comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ribus hispani nunc italia aunc affrici. nurc oĩs
usq ad metias paludes perpetuis curis uacant gẽ¬
tes Nec idcirco minoribus gaudiis ferunt demͦp¬
ti periculi meri qđ experiundi necessitate carue¬
runt Sed hoc ipsum & inadminis tratione uł
prouidentie uestre x infectione fortuna impẽ¬
sius gratulantur qđ tanta illauis nautici repe¬
lionuꝰ inues tigiis suis concidit atq ipsam bri¬
taniam que sedem tam diuturno sceleri prebu¬
isset. constat uictoriam ur̃am sola sui restituci¬
one sensisse erito igitur statim atq ad litus
illud exoptatus olim uindex x liberator appu¬
leras obuius se se maies tatis tue triumphus
effudit exulantesq gaudio britani cum coniu¬
gibus ac liberis obtulerunt non te ipsum modo
quem ut telo delapsum in tuebantur sed &co
nauis illius que tuum numen aduexa uelire¬
migiaq uenerantes paratiq te ingredientem
stratis corporibus Nec mirlim si tanto gaudio

Expanded text:
ribus Hispania, nunc Italia nunc Africa nunc omnes ribus Hispania, nunc Italia nunc Africa nunc omnes usque ad Maeotias paludes perpetuis curis vacant gentes. Nec idcirco minoribus gaudiis feruntur dempti periculi merito quod experiundi necessitate caruerunt, sed hoc ipsum et in administratione vel providentiae vestrae et in refectione fortunae impensius gratulantur, quod tanta illa vis nauticae rebellionis in vestigiis suis concidit. Atque ipsam Britanniam, quae sedem tam diuturno sceleri praebuisset, constat victoriam vestram sola sui restitutione sensisse. Merito igitur statim atque ad litus illud exoptatus olim vindex et liberator appuleras, obvius sese maiestati tuae triumphus effudit, exsultantesque gaudio Britanni cum coniugibus ac liberis obtulerunt, non te ipsum modo, quem ut caelo delapsum intuebantur, sed etiam navis illius quae tuum numen advexerat vela remigiaque venerantes, paratique te ingredientem stratis sentire corporibus. Nec mirum si tanto gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
custodie tuerentur Sed ubiq uans hicet uobis
uirtutem felicitatemq urãm magiis tamẽ ter¬
roribus ĩminebat. qua iacent maua quaq uen¬
ti ferunt Recursabat quippe in anmos illa sub
diuo probo paucoꝵ ex francis captuorꝑ incraedi¬
bilis audatia & indigna felicitas. qua ponto us¬
q correptis nauibus greciam asianq populati
Nec mpune plerisq fibie litoribii apulsi ipãs
postremo nailalibus quondam uic oriis nobiles
ceperant syracusas & in menso itinere prouecti
oceanum qua terras inrupit intrauerant atq
ita euentu temeritatis obstenderant nichil Eẽ
clausum piratice desperationi quo naugis pate¬
r& accessus ltaq hac uictoria ur̃a rpnꝰ britania
solum seruitute est liberata sed omnibus nacio¬
nibus securitas restituta que maritimo usu tña
in bello adire periculi poterant. quantum ĩ pa¬
ce cõmodi consequuntur nunc setura est ut dde li¬
terã gallico taceam quamuis pene conspicuis lito¬

Expanded text:
custodiae tuerentur, sed ubique, vanis licet ob custodiae tuerentur, sed ubique, vanis licet ob virtutem felicitatemque vestram, magnis tamen terroribus imminebat, qua iacent maria quaque venti ferunt. Recursabat quippe in animos illa sub divo Probo paucorum ex Francis captivorum incredibilis audacia et indigna felicitas, qui a Ponto usque correptis navibus Graeciam Asiamque populati nec impune plerisque Libyae litoribus appulsi ipsas postremo navalibus quondam victoriis nobiles ceperant Syracusas et immenso itinere pervecti Oceanum qua terras inrumpit intraverant, atque ita eventu temeritatis ostenderant nihil esse clausum piraticae desperationi, quo navigiis pateret accessus. Itaque hac victoria vestra non Britannia solum servitute est liberata, sed omnibus nationibus securitas restituta quae maritimo usu tantum in bello adire periculi poterant quantum in pace commodi consequuntur. Nunc secura est, ut de latere Gallico taceam, quamvis paene conspicuis lito
Abbreviated transcription (Latin):
caculo uoluptatem Ouictoria muliuga & innume¬
rabilium triumphorum qua britaleꝰ restitute qua
francoꝵ penitus excise qua multis popterea gentibꝰ
in coniuratione illius sceleris dephensis imposita
est necessitas obsequendi Deniqid ppetuam quie¬
tem maria purgata sunt Glorian fu uero cesar
inuicte. alium te orbem terrarunreperisse Qui
romine potentia gloriam rstituendo naualem ad¬
didisti Imperio terris omnibus elnentum Con¬
fecisti inqͣm bellum cesar in uic tquod cunctis
impendere prouinciis uidebatur amq late ua¬
gari & flagrare poterat qm late mnis occeanꝰ
& meditertaneisimis alluunt Nq enim si me¬
tu uestris luis illa solis britanie isceribus nita¬
buit Idcirco nescimus quanto se le furore iac¬
tasse: si fidutiam peruagandi qua ftebat habu¬
iss& Nullo siquidem certo fine nontium aut
fluminum terminabatur quem dihosite limitis

Expanded text:
taculo voluptatem. O victoria multiiuga et innumetaculo voluptatem. O victoria multiiuga et innumerabilium triumphorum, qua Britanniae restitutae, qua Francorum vires penitus excisae, qua multis praeterea gentibus in coniuratione illius sceleris deprehensis imposita est necessitas obsequendi, qua denique ad perpetuam quietem maria purgata sunt! Gloriare tu vero, Caesar invicte, alium te orbem terrarum repperisse, qui Romanae potentiae gloriam restituendo navalem addidisti imperio terris omnibus maius elementum. Confecisti, inquam, bellum, Caesar invicte, quod cunctis impendere provinciis videbatur, tamque late vagari et flagrare poterat quam late omnis Oceanus et Mediterranei sinus adluunt. Neque enim, si metu vestri lues illa solis Britanniae visceribus intabuit, idcirco nescimus quanto se alia furore iactasset, si fiduciam pervagandi qua patebat habuisset. Nullo siquidem certo fine montium aut fluminum terminabatur quem dispositae limitis
Abbreviated transcription (Latin):
pne barbarieslim cultu uestis et prolixo crine rutiłiti
Tunc uo puluee et cruore fidata & in diuersos situs stra¬
ta sicuti dolqem uulner fuerunt secuta iacuerunt
atq inter hosipse uexillarius latrocinio culto illo quẽ
unius uiolaierat sponte deposito et uix uni uelami¬
nis repertussuditio adeo uer sibi dixerat morte ui¬
cina ut intrfectum se noll& agnosci Enĩuero ce¬
sar inuic tefanto deor. in mortalium tibi ẽ ad dic¬
ta consensuomnium quidem quos adortus fueris
hostium sel precipue interuectio francoꝵ ut illi
quoq milies urĩ qui pererrorem nebulosi ut piu¬
lo ante dr& ab inuicti ad oppidum londoniense ꝑ¬
uenerat Qudquid ex mercennaria illa multitudi¬
ne barbarqr prelio suꝑfuerat cum direpta ciuita¬
te fugam qipascere cõgitarent passim tota urbe
confecerunt et non sołm prouincialibus uestris ĩ
cede hostum dederunt salutem sed &um inspec¬

Expanded text:
one barbariae olim cultu vestis et prolixo crine rutilantia, one barbariae olim cultu vestis et prolixo crine rutilantia, tunc vero pulvere et cruore foedata et in diversos situs tracta, sicuti dolorem vulnerum fuerant secuta iacuerunt, atque inter hos ipse vexillarius latrocinii, cultu illo quem vivus violaverat sponte deposito et vix unius velaminis repertus indicio. Adeo verum sibi dixerat morte vicina, ut interfectum se nollet agnosci. Enimvero, Caesar invicte, tanto deorum immortalium tibi est addicta consensu omnium quidem quos adortus fueris hostium sed praecipue internecio Francorum, ut illi quoque milites vestri qui per errorem nebulosi, ut paulo ante dixi, maris abiuncti ad oppidum Londiniense pervenerant, quidquid ex mercennaria illa multitudine barbarorum proelio superfuerat, cum direpta civitate fugam capessere cogitarent, passim tota urbe confecerint et non solum provincialibus vestris in caede hostium dederint salutem sed etiam in spec
Abbreviated transcription (Latin):
us inminentia uela conspererat timuit iam iamq
uenturum ut ciq cum ducibus iuis maluit experi¬
ri qm pñs maiestis tue fulmen excipere demens qͥ
nesciebat quacuq fugerat. Ubiq uim habere diui¬
nitatis esse ubi ultus uestri ubi signa colerentur Te
tñ ille fugiens udit intuorum manus. ate uẽ tus atuis
excitib s oppresss ẽ deniq adeo trepidus & te post ter¬
ga tspiciens &i modum amentu attonit properauit
ad mortem ut ec explicarit aciem nec omnes copias
quas trahebat istruxerit Sed cum ueteribus illiscõ¬
iurationis aueoribus & mercerariis tuneis barbaror
tanti apparatis oblitus irruerit. Adeo cesar ecianihͦ
rei .p. tribuitiestra felicitas ut nemo fere romanꝰ
occiderit imio uincente romano Omnes enim illos
ut audio caros atq colles non nisi te terminor hos¬
tium corporasura texerunt illa barbara aut imitaci¬

Expanded text:
us imminentia vela conspexerat, timuit iam iamque us imminentia vela conspexerat, timuit iam iamque venturum? Vtcumque cum ducibus tuis maluit experiri quam praesens maiestatis tuae fulmen excipere, demens qui nesciebat, quacumque fugeret, ubique vim vestrae divinitatis esse, ubi vultus vestri, ubi signa colerentur. Te tamen ille fugiens incidit in tuorum manus, a te victus a tuis exercitibus oppressus est. Denique adeo trepidus et te post terga respiciens et in modum amentis attonitus properavit ad mortem, ut nec explicarit aciem nec omnes copias quas trahebat instruxerit, sed cum veteribus illius coniurationis auctoribus et mercennariis cuneis barbarorum tanti apparatus oblitus inruerit. Adeo, Caesar, etiam hoc rei publicae tribuit vestra felicitas, ut nemo fere Romanus occiderit imperio vincente Romano. Omnes enim illos, ut audio, campos atque colles non nisi taeterrimorum hostium corpora fusa texerunt. Illa barbara aut imitati
Abbreviated transcription (Latin):
rinus ad tempus ipsum tante se dorso maris nebule
miscuerunt ut inimica classis apud uectam insulam
speculis atq insidis collocata ignorantibus omnino
hostibus preteriretur ne uel moraretur ĩpetum quã¬
uis non poss& obsiftere lam uero ꝗ idem ille ur̃o au¬
Ipitio inuctus exercitus statim atq britanie litꝰ in¬
uaserat uniuersis nauibus suis uuecit ignes qui nam
ali nisi diuinitatis monitus impulerunt. aut que alia
ratio persuasit nullum presidium fuge reseruare nͤ
uereri dubia bellor nec mirtem ut dicitur putare
toria non posse dubitari non illi tune uires non hu¬
mana robora sed uestra numina cogitauerunt pro¬
posito qualicunq prelio certam sibi spondere fortu¬
nam Non tam est fidutia militum ꝗ̃ felicitas imꝑ¬
atoꝵ Ipse ille autem signifer nepharie factionis cur
ab eo litore quod tenebat abcessit. curclassum por¬
tum q dere deseruit nisi quod te cesar inuicte tui¬

Expanded text:
rimus, ad tempus ipsum tantae se dorso maris nebulae rimus, ad tempus ipsum tantae se dorso maris nebulae miscuerunt, ut inimica classis apud Vectam insulam in speculis atque insidiis conlocata ignorantibus omnino hostibus praeteriretur, ne vel moraretur impetum quamvis non posset obsistere. Iam vero quod idem ille vestro auspicio invictus exercitus, statim atque Britanniae litus invaserat, universis navibus suis iniecit ignes, quinam alii nisi divinitatis vestrae monitus impulerunt? Aut quae alia ratio persuasit nullum praesidium fugae reservare nec vereri dubia bellorum nec Martem, ut dicitur, putaretoria non posse dubitari? Non illi tunc vires, non humana robora sed vestra numina cogitaverunt. Proposito qualicumque proelio certam sibi spondere fortunam non tam est fiducia militum quam felicitas imperatorum. Ipse ille autem signifer nefariae factionis cur ab eo litore quod tenebat abscessit, cur classem portumque deseruit, nisi quod te, Caesar invicte, cui
Abbreviated transcription (Latin):
modo pro imperii iure praeceptor sed rebus ipsis
& exemplo constantie tue hortatur atq inpulsor
Fuisti prior siquidem magis origiatensi litore q¬
uis feruidum in uectus deceanum etiam illi ex̃c¬
citui tuo quem se quanam nisi inuererat irreuocabilẽ ĩ¬
iecis ti mentis ardorem. adeo ut cunctantibus ad huc
ducibus celo & mari turbidis ultro signum nauigati¬
onis exposcer& quedam minatia uidebatur signa con¬
tener& die pluuio uela facer& uentum quia derectꝰ
non erat captar& obliquum Quis enim se quamlib&
iniquo mari non auder& crederete nauigante Omni¬
um ut dicitur accepto nuntio nauigatidnis tue una
uox & hortacio fuit Quid dubitamus quid moramur
ipse iam soluit. iam prouehitur. iam fortasse peruenit ex¬
pumur omnia perquoscunq fluctus eamus. quid ẽ qđ
Fumere possumus celarem sequimur. nec fefellit opinio
uestre felicitatis siquidem ut ex ip̃oꝵ relitione compe¬

Expanded text:
modo pro imperii iure praeceptor sed rebus ipsis modo pro imperii iure praeceptor sed rebus ipsis et exemplo constantiae tuae hortator atque impulsor fuisti. Prior siquidem a Gesoriacensi litore quamvis fervidum invectus Oceanum etiam illi exercitui tuo, quem Sequana amnis invexerat, inrevocabilem iniecisti mentis ardorem, adeo ut cunctantibus adhuc ducibus, caelo et mari turbidis, ultro signum navigationis exposceret, quae iam minacia videbantur signa contemneret, die pluvio vela faceret, ventum quia derectus non erat captaret obliquum. Quis enim se quamlibet iniquo mari non auderet credere te navigante? Omnium, ut dicitur, accepto nuntio navigationis tuae una vox et hortatio fuit: «Quid dubitamus? Quid moramur? Ipse iam solvit, iam provehitur, iam fortasse pervenit. Experiamur omnia, per quoscumque fluctus eamus. Quid est quod timere possimus? Caesarem sequimur». Nec fefellit opinio vestrae felicitatis, siquidem, ut ex ipsorum relatione compe
Abbreviated transcription (Latin):
omnemq illum limitem non equestribus neq pe¬
destribus copiis sed praesentie tue terrore tutatus
es quantoslib&: ualebat exercitus miximianus ĩ rip¬
uersis classibus. ita hostem incertum concilii q ino¬
pem reddidisti ut tunc deniq cerẜit qđ non mu¬
nitus ess& occeano sed inclusus hoc loco uenit ĩ
mentem michi ꝗͣ delicata illorum principium fue¬
rit in administranda re pub & adipiscenda rep.
laude felicitas quibus rome degentibus triumphi&
cognomina deuictaꝵ aduicibus suis gentium pro¬
ueniebant. Itaq fronto romane eloquentie nõ se¬
cundum sed alterum decus cum belli inbrictania
confecti laudem antonino principi dar&. qͣmuis
ille in ipso urbis palatio residens. gerendi eius ma¬
cdass&e auspicium ueluti longe nauis guberniaculis
presidentem tocius uelificationis etͦ cursus glo¬
riam meruisse testatus es t Ac enim tu cesar
innitte omnis istius & nauigationis et belli nõ

Expanded text:
omnemque illum limitem non equestribus neque peomnemque illum limitem non equestribus neque pedestribus copiis sed praesentiae tuae terrore tutatus es: quantoslibet valebat exercitus Maximianus in ripversis classibus ita hostem incertum consiliique inopem reddidisti, ut tunc denique senserit quod non munitus esset Oceano sed inclusus. Hoc loco venit in mentem mihi quam delicata illorum principum fuerit in administranda re publica et adipiscenda re publica laude felicitas, quibus Romae degentibus triumphi et cognomina devictarum a ducibus suis gentium proveniebant. Itaque Fronto, Romanae eloquentiae non secundum sed alterum decus, cum belli in Britannia confecti laudem Antonino principi daret, quamvis ille in ipso Vrbis palatio residens gerendi eius mandasset auspicium, veluti longae navis gubernaculis praesidentem totius velificationis et cursus gloriam meruisse testatus est. At enim tu, Caesar invicte, omnis istius et navigationis et belli non
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et accesserat diuturna sceleris impugni¬
tas que despatorum hominum inflarat audacũ
ut illam in clemencia marisq uictoriam ur̃a
fatali quadam necessitate dił tulerat pro sui
terrore iactarent nec concilio intermissu esse
bellum sed desꝑatione omissum crederent ado
ut iam comunis pene timore deposito archipi¬
ratam satelles occider& & illud aue torame᷑¬
tum tanti discriminis putar& Imperium Hoc
igitur bellum tam necessarium. tam difficile
aditu. tam in ueteratum.tam instructum lta cesir agg̃s¬
sus es. ut statim atq illo infestum muestatis tue ful.¬
men intenderas. confec̃tum omnibus uideretur Na
primo omnium in quo precipue consulendum fuit ne
quid barbare nationes conuerse illuc minine tuono¬
uare temptari:nt inuocata patris tui maies tate pro¬
uisum ẽ Tu enum tu domine  laximiane lmpõr et̾¬
ne nouo itineris compendio aduentum diuinita¬
tis tue accelerare dignatus repente rheno institisti

Expanded text:
Nam et accesserat diuturna sceleris impuniNam et accesserat diuturna sceleris impunitas quae desperatorum hominum inflarat audaciam, ut illam inclementiam maris, quae victoriam vestram fatali quadam necessitate distulerat, pro sui terrore iactarent, nec consilio intermissum esse bellum sed desperatione omissum crederent, adeo ut iam communis poenae timore deposito archipiratam satelles occideret et illud auctoramentum tanti discriminis putaret imperium. Hoc igitur bellum tam necessarium, tam difficile aditu, tam inveteratum, tam instructum ita, Caesar, adgressus es ut, statim atque illo infestum maiestatis tuae fulmen intenderas, confectum omnibus videretur. Nam primo omnium, in quo praecipue consulendum fuit, ne quid barbarae nationes converso illuc numine tuo novare temptarent, invocata patris tui maiestate provisum est. Tu enim ipse, tu domine Maximiane, imperator aeterne, novo itineris compendio adventum divinitatis tuae accelerare dignatus repente Rheno institisti,
Abbreviated transcription (Latin):
remithridatico non magis terrestri qmͣ nauali usu
ingebat Ad hoc &iam natio tunc rudes & solibri¬
tani pictis modo & hibernis assueta hostibus ad¬
huc seminudi facile romanis armisq signisq ces¬
serunt prope ut hoc uno cesar gloriari in illa expedi¬
tione debuerit quod nauigasset occeanum Isto uero
nephario latrocinio abducta primum afugiente pirata
classe que olim gallias tuebat. edificatisq preterei
plurimis in nr̃m modum naibus occupata legio¬
ne romana interclusis aliquot pegrinoꝵ milidu
cuneis contractis ad dilectum mercatoribus gal¬
licanis sollicitatis per spolia ipsarum prouinciarũ
non mediocribus copiisꝰ barboaroꝵ atq husoĩ¬
bus ad munia nautica flagicii illius aue toꝵma
gis terio eruditis excercitibus autem urĩs licet
muictis uirtute tamen in re maritima nouis
malã coaluisse ex indignissimo latrocinio belli
molem audebamus lic&: de exitu fideremus

Expanded text:
re Mithridatico, non magis terrestri quam navali usu re Mithridatico, non magis terrestri quam navali usu vigebat. Ad hoc natio etiam tunc rudis et solis Britanni Pictis modo et Hibernis adsueta hostibus adhuc seminudis, facile Romanis armis signisque cesserunt, prope ut hoc uno Caesar gloriari in illa expeditione debuerit quod navigasset Oceanum. Isto vero nefario latrocinio abducta primum a fugiente pirata classe quae olim Gallias tuebatur, aedificatisque praeterea plurimis in nostrum modum navibus, occupata legione Romana, interclusis aliquot peregrinorum militum cuneis, contractis ad dilectum mercatoribus Gallicanis, sollicitatis per spolia ipsarum provinciarum non mediocribus copiis barbarorum, atque his omnibus ad munia nautica flagitii illius auctorum magisterio eruditis, exercitibus autem vestris licet invictis virtute, tamen in re maritima novis malam coaluisse ex indignissimo latrocinio belli molem audiebamus, licet de exitu fideremus.
Abbreviated transcription (Latin):
stricta sarmatia uitungi quadricarpi Tociens pro¬
fligati summattentes egotho pace poscendi supplicã¬
te per munera regem persar uęrebat animo qđ nt
deniq confitemur una illa tanti imperũ contuniela.
eoq nobis intollerabilior uidebatur quod glorie sola
restabat Et sane non sicud britanie nomenꝰ unumiti
mediocris erat iacture rei ꝑ terra tanto frugum
ubere tanito leta mimero pastionum tor metalior. Ru¬
eus nuis tot uectigalibus questuol at raetilloꝵ fuo¬
tibus tanto in mensa circuitu qui cesar ille auetop
uestri nominis cum romanor primus intrasse. ali¬
um se orbem terrarum scripsit reperille. tante mag¬
nitudinis arbitritus ut non circum fusa occeino
completa ipsum occeanum uideretur. Sed cam illa eta¬
te nec britania ullis erat ad nauale bellum armata
nauigus s romana res inde iam apunitis asiaticis¬
q bellism &iam recenti exercitata piratico & prop̾o¬

Expanded text:
trita Sarmatia, Iuthungi Quadi Carpi totiens protrita Sarmatia, Iuthungi Quadi Carpi totiens profligati, submittente se Gotho pace poscenda, supplicante per munera rege Persarum, urebat animos quod nunc denique confitemur una illa tanti imperii contumelia, eoque nobis intolerabilior videbatur quod gloriae sola restabat. Et sane non, sicut Britanniae nomen unum, ita mediocris erat iacturae rei publicae terra tanto frugum ubere, tanto laeta numero pastionum, tot metallorum fluens rivis, tot vectigalibus quaestuosa, tot accincta portibus, tanto immensa circuitu. Quam Caesar ille auctor vestri nominis cum Romanorum primus intrasset, alium se orbem terrarum scripsit repperisse, tantae magnitudinis arbitratus ut non circumfusa Oceano complexa ipsum Oceanum videretur. Sed enim illa aetate nec Britannia ullis erat ad navale bellum armata navigiis et Romana res inde iam a Punicis Asiaticisque bellis, etiam recenti exercitata Piratico et propio
Abbreviated transcription (Latin):
bilia uitutum tua& fac̾ta praetereo dum festino
cupidis ad singularem illam uictoriam qua unicer¬
sa res .p. tandem est cuindita. cuits magnitudo ce¬
sar inuicte hac tenus explicabitur ut pmus dicã ꝙ
neccessarium illud & difficile bellum fuerit quꝗ
magis confectum sit AAinus in dignum fuerat sub
principe galieno ꝗuis triste haꝵ prouincias a roma
luce dissiduum Tunc enim siue in curia rerum siue
quadam inclinatione fatoꝵ omnibus fere membris
erat truncata res pub Tunc se nimium & parcuis ex¬
tulerat & pah: mirenus equauerat tota egiptus syrie
defecerant amissa recia uoricum pãnomeq uastate
ltalia ipsa gencium domina plurimar urblum suar
excidia merebat: non erat tantum doloris in singu¬
lis cum pene omnibus careretur Nunc uero toro
orbe terrarum non modo qua romanus fuerat uir¬
tute uestra recepto sed ecum qua hostilis o̾domito
cum tociens proculcata essx alamania tociens ob¬

Expanded text:
bilia virtutum tuarum facta praetereo, dum festino bilia virtutum tuarum facta praetereo, dum festino cupidus ad singularem illam victoriam, qua universa res publica tandem est vindicata. Cuius magnitudo, Caesar invicte, hactenus explicabitur, ut prius dicam quam necessarium illud et difficile bellum fuerit quam quo magisterio confectum sit. Minus indignum fuerat sub principe Gallieno quamvis triste harum provinciarum a Romana luce discidium. Tunc enim sive incuria rerum sive quadam inclinatione fatorum omnibus fere membris erat truncata res publica; tunc se nimium et Parthus extulerat et Palmyrenus aequaverat; tota Aegyptus Syriaeque defecerant; amissa Raetia, Noricum Pannoniaeque vastatae; Italia ipsa gentium domina plurimarum urbium suarum excidia maerebat; non erat tantum doloris in singulis, cum paene omnibus careretur. Nunc vero toto orbe terrarum non modo qua Romanus fuerat virtute vestra recepto sed etiam qua hostilis edomito, cum totiens proculcata esset Alamannia, totiens ob
Abbreviated transcription (Latin):
principei persuadere potiusset. quod minc uidimus et u¬
demus totis porticibus ciuitatis sedere cartua agmina
barburorum uiros at tonita feritate trepidintes respicien¬
tes mus ignauum filiorum nurtis maritorum unculis
copulatas. P ueros atq puellas familiari murmure hlã¬
dientes. atq hos heminei prouincialibus ur̃is ad cbae¬
quium distributos. donec ad destinator sibi cultus slitu¬
dinum duccrẽtur. Insultare herculi cõi gallinum nomĩe
uincus. Arat ergo nunc mͥ chimius et trisius t illena¬
gus ille predator crertiti osquali tudis eperatur et trecm¬
tat nundinis meas pecori uenili et cultor hirbarus Laxit
annonmni. Quinctum si ud dilectum uecetui accurrit
et ehsequus teritur et tergo echerectur et scruure se mili¬
tie nomine gratulatur. Qiud titum Cesir Augui. ig
posce si moror. ignosce si propero. multa enum illius tem¬
poris quo transitus in britanum parabatui. ad nuta¬

Expanded text:
principes persuadere potuisset quod nunc vidimus et viprincipes persuadere potuisset quod nunc vidimus et videmus: totis porticibus civitatum sedere captiva agmina barbarorum, viros attonita feritate trepidantes, respicientes anus ignaviam filiorum nuptas maritorum, vinculis copulatos pueros ac puellas familiari murmure blandientes, atque hos omnes provincialibus vestris ad obsequium distributos, donec ad destinatos sibi cultus solitudinum ducerentur. Insultare hercule communi Galliarum nomvinciis. Arat ergo nunc mihi Chamavus et Frisius et ille vagus, ille praedator exercitio squalidi ruris operatur et frequentat nundinas meas pecore venali et cultor barbarus laxat annonam. Quin etiam si ad dilectum vocetur accurrit et obsequiis teritur et tergo coercetur et servire se militiae nomine gratulatur. Quid faciam, Caesar invicte? Ignosce si moror, ignosce si propero; multa enim illius temporis, quo transitus in Britanniam parabatur, admira
Abbreviated transcription (Latin):
q diuertio sui Rihentis implectitur peneut cum uerbi
periculo loquar terra non est ita penitus aquis imbuta
maduit ut non iolum qm̃ manifeste paliutru est cedat
idniium et hauriat pressa uestigium &d etum ubi puilo
uidetur intirmior pedum pulium temptata quatiatur et
ientire se proctl mota pondus testetur. ita ut tes est subi io
ribus innatat et iuspensa. late uatillant ue merito quis
urerit crercend itusse talis solo milite ad niuile cet¬
tamen. Sd neq ille fraudes loxgtum nec quę pluriin¬
crant perfugia uiluaium barbiros tegere potucrunt quo¬
minus ditioni tue diinitatis omnes ic cedere cogeren¬
tur et cum coniugibus. acliberis exteroqi. graua mine
necessitudinum ac rerum sunum ad loci dim deserta
transirent uii que portasse ip̃i quendim de predindo ui¬
stauerat culia redditent scruendo. Quis hoc unqͣm fu¬
turum etiam sicormi uolustis et aftari decus ante uos

Expanded text:
amque divortio sui Rhenus amplectitur, paene, ut cum verbi amque divortio sui Rhenus amplectitur, paene, ut cum verbi periculo loquar, terra non est: ita penitus aquis imbuta permaduit ut non solum qua manifeste palustris est cedat ad nisum et hauriat pressa vestigium, sed etiam ubi paulo videtur firmior pedum pulsu temptata quatiatur et sentire se procul mota pondus testetur. Ita, ut res est, aquis subiacentibus innatat et suspensa late vacillat, ut merito quis dixerit exercendum fuisse tali solo militem ad navale certamen. Sed neque illae fraudes locorum nec quae plura inerant perfugia silvarum barbaros tegere potuerunt quominus dicioni tuae divinitatis omnes sese dedere cogerentur, et cum coniugibus ac liberis ceteroque examine necessitudinum ac rerum suarum ad loca olim deserta transirent ut, quae fortasse ipsi quondam depraedando vastaverant, culta redderent serviendo. Quis hoc umquam futurum, etiamsi coram voluisset adfari, deus ante vos
Abbreviated transcription (Latin):
sar diuina prouidentia et efficatia est usa concilio nec in¬
sultauit elemento ut non preuocaret odium sed merere¬
tur obsequium. Quid enim aliud interp̃temur cum
stacim atq ebsidionem necessitas et clementie nr̃e fudes
soluerat eadem claustra qui primus in subuit estus
irupũit totaq illa quoad usus fuit inuicta fluctibus
acies arborum ueluti signo dato. et peracta stacione di¬
lapsa sic ut nemo dubitaret portum ille qui pirate ne
sius opem ferrent exclusus fiusset et uobis ad iuctori¬
im sponte pacuisse. Potuisset enim Cesi in uicte illo
iuitutis ac felicitatis tue impetu totum peragi conti¬
nuo hellum nisi edificandis nauibus dri tempiis rei
necessitudo suasuset. quo tñ omni nunꝗͣ abeorum hostũi
cuersione cessatum est quos adiri continens terra permisit
Qm̃ꝗ illi rexio diiunis erpeditionibus tius Cesar uindica¬
tr atq purgiti. ꝗ̃ chliqtis meatibus caldis antetflut ꝗͣ¬

Expanded text:
sar, divina providentia et efficaci est usa consilio nec insar, divina providentia et efficaci est usa consilio nec insultavit elemento, ut non provocaret odium sed mereretur obsequium. Quid enim aliud interpretemur cum, statim atque obsidionem necessitas et clementiae vestrae fides solverat, eadem claustra qui primus incubuit aestus inruperit, totaque illa, quoad usus fuit, invicta fluctibus acies arborum veluti signo dato et peracta statione dilapsa sit, ut nemo dubitaret portum illum, qui piratae, ne suis opem ferret, occlusus fuisset, nobis ad victoriam sponte patuisse? Potuisset enim, Caesar invicte, illo virtutis ac felicitatis tuae impetu totum peragi continuo bellum, nisi aedificandis navibus dari tempus rei necessitudo suasisset. Quo tamen omni numquam ab eorum hostium eversione cessatum est quos adiri continens terra permisit. Quamquam illa regio divinis expeditionibus tuis, Caesar, vindicata atque purgata, quam obliquis meatibus Scaldis interfluit qu
Abbreviated transcription (Latin):
uaret inclusos quasi redire desisset. Quenam unꝗͣ mirabi¬
mur ualla castrorum post hoc nouum inmari uallum Quid
erit mirum siqua uirorum. auc aricti non oessetit firmi¬
tas. aut machinas despererit altitudo. cum oceanus il¬
le tanto libratus impetu tanta mole consurgens siuc ul¬
teuoribus ut ferunt terris repulsus sine antelitu que re¬
spirat cuectus seu quacunq alia racione motus. quamq̃
tu Cesar claustra perfregerit. noq oĩno conuellerit tot die¬
rum ac noctium recepture cursuq cum tot inteum qua
terias cucum fluit litora solueret ripas q deftingeret. Uno
illo et res est loco. aut potñcie ur̃e maiestatis inferior aut
pro debito uebis honore clemencior. Xerses ut audio persa¬
rum Rex potñtissimus pedicas ietit aureas in profundũ.
neptunum sedicticans alligare. qui fluctibus feroxiter
stulla ille iactancia et sacrilega uanitate. At enim tua Ce¬

Expanded text:
uvaret inclusos, quasi redire desisset. Quaenam umquam mirabiuvaret inclusos, quasi redire desisset. Quaenam umquam mirabimur valla castrorum post hoc novum in mari vallum? Quid erit mirum si qua murorum aut arieti non cesserit firmitas aut machinas despexerit altitudo, cum Oceanus ille tanto libratus impetu, tanta mole consurgens, sive ulterioribus, ut ferunt, terris repulsus sive anhelitu quem respirat evectus seu quacumque alia ratione motus, numquam tua, Caesar, claustra perfregerit neque omnino convellerit tot dierum ac noctium receptu recursuque? — cum tot interim, qua terras circumfluit, litora solveret ripasque defringeret, uno illo, ut res est, loco aut potentia vestrae maiestatis inferior aut pro debito vobis honore clementior. Xerses, ut audio, Persarum rex potentissimus, pedicas iecit aureas in profundum, Neptunum se dictitans adligare quia fluctibus ferociret, stulta ille iactantia et sacrilega vanitate. At enim tua, Cae
Abbreviated transcription (Latin):
inuicte que dictu atq auspicio numinis tui gesta sunt
quorum ctiam spectatulo fruimur. subhac eccasione di¬
gnacionis tue sine dilacione dicenda sunt eomagis qđ
quis in comunibus reip.haonis necesse nobis que priora no¬
bis sunt maxime sunt gratulati. Statim itaq gallias tuas
eesar ueniendo uicisti. siquidem illa celeritas qua omĩs
ortus atq aduentus tu nuntios peruertisti. Cepit op¬
pressam gesorigiam censibus muris pertinacem tunc erio¬
ie misero romanum piratice factionis atq illis olim ma¬
ri frctis alluentem portas ad cunt occeanum. In quo
diuina prouidentia tua et par consilio affectus apparuit
qui omnem illum sinum portus quem scatis iuicibus es¬
tus alternat defiris in adicu trabibus ingestisq saris ĩ¬
uiũ nauibus reddidisti atqi ipam loci naturam admi¬
rabili tõne suptristi tum mere frustra reciprocum pro¬
hibitis fuga quasi illudere uideretur tamq nullo usu ui¬

Expanded text:
invicte, quae ductu atque auspicio numinis tui gesta sunt, invicte, quae ductu atque auspicio numinis tui gesta sunt, quorum etiam spectaculo fruimur, sub hac occasione dignationis tuae sine dilatione dicenda sunt, eo magis quod, quamvis in communibus rei publicae bonis, necesse est nobis quae propiora nobis sunt maxime sunt gratulari. Statim itaque Gallias tuas, Caesar, veniendo vindicasti; siquidem illa celeritas, qua omnis ortus atque adventus tui nuntios praevertisti, cepit oppressam Gesoriacensibus muris pertinacem tunc errore misero manum piraticae factionis atque illis olim mari fretis adluentem portas ademit Oceanum. In quo divina providentia tua et par consilio effectus apparuit, qui omnem illum sinum portus, quem statis vicibus aestus alternat, defixis in aditu trabibus ingestisque saxis invium navibus reddidisti atque ipsam loci naturam admirabili ratione superasti, cum mare frustra reciprocum prohibitis fuga quasi inludere videretur tamque nullo usu i
Abbreviated transcription (Latin):
to magis illis diuinarum mentium urnum oculis pro¬
iudetie. nec solum qua dies oritur et preteritur et condi¬
tui. sed etiam ex illa septentrionali plaga salutari beatis
luce prouintias deo Cesar ur̃a in orbem t̾errarum distribu¬
ta beneficia prepe plia sunt. ꝗ̃ decrum. Quibus ego si
omnibus immorari uelim. neq hic dies mibi totus neq
proximus neq porro ceteri sat er unt. Et habenda ratio est
temporis cesares tante dum lequimur. Adorate sunt igit̃
mihi sarmatice expediciones. quibus illa gens prope omĩs
extincta est. et cum pene cum sole nomine relicta quoser¬
uiat dent ueniant trophea niliaca subqitibus ethiops
et indus intremuit. Contenta sit uoce glorie sue etiam
prorima illa riuna carporum rescructur nuncuis iam iam¬
q uenientibus mauris ĩmissa uastacio aliis hec permitten¬
te maiestate ur̃a cclebraba temporibus. Du immortales
ucta suscipio ut ip̃is qui gessere pñtibus. Illauero Cesa

Expanded text:
lto magis illis divinarum mentium vestrarum oculis prolto magis illis divinarum mentium vestrarum oculis providetis, nec solum qua dies oritur et praeterit et conditur sed etiam ex illa septentrionali plaga salutari beatis luce provincias: adeo, Caesar, vestra in orbem terrarum distributa beneficia prope plura sunt quam deorum. Quibus ego si omnibus immorari velim, neque hic dies mihi totus neque proximus neque porro ceteri sat erunt; et habenda ratio est temporis, Caesare stante dum loquimur. Adoratae sint igitur mihi Sarmaticae expeditiones quibus illa gens prope omnis exstincta est et paene cum solo nomine relicta quo serviat. Dent veniam trophaea Niliaca sub quibus Aethiops et Indus intremuit. Contenta sit voce gloriae suae etiam proxima illa ruina Carporum. Reservetur nuntiis iam iamque venientibus Mauris immissa vastatio. Aliis haec permittente maiestate vestra celebrabo temporibus; di immortales, vota suscipio ut ipsis qui gessere praesentibus. Illa vero, Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
pe ultra tigtim tedacto. dicia restituti. poriectis uiqs uł
danubii caput germ mie Retieq limitibus destinata ba¬
taiue beitanicq iundicta gubernacula maicra querebat.
iucta atq augencla tesp. ei qui fiom me pet̾ntie terminos
iuitute protulerant imperium tilio pietate debeb ant
tulis cognata maicstas in louio hxrtuleoꝵ principitus
toxius mundi telestiumen rerum umilitudinm reciuae¬
hat. quippe isto numinis uũ numeio iummi omnia ni¬
tuntur et gaudent clementi quate er totidem mni uices
ciorbis quadrifarum ddurlici discretus ceccano ei emenso
quater celo lustrare denuntu ci quadrige solis et duobus
celi luminbus adiuncti uesper et luciter Sed reqr iol ipe.
neq cuntła uidei a hummas res tam ppetuo lumire in¬
tuentus q̃ uos tuemini quisure ullo fere diicrimine die¬
tum ac noctium illustratis orbem salutiq gencium nõ
his modo quibus immortales Uultus ur̃i iugene sed mł¬

Expanded text:
pe ultra Tigrim redacto, Dacia restituta, porrectis usque ad pe ultra Tigrim redacto, Dacia restituta, porrectis usque ad Danubii caput Germaniae Raetiaeque limitibus, destinata Bataviae Britanniaeque vindicta, gubernacula maiora quaerebat aucta atque augenda res publica et, qui Romanae potentiae terminos virtute protulerant, imperium filio pietate debebant. ovis et Herculis cognata maiestas in Iovio Herculioque principibus totius mundi caelestiumque rerum similitudinem requirebat. Quippe isto numinis vestri numero summa omnia nituntur et gaudent, elementa quattuor et totidem anni vices et orbis quadrifariam duplici discretus Oceano et emenso quater caelo lustra redeuntia et quadrigae Solis et duobus caeli luminibus adiuncti Vesper et Lucifer. Sed neque Sol ipse neque cuncta sidera humanas res tam perpetuo lumine intuentur quam vos tuemini, qui sine ullo fere discrimine dierum ac noctium inlustratis orbem, salutique gentium non his modo quibus immortales vultus vestri vigent sed mu
Abbreviated transcription (Latin):
estatis ortus ipo quo illurit aufpicio ueris illiutrio nu
dics serenus atq ut celebtantes sensimus ultta tatione
temporis sol estiuus incaluit augustiore fulgens luminis
claritate q cum originem mundi nescentis animauit.
iquidem tunc inter illa rerum tenera primordia moderatus
dititui ne noceret ardentior nunc certasse creditur ne maies¬
tare ur̃a uideretur ebscurior O felir heatumq uer nouo
partu iam non amenitate florum nec uiriditate segetum
nec gemmis Uitium nec ip̃is entum facionis et luce se¬
rata letum atq uencrabile quantum ortu Cesarum
marimorum O tempus quo merito quondam omnu
nata esse treclintur cum codem nunc confirmata iudea¬
mus. O kalende martie ucuti olim annorum uoluen¬
tum ita nunc eternorum auspices impetatorum. Qum
esset omni heste perdomito certa seciuitas nimies en in
diueisos discusus uel teuisenda poscebat ẜartho qp¬

Expanded text:
estatis ortus ipso quo inluxit auspicio veris inlustrior, cui estatis ortus ipso quo inluxit auspicio veris inlustrior, cui dies serenus atque, ut celebrantes sensimus, ultra rationem temporis sol aestivus incaluit, augustiore fulgens luminis claritate quam cum originem mundi nascentis animavit; siquidem tunc inter illa rerum tenera primordia moderatus dicitur ne noceret ardentior, nunc certasse creditur ne maiestate vestra videretur obscurior. O felix beatumque ver novo partu, iam non amoenitate florum nec viriditate segetum nec gemmis vitium nec ipsis tantum favoniis et luce reserata laetum atque venerabile, quantum ortu Caesarum maximorum ! O tempus quo merito quondam omnia nata esse credantur, cum eodem nunc confirmata videamus ! O kalendae Martiae, sicuti olim annorum volventium, ita nunc aeternorum auspices imperatorum! Quanesset omni hoste perdomito certa securitas, nimios tamen in diversa discursus vel revisenda poscebat. Partho quip
Abbreviated transcription (Latin):
oni un parem fatit Celar auditor sre eitim cum raucte
numine tuo ip̃e ille iam pridem mibi qui me in lucem pͥ¬
mus edurit diunatum pris tui auium aditus euene¬
tit quo fatilius maiestatis tue recordatione cortisus pos¬
sim illa que tunc dicta sunt p̃terire. aq hi nc sermonẽ
abhi que sccuta sunt incheare. Qmqm multa mihi exil¬
lis quoq hox intempore necessauo trariscunda ⁊ unc ac por¬
simum caquibus offitio delati mibi adiuinitate ur̃i heno¬
ris interfui. Cartus scilicte rer terotissime rationis uner
ipãs ciuas meliebatur insidiis et aponte sibeni usoꝵ ad da¬
nubu transitum centiensem deusta itoꝵ erbiusti penitus
alamania. Nlam et maiora sunt ꝗ̃ ut mnarrari inter alia
possint. Et ne meis quoq stipendiss uiden gloriari Suffi¬
tu censcientie mec illa uidisse Dete igitur mͥ Cesn iniuo¬
te hedicine gratulationis exorelium diuimis ille ur̃e ma¬

Expanded text:
oni imparem parem facis Caesar auditor, praesertim cum favente oni imparem parem facis Caesar auditor, praesertim cum favente numine tuo ipse ille iam pridem mihi, qui me in lucem primus eduxit, divinarum patris tui aurium aditus evenerit. Quo facilius maiestatis tuae recordatione confisus, possim illa quae tunc dicta sunt praeterire atque hunc sermonem ab his quae secuta sunt inchoare. Quamquam multa mihi ex illis quoque hoc in tempore necessario transeunda sunt ac potissimum ea quibus officio delati mihi a divinitate vestra honoris interfui, captus scilicet rex ferocissimae nationis inter ipsas quas moliebatur insidias et a ponte Rheni usque ad Danubii transitum Guntiensem deusta atque exhausta penitus Alamannia; nam et maiora sunt quam ut enarrari inter alla possint et, ne meis quoque stipendiis videar gloriari, sufficit conscientiae meae illa vidisse. Det igitur mihi, Caesar invicte, hodiernae gratulationis exordium divinus ille vestrae mai
Abbreviated transcription (Latin):
Imibi Cesar iniucte post duituinum silen¬
tium sola esset uncenda trepidatio quaru¬
dimenta quedam uocis mee rursus experior
Huid immerito me ultra ꝗ etas. et quantu¬
lacumo studii mei ferret opimo perturbau
confiterei. preseitim cum apud mnestatem tuam diuina
uirtutum iuarũ mirituli ptedicuem. Quo ingenere o¬
rationis quanta esset curi. ꝗtus labor. ꝗ sollicita uenera¬
cio Sensiletum cum in cottidima illa intitnende uuun¬
tutis excrcitacionc uersiter qͣuis enim rrima time in r¬
nascentem rem ꝑ. patris ac pitrui tui menta licet dicendo
equaro non possem possem tñi uel censere nuinerando. &d et
cum et inco illo uetere curitulo ant inter adita palati
uũ alia quedam sermonis archmi tatio denouent aut ro¬
st indultam apietate uri quuetem itadium ruris addure
te Hetco ptorsus et stupeo. ei rretu illam erceo meo
tarditatem tanta rerum mole detericor. ut hec uno nitar
hortatu ed ex qm̃tatumq cleudia quis inixime orati¬

Expanded text:
mihi, Caesar invicte, post diuturnum silentium sola esset vincenda trepidatio qua rudimenta quaedam vocis meae rursus experior, haud immerito me ultra quam aetas et quantulacumque studii mei ferret opinio perturbari confiterer, praesertim cum apud maiestatem tuam divina virtutum vestrarum miracula praedicarem. Quo in genere orationis quanta esset cura, quantus labor, quam sollicita veneratio, sensi etiam cum in cotidiana illa instituendae iuventutis exercitatione versarer, quamvis enim prima tunc in renascentem rem publicam patris ac patrui tui merita, licet dicendo aequare non possem, possem tamen recensere numerando. Sed cum et me illo vetere curriculo aut inter adyta palatii vestri alia quaedam sermonis arcani ratio demoverit aut post indultam a pietate vestra quietem studium ruris abduxertae, haereo prorsus et stupeo, et praeter illam ex otio meo tarditatem tanta rerum mole deterreor, ut hoc uno nitar hortatu quod ex quantacumque desidia quamvis maxime orati
Abbreviated transcription (Latin):
lis aspectu similis animo par imperii potestate. Inuide¬
rint licet nobis nibil auferre domiu tue fata petuerunt
Nec marimiano filus qualis tueras. nec Constantino pr̃
deest. quin etiam ue emnibus modis tua necessitudo re¬
mouetur. Ruisus hic socer. rursus hic gener est. ut heatissi¬
mus impr semper ertua sobole nepotibus augeatur

Expanded text:
lis adspectu, similis animo, par imperii potestate. Invidelis adspectu, similis animo, par imperii potestate. Inviderint licet nobis, nihil tamen auferre domui tuae Fata potuerunt: nec Maximiano filius qualis tu eras, nec Constantino pater deest. Quin etiam ut omnibus modis tua necessitudo renovetur, rursus hic socer, rursus hic gener est, ut beatissimus imperator semper ex tua subole nepotibus augeatur
Abbreviated transcription (Latin):
nis et maturitate senioris. Te pater eriro imperii uertice
decet orbem prospicere comunem celestiq mitu rebus
hum mis faca decernere. auspitia bellis gerendis dare cõ¬
ponendis pacib leges imponere. Te uiuenis indefessum ire
per limites qua Romanum harbaris gentibus instat impe¬
rium freqnͣtes ad socerum Uictoriarum laureas mittere.
precepta petere effecta rescribere Ita eueniet ut et ambo cõ¬
silium pectoris unuis habxatis et uterq iures duorum
felir in impeno et post imperium felicior. ludis enim
profecto hec et uides diue constanti. quem curru et pene
conspicuo dum uicino ortus repetit &ccasu sel ip̃e inuec¬
turus celo ercerit. Quanto nunc gaudio poteris. quanta
uoluptate perfrueris. cum talem hunc filium tuum qui
te primus patrem fecit imperu. tui possessionem idem p̃r
idem socer idem imp̃t induxerit. Hec est tua preter omes
diuos prepria immortalitas quam uidemus. Filius simi¬

Expanded text:
nis et maturitate senioris! Te, pater, ex ipso imperii vertice nis et maturitate senioris! Te, pater, ex ipso imperii vertice decet orbem prospicere communem caelestique nutu rebus humanis fata decernere, auspicia bellis gerendis dare, componendis pacibus leges imponere; te, iuvenis, indefessum ire per limites qua Romanum barbaris gentibus instat imperium, frequentes ad socerum victoriarum laureas mittere, praecepta petere, effecta rescribere. Ita eveniet ut et ambo consilium pectoris unius habeatis et uterque vires duorum. O felix in imperio et post imperium felicior! Audis enim profecto haec et vides, dive Constanti, quem curru et paene conspicuo, dum vicinos ortus repetit occasu, Sol ipse invecturus caelo excepit. Quanto nunc gaudio potiris, quanta voluptate perfrueris, cum talem hunc filium tuum, qui te primus patrem fecit, in imperii tui possessionem idem pater, idem socer, idem imperator induxerit! Haec est tua praeter omnes divos propria immortalitas quam videmus: filius simi
Abbreviated transcription (Latin):
Dii immertales quanto Remano imperio renouastis que
um ut res est cesserant uetustati. Mlatimiano eterno im¬
peratori. Constantinus imp̃or nouus plus cepit esse
ꝗͣ filius. Fauet ille crescentis adest iste senior perpetu¬
is profecto pictatibus stirpibus affinitas ista coales¬
cat que semper summos in reꝑ. uiros ad cencordiam
copulanit. Etenim siꝗͣuis dissidentes familias greci
et cornelie mr̃imonium reduxit ingratiam. Si pro diuo
augusto actiacam iuctoriam tantummodo gener. Agrip¬
pi Confetit. Quid sperandum est  sempiternam pr̃ĩs
ac filii caritatem etiam nuptiarum fedus astrinxerit
Quod si pub scipio bellum pumcum suscepit adulescens
ipm postea superaturus hanibalem simari usa factione
Sillanam urbem recepit sener. idq magno interuallo
temporum euenisse memorrbale est. ꝗͣ facile nunc om̃is
imperii duibus ctatibus pariterq utitur untute uue¬

Expanded text:
Di immortales! quanta Romano imperio renovastis, quae Di immortales! quanta Romano imperio renovastis, quae iam, ut res est, cesserant vetustati! Maximiano aeterno imperatori Constantinus imperator novus plus coepit esse quam filius. Favet ille crescenti, adest iste seniori; perpetuis profecto pietatis stirpibus adfinitas ista coalescat, quae semper summos in re publica viros ad concordiam copulavit. Etenim si quamvis dissidentes familias Gracchi et Corneliae matrimonium reduxit in gratiam, si pro divo Augusto Actiacam victoriam tantummodo gener Agrippa confecit, quid sperandum est cum sempiternam patris ac filii caritatem etiam nuptiarum foedus adstrinxerit? Quod si P. Scipio bellum Punicum suscepit adulescens ipsum postea superaturus Hannibalem, si Marius a factione Sullana Vrbem recepit senex, idque magno intervallo temporum evenisse memorabile est, quam facile nunc omnis imperii duabus aetatibus pariterque utitur virtute iuve
Abbreviated transcription (Latin):
prouintie requiescere tepost tanta opera uttunq equo
mimo tulerunt imperare desisse nunꝗ̃ trediderunt.
Quid enim putas tibi maximime louem ipm respondi¬
sse cum tu ingenti animo diceres retipe uipiter quod
cõmodasti. Hocͥ profecto respondit non mutuum istud
tibi tradidi sed eternum non recipio. sed seruo. Statim
igitur ut precipitantem ut rem p. refrenasti. et guberna¬
cula fluitantia rccepisti omnibus spes salutis illurit
posuere uenti. fugere nubes. fluctus resederunt. Etiam
sicubi. adhuc in longinquioribus terris aliqua ctuersat᷑
sccuritas aut residuus undarum pulsus ĩmurmurat ne¬
cesse est tñ aut tuos nutus dilucescat et sileat. Diti prora¬
tione temporis sacratissimi principes ei que in uebis
inuicem ut facitis admirari et amare debetis.restat
ut ip̃a illa que seperatim deiurtutibus ur̃ĩs locutus sũ
sicut huic ueto congruit insermonis fine conuingam.

Expanded text:
provinciae requiescere te post tanta opera utcumque aequo provinciae requiescere te post tanta opera utcumque aequo animo tulerunt, imperare desisse numquam crediderunt. Quid enim putas tibi, Maximiane, Iovem ipsum respondisse, cum tu ingenti animo diceres: «Recipe, Iuppiter, quod commodasti»? Hoc profecto respondit: «Non mutuum istud tibi tradidi sed aeternum; non recipio sed servo». Statim igitur ut praecipitantem ut rem publicam refrenasti et gubernacula fluitantia recepisti, omnibus spes salutis inluxit. Posuere venti, fugere nubes, fluctus resederunt, et iam sicubi adhuc in longinquioribus terris aliqua obversatur obscuritas aut residuus undarum pulsus immurmurat, necesse est tamen ad tuos nutus dilucescat et sileat. Dixi pro ratione temporis, sacratissimi principes, ea quae in vobis invicem, ut facitis, admirari et amare debetis. Restat ut ipsa illa quae separatim de virtutibus vestris locutus sum, sicut huic voto congruit, in sermonis fine coniungam.