comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quosdam quibus profuerunt. Dabo inquam maximae fam&e: & inter miranda ꝓ¬¬
positos: quos siquis corrigit: delet.Sic enimuitia uirtutibus immissa sunt ut
llas secum tractura sint.Adiice nunc:ꝙ oratio certam regulam non habet.C
suetudo illam ciuitatis:qua nunquam in eodem diustetit uersat.Multi ex ali'¬
eno seculo petunt uerba.Duodecim tabulas loquuntur. Grachus illis etcras¬
sus & Curionimis culti & recentes sunt.Ad Appium usq ad Coruscanum
redeunt. quidam contra:dum mhilnisi tritum & usitatum uolunt:in sor¬
des incidunt. Utrumq diuerso genere corruptum est:tam mehercules ꝗͣ
nollent splendidis uti: ac sonantibus: ac poeticis: necessaria atq in usu po¬
sita uitare. Tam hune dicam peccare: quem illum. Alter seiusto plus colit¬
Alter se iusto plus negligit.Ille & crura hie nec alias quidem uellit.Ad com¬
positionem transeamus. quot genera tibi dabo in hac quibus peccetur.Qu¬

Expanded text:
quosdam, quibus profuerint. Dabo, inquam, maximae famae et inter admiranda prquosdam, quibus profuerint. Dabo, inquam, maximae famae et inter admiranda propositos, quos si quis corrigit, delet; sic enim vitia virtutibus inmissa sunt, ut illas secum fractura sint. Adice nunc, quod oratio certam regulam non habet; consuetudo illam civitatis, quae numquam in eodem diu stetit, versat. Multi ex alieno saeculo petunt verba, duodecim tabulas loquuntur. Gracchus illis et Crassus et Curio nimis culti et recentes sunt, ad Appium usque et Coruncanium redeunt. Quidam contra, dum nihil nisi tritum et usitatum volunt, in sordes incidunt. Utrumque diverso genere corruptum est, tam mehercules quam nolle nisi splendidis uti ac sonantibus et poeticis, necessaria atque in usu posita vitare. Tam hunc dicam peccare quam illum: alter se plus iusto colit, alter plus iusto neglegit; ille et crura, hic ne alas quidem vehit. Ad compositionem transeamus. Quot genera tibi in hac dabo, quibus peccetur ? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
neant& porrigant.Sunt qui non usq ad uitium accedant. Necesse est enim
hoc facere. aliquid grande tentanti. sed qui ipsum uitium ament. Itaq ubicũq
uideris orationem corruptam placere. ibi mores quoq arecto disciuisse non erit du¬
ium. Quomodo conuiuiorum luxuria:quomodo uestium aegrae ciuitatis indicia si
sic orationis licentia: si modo frequens est: ostendit animos quoq aquibus uerba ex¬
eunt procidisse. Mirari quidem non debes:corrupta excipi:non tantum acorona
sordidiore: sed ab hac turba quoq cultiore:Togis inter se isti enim non iudiciis di'¬
stant. Hoc magis mirari potes:ꝙ non tantum uitiosa sed uitia laudentur.Nã
llud semper factum est. Nullum sine uenia placuit ingenium.Da mihi quem¬
cunq uis magni nominis uirum.Dicam quid illi etas sua ignorauerit. quid
in illo sciens dissimulauerit. Multos enim dabo quibus uitia non nocuerũt

Expanded text:
neant et porrigant. Sunt qui non usque ad vitium accedant, necesse est enim neant et porrigant. Sunt qui non usque ad vitium accedant, necesse est enim hoc facere aliquid grande temptanti, sed qui ipsum vitium ament. Itaque ubicumque videris orationem corruptam placere, ibi mores quoque a recto descivisse non erit dubium. Quomodo conviviorum luxuria, quomodo vestium aegrae civitatis indicia sunt, sic orationis licentia, si modo frequens est, ostendit animos quoque, a quibus verba exeunt, procidisse. Mirari quidem non debes corrupta excipi non tantum a corona sordidiore, sed ab hac quoque turba cultiore, togis enim inter se isti, non iudiciis distant. Hoc magis mirari potes, quod non tantum vitiosa, sed vitia laudentur. Nam illud semper factum est: nullum sine venia placuit ingenium. Da mihi quemcumque vis, magni nominis virum ; dicam, quid illi aetas sua ignoverit, quid in illo sciens dissimulaverit. Multos tibi dabo, quibus vitia non nocuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
horantur:deinde in ipsas domos impeditur cura: ut in laxitatem ruris excur¬
rant:ut parieres adiectis trans maria marmoribus fulgeant:ut tecta uarien¬
tur auro:ut lacunaribus pauimentorum respondeat nitor: deinde ad coenas
lautitia transfertur: & illic commendatio ex nouitate:et soliti ordinis cõmu¬
tatione captatur:ut ea queq includere solent: coena prĩa ponantur:ut quae
aduenientibus dabantur: exeuntibus dantur.Cum assueuit animus fastidire
que ex more sunt: & illi& pro sordidis solita sunt: & iam in or̃one quod nouum
est querit: & modo antiqua uerba: atq exoleta reuocat:& profert: modo fingit.
& ignota deflectit: modo id quod nuper increpuit:pro cultu habetur. Audax
translano ac frequens.Sunt qui sensus praecidant: & hoc gratiam sperent si sẽ¬
tentia perpenderint: & audienti suspitionem sui fecerint. Sunt qui illo deti'¬

Expanded text:
boratur. Deinde in ipsas domos" inpenditur cura, ut in laxitatem ruris excurboratur. Deinde in ipsas domos" inpenditur cura, ut in laxitatem ruris excurrant, ut parietes advectis trans maria marmoribus fulgeant, ut tecta varientur auro, ut lacunaribus pavimentorum respondeat nitor. Deinde ad cenas lautitia transfertur, et illic commendatio ex novitate et soliti ordinis commutatione captatur, ut ea, quae includere solent cenam, prima ponantur, ut quae advenientibus dabantur, exeuntibus dentur. Cum adsuevit animus fastidire, quae ex more sunt, et illi pro sordidis solita sunt, etiam in oratione, quod novum est, quaerit et modo antiqua verba atque exsoleta revocat ac profert, modo fingit et ignota ac deflectit, modo, id quod nuper increbruit, pro cultu habetur audax translatio ac frequens. Sunt qui sensus praecidant et hoc gratiam sperent, si sententia pependerit et audienti suspicionem sui fecerit. Sunt qui illos deti
Abbreviated transcription (Latin):
mata. Comitatus hic fuerit in publico.Spadones duo:magis duo tum uiri
uem ipse.Hunc esse qui uxorem millies duxit:cum unam habuerit.Ha
uerba tam improbe structa: tunc tam negligenter abiecta:tam contra cõsue'¬
tudinem omnium posita:ostendunt mores quoq: non minus nouos & pra¬
uos & singulares fuisse.Maxima laus illi tribuitur mansuetudinis.pepercitØ
ladio: sanguine abstinuit:nec ulla alia re quod posset quem licentia ostendi
Hancipsam laudem suam corrupit:istis orationis portentuosissimae delitiis.
Apparet enim mollem fuisse non mitem. Hec iste ambages compositionis hec
uerba transuersa: haec sensus mihi magni quidem sepe:sed eneruati dum exe¬
unt:cuius manifestum facient. motum illi foelicitate nimia capit:quod uiti'¬
im hominis esse: interdum temporis solet. Ubi luxuriam late foelicitatis fi¬
dit.: luxus primum corporum esse. diligentior inccepti.Deinde supellectili la¬

Expanded text:
mata comitatus hic fuerit in publico spadones duo, magis tamen viri mata comitatus hic fuerit in publico spadones duo, magis tamen viri quam ipse ? Hunc esse, qui uxorem milliens duxi, cum unam habuerit ? Haec verba tam improbe structa, tam neglegenter abiecta, tam contra consuetudinem omnium posita ostendunt mores quoque non minus novos et pravos et singulares fuisse. Maxima laus illi tribuitur mansuetudinis, pepercit gladio, sanguine abstinuit nec ulla alia re, quid posset, quam licentia ostendit; hanc ipsam laudem suam corrupit istis orationis portentosissimae deliciis. Apparet enim mollem fuisse, non mitem. Hoc istae ambages compositionis, hoc verba transversa, hoc sensus miri, magni quidem saepe, sed enervati dum exeunt, cuivis manifestum facient. Motum illi felicitate nimia caput. Quod vitium hominis esse interdum, interdum temporis solet. Ubi luxuriam late felicitas fudit, cultus primum corporum esse diligentior incipit. Deinde supellectili la
Abbreviated transcription (Latin):
eret.Uidebis itaq eloquentiam ebrii hominis inuolutam: & errantem:& li¬
comantibus: Uide ut alueum lyntribus arent: uersoq uado remittat hor¬
tos. Quid siquis semine cirro crispar & labris columbatur. Incipitq su¬
spirans:ut ceruice lassa sanantur:ne mori tyranni:irremediabilis factios
rimantur:epulis lagenaq tentant domos:& sepe mortem exigunt.Ge'¬
nium festo uix suo testem: tenuisue caeteri filia & crapacem molem. Focum
mater aut uxor inuestiunt. Non statim hec cum legeris hoc tibi occurret hunc ẽẽ
qui solutis tunicis in urbe semper incesserit.Nam etiam cum absentibus p¬
tibus Cesaris fungeretur: signum a distincto petebatur. Hunc essẽ qui tribu¬
nali in rostris: in omni publico coetu sic apparuerit: ut pallio uelaretur caput
exclusis utrinq auribus non aliter quem in nummo diuites fugitiui solent
Hunc ipse cui tunc maxime ciuilibus bellis strepentibus & solicita urbe et ar¬

Expanded text:
eret. videbis itaque eloquentiam ebrii hominis involutam et errantem et lieret. videbis itaque eloquentiam ebrii hominis involutam et errantem et licomantibus ? " vide ut " alveum lintribus arent versoque vado remittant hortos." Quid ? Si quis " feminae cinno crispat et labris columbatur incipitque suspirans, ut cervice lassa fanantur nemoris tyranni." " Inremediabilis factio rimantur epulis lagonaque temptant domos et spe mortem exigunt." " Genium festo vix suo testem. Tenuisve cerei fila et crepacem molam Focum mater aut uxor investiunt." Non statim, cum haec legeris, hoc tibi occurret, hunc esse, qui solutis tunicis in urbe semper incesserit ? Nam etiam cum absentis Caesaris partibus fungeretur, signum a discincto petebatur. Hunc esse qui in tribunali, in rostris, in omni publico coetu sic apparuerit, ut pallio velaretur caput exclusis utrimque auribus, non aliter quam in mimo fugitivi divitis solent ? Hunc esse, cui tunc maxime civilibus bellis strepentibus et sollicita urbe et ar
Abbreviated transcription (Latin):
sobrium est.Illo uitiato:hoc quoq afflatur.Non uides si animus elanguet:Ø
trahi membra: & pigre moueri pedes:si ille effoeminatus est in ipso incessu ap'¬
parere molitiam:si ille acer est & uelox:concitari gradum.Si fuerit:aut quod
urori simile est irascatur:turbatum esse corporis motum:neciri:sed fieri
Quanto hoc magis accedere ingenio putas qd totum animo permixtũ est:Ab
illo fingitur: illi paret. Inde legem petit.Quomodo Meccenas uix erit notius ẽ:
quem ut narrari nunc debeat.Quomodo ambulauerit:quem delicatus fuerit:
ꝗͣ cupit uideri:ꝗͣ uitia sua latere uoluerit.Quid ergo: Nonoratio eius aque
ita est:ꝗͣ ipse distinctus: Non tam insignita illius uerba sunt:ꝗͣ cultus:
quem comitatus: quem domus:quem uxor.Magni ingeni uir fuerat:si il¬
lud aegisset uia rectiore: si non uitasset intelligi:si non etiam in or̃one difflu¬

Expanded text:
sobrium est; illo vitiato hoc quoque adflatur. Non vides, si animus elanguit, sobrium est; illo vitiato hoc quoque adflatur. Non vides, si animus elanguit, trahi membra et pigre moveri pedes ? Si ille effeminatus est, in ipso incessu adparere mollitiam ? Si ille acer est et ferox, concitari gradum ? Si furit aut, quod furori simile est, irascitur, turbatum esse corporis motum nec ire, sed ferri ? Quanto hoc magis accidere ingenio putas, quod totum animo permixtum est; ab illo fingitur, illi paret, inde legem petit. Quomodo Maecenas vixerit notius est, quam ut narrari nunc debeat, quomodo ambulaverit, quam delicatus fuerit, quam cupierit videri, quam vitia sua latere noluerit. Quid ergo ? Non oratio eius aeque soluta est quam ipse discinctus ? Non tam insignita illius verba sunt quam cultus, quam comitatus, quam domus, quam uxor ? Magni vir ingenii fuerat, si illud egisset via rectiore, si non vitasset intellegi, si non etiam in oratione difflu
Abbreviated transcription (Latin):
Uare quibusdam temporibus prouenerit corrupti generis oratio
quaeris: & quomodo in quedam uitia inclinatio ingeniorũ facta
sit: ut aliquando inflata explicatio uigeret: aliquando infracta
& in morem cantici ducta.Quare alias sensus audaces:et fides
ẽgressi placuerint: alias abrupte sententie. & suspitiose:in quibus plus intelligẽ¬
dum est ꝗͣ audiendum: Quare aliqua aetas fuerit que transtationis iure utere¬
ar inuerecunde : Hoc quod audire uulgo soles:quod apud grecos in proue¬
bium cessit Talis hominibus fuit oratio qualis uita.Quemadmodum autem s¬
uniuscuiusq actio dicendi similis est:sic genus dicendi aliquando mutat pu¬¬
blicos mores. Sic disciplina ciuitatis laborauit:& se in delitias dedit.Argumẽ¬
tum est luxurie publice orationis lasciuia:si modo non in uno aut in altero fu¬
si approbata est & recepta.Non potest alius esse ingenio:alius animo color
Sic ille sanus est:si compositus:grauis:tẽperans: ingenium quoq: siccum ac

Expanded text:
uare quibusdam temporibus provenerit corrupti generis oratio quaeris, et quomodo in quaedam vitia inclinatio ingeniorum facta sit, ut aliquando inflata explicatio vigeret, aliquando infracta et in morem cantici ducta ? Quare alias sensus audaces et fidem egressi placuerint, alias abruptae sententiae et suspiciosae, in quibus plus intellegendum esset quam audiendum ? Quare aliqua aetas fuerit, quae translationis iure uteretur inverecunde ? Hoc quod audire vulgo soles, quod apud Graecos in proverbium cessit: talis hominibus fuit oratio qualis vita. Quemadmodum autem uniuscuiusque actio dicenti similis est, sic genus dicendi aliquando imitatur publicos mores, si disciplina civitatis laboravit et se in delicias dedit. Argumentum est luxuriae publicae orationis lascivia, si modo non in uno aut in altero fuit, sed adprobata est et recepta. Non potest alius esse ingenio, alius animo color. Si ille sanus est, si compositus, gravis, temperans, ingenium quoque siccum ac
Abbreviated transcription (Latin):
misceri. Rectissime ergo facere te iudico quot timeri a seruis tuis non uis.quor
uerhorum castigatione uteris. Uerberibus multa admoueantur. non quicquid
nos ofsendit. et ledit. Sed ad rabiam nos cogunt peruenire delitie uiquicquid
non ex uoluntate respondit: iram euocet. Regum nobis induimus animos. Nã
illi quoq obliti & suarum uirium & imbecillitatis aliene: sic excandescunt. sic
scuiunt. quasi iniuriam acceperint. a cuius rei periculo illos fortune sua ma¬
ꝯnitudo tutissimos prestat. nec hoc ignorant: sed occasionem nocendi captant
querendo acceperunt inuiriam. ut facerent. Diutius te morari nolo: non est .n.
tibi exhortatione opus. Hoc habent inter cetera boni mores. placeni sibi perma¬
nent leuis est malicia: sepe mutatur: non in melius: sed in aliud. Uale E

Expanded text:
misceri. Rectissime ergo facere te iudico, quod timeri a servis tuis non vis, quod misceri. Rectissime ergo facere te iudico, quod timeri a servis tuis non vis, quod verborum castigatione uteris; verberibus muta admonentur. Non quicquid nos offendit, et laedit. Sed ad rabiem nos cogunt pervenire deliciae, ut quicquid non ex voluntate respondit, iram evocet. Regum nobis induimus animos. Nam illi quoque obliti et suarum virium et inbecillitatis alienae sic excandescunt, sic saeviunt, quasi iniuriam acceperint, a cuius rei periculo illos fortunae suae magnitudo tutissimos praestat. Nec hoc ignorant, sed occasionem nocendi captant querendo; acceperunt iniuriam ut facerent. Diutius te morari nolo; non est enim tibi exhortatione opus. Hoc habent inter cetera boni mores: placent sibi, permanent. Levis est malitia, saepe mutatur, non in melius, sed in aliud. VALE
Abbreviated transcription (Latin):
stis modo nobis circundata est: estimat: Seruus est: sed fortasse liber animo.
Seruus est. hoc illi: aliis non nocebit. Ostende quis non sit. Alius libidim ser¬
uit: alius auaritie: alius ambitioni: omnes timori. Dabo consularem anicule
seruientem:daho ancille diuitem:ostendam nobilissimos iuuenes mancipia
pantomimorum. Nulla seruitus turpior est:quem uoluntaria. Quare non
est quot ipsi fastidiosi te deterreant: quo minus seruis tuis hilarem te prae¬
stes & non superbe superiorem. Colant te potius quem timeant. Dicet aliꝗs
nunc me uocare uis ad pileum seruos: & dominos de fastigio suo dencere. qđ
dixi colant potius dominum quem timeant:ita inquam prorsus colant: tan
clientes: tanquam salutatores. Hoc qui dixerit: obliuscetur id domius: parum
non esse quod deo sat est. qui coli:& amatur.Non potest amor cum timores

Expanded text:
vestis modo nobis circumdata est, aestimat. " Servus est." Sed fortasse liber animo. vestis modo nobis circumdata est, aestimat. " Servus est." Sed fortasse liber animo. "Servus est." Hoc illi nocebit? Ostende, quis non sit; alius libidini servit, alius avaritiae, alius ambitioni, omnes timori. Dabo consularem aniculae servientem, dabo ancillulae divitem, ostendam nobilissimos iuvenes mancipia pantomimorum! Nulla servitus turpior est quam voluntaria. Quare non est quod fastidiosi isti te deterreant, quo minus servis tuis hilarem te praestes et non superbe superiorem; colant potius te quam timeant. Dicet aliquis nunc me vocare ad pilleum servos et dominos de fastigio suo deicere, quod dixi: colant potius dominum quam timeant. " Ita inquit prorsus: colant tamquam clientes, tamquam salutatores ?" Hoc qui dixerit, obliviscetur id dominis parum non esse, quod deo sat est. Qui colitur, et amatur; non potest amor cum timore
Abbreviated transcription (Latin):
ius dicere permiserunt & domum pusillam rempublicam esse iudicauerunt:
Quid ergo: Omnes seruos admouebo mense mee: non magis quem omnes li¬
beros: Erras si existimas me quosdam quasi sordidioris opere reiecturum.i
puta illum Mulionem:& illum Bubulcum: non ministerus illos existima¬
bo: sed moribus. Sibi quisq dat mores:ministeria casus assignat. Quidam ce¬
nant tecum:quia digni sunt. quidamut sint.Siquid enim in illis ex sordida
conuersatione seriuse est honestorum conuictus excutiet. Non ẽ mi Lucili
quot amicum tantum in foro & in curia queras si diligenter attenderis: & do¬
mi inuenies. Sepe hona materia cessat sine artifice: Tanta & experire: quemad¬
modum stultus est: qui equum empturus non ipsum inspicit. sed stratum cius
ac frenos. Sic stultissimus: qui hominem aut ueste: aut ex conditione: qua

Expanded text:
ius dicere permiserunt et domum pusillam rem publicam esse iudicaverunt. ius dicere permiserunt et domum pusillam rem publicam esse iudicaverunt. "Quid ergo? Omnes servos admovebo mensae meae ?" Non magis quam omnes liberos. Erras, si existimas me quosdam quasi sordidioris operae reiecturum, ut puta illum mulionem et illum bubulcum; non ministeriis illos aestimabo, sed moribus. Sibi quisque dat mores, ministeria casus adsignat. Quidam cenent tecum, quia digni sunt, quidam, ut sint. Si quid enim in illis, ex sordida conversatione servile est, honestiorum convictus excutiet. Non est, mi Lucili, quod amicum tantum in foro et in curia quaeras; si diligenter adtenderis, et domi invenies. Saepe bona materia cessat sine artifice; tempta, et experiere. Quemadmodum stultus est, qui equum empturus non ipsum inspicit, sed stratum eius ac frenos, sic stultissimus est, qui hominem aut ex veste aut ex condicione, quae
Abbreviated transcription (Latin):
modum tecum superiorem uelis uiuere.Quotiens inmentem uenerit:quanti
tibi in seruum liceat: ueniat in mentem tantumdem in te domino tuo licere.
At ego inquis nullum habeo dominum: bona etas est:forsitan habebis. Nes¬
cis quia etate Hecuba seruire coeperit:qua Cresus: qua Darii mater:qua Pla¬
to: qua Diogenes. Uiue cum seruo clementer. Comitem quoq & in sermonen
illum admitte: & in consilium: & in conuictum. Hoc loco acclamabit imihi tota
manus delicatorum. Nihil hac re humilius: nihil turpius.hos ego eosdem de¬
prendam:alienorum seruorum osculantes manum.Ne illud quidem uidetis
quoniam omnes inuidiam maiores nostri dominis: omnem contumeliam ser¬
uis detraxerint dominum patrem familie appellauerunt:seruos quod etiam
in minimis adhuc durat: familiares. Instituerunt diem festum non quo solu
cum seruis domini uescerentur: sed quo utiq honores illis in domo gerere

Expanded text:
modum tecum superiorem vivere velis. Quotiens in mentem venerit, quantum modum tecum superiorem vivere velis. Quotiens in mentem venerit, quantum tibi in servum tuum liceat, veniat in mentem tantum"At ego," inquis, "nullum habeo dominum." Bona aetas est; forsitan habebis. Nescis, qua aetate Hecuba servire coeperit, qua Croesus, qua Darei mater, qua Platon, qua Diogenes ? Vive cum servo clementer, comiter quoque, et in sermonem illum admitte et in consilium et in convictum. Hoc loco adclamabit mihi tota manus delicatorum: "Nihil hac re humilius, nihil turpius." Hos ego eosdem deprehendam alienorum servorum osculantes manum. Ne illud quidem videtis, quam omnem invidiam maiores nostri dominis, omnem contumeliam servis detraxerint ? Dominum patrem familiae appellaverunt, servos, quod etiam in mimis adhuc durat, familiares. Instituerunt diem festum, non quo solo cum servis domini vescerentur, sed quo utique; honores illis in domo gerere,
Abbreviated transcription (Latin):
tibus excludi: retulit illi gratiam seruus ille. in primam decuriam coniectus. in qͣ
uocem praeco experitur: et ipse illum inuicem apologauit: et ipse non iudicauit do¬
mo sua dignum. dominus Calixtum uendidit: sed domino ꝗ multa Calixtus. Uis
tu cogitare istum quem seruum tuum uocas ex hisdem seminibus ortum: eodẽ
frui celo eque spirare: eque uiuere: eque mori: tam tu illum mgenium uidere po¬
tes:quem ille seruum. Mariana clade multos splendidissime natos: senatorum
per militiam auspicantes gradum:fortuna depressit.Alium ex illis pastoren
alium custodem case fecit. Contemne nunc eius fortune hominem in quam
transire:dum contemnis potes. Nolo in ingentem me locum immittere: et de
usu seruorum disputare: in quos superbissimi crudelissimi: contumeliofissimi
sumus. Haec tamen praecepti mei summa est:Sic cum inferiore uiuas quemad'

Expanded text:
tibus excludi. Rettulit illi gratiam servus ille in primam decuriam coniectus, in qua tibus excludi. Rettulit illi gratiam servus ille in primam decuriam coniectus, in qua vocem praeco experitur; et ipse illum invicem apologavit, et ipse non iudicavit domo sua dignum. Dominus Callistum vendidit; sed domino quam multa Callistus ! Vis tu cogitare istum, quem servum tuum vocas, ex isdem seminibus ortum eodem frui caelo, aeque spirare, aeque vivere, aeque mori! tam tu illum videre ingenuum potes quam ille te servum. Mariana clade multos splendidissime natos, senatorium per militiam auspicantes gradum, fortuna depressit, alium ex illis pastorem, alium custodem casae fecit; contemne nunc eius fortunae hominem, in quam transire, dum contemnis, potes. Nolo in ingentem me locum inmittere et de usu servorum disputare, in quos superbissimi, crudelissimi, contumeliosissimi sumus. Haec tamen praecepti mei summa est: sic cum inferiore vivas, quem
Abbreviated transcription (Latin):
militari habitu glaber: retritis pilis: aut penitus euulsis tota nocte ꝑuigila
quam inter ebrietatem domini:ac libidinem diuidit:& incubiculo uir: in
conuiuio puer est. Alius cui conuiuarum censura permissa est: perstat infoc¬
lix: et expectat:quos adulatio & intemperantia:aut gule:aut linguae reuocet
in crastinum. Adiice obsonatores quibus dominicipalati noticia sutilis est:
qui sciunt cuius illum rei saporeexcitet: cuius delectat aspectus: cuius noi¬
tate nauscabundus erigi possit:quid iam ipsa satietas fastidiat: quid illo die
esuriat cumhis coenare non sustinet & maiestatis sue dominum mutanonẽ
putatat ad eandem mensam cum seruo suo accedere.Di melius.quod exØ
istis dominos habent. Stare ante limen calixti: dominum suum uidi et eũ
qui illi impegerat titulum: qui inter ridicula mancipia produxerat: aliis intran¬

Expanded text:
militari habitu glaber retritis pilis aut penitus evulsis tota nocte pervigilat, militari habitu glaber retritis pilis aut penitus evulsis tota nocte pervigilat, quam inter ebrietatem domini ac libidinem dividit et in cubiculo vir, in convivio puer est. Alius, cui convivarum censura permissa est, perstat infelix et exspectat, quos adulatio et intemperantia aut gulae aut linguae revocet in crastinum. Adice obsonatores, quibus dominici palati notitia subtilis est, qui sciunt, cuius illum rei sapor excitet, cuius delectet aspectus, cuius novitate nauseabundus erigi possit, quid iam ipsa satietate fastidiat, quid illo die esuriat. Cum his cenare non sustinet et maiestatis suae deminutionem putat ad eandem mensam cum servo suo accedere. Di melius ! Quot ex istis dominos habet ! Stare ante limen Callisti dominum suum vidi et eum, qui illi inpegerat titulum, qui inter reicula mancipia produxerat, aliis intran
Abbreviated transcription (Latin):
cum ipsis erat sermo:quorum os non consuebatur: parati erant pro domino Ø¬
porrigere ceruicem: periculum imminens non caput suum auertere: in conui¬
uiis loquebantur:sed in tormentis tacebant.Deinde eiusdem arrogantiae pro¬
uerbium iactatur.Totidem esse hostes:quor seruos.Non habemus illos hol
sed facimus:alia interim crudelia:inhumana praetereo:quot ne tanquam ho¬
minibus quidem: sed tanquam umentis abttimur.quot cum ad ccenandum
discubuimus. Alius sputa detergit. Alius reliquias temulentorum subditus
olligit. Alius preciosas aues scindit:et per pectus & clunes certis ductibu:
circumferens: eruditam manum in frustra excutit. Infoclix qui huic uni rei
uiuit: ut altlia decenter secet: nisi quot miserior est:qui hoc uoluptatis causã
docet: quem qui necessitate discit.Alius uini minister in muliebrem modũ
ornatus: cum etate luctatur. non potest effugere pueritiam:sed retrahitur.iãq:

Expanded text:
cum ipsis erat sermo, quorum os non consuebatur, parati erant pro domino cum ipsis erat sermo, quorum os non consuebatur, parati erant pro domino porrigere cervicem, periculum inminens in caput suum avertere; in conviviis loquebantur, sed in tormentis tacebant. Deinde eiusdem arrogantiae proverbium iactatur, totidem hostes esse quot servos. Non habemus illos hostes, sed facimus. Alia interim crudelia, inhumana praetereo, quod ne tamquam hominibus quidem, sed tamquam iumentis abutimur. Cum ad cenandum discubuimus, alius sputa detergit, alius reliquias temulentorum toro subditus colligit. Alius pretiosas aves scindit; per pectus et clunes certis ductibus circumferens eruditam manum frusta excutit, infelix, qui huic uni rei vivit, ut altilia decenter secet, nisi quod miserior est, qui hoc voluptatis causa docet quam qui necessitatis discit. Alius vini minister in muliebrem modum ornatus cum aetate luctatur; non potest effugere pueritiam, retrahitur, iamque
Abbreviated transcription (Latin):
lbenter ex his qui a te ueniunt: cognoui familiariter te cum
seruis tuis uiuere.Hoc prudentiam tuam:hoc eruditionem s
humiles amniẽi. scrui sunt: immo conserui. si cogitaueris tantiundem ĩ utrosq¬
licere fortune. Itaq rideo istos: qui turpe existimant cum seruo suo coenare: qua¬
res nisi quia superbissima consuetudo eoenanti domino stantium seruorum tur¬
um circundedit: est ille plus q̃ capir: & ingenti auiditate onerat distentum uer¬
trem: ac desuetum iam uentris officio:ut maiore opera omnia egerat ꝗͣ ingessit.
At inforlicibus seruis: mouere labra: ne in hoc quidem ut loquantur licet. Uirga
murmur omne compescitur:& ne fortuita quidem uerberibus excepta sunt tus¬
sis sternutamenta singultus: magno malo: ulla uoce interpellatum silentiũ lui¬
ur. Nocte tota ieiuni: mutiq stant. Sic fic ut isti de domino loquantur:quibu
coram domino loqui non licet. At illi quibus non tantum coram dominus: sed

Expanded text:
benter ex is, qui a te veniunt, cognovi familiariter te cum servis tuis vivere. Hoc prudentiam tuam, hoc eruditionem dehumiles amici. " Servi sunt.'' Immo conservi, si cogitaveris tantundem in utrosqlicere fortunae. Itaque rideo istos, qui turpe existimant cum servo suo cenare. Quare, nisi quia superbissima consuetudo cenanti domino stantium servorum turbam circumdedit ? Est ille plus quam capit, et ingenti aviditate onerat distentum ventrem ac desuetum iam ventris officio, ut maiore opera omnia egerat quam ingessit; at infelicibus servis movere labra ne in hoc quidem, ut loquantur, licet. Virga murmur omne conpescitur, et ne fortuita quidem verberibus excepta sunt, tussis, sternumenta, singultus. Magno malo ulla voce interpellatum silentium luitur. Nocte tota ieiuni mutique perstant. Sic fit, ut isti de domino loquantur, quibus coram domino loqui non licet. At illi, quibus non tantum coram dominis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
res exigit id uelimus. & in primis finem nostri sine tristitia cogitemus ante ad mor¬
tem quem ad uitam preparandi sumus. satis instructa uita est: sed nos instrumẽ¬
o eius auidi sumuis: deesse aliquid nobis uidetur & semper uidebitur. ut satis ui¬
rimus. nec anni: nec dies facient: sed animus. Uixi Lucili charissime quantum sa¬
tis erai moriem plenus expecto. Uale. NS SOME

Expanded text:
res exiget, id velimus et in primis ut finem nostri sine tristitia cogitemus. Ante ad morres exiget, id velimus et in primis ut finem nostri sine tristitia cogitemus. Ante ad mortem quam ad vitam praeparandi sumus. Satis instructa vita est, sed nos in instrumenta eius avidi sumus; deesse aliquid nobis videtur et semper videbitur. Ut satis vixerimus, nec anni nec dies faciunt, sed animus. Vixi, Lucili carissime, quantum satis erat; mortem plenus exspecto. VALE. Se
Abbreviated transcription (Latin):
Esinamus quod uolumus uelle: Ego certe id ago senex: ne eadẽ
uelle uidear que puer uolui. In hoc unum eunt dies: eunt i hoc
nocles: hoc opus meum est hec cõgitatio imponere ueteribus malis finem. Id ago
ut mihi instar totius uite dies sit. Nec mehercule tanquam ultimum rapio: sed sic
illum aspicio tanquam esse uel ultimus possit. Hoc animo hanc epistolam tibi scri¬
bo tanquam me maxime scribentem mors euocatura sit: paratus sum exire: et ideo
fruar uita. quia quandiu hoc futurum sit: hoc nemini panditur. Ante senectutem
curaui. ut benc uiuerem: in senectute. ui bene moriar. bene autem mori est libenter
mori. Da operam nequid unquam inuitus facias. quicquid futurum est: necesse¬
est repugnanti in uolentem necessitas non est: Ita dico qui imperia libens excipit.Ø
partem acerbissimam seruitutis effugit facere quod nolit. Non qui uissus aliquida
facit miser est sed qui inuitus facii.Itaq sit animum componamus: ut quicquid

Expanded text:
esinamus, quod voluimus, velle. Ego certe id ago: senex ea desii velle quae puer volui. In hoc unum eunt dies, in hoc noctes, hoc opus meum est, haec cogitatio: inponere veteribus malis finem. Id ago, ut mihi instar totius vitae dies sit. Nec mehercules tamquam ultimum rapio, sed sic illum aspicio, tamquam esse vel ultimus possit. Hoc animo tibi hanc epistulam scribo, tamquam me cum maxime scribentem mors evocatura sit. Paratus exire sum et ideo fruar vita, quia quam diu futurum hoc sit, non nimis pendeo. Ante senectutem curavi, ut bene viverem, in senectute, ut bene moriar; bene autem mori est libenter mori. Da operam, ne quid umquam invitus facias. Quicquid necesse futurum est repugnanti, volenti necessitas non est. Ita dico: qui imperia libens excipit, partem acerbissimam servitutis effugit, facere quod nolit. Non qui iussus aliquid facit, miser est, set qui invitus facit. Itaque sic animum conponamus, ut quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
dauerim: hona exercitata & fortia:et cum fortuna rixata.Ego non dubitem quin
magis laudem truncam illam & retorridam manum.Mutii quem cuiuslibet
oruissimi saluam:stenit hostium flammarumq contemptor:et manum suam
hostili foculo distillantem perspectauit. donec Porsena cuius pene fauebat glorie
inuidit: et ignem inuito eripi iussit. hoc honum quidem inter prima non numerẽ
tantoq maius putem quem illa secura: et intenta fortunae:quanto rarius est ho¬
stem amissa manu uicisse ꝗͣ armata. Quid ergo inquis hoc honum tibioptabis:
Quid ni: Hoc enim nisi qui potest & optare: non potest facere.An potius optei
ut male laxandos articulos exoletis meis porrigam ut muliercula:aut aliquis
inmulierculam ex uiro uersus digitulos meos ducat.Quid ni ego focliciorem¬
et Mutium putem:qui sic tractauit ignem quasi illam manum tractatori p̃sti
mancus: et ista manu trunca Reges duos uicit. Uale.

Expanded text:
daverim bona exercita et fortia et cum fortuna rixata. Ego dubitem, quin daverim bona exercita et fortia et cum fortuna rixata. Ego dubitem, quin magis laudem truncam illam et retorridam manum Mucii quam cuiuslibet fortissimi salvam? Stetit hostium flammarumque contemptor et manum suam in hostili foculo destillantem perspectavit, donec Porsenna, cuius poenae favebat, gloriae invidit et ignem invito eripi iussit. Hoc bonum quidni inter prima numerem tantoque maius putem quam illa secura et intemptata fortunae, quanto rarius est hostem amissa manu vicisse quam armata? "Quid ergo?" inquis, "hoc bonum tibi optabis ? " Quidni ? Hoc enim nisi qui potest et optare, non potest facere. An potius optem, ut malaxandos articulos exoletis meis porrigam ? Ut muliercula aut aliquis in mulierculam ex viro versus digitulos meos ducat ? Quidni ego feliciorem putem Mucium, quod sic tractavit ignem, quasi illam manum tractatori praestmancus et illa manu trunca reges duos vicit. VALE.
Abbreviated transcription (Latin):
ecipientia. esse nihilominus sibi illum beatum diem.Beatum autem agere:n
qui est in summo bono non potest. Ergo & apud Epicurum sunt hec bona que
malles non experiri. Sed quia ita res tulit & amplexanda. & laudanda: & exe'¬
quanda summis sunt.Non potest dici hoc non esse par maximis bonis: quod
heate uite clausulam imposuit.Cui Epicurus extrema uoce gratias egit. Fermit
emi Lucili uirorum optime aliquid audacter dicere. Si nulla bona aliis m.
sem. Maius enim est difficilia praestringere:quem laeta moderari. Eadem ratio¬
ne fit scio ut aliquis foelicitatem bene:&ut calamitatem ferat fortiter:aeque
fortis esse potest qui pro uallo securus excubuit: nullis hostibus castra teniã¬
tibus: et qui succisis poplitibus in genua se excepit: nec arma dimisit. Mac te
uirtute esto:sanguinolentis: et ex acie redeuntibus dicitur.Itaq hec magis lau¬

Expanded text:
recipientia, esse nihilominus sibi illum beatum diem. Beatum autem agere, nisi recipientia, esse nihilominus sibi illum beatum diem. Beatum autem agere, nisi qui est in summo bono, non potest. Ergo et apud Epicurum sunt haec bona, quae malles non experiri, sed quia ita res tulit, et amplexanda et laudanda et exaequanda summis sunt. Non potest dici, hoc non esse par maximis bonum, quod beatae vitae clausulam inposuit, cui Epicurus extrema voce gratias egit. Permitte mihi, Lucili virorum optime, aliquid audacius dicere: si ulla bona maiora esse sem. Maius est enim difficilia perfringere quam laeta moderari. Eadem ratione fit, scio, ut aliquis felicitatem bene et ut calamitatem fortiter ferat. Aeque esse fortis potest, qui pro vallo securus excubuit nullis hostibus castra temptantibus et qui succisis poplitibus in genua se excepit nec arma dimisit; " macte virtute esto " sanguinolentis ex acie redeuntibus dicitur. Itaque haec magis lau
Abbreviated transcription (Latin):
pus animumq curantis: & bonum suum ex utroq uertentis perfectus ẽ sta¬
tus: et summam uoti sui iuenit.Sic nec aestus animo est: nec dolor corpori.
Siqua extra blandimenta contingunt:non augent summum bonum: sed: ut
ita dicam: condiunt & oblectant. Absolutum enim illud humane nature bo¬
um: corporis & animi pace contentum est.Dabo tibi apud Epicurum etiai¬
nunc simillimam huic nostre diuisionem bonorum. Alia enim sunt apud
illud quae mallit contingere sibi: ut corporis quietem ab ommi incommo¬
do liberam:& animi remissionem bonorum suorum contemplatione gau¬
dentis. Alia sunt que quauis accidere mihilominus laudat & probatØ
tanquam illam quam paulo ante dicebam: male ualitudinis: dolorum grauissios
perpessionem. In qua Epicurus fuit illo summo ac fortunatissimo die suo.Ait.n.
se uesicae et ulcerati uentris tormenta tolerare: ulteriorem doloris accessionem nõ

Expanded text:
pus animumque curantis et bonum suum ex utroque nectentis perfectus est stapus animumque curantis et bonum suum ex utroque nectentis perfectus est status et summam voti sui invenit, si nec aestus animo est nec dolor corpori. Si qua extra blandimenta contingunt, non augent summum bonum, sed ut ita dicam, condiunt et oblectant. Absolutum enim illud humanae naturae bonum corporis et animi pace contentum est. Dabo apud Epicurum tibi etiamnunc simillimam huic nostrae divisionem bonorum. Alia enim sunt apud illum, quae malit contingere sibi, ut corporis quietem ab omni incommodo liberam et animi remissionem bonorum suorum contemplatione gaudentis. Alia sunt, quae quamvis nolit accidere, nihilominus laudat et conprobat, tamquam illam, quam paulo ante dicebam, malae valetudinis et dolorum gravissimorum perpessionem, in qua Epicurus fuit illo summo ac fortunatissimo die suo. Ait enim se vesicae et exul erati ventris tormenta tolerare ulteriorem doloris accessionem non
Abbreviated transcription (Latin):
minor est habet enim eundem in omnibus modum fuisse uitam. Idem tibi de
honis dico. hoc bonum inter meras uoluptates est:hoc inter tristia: & acerba:
ud fortunc indulgentiam rexit: hoc uiolentiam domuit. Utrunq aeque bonu
est: quãuis illud plana cmolliant:hoc aspera. Idem finis omnium est: bona sunt¬
laudanda sunt: uirtutem rationemq comitantur. Uirtus equat inter se quic¬
quid agnoscit. Nec est quare hec inter nostra placita mireris.Apud Epicurũ
duo bona sunt: ex quibus summum illud beatumq bonum componitur. Ut
corpus sine dolore sit: animus sine perturbatione. haec bona non crescuni si ple¬
na sunt. Quo enim crescet quod plenum est:dolore corpus caret:quid ad hanc
accedere indolentiam potest: Animus constat sibi: et placidus est.quid accede¬
re ad hanc tanquillitatem potest: Quemadmodum serenitas celi non recipit
maiorem adhuc claritatẽm serenissimum nitorem repurgata. Sic hominis cor¬

Expanded text:
minor est; habet enim eundem in omnibus modum, finisse vitam. Idem tibi de minor est; habet enim eundem in omnibus modum, finisse vitam. Idem tibi de bonis dico: hoc bonum inter meras voluptates est, hoc inter tristia et acerba. Illud fortunae indulgentiam rexit, hoc violentiam domuit. Utrumque aeque bonum est, quamvis illud plana et mollilaudanda sunt, virtutem rationemque comitantur; virtus aequat inter se, quicquid agnoscit. Nec est, quare hoc inter nostra placita mireris; apud Epicurum duo bona sunt, ex quibus summum illud beatumque conponitur, ut corpus sine dolore sit, animus sine perturbatione. Haec bona non crescunt, si plena sunt. Quo enim crescet, quod plenum est ? Dolore corpus caret; quid ad hanc accedere indolentiam potest ? Animus constat sibi et placidus est; quid accedere ad hanc tranquillitatem potest? Quemadmodum serenitas caeli non recipit maiorem adhuc claritatem in sincerissimum nitorem repurgata, sic hominis cor
Abbreviated transcription (Latin):
par est. Cum alicuius sententiam in senatu sequimur: non potest dici ille ma¬
gis assentitur quem ille. Ab omnibus in eandem senentiam itur. Idem de
uirtunbus dico. omnes nature assentiuntur.Idem de bonis dico. omnia nature
assentiuntur. Alter adolescens decessit:alter senes:aliquis preter hos infans:cui
hil amplius contingit quem prospicere uitam.Omnes hi eque fuerunt mor¬
les:etiam si mors aliorum longius uitam passa est procedere.aliorum in medio
flore precidit aliorum interrumpit ipsa principia. Alius inter cenandum solu¬
tus est. Alterius somno continuata mors est. Aliquem concubitus extinxit.¬
His oppone ferro transfossos:aut exanimatos serpentum morsu aut fractos rui¬
i: aut per longam neruorum contractionem extortos minutatim.Aliquori
melior dici: aliquorum peior exitus potest. Mors quidem omnium par est:per
quae uenit diuersa sunt. Id in quod desinunt:unum est:Mors nulla maior: aut

Expanded text:
par est. Cum alicuius in senatu sententiam sequimur, non potest dici: ille mapar est. Cum alicuius in senatu sententiam sequimur, non potest dici: ille magis adsentitur quam ille; ab omnibus in eandem sententiam itur. Idem de virtutibus dico . omnes naturae adsentiuntur. Idem de bonis dico: omnia naturae adsentiuntur. Alter adulescens decessit, alter senex, aliquis praeter hos infans, cui nihil amplius contigit quam prospicere vitam. Omnes hi aeque fuere mortales, etiam si mors aliorum longius vitam passa est procedere, aliorum in medio flore praecidit, aliorum interrupit ipsa principia. Alius inter cenandum solutus est. Alterius continuata mors His oppono ferro transfossos aut exanimatos serpentium morsu aut fractos ruina aut per longam nervorum contractionem extortos minutatim. Aliquorum melior dici, aliquorum peior potest exitus; mors quidem omnium par est. Per quae desiliunt, diversa sunt; in quod desiliunt, unum est. Mors nulla maior aut
Abbreviated transcription (Latin):
ista obseruare animum infatigabilem secundum naturam est. Et ut quod uolo
exprimam breuiter. Materia boni aliquando contra naturam est: & nunquam¬
bonum: quoniam bonum sine ratione nullum est. Sequitur autem ratio naturã.
Quid estergoratio: Nature imitatio. Quid est summum hominis bonum: Ex
ture uoluntate se gerere.Non est inquit dubium:quin fcelicior pax sit nũꝗ
lacessita:quem multo reparata sanguine.Non est inquit dubium quin foelicior
res sit: inconcussa ualitudo: quem ex grauibus morbis: et extrema minitanti¬
bus in tutum ui quadam:et patientia ducta. Eodem modo nunquid erit dubi¬
um:quin maius honum sit gaudium quem obnoxius animus ad perpetiendũ
cruciatus uulnerum:aut ignium: Minime. illa enim qua fortuita sunt: pli¬
mum discriminis recipiunt. extimantur autem utilitate sumentium.Bono¬
rum unum propositum est:consentire naturae. hoc contingere in omnibus

Expanded text:
ista servare animum infatigabilem secundum naturam est. Et ut quod volo ista servare animum infatigabilem secundum naturam est. Et ut quod volo exprimam breviter, materia boni aliquando contra naturam est, bonum numquam, quoniam bonum sine ratione nullum est, sequitur autem ratio naturam. " Quid est ergo ratio ? " Naturae imitatio. " Quod est summum hominis bonum ? " Ex naturae voluntate se gerere. " Non est " inquit " dubium, quin felicior pax sit numquam lacessita quam multo reparata sanguine. Non est dubium " inquit " quin felicior res sit inconcussa valetudo quam ex gravibus morbis et extrema minitantibus in tutum vi quadam et patientia educta. Eodem modo non erit dubium, quin maius bonum sit gaudium quam obnixus animus ad perpetiendos cruciatus vulnerum aut ignium." Minime. Illa enim, quae fortuita sunt, plurimum discriminis recipiunt; aestimantur enim utilitate sumentium. Bonorum unum propositum est consentire naturae; hoc in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ac leuissimas iudicat. Omnne enim illi bonum in animo est.Caeterum bona q̃¬
dam prima existimat: adque ex proposito uenit: tanquam uictoriam: bonos li¬
ros: salutem patrie. Quedam secunda: quae non apparent. nisi in aduersis re¬
bus: tanquam equo animo pati morbum: magnum exilium. Quedam media.
quae nihilomagis secundum naturam sunt:quem contra naturam tanquã pru¬
denter ambulare: composite sedere.Non enim minus secundum naturam est
sedere quem stare: aut ambulare. Duo illa bona superiora diuersa sunt. Prima
enim secundum naiuram sunt:gaudere liberorum pietate: patriae incolumita
Secunda contra naturam sunt:fortiter obstare tormentis: et sitim perpeti mor¬
bo urente praecordia. Quid ergo aliquid contra naturam bonum est: Minime.
Sed id aliquando contra naturam est:in quo bonum illud existit.Uulnerari.n.
et subiecto igne tabescere:et aduersa ualitudine affligi contra naturam est: sed i

Expanded text:
ac levissimas iudicat. Omne enim illi bonum in animo est. Ceterum bona quaeac levissimas iudicat. Omne enim illi bonum in animo est. Ceterum bona quaedam prima existimat, ad quae ex proposito venit, tamquam victoriam, bonos liberos, salutem patriae. Quaedam secunda, quae non apparent nisi in rebus adversis, tamquam aequo animo pati morbum magnum, exilium. Quaedam media, quae nihilo magis secundum naturam sunt quam contra naturam, tamquam prudenter ambulare, conposite sedere. Non enim minus secundum naturam est sedere quam stare aut ambulare. Duo illa bona superiora diversa sunt. Prima enim secundum naturam sunt: gaudere liberorum pietate, patriae incolumitate. Secunda contra naturam sunt: fortiter opstare tormentis et sitim perpeti morbo urente praecordia. " Quid ergo ? Aliquid contra naturam bonum est?" Minime; sed id aliquando contra naturam est, in quo bonum illud existit. Vulnerari enim et subiecto igne tabescere et adversa valetudine adfligi contra naturam est, sed inter
Abbreviated transcription (Latin):
illustris: modo ignobilis. modo ad multos: modo ad paucos pertinens. In omĩ¬
bus tamen istis id quod optimum est: par est: honeste sunt tanquam uiri honi.o
omnes pares sunt:quia boni sunt:sed habent differentias etatis. Alius senior est
alius iumor habent corporis. Alius formosus: aliud deformis est.habent fortune
Ille diues. hic pauper: ille gratiosus. potens: urbibus notus & populis: hic ignot
plerisq & obscurus. sed per illud quod boni sunt pares sunt de honis ac malio
sensus non iudicat: quid utle sit quid muule ignorat. Non potest ferre sententiam
nisi in rem presentem perductus est: nec futuri prouidus est: nec preteriti memor.
Quid sit consequens nescit. Ex hoc autem rerum ordo seriesq contexitur. et uni¬
tas uite per rectum itura. Ratio ergo arbitra bonorum ac malorum. Aliena &
externa pro uilibus habet: & ea qua nec hona sunt: nec mala: accessiones minimas

Expanded text:
inlustris, modo ignobilis, modo ad multos pertinens, modo ad paucos. In omniinlustris, modo ignobilis, modo ad multos pertinens, modo ad paucos. In omnibus tamen istis id, quod optimum est, par est; honestae sunt. Tamquam viri boni omnes pares sunt, qua boni sunt. Sed habent differentias aetatis: alius senior est, alius iuvenior; habent corporis: alius formosus, alius deformis est; habent fortunae: ille dives, hic pauper est, ille gratiosus, potens, urbibus notus et populis, hic ignotus plerisque et obscurus. Sed per illud, quo boni sunt, pares sunt. De bonis ac malis sensus non iudicat; quid utile sit, quid inutile, ignorat. Non potest ferre sententiam, nisi in rem praesentem perductus est. Nec futuri providus est nec praeteriti memor; quid sit consequens, nescit. Ex hoc autem rerum ordo sedesque contexitur et unitas vitae per rectum itura. Ratio ergo arbitra est bonorum ac malorum; aliena et externa pro vilibus habet et ea, quae neque bona sunt neque mala, accessiones minimas
Abbreviated transcription (Latin):
uulgi sententia hona sunt: inflant inanibus letos. Rursus ea quae timentur tanꝗͣ
iala iniitiunt formidinem mentibus:& illas non aliter quem animalia species
periculi agitant. Utraq ergo res sine causa animum:& diffundit & mordet. nec
illa gaudio: nec hec: metu digna est. Sola ratio immutabilis: & iudicii tenax ẽ. non
enim seruit sed imperat sensibus. Ratio rationi par est:sicut rectum recto. Ergo et
uirtus non aliud quem recta ratio est.Omnes uirtutes rationes sunt.sed rauones
ecte sunt: si recte sunt: & pares sunt. Qualis ratio est:tales et actiones sunt:ergoe
omnes pares sunt.Nam cum similes sint rationi: similes & inter se sunt. Pares au¬
tem actiones inter se esse dico: quia honestae recteq sunt. Eeterum magna habe¬¬
bunt discrimina: materia uariante:que modo latior est: modo angustior. modo

Expanded text:
vulgi sententia bona sunt, inflant inanibus laetos. Rursus ea, quae Minentur tamquam vulgi sententia bona sunt, inflant inanibus laetos. Rursus ea, quae Minentur tamquam mala. iniciunt formidinem mentibus et illas non aliter quam animalia species periculi agitant. Utraque ergo res sine causa animum et diffundit et mordet; nec illa gaudio nec haec metu digna est. Sola ratio inmutabilis et iudicii tenax est. Non enim servit, sed imperat sensibus. Ratio rationi par est, sicut rectum recto; ergo et virtus virtuti. Virtus non aliud quam recta ratio est. Omnes virtutes rationes sunt. Rationes sunt, si rectae sunt. Si rectae sunt, et pares sunt. Qualis ratio est, tales et actiones sunt; ergo omnes pares sunt. Nam cum similes rationi sint, similes et inter se sunt. Pares autem actiones inter se esse dico, qua honestae rectaeque sunt. Ceterum magna habebunt discrimina variante materia, quae modo latior est, modo angustior, modo