comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deserens celestia desiderat pugnans
int̾ spiritales nequicias fortitudinẽ¬
q suam ñ sibi s domino committẽs
uoce sponsi incanticis canticoꝵ dicit᷑.
Sicut turris dauid. collũ tuum q̃
edificatur cum ꝓpugnaculis. sil¬
le clipei pendent ex ea omnis arma¬
tura fortium. Et de qua salomon
ait. Curris fortissima nom̃ domi¬
ni: ad ipãm currit iustus et exal¬
tabitur. S quia nominis in t̾pre¬
tatione compulsi a suꝑficie ysto¬
rid paululũ discessimus libet in¬
tueri clementissimã dñi fami¬
liaritatem erga beatam maria
et sororem eus martham Ac ipa¬
rum pie deuotionis inomnib
famulatum. Legimus eñĩ euuan¬
gelista luca narrante quia in trauit
iħc inquoddam castellũ. et mulier
quelam martha nomine excepit il¬
lum in domum suã. Et huic erat so

Expanded text:
deserens, coelestia desiderat, pugnans deserens, coelestia desiderat, pugnans inter spiritales nequitias, fortitudinemque suam non sibi, sed Domino committens, voce sponsi in Canticis canticorum dicitur: Sicut turris David collum tuum, quae aedificata est cum propugnaculis. Mille clypei pendent ex ea, et omnis armatura fortium . Et de qua Salomon ait: Turris fortissima nomen Domini, ad ipsam currit justus, et exaltabitur . Sed quia nominis interpretatione compulsi, a superficie historica paululum discessimus, libet intuere clementissimam Domini familiaritatem erga beatam Mariam et sororem ejus Martham, ac ipsarum piae devotionis in omnibus famulatum. Legimus enim, evangelista Luca narrante, quod Intravit Jesus in quoddam castellum, et mulier quaedam Martha nomine, excepit illum in domum su
Abbreviated transcription (Latin):
scĩssimam mulierẽ indignatuᷤ
dicitur ꝓ effusione tanti unguẽ¬
todatur aꝑte intelligi quia re¬
probi et in fideles contra scãm
eccl̃iam cotidie seniunt. et in¬
gioni ac deuotioni uidentes ꝑ
quatuor mundi plagas doc̃tri¬
na ip̃us et exemplis diuinita¬
tis dñi potentiã. ⁊ humanitatiꝰ
clementiã cunctis claruissẽ. Uñ
et de hac scã muliere q̃ p̃uenit
ungere corpus dñi in quid ip̃e.
Amen dico uob̃ ubicũq p̃ddica¬
tum fuerit hoc euuangłium
ĩ toto mundo dicetur et qd̾ ħ fe¬
cit in memoriã eius. Quod nõ
solum ĩ toto mundo de hac scã
muliere p̃dicatur qd̾ unxerrt
capud dñi s ⁊ de eccłia. Cõtidie
enim sicut iam p̃libatum ẽ. hec
oꝑatur in suis sanctis actio actio¬
nib. ẜene etiã maria magla¬
tatur turris: et significat eccł̃iam.¬
enim ñ solum sullimior s et tutior
domus ẽ ñ facile hostib patens ac¬
ꝑ hoc eccł̃iam designat que t̾rena

Expanded text:
ntra hanc sanctissimam mulierem indignatus ntra hanc sanctissimam mulierem indignatus dicitur: pro effusione tanti unguenti, datur aperte intelligi, quia reprobi et infideles contra sanctam Ecclesiam quotidie saeviunt ejugioni ac devotioni, videntes per quatuor mundi plagas, doctrina ipsius et exemplis, divinitatis Domini potentiam, et humanitatis ejus clementiam cunctis claruisse. Unde et de hac sancta muliere quae praevenit ungere corpus Domini, inquit ipse: Amen dico vobis, ubicunque pum fuerit hoc Euangelium in toto mundo, dicetur & quod hæc fecit in memoriam eius. Quoniam non solū in toto mundo de hac sancta muliere prædicatur, quod vnxerit caput Domini; sed & de Ecclesia. Cotidie enim vt iam prælibatum hoc operatur in suis sanctis actionibus. Bene etiam Maria Magdatatur turris, & significat Ecclesiamenim non solū sublimior, sed & tutior domus eper hoc Ecclesiam designat quae terrena
Abbreviated transcription (Latin):
sumpte humanitatis mistĩa dig¬
na reuerãntia suscipit. et p̃dicat
qua int̾ homines conũsari dig¬
natus ẽ: utiq inpedes domini un¬
guentum uardi pisticum id ẽ fi¬
dele fudit que loquitur in canti¬
co amoris dicens. Dum esset rex
inacubitu suo nardus mea dedit
õdorem suum. Que nimirũ ũba
iuxta litteram manib beate ma
rie maglalene compleuit. et co¬
tidie spũalit̾ ñ cessat implere ĩ
totam mundi latitudinẽ cum glo¬
riam laudis offerens creatori dic̾.
Deo autem gr̃as qui semꝑtrium¬
phat nos inxp̃o iħu. et õdorem no¬
ticie sue manifestat ꝑ nos iom̃i
loco quia xp̃i bonus odor sumus
deo. Que cum sullimitatẽ diuine
maiestatis que equalis est illi
cum patre congrua religione ⁊
reuerentia confitetur et predicat.
et inquantum naturał ingenu
uigor suꝑni luminis illustratio¬
ne ꝑ fusiũ sint: digna uenerati¬
one recolit mentisq atiem ad cõ¬
tentiam ostendit caput ꝓfecto
illius p̃ciossimo ꝑ fundit unguẽ

Expanded text:
sumptæ humanitatis mysteria digna reuerentia suscipit & prædicat, quia inter homines conuersari dignatus est; vtique in pedes Domini vnguentum Nardi pisticum, id est fidelem, fundit. Quæ loquitur in Cantico amoris dicens. Dum esset Rex in accubitu suo. Nardus mea dedit odorem suum. Quæ nimirum verba iuxta liriae Magdalenae complevit, et quotidie spiritualiter non cessat implere, cum in totam mundi latitudinem glorianter laudes referens Creatori dicit: Deo autem gratias, qui semper triumphat nos in Christo Jesu, et odorem notitiae suae manifestat per nos, in omni loco, quia bonus odor Christi sumus Deo . Quae cum sublimitatem divinae majestatis, quae aequalis est illi cum Patre, congrua religione ac reverentia confitetur et praedicat; et in quantum naturalis ingenii vigor superni luminis illustratione perfusus sit, digna veneratione recolit; mentisque aciem ad contentiam extendit, caput profecto illius pretiosissimo perfundit unguent
Abbreviated transcription (Latin):
dens secus pedes au̾diebat ũbum de¬
ore illiuis. Martha autem satage¬
bat cura frequens minist̾ium. Uñ
ñ solum contra sororẽ. uerum etiã
contra ip̃m dominũ q̃relam assu¬
mit dicens. Domine ñ ẽ tͥ cure qđ
soror mea reliquid me solam mini¬
strare: Dic ergo illi: ut me ad uiuet.
Atip̃e qui ñ est ꝑ sonarum accep¬
tor. s subtilit̃ singuloꝵ merita di¬
spũalem quam carnale. ita uniuᷤ
opus laudat. ut alt̾ius ñ uituꝑet.
Ait uero. Marcha martha sollici¬
ta es: et turbaris erga płima. Porro

Expanded text:
sedens, audiebat verbum illius; Martha autem satagebat circa frequens ministerium . Unde non solum contra sororem, verum etiam contra ipsum Dominum querelam assumit, dicens: Domine, non est tibi curae quod soror mea reliquit me solam ministrare? Dic ergo illi vt me adiuuet. At ille qui nō est personarum acceptor, sed singulorum merita dispiritalem quam carnalē: ita vnius opus laudat, vt alterius non vituperet, ait vero. Martha, Martha sollicita es, & tur
Abbreviated transcription (Latin):
ius suis et anciłł. et cominuni¬
cauit desacrificio altaris beati
laurentii martyris. Et posita
mensa priusquam cybum su¬
merent: uenerunt milites et
tenuerunt eum. et ꝑduxerunt¬
uidens decius cesar subridens dic̃
ei. Numquid et tu magus effec¬
tus es: qui corpus laurentii abstu

Expanded text:
vis suis et ancillis, et communicavit de sacrificio altaris beati Laurentii martiris. Et possita mensa priusquam cibum sumeret, venerunt milites et tenuerunt eum et perduxeruntvidens Decius subridens dixit ei: « Numquid et tu magus efectus es, qui corpus Laurentii abstu
Abbreviated transcription (Latin):
tis ordo consummaretur. Post hanc
uocem ad legionem uelocit̾ prope
exuꝑius quem ante principem ł
campi doctorem suꝑius memora¬
ui. correptis legionis sue signis.
hac circumstantes oratione confir
mat. Qnere me commilitones
mei op̾timi secularium quidem
belloꝵ signa ꝑspicitis: s nõ ad ħ
arma prouoco. ñ adħ bella ani
stis ad regna celestia ꝓperare. Robur
nobis opus est animoꝵ inuictaq
defensio: fidem quam do̾ ꝓmisimꝰ
in ultimis custodire. Iam de cõmi
no cernebat obtutu Mauricuis ẽ¬

Expanded text:
tes ordo consummeret .| post anc tes ordo consummeret .| post anc uocem ad legionem uelociter propeexsuperius quem ante prenci| pem uel campidoctorem superius memoraui superius| legionis sui signis hac circumstantes oracione confer| mat tenere me commilitones optim“us” secularium| quidem bellorum signa perspicitis . sed non ad hec ar| ma prouoco . non ad haec bella animst . ad regna| caelestia properare. Robor nobis opus est animorum| inuicta defensio est. Fidem quam deo promiseris in| ultimes costodire. Iam de commilno cernebat optutu. Mauri|
Abbreviated transcription (Latin):
nalx stantes eos quos neci pau¬
lo ante satellez regius deputa¬
uit. Illa uero gła ẽ. que et̾nitatem
beatam uite huius breuitate mer¬
catur. Equali omnes animo una
uoce responsum satellitib demus
Idnuntia. Milites quidem tui sum¬
ocesar. et ad defensionem rei publi
ce romana arma suscepimus: nec
umquam aut desertores belloꝵ aut
prodigiorum militie fuimus. Aut
ignaue formidinis meruimus sub¬
ire fiagitium. Tuis etiam obtem¬
peraremus p̃ceptis nisi instituti le¬
gib xp̃ianis. demonum cultus ⁊
remus. Comꝑimus p̃cepisse te: ut
Aut sacrilegiis pollueres xp̃ianos
aut punires. Nec ñ inquiras lon¬
guis latitantes nos omnes xp̃ia noᷤ
esse cognosce. Habebis potestati tue.
subdita om̃ium corpora. auctorem uͦ
suum respicientes xp̃m animas ñ
tenebis. hec sicut iur sanctus dix̾at
legionis probatur assensio ⁊ cesari
inclementi p̃cepit iussione. ut ite¬
rum decimus renouate crudelita¬

Expanded text:
nal christi stantes eos quos neci . paunal christi stantes eos quos neci . paulo| ante satellis regius depotauit illa uero gloria est . quae| aeternitatem beatam uitae huius breuitatem erca| tur. Aequali omnes animo. Vna uoce responsum satel| litibus demus. Ii . nuncia milites quidem caesar tui sumus| et ad defensionem rei pupuci . romana arma suscipi| mus. Nec umquam aut desertores bellorum . aut pro| ditores miliciae fuimus aut ignauae formidines| meruimus subirae flagitium . tuis eciam obtempe| raremus praeceptes. Nisi instituti legibus christianis| demonum cultus etremus. Conperimus praecepisse te . ut aut| sacrilegies pollueris cristianos . aut dederes . nec non| inquiras longius latitantes. Nos omnes christianos| esse cognosce . habebis potestati tuae subdita| omnium corpora auctorem uero suom respicientes christum| animas non tenebes . haec sicut uer sanctus dixerat .| legiones probatur . ascensu et cesari Inclemente praecipet iussione . ut iterum de| cimum renouate crudilita
Abbreviated transcription (Latin):
delatere meo funestus satelles
etipuit. Asꝑsus sum cruore sc̃oꝵ
et sacri sanguinis reliquiasue¬
stib meis porto. Etduibito eorum
sequi necem quorum gratulans
ammiror exemplum. Non mag
uibeat. qui sorte mͥ mortalitatis
equalis est. Si habere aliquod ui¬
rium imꝑatoria p̃cepta potiussẽt:
cura beatissimoꝵ trium pueroꝵ
arpora regis ꝑsarum ualuisset in.¬
andium. nec contempnere leonũ
ngitus lacu clausus propħa potu¬
llet. Sacramenta olim dedisse noᷤᷤ
nimini. quod contemptu lucis
iliuis et desperatione uite defensa¬
ierem publicam deberemus. Iam
tunc promisi mei corporis utili¬
tatem et spospondi hanc imꝑa
trib fidem nec tamen mͥ ullus
tunc regna celestia promittebat.
est si hoc potuimus mili̾e deuo¬
tione promittere: Quin immo
fortissimi cõmilitones. olim de¬
uotas animas subdamus p̃cio¬
sissime passioni.Sit nobis uiri¬
lis animus fidesimuiolata per¬
maneat. Iam cerno ante tribu¬

Expanded text:
de latere meo funestus satel| les de latere meo funestus satel| les eripuit. Aspersus sum cruores sanctorum et sacri sangui| nis reliquies uestibus meis porto. Et dubito eorum sequi| necem quorum gratulans ammiror exemplum .| et iubeat qui sorte| mihi mortalitates equales est. Si habere aliquid| uirium imperatorea praecepta potuissent circa| beatissimorum puerorum corpora reges persarum ualuis| set incendium . nec contemnere leonum rectus . lacu clau| sus propheta posuisset sacramenta olim dedisse| nos menime quod contemtu lucis istius et disperacione| uitae defensare rem puplicam deberemus . iam tunc| promisi mei corporis uilitatem et spopondi hanc impe| ratoribus fidem . nec tamen mihi ullus tunc regna| celestia promittebat .est . si hoc potuemus miliciae deuocione promit| tere. Quin immo fortissimi commilitonis . olim deuot\a/s| animas subdamus praeciosissimae passioni sit no| bis uirilis animus . fides inuiolata permaneat. Iam| cerno ante tribu
Abbreviated transcription (Latin):
neti quos ordo repperit numerandi.
Leti ꝑcussorib ceruices p̃bent. sola¬
q int̾ eoserat degloriose mortis ac¬
q scelere. ut octodorum legio rede¬
at iubetur. Tunc mauricius primi¬
cerius paululum a satellitib regi¬
issegregatus conuocat legionem:
et hac oratione sanctiores alloquit᷑
Gratulor uirtuti ur̃e commilito¬
nes optimi quod a more religioni
nullam uobis cesaris precepta ap¬
tulere formidinem. Gaudentib
quõdam mͦ animis tradi ad necẽ
głosam commilitones ur̃os aui¬
distis. quib timui ne quisquã
qd̃ armatis facile ẽ specie defen¬
sionis beatissimis funerib ma
qui exemptũ uagina apłi gladi¬
um proprie uocis ut ssione recõ
nuno oꝑi mortalib dextriobui¬
ues. Quin immo cepti oꝑisfidem
ienni religione complete. Hac¬
enus exempla sacris inserta co¬
dicib legebamus iam nunc ꝑ
nosmetip̃os quod sequi deberemꝰ
aspeximus. Ecce uallatus sum
ommilitonũ meoꝵ corporib qͦs

Expanded text:
neci quos ordo| repperit numerandi. neci quos ordo| repperit numerandi. Laeti percussoribus ceruices| praebent. Solaque inter eos est de gloriosae mortes| oco scelere ut octodorum| legio redeat iubetur. Tunc . mauricius primicerius .| paululum a satellibus regiis segregatus conuocat| legionem et hac orationem sancti oris alloquitur.| Gratulor uirtute uestrae commilitones| optimi quod amore relegionis nullam uobis caesa| ris praecepta attullere formidinem . gaudentibus| quodam modo animis . tradi ad necem gloriosam| commilitonis uestros uidistis quam timui ne quis| quam quod armatis facile est . speciae defensionis| beatessimis funeribus manqui exemtum uagina| apostoli gladium propriae uoces iussione recon| deui| no opere mortalibus dexteris obuiaret . quin immo .| caepti operis fidem perennem religionem conplete| hactenus . exempla sacris inserta codicibus legebamus| Iam nunc per nosmet ipsos quos sequi deberemus as| peximus. Ecce uallatus sum commilitonum| meorum corporibus quos
Abbreviated transcription (Latin):
uero sacrilegia. sicut cesar p̃ceꝑat
oc̃todorum ñ redire. Reũsi itaq
satellites nunciauert̃ obstinatoᷤᷤ
esse animos. ligionis. nec uelle
p̃ceptis imꝑatoris obedire. Tunc
maximianus cesar iracum̃die
nimietate succensus ad hanc uo¬
cem subito furore prosiliuit. Er¬
go ne nulites mei imꝑatoria p̃¬
cepta et sacrorum meoꝵ ordinẽ
sꝑnunt: Sancianda erat iam¬
umndicta publica. etiã si tantum
maiestatem regiam contemp¬
nere uoluissent. Iungitur despe¬
ctui meo celestis iniuiria ⁊ mecum
parit̃ religio romana contempni¬
tur. Sentiat contumax miles. me
ñ solum m. s etiam numinib me¬
decimum quemq morti funesta
sors p̃beat. Discant equalium nece
quos ordo p̃miserit moriendi qua¬
lit̾ maximianus uł sibi ułnumi¬
nib sũis hac seueritate dederit ul¬
tionem. Post hanc uocem apparito¬
ris iussio in fausta porrigitur. ad
legionem uelocit properatur. cru¬
delia p̃cepta reserantur. Trada̾nt᷑

Expanded text:
uero sacrilegia| sicut cesar praecipet uero sacrilegia| sicut cesar praecipet octodorum non redire. Reuersus itaque| satellis nuntiat obstinatus esse animos legionis.| Nec uelle praeceptes imperatoris obaedire. Tunc| maximianos caesar iracundiae nimietate succensus| ad hanc uocem subito furore prosiluit. Ergone milites| mei imperatoria praecepta et sacrorum meorum ordinem| spernunt sanciendum erat uendecta publica eciam| si tantum maiestatem regiam contemnere uolues| sent. Iungitur dispectui meo celestes iniuria et mecum| paretur religeo romana contemntur. Sencia contu| ax miles . me non solum mihi sed eciam nominibus medecimum quem que morti funesta| sors praebaeat. Discant equalium neces ques ordo| praemiserit moriendi. Qualiter maximianos uel sibi| uel nominibus suis . hanc seueritate dederit ulcio| nem. Post hanc uocem paritur iussio infausta por| rigitur Ad legionem uelociter properatur . crudilia| praecepta reserantur . traduntur
Abbreviated transcription (Latin):
ad sacramentoꝵ suoꝵ sacrilegia
reuocarent. Erat in eadem legi¬
one primicerius mauricius et¬
signifer exuperius et candidus se¬
nator: qui ita commilitonib suis
p̃erant ut amore pocius equalita¬
tis quam t̾rore militari obedientia
p̃ciperent. Requirunt itaq quid
maximianus ira dictante man
dasset. Dictum abhis ẽ: quõd cesar
iusserat milites om̃s immolasse
hostiaslibasse sacrificia: et sacra
menta fanatici ordinis p̃buisse: iu¬
bere cesarem. ut legio festinanter
reũtens commnilitonũ pareret e¬
xemplo. Tunchi qui p̃erant legi¬
oni mitti afsfatu dedere responsum:
obhoc p̃t̾gressos se octodorum quia
iam fama ad eossacrificiorum ordi¬
nem detulisset: fas sibi uisum ẽẽ
ne demonum aras xp̃ianorum ui¬
deret obtutus esse sibi in animo
deum uium colere. et traditam
orientali more religionem usq
ad finem uite ꝑ hennit custodire:
ad belloꝵ usum paratam esse le¬
gionis uirtutem ad comittenda

Expanded text:
ad sacramentorum suorum sacrilegia ad sacramentorum suorum sacrilegia reuocarent| Erat in eadem legione primicirius mauricius signifer| exsuperius . et candidus senator . qui ita conmilitonibus| suis praeerant. Vt amore potius aequalitates quam| terrore militare obaedienda praeciperent. Requirunt| itaque quid maximianos caesar ira dictante man| dasset. Dictum ab his est . quos caesar miserat . milites| omnes inmolasse hostias libasse sacrificia et sacra| menta fanatici ordinis praebuisse iubere caesaraem| ut legio festinanter reuertens commilitonum pare| ret exemplo. Tunc hii qui praeerant legione miti af| fatu +dere responsum praetergressos +se ocdodorum .| quia dum fama ad eos sacrificiorum ordinem detullis| set fas tibi uisum esse ne demonum aras cristianorum| uideret obtutus . esse sibi in animo deum uiuum colere| traditam orientali more relegionem usque ad diem ui| tae perenniter costodire ad bellorum usum paratam| legionis esse uirtutem. Ad commitendi
Abbreviated transcription (Latin):
gnandum: xp̃ianos uero uelut
inimicos dus suis ab omnib ꝑ se¬
quendos. Quodubi primum per¬
uenit ad noticiam thebaide legi¬
onis. p̃teriens oc̃todorum oppidũ.
ad locum cui agaimus nomen ẽ
celerit properauit. ut duodecim
milium sꝑacio aboctodoro separa¬
ta necessitatem committendi sa¬
crilegii preteriret. Agaunum in¬
cole int̾pretatione gallici sermo¬
nis saxum dicunt. Quo in loco
ita uast srupib rodani fluminiꝰ
cursus artatur ut et commnean¬
di facultate subtracta constratis
pontib mam fieri itineris necessi¬
tas imꝑaret. Undiq tam̃ imini¬
nentib saxis. paruus quidem s
amenus irriguis fontib cãpus
includitur. u̾bi fessi milites le¬
gionis thebee. post laborem tan¬
ti itineris resederant. Maximia¬
nus cesardum ad sacramenta su¬
ꝑius memorata cunctos in exer¬
citu suo cogeret agnouit p̃tegreᷤᷤ¬
sam ut diximus legionem. Su¬
bito iracundie furore completꝰ
satellites mittit: ut legionem

Expanded text:
gnandum chris| tianosque uelut gnandum chris| tianosque uelut inimicos diis suis ab omnibus persequendos| quod ubi primum peruenit ad noticiam thehaide| legionis praeteriens octodorum oppidum . ad locum cui| acauno nomen est celeriter properauit. Vt duodicem| milium spacio ab octodoro seperata necessitatem com| mettendi sacrilegie praeteriret. Acaunum accolae| interpraetacione gallice sermone saxum dicunt quo| in loco ita uastis rupibus rhodani fluminis cursus| ardatur . ut cum eandem facultate subtracta constra| tis pontibus uiam fieri iteneris necessitas imperaret.| Vndique tamen inminentibus saxis . paruus quidem sed “a”| oenus inrigiis fontibus campus includitur ubi fessi mili| tes legionis tebeae post laborem tanti iteneres resederunt| maximianos caesar. Dum ad sacramenta superius| memorata cunctos in exercito suo cogeret . agnouit| pratergressam ut diximus legionem subito iracundie| furorae conpletus satelletes mittet . ut legionem|
Abbreviated transcription (Latin):
anus cesar uti usu quidem mili¬
ce belliss aptus. s ydolorum specia¬
lis cultor.ferus animo. Anxius o¬
deditus. ceterisq uicus obsessus
adextinguendum xp̃ianitatis
adsupplicia uład necem raꝑentur.
hac uero bacatione barbaris da¬
ta:prorsus in religionẽ arma cõ¬
perans ad alpium pinnarum ad¬
itum ꝑuenit. Transmeantib i t̃
alpium post arduam ⁊horren¬
dam iiamsubita equalis loci
occurrit campestris et grata pla¬
nicies. Quo in loco opidum factũ
ẽ: quod octodorus nomen accepit.
Cura qd̾ aut irrigua fluminib
prata. aut agrorum fertilis cul¬
tura porrigitur. Deinde rõdani
flumnis ualidus cursus offer¬
tur qui mole sua lenis fuens
regionil ip̃iui grãm propria ame
nitate cõmendat. Transcensisigi¬
tur alpib maximianus cesar oc¬
tõdorum uenit ibiq sacrificatu¬
rus ydolissius conuenire exercitũ
uissit: atroci proposita uissione.
ut ꝑaras demonib consecratas ui¬
rarent. crequalib sibi animis cõ¬
tra bagaudarum turbas esse pu¬

Expanded text:
anus imperator . usu quidem miliciae bellis| aptus . sed idolorum specialis cultor . ferus animo et| delitate, ceterisque uitiis obsessus ad extinguendum Christianitatis ad supplicia uel ad necem rapiebantur, ac uelut uagatione barbaris gentibus data prorsus in religionem arma conperans ad alpium pennina| rum aditum uenit. Transmeantibus iter alpium .| post arduam et orredam uiam. Subite +qualis loci .| campestres occurret grata planities . quo in loco| oppidum factum est quod octodori nomen accipet| circa quod aut inrigua fluminibus prata. Aut agro| rum fertiles cultura porrigitur praecipue deinde|  rodani flumines cursus offertur . qui mole sua lini| ter fluens . regionis ipsius graciam propriam amoe| nitate commendat Transcensis igitur alpibus.| Maximianos caesar octodorum uenit ibique sacri| ficaturus idolis suis conuenire exercitum iussit.| Atroci proposita iussione . ut per aras demonibus| consecratas iurarent aequalibus sibi animis| contra bacaudarum turbas esse pu
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Quius translationẽ asanc¬
de recordationis domiciano ge¬
nenense et grato augustane
urbis uł protasio tunc temꝑis
illuis loci ep̃is celebratam teo¬
lentes: cotidiana deuotione et
laudib frequentamus ad iuuã

Expanded text:
ri. Cuius transla| tionem a sanctae recordationis domiciano genauensi| et grato agustanę urbes . uel protasio tum tempo| ris huius loci episcopos celebratam recolentes. Cottidi| ana deuotione et laudibus frequentamus adiuuan|
Abbreviated transcription (Latin):
les tuus. s armatum fide catho¬
lica pectus inueniet. Occite pro¬
sterne: secandal glãdis ꝑcussorib
ceruices p̃bemus intrepidi. het no¬
bis iocundiora sunt: dum modo
de cum sacrilegus tuis contemp¬
tunc in beatissimis uiris marty¬
rii gloriosus ardor. Hec mandata
legionis remeans ad maximianũ
cesarem satelles nunciauit. Ai
ille quasi nichil iterato fuiss ser¬
lere ꝑ petratum ire ꝓpere exercitũ
iubet et cirrum fundi imꝑat le¬
legionem turba carnificum Dĩs
etas sine discretione peritur. lani¬
anturq beata corpora: et deuotas
dõ animas fideli mortis ꝓfessione

Expanded text:
lis tuos sed armatum fide catholica pec| tus inueniet. Occide prosternae resecandas gladi| is percussoribus ceruices praebebus intrepidi . haec| nobis iocundiora sunt dum modo quod te cum sacri| legiis tuis contemtunc in beatissimis uiris martyrii gloriosus ardor. hlegionis remeans .| ad maximianom caesarem satellis nunciat ad ille| quasi nihil iterato fuisset . scelere perpetratum| ire propere exercitum iubet . et circumfundi imperat| le beatam legionem turba carnificum| omnes aetas sine descricione perimitur . lanian| turque beata corpora . et deuotas deo animas| fidele mortis professione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑium tocus orbis
ꝯfuiss electus aliquasq prouinci¬
as turbari quorumdã p̃sumptiõe
laboris olim sibi commilitonem
herculum maximianũ cesarem
fecit eumq contra amandum e
mouerant: ad gallias destinauit.
Cui ad supplementum exercitus
legionem thebeorum exorientali¬
b militib dedit. Que legio sex
milia sexcentos ac sexaginta sty
uiros ualidos animifet instruc¬
tos armis antiquoꝵ romanoꝵ ha¬
bebat exemplo. hiigitur milites
xp̃iane religionis ritum orien¬
ta li traditione sus ceperant aie
sacre uirtutem armis omnib

Expanded text:
ium totius orbis fuis| set electus. Omnisque prouincias turbari| quorundam praesumpcione perii uel laboris olim sibi conmilitonem| herculium maximianum cesarem fecit . eumque| contra amandum et mouerant| ad gallias distinauit. Cui ad subplimentum exercitus| legionem tebeam ex orientalibus militibus dedit . quę| legio sex milia sexcentos ac sexaginta+ uiros ualidos| animis . et instructus armis . antiquorum romanorum| habebat exemplo . hii . igitur milites christianae religi| onis ritum orientali tradicione susciperant . ram . uertutem et armis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui nullam sꝑnis etatem. nõ se¬
xum reprobas. nullam conditio¬
nem grã tua ducis indignam.
demptor. tu has famulas tuas qͣs
ex omini numero gregis bonus pa¬
stor eligere ad conseruandam co¬
ronam ꝑ petue uirginitatis ⁊ ad
castimoniam anime dignatus
es: tue procectionis scuto circum¬
tege. et ad omne opus uirtutis et
głie magistrante sapientia p̃pa¬
ra. ut uincentes carnis ullecebr¬

Expanded text:
on sexum reprobas, nullam conditionem gratia tua ducis indignam, demptor, tu hanc famulam tuam, quam ex omni numero gregis bonus pas eligere ad conservandam coronam perpetuae virginitatis et castimoniam animae dignatus es; tuae protectionis scuto circumtege, et ad omne opus virtutis et gloriae, magistrante sapientia praepara, ut innocens carnis illecebr
Abbreviated transcription (Latin):
armauit ip̃a q̃. fortissima ẽ inꝑicu¬
lis desꝑatio. Tenemus arma et nõ
resistimus quia mori magis quam
occidere uolumus. et innocentes in¬
terire. quam noxii uiuere p̃opta¬
mus ͤd si quid innos ultra statu

Expanded text:
armauit ipsa saltim quae fortissima est in periculis desperatio. tenemus ecce arma et non resistimus, quia mori quam occidere satis malumus et innocentes interire quam noxii uiuere praeoptamus. si quid in nos ultra statue
Abbreviated transcription (Latin):
tis p̃ualeat uindicare. Omnẽ etiã
genuinũ calorem ymber gre tui
celestis extinguat: lumen uero ꝑ¬
petue castitatis accendat. facies
scandalis pudica ñ pateat: nec ĩ¬
cautis occasionẽ tribuat neglegẽ¬
tia delinquendi: sitq in eis cauta
uirginitas etornata.fides in tegͣ.

Expanded text:
rato praevaleat vendicare. Omnem etiam genuinum calorem imber gratiae tuae coelestis extinguat; lumen vero perpetuae castitatis accendat: facies scandalis pudica non pateat, nec incaute occasionem tribuat neglegentia delinquendi. Sitque in ea casta virginitas, et ornata pariter,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o dicatam. q̃ sacrum uelamen
iam p̃posita uirginum amplius
dium regni mei accipe: tantum
ut ephigeniam possim meo matͥ
monio copulare. Cui beatus apłs¬

Expanded text:
o dicata sacrum velamen jamque virginum amplius dium regni mei accipe, tantum ut Ephigeniam possim matrimonio meo copulare. » Tunc beatus M
Abbreviated transcription (Latin):
tes. uenite ad ciuitatem: et uide¬
te deum in effigie hominis latẽ¬
tem Cumq uenisset om̃is mul¬
titũdo cum cereis. cum lampa¬
dib. cum timiamathe cũ diũso

Expanded text:
tes: « Venite ad civitatem, et videte Dominum in effigie hominis latentem. » Cumque venisset omnis multitudo cum cereis et lampadibus, cum thymiamate et diverso
Abbreviated transcription (Latin):
quos poterant: ut uulneratuy
ꝙ ideo curatiputabantur: qm̃ a
lesione cessabant Matheus autẽ
isui delebant. s etiam omnes qui ad
eum afferebantur in firmitatib

Expanded text:
quos poterant, ut vulnerati  ideo curare putabantur, quoniam a laesione cessabant. Matthaeus auteilli laedebant, sed etiam omnes, qui ad eum afferebantur infirmitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
gos illos cum singulis draconib
nabat sulphurea: ⁊ asꝑgebant au¬
ras narib quarum õdore homines
int̾ficiebantur. Tunc consignans¬
se matheus a płs: securus cepit exi

Expanded text:
gos cum singulis draconibusnabat; sulphureas naribus auras spargebant, quorum odor homines interficiebat. Tunc sanctus Mat
Abbreviated transcription (Latin):
mortu. fãctus ẽ autem timor ettre¬
mor suꝑ omnes incredulos: et credi¬
derunt uniũsi atq baptiratisũt
a prb̃ris quos ordinauerat apłs bar-¬
tholomeus. factum ẽ autem ꝑ re

Expanded text:
mortui. Et factus est timor magnus super omnes incredulos, et crediderunt universi, ac baptizati sunt a presbyteris, quos ordinavit sanctus Bartholomaeus. Factum est per re
Abbreviated transcription (Latin):
et ex respectu illius estimare acq
dirigere cursum suum. ut portũ
destinatum apprehend̾e possint:
Simili modo fr̃es oportet uniuer¬
sos xp̃icolas interfluctus huiꝰ se¬
culi remigantes attend̾e maris
stellam hanct id̾ mariam⁊ que su¬
premo rerum carclim deo ꝓxima
est: ⁊ respectu exempli eiuscur¬
sum uice dirigere. Qd̃ qͥ fecerit:
non iactabitur uanegle uentor
net frangetur scopulis aduersoꝵ:
net absorbebicur scillea uoragĩe
uoluptatum. s ꝓspere uemiet ad
portum qͥetis eterne: Hic si qͥs int̾

Expanded text:
et ex respectu illius aestimare atque et ex respectu illius aestimare atque dirigere cursum suum, ut portum destinatum apprehendere possint. Simili modo, fratres, oportet universos Christicolas, inter fluctus hujus saeculi remigantes, attendere maris stellam hanc, id est Mariam, quae supremo rerum cardini Deo proxima est, et respectu exempli ejus cursum vitae dirigere. Quod qui fecerit non jactabitur vanae gloriae vento, nec frangetur scopulis adversorum, nec absorbebitur scyllaea voragine voluptatum, sed prospere veniet ad portum quietis aete
Abbreviated transcription (Latin):
brahe:tui superne ꝓmissa fuerat
benedictio omnium in semĩe suo
Et ab stirpe dd̾: quem deus ꝓpt̾ no¬
tam sibi probitatem egregia laude
sublimauit dicens: Inuem uirum:
scd̃m cor meum: De regali nempe
tribi simul ⁊ sacerdotali duxit ori¬
ginem: q̃ sumiũ regem acq pon¬
cificem erat paritura: Non tñ hec
iccirco dixerimꝰ qd̾ dñs q̃ui pecc̃ores
uocare uenit dedignatus sit mĩem
suam poc̃ores hałe cognatos: inter
quos speciosa uelut inter spinas
lilium appareret: Het itaq electa
⁊ insignis inter filias: ñ fortuitu qͥd̃
aut solo placico parentũ pleriq
s cliuina dispensacc̃e nom̃ accẽp̃.
ita ut ip̃a quoq uocabuli sui figu¬
ra magnũ quidd̾ innueret: Inter¬
pretatur enim maris stella. Quid
gͦ mistic̾ ħ int̾pretatio gerat. per
similitudinẽ ostendimus: Nau¬
tis quippe mare transeuntib no¬
tare opus ÷ stellam aut longe aut
sup̃mo celi cardine choruscantẽz

Expanded text:
brahae, cui superne promissa fuerat brahae, cui superne promissa fuerat benedictio omnium gentium in semine suo, et ab stirpe David, quem Deus propter notam sibi probitatem egregia laude sublimavit, dicens: Inveni virum secundum cor meum . De regali nempe tribu simul et sacerdotali duxit originem, quae summum Regem atque Pontificem erat paritura. Non tamen haec idcirco dixerimus, quod Dominus qui peccatores vocare venit, dedignatus sit matrem suam peccatores habere cognatos, inter quos speciosa velut inter spinas lilium appareret. Haec itaque electa et insignis inter filias, non fortuitu quidem, aut solo placito parentum ut plerique, sed divina dispensatione nomen accepit, ita ut ipsa quoque vocabuli sui figura magnum quiddam innueret: interpretatur enim maris stella. Quid ergo mysticum haec interpretatio gerat, per similitudinem ostendamus. Nautis quippe mare transeuntibus, notare opus est stellam hanc, longe a summo coeli cardine coruscantem,
Abbreviated transcription (Latin):
er inqͣnatus : nob̾. filius datus
 nobis: ⁊ uocabitur nom̃ eius
admirabilis. ꝯsiliarius. deus for¬
tis. pr futuri scłi: pͥnceps pacis:
Multiplicabit᷑ eius impium:
et regni euis ñ erit finis. Quod
gͦ designauit miracło: hoc a se¬
cretis eius perͦlidit uaticimo ⁊
qd̃ uates recunt: ꝯseq̃uter rei
exitus approbauit. Nam sic̃ illa
uirga sine radice. sine quolibet
pere filium ꝓcreauit: filiũ sa¬
ne flore designatum. ⁊ fructu:
flore ꝓpter speciem: fructu ꝓpter
ucilitatẽ: Est enĩ speciosus forma
pre filiis hominũ : ⁊ uitalis re¬
fectio non solum homiñ: sed ⁊̃
angeloꝵ. Hinc breuit asserta
ꝓpositionis particła pͥma: quod
seqͥtur attingamus: Nata est gͥ
beatissima u̾go maria. sic̃ legĩ¬
mus pr̃e naz areno. mĩe bechle¬
emita: qͣs urbes xp̃i natiuitati
uel conuersatõi destinatas esse
ꝓphe non tacuerant: Descenclit
cũ ab radice illius fide preclari a¬

Expanded text:
er, inquit, natus est nobis, filius datus er, inquit, natus est nobis, filius datus est nobis, et vocabitur nomen ejus Admirabilis, Consiliarius, Deus fortis, Pater futuri saeculi, Princeps pacis: multiplicabitur ejus imperium et regni ejus non erit finis . Quod ergo Deus designavit miraculo, hoc a secreto Isaias prodit vaticinio. Et quod vates cecinit, consequenter rei exitus approbavit. Nam sicut illa virga sine radice, sine quolibet pere filium procreavit, filium sane flore designatum et fructu; flore, propter speciem, fructu, propter utilitatem. Est enim speciosus forma prae filiis hominum , et vitalis refectio non solum hominum, sed etiam angelorum. Hinc breviter asserta propositionis particula prima, quod sequitur attingamus. Nata est igitur beatissima Virgo, sicut legimus, patre Nazareno, matre Bethlehemita, quas urbes Christi nativitati vel conversationi destinatas esse prophetae non tacuerant. Descendit autem ab radice illius fide praeclari A
Abbreviated transcription (Latin):
Expedito qͣm paucis or aculo. ui¬
num qͦo de miraculis absolua¬
tur: accepte st̾ a sc̃o moyse sin¬
gule uͥge de singulis cribub isrł
nominib eaꝵ inscripte uibente
deo: et posice st̃ intabernaculo eꝰ
Int̾ quas una q̃ fuerat a aron. in¬
uenta ÷ seq̃nci die germinasse.
floruisse. fronduisse: ac peperisse
amigoala. Wciens gͦ dñs hoc opꝰ
suum magni ẽẽ misterii. iussit
seruare uͥgͥam ad monim̃tum
Monebantur enim filii is rł pre¬
sencia uirge q̃uere sollicite: qͥd
signifitaret tam mirabile fc̃m:
Qd̾ longo post aꝑire pergens
durmuus ysaias: egredietua in¬
quit uͥga de radice iesse. ⁊ flos
de ralice euis ascendet. ⁊ recͥescet
qͣm auclitores enis dicerentiO
pater ysaia obscure loc̃iris. dic
nob̾ q̃s ip̃am rem manfeste ad¬
iecit claritatẽ. ⁊ ait: Ecce uirgo
concipiet ⁊ pariet filium: ⁊ uo¬
cabitis nomen eiꝰ emmanuel:
filiũ quoq uͥginis idem emma¬
nuelem predicare describens: pu¬

Expanded text:
Expedito quam paucis oraculo, uExpedito quam paucis oraculo, unum quodque de miraculis absolvatur. Acceptae sunt a sancto Moyse singulae virgae de singulis tribubus Israel, nominibus earum inscriptae, jubente Domino, et positae in tabernaculo ejus: inter quas una quae fuerat Aaroni inventa est sequenti die germinasse, floruisse, fronduisse, et peperisse amygdala. Sciens ergo Dominus hoc opus suum magni esse mysterii, jussit servari virgam ad monimentum. Monebantur enim filii Israel praesentia virgae, quaerere sollicite quid significaret tam mirabile factum, quod longo post aperiens divinus Isaias: Egredietur, inquit, virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendquam auditores ejus dicerent: O pater Isaia, obscure loqueris, dic nobis, quaeso, ipsam rem manifeste, adjecit claritatem et ait: Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Filium quoque Virginis, id est Emmanuelem, praeclare describens: Pu
Abbreviated transcription (Latin):
cenciam resistendo superare..
gͦ querat᷑ q̃ nam mulier huius¬
modi uictoriam oꝑata sit: ꝓfecto
non repperitur insinea genera¬
tionis humane donec ꝑueniat᷑
ad illam de qͣ nunt agimus sc̃ã¬
rum scãni: at si interroget᷑ in qͦ
serpentis caput uel ip̃a contͥue¬
rit: nimirum ineo ꝙ iͥginita¬
tem simul ⁊ humilitatem sacri¬
ficauit deo Hirginitate namq
seruata. probatur extiuxisse ꝯcu¬
piscenciam carnis: humilitate q̃
facit pauperem sp̃u. ꝯcupiscenci¬
am mentis. Sicq pͥncipali sugge¬
stione diaboli uicta: uiciosum
caput. uͥtutis pede concͥuit: Non
t̃n ħ solos eo qͣm maxĩe tͥumpha¬
uit. qd̃ de sua munlissima carne
corꝑata sapĩa uincit usqqͣ mali¬
ciam: attingens a fine usq ad fi¬
nem fortiter. ⁊ disponens om̃a su¬
ainiter: Hec ÷ gͦ mulier ad qͣm chi¬
uinum illud intendebat oracłm
Hant q̃nq nascituram innue¬
bat. hant singularit̾ incimabat

Expanded text:
centiam, resistendo superare? Si centiam, resistendo superare? Si ergo quaeratur quaenam mulier hujusmodi victoriam operata sit? profecto non reperitur in linea generationis humanae, donec perveniatur ad illam de qua agimus sanctarum sanctam. At si interrogetur, in quo serpentis caput vel ipsa contriverit? nimirum in eo quod virginitatem simul et humilitatem Deo sacrificavit. Virginitate namque servata probatur exstinxisse concupiscentiam carnis; humilitate, quae facit pauperem spiritu, concupiscentiam mentis. Sicque principali suggestione diaboli victa, vitiosum caput virtutis pede contrivit. Non tamen hoc solo, sed eo quam maxime triumphavit, quod de sua mundissima carne corporata sapientia dicit, Usquequaque malitiam attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Haec est ergo mulier ad quam divinum illud intendebat oraculum, hanc quandoque nascituram innuebat, hanc singulariter intimabat.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ natiuitatis sollempne suꝑaddet
hodiermim: Hac itaq die pectu¬
liariter in eccłia recitandꝰ eẽ uide¬
recur ille liber qͥ de ortu eius acq
uita scriptꝰ inueniebatur. siñ indi¬
cassent eum pr̃es int̾ apocͥpha nu¬
merandũ: at qm̃ magnis ac sa¬
pientib iuris ita uisũ ÷: nos alia
q̃dam. s non aliena legentes: ecclia¬
sticũ morẽ debitis officiis exeqͣm᷑:
ria. ꝓͥusqͣm uasceretur oraculis e¬
nunciata est: et designata mira¬
culis: Nata uero ꝓgeme liuuitꝰ
ortlinatarpͥuilegio uͥtutum ĩsig¬
nis enituit. saluatorẽ etliditea qͥ
glorificata incelo: nunqͣm t̾rige¬
nis pacͦcimari desistit Proposicõ¬
uem seqͣtur ordine suo narracio:
Iamq referamꝰ unum de p̃taxtis
oracłis: ac dem̃ paucis expediamꝰ.
Dixit et̾nus ad ueterem: deus ad
serpentem: Immicicias ponã int̾
te ⁊ mulierẽ: ⁊ semen tuum. et
semen illiꝰ. Ipsa ꝯceret capd̾ cuũ:
caput ꝯterereraisi pͥncipalem
diaboli suggestionẽ. idest ꝯcupis¬

Expanded text:
 nativitatis solemne superadderet hodiernum. Hac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum. At quoniam magnis ac sapientibus viris ita visum est, nos alia quaedam, sed non aliena legentes, ecclesiasticum morem debitis officiis exsequamur. ria priusquam nasceretur oraculis enunciata est: et designata miraculis. Nata vero progenies divinitus ordinata: privilegio virtutum insignis enituit: Salvatorem edidit: a quo glorificata in celo nunquam terrigenis patrocinari desistit. Propositionem sequatur ordine suo narratio: jamque referamus unum de pretaxatis oraculis: ac inde paucis expediamur. Dixit eternus ad veterem: Deus ad serpentem: inimicitias ponam inter te et mulierem: et semen tuum et semen illius: ipsa conteret caput tuum. caput conterere, nisi principalem diaboli suggestionem, id est concupis
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes in cognitõe ⁊ affectu
cordis eiꝰ iueffabilem armomã.
qm ip̃a creatrix ⁊ in habitatux
eiꝰ dei sapĩa delectabatur audur.
choruscabant foris in suꝑficie si¬
monis ⁊ actus: unde merico pos¬
sent homines glorificare deum
⁊ exempla salutis accipere: Cali
gͦ tanceq persone. quid tandẽ
ad honoris cumulũ potuit acce¬
dere maius eo qͣm dei filium ug
ꝯtepit. uͥgo mat̾ edicdit. Hac
nempe dignitate uenerabilis
geloꝵ: Qd̃ operere manifeste de¬
clarauit ille magnus atq forcͥ
arhangłs gabriel: qui eam añ¬
 ⁊̃ imperiosa scd̾m caritatẽ ex¬
ga superos ac super inferos per¬
aistrinctionem: Inde plaruia
scͥpta st̾ exemploꝵ argumenta:
de quib ad presens utriq sin¬
gula fufficiat memorare. Illa gͥ
olim in auxilium magni patͥs
basilii misit scm anglm ⁊ mor¬
fuim suscitauit qͥ male uiuẽ¬
tem pessimdedit ꝑsecutorem
euis uilianum apostatam: Et
hec historia notissima : Illa ⁊̃
te opoc̃or qͦndam cheophile peni¬

Expanded text:
ione et affectu cordis ejus ineffabilem harmoniam, quam ipsa creatrix et inhabitatrix ejus Dei sapientia delectabatur audire; coruscabant foris in superficie sermonis et actus, unde merito possent homines glorificare Deum, et exempla salutis accipere. Tali ergo tantaeque personae, quid tandem ad honoris cumulum potuit accedere majus: eo quod Dei Filium Virgo concepit, Virgo mater edidit, hac nempe dignitate venerabilis gelorum. Quod opere manifesto declaravit ille magnus atque fortis archangelus Gabriel, qui eam antest etiam imperiosa, secundum charitatem erga superos, ac super inferos perdiscretionem. Unde plurima scripta sunt exemplorum argumenta, de quibus ad praesens quaedam sufficiat memorare. Illa igitur olim in auxilium magni Patris Basilii misit sanctum angelum, et mortuum suscitavit, qui male viventem pessumdedit persecutorem ejus Julianum apostatam, et haec historia notissima est. Illa etiam te, o peccator quondam Theophile, poeni
Abbreviated transcription (Latin):
cilius occurrent. qnͣto ip̃e inq̃ren¬
do fidelior erit Sunt aũt q̃dam xͣ
nim qͥcumq iocunda ãmiratõe
ñ speculetur ip̃ius mature ado¬
lescentis fortitudinem. prudenci¬
amq ac fidem in colloquio ange¬
lito. ubi tam ꝯstanter eloqͥtur
tam prudenter interrogat. tã
facile credit: Quis non iudeat
ac uidendo mirxtur iusticiam
euis. qͣ sic uniu̾sa precepta q̃¬
uiue legis sacagebat implere
ut. nec ad se non pertiuencia q̃¬
dam mexpleta relinq̃ret: Nerb
gr̃a: Dost ꝑtum enim purifica¬
tione legali. qͣm agebat ñ egelat
q̃ uirum in ꝯcipiendo nõ noue¬
rat: De temperantia quoq ip̃ꝰ
superius dc̃m÷: q̃ deo uirginitatꝰ
lilium inhumilitatis ualle pi¬
duxit. Cum gͥ uͥtutib supͣdicas
facta eiꝰ plenã suit acti dc̃ a mẽi¬
festum ÷ ñ solum actestatione¬

Expanded text:
cilius occurrent, quanto ipse in quaerencilius occurrent, quanto ipse in quaerendo fidelior erit. Sunt autem ex eis qnim est qui cum jucunda admiratione non speculetur ipsius maturae adolescentis fortitudinem, et prudentiam, et fidem in colloquio angelico, ubi tam constanter eloquitur, tam prudenter interrogat, tam facile credit? Quis enim non videat ac videndo miretur justitiam ejus, qua sic universa praecepta divinae legis satagebat implere, ut nec ad se pertinentia inexpleta relinqueret? Verbi gratia: post partum enim purificatione legali quam agebat, non egebat, quia virum in concipiendo non noverat. De temperantia quoque ipsius superius dictum est, quae Deo virginitatis lilium in humilitatis valle produxit. Cum ergo virtutibus supradictis facta ejus plena sunt atque dicta, manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
persona. q̃ sic om̃ib sc̃is spectanda
acq imittanda ꝓponitur : heraci¬
cex respondemꝰ: qr longe perfectior
qͣm nr̃a oratione demonst᷑ri possit:
lam̃ ne ibi nich dic̾e auguam̃ mã
ior affuit copia dicendoꝵ. reseruan¬
tes młta atq magna facundis. sal¬
tem pauta dicamius suꝑhoc.⁊ que
facile probentur auclita. Hoc gͥ ui
pͥmis astruere fas est. qd anima ip¬
suis ⁊ caro qͣm elegit et habitacłm
sͥ fecit sapĩa dei patris ab om̃i mali¬
cia ⁊ ĩmundicia purissima fuiciaf
firmante scͥptura. qm̃ in maliuo¬
lam animam ñ introibit sapienti¬
a: nec habitabit in corpore sb̾dito
pecratis. Item eront᷑ confidenter as¬
serimus. qr nullo uͥtucum genere
uacabat. cui plenitudinem gĩe d̾i
nuncius asserebat meẽ: Qd̃ attes¬
tante archangelo qͣmuis nemo sa¬
na mente discredat. t̃n siquis ad¬
buc pro desiderio q̃rat argum̃ca
uͥtutum ex uerbis et fc̃ĩs eius q̃
scuiptura ꝯmemorat. tanco sibi fa¬

Expanded text:
persona, quae sic omnibus sanctis spectanda atque imitanda proponitur? veraciter respondemus, quia longe perfectior quam nostra oratione demonstrari possit. Tamen ne ibi nihil dicere arguamur, ubi major affluit copia dicendorum, reservantes multa atque magna facundis, saltem pauca dicamus super hoc, et quae facile probentur audita. Hoc igitur in primis astruere fas est, quod anima ipsius et caro quam elegit, et habitaculum sibi fecit Sapientia Dei Patris, ab omni malitia et immunditia purissimae fuerunt, affirmante Scriptura: Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . Item econtra confidenter asserimus, quia nullo virtutum genere vacabat, cui plenitudinem gratiae Dei nuntius asserebat inesse. Quod, attestante archangelo, quamvis nemo sana mente discredat, tamen si quis adhuc pio desiderio quaerat argumenta virtutum ex verbis et factis ejus quae Scriptura commemorat, tanto sibi fa
Abbreviated transcription (Latin):
xis taleuos digito facite in frontib¬
Tunt ostendit eis ingentem egypti¬
um nigriorem fuligine. facie acu
des oculos igneos sicut ferrum igni¬
las emicans. Et exore euis ac narib
egrediebatur flamma sulphurea.

Expanded text:
xis ita facite in frontibnc ostendit eis ingentem maurum pedes habentem, oculos igneos sicut ferrum ignilas emicantes. Ex ore vero ejus et naribus egrediebatur flamma sulphurea.
Abbreviated transcription (Latin):
ptiratus est: et deposito diade¬
mate capitis ac purpura cepit apłaꝵ¬
u̾endicauit. et deos nr̃os confregit.
Et cum hec fientes referrent: et ecre et
aliarum ciuitatũ pontifices eadem
agͥes indignatus: misitmille uiro ᷤᷤ
armatos cum pontificib ut ubicũ¬
illum ꝑducerent adeum. Quod cũ¬

Expanded text:
ptizatus est, et, deposito diademate capitis cum purpura, coepit apostsibi vindicat et deos nostros confringit. » Cum haec flentes referrent, ecce et aliarum civitatum pontifices eadem tur indignatus, misit mille viros armatos cum pontificibus ut ubi insibi perducerent illum. Qui cu
Abbreviated transcription (Latin):
philus qͣi cum dño a mortuis resur¬
gens. ep̃o se coram ppło presentauit:
⁊ rem sicut erat exposut: Hideres
ppłm mͦ ex auclitu tam horrendi
sceleris expauere modo ꝯsideraca ma¬
cie uulcuq penitentisꝑie ꝯlatͥma¬
ri: s audito qnͣtam ⁊ qͣm celerem
mala conscĩa t̾riti pene defecerãt:
ad sꝑem uenie cum gaudio respi¬
rabant: Iam u̾o ut rem breui fine
ꝯcludamus: ep̃o iubente. male acqͥ¬
situm ꝙẏrographum theophilus ig¬
ne cremauit. De inde suffragante cle¬
ro ⁊ ppło: cluctus ad altare cum sa¬
croscãm ꝯmunionẽ de manu ep̃i
ore susciperet: facie refulsit ut sol:
Seractoq deinceps triduo cũ lau¬
cłib in eccł̃ia pie matris dñiper
qmͣ reꝯciliatus fuerat a laborib
suis beato fine qͥeuit: Talib gͦ fc̃ĩs
approbatur q cdñi mater ubici
imperiosa est: ubiq magnifica. cer¬
ce cui pr̃optum est sc̃os angelosĩ
minist̾ium mittere. ⁊ ad benepla¬

Expanded text:
philus, quasi cum Domino a mortuis resurphilus, quasi cum Domino a mortuis resurgens, episcopo se coram populo praesentavit, et rem sicut erat exposuit. Videres populum modo ex auditu tam horrendi sceleris expavere, modo considerata macie vultuque poenitentis collacrymari. Sed audito quantam et quam celerem mala conscientia territi pene defecerant, ad spem veniae cum gaudio respirabant. Jam vero ut rem brevi fine concludamus, episcopo jubente male cautum chirographum Theophilus igne cremavit. Deinde suffragante clero et populo ductus ad altare, cum sacrosanctam communionem de manu episcopi ore susciperet, facies refulsit ut sol. Peractoque deinceps triduo, cum laudibus in ecclesia piae Matris Domini, per quam reconciliatus fuerat, a laboribus suis beato fine quievit. Talibus ergo factis approbatur quia Domini Mater ubique imperiosa est, ubique magnifica, certe cui pronum est sanctos angelos in ministerium mittere, et ad benepla
Abbreviated transcription (Latin):
statur. pp̃ infortuma sua in
tristiciam detidit. Inde ꝯtulit
sese ad qͤuidam iudeum malefi¬
cum: eius ꝯsilium ⁊ auxilium
petens: Hoc metliatore locutus
tum cliabolo. xp̃ianitatẽ ab ne¬
gauit Diabolum adorauit: ei¬
q de sua mancipatione. ft̃m cy¬
rographum cradiclit anulo su¬
o signatum: Postea uerofcĩ pe¬
nitens ml̾tumq ani̾ angẽs
quid faceret. quo se uerteret:
Tandem colletis fidei ⁊ spei ui¬
tam Ubi quadraginta dierum
afflictione mactatus. animo ꝯtͥ¬
to nom̃ eiꝰ inuocabat iugiter: ac
pacrociniũ implorabat: Qͥd pła:
sionem reꝯfortauit: ꝯsolata est
dolentem ⁊ pollicendo uemiam. et
ne clubitaret de ꝓmisso: supͣdc̃m
cyrographum diabolo potenter
ereptum captiuo reddidit in pig¬
mis libertatis. Qd̃ cum enigilans
supͣ pectus suum positum inueni¬
ret. qm letus extitit. qmͣ pio affcũ
uoce exulcationis ⁊ confessionise¬
did̾it: non ÷ facile dc̃u: Noctem uͦ
illam ꝯsecuta÷ dñica dies. qͣ cheo¬

Expanded text:
statur, propter infortunia sua in tristitiam cecidit, unde contulit sese ad quemdam Judaeum maleficum, ejus consilium et auxilium petens. Hoc mediatore locutus cum diabolo Christianitatem abnegavit, diabolum adoravit, eique de sua mancipatione chirographum tradidit annulo suo signatum. Postea vero facti poenitens, multumque se animo angens quid faceret, quo se verteret, tandem collectis fidei et spei vitam, ubi quadraginta dierum afflictione mactatus animo contrito nomen ejus invocabat jugiter, ac patrocinium implorabat. Quid multa? sionem excitans. Consolata est dolentem pollicendo veniam, et ne dubitaret de promisso, supradictum chirographum diabolo potenter ereptum captivo reddidit in pignus libertatis. Quod cum evigilans supra pectus suum positum inveniret, quam laetus exstiterit, quam pio affectu voces exsultationis et confessionis ediderit, non est facile dictu. Noctem vero illam consecuta est Dominica dies, qua Theo