comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eit̃ clim mori a . nĩmos addiẽ
exactos ad ebitorib ut aliis nõib
collocarent᷑. ñ putolegatos eẽ.⁊la¬
b̾onis distrcticẽm nalde ꝓboqui
scͥpsit: nec ꝙ casu abeẽt. minus

Expanded text:
i erunt, cum moriar', nummos ad diem exactos a debitoribus, ut aliis nominibus collocarentur, non puto legatos esse et Labeonis distinctionem ualde probo, qui scripsit nec quod casu abesset, minus
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ione. uł quolib auo caũ optigͣit.
ĩt̃ cum om̃ib mãcipiis. pecorib.
ium̃tis. cetisq uniũsisq fr̃ĩb spẽ
brque mersdem fundisquoue coꝵ.
cũ moriar ert̃. uti optimi maxi¬
iiq sut̃. utiq eos indiem mortis
meẽ psedi. ⁊ ut plemꝰ dicãata uti
clandunt᷑. Infundo aũt imo ex hiᷤᷤ
ꝗ p̃legati sũt. tabula̾iũ ẽ. in quo ft̃

Expanded text:
 optigerint, item cum omnibus mancipiis pecoribus iumentis ceterisque uniuersis speciebus, quae in isdem fundis quoue eorum cum moriar erunt, uti optimi maximique sunt utique eos in diem mortis meae possedi et, ut plenius dicam, ita uti cluduntur.' in fundo autem uno ex his, qui praelegati sunt, tabularium est, in quo sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
forte. dena ꝑsingłos debent᷑ an¬
nos. uicet ñ fu̾it adiectũ equis
pensionib pude ⁊ si fuent ad¬
iectũ equis pensiõĩb ticet. ñ sit
insertũ equis. Item si scpͥtũ fui̾t.
equis. licet nõ sit adiectũ p̃nsioĩ¬
b dicendũ erit. equas fier.s si

Expanded text:
annos, licet non fuerit adiectum 'aequis pensionibus'.Proinde et si adiectum fuerit 'pensionibus', licet non sit insertum 'aequis', item si scriptum fuerit 'aequis', licet non sit adiectum 'pensionibus', dicendum erit aequas fieri.Sed si
Abbreviated transcription (Latin):
exuncia: om̃ib. exreliquis. et¬
parentib ꝯtra quoq siexdodrã¬
te institut᷑. ꝯmisso edicto. se¬
tantir̃iegata substitutiis debe
⁊ fideicommissis. R.

Expanded text:
ncia omnibus ex reliquis parentibus.Contra quoque si ex dodrante institutus commisso edicto setantum legata substitutus debebET FIDEICOMMISSIS 1
Abbreviated transcription (Latin):
anł. Lana legata. ueste q̃ exea
facte sũt. d̾b̾i ñ placet ẜ⁊ matĩa
legata. naues. armariũ ue exea fac¬
tũ. ñ uendicet. ¶Naue aũt lega¬
ta dissoluta. neq matia. neq na¬
ius deb̾et᷑. ¶Massa aũt legata. scy¬
phy exea facti exigi pꝰsut᷑.

Expanded text:
am.Lana legata uestem, quae ex ea facta sit, deberi non placet.Sed et materia legata nauis armariumue ex ea factum non uindicetur.Naue autem legata dissoluta neque materia neque nauis debetur.Massa autem legata scyphi ex ea facti exigi possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
italegauit. lançes nũo duas le¬
ues. qͣs desingłarib emidariuo¬
io. Is de singłarib leue᷑ quid̾e
ũ em̾ant. lances aũt emptas
habebat.⁊ dictauãt testm. añt

Expanded text:
ita legauit: 'lances numero duas leues, quas de sigillaribus emi, dari uolo': is de sigillaribus leues quidem non emerat, lances autem emptas habebat, et dictauerat testament
Abbreviated transcription (Latin):
feste. d̾ his qͦ legandis. nol̃tas
d̾ finicte. nprobarent᷑. ẜuos exhi¬
dẽ fundoͥs. iliis datos. dmmiuiisse.
filii legatũ. Te argento ⁊ suꝑlecri¬
n. que alibi cẽt. eũ cꝰ. notio ẽ exti¬
maturum. ut id obtineat. ꝙ opti
mũtestatori placuisse. alegatã io
ꝓbabit᷑. p̃dia quidã reliquid. adiet¬
⁊ qͥcũq ibi ert̃ cum monꝰar. q̃fitũ

Expanded text:
feste de his quoque legandis uoluntas defunctae adprobaretur. seruos ex isdem fundis aliis datos deminuisse filii legatum. de argento et suppellectili quae alibi esset eum cuius notio est aestimaturum, ut id optineat, quod testatori placuisse a legatario adprobabitur.Praedia quidam reliquit adieque ibi erunt cum moriar': quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
cã ꝯꝑanit. ut ad meniorẽ domũ.
ac sauibriorem possideat. aditũq
ineũ ꝑdomũ habuit. ⁊ ediũ ortus
additam̃tũ fuit. domꝰ legito: ꝯtm̾e¬
int᷑. ¶ Appellatioẽ domis. insulã

Expanded text:
parauit, ut amoeniorem domum ac salubriorem possideret, aditumque in eum per domum habuit et aedium hort‹u›s additamentum fuit, domus legato continebitur.Appellatione domus insulam
Abbreviated transcription (Latin):
dł. In repetendis legatis ħ ũba
que adĩci solẽt. It̃ dare dãpnase¬
sto⁊ ad ꝯditioãles.⁊ addies legatoꝵ.
ea scem repetendas. referri sab̾ ait.
debitoꝵ erat. pecĩa mĩata iuẽta
ẽ. płi̾q u̾idebat᷑. uix inͣ simile cẽ. ut
testaror depeciña nui̾ata sñsiss. Ego
aũt illud dignũ añ adu̾siont᷑
existimabam. cũ quis hłndariũ
pr̃ari alicui uoͣlũt. irũ ne noĩa
dũ taxat debitoꝵ. prare uolusse.
siqua abhis exacta. eidem tam̃
toquẽ ad modũ siexacte peciuĩe.

Expanded text:
.In repetendis legatis haec uerba quae adici solent 'item dare damnas esto' et ad condiciones et ad dies legatorum easdem repetendas referri Sabinus redebitorum erant, pecunia numerata inuenta est. plerisque uidebatur uix uerosimile esse, ut testator de pecunia numerata sensisset. ego autem illud dignum animaduersione existimabam, cum quis kalendarium praestari alicui uoluerit, utrumne nomina dumtaxat debitorum praestari uoluisse si qua ab his exacta, eidem tamen to, quemadmodum, si exactae pecuniae
Abbreviated transcription (Latin):
maximꝰq ẽ egauit. queroan ea ꝙͣ
que in die mortis ibi fuiss̃ .i. fenũ.
Exͥpãte diundia hrdi instituto. ꝑ
p̃ceptiom̃ simd̾ legauit. ⁊ abeo ita
petut. petoꝰ nti u  ñdem tͥ reciꝑe.

Expanded text:
 legauit. quaero, an ea quoque, quae in diem mortis ibi fuissent, id est fEx parte dimidia hered‹i› instituto per praeceptionem fundum legauit et ab eo ita petit
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ñ ꝯtinelit᷑. huo aũt legato.
nectũ. qd̾ q intela ẽ: qd̾ ẽ ñdum
detextũ. ergo aliud inlino q̃ in lana
dolino ꝯtinebit᷑ Uersicolorib ẽ: ñ¬
⁊ ꝯstabat apud uetẽs. lane appłłati¬

Expanded text:
nebitur. Lino autem legato netum quodque in tela est, quod est nondum detextum. ergo aliud in lino quam in lana do lino continebitur. Versicoloribus et constabat apud veteres lanae appellati
Abbreviated transcription (Latin):
ita asia relictos. si mei ext̃. cum moĩ¬
ar.ũ deb̾i. simado ħ sñsit testatrix.
ut ita debent̃. si insolidũ eiꝰ fuifsr̃.¬
Preduscumhs euthicisque mea
sut possessiõe relictis: mancipia qͦͦ¬

Expanded text:
ia ita relictos 'si mei erunt cum moriar' non deberi, si modo hoc sensit testatrix, ut ita deberentur, si in solidum eius fuissent.Praediis cum his enthecis, quae in ea possessione sunt, relictis mancipia q
Abbreviated transcription (Latin):
ad om̃e successioĩs spẽm. porrecte
uidebãt᷑. ¶ Mando filie meẽ ꝓsa
uite. sollicitus ipiꝰ. ut quo ad libos
collat: testm̃ ñ faciat. ita e̾ potĩt. si¬
srditatẽ. sorori cohrdũ. ñ indĩ relic¬
tã apꝑaru̾it. ꝙ ꝓ̃ depetiña sua testa

Expanded text:
ad omnem successionis speciem porrectae videbantur. "Mando filiae meae pro salute sollicitus ipsius, ut, quoad liberos tollat, testamentum non faciat: ita enim poterit sihereditatem sorori coheredi non videri relictam ap
Abbreviated transcription (Latin):
q infamuł ub̾toꝵ retineret si
petet eos̃ eͥ. ad fid̾i ꝯmifsũ. udet᷑ in¬
uitasse. ꝗuidicio pn̾u̾ͣt. Alioquĩ
afsurdũ erit. uice mutua petitio¬
nẽĩduci. s. ut ab altõ pãtẽ auena

Expanded text:
 in familia libertorum retinerent. si petet: eos enim ad fideicommissum uidetur inuitasse, qui iudicio paruerunt: alioquin perabsurdum erit uice mutua petitionem induci, scilicet ut ab altero partem aliena
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃s institut᷑ crat. pꝰmortẽ suã re¬
stitue̾ rogat᷑. eode titio bre. scͥpto.
petit. ut moriẽs titiꝰ. tã suã. qͣ señ.
hr̃ditatẽ. sempnio restituet᷑. cum
exfructib inmedio tp̃r ꝑceptis. fi¬
d̾i ꝯmissi debitã qnͣtitatẽ. titiꝰ ꝑ¬

Expanded text:
heres institutus erat, post mortem suam restituere rogatus eodem Titio herede scripto petit, ut moriens Titius tam suam quam Seii hereditatem Sempronio restitueret. cum ex fructibus medio tempore perceptis fideicommissi debitam quantitatem Titius p
Abbreviated transcription (Latin):
quib hr̃s extranei. fidi ꝯmissã lib̾¬
tatẽ redider̃. ¶ Fid̾i me ꝯmitto
uxor. ut des. restituas. filie mee. cu
morieris. ꝗuid adte qͣ qͦ noĩe d̾rõis
urori dedit. fidĩ ꝯmisso ꝯtinebunt᷑.
sam ordo scͥptẽ. ñ impedit cãm in¬
riẜac uoluntatis.s dos p̃legata re

Expanded text:
quibus heredes extranei fideicommissam libertatem reddiderunt. 'Fidei tuae committo, uxor, ut restituas filiae meae, cum morieris, quidquid ad te quoquo nomine de bonis uxori dedit, fideicommisso continebuntur, nam ordo scripturae non impedit causam iuris ac voluntatis: sed dos praelegata re
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. Sigrege legatorliqua peco¬
ra uino testatore mortua eeñt. m
eoꝵ quide loco aliq̃ eẽnt substitu¬
ta. eũdẽ gregẽ ud̾i ⁊ si diminutũ
astrĩansi mota int̃cessit hr̃s br̃dis.

Expanded text:
.Si grege legato aliqua pecora uiuo testatore mortua essent in eorumque locum aliqua essent substituta, eundem gregem uideri: et si deminutum ur, nisi mora intercesserit heredis.
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ extesto repudiam̃m. legi¬
tima ñ dũ adme ꝑtinet. ⁊ tñ
eod̾e mom̃to intelligor⁊ ex
testͥoͥ ⁊ legitimã repudiare. si
legitimã acqu̾isisse.

Expanded text:
 repudiarim, legitima nondum ad me pertinet. uerum eodem momento intellegor et ex testamento et legitimam repudiare, siclegitimam adquisisse.
Abbreviated transcription (Latin):
extesto hr̃ditas. E siuacuo uẽtre
mulier fuit.: incerto. eo fuiꝰ in
faĩmł retẽtꝰ. uita decessit᷑. hr̃s fins¬
se intlligit᷑. emãcipatꝰ ant extra
ñ eẽ p̃gnãtẽ sciat̃. gͦ siuentre.
pleno sit imulier. ñ ne iinqũerit¬
dic̾e. interea defũctũ filiũ p̃rdi n¬
succurrend̾ est. qr siue fr̾ ei nasca¬
t̃. siue ñ nascar᷑ patͥ br̃s futnͣsẽ.
cade̾ ratio facit. ut emãcipaato
quoq subuemͣ d̾b̾at. qr alterut᷑
br̃ditat᷑.fiet. ut qr inuit᷑ pr̃s exi¬
stat. det᷑ abstinẽdi facultas iͥ.

Expanded text:
ex testamento hereditas. sed si uacuo uentre mulier fuit et incerto eo filius in familia retentus uita decessit, heres fuisse intellegitur: emancipatus aut exter non esse praegnatem sciant. ergo si uentre pleno sit mulier, nonne iniquum erit interea defunctum filium heredi succurrendum est, quia, siue frater ei nascatur siue non nascatur, patri heres futurus est. eademque ratio facit, ut emancipato quoque subueniri debeat, qui alterutro hereditatem, fiet ut, quia inuitus heres existat, detur abstinend‹i› facultas.
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e. ꝙ ⁊ hic iuhuãnitatis grã ob¬
tinẽd̾ est. ¶ Rei ꝑduellioĩs nr¬
ditatẽ. suspẽsa cogͥtioẽ. filiꝰ emãci¬
pat᷑. cui de patris iinocentia uq̃¬
se filiũ placuit. qͥ moriẽs. copto
matrẽ. suã intestato nita d̾cessi¬
se.codicui. petit abħrd̃ suo. ut

Expanded text:
anitatis gratia optinendum est.Rei perduellionis hereditatem suspensa cognitione filius emancipatus, cui de patris innocentia liqse filium placuit, qui moriens comperto matrem suam intestato uita decessisse codicillis petit ab herede suo,
Abbreviated transcription (Latin):
que uenalia ibi eẽnt. ñ sñsisse᷑ te¬
statorẽ. ¶t̃ quesut. cũ eod̾e testõ itaca¬
uit. ate peto uxor.uti exusu fructui.
ꝯtĩta sis. annuis quadrĩgẽtis. ꝙ am¬
pliꝰ fuĩt. ratiõib nr̃dis. hr̃dũ ue me¬
oꝵ iunferãt: an recessũ ud̾at᷑: a suꝑi¬

Expanded text:
quae venalia ibi essent, non sensisse testatorem. Idem quaesiit, cum eodem testamento ita caverit: "a te peto, uxor, uti ex usu fructu, contenta sis annuis quadringentis, quod amplius fuerit, rationibus heredis heredumve meorum inferatur", an recessum videatur a su
Abbreviated transcription (Latin):
sis ub̾tatib q meis: quos incodicl¬
i manimnssi. fundũ ubime hũan
uoluit dari uolo. ut qͥ abhis decessit᷑.
portio eiꝰ reliquis acrescat. itarut. ad
nouissimũ ꝑtineat. post cuiꝰ nouis¬
sum decessũ. adrẽ .p. arelatẽsiũ ꝑti¬

Expanded text:
is libertabusque meis et quos in codicillis manumisi fundum, ubi me humari volui, dari volo, ut qui ab his decessportio eius reliquis adcrescat, ita ut ad nouissimum pertineat: post cuius nouissimi decessum ad rem publicam Arelatensium perti
Abbreviated transcription (Latin):
ilł celebrare ñ licet: quero quid
delegato existimes. R. mod̾. cum
testator spectaculũ edi uolu̾t. m
ciuitate. s tale. qd̾ ibi celebrari
ñucet. iniqũ eẽ. hãc qͣntitatẽ.
ꝗͣ in spectaculũ defunctus d̃stiã¬
hibitis hr̃dib: ꝓmorib cinitatis
⁊ licito genẽ ꝯcelebrẽt᷑.

Expanded text:
 celebrari non licet: quaero, quid de legato existimes. respondit, cum testator spectaculum edi uoluerit in ciuitate, sed tale, quod ibi celebrari non licet, iniquum esse hanc quantitatem, quam in spectaculum defunctus destinauhibitis heredibus et primoribus ciuitatis et licito genere celebretur.
Abbreviated transcription (Latin):
aitm̃ uti frui. sineret hr̃s. Ea pãte
eũ ñ siñe. altmͣ uti frui. Id̾oq ꝑex
stim atiom̃: cuiq qd̾ deest. repłe d̾ł¬
sinere. inilla domo habitare: quo¬
aduiuẽt: unũ uidet᷑ eẽ legatũ.
oꝵ duos fundos habebat. unũle¬
gauit. alt̾iꝰ fundi. usũ fuictũ. ali¬
cui legauit: quero si ususfructuanꝰ¬
mo dũ simhrditate eẽt finidus.

Expanded text:
m uti frui sineret heres, ea parte eum non sinere alterum uti frui, ideoque per aestimationem unicuique quod deest replesinere in illa domo habitare, quoad uiuet': unum uidetur esse legatum. Qui duos fundos habebat, unum legauit et alterius fundi usum fructum alii legauit: quaero, si fructuarimodum, si in hereditate esset fundus,
Abbreviated transcription (Latin):
butio legatoꝵ ui capiut̃. ⁊ formã
⁊ orrignẽe. ita plures substituti.
subdicta ꝑsoã pupilli reuoind
sũt. ad intellectũ subftution.
uo En nst ẜonãtus. siforte ñ dũ legatii¬
d ꝗpipislus a se relicta solũ. aliquide¬
attilcidiã habitur. atqm̃ .iii. hãt¬
es ¶meq id panat᷑ instituti cõꝑatio ri

Expanded text:
butio legatorum inde capiunt et formam et originem, ita plures substituti subducta persona pupilli reuocandi sunt ad intellectum institutionis. ui non est oneratus? si forte nondum legata pupillus a se relicta soluit et aliquidalcidiam habiturum? atquin quartam habet neque idem patiatur instituti comparatio.
Abbreviated transcription (Latin):
successiõib ꝓpt̃ fid̾i ꝯmissa. s ip
pͤoito nͨ mhr̃ditatẽ ẽẽ. q̃ nis placeret
nẽt. ius pͥstinuĩ dinat. ⁊ p̾eculiũ est̾.
cũ eled̾beat id qͦ indulgerilegis lm̃ficium
fructib medio tꝑ̃r quãtã. ⁊ quãte:
fructũ. hau̾it pat̃. s̾ treballiamĩ.s. ꝯ¬

Expanded text:
successionibus propter fideicommissa: sed in proposito nec hereditatem esse, quamvis placeret net, ius pristinum durat et peculium est. quin debeat id quoque indulgeri legis beneficium,fructibus medio tempore quartam et quartae fructus habuerit pater, etiam Trebellianum
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ dedit. abnuna tm̃ ita legauit. tam
cobrdib eiꝰ ꝗ̃ ext̾neis. ut falcidie iccꝰ¬
sit. queto. an adu̾sꝰ cobr̃s suas aquib
legata⁊ ip̃a accepͣ. ũti possit falco.
si nͥ possit. uł doli exceptiõẽ submo¬
uenda ẽ. que ad modũ adnͣsus exta ł.¬
eo  tomputatiꝯfaadie. tnini pꝰsit:

Expanded text:
cem dedit, ab una tamen ita legauit tam coheredibus eius quam extraneis, ut Falcidiae sit locus. quaero, an aduersus coheredes suas, a quibus legata et ipsa accepit, uti possit Falcidia et, si non possit uel doli exceptione summouenda est, quemadmodum aduersus extraneos computatio Fa
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ qu̾e potit euemre. ne substitux¬
tus ꝗqqͣ retineat. uelat longe ꝓhr
hãt qita paĩne hr̃ditatis. Qłd gͦ
si ñ sufficiat. pupilli hditai iegã¬
tis. tum patͥs suffeciss. d̾ suo qua¬
drante dabit nimmꝵ substitutus.
q̃ pater legauit d̾ suo. nec adrẽ ꝑ¬
tinet. qd̾ exnullo testõ pr̃at᷑. ultͣ

Expanded text:
euenire, ne substitutus quicquam retineat uel ut longe plus habeat quartae paternae hereditatis. quid ergo, si non sufficiat pupilli hereditas legatis, cum patris suffecisset? de suo quadrante nimirum dabit substitutus, quoniam pater legauit de suo: nec ad rem pertinet, quod ex nullo testamento
Abbreviated transcription (Latin):
ris tp̃r fumͣt. ¶ Incerte aũt res¬
÷ͥ relicte: distinctiom̃ reciput̃. Nã
siex suis reb incertã rẽ testatoͣreli¬
pure. relictũ eẽ ꝗͣuis om̃e argñtũ
testatoris d̃ ꝑiss. amissalege. f. põ

Expanded text:
ris tempore fuerint.Incertae autem res relictae distinctionem recipiunt: nam si ex suis rebus incertam rem testator relipure relictum esset, quamuis omne argentum testat
Abbreviated transcription (Latin):
si fundo ⁊ malegato. itimiꝰ exutrost
deside̾t. quã fit ine p̃tiũ. pr̃ coactata¬
tione dici. ñ tãtũ fiidũ solidũ capi.
s ut ⁊̃ doli exceptio tm̃ sartiat᷑. qn¬
tũ d̾ est: neplus hãt q̃ falcidia d̾fid̾¬

Expanded text:
ex utroque desideret quam sit viae pretium. potest coacta ratione dici non tantum fundum solidum capi, sed etiam, ut doli exceptio tantum sarciat, quantum deest, ne plus habeat, quam Falcidia deside
Abbreviated transcription (Latin):
tiomĩ ꝑtineat. recte dicit᷑. id ẽ ut
ip̃o iure hr̃s fit obligatꝰ. ueꝵ sciẽ¬
ꝙ dim̾luie uellet. Ex legato nyõi
sue. tc̃ mutata uolũtas defũciflocũ
faciet dolimali exceptiõi. ut siꝑseuã¬
uĩt mulier inpetendis .u. librifexcc̃p¬
ticẽ doli. ma. submoueat᷑ S⁊ si exne¬
cefsitate aliq̃ ꝯpulsus testoͣꝙͣuellet

Expanded text:
 id est ut ipso iure heres sit obligatus. uerum scienquod deminuere uellet ex legato uxoris suae, tunc mutata uoluntas defuncti locum faciet doli mali exceptioni, ut, si perseuerauerit mulier in petendis quinque libris, exceptione doli mali submoueatur. sed si ex necessitate aliqua compulsus testat
Abbreviated transcription (Latin):
ripbꝰ. U indamꝰ. si ei cũ quo deꝑetuli¬
o actio erat. ub̾atio testo iegͥata ñt.ã
sidie. qͦlegatacede̾ soient. ncͥ inpecu¬
lio sir. legatarii loco babiat᷑. Atꝗ ñ dũ
debitor fint̃: n ꝓcedit. ut emolũmtũ
uolo t singłis alim̃toꝵ noĩe. m̃stru¬

Expanded text:
ionum Videamus, si ei, cum quo de peculio actio erit, liberatio testamento legata sit, an, si die, quo legata cedere solent, nihil in peculio sit, legatarii loco habetur? atquin nondum debitor fuit, nec procedit, ut emolumentum uolo singulis alimentorum nomine menstru
Abbreviated transcription (Latin):
dicand̾ tꝑ̃scirta petuliũ spectet̾ hinc
patͥ similẽ facit. Iuł maitu. cui uxo
pꝰdiuortiũ lib̾atiom̃ dotis legauit.
Nlãc hc̃. licet die iegati cedente solũe¬
do ñ sit. legat. ariũ eẽ. ⁊utrũq. nt. so¬
lutũ repetẽ ñ pꝰse ¶et ẽ ũłꝙmãcel¬

Expanded text:
dicandae tempus circa peculium spectetur. huic patri similem facit Iulianus maritum, cui uxor post diuortium liberationem dotis legauit: nam et hunc, licet die legati cedente soluendo non sit, legatarium esse: et utrumque ait solutum repetere non posse. sed est ue
Abbreviated transcription (Latin):
iiquĩm reddat. ñ editisratiõib ¶ si
hr̃s uetit᷑ sit age̾ cũ eo ꝗ negotia d̾ fũc¬
ti gessit: ñ uidet᷑ obligatio ei p̃legata.
q̃ dolo uł exfraud̃ eiꝰ ꝗnegotia gessit᷑:
ꝯmissa sit. ut ꝯtestator iduid̾at᷑ sũ¬
sisse. idõ sibr̃s neg̾. gestoꝵ egississ.

Expanded text:
liquum reddat non editis rationibus. Si heres vetitus sit agere cum eo, qui negotia defuncti gesserit, non videtur obligatio ei praelegata, quae dolo vel ex fraude eius qui negotia gesserit commissa sit, et testator id videtur sensisse. i
Abbreviated transcription (Latin):
¶lutiꝰ titius mutuã peciũam a
tutore. acepit. ⁊ rẽ hicłitanã
pigͦtri ei dedit᷑. post tͥenuũ. iam
pubibs hisquoꝵ tutela ãmiĩst᷑¬
taẽ. fisco bona d̾funti adiuidi¬
tata sut̃. qr mortẽ eiꝰ h̃rdes ñ est

Expanded text:
Lucius Titius mutuam pecuniam a tutore accepit et rem hereditariam pignori ei dedit: post triennium iam puberibus his, quorum tutela administrata est, fisco bona defuncti adiudicata sunt, quia mortem eius heres non est
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuiana actio tenebit. Uei ẽ ẽ. ñ eẽ so¬
lutã pecm̃q̃. quẽ admodũ dm̃łcum
amissa ẽ actio ꝓpt̾̃ excepͥtiom̃. ig ñ tã¬
tum rem̃tio. s ⁊̃ petitio pigͥris noĩe.
ꝯpetit.⁊ solutũ ñ repetet᷑: fcem anet¬

Expanded text:
Serviana actio tenebit: verum est enim non esse solutam pecuniam, quemadmodum dicimus, cum amissa est actio propter exceptionem. igitur non tantum retentio, sed etiam petitio pignoris nomine competit et solutum n
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtatẽ defuc̾ti. quilegando h̃dni
si ũ adifs. imp̃iꝰ uolũtatẽ. posint.
aditiom̃. S cũ testator altũtrũ de¬
dotẽ dabat. pacta etat cũ marito. ut
mortua se in matͥmoĩodotis pars.
matͥ eiꝰ redde̾t᷑. ne eo noĩe. stipłatõ
⁊ amatre petierat. ut hiditatẽ titio
restituẽt: Iudex aditus adb̃ditatẽ
diuidendã. pãte dotis qͣi exutili pac¬
to ꝓparte matͥ adiudicarãt. Quẽ¬
bat᷑. an ⁊⁊ ea portio extã fid̾i ꝯmissi.
pranda sit. ꝗͣ ñ ẽẽ restituẽdã puto.¬

Expanded text:
uoluntatem defuncti, qui legando heredi, si non adisset, in ipsius uoluntate posuit aditionem: sed cum testator alterutrum dedotem dabat pacta erat cum marito, ut mortua se in matrimonio dotis pars matri eius redderetur, nec eo nomine stipulatio  a matre petierat, ut hereditatem Titio restitueret: iudex addictus de hereditate diuidenda partem dotis quasi ex utili pacto pro parte matri adiudicauerat: quaerebatur, an et ea portio ex causa fideicommissi praestanda sit. quam non esse restituendam puto
Abbreviated transcription (Latin):
arcell. Gitius pueꝵ emit ꝙ.
p̾t multos annos uenire issit᷑
postea exoratus accepto abeop̃ti¬
Oeum maniimisit.q̃ro an eiꝰ
filius ⁊ ħrs manumissoris. ut i¬
gͣtum acc̃are possit. F̃ posse. si
nic hil aliud eeͭ inpeclim̃to. nam
pluimũ int̃ ẽ a suo ẜuo quis. uł

Expanded text:
rum.Titius puerum emit, quem post multos annos uenire iussit: postea exoratus accepto ab eo pretio eum manumisit: quaero, an eum filius et heres manumissoris ut ingratum accusare possit. respondit posse, si nihil aliud esset impedimento: nam plurimum interesse, a suo seruo
Abbreviated transcription (Latin):
set ut̃ pat̃ rogar nidet᷑.⁊ id̾o si filio
rogat᷑ sit pat᷑. pꝰmortẽ suã ꝙ ad se.
ꝑuen̾it. exlegato. ur moitate.fi.¬
lo relictis restituẽ. isq inno patiẽ
decedit. om̃imodo patr̃ẽ idre tẽp¬
Patͥs uites receperit.

Expanded text:
sed ut pater rogari uidetur. et ideo si filio rogatus sit pater post mortem suam, quod ad se peruenit ex legato uel hereditate filio relictis, restituere isque uiuo patre decedat, omnimodo patrem id retenpatris uires acceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
ne. aũt ⁊ ab ip̃o r̃d̾ci legatũ
ẽ semissẽ.⁊ abalio hro trentẽ.
hr̃s institutus. legari ip̃e ase.
ditario recte iegatũ. uicet hr̃di¬
tas adita ñ sit: qr hr̃ditas ꝑscẽ
defucti. qui eã reliꝗo iuce fini¬
git᷑. ¶ Fundꝰ legat᷑. cał amõ¬

Expanded text:
t ab ipso herede cui legatum est semissem et ab alio herede trientem heres institutus legari ipse a se ditario recte legatur, licet ea adita non sit, quia hereditas personae defuncti, qui eam reliquit, vice fungitur.
Abbreviated transcription (Latin):
lus.doł maĩ tm̃ mõ pr̃et᷑. ¶Qui
margaritas titio pingnori dedãt. fi¬
liũ hr̃dẽ institu it. ⁊ filiã exh̾rda¬
uit. d̾ ind̾ ita cauit. te titi rogo. fi¬
pignori dedi. uendas. ed̾ ducto om̃i
debito tuo.ꝙ ampliꝰerit. idõe filie
biti excedat. Nõ aũt mixãd̾. sicũ aliꝰ
ut acceptis .c. illũ ẜuũ manumit¬
tas. uł sempnio quid pr̃es. paꝵ ꝗd̾e

Expanded text:
. Qui margarita Titio pignori dederat, filium heredem instituit et filiam exheredauit, deinde ita cauit: 'te, Titi, rogo fipignori dedi, uendas et deducto omni debito tuo quod amplius erit id omne filiae biti excedat. Non autem mirandum, si, cum alius ut acceptis centum illum seruum manumittas' uel 'Sempronio quid praeste
Abbreviated transcription (Latin):
edifficia distrͣere. quoꝵ reditu. spõ¬
tule sũt relicie. salua tam̃ cã legati:¬
¶ Om̃ib quib fid̾i ꝯmissũ ẽ relictũ ẽ.
tib. mulã fidi ꝯmissi petitionmĩ suꝑ¬
cũ hr̃de. exꝯducto hr e actiom̃.

Expanded text:
reditus sportulae sunt relictae, salva tamen causa legati. Omnibus quibus fideicommissum relictum est tibus nullam fideicommissi petitionem supcum herede ex conducto habere actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
scͥti soluendo ñerit. ¶ Sicuistis¬
chꝰ aut anna legat᷑ eẽt. electiõne
legatario data: fid̾i eiꝰ ꝯmissũ eẽt.
ut᷑ stichũ alti pr̃aret. si dimã uẽ¬
dicaremalu̾t: incͥominꝰ stich̃ ex

Expanded text:
scripti solvendo non erit. Si cui Stichus aut dama legatus esset electione legatario data et fidei eius commissum esset, ut Stichum alteri praestaret: si damam vindicare maluerit, nihilo minus Stichum ex
Abbreviated transcription (Latin):
test̾o. fideiꝯmissu sit. Et̃ si impͥo¬
re testo̾. falcidie iocus sit. ꝙ iñ absci¬
dit. racõe falcidie. ereq̃nti testõ̾ ꝯse¬
soluendo. cuiꝰ fund̃ tu mͥ iuissus eẽs¬
dare. maneb̾ tua obligatio. sicut
man̾et. sicũ fundũ emissem. ¶ Si
sitatum fere ẽ. sic iegare. lutio titio
tot.: ampliꝰ ħuxori ⁊ lib̾is eiꝰ. tot.
Sieicin incͥ legatũ ẽ. cũ hac adiectioẽ

Expanded text:
ento fideicommissum sit. item si in priore testamento Falcidiae locus sit, quod inde abscidit ratione Falcidiae, ex sequenti testamento consesoluendo, cuius fundum tu mihi dare iussus esses, manebit tua obligatio, sicut maneret, si eum fundum emissem. Si itam et usitatum fere est sic legare: 'Lucio Titio tot et hoc amplius uxori et liberis eius tot'. Si ei cui nihil legatum est cum h‹a›c a‹die›ctione
Abbreviated transcription (Latin):
it. ne dos amroanuo uitio tutio.
ĩdest patre mulieris petẽt᷑. poste¬
a culpa maiti omortio fcõ. somi¬
tũ est matͥmoi̾ũ. ⁊ pat̃ mulieis
decedens alios hrdes instituit. fi¬
la exyrdata. quero anab hroi¬
b soceri. maĩtus exige̾ dotẽ põt.
cumeam mulieri redomtrusc.
R̵. cum filia. aliis apatre hrdib
institutis. actionẽ dedote sua re¬
mãntus aut exactã cotẽ. au acti¬
oues prestare ei. nec ullã excepti¬
om̃ harebunt soceri ħrdes. aduẽ¬
sus eum. cui absurde dr̃. dolo in¬
Alii restituturus petit. auaqm ⁊ p̾t

Expanded text:
it, ne dos a viro vivo Lucio Titio id est patre mulieris, peteretur: postea culpa mariti divortio facto solutum est matrimonium et pater mulieris decedens alios heredes instituit filia exheredata: quaero, an ab heredibus soceri maritus exigere dotem potest, cum eam mulieri redditurus est. Respondi: cum filia aliis a patre heredibus institutis actionem de dote sua remaritus aut exactam dotem aut actiones ei praestare: nec ullam exceptionem habebunt soceri heredes adversus eum, cum absurde dicitur dolo vialii resti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊mmulieris hrde agentesiur fa¬
cẽ cog̾et̃. qmippe simorã nõ fuis¬
s fecisla. p̃tiũ frũctuũ musier
brdi fuo reliquiss. Qdsi tatiuta¬
tẽ usus fructus uendendiꝓͥeta¬
tis dño. mulier nõ ħiñt .patiẽ¬
tiã ꝗͣ recipiendi frnctus prare
institutiis. mai̾ti iussu. uł adire.
uł repudiare deb hraitatem.
s ne mai̾tus aut ficile repudi¬
ando.uł tem̾e̾ suscipiencoam¬
cognitã successionẽ. dots iudi¬
cio uxori sue obligent᷑iꝯsulẽnd̃
ẽ. muliere corã testib int̃rogaĩ.
utrũ uelit obmittẽ. an acqui¬
rẽ ħ̾rditatẽ.⁊ si repudiare sedi¬
rĩt. facile maiti uissu repłidi¬
abit. Qõ si hroitatẽ agnoscere.
maluit: reddend̾ ẽ amaito ser¬
nus uxori. ea ꝯdictione. ut cũ¬

Expanded text:
etiam mulieris herede agente uir facere cogetur: quippe si moram non fecisset, pretium fructus mulier heredi suo reliquisset. quod si facultatem usus fructus uendendi proprietatis domino mulier non habuerit, patientiam, quam percipiendi fructus praestare institutus mariti iussu uel adire uel repudiare debet hereditatem. sed ne maritus aut facile repudiando uel temere suscipiendo incognitam successionem dotis iudicio uxori suae obligetur, consulendum est mulierem coram testibus interrogari, utrum uel‹it› omittere an adquirere hereditatem. et si repudiare se dixerit, facile mariti iussu repudiabit. quod si hereditatem agnoscere maluerit, reddendus est a marito seruus uxori ea condicione, ut, cu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pat̾ fumis ei fecit. tam̃ sic̾iꝰdo¬
tẽ. post aliꝙ tp̃s gener redde̾ de
qͣut᷑. ut inpẽsã fumĩs presentẽͤ
recipiat. cerã dotis statuto tp̃r sol
solus uir alib̾to institutus. porti¬
om̃ ħrditatis q̃ ut patronus ꝯseꝗ
potuit. ac debuit. restiruere d̾br ᷑
altam nõ port̾iom̃: dotis uidicio.
si modo uxor manumittenti re¬
fragatur.

Expanded text:
 pater funus ei fecerit, tametsi ei dotem post aliquod tempus gener reddere dequetur, ut impensam funeris praesentem recipiat, cetera dotis statuto tempore ssolus uir a liberto institutus portionem hereditatis, quam ut patronus consequi potuit ac debuit, restituere debet, alteram uero portionem dotis iudicio, si modo uxor manumittenti refragatur.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥn. si cũ pr̃eagat᷑. dedu̾cet᷑ expecłio:
ꝓ pat. uel subiectis ei ꝑsoĩs. filiꝰ
debat si cũ ip̃o filio agat᷑. alti
debiti nõ fiet detͣttio. mꝯputati¬
nuillo dectucto ere aue̾no. it̃ sect᷑
It̃ patronꝰ. parens ue. atqui exdo¬
natique ꝯueniet̃tom̃i ere alieõ
deducto. face̾ posse intelligit᷑.
to. si quo cañ titia nupta ẽẽ desi¬
eitͣ. dotẽ dabit. hac gn̾ali ꝯmemo¬
ratione. ⁊ abhostib captaea᷑ꝯ

Expanded text:
n si cum patre agatur, deduceretur ex peculio, quod patri uel subiectis ei personis filius debet: at si cum ipso filio agatur, alterius debiti non fiet detractio in computatinullo deducto aere alieno, item socius, item patronus parensue: at is, qui ex donatione conuenietur, omni aere alieno deducto facere posse intellegitur. to: 'si quo casu Titia tibi nupta esse desierit, dotem dabis?' hac generali commemoratione et ab hostibus capta ea
Abbreviated transcription (Latin):
quõ d̾iuĩtit mulier. actio competẽ
soiuii. qͣ is actio ei directo nõ ꝯpe¬
tat. ac si s̃ aut illidari. amis sti¬
płatus eẽt.s⁊ ꝑmittẽd̾ ẽ neptiex
hac habita ꝯuentione: ne ꝯmo¬
do dotis defrͣudet᷑. ꝑ utilẽ actiõm fa¬
uore eͥ nuptiaꝵ. ⁊ maxĩe. ꝓpt̃ af¬

Expanded text:
que diuorterit mulier, actio competere solui quamuis actio ei directo non competat, ac si sibi aut illi dari auus stipulatus esset. sed permittendum est nepti ex hac auita conuentione, ne commodo dotis defrudetur, utilem actionem: fauore enim nuptiarum et maxime propter af
Abbreviated transcription (Latin):
di usũ fructũ cessit. ncħ muli¬
er ħrdi suo relinquitdetebat᷑
ei eͥ usus fructus. qui ad hrdem
nõ solectrãsire. Qd̾ sism fandi
fructũ mulier uiro cessit. resti¬
dem eiꝰ trãsiss. suur in readendo
co nõ fecisset morã. ¶Smo

Expanded text:
di, usum fructum cessit, nihil mulier heredi suo relinquet: debebatur enim ei usus fructus, qui ad heredem non solet transire. quod si fundi sui fructum mulier uiro cessit, restiedem eius transisset, si uir in reddendo eo non fecisset moram.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ dotalia uidebant᷑ factos cõpe¬
inmat̾moĩo d̾functa fiua. si peͣ¬
tat: gener gͥ ꝗresidue dons ꝓmi¬
se fenus stipiatus ẽ. ita demũ ad
finẽ uice mutua. cebite quãti¬
tatis ꝯpensatiom̃ opporẽ uiste

Expanded text:
quae dotalia uidebantur factos, compein matrimonio defuncta filia si petat, gener, qui residuae dotis promissae faenus stipulatus est, ita demum ad finem uice mutua debitae quantitati
Abbreviated transcription (Latin):
lieris noĩe ꝓmisea̾t exigẽnt᷑. si
aut in matmoio filia dcessit᷑. aũ
mat̾ tonnł facta. eũ qui dotẽ re¬
ꝓmiserat. indotẽ ħrdem institu¬
erit. satis ꝯstat ncͥ ampliusur¬
rũ pr̾are deb̾e. ꝙͣ ut eos obligati

Expanded text:
i aut in matrimonio filia decesserit aut mater familias facta eum qui dotem repromiserat heredem instituerit, satis constat nihil amplius uirum praestare debere, quam ut eos obligati
Abbreviated transcription (Latin):
płar uent. nisi ꝯsentiẽte filia
detiorẽ ꝯdictiom indotẽ filie.
facere nõ pot. nͥ ꝯsũtiat. ¶pla¬
ne si ant inip̃t totẽ dederit. po¬
ierit exint̾uallo añt ĩpt ra

Expanded text:
 non nisi consentiente filia deteriorem condicionem in dote filiae facere non potest nisi consentiat. plane si ante nuptias dotem dederit, poterit ex interuallo, ante nuptias
Abbreviated transcription (Latin):
margaritaꝵ. It̃ fibule: ornam̃toꝵ¬
dr̃. q̃ aut st̾ni. aut inici solẽt. s stra¬
gulas ⁊ babulonica. q̃ fͣis inste̾n so¬
lent: non puto uestis eẽ. fascie. cu¬
sales. peduesq.⁊ inpilia uestis sũt lap.

Expanded text:
margaritarum, item fibulae ornamento aut sterni aut inici solent: sed stragulas et babylonica, quae equis insterni solent, non puto uestis esse. Fasciae crurales pedulesque et inpilia uestis loco sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
te picture: clamq qͥuestib insinunt᷑
¶uestim̃ta oĩa. aut inrilia sut̃. aut
purtilia. aut muliebria. aut coĩa:
ola. uestim̃ta faragula. asiataꝯ sa¬
ga. ⁊reliqua f imulia ꝓuerilia sut̃:

Expanded text:
tae picturae clauique qui uestibus insuuntur. Uestimenta omnia aut uirilia sunt aut puerilia aut muliebria aut communia auola uestimenta stragula amfitapa et saga reliquaque similia. puerilia sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cedẽ. cedẽi eiem̃icedit. cuiꝰ maiorẽ
cũ q̃rimꝰ ꝗd cuicedat. illud spectamꝰ.
qͥtuiꝰ rei ornãdi cã adhib̾at᷑. ut acces¬
sio cedat pͥncipalicedẽt igͥ. gẽme si¬
ał. uł iancib incluse. auło argẽtoue.
s ĩ corõis m̃saꝵ gẽme coroĩs cedet᷑.

Expanded text:
cedere: ei enim cedit, cuius maior est us, quid cui cedat, illud spectamus, quid cuius rei ornandae causa adhibetur, ut accessio cedat principali. cedent igitur gemmae, fialis vel lancibus inclusae, auro argentove. Sed et in coronis mensarum gemmae coronis cedent
Abbreviated transcription (Latin):
ti uoluit. eiq ficũ seio mor̾et᷑. cybai̾a
⁊ uestiaĩa prãri a seio. deinde ħu̾ba
adiecit. a te aũt sei peto. ut cũ adã¬
sitam̃ te ant̃ ñ reliꝗd. Quefitũ ẽ. sti
adquos boã seu ꝑuenirẽt: militia sticbo
ꝯꝑari deb. ⁊siplacet deb̾i. utrũ statĩ
militia ꝯꝑañda sit. an eo tp̃r ꝙ seuis xxu.¬

Expanded text:
ti uoluit eique, si cum Seio mor‹a›retur, cibaria et uestiaria praestari a Seio: deinde haec uerba adiecit: 'te autem, Sei, peto, ut, cum adsi tamen te ante non reliquerit". quaesitum est, Sticad quos bona Seii pervenerunt, militia Sticho comparari debet? et si placet deberi, utrum statim militia comparanda sit an eo tempore, qu
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ diffinͤitio. siuo ita scͥptũ fuu̾t:¬
uestẽ ineã. illã pũputaut certad̾¬
mostraret. licet adiectũ sit. q̃ eĩcã
ep̃ta pataue imisu eẽt. licet neq
eptͣa. neq ꝑata neq ĩnusũ eiꝰdita fit̃.

Expanded text:
illius definitio: si uero ita scriptum fuuestem illam purpuram', ut certamonstraret, licet adiectum sit 'quae eius causa empta parataue essent', licet neque empta neque parata neque in usum ei data
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃bensicẽ. uł uir. uł uxor utat᷑ fami¬
li arica sĩteuie ad familiã nestiendã
ꝑata st̃. sicuti saga. tunice: pemile.
lincea uestim̃ta. Ettagnlas cetã ꝯsi¬
milia Uestis : expellib ꝯstab. It̃ pei¬

Expanded text:
rehensione uel uir uel uxor utatur. familiarica sunt, quae ad familiam uestiendam parata sunt, sicuti saga tunicae penulae lintea uestimenta stragula et consimilia. Uestis etiam ex pellibus constabit,
Abbreviated transcription (Latin):
ub̾tis defucti: integra deb̾i. neq exeo
qd̾ pꝰea p̃dia hispignoris iur̃ testator
obligare uoluit: ut exredditu eoꝵ ali¬
m̃ta ꝑciꝑet: mimisse eũ uł auxisse
ea q̃ reliq̃rat indĩ.¬

Expanded text:
libertis defuncti integra deberi, neque ex eo, quod postea praedia his pignoris iure testatoobligare uoluit, ut ex reditu eorum alimenta perciperent, minuisse eum uel auxisse ea quae reliquerat ui
Abbreviated transcription (Latin):
da erit. aut susꝗ egit. satisdedit.
s antͥplicatio cũatori ꝓfutuã
eẽt. uider exstimabit. Nã sicũa¬
tor sequẽs. peciñã ꝗͣ ex ꝯdẽpna¬
ticẽ ꝯsecutus fueat. inrẽ fuiõsi
ũtissdoli triplicatio obstabit.

Expanded text:
da erit: "aut si is qui egit satisdederat". sed an replicatio curatori profutura esset, iudex aestimabit: nam si curator sequens pecuniam, quam ex condemnatione consecutus fuerat, in rem furiosi vertisset, doli triplicatio obstabit.
Abbreviated transcription (Latin):
Id̾ ⁊ si fuĩt. exeã dãꝑni infecti uis¬
sus possidẽ. ¶Si fundꝰ legatus.
uł ꝑ fidei ꝯmissũ fuit retict᷑ seio.
apupillo hrõ instituto: an tutores
restituere mũc suudũ possit̃. sñ
auctoritare p̃toris. ⁊ puto. siquid̃
rẽ suã legauit. cessare oratiom̃.
sinũo dere pupillr dicendũ iocũ
ẽẽ oratiomi. nͨ in ꝯsulto p̃tore pꝰse
alienare. ¶ Srpupillus stipłã¬
ti spopõdit an solũe possit. siñ tu¬
toris au̾cto̾itate.⁊ mag̾ ẽt ne pꝰsit.
alioqͥn inuẽta eĩt alienãdi ratio.
S si pat̃ stipłanti fundũ sꝑopõdĩt.
successitq pupillus. instiplatũ:
fortiꝰ dicet᷑. siñ p̃toris auctoritate:
posse eũ reodẽ. ¶Idẽq ⁊ suur̃
h̾rditario alii successit. ꝗ eiͣt obli¬
gat. ea deqͦ ratione: si pares fũoᷤ¬

Expanded text:
si fuerit ex causa damni infecti iussus possidere. Si fundus legatus vel per fideicommissum fuerit relictus Seio a pupillo herede instituto, an tutores restituere hunc fundum possint sine auctoritate praetoris? et putem, si quidem rem suam legavit, cessare orationem, sin vero de re pupilli, dicendum erit locum esse orationi nec inconsulto praetore posse alienare. Si pupillus stipulanti spoponderit, an solvere possit sine praetoris auctoritate? et magis est, ne possit: alioquin inventa erit alienandi ratio. Sed si pater stipulanti fundum spoponderit successeritque pupillus in stipulatum, fortius dicetur sine praetoris auctoritate posse eum reddere. idemque et si iure hereditario alii successerit, qui erat obligatus. Eadem ratione et si parens fu
Abbreviated transcription (Latin):
sinemo inuemat᷑. aut suspecti
ft̃ qͥ inuieniãt᷑. ub̾e debr edi rati¬
pupillarium bonorum aduocat᷑¬
quoq pupillo dare. qui instruẽ
p̾sit. p̃toris religionem. an assenti¬
re uenditioni uł obligatiõi. debe¬
at. ¶Illud quͣi põt. si p̃tor aditꝰ
ꝑmisĩt. dist̾hi p̾sessionem ꝓiũcia
lere: si m̃o tutela rome agebatut.
⁊ hĩi tutores. eã qͦ amĩstratiom̃
subierat. Ne tam̃ titulo tenus
tutores ere alieno allegato pe¬
oportebit p̃torẽ curare. ut pe¬
ciunã accepta creclitorib soluat᷑̃.
⁊ deħ decerne dareq uiatorẽ ꝙ
ei renũtiet. pecuĩam istã ad ħ¬

Expanded text:
si nemo inueniatur aut suspecti sint qui inueniuntur, iubere debet edi ratipupillarium, aduocatumque pupillo dare, qui instruere possit praetoris religionem, an adsentire uenditioni uel obligationi debeat.Illud quaeri potest, si praetor aditus permiserit distrahi possessionem prouincialere: si modo tutela Romae agebatur et hi tutores eam quoque administrationem subierant. Ne tamen titulo tenus tutores aere alieno allegato peoportebit praetorem curare, ut pecunia accepta creditoribus solvatur et de hoc decernere dareque viatorem, qui ei renuntiet pecuniam istam ad
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si solui potu̾it. si tam̃ ille res
salue er̃t. eequaꝵ p̃tio eri aliẽo
satiffiꝰ potuit. dicend̃ est. adhuc
doli exceptiom̃ obstare. silucrũ
captet pupillus. exdãpno aleõ.

Expanded text:
etsi solvi potuerit, si tamen illae res salvae erunt, ex quarum pretio aeri alieno satisfieri potuit, dicendum est adhuc doli exceptionem obstare, si lucrum captet pupillus ex damno alieno.
Abbreviated transcription (Latin):
curpꝰ. ac sałus fi̾iosi. ¶ Cũatõ
dem̃ti datꝰ. dec̾to int̃põno. uti
satis daret᷑ ñ cauit. ꝯ rñ qͣsdã res
deboĩs eiꝰ. legitime alienauit.
sih̾rdes dem̃tis easdẽ res uendi¬
cẽt. quas cua̾tor auienauit.⁊ ex¬

Expanded text:
corpus ac salus furiosi.Curator dementi datus decreto interposito, uti satisdaret, non cauit et tamen quasdam res de bonis eius legitimo modo alienauit. si heredes dementis easdem res uindicent, quas curator alienauit, e
Abbreviated transcription (Latin):
dł.. Sipupilloꝵ sĩt coiã p̃dia.
qui diuͣsos tutores hñt. und̾amꝰ
au alienatio locũ hr̃ poffit:ꝯ
cum ꝓuocatio necessaria sit. pu¬
to alienatiom̃ impecłi. nent᷑ ẽ
potit ꝓuocare. s ambo ꝓuocati
hañt: multomag̾ quis impedi¬
tã alienatiom̃ dicet. ¶Sipu¬
pillus dediͣt pignori exꝑmissu
p̃toris. ñ nulla eĩt dubitatio.
an alienatio possit ipediri.
s dicc̃d̾ ẽ. ppsse creditore. iussnũ
exeqni. iutiꝰ tam̃ fecerit. si pͥus
p̃torẽ adierit: ¶ Siparẽs. uł pa
t᷑. tutor sit alicui ex lib̾is. anp̃rõ
andiendꝰ ẽ. siobligare uelit.⁊
illi obligauint. anuił ccͣ uałat

Expanded text:
 Si pupillorum sint communia praedia qui diversos tutores habent, videamus, an alienatio locum habere possit. et cum provocatio necessaria sit, puto alienationem impediri: neuter enim poterit provocare, sed ambo provocatiant, multo magis quis impeditam alienationem dicet. Si pupillus dedit pignori ex permissu praetoris, nonnulla erit dubitatio, an alienatio possit impediri. sed dicendum est posse creditorem ius suum exsequi: tutius tamen fecerit, si prius prens tutor sit alicui ex liberis, an praetor adeundus sit, si obligare uelit? ‹illi obligauerint uel cont
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmittet distrahi. simodo urge¬
ar creditor. aut usuraꝵ modꝰ.
parẽdũ eri analieno suadeat.
¶Idẽ p̃tor existimare debebit. ut̾
nende̾ potiꝰ. an obligare ꝑmittat.¬

Expanded text:
permittet distrahi, si modo urgueat creditor aut usurarum modus parendum aeri alieno suadeat. Idem praetor aestimare debebit, utrum vendere potius an obligare permittat
Abbreviated transcription (Latin):
suressit. pot dici. pupillũ cẽtã nẽ¬
dictionẽ. inꝯsulto precõe pꝰse ꝑ¬
fice̾. Fundũ aut legatũ repudia¬
re: pupillus frã p̃toris auctorita¬
cũ res sit pupirnemo dubitat.
¶Nõ paͣssim tutorib sub optẽtu
eris aliem ꝑmitti debuit uẽditõ.

Expanded text:
serit, potest dici pupillum cetera venditionis inconsulto praetore posse perficere. Fundum autem legatum repudiare pupillus sine praetoris auctoritacum res sit pupilli, nemo dubitat.Non passim tutoribus sub optentu aeris alieni permitti debuit uenditio:
Abbreviated transcription (Latin):
hũt. qr ñ extutoris. uł cũatoris.
uolũtate idsit. s ex magistra¬
tuũ auccoritate. ¶It qm̃ pot̃.
si fundꝰ atutore petitus sit pupi¬
llaris. nͨ restituat᷑.a litisexsti¬
matio oblata. alienatioẽ pari
natio. ñ spõte tutoꝵ fit. Id̃q eĩt
dicend̃. ⁊ sifimndꝰ petitus sit. qui
pupilli fuit. ⁊ ꝯtͣ pupillũ ꝓnũ¬
tiatũ . toresq restituer᷑. Nã ⁊ hͥ
ualebit alienatio ꝓpt̃ rei indi¬
cate auctoritatẽ. Gset̾. ¶ Sñ¬

Expanded text:
utoris vel curatoris voluntate id fit, sed ex magistratuum auctoritate. Item quaeri potest, si fundus a tutore petitus sit pupillaris nec restituatur, an litis aestimatio oblata alienationem parinatio non sponte tutorum fit. Idemque erit dicendum et si fundus petitus sit, qui pupilli fuit, et contra pupillum pronuntiatum tutoresque restituerunt: nam et hic valebit alienatio propter rei iudicatae auctoritatem. Si ius
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to. uł codituł cau̾nt. qd̾ si for¬
te es alienũ tãtũ eĩt. ut exreb
cetĩs. ñ possit exsoui. tẽ p̃tor
urbanꝰ uͥ clarissimus adeat᷑. ꝗ ꝓ
sua religione extimat. q̃ pofft᷑
auenari. obligariue debat᷑. ma¬
ñte pupiuo actioẽ. sipꝰea ꝑoter
ꝓbariobrẽptũ eẽ p̃tori. ¶Siꝯ

Expanded text:
d si forte aes alienum tantum erit, ut ex rebus ceteris non possit exsolui, tunc praetor urbanus uir clarissimus adeatur, qui pro sua religione aestimet, quae possunt alienari obligariue debeant, manente pupillo actione, si postea potuerit probari obreptum esse praetori. si
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Magis puto. exsuã orationis:
inpediri alienatiõom. S ꝯsi saliãs
hat pupillus. id̾ eĩt dicend̃. ¶ Si
pupillus alienĩ fundũ boã fide
ẽp̃t̃ possideat. dicend̾ puto. nͨ hẽ
alienare tutores posse. Et eͥsi qiͣ
torisħ ẽ alienũ uendt̃. Sitam̃ imi¬
petrauãt pupillus. uł pat̃ eiꝰ. uti¬

Expanded text:
 magis puto ex sententia orationis impediri alienationem. Sed et si salinas habeat pupillus, idem erit dicendum. Si pupillus alienum fundum bona fide emptum possideat, dicendum puto ne hunc alienare tutores posse: ea enim, quatoris, hoc est alienum vendunt. si tamen impetra
Abbreviated transcription (Latin):
hi ħ atutorib possit:⁊ mag̾ẽ ñ
posse. ꝗͣ uis ius p̃dii potinssit. ¶s
sisolus fuit usus .f. pupilli an
gͦ hͥ ñ utendo. nͨ utendo amittar᷑:
deusuf. ioquat᷑ snmili modo dici
do puꝑilliaut adolescentis.ñ ẜ¬
uitut c̃ remitti. ꝙ infundo dotã¬
li placuit. ¶ Silapidicinas. iui
q̃ alia metalla. puꝑillus habũit:
tifodniã. argentifodinas. uł quid
aliud huic simile.

Expanded text:
tutoribus possit. et magis est non posse, quamvis ius praedii potius sit. Nec si solus fuit usus fructus pupilli. an ergo hic nec non utendo amittatur, sici do pupilli vel adulescentis nec servitutem remitti, quod et in fundo dotali placuit. Si lapidicinas vel quae alia metalla pupillus habuit tifodinas argentifodinas vel quid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ta uersati st̃. ¶Nõ tãt̃ pupil¬
li set ⁊ successoes eoꝵ subsidia¬
ria possut age. ¶ Sicuatoẽs
fuert᷑ minꝰ ydonei datidicẽdũ
ẽ.tem̃ magistratus oportere.
siexsugestu eoꝵ. uł nõib ab
his acceptis. p̃ses dedĩt. S ꝯ si
adeos remiserit. ut ip̃i det̃. uł
post datiom̃. ut exigent satis¬

Expanded text:
ti sunt. Non tantum pupilli, sed etiam successores eorum subsidiaria agere possunt. Si curatores fuerunt minus idonei dati, dicendum est teneri magistratus oportere, si ex suggestu eorum vel nominibus ab eis acceptis praeses dederit. sed et si ad eos remiserit, ut ipsi dent vel post dationem ut exigerent satis
Abbreviated transcription (Latin):
uio legit fui̾t stichꝰꝗ ttis erat.
philũ. utrũbr̃s ñs uolet. tmodaᷤ¬
to. Si dixi̾t br̃s se stichũ uelle
dare. sticho mortuo lib̾abr̃. Cũ
semł aũt dixit. hr̃s utrũ dare.

Expanded text:
uio legatus fuerit stichus, qui Titii erat, philum, utrum heres meus uolet, Titio dato.' si dixerit heres Stichum se uelle dare, Sticho mortuo liberabitur. cum autem semel dixerit heres, utrum dare
Abbreviated transcription (Latin):
tima rance̾ defendet᷑ E silib̾tũ pͥais:
pupilli sui noĩe captiis accus auit.
ñ repelli abõꝵ pꝰsessioẽ ꝯtͣ tabulas.
qr officii necessitas. t̾utoris fidesex¬
cusata eẽ deb. nͨ ꝗs ꝗͣ iudicnͣ. calũp¬
niã notabit tutorẽ. ꝗ ñss̃ simuita¬
tib accusatiom̃. subnõie pupilli
instituit. s cogẽte forte mat᷑. pu¬
pilł. uł lib̾tis patͥs instantib⁊ si
tutor reũ aliq̃ postulaint᷑. pupilli

Expanded text:
tima ratione defenditur et, si libertum patris pupilli sui nomine capitis accusaverit, non repelli a bonorum possessione contra tabulas, quia officii necessitas et tutoris fides excusata esse debet. nec quisquam iudicum calumnia notabit tutorem, qui non suis simultatibus accusationem sub nomine pupilli instituit, sed cogente forte matre pupilli vel libertis patris instantibus. et si tutor reum aliquem postulaverit pupilli
Abbreviated transcription (Latin):
Ichũ scͥsit᷑.⁊ panphilũ titio. doled¬
go. si mĩer᷑ cũ moriar. ꝯimũ exhiᷤ
alienauit. an uł alt̃ pofsit alega¬
tario uendicari. placet uendicai
¶ã hũc ẜmonẽ. licet plurar sit ͭ
peo oportet accipi. atq si seꝑatĩ dixiᷤ.¬
s. stichũ sim̃s erit. cũ moriar.

Expanded text:
hum et Pamphilum Titio do lego, si mei erunt cum moriar" et unum ex his alienaverit, an vel alter possit a legatario vindicari? placet vindicari, nam hunc sermonem, licet pluralis sit, pro eo oportet accipi, atque si separatim dixisset: "Stichum, si meus erit cum moriar".
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ test̾o relictũ ẽ. actio ñ d̾negabit᷑.
id q intesto̾ coccei cassiam claris¬
simi uiri ꝗ rufinã iniemuiã. honcẽ
pleno dilexãt. obtimiq maximiq
lũpnã testo̾cassius nepot cohrd̾e¬

Expanded text:
ento relictum est, actio non denegabitur. idque in testamento Coccei Cassiani clarissimi viri, qui Rufinam ingenuam honore pleno dilexerat, optimi maximique alumnam testamento Cassianus nepti coh
Abbreviated transcription (Latin):
tre ẽ accus auit: ñ ẽẽ denegãdũ pat̾
actiom̃. ¶ Dus cui rogatꝰ sũ legatũ re¬
stituẽ. falsũ dixñt. restituẽ idfisco d̾bo.
qui accus auit salsũ. hr̃s legatario.
exstitit. uł ħrdiscͥpto. nc̾ huic nocͣe.
dcendũ ẽ. simmisẽ ei ⁊ q moffmdicit.¬

Expanded text:
enegandam patri actionem. Si is, cui rogatus sum legatum restituere, falsum dixerit, restituere id fisco debebo. Qui accusauit falsum, heres legatario exstitit uel heredi scripto: nihil huic nocere dicendum est. Similis est ei et qui inoffici
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ. nͨ marbit̾o eiꝰ ꝗrogat᷑ ẽt põitũ ẽ
ant õmo uelit restitũe. s cui pouꝰ
restituat. plin̾mũ ẽ intẽ. utrm m
potestate eiꝰ qͣ testo̾ obligare cogi¬
tat. faciat. siueł dare:ã pꝰ necessita¬
te dãdi. soliꝰ distͥbirendi lib̾ꝵ ãbitũ
ꝯcedit. ¶ Quesit̃ ẽ. si cohrs exdispa

Expanded text:
n arbitrio eius qui rogatus est positum est, an omnino velit restituere, sed cui potius restituat: plurimum enim interest, utrum in potestate eius, quem testator obligari cogitat, faciat, si velit dare, an post necessitatem dandi solius distribuendi liberum arbitrium concedat. Quaesitum est, si co
Abbreviated transcription (Latin):
aũt. mutͦq nałe¶plane. suta lib̾tatẽ
⁊ ħ nno utero marẽ. ⁊ feminã pepens
gemia: si aũt ħ ince̾tũ ẽ. nͨ p̃t: ꝑsb̾tili¬
tatẽ uidicialẽ maĩfest.arian ãbiguis
reb hũaniorẽ sm̃ã seꝗ oportet: ut tã

Expanded text:
ta libertatem et haec uno utero marem et feminam peperisgenua. sin auttatem iudicialem manifestari, in ambiguis rebus humaniorem sententiam sequi oportet, ut tam