comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tellegitur nisi peractus humanos mediũ autem noctis tempas actucarit ergointonr¬
pesa qua siin ac tuosa quasi sine tmpore hocẽ sine actu perquem dinoscitura den
unde ꝗ intimi pesuue uenisti idẽ ARAypos ergo intompesta dicitur quia art¬

Expanded text:
tellegitur, nisi per actus humanos; medium autem noctis tempus actu caret. Ergo ‘intemtellegitur, nisi per actus humanos; medium autem noctis tempus actu caret. Ergo ‘intempesta’ inactuosa, quasi sine tempore, hoc est sine actu, per quem dinoscitur tempus; unde est ‘intempestive venisti’, id est ἀκαίρως. Ergo ‘intempesta’ dicitur, quia car
Abbreviated transcription (Latin):
dibus habuis se serpentes : Semus tũ Pro semiustũ t sciendũ sic poni quasi semi anims
sit encheladus : unde c̃ motat latus simul ponitur secundum fabuln causa quasi
simutat legeris dagre fectionẽ labori matat frequent᷑ mouit: noctem illa Adli
usperacusatiuũ dixit uidemus uel mente uel oculis : Aethra siderea polus per edr̃
sidertam hocẽ persplendorẽ acris sane acther ẽ ipsũ lementũ actbra uero splendos
actheris sciendũ c̃ homerum. et aetherem et aerẽ communiis generis dicere quod
de uerenos nom possumus dicere dea ethere paethra factũ ẽ et secundũ rationẽ isa
potest᷑ a et her t aethra unum et ut nunc sit proaetbere si dere onox intemps¬
amedia hoc ẽnimia obscurissima Iu tempesta dicti ẽ nox media in actuosa caris
actib perquos tem pora dinoscimus : ait enim iucretius quia perse tempus nonin¬

Expanded text:
pedibus habuisse serpentes. semustum pro 'semiustum'. et sciendum sic poni, quasi semianimis pedibus habuisse serpentes. semustum pro 'semiustum'. et sciendum sic poni, quasi semianimis sit Enceladus: unde est 'motat latus'. simul ponitur secundum fabulam causa, quasi tat movet; nam si 'mutat' legeris, dat refectionem labori. 'motat' frequenter movet. quamvis aliS per aethram sideream hoc est per splendorem aetheris. Sane aether est ipsum elementum, aethra vero splendor aetheris. Sciendum est Homerum et aetherem et aërem communis generis dicere, quod de aëre nos non possumus dicere. De aethere aethra factum est, et secundum rationem istam potest et aether et aethra unum esse, ut nunc sit pro aethere sidereo. NOX INTEMPESTA media, hoc est nimia, obscurissima. ‘Intempesta’ dicta est nox media, inactuosa, carens actibus, per quos tempora dinoscimus. Ait enim Lucretius quia per se tempus non in
Abbreviated transcription (Latin):
cicero eructans sermonib: suis caedem bonorũ uirgilius atque omnem coerto erac¬
tat harenam oratius usurpauit hicdũ sublimis uersus ructatur : Lique facta que¬
saxa putria decocta in modũ calcis : Fundo Imo abimo et reddidit causam latenter
excusat namreuera nisiquȩ degigantib: legimus fabulosa acceperimus rationon
procedit Nam cũ in flegra thosaliae loco pugnasse dicantur quem ad modũ ẽ insi¬
cilia enchelatus otus increta secundum salustiũ unde othuicã prti phocus in campan
ut in arime iouis imperiis in postaty phoca seduarro dicit indiluuio aliquos ad mon¬
tes confugis se cũ utensilibus quilaces siti posteabello ab aliis quide aliis ueniebant
montib: facile ex locis superioribus uicerunt undefictũ ẽ ut dii superiores diceren
inferiores uero t̃rigenȩ et quia dehumillimis ad summa reptabant. dictisunt pros

Expanded text:
Cicero "eructant sermonibus suis caedem bonorum" , Vergilius "atque omnem Cocyto erucCicero "eructant sermonibus suis caedem bonorum" , Vergilius "atque omnem Cocyto eructat harenam" . Horatius usurpavit "hic dum sublimes versus ructatur" . liquefacta saxa putria, decocta in modum calcis. Ad v. 577 Fundo imo ab imo. et reddit causam latenter; excusat: nam re vera nisi quae de gigantibus legimus, fabulosa acceperimus, ratio non procedit. nam cum in Phlegra, Thessaliae loco, pugnasse dicantur, quemadmodum est in Sicilia Enceladus? Otus in Creta secundum Sallustium, unde Otii campi? Typhoeus in Campania? ut "Inarime Iovis imperiis inposta Typhoeo" . sed Varro dicit in diluvio aliquos ad montes confugisse cum utensilibus, qui lacessiti postea bello ab his, qui de aliis veniebant montibus, facile ex locis superioribus vicerunt: unde factum est ut dii superiores dicerentur, inferiores vero terrigenae. et quia de humillimis ad summa reptabant, dicti sunt pro
Abbreviated transcription (Latin):
apud latinos participiũ sane yperbole ẽ Mentus cum sole uentorũ enimmutationẽ
sro phadum melittora primum accipiunt : similis enim ẽ sensus ꝯsi elopum. Nlobabet
iccentũ : quia latina declinatio ẽ : in accusatiuo quia grȩce posuit erlopas erhabet accen
tum srerdopes dohabebit: Tonat At naruinis causabuius incendu secundũ aet nam
uirgilii hacc ẽ. Sunt terre desudantes sulphir ut penctotus tractus cam pania ubiẽ uescui
et gurus montes quod indicat aquarũ adorcalentiũ Item nouimus exaque motu ucul¬
tum creari esse etiam conoauas terras constat et abea parte quagurus uel a fricus fant
tus uentũ creant quiagitatus ignem gignit ex sulphure. Vnde ẽ quod uidet᷑ incendũ
hoc autem uerũ et̃ ilła conprobat ratio qui a et aliis flantib uentis nihil ex se emitto
et hoc loco ostendit nam effectũ indicat supprimit causas : Prorumpit Addheten¬

Expanded text:
apud Latinos participium. Sane hyperbole est. VENTVS CVM SOLE ventorum enim mutationem apud Latinos participium. Sane hyperbole est. VENTVS CVM SOLE ventorum enim mutationem RIS ut «servatum ex undis Strophadum me litora primum accipiunt». Similis enim est sensus. CYCLOPUM ‘clo’ habet accentum, quia Latina declinatio est. In accusati ‘clo’ habebit. TONAT AETNA RVINIS causa huius incendii secundum Aetnam Vergilii haec est: sunt terrae desudantes sulphur, ut paene totus tractus Campaniae, ubi est Vesuvius et Gaurus montes, quod indicat aquarum odor calentium. Item novimus ex aquae motu ventum creari, esse etiam concavas terras. Aetnam constat ab ea parte qua Eurus vel Africus flant tus, ventum creant, qui agitatus ignem gignit ex sulphure; unde est quod videtur incendium. Hoc autem verum esse illa conprobat ratio, quia et aliis flantibus ventis nihil ex se emittit et hoc loco ostendit; nam effectum indicat, supprimit causas. PRORVMPIT AD AETHER
Abbreviated transcription (Latin):
licu aut atractu uelapericuli similitudine Nam inde seylla longe ẽꝰ gemitũ ingentem
peligi uidetur delatus primo ad fretũ postex daet nam reuersus fractas Ndimias ut
fctos sonitus imitata tubarũ: ꝓstu miscentur arenȩ describit loca carrꝑdiuiamna qũã
&eꝰ credit ex periculx magnitu dinẽ: haec saxa horrendi cinebat retulit se adhistoria
Nam proscilla saxa dixit horrenda ⁊ fripite Depericulis leuas adundas deignio uen¬
entib: aliter noñ procedit cohors quia superius dixit. Nos castra mouenius sad manes
imos poetica ⁊ perbole is copoli clamorem dehistoria ut supradiximus hotraxit
indeetenim inlisȩ conciuis fixis imitatur litratũ : Elisam Exdusam ut elisos et siccũ
sang g : Rorantia astra Pro in rorata id ẽ quȩ inrabantur : a qua significatione non ẽ

Expanded text:
laceum aut a tractu, vel a periculi similitudine; nam inde Scylla longe est. ET GEMITVM INGENTEM laceum aut a tractu, vel a periculi similitudine; nam inde Scylla longe est. ET GEMITVM INGENTEM PELAGI videtur delatus primo ad fretum, postea ad Aetnam reversus. FRACTAS nimias, ut «fractos sonitus imitata tubarum». AESTV MISCENTVR HARENAE describit loca Charybdi vicina, quam esse credit ex periculi magnitudine. SAXA HORRENDA CANEBAT rettulit se ad historiam; nam pro Scylla ‘saxa’ dixit ‘horrenda’. ERIPITE de periculis. LAEVAS AD VNDAS de Ionio venientibus; aliter non procedit. COHORS quia superius dixit «nos castra movemus». AD MANES IMOS poetica hyperbole. SCOPVLI CLAMOREM de historia, ut supra diximus, hoc traxit; undae enim inlisae concavis saxis imitantur latratum. ELISAM exclusam, ut «elisos oculos et siccum sanguine guttur». RORANTIA ASTRA pro ‘inrorata’, idest quae inrorabantur; e qua significatione non est
Abbreviated transcription (Latin):
uli uuentuis incerus parentib nati et patrs erubesceret et sibiesset obpro brio nam par¬
uniatue dicebantur accepto duce palanto oc tauo abhercule profecti sunt delatiq ad
btue oppidum calcibriae quodiaras meptimi filius fabricauerat id auxerunt et priso
nomine appellarunt tarentũ bene ergo nunc herculci tarentis ueraẽ fama quiatar as
condiderat p Auxerat palantus : attollit sequia ad propinquantib: autrecedere mon
tesiuidentur aut sur gere : Diua lacinia sontra iunonis laciniae templũ secundũ quos¬
don arege conditore dictũ secundũ alios a latrone lacino quem illic hercules occidit et
loco expiato iunoni templũ constituit: Caulonis que arcestaulomnons ẽ cabria e utho¬
rctius et amicus aulon fertilis bac chõinquo oppidũ fuit quod secundum hrginũ quis crip¬
sit desitu urbuim italicarũ olim non ẽ : Naui fragũ scilac eũ periculo sum nauib dictũ scil¬

Expanded text:
bella iuventus incertis parentibus nata et patriam erubesceret et sibi esset obprobrio - nam parbella iuventus incertis parentibus nata et patriam erubesceret et sibi esset obprobrio - nam partheniatae dicebantur - accepto duce Phalanto, octavo ab Hercule, profecti sunt, delatique ad breve oppidum Calabriae, quod Taras, Neptuni filius, fabricaverat, id auxerunt et prisco nomine appellaverunt Tarentum. Bene ergo nunc ‘Herculei Tarenti si vera est fama’, quia Taras condiderat, auxerat Phalantus. tes videntur, aut surgere. diva lacinia contra Iunonis Laciniae templum, secundum quosdam a rege conditore dictum, secundum loco expiato Iunoni templum constituit. CAVLONISQVE ARCES Aulon mons est Calabriae, ut Horatius «et amicus Aulon fertilis Baccho», in quo oppidum fuit, quod secundum Hyginum, qui scripsit de situ urbium Italicarum, olim non est. NAVIFRAGVM SCYLLACEVM periculosum navibus. Dictum Scyl
Abbreviated transcription (Latin):
spe et pacis ait ostindit latenter uincere posse troianos. Dicendo supra currusuccedero
srti silladis armisanȩ Bene postbelliomen armorũ deam precatur quã quaminen pinibi
sũ bocquoq templu uisum ad omen  pertineatidederat quȩ maxima ut proquȩ ominib
anumn predico:rite recte secundũ ritũ Vnde sequitur perfectis ordine uotis : Iunconu
uneiut id ẽ magnȩ ut iunonis magnȩ Haud mora continuo Vnũ dehisuacat. Gra iugenũqi
domus Sic ẽdictũ quemadmodũ troiugena. Et sciendũ sacrificu tantũ causa costeagisse
anoram ubidicuntur accepis se palladiũ adiomede uel abulixe. Nec in merito dubi¬
atu ut enim in sđo legimus ambora puerant Irculei siuera ẽ fama tarenti. Lacones etat¬
denienses diuint̃ se bella tractarunt et cumutraq pars affligeretur. lacones quib uuuene

Expanded text:
SPES ET PACIS AIT ostendit latenter vincere posse Troianos dicendo supra «curru succedere SPES ET PACIS AIT ostendit latenter vincere posse Troianos dicendo supra «curru succedere sueti». PALLADIS ARMISONAE bene post belli omen armorum deam precatur, quamquam hoc quoque templum visum ad omen pertineat. DEDERAT QVAE MAXIMA ut «proque omnibus unum praedico». RITE recte, secundum ritum; unde sequitur «perfectis ordine votis». IVNONI ARGIVAE id est ‘magnae’, ut «Iunonis magnae». HAVD MORA CONTINVO unum de his vacat. GRAIVGENVMQVE DOMOS sic est dictut, quemadmodum «Troiugena». Et sciendum sacrificii tantum causa eos tetigisse Calabriam, ubi dicuntur accepisse Palladium a Diomede vel ab Vlixe. Nec inmerito dubitatur; ut enim in secundo legimus, ambo rapuerunt. HERCVLEI SI VERA EST FAMA TARENTI Lacones et Athenienses diu inter se bella tractarunt, et cum utraque pars adfligeretur, Lacones, quibus iuve
Abbreviated transcription (Latin):
bus  ablitore templum edifitia uicina litorib longe intuenti udenturti n macolduie
accedentib quasi recedere et retro seagere putantur auuel quau sitan tencoldeda
sensincrescit alitore ideo dixit refugit rimum. Aut qualenum quara unẽ. uodum
autcerte quia sequitur porcȩ albȩ omen. Alii uero tondentes primũ cumpli nol not
adt prina pars tm campiȩsandore Niuali hoc ad iuctoriae omen pertinet simul nor¬
dum anchi sȩnomen habert diuinas pritiam hinc ẽ illud diuini queossa parensieto
hum cospits usarpatiue hospita dixit quae enim inesȩecunt commiuntu. c̃e pos lun
mari absusum e uirgi bũi cũ et plautus paupera dixerit ab eo quod c̃. hicet baes papes
ut pauperqn senatus : Item Paliperq domusmec nota potentũmu nera belleoua inaeri¬
pradus. boues armant ex coriis : Sed tamen, anaco lithon Namquanquam non premisit

Expanded text:
GITQVE AB LITORE TEMPLVM aedificia vicina litoribus longe intuenti videntur in mari, quae GITQVE AB LITORE TEMPLVM aedificia vicina litoribus longe intuenti videntur in mari, quae accedentibus quasi recedere et retro se agere putantur; vel quia situm est in colle, qui sensim crescit a litore. Ideo dixit ‘refugit’. PRIMVM aut quale numquam ante viderat, aut certe quia sequitur porcae albae omen. Alii vero ‘tondentes primum campum’ volunt, id est primam partem campi. CANDORE NIVALI hoc ad victoriae omen pertinet. Simul notandum Anchisen omnem habere divinandi peritiam; hinc est illud «divinique ossa parentis». TERRA HOSPITA usurpative ‘hospita’ dixi. Quae enim in ‘es’ exeunt communia esse possunt; m abusum esse Vergilium, cum et Plautus "paupera" dixerit ab eo quod est hic et haec pauper, ut "pauperque senatus" item "pauperque domusis, boves armant ex coriis. SED TAMEN ἀνακόλουθον; nam ‘quamquam’ non praemisit.
Abbreviated transcription (Latin):
natise proumtiat ostendit ut salustius italiae plana ac mollia autrem phisicam ex pr¬
mit quia omne quod continetur altius ẽ ab eoquod continet aut quia preo caluisentio
terra bumilis semper uidetur utlucanus et dubios cernit uanescere montes altiliaeaui¬
to logiausus ẽ adex primendum affectũ nauigantũ Norona induit atus qr ad sumim̃
implcuit aut reutra coronauit : Dimaris Perquod nauigo terrat Ad quã iturus sum
tempistatũ uentorũ aurafũ. temporũ screnitatis etunde hacetm dariupedso
tem pestas uam multa significat :spirate Itaduentũ pertinet et ad fauorerica t aeise
ui unde hictusit colorem s̃ peciem efficit scitici arcus :ipselatet reuera proculm intucsu¬
bus ndee porcus quẽ pates cit. Nam secundum donatu late patet noristet uersas qRefu¬

Expanded text:
naturam provinciae ostendit, ut Sallustius «Italiae plana ac mollia», aut rem physicam exprinaturam provinciae ostendit, ut Sallustius «Italiae plana ac mollia», aut rem physicam exprimit, quia omne quod continetur altius est ab eo quod continet, aut quia procul visentibus terra humilis semper videtur, ut Lucanus «et dubios cernit vanescere montes». ITALIAM tautologia usus est ad exprimendum affectum navigantum. CORONA INDVIT aut usque ad summum implevit, aut re vera coronavit. DI MARIS per quod navigo. TERRAE ad quam iturus sum. TEMPESTATVM ventorum, aurarum, temporum, serenitatis, ut «unde haec tam clara repente tempestas?». Nam multa significat. SPIRATE et ad ventum pertinet et ad favorem, ut «adspirnto Sallustius, unde hic tulit colorem: «speciem efficit Scythici arcus». IPSE LATET re vera procul intuentibus. Vnde est «portusque patescit». Nam secundum Donatum ‘late patet’ non stat versus. REFV
Abbreviated transcription (Latin):
dui nos uidustur ergo quantũ ad nostaatũ dixit : Areturũ Stellat̃ post ur saen mdiom tesis¬
noc cum intleri ut cernat signa quae omnib patenti sed ex plorartis stellarł̃ cuguigor
quo futur indicitur serenitas ut ingeorgicis Nam neq tunostellis acies obtusa uidetur
q ao tem quaerebat quasi non ortãne quaquã procedit cũ etia septen trignes dieone q cut
simper uidentur Cieio sonstare sereno suppetere ut iuuenalis quiferat ux onsm cui
conscrirmia : Clarũ signũ faculĩ cleuauit ut flaromas cumregis puxpis extuliẽ¬
cocastemouemus castra sunt ubimiles steteritidicta Autem castra quasi casta ue
quod islhe castra retur libido namnum quã his interat mulierꝰ temꝑtamus queuiã idẽ
naues producimus : pandimus alas conto sintendimus humilemq uidemus italiam aut

Expanded text:
obis non auditur. Ergo quantum ad nos, tacitum dixit. ARCTVRVM stella est post ursam in Boote sigobis non auditur. Ergo quantum ad nos, tacitum dixit. ARCTVRVM stella est post ursam in Boote sighoc eum intueri, ut cernat signa, quae omnibus patent, sed explorare stellarum vigorem, quo futura indicatur serenitas, ut in Georgicis «nam neque tunc stellis acies obtunsa videtur». Si autem quaerebat quasi non orta, nequaquam procedit, cum etiam septentriones dixerit, qui semper videntur. CAELO CONSTARE SERENO suppetere, ut Iuvenalis «quis ferat uxorem, cui constant omnia?». CLARVM SIGNVM faculam elevavit, ut «flammas cum regia puppis extulerat». CASTRA MOVEMVS castra sunt ubi miles steterit. Dicta autem ‘castra’ quasi casta, vel quod illic castraretur libido; nam numquam his intererat mulier. TEMPTAMVS VIAM id est naves producimus. PANDIMVS ALAS contos intendimus. HVMILEMQVE VIDEMVS ITALIAM aut
Abbreviated transcription (Latin):
inuissimus adeo ut medio noctis spatio trans fretauerit optatȩ telluris quae ana¬
ugintib: semper optatur : Sortiti Remos persortem diuiss ad officiare migrandi
piĩt proreta qui spedem tenerit : Passim. Prout quis uoluit : litore Sic co ad discre¬
memꝰ illius quod aqua adluitur : Horis acta perhoras decurrens : Auribus ae
aptat᷑ uaturale enim e ut aqua parte flaturus ẽ uentus ad eamauris ad mota
figdior fiat : Sidera cuncti notat. Ideo cuncta quia in prognostitis legitur
u fuf̃ficere unum signũ ad explorandam futurã serenitatẽ nõtat autẽ utꝰ tullius¬
÷ modo tamen classem significat qua & castra nautica dicupt
notat et designat oculis id ẽ diligenter intuctur : Tacito caelo aut noeturno puns quodtices
notip scdisitus autcerte ad homines yctulit nam licet aeternussit axiurt sonus tabaen an¬

Expanded text:
BREVISSIMVS adeo ut medio noctis spatio transfretaverit. OPTATAE TELLVRIS quae a naBREVISSIMVS adeo ut medio noctis spatio transfretaverit. OPTATAE TELLVRIS quae a navigantibus semper optatur. SORTITI REMOS per sortem divisi ad officia remigandi, qui esset proreta, quis pedem teneret. PASSIM prout quis voluit. LITORE SICCO ad discretionem illius quod aqua adluitur. HORIS ACTA per horas decurrens. AVRIBVS AERA CAPTAT naturale enim est ut a qua parte flaturus est ventus, ad eam auris admota frigidior fiat. SIDERA CVNCTA NOTAT ideo ‘cuncta’, quia in prognosticis legitur non sufficere unum signum ad explorandam futuram serenitatem. ‘Notat’ autem ut Tullius. modo tamen classem significat, quia et castra nautica dicuntnotat et designat oculis», id est ‘diligenter intuetur’. TACITO CAELO aut ‘nocturno’, per quod tacetur, aut ipse tacitus, aut certe ad homines rettulit; nam licet aeternus sit axium sonus, tamen a n
Abbreviated transcription (Latin):
eaciamus unã sẽd animis hoc ẽ foedere et affectionẽ qm̃ reuera eas natura non sinit lun
nsne qm̃ occurrebat humana breuitas uite: bene sub iunxit maneat nr̃os eacuranepotes
astinguendũ autem populosq propinquos eprro: et sequentib: ostendit quomodo
bes peria idẽ quib: populis auctor ẽdardanus et hesperia hocẽ ecie epo ten
Nam grece dixit et ẽ deloco ad uerbuẽ: dardanus hespero then. figura enim nannũ¬
quam pulchra ẽ si elocutio in perfecta sit ut cicero in uerrinis quintũ uerũ romulia et
non addidit tribu: Prouehimas Pelago buthroto derelictõ uicina ceraunia urxta ce¬
nunia sunt monte sepiria crebis fulminib: propter altitudinẽ nominati unde fborati¬
is ex pressius dixit a croce rauna propteraltitudinem et fulminũ iactus : Carsusq

Expanded text:
et faciamus unam’, sed ‘animis’, hoc est foedere et affectione, quoniam re vera eas natura non sinit iunget faciamus unam’, sed ‘animis’, hoc est foedere et affectione, quoniam re vera eas natura non sinit iungi. Sane, quoniam occurrebat humanae brevitas vitae, bene subiunxit «maneat nostros ea cura nepotes». Distinguendum autem «populosque propinquos Epiro». Et sequentibus ostendit quomodo ‘Hesperia’, id est quibus populis auctor est Dardanus. HESPERIA hoc est Ἑσπερόθεν; nam Graece dixit, et est de loco adverbium ‘Dardanus Ἑσπερόθεν’. Figura enim non numquam pulchra est si elocutio inperfecta sit, ut Cicero in Verrinis «Quintum Verrem Romulia» non addidit ‘tribu’. PROVEHIMVR PELAGO Buthrotio derelicto. VICINA CERAVNIA IVXTA Ceraunia sunt montes Epiri, a crebris fulminibus propter altitudinem nominati; unde Horatius expressius dixit «Acroceraunia» propter altitudinem et fulminum iactus. CVRSVSQVE
Abbreviated transcription (Latin):
um redderet ciuitatem hancigitur fossam perosdũ poenam et in iuriã factã ybrinuo ca
unt atio tngroNC. Postea profectisiculia ditalum eã tenuerunt partem ubinunc ro¬
ia ẽ usq ad rutulos et ardeam Vnde ẽ fines superusq si canos et albulã fluuium adi¬
nuginẽ fossae siracus anite tibrinuocarunt quasi rbrin ut effigiem xanthi troiam que
udetis: Circa siracusas autem ẽẽ fossam tibrin nomine teocritus meminit :Gentiq mȩȩ
ine gentis uaedicit non sibi Scit enim ascanioregna deberi: Data moenia cernã Cog¬
utis urbe solim. Quandoq: et peromnia cernam sub audis Sensus autem talis ẽ Sipo¬
eo aditaliã peruenire et regna constituere et uidere urbes et populos tibi cognatos
dem casib: subia cuimus troiam utramq idẽ quã et tu fecisti et ego facturus sum usgamus

Expanded text:
rem redderet civitatem. Hanc igitur fossam, per hostium poenam et iniuriam factam, Thybrin vocrem redderet civitatem. Hanc igitur fossam, per hostium poenam et iniuriam factam, Thybrin vocaverunt ἀπὸ τῆϛ ὕβρεως. Postea profecti Siculi ad Italiam eam tenuerunt partem, ubi nunc Roma est, usque ad Rutulos et Ardeam - unde est «fines super usque Sicanos» - et Albulam fluvium ad imaginem fossae Syracusanae Thybrin vocaverunt, quasi ὕβριν, ut «effigiem Xanthi Troiamque videtis». Circa Syracusas autem esse fossam Thybrin nomine Theocritus meminit. GENTIQVE MEAE bene genti suae dicit, non sibi. Scit enim Ascanio regna deberi. DATA MOENIA CERNAM COGNATAS VRBES OLIM quandoque. Et per omnia ‘cernam’ subaudis. Sensus autem talis est: si ‘potuero ad Italiam pervenire et regna constituere et videre urbes et populos tibi cognatos’iisdem casibus subiacuimus, Troiam utramque, id est quam et tu fecisti et ego facturus sum, iungamus
Abbreviated transcription (Latin):
melius peroptatiuã : Optarienim possunt non imperari. uelbona uel aduersa. quo
autem inuenimus perimperatiuũ usurpatũ ẽ Fortuna perdtiam sua idc̃dura pre
pria trounorũ ut hac troia nasatenus fuerit fortuna secuta : Parta. proparta
ldentia Retro utiam tandem italiae fugientis prendimus oras: Fecere manus Quod
ĩ dulcius : Quefuerit Minus obuia grais Idẽ quaenullũ patiatur excidiũ. Alii fuerint
lgunt et uolunt eẽ maledictũ ingrecos. ut ad auspicia referas quod non procedit nec enĩ
imhoc agebatur : Si quando tibrin fluuiũ proquo regemsposuit trbrim qui in hunc cecidit
nontibrin cecidisse sed tiberinũ regemabbanorũ a quotiberis dictus ẽ ut autem trbris
ingentemostium multitudinem et eam cesis montib: fecerunt addere munimenta ciuitati
sinc auctis muris etiam fossa in trinsecus factaẽ quae flumine ad missore pleta munitio¬

Expanded text:
melius per optativum; optari enim possunt, non imperari vel bona vel adversa. Quod melius per optativum; optari enim possunt, non imperari vel bona vel adversa. Quod autem ipria Troianorum, ut «hac Troiana tenus fuerit Fortuna secuta». PARTA pro ‘parata’. CEDENTIA RETRO ut «iam tandem Italiae fugientis prendimus oras». FECERE MANVS quod est dulcius. QVAE FVERIT MINVS OBVIA GRAIS id est quae nullum patiatur excidium. Alii ‘fuerint’ legunt et volunt esse maledictum in Graecos, ut ad auspicia referas. Quod non procedit; nec enim de hoc agebatur. SI QVANDO THYBRIM fluvium, pro quo regem ipsum posuit Thybrim, qui in hunc cecidit  Alii volunt non Thybrim cecidisse, sed Tiberinum, regem Albanorum, a quo Tiberis dictus est. Vt autem Thybris cusis ingentem hostium multitudinem et eam caesis montibus fecerunt addere munimenta civitati. Tunc auctis muris etiam fossa intrinsecus facta est, quae flumine admisso repleta munitio
Abbreviated transcription (Latin):
sim : coniugis haectortae Dictũ ehabita ratione personȩ cumqua loquebatur. Acsis
dicerit uxoris auunculitui : Mei super astia nactisimago super idẽ ualde uebement
expresse hocẽ ualde mihies imago astianactis. Quo sermone etiã homerus in simili
utitur significatione : Pubesceret ut etiam in .ii. diximus proeo conimia ẽ ut ueri simi¬
lesit ascanium in uiiii potuisse iambella trectare : Uiuite felices. uiuite modobene
optantis ẽ non ut in bucolicis maledicentis ut uiuite siluis idẽ peritẽ simile ẽ itu
lete ut terrentius ualeant quiinternos discidium uolunt. Sunt autem haec percon¬
trariũ inuenta maledicta ut sit quasi salua ueneratio: illud queritur utrũ uiue
anuiuas idẽ utrum perinperatiuum an peroptatiuũ dicere debeamus. et constat dia

Expanded text:
sim. CONIVGIS HECTOREAE dictum est hoc habita ratione personae, cum qua loquebatur, ac si sim. CONIVGIS HECTOREAE dictum est hoc habita ratione personae, cum qua loquebatur, ac si diceret ‘uxoris avunculi tui’. MEI SVPER ASTYANACTIS IMAGO ‘super’ idest valde, vehementer, expresse, hoc est valde mihi es imago Astyanactis; quo sermone etiam Homerus in simili utitur significatione. PVBESCERET ut etiam in secundo diximus, prooeconomia est, ut verisimile sit Ascanium in nono potuisse iam bella tractare. VIVITE FELICES ‘vivite’ modo bene optantis est, non, ut in Bucolicis, male dicentis, ut «vivite silvae», id est perite. Simile est et ‘valete’, ut Terentius «valeant qui inter nos discidium volunt». Sunt autem haec per contrarium inventa maledicta, ut sit quasi salva veneratio. Illud quaeritur, utrum ‘vive’ an ‘vivas’, id est utrum per imperativum an per optativum dicere debeamus? Et constat dici
Abbreviated transcription (Latin):
stamen deauro eẽ non possit : Frigiam chlamidem aut acupictam huiusenim artisp¬
ritos frigiones dicimus secundũ plautũ infrigia enim inuenta t̃ ars aut obhoc addio
frigiam quasi perquã patriae memoria retinetur : Neccedit honori idẽ tantadat mus¬
nera quanta merebatur a stinius. hocẽ enim honori noncedere paremest meritis ac¬
pientis Scaurus uero honore legit et intellegit honorem noncedit heleno qui patrieius
uel auodon auerat multa : Textilibus sibi congruis quid enim magis conueniebat dona¬
re mulierem: accipe et haec aut intellegimus ante aliqua fuissedonata aut certe sec̃¬
dum ius locutus ẽ omnia enim quae uel auus uel pater acceperat ad ascaniũ hereditatis
iure deueniunt : Monumenta memoria monumenta amentis ammonitiones edicta : on¬
gum amorem et deprȩterito et defupuro ut agnoscas quantũte uelama uerim uelamatun

Expanded text:
stamen de auro esse non possit. PHRYGIAM CHLAMYDEM aut acu pictam - huius enim artis pstamen de auro esse non possit. PHRYGIAM CHLAMYDEM aut acu pictam - huius enim artis peritos Phrygiones dicimus secundum Plautum; in Phrygia enim inventa est ars - aut ob hoc addidit ‘Phrygiam’, quasi per quam patriae memoria retineretur. NEC CEDIT HONORI id est tanta dat munera quanta merebatur Ascanius. Hoc enim est ‘honori non cedere’, parem esse meritis accipientis. Scaurus vero ‘honore’ legit et intellegit: honore non cedit Heleno, qui patri eius vel avo donaverat multa. TEXTILIBVS sibi congruis; quid enim magis conveniebat donare mulierem? ACCIPE ET HAEC aut intellegimus ante aliqua fuisse donata, aut certe secundum ius locutus est; omnia enim quae vel avus vel pater acceperat ad Ascanium hereditatis iure deveniunt. MONVMENTA memoria. ‘Monumenta’ autem a mentis admonitione sunt dicta. LONGVM AMOREM et de praeterito et de futuro, ut agnoscas, quantum te vel amaverim vel amatura
Abbreviated transcription (Latin):
lo lauro lauinii autem agrũ significat adquem uenturus .e uade ait Bis hec ẽ in uirgili
iteratio ut hoc loco Nam̃cum supra compellat dixerit. intulit modo ait item inu cũ pi¬
misserit fidam sic fatur adaurem subiec it rursus et sese ostendit in armis Dicart
O felix. nateͥpictate latenter osuendit mortem futura Nonenim ait felicem uigelon¬
gin quitate ueladuentu aditaliã sed tantũ natipietate quasi qui poterit exequiarũ mus
in plere: proueor Sermone progredior ut ostendunt sequentia : Suinp̃mo Vltimõ poso
eorũ desperabat aspectũ. Picturatas Participiũ sine uerbi origine : auri sub tecmine uo
filo quod in trastamen currit quod persius tram̃ a dixit mibi trama figura ẽ reliqua
astilli tramato mentopopauenter. Nammale quidã sub temen stamen accipiunt cum

Expanded text:
OLLO Laurolavinatem agrum significat, ad quem venturus est. VALE AIT bis haec est in Vergilio OLLO Laurolavinatem agrum significat, ad quem venturus est. VALE AIT bis haec est in Vergilio iteratio, ut hoc loco: nam cum supra ‘compellat’ dixerit, intulit modo ‘ait’. Item in quinto cum praemiserit «fidam sic fatur ad aurem», subiecit rursus «et sese ostendat in armis, dic ait». O FELIX NATI PIETATE latenter ostendit mortem futuram: non enim ait felicem vitae longinquitate vel adventu ad Italiam, sed tantum ‘nati pietate’, quasi qui poterit exsequiarum munus implere. PROVEHOR sermone progredior, ut ostendunt sequentia. SVPREMO ultimo: postquam eorum desperabat aspectum. PICTVRATAS participium sine verbi origine. AVRI SVBTEMINE id est filo quod intra stamen currit, quod Persius tramam dixit «mihi trama figurae sit reliqua: ast illi tremat omento popa venter?». Nam male quidam ‘subtemen’ stamen accipiunt, cum
Abbreviated transcription (Latin):
int liimam dedimatonẽ ut atrides a tryda serues schita : Dignate: digne babite dignȩ
udicatt atummodo nonagentis habet sed patientis imaginem unde cunpromco taauedse¬
unde talime dignorhonore i Curadeũ.: amor ut ueneris iustis sinta care esnis ꝑruncis e
unt: Quodonum supra anchises infelicitatis putauit ut satisuna superq uidinus ex oicit¬
e boriste a rguim onto conuortit in laudom bisautẽ propt̃ berculȩ̃ etgrecos. qui ox pug¬
nauere troianus : Eccetibi: autuacat tibi. ut intullio quimihi accubantes in conuiuis :
certe altius dictũ ẽtibi: ac sidiceret quiitaliae hanc tantum uisurus es partem none
quameneae fata promittunt : Ausoniae Italiae arege ausono : Arripe inuade Illic eni
c̃ sacrificaturus Et tamen anacoluton ẽ non enim prȩmisit quam quã uicinasit. Pandit ap¬

Expanded text:
unt Latinam declinationem, ut ‘Atrides’ ‘Atrida’, ‘Scythes’ ‘Scytha’. DIGNATE digne habite, digne unt Latinam declinationem, ut ‘Atrides’ ‘Atrida’, ‘Scythes’ ‘Scytha’. DIGNATE digne habite, digne iudicate. Nam modo non agentis habet, sed patientis imaginem; unde est in primo «haud equidem tali me dignor honore». CVRA DEVM amor, ut «Veneris iustissima curaudant. Quod enim supra Anchises infelicitatis putavit, ut «satis una superque vidimus excidia», hoc iste argumento convertit in laudem. ‘Bis’ autem propter Herculem et Graecos, qui expugnavere Troianos. ECCE TIBI aut vacat ‘tibi’, ut in Tullio «qui mihi accubantes in conviviis», aut certe altius dictum est 'tibi', ac si diceret: qui Italiae hanc tantum visurus es partem, non etiam eam quam Aeneae fata promittunt. AVSONIAE Italiae, a rege Ausone. ARRIPE invade: illic enim est sacrificaturus. ET TAMEN ἀνακόλουθον est; non enim praemisit ‘quamquam vicina sit’. PANDIT AP
Abbreviated transcription (Latin):
uinnt onsonantem ut omnia uincit amor ltem attibi trmbrae caput euan dncuntus
un auuibs componunt astipa . So doncos łprroti cosaciuitate epira dodona lauelauit
n nperque dristesont ÷suadona parenti id ẽ anchisȩ sua autem congrua a putati
uiis dido uts ledis: aptart uuibebat : Sub audis socios a supenioribus : Eecende quorta a chi¬
ã doctiuos hie none latinus ambreuis esset ut ocatilina grecũt ergo Nequo nunlaliuũ¬
pultos querituno quemadmodũ exeat ab his nominibus quac in es mittunt nlominatiuũ
nuonidi des N tidi defacit utdanaũ fortissime gentis tidide : atrides cumsit simabe atliche fa¬
ut uthoratius nequis humas se uelit aiacem atrida uȩtas curgale t ergo etanbise sane car¬
pud latinos horum nominũ causa manifesta ẽ que nominatiuũ ipsum ina mutante uecipi¬

Expanded text:
desinit consonantem, ut «omnia vincit Amor», item «at tibi, Thymbre, caput Euandrius abstin navibus conponunt, a stipa. DODONAEOS Epiroticos, a civitate Epiri Dodona. Laudavit net, super quam cristae sunt. SVA DONA PARENTI id est Anchisae. ‘Sua’ autem ‘congrua’, ‘apta ta perdiderat. VELIS APTARE IVBEBAT subaudis ‘socios’ a superioribus. FERENTI flanti. ANCHISA vocativus hic non est Latinus; nam brevis esset ‘a’, ut ‘o Catilina’. Graecus est ergo, de quo valde apud eos quaeritur quemadmodum exeat ab his nominibus quae in ‘es’ mittunt nominativum. Nam ‘Tydides’ ‘Tydide’ facit, ut «Danaum fortissime gentis Tydide», ‘Atrides’, cum sit simile, ‘Atrida’ facit, ut Horatius «ne quis humasse velit Aiacem, Atrida, vetas cur?». Tale est ergo et ‘Anchisa’. Sane apud Latinos horum nominum causa manifesta est: nam nominativum ipsum in ‘a’ mutant et recipi
Abbreviated transcription (Latin):
hlitinas conuertere ei grecam diptongon inelongum mutans. ut alii eiac aeneas maia ei¬
alidicunt A cibellum sacerdotem cius primũ et abeo erbalen dictã non nulli cultrix erbe
Vlegunt ut sit quasi crbeleia Alii crbebe AΠΟΤΟΥΚΥBΙCΕ ΛΙTΗΝΚΕ 9ana Idẽ aca

Expanded text:
Latinas convertere ει Graecam diphthongon in ‘e’ longum mutans, ut Αἰνείας Aeneas, ΜήδειLatinas convertere ει Graecam diphthongon in ‘e’ longum mutans, ut Αἰνείας Aeneas, ΜήδειAlii dicunt Cybelum sacerdotem eius primum fuisse et ab eo Cybelen dictam. Non nulli ‘cultrix Cybele’ legunt, ut sit quasi ‘Cybeleia’. Alii ‘Cybele’ ἀπὸ τοῦ κυβιστᾷν τὴν κεφαλὴν, id est a ca
Abbreviated transcription (Latin):
tosi quau mi fingrtur saturnus filios suos comesse ratio bacc ẽ quundicinu. di erso
actorities Et secupru saccula autem annos exsenatos insere uoluundumn decolea¬
lca ponoNi Quasim ponocide tempus dicitur:Auedio Penito potest quidem inteloud
ba pono s lustiũ ⁊ congta continenti sed altion e hoc loco poetae intuitus iã apud
de alũs decreta om̃s dubitant inquo sit marinã parte libican porset aesedituip onatorũ
acdlucun partonosium respicit ergomedio ponte ac sidici posset medio pontorĩ
qeo dlutnitas non ontupit IOns ideus ubi diriuatiuũ e porincipalestẽne uo caentus et
dicit qui sedintellegimus cre tenses ape Terte habitant probabitantur uti nniqududi pos¬
unde psfilliũ ubsa antiquior e dardanis siritt auditar ecerdor bene dubitatione eee
indie fiflitas ethie as tosiot ur gilius delimationes gretas salua regulat reuerenti¬

Expanded text:
istri. Vt autem fingatur Saturnus filios suos comesse, ratio haec est, quia dicitur deus esse istri. Vt autem fingatur Saturnus filios suos comesse, ratio haec est, quia dicitur deus esse aeternitatis et saeculorum. Saecula autem annos ex se natos in se revolvunt: unde Graece Κρόνος quasi χρόνος, id est tempus, dicitur. MEDIO PONTO potest quidem intellegi, secundum Sallustium, ‘longe a continenti’. Sed altior est hoc loco poetae intuitus; nam apud  et de aliis. De Creta omnes dubitant in quo sit mari; nam parte Libycum, parte Aegyptium, parte Achaicum, parte Ionium respicit. Ergo ‘medio ponto’, ac si dici posset ‘medio pontorum', quod Latinitas non recipit. MONS IDAEVS VBI derivativum est pro principali; et est es habitant non dicit qui, sed intellegimus Cretenses. aut VNDE PATER fallitur; nam antiquior est Dardanus. SI RITE AVDITA RECORs declinationes Graecas, salva regulae reverenti
Abbreviated transcription (Latin):
exoisq solint abaduenis fieri ida inquid illic ẽ quȩ in troia adsimilitudinẽ dictuerc etsi¬
eens ꝓ dorthitroia quȩuidetis quã urae fecere manus item sacrorũ similitudo quro apud
maiores nefaserat perire unde aeneas in .xii. sacra deos qued abo socer aria latinus ha¬
betonouis magni quia illic dicitur esse nutritus quod et salustius dicit ideo fingutrn qu¬
aprimo ertenses constat inuenis sereligionẽ sane natiiouis fabula hac ẽ saturnus
post quam athemidea oraculo comperit a filio seposse egno depelloba t commendo
uroqrua de uorabat: quaematũ iouem pul cbritudine delet̃ tata sonm pbis eorreoubdi¬
uit in macunote entta dicie qubicum aluerunt apes et adhibiti sunt curetes et cori bar¬
uos quitio nituaeris prohiberent audiri pueriuagitũ unde ipsisunt martis dm̃ mun¬

Expanded text:
ex his quae solent ab advenis fieri. Ida, inquit, illic est, quae et in Troia ad similitudinem dicta, ut «ex his quae solent ab advenis fieri. Ida, inquit, illic est, quae et in Troia ad similitudinem dicta, ut «effigiem Xanthi Troiamque videtis, quam vestrae fecere manus», item sacrorum similitudo, quae apud maiores nefas erat perire; unde Aeneas in duodecimo «sacra deosque dabo, socer arma Latinus habeto». IOVIS MAGNI quia illic dicitur esse nutritus; quod, ut Sallustius dicit, ideo fingitur, quia primo Cretenses constat invenisse religionem. Sane nati Iovis fabula haec est: Saturnus postquam a Themide oraculo comperit a filio se posse regno depelli, natos ex Rhea uxore devorabat. Quae natum Iovem pulchritudine delectata, nymphis commendavit in monte Cretae Dictaeo, ubi eum aluerunt apes. Et adhibiti sunt Curetes et Corybantes, qui tinnitu aeris prohiberent audiri pueri vagitum; unde ipsi sunt matris deum min
Abbreviated transcription (Latin):
du cupropterilludotm ansuram urbem namoraculũ sepensd petataulo apondn saro
bueuersus homerie quem et ipse orpheosustulit Item orpbeus deoraculo apollins it per¬
boree Vis e aunern sequenti uersũ haec ostendit dicendo haec pbebeumultu quia dipit ex¬
quirite letitia propter promissam imperui aeternitatem: aonimenita s &lie onoritsto¬
As spes dicite ara sa quasi senex loquitur aut quia ut supradiximus sct isscesse miritus ũ
crtta dardanus iouis filius et electrȩ pro fectus decorinto euutatem eusseie prumus ue¬
sit adtroiam ct illic parua edificia collocauit post cuius obitũ teucer uenuo ceerea ce
inuenit dardani socios habitantes inuallib: quꝗ constituit artes et menia modo ergoern
inbuses necrespiciens aduentum dardani oraculũ cretã significar &areunoeptaturf

Expanded text:
ORVM propter illud «et mansuram urbem». Nam oraculum semper ad petita respondet. Sane ORVM propter illud «et mansuram urbem». Nam oraculum semper ad petita respondet. Sane hic versus Homeri est, quem et ipse de Orpheo sustulit, item Orpheus de oraculo Apollinis Hyperborei. Mire autem sequenti versu hoc ostendit dicendo ‘haec Phoebus’. TVMVLTV quia dixit ‘exquirite’. LAETITIA propter promissam imperii aeternitatem. MONVMENTA VIRORVM historias. SPES DISCITE VESTRAS aut quasi senex loquitur, aut quia, ut supra diximus, scit se esse moriturum. CRETA Dardanus, Iovis filius et Electrae, profectus de Corytho, civitate Tusciae, primus venit ad Troiam et illic parva aedificia collocavit. Post cuius obitum Teucer venit ex Creta et invenit Dardani socios habitantes in vallibus. Qui constituit arces et moenia. Modo ergo errat Anchises, nec respiciens adventum Dardani oraculum Cretam significare argumentatur
Abbreviated transcription (Latin):
di uel futurũ ostendit laborem ueleorũ arguit insipientiã : Stirpe Stirps genere
iminino originem significat ut eius stirpem inuisam masculino arborem ut sed stirr¬
pem theucri nullo discrimine sacrũ sed horatius contra regulã nititur ut stirpesq
rptas et pecus et domos : Prima tellus italia unde dardanus uenitꝰ teucerenim. Decre¬
i postuenit : ubere leto. Quod ẽ italiae propriũ ut alibi atq ubere glebae antiquã
ecquirite matrẽ idẽ terrã tractũ autem ẽ dehistoria. Nambrutus et filii tarquin
sumoraculũ delphici a pollinis peterent responsum ẽ eius imperiũ fore qui primus
mitrem reuersus oscularẽtur quod solus brutus agnoscens denauiegresus simulans ca¬
sam osculatus ẽ terram unde et potitus imperio ẽ exquerite hoc dicendo ostondit
dificultatem hicdomus ad illud respicit hocdi propricom trmbre e domuim. aca diuit¬

Expanded text:
DVRI vel futurum ostendit laborem, vel eorum arguit insipientiam. STIRPE ‘stirps’ genere DVRI vel futurum ostendit laborem, vel eorum arguit insipientiam. STIRPE ‘stirps’ genere feminino originem significat, ut «heu stirpem invisam», masculino arborem, ut «sed stirpem Teucri nullo discrimine sacrum». Sed Horatius contra regulam nititur, ut «stirpesque raptas et pecus et domos». PRIMA TELLVS Italia, unde Dardanus venit; Teucer enim de Creta post venit. VBERE LAETO quod est Italiae proprium, ut alibi «atque ubere glebae». ANTIQVAM EXQVIRITE MATREM id est terram. Tractum autem est de historia: nam Brutus et filii Tarquinii cum oraculum Delphici Apollinis peterent, responsum est eius imperium fore qui primus matrem reversus oscularetur. Quod solus Brutus agnoscens de navi egressus simulans casum osculatus est terram; unde et potitus imperio est. EXQVIRITE hoc dicendo ostendit difficultatem. HIC DOMVS ad illud respicit «da propriam, Thymbraee, domum»’. NATINAT
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ uel quod certi illinc. responsa funduntur quasi certina. uel quodẽ uerius quia cor
illic uatis tenetur nam cauerna quȩdam in templo apollinis fuit ad quã pͥhoebar
rapta uaticinabatur ut lucanus ostendit : Summissi Inclinati et sciendũ proqualitate
numinũ orantes interdũ ima in terdũ suma respicere. Nam potestates aliae cȩlestess̃
aliae terrene aliae ꝑmixtae unde nunc a pollinem de praecantes terrã petunt Ipse
enim et solet liber pater qui inferos petiit ut horatius teuidit. in somnis cerberus
bene ergo terrã petunt unde ad eos responsa perueniunt . et qui ãpollo etiã inferis no¬
uis e: dardanidȩ ut diximus obscura quidem seduera somnia Namdicendo dardani
costendit italiã unde dardanus fuit quod sicretã significaret teucriadae diceret

Expanded text:
tus est, vel quod certa illinc responsa funduntur, quasi certina, vel, quod est verius, quia cor tus est, vel quod certa illinc responsa funduntur, quasi certina, vel, quod est verius, quia cor illic vatis tenetur. Nam caverna quaedam in templo Apollinis fuit, ad quam Phoebas rapta vaticinabatur, ut Lucanus ostendit. SVMMISSI inclinati. Et sciendum pro qualitate numinum orantes interdum ima, interdum summa respicere; nam potestates aliae caelestes sunt, aliae terrenae, aliae permixtae. Vnde nunc Apollinem deprecantes terram petunt. Ipse est enim et Sol et Liber pater, qui inferos petiit, ut Horatius «te vidit insons Cerberus». Bene ergo terram petunt, unde ad eos responsa perveniunt, et quia Apollo etiam inferis notus est. DARDANIDAE ut diximus, obscura quidem, sed vera sunt omnia; nam dicendo 'Dardanidae' ostendit Italiam, unde Dardanus fuit. Quod si Cretam significaret, ‘Teucriadae’ diceret.
Abbreviated transcription (Latin):
tr plutom augurũ. Modo ora culũ sedusurpatiue : Animis in labere quia a pollinis
responsa Semꝑ obscura sunt ueratamen unde cumintellegentia oraculum postulat
iuisa repentes toicos et a cademicos secutus ẽ quidicunt ea quae contra naturam sunt non
feri sed fieri uideri unde magica arsa romanis omnis exclusa ẽ sicut plinius secundus
docet in naturali historia : Liminaq que breuis ẽ prolonga posita quae hacratione de
sinditur aut quia om̃a monos yllaba ad artem non pertinent et his licenter uti possumus. aut
certe quia omne morionidẽ particulaq̃: sui subtantiã non habet membrũ putat᷑ superio¬
ris orationis quod siẽ limina quae quasi una pras orationis ẽ et potest quae finalitatis¬
ratione Vel produci uel corripi : Moueri Monscintus unde crntius apollo Cortina locus
unde oraculum datur Dicit᷑ autem cortina uel quod a pollinis tripos corsophitonis tec¬

Expanded text:
ter Pluton». AVGVRIVM modo ‘oraculum’, sed usurpative. ANIMIS INLABERE NOSTRIS quia Apollinis ter Pluton». AVGVRIVM modo ‘oraculum’, sed usurpative. ANIMIS INLABERE NOSTRIS quia Apollinis responsa semper obscura sunt, vera tamen; unde cum intellegentia oraculum postulat. VISA REPENTE Stoicos et Academicos secutus est, qui dicunt ea quae contra naturam sunt non fieri, sed fieri videri; unde magica ars omnis exclusa est, sicut Plinius Secundus docet in Naturali Historia. LIMINAQVE ‘que’ brevis est pro longa posita; quod hac ratione defenditur: aut quia omnia monosyllaba ad artem non pertinent et his licenter uti possumus, aut certe quia omne μόριον , id est particula, quae sui substantiam non habet, membrum putatur superioris orationis: quod si est, 'liminaquratione vel produci vel corripi. MOVERI MONS Cynthus, unde Cynthius Apollo. CORTINA locus unde oraculum datur. Dicitur autem cortina, vel quod Apollinis tripos corio Pythonis tec
Abbreviated transcription (Latin):
cũtio septimo sinsenen dentu e osoitalitens dam adhospitiũ non pererẽ incelligi Qui
lam amicuis furt ida pro pinit pespetuã ut propriã que dicabo etbere ꝑostn per¬
mnoratũ ema le conditȩ ciuitatis perpetuas postulat sedes : Inaubues tim bresu
apollo dicitur onoco troie id esagro uicino plens rmbra anquonus aułneratis ẽ
domum familiam ut domus tenet a quo sergia nomenimen suram urbem duo ponit et
urbem et perpetuitatem mansurã ideo uel propt̃ troiam uel propter eam quã inthrataa
condidit : Serua altera. non quia prima seruauit sed quia seruare uoluit ut homerus :
Quem sequimur quia cõmus oraculo apollinem bouem secutus inyante boetiã condidit
Da pater Religionis ut supra diximus nomen ẽ nam et hominib: datur ut in deoro pater
ueneas et montibus ut patera penninus et fluuiis et tibri pater numinib: etiã ut quid¬
ue pater neptune paras. Item ipse paterdanais animos uiresq s. Item odit et ipse pa¬

Expanded text:
tis; nam ‘ad hospitium’ non potest intellegi, quia iam amicus fuit. DA PROPRIAM perpetuam, ut «propriamque dicabo». Et bene post experimentum male conditae civitatis perpetuas postulat sedes. THYMBRAEE Thymbraeus Apollo dicitur ab agro Troiae vicino, pleno thymbra, in quo eius et nemus edomum familiam, ut "domus tenet a quo Sergia nomen" . Ad v. 86 Mansuram urbem duo petit, et urbem et perpetuitcondidit. SERVA ALTERA non quia prima servavit, sed quia servare voluit, ut Homerus dicit. QVEM SEQVIMVR? quia Cadmus, oraculo Apollinis bovem secutus, in Hyanteo Boeotiam condidit. DA PATER religionis, ut supra diximus, nomen est. Nam et hominibus datur, ut «inde toro pater Aeneas», et montibus, ut «pater Appenninus», et fluviis ut «Thybri pater», numinibus etiam, ut «quidve, pater Neptune, paras», item «ipse pater Danais animos viresque secundas sufficit», item «odit et ipse pa
Abbreviated transcription (Latin):
cut rta nauigssacdt non linquertt litus : prima loco. Qua apuderetilidlrere quos¬
do uitem uinu signifient in salus tius aenũ et ma roneam uiamq militerene qpoo
qua quam omerus dicat inde auxilia ad troiã uenisse ertouams fudia sepul plio¬
quãqua m limatus boe dicunt etiã qu od aenũ dicatur a sotio ulixis. ilie sepulto eo

Expanded text:
eum ita navigasse ut non linquereum ita navigasse ut non linquermodo autem Aenum significat, ut Sallustius "Aenum et Maroneam viamque militarem" . quamquam Homerus dicat inde auxilia ad Troiam venisse: ergo iam fuerat. Euphorion et Callimachus hoc dicunt etiam, quod Aenum dicatur a socio Ulixis illic sepulto eo
Abbreviated transcription (Latin):
qa pllao saxumo quodsatis ł ouge suis se intelligi non potest neuo luptas pontitr ain situs¬
cu li quinquam cobio similis possit ee significatio Oreuis ẽ enimielles penti rarsiquo¬
culidũa ⁊ut unstatis aut magnis: traches arant figurate nepnuinus beuduliũ congnos
dastis uot uriento ligurgus autem rex trahiae fuit qui ut habet fabuladã contuos¬
dens liberũ cius⁊ amputat uitis crurasua incidit Reuera autem abfarbas ficipquoi
cons dit acrions de iaturae Quod etium dedem ostene dictũ ẽ Ragnata partieopous̃ si¬
cons enbiorigne hospitiũ antiquia ut carũ aer euera antiq amtanra entidapos fi¬
mafurt sesicut bonaiet simul ostendit fidem cum felicitete dificere saiñc scuendur
quoties cutiq fontune solum dicimus felicita tom inteles u ide pꝑ foniunaitos eo¬
qus die s uimin stotunatos solos infelices uocamus: litore curuo ꝑpetuũ sipuifice
litfelies nuis quodinseoto ait tunc se adcige t̃ recto fert lit tore pertũ lisresti n

Expanded text:
 quod satis longe fuisse intellegi non potest, ne voluptas pereat spectaculi. Quamquam et hic similis possit esse significatio; brevis est enim Hellesponti transitus. VASTIS aut ‘vastatis’ aut ‘magnis’. THRACES ARANT figurate; nam minus esaevo et cruento. Lycurgus autem rex Thraciae fuit, qui ut habet fabula, dum contemnens Liberum eius amputat vites, crura sua incidit. Re vera autem abstemius fuit - quos constat acrioris esse naturae, quod etiam de Demosthene dictum est. REGNATA participium sine verbi origine. HOSPITIVM ANTIQVVM aut carum, aut re vera antiquum. Nam tanta inter ipsos faRTVNA FVIT scilicet bona. Et simul ostendit fidem cum felicitate deficere. Sane sciendum, quotienscumque fortunam solam dicimus, felicitatem intellegi: unde et fortunatos tantum felices et infortunatos solos infelices vocamus. LITORE CVRVO perpetuum epitheton litorum est. Nam quod in sexto ait «tunc se ad Caietae recto fert litore portum», significat