comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potius achationẽ formãq c̃tendat. Nãꝙ sapientia ratione qͣdã
atq forma c̃ficit sapientes. Eius uͦ causȩ quã tullius refert sine qua
ñ fit aliqiđ. materia quidẽ tẽpus & locus .÷. ex quo fit ł in quofit. quȩ
sunt efficientis subiecta materiȩ. & ut uno intellectu c̃ophendant᷑
spectant sed ñ ipsa finis. qr ñfinis instrum̃ta respicit. sed hȩc finẽ. inftro¬
m̃ta nãq ꝓpt̃ aliquẽ finẽ parant᷑. Sed mirũ uideri potest cur c̃ gressi¬
onẽ amoris causã ñ int̾ ea numerauit quȩ habent efficiendiiũ. sed
int̃ eas posuent causas sinequib effici ñ potest. cũtam̃ agat aliqu ac
moueat. Nã ipsa c̃gressio aliqiđ uidet᷑ efficere similisꝙ ẽ ei causȩ quȩ
ipsa quidẽ habet uĩ efficientiȩ. sed sine ad miniculo ñ potest. ueluti
cũ querit᷑ de sapientia. ansola beatũ possit efficere. Sed mero baudus
rethor ita disseruit. earũ causarũ quȩ efficiendi uĩ haberent eã eẽ fa¬

Expanded text:
 formamque contendit. Namque sapientia ratione quadam atque forma efficit sapientes. Ejus vero causae quam Tullius refert, sine qua non fit aliquid, materia quidem, tempus et locus, id est, ex quo fit, vel in quo fit, quae sunt efficienti substantia naturae; ut uno intellectu comprehendantspectant, sed non ipsa finis, quia non finis instrumenta respicit, sed haec finem. Instrumenta namque propter aliquem finem parantur. Sed mirum videri potest cur congressionem amoris causam non interea enumeravit, quae habent efficiendi vim, sed inter eas posuerit causas, sine quibus effici non potest, cum tamen agat aliquid atque moveat. Nam ipsa congressio aliquid videtur efficere, similisque est ei causae quae ipsa quidem habet efficiendi vim, sed sine adminiculo non potest, veluti cum quaeritur de sapientia an sola beatum possit efficere. Sed Merobaudes rhetor ita disseruit, earum causarum, quae efficiendi vim haberent, eam esse fa
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ efficiendi uĩ ñ habet. sed sine ea ñ ꝓuenit effectus. Nã ut tullius ꝗꝗ
cõmemorat. nullã in efficiendis reb adhib& necessitatẽ. atq ideo dicta
causa ñstatĩ insequit᷑ effectus. Neq eñĩ sic̃ gressus ẽ mox amauit. nec si
fuit ȩs statuã quoq fuisse necesse ẽ. Ex quo alia causarũ partitio nascit᷑.
Aliȩ nãꝙ st̃ causȩ necessariȩ. aliȩ minime. Non necessariarũ. aliȩ sunt
efficientes. aliȩ sine quib ñ efficit᷑. Necessariũ uͦ causariũ conclusio ñ
solet c̃turbare. Ut enĩ hȩc causa fuerit dicta. statĩ inc̃clusione sequit᷑

Expanded text:
quidem efficiendi vim non habet, sed sine ea non provenit effectus. Nam, ut Tullius quoque commemorat, nullam in efficiendis rebus adhibet necessitatem, atque ideo dicta causa non statim sequitur effectus. Neque enim si congressus est, mox amavit, nec si fuit aes, statuam quoque fuisse necesse est, ex quo aliarum causarum partitio nascitur. Aliae namque causae sunt necessariae, aliae minime. Non necessariarum aliae sunt efficientes, aliae sine quibus non efficitur. Necessariarum vero causarum conclusio non solet conturbare; ut enim haec causa fuerit dicta, statim in conclusione sequ
Abbreviated transcription (Latin):
ñ male mereri. Cuiꝰ exposteriore parte dẽpta negatione totaq: ꝓ¬
positione denegata. fiet ꝓpositio. sisibene meritã eẽ autumas. male
mereri. Qđ in int̃rogationẽ deductũ entime mafacit. Bene quã
meritã eẽ autumas male mereri : Itẽ qđ scis ꝓdest. n hil id qđ nes¬
cis obẽ : Hoc ꝗꝗ entimema tali conectit᷑ sillogis mo. Nsi id qđ scis ꝓdest

Expanded text:
non male mereri. Cujus ex posteriore parte dempta negatione, totaque pnon male mereri. Cujus ex posteriore parte dempta negatione, totaque propositione denegata, fiet propositio: non si bene meritam esse autumas, male mereri; quod in interrogationem deductum facit enthymema: bene quam meritam esse autumas, male mereri. Item id quod scis prodest, nihil id quod nescis, obest; hoc quoque enthymema tali nectitur syllogismo: non id q
Abbreviated transcription (Latin):
ententia stlis adiecit alia rursus exempla. Eam quã nihilaccusas dãpnas:
fuiꝰ entimematis talis intelligit᷑ sillogis mꝰ. Nsi nihil accusa sdãpnas. Sed nilil
accusas ñ dãpnas gͥ. Uenit enĩ hoc argum̃tũ exea ꝓpositione conexa quȩ
exduab cõponit᷑ negatiuis ita. Si nihil accusas ñdãpnas. Posterioriuͦ pas¬
ti detracta negatioẽ & insuꝑ tota ẽ ꝓpositio denegata hoc mͦ. Nsi nihil
accusas dãpnas. et ex ea factũ ẽ argum̃tũ qđ possit in int̃gatione effici
enti mema hoc. Quã nihilaccusas dãpnas . Bene quã meritã eẽ autu¬
mas male mereris Huiꝰ qꝗ entime matis talis ẽ collectio. N&bene
meritã eẽ autumas & male merei. atqui bene meritã eẽ autumas.
ñ malegͥ mereri. Qđ entimema ex ea ꝓpositione conexa ꝑficit᷑ quȩ
c̃stat ex affirmatione & negatione ita. Sibene meritã eẽ autumas.

Expanded text:
sententia. His adjecit alia rursus exempla: Eam quam nihil accusas, damnas. sententia. His adjecit alia rursus exempla: Eam quam nihil accusas, damnas. Hujus enthymematis talis est integer syllogismus: non si nihil accusas damnccusas, non damnas igitur. Venit ergo hoc argumentum ex ea propositione connexa, quae ex duabus componitur negativis, ita: si nihil accusas, non damnas; posteriori vero parti detracta negatio est, et insuper tota est propositio denegata hoc modo, non si nihil accusas, damnas, et ex ea factum est argumentum, quod positum in interrogatione efficit enthymema, hoc modo: quam nihil accusas, damnas, bene quam meritam esse autumas, male mereri. Hujus tqui bene meritam esse autumas, non male igitur mereri. Quod enthymema ex ea propositione connexa perficitur, quae constat ex affirmatione et negatione, ita: si bene meritam esse autumas,
Abbreviated transcription (Latin):
metuit & illud. Cuiꝰ quidẽ assũptio ẽ. at metuit hoc. Cclusio sequit᷑
tuis illud ñ metuis: Sed quia ñ totus ut supͣ posuimꝰ in his argum̃ta¬
tionib ponit᷑ sillogismͦ. sed ꝓpositio cuiꝰ assup̃tio & c̃clusio notȩ s̃: id¬
circo entime madr̃ qua si breuis animi c̃ceptio. & in aeteris exẽplis
idẽ modus ẽ. Sed hȩc quidẽ ciceronis similitudo ñtã exrepugnanti¬
b quã ex ẽtrariis argum̃tũ intelligit᷑ c̃tinere. Metuere quippe &
ñ metuere c̃traria s̃. nisi hȩc ipsa uerboꝵ ꝓlatio aẽtrariis argum̃¬
tũ ad repugnantiã retrahat. Nã q̾ dix̃ hunc metuere. alterũ in me¬
tu ñ ponere : tale ẽ ut repugnantia uideant᷑. & enĩ metuere & ñ
metuere uere c̃trarias . In metuaut̃ ñ ponere & metuere platio¬
ne: ipsa tã c̃traria quã repugnantia intelligunt᷑. licet eadẽ ꝓbet᷑ ẽẽ

Expanded text:
metuit et illud, cujus quidem assumptio est, at metuit hoc, conclusio sequiturmetuit et illud, cujus quidem assumptio est, at metuit hoc, conclusio sequiturtuis, illud non metuis. Sed quia non totus ut supra posuimus in his argumentationibus ponitur syllogismus, sed propositio, cujus assumptio et conclusio notae sunt, idcirco enthymema dicitur, quasi brevis animi conceptio. Et in caeteris exemplis idem modus est. Sed haec quidem Ciceronis similitudo non tam ex repugnantibus quam ex contrariis argumentum intelligitur continere. Metuere quippe et non metuere contraria sunt, nisi hoc ipsa verborum prolatio a contrariis argumentum ad repugnantiam retrahat. Nam quod dicit hunc metuere, alterum in metu non ponere, tale est ut repugnantia videantur. Etenim metuere et non metuere contraria sunt. In metu autem non ponere, et metuere, prolatione ipsa tam contraria quam repugnantia intelliguntur, licet eadem probetur esse
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. & quisquis ex homero aliquid ꝓfert . itadicere c̃sueuit hunc
uersũ poeta locutꝰ ẽ. & tẽ ñ alius intelligit᷑ p̃ter homerũ. ñ quo
cȩteri ñ sint poetȩ. sed qđ excellentia eiꝰ cõmune nom̃ uertit in ꝓpͥũ.
Fiunt gͦ hȩc entimemata hocmͦ ex contrariis uidelicet texta. Hunc
metuere alterũ in metu ñ ponere. uelut si delentulo & cetego cȩ¬
terisq dicat᷑. Paucosciues interfici metuis. ne res publica int̾eat
rẽpublicã multomagis nolit extingui. Quib cũ int̃ponit᷑ negatio fit
exrepugnantib argum̃tũ. sed hoc breuit̃ tullius enuntiauit. nos uͦ
argͥum̃tũ insillogismũ redigamꝰ. Arepugnantib scilicet ex quo enti¬
ie memata nascisolent hocmͦ. Sit conexũ. Siquis metuit pauco sciues in¬
terfici. is metuit interirerẽ publicã. Int̾ponit᷑ negatiosic. siquis metuit
duȩ negationes uniaffirmationi paress̃ quȩ dicit. Siquis metuit hoc

Expanded text:
r, et quisquis ex Homero aliquid profert, ita dicere consuevit: Hunc versum poeta locutus est, et tunc non alius intelligitur praeter Homerum, non quod caeteri non sint poetae, sed quod excellentia hujus commune nomen vertit in proprium. Fiunt vero haec enthymemata hoc modo, ex contrariis videlicet texta, hunc metuere, alterum in metu non ponere, velut si de Lentulo et Cethego, caeterisque diceretur: Paucos cives interficere metuis, ne respublica intereat rempublicam multo magis nolit exstingui. Quibus cum interponitur negatio, fit ex repugnantibus argumentum. Sed hoc breviter Tullius enuntiavit, nos vero argumentum in syllogismum redigamus, a repugnantibus scilicet, ex quo enthymemata nasci solent, hoc modo: Sit connexum, si quis metuit cives paucos interfici, is metuit interire rempublicam, hic interponitur negatio sic: Si quis metuitae duae negationes uni affirmationi partes sunt, quae dicit: Si quis metuit hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
entime ma hoc mͦ. Id qđ scis ꝓdest. nihil id qđ nescis obẽ : Om̃iũ uͦ suꝑ¬
ius exemploꝵ ista sententia ẽ. Nã quã quisq nihil accusat. eãdãpna¬
re recte ñ potest. & eã quãbene meritã eẽ autumat. male eandẽ
riũ id qđ nescit. Hunc uͦ locũ cõmunẽ eẽ oratorib ac philosophis dic̃.
sed apud illos tertiũ modũ. apud rethores entimema nuncupari. Re¬
liqui inquit modi pluress̃. Nãcũtres suꝑius enumerasset modos ad¬
iungens quattuor plures dix̃. Hist̃ indisiunctionib c̃stituti hoc mͦ.
aut hoc : aut illud. hoc aut̃ ẽ. Ngͥ illud. Quiẽ quartꝰ modus a nobisqꝗ
cicero hoc. ad p̃cedens spectat: qđ uͦ ait illud ad c̃sequens. siue in
conexis ꝓpositionib siue indis iunctis. Itẽ aut hoc aut illud. ñ aut̃
hoc. illud gͥ. Hicꝗꝗ quintꝰ modus ẽ. uelut in his exemplis. autdiesẽ

Expanded text:
is prodest, nihil id quod nescis obest. Omnium vero superius exemplorum ista sententia est. Nam quam quisquam nihil accusat, eam damnare recte non potest; et eam quam bene meritam esse autumat, male mereri rium id quod nescit. Hunc vero locum communem esse oratoribus ac philosophis dicit, sed apud illos tertium modum, apud rhetores vero enthymema nuncupari. Reliqui, inquit, modi plures sunt, nam cum tres superius enumerasset modos, adjungens quatuor, plures dixit. Hi sunt in disjunctionibus constituti hoc modo, aut hoc, aut illud, hoc autem, non igitur illud, qui est quartus modus a nobis quoque Cicero; hoc ad praecedens spectat; quod vero ait illud, ad consequens, sive in connexis propositionibus, sive disjunctis, item aut hoc, aut illud, non autem hoc, i
Abbreviated transcription (Latin):
sitio ł uera ł falsa ẽ. susi aut̃ uerbũ sit qđ libet adiunctũ quo e ẽ aliqid̃ aut
ñeẽ dicat᷑. nulla ueritas aut falsitas in ꝓpositionib dep̃hendit᷑. Sepeaut̃ ꝓ¬
positiones &lã extotis orationib c̃stant. ut si dicamꝰ transire in affricãutile
ẽ romanis Hic enĩ subiectũ quidẽ ẽ transire in affricã. utile aut̃ romanis
p̃dicatũ. Est ũ p̃dicato coniungit᷑. Huiꝰ modi gͥ ꝓpositiones pdicatiue

Expanded text:
era vel falsa est; nisi autem verbum sit quodlibet adjunctum, quo esse aliquid aut non esse d catur, nulla veritas aut falsitas in propositionibus deprehenditur. Saepe autem propositiones etiam ex totis orationibus constant, ut si dicamus: Transire in Africam utile est Romanis; hic enim subjectum quidem est transire in Africam, utile autem Romanis praedicatum, est vero praedicato conjungi
Abbreviated transcription (Latin):
Ex hac gͥ ꝓpositione sublata aut ẽ iunctione quȩ erat disiunctiua ad¬
iecimꝰ & quȩ copulatiua ẽ ꝓposuimꝰq negationẽ. Itaq fecimꝰ ex par¬
tib disiunctiuȩ ꝓpositionis copulatis additanegatione ꝓpositionẽ
sexti atq septimi modi. quȩ ẽ ñ & die sẽ & nox ẽ. In qua si assumat᷑
necesse ẽ. ut diẽ ł noctẽ egritudinẽ ł salutẽ. & quicqiđ mediũ
ñ habet. Quo aut̃ modo omĩũ sillogis moꝵ c̃ditionaliũ ueritas seses
habeat. his diligentissime explicuimꝰ libris quos de hy potetieis
niri potest apposuimꝰ : sed id qđ explandã m.tulli sententiũ po¬
terat accõmodari. Ut gͥ cuncta quȩ diximꝰ breuit̃ colligant᷑: pͥmꝰ
modus ẽ quotiens in conexa ꝓpositione. primũ ut inꝓpositione¬

Expanded text:
tiva adjecimus, et quae copulativa est, praeposuimusque negationem. Itaque fecimus ex partibus disjunctivae propositionis copulatis, addita negatione, propositionem sexti atque septimi modi, quae est, non et dies est et nox est, in qua is assumatur necesse est, ut diem vel noctem, aegritudinem vel salutem, et quidquid medium non habet. Quo autem modo omnium syllogismorum conditionalium veritas sese habeat, his diligentissime explicuimus libris quos de hypotheticis ratio inveniri potest apposuimus, sed id quod ad explanandum M. Tullii sententiam poterat accommodari. Ut igitur cuncta quae diximus breviter colligantur, primus modus est quoties in connexa propositione
Abbreviated transcription (Latin):
pugnat. sidies ñ eẽ lucẽ. Sed id circo rata ꝓpositio ẽ. qr c̃sequentiũ
repugnantia quȩ factaẽ ꝑ mediã negationẽ. alia negatione deftri¬
itur. & uĩ affirmationis om̃imꝰ reuocat᷑. Nã quia c̃sequens eẽ intel¬
ligit᷑ ac uerũ sidies ẽ lucẽ eẽ repugnat ac falsũ ẽ sidie sẽ. ñ eẽ lucẽ
ni. sidies ẽ luxẽ. qr fac̃ affirmationẽ geminata negatio: Si milit̃ fi
unt exrepugnantib ꝓpositionis partib argum̃ta .ł. siduab negatio¬

Expanded text:
 consequentium repugnantia facta per mediam negationem alia negatione destruitur, et ad vim affirmationis omnino revocatur. Nam quia consequens esse intelligitur, ac verum, si dies est, esse lucem, repugnat ac falsum est, si dies est, non esse lucem, ni, si dies est, lux est, quia facit affirmationem geminata negatio. Similiter vero fiunt ex repugnantib
Abbreviated transcription (Latin):
cãq Seddiesẽ. Ac tẽ demũ id qđ ẽ inquȩstione c̃cludã. Luxẽ gͥ. Ergo
cũ ad sillogismi c̃clusionẽ & tota enuntiatione in ꝓponendo & inassu¬
m̃do parte enuntiationis utam᷑: necesseẽ ut ea quib utim᷑ nilhabe¬
sitio aliquotiens quidẽ ꝑse nota ẽ atq ꝑspicua. aliquotiens u ꝓbationis
indigens inuenit᷑. assũptio qͦq aliquotiens ꝑse ueraeẽ ꝓbabit᷑. aliquo¬
tiensis ꝓbationis indiget ad ium̃tis. Quosit ut si & ꝓpositio &assũptio
demonstrandȩ sint quinq ꝑtitus ut cicero &eiã in rethoricis auctor ẽ. sil¬
logis mꝰ fiat. c̃stans exꝓpositione eiꝰq ꝓbatione. assũptione: eiusdẽq
ꝓbatione & c̃clusione. Qđ si netra sit apꝓbanda. triꝑtitus. exꝓpositi¬

Expanded text:
dies est, ac tunc demum id quod est in quaestione concludam, lux est igitur. Ergo cum ad syllogismi conclusionem, et tota enuntiatione in proponendo, et in assumendo parte enuntiationis utamur, necesse est ut ea quibus utimur nil habepropositio aliquoties quidem per se nota est atque perspicua, aliquoties vero probationis indigens invenitur, assumptio quoque aliquoties per se vera esse notabitur, aliquoties approbationis indiget adjumentis. Quo fit ut si et propositio et assumptio demonstrandae sint, quinquepartitus ut Cicero etiam in Rhetoricis auctor est syllogismus fiat, constans ex propositione ejusque probatione, assumptione, ejusdemque probatione, et conclusione. Quod si neutra sit approbanda, tripartitus sit
Abbreviated transcription (Latin):
ta numerata pecunia. Hic nãq c̃sequenserat. si argentũ
eet̃ om̃e legatũ. pecuniã ꝗꝗ numeratã fuisse legatã. Ut gͥfi¬
eret repugnans huic c̃sequentiȩ int̃posita negatio ẽ. dictũꝙ Si ar¬
gentũ om̃e eet̾ legatũ numerata pecunia ñeẽt᷑ legata. Qđqr re¬
pugnat & falsũ ẽ adueritatẽ alianegatione reducit᷑sic. Nsilega¬
tũ argentũ ẽ. ñẽ legata numerata pecunia. ut scilicet ei affirma¬
tioni c̃ueniat quȩ dicit. Silegatũ argentũ ẽ. legatã eẽ pec uniã
numeratã: Assumimꝰ gͦ huic ꝓpositioni argentũ omẽ eẽ legatũ
& c̃sequit᷑ omnẽ numeratã pecuniã mulierieẽ legatã. ut sit for¬
ma argum̃tationis huiꝰ modi. Nsilegatũ argentũ ẽ. ñ ẽ legata nu

Expanded text:
enumerata. Hic namque consequens erat: Si argentum enumerata. Hic namque consequens erat: Si argentum esset omne legatum, pecuniam quoque numeratam fuisse legatam; ut igitur fieret repugnans, huic consequentiae interposita negatio est, dictumque est, si argentum omne legatum esset, numeratam pecuniam n falsum est, ad veritatem alia negatione sic reducitur: Non si legatum argentum est, non est legata numerata pecunia, ut scilicet ei affirmationi conveniat quae dicit, si legatum argentum est, legatam esse pecuniam numeratam. Assumimus igitur huic propositioni argentum omne esse legatum, et consequitur omnem numeratam pecuniam mulieri esse legatam, ut sit forma argumentat
Abbreviated transcription (Latin):
cedebat. Erat quippe antecedens. muli er nupta p̃ter conubii ius.
sequebat᷑. cũ filii patrẽ ñ sequebant᷑ ꝓ eis nihil exdote retineri.
Sic gͥ tullius ꝓ eo qđ ẽ ac̃ sequentil argum̃tũ ab antecedentib
potuis dedit exemplũ. Potest uͦ ita fieri a c̃seqñtib argum̃tũ si
id dequo querit᷑ pͥus ponat᷑. & id qđ assum̃dũ ẽ posterius hoc
mͦ. Siquid ex dote ꝓliberis manere oportebitqr patrẽ liberi
sequunt᷑. cũ eo nupta mulier ẽ quicũ conubii iuserat. Sumo
gͥ id qđ c̃sequit᷑ ꝑnegationẽ ita. Sed nẽ nupta mulier cũ eo
quicũ conubii ius erat. Atꝙ ideo qui natis̃ patrẽ ñ sequunt᷑.
ꝑimit᷑ gͦ inc̃clusione id qđ in ꝓpositione p̃cesserat ita.
ꝓliberis gͥ manere mhil oportet. Sed de scđõ mͦista sufficia.
Nãq nihil ut arbitror p̃termissũ ẽs Tertius modusẽ a repug¬
nantib longe ꝑspicuus hoc mͦ. Ñsi legatũ argentũ ẽ. ñ ẽ lega

Expanded text:
rat quippe antecedens, nupta mulier praeter connubii jus; sequebatur, cum filii patrem non sequebantur, pro eis nihil ex dote retineri. Sic igitur Tullius pro eo quod est a consequentibus argumentum, ab antecedentibus potius dedit exemplum. Potest vero ita fieri a consequentibus argumentum, si id de quo quaeritur prius ponatur, et id quod assumendum; est posterius, hoc modo: Si quid ex dote pro liberis manere oportebit, quia patrem liberi sequuntur, cum eo nupta est mulier quicuigitur id quod consequitur per negationem, ita: Sed non est nupta mulier cum eo quicum connubii jus erat, atque ideo qui nati sunt, patrem non sequuntur. Perimitur ergo in conclusione id quod in propositione praecesserat. Ita pro liberis igitur manere nihil oportet. Sed de secundo modo ista sufficiant, nihil namque, ut arbitror, praetermissum est. Tertius modus a repugnantibus lo
Abbreviated transcription (Latin):
gatã mulieri pecuniã numeratã cũ argentũ ei fuisset omẽ legatũ.
Sedcũ sit omĩs negatio affirmatione c̃sumit᷑: dicimꝰ inȩlusione.
Est gͥ numerata pecunia muleri legata. cũ sit argentũ om̃e legatõ.
Eritq huiꝰ modiargum̃tatio. Siñ ẽ mulieri legata pecuma numera¬
ta. cũ ei sit argentũ omẽ legatũ. ñ ẽ argentũ numerata pecuna.
at qui ẽ argentũ numerata pecunia. legataẽ gͥ mulieri numerita
pecunia cũ ei fuerit ome argentũ legatũ. Sed qđ tullius breuita
gentũ om̃e legatũ : nos aꝑtioris intelligentiȩ causa subiunximus
Nec ꝑturbare lectorẽ deb&. qđ cũ in suꝑiorib exemplis in scđo mͦ ꝑ
negationẽ facta fuerit semꝑ assũptio. & ꝑnegationẽ rursus illata
c̃clusio : nc̃ ꝑaffirmationẽ & assũptio & c̃clusio facta ẽ. Cuiꝰ rei
euidentissima ratio ẽ . Nã cũ insuꝑiorib exemplis pͥma ꝓpositio
ex affirmationib fuerat c̃stituta. atq in scđo mͦ assũptio id qđ se¬

Expanded text:
gatam mulieri pecuniam numeratam, cum argentum ei fuisset omne legatum. Sed cum sit, omnis negatio affirmatione consumitur, dicimusque in conclusione: Est igitur numerata pecunia mulieri legata, cum ei sit argentum omne legatum; eritque hujusmodi argumentatio: Si non est mulieri legata pecunia numerata numerata pecunia, legata est igitur mulieri numerata pecunia, cum ei fuerit argentum omne legatum. Sed quod Tullius brevitatgentum omne legatum, nos apertioris intelligentiae causa subjunximus; nec perturbare lectorem debet, quod cum in superioribus exemplis in secundo modo per negationem facta fuerit semper assumptio, et per negationem rursus illata conclusio, nunc per affirmationem et assumptio et conclusio facta est. Cujus rei evidentissima ratio est. Nam cum in superioribus exemplis prima propositio ex affirmationibus fuerit constituta, atque in secundo modo assumptio id quod se
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ aut̃ id qđ repugnabat. At de explanandis ciceronis exẽplis
ut arbitror satisẽ. Illud aut̃ dubitationẽ mouere potest. Nã si
quis minꝰ callidus ad ciceronis exempla respiciat. eundẽ loc̃
arbitrabit᷑ ec̃ agnẽ quẽ ab antecedentib & c̃sequentib ac repugnan¬
tib eẽ diximꝰ. illo falsus errore qđ in utrisq locis eodẽ cicero utitur

Expanded text:
nc autem, id quod repugnabat. Ac de explanandis Ciceronis exemplis, ut arbitror, satis est. Illud autem dubitationem movere potest: nam si quis minus callidus ad Ciceronis exempla respiciat, eumdem locum arbitrabitur esse a genere, quem ab antecedentibus, et consequentibus, et repugnantibus esse diximus; illo falsus errore, quod in utrisque locis eodem Cicero utitur
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ reuertat᷑. hanc argum̃tationẽ in pͥmo mͦ ab antecedentib eẽ
cõpositã ñ ignorabit. Ac̃ seq̃ntib uͦ hoc mͦ. Si numerata perunia
ñ ẽ legata mulieri cũ sit ome argentũ legatũ. numerata pecu¬
nia ñ ẽ argentũ. Hic gͥ p̃cedit numeratã pecuniã ñ eẽ legatã cũ¬

Expanded text:
mus revertatur, hanc argumentationem in primo modo ab antecedentibus esse mus revertatur, hanc argumentationem in primo modo ab antecedentibus esse compositam non ignorabit; a consequentibus vero hoc modo: Si numerata pecunia non est legata mulieri cui sit argentum omne legatum, numerata pecunia non est argentum. Hic igitur praecedit numeratam pecuniam n
Abbreviated transcription (Latin):
numerataꝗꝗ pecunia mulieri legatasit. c̃cedat᷑ ꝙ numeratã &ĩã
pecuniã argentũ appellari sArgm̃tũ gͥ in pͥmo mͦ ex anteceden¬
tib taliratione c̃texit᷑ đ ponimꝰ enĩ sipecunia signata numeratap
argentũ ẽ : eadẽ pecunia signata att numerata legata mulicri ẽ. Hic
gͥ p̃cedit numeratã att signatã pecuniã argentũ eẽ. sequit᷑ le¬
gatã eẽ mulieri. Id gͥ qđ p̃cessit assumimꝰ dicentes. At signata ac nu¬
merata pecunia argentũ ẽ. Concludimꝰ numeratã signatãꝙ pecu¬
niã mulieri eẽ legatã. Eritq totiꝰ argum̃tationis hic textus. Si pe
cunia signata numerataꝙ argentũ ẽ. legata mulieriẽ. At ẽ pecu¬
nia signata numerataq argentũ. Igit᷑ legatũ mulieri ẽ. In quo si
ad sepius p̃missa plurimisq exemplis su ꝑius enodata lectoris ani¬

Expanded text:
numerata quoque pecunia mulieri legata sit, concedaturque numeratam etiam numerata quoque pecunia mulieri legata sit, concedaturque numeratam etiam pecuniam argentum appellari, argumentum igitur in primo modo ex antecedentibus t legata mulieri est; hic igitur praecedit numeratam atque signatam pecuniam argentum esse, sequitur legatam esse mulieri; id igitur quod praecessit assumimus dicentes: at est signata ac numerata pecunia argentum; concludimus numeratam signatamque pecuniam mulieri esse legatam, eritque totius arrgentum est, legata mulieri est; at est pecunia signata numerataque argentum, igitur legata est mulieri. In quo si ad saepius praemissa plurimisque exemplis superius enodata lectoris ani
Abbreviated transcription (Latin):
Nsitullius homo ẽ animal ñ ẽ. Repugnat enĩ eẽ hoĩem & anim al ñ eẽ.
c̃uersusẽ. quȩ ex duab iunctaẽ affirmatiuis. His gͥ trib modistulliꝰ
tis. nc̃ mac̾i tullu tractemꝰ exempla: Cũ enĩ dixisset loci in c̃se¬
cutione antecessione & repugnantia positi. reperiendi quidẽ ar¬
gum̃ti simplicẽ eẽ intellectũ tractandi triplicẽ adiecit. Nã qib̃
int̃ ẽ cũ tibi sũpseris ad demonstrandũ pecuniã numeratã mulie¬
ri deberi cuisit argentũ omẽ legatũ. utrũ id ab antecedentib:
an ac̃sequentib anarepugnantib ꝓbes : Nãq eadẽ sententiam
c̃ clusione colligit᷑. & argum̃tationũ diuersitas ñ inre sedinante denti¬
ũ & c̃seqñtiũ & repugnantiũ tractatuẽ ẽstituta. Primũ gͥ ponat᷑ qđ
testam̃to aliquis omẽ suũ argentũ mulieri legauerit. querat᷑ ꝙ an

Expanded text:
Tullius, animal non est; repugnat enim esse hominem et animal non esse; hTullius, animal non est; repugnat enim esse hominem et animal non esse; hconversus est, quae ex duabus conjuncta est affirmativis. His igitur tribus modis Tulliutis, nunc M. Tullii tractemus exempla. Cum enim dixisset loci in consecutione, antecessione et repugnantia positi, reperiendi quidem argumenti simplicem esse intellectum, tractandi autem triplicem, adjecit: Nam quid interest, cum tibi sumpseris ad demonstrandum, pecuniam numeratam mulieri deberi, cui sit argentum omne legatum, utrum id ab antecedentibus, an a consequentibus, an a repugnantibus probes? Namque eadem sententia in conclusione colligitur, et argumentationum diversitas non in re, sed in antecedentium et consequentium et repugnantium tractatu est constituta. Primum igitur ponatur quod testamento aliquis omne suum argentum mulieri legaverit, quaeraturque an
Abbreviated transcription (Latin):
tulliꝰ animalsit. c̃cedat᷑q eundẽ ciceronẽ eẽ hoĩem & sit rata ꝓpo¬
sitio hȩc. Tullius si homo ẽ animalẽ. homo antecedit animal sequit᷑.
Sigͥ ex antedenti uelĩ facere argum̃tationẽ. assumã id qđ p̃cedit hoc
mͦ. sed homoe cicero. c̃sequit᷑ itaꝙ animal eẽ ciceronẽ. &ẽ hic pͥmꝰ quẽ su¬
pra diximꝰ modus. Rursus a c̃seq̃nti argum̃tatio fit quotiens inc̃diti¬
ene ꝓposita id qđ sequit᷑ tollit assup̃tio. ut id qđ p̃cesserat int̾imat᷑
hoc mͦ. Si homo ẽ cicero animalẽ. antecedit homo sequit᷑ animalS igͥ
ex c̃seq̃nti facere argum̃tũ uelĩ dicã. atqui ñ ẽ animal. sequit᷑ ñ eẽ
hominẽ quidẽ. sedid ꝑspicue falsũe. Esse enĩ hoiẽm estati falsue gͥ .a
nimal ñ eẽ
Tullius gͥ animalẽ. & hic dictoꝵ suꝑius scđs modus. Qđsi a repug¬

Expanded text:
Tullius animal sit, concedaturque eumdem Ciceronem esse hominem, et sit rata propoTullius animal sit, concedaturque eumdem Ciceronem esse hominem, et sit rata propositio haec: Tullius si homo est, animal est; homo antecedit, animal sequitur; si igitur ex antecedenti velim facere argumentationem, assumam id quod praecedit, hoc modo: sed homo est Cicero, consequitur animal esse Ciceronem; et est hic primus quem supra diximus modus. Rursus a consequenti argumentatio fit quoties in conditione proposita id quod consequitur tollit assumptio, ut id quod praecesserat interimatur, hoc modo: si homo est Cicero, animal est. Antecedit homo, sequitur animal. Si igitur ex consequenti facere argumentum velim, dicam, atqui non est animal, sequitur ne esse hominem quidem, sed id perspicue falsum est, esse enim hominem constat, falsum est igitur animal non esse. Tullius igitur animal est; et hic dictorum s
Abbreviated transcription (Latin):
in c̃secutionẽ antecessionẽ repugnantiã reperiendi argum̃ti simplex
gata numerata pecunia. legatũ aitẽ argentũ ẽ legatagͥ numerata
pecimia. Cũ aut̃ locũ qui ex antecedentib & c̃seq̃ntib &repugnantib¬
eẽt. ire uideri unũ eũq inc̃ditione eẽ positũ. sed intrina partitio¬
ne distribui suꝑius explicatũ ẽ. idq .mn.tullius euidentius notat
dicens Intellectũ quidẽ eiꝰ c̃siderationẽq inc̃ditione positã unã
eẽ. sed ꝑ argum̃tationis tractationẽ triꝑtito diuidi. Cuiꝰ rei ꝑ pͥmũ
ac scđm & tertiũ hypoteticoꝵ sillogis moꝵ modũ. sic ut paulo suꝑiuis
lectoris imbuere: ut infaciliorib pͥmũ ex cogitata intelligentia
sine magno negotio quȩ s̃ difficiliora ꝑpendat . Ab antecedentib
gͥ argum̃titio fit quotiens enuntiata ꝓpositionis c̃ditione. sumit᷑
id qđ antecessit. ut id qđ sequit᷑ inferat᷑ hoc mͦ. Sit enĩ dubiũ an

Expanded text:
in consecutionem antecessionem repugnantiam, reperiendi argumenti locus simplex gata est numerata pecunia; legatum autem argentum est, legata igitur numerata pecunia est. Eum locum qui ex antecedentibus, consequentibus et repugnantibecte videri, eumque in conditione esse positum, sed trina partitione distribui, superius explicatum est; idque M. Tullius evidentius notat dicens, intellectum quidem ejus considerationemque in conditione positam unam esse, sed per argumentationis tractm et tertium hypotheticorum syllogismorum modum, sicut paulo superius lectoris imbuere, ut in facilioribus primum exercitata intelligentia, sine magno negotio, quae sunt difficiliora perpendat. Ab antecedentibus igitur argumentatio fit, quoties enuntiata propositionis conditione sumitur id quod antecedit, ut id quod sequitur inferatur, hoc modo: sit enim dubium an
Abbreviated transcription (Latin):
Atꝙ exrepugnantib fiunt & sẽꝑ id qđ antecedit ponit᷑ utia
qđ sequit᷑ ai serat᷑. Nã sicut in ꝓpositione c̃ditionali quȩ negata re¬
pugnantia partiũ uera fuit priorpars ꝓponit᷑ siue affirmatiue
siue negatiue itacã reddit assũptio. sed ut prima pars fuerit assũp¬
ta reliqua c̃traria enuntiatione c̃cludit᷑. Nã si fuerit affirmati¬
Quartꝰ modus ẽ quotiens in disiuctiua ꝓpositione pͥmũ ponit᷑. ut
auferat᷑ scđm hoc mͦ. aut dies ẽ aut nox ẽ. atquidie sẽ. ñ ẽ gͥnox. Quin

Expanded text:
atque ex repugnantibus fiunt, et semper id quod antecedit, ponitur, ut quod sequitur, auferatur. Nam non sicut in propositione conditionali quia negata repugnantia partium fit vera, prior pars ponitur, sive affirmative, sive negative, ita eam reddit assumptio. Sed ut prior pars fuerit assumpta, reliqua contraria enuntiatione concluditur. Nam si assumptio fuerit affirmatiQuartus modus est cum in disjunctiva propositione primum ponitur, ut auferatur secundum, hoc modo: aut
Abbreviated transcription (Latin):
modi disiunctiua ꝓpositione deducunt᷑. una negatione scilic& adiee¬
da & disiunctiua c̃iunctione ꝓpositione detracta. additaq ẽ iuinc¬
tiua his ꝓpositionib quȩ suꝑius in disiunctione s̃ positȩ hoc modo

Expanded text:
modi disjunctiva propositione deducuntur, una negatione videlicet adjunmodi disjunctiva propositione deducuntur, una negatione videlicet adjuncta, et disjunctiva propositione detracta, additaque conjunctiva his propositionibus quae superius in disjunctione sunt positae, hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
At si sit Raffirmatione & negatione ꝓpositio coniuncta uelut hoc. si
uigilat ñstertit: demit᷑ posteriori parti negatio. ut fiat ita. siuigilat
stertit. sed hȩc repugnat. Totarursus ꝓpositio denegat᷑. ut fiat uera hoc
mͦ. Nsiuigilat stẽrtit. assumamꝰ atqui uigilat. concludamꝰ necesse ẽ.
ñstertit gͥ. Sed hȩ quattuor exrepugnantib c̃ clusiones int̃tiomͦ
c̃sistere intelligunt᷑. Quarũ quidẽ tullius tres cõmemorauit . uñ
ꝙ p̃cepto docuit eã quã ꝓpositio talis effic̃ quȩ duab iungit᷑ affir¬
matiuis. Dua saut̃ exemplo scilic& eãquȩ extali ꝓpositione nas
illarũ similitudinẽ &iã hȩc intertiũ c̃clusionis modũ uidebat᷑ ic
incidere . Quartus modus indisiunctione c̃sistit hoc mͦ. aut dies
rat᷑. Ex ea em̃ ꝓpositione quȩ dicit aut dies ẽ aut noxẽ. assumimus
id qđ prinũ ẽ negando assumit᷑. ut id qđ ẽ posterius inferat᷑ hoc modo

Expanded text:
At si sit ex affirmatione et negatione propositio conjuncta, velut haec: si vigilat non stertit, demitur posteriori parti negatio, ut fiat ita: si vigilat stertit; sed haec repugnat. Tota rursus propositio denegetur, ut fiat vera hoc modo: non si vigilat stertit; assumimus, atqui vigilat; concludamus necesse est, non stertit igitur. Sed hae quatuor ex repugnantibus conclusiones in tertio modo consistere intelliguntur, quarum quidem Tullius tres commemoravit, unamque praecepto docuit, eam quam propositio talis efficit, quae duabus jungitur affirmativis; duas vero exemplo, scilicet eam quae ex tali propositione nascillarum similitudine etiam haec in tertium conclusionis modum videbatur incidere. Quartus modus in disjunctione consistit, hoc modo: aut diratur; ex ea enim propositione quae dicit, aut dies est, aut nox est, assumimus,id quod primum est, negando assumitur, ut id quod est posterius inferatur, hoc mod
Abbreviated transcription (Latin):
& tam̃ lucere. Est enĩ scđi modi forma huiꝰ modi. Sidies ẽ lucet. atqui ñ
xũ ẽ. Non potest uͦ assumere qđ conexũ ẽ. ut ꝓbet qđ p̃cessit. Scds aut̃¬

Expanded text:
et tamen lucere. Est igitur secundi modi forma hujusmodi: si dies est, lucet; atqui nonet tamen lucere. Est igitur secundi modi forma hujusmodi: si dies est, lucet; atqui nonxum est; non potest vero assumere quod connexum est, ut approbet
Abbreviated transcription (Latin):
cessitas ẽ. nec sillogis mꝰ quidẽ in telligi potest: Estgͥ pͥmus modus in
hac forma. Sidies ẽ lucet. die saut̃ ẽ. lucet gͥ. Inueniunt᷑ tam̃ inquib
ȩquo mͦ ualet assũptio siue p̃cedens siue subsequens assumat᷑. ut in hoĩe
attprisibili. Siem̃ homo ẽ risibilis ẽ : atqui homo ẽ risibilis ẽ gͥ: atquiri¬
sibilis ẽ. homo gͥ ẽ. Sedinhis hȩc causa ẽ. quia homo atꝙrisibile ȩquis ter¬
mini. atq id circo uno posito alterũ comitarinecesseẽ: sed hoc in om̃ib
ñ ẽ : id circo dicimꝰ ñ eẽ uniuersale. ut assupto posteriore qđ p̃cedebat
ꝓbeturs Seđs uͦ modus ẽ quotiens assũpto posteriore atq c̃sequenti: qđ
ante cesserat aufert᷑. hoc mͦ. Sidies ẽ lucet. hic si assumamꝰ ñ lucere con¬
trario mͦ atq in ꝓpositione: ꝓlatũ ẽ. assumemꝰ dicentes. atqui ñ lucet.

Expanded text:
cessitas est, ne syllogismus quidem intelligi potest. Est igitur primus modus in cessitas est, ne syllogismus quidem intelligi potest. Est igitur primus modus in hanc formam: si dies est lucet, dies autem est, lucet igitur. Inveniuntur tamen in quibus aequo modo valet assumptio, sive praecedens, sive subsequens asssibile est; atqui homo est, risibile igitur est; atqui risibile est, homo igitur est. Sed in his haec causa est, quia homo atque risibile aequi sunt termini, atque idcirco uno posito alterum comitari necesse est. Sed quia hoc in omnibus non est, idcirco dicimus non esse universale, ut assumpto posteriore, quod praecedebat probetur. Secundus vero modus est quoties assumpto posteriore atque consequenti quod antecesserat aufertur, hoc modo, si dies est, lucet; hic si assumamus non lucere, contrario modo atque in propositione prolatum est; assumamus dicentes, atqui non lucet;
Abbreviated transcription (Latin):
poteticoꝵ sillogismoꝵ modus Pddita uͦ negatione ꝓpositionis co¬
nexȩ exduab affirmationib copulatȩ. eaꝙ insuꝑ denegata t̃tius
accidit modus. Ex disiunctis uͦ ꝓpositionib diuerso modo assũptioni¬
bifactis quartus & quintus. Utrisq uͦ ꝑ negationẽ cõpositis. sextꝰ & sep¬
timus. Atq hȩ s̃ septẽ hypoteticȩ c̃clusiones. quarũ .m. tullius into¬
picis meminit: Quarũ om̃iũ deinceps ordo exempla subdenda sunł
mus monstrare qđ sequit᷑ ita eẽ oportere. ut ẽ inconexione ꝓlatũ.
in quo si id qđ conexũ ẽ ac sequit᷑ assũp̃ serimꝰ : nullus omnino fit sil¬
logismꝰ. Huiꝰ exemplũtale ẽ. Sidies ẽ lucet. Si gͥ lucere monstremus
assumamꝰ necesse ẽ eẽ diẽ hoc mͦ. At qui die sẽ. Consequit᷑ gͦ ex neces¬
sitate lucere. Qđ silucere assumamꝰ : itãq dicamꝰ: Atquilucet: ñ necesse
ẽ eẽ diẽ. atq ideo nulla necesitas euenit c̃clusion Ubiuͦ nulla ne¬

Expanded text:
 negatione propositioni connexae et ex duabus affirmationibus copulatae, atque insuper denegata, tertius accedit modus. Ex disjunctis autem propositionibus diverso modo assumptionibus factis, quartus et quintus. Utrisque vero per negationem compositis, sextus et septimus. Atque hae septem sunt hypotheticae conclusiones, quarum M. Tullius in Topicis meminit, quarum omnium deinceps ordo atque exempla subdenda sunt.mus monstrare quod sequitur, itaque esse oportere, ut est in connexione prolatum. In quo si id quod connexum est ac sequitur, assumpserimus, nullus omnino fit syllogismus. Hujus exemplum tale est, si dies est, lucet; si igitur lucere monstremus, assumamus, necesse est diem esse, hoc modo, atqui dies est; consequitur ergo ex necessitate, lucere. Quod si lucere assumamus, itaque dicamus, atqui lucet, non necesse est diem esse, atque ideo nulla necessitas evenit conclusionis; ubi vero nulla ne
Abbreviated transcription (Latin):
ca inconexione disiunctioneq diuidat᷑. in conexis ꝓpositionib aliud
dicimꝰ p̃cedens aliud c̃sequens. Idẽ aut̃ c̃sequens & conexũ uocamꝰ. ue¬
lut in hac ꝓpositione. sidies ẽ lux ẽ. die sẽ p̃c edit annectit᷑ luxẽ. In
disiunctis aut̃ ñ ẽ eadẽ ratio. qr cũ ea quȩ ꝓponunt᷑ si muleẽ ñ
poss̃: nullo mͦ dnr eẽ conexa. Precedens aut̃ & subsequens inde iu¬

Expanded text:
nibus aliud dicimus praecedens, aliud consequens. Idem autem consequens et connexum vocamus, velut in hac propositione, si dies est, lux est. Dies est praecedit, annectitur lux est. In disjunctis autem non est eadem ratio, quia cum ea quae proponuntur simul esse non possint, nullo m
Abbreviated transcription (Latin):
sit ita si dies ñ ẽ nox ñ ẽ. siue pͥori auferat᷑. ut sit ita sidies ẽ noxẽ:
repugnantẽ fieri ꝓpositionẽ necesse ẽ. Qđsi negatio affirmationẽ
sequat᷑ & posteriori parti negatiuũ ad uerbiũ subtrahat᷑: ꝓpositionis
conexȩ partes in repugnantiã cadunt hoc mͦ. Siuigilat. ñstertit. Hic
affirmationẽ sequit᷑ negatio. Sed si posteriori parti .i. ñ stertit negatio
demat᷑. fiet . si uigilat stertit. & erit repugnans. Sed inconexis atꝙ
dis iunctis ꝓpositionib illud intelligendũ ẽ qđ in earũ partib &
uis questionis includit᷑ & argum̃ti. Age enĩ dubitet᷑ anlux sit. idꝙ

Expanded text:
n est, sive priori auferatur, ut sit ita, si dies est, nox non est, repugnantem fieri propositionem necesse est. Quod si negatio affirmationem sequatur, et posteriori parti negativum adverbium subtrahatur, propositionis connexae partes in repugnantiam cadunt, hoc modo, si vigilat, non stertit. Hic affirmationem sequitur negatio, sed si posteriori parti, id est, non stertit, negatio dematur, fiet, si vigilat stertit, et erit repugnans; sed in connexis atque disjunctis propositionibus illud intelligendum est, quod in earum partibus et vis quaestionis includitur et argumenti. Age enim dubitetur an lux sit, idq
Abbreviated transcription (Latin):
atq affirmatiua copulant᷑. ut sidies ñẽ. nox ẽ. Om̃s tam̃ in conexio¬
ne s̃ positȩ. Aut enĩ affirmatio affirmationẽ sequit᷑. aut negato ne¬
gationẽ eiq conexa ẽ. aut affirmationẽ negatio. aut negationẽ af¬
firmatios Sed ex conexis repugnantes manifestũ ẽ nasci. Nãꝙ ubi
affirmatio sequit᷑ affirmationẽ. hissi media int̃posita negatiosit.
repugnantiã facit hoc mͦ. Sidies ẽ luxẽ. Hic affirmatio sequit᷑ affirma¬
tionẽ. At cũ dico. sidies. lux ñ ẽ repugnant int̾se partes ꝓpositionis
conexȩ int̃posita negatione. Itẽ quoties negatio sequit᷑ negationẽ.
si posteriori ꝓpositionis parti negatiuũ demat᷑ ad uerbiũ: repugn
tio sequit᷑ negationẽ. siue posteriori parti negatio iungat᷑ siue pͥori
auferat᷑: repugnantes fiunt. hoc mͦ. Sidies ñẽ noxẽ. Hic affirmatio

Expanded text:
a affirmativaque copulantur, ut si dies non est, nox est: omnes tamen in connexione positae sunt. Aut enim affirmatio affirmationem sequitur, aut negatio negationem, eique connexa est, aut affirmationem negatio, aut negationem affirmatio; sed ex connexis repugnantes manifestum est nasci, namque ubi affirmatio sequitur affirmationem, his si media negatio interposita sit, repugnantiam facit hoc modo: si dies est, lux est. Hic affirmatio sequitur affirmationem; at cum dico, si dies est, lux non est, repugnant inter se partes propositionis connexae, interposita negatione. Item quoties negatio sequitur negationem, si posteriori propositionis parti negativum dematur adverbium, repugnatio negationem sequatur, sive posteriori parti negatio jungatur, sive priori auferatur, repugnant
Abbreviated transcription (Latin):
tio ad demonstrandã partẽ alterã quȩstionis ac cõmodat᷑: quȩstio
iͦ om̃is dubitabilis ẽ. oportet syllogis mos qui accomodant᷑ ambiguȩ
quȩstioni indubitabiles eẽ atq ꝑspicuos. Qui ut sint tales. exclaris
atq aꝑtis & inueritate patentib ꝓpositionib necesse ẽ constent.
ꝓpositiones uͦ partĩ ꝑse notȩ s̃. partĩ aliquib ꝓbationib indige¬
bunt. Om̃is uͦ sillogismꝰ enuntiatione posita habet alicuiꝰ parcis as¬
suptionẽ . ut qđ ẽ in quȩstione c̃cludat hocmͦ. Sidies ẽ luxẽ. Vt gͥde¬

Expanded text:
ue argumentatio ad demonstrandam partem alteram quaestionis accommodatur, quaestio vero omnis dubitabilis est, oportet syllogismos qui accommodantur ambiguae quaestioni, indubitabiles esse atque perspicuos, qui ut tales sint, ex claris atque apertis et in veritate patentibus propositionibus necesse est constent; propositiones vero partim per se notae sunt, partim aliquibus probationibus indigebunt. Omnis vero syllogismus enuntiatione proposita habet alicujus partis assumptionem, ut quod est in quaestione concludat, hoc modo: Si dies est, lux est. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. negatione tollamꝰ c̃ludentes diesgͥ ñ ẽ. At in hoc ciceronis ex¬
emplo utraq pars pͥmȩ atꝙ hypoteticȩ ꝓpositionis negationib
enuntiataẽ. quȩ in assũptione ł c̃clusione ñ aliis sed affirmati¬
onib auferunt᷑ hocmͦ. Est enĩtale ciceronis exẽplũ. Si legata
ñẽ mulieri numerata pecunia. ñẽ numerata pecunia argentõ.
qm̃ negatio ẽ ñ eẽ numeratã pecuniã argentũ. dicendũ ẽ ar¬
gentũ eẽ pecuniã numeratã. Qđ sic̃ clusione auferenda ẽ pars p̃ce¬

Expanded text:
est, negatione tollamus, concludentes, dies igitur non est. At in hoc Ciceronis exemplo utraque pars primae atque hypotheticae propositionis negationibus enuntiata est, quae in assumptione vel conclusione non ab aliis nisi ab affirmationibus auferuntur, hoc modo. Est enim tale Ciceronis exemplum: si legata non est mulieri numerata pecunia, non est numerata pecunia argentum, quoniam negatio est, non esse numeratam pecuniam argentum, dicendum est argentum esse pecuniam numeratam; q
Abbreviated transcription (Latin):
tiui appellant᷑. Ex his aut̃ p̃dicatius ꝓpositionib existunt cõpo site ꝓ¬
positiones: quarũ aliȩ quidẽ copulatiua c̃iunctione nectunt᷑. ut &
tiã c̃ditionẽ ducunt᷑. Age enĩ sint duȩ ꝓpositiones p̃dicatiuȩ. unaquidẽ
mat. faciet. si homo ẽ animal ẽ. Uides gͥ quomͦ duas p̃dicatiuas ꝓpositio¬
nes in unã c̃ditionẽ c̃iunctio copulauerit: Quȩ cũ itasint. om̃s hȩ ꝓpo¬
sitiones hypoteticȩ .i. c̃ditionales uocant᷑. Atq ex hissillogismi tales ex¬
istunt. quib hypotetici. ł c̃ditionales nom̃ ẽ. Omis aut̃ hypotetica ꝓpo¬
sitio ł ꝑ conexionẽ fit. ł ꝑdisiunctionẽ. ꝑ conexionẽ hoc mͦ. sidies ẽ luxẽ

Expanded text:
autem praedicativis propositionibus existunt compositae propositiones, quarum aliae quidem copulativa conjunctione nectuntur, ut etiam conditionesque ducuntur. Age enim sint duae propositiones praedicativae: una quidem, niat, faciet, si homo est, animal est. Vides igitur ut duas praedicativas propositiones in unam conditionem conjunctio copulaverit. Quae cum ita sint, omnes hae propositiones hypotheticae, id est conditionales, vocantur, atque ex his syllogismi tales existunt, quibus hypotheticis vel conditionalibus nomen est. Omnis autem hypothetica propositio, vel per connexionem fit
Abbreviated transcription (Latin):
dehisseptẽ c̃ditionalib sillogismis quȩ eoꝵ natura sit. ꝓpositionũq c̃textio
Vut cũ hȩc ad scientiã rite p̃libata ꝑuenerint : tulliana facilius noscant᷑ exẽpla
Omẽ gͥ qđ inquestione dubitat᷑ aut uerisimilib aut necessarus ꝓhabit᷑ arguo¬

Expanded text:
de his septem conditionalibus syllogismis, quae eorum natura sit, propositionumque contextio, de his septem conditionalibus syllogismis, quae eorum natura sit, propositionumque contextio, ut cum haec ad scientiam rite praelibata pervenerint, Tulliana facilius noscantur exempla. Omne igitur quod in quaestione dubitatur, aut verisimilibus aut necessariis probabitur argum
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ. A cõparatione maiorũ pariũ ł minoꝵ. are¬
latione adȩqualẽ ł in ȩqualẽ quantitat emn
Ab antecedentib uͦ longe alius modus ẽ. Constit eñĩ in eo qđ sipositõ
quid fuerit. alitid quiddã om̃ib modis existet. qđ c̃sequens appellatur.
Huiꝰ uͦ intellegentia c̃sistit in eo qđ p̃cedente quolib& aliud subiertue.
dent̃ ex p̃ssit. nc̃ quib modis eodẽ loco uti c̃ueniat adiungit. quȩ
topicoꝵ pars qm̃ diligentius explananda ẽ. finẽ quarto uolumin
faciã. quinto cȩtera redditurus. IIBER .U.
e om̃ib quidẽ iypoteticis sillogisinis patrici rethorũ peritissime
plene habundant᷑q digessimꝰ his libris quos de eoꝵ principalit̃ instituti¬
one c̃scripsimꝰ. a quib integrã ꝑfectãꝙ doctrinã cui reuoluendi illa uacuũ
inhis aliquoꝵ .m. tullius modoꝵ meminit. dicendũ mihi breuit̃ existimo

Expanded text:
naturae; a comparatione majorum, parium vel minorum; a renaturae; a comparatione majorum, parium vel minorum; a relatione, ad aequalem vel inaequalem quantitatem. Ab antecedentibus vero longe alius modus est: constat enim in eo quod si propositum quid fuerit, aliud quiddam modis omnibus existet, quod consequens appellatur; hujus vero intelligentia consistit in eo quod praecedente quolibet, aliud subsecutum; denter expressit, nunc quibus modis eodem loco uti conveniat, adjungit. Quae Topicorum pars, quoniam dil gentius explananda est, finem quarto volumini faciam, quinto caetera redditurus. LIBER QUINTUS. De omnibus quidem hypotheticis syllogismis, Patrici rhetorum peritissime, plene abundanterque digessimus his libris, quos de eorum principaliter institutione conscripsimus, a quibus integram perfectamque doctrinam, cui resolvendi illin his aliquorum M. Tullius modorum meminit, dicendum mihi breviter existimo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ c̃stitutus. Atꝙ hȩc itadicta s̃ quasi alit̾ c̃ditionalis hic locus tractari
ñ ualeat. nisi eoꝵ aliquẽ quos p̃diximꝰ includat. Nã potest p̃ter eo s&iã
sepe repperiri. Ut cũ dicimꝰ sihomo ẽ risibilis ẽ. sicoruus ẽ. nigerẽ. Hic
enĩ nec diffinitionẽ. nec partes. nec ullũ aliũ locũ suꝑiꝰ enumeratoriũ
continet argum̃tũ .Ampliꝰ. facileẽ insingulis eoꝵ differentias ꝑuide¬
re. Locus quippe atoto. a substantia trahit᷑. A partib uͦ. arei cõpositio¬
ne. Nã in simplicib terminis. taleargum̃tũ ñ potest inueniri. Anota
ab int̃ p̃tatione. Ac̃ iugatis. ab eo qđ ex eodẽ utrũq deducit᷑. Agnẽ
a c̃tinenti. a forma. ab eo qđ ẽtinet᷑ adifferentia. ab eo qđ discre¬
pat. A similib. ab eadẽ qualitate. Ac̃ trariis. ab eo qđ a se longedi¬
alterius efficientiȩ susceper̃. Ab adiunctis. auicinitate

Expanded text:
est constitutus. Atque haec ita dicta sunt, quasi aliter conditionalis hic locus tractari est constitutus. Atque haec ita dicta sunt, quasi aliter conditionalis hic locus tractari non valeat, nisi eorum aliquem quos praediximus includat: nam potest praeter eos etiam saepe reperiri, ut cum dicimus: Si homo est, risibilis est; si corvus est, niger est. Hic enim nec diffinitionem, nec partes, nec ullum alium locum superius enumeratum continet argumentum. Amplius, facile est in singulis eorum differentias praevidere: locus quippe a toto a substantia trahitur, a partibus vero a rei compositione. Nam in simplicibus terminis tale argumentum non potest inveniri, a nota, ab interpretatione; a conjugatis, ab eo quod ex eodem utrumque deducitur; a genere, a continenti; a forma, ab eo quod continetur; a differentia, ab eo quod discrepat; a similibus, ab eadem qualitate; a contrariis, ab eo quod a se longe dialterius efficientiae susceperunt; ab adjunctis, a vicinitate
Abbreviated transcription (Latin):
is one & c̃secutione positꝰ. licet ꝑdiffinitionẽ. licet ꝑpartiũ enumeratio
argum̃ta suȩ ueluti naturȩ uideat᷑ habere subiecta. ut cũ sit adiffi¬
nitione argum̃tũ. siquidẽ ꝑ p̃dicatiuã formã factꝰ fuerit sillogis mꝰ
adiffinitione ductũ eẽ dicat᷑. Sinuͦ ꝑ hypotes in. facta fuerit argu¬
m̃tatio conditionalissit sillo ᷤ. quẽ discernat assũptio. utrũ ab ante¬
cedentis ana c̃sequentis parte ꝓmat᷑. Quo fit unt &iã siꝑceteros locos
c̃ditionale argum̃tũ ferat᷑. tam̃ suã quandã habeat formã quando qͥdẽ
in antecessione & c̃secutione ẽ constitutꝰ. Tunc enĩ diffinitio. partes
coniugatio. & cetera ueluti res ipse fiunt ac ñ locus cũ uenerint in
conditionẽ At si conditio ñ eẽt. ex ipsis ꝓfectũ uidebit᷑ argum̃tũ.
Qđ si ꝓpositionẽ conditio copulauerit. ipsaquidẽ ea sunt quȩ in ꝓpo¬
sitionib c̃tinent᷑. uelut quȩdã argum̃ti partes. locus uͦ inc̃ditione

Expanded text:
diffinitionem, et per partium enumerationargumenta suae veluti naturae videatur habere subjecta. Ut cum sit a diffinitione argumentum, si quidem per praedicativam formam factus fuerit syllogismus, a diffinitione ductum esse dicatur. Sin vero per hypothesin facta fuerit argumentatio, conditionalis fit syllogismus, quem discernat assumptio, utrum ab antecedentis, an a consequentis parte promatur. Quo fit ut etiamsi per caeteros locos conditionale argumentum proferatur, tamen suam quamdam habeat formam, quandoquidem in antecessione et consecutione est constitutus. Tunc enim diffinitio, partes, conjugatio, et caetera veluti res ipsae fiunt ac non locus, cum venerint in conditionem; at si conditio cesset, ex ipsis profectum videbitur argumentum. Quod si propositionem conditio copulaverit, ipsa quidem ea sunt quae in propositionibus continentur veluti quaedam argumenti partes, locus vero in conditione