comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unto  priuilegia ne nroganto. De capite ciuis nisi ꝑ
maximu comitatu illosq quos censores in partib popu¬
li locassint ne ferunto. donũ ne capuĩto ne ue danto.
ne ue petenda. ne uegerenda: ne uegesta potestate: Iuis
quis ear reie migrassit noxie pene parento. Censoris
tidem legem custodiũto. Priuata ad eos acta referunto
ne eo magis lege liberi sunto. lex recitata est discere:
posita est a te omiũ ingratuu descriptio: Sed ea pe¬
ne nostre tiuitatis. Et si a te paulũ ablatu est noui P
Rectissime Quĩte aĩaduertis. Hec est .n. quam Scipio
laudat in libris: & quã maxĩe probat temꝑatione rei
publice: que effici non potuisset. nisi tali deseptione ma¬
gistratuũ. Nam sic hẽto te ingrãtib iisq qui presunt
tissimeq esset constituta a maiorib nostris nihil habui
sane. nõ modo multũ quod putare nouandu in legibus

Expanded text:
unto.' 'Privilegia ne inroganto. De capite civis nisi per unto.' 'Privilegia ne inroganto. De capite civis nisi per maximum comitiatum ollosque quos censores in partibus populi locassint ne ferunto.' 'Donum ne capiunto neve danto neve petenda neve gerenda neve gesta potestate. Quod quis earum rerum migrassit, noxiae poena par esto.' Cesoris fidem legum custodiunto. Privati ad eos acta referunto, nec eo magis lege liberi sunto.ë Lex recitata est: discedere posita est a te omnium magistratuum discriptio, sed ea paene nostrae civitatis, etsi a te paulum adlatum est novi. Marcus: Rectissime Quinte animadvertis. Haec est enim quam Scipio laudat in ‹illis› libris et quam maxime probat temperationem rei publicae, quae effici non potuisset nisi tali discriptione magistratuum. Nam sic habetote, magistratibus iisque qui praesint tissimeque constituta esset a maioribus nostris, nihil habui sane ‹aut› non multum quod putarem novandum in legibus
Abbreviated transcription (Latin):
decreta rata sunto. Ast potestas par maior ue ꝓhibet¬
senatus consulta scripta seruato. I ordo intio uacato
ceteris specimen esto. Creatio ingrãtum & iuditia
gistratus quo erario es ussit: qui coheret populus cre¬
ato. Ei qui ius coherench dato: cum populo patribq
agendi ins esto. Consuli. pretori. igra populi eꝗtũq
eiq quem prẽs prodũt ꝯsulum rogandoꝵ Igitur
tribunisq quos sibi populus rogassit. ius esto cum prĩ¬
bus agendi idem ac plebom. quod census erit ferunto :
quetũq populo. quetũq in patrib agent᷑ modica sun
to: Senatori qui necauerit. aut caula aut culpa esto
loco senatoꝵ. & moderato causas populi teneto. Iusm
populo adesto. par maiorue potas plus ualeto: atqui
turbascit᷑ in agendo fraus actoris esto. Intercessor rei
male saluturis cuns esto: Qui agent auspitia seruãto
populu docento. doceri a ingrãtibus priucitisq pati¬

Expanded text:
decreta rata sunto. At potestas par maiorve prohibedecreta rata sunto. At potestas par maiorve prohibessit, perscripta servanto.' 'Is ordo vitio vacato, ceteris specimen esto.' 'Creatio magistratuum, iudicia gistratus coerari oesus sit, qui coeret populus creato eique ius coerandi dato. 'Cum populo patribusque agendi ius esto consuli praetori magistro populi equitumque, eique quem patres prodent consulum rogandorum ergo; tribunisque quos sibi plebes creassit ius esto cum patribus agendi; idem ad plebem quod oesus erit ferunto.' 'Quae cum populo quaeque in patribus agentur, modica sunto.' 11 'Senatori qui nec aderit aut causa aut culpa esto. Loco senator et modo orato, causas populi teneto.' 'Vis in populo abesto. Par maiorve potestas plus valeto. Ast quid turbassitur in agendo, fraus actoris esto. Intercessor rei malae salutaris civis esto.' 'Qui agent auspicia servanto,populum docento, doceri a magistratibus privatisque pati
Abbreviated transcription (Latin):
dicet iuditari ne iubeat pretor esto Is iuris cinilis cus¬
tos esto. huic ptãti parento. Quotiensq senatus creue¬
rit: populus ue iusserit tot suntolrẽgio imꝑio duo sũto
ħiq precundo. uidicando consulendo. pretores iudi¬
ces consules appellanto. Sũmum ius habentos nẽmini
tus creuerit idem uuris quod duo consules tenũto isq
que sinistra dictus populi ingr̃ esto. Equitatẽ ꝗ cũq
regat habeto. Pari iure cum eo quicũq erit iuris dis¬
tu creare consules rite postunt. Imperia. potestates. le¬
gationes. cum senatus creuerit. populusue iusserit. ex
urbe exeunto. Duella iusta iuste gerunto: Sociis pa¬
rento. Sed & seruos continento: populi sui gloria augẽ¬
to. domũ cum laude redeunto. Rei sue ergo ne quis le¬
gatus esto: p̃lebs quos pro se contra uim auxilii ergo .x
creassit: & tribum eius sumpto. quodq hi prohibessint
quodq plebem rogassint ratum esto sanctiq sunto

Expanded text:
dicet iudicarive iubeat, praetor esto. Is iuris civilis cusdicet iudicarive iubeat, praetor esto. Is iuris civilis custos esto. Huic potestate pari quotcumque senatus creverit populusve iusserit, tot sunto.' 'Regio imperio duo sunto, iique ‹a› praeeundo iudicando consulendo praetores iudices consules appellamino. Militiae summum ius habento, nemini tus creverit, idem iuris quod duo consules teneto, isque ave sinistra dictus populi magister esto. Equitatumque qui regat habeto pari iure cum eo quicumque erit iuris distu creare consules rite possit.' 'Imperia potestates legationes, cum senatus creverit populusve jusserit, ex urbe exeunto, duella iusta iuste gerunto, sociis parcunto, se et suos continento, populi ‹sui› gloriam augento, domum cum laude redeunto.' 'Rei suae ergo ne quis legatus esto.' 'Plebes quos pro se contra vim auxilii ergo decem creassit, ei tribuni eius sunto, quodque ei prohibessint quodque plebem rogassint, ratum esto; sanctique sunto;
Abbreviated transcription (Latin):
obedientem & ĩnoxiu ciuem multa unculis uerberibꝰ¬
ne coherteto impar. maior uero potestas populo siue ꝓ¬
hibesat ad quos prouocatio est cũ ingnãtus iudicasset
intenogassit ue per populũ multe pene certatio est
militie ab eo qui imꝑabit prouocatio ne esto : quõ is
qui bellũ geret imperasset ius ratumq esto: minoris
cunia publica custodiunto. Uincula sontiu seruãto
CCapitalia iundicanto. Es. argentu auruzue pblice
q sollemniũ. ollisq ad honoris amplioris gradũ his
prius ascensus esto. Censoris populi cuntates. soboles
familias pecumasq censento. Urbis templa: uias a¬
qual erariũ. nectigalia tuento ¶ł opuliq partis ĩ tri¬
bus distribuũto. Ex i petiuas cuutatũ ordinis par¬
tiri sunto. Equitu peditumq prole distribuunto:
Celibes esse prohibentomores populi regento Probrꝵĩ
sencitu ne relinquũtol bini suntomngrãtu quĩquen

Expanded text:
oboedientem et ‹in›noxium civem multa vinculis verberibuoboedientem et ‹in›noxium civem multa vinculis verberibusve coherceto, ni par maiorve potestas populusve prohibessit, ad quos provocatio esto. Cum magistratus iudicassit inrogassitve, per populum multae poenae certatio esto. Militiae ab eo qui imperabit provocatio nec esto, quodque is qui bellum geret imperassit, ius ratumque esto.' 'Minoris cuniam publicam custodiunto, vincula sontium servanto, capitalia vindicanto, aes argentum aurumve publice mque sollemnium, ollisque ad honoris amplioris gradum is primus ascensus esto.' 'Censoris populi aevitates suboles familias pecuniasque censento, urbis templa vias aquas aerarium vectigalia tuento, populique partis in tribus discribunto, exin pecunias aevitatis ordinis partiunto, equitum peditumque prolem discribunto, caelibes esse prohibento, mores populi regunto, probrum in senatu ne relinquonto. Bini sunto, magistratum quinq
Abbreviated transcription (Latin):
diximus accomodabinius hoc tempore leges ad illũ
que probamus ciuitatis statu.Magistratib igit᷑ opꝰ
est sine quoꝵ prudentia ac diligentia esse nõ pot
tinct᷑ neq solum hiis p̃scribendus eit imꝑandi: sed
etia cuubus obtemꝑandi modus. Nam &. qui bene
iniperat paruerit oĩno necesse est. &. qui moleste pa¬
ret indet᷑ qui aliquando imꝑare digniis esset. Itaq¬
&. oportet eum qui paret sꝑare de aliquo tempe im¬
patur: & cum qui imꝑat cogitare breui tempore
sibi esse imꝑandũ. Nec uero solo ut obtemꝑent obe¬
diantq ingrãtib. Sed etia ut eos colant diligant
p̾scribimus: ut Carundas in sius facit legib. Nec ue̾o
Plato titanũ e genere statuit eos: qui ut illi celestib
sic hi aduersent᷑ magistratib Que cũ ita sint ad ipas
iam leges ueniamus si placet ¶Mihi uero & istud
ac sine retusatione parento. magistratus. nec

Expanded text:
diximus, accommodabimus hoc tempore leges ad illum diximus, accommodabimus hoc tempore leges ad illum quem probamus civitatis statum. 5 Magistratibus igitur opus est, sine quorum prudentia ac diligentia esse civitas tinetur. Neque solum iis praescribendus est imperandi, sed etiam civibus obtemperandi modus. Nam et qui bene imperat, paruerit aliquando necesse est, et qui modeste paret, videtur qui aliquando imperet dignus esse. Itaque oportet et eum qui paret sperare, se aliquo tempore imperaturum, et illum qui imperat cogitare, brevi tempore sibi esse parendum. Nec vero solum ut obtemperent oboediantque magistratibus, sed etiam ut eos colant diligantque praescribimus, ut Charondas in suis facit legibus, noster vero Plato Titanum e genere ‹esse› statuit eos qui ut illi caelestibus, sic hi adversentur magistratibus. Quae cum ita sint ad ipsas iam leges veniamus si placet. Atticus: Mihi veroac sine recusatione parento. Magistratus nec
Abbreviated transcription (Latin):
cum legib. Ut .n. ingrãtib leges. ita popło presunt
tem: legem aute mutũ ingrãtu. Nihil porro tam
aptum est ad ius conditionẽq nature: ꝙ cũ dico lege
a me dici: nihil aluid intelligi uolo: ꝗͣ imperiũ sine
quo: nec domus ulla nec ciuitas. nec gens nec honi
uniuersu genus stare nec reꝵ natura om̃is nec ip̃e
mũdus potest. Nam & hec deo parẽt: & hinc obediũt
maria terreq &. hominũ uita iussis sup̃me legis ob
bis. omnes antique gentes regib quonda panuierunt
Quod genus imperii primũ ad homines iustissimos:
ualuit. quoad ei regalis potestas p̃fuit. demũ etia dem¬
ceps posteris prodebat᷑ quod & in his etia qui nũc re¬
gnant manet Quib ante regia potestas non placu¬
it non bene memini. sed non semꝑ un parẽ uolue¬
runt. Nos aute quoniã leges damus liberis populis
queq de optima re ꝑ sentiremus in sex libris ante

Expanded text:
cum legibus. Ut enim magistratibus leges, ita populo praesunt cum legibus. Ut enim magistratibus leges, ita populo praesunt tem, legem autem mutum magistratum. 3 Nihil porro tam aptum est ad ius condicionemque naturae — quod quom dico, legem a me dici intellegi volo — quam imperium, sine quo nec domus ulla nec civitas nec gens nec hominum universum genus stare, nec rerum natura omnis nec ipse mundus potest. Nam et hic deo paret, et huic oboediunt maria terraeque, et hominum vita iussis supremae legis obtbis: omnes antiquae gentes regibus quondam paruerunt. Quod genus imperii primum ad homines iustissimos valuit, quoad ei regalis potestas praefuit —, deinde etiam deinceps posteris prodebatur, quo ‹et› in iis qui etiam nunc regnant‹ur› manet. Quibus autem regia potestas non placuit, non ii nemini, sed non semper uni parere voluerunt. Nos autem quoniam leges damus liberis populis, quaeque de optima re publica sentiremus, in sex libris ante
Abbreviated transcription (Latin):
le sopulchris sũmi uin: a quo iteꝵ funoꝵ sũptus p̃¬
inceps dicit eađe illa: de ĩmortalitate aĩoꝵ: &. re¬
liqua post mortẽ tranquillitate bonoꝵ penis impioꝵ
Nabetis igitur explicatũ omnẽ: ut arbitror religio
Spero hoc preserti die. Uideo .n. platone idem fe¬
cisse: omnẽq orõne eius de legib ꝑoratu esse uno
estiuo die. Sic igit᷑ fatia & ditu de magistratib
id .n. profecto: quod constituta religione rei .p. conti¬
de unqmͣ. nec nimis sepe laudaueris. Nam hoc mͥ
hercule fatiũt. Quid .n. est elegantia tua dignius:
cuius & uita &. oratio consecuta mihi uidetur difticil¬
limam illam Iocietate grauitatis cũ huaĩtate A
Sane gaudeo ꝙ te interpellaui: qm̃quide tam p̃claru
mihi dedisti uiditii tui testimoniũ. Sed perge ut coꝑas
laudemus igit᷑ prius legem ipãm ueris & propͥiis
uim ut pͤsit prelcribatq recta & utilia & coniuncta

Expanded text:
e sepulcris summi viri, a quo item funerum sumptus pre sepulcris summi viri, a quo item funerum sumptus princeps dicit eadem illa de inmortalitate animorum et reliqua post mortem tranquillitate bonorum, poenis impiorum. 69 Habetis igitur explicatum omnem ut arbitror religionspero, hoc praesertim die; video enim Platonem idem fecisse, omnemque orationem eius de legibus peroratam esse uno aestivo die. Sic igitur faciam, et dicam de magistratibus. Id enim est profecto quod constituta religione rem publieam contilde umquam nec nimis saepe laudaveris. Nam hoc mihhercle faciunt. Quid enim est elegantia tua dignius? Cuius et vita et oratio consecuta mihi videtur difficillimam illam societatem gravitatis cum humanitate. Atticus: Sane gaudeo quod te interpellavi, quoniam quidem tam praeclarum mihi dedisti iudicii tui testimonium. Sed perge ut coeperas. Marcus: Laudemus igitur prius legem ipsam veris et propriis vim ut praesit praescribatque recta et utilia et coniuncta
Abbreviated transcription (Latin):
etiam temꝑe: ante luce.n. iussit efferi. Sepulcri aũt
nobis finuĩt modũ. Nam suꝑ terre tumulũ noluit qui¬
de statui: nisi columella trib cubitis ne altiorẽ aut
mensa aut labellũ. Et hiue procuratiomi certũ ingra
platonẽ: qui iusta funeꝵ reicit ad interp̃tes religi¬
onũ: que nos more tenemus: De sepulturis aute
dicit hec. uetat ex agro culto. eo ne qui coli pos¬
sit ulla ꝑtem sumi sepulchro. Sed que natura agͥ
tantũmodo efficere possit: ut mortuoꝵ corpora sine
detͥmento uiuoꝵ recipiat ea potissimũ: ut cõpleat᷑
Que aute terra fruges ferre: & ut mater cibos sup¬
peditare possit: eam ne quis nobis minuat ne uiuos
ne ue mortuos. Extrui aute uetat sepulchiꝵ altuis
ri prius. nec imponi qmͣ qđ cupiat lauđẽ mortuii¬
scisam: ne plus quatuor herois uersib : quos longog
appellat Ennius. Habemus quoq huius auctoritatẽ¬

Expanded text:
etiam tempore: ante lucem enim iussit effeetiam tempore: ante lucem enim iussit effenovis finivit modum; nam super terrae tumulum noluit quid‹quam› statui nisi columellam tribus cubitis ne altiorem aut mensam aut labellum, et huic procurationi certum magistPlatonem, qui iusta funerum reicit ad interpretes religionum; quem nos morem tenemus. De sepulcris autem dicit haec: vetat ex agro culto, eove qui coli possit, ullam partem sumi sepulcro; sed quae natura agri tantum modo efficere possit, ut mortuorum corpora sine detrimento vivorum recipiat, ea potissimum ut conpleatur; quae autem terra fruges ferre et ut mater cibos suppeditare possit, eam ne quis nobis minuat neve vivos neve mortuos. 68 Extrui autem vetat sepulcrum altius,ri plus nec inponi, quam quod capiat laudem mortui incisam ne plus quattuor herois versibus, quos longos appellat Ennius. Habemus igitur huius quoque
Abbreviated transcription (Latin):
est si quis bustu. Nam id puto appellari: tũ bona
ut monum̃tu inquit aut columna iuolauit deiece¬
rit & fregerit: Sed post aliquanto propt̾ amplitudi¬
nes sepulchrot quas in geranto uidemus lege sanci¬
tum est no quil sepulcrũ faceret operosius. ꝗͣ qđ de¬
cem homuiẽs effecerint triduo: neq id opere tertorio
exornari hos quos uocant licebat imponi. Nec de
mortui laude nisi in publicis sepulturis. nec ab alio ni¬
si qui publice ad eam rem constitutus esset dici licebat
Sublata etia erat celebritas uiroꝵ ac mulieꝵ: quo
lamentatio minueret᷑. Huc .n. luctũ concursus ho¬
ninũ. Quo circa pyitacus oĩo accedẽ quenꝗͣ uetat
infunus alioꝵ. Sed ait rursus idem. De metrius in¬
crebriusse eam funeꝵ sepulchroꝵq magͥticentiã: que
nũc fere rome est: quã consuetudme lege minuit
iple. Fuit .n. hic uir ut scitis non solũ eruditissimus:

Expanded text:
est, 'si quis bustum' — nam id puto appellari t . . . mbon— est, 'si quis bustum' — nam id puto appellari t . . . mbon— 'aut monimentum' inquit 'aut columnam violarit deiecerit fregerit'. Sed post aliquanto propter has amplitudines sepulcrorum, quas in Ceramico videmus, lege sanctum est, 'ne quis sepulcrum faceret operosius quam quod decem homines effecerint triduo'; 65 neque id opere tectorio exornari nec hermas hos quos vocant licebat inponi, nec de mortui laude nisi in publieis sepulturis, nec ab alio nisi qui publice ad eam rem constitutus esset dici licebat. Sublata etiam erat celebritas virorum ac mulierum, quo lamentatio minueretur; auget enim luctum concursus hominum. 66 Quocirca Pittacus omnino accedere quemquam vetat in funus aliorum. Sed ait rursus idem Demetrius increbruisse eam funerum sepulcrorumque magnificentiam quae nunc fere Romae est. Quam consuetudinem lege minuit ipse. Fuit enim hic vir ut scitis non solum eruditissimus,
Abbreviated transcription (Latin):
munienda. nec hec a sapiẽtissimis legũ sẽpͥtorib ne¬
glecta sunt. Nam & athenis iam ille mos a cecrope ut
aiunt permansit ocuis terra humandi: quã cum ꝓxi¬
mi fecerant obductaq terra erat. frugib obserebat᷑
t sinus &. gremiu quasi matris mortuo tribueretur.
solum autẽ frugib expiatũ ut niuis reddet᷑ Seque¬
bant᷑ epłe quas mibãt propinqui coronati: apud qͣs
de mortui lande cũ nisi quid erat ueri p̃dicatu.
Nam mentiri nephas hẽbat᷑. ac iusta comecta erãt
quã legem eisde prope uerbis nr̃i uiri ĩ decima ta¬
bula coniccerũt. Nam de trib ricimis : &. pleraq illa
Solonis sunt: de lamentis uero erp̃ssa uerbis sũt: mu¬
lieres genas ne radimto: ne ue lexum funeris ergo ha¬
bento. De sepulchris autẽ nihil est apud solon ẽ ampli¬
us ꝗͣ ne quis ea deleat: ne ue alienu inferat. penaq

Expanded text:
minuendam. 63 Nec haec a sapientissimis legum scriptoribus neminuendam. 63 Nec haec a sapientissimis legum scriptoribus neglecta sunt. Nam et Atheniensium in more a Cecrope ut aiunt permansit hoc ius terra humandi, quod quom proxumi fecerant obductaque terra erat, frugibus obserebatur, ut sinus et gremium quasi matris mortuo tribueretur, solum autem frugibus expiatum ut vivis redderetur. Sequebantur epulae quas inibant propinqui coronati, apud quos de mortui laude quom siquid veri erat praedicatum — nam mentiri nefas habebatur —, iusta confecta erant. quam legem eisdem prope verbis nostri Xviri in decimam tabulam coniecerunt. Nam de tribus reciniis et pleraque illa Solonis sunt. De lamentis vero expressa verbis sunt: 'mulieres genas ne radunto neve lessum funeris ergo habento.' XXVI De sepulcris autem nihil est apud Solonem amplius quam 'ne quis ea deleat neve alienum inferat', poenaque
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ .&. ne se fraude isto: &. limul illud uidetote aluud
habitũ esse sepelirent᷑ aere. Due sunt p̃tere leges de
sepulchris: quaꝵ altera priuatoꝵ edifitiis: altera ipsis
sepulchris cauet. Nam quod rogũ bustu ue nouũ ue¬
tat propius he pedes adia edes alienas minto dño in¬
uestibulum sepulchris. cũ ne usu capi uetat tuot᷑ ius
sepulchroꝵ hec habemus in xii. sane scđm natura q̃
norma legis est. Reliqua sunt in morte tunus ut ĩdu¬
nomen menie: quo nocabulo etia grece cantus lugu
recte requiri H Quis .n. ad sumptus procesla iam
ista res sic in E figuli sepulchro uidisse credo nimi¬
am olim istiuis rei fuisse cupiditatẽ. multa extarent
ampla maioꝵ nr̃e quide legis interp̃tes. quo capite iu¬
bent᷑ sumptus : & luctũ remouere a deoꝵ maniũ iure
hoc intelligant impͥmis sepulchroiꝵ magͥficentia este

Expanded text:
et uretve, se fraude esto.' Et simul illud videtote, aliud et uretve, se fraude esto.' Et simul illud videtote, aliud habitum esse sepelire et urere. 61 Duae sunt praeterea leges de sepulcris, quarum altera privatorum aedificiis, altera ipsis sepulcris cavet. Nam quod 'rogum bustumve novum' vetat 'propius sexaginta pedes adigi aedes alienas invito domino', in, id est vestibulum sepulcri, 'bustumve usu capi' vetat, tuetur ius sepulcrorum. Haec habemus in XII, sane secundum naturam, quae norma legis est. Reliqua sunt in more: funus ut indinomen neniae, quo vocabulo etiam ‹apud› Graecos cantus lugubMarcus : Recte requiris. Quos enim ad sumptus progressa iam ista res sit, in C. Figuli sepulcro vidisse te credo. Minimam olim istius rei fuisse cupiditatem multa extant exempla maiorum. Nostrae quidem legis interpretes, quo capite iubentur sumptum et luctum removere a deorum Manium iure, hoc intellegant in primis, sepulcrorum magnificentiam esse
Abbreviated transcription (Latin):
Solonis fere legib. hic plus inquit ne facito rogũ ascla
quas iam nemo discit. extenuato igit᷑ sumptu tribus
itimis & uinela purpure: &. quod tibicinib tolli etiã¬
lamentationẽ. Mulieres genas ne radunto neue lesũ
funeris igit᷑ hoñto. hec ueteres interp̃tes. Sextus Esuis
eo magis uidico uer esse: quid lex solonis id ip̃m̃ uetat
heo laudabilia &. locupletib fere cũ plebe coĩa: quod
tulerũt honũ inquit mortuo: ne ossa legito: quos post
sunt in legibus de unctura: que seruilis unctura tollitur
nisi fuissent. ne sũptuosa respersio ne longe corone: nec
acerre p̾tereant. Illa iam sigticatio est laudis ornamẽ¬
ta ad mortuos ꝑtinere. ꝙ corona uirtute parta & ei
que peperisset & eius parenti sine traude esse lex im¬
positum iubet. Credo ꝙ erat factitatũ: ut uni plura
ut cui auro dentes iuncti essent asti cum illo sepeli¬

Expanded text:
Solonis fere legibus. 'Hoc plus' inquit 'ne facito. Rogum ascea Solonis fere legibus. 'Hoc plus' inquit 'ne facito. Rogum ascea quas iam nemo discit. Extenuato igitur sumptu tribus reciniis et tunicula purpurea et decem tibicinibus, tollit etiaMulieres genas ne radunto neve lessum funeris ergo habento.' Hoc veteres interpretes Sex. Aelius eo magis iudico verum esse quia lex Solonis id ipsum vetat. Haec laudabilia et locupletibus fere cum plebe communia. Quod tulerulit. 'Homini' inquit 'mortuo ne ossa legito quoi pos Haec praeterea sunt in legibus: ‹De uncturaque› 'servilis unctura tollitor ur nisi ‹in usu› fuissent. 'Ne sumptuosa respersio, ne longae coronae nec acerrae praeferantur.' Illa iam significatio est laudis ornamenta ad mortuos pertinere, quod coronam virtute partam et ei qui peperisset et eius parenti sine fraude esse lex impositam iubet. Credoque quod erat factitatum ut uni plura funera 'At cui auro dentes iuncti escunt, ast im cum ub sepeli
Abbreviated transcription (Latin):
uratur sepeliri: sed qui humet᷑. Quid qui post xii in
urbe sepulti sunt Clari uiri. Credo tite fuisse: aut cos
quib hoc ante hanc legem uirtutis causa tͥbutũ est:
ut publicole ut tuberte: quod coꝵ posteri ure tenuert̃
aut eos si qui hoc ut fabritius uirtutis caula soluti legi¬
bus non secuti sunt Hed in urbe sepilrri lex uetat
Sic decreta pontificũ collegio non esse ius in loco pub¬
lico. fieri sepulchrũ nostris extra porta collina ede
honoris &. aram in eo loco fiusse memorie proditũ est
ad eam cũ lamina esset ĩuenta &. in ea septu dña
honoris ea causa fuit edis huiꝰ dedicare. Sed cum
multa in eo loco sepulchra fuissent exarata sunt:
Statuit .n. colligi unũ locũ populi cũ non potuisł&.
priuata religione obligari. Iam cetera in xii. minuẽ¬
di sunt sũptus lamentationesq funeris. trãslata de

Expanded text:
uratur sepelin, sed qui humetur. Atticus: Quid quod post XII in uratur sepelin, sed qui humetur. Atticus: Quid quod post XII in urbe sepulti sunt clari viri? Marcus: Credo Tite fuisse aut eos quibus hoc ante hanc legem virtutis causa tributum est, ut Poplicolae, ut Tuberto, quod eorum posteri iure tenuerunt, aut eos si qui hoc ut C. Fabricius virtutis causa soluti legibus consecuti sunt. Sed ‹ut› in urbe sepeliri lex vetat, sic decretum a pontificum collegio, non esse ius in loco publico fieri sepulcrum. Nostis extra portam Collinam aedem Honoris. Aram in eo loco fuisse memoriae proditum est. Ad eam cum lamina esset inventa, et in ea scriptum ‹lamina› 'Honoris', ea causa fuit ‹ut› aedis haec dedicare‹tur›. Sed quom multa in eo loco sepulcra fuissent, exarata sunt. Statuit enim collegium locum publicum non potuisse privata religione obligari. 59 Iam cetera in XII minuendi sumptus sunt lamentationisque funebris, translata de
Abbreviated transcription (Latin):
diti sunt: nec tamen coꝵ ante sepulchiꝵ est ꝗͣ busta
facta & corpus incensu est: & quod nũc coĩter in
omĩbus sepultis penitus humati dicant᷑. id erat ꝓpͥũ
tñ in his quos humus iniecta contegoret: eũq morẽ
ius pontiticale confirmat. Nam pͥusꝗͣ in eos cõiecta
gleba est locum ille ubi crematũ est corpus nihil ht̃
& gleba uocat᷑ ac tum deniq multa religiosa iura cõ¬
plectit᷑. Itaq in eo qui in naue necatus: demde in
mare proiectus est decrenit.p. Mutius familiã pura
quotos supra tenra non extare portam heredi cõtractet¬
abendas triduũ terias & porco temina piaculũ pati
ñam sit in legib pauca: Sane tite & uti arbitror nõ
ignotu nobis. Sed ea non tam ad religione spectant:
ꝗͣ ad iuis sepulchroꝵ. hoĩem mortuũ inquit in xii.
in urbe ne sepelito: ne ue urito: credo uel proptͥ ignis
ꝑiculũ. Quod aute addit neue urito indicat non ꝗ

Expanded text:
diti sunt. Nec tamen eorum ante sepulcrum est quam iusta diti sunt. Nec tamen eorum ante sepulcrum est quam iusta facta et porcus caesus est. Et quod nunc communiter in omnibus sepultis venit usu ‹ut› humati dicantur, id erat proprium tum in iis quos humus iniecta contexerat, eumque morem ius pontificale confirmat. Nam prius quam in os iniecta gleba est, locus ille ubi crematum est corpus nihil habet epulcrum vocatur, ac tum denique multa religiosa iura conplectitur. Itaque in eo qui in nave necatus, deinde in mare proiectus esset, decrevit P. Mucius familiam puram, quod os supra terram non extaret; porcam heredi esse cabendas triduum ferias et porco femina piaculum faci‹nam sit in legibus. Marcus: Pauca sane Tite, et ut arbitror non ignota vobis. Sed ea non tam ad religionem spectant quam ad ius sepulcrorum. 'Hominem mortuum' inquit lex in XII in urbe ne sepelito neve urito.' Credo vel propter ignis periculum. Quod autem addit 'neve urito', indicat non qui
Abbreviated transcription (Latin):
nus sacrititii e uerberib fiat: quẽadenodũ os reiet¬
tum terre obtegat᷑: queq in porta contracta iura sit
quo tempore ĩcipiat sepulc esse & religione teneat᷑
Ac mihi quidẽ antiquissimũ sepulture genus illud
fiusse iudet᷑: quo apud xenophantem. Cyrus utit᷑
Cedditur .n. terre corpus & ita locatũ ac sĩtu qͣsi
operimẽto obducit᷑. codẽq ritu in eo sopulchro quod
procul a fontis aras regem nr̃m numam conditum
accepimus genteq torneliam usq ad memoriã nos¬
tram hac sepultura scimus esse usam .C Marii situs
reliquias apud Anienem dissipari iussit silla uic¬
tor acerbiore odio incitatus: ꝗͣ si tam sapiens fuisset
qm̃ fuit uehemens. Quod haud scio antimens suo cor¬
pore posset accidere primus a patriciis. Cornelius ignȩ
uoluit cremari: Declarat & .ni. Ennius de Affricano
hic est ille situs nature. Nam siti dicunt᷑ hii qui con¬

Expanded text:
nus sacrificii Lari vervecibus fiat, quem ad modum os resecnus sacrificii Lari vervecibus fiat, quem ad modum os resectum terra obtegatur, quaeque in porca contracta iura sint, quo tempore incipiat sepulcrum esse et religione teneatur. 56 At mihi quidem antiquissimum sepulturae genus illud fuisse videtur quo apud Xenophontem Cyrus utitur: redditur enim terrae corpus, et ita locatum ac situm quasi operimento matris obducitur. Eodemque ritu in eo sepulcro quod ‹haud› procul a Fontis ara est, regem nostrum Numam conditum accepimus, gentemque Corneliam usque ad memoriam nostram hac sepultura scimus esse usam. C. Mari sitas reliquias apud Anienem dissipari iussit Sylla victor, acerbiore odio incitatus, quam si tam sapiens fuisset quam fuit vehemens. 57 Quod haud scio an timens ‹ne› suo corpori posset accidere, primus e patriciis Corneliis igni voluit cremari. Dedarat enim Ennius de Africano: 'Hic est ille situs', vere, nam siti dicuntur ii qui con
Abbreviated transcription (Latin):
nia legata non ess&: si is cui legatu est stipulatum
est id ipsum quo legatus est: ut ea pecuia ex stipu¬
latione debeat᷑: sicq ea non doctũ hoĩem. sane cuius¬
fuit A ctius ꝑfamiliaris. Sed mense credo extremũ
anni: ut ueteres tebruariũ: sic hic decembre sequebat᷑¬
hostia autem maxima parentare pietatis est esse ad uic̃
extra sacra & gentem inferri fas negent esse idq a¬
pud maiores nostros torquatos ingente popilia iudi¬
cauit. nec uero tam de lifcalex que a nece appellate
sunt qua resident᷑ mortui qua ceteroꝵ celestiu qui¬
eti dies ferie noĩarent᷑. insi maiores eos: qui ex hac
uita migrassent in deoꝵ numero esse uoluissent: fas
in eos dies conferre ius: ut ne ipsius neq publice ferie
sinc: totaq huius iuris compositio pontiticalis magnã
religione cerimoniãq delarat. Neq necesse est e¬
disseri a nobis: qui fims funeste familie: quod ge¬

Expanded text:
nia legata non esset, ‹et› si is cui legatum est stipulatus nia legata non esset, ‹et› si is cui legatum est stipulatus est id ipsum quod legatum est, ut ea pecunia ex stipulatione debeatur, sitque ea non ‹adlifuit Accius perfamiliaris; sed mensem credo extremum anni ut veteres Februarium sic hic Decembrem sequebatuHostia autem maxima parentare pietatis esse adiunctum puextra sacra et gentem inferri fas negent esse, idque apud maiores nostros A. Torquatus in gente Popillia iudicavit. Nec vero tam denicales, quae a nece appellatae sunt quia residentur mortuis, quam ceterorum caelestium quieti dies feriae nominarentur, nisi maiores eos qui ex hac vita migrassent in deorum numero esse voluissent. Eas in eos dies conferre ius, ut nec ipsius neque publicae feriae sint. Totaque huius iuris conpositio pontificalis magnam religionem caerimoniamque declarat, neque necesse est edisseri a nobis, quae finis funestae familiae, quod ge
Abbreviated transcription (Latin):
meo quidem iuditio acutissimi: quid sit ꝙ ad ius põ¬
tificium ciuile appetatis. Ciuilis .n. uris sciẽtia pon¬
tificiũ quodã modo tollitis. Nam satra cũ pecunia
põtititũ auc̾te nulla lege cõuncta lũt. Itaq usib
tantũ modo pontiticis manet: si pontiticalis maneret
auctoritus. Sed quod ide iuris ciuilis est spernitis:
caperent quantũ omnes heredes sacris allegari ab eo
uis pontiticũ qui huc accessit ex inre ciuli partitionis
apud scriptu caute ut centu nũmi deducerent᷑ in¬
uenta est ratio cur pecuã sacroꝵ molestia liberaret᷑
Quid ħ hic qui testam̃tu faciebat cauere no¬
luisset: IAdmonet uris consulto hoc quidẽ ip̃e
munus pontifex idem ut munus capiat: qm̃ omĩbus
heredib relinquat᷑. semper dicebant quicꝗd cepisset
istringi rursus sacri liberant᷑. hoc uero ut ad pontifi¬
testamenti soluant. eodem loco ressit: quo si ea pecu¬

Expanded text:
meo quidem iudicio acutissimi, quid sit quod ad ius ponmeo quidem iudicio acutissimi, quid sit quod ad ius pontificium civile adpetatis; civilis enim iuris scientia pontificium quodam modo tollitis. Nam sacra cum pecunia pontificum auctoritate, nulla lege coniuncta sunt. Itaquc si vos tantummodo pontifices essetis, pontificalis maneret auctoritas; sed quod idem iuris civilis estis peritissi, eos qui tantundem caperent quantum omnes heredes sacris alligari. Habeo ius pontificium. 53 Quid huc accessit ex iure civili? Partitionis caput scriptum caute, ut centum nummi deducerentur: inventa est ratio cur pecunia sacrorum molestia liberaretur. Quodsi hoc qui testamentum faciebat cavere noluisset, admonet iuris consultus hic quidem ipse Mucius, pontifex idem, ut minus capiat quam omnibus heredibus relinquatur. Super‹iores› dicebant, quicquid cepisset adstringi: rursus sacris liberatur. Hoc vero nihil ad pontifitestamenti solvant et eodem loco res sit, quasi ea pecu
Abbreviated transcription (Latin):
dant hec Sceuole: quod est ꝑticio ut si in testam̃to
seducta scripta non sit. ip̃iq minus ceperint : qmͣ
omĩbus heredib relinquat᷑ sacris ne alligent᷑: in
milias in eius donatione: qui in ipsius põtate essẽt
approbauit ratum est. quod eo insciente factu est: si
cepisset : ne sacris delegarot᷑ ut post de eius heredi¬
bus aliquis exegisset pro sua parte id quod ab eo qđ
ip̃e heredis esset p̾termissu fiusset: eaq pecunia nõ
minor esset: facta cum suꝑiore exactione ꝗͣ heredib
omĩbus esset relicta: qui ea peciũa exegissẽt lolum
nisi coheredib sacris allegari. Quin etia cauent
ut cui plus legatu sit: ꝗͣ sine religione hr̃e liceat: is
ꝑ is & libra heredis testam̃ti soluat. Propterea ꝙ
eo loco: quo res est: ita soluta hereditate. quasi ea
pecũa legata non esset. Noc ego loco multisq aliis
quero a uobis. Sceuole pontifitis maximi & hoĩs

Expanded text:
hoc docent Scaevolae, quom est partitio, ut si in testamento hoc docent Scaevolae, quom est partitio, ut si in testamento deducta scripta non sit, ipsique minus ceperint quam omnibus heredibus relinquatur, sacris ne alligentur. In  pater familias in eius donatione qui in ipsius potestate est adprobavit, ratum est; quod eo insciente factum est, si cepisset ne sacris alligaretur, at post de eius heredibus aliquis exegisset pro sua parte id quod ab eo quoi ipse heres esset praetermissum fuisset, eaque pecunia non minor esset facta cum superiore exactione quam heredibus omnibus esset relicta, qui eam pecuniam exegisset, solum sine coheredibus sacris alligari. Quin etiam cavent ut, cui plus legatum sit quam sine religione capere liceat, is per aes et libram heredes testamenti solvat, propterea quod eo loco res est ita soluta hereditate, quasi ea pecunia legata non esset. XXI 52 Hoc ego loco multisque aliis quaero a vobis Scaevolae, pontifices maximi et homines
Abbreviated transcription (Latin):
tissima est: nulla est .n. ꝑsona que ad uice enis: qui
c uita migrauit propius accedat: demde is ꝗ morte
testamento ue eius tantũdem capit. quantũ omẽs
heredes: id quoq ordine est .n ad id quod propositũ
est accomodatum. Tertio loco si nemo sit heres: is
qui de bonis que eius fuerint cõmoriturus: ut ceperit
plurimũ possidendo. Quarto si nemo sit qui nullam
ceperit de creditorib eius plimu seruet. Extrema illa
ꝑsona est: ut si quil ei qui mortuus sit peciũa debue¬
rit: neminiq ea soluerat: ꝑ inde habeat᷑ quasi eam
peciuã ceperit. Hec nos a sceuola didicimus: nõ ita
delcripta ab antiquis Nam illi quidẽ his uerbis do¬
cebant tribus modis sacris astringi hereditate: aut
si maiores ꝑtem peciuẽ capiat. aut si maior pars pe¬
cune legata est: aut si inde quippia ceperit: Sed põ¬
ferias & cerimonias ascribendas putant: atq etiam

Expanded text:
tissima est; nulla est enim persona quae ad vicem eius qui tissima est; nulla est enim persona quae ad vicem eius qui e vita emigrarit propius accedat. Deinde qui morte testamentove eius tantundem capiat quantum omnes heredes: id quoque ordine, est enim ad id quod propositum est adcommodatum. Tertio loco, si nemo sit heres, is qui de bonis quae eius fuerint quom moritur usu ceperit plurimum possidendo. Quarto qui, si nemo sit qui ullam rem ceperit, de creditoribus eius plurimum servet. 49 Extrema illa persona est, ut, si is, qui ei qui mortuus sit pecuniam debuerit, nemini ‹qui› eam solverit, proinde habeatur quasi eam pecuniam ceperit. XX Haec nos a Scaevola didicimus, non ita descripta ab antiquis. Nam illi quidem his verbis docebant: tribus modis sacris adstringitur: hereditate, aut si maiorem partem pecuniae capiat, aut si maior pars pecuniae legata est, si inde quippiam ceperit. 50 Sed ponferias et caerimonias adscribendas putant. Atque etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cem bonũ neiem esse: nisi qui ius cuule cognoscet
totu ne : Quidita: Quid .n. ad pontifice de iu¬
re parietu. aut aquar aut ullo oĩno: si ergo qđ
cum religione cõiunctu est: Id aute quantulũ
est de sacris credo. de uotis de feriis & de sepulcris:
& si quid ciusmodi est. Cur igit᷑ tanta hec facimus: cũ
cetera ꝑ parua sint: De sacris aute qui locus patet
latius hec sit una sententia ut conseruent᷑ semper
& deinceps familiis prodant᷑. Et ut in lege posiu ꝑ¬
petua sint sacra hec posita. hec iuira pontititu auc¬
tororitãte consecuta sunt: ut ne mortẽ p̃atrisfamili¬
as sacroꝵ mẽoria occideret. His esset ea adiuncta
ad quos ein sde morte pecuia uenerit. Noc uno po¬
sito: quod est ad cognitione discipłiẽ. satis ĩnumera¬
bilia nastunt᷑: quib implent᷑ iuris consultoꝵ libri
Querunt᷑ .n. qui astringant᷑ sacris. heredu caula iuis¬

Expanded text:
cem bonum neminem esse, nisi qui ius civile cognosset.' cem bonum neminem esse, nisi qui ius civile cognosset.' Totumne? Quid ita? Quid enim ad pontificem de iure parietum aut aquarum aut luminum ‹ni›si eo quod cum religione coniunctum est? Id autem quantulum est! De sacris credo, de votis, de feriis et de sepulcris, et si quid eius modi est. Cur igitur haec tanta facimus, cum cetera perparva sint, de sacris autem, qui locus patet latius, haec sit una sententia, ut conserventur semper et deinceps familiis prodantur, et ut in lege posui perpetua sint sacra? 48 Hoc posito haec iura pontificum auctoritate consecuta sunt, ut, ne morte patris familias sacrorum memoria occideret, iis essent ea adiuncta ad quos eiusdem morte pecunia venerit. Hoc uno posito, quod est ad cognitionem disciplinae satis, innumerabilia nascuntur quibus implentur iuris consultorum libri. Quaeruntur enim qui adstringantur sacris. Heredum , causa ius
Abbreviated transcription (Latin):
poni tuam: at mihi ista exciderant ¶lta credo: sed
tamen hoc magis cas res & memini & expectoq ad
pontifitiu ius & ad ciuile ꝑtinent. NUera & aptis
sima sunt istis de rebus & responsa & scripta multa
& ego in hoc omĩ sermone nostro: quod ad qđ cũq
legis genus me disputatio uestra deduxerit tracta¬
bo quoad potero eius ipsius generis ius cuule nostru
Sed ita locus ut ip̃e notus sit ex quo ducat᷑ queq¬
res & ars iuris. ut non difficile sit quid homo inge
dum Sed iuris consultus siue erroris obitiendi cau¬
sa quo plura & difficiliora scire uideat᷑ siue quod
similius ueri est ignoratione docendi. Nam non
solum stire artis est: sed queda ars etia docendi: se¬
pe quod positũ est in una cognitione. id in intinita
dispartit᷑. uelut in hoc ip̃o genere ꝗͣ magnu illud
sceuole fatiunt. pontitices ambo & fide iuris peritis¬

Expanded text:
poni tuam! At mihi ista exciderant. 46 Atticus: Ita credo. Sed poni tuam! At mihi ista exciderant. 46 Atticus: Ita credo. Sed tamen hoc magis eas res et memini et specto, quod et ad pontificium ius et ad civile pertinent. Marcussimis sunt istis de rebus et responsa et scripta multa, et ego in hoc omni sermone nostro, quod ad cumque legis genus me disputatio nostra deduxerit, tractabo quoad potero eius ipsius generis ius civile nostrum, sed ita locus ut ipse notus sit, ex quo ducatur quaeque pars iuris, ut non difficile sit, qui modo ingen repetendum. XIX 47 Sed iuris consulti, sive erroris obiciundi causa, quo plura et difficiliora scire videantur, sive, quod similius veri est, ignoratione docendi — nam non solum scire aliquid artis est, sed quaedam ars est etiam docendi — saepe quod positum est in una cognitione, id in infinita dispertiuntur. Velut in hoc ipso genere, quam magnum illud Scaevolae faciunt, pontifices ambo et eidem iuris peritis
Abbreviated transcription (Latin):
atoni prorsus aNentior. qui si modo int̾pretari po¬
tuero his fere uerbis utimur. Terra igit᷑ ut focus
domicilioꝵ sacro deoꝵꝵ oium est. Quo circa ne ꝗs
iteꝵ idem consecrato ain aut emet argentũ in ur¬
bibus priuatu: & in fanis inuidiosa res est: tum
ebur exinam corpore extractum haud satis castum
donu deo: iam es atq ferru duelli instrumenta nõ
fam: Lignu aute quodq uoluerit uno e ligno cana¬
to. Itemq lapideu in delubris coĩbus textile: nec
operosuis: ꝗͣ mulieris opus menstruũ. Color autẽ albꝰ
Tincta uero absint insi a bellicis insignib. Diuinis¬
sima aute dona habes &. forme adhuc pictore uno
absolute die. Itemq cetera huiusmohi erempla dona
sunt. hec illa placent. Sed ego cetera non tam restric¬
te prefinio. uel hominũ uitiis uel subsidiis tempoꝵ
uictus. terre cultũ insigniorẽ suspitor fore : si ad eam
habeo ista nũc de lacris perpetuis & de ĩanium. uel

Expanded text:
atoni prorsus adsentior, qui si modo interpretari potuero, his fere verbis utitur: 'Terra igitur ut focus domiciliorum sacra deorum omnium est. Quocirca ne quis iterum idem consecrato. Aurum autem et argentum in urbibus et privatim et in fanis invidiosa res est. Tum ebur ex inani‹mi› corpore extractum haud satis castum donum deo. Iam aes atque ferrum duelli instrumenta, non fani. Ligneum autem quod ‹quis›que voluerit uno e ligno ‹di›cato, itemque lapideum, in delubris communibus, textile ne operosius quam mulieris opus menstruum. Color autem albustincta vero absint nisi a bellicis insignibus. Divinissima autem dona aves et formae ab uno pictore uno absolutae die, itemque cetera huius exempli dona sunto.' Haec illi placent. Sed ego cetera non tam restricte praefinio, vel hominum ‹di›vitiis vel subsidiis temporum inductus: terrae cultum segniorem suspicor fore, si ad eam . Atticus: Habeo ista. Nunc de sacris perpetuis et de Manium iure
Abbreviated transcription (Latin):
iam mueneris iuditare inuulgus nephas est Rui¬
sus igit᷑ uidendu ille fabricator tanti operis uti sit
imitatus exemplar: id ne quod semꝑ unũ idemq ut
sui simile. an id quod generatũ ortũq dicimus:
At qui si pulcher est hic mundus. & si probus eius ar-¬
titex. profecto eternitatis specie imitari maluit. Sin
secus quod ne dictu tas est: generatu exemplũ est
pro eterno secutus Non igit᷑ dubiu qui eternitatẽ
maluerit exequi. Quando quidẽ neq mũdo quicꝗͣ
pulchriis neq eius edificatore p̃stantuis:. Si ergo ge

Expanded text:
iam inveneris, indicare in vulgus nefas. Ruriam inveneris, indicare in vulgus nefas. Rursus igitur videndum, ille fabricator huius tanti operis utrum sit imitatus exemplar, idne, quod semper unum et idem et sui simile, an id, quod generatum ortumque dicimus. Atqui si pulcher est hic mundus et si probus eius artifex, profecto speciem aeternitatis imitari maluit, sin secus, quod ne dictu quidem fas est, generatum exemplum est pro aeterno secutus. Non igitur dubium, quin aeternitatem maluerit exsequi, quandoquidem neque mundo quicquam pulchrius neque eius aedi
Abbreviated transcription (Latin):
ca: reperiri origo potest. Quo circa si is ꝗ aliquod
munus efficere molitur: cam spetie que semper est¬
eadem intdiebit᷑: atq id sibi proponit exemplar p̃¬
claꝵ opus estitiat necelle est: Sin aute illam que
gignitur: nunqua illa qua expetet pulchritudinẽ
consequet᷑. Omne igit᷑ celu siue mundus: siue quo
alio nocabulo gaudet: hoc a nobis nũcupatu sit. de
quo id pͥmu consideremꝰ: quod precipue est in omĩ
questione considerandũ. semꝑ ne fuerit nullo gene¬
ratus ortu. an ortus sit: an ab aliquo tprĩs princi¬
patu ortus est. quãdoquide cernt᷑ & tangit᷑ ꝙ. ẽ
undiq corporatus: omĩa aute talia sensu mouent
sensusq mouentia que sunt: eadem in opĩone consi¬
dunt. que ortum haberi gigniq dixiius. Nihil at
gigni posse sine caulil. Atq illum quide quasi pa¬
rentem huius uniuersitatis inuenire difficile. & cu

Expanded text:
ta reperiri origo potest. Quocirca si is, qui aliquod ta reperiri origo potest. Quocirca si is, qui aliquod munus efficere molitur, eam speciem, quae semper eadem est, intuebitur atque id sibi proponet exemplar, praeclarum opus efficiat necesse est; sin autem eam, quae gignitur, numquam illam, quam expetet, pulchritudinem consequetur. Omne igitur caelum sive mundus, sive quo alio vocabulo gaudet, hoc a nobis nuncupatus sit— de quo id primum consideremus, quod principio est in omni quaestione considerandum, semperne fuerit nullo generatus ortu, an ortus sit ab aliquo temporis principatu. Ortus est, quandoquidem cernitur et tangitur et est undique corporatus. Omnia autem talia sensum movent, sensusque moventia quae sunt, eadem in opinatione considunt; quae ortum habere gignique diximus, nihil autem gigni posse sine causis. Atque illum quidem quasi parentem huius universitatis invenire difficile et, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ULTA SUNT. A NO¬
bis &. in Achademicis cõ¬
scripta contra phisicos. &
sepe pingidio Carneadeo
more & modo disputata.
Fuit .n. ur ille cũ ceteris ar¬
tib: que quide digne libero
essent ornatus omĩb: tum acer inuestigator &. di¬
ligens ear reꝵ: que a natura in uolute uidentur:
Deniq sic iudico: post illos nobiles pithagoricos: quoꝵ
doctrma extincta est quodamodo cũ aliquot secula
in italia siciliaq uiguisset: hunc extitisse: qui illa
renocaret. Qui cum me in cyliciam proticiscentem
ephesi expectauisset. roma ex legatione iple disced¬
ens uenisietq eode mytilenis. me salutandi uisẽ¬
salutationi ĩ ꝑcunctatione osũpsimus. Quid est qđ
semꝑ sit: neq ullu ht ortum quod gignat᷑ nec
iffert opinione sensus: rationis expers: quod totũ
opinabile est id gignitur & interit: nec unꝗͣ uere
potest esse: Omne aute quod gignitur er aliqua
causa gigni necesse est. Nullius .n. rei caula remo¬

Expanded text:
ulta sunt a nobis et in Academicis conscripta contra physicos et saepe cum P. Nigidio Carneadeo more et modo disputata. Fuit enim vir ille cum ceteris artibus, quae quidem dignae libero essent, ornatus omnibus, tum acer investigator et diligens earum rerum, quae a natura involutae videntur; denique sic iudico, post illos nobiles Pythagoreos, quorum disciplina extincta est quodam modo, cum aliquot saecla in Italia Siciliaque viguisset, hunc extitisse, qui illam renovaret. Qui cum me in Ciliciam proficiscentem Ephesi expectavisset Romam ex legatione ipse decedens, venissetque eodem Mytilenis mei salutandi et visensalutationis in percontatione consumpsimus    Quid est, quod semper sit neque ullum habeat ortum, et quod gignatur nect; alterum, quod adfert opinionem sensus rationis expers, quod totum opinabile est, id gignitur et interit nec umquam esse vere potest. Omne autem, quod gignitur, ex aliqua causa gigni necesse est; nullius enim rei causa remo
Abbreviated transcription (Latin):
neptum ambulante non uidemus: At ille nescio
qui in scolii noĩari solet. mille & attingenta stadi¬
a: quod abesset uidebat queda uolutres longuis
Respondere igit audatter isti ur̃o deo: me plane
his oculis non essẽ contentũ. dicet me acrius uidere
qua ullos pisces fortasse: qui neq uident᷑ a nobis
& nunc quidẽ sub oculis sunt: neq ipsi nos suspitẽ
possunt: Ergo ut illis aqua: sic nobis aer crasius
offundit᷑. At ampliꝰ non desideramꝰ. Quid talpan:
num deliderare lumen putas: neq tam quereret᷑ cũ
deo quod parũ longe ꝗͣ qđ falsum uideret Uides¬
ne nauez illam: stare nobis uidet᷑. At illa qui in
naui sũt: moueri hec uilla: Quere ratione cur

Expanded text:
Neptuni ambulantem non videmus. 'At ille nescio qui, Neptuni ambulantem non videmus. 'At ille nescio qui, qui in scholis nominari solet, mille et octingenta stadia quod abesset videbat.' Quaedam volucres longius; responderem igitur audacter isti vestro deo me plane his oculis non esse contentum. dicit me acrius videre quam illos pisces fortasse, qui neque videntur a nobis et nunc quidem sub oculis sunt neque ipsi nos suspicere possunt; ergo ut illis aqua sic nobis aer crassus offunditur. 'At amplius non desideramus.' Quid talpam num desiderare lumen putas? Neque tam quererer cum deo quod parum longe quam quod falsum viderem. videsne navem illam: stare nobis videtur; at iis qui in nave sunt
Abbreviated transcription (Latin):
magno suo ꝑiculo causa agat. Eo .n. rem dimittit
epicurus. si unus sensus semel in uita mentitus sit
nullu unꝗͣ esse credendũ. hoc .ni. uer esse confidere¬
de siul testib & importune insistere. Itaq Timago¬
ras epicureui negat sibi unꝗͣ cum oculu torsissẽt du¬
ai ex lucerna flamulas esse uisas: opĩonis .n. esse
mendaciu non oculoꝵ: quasi querat᷑ quid sit: nõ
quid uideat᷑. Sic hic quidẽ maioꝵ similis. Tu uõ
qui uila sensib: alia uera dical esse alia talla qui
a distingius: Desine quelo coĩb locis. domi nobis
ista nascunt᷑. Si in quis deui te interrogat: sanis
modo & integris sensib: num amplius quid deside¬
ras: quid respondeas: Utina quide roget audies
ꝗͣ nobiscũ male egerit. Ut .n. uera uideamus: ꝗͣ lõge
uidebimus : Ego catulli cumana ex hoc loco regi¬
in teriectu est: quod obstet: sed intendi acies longi¬

Expanded text:
magno suo periculo causam agat; eo enim rem demittit magno suo periculo causam agat; eo enim rem demittit Epicurus, si unus sensus semel in vita mentitus sit, nulli umquam esse credendum. hoc est verum esse, confidere suis testibus et †inportata insistere; itaque Timagoras Epicureus negat sibi umquam cum oculum torsisset duas ex lucerna flammulas esse visas; opinionis enim esse mendacium non oculorum: quasi quaeratur quid sit, non quid videatur. qui visa sensibus alia vera dicas esse alia falsa, qui ea distinguis? Et desine quaeso communibus locis; domi nobis ista nascuntur. 'Si' inquis 'deus te interroget sanis modo et integris sensibus num amplius quid desideras, quid respondeas?' Utinam quidem roget: audies quam nobiscum male †agerent. ut enim vera videamus, quam longe videmus? ego Catuli Cumanum ex hoc loco cerno; regiinteriectum est quod obstet, sed intendi acies longi