comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alieno sangumi peperceit. Nise
nõnulloꝵ pudore Impedirer /⁊
Malo qui ppe silere ꝙͣ slefricare¬
su cicatuces Iam uelustale atꝙ
oblimone obductas. Noymilloriz
aute Recenciora uestigia ac ꝓpĩqͥora
sũi ut uerissime dictũ sit/ nullam
sanceam societate neq fidem Regnt
esse/ Et tem̃ in ytalia frateruas
cedes uidimꝰ ob Dominnii cupiditatõ
et inter proxinquos seuo marte certatũ
In gallia. germania britama
histrime᷑ seua arma et plusꝙ̃
bella ciuilia exarsere. non A
cladib propinquorũ omina fedata
et eorum expressit uicia de bonis
uero aut eorĩr uirtutib penitus
uerbum nullum. Nonue tu ab eorũ
munero seceruis et quos paulo
aute Retulit. Carolus et dauu̾
Regtem. pluresqz ex hebreis. et
ex nricꝭ extimos quid illos pͥncixes
Archadiũ. honoriũ checdosium
Carolũmagnũ. multosq preterea
uite fanctimonia et dñs uirtutũ
genere Illustrey. Quũ oppones
Roberto Regi Neapolitano quẽ

Expanded text:
alieno sanguini pepercerunt, nisi alieno sanguini pepercerunt, nisi nonnullorum pudore impedirer. Malo quippe silere quam refricare cicatrices, iam vetustate atque oblivione obductas. Nonnullorum autem recentiora vestigia ac propinquiora sunt, ut verissime dictum sit nullam sanctam societatem neque fidem regni esse. Et enim in Italia fraternas cedes vidimus ob dominii cupiditatem et inter propinquos sevo Marte certatum. In Gallia, Germania, Britannia, Hispaniis seva arma et plusquam bella cvilia exarsere, non a cladibus propinquorum omnia fedata.et eorum expressit vitia, de bonis vero aut eorum virtutibus penitus verbum nullum. Nonne tu ab eorum numero secernis et quos paulo ante retulit Carolus, et David regem, pluresque ex Hebreis, et e nostris optimos quidem illos principes Archadium, Honorium, Theodosium, Carolum magnum multosque preterea vite sanctimonia et omni virtutum genere illustres? Quid oppones Roberto regi Neapolitano, quem
Abbreviated transcription (Latin):
predo genciũ ac Reguore pescis non
magtis unio ꝙͣ sangume humans
Inebriari solitus fuit. lichi quid
tũ ei maxĩe fame fortima. tum
precipue expers felicitatis fuisse
uidetur. Nam cũ uiens poteciam
dederer cum Insamor in diem fi̾t
cũ dbrius de bachabat᷑. in suos. cum
se adoiari ut deũ mandibat. cum
se Iomnis filiũ mẽtiret᷑.. Que
poterarin tanta demencia esse
felicitas At quilos frictꝰ pare
principatꝰ. hec opera suader. hos
satelles tum parandi sui tum
confiuandi subimni strar ue nchil
uideat᷑. execrabilius ꝙͣ pͥncipatꝰ
nomen.Barbarorõ karolus
Inquir hec felicitas al Inmanitas
fuir. qur et hõdie quoq in sues
senimit Imperandi gra. nostros
humamoies ac comperacioies
fides xpp̃i Rebdidit logeq al
eiusmodi cuuelitate Remonit A
Hec uiia nicholans Iu quii uidẽt
eẽ erbarbaris ei gienis et latinis
comnia. Possem mltas excitare
gentib eoꝵ qui neq suo neq

Expanded text:
predo gentium ac regnorum pestis, non predo gentium ac regnorum pestis, non magis vino quam sanguine humano inebriari solitus fuit. Mihi quidem, cum ci maxime favit fortuna, tum precipue expers felicitatis fuisse videtur. Nam, cum vitiis potentiam adderet, cum insanior in diem fieret, cum ebrius debachabatur in suos, cum se adorari ut deum mandabat, cum se Iovis filium mentiretur, que poterat in tanta dementia esse felicitas? Atqui hos fructus parit principatus, hec opera suadet, hos satellites tum parandi sui, tum conservandi subministrat, ut nihil videatur execrabilius quam principatus nomen». 78 «Barbarorum» Carolus inquit «hec feritas atque immanitas fuit, qui et hodie quoque in suos seviunt imperandi gratia. Nostros humaniores ac temperatiores fides Christi reddidit longeque ab eiusmodi crudelitate removit». 79 «Hec vitia» Nicolaus inquit «videntur esse et barbaris et Grecis et Latinis communia. Possem multas excitare gentibus, eorum qui neque suo neque
Abbreviated transcription (Latin):
ne ob tantoꝵ sceleꝵ Inuidia Rex
a ppło consstitueret᷑. Quid attala
cõmemorẽ. qui pp̃łm Romanum
Reliquit here̾dem. qui cũ a pre
emuene Regnũ fłorẽtssimũ accepiss
Reghiãq cognatoꝵ atq amicopcede
fedasser furrus posemod̃ ac demẽtia
agitatꝰ ueste squalida: promissa
larba. capillo neglecto. omissa
Rgue adminiseacione. primum
fodiendo serendoq orto. tũ eraue
artis sendio se ddom ere sõdiendo
intenibus. qua ex re morbo cõtracto
perur. Qua ergo tantoꝵ sccleꝵ¬
consciencia quo mẽtis furort. quo
turbine amiui eos agitare neccesse
fuit qui sancissima nature Iura
tam cẽtris tam atrocib flagicus
uiolarũ. An tu sintes tor ex tam
feda at Iminama facinora ullui
Residere felicitatis uestigiũ putas /
O felix extit alexander magnus
qui Regne futuri hõsy auspicia
Ieci fũs caram morte. qui
amicoꝵ pariter atq Iumnicoꝵ pestis.
paterins amicis cruelissime occisis

Expanded text:
ne ob tantorum scelerum invidiam rex ne ob tantorum scelerum invidiam rex a populo constitueretur. 76 Quid Attalum commemorem? Qui populum Romanum reliquit heredem, qui, cum a patre Eumene regnum florentissimum accepisset regiamque cognatorum atque amicorum cede fedasset, furiis postmodum ac dementia agitatus, veste squalida, promissa barba, capillo neglecto, omissa regni administratione, primum fodiendo serendoque orto, tum erarie artis studi se dedit, ere fodiendo intentus. Qua ex re morbo contracto periit. Qua ergo tantorum sceleconscientia, quo mentis furore, quo turbine animi eos agitari necesse fuit, qui sanctissima nature iura tam tetris, tam atrocibus flagitiis violarunt? An tu, inter tot et tam feda atque immania facinora, ullum residere felicitatis vestigium putas? 77 Quam felix extitit Alexander Magnus? Qui regni futuri auspicia iecit fratris Carani morte, qui amicorum pariter atque inimicorum pestis, paternis amicis crudelissime occisis,
Abbreviated transcription (Latin):
esset. primo amĩailos/ tum uero
fres e medio abstulit. Peholomeꝰ
echipti Rexcognomiẽto philipator.
pre ac mr̃e Interfectis. addita
eciã fãs ac sororis cede Rgno
potitus est. Haud̾ dissimile fuie
scelus anchomẽdis bithune sRegis.
qui pr̃em Regno spoliatĩ pereame¬
⁊ odem ductus furore alter egipti
Rex peholomitꝰ. Cum ppt̃ inlãplices
cridelitates quib ciassatꝰ in młtos
suerar tuue̾t ne ppłe maiorẽ natu
filũ ddio su Rgno preficerer. Illũ
doita priuauit. Allerũ filiũ Inmnorẽ
ex cleopatra uxore eadq soroie gedtũ
dit natali in membra discerpte inter
epulas ac cõmuas clerpatre obtuliy.
Non siuferior impietate fiit filius
frahatis Regis parthox, qui eum
a pre oracle solus ex tuguita fũb
in Reguu a scitꝰ tẽt. quasi nephas
duceret absq nephalio ne pharo
facinore Imperare. primũ patiem
admodũ senem. tn frẽs oes occidi
Imperauie. Deinde superioꝵ cladibr
aodidi. filii addulti necẽ. uenitus

Expanded text:
esset, primo avunculos, tum vero esset, primo avunculos, tum vero fratres e medio abstulit. Ptolemeus, Egypti rex, cognomento Philopater, patre ac matre interfectis, addita etiam fratris ac sororis cede, regno potitus est. Haud dissimile fuit scelus Nicomedis, Bithinie regis, qui patrem regno spoliatum peremit. 75 Eodem ductus furore, alter Egypti rex Ptolomeus, cum propter multiplices crudelitates, quibus grassatus in multos fuerat, timeret ne populus maiorem natu filium odio sui regno preficeret, illum vita privavit. Alterum filium iuniorem, ex Cleopatra uxore eademque sorore genitum, die natali in membra discerptum, inter epulas et convivas Cleopatre obtulit. Non inferior impietate fuit filius Frahatis, regis Parthorum, qui, cum a patre Orade solus ex triginta fratribus in regnum adscitus esset, quasi nefas duceret absque nefario facinore imperare, primum patrem admodum senem, tum fratres omnes occidi imperavit. Deinde superiorum cladibus addidit filii adulti necem, veritus
Abbreviated transcription (Latin):
non amicit. non cocnatis.
quidꝙ Re tutum Reliquii tted
abeget at Impulit ĩ mutuas
cedes. Nunis ut aprimis
exordiar non peperait mãtuie
neci Accaxeres ꝑsarũ Rex cum
uinẽs darium filium ꝑo Iadulgẽtia
sibi in Regi donatis Imxirii
Insiguib substicusset eunt un
cũ quinquacinta ex fratrib
parricidium parangtem cum
cõniratis old occidi Imyorrauit
Alexander maior ꝓhiliopi
macedonũ Regis frater. cũ
Regno potiretur cñ fratre per¬
dicta per Insidias euridice
matus occiditur. Philixpris
post multarũ urbium ctecui¬
q exocdia post defacicgatum
sangume ac cedibus anmum
limxiadis uxoris opera ab
adolestente pausamia iterfectus
est. Eodemmodo et caduallus
ludorũ Rex dexoris frande perut
percemꝰ persarum Regem bello
dueisus gretia Infeliciter gesto¬
in datuã Reuersum Archabamis
prefectus admodum Regri dus
cicilie tyrãnus qui postmod pnos
docme cornithi cũ maior fratubus
natu a militib ad Regnũ assũptꝰ

Expanded text:
non amicis, non cognatis non amicis, non cognatis quicquam tutum reliquit, sed abegit atque impulit in mutuas cedes. Ninus, ut a primis exordiar, non pepercit materne neci. Artaxerses, Persarum rex, cum vivens Darium filium per indulgentiam sibi in regnum, donatis imperii insignibus, substituisset, eundem, cum quinquaginta ex fratribus parricidium parantem, cum coniuratis occidi imperavit. Alexander, maior Philippi Macedonum regis frater, cum regno potiretur cum fratre Perdicca, per insidias Euridice matris occiditur. 74 Philippus, post multarum urbium gentiumque excidia, post defatigatum sanguine ac cedibus animum, Olimpiadis uxoris opera ab adolescente Pausania interfectus est. Eodem modo et Candualus, Lydorum rex, uxoris fraude periit. Xersem, Persarum regem, bello adversus Greciam infeliciter gestoin patriam reversum Artabanus prefectus admodum regi fidus Sicilie tyrannus, qui postmodum pueros docuit Corinthi, cum maior fratribus natu a militibus ad regnum assumptus
Abbreviated transcription (Latin):
conũdctã putant. Non leferẽtur
ame quos uarii fortimẽ ĩ petus
Dum felices haberentrr absupserae
multi belle. plures ueneno pluum.
gladio. quidam in uinculis ĩterierut
Testes sunt cresus siphax. Ingurla
persens mitridates ceteriq
Infelicitate Iusignes. A S
peruiciosora enim tendit oratio
Priuũ quid  ita duce natura
Imbuti at Iustituti ẜuiuit.
quod eciam in ceteres animãtib
on pcipua oltiner. utancil
nobis carius liberis esse postiꝵ
Carissima est comimx y carisfim
parentes. faitres cogerati et
qui ex eodem sanguine manaris
Iocundissumanꝰ rciam equaliũ
comũttionẽ Et sanctiffimum
qui ea necet non homo ser
belua uideatur. At Regimm
et principum effera ñ iais¬
q crudelitat. N eciam ferarũ
caidelitatẽ supperaret. arctissima
Iura nature. amicitie uincula
omues cõmunis secietatis leges
ob mxirandi cuxidinẽ ibruxir.
Nlon flus a parentib. non
uiro ab upore net econtrario
non frata a fratie. non socris

Expanded text:
coniunctam putant. Non referentur coniunctam putant. Non referentur a me, quos varii fortune impetus, dum felices haberentur, absumpsere. Multi bello, plures veneno, plurimi gladio, quidam in vinculis interierunt, testes sunt Cresus, Siphax, Iugurta, Perseus, Mitridate ceterique infelicitate insignes. Ad pernitiosiora enim tendit oratio. Primum quidem ita duce natura imbuti atque instituti sumus, quod etiam in ceteris animantibus vim precipuam obtinet, ut nihil nobis carius liberis esse possit. Carissima est coniunx, carissimi parentes, fratres, cognati et qui ex eodem sanguine manant; iocundissimam etiam equalium consuetudinem et sanctissimum qui ea neget, non homo, sed belva videatur. 73 At regum et principum effera immanisque crudelitas, que etiam ferarum asperitatem superaret arctissima iura nature, amicitie vincula, omnes communis societatis leges ob imperandi cupidinem abrupit. Non filiis a parentibus, non viro ab uxore nec e contrario, non fratri a fratre, non sociis,
Abbreviated transcription (Latin):
Racio Requirit. At ¶ᵈita llarũ
in illis Rexeritur ut monstrum
ideatur siquis bonus Repertus
sit. Oyfficulter enum pouẽriũ¬
ad uirtutis possessionẽ. quibꝵ
uiciorũ q Illecebre pcͣandi f̾icue ᷑ ᵉ
subuũ trant. Eocitis fortunam
fuigi asapientib cectm. que et
allot quoqq cecos Reddi quos
amplexãtur. Libidine enum pro
Racione abutuntur. Adũ prõpto
quod Rerũ licencia ꝑuuttit. quo
fit ut post habita honesti cura.
cum ad uicia defflectantux/
sepissime de statu Rerum cadat
et a fortua deserantur. quo
nichil esse potest Infelicius.
Siuitto antiquas tragedias
prĩcixũ Infelicitatꝭ copiosissias
testes eclipodem troadem.
atreũ. tiestem. medeam.
agamenõna. ceteros qz pomultos
quorũ exemplo greti illi
sapietissum poete. Infelicitate
expresserunt. Et ut uulgo esset
noticloralIu stenis decantari
gorũ exitus uoluermt ad
Rexrimendam eorũ stulticiam
qui felicitate cũ magna fortuma

Expanded text:
ratio requirit. At id ita rarum ratio requirit. At id ita rarum in illis reperitur, ut monstrum videatur, si quis bonus repertus sit. Difficulter enim perveniuad virtutis possessionem, quibus vitiorumque illecebre peccandi facultatem subministrant. Scitis fortunam fingi a sapientibus cecam, que et illos quoque cecos reddit, quos amplexatur. Libidine enim pro ratione abutuntur, ad id prompti quod rerum licentia permittit. Quo fit ut, posthabita honesti cura, cum ad vitia deflectantur, sepissime de statu rerum cadant et a fortuna deserantur, quo nihil esse potest infelicius. 72 Omitto antiquas tragedias, principum infelcitatis copiosissimas testes, Edipodem, Troadem, Atreum, Thiestem, Medeam, Agamemnona ceterosque permultos, quorum exemplo Greci illi sapientissimi poete infelilcitatem expresserunt et, ut vulgo essent notiora, in scenis decantari eorum exitus voluerunt, ad reprimendam eorum stultitiam, qui felicitatem cum magna fortuna
Abbreviated transcription (Latin):
non magcis in prĩcixib dp̃ Reliquis
monstri loco habendũ est bonũ
esse. Eicero siquid tuus in dim̃ãtiõĩs
libris si que Rarissime fuĩt mõtra
putanda mit /nꝯuit.Magis
monstrum erit uir bonus qp partus
mule. Ita perraro euent ut
uir bonus Reperiatur. ꝙ si unũ
bonũ portenti sumle cicero arbitratuo.
Quĩtu in principib putris cõtingere
quos plura ꝙ̃ priuatos homines
uiciorũ noitamenta mollu
ac seducunt. pluraq circustant
oblectamenta corporũ uirtutibus
Inimita Cara uirtus est in di
hõinũ condicione et statu. si quid
omnia ꝓ reclara Rara. Otaqz non
magis in principibus ꝙͣ in alus
deesse benignitatẽ. experimur.
Non quero Nicolans Inquir / bonũ
aut fapientẽ illiuꝓ stoytorum
qui nou̾dum est iuuentus. has
censes bonos. quos usux et uita
hominũ comprobat. In iuib
satis est Iuesse aliquã et si
non efecta uireutẽ at saltem
spetiem et admubratã effigiẽ
earũ uirtutũ quas cuulu uite

Expanded text:
non magis in principibus quam reliquis non magis in principibus quam reliquis monstri loco habendum est, bonum esse. Cicero quidem tuus, in Divinationis libris, si que rarissime fiunt monstra putanda sunt, - inquit - magis monstrum erit vir bonus quam partus mule. Ita perraro evenit, ut vir bonus reperiatur. Quod si virum bonum portenti simile Cicero arbitratur, quid tu in principibus putas contingere, quos plura quam privatos homines vitiorum irritamenta molliunt ac seducunt pluraque circumstant oblectamenta, corporum virtutibus inimica? Rara virtus est in omni hominum conditione et statu, siquidem omnia preclara rara. Itaque non magis in principibus quam in aliis deesse bonitatem experimur». 71 «Non quero» Nicolaus inquit «bonum aut sapientem illum Stoicorum, qui nondum est inventus. Hos sentio bonos, quos usus et vita hominum comprobat, in quibus satis est inesse aliquam et si non perfectam virtutem, at saltemm et adumbratam effigiem earum virtutum, quas civilis vite
Abbreviated transcription (Latin):
scõmi quietẽ suuĩt capere. Neccesse
est unũ proominib carã gererelat
sexgencis laborib detiueri. Iloꝰ.
enm Dulcẽ ut omerus at sõnũ
capiebat menclans. multa uerstrs
pectore cũ gieci Reliqui stertera
Torquet cẽsum. filii sordias.¬
lucoceffe artaxersem elearcus
qui crs cũ excercitu affunt.
Syonsium ciracusum clium
tyraide expelleus / aliũ prrmnemon
selencis. quod autẽ malorũ est
ominũ maxinũ contemxnant
Reges sibi Liicissimos opporter
Et eos tuueant ne quid ab eit¬
pestt paciantur aduersi. Hic em̃
amatore occisus est. Hunc forsan
mors suulis occuxxabit. In libro¬
autẽ de calũpna Regũ ⁊ pr̃icipũ
uilas maxnne habundatre całaitatib
dixit. in iuib ĩudie ⁊ subitiõet᷑
semx uigrat adesse quo adulatores
gratũ illis crenus ut facile detu
Risũ moueris. Cu ueluti Rem
ꝓcorandemꝰ at mirandam tibi
uisus es dice̾. bouos princixes
Iustar esse portenti. Nau istud

Expanded text:
somni quietem sinunt capere? Necesse somni quietem sinunt capere? Necesse est unum pro omnibus curam gerere ac sexcentis laboribus detineri. Neque enim dulcem, ut Homerus ait, somnum capiebat Menelaus, multa versans pectore, cum Greci reliqui sterterent. Torquet Cresum filii surditas, Artaxersem Clearcus, qui Ciro cum exercitu affuit, Dionisium Siracusium Dion tyrannide expellens, alium Parmenion, Seleucus. Quod autem malorum est omnium maximum, contemnant reges sibi amicissimos oportet et eos timeant, ne quid ab eis patiantur adversi. Hic enim amatore occisus est, hunc forsan mors similis occupabit. In libroautem De calunnia regum et principum aulas maxime habundare calamitatibus dicit, in quibus invidie et suspitiones semper vigeant, adesse quoque adulatores gratum illis genus, ut facile deturrisum moveris, cum veluti rem pergrandem ac mirandam tibi visus es dicere, bonos principes instar esse portenti. Nam istud
Abbreviated transcription (Latin):
ut me inspicerent magui facientes
uidere currũ quo uehebar. uestes dyadea
tũ eos eos qui ordine p̃ĩbant atqr
sequebant᷑ / Ego autẽ micħi ip̃i cõscius
quãce me Res prguebant torquerent
affligebar ar̃o. Ilorũ stultitie Ignoscens
me uero misiebar. qui essem similis
magnis Illie collossis quos phidias
aut mir̃on sculpserat. hii eñ Iouem
aut nextunũ ex auro uel erore sculpñt
fulmen aut truentẽ in manb tenrtes/
At se quis incrospexerit uidebit informe
corpns uectiont ferreis clauis cuners ⁊
luco piceo compactũ In quibus muree
et mustelle diuersorium habent.
Qiusmodi profecto Regnum est
Quid tibi formidinet enarrẽ. tiiores
suspiciones demesticorũ odia Iusidias.
quib habundat Regia. qui leuẽ
breue q somionũ et in sõma tbulẽta
Qud uaras ac multiplites cocita ᵘ
Quid̃ spes malas. uitã Inquiẽtã.
Qud̃ pecumiarũ cur̃a. litigia exped
maniata. leges. que ne ꝑmila quid

Expanded text:
ut me inspicerent, magni facientes ut me inspicerent, magni facientes videre currum quo vehebar, vestes, diadema, tum eos qui ordine preibant ac sequebantur. Ego autem, mihi ipsi conscius quante me res torquerent, affligebar animo, illorum stultitie ignoscens. Mei vero miserebar, qui essem similis magnis illis colossis, quos Phidias aut Miron sculpserat. Hi enim Iovem aut Neptunum ex auro vel ebore sculpunt, fulmen aut tridentem in manibus tenentes. At si quis introspexerit, videbit informe corpus, vectibus ferreis, clavis, cuneis et luto piceo compactum, in quibus mores et mustele diversorium habent. 69 Eiusmodi profecto regnum est. Quid tibi formidines enarrem, timores, suspiciones, domesticorum odia, insidias, quibus abundat regia? Quid levem brevemque somnum et insomma turbulenta? Quid varias ac multiplices cogitationes? Quid spes malas, vitam iquietam? Quid pecuniarum curam, litigia, expeditiones, mandata, leges, que ne parvulam quidem
Abbreviated transcription (Latin):
seurca / Isti inquit quos pro felicibus
aspicitie st non qua currunt serd qua
latent underitie miseri sunt sordidi.
turxes. ad similiri̾me snoꝵ parietũ
extrinsecus culti.ncianus antem
grecus anctor in alectrione suo au¬
untichũ qui et Ipge aliquando Rex
fuisset Int rogatũ a gallo minquid
nam felip Regũ uita esser ꝙadmodũ
uulire extimaret᷑ habens quod bouorũ
maximũ hoits putarent. Ita Respon¬
denre Incroducit / imperabam equid
pluribus prouiucns tñ mulcitudine
hominũ atq utertate tri uero ameni¬
tate urbi Refertis flumimibz insuꝑ
nauigyo aꝑtis ⁊ portinso mari excer¬
citu habebam ꝓmultos non panci¬
stipatores ac sacellites corpus custodie¬
bant. habundabam amo. nanibne. ⁊ h̃us
rebus oĩbus propter quas principes
existimant eẽ felices. quociẽs prodibã
domno multi me ueluer deũ quendam
iuuebant᷑ acq adorabant. Alii preibãt
cursu ceteros. Alii terta conscendebant/

Expanded text:
Seneca: isti - inquit - quos pro felicibus Seneca: isti - inquit - quos pro felicibus aspicitis, si non qua currunt, sed qua latent videritis, miseri sunt, sordidi, turpes, ad similitudinem suorum parietum extrinsecus culti. Lucianus autem, Grecus auctor, in Alectrione suo Miciclum, qui et ipse aliquando rex fuisset, interrogatum a Gallo numquid nam felix regum vita esset quemadmodum vulgo extimaretur, habens quod bonorum maximum homines putarent, ita respondentem introducit: imperabam equidem pluribus provintiis tum multitudine hominum atque ubertate, tum vero amenitate urbium refertis, fluminibus insuper navigio aptis et portuoso mari. Exercitus habebam permultos, non paucistipatores ac satellites corpus custodiebant, habundabam auro, navibus et iis rebus omnibus propter quas principes extimantur esse felices. Quotiens prodibam domo, multi me veluti deum quendam intuebantur atque adorabant. Alii preibant cursu ceteros, alii tecta conscendebant,
Abbreviated transcription (Latin):
nilla ad patres feliitas perueniẽt
Boui si ques leguuns Aut caruere
funs sicut augustus tntus. traianne
Anclzomrs pins. Aut eos genuere
quibus fuisset sacius de fecisse, Auidins
cassins in uita seueri Imperatoris ne¬
minẽ magnor uiroru ait bonumi et
utilem filium Reliquisse. et ees ant
Iureres se sure liberis, aut tales Reliqͥsse
ut humano generi fuisset utilius noy
esse natos. Magna est ergo uie priu¬
cipũ felicitas et ad modũ Reliquis
appetenda q̃ aut deserta uirtucũ comi¬
tatu ant oppressã uiciie tũ adulato¬
ubus obsessa tũ caris anxia quetis¬
Inoxs. liberorũ uoluptate carens muileꝰ
est expers calamitatis. sed stultum
arꝙ impericũ uulgus non hec eorum
damxna aĩaduertir. nec conspicit
miserias imeriores ex basi sus pensos
ac sublimes prospectat opes. aurum.
uestes. argentũ. famulanciũ cat̾nas
obstupes cens. exteriorẽ ornatũ Intner᷑.
non iutro nouit quibue exagitentur
malie. sapiencissime de hus scribens

Expanded text:
nulla ad patres felicitas perveniet. nulla ad patres felicitas perveniet. Boni si quos legimus, aut caruere filiis, sicut Augustus, Titus, Traianus, Antoninus Pius, aut eos genuere quibus fuisset satius defecisse. Avidius Cassius, in Vita Severi imperatoris neminem magnorum virorum – ait - bonum et utilem filium reliquisse et eos aut interisse sine liberis aut tales reliquisse, ut humano generi fuisset utilius non esse natos. Magna est ergo vite principum felicitas et admodum reliquis appetenda, que, aut deserta virtutum comitatu aut oppressa vitiis, tum adulatoribus obsessa, tum curis anxia, quietisinops, liberorum voluptate carens, nullius est expers calamitatis! Sed stultum atque imperitum vulgus non hec eorum damna animadvertit nec conspicit miserias in interiores: ex basi suspensos ac sublimes prospectat. Opes, aurum, vestes, argentum, famulantium catervas obstupescens, exteriorem ornatum intuetur, non intro novit quibus exagitentur malis 68 Sapientissime de his scribens
Abbreviated transcription (Latin):
Iactantia quandã oblata uel docta
ageximus. Ted mille umꝙͣ Ilis pre¬
fecture a Rgibus demandai mble
honores habiti nulli magistratus
cõmissi nulla gramora consitia
credita Neq Id ut oxomor iniuria
Eciunt em hpses nequaqua suarum
cnprditatu fucures eẽ ministros
Taceo de nr̃is a quibr quanrti aut
eloquentes aut docti extiment᷑ mime
est ogscurũ. Unũ tartũ hac inptra
etate seimuis in honore hũisse coluisse¬
q egregios uiras suxiorem diicẽ medi¬
cauerisem quos undiqz Id se premiis
perlectos ⁊ dignitate ⁊ opib affecit
ceteri uero apparent tanꝙ̃ rari. nautes
in gigite uasto. Uerũ relĩqua pros¬
quamur q̃ prineiõa uitã infelĩcem
prestare uneut᷑. Hand exigna felicias
ducit̾ filies habere ac Religue imppii
sucessores. At malos prinerpes
exemplis constat improbitate sua In filios
Infundere ⁊ eficere similes sui Nam
ut in regno Ita ⁊ in parentũ uicus fili
uident᷑ succedere. Ex malis ergo filus

Expanded text:
iactantiam quandam oblata vel data iactantiam quandam oblata vel data accepimus. Sed nulle unquam illis prefecture a regibus demandate, nulli honores habiti, nulli magistratus commissi, nulla graviora consilia eredita. Neque id, ut opinor, iniuria. Sciunt enim ipsos nequaquam suarum cupiditatum futuros esse ministros. Taceo de nostris, a quibus quanti aut eloquentes aut docti extimentur, minime est obscurum. Unum tantum hac nostra etate scimus in honore habuisse coluisseue egregios viros, superiorem ducem Mediolanensem, quos undique ad se premiis pellectos et dignitate et opibus affecit. Ceteri vero apparent tamquam rari nantes in gurgite vasto. 67 Verum reliqua prosequamur que principum vitam infelicem prestare videntur. Haud exigua felicitas ducitur filios habere ac relinquere imperii successores. At malos principes exemplis constat improbitatem suam in filios infundere et efficere similes sui. Nam, ut in regno, ita et in parentum vitiis fili videntur succedere. Ex malis ergo filiis
Abbreviated transcription (Latin):
laurea in uilla prinata. meliori unte
dedicus spretis princixibus consenuit
ubi et defunctus est. Eadem ferme
etate et Ichannes boccacins uir singu¬
larie Ingeny s docerina imxar suxro¬
ribus floruit Cuiꝰ plurimi extãt libri
ad insticucione legeniũ editi. Gortulit
se Is quaqz ne apolun uir tenui seusu
ad quendam ex primoribue apud Reginã
principibue spe qm̃ ab eo acceritur eẽt
maiora q̃dam consequendi s haud dinciꝰ
agola eius urbis fuit tũ contemptus
sui impaciens, tũ osfensus morbus¬
sus equo aĩo pauxertatem tulit. atq
quoq eore sius scrixtis detestatus/
uixit sibi ⁊ musis/. Legite qͣtiulibet
uecerũ amnialium monumẽta. Rarissie
Rexeriets uel philosophũ uel oratore
uel quexiam licerre ⁊ sapiencia p̃ditũ
aut ditatũ a Regibus ant oxibus
ac dignitate auctũ uel ad̾ prestanda
consilia: uel ad ꝓcipiendam uite disti¬
plinam. uel ad compouẽdos mores
fuisse accersitũ. Quedam as hus ad

Expanded text:
laurea, in villa privata meliori vite laurea, in villa privata meliori vite deditus, spretis principibus, consenuit, ubi et defunctus est. Eadem ferme etate et Iohannes Bocacius, vir singularis ingenii sed doctrina impar superioribus, floruit, cuius plurimi extant libri ad institutionem legentium editi. Contulit se is quoque Neapolim, vir tenui censu, ad quemdam ex primoribus apud reginam principibus, spe, quoniam ab eo accersitus esset, maiora quedam consequendi. Sed haud diutius accola eius urbis fuit, tum contemptus sui impatiens, tum offensus sus, equo animo paupertatem tulit atque,quoque eorum suis scriptis detestatus, vixit sibi et Musis. 66 Legite quantum libet veterum annalium monumentetis vel philosophum vel oratorem vel quempiam litteris et sapientia preditum aut ditatum a regibus aut opibus ac dignitate auctum vel ad prestanda consilia vel ad precipiendam vite disciplinam vel ad componendos mores fuisse accersitum. Quedam ab his ad
Abbreviated transcription (Latin):
iffeusione pucipis eõtracta Abiit/
dt tandem uir excellentis smuis omni¬
q lamne dignissimus cñ multa pa¬
grassec lora paru qz Ip̃ine fieret¬
uirtue Rauẽnem diem sium ubtit
magnui profecto ytalie dedetae nullũ
ex tot p̾mipibus ꝑmulti em̃ cum erant
Repertũ, qui tals uni pro dignitate
nõis alendi ornandi q curã suscexisset/
hunc secutus est paulo inferior etase
franciscns petrarcha unr priscis Ilłis
saxiẽtia arq eicquecia comparandue
cuius Ingemo hec nra humanitatis
studia que multis soxita Iacuerant
adeo extitata sunt. ut priorem ferme
dignitatem ac uires Recuperarint
plures tñ ytalia principes alebat. s
prestabat unuis oibus houore potenria
dignitate Robertus rex urapelitanne
Ad quẽ eũ petrarcha accessisser tenuu
hoirore susceptus. oia em regi eiꝰ uiri
uirture erant antiquiora tantum
uiatico adiutus ad laurea in urbe
suscipiendam Remã uenit. Accepta ꝙ

Expanded text:
offensione principis contracta, abiit. offensione principis contracta, abiit. Ac tandem vir excellentissimus omnique laude dignissimus, cum multa peragrasset loca parvique ipsivirtus, Ravenne diem suum obiit. Magnum profecto Italie dedecus nullum ex tot principibus - permulti enim tum erant - repertum, qui talis viri pro dignitate nominis alendi ornandique curam suscepisset. 65 Hunc secutus est, paulo inferior etate, Franciscus Petrarca, vir priscis illis sapientia atque eloquentia comparandus, cuius ingenio hec nostra humanitatis studia, que multis seculis sopita iacuerunt, adeo excitata sunt, ut priorem ferme dignitatem ac vires recuperarint. Plures tum Italia principes alebat, sed prestabat unus omnibus honore, potentia, dignitate, Robertus rex Neapolitanus, ad quem cum Petrarcha accessisset, tenui honore susceptus - omnia enim regi eius viri virtute erant antiquiora -, tantum viatico adiutus, ad lauream in urbe suscipiendam Romam venit, acceptaque
Abbreviated transcription (Latin):
poema preclarũ ueqz si luteries
eatims constaret. ulla ex parte
poetie suprorilz post poueadamy. Ie
patria os ciuiles factiones pulsus cũ
niihil secũ preter uirtutem asportas set
cotulit e ad carẽ ueterem princixem
ueronensem / cuiꝰ tñ l̃beralitas pre
ceteris ferebat᷑. Ensceptus ab eo dates
ac uictus quotidiauas ut Reliquis ex
familia tribucus. uacabat uir doctis¬
sumis Ingenio scribendi cure Intentꝰ
nulla in eũ dignitas nillus houor
nulle opes collate. At florentiuns
quidam per facecias ⁊ dicacitatem
multas a dico ut nros est fere ꝓrin¬
cipũ quibus plus sculti ꝙͣ sapretes
placent dinicias cousecntus. cñ in
aula cains a dance quesisset. cur
ige qui mllas nosset lrterae tam
dines enasisset. dantee uero tali
sa piecia et doct̾na pauper esset/.
Qeuando Inquit dantes ego mers
seuiis morious qz prineyxe similem
iuuentro sicuti tu tuis. et Ie mie
ꝑdinitem reddet. Embus uerbrs

Expanded text:
poema preclarum neque, si litteris poema preclarum neque, si litteris Latinis constaret, ulla ex parte poetis superioribus postponendum. Is, patria ob civiles factiones pulsus, cum nihil secum preter virtutem asportasset, contulit se ad Canem veterem principem Veronensem, cuius tum liberalitas pre ceteris ferebatur. Susceptus ab eo Dantes ac victus quotidianus ut reliquis ex familia tributus. Vacabat vir doctissimus ingenio, scribendi cure intentus: nulla in cum dignitas, nullus honor, nulle opes collate. At Florentinus quidam, per facetias et dicacitatem multas a domino - ut mos est fere principum, quibus plus stulti quam sapientes placent - divitias consecutus, cum in aula Canis a Dante quesisset, cur ipse, qui nullas nosset litteras, tam dives evasisset, Dantes vero, tali sapientia et dottrina, pauper esset: quando - inquit Dantes - ego meis studiis moribusque principem similem invenero, sicuti tu tuis et ipse me predivitem reddet. Quibus verbis
Abbreviated transcription (Latin):
comectura sumentus, cum dians
augustus qui bouorũ principum
prineipata tulit, tam grudelis In
omdiu poerã egegii fuerit quem
cũ in ponitrũ ob leue pescio quꝙ osseu¬
suue ułã Rlegasset nnꝙͣ ut Rediret
ab se imxetrari passus esł quẽ uero
ons aut ceteris duantibz. ħoiore.
oorbus. Dignitate. amolificatum
fuisse egcellenti doccna Roixu qͥd
augusine in uirgili aut Citam
lamu cotulit. alterĩ poeraru alterũ¬
Romane historie patrem/. Uer
eloquetissiius quitiliamns Rome
publira scolain unde uineret ceuut/
lactencius firmianus uir prestans
doctiia et arte Dicendi . qui chis pñ
constantini Imꝑatoris fum̃ utteris
erudiuit Ades pauxer uixit ut
pleriqz necessarne egerer. hec cura
prestanti simoꝵ doctrina uirorum
impatoribr fuet Sed quid ego
auiquiora Ieceaser. tulit etae
suptor tres igros p̾clarissimol qui
saxiẽtia et doct na magim lumen
ytalie actulerut. Priordames elu¬
uit ingenio singulari miꝰ extat

Expanded text:
coniecturam sumemus, cum divus coniecturam sumemus, cum divus Augustus, qui bonorum principum principatum tulit, tam crudelis in Ovidium poetam egregium fuerit? Quem cum in Pontum ob levem nescio quam offensiunculam relegasset, nunquam ut rediret ab se impetrari passus est. 63 Non ambus aut ceteris dominantibus honore, opibus, dignitate amplificatum fuisse excellenti doctrina virum? Quid Augustus in Virgilium aut T. Livium contulit, alterum poetarum, alterum historie Romane patrem? Vir eloquentissimus Quintilianus Rome publicam scholam unde viveret tenuit. Lactantius Firmianus, vir prestans doctrina et arte dicendi, qui Crispum Costantini imperatoris filium litteris erudivit, adeo pauper vixit, ut plerumque necessariis egeret. Hec cura prestantissimorum doctrina virorum imperatoribus fuit. 64 Sed quid ego antiquiora recenseo? Tulit etas superior tres viros preclarissimos, qui sapientia et doctrina magnum lumen Italie attulerunt. Prior Dantes eluxit ingenio singulari, cuius extat
Abbreviated transcription (Latin):
uoi et uncturi hõnor et libertati locꝰ
erat. Quomodo enm cari esse prin¬
tpibne uiri sagrẽtes pesunt qui
quod maxie est dm̃e In uisũ uite
libertatem pre se ferũt Nam cum
principes assent atoribue stipati ue¬
ricate horreant. uiri antem studio
saprecie dediti ueri cultores adula¬
crone ut uiciũ pessinũ asprantur
Necesse est ut ant Rerciant. aut
pereant. Iain dixi calistehenem ab
a lexandii teueritate es smas mo¬
nit̾iones condelissiue necati. plato
uir sanctissimis a dyonisio sicilie
tyranno ꝑ doctrine Speciem uocatus
ẽprani oxera uenudatus est zenoirẽ
pħilosoxhũ senẽ ad modũ falaris
tyianne ex cruciatus genere dila¬
ceranit. Anaxagoras nobilis Iħi¬
lgyxhus a mchecitonte cypiorũ
Rege roisus es Nero seuecam ac
lucami mori cregit Socrates ty¬
rãuorũ txe damxnatue ueneno xnt
Rretinx uir doctis simme atq Iuns¬
centissimus therdorici Regis Iussu
uirã amisn Quam de Renguis

Expanded text:
ubi et virtuti honor et libertati locus ubi et virtuti honor et libertati locus erat. Quomodo enim cari esse principibus viri sapientes possunt, qui quod maxime est dominis invisum, vite libertatem, pre se ferunt? Nam cum principes, assentatoribus stipati, veritatem horreant, viri autem studio sapientie dediti, veri cultores, adulationem ut vitium pessimum aspernentur, necesse est ut aut reiciantur aut pereant. 62 Iam dixi Callisthenem ab Alexandri temeritate ob sanas monitiones crudelissime necatum. Plato vir sanctissimus, a Dionisio Sicilie tyranno per doctrine speciem vocatus, tyranni opera venundatus est. Zenonem philosophum, senem admodum, Falaris tyrannus omni cruciatus genere dilaceravit. Anaxagoras, nobilis philosophus, a Nichecreonte Cypriorum rege occisus est. Nero Senecam ac Lucanum mori coegit. Socrates tyrannorum tempore damnatus veneno periit. Boetius vir doctissimus atque innocentissimus Theodorici regis iussu vitam amisit. Quam de reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
sa ueritas / adulacio atcita. Nam
quoi krarolus doctos as enr uros
diligi coli qz paulo ante dix it
longe tota aberiat uia Nam neqz¬
licerar studia apiud Reges ⁊ dnõs
nisi ad modũ paucos unꝙ̃ uignerut.
neq ab̾ hiis doctna ac sapiencia
prediti aut culti aut magui habici
diuersa sunt principũ ⁊ excellentiũ
uiroru stndia quoꝵ uirtus semper
luit Regisz formidolosa perseringit
emm dñoꝵ uelute lipietes occulos
aliene unrtatis fulgor. ut a quo se
superari senciñt. aut odant aut
ne quaꝙͣ diligant. Non antem neq
apud grecrs neq apudlatinnos tanta
doctissimorũ elõquẽtis simoro qr unor
coxia uignisset. neqz adto saxiencie
parene philocophia isset exculra
inse et a chene. et urbs Roma diucina
in libertate uixassent loquena emin
uinẽdi q libertate luterarum studia
exxetunt et sequũt ẜuitatẽ fugiñt
aiqz abhorrent. Plmes doccne stuis
deditos uiros qui sus Regibas orti
erant. legimus a chenas se cõtalisse

Expanded text:
sa veritas, adulatio accita. Nam, sa veritas, adulatio accita. Nam, quod Carolus doctos ab eis viros diligi colique paulo ante dixit, longe tota aberrat via. Nam neqlitterarum studia apud reges et dominos, nisi admodum paucos, unquam viguerunt, neque ab eis doctrina ac sapientia prediti aut culti aut magni habiti. Diversa sunt principum excellentiumque virorum studia, quorum virtus semper fuit regibus formidolosa. Perstringit enim dominorum veluti lippientes oculos aliene virtutis fulgor, ut, a quo se superari sentiunt, aut odiant aut nequaquam diligant. Non autem neque apud Grecos neque apud Latinos tanta doctissimorum eloquentissimorumque virorum copia viguisset neque adeo sapientie parens philosophia esset exculta, nisi et Athene et urbs Roma diutina in libertate vixissent. Loquendi enim vivendique libertatem litterarum studia expetunt et sequuntur, servitutem fugiunt atque abhorrent. Plures doctrine studiis deditos viros, qui sub regibus orti erant, legimus Athenas se contulisse,
Abbreviated transcription (Latin):
luxurie ministr. quibus seereciora
domne ꝑmissa sunt cũ hus occulta
colloquia et inreuora q̃ lucem fugiñt
consilia credita Terçiã acrem ꝑquiiẽde
comꝑande q pecunie architecti coficiur
gratũ Regib ministerm̃. ⁊orum
suasu Impulsu q noua uectigalia
diuitũ Insidir. proscripeiones
Rapine. spolia Subequntur Accu¬
mulet᷑ hus quartũ genne/ Idq
pestiferũ delatorũ Ingens malum.
et in bonorũ atqr Imocentũ uirorũ
ꝑniciem promptũ quib nen colum
principes Improbi. s modesti quoq
habiti aures põnerũt Axiu adria¬
num certe Imperatorẽ adeo ualuerũt
Delatorũ uoces /. ut amicos quos ad
sumũ prouererat postea habnera
hosti loco./ hus ergo tain bonis
tam sanctis ministris tam fidis
saceleitibus Inffuilta princixum¬
etas et cons uecudo ꝙͣ Iniqna con¬
dicrone agat᷑ Michi mredue Non
Ingrediet᷑ hmẽ horũ ulla felicitas
s tormeta et uarie calamitates
Ab hus amiciciat exxlusa est Repul¬

Expanded text:
luxurie ministri, quibus secretiora luxurie ministri, quibus secretiora domus permissa sunt: cum his occulta colloquia et interiora, que lucem fugiunt, consilia credita. Tertiam aciem perquirende comparandeque pecunie architecti conficiunt, gratum regibus ministerium: horum suasu impulsuque nova vectigalia, divitum insidie, proscriptiones, rapine, spolia subsequuntur. Accumuletur his quartum genus, idque pestiferum, delatorum ingens malum et in bonorum atque innocentum virorum perniciem promptum, quibus non solum principes improbi, sed modesti quoque habiti aures prebuerunt. Apud Hadrianum certe imperatorem adeo valuere delatorum voces, ut amicos quos ad summum provexerat postea habuerit hostium loco. 61 His ergo tam bonis, tam sanctis ministris, tam fidis satellitibus suffulta principum consuetudo, quam iniqua conditione agitur! Mihi credite, non ingreditur limen horum ulla felicitas, sed tormenta et varie calamitates. Ab bis amicitia exclusa est, repul
Abbreviated transcription (Latin):
absit ab amecia eoq eñ sus assenra¬
crombus adducunt. ut nichil ueruin
audiens sue sapiencie fidens prolabat᷑
sextissime in miszimes casus. Neq
emm ad ullam sapiecie cognicionem
ꝑuemie possunt quibr ab assentaioribz
ꝑsuasum est Iain se ad sapienciam
ꝑuemsse. obessi ab adulatorisz õm
ueritatis cognitrone priuent᷑ Nam
si que inuiria princeos affecit/ Id
pro sũma Iusticia assentatores com¬
probant. luxuriã dicunt oblectacionẽ
naturalem usi consnetudine gencrã
pmissam. Auaricia parcitas. prodi¬
galitas. liberalitatie noce appellatur
frudelitatis culxam leniunt specre
seueritatis Aullũ est tam tetrum
facinus nullũ tam nepharium in
Regibus uicinũ. quod non adulatores
alicmꝰ obtegant uirtutis uelamẽto
quo fit eñ malus ab nequissimis
landetur. et cumulata stulticia mul¬
torũ comxrobacione uicie ꝓ uirtatib
abutat Qua in Re summa est Inse¬
liciras/. hos sequne uoliptatũ ac

Expanded text:
absit ab amentia, eoque cum suis assentaabsit ab amentia, eoque cum suis assentationibus abducunt, ut, nihil verum audiens, sue sapientie fidens, prolabatur sepissime in miserrimos casus. Neque enim ad ullam sapientie cognitionem pervenire possunt quibus ab assentatoribus persuasum est iam se ad sapientiam pervenisse. Obsessi ab adulatoribus, omni veritatis cognitione privantur. Nam, si quem iniuria princeps affecit, id pro summa iustitia assentatores comprobant. Luxuriam dicunt oblectationem naturalem, usu et consuetudine gentium permissam. parcitas, prodigalitas liberalitatis nomine appellatur. Crudelitatis culpam leniunt specie severitatis. Nullum est tam tetrum facinus, nullum tam nefarium in regibus vitium, quod non adulatores alicuius obtegant virtutis velamento. Quo fit, cum malus ab nequissimis laudetur, ut, cumulata stultitia multorum comprobatione, vitiis pro virtutibus abutatur. Qua in re summa est infelicitas. 60 Hos sequuntur voluptatum ac
Abbreviated transcription (Latin):
amicicre lecus est. Amei qui ipe est
ex aĩo et uerai loqui. At illi uernati
sunt õmo Infesti / cã nichil insi quod
libeat eoꝵ ames pariant᷑ Sz unennus
prebere officia / I quid̃ nullo fit pri¬
superat maliuolenciã. concarrit
enim ad eos tanꝙͣ ad aurifodinam
questus ⁊ lucriciisa Non Ior᷑ amant᷑
sed uenerant᷑ ac mecuunt᷑. sacis
eis est laudari coli q ab adulatorib
et hus ques ueluti canes ad la tran¬
duin alunt. bonos et uitatis cultores
penitus Respuiin en aliena sit eis
uirtus suspecta. Teiplex enim ut
principũ felicitate cognostatis genꝰ
homini est eis marre accextũ ac
familiare. hos iuter pͥmas pprtes
adulatores tenent atqr assentores
non hoies sz portentnose belue atz
Iimanes ueri dicondi hostes. qui
menciendo blandiendo q adco p̾ncipũ
mences infatuant. ut parũ distent
ab insanis. Consilia p̾nciois cõmen
cũ sit cons ilii iuexs prudenciam
amirat᷑ cn sit stultus. Illũ plusꝓ
ilos sapere ꝑfirent᷑ tũ haud prõcul

Expanded text:
cus est. 58 Amici quippe est ex animo et vera loqui, at illi veritati sunt omnino infesti, cum nihil nisi quod libeat eorum aures patiantur. Sed videmus, prebere officia. Id quidem nullo fit prinsuperat malivolentiam. Concurritur enim ad eos tanquam ad aurifodinam, questus et lucri causa. Non igitur amantur, sed venerantur ac metuuntur. Satis eis est laudari colique ab adulatoribus et iis quos veluti canes ad latrandum alunt. Bonos et veritatis cultores penitus respuunt, cum aliena sit eis virtus suspecta. 59 Triplex enim, ut principum felicitatem cognoscatis, genus hominum est eis maxime acceptum ac familiare. Hos inter primas partes adulatores tenent atque assentatores, non homines sed portentuose belve atque immanes veri dicendi hostes, qui mentiendo blandiendoque adeo principum mentes infatuant ut parum distent ab insanis. Consilia principis comendacum sit consilii inops; prudentiam admirantur, cum sit stultus; illum plusquam ceteros sapere profitentur, cum haud procul
Abbreviated transcription (Latin):
quoq nequaquã est in mĩmis ipõrũ
malis dimumeranũ ꝙ enauissimo õĩ
fonctu amicicie priuent Ipi nemine
iisi imconsulto quod Imxetu dilignt
A millo dilignnt᷑ . inter pares quid
amicicia uersat̾ et quos in quib ead
bonaru areui uigent sendia. At hni
non soħti non amant pores. sed cum¬

Expanded text:
t in minimis ipsorum malis adnumerandum, quod suavissimo omnium fructu amicitie privantur. Ipsi neminem nisi inconsulto quodam impetu diligunt a nulloque diliguntur. Inter pares quidem amicitia versatur et eos in quibus eadem bonarum artium vigent studia: at ii non solum non amant p
Abbreviated transcription (Latin):
cũ he nicbiꝭ uirtutis secũ portenit
felicitatꝭ sunt uacue. Inichiloriis
oxit ac duncie quib timorit ture¬
lat fastigio Rerũ et Reddidit cõtenẽ dot/
Itaq non magis prĩcipis Infelices
dixrum q̃ eos qui Rcũ exoteanarũ
cutiditates mitũ prĩcipis obẜuãt/
det ero Infelicẽ uitã nescio an
infelicior / obitus cõitetur. Uniãtbrem
si qui felicitatẽ appetũt . nõ ĩ p̾ncyoatu
etan uirtute et beata uita collocatã
intelligãt. hanc om̃s prĩcyxatũ

Expanded text:
 virtutis secum portent, felicitatis sunt vacue. Nichilominus opes ac divitie, quibus timores, cureac fastigio rerum et reddidit contemnendos. Itaque non magis principes infelices dixerim quam eos qui, rerum externarum cupiditate, nutum principis observant. At vero infelicem vitam nescio an infelicior obitus comitetur. Quamobrem, si qui felicitatem appetunt, non in principatu, sed in virtute et beata vita collocatam intelligant. Hanc omnes, pri
Abbreviated transcription (Latin):
Sed sapiẽtes illi qui uirtutis fõmia
in ea ixa norũt᷑ eẽ ꝯstituta nchis
iotra se Isinerũt. uirtate ⁊ scribe di
lande ꝯtenci. hunchil sperant a
quib solis dctur ut ea cotoninãt
adque Religni ueluti ceci Iusano
Impetu concuront. hitaꝙ ex
superiori loco in quad̃i specula positi
tum ceteros tum sp̃cixne Reges. ueluti
personatos quosd homiẽs ac Ridiculot
conspiciũtur ab homũb clarobat
conspituos haberii Intus uero sordidos.
iiseros. Incultos afflictos et uariis
amm morbis laborantess quorũ
oita ins scrixtorũ splendor accederet
perpetuo situ et feailore squalore
sordesteret. hunc uero me Iugues
nõ modo non felicẽ ÷ miserũ dto
aliem mitus ne dicli uolutatis
hr̃ cui ad õscuxtũ alteris est

Expanded text:
mia in ea ipsa norunt esse constituta, nihil extra se quesiverunt, virtute et scribendi laude contenti. Hi nihil sperant a quibus solis datur, ut ea contemnant ad que reliqui, veluti ceci, insano impetu concurrunt. Hi, tanquam ex superiori loco in quadam specula positi, tum ceteros, tum precipue reges veluti personatos quosdam homines ac ridiculos conspiciuntur ab hominibus, claros ac conspicuos haberi, intus vero sordidos, miseros, incultos, afflictos et variis animi morbis laborantes, quorum vita, nisi scriptorum splendor accederet, perpetuo situ et squalore sordesceret. /. 102 Hunc vero - me intuens - non modo non felicem, sed miserum puto, alieni nutus, ne dicam voluntatis, servum, cui ad prescriptum alterius est
Abbreviated transcription (Latin):
aũre Insusurrane ixnd priatos
uirot xxtunã uicã hoc Ie̾ felicitate
Iuuenire dixit. Si quo ioiturin
loco habitatł Inter poriuatos diu̾soru
habet procul a Rertũ culimie et
fastigio Imxerandi. Uirtutes enum
effectacet sunt uite prfelicis quẽ
a porxcipũ domiciliis exocluse . Nr
quando casu aut errore limen
Ingrediũtur enestigio aufugere
cõcintur perterrite moribus
iuĩstat artibi quibz apudeos binitur.
Cũ prinatis uero cũ in eis uioteãt
studia saxiẽtie et doctrine / cum
lrãrũ ocio occuxẽtur. quorũ ai̾iunt
Remotus ab ambitione. liber a
cuxiditate. suis contentus est
non appetens allipa alieua
libenter uersantur et felices Reddũt
suos cultores. hi em̃soli uirtutis
Iter cognonerũt. hi benenmuetgi
precexta nobis tradiderunt . hi
qui esset uite cursus oxtimus tũ
exemplo tũ krĩt de monstrarut ab
his nature cognicie defluxit horũt
opera uaris artes ad usum hornũ
Reperte. huic disciplinarũ omniũ
Racio. huic astrorũ celiq motut

Expanded text:
aurem insusurrans, apud privatos viros optimam vitam - hoc est felicitatem - inveniri dixit. 98 Si quo igitur in loco habitat, inter privatos diversorium habet, procul a regum culmine et fastigio imperandi. Virtutes enim effectrices sunt vite felicis, que, a principum domiciliis excluse, si quando casu aut errore limen ingrediuntur, e vestigio aufugere coguntur, perterrite moribus, ministris, artibus, quibus apud eos vivitur. Cum privatis vero, cum in eis vigeant studia sapientie et doctrine, cum litterarum otio occupentur, quorum animus, remotus ab ambitione, liber a cupiditate, suis contentus est, non appetens aliena, libenter versantur et felices reddunt suos cultores. Hi enim soli virtutis iter cognoverunt, hi bene vivendi precepta nobis tradiderunt, hi qui esset vite cursus optimus tum exemplo, tum litteris demonstrarunt, ab his nature cognitio defluxit, horum opera varie artes ad usum hominum reperte, hinc disciplinarum omnium ratio, hinc astrorum celique motus
Abbreviated transcription (Latin):
sepulti essent insi eos doctorum
uirorũ monuẽta abinteritu uidicassẽr /.
hi soli p̾scãt ut maguorũ unrorũ
auemona non unacũ corpore Iucereat
hoiũ limẽ Roborũ RRes geste Iliustrãtur/
horũ scriptis nomen augetur. horis
culppanda/ quib cũ Immortalitas
querio doctorũ hominũ studio et
Uigilus tribuatur tamen eos ita
poriũ faciut / itacotemuũt ut mirũ
uordratur in tanca Ingratitudine
m diũ stulticia pricixũ quẽpiã

Expanded text:
sepulti essent, nisi eos doctorum sepulti essent, nisi eos doctorum virorum monumenta ab interitu vindicassent. 100 Hi soli prestant, ut magnorum virorum memoria non una cum corpore intereat. Horum lumine verborum res geste illustrantur, horum scriptis nomen augetur, horum culpanda est, quibus, cum immortalitas quedam doctorum hominum studio et vigiliis tribuatur, tamen eos ita parvi faciunt, ita contemnunt, ut mirum videatur in tanta ingratitudine, ne dicam stultitia, principum q