comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bis carminis capiendique iuris iurandi mutatis: peragit. Si non dedũ¬
tur quos exposcit: dieb trib & triginta tot .n. solemnes sunt peactis:
bellum ita indicit: Aucli iupiter & tu iuno: quirine. dii que omnes cae¬
lestes. uosque terrestres: uosque inferni audite. Ego uos testor populũ
illum quicunq est nominat in iustum esse neque ius persoluere. Sed
de his rebus in patria maiores natu consulemus. quo pacto ius nostrũ
adipiscamur. Cum is nuntius romam ad consulendum rediit: confestĩ
rex ex his ferme uerbis patres consulebat. Quarum rerum. litium. cãꝵ
condixit pater patratus populi ro. quiritium patri patrato priscorum
primum sententiam rogabat: quid censes. Tum ille puro pioque duello
quaerendas censeo. Ita que consenno consciscoque. Inde ordine alii roga¬
bantur: quando que pars maior eorum: qui aderant in candem senientia
ibat. bellum erat consensu fieri solitum: ut fcecialis hastam ferratam aut

Expanded text:
bis carminis concipiendique iuris iurandi mutatis, peragit. si non deduntur quos exposcit diebus tribus et triginta—tot enim sollemnes sunt—peractis bellum ita indicit: 'audi, Iuppiter, et tu, Iane Quirine, dique omnes caelestes, uosque terrestres uosque inferni, audite; ego uos testor populum illum'—quicumque est, nominat—'iniustum esse neque ius persoluere; sed de istis rebus in patria maiores natu consulemus, quo pacto ius nostrum adipiscamur.' cum †. . . . .† nuntius Romam ad consulendum redit. confestim rex his ferme uerbis patres consulebat: 'quarum rerum litium causarum condixit pater patratus populi Romani Quiritium patri patrato Priscorum primum sententiam rogabat, quid censes? tum ille: puro pioque duello quaerendas censeo itaque consentio consciscoque. inde ordine alii rogabantur; quandoque pars maior eorum qui aderant in eandem sententiam ibat, bellum erat consensum. fieri solitum ut fetialis hastam ferratam aut
Abbreviated transcription (Latin):
equis post aliquanto pugnatum est:inuito quid consule: quia loco
iniquo subeundum erat ad hostes.Sed milites extrahi rem criminã¬
tes: ut dictator prius:ꝗͣ ipĩ redirent in urbem magistratu abiret: ir¬
ritaque: sicut ante consulis promissa caderent:perpulere ut forte
temere in aduersos montes agmen eriger&. Ed male cõmissum igna¬
uia hostium in bonum conuertit.Iui prius ꝗͣ ad coniectum teli ue¬
niretur obstupefacti audatia romanoꝵ: relictis castris: quae muni¬
tissimis tenuerant locis: in aduersus ualles desiluere. Ubi satis prae¬¬
dae ex uictoria incruenta fuit. Ita trifariam re bello bene gesta de
domesticaꝵ rerum euentu: nec patribus nec plebi cura decesserat.

Expanded text:
Aequis post aliquanto pugnatum est, inuito quidem consule quia loco Aequis post aliquanto pugnatum est, inuito quidem consule quia loco iniquo subeundum erat ad hostes; sed milites extrahi rem criminantes ut dictator priusquam ipsi redirent in urbem magistratu abiret inritaque, sicut ante consulis, promissa eius caderent, perpulere ut forte temere in aduersos montes agmen erigeret. id male commissum ignauia hostium in bonum uertit, qui priusquam ad coniectum teli ueniretur, obstupefacti audacia Romanorum, relictis castris quae munitissimis tenuerant locis, in auersas ualles desiluere. ibi satis praedae et uictoria incruenta fuit. ita trifariam re bello bene gesta, de domesticarum rerum euentu nec patribus nec plebi cura decesserat
Abbreviated transcription (Latin):
& castris exutum hostem uelitras persecuti uno agmine uictores cũ
uictis in urbem irrupere. Plusque ibi sanguinis promiscua omnium
generum caede: ꝗͣ in ip̃a dimicatione factum. Paucis data uenia ꝗ
mermes in deditionem uenerunt. Dum haec in uolscis gerũtur dicta¬
tor sabinos: ubi longe plurimũ belli fuerat fundit fugatq: exuitq
castris. Equitatu ĩmisso. mediam turbauerat hostium atem. Qua
dum se cornua latius pandunt parum apte introrsum ordinib atiẽ
firm auerant. Turbatos pedes inuasit. Codem impetu castra capta: de¬
bellatumque est. Post pugnam ad regillum lacum: non alia illis an¬
nis clarior pugna fuit. Dictator triumphans in urbem inuehitur.
Super solitos honores locus in circo ip̃i posteris que ad spectaculum
datus. Sella in eo loco currulis posita. Uolscis deuictis ueliternus a¬¬
ger ademptus. Uelitras coloni ab urbe missi: & colonia deducta. Lũ

Expanded text:
et castris exutum hostem Uelitras persecuti uno agmine uictores cum et castris exutum hostem Uelitras persecuti uno agmine uictores cum uictis in urbem inrupere; plusque ibi sanguinis promiscua omnium generum caede quam in ipsa dimicatione factum. paucis data uenia, qui inermes in deditionem uenerunt. dum haec in Uolscis geruntur, dictator Sabinos, ubi longe plurimum belli fuerat, fundit fugatque exuitque castris. equitatu immisso mediam turbauerat hostium aciem, quam, dum se cornua latius pandunt, parum apte introrsum ordinibus aciem firmauerant; turbatos pedes inuasit. eodem impetu castra capta debellatumque est. post pugnam ad Regillum lacum non alia illis annis pugna clarior fuit. dictator triumphans urbem inuehitur. super solitos honores locus in circo ipsi posterisque ad spectaculum datus; sella in eo loco curulis posita. Uolscis deuictis Ueliternus ager ademptus; Uelitras coloni ab urbe missi et colonia deducta. cum
Abbreviated transcription (Latin):
tutabantur. Alter consus in uolscos profectus: ne & ipse tereret
tempus uastandis maxime agris. Hostem ad conferenda propius
castra: dimitandumque ate exciuit. Medio inter castra cãpo
ante suum quisque uallum infestis signis constitere: Multitudĩe
aliquantulm uolsci suꝑabant.Itaque effusi & contẽptim pugnã
iniere. Consul romanus nec promouit atiem: nec clamorẽ reddi
passus defixis pilis suos stare iussit.Ubi ad manum uenir& hostis
tum cohortes tota ui gladiis rem gerere. Uolsci cursu & clamore
fessi: cum uelut se stupentibus metu intulissent romanis: postqm
impressionem sensere ex aduerso factam & ante oculos mitare
gladios: haud secus: ꝗͣ si in insidias incidissent: turbati uertunt
terga. & ne ad fugam quid satis uirium fuit: quia cursu in proe¬¬
liumierant. Nomani contra. qui a pͥncipio pugnae quieti stere¬
rant uigentes corporib facile adorti fessos. & castra impetu cepere

Expanded text:
tutabantur. alter consul in Uolscos profectus, ne et ipse tereret tutabantur. alter consul in Uolscos profectus, ne et ipse tereret tempus, uastandis maxime agris hostem ad conferenda propius castra dimicandumque acie exciuit. medio inter castra campo ante suum quisque uallum infestis signis constitere. multitudine aliquantum Uolsci superabant; itaque effusi et contemptim pugnam iniere. consul Romanus nec promouit aciem, nec clamorem reddi passus defixis pilis stare suos iussit: ubi ad manum uenisset hostis, tum coortos tota ui gladiis rem gerere. Uolsci cursu et clamore fessi cum se uelut stupentibus metu intulissent Romanis, postquam impressionem sensere ex aduerso factam et ante oculos micare gladios, haud secus quam si in insidias incidissent, turbati uertunt terga; et ne ad fugam quidem satis uirium fuit, quia cursu in proelium ierant. Romani contra, quia principio pugnae quieti steterant, uigentes corporibus, facile adepti fessos, et castra impetu ceperunt
Abbreviated transcription (Latin):
torem uolesi filium ceeant. Plebs &si aduersus creatum dictato¬
rem uidebat: tñ cum prouocationẽ fratris lege hr̃et: nihil ex ea fa¬¬
milia triste nec superbum timebat. Edictumꝰ deinde a dictatore
propositum confirmauit animos: Seruilii fere consulis elicto cõue¬
niens. Sed & homini & potestate melius rati credo obmisso ter¬
tamine nomina dedere: quantus nunꝗͣ ante exercitus: legiones
decem effecte. Ternae inde datae consulibus: quatuor dictator u¬
sus. Nec iam poterat bellum differri. Equi latinum agrum inua¬
serant. Oratores latinorum ab senatu petebant: ut aut mitterent
subsidium: aut se ip̃os tuendorum finium causa arma capere sine¬¬
rent. Tutius uisum est defendi inermes latinos: ꝗͣ pati retractare
arma. Uetusius consul missus: is finis populationis fuit. Cessere
equi campis: locoque magis ꝗͣ armis freti sũmis se uigis montium

Expanded text:
torem Uolesi filium creant. plebes etsi aduersus se creatum dictatotorem Uolesi filium creant. plebes etsi aduersus se creatum dictatorem uidebat, tamen cum prouocationem fratris lege haberet, nihil ex ea familia triste nec superbum timebat; edictum deinde a dictatore propositum confirmauit animos, Seruili fere consulis edicto conueniens; sed et homini et potestati melius rati credi, omisso certamine nomina dedere. quantus nunquam ante exercitus, legiones decem effectae; ternae inde datae consulibus, quattuor dictator usus. nec iam poterat bellum differri. Aequi Latinum agrum inuaserant. oratores Latinorum ab senatu petebant ut aut mitterent subsidium aut se ipsos tuendorum finium causa capere arma sinerent. tutius uisum est defendi inermes Latinos quam pati retractare arma. Uetusius consul missus est; is finis populationibus fuit. cessere Aequi campis, locoque magis quam armis freti summis se iugis montium
Abbreviated transcription (Latin):
peccauerunt prouocare liceat. Agedum inquit dictatorem a quo
prouocatio non est creemus. Nam hic quo nunc omnia ardent
conticesser furor. Pulset tum mihi littorem:qui sciet uis de tergo
uitaque sua penes unum illum esse: cuius maiestatem uiolarit
Multis ut erat horrida & atrox uidebatur appii sententia. Nur¬
sus Uirginii Largiique exemplo haud salubrem. utiq largiia¬
putabant snĩam: quae totam fidem tollera.. Medium maxime
& moderatum utique consilium Uirginii habebatur. Sed factio¬
ne respectuque rerum priuatarũ: qu& semper offecere: offitientq
publicis consiliis appius uicit. Ac prope fuit: ut dictator ille idẽ cre¬
arenuir. Quae res utique alienass& plebem periculosissimo tempore:
cum uulsci equiq & sabini forte una omnes in armis essent Sed
curat fuit consulibo & seniorib patrum: ut imperium sua natura
uehemens. mansueto permuteretur ingenio: M. Ualerium dicta¬

Expanded text:
peccauerint prouocare liceat. 'agedum' inquit, 'dictatorem, a quo peccauerint prouocare liceat. 'agedum' inquit, 'dictatorem, a quo prouocatio non est, creemus; iam hic quo nunc omnia ardent conticescet furor. pulset tum mihi lictorem qui sciet ius de tergo uitaque sua penes unum illum esse cuius maiestatem uiolarit.' multis, ut erat, horrida et atrox uidebatur Appi sententia; rursus Uergini Largique exemplo haud salubres, utique Largi putabant sententiam, quae totam fidem tolleret. medium maxime et moderatum utroque consilium Uergini habebatur; sed factione respectuque rerum priuatarum, quae semper offecere officientque publicis consiliis, Appius uicit, ac prope fuit ut dictator ille idem crearetur; quae res utique alienasset plebem periculosissimo tempore, cum Uolsci Aequique et Sabini forte una omnes in armis essent. sed curae fuit consulibus et senioribus patrum, ut imperium sua ui uehemens mansueto permitteretur ingenio: M'. Ualerium dicta
Abbreviated transcription (Latin):
te ferocissimo quoque non sententiis magis:ꝗͣ clamore & strepitu
Tandem cum irae resedissent exprobantibus consilibus nihilo plus
sanitatis incuria ꝗͣ in foro esse: ordine consuli coepit. Tres fuere
sententiae.P.Uirginius rem non uulgabat: de his tm̃: qui fidẽ
sequuti P. Seruilii consulis uulsco aurunco sabinoq militassent
bello agendum censebat.T.Largius non id tempus esse: ut meri¬
ta tm̃ mõ exoluerentur: totam plebem aere alieno demessam esse
nec sisti posse: ni omnibus consulatur. Quod si alia aliorum sit cõ¬
ditio accendi magis discordiam: ꝗ sedari. Appius Claudius &
natura ĩmitis & efferatus: hinc plebis odio: illinc patrum laudi¬¬
bus: non miseriis ait: sed licentia tantũ concitam turbam & lasci-¬
uire plebem magis: ꝗ saeuire. Id adeo malum ex prouocatione na¬¬
tum: quippe minas esse consulum non imꝑium: tbi ad eos qui una

Expanded text:
te ferocissimo quoque non sententiis magis quam clamore et strepitu. te ferocissimo quoque non sententiis magis quam clamore et strepitu. tandem cum irae resedissent, exprobrantibus consulibus nihilo plus sanitatis in curia quam in foro esse, ordine consuli coepit. tres fuere sententiae. P. Uerginius rem non uolgabat; de iis tantum qui fidem secuti P. Seruili consulis Uolsco Aurunco Sabinoque militassent bello, agendum censebat. T. Largius , non id tempus esse ut merita tantummodo exsoluerentur; totam plebem aere alieno demersam esse, nec sisti posse ni omnibus consulatur; quin si alia aliorum sit condicio, accendi magis discordiam quam sedari. Ap. Claudius , et natura immitis et efferatus hinc plebis odio, illinc patrum laudibus, non miseriis ait sed licentia tantum concitum turbarum et lasciuire magis plebem quam saeuire. id adeo malum ex prouocatione natum; quippe minas esse consulum, non imperium, ubi ad eos qui una
Abbreviated transcription (Latin):
traque re satis experta.Tum demum consules. ne praeclictum negetis
p.c. adest ingens seditio: postulamus ut hi qui maxime ignauiam
increpant adsint nobis habentib delectum. acerrimi cuiusque ar¬
bitrio: qñ ita placet rem agemus. Redeunt in tribunal. Citari noĩa¬
tim unum ex his qui in conspectu erant dedita opera iubẽt. Cum
star& tacitus & tirca eum aliquot hominum ne forte uiolaretur
constitiss& globus: lictorem ad eum consules mittunt.Quo repul¬
so: tum uo indignum facinus esse clamitantes: qui patru consu¬
libus aderant: deuolant de tribunali: ut lictori auxilio essent:
Sed ab lictore nihil aliud:ꝗ prendere prohibito: cum cõuersus
in Patres impetus fier& ess& consulũ inter cursu rixa foedata
est. in qua tum sine lapide sine telo plus clamoris atque irarum:ꝗͣ
iniurie fuerat. Senatus tumultuose uocatus: tumultuosius consu¬
litur. quaestionem postulantibus his qui pulsati fuerant: decernẽ¬

Expanded text:
traque re satis experta tum demum consules: 'ne praedictum negetis,traque re satis experta tum demum consules: 'ne praedictum negetis, patres conscripti, adest ingens seditio. postulamus ut hi qui maxime ignauiam increpant adsint nobis habentibus dilectum. acerrimi cuiusque arbitrio, quando ita placet, rem agemus.' redeunt in tribunal; citari nominatim unum ex iis qui in conspectu erant dedita opera iubent. cum staret tacitus et circa eum aliquot hominum, ne forte uiolaretur, constitisset globus, lictorem ad eum consules mittunt. quo repulso, tum uero indignum facinus esse clamitantes qui patrum consulibus aderant, deuolant de tribunali ut lictori auxilio essent. sed ab lictore nihil aliud quam prendere prohibito cum conuersus in patres impetus esset, consulum intercursu rixa sedata est, in qua tamen sine lapide, sine telo plus clamoris atque irarum quam iniuriae fuerat. senatus tumultuose uocatus tumultuosius consulitur, quaestionem postulantibus iis qui pulsati fuerant, decernen
Abbreviated transcription (Latin):
surum illos coetus fuisse. Torrepti consules: cum quid ergo se uell&
decernunt᷑ patres: ut delectum ꝗͣ acerrimũ hẽant: ocio lastiuire
plebem. Dimisso senatu consules in tribun al descendunt:citatq
nominatim iuniores: cum ad nomen nemo responder&: circũ fu¬¬
sa multitudo in contionis modum:negare ultra decipi plebẽ posse.
nunꝗͣ unum militem hĩturos nisi praestaretur fides publica. Li¬¬
bertatem unicuiq prus reddendam esse: ꝗͣ arma danda: ut pro
patria ciuibusque non pro dominis pugnent. Consules ꝗd mã¬
datum esse&x a senatii uidebant. sed eoꝵ qui intra parietes curiae.
ferociter loquerentur: neminem esse inuidiae suae participem. Et appa¬
rebat atrox cum plebe certamen.Prius itaque ꝗͣ ultima expirentur:
senatum iterum consulere platuit.Tum uo ad sellas consulum ꝓpere
conuolare minimus quisque natu patrum. abdicare consulatu iu¬¬
bentes: & deponere imꝑium: ad quod tutandum animus deesset.u¬

Expanded text:
surum illos coetus fuisse. correpti consules cum, quid ergo se facerdecernunt ut dilectum quam acerrimum habeant: otio lascivire plebem. dimisso senatu consules in tribunal escendunt; citant nominatim iuniores. cum ad nomen nemo responderet, circumfusa multitudo in contionis modum negare ultra decipi plebem posse; nunquam unum militem habituros ni praestaretur fides publica; libpatria ciuibusque, non pro dominis pugnent. consules quid mandatum esset a senatu uidebant, sed eorum, qui intra parietes curiae ferociter loquerentur, neminem adesse inuidiae suae participem; et apparebat atrox cum plebe certamen. prius itaque quam ultima experirentur senatum iterum consulere placuit. tum uero ad sellas consulum prope conuolare minimus quisque natu patrum, abdicare consulatum iubentes et deponere imperium, ad quod tuendum animus deesset. u
Abbreviated transcription (Latin):
portis: nec quẽquã in uallo: nec fremitũ consuetũ castror aĩ aduertunt
insolito silentio moti metu insidiarz subdunt. Trãsgressi deinde uallum
cũ deserta omĩa inuenissent: ꝑgũt hostẽ uestigiis sequi. Sed uestigia in
om̃s aeque ferẽtia ꝑtes: ut inde dilapsis passim primo errorẽ fatiebãt. post
ꝑ exploratores cõꝑtis hostiũ consiliis: ad singulas urbes circũ ferẽdo bellũ:
unũ & quadragit̃a oppida intra dies quĩquagĩta oiã oppugnãdo ceperũt.
Quoꝵ pleraq diruta atq incensa: nomẽq: equoꝵ prope ad internetionẽ
deletũ. De equis triũphatũ exẽploq eor clades fuit: ut Maurucini mar¬
si peligni. ferentani mitterẽt romã oratores pacis petend& amicitaeque.
Nis foedus ppłis petentib datũ. Eodẽ anno E. flauius En. filius scriba
patre libertino. humili fortuna ortus: eater calidus uir & fatundus aedi

Expanded text:
portis nec quemquam in uallo nec fremitum consuetum castrorum animaduerterunt, portis nec quemquam in uallo nec fremitum consuetum castrorum animaduerterunt, insolito silentio moti metu insidiarum subsistunt. transgressi deinde uallum cum deserta omnia inuenissent pergunt hostem uestigiis sequi; sed uestigia in omnes aeque ferentia partes, ut in dilapsis passim, primo errorem faciebant. post per exploratores compertis hostium consiliis, ad singulas urbes circumferendo bello unum et triginta oppida intra dies quinquaginta, omnia oppugnando, ceperunt; quorum pleraque diruta atque incensa nomenque Aequorum prope ad internecionem deletum. de Aequis triumphatum; exemploque eorum clades fuit, ut Marrucini Marsi Paeligni Frentani mitterent Romam oratores pacis petendae amicitiaeque. his populis foedus petentibus datum. eodem anno Cn. Flauius Cn. filius scriba, patre libertino humili fortuna ortus, ceterum callidus uir et facundus, aedi
Abbreviated transcription (Latin):
ta ppłus .ro. bellũ firi equis iussit: cõsulesq ambo ad nouũ profecti bel¬
lũ: quatuor milia a castris hostiũ cõsederũt. Equor exercitus ut ꝗ suo
noĩe ꝑ multos ãnos imbelles egissẽt: tumultuario similis sine ducib certis
sine imꝑio trepidare.Alii exeundũ in atiẽ: alii castra tuenda cẽsent: mo¬¬
uer plerosq uastatio futura agror: ac deinceps cũ leuib praesidiis urbiũ
relictaꝵ excidia. Itaq postꝗ inter multas sẽtentias unaq omissa cura
cõmuniũ ad respectũ suaꝵ quẽq rer uertiss& audita. ut prima uigilia
diuersi e castris ad deportanda oĩa tuendasq: moenib in urbes abirent.¬
Eã cuncti sententiã ingenti assensu accepere. Palatis hostib ꝑ agros pri¬
ma luce romani signis prolatis in atie consistũt: & ubi nemo obuius ibat
pleno gradu ad castra hostiũ tendũt. Caeteꝵ postꝗ̃ ibi nemo stationes pro

Expanded text:
ta populus Romanus bellum fieri Aequis iussit; consulesque ambo ad nouum profecti belta populus Romanus bellum fieri Aequis iussit; consulesque ambo ad nouum profecti bellum quattuor milia a castris hostium consederunt. Aequorum exercitus, ut qui suo nomine permultos annos imbelles egissent, tumultuario similis sine ducibus certis, sine imperio trepidare. alius exeundum in aciem, alii castra tuenda censent: mouet plerosque uastatio futura agrorum ac deinceps cum leuibus praesidiis urbium relictarum excidia. itaque postquam inter multas sententias una, quae omissa cura communium ad respectum suarum quemque rerum uertit, est audita, ut prima uigilia diuersi e castris ad deportanda omnia tuendosque moenibus <se> in urbes abirent, cuncti eam sententiam ingenti adsensu accepere. palatis hostibus per agros prima luce Romani signis prolatis in acie consistunt et, ubi nemo obuius ibat, pleno gradu ad castra hostium tendunt; ceterum postquam ibi neque stationes pro
Abbreviated transcription (Latin):
consulẽ legati sequerent᷑. Eo anno cũ pacatũ samnitũ agꝵ exercitus ro-¬
manus prebito benigne comeatu: ꝑ agrass&: fcedus antiquũ samnitib
redditũ. Ad equos inde ueteres hostes: caeter ꝑ multos annos sub spene
infidȩ pacis quietos uersa arma romana quod incolumi hernico noĩe
missi statuerãt simul cũ his samniti auxilia & post hernicos subactos:
uniuersa prope gens sine dissimulatione publici consilii ad hostes desciue¬
rat. Et post ꝗͣ icto romae cũ samnitib faedere: foetiales uenerãt respetitũ
tentationẽ aiebãt esse:ut terrore incusso belli romanos se fieri paterẽtur
quod quãtopere ꝑoptandũ for& hernicos docuisse cũ quib licuerit suas
leges romane ciuitati ꝑoptauerint. Quib legendi quid mallẽt copia nõ
fuerit pro poena netessariã ciuitatẽ fore. Obhaec uulgo in cõsiliis iacta¬

Expanded text:
consulem legati sequerentur. eo anno cum pacatum Samnium exercitus Roconsulem legati sequerentur. eo anno cum pacatum Samnium exercitus Romanus benigne praebito commeatu peragrasset, foedus antiquum Samnitibus redditum. ad Aequos inde, ueteres hostes, ceterum per multos annos sub specie infidae pacis quietos, uersa arma Romana, quod incolumi Hernico nomine missitauerant simul cum iis Samniti auxilia et post Hernicos subactos uniuersa prope gens sine dissimulatione consilii publici ad hostes desciuerat; et postquam icto Romae cum Samnitibus foedere fetiales uenerant res repetitum, temptationem aiebant esse ut terrore incusso belli Romanos se fieri paterentur; quod quanto opere optandum foret, Hernicos docuisse, cum quibus licuerit suas leges Romanae ciuitati praeoptauerint; quibus legendi quid mallent copia non fuerit, pro poena necessariam ciuitatem fore. ob haec uolgo in conciliis iacta
Abbreviated transcription (Latin):
tius cellius & multi alii mortales & castra capta utraq. Et bouianũ ubi
postero die oppugnari coeptũ est: breui capitur. Magnaq gloria rerũ
gestar consules triũpharũt. Minutiũ consulẽ cũ uulnere graui relatũ
ra arpinũ tensenniã recepta a samnitib. Nerculis magnũ simulatrũ
in capitolio positũ dedicatũq: p sulpitio auerione p.Sẽpronio Sopho
consulib. Samnites seu finẽ seu dilationẽ belli quaerẽtes legatos de pa¬
te romã misere. Quib suppliciter agentib responsũ est: nisi saepe bellum
parãtes patem petissẽt samnites: orone ultro citroq hĩta de pace trãsigi
potuisse. nũc qñ uana uerba ad id locor fuerĩt rebus standũ esse . p. Sẽ¬
proniũ consulẽ breui cũ exercitu insamnio fore: eũ ad bellũ pacẽ ue incli¬
nent animi falli nõ posse. Comꝑta oĩa senatui relatur decedentẽ ex sãnio

Expanded text:
tius Gellius multique alii mortales et castra utraque capta. et Bouianum urbs tius Gellius multique alii mortales et castra utraque capta. et Bouianum urbs postero die coepta oppugnari breui capitur magnaque gloria rerum gestarum consules triumpharunt. Minucium consulem, cum uolnere graui relatum ra Arpinum Cesennia recepta ab Samnitibus; Herculis magnum simulacrum in Capitolio positum dedicatumque. P. Sulpicio Sauerrione P. Sempronio Sopho consulibus Samnites, seu finem seu dilationem belli quaerentes, legatos de pace Romam misere. quibus suppliciter agentibus responsum est, nisi saepe bellum parantes pacem petissent Samnites, oratione ultro citro habita de pace transigi potuisse: nunc, quando uerba uana ad id locorum fuerint, rebus standum esse. P. Sempronium consulem cum exercitu breui in Samnio fore; eum, ad bellum pacemne inclinent animi, falli non posse; comperta omnia senatui relaturum; decedentem ex Samnio
Abbreviated transcription (Latin):
xisse hostes secutos: duo milia inde locis munitis & ip̃m consedisse:
Consul ut statiua tuta copiosaq &ita erat petisse uidet᷑. post ꝗͣ munimẽ¬
tis castra firmauit: & omĩ apꝑatu rerx utiliũ instruxit. relicto firmo
praesidio: de uigilia tertia: qua duci proxiẽ põt expeditas legiones ad
collegã & ip̃m aduersus alios sedentẽ ducit. Ibi auctore postumio Mi¬
nutius cũ hostib signa confert. Et cũ anceps proeliũ in multũ diei proces¬
siss&: tũ postumius integris legionib defessũ iam atie hostẽ ĩpuiso
inuadit. Itaq cũ lassitudo ac uulnera: fugã quoq praepedissẽt occidi¬
one occisi hostes. Signa unũ & uigĩti capta atq inde ad castra postumii
prectũ. Ibi duo uictores exercitus ꝑcussũ iam fama hostẽ adorti fũdũt
fugatq. Signa militaria sex & uigĩti capta: & imꝑator samnitiũ St̃a¬

Expanded text:
xisse, hostes secutos duo milia inde locis munitis et ipsos consedisse. xisse, hostes secutos duo milia inde locis munitis et ipsos consedisse. consul ut statiua tuta copiosaque—et ita erant—petisse uideretur, postquam et munimentis castra firmauit et omni apparatu rerum utilium instruxit, relicto firmo praesidio de uigilia tertia, qua duci proxime potest, expeditas legiones ad collegam, et ipsum aduersus alios sedentem, ducit. ibi auctore Postumio Minucius cum hostibus signa confert; et cum anceps proelium in multum diei processisset, tum Postumius integris legionibus defessam iam aciem hostium improuiso inuadit. itaque cum lassitudo ac uolnera fugam quoque praepedissent, occidione occisi hostes, signa unum et uiginti capta, atque inde ad castra Postumi perrectum. ibi duo uictores exercitus perculsum iam fama hostem adorti fundunt fugantque; signa militaria sex et uiginti capta et imperator Samnitium Sta
Abbreviated transcription (Latin):
p. corneliũ scipionẽ tũ mag̃ro equitũ p. Detio Murena. ab his ꝓꝑ quae
creati erant: comitia consularia hĩta: quia neuter consul potuerat bel¬
lo abesse. Creati consules Lpostumius Eminutius. Hos cõsules piso
fabio & P. detio suggerit biẽnio exempto: quo t̃ laudiũ uolũniũ
& Corneliũ cũ Martio consules factos: tradimus memoriae ne fut¬¬
gerit in annalib digerendis: an cõsulto binos consules falsos ratus
trãscenderit incertũ est. Eodẽ anno in campũ stellatẽ agri cãpani
samnitiũ incursiones factae. Itaq ambo cõsules in samniũ missi cus
diuersas regiones. trifernũ postumius: bouianũ Minutius petissent.
Postumius prius ductu ad trifernũ pugnatũ. Alii haud dubie sãnites
uictos ad .xxx. milia hõĩu capta tracdũt. Alii marte equo discessũ
ostumiũ metũ simulantẽ: nocturno itinere clã in mõtes copias dedu¬

Expanded text:
P. Cornelium Scipionem cum magistro equitum P. Decio Mure . ab his, propter quae P. Cornelium Scipionem cum magistro equitum P. Decio Mure . ab his, propter quae creati erant, comitia consularia habita, quia neuter consulum potuerat bello abesse. creati consules L. Postumius Ti. Minucius . hos consules Piso Q. Fabio et P. Decio suggerit biennio exempto, quo Claudium Uolumniumque et Cornelium cum Marcio consules factos tradidimus. memoriane fugerit in annalibus digerendis an consulto binos consules, falsos ratus, transcenderit, incertum est. eodem anno in campum Stellatem agri Campani Samnitium incursiones factae. itaque ambo consules in Samnium missi cum diuersas regiones, Tifernum Postumius, Bouianum Minucius petisset, Postumi prius ductu ad Tifernum pugnatum. alii haud dubie Samnites uictos ac uiginti milia hominum capta tradunt, alii Marte aequo discessum et Postumium metum simulantem nocturno itinere clam in montes copias abdu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ tunicis: ad senatũ pacis oratores missi. Cornelius in samnio relictꝰ
Martius de hernicis triũphans in urbẽ rediit:statuaq equestris ĩ foro
decreta est:quae ante templũ castoris posita est. Hernicoꝵ trib populis
alerinato uerulano ferentinati nihil maluerũtꝗͣ ciuitatẽ suae leges red¬
guinis qui quoq arma romanis intulerãt: ciuitatis sine suffragii lati-¬
one data concilia: cõnubiaq adempta. & magr̃atib praeter ꝗͣ satroꝵ
curatione ius interdictũ treandis. Eodẽ anno aedes salutis ab t.unio
Bubulto censore locata: quã consul bello samnitio uouerat. Ab eodẽ
collegaq eius M. Ualerio Maximo: uiae ꝑ agros publita impẽsa factae.
Et cũ cartaginẽsib eodẽ anno foedus tertio renouatũ: legatioq: eorus
qui ad id uenerãt comiter munera missa. Dictatorẽ idẽ annus hũit

Expanded text:
tem tunicis ad senatum pacis oratores missi. Cornelius in Samnio relictus: tem tunicis ad senatum pacis oratores missi. Cornelius in Samnio relictus: Marcius de Hernicis triumphans in urbem rediit statuaque equestris in foro decreta est, quae ante templum Castoris posita est. Hernicorum tribus populis, Aletrinati Uerulano Ferentinati, quia maluerunt quam ciuitatem, suae leges reddimissum. Anagninis quique arma Romanis intulerant ciuitas sine suffragii latione data: concilia conubiaque adempta et magistratibus praeter quam sacrorum curatione interdictum. eodem anno aedes Salutis a C. Iunio Bubulco censore locata est, quam consul bello Samnitium uouerat. ab eodem collegaque eius M. Ualerio Maximo uiae per agros publica impensa factae. et cum Carthaginiensibus eodem anno foedus tertio renouatum legatisque eorum, qui ad id uenerant, comiter munera missa. dictatorem idem annus habuit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtem tutũ ꝑfugiũ est.lam .xxx. millib hostiũ caesis: signũ receptui cõ¬
sules dederãt. collegebatq in unũ copias inuicẽ inter se gratulãtes: cũ
repente in se procul hostiũ nouae cohortes:quae in supplemẽtũ scriptae fue¬
rãt incegrauerũt caedẽ. in quas nec iussu consulũ: nec signũ acceptũ ui¬¬
ctores inuadũt: malo tyrocinio imbuendũ samnitẽ clamitãtes. Indul.¬
gent consules legionũ ardori. ut qui probe scirent nouũ militẽ hostium
inter ꝑculsos fuga ueteranos ne tẽtando quid satis tertamĩ fore: nec e¬¬
os opinio fefellit. Om̃s samnitiũ copiae ueteres atq nouae mõtes ꝓxĩos
est. & de iugis quae ceperãt fundũtur. łãq una uoce pacẽ om̃s petebãt.
Tũ triũ mensiũ frumẽto imposito & annuo stipendio: ac singulis ĩ mili¬¬

Expanded text:
partem tutum perfugium est. iam triginta milibus hostium caesis signum receptui conpartem tutum perfugium est. iam triginta milibus hostium caesis signum receptui consules dederant colligebantque in unum copias inuicem inter se gratantes, cum repente uisae procul hostium nouae cohortes, quae in supplementum scriptae fuerant, integrauere caedem. in quas nec iussu consulum nec signo accepto uictores uadunt, malo tirocinio imbuendum Samnitem clamitantes. indulgent consules legionum ardori, ut qui probe scirent nouum militem hostium inter perculsos fuga ueteranos ne temptando quidem satis certamini fore. nec eos opinio fefellit: omnes Samnitium copiae, ueteres nouaeque, montes proximos est et de iugis, quae ceperant, funduntur; iamque una uoce omnes pacem petebant. tum trium mensum frumento imperato et annuo stipendio ac singulis in mili
Abbreviated transcription (Latin):
os consulares exercitus nihil crederẽt suꝑesse spei aduenientẽ incõposi¬
to agmĩe aggrediũtur Martiũ. Raptĩ collatae sarcina in mediũ & ꝓ
ut tẽpus patiebat᷑ instructa aties: clamor primũ in statiua perlatus
deiñ conspectus procul puluis tumultũ apud alter consulẽ in castris
fecit. Isq confestĩ arma capere iussis: raptĩq eductis in atiẽ militib
trãsuersã hostiũ atiẽ: atq alio certamĩe occupatã inuadit: clamitans
sũmã flagitiũ fore: si alteꝵ exercitũ utriusq uictoriae cõpotẽ sinerẽt fiẽi.
nec ad se sui belli uendicarẽt decuis. Qua impetũ dederat prorũpit atiẽ.
& ꝑmediã in castra hostiũ tendit. & uacua defensorib cepit atq incẽ.¬
dit. Que ubi flagrãtia Martianus miles cõspexit: & hostes respexere
tũ passĩ fuga coepta samnitũ fieri. Sed omĩa obtinet caedes.Nec ĩullã

Expanded text:
os consulares exercitus nihil crederent superesse spei, aduenientem incomposios consulares exercitus nihil crederent superesse spei, aduenientem incomposito agmine Marcium adgrediuntur. raptim conlatae sarcinae in medium et, prout tempus patiebatur, instructa acies. clamor primum in statiua perlatus, dein conspectus procul puluis tumultum apud alterum consulem in castris fecit; isque confestim arma capere iussis raptimque eductis in aciem militibus transuersam hostium aciem atque alio certamine occupatam inuadit, clamitans summum flagitium fore, si alterum exercitum utriusque uictoriae compotem sinerent fieri nec ad se sui belli uindicarent decus. qua impetum dederat, perrumpit aciemque per mediam in castra hostium tendit et uacua defensoribus capit atque incendit. quae ubi flagrantia Marcianus miles conspexit et hostes respexere, tum passim fuga coepta Samnitium fieri; sed omnia obtinet caedes nec in ullam
Abbreviated transcription (Latin):
re gloriae fecit: nihil usꝗͣ dictu dignũ ausi: trinis castris intra paucos
dies exuti: triginta dier indutias ita ut ad senatũ romã legatos mit¬
terent: pacti sũt bimestri stipendio frumẽtoq & singulis in militẽ tu¬
nicis. Ab senatii ad Martiũ reiecti: cui senatus con. ꝑmissũ de herni¬
cis erat. Is eã gentẽ in deditionẽ accepit. Et in samnio consul alter¬
suꝑior uirib. locis impeditior erat. Omĩa itinera obsesserãt hostes sal¬
tusq ꝑuios ceperãt: ne qua subuehi comeatus possent: neq eos cũ quo¬
tidie signa in atiẽ consul proferr&: elicere ad certamẽ poterat. Satis¬
que apparebat: neq samnitẽ certamẽ praesens: nec romanũ dilationẽ
belli latuꝵ. Aduẽtus Martii: qui hernicis subactis maturauit college
uenire auxilio: morã certaminis hosti exemit. Nã ut qui cũ ne alteri
quid exercitui se ad certamẽ credidissẽt pares cõiungi utiq passi du¬

Expanded text:
 gloria fuit. nihil usquam dictu dignum ausi, trinis castris intra paucos dies exuti, triginta dierum indutias ita ut ad senatum Romam legatos mitterent, pacti sunt bimestri stipendio frumentoque et singulis in militem tunicis. ab senatu ad Marcium reiecti, cui senatus consulto permissum de Hernicis erat, isque eam earn gentem in deditionem accepit. et in Samnio alter consul superior uiribus, locis impeditior erat. omnia itinera obsaepserant hostes saltusque peruios ceperant ne qua subuehi commeatus possent; neque eos, cum cottidie signa in aciem consul proferret, elicere ad certamen poterat, satisque apparebat neque Samnitem certamen praesens nec Romanum dilationem belli laturum. aduentus Marci, qui Hernicis subactis maturauit collegae uenire auxilio, moram certaminis hosti exemit. nam ut qui ne alteri quidem exercitui se ad certamen credidissent pares, coniungi utique passi du
Abbreviated transcription (French):
tanto occubenti plus fulgoris ꝯiugalis diligencie ingessere ¶ Quiꝰ
etiã fo̾titudĩ pat̾s reseratũ maĩb uulniꝰ nil merite laudis potiũt aufere:¬

Expanded text:
tanto occumbenti plus fulgoris coniugalis diligentie ingessere. Cuius tanto occumbenti plus fulgoris coniugalis diligentie ingessere. Cuius etiam fortitudini patris reseratum manibus vulnus nil merite laudis potuit aufer
Abbreviated transcription (Latin):
euasere nõ tam̃ ĩpune. ¶ Sed cũ pter extimatum. oĩa respon¬
derent. a Senatu aliquo dampnati paricde in diu̾sa abierũt¬
¶ Brutus aut et Cassius in orientem tendentes nõ paͣuas copias
aduersus Octauianũ cesarem et antoniem cesaris heredes colleger
aduersus quos cum octauianus ⁊ antomus eduxisset exercitũ
apud philippos pugnatum est. Et cũ uicte fugateq dassii brictiq
ꝑtes essẽt. et ipẽ brutꝰ etiã occisus est. ¶ Qd cũ audiss poͣcia
passurã ꝙͣ olim cultri tonsorii uulnus cõfestim ĩ uetꝰ propositũ
uenit. et cũ ad uolũtariam necem nullũ sibi adeo cito ut impet᷑
exposcebat prestari iudebat᷑ instr̃m Ignitos carbones quos forte
propĩquos habebat indubitanter manib gucturi ĩ iectos exhausit
a quib ꝑcordia exurentib spũs uitalis abire in mortẽ cohactꝰ est.¬
¶ Nec dubium qn ꝙ̃to magis ĩusitatũ mortis genus intulere

Expanded text:
evasere. Non tamen impone; sed cum preter extimatum omnia responevasere. Non tamen impone; sed cum preter extimatum omnia responderent, a senatu reliquo damnati patricide in diversa abierunt. Brutus autem et Cassius in orientem tendentes non parvas copias adversus Octavianum Cesarem et Antonium, Cesaris heredes, collegere. Adversus quos cum Octavianus et Antonius eduxisse<n>t exercitum, apud Phylippos pugnatum est; et cum victe fugateque Cassii Brutique partes essent, et ipse Brutus etiam occisus est. Quod cum audisset Portia passuram quam olim cultri tonsorii vulnus, confestim in vetus propositum venit; et cum ad voluntariam necem nullum sibi adeo cito, ut impetus exposcebat, prestari videbatur instrumentum, ignitos carbones, quos forte propinquos habebat, indubitanter manibus gucturi iniectos exhauxit; a quibus precordia exurentibus spiritus vitalis abire in mortem coactus est. Nec dubium quin, quanto magis inusitatum mortis genus intulere,
Abbreviated transcription (Latin):
cõscius cum eidem scelesti facinoris aꝑuisset Archanũ factũ est
ut ea nocte cui dies illuxit qua cesar humais̃ reb ꝯiuratoru
oꝑe subtractus est exeũte bruto cubiculum portia tõsoris noua¬
culam sumeret qi ungiuũ suꝑflua resectura fingergq illã sibi
casu rccidisse se ex aĩo uulnerauit. ¶ Sane astantes ancillule
cum manare iudissent sanguinẽ suspicate aliꝗd grauiꝰ damor
sublato abiens sorutus in cubiculum reuocatus est/ et ab eo
obiurgata portia quomã tonsoris p̃ripuisset offitiũ. ¶ poͬcia
aut̃ semotis Ancillulis inquit. ¶ cimme temerarie factum
quod putas est tep̃tatura sũt quoĩnodo aut̃ gladio ꝑimere et
mortem ꝓpeti posse si minus tibi prouotis cepta succederẽt feci.
¶ O ĩexhausti iugoris amor et uir tali cõuige felix. Sed quid
multa. In scelux a cõutratis itizim est/ et occisores occiso cesar

Expanded text:
conscius, cum eidem scelesti facinoris aperuisset archanum, factum est conscius, cum eidem scelesti facinoris aperuisset archanum, factum est ut, ea nocte cui dies illuxit qua Cesar humanis rebus coniuratorum opere subtractus est, exeunte Bruto cubiculum, Portia tonsoris novaculam summeret, quasi um guium superflua resectura; fingensque illam sibi caso cecidisse, se ex animo vulneravit. Sane astantes ancillule cum manare vidissent sanguinem, suspicate aliquid gravius, clamore sublato, abiens Brutus in cubiculum revocatus est et ab eo obiurgata Portia quoniam tonsoris precipuisset officium. Portia autem, semotis ancillulis, inquit: — Minime temerarie factum quod putas est; tentatura autem quo animo me ipsam gladio perimere et mortem perpeti possem, si minus tibi pro votis cepta succederent, feci —. O inexhausti vigoris amor et vir tali coniuge felix! Sed quid ultra? In scelus a coniuratis itum est et occisores, occiso Cesare,
Abbreviated transcription (Latin):
romanor sed maximo totiꝰ orbis ea tempescate incomodo:
per ardentes solitudines libie in africam pompeyaĩ exẽcitꝰ
reliquias uictorie cesaris ĩpatiens ap̃o uticam se occidit. Nec
equidem Insignis mulier a patria fortitudine atq perseuerãtia
degeuerasse in aliquo uisa est. ¶ Hec aut̃ ut alia eius urͬtutie
preclara postponamꝰ cum etiam iuẽte patre detio bruto nubsiss
adeo eũ dilexit Integre atq caste. ut Inter ceteras muliebres curas
is esset longe pͥma atq precipua . nec oportuno tempor̃ potuit ho¬
nestas amoris flãmas casto occuluisse pectore que quomã eius
In ꝑpetuã euasere laudem ad eius ampliandam cdaritatem se
offerũt ultro. ¶ Quieuerat iam pescifer tumultꝰ belloꝵ ciuiliũ
oppressis a cesare ubiq pompeyanis cum ĩ eum dictatorẽ ꝑpetuũ
ut satis aĩaduersum est regnũ affectantẽ. Senatus pars samor
cdiurauit quox Int fuit et ip̃e Bructus qui Integritatis portie

Expanded text:
romanorum, sed maximo totius orbis ea etate incomodo. romanorum, sed maximo totius orbis ea etate incomodo. per ardentes solitudines Lybie in Affricam pompeiani exercitus reliquias, victorie Cesaris inpatiens, apud Uticam se occidit. Nec equidem insignis mulier a patria fortitudine atque perseverantia degenerasse in aliquo visa est. Hec autem — ut alia eius virtutis preclare postponamus — cum, etiam vivente patre, Decio Bruto nupsisset, adeo eum dilexit integre atque caste ut, inter ceteras muliebres curas, is esset longe prima atque precipua; nec oportuno tempore potuit honestas amoris flammas casto occuluisse pectore. Que, quoniam eius in perpetuam evasere laudem, ad eius ampliandam claritatem se offerunt ultro. Quieverat iam pestifer tumultus bellorum civilium, oppressis a Cesare ubique pompeianis, cum in eum dictatorem perpetuum — ut satis animadversum est — regnum affectantem senatus pars sanior coniuravit; quos inter fuit et ipse Brutus. Qui integritatis Portie
Abbreviated transcription (Latin):
pre. pencendas uegib de ponẽdis eiq de nouo faedendus pletio¬
mabur subigendie porratis extinguendis feaore romaꝵ̃ ꝓlebis
obtine so eturũ debis totius clientelas acqruuendeu nõidici
tattũ sed celuome satigauit diu quẽ ade illusteus mnulier
txquo siuuencula et ille prouectus etate ardenter amouit u
ob idrnaturã mortem qͥsierit. Nam cũ pomperus ⁊̃ Corito iu
ot deliis saceificaturus ab hostia quã tenebat ex suscepto nel¬
nere se ⁊ uaria agitante plurimo resꝑgeret sanguine/ et obid
uestibus ulis exutus deinde ałs Induturus rencteret ꝯtĩgit
ut deferens ante alios Iuliam pregnãtem hr̃et obua. Que cũ
uidisset uiri cruentas uestes/ ante ꝙ causam exquireret suspi¬
cata/ ne sorfan pompeyo suisset iuolenta manus ĩiecta. qͣl nõ
illi dilectissimo sibi uiro occiso suꝑuiuendũ foret. etã sipistoa
repente di lapsa timorẽ. oculis in tenebras reuolutis manib lausi
coridit et eulestigio expirauit non solum uiri atꝑ eaiiuuꝰ

Expanded text:
 vincendis regibus, deponendis eisque de novo faciendis, nationibus subigendis, pyrratis extinguendis, favorem romane plebis obtinendo, et regum orbis totius clientelas acquirendo, non terras tantum, sed celum omne fatigavit diu. Quem adeo illustris mulier, esto iuvencula et ille provectus etate, ardenter amavit, ut ob id immaturam mortem quesierit. Nam cum Pompeius in comitiis edilitiis sacrificaturus ab hostia, quam tenebat, ex suscepto vulnere se in varia agitante, plurimo respergeretur sanguine, et ob id, vestibus illis exutus, domum alias induturus remicteret, contigit ut deferens ante alios Iuliam pregnantem haberet obviam. Que cum vidisset viri cruentas vestes, ante quam causam exquireret, suspicata non forsan Pompeio fuisset violenta manus iniecta, quasi non illi dilectissimo sibi viro occiso supervivendum foret, in sinistrum repente delapsa timorem, oculis in tenebras revolutis, manibus clausis, concidit et evestigio expiravit: non solum viri atque civium
Abbreviated transcription (Latin):
cognouimꝰ aꝑte aliqua p̃sciã futura ꝑ liberũ arbitriũ sine omni
rerugnãtia. Uñ ueritas qͦq eiudens et rõ docet p̃destinari similiter
ꝑ liberũ arbitriũ q̃dam futura absq oĩ ĩ cõuẽientia. nã neq prescit
deus neq p̃destinat queqm iustũ futurũ ex necessitate: nõ eñ habet
Iusticiã qui eã nõ ẜuat libera uolũtate et ĩ fra. Non eĩ ea deus qͣu

Expanded text:
sciri futura per liberum arbitrium, sine omni repugnantia. Unde veritas quoque evidens, et ratio docet praedestinari similiter per liberum arbitrium quaedam futura, absque omni inconvenientia. Nam neque praescit Deus, neque praedestinat quemquam justum futurum ex necessitate. Non enim habet justitiam, qui eam non servat libera
Abbreviated transcription (Latin):
dicum apud uiros potuisse mulieres ut nullam memorie grãm ĩ spãlĩ
aliquã descripcione cõsecute sũt cum liquido ex ampliorib hystoi ꝯstet
dum concesso sibi rber magna ꝑfecerint ꝙͣto amplius mulieres  quib
datumo q di Diutiler ꝑuaserint aĩi et ingemo celebri atq uistute
cõspicus aueant assẜ ꝑficant atiã dissicilluna uiris extollende sunt¬
se fit ide n menito senidt  suo uenit ĩ aium ex hiis quas memoriꝙ
qefernet ĩ glotiu sr dus sunũ deducere eisq addere ex multis quiraam
et si nen meroratu dicuq̃ aliquid fecee. ciusas tamen maeis. sacesorbs
ꝓnibuere ¶Des uols ligenti uideat incõgeuũ si penelepis Cueitie

Expanded text:
dicum apud huiusce viros potuisse mulieres, ut nullam memorie gratiam in speciali dicum apud huiusce viros potuisse mulieres, ut nullam memorie gratiam in speciali aliqua descriptione consecute sint, cum liquido ex amplioribus historiis codum, concesso sibi robore, magna perfecerint, quanto amplius mulieres, quibusdatum est, si in virilem evaserint animum et ingenio celebri atque virtute conspicua audeant atque perficiant etiam difficillima viris, extollende sunt? Et ideo, ne merito fraudentur suo, venit in animum ex his quas memoria re; feret in glorie sue decus in unum deducere; eisque addere ex multis quasdam, etsi non memoratu dignum aliquid fecere, causas tamen maximis facinoribus prebuere. Nec volo legenti videatur incongruum si Penelopi, Lucretie
Abbreviated transcription (Latin):
in claritatem suscipiaris ꝑpetuam.¶ Preterea si dignum duxeris mu¬
lierum prestantissima eidem procedendi in mediũ audatiam prebeas.
¶bit quidem ut reor tuo emissus auspitio ab insultib malignãtium
tutus. Nomenq tuũ cum ceteris illustrium mulierũ ꝑ ora uirũ splen¬
didum deferet.  teq tuis cum meritis cũ mimme possie ubiq efferri
presencia p̃sentib cognitam faciet. et posteritati ẜuabit eternã. Nale.
cripsere iam dudum nõ nulli ueterũ sub cõpendio de uiris
illuscrib libros. et nrõ euo latiori tam uolumine ⁊ accura¬
tiori stilo uir Insignis et poeta egregius franciscus petͣccha
preceptor noster scribit et digne. ¶ Nam qui ut ceteros añirẽt
claris facinorib studium omẽ substancias sangaie ⁊ aiãm
exigente oportunitate posuere ¶ ꝑrofecto ut eoꝵ nom̃ ĩ posteros ꝑpetua
de ducatur memoria meruere. ¶ Sane miratus sum plurimũ adeo mo¬

Expanded text:
in claritatem suscipiaris perpetuam. Preterea si dignum duxeris, muin claritatem suscipiaris perpetuam. Preterea si dignum duxeris, mulierum prestantissima, eidem procedendi in medium audaciam prebeas. Ibit quidem, ut reor, tuo emissus auspicio, ab insultibus malignantium tutus; nomenque tuum, cum ceteris illustrium mulierum, per ora virum splendidum deferet, teque tuis cum meritis — cum minime possis ubique efferri presentia — presentibus cognitam faciet, et posteritati servabit eternam. Vale.cripsere iam dudum non nulli veterum sub compendio de viris illustribus libros; et nostro evo, latiori tamen volumine et accuratiori stilo, vir insignis et poeta egregius Franciscus Petrarca, preceptor noster, scribit; et digne. Nam qui, ut ceteros anteirent claris facinoribus, studium omne, substantias, sanguinem et animam, exigente oportunitate, posuere, profecto ut eorum nomen in posteros perpetua deducatur memoria meruere. Sane miratus sum plurimum adeo mo
Abbreviated transcription (Latin):
in florem. fic obscems sepositis collige latibatida. ¶ Et quoties ingẽti mu¬
liexi. quididignũ ⁊ pĩanã religionem professam̃ legeris : quod in te for nõ sen¬
seris. ruboiẽ mentis excita et te ipãm redargue ꝙ xp̃i delinta crismate hone¬
stat  pudicitia uł uietute supereris ab extera. et prouocato ĩ uires ĩgenio
quorplanimũ. uales nõ solũ ne supereris patiare : sed̾ ut superos. quascũq
egis gia uirtitte coneris. Nt uti corpore leta Iuuentute ac florida uenustate
cõspicaa es hsic p̃ceteris . nõ tm̃ coeuis tuis.sed priscis etiã aĩmi Integritate
prestancior slas. ¶ Memor nõ pigniets ut plereq facitis mulieres decoranda¬
formositas est/. Sed exornãda honestate sctitate et pͥmis oꝑib. Ut dum
eidem qui tribuit gratam feceris nõ solũ hac ĩ peritura mortalitatẽ
Inter fulgidas una sis sed ab eodem gratiaꝵ largitore hoiẽm exuens

Expanded text:
in florem, sic, obscenis sepositis, collige laudanda; et quotiens in gentili muin florem, sic, obscenis sepositis, collige laudanda; et quotiens in gentili muliere quid dignum, christianam religionem professa legeris, quod in te fore non senseris, ruborem mentis excita et te ipsam redargue quod, Christi delinita crismate, honestate aut pudicitia vel virtute supereris ab extera; et, provocato in vires ingenio, quo plurimum vales, non solum ne supereris patiare, sed ut superes quascunque egregia virtute coneris; ut, uti corpore leta iuventute ac florida venustate conspicua es, sic pre ceteris, non tantum coevis tuis, sed priscis etiam, animi integritate prestantior fias: memor non pigmentis ut plereque facitis mulieres — decorandaformositas est, sed exornanda honestate sanctitate et primis operibus; ut, dum eidem qui tribuit gratam feceris, non solum hac in peritura mortalitate inter fulgidas una sis, sed ab eodem gratiarum Largitore, hominem exuens,