comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bo tnͣsu̾si. slam transu̾̾sa oĩa ã¬
tiqui luna dicebant a quo slnm¬
na ostioꝵ. ꝑ que foris uł intꝰ itͣ.
⁊ limites qd ꝑ eos in agros foris
eatur. huic ⁊ luus uocabulũ ac¬
cepit. Cuagłm qͥ serui publici cm¬
gebantur. obliqua purpura. der¬
mini dicti qdꝰ tre mensuras di¬
stingt̃ adꝙ declarãt. Hiis eĩ testi̾oĩa fini¬
um intelliguntur ⁊ agroꝵ cõtẽ¬
tio ⁊ c̾tamẽ aufͥtur. limites ma¬
xinu magcis duo sunt. cardo et
decumanus. cardo qͥ a septenttone
directꝰ a cardine celi ẽ. sam sine
dubio celũ ut᷑ in septẽtrionali
orbe decuumanꝰ qͥ ab oriente ĩ occi¬
dentẽ ꝑ tñsuisũ dirigitur. qui ꝓ
eo ꝙ formã deoem faciat. decu¬
manus est appellatus. Ager eñi
brs diuisus figitrã denarii nu¬
meri efficit. archa ab arcendo uo¬
cata. finia enĩ agri custodit ea q̃
adiri ꝓ hib. trifiniũ dictũ eo ꝙ
tum possõnũ fines astͥngit. Hu̾ic
et quadrifiniũ. qd̃ .iiiͦiͣ. reliqui

Expanded text:
ransversa omnia antiqui lima dicebant; a quo et limina ostiorum, per quae foris vel intus itur, et limites, quod per eos in agros foris eatur. Hinc et limus vocabulum accepit, cingulum quo servi publici cingebantur obliqua purpura. Termini dicti quod terrae mensuras distinguunt atque declarant. His enim testimonia finium intelleguntur, et agrorum intentio et certamen aufertur. Limites maximi in agris duo sunt: cardo et decumanus. Cardo, qui a septentrione directus a cardine caeli est; nam sine dubio caelum vertitur in septentrionali orbe. Decumanus est qui ab oriente in occidentem per transversum dirigitur, qui pro eo quod formam X faciat decumanus est appellatus. Ager enim bis divisus figuram denarii numeri efficit. Arca ab arcendo vocata: fines enim agri custodit eosque adire prohibet. Trifinium dictum eo quod trium possessionum fines adstringit. Hinc et quadrifinium, quod quattuor. Reliqui
Abbreviated transcription (Latin):
dũt ab arando scilic actꝰ du¬
plicatus uigerẽ facit ⁊ ab eo ꝙ
est unictũ iugeri nom̃ acoep̃.
Iugerum autẽ constat longͥ¬
tudine pedũ ducentoꝵ .xl. lãti¬
stici agrũ uocant. porcã idẽ bre¬
tici .xxx. pedum latitudine ed
haxx. longitudine definũt ita.
areis urbanis spatiĩ .c. pedũ
lis ager hab passus .c.xx .u.
cuiꝰ m̃sura octoties̃ cõputaita
miliariũ facit qd̃ constat .u. mi¬
lia pedib. Centuria audẽ ager
est ducentoꝵ iugerũ qͥ ap̃ anti¬
quos a centũ uigerib uoccibat᷑
s postea duplicata. nom̃q pͥsti¬
num retinuit. Inminiero enĩ
centurie mł̾tiplicate sũt. nomẽ

Expanded text:
dicunt, ab arando scilicet. Actus duplicatus iugerum facit; ab eo quod est iunctum iugeri nomen accepit. Iugerum autem constat longitudine pedum ducentorum stici acnuam vocant. Porcam idem Baetici triginta pedum latitudine et octuaginta longitudine definiunt seq. areis urbanis spatium centum pedum, lis ager habet passus CXXV, cuius mensura octies conputata, miliarium facit, qui constat quinque milia pedibus. Centuria autem ager est ducentorum iugerum, qui apud antiquos a centum iugeribus vocabatur, sed postea duplicata est nomenque pristinum retinuit. In numero enim centuriae multi
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ uia. aut publica ẽ aut
pͥuata. publica est que in
solo publico est que int̾ actꝰ
ppło padet. hecaut̃ ad mare.¬
hec aut ad oppida ꝑtin. pͥua¬
ta est que uicino municipio
data est. ꝯtrada dicta qͣi uulgi
iam uulgi pedib decrita maꝵ
Ipsa est ⁊ de lopidata idest lapidi¬
b strata. pͥmi autẽ peni drrẽ
lapidib uias strauisse. postea
romani eas ꝑ orbẽ pene õem
dioposuerunt ꝓpt̾ rectitridinẽ
itinerũ ⁊ ne plebs ess ociosa. ag¬
ger ẽ media strade eminẽtia
coaggeratis lapidib. strata
ab aggere idest coac̾uatõne
dicta quã hictorici uiã miltoa
uia qua iri ab hoĩe quaqua u̾sum
potest. It̾ aritẽ ⁊itiner diu̾sam signi¬
ficationẽ hñt. Iter enĩ ẽ locꝰ tram¬

Expanded text:
autem via, aut publica est, aut privata. Publica est quae in solo publico est, qua iter actus populo patet. Haec aut ad mare, aut ad oppida pertinet. Privata est, quae vicino municipio data est. 6. Strata dicta, quasi vulgi iam vulgi pedibus detrita viarum. Ipsa est et delapidata, id est lapidibus strata. Primi autem Poeni dicuntur lapidibus vias stravisse; postea Romani eas per omnem pene orbem disposuerunt, propter rectitudinem itinerum et ne plebs esset otiosa. Agger est media stratae eminentia coaggeratis lapidibus strata, ab aggere, id est coacervatione dicta; quam historici viam militarvia qua iri ab homine quaquaversum potest. Iter autem et itiner diversam significationem habent. Iter enim est locus tra
Abbreviated transcription (Latin):
nos incliarra dicimꝰ. g̾ci sta¬
dia. gasli leuias. egiptii signes.
ꝑse parasangas. Sunt autẽ ꝓpͥo
queq spatio. Miliariũ misle pas¬
sib t̾minatur. ⁊ dictũ mliariũ
lia. leuua finit᷑ passib mille qͥn¬
gentis. Stadiũ ocbaua ꝑs mili
eumq eos spacio detͥminasse qd̃

Expanded text:
nos miliaria dicimus, Graeci stadia, Galli leugas, Aegypti schoenos, Persae parasangas. Sunt autem proprio quaeque spatio. Miliarium mille passibus terminatur; et dictum miliarium lia. Leuga finitur passibus mille quingentis. Stadium octava pars miliaeumque eo spatio determinasse quod
Abbreviated transcription (Latin):
to simantur sicite ignis. P
enĩ dr̃ ignis hos egiptus hab
ap̃ maiores em̃i poterites.
aut sub montib aut ĩmõtib
sepeliebãt᷑. iñ tractũ est ut suꝑ
cadau̾a aut piramides fierẽt
aut ingẽtes colũpne collocarẽt¬

Expanded text:
to finiantur sicut ignis; πῦρ to finiantur sicut ignis; πῦρ enim dicitur ignis. Hos Aegyptus habet. Apud maiores enim potentes aut sub montibus aut in montibus sepeliebantur. Inde tractum est ut super cadavera aut pyramides fierent, aut ingentes columnae conlocarent
Abbreviated transcription (Latin):
est. cuĩ fem copia armenta tuentur
cui uet̾es romani nom̃ indid̾unt ab
eo qd ꝓtinmus sit ꝑ atꝰ. nec magnũ
ialorem culture desidet. prata autẽ
esse que secari possũt. Paludes dic¬
te a pale pastorali. de eo qd̾ paleã
idest pabula iumentoꝵ mutͥriant.

Expanded text:
est cuius feni copia armenta tuentur, est cuius feni copia armenta tuentur, cui veteres Romani nomen indiderunt ab eo quod protinus sit paratum, nec magnum laborem culturae desideret. Prata autem esse quae secari possunt. Paludes dictae a Pale pastorali dea, quod paleam, id est pabula, nutriant
Abbreviated transcription (Latin):
arcifini agͥ dictus ẽ qr c̾tis line¬
atum m̃suris non continet᷑. s
arcentur fines eiꝰ obiectu flumim̃
montiũ arboꝵ unde ⁊ in hiis agͥs
nicħ sub se çiboꝵ int̾uenit. noua¬
lis agͥ est. pͥmũ ꝓscistꝰ ẽ sine qͥi¬
sibi uiriũ causa. Noualia enim
semiel cum fructu er̃t ⁊ semel ua¬
cua. Squaudꝰ ager qi excolidus
qd̾ iam acultura exierit. sicit ex¬
consul qd̾ a consulatu discessert.
uliginosus ager est semꝑ uuidꝰ.
slam humidꝰ dr̃ qui aliquando sic¬
catur. uligo enĩ humor t̾re est
naturał ab ea iĩqm dłscedens.
Subsicuita sutt ꝓpͥe que sator de
mat̾ta p̾cidẽs qͣi suꝑuatua abicit.
Inde ⁊ subsiciuia agri quos ĩꝑti¬
ca diuisos recusont quasi stetle
uł palustres. Item subsicina q̃ ĩ
diuisum agti non esficiũt centu¬
riam idest iugera ducerta. A rea
dr̃ tabulaꝵ equalitas. Dicta audẽ
area a planitie atq eͣqͣlitate. Uñ
⁊ ara. alii aream uocadam. Dñt ꝓ

Expanded text:
Arcifinius ager dictus est qui a certis lineArcifinius ager dictus est qui a certis linearum mensuris non continetur, sed arcentur fines eius obiectu fluminum, montium, arborum; unde et in his agris nihil subsicivorum intervenit. Novalis ager est primum proscissibi virium causa. Novalia enim semel cum fructu erant, et semel vacua. 13. Squalidus ager, quasi excolidus, eo quod jam a cultura exierit, sicut exconsul, quod a consulatu discesserit. 14. Uliginosus ager est semper uvidus. Nam humidus dicitur, qui aliquando siccatur. Uligo enim humor terrae naturalis, ab ea numquam recedens. Subseciva sunt proprie quae sutor de materia praecidens quasi supervacua abicit. Inde et subsiciva, agri quos in pertica divisos recusant quasi steriles vel palustres. Item subseciva quae in divisura agri non efficiunt centuriam, id est iugera ducenta. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie atque aequalitate; unde et ara. Alii aream vocatam dicunt q
Abbreviated transcription (Latin):
fundus auter ⁊ urbañ edifici¬
um ⁊ rusticum intelligend̾ ẽ.
p̃dium qdꝰ ex om̃ib patrifa¬
milias maxime p̾iudet᷑ id est
apparet quasi p̾iudiũ uł cid̾
antiqui agoos quos bello cepe¬
uant ut p̾de noĩe ħeband. om¬
nis autẽ agex ut uarro doe
qͣdrifatius diuiditur. aut erũ
auo consitꝰ idest aptus arborib¬
aut pasciuiꝰ qui herbis tm̃ ⁊ ani¬
malib uacat. aut floreus ut sũt
orti apib congiuẽtes ⁊florib ꝙ
etiam uirgiliꝰ in .iiiͦiͦ. lib̾s geor¬
gicoꝵ secutus ẽ. Eura uet̾es ĩ¬
cultos agros dicebant idest su¬
uas ⁊ pascua. agrum uͦ qui cole¬
batur. sam rus estͦq semel quo
lac quo pecus habi pot̃. unde ⁊
rusticus nominat᷑. hec agrescĩi ꝓ¬
ma ⁊ occiosa felicitas. Seges est
auari. agricole. Cõpascuis ag̾̃
dictus qui a diuisorib agroꝵ he¬
lictus est ad pasoend̾ cõmunct
iticnis. Allumꝰ ager est quem
paulatim fluiũ in agrum reddit.

Expanded text:
Fundus autem et urbanum aedificiFundus autem et urbanum aedificium et rusticum intellegendum est. Praedium, quod ex omnibus patrifamilias maxime praevidetur, id est apparet, quasi praevidium; vel quod antiqui agros, quos bello ceperant, ut praedae nomine habebant. Omnis autem ager, ut Varro docet, quadrifarius dividitur: aut enim aut consitus, id est, aptus arboribaut pascualis, qui herbis tantum et animalibus vacat; aut floreus, in quo sunt horti apibus congruentes et floribus. Quod etiam Vergilius in quattuor libros Georgicorum secutus est. Rura veteres incultos agros dicebant, id est silvas et pascua; agrum vero, qui colebatur. Nam rus est quo mel, quo lac, quo pecus haberi potest; unde et rusticus nominatur: haec agrestium prima et otiosa felicitas. Seges ageravari agricolae. Conpascuus ager dictus qui a divisoribus agrorum relictus est ad pascendum communiter vicinis. Alluvius ager est quem paulatim fluvius in agrum reddit.
Abbreviated transcription (Latin):
custodes uineaꝵ ad tegum̃ sui qͣi
teguriũ siue pp̃ ardorem soł. ⁊ ua¬
dios declmnandos siue ut in de uł
hoĩes uł bestiolas que insidiari
solent. natis frugib abigant.
hanc rustici capanã uocant.
loca prerupta ⁊asꝑã. Magalia
edificia munidaꝵ agrestiũ oblõ¬
ga iticurius lat̾ib tecda quasi
nauiũ carmesunt siue uotũ¬
da in mod̾ furnoꝵ. ⁊ magalia
dicta quasi magaria qr ma¬
gar punici nouam uilla dñt.
una litt̾a ꝯmutata .l. ꝓ .u.
magaria tiguria. de agrro
ger latine appellari dr̃ eo
qd̾̃ in eo agatur aliqͥd. ali
agrum ex g̾co nominari mã¬
nifestius credunt. Unde ⁊ iuil¬
la g̾ce coragros dr̃.uilla a
uallo idest agg̾e t̾re mĩcu¬
pata qd̃ ꝓ limite constitui so¬
let. possessiones sunt agri
late patentes. publici pͥuati¬
q ͦ qs inicio non mancipatõne.
s quisq ut potuit occupauit.
ato possedit. unde ⁊ nũcupate.
fundus dictus qd̾ eo fundat᷑
uł stabiliatur n̾mri patmoniũ.

Expanded text:
ad tegimen sui, quasi tegurium, sive propter ardorem solis et radios declinandos, sive ut inde, vel homines, vel bestiolas, quae insidiari solent natis frugibus, abigant, Hanc rustici capannam vocant,loca praerupta et aspera. 4. Magalia aedificia Numidarum agrestium oblonga, incurvis lateribus tecta, quasi navium carinae sunt, sive rotunda in modum furnorum. Et magalia dicta quasi magaria, quia 'magar' Punici novam villam dicunt, una littera commutata L pro R, magalia, magaria. De agris . Ager Latine appellari dicitur eo quod in eo agatur aliquid. Alii agrum ex Graeco nominari manifestius credunt. Unde et villa Graece †coragros† dicitur. Villa a vallo, id est aggere terrae, nuncupata, quod pro limite constitui solet. Possessiones sunt agri late patentes publici privatique, quos initio non mancipatione, sed quisque ut potuit occupavit atque possedit; unde et nuncupati. Fundus dictus quod eo fundatur vel stabiliatur patrimonium.
Abbreviated transcription (Latin):
dinales eant̾ qͣi ꝑ callea. de desseris.
essere uocate. qr quadre sunt
exomnib ꝑtib. has alii lepꝰ¬
culos uocant. eõ ꝙ exiliendo dicc̃¬
runt olĩ aũ chessere iacula appella¬
bantur a iaciendo. de figuns.
uidam autẽ aleatores sibi
uidentur fisiologioe ꝑ allego¬
nam hanc ardem exebcere ⁊
lub quadam rerũ similitudĩe
finge. Nam łb tessena. lude

Expanded text:
dinales eant, quasi per calles. De tesseris . Tesserae vocatae quia quadrae sunt ex omnibus partibus. Has alii lepusculos vocant, eo quod exiliendo discurant. Olim autem tesserae iacula appellabantur, a iaciendo. De figuris aleae . Quidam autem aleatores sibi videntur physiologice per allegoriam hanc artem exercere, et sub quadam rerum similitudine fingere. Nam tribus tesseris lude
Abbreviated transcription (Latin):
uias senarus locis distinctas
ꝓpt̾ etates yminũ t̾narus
lincis ꝓpt̾ temꝑa argum̃tantur.
Inde ⁊ tabulam ternis descͥptã
anum̾o uccabatur. ut unio.
pellacio singłoꝵ mutata est. ⁊
unionẽ canẽ. tͥonẽ sippũ qͣ¬
drionẽ planẽ uocabant. de iac
aꝑitis aleatorib cõponit᷑ ut
afferat qd uolu̾int. ut puta se¬
nionẽ qui eis in iactu boñ af¬
fert. Uitant autẽ canẽ qͥ dãpno¬
sus ẽ inũ eñi significat. de cal
ideo alios ordinarios. alios ua¬
gos appellant. A uero qͥ mou̾i
oĩno possunt mectos dñt. Uñ
l egentes homines mciti uocãt᷑
quib spes ultra ꝓcedendi nulla
restat. de int̾dictione alee.
b hac arte fraus ⁊ m̃datiũ
atq ꝑurciũ nũqmͣ ab est.
postremo ⁊ odiũ ⁊ dampna uerũ.

Expanded text:
vias senariis locis distinctas propter aetates hominum ternariis lineis propter tempora argumentantur. Inde et tabulam ternis descriptam a numero vocabatur, ut unio, binio, pellatio singulorum mutata est, et unionem canem, trinionem suppum, quaternionem planum vocabant. De iactitis aleatoribus conponitur ut adferat quod voluerit, utputa senionem, qui eis in iactu bonum adfert. Vitant autem canem quia damnosus est; unum enim significat. De calcideo alios ordinarios, alios vagos appellant; at vero qui moveri omnino non possunt, incitos dicunt. Unde et egentes homines inciti vocantur, quibus spes ultra procedendi nulla restat. De interdictione aleae . Ab hac arte fraus et mendacium atque periurium numquam abest, postremo et odium et damna reru
Abbreviated transcription (Latin):
se deduci. de argento:
igentũ ñ longeag̾oa appella¬
tione distat. hoc autẽ illi argi¬
rion uocant cui mirũ in mod̾ rud̃
ut dũ candidꝰ sit inp̾ssũ corpori
lineas nigͣs reddit. argentũ iu¬
uũ dictũ. ꝙ exoedat mat̾ias ĩ qͥb
inicit᷑. hoc ⁊ liqͥd̾. qr ꝑ cuerit. Ĩu̾e
nitur sp̃alit̃ in medalł. siue ĩ ar¬
gentariis fornacib egutaꝵ cõ¬
cortione tectis ĩherens. sepe etiã ⁊
in st̾core uetustissimo doacaꝵ ł
puteoꝵ limo. fit etiã ⁊ ex minio
ĩposito cõcule ferree. patena te¬
stea suꝑposita cũ cͥcũlito uasdo cir¬
cundant᷑ carbones sioq argentũ
uiuũ ex minio distiilat: sine ħ
neq argent̃. neq es in aurari
pot̃. tante aũ uͥtutis ẽ ut si suꝑ
sextariũ argẽti uiui pentenan¬
um sacũ suꝑponas oneri statĩ re¬
sistit. Sinuͦ auri scripulũ leui¬
tatẽ eiꝰ uaptĩ suui recipit. exqͦ in¬
telligit᷑ ñ pondꝰ. s naturã esse cͥ
cedet. Seruat᷑ aũ meliꝰ ĩuitreis

Expanded text:
se deduci. De argento . Argentum non longe a Graeca appellatione distat; hoc enim illi ἄργυρον vocant. Cui mirum in modum illud ut, dum candidum sit, inpressum corpori lineas nigras reddat. Argentum vivum dictum quod excidat materias in quibus inicitur; hoc et liquidum, quia percurrit. Initur specialiter in metallis sive in argentariis fornacibus guttarum concretione tectis inhaerens, saepe etiam et in stercore vetustissimo cloacarum vel puteorum limo. Fit etiam et ex mineo inposito conchulae ferreae patena testea superposita; tum circumlito vasculo circumdantur carbones, sicque argentum vivum ex minio distillat: sine hoc neque argentum, neque aes inaurari potest. 3. Tantae autem virtutis est, ut si super sextarium argenti vivi centenarium saxum superponas, oneri statim resistat. Sin vero auri scrupulum, levitatem ejus raptim sinu recipit, ex quo intelligitur, non pondus, sed naturam esse cui cedit. Servatur autem melius in vitreis
Abbreviated transcription (Latin):
rima diuisio musice. q̃ uisione.
armonica dr̃. idest modulatõ uo
cio ꝑtinet ad comedos. tragedos. uel
choros uł ad om̃es qui uoce ꝓpͥa ca¬
nunt. hec ex animo ⁊ corꝑe motũ fa¬
cit. ⁊ ex motu sonũ ex quo colligitur.

Expanded text:
rima divisio musicae, quae harmonica dicitur, id est, modulatiocis, pertinet ad comedos, tragedos, vel choros, vel ad omnes qui voce propria canunt. Hec ex animo et corpore motum facit et ex motu sonum, ex quo colligitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ire significare p̾dicunt. Qd hec om̃ta
ꝑtinent. iligature excͤrabeliũ re¬
medioꝵ que ars medicoꝵ condẽp¬
nat. sue inp̾cantationib siue in
caract̾ib uel in quibcũq reb
suspendendis adq ligãdiᷤ ĩqͥb õi¬
b ars demonũ est ex quadam pe¬
stifera societate hominũ ⁊ angłoꝵ
maloꝵ exorta. unde cuncta sunt
pnanda. Auguria autẽ auiũ fri¬
ges pͥmi inuenerunt. p̾stigiũ uͦ
mñcurius pͥmus dr̃. inuenisse. dic¬
tum autẽ p̾stigiũ qd̃ ꝑstruigat
aciem oculoꝵ aruspicine ardem
pͥmꝰ etruscis tradidisse dr̃ quidã
tages. Hic ex horis aruspicinam
dictauit. ⁊ postea nor apparuit. sã
dr̃ fabulose arante qͦdam rustico
subito hunc ex glebis exiluisse. ⁊
aruspicinã dictasse qua die ⁊ mortu¬
us est quos libͦs romani extrusca

Expanded text:
iste significare praedicunt. Ad haec omnia iste significare praedicunt. Ad haec omnia pertinent et ligaturae execrabilium remediorum, quae ars medicorum condemnat, sive in praecantationibus, sive in characteribus, vel in quibuscumque rebus suspendendis atque ligandis. In quibus omnibus ars daemonum est ex quadam pestifera societate hominum et angelorum malorum exorta. Unde cuncta vitanque damnanda. Auguria autem avium Phryges primi invenerunt. Praestigium vero Mercurius primus dicitur invenisse. Dictum autem praestigium, quod praestringat aciem oculorum. Aruspicinae artem primus Etruscis tradidisse dicitur quidam Tages. Hic ex †oris† aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico, subito hunc ex glebis exiluisse et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Tusca
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicare conant᷑ idẽ quis quali
signo fu̾it natus. aut quẽ effec¬
tum hãt uite qui nascit. hii sũt
qͥ uulgo mathematici uocant᷑ cuiꝰ
suꝑstitionis genꝰ constellationes
latim uocant idest notationes si¬
derum ͦ qm se hab̾at cum qͥsq na¬
scitur. pͥmũ autẽ idest spellarũ
int̾p̾tes magi nũcupanͣt. sicut
de hiis legitur qui ĩ euuangłio
hoo nomine soli mathematici. cuiꝰ
artis scientia usq ad euuãgłiũ
fuit conoessa ut xp̃o edito nemo
exinde natiuitatẽ alicuiꝰ de celo
int̾pretaretur. horoscopi dicti ꝙ
horas natiuitatis hominũ specu¬
lantur dissimili ⁊ diu̾so facto.
Sortilogi sunt qui sub noĩe fic¬
te religionis ꝑ qͣsdam quas scõꝵ
sortes uocant diuinatõnis sciẽ¬
tram ꝓfitentur. aut quarũcũꝙ
scͥpturarũ inspectione fictura ꝓmit¬
tiuit. Salisatores uocati sũt. qr dũ
eis m̃broꝵ quecũq ꝑtes salierint.
aliqͥd sibi ex inde prosperum seu tͥ¬

Expanded text:
praedicare conantur, id est, quis quali praedicare conantur, id est, quis quali signo fuerit natus, aut quem effectum habeat vitae qui nascitur. Hi sunt qui vulgo Mathematici vocantur. Cujus superstitionis genus, constellationes Latini vocant, id est, notationes siderum quomodo se habeant, cum quis nascitur. Primum autem iidem stellarum interpretes, magi nuncupantur: sicut dhoc nomine soli Mathematici. Cuius artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicuius de caelo interpretaretur. Horoscopi dicti, quod horas nativitatis hominum speculantur dissimili et diverso fato. Sortilegi sunt qui sub nomine fictae religionis per quasdam, quas sanctorum sortes vocant, divinationis scientiam profitentur, aut quarumcumque scripturarum inspectione futura promittunt. Salisatores vocati sunt, quia dum eis membrorum quaecumque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu tr
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupati. quasi horaꝵ inspecto¬
res. dies enim ⁊horas in agendis
negociis oꝑib ꝙs custodiunt. ⁊ qͥd¬
ꝑ singła temꝑa obseruare debeat
homo uitendunt. Hii etiã extra
pecudũ inspicũt ⁊ ex eis fict᷑a
p̾dicunt. augures sũt qui uolatꝰ
auiũ ⁊ uoces intendũt. aliaq sig¬
na ueꝵ. uel obseruationes ĩpro¬
uisas hominib occurrentes. Idẽ
⁊ auspices. Nam auspicia sũt que
garria. hoc est uoces ⁊ linguas. It̃
auguriũ quasi aiugeriũ. qd̃ aues
gerunt. Ouo st̃ autẽ gen̾a auspi¬
cioꝵ. unũ ad ooulos. alt̾um ad
aures ꝑtinens: Ad oculos selliez
uolatus ad aures uox auiũ. phi¬
torude a phicio appolline dicte.
qd̃ is auctor fu̾it diuinandi. Astͤ¬
logi dicti eo qd̾ mastͥs auguriã¬
tur. Geneleatici appellati. ꝓpt̾ na¬
talium consid̾ationẽ dierum. bẽ¬
nesis enĩ dieꝵ ominiũ ꝑ duodecĩ ce¬
li segna descͥbunt siderũq cursũ
nascentiũ mores actus ⁊ euenta

Expanded text:
nuncupati, quasi horarum inspectonuncupati, quasi horarum inspectores. Dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiunt: et quir singula temhomo, intendunt. Hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. Augures sunt, qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes inprovisas hominibus occurrentes. Idem et auspices. Nam auspicia sunt quaegarria, hoc est avium voces et linguae. Item augurium, quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum, unum ad oculos, alterum ad aures pertinens: ad oculos scilicet volatus, ad aures vox avium. Pythones a Pythio Apolline dicti, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti, eo quod in astris augurantur. Genethliaci appellati sunt, propter natalium considerationes dierum. Geneses enim hominum per duodecim coeli signa describunt, siderumque cursu, nascentium mores, actus et eventa
Abbreviated transcription (Latin):
oadaueri sangius adicit᷑. Nam amare
demones sanguinẽ dñt.Ideoq qͦci¬
ens iugromantia fit. cruor aqua
miscetur. ut colore sanguinis faci¬
lius ꝓuocentur. Idrornantii ab aqͣ
dicti. Est enim idromantia in aq̃
inspectione. umbras demonũ euoca¬
re. ⁊ ymagines uel ludificariones eoꝵ
uid̾e. ibiq ab eis auqͣ audire. ubi
adhibito sanguine etiam infenos
ꝑhibentur sciscitari. qd̃ genus di¬
uinationis a ꝑses fertur allatũ.
Uarro dicit diuinationis .iiiiͣ. esse
gen̾a. t̾ram. aquã. aerem. ig
nem. huic geromantiã. idroman¬
tiã. eromantiã. piromantiã dictã.
diuini dicti quasi do plerii. Diuini¬
astutia quadam fraudulentia hoĩb
futura coniectant. Duo sunt autẽ
geña diuinationis ars ⁊ furor. In¬
candatores dicti sunt. qui artem u̾¬
bis ꝑagunt. Arioli uocati ꝓpt̾ quod
emtitunt. ⁊ funesta sacrificia offe¬
runt. hiisq celebritatib demoriũ
responia accipiunt. auruspioes

Expanded text:
cadaveri sanguis adjicitur. Nam amare cadaveri sanguis adjicitur. Nam amare daemones sanguinem dicuntur: ideoque quoties necromantia fit, cruor aquae miscetur, et colore sanguinis facilius provocantur. Hydromantia, ab aqua dicta. Est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines ludificantes eorum videre, ibique ab eis aliqua audire: ubi adhibito sanguine, etiam inferos perhibentur suscitari. Quod genus divinationis a Persis fertur allatum. Varro dicit divinationis quatuor esse genera, terram, aquam, aerem, et ignem. Hinc geomantiam, hydromantiam aeromantiam, pyromantiam dictam autumat. Divini dicti, quasi Deo pleni. Diviniastuta quadam fraudulentia, hominibus fgenera divinationis: ars et furor. Incantatores dicti sunt, qui artem verbis peragunt. Arioli vocati sunt, propemittunt, et funesta sacrificia offerunt: hisque celebritatibus, daemonum responsa accipiunt. Aruspices
Abbreviated transcription (Latin):
ne fariatia factam. prudentiꝰ qͦ de
mercurio sic ait. Traditur hic ex¬
tinctas. sumpto mod̾amine uirge
in lucem reuooasse animas. Ast ali
lum adiecit. Murmure iam magi¬
co. tenuas exire figuras. Atq sepul¬
erales. scite incantare fauillas.ui¬
ta itidem spoliare alios. Ars noxia no¬
uit. Magi lunt qui uulgo malefici. ob
facinoꝵ magnitudinẽ nuncupantur.
Hi ⁊elementa concutiũt. turbant mẽ¬
tes hominum ac sine ulla ueneni hau¬
sti uiolentia. tantũ carminib int̾imũt.
unde ⁊ lucanus. Mens hausti nulla. sa¬
nie polluta uenent Incantata ꝑit. de¬
morub enim accitis. Audent uentila¬
re. ut quisq suos ꝑimat. malis arti¬
b mimicos. hii etiam sanguine u¬
tunt᷑ i iuctimis. ⁊ sepe contingũt cor¬
pora mortuoꝵ. sigromãtii sĩ quoꝵ p̾¬
candationib uidentur resuscitati. mor¬
tui diuinare.⁊ ad iut̾rogata gendere.
uinatio nuncupat᷑. ad qs suscitandos

Expanded text:
nae fallacia factam. Prudentius quoque de nae fallacia factam. Prudentius quoque de Mercurio sic ait: Traditur hinc exstinctas assumpto moderamine virgae In lucem revocasse animas . . . . .lum adiecit: Murmure nam magico tenues excire figuras, atque sepulchrales scite incantare favillas. Vita itidem spoliare alios ars noxia novit. Magi sunt, qui vulgo malefici ob facinorum magnitudinem nuncupantur. Hi et elementa concutiunt, turbant mentes hominum, ac sine ullo veneni haustu violentia tantum carminis interimunt. Unde et Lucanus6, 457: Mens hausti nulla sanie polluta veneni incantata perit. Daemonibus enim adcitis audent ventilare, ut quisque suos perimat malis artibus inimicos. Hi etiam sanguine utuntur, et victimis saepe contingunt corpora mortuorum. Necromantici sunt, quorum praecantationibus videntur resuscitari mortui: divinare, et ad interrogata respondere, vinatio nuncupatur: ad quos suscitandos,
Abbreviated transcription (Latin):
pretari solebant. sibille noĩate
sunt. Sicut enim omnis uir ꝓphe¬
iius femina ꝓpħans scbilla uocat᷑.
qd̃ nomen ex officio. non ex ꝓpͥeta¬
te uooabuli est. Decem autẽ sibille a
doctissimis auctorib fuisse tradũ¬
Scd̾a libica. t̾cia delfica. in tem¬
plo delfici a polluus genita que
ante trorana bella uaticinata est.
cuiꝰ plurimos u̾sus oꝑi suo home¬
rus inseruit. Quarta cimeria ini¬
talia. Quinda erctrea nomine ero¬
fila in babilone orta que g̾cis i¬
liũ peteritib uaticinata est ꝑitu¬
ram eẽ troiam. ⁊homerũ mendacia
scͥpturũ. dicta autem exctrea qͥa
in eadem insula eiꝰ inuenta sũt car¬
mina. Sexta sanna que femorio¬
te dicta est. a samo insula. undefu¬
it cognominata. Septima cuma¬
na nomine emaltea que nouẽ li
bros attulit tarqͥnio pͥsco in qͥb
erant decta romaria conscͥpta. Ip¬
ca est ⁊cumea. de qua u̾gilius.
Ultima cumei uenit iam carmi
nis. Dicta autẽ cumana a ciuitate
cumas que est in campania cuiꝰ

Expanded text:
us interpretari solebant, Sibyllae nominatae sunt; sicut enim omnis vir prophemnis femina prophetans Sibylla vocatur: quod nomen ex officio, non ex proprietate vocabuli est. Decem autem Sibyllae a doctissimis auctoribus fuisse tradunsecunda Libyssa, tertia Delphica in templo Delphici Apollinis genita, quae ante Troiana bella vaticinata est, cuius plurimos versus operi suo Homerus inseruit. Quarta Cimmeria in Italia. Quinta Erythraea, nomine Herophila, in Babylone orta, quae de Graecis Ilium petentibus vaticinata estram esse Troiam, et Homerum mendacia scripturum. Dicta autem Erythraea, quia in eadem insula eius inventa sunt carmina. Sexta Samia, quae Phemonoe dicta est, a Samo insula, unde fuit cognominata. Septima Cumana, nomine Amalthea, quae novem bros attulit Tarquinio Prisco, in quibus erant decreta Romana conscripta: ipsa est Cumaea. De qua Virgilius: Ultima Cumaei veaetas. Dicta autem Cumana a civitate Cumas, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Statirici autẽ dicti siue qd̾ pleni sc̃t
omni facundia siue a saturitate ⁊ cop¬
ia. de płib enĩ simul reb loquũt᷑.
gentilium solebat deferri. aut a
diis carmina faciebant. Officiũ
autẽ poete in eo est ut ea q̃ uere
gesta sunt in alias sp̃os obliqͥs
sigurationib cum decore aliqͦ conu̾¬
sa transducat. unde ⁊ ideo lucanus
in numero poetaꝵ non ponit᷑. qr
uidet᷑ hitorias composusse. nõ
poena. ap̃ poetas autẽ tres carac¬
teres esse dicendi. unũ in qͣ poe
ta tm̃ loquit᷑. ut est in libs uirgi¬
lii georgicoꝵ. aliuid dragmaticoꝵ
iti quo nusqͣm pocta loquit᷑. ut ẽ¬
ui quo comediis ⁊ tragediis. ter¬

Expanded text:
8. Satyrici autem dicti, sive quod pleni sint 8. Satyrici autem dicti, sive quod pleni sint omni facundia, sive a saturitate, et copia, de pluribus enim simul rebus loquuntur; gentilium solebat deferri, aut a diis carmina faciebant. Officium autem poetae in eo est ut ea, quae vere gesta sunt, in alias species obliquis figurationibus cum decore aliquo conversa transducant. Unde et Lucanus ideo in numero poetarum non ponitur, quia videtur historias conposuisse, non poema. Apud poetas autem tres characteres esse dicendi: unum, in quo tantum poeta loquitur, ut est in libris Vergilii Georgicorum: alium dramaticum, in quo nusquam poeta loquitur, ut est in comoediis et tragoediis: ter
Abbreviated transcription (Latin):
nuitũ. Unde ⁊ lira dicta. traiedi dicti
qd̃ uutio canentib p̾miũ erat hircus.
hircum. Iam de hic seqñtes tragici
multũ honorem adepti sunt. ⁊ excel¬
lentes in argum̃tis. Fabulaꝵ ad ue¬
ritatis ymaginẽ fictis. Comedi ap¬
pellati sunt a loco quia circũpagos
agebant quos g̃ci comas uocant.
siue a comessatione. Solebant enim
post cibũ homines ad eos audiẽdos
uenire. S comici pͥuatoꝵ homiñ p̾di¬
cant acta: tragici uͦ res publicas. ⁊ re¬
gum hẏctorias. Item t̃gicoꝵ argum̃¬
ta ex reb luctuosio sunt. comicoꝵ
ridiculosiores exciterunt. ut plautꝰ¬
actius. terentius. nout qui ⁊ sati¬
rici equib gen̾alit̾ uitia carpunt᷑
ut flaccus. ꝑsius. utuenał uł alii.
hii enim uniu̾soꝵ delicta corripiũt.
nec uetebatur eis pessimũq quẽq
descͥb̾e. nec cuiuslib peccata mores¬
q rep̃hend̾e. Unde ⁊ nudi pinguntur.
eo qd̾ ꝑ eos uitia singła diuident᷑.

Expanded text:
minum. Unde et lyra dicta. Tragoedi dicti, minum. Unde et lyra dicta. Tragoedi dicti, quod initio canentibus praemium erat hircus, hircum. Iam dehinc sequentes tragici multum honorem adepti sunt, excellentes in argumentis fabularum ad veritatis imaginem fictis. Comoedi appellati sive a loco, quia circum pagos agebant, quos Graeci κώμας vocant, sive a comisatione. Solebant enim post cibum homines ad eos audiendos enire. Sed comici privatorum hominum praedicant acta; tragici vero res publicas et regum historias. Item tragicorum argumenta ex rebus luctuosis sunt: comicoruridiculares extiterunt, ut PlautActius, Terentius. Novi, qui et Satyrici a quibus generaliter vitia carpuntur, ut Flaccus, Persius, Juvenalis, et alii; hi enim universorum delicta corripiunt; nec vetabatur eis pessimum quemque describere, nec cujuslibet peccata moresque reprehendere. Unde et nudi pinguntur, eo quod per eos vitia singula denudentur.
Abbreviated transcription (Latin):
oete unde sunt dicti sic ait tran
ta feritate rationẽ uite hab̾e cepissẽt.
seq ac deos suos nosse cultũ modicũ
ac sermonẽ necessariũ cõmentis. si¬
biq utͥsq magnificentiam ad religi¬
onem deoꝵ suoꝵ excogitau̾nt. Igitur
ut templa slł domib pulcͥora. ⁊ simł¬
acra corꝑib ampliora faciebant. ita
eloquio etiam quasi angustiore hono¬
randos putauerunt. laudesꝙ eoꝵ u̾
bis illustriorib ⁊ iocundiorib num̾is
extułunt. Idgenus quia forma qͣdã
citatum est eiusq fictores poete. Ua¬
tes aui m̃tis appellatos. uarro auctor
est uel auehendis carminib idest flec¬
tendis. hoc est modulandis. ⁊ ꝓuide
porde latine uates olĩ ⁊scp eoꝵ uaticinia
diorbantur qd ui qͣdam ⁊ quasi uesa¬
nia in scribendo cõmou̾ent᷑. uel quod
modis u̾ba conect̾ent uiere antiqui
ꝓuincire ponentib etiam ꝑ furorem
diuini eodem erant nomine. qr ⁊ ip̃i
q pleraq u̾sib efferebant. Lirici poe¬

Expanded text:
oetae unde sint dicti, sic ait Tranqta feritate rationem vitae habere coepissent, seque ac deos suos nosse, cultum modicum ac sermonem necessarium commenti sibi, utriusque magnificentiam ad religionem deorum suorum excogitaverunt. Igitur ut templa illis domibus pulchriora, et simulacra corporibus ampliora faciebant, ita eloquio etiam quasi augustiore honorandos putaverunt, laudesque eorum et verbis inlustrioribus et iucundioribus numeris extulerunt. Id genus quia forma quadamcitatum est, eiusque fictores poetae.' Vates a vi mentis appellatos Varro auctor est; vel a viendis carminibus, id est flectendis, hoc est modulandis: et proinde poetae Latine vates olim, scripta eorum vaticinia dicebantur, quod vi quadam et quasi vesania in scribendo commoverentur; vel quod modis verba conecterent, viere antiquis pro vincire ponentibus. Etiam per furorem divini eodem erant nomine, quia et ipsi quoque pleraque versibus efferebant. Lyrici poe
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ accepit. Quedam autẽ passiones
ex ꝓpͥis caulis nomen acceꝑunt. feb̾s
a feruore dicta. est eñi habundantia
caloris. freriesis appellata siue ab impe¬
cant. seu qd̾ dentib infrendant. sã
frend̾e est: dentes concut̾e. Est autẽ
ꝑturbatio m̃tis: cum exagitatione ⁊
dementia. ex cołica in effecta. Cardia
uocabulũ a corde sumpsit. dum ex ali¬
quo tumore. aut dolore efficitur. Cor
enim g̃ci cardian uocant. Est enim
cordis passio: cũ formidabłi metu. le¬
targia a sompno uocata. Est enĩ oppͥssio
cerebri cum obliuione: ⁊ sompno iugi
ueluti stertentis. Sinances a continentia
sp̃o ⁊ p̾focatione dicta. Greci enĩ sinance¬
sin contin̾e dicunt. Qui hoc enĩ uicio la¬
borant. dolore fautiũ p̾focantur. fleu¬
mon est feruor stomachi. cũ extensione

Expanded text:
 dicitur. Quaedam autem passiones ex propriis causis nomina acceperunt. 2. Febris a fervore dicta est, est enim abundantia caloris. 3. Phrenesis appellata, sive ab impecant, seu quod dentibus infrendant, nam frendere est dentes concutere. Est autem perturbatio cum exagitatione et dementia ex cholerica vi effecta. Cardiaca vocabulum a corde sumpsit, dum ex aliquo timore aut dolore afficitur. Cor enim Graeci καρδίαν vocant. Est enim cordis passio cum formidabili metu. Lethargia a somno vocata. Est enim oppressio cerebri cum oblivione et somno iugi, veluti stertentis. Synanchis a continentia spiritus et praefocatione dicta. Graeci enim συνάγχειν continere dicunt. Qui enim hoc vitio laborant, dolore faucium praefocantur. Fleumon est fervor stomachi cum extensione
Abbreviated transcription (Latin):
morib sani: ex ipsis leduntur ĩfir¬
mi. Dum enĩ amplius extͣ cursum
nature creuerint: egritudines faci¬
unt. ex sanguine autẽ ⁊ felle acute
morbus qui aut cito tramũt au
cełius int̃ficit. ut pleuresis. freniesis.
significat. Chronia est ꝓlixus corꝑis
morbus. qui multis temꝑib rerno¬
ratur. ut podagra. tẏsis. Cronon¬

Expanded text:
r sani, ex ipsis laeduntur infirmi. Dum enim amplius extra cursum naturae creverunt, aegritudines faciunt: ex sanguine autem et felle acutae morbus, qui aut cito transit aut celerius interficit, ut pleuresis, phrenesis.  velocem significat. Chronia est prolixus corporis morbus, qui multis temporibus remoratur, ut podagra, tisis
Abbreviated transcription (Latin):
Antras est integritas corꝑis ⁊
temꝑantie nature. ex calido et
humido. qd̾ est sanguis. Unde ⁊ sa¬
nitas dicta est quasi sangͥius statꝰ.
snorbi gen̾ali uocabło omnes pas¬
siones corporis continent᷑. qd̃ inde
uet̾es morbũ nominau̾nt. ut ip¬
sa appellatione mortis uim que
ex eo uascitur demonstrarent. Int̃
sanitatẽ autẽ ⁊ morbũ. media est
curatio: que nisi morbo congruat.
ex quatuor nascuntur humorib.
id est ex sanguine. ⁊ felle uclan¬

Expanded text:
anitas est integritas corporis, et temperantia naturae ex calido et humido, quod est sanguis; unde et sanitas dicta est, quasi sanguinis status. 2. Morbi generali vocabulo omnes passiones corporis continentur, quod inde veteres morbum nominaverunt, ut ipsa appellatione mortis vim quae ex eo nascitur demonstrarent. Inter sanitatem autem et morbum media est curatio, quae nisi morbo congruat, ex quatuor nascuntur humoribus, id est, ex sanguine, et felle, melan
Abbreviated transcription (Latin):
ssuclti etiam romanoꝵ ꝓguitate anu¬
lũ gestare in digito abstinuer̃t. femi¬
ne nõ usi anulis nisi qͦs uͥgini sponsꝰ
miserat. neq ampliꝰ quãbirios anu¬
los aureos indigitis hab̾e solebant. at
nc̃ p̾ auro nullũ feminis lene ẽ at¬
q ĩmune m̃brũ. Int̾ gen̾a anuloꝵ
gula carm ida gẽma anuli auro ac¬
cingit᷑. Samotratiꝰ aureꝰ qͥdẽ. s capło
in bitinia fabͥcatꝰ. quẽ olĩ tinã uocabãt.
flaccꝰ lugente mea uita nec smarag¬
dos berillosq mͥ flacce nitentes ꝑcan¬
dida margurita q̃ro nec qͦs tinica. lu¬
na ꝓpolluit anello nec iaspios lapil

Expanded text:
Multi etiam Romanorum pro gravitate annuMulti etiam Romanorum pro gravitate annulum gestare in digito abstinuerunt. Feminae non usae annulis, nisi quos virgini sponsus miserat, neque amplius quam binos annulos aureos in digitis habere solebant. At nunc prae auro nullum feminis leve est atque immune membrum. 5. Inter genera annulorum gula carni, ita gemma anuli auro accingitur; samotracius aureus quidem, sed capitulo in Bithinia factus, quam olim Thiniam vocabant.Flaccus: Lugente mea vita, nec smaragdos, berillosque mihi, Flacce, nec nitentes percandida margarita quaero. Nec quos Thynnica lima perpolivit annulos, neque jaspios lapill
Abbreviated transcription (Latin):
tur. de anulis.
rimus ꝓmetheus fert᷑ circu¬
lũ ferreũ incluso lapide digi¬
do cͥtũdasse qua consuetudine homines u¬
su anulos hab̾e oeꝑunt. Anuli aut̃ ꝑ
diminutionẽ dicti a circuł. ⁊ anis qͥ ft̃
na maiora sũt. sigilla u̾o qiͣ minora
signa. Anulos pͥmũ homĩes gestare
ceꝑtnt. qͣrto a pollice digito qd̃ eo ue¬
na q̃dam ad cor usꝙ ꝑtingat. ꝙͣ no¬
tandam ornandamq aliqͦ in signi ue¬
t̾es putau̾nt. ap̃ romanos anuli. de
publico dabãt᷑. ⁊ñ sñ discͥmine. stã digͥtate
p̾cipius uiris geminati dabant᷑ cet̾is
solidi anulũ aureũ neq seruus ne¬
q lib̾tinꝰ gestabat in publico. s anu¬
lo audeo lib̾i utebant᷑ lib̾tini argeri¬
teo serui ferreo. lic mł̃ti honestissimi¬
iiri anulo ferreo utebant᷑. Ap̃ uet̾es¬
ultra unũ anulũ itti in fame habit̃
uiro. Gracoꝰ in neuũ. consid̾ate qͥrites
in senectute duos habuit anulos cali¬
sam p̾fe̾ns quo pecunia ĩ mensa c̾uiss.

Expanded text:
tur. De anulis . Primus Prometheus fertur circulum ferreum incluso lapide digito circumdasse; qua consuetudine homines usi anulos habere coeperunt. Anuli autem per diminutionem dicti a circulis et anis, qui na maiora sunt, sigilla vero quasi minora signa. Anulos homines primum gestare coeperunt quarto a pollice digito, quod eo vena quaedam ad cor usque pertingat, quam notandam ornandamque aliquo insigni veteres putaverunt. Apud Romanos anuli de publico dabantur, et non sine discrimine; nam dignitate praecipuis viris gemmati dabantur, ceteris solidi: anulum aureum neque servus neque libertinus gestabat in publico, sed anulo aureo liberi utebantur, libertini argenteo, servi ferreo; licet et multi honestissimi anulo ferreo utebantur. Apud vetultra unum annulum uti infame habitum viro. Gracchus in Maenium: Considerate, Quirites,in senectute duos habuit annulos, causam praeferens, quod pecunia ei immensa crevisset.
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt autẽ exgen̾e floꝵ. Item sũt
alia que a mat̾ie sue qualitate dic̃¬
tur. Ut rosatiũ a rosa cipͥnũ a flo¬
re cipro unde ⁊ ꝓpͥe mat̾ie odorẽ refe¬
runt. Ex hiis q̃dam simplicia un¬
guenta sunt que ex una tm̃ specie
existunt. unde ⁊ sui nomĩs refer̃t
odoratum. ut aneticũ. Est enim
sincerũ.: ex oleo ⁊ aneto tantũ. Cõ¬
posita autẽ sunt. que plurib admixtis
fiunt. Unde ⁊ nominis sui odorẽ non
habent. quia obtinentib aliis que ad

Expanded text:
sunt autem ex genere florum. Item alia sunt autem ex genere florum. Item alia alia que a materie sue qualitate dicuntur: ut roseum a rosa, cyprinum a flore cypro; unde et materie proprie odorem referunt. Ex his quedam simplicia unguenta sunt, que ex una texistunt, unde et sui nominis referunt odoratum, ut anetinum: est enim sincerum ex oleo et aneto tantum. Conposita autem sunt quae pluribus admixtis fiunt; unde et nominis sui odorem non habent, quia obtinentibus aliis, quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
enim aratõis genꝰ cũ agricole fc̃a
sem̃te dirigunt suloos in quos omes¬
sulci seges decurrit. demens idẽ qͥ et
amens .i. sine mente. uł qd̾ dimi¬
nutionem m̃tis habeat. desipiens
eo qd̃ minus saꝑe inciꝑeat quam
solebat. dampnatus ⁊̃ dampniabilis
quoꝵ pͥor iam addictus est. sequẽs
potest ad dici degulator. quasi gule
deditus.
loquens. ꝓfusus eloquio. Exer¬
cus in eloquendo expeditus. Exe¬
rere enim ꝓferre. uel expedire est.
Eruditus quia non rudis. s etiam
doctus. exꝑtus multũ ꝑitus. Ex
enĩ hic. ꝓualde ponitur. Exꝑs uͦ
qui est extra ꝑtͥciam. ⁊ intellectum.
Exornatus. ualde ornatus. Ex enĩ
ꝓualde ponctur. sicut excelsus qͣsi
italde celsus. Eximius quasi ualde
eminens. Efficax dictus quia nul¬
lam difficultatem habet de qualibet
re. facienda. huic ⁊ efficiens a faciẽ¬
spe. Exors. quia extra sortem est.
exsul quia extra solũ suũ. quasi
tncsobum missus. aut extra solum
uagus. sam exulare dñr qui extra

Expanded text:
enim arationis genus, cum agricolae facta semente dirigunt sulcos, in quos omnis seges decurrit. Demens, idem qui amens; id est sine mente, vel quod diminutionem habeat mentis. Desipiens, eo quod minus sapere incipit quam quod solebat. Damnatus et damnabilis: quorum prior iam addictus est, sequens potest addici. Degulator, quod gulae sit deditus. Eloquens, profusus eloquio. Exertus, in loquendo expeditus. Exerere enim proferre vel expedire est. Eruditus, quia non rudis, sed iam doctus. Expertus, multum peritus. 'Ex' enim hic pro valde ponitur. Expers vero, qui est extra peritiam et intellectum. Exornatus, valde ornatus. 'Ex' enim pro valde ponitur, sicut excelsus, quasi valde celsus, et eximius, quasi valde eminens. Efficax dictus, quia nullam difficultatem habet in qualibet re facienda. Hinc et efficiens a facienm. Exsors, quia extra sortem est. Exul, quia extra solum suum est; quasi trans solum missus, aut extra solum vagus. Nam exulare dicuntur, qui extra
Abbreviated transcription (Latin):
pera celi est. spẽs q̃dam in rotund
formata. cuiꝰ centtũ terra ẽ ex om¬
nib partib equalit̾ conclusa. hanc spe¬
uam nec pͥncipium hab̾e dicunt. nec
t̾minũ: ideo qd̾ in rotundũ quasi cir¬
culus unde incipiat. uł ubi desinat
ñ facile comp̾hendit᷑. philosophi aũ
mundi .uii. celos idest planetas glo¬
boꝵ consono motu introduxerũt. qͦꝵ
orbib cõnexa memorant omĩa qͦs
sibi ĩnexos ⁊ uelut insertos u̾sari re¬
tro ⁊ eꝯtrano oet̾is motib suis
ferri arbitrantur. de eĩdẽ spere mo
uoluiumo. quoꝵ unus ẽ septẽ¬
tonał qui nũqiam eocidit. appel¬
latur q boreus alt̾ austrał qͥ nũ
quã uidetur. ⁊ austronothus dicit᷑.
hiis duob polis mou̾i speram ce¬
li dicunt.⁊ cũ motu eiꝰ sidera in ea
fixa ab oriente usq in occidentẽ oͥ¬
i occidente semiel in die ⁊ ĩnocte

Expanded text:
aera caeli est species quaedam in rotundo formata, cuius centrum terra est ex omnibus partibus aequaliter conclusa. Hanc sphaeram nec principium habere dicunt nec terminum, ideo quod in rotundum, quasi circulus, unde incipiat vel ubi desinat non facile conprehendatur. Philosophi autem mundi septem caelos, id est planetas, globorum consono motu introduxerunt, quorum orbibus conexa memorant omnia, quos sibi innexos et velut insertos versari retro, et e contrario ceteris motu ferri arbitrantur. De eiusdem sphaeraevolvitur, quorum unus est septentrionalis, qui numquam occidit, appellaturque Boreus; alter Auquam videtur, et Austronotius dicitur. His duobus polis moveri sphaeram caeli dicunt, et cum motu eius sidera in ea fixa ab oriente usque ad occidentem cirt occidente semel in die et nocte
Abbreviated transcription (Latin):
stronomie ratio modis astronomie¬
plurimis constat. Diffrait enĩ quid
sit mũdus quid celũ. quid spere situs ⁊ cͦ¬
sus. quid axis celi ⁊ poli que sint dimata
celi. quid cursus solis ⁊ lune atq astroꝵ¬
q siderib. Qui idcͥco mũdꝰ appellatꝰ. qͥa
semꝑ in motu est. siulla eñi reqͥes eiꝰ ele¬
m̃tis concessa est. de forma mundi.
ormatio mũdi ida demonstrat᷑. Nã
quẽ admod̾ erigitur mudꝰ in sep¬
tenttͥonalẽ plagam. ita declinatur in
australem. Caput autẽ eiꝰ ⁊ qi facies o¬
rientał regio ẽ ultima pars septẽtͥonałẽ.
rotund̾ uoluble atq ardens es¬
se dixerunt. uocatumꝙ hoc nomine:
eo qd̃ tanqm uas celatum ĩp̾ssa hab̾at
signa scellarũ. distinxit enim d̾s eum
d̾s claris luminib ⁊ impleuit sole scili¬
cet. ⁊ lune orbe fulgenti ⁊ astroꝵ maicã¬
tiũ iplendentib signis adorauit. hoc

Expanded text:
stronomiae racio modis plurimis constat. Diffinit enimquid sit mundus, quid celum, quid spere situs et cursus, quid axis celi et poli, que sint climata celi, qui cursus Solis et Lune, atque astroque sideribus. Qui ideo mundus est appellatus, quia semper in motu est; nulla enim requies eius elementis concessa est. De forma mundi . Forma mundi ita demonstratur. Nam quemadmodum erigitur mundus in septentrionalem plagam, ita declinatur in australem. Caput autem eius et quasi facies orientalis regio est, ultima pars septentrionalis dum, volubile atque ardens esse dixerunt; vocatumque hoc nomine, eo quod tamquam vas caelatum inpressa signa habeat stellarum. DDeus claris luminaribus et implevit, sole scilicet et luna orbi fulgentibus, et astrorum micantium splendentibus signis adornavit. Dic
Abbreviated transcription (Latin):
lio ato auo modo. neq ẽ sine fr¬
aude ulla uita mortaliu. Om̃s aũ
ñ tnslucidas gẽmas cecas appella¬
ri. eo qd̾ densitate sua obscurent᷑.

Expanded text:
lio atque alio modo. Neque est sine fraude ulla vita mortalium. Omnes autem non translucidas gemmas caecas appellari, eo quod densitate sua obscurent
Abbreviated transcription (Latin):
tium facit. himermnos enĩ latine
dies dr̃ atꝙ nox quo circulo dimidia
spere pars constituta ꝑ spicitur. Qr¬
tus cͥculus antarticus uocatur. eo ꝙ
contrariꝰ sit circulo quẽ articon no¬
mincm̃. Quintꝰ circulus cimerinoᷤ¬
t᷑picos qui a latinis hiemał. siue bru¬
circulũ ꝑuenit hiemẽ hiis qui ad
aquilonẽ sunt facit estatem hiis
qui mecustri ꝑtib cõmorant᷑. ⁊odi

Expanded text:
tium facit. Hiemerinos enim Latine tium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui a Latinis hiemalis sive brucirculum pervenerit, hiemem his qui ad aquilonem sunt, facit, aestatem vero his qui austri partibus commorantur. » Hi
Abbreviated transcription (Latin):
nũqmͣ. qr dextra celi altiora sĩt. p̾ssa
austri. Conuexa extrema celi A curui¬
tate dicta. Nam conuexũ curuũ est
⁊ inclinatũ est ⁊ inmodũ circuli fle¬
xum. lacteus cirulus uia est q̃ ĩspe
ra uidetur a candore dicta. quia alba ẽ
sol ⁊ splendoris ipsius transctuluo̾elta
distincta zonis quasdam ꝑtes tẽ¬
per̾ie sua incołe ꝑmisit. quasdam ne
gauit enormitate frigoris aut calo¬
ris. zone autẽ ip̃e qͥnq sunit. q̃ id̾o
grmductionẽ spere existunt. Quoꝵ
pͥmus circulus. ideo artioos appellat᷑.
eo qd̾ intra eum arctoꝵ signã: indu¬
speciem facta septentͥones appellant᷑.
Sod̾us creculus. ex eo terinꝰ tropicꝰ dr̃.
quia in eo circul.o sol aqͥlonis finib
estatẽ faciens ultia eum curculũ nõ
transit. s statim reu̾titur. ⁊ inde t̃picꝰ
appellatur. Tcius circulꝰ hunermꝰ. qͥ
a latinis equincctiał appellat᷑. eo ꝙ
sol cum ad eũ orbem ꝑuen̾t eqͥtico¬

Expanded text:
nunquam, quia dextra coeli altiora sunt pressa nunquam, quia dextra coeli altiora sunt pressa austri. Convexa extrema coeli sunt a curvitate dicta: nam convexum curvum est et inclinatum, et in modum circumflexum. Lacteus circulus via est, quae ra videtur, a candore dicta, quia alba estsol  spldistincta zonis quasdam partes temperie sua incolere permisit, quasdam vero negavit enormitate frigoris, aut caloris. Zonae autem ipse quinque sunt, quae ideo rcumductione sphaerae existant. Quorum primus circulus ideo arcticos appellatur, eo quod intra eum arctorum signa incluspecie ficta septentriones appellantur. Secundus circulus ex eo terinos tropicos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoc