comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idest ignoratũ ꝗ ne scuetur. ⁊ est supma signi¬
ficatio. sicut in quarto. liquit nolatile ferrum
nescuis ꝓ qui nesciebatur. ¶Actus. coactus ni
reti ⁊¶ Defendit. texit. ut hic michi dũ teneras
defendo a frigore mirtus ¶ Desulus mons ligu¬
rie est uixta alpes. liguria añt coheret tuscie
de qua fuerat mezentius. Unde satis est cõgru¬
a cõparatio ¶Multosq. ꝓmultuose. nõ enĩ
uicina est palus lauientia monti uesulo ut
possit unꝰ idemq aꝑ intelligi ¶ Pastus. pro
pastũ. nã supra ait quẽ. eigo antipsis est. la¬
¶Inhorruit armos. idest armis un borruit. aut
illud. mortua quin etiam uĩgebat corpora ui
est ⁊ cuitas tuscie ⁊ mons ⁊ rex pater darda¬
ni. unde nũc ad quos uis potest referri. n¬
Grauis homo. oriundo ꝗdez grecus. s ꝗ nũc
de tuscia uenisset adbellũ.. Miscentẽ. ꝑtur¬
na fames. alibi. ⁊ male suada fame. ¶ Eugarẽ.

Expanded text:
id est ignoratum, qui nesciretur: et est supina signiid est ignoratum, qui nesciretur: et est supina significatio, sicut in quarto «liquitque volatile ferrum nescius» pro ‘qui nesciebatur’. ACTVS coactus in retia. DEFENDIT texit, ut «hic mihi dum teneras defendo a frigore myrtos». VESVLVS mons Liguriae iuxta Alpes. Liguria autem cohaeret Tusciae, de qua fuerat Mezentius: unde satis est congrua comparatio. MVLTOSQVE pro ‘multosve’: non enim vicina est palus Laurentia monti Vesulo, ut possit unus idemque aper intellegi. LAVRENTIA pro nam supra ait 'quem': ergo antiptosis Inhorrvit armos id est armis inhorruit: aut illud "mortua quin etiam iungebat corpora vivest et civitas Tusciae, et mons, et rex, pater Dardani: unde nunc ad quodvis potest referri GRAIVS HOMO oriundo quidem Graecus, sed qui nunc de Tuscia venisset ad bellum. MISCENTEM perturNA FAMES alibi «et malesuada Fames». FVGACEM
Abbreviated transcription (Latin):
Ut persuis. hos pueri monitus patres infundere
lĩpos. s aquarta declłatione nec singlari datiuo
utim̃ nec płari. nã unũ nom̃ ẽ de his que licet
duplicẽ hãnt declãtionẽ. taiũ aliꝗb eoꝵ casib ꝓpt̾
asꝑitatem nõ utimur. Ut laur laurib cũ huiꝰ la¬
urus ⁊ abhac lauro dicamꝰ ¶Concurrũt tyrre¬
ne acies que spetialit̾ odio mezentii ĩ bellũ rue¬
bant ¶ Prodit ĩ equor. ex tendit᷑. hinc iu nenalis
que pelago occurrũt medio longeq relinquũt¬
eussit a chillis pedem ¶ Noplite palmũ. ea ꝑte¬
qua plurimũ poterat. donat hr̃e. greca figura
ut argenti magnũ dat ferre talentũ ¶ Cisseis.
heccuba filia cissei. sed̾m euripidẽ. sed̾m alios
clyniantis. qd̾ au̾t ait face pregnans hec ratio
est. quia ante ꝙͣ pareret. facem se peperisse in
pulsuMgnarũ laurens habet ora mimanta.
silicet casus sui. uera tam̃ est lectio. ignarũ

Expanded text:
ut Persius "hos pueris monitus patres infundere ut Persius "hos pueris monitus patres infundere lippos" . sed a quarta declinatione nec singulari dativo utimur nec plurali: nam unum nomen est de his, quae licet duplicem habeant declinationem, tamen aliquibus eorum casibus propter asperitatem non utimur, ut 'laurui lauribus', cum urus’ et ‘ab hac lauru’ dicamus. CONCVRRVNT TYRRHENAE ACIES quae specialiter odio Mezentii in bellum ruebant. PRODIT IN AEQVOR extenditur: hinc Iuvenalis «quae pelago occurru percussit Achillis pedem. qua plurimum poterat. DONAT HABERE Graeca figura, ut «argenti magnum dat ferre talentum». CISSEIS HecDymantis est. quod autem ait 'face praegnas', haec ratio est, quia antequam pareret, facem se peperisse vidit in pulsus. IGNARVM LAVRENS HABET ORA MIMANTA scilicet casus sui; vera tamen est lectio ‘ignarum’,
Abbreviated transcription (Latin):
crudelem. eruentũ ¶ Anini miserata. ꝓanimo
ideo sic longe ne expropinquo statun rediret
⁊ ut eũ affectus retineret parentis. ¶ At iouis
in terea monitis nouimꝰ sacͥlegũ ẽẽ mezentiũ
iouem etiam ⁊ hortatũ ẽẽ alios deos ut abello
desisterent. ⁊ dixisse orex iuppiter omĩb idem
Quomo ergo p̾rocedit. at ioius interea moni
ꝙ si est iure mozentiũ inturm locũ fac̃ uenire
ut iustũ preliũ inueniat᷑ ne uua penitus sit pars
ducibus destituta. Qd̾ au̾t dicitur sacrilegum
iuppit̾ admouere nõ debuit. nõ admonet. ut uin¬
cat s ut possit perire. Illud frustra queritur
quẽadmodũ numini sacͥlegus obtẽperare potue¬
rit. cũ mezentiũ nõ aꝑte iuppit̾ moneat s ei
initiat tale desideriũ. Unde est. du ne hũc ardo¬
rem mentib addũt euriale. an sua cuiq deus
fit dureͣ cupido. Monitis. abeo qd̾ est hec moni¬
ta. hic uenit datiuus. uã ⁊ hos monitus dicit.

Expanded text:
crudelem, cruentum. ANIMI MISERATA pro ‘animo crudelem, cruentum. ANIMI MISERATA pro ‘animo VRBEM Ardeam. Et ideo sic longe, ne ex propinquo statim rediret, et ut eum adfectus retineret parentis. AT IOVIS INTEREA MONITIS novimus sacrilegum esse Mezentium, Iovem etiam et hortatum esse alios deos, ut a bello desisterent, et dixisse «rex Iuppiter omnibus idem». Quomodo ergo procedit ‘at Iovis interea monitartibus: quod si est, iure Mezentium in Turni locum facit venire, ut iustum proelium inveniatur, ne una penitus pars a ducibus sit destituta. Quod autem dicitur, sacrilegum Iuppiter admonere non debuit, non admonet, ut vincat, sed ut possit perire. Illud etiam frustra quaeritur, quemadmodum numini sacrilegus obtemperare potuerit, cum Mezentium non aperte Iuppiter moneat, sed ei iniciat tale desiderium: unde est "dine hunc ardorem mentibus addunt, Euryale? an sua cuique deus fit dira cupido?" monitis ab eo quod est 'haec monita' hic venit dativus; nam et 'hos monitus' dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
mediũ accipiendũ est aut quia medidm dicit᷑ om̃e
qd̾ est inter finẽ ⁊ initiũ. ut interea mediũ eneas
um classe tenebat¶Eemitũq cadentũ accipio.
hine apparet de enea dictũ. obiua multa uirum
dimittit corpora morti. ¶Ima cerra. dolet sibi
etum infeliciũ uota sublata. Siquidẽ in mari
costitutus. optare hiatũ nõ potest terre. ⁊ mam
autẽ terrã prudenter dixit que ꝯtinet maria.¬
¶ Miserescite uenti. ꝓpetentis qualitate nõunꝙͣ
etiam moir uidetur eẽ miseratio. Ut hoc loco. Itẽ
supra. figite me siqua est pietas¶Adoro. ad. ua¬
cat. ⁊ est metri causa additũ ¶ Syrtis ubi are¬
nosa sũt loca syrtes uocantur. ergo im mittite me¬
ad seua uada syrtiũ. aut arenosa loca. aut reuera
ad syrtes idest mundi extrema ¶Quo me. nec
muerone suo induat corpore. Si enĩ in duere est
nestire nõ inuerone corpus induitur. s indiitur
mucro corpore idest tegit᷑ ⁊ uestitur. ¶ Erudum

Expanded text:
medium’ accipiendum est. Aut quia medium dicitur omne medium’ accipiendum est. Aut quia medium dicitur omne quod est inter finem et initium, ut «interea medium Aeneas iam classe tenebat». GEMITVMQVE CADENTVM ACCIPIO hinc apparet de Aenea dictum ‘obvia multa virum demittit corpora morti’. IMA TERRA dolet sibi etiam infelicium vota sublata: siquidem in mari constitutus optare hiatum non potest terrae. Imam autem terram prudenter dixit, quae continet maria. MISERESCITE VENTI pro petentis qualitate nonnumquam etiam mors videtur esse miseratio, ut hoc loco, item supra «figite me, si qua est pietas». ADORO ‘ad’ vacat, et est metri causa additum. SYRTIS ubi harenosa sunt loca syrtes ad saeva vada syrtium' aut ad harenosa loca, aut re vera ad syrtes, id est ad mundi extrema, quo me nec ‘mucronem suo induat corpore’. Si enim ‘induere’ est vestire, non mucrone corpus induitur, sed induitur mucro corpore, id est tegitur et vestitur. CRVDVM
Abbreviated transcription (Latin):
dat corpori morti. de nautis in naui intelligamꝰ
prelus. I¶Dedio. admediũ.. Turbo. ius uenti
¶Agnarus rerũ. artis ꝑ quã euaserat ¶Dmĩpotẽs
genitor. duo antonomasia ꝓuno ꝓprio ut trito¬
nia pallas. ¶Canton. pro tantone. ⁊ cõstat mul¬
tilatas partes orationis ad̾centũ in eodẽ loco hr̃e
in quo et iam integre habuerũt. Nã emorion idẽ
minores partieule. ꝙ. ue. ne.ce. quotiens uin¬
gur aliis partibus ante se accentũ facui̾t qualisli
multi lata similiter proferutur. silicet subeodem
accẽtu. ¶Quẽ ue redueit. qualẽ ut ego te enriale
aspicio ⁊ quasi nescuis sui est intanta rerũ pmu¬
tatione ¶Laurentis ne. i.g. quasi deliberatio est.
¶Quid manus illa uirũ. silempsis ꝑgenus. nã aoa¬
nu idest multitudine auiros transitũ fecit¶Pa¬
lantes indeo. in telligunꝰ eũ nõ longe aterris fuisse
uãq at supra medio fert equore. ut diximꝰ ad

Expanded text:
dat corpora morti’ de nautis in navi inventis intdat corpora morti’ de nautis in navi inventis intproeliis. MEDIO ad medium. TVRBO vis venti. IGNARVS RERVM artis per quam evaserat. OMNIPOTENS GENITOR duo antonomasiva pro uno proprio, ut «Tritonia Pallas». TANTON pro ‘tantone’. Et constat mutilatas partes orationis accentum in eodem loco habere, in quo etiam integrae habuerunt: nam moria, id est minores particulae, ut ‘que, ne, ve, ce’, quotiens iunguntur aliis partibus, ante se accentum faciunt, qualislibmutilata similiter proferuntur, scilicet sub eodem accentu. QVEMVE REDVCIT? qualem, ut «hunc ego te Euryale aspicio?» et quasi nescius sui est in tanta rerum permutatione. LAVRENTISNE ITERVM M. quasi deliberatio est. QVID MANVS ILLA VIRVM? syllepsis per genus: nam a manu, id est multitudine, ad viros transitum fecit. PALANTES VIDEO intellegimus eum non longe a terris fuisse: nam quod ait supra ‘medio fert aequore’, ut diximus, ‘ad
Abbreviated transcription (Latin):
litus. has aũt de scͥptiones eẽ aptas ⁊ raras ouenit
sic̃ ⁊ iam Oratuis docet iu arte poetiea dicens. pur¬
pureos late quis splendeat unus ⁊ alter assuitur
pannus sut enĩ ornatui ¶ Crepidine sari. crepi¬
do est abrupti saxi altitido. sane hoc loco antip¬
tosis facta est ꝓpter metrũ. conui̾cta eigo cre¬
pidine ꝓcrepidini. sicut heret pede pes ꝓpedi.s
¶Osinius. ip̃e est quẽ supra dixit massicũ. eigo
ut diximꝰ si osinius ꝓpriũ ẽ massieus applłtum
licet possit fiẽi ut duo nõia uniꝰ sũt. ut ẽ numia põ¬
pilius alexander magnus ¶ Elusiius oris. tuscie
emitate¶ Transilit. hoc sermone festinantis ce¬
leritas indieatur ¶Rumpit saturma funem. ne
dep̃bemso dolo ad bellũ reduet ¶uũ añt eneas
absentẽ inprelia poscit. sic melus sieut nõ nulli
uolũt urbanus nãq sic legit. ille autẽ eneai
absentẽ inp̃lia poscit ¶Ut obiua mulca uirum

Expanded text:
latus». Has autem descriptiones esse aptas et raras convenit, latus». Has autem descriptiones esse aptas et raras convenit, sicut etiam Horatius docet in arte poetica, dicens «purpureus late qui splendeat unus et alter adsuitur pannus»: sunt enim ornatui. CREPIDINE SAXI crepido est abrupti saxi altitudo. Sane hoc loco antiptosis facta est propter metrum: ‘coniuncta’ ergo ‘crepidine’ pro ‘crepidini’, sicut «haeret pede pes» pro ‘pedi’. OSINIVS ipse est quem supra Massicum dixit. Ergo, ut diximus, si Osinius proprium est, Massicus appellativum: licet possit fieri ut duo nomina unius sint, ut Numa Pompilius, Alexander Magnus. CLVSINIS ORIS Tusciae civitate. TRANSILIT hoc sermone festinantis celeritas indicatur. RVMPIT SATVRNIA FVNEM ne deprehenso dolo ad bellum rediret. ILLVM AVTEM AENEAS ABSENTEM IN PROELIA POSCIT sic melius, quam sicut non nulli volunt – Vrbanus namque sic legit - ‘ille autem Aenean absentem in proelia poscit’, ut ‘obvia multa virum
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit multos ab adulescẽtia bonos insultauerat
ꝙͣuis possit illic ẽẽ alia significatio. i dest multos
telis. ideo a hac arte agit uiuo ⁊ imagine decipit
turnũ. ꝗa si ei ex apto fugam suaderet morte
uiri fortis ille p̾poneret mortẽ. eñ preẜtim ip̃e in
sequẽtibus dixit dicat. usq adeone mori miseꝵ
est ¶Turbidus. elatus. arrogantia tumẽtis ¶Tellus
q̃sita pundas sic alibi. en agros ⁊ quã bello troiane
pestis hesperiã metire iacen. ¶Uciferans seꝗtur se¬
quens clamabat nõ aute dixit. ⁊ sic ẽ secutꝰ ¶ Nec
ferre uidet sua gaudia uentos. ꝓu̾biã ẽ uenti
ferũt caudia. idest letatur in cassũ. sic supra. sed
aure omĩa discerpũt. Item partẽ menti dedit
partem uoluens disꝑsit in auras ¶ Forte ratis. de¬
scͥptio ꝑ hecbasin facta. nõ enĩ asuperib pendet.
sed ante dictis adungitur ut in sula sicamũ uixͣ

Expanded text:
dixerit «multos ab adulescentia bonos insultaverat»: dixerit «multos ab adulescentia bonos insultaverat»: quamvis possit illic alia esse significatio, id est in multos ATQVE VIRVM TELIS ideo hac arte agit Iuno et imagine decipit Turnum, quia si ei ex aperto fugam suaderet, more viri fortis ille fugae praeponeret mortem, cum praesertim ipse in sequentibus dicat «usque adeone mori miserum est?». TVRBIDVS elatus adrogantia, tumens. TELLVS QVAESITA PER VNDAS sic alibi «en agros et quam bello, Troiane, petisti Hesperiam metire iacens». VOCIFERANS SEQVITVR sequens clamabat, non ante dixit et sic est secutus. NEC FERRE VIDET SVA GAVDIA VENTOS proverbium est ‘venti ferunt gaudia’, id est laetatur incassum: sic supra «sed aurae omnia discerpunt», item «partem mente dedit, partem volucres dispersit in auras». FORTE RATIS descriptio per parecbasin facta, non enim a superioribus pendet, sed ante dictis adiungitur, ut «insula Sicanium iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
solutim fitere elocutionẽ ⁊ ꝑgerũdi modũ aliꝗd
dicere. ut petendũ michi est equũ. codicẽ. birrũ
diceris petendus est codexi.am nõ ꝑgerũdi modũ.
s participialiter loqueris ¶ Rata. firma. ppetua.
¶Ueri nana feror sum neritatis ignara ¶Nimbo
succinta. nubibus qi premisit agens hiemen.
qd̾ nisi ẽet splendorem acciperemꝰ qui est cura
corpꝰ deoꝵ ¶Nube cana. erit noĩatiuus hec nu¬
bes. nã nubs nõ dicimꝰ qd̾ at liuius andronieus
qui prinus edidit fabulam latinã apud nos.n
¶ubasq. ꝓpter equinã caudã que eẽ solebat in
galeis ut cristaq hyrsutus equina.. Diuini.
post mortẽ in numeꝵ refertur deoꝵ. Quania. nec
amenbris. nec amente uemientia ¶Suscepta
Sumpta: suscepta. ⁊ cõpleta ¶ Erultat. erultare
est gaudere ⁊ ꝑse plenũ est. nã insultare est irride¬
re inimnicos.⁊ dicimus insulto tibi. licet salustiꝰ

Expanded text:
solutam facere elocutionem et per gerundi modum aliquid solutam facere elocutionem et per gerundi modum aliquid dicere, ut 'petendum mihi est equuixeris ‘petendus est codex’, iam non per gerundi modum, sed participialiter loqueris. RATA firma, perpetua. VERI VANA FEROR sum veritatis ignara. NIMBO SVCCINCTA nubibus, quia praemisit ‘agens hiemem’: quod nisi esset, splendorem acciperemus, qui est circa corpus deorum. NVBE CAVA erit nominativus ‘haec nubes’; nam ‘nubs’ non dicimus, quod ait Livius Andronicus, qui primus edidit fabulam Latinam apud nos. IVBASQVE propter equinam caudam, quae esse solebat in galeis, ut «cristaque hirsutus equina». DIVINI Apost mortem in numerum referetur deorum. INANIA nec a membris, nec a mente venientia. OBITA sumpta, suscepta et conpleta. EXVLTAT ‘exultare’ est gaudere, et per se plenum est: nam ‘insultare’ est irridere inimicos. Et dicimus ‘insulto tibi’, licet Sallustius
Abbreviated transcription (Latin):
ri suũ pudorẽ ⁊ iam ip̾a respondet obliq ¶ Trĩ
irradiationẽ turni fata differe nõ posse. Unde
nõ ait in dulsisse libet. s uacat. ac si diceret. iã
undiq in mortem truditur turnus. hoc tantũ
uenire. hinc qd̾ ⁊ sup̃.ait. metasq dati puenit
adeui. ¶Uenia ulla. beneficiũ qd̾ te speras mere¬
ri¶Quid uoce grauaris. negas fato. uox eniz
iouis factũ. statius. ⁊ nocem fatam secuntur: hoc
au̾t dicit. utinã que negas uoce idest fito mente
prestares. uã si ioiis uox fatũ est. potest aliud¬
fando fati ordinẽ comutare grauaris aũt ne¬
gas. f grauiter fers. ⁊ hac elocutione nõ nisi per
accusatiuũ utimur. ut si dicas ad grauor aduẽ¬
tum tuum. idest grauiter fero. grauor presen¬
tiam tuam. nã ⁊ ip̃e sic dixit. que grauaris. alit̾
nõ dicimus in hac significatione. Similiter
etiam accusatiuo casu utimur cũ uolunius ab¬

Expanded text:
ri suum pudorem, etiam ipsa respondet oblique. Ad v.ri suum pudorem, etiam ipsa respondet oblique. Ad v.inradiationem Turni fata differre non posse: unde non ait 'indulsisse libet', sed 'vacat', ac si diceret: iam undique in mortem truditur Turnus, hoc tantum um. Hinc est quod et supra ait «metasque dati perenit ad aevi». VENIA VLLA beneficium, quod te speras mereri. QVAE VOCE GRAVARIS quae negas fato; vox enim Iovis fatum est: Statius «et vocem fata secuntur». Hoc autem dicit: utinam quae negas voce, id est fato, mente praestares. Nam si Iovis vox fatum est, potest aliufando fati ordinem commutare. 'gravaris' autem negas, graviter fers. et hac elocutione non nisi per accusativum utimur, ut si dicas 'gravor adventum tuum', id est graviter fero, gravor praesentiam tuam: nam et ipse sic dixit 'quae gravaris'. aliter non dicimus in hac significatione. similiter etiam accusativo casu utimur, cum volumus ab
Abbreviated transcription (Latin):
adaliud referri. quo tẽpore eũ abachille nube
neptunus eripuit in quinto cõmemoratur..
Ipse rotis saliens. sarcasmos est. nã ꝑ irrionẽ
dictũ est. ille enĩ uulneratus ceciderat ¶Rotis
curru. a parte totũ ¶Sine. ꝑmitte. relinque.
patere. cynxa phcon ¶Latebras anime
pectus definitio pectoris ¶ Edebat. quasi ad
spectaculũ. unde ⁊ muneꝵ editores uocantur.¬
¶ St rebare. ut arbitraris. nerũ est qd̾ troiani ue¬
neris uirtute nituntur. ⁊ dictũ est ꝑironiam
nã supfluo ꝗdam hanc orationẽ simpliciter
dictani uolunt. ut re uera dicat iuppiter ꝑ se
nichil posse troiauos qd̃ falsũ est. adeo ut iu¬
nonis oratio adyroniã nõ adsimplicia uerba
respondeat.¶Nec te sententia uallit. hoc ꝑ parẽ¬
tesum dictũ est ¶ biuida fortis. ut se bello uiuida
uirtus. ¶ Cui uino sumissa. humilis ⁊ ꝗa intel¬
lexit obliqua troianoꝵ aceusatione impugna¬

Expanded text:
ad illud referri quo tempore eum ab Achille nube cava ad illud referri quo tempore eum ab Achille nube cava Neptunus eripuit, ut in quinto commemoratur. IPSE ROTIS SALIENS sarcasmos est; nam per inrisionem dictum est: ille enim vulneratus ceciderat. ‘Rotis’ curru, a parte totum. SINE permitte, relinque, patere, συγχώρησον. LATEBRAS ANIMAE PECTVS definitio est pectoris. EDEBAT quasi ad spectaculum: unde et munerum editores vocantur. VT REBARE ut arbitrabaris, verum est quod Troiani Veneris virtute nituntur. Et dictum est per ironiam: nam superfluo quidam hanc orationem simpliciter dictam volunt, ut re vera dicat Iuppiter per se nihil posse Troianos. Quod falsum est, adeo ut Iunonis oratio ad ironiam, non ad simplicia verba respondeat. NEC TE SENTENTIA FALLIT hoc per parenthesin dictum est. VIVIDA fortis, ut «sed bello vivida virtus». CVI IVNO SVMMISSA humilis. Et lexit obliqua Troianorum accusatione inpugna
Abbreviated transcription (Latin):
ĩterposuit enĩ adu̾saq pectora ¶Longe gradiẽtẽ
longis gradibus incedentem. ⁊ est militaris in¬
cessus. ¶Biugis. erit noĩatuus hic biuigus.
nã biuigibus faceret si ẽẽt tertie forme abeo qd̾
est hic biugis huiꝰ biuigis ¶ Non diomedis
equos. nec .c.c. achillis duos obicit aquib est
uictus eneas. nec tamen usq quaq. nã eoꝵ impe¬
tus euitanit ¶ Dicta parat. potest legi. ⁊ dicta ⁊ pa¬
⁊ ꝯparat᷑ ut promor. si aut participiũ eẽt fieret
uitiosa locutio sine interpositione ꝯuinctionis. y
iecisti michi qd̾ sim ⁊ adiomede ⁊ ab achille ꝯuer¬
sus infugã. te uͦ olueage nec equoꝵ tarditas ꝓ¬
didit qd̾ michi contigit. cũ adiomi ede occisus
est pandarus qui in eodem curru dumcabat
nec aliqua umbra tui equi sũt ꝑterriti. qd fac¬
tum sepius in homero legitur. sicut paulopost
turnũ cogit ymago bella deserere potest tam̃ ⁊

Expanded text:
interposuit enim ‘adversaque pectora’. LONGE GRADIENTEM interposuit enim ‘adversaque pectora’. LONGE GRADIENTEM longis gradibus incedentem: et est militaris incessus. BIIVGIS erit nominativus ‘hic biiugus’: nam biiugibus faceret, si esset tertiae formae ab eo quod est ‘hic biiugis, huius biiugis’. NON DIOMEDIS EQVOS NEC CVRRVS CERNIS ACHILLIS duos obicit a quibus est victus Aeneas, nec tamen usquequaque: nam eorum impetus evitavit. DICTA PARAT potest legi et comparatur, ut 'pronior'. si autem participium esset, fieret vitiosa elocutio sine interpositione coniunctionis. iecisti mihi quod sim et a Diomede et ab Achille conversus in fugam; te vero, o Lucage, nec equorum tarditas prodidit, quod mihi contigit cum a Diomede occisus est Pandarus qui in eodem curru dimicabat, nec aliqua umbra equi tui sunt territi, quod factum saepius in Homero legitur, sicut paulo post Turnum cogit imago bella deserere. Potest tamen et
Abbreviated transcription (Latin):
lucilius michi necesse est loqui. Nam scio ami¬
clas tacendo perisse. Aegeon qualis ip̃e est ⁊ briare¬
us. Ugnẽ pectoribus arsisse. asꝑ dicit ignẽ hũc.
anime in telligendũ elamorẽ uenientem. ⁊ fera¬
citatem ut sit. eũ ium sue crudelitatis efflaret.
Alii ignem bũc fulminis uolũt ut sit dictũ quẽ¬
admodũ in primo. illũ exspirantẽ transfiro pec¬
tore flãmas. Sane notandũ iguẽ arsisse. cũ
igni alia res ardeat ¶ Sic. ut nõ unã manũ ⁊¬
putares. nãq ad hoc ꝑtinet ꝯparatio ut intelliga¬
mꝰ eũ multitudinis uice dimicasse¶Intepuit
muero. numia silicet cede ¶ Quadrunges. ꝓpter
omocotelenton. noluit dicere quadriuigos. con¬
tulit se adaliã declinationẽ. Nã. ⁊ quadruuges ⁊
quadriuigos dicimꝰ. sicut inerm es ⁊ mermos
ex amimes ⁊ exanimos ¶Atq illi. equi silicet
adsuperiora retulit qd̾ sciendũ est ẽẽ iuitiosum

Expanded text:
Lucilius «mihi necesse est loqui: nam scio AmyLucilius «mihi necesse est loqui: nam scio Amyclas tacendo perisse». AEGAEON QVALIS ipse est et Briareus. IGNEM PECTORIBVS ARSISSE Asper dicit, ignem hunc animae intellegendum calorem, venientem ex ferocia, ut sit ‘cum vim suae crudelitatis efflaret’. Alii ignem hunc fulminis volunt, ut sit dictum quemadmodum in primo «illum expirantem transfixo pectore flammas». Sane notandum ‘ignem arsisse’, cum igni alia res ardeat. SIC ut non unam manum putares: namque ad hoc pertinet comparatio, ut intellegamus, eum multitudinis vice dimicasse. INTEPVIT MVCRO nimia scilicet caede. QVADRIIVGES propter homoeoteleuton noluit dicere ‘quadriiugos’, et contulit se ad aliam declinationem: nam et et ‘quadriiuges’ et ‘quadriiugos’ dicimus, sicut ‘inermis’ et ‘inermus’, ‘exanimis’ et ‘exanimus’. ATQVE ILLI equi scilicet, nam ad superiora retulit: quod sciendum est esse vitiosum;
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd̾ est hec ansonida buiꝰ ansomide. ¶Tacitis
regnauit amielis. inter caietã ⁊ terraci nam
oppidũ cõstitutũ est alaconib. qui comites ea¬
storis ⁊ pollucis fuerũt. ⁊ ab amielis ꝓuincia ala¬
conice ciuuitate ei indicũ nom̃ lacones. Itaꝙ
isti cũ scd̃m pictagoream sectam acede om̃iu
animaliũ abstinerent. Und̾ iuuenalis acũctis
animalib se abstinuit qui tanꝙͣ hoĩes ⁊ exii
ciuis paludib natas serpentes occidere nefas
putarent. abhisdẽ interempti sũt. unde amiclaᷤᷤ
dicit tacitas idest pictagoreas. nã pictarea uir¬
tus est quĩquenale silentiũ. est ⁊ alia expositio
cũ frequenter falso nuntiarenter hostes.⁊ mani
errore ciuitas quassaretur lata lege cautũ est
nequis umꝙͣ hostis anũtiaret aduentũ postea
cũ uero hostis ueniret nullo nuntiante ex in¬
prouiso eiuitas capta est. unde tacite amiele
dicte sũt qd̾ periere silentio. hinc est qd̾ ait

Expanded text:
eo quod est 'hic Ausonida huius Ausonidae'. tacitis eo quod est 'hic Ausonida huius Ausonidae'. tacitis regnavit amyclis inter Caietam etoppidum constitutum est a Laconibus, qui comites Castoris et Pollucis fuerunt et ab Amyclis, provinciae Laconicae civitate, ei inditum nomen est. Lacones itaque isti cum secundum Pythagoream sectam a caede omnium animalium abstinerent - unde Iuvenalis «cunctis animalibus abstinuit qui tamquam homine» - et ex vicinis paludibus natas serpentes occidere nefas putarent, ab iisdem interempti sunt: unde Amyclas tacitas dicit, id est Pythagoreas: nam Pythagorica virtus est quinquennale silentium. Est et alia expositio: cum frequenter falso nuntiarentur hostes et inani terrore civitas quassaretur, lata lege cautum est ne quis umquam hostis nuntiaret adventum. Postea cum vere hostis veniret, nullo nuntiante, ex inproviso civitas capta est: unde tacitae Amyclae dictae sunt, quod periere silentio. Hinc est quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
de patre dictam. cũ semꝑ de longa genereris
signifiertione dicatur. ¶Bardanides patrouo¬
micon amaiorib ¶ Dixerat ille aliquid. pro¬
uerbialiter dictũ est. ac si diceret. nõ mirũ sic
occisũ ẽẽ qui sibi plurimũ arrogabat. ¶Celo¬
q anumũ fortasse ferebat. forte exequauerat
loco quidã rusticus intelligendus est nõ ds
sic̃ supra. anxyr. quẽ legunꝰ iouẽ nõ nulli etiã
nympham nõ deã uolũt. s g̾ce sponsam dictã
ne incredibile sit exduob numinib ꝓcieatũ
ẽẽ mortalem quãꝙͣ hec numina scd̾m aristoti¬
lem aliquando moriantur ¶ue redueta. idest
retro acta dicũt nõ procedit ¶Istie nc̃ sarcasmoᷤᷤ
est hostilis irrisio. ¶atrio sepulcro. ⁊ iam hinc
apparet faunũ boĩem fuisse ¶In pasti. ita auidi
ut semꝑ credantur in pasti. sicut de arpiis dixit.¬
⁊ pallida semꝑ ora fame. quasi fame. ¶Auso¬
ausonides. ausonidũ. ausonidaꝵ uͦ uenit ab

Expanded text:
de patre dictam, cum semper de longi generis de patre dictam, cum semper de longi generis significatione dicatur. DARDANIDES patronymicon a maioribus. DIXERAT ILLE ALIQVID proverbialiter dictum est, ac si diceret, non mirum sic occisum esse eum qui sibi plurimum adrogabat. CAELOQVE ANIMVM FORTASSE FEREBAT forte exaequaverat loco quidam rusticus intellegendus est, non deus, sicut supra Anxyr, quem legimus Iovem. Nonnulli etiam nympham non deam volunt, sed graece sponsam dictam, ne incredibile sit ex duobus numinibus procreatum esse mortalem: quamquam haec numina secundum Aristotelem aliquando moriantur. ILLE REDVCTA id est retro acta dicunt, quod non procedit. ISTIC NVNC sarcasmos est, id est hostilis inrisio. PATRIO SEPVLCHRO etiam hinc apparet, Faunum hominem fuisse. INPASTI ita avidi, ut semper credantur inpasti, sicut de harpyiis dixit «et pallida semper ora fame», quasi fame. AVSOAusonides'. 'Ausonidarum' vero venit ab
Abbreviated transcription (Latin):
congrue. sicut statuis de amphiarao dicit.n¬
¶ Campo ꝑcampũ ¶ mmolat. quasi uictiniã
ut ille consueuerat. nã hoc uerbo adsacerdo¬
tis noĩ allusit ¶Ingentiq umbra tegit.
aut magnitudine corporis sui umbrat euis
accipiendũ est. idest insultatione eũ opprimit
⁊ adumbat ¶Serestus. serestos duos intelli¬
ganius unũ incastris.⁊ unũ cũ enea. tam̃ tro¬
iaui nõ dũ erũpere de castris. ut intelligamꝰ
eũ quẽ supra dixit. ergo duo sũt. nec mirũ
cũ ⁊ ip̾e dixerit qd̾ exemplo ẽẽ possit assara¬
ciq duo ¶Lecta refert. ꝓprie dixit. nã spolia
que aptantur tropeis legi dicuntur. idest
eligi. tropeũ declinatio latina est unde penulti¬
ma ht accentũ innumero nõ płari quia tropea
dicimꝰ sicut greci nec aliquid in de mutilamus
erit in aute penultima accentus sicut apd̾ gͥtos¬
nõ ante fusas accipimus ex eo qd̾ dixit instau¬
rant ¶Uulcam stirpe creatus. notandũ stirpẽ

Expanded text:
congruae, sicut Statius de Amphiarao dicit.congruae, sicut Statius de Amphiarao dicit. CAMPO per campum. IMMOLAT quasi victimam, ut ille consueverat: nam hoc verbo ad sacerdotis nomen adlusit. INGENTIQVE VMBRA TEGIT aut magnitudine corporis sui obumbrat eius accipiendum, id est insultatione eum opprimit et adumbrat. SERESTVS Serestos duos intellegamus, unum in castris et unum cum Aenea: nam Troiani nondum erupere de castris, ut intellegamus eum quem supra dixit. Ergo duo sunt; nec mirum, cum et ipse dixerit, quod exemplo esse possit «Assaracique duo». LECTA REFERT proprie dixit: nam spolia quae aptantur tropaeis, legi dicuntur, id est eligi. TROPAEVM declinatio latina est, unde paenultima habebit accentum; in numero vero plurali quia tropaea dicimus, sicut Graeci, nec aliquid inde mutilamus, erit in antepaenultima accentus, sicut apud Graecosνον ante fusas accipimus ex eo quod dixit ‘instaurant’. VVLCANI STIRPE CREATVS notandum stirpem
Abbreviated transcription (Latin):
cimus adeo ut terentius ⁊ iam filias liberos
dixerit. ut in echira qui illũ dignũ decreuerũt
suos cui liberos cõmitterent. ubi pater defilio
aduxorẽ loquitur. ergo usurpauit resꝑiciens¬
ad liberos. ut gnatos de uno diceret. ¶Conmer¬
tia. incissitudines ⁊ iguoscendi facultatem.s¬
¶ Nec procul emoides. hoc nom̃ licet possit ẽẽ
patronomiicũ quia indes exit ut dicamus
hemonis filius tam̃ melus est ut id ꝓprium
ẽẽ dicamus. quia nusꝙͣ aliud nom̃ eius aut
p̃missũ est aut secutũ. ergo simile ẽẽ patrono¬
mico ut sit hemonides sieut tuchidides ¶In¬
fula fascia. in modũ diadematis. aqua uicte
exutraq parte dependent. que plerũq lata
est plerũq tortilis. de albo ⁊ cocco ¶Insigni
bus armis. Asper sic legit ⁊ utitur salustii ex¬
emplo qui ait. equo atq armis insignibus.¬
ꝓbus uͦ in signib albis dicit legendũ. ut ue¬
stes albas accipianius que sũt sacerdotibus

Expanded text:
cimus filium, adeo ut Terentius etiam filiam 'liberos' cimus filium, adeo ut Terentius etiam filiam 'liberos' dixerit, ut in Hecyra "qui illum dignum decreverunt, suos cui liberos committerent" , ubi pater de filio ad uxorem loquitur. ergo usurpavit, resad ‘liberos’, ut gnatos de uno diceret. COMMERCIA vicissitudines et ignoscendi facultatem. NEC PROCVL HAEMONIDES hoc nomen licet possit esse patronymicon, quia in ‘des’ exit, ut dicamus Haemonis filius, tamen melius est ut id proprium esse dicamus, quia nusquam aliud nomen eius aut praemissum est aut secutum: ergo simile est patronymico, ut sit ‘Haemonides’ sicut Thucydides. INFVLA fascia in modum diadematis, a qua vittae ab utraque parte dependent: quae plerumque lata est, plerumque tortilis de albo et cocco. INSbus armis Asper sic legit et utitur Sallustii exemplo, qui ait "equo atqProbus vero ‘insignibus albis’ dicit legendum, ut vestes albas accipiamus, quae sunt sacerdotibus
Abbreviated transcription (Latin):
sed perite scissa est narratio ꝑ quã animus
enee ꝑturbatus expͥmitur. ¶ Inferias quos
ynmolet umbris. inferie sũt sacre mor¬
tuoꝵ que inferis soluũtur. Sãne mox erat
insepuleris uiroꝵ fortiũ captiuos necari.
qd̾ postꝙͣ crudele uisum est placuit gladia¬
tores ante sepulera dimicare. qui abustis
bustuarii appellati sũt ¶Captiuo sanguine
ꝓcaptiuoꝵ. ut captiui pendent currus. Itẽ
captiuaq uestis congeritur. ⁊ est ut diximꝰ
speciosus ornatus. ¶ Mago datuus est ut
p̃pͥ quas regatur precatur ¶ Penitus de fossa
talenta. multi enĩ diuitias obruebant. unde ora¬
tius quid iunat in mensũ te argenti pondus ⁊
auri. furtim defossa timidũ deponere terra.
Sane meluis infossa diceret ꝙͣ de fossa. ad qd̃
est metri necessitate conpulsus. nã fugit du¬
biam sillabã¶ Nõ hic uictoria tencrũ uertit᷑
Lucanꝰ nõ pondera reꝵ nec momenta sumus.
declamationes de hoc loco hoc ait. improbus

Expanded text:
Sed perite scissa est narratio, per quam animus Sed perite scissa est narratio, per quam animus Aeneae perturbatus exprimitur. INFERIAS QVOS IMMOLET VMBRIS inferiae sunt sacra mortuorum, quod inferis solvuntur. Sane mos erat in sepulchris virorum fortium captivos necari: quod postquam crudele visum est, placuit gladiatores ante sepulchra dimicare, qui a bustis bustuarii appellati sunt. CAPTIVO SANGVINE pro ‘captivorum’, ut «captive pendent currus», item «captivaque vestis congeritur»: et est, ut diximus, speciosus ornatus. MAGO dativus est, utpropter quas precatur. PENITVS DEFOSSA TALENTA multi enim divitias suas obruebant: unde Horatius «quid iuvat inmensum te argenti pondus et auri furtim defossa timidum deponere terra?» Sane melius ‘infossa’ diceret, quam ‘defossa’, ad quod est metri necessitate conpulsus: nam fugit dubiam syllabam. NON HIC VICTORIA TEVCRVM VERTITVR Lucanus «non pondera rerum, nec momenta sumus». declamationes, de hoc loco hoc ait ex persona
Abbreviated transcription (Latin):
staretur quis ⁊ cogeret᷑ operã dare sicͥficuis. s¬
laborabat ut ante saera ꝯpleret quã funus
agnosceret. Uñ ⁊ iã oratiꝰ puluillus ĩ capitolu
dedicatione cũ abinmicis ei filius extincetus
nũtiaret᷑ ait. cadauer sit. nec uoluit funꝰ agno¬
scere donec tepla dedicaret. scd̾m quẽ ritum
⁊ iam eneas inducit᷑ ante operã dare sacͥficiis
⁊ sic ad sotioꝵ ⁊ pallantis sepulturã reuerti.
¶Precipitant cure urguent. longã enĩ dilatio¬
ne sepultura nõ patitur.¶Turbataq funera
ꝯsuetudo apud poetas ut aplebe segregent du¬
ces. sic paulopost ait interea sotios in hũataq
corpora terre .ii. ⁊ intulit. mestamq euandri

Expanded text:
staretur quis et cogeretur operam dare sacrificiis, estaretur quis et cogeretur operam dare sacrificiis, elaborabat ut ante sacra compleret quam funus agnosceret: unde etiam Horatius Pulvillus in Capitolii dedicatione cum ab inimicis ei filius nuntiaretur extinctus, ait ‘cadaver sit’, nec voluit funus agnoscere, donec templa dedicaret. Secundum quem ritum etiam Aeneas inducitur ante operam dare sacrificiis, et sic ad sociorum et Pallantis sepulturam reverti. PRAECIPITANT CVRAE urgent: longam enim dilationem sepultura non patitur. TVRBATAQVE FVNERE ν: nam est haec consuetudo apud poetas, ut a plebe segregent duces. Sic paulo post ait «interea socios inhumataque corpora t. m.» et intulit «maestamque Euandri
Abbreviated transcription (Latin):
defende furorẽ inunicoꝵ ira ⁊ post fata seuire
cupiẽtẽ. defende autẽ est ꝓhibe. ut dũ teneras
defendo a frigore mitos ⁊ bene petit abenea. qd̾
scit eũ uitro cõcedere ut ꝓbauit infilio. petit
nõ aut̃ de eiꝰ pietate dubitans. s timens iram suoꝵ¬
¶ Haud inscuis. litotes figura. nõ enĩ dicit nõ
ignarus s expectans hoĩb uotis ut inunera
nec spno. idest ubent̾ accipio. in hac aut̃ figu¬
fundit. cuiꝰ sedẽ pleriq animã uolũt ẽẽ ⁊ sic
est dictũ ut una eadẽq uia sangus animꝰq
secũtur.
Ceaum intera surgens aurora re¬
liquit. More suo pretermisit noctis
descͥptionẽ quã transisse iudieat pre¬
sens ortus diei. ⁊ hoc est unde oratius ait. nec
u̾bũ u̾bo curabis reddere fidus ĩterpres que
enĩ naturalia sũt omĩbus patent¶Aeneas
fuit ut polluti funere minime sacͥficirent. sic
tam̃ ꝯtingeret ut uno eodẽ q tẽpore ⁊ fune¬

Expanded text:
DEFENDE FVROREM inimicorum iram et post fata saevire DEFENDE FVROREM inimicorum iram et post fata saevire cupientem. ‘Defende’ autem est prohibe, ut «dum teneras defendo a frigore myrtos». Et bene petit ab Aenea, quod scit eum ultro concedere, ut probavit in filio: petit autem non de eius pietate dubitans, sed timens iram suorum. HAVD INSCIVS litotes figura: non enim dicit ‘non ignarus’, sed expectans omnibus votis, ut «munera nec sperno», id est libenter accipio. In hac autem figufundit’, cuius sedem plerique sanguinem volunt esse. Et sic est dictum, ut «una eademque via sanguis animusque sequuntur». ceanum interea surgens aurora reliquit more suo praetermisit noctis descriptionem, quam transisse indicat praesens ortus diei. et hoc est unde ait Horatius "nec verbum verbo curabis reddere fidus interpres" : quae enim naturalia sufuit ut polluti funere minime sacrificarent. Si tamen contingeret ut uno eodemque tempore et fune
Abbreviated transcription (Latin):
artẽ militie. nã eques stans facillime suꝑatur
apedite. in leuã aũt partẽ ideo eirxiubat ut
enee dextram partẽ circũ ueniret. que utiq
queret. quo uulnerat mezentuis carebat
equi. ꝑ quẽ bellũ gerit᷑. alit̾ hoĩez dñs bellatorẽ
cernuus equus dr̃ qui cadit ĩ faciẽ qͣsi iueam
partẽ quã cernimꝰ. Unde ⁊ pueri quos ĩ ludis
uidemꝰ ea parte quã cernũt stantes cernui uo¬
cantur. Ut ⁊ iã uarro in ludis theatralib docet.¬
¶ Clamore incendu̾t celũ. implent. ⁊ abusiue diẽ
Troes q gaudio. latiniq dolore ¶Hausit celũ .p.
boc c̃ aerẽ. lucretius in hoc celo qui dr aer. ⁊ boc
dicit postꝙͣ respirauit ⁊ mẽtẽ recepit post ptur¬
batione exsequi ueniẽte ruina¶Hostis amare.
incede nefas. mori uiro forti uefas nõ est nec ggo
sic. ut uincere ueni. hoc est cũ uolũtate ꝓcumpo
¶Nec pepigit michi federa lausus. hoc est nõ eũ

Expanded text:
artem militiae: nam eques stans facillime superatur artem militiae: nam eques stans facillime superatur a pedite. In laevam autem partem ideo circuibat, ut Aeneae dexteram partem circumveniret, quae utique queret, quo vulnerato Mezentius carebat equi per quem bellum geritur. aliter hominem dicimus bellatorem, cernuus equus dicitur qui cadit in faciem, quasi in eam partem cadens qua cernimus: unde et pueri quos in ludis videmus ea parte, qua cernunt, stantes, cernuli vocantur, ut etiam Varro in ludis theatralibus docet. CLAMORE INCENDVNT CAELVM implent. Et abusive dixit. TROESQVE gaudio. LATINIQVE dolore. HAVSIT CAELVM M. R. hoc est aerem: Lucretius «in hoc caelo, qui dicitur aer». Et hoc dicit: postquam respiravit et mentem recepit post perturbationem ex equi venientem ruina. HOSTIS AMARE aIN CAEDE NEFAS mori viro forti nefas non est, nec ego sic ut vincerem veni, hoc est cum voluntate procumbo. NEC TECVM MEVS HAEC PEPIGIT MIHI FOEDERA LAVSVS hoc est non cum
Abbreviated transcription (Latin):
tentias quidẽ s que se ꝑuatura offeriit eũctis
ut nequid nimis ¶ Spolia illa cruẽta. arma
ostendit fortitudo rationẽ neq enĩ fortissime
credo. qd dignaberis hr̃e dños teucros silicet igna¬
uos. nã hoc ĩtelligimꝰ exeo qd̾ dixit equo fortissime
plerũq enĩ eralterius psone utuperatione uł lau¬
de. ꝗd de alia dieatur agnoscimꝰ. ut hoc loco troia¬
nos utuperatos exsequi lande cognoscimꝰ. Itẽ
alibi ꝯtra ut nũc ille paris silicet adulter. nam
illo loco eꝓ expsona paridis uituperit᷑ eneas.
¶Ex ceptus tergo. equo se prebente susceptus qd
fieri plerũq ꝯspicimꝰ ¶aculis onerauit. auidi¬
tas seuientis expͥmit᷑ sepius. ¶ Infesta hasta. in
uulnus parata. idest ⁊ tenta ¶ Qua ꝑdere posses
de est me. nã hoc dicit nisi extincto filio nulla
se ratiõe potuisse supari ¶ Nec diuũ parcimꝰ ulli.
moriturꝰ adueni ¶Ombo scutũ. nã aparte totũ
intelligimꝰ ¶ Leuos equitauit in orbes. scd̾m

Expanded text:
tissimas quidem, sed quae se per naturam offerunt cunctis, ut «ne quid nimis». SPOLIA ILLA CRVENTA arma ostendit fortitudo rationem. NEQVE ENIM FORTISSIME CREDO quod dignaberis habere dominos Teucros, scilicet ignavos: nam hoc intellegimus ex eo quod dixit equo ‘fortissime’. Plerumque enim ex alterius personae vituperatione vel laude, quid de alia dicatur agnoscimus, ut hoc loco Troianos vituperatos ex equi laude cognoscimus. Item alibi e contra «et nunc ille Paris», scilicet adulter: nam illo loco ex persona Paridis vituperatur Aeneas. EXCEPTVS TERGO equo se praebente susceptus: quod fieri plerumque conspicimus. IACVLIS ONERAVIT A. aviditas saevientis exprimitur, ut saepius. INFESTA HASTA in vulnus parata, id est protenta. QVA PERDERE POSSES deest ‘me’: nam hoc dicit, nisi extincto filio nulla se ratione potuisse superari. NEC DIVVM PARCIMVS VLLI moriturus advenio. VMBO scutum: nam a parte totum intellegimus. LAEVOS EQVITAVIT IN ORBES secundum
Abbreviated transcription (Latin):
aliũde fuerũt. tam̃ ĩ murmidonib ĩ perarũt. hec
aũt ponit ĩter ĩpossibilia. ⁊ utitur greco ꝓuerbio
Atiota moi. Sic oratius. ⁊ ante padus matuti¬
na lauerit cacumina. ⁊ sic ẽ modo dietũ ut in
.iii. nũc lycie sortes. nũc ⁊ ioue missus ab ipo¶Re¬
tro fugit aufidus uudas. apulie fluuiꝰ cadens in
Nã hoc dicit timoiẽ suũ naturalẽ ĩ uidiose ĩ meã
causã retorquet. ut in ee presentie nõ ĩ illiꝰ natu¬
re qd̾ timet ẽẽ uideat᷑. hoc est enĩ ꝙ planiꝰ iterat
dicens. ⁊ formidine crimen aceruat ¶Artificis
ĩcelus. nã sceleratoꝵ est simulare formidinẽ.¬
¶ Habitet tecũ ⁊ sit pectore in isto. pessima ⁊ uilis
aĩa hibitet ĩmẽbris ꝯgrus. nã talẽ uilẽ ⁊ pessi¬

Expanded text:
 imperarunt. Haec autem ponit inter inpossibilia. Et utitur Graeco proverbio ἄνω ποταμοί: sic Horatius «et ante Padus Matina laverit cacumina». Et sic est modo dictum, ut in quarto «nunc Lyciae sortes, nunc et Iove missus ab ipso». RETRO FVGIT AVFIDVS VNDAS Apuliae fluvius est, cadens in Nam hoc dicit: timorem suum naturalem invidiose in meam causam retorquet, ut meae praesentiae, non illius naturae, quod timet esse videatur. Hoc est enim quod planius infert, dicens ‘et formidine crimen acerbat’. ARTIFICIS SCELVS nam sceleratorum est simulare formidinem. HABITET TECVM ET SIT PECTORE IN ISTO pessima et vilis anima habitet in membris congruis: nam ‘talem’ vilem e
Abbreviated transcription (Latin):
de noĩatiuo transit addatiuũ dicens. clamã¬
ti¶ Infelix noua gaudia cidon. de cietensib
accepimꝰ. qd̾ in amores pueroꝵ intẽperantes
fuerũt qd̾ postea inlaconas ⁊ in totim g̾ciam
translatu. adeo. ut ⁊ cicero dicat inlibris de
re publica obpropriũ fuisse adolescentibus
si amatores nõ hr̃ent ꝓpter qd̾ poeta cydonẽ
inducit amatorẽ. ¶ SA ouinius autẽ cydo¬
ues cretenses dici. saue cydon quando no¬
men est ꝓpriũ. cy. naturaliter ꝓducit si ap¬
pellatiuu corripit. cy. ut partus siue cy don
telum inmedieabile torsit. tam̃ statius ⁊¬
iam inꝓprio corripuit. Ut hec regi ꝓpinissa
ꝙdon hec lampe dabamꝰ. qd̾ fecit abutens
licentia qua utimur in om̃ib ꝓpriis. ¶Fla¬

Expanded text:
de nominativo transit ad dativum, dicens ‘clamade nominativo transit ad dativum, dicens ‘clama Infelix nova gavdia cydon de Cretensibus accipimus quod in amores puerorum intemperantes fuerunt: quod postea in Laconas et in totam Graeciam translatum est, adeo ut et Cicero dicat in libris de re publica, obprobrio fuisse adulescentibus si amatores non haberent. propter quod poeta Cydonem inducit amatorem. novimus autem Cydonas Cretenses dici. sane 'Cydon' quando nomen est proprium, 'Cy' naturaliter producit; si appellativum, corripit 'Cy', ut "Parthus sive Cydon, telum inmedicabile torsit" . tamen Statius etiam in proprio corripuit, ut "haec regi promissa Cydon haec Lampe dabamus" : quod fecit, abutens licentia qua utimur in propriis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗa in ip̃o loco resagitur. nec est mutatio.¬
¶ Om̃ pugne. salustius pugnã illã ꝓ onũ bello
futurã. ideo ergo omen. ꝗa sicut nũc. sic uͥq
uincit eneas ¶ In uasit agrestes. quia dixit
⁊ latos uastant cultorib a gros¶Therone.⁊
hoc nom̃ in pindaro lectũ est tantũ ¶Tu¬
niean squalentem. splendentẽ loricam.¬
¶ Haurit. ferit. modo significat. Et tibi pbe¬
be sacrũ. omes qui secto matris uentre pro¬
creantur. ideo sũt appollini consecrati quia
deus est medicine ꝙͣ lucem sortiuntur. un
⁊ sculapius eiꝰ fingitur filius. ita enĩ eũ ꝓerea¬
tũ supra diximꝰ. cesarũ etiã familia sac̾ra re¬
tinebat apollinis ꝗa qui primꝰ de eoꝵ fami¬
lia fuit ex secto matris uentre natus uude
etiã cesar dictus est. licet uaria de ethimo¬
logia huiꝰ nois dicantur ut diximꝰ supra.n
¶ Qd̾ licuit paruo. legitur ⁊ cu licuit ¶Usq
tamdu. donec ¶Ecce faron. legitur.⁊ faro

Expanded text:
quia in ipso loco res agitur, nec est mutatio.quia in ipso loco res agitur, nec est mutatio. OMEN PVGNAE Sallustius «pugnam illam pro omine bello futuram». Ideo ergo ‘omen’, quia, sicut nunc, sic ubique vincet Aeneas. INVASIT AGRESTES quia dixit «et latos vastant cultoribus agros». THERONE hoc nomen in Pindaro lectum est tantum. TVNICAM SQVALENTEM splendentem loricam. HAVRIT ‘ferit’ modo significat. ET TIBI PHOEBE SACRVM omnes qui secto matris ventre procreantur, ideo sunt Apollini consecrati, quia deus est medicinae, per quam lucem sortiuntur: unde Aesculapius eius fingitur filius; ita enim eum procreatum supra diximus. Caesarum etiam familia ideo sacra retinebat Apollinis, quia qui primus de eorum familia fuit, exsecto matris ventre natus est, unde etiam Caesar dictus est: licet varia de etymologia huius nominis dicantur, ut diximus supra. QVOD LICVIT PARVO legitur et ‘cui licuit’. VSQVE tamdiu, donec. ECCE PHARON legitur et ‘Pharo’,
Abbreviated transcription (Latin):
utrobiq uincantur ꝙͦ sequentia indicant
nã paulopost dicturus est. ⁊ rapit acer to¬
tam aciem ĩ teucros. ¶Concredere. cõuacat.
quilli. Breuibus uadis ¶ꝑremos.i dest
scaphis ¶Nam sperat legitur ⁊ sperant.
qd̾ ⁊ in eluis est. nã dũ uada ẽẽ nõ sperat in¬
hostis aduentũ. ¶ Statione. statio est portꝰ
tẽporalis. nã portus est ubi hiematur. s mo¬
do statio sicum litus signifieat. hoc enĩ dicit
potiar terra ⁊ nauem frangere significat¬
nõ recuso. In nocue. in uocuus est eui nõ
nocetur: in noxuis qui nõ nouit nocere. s
hoc poete plerumq ꝯfundu̾t. ¶Dorso miqͦ
dorsum est durior harena que remeantib
fluctib ⁊ enntib densatur ⁊ in modum
saxi durescit qd̾ anautis ꝓuluinus uocatur
¶niquo. sibi nocenti ¶ Eluctusq fatigat. sb̾¬
audis eam. nã fluictus noĩatiuus est singłaris¬
¶ Exponit inundis. ideo inundis. nõ inu̾das

Expanded text:
utrobique vincatur: quod sequentia indicant, utrobique vincatur: quod sequentia indicant, nam paulo post dicturus est ‘et rapit acer totam aciem in Teucros’. CONCREDERE ‘con’ vacatquilli. BREVIBVS vadis. PER REMOS id est scaphis. NON SPIRANT legitur et ‘sperat’, quod et melius est: nam dum vada esse non sperat, inhostis adventum. STATIONE statio est portus temporalis; nam portus est ubi hiematur. Sed modo statio siccum litus significat: hoc enim dicit: potiar terra, et navem frangere non recuso. INNOCVAE innocuus est cui non nocetur, innoxius qui non novit nocere; sed hoc poetae plerumque confundunt. DORSO INIQVO dorsum est durior harena, quae remeantibus fluctibus et euntibus densetur et in modum saxi durescit, quod a nautis pulvinus vocatur. INIQVO sibi nocenti. FLVCTVSQVE FATIGAT subaudis ‘eam’: nam ‘fluctus’ nominativus est singularis. EXPONIT IN VNDIS ideo non ‘in undas’,
Abbreviated transcription (Latin):
stella loqueretur quã armis splendentib cõ¬
paruit. bene hoc status ad ip̃a arma transtulit
dicens. armaq in auro tristia ¶ Quod uotis
optastis ad est. Magna ars ꝑsuadentis est. ut
qd̾ cupit fieri inpreuidiciũ trabat. sic hoc lo¬
co ꝗa uult turnus ut optent ꝑugnã eiꝰ socii.
hanc eos semꝑ dixit optasse ¶d fringere de¬
xtra fortiter facere ⁊ bene u̾bo usus est mili¬
tari ¶n manib. nõ iam inuotis. s ĩ manib
facta patrũ. Alii hic distingũt ut sit referat
modo unusquisq facta patrũ ⁊ laudes ⁊ se¬
cutus salustiũ hoc dixit. qui ait hispanoꝵ
fuisse ut iubella euntib uinuentib parentu
facta memorarentur a matrib. Alii distingũt
nũc magna referto facta. ut duas res dixerit
nã unusquisq ⁊ suoꝵ factoꝵ meminerit. ⁊¬
laudis parentũ ¶Uersat quos duceret ꝯtra
cogitat quidẽ s nõ facit nediuiso exercitu

Expanded text:
stella loqueretur, quam armis splendentibus comstella loqueretur, quam armis splendentibus comparavit, bene hoc Statius ad ipsa arma transtulit, dicens «armaque in auro tristia». QVOD VOTIS OPTASTIS ADEST magna ars persuadentis est, ut quod cupit fieri, in praeiudicium trahat. Sic hoc loco quia vult Turnus, ut optent pugnam eius socii, hanc eos semper dicit optasse. PERFRINGERE DEXTRA fortiter facere. Et bene verbo usus est militari. IN MANIBVS non iam in votis, sed in manibus FACTA PATRVM alii hic distinguunt, ut sit, referat modo unusquisque facta patrum et laudes. Et secutus Sallustium hoc dixit, qui ait, Hispanorum fuisse, ut in bella euntibus iuvenibus parentum facta memorarentur a matribus. Alii distinguunt ‘nunc magna referto facta’, ut duas res dixerit: nunc unusquisque et suorum factorum meminerit, et laudis parentum. VERSAT QVOS DVCERE CONTRA cogitat quidem, sed non facit, ne diviso exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
dicũt has stellas ẽe ultra .xxx ui. quaꝵ nõia
⁊ effectus abienus qui ⁊ iam bis scripsit uir¬
gilii fabulas ꝯmemorat. Plinius etiã scd̾s dic̃.
cometas stellas ẽẽ naturales que apparent
certis tẽporib. Itẽ hoc q̾qͥ ꝯmemorat cometas
fieri deplanetis quĩq. unde interdũ bona in¬
ter dũ pessima significant. nã si deuere ⁊ ioue
fiant optima prenũtiant. si de marte ⁊ satur¬
no deteriora. nã mercurialis semꝑ talis est
qualis cui coheret. Unde ⁊ minister deoꝵ fin¬
gitur. hi ne est qd̾ modo ait. comete sangui¬
nei lugubre rubent idest noxii ¶ Syrius ar¬
dor. siruis stella est more canis. que ut ĩ tertio
diximꝰ. quantũ in ip̃a est pestifera est. s pro
qualitate adiacentiu aut uncitur. aut ma¬
ioribus utitur uirib. hinc est qd̾ cũ certo tẽ¬
pore oriatur nõ semꝑ est noxia Meuo.
noxio. qd̾ au̾t ait contristat lumine cũ de

Expanded text:
dicunt has stellas esse ultra XXXII. quarum nomina dicunt has stellas esse ultra XXXII. quarum nomina et effectus Avienus, qui iambis scripsit Vergilii fabulas, memorat. Plinius etiam Secundus dicit, cometas stellas esse naturales, quae apparent certis temporibus. Item hoc quoque commemorat, cometas fieri de planetis quinque, unde interdum bonum, interdum pessima significant. Nam si de Venere aut Iove fiant, optima praenuntiant; si de Marte aut Saturno, deteriora: nam Mercurialis semper talis est, qualis ille cui cohaeret; unde et minister deorum fingitur. Hinc est quod modo ait ‘cometae sanguinei lugubre rubent’, id est noxii. SIRIVS ARDOR Sirius stella est in ore canis, quae, ut in tertio diximus, quantum in ipsa est, pestifera est, sed pro qualitate adiacentium aut vincitur aut maioribus utitur viribus: hinc est quod, cum certo tempore semper oriatur, non semper est noxia. LAEVO noxio quod autem ait ‘contristat lumine’, cum de