora. aut similia
sint tradi non necẽe ẽẽ: ut in pictura. qui hominis spẽm pingere
ꝑdidicerit: posse eum cuiusuis. uel formae. uel etatis eti am si nõ
didicent pingere. neq ẽẽ pieulum qui leonem. aut taurum¬
pingat egregie. ne idem in multis aliis quadiupedib facere nõ pos¬
sit. nͦ eq enim est omnino ars ulla: in qua omnia: qua illa arte effi¬
ei possint a doctore tradant. S qui pͥmarum et certarum rerum gi
ueratione. siue ex̾citatione dicendi. qui illam uim adeptus sit: ut
eoium mentes qui aut de re .p. aut de rebus ip̃is: aut de his contra
quos: aut pro quibus dicat. cum aliqua statuendi potãte audiant
ad suum arbitrium mouere possit: hunc de toto illo gnẽ. reliquaru

Expanded text:
ne qua sit admiratio, si tot tantarumque rerum nulla a me praecepta ne qua sit admiratio, si tot tantarumque rerum nulla a me praecepta ponentur, sic statuo: ut in ceteris artibus, cum tradita sint cuiusque artis difficillima, reliqua, quia aut faciliora aut similia sint, tradi non necesse esse; ut in pictura, qui hominum unam speciem pingere perdidicerit, posse eum cuiusvis vel formae vel aetatis, etiam si non didicerit, pingere neque esse periculum, qui leonem aut taurumpingat egregie, ne idem in multis aliis quadrupedibus facere non possit—neque est omnino ars ulla, in qua omnia, quae illa arte effici possint, a doctore tradantur, sed qui primarum et certarum rerum genve ratione sive exercitatione dicendi, qui illam vim adeptus sit, ut eorum mentis, qui aut de re publica aut de ipsius rebus aut de eis, contra quos aut pro quibus dicat, cum aliqua statuendi potestate audiant, ad suum arbitrium movere possit, illum de toto illo genere reliquarum
Abbreviated transcription (Latin):
nentia. de prudentia. de magnitudine animi. de liberalitate. d̾
pietate. de amicicia. de fide. de officio de cȩteris uirtutib. con¬
trariisq uiciis dicendum oraton putemus: itemq de re .p. de
imꝑio. de re militari. de disciplina ciuitatis. de hominum mo¬
ribus. assumamus eam quoq partem: sed ita ut sit curunscript᷑
modicis regionib. E quidem omnia quae ꝑtinent ad usum
ciuium. moremq hominum. quae uersantur in consuetudine
uitae in ratione rei .p. in hac societate ciuili. in sensu hominu
cõmuni. in natura. in morb. comp̃hendenda cẽ oratori puto.
Si minus. ut separatim de his rebus. phõrum more respondeat
at certe ut in causa prudenter possit intexere: hisce aut̃ ip̃is de
rebus. ut ita loquat᷑. ut ii. qui uira: qui leges. qui ciuitates cõsti¬
tuerunt locuti sunt simpliciter. et splendide: sine ulla serie dis¬
putationum. et sine ieiuna concertatione uerboꝵ. Hoc loco

Expanded text:
nentia, de prudentia, de magnitudine animi, de liberalitate, de nentia, de prudentia, de magnitudine animi, de liberalitate, de pietate, de amicitia, de officio, de fide, de ceteris virtutibus contrariisque vitiis dicendum oratori putemus; itemque de re publica, de imperio, de re militari, de disciplina civitatis, de hominum moribus, adsumamus eam quoque partem, sed ita, ut sit circumscripta modicis regionibus. Equidem omnia, quae pertinent ad usum civium, morem hominum, quae versantur in consuetudine vitae, in ratione rei publicae, in hac societate civili, in sensu hominis communi, in natura, in moribus, comprehendenda esse oratori puto; si minus ut separatim de his rebus philosophorum more respondeat, at certe ut in causa prudenter possit intexere; hisce autem ipsis de rebus ut ita loquatur, uti ei, qui iura, qui leges, qui civitates constituerunt, locuti sunt, simpliciter et splendide, sine ulla serie disputationum et sine ieiuna concertatione verborum. Hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
res: explicat nemo. infinitam genens sine tempore et sine ꝑsona
quaestionem. Noc quid et quantum sit cum dicunt intelligere
mihi non uident᷑. Si enim est oratoris. quaecunq res infinite po¬
sita sit. de ea posse dicere. dicendum erit ei quanta sit solis magͥ¬
tudo: quae forma terrae. de mathematicis. de musicis rebus non
poterit. quin dicat hoc ouere suscepto recusare. Deniq ci qui ꝓ¬
fitetur eẽ suum. non solum de iis controuersiis. quae temporib
et ꝑsonis notae sunt: hoc est de omnib forensib: sed etiam dege¬
nere insinitis quaestionib dicere: nullum põt ẽẽ genus orͣonis
quod sit exceptum. Sed si illam quoq partem quaestionum o¬
ratori uolumus adiungere: uagam et liberam. et late patentem
ut de rebus bonis. aut malis expetendis. aut fugiendis honestis
aut turpib. utilib aut inutilib. de iusticia. deuirtute. de conti¬

Expanded text:
res, explicat nemo, infinitam generis sine tempore et sine persona res, explicat nemo, infinitam generis sine tempore et sine persona quaestionem. Hoc quid et quantum sit, cum dicunt, intellegere mihi non videntur: si enim est oratoris, quaecumque res infinite posita sit, de ea posse dicere, dicendum erit ei, quanta sit solis magnitudo, quae forma terrae; de mathematicis, de musicis rebus non poterit quin dicat hoc onere suscepto recusare; denique ei, qui profitetur esse suum non solum de eis controversiis, quae temporibus et personis notatae sunt, hoc est, de omnibus forensibus, sed etiam de generum infinitis quaestionibus dicere, nullum potest esse genus orationis, quod sit exceptum. Sed si illam quoque partem quaestionum oratori volumus adiungere vagam et liberam et late patentem, ut de rebus bonis aut malis, expetendis aut fugiendis, honestis aut turpibus, utilibus aut inutilibus, de virtute, de iustitia, de conti
Abbreviated transcription (Latin):
rum non solum res gesta: sed etiam qui fama. ac nomine excel¬
lant. de cuiusq uita atq natura. Uerborum ratio. et genus ora¬
tionis fusum atq tractum. et cum lenitate quacdam &quabili ꝓfiuẽs
sine hac iudiciali aspitate. et sine sententiau forensium aculeis perse¬
quendum est. H arum tot tantarumq rerum. uidetis ne p̃cepta
ulla ẽẽ. qua in artibus rhetorum repiantur. In eodem silentõ
multa alia oratorum officia tacuerunt: cohortationes. consolatio
nes. p̃cepta ãmonita. quae tractanda sunt omnia disertissime. S
locum suum in illis artibus. quae traditae sunt hñt nullum:
Tque in hoc gnẽ illa quoq est infinita silua: ꝙ oratores
plaeriq ut etiam crassus ondit. duo genera ad dicendũ
dederunt: unum de certa definitaq causa: quales sunt qua ĩ
litibus. quae in deliberationibus uersant. Addat si quis uo¬
let etiam laudationes: alterum qđ appellant. omnes fere scripto¬

Expanded text:
rum non solum res gestae, sed etiam, qui fama ac nomine excelrum non solum res gestae, sed etiam, qui fama ac nomine excellant, de cuiusque vita atque natura; verborum autem ratio et genus orationis fusum atque tractum et cum lenitate quadam aequabiliter profluens sine hac iudiciali asperitate et sine sententiarum forensibus aculeis persequendum est. Harum tot tantarumque rerum videtisne nulla esse praecepta, quae in artibus rhetorum reperiantur? In eodem silentio multa alia oratorum officia iacuerunt, cohortationes, praecepta, consolationes, admonita, quae tractanda sunt omnia disertissime, sed locum suum in his artibus, quae traditae sunt, habent nullum. Atque in hoc genere illa quoque est infinita silva, quod oratori plerique, ut etiam Crassus ostendit, duo genera ad dicendum dederunt: unum de certa definitaque causa, quales sunt, quae in litibus, quae in deliberationibus versantur, addat, si quis volet, etiam laudationes; alterum, quod appellant omnes fere scripto
Abbreviated transcription (Latin):
sit munus oratoris historia: haud scio an flumine orͣonis et ua¬
netate maximum. neq enim reꝑio usꝗͣ separatim instiuctam
rhetorum p̃ceptis. ita sunt ante oculos. Nam quis nescit pͥma
ẽẽ histora legem. ne quid falsi dicere audeat: ne quid uer tace̾
audeat. ne quꝰa suspicio gratixe sit in scribendo. ne qua simultatis¬
ł hec scil funcdam̃ta nota sunt omnib. ip̃a aut ex aedificatio po¬
sita est in rebus. et in uerbis. Rerum ratio. ordinem tempoꝵ desio¬
rat: regionum descriptionem. Uult etiam q̃m in rebus magnis
memoriaq dignis consilia primum: deinde acta. pt euentus
expectant᷑. et de consiliis significari quid scriptor probet. et in re¬
bus gestis declarari. non solum quid actum. aut dictum sit: sed
etiam quomõ. Et cum de euentu dicatur: ut causae explicentũ
omnes uel casus. uel sapientiae: uel temeritatis. hominumq ip̃o¬

Expanded text:
m munus sit oratoris historia? Haud scio an flumine orationis et vam munus sit oratoris historia? Haud scio an flumine orationis et varietate maximum; neque eam reperio usquam separatim instructam rhetorum praeceptis; sita sunt enim ante oculos. Nam quis nescit primam esse historiae legem, ne quid falsi dicere audeat? Deinde ne quid veri non audeat? Ne quae suspicio gratiae sit in scribendo? Ne quae simultatis? Haec scilicet fundamenta nota sunt omnibus, ipsa autem exaedificatio posita est in rebus et verbis: rerum ratio ordinem temporum desiderat, regionum descriptionem; vult etiam, quoniam in rebus magnis memoriaque dignis consilia primum, deinde acta, postea eventus exspectentur, et de consiliis significari quid scriptor probet et in rebus gestis declarari non solum quid actum aut dictum sit, sed etiam quo modo, et cum de eventu dicatur, ut causae explicentur omnes vel casus vel sapientiae vel temeritatis hominumque ipso
Abbreviated transcription (Latin):
lios sed delectationis causa cum est ocium legẽ soleo. Quid gͦ
est: fatebor aliquid tamen: ut cum in sole ambulem. etiam uiͦ
aliam ob causam ambulem fien natura tamen ut colorer: sic cũ
istos libros ad misenum nam romae uix licet studiosus legeri
latius hoc uobis patere uideatur. haec dumtaxat in graecis in¬
telligo: quae ip̃i qui scripserunt uoluerunt a uulgo intelligi.
In phõs nr̃os si quando incidi deceptus indicibus libroium ꝙ sũt
fere inscmpn de rebus notis et illustribus. de uirtute. de iusticia de
Honestate. de uoluptate uerbum proisus nullum intelligo: ita st̃
angustis et concisis disputationib illigati. Poctas omnino. qrͣ
alia quadam lingua locutos non conor artingere: cum us ut di¬
di oblecto qui res gestas: aut qui orationes scupserunt suas. a
qui ita locuntur: uͦt uideant uoliusse ẽẽ nobis qui non sumuᷤ
eruditissimi familiares. S ed illuc redeo uidetis quantũ¬

Expanded text:
lios, sed delectationis causa, cum est otium, legere soleo. Quid ergo lios, sed delectationis causa, cum est otium, legere soleo. Quid ergo est? Est, fatebor, aliquid tamen; ut, cum in sole ambulem, etiam si ego aliam ob causam ambulem, fieri natura tamen, ut colorer, sic, cum istos libros ad Misenum—nam Romae vix licet—studiosius legerimlatius hoc vobis patere videatur, haec dumtaxat in Graecis intellego, quae ipsi, qui scripserunt, voluerunt vulgo intellegi: os vestros si quando incidi, deceptus indicibus librorum, qui sunt fere inscripti de rebus notis et inlustribus, de virtute, de iustitia, de honestate, de voluptate, verbum prorsus nullum intellego; ita sunt angustis et concisis disputationibus inligati; poetas omnino quasi alia quadam lingua locutos non conor attingere. Cum eis me, ut dixi, oblecto, qui res gestas aut orationes scripserunt suas aut qui ita loquuntur, ut videantur voluisse esse nobis, qui non sumus eruditissimi, familiares. Sed illuc redeo: videtisne, quantu
Abbreviated transcription (Latin):
historiam. et hic quidem rhetorico pene more. Ille autem leniõe
quodam sono est usus: et qui illum impetum oratoris non hẽat.
Uxehemens fortasse nimis. Sed aliquanto tamen est ut mihi quid
uidetur dulcior. Minimus natu horum omnium simeus: quantũ
autem iudicare possum longe eruditissimus. et rerum copia. et sẽ
tentiarum uarietate abundantissimus. et ip̃a compositione u̾bo¬
rum non impolitus. magnam eloquentiam ad scribendum attulit.
s nullum usum forensem. Lec cum ille dixisset. quid est inꝗt
catulo caesar: ubi sunt qui antonium ꝯrace negant scire: quot hĩ¬
storicos nominauit. ꝗͣ scienter: ꝗͣ proprie de uno quoq dicit.
Id me hercule inquit catulus admirans. illuod iam mirari desino:
qđ multo magis ante mirabar: hunc cum nesciret in dicendo pos¬
se tantum. Atqui catule inquit antonius: non ego utilitatem
aliquam ad dicendum aucupans. hoium libros et nonnullos a¬

Expanded text:
historiam, et hic quidem Rhetorico pene more, ille autem superior, leniore historiam, et hic quidem Rhetorico pene more, ille autem superior, leniore quodam sono est usus, et qui illum impetum Oratoris non habeat. Vehemens fortasse minus, sed aliquanto tamen est, ut mihi quidem videtur, dulcior. Minimus natu horum omnium Timaeus, quantum autem iudicare possum longe eruditistentiarum varietate abundantissimus et ipsa compositione verborum non impolitus magnam eloquentiam ad scribendum attulit, sed nullum usum forensem.' Haec cum ille dixisset, 'quid est,' inquit 'Catule?' Caesar; 'ubi sunt, qui Antonium Graece negant scire? Quot historicos nominavit! Quam scienter, quam proprie de uno quoque dixit!' 'Id me hercule' inquit Catulus 'admirans illud iam mirari desino, quod multo magis ante mirabar, hunc, cum haec nesciret, in dicendo posse tantum.' 'Atqui, Catule,' inquit Antonius 'non ego utilitatem aliquam ad dicendum aucupans horum libros et non nullos a
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ita porro uerbis aptus et p̃ssus ut nescias utrum res or̃one: ã
uerba sententiis illustrent̃. Atqui ne hunc quidem. quanꝗͣ est in re
p. uersatus ex numero accepimus eorum qui causas lictitarint. Et
hos ip̃os libros tum scripsisse dicitur. cum a re .p. remotus atq id
quod optimo cuiq athenis accidere solitum est. in exilium pulsus
ẽẽt. Hunc consequutus est syracusius philistus: qui cum cliony¬
syi tyranni familiarissimus eẽt. ocium suum consumpsit in hi¬
storia scribenda. maximeq thucydiden est sicut mihi uidetur i¬
mitatus. postea uero quasi ex clarissima rhetoris officina. duo p̃¬
stantes ingenio theopompus et ephorus. ab isocrate magr̃o im¬
pulsi. se ad historiam contulerunt. causas omnino nunquam at¬
tigerunt. deniq etiam a phĩa profectus pͥnceps xenophon soc̃¬
ticus ille. Post ab austotele callisthenes comes alex andri scripsit

Expanded text:
tur, ita porro verbis est aptus et pressus, ut nescias, utrum res oratione an tur, ita porro verbis est aptus et pressus, ut nescias, utrum res oratione an verba sententiis inlustrentur: atqui ne hunc quidem, quamquam est in re publica versatus, ex numero accepimus eorum, qui causas dictitarunt; et hos ipsos libros tum scripsisse dicitur, cum a re publica remotus atque, id quod optimo cuique Athenis accidere solitum est, in exsilium pulsus esset; hunc consecutus est Syracosius Philistus, qui, cum Dionysi tyranni familiarissimus esset, otium suum consumpsit in historia scribenda maximeqmitatus. Postea vero quasi ex clarissima Rhetoris officina, duo praestantes ingenio, theopompus et Ephorus, ab Isocrate Magistro impulsi, se ad historiam contulerunt, causas omnino numquam attigerunt. Denique etiam a Philosophia profectus princeps Xenophon, Socratius ille; post ab Aristotele Callisthenes comes Alexandri, scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
ni et xequabili ppoliuit illud opus. Sed ut homo neq doctus
neq maxime aptus ad dicendum sicut potuit dolauit. uiciti
tamen ut dicis supiores. Minime mirum inquit antonius. si
ista res adhuc nr̃a lingua illustrata non est. nemo oͥ enim studet
eloquentiae nr̃oꝵ hominum: nisi ut in causis. atq ut in foro e¬
luceat. Apud gracos autem eloquentissimi homines. remoti a
causis forensibus. cum ad caeteras res illustres: tum ad scriben¬
dam historiam maxime se applicauerunt. Nam quia et hero¬
dotum illum: qui princeps genus hoc ornauit. in causis nił
omnino uersatum ẽẽ accepimus. Atqui tanta est eloquentia
ut me quantum ego graece scripta intelligere possum magno
pere delectet. Et post illum thucydides omnis dicendi arti¬
ficio mea sententia facile uincit: qui ita creber est rerum freq̃n¬
tia: ut uerboum prope numerum sententiaꝵ numero conseqͥ¬

Expanded text:
ni et aequabili perpolivit illud opus; sed ut homo neque doctus ni et aequabili perpolivit illud opus; sed ut homo neque doctus neque maxime aptus ad dicendum, sicut potuit, dolavit; vicit tamen, ut dicis, superiores.' 'Minime mirum,' inquit Antonius 'si ista res adhuc nostra lingua inlustrata non est; nemo enim studet eloquentiae nostrorum hominum, nisi ut in causis atque in foro eluceat; apud Graecos autem eloquentissimi homines remoti a causis forensibus cum ad ceteras res inlustris tum ad historiam scribendam maxime se applicaverunt: namque et Herodotum illum, qui princeps genus hoc ornavit, in causis nihil omnino versatum esse accepimus; atqui tanta est eloquentia, ut me quidem, quantum ego Graece scripta intellegere possum, magno opere delectet; et post illum Thucydides omnis dicendi artificio mea sententia facile vicit; qui ita creber est rerum frequentia, ut verborum prope numerum sententiarum numero consequa
Abbreviated transcription (Latin):
fex maximus. efferebatq in album et proponebat tabulam
domi. pot̾as ut ẽẽt ppło cognoscendi. i qui etiam nunc armia¬
les maximi nominant᷑. Hanc similitudinem scribendi mul¬
ti secuti sunt: qui sine ullis ornam̃tis monum̃ta solum temporu
hominum. locorum gestarumq rerum reliquerunt. Itaq qual
apud ꝯraecos plȩrecides hellanicus: ac usilas fuit. aliiq ꝑmulti.
Talis noster cato et pictor et piso. qui neq tenerent quib rebus
ornatur oratio: Modo enim huc ista sunt importata et dumĩ¬
telligatur quid dicant: unam dicendi laudem putant ẽẽ breui¬
tatem. Paululum se erexit. et addidit historiae maiorem sonum
uocis uir optimus Crassi familiaris antipater. exteri non exoͣ¬
natores retum: sed tantummõ narratores suerunt. Est inquit
catulus ut dicis: sed iste ip̃e caelius. neq distinxit historiam ua¬
netate locorum: neq uerborum collocatione: et tractu orationis le¬

Expanded text:
fex maximus referebatque in album et proponebat tabulam fex maximus referebatque in album et proponebat tabulam domi, potestas ut esset populo cognoscendi, eique etiam nunc annales maximi nominantur. Hanc similitudinem scribendi multi secuti sunt, qui sine ullis ornamentis monumenta solum temporum, hominum, locorum gestarumque rerum reliquerunt; itaque qualis apud Graecos Pherecydes, Hellanicus, Acusilas fuit aliique permulti, talis noster Cato et Pictor et Piso, qui neque tenent, quibus rebus ornetur oratio—modo enim huc ista sunt importata—et, dum intellegatur quid dicant, unam dicendi laudem putant esse brevitatem. Paulum se erexit et addidit maiorem historiae sonum vocis vir optimus, Crassi familiaris, Antipater; ceteri non exornatores rerum, sed tantum modo narratores fuerunt.' 'Est,' inquit Catulus 'ut dicis; sed iste ipse Caelius neque distinxit historiam varietate colorum neque verborum conlocatione et tractu orationis le