comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
compulsus sum. Non eit usitatum ai¬
un mei mulius aut uulgato medicaun¬
ne releuanduni. alcius ĩprecordia descẽ¬
dit. obseruauit enim nocendi locum ac
tempus et toto pondere feror incubuit
michi sine lacruus noĩandum exuo
siore rare indolis urtutum fructus ub̃¬
muos et magua rerun incrementa
pollicitun primo ut sic dixerim etatis
ip̃e michi fateor et mortalia ciucta ui¬
luerinit. Uideo quanta rerum nr̃ax
firiuitas et quid uichi nunc speran¬
dum sit exemplo cõunictissimi fratris
admoneor una etas erat. Idem am¬
mus. Sinima studiorum paritas. ĩ¬
credibilis identitas uoluutatũ. Unũ
eminus. imo calle gradiebamur. unũ
timnium petedanius. unus labor. uua
spes. una erat intentio. unus utinam
tis esset. hanc acerbissimam fati
uin deflere merũ et profimdissimo
suul uulneri meo paria si possum
adbibere remedia me q ipsum ieis
litteris et nisto uolumme consolati pro¬
poitum est michi. fecit hoc pͥuius ĩ mor¬
te dilectissime filie Matus cicero. dnu¬

Expanded text:
itatum animi mei vulnus aut vulgato medicamine relevandum; altius in precordia descendit. Observavit enim nocendi locum ac tempus et toto pondere ferox incubuit michi sine lacrimis nominandum, eximio flore rare indolis virtutum fructus uberrimos et magna rerum incrementa pollicitum, primo, ut sic dixerim, etatishi, fateor, et mortalia cunta viluerunt. Video quanta rerum nostrarum firmitas et quid michi nunc sperandum sit, exemplo coniunctissimi fratris admoneor. Una etas erat, idem animus, summa studiorum paritas, incredibilis identitas voluntatum; unum eramus, uno calle gradiebamur, unum terminum petebamus; unus labor, una spes, una erat intentio: unus utinam finis esset! 3 Hanc acerbissimam fati vim deflere mecum et profundissimo simul vulneri meo paria, si possum, adhibere remedia meque ipsum meis literis et iusto volumine consolari, propositum est michi. Fecit hoc primus in morte dilectissime filie Marcus Cicero, div
Abbreviated transcription (Latin):
terfuit quid nobis uel rome uel nude
digrassi s seu gandii seu ꝑiculi acaderi¬
et unia uete natrabit. ¶ de reliquo t
nomisstmi uerdi tui ut ad te ꝙͣprimum
redeam sine int̾missione memniero. te¬
stor deuu non tam aule regie splendore
captus ꝙͣ nigenii. Alias quidem ꝙͣ que
speran a regib solent ex te diuicias ee¬
pecto ¶ Piecor autem ut aunos uite
tue pioreget. et te denuni ab hec solio

Expanded text:
l inde digressis seu gaudii seu periculi acciderit, viva voce narrabit. 12 De reliquo autem, novissimi verbi tui ut ad te quamprimum redeam, sine intermissione meminero; testor Deum, non tam aule regie splendore captus quam ingenii. Alias quidem quam que sperari a regibus solent, ex te divitias expecto. Precor autem ut annos vite tue proroge
Abbreviated transcription (Latin):
nõ erat: Congͣtulor ego seu prudentie
florẽtia dig̾ssũ isse neapolĩ et mecu
et cũ aĩcis dixi. drouisiꝰ nr̃ ad trãqului¬
tatẽ cũ magnis passib ꝯtẽdit ⁊ ad lãm
lautea cogito. quã singła libras pret̾ ip¬
lũ de qͦ loquis regẽ nulli ouño morta¬
liũ debe estitui. si truti fũo ut uot
lene ẽ alioquͥ finga uescio qͥd audisse
ul epse sue sensũ quã ipe in sũaua hoĩs¬
ĩtegiti ⁊ fmiliariss ia dignacoe ans pi¬
sit qͣ dubitas ĩ cã potissimu ꝑtẽ tralã
ut uoratꝰ inidear. Et regio qͥde stilo Io¬
dã mõ pleteni teddidi fulgore attonit

Expanded text:
em congratulor seu prudentie Florentia digressum perrexisse Neapolim, et mecum et cum amicis dixi: ‘Dyonisius noster ad tranquillitatem magnis passibus contendit et ad beatam laurea cogito, quam singula librans, preter ipsum de quo loquimur regem, nulli omnino mortalium debere constitui. Si tanti fuero ut vocer, bene est; alioquin fingam nescio quid audiisse, vel epystole sue sensuincogniti et familiarissima dignatione transmisit, quasi dubitans, in eam potissimum partem traham, ut vocatus videar. Et regio quidem stilo quiddam modo plebeium reddidi, fulgore attonitu
Abbreviated transcription (Latin):
uichilo untior aliũde pateͣt accessꝰ
sed et ia crescẽt et ĩntilis labor in¬
grauescet. Interea cũ iã tedio con¬
fectũ pplexi piget ertoris penitus
alta petere disposin. cũq opiente
frẽm et longo refectũ accubitu fes¬
sus et aurius attigissẽ aliꝙ̃ diu
iteꝵ ꝑagratis uallib dũ uiaꝵ faci¬
lẽ longitudĩem sector in longuã dif¬
ficultate incido. Differebã nempe
ascẽdendi molestiam. S ĩgeĩo hũa¬
no rex natura nõ tollitur. ⁊ Iec fien
põt ut corporeũ aliqd ad alta descen

Expanded text:
lo mitior aliunde pateret accessus, sed et via cresceret et inutilis labor ingravesceret. Interea, cum iam tedio confectum perplexi pigeret erroris, penitus alta petere disposui, cumque operientem fratrem et longo refectum accubitu fessus et anxius attigissem, aliquandiu iterum peragratis vallibus dum viarum facilem longitudinem sector, in longam difficultatem incido. Differebam nempe ascendendi molestiam, sed ingenio humano rerum natura non tollitur, nec fieri potest ut corp
Abbreviated transcription (Latin):
met ꝰ diũs et mexorabile fatũ sb̃ietit
pedib strepitũq acherõtis auari .Ø.
quanto studio laborãdũ eẽt nõ ut al¬
scrupulosi tramitis ad illud hospicio¬
lũ rusticũ unde ante lucẽ uoueram
ꝓfunda nocte remeam Et luna ꝑuor
gratũ obsequiũ p̾stabat eũtib. Inte¬
tamn gł du fumulos apparãde cene stu¬
diũ exrercet. solꝰ ego ĩ ꝑtẽ domꝰ abdi¬
tñ preri hec t᷑ mptĩ et ex tpr̃e spͥtus¬

Expanded text:
 Subiecit pedibus strepitumque Acherontis avari! O quanto studio laborandum esset, non ut alscrupulosi tramitis, ad illud hospitiolum rusticum unde ante lucem moveram, profunda nocte remeavi, et luna pernox gratum obsequium prestabat euntibus. Interim ergo, dum famulos apparande cene studium exercet, solus ego in partem domus abditam perrexi, hec tibi, raptim et ex tempo
Abbreviated transcription (Latin):
et necãtatẽ mortis acͥbissinã tiumi ex
tadicis lade raiis ae frondib obrerẽtẽ
inaguificẽtissie deplorasses mouelat usꝙ
adeo ut crebro ĩtlegẽdũ suspuãs et melile¬
tabili sorte ꝑt̾ritus totũq hoc noũi loĩa
posus pene nec natꝰ esse net unqͣ nalca¬
quillitas oĩs extidat. insi que letale uul¬

Expanded text:
et necessitatem mortis acerbissimam, tractim ex radicis labe ramis ac frondibus obrepentem, magnificentissime deplorasses, movebar usque adeo ut crebro inter legendum suspirans et ineluctabili sorte perterritus totumque hoc nomen hominis perosus, pene nec natus esse nec unquam nasciquillitas omnis exciderat, nisi que let
Abbreviated transcription (Latin):
regemi fnciat. et qͥd nõ fucitit. eg̃gie¬
collegit hus u̾sib. Riegẽ nõ faciunt
opes. nõ uestis tỹrie color nõ fiontis
uora regie. ⁊ Iõ auro intide trabes. rex
est qui posunt metꝰ et dui mala pec¬
toris. Nec lõge p᷑t. Meus regnũ bona
possidet. ⁊ iil ullis opus est equis.
uil arms et mertib telis que pau
ingerit. Parthus cũ sumlat fugns.
Admotis uich ẽ opꝰ uites sterñe ia¬
chus. longe saxa rotãtib. Rex est
qͥ metuit nich ille. hec ille. ¶ Lad hũc
itaq regẽ ut pnͥcipio ꝯueĩat finis
uocatus msti. Qd̾ ut ille iubẽt et
ut tu paretes. qͥd aliud ꝙͣ studioꝵ sũ¬
uia ꝯformitas fecit. Ille quidẽ quã¬
tũ curis sius solamẽ asciuenit dice
si cpd̾ aliũ loq̃rer. Tibi c̾te ad iutenũ

Expanded text:
regem faciat et quid non faciat, egregie recollegit his versibus: Regem non faciunt opes, Non vestis tyrie color, Non frontis nota regie, Non auro nitide trabes; Rex est qui posuit metus Et diri mala pectoris. Nec longe post: Mens regnum bona possidet; Nil ullis opus est equis, Nil armis et inertibus Telis, que procul ingerit Parthus, cum simulat fugas. Admotis nichil est opus Urbes sternere machinis Longe saxa rotantibus. Rex est qui metuit nichil. 13 Hec ille. Ad hunc itaque regem, ut principio conveniat finis, vocatus ivisti; quod ut ille iuberet et ut tu pareres, quid aliud quam studiorum summa conformitas fecit? Ille quidem quantum curis suis solamen asciverit, dicerem si apud alium loquerer; tibi certe ad interni
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Iecicho difficilior quia ad illu
una tãtũu̾. ad errorẽ ĩnum̾abiles
stuie. ¶ Hanc sane quã dico bãm
uiris forte alit insum sit in hoc corpo¬
tis ergasculo mereri quidẽ utcũq põt
labor hũanus et spenare. amplecti
qũt ac ten̾e nõ põt̃. loc gͦ stadio de¬
curritur. fus ẽ ubi quiescit ĩtentio.
Neq nobis hoc solis ꝑsuasũ est. Qͥd
em aliud cicero senciebat ubi ait.

Expanded text:
nis est; idcirco difficilior, quia ad illum nis est; idcirco difficilior, quia ad illum una tantummodo, ad errorem innumerabiles sunt vie. 5 Hanc sane quam dico beatam viris forte aliter visum sit, in hoc corporis ergastulo mereri quidem utcunque potest labor humanus et sperare, amplecti autem ac tenere non potest. Hoc ergo stadio decurritur; finis est ubi quiescit intentio. Neque nobis hoc solis persuasum est; quid enim aliud Cicero sentiebat, ubi ait
Abbreviated transcription (Latin):
obiecta. aliquãdo diuitias hũanar
mẽtiũ nõ mediocrẽ laqueũ ac fune¬
stñ sartiuã lib̾tatis. Aliqñ formam
corporis deformitatis ae pleꝵq ma¬
tiam. Qͥd de sodalib. Qͥd de mitricła
tua dicam. Mulierculaꝵ oñi inci
ler ẽ Inepta cupiũt. Ridenda formi¬
dat. De patre libet alciora credẽ. opta¬
u̾̃it gͦ filio qd ait satyritus. Elcquiũ
et fumã demoschenis aut ciceronis.
Que quãti sepe picłi plena st sĩt utͥ¬
usq exit᷑ ẽ testis. Multis et intunb
aures dĩ. ¶ Hoꝵ tͥ aliquid auxie nõ
opto. Quare. quia stultu est. nehe¬
ment᷑ appetẽ qd̾ põt pessimo fine con¬
dudi. Illud bonũ t̾ cupio. qd̾ iͥ beatã
uitã. ad quã młti suspirãt. pariti pue¬
mũt. Est eĩ salebrosũ it̾ atq angustũ¬
et difficile et amena ac ꝓna circũ de¬
ma. Est aũt ut ĩ sagitãdo sic ĩ alia qͣ¬
liber opatione mortaliũ obertate ꝑfa¬
cile Signũ attĩge is demũ artificii fi¬

Expanded text:
do divitias, humanarum mentium non mediocrem laqueum ac funestam sarcinam libertatis; aliquando formam corporis, deformitatis anime plerunque materiam. 3 Quid de sodalibus, quid de nutricula tua dicam? muliercularum omnium una lex est: inepta cupiunt, ridenda formidant. De patre libet altiora credere; optaverit ergo filio quod ait Satyricus, Eloquium et famam Demosthenis aut Ciceronis, que quanti sepe periculi plena sint, utriusque exitus est testis. Multis et inanibusaures Dei. 4 Horum tibi aliquid anxie non opto: quare? quia stultum est vehementer appetere quod potest pessimo fine concludi. Illud bonum tibi cupio quod michi, beatam vitam, ad quam multi suspirant, pauci perveniunt. Est enim salebrosum itena ac prona circum devia; est autem, ut in sagittando, sic in alia qualibet operatione mortalium, aberrare perfacile. Signum attingere, is demum artificii fi
Abbreviated transcription (Latin):
et quid darorum uitoꝵ conuetsacio
i dulcius audiem̃t aures mee
postꝙͣ uocẽ tua audite desie¬
rint ꝙͣ ꝙ ad regẽ uocatꝰ accel¬
seris. Nõnem in quis expecto. Nõ pos¬
lum breuit᷑. Itaq lõgius ĩcipiã. Op

Expanded text:
et quid clarorum virorum conversatio il dulcius audierant aures mee, postquam vocem tuam audire desierunt, quam quod ad regem vocatus accesseris. ‘Rationem’ inquis, ‘expecto’. Non possum breviter; itaque longius incipiam. 2
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ sciuiꝰ ex hoĩe uich̃ pret̾ mdã effi¬
giẽ retiuere. belluaꝵ morib defor¬
mẽ et senoꝵ ar̃antiu feritate ter¬
tibilẽ. anra gͦ licet ꝓublita demẽna
regẽ eũ dic̾e. qͥ nec rex. uec lib̾ et se¬
pe ne hõ quidẽ sit. Magnũ ẽ regẽ ec̃.
periguũ regẽ dici. Rariores st̃ reges
ꝙͣ uulgꝰ existĩat. Nõ ẽ titulꝰ iste uul¬
garis. Minus gẽmaꝵ atii eboris scep¬
tra ꝯsument si soli reges illa porta¬
ret. ueti reges intͣ se gerũt qd cos
uen̾abiles faciti Semotis licet sard¬
lib litib ⁊ abiectis ĩsignib reges st
Cet̾̃os cultꝰ ext̾rior facit hortibiles.¬
¶ Rod̾tus ue ĩclitus et u̾e rex est
Quiꝙͣ sit nupiosus i se ip̃m exẽpla
ĩaudite ꝑaiciencie et modetatoĩs in¬
dicãt.d quib alt̾ forte dice̾di laꝰ

Expanded text:
em scimus ex homine nichil preter nudam effigiem retinere, beluarum moribus deformem et sevorum animantium feritate terribilem? Mira ergo, licet publica, dementia regem eum dicere, qui nec rex nec liber et sepe ne homo quidem sit. 11 Magnum est regem esse, perexiguum regem dici; rariores sunt reges quam vulgus existimat; non est titulus iste vulgaris. Minus gemmarum atque eboris sceptra consumerent, si soli reges illa portarent. Veri reges intra se gerunt quod eos venerabiles facit: semotis licet satellitibus et abiectis insignibus reges sunt; ceteros cultus exterior facit horribiles. Robertus vere inclitus et vere rex est; qui quam sit imperiosus in se ipsum exempla inaudite patientie et moderationis indicant, de quibus alter forte
Abbreviated transcription (Latin):
it pͥmes nũat. aliqͣ̃toq mͥ de tua gra ia
ꝙ̃ de uetis aĩci uita uidet ᷑ soslicitior Itaq
ut seq̃tur tͥ pror bꝰ ĩsumet et allegorico
oñdat liͦas oũiz mollissum olei uascu¬
lũ tͥ affert qd̾ spõte sua et ut aũt u̾gĩ¬
tate fuatti nullo p̾mẽte defflurit e lac¬
cis arbor nr̃aꝵ. q̃ ĩ collib istis st. ubi
ad portũ uen̾is atq lirice collorassẽ ui
africe mee libris. uale ad fõtẽ sorgie. ui¬
¶ Incipit. iiii sad diouisium de burgo
sc̃ sepuldra ordine sc̃i augistuu et sac
uagne ꝓtessorẽ de curis ꝓprus¬

Expanded text:
imos numerat, aliquantoque michi de tua gratia iam quam de veteris amici vita videtur solicitior. Itaque ut se tibi prorsus insinuet et allegorico ostendat, liquoris omnium mollissimi, olei, vasculum tibi affert; quod sponte sua et, ut aiunt, virginitate servata, nullo premente, defluxit e baccis arborum nostrarum, que in collibus istis sunt; ubi, ad portum Veneris atque Hericem collocassem in Africe mee libris. Vale. 12 Ad fontem Sorgie, IR IV 1 Ad Dyonisium de Burgo Sancti Sepulcri ordinis sancti Augustini et sacre pagine professorem, de curis pr
Abbreviated transcription (Latin):
taculo liberiore ꝑiuotꝰ stupenti silĩs
steti respitio. ⁊rubes erant sub pedib̾.
Iamiq mͥ minus ĩcredidiles facti q
attos et olimpus. dũ qd de słlis audi¬
erani et legerã ĩ imnoris fame mõte
cõspicio. ¶Dicigo de hinc oculoꝵ ra¬
dics ad ꝑtes ỹtalicas quo mag̾ incli¬
nat añis alpes ipse tigẽtes ac muo¬
de ꝑ quas ferus ille quõdam bostis
tomam noĩs trãsunt aceto si fame¬

Expanded text:
 stupendi similis steti. Respicio: nubes erant sub pedibus; iamque michi minus incredibiles facti sunt Athos et Olimpus, dum quod de illis audieram et legeram, in minoris fame monte conspicio. 18 Dirigo dehinc oculorum radios ad partes italicas, quo magis inclinat animus; Alpes ipse rigentes ac nivose, per quas ferus ille quondam hostis romani nominis trans
Abbreviated transcription (Latin):
Ianq mͥ mius ĩcredidiles facti ał
attes et olimpus. dũ qd̾ de silis audi¬
etani et legerã ĩ minoris fame mõte
cõspicio. ¶Dirigo de hinc culor ta¬
dies ad ꝑtes ỹtalicas quo mag̾ meli¬
nat aũis alpes ipse rigẽtes ac uuo¬
le ꝑ quas ferus ille quõdam hostis
tomam noĩs trãsunt aceto si fame
ccedimꝰ sara ꝑrũpens. Iuxta michi ui¬

Expanded text:
facti sunt Athos et Olimpus, dum quod de illis audieram et legeram, in minoris fame monte conspicio. 18 Dirigo dehinc oculorum radios ad partes italicas, quo magis inclinat animus; Alpes ipse rigentes ac nivose, per quas ferus ille quondam hostis romani nominis transivit, aceto, si fame credimus, saxa
Abbreviated transcription (Latin):
obluctor Uidetut euim uuichi insu plau¬
t dictum nou tam illi ctati que ix
¶ E a iiquit tempestate eles poettituia hit
qui huic abietunt in cõmumem lotu.
soe proteto nes dignius lancui tatu.
¶Tunc erm nondum ueuertait ques
abutie conqueritut. Iniquissia ueto
lor ui ptencio est. neq enu iba gunt¬

Expanded text:
obluctor; videtur enim michi unum Plauti dictum non tam illi etati, que vix eius e: ea inquit tempestate flos poetarum fuit Qui hinc abierunt in comunem locum. Hoc profecto nos dignius lamentamur; tunc enim nondum venerant quos abiisse conqueritur. Iniquissima vero horum intentio est
Abbreviated transcription (Latin):
rotiasse. Mitui esti uisi tu colloriuis tius
ꝙͥ captus amore tui cũ hiis lrĩs iteru
arctatũ expediat. insi iudicis aĩo qd iã
ab iicio uebur ad supliciũ obstĩato nõ sit
p̾cib locꝰ. fama eunu ẽ eñ dolore siuił¬

Expanded text:
otuisse. Mirum est, nisi tu colloquiis tuis Nunc igitur, captus amore tui, cum his literis iterum arctatum expediat; nisi iudicis animo, quod iam ab initio verebar, ad supplicium obstinato non sit precibus locus. Fama enim est eum dolore si
Abbreviated transcription (Latin):
ad quẽ ip̃e sicient̾ ut ineo̾rãt aspirabat.
idignãtẽ grauit̾ plꝰ ĩ ciõris regꝰ pauꝑis
blãdicias ꝙͣ suas ĩeptas diuicias ualuisse.
St si acçidat ut obstructis auribꝰ u̾ba fun
suc debicũ me opitulate psolu̾it. Ille at̃
amator ĩfelix si alit̾ eẽ nõ põt amioris sun
dłcedĩe qd̃ młti fecerũt mortis ac̾bitute
pẽsabit. ¶ Hũc sane qͦnã huiliũ aĩcoꝵ¬

Expanded text:
bat; indignantem graviter plus in amoris regno pauperis blanditias quam suas ineptas divitias valuisse. 10 Quod si accidat ut obstructis auribus verba fusue debitum, me opitulante, persolverit. Ille autem amator infelix, si aliter esse non potest, amoris sui dulcedinem — quod multi fecerunt — mortis acerbitate pensabit. 11 Hunc sane quona
Abbreviated transcription (Latin):
gła sine ilła quidẽ aĩticie leliõe ta¬
molestũ fieri posse dãpuaba. sd
putas. tander ad domestica uector
aurilia. Germano q meo unico n¬
nor natu quẽ ꝓle nosti rẽ apio ail
pot̾at letius audire gratulat qe d
pud me amiti simł ac fris teuent
iccũ. ¶ Statuta die digressi domo
aialausanam uenimꝰ ad nespera
lctus est ĩ radicib mõtis u̾sus in
uoream. Illic unũ diẽ morat. ue¬
die tãdem cũ singłis famul nõ¬
teni alcẽdimꝰ nõ sine młta difti¬
cultate. est eiũ pͥruꝑta ei pens

Expanded text:
quidem amicitie lesione, tamolestum fieri posse, damnabat. Quid putas? tandem ad domestica vertor auxilia, germanoque meo unico, minori natu, quem probe nosti, rem aperio. Nil poterat letius audire, gratulatus quod apud me amici simul ac fratris teneat locum. 6 Statuta die digressi domo, Malausanam venimus ad vesperam; locus est in radicibus montis, versus in boream. Illic unum diem morati, hodie tandem cum singulis famulis montem ascendimus non sine multa difficultate: est
Abbreviated transcription (Latin):
beatũ est dũ tarat cui nichil uallet
accedẽ. iam tñ hũanas uuserias lõ¬
ge infra se uideat et ĩ ymo stãs ad¬
huc sr̃ne felititatis luce resplẽdeat.
hoc sant nõ diuncie p̾stãt. Nõ insa¬
mentis uulgi plausus. ⁊ Iõ potetia.
No uoluptas. Sed u̾tutu conutat᷑
atq cũ trãquillitas ad quã adipi
br. sed qnͣtũ opimo mea fert ncil
eq adiuuat ac nobiliũ ĩgeĩoꝵ faĩ¬
dicam tũ exp̾ssius. Quis grecia can¬
or themistecle cut. Tulius. Ego fidẽ¬
tissie̾. Quis. in italici ymo u̾o qͥs in
europa clarior rob̾to. In quo sepe co¬
gitis soleo nõ taui dñndema qmͣ
mores. Neq tã regnũ ꝙͣ am̃ admira
ni. Illũ ego ue regẽ dit̾im qͥ nõ sub¬
ditos ño sed se ipm̃ regit ac frenat
qui ex̃cet ĩ passiones suas ĩꝑiũ que
st̾ aĩo rebelles illũ si cesserit oppres¬
sũr ut milla ẽ qͥdẽ clarior uictoria ꝙͣ
se ip̃m unc̾e. Sic ulsin regiiss altus
ĩ quẽ regnat ambitio. Qũo ĩuctus

Expanded text:
alet accedere — iam tamen humanas miserias longe infra se videat et in imo stans adhuc superne felicitatis luce resplendeat. Hoc sane non divitie prestant, non insanientis vulgi plausus, non potentia, non voluptas, sed virtutum comitatus atque animi tranquillitas, ad quam adipir, sed, quantum opinio mea fert, nichil eque adiuvat ac nobilium ingeniorum famidicam tamen expressius. «Quis in Grecia clarior Themistocle?» ait Tullius; ego fidentissime: ‘Quis in Italia, imo vero quis in Europa clarior Roberto?’ in quo sepe cogitans soleo non tam dyadema quam mores, neque tam regnum quam animum admirari. 8 Illum ego vere regem dixerim, qui non subditos modo, sed se ipsum regit ac frenat; qui exercet in passiones suas imperium, que sunt animo rebelles, illum, si cesserit, oppressure. Ut nulla est quidem clarior victoria quam se ipsum vincere, sic nullum regnum altius in quem regnat ambitio? quomodo invictus
Abbreviated transcription (Latin):
lis. nõ solũ uis s ⁊̃ cupis. Quid gͦ te
retĩet. Nimix Nichil aliud nͥ ꝑ t̾renas
et ĩfimas uoluptates planior Et ut
le dilati laboris ad ipũis te beate uite
culmen oꝑtet ascende. aut ĩ cõuallib
pcc̃oꝵ tuoꝵ segnẽ ꝓcumb̾e et si quod
ommari borreo ibi te tenebre ⁊ umbra
mortis ĩuen̾ut et̾nam uoctẽ ĩ ppetuis
crutiatib age̾. ¶ Hec mͥ cogitatio.
ĩcredibile dictu est. qͣtũ ad eã q̃ resta¬
baut et añi et corpus erexit. atq un¬
uam uł sic aĩo pagã it̾ illud cui dieb
et noctib suspiro sic̃ sr̃atis tãdẽ diffi¬
cultatib hodieruũ it̾ corporeis pedibꝰ
pegi. ac nescio an nõ longe facilsꝰ eẽ¬

Expanded text:
lis — non solum vis sed etiam cupis. Quid ergo te retinet? nimirum nichil aliud, nisi per terrenas et infimas voluptates planior et ut le dilati laboris ad ipsius te beate vite culmen oportet ascendere aut in convallibus peccatorum tuorum segnem procumbere; et si — quod ominari horreo — ibi te “tenebre et umbra mortis” invenerint, eternam noctem in perpetuis cruciatibus agere’. 15 Hec michi cogitatio incredibile dictu est quantum ad ea que restabant et animum et corpus erexerit. Atque utinam vel sic animo peragam iter illud, cui diebus et noctibus suspiro, sicut, superatis tandem difficultatibus, hodiernum iter corporeis pedibus peregi! Ac nescio annon longe facil
Abbreviated transcription (Latin):
me ip̃m ꝯpellabã u̾bis qd̾ tociẽs bodie
in alcensu mõtis huiꝰ exptꝰ es. Id scito
et tͥ accide̾ et młtis accedentib ad be¬
atã uitam. Sed idcirco tam facile ab
Arcta ut auint ad illam ducit uia
multi qͦ colles ĩt̾eminẽt. Et de u̾tute
ĩ u̾tute p̾claris gradibꝰ ambulãdu

Expanded text:
me ipsum compellabam verbis: ‘Quod totiens hodie in ascensu montis huius expertus es, id scito et tibi accidere et multis, accedentibus ad beatam vitam; sed idcirco tam facile ab “arcta”, ut aiunt, ad illam ducit “via”. Multi quoque colles intereminent et de virtute in virtutem preclaris gradibus ambulandum
Abbreviated transcription (Latin):
nescat ingemu. licet enti cicero
scribat uderi sibi homñes cũ multis
reb humiliores et infiriores fĩt
hac re marime bestiis p̾stare ut
loqui possuit tñ id uł oratori ad cõ¬
uendacione artis quam tradebat
uidulgendum fuit uł sic accipien¬
dumi ut ipsum loqui posse sine p̾mo
intellectu ẽẽ non possit. ellioqum
multo michi pocius indentur meo
qd̃ belius uatura non tribuit. tam¬
et si aliquam intellectus discrecio¬
uis et memorie similudinem hab̾e
uideautur. ¶Quid ergo: hortor
atq obsecto ut ommi ugilantia et
sũinis uirib cũ tenebras. ignorau¬
ciam. depellanius euitam᷑q in t̾ns
aliquid adiscere. quo uia uobis ad
celum fiat. Sed interuitendum me¬
umeriuus si forte quia nõ oumes
uuo sidere uascimi᷑ tarditati nr̃e it̾

Expanded text:
nescat ingenium. Licet enim Cicero nescat ingenium. Licet enim Cicero scribat videri sibi «homines, cum multis rebus humiliores et infirmiores sint, hac re maxime bestiis prestare quod loqui possunt», tamen id vel oratori, ad commendationem artis quam tradebat, indulgendum fuit, vel sic accipiendum, ut ipsum loqui posse sine previo intellectu esse non possit. 7 Alioquin multo michi potius videntur in equod beluis natura non tribuit, tametsi aliquam intellectus discretionis et memorie similitudinem habere videantur. 8 Quid ergo? hortor atque obsecro ut omni vigilantia et summis viribus animi tenebras, ignorantiam depellamus, enitamurque in terris aliquid addiscere, quo via nobis ad celum fiat. Sed inter nitendum meminerimus, si forte, quia non omnes uno sidere nascimur, tarditati nostre iter
Abbreviated transcription (Latin):
curi sententia sit ab eodem. Seueca
relata. Quicꝙͣ ab ullo bũdictum ẽ
est itaq cur maccobius culpandus
sit. ꝙ magnam epłe unius partez
in prohenno opis illius nõ tau trã¬
stulit ꝙͣ transcripsit. Id enm ⁊ mͥ
forsan int̾dum et multis maioribꝰ
accidit. Sed illud ciffirmo eleganci
felicius quidem aꝑumi more passi
sparsa colligere. sed quorũdam haud
multo maroꝵ u̾miu exemplo qͦꝵ
ex iusterib seritum prodit ex se ipõ
sapere pocius et loqui dũmõ et sen¬
sus granis ac uerus et serino esset
ornatus. uerum quia hoc aut ulłi
prorsus aut paucissimis datum ẽ.
feranius eqͣmunt̾ ingenii nr̃i sortẽ.
uec alciorib inuidentes nec despi¬
cientes qui infra nos sunt nec pari¬
b importum. ¶ Scio aũt quid
tu nunc tacitus dicis. Homo hͥ me
a studio retrahit. et ab industria
debortatur dumi pacientꝰ ignorã ciã
ferce docet. Ego u̾o nichil mag̾ cauẽ¬
duui arbitror ꝙͣ ne ignauia conse¬

Expanded text:
curi sententia sit ab eodem Seneca curi sententia sit ab eodem Seneca relata, quicquid ab ullo bene dictum est, est itaque cur Macrobius culpandus sit, quod magnam epystole unius partem in prohemio operis illius non tam transtulit quam trascripsit; id enim et michi forsan interdum et multis maioribus accidit. Sed illud affirmo: elegantifelicius quidem, non apium more passim sparsa colligere, sed quorundam haud multo maiorum vermium exemplo, quorum ex visceribus sericum prodit, ex se ipso sapere potius et loqui, dummodo et sensus gravis ac verus et sermo esset ornatus. Verum, quia hoc aut nulli prorsus aut paucissimis datum est, feramus equanimiter ingenii nostri sortem, nec altioribus invidentes, nec despicientes qui infra nos sunt, nec paribus importuni. 6 Scio autem quid tu nunc tacitus dicis: ‘Homo hic me a studio retrahit et ab industria dehortatur, dum patienter ignorantiam ferre docet’. Ego vero nichil magis cavendum arbitror, quam ne ignavia conse
Abbreviated transcription (Latin):
isse consultorem a quo uł multa
et electissimu esset accepisses. Enĩ¬
u̾o muit ad hostium paupis pulsa¬
sti unde tñ me uolente nou omĩo
uacuus abibis. Quod ab alio mẽ¬
ditaui. id tibi libes imparciar. ¶ Mi¬
chi quidem fateor de hac re nõ aui¬
plius ꝙͣ uincum ꝯsilum est. quod
si fortassis mefficar expinento de¬
prehendis. Senecam culpab̾. ac sic
in omnnẽ euentũ illu hẽcis uelim
consilii huius auctorez. cinus sũma
est. Apes in unẽcionib mutandas.
que flores non quales acceꝑuit re¬
ferunt. sed ceras ac mella mrrifica
quadam ꝑmietione ꝯficiunt. Ens
cuitem non sensinu mõ sed u̾ba ma¬
ciobius in saturualib posuit. ut mͥ¬
bo sinul ac scribendo probauerat re¬
b ipĩs improbare underetur. N õ enĩ
flores apud seuecami lectos ui fauos
uertere studuit. s integros et quales
in alieius ramis inuenerat ptulit
ꝙ ꝙͣ quid ego alienum aliquid disse¬
rui licet ab aliis elaboratũ cum epi¬

Expanded text:
iisse consultorem, a quo vel multa iisse consultorem, a quo vel multa et electissimum esset, accepisses. Enimvero nunc ad ostium pauperis pulsasti, unde tamen, me volente, non omnino vacuus abibis: quod ab alio mendicavi, id tibi libens impartiar. 2 Michi quidem, fateor, de hac re non amplius quam unicum consilium est; quod si fortassis inefficax experimento deprehenderis, Senecam culpabis; at si in omnem eventum, illum habeas velim consilii huius auctorem. Cuius summa est: apes in inventionibus imitandas, que flores, non quales acceperint, referunt, sed ceras ac mella mirifica quadam permixtione conficiunt. 3 Eius autem non sensum modo, sed verba Macrobius in Saturnalibus posuit; ut mido simul ac scribendo probaverat, rebus ipsis improbare videretur; non enim flores apud Senecam lectos in favos vertere studuit, sed integros et quales in alienis ramis invenerat, protulit. Quanquam quid ego alienum aliquid dixerim, licet ab aliis elaboratum, cum Epy
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ disciplinam tam utile ỹmo
diorum fundamenta consistunt. S
ex diu̾so quid sene ridiculosius in
talib occupato: Tu ergo seins tui di¬
scipulos meis u̾bis excita. neq det̾¬
reas. S bortare. zion quidem ut ad
diciletitam. s ut per eam ad meliora
festinent. sem autem dic nou me
libetles artes damꝑnare. s senes
pueres. ut enim nnthil elementario
sene tupnus. qd̾ ait seneta. sic uicłi
dialetico sene deforimus Et si siło¬
giimos eructare ceꝑit fuge consulo
cic nibe illum disputare. cum Enche¬
rid tromani messaneñ. de iuencione
et iugenio
oid agendum tibi sit con¬
sulis in eo statu: quo uere
om̃is sccibentiuu turba ẽ.
qñ ⁊ sua cuiq nõ sufficiunt. et uti
pudet alienis. et interim a scabẽdo¬
sunt cessare non sunt ipsa reruz
dulcedo insitaq mortaliu aĩs głie
cupiditas. Sic itaq pplexus atq
hesitans ad me redis. P̾mum om¬
uũ consulcius fuerat cerciorem ad¬

Expanded text:
omnem disciplinam tam utile, imo omnem disciplinam tam utile, imo diorum fundamenta consistunt? Sed, ex diverso, quid sene ridiculosius in talibus occupato? 18 Tu ergo senis tui discipulos meis verbis excita; neque deterreas, sed hortare, non quidem ut ad dyaleticam, sed ut per eam ad meliora festinent. Seni autem dic non me liberales artes damnare, sed senes pueros; ut enim nichil “elementario sene turpius”, quod ait Seneca, sic nichil dyaletico sene deformius. Et si sillogismos eructare ceperit, fuge, consulo, ac iube illum disputare cum Enche8 Ad Thomam Messanensem, de inventione et ingenio. 1 Quid agendum tibi sit, consulis in eo statu in quo fere omnis scribentium turba est, quando et sua cuique non sufficiunt et uti pudet alienis et interim a scribendo cessare non sinit ipsa rerum dulcedo insitaque mortalium animis glorie cupiditas: sic itaque perplexus atque hesitans ad me redis. Primum omnium, consultius fuerat certiorem ad
Abbreviated transcription (Latin):
beruo pluuiaili die longum ac diffi¬
cile it̾ aguus. cuius dyaletica pars
esse potest. utiq t̾nimus nou est. Et
potest pars esse matutia. nõ serotĩa
Pluruna quidem honeste fecimꝰ. que.
cuipissime fac̾emnus Si enui dĩa ͨ ͤ
scolas et que i eis pueni lusunus se¬
nes relinquere nescanus eodem iure
tpr̃m quas occurrens uatura stistu¬
dio ingilãtissimo artificio meditata
est. Eas nou putes in auni tmñ cir¬
culo. s multo mag̾ in longua etate
repiri. uer florib et aarboꝵ conus. E¬
stas frugib diues. antumpnꝰ pouus.
hyemps uiuib habundat. Hec mõ
nõ tantum tollerabilia s grata. si
ꝑuertantur fient concussis nature
legibus ĩportuna. Et ut uemio eĩt
qui uł iam glatiem equo cũo ꝑ esta¬
teui ꝑferat. uł solis ardorem alie¬
is mensib sementem: Sic nemo
reperietur qui uł senem infantib
colludentẽ nõ oderit aut rideat. uel
puerumi cinum aut podtigricum nõ
uiretur. ¶Quid autem queso ad

Expanded text:
berno pluviali die, longum ac diffiberno pluviali die, longum ac difficile iter agimus; cuius dyaletica pars esse potest, utique terminus non est; et potest pars esse matutina, non serotina. 15 Plurima quidem honeste fecimus, que turpissime faceremus; si enim dyaletice scolas, quod in eis pueri lusimus, senes relinquere nescimus, eodem iure temporum, quas occurrens natura fastidio, vigilantissimo artificio meditata est; eas non putes in anni tantum circulo, sed multo magis in longa etate reperiri. 16 Ver floribus et arborum comis, estas frugibus dives est, autumnus pomis, hiems nivibus abundat. Hec, modo non tantum tolerabilia sed grata, si pervertantur, fient, concussis nature legibus, importuna; et ut nemo erit qui vel Iani glaciem equo animo per estatem perferat, vel solis ardorem alienis mensibus sevientem; sic nemo reperietur qui vel senem infantibus colludentem non oderit aut rideat, vel puerum canum aut podagricum non miretur. 17 Quid autem, queso, ad
Abbreviated transcription (Latin):
merces nobilib ingeniis uideri debet.
Mechanicoꝵ est lucta captare. hone¬
star auitiunu generosior fuus est. ut.¬
Duu hec audiunt imscinitur est
euim u̾e multiloquiũ contentiosi ho¬
nuius iracuidie ꝓrimũ. Ergo inqui¬
unt draletitam tu ꝯdempnas. absit.
S̾tio enim quãtu illi stoici tribucuit
secta pbõꝵ fortis et mascula. cuius cũ
sepe alias tũ in libro de finib. Cicero
est. et gradus ad alta uitentib. Int̾q
armatura. Excitat intellectũ. Signat.
ueri uiam. monstrat uitare fallatias.
deuiq si nichil aliud. promptos et ꝑ¬
argutulos facit. Hoc ita esse non infi¬
cior. Se nõ statim qua honeste transi¬
uimꝰ. laudabilit̾ ĩmoraui᷑. quĩymo
uiatoris insam est camenitate uiarũ
metam quami destinauerat obliusti.
multa cito trausisse et nuisꝙͣ citra t̾¬
uimũ substitisse matoris icius est.
¶Et quis non mator ex nobis est.
brem om̃s adu̾soq tempore tãqiͣ hy¬

Expanded text:
merces nobilibus ingeniis videri debet; merces nobilibus ingeniis videri debet; mechanicorum est lucra captare; honestarum artium generosior finis est. Dum hec audiunt, irascuntur; est enim fere multiloquium contentiosi hominis iracundie proximum. ‘Ergo’ inquiunt, ‘dyaleticam tu condemnas’? Absit; scio enim quantum illi Stoici tribuant, secta philosophorum fortis et mascula; cuius, cum sepe alias, tum in libro De Finibus Cicero est et gradus ad alta nitentibus interquarmatura. Excitat intellectum, signat veri viam, monstrat vitare fallacias; denique, si nichil aliud, promptos et perargutulos facit. 14 Hoc ita esse non infitior. Sed non statim qua honeste transivimus, laudabiliter immoramur; quinimo viatoris insani est amenitate viarum metam quam destinaverat, oblivisci; muta cito transisse et nunquam citra terminum substitisse, viatoris laus est. Et quis non viator ex nobis est? brevi omnes adversoque tempore, tanquam hi
Abbreviated transcription (Latin):
diuersi abeunt: Cur queso aristotili¬
cos dici niuat et nõ pocius pudet. ⁊ii¬
chil illi tauto plĩo dissinilius bomũe.
nichil scribente paꝵ intlligente mul¬
tumq et ĩutilit clauiante. Quis illas
condusiũculas nõ arideat. quib lit¬
terati hoies se suuł et alies fatigant
lu quib omnẽ etatez conterũt: quip¬
pe ad alia ĩutiles. ad ipsum p̾cipue
dampnosi. Qualia sunt que a cicero᷑¬
ne et a seueca plurib locis irridentur.
Quale est illud diogen ꝓpoĩtum quẽ
dum cõtinueliosus dyaletitus u̾bis
esset aggressus hoc no. Quod ego sũ.
Id tu uou es. ãuuissetqz diogenes. Il¬
le subunirit. bomo auteni ego simi.
Cum id eciam non negasset. Conclu¬
sionem subintulit cauillator. homo
genus ꝑtidicula. In quib quid que¬
rant. au famam an oblectamentitz
an bene becteq unendi consilium
scĩt ipsi forsitan. michi nicħ ignotiꝰ
Iam lucco liciid digna studiorum

Expanded text:
diversi abeunt? cur, queso, aristotelidiversi abeunt? cur, queso, aristotelicos dici iuvat et non potius pudet? Nichil illi tanto philosopho dissimilius homine nichil scribente, parum intelligente multumque et inutiliter clamante. 10 Quis illas conclusiunculas non rideat, quibus literati homines se simul et alios fatigant, in quibus omnem etatem conterunt, quippe ad alia inutiles, ad hoc ipsum precipue damnosi? Qualia sunt que a Cicerone et a Seneca pluribus locis irridentur; 11 quale est illud Dyogeni propositum, quem dum contumeliosus dyaleticus verbis esset aggressus hoc modo: “‘Quod ego sum, id tu non es’, annuissetque Dyogenes”, ille subiunxit: “‘Homo autem ego sum’”; cum id etiam non negasset, conclusionem subintulit cavillator: “‘Homo genus perridicula, in quibus quid querant — an famam, an oblectamentum, an bene beateque vivendi consilium — sciunt ipsi forsitan, michi nichil ignotius. Nam lucrum haud digna studiorum
Abbreviated transcription (Latin):
am in circũfusi maris perpetua col
Audieram ciclopas pͥmũ. postea tr̃¬
rampnos. utrosq feroces incolas. t̾¬
tium monstri genus aduenisse nõ
noueraui armatum entimemate
bisututo. et ipõ tauto miuitarui lit¬
toris feruore proacius. ¶ Unumi sane
et ego pudem aĩadu̾̃teram et tu ninc
adiuoues eos sectam suam aristotelis
nouuius spleudore proteg̾e. dicunt
euni anstotilem ita solitum dispu
Nam et marcus tullius nõ ĩuitum
se cum platone si opporteat erratire
dicit. S falluntur. Aristotiles enum
uir ardentis ĩgenu de rebz altissuus
uicissim et disputabat et scaibebat. A¬
lioquin unde huius tam multa uo¬
lunĩa sũmo studio et tantis exhau¬
sta uigiliis init̾ multoꝵ et p̾sertun il¬
lius fortuuati discipuli graues occu¬
paciones et ini etate nou longua. Si¬
quideui cura illum apud scriptores
infanie. tercium scilicet et seragesi¬
mũ uite annũ defuictũ accepiuus.
¶Isti auteni cur a duce suo tam

Expanded text:
am in circumfusi maris perpetua collam in circumfusi maris perpetua collAudieram Cyclopas primum, postea tyrannos, utrosque feroces incolas; tertium monstri genus advenisse non noveram, armatum enthimemate bisacuto et ipso Taurominitanii litoris fervore procacius. 7 Unum sane et ego pridem animadverteram et tu nunc admones: eos sectam suam aristotelici nominis splendore protegere; dicunt enim Aristotilem ita solitum disputnam et Marcus Tullius “non invitum” se cum Platone, si oporteat, “erraturum” dicit. Sed falluntur. 8 Aristotiles enim, vir ardentis ingenii, de rebus altissimis vicissim et disputabat et scribebat; alioquin, unde huius tam multa volumina summo studio et tantis exhausta vigiliis, inter multorum et presertim illius fortunati discipuli graves occupationes, et in etate non longa? siquidem circa illum apud scriptores infamem, tertium scilicet et sexagesimum vite annum defunctum accepimus. 9 Isti autem cur a duce suo tam
Abbreviated transcription (Latin):
quebatur. quos reꝑias in disputãdo
mite callidos cum ab illa cauillacõe
discessennt nõ mag̾ sufficere in aliqͦ
gramore actu ꝙͣ parua q̃dam aĩalia
que in augustus mobilia cũ postea
dep̾henduntur. Merito itnq campũ
timent. uerum est enim illud emsdẽ.
dũtitula et anfractus suffragia esse
infirinitatis. ut qui cuissu paꝵ ualẽt
fleru eludant. ¶Tibi u̾o auce unũ
loc dixisse uelin. si uitutẽ. si u̾itatẽ
sequeris id genus hominũ uita. S
quonam fugiemus a facie insanoꝵ:
si ne uisule quidem tute sunt. Ergo
nec silla. nec caribdis obstit̾it quomi¬
uus hec pestis in triuntatiu trans¬
uataret. ymo u̾o iam insulaꝵ petu¬
liare malum est Si dralenicoꝵ agim¬
in britamuco ethinea mĩc nouorur
cicdopum acies accesserit. Hoctiue ẽ
qd̃ in cosinograplna pomponii legerã.
Sicilie maxime simlez esse britan¬
mam. Ego quidem putabami sili̾tu¬
diuez hrunc in t̾rax situ ac ꝓpe trian¬
gulari utriusq specie. et fortasse eci¬

Expanded text:
quebatur: «Quos reperias in disputando mire callidos, cum ab illa cavillatione discesserint, non magis sufficere in aliquo graviore actu quam parva quedam animalia, que, in angustiis mobilia, campo deprehenduntur». Merito itaque campum timent. Verum est enim illud eiusdem: «Diverticula et anfractus suffragia esse infirmitatis, ut qui cursu parum valent, flexu eludant». 5 Tibi vero, amice, unum hoc dixisse velim: si virtutem, si veritatem sequeris, id genus hominum vita. Sed quonam fugiemus a facie insanorum, si ne insule quidem tute sunt? Ergo nec Scylla nec Caribdis obstiterit, quominus hec pestis in Trinacriam transnataret? Imo vero iam insularum peculiare malum est, si dyaleticorum agmini britannico ethnea nunc novorum Cyclopum acies accesserit. Hoccine est quod in Cosmographia Pomponii legeram, Sicilie maxime similem esse Britanniam? 6 Ego quidem putabam similitudinem hanc in terrarum situ ac prope triangulari utriusque specie et fortasse eti
Abbreviated transcription (Latin):
facete occepit Postremo dum e consp̃¬
tu in angi portum deflexissem ut pyr¬
raticum uelud scaliuũ latebris euci¬
d̾em uidi illum in trausitu fummi
globos ꝑ nebulas exalantem. Ceu
cachi speluncam aut uña quãlibet
eolitar insular p̃terueherer. atudun
nescio quem trenulum atq confu¬
sum illis e fautib erumpentẽ sonũ.
Quid dicere uellet ignoro. tam con¬
cisim u̾ba frangebat sed puto ꝓpcs
pedes ac scapulas illo satyrico sola¬
retur elogio. durate atq expectate
tus tius ut scribis quiesce
uou põt. anraris. onraret ego si quiesc̾et
cius glia in strepitu et cõuicis sita ẽ.
Sed bene ht ꝙ nec ille scribere aliquid
nouit. nec ego eum huic exaudio. Ita
et aures interiecto maris ac t̾raru
spacio et oculi mei illius ignorancia tu¬
ti sunt. totum importum collecutoris
pondus in tuum caput refunditur ⁊
tissimo latratu collegisse te ditis. hoc
pͥmũ erat et marimũ. q artificium

Expanded text:
facere occepit. 5 Postremo, dum e conspecfacere occepit. 5 Postremo, dum e conspectu in angiportum deflexissem, ut pyraticum velut scalmum latebris evaderem, vidi illum in transitu fumi globos per nebulas exhalantem, ceu Caci speluncam aut unam quamlibet Eolicarum insularum preterveherer. Audivi nescio quem tremulum atque confusum illis e faucibus erumpentem sonum; quid dicere vellet ignoro, tam concisim verba frangebat; sed puto proprios pedes ac scapulas illo satyrico solaretur elogio: durate atque expectate cus tuus, ut scribis, quiescere non potest. Miraris? mirarer ego si quiesceret, cuius gloria in strepitu et convitiis sita est. Sed bene habet quod nec ille scribere aliquid novit, nec ego eum hinc exaudio; ita et aures, interiecto maris ac terrarum spatio, et oculi mei illius ignorantia tuti sunt; totum importuni collocutoris pondus in tuum caput refunditur, e, que te illius raucissimo latratu collegisse te dicis, hoc primum erat et maximum, quod artificium
Abbreviated transcription (Latin):
dius ista contingunt ꝙͣ hoc aumi tẽ¬
pore. estas uttr̃ q paupetum portus.
est. una arbor et uestem et tibum
et tectum et cubile sufficit. Nunc
quid agat. conspunt hyemps seuectꝰ
Inopia ⁊ iullus opem fert. Et que
omniũ rex dutissima sine miseracõe
imseria est. uidi illum hodie ualido
aquilone iactatu. Ibat alte sucaant¬
tus dederatq comam diffunde̾ uẽtis
maronee ueneris ĩmorem. Si fuluũ
lupi de pelle gullerum tegnien capi¬
ti huisset. in reliquis heroico a pelas¬
gis accepto hĩtu in bellum ibat. Si¬
nistri enim pedis nestigia. nudꝰ etat.
Ea rabies urgebat ut conuenite sͥ
posset qd̃ apud plantum de se pre¬
ceps ille parasitus p̾dicat neus ẽ
balista pugnus tubitus catapulta
humetus aries. talis erat. ita tamẽ
ut uit̾ uiius diuturne famis uesti¬
gia temerentur. ¶ Hommiez demq
ut plantus idem ait neq ienuuo¬
siorem ueq mag̾ effractum fame
indi. uec cui minus procedat. quicꝙͣ

Expanded text:
dius ista contingunt quam hoc anni temdius ista contingunt quam hoc anni tempore. Estas, utcunque, pauperum portus est: una arbor et vestem et cibum et tectum et cubile sufficit. Nunc quid agat? conspirat hiems, senectus, inopia nullus opem fert et — que omnium rerum durissima — sine miseratione miseria est. 4 Vidi illum hodie valido aquilone iactatum: ibat alte succinctus, “dederatque comam diffundere ventis”, maronee Veneris in morem. Si fulvum “lupi de pelle” galerum “tegmen capiti” habuisset, in reliquis, hernico a Pelasgis accepto habitu, in bellum ibat; “sinistri” enim “pedis vestigia” nudus erat. Ea rabies urgebat, ut convenire sibi posset quod apud Plautum de se preceps ille parasitus predicat: ... meus est balista pugnus, cubitus catapulta... Humerus aries. Talis erat; ita tamen, ut inter minas diuturne famis vestigia cernerentur. Hominem denique, ut Plautus idem ait, Neque ieiuniosiorem neque magis effractum fame Vidi, nec cui minus procedat quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
deuia et louge querere qd̾ beatos faciat
uicia in extrenus hĩtant. uirtus in me
contacio. scdãm facis. Expiti
lius ut arbitror. in demõstra¬
tuio cause genere quid possim. In lau¬
dibus pocius ꝙͣ in contrario me pro¬
basses. Sed qũ sic placitum tibi et
siue nomũe res agitur ꝙͣuis exacta
pifrasis uicem ꝓprii nomĩs obtĩeat
et hic quoq questiomi tue moren
geram. ¶ Is de quo queris scurtaua¬
gus est qualem desccibit horacius qͥ
non certum presepe ten̾et. Impran¬
sus uou qui ciuiem dignosceret hoste.
In sũma oĩm ĩportum ssimus qui nũ¬
ꝙͣ parasitite arti operam dedetinti
Nichilo tñ felicior ꝙͣ si omniũ desidi¬
osissimus foret. ⁊Ion tam uł ncuita
scopulum uł grandinem agricola
ul mertator furem ꝙͣ eui oiũs de¬
metuut onmnes decliuant. omẽs ce¬
dunt senuta qĩ oueratus splus ad¬
uemat. ubiq uias uacuas deserta
attia obseratas fores inueuit ꝑuide
aduentu eius fugitur quasi ingre¬

Expanded text:
devia et longe querere quid beatos faciat: devia et longe querere quid beatos faciat: vitia in extremis habitant, virtus in medercontatio. Secundam facis. Experiri vis, ut arbitror, in demonstrativo cause genere quid possim. In laudibus potius quam in contrario me probasses! Sed quando sic placitum tibi et sine nomine res agitur — quamvis exacta peryfrasis vicem proprii nominis obtineat —, et hic quoque questioni tue morem geram. 2 Is de quo queris, «scurra vagus» est, qualem describit Horatius: qui non certum presepe teneret, Impransus non qui civem dignosceret hoste; in summa omnium importunissimus, qui unquam parasitice arti operam dederunt; nichilo tamen felicior quam si omnium desidiosissimus foret. Non tam vel nauta scopulum, vel grandinem agricola, vel mercator furem, quam eum omnes metuunt, omnes declinant, omnes cedunt semita, quasi honeratus spinis adveniat. Ubique vias vacuas, deserta atria, obseratas fores invenit; perinde adventu eius fugitur, quasi in gre
Abbreviated transcription (Latin):
lo fumus si qua exit foras quantũ
ad dormitum follem obsting̾it ob
gulam ne quid cñe forte aiittat
dormies. eciam obtut ĩferiorem
guitureui. ⁊ Ie quid aĩe forte auittat
dormiens. a quaui plorat cum lauat
profundẽ. famem hercle utendam. si
roges uũꝙͣ dabit. quando ipĩ pridem
tonsor uugues depserat collegit oĩa
abstulitq presegimina. Pulmentu
quidem ei eripint miluus. homo ad
p̾torem plorabundus deuenit infit
ibi postulare ploraus eiulans ut sͥ
liceret niluu uadarier. Sexcenta st̃
que memorem si sit ocum. hec ille.
¶Huius aũt nñ series sertenta ta¬
lia curiosus fabulator inueniet. hospi¬
tem apuleu milonem prodigalitatis
laboramus. Extremis contrariis iac¬
tam᷑. Et est illud flacci u̾issiurũ du
uitant stulti uicia in contrania cur¬
runt. Quid autem int̾esse credimius
uit̾ ru filli pastillos et gorgonii hurũ
aut int̾ ariscippi iacturam et scabe¬
rii epigrama: Non oportet erare per

Expanded text:
lo fumus siqua exit foras. Quin cum lo fumus siqua exit foras. Quin cum it dormitum, follem obstringit ob gulam, ... nequid anime forte amittat dormiens; Etiam...obturat inferiorem gutturem, ...nequid anime forte amittat dormiens... Aquam...plorat, cum lavat, profundere... Famem hercle utendam, si roges, nunquam dabit. Quin ipsi pridem tonsor ungues dempserat, Collegit omnia abstulitque presegmina... Pulmentum quidem ei eripuit milvus, Homo ad pretorem plorabundus devenit, Infit ibi postulare, plorans, eiulans, Ut sibi liceret milvum vadarier. Sexcenta sunt que memorem, si sit otium. 3 Hec ille; huius autem nostri sexies sexcenta talia curiosus fabulator inveniet. Hospitem Apuleii Milonem prodigalitatis laboramus: extremis contrariis iactamur, et est illud Flacci verissimum: Dum vitant stulti vitia, in contraria currunt. Quid autem interesse credimus inter Rufilli pastillos et Gorgonii hircum, aut inter Aristippi iacturam et Staberii epygramma? Non oportet errare per
Abbreviated transcription (Latin):
sequerer uisi u̾ba ip̃a salutaria de¬
mulcerent aures et me ad sepius
relegendum in quadam infite dul¬
dedinis extitancia senssim illabetẽ¬
tur. atq additis aculeis intiora trãs
ualentem noueris. Mores
non aĩo tm̃i sed et corpori
opitulantur. frugalitas bone ua¬
Ita nichil loci febrib aut podagre
uictum horũs aspectus ip̃e testatͤ
uultus pallor macies et oculoru
spetus et triste suꝑcilũ et inculta
seuentas. accedit incotutm morez
lubductus calceus. et attritũ semio
palliolum. apdo ltãs uoscet phylo¬
sophum aut poetam diceres. phĩcũ
enm tergum tragitos pedes habet.
Quicꝙͥ ad hec additur suꝑuacuu
etit. ¶ Ut tamen pancis expediã.
haud absimilis est sem plantino.
cuius mores atqr animũ mordaci
sale resꝑgens seruus ille in aubula¬
ria. Pumer inquit non eque est ani¬
dus atq hic seuer. suam reui ꝑ ille
seq eradicariet dnum atq hominũ
dant at continuo fidem de suo tigil¬

Expanded text:
sequerer, nisi verba ipsa salutaria desequerer, nisi verba ipsa salutaria demulcerent aures, et me ad sepius relegendum vi quadam insiste dulcedinis excitantia sensim illaberentur atque abditis aculeis interiora tranvalentem noveris. Mores non animo tantum, sed et corpori opitulantur; frugalitas bone vaita nichil loci febribus aut podagre. Victum hominis aspectus ipse testatur: vultus pallor, macies et oculorum specus et triste supercilium et inculta severitas; accedit in coturni morem subductus calceus et attritum senio palliolum. Modo literas nosset, philosophorum aut poetam diceres; philosophicum enim tergum, tragicos pedes habet 2 Quicquid ad hec additur, supervacuum erit; ut tamen paucis expediam, haud absimilis est seni plautino, cuius mores atque animum mordaci sale respergens, servus ille in Aulularia, Pumex inquit, non eque est aridus atque hic senex... Suam rem perisse seque eradicarier, Divum atque hominum clamat continuo fidem, De suo tigil