comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et in sensu cogitabit circum spectionem dĩ. Qui
ex cogitat uias illius in suo corde. & in absconsis
illius intellegens. Vadenspost illã quasi uesti
gator & in uis illius consistens. Quis respicit
ꝑfenestras ei & in ianuas illius audiens : Qui reqͥes¬
c& iuxta domum illius. & in pari&ib: illius figens
palũ: Statu& casulam suã admanus illius. &
requiescunt in casula eiꝰbona ꝑ acuum. Statu&¬
filios suos subtegmine illius. & subramis illius
morabitur. Proteg&ur sub tegmine illius a fer¬
uore & ingloria eius requiesc&. Quitim & dm̃
faci& illud: & qui continens. ẽ. iustitiae. ad pre¬
hend& illã. Et obuiabit illi quasimat̃ honori¬
ficata. & quasi mulier auirginitate suscipi&
illũ. Cibabit illum panem uitae & intellectus.

Expanded text:
et in sensu cogitabit circumspectionem Dei. Qui et in sensu cogitabit circumspectionem Dei. Qui excogitat vias illius in corde suo et in absconsis illius ingator et in viis illius consistens qui respicit per fenestras et in ianuas illius audiens qui requiescit iuxta domum illius et in parietibus illius figens palum statuet casulam suam ad manus illius et requiescunt in casula eius bona per aevum statufilios suos sub tegimen illius et sub ramis illius morabitur protegetur in subtegmine illius a fervore et in gloria eius requiescet qui timet Deum faciet illud et qui continens est iustitiae adprehendet illam et obviabit illi quasi mater honorificata et quasi mulier a virginitate suscipiet illum
Abbreviated transcription (Latin):
Filisi habes bene factecum & dõdignas oblationes
offer. Memor esto qm̃ mors non tardat. & testa¬
mentũ inferorũ quia de monstratũ. ẽ tibi. Testam̃¬
tum enim huiusmundi moste mori&ur . Ante mor¬
tem bene fac amicotuo. & secundũ uirestuas expor¬
rigens da pauperi. Non de frauderis a diebono
& pasticula boni doninonte p̃tereat. Nonne aliis¬
relinquens dolores & laborestuos in diuisione
sostis : da & accipȩ &iustifica animam tuã antet
obitumtuũ. Operare iustitiã . qm̃ non est apud
inferos inuenire cibum. Omnis caro sicut faenũ
u& cresc& & sicut folium fructificans in arbore
uiridi. Alia generantur & alia deiciuntur. sic
generatio carnis & sanguinis. alia finitur & atta
nascitur. Omne opus corruptibile infine defi¬
ci&. et qui illud operatur ibit cũupso. &omne
opus electum iustificabitunt & qui operatꝰ illud.
honor abitꝰ in illo. Beatus uir qui in sapientia sua
morabitur. & qui in iustitia sua meditabitur.

Expanded text:
fili si habes benefac tecum et Deo bonas oblationes offer memor esto quoniam mors non tardat et testamentum inferorum quia demonstratum est tibi testamentum enim huius mundi morte morietur ante mortem benefac amico tuo et secundum vires tuas exporrigens da pauperi non defrauderis a die bono et particula boni doni non te prelinques dolores et labores tuos in divisione sortis? Da, et accipe, et justifica animam tuam. Ante obitum tuum operare justitiam, quia non est apud inferos invenire cibum. Omnis caro sicut fenum veterascet, et sicut folium fructificans in arbore viridi. Alia generantur, et alia dejiciuntur: sic generatio carnis et sanguinis, alia finitur, et alia nascitur. Omne opus corruptibile in fine deficiet: et qui illud operatur, ibit cum illo. Et omne opus electum justificabitur: et qui operatur illud honorabitur in illo. Beatus virmorabitur, et qui in justitia sua meditabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
rebamuste. et ait adillos quid est quod mequaerebatis
Nesciebatis quia in his quae patris mei sunt õpost& me
adillos. Et descendit cumeis &uenitnazar& & erat
subditus illis. Et materciꝰ conseruabat omnia uerba haec
incordesuo. Etih̃s ꝓficiebat sapientia a&ate & gratia
apuddm̃ & homines. Anno autem quintod ecimo impe¬
rii tiberii caesaris ꝓcurante pontio pilato iud a eam
T& rarcha autem galileae herode philippo autem fra¬
treeiꝰ t&rarcha itureae & trachonitidis regionis &
irsania abylenae t& rarcha sub principib sacerdotũ
anna & caipha factum est uerbum dñĩ supiohannem
t achariae filiumin desesto. Eueniti nomnem re¬
gionemiordanis p̃dicansbaptismum paenitentiae in
remissionepeccatorum. Sicut scriptum est in libro ser¬
monum esaiae ꝓph&ae. Vox clamantis indes esto pa¬
rateuiam dñĩ rectas facite semitas eiꝰ. Omnis uallis.
implebitur & omnismons & collis humiliabitur &

Expanded text:
ectui, sed ait: « Quid est quod me quaerebatis? nesciebatis quod in iis quae Patris mei sunt, oportet me ad illos et descendit cum eis et venit Nazareth et erat subditus illis et mater eius conservabat omnia verba haec in corde suo et Iesus proficiebat sapientia aetate et gratia apud Deum et homines anno autem quintodecimo imperii Tiberii Caesaris procurante Pontio Pilato Iudaeam tetrarcha autem Galilaeae Herode Philippo autem fratre eius tetrarcha Itureae et Trachonitidis regionis et Lysania Abilinae tetrarcha sub principibus sacerdotum Anna et Caiapha factum est verbum Dei super Iohannem Zacchariae filium in deserto et venit in omnem regionem Iordanis praedicans baptismum paenitentiae in remissionem peccatorum sicut scriptum est in libro sermonum Esaiae prophetae vox clamantis in deserto parate viam Domini rectas facite semitas eius omnis vallis implebitur et omnis mons
Abbreviated transcription (Latin):
missionem p̃dicare annum dñi acceptum. & diem r&ri¬
butionis. Et cumplicuirs& librum reddidit ministro &
sedit. Et omnium in synagoga oculierant intendentes
in eum. Coepitautem dicere adillos. quia hodieimple¬
ta est haec scriptura in aurib: uestris. Etomnes
testimoniumillidabant & mirabant᷑ in uerbis gratiae
quae ꝓcedebant deoreipsius & dicebant. Non ne hic fili¬
us est ioseph. Et aitillir. uti quedic&is mihi hanc similitu¬
dinem medicecurate ipsum. Quanta audiuimus facta
in capharnaum. fac & hic in patriatua. Aitautem: Amen
dico uobis quia nemoꝓph&a acceptus ẽ. in patria sua.¬

Expanded text:
dicare annum Domini acceptum, et diem retributionis. Et cum plicuisset librum, reddidit ministro et sedit, et omnium in synagoga oculi erant intendentes in eum. Coepit autem dicere ad illos, quia hodie impleta est haec scriptura in auribus vestris: et omnes testimonium illi dabant et mirabantur in verbis gratiae quae procedebant de ore ipsius et dicebant nonne hic filius est Ioseph et ait illis utique dicetis mihi hanc similitudinem medice cura te ipsum quanta audivimus facta in Capharnaum fac et hic in patria tua ait autem amen dico vobis quia nemo
Abbreviated transcription (Latin):
uobis hodies aluator qui estxp̃sdñs in ciuitate dauid.
Et hoc uobis signum. inueni&is in fantem pannis in¬
uolutum & positum in praesȩpio. Et subito facta est
cumangelo multitudo militia e caelestis laudantiũ dm̃
adicentum gloriainaltirsimisdõ & interrapax ho
minib bonaeuluntatis. Et factumest utdisterser
ab eis angeli incaelum pastores loquebantur ad inuicẽ:
Transeamus us queb &hleem. &uideamꝰ hoc uerbum
quod factum est. quod dñs ostendit nobis. Etuenerunt
festinantes & inuenerunt mariam &ioseph. & in fanẽ

Expanded text:
nus in civitate David et hoc vobis signum invenietis infantem pannis involutum et positum in praesepio et subito facta est cum angelo multitudo militiae caelestis laudantium Deum et dicentium gloria in altissimis Deo et in terra pax in hominibus bonae voluntatis et factum est utab eis angeli in caelum, pastores loquebantur ad inuicem: transeamus usque Bethleem et uideamus hoc uerbum, quod factum est, quod dominus ostendit nobis. et uenerunt festinantes et i
Abbreviated transcription (Latin):
dens in faciem rogauit eumdicens. Dnẽ siuis potes
memundare. Et extendens manum t&igitillũ dicens
Volo mundare. Et confestim lepra discessitabillo.
Etipse p̃cepitill ut neminidicer&. sed uade ostende
tes acerdoti. & offerꝓemundation&ua sicut p̃cepit
morses intestimonium illis. Perambulabat autem
magis sermo deillo. et conueniebant turbae multae
ut audirent & curarentur ab infirmitatibus suis. Ipse
autem secedebat indesesto & orabat. Et factum est
in unadicrum &ipse sedebatdocens & erant pharisei
sedentes &legis doctores quiuenerant exomnie astello

Expanded text:
dens in faciem, rogavit eum, dicens: Domine, si vis, potes me mundare. Et extendens manum, tetigit eum, dicens: Volo. Mundare. Et confestim lepra discessit ab illo. Et ipse praecepit illi, ut nemini diceret: sed, Vade, ostende te sacerdoti et offer pro emundatione tua sicut praecepit Moses in testimonium illis perambulabat autem magis sermo de illo et conveniebant turbae multae ut audirent et curarentur ab infirmitatibus suis ipse autem secedebat in deserto et orabat et factum est in una dierum et ipse sedebat docens et erant Pharisaei sedentes et legi
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorum. Surgite eamus: eccequime trad& ꝓpeest
Et adhuc eoloquente: uenitiudas scarioth unus ex
duo decim: & cumillo turba multa cumgladiis & lignis
a summis sacerdotib: & scribis & aseniorib Pederat
autem traditor eiꝰ signum eis dicens Quemcumque
osculatus fuero : ipse est ten&eeum &ducite. Et cum
ueniss& . statim accedens ad eum ait. ꝑabbi : & oscula

Expanded text:
est et adhuc eo loquente venit Iudas Scarioth unus ex duodecim et cum illo turba cum gladiis et lignis a summis sacerdotibus et a scribis et a senioribus dederat autem traditor eius signum eis dicens quemcumque osculatus fuero ipse est tenete eum et ducite et cum venisset statim accedens ad eum ait rabbi et oscul
Abbreviated transcription (Latin):
s& paululum ꝓcidit suꝑterram &orabat : utsi fieripos¬
s& transir& ab eohora. Et dixit Abba pater : omniatꝰ
possibilia sunt : trans fercalicem huncame. Sed non
quod egouolo: sed quodtu. Etuenit : & inueniteos dormi¬
entes & ait p&ro. Simon dormis : Non potuistiuna hora
uigilare : Uigilate & orate : ut non in tr&is in tempta¬
tionem. Sp̃s quidem promptus: caro autem in firma

Expanded text:
eri posset transiret ab eo hora et dixit Abba Pater omnia possibilia tibi sunt transfer calicem hunc a me sed non quod ego volo sed quod tu et venit et invenit eos dormientes et ait Petro Simon dormis non potuisti una hora vigilare vigilate et orate ut non intretis in temptationem spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
dictione erit pars ur̃a. Omnia quaed&erra sunt
interãconuestentur. sic impii amaledicto in ꝑdi¬
tionem. Luetus hominum incorpore ipsorum.
nomen autemimpiorum delebitur. Curã habe
debono nomine : Hoc enim magis ꝑmanebit
tibi quam mille thesaurimagnip̃tiosi. Bonȩ
uitae Numerus dierum. Bonum aut nomen
ꝑmanebit in acud̃. Disci plinamin pace conserua¬
tefiliĩ Sapientia enim abscondita & thesaurus
occultus quae utilitas in utrisq Melior ẽ ho¬
mo qui abscondit stultitiam suam. quam homo
qui abscondit sapientiam suam. Uerum tamen
reuestimini in his quae ꝓcedunt de oremeo. Non
est enimbonum omnem in reuerentiã obseruare.
& non omnia omnib: beneplacent in fide

Expanded text:
dictione erit pars vestra omnia quae de terra sunt dictione erit pars vestra omnia quae de terra sunt in terram convertentur sic impii a maledicto in perditionem luctus hominum in corpore ipsorum nomen autem impiorum delebitur curam habe de bono nomine hoc enim magis permanebit tibi quam mille thesauri magni pretiosi bonae vitae numerus dierum bonum autem nomen rmanebit in aevo disciplinam in pace conservate filii sapientia enim abscondita et thesaurus occultus quae utilitas in utrisque melior est homo qui abscondit stultitiam suam quam homo qui abscondit sapientiam suam verumtamen reveremini in his quae procedunt de ore meo non est enim bonum omnem inreverentiam observare et non omnia omnibus beneplacent in fide
Abbreviated transcription (Latin):
Omors quam amara ẽ. me¬
moriatua: Homini pacem habenti in substan¬
tiissuis. Viro qui&o & cuius uiae directae suNt
in omnib: & adhuc ualente accipere cibum.
Omors bonum ẽ iudiciumtuum : Homini in di¬
genti. & quiminoratur uirib:: De fecto a&a¬
te & cuide omnib: cura ẽ. & in credibili quiꝑdit
sapientiã. Nolim &uere iudicium mostis: Me¬
mento quae antece fuerunt. & quae suꝑuentura
sunt tibi. Hoc iudicium ad ño omnicarni
Et quid suꝑueni& in bene placita altirsimi:
Siue decim siue centũ. siue mille anni: pon est
enim in inferno accusatio uitae Filisab omi¬
nationum fiunt filu peccatorum. et qui con¬
uersantur secus domos impiorum. Filiorum
peccatorum peribit hereditas. & cum semine
illorum adsiduitas obꝓbrii. Depatre impio
quaerentur filii. qm̃ ꝓpter illum sunt in obꝓ¬
brio. VUae uobis uirumpii qui dereliquistis.
legem dñi altissimi : Et sinati fueritis in male¬
dictione nascenini: Et si mostui fueritis. inmale¬

Expanded text:
mors quam amara est memoria tua homini pacem habenti in substantiis suis viro quieto et cuius viae directae sunt in omnibus et adhuc valenti accipere cibum o mors bonum est iudicium tuum homini indigenti et qui minoratur viribus defecto aetate et cui de omnibus cura est et incredibili qui perdit sapientiam noli metuere iudicium mortis memento quae ante te fuerunt et quae superventura sunt tibi hoc iudicium a Domino omni carni et quid superveniet in beneplacita Altissimi sive decem sive centum sive mille anni non est enim in inferno accusatio vitae filii abominationum fiunt filii peccatorum et qui conversantur secus domos impiorum filiorum peccatorillorum assiduitas opprobrium. De patre impio quaeruntur filii, quoniam propter illum sunt in opprobrio. Vae vobis, viri impii, qui dereliquistis legem Domini altissimi; et si nati fueritis in maledictione nascemini, et si mortui fueritis, in male
Abbreviated transcription (Latin):
scõtuo & confitebor nominituo. Suꝑmiseri¬
cordiatua &uieritat&ua quia magnificasti su¬
ꝑ omne nomen eloquiumtuũ. In die in uocabo
& ex audies me dilatabis animae meae fostitu¬
dinem Confiteantur tibi dñe omnes reges
terra eil qm̃ audieruNt eloquia oristui. Et
delonge cognoscit. Si ambula uero in medio
tribulationis uiui ficabis me. suꝑfurorem ini¬
micorum meorũ mittes manumtuam. & salua¬
bit me dexteratua. Dñs operabitur ꝓme. dñe
misericordiatua in a&ernũ operã manuum tua¬

Expanded text:
t confitebor nomini tuo, Super misericordia tua, et veritate tua, quia magnificasti super omne nomen eloquium tuum. In die invocabo, et exaudies me: dilatabis animae meae fortitudinem. Confiteantur tibi, Domine, omnes reges terrae, quoniam audierunt eloquia oris tui. Etde longe cognoscit. Si ambulavero in medio tribulationis vivificabis me: super furorem inimicorum meorum mittes manum tuam, et salvabit me dextera tua. Dominus operabitur pro me, Domine, misericordia tua in aeternum h. saeculu
Abbreviated transcription (Latin):
traderentur cunucho hester quoq: inter c&eras
puellas citradita ẽ. ut seruar&ur innumero femi¬
narum quae placuit ei & ini enit gratiam incons¬
pectuillius. Et p̃cepit eunucho ut accelarar&
mundum muliebrem & trader& ei pastes suas &
septem puellas speciosisimas dedomoregis & tam
ipsam quã pedis sequas eius ornar& atq: excoler&
quae noluit indicare ei populum & patriam suã
Mardocheus enim p̃ceperat ut dehac re om¬
Vino r&icer& Quid e ambulabat cotidie ante
uestibulum domus inqua electae uirgines
seruabantur cuiem agens salutis
hester & scire uolens quid ei accederde

Expanded text:
traderentur eunucho: Esther quoque inter caeteras traderentur eunucho: Esther quoque inter caeteras puellas ei tradita est, ut servaretur in numero feminarum. Quae placuit ei, et invenit gratiam in conspectu illius. Et praecepit eunucho, ut acceleraret mundum muliebrem, et traderet ei partes suas, et septem puellas speciosissimas de domo regis, et tam ipsam quam pedissequas ejus ornaret atque excoleret. Quae noluit iMardocheus enim praeceperat ut de hac re omnino reticeret qui deambulabat cotidie ante vestibulum domus in qua electae virgines servabantur curam agens salutis Hester et scire volens quid ei accidere
Abbreviated transcription (Latin):
puellas speciosas & uirgines & adducant eas ad ci¬
uitatem susan & tradant indomum feminarũ
submanu a egei cunuchi qui ẽ p̃positus & custos
mulierum regiarum. & accipiant mundum mu¬
liebrem & c&era adusus necessaria. Et quae¬
cumq interomnes oculis regis placuerit. ipsa
regn & ꝓuasthi Placuit sermoregi. & ut ita
sugges serant ius sit fieri. Erat uir iudacus
in susis ciuitate uocabulo mardocheus filius iair
fili semei filii chis destirpe iemini quitrans latus
fuerat dehierusalem eotempore quoieconiam regẽ
iuda. Nabuchodono sor rex babrlonis transtu¬
lerat qui fuerat Nutricius filiae fratrissui edissȩ
quae altero nomine hesteruocabatur. &utrumq
parentem amiserat . Pulchite nimis & decora facie
Mostu isq patre eius & matre mardocheus sibi
eam adoptauit infiliam. Cumq ꝑcrepuis s&
regis imperium. & iux tamandata illius multae
uirgines pulchrae adducerentur susam & aegeo

Expanded text:
puellas speciosas et virgines et adducant eas ad cipuellas speciosas et virgines et adducant eas ad civitatem Susan et tradant in domum feminarum sub manu Aegaei eunuchi qui est praepositus et custos mulierum regiarum et accipiant mundum muliebrem et cetera ad usus necessaria et quaecumque inter omnes oculis regis placuerit ipsa regnet pro Vasthi placuit sermo regi et ita ut suggesserant iussit fieri erat vir iudaeus in Susis civitate vocabulo Mardocheus filius Iair filii Semei filii Cis de stirpe Iemini qui translatus fuerat de Hierusalem eo tempore quo Iechoniam regem Iuda Nabuchodonosor rex Babylonis transtulerat qui fuit nutricius filiae fratris sui Edessae quae altero nomine Hester vocabatur et utrumque parentem amiserat pulchra nimis et decora facie mortuisque patre eius ac matre Mardocheus sibi eam adoptaviregis imperium, et juxta mandatum illius multae virgines pulchrae adducerentur Susan, et Egeo
Abbreviated transcription (Latin):
natio. Et si tibi plac& egrediatur edictum a facie
tua. & scribatꝰ iuxtalegem ꝑsarum atq medorũ
quam p̃terire inlicitum. ẽ ut nequaquam ultra
uasthi in grediatur ad regem. sed regnum illius
alteraquimnelior illa ẽ accipiat. Et hoc in omni
quod latissimum ẽ ꝓuinciarum tuarũ diuulg&
imperio & cunctae uxores tam maiorũ quã
mingrum deferant maritis suis. Placuit
consilium cius regi & principib: Fecitq rex iuxta
consilium mamuchan. et misit epistolas ad uni¬
uersas ꝓuinciar regnisui. ut quaeq gens audire
& legere poterat diuersis linguis &litteris ẽe
uiros. principes ac maiores In domib: suis &
hoc ꝑcunctos populos diuulgari. Hisita gestisU
postquam regis asueri deferꝰuerat In dignatio
recordata uasthi & quae feciss& uel quae pas¬
sa. e&̃. Dixeruntq pueri regis ac ministri eius
Quaerantur regipuellae uirgines acspeciosae
& mittantur qui considerent ꝑ uniuers aꝓuincias

Expanded text:
natio et si tibi placet egrediatur edictum a facie natio et si tibi placet egrediatur edictum a facie tua et scribatur iuxta legem Persarum atque Medorum quam praeteriri inlicitum est ut nequaquam ultra Vasthi ingrediatur ad regem sed regnum illius altera quae melior illa est accipiat et hoc in omne quod latissimum est provinciarum tuarum divulgetur imperium et cunctae uxores tam maiorum quam minorum deferant maritis suis placuit consilium eius regi et principibus fecitque rex iuxta consultum Mamuchan et misit epistulas ad universas provincias regni sui ut quaeque gens audire et legere poterat diversis linguis et litteris esse viros principes ac maiores in domibus suis et hoc per cunctos populos divulgari his itaque gestis postquam regis Asueri deferbuerat indignatio recordatus est Vasthi et quae fecisset vel quae passa esset dixeruntque pueri regis ac ministri eius quaerantur regi puellae virgines ac speciosae et mittantur qui considerent per universas provincias
Abbreviated transcription (Latin):
uenire contempsit. Vnde inatus rex & nimio
furore sucensus. interro gauit sapientes quiex
more regioci semꝑ adherebant & illorũ facidat
cuncta consilio. scientiũ leges aciura maiorum
Erat autem primi & ꝓximi charsena & s&har
& ammaha & tharsis & mares & marsana
& mamucha septem duces ꝑsarum atq medorũ.
qui uidebant faciem regis: Et primi post eũ rescͥde¬
re solitierant. Cui sententiae uasthi regina sub¬
iacer& quae a sueri regis imperiũ quod ꝑ eunuchos
mandauerat facere noluiss&. Pesponditq ma¬
mucha audiente rege atq principib . Non solum
regemlȩsit regina uasthi. sed omnes principes
& populos qui sunt incunctis ꝓuincus regis a sueri.
Egredi&ur enim sermo ad omnes mulieres ut
contempnant uiros suos & dicant rex asuerus
iussit ut regina uasthi intrar& ad regem & illa
noluit. Atq hoc exemplo. omnes principum
coniuges psarum atq medorũ parui pendeNT
imperia maritorum. Vnde regis iusta ẽ. in dig¬

Expanded text:
venire contempsit unde iratus rex et nimio venire contempsit unde iratus rex et nimio furoremore regio semper ei aderant et illorum faciebat cuncta consilio scientium leges ac iura maiorum erant autem primi et proximi Charsena et Sethar et Admatha et Tharsis et Mares et Marsana et Mamucha septem duces Persarum atque Medorum qui videbant faciem regis et primi post eum residere soliti erant cui sententiae Vasthi regina subiaceret quae Asueri regis imperium quod per eunuchos mandaverat facere noluisset responditque Mamuchan audiente rege atque principibus non solum regem laesit regina Vasthi sed omnes principes et populos qui sunt in cunctis provinciis regis Asueri egredietur enim sermo reginae ad omnes mulieres ut contemnant viros suos et dicant rex Asuerus iussit ut regina Vasthi intraret ad eum et illa noluit atque hoc exemplo omnes principum coniuges Persarum atque Medorum parvipendent imperia maritorum unde regis iusta est indig
Abbreviated transcription (Latin):
& pariostratũ lapide dispositi erant. quod mi¬
ra uari&ate pictura de corabat. Bibebant
autem qui inuitati erant aureis poculis. & aliis
atq: aliir uasis cibi inferebantur. Uinum quoq
ut magnificentia regia dignum erat abundans
& p̃cipuum ponebatur . Nec erat qui nolentes
coger& adbibendũ. Sed sic rexstatuerat p̃ponens
mensis singulis deprincipib: suis. ut sumer& unus¬
quisq quoduelit. Uasthi quoq regina fecit conui¬
uium feminarum inpalatio. ubi rex asuerus ma¬
nere consueucrat . Itaq dic septimo cum rex e&̃¬
hlarior & post nimiam potionem in caluis s&
mero p̃cepit mauman. & bazatha. arbona
& bagatha & abgatha & tarath. & carchas. sep¬
tem eunuchis qui in conspectu eius ministrabant.
ut introducerent uasthi corm rege : posito suꝑ
caput eius diademat .e. & ostender& cunctis
populis & principib illius pulchritudinem
Erat enim pulchra ualde Quae rennuit. & ad
regi s imperium quod ꝑ cunuchos mandauerat

Expanded text:
et pario stratum lapide dispositi erant quod miet pario stratum lapide dispositi erant quod mira varietate pictura decorabat bibebant autem qui invitati erant aureis poculis et aliis atque aliis vasis cibi inferebantur vinum quoque ut magnificentia regia dignum erat abundans et praecipuum ponebatur nec erat qui nolentes cogeret ad bibendum sed sic rex statuerat praeponens mensis singulos de principibus suis ut sumeret unusquisque quod vellet Vasthi quoque regina fecit convivium feminarum in palatio ubi rex Asuerus manere consueverat itaque die septimo cum rex esslarior et post nimiam potionem incaluisset mero praecepit Mauman et Bazatha et Arbona et Bagatha et Abgatha et Zarath et Charchas septem eunuchis qui in conspectu eius ministrabant ut introducerent reginam Vasthi coram rege posito super caput eius diademate et ostenderet cunctis populis et principibus illius pulchritudinem erat enim pulchra valde quae rennuit et ad regis imperium quod per eunuchos mandaverat
Abbreviated transcription (Latin):
N DIEBUS ASUERI qUI REQRAUITAU
iudia usq a &hiopiam suꝑcentũ uiginti septẽ
Iproumncias. Quando sedit in solio regnisar susa
ciuitas regnicius exordium fuit: Testio igitur
anno imperi suu fecit grinde conuiuium cuncts
principib & pueris suis. fostissimis ꝑsarum & me¬
dorum indrtis & p̃fectis ꝓuinciarum conemse:¬
Vt ostender& diuitias gloriae regnisui ac mag¬
nitudinem atq: iactantiam potentiae suae
multo tempore : Centum uilic& & octoginta
dieb. Cumq implerenturdies conuiuii. inui¬
tauit omnẽ populum quiinuentus. ẽ. susis
amaximo usq: minimum. Et septem dieb
ius sit conuiuium p̃parari inuestibulo hosti
& nemoris. quod regio cultł & manu consitũ
erat. Et pendebant ex omni paste tentoria
aerei coloris. & carba sini. & hrachinthini. sus¬
tentata funib bissinis atq purpureis. qui
eburneis circulis insestierant. & columnis
marmoreis fulciebanur. Lectuli quoq aurei
& argentei suꝑ pauimentum smaragdinum

Expanded text:
n diebus Asueri qui regnavit ab India usque Aethiopiam super centum viginti septem provincias quando sedit in solio regni sui Susa civitas regni eius exordium fuit tertio igitur anno imperii sui fecit grande convivium cunctis principibus et pueris suis fortissimis Persarum et Medorum inut ostenderet divitias gloriae regni sui, ac magnitudinem, atque jactantiam potentiae suae, multo tempore, centum videlicet et octoginta diebus cumque implerentur dies convivii invitavit omnem populum qui inventus est Susis a maximo usque ad minimum et septem diebus iussit convivium praeparari in vestibulo horti et nemoris quod regio cultu et manu consitum erat et pendebant ex omni parte tentoria aerii coloris et carpasini et hyacinthini sustentata funibus byssinis atque purpureis qui eburneis circulis inserti erant et columnis marmoreis fulciebantur lectuli quoque aurei t argentei super pavimentum zmaragdino
Abbreviated transcription (Latin):
in iuriam passus ẽ uel ille quimiuriã fecit . Vos
na conꝓbastis tenentes hester hebrticum librũ
ꝑ singula uerba nrãm trans lationem aspicite ut
possitis agnoscere menihilumquam augm̃tas¬
se addendo sed fidele testimonio simpliciter
sicut in hebreo hab&ur hrstoriam hebnricam
latinac linguae tradidis se Nec affectamus laudes
hominum nec uituperationes expauescimus
dõ enim placere cunentes minas hominum
penitus nontimemus qm̃ dissi pat d s̃ ossa corũ
qui hominib: placere desiderant. Et secundum
apostolum. qui huius modi sunt serui xp̃i es se

Expanded text:
injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos na comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus dissipat ossa eorum qui hominibus placere desiderant , et secundum Apostolum, qui ejusmodi sunt, servi Christi esse
Abbreviated transcription (Latin):
Num quid & nos in oboedientes faciemus om¬
ne malũ grande hocut p̃uaricemur indõ nr̃o
Et ducamus uxores peregrinas. De filus
autẽ ioiada filii cliasib sacerdotis magnigener
erat sanaballat horonites quem fugaui
ame. Necordared ñe dr̃ meus ad uersus cos
qui polluunt sacerdotiũ. iusq sacerdo tale
& leuiticum Igitur mundaui cos abomnib
alienigenis & constitui ordines sacerdotũ
& leuitarũ unum quemq: inministeriosuo &
in oblatione lignorum intemporib constitu¬
tis & in primitus. Memento meids̃ meus
In bonum: a men.
ibruM HESTER UAMIS TRANSLA¬
torib constat. eẽ. uitiatum quem ego de
archiuis hebrcorum releuans uerbum euerbo
p̃ssius transtuli quem librum editio uulgata
laciniosis hinc inde uerborum finib trahit ad¬
dens ea quac extempore dicipotuerant & audi¬
ri sicut solatum ẽ scolarib disciplinis sumpto
themate excogitare quib uerbis uti potuit qui

Expanded text:
Numquid et nos inobedientes faciemus omNumquid et nos inobedientes faciemus omne malum grande hoc, ut praevaricemur in Deo nostro, et ducamus uxores peregrinas? De filiis autem Joiada filii Eliasib sacerdotes magni, gener erat Sanaballat Oronites, quem fugavi a me. Recordare, Domine Deus meus, adversum eos qui polluunt sacerdotium, jusque sacerdotale et Leviticum. Igitur mundavi eos ab omnibus alienigenis, et constitui ordines sacerdotum et Levitarum, unumquemque in ministerio suo: et in oblatione lignorum in temporibus constitutis, et in primitivis: memento mei, Deus meus, in bonum. Amen. Librum Esther variis translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui
Abbreviated transcription (Latin):
man&is exaduerso muri Si secundo hoc feceritis
manum mittam inuos . Itaq extempore il i lo
nonuendider̃ in sabbato. Dixi quoq leuitis ut
munda rentur & uenirent ad custodiendaspor¬
tas & sc̃ificandum diem sabbati & ꝓhoc ergo
memento mei dĩ meus & parcemihi secundum
multitudinem miserationum tuarum. sed & indie¬
b: illis uidiiuda eos ducentes uxores &torias
ammanitidas & moabitidas filii corum ex media
paste loquebantur a rotice. & nescieban loqui
iudaice & loquebaxur iuxta linguam populi
& populi & obiurgaui cos & maledixi & caedi
ex ipsis uiros & de caluaui eos & adiuraui in dõ
ut non dareñ filias suas filiis eorũ & non acci¬
perent defiliab: eorũ filiis suis. Et sibem &ip¬
sis dicens. Numquid non in huiuscemodipͣecca¬
uit salomon rexisrł & ceste ingentib: multis
Non erat rex similis ei & dilectus dõsuo erat . &
posuit cum ds̃ regem suꝑomnem isrł . &ipsũ
ergo ad peccatũ duxerunt mulieres alienigenȩ

Expanded text:
manetis ex adverso muri si secundo hoc feceritis manetis ex adverso muri si secundo hoc feceritis manum mittam in vos itaque ex tempore illo non venerunt in sabbato dixi quoque Levitis ut mundarentur et venirent ad custodiendas portas et sanctificandum diem sabbati et pro hoc ergo memento mei Deus meus et parce mihi secundum multitudinem miserationum tuarum sed et in diebus illis vidi Iudaeos ducentes uxores azotias ammanitidas et moabitidas et filii eorum ex media parte loquebantur azotice et nesciebant loqui iudaice et loquebantur iuxta linguam populi et populi et obiurgavi eos et maledixi et cecidi ex ipsis viros et decalvavi eos et adiuravi in Deo ut non darent filias suas filiis eorum et non acciperent de filiabus eorum filiis suis et sibimet ipsis dicens numquid non in huiuscemodi re peccavit Salomon rex Israhel et certe in gentibus multis non erat rex similis ei et dilectus Deo suo erat et posuit eum Deus regem super omnem Israhel et ipsum ergo ad peccatum duxe
Abbreviated transcription (Latin):
ria in sabbato postantes aceruos & onerantes
suꝑasinos uinũ &uuas & ficus & omne onus &im¬
ferenter hierus alem indie sabbati. Et contestatis
sumut in die quauendere licer& uenderent.: Et
trruhabitauerunt in ca in ferentes pisces & om̃a¬
uenalia & uendebant in sabbatis filiis iuda & hie¬
rusalem. Et obiurgaui optimater iuda & dixi
eis. Quac ẽ res hacc mala quã uos facitis & ꝓfa¬
natis diem sabbati: Numquid non haec feceruNT
patres ur̃i & ad duxit ds̃ nr̃ suꝑ nos omne malũ
hoc : Et suꝑ ciuitatẽ hanc. & uos additis iracun¬
diam suꝑ isrł uiolando sabbatum. Factum . ẽ.
itaq cum qui euissent postae hierusalem die sab¬
bati. dixi & clauserunt ianuas . & p̃cepi ut non
aperirent eas usq: post sabbatum. Et depueris
meis constitui suꝑ postas ut nullus inferr& onus
indie sabbati. Et manserunt negotiatores & uen¬
dentes uniuersa uenalia foris hierusalem. semel
&bis & contestatus sum eos & dixieis. Quare

Expanded text:
ria in sabbato portantes acervos et onerantes ria in sabbato portantes acervos et onerantes super asinos vinum et uvas et ficus et omne onus et inferentes Hierusaleere liceret, venderent. Et Tyrii habitaverunt in ea, inferentes pisces, et omnvenalia: et vendebant in sabbatis filiis Juda in Jerusalem: et objurgavi optimates Juda, et dixi eis, quae est haec res mala, quam vos facitis, et profanatis diepatres nostri et adduxit Deus noster super nos omne malum hoc et super civitatem hanc et vos additis iracundiam super Israhel violando sabbatum factum est itaque cum quievissent portae Hierusalem die sabbati dixi et cluserunt ianuas et praecepi ut non aperirent eas usque post sabbatum et de pueris meis constitui super portas ut nullus inferret onus in die sabbati et manserunt negotiatores et vendentes universa venalia foris Hierusalem semel et bis et contestatus sum eos et dixi eis quare
Abbreviated transcription (Latin):
inuestibulis domus dĩ & malũ mihiuisum ẽ ual¬
de. Et ꝓieciuasa domus tobiae foras degaro fila¬
cio p̃cepiq & demundauerunt garo filacia & re¬
tuliibiuasa domus dĩ sacrificium &tus. Et cogno
ui qm̃ pastes leuitarũ ñ fuissent datae. & fugis s&
unus quisq: in regionẽ suã deleuitis &decantorib:
& dehis quiministrabant. & egi causam aduer¬
sus magistratus. & dixi quare dereliquimus do¬
mumdĩ . Et congregaui eos & fecistare instatio¬
nib: suis. Et omnis iuda ad postabat decimam
frumenti & uini & olei inhorrea. Et constituimꝰ
suꝑ horrea selemiam sacerdotem & sadoch scribã
& fadaiam delcuitis & iuxta eos ananfiliũ tachur
filium matthaniae qm̃ fideles conꝓbati sunt¬
& ipsis creditȩ sunt pastes fratrũ suorũ. Memen¬
to mei ds̃ meus ꝓhoc & nedeleas miserationes
meas quas feci indomodĩ mei. & inceremonus
eius. Indieb illis uidiiniuda calcabant torcula¬

Expanded text:
in vestibulis domus Dei et malum mihi visum est valin vestibulis domus Dei et malum mihi visum est valde et proieci vasa domus Tobiae foras de gazofilacio praecepique et mundaverunt gazofilacia et rettuli ibi vasa domus Dei sacrificium et tus et cognovi quoniam partes Levitarum non fuissent datae et fugisset unusquisque in regionem suam de Levitis et de cantoribus et de his qui ministrabant et egi causam adversus magistratus et dixi quare dereliquimus domum Dei et congregavi eos et feci stare in stationibus suis et omnis Iuda adportabat decimam frumenti et vini et olei in horrea et constituimus super horrea Selemiam sacerdotem et Sadoc scribam et Phadaiam de Levitis et iuxta eos Anan filium Zacchur filium Matthaniae quoniam fideles conprobati sunt et ipsis creditae sunt partes fratrum suorum memento mei Deus meus pro hoc et ne deleas miserationes meas quas feci in domo Dei mei et in caerimoniis eius in diebus illis vidi in Iuda calcabant torcula
Abbreviated transcription (Latin):
morsi audiente populo. & inuentum ẽ. scriptũ in co
quod nondebeat intro ire ammanites & moabi¬
tes in ecclesiam dĩ usq: in a&ernum. eoquod non
occurrerint filiis isrł cum pane &aqua. & con¬
duxerint aduersus eũ balaam ad maledicen¬
dum ei & conuestit ds̃ nr̃ maledictionẽ inbenedic
tionẽ. Factum ẽ. autem cum audissent legem
seperauerunt omnẽ alienigenã abisrł. Et suꝑ
hoc erat eliasib sacerdos. qui fuerat p̃positus
ingazo filaciũ domus dĩ nr̃i & ꝓximus tobiae
Fecit ergo sibi gazofilacium grande &ibi erant
ante eum reponentes munera. & tus &uasa. & de¬
cimam frumentiuini &olei pastes leuitarũ & can-¬
torum &ianitorum & primitias sacerdotales
In omnib: autẽ his non fui inhierusalem quia anno
tris cesimo secundo astarxersis regis babrlonis
ueni ad regem. Et in fine dierũ rogaui regem
& uenuin hicrusalem. & intellexi malum quod fe¬
cerat helia sib tobiae. Vt facer& ei thesaurum

Expanded text:
Mosi audiente populo et inventum est scriptum in eo Mosi audiente populo et inventum est scriptum in eo quod non debeat introire Ammanites et Moabites in ecclesiam Dei usque in aeternum eo quod non occurrerint filiis Israhel cum pane et aqua et conduxerint adversum eum Balaam ad maledicendum ei et convertit Deus tionem. Factum est autem, cum audissent legem, separaverunt omnem alienigenam ab Israel. Et super hoc erat Eliasib sacerdos, qui fuerat praepositus in gazophylacio domus Dei nostri, et proximus Tobiae. Fecit ergo sibi gazophylacium grande, et ibi erant ante eum reponentes munera, et thus, et vasa, et decimam frumenti et vini et olei partes Levitarum et cantorum et ianitorum et primitias sacerdotales in omnibus autem his non fui in Hierusalem quia in anno tricesimo secundo Artarxersis regis Babylonis veni ad regem et in fine dierum rogavi regem et veni in Hierusalem et intellexi malum quod fecerat Eliasib Tobiae ut faceret ei thesaurum
Abbreviated transcription (Latin):
lauerunt in die illa uictimas magnas & la&ati suNt
ds̃enim la&ificauerat cos la&itia magna. sed
& uxores eorum & liberi gauisi sunt. Et audita
ẽ. la&itia hierusalem ꝓcul. Recen suerunt quoq ix
die illa uiros suꝑ gazofilacia thesauri & libamina
& ad primitias & ad decimas ut introferrent ꝑ cos
principes ciuitatis indecore gratiarum actionis
Sacerdotes &lcuitas quia la&atus ẽ iuda in sacer¬
dotib & lcuitis ad stantib & custodierunt obseru¬
ationẽ dĩ sui. Et obseruationem expiationis &
cantores &ianitores iux ta p̃ceptũ datud & salomo¬
nis filu eiꝰ. Quia in dieb: dauid & asapħ ab exor¬
dio erant principes constituti. Cantorum in
carmine laud antium & confitentiũ dõ. Etom¬
nis isrł in dieb torobabel: & in dieb Necmiae
dabat pastes cantorib: & ianitorib ꝑdies singi¬
los & scĩficabant leuitas. & leuitae sc̃ificabaÑ
filios aaron Indie autem illo lectũ ẽ iouodum ne

Expanded text:
laverunt in die illa victimas magnas et laetati sunt laverunt in die illa victimas magnas et laetati sunt Deus enim laetificaverat eos laetitia magna sed et uxores eorum et liberi gavisi sunt et audita est laetitia Hierusalem procul recensuerunt quoque in die illa viros super gazofilacia thesauri ad libamina et ad primitias et ad decimas ut introferrent per eos principes civitatis in decore gratiarum actionis sacerdotes et Levitas quia laetatus est Iuda in sacerdotibus et Levitis adstantibus et custodierunt observationem Dei sui et observationem expiationis et cantores et ianitores iuxta praeceptum David et Salomonis filii eius quia in diebus David et Asaph ab exordio erant principes constituti cantorum in carmine laudantium et confitentium Deo et omnis Israhel in diebus Zorobabel et in diebus Neemiae dabat partes cantoribus et ianitoribus per dies singulos et sanctificabant Levitas et Levitae sanctificabant filios Aaron in die autem illo lectum est in volumine
Abbreviated transcription (Latin):
thaniae. filius michaiae. filius tecchur. filius a s aph
& fr̃s eius semeia & ata rel. malalai galalai
maai. Nathanahel &iuda & annani inuasis canti¬
cidauiduiri dĩ & etrascriba ante eos in posta fontis
Et contracos ascenderunt in gradib: ciuitatis dauid
in a scensumuri suꝑdomum dauid &usq ad postam
a quarum adorientẽ. Et chorus secundus gratias
referentium ibat ex aduerso & ego post cũ & media
pars populi suꝑmurum & suꝑturrem furnorum
Et usq ad murũ latissimum suꝑ postam ephraim
& suꝑ postam antiquã. & suꝑ postam piscium. & tur¬
rem ananehel & turrem ema. &usq ad postam
gregis & st&erunt in posta custodiae.  st&erunt¬
q duo chori laudantium indomodĩ. Et ego & di¬
midia pars magistratuũ mecum & sacerdotes elia¬
cimmaasia miniamin michea. elioenai. zacharia
annania in tubis & maasia. & semeia. & eleazar
re cecinerunt cantores. &iezraia p̃positus. & immo¬

Expanded text:
thaniae filius Michaiae filius Zecchur filius Asaph thaniae filius Michaiae filius Zecchur filius Asaph et fratres eius Semeia et Azarel Malalai Galalai Maai Nathanel et Iuda et Anani in vasis cantici David viri Dei et Ezras scriba ante eos in porta Fontis et contra eos ascenderunt in gradibus civitatis David in ascensu muri super domum David et usque ad portam Aquarum ad orientem et chorus secundus gratias referentium ibat ex adverso et ego post eum et media pars populi super murum et super turrem Furnorum et usque ad murum latissimum et super portam Ephraim et super portam Antiquam et super portam Piscium et turrem AnGregis: et steterunt in porta Custodiae, steteruntque duo chori laudantium in domo Dei, et ego, et dimidia pars magistratuum mecum. Et sacerdotes, Eliacim, Maasia, Miamin, Michea, Elioenai, Zacharia, Anania in tubis, et Maasia, et Semeia, et Eleazar, re cecinerunt cantores, et Jezraia praepositus, et immo
Abbreviated transcription (Latin):
Hi indieb ioachimhie suae filii iosedech. & indieb
pcemiae ducis & etrac sacerdotis scribaeq Inde¬
dicatione autem muri hierusalem requesierunt
leuitas de omnib: locissuis ad ducerent eos in hie¬
rusalem & facerent dedicationem & la&itiam
in actionẽ gratiarũ & incantico in cymbalis psal¬
teriis & crtharis. Congregati sunt ergo fili canto¬
rum & decam pestrib: circahierus alem & deuillis
petufati & dedomogalgal. & deregionib geba
& atmau&h qm̃ uillas aedificauerunt sibi cantores
incircuitu hierus alem & mundati sunt sacerdotes
& leuitae & mundauerunt populum & postas
& murum. Ascendere autem feci principes iuda
suꝑ mutum & statiui duos choros laud antiũmagnos
&ierunt addexteram suꝑmurũ ad postam sterquili¬
ni & it post cososias & media pars principum iuda
xatarias et ra & mosollam iuda & beniamin & se¬
mcia & hieremia & defiliis sacerdotum intubis
racharias filius ionathan. filius semciae. filius mat¬

Expanded text:
i in diebus Ioachim filii Iesue filii Iosedech et in diebus Neemiae ducis et Ezrae sacerdotis scribaeque in dedicatione autem muri Hierusalem requisierunt Levitas de omnibus locis suis ut adducerent eos in Hierusalem et facerent dedicationem et laetitiam in actione gratiarum et in cantico in cymbalis psalteriis et citharis congregati sunt ergo filii cantorum et de campestribus circa Hierusalem et de villis Netuphati et de domo Galgal et de regionibus Geba et Azmaveth quoniam villas aedificaverunt sibi cantores in circuitu Hierusalem et mundati sunt sacerdotes et Levitae et mundaverunt populum et portas et murum ascendere autem feci principes Iuda super murum et statui duos choros laudantium magnos et ierunt ad dexteram super murum ad portam Sterquilinii et ivit post eos Osaias et media pars principum Iuda et Azarias Ezras et Mosollam Iuda et Beniamin et Semeia et Hieremia et de filiis sacerdotum in tubis Zaccharias filius Ionathan filius Semeiae filius Ma
Abbreviated transcription (Latin):
Quam dilecta tpernaculatua dñe exereitium
Desiderat &defecit animamea in atria dñi.
sibi ubi ponat pullos suos . Altariatua dñe exercitu¬
um. rexmeus & dr̃ meus. Beati qui habitan in domo
tua adhuclaudabuN te.
Semper

Expanded text:
Quam dilecta tabernacula tua, Domine exercituum! Desiderat et deficit anima mea in atria Domini: sibi, ubi ponat pullos suos: Altaria tua, Domine exercituum, rex meus et Deus meus. Beati qui habitant in domo tua: adhuc laudabunt te. SEMPER
Abbreviated transcription (Latin):
bona: & utilia hominib Stultas autem quaesti¬
ones & genealogias: & contentiones & pugnas
legis deuita. Sunt eniminutiles &uanae.Here¬
ticum hominem postunam & secundam correp¬
tionem. deuita: Sciens quia subuersus est qui
eius modi est. & delinquit ꝓprio iudicio con¬
demnatus. Cummisero adte asteman. aut tichi¬
cum: festina ad me uenire Nicopolim Ibi enim
statui hiemare.  enam legis peritum & apollo
sollicite p̃mitte : ut nihilillis desit. Discant autẽ
& nostris bonis operib: praeerse ad usus Necersa¬
rios: ut non sint infructuosi. Salutantte qui me¬
cum sunt omnes. Saluta quinos amant infide.

Expanded text:
bona et utilia hominibus stultas autem quaestibona et utilia hominibus stultas autem quaestiones et genealogias et contentiones et pugnas legis devita sunt enim inutiles et vanae hereticum hominem post unam et secundam correptionem devita sciens quia subversus est qui eiusmodi est et delinquit proprio iudicio condemnatus cum misero ad te Arteman aut Tychicum festina ad me venire Nicopolim ibi enim statui hiemare Zenan legis peritum et Apollo sollicite praemitte ut nihil illis desit discant autem et nostri bonis operibus praeesse ad usus necessarios ut non sint infructuosi salutant te qui mecum sunt omnes saluta qui nos amant in fide
Abbreviated transcription (Latin):
sem& ipsum ꝓ nobis. ut nos redimer& ab omni
iniquitate : & mundar& sibi populum acceptabi¬
lem sectatorem bonorum operum. Haec loquere
& exhostare : & argue cumomniimperio. Nemo
te contemnat: ad mone illos principib: &po¬
testatib: subditos erse: dicto oboedire. ad omne
opus bonum paratos esse: Neminemblas phe¬
mare. Nonlitigiosos erse sed modestos: omnem
ostendentes mansu &udinem ad omnes homines.
Eramus enim & nos aliquando insipientes & in¬
creduli errantes. seruientes desideriis & uolup¬
tatibus uariis inmalitia & inuidia agentes: odibi
les odientes inuicem. Cum autem benignitas &
humanitas apparuit saluatoris nostridĩ. pon ex
operibus iustitiae quae fecimus nos. sed secun¬
dum suammiscricordiam saluos nor fecit: perla¬
uacrum regenerationis & renouationis sp̃r sc̃ĩ.
Nostrum. Vt iustificati gratia ipsius heredes
simus secundum spemuitae a&ernae. Fidelis
sermo est. Et dehis uolo te confirmare : ut curen
bonis operibus p̃erse qui creduntdõ. Haec sunt

Expanded text:
nobis, ut nos redimeret ab omni iniquitate, et mundaret sibi populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum. Haec loquere, et exhortare, et argue cum omni imperio; nemo te contemnat. Admone illos principibus et potestatibus subditos esse, dicto obedire, ad omne opus bonum paratos esse, neminem blasphemare, non litigiosos esse, sed modestos omnem ostendentes mansuetudinem ad omnes homines. Eramus enim aliquando et nos insipientes, increduli, errantes, servientes desideriis et voluptatibus variiles, odientes invicem. Cum autem benignitas et humanitas apparuit Salvatoris nostri Dei, non ex operibus justitiae quae fecimus nos, sed secundum suam misericordiam salvos nos fecit per lavacrum regenerationis et renovationis Snostrum ut iustificati gratia ipsius heredes simus secundum spem vitae aeternae fidelis sermo est et de his volo te confirmare ut curent bonis operibus praeesse qui credunt Deo haec sunt
Abbreviated transcription (Latin):
& plantasti eas ad flixisti populor &emisistieos.
Non enim ingladio suo possederuN terram Neq
brachium eorum saluauit eos. Sed dexteratua
& brachium tuum & lux uul tur tui quia conpla¬
ia cob Inte hostes nostros uentilabimur in nomi¬
n&uo conculcabimus aduersarios nostros
Non enim in arcumeo confidam. Neq gladius
meus saluabit me. quia saluastinor dehosti¬
b: nostris & eor quioderunt nos confudisti
In dño gaudebimus totadie & in nomin&uo in a&¬
num confitebimur. Semper

Expanded text:
et plantasti eos; affixisti populos, et emisisti eos. Non enim in gladio suo possederunt terram, neque brachium eorum salvavit eos. Sed dextera tua, et brachium tuum, et lux vultus tui, quia plaJacob. In te hostes nostros ventilabimus: in nomine tuo conculcabimus adversarios nostros. Non enim in arcu meo confidam: neque gladius meus salvabit me, Quia salvasti nos de hostibus nostris, et eos qui oderant nos, confudisti. In Deo laudabimus tota die, et nomini tuo in aeternum confitebimur. SEMPER
Abbreviated transcription (Latin):
Misi dñs a edificauerit domũ inuanũ laborauer̃
qui a edificant eã. Ñ ini dñs custo dierit ciuitatem.
frustrauigilat qui custodit eam. Frustra uobis ẽ
ducatis panem dolorũ. sic dabit diligentib se
somnũ. Eccehereditas dñi filii mercis fructus uen¬
tris. Sicut sagittae inmanu potentis. ita filuiuuen¬
tutis. Beatus uir quiimplebit phar &ram suã exip¬
sis Non confund&ur cum loqu&ur in imicis inpor

Expanded text:
 in vanum laboraverunt qui aedificant eam: Nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigilat qui custodit eam. Frustra vobis estducatis panem dolorum: sic dabit diligentibus se somnum. Ecce haereditas Domini, filii: merces, fructus ventris. Sicut sagittae in manu potentis: ita filii juventutis. Beatus vir qui implevit pharetram suam ex ipsis: non confundentur, cum loquentur inimicis suis
Abbreviated transcription (Latin):
mnis sapientia ad nõdõ est & cumillo
fuit semꝑ & .ẽ. ante a euum: Hare¬
nam maris. & pluuiae guttas & dies scł quis
dinum erauit: Atitudinem caeli & latitudi¬
nem terrae & ꝓfundum abrssi quis mensus . ẽ.
Sapientiã dĩ p̃cedentẽ omnia quis in uestigauit
Prior omnium creata ẽ. sapientia & intellec¬
tus prudentiae ab aeuo. Fons sapientiae uer¬
bum dĩ in excelsis. & ingressus illius manda¬
ta a&erna : Radix sapientiae cuireuelata ẽ
& astutia s illius quis agnouit: Disciplina sa¬
pientiae cui reuelata ẽ. & manifestata &
multiplicationẽ ingressus illius quis intellex̃

Expanded text:
mnis sapientia a Deo Domino est et cum illo fuit semper et est ante aevum harenam maris et pluviae guttas et dies saeculi quis dinumeravit altitudinem caeli et latitudinem terrae et profundum abyssi quis mensus est sapientiam Dei praecedentem omnia quis investigavit prior omnium creata est sapientia et intellectus prudentiae ab aevo fons sapientiae verbum Dei in excelsis et ingressus illius mandata aeterna radix sapientiae cui revelata est et astutias illius quis agnovit disciplina sapientiae cui revelata est et manifestata et multiplicationem ingressus