comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
As t̃ tũ dido cernenti calia sensus an¬
Aa uedalus genitꝰ cũ littora feruere late
ꝓ spiceres arce ex sũma. tecũq aiudenes
Oisceri añ oclos tantis clamorib equere
mero be amor dͥo ñ mertalia pectora cegiso
I re terũ in lacrimas. iterũ cẽptare p̃canao
Cogitur ⁊ supplex aios submitttere amori:
Ne quid inexꝑtũ frustͣ moritura relinquat.
Auua uides toto ꝓpari littore currum.
Undiq conuenere. uocat iã carbasꝰ auras.
Puppib & leti naute imposuere coronas.
Hunc ego si potui tantũ sꝑͣare dolorem.
⁊ꝑferre soror potero. misere tñꝰ uinumi¬
Exequere au na mͥ. solam nã ꝑfidꝰ ille
Ce colere. archanos &ẽ tͥ oradere sensus.

Expanded text:
s tibi tum, Dido, cernenti talia sensus? quosve dabas gemitus, cum litora fervere late prospiceres arce ex summa, totumque videres misceri ante oculos tantis clamoribus aequor? Improbe Amor, quid non mortalia pectora cogis? Ire iterum in lacrimas, iterum temptare precando cogitur, et supplex animos submittere amori, ne quid inexpertum frustra moritura relinquat. Anna, vides toto properari litore; circum undique convenere; vocat iam carbasus auras, puppibus et laeti nautae imposuere coronas. Hunc ego si potui tantum sperare dolorem, et perferre, soror, potero. Miserae hoc tamexsequere, Anna, mihi. Solam nam perfidus ille te colere, arcanos etiam tibi credere sensus
Abbreviated transcription (Latin):
Consilia. ut faciem mutatꝰ i ora cũpido
ꝓ dulci aschanio ueniat. aouisq furentem
ncenaat reginam. atq ossib iuplicet igueni
Q supe domũ tiuet ambiguam. ꝯ riosq bilugu¬
d  nt atrox inno i sub noctẽ cura recursat
Guis aũgerum dictis affatur amorem.
ace mec iures: mea magna potencia solus.
ate patris summi qui tela tipboea dempnis.
Ad te confugio. ⁊ supplex tua namina posco.
Fr̃ ut eneas pelago tuus omĩa cureum
Nũc phenissa tenet dido. blandisq morat᷑¬
U ocib. ⁊ uerear quo se umonia uertant
N ospicia. haut tanco cessabit cardine ierum.
Quo circa caꝑe añ dolis ⁊ cinge Ranima
Regiuani meditor. neqno se nuimine mutes
S magno euee mecum teneat᷑ amore
Q facere iã possis nr̃am nc̃ accipe m̃dem
Regius accitu cari genitoris ad urbem¬
Sidoniam puer ire parat. mea mariua eura.
Soua ferens pelago. ⁊ flamnus restantia t̾ie
Huucego scpitum sop̃no sup alta eychera

Expanded text:
Consilia, ut faciem mutatus et ora Cupido Consilia, ut faciem mutatus et ora Cupido pro dulci Ascanio veniat, donisque furentem incendat reginam, atque ossibus implicet ignem; quippe domum timet ambiguam Tyriosque bilinguis; urit atrox Iuno, et sub noctem cura recursat. Ergo his aligerum dictis adfatur Amorem: e vires, mea magna potentia solus, nate, patris summi qui tela Typhoia temnis, ad te confugio et supplex tua numina posco. Frater ut Aeneas pelago tuus omnia circum nc Phoenissa tenet Dido blandisque moratur vocibus; et vereor, quo se Iunonia vertant hospitia; haud tanto cessabit cardine rerum. Quocirca capere ante dolis et cingere flamma reginam meditor, ne quo se numine mutet, sed magno Aeneae mecum teneatur amore. Qua facere id possis, nostram nunc accipe mentem. Regius accitu cari genitoris ad urbemSidoniam puer ire parat, mea maxima cura, dona ferens, pelago et flammis restantia Troiae: hunc ego sopitum somno super alta Cythera
Abbreviated transcription (Latin):
At donus uicerior regali splendula lurui¬
nstricꝰ: medis q. parant conuiuns tectis
Auece laborate uestes. ostroq superlor
Ingens argentum m̃sis. celataq in auro.
Fortia ficta patruni. series longissina perum
ꝑ tot ducta inros. antiqͣ aborigine gentis.
& neas neq enĩ patrius cõsistere menteni
Pasus amor: rapidũ ad naues p̃mitit acbatem.
Aschanio ferat hec. ipsumq ad menia duicat.
Om̃is in ascanio cari stat cura parentis.
Munera p̃terea illacis erepta ruinis¬
Ferre iubet. pallam signis auroq rigentem
E t circũcextum eroceo uelam̃ achauto.
Ornatꝰ angiuie helene. quos illa nucenis
ꝑ gama cũ peteret. in concessosq huneneos.
E xtulerat. matris ledẽ mirabile douum.
ꝑ̃ terea sceptrum ilione qđ gesserat olim
axima nattr pͥami. colloq monile
s accatum. ⁊ dupplicem gerimis auroq corosiã
h ec deleraus: iter adunies tencdebat achates :
At citherea nouas artes: noua pectore u̾sat dolint¬

Expanded text:
At domus interior regali splendida luxu iAt domus interior regali splendida luxu instruitur, mediisque parant convivia tectis: arte laboratae vestes ostroque superbo, ingens argentum mensis, caelataque in auro fortia facta patrum, series longissima rerum per tot ducta viros antiqua ab origine gentis. Aeneas neque enim patrius consistere mentem passus amor rapidum ad navis praemittit Achaten, Ascanio ferat haec, ipsumque ad moenia ducat; omnis in Ascanio cari stat cura parentis. Munera praeterea, Iliacis erepta ruinferre iubet, pallam signis auroque rigentem, et circumtextum croceo velamen acantho, ornatus Argivae Helenae, quos illa Mycenis, Pergama cum peteret inconcessosque hymenaeos, extulerat, matris Ledae mirabile donum: praeterea sceptrum, Ilione quod gesserat olim, maxima natarum Priami, colloque monile bacatum, et duplicem gemmis auroque coronam. Haec celerans ita ad naves tendebat Achates. At Cytherea novas artes, nova pectore versat
Abbreviated transcription (Latin):
Insequit᷑ : q̃ uis inmanib applicat oris.
Tu ne ille eneas quem dardauio anchise
Alma uenus phrigii genuit simoontis ad undã.
Atq: equidem teucrum memini sidona uenire
Fmb expulsum patriis. noua regna petentẽ
Auxilio beli. genitor tum belus opimam
Uastabat cỹprum. uuctor dicione tenebat.
T empore iã ex illo casus mͥ cognitꝰ urbis
Troiane. nom̃q tuum. regesq pelasgi.
Ipse hostis teueros insigni laude ferebat.
S eq ortum antiqͣ ceueroꝵ astirpe uolebat.
&uare agite o tectiᷤ iuuenes succedite nr̃is.
O e quoq ꝑ multos simił fortuna labores
actatam: hac demum uoluit cõsistere t̃a.
Non ignara mali miseris succurrere disco.
Sic memorat. simul eneam ui regia ducit
Tecta. simul aiuum templis indicit honorẽ.
Nec mnimis int̾ea sociis ad lũtora mittit
Uiguit tauros. magnoꝵ horrentia centum
erga suum. ꝓiigus centũ cũ matrib agnõ.
Munera leticiamq dei:¬

Expanded text:
insequitur? Quae vis immanibus applicat oris? insequitur? Quae vis immanibus applicat oris? Tune ille Aeneas, quem Dardanio Anchisae alma Venus Phrygii genuit Simoentis ad undam? Atque equidem Teucrum memini Sidona venire finibus expulsum patriis, nova regna petentem auxilio Beli; genitor tum Belus opimam vastabat Cyprum, et victor dicione tenebat. Tempore iam ex illo casus mihi cognitus urbis Troianae nomenque tuum regesque Pelasgi. Ipse hostis Teucros insigni laude ferebat, seque ortum antiqua Teucrorum ab stirpe volebat. Quare agite, O tectis, iuvenes, succedite nostris. Me quoque per multos similis fortuna labores iactatam hac demum voluit consistere terra. Non ignara mali, miseris succurrere disco. Sic memorat; simul Aenean in regia ducit tecta, simul divom templis indicit honorem. Nec minus interea sociis ad litora mittit viginti tauros, magnorum horrentia centum terga suum, pinguis centum cum matribus agnos, munera laetitiamq
Abbreviated transcription (Latin):
Cum sic reginani alloqͥt᷑. cunctisq repente
Inprouisus ait. coram quem q̃ritis ad sum
Croius eneas. libicis ereptus ab undis.
Osola infandos troie miserata labores.
Que nos reliquias dauaũ treq marisq
Om̃ib exanstos iam casib. omniũ egenos
Urbe. domo. socias. grates ꝑsoluere dignas
Nͣopis ẽ nr̃e dido. nec quicqͥd ubiq est
Gentis dardanie. magnumq̃ spursa ꝑ orbeni.
Di tͥ si qua pios respectant mumina: si qͥd
Usquã iusticie ẽ. ⁊ mens sibi cõscia recti
Premia digna ferant. q̃ te tã leca culerunt
S cla. qui canti talem genuere parentes:
In freca dum fiuuii current. dũ montil ũbre
ustrabunt: conuera polus dũ sidã pascet.
S emꝑ honos. nom̃q cuum. laudesq mnanebt̃ t
Que mec̃q uocant t̾re. sic fatus amicum
I uonea petit dextͣ. leuaq serestum.
Post alios: fortemq gian fortẽq cloantum
Obstupuit pͥmo aspectu sidonia dido.

Expanded text:
Tum sic reginam adloquitur, cunctisque repente Tum sic reginam adloquitur, cunctisque repente improvisus ait: Coram, quem quaeritis, adsum, Troius Aeneas, Lybicis ereptus ab undis. O sola infandos Troiae miserata labores, quae nos, reliquias Danaum, terraeque marisque omnibus exhaustos iam casibus, omnium egenos, urbe, domo, socias, grates persolvere dignas non opis est nostrae, Dido, nec quicquid ubique est gentis Dardaniae, magnum quae sparsa per orbem. Di tibi, si qua pios respectant numina, si quid usquam iustitia est et mens sibi conscia recti, praemia digna ferant. Quae te tam laeta tulerunt saecula? Qui tanti talem genuere parentes? In freta dum fluvii current, dum montibus umbrae lustrabunt convexa, polus dum sidera pascet, semper honos nomenque tuum laudesque manebunt, quae me cumque vocant terrae. Sic fatus, amicum Ilionea petit dextra, laevaque Serestum, post alios, fortemque Gyan fortemque Cloanthum. Obstipuit primo aspectu Sidonia Dido,
Abbreviated transcription (Latin):
Siue ericis fines. regenq õptatis acestem:
Auxilio tutos dimittam. oꝑibq uiuabo.
Uultis ⁊ his mecum parit̾ considere regnis.
Urbem quã statuo ur̃a ẽ. subducite naues.
Eros. tyriusq m nullo discrimine agetur.
Atq ut̃ rex ipse nõtho compulsus eodem:
Afforet eneas. equidem ꝑ litora certos:
Dimittam. & libie lustrare extrema iubebo.
Si quib eiectꝰ siluis aut urbib errat.
Nate dea. quę nc̃ animo sententia surgit¬
Omĩa cuta uides. classem sociosq receptos
Unus abest. medio influctu quẽ uidimꝰ ipsi.
Submersum. dictis respondent cȩt̾a matris.
Uixea fatꝰ erat. cum circum fusa repente
Scindit se nubes. ⁊ in ethera purgat aꝑtum
Resticit eneas. claraq in luce refulsit.
Os humerosq deo simił. nã ip̃sa decoram¬
Cesariem nato genitrix lum̃q iuuente¬
Purpureũ : iletos ocłis afflarat honores
Q uale manꝰ addunt ebori decꝰ. aut uͥ flauõ
Argentum. parus ue lapis currũdat᷑ auie.

Expanded text:
sive Erycis finis regemque optatis Acesten, auxilio tutos dimittam, opibusque iuvabo. Voltis et his mecum pariter considere regnis; urbem quam statuo vestra est, subducite navis; Tros Tyriusque mihi nullo discrimine agetur. Atque utinam rex ipse Noto compulsus eodem adforet Aeneas! Equidem per litora certos dimittam et Libyae lustrare extrema iubebo, si quibus eiectus silvis aut urbibus errat. Nate dea, quae nunc animo sententia surgiia tuta vides, classem sociosque receptos. Unus abest, medio in fluctu quem vidimus ipsi submersum; dictis respondent cetera matris. Vix ea fatus erat, cum circumfusa repente scindit se nubes et in aethera purgat apertum. Restitit Aeneas claraque in luce refulsit, os umerosque deo similis; namque ipsa decoramesariem nato genetrix lumenque iuventpurpureum et laetos oculis adflarat honores: quale manus addunt ebori decus, aut ubi flavo argentum Pariusve lapis circumdatur auro.
Abbreviated transcription (Latin):
I siluis aptare trabes. & stringere reuios.
Si dat᷑ italiam sociis &e̾ rege recepto nõ sit metus¬
Cendere : ut itallam leti latiumq petamꝰ.
Sui assumpta salus &ẽ te pat̾ opcune teuerũ
Pontꝰ ht̃ libie. nec spes iam restat uili:
At freta sicanie saltim sedesq paratas
Uñ huc aduecti regemq petamꝰ acestem.
Talib̾: ilioneus. cuncti simul ore fremebant
D ardamde.
Tum breuit dido: uultum demissa ꝓfatur.
Soluite corde metũ ceuchri secludite curas.
Res dura. inouitas regni. me talia cogunt:
oi oliri. &̃ late fines custode tueri.
Qs genus eneadum. quis troie nesciat urbem
Uirtutesq uirosq aut tanti incendia belli:
Non obstũsa ad eo gestamus pectora peni
Nec tã a uersus equos tr̃ria sol iungit ab urbe
S eu uos hesꝑiam magna saturniaq arua

Expanded text:
 silvis aptare trabes et stringere remos: si datur Italiam, sociis et rege recepto, tendere, ut Italiam laeti Latiumque petamus; sin absumpta salus, et te, pater optume Teucrum, pontus habet Lybiae, nec spes iam restat Iuli, at freta Sicaniae saltem sedesque paratas, unde huc advecti, regemque petamus Acesten. Talibus Ilioneus; cuncti simul ore fremebant Dardanidae. Tum breviter Dido, voltum demissa, profatur: Solvite corde metum, Teucri, secludite curas. Res dura et regni novitas me talia cogunt moliri, et late finis custode tueri. Quis genus Aeneadum, quis Troiae nesciat urbem, virtutesque virosque, aut tanti incendia belli? Non obtusa adeo gestamus pectora Poeni, nec tam aversus equos Tyria Sol iungit ab urbe. Seu vos Hesperiam magnam Saturniaque arva
Abbreviated transcription (Latin):
Errabunda boiuis uestigia forsitan illum
Aut herba captum iuridi: aut armẽta sequtũ
Produtãt. aliq̃ stabula ad cortnna uacte

Expanded text:
errabunda bovis vestigia; forsitan illum, aut herba captum viridi, aut armenta secutum, perducant aliquae stabula ad Gortynia vac
Abbreviated transcription (Latin):
Anchora fundabat᷑ naues. ilittora curue
P̃ cexunt puppes. iuuenũ ⁊ manꝰ enticat ardens
Intus in hesꝑium. querit pars semina flãme
O bstrusa in uenis silicis. pars densa ferarum
t

Expanded text:
ancora fundabat naves, et litora curvae praetexunt puppes. Iuvenum manus emicat ardens litus in Hesperium; quaerit pars semina flammae abstrusa in venis silicis, pars densa ferarum t
Abbreviated transcription (Latin):
Calcndicaq leuis candẽ suꝑ adstitit arte.
Nedditꝰ his pͥmũ t̾ris. t phebe sacrauit
Nemigium alarũ. posuitq inunania tẽpla.

Expanded text:
halcidicaque levis tandem super adstitit arce. Redditus his primum terris, tibi, Phoebe, sacravit remigium alarum, posuitque immania templa.
Abbreviated transcription (Latin):
a irta qr ridenti colocasia fundet achanto
Ipse latte domũ referent destenta capelle
U bera. nec magnos metuent arm̃ta leones
Ipsa tibi fundent blandos cunabula flores
Omdet ⁊ serpẽs. ⁊ fallar herba uenem
Oitidet. assiruim uulgo nascetur amoniu. nastitu¬
Ac simul herouii laudes ⁊ facta parentis
Iam legere. ⁊ qͣue sit poteris cognosçe mures
Molli paulatim flauescet campus arista¬
Incultisq rubens pendebit senͣtib uua¬
Et dure quercꝰ sudabũt rostida mella
P auca tum suberunt prisce uestigia frandis
Que temptare theti ratib q̃ cͦmͣge muris

Expanded text:
ixtaque ridenti colocasia fundet acantho. Ipsae lacte domum referent distenta capellae ubera, nec magnos metuent armenta leones; ipsa tibi blandos fundent cunabula flores, occidet et serpens, et fallax herba veneni occidet, Assyrium volgo nascetur amomum. at simul heroum laudes et facta parentis iam legere et quae sit poteris cognoscere virtus, molli paulatim flavescet campus aristancultisque rubens pendebit sentibus uet durae quercus sudabunt roscida mella Pauca tamen suberunt priscae vestigia fraudis, quae temptare Thetim ratibus, quae cingere muris
Abbreviated transcription (Latin):
Me¬
Alteruirs dicetis amãt alterna camene
Ab ioue principiũ muse iouis oĩa plena
Ille colit terras. illi mea carmĩa cure
Et me phebus amat. phebo sua sẽꝑ apd ine
Munera sũt. lauri ⁊ sua ueͣ rubẽs iͥaaĩtꝯ

Expanded text:
Mealternis dicetis; amant alterna Camenae. Ab Iove principium, Musae; Iovis omnia plena: ille colit terras, illi mea carmina curae. Et me Phoebus amat; Phoebo sua semper apud me munera sunt, lauri et suave rubens hyacint
Abbreviated transcription (Latin):
In medio duo signa. conon= qs fuit alt̾
Descripsit radio totũ qui gentib orbem
Tempora q̃ messor q̃ curuus arator hẽn
Lec dumilllis labrͣa admoui. s ꝯdita ẜuo¬
Et nobis idẽ alchuuedon duo pocula f at
Et melli c̾cͣum ⁊ ausai amplerus achato
Orpheam medio posuit siluasq sequẽtos
Rec dũ illis labra admoui s ꝯdita ẜuo
Auꝙ̃ hodis effugies ueniã qͣne cũq uocaris
Audiat hec tm̃. uel qui uenit ecte palẽmon
Efficiam post hac ne quẽq uoce lacessas
Quͣm age. si quid habes ĩme mora nõ er ͭ ulla
Lec quẽꝙ̃ fugis. tantum uicine palemon
Dicite qũ quide ĩ molli ꝯsedimꝰ herba
Et nũc om̃is agernũt oĩs ꝑturit arbor
Rũc frondent silue. nũc formosissimꝰ anus
Incipe dameta. Ti. deiide seqͣuere menalca¬

Expanded text:
in medio duo signa, Conon, et—quis fuit alter, descripsit radio totum qui gentibus orbem, tempora quae messor, quae curvus arator haberet? Necdum illis labra admovi, sed condita seEt nobis idem Alcimedon duo pocula fecit, et molli circum est ansas amplexus acantho, Orpheaque in medio posuit silvasque sequentis. Necdum illis labra admovi, sed condita servo: Nunquam hodie effugies; veniam, quocumque vocari audiat haec tantum—vel qui venit ecce Palaemon efficiam posthac ne quemquam voce lacessas. Quin age, si quid habes, in me mora non erit ulla, nec quemquam fugio: tantum, vicine Palaemon,Dicite, quandoquidem in molli consedimus herba: et nunc omnis ager, nunc omnis parturit arbos, nunc frondent silvae, nunc formosissimus annus. Incipe, Darmoeta; tu deinde sequere Menalca
Abbreviated transcription (Latin):
Agmina. quẽ iuxta sequit᷑ iactantior anchus.
Nc̃ quoq iã nimium gaudens popularib auri.
Yis ⁊ carquinios reges animamq suꝑbam
Ultoris bruti. fascesq uidere redeptos
Consulis imꝑiũ. hic primꝰ senasq secures
Accipia. natosq pat̾ noua bella mouentes
Ao penã pulcra ꝓ libertate uocabit.
I nfelix ucũq ferent ea facta inmnores.
U incit amor patrie. laudũq inm̃sa cupido.
n detios. drusosq ꝓcul. seuumq securi
spice torquatũ. ⁊ referentẽ signa camillũ.
ue aut̃ parib quas fulgere cernis iarmis
oncordes aĩe nc̃ ⁊ dum nocte p̃munt̃
Heu quantũ int̾ se bellũ si lumina uite
Atugerint. ꝙͣtas acies tragemq ciebunt.
Aggerib socer alpinis atis arce  meneci
Cescendens. gener adusis instructꝰ eois.
No pueri ne tanta anirus assuescite bella.
Ne pacrie ualidas iniliscer uertite uue̾.
T uq pͥor tu parce. gerꝰ qui ducis olimpo.
Pince cela mami. sanguis meus.

Expanded text:
agmina. Quem iuxta sequitur iactantior Ancus, agmina. Quem iuxta sequitur iactantior Ancus, nunc quoque iam nimium gaudens popularibus auris. Vis et Tarquinios reges, animamque superbam ultoris Bruti, fascesque videre receptos? Consulis imperium hic primus saevasque secures accipiet, natosque pater nova bella moventes ad poenam pulchra pro libertate vocabit. Infelix, utcumque ferent ea facta minores, vincet amor patriae laudumque immensa cupido. Quin Decios Drusosque procul saevumque securi aspice Torquatum et referentem signa Camillum. Illae autem, paribus quas fulgere cernis in armis, concordes animae nunc et dum nocte premuntur, heu quantum inter se bellum, si lumina vitae attigerint, quantas acies stragemque ciebunt! Aggeribus socer Alpinis atque arce Monoeci descendens, gener adversis instructus Eois. Ne, pueri, ne tanta animis adsuescite bella, neu patriae validas in viscera vertite vires; tuque prior, tu parce, genus qui ducis Olympo, proice tela manu, sanguis meus!—
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ feret imꝑiũ: iac&̃ extra sidera tellus
Extra ani solisq uias. uͥ cęlifer athlas
a  ueni  humeitorquet: stellis ardentib aptũ.
Huiꝰ in aduentũ iam nc̃ ⁊ caspia regna
Responsis horrent dnm: ⁊ moeotia tellus
⁊ septeigenunt turbant trepida ostia nili.
Nͣ uͦ altides tantum telluris. obiuit
F ycerit eripedem ceruã lic&̾. aut erunanti
P lacarit nemora: ⁊ lernam tremefecerit arcu
Nec qui pampineis uictor uiga fiectit habenis:
Liber agens nise celso de uertice tigres.
&̃ dubitamꝰ adhuc uirtutẽ extend̾e̾ factis:
Aut metus ausonia ꝓhibet consistere t̾ra:
As ꝓcul ille aut̃ ramis insignis oliue
Sacra ferens: nosco crines incanaq menta
Regis romani. pͥmam qui legib urbem
Fundabit: cͥurib parius as pauꝑe terra
M issus in imꝑiũ magnũ. ciui  deiñ subibit
Otia qui rũpet patrie residesq mouebit
Cuellus in arma uiros. ⁊ iam desueta tͥuphis

Expanded text:
proferet imperium: iacet extra sidera tellus, proferet imperium: iacet extra sidera tellus, extra anni solisque vias, ubi caelifer Atlas axem umero torquet stellis ardentibus aptum. Huius in adventum iam nunc et Caspia regna responsis horrent divom et Maeotia tellus, et septemgemini turbant trepida ostia Nili. Nec vero Alcides tantum telluris obivit, fixerit aeripedem cervam licet, aut Erymanthi pacarit nemora, et Lernam tremefecerit arcu; nec, qui pampineis victor iuga flectit habenis, Liber, agens celso Nysae de vertice tigres. Et dubitamus adhuc virtute extendere vires, aut metus Ausonia prohibet consistere terra? Quis procul ille autem ramis insignis olivae sacra ferens? Nosco crines incanaque menta regis Romani, primus qui legibus urbem fundabit, Curibus parvis et paupere terra missus in imperium magnum. Cui deinde subibit, otia qui rumpet patriae residesque movebit Tullus in arma viros et iam desueta triumphis
Abbreviated transcription (Latin):
q umbrata gerunt ciuili cẽpora quercu.
ii tͥ nom̃tum. ⁊ gabios urbemq sidenum.
i collatinas inponent montib arces.
ometios. castrũq. inubolamq. coramq.
Hec tunc noĩa erunt: nc̃ st̃ sine noĩe t̾rȩ.
En .i auo comitẽ sese mauortuis adoet
Romulus. assaraci quẽ sanguinis ilia mat̾
Educet. uiden ut gemine stant u̾tice criste:
Cpat᷑ ipse suo suꝑum iã signat honore.
En huiꝰ nate auspicus illa inclita roma
mꝑium t̾ris. animos cquabit olimpo
eptemq una sibi muro circũdabit arces
Felix ꝓle uirũ. quali: berȩtitia mater
Inuelntur currii phrigias turrita ꝑ urbes.
Leta dĩ partu: centũ cõplexa nepotes.
Oñs celicolas. om̃s suꝑa alta tenentes.
Nuc geminas nc̃ flecte acies. hac aspice gentẽ
Romanosq cuos. hic cesair. ⁊ om̃is uili
Augustus cesir diui genꝰ aurea condet
Sela. qui rursus latio. regnata ꝑarua
Saturno quondã suꝑ & garamantã & indos

Expanded text:
atque umbrata gerunt civili tempora quercu! atque umbrata gerunt civili tempora quercu! Hi tibi Nomentum et Gabios urbemque Fidenam, hi Collatinas imponent montibus arces, Pometios Castrumque Inui Bolamque Coramque. Haec tum nomina erunt, nunc sunt sine nomine terrae. Quin et avo comitem sese Mavortius addet Romulus, Assaraci quem sanguinis Ilia mater educet. Viden, ut geminae stant vertice cristae, et pater ipse suo superum iam signat honore? En, huius, nate, auspiciis illa incluta Roma imperium terris, animos aequabit Olympo, septemque una sibi muro circumdabit arces, felix prole virum: qualis Berecyntia mater invehitur curru Phrygias turrita per urbes, laeta deum partu, centum complexa nepotes, omnes caelicolas, omnes supera alta tenentes. Huc geminas nunc flecte acies, hanc aspice gentem Romanosque tuos. Hic Caesar et omnis Iuli Augustus Caesar, Divi genus, aurea condet saecula qui rursus Latio regnata per arva Saturno quondam, super et Garamantas et Indos
Abbreviated transcription (Latin):
S cil inmeniores suꝑa ut conuexa reuisant
Rursus. & incipiant incorpora uelle reuerti.
Dixerat anchises. natumq unaq sibillai
Conuentꝰ trahit in medios turbãq sonantẽ.
Iiumulũ capit. uñ om̃s longo ordine possa
Adu̾sos legere. ⁊ uenientum discere uultus.
Nc̃ age dardaniã ꝓlem que deiñ sequatur
G loria. qui maneant itala de gente nepotes.
Illustres animas nr̃mq in nom̃ ituras
Expediã dictis : ⁊ te tua fata docebo.
Ille uides pura uiuenis qui uinititur hasta
ꝓuna sorte tenet lucis loca primus ad auras
Etherias. italo cõmixtus sanguine surget:¬
Siliius: albanũ nom̃. tua postuma ꝓles erisnasecur
Que t longeuo serum laiuinia  conuinx
Educet siluis: regeni regumq parentem:
Unde genꝰ longa nrum dãpnabit᷑ alba.
ꝓximus ille pͥcas: troiane gła gentis.
Icãpis. ⁊ numitor. ⁊ qui te noĩe reddet
ESiliuus eneas. parit̾ pietate ł armis
Egregius: si unꝙͣ regnandam acceꝑit albam.
Quiuenes quantas ostentant aspice uires.

Expanded text:
cet immemores supera ut convexa revisant, rursus et incipiant in corpora velle reverti. Dixerat Anchises, natumque unaque Sibyllam conventus trahit in medios turbamque sonantem, et tumulum capit, unde omnes longo ordine possit adversos legere, et venientum discere vultus. Nunc age, Dardaniam prolem quae deinde sequatur gloria, qui maneant Itala de gente nepotes, inlustris animas nostrumque in nomen ituras, expediam dictis, et te tua fata docebo. Ille, vides, pura iuvenis qui nititur hasta, proxuma sorte tenet lucis loca, primus ad auras aetherias Italo commixtus sanguine surgesilvius, Albanum nomen, tua postuma proles, quem tibi longaevo serum Lavinia coniunx educet silvis regem regumque parentem, unde genus Longa nostrum dominabitur Alba. Proxumus ille Procas, Troianae gloria gentis, et Capys, et Numitor, et qui te nomine reddet Silvius Aeneas, pariter pietate vel armis egregius, si umquam regnandam acceperit Albam. Qui iuvenes! Quantas ostentant, aspice, vires,
Abbreviated transcription (Latin):
Qiul ua missi que caussa rntes. aut cuiꝰ egentes
Ainis ad ausonum tot puada cerila ugent
Siue errore uis seu cẽpestatib acti¬
Qualia multa mari naute ptiuntur in alto:
Pluminis intrastis ripus. portuq sedetis.
De fugite hospicium: ueue imoratee latiios:
Sponte sua ueterisq dei se more tenente.

Expanded text:
quid petitis ? Quae causa rates aut cuius egentis quid petitis ? Quae causa rates aut cuius egentis litus ad Ausonium tot per vada caerula vexit? Sive errore viae seu tempestatibqualia multa mari nautae patiuntur in alto, fluminis intrastis ripas portuque sedetis, ne fugite hospitium neve ignorate Latinos sponte sua ve
Abbreviated transcription (Latin):
Q um &e ueterum effigies ex ordine auor
Antiqua cedro. italusq pat᷑q sabinus
Sitisator. curuã seruãs sub imagine falcẽ.
S aturiusq senex. ianiq bifrontis unago.
Uestibulo adstabant. aliiq ab origine reges.
M arcia qui ob patͥa pugnando uulnera passi.
Multaq p̃terea sacͥs in portib arma
C aptiui pendent currus: curue ꝙ sec ures:
⁊ eriste capitũ: ⁊ portar ingẽcia elaustra
S piculaq clipeiq crepta ꝙ rostra carmis
÷ pe quir moli ltuo paruaq sedebat
S uscinctus trabea. leuaq aneile gerebat:¬
Pieus equis dlomitor. que capta cupidins conuix
Aurea peussum urgi uersumq uenenis
Fecit au̾e cure: spirsitq colorib alas
aliintus templo diuu̾̃ patͥaq latmiss
Sede sedens reueros ad sese in tecta uoc auit.
Atq hec ingressis placido pͥor edidit ore
Dicite dardanide neq enĩ nescimꝰ ⁊ urbẽ
Agonus. audeitiq adititis equore cursum

Expanded text:
Quin etiam veterum effigies ex ordine avorum Quin etiam veterum effigies ex ordine avorum antiqua e cedro, Italusque paterque Sabinus vitisator, curvam servans sub imagine falcem, Saturnusque senex Ianique bifrontis imago vestibulo astabant, aliique ab origine reges Martiaque ob patriam pugnando volnera passi. Multaque praeterea sacris in postibus arma, captivi pendent currus curvaeque secures et cristae capitum et portarum ingentia claustra spiculaque clipeique ereptaque rostra carinis. Ipse Quirinali lituo parvaque sedebat succinctus trabea laevaque ancile gerebatquum domitor; quem capta cupidine coniunx aurea percussum virga versumque venenis fecit avem Circe sparsitque coloribus alas. Tali intus templo divom patriaque Latinus sede sedens Teucros ad sese in tecta vocavit, atque haec ingressis placido prior edidit ore: Dicite, Dardanidae neque enim nescimus et urbem et genus, auditique advertitis aequore cursum,
Abbreviated transcription (Latin):
H aus mora. festinant iussi yapidisq ferunt᷑
Passib. ipse humili designat menia fossa.
M oliturq locũ. pͥmasq in litore sedes:
Castrorum in morẽ pimus atq aggere cingit.
ãq iter emensi: turres. ac tect̾a latinu
Ardua cernebant iuuenes. muroq subibant.
Ante urbem pueri: ⁊ pͥmeuo flore uiu ent̾
Euercentur equis. aomitantq inpuluere currus.
A ut acres tendunt arcus. aut lenta lacertis
S picula contorquent. cursuq ietuq lacessunt.
Cum p̃uectis equo longeii regis ad aures
N uncius ingentes ignota inueste reportat
Aduenisse uiros. ille intͣ tecta uocari
I nꝑat. ⁊ solio medius consedit auito.
:ectũ augustũ ingens centũ sublime eolũpnis¬
E rbe fuit media. laurentis regia piei:
ħ rrendum siluis: ⁊ religione parentũ
Hic sceptra acciꝑe: ⁊ pͥmos atollere fas es
Rrgib omenerat: hoc illis curia tẽplĩ
He sacs sedes epulis. hic̃ ariere ceso
Ppetuis soliti patres conside menuis

Expanded text:
Haud mora, festinant iussi rapidisque feruntur Haud mora, festinant iussi rapidisque feruntur passibus. Ipse humili designat moenia fossa moliturque locum primasque in litore sedes castrorum in morem pinnis atque aggere cingit. Iamque iter emensi turris ac tecta Latinorum ardua cernebant iuvenes muroque subibant. Ante urbem pueri et primaevo flore iuventus exercentur equis domitantque in pulvere currus aut acris tendunt arcus aut lenta lacertis spicula contorquent cursuque ictuque lacessunt: cum praevectus equo longaevi regis ad auris nuntius ingentis ignota in veste reportat advenisse viros. Ille intra tecta vocari imperat et solio medius consedit avito. Tectum augustum ingens. centum sublime columnis, urbe fuit summa, Laurentis regia Pici, horrendum silvis et religione parentum. Hic sceptra accipere et primos attollere fasces regibus omen erat, hoc illis curia templum, hae sacris sedes epulis, hic ariete caeso perpetuis soliti patres considere mensis.
Abbreviated transcription (Latin):
I nplicat. ⁊ geniũq loci. pͥmãq deor
elurs nimphasq qx adhuc ignota p̾eatur
Eluminia. tũ noctẽ. noctsq orientia sigua
deu̾q iouẽ. frigiãq ex ordine matrẽ
moeat. & duplices eeloq eroboq parẽtes.
ie pat᷑ om̃ps ter cȩlo elarꝰ ab alto
itonuit: radinq ardentẽ lucis ⁊ auro
pse manui quatieus ostend et ab ethere mibẽ¬
Deditur hic subito tͦiana ꝑ agmina rumor
Aduenisse diem: quo debita menia condunt.
Certatĩ instauru̾nt epulas. atq omine magno
Crateras statuunt leti ⁊ uina coronant.
Posteri cum pͥma iustrabat lampade t̾ras
Orta dies: urbẽ. ⁊ fines ⁊ litora gentis.
Siuersi explorãt. hec fontis stagna numuci.
H c̃ tibrĩ fluiũ. hic fortes habitare latinos.
⁊um satus anchisa delectos ordine ab onũ
Cintsi oratores augusta ad menia regis
Ire iub&e. ramis uelatos palladis om̃s.
Sonaq ferre uiro. pace̾q exposcere teues.

Expanded text:
implicat et geniumque loci primamque deorum implicat et geniumque loci primamque deorum Tellurem nymphasque et adhuc ignota precatur flumina, tum Noctem Noctisque orientia signa Idaeumque Iovem Phrygiamque ex ordine matrem invocat et duplicis caeloque ereboque parentis. Hic pater omnipotens ter caelo clarus ab alto intonuit radiisque ardentem lucis et auro ipse manu quatiens ostendit ab aethere nubeDiditur hic subito Troiana per agmina rumor advenisse diem, quo debita moenia condant. Certatim instaurant epulas atque omine magno crateras laeti statuunt et vina coronant. Postera cum prima lustrabat lampade terras orta dies, urbem et finis et litora gentis diversi explorant: haec fontis stagna Numici, hunc Thybrim fluvium, hic fortis habitare Latinos. Tum satus Anchisa delectos ordine ab omni centum oratores augusta ad moenia regis ire iubet, ramis velatos Palladis omnis, donaque ferre viro pacemque exposcere Teucris.
Abbreviated transcription (Latin):
u olare mami malisq audacib erbe mnu
Fatalis crusti. paͣtulis nec parcere quadͥris.
Heus ĩmensas cõsumimꝰ ĩqͥo uilus.
P er plura adludẽs. ea uox audita labori
Ema tulit fuiẽ. pͥmaq loqntis abdtr
Eripuit pat᷑. ac stupesact numine p̃ssit
Continuo salue fatis mͥ debita dellꝰ
osq ant ofidi croie saluete penates
Hue domꝰ hecpatͥi s̃. genitor mͥ talia ña q
Punc repeto anchises fator areana reliqđ.
s itto nate fames ignota aolittera irectũ
Iccsis coget dapib cõfumere in sas:
Tu sperare domos dest isus ibiq iem̃to
Prima locare manu moliriq aggere tectai
Bor ert illa fames hec nos supma maonelat
E xitiis posita modũ.
Q uare agite. ⁊ primoleti cum lumina solis
Qus loeni quiue habeant hoc̃s. uͥ menia gẽns
Uestigemus. ⁊ aporni diuersa petamus
Hue pateras libate iom: p̾cibq uocate
Anchisẽ gemtorẽ: ⁊ uina reponite mensis.
Sic dem̃ firus: frondẽti tẽꝑa ramo

Expanded text:
et violare manu malisque audacibus orbem et violare manu malisque audacibus orbem fatalis crusti patulis nec parcere quadris: Heus ! etiam mensas consumimus, inquit Iulus, nec plura adludens. Ea vox audita laborum prima tulit finem, primamque loquentis ab ore eripuit pater ac stupefactus numine pressit. Continuo: Salve fatis mihi debita tellus vosque, ait, O fidi Troiae salvete penates: hic domus, haec patria est. Genitor mihi talia namque nunc repeto Anchises fatorum arcana reliquit: cum te, nate, fames ignota ad litora vectum accisis coget dapibus consumere mensas, tum sperare domos defessus ibique memento prima locare manu molirique aggere tecta. Haec erat illa fames; haec nos suprema manebat, exiliis positura modum. Quare agite et primo laeti cum lumine solis quae loca, quive habeant homines, ubi moenia gentis, vestigemus et a portu diversa petamus. Nunc pateras libate Iovi precibusque vocate Anchisen genitorem, et vina reponite mensis. Sic deinde effatus frondenti tempora ramo
Abbreviated transcription (Latin):
Centum lanigeras mactabat rite bidente.
Atq harũ effultꝰ tͥgo. stratisq iacebat
Uellerib: subita ex alio uox redoita luco ẽ.
Ne pete conubus natam sotiare latinis
Omea ꝓienies: chalamis neu crede paratis.
Externi uenient gn̾i qui sanguine nr̃m
Nom̃ mastra ferint᷑. quoꝵ q̃ stirpe nepo. es
Eñi fub pedibus qua sol utrũq recurrens
Aspiet oaaum uertiq regiq iudebint
Bec responsa patris faimii: monitq sileint
occe ditos. ñ ipse suo p̾̃mit ore latinus
Si cireũ late uolitans iam fama ꝑ urtes
Ausonias culerit. cũ laomedontia pubes
Cramiueo ripe religauit ab aggere classẽ.
ꝓ neas. pͥmiq duces et puloher iulus
Corpora sub ramis deponunt arboris alte.
Inftituunq aipes: ⁊ adorea liba ꝑ herbã
Subitiunt epuł. sic upit̾ ipse moneuuit.
Icereale solum pomis agrestib augent.
Consuptis hic force aliis ut uertere morsus
Cxeiguat in cererẽ penuria adegit edenc.

Expanded text:
centum lanigeras mactabat rite bidentis centum lanigeras mactabat rite bidentis atque harum effultus tergo stratisque iacebat velleribus: subita ex alto vox reddita luco est: Ne pete conubiis natam sociare Latinis, O mea progenies, thalamis neu crede paratis: externi venient generi, qui sanguine nostrum nomen in astra ferant quorumque a stirpe nepotes omnia sub pedibus, qua Sol utrumque recurrens aspicit Oceanum, vertique regique videbunt. Haec responsa patris Fauni monitusque silenti nocte datos non ipse suo premit ore Latinus, sed circum late volitans iam Fama per urbes Ausonias tulerat, cum Laomedontia pubes gramineo ripae religavit ab aggere classem. Aeneas primique duces et pulcher Iulus corpora sub ramis deponunt arboris altae instituuntque dapes et adorea liba per herbam subiciunt epulis sic Iuppiter ipse monebat et Cereale solum pomis agrestibus augent. Consumptis hic forte aliis ut vertere morsus exiguam in Cererem penuria adegit edendi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iuxta genitorẽ stat lauinia uirgo.
Uisa nefas longis cõp̃nde crinib ignemi
Atqi omẽm ornatũ fiãma crepitante cremari.
R egalesq accensa comas accensa coronam
Iusignẽ gẽmis. tũ fumida lumine suluo
Iiuolui: actotis uulcanũ spargere tectis.
Ia uͦ horrendũ ac uisu mirabile ferri.
N am forte illustrẽ fama fatisq canebant
Ipsam: s popło magnũ portendẽ bellũ.
At rox sollicit monstri in luicis suli a
Fatidici genitoris adit. lucosq sub alta¬
Consulit albͥineat nemorũ  inaxia saci¬
Fonte sonat. seuãq exalat opaca mephint̃i.
N uic itale gentes. omĩs oenͣotͣria tellus
In dubiis responsa petunt. huc dona sacrrdos
Cum tulit. ⁊ cesarũ onnim sub nocte silenti
P ellib incubuit stratis. somnosq petiuit:
M ulta modis simulacra uidet uolitantia miris:
& uarias audit uoces : fruiturq decer
Colloquio: atq imis acheronta affat᷑ au̾ius.
ic ⁊ cũ pat̾ ipse petens responsa latinus:

Expanded text:
et iuxta genitorem adstat Lavinia virgo, et iuxta genitorem adstat Lavinia virgo, visa nefas longis comprendere crinibus ignem, atque omnem ornatum flamma crepitante cremari regalisque accensa comas, accensa coronam insignem gemmis, tum fumida lumine fulvo involvi ac totis Volcanum spargere tectis. Id vero horrendum ac visu mirabile ferri: namque fore inlustrem fama fatisque canebant ipsam, sed populo magnum portendere bellum. At rex sollicitus monstris oracula Fauni, fatidici genitoris, adit lucosque sub alconsulit Albunea, nemorum quae maxifonte sonat saevamque exhalat opaca mephitim. Hinc Italae gentes omnisque Oenotria tellus in dubiis responsa petunt; huc dona sacerdos cum tulit et caesarum ovium sub nocte silenti pellibus incubuit stratis somnosque petivit, multa modis simulacra videt volitantia miris et varias audit voces fruiturque deorum conloquio atque imis Acheronta adfatur Avernis. Hic et tum pater ipse petens responsa Latinus
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla fuit. pͥmaq oriens erepta iuuenta ÷.
Sola doniũ ⁊ tantas seruabat filia sedes.
am matura uiro: iam plenis nubilis annis.
Multi illã magno elatio totaq petebant
Auiscuia. pecit añ alios pulcherrimꝰ om̃s
Curius auis aituus potens. q̃ regia conuix
A diungi generum miro ꝓbalut amore.
Suarus portenta dm̃ terrorib obstant.
I aurus erat tecti in medio penetlib alts.
Sacra comã: multosq metu seruata ꝑ amoᷤ.
Auã pat̾ uiuentã pͥmas cũ cõderet arces
Ipse ferebat᷑ phebo sacrasse lattnaon
Iaurentisq abea nom̃ posuisse colonis.
H uiꝰ apes sumum dense mirabiles elictu
S aridore ingenti li quidũ traus etbera uec te
Sbndere apicet: ⁊ pedib ꝑmutua neris
E Ieami subitũ tamo frondente pependur
Continio uates externum cernimꝰ inquit
Aauentare uirum. ⁊ partes petere agiñ easdẽ
P artib exhisdẽ ⁊ sũma nominarier arce.
ꝑ̃ terea castis adolet  diim altaria tedis

Expanded text:
nulla fuit primaque oriens erepta iuventa est. nulla fuit primaque oriens erepta iuventa est. Sola domum et tantas servabat filia sedes, iam matura viro, iam plenis nubilis annis. Multi illam magno e Latio totaque petebant Ausonia. Petit ante alios pulcherrimus omnis avis atavisque potens, quem regia coniunx adiungi generum miro properabat amore; sed variis portenta deum terroribus obstant. Laurus erat tecti medio in penetralibus altis, sacra comam multosque metu servata per annos, quam pater inventam, primas cum conderet arces, ipse ferebatur Phoebo sacrasse Latinus Laurentisque ab ea nomen posuisse colonis. Huius apes summum densae mirabile dictu, stridore ingenti liquidum trans aethera vectae, obsedere apicem, ex pedibus per mutua nexis examen subitum ramo frondente pependit. Continuo vates: Externum cernimus, inquit, adventare virum et partis petere agmen easdem partibus ex isdem et summa dominarier arce. Praeterea, castis adolet dum altaria taedis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspicit. hc̃ int̾ fuutio tiberuus ameno
Uerticib rapidis ⁊ multa flauus harena
In mare prumpit. uarie circũq supͣq
Assuete ripis uolucras ⁊ fluminis alueo
Etbera mulcebant cantii: lucoq uolabant.
Flectere it̾ sotiis terreq aduertere ꝓras
Imꝑat. i letꝰ stuuio succedit opaco.
Nẽ age qui reges erato quȩ tp̃ra rerum
Es latio antiquo fuerit statꝰ: aduena classem
Cum pͥmũ ausonis exercitꝰ appulit oris
Expediam: ⁊ pͥme reuocabo exordia pugne.
Tu uitẽ tu diua mone. dicã horrida bella.
Dicam aties. actosq̃ animis in fimera reges.
Cirrenãq manũ: totamq sub arma caactam
Hesꝑiam: maior rerũ michi nascitur ordo.
Maius opus moueo. rex arua latinꝰ iurbes
Iam senior longa placidas in pace regebut.
Hunc fauno ⁊ nimpha genitũ laurente maruca
Accipimꝰ. fauno picus pat̾. isq parentem
Ce saturne refert: tu sanguinis ultimꝰ auctor.
Filius huic fato diuum ꝓlesq uirilis

Expanded text:
prospicit. Hunc inter fluvio Tiberinus amoeno prospicit. Hunc inter fluvio Tiberinus amoeno verticibus rapidis et multa flavus arena in mare prorumpit. Variae circumque supraque adsuetae ripis volucres et fluminis alveo aethera mulcebant cantu lucoque volabant. flectere iter sociis terraeque advertere proras imperat et laetus fluvio succedit opaco. Nunc age, qui reges, Erato, quae tempora rerum, quis Latio antiquo fuerit status, advena classem cum primum Ausoniis exercitus appulit oris, expediam et primae revocabo exordia pugnae. tu vatem, tu, diva, mone. Dicam horrida bella, dicam acies actosque animis in funera reges Tyrrhenamque manum totamque sub arma coactam Hesperiam. Maior rerum mihi nascitur ordo, maius opus moveo.Rex arva Latinus et urbes iam senior longa placidas in pace regebat. Hunc Fauno et nympha genitum Laurente Marica accipimus, Fauno Picus pater isque parentem te, Saturne, refert, tu sanguinis ultimus auctor. filius huic fato divom prolesque virilis
Abbreviated transcription (Latin):
Aspirant aure in nocte. nec candida cursus
L una negat. splendet tremulo sub lumuine pontꝰ.
ꝓxima circee racduntur litora terre.
ues mãccessos ubi solis filia lucos
Assiduo resonat cantu: cectisq suꝑbis
Urit odorattĩ nocturna in hamina cedrũ
Arguto tenues ꝑcurrens pectine telas.
Hinc ęxaudiri gemitus ireq leonim
Pincla recusantiĩ: ⁊ sera sub nocte rudentũ.
Setigeriq sues. atq in preserib ursi
Seuire. ac forme magnoꝵ ululare lupor.
Qs hoĩum exfacie dea seua potentib herbis
Induerat cirre in uultus ac terga ferarum.
Que ne monstra pii paterent᷑ talia troes
Delati in partus: neu littora dira subirent.
Neptimꝰ uentis impleuit uela scđis.
Atq fugã dedit. ⁊ p̾ter uada feruida uexit
Iamq rubescelut radiis mare.:⁊ ethere ab alto
Arora in roseis fulgebat littta bigis:
Cum uenti posuere: omisq repente resedit
Flatꝰ: x inlento luctantur in armore tonse.
Atq hic eneas ingentem ex equore lucum

Expanded text:
spirant aurae in noctem nec candida cursus Luna negat, splendet tremulo sub lumine pontus. Proxima Circaeae raduntur litora terrae, dives inaccessos ubi Solis filia lucos adsiduo resonat cantu tectisque superbis urit odoratam nocturna in lumina cedrum, arguto tenuis percurrens pectine telas. Hinc exaudiri gemitus iraeque leonum vincla recusantum et sera sub nocte rudentum, saetigerique sues atque in praesaepibus ursi saevire ac formae magnorum ululare luporum, quos hominum ex facie dea saeva potentibus herbis induerat Circe in voltus ac terga ferarum. Quae ne monstra pii paterentur talia Troes delati in portus neu litora dira subirent, Neptunus ventis implevit vela secundis atque fugam dedit et praeter vada fervida vexit. Iamque rubescebat radiis mare et aethere ab alto Aurora in roseis fulgebat lutea bigis: cum venti posuere omnisque repente resedit flatus et in lento luctantur marmore tonsae. Atque hic Aeneas ingentem ex aequore lucum
Abbreviated transcription (Latin):
Dextera. nͥ illi se qͥsꝙͣ inpune culisset
Obuius armato. seu cũ pedes iret in hostẽ
Seu spunantis eqͥ foderet calcarb armos.
Nen miserrade puer siqua sata asꝑa rumpas
Cu marcellus eris. manib date lilia plenis.¬
Purpureos spargã flores: animãq nepotis
His salcem acinnulẽ donis : ⁊ fungar mani
Munere : sic cota passim regione uagantur
&ris in campis latis. atq omĩa lustrant.
Que postꝙͣ anchises natũ ꝑ singła duoit
Incenditq aniũ fame uenientis amore:
E xin bella iuro memorat q̃ dem̃ gerenda.
Laurentesq docet popłos. urbẽq latini.
&e̾ quo quẽq mͦ fugiatq feratq laborem.
S unt gemine somni portȩ. qͣrũ alt̾a fertꝰ
Cornea. qua ueris facilis dat᷑ exitꝰ umbris.
Altera candenti ꝑfecta iitens elephanto.
S: falsa adcelũ mittunt insomina manes.
Nis uͥ cũ natum anchises unaq sibillam
ꝓ sequit᷑ dictis: portaq enuitit eburna.

Expanded text:
dextera! Non illi se quisquam impune tulisset dextera! Non illi se quisquam impune tulisset obvius armato, seu cum pedes iret in hostem, seu spumantis equi foderet calcaribus armos. Heu, miserande puer, si qua fata aspera rumpas, tu Marcellus eris. Manibus date lilia plenipurpureos spargam flores, animamque nepotis his saltem adcumulem donis, et fungar inani munere—Sic tota passim regione vagantur aëris in campis latis, atque omnia lustrant. Quae postquam Anchises natum per singula duxit, incenditque animum famae venientis amore, exin bella viro memorat quae deinde gerenda, Laurentisque docet populos urbemque Latini, et quo quemque modo fugiatque feratque laborem. Sunt geminae Somni portae, quarum altera fertur cornea, qua veris facilis datur exitus umbris; altera candenti perfecta nitens elephanto, sed falsa ad caelum mittunt insomnia Manes. His ubi tum natum Anchises unaque Sibyllam prosequitur dictis, portaque emittit eburna,
Abbreviated transcription (Latin):
Terciaq arma patri suspendet capta qͥrino:
Atq hic eneas. una naniq ire uidebat
Egregium forma uiuenẽ ⁊ fulgentib armis
S frons leca parũ: & deiecto lumina uultu.
As pat̾ ille iurũ qui sic comitat᷑ eumtem:
Filius anne aliqͥs magna de stirpe nepotũ
Qs strepitꝰ cͤnta comitũ quantũ instar in ipso
S noͣx atra caput cristi circũuolat umbra.
Tũ pat̾ anchises lacrimis ingresus abortis
Onate ingentẽ luctum ne quere tuoꝵ.
Ostendent t̾ris hc̃ tantũ fata. neq ultra
Esse sinent. nimium uob romana ꝓpago
Uisa potens suꝑi. ꝓpͥa hec sidona fuissent:
Quantos ille uirũ magnã mauortis adurbẽ
Campꝰ aget gemitꝰ: uł quȩ tiberine uidebis
Funcra. cũ cumulũ p̾ter labere recentem.
Nec puer iliaca quisꝙͣ de gente latinos
In tantũ spe tollet auos. nec ronuila qͦndam
Ullo se tantũ tellus iactabit alumpao.
Heu pietas. heu pͥsca sides. inuictiq bello

Expanded text:
tertiaque arma patri suspendet capta Quirino. tertiaque arma patri suspendet capta Quirino. Atque hic Aeneas; una namque ire videbat egregium forma iuvenem et fulgentibus armis, sed frons laeta parum, et deiecto lumina voltu: Quis, pater, ille, virum qui sic comitatur euntem? Filius, anne aliquis magna de stirpe nepotum? Quis strepitus circa comitum! Quantum instar in ipso! Sed nox atra caput tristi circumvolat umbra. Tum pater Anchises, lacrimis ingressus obortis: O gnate, ingentem luctum ne quaere tuorum; ostendent terris hunc tantum fata, neque ultra esse sinent. Nimium vobis Romana propago visa potens, Superi, propria haec si dona fuissent. Quantos ille virum magnam Mavortis ad urbem campus aget gemitus, vel quae, Tiberine, videbis funera, cum tumulum praeterlabere recentem! Nec puer Iliaca quisquam de gente Latinos in tantum spe tollet avos, nec Romula quondam ullo se tantum tellus iactabit alumno. Heu pietas, heu prisca fides, invictaque bello
Abbreviated transcription (Latin):
Cruet ille argos. agamennoniasa micenas.
Ipsũq eacidẽ genus armipotentis achilli
Ultꝰ auos troie. cẽpla ⁊ temerata minerue.
Ks te magne cato tacitũ aut te cosse reliqͣt.
As grachi gñs: aut gemunos duo flumina belli
S cipiadas cladẽ libie: paruoq potertem
Fabriciũ: uł te sulco serrane serentem:
Quo fessũ rapitis fabii: tu maximꝰ ille es
Unus qui nobis ciuitando restituis rem.
Exoudent alii spirantia molliuis aera:
Credo equidem uiuos ducent de marmore uultꝰ.
Orabunt causas meluis: celiq meatus
Pescribent radio. &̃ surgentia sidã dicent.
Cii regere imꝑio popłos romane mem̃to.
He tͥ erunt arces. paciq inponere morem.
Parcere subiectis : ⁊ debellare suꝑbos.
Sic pat̾ anchises. atq hec mirantib addit.
Aspice ut insignis spolus marcelliis opimis
nllus ngredit᷑. uictorq uiros suꝑeminet om̃s.
Hic rẽ romanã magno turbante tumultu
S istet eques. sternet penos. gallũq rebellẽ.

Expanded text:
ruet ille Argos Agamemnoniasque Mycenas, ipsumque Aeaciden, genus armipotentis Achilli, ultus avos Troiae, templa et temerata Minervae. Quis te, magne Cato, tacitum, aut te, Cosse, relinquat? Quis Gracchi genus, aut geminos, duo fulmina belli, Scipiadas, cladem Libyae, parvoque potentem Fabricium vel te sulco Serrane, serentem? quo fessum rapitis, Fabii? Tu Maxumus ille es, unus qui nobis cunctando restituis rem. Excudent alii spirantia mollius aera, credo equidem, vivos ducent de marmore voltus, orabunt causas melius, caelique meatus describent radio, et surgentia sidera dicent: tu regere imperio populos, Romane, memento; hae tibi erunt artes; pacisque imponere morem, parcere subiectis, et debellare superbos. Sic pater Anchises, atque haec mirantibus addit: Aspice, ut insignis spoliis Marcellus opimis ingreditur, victorque viros supereminet omnes! Hic rem Romanam, magno turbante tumultu, sistet, eques sternet Poenos Gallumque rebellem,
Abbreviated transcription (Latin):
x quoq littorib nr̃is enei a nutrix
&e ternam moriens famã caieta dedisti.
⁊ nc̃ seruat honos sedẽ tuus: ossaq nom̃
Hesꝑia inmagna si qua ẽ ea gła signat.
At pius exequiis eneas rite solutis
Aggere composito cumuli: postꝙͣ alta quier
Equera: tendit iter uelis: portiuma reliquit

Expanded text:
 quoque litoribus nostris, Aeneia nutrix, aeternam moriens famam, Caieta, dedisti; et nunc servat honos sedem tuus ossaque nomen Hesperia in magna, siqua est ea gloria, signat. At pius exsequiis Aeneas rite solutis, aggere composito tumuli, postquam alta quierunt aequora, tendit iter velis portumque relinquit