comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reprimat. qd̾ obliqũ est dirigat.
qd̾ deforme est componat. Tu
miptialis es thalamus. ĩ quo scã
sp̃us aĩus tribuitur. et cele stra spõ¬
so felix aĩa federatur. Recti dilig̾t
te. et qui te fugiunt. ueritat᷑ luce
priuati. quo gressus pone̾ debeãt
tibus amara uidearis ĩ cortite. seͥd
magnũ est qd̾ in trusecus latet.
cu ꝑuẽtũ fu̾i̾t ad suauitatẽ me¬
dulle. O heremus mũdi ꝑ se qͣnti
effugiũ. laborantiũ quies. meren¬
tiũ consolatio. ab estu seculi refri¬
geriũ. peccandi repudiũ. lib̾tas
aĩaꝵ. Te dauid petiit.cũ mũ di
mala ꝑferret. cu tumidi ⁊ tene¬
brosi cõrdis rediũ substinet. Ec¬
ce ĩquit elogaui fugiens et ma̾si
ĩ solͥtudine. Et quid amplius
mẽmorẽ. qñ quidẽ ⁊ ip̃e sasuator

Expanded text:
reprimat; quod obliquum est, dirigat; reprimat; quod obliquum est, dirigat; quod deforme, componat. Tu nuptialis es thalamus, in quo sancti Spiritus arrha tribuitur, et coelesti Sponso felix anima foederatur. Recti diligunt te, et qui te fugiunt, veritatis luce privati, quo gressus ponere debeant, tibus amara videaris in cortice, sed magnum est, quod intrinsecus latet, cum perventum fuerit ad suavitatem medullae. O eremus mundi persequentis effugium, laborantium quies, moerentium consolatio, ab aestu saeculi refrigerium, peccandi repudium, libertas animarum! Te David petiit, cum mundi mala perferret; et cum timidi et tenebrosi cordis taedium sustineret: « Ecce, inquit, elongavi fugiens, et mansi in solitudine . » Et quid alios memo
Abbreviated transcription (Latin):
illũ q̃ est suꝑ omĩa aspic̾e̾ sactagit.
scinctip̃r quoq homo cũ reliqͣ
mũqͥane uallis de iectione trans¬
cencr. O cella spiritale prorsus
hĩtaculu. que de suꝑbis facis hu¬
nules. de gulosia sobrios. de cru¬
delibus pios. de iracundis mtos.
de odiosis reddis in diuĩa care¬
tate feruentes. Tu ociose lĩgue
frenũ. tu luxuriosis renib. uiride
castitatis adhibes cingulu. Tu
facis ut leues quiq ad grauitadẽ
redeant. ut iocosi scuriatalibus
parcant. Ut uamloqui se sub dis¬
tricta silentii censura constringat
Tu ieuimoꝵ ac ingiliaꝵ ntrix.
tu patientie custos. tu puris¬
sime siplicitatis magrã. ac
oĩo frandulentie duplicitatis
ignara. Tu facis utuagos quas
q xp̃i cathena coherceat.ut ĩ¬
disciplinati morib se a suci pra¬
uitale compescant. Tu facsut¬
homo sit teres atq rotundus
semꝑ sc̃e religionis granitalt cõ¬
sistat. Tu honñes a semetipĩs
extrancos reddis.⁊ uasa uci¬
oꝵ. florere uirtutib facis. Tu

Expanded text:
 satagit, semetipsum quoque homo cum reliqua mundanae vallis dejectione transcendit. O cella spirituale prorsus habitaculum, quae de superbis humiles, de gulosis sobrios, de crudelibus pios, de iracundis mites, de odiosis reddis in fraterna charitate ferventes! Tu otiosae linguae frenum, tu luxuriosis renibus nitidae castitatis adhibes cingulum. Tu facis ut leves quique ad gravitatem redeant, ut jocosi scurrilitatibus parcant, ut vaniloqui se sub districta silentii censura constringant. Tu jejuniorum ac vigiliarum nutrix, tu patientiae custos, tu purissimae simplicitatis magistra, ac omnino fraudulentae duplicitatis ignara. Tu facis ut vagos quosque Christi catena coerceat, ut indisciplinati moribus a sua se pravitate compescant. Tu homo sit teres atque rotundus,semper in sanctae religionis gravitate persistat. Tu homines a semetipsis extraneos reddis, et vasa vitiorum florere virtutibus facis. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa illic diũ sarum uirtutu
gerima diuersis uemista coso¬
rib rutilant. et perpetue iuridi¬
tatis gr̃a. incomparabiliter uer¬
nant O herenus scãꝵ mẽtiu
delectatio. et ĩtiimi gustus ĩ exhau¬
sta dulcedo. In caminus ille cal¬
daicus. ubi sancti pueri furent᷑
incendii iures or̃onibus repri¬
nũt. et ardore fidei crepitantiũ
cica se flãmaꝵ globos extingñt.
ubi.s. et nexus uriuitur. et ar¬
dorem mẽbra nõ sentiũt. qr et
pec̃a soluũtur. et ad hymiu di¬
uine landis aĩa prouocatur di
Tu fornax. ubi suꝑm regis na¬
sa formantur. et ad ꝑpetuũ in¬
torem malleo peiitentie ꝑcussa.
ac linia salutifere cor reꝑtionis
erasa ꝑueniunt. in qua mun¬
⁊ ab solute aĩe rubigo d sumitrr
et scabrei poc̃oꝵ scdrie depom̃tͣ.
Uasa siquidem figuli probat for¬
nax. et honnes iustos temptatio
tribulationis. O cella negoçiatoꝵ
celestiũ apotheça in quauidelicet
illarũ mẽtiũ sũ ma reconditmr. qͥb

Expanded text:
omnia illic sanctarum virtutum germina diversis venusta coloribus rutilant, et perpetuae viriditatis gratia incomparabiliter vernant. O eremus sanctarum mentium delectatio, et intimi gustus inexhausta dulcedo! Tu caminus ille Chaldaicus, ubi sancti pueri furentis incendii vires orationibus reprimunt, et ardore fidei crepitantium contra se flammarum globos exstinguunt; ubi scilicet et nexus uruntur, et ardorem membra non sentiunt; quia et peccata solvuntur, et in hymnum divinae laudis anima provocatur, di» Tu fornax, ubi superni Regis vasa formantur, et ad perpetuum nitorem malleo poenitentiae percussa, ac lima salutiferae correctionis erasa, perveniunt: in qua nimirum obsoletae animae rubigo consumitur, et scabrae peccatorum scoriae deponuntur. « Vasa siquidem figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . » O cella negotiatorum coelestium apotheca, in qua videlicet illarum mercium summa reconditur, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
pis non eius quem magnuz
Caruli patruum Carlonia¬
no fr̃e regm partiteps et hegno
simil et pegiis curis cedens Ro¬
mam adiit ociandi proposito. At¬
q ibi mꝯnastico habitu assumpto
Siluestri latibulu Soractis montẽ
petiit. ubi cum uotuia requie bien¬
mu exegiss: tandem quia crebro
et mimis honorifiço peregrinoꝵ su
patrie concursu locus his. uł qui
romam petentib secus iter longeqz
notus atq conspectus est. munntes
in dies solitarius. uotoq suo conue¬
mens uisus erat: ad secrenoremat¬
q semotiorem Benedicti domum
Ca sinense cenobiũ cõmigrauit ¶ bi¬
q qd̾ ꝯꝑtabat et querebat. fratre

Expanded text:
is non eius, quem Magnum vocant, Caroli patruum Carlomafratre regni particeps, et regno simul et regiis curis cedens, Romam adiit otiandi proposito, atque ibi, monastico habitu assumpto, Silvestri latibulum Soractis montem petiit. Ubi cum votiva requie biennium exegisset, tandem quia crebro et nimis honorifico peregrinorum sue patrie concursu locus is, ut qui Romam petentibus secus iter longeque notus atque conspectus est, minus in dies solitarius votoque suo conveniens visus erat, ad secretiorem atque semotiorem Benedicti domum, Casinense cenobium, commigravit; ibique quod optabat et querebat, fratre
Abbreviated transcription (Latin):
metuit. Excufat se et eccłe iurassẽ
se iirat: ne amplius ꝙ unũ diem
Rome ageret. O infamem diem.
Opudendum fedus. Q superi. Etn
uisiurandum. En religio. En pie¬
tas. Romanus pontifex Romam
suam deseruit. ut eam nolit abalio
frequentar. et de hoccum Romano
imperatore paciscitur. Quidd loquar
nescio. et si scirem: tacere consillũ
est. Unũ est qd̾ metatito res loquat᷑
Qm̃ qui hĩtatorem urbi eripit: ora¬
torem si posset inchuceret. qđ qua
iuste uelit uideat. Gerinamia mii
aluid studet ꝙ stipendiarios latro¬
nes: in rei publice exicium armare
et e suis nubib n nr̃as terras fer
reum mibrem pluit. dignu nõ infi¬
cior. quia uolentib accidit. ¶ talia
suis ip̃a seuribus conficit. et si qñ
respirat auri amor. Cristi amore
potentior. ammos occnpat: ⁊ per
onmes terras ac maria distrahit.
Greçia uel siis errorib. uel nr̃is
auersa suꝑ biis : ouile pristinum.

Expanded text:
metuit; excusat se, et ecclesie iurasse metuit; excusat se, et ecclesie iurasse se iurat ne amplius quam unum diem Rome ageret. O infamem diem, o pudendum fedus! o superi, en iusiurandum, en religio, en pietas! Romanus Pontifex ita Romam suam deseruit, ut eam nolit ab alio frequentari et de hoc cum romano imperatore paciscitur. Quidnescio et, si scirem, tacerem; consilium est unum, quod me tacito res loquatur, quoniam qui habitatorem urbi eripit, aratatorem, si posset, induceret – quidquid iuste velit, viderit. Germania nil aliud studet, quam stipendiarios et latrones in rei publice excidium armare et e suis nubibus in nostras terras iugem ferreum ymbrem pluit, dignum vero, fateor, quia volentibus accidit, Italia suis ipsa se iuribus conficit et, si quando respirat, auri amor Christi amore potencior animos occupat et per omnes terras ac maria distrahit. Grecia vel suis erroribus vel nostris ad versa superbiis ovile pristinum
Abbreviated transcription (Latin):
iira suos fines frãtres proch pudor
angusto nn scopulo maiestatẽ qristi
nefarie blasphemari. Nic uero qui
lictora nr̃i marismcolit: ml preter
aurum Wenetorum: aut sangu¬
nem Ianuensium sitit et cogitat.
auatitie impio illoꝵ satelles: hor
hostis. ab illis auro unictus: ab his
ferro uictas. Ille a extremus regñ
sonoris ac refluis Occeam flucti¬
bus obsurduit. ut de iam longiqͤ.
suspiria ñra non aucliat. et in oc¬
eidente ulimo sepultus: qui agat
oriens non curat¬
noster rapto cesarie¬
dyademate inCer¬
niam abiit: Patrii
latebris : et ĩ noĩe
contemptus impii
cauis exfrema mẽ¬
bra complectitur caput spernens.
quem recuperaturum ꝑlita spe¬
rabamus. suum seruare nõ andet
nalloq fugiens ꝑsequente. sponse
sacros amplexus: et pulcre facie
horret Ytalier tanꝙ̃ sub celo non¬
aliquid sit pulcrius. Arguit eum fa¬
teor illa callens et memeraria ficles
mea: que sunna etiam ꝑ flare nõ

Expanded text:
infra suos fines, proh pudor, infra suos fines, proh pudor, angusto in scopulo maiestatem Cristi nefarie blasfemari; hic vero, qui litora nostri maris incolit, nil preter aurum Venetorum ac sanguinem Ianuensium sitit et cogitat, avaritie imperio illorum satelles horum hostis: ab illis auro vinctus, ab his ferro victus. Ille autem extremus regum sonoris ac refluis Occeani fluctibus obsurduit, ut de tam longinquo suspiria nostra non audiat, et in occidente ultimo sepultus quid agat oriens non curetnoster, rapto dyademate, in Germaniam abiit, patriis latebris et nomine contentus imperii, cuius extrema membra complectitur caput spernens; quem recuperaturum perdita sperabamus, suum servare non audet, nulloque fugiens persequente, sponse sacros amplexus et pulcre faciem horret Italie, tanquam sub celo aliquid sit pulcrius. Arguit eum, fateor, illa calens et temeraria fides mea, que summa etiam perflare non
Abbreviated transcription (Latin):
at liberatoris nr̃i głam sperrientes.
nr̃am querimus. Nec reditĩmẽte:
his olim moribus celo cecidisse Lici¬
ferum: quibus nos celu hoel ie spe¬
ramus ascenddere. Quod si ad crgłẽ¬
dimm uerbis es cardior. utiq rebus
credes: que mentiri ut dicitar nõ
solent. C ircũspice oro et ꝑcurre
prouincias. et quere quĩdagat
aipua nos. Gallus et Pritãnus li¬
tigant Qnq iam lustra uolnũtur
ex̾ quꝰ nõ s̃ ristus et alaria. seq
Mars et Bellona inter illos reges
restnant. Cumq iam ferrum u¬
utrmq lentescał: mhil ferrei ãi
molliũtur. nec diam ymber sangai¬
nens tantos iratum leuit ardores
xerit. nec fortua ampliis tanti
regni ponclus ferre potuerit. Nul¬
luo tñ iõ rerum fuus: primogento
capti regis arma retentante. Unde
ut uides nunc maxime bellu tonat
nũc ex iitegro regii coeuut exerci¬
tus. et Cristo resundendis sanguis
ĩniclie consecratur p ysꝑamis ille
maior heret. et ꝑ ignaluam sunt

Expanded text:
ac Liberatoris nostri gloriam spernentes, ac Liberatoris nostri gloriam spernentes, nostram querimus; nec redit in mentem his olim moribus celo cecidisse Luciferum, quibus nos celum hodie speramus ascendere. Quodsi ad credendum verbis es tardior, utique rebus credes, que mentiri, ut dicitur, non solent. Circumspice, oro, et percurre provincias, et quere quid agatur apud nos. Gallus et Britannus litigant; quinque iam lustra volvuntur, ex quo non Cristus et Maria, sed Mars et Bellona inter illos reges regnant, cumque iam ferrum utrinque lentescat, nichil ferrei animi molliuntur, necdum imber sanguineus tantos irarum lenit ardores.xerit, nec fortuna amplius tanti regni pondus ferre potuerit, nullus tamen ideo rerum finis, primogenito capti regis arma retentante. Unde ut vides nunc maxime bellum tonat, nunc ex integro regii coeunt exercitus, et Cristo refundendus sanguis invidie consecratur. Hispanus ille maior heret et per ignaviam sinit
Abbreviated transcription (Latin):
nunc ut in expleta cupi¬
ine. et flammante odio.
de profane seu barbarice dellurisan¬
gustial altricantar reges et pͥnçipes
terre. et esto cõuemant yi unũ. quid
inde pudlicum bonu speres: plim¬
quam Nerodes et pisatus. insiad¬
uersus dminu et addnsus Cristu
eius atq illuis uissa conuement.
quiescent fortt. sompnoq et uo¬
luptatib incunbent. turpia lucra
captabunt. et subicctos quos arma¬
ti soliant: togati spoliabunt. Dũq
necessitas belli est licentia pacis ent.
Coningem et sobolem ommnes dili¬
grnt. deum nillus ac proximum
par corporum cura erit et incuri¬
ꝯsitas anmarũ. Nurũ grminas
preciosamq suppellectilem aggrega¬
binit uirtutu ornamenta despicient.
Amabunt proprios agellos. pro his
pugnare et diglacdiarꝰ et peripe nõ
mẽtuent. Nemo erit qui terre sce
yniuersali dispendio moueatur.
Tur queso: insi quia uerissimi
est qd̾ dixi hec singuloꝵ uidentur
esse: illa antẽ Cristi. ita creatoris

Expanded text:
nunc ut inexpleta cupidine et flammante odio de profane seu barbarice telluris angustiis altercantur reges et principes terre! Et esto conveniant in unum, quid inde publicum bonum speres? Nunquam Herodes et Pilatus nisi adversus Dominum et adversus Cristum eius atque illius iussa convenient. Quiescent forte, somnoque et voluptatibus incumbent, turpia lucra captabunt, et subiectos quos armati spoliant togati spoliabunt dum que necessitas belli est licentia pacis erit. Coniugem ac sobolem omnes diligent, Deum nullus ac proximum; par corporum cura erit et incuriositas animarum; aurum, gemmas, preciosamque suppellectilem aggregabunt, virtutum ornamenta despicient; amabunt proprios agellos, pro his pugnare et digladiari et perire non metuent; nemo erit qui terre sancte universali dispendio moveatur. Cur, queso, nisi quia verissimum est quod dixi? hec singulorum videntur esse, illa autem Cristi. Ita Creatoris
Abbreviated transcription (Latin):
las relictu est misero. qn ⁊ nri reges
nil insi deligas. et nr̃i pontifices mł
insi diuicias amant: Populi uero
uel ẜui flent. uel insamunt lib̾i. et
om̃es que sua sunt querunt. q̃ ⁊̃ risti
de̾ nullus: cuius peculiare patrimomũ
spectantibus nob̾: ocioseq sedentib
lateratur. Quia loquor. aut quido
oͣnim occupatissimos ociosos uoco:
Imino uero dum fremimus ⁊ medi¬
tamur mania. dum ceno uolumͦ.
at libidinibus exercemur. et nitim̾
profugas retuere. dum nunimos
paupum nimeramus atq abdmi
dum supuaguas et meptas turres
ĩ nouissima b̾abilone cõstriumꝰ: ut
celotenns scandat riutura suꝑbia.
Humilimam E risti sedem non est
qui tueatur ant unidicet. Demq
dum frib nr̃is i sidianure. impnis
.hostibus intultocditura et iuerme
Natus obtubans. aditũq p̃buitnrus
in thabimũ regis m̃i. trimeu inges̃
et ñraꝵ frontiu pua̾or eternus.
quib q̃ risti uerillu impudenter

Expanded text:
las relictum est misero, quando et nostri reges las relictum est misero, quando et nostri reges nil nisi delitias, et nostri pontifices nil nisi divitias amant; populi vero vel servi flent, vel insaniunt liberi, et omnes que sua sunt querunt, que Cristi autem nullus, cuius peculiare patrimonium nobis spectantibus otioseque sedentibus laceratur? Quid loquor, aut quid omnium occupatissimos otiosos voco? Imo vero dum fremimus et meditamur inania, dum ceno volvimur ac libidinibus exercemur et nitimur profugas retinere, dum nummos pauperum numeramus atque abdimus, dum supervacuas et ineptas turres in novissima Babilone construimus, ut celotenus scandat ruitura superbia, humillimam Cristi sedem non est qui tueatur aut vindicet. Denique dum fratribus nostris insidiamur, impiis hostibus incustoditum et inerme latus obtulimus, aditumque prebuimus in thalamum regis nostri: crimen ingens, et nostrarum frontium pudor eternus, quibus Cristi vexillum impudenter
Abbreviated transcription (Latin):
at antiquas miẜ̾ias reditu ess: eo
fecduis: quo itu amisisse qd̾ iñ erat.
qͣ non recuperasse: deformius nob̾.
Hostibusq formosius: et nob̃ spei im¬
noris: illisq maioris adu̾su non. ui
custodie in posteram. uel cradelitat̾
occasio est. Nunc uero quid defleam:
aut quid querar presepe: caluariea
busti sarum: oluicti montem: uallẽq
uidicii. et reliqua dilecta singularite⁊
loca. Ubi homo fcũs est: et m lucem
eclitus. Ubi natus uagrit. Uhi ĩfans
teptauit. Ubi puer lufit. Ubi uir do¬
cuit. ubi uinificum nob̾ sp̃m exalauit.
ꝯbi examnus iatuit: sur rexitq. Ubi
ad mferos descendit. Uoi conscendit
add suꝑos.Ubi postremo uiuos ⁊ mor¬
tuoa irretractabili sententia iudicabet
Perram maiorib nr̃is promissam :
nobis exeptam: nob̾ debitam si uiri
essemus. s per nr̃e fidem: arram pr̃ie
eterne. Nunt egiptiacas cam̃ tenet.
Nen quia prefer genitu etquere¬

Expanded text:
ad antiquas miserias reditum esset, eo ad antiquas miserias reditum esset, eo fedius, quo iterum amisisse quod nostrum erat quam non recuperasse deformius nobis hostibusque formosius, et nobis spei minoris illisque maioris adversum nos vel custodie in posterum vel crudelitatis occasio est. Nunc vero quid defleam, aut quid querar! presepe, Calvariam, busti saxum, Oliveti montem, vallemque iudicii, et reliqua dilecta singulariter Cristo loca, ubi homo factus est et in lucem editus, ubi natus vagiit, ubi infans reptavit, ubi puer lusit, ubi vir docuit, ubi vivificum nobis spiritum exhalavit, ubi exanimis iacuit surrexitque, unde ad inferos descendit, unde conscendit ad superos, ubi postremo vivos ac mortuos irretractabili sententia iudicabit; terram maioribus nostris promissam, nobis ereptam, nobis debitam si viri essemus, spei nostre sedem, arram patrie eterne, nunc egiptiacus canis tenet! Heu, quid preter gemitum et quere
Abbreviated transcription (Latin):
uicio: ac sacroꝵ tristi ludibrio locoꝵ
concussus ac geniens. et orationes
igiliasq nocdirnas agers: tandem
supra midum ecde pauimentum
sompnio sucenbuisset. consopito ite
Qristus apprnut: iubens ut add uin¬
dictam sui nom̃s pastores ac pͥn¬
çipes catholicos excitaret. Tantar
uero legationeni. tamq supra ui.¬
res suas: qua deuote susciperet. ꝙͣn
impigre: quãq fideliter epecatui
sit. Cristoq płis conatibus aspirãte.
quã uotiue successerit. nõ est huius
temporia exponere: presertim cu
et stilo tollerabili. ⁊ ẜmone uulgari
duob non paruia uolumĩib: ea res
in populis etiam uota sit. Et si de hoc
quoq scribentiu uarie affectos aĩos
uidcam: s sequor in dubiis quidus
potius credendui sentio. et qͦs ierum
non hominũ stucba agi reor. atq u̾t
qualis exitus: talis euentus. Et ut
felix q̃ risti ultio. sic ꝑpetua fiusi. neq
pc̃tis hoĩu etanto uictorie success a

Expanded text:
rvitio ac sacrorum tristi ludibrio locorum rvitio ac sacrorum tristi ludibrio locorum concussus ac gemens, et orationes vigiliasque nocturnas agens, tandem supra nudum ecclesie pavimentum somno succubuisset, consopito iterum Cristus apparuit, iubens ut ad vindictam sui nominis pastores ac principes catholicos excitaret. Tantam vero legationem tamque supra vires suas quam devote susceperit, quam impigre quamque fideliter executus sit, Cristoque piis conatibus aspirante quam votive successerit, non est huius temporis exponere, presertim cum et stilo tolerabili et sermone vulgari duobus non parvis voluminibus ea res in populis etiam nota sit. Etsi de hoc quoque scribentium varie affectos animos videam, sed sequor in dubiis quibus potius credendum censeo, et quos rerum non hominum studio agi reor. Atque utinam qualis exitus, talis eventus, et ut felix Cristi ultio sic perpetua fuisset, neque peccatis hominum e tanto victorie successu
Abbreviated transcription (Latin):
uocor in gallias.
dumq mter solt¬
tarios claros uiros
tran seotertuu quendam Petrũ
se preterire non debere. uelut a ter¬
go uociferantem eminus aucͥire m̃
uideor: cogorq subsistere. ¶s est
Petrus here̾mira. qui olim ĩ terri¬
torio Ambianensi solitariam uitã
duxit: qualam sane non latuit. Bũ
erm indignari et ira sci iam Ap̃s
inciperet. pereditatem propriam
tam diu siis et nr̃is ab hostibus cõ¬
culcari: nõ ulli regum xp̃ianoru
pingues soninos in plamis: puxe¬
puraq captantiu: non Romand
pontifici rbano: gram licet orna¬
toq uiro. occupato tñ. Sed petro
mopi ocioso solitano et humiliore
grabatulo quiescenti: quid fieri uei¬
let aperuit. Primo quidem ĩspaãe
ut transmarine pegrinationi se fe¬
stimis attingeret p̾resenti miseriaꝵ
speculo: pio promptior negogo fu¬
turua. deinde dum quo iussus fuerat
puenisset. et s ynconis qui tunt
patriarcha hero solimitamis erat.
ceterorumq fideliu miserando ẜ¬

Expanded text:
ocor in Gallias; dumque inter solitarios claros viros transeo, tertium quendam Petrum se preteriri non debere velut a tergo vociferantem eminus audire michi videor, cogorque subsistere. Is est Petrus heremita, qui olim in territorio Ambianensi solitariam vitam duxit, qualem sane non latuit. Dum enim indignari et irasci iam Cristus inciperet hereditatem propriam tam diu suis et nostris ab hostibus conculcari, non ulli regum cristianorum pingues somnos in plumis purpuraque captantium, non Romano Pontifici Urbano, gravi licet ornatoque viro occupato tamen, sed Petro inopi, otioso, solitario et humiliore grabatulo quiescenti, quid fieri vellet aperuit: primo quidem inspirans ut transmarine peregrinationi se festinus accingeret, presenti miseriarum spectaculo pio promptior negotio futurus; deinde, dum quo iussus fuerat pervenisset, et Simeonis qui tunc patriarcha ierosolimitanus erat ceterorumque fidelium miserando se
Abbreviated transcription (Latin):
ebriorum iocis tecta mugiunt. ⁊
querimoniis famescentũ : habet c̃.
ultimũ hoc malum mensa diuitu
inquissima est. Etaq hic fames:
hic nausea: temperies nuꝙ. aule
quidem insnarus odor: mamen
color. iter incertum : soluĩ om̃e
salsamentis effusus.late olidum.
cruentumq. q dem et uino lu¬
bricum ⁊ famo mibilum. et spu¬
mis horridum. et asꝑgine tepidũ
et adipe tabidum: ⁊ ossibus albi¬
cõs. et sangume rutilum. Demqr
ut uerbo utar ambro sii non cequi¬
nam: s carificinam dicas. et li¬
cet ut maroribus placet a paran¬
dio pranduim. quasi parandiñ
dictum sit. ꝙ bellatores acl p̾l̃
parat. non parati tamen ad alquid
s fieri ueriq prelium ibi gestu ⁊
putes ẽe non prandiu. Efa dux
santius ac tremens. ⁊ta mero ꝑ¬
cussi omĩes mitentesq abeunt.
mensa pro acie fuerit.pro blando
et fallaçi hoste uoluptas cubilia
pro sepulcris. conscientia pro i

Expanded text:
ebriorum iocis tecta mugiunt, et ebriorum iocis tecta mugiunt, et querimoniis famescentum. Habet enim non ultimum hoc malum mensa divitum, iniquissima est: itaque hic fames, hic nausea, temperies nusquam. Aule quidem insuavis odor, inamenus color, iter incertum, solum omne salsamentis effusis late olidum cruentumque idem et vino lubricum, et fumo nubilum, et spumis horridum, et aspergine tepidum, et adipe tabidum, et ossibus albicans, et sanguine rutilum: denique, ut verbo utar Ambrosii, non coquinam sed carnificinam dicas. Et licet, ut maioribus placet, a parando prandium, quasi parandium, dictum sit, quod bellatores ad prelium paret, non parari tamen aliquid, sed fieri, vereque prelium ibi gestum putes esse, non prandium. Ita dux saucius ac tremens, ita mero percussi omnes nutantesque abeunt; mensa pro acie fuerit, pro blando et fallaci hoste voluptas, cubilia pro sepulchris, conscientia pro i
Abbreviated transcription (Latin):
Sic cõmumbus inemptisq letuẽ
dapibus non tantu ut maroneus
ille seniculus requin opes eqnat
animo. s transc̾endit. nulli penit᷑
inudet. nullum odit. sorte cõn¬
tentus sua.et fortune in iuriis in¬
accessus. nchil metuit. ihilcupit.
Scit non spargi uenena fitlib.
Sat uite hominũ pauca suficere.
et suminas uerasq diuicias ml
optare. summũ imperium mltimẽ.
letumm agit atq tranquillũ euum.
placidas nocter. ociosos dies et se¬
cura conuinia. It liber sedet ĩtre¬
piqdͥus: nullas struit aut cauet :¬
sicuas. Scit se amari et non sua
Scit mortem suam nulli utilem.
mnoriatur magmiertimat. s qua¬
litor in id unu sũmo studio niten¬
tus. ut benc actam uite fabula.
dies et fugrunt hose diuili¬
re. ac iam prandioet de ẽ¬
fimis est. turbant ame¬
illum famibaris ex̾nita¬
citua: hostesq collaterales. ⁊ rute¬
ina mensaꝵ et hominu. cap̃m
uasorumq collisio. Etquartum.

Expanded text:
sic comunibus inemptisque letus sic comunibus inemptisque letus dapibus, non tantum, ut Maroneus ille seniculus regum opes equat animo sed transcendit. Nulli penitus invidet, nullum odit; sorte contentus sua et fortune iniuriis inaccessus, nichil metuit, nichil cupit; scit non spargi venena fictilibus, scit vite hominum pauca sufficere, et summas verasque divitias nil optare, summum imperium nil timere; letum agit atque tranquillum evum, placidas noctes, otiosos dies et secura convivia; it liber, sedet intrepidus, nullas struit aut cavet insidias, scit se amari et non sua. Scit mortem suam nulli utilem, moriatur magni extimat, sed qualiter: in id unum summo studio intentus, ut bene actam vite fabulam dies et fugiunt hore, ac iam prandio finis est. Turbant illum familiaris exercitus, hostesque collaterales et ruina mensarum, et hominum vasorumque collisio; et
Abbreviated transcription (Latin):
te uero uel paucis. uł uno
uel nullo famulo contentꝰ.
hesterno sobrius uegetuso
ieninio: modesto sũb lareꝰ.
miꝑndam mensam: milla
re magis ꝙ sua presentia erornat.
pro tu muatu requieni: pro strepit
silentium habet pro multitudine
scip̃m: ip̃e sibi comes: nͣe sibi fta¬
bulator ac conuina est nec me¬
tuit solus ẽẽ dum secunꝰ est. pro
auleis nudus paries ex agresfi co¬
mento.pio solio eburnes quercus
est sibi uel fagus pura ułdibies.
Celum spectate non aurum. ferrã
amat calcare nõ prrpuram. fin¬
dicem gratus et assidenti consure¬
gentiq dulcissimus cantus est he¬
nedictio et gratiaꝵ actio. Uillicus
si rea poscat. pinterna cocua ⁊̃
uerna est.quicquicl is apposunt
hic equammitate et modestia p̃¬
ciosum facit: Cibiun ommẽq px¬
grinis silrus aut littorib aduefitũ.
omnẽ potum. legurũ atq piscen¬
cium collibus expressu. dicas ẽa
frons est. ũq a ninus utẽntis.
sic in deum: nq homines gratꝰ

Expanded text:
te vero vel paucis vel uno vel nullo famulo contentus, hesterno sobrius vegetusque ieiunio, modesto sub lare mundam mensam nulla re magis quam sua presentia exornat, pro tumultu requiem, pro strepitu silentium habet, pro multitudine seipsum; ipse sibi comes, ipse sibi fabulator ac conviva est, nec metuit solus esse, dum secum est. Pro auleis nudus paries ex agresti cemento, pro solio eburneo quercus est sibi, vel fagus pura, vel abies; celum spectare non aurum, terram amat calcare non purpuram, fidicen gratus et assidenti consurgentique dulcissimus cantus est benedictio et gratiarum actio. Vilicus, si res poscat, pincerna, cocus et verna est; quicquid is apposuit, hic equanimitate et modestia preciosum facit. Cibum omnem peregrinis silvis aut litoribus advectum, omnem potum Ligurum atque Picentium collibus expressum dicas; ea frons est, isque animus utentis, sic in Deum inque homines gratus,
Abbreviated transcription (Latin):
apud alios hoc ip̃m querere. ⁊ plu¬
rnum testimono remi firmate. nil
uererer ne aut fidei mimis habuis¬
se tantis testibus : aut cure ampliꝰ
suscepisse. dicerer quam oportet.
Factennis ea lege disserui qd̾ sentaẽ.
ut nullam ing̾enis legem in posu¬
isse me sentiafit. qui hec̾ legent. sos
a deo habrindans ocio erit. ut oci
nr̃mi legat. Singuia igitur eram¬
neiit de ueritate rerum. noui tã

Expanded text:
apud alios hoc ipsum querere et pluapud alios hoc ipsum querere et plurium testimonio rem firmare, ni vererer ne aut fidei minus habuisse tantis testibus, aut cure amplius suscepisse dicerer quam oportet. Hactenus ea lege disserui quid sentirem, ut nullam ingeniis legem imposuisse me sentiant qui hec legent, siquis adeo abundans otio erit ut otium nostrum legat; singula igitur examinent de veritate rerum, non ta
Abbreviated transcription (Latin):
e larus nec obscurus eloquio: tale
quoddam et sensisse iudetur. et scrip¬
sisse quod unum ex multis ingene
inrator eius Augiistinis ĩ libris
suis quasi. quasi Illus ingemi er¬
perimentu: et eloquentie gustu
ponit que in eo qr ianta esse potue¬
rit: insi grauitati rerum deditus:
uerborum neglexit otratum loci
illius cominentoratione notum
nobis ẽe ueluit. U bi ingerinm
exercens non ait: hunc thalamũ
loco abditum: cuictum muris. cõ¬
inuuitum seris marmorea opatũ.
celatuniq testudine: aut tale ꝗliꝗd:
s quiad peramus inquit hanc seder.
barit secessum uicina secreta. ubi
dum erratiti palmitum lapsus :¬
pendulis nexious: per harundines
bauilas iepunt. uiceam porticu¬
et quarn sedem uir scũs et eloquens
cppetebat. uitea paliites: frondes
harunddines : et intet hec studiofic
semper amabile seccetu : quod ubi¬
qr non optaret: si preter muros
ac tectum: nullis bene secessibus
ingenium crederctur. possem nũt

Expanded text:
clarus nec obscurus eloquio, tale clarus nec obscurus eloquio, tale quiddam et sensisse videtur et scripsisse; quod unum ex multis ingens mirator eius Augustinus in libris suis quasi illius ingenii experimentum et eloquentie gustum ponit, que in eo quanta esse potuerit, nisi gravitati rerum deditus verborum neglexisset ornatum, loci illius commemoratione notum nobis esse voluit. Ubi ingenium exercens non ait hunc thalamum loco abditum, cinctum muris, communitum seris, marmorea opacum celatumque testudine, aut tale aliquid, sed quid? «Petamus» inquit «hanc sedem. Dant secessum vicina secreta, ubi dum erratici palmitum lapsus pendulis nexibus per arundines baiulas repunt, viteam porticuet quam sedem vir sanctus et eloquens appetebat: vites, palmites, frondes, arundines, et inter hec studiosis semper amabile secretum, quod utique non optaret, si preter muros ac tectum nullis bene secessibus ingenium crederetur. Possem nunc
Abbreviated transcription (Latin):
et huic tandem articulo fieni fa¬
ciam: et ALarcus. Tullius. et uir¬
gilius maro: quos eloquentie prm¬
çipes latine nepio eloquens nega¬
bit. Hiic consilio herebant. dñ alter
cum sepe alias: tamen presertim ad
tractatum legum ouiliu accessurts
fronclosas quercus. et delectabiles
se cessus qd̾q ibi scriptum meiim
ripam et umbrani. et procerissimas
populos: et concentum auium: ⁊
strepitum flunioꝵ: itaq equas in par¬
tes scissi amins ĩ meclio insulat
paruam. et hiuo ñe sinilimam
quereret. Alter autem suum Alexim
quisquis is est pasto⁊io carmine lau¬
datarus. Inter den sas umbro sa ca¬
cumina fagos assiduc pemenã: Io¬
lus in mon̾tibus et in silius ia facẽt
Platonem secuti amibo qui inder
ociosa cupresseta et spacia siluestria:
de institutis rerum publicatiim. deq
optinis legibus dasputarat. Nota
minirum et uulgata cominẽoro.
Multum tempore posterior Co¬
prianus. fide ã prior et martyrio

Expanded text:
ut huic tandem articulo finem faut huic tandem articulo finem faciam, et Marcus Tullius et Virgilius Maro, quos eloquentie principes latine nemo eloquens negabit, huic consilio herebant: dum alter cum sepe alias tum presertim ad tractatum legum civilium accessurus, frondosas quercus et delectabiles secessus, quodque ibi scriptum memini «ripam et umbram», et procerissimas populos, et concentum avium, et strepitum fluviorum, atque equas in partes scissi amnis in medio insulam parvam et huic nostre simillimam quereret; alter autem suum Alexim, quisquis is est, pastorio carmine laudaturus, «inter densas umbrosa cacumina fagos» assidue veniens, solus in montibus et silvis id faceret: Platonem secuti ambo, qui inter otiosa cupresseta et spatia silvestria de institutis rerum publicarum deque optimis legibus disputarat. Nota nimirum et vulgata commemoro. Multum tempore posterior Cyprianus, fide autem prior et martyrio
Abbreviated transcription (Latin):
rum messis equiparet: atq ideo
nullum studio tempiis in ers aut
mane piofluat. Quod his p̃cipno
dictum sit qui orationes terit
aut hystorias. Nam qui phylo¬
sophyam ac maxime qui poeticã
melitantur. quihus aduta potiꝰ
et arguta ꝙ inuita conquine mes̃
est. cd̾ ⁊ licertati proprie relinquẽ¬
dos ecaseo: impeium ingenii sequã¬
tur Considerant ubicunq est
obtentu: ceu panile pinira um¬
braculo. non multorum euolu¬
tione uoluminu est opiis. Illiã
ante iam ꝑlectis in ꝯuimo legant
sepe etiam in aĩo scribunnt lectioe
preterita. s presenti igenio sese
actollunt. Nempe suptã humam
modum rapiantur oportet. si supra
hominem loqui uolunt. d sane lo¬
ciꝰ aꝑtissmus expeditus fieri in ter¬
dumi et alacruis aĩaduerti. U nde
sepe montanũ carmen quasi cdum
e toto grege letissimum atq lectissi¬
mũ uidi. et iitorem insito admo¬
ntus : origns dixi mecum gramẽ
alpinũ saꝑis: ex alto uenis. E qdẽ

Expanded text:
rum messis equiparet; atque ita rum messis equiparet; atque ita nullum studio tempus iners aut inane preterfluat. Quod his precipue dictum sit qui orationes texunt aut historias; nam qui philosophiam ac maxime qui poeticam meditantur, quibus acuta potius et arguta quam multa conquirere mens est, eos libertati proprie relinquendos censeo: impetum ingenii sequantur, considant ubicunque est obtentu, seu patule pinus umbraculo. Non multorum evolutione voluminum est opus: illis iam ante perlectis, in animo legunt, sepe etiam in animo scribunt; lectione preterita sed presenti ingenio se se attollunt. Nempe supra humanum modum rapiantur oportet si supra hominem loqui volunt: id sane locis apertissimis expeditius fieri interdum et alacrius animadverti. Unde sepe montanum carmen quasi hedum e toto grege letissimum atque lectissimum vidi et, nitore insito admonitus originis, dixi mecum: «Gramen alpinum sapis, ex alto venis». Equidem
Abbreviated transcription (Latin):
cubrantes silentiu noctis. ⁊ clan¬
sum cubicalum. et lumen umm
uelut rectosteneat. inhil horu
ut arbitror solitudim obstare. fed
fauore cuncta fateberis. Itaq si mt
tantas uoces andior : consisium
nouum nõ despicitur. Et hos sequor
et longuis euectus si loci optio
integra est. Scripturum noiii a¬
liquid admoneo: quotiens se exẽ¬
plo demoscems includit¶ ¶Quõ
Nudante proiisum et¬
sit. ut post secũdos quib¬
ingenii succes silue cõ¬
facili in siluas et xxuiii.¬
oca uirentia quoq inhil
est musis auitius queruli asppini¬
ni ripam grauedinem possit fa¬
tigationenq deponere. Nec ĩo
mnus in aruu ingemi rerum
semina iacere. et inter ip̃m quiet
reparandiq ammi. tempus uen¬
turo la bori materia m preparare
utile suuul et iocundumopus. ⁊
actuosa requies. et quietus labor
ut ciu inangustam illam demo¬
scenis: ac seccẽtam aream reclitu
fuerit. sententiar sementem
mutlidus excussis. uotuia uerbo¬

Expanded text:
cubrantes silentium noctis, et claucubrantes silentium noctis, et clausum cubiculum, et lumen unum velut rectos teneat». Nichil horum, ut arbitror, solitudini obstare sed favere cunta fateberis. Itaque si inter tantas voces audior consiliumque novum non despicitur, et hos sequor et, longius evectus, si loci optio integra est, scripturum novi aliquid admoneo, quotiens se exemplo Demosthenis includet, illud ante provisum sit ut, post secundos ingenii successufacili in silvas et loca virentia, quoque nichil est Musis amicius, queruli amnis in ripam gravedinem possit fatigationemque deponere; nec ideo minus in arvum ingenii rerum semina iacere, et inter ipsum quietis reparandique animi tempus venturo labori materiam preparare, utile simul et iucundum opus, et actuosa requies et quietus labor, ut cum ad angustam illam Demosthenis ac secretam aream reditum fuerit, sententiarum sementem, inutilibus excussis, votiva verbo
Abbreviated transcription (Latin):
mi chi paracur et magnifici sensꝰ
⁊ecutrunt. sicubi tamen ab quid¬
ceptihus uarba responacant. no¬
lini tamen quoi michi forlan sin¬
cularo est : ad ymuersos trahens
factum uetantorum homimini
daninare quin utrumq potius
implector eł prolo. neutrum mo
groposito aduersumi. N eq em̃
studiosis impero: ut in silułs ac
montibus libros seribant. Sed
perimitto ut tab spectaculo. recre¬
itum aurinu in angusaas cogãt
tacitan atq reconditas. q tanẽ
nullo loco aptius. ꝙ in solitudiẽ
posse continge̾. quis est qui non
quãlibet urbiu amca intelligat᷑
Euscum igitur ac sulentem Iocum.
qui ad scribendum ueinit eligat. Hoe
entin uidentib non obsisto. Quod
diuino scriptori dictu: noctaruꝰ
non respuat hicubrator: Qua ĩ re
ipñis Quintiliam consiliũ non in¬
efficar erꝑtus: tecum stucdiosissĩc
pater et cum lectore cominumco
Ille eĩ laudans demoscema hunt
morem. acd extremu ait: Pdeo lu¬

Expanded text:
michi paratius et magnifici sensus michi paratius et magnifici sensus occurrant — sicubi tamen magnificeptibus verba respondeant, nolim tamen, quod michi forsan singulare est ad universos trahens, dictum factum ve tantorum hominum damnare; quin utrunque potius amplector, et probo neutrum nostro proposito adversum. Neque enim studiosis impero ut in silvis aut in montibus libros scribant, sed permitto ut tali spectaculo recreatum animum in angustias cogant tacitas atque reconditas. Quas tamen nullo loco aptius quam in solitudine posse contingere quis est qui non, quamlibet urbium amicus, intelligat? Fuscum igitur ac silentem locum qui ad scribendum venit eligat; hoc enim iubentibus non obsisto; quod diurno scriptori dictum nocturnus non respuat lucubrator. Qua in re ipsius Quintiliani consilium non inefficax expertus, tecum, studiosissime pater, et cum lectore comunico. Ille enim, laudans Demosthenis hunc morem, ad extremum ait: «Ideo lu
Abbreviated transcription (Latin):
qui se ni lotra ex quo nulla ansdi¬
ti uox: et ex quo nichil ꝑ rospici
cosset recondebat.ne aliucl agere
mentem cogerent oculi. habes
o studiose siłuarum sectator mura¬
torq. Dicat aliquis: qui siluas eł
colles et secessus auios. non tm̃ ĩ
utiles studus opinanne. s dan¬
nosos quiad dicam. Negem auelo¬
cutum uera Qutibaium. aut rege
fetisse demoscenem nouero url
in sententiam horumibo. uel hox
in seritentiam meam frahant Cõ¬
uenrre seturius ꝙ̃ lictari. Noterã
nempe per facile hos mcir susau̾¬
tere. qd̃ &r atores ambꝰ. hic quide
elarus ille clarissimus. nec dubiũ
milli stuciorum generi mims
siluas et ea de qui hus hic loquit᷑
atq ommino soliludinem conue¬
rare qd expressinadicam ennad
cremplum peruenero. Sed non
hit euadeꝵe in eltaninuis: nec
fuga nec bellum placet. concordiã
quero. Itaq quãiusego msqm
infelitiũs quat m silius ac mon¬
tidus ingeniũ exporiar. nusquar

Expanded text:
qui se in locum ex quo nulla audiqui se in locum ex quo nulla audiri vox et ex quo nichil prospici posset recondebat, ne aliud agere mentem cogerent oculi». Habes, o studiose silvarum sectator miratorque, dicat aliquis, qui silvas et colles et secessus avios non tantum inutiles studiis opinetur sed damnosos. Quid hic dicam? Negem aut locutum vera Quintilianum, aut recte fecisse Demosthenem; imo vero vel in sententiam horum ibo, vel hos in sententiam meam traham? Convenire securius quam luctari. Poteram nempe perfacile hos incursus avertere, quod oratores ambo, hic quidem clarus, ille clarissimus: nec dubium nulli studiosorum generi minus silvas, et ea de quibus hic loquitur, atque omnino solitudinem convenire quod expressius dicam cum ad exempla pervenero; sed non hinc evadere est animus; nec fuga nec bellum placet, concordiam quero. Itaque quamvis ego nusquam felicius quam in silvis ac montibus ingenium experiar, nusquam
Abbreviated transcription (Latin):
parent unchi certe iocundus hic
magis ꝙ studiorum hortator uide¬
tur esse secessiis. Namq illa ip̃a q̃
delectant. necesse est auocent ab inte¬
tone oporis destinati. Neq em̃ se bo¬
na fide in multa simuil intendere
animus tꝯtum potest. et quocunq
ipse respexerit desuit intueri quol
pro positum erat. Ratis utq di¬
rerat. e tñ ut penitus ita sibi pr̃u¬
asum sqas. insiltit ac repetit. Qr
inquit siluaꝵ amenitas. et preter¬
labentia flumina. et inspirantes
ramis arborum aure. uolucrũq
cantus. et ip̃a late circunspigendi
libectas ad serrahunt. et ut michi pe¬
mttere potius uo luptatea ita uide¬
atur cogitationem quã intendere
pece icitur ut aduersu me non
spernendus testis in uchciũ: qui ue
lut ꝯutoritati proprie parum fifus
demoschenis hont uulgarrã equidor
note ura: s absq emulo graie fatim¬
die pemcpos factum profect. opi¬
inom sue consentaneum. Et de¬
moscenes quidem in quit ai elius

Expanded text:
parent; michi certe iucundus hic parent; michi certe iucundus hic magis quam studiorum hortator videtur esse secessus. Namque illa que ipsa delectant necesse. est avocent ab intentione operis destinati, neque enim se bona fide in multa simul intendere animus totum potest, et quocunque ipse respexit, desinit intueri quod propositum erat». Satis utique dixerat; et tamen, ut penitus ita sibi persuasum scias, insistit ac repetit: «Quare» inquit «silvarum amenitas et preterlabentia flumina, et inspirantes ramis arborum aure volucrumque cantus, et ipsa late circumspiciendi libertas ad se trahunt, ut michi remittere potius voluptas ista videatur cogitationem quam intendere». Ecce igitur ut adversum me non spernendus testis in iudicium venit, qui, velut autoritati proprie parum fisus, Demosthenis, haud vulgaris equidem note viri sed absque emulo graie facundie principis, factum profert opinioni sue consentaneum; et «Demosthenes quidem» inquit «melius,
Abbreviated transcription (Latin):
toribus atq ut ita di Cap̃m xxiii.
sme quo opera continua profecto
rara gniq ingema suerexere.  ta
uero hoc dicusit. quasi ego pueris
loquor. et non hia qui domi ferulã
pedagogiumq duniserint. Instart
tamẽn acrius et eeuditis yiris: distr¬
ahi ingeniũ huc illut: prospectu
uago et celo lideriore confemant
Qng quidem ubi grande abquid
molitur rapicli more Cormpedis
magno quem saltui preparea fitrã¬
dnmn. colligendũq. doctus nemo
negauerit hiius sententie patro¬
nu Qͥntilianum habent. qui libro
oratoriarum istitutionuĩ ni fallor
nono. Cum secretum et libexum
arbitris locum: et quã altissmui
silentiu. scribentibus maxune
conuenire deq hoc neminem du¬
bitare dixisset. proculdubio hac
in parte mecum sentiens mexad¬
iecit unde dissentiens uiaeretur
Et non tñ inquit protinus audin¬
di. qui crechunit aptissima in hoc
memoria siluasq ꝙ illa couliter¬
ras. locorimq amenitas subli¬
meni aminũ. et beatiorem sp̃m

Expanded text:
toribus atque, ut ita dixerim, sine quorum ope continua profecto rara unquam ingenia surrexere. Ita vero hoc dicunt, quasi ego pueris loquar et non his qui domi ferulam pedagogumque dimiserint. Instant tamen acrius, et eruditis etiam viris distrahi ingenium huc illuc prospectu vago et celo liberiore confirmant; quod quidem, ubi grande aliquid molitur, rapidi more cornipedis magno quem saltui prepares, frenandum colligendumque doctus nemo negaverit. Huius sententie patronum Quintilianum habent, qui libro Oratoriarum institutionum nisi fallor nono, cum secretum et «liberum arbitris locum et quam altissimum silentium scribentibus maxime convenire», deque hoc neminem dubitare dixisset, proculdubio hac in parte mecum sentiens, mox adiecit unde dissentiens videretur, et «non tamen» inquit «protinus audiendi qui credunt aptissima in hoc nemora silvasque, quod illa celi libertas locorumque amenitas sublimem animum et beatiorem spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
ob sole facta re nouare. uel senio
obruta eruere. et qd prone potu
populos ueneranda transimitere
Illos sub pectore. illod ut duilicali¬
quia i ore gestare demq moctis õib
dinando. memorando celebrando
si non parem cecte debitam meritis
referre gratiam¶Qualiter an¬
duunitotis honore dii

Expanded text:
obsolefacta renovare, vel senio obsolefacta renovare, vel senio obruta eruere et ad pronepotum populos veneranda transmittere; illos sub pectore, illos ut dulce aliquid in ore gestare, denique modis omnibus amando, memorando, celebrando, si non parem, certe debitam meritis referre gratiam. Indivinitatis hon
Abbreviated transcription (Latin):
sit immortalitas reproisła. mit¬
tere retro memoriam: per que or̃a
se cula et per omnes terras animo
uagari: uersari passim et colloqui
tum omĩb qui fuerant gloriosi iu¬
ri. atq ita presentes malorumi oñi
opifices obluusci: nõ nũquam et te¬
ip̃m. ut supra se eleuatum animu
inferre rebus ethereis. mecitari
quia illic agigr. et mecditatione de¬
siꝗcrium in flãmare.teq uicissmm
cohortari. et ardentium quoq uer¬
bormu faculas calidis admonere
precordiis: qui ꝙ merperti non
intelligunt non yltimus soltarie
uite fructna est. Inter hec ut noci¬
ora non silcam. et lectiomidare o¬
peram et scripture: et alternu
la borem alterno solatio lemre le¬
gere qd̾ scripserunt primi. scribere
quod segant ultimi. et benefilii lit¬
ferarum a maroribus accepti. que
ni illos non possumus. in posteros
salten gratum ac memorem añi
habere In eos quoqr qua possa¬
mus non ingratun: sed nomina
ehorum uel ignota nulgare. uel

Expanded text:
sit immortalitas repromissa. Mitsit immortalitas repromissa. Mittere retro memoriam, perque omnia secula et per omnes terras animo vagari; versari passim et colloqui cum omnibus, qui fuerunt gloriosi viri; atque ita presentes malorum omnium opifices oblivisci, nonnunquam et teipsum, et supra se elevatum animum inferre rebus ethereis, meditari quid illic agitur, et meditatione desiderium inflammare, teque vicissim cohortari, et ardentium quasi verborum faculas calidis admovere precordiis. Qui, quod inexperti non intelligunt, non ultimus solitarie vite fructus est. Inter hec, ut notiora non sileam, et lectioni dare operam et scripture, et alternum laborem alterno solatio lenire, legere quod scripserunt primi, scribere quod legant ultimi, et beneficii literarum a maioribus accepti, qua in illos non possumus, in posteros saltem gratum ac memorem animum habere, in eos quoque qua possumus non ingratum, sed nomina illorum vel ignota vulgare, vel
Abbreviated transcription (Latin):
disse homines: odisse negocia: alis¬
se quod diligad: odisse te ipm̃: non
obliuisci tuarum rerum. ut mult̾
ingratis uaçes. S me premdicio tan¬
dem apostolice sententie al romanos
que est. Q nemo nr̃m sibimuit.¬
et nemo sib i moritur: siue emm
uiuimus domino uiuimus. et siue
mormiur domino morimur. ita
tibi iuuere et mori: ut non aliis ꝙ
dommio uiuas er moriaris. Stare in¬
terim uelut in specula: res curasq
hominum sub pedibus intuentem.
uidere otm̃a: teq in primis cum
umiu̾sitate transtre: nec senectu¬
tem tacite sbrepentem prus molestã
pati quam proximani suspicari. qd̾
ꝯ mibs prope moclum occupatis ac¬
cidit. Sed eam multo ante prospit̾ẽ
et preparare illi integrum corpus
equũ anmũ nosse uite umbram hãs
no uitam: diuers oriumm non domũ.
uiam non patriam: non cubiculũ
sed palestram : non amare que fugi¬
mit: optare que permarient. hec
ip̃a dum assurt. ferre pactice. Sꝑ
te menimisse mortalem: sed cui

Expanded text:
disse homines, odisse negotia, odisdisse homines, odisse negotia, odisse quos diligas, odisse teipsum; non oblivisci tuarum rerum ut multis ingratis vaces. Sine preiudicio tandem apostolice sententie, ad Romanos que est, «Quod nemo nostrum sibiet nemo sibi moritur. siue enim uiuimus, domino uiuimus; siue moritibi et vivere et mori, ut non aliis quam Domino vivas et moriaris. Stare interim velut in specula, res curasque hominum sub pedibus intuentem, videre omnia teque in primis cum universitate transire; nec senectutem tacite subrepentem prius molestam pati, quam proximam suspicari, quod omnibus propemodum occupatis accidit; sed eam multo ante prospicere et preparare illi integrum corpus, equum animum. Nosse vite umbram hanc non vitam, diversorium non domum, viam esse non patriam, non cubiculum sed palestram. Non amare que fugiunt; optare que permanent; hec ipsa, dum adsunt, ferre pacifice. Semper te meminisse mortalem, sed cui