comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiua illa ut dicitur uox alit plenius precipueq eĩs preceptots
quem discipuli si modo recte sunt institutu eamant couerentur
Uix aurem dici põt quanto libentius inmeiuaceos quibus faue¬
mus Ainime uero permitrenda pueris utsit apud plerosq assur¬
gendi exultandiq in laudando licentia quiri & ipsatuam modi¬
cum esse cum audient restimonium deb& ita fietuo ox nudimo
preceptoris discipulus pendeat atq id se dixisseiresre quod ałp
eo probabitur credat Illa uero uitiosissima quȩ etiam iam huma¬
niras uocatur inuicem qualiacunq: laudandi cum est indecon
et theatralis et seuere institutis in scolis alienatum studiorum
perninosissima hostis supernacua enim uioletur cura ae labore
parara quicquid effuderit laude.Uultum igitur preceptoris intueĩ
tam qui audiunt debent ꝗͣ ip̃e qui dicit ita enim probanda atq ĩ¬

Expanded text:
viva illa, ut dicitur, vox alit plenius praecipueque eius praeceptoris, viva illa, ut dicitur, vox alit plenius praecipueque eius praeceptoris, quem discipuli, si modo recte sunt instituti, et amant et verentur. vix autem dici potent, quanto libentius imitemur eos, quibus favemus. minime vero permittenda pueris, ut fit apud plerosque, adsurgendi exultandique in laudando licentia; quin etiam iuvenum modicum esse, cum audient, testimonium debet. ita fiet, ut ex iudicio praeceptoris discipulus pendeat, atque id se dixisse recte, quod ab eo probabitur, credat. illa vero vitiosissima, quae iam humanitas vocatur, invicem qualiacunque laudandi, cum est indecora et theatralis et severe institutis scholis aliena, tum studiorum perniciosissima hostis. supervacua enim videntur cura ac labor, parata, quidquid effuderint, laude. vultum igitur praeceptoris intueri tam, qui audiunt, debent, quam ipse qui dicit; ita enim probanda atque im
Abbreviated transcription (Latin):
tradantur existimet. Ip̃e nec hẽat uitia nec ferat. Nam austeritas
eius tristis non dissoluta sit comitas ne inde od odium hinc contẽptꝰ
oriatur. Plurimus ei de honesto ac bono sermosit.Nam quo sepius
monuerit hoc rarius castigabit Minime iracundus. ne tñ eorum
que emendanda erunt.dissimulator simplex in docendo.patiens la¬
boris assiduus potius ꝗͣ in modicus. Interrogantibus libenter rũdeat
non interrogantes pconetetur ultro. In laudandis discipuloꝵ distio¬
nibus nec malignus nec effusus quia res altera tedium laboris altera
sccuritarem parit in emendando quȩ cprrigendaerunt non acer¬
bis minimeq: contumeliosus. Nam id quidem multos ꝓposuersstu¬
dendi fugat ꝙ quidam sic obuirgant quãĩ ocderint dp̃e alĩ uq
ỹmomulta quonidie dicat quȩ secum audita referat. lires sum
satis exemplorum ad mutandum ex lectione suppedu&. damat

Expanded text:
tradantur, existimet. ipse nec habeat vitia nec ferat. non austeritas tradantur, existimet. ipse nec habeat vitia nec ferat. non austeritas eius tristis, non dissoluta sit comitas, ne inde odium hinc contemptus oriatur. plurimus ei de honesto ac bono sermo sit; nam quo saepius monuerit, hoc rarius castigabit. minime iracundus, nec tamen eorum, quae emendanda erunt, dissimulator, simplex in docendo, patiens laboris, assiduus potius quam immodicus. interrogantibus libenter respondeat, non interrogantes percontetur ultro. in laudandis discipulorum dictionibus nec malignus nec effusus, quia res altera taedium laboris, altera securitatem parit. in emendando, quae corrigenda erunt, non acerbus minimeque contumeliosus; nam id quidem multos a proposito studendi fugat, quod quidam sic obiurgant quasi oderint. ipse aliquid immo multa cotidie dicat, quae secum auditores referant. licet enim satis exemplorum ad imitandum ex lectione suppeditet, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ar Rgocum ad eas in studiis uires perueneit eui pteatannu
puer ut que prima eise precepta rhetorum diximus menten
consequipossit tradendus eius artis magistris trit quorum
in primis inspici mores oporrebit. quod ego non potissimum id circo
in hac parte tractare sum aggressus quia non cẽteris quoq docto¬
ribus idem hoc examinandum ꝗͣ diligentissime putem sicut testa¬
tus sum libro priore: Sed quod magis nec̃ciam eius rei mentionem
facit etas ipsa discentium. Nam et adulti fere pueri ad hoc precep¬
tores traniferuntur et apud eos iuiuenes etiam facti ꝑseuerant laeoq
maior cum tum cum adhibenda est. tum cura est ut et teneriores
annos ab iniuria sanctitas docentis custodiat et ferotiores alicentia
grauitas deterreat. Neq uero sat est summam prȩstare abstinen¬
tiam nisi discipline seueritate conuenientium qͦ ad se mores adste¬
rit adstrinxerit Sumat ergo ante omnia parentis erga discipulos
suos animum ac succedere se in eorundem locum a quibus sibi libei̾

Expanded text:
rgo cum ad eas in studiis vires pervenerit puer, ut, quae prima esse praecepta rhetorum diximus, mente consequi possit, tradendus eius artis magistris erit; quorum in prinis inspici mores oportebit. quod ego non idcirco potissimum in hac parte tractare sum aggressus, quia non in ceteris quoque doctoribus idem hoc examinandum quam diligentissime putem, sicut testatus sum libro priore; sed quod magis necessariam eius rei mentionem facit aetas ipsa discentium. nam et adulti fere pueri ad hos praeceptores transferuntur et apud eos iuvenes etiam facti perseverant; ideoque maior adhibenda tum cura est, ut et teneriores annos ab iniuria sanctitas docentis custodiat et ferociores a licentia gravitas deterreat. neque vero sat est summam praestare abstinentiam, nisi disciplinae severitate convenientium quoque ad se mores astrinxerit. sumat igitur ante omnia parentis erga discipulos suos animum, ac succedere se in eorum locum, a quibus sibi liberi
Abbreviated transcription (Latin):
uidderentur. Neq enim minus uitiosa est oratio si ab homine ꝗ̃ si
are eui accomodari debuit dissid&. Ideoq lisi as optime indetu
inhusque scribebat indoctis seruasse ueritatis fidem Enimuero pre¬
cipue de clamatoribus considerandum est. quid cuiq ꝑsone eruq¬
niat qui paucissimas controuersias ita dicunt ut aduoxati plerumq
filũ parres duues senes. asperi lenes. auari. deniq supstiosi. umidi
acrisores fiant ut inx comediaꝵ actoribus plures habitas in pro¬

Expanded text:
viderentur. neque enim minus vitiosa est oratio, si ab homine quam si viderentur. neque enim minus vitiosa est oratio, si ab homine quam si ab re, cui accommodari debuit, dissidet; ideoque Lysias optime videtur in iis, quae scribebat indoctis, servasse veritatis fidem. enimvero praecipue declamatoribus considerandum est, quid cuique personae conveniat, qui paucissimas controversias ita dicunt ut advocati, plerumque filii, parentes, divites, senes, asperi, lenes, avari, denique superstitiosi, timidi, derisores fiunt; ut vix comoediarum actoribus plures habitus in pro
Abbreviated transcription (Latin):
contraria sũmissiorem quendam modum postulant. Nam quoe m
alus libertas est. in aliis licentia uocatur & quibusdam susficit auctas
quosdam ratio cius egre tuctuꝵ Idetq longe miti ditficilime uidean¬
tur prosoropeit. In quibus ad reliquum iuasorie laborem acciditd
persone difficulras Nam quidem illud aliter Cxsar aliter Cicero. ali
Caro suadere debebit utilissima uero hec ex̃citatio uel ꝙ duplicis
est opis uelq poxtis qͦ aut historiarum suturis septoribus puirimũ
confert uerum et oratoribus necessaria. Nam sunt multȩ agracero
latinisq composur orariones quibus alii uttrentur ad quesapon¬
ditiouem uiramq oprandda que diccbatitur fuerant. at ealem cegi¬
tauis dui candem peesbnatu ipucit Cictro cuti scriber& upetor
fortimam dignitatem resgestas intuitus omnium quibus uoxemꝰ
dabat &imaginem exprensit ut melius quidem sea tamen ip̃i dicẽ

Expanded text:
contraria summissiorem quendam modum postulant. nam quae in contraria summissiorem quendam modum postulant. nam quae in aliis libertas est, in aliis licentia vocatur, et quibusdam sufficit auctoritas, quosdam ratio ipsa aegre tuetur. ideoque longe mihi difficillimae videntur prosopopoeiae, in quibus ad reliquum suasoriae laborem accedit etiam personae difficultas. namque idem illud aliter Caesar, aliter Cicero, aliter Cato suadere debebit. utilissima vero haec exercitatio, vel quod duplicis est operis, vel quod poetis quoque aut historiarum futuris scriptoribus plurimum confert. verum et oratoribus necessaria. nam sunt multae a Graecis Latinisque compositae orationes, quibus alii uterentur, ad quorum condicionem vitamque aptanda quae dicebantur fuerunt. an eodem modo cogitavit aut eanfortunam, dignitatem, res gestas intuitus omnium, quibus vocem dabat, etiam imagine expressit? ut melius quidem sed tamen ipsi dicere
Abbreviated transcription (Latin):
sed indignatione uidetur audere. Sic Athreus apud uarrum lam fero
inquit infandissima iam facere cogor quaniomagis eis quibus fuit ali
uexurbe cum fama conseruandus est hic uel ambitus. quar & cũ cice¬
roni dabimus Consilium. ut Antonium rog& Uel & ut philippicus ita
uitam pollicente eo exurat. non cupidirarem lucis allegabimus hoc
enim siual& in animo cius tacentibus quoq nobis ual& sed urser¬
romano ipio seruet hortabimur hac illi opus est occasione ne eu
talum precum pudcat et c. coesari suadentes regnum affirmabimꝰ
stare iam remp nisi uno regente non posse Namꝰ qui de renephai
deliberat id solum quȩrit quo q̃ minimum peccare uidcaturul¬
tum reseri & qua sit psona suadentis. quia anteacta uita illustris
fuit aut clarius gentis aut aras aut fortuna affert expectauonem
Prouidendum ne qu& dicuntur ab eoqui dicit dissentiant. At hisi

Expanded text:
sed indignatione videatur audere. sic Atreus apud Varium: — iam fero sed indignatione videatur audere. sic Atreus apud Varium: — iam fero inquit infandissima , iam facere cogor. quanto magis eis, quibus cura famae fuit, conservandus est hic velut ambitus? quare et, cum Ciceroni dabimus consilium, ut Antonium roget, vel etiam ut Philippicas ita vitam pollicente eo exurat, non cupiditatem lucis allegabimus haec enim si valet in animo eius, tacentibus quoque nobis valet, sed ut reipublicae se servet hortabimur. hac illi opus est occasione, ne eum talium precum pudeat. et C. Caesari suadentes regnum adfirmabimus stare iam rempublicam nisi uno regente non posse. nam qui de re nefaria deliberat, id solum quaerit, quomodo quam minimum peccare videatur. multum refert etiam, quae sit persona suadentis; quia anteacta vita si illustris fuit aut clarius genus aut aetas aut fortuna adfert expectationem, providendum est, ne quae dicuntur ab eo qui dicit dissentiant. at his
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Hoc ergo precipis & hoc fas puras. Potrrat mel deliberare cicero
qui ita scribit ad Brutum. prȩpositis pluribus quę honesta suaderi
Casari possint sim ne bonus uir si hoc suadeam: minime suasoris enim¬
est finis eius utilitas eui quisq suadet At recta sunt quis negat. sed
non est semper rectis in suadendo locuis. Sed quia est altior questio nec
tantum ad suasorias pertin&: destinatus est mihi hic locus xiiꝰ qui
iniquoꝵ ratio noscenda est ut melius aqua tucamur interim siqs
hona bono inhonesta suadebit. mocminerit non suadere tanꝗͣ inho¬
nesta ut quidam declamarores Sextum pompeius ad piraticam pp
hoc ip̃m ꝙ turpis & crudelis sit. impellunt. sed dandus illis deforimibꝰ
color idq & apud malos. Neq quisꝗͣ est tam malus ut uideri uelit Sic
carilina apud Salustium loquitur ut rem sceleratissimam non malitia

Expanded text:
tem: Hoc ergo praecipis? et hoc fas putas? poterat me liberare Cicero, tem: Hoc ergo praecipis? et hoc fas putas? poterat me liberare Cicero, qui ita scribit ad Brutum, praepositis plurimis, quae honeste suaderi Caesari possint: simne bonus vir, si haec suadeam? minime . Suasoris enim finis est utilitas eius, cui quisque suadet. at recta sunt. quis negat? sed non est semper rectis in suadendo locus. sed quia est altior quaestio nec tantum ad suasorias pertinet, destinatus est mihi hic locus duodecimo, qui iniquorum ratio noscenda est, ut melius aequa tueamur. interim si quis bono inhonesta suadebit, meminerit non suadere tanquam inhonesta, it quidam declamatores Sextum Pompeium ad piraticam propter hoc ipsum quod turpis et crudelis sit, impellunt; sed dandus illis deformibus color idque etiam apud malos. neque enim quisquam est tam malus, ut videri velit. sic Catilina apud Sallustium loquitur, ut rem sceleratissimam non militia,
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Proinde intuendus sexus dignitas &tas sed more precipue discri¬
men dabunt & honesta quidem honestis suadere facilimum est. Si uõ
apud turpes recta obtinere conabimur. nec uideamur exprobrare di¬
uersam uite sectam cauendum et animus deliberantis non ip̃a honesti
natura quam illa non respicit permouendas. sed laude uulgi opinione
Et parum profitiet hacc uanitas. sccutura ex his utilitate aliqn̾to uero
magis obiciendo aliquos si diuersa fecerint moctus. Nanq prȩrer ia ꝙ
his ieuissimi cuiusq animus facilime terretur. nescio an & naturaliter
aput plimos plus ualeat malorum timor ꝗͣ spes hono& sicut facilior eis¬
dem turpium qͣ honesto& irellectus est Aliqñ bonisq suadentur paꝵ
decora dantur parum bonis consilia. inquibus iporum qui consulunt
spectatur utilitas nec me fallit quę statim cogitatio subire possit legẽ¬

Expanded text:
ret. proinde intuenda sexus, dignitas, actas. sed mores praecipue discriret. proinde intuenda sexus, dignitas, actas. sed mores praecipue discrimen dabunt. et honesta quidem honestis suadere facillimum est; si vero apud turpes recta obtinere conabimur, ne videamur exprobrare diversam vitae sectam, cavendum. et animus deliberantis non ipsa honesti natura, quam he non respicit, permouendus, sed laude, vulgi opinion, et si parum proficiet haec vanitas, secutura ex his utilitate, aliquanto vero magis obiiciendo aliquos, si diversa fecerint, metus. nailque praeter id quod his levissimi cuiusque animus facillime terretur, nescio an etiam naturaliter apud plurimos plus valeat malorum timor quam spes bonorum, sicut facilior eisdem turpium quam honestorum intellectus est. aliquando bonis quoque suadentur parum decora, dantur parum bonis consilia, in quibus ipsorum qui consulunt spectator utilitas. nec me fallit, quae statim cogitatio subire possit legren
Abbreviated transcription (Latin):
sirplus in eo quod petimus sit cominodi anuero in eo pp qued petimus
in cominodi est utilitatis et in tpͣr est questio. expedit. sed nune & in
loco non lue & in persona uon nobuis uon contra hoser in genere agend
non sic er in modo non tantum sed in personam sapius decoris causai¬
tuemur qua et in nobis et in his qui deliberant expectanda est: loq ꝗͣ¬
uis exempla plurimum in consiliis possunt quia facilime ad consentien¬
dum homines ducuntur experimentis. refert tamen quoꝵ auctoitas
& quibus adhibeatur diuersi sunt enim deliberantium animi duplex
conditio. Nam consultant aut plures aut singuli sed in utrisq snĩa d¬
drñtia quia et in pluribus multum interest Senatus sic anpplus roma¬
ni. an fidenates gretiam bãbari. & in singulis Catoni petendos honores
suadcamus. An.E Mario de ratione belli Scipio prior An fabius delibe¬

Expanded text:
sit, plus in eo quod petimus sit commodi, an vero in eo per quod petimus sit, plus in eo quod petimus sit commodi, an vero in eo per quod petimus incommodi. est utilitatis et in tempore quaestio, expedit sed non nunc; et in loco, non hic; et in persona, non nobis, non contra hos; et in genere agendi, non sic; et in modo, non in tantum. sed personam saepius decoris gratia intuemur, quae et in nobis et in iis, qui deliberant, spectanda est. itaque quamvis exempla plurimum in consiliis possint, quia facillime ad consentiendum homines ducuntur experimentis, refert tamen, quorum auctoritas et quibus adhibeatur. diversi sunt enim deliberantium animi, duplex condicio. nam consultant aut plures aut singuli; sed in utrisque differentia, quia et in pluribus multum interest, senatus sic an populus, Romani an Fidenates, Graeci an barbari, et in singulis, Catoni petendos honores suadeamus an C. Mario, de ratione belli Scipio prior ani Fabius delibe
Abbreviated transcription (Latin):
solent.Namet utilitas ip̃a expugnatur ab his qui dicunt non solum potio¬
ra esse honesta ꝗͣ utilia sed ne utilia quidem esse. que non sint honesta
et contra quos non honestum illi uanum non ambitiosum. stolidum
uerbis ꝗ̃ re probabilius uocant. nec tantum utilibus comꝑantur utilia
sed inter se queq ipsa ut si ex duobus eligamus in altero quid sit minus
crescit hoc ad huc. Nam inrerim triplices etiam suasorię incidunt. ut
cum pompcius deliberauit parthos an Affricam An Egiptum peters
lta non tantum utrum melius sed quid sit optimum queritur. idemq
contra nec unꝗͣ incidet in hoc gn̾e materie dubitatio rei quȩ undiq
secundum nos sit. Nam ubi contradictioni locus non est quac põt
esse causa dubitandi ira fere omnis suasoria nihil est aliud ꝗͣ compa¬
uo: uidendumq quid consecuturi sumus et ad quid ur estimari pos¬

Expanded text:
solent. nam et utilitas ipsa expugnatur ab iis, qui dicunt, non solum potiosolent. nam et utilitas ipsa expugnatur ab iis, qui dicunt, non solum potiora esse honesta quam utilia, sed ne utilia quidem esse, quae non sint honesta; et contra, quod nos honestum, illi vanum, ambitiosum, stolidum, verbis quam re probabilius vocant. nec tantum inutilibus comparantur utilia, sed inter se quoque ipsa, ut si ex duobus eligamus, in altero quid sit magis, in altero quid sit minus. crescit hoc adhuc. nam interim triplices etiam suasoriae incidunt: ut cum Pompeius deliberabat, Parthos an Africam an Aegyptum peteret. ita non tantum, utrum melius sed quid sit optimum, quaeritur, itemque contra. nec unquam incidet in hoc genere materiae dubitatio rei, quae undique secundum nos sit. nam ubi contradictioni locus non est, quae potest esse causa dubitandi? ita fere omnis suasoria nihil est aliud quam comparatio, videndumque, quid consecuturi simus et per quid, ut aestimari pos
Abbreviated transcription (Latin):
lis remissio laboꝵ deformis et incommoda turbȩ si id non sit conflic¬
tatio et nihilominus eadem illa religio. cum theatrum ueluti quod da
illius sacri templum uocabimus. Sãpe uero & utilitatem despitiendi ẽe
dicimus ut honesta fatiamus ut cum illis opiturginis damus consilium
ne sc hostibus dedant. qnꝗͣ perituri sint. nisi fecerint et utilia honestis
prefecrimus ut cum suademus m bello punico serui armentur. sed tamen¬
neq hoc plane concedendum est esse id inhonestum. liberos cnim nã
omnes et eisdem constare clementis et fortasse antiquis & nobilibus
ortos dici porest et illic tibi manifestum ꝑiculum est opponenda alia
ut crudelius etiam perituros. affirmemus si se dediderunt. Siuero
hostis non seruauerint fidem si Caesar uicerit. quod eẽ uero similius
Hȩc autem quac tantum interse pugnant plerumq nominibꝰ deflecti

Expanded text:
lis laborum remissio, deformis et incommoda turbae, si id non sit, confliclis laborum remissio, deformis et incommoda turbae, si id non sit, conflictatio, et nihilominus eadem illa religio, cum theatrum veluti quoddam illius sacri templum vocabimus. saepe vero et utilitatem despiciendam esse dicimus, ut honesta faciamus, ut cum illis Opiterginis damus consilium, ne se hostibus dedant, quanquam perituri sint, nisi fecerint; et utilia honestis praeferimus, ut cum suademus, ut bello Punico servi armentur. sed neque hic plane concedendum est esse id inhonestum, liberos enim natura omnes et eisdem constare elementis et fortasse antiquis etiam nobilibus ortos dici potest; et illic, ubi manifestum periculum est, opponenda alia, ut crudelius etiam perituros adfirmemus, si se dediderint, sive hostis non servaverit fidem, sive Caesar vicerit, quod est vero similius. haec autem, quae tantum inter se pugnant, plerumque nominibus deflecti
Abbreviated transcription (Latin):
in omnem cadere suasoriam manifestius est. qͣut doxendum sit. tñ
ap̃ plerosq earum numerus augetur a quibus ponuntur ut parres
que speties sunt partium. riam fas iustum. pium. ęquum mansuctũ
quoq sic enim sunt interpretati thoenneron & si qua adhuc adicer
quis euisdem generis uelit subici possunt honestati. an sir autem fa¬
cile magnum. iocundum. sine ꝑiculo ad questionem pertin& utilita¬
tis qui loci oriuntur ex contradictione est quidem utile. sed difficile.
paruum inioxundum periculosum. lamen quibusdam uidetur esse nõ¬
nunqͣm de iocunditate sola consultano ut si de edificando theatro
instituendis ludis deliberetur. sed neminem adeo solutum lusu puto
ut nihil causa suadendi sequatur. preter uoluntatem. prȩcedat enim
aliquid semper necesse est ut in ludis honor deoꝵ in theatro non uti¬

Expanded text:
in omnem cadere suasoriam manifestius est, quam ut docendum sit. tamen in omnem cadere suasoriam manifestius est, quam ut docendum sit. tamen apud plerosque earum numerus augetur, a quibus ponuntur ut partes, quae superiorum species sunt partium. nam fas, iustum, pium, aequum, mansuetum quoque sic enim sunt interpretati τὸ ἥμερον  et si qua adhuc adiicere quis eiusdem generis velit, subiici possunt honestati. an sit autem facile, magnum, iucundum, sine periculo, ad quaestionem pertinet utilitatis. qui loci oriuntur ex contradictione: est quidem utile sed difficile, parvum, iniucundum, periculosum. Tamen quibusdam videtur esse nonnunquam de iucunditate sola consultatio, ut si de aedificando theatro, instituendis ludis deliberetur. sed neminem adeo solutum luxu puto, ut nihil in causa suadendi sequatur praeter voluptatem. praecedat enim semper aliquid necesse est, ut in ludis honor deorum, in theatro non inuti
Abbreviated transcription (Latin):
moetu coguntur. utilitatis erit questio ut si obsessi et impares. & aqua
ciboq defecti defatienda ad hostem deditione dcliber& er dicatur
necesse est. nempe sequitur ut hoc subitiatur alioquin pereundum
est ita pꝑ idipm̃ non est necc̃e quia perire potius lic&. Peniq non
fecerunt. Saguntini nec in rite opitergina circunuenti igitur in his
quoq causis aut de sola utilitare ambigetur. aut quęstio inrer utue & ho¬
nestum consist& aut enim siquis liberos procreare uol&. necesse h̃t̃
ducere uxorem. quis dubit&: sed ei qui parer uult ficri. liqueat
necesse est uxorem esse ducendam itaq mihi nec consilium qdẽ
iuidetur ubi necessitas est non magis ꝗͣ ubi constat quid ficri oĩno¬
non posse. Omnis enim deliberatio de dubiis est. Nelius igitur qui
tertiam partem dixerunt
quod nr̃i possibile nominant
querit dura uideatur appellatio. tamen sola est. quas partes non oẽs

Expanded text:
metu coguntur, utilitatis erit quaestio; ut si obsessi et impares et aqua metu coguntur, utilitatis erit quaestio; ut si obsessi et impares et aqua ciboque defecti de facienda ad hostem deditione deliberent et dicatur, necesse est; nempe sequitur, ut hoc subiiciatur, alioqui pereundum est: ita propter id ipsum non est necesse, quia perire potius licet. denique non fecerunt Saguntini nec in rate Opitergina circumventi. igitur in his quoque causis aut de sola utilitate ambigetur aut quaestio inter utile atque honestum consistet. at enim si quis liberos procreare volet, necesse habet ducere uxorem. quis dubitat? sed ei, qui pater vult fieri, liqueat necesse est uxorem esse ducendam. itaque mihi ne consilium quidem videtur, ubi necessitas est, non magis quam ubi constat, quid fieri non possit. Omnis enim deliberatio de dubiis est. melius igitur, qui tertiam partem dixerunt tri possibile nominant, quae ut dura videatur appellatio, tamen sola est. quas partes non omnes
Abbreviated transcription (Latin):
An fabios dedant gallis bellum imitantibus aut non fatiendi deliberant.
CCasar an pseuer& et in germaniam ire cum milites passim testamẽta
facerent. Hȩ suasorie duplices sunt. Nam et illi causa deliberandi est.
q bellum galli imitentur esse tamen porest quȩstio dedendi ne fuerũt
esse citra hanc denuntiationem qui contra fas cum legati missi essent
sar sinc dubio deliber& nisi ꝑꝑ hanc militum perturbationem & tñ locus
querendi Ancitra hunc qͦ casum penetrandum in germaniam fuerit
Semper autem prius de eo loquemur. de quo deliberari &̃ detractis
sequentibus poss & Partes suadendi quidam putauerunt. honestum uti¬
le necessarium. Ego non inuenio hiue tertię locum. quant alib& enim
uis ingruat aliquid fortasse pati neceise est: nihi farẽ. de fatiendo at
deliberatur.ꝙ si hanc uocant necessitarem in quam homines grauioꝵ

Expanded text:
an Fabios dedant Gallis bellum minitantibus; aut non faciendi, ut deliberat C. an Fabios dedant Gallis bellum minitantibus; aut non faciendi, ut deliberat C. Caesar, an perseveret in Germaniam ire, cum milites passim testamenta facerent. hae suasoriae duplices sunt. nam et illic causa deliberandi est, quod bellum Galli minitentur; esse tamen potest quaestio, dedendine fuerint etiam citra hanc denuntiationem, qui contra fas, cum legati missi essent,Caesar sine dubio deliberaret nisi propter hanc militum perturbationem; est tamen locus quaerendi, an citra hunc quoque casum penetrandum in Germaniam fuerit. semper autem de eo prius loquemur, de quo deliberari etiam detractis sequentibus possit. partes suadendi quidam putaverunt honestum, utile, necessarium. ego non invenio huic tertiae locum. quantalibet enim vis ingruat, aliquid fortasse pati necesse sit, nihil facere; de faciendo autem deliberatur. quodsi hanc vocant necessitatem, in quam homines graviorum
Abbreviated transcription (Latin):
accidit ut prius dicamus nisi possit quidem fieri eẽ fatiendum. deinde siei
non posse Cum autem de hoc quęxitur coniectura est anischinos ura¬
tercidi an siecari palus pontina anportus fieri hostie poisir. An ale xas¬
der terras ultra ceccanum inuenturus. Sed in hus qͦ quae constabit pos¬
se fieri. coniectura aliqñ erit ut si quęrctur anutiq futurum sit Ut Char¬
taginem superent Romani. ut redeat Hanibal si scipio excitum in affricã
transtulerit. ut seruent fidem Sannites. si Romani arma deposuerũt
Quaedam et fieri posse et futura esse. credibile est. sed aut alio tp̃r. aut
alio loco aut alio modo. ubi coniecture non erir locus Alia sunt intuenda
Et primum aut ꝓꝑ ip̃am rem de qua sinę rogantur consult abitus
Aut ꝑꝑ alias interuenientes extrinsecus causas ꝓꝑ ip̃am deliberant .p.c.¬

Expanded text:
accidet, ut prius dicamus, ne si possit quidem fieri, esse faciendum, deinde fieri accidet, ut prius dicamus, ne si possit quidem fieri, esse faciendum, deinde fieri non posse. cum autem de hoc quaeritur, coniectura est, an Isthmos intercidi, an siccari palus Pomptina, an portus fieri Ostiae possit, an Alexander terras ultra Oceanum sit inventurus. sed in iis quoque quae constabit posse fieri, coniectura aliquando erit, si quaeretur, an utique futurum sit, ut Carthaginem superent Romani; ut redeat Hannibal, si Scipio exercitum in Africam transtulerit; ut servent fidem Samnites, si Romani arma deposuerint. quaedam et fieri posse et futura esse credibile est, sed aut alio tempore aut alio loco aut alio modo. ubi coniecturae non erit locus, alia sunt intuenda. et primum aut propter ipsam rem, de qua sententiae rogantur, consultabitur aut propter alias intervenientes extrinsecus causas. propter ipsam deliberant P
Abbreviated transcription (Latin):
sententie sua de utilitius ai honestis credere omnes uelicin iudi¬
cus enin uugo fas hẽtur indulgere aliquid studio suo consilix meanc
ett qui neg& secundum mores dari. Eirecorum quidem plurimu
Omne hoc oifitium contionale eise uidicauerunt et in solarer pard
minis trationt posucrũtit. quoniam & Cicero in hac maxime parte
uersatur Id eeq suasuris depace bello copiis opibus uestigalibus hȩc
duo precipue eise nota uoluit uires eiuitatis et mores ut ex ña topi
ipsarum rerum tum audientium ratio suadendi duccreru tdobis
maior in re. uidetur uarietas. Nam er consultantium et consiliori str
plurima sunt genera quare in suadendo ac dissuadendotria pͥmo. spec¬
tanda erunt. Quid sit de quo deliberetur qui sunt qui deliberent. qui
sit qui suadeat. Rem de qua deliberatur aut certumest posse fieri aui
incertum. Si incertum hȩc erit quęstio sola aut potentisima. Sape fie

Expanded text:
sententiae suae de utilibus atque honestis credere omnes velit. in iudisententiae suae de utilibus atque honestis credere omnes velit. in iudiciis enim vulgo fas habetur indulgere aliquid studio suo; consilia nemo est qui neget secundum mores dari. Graecorum quidem plurimi omne hoc officium contionale esse iudicaverunt et in sola reipublicae administratione posuerunt. quin et Cicero in hac maxime parte versatur. ideoque suasuris de pace, bello, copiis, operibus, vectigalibus haec duo esse praecipue nota voluit, vires civitatis et mores, ut ex natura cum ipsarum rerum tum audientium ratio suadendi duceretur. nobis maior in re videtur varietas, nam et consultantium et consiliorum plurima sunt genera. quare in suadendo et dissuadendo tria primum spectanda erunt, quid sit de quo deliberetur, qui sint qui deliberent, qui sit qui suadeat. rem , de qua deliberatur, aut certum est posse fieri aut incertum. si incertum, haec erit quaestio sola aut potentissima; saepe enim
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur in demonstratiuis uero probemia & cule maeio iedabere
nescamo in dem et longe a matĩa duei ut un helerie dauidte hsae rares
srcerar et & aliqua rei uicinia ut idem in panegerieo cism quenpito
tantum et initio debebimus esse contenu.
uura eranonem ucro nunq̃m exiga priuata delitberario eiuis dũ¬
raxatren de qua dicenda sententia est quia nemo igrorcio nlade¬
quo consulit   trinsccus poisunt ꝓtinentia adulebi dieno rer
multa narrari in contionibus. Saepe estctiam ula que ordin to nei
dorer neressaria affectus ut quę maxime postuland atpidit ereo dedĩ¬
canda er lenienda frequenter estira & ad metum eupichtarem deliã
conciliationem impenendr animi Non nunꝗ̃ etiam mouerdai sero¬
cu sillo ts atre lium obseises feratur suaaere oporrebit siue soriiil pl¬
tus cuersidnem deelebimus. Ual& autem in consiliis auctoritas plu¬
rimumNam et prudentussimus eise hr̃iq et optimos aeb eniud

Expanded text:
videatur; in demonstrativis vero prooemia esse maxime libera videatur; in demonstrativis vero prooemia esse maxime libera existimat. nam et longe a materia duci, ut in Helenae laude Isocrates fecerit; et ex aliqua rei vicinia, ut idem in Panegyrico, cum queritur tantum et initio debebimus esse contenti. narrationem vero nunquam exigit privata deliberatio, eius duntaxat rei, de qua dicenda sententia est; quia nemo ignorat id dequo consulit. extrinsecus possunt pertinentia ad deliberationem multa narrari. in contionibus saepe est etiam illa, quae ordinem rei docet, necessaria. adfectus ut quae maxime postulat. na M et concitanda et lenienda frequenter est ira, et ad metum, cupiditatem, odium, conciliationem impellendi animi. nonnunquam etiam movenda miseratio, sive, ut auxilium obsessis feratur, suadere oportebit sive sociae civitatis eversionem deflebimus. valet autem in consiliis auctoritas plurimum. nam et prudentissimus esse haberique et optimus debet, qui
Abbreviated transcription (Latin):
demum ponenda sit qui in legatione serro sunt interempti. Ergops
deliberatuia que eadem suasoria dicitur denp̃ futuro consultans quȩ
̃ de pręterito offitiis constat duobus stiadendi ac dissuadendi
Rohemio. quale est in iuditralibus non ubiq De prehie¬
eꝗ& quia conciliatus est ei quisq quem consulit initium tamen
quadcunq deb& hr̃e aliquam mnitii spetiem neq enim obrupix.
nec unde libuit incipiendum quia est aliquid in omni mau̾a naliter
primum in senatu et utiq in contionibus eadem rauo que apud uidi¬
ces acquirende sibn plerumq eorum apud quod quos dicendum sit.
beniuolentie. Nec mirum enim & in panegericis petatur audieniiũ
fauor ubi emolimentum non utilitate aliqua sed in sola laude consis¬
tit. Aris totiles quidem nec sine causa purat et anr̃a et ab eius qui
dissentiet persona duci frequenter in consiliis exordium qͣi mutuan

Expanded text:
demum ponenda sit, qui in legatione ferro sunt interempti? ergo pars demum ponenda sit, qui in legatione ferro sunt interempti? ergo pars deliberativa, quae eadem suasoria dicitur, de tempore futuro consultans quaerit etiam de praeterito. officiis constat duobus suadendi ac dissuadendi. prooemio , quale est in iudicialibus, non ubique eget, quia conciliatus est ei quisque, quem consulit. initium tamen quodcunque debet habere aliquam prooemii speciem; neque enim abrupte nec unde libuit incipiendum, quia est aliquid in omni materia naturaliter primum. in senatu et utique in contionibus eadem ratio quae apud iudices, adquirendae sibi plerumque eorum, apud quos dicendum sit, benevolentiae. nec mirum, cum etiam in panegyricis petatur audientium favor, ubi emolumentum non in utilitate aliqua, sed in sola laude consistit. Aristoteles quidem nec sine causa putat et a nostra et ab eius, qui dissentiet, persona duci frequenter in consiliis exordium, quasi mutu
Abbreviated transcription (Latin):
dubito qum hi qui sunt in illa priore sententia secundum opinionẽ
pulcherrimam ne utile quidem nisi quod honestum eis& exislima¬
rint et est hȩe ratio uerissima si consilium contingat semper boonoꝵ
ropulumq precipue qui ex pluribus constat indoctis discernenda
sunt hec et secundum comunes magis intellectus laquendum Sunt
enim multi qui etiam quę credunt honesta non tamen satis cadem
utilia q existiment que turpia esse dubitare non possunt utilitatis spe
ducti prob& ut fredus numantinum iugumq candinum nequalita¬
tis quidem statu in quo et honestorumetutilium quȩstio est comple¬
ta fas satis est. Nam frequenter in his etiaim ooniectur& locus est. nam¬
nunꝗͣ testatur aliqua sinitio. aliqñ etiam incidere possunt legales trac¬
tatus in priuata maxime consilia si qñ ambigitur Anliceat de coniec¬
iura paulopost pluribus interim Et ne finitio ap̃ Demos thienem det
non illa similis iuditialium quesuo de statua Seruii Sulpitii Aniis

Expanded text:
dubito, quin ii, qui sunt in illa priore sententia, secundum opinionem pulcherrimam ne utile quidem, nisi quod honestum esset, existimarint. et est haec ratio verissima, si consilium contingat semper bonorum populumque praecipue, qui ex pluribus constat indoctis, discernenda sunt haec et secundum communes magis intellectus loquendum. sunt enim multi, qui etiam, quae credunt honesta, non tamen satis eadem utilia quoque existiment, et quae turpia esse dubitare non possunt, utilitatis specie ducti probent, ut foedus Numantinum iugumque Caudinum. ne qualitatis quidem statu, in quo et honestorum et utilium quaestio est, complecti eas satis est. nam frequenter in his etiam coniecturae locus est, nonnunquam tractatur aliqua finitio, aliquando etiam legales possunt incidere tractatus, in privata maxime consilia, si quando ambigetur an liceat. de coniectura paulo post pluribus. interim est finitio apud Demosthenen, Det ? non illa similis iudicialium quaestio de statua Servi Sulpici, an iis
Abbreviated transcription (Latin):
uocant sheodorus ut dixi capita generalia sicut illas minores aut ex
illis pendentes. speualia nam et ꝗonem ex questione nasei et spetiem
in speties diuidi conuenit.Hanc igitur questionemueluti principa
Ratio autem est qua id quod factum esse con¬
stat. defenditur Et cur non utamur eddem quo suntusi omnes fe¬
re exemplo. Horestes matrem eccidithito eonstat. dicit se uiste fecis¬
se. status erit qualitaus quȩstio an usto fecerit. Ratio ip elitemestra
occii Quidam diuiserunt
iuditium constitutum ut oxcisa Cleremestra altera qua factum defeti¬
ditur ut oecisus Agamenon sed tanta est eirea uerba dissensio ut alu¬

Expanded text:
vocant, Theodorus, ut dixi, capita generalia, sicut illas minores aut ex vocant, Theodorus, ut dixi, capita generalia, sicut illas minores aut ex illis pendentes specialia. nam et quaestionem ex quaestione nasci et speciem in species dividi convenit. hanc igitur quaestionem veluti principalem vocant ζήτημα. ratio autem est, qua id, quod factum esse constat, defenditur. et cur non utamur eodem, quo sunt usi omnes fere, exemplo? Orestes matrem occidit, hoc constat; dicit se iuste fecisse: status erit qualitatis; quaestio, an iuste fecerit, ratio, quod Clytaemnestra occidi. quidam diviseruntiudicium constitutum est, ut occisa Clytaemnestra, altera, qua factum defenditur, ut occisus Agamemnon. sed tanta est circa verba dissensio, ut al
Abbreviated transcription (Latin):
aliud atq aliud cui et petitionum conditiopar est. Cum apparueritot¬
nus causor. tum intuebuntur negetur ne factum quod intenditur anꝰ
defendatur an alio nomine appelictur an agenere actionis repellatur
unde sunt status
Is inuentis intuendum deinceps. Heriagore
uidetur quid sit quȩ̨stio. ratio udicatio continens & sinecon uel¬
Lut alii uoxant firmamentum. Questio latius intelligitur omnis de
qua in utramq partem uel in plures dici credibiliter porest. In iuditiali
autem materia dupliciter autem accipienda est Altero modo quo dici¬
mus multas questiones habere controuersiam quo eti am minores
omnes complectuntur Altero quo siginisteamus summam illam in
qua causa uertitur. De hac nunc loquimnur lequoR ex qua nune nas¬
citur status An factum sit. quid factum sit an recte factum sic. Hlas
Hermagoras et appollodorus et alii plurimi septores ꝓpnie questiones

Expanded text:
aliud atque aliud. cui et petitionum condicio par est. cum apparuerit galiud atque aliud. cui et petitionum condicio par est. cum apparuerit genus causae, tum intuebimur, negeturne factum, quod intenditur, an defendatur, an alio nomine appelletur, an a genere actionis repellatur; unde sunt status. his inventis, intuendum deinceps Hermagorae videtur, quid sit quaestio, ratio, iudicatio, continens, vel, ut alii vocant, firmamentum. quaestio latius intelligitur omnis, de qua in utramque partem vel in plures partes dici credibiliter potest. in iudiciali autem materia dupliciter accipienda est: altero modo, quo dicimus multas quaestiones habere controversiam, quo etiam minores omnes complectimur, altero, quo significamus summam illam, in qua causa vertitur; de hac nunc loquor, ex qua nascitur status, an factum sit, quid factum sit, an recte factum sit. has Hermagoras et Apollodorus et alii plurimi scriptores proprie quaestiones
Abbreviated transcription (Latin):
aduobus duntaxat canaom rem aiq ex eadem causa per& aut dno
ab uno aut piures a pluribus quod accidere in hereditariis litibnis
interim scimus quia quis in multis personis causa tamen imo est
nͥsi conditio personarum questionenes uariauerit. Diuersum hs arr¬
tium genus quod dicitur comꝑatiuum euius reitractatus in parur
causa& frequens est ut cum apuad centum uiros poise alia quęritur
et hoc uter dignior hereditate sit Ratum est autem ut in foro uidi¬
tia pꝑid solum constitaantur sicut diuinauones que sinir de accu¬
sarore constituendo et non nunꝗͣ inter delarores interprimum
meruerit Adiecerunt quidam numero mutuam accusationẽ
compatiuo gni existimantibus cui similis erit petitionum mi¬
cem cuiersaoe quor accidit uel frequentissime ul si et ipsum uꝰ¬
cari debet
nam ꝓprio caret nomine. Duo genera erunt cius
Alterumq litigatores idem crimen inuicem intentant Alterum quoi

Expanded text:
a duobus dumtaxat eandem rem atque ex eadem causa petet aut duo a duobus dumtaxat eandem rem atque ex eadem causa petet aut duo ab uno aut plures a pluribus, quod accidere in hereditariis litibus interim scimus, quia quamvis in multis personis causa tamen una est, nisi si condicio personarum quaestiones variaverit. diversum his tertium genus, quod dicitur comparativum; cuius rei tractatus in parte causae frequens est, ut cum apud centumviros post alia quaeritur et hoc, uter dignior hereditate sit. rarum est autem, ut in foro iudicia propter id solum constituantur, sicut divinationes, quae fiunt de accusatore constituendo, et nonnunquam inter delatores, uter praemium meruerit. adiecerunt quidam numero mutuam accusationem,comparativo generi existimantibus, cui similis erit petitionum invicem diversarum, quod accidit vel frequentissime. id si et ipsum vocari debetnam proprio caret nomine duo genera erunt eius, alterum quo litigatores idem crimen invicem intentant, alterum quo
Abbreviated transcription (Latin):
tomen ideo probauerim qui scribentum qͦ probemuum nouissime
apecubus nec deniq ars ulla consummiatur ibi unde dr diendum
est quia fiet alicuin si sratium componendi orationem slo no
fuerit nonne nos hec uniuersa consuetudo decxperit. Inspitiet¬
da igitur mareria est quo precipimus ordine scribenda quo
dicimus
Eterum causa omins inqua pars altera agentis est. aliera re¬
Icusantis aut unius rei controuersia constat aunplurium
Haec simpliciter dicitur illa coniuncta uana controuersia est ꝑ se
furti pes aduluerum plures aur ciuisdem gn̾is ut in pecunis repse¬
tundis aut diuersi ut siquis sacrilegii et homicidĩ simul acenset
quos nunc in publicis iudiciis non accidit qm̃ pretor certa lege
sortitu& principium aur & senatus cognitionibus frequers eli
erppli fuit pruiata quoq iuditia sepę unum uidicem hr̃c mnul¬
tis et diuersis sormistis solent. Nec alic spenes erunt eriam siuus

Expanded text:
tamen eos probaverim, qui scribendum quoque prooemium novissime tamen eos probaverim, qui scribendum quoque prooemium novissime a pedibus, nec denique ars ulla consummatur ibi, unde ordiendum est. quid fiet alioqui, si spatium componendi orationem stilo non fuerit? nonne nos haec inversa consuetudo deceperit? inspicienda igitur materia est, quo praecepimus ordine, scribenda, quo dicemus. eterum causa omnis, in qua pars altera agentis est, altera recusantis, aut unius rei controversia constat aut plurium. haec simplex dicitur, illa coniuncta. una controversia est per se furti, per se adulterii. plures aut eiusdem generis, ut in pecuniis repetundis, aut diversi, ut si quis sacrilegii et homicidii simul accusetur. quod nunc in publicis iudiciis non accidit, quoniam praetor certa lege sortitur, principum autem et senatus cognitionibus frequens est et populi fuit; privata quoque iudicia saepe unum iudicem habere multis et diversis formulis solent. nec aliae species erunt, etiamsi unus
Abbreviated transcription (Latin):
destruat. hoc qͦ idem aliquatenus nouat ꝙ prohemio non narratio¬
nem subungit. sed ꝓpositionem. Uerum facit id qui a ꝓpositio. genus
narratio speties uidetur. et hanc non semper illa semper et ulnq cre¬
dit opus esse. Uerum ex his quas constitui partibus non ut quicq di
cendum est ita primum cogitandum est. Sed ante omnia intueri
oportet quod sit genus cauiae quid in ea quȩratur quȩ prosint que
noceant. De inde quid confirmandum sit.ac refellendum tum quo
narrandum Exposino enim probationum est pparario uec esse
utils porest insiprius constituerit quid debeat de probatione. ꝓuuitẽ
Pollremo intuendum quem admodum iudex sit conealiandius. ndeq
enimnisi ious cauisce partibuis diligenter inipecus fucr i lumini e¬
lemnobis facere animum cognoscentis expediat seuerum an mitem
conciratum an remissum aduersum graue an obmnoxium. ubeo cunc

Expanded text:
destruat. hoc quoque idem aliquatenus novat, quod prooemio non narratiodestruat. hoc quoque idem aliquatenus novat, quod prooemio non narrationem subiungit sed propositionem. verum id facit, quia propositio ei genus, narratio species videtur, et hac non semper, illa semper et ubique credit opus esse. verum ex his quas constitui partibus non, ut quidque primum dicendum, ita primum cogitandum est; sed ante omnia intueri oportet, quod sit genus causae, quid in ea quaeratur, quae prosint, quae noceant, deinde quid confirmandum sit ac refellendum, tum quo modo narrandum. expositio enim probationum est praeparatio, nec esse utilis potest, nisi prius constiterit, quid debeat de probatione promittere. postremo intuendum, quemadmodum iudex sit conciliandus. neque enim nisi totius causae partibus diligenter inspectis scire possumus, qualem nobis facere animum cognoscentis expediat, severum an mitem, concitatum an remissum, adversum gratiae an obnoxium. neque ideo
Abbreviated transcription (Latin):
et per omnes marerias totumq earum corpus equaliter susa sicut in¬
uentio et ȩloxutio. Ideoq eam non orarionis uonus pariem uam ẽẽ
credendum est sed qonum etiam singularum quae ese qq̃ in qua non
promittere possit. orator. quid primo quid serundo quid tertiꝗ sit lago
dicturus quod est ꝓprium partitionis. ꝗ̃ ergo ridiculum est q̃onom
quidem spetiem esse probationis: parttionem aurem que sit spẽs ꝓba¬
tionis uocari. Egressio uero uelquol usitatius esse cȩpit. excessus sue
est extra causam non porest esse pars causae siure est in causa adui¬
torium uel ornamentum partium esł canm ex quibus egrediuir
Nam si quicquid in causa est pars causat uocabitur. Cur non argu¬
mentum similitudo. locus comunis. affectus exempla partri uocen¬
tur. lamen neq: his assennor qui detrahunt refutationem tanꝗͣ pro¬
bationi subiectam ur Aristatiles. hȩc enim est quȩ constuuat illa que

Expanded text:
et per omnes materias totumque earum corpus aequaliter fusa, sicut inet per omnes materias totumque earum corpus aequaliter fusa, sicut inuentio, elocutio. ideoque eam non orationis totius partem unam esse credendum est sed quaestionum etiam singularum. quae est enim quaestio, in qua non promittere possit orator, quid primo, quid secundo, quid tertio sit loco dicturus? quod est proprium partitionis. quam ergo ridiculum est, quaestionem quidem speciem esse probationis, partitionem autem, quae sit species quationis vocari? egressio vero vel, quod usitatius esse coepit, excessus, sive est extra causam, non potest esse pars causae, sive est in causa, adiutorium vel ornamentum partium est earum, ex quibus egreditur. nam si, quidquid in causa est, pars causae vocabitur, cur non argumentum, similitudo, locus communis, adfectus, exempla partes vocentur? tamen nec iis adsentior, qui detrahunt refutationem tanquam probationi subiectam, ut Aristoteles; haec enim est, quae constituat, illa, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quod et contra sen¬
tientibus uiminima conuintiantur et ita plerumq dicunt tanꝗͣ ab
his qui deliberant utiq dissentiant Ideoq obuirgantibus similiores sũt
ꝗͣ suadentibus. Hoe adolescentes sibi scͥpta sciant ne aliter ꝗͣ dicturi
sunt ex̃ceri uelint et in desuescendis morentur. Eocterum cum aduo aĩ
coxperint in consilia amicoꝵ dic̾ẽ snĩam in senatu suadere si quid eo¬
sul& princeps quod precepus fortasse non credunt usi docchuntim
pricipue multiplex sed offitus constat duobus inuensionis ac
depulsionis. Cuius partes ut plurimis auctoribus placuit qnq
sunt prohemium. narratio. probatio.refurauo. peroratio. His adie᷑¬
cerunt quidam partitionem ꝓpositionum. excessum. Quaꝵ priores
duf probationi succedunt. Nam ꝓponere quidem que sisprobaturus
necesse est. sed et concludere. Cur igitur si illa pars canse est non hȩc
sit. Partino uero dispositionis est speties. ipsa dispositio pars rherorice

Expanded text:
quod et contra senquod et contra sentientibus inhumane conviciantur et ita plerumque dicunt, tanquam ab iis qui deliberant utique dissentiant, ideoque obiurgantibus similiores sunt quam suadentibus. haec adolescentes sibi scripta sciant, ne aliter quam dicturi sunt exerceri velint et in desuescendis morentur. ceterum , cum advocari coeperint in consilia amicorum, dicere sententiam in senatu, suadere si quid consulet princeps, quod praeceptis fortasse non credunt, usu docebuntur. cipue multiplex, sed officiis constat duobus intentionis ac depulsionis. cuius partes, ut plurimis auctoribus placuit, quinque sunt: prooemium, narratio, probatio, refutatio, peroratio. his adiecerunt quidam partitionem, propositionem, excessum; quarum priores duae probationi succedunt. nam proponere quidem, quae sis probaturus, necesse est, sed et concludere; cur igitur si illa pars causae est, non et haec sit? partitio vero dispositionis est species, ipsa dispositio pars rhetorices