comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
repressit. et dñĩ appellationẽ ut homo de¬
clinauit. atq insequenti die omẽm popłm
grauissimo dicto corripuit: dnm̃q se post
hec appellari. ne aliberis quidem suis ꝑmi¬
sitst uit aũt filiꝰ actiȩ quȩ nata ẽ de sorore
iulii cesaris. Reges aũt obhanc causam a¬
oud grecos basilei uocantur. quod tanꝗͦ
hases populum sustinent. Unde et base̾s
coronas habent. Quanto enim qͥsq ma¬
qis p̃ponitur tanto ampliꝰ pondere la¬
borum grauatur¶ Tiramni grece dicunt᷑.
idcin lat̾ine et reges. Nam ap̃ud ueteres
inter regem et tiramnũ nulla discretio erat.
nent terrams. sam̃ post ea musum accidit.
tiramnos uocari pessimos atq ĩꝓbos reges.
lururiose anãtionis cupiditatẽ et crudelis¬
simam dñationem in popłis exercentes.
Princeps. et dignitatis modo significatur
et ordinis. sicut ẽ. illud uirgilianũ. Princcos
ardentem coniecit. lãpada turnus ꝓpͥmus.

Expanded text:
repressit et Domini appellationem ut homo derepressit et Domini appellationem ut homo declinavit, atque insequenti die omnem populum gravissimo edicto corripuit, Dominumque se post haec appellari ne a liberis quidem suis permisit. Fuit autem filius Actiae, quae nata est de sorore Iulii Caesaris. Reges autem ob hanc causam apud Graecos βασιλεῖς vocantur, quod tamquam bases populum sustinent. Unde et bases coronas habent. Quanto enim quisque magis praeponitur, tanto amplius pondere laborum gravatur. Tyranni Graece dicuntur. Idem Latine et reges. Nam apud veteres inter regem et tyrannum nulla discretio erat, nent terram.' Iam postea in usum accidit tyrannos vocari pessimos atque inprobos reges, luxuriosae dominationis cupiditatem et crudelissimam dominationem in populis exercentes. Princeps et dignitatis modo significatur et ordinis, sicut est illud Vergilianum Aen. 9, 535: Princeps ardentem coniecit lampada Turnus, pro primus.
Abbreviated transcription (Latin):
hed dum diu duces titulis imꝑatoriis fun¬
gerentur. senatus censuit ut augusti cesaris
hoc tantum nomen esset eo qͦd iis distirgue¬
retur aceteris gentiũ regibus. quod et seqͥn¬
ces cesares hactenus usurpauert̃ Solet enĩ
fieri ut primi regis nomen etiã Reliqui pos¬
sideant. sicut ap̃ua albanos ex siluii nomi¬
ne om̃s reges albanoꝵ siluii appellati sunt.
Sicut apũd persas arsacide. apud egỹpti¬
os ꝑtolomei. apud athenienses cecropidę
Eugustus ideo apud Romanos nom̃ ĩꝑn
est: ẽo quod olim augerent Rem publicam
amplificando. Quod nomen primũ sena¬
tus octouiano cesari tradidit. ut quia auxe¬
rat terras. ipso nomiñe et titulo consecra¬
rctur. Dum aũt idem octouianis iã cesar
et imꝑator appellaret᷑ uel augustus. pꝰca
uero dum ludos spectaret et ꝓnunciatum
esset illi apopło ut uocaret᷑ et dñs. statĩ ma¬
nu uultuq auerso indecoras adulationes

Expanded text:
sed dum diu duces titulis imperatoriis funsed dum diu duces titulis imperatoriis fungerentur, senatus censuit ut Augusti Caesaris hoc tantum nomen esset, eo quod is distingueretur a caeteris gentium regibus, quod et sequentes Caesares hactenus usurpaverunt. 15. Solet enim fieri ut primi regis nomen etiam reliqui possideant, sicut apud Albanos, ex Silvii nomine, omnes reges Albanorum Silvii appellati sunt; sicut et apud Persas Arsacidae; apud Aegyptios Ptolomaei; apud Athenienses Cecropidae. 16. Augustus ideo apud Romanos nomen imperii est, eo quod olim augerent rempublicam amplificando. Quod nomen primo senatus Octaviano Caesari tradidit, ut quia auxerat terras, ipso nomine et titulo consecraretur. 17. Dum autem idem Octavianus jam Caesar et imperator appellaretur, vel Augustus, postea vero dum ludos spectaret, et pronuntiatum esset illi a populo ut vocaretur et Dominus, statim manu vultuque averso, indecoras adulati
Abbreviated transcription (Latin):
quinii ad imuriã soceri uindicandã ingen¬
tem aduersus Romã collegisset exercitum.
li quinquennii temporis ĩꝑio utebant᷑. Op
enim erant honore quã consules. qui annu¬
as pocestates tenebant. Et dicti dictatores qͣsi
principes et p̃ceptores. Unde et magistri po¬
puli nominabant᷑ unde et edict̃a dicunt᷑.
¶Cesarum nomen a iulio cepit. qui bello ciui¬
li cõmoto primus Romanũ singularem ob¬
tinuit principatum. Cesar aũt dictus qͦd
ceso mortuȩ matris utero ꝓlatus eductꝰq fu¬
erit uel quod cũ cesariẽ natiis sit. a quo a
imperatores sequentes cesares dict̃i. eo qͦd cõ¬
indcti essent. Qui enim ex secto uterd exim̃e¬
bantur. cesones et cesares appellabant luliꝰ
autem dictus. quia abiulo eneç filio origi¬
nem duxit. ut confirmat uirgiliꝰ. suliꝰ ama¬
men apud Romanos eoꝵ tantũ prius fuit.
apud quos sũma rei militaris consisterit.
et ideo imꝑatores dicti ab ĩꝑando exercitur

Expanded text:
quinii, ad injuriam soceri vindicandam, ingenquinii, ad injuriam soceri vindicandam, ingentem adversus Romam collegisset exercitum. 11. Hi quinquenii temporis imperio utebantur; plus enim erant honore, quam consules, quia annuas potestates tenebant. Et dicti dictatores, quasi principes, et praeceptores; unde et magistri populi nominabantur. Unde et dicta dicuntur. 12. Caesarum nomen a Julio coepit, qui bello civili commoto primus Romanorum singularem obtinuit principatum. Caesar autem dictus, quod caeso mortuae matris utero prolatus eductusque fuerit; vel quod cum caesarie natus sit, a quo et imperatores sequentes 422 Caesares dicti eo quod comati essent. Qui enim ex secto utero eximebantur, Caesones et Caesares appellabantur. 13. Julius autem dictus, quia ab Iulo Aeneae filio, originem duxit, ut confirmat Virgilius: Julius a mamen apud Romanos eorum tantum fuit prius apud quos summa rei militaris consisteret, et ideo imperatores dicti ab imperando exercitui;
Abbreviated transcription (Latin):
ges aregendo. sicut leges alegendo. Nã cũ
Romani suꝑbam regũ dominationẽ ñ fer¬
rent. annua ĩꝑia. bĩnosq consules sibi fece¬
runt. Nam fastum regium ñ beniuolentia
consulentis sed suꝑbiã dnantis eratꝰ Hinc
igitur consules appellati. uel ac̃sulendo
ciuibus uel a regendo cuncta c̃silio. Quos
tamen ideo mutandos ꝑ annos singulos
elegerunt. ut nec insolens diu maneret. et
mõderatior cito succurreret¶ Inde aũt duo
pares. quia unus rem ciuilẽ. alter rẽ mili¬
tarem administrabat. Regnauerunt. qũt
annis quadringentis sexaginta septẽ Pro¬
consules suffecti erant consulibus. et dicti
proconsules eo qͦd uice consulis fungerent᷑
sicut ꝓcurator curatoris id est auccoris. Ex¬
consules aũt dicti quod iã aconsulatu exi¬
erint siue discesserint ꝑacto uicis suȩ anno.
Dictatores. quinto anno post reges expul
sos Romani sibi creauerunt. dũ gener tar¬

Expanded text:
ges a regendo, sicut leges a legendo. Nam cum ges a regendo, sicut leges a legendo. Nam cum Romani regum superbam dominationem non ferrent, annua imperia binosque consules sibi fecerunt. Nam fastum regium non benivolentia consulentis, sed superbia dominantis erat. Hinc igitur consules appellati, vel a consulendo civibus, vel a regendo cuncta consilio. Quos tamen ideo mutandos per annos singulos elegerunt, ut nec insolens diu maneret, et moderatior cito succurreret. Inde autem duo pares, quia unus rem civilem, alter rem militarem administrabant. Regnaverunt autem annis quadringentis sexaginta septem. Proconsules suffecti erant consulibus, et dicti proconsules eo quod vicem consulis fungerentur, sicut procurator curatori, id est actori. Exconsules autem dicti, quod iam a consulatu exierint, sive discesserint peracto vicis suae anno. Dictatores quinto anno posos Romani sibi creaverunt, dum gener Tar
Abbreviated transcription (Latin):
per se egẏptii. greci. quoꝵ uices sors tẽpoꝵ
ita uolutauit. ut alterum ab altero soluere¬
tur. Inter omĩa aũt regna terrarũ duoreg¬
na ceteris głiosiora tradunt᷑ assirioꝵ primo.
deinde Romanoꝵ. ut temporibus et locis
inter se ordinata atq distincta. Nã sicut
illud prius. et hoc posterius. ita illud inori¬
ente. hoc in occidente exortum est. Deniq
in illius fine. huiꝰ initium confestim fuit. He¬
gna cetera ceteriq reges uelut appendices
istorum habentur. Reges a regendo uoca¬
ti. Sicut enim sacerdos asãficando: ita et
rex aregendo. Non aũt regit qui ñ corri¬
git. Necce igitur faciendo regis nomen te¬
netur peccando amittit᷑. Vnde et apud
ueteres tale erat ꝓuerbium. Rex erissi rec¬
te facias. si ñ facies ñeris. Regię uirtutes pͣci¬
pue duę iusticia et pietas. Plus aũt inre¬
gibus laudat᷑ pictas. Nam iustitia ꝑ se utra
estꝰ Consules appellati ac̃sulendo sicut re¬

Expanded text:
Persae, Aegyptii, Graeci, quorum vices sors temporum Persae, Aegyptii, Graeci, quorum vices sors temporum ita volutavit ut alterum ab altero solveretur. Inter omnia autem regna terrarum duo regna ceteris gloriosa traduntur: Assyriorum primum, deinde Romanorum, ut temporibus, et locis inter se ordinata atque distincta. Nam sicut illud prius et hoc posterius, ita illud in oriente, hoc in occidente exortum est: denique in illius fine huius initium confestim fuit. Regna cetera ceterique reges velut adpendices istorum habentur. Reges a regendo vocati. Sicut enim sacerdos a sacrificando, ita et rex a regendo. Non autem regit, qui non corrigit. Recte igitur faciendo regis nomen tenetur, peccando amittitur. Unde et apud veteres tale erat proverbium: 'Rex eris, si recte facias: si non facias, non eris.' Regiae virtutes praecipuae duae: iustitia et pietas. Plus autem in regibus laudatur pietas; nam iustitia per se severa est. Consules appellati a consulendo, sicut re
Abbreviated transcription (Latin):
uero ii qui antipodes dicuntur. eoqͦd cont᷑¬
rii esse uestigiis nr̃is putant᷑. ut quasi sub
terris positi ad uersa pedibus nr̃is calcent
uestigia: nulla ratione credendum ẽ. quia
nec soliditas pacit᷑. nec centrum t̾re. s neq
hoc ulla historię cognitione firmat᷑. sed hoc
poete quasi ratiocinando comiectant. Tita¬
nas aũt quosdam in grecia ferunt fuisse.
robustos et excellentes uiribus uiribus po
pulos. quos ferunt fabule ab irata contͣ¬
deos terra ad ciꝰ ultionem creatos. undc
et citanes dicti sunt. a norrcticeo id est
ab ultione. quod quasi ulciscende matris
terre causa. in deos armati cristerent. Quos
fabulȩ a ioue bello finsse suꝑatos atq extinc¬
tos fingunt. ꝓpt̾ qͦd ecelo iactis fulminbꝰ m¬
cerierunt.
gibus diccũ. R¬
Nam sicut reges a regendo uocati. ita regnũ
a regibus Regnum uniuersȩ nationes suis q̃¬
q temporibus habuerunt. ut assirii. medi.

Expanded text:
vero hi qui Antipodes dicuntur, eo quod contrvero hi qui Antipodes dicuntur, eo quod contrarii esse vestigiis nostris putantur, ut quasi sub terris positi adversa pedibus nostris calcent vestigia, nulla ratione credendum est, quia nec soliditas patitur, nec centrum terrae; sed neque hoc ulla historiae cognitione firmatur, sed hoc poetae, quasi ratiocinando, conjectant. 134. Titanas autem quosdam in Graecia ferunt fuisse robustos et excellentes viribupulos quos ferunt fabule ab irata contdeos terra ad eius ultionem creatos. Unde et Titanes dicti sunt ἀπὸ τῆς τίσεως, id est ab ultione, quod quasi ulciscendae matris Terrae causa in deos armati existerent, quos fabulae a Iove bello fuisse superatos atque extinctos fingunt, propter quod e caelo iactis fulminterierunt.gibus dictum. Nam sicut reges a regendo vocati, ita regnum a regibus. Regnum universae nationes suis quaeque temporibus habuerunt, ut Assyrii, Medi,
Abbreviated transcription (Latin):
mine consurgentes iuxta eẏptum interni¬
lum et occeanum. in meridie sub ipsa solis in¬
cinitate insederunt. quoꝵ tressunt populi.
Hesperii. garamantes et indi. Hesperii sunt
occidentis. garamantes tripolis. indi orien¬
tis. Trogodite gens ethiopum ideo nuncupa¬
ti. quod tantã celcritate pollent. ut ftrascur¬
su pedum assequant᷑. Panfagii et ii in echi¬
opia sunt. quibus esca est quicqͥd mandi po¬
test. et omsa fortuitu gignentia. unde et ap
ualeant. et piscibus tantum alant᷑. I p̾m
dos montanas regiones tenent. qͦs subactos
alȩxander magnus piscibus uesci phibuit.
Antropofagi gens asperrima sub regione
sericum sitã: quȩ quia humanis carm̃bus
uescuntur ideo antropofagi nominantur.
Itaq sicut iisita et ceteris gentibus ꝑ scła.
aut a regibus. aut alocis. aut amorib aut
ex quibiis libet aliis causis ĩmutata uoca¬
bula sunt. ita ut prima origo nominis
eorum temporum uctustatẽ ñ paccat. Iam

Expanded text:
mine consurgentes, juxta Aegyptum, inter Nimine consurgentes, juxta Aegyptum, inter Nilum et Oceanum, in meridie, sub ipsa solis vicinitate insederunt, quorum tres sunt populi: Hesperii Garamantes et Indi: Hesperii sunt Occidentis, Garamantes Tripolis, Indi Orientis. 129. Troglodytae gens Aethiopum; ideo nuncupati, quod tanta celeritate pollent, ut feras cursu pedum assequantur. 130. Pamphagi, et hi in Aethiopia sunt: quibus esca est quidquid mandi potest, et omnia fortuitu gignentia, unde et appvaleant, et piscibus tantum alantur. 419 Hi post Indos montanas regiones tenent, quos subactos Alexander Magnus piscibus vesci prohibuit. 132. Anthropophagi gens asperrima sub regione Serum sita. Qui quia humanis carnibus vescuntur, ideo Anthropophagi nominantur. Itaque sicut his, ita et caeteris gentibus per saecula, aut a regibus, aut a locis, aut a moribus, aut ex quibuslibet aliis causis immutata vocabula sunt, ita ut prima origo nominis eorum temporum vetustate non pateat. 133. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
tiem atͥ color sducunt. Massilla citas
affricę est ionge ab athlante et ortis
hes:.idum. aquã ciuitate massilli uoca¬
ti sunt: quos nos corrupte massulos uoça
le gentis monstrata sacerdos. Gaulali gc̃s
sunt a meridiȩ usq ad occeanum hesꝑiũ
peruagantes. iis nomen gauloen insula
dedit. quȩ est iuxta echiopiam. ubi nec ser¬
pens nascitur neq uunt. Garamantes po¬
puli sunt affricȩ ꝓpe cirenas inhabitantes.
agaramante rege apollinis filio nomina¬
tĩ᷑. qui ibi ex suo nomine garama oppi¬
dum condidit. Sunt aũt ꝓximi gentib¬
ethiopum. de quibus uirgiliꝰ. Extremi ga¬
ramantes. Eatremi aũt. quia sein. et ã
consorcio humanitatis remoti. Hesperii
uero sunt qui cirta hispaniã cõmorant᷑.
Nam hispania hesperia est. Ethiopesdie¬
ti afilio cham qui uocatus ẽ. chus. ex qͦ origi¬
nem trahunt. Chus enim hebraica lingua.¬
ȩthiops interpretat᷑. Ii quondam ab indo flu¬

Expanded text:
ciem atri coloris ducunt. Massylia civitas ciem atri coloris ducunt. Massylia civitas Africae est, non longe ab Atlante et hortis Hesperidum; a qua civitate Massyli vocati sunt, quos nos corrupte Massulos vocamuc mihi Massylae gentis monstrata sacerdos. Gaulalum gentes sunt a meridie usque Oceanum Hesperium pervagantes. His nomen Gauloe insula dedit, quae est iuxta Aethiopiam, ubi nec serpens nascitur neque vivit. Garamantes populi Africae prope Cyrenas inhabitantes, a Garamante rege Apollinis filio nominati, qui ibi ex suo nomine Garama oppidum condidit. Sunt autem proximi gentibethiopum. De quibus Virgilius: Extremi Garamantes. Extremi autem, quia saevi et a consortio humanitatis remoti. Hesperii vero sunt, qui circa Hispaniam commorantur; nam Hispania Hesperia dicitur. Aethiopes diti a filio Cham, qui vocatus est Chus, a quo originem trahunt. Chus enim Hebraica Aethiops interpretatur. 128. Hi quondam, ab Indo flu
Abbreviated transcription (Latin):
mauri et numidȩ. Mauri ẽt numidę ut af¬
fri putant. sic sumpserunt et exordiũ et uo¬
cabulum. Nam postquam in hispania her¬
cules interiit. et exercitus eiꝰ compositus ex
uariis gentibus amisso duce passim sibi se¬
des querebant. et ex eo numero medi. ꝑse
i armenii. nauibus in affricam transuec¬
ti prima mari loca occupauere. Sed ꝑsȩ
dum materiam in agris ꝑ construendisdo¬
miciliis ñ inuenirent. et ignari linguͣe cõ¬
mercium ꝓhibereͣnt. ꝑ patentes agros et
diuersas solitudines uagabant᷑. et a fabula¬
tiombus uagabundis seictipsos ꝓpͥa lin¬
gua numides appellauerunt. id est sine
oppido uagos et errantes. Medi aũt cũ libi¬
isse miscuerunt: qui ꝓxrima hispania in¬
habitabant. quoꝵ nomen paulatĩ libies
corrupere. barbara lingua mauros ꝓpter
medos appellantes. licet mauri ob colorẽ
agrecis uocent᷑. Greci enim nigrũ mauron
uocant. Estifero quippe calore afflati. spe¬

Expanded text:
Mauri et Numides. Mauri et Numidae, ut AMauri et Numides. Mauri et Numidae, ut Afri putant, sic sumpserunt exordium et vocabulum. Nam postquam in Hispania Hercules interiit, et exercitus eius conpositus ex variis gentibus, amisso duce, passim sibi sedes quaerebant, ex eo numero Medi et Persae et Armenii navibus in Africam transvecti proxima mari loca occupavere. Sed Persae, dum materiam in agris pro construendis domiciliis non invenirent, et ignara lingua commercium prohiberet, per patentes agros et diversas solitudines vagabantur, et a pabulationibus vagabundis semetipsos propria lingua Numides appellaverunt, id est sine oppido vagos et errantes. Medi autem cum Libyis se miscuerunt, qui proxima Hispania inhabitabant; quorum nomen paulatim Libyes corrupere, barbara lingua Mauros propter Medos appellantes, licet Mauri ob colorem a Graecis vocentur. Graeci enim nigrum μαῦρον vocant. Aestifero quippe calore afflati spe
Abbreviated transcription (Latin):
hispaniȩ ibero ubi consederunt. et exgallis
qui celticidicebantur. mixto utroq uocabu¬
lo celtiberi nuncupati sunt. Affri appella¬
ti ab uno exposteris abrahȩ qui uocabat᷑
afer. qui dicitur duxisse aduersus libiã exer¬
citum. et ibi uictis hostibus consedisse. eiq
posteros ex nominȩ actaui et affroset affri¬
cam nuncupasse. Poem aũt cartaginienses
sunt. afenicibus nuncupati. qui cũ didone
profecti sunt. Tirios uero atiria urbe fem¬
cum nominatos de qua ꝓfecti sunt. et maf
fricȩ litus uenerunt Getuli gete dicunt᷑ fu¬
isse. qui ingenti agmine alocis suis nauibus
conscendentes loca sirtium inlibia occu¬
pauerunt. et quia ex getis uenerant. diriua¬
to nomine getuli cognominati st̃. Unde it
opinio est apud gothos ab antiqua cogna¬
tione. mauros consanguinitate ꝓpinqͦs si¬
bi uocare Affricam aũt in untio habuere
libies deinde affri. post hȩc getuli. postremũ

Expanded text:
Hispaniae Ibero, ubi considerunt, et ex Gallis, Hispaniae Ibero, ubi considerunt, et ex Gallis, qui Celtici dicebantur, mixto utroque vocabulo Celtiberi nuncupati sunt. Afri appellati ab uno ex posteris Abrahae, qui vocabatur Afer, qui dicitur duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi victis hostibus considisse, eiusque posteros ex nomine atavi et Afros et Africam nuncupasse. Poeni autem Carthaginenses sunt a Phoenicibus nuncupati, qui cum Didone profecti sunt. Tyrios vero a Tyria urbe Phoenicum nominatos, de qua profecti sunt et in Africae litus venerunt. Getuli Getae dicuntur fuisse, qui ingenti agmine a locis suis navibus conscendentes, loca Syrtium in Libya occupaverunt, et quia ex Getis venerant, derivato nomine Getuli cognominati sunt. Unde et opinio est apud Gothos ab antiqua cognatione Mauros consanguinitate propinquos sibi vocare. Africam autem initio habuere Libyes, deinde Afri, post haec Getuli, postremum
Abbreviated transcription (Latin):
amne primum iberi. post ea aspallo spanicos¬
nominati sunt. Gallecii a candore dicti. undẽt
galli. Reliquis enim hispanie popłis candi¬
diores existunt. Ii grecam sibi originem asse¬
runt. Unde et naturali ingenio callent. Si¬
quidem post finem troiani belli. teucrũ mor¬
te aiacis fr̃is inuisum patriͣ telamonii dum
non reciperetur in regnum. ciprũ concessisse
ibiq urbem nomine antiquę patriȩ sama¬
laminam condidisse. inde ad galletiã ꝓfect̾.
et positis sedibus ex loco gentĩ nomen dedis¬
sc ꝑhibet᷑. Astures gens hispaniȩ uocati. eoqͥd
circa asturam flumen septi montibus silinsq
crebris in habitent. C antabri gens hispamȩ
auocabulo urbis et iberi amnis cui insidunt
appellati. Hoꝵ ammus ꝑtinax et magis ad
latrocinandum et adbellandum. et ađ ꝑpe¬
tiendum uerbera semꝑ parati. Celtiberi a
gallis celticis fuerunt. quoꝵ ex nomine ap¬
pellata est regio celtiberia. Nam ex flumine

Expanded text:
amne primum Iberi, postea ab Hispalo Hispani cogamne primum Iberi, postea ab Hispalo Hispani cognominati sunt. Galleci a candore dicti, unde et Galli. Reliquis enim Hispaniae populis candidiores existunt. Hi Graecam sibi originem adserunt. Unde et naturali ingenio callent. Siquidem post finem Troiani belli Teucrum morte Aiacis fratris invisum patri Telamoni, dum non reciperetur in regnum, Cyprum concessisse, ibique urbem nomine antiquae patriae Salaminam condidisse, inde ad Galleciam profectus et positis sedibus ex loco genti nomen dedisse. Astures gens Hispaniae, vocati eo, quod circa Asturam flumen septi montibus silvisque crebris inhabitent. Cantabri gens Hispaniae a vocabulo urbis et Iberi amnis, cui insidunt, appellati. Horum animus pertinax et magis ad latrocinandum et ad bellandum, vel ad perpetiendum verbera semper parati. Celtiberi ex Gallis Celticis fuerunt, quorum ex nomine appellata est regio Celtiberia. Nam ex flumine
Abbreviated transcription (Latin):
is cum atramento. uariarum figurarũ sti¬
gmate annotentur. Galli a candore corpo¬
ris nuncupati sunt. Gala enim grece lacdi¬
citur. Vnde et sibilla sic eos appellat cũ ait
cundum diuersitatem enĩ celi et facies ho¬
minum et colores et corpoꝵ quantitates. et
animoꝵ diuersitates eristunt. Inde Roma¬
nos graues. grecos leues. affros uersipelles gal¬
los natura feroces atq acriores ingenio pu¬
demus qͦd natura climatũ facit. Talli aũt
senonos. antiquitꝰ tenones dicebant᷑ qͦd libe¬
rum hospicio recepissent post ea.⁊. in .s. lic¬
teram cõmutata. ẽ. Uacca oppidum fuit uix¬
ta pirineum aquo sunt cognominati uac¬
habitant solitudinem. Idem et uascones quasi
uaccones.e in s. litteram demucata. qͦs gneus
pompeius edomita hispania et adtriumphũ
uenire festinans depirinei uigis deposint. e in
unum oppidum congregauit. Vnde et c̃ue¬
narum urbs nomen accepit. Hispani abibero

Expanded text:
is cum atramento variarum figurarum stiis cum atramento variarum figurarum stigmate adnotentur. Galli a candore corporis nuncupati sunt. Γάλα enim Graece lac dicitur. Unde et Sibylla sic eos appellat, cum aitcundum diversitatem enim caeli et facies hominum et colores et corporum quantitates et animorum diversitates existunt. Inde Romanos graves, Graecos leves, Afros versipelles, Gallos natura feroces atque acriores ingenio pervidemus, quod natura climatum facit. Galli autem Senones antiquitus Xenones dicebantur, quod Liberum hospitio recepissent; postea X in S litteram commutata est. Vacca oppidum fuit iuxta Pyrenaeum, a quo sunt cognominati Vachabitant solitudinem. Idem et Vascones, quasi Vaccones, C in S litteram demutata. Quos Gnaeus Pompeius edomita Hispania et ad triumphum venire festinans de Pyrenaei iugis deposuit et in unum oppidum congregavit. Unde et Convenarum urbs nomen accepit. Hispani ab Ibero
Abbreviated transcription (Latin):
interiori germania ꝑ castroꝵ limites positi.
a tỹberio cesare in magnam coaluert̃ gentẽ
atq ita nomen ex locis sumpserunt. quia cre¬
bra ꝑlimites habitacula constituta. burgos
uulgo uocant. l post ea rebelles romanisef¬
fecti. plusquam octoginta milia armatoꝵ.
riperheni fluminis insederunt. et nom̃ gentis
obtinuerunt. Saronum gens in occean litto¬
ribus et paludibus in uiis sica. uirtuce atq
agilitate habilis. Unde et appellata qͦd sit
durum et ualidissimum genus hominũ et
prestans ceteris piraticis. Franci. a quodã ꝓ¬
prio duce uocari putant᷑. Alii cos aftritate
morum nuncupatos cristimant. Sunt enĩ
in illis mores in c̃diti. naturalis ferocitas ani¬
moꝵ. Britones quidam latine nominatos
suspicantur. eo quod bruci sunt. Gens intra
occeanum interfuso mari quasi ertra orbẽ
be bricannos. Scotti. ꝓpria lingua nomen
habent apicto corpore. eoquod aculeis ferre¬

Expanded text:
interiori Germania, per castrorum limites positi interiori Germania, per castrorum limites positi a Tiberio Caesare in magnam coaluerunt gentem, atque ita nomen ex locis sumpserunt; quia crebra per limites habitacula constituta burgos vulgo vocant. Hi postea rebelles Romanis effecti plus quam octoginta milia armatorum ripae Rheni fluminis insederunt, et nomen gentis obtinuerunt. Saxonum gens in Oceani litoribus et paludibus inviis sita, virtute atque agilitate habilis. Unde et appellata, quod sit durum et validissimum genus hominum et praestans ceteris piraticis. Franci a quodam proprio duce vocari putantur. Alii eos a feritate morum nuncupatos existimant. Sunt enim in illis mores inconditi, naturalis ferocitas animorun. Brittones quidam Latine nominatos suspicantur, eo quod bruti sint, gens intra Oceanum interfuso mari quasi extra orbem be Britannos. Scotti propria lingua nomen habent a picto corpore, eo quod aculeis ferre
Abbreviated transcription (Latin):
ni uocant᷑ de quibus lucanus. Deseruere caua
tentoria fixa lemanno. Langobardos uulgo fer¬
tur nominasse plixa barba. ẽt nunqͣm tonsa.
Uindelicus aminis ab extremis gallię erũpens.
iunta quem fluuium in habitasse. et ex eo tra
nationes. seuissimis duratę frigoribus. qͥ mores
ex ipso cęli rigore traxerunt. ferocis animiet
rum plurimȩ gentes uarię armis. discolores
habitu. linguis dissone. et origine uocabuloꝵ
incertę. ut tolerates. amsi. uari. quadi. tim¬
gri. marcomamni. bruteri. camasi blangia¬
ni. tubantes. quoꝵ ĩmanitas barbariȩ etiã
in ipsis uocabulis horrorem quendã sigrificat᷑.
Sueui pars germanorum fuerunt in fine sep¬
temtrionis. de quibus lucanus. Fundit aber¬
tremo flauos aquilone sueuos. Quoꝵ fuisse cen¬
tum pagos et populos multi ꝑdiderunt. Dicci
autem sueui putantur amonte sueuo. qͥ ab or¬
tu mnitium germaniȩ fuit cuiꝰ loca incoluert̃.
Burgundiones quondam a romanis subacta

Expanded text:
ni vocantur. De quibus Lucanus: Deseruere cavo ni vocantur. De quibus Lucanus: Deseruere cavo tentoria fixa Lemanno. 95. Longobardos vulgo ferunt, nominatos a prolixa barba et nunquam tonsa. 96. Vindilicus amnis ab extremis Galliae erumpens, juxta quem fluvium habitasse et ex eo traxnationes saevissimis duratae frigoribus, qui mores ex ipso coeli rigore traxerunt, ferocis animi et rum plurimae gentes variae armis, discolores habitu, linguis dissonae, et origine vocabulorum incertae; ut Tolosates, Amsivari, Quadi, Tuungri, Marcomanni, Bruteri, Chamavi, Blangiani, Tubantes; quorum inmanitas barbariae etiam in ipsis vocabulis horrorem quendam significat. Suevi pars Germanorum fuerunt in fine Septentrionis. De quibus Lucanus2, 51: Fundit ab extremo flavos aquilone Suevos. Quorum fuisse centum pagos et populos multi prodiderunt. Dicti autem Suevi putantur a monte Suevo, qui ab ortu initium Germaniae facit, cuius loca incoluerunt. Burgundiones quondam, a Romanis subacta
Abbreviated transcription (Latin):
nominati putant᷑. de similitudine ultime sil¬
labe quos ueteres greci magis getas quã go¬
thos uocauerunt. gens fortis et potentissima.
corporum mole ardua. armorum genere ter¬
ribilis de quibus lucanus. Hinc dacus p̃mat.
inde getas occurrat hiberis. Daci aũt gothoꝵ
soboles fuerunt. Et dictos putant dacos qua¬
si dagos. quia de gothoꝵ stirpe creatist̃. De
bari fuerunt. qͥ a multitudine boũ sic uoca¬
ti credunt᷑. De quibus quidam. Qui colit ter¬
re media. uel ille diuitis multoboue pilleat᷑
accola ripę. Gipedes. pedestri prelio magisꝗͣ.
equestri sunt usi. et ex hac causa ita uocati st̃.
Sarmate patentibus campis armati incqui¬
tabant. priꝰquam cos lentulus danubio ꝓhibe¬
ret. atq inde obstudium armoꝵ sirmatę
nuncupati existimant᷑. Lanus fluuiꝰ fert᷑ ultͣ
danubium. a quo alani dicti sunt. sic̃ et popłi
inhabitantes uixta lemannũ fluuiũ aleman¬

Expanded text:
nominati putantur de similitudine ultimae sylnominati putantur de similitudine ultimae syllabae, quos veteres magis Getas quam Gothos vocaverunt: gens fortis et potentissima, corporum mole ardua, armorum genere terribilis. De quibinde Getes occurrat Iberis. 90. Daci autem Getarum suboles fuerunt, et dictos putant Dacos, quasi Dagos, quia de Gothorum stirpe creati sunt. De bari fuerunt, qui a multitudine boum sic vocati creduntur. De quibus quidam: Qui colit terrae medio, vel ille divitis multo bove pileatus accola ripae. 92. Gipedes pedestri praelio magis, quam equestri sunt usi, et ex hac causa ita vocati. 93. Sarmatae patentibus campis armati inequitabant, priusquam eos Lentulus Danubio prohiberet, atque inde ob studium armorum Sarmatae nuncupati existimantur. 94. Lanus fluvius fertur ultra Danubium, a quo Alani dicti sunt, sicut et populi inhabitantes juxta Lemannum fluvium Alema
Abbreviated transcription (Latin):
quiris dicit᷑. Italiis quoq et sabinus et sicanꝰ
fratres fuerunt. ex quibus nomina popłis
imposita et regionibus sunt. Nam abitalo
itali et a sabinõ sabini. a sicano sicani. qui et
siculi cognominati sunt. idem et sicilienses.
Tusci italiȩ gens est. afrequentia sacroꝵ et
bri italie gens est. sed galloꝵ uettrũ ꝓpago.
qui appenninũ montẽ incolunt. De quibꝰ
historis ꝑhibent quod tempore a quose cladis
imbribus suꝑ fucrunt. et obhoc imbrios gre¬
ee nominatos. Marsi gensitaliş dicta a comi¬
te liberi marsia. qui usum illis uitiũ ostendit.¬
et ob hoc illi statuam fecerunt. quã post ea Ro¬
mani uictis marsis culerunt. Marsos aũt gre¬
ci tuscos uocant. quasi oceroic quod multos
serpentes habeant. et odeic. serpens dicit᷑. ille¬
sos aũt esse in carminum maleficiis. In habi¬
tant aũt plagam appeiin montis simul
cum umbris Gochi aũt amagog filio iafech

Expanded text:
Quiris dicitur. 85. Italus quoque, et Sabinus, et Sicanus Quiris dicitur. 85. Italus quoque, et Sabinus, et Sicanus fratres fuerunt, et quibus nomina populis imposita et regionibus sunt. Nam ab Italo ITALI, a Sabino SABINI, a Sicano SICANI, qui et Siculi cognominati sunt, idem et Sicilienses. 86. Thusci Italiae gens est a frequentia sacrorum ebri Italiae gens est, sed Gallorum veterum propago, qui Apenninum montem incolunt. De quibus historiae perhibent quod tempore aquosae cladis imbribus superfuerint, et ob hoc ὀμβρίους Graece nominatos. 88. Marsi, gens Italiae dicta a comite Liberi Marset ob hoc illi statuam fecerunt, quam postea Romani victis Marsis tulerunt. Marsos autem Graeci Uscos vocant, quasi ophiuchous quod multos serpentes habeant, et ophis serpens dicatur: illaesos autem esse carminum maleficiis. Inhabitant autem plagam Apennini montis simul cum Umbris. Gothi a Magog filio Japhet
Abbreviated transcription (Latin):
ti ut superiꝰ dictum est ꝑhibent᷑. licet genti¬
lescos ex moribus ita dictos existimant qͦd sinc
truces Scuissimi enim omĩum gentiũ fucrt̃.
Unde et multa de eis fabulosa memorantur.
quod captiuos diis suis licarent. et humanũ
sanguiem inossibus capitũ portare soliti
essent. De quibus uirgilius. Heu fuge crudeles
terras fuge litus auarum. Quasi crudelium
t auaroꝵ. Istroꝵ gensoriginem a locis ducit.
qui missi ad argonantas ꝑsequendos. ut a
ponto intrauerunt istrum fluuiũ. auocabu¬
lo annis quo amari recesserunt appellati st̃.
Romani a romuli nomine nuncupati qͥ urbẽ
romam condidit. gentiq et ciuitati nom̃ de¬
dit.li antea a satũrno saturni. alatino lati
ni appellati sunt. Nam latinus italie rex
fuit. qui ex suo nomine latinos appellauit.
qui postea Romani nuncupati sunt. Ii et qͥ¬
rices dicti. quia quirinus dictus ẽ. romulus
quod semꝑhasta utebat᷑. quę sabinoꝵ lingua

Expanded text:
ti, ut superius dictum est, perhibentur, licet gentiti, ut superius dictum est, perhibentur, licet gentiles eos ex moribus ita dictos existiment, quod sint truces. Saevissimi enim omnium gentium fuerunt; unde et multa de eis fabulosa memorantquod captivos diis suis litarent, et humanum sanguinem in ossibus capitum portare soliti essent: de quibus Virgilius: Heu! fuge crudeles terras, fuge littus avarum! quasi crudelium et avarorum. Istrorum gens originem a Colchis ducit, qui missi ad Argonautas persequendos, ut a Ponto intraverunt Istrum fluvium, a vocabulo amnis, quo a mari recesserunt, appellati sunt. Romani a Romuli nomine nuncupati, qui urbem Romam condidit, gentique et civitati nomen dedit. Hi ante a Saturno SaturnNI vocati sunt. Nam Latinus Italiae rex fuit, qui ex suo nomine Latinos appellavit, qui postea Romani nuncupati sunt. Hi et Quirites dicti, quia Quirinus dictus est Romulus, quod semper hasta utebatur, quae Sabinorum lingua
Abbreviated transcription (Latin):
lis filio prius pirridȩ. post ea uero epiro rege
ad italiam transire presũpserunt. Dorꝰ nep¬
tuni et ellespis filius fuit. unde dori et origiẽ
et nomen ducunt. Sunt aũt pars greciegen¬
tis. ex quibus tiam cognominata est tercia
lingua grecorũ que dorica appellat᷑. Lace¬
acinones. al acedeione semelȩ filio dicci. Lidiui
perseuerantes inbellum contra messenios. ue¬
riti ne diurnitate prelii spem ꝓlis amitt̾ent.
preceperunt ut uirgines eoꝵ cũ iuuembus
domi relictis concũberent. sicq ex ꝓmiscuo uir¬
ginum et maritoꝵ concubitu iuuenes de incgr¬
tis parentibus nati. ex notha materni pudo¬
ris spartani uocati sunt. Nam ipsos esse spar¬
tanos quos et lacedemonios affirmant Spar¬
tanos uero ꝓpter repentinos aduersus cath¬
mum quasi et̾ra contractos et ex omĩ par¬
te conflintos ita uocatos. Traces ex filio iafech
qui uocatus est tiras. et exorti et cognomina¬

Expanded text:
lis filio prius Pyrrhidae, postea vero a Pyrrho rege lis filio prius Pyrrhidae, postea vero a Pyrrho rege ad Italiam transire praesumpserunt. 80. Dorus Neptum et Ellepis filius fuit, unde Dori et originem et nomen ducunt. Sunt autem pars Graeciae gentis, ex quibus 410 etiam cognominata est tertia lingua Graecorum, quae Dorica appellatur. 81. Lacedaemones a Lacedaemone, Semelae filio, dicti. Hi diu perseverantes in bello contra Messenios, veriti ne diuturnitate praelii spem prolis amitterent, praeceperunt ut virgines eorum cum juvenibus domi relictis concumberent, sicque ex pro miscuo virginum et maritorum concubitu juvenes de incertis parentibus nati sunt, et ex nota materni pudoris Parthenii vocati sunt. Nam ipsos esse Spartanos quos et Lacedaemones. Spartanos vero propter repentinos adversus Cadmum quasi de terra contractus, et ex omnia parte conflictus, ita vocatos. 82. Thraces ex filio Japhet, qui vocatus est Thiras, et orti et cognomina
Abbreviated transcription (Latin):
etiam abeis post obitum ut ds̃ haberi cepit. tẽ¬
plo et sicrificio honoratus. Achei qui et achun
ab acdno iouis filio dicti. Pelasgi nominatist̃.
quia cũ uelis passis uerno tempore aduenis¬
se italiam uisi sunt ut aues. Primo enĩ cosuar¬
ro italiã appulisse cõmemorat Greciuͦ pelas
gos iouis et larisse filios ꝑhibent dictos. Mir¬
midones fuerunt achillis socii. dolopes pẏrri
Dicti aũt sunt mirmidones ꝓpter astutiã
quasi mirmmicę id est formice. Eratostenes aũt
dicit dictos mirmidonas. amirmidone duce
iouis et cori muse filio. Cecropi atheniensiũ
regi successit granus. cuiꝰ filia attis. nomen
et regioni et genti dedit. et exea atthici cog¬
nominati. qui sunt athenienses. Ion uir for¬
tis a suo nomine eosdem athemenses uoca¬
uit iones. Macedones a nomine macionisre¬
gis antea emachii nuncupati sunt. post ca¬
macedones dicti amacedone rege deucalio¬
nis martemi nepote Epirotȩ a pẏrro achil¬

Expanded text:
etiam ab eis post obitum Deus haberi coepit, temetiam ab eis post obitum Deus haberi coepit, templo et sacrificio honoratus. Achaei, qui et Achivi ab Achaeo filio Jovis dicti, Pelasgi nominati, quia cum velis passis verno tempore advenisse Italiam visi sunt, ut aves. Primo enim eos Varro Italiam appulisse commemorat: Graeci vero Pelasgos a Pelasgo Jovis et Larissae filios perhibent dictos. Myrmidones fuerunt Achillis socii, Dolopes Pyrrhi: dicti sunt autem Myrmidones propter astutiam, quasi myrmeces, id est, formicae. Eratosthenes autem dicit dictos Myrmidones a Myrmidone duce, Jovis et Eurimedusae filio. Cecropi Atheniensium regi successit Cranaus, cujus filia Attis nomen et regioni et genti dedit, et ex ea Attici cognominati, qui sunt Athenienses. Ion vir fortis ex suo nomine eosdem Athenienses vocavit Iones. Macedones a nomine Emathionis regis antea EmaMacedones dicti a Macedone rege, Deucalionis materno nepote. 79. Epirotae a Pyrrho Achil
Abbreviated transcription (Latin):
cur. qui in auxiliũ arege bithimȩ euocati.
regnum cum co pͥarta uictoria diuisert̃. sc̃q
deinde grecis admixti. primũ gallogreci. nẽ
ex antiquo gallorũ nomine galathȩ nuncupin¬
tur. Greci ante thessali athessalo. post ea agre¬
co rege greci sunt nuncupatĩ. Nam greci p̃pͥe
thessali sunt. Lapitas aũt gentẽ thessalie fuis¬
se aiunt. cirea penion annem olim in habitan¬
tem. alapita apollinis filia nuncupatos Sici¬
onii greci sunt nuncupati asicionio rege. hpͥ¬
mum ag̾talei uocabantur arege agealeo qͥ pri¬
mus sicioniis imꝑauit. a quo et agealea cuntos
nuncupata ẽ. quȩ nunc peloponensis uocatur
apelope rege suo. Ipsi sunt et archades ab ardu¬
des ab archade rege iouis et caliste filio dicti da¬
nai adanao rege uocati. Idem et argini abargo¬
conditore cognominati. Post quam aũt rexgre¬
corum apis mortuus est. huic filiꝰ argus succes¬
sit in regno. et ęxeo argiu appellati sunt. qͥ

Expanded text:
tur, qui in auxilium a rege Bithyniae evotur, qui in auxilium a rege Bithyniae evoregnum cum eo post peractam victoriam diviserunt: sicque deinde Graecis admisti, primum Gallograeci, nunc ex antiquo Gallorum nomine Galatae dicuntur. Graeci ante Thessali a Thessalo, postea a Graeco rege Graeci sunt nuncupati. Nam Graeci proprie Thessali sunt. Lapithas autem gentem Thessaliae fuisse aiunt, circa Penion amnem olim inhabitantem, a Lapitha Apollinis filia nuncupatos. Sicyonii Graeci sunt nuncupati, a Sicyone rege. Hi primum Agialei vocabantur, a rege Agealeo, qui primus Sicyonis imperavit; a quo et Agealea civitas nuncupata est, quae nunc Peloponensis vocatur a Pelope rege suo. Ipsi sunt et Arcades, ab Arcade rege Iovis et Callistae filio dicti. Danai a Danao rege vocati. Idem et Argiconditore cognominati. Postquam autem rex Graecorum Apis mortuus est, huic filius Argus successit in regnum, et ex eo Argivi appellati sunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. quod earum gentes partim abher¬
cule. partim ab achille uel alexandro usq ad
albo crinc ñascuntur ab assiduis niuibus. et
ipsiꝰ capilli color genti nomen dedit. et inde
dicuntur albani. Hoꝵ glauca oculis idestpi¬
cta inest pupilla. adeo ut nocte plusꝗͣ. die
cernant Albani aũt uicini amaronibꝰ fu¬
erunt. Ugnos antea hunos uocatos. postre¬
massagetarum ĩmanes popłos habitauert̃.
Deindẽ ꝑnicibus equis caucasi rupibus feras
gentes alexandri claustro colbente rupert̃.
et orientem uiginti annis tenuerunt capti¬
uum. et ab egr̃ptiis atq ethiopibus annuũ
uectigal exegerunt. Troianoꝵ gens antea
dardana adardano rege nomĩnatã. Nam
dardanus et iasius fr̃s exgrecia ꝓfecti. ex iis
iasius ad trachiam. dardanꝰ ad frigiam ꝑue¬
nit. ibiq primꝰ regnauit. Post quẽ filius eiꝰ
erictonius deinde nepos eiꝰ tros. aquo troiam
nuncupati sunt. Galathȩ galli esse noscim¬

Expanded text:
constat, quod earum partim ab Herconstat, quod earum partim ab Hercule, partim ab Achille, vel Alexandro usque adalbo crine nascuntur ab assiduis nivibus, et ipsius capilli color genti nomen dedit, et inde dicuntur Albani; horum glauca oculis, id est, picta inest pupilla, adeo ut nocte plusquam die cernant. Albani autem vicini Amazonibus fuerunt. Ugnos antea Hunnos vocatos, postreMassagetarum immanes populos habitaverunt. Deinde pernicibus equis Caucasi rupibus, ubi feras gentes Alexandri claustra cohibent, eruperunt, et Orientem viginti annis tenuerunt captivum, et ab Aegyptiis atque Aethiopibus annuum vectigal exegerunt. Troianorum gens antea Dardana a Dardano nominata. Nam Dardanus et Iasius fratres e Graecia profecti; ex his Iasius ad Thraciam, Dardanus ad Phrygiam pervenit, ibique primus regnavit. Post quem filius eius Ericthonius, deinde nepos eius Tros, a quo Troiani nuncupati sunt. Galatae Galli esse noscun
Abbreviated transcription (Latin):
est mites ac modestos cum sint terribiles et ĩ¬
manes. ut parcas. ut cumenidas. Laruas ex
hominibus factos demones aiunt. qui meriti
mali fuerint. quarum natura esse dicit᷑ t̾rere
paruulos. et in angulis garrire tenebrosis.
Lamias quas fabulȩ tradunt infantes corriꝑe
ac laniare solitas. a laniando spetialit̾ dictas
Nlosi qui grece panitę. latine incubi appel¬
lantur. siuc inuii. ab incundo passi cũ anima¬
libus. Unde et incubi dicunt᷑ ab incubando hoc
est stuprando. Sepc enĩ ĩꝑbi existunt etiam
mulicribꝰ. et carũ ꝑagunt c̃cubitũ. Quos de¬
mones gallidusios nuncupant. qͥa assidue
cubonem uocant. hunc Romani faunũ fica¬
rium dicunt. ad quẽ oratius dicit. Faune nĩ¬
pharum fugientiũ amator. ꝑmeos fines et
aprica rura lenis incedas. Erplicit liber

Expanded text:
est, mites ac modestos, cum sint terribiles et imest, mites ac modestos, cum sint terribiles et immanes, ut Parcas, ut Eumenides. Larvas ex hominibus factos daemones aiunt, quod meriti mali fuerint, quarum natura dicitur terrere parvulos, et in angulis garrire tenebrosis. Lamias, quas fabulae tradunt infantes corripere ac laniare solitas, a laniando specialiter dictas. Pilosi, qui Graece Panitae, Latine Incubi appellantur, sive Invi ab ineundo passim cum animalibus, unde et Incubi dicuntur ab incumbendo, hoc est, stuprando: saepe enim improbi existunt etiam mulieribus et earum peragunt concubitum, quos daemones Galli Dusios nuncupant, quod assidue cubonem vocant, hunc Romani Faunum ficarium dicunt. Ad quem Horatius dicit: Faune, Npharum fugientium amator per sata nostra et aprica rura lenis incedas. Explicit pr
Abbreviated transcription (Latin):
cunt aumone traxisse nomen. Grece enĩ iuno
eroa appellatur. et ideo nescio qͥs filiusciꝰ scđm
grecorum fabulam eros fuit nuncupatꝰ. Hoc
uidelicet ulut mysticũ significante fabula qͦd
acr uinoni deputet᷑. ubi uolunt herdas habita¬
re. quo nomine appellant alicuiꝰ meriti am
mas defunctorum quasi aeroas idest uiros ac¬
rios. et celo dignos. ꝓpter sapientiã et fortitudi¬
nem. Penates gentiles dicebant om̃s deos qͦs do¬
mi colebant. Et penates dicti quod ẽc̾nt. in pe¬
netrabilibus id est insecretis. h dĩ quo modo
uocabant᷑ uel que nomina habuerint ignora¬
tur. Manes deos mortuoꝵ dicunt. quoꝵ pote¬
statem inter luam et terram asserunt. aqͥbꝰ
et mane dictũ existimant. quos putant hab̾c
qui manes. idest rarus est. Manes dictos. siue qͥa
late manant ꝑ auras. siuie quia mites st̃ in ma¬
nibus. contrario nomine hoc appellant᷑. Apu¬
leius aũt ait cos cata antifrasin dici manes hoc

Expanded text:
cunt a Iunone traxisse nomen. Graece enim Iuno cunt a Iunone traxisse nomen. Graece enim Iuno Ἥρα appellatur. Et ideo nescio quis filius eius secundum Graecorum fabulam ἥρως fuit nuncupatus; hoc videlicet velut mysticum significante fabula, quod aer Iunoni deputetur, ubi volunt heroas habitare. Quo nomine appimas defunctorum, quasi aeroas, id est, viros aerios et coelo dignos propter sapientiam et fortitudinem. Penates gentiles dicebant omnes deos, quos domi colebant: et penates dicti, quod essent in penetralibus, id est, in secretis. Hi dii quomodo vocabantur, vel quae nomina habuerint, ignoratur. Manes deos mortuorum dicunt, quorum potestatem inter lunam et terram asserunt: a quibus et mane dictum existimant, quos putant ab aere, qui manus, id est, rarus est: manes dictos, sive quia late manant per auras, sive quia mites sunt immanibus, contrario nomine hoc appellantur. Apuleius autem ait eos cata antiphrasin dici manes, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
scparant. et fortuna quasi sit iniis quȩ fortu¬
itu ueniunt. nulla palã causa. Fatũ uero ap¬
positum singulis et statutũ auint Niunt et
tres furias. feminas crinitas serpentibus ꝓpter
tres affectus qui in animis hominũ multas ꝑ¬
turbationes gignunt. et interdũ cogunt ita
delinquere. ut nec famẽ nec periculi sui respec¬
tum habere ꝑmictant. Ira quȩ uindictã cu¬
pit. cupiditas que desiderat opes. libido quȩ ap¬
petit uoluptates. Quȩ idco furic appellantur
quod stimulis suis mentem feriant. et quictã c̾c̾.
non sinant. Nunfas deas aquarũ putant. dic¬
tas anubibus. Pam ex nubibus aquę. unde di
limfarum. Ipsas aũt dicunt et musas. qllas E
nufas. Nec ĩmerito. Ham aquę motus. iti¬
sicem efficit. Nimfarũ apud gentiles uaria st̃
uocabula. Himphas quippe montiũ oreades
dicunt. Siluarũ. driades. Fontiũ amadria¬
des. campoꝵ maides. maris naides. Eroas di¬

Expanded text:
separant, et Fortunam, quasi sit in his quae fortuseparant, et Fortunam, quasi sit in his quae fortuito veniunt, nulla palam causa, Fatum vero appositum singulis et statutum aiunt. Aiunt et tres Furias feminas crinitas serpentibus propter tres affectus, quae in animis hominum multas perturbationes gignunt, et interdum delinquere, ut nec famae, nec periculi sui respectum habere permittant. Ira, quae vindictam cupit; cupiditas, quae desiderat opes; libido, quae appetit voluptates. Quae ideo Furiae appellantur, quod stimulis suis mentem feriant, quietam esse non sinant. 96. Nymphas deas aquarum putant dictas a nubibus; nam ex nubibus aquae, unde derumina lympharum. Ipsas autem dicunt et Musas, quas et nymphas, nec immerito, nam aquae motus musicem efficit. 97. Nympharum apud gentiles varia sunt vocabula, Nymphas quippe montium dicunt, silvarum Dryades, fontium Hamadryades, camporum Naides, maris Nereides. Heroas di
Abbreviated transcription (Latin):
nouit incõmutabilit̃ omĩa quȩ futura st̃ et quȩ
ipse facturufẽ. Tria aũt fata fingunt. incolo et
fuso. digitisq fila ex lana torquentibus ꝓpter
tria tempora. Preteritũ. qͦd infuso iã nctũ atq
inuolutum .ẽ. Presens qͦd inter digitos nentistͣ¬
hitur. Futurum in lana quę colo ĩplicata est.
et quod adhuic ꝑdigitos nentis adfusũ. tanquã
presens ad preteritũ trahiciendum. ẽ. Parcas ca
ta antifrasin appellatas. quod minune parcant.
quas tresesse uoluerunt. Unam quȩ uitã hõĩs
ordiat᷑. alteram quȩ contexat. terciã q̃ rũpat.
Incipimus cnuim cũ nascimur. sumꝰ cũ uiumꝰ.
desumus cũ interimus. Forcunã a fortuitis no¬
men habere dicunt. quasi deañ quandã reshu¬
manas uariis casibus et fortuiti filludentẽ. un¬
de et cecã appellant. eo qͦd passim in quossibet
incurrens. sine ullo examine meritoꝵ et adbo¬
nos et ad malosucnit. Fatum aũt afortuna

Expanded text:
novit incommutabiliter omnia quae futura sunt, et quae novit incommutabiliter omnia quae futura sunt, et quae ipse facturufuso digitisque fila ex lana torquentibus propter tria tempora: praeteritum, quod in fuso jam netum atque involutum est: praesens, quod inter digitos nentis trahitur: futurum in lana, quae colo implicata est, et quod adhuc per digitos nentis ad fusum, tanquam praesens ad praeteritum, trajiciendum est. Parcas dicunt cata antiphrasin appellatas, quod minime parcant, quas tres esse voluerunt: unam, quae vitam hominis ordiatur; alteram, quae contexat; tertiam, quae rumpat. Incipimus enim, cum nascimur: sumus, cum vivimus: desumus, cum interimus. Fortunam a fortuitis nomen habere dicunt, quasi deam quamdam res humanas variis casibus et fortuitis illudentem. Unde et caecam appellant eo quod passim in quoslibet incurrens sine ullo examine meritorum et ad bonos et ad malos venit. Fatum autem a Fortuna
Abbreviated transcription (Latin):
ius capitis imaginem sibi inheremo iudei fe
uoce ñ signis ostendere uiderent᷑ futura. In lu¬
cisenim consulebant᷑ apaganis. et responsa illis
non signis sed uocibus dabant. Geniũ aũt dict̃
quod quasi ium habeat omĩum rerũ gignen¬
darum. seu agignendis liberis. unde et gcmi¬
ales lecti dicebantꝰ a gentibus. qui nouo ma¬
ritosternebant᷑. Hȩc et alia sunt gentiliũ fabu¬
losa figmenta. quȩ interpretata sic habent᷑.
ut ea non intellecta dãnabiliter camen ado
rent. Fatum aũt dicunt esse quicqͥa dii fant᷑.
quicquid iuppiter fatur Nfando igit᷑ fatũ
dicunt id est aloquendo. quod nisi hoc nom̃
iam in alia re soleret intelligi. quo corda ho¬
minum nolumus inclinare. rationabilit̾ pos¬
seinus a fando fatũ appellare. Non enĩ abnu¬
enim dictũ . ẽ. semel loquutꝰ .ẽ. incelligit᷑ ĩmo¬
biliter hoc est in cõmutabiliter ẽ. loquutꝰ. sic̃

Expanded text:
jus capitis imaginem sibi in eremo Judaei fejus capitis imaginem sibi in eremo Judaei fedicti, quod voce non signis ostendere viderentur futura; in lucis enim consulebantur a paganis, et responsa illis non signis, sed vocibus dabant. 88. Genium autem dicunt, quod quasi vim habeat omnium rerum gignendarum, seu a gignendis liberis; unde et geniales lecti dicebantur a gentibus, qui novo marito sternebantur. 89. Haec et alia sunt gentilium fabulosa figmenta, quae interpretata sic habent, ut ea non inrent. Fatum autem dicunt esse quidquid dii fantur, quidquid Iuppiter fatur. A fando igitur fatum dicunt, id est a loquendo. Quod nisi hoc nomen iam in alia re soleret intellegi, quo corda hominum nolumus inclinare, rationabiliter possumus a fando fatum appellare. Non enim abnuenim dictum est, 'semel locutus est,' intellegitur inmobiliter, hoc est incommutabiliter est locutus; sicut