comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Suficit. ipse deos in daredana sucitat arma.
¶E xipe nate fugam. finemq impone labori.
Nusꝗͣ abexo. et tutum patrio te limine sistam.
Mixereit. et spĩsis noctis se condidit umbris.
Numina magna deum
¶um uero umine mihi iusum est considere in ignes
U lion. eximo uerti neptunia troya.
¶Ac ueluti insumis antiquam montibus ormim
Cum ferro accissam crebrisq bipenbus instant
Eruere agritole certatim. usq illa minatire
Et tremesacta comami concusso uertice nutat
Uulneribus donec paulatim eiucta supremum
Congemuit: traxitq uigis auulsa ruinam.
Descendo. ac ducente deci flamam inter et hostes
E xpedior. domt tella locum flameq recedunt.
¶Atq ubi iam patrię peruentum ad limina sedis
Antiquas ꝙ domos. genitor quem tollere in altos
O ptabam primum montes primumq petebam
Ab negtcit excisa uitam producere troya
Exiliumq pati. ¶Uos o quibus integer eiui
Sanguis cut solideq suo stant robore uires
Uos digittite sugam.
Me si celicole uoluissent ducere uitam

Expanded text:
sufficit, ipse deos in Dardana suscitat arma. Eripe, nate, fugam, finemque impone labori. Nusquam abero, et tutum patrio te limine sistam. Dixerat, et spissis noctis se condidit umbris. numina magna deum considere in ignis Ilium et ex imo verti Neptunia Troia; ac veluti summis antiquam in montibus ornum cum ferro accisam crebrisque bipennibus instant eruere agricolae certatim,—illa usque minatur et tremefacta comam concusso vertice nutat, volneribus donec paulatim evicta, supremum congemuit, traxitque iugis avolsa ruinam. Descendo, ac ducente deo flammam inter et hostis expedior; dant tela locum, flammaeque recedunt. Atque ubi iam patriae perventum ad limina sedis antiquasque domos, genitor, quem tollere in altos optabam primum montis primumque petebam, abnegat excisa vitam producere Troia exsiliumque pati. Vos O, quibus integer aevi sanguis, ait solidaeque suo stant robore vires, vos agitate fugam: me si caelicolae voluissent ducere vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
Dusit amagonidum limatis agmina peltis
enthesilea furens. mediisq in milibus ardet
Aurea subnectens exͣerte cingula mãmȩ
Dellateix. andetꝙ uiris concurrẽ urgo.
Cec dum dardamio Enee miranda indẽtirre.¬

Expanded text:
Ducit Amazonidum lunatis agmina peltis Penthesilea furens, mediisque in millibus ardet. Aurea subnectens exertbellatrix, audetque viris concurrere virgo. Haec dum Dardanio Aeneae miranda videntur
Abbreviated transcription (Latin):
Cum placidum uentis staret mare non ego daphnin
Iudicete metuam. si nunq̃: falit imago.
O libeat tantum mecum tibi sordida rura
Atq humiles habitare casas. et sigere ceruos
E dorumq gregem uiridi compellere hibisco
Mecum una in siliuis imitabere panna canendo
Pan primus calamos cera comungere plures
I nsituit. pan cinat oues ouiumq magistros
Nec te peniteat calamo triuisse labellum
Nec eadem ut sciret quid non faciebat aminctas
¶Est mihi disparibus septem compacta cicutis
Fistuila/ dametas dono mihi quam dedit olim
Et dixit moriens te nunc habeat ista secundum
Dixit dametas inuidit stultus aminctas
Preterea duo nec tuta mihi ualle reperti
Capreoli. sparsis enam nunc pellibus albo
Bina die siceant ouis ubera. quos tibi seruo
Iam pridem illos abducere testilis orat

Expanded text:
cum placidum ventis staret mare; non ego Daphnim iudice te metuam, si numquam fallit imago. O tantum libeat mecum tibi sordida rura atque humilis habitare casas, et figere cervos, haedorumque gregem viridi compellere hibisco! Mecum una in silvis imitabere Pana canendo. Pan primus calamos cera coniungere pluris instituit; Pan curat ovis oviumque magistros. Nec te paeniteat calamo trivisse labellum: haec eadem ut sciret, quid non faciebat Amyntas? est mihi disparibus septem compacta cicutis fistula, Damoetas dono mihi quam dedit olim, et dixit moriens: “Te nunc habet ista secundum.” dixit Damoetas, invidit stultus Amyntas. Praeterea duo, nec tuta mihi valle reperti, capreoli, sparsis etiam nunc pellibus albo, bina die siccant ovis ubera; quos tibi servo: iam pridem a me illos abducere Thestylis orat
Abbreviated transcription (Latin):
Reginam opperens aut quã
intelligebat esse uenturam Ex
artificum festinatione aut
certe uidendȩ reginȩ occa¬
sionem requirens.

Expanded text:
REGINAM OPPERIENS aut quam intellegebat esse venturam ex artificum festinatione, aut certe videndae reginae occasionem requirens.
Abbreviated transcription (Latin):
Secundum homerum quidicr
in Achillis cristis terribile quid
ad troiȩ uenisset auxilia ctausisi
iam portii tentoria locauisser
inlittore dolone prodente ho¬
iano qui missus fuerat speccta
tor a Diomede & uli se ẽ
inferfectus qui & ipsi speni¬
latum uenerant: ab chuctiq
sunt equi: quibus pendebans
fata troiana

Expanded text:
secundum Homerum, qui dicit in Achillis cristis terribile quiddad Troiae venisset auxilia clausisque iam portis tentoria locavisset in litore, Dolone prodente Troiano, qui missutor, a Diomede et Vlixe est interfectus, qui et ipsi speculatum uenerant. Abducti sunt equi, quibus pendebant fata Troiana
Abbreviated transcription (Latin):
Manui mermes aut sine sceptro
aut supplices. ut dexnas tenda¬
mus inermes. Quod nactum
est de historia. qui n. se dedũs¬
inermes supplicant. Qut re
uera mermes ninc. contra
prrchum n processit armatus
Sane per transitum historiam
tetigit: quia constat priamum
cum ad suꝑplicandum tentori¬
dormientem achillem exci¬
tauisse ut rogaret eum pro
perant multi nescientes exͣ
uel parabolas uel comparatuo¬
nes ad sumptas non sempes
usq quaq congruere: sed in¬
terdum omni parte inter¬
dum aliqua conuenire.
¶er circum yliacos raptauerat hecthora ninros
Exanimumq auro corpus uendebat Achilles.
¶Tum uero ingentem gemitum dat pectore cibimo¬
At spolia ut cucens ute ipsum corpus amici pau
Lendentemq manus priamum conspexit inermes.
Dequoque princiꝑibus permixtum agnouit Achinis.

Expanded text:
Manus inermes aut sine sceptro, aut supplices, ut "dextras tendamus inermes" : quod tractum est de historia; qui enim se deduinermes supplicant. Aut re vera ‘inermes’ tunc; contra enim processit armatus. Sane per transitum historiam tetigit, quia constat Priamum, cum ad supplicandum uendormientem Achillem excitavisse, ut rogaret eum, cumperant multi, nescientes exempla vel parabolas vel conparationes adsumptas non semper usquequaque congruere, sed interdum omni parte, interdum aliqua convenire. Ter circum Iliacos raptaverat Hectora muros, exanimumque auro corpus vendebat Achilles. Tum vero ingentem gemitum dat pectore ab imot spolia, ut currus, utque ipsum corpus amici, tendentemque manus Priamum conspexit inermis. Se quoque principibus permixtum adgnovit Achivis
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quid dissimulo : aut que me ad maiora reseruo. habundar¬
Num fletu ingeniuit nostro : num lumina flexit:
Num lacrimas uictus dedit. aut miseratus amantem.
Qus quibeis ante feram. iam iam nec maxima Iuno
Nec ssaturnius hec oculis pater aspicit equis.
Nusqͣ tuta fides. eieͬctumͣ lictore egentem

Expanded text:
Nam quid dissimulo, aut quae me ad maiora reservo? Num fletu ingemuit nostro? Num lumina flexit? Num lacrimas victus dedit, aut miseratus amantem est? Quae quibus anteferam? Iam iam nec maxuma Iuno, nec Saturnius haec oculis pater aspicit aequis. Nusquam tuta fides. Eiectum litore, egentem
Abbreviated transcription (Latin):
Lactemn uceas/ uento hie et uastis flnctibus ati.
¶Multa tibi ante ciras nostra cadet hostia destra.¬
Tumuenus. hand equidem tali me dignor honore
¶reginibus Ihiriis mos est portãre pharetram.

Expanded text:
amus, vento huc vastis et fluctibus acti: multa tibi ante aras nostra cadet hostia dextra.Tum Venus: Haud equidem tali me dignor honore; virginibus Tyriis mos est gestare pharetram
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Portus ab accessu uentorum immotus. et ingens
Ipie. sed horrisicis iusta ronat Ethna euinis.
Interdumq atram peorumpit ad Ethera nubem
Turbine fumantem picco et candente fauila.
A ttolitq globoᷤ f lomarum. et sydera lambit.
Interdum scopulos auulsaq uisera montis
E rrigit ernctans. li quesactaq saxa sub aueas
Cum gemitu glomerat. fondoq exẽstuat yme

Expanded text:
 Portus ab accessu ventorum immotus et ingens  Portus ab accessu ventorum immotus et ingens ipse; sed horrificis iuxta tonat Aetna ruinis; interdumque atram prorumpit ad aethera nubem, turbine fumantem piceo et candente favilla, attollitque globos flammarum et sidera lambit; nterdum scopulos avolsaque viscera montis erigit eructans, liquefactaque saxa sub auras cum gemitu glomerat, fundoque exaestuat im
Abbreviated transcription (Latin):
E rauigenumq domos suspectaq linquimus arua.
Eł Inc sinus herculeis si uera est fama tag̾enti
Cexnitur. attollitse diua lacina contra
Caulomsq creces et naufragium sylacenum.
¶um procul efluctu trinacria cernitire Ethna
Et gemitum ingentem pelcigi pulscitaq saxa
A udimus. lenge fractasq ad littora uoces.
Exultantq uada . atq estu miscentur harene.
¶Et pater Anchises. ni mirum hec illo Ccrribdis
Hos henus scopulos hec saxei horrenda canebut.
Exipite ofotii: pariterq insurgite remis.
Gaud minus ac iussi faciunt.peimusq eudentem
Contorsit leuas proxã lalimirus cid undas.
Leuam cuncta cohors remis uentisq petiuit¬
¶ollimur in celum curuato gtregite et iidem
Subducta ad manes ymos descendimus unda :.
Ter scopuli clamorem inter caua saxa dedere.
Ter spumam Elisam et rorantia uidimus astra.
Interea fessos uentus enm sole relinquit.
I gnariq uie Cyclopum alabimur oris.¬

Expanded text:
, Graiugenumque domos suspectaque linquimus arva. , Graiugenumque domos suspectaque linquimus arva. Hinc sinus Herculei si vera est fama Tarenti cernitur; attollit se diva Lacinia contra, Caulonisque arces et navifragum Scylaceum. Tum procul e fluctu Trinacria cernitur Aetna, et gemitum ingentem pelagi pulsataque saxa audimus longe fractasque ad litora voces, exsultantque vada, atque aestu miscentur harenae. Et pater Anchises: Nimirum haec illa Charybdis: hos Helenus scopulos, haec saxa horrenda canebat. Eripite, O socii, pariterque insurgite remis! Haud minus ac iussi faciunt, primusque rudentem contorsit laevas proram Palinurus ad undas. laevam cuncta cohors remis ventisque petivit. Tollimur in caelum curvato gurgite, et idem subducta ad Manis imos desedimus unda. Ter scopuli clamorem inter cava saxa dedere: ter spumam elisam et rorantia vidimus astra. Interea fessos ventus cum sole reliquit, ignarique viae Cyclopum adlabimur oris.
Abbreviated transcription (Latin):
Ferte uiam uento facilem. et spirate secundi.
Crebrescunt optate aure. portusq patescit
Lamproprior. ¶emplumq apparet in arece minerue.
U ella legunt sotii. et proras ad littora torquent.
Cortus cb eoo fluctu curuatur in aecum.
O biecte salsa spumant aispergine cautes.
Ipse latet. gemino demittunt brachia muro
Turriti scopuli. refugitq ab littore templum.
¶Qatuor hic. primum omen. equos in grumine iudi
T ondentes campum late candore niuali.
¶Et pater Anchises. bellum o terra hospita portas.
Bello armantur equi. bellum hec aementaminantur.
S ed tamen iidem olim curru succedere suen
Quadrupedes et frena iugo concordia ferre.
Spes est pacis at. ¶Tum mema sancta precamur
Palladis Armisone : que prima accepit ouantes.
Et capita ante aras frigio uelamus amictu.
Preceptisq helem dedercit quae maxima rite
Iunoni cirgine iussos cidolemus honores.
¶aud mora continuo perfectis ordine uons
Cornua uellatarum obuertimus antemiaꝵ.¬

Expanded text:
ferte viam vento facilem et spirate secundi. ferte viam vento facilem et spirate secundi. Crebrescunt optatae aurae portusque patescit iam propior, templumque adparet in arce Minervae. Vela legunt socii et proras ad litora torquent. Portus ab Euroo fluctu curvatus in arcum, obiectae salsa spumant aspargine cautes; ipse latet; gemino demittunt bracchia muro turriti scopuli, refugitque ab litore templum. Quattuor hic, primum omen, equos in gramine vidi tondentis campum late, candore nivali. Et pater Anchises: Bellum, O terra hospita, portas bello armantur equi, bellum haec armenta minantur. Sed tamen idem olim curru succedere sueti quadrupedes, et frena iugo concordia ferre; spes et pacis ait. Tum numina sancta precamur Palladis armisonae, quae prima accepit ovantis, et capita ante aras Phrygio velamur amictu; praeceptisque Heleni, dederat quae maxima, rite Iunoni Argivae iussos adolemus honores. Haud mora, continuo perfectis ordine votis, cornua velatarum obvertimus antemarum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ROuehimur pelago uiein a ceraumnia iusta
Unde iter ytaliam ciresuisq breuissimus undis.
GSolruit interea. et montes umbrantur opaci.
Sternimur optate gremio telluris adundam
Sortiti remos. passimiq in littore sicco
Corpora euruamus. fessos sopor irrigat cietus.
¶Necdum orbem medium nox horis ac̾ta subibet
Haud segnis strato surgit palinitrus. et omes
Exploreit uentos. atq aurribus aerea captat.
Sydera cuncta notat tacito labentia celo.
Arthurum plyadasq hyadas geminos ꝙ̃ Teyones
Armcitumq auxo erecumspicit. Oeyonci.
Costqͣ cuncta uidet celo constare peno
Temptamusq uiam. et uellorum pandimus alas.
¶Iamq rubescebat stelis auxoraͥ sugatis:
Cum procul obscuros coles  humlema¬
Utaliam. ¶Ytaliam primus conclamat Achates.
¶Utaliam leto sotii elamore salutant
¶Ium pater Anchises magnum ercithera corona
I nduit. Impleuitq mero. diuosq nocauit
Stans celsa in pupi.
Mii maris et terre tempestatumq potentes

Expanded text:
Provehimur pelago vicina Ceraunia iuxta, Provehimur pelago vicina Ceraunia iuxta, unde iter Italiam cursusque brevissimus undis. Sol ruit interea et montes umbrantur opaci; sternimur optatae gremio telluris ad undam, sortiti remos, passimque in litore sicco corpora curamus; fessos sopor inrigat artus. Necdum orbem medium Nox horis acta subibat: haud segnis strato surgit Palinurus et omnis explorat ventos, atque auribus aera captat; sidera cuncta notat tacito labentia caelo, Arcturum pluviasque Hyadas geminosque Triones, armatumque auro circumspicit Oriona. Postquam cuncta videt caelo constare serenemptamusque viam et velorum pandimus alas. Iamque rubescebat stellis Aurora fugatis, cum procul obscuros collItaliam. Italiam primus conclamat Achates, Italiam laeto socii clamore salutant. Tum pater Anchises magnum cratera corona induit, implevitque mero, divosque vocavit stans celsa in puppi: Di maris et terrae tempestatumque potentes,
Abbreviated transcription (Latin):
Iestilibusq orncit donis. ac talia fatire.
¶Accipe. et hec manun tibique monumenta meaꝵ
Sint puer. et longum Andromaches testentur amorem
Coniugis hectoree. cape dona extrema cuoꝵ.
¶O mihi sola mei super Astianactis ymago.
Sic oculos sic ille manus sic ora gerebcit.
Et nunc equali tecum pubesceret euo.
Mos ego digrediens lacrimis affabarabortis.
Uiuite felices quibus estt fortuma percita
Iam sua. nos alia ex aliis in fata uocamur.
Uobis parta quies. nullum maris equor aeandum.
A ruia neq Ausonie semper cedentia retro
Querenda. Effigiem xancti troyaniq uidetis.
Quam uestre fecere manus. melioribus opto
Anspitiis. et que fuerit mimis obuia grais.
St qn Tibrin uicin aq libridis arua
Intraro gentiq mee deita menia cernam
Cognatas olim uebes populosq propinquos
Epyro hesperia quibus idem dardanus anctor
Atq idem casus imam faciemus utranq
Iroyam animis. maneat nostros ca cura nepotes.

Expanded text:
textilibusque onerat donis, ac talia fatur: textilibusque onerat donis, ac talia fatur: Accipe et haec, manuum tibi quae monumenta mearum sint, puer, et longum Andromachae testentur amorem, coniugis Hectoreae. Cape dona extrema tuorum, O mihi sola mei super Astyanactis imago: sic oculos, sic ille manus, sic ora ferebat; et nunc aequali tecum pubesceret aevo. Hos ego digrediens lacrimis adfabar obortis: Vivite felices, quibus est fortuna peracta iam sua; nos alia ex aliis in fata vocamur. Vobis parta quies; nullum maris aequor arandum, arva neque Ausoniae semper cedentia retro quaerenda. Effigiem Xanthi Troiamque videtis quam vestrae fecere manus, melioribus, opto, auspiciis, et quae fuerit minus obvia Graiis. Si quando Thybrim vicinaque Thybridis arva intraro, gentique meae data moenia cernam, cognatas urbes olim populosque propinquos, Epiro, Hesperia, quibus idem Dardanus auctor atque idem casus, unam faciemus utramque Troiam animis; maneat nostros ea cura nepotes.
Abbreviated transcription (Latin):
Dona dehinc curo grauia sectoq Elephanto
Imperat a naues ferri. stipatq Corrinus.
Ingens argentum dodoneosq lebetes
Lorieam conẜtam hamis auroq trilicem
Et conum insignns galee cristasq comantes
Arma Neoptolomi. sunt et sua dona parenti.
A ddit equos. additq dnces.
Remigtum supplet. sotios simul instruit armis.
Entereci classem uelis ciptare iubebeit
Anchises. fieret uento mora ne qua furenti.¬
¶ Quem phebi interpres multo compellat honore.¬
¶ Conuigio Anchi siueneris dignate superbo
Cura deumbis pergameis crepte riums
Ecce tibi Ansonie tellus.q hanc crripe uellis.
Et tamen hane pelago preter labare necesse est
Ansome pars illa procul quam pandit Apolo.
Uade cut ofelix neti pietate. ¶Quid ultra
Prouehor. et fando surgentes demoror haustros.
¶Nec minus Andromache digressu mesta supremo
Fert picturatos ciuri sub teginine uestes.
Et frigiam Ascauio clamidem. nec cedit honori.

Expanded text:
dona dehinc auro gravia sectoque elephanto dona dehinc auro gravia sectoque elephanto imperat ad navis ferri, stipatque carinis ingens argentum, Dodonaeosque lebetas, loricam consertam hamis auroque trilicem, et conum insignis galeae cristasque comantis, arma Neoptolemi; sunt et sua dona parenti. Addit equos, additque duces; remigium supplet; socios simul instruit armis. Interea classem velis aptare iubebat Anchises, fieret vento mora ne qua ferenti. Quem Phoebi interpres multo compellat honore: Coniugio, Anchise, Veneris dignate superbo, cura deum, bis Pergameis erepte ruinis, ecce tibi Ausoniae tellus; hanc arripe velis. Et tamen hanc pelago praeterlabare necesse est; Ausoniae pars illa procul, quam pandit Apollo. Vade ait O felix nati pietate. Quid ultra provehor, et fando surgentis demoror austros? Nec minus Andromache digressu maesta supremo fert picturatas auri subtemine vestes et Phrygiam Ascanio chlamydem nec cedit honore,
Abbreviated transcription (Latin):
Fata canit. foliisq notas. et nomina mandcit.
Quecumq in foliis descripsit carmina uiego
Bigerit in numerum citq antro seclusa relinquit.
Illa manent ĩmota locis citq ordine cedunt.
Uerum eadem uerso tenuis cum cardine uentus
Impulit. et teneras turbauit Iama frondes
N unꝗͣ deinde cauo uolutantia prendere saxo
Nec reuocare situs aut iungere carmina cureit.
I nconsulti abeunt. Sedemq odere sybile.
CHic tibi ne qua More suerint dispendia tante
Quamuis increpitent sotii et ui ciresus in altum
Uella uocent. possisq sinus implexe secundos
Quin adeas ucitem/ precibusꝙ oracula poscas
Ip̃sa cancit. uocemq uolens atq ora resoluat.
¶lla tibi ytalie populos uenturaq bella
Et quo quemq modo sugias ferasq laborem
Expediet. cursusq dabit uenerata secundos.
¶Hec sunt que nostea licecit te uoce moneri.
Uade age. et ingentem fãtis fer ad Ethera Txoyam.
¶Que postqͣ ucites sie ore essatus amico est.

Expanded text:
fata canit, foliisque notas et nomina mandat. fata canit, foliisque notas et nomina mandat. Quaecumque in foliis descripsit carmina virgo, digerit in numerum, atque antro seclusa relinquit. Illa manent immota locis, neque ab ordine cedunt; verum eadem, verso tenuis cum cardine ventus impulit et teneras turbavit ianua frondes, numquam deinde cavo volitantia prendere saxo, nec revocare situs aut iungere carmina curat: inconsulti abeunt, sedemque odere Sibyllae. Hic tibi ne qua morae fuerint dispendia tanti,— quamvis increpitent socii, et vi cursus in altum vela vocet, possisque sinus implere secundos,— quin adeas vatem precibusque oracula poscas ipsa canat, vocemque volens atque ora resolvat. Illa tibi Italiae populos venturaque bella, et quo quemque modo fugiasque ferasque laborem expediet, cursusque dabit venerata secundos. Haec sunt, quae nostra liceat te voce moneri. Vade age, et ingentem factis fer ad aethera Troiam. Quae postquam vates sic ore effatus amico est,
Abbreviated transcription (Latin):
Erigit alternos. et sydera uerberat unda.
¶At Syllam cecis cohibet spelunca latebris
Ora exhertantem et Naues in saxa trabentem
Prima hominis facies. et pulcro pectore urgo
Pubetenus postrema ĩmam corpore pistrix
Delphinum caudas utero commissa lupoꝵ.
¶Prestat trinacrii metas lusteare pachini
Cessantem longos/ et circumflectere cursus
Qͦ semel informem uasto uidisse sub antro
Sillam et ceruleis canibus resonantia saxa.
¶reterea si qua est heleno prudentia uati.
Si qua fides aĩu si uexis implet apollo.
Unum illuc tibi nate dea preq omnibus unum
Predicam. et repetens iterumq iterumq monebo.
Lunonis magne primum prece numen adora.
Luononi cane uotalibens. dominamq potentem
Supplicibus supera donis. sic deniq iuctor
Trinacria fines ytalos mittere relicta.
¶uc ubi delatus cid cumeam accesseris urbem
Diuinosq lacus et auerna sonantia siluis
Insanam uatem aspities qucie rupe sub il ma

Expanded text:
erigit alternos et sidera verberat unda. erigit alternos et sidera verberat unda. At Scyllam caecis cohibet spelunca latebris, ora exsertantem et navis in saxa trahentem. Prima hominis facies et pulchro pectore virgo pube tenus, postrema immani corpore pristis, delphinum caudas utero commissa luporum. Praestat Trinacrii metas lustrare Pachyni cessantem, longos et circumflectere cursus, quam semel informem vasto vidisse sub antro Scyllam, et caeruleis canibus resonantia saxa. Praeterea, si qua est Heleno prudentia, vati si qua fides, animum si veris implet Apollo, unum illud tibi, nate dea, proque omnibus unum praedicam, et repetens iterumque iterumque monebo: Iunonis magnae primum prece numen adora; Iunoni cane vota libens, dominamque potentem supplicibus supera donis: sic denique victor Trinacria finis Italos mittere relicta. Huc ubi delatus Cumaeam accesseris urbem, divinosque lacus, et Averna sonantia silvis, insanam vatem aspicies, quae rupe sub ima
Abbreviated transcription (Latin):
¶uin tibi transmisse steterĩt trans equora classes
Et positis aris iam uota in littore solues
Purpurco uellare comas adopertus amictu
N e qua inter scinctos ignes in honore deor
Hostilis facies ocuerat᷑: et omnia turbet.
¶Hunc sotii morem sacroꝵ. hunc ipse teneto.
Hac casti maneant in religione nepotes.
¶At ubi digressum sycule te admouerit ore
U entus et angasti xarescent el austra pelori
Leua tibi tellas et longoleua petantur
E quora circuitu. destrum fuge littus et undas.
MHȩc loca in quondam et uasttiꝰ conuulsa ruina
Tantum eui longinqua ualet muttire uetustas.
Dissiluisse ferunt᷑. cum protinus uttaq tellus
U na foretuenit medio ui pontus et undis
Hesperium syculo latus abseidit. aruaq et urbes
Littore diductas angtisto inteeluit estu.
G extrum Syla latus. leuum implacata caribdis
O bsidet. citq ymo baratri ter gtirgite uastos
Sorbet in abruptum fluctus ruesusq subauras

Expanded text:
Quin, ubi transmissae steterint trans aequora classes, Quin, ubi transmissae steterint trans aequora classes, et positis aris iam vota in litore solves, purpureo velare comas adopertus amictu, ne qua inter sanctos ignis in honore deorum hostilis facies occurrat et omina turbet. Hunc socii morem sacrorum, hunc ipse teneto: hac casti maneant in religione nepotes. Ast ubi digressum Siculae te admoverit orae ventus, et angusti rarescent claustra Pelori, laeva tibi tellus et longo laeva petantur aequora circuitu: dextrum fuge litus et undas. Haec loca vi quondam et vasta convolsa ruina— tantum aevi longinqua valet mutare vetustas— dissiluisse ferunt, cum protinus utraque tellus una foret; venit medio vi pontus et undis Hesperium Siculo latus abscidit, arvaque et urbes litore diductas angusto interluit aestu. Dextrum Scylla latus, laevum implacata Charybdis obsidet, atque imo barathri ter gurgite vastos sorbet in abruptum fluctus, rursusque sub auras
Abbreviated transcription (Latin):
Uicinosq ignare paras inuadere portus.¬
Longa procul uia longis diuidit inuia terris.¬
¶Ante et trinacria letandus remus in unda
Et salis ausonii lustrandum nauibus equor.
Inferniq lacus. Eeeq insulei cyxces
Q tuta possis urebem componere terra.
Digna tibi dicam. tu condita mente teneto.¬
Cum tibi solicito ad secreti fluminis undam
Littoreis ingens inuenta sub ylicibus sus
Tri ginta capitum foetus emiai iacebit
Albaiꝰ solo recubans albi circum uberanati
Is locus urbis erit. requies ea parta laboꝵ.
¶Nec tu menscuromor sꝰ horresce suturos.
Fata uiam inuenient. adexitq uocatus a polo.
¶Has autemterras italiq hanc littoris horam
Proxima que nostri perfũditire equoris estu
Effuge. cuncta malis hĩtantine moema geays.
¶Hic et narricii posuerunt moenia locri:
¶Et salentinos obsedit milite campos
Lithius ydomeneus. Hic illa ducis. Melib
P crua philotete subnixa pethilia mueo.

Expanded text:
vicinosque, ignare, paras invadere portus,vicinosque, ignare, paras invadere portus,longa procul longis via dividit invia terris.Ante et Trinacria lentandus remus in unda, et salis Ausonii lustrandum navibus aequor, infernique lacus, Aeaeaeque insula Circae, quam tuta possis urbem componere terra: signa tibi dicam, tu condita mente tenetocum tibi sollicito secreti ad fluminis undam litoreis ingens inventa sub ilicibus sus triginta capitum fetus enixa iacebit. alba, solo recubans, albi circum ubera nati, is locus urbis erit, requies ea certa laborum. Nec tu mensarum morsus horresce futuros: fata viam invenient, aderitque vocatus Apollo. Has autem terras, Italique hanc litoris oram, proxuma quae nostri perfunditur aequoris aestu, effuge; cuncta malis habitantur moenia Grais. Hic et Narycii posuerunt moenia Locri, et Sallentinos obsedit milite campos Lyctius Idomeneus; hic illa ducis Meliboei parva Philoctetae subnixa Petelia muro.
Abbreviated transcription (Latin):
Fare age namq omnes cursum mihi prospera dixit
Neligio. et cuncti suaserunt numine diui
Utaliam petere et terras temptare repostas.
Sola nouum dictuq nephas arpia celeno
P edigium canit ettristes denuntiat ueas
Obscenamq famem ¶¶Que prima pericula uito
Quid ue sequens tantos possim superare labores
Mie helems cessis preimurn de more iuuencis m
Exorat pacem diuum: uittasꝙ resoluit m ul¬
Dacrati capitis. meq ad tua limina phebe. orer
Ipse manu multo suspensum numine ducit.
Atq hec deinde canit diuino ex ore sacerdos.
¶ate̾ decisnam te mouoribus ire per altum
Auspitiis manifesta fides. sic fata deum rex
Sortitur. uoluitq uices. his uertitur ordo
Fauca tibi e multis quo tunor hospita lustres
E quora. et ausomo possis confidere portu
Expediam dictis. prohibent nam cetera parce
Seire. hehenumq sti xiq uetat Sciturnia luno.¬
Erincipio ytaliam quam tu iam retepropinquam

Expanded text:
fare age—namque omnem cursum mihi prospera dixit fare age—namque omnem cursum mihi prospera dixit religio, et cuncti suaserunt numine divi Italiam petere et terras temptare repostas: sola novum dictuque nefas Harpyia Celaeno prodigium canit, et tristis denuntiat iras, obscenamque famem—quae prima pericula vito? Quidve sequens tantos possim superare labores? Hic Helenus, caesis primum de more iuvencis, exorat pacem divom, vittasque resolvit sacrati capitis, meque ad tua limina, Phoebe, ipse manu multo suspensum numine ducit, atque haec deinde canit divino ex ore sacerdos: Nate dea,—nam te maioribus ire per altum auspiciis manifesta fides: sic fata deum rex sortitur, volvitque vices; is vertitur ordo— pauca tibi e multis, quo tutior hospita lustres aequora et Ausonio possis considere portu, expediam dictis; prohibent nam cetera Parcae scire Helenum farique vetat Saturnia Iuno.Principio Italiam, quam tu iam rere propinquam
Abbreviated transcription (Latin):
Et que tñ puero est amisse cura parcentis:
Et quid. in aintiquam uixtutem aniinosq uixiles
Et pater Eneas et Auunculus excitat hector¬
¶I alia fondebat lacrimans. longosq ciebat
In cassum fletus cum se se amenibus heros
Priamides multis helemis comitantibus affert.
Agnoscitq sucs. letusq ad limina dncit.
Et multum lacrimas uerba inter singula fũdit.
¶Procedo. et paruam łroyam simulataꝙ magnis
Pergcima et arentem xanti cognomine rium
Agnosco. Sceeq amplector limina porte.
¶Lec non et Theucri sotia simul urbe fuuintur.
Illos porticibus rex accipiebat in amplis.
A ulay in medio libant pocula Bachi.
Impositis aueo dapibus paterasq tenebant.
¶amq dies alterq dies processit. et aure
U ella uocant. tumidoq inflatire carbasus hanstro.
His autem aggredior dictis. ac talia queso.
roiugena intexpres deuum qui numina phebi
Qui tripodas claxi lauros qui sydera sentis
Et uolucrum linguas et prepetis omnia penne

Expanded text:
tamen puero est amissae cura parentis? tamen puero est amissae cura parentis? Ecquid in antiquam virtutem animosque virilis et pater Aeneas et avunculus excitat Hector? Talia fundebat lacrimans longosque ciebat incassum fletus, cum sese a moenibus heros Priamides multis Helenus comitantibus adfert, adgnoscitque suos, laetusque ad limina ducit, et multum lacrimas verba inter singula fundit. Procedo, et parvam Troiam simulataque magnis Pergama, et arentem Xanthi cognomine rivum adgnosco, Scaeaeque amplector limina portae. Nec non et Teucri socia simul urbe fruuntur: illos porticibus rex accipiebat in amplis; aulaï medio libabant pocula Bacchi, impositis auro dapibus, paterasque tenebant. Iamque dies alterque dies processit, et aurae vela vocant tumidoque inflatur carbasus austro. His vatem adgredior dictis ac talia quaeso: Troiugena, interpres divom, qui numina Phoebi, qui tripodas, Clarii laurus, qui sidera sentis, et volucrum linguas et praepetis omina pennae,
Abbreviated transcription (Latin):
Pectoris Andromace firrhin connubia ẜucis.
Geiecit uultum. et demissa uoce locuta est.
O foe lix unci ante priameya uirgo
Hostilem cid tumulum Troye sub menbus altis
Iussci mori : que sortitus non pertulit ullos:
Nec uictoris heri tetigit captiua cubile.
Nos patria incensa diuersa per equora uecte
Stirpis achilee fastus. iuuenemq superbum
Seriuno enixe tulimus: qui deinde secutus
Le deam hermionem lacedemonosq hymeneos
Me samulo famulamq heleno transimsit habendam.
¶Ast illum ͤ xepte magno inflamatus a more
Coniugis et scelerum furiis aigitatus horestes
Excipit incautum: patriasq obtruncat ad aras.
Morte Heoptolomi regnoꝵ  reddita cessit
Pars heleno/ qui caomos cognomine campos
Caoniamq onmera troyanoa Caone daxit.
Pergamaq yliacamq iugis hanc addidit aecem.
Sed t̾ibi qui cuesum uenti que fata dedere:
Aut quisnam ignarum nostris deus appulit oris:
Quid puer ascamus : superat ne : et uescitir aura.

Expanded text:
Hectoris Andromachen? Pyrrhin’ conubia servas? Hectoris Andromachen? Pyrrhin’ conubia servas? Deiecit vultum et demissa voce locuta est: O felix una ante alias Priameïa virgo, hostilem ad tumulum Troiae sub moenibus altis iussa mori, quae sortitus non pertulit ullos, nec victoris eri tetigit captiva cubile! nos, patria incensa, diversa per aequora vectae, stirpis Achilleae fastus iuvenemque superbum, servitio enixae, tulimus: qui deinde, secutus Ledaeam Hermionen Lacedaemoniosque hymenaeos, me famulo famulamque Heleno transmisit habendam. Ast illum, ereptae magno inflammatus amore coniugis et scelerum Furiis agitatus, Orestes excipit incautum patriasque obtruncat ad aras. Morte Neoptolemi regnorum reddita cessit pars Heleno, qui Chaonios cognomine campos Chaoniamque omnem Troiano a Chaone dixit, Pergamaque Iliacamque iugis hanc addidit arcem. Sed tibi qui cursum venti, quae fata dedere? Aut quisnam ignarum nostris deus adpulit oris? Quid puer Ascanius? superatne et vescitur aura,
Abbreviated transcription (Latin):
Obstupui. mixoq incensum pectus a more
Compellorre uixum et casus cognosere tantos.
P rogredior portu classes et lictora linquens.
¶Solempnes cum forte dopes et tristia dona
Ante irebem in luco falsi Symeontis ad undam
Li babat cineri Andromace: manesq uocabeit.
Hectoreum ad tumulum uiridi quem cespite in anem
Et geminas causã. lacrimis sacrauerat anis
¶t me consperit uerientem et teoya ciecum
Aema amens uidit magnis exte̾rita monstris
Dexiguit iusu in medio. calor ossa eelinquit.
Labitur. et longouix tandem littore fatme.¬
¶ Uerane te facies. uerus mihi mintius aiffees
Nate dea : uiuisne: aut si lux alma recessit
Hector ubi est . ¶Docit. lacrimasq effudit. et omnem
Impleuit clamore locum. ¶Uix pauca fireenn
Subino. et xaxis turbatus uocibus hysco.¬
Q iuioequidem. uitamq extrema per omnia duco.
Ne dubita. nam uera uides.
Heu quis te casus deiectam coniuge tanto
E xcepit ⁊ aut que digna satis fortuna reuisit

Expanded text:
Obstipui, miroque incensum pectus amore, Obstipui, miroque incensum pectus amore, compellare virum et casus cognoscere tantos. Progredior portu, classis et litora linquens, sollemnis cum forte dapes et tristia dona ante urbem in luco falsi Simoentis ad undam libabat cineri Andromache, Manisque vocabat Hectoreum ad tumulum, viridi quem caespite inanem et geminas, causam lacrimis, sacraverat aras. Ut me conspexit venientem et Troïa circum arma amens vidit, magnis exterrita monstris deriguit visu in medio, calor ossa reliquit; labitur, et longo vix tandem tempore fatur: Verane te facies, verus mihi nuntius adfers, nate dea? Vivisne, aut, si lux alma recessit, Hector ubi est? Dixit, lacrimasque effudit et omnem implevit clamore locum. Vix pauca furenti subicio, et raris turbatus vocibus hiscoVivo equidem, vitamque extrema per omnia duco; ne dubita, nam vera vides. Heu, quis te casus deiectam coniuge tanto excipit, aut quae digna satis fortuna revisit
Abbreviated transcription (Latin):
Anchora de peora iacitire. stant littore pupes.
Ergo insperata tandem tellire potin.
Lustramirq loui. uotisq incẽdimus Aras.
Acciaꝙ yliacis celebramus littora ludis.
Exexcent patrtas oleo labente palestras
Nudati sotii. iuiuct euasisse tot urbes
Argolicas medios q fugam tenuisse per hostes.
Uuterea magnum sol crecum uoluitur annum.
Et glatialis hyens ciquilonibus asperat undas.
E re eauoclipeum magni gestamen Abanthis
Postibus aduersis sigo. et dem carminesigno
E necis hec de danays uictoribus arma.
Linquexe tum portus iubeo et considere transtris
Cextatim sotii feruint mare. et equora uerrunt.
Prortinus aereas pheacum abscondimus creces.
Litoraq Epyri legimus. portuq subimus
Caomo. et celsam Bytron accedimus urbem.
Hincͥ credibilis rerum fama ocupat auees:
Priamidem helemim grayas regnare per urbes
Coniugio Eacide prerhi sceptrisq potitum
Et patrio Andromachen iterum cessisse marito.

Expanded text:
ancora de prora iacitur, stant litore puppes. ancora de prora iacitur, stant litore puppes. Ergo insperata tandem tellure potiti, lustramurque Iovi votisque incendimus aras, Actiaque Iliacis celebramus litora ludis. Exercent patrias oleo labente palaestras nudati socii; iuvat evasisse tot urbes Argolicas, mediosque fugam tenuisse per hostis. Interea magnum sol circumvolvitur annum, et glacialis hiemps aquilonibus asperat undas. Aere cavo clipeum. magni gestamen Abantis, postibus adversis figo, et rem carmine signo: AENEAS HAEC DE DANAIS VICTORIBVS ARMA. Linquere tum portus iubeo et considere transtris: certatim socii feriunt mare et aequora verrunt. Protinus aërias Phaeacum abscondimus arces, litoraque Epiri legimus portuque subimus Chaonio, et celsam Buthroti accedimus urbem. Hic incredibilis rerum fama occupat auris, Priamiden Helenum Graias regnare per urbes, coniugio Aeacidae Pyrrhi sceptrisque potitum, et patrio Andromachen iterum cessisse marito.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sed non ante daitam cingetis menibus urbem¬
Ambesas subigat malis absumere mensas.
Dixit. ¶Et in siluam pennis ablata refugit.
At sotiis subita gelidus formidine sanguis
Dieiguit. cecidereq animi. nec iam amplius aemis
Sed uotis precibusq iubent exposcere pacem.
Sine dee seu sint dire obsceneq uolucres.
¶At patex. Anchises sparsis de littore palmis
Numina magna uocat. mexitos q indicit honores.
Dii prohibrte minas. dii talem auertite casum.
Et placidi fuate pios. Clum littore funem
Diripere/. excussosq iubet lassare rudentes.
T endunt uella flochi. fugimus spumantibus undis
Qua cuesum uentusq gubernatorq uoccibant.
Lam medio apporret fluctu nemorosa yacinthos
Pulichiumq Sameq Nerithos ardua saxis.
Effugimus scopulos ytace laertia regna.
Et terram altricem seui exetramur ulixis.
Mons et leuebate nimbosa cacumina montis
Et formidatus Nautis aperitur Apolo.
¶Hunc petimus fessi. et parue sucedimus urebi.

Expanded text:
sed non ante dased non ante daAmbesas subigat malis consumere mensas. Et his dictis, in silvam pennis ablata refugit.At sociis subita gelidus formidine sanguis deriguit; cecidere animi, nec iam amplius armis, sed votis precibusque iubent exposcere pacem, sive deae, seu sint dirae obscenaeque volucres. Et pater Anchises passis de litore palmis numina magna vocat, meritosque indicit honores: Di, prohibete minas; di, talem avertite casum, et placidi servate pios! Tum litore funem deripere, excussosque iubet laxare rudentes. Tendunt vela Noti; fugimus spumantibus undis, qua cursum ventusque gubernatorque vocabat. Iam medio adparet fluctu nemorosa Zacynthos Dulichiumque Sameque et Neritos ardua saxis. Effugimus scopulos Ithacae, Laertia regna, et terram altricem saevi exsecramur Ulixi. Mox et Leucatae nimbosa cacumina montis et formidatus nautis aperitur Apollo. Hunc petimus fessi et parvae succedimus urbi;
Abbreviated transcription (Latin):
Polluit ore dapes. ¶ Sotiis tunc arma capesfant
E dico. dixa bellum cum gente gerendum.¬
¶ Hand secus ac iussi faciunt᷑. tectosq per herbam
D ispomunt Enses. et seuta latentia condunt.
E xgo ubi delapse sontum per curna dedere
Lictora dait signum specula Missemis ab alta
Ere cano. innadunt sotii. et nona prelia temptant¬
Obscenas pelagi ferro fedare uolucres.
¶Sed neq uim plumis ullam nec ułnera tergo
Accipiunt. celexiq fuga sub sydera lapse
Semescim predam et uestigia feda relinqunt.
¶na in precelsa conseditrupe Celeno
Infelix uates. xumpitꝙ hanc pectore uocem.
Bellum etiam pro cede boum stratisꝙ uiuencis
L aumedontiade bellum ne inferre paratis:
Et patrio Arpyas insontes pellere regno.
Accipite ergo. animis atq hec med sigite dicta.
Que phebo pater ommpotens mihi phebus Appolo
Fredixit uobis furiarum ego maxima pando
Etaliam ciresu petitis. uentis ꝙ uoctitis
Ibitis ytaliam. portusq intxare hcebit.

Expanded text:
polluit ore dapes. Sociis tunc, arma capessant, polluit ore dapes. Sociis tunc, arma capessant, edico, et dira bellum cum gente gerendum. Haud secus ac iussi faciunt, tectosque per herbam disponunt enses et scuta latentia condunt. Ergo ubi delapsae sonitum per curva dedere litora, dat signum specula Misenus ab alta aere cavo. Invadunt socii, et nova proelia temptantobscenas pelagi ferro foedare volucres: sed neque vim plumis ullam nec volnera tergo accipiunt, celerique fuga sub sidera lapsae semesam praedam et vestigia foeda relinquunt. Una in praecelsa consedit rupe Celaeno, infelix vates, rumpitque hanc pectore vocem: Bellum etiam pro caede boum stratisque iuvencis, Laomedontiadae, bellumne inferre paratis, et patrio Harpyias insontis pellere regno? Accipite ergo animis atque haec mea figite dicta, quae Phoebo pater omnipotens, mihi Phoebus Apollo praedixit, vobis Furiarum ego maxuma pando. Italiam cursu petitis, ventisque vocatis ibitis Italiam, portusque intrare licebit;
Abbreviated transcription (Latin):
Clausa donnis mensasq metu liquere priore.
¶Tristius handillis monstrum. nec seinor ulla
Pestis. et iradcum stigiis sese extulit undis.
U irginei uolncxum uultus. fedissima uentris
Prolunies. unceq manus et palida semper
O xa fame.
Muc ubi delati portus intrauinins. ecce
Letaboum passim campis armenta inidennnis
Caprigenumq pecuis nullo enstode per herbas.
Irrumnis fereo. et diuos ipsumq nocaunis
In partem predamq louem.Tum littore curno
Extruimusq thoros dapibusq ep᷑ lamur opimis.
¶At subite horrisico lapsu de montibus adsunt
Axpie. et magnis quatiunt clangoribus alas.
Dreripiuntq dapes. et tactuq omnia fedant
Immundo. tum uox teteam dira inter odorem
Euesum in secesu longo subxupe canata
Arboribus clansi crechumiq horxentibus umbris
Instruiius mensas: arisq repombnus ignem
¶Rursum ex adnerso celi cessisq latebris
Turba sonans predam pedibus cirenmuolat unas.

Expanded text:
clausa domus, mensasque metu liquere priores. clausa domus, mensasque metu liquere priores. Tristius haud illis monstrum, nec saevior ulla pestis et ira deum Stygiis sese extulit undis. Virginei volucrum voltus, foedissima ventris proluvies, uncaeque manus, et pallida semper ora fame. Huc ubi delati portus intravimus, ecce laeta boum passim campis armenta videmus, caprigenumque pecus nullo custode per herbas. Inruimus ferro, et divos ipsumque vocamus in partem praedamque Iovem; tum litore curvo exstruimusque toros, dapibusque epulamur opimis. At subitae horrifico lapsu de montibus adsunt Harpyiae, et magnis quatiunt clangoribus alas, diripiuntque dapes, contactuque omnia foedant immundo; tum vox taetrum dira inter odorem. Rursum in secessu longo sub rupe cavata, arboribus clausi circum atque horrentibus umbris, instruimus mensas arisque reponimus ignem: rursum ex diverso caeli caecisque latebris turba sonans praedam pedibus circumvolat uncis,
Abbreviated transcription (Latin):
A pparent terre : celum undiq et undiq ponthus
Tum niihi cerulens supea capud extitit ymber
N octem hyememq ferens. et inhorrint unda tenebris.
Contimio uenti uoluñt mare. magnaq suegunt
E quora. dispersi raptamire gurgite uasto.
I nuolnere diem nimbi. et nox humida celum.
Abstulit. ingeminant abruptis nbibus ignes.
Excutimur cursu. et cessis eraamus in undis.
Ipse diem noctemq negat discernere celo
Nec meminisse uie media palinnens in unda
Tris adeo incertos ceca caligine soles
Erramus pelago. et totidem sine sydere noctes.
Quarto terra die primum se attollere tandem
Uisa aperire procul montes ac uolnere suum.
Uella cadunt. remis insurgiius. hand mora. nante
A dnixi torquent spumas et cexula uerenit.
GSeruatum ex undis Strophadum me littora primum
A ccipiunt. Strophades geaio stant nomine dicte
Insule yomo in magno : quas diea celeno.
Aripieq colunt alie. In phyneya postꝗͣ

Expanded text:
Apparent terrae, coelum undique et undique pontus Apparent terrae, coelum undique et undique pontus Illis caeruleus, supra caput adstitit imber Noctem hyememque ferens et inhorruit unda tenebris. Continuo venti volvunt mare, magnaque surgunt aequora; dispersi iactamur gurgite vasto; involvere diem nimbi, et nox umida caelum abstulit; ingeminant abruptis nubibus ignes. Excutimur cursu, et caecis erramus in undis. Ipse diem noctemque negat discernere caelo, nec meminisse viae media Palinurus in unda. Tris adeo incertos caeca caligine soles erramus pelago, totidem sine sidere noctes. Quarto terra die primum se attollere tandem visa, aperire procul montis, ac volvere fumum. Vela cadunt, remis insurgimus; haud mora nautae adnixi torquent spumas et caerula verrunt. Servatum ex undis Strophadum me litora primum accipiunt; Strophades Graio stant nomine dictae, insulae Ionio in magno, quas dira Celaeno Harpyiaeque colunt aliae, Phineia postquam
Abbreviated transcription (Latin):
¶Talibus attomitus iussis ac uoce deorum.
Nec sopor illud erat sed coram agnoscere uultus
Uellatasꝙ comas p̃ntiaq ora in̾debar.
Tum gelidus toto manabat a corpore sudor.
Corripio estratis corpus. tendoq supremas
Ad celum cum uoce mauns. et muneralibo.
Intemerata focis. perfecto letus honore
Anchisem fatio certum. remq ordine pando.
¶Agnouit prolem ambigaam. geminosq parentes.
Seq nouo ueterum decẽptum errore
¶Tum memorat. ¶Late yliaeis exercite fatis
Sola mihi tales casus Cassandra canebat.
N unc repeto hec generi portendere debitamr̃o.
Et sepe hesperiam sepe ytala regna uoctire.
Sed quis ad hesperie uenturos litora thencros
Crederet. aut quem tũ uates Cassandra moneret:
Cedamnis phebo. et moniti meliora sequanmne.
Sic ait. ¶ Et cunca dictis parennus ouantes.
H Anc quoque desinus sedem pcmeisq relictis
Uella damus. uastumq caua ttabe curximns equor
Costꝗͣ altum tenuere rates/ nec iam amplius ulle

Expanded text:
Talibus attonitus visis et voce deorum— Talibus attonitus visis et voce deorum— nec sopor illud erat, sed coram adgnoscere voltus velatasque comas praesentiaque ora videbar; tum gelidus toto manabat corpore sudor corripio e stratis corpus, tendoque supinas ad caelum cum voce manus, et munera libo intemerata focis. Perfecto laetus honore Anchisen facio certum, remque ordine pando. Adgnovit prolem ambiguam geminosque parentes, seque novo veterum deceptum errore locorum. Tum memorat: Nate, Iliacis exercite fatis, sola mihi talis casus Cassandra canebat. Nunc repeto haec generi portendere debita nostro, et saepe Hesperiam, saepe Itala regna vocare. Sed quis ad Hesperiae venturos litora Teucros crederet, aut quem tum vates Cassandra moveret? Cedamus Phoebo, et moniti meliora sequamur. Sic ait, et cuncti dicto paremus ovantes. Hanc quoque deserimus sedem, paucisque relictis vela damus, vastumque cava trabe currimus aequor. Postquam altum
Abbreviated transcription (Latin):
In sompnis multo manifesti lumine qua se
Plena pex iusttis sundebat lima fenestras.
¶Ium sic ciffaeri. et curas his demere dictis
Quod tibi delato orngiam dictinus Appolo est ui. e¬
Hic canit et tuanios en ultro ad limina miltit.
Nos te dardania incensa/ tnaq arma seenti
Nl os tumidum subte permensi classibus eqnor.
Iidem uenturos tollemuis in astra nepotes.
Imperiumq nebi dabimus. tu menia magnis
Magnapara. longuniq fuge ne linque laborem.
¶Mut tinde sedes. non hec tibi lictora suasit
Deliuis. ant Crethe iussit consydere Appolo.
Est locus hesperiam gray cognomine dicunt.
Ferra antiqua potens armis atq nbere glebe.
Ce notrii coluere uiri. nunc fama minores
Ytaliam dixisse dncis de nomine gentem
Hee nobis proprie sedes. hĩc doredanus ortus
Uasiuisq pater genus a quo principe nostrum.
¶Surge age. et hec letus lõgruo dicta parenti
Hano dubitanda refer. Corĩthum terrasq require
Ausonias. dyethea negeit abi luppitex arua.

Expanded text:
in somnis, multo manifesti lumine, qua se in somnis, multo manifesti lumine, qua se plena per insertas fundebat luna fenestras; tum sic adfari et curas his demere dictis: Quod tibi delato Ortygiam dicturus Apollo est, hic canit, et tua nos en ultro ad limina mittit. Nos te, Dardania incensa, tuaque arma secuti, nos tumidum sub te permensi classibus aequor, idem venturos tollemus in astra nepotes, imperiumque urbi dabimus: tu moenia magnis magna para, longumque fugae ne linque laborem. Mutandae sedes: non haec tibi litora suasit Delius, aut Cretae iussit considere Apollo. Est locuterra antiqua, potens armis atque ubere glebae; Oenotrii coluere viri; nunc fama minores Italiam dixisse ducis de nomine gentemhae nobis propriae sedes; hinc Dardanus ortus, Iasiusque pater, genus a quo principe nostrum. Surge age, et haec laetus longaevo dicta parenti haud dubitanda refer: Corythum terrasque requirat Ausonias; Dictaea negat tibi Iuppiter arva.
Abbreviated transcription (Latin):
Crosequitue siregens apnpi uentus euntes.
Et tandem antiquis Cirerethum allabitur oris.¬
¶ Ergo auidus muros opitite molior uxbis.
Pergameamq uocoiletã cognomine gentem.
Portor amare focos. arcemq attollede tectis.
Lamq fere sico subducte lictore puppes.
Connubiis ariusq nouis operata innuientus.
Lura domosq dabam.¶Subito cum tabida membris
Corrupto celi tractu miẜandaq uenit
Arboribusq scitisq lues et letiferannus.
L inquebant dulces aminas. autegra trahebant
Corpora. tñ steriles exurere Syrilis agros.
Arebant herbe. et uictum seges egranegabat.
Riresus ad oraculum oethygum phebumq rem̾so
Hortatur pater ire mari ueniamq precari.
Quem fessis finem rebus ferat. unde lalornm.
Lemptare cuxilium iubeat. quo uertere cursus.
¶ox erat. et terris aminalia sompinis habebat.
Effigtes sacre diuum/ phrigqq penates
Quõi mecum a Troyasmediisq ignibus urbis
Extuleram uisi ante oculos astarẽ iacentes

Expanded text:
Prosequitur surgens a puppi ventus euntis Prosequitur surgens a puppi ventus euntis et tandem antiquis Curetum adlabimur oris. Ergo avidus muros optatae molior urbis, Pergameamque voco, et laetam cognomine gentem hortor amare focos arcemque attollere tectis. Iamque fere sicco subductae litore puppes; conubiis arvisque novis operata iuventus; iura domosque dabam: subito cum tabida membris, corrupto caeli tractu, miserandaque venit arboribusque satisque lues et letifer annus. Linquebant dulcis animas, aut aegra trahebant corpora; tum sterilis exurere Sirius agros; arebant herbae, et victum seges aegra negabat. Rursus ad oraclum Ortygiae Phoebumque remenso hortatur pater ire mari, veniamque precari: quam fessis finem rebus ferat; unde laborum temptare auxilium iubeat; quo vertere cursus. Nox erat, et terris animalia somnus habebat: effigies sacrae divom Phrygiique Penates, quos mecum a Troia mediisque ex ignibus urbis extuleram, visi ante oculos adstare iacentis