comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
latine tinctio int̾p̃tat᷑. que iccuco tinctio dr̃ ꝗa ibi
homo sp̃u gr̃e inmeliꝰ immutat᷑. ⁊ longe aliud quam
erat efficitur. Priꝰ enĩ fedi eramꝰ deformitate peccatoꝵ
in ip̃a tinctiõe reddim̃ pulchri de albatione uirtutũ.
dit de albata. cuiꝰ misteriũ non alit̾ nisi sub trinitatis

Expanded text:
Latine tinctio interpretatur; quae idcirco tinctio dicitur, quia ibi homo spiritu gratiae in melius inmutatur, et longe aliud quam erat efficitur. Prius enim foedi eramus deformitate peccatorum, in ipsa tinctione reddimur pulchri dealbatione virtutum; ta quae ascendit dealbata?' Cuius mysterium non aliter nisi sub Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
t̃p̃tat᷑ symulacrũ ignominie. Idolũ i fuit moab cognom̃¬
to bahal suꝑ monteͤ fogor. quẽ latini pͥapũ uocant. dm̃
hortoꝵ. Fuit aut̃ de lapsago ciuitate ellesponti de qua
pulsus ẽ. ⁊ ꝑꝑ uirilis membri magnitudinẽ. innumero dõꝵ
suoꝵ eũ greci transtulerũt ⁊ in noĩe sacrauerũt hortoꝵ¬

Expanded text:
terpretatur simulachrum ignominie, idolum enim fuit Moab, cognometo Baal, super montem Phegor, quem Latini Priapum vocant, deum hortorum. Fuit autem de Lampsaco civitate Hellesponti, de qua pulsus est; et propter virilis membri magnitudinem in numero deorum suorum eum Graeci transtulerunt, et in numen sacraverunt horto
Abbreviated transcription (Latin):
nõis diuini. Qd aut ꝑaquã baptismũ dat᷑ hec ratio
ẽ. uoluit enĩ ut res illa in uisibilis. ꝑcongruens et
sp̃c̃ sc̃ de celis ⁊ medicatis aquis scĩficat eas de semet¬
ipso.⁊ accipiunt uim purgationis. ut ineis ⁊ caro ⁊ aĩa¬
delictis inꝗnata mundetur. Baptisteriũ. tinctoriũ.
Barraba. filiꝰ magistri eoꝵ. absq dubio uideoꝵ magistri
qui ẽ diabolus homicidioꝵ auctor qui usq hodie teg¬

Expanded text:
od autem per aquam baptismus datur, haec ratio est. Voluit enim Dominus ut res illa invisibilis, per congruens, sed Spiritus sanctus de coelis, et medicatis aquis, sanctificat eas de semetipso; et accipiunt delictis inquinata mundetur. Et sic, in morte BARRABA, filius magistri, eorum absque dubio Judaeorum magistri, qui est diabolus, homicidiorum auctor, qui usque hodie reg
Abbreviated transcription (Latin):
Isit. Balista genꝰ torm̃ti ab emutendo iacula dicta.
na uiiacit aut hastas aut saxa. inde ⁊ fundibalus.
quasi funda emittens. contͣ balistã testudo ualet. se¬
ries ifit armoꝵ. umbonib int̃ se colligatis. Balne
is. nom̃ inditũ alauatiõe meroris. Nã greci balani¬
on dixerũt. qd anxietatẽ animi tollat. hec. ⁊ gimna¬
sia dicunt᷑ ꝗa ibi athlete uncto corꝑe ⁊ ꝑfricͤato ma¬
nib exercitant᷑. Nã ginasiũ grece latine exerci¬

Expanded text:
. Balista genus tormenti, ab emittendo iacula dicta; re nervorum, et magni vi iacit aut hastas aut saxa. Inde et fundibalus, quasi fundens et emittens. Contra balistam testudo valet: series enim fit armorum umbonibus inter se conligatis. De nomen inditum a levatione maeroris; nam Graeci βαλανεῖον dixerunt, quod anxietatem animi tollat. Haec et gymnasia dicuntur, quia ibi athletae uncto corpore et perfricato manibus exercitantur; nam γυμνάσιον Graece, Latine exerci
Abbreviated transcription (Latin):
inuidee lacu affaltite emergit. cuiꝰ glebas suꝑ natantes na¬
utis cauis appropinquantes colligunt. In syria aut̃ limus
ẽ pessima ⁊ t̾ra estuans. spissatura aut̃ utͣq ⁊ denifitate cocũt
⁊ utͣq greci spissa affalton appellant. Natura eiꝰ ardens et
igniũ cognita ⁊ neq aqua. neq ferro rũpit᷑ nͥ solis mulierib
inꝗnam̃tis. utilis ad cõpages nauium. Bituricȩ uua. are¬
gione nom̃ sortita ẽ. turbines ⁊ pluuias ⁊ caloros fortissime
sustinens. nec inmagra t̾ra deficiens huiꝰ meriti ⁊ bafilisca

Expanded text:
in Judaeae lacu Asphaltite emergit, cujus glebas supernatantes nautae scaphis appropinquantes colligunt. In Syria autem limus est passim a terra exaestuans. Spissantur autem utraque, et densitate coeunt, et utraque Graeci πισσάσφαλτον appellant. Natura ejus ardens, et igni cognata, et nequaquam ferro rumpitur, nisi solis muliebribus inquinamentis, utilis ad compages navium. 2. Alumen gione nomen sortita est, turbines et pluvias et calores fortissime sustinens, nec in macra terra deficiens. Huius meriti et basilisca
Abbreviated transcription (Latin):
tum nõ sit. manũ ferentis exurit. EGł. Balteũ. cin
gulũ militare ẽ dictũ ꝓ eo qd̾ ex eo signa dependent
addemonstrandã legionis militaris sũmã.i. sex mi¬
lium sex centoꝵ ex quo numero ⁊ ipsi consistũt. uñ
⁊ balteus dr̃ ñ tantũ qd̾ cingit᷑ s etiã a quo arma

Expanded text:
tum non sit, manum ferentis exurit. setum non sit, manum ferentis exurit. segulum militare est, dictum quod ex eo signa dependent, ad demonstrandam legionis militaris summam, id est sex millium sexcentorum, ex quo numero et ipsi consistunt: unde et baltheus dicitur non tantum quod cingitur, sed etiam a quo arma
Abbreviated transcription (Latin):
mi. Isit. Balsami arbor. inuidea intra t̃minos tantũ
uiginti iugeꝵ erat. pꝰea quã eadẽ regionẽ romani
potiti sũt etiã latissimis collib ꝓpag̾ata ẽ stirpe si¬
carpobalsamum. sucus opobalsamũ. qd ideo cũ ad¬
iectione significat᷑. eo qd ꝑcussus ferreis unguł cor¬
tex eiꝰ ligni ꝑcauernas eximii odoris guita distillat.
Cauerna ii greco sermone ope dr̃. cuiꝰ guttã adulte¬
rant admrxto cipͥno oleo. uł melle. s sincerus ꝓbat᷑
amelle si cũ lacte coagulauerit. ab oleo. si instillatus
aque aut admixtꝰ facile fuerit resolut᷑. p̃t̾eã si lancȩ
uestes exipso polute nõ maculant᷑. adulteratꝰ ꝗdẽ
neq cũ lac coagulat ⁊ ut oleũ inaqua suꝑ natat
et uestẽ maculat. balsama aut̃ si pura fuerint tan¬
tam uim hñt ut si sol excanduerit sustineri in ma¬
ferunt. balsamũ ẽ arbor ip̃a. opobalsamũ sucus colle¬
ut dicit plinius hec ẽ. Q̾d si contͣ solẽ ferat᷑ et corrup¬

Expanded text:
meus. » Balsami arbor in Judaea intra terminos tantum viginti jugerum erat. Posteaquam eadem regione Romani potiti sunt, etiam latissimis collibus propagata est. Stirpe sicarpobalsamum, succus opobalsamum: quod ideo cum adjectione significatur, eo quod percussus ferreis vinculis cortex ligni per cavernas eximii odoris gutta distillat. Caverna enim Graeco sermone ope dicitur, cujus guttam adulterant admixto cyprino oleo vel melle; sed sincerus probatur a melle, si cum lacte coagulaverit; ab oleo, si instillatus aquae aut admixtus facile fuerit resolutus; praeterea et si laneae vestes ex ipso pollutae non maculantur. Adulteratus quidem neque cum lacte coagulat et ut oleum in aqua supernatat et vestem maculat. Balsama autem si pura fuerint, tantam vim habent ut, si sol excanduerit, sustineri in mae balsamum est arbor ipsa, opobalsamum sucus colleut dicit Plinius, haec est, si contra solem feratur et corrup
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq subpedit᷑at. Iisces pleriq sine pedib sũt. nul¬
lum aut̃ auiũ genꝰ pedũ officio caret. ꝗa oĩb uict᷑ etͤ ter¬
ris et idõ pedũ munere fulciunt ꝗa huiꝰ modi ad escã
querendã indigent ministerio. Quã aut̃ aues ipse
inter se diu̾sitatẽ habeant consideremꝰ. Inuenimꝰ enĩ
cornice̾s pedes uelud ꝗbdã digitis distantib separatoᷤ.
tos natura. Pedes auiũ que carne uescunt᷑. quasi ĩcur¬
uos atq insinuatos uelud adp̃dam paratos. Fa uero
que natandi hñt usũ et consuetudinẽ. latos hñt pedes
⁊ membrana quedã illos digitos pedũ sibi copulatos
atq ꝯuinctos. in quo admira̾biliᷤᷤ petit ratio nature
ut ⁊ illa aduolandũ ł ad rapiendũ cibũ usu ad comodo
fulciant᷑. ⁊ ista adnatandũ ad ium̃ta habeant cõpetẽ¬
cia quo meliꝰ aꝗs possint suꝑnatare. et quasi remis ꝗb¬
dam ita pedib suis membrane illiꝰ extensiõe latiorib

Expanded text:
i modo ut pisces plerique sine pedibus sunt; nullum avium genus pedum officio caret, quia omnibus victus e terris; et ideo pedum munere fulciuntur, quia hujusmodi ad escam quaerendam indigent ministerio. Itaque aliaeinter se diuersitatem habeant consideremus. inuenimus enim cornicis pedes uelut quibusdam digitis distantibus separatos  fonnatoaformatos a natura pedes, auium quae carne uescuntur quasi incuruos atque illud, uelut ad praedam paratos. ea uenustior, quae natandi habent usum et consuetudinem, latos habent pedes et membrana quadam illos digitos pedum sibi copulatos atque coniunctos. in quo admirabilis patet ratio naturae, ut et illa ad uolandum uel ad rapiendum cibum usu adcommodo fulciantur et ista ad natandum adiumenta habeant conpetentia, quo melius aquis possint supernatare et quasi remis quibusdam ita pedibus suis membranae illius extensione latioribus
Abbreviated transcription (Latin):
auspiciũ. auguriũ. Auspiciũ ẽ iniciũ alicuiꝰ rei quo
pͥmo sumit exordiũ .i. inchoat᷑ ut fiat. ⁊ ẽ auspiciũ
quod aues ł aĩalia paganis aurib demonstrant
unde futura noscunt᷑. Sunt gͥ bona auspicia que
cogunt res inchoare. sunt mala que ꝓhibent. Ecł.¬

Expanded text:
adseuerant. Auspicium est initium alicuius rei, quo primo sumit exordium, id est inchoatur ut fiat. Est autem auspicium, quod aues uel animalia paganis auguribus demonstrant, unde futura noscuntur. Sunt igitur bona auspicia, quae cogunt res inchoare, sunt mala, quae prohibent. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
one atq hridẽ quib hoĩes domiciliis delectant᷑. ut¬
hyrundo. Alie secretã in deserto uitã diligunt. quȩ
reꝗrendi sibi uictus difficultatẽ lib̾tatis amore cõ¬
pensant. ut turtur. alie solo semine reꝑto pascũt
ut anseres. Alie carnes edunt ⁊ rapinis intendunt
ut miluus. Alie incuriȩ. que manent in loci sẽꝑ
ut structio. Alie aduentiꝰ eque ꝓpriis temporibus
reu̾tunt᷑. ut ciconie ⁊ hirundines. Alie cũ grege .i.
gregatim uolantes. ut sturni. ⁊ cornices. Alie soli
ergo aqib accipitrib que hic usus ẽ uite. ⁊ quecũq ita¬
sunt. Alie uocib tantũ strepunt. ut hẏrundo. Alie cantꝰ
edunt dulcissimos. ut cignus ⁊ merula. alie exstitun¬

Expanded text:
ae iisdem quibus homines domiciliis delectantur: aliae secretam in desertis vitam diligunt, quae requirendi sibi victus difficultatem libertatis amore compensaut anser; aliae carnes edunt et rapinis intendunt, ut milvus; aliae enchoriae, quae manent in locis semper, ut struthio; aliae adventiciae, quae propriis temporibus revertuntur, ut ciconiae, hirundines; aliae congregae, id est gregatim volantes, ut sturni et coturnices; aliae soliErgo aquilis accipitribusque hic usus est vitae. Contsunt: aliae vocibus strepunt, ut hirundines: aliae cantus edunt dulcissimos, ut cygnus et merula: aliae
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ que ꝑaera. leuib uolitant pennis. uolucres
aut̃ nõ solũ aues uocamꝰ. s etiã quadrupedes nimia
ꝑnicitate currentes. s tñ cũ adiectione. ut puta uo¬
iucre ȩquũ. uolucrẽ tigridem. ut ẽ illud pacubii.
uolucri currit ex se quadriga. Nam ⁊ sagitte uolu¬
cres dicunt᷑ qd̾̃ his penne adglutinent᷑. Nam sine

Expanded text:
dicimus quae per aera leuibus uolitant pennis, uolucres autem non solum aues uocamus, sed etiam quadrupedes nimia pernicitate currentes; sed tantum cum adiectione, ut puta uolucrem equum, uolucrem tigridem. Vt est illud Pacuuii: «Volucri currit axe quadriga»; nam et sagittae uolucres dicuntur quod his pennae adglutinantur. Nam tantum sine
Abbreviated transcription (Latin):
ei possint appropinqͣre. ht aut̃ longa cornua. serre figu¬
ram babentia. ita ut possit etiã arbores secare altas et
hericine hñs uirgulta subtilia atq ꝓlixa. ueniens aut̃
incipit lude cornib suis adhericinã ⁊ dũ ludit obligat
cornua sua inuirgultis eiꝰ. Cũ aut̃ diu pugnans lib̾are
se non possit. exclamat uoce magna. Tuc̃ audiens uena¬

Expanded text:
ei possit appropinquare. Habet autem longa cornua serrae figuram habentia, ita ut possit etiam arbores altas et herecine, habens uirgulta subtilia atque prolixa; ueniens autem incipit ludere cornibus suis ad herecinam; et dum ludit, obligat cornua sua in uirgultis eius. Cum autem diu pugnans liberare se non possit, exclamat uoce magna; audiens autem uena
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt. Dũ i quocũq casu ardentes silue exquoque.¬
runt t̃ram que calefactis uenis fudit riuos cuiꝰcũq
terre dep̃ssiora decurreret. sũpsit figurã inquã illud.
uł ꝓfluens riuos ł excipiens lacuna formauerat. qͣꝵ
reꝵ splendore capiti hoĩes cũ ligatas attollerẽt massaᷤᷤ
uiderunt inea t̃re uestigia figurata. hincq excogita¬
uerunt liquefactas ad om̃em formã posse deduci. Nlã.¬

Expanded text:
nerunt. Dum enim quacunque ex causa ardentes silvae excoquerent terram, excalefactis venis fudit rivos cujuscunquterrae depressiora decurreret, sumpsit figuram, in quam illud, vel profluens rivus, vel excipiens lacuna formaverat. Quarum rerum splendore capti homines, cum ligatas attollerent massas, viderunt in eis terrae vestigia figurata, hincque excogitaverunt liquefactas ad omnem formam posse deduci. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ditũ nom̃ auocib audiendis. un ⁊ uirgiliꝰ. uocẽ que his
aurib auxit. aut ꝗa uocẽ ipsã greti audinliden uocãt.
ab auditu ꝑ immutationẽ .r. littere. Aures quasi audes
nuncupate sũt. uox i reꝑcussa ꝑanfractos eaꝵ sonũ
facit. quo sensũ excipiant audiendi sũma pars auriᷤᷤ

Expanded text:
ditum nomen a vocibus hauriendis, unde et Virg.: Vocemque his auribus hausi. Aut quia vocem ipsam Graeci αὐδὴν vocant, ab auditu. Per immutationem enim litterae aures, quasi audes, nuncupatae sunt. Vox enim repercussa per anfractus earum sonum facit, quo sensum excipiant audiendi. Pinnula, summa pa
Abbreviated transcription (Latin):
tur. uł augustꝰ. Postea uero dũ ludos expectaret. et
ꝓnuntiatũ eẽ illi appoło ut uocaret᷑ ⁊ dñs. Statim
manu uultuq auerso indecoras adulationes rep̃s¬
sit. ⁊ dñi appellationẽ ut homo declinauit. atq in¬
sequenti die omnem populum grauissimo hictu
de sorore iulũ cesaris. EGt. Auia. inuia. deuia. uirg̃.¬
tant. Auiaria sũt secreta loca et auia remota aut tan¬
tum abilia auib. uñ ẽ illud. inculta rubent auiaria

Expanded text:
vero dum ludos spectaret, et pronuntiatum esset illi a populo ut vocaretur et Dominus, statim manu vultuque averso indecoras adulationes repressit et Domini appellationem ut homo declinavit, atque insequenti die omnem populum gravissimo edictode sorore Iulii Caesaris. Reges autem ob hanc causam t aviaria secreta loca, et a via remota aut tantum adibilia avibus. Unde est illud: Inculta rubent aviaria
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃e i patͥmoniũ apud antiqͦs petuliũ dicebat᷑ apeco¬
dib inꝗb eoꝵ ꝯstabat uniu̾sa substantia. uñ ⁊ petu¬
quissimi nondũ auro argentoq inuento exe utebã¬
tur. Nam priꝰ exeͥ pecunia inusũ fuit postea argente¬
a. deinde aurea subsecuta ẽ. S ab ea que cepit et nom̃
fuit. ⁊ ip̃m solũ recondebat᷑. auro argentoq nondũ¬

Expanded text:
et nomen; de corio enim pecudum nummi incidebantur et signabantur. Postea a Saturno aereus nummus inventus; ipse enim signaquissimi, nondum auro argentoque invento, aere utebantur; nam prius aerea pecunia in usu fuit, post argentea, deinde aurea subsecuta est, sed ab ea, quae prima fuit, et nomen fuit, et i
Abbreviated transcription (Latin):
uolatus auiũ et uoces intendunt aliaq signa rerũ ł
obseruationes in ꝓuisas om̃ib occurrentes. idẽ ⁊ au
aut̃ auspicia quasi auiũ spicia. ⁊ auguria quasi aui¬
um garria. hoc ẽ auiũ uoces ⁊ linguas. Itẽ auguria.
quasi aiigeriũ qd̾ aues gerunt. Duo sũt aut̃ gn̾a
auspicioꝵ unũ ad oculos. alteꝵ ad aures ꝑtinens.
Ad oculos scilic⁊ uolat᷑. añ aures uox auiũ. Augu¬

Expanded text:
volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes inprovisas hominibus occurrentes. Idem et auautem auspicia, quasi avium aspicia, et auguria, quasi avium garria, hoc est avium voces et linguae. Item augurium, quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum: unum ad oculos, alterum ad aures pertinens. Ad oculos scilicet volatus; ad aures vox avium.
Abbreviated transcription (Latin):
Qa om̃s aues pͥora petunt uolantes. t̃ciã faciunt spe¬
ciem augurioꝵ inauib quẽ comune uocant ex
antur. S fides inhabitat. Om̃ium aut̃ genera uo¬
lucrum bis nascunt᷑. pmũ i oua gignuntur incalo¬
re mat̾ni corꝑis formant̃ ⁊ aĩantut᷑. Osł. Auexerat

Expanded text:
quia omnes aves priora petunt volantes. 78. Tertiam faciunt speciem auguriorum in avibus, quam communem vocant, exantur, sed fidem non habet. 79. Omnium autem genera volucrum bis nascuntur. Primum enim ova gignuntur, inde calore materni corporis formantur et animantur. 80. Ova
Abbreviated transcription (Latin):
ctum .i. asplendore. eo qd reꝑcusso aere plus fulgeat.
sit. hoc ẽ splendor auri. Naturale i ẽ ut metallors
splendor plus fulgeat luce alia reꝑcussus. hinc ⁊
aurarii dicti quoꝵ splendidos reddit obsidiũ. Au¬
rum dictũ. qd̃ obradios ⁊ splendores fulgeat. Est n
coloris optimi qd̃ hebrei ofat. greci chiron uocant.
Brattea dicit᷑ tenuissima lamina. MOUET PeMEToi

Expanded text:
ctum, id est ab splendore, eo quod repercusso aere plus fulgeat. sit, hoc est splendor auri. Naturale enim est ut metallorum splendor plus fulgeat luce alia repercussus. Hinc et aurarii dicti, quorum fulgor splendidos reddit. Obryzum aurum dictum quod obradiet splendore; est enim coloris optimi, quod Hebraei 'ophaz', Graeci κιρρὸν dicunt. Brattea dicitur tenuissima lamina, ἀπὸ τοῦ βρεμετ
Abbreviated transcription (Latin):
ydolũ assirioꝵ. Atram̃tũ dictũ. qd̾ sit atrũ. cuiꝰ species et
rib modis. suꝑ ardentes tedas resina ad iecta uasculo ȩdi¬
ficataq sumũ retincat. huic pictores cũ aqua ad miseñt
guiten ut inlustriꝰ tesplendeat. Ad festinationẽ aut̃ oꝑis
uã sarm̃toꝵ uineaꝵ carbones cũ glutino triti inducen¬
dis parietib atram̃tis sp̃em reddunt. Sunt ⁊ qͥ uini
fecẽ siccatã excoquunt. adfirmantq si ex bono uino fex
fuerit in dici sp̃ẽm̃ ad atram̃tũ prebere. S ⁊ sarm̃tũ uue
nigre uino optimo tinctũ postea quã siccitate aruerit.
si exuras et conteras adiecto glutine. nitorẽ indici reddet
iusta que plurimũ necessaria ẽ nullo negotio ꝓuenit.
lam si et glebã silicis bone igne excoquas. ⁊ aceto acerri¬
mo suꝑtusam extinguas. madefactas fungia colorem
purpureũ reddet. eam ubi contͥueris usta erit. Omne
aut̃ atram̃tũ sole ꝑficit᷑. Om̃s colores calcis admixti¬

Expanded text:
 siccant. Atramentum dictum quod sit atrum, cuius species et ribus modis super ardentes taedas resina adiecta, lacusculo aedificata, quae fumum retineat. Huic pictores cum aqua admiscunt gluten ut inlustrius resplendeat. Ad festinationem autem operis etiam sarmentorum veterum carbones cum glutino triti inducendis parietibus atramenti speciem reddunt. Sunt et qui vini faecem siccatam excoquant, adfirmantque, si ex bono vino faex fuerit, Indici speciem id atramentum praebere. Sed et sarmentum uvae nigrae vino optimo tinctum posteaquam siccitate aruerint, si exuras et conteras adiecto gluten, nitorem Indici reddet. Usta, quae plurimum necessaria est, nullo negotio provenit. Nam si et glebam silicis bonae igne excoquas, et aceto acerrimo superfusam extinguas, madefacta spongia colorem purpureum reddet. Eam ubi contriveris usta erit. Omne autem atramentum sole perficitur: omnes colores calcis admixti
Abbreviated transcription (Latin):
sio. asteriȩ uocate. siue qd̾ ꝑ eas apulmone aer. hoc ẽ
sp̃s fert᷑. seu qd̾ artis ⁊ angustis meatib sp̃m uitalem
retineant. unde ⁊ uoces sonus emittunt. qui soni u¬
no mͦ sonarent nisi lingue mot᷑ distantias uocis ef¬
ficeret. Asteriscus. nota est. que in libris apponit᷑ in¬
his que omissa sũt ut illucescant ꝑ eam notam que
ristarcus utebat᷑ in his uersib qui non suo loco
posita erant. asterites gemina candida ẽ. inclu
sam lucem continens uelut stellam intus ambu

Expanded text:
s. Arteriae vocatae, sive quod per eas a pulmone aer, hoc est spiritus fertur, seu quod artis et angustis meatibus spiritum vitalem retineant, unde vocis sonos emittunt: qui soni uno modo sonarent, nisi linguae motus distantias vocis efficeret. his que omissa sunt, ut illucescant per eam notam que ristarchus utebatur, in his versibus qui non suo loco positi erant. sam lucem continens sicut stellam
Abbreviated transcription (Latin):
lacus uocatus. quod aues ibi suꝑ uolare non possint.
Nam antea siluaꝵ. densitate sic ambiebat᷑ ut exalanteᷤᷤ
inde suꝑ angustias atq sulphure odor grauissim᷑ suꝑ¬
uolantes aues alitu suo necaret. Quã rẽ augustꝰ cesar
intelligens deiectis siluis expestilentib. amena reddit

Expanded text:
lacus vocatus quod aves ibi supervolare non possent; nam antea silvarum densitate sic ambiebatur ut exhalantis inde per angustias aquae sulphureae odor gravissimus supervolantes aves halitu suo necaret: quam rem Augustus Caesar intellegens, deiectis silvis ex pestilentibus amoena reddidit
Abbreviated transcription (Latin):
latina indidit. cũ appellauit pͥuatũ. qd potiꝰ adeirim̃to qͣm
increm̃to dictũ elucet. Omĩs ii pͥuatio minuit. Uñ itaq
uult eminere suꝑbia inde mangustias egestatẽq contrudit᷑.
cũ a comuni ad ꝓpͥum dãpnoso sui amore redigit᷑. Specialiᷤ
ligi dicendo. radix om̃iũ maloꝵ ẽ auaritia. hac ii ⁊ diabolus
cecidit. qui utiq non amauit pecuniã s ꝓpã potestatt̃. Aua¬

Expanded text:
a indidit, cum appellauit priuatam, quod potius a detrimento quam ab incremento dictum elucet; omnis enim priuatio minuit. unde itaque uult eminere superbia, inde in angustias et in egestatem contruditur, cum a communi ad proprium damnoso sui amore redigitur. specialis est legi dicendo: radix omnium malorum est auaritia. hac enim et diabolus cecidit, qui utique non amauit pecuniam, sed propriam potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
ns ingrana. ue¬
luti sunt harenȩ. Rursumq ipsa harene grana di¬
uide inminutissimũ puluerẽ. donec si possis ꝑue¬
mas ad aliquã mina̾tiã que iam non sit que diui¬
di ut secari possit. hoc ẽ athomꝰ incorporib. In tẽpore
ueid fic intelligit᷑ athomꝰ. Annũ uerbi gr̃a diuidis
inmenses. menses indieb. die in horas. ad buc par¬
tes horaꝵ admintunt diuisionẽ. quo usq uenias ad
tantum tẽperis punctũ ⁊ quendã nom̃ tistillã ut
ꝑ nullã morulã ꝓdita possit ⁊ edeo iam diuidi nõ
potest. hec ẽ athomꝰ rẽporis. In trumeris ut puta oc¬
to diuidant᷑ inquatitor. Rurs quatuor induob. de
infillabis. sillabã inlitteris. lictera pars minima. athomꝰ
ẽ ace diuidi potest. Athomꝰ ergo ẽ qo diuidi non põt
ut ingcometrica punctꝰ. Nam̾ thomꝰ diuisio dr̃. grece

Expanded text:
s in grana, veluti sunt harenae; rursumque ipsa harenae grana divide in minutissimum pulverem, donec, si possis, pervenias ad aliquam minutiam, quae iam non sit quae dividi vel secari possit. Haec est atomus in corporibus. In tempore vero sic intellegitur atomus. Annum, verbi gratia, dividis in menses, menses in dies, dies in horas; adhuc partes horarum admittunt divisionem, quousque venias ad tantum temporis punctum et quandam momenti stillam, ut  nullam morulam produci possit, et ideo jam dividi non potest. Haec est atomus temporis. In numeris, ut puta octo dividunt in quatuor rursus quatuor in duos, indin syllabas, syllabam in litteras. Littera pars minima atomus est, nec dividi potest. Atomus ergo est, quod dividi non potest, ut in geometria punctus. Nam tomus d
Abbreviated transcription (Latin):
nascentiũ mat̾nũ nom̃ acciꝑet. ut neꝗs eos athenas uo¬
caret. Ita illa ciuitas mat̾ aut nutrix liberaliũ doctri¬
naꝵ. et tot tantoꝵq phylosophoꝵ. qua nichil habuit
grecia & clariꝰ atq nobilius ludificantib demonib de
lite deoꝵ suoꝵ maris ⁊ femine ⁊ de uictoria ꝑfeminaᷤ
femine athenas nom̃ accepit. Athenas ciuitas ẽ grecit¬

Expanded text:
nascentium maternum nomen acciperet, ut ne quis eas Athenaeas uonascentium maternum nomen acciperet, ut ne quis eas Athenaeas uocaret. Ita illa ciuitas, mater aut nutrix liberalium doctrinarum et tot tantorumque philosophorum, qua nihil habuit Graecia clarius adque nobilius, ludificantibus daemonibus de lite deorum suorum, maris et feminae, et de uictoria per feminas feminae Athenas nomen accepit, et a uicto lae
Abbreviated transcription (Latin):
usam uaro indicat cũ apparuisset illic repente oliue ar¬
bor.⁊ alio loco. aque rupissẽt. regẽ ꝓdigia ista mouerũt.
et misit adapollinẽ delphicũ sciscitandũ qd intelligen¬
dum ẽẽt ꝗdue faciendũ ille respondit. q̃d olea minerũa
significaret. uñ neptunũ qd̃ eẽt inciuiũ potestate. ex cuiꝰ
potiꝰ noĩe duoꝵ deoꝵ quoꝵ illa significassent ciuitaᷤᷤ uo¬
caret. Isto cecrops oraculo accepto. ciues omĩs utriꝰq sexꝰ¬
afferendũ suffragiũ conuocauit. consulta. Igit᷑ multitu¬
dine. mares ꝓneptu . femine ꝓminerua tulere sententias.
et ꝗa una plus inuenta ẽ feminaꝵ. minerua uicit. Tũc
neptunus iratus marinis fluctib ex estuantib terras
atheniensiũ popłatꝰ ẽ. Qm̃ spargere latiꝰ quaslibet aqͣs
difficile demonib non ẽ. cuiꝰ ut iracundia placarent᷑
triplici supplicio dicit idẽst auctor ab atheniensib affectaᷤᷤ
ẽẽ mulieres ut nulla ulteriꝰ ferrent suffragia. ut nullus

Expanded text:
ro indicat. Cum apparuisset illic repeute oliuae arbor et alio loco aqua erupisset, regem prodigia ista mouerunt, et misit ad Apollinem Delphicum sciscitatum quid intellegendum esset quidue faciendum. Ille respondit, quod olea Mineruam significaret, unda Neptunum, et quod esset in ciuium potestate, ex cuius potius nomine duorum deorum, quorum illa signa essent, ciuitas uocaretur. Isto Cecrops oraculo accepto ciues omnes utriusque sexferendum suffragium conuocauit. Consulta igitur multitudine mares pro Neptuno, feminae pro Minerua tulere sententias, et quia una plus inuenta est feminarum, Minerua uicit. Tunc Neptunus iratus marinis fluctibus exaestuantibus terras Atheniensium populatus est; quoniam spargere latius quaslibet aquas difficile daemonibus non est. Cuius ut iracundia placaretur, triplici supplicio dicit idem auctor ab Atheniensibus adfectas esse mulieres, ut nulla ulterius ferrent suffragia, ut nullus
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretat᷑. Ino. Athomos phylosophi uocant quasclam
inmundo corpoꝵ partes tam diminunssimas ut nec
uisui pateant. nec thomũ .i. sectionẽ recipiant. Unde
⁊ atomi dicti sunt bu ꝑ inanem totius mundi in req¬
etis motib uolutari. educariue illuc ferri dicunt᷑. Sic̃
tenuissimi pulueres qui infusi ꝑ fenestras. radus solis
uident᷑. Ex his arbores. ⁊ herbas ⁊ fruges om̃s oriri.
ex his ignẽ ⁊ aquã ⁊ uniu̾sa gigni atq constare ꝗdam
phylosophy gentiũ putauerunt. Sunt aut̃ athomu
aut incorpore. aut intẽpore. aut innumero. In corꝑe
luti sunt

Expanded text:
e atomis. Atomos philosophi vocant quasdam in mundo corporum partes tam minutissimas ut nec visui pateant nec τομήν, id est sectionem, recipiant; unde et ἄτομοι dicti sunt. Hi per inane totius mundi inrequietis motibus volitare et huc atque illuc ferri dicuntur, sicut tenuissimi pulveres qui infusi per fenestras radiis solis videntur. Ex his arbores et herbas et fruges omnes oriri, ex his ignem et aquam et universa gigni atque constare quidam philosophi gentium putaverunt. Sunt autem atomi aut in corpore, aut in tempore, aut in numero. In corpore,luti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ita uocent᷑ astrologia uero partim naturalis. partim su¬
persticiosa ẽ naturalis dũ exseꝗt᷑ solis ⁊ lune cursus
uł stellaꝵ certas tempoꝵ stationes. suꝑsticiosa uero ẽ
illa ẽ quã mathematici secunt᷑. qui instellis auguri¬
ant᷑. Quiq etiã duodecim signa ꝑ singula anime uł
corporis membra disponunt. sideꝵq cursu natiuita
ratio. modis plurib constat. Definit enĩ ꝗd sit mũ
et poli que sint climata celi. ꝗd cursus solis ⁊ lune
atq astroꝵ ⁊ cetera. ꝑGł. Astronomi. qui stellaꝵ noĩa

Expanded text:
ita vocentur. Astrologia vero partim naturalis, partim suita vocentur. Astrologia vero partim naturalis, partim superstitiosa est. Naturalis, dum exequitur solis et lunae cursus, vel stellarum certas temporum stationes. Superstitiosa vero est illa quam mathematici sequuntur, qui in stellis auguriantur, quique etiam duodecim caeli signa per singula animae vel corporis membra disponunt, siderumque cursu nativiratio modis plurimis constat. Definit enim quid sit muet poli, quae sint climata caeli, qui cursus solis et lunae atque astrorum, et cetera. De
Abbreviated transcription (Latin):
ratio que conu̾sionẽ celi ⁊ signoꝵ definit potestates.
ortus quoq sid̾um uł occasus. hanc mathematici secũ¬
docuerunt. abrahã aut̃ instituisse egyptios astrologiã
iosephus auctor asseuerat. Greci aut̃ dicunt hanc artẽ
ab achante pͥus ex cogitatã. Ideoq dictꝰ ẽ sustinuisse
celum. Eꝑsꝗs aut̃ ille fuit motu celi ⁊ ratione animi
excitat᷑. ꝑ tempoꝵ uices. ꝑastroꝵ tates definitosq cur¬
sus. ꝑ int̃ualloꝵ spacia moderata considauit dimensio¬
nes quasdã ⁊ numeros. que definendo accernendo in
ordinẽ nectens astrologiã repperit. Inutraq aut̃ lĩgua
Int̃ quos tn ptolomeus rex alexandrie apud grecos pre¬
cipuus habetur. hic etiã ⁊ canones instituit ꝗͥb cursus
astroꝵ. Astronona ẽ astroꝵ lex que cursus sid̃eꝵ ⁊ fi¬
guras ⁊ habitudines stellaꝵ cirta se et circa t̃̾ram inda¬
gabili ratione ꝓcurrit. Astronomia. ⁊ astrologia hoc
ortus. obitus. motusq sideꝵ continet. uł qua ex causa

Expanded text:
ratio quae conuersionem caeli et signorum definit, potestates ortus quoque siderum uel occasus. Hanc mathematici secundocuerunt. Abraham autem instituisse Aegyptios Astrologiam Iosephus auctor adseverat. Graeci autem dicunt hanc artem ab Atlante prius excogitatam, ideoque dictus est sustinuisse caelum. Quisquis autem ille fuit, motu caeli et ratione animi excitatus per temporum vices, per astrorum ratos definitosque cursus, per intervallorum spatia moderata, consideravit dimensiones quasdam et numeros, quae definiendo ac secernendo in ordinem nectens Astrologiam repperit. § 26 De institutoribuinter quos tamen Ptolemaeus rex Alexandriae apud Graecos praecipuus habetur: hic etiam et canones instituit, quibus cursus XX Astronomia est astrorum lex, que cursus syderum, et figuras, et habitudines stellarum circa se, et circa terram, indagabili ratione percurrit. Asortus, obitus motusque siderum continet, vel qua ex causa
Abbreviated transcription (Latin):
mine cecropiã noĩauit. Hanc adfixionides qui ingre¬
cia tercius post cecropem regnauit. minerue sacrauit.
⁊ nom̃ ciuitatis athenas dedit. Nã minerua grece athe
nas dr̃. uñ ⁊ mineruã greci inuentricẽ multaꝵ arti¬
um asserunt. ꝗa ⁊ littere ⁊ artes diuersoꝵ studioꝵ
⁊ ipsa phylosophya ueluti tẽplũ athenas habuerũt.

Expanded text:
Hanc Amphictyon, idem qui in Graecia tertius post Cecropem regnavit, Minervae sacravit et nomen civitati Athenas dedit; nam Minerva Graece Ἀθήνη dicitur. Unde et Minervam Graeci inventricem multarum artium asserunt, quia et litterae et artes diversorum studiorum et ipsa philosophia veluti templum Athenas habuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uero aĩal cũ uenerit tẽpus suũ ut oua pariat eleuat oculoᷤᷤ
suos incelũ ⁊ uidet stellã illã que dr̃ uergilia iã ascendere.
⁊ promtuaria austri. Tẽport n suo orit᷑ uergilia stella ĩ celo.
.i. tc̃ qñ iam messes florent ⁊ estas ẽ cirea mensẽ iuniũ. Tc̃
asida cũ uid̾it uergiliã ascendisse incelo. fodit int̾ra. ⁊ ibi po¬
nit oua sua. ⁊ cooꝑit ea de sablone inheremo. Cũ aut̃ absceᷤᷤ¬
serit de loco illo. statim obliuiscit᷑ ⁊ non redit ad oua sua.
Est i hoc aĩal naturalit̾ obliuiosũ. ⁊ id̾o tẽpore estatiᷤᷤ gene¬
rat oua. ⁊ obruit illa sub harena. Ut qd̃ illa factura erat
ris tranꝗllitas ⁊ aeris tẽꝑies p̃stare uidet᷑. ut estate calefacta
harena excoquat oua. ⁊ excludat pullos illius. Ꝙa gͦ asida
agnoscit tẽpus suũ. ⁊ eleuat oculos oculosuos incelũ. hiere¬

Expanded text:
ergo animal, cum uenerit tempus suum ut oua pariat, eleuat oculos suos in caelum et uidet si stella illa quae dicitur Virgilia ascendit;  promptuaria austri. Tempore enim suo oritur Virgilia stella in caelo, id est quando messes florent et aestas est, circa mensem iunium; tunc asida, cum uiderit Virgiliam ascendisse in caelo, fodit in terra et ibi ponit oua sua et cooperit ea de sabulone in eremo; cum autem ascenderit de loco illo, statim obliuiscitur et non redit ad oua sua. Est enim hoc animal naturaliter obliuiosum; et ideo tempore aestatis generat oua et obruit illa de arena ut, quod illa factura essetris tranquillitas et aeris temperies praestare uidetur, ut aestate calefacta arena excoquat oua et excludat pullos illos. Si ergo asida agnoscit tempus suum et eleuat oculos suos in caelum, e
Abbreviated transcription (Latin):
lerunt. Atheniensis enĩ in om̃i literatura atq doctͥna
ꝑalias popłos magna fama appellabant᷑. Ipsa erat pa¬
tria magnoꝵ phylosophoꝵ. inde semꝑ cetera grecie atq
alias urbes t̾ras uarie multiplex doctrinas diffuderat.
Ibi apł̃s loquebat᷑. ibi ad nunciabat xp̃m crucifixum

Expanded text:
r. Athenienses in omni litteratura atque doctrina per alios populos magna fama pollebant. Ipsa erat patria magnorum philosophorum. Inde se per caeteras Graeciae atque alias orbis terras varia et multiplex doctrina diffuderat. Ibi Apostolus loquebatur, ibi annuntiabat Christum crucifixum
Abbreviated transcription (Latin):
tus. quasi ad seddus. s hoc nom̃ qd magiᷤᷤ equiᷤᷤ ꝯueniebat.
ideo hoc aĩal sũpsit ꝗa priꝰquã equos caꝑent hoĩes. huic
preside ceꝑunt. Aĩal ꝗppe tardũ ⁊ nulla ratiõe renitens.
dictos. eo qd̾ ab archadia pͥmũ uecti sũt magni ⁊ alti. mi¬
nor aut̃ assellus agro plus necessariꝰ ẽ. ꝗa ⁊ laborẽ tolerat
ab assur filio sem qui eam regionẽ post diluuiũ pͥmus
incoluit. hix incoluit. hec ab ortu indiam. ameridie
mediam tangit. ab occiduo thycrin. aseptentrione
montẽ caucasũ ubi porte caspie sunt. In hanc regio¬
nem pͥmus uius inuentꝰ ẽ purpurȩ inde pͥmũ crini

Expanded text:
tus, quasi aseddus: sed hoc nomen quod magis equis conveniebat, ideo hoc animal sumpsit quia priusquam equos caperent homines, huic praesidere coeperunt. Animal quippe tardum, et nulla ratdictos, eo quod ab Arcadia primum vecti sunt magni et alti. Minor autem asellus agro plus necessarius est, quia et laborem tolerat ab Assur, filio Sem, qui eam regionem post diluvium primus incoluit. Haec ab ortu Indiam a meridie Mediam tangit, ab occiduo Tigrim, a septentrione montem Caucasum, ubi portae Caspiae sunt. In hac regione primus usus inventus est purpurae. Unde primum cri
Abbreviated transcription (Latin):
su uenena inmutat ⁊ aspargat. uos ii greci uenenũ
dicunt. ⁊ inde aspis qd̃ morsu uenenatu interimat:
huiꝰ diu̾sa genera ⁊ species ⁊ dispares effectus ad no¬
cendũ. fertur aũt aspis cũ ceꝑit pati incantatorẽ
qui eã ꝗbdam carminib ꝓpriis euocat. ut eam de
cauerna ꝓducat. Illa cũ exire noluerit. unam aurẽ
int̾ram p̾mit. ⁊ alterã caudam obdurat ⁊ oꝑit. atq
ita uoces illas magicas non audiens non exit adincã¬

Expanded text:
su venena inmittat et spargat; ἰὸς enim Graeci venenum dicunt: et inde aspis, quod morsu venenato interimat. Huius diversa genera et species, et dispares effectus ad nocendum. Fertur autem aspis, cum coeperit pati incantatorem, qui eam quibusdam carminibus propriis evocat ut eam de caverna producat: illa, cum exire noluerit, unam aurem in terram premit, alteram cauda obturat et operit, atque ita voces illas magicas non audiens non exit ad incan
Abbreviated transcription (Latin):
cutit. hisit᷑. Argentũ. nõ longe agreca appellatiõe di¬
stat. hoc n illi argirũ uocant. cui missũ inmodũ illud. ut
dũ candida sit inp̃ssũs corpori lineas nigras reddit. Ar¬
dũ ꝗa ꝑcurrit. Inuenit᷑ specialit in metallis. siue in argenta
stissimo cloacaꝵ uł puteaꝵ limo. Fit etiã ⁊ ex minio inposito
concule ferree patena testea suꝑposita tũ crtũlito uasculo cir¬
cumdant᷑ carbones. sicq argentũ uiuũ ex minio distillat.
Sie hoc neq argentũ. neq aes in aurari potest. Tante aũt uit¬
tutis ẽ ut si suꝑ sestariũ argenti uiui centenariũ saxum
suꝑponas honeri statim resistit. Sin uͦ auri scrupulũ. leui¬
tatẽ eiꝰ ruptũ sini recipit. ex quo intelligͥ ñ pondꝰ s naturã
c̃ẽ cui cedit. seruat᷑ aut̃ meliꝰ inuitreis uasculis. Nam ceteras
materias ꝑforat. Potui aut̃ datũ. int̾ficit ponderis causa.
Argenti purgam̃ta litargiros quã nos spumã argenti appel¬

Expanded text:
to. Argentum non longe a Graeca appellatione distat: hoc enim illi argyrum vocant. Cui mirum in modum illud inest, ut dum candidum sit, impressum corpori lineas nigras reddat. Ar percurrit. Invenitur specialiter in metallis, sive in argentarstissimo cloacarum, vel puteorum limo. Fit etiam et ex minio imposito conchulae ferreae, patinea testea superposita; tum circumlito vasculo circumdantur carbones, sicque argentum vivum ex minio distillat: sine hoc neque argentum, neque aes inaurari potest. 3. Tantae autem virtutis est, ut si super sextarium argenti vivi centenarium saxum superponas, oneri statim resistat. Sin vero auri scrupulum, levitatem ejus raptim sinu recipit, ex quo intelligitur, non pondus, sed naturam esse cui cedit. Servatur autem melius in vitreis vasculis, nam caeteras materias perforat. Potui autem datum, interficit ponderis causa. 4. Argenti purgamenta λιθάργυρος, quam nos spumam argenti appel
Abbreviated transcription (Latin):
splendet dũ caute nubes ex adu̾so radiũ soł accipiunt.
et arcus speciẽ fingunt. Cuiꝰ uarios colores illa dat res. ꝗa aqͣ
tenuis aer lucidꝰ.⁊ nubes caligantes irradiata ista uarios
dit. Be qͦ clemens antistes ⁊ martyr ita scribit. Arcꝰ i in aere
eximagine solis hoc mͦ format᷑. Dũ i sol innubib rarescen¬
tib exadu̾so refulserit radiosq suos directa linea humori nu¬
bilo transsundens inpresserit. fit reꝑcusso splendoris eiꝰ in
nubib exꝗb fulgore micans artus sp̃em format. Sic̃ i in
pressa cera anulo imaginẽ expͥmit. sic nubes et contͣ ex ro¬
tunditate solis figurã sumentes orbẽ effitiunt ⁊ arcꝰ effigi¬
em fingunt. Apparet aut̃ hoc non semꝑ. s cũ raresce̾nt nu¬
bila celi. Nam rursus cũ inse coeunt nubila atq densant᷑.
confestim arcꝰ forma resoluit᷑. Innubiũ i densitate arcꝰ aerẽ
imꝑfecto giro cõplectit᷑. Deniq sine sole et nubib nũquam

Expanded text:
splendet, dum cavae nubes ex adverso radium solis accipiunt et arcus speciem fingunt; cui varios colores illa dat res, quia aqua tenuis, aer lucidus, et nubes caligantes, inradiata ista varios ens Romanus antistes et martyr ita scribit: « Arcus enim in aere ex imagine solis hoc modo formatur. Dum enim sol in nubibus rarescentibus ex adverso refulserit, radiosque suos directa linea humor in nubilo transfundens impresserit, fit repercussio splendoris ejus in nubibus, e quibus fulgor emicans arcus speciem format. Sicut enim impressa cera anuli imaginem exprimit, sic nubes e contra ex rotunditate solis figuram sumentes, orbem efficiunt, et arcus effigiem fingunt. Apparet autem hic non semper, sed cum rarescunt nubila coeli. Nam rursus cum in se coeunt nubes atque densantur, confestim arcus forma resolvitur. In nubium enim densitate arcus aerem in perfecto gyro complectitur. Denique sine sole et 46 nubibus nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
reliꝗt eneas. Armelausa. uestis uulgo uocata qd ante ⁊ retro
diuisa atq aꝑta ẽ. in armos tantũ clausa quasi armis clausa
uent. Armenia regio nuncupata abarmeno iassonis thesali
comite. qui amisso rege iassone. collecta multitudine eiꝰ que
passim uagabat᷑. armeniã cepit et ex suo noĩe nuncupauit.
Sita ẽ aut̃ int̾ tauꝵ. et caucasũ cappadiciȩ usq ad caspium
mare ꝓtensa. hñs aseptentrione ceraunios montes. ex qͦꝵ
collib tygris fluuiꝰ nascit᷑. et in cuiꝰ montib arcba post dilu¬
uium sedisse ꝑhibet᷑. duplex aut̃ armenia. suꝑior.⁊ inferi¬

Expanded text:
imus. Armelausa vulgo vocata, quod ante et retro divisa atque aperta est, in armos tantum clausa, quasi armi clausa, ant. Armenia nuncupata ab Armeno Iasonis Thessali comite, qui amisso rege Iasone collecta multitudine eius, quae passim vagabatur, Armeniam cepit, et ex suo nomine nuncupavit. Sita est inter Taurum et Caucasum, a Cappadocia usque ad Caspium mare protensa, habens a Septentrione Ceraunios montes, ex cujus collibus 152 Tigris fluvius nascitur; et in cujus montibus arca post diluvium sedisse perhibetur. Duplex est autem Armenia, superior et inferi
Abbreviated transcription (Latin):
tes consiłant qd̾ ad cursũ dirigant consilium. Astra
aut̃ sunt stelle grandes ut orion. stelle aũt̃ minores uł
multi iuges. ut ydas. pliadas. signũ uero quo aĩantis
imago formata ẽ. ut taurus. scorpio. ⁊ huiꝰmodi. uirc̃.¬
qua. incuiꝰ centro stella lucet fulgore lune plene. sũp
sit aut̃ nom̃ qd astris apposita. fulgorẽ rapit ac egerit

Expanded text:
tes considerant quod ad cursum dirigant consilium; astra autem stellae grandes, ut Orion; stellae autem minores uel multiuges, ut Iadas, Pliades; signum uero quo animantis imago formata est, ut Taurus, Scorpio et eiusmodi. Iqua in cuius centro stella fulget vel lucet fulgore lune plene, et dicitur sic quia astris opposita fulgorem rapit et gerit
Abbreviated transcription (Latin):
eis futura p̃dicunt. Aruspicine artẽ pͥmꝰ edrucis tradidisse
d̃r. Ꝙdã strages hic ex honoris aruspicinã dictauit. ⁊ p̾ea nõ
apparuit. Nam d̾r fabulose arante quodã rustico subito hc̃
ex glebis exiluisse ⁊ aruspicinã dictasse qua die ⁊ mortuus ẽ.
qd libros romani ex tusca lingua in ꝓpͥa mutauerũt. unt̾:¬

Expanded text:
em oculorum. Aruspicinam artem primus Hetruscis tradidisse dicitur quidam Strages. Hic ex horis aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico subito hunc ex glebis exiluisse, et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Hetrusca lingua in propriam mutaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nui queclã uident᷑ utriꝰꝙ generis eẽ consortia. sccł̃a
quoq cognatio oĩb auib ⁊ piscib ẽ. eoqd uolantes
ineidit. ita auis aerẽ uolatu celert secat. atq utriꝰq
genetis similit̾ caude supetit alaꝵq temigiũ. uit
pisces ad pͥora se alis subrigant. atq ad altiota ꝓcedãt.
caude quoq gubnaculo. ł quo. ł inse facile conu̾tũt.
t impetu quodã eregione iter suũ dirigãt. Aues qͦ
aeri uolatib suis uelut aꝗ in natant ⁊ qͣsi quedam
extendunt brachia. cauda quoq se ł ad suꝑiora fubri¬
gant ł adinferiora demergũt. uñ q̃m in nõ nulleᷤᷤ
icem usus ⁊ species. idõ de aꝗs utriꝰq generiꝰ natiui¬
tas diuina p̃ceptiõe ꝓcessit. Six̃ ii ds. ꝓducant aque¬

Expanded text:
ique generi esse consortio. secunda quoque cognatio auibus et piscibus est eo quod uolantis is incidit, ita auis aerem uolatu celeri secat. atque utrique generi similiter caudae suppetit alarumque remigium, ut pisces ad priora se freno subrigant atque ad ulteriora procedant, caudae quoque gubernaculo uel quo uelint se facile conuertant uel impetu quodam e regione iter suum dirigant. aues quoque aeri uolatibus suis uelut aquis innatant et quasi quaedam extendunt brachia, cauda quoque se uel ad superiora subrigunt uel ad inferiora demergunt. unde quoniam in nonnullis idem usus et species, ideo de aquis utriusque generis natiuitas diuina prae
Abbreviated transcription (Latin):
Ars. bene recte que uiuendi uirtꝰ aueterib definita ẽ. unde
abeo qd grece arche dr̃. uirtꝰ. nom̃ artis latinos traxisse pu¬
nos imꝑatores augusti. Arsenicũ. qd latini ob colorẽ auripi¬
gmentũ uocant. Collig̃ inponto ⁊ auraria materia ubi etiam
scandaracha optimũ ẽ. qdinaureũ colorẽ transit. purũ ⁊ sissile
gracile uenaꝵ discursu. qd uero pallidũ ut sandarace simile
ẽ deteriꝰ iudicat᷑. Est ⁊ t̾ciũ genꝰ squamosũ quo miscit aureus

Expanded text:
sa bene recteque uiuendi uirtus a ueteribus definita est. Unde ab eo, quod Graece Aperrj dicitur uirtus, nomen artis Latinos traduxisse pundycem reddit. 12. Arsenicum, quod Latini ob colorem auripigmentum vocant, colligitur in Ponto ex auraria materia, ubi etiam sandaracha. Optimum est quod in auri colorem transit, purum, et fissile, gracili venarum discursu. Quod vero pallidius, aut sandarachae simile est, deterius judicatur. Est
Abbreviated transcription (Latin):
to non auaricia nutriendi eũ inclem̃tẽ fieri. s examine
iudicandi. Semꝑ enĩ fert̃ ꝓbare quos genuit ne generis
sui inter om̃s aues qddã regales fastidiũ degeneris partꝰ
deformitas decoleret. Itaq asserit᷑ qd pullos suos radu
solis obiciat atq maeris medio paruulos ungue suspẽ
inoffenso tuendi uigore seruauerit. his ꝓbat᷑ qd ueri¬
tatẽ nature sinceri obtut᷑ constantia demonstrauerit.
si uero lumina sua p̃strictꝰ radius solis inflexerit. qͣsi
degenet tanto indignꝰ parente reicit᷑. ne estimet᷑ edu
nec quasi suũ abdicat. s quasi alienũ recusat. hanc
sua ꝓle connectit. atq int̾miscens suis eodẽ quo ꝓpͥos
fetus mat̾ne sedulitatis officio. ⁊ pari nutrim̃toꝵ sub¬

Expanded text:
to non auaritia nutriendi eam inclementem fieri, sed examine to non auaritia nutriendi eam inclementem fieri, sed examine iudicandi. semper enim fertur probare quos genuit, ne generis sui inter omnes aues quoddam regale fastigium degeneris partus deformitas decoloret. itaque adseritur quod pullos suos radiis solis obiciat atque in aeris medio paruulos ungue suspendinoffenso tuendi uigore muris, is probatur, quod ueritatem naturae sinceri optutus constantia demonstrauerit: qui uero lumina praestrictus radio solis sum quasi degener et tanta indignus parente reicitur nec aestimatur dnec quasi suum abdicat, sed quasi alienum recusat. hanc sua prole conectit atque intermiscens suis eodem quo proprios fetus maternae sedulitatis officio et pari nutrimentorum sum
Abbreviated transcription (Latin):
abacumine oculoꝵ uocata. tanti enĩ contuit᷑ et̃ dicit᷑
ut cũ suꝑ mari in mobili penna ferat᷑. nec humanis pa¬
teat obtutib. de tanta sublimitate pisciculos natare ui¬
deat. ac torm̃ti instar descendens raptam predã pennis ad
litus ꝑtrahat. Nam et contra radiũ solis fect᷑ optutũ non
flectere. uñ et pullos suos ungue suspensos radiis soliᷤ obi¬
cit. et quos uiderit immobilẽ tenere aciem. ut digno ge¬
nere conseruat. Si quos uero inflectere obtutũ quasi de¬
plurimo sermone usurpat᷑ qd̃ suos abdicet fetos. S nõ
uirũq uers unum expullis duob qd aliqui fieri puta¬
uerunt geminandoꝵ elementoꝵ fastidio. s id non arbi¬
tror facile credendũ. presertim cũ moyses tantũ testi¬
moniũ pietatis inpullos suos huic dedetit aui. ut dice
ret: sic̃ aꝗla ꝓregit nidũ suũ ⁊ suꝑ pullos suos confidit.
Expandit alas suas ⁊ assũpsit eos. ⁊ suscepit eos suꝑ scapu

Expanded text:
ab acumine oculorum vocata. Tanti enim contuitus esse dicitur, ut cum super maria immobili penna feratur, nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare videat, ac tormenti instar descendens raptam praedam pennis ad littus pertrahat. Nam et contra radium solis fertur obtutum non flectere. Unde et pullos suos ungue suspensos radiis solis objicit: et quos viderit immobilem tenere aciem, ut dignos genere, conservat: si quos vero inflectere obtutum quasi deplurimo sermone usurpatur quod suos abdicet fetus, sed non utrumque, verum unum ex pullis duobus. Quod aliqui fieri putaverunt geminandorum alimentorum fastidio. Sed id non arbitror facile credendum, praesertim cum Moyses tantum testimonium pietatis in pullos suos huic dederit ret: sicut aquila protegit nidum suum etsuperpullossuosconfidit: expandit alas suas et adsumpsit eos et suscepit eos super scap
Abbreviated transcription (Latin):
tiourorto consistit. Aritmetica ẽ disciplina numeroꝵ.
grecieũ numeꝵ rithmon dicunt. quã sc̃ͥptores secũ¬
sarrũ sicteraꝵ int̃ clisciplinas mathematicas ideo pͥma
Et uoluerunt. q̃m ip̃a ut sit nulla alia indiget discipli¬
na. Musica aut̃ ⁊ geumet᷑ca. ⁊ astrononua qͦue secunt̃.
ut sint atq subsistant. istiꝰ egent auxilio. Arithmetica

Expanded text:
inae. 1. Arithmetica est disciplina numerorum. Graeci enim numerum ἀριθμὸν dicunt. Quam scriptores saecularium litterarum inter disciplinas mathematicas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa, ut sit, nulla alia indiget disciplina. 2. Musica autem, et geometria, et astronomia, quae sequuntur, ut sint atque subsistant istius egent auxilio. CA
Abbreviated transcription (Latin):
totũ locũ illum.
sicut momni littore maris sablonib ẽẽ repletũ. Eutan¬
tesergo naute insulam eẽ. applicant nauem suã iuexta
cam et descendentes figunt palos ⁊ alligant nauent:
aumce ut coquant sibi cibũ post laborẽ faciunt sibi fo¬
cum suꝑ arenã quasi suꝑ t̾ram. Ila uero belua cũ sen¬
serit arcdorẽ ignis. subito se mergit sub aqua. ⁊ nauem
secum trahit in ꝓfundũ maris. Itẽ astucia socda eiꝰdẽ
bene olentẽ exalat de ore suo. cuiꝰ mnox ut odorẽ sense¬
rint minores pisces ꝯgregant se int᷑ os ipsiꝰ. cũ aut̃ re¬
pletũ fuerit os eiꝰ diuersis pisib pusillis. subito claudit
os suũ ⁊ transglutit eos. Isis. Aspiratio ẽ. sonꝰ uberius

Expanded text:
um locum illum sicut in omnibus littoribus maris sabulonibus esse repletum. Putantes autem insulam esse, applicant nauem suam iuxta eam, et descendentes figunt palos et alligant naues; deinde ut coquant sibi cibos post laborem, faciunt ibi focos super arenam quasi super terram; illa uero belua, cum senserit ardorem ignis, subito mergit se in aquam, et nauem secum trahit in profundum maris. Sic patiuntur omnes bene olentem exhalat de ore suo; cuius odorem, mox ut senserint minores pisces, congregant se intra os ipsius; cum autem repletum fuerit os eius diuersis piscibus pusillis, subito claudit os suum et transglutit eos. Sic patiuntur omnes