comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidentie fatiq cu re ab se una sit. Qiuippe ꝓuidentiam
dei fore uolutatem. porro euis seriem esse causas. & ex eo
causaꝵ est fatu cognoĩatai. Ex quo fieri ut que secundu
tiam ex fato. ut putat chrisippus. Alii uõ que quidẽ ex
puidentie anctoritate fataliter quoq ꝓueĩre. nec tam̃ que
fataliter ex puidentia ut Cleantes. S placom placet neq
oia ex puidentia fore neq eĩm informe nãm esse reꝵ
que dispensant᷑. Ita queda ex prouidẽtia tm̃ queda ex
decreto non nulla ex uolũtate nostra. non nulla etia ex
narietate fortune. pleraq casu. que utlibet accidunt. Et qui¬
dem cdinna atq intelligibilia. queq his ꝓxima sunt secũdu
pudentia solam. Naturalia uõ & corporea uixta fatum. ea
porro que mi arbitrii nostriq uris sunt sponte. Nostra poro
que extra nos posita sine rõne atq mopinãter accidimnt si

Expanded text:
uidentiae fatique, cum reapse una sit: quippe prouidentiam uidentiae fatique, cum reapse una sit: quippe prouidentiam dei fore uoluntatem, uoluntatem porro eius seriem esse causarum, et ex causarum est, fatum cognominatam. Ex quo fieri ut quae secundumundum prouidentiam ex fato, ut putat Chrysippus; alii uero, quae quidem ex prouidentiae auctoritate, fataliter quoque prouenire, nec tamen quae fataliter ex prouidentia, ut Cleanthes. Sed Platoni placet neque omnia ex prouidentia fore, neque enim uniformem naturam esse rerum quae dispensantur; ita quaedam ex prouidentia tantum, quaedam ex decreto, non nulla ex uoluntate nostra, non nulla etiam ex uarietate fortunae, pleraque casu quae ut libet accidunt. Et diuina quidem atque intellegibilia quaeque his proxima sunt secundum prouidentiam solam, naturalia uero et corporea iuxta fatum; ea porro quae nostri arbitrii nostrique iuris sunt, sponte nostra; porro quae extra nos posita sine ratione atque inopinate accidunt: si
Abbreviated transcription (Latin):
leges quas deus de unu̾se rei nã dixerit celestib animis.
Porro in politia lacheseos appellat orõnem. non tragice s more
theologore. Possumus ergo menitabile quidẽ scitu int̾pre¬
tari legem minime mutabilem ex ineuitabili causã. le¬
Lachescos uõ hoc est necessitatis orõnem diuinã lege qua¬
p̃teritis &e item p̃ntib cõnectunt᷑ futura. At u̾o in suba
positum fatum mũdi aĩa est triptita in aplanem speram inq
cam que putat᷑ erratica & in sublunarem tertia. quaꝵ
clatam quidẽ ad supna dici atropon. Mediam lothon.
tertia lachesim. Atroponꝙ aplanes in nulla sit deflexione.
Clothon ꝓpter uarie pfsexam tortuosamq uertigine m qua
pueiunt ea que din̾se nature. huiꝰ motus importat. Lache¬
sim uõ tanq̃ sortita id munus ut oiã p̾dicta oꝑa effectꝰ qi
suscipiat. Itaq non nulli putant frustra p̾sumi diffiam pro¬

Expanded text:
«leges» quas deus de «uniuersae rei natura» dixerit caelestibus animis, «leges» quas deus de «uniuersae rei natura» dixerit caelestibus animis, porro in Politia «Lacheseos» appellat «orationem», non tragice sed more theologorum. Possumus ergo «ineuitabile» quidem «scitum» interpretari legem minime mutabilem ex ineuitabili causa, le«Lacheseos» uero, hoc est Necessitatis filiae, praeteritis et item praesentibus conectuntur futura. At uero in substantia positum fatum mundi anima est, tripertita in aplanem sphaeram inque eam quae putatur erratica et in sublunarem tertiam. Quarum elatam quidem ad superna dici Atropon, mediam Clotho, imam Lachesin: Atropon quod aplanes in nulla sit deflexione, Clotho propter uarie perplexam tortuosamque uertiginem, qua proueniunt ea quae diuersae naturae deuius motus importat, Lachesin uero tamquam sortitam id munus ut omnia praedictarum opera effectusque suscipiat. Itaque non nulli putant praesumi differentiam pro
Abbreviated transcription (Latin):
cõuenit uixta platonicu dogma. Longu ẽ eim̃ psegni
arbitrio ac uoluntate. quida esse que fato nihiloq minꝰ
alia esse que uoluntate fiant. Igit᷑ uixta platonem p̾cedit
piucdentia. sequit᷑ fatu. Ait eĩ deum p̾ter mũdi consti¬
tutione diuisisse aĩas stellaꝵ nũo pares. singulasq sin¬
gulis comparasse. Uniu̾siq mũdi mõstrasse nãm. atq
umu̾sam fatoꝵ seriem reuellasse. hore em̃ que prima
sunt puidentia indicat. secunda leges fatales. propte̾aq
uixta platonem p̾nascit᷑ ꝓudentia. Ideoq fatum quidẽ
dicims ex pudentia fore. non tam̃ ꝓuidentia ex faco.
Fatum ergo uixta platonem dupliciter intelligit᷑ & dicit᷑.
Unu cu subam eis aĩo intuemur. Alteꝵ cum ex hie
que ait & esse id & cuiꝰ moĩ uim habrat aĩo recognoscimis.
idem fatum in phedrone quidẽ scitum ĩeuitabile. In thymeo

Expanded text:
conuenit iuxta Platonicum dogma; longum est enim persequi conuenit iuxta Platonicum dogma; longum est enim persequi nia nec quicquam arbitrio ac uoluntate, quidam alia esse quae fato nihiloque minus alia esse quae uoluntate fiant. Igitur iuxta Platonem praecedit prouidentia, sequitur fatum; ait enim deum post mundi constitutionem diuisisse «animas stellarum numero pares singulasque singulis comparasse» uniuersique mundi monstrasse naturam atque uniuersam fatorum seriem reuelasse. Horum enim quae prima sunt prouidentiam indicant, secunda leges fatales, proptereaque iuxta Platonem praenascitur prouidentia; ideoque fatum quidem dicimus ex prouidentia fore, non tamen prouidentiam ex fato. Fatum ergo iuxta Platonem dupliciter intellegitur et dicitur, unum cum substantiam eius animo intuemur, alterum cum ex his quae agit et esse id et cuius modi uim habeat recognoscimus. Idem fatum in Phaedro quidem «scitum ineuitabile», in Timaeo
Abbreviated transcription (Latin):
sensilis. ut pote que rationes utusq nature habeat ĩ semet
ip̃a. Hec est aĩe rõnabilis institutio a uenerabili deo facta
homĩs ĩnexa uultu. cum occisiones uitioꝵ p̾cipit eterne
legis ꝓuida moderatione. Demde ait delegisse ammas
stellaꝵ nũo pares. singulasq singulis cõparasse. easdem
uehiculis competẽtib suꝑimpositas unu̾se rei naͣm specta¬
re uississe. Anteꝗͣ sementẽ faceret aĩaꝵ suꝑimposuit stellis
singulis singulas aĩas quo hisde uehiculis use in arcuitu
stellaꝵ cunctam mudi naͣm considerarent. illud docens
ꝙ sine diuinitatis ãminculo ip̃a ꝑ se aĩa nihil ualeat
spectare atq intellige̾ diuimi. Legesq ĩmutabilis de¬
creti docuit. Hic iam magnam & difficilem rõnem cõmo¬
uet. de qua multa disꝑntatio habita inter ueteres ꝑse¬
uerat etiã minc. Perfunctorim ergo tractatu hr̃e nos

Expanded text:
sensilis, utpote quae rationes utriusque naturae habeat in semet sensilis, utpote quae rationes utriusque naturae habeat in semet ipsa. Haec est animae rationabilis institutio a uenerabili deo facta in hominis «innexa» uultum, cum occasiones uitiorum percipit aeternae legis prouida moderatione. Deinde ait «delegisse animas stellarum numero pares singulasque singulis comparasse easdemque uehiculis competentibus superimpositas uniuersae rei naturam spectare iussisse». Antequam sementem faceret animarum, superimposuit stellis singulis singulas animas, quo isdem uehiculis usae in circuitu stellarum cunctam mundi naturam considerarent, illud docens quod sine diuinitatis adminiculo ipsa per se anima nihil ualeat spectare atque intellegere diuinum. «Legesque immutabilis decreti docuit». Hic iam magnam et difficilem rationem commouet, de qua multa disceptatio habita inter ueteres perseuerat etiamnunc. Perfunctorium ergo tractatum haberi nunc
Abbreviated transcription (Latin):
porentiaꝵ ex quib mũdi aĩam concreu̾at. exq reliquis
puritatis erant. neq eĩ aĩa que ex sincerissimis excu¬
deret᷑ in tanta silue uitia posset incede̾ nec congruẽ
cũ mortalis corporis fragilitate. Miscebat autẽ inquit
eodẽ ꝓpemodu gn̾e. nec tam̃ eadẽ exoriebat᷑ puritas sere¬
nitasq ꝓuentuu. merito. qm̃ in his aĩab que uiuificant
motui obnoxia gn̾a aĩaliu non pura ratio intellectus ue
sincerus s aliqͣntu tam iracundie ꝗͣ libidinis inuenit᷑.
Mixta uͣo inquit aĩa ip̃a etia in longũ secat᷑. eiusqi
secat sexies iuxta motu rõnabilem planetu armonicis &
arithinetricis & grometricis medietatib. ut supra de monstra¬
tum est. Hec ẽ aĩe uirtus que opĩo dicit᷑. qua duce que nas¬
cunt᷑ & occidinit noscimus. Que ꝯstitutio aĩe ꝑpea facta
est ut esset eadem aĩa scia tam intelligibiliu ꝗͣ substãtie

Expanded text:
potentiarum ex quibus mundi anima concreuerat exque reliquiis potentiarum ex quibus mundi anima concreuerat exque reliquiis puritatis erant; neque enim anima, quae ex sincerissimis excuderetur, in tanta siluae uitia posset incidere nec congruere cum mortalis corporis fragilitate. «Miscebat» autem, inquit, «eodem propemodum genere ... nec tamen eadem exoriebatur puritas serenitasque prouentuum». Merito quoniam in his animis quae uiuificant morti obnoxia genera animalium, non pura ratio intellectusue sincerus sed aliquantum tam iracundiae quam libidinis inuenitur. Mixta igitur, inquit, anima ipsa etiam in longum secatur eiusque secat sexies iuxta motum rationabilem planetum harmonicis et arithmeticis et geometricis medietatibus, ut supra demonstratum est; haec est animae uirtus quae «opinio» dicitur, qua duce quae nascuntur et occidunt noscimus. Quae constitutio animae propterea facta est ut esset, opinor, eadem anima scia tam intellegibilium quam substantiae
Abbreviated transcription (Latin):
quatenꝰ eterni ac beati sint. Opera siquidẽ uos mea. quia
pater ẽ & opifex nõ substantie. s gn̾ationis. Illi eim̃ opti¬
mates.i. stelle nõ sunt ĩtelligibiles s sensiles. At uõ fa¬
bricator eoꝵ ĩtelligibilis apprime. Deinde docet eos
cuiꝰ nature sint. ꝙq ex compositione subsistant. Porro
que ex cõpositione subsistunt dissolubilia sunt hisdem
rõnib quib subsisterẽt. Ip̃i tam̃ indissolubiles. merito.
non eĩ sunt ex ullo orta tẽporario. s ex uoluntate
sũmi dei emensa omnẽ tempoꝵ antiquitatẽ. Qui uõ in¬
dissolubiles esse eos confitet᷑ sine ullo quoq ortu concedat
necesse est. Quod uõ initui non ht sine fine certe est
ce quod finem non ht̃ sine ortu est. Diuinu autẽ oo ĩ¬
opinor in uuitiis. iram.u. & uoluptate
qua interposuit ꝑꝑea ut que dicunt᷑ maifesta sint. Rur¬
sus eĩm cuncta ꝓponit. & mixtura concretionẽq eart

Expanded text:
quatenus aeterni ac beati sint. «Opera siquidem uos mea», quia quatenus aeterni ac beati sint. «Opera siquidem uos mea», quia pater est et opifex non substantiae sed generationis; illi enim optimates, id est stellae, non sunt intellegibiles sed sensiles, at uero fabricator eorum intellegibilis apprime. Deinde docet eos cuius naturae sint quodque ex compositione subsistant. Porro quae ex compositione subsistunt dissolubilia sunt isdem rationibus quibus subsisterent; ipsi tamen indissolubiles; merito, non enim sunt ex ullo ortu temporario sed ex uoluntate summi dei emensa omnem temporum antiquitatem. Qui uero indissolubiles eos esse confitetur sine ullo quoque ortu concedat necesse est; quod uero initium non habet, sine fine certe est, et quod finem non habet sine ortu est. «Diuinum» autem et «imopinor, in uitiis, iram uidelicet et uoluptatem. quam interposuit, propterea ut quae dicuntur manifesta sint. Rursus enim cratera proponit et mixturam concretionemque earum
Abbreviated transcription (Latin):
onis uarietas mixta religioni raptis ai̾s ad imagĩem
contionãtis pñtem laborem sentiri non sunt. Tu immu¬
tatio magisterii nouo instituto oꝑis exordio nouas uires
excitat audientis. si quidẽ &. deficit oĩs auditor adu̾su
molestiam umformis eloquii. porto attentior fit cum
none spes dispositiois ostendit᷑. hoc loco dogmata etiam
sua studiose asserit. ut non tam ase inuenta qͣ adeo
predita uideant᷑. Predicta autẽ non illo ẜmone qui ẽ
positus ÷ sono uocis ad declarandos motus intimos ꝓpt̾
humane mentis in uolucra. deus eĩz nullo obstaculo pro¬
qua plato ĩe uitabilem appellat ꝓmulgatione. Iuid ergo
dicit deus: dei deoꝵ quorf opifex idem paterq ego
preclare. facit eĩ regem optimatib sancientẽ. ut lex
illis data etia ad ceteras potestates atq aĩas cõmearet.
ut pote a quo facti sint patrem uoͣ ut qui cõsulat ꝓude

Expanded text:
onis uarietas mixta religioni raptis animis ad imaginem onis uarietas mixta religioni raptis animis ad imaginem contionantis praesentem laborem sentiri non sinit; tum immutatio magisterii nouo instituto operis exordio nouas uires excitat audientis, siquidem et deficit omnis auditor aduersum molestiam uniformis eloquii, porro attentior fit, cum nouae spes dispositionis ostenditur. Hoc in loco dogmata etiam sua studiose asserit, ut non tam a se inuenta quam a deo praedicta uideantur, praedicta autem non illo sermone qui est positus in sono uocis ad declarandos motus intimos propter humanae mentis inuolucra deus enim nullo obstaculo proquam Plato «ineuitabilem» appellat «promulgationem». Quid ergo dicit deus? «Di deorum, quorum idem opifex paterque ego». Praeclare; facit enim regem optimatibus sancientem, ut lex illis data etiam ad ceteras potestates atque animas commearet. utpote a quo facti sint, patrem uero ut qui consulat prouide
Abbreviated transcription (Latin):
dei a gn̾atis ab ip̃o potestatib assignatas essẽ mortalibus.
ꝓpterra ne si hec etiã ab opifice & intelligibili deo forent
uniꝰ essent fortune oiã. ĩ mortalib q existentib cunctis
nullo existente mortali semine clandicaret uniu̾sitatis ꝑ¬
fectio. cu ĩ exemplari hoc ẽ intelligibili mũdo inferioris
nature semiã intelligibiliter ertent. Uideamꝰ nuc ser¬
monis textu. Dei deoꝵ quoꝵ opifer idem paterq
ego. dragmatica ẽ dralogi quod ad dispositionem ꝑtinet
adumbratio. Sermo uõ sp̃ei augustions. decet deniq hoc
ĩ gn̾e or̃onis arcanoꝵ int̾pretatio fabulosa. Nihil gͦ
iconueĩenter facit auctor ꝙ opificem deu inducit
contionãtem sanctientemq a se genitis que obẜuai
uellet multis rõnib. Primo recreationis legentium
causa. quippe res difficilis lepido ẜmone condita faciliꝰ
ad intima mentis admittit᷑ deinde ĩopinate allocuti¬

Expanded text:
dei a generatis ab ipso potestatibus assignata esse mortalibus dei a generatis ab ipso potestatibus assignata esse mortalibus propterea ne, si haec etiam ab opifice et intellegibili deo forent, unius essent fortunae omnia immortalibusque existentibus cunctis nullo existente mortali semine claudicaret uniuersitatis perfectio, cum in exemplari, hoc est intellegibili mundo, inferioris naturae semina intellegibiliter extent. Videamus nunc sermonis textum. «Di deorum, quorum opifex idem paterque ego». Dramatica est dialogi, quod ad dispositionem pertinet, adumbratio, sermo uero speciei augustioris. Decet denique hoc in genere orationis arcanorum interpretatio fabulosa. Nihil ergo inconuenienter facit auctor, quod opificem deum inducit contionantem sancientemque a se genitis quae obseruari uellet, multis rationibus: primo recreationis legentium causa, quippe res difficilis lepido sermone condita facilius ad intima mentis admittitur; deinde inopinatae allocuti
Abbreviated transcription (Latin):
item quod cruciat diu̾sa esse necessẽ sit. Ꝙq opitex
deus ante demonas instituit ꝗͣ nr̃as aĩas creauit. ꝙ q has
indigẽ auxilio demonũ. illosq his uoluerit p̾bere tutellam.
Quasdã tam̃ aĩas que uitã exinne ꝑ trina iicorporati¬
onẽ agerent uirtutis merito aeriis uł etheriis plagiss
ꝯseerari putat a necessitate ĩ corporatiois ĩ munes.
Actenus de naͣ demonũ. deinde de mortaliu gnͣe
Idiserit. Primo de homib coꝵq ip̃oꝵe sexiu iirili
rõnabilem ꝑtem aĩe duplici uirtute predita docens
alterã que ꝯtemplat᷑ candẽ semꝑ ĩmutabilemq naͣm
ex qua intẽtione mentis ꝯualescit sapĩa. Altera itemq
mutabiliu gn̾atoꝵ que opinatrix est. cui prudentie
uocabulu ꝯgruit. Utrãq porro hanc aĩe potentiam
portiones.i. appetitu sensuu locularẽ motũ quaq corpo¬
ra nutrunt᷑ totũq corpus ussu & ordinatione architecti

Expanded text:
item quod cruciat diuersa esse necesse sit, quodque opifex item quod cruciat diuersa esse necesse sit, quodque opifex deus ante daemonas instituit quam nostras animas creauit quodque has indigere auxilio daemonum, illos his uoluerit praebere tutelam. Quasdam tamen animas quae uitam eximie per trinam incorporationem egerint uirtutis merito aereis uel etiam aethereis plagis consecrari putat a necessitate incorporationis immunes. Hactenus de natura daemonum. Deinde de mortalium genere disserit, ac primo de hominibus eorumque ipsorum sexu uirili, rationabilem partem animae duplici uirtute praeditam docens: alteram quae contemplatur eandem semper immutabilemque naturam, ex qua intentione mentis conualescit sapientia, alteram item quae mutabilium generatorumque opinatrix est, cui prudentiae uocabulum congruit. Vtramque porro hanc animae potentiam portiones, id est appetitum sensuum, locularem motum, quaque corpora nutriuntur totumque corpus, iussu et ordinatione architecti
Abbreviated transcription (Latin):
sanctionẽ Ultro etiã plerũq ledunt. Tangunt᷑ enim ex
uicinia terre terena libidine. habentq aĩam cui silua co¬
munionẽ quã malignã aĩam ueteres uocabant. hos qui¬
dam o hiuiꝰmoi demonas ꝓprie uocant deftores angelos
quib nulla questro referenda ẽ suꝑ noĩe. Pleriq camen
ex platonis magisterio demonas putant aias corporeo mu¬
nere liberatas. Laudabiliu quoq iuroꝵ etherios demo¬
nas. impboꝵ uõ nocentes. casdẽq aĩas anno demum
millesimo t̾renu corpus resumẽ. Empedocles quoq non
aliter longeuos demonas fieri has aĩas putat. Pythagoras
etiã in suis aureis u̾sib. Corpore deposito cũ liber adͥ ethe¬
ra ꝑges. Euades hoĩi factus deus etheris almi. Iuib
plato ꝯsentire minime uidet᷑ cu ĩ politia tyranni aia
facit excruciari post mortẽ ab ultorib. Ex quo apparet
alia esse aĩam. aliu demonem. si quidẽ quod cruciat᷑ &¬

Expanded text:
sanctionem. Vltro etiam plerumque laedunt; tanguntur enim ex sanctionem. Vltro etiam plerumque laedunt; tanguntur enim ex uicinia terrae terrena libidine habentque nimiam cum silua communionem, quam malignam animam ueteres uocabant. Hos quidam et huius modi daemonas proprie uocant desertores angelos; quibus nulla quaestio referenda est super nomine. Plerique tamen ex Platonis magisterio daemonas putant animas corporeo munere liberatas, laudabilium quoque uirorum aethereos daemonas, improborum uero nocentes, easdemque animas anno demum millesimo terrenum corpus resumere, Empedoclesque non aliter longaeuos daemonas fieri has animas putat, Pythagoras etiam in suis Aureis uersibus: Corpore deposito cum liber ad aethera perges, euades hominem factus deus aetheris almi. Quibus Plato consentire minime uidetur, cum in Politia tyranni animam facit excruciari post mortem ab ultoribus, ex quo apparet aliam esse animam, alium daemonem, siquidem quod cruciatur et
Abbreviated transcription (Latin):
aĩal ronale ĩ mortale patibile etheriu diligentiã hominib
imptiens. Animal quidẽ quia ẽ aĩa corpore utens. rõna¬
bile uo quia prudens. ĩ mortale porro quia non mutat
corpus aliud ex alio s eodẽ semꝑ utit᷑. patibile uõ ꝓpterea
quia consulit. neq eĩ dilectus haberi potest sine affẽctus
ppessione. etheriu itẽ ex loco uł ex qualitate corporis
cognoĩatu. diligentiã uõ homib imꝑtiens ꝓpter dei
uolũtatem qui custodes dedit. Eadem hec erit defenitio
aerii quoq demonis. nisi ꝙ hic in aere mansitat. & qͣ̃nto
est terre ꝓpinquior eo passioni effectus accõmodatior.
Reliqui demones neq ita ꝓbabiles neq ita cõmodi
nec inuisibiles semꝑ s interdu contẽplabiles cu in diu̾¬
sas conu̾tunt figuras. Exanguiu quoq simulacroꝵ um¬
braticas formas induu̾t᷑ obesi corporis illuuiẽ trahentes.
Sepe etia sceleꝵ & impietatis ultores iuixta iustitie diuine

Expanded text:
imal rationabile, immortale, patibile, aethereum, diligentiam hominibus impertiens». «Anima» quidem quia est anima corpore utens; «rationabile» uero quia prudens; «immortale» porro quia non mutat corpus aliud ex alio, sed eodem semper utitur; «patibile» uero propterea quia consulit, neque enim dilectus haberi potest sine affectus perpessione; «aethereum» item ex loco uel ex qualitate corporis cognominatum; «diligentiam» uero «hominibus impertiens» propter dei uoluntatem qui custodes dedit. Eadem haec erit definitio aerei quoque daemonis, nisi quod hic in aere mansitat et, quanto est terrae propinquior, eo passioni affectus accomodatior. Reliqui daemones neque ita probabiles neque ita commodi nec inuisibiles semper, sed interdum contemplabiles, cum in diuersas conuertuntur figuras. Exsanguium quoque simulacrorum umbraticas formas induuntur obesi corporis illuuiem trahentes, saepe etiam scelerum et impietatis ultores iuxta iustitiae diuinae
Abbreviated transcription (Latin):
quã greci hylen nos silua uocamus. substitisse terram
docet ĩ medietate mũdani ambitus ut fundam̃ta fixam
& ĩ mobilem. Nobis autẽ nͣa tributu ẽ id quod stat his
que mouent᷑ mente ꝑcipere. omnis quippe motus post
stationẽ sumit exordiu. Stellaꝵ uõ erantiu corpora
que ꝑꝑ modulata &e ꝯsonam celebrant᷑ agitationem
quã idem appellat choream ĩ ꝓgressib & anfractibus
carũde stellaꝵ ꝑspicue uidentur cu apparent nimio

Expanded text:
quam Graeci hylen, nos siluam uocamus, substitisse terram quam Graeci hylen, nos siluam uocamus, substitisse terram docet in medietate mundani ambitus ut fundamenta fixam et immobilem. Nobis autem natura tributum est id quod stat prius his quae mouentur mente percipere; omnis quippe motus post stationem sumit exordium. Stellarum uero errantium opera, quae propter modulatam et consonam celebrantur agitationem, quam idem appellat choream, in progressibus et anfractibus earundem stellarum perspicue uidentur, ut cum apparent nimio
Abbreviated transcription (Latin):
fractib terra ip̃a obumbrat᷑. Itaq ex umbris crassa noctis
caligo succedit. Simul quia ĩmobilis terra esse significat᷑
eam custodẽ noctis & diei cognoiauit. neq ei peunte
die nox nascit: uł noctis amissione dies orit. s utriq
salua suecedit altera. Quia uõ hoc fit ꝑ eam indefessẽ
ip̃a manẽte semꝑ in sua sede. Spectatrix est opinor eoꝵ
que uelut ante conspectũ suu gerunt᷑. meritoq custoe
Antiquissima uo deoꝵ dicit opinor. uł quia locus est
aĩaliu capax regio. porro & locus precogitet que ĩ loco
sunt necessẽ est. Uel quia puncti rõne obtinet. hoc por¬
ro antiquius esse omni magnitudiẽ atq omĩb quãtitatib
ñali quadã mentis conceptione p̾noscit᷑. Uel ut ait he
siodus. pͥma hec caligo. dehinc post terra creata est. Spi¬
rantiu sedes firmissima pectore uasto. Post eĩm chaos

Expanded text:
fractibus terra ipsa obumbratur; itaque ex umbris crassa noctis fractibus terra ipsa obumbratur; itaque ex umbris crassa noctis caligo succedit. Simul quia immobilis terra est, significanter eam «custodem noctis et diei» cognominauit. Neque enim pereunte die nox nascitur uel noctis amissione dies oritur, sed utraque salua succedit altera. Quia uero hoc fit per eam indefesse ipsa manente semper in sua sede, spectatrix est, opinor, eorum quae uelut ante conspectum suum geruntur meritoque «custos». «Antiquissimam» uero deorum dicit, opinor, uel quia locus est animalium capax, regio porro et locus praecogitetur his quae in loco sunt necesse est, uel quia puncti rationem obtinet; hoc porro antiquius esse omni magnitudine atque omnibus quantitatibus naturali quadam mentis conceptione praenoscitur, uelut ait Hesiodus: Prima quidem haec caligo, dehinc post terra creata est, spirantum sedes firmissima pectore uasto. Post enim chaos,
Abbreviated transcription (Latin):
stituent noctis dieiq custodẽ. s polu nũcupat eu qui omẽ
mũdi corpiis ꝑuadit axem. Constrictũ quoq dupliciter in¬
telligendu uł uxta pythagora u̾tentem sẽ circu. placet
quippe pythagoricis ignẽ quidẽ ut pote mat̾iaꝵ oĩu pͥn¬
cipem medietatẽ mũdi obtinere. quẽ iouis custodẽ ap¬
pellant. Per huc porro moueri circuactas ĩ girum tanqͣ
stellas terrã & antiphona. Quare uł sic intelligẽdu.
uł aliquãto uerisimiliꝰ medietate mũdi adherente quie¬
scere terram. Propt̾eaq & a platone & a multis aliis
uestam cognoĩar. Denq ĩ phedrone ide ait. Manet
eĩ uesta mͦ diuino domicilio sola. Custodẽ uõ & opifi¬
cem diei ac noctis ꝓpterea dicit essẽ quia ꝑ eandem
i. terrã uectus sol ꝑtes eius subiectas sibi met illustrans
diem facit. Cum uõ obiecent se ex aliqua ꝑte solis an¬

Expanded text:
stituerit «noctis dieique custodem». Sed polum nuncupat eum qui omne stituerit «noctis dieique custodem». Sed polum nuncupat eum qui omne mundi corpus peruadit axem. «Constrictam» uero dupliciter intellegendum, uel iuxta Pythagoram ignem uertentem se circum axem, placet quippe Pythagoreis ignem quidem utpote materiarum omnium principem medietatem mundi obtinere, quem Iouis custodem appellant; per hunc porro moueri circumactas in gyrum tamquam stellas terram et anticthona. Quare uel sic intellegendum uel aliquanto uerisimilius medietati mundi adhaerentem quiescere terram proptereaque et a Platone et a multis aliis Vestam cognominari. Denique in Phaedro idem ait: «Manet enim Vesta in diuino domicilio sola». «Custodem» uero et opificem «diei et noctis» propterea dicit esse quia per eandem, id est terram, uectus sol partes eius subiectas sibimet illustrans diem facit. Cum uero obiecerit se ex aliqua parte solis an
Abbreviated transcription (Latin):
sunt opinor. duo quidẽ iuxta longitudĩe.i. añ & post.
duo item alii ꝑ lacitudĩem in dextra & simstram. duo¬
q alii iuxta ꝓfunditatẽ sursu & deorsum. & ultimus
supͣ memorate circu̾actioni similis que fixo ordĩe circũ¬
uolat. Quia ergo ex his septẽ motib duu tantum¬
mõ singulis ratis stellis usum tribuit deus. pͥncipale
quidẽ circũactionem ex accidenti uͬõ qui fertur ĩ dext̾a
ꝯmemorans de motib stellaꝵ errantiu suꝑiorib dispu¬
tasse. Et celũ quidẽ ita exornatu est sapientib & eter¬
nis aialib inquilinis. Qd̾ uoͣ cõsequens uideret᷑ morta¬
liu quoq & obnoxioꝵ passionib aĩaliu demõstrare gem¬
turam hec porro terrena uire meritoq pͥus que de terra ip̃a
dicenda existimabat exponit. dicit autẽ ꝙ hanc quoq deus
cõstrictam limitib ꝑ oiã uadentis &e cuncta ꝯtinentis poli con¬

Expanded text:
sunt, opinor: duo quidem iuxta longitudinem, id est ante et post, sunt, opinor: duo quidem iuxta longitudinem, id est ante et post, duo item alii per latitudinem, in dextram et sinistram, duoque alii iuxta profunditatem, sursum et deorsum, et ultimus supra memoratae circumactioni similis, qui fixo circumuolat cardine. Quia ergo ex his septem motibus duum tantummodo singulis ratis stellis usum tribuit deus, principalem quidem circumactionem, ex accidenti uero qui fertur in dextram,commemorans de motibus se stellarum errantium in superioribus disputasse. Et caelum quidem ita exornatum est sapientibus et aeternis animalibus inquilinis. Quod uero consequens uideretur mortalium quoque et obnoxiorum passionibus animalium demonstrari genituram, haec sunt porro terrena, iure meritoque prius quae de terra ipsa dicenda existimabat exponit. Dicit autem quod hanc quoque deus «constrictam limitibus per omnia uadentis et cuncta continentis poli» con
Abbreviated transcription (Latin):
na mũdi congesta sunt aĩalib rõne utentib. nec sĩt ulla
eius regio delerta. quẽ quidẽ tractatu ꝙ sit elacior &
ultra nature cõtemplatione necio differt. & ait deu
p̾ter gn̾atione stellaꝵ rataꝵ cũ una queq eaꝵ diui¬
nu animal esset utens corpore mixto ex sincerissimis
materiis quatuor &. ex maiore ꝑte ignis serem corͣtistu
quoddã aĩal ce. fõrmatu ĩ modui sp̃ere infixissẽ sũmo
cũ modulamiẽ aplani globo. eumq omnẽ huiꝰ moi lumib
exorasse. Ubi uõ mouendi uisus ẽ necessariꝰ usus ex
omib motib duos hos tribuisse p̾cipuos. Unũ ex accidẽti
quo incipit stellas aplanes ad occidua quẽ motũ nũc uo¬
cat in añcedentia. Alteꝵ uõ pͥncipalem qui ẽ aircuactio
circaq se met uertit᷑ similẽ deliberatiuo aiẽ motui. ꝗnq
ceteris cessantib motib. Et eĩ loculares motus septem

Expanded text:
na mundi congesta sint animalibus ratione utentibus nec sit ulla na mundi congesta sint animalibus ratione utentibus nec sit ulla eius regio deserta. Quem quidem tractatum, quod sit elatior et ultra naturae contemplationem, necessario differt et ait deum post generationem stellarum ratarum, cum unaquaeque earum diuinum animal esset utens corpore mixto ex sincerissimis materiis quattuor et ex maiore parte ignis sereni, coruscum quoddam animal et formatum in modum sphaerae infixisse summo cum modulamine aplani globo eumque omnem huius modi luminibus exornasse. Vbi uero mouendi usus est necessarius uisus, ex omnibus motibus duos hos tribuisse praecipuos: unum ex accidenti, quo rapit stellas aplanes ad occidua, quem motum nunc uocat in antecedentia, alterum uero principalem, qui est circumactio circaque semet uertitur, similem deliberatiuo animae motui quinque ceteris cessantibus motibus. Etenim loculares motus septem
Abbreviated transcription (Latin):
q ierrabilis ꝯu̾sionis gn̾atione eoꝵ etiã que mũdus com¬
plectit᷑. quo sit plena ꝑfectaq unu̾sã res ai̾lq sensilis mũ¬
di ꝓxima silitudĩem nanciscat᷑ ꝑfecto ĩtelligibiliq & exem¬
quidẽ stellas. terẽnoꝵ uõ uolatilia .&. itẽ nantia queq
ꝑ terrã ferunt᷑. uire dicta terrena. quippe que a terra nu¬
triant᷑. ĩ eiusde terre gremio quiescant. ꝙq corpora eoꝵ
ex maiore ꝑte terena ex obtinẽtis mat̾ie uocabulo cogno¬
minant᷑. ꝑinde ut celestia que ex maiore ꝑte ignis puri
liquidiq conereta eterni appellant᷑ ignes. Nec contẽtus
sup̃dictoꝵ aĩaliu demõstratione porrigit diligentiã usq
ad angelice nature quos demonas uocat extricationem.
Quore quod ẽ puriꝰ i ethere sedes ht. alteꝵ in aere.
t̾tium ĩ ea regione que humecta essentia noĩat᷑. quo ĩter¬

Expanded text:
que inerrabilis conuersionis, generationem, eorum etiam quae mundus comque inerrabilis conuersionis, generationem, eorum etiam quae mundus complectitur, quo sit plena perfectaque uniuersa res animalque sensilis mundi proximam similitudinem nanciscatur perfecto intellegibilique et exemquidem stellas, terrenorum uero uolatilia et item nantia quaeque per terram feruntur, iure dicta terrena quippe quae terra nutriantur et in eiusdem terrae gremio quiescant, quodque corpora eorum ex maiore parte terrena ex obtinentis materiae uocabulo cognominantur, perinde ut caelestia, quae ex maiore parte ignis puri liquidique concreta aeterni appellantur ignes. Nec contentus supra dictorum animalium demonstratione porrigit diligentiam usque ad angelicae naturae, quos daemonas uocat, extricationem. Quorum quod est purius in aethere sedes habet, alterum in aere, tertium in ea regione quae humecta essentia nominatur, quo inter
Abbreviated transcription (Latin):
que oiã momenta unus reuocatus ĩ antiquu statum
que in repñtationẽ ꝑfecte inueniet᷑ rursu fieri aliam
mutationẽ quoad oportuĩtas illa ꝑueniat que unam
faciem atq eandẽ rep̾sentet que fuit ab intio mundi.
Quẽ quidẽ motu &o qua designationẽ non ẽ pu¬
tandu labem dissolutionẽq afferre mũdo. quin potius re¬
creationẽ & qͣi nouella uiriditatẽ posita ĩ auspitio mo¬
tus noui haud sciamus ĩ quibna regionib terre puen¬
tura sit ulla ex ĩnouatione iactura. Hactenꝰ de mũdi sen¬
silis ꝯstitutione tractauit.
Undi totiꝰ ꝑfectionẽ ab opifice deo absolutã pre
Ateriti oꝑis textu secreuimus platonicis dogmatib
quo mediocritas in genii passa est. inherentes uixta nature
cõtemplationẽ artificiosasq rationes. Demde ante omnes pͥ
mam ptractat celestiu oiũ que sunt infixa tergo nite at¬

Expanded text:
per omnia momenta unus reuocatus ad antiquum statum per omnia momenta unus reuocatus ad antiquum statum quae in repraesentatione perfecta inuenietur rursum fieri aliam mutationem, quoad opportunitas illa proueniat, quae unam faciem atque eandem repraesentet quae fuit ab initio mundi. Quem quidem motum et quam designationem non est putandum labem dissolutionemque afferre mundo, quin potius recreationem et quasi nouellam uiriditatem positam in auspicio motus noui; haud sciam an in quibusdam regionibus terrae prouentura sit ulla ex innouatione iactura. Hactenus de mundi sensilis constitutione tractauit.undi totius perfectionem ab opifice absolutam deo praeteriti operis textu secreuimus Platonicis dogmatibus, quoad mediocritas ingenii passa est, inhaerentes iuxta naturae contemplationem artificiosasque rationes. Deinde ante omnes res primam pertractat caelestium orbium, qui sunt infixi tergo ratae at
Abbreviated transcription (Latin):
& prolixitas prolixitati &r in t̾nalloꝵ pristinoꝵ. latitu¬
dim latitudo & ꝓfunditati ꝓfunditas quadret. hoc autẽ
tẽpus cõtinet annoꝵ ĩnuabilem sẽriem. quippe cum
stellaꝵ errantiũ circuitus impares lint necessarioq di¬
u̾sis tẽporib cursus lũos cõpleant. p̾terea latiꝰ alie a me¬
dietate mũdi euagent᷑. angustiꝰ uo alie ad austri septẽ¬
tuionis ue ꝯuexa. celsiores ali& a terra sint alie non adeo
longo altitudis in t̾uallo distent a regione terre diuersos
retrorsũ recedẽtib humilib excelse dextre sinistre sim¬
stre dexteriorib occurrant. Unu nihilq oĩo sit quod
atq eundẽ esficiant stellaꝵ oĩis ꝯfirmatione. cum st
necesse si unus aliquis ex ignib repñtatus fuerit tudinns
aique ꝯstellationis statu urxta rõnem fõrte altitudinis
latitudini tuc̾ non sit repñtatus antique. Uel si ꝑfẽcte

Expanded text:
et prolixitas prolixitati et interuallorum pristinorum latituet prolixitas prolixitati et interuallorum pristinorum latitudini latitudo et profunditati profunditas quadret. Hoc autem tempus continet annorum innumerabilem seriem, quippe cum stellarum errantium circuitus impares sint necessarioque diuersis temporibus cursus suos compleant, praeterea latius aliae a medietate mundi euagentur, angustius uero aliae ad austri septentrionisue conuexa, celsiores aliae a terra sint, aliae non adeo longo altitudinis interuallo distent a regione terrae, diuersos retrorsum recedentibus, humilibus excelsae, dextrae sinistris, sinisteriores dexterioribus occurrant in unum, nihilque omnino sit quod atque unam efficiant stellarum omnium conformationem, cum sit necesse, si unus aliquis ex ignibus repraesentatus fuerit in antiquae constellationis statum iuxta rationem forte altitudinis, latitudini tamen non sit repraesentatus antiquae, uel si perfecte
Abbreviated transcription (Latin):
atq ut dieꝵ & nocti icissitudo succedẽt. Mensis uõ
designauit genitura esse cu luna pagrato çirculo suo
solem cõuenit. Anni quoq cũ sol ad idem lignu ex quo
qu̾are factu ut a prudentissimis uiris & uixta celestu reꝵ
obẜ̃uationẽ ex̾citatissĩmis quarta illa portio quarto post anno
ĩ umu collecta & accorporata spatiu diei noctisq compleret.
Est tam̃ intellectu facile ꝙ ꝑfectus tẽpons nũs ꝑfectu anu
compleat tuc demu cu oĩi octo circũactionu cursũs per
acti uelut ad originẽ atq exordiu circuactionis alte ruis
reu̾tunt᷑. quã semꝑ idem atq uniformis motus dimetiet᷑¬
tam sẽptẽ planetes ꝗͣ cetere stelle que dicunt᷑ rate rep̾¬
sentate onigialib sedib candẽ que fuit mitio reram
pͥncipioq mũdi ꝯstitutionis efficuĩt delignatione ita ut

Expanded text:
atque ut dierum et noctium uicissitudo succederet. Mensis uero atque ut dierum et noctium uicissitudo succederet. Mensis uero designauit esse genituram cum luna peragrato circulo suo solem conuenit, anni quoque cum sol ad idem signum ex quo Quare factum ut a prudentissimis uiris et iuxta caelestium rerum obseruationem exercitatissimis quarta illa portio quarto post anno in unum collecta et accorporata spatium diei noctisque compleret. «Est tamen intellectu facile quod perfectus temporis numerus perfectum annum compleat tum demum cum omnium octo circumaacti uelut ad originem atque exordium circumactionis alterius reuertentur, quam semper idem atque uniformis motus dimeti quae dicuntur ratae, repraesentatae originalibus sedibus eandem quae fuit initio rerum principioque mundi, constitutionis efficiunt designationem, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
res ꝯu̾siones fient tanto longiꝰ ab anete ad tanre uer¬
sus recedet. & ad geminos atq cancris iniquis semꝑ
giris & deflectentib ab exordiis. atq aberrantib &e conue¬
nienti rigore: quos quidẽ giros greci heluicas appellant.
quor increm̃ta ab ĩmimitionib imminntiones porro
ab increm̃tis notant᷑. Suntq similes euis formule que
subter ascripta est
IEinde ait. Atq ut rõnabilis atq cõsulta hec motuu ua¬
rictas &e moderatio uisu quoq notaret᷑ oĩmq octo mo
tuum pspicua esset chorea. Igniuit lucem darissĩma deus
reꝵ conditor e regione secundi a terra globi. quam lucem
uniu̾so mũdo sol muchit tum etiã ꝓpterea ignis huius
dicit extitisse genitura ut tanta reꝵ designatio nulla
tegeret᷑ obscuntate. Ut cu idem reb colorẽ daret tu
etia nñi quo tẽporis spatia notant᷑ comoditas ꝓueniret.

Expanded text:
res conuersiones fient, tanto longius ab Ariete ad prres conuersiones fient, tanto longius ab Ariete ad prsus recedet et ad Geminos atque Cancrum iniquis semper gyris et deflectentibus ab exordiis atque aberrantibus a conuenienti rigore; quos quidem gyros Graeci helicas appellant; quorum incrementa ab imminutionibus, imminutiones porro ab incrementis notantur suntque similes eius formulae quae subter ascripta est. Deinde ait: «Atque ut rationabilis et consulta haec motuum uarietas et mtuum perspicua esset chorea, igniuit lucem clarissimam deus rerum conditor e regione secundi a terra globi, quam lucem uniuerso mundo sol inuehit, tum etiam propterea ignis huius dicit extitisse genituram ut tanta rerum designatio nulla tegeretur obscuritate: ut cum idem rebus colorem daret, tum etiam numeri, quo temporis spatia notantur, commoditas proueniret
Abbreviated transcription (Latin):
uł etiã uolũtate nostra opp̾sso aut relaxato circino descri¬
bunt᷑ circuli tales ut postremitas circũducte linee nõ solu
non pueĩat ad exordiu s deflectens & competẽti rigore
infra uł supra circu̾ducta linea sepiꝰ artiores laxiores ue
cirtulos faciat hoc gemis cutuloꝵ spira solemus uocare
uł achantu. uł uolumen. Igit᷑ quia planetas sic aplanes
rapit quottidiana uertigie ut non patiat᷑ eos ĩ eundẽ
locum & uelut sedẽ ex qua ꝓgressi fuerant repñtari.
s uł transire cogat. uł lenore ꝓgressione mĩme oecur¬
rere ad destinata recte dixit errantes scellas in sprra
& uelut simosu achanti uolumen rotari ob ĩꝯstante
atq ĩequabilem cireũuectionem. ut si stella forte uene¬
ris sit in arietis signo deinde rapiat eam mũdi ꝯuersio.
ita ut eam longuis a pridiana. ꝓgressione protrahat
certe tune aliqua fiet ab ariete discessio. quantoq plu¬

Expanded text:
uel etiam uoluntate nostra oppresso aut relaxato circino descriuel etiam uoluntate nostra oppresso aut relaxato circino describuntur circuli tales ut postremitas circumductae lineae non solum non perueniat ad exordium, sed deflectens a competenti rigore infra uel supra circumducta linea saepius artiores laxioresue circulos faciat, hoc genus circulorum «spiram» solemus uocare uel «acanthi uolumen». Igitur quia planetas sic aplanes rapit cotidiana uertigine ut non patiatur eos in eundem locum et uelut sedem ex qua progressi fuerant repraesentari, sed uel transire cogat uel leniore progressione minime occurrere ad destinata, recte dixit errantes stellas «in spiram» et «uelut sinuosum acanthi uolumen» rotari ob inconstantem atque inaequabilem circumuectionem. Vt si stella forte Veneris sit in Arietis signo, deinde rapiat eam mundi conuersio ita ut eam longius a pridiana progressione protrahat, certe tunc aliqua fiet ab Ariete discessio; quantoque plu
Abbreviated transcription (Latin):
mi eidem nature ꝯu̾sione que citius circuiban tucdent
Mniformis eidem nature ꝯu̾sio rapit stellas motuni¬
tentes ꝯtrario ad uolatu suu quottidianis dieb Ile
autẽ naliter icedũt ꝑ suos circulos: quoꝵ motum
atq agitatus dissentit rapienti se motui. Itaq qm̃
planetes ptim minores ꝑtim maiores cuculos obeunt qui
minores circulos obeunt illa diei noctisq u̾tigine con¬
sequũt᷑ eos qui pignus ꝓgredunt᷑ quia ꝑ plixiores orbes
quos p̃terierunt putant᷑ Comitata eĩ u̾bi grã iuxta
pͥmu momentu arietis luna cum sole dieb .xx. &. uiiiiͦ
sigin solem ꝯp̾hendens quia transit en atq progrediens
uelut fugere eu uidetur ꝯp̾hendi ab eo indet᷑. Eadẽ ista
ratio etia in ceteris astris quoꝵ dispar cursus ẽ ĩuenit᷑.
Deinde ꝓsequit᷑. Omnes quippe curulos eoꝵ uniformis
& merrabilis illa ꝯu̾sio uertens in spiram & uelut simi¬
osum achanti uolumen. Cum fixo cardine ciram casu

Expanded text:
mi eiusdem naturae conuersione quae citius circuirent ab his di uiderentur». «Vniformis eiusdem naturae conuersio» rapit stellas motu nitentes contrario ad uolatum suum cotidianis diebus. Illae autem naturaliter incedunt per suos circulos quorum motus atque agitatio dissentit rapientis se motui. Itaque quoniam planetes partim minores partim maiores circulos obeunt, qui minores circulos obeunt, in illa diei noctisque uertigine consequuntur eos qui pigrius progrediuntur, quia per prolixiores orbes quos praeterierint putantur. Comitata enim uerbi gratia iuxta primum momentum Arietis luna cum sole diebus uiginti et nousigni solem comprehendens, quia transit eum atque progreditur, uelut fugere eum et comprehendi ab eo uidetur. Eadem ista ratio etiam in ceteris astris, quorum dispar cursus est, inuenitur. Deinde prosequitur: «Omnes quippe circulos eorum uniformis et inerrabilis illa conuersio uertens in spiram et uelut sinuosum acanthi uolumen». Cum fixo cardine circini casu
Abbreviated transcription (Latin):
obsequebant᷑ aĩe porro a corporib demu nõ tenebant᷑
quippe cu ip̃a corpora ambitu aĩe circũtenerent᷑. & si¬
ne complexu eius moꝵ dissiparent᷑. S mferebant
ĩquit & iuicẽ ferebant᷑. ferebant quidẽ ad uitia
cogente ĩdigentia corporis. ferebant uõ eadẽ corpora
uitam salutemq his ꝓcurando. quod ẽ ꝓpͥum mumiis
aĩaꝵ. hoc autẽ ntrũq non ẽ sine uolentia. quando
nec aĩe uoluntate ꝓpria ĩ uitia recidebant. nec corpo¬
rib placebat nales indigẽtias ferre ac sustinẽ patiẽter.
ut pote que uẽ sue dissolutionẽ & dissipatione ferrent.
Contingebat igit᷑ ut totũ aial moueret᷑ p̾cipiti tam̃

Expanded text:
obsequebantur. Animae porro a corporibus demum non tenebantur, obsequebantur. Animae porro a corporibus demum non tenebantur, quippe cum ipsa corpora ambitu animae circumtenerentur et sine complexu eius mox dissiparentur. «Sed ui ferebant, inquit, et inuicem ui ferebantur»: ferebantur quidem ad uitia cogente indigentia corporis, ferebant uero eadem corpora uitam salutemque isdem procurando, quod est proprium munus animarum. Hoc autem utrumque non est sine uiolentia, quoniam nec animae uoluntate propria in uitia recidebant nec corporibus placebat naturales indigentias ferre ac sustinere patienter, utpote quae naturae suae dissolutionem dissipationemque ferrent. Contingebat ergo, «ut to
Abbreviated transcription (Latin):
catenationẽq dicit essẽ ĩ minutis solidisq corpusculis.
que gonphos cognoĩant. Tali igit᷑ humani corporis
exedificatione eterne aĩe duos cireuitus addidisse
dicit deum. qui circintus aĩe oꝑa sunt. quoꝵ alter ĩ¬
telligentia. alter opinio. Porro omne quod oꝑatur.¬
aĩatum sit necesse est. Substantia ergo aĩe mĩme
est otiosa. Unde igit᷑ corpus humanu duob im¬
mortalis aĩe circũactionib obligat᷑ totu atq ex oĩb
regionib uitali sustentat᷑ uigore. Irriguum porro flui¬
dumq corpus nocat ob p̾dictas egestionis & exatura¬
tionis uices. Circuitus porro ĩquit ut torrenti rapido
defluoq obligati. Torrentẽ uocat siluam corpoream
ꝑpea ꝙ fluere non desinat. neq unꝗͣ maneat ĩ certa
& stabili cõstantia neq tenebãt᷑. Animas ait corpora
non tenuisse. nec uõ ip̃as a corporib potuisse cohiben.
Quare aĩe corpora non regebant quia mitui suo
& uelut refrenationi pro arbitrio corpora tunc non

Expanded text:
corpusculis, quae gomphos cognominat. Tali igitur humani corporis exaedificatione aeternae animae duos circuitus addidisse dicit deum; qui circuitus animae opera sunt, quorum alter intellegentia est, alter opinio. Porro omne quod operatur sit necesse est; substantia ergo animae minime est otiosa. Vndique igitur corpus humanum duabus immortalis animae circumactionibus obligatum totum atque ex omnibus regionibus uitali sustentatur uigore. «Inriguum» porro «fluidumque corpus» uocat ob praedictas egestionis et exsaturationis uices. «Circuitus porro, inquit, ut torrenti rapido defluoque obligati». Torrentem uocat siluam corpoream propterea quod fluere non desinat neque umquam maneat in certa et in stabili constantia nec teneatur. Animas ait corpora non tenuisse nec uero ipsas a corporibus potuisse cohiberi. Quare animae corpora non regebant? Quia nutui suo et uelut refrenationi pro arbitrio corpora tunc non
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ çeli suie mũdi uisibile factu. ip̃a uõ inuisibilis ra¬
tionis tam̃ & item modulamis compos. Cum eĩ dicit
ĩuisibilem sensui minime sũbiacẽ ꝓnũtiat. Et quod nͨ
uisu neq ceteris pcipit᷑ sensib hoc corpus esse minime
potest. Rationis tamẽ compos. ut declaret nãm ratio¬
nabilẽ carentẽ corpore. que quidẽ est aĩe rõnabilis ꝓpͥa
&& ꝯueĩens adumbratio. Porro ꝙ eandẽ modulata esse
asserit originẽ euis & quasi quedã elem̃ta ex quib
eandẽ inter initia ꝯstituit recordat᷑ ꝙ repetit ꝙ ex

Expanded text:
quidem caeli siue mundi uisibile factum, ipsa uero inuisibilis, raquidem caeli siue mundi uisibile factum, ipsa uero inuisibilis, rationis tamen et item modulaminis c«inuisibilem», sensui minime subiacere pronuntiat, et quod nec uisu nec ceteris percipitur sensibus, hoc corpus esse minime potest. «Rationis» tamen «compos», ut declaret naturam rationabilem carentem corpore, quae quidem est animae rationabilis propria et conueniens adumbratio. Porro quod eandem «modulatam» esse asserit, originem eius et quasi quaedam elementa ex quibus eandem inter initi
Abbreviated transcription (Latin):
supstites etiã tunc motus agant. Ideoq solem cordis obtinẽ
rõnem. & uitalia mũdi totius in hoc igni posita esse dicãt.
lp̃am u̾õ aĩãm in sẽmet ꝯu̾tere non utiq ꝯu̾sione facta¬
intelligendu. s cogitationis recordatioisq giris & anfrac¬
tib. pente sibi corpore. sicut quoq nostre aĩe motib cor¬
pus obsequit᷑. Indeq mũdo fuisse indiciu. Inde auspitiu
indefesse ac sine int̾missione uite. p̾clare. quando quidẽ
indefessa ce sine int̾missione uita tẽpori curticulisq eiꝰ
propagata sit. Eui tam̃ alia queda est oe ĩ sũblimiore ma¬
iestate pseu̾antia. Temporis eĩm ptes anni. menses. dies.
daret ꝯsequẽter tẽporis quoq gn̾atione mũdo equena
ꝯmentus est. Atq hec quidẽ mox ip̃e latius explicabit
Nũc tam̃ aĩam docet esse ĩcorporea cu dicit. Et corpus

Expanded text:
superstites etiam tunc motus agant. Ideoque solem cordis obtinere superstites etiam tunc motus agant. Ideoque solem cordis obtinere rationem et uitalia mundi totius in hoc igni posita esse dicunt. «Ipsam» uero «animam in semet conuertere» non utique cintellegendum, sed cogitationis recordationisque gyris et anfractibus parente sibi corpore, sicut quoque nostrae animae motibus corpus obsequitur; idque mundo fuisse initium, inde «auspicium indefessae ac sine intermissione uitae». Praeclare, quando quidem indefessa et sine intermissione uita tempori curriculisque eius propagata sit. Aeui tamen alia quaedam est et in sublimiore maiestate perseuerantia; temporis enim partes anni menses dies hodaret, consequenter temporis quoque generationem mundo aequaeuam commentus est. Atque haec quidem mox ipse latius explicabit; nunc tamen animam docet esse incorpoream, cum dicit: «Et corpus
Abbreviated transcription (Latin):
ex medietate usq ad extremitatẽ mudami corpeo. s õs.
in de ulsq ad aliam extremitate circufusam or golo coups
opientemq uniusu eiꝰ ambitus. Eeqruo apparẽt a uitalibt
cospus ualt erius corporis quod nullu suꝑat auxilitoi s m¬
plexuiq indigebat s in coiporeo nature uinbi totu ui¬
tali tom plebat᷑ substantia. Illud uõ ꝙ a meditullio por¬
recta aĩa esse dicitꝰ quidam dici sic putasa uit nori taq̃
Amedietate totus corporis facta dimensione porreeta
sit s ex ea ꝑte membroꝵ uitaliu ĩ quib pontificuroo
uiuendi situm est. ideoq iutalia nũcupant. Ntonergo
amedietate corporis que terra ẽ s aregione uitoluis i
sole aĩẽ uigorem infusu esse mũdano sonpor potius ro¬
celligen dus pmnuntiant. si quide terra ĩmobili ooliieto
semꝑ ⁊ motu ltemq centir m nedieras ĩ mobilis. oorcos sẽp
im motu. quando ecia recent̾ extinctoꝵ aulus conda

Expanded text:
ex medietate usque ad extremitatem mundani corporis et ex medietate usque ad extremitatem mundani corporis et inde usque ad aliam extremitatem circumfusam omni globo corporis operuisse uniuersum eius ambitum; ex quo apparet a uitalibus corpus alterius corporis, quod nullum supererat, auxilio complexuque indigebat, sed incorporeae naturae uiribus totus uitali complebatur substantia. Illud uero, quod a meditullio porrecta anima esse dicitur, quidam dici sic putant ut non tamquam a medietate totius corporis facta dimensione porrecta sit, sed ex ea parte membrorum uitalium in quibus pontificium uiuendi situm est ideoque uitalia nuncupantur. Non ergo a medietate corporis, quae terra est, sed a regione uitalium, id est sole, animae uigorem infusum esse mundano corpori potius intellegendum pronuntiant, siquidem terra immobilis, sol uero semper in motu; itemque uteri medietas immobilis, cor semper in motu, quando etiam recens extinctorum animalium corda