comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uos eciã gemini rutulis cecidistis ĩ agris
Dacia lauride. tiberq simillima proles.
Indiscreta suis. gratusq parẽtibus error.
At nũc dura dedit uõb discrimina palla ᷤ.
Nam tibi timbre caput euandrius abstulit ensis
& decisa suũ laride dextera querit
Semianimesq micãt digiti ferrũq retractãt
Archades accensos monitu p̾clara tuẽteᷤᷤ
F acta uiri mixtꝰ q dolor pudor armat ĩ hosteᷤᷤ
Tum pallaᷤ biiugis fugiẽtẽ roetea pret̾.
Trahicit hoc spacui tm̃q more fuit ilo
Ilonãq procul ualidam direxerat hastã
Quam medius retheꝰ intercipit. optime teucra
Te fugiens. fratrẽq tiren curruq uolutꝰ
Cedit semianimis rutuloꝵ calcibꝰ arua
At uelud optata uentis estate cohortis
Dispersa inmittit siluis incendia pastor
Correptis subito mediis extenditur unda
Horrida ꝑ latos acies uulcania campoᷤᷤ
Ille sedens uictor flamas despectat ouanteᷤ

Expanded text:
Vos etiam, gemini, Rutulis cecidistis in agris, Vos etiam, gemini, Rutulis cecidistis in agris, Daucia, Laride Thymberque, simillima proles, indiscreta suis gratusque parentibus error; at nunc dura dedit vobis discrimina Pallas: nam tibi, Thymbre, caput Evandrius abstulit ensis; te decisa suum, Laride, dextera quaerit semianimesque micant digiti ferrumque retractant. Arcadas accensos monitu et praeclara tuentis facta viri mixtus dolor et pudor armat in hostis. Tum Pallas biiugis fugientem Rhoetea praeter traicit. Hoc spatium tantumque morae fuit Ilo; Ilo namque procul validam direxerat hastam, quam medius Rhoeteus intercipit, optime Teuthra, te fugiens fratremque Tyren, curruque volutus caedit semianimis Rutulorum calcibus arva. Ac velut optato ventis aestate coortis dispersa immittit silvis incendia pastor, correptis subito mediis extenditur una horrida per latos acies Volcania campos; ille sedens victor flammas despectat ovantis:
Abbreviated transcription (Latin):
Per ducis euandri nomẽ. deuictaq bella
Spem meam patrie que nunc subit emula laudi
Fidite ne pedibꝰ ferro rũpenda ꝑ hostes
Est uia qua globus ille uiꝵ densissimꝰ urget
Hac uos & pallanta ducẽ patria alta reposcit.
Numina nulla premut mortali urgemur ab hoste
Nortales: totidem nõb aĩeq manusq
Ecce maris magna clauolit nos obice pontꝰ.
De est iam terra fuge. pelagꝰ troiã ne petemꝰ:
Nec ait & medius densos prorũpit ĩ hosteᷤᷤ.
Obuiꝰ huic pͥmũ fatis aductꝰ iniquis
Fit lagus hunc magno uellit dũ põder̃ saxũ
In torto figit telo discrimina costis.
Per mediu qua spina dedit. astãq receptat.
Ossibus herrentem. que nõ suꝑ occupat hisbõ
Ille quidem hoc sperans. nã pallas ante ruẽtẽ
Dũ furit incautũ crudeli morte sodalis
Excipit atq ensem tumido ĩ pulmone recõdit
Nic stelenum petit. & rochi de gente uetusta
Anchelomũ talamos ausum incestare nouerce

Expanded text:
per ducis Evandri nomen devictaque bella per ducis Evandri nomen devictaque bella Opemque meam, patriae quae nunc subit aemula laudi, fidite ne pedibus. Ferro rumpenda per hostis est via. Qua globus ille virum densissimus urget, hac vos et Pallanta ducem patria alta reposcit. Numina nulla premunt, mortali urgemur ab hoste mortales, totidem nobis animaeque manusque. Ecce, maris magna claudit nos obice pontus, deest iam terra fugae: pelagus Troiamne petemus? Haec ait et medius densos prorumpit in hostis. Obvius huic primum, fatis adductus iniquis, fit Lagus. Hunc, magno vellit dum pondere saxum, intorto figit telo, discrimina costis per medium qua spina dabat, hastamque receptat ossibus haerentem. Quem non super occupat Hisbo, ille quidem hoc sperans: nam Pallas ante ruentem, dum furit, incautum crudeli morte sodalis excipit atque ensem tumido in pulmone recondit. Hinc Sthenium petit et Rhoeti de gente vetusta Anchemolum, thalamos ausum incestare novercae.
Abbreviated transcription (Latin):
Fronte ferit terram & crassum uomit ore cruorẽ
Tres quoq treicios boree de gẽte suprema
& tres quos ida pater. & patria ismara mitit
Puarios sternit casꝰ. & occurrit ales
Aurunceq manus. subit & neptunia proleᷤᷤ.
Insignis mesappus equis & pellere tendũt
Nunc hiinuc illi: certatur limine ĩ ip̃o
Ausonie magno discordeᷤ ethere uenti.
Prelia ceu tollunt animis & uiribꝰ equis.
Non ip̃i inter se nõ nubila nõ mare cedit.
Anceps pugna diu. stant onixa oĩa contra
Haud littore troiane acieᷤ aciesq latine.
Concurrut. heret pede pes. densq uiro uir
At parte ex alia qua saxa rotancia late
Intulerat torrens. arbustaq diruta ripiᷤ
Archadas insuetos acies inferre pedestreᷤ
Ut uidit pallas lacio dare terga sequaci
Aspera quis nã loci dimitte̾ qnͣ
Suadet equos unũ rebꝰ qđ restat egeniᷤᷤ
Nũc prece nunc dictis uirtutẽ accẽdit amariᷤ
Q uo fugitis socii per uos & forcia facta

Expanded text:
fronte ferit terram et crassum vomit ore cruorem. fronte ferit terram et crassum vomit ore cruorem. Tres quoque TEt tris quos Idas pater et patria Ismara mittarios sternit casus. Accurrit Halaesus Auruncaeque manus, subit et Neptunia proles, insignis Messapus equis. Expellere tendunt nunc hi, nunc illi; certatur limine in ipso Ausoniae. Magno discordes aethere venti proelia ceu tollunt animis et viribus aequis; non ipsi inter se, non nubila, non mare cedit; anceps pugna diu, stant obnixa omnia contra: haud aliter Troianae acies aciesque Latinae concurrunt; haeret pede pes densusque viro vir. At parte ex alia, qua saxa rotantia late impulerat torrens arbustaque diruta ripis, Arcadas insuetos acies inferre pedestris ut vidit Pallas Latio dare terga sequaci aspera quis natura loci dimittere quando suasit equos, unum quod rebus restat egenis, nunc prece, nunc dictis virtutem accendit amaris: Quo fugitis, socii? Per vos et fortia facta,
Abbreviated transcription (Latin):
Proienies septẽ numero septenaq tela
Conicuit. partim ꝯalea clipeoq resultat
Irrita deflexit. partĩ stringẽcia cõpꝰ
Alma uenus. fidũ eneas affatur achatẽ
Suogere tela mͥ nõ ullum dext̾a frustra
Torserit in rutulos. steteratq ĩ cõpor graui.
Iliacis campis. tũ magnã coripit asta.
& iacit. illa uolans clipei trãsuerberat era.
M eonis & thoraca simul cũ pectore rumpit
Huic frater subit alchanor fratrẽq ruentẽ
Substentat dextra. traiecto missa lacerto
Protinus asta fugit. seruat cruẽta tenorẽ.
Dextraq ex humero neruis moribũda pependit
T um numitor iaculo fratris de cõpore rapto
Eneã petiit. sed nõ infingẽ contra
Est licitũ. magniq femur ꝑstrinxit achate
Hic curibꝰ fidens pͥmeuo cõpore lausus.
Aduolat & rigida diriopẽ ferit eminꝰ hasta
Submentum grauiter pressa pariterq loquẽtis
Uocem animamq rapit. traiecto guture. at ille

Expanded text:
progenies, septem numero, septenaque tela progenies, septem numero, septenaque tela coniciunt; partim galea clipeoque resultant inrita, deflexit partim stringentia corpus alma Venus. Fidum Aeneas adfatur Achaten: Suggere tela mihi: non ullum dextera frustra torserit in Rutulos, steterunt quae in corpore Graium Iliacis campis. Tum magnam corripit hastam et iacit: illa volans clipei transverberat aera Maeonis et thoraca simul cum pectore rumpit. Huic frater subit Alcanor fratremque ruentem sustentat dextra: traiecto missa lacerto protinus hasta fugit servatque cruenta tenorem, dexteraque ex umero nervis moribunda pependit. Tum Numitor iaculo fratris de corpore rapto Aenean petiit; sed non et figere contra est licitum, magnique femur perstrinxit Achatae. Hic Curibus fidens primaevo corpore Clausus advenit et rigida Dryopem ferit eminus hasta sub mentum graviter pressa pariterque loquentis vocem animamque rapit traiecto gutture; at ille
Abbreviated transcription (Latin):
Totam aciem in teucros: & cõtra ĩ littore sistit.
Signa canunt pͥmꝰ turmas inuasit agresteᷤ.
Eneas omẽ pugne. strauitq latinos.
Occiso terone uir qui maximꝰ ultro
Eneã petit. huic gladio ꝑq erea scuta
ꝑtunicã squalentẽ auro latꝰ aurit aꝑtuĩ.
Inde licã ferit. exeptũ iã matre perepta.
& tibi febe saci casus euadere ferro
Cui licuit paruo nec longe cissea duꝵ.
Inmanẽq grai sternẽtes agmina claua.
Deiecit leto. nihil illos herculis arma
Nec ualide iuuere manꝰ genitorq melãpꝰ
Alcide comes. usq graues dĩ t̾ra laboreᷤᷤ
Prebuit ecce pharo uoces dũ iactat ĩherteᷤ
Intorquen iaculũ clamãtis sistit ĩ ore
Tu quoq flauentẽ pͥma lanugina malas.
Dũ sequeris lictũ infelix noua gaudia cidon
Dardania stratus dextra. securꝰ amoꝵ
Qui iuuenũ tͥ semꝑ erant. miserade iacẽs
Ni fratꝵ stipata cohors foret obuia forci

Expanded text:
totam aciem in Teucros et contra in litore sistit. totam aciem in Teucros et contra in litore sistit. Signa canunt. Primus turmas invasit agrestis Aeneas, omen pugnae, stravitque Latinos occiso Therone, virum qui maximus ultro Aenean petit: huic gladio perque aerea suta, per tunicam squalentem auro latus haurit apertum. Inde Lichan ferit, exsectum iam matre perempta et tibi, Phoebe, sacrum: casus evadere ferri quo licuit parvo? Nec longe Cissea durum immanemque Gyan, sternentis agmina clava, deiecit Leto: nihil illos Herculis arma nec validae iuvere manus genitorque Melampus, Alcidae comes usque gravis dum terra labores praebuit. Ecce Pharo, voces dum iactat inertis, intorquens iaculum clamanti sistit in ore. Tu quoque, flaventem prima lanugine malas dum sequeris Clytium infelix, nova gaudia, Cydon, Dardania stratus dextra, securus amorum, qui iuvenum tibi semper erant, miserande iaceres, ni fratrum stipata cohors foret obvia, Phorci
Abbreviated transcription (Latin):
Languentis pelagi. & breuibꝰ se creder̃ saltis.
Per remos alii. speculatꝰ littora tarcõ.
Qua uada nõ sperat. nͦ fracta remurmurat unda.
Sed mare in offensum crescenti ad labitur estu.
Aduertit subito proras sociosq precatur.
Nunc olecta manus ualidis ĩcumbite remis
Tollite ferte rates inimicã findite rostris.
Hanc terram. sulcũq sibi p̾mat ip̃a carina
Frangẽ nec tali pupes stacione recuso
A rrep̾ta tellure semel. que talia postẽ
Effatus tarchõ socii cõsurgẽ tonsis.
S pumãtesq rates aruis inferre latinis.
Donec rostra tenet siccũ: & seder carine
Omnes innocue. sed nõ tua tarchõ.
Nã inflicta uadis dorso dũ pẽdet iniquo
Anceps substentata diu. fluctꝰq fatigat
Soluitur atq uires mediis exponit ĩ undis.
Framina remoꝵ quos & fluitancia transtra.
Impeliunt retrabitq pedem. simul unda relabenᷤᷤ
Nec turnum segnis retinet mora. sed rapit acer

Expanded text:
languentis pelagi et brevibus se credere saltu, languentis pelagi et brevibus se credere saltu, per remos alii. Speculatus litora Tarchon, qua vada non sperat nec fracta remurmurat unda, sed mare inoffensum crescenti adlabitur aestu, advertit subito proram sociosque precatur: Nunc, o lecta manus, validis incumbite remis; tollite, ferte rates; inimicam findite rostris hanc terram, sulcumque sibi premat ipsa carina. Frangere nec tali puppim statione recuso arrepta tellure semel. Quae talia postquam effatus Tarchon, socii consurgere tonsis spumantisque rates arvis inferre Latinis, donec rostra tenent siccum et sedere carinae omnes innocuae, sed non puppis tua, Tarchon. Namque inflicta vadis dorso dum pendet iniquo, anceps sustentata diu fluctusque fatigat, solvitur atque viros mediis exponit in undis fragmina remorum quos et fluitantia transtra impediunt, retrahitque pedem simul unda relabens. Nec Turnum segnis retinet mora, sed rapit acer
Abbreviated transcription (Latin):
Ac rutulo regi dlucibꝰq ea mira uideri
Ausoniis donec uersas ad litora pupes
Respiciunt. totũq ad labi classibꝰ equor
Ardet apex capiti cristis auertice flãma
Funditur. & uastos umbo uomit ereus ignes.
N on fecus ac liquida si qñ nocte comete
Sanguinei lugubre rubent aut siruis ard&
Ille sitĩ morbosq ferens mortalibꝰ egris
Nascitur. & leuo cõtristant lumine celũ
Haud tñ audaci turno fiducia cessit.
Lutora preripẽ & ueniẽtes peller̃ t̾ra.
Ultro aĩmos tollit dictis atq increpat ultro
Quod uotis optastis adest. ꝑfrĩgẽ dextra.
In manibꝰ mars ip̃e uiris: nũc cõiugis esto.
Quisq sue tectiq memor nuc magna referto
Fata patrum. laudes ultro occuramꝰ ad undã.
Dum trepidi egressiq labant uestigia pͥma
Hec ait. & secũ uersat quos ducẽ contra.
Uł quibꝰ obsessos possit concredẽ muroᷤᷤ.
Interea eneas socios de pupibꝰ altis
Pontibꝰ exponit. multi seruare recursus

Expanded text:
At Rutulo regi ducibusque ea mira videri At Rutulo regi ducibusque ea mira videri Ausoniis, donec versas ad litora puppes respiciunt totumque adlabi classibus aequor. Ardet apex capiti cristisque a vertice flamma funditur et vastos umbo vomit aureus ignes: non secus ac liquida siquando nocte cometae sanguinei lugubre rubent aut Sirius ardor, ille sitim morbosque ferens mortalibus aegris, nascitur et laevo contristat lumine caelum. Haud tamen audaci Turno fiducia cessit litora praecipere et venientis pellere terra. ultro animos tollit dictis atque increpat ultro Quod votis optastis, adest, perfringere dextra; in manibus Mars ipse viris. Nunc coniugis esto quisque suae tectique memor, nunc magna referto facta, patrum laudes. Ultro occurramus ad undam, dum trepidi egressisque labant vestigia prima. ec ait et secum versat, quos ducere contra vel quibus obsessos possit concredere muros. Interea Aeneas socios de puppibus altis pontibus exponit. Multi servare recursus
Abbreviated transcription (Latin):
Naud ignara modi pupim fugit illa ꝑundas.
Occior& iaculo. & uentos equante sagitta.
Ide alie celerant cursus. stupet ĩscius ip̃e
Tres anchisiadeᷤᷤ. animos tñ omine tollit.
Tum breuiter supera aspectat cõuexa precatur
Alma parens idea deu cui dindima cõdi.
Turrigereq urbeᷤᷤ. biiugiq ad frena leoneᷤ.
Tu mͥ nũc pugne pͥnceps. tu rite ꝓpiqueᷤᷤ
Auguriũ. frigibꝰq adsispede dea secundo
Tantũ effatꝰ. & interea reuoluta ruebat
Matura iam luce dies. noctẽq fugarat.
Principio sociis edicit ut signa sequãt᷑.
Atq animos aptent armis: pugneq aptent se.
Lãq in conspectu teucros ht̃ & sua castra.
Stans celsa in pupi. clipeu cũ deinde sinistra
Extulit ardentem. clamorẽ ad sidera tollut̃
Dardanide e muris. spes addita suscitat iras
Tela manu iaciunt. quales sub nubibꝰ atriᷤ.
Strimonie dat signa ꝯrues: atq etera tranat
Cũ sonitu fugiuntq nothos clamore secũdo

Expanded text:
haud ignara modi puppim: fugit illa per undas haud ignara modi puppim: fugit illa per undas ocior et iaculo et ventos aequante sagitta. Inde aliae celerant cursus. Stupet inscius ipse Tros Anchisiades; animos tamen omine tollit. Tum breviter super adspectans convexa precatur: Alma parens Idaea deum, cui Dindyma cordi turrigeraeque urbis biiugique ad frena leones, tu mihi nunc pugnae princeps, tu rite propinques augurium Phrygibusque adsis pede, diva, secundo. Tantum effatus. Et interea revoluta rubebat matura iam luce dies noctemque fugarat: principio sociis edicit, signa sequantur atque animos aptent armis pugnaeque parent se. Iamque in conspectu Teucros habet et sua castra, stans celsa in puppi; clipeum cum deinde sinistra extulit ardentem. Clamorem ad sidera tollunt Dardanidae e muris, spes addita suscitat iras, tela manu iaciunt: quales sub nubibus atris Strymoniae dant signa grues atque aethera tranant cum sonitu fugiuntque notos clamore secundo.
Abbreviated transcription (Latin):
T ũ sic ignaꝵ alloqͥtur. uigila ne deũ ꝯenᷤ:
Ene̾s uigila. & uelis inmitte rudenteᷤᷤ
Nos sumꝰ ideae sacro de uertice pinꝰ.
Nũc pelagi nĩphe classis tua. ꝑfidus ut noᷤᷤ.
Precipites ferro rutulꝰ flamaq p̾mebat.
Rumpimꝰ inuite tua uĩcula. teq ꝑ equor
Querimꝰ. hãc genitrix faciẽ miserata refecit
& dedit ẽẽ deas. euũq agitare sub undis.
& puer ascanius muro fossisq tenetur.
T ela inter media atq orrenteᷤᷤ marte latinoᷤ.
am loca iussa tenet. forti ꝑmixtꝰ etrusco
Archas eques mediasq illis opponẽ turmas.
Ne castris iungant certa ẽ sentẽcia turno.
Surge age & aurora socios ueniẽte uocari.
Primus in arma iube. & clipeũ cape quẽ dedit ip̃e
Inuictũ ignipotens. atq oras ambiuit auro.
Crastina lux mea si nõ irrita dicta putareᷤᷤ
Ingentes rutule spectabit gentis aceruos.
Dixerat & dextra discedens impulit altã

Expanded text:
tum sic ignarum adloquitur: Vigilasne, deum gens, tum sic ignarum adloquitur: Vigilasne, deum gens, Aenea? Vigila et velis immitte rudentis. Nos sumus, Idaeae sacro de vertice pinus, nunc pelagi nymphae, classis tua. Perfidus ut nos praecipitis ferro Rutulus flammaque premebat, rupimus invitae tua vincula teque per aequor quaerimus. Hanc Genetrix faciem miserata refecit et dedit esse deas aevumque agitare sub undis. At puer Ascanius muro fossisque tenetur tela inter media atque horrentis Marte Latinos. am loca iussa tenent forti permixtus Etrusco Arcas eques: medias illis opponere turmas, ne castris iungant, certast sententia Turno. Surge age et Aurora socios veniente vocari primus in arma iube et clipeum cape, quem dedit ipse invictum Ignipotens atque oras ambiit auro. Crastina lux, mea si non inrita dicta putaris, ingentis Rutulae spectabit caedis acervos. Dixerat, et dextra discedens impulit altam
Abbreviated transcription (Latin):
Uerberat assurgens. spumãt uada mãmor̃ u̾so
Hũc uehit inmanis triton. & cerula cõcha
Exterrens freta: cui lateꝵ tenꝰ ispida nãti
Frons hominẽ prefert. & pistri desinit aluꝰ
Spumea semifero sub pectore murmurat unda.
Tot lecti proceres terdenis nauibꝰ ibat.
Subsidio troie cãpos salis ere secabat᷑.
Iamq dies celo cõcesserat almaq curru
Noctiuago phebe mediũ pulsabat olipu.
Eneas: neq enim membris dat cura quietẽ.
Ip̃e sedens clauumq regit. uelisq ministrat.
Atq illi medio in spacio chorꝰ ecce suaꝵ
Occurrit comitũ. nĩphe quas alma cibelle
Numẽ habere maris. ĩ nĩphasq enauibꝰ eͤe
Iusserat. ĩnabat pariter. fluctꝰq secabat.
Tot pͥus erate steterat ad littora naueᷤ.
Agnoscunt longe regẽ. lustrat̃q coreis.
Quaꝵ que fandi doctissima cimodocea.
Pone sequens dextra pupĩ tenet. ip̃aq dorso
Emicat. & leua tacitis subremigat undiᷤ.

Expanded text:
verberat adsurgens, spumant vada marmore verso. verberat adsurgens, spumant vada marmore verso. Hunc vehit immanis Triton et caerula concha exterrens freta, cui laterum tenus hispida nanti frons hominem praefert, in pristim desinit alvus: spumea semifero sub pectore murmurat unda. Tot lecti proceres ter denis navibus ibant subsidio Troiae et campos salis aera secabant. Iamque dies caelo concesserat almaque curru noctivago Phoebe medium pulsabat Olympum: Aeneas neque enim membris dat cura quietem ipse sedens clavumque regit velisque ministrat. Atque illi medio in spatio chorus ecce suarum occurrit comitum: nymphae, quas alma Cybebe numen habere maris nymphasque e navibus esse iusserat, innabant pariter fluctusque secabant, quot prius aeratae steterant ad litora prorae. Agnoscunt longe regem lustrantque choreis, quarum quae fandi doctissima Cymodocea pone sequens dextra puppim tenet ipsaque dorso eminet ac laeva tacitis subremigat undis,
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius olorine surgat de uertice pẽne.
Crimẽ amor ur̃m formeq insigne patẽne.
Namq ferũt luctu cignũ fetõtis amati
Populeas inter frondes umbrãq soroꝵ
Dum canit & mestũ musa solat᷑ amorẽ
Canolentẽ molli pluma duxisse senectã.
Linquentẽ terras & sidera uoce sequẽtẽ.
Filius equaleᷤ comitatꝰ cdasse cat̾uas
Ingentẽ remis centauꝵ promou& ille.
Instat aque. saxiiq undis ĩmane minat᷑.
Arduus: & longa sulcat maria alta carina
Ille etiã patriis cignꝰ uocat aꝯmẽ ab oris
Fatidice mantos. & tusci filius ãnis.
Qui muros matrisq dedit t̾ͥ mãtua nomẽ.
Mantua diues auis. s nõ genꝰ oĩbꝰ unũ.
Cens illi triplex populi sub ꝯẽte quat̾ni
Ip̃a caput populi tusco de sanguine uiro
Hinc qͦ quingentos ĩ se mecentius armat.
Quos patre uenaco uelatꝰ arundine glauca
Mincius infesta ducebat ĩ equora pinu.
It grauis aulestes. centenaq arbore fluctũ

Expanded text:
cuius olorinae surgunt de vertice pennae, cuius olorinae surgunt de vertice pennae, crimen, Amor, vestrum formaeque insigne paternae. Namque ferunt luctu Cycnum Phaethontis amati, populeas inter frondes umbramque sororum dum canit et maestum Musa solatur amorem, canentem molli pluma duxisse senectam, linquentem terras et sidera voce sequentem. Filius, aequalis comitatus classe catervas, ingentem remis Centaurum promovet: ille instat aquae saxumque undis immane minatur arduus et longa sulcat maria alta carina. Ille etiam patriis agmen ciet Ocnus ab oris, fatidicae Mantus et Tusci filius amnis, qui muros matrisque dedit tibi, Mantua, nomen, Mantua, dives avis; sed non genus omnibus unum: gens illi triplex, populi sub gente quaterni, ipsa caput populis, Tusco de sanguine vires. Hinc quoque quingentos in se Mezentius armat, quos patre Benaco velatus harundine glauca Mincius infesta ducebat in aequora pinu. It gravis Aulestes centenaque arbore fluctum
Abbreviated transcription (Latin):
Massicꝰ erata princeps secat equora tigri
Sub quo mille manus iuuenũ qͥ meĩa clusi
Quiq urbẽ liquẽ cosas. quis tela sagipte
Coritiq leues humeris & letifer arcꝰ
Una toruus abas. huic totũ insignibꝰ armis.
Agmẽ & aurato fulgebat apolline pupis.
Sexcentos illi dederat populonia mater
Expertos belli iuuenes. ast ilua trecentoᷤ.
Insula inexaustis calibum generosa metallis.
Tercius ille hominũ diuũq interpres asilas.
Cui pecudũ fibre. cui celi sidera parent.
& linque uolucꝵ & presagi fulminis igneᷤ
Nille rapit densos acie. atq orrentibꝰ astis.
Nos parere iubet. alfee ab origine pise.
Urbs etrusca solo: sequitur pulcerimꝰ austur.
Austur equo fidens. & uersi coloribꝰ armis.
Tercentũ adicuit. mens oĩbus una sequẽdi.
Qui cerete domo. qui sunt minionis ĩ aruis.
& pirgi ueteres intempesteq grauisse.
Nõ ego te liguꝵ ductor fortissime bello.
Transierim cinne: & paucis comitate cupauo.

Expanded text:
Massicus aerata princeps secat aequora tigri: Massicus aerata princeps secat aequora tigri: sub quo mille manus iuvenum, qui moenia Clusi quique urbem liquere Cosas, quis tela sagittae gorytique leves umeris et letifer arcus. Una torvus Abas: huic totum insignibus armis agmen et aurato fulgebat Apolline puppis. Sescentos illi dederat Populonia mater expertos belli iuvenes, ast Ilva trecentos insula inexhaustis Chalybum generosa metallis. Tertius ille hominum divomque interpres Asilas, cui pecudum fibrae, caeli cui sidera parent et linguae volucrum et praesagi fulminis ignes, mille rapit densos acie atque horrentibus hastis. Hos parere iubent Alpheae ab origine Pisae, urbs Etrusca solo. Sequitur pulcherrimus Astur, Astur equo fidens et versicoloribus armis. Tercentum adiciunt mens omnibus una sequendi qui Caerete domo, qui sunt Minionis in arvis, et Pyrgi veteres intempestaeque Graviscae. Non ego te, Ligurum ductor fortissime bello, transierim, Cinyre, et paucis comitate Cupavo,
Abbreviated transcription (Latin):
& capis. hic nomẽ campane ducit᷑ urbi.
Illi inter sese duri certamina belli
Contulerãt. media eneas freta nocte secabat
Nãq ut ab euandro castris ingressus etruscis
Regẽ addit. & regi memorat nomẽq genusq
Quidue petat. quidue ip̃e ferat. meçentiꝰ arma
Que ue sibi conciliet. uiolẽtaq pectora turni.
Edocet. humanis que sit fiducia rebꝰ.
Amouet inmiscetq p̾ces. haud fit mora tarchõ
Iungit opes. fedusq ferit. tũ lib̾a fatis
Classem consendit. iussis gens lidia diuum
Externo cõmissa duci. eneia pupis
Prima tenet rostris frigios subiuncta leoneᷤ
Iminet ida super. profugis gratissima teucris.
Hic magnꝰ sedet eneas: secũq uolutat
Fuentꝰ belli uarios: pallasq sinistro
Affixus lateri. iã querit sidera opace
Noctis iter iã q̃ passus terraq mariq
Pandite nũc elicona dee. cãtꝰq mouete
Que manꝰ interea tuscis comitet᷑ ab oris.
Eneã. armetq rates pellagoq uehatur

Expanded text:
et Capys: hinc nomen Campanae ducitur urbi. et Capys: hinc nomen Campanae ducitur urbi. Illi inter sese duri certamina belli contulerant: media Aeneas freta nocte secabat. Namque ut ab Euandro castris ingressus Etruscis regem adit et regi memorat nomenque genusque, quidve petat quidve ipse ferat, Mezentius arma quae sibi conciliet, violentaque pectora Turni edocet, humanis quae sit fiducia rebus admonet immiscetque preces: haud fit mora, Tarchon iungit opes foedusque ferit; tum libera fati classem conscendit iussis gens Lydia divom, externo commissa duci. Aeneia puppis prima tenet, rostro Phrygios subiuncta leones, imminet Ida super, profugis gratissima Teucris. Hic magnus sedet Aeneas secumque volutat eventus belli varios, Pallasque sinistro adfixus lateri iam quaerit sidera, opacae noctis iter, iam quae passus terraque marique. Pandite nunc Helicona, deae, cantusque movete, quae manus interea Tuscis comitetur ab oris Aenean armetque rates pelagoque vehatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Assariciq duo: & senior cũ castore tybris.
Prima acies: hos germani sarpedonis ambo
& clarꝰ ethemõ licia comitant᷑ ab alta.
Fert ingens toto cõnixꝰ cõpore saxũ.
Haud partẽ exiguã mõtiᷤ larnesius armõ
Nec licio genitore minor. nec fratre menesto.
Hii iaculis. illi certant defendere saxis.
Moliriq ignẽ neruoq aptar̃ sagitas.
Ip̃ẽ inter medios ueneris iustissima cura
Dardanius caput ecce puer detectꝰ honestum
Qualis gemma micat fuluũ que diuidit auꝵ
Aut collo decꝰ aut capiti uł quale ꝑ artẽ
Inclusu busso aut oricia terebintho
Lucet ebur. fusos ceruix cui lactea crineᷤᷤ.
Accipit. & molli subnectit circuluᷤ auro.
Te quoq magnanime uiderut ismare genteᷤ
Uulnera dirigẽ. & calamos armare ueneno
N eonia generose domo ubi pinguia culta
Exercentq uiri. patolusq irrigat auro
A ffuit & menesteus. quẽ pulsi pristina tũni.
Aꝯgere muroꝵ sublimẽ gloria tollit.

Expanded text:
Assaracique duo et senior cum Castore Thymbris, Assaracique duo et senior cum Castore Thymbris, prima acies; hos germani Sarpedonis ambo et Clarus et Thaemon Lycia comitantur ab alta. Fert ingens toto conixus corpore saxum, haud partem exiguam montis, Lyrnesius Acmon, nec Clytio genitore minor nec fratre Menestheo. Hi iaculis, illi certant defendere saxis molirique ignem nervoque aptare sagittas. Ipse inter medios, Veneris iustissima cura, Dardanius caput ecce puer detectus honestum, qualis gemma micat, fulvum quae dividit aurum, aut collo decus aut capiti; vel quale per artem inclusum buxo aut Oricia terebintho lucet ebur; fusos cervix cui lactea crinis accipit et molli subnectens circulus auro. Te quoque magnanimae viderunt, Ismare, gentes volnera dirigere et calamos armare veneno, Maeonia generose domo, ubi pinguia culta exercentque viri Pactolusque inrigat auro. Adfuit et Mnestheus, quem pulsi pristina Turni aggere moerorum sublimem gloria tollit,
Abbreviated transcription (Latin):
Accipite ergo animis: atq hec mea figite dicta.
Q ñ equidem ausonios conuĩgi federe teueris.
Haud licitum ẽ: nec ur̃a capit discõdia finẽ
Que cuiq est fortuna hodie quã quisq ferat spem
Tros rutulusue fuat nullo discrimine habebo.
Seu fatis it alũ castra obsidione tenẽtur.
Siue erore malo troie monitisue sinistris.
Nec rutulos soluo: sua cuiq exorsa laborẽ
F ortunãq ferant. rex iupiter oĩbus idem
Fata uiã inuenient. stigii ꝑ flumina fratris.
Per pice torrentis: atraq uoragine ripas.
Annuit. & totũ nutu tremefecit olimpũ.¬
Hic finis fandi. solio tũ iupiter aureo
Surgit. celicole mediũ quẽ ad limina ducut̃
Interea rutuli portis circũ oib̾ꝰ instant.
Sternẽ cede uiros: & menia cĩgẽ flãmis
At legio eneadũ uallis obsessa tenetur.
Nec spes ulla fuge. miseri stant turribꝰ altis.
Nequicqͣ. & rara muros cixere corona.
Lasius umbrasides. lucaoniꝰq timethe ᷤᷤ

Expanded text:
Accipite ergo animis atque haec mea figite dicta. Accipite ergo animis atque haec mea figite dicta. Quandoquidem Ausonios coniungi foedere Teucris haud licitum, nec vestra capit discordia finem: quae cuique est fortuna hodie, quam quisque secat spem, Tros Rutulusne fuat nullo discrimine habebo. Seu fatis Italum castra obsidione tenentur sive errore malo Troiae monitisque sinistris. Nec Rutulos solvo: sua cuique exorsa laborem fortunamque ferent. Rex Iuppiter omnibus idem. Fata viam invenient. Stygii per flPer pice torrentes atraque voragine ripas Adnuit, et totum nutu tremefecit OlympuHic finis fandi. Solio tum Iuppiter aureo surgit, caelicolae medium quem ad limina ducunt. Interea Rutuli portis circum omnibus instant sternere caede viros et moenia cingere flammis. At legio Aeneadum vallis obsessa tenetur, nec spes ulla fugae. Miseri stant turribus altis nequiquam et rara muros cinxere corona Asius Imbrasides Hicetaoniusque Thymoetes
Abbreviated transcription (Latin):
Nos aliquid rutilos contra iuuisse nefadũ ẽ:
Eneas ignarus abest. ignarꝰ & absit.
Est papħos idaluĩq tͥ sunt alta cithera.
Quid grauidã bellis urbẽ & cõda asꝑa tẽptas:
Nos ne tͥ flussas frigie res uertẽ fundo.
Conamur: an miseroᷤᷤ qui troias achiuis
Obiecit. que cã fuit consurꝯẽ ĩ arma:
Europãq asiamq & federa soluẽ furto.
Me duce dardanius spartẽ spugnauit adult̾
Aut ego tela dedi: fouiq cupidine bella:
Tuc decuit metuisse tuis: nuc sera querelis
Haud iustis assurgis & irita iurgia iactas
T alibꝰ orabat iuno. cũcti simul ore fremebat
Celicole assensu uario. ceu flamina pͥma.
Cũ depressa fremunt siluis: ac ceca uolutat
Murmura: uenturos nautis ꝓdẽcia uẽtoᷤ.
Tũ pater oĩpotens reꝵ cui suma potestas.
Infit: eo dicente celi domꝰ alta scilescit.
&tremefacta solo tellus scilet ardiuiᷤ ether
Tũ çephiri posuẽ. premit placida equora põtꝰ

Expanded text:
nos aliquid Rutulos contra iuvisse nefandum est? nos aliquid Rutulos contra iuvisse nefandum est? Aeneas ignarus abest: ignarus et absit. Est Paphus Idaliumque tibi, sunt alta Cythera: quid gravidam bellis urbem et corda aspera temptas? Nosne tibi fluxas Phrygiae res vertere fundo conamur, nos, an miseros qui Troas Achivis obiecit? Quae causa fuit, consurgere in arma Europamque Asiamque et foedera solvere furto? Me duce Dardanius Spartam expugnavit adulter, aut ego tela dedi fovive cupidine bella? Tum decuit metuisse tuis: nunc sera querelis haud iustis adsurgis et inrita iurgia iactas. Talibus orabat Iuno, cunctique fremebant caelicolae adsensu vario, ceu flamina prima cum deprensa fremunt silvis et caeca volutant murmura, venturos nautis prodentia ventos. Tum pater omnipotens, rerum cui prima potestas, infit; eo dicente deum domus alta silescit et tremefacta solo tellus, silet arduus aether, tum Zephyri posuere, premit placida aequora pontus:
Abbreviated transcription (Latin):
Rumpere: & obductũ uerbis uulgare dolorẽ:
Eneam hominũ quisq̃ diuũq subegit:
Bella sequi: aut hostẽ se inferre latino:
Italiã peciit fatis auctoribꝰ esto.
Cassandre impulsus furiis. nũ liquẽ castra
Hortati sumꝰ: aut uitã comittẽ uentis:
Nũ puero suma belli: nũ credere muros:
Tirenã ue fidẽ aut agitare quietã:
Quis deus in fraudezꝰ que dura potẽcia nr̃a
Eꝯit: ubi hic iuno demissaue nubibꝰ yris:
Indignũ est italos troiam circũdare flamis
Nascente & patria turnii cõsistere terra:
Cui pilũnus auus: cui diua uenilia mater.
Quid face troianos: aut ꝗd ui ferre latinis:
Arua aliena iugo premere: atq aduertẽ predaᷤ
Quid soceros legere. & gremiis adũtẽ pactas
Pacem orare manu: prefingẽ pupibꝰ arma.
Tu potes eneam manibꝰ subducẽ graiu.
Proq uiro nebulam & uẽtos obtendere ĩ aneᷤ.
& potes in totidem classem cõuẽtẽ niphas

Expanded text:
rumpere et obductum verbis volgare dolorem? rumpere et obductum verbis volgare dolorem? Aenean hominum quisquam divomque subegit bella sequi aut hostem regi se inferre Latino? Italiam petiit fatis auctoribus, esto, Cassandrae inpulsus furiis: num linquere castra hortati sumus aut vitam committere ventis? Num puero summam belli, num credere muros Tyrrhenamque fidem, aut gentis agitare quietas? Quis deus in fraudem, quae dura potentia nostra egit? Ubi hic Iuno demissave nubibus Iris? Indignum est Italos Troiam circumdare flammis nascentem et patria Turnum consistere terra, cui Pilumnus avus, cui diva Venilia mater: quid face Troianos atra vim ferre Latinis, arva aliena iugo premere atque avertere praedas? Quid soceros legere et gremiis abducere pactas, pacem orare manu, praefigere puppibus arma? Tu potes Aenean manibus subducere Graium proque viro nebulam et ventos obtendere inanis, tu potes in totidem classem convertere nymphas:
Abbreviated transcription (Latin):
Si nulla ẽ regio teucris quã det tua cõiunx
Dura. ꝑ euerse genitor fumacia troie
Excidia obtestor. liceat dimittẽ ab armis
Incolumẽ ascaniũ: liceat suꝑeeͤ nepotẽ.
Eneas sane ignotis i actetur in undis.
& quãcũq uiam dederit fortuna sequatur
Hunc tegere & dire ualeã subducẽ pugne.
Est amat̾hus ẽ celsa mihi paphos: atq cithera
Idalieq domus. positis inglorius armis
Exigat hic euum: magna dictione iubebo.
Cartago premat ausoniã. nihil urbibꝰ inde
Obstabit tiriis. quid pestem euadere belli
Iuuit. & argolicos medios fugisse ꝑ igneᷤ.
Totq maris uasteq exausta ꝑicula terre.
Dum latium teucri recidiuaq pergama q̃rut
Non sacius cineres patrie ĩsedisse supremoᷤᷤ:
Atq solũ quo troia fuit xatũ & simeõta
Redde oro miseris: iteꝵq reuoluẽ casꝰ.
Da pater iliacos teucris: tu regia iuno
Acta furore graui: ꝗd mea alta silẽtia cogis:

Expanded text:
Si nulla est regio, Teucris quam det tua coniunx Si nulla est regio, Teucris quam det tua coniunx dura, per eversae, genitor, fumantia Troiae exscidia obtestor, liceat dimittere ab armis incolumem Ascanium, liceat superesse nepotem. Aeneas sane ignotis iactetur in undis et, quamcumque viam dederit Fortuna, sequatur: hunc tegere et dirae valeam subducere pugnae. Est Amathus, est celsa mihi Paphus atque Cythera Idaliaeque domus: positis inglorius armis exigat hic aevum. Magna dicione iubeto Karthago premat Ausoniam: nihil urbibus inde obstabit Tyriis. Quid pestem evadere belli iuvit et Argolicos medium fugisse per ignes totque maris vastaeque exhausta pericula terrae, dum Latium Teucri recidivaque Pergama quaerunt? Non satius cineres patriae insedisse supremos atque solum, quo Troia fuit? Xanthum et Simoenta redde, oro, miseris iterumque revolvere casus da, pater, Iliacos Teucris. Tum regia Iuno acta furore gravi: Quid me alta silentia cogis
Abbreviated transcription (Latin):
Marte ruit. nõ clausa tegut iã menia teueroᷤᷤ
Quĩ intra portas. atq ĩ ip̃ĩs p̾lia miscent
Aꝯgeribus muroꝵ. & inundant sanguine fosse
Eneas ignarus abest nũq̃ ne leuari.
Obsidione sines: muris iteꝵ ĩminet hostis
Nascentis troie nec nõ exercitꝰ alter
Atq iteꝵ in teucros ectholis surgit ab aruis
Titides: equidem credo mea ulnera restant¬
& tua progenies mortalia de moror arma
Si sine pace tua atq inuito numine troes.
I taliã petiere. luat pecc̃a. neq illos.
Luueris auxilio sin tot rñsa sequuti
Que superi manesq dabat. cur nũc tua ꝗsꝗͣ
Flectere iuissa pot: aut cur noua cõdere facta.
Quid repetã exustas hericino ĩ littore cdasses:
Quid tempestatũ regẽ uẽtosq furẽte ᷤᷤ.¬
Sors iterum mouet e superis inmissa repete.
Alleto medias italum baccata ꝑ urbes
Nil suꝑ impio moueor. sperauimꝰ ista
Dum fortuna fuit. uincant quos uĩcẽ mauis

Expanded text:
Marte ruat? Non clausa tegunt iam moenia Teucros: Marte ruat? Non clausa tegunt iam moenia Teucros: quin intra portas atque ipsis proelia miscent aggeribus moerorum et inundant sanguine fossas. Aeneas ignarus abest. Numquamne levari obsidione sines? Muris iterum imminet hostis nascentis Troiae nec non exercitus alter; atque iterum in Teucros Aetolis surgit ab Arpis Tydides. Equidem credo, mea volnera restant et tua progenies mortalia demoror arma. Si sine pace tua atque invito numine Troes Italiam petiere, luant peccata neque illos iuveris auxilio; sin tot responsa secuti, quae superi manesque dabant: cur nunc tua quisquam vertere iussa potest aut cur nova condere fata? Quid repetem exustas Erycino in litore classes, quid tempestatum regem ventosque furentis Asors rerum, movet et superis immissa repente Allecto, medias Italum bacchata per urbes. Nil super imperio moveor: speravimus ista, dum fortuna fuit; vincant quos vincere mavis.
Abbreviated transcription (Latin):
Anditur interea domus oĩpotẽtis olimpi
Conciliũq uocat diuum pater atq hoĩnũ rex.
Sidereã in sedẽ t̾ras unde arduꝰ omnes
Castraq dardanidũ aspectat. populosq latinoᷤ
Considunt tectis bipatentibꝰ ĩcipit ip̃e
Celicole magni. q̃anaz sentencia uob.
Uersa retro: tantumq animis certatis iniquis
Abnuera bello italiam cõcurrẽ teucris.
Que contra uetitũ discordia: quis metꝰ aut hos
Aut hos arma sequi ferrũq lacescẽ suasit.
Adueniet iustum pugne. ne arcessite tp̃s
Cum fera cartago romanis arcibꝰ olim
Exiciũ magnũ atq alpes ĩmittẽ apẽtas.
Tũ cẽtare odiis. tum res rapuisse licebit.
Nunc sinite. & placidũ leti cõpoĩte feduᷤ.
Lupiter hec paucis: at nõ uenꝰ aurea cõtra
Pauca refert.
Opater o hominũ diuũq et̾na potestas
Namq aliud quid sit quod iã implorare q̃amꝰ
Cernis ut insultent rutuli turnꝰq feratur.
Per medios insignis equis tumidusq secundo

Expanded text:
anditur interea domus omnipotentis Olympi, conciliumque vocat divom pater atque hominum rex sideream in sedem, terras unde arduus omnis castraque Dardanidum adspectat populosque Latinos. Considunt tectis bipatentibus, incipit ipse: Caelicolae magni, quianam sententia vobis versa retro tantumque animis certatis iniquis? Abnueram bello Italiam concurrere Teucris. Quae contra vetitum discordia? Quis metus aut hos aut hos arma sequi ferrumque lacessere suasit? Adveniet iustum pugnae, ne arcessite, tempus, cum fera Karthago Romanis arcibus olim exitium magnum atque Alpes immittet apertas: tum certare odiis, tum res rapuisse licebit. Nunc sinite et placitum laeti componite foedus. Iuppiter haec paucis; at non Venus aurea contra pauca refert: O pater, O hominum rerumque aeterna potestas! Namque aliud quid sit, quod iam implorare queamus? Cernis ut insultent Rutulli Turnusque feratur per medios insignis equis tumidusque secundo
Abbreviated transcription (Latin):
Inde ubi tot traxisse moras & spicula ted&
Uellere. & urgetur pugna cõgressus iniqua
Multa mouens aĩo. iã tandem erũpit. & inter
Bellatoris equi caua tẽpora cõicit astam.
Tollit se areptum quadrupes & calcibꝰ auras
Uerberat. effusũq equitẽ suꝑ ip̃e sequtꝰ.
Implicat. eiectoq incumbit cernuus armo
Clamore incendunt celum troesq latini
A duolat eneas. uaginaq eripit ensem
& suꝑ hec ubi nũc mecenciꝰ acer & illa:
Effera uis aĩmi cõtra tirenꝰ ut auras.
Suspiciens hausit celum mentẽq recepit.
Hostis amare quid increpitas. mortẽq minaris:
Nullum in cede nephas nec sic ad prelia ueni.
Nec tecum meus ħ pepigit mͥ federa lausus.
Unũ siqua est uictis uenia hostibꝰ oro.
Corpus humo patiare tegi. scio acerba meorx.
Circunstare hodia. hũc oro defende furorẽ.
& me consortẽ nati cõcede sepulcro
Noc loquitur iuguloq haud ĩscius accipit ensem.

Expanded text:
Inde ubi tot traxisse moras, tot spicula taedet Inde ubi tot traxisse moras, tot spicula taedet vellere et urgetur pugna congressus iniqua, multa movens animo iam tandem erumpit et inter bellatoris equi cava tempora conicit hastam. Tollit se arrectum quadrupes et calcibus auras verberat effusumque equitem super ipse secutus implicat eiectoque incumbit cernuus armo. Clamore incendunt caelum Troesque Latinique. Advolat Aeneas vaginaque eripit ensem et super haec: Ubi nunc Mezentius acer et illa effera vis animi? Contra Tyrrhenus, ut auras suspiciens hausit caelum mentemque recepit: Hostis amare, quid increpitas mortemque minaris? Nullum in caede nefas, nec sic ad proelia veni, nec tecum meus haec pepigit mihi foedera Lausus. Unum hoc per siqua est victis venia hostibus oro: corpus humo patiare tegi. Scio acerba meorum circumstare odia: hunc, oro, defende furorem et me consortem nati concede sepulchro. Haec loquitur iuguloque haud inscius accipit ensem
Abbreviated transcription (Latin):
Occumbens pariter neq enim fortissime credo
Iussa aliena pati. & dños dignabere teueros
Dixit. & exceptus tergo consueta locauit
Membra. manusq ambas: iaculis onerauit acutis.
Ere caput fulgens cristaq irsutꝰ equina
S ic cursum in medios rapidus dedit. estuat ĩgenꝰ
Uno in corde pudor. mixtoq insania luctu
& furiis agitatus amor. & conscia uirtꝰ
Atq hic eneam magna ter uoce uoceiuit
Eneas cognouit enim. letꝰq precatur
Sic pater ille deu faciat. sic altꝰ apollo
I ncipies conferre manu
Tantum effatꝰ. & infesta subit obuiꝰ hasta.
Ille autem quid me erepto seuissime nato
Terres: hec uia sola fuit. qua perdere posses.
Nec mortem orremꝰ: nec diuum parcimꝰ ulli
Desine. nam uenio moriturꝰ & hoc tibi põto
Dona prius dixit. tellũq intoͬsit ĩ hostem.
Inde aliud suꝑ. atq aliud fugitq uolato
Ingenti giro. sed sustinet aureus umbo
Inmanem erato circũfert tegmine siluã

Expanded text:
occumbes pariter; neque enim, fortissime, credo, occumbes pariter; neque enim, fortissime, credo, iussa aliena pati et dominos dignabere Teucros. Dixit et exceptus tergo consueta locavit membra manusque ambas iaculis oneravit acutis, aere caput fulgens cristaque hirsutus equina. Sic cursum in medios rapidus dedit: aestuat ingens uno in corde pudor mixtoque insania luctu, et furiis agitatus amor et conscia virtus. Atque hic Aenean magna ter voce vocavit. Aeneas agnovit enim laetusque precatur: Sic pater ille deum faciat, sic altus Apollo, incipias conferre manum. Tantum effatus et infesta subit obvius hasta. Ille autem: Quid me erepto, saevissime, nato terres? Haec via sola fuit, qua perdere posses. Nec mortem horremus nec divom parcimus ulli. Desine: nam venio moriturus et haec tibi porto dona prius. Dixit telumque intorsit in hostem; inde aliud super atque aliud figitque volatque ingenti gyro, sed sustinet aureus umbo.immanem aerato circumfert tegmine silvam.
Abbreviated transcription (Latin):
Caniciem inꝰ multo deforatꝰ puluẽ & ambaᷤ
Ad celum tendit palmas & cõpore ĩher&
Tanta ne me tenuit iuuendi nate uolũtas.
Ut pro me hostili paterer succedere dextre
Quẽ genui: tua ue ħ genitor ꝑ uulnera seruor
Morte tua uiuens. heu nũc misero mͥ demũ
Exilium infelix. nuc alte uultꝰ ad aptũ
Idem ego nate tuum maculaui crimine nomẽ.
Pulsus ob inuidiã solio septrisq pat̾nis.
Debuerã patrie penas. odiisq meoꝵꝵ
Omnes ꝑ mortes aĩam sontẽ ip̃e dedisse
Nũc uiuo neq adhuc homineᷤᷤ lucẽq relinquo
Sed linquã. simul hoc dicens attollit ĩ egrx
Haud deiectꝰ equũ duci iub& ħ decꝰ illi
Hoc solamẽ erat. bellis hoc uictor adibat.
Oibꝰ alloquitur merentẽ & talibꝰ infit
Rebe du res siqua diu mõtalibꝰ ulla ẽ.
Uiximꝰ haut hodie uictor spolia illa cruẽta
Et caput enee deferres lausiq doloꝵ
Altor eris mecũ. aut apit si nulla uia uis

Expanded text:
canitiem multo deformat pulvere et ambas canitiem multo deformat pulvere et ambas ad caelum tendit palmas et corpore inhaeret. Tantane me tenuit vivendi, nate, voluptas, ut pro me hostili paterer succedere dextrae, quem genui? Tuane haec genitor per volnera servor, morte tua vivens? Heu, nunc misero mihi demum exitium infelix, nunc alte volnus adactum! Idem ego, nate, tuum maculavi crimine nomen, pulsus ob invidiam solio sceptrisque paternis. Debueram patriae poenas odiisque meorum: omnis per mortis animam sontem ipse dedissem! Nunc vivo neque adhuc homines lucemque relinquo. Sed linquam. Simul hoc dicens attollit in aegruhaud deiectus equum duci iubet. Hoc decus illi, hoc solamen erat; bellis hoc victor abibat omnibus. Adloquitur maerentem et talibus infit: Rhaebe, diu, res siqua diu mortalibus ulla est, viximus. Aut hodie victor spolia illa cruenti et caput Aeneae referes Lausique dolorum ultor eris mecum aut, aperit si nulla viam vis,
Abbreviated transcription (Latin):
Et mẽtẽ patrie subiit pietatis inago.
Quid tibi nũc miserande puer ꝓ laudibꝰ istis
Quid pius eneas tanta dabit ĩdole dignũ
Arma quibꝰ letatꝰ hẽ tua. teq parẽtũ
Manibꝰ & cineri si qua ẽ ea cura remitto.
Noc tñ infelix miseram solabere mõtẽ
E nee magni dextra cadis. ĩcrepat ultro
Cunctantes socios. & t̾re subleuat ip̃m.
Sanguine turpantem comptos de more capillos.
Interea genitor tiberini ad fluminis undam
Uulnera siccabat linphis cõpusq leuabat
Arboris adcliuis trunco. procul herea ramis.
Dependet galea. & prato grauia arma ꝗescũt
Stant leti circũ iuuenes ip̃e eger anellans
Colla fouet fusus perpessam in pectore barba.
Multa suꝑ lauso rogitat multosq remittit
Qui reuocent mestiq ferant mãdata parentiᷤᷤ.
At lausum socii exanimẽ suꝑ arma ferebant
Flentes ingentẽ atq ingenti uulnẽ uictũ
Agnouit longe gemitu presaga mali mens.

Expanded text:
et mentem patriae subiit pietatis imago. et mentem patriae subiit pietatis imago. Quid tibi nunc, miserande puer, pro laudibus istis, quid pius Aeneas tanta dabit indole dignum? Arma, quibus laetatus, habe tua, teque parentum manibus et cineri, siqua est ea cura, remitto. Hoc tamen infelix miseram solabere mortem: Aeneae magni dextra cadis. Increpat ultro cunctantis socios et terra sublevat ipsum, sanguine turpantem comptos de more capillos. Interea genitor Tiberini ad fluminis undam volnera siccabat lymphis corpusque levabat arboris adclinis trunco. Procul aerea ramis dependet galea et prato gravia arma quiescunt. Stant lecti circum iuvenes: ipse aeger anhelans colla fovet, fusus propexam in pectore barbam; multa super Lauso rogitat multumque remittit qui revocent maestique ferant mandata parentis. At Lausum socii exanimem super arma ferebant flentes, ingentem atque ingenti volnere victum. Agnovit longe gemitum praesaga mali mens:
Abbreviated transcription (Latin):
At uelud effusa si qñ ꝯrãdine nimbi
Precipitant. oĩs camp̃is difugit arator.
Ois & agricola & tuta lat& arce uiator
Aut amnis ripis. aut alti fornice saxi
Dum pluit in terris. ut possit sole reducto
Exercẽ diem. sic obrutꝰ undiq telis
Eneas nubẽ belli dũ detin&. oẽs
Sustinet & lausum ĩcrepitat lausoq minat᷑.
Quo moriture rius: maioraq uiribus audes:
Fallit incautũ pietas tua. nec minꝰ ille
Exultat demens. seue iãq alciꝰ ire
Dardanio surgunt ductori extremaq lauso
Parce fila legunt. ualidũ nãq exigit ensem
Per mediui eneas uiuene̾. totũq recõdit.
Transiit & parmã mucro leuia arma minacis
& tunicã molli mater quã neuerat auro
Impleuitq sinũ sanguis. tũ uita ꝑ auras
Concessit mesta ad maneᷤᷤ cõpusq reliquit
At uõ ut uultũ uidit morientis & ora
Ora modis anchisiades palencia miris.
Ingemuit miserans ꝯrauit̾. dextrãq tetẽdit

Expanded text:
Ac velut effusa siquando grandine nimbi Ac velut effusa siquando grandine nimbi praecipitant, omnis campis diffugit arator omnis et agricola et tuta latet arce viator, aut amnis ripis aut alti fornice saxi, dum pluit in terris, ut possint sole reducto exercere diem: sic obrutus undique telis Aeneas nubem belli, dum detonet omnis, sustinet et Lausum increpitat Lausoque minatur: Quo moriture ruis maioraque viribus audes? Fallit te incautum pietas tua. Nec minus ille exsultat demens; saevae iamque altius irae Dardanio surgunt ductori, extremaque Lauso Parcae fila legunt: validum namque exigit ensem per medium Aeneas iuvenem totumque recondit. Transiit et parmam mucro, levia arma minacis, et tunicam, molli mater quam neverat auro, implevitque sinum sanguis; tum vita per auras concessit maesta ad manis corpusque reliquit. At vero ut voltum vidit morientis et ora, ora modis Anchisiades pallentia miris, ingemuit miserans graviter dextramque tetendit,
Abbreviated transcription (Latin):
Aspicit. & dulces moriens reminiscit᷑ argoᷤ
Tum pius eneas astam iacit illa ꝑ orbẽ
Fre cauum triplici ꝑ linea terga tribusq
Transit in textũ tauris opꝰ imaq sedit
Inguine. sed uires haud pluit ociꝰ ensem
Fneas uiso tireni sanguine letꝰ
Eripit afemore & trepidanti feruidus ĩstat.
I ngemuit cari ꝯrauiter genitoris amore
Ut uidit lausꝰ lacrime ꝑora uolute
Hic mõtis dure casum tuaq optima fata.
Si qua fides tanto ẽ oꝑi latura uetustas.
Non equidẽ nec te iuuenis memorãde silebo.
Ille pedem referens & ĩutilis inq ligatꝰ
Cedebat. clipeoq inimicũ hastile trahebat.
Proripuit iuiuenis seseq ĩmiscuit armis
Lamq adsurgentis dext̾re plagãq ferẽtis
E nee subiit mucronẽ ip̃mq morando
Sustinuit. socii magno clamore seqũtur
Dum genitor nati p̾arma protectus abir&.
Telaq coniciunt ꝑturbãtq eminꝰ hostẽ.
Missilibus. furit eneas. tectꝰq ten& se.

Expanded text:
aspicit et dulcis moriens reminiscitur Argos aspicit et dulcis moriens reminiscitur Argos tum pius Aeneas hastam iacit: illa per orbem aere cavum triplici, per linea terga tribusque transit intextum tauris opus imaque sedit inguine, sed viris haud pertulit. Ocius ensem Aeneas, viso Tyrrheni sanguine laetus, eripit a femine et trepidanti fervidus instat. Ingemuit cari graviter genitoris amore, ut vidit, Lausus, lacrimaeque per ora volutae. Hic mortis durae casum tuaque optima facta, siqua fidem tanto est operi latura vetustas, non equidem nec te, iuvenis memorande, silebo. Ille pedem referens et inutilis inque ligatus cedebat clipeoque inimicum hastile trahebat: prorupit iuvenis seseque immiscuit armis iamque adsurgentis dextra plagamque ferentis Aeneae subiit mucronem ipsumque morando sustinuit. Socii magno clamore sequuntur, dum genitor nati parma protectus abiret, telaque coniciunt proturbantque eminus hostem missilibus. Furit Aeneas tectusque tenet se.