comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itaq rex dagob̾tus prudent᷑ ꝓquib
fresiam ꝑrexerat. naĩi cũ sus ingrestꝰ.
ad orientales imperii sui sedes cum sum¬
ina gła &̾ exultatione color.a reu̾titur
Tunc illi ad memoriã rediit uisio quã
posicus ĩ iulla beuerna ꝑscõs seuermũ
& combertũ ostensa est illi discalciatus
ꝑrexit adlocũ qui dicitur ad scõs aureos
ubi requiescit corpore sõs Gereon cũ socuꝰ
sins ibiq sicut spoponderat uillam p̃¬
dictam beuernam uidelicet p̃fato red¬
didit sereoni sc̃õ. retinuit autem quan¬
dam uillulã ex ea nuncupante ad elre¬
cia. dep̃cante quod̾a uenatore suo thas¬
silo. qui eam cupiebat habere in beue¬
ficio. Cũpleta q oradione cũ uellet ex¬
trafores eccłe procedere diuino nu¬
tupes illius quem intra ecclesiam
habebat pauim̃do adbesit sicq uir¬
tute diuina meritisq scĩ Gereonis ste¬
tit immobilis. Stupefactus itaq
suꝑ hoc miracło. rẽcognouit non

Expanded text:
itaque rex Dagobertus prudenter, pro quibus itaque rex Dagobertus prudenter, pro quibus Fresiam perrexerat, navim cum suis ingressus, ad orientales imperii sui sedes cum summa gloria et exultatione Coloniam revertitur. Tunc illi ad memoriam rediit visio, quam positus in villa Beverna, per sanctos Severinum et Conibertum ostensa est illi. Discalciatus perrexit ad locum qui dicitur ad Sanctos Aureos, ubi requiescit corpore sanctus Gereon cum sociis suis, ibique, sicut spoponderat, villam predictam, Bevernam videlicet, prefato reddidit Gereoni sancto; retinuit autem quandam villulam ex ea, nuncupante Adelretia, deprecante quodam venatore suo Thassilo, qui eam cupiebat habere in beneficio. Completaque oratione, cum vellet extra fores ecclesiae procedere, divino nutu pes illius, quem intra ęcclesiam habebat, pavimento adhesit, sicque virtute divina meritisque sancti Gereonis stetit immobilis. Stupefactus itaque super hoc miraculo, recognovit, non
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ intus Certissinũ gͦ credendũ est.
quia tunc uirtus angłica affuit boni¬
facio eo qd̾ obediuit regi dagob̾to. que
beatũ pecrũ apłm de herodis maligni ꝑ¬
uascris lib̾auiargastulo: His ita ꝑactis.
ꝑrexit fresiam cũ magno francoꝵ exereitu
bi tam dui cõmoratus est qͦusq idolacũ¬
xta destrueret. popłm q ad et̾nam uitã
p̃destinatũ adueri dĩ conu̾teret cultum.
Drincipem itaq illoꝵ Eathodũ inĩcredu¬
litate ꝑdurantem extra fines fresianoꝵ
expulit indanemarõa. Vuillibroe dũ uͦ
pontificem in sede sui pontificatus decen¬
bonifactũ ceteros q sapientes qui in p̃di¬
catione illi essent cooꝑatores: His siqui¬
dem bonifacuᷤ postea clno annuente ar.¬
chip̃sul inciuitate maguncia est or¬
dinatus. Exempto quoq domno .u. illi¬
brordo rebus humanis p̃fatus bonefa¬
cius gr̃a predicationis fresiã est reuer¬
sus ibiq martyrio coronatꝰ Dispositis

Expanded text:
tur intus. Certissimum ergo credendum est, tur intus. Certissimum ergo credendum est, quia tunc virtus angelica affuit Bonefacio, eo quod obędivit regi Dagoberto, quae beatum Petrum apostolum de Herodis maligni pervasoris liberavit ergastulo. His ita peractis, perrexit Fresiam cum magno Francorum exercitu. Ibi tam diu commoratus est, quousque idola cuncta destrueret populumque ad aeternam vitam predestinatum ad veri Dei converteret cultum. Principem itaque illorum Ratbodum in incredulitate perdurantem extra fines Fresianorum expulit in Danemarcam. Willibrordum vero pontificem in sede sui pontificatus decenBonefacium ceterosque sapientes, qui in predicatione illi essent cooperatores. Hic siquidem Bonefacius postea, Domino annuente, archipresul in civitate Magontiaco est ordinatus. Exempto quoque domno Willibrordo rebus humanis, prefatus Bonefacius gratia predicationis Fresiam est reversus, ibique martyrio coronatus. 11. Dispositis
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ eicit᷑ Nosergo in cunctant᷑ credimus
anm hoc agere obmeritũ dilecti suregis
dago ẜti qui hoc uiuens insecło. oꝵa ecer¬
eust que regi suꝑno placita esse cognaor
lopenetrautt deuictus nauigio sert illũ
est depcatus uenerabilis pontifer uoillibror¬
dus Dueniens gͦ in locum quidico ar.d¬
uidatus officio sissime a sc̃o willibrordo est
susceptus. Cumq ad prandiũ reseduset.
andiuit multos qui erant incaroere elais
Qregis clementĩa implorantes. Miserdus
autem ilłoꝵ clem̃tissiꝰ rex misit catae¬
rariop aculumsuũ qne manui gestabat
mandans illi ut ꝓsigno illum reciperet
acin eigastulo retentos relaxant die te¬
nistrer carceris ꝑ cacit̾ respondens dret se
hoc minime facturum. Beatus uͦ bonifa¬
cius regis archicapellanus qui legatione
sus in dño. ꝑcussit baculo regis hostia
carceris que stat̃i corruerunt: & catene
confracte st̃ qͥh ligati erant qui deneban¬

Expanded text:
rtuum eicitur. Nos ergo incunctanter credimus, rtuum eicitur. Nos ergo incunctanter credimus, Dominum hoc agere ob meritum electis sui regis Dagoberti, qui hoc vivens in seculo, opera exercuit, quae Regi superno placita esse cognovitlo penetravit, devectus navigio, sicut illum est deprecatus venerabilis pontifex Willibrordus. Perveniens ergo in locum qui dicitur Doristacus, offitiosissime a sancto Willibrordo est susceptus. Cumque ad prandium resedisset, audivit multos, qui erant in carcere clausi, regis clementiam implorantes. Misertus autem illorum clementissimus rex, misit carcerario baculum suum, quem manu gestabat, mandans illi, ut pro signo illum reciperet ac in ergastulo retentos relaxaret. At minister carceris procaciter respondens, dixit, se hoc minime facturum. Beatus vero Bonefacius regis archicapellanus, qui legationefisus in Domino, percussit baculo regis hostia carceris, quae statim corruerunt, et catenae confractae sunt, quibus ligati erant, qui teneban
Abbreviated transcription (Latin):
ret & pagenses ꝑatrie illiuiscũ seo adiu¬
torio ad fidem xp̃i aquo deiuauerant
potinsset conũtere. Nec mora deli bena¬
uit iter arripere. ⁊ uenit in pago loma¬
aensi es mansit inuilla q̃ dictur beũ¬
na que antiquitus data fuerat sc̃o gere¬
oni martyri xp̃i qui humatus corpore qͥ
rex cũ se nocte sopori dedisset apparuerunt
quesic st̃ affati Ciariasime regum si pi
cibus restitue principi ayłoꝵ petro aege¬
reoni sẽĩssimo martyri eiusq socus uilã
inqͣ nainc somno grauisamo qͥesciso. Qur
etꝑ gefactus asomno. ꝓmisit ãnose sadu¬
rum corce sincero qd̾ uiderat in uisionis
nocturne silentio Mane aut facto: ineo¬
dem regio residens cubiculo ungres dise
lo gͦ dieusq in hodiernũ diem eubiculũ
ilus itaꝑmanet ab om̃ib sordib hominũ
& animaliũ impollutũ ut nullus pomi¬
nũ ibi ausiis sit manere nͨ ali ꝗd pecuis s.
mes intrauerit aut debilicatũ ant mo¬

Expanded text:
ret et pagenses patriae illius cum suo adiuret et pagenses patriae illius cum suo adiutorio ad fidem Christi, a quo deviaverant, quivisset convertere. Nec mora deliberavit iter arripere et venit in pago Lomacensi et mansit in villa quae dicitur Beverna, quae antiquitus data fuerat sancto Gereoni martyri Christi, qui humatus corpore quirex cum se nocte sopori dedisset, apparueruntquem sic sunt affati: 'Clarissime regum, si vicibus, restitue principi apostolorum Petro ac Gereoni sanctissimo martyri eiusque sotiis villam, in qua nunc somno gratissimo quiescis'. Qui expergefactus a somno, promisit Domino, se facturum corde sincero, quod viderat in visionis nocturnae silentio. Mane autem facto, in eodem regio residens cubiculo, ungues digiillo ergo die usque in hodiernum diem cubiculum illud ita permanet ab omnibus sordibus hominum et animalium impollutum, ut nullus hominum ibi ausus sit manere nec aliquod pecus; si in eo intraverit, aut debilitatum aut mo
Abbreviated transcription (Latin):
stus iudex esset in hoc conflictu. Eum
hoc tacitus incorde uolueret repente
Redilia in quibus idices residebant col¬
lisa sessores ad terrã iudice dõ oceriunit
Uontra bos ut reor iudices ile uenit sp̃e
qui qͦridam danihelis ꝓpħe corumple¬
uerat in examine duoꝵ presbiteroꝵ. qͥ
Ralso crimine scãm & deo digña muler̃e
fulanna morti uidicabant tͣdend̾a. Pi¬
dens hoc factum głofꝰ rex p̃fatꝰ excita¬
tus est continuo indei laudib gaudenᷤ
& ouans red̾didit ałbati hugoni eiꝰ ꝙ
monachis resꝓ quib eum adierant.
Quncti ergo magnates simul & medio¬
cres. diuitesq & pauperes hoe aͣge pae¬
tratũ esse cernentes. toto corde laudaue¬
runt cłum quidedit sapientĩa dagobro
regi ueluti salomoni quonda regis isra¬
lec illud fore dignũ censeo silendum:
qualit̃ reuerentissimꝰ pontifex willibror¬
dus suos ad eum legatos misit: orans sup¬
ꝑlicipca ti quo fresianor fiues penetra¬

Expanded text:
stus iudex esset in hoc conflictu. Cum stus iudex esset in hoc conflictu. Cum hoc tacitus in corde volveret, repente sedilia, in quibus iudices residebant, collisa, sessores ad terram iudice Deo corruunt. Contra hos, ut reor, iudices ille venit spiritus, qui quondam Danihelis prophetae cor impleverat in examine duorum presbiterorum, qui falso crimine sanctam et Deo dignam mulierem Susannam morti iudicabant tradendam. Videns hoc factum gloriosus rex prefatus, excitatus est continuo in Dei laudibus, gaudens et ovans reddidit abbati Hugoni eiusque monachis res, pro quibus eum adierant. Cuncti ergo magnates, simul et mediocres divitesque et pauperes hoc a rege patratum esse cernentes, toto corde laudaverunt Dominum, qui dedit sapientiam Dagoberto regi, veluti Salomoni quondam regi Isra9. Nec illud fore dignum censeo silendum, qualiter reverentissimus pontifex Willibrordus suos ad eum legatos misit, orans supplici precatu, quo Fresianorum fines penetra
Abbreviated transcription (Latin):
inciuitate rotomagensi ad unare p̃cepit
in qua de utilitatib eccłaꝵ. or phanoꝵ
acuduarũ considerans tractabat cũ pro¬
cerib & optimatib suis qͥd illi foret fien¬
dñ Cũq in bac synodo rex cũ pontifici¬
bus comitibus ac palatinis suis resedis¬
sec aduit illum abbas fontanalensis mo¬
nasterii hugo nomine filius drogonis
reclamans se defloriaco monasterio qd̃
auus illius dux pipinꝰ edificauit & sub¬
iecit illud p̃dicto fontanalensi ce nobio
& ꝑpreceptum regis hildeb̾ti firmauit
Qd hildericus maior domus inuiste aufe¬
rens usurpauit. Altereantib interse
coram rege dagob̾to iam dicto hilderioo.
& p̃faco abbate hugone p̃cepit rex i¬
dicib curcũsedentib ut dirimerent con¬
dentioñe que resonabat maurib eoꝵ
Tumq nollent ueri simile iudicaree
& hocrex ꝑpenderet corde leuauit scłos
ad celum inuocans dnn tacita p̃oo ut
his qͥ dixit uste uidica ꝓximotuo. in¬

Expanded text:
in civitate Rotomagensi adunare precepit, in civitate Rotomagensi adunare precepit, in qua de utilitatibus ecclesiarum, orphanorum ac viduarum considerans, tractabat cum proceribus et obtimatibus suis, quid illi foret fiendum. Cumque in hac sinodo rex cum pontificibus, comitibus ac palatinis suis resedisset, adiit illum abbas Fontanalensis monasterii Hugo nomine, filius Drogonis, reclamans se de Floriaco monasterio, quod avus illius dux Pippinus aedificavit et subiecit illud predicto Fontanalensi cęnobio et per preceptum regis Hildeberti firmavit. Quod Hildericus maior domus iniuste auferens retinebat. Altercantibus inter se coram rege Dagoberto iam dicto Hilderico et prefato abbate Hugone, precepit rex iudicibus circumsedentibus, ut dirimerent contentionem, quae resonabat in auribus eorum. Cumque nollent verisimile iudicare, et hoc rex perpenderet corde, levavit oculos ad caelum, invocans Dominum tacita prece, ut is qui dixit: Iuste iudica proximo tuo, iu
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑore sensu ꝑdito in beati dẏonisii mora¬
batur monasterio. patrocinante eodem
martyri egregio eiusq eumplicibus
sensum amissum dͥstante rege dagob̾to
recepit insanus Credimus uerissime b
actum diuinitus: ut cor pͥncipis dagob̾ti
lio itaq inito cũ principe piꝑino alusꝙ
suis consiliariis. dedit quanda uillam
in pago cameracensi nuncupante brag¬
nam p̃dicto scõ. quã hodieq retinet in
illuis ꝑsistentes obsequio: Longumest
enarrare ꝗͣ prouidus idem rex dagobertꝰ
teris eruditꝰ timens deũ. eccłiaꝵ & sacerdo¬
tũ. magnus ditator pauꝑib eleniosm̃a
tribuens benignũ se om̃ib & pietate ꝑ le¬
ti mundo respuere minusq necessariũ
& maxime obfastidientium lectoꝵ uitan¬
p̃sentim cũ nullis abolenda temporib
luce clariora earũ rerum extent indicia
Idem ergo gloriosissimꝰ rex dagobertus.
Nłmartu sy nodum cũ om̃ibus franciᷤᷤ

Expanded text:
tempore sensu perdito, in beati Dionisii moratempore sensu perdito, in beati Dionisii morabatur monasterio, patrocinante eodem martyri egregio eiusque complicibus, sensum amissum, astante rege Dagoberto, recepit insanus. Credimus verissime hoc actum divinitus, ut cor principis Dagoberti lio itaque inito cum principe Pippino aliisque suis consiliariis, dedit quandam villam in pago Cameracensi nuncupante Beracnam predicto sancto, quam hodieque retinent in illius persistentes obsequio. 7. Longum est enarrare, quam proteris eruditus, timens Deum, ecclesiarum et sacerdotum magnus ditator, pauperibus eleemosynam tribuens, benignum se omnibus et pietate pleti opere declarare, minusque necessarium, et maxime ob fastidientium lectorum vitansertim cum nullis abolenda temporibus luce clariora earum rerum exstent indiciaIdem ergo gloriosissimus rex Dagobertus Kalendis Martii sinodum cum omnibus Francis
Abbreviated transcription (Latin):
peret. obiuauerunt ei pagenses territo¬
ri illius precantes suppliciter: ut manu
ꝓpria dignaretur iactare semina: Illoꝵ
quippe dep̃çacibus annuens rex clem̃
tissimus sementem tritici in manibus
& sparsit illud ꝑcurcũmanentiũ reditus:
Q semen ita rigauit d̾ns regis dagob̾¬
tip̃cib ut insolito more maturesceret
citius qua aliud tricic̾ũ qd̃ seminatũ est
in illis regionib. Illo deniq anno tanta
frugũ abundantiã tribuit omp̃c deus
illis hominib: ut nullus ambigeret
qd̾ ꝓ meritis dagob̾tihanc incolis cerre
illius concessiset. Post hec parisyus ouanꝰ
repedauit. in ea siqͥdẽ urbe. reges francoꝵ
paxime sceptra tractare consuerͣunt:
Deinde oratũ ad sc̃m ꝑrexit dionisiũ ubi
ceu regem decebat. honorifice est suscep¬
tus Qumq uentum esset ad celebrationem
misse festiuitate assumꝑtionis ꝑpetue uirgi¬
nis maRie demoniacus quidã qͥ multo ĩa

Expanded text:
peret, obviaverunt ei pagenses territoperet, obviaverunt ei pagenses territorii illius, precantes suppliciter, ut manu propria dignaretur iactare semina. Illorum quippe deprecationibus annuens rex clementissimus, accepit sementem tritici in manibus et sparsit illud per circummanentium reditus; quod semen ita rigavit Dominus regis Dagoberti precibus, ut insolito more maturesceret citius quam aliud triticum, quod seminatum est in illis regionibus. Illo denique anno tantam frugum habundantiam tribuit omnipotens Dominus illis hominibus, ut nullus ambigeret, quod pro meritis Dagoberti hanc incolis terrae illius concessisset. 6. Post haec Parisyus ovans repedavit. In ea siquidem urbe, reges Francorum maxime sceptra tractare consueverunt. Deinde oratum ad sanctum perrexit Dionisium, ubi, ceu regem decebat, honorifice est susceptus. Cumque ventum esset ad celebrationem missae in festivitate assumptionis perpetuae virginis Mariae, demoniacus quidam, qui, multo iam
Abbreviated transcription (Latin):
nos ouipnti do. militans ceruiebat pegi
ordo colebat cerras suascum om̃i gindio¬
er benedices ei qui posuit fines tuos ꝑa¬
cemt e adipe frummenti sacrabat eos Iu¬
uentus qͦq nobilium uixta antiquoꝵ
moref canum. auiũq ex ultabat lusibus.
certis utiq temporibus. nectn cessabat adi¬
uinis actib tribuendo elemosinas pauꝑi¬
biis subueniendo intribulationib positiᷤ
uiclius & orphanis auxiliando. nudos ue¬
stiendo. hospites & sine tecto uagantes su¬
scipiendo. infirmos iusitando. mortuos¬
q sepeliendo Talia & eñi agentibus ñ
obesse ꝓrsus uenationis credit᷑ usus: Ope
precium autumdꝰ miracłm inserere huic
opusculo. quod om̃ps paratus est ob meni¬
tum głosi regis dagoberti in hoc mundo.
francigeni obtinuit sceptia: & benedictio ñe
adeptus est regie dignitatis abarchip̃su¬
le sedis remensium nomine landone. cete¬
risq ep̃is ipso deprecante archiep̃o ꝑgebat
uersus ciuitatem remoꝵ Qͦ dum iter car.¬

Expanded text:
nos omnipotenti Deo; militans serviebat regi ordo colebat terras suas cum omni gaudio, benedicens ei, qui posuit fines suos pacem et adipe frumenti satiabat eos. Iuventus quoque nobilium iusta anticorum mores canum aviumque exultabat lusibus certis utique temporibus, nec tamen cessabat a divinis actibus tribuendo elemosinas pauperibus, subveniendo in tribulationibus positis, viduis et orphanis auxiliando, nudos vestiendo, hospites et sine tecto vagantes suscipiendo, infirmos visitando mortuosque sepeliendo. Talia etenim agentibus non obesse prorsus venationis creditur usus. 5. Opere precium autumo miraculum inserere huic opusculo, quod Omnipotens patravit ob meritum gloriosi regis Dagoberti in hoc mundo. Francigeni obtinuit sceptra et benedictionem adeptus est regiae dignitatis ab archipresule sedis Remensium nomine Landone ceterisque episcopis, ipso deprecante archiepiscopo, pergebat versus civitatem Remorum. Quo dum iter car
Abbreviated transcription (Latin):
uerant de scõ martyrexp̃i. Adiens
uerereius q fideles medicibil iletier
exhularatist̃. Songͥgatis auit̃ ep̃io rex
acmultituoine ꝓcerum uenerunt
a duocu iibi hĩmatꝰ iacebat ic̃o mar¬
tur dagobtus. Ibiq ꝓtusis lacmis.
dui multũꝙ flentes p̃ceptt rex aliã

Expanded text:
verant de sancto martyre Christi. Audiens verant de sancto martyre Christi. Audiens vero rex eiusque fideles inedicibili leticia exilarati sunt. Congregatis autem episcopis rex ac multitudine procerum, venerunt ad locum, ubi humatus iacebat sanctus martyr Dagobertus, ibique profusis lacrimis, diu mu
Abbreviated transcription (Latin):
poeu tune sathon ne i satanegtis
utino tempore mansit humat in
laxeo sarchofago t̾ra utiꝙ coo ꝑte
Doit modu autem cepte idem sarebo¬
fagus sensut̾ra debisdente appore
te ⁊ homin noticiam mirabes. tn
uenore ac iit se homines deeo mu¬
fitantes inusta ambigna conferte
fasane trpestate ibierat qo sim ho¬
cercos esttid ianis nocturnis ꝙ bori
milicans deuotissime omipoteneios
mor sepeludentes eirca sc̃i mar p¬
colito circucursare iuxta monuim¬
ram qͣsiesset intus q̃dam noriaeu¬
nouacłam. s quandam cartulani
Qaido magistõ deferens legit qd
millo erat scriptũ ita. Hie latete
tat curia sc̃is parata. Uisum fuit
sacerdoti hane sceda manifestari illiꝰ
loci iudici s prior pessimꝰ diabolo agen¬
te qͣui om̃ib bonis muidet reb p̃m
sem sarctof agu tursum operirriust
humo ne utiq posset uideri ⁊ uenerari
chotagꝰ. qͥa sic placeb olupno ud eet
uo q glorificauerat apud se ineleste¬
quoq sacerdos iam dictus ator teides

Expanded text:
ancti utino tempore mansit humatus in saxeo sarcofago, terra utique cooperto. Postmodum autem cepit idem sarcofagus sensim, terra dehiscente, apparere et in hominum noticiam mirabiliter venires ac, inter se homines de eo musitantes, multa ambigua conferre. Ea sane tempestate ibi erat quidam sacerdos, cotidianis nocturnisque horis militans devotissime omnipotenti Dmore sepe ludentes circa sancti martysolito circumcursare iuxta monumeramen, quasi esset intus quedam novacunovaculam, sed quandam cartulam, quam ilico magistro deferens, legit, quod in illo erat scriptum ita: Hic latet ctat curia sanctis parata. Visum fuit sacerdoti hanc scedam manifestare illius loci iudici. Sed peior pessimus, diabolo agente, qui omnibus bonis invidet rebus, ipsum sanctum sarcofagum rursum operiri iussit humo, ne utique posset videri et venerari cofagus, quia sic placebat superno Iudici, ut, quem glorificaverat apud se in caelestiquoque sacerdos iam dictus atque iudex
Abbreviated transcription (Latin):
nesegnes forent enga omniũi creatobis
officia ¶llos uebem̃ter arguebat: ne essent
in belles contra mimicoꝵ machinam̃ta
Uini eñi codim ꝓdesse uolebat: metuer
eum tota mentis deuocione. quise ceceris
pfecerat. Et quia ꝑ mundi curis nole¬
bat regis om̃ium offendere p̃cepta deo
meruit obtinere pacem magnam quaore
salomonis tempore pac̃e de muricis om̃i¬
bus triouit uideoꝵ genti. ipse largiri
dignatꝰ est regis dagobti dempestatebiler

Expanded text:
ne segnes forent erga omnium Creatoris ne segnes forent erga omnium Creatoris officia; illos vehementer arguebat, ne essent inbelles contra inimicorum machinamenta. Omni enim ordini prodesse volebat, metuens eum tota mentis devotione, qui se cęteris pretulerat. Et quia pro mundi curis nolebat Regis omnium offendere precepta, ideo meruit optinere pacem magnam, quantaSalomonis tempore pacem de inimicis omnibus tribuit Iudeorum genti, ille ipse largiri dignatus est regis Dagoberti tempestate Fr
Abbreviated transcription (Latin):
batur martyri sebastiano qui subcla¬
mide terreni imperii confortabat eos
quos intribulationib & toomentis de¬
ficrre uudebat. Erat eñi beatissimus da¬
gobertus insermone uerae in ii dieio
ustus in uniuersa moꝵ honestate p̃¬
clarus & merentium consolator ꝑrecl¬
piuis. Et cumbeato iob oculus fuit oe¬
co. & ꝑes claudo Pat̃ erat pauꝑum
& causam quam nesciebat: diligenti¬
sime iauestigabat Conterebat molã
Instancia namq domno regi dagob̾co
magna erat de suiregni fumanda
pace. de ꝑuasori e fren andis. de eccłis
Lapsis restruendis. de monasterus negli¬
genter obrutis. rursum construendis
nolens deperire suo tempore diuini oꝑi̾
cultum sed in dies augm̃tare ꝑ sue exde¬
tationis studium. quia sciebat exinde
cibi dei ommpotentis ⁊ffuturũ ubi ꝙꝓ
auxilium. Reddebat sidem parentib
abimilitantib stipendia carnis. red¬
debat suꝑno regi famulantib monita
Salutis Hos eqͥdem leniter demulcebat

Expanded text:
batur sancto martiri Sebastiano, qui sub clabatur sancto martiri Sebastiano, qui sub clamide terreni imperii confortabat eos, quos in tribulationibus et tormentis deficere videbat. Erat enim beatissimus Dagobertus in sermone verax, in iuditio iustus, in universa morum honestate preclarus et merentium consolator precipuus et cum beato Iob oculus fuit ceco et pes claudo; pater erat pauperum et causam, quam nesciebat, diligentissime investigabat. Conterebat molas Instantia namque domno regi Dagoberto magna erat de sui regni firmanda pace, de pervasoribus refrenandis, de ecclesiis lapsis restruendis, de monasteriis negligenter obrutis rursum construendis, nolens deperire suo tempore divini operis cultum, sed in dies augmentare per suae exortationis studium, quia sciebat, exinde sibi Dei omnipotentis adfuturum ubique auxilium. Reddebat siquidem parentibus sibi militantibus stipendia carnis; reddebat superno Regi famulantibus monita salutis: hos equidem leniter demulcebat,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑflua uerba loqui qm̃ nec mee con¬
griunt etati. nec uutiti: que actenus
estis ꝓsecuti. Gracias quidẽ ur̃e refero
fortine inuincibili at me nullo modo
cognosco dignũ honcee regali Inqui¬
rite siquidem in uobis qui aptũs existat
hochonore & inregem eleuate. & ego
uobiscum ei fidelitatem curabo ꝓmit¬
tere sit q magnus post celi regem prin
tuis sermonibus fatiges neq de nr̃a
fidelitate & electione dubites. sed qd̃
unanimiter uolumus agere ne recu¬
ses:. Nostre eñi uoluntati creclimus di¬
uine assentiri pietati Tunc autem
sua flexa cogitatione assensit humi¬
liter suoꝵ. maioꝵ ac plurimoꝵ elecli¬
oni. Imposito q ei regali diademate
cum episcoꝑali benedictions lublima¬
tus est intribunal totius mperiifran
adeptus monarchiam dotius regna
uitoꝵ clarissimus dagob̾tus cunctis
ꝑregnum claruit beninolus inimiei
regni derribilis & serius xp̃i sacerdorib
mitis acbenignus. Similis tunc iude¬

Expanded text:
superflua verba loqui, quoniam nec meae consuperflua verba loqui, quoniam nec meae congruunt etati nec virtuti, quae actenus estis prosecuti. Gracias quidem vestrae refero fortunae invincibili, at me nullo modo cognosco dignum honore regali. Inquirite siquidem in vobis, qui aptus existat hoc honore, et in regem elevate, et ego vobiscum ei fidelitatem curabo promittere, sitque magnus post caeli Regem princtuis sermonibus fatiges neque de nostra fidelitate et electione dubites, sed, quod unanimiter voluimus agere, ne recuses. Nostrae enim voluntati credimus divinam assentiri pietatem'. Tunc vero , sua flexa cogitatione, consensit humiliter suorum maiorum ac plurimorum electioni; impositoque ei regali diademate cum episcopali benedictione, sublimatus est in tribunal totius imperii Franadeptus monarchiam totius regni virorum clarissimus Dagobertus, cunctis per regnum claruit benivolus, inimicis regni terribilis et sevus, Christi sacerdotibus mitis ac benignus. Similis tunc vide
Abbreviated transcription (Latin):
tum. ita unanimi uoce affati sunt:
Uir illustrissime & om̃ium nr̃m no¬
bilissime. tu nobis cũ scis optime quo
cariumus nuꝑ ariete qui contͣ nostri
imperii hostes agonieabat ualidissime
s suꝑno rege agente. ut pater noster
ꝑdidit lucem presentis uite traditus
ꝓbat᷑ celesti glorie. Ille quidem triũ̃¬
phat cum angłis. uẽrumm nos sumus
hodie in anxietatibus magnis Obhoc
& eñi tuam flexis poplitibus tota men¬
paciens doloribus suꝑ te suscipias regie
dignitatis onus quiã es genere clarus.
podens iuribus statura ꝓcerus uultu
pulcherrimꝰ. Suscipe ergo nr̃is preci¬
bus regale incapite tuo diadema. & ba¬
be nos firmissimos infidelitate tua No¬
bilidatem eñi tuam nostre societatifir.¬
miter nexam. pauebunt om̃s nostri pas¬
sim aduersarii cum cłi gr̃a His uero
auclitis atq diligent̃ intentis: respon¬
disse fertur dagobertus uir illustris.
fratres. & comilitones mei noltte ista mͥ

Expanded text:
tum ita unanimi voce affati sunt: tum ita unanimi voce affati sunt: 'Vir illustrissime et omnium nostrum nobilissime, tu nobiscum scis optime, quo caruimus nuper ariete, qui contra nostri imperii hostes agonizabat validissime; sed, superno Rege agente, ut pater noster perdidit lucem presentis vitae, ac traditus probatur caelesti gloriae. Ille quidem triumphat cum angelis, verum nos sumus hodie in anxietatibus magnis. Ob hoc etenim tuam, flexis poplitibus, tota menpaciens doloribus, super te suscipias regie dignitatis onus, quia es genere clarus, potens viribus, statura procerus, vultu pulcherrimus. Suscipe ergo nostris precibus regale in capite tuo diadema et habe nos firmissimos in fidelitate tua. Nobilitatem enim tuam nostrae societati firmiter nexam pavebunt omnes nostri passim adversarii cum Dei gratia'. His vero auditis adque diligenter intentis, respondisse fertur Dagobertus vir illustris: 'Fratres et commilitiones mei, nolite ista mihi
Abbreviated transcription (Latin):
numeris pollens triumphis: eccłis dei ꝑ
multa loca constructis moribus matͥu¬
rus & annis. uiribus dissolutis corpori
sp̃m iutitibus refertũ deificis cecibu̾
reddiclit angłicis. Tali igitur ꝓtectore
& gubernatore ac famosissimo rege uiclu¬
ata gens si cambrie. nimio fletu planxe¬
runt diebus multis & regem regum
xp̃m deprecabantur p̃cibus ꝓlixis ac
lacrimosis. quatinus dignaretur con¬
cedere illis defensorem regie clignitatis
Hec uero corde & animo reuoluentibus
& d̾i clemençia om̃em sꝑem ponentib.
esset genere clarissimus om̃i bonitate
mentis strenuis corporis uirtute robu¬
stus. consilis ꝓuidus nulli pietate se¬
cundus. moribus modestus. do etiã &
scĩs eius carissimus Unde inito inui¬
cem consilio: cuncti in illiꝰ consensert
pe duces. comitesq cuncti etiam fran¬
coꝵ ꝓceres. ciuitatem remensiũ quo sõs
confessor ac pontifex corpore quiescit
Remigius. accersitum simul dagober¬

Expanded text:
numeris pollens triumphis, ecclesiis Dei per numeris pollens triumphis, ecclesiis Dei per multa loca constructis, moribus maturus et annis, viribus dissolutus corporis, spiritum virtutibus refertum deificis cętibus reddidit angelicis. Tali igitur protectore et gubernatore ac famosissimo rege viduata gens Sicambriae, nimio fletu planxerunt eum diebus multis et regem regum Christum deprecabantur precibus prolixis ac lacrimis, quatinus concedere dignaretur illis defensorem regiae dignitatis. Haec vero corde et animo revolventibus et Dei clementia omnem spem ponentibus,esset genere clarissimus, omni bonitate mentis strenuus, corporis virtute robustus, consiliis providus, nulli pietate secundus, moribus modestus, Deo etiam et sanctis eius carissimus. Unde, inito invicem consilio, cuncti in illius consenserunt pe, duces comitesque, cuncti etiam Francorum proceres civitatem Remensium, quo sanctus confessor ac pontifex corpore quiescit Remigius, accersitum simul Dagober
Abbreviated transcription (Latin):
cati misericorcdiẽ q studeret Humilitate
quippe asdenclit homo ad celum: quia ꝑsu¬
perbiam ab illo diabolus cecidit Caritͥare
etĩa deus & creator om̃umi de celis descenclit.
q̃ passione sua nos de morte et̾na redemit.
Dicit quoq puis redemptor omũ. beati
misericordes: qm̃ ipsi misccłiam consequen¬
tur: Castitate p̃diti: comꝑantur angłis:
His ce aliis huiusmodi exortationi uis sa¬
cratissima balthildis regina. docebat nepo¬
demsiiũ tyrunculum xp̃i scilicet dagob̾¬
tum cupiens illum firmare ad di omni¬
potentis obsequium Cuius etĩa ammoni¬
cionib cdulcissimis effebus indolis confor¬
tatus: ꝓficiebat cotidie in anime corporiᷤ¬
q uirtutibus. quia om̃i intencione re¬
gi celesti famulari uolebat ꝓmentis
iuribus Hildebertus ergo p̾ãt ipsuis
regum fortissimus ꝑ . xui. annoꝵ curricu¬
la ut legitur ingestis illius regno fran¬
coꝵ nobiliter acfortiter gubernato. in¬

Expanded text:
, misericordiae, castitati studeret. Humilitate , misericordiae, castitati studeret. Humilitate quippe ascendit homo ad celum, quia per superbiam ab illo diabolus cecidit. Caritate etiam Deus et creator omnium de celis descendit et passione sua nos de morte aeterna redemit. Dicit quoque pius Redemptor omnium: Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur. Castitate prediti comparantur angelis. His et aliis huiusmodi exortationibus sacratissima Balthildis regina docebat nepotem suum, tirunculum Christi, scilicet Dagobertum, cupiens illum firmare ad Dei omnipotentis obsequium, cuius etiam ammonitionibus dulcissimis effebus indolis confortatus, profitiebat cotidie in anime corporisque virtutibus, quia omni intentione Regi caelesti famulari volebat pro mentis viribus. 3. Hildebertus ergo, pater ipsius, regum fortissimus, per sedecim annorum curricula, ut legitur in gestis illius, regno Francorum nobiliter ac fortiter gubernato, in
Abbreviated transcription (Latin):
giosissime blachilde aue sue que incala mo¬
nasterio angillabatur cłno: induta uela¬
mine sacro. Atilla feriens desiderio sc̃o.
traclidit illum sacris litteris. duunaq in
buenclum Qͥ b edoctus: disciplinam dñi
mox iipsis puerilibus apprehendit an¬
nis. Hic deniq cum annos transcenderet
puericie & in robur migraret iurile demon¬
strauit uerbo & opere. quam aptus elignus¬
q focet regali dignitate: Fu̾̃it &enim corpo¬
re formosus mente xp̃o deuotus statura me¬
dioeris: que onestam excederet formcn:
Dculis iigilantibus facie canclida maui¬
bus plixis om̃i q eorporis forma. decorus ꝓa¬
rite̾r aciocunclus Prefata ẽ enim beatis¬
sinia ac uere dõ tignissima balt̾ildis regina
suine potis magnopere gerens euram: eum¬
q ad melicea ꝓuehere cupiens frequenter
illum ad se accersitũ diuinis dognatirabat
elo quiis Instruebat enim eũ ut xpͥum sieut
erat filium: quo humilitati. eastitãti cari¬

Expanded text:
giosissimae Balthilde, avae suae, quae in Cala mogiosissimae Balthilde, avae suae, quae in Cala monasterio ancillabatur Domino, induta velamine sacro. At illa fervens desiderio sancto, tradidit illum sacris litteris divinaque lege inbuendum; quibus edoctus, disciplinam Domini mox in ipsis puerilibus adprehendit annis. Hic denique, cum annos transcenderet pueritiae et in robur migraret virile, demonstravit verbo et opere, quam aptus dignusque foret regali dignitate. Fuit etenim corpore formosus, mente Christo devotus, statura mediocris, quae honestam excederet formam, oculis vigilantibus, facie candida, manibus prolixis omnique corporis forma decorus pariter ac iocundus, Prefata enim beatissima ac vere Deo dignissima Balthildis regina sui nepotis magnopere gerens curam eumque ad meliora provehere cupiens, frequenter illum ad se accersitum divinis dogmatizabat eloquiis. Instruebat enim eum ut proprium, sicut erat, filium, quo humilitati, caritati
Abbreviated transcription (Latin):
giũ xp̃i martyrem dagobtum quo
apud celestem regem mͥ delictoꝵ obtine¬
at ueniam. det dictandi ficluciam. p̃
beat orimeo ubi lucernam effuget cali¬
ginem mertia exanima Ipseq exaran¬
tem ita regat pennam: uit absq om̃i m̃¬
cła ualeam ꝓmere ueratia uerba.
dagob̾tus ex robustassimis francor gen¬
te ex̧tiait oriundus tempore quo frauer¬
gena sceptra regebat eximius regum
theo dericus auus ipsius filius excelsi clodo¬
uei regis nec non & balthilde conuigis euus.
diebus quoq germanoꝵ suoꝵ lotharii
& hllderici. eximium iuibar eccłe rector ꝙ
streniussimus Pater deniq ipsus hilde¬
bertus est uocitatus. uir bonus atꝙ po¬
tens. generosa stirpe ꝓcreatus. Morte
itaq preuentu regis theoderici. pipinꝰ
princeps omnis q exercitus francorũ
hildeb̾tum elegit in regẽ. Accepta deniꝙ
monarchia totius regnĩ filium siũi dagob̾¬
tum eũmencdauit nutritum iri regine reli¬

Expanded text:
gium Christi martyrem Dagobertum, quo gium Christi martyrem Dagobertum, quo apud caelestem Regem mihi delictorum optineat veniam, det dictandi fiduciam, praebeat pedibus meis verbi lucernam, effuget caliginem inertiae ex anima ipseque exarantem ita regat pennam, ut absque omni menda valeam promere veracia verba. Dagobertus ex robustissima Francorum gente extitit oriundus tempore, quo Francigena sceptra regebat eximius regum Theodericus, avus ipsius, filius excelsi Clodovei regis necnon et Balthilde, coniugis eius, diebus quoque germanorum suorum Lotharii et Hilderici, eximium iubar ecclesiae rectorque strenuissimus. Pater denique ipsius Hildebertus est vocitatus, vir bonus atque potens, generosa stirpe creatus. 2. Morte itaque preventus rex Theodericus, Pippinus princeps omnisque exercitus Francorum Hildebertum elegit in regem. Accepta denique monarchia tocius regni, filium suum Dagobertum commendavit nutritum hiri reginae reli
Abbreviated transcription (Latin):
opusculo nemo legentĩũ expiscetur ni¬
stici nomen clictatoris. q̃m ut est ingenio
aitis gr̃amatioe pariuus maluit scedam
omitt̾ere abosq auctoris uocabulo mict̃a
quam in hominũ lactando uenire nodii¬
ami  lulla ꝓrsus mͥ extat confusio. sihͥd
uituperationis inuenerit emulus moꝑe
isto sitamen q̃ aueris didici uerãter di¬
xero Perclito namq mundo salus et̾ua
pͣcucata noscitur ꝑstultos. & icliotas
scłi instantis qm̃ sic collibuit xp̃o. qui
sapiencia est dei patris. qua inspirati
ac debriati om̃s sancti apłi non solum ii¬
sipientes sẽd & philosophos ad fidem cliu¬
c̃a suoꝵ retibus sermonũ ad traxerunt:
Unde paruipendens harbarif mos cum
solaecism studebo que clidici manclare
ltceris quam uis impolitis &̾ eum decege.¬
re clictis qui głatur incelis cum om̃ib
ꝑhennter sanctis. Oret ꝓmeis facinori¬
bus intenta obsecracione satanagensis
frat̾nitas ip̃m de quo loqui cupio egre¬

Expanded text:
opusculo nemo legentium expiscetur ruopusculo nemo legentium expiscetur rustici nomen dictatoris, quoniam, ut est ingenio artis grammaticae parvus, maluit scedam emittere absque autoris vocabulo mutam, quam in hominum iactando venire noticiam. Nulla prorsus michi extat confusio, si quid vituperationis invenerit aemulus in opere isto, si tamen, quae a veris didici, veraciter dixero. Perdito namque mundo, salus aeterna predicata noscitur per stultos et idiothas seculi instantis, quoniam sic collibuit Christo, qui est sapientia Dei patris; qua inspirati ac debriati omnes sancti apostoli, non solum insipientes, sed et philosophos ad fidem dominicam suorum retibus sermonum adtraxerunt. Unde parvi pendens barbarismos cum solecismis, studebo, quae didici, mandare litteris, quamvis impolitis, et eum detegere dictis, qui gloriatur in caelis cum omnibus perhenniter sanctis. Oret pro meis facinoribus intenta obsecratione Satanagensis fraternitas ipsum, de quo loqui cupio, egre
Abbreviated transcription (Latin):
iorib p̃betut deo exibet᷑. Fundem auĩt
spmi sanetũ quo prefatus abbas ꝓbat᷑
fuisse afflatus totamentis deuocionle
imploro quatimus meam floccipendens.
fragilitatem om̃emq delens iniquitade
siie ꝑom̃ia clementie memor largiri dig¬
netut facuncdiam locuͣto uel aliqua de
uuo mart rescissimo dago pto. Ciuius qͥꝑ¬
pe regios acmagnifieos actus. nequat
penna exarare serabrosa exasie quaraereis¬
quas asicubi scripti na̾scunt᷑ & amemo¬
recesserunt Exigua tant um que auee¬
racibus audiui testibuis conabor licteriꝰ
rump̃hendio ut unica habeat fraceruitã
beato famulans martyri parum puid ad
legenum ineiꝰ clie sollempnis ⁊̃ icet namo
sacrisci imilitis xp̃i facta hoĩes lateant
tamen eidem suꝑno iudici om̃ia patens
Itaq om̃s ista lecturos humili p̃ce mo¬
neo quofidem dictis ad hibeant. ñ me
alia scribere sciant nisi que ueratium
exptus sum testimonio In boc siquidẽ

Expanded text:
ioribus prebetur, Deo exibetur. Eundem autem ioribus prebetur, Deo exibetur. Eundem autem Spiritum sanctum, quo prefatus abbas probatur fuisse afflatus, tota mentis devotione imploro, quatinus meam flocci pendens fragilitatem omnemque delens iniquitatem, suae per omnia clementiae memor largiri dignetur facundiam locuturo vel aliqua de suo martyre sanctissimo Dagoberte. Cuius quippe regios ac magnificos actus nequid penna exarare scabrosa ex asse, quia nequaquam alicubi scripti nanciscuntur et a memorecesserunt. Exigua tantummodo, quae a veracibus audivi testibus, conabor litteris comprehendi, ut unica habeat fraternitas beato famulans martyri parum quid ad legendum in eius die sollempni. Licet namque sacrosanctis militis Christi facta homines lateant, tamen eidem superno Iudici omnia patent. Itaque omnes ista lecturos humili prece moneo, quo fidem dictis adhibeant, non me alia scribere sciant, nisi quae veratium expertus sum testimonio. In hoc siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
uocant siuscepit principatuo. Incip̃. plog̾
Icuira irmense pietatis clementia
eluens ad miseros humani generis filios
clignatiis est descendere & ab hac cum¬
ualle lacrimarũ om̃s quos suos fide &
ꝯpere futuros esse cognouit ad celestia
regna ꝑ clucere gratuita cdignatione sem¬
per consueuit: Iuo quippe dotis gesu¬
ens misibis pertingere quo ertissima
est scõs milites suo regi ouandese becli¬
entie uoñii formido deserere que homi¬
mibus iurtitibus comes assolet esse
fratnalitas itaq satanagensis si aga¬
tans rogitat ut arduũ ualleq scuos
grediar opiis degloriosi regis dago ber¬
Dietibus ego ingenio pauꝑculus sed
recolens illud clauiticum. immo cl̃ĩ
uereor audlire eloquiu Quaretie
inertiam ꝓpħa inquiens apios tium
&ego ad implebo illud Hanc itaq
obeclientiam quam me psequi oportet.
om̃ipotenti dõ ꝑlacere credo. quiaut
sc̃o ait Geneclictus obeclientia que ma¬

Expanded text:
vocant, suscepit principatum. Hinc Suavos vocant, suscepit principatum. Hinc Suavos antium inmense pietatis clementia cluens, ad miseros humani generis filios dignatus est descendere et ab hac convalle lacrimarum omnes, quos suos fide et opere futuros esse cognovit, ad caelestia regna perducere gratuita dignatione semper consuevit, illo quippe totis gestiens nisibus pertingere, quo certissimum est sanctos milites suo Regi ovantes obędientiae bonum formido deserere, quae omnibus virtutibus comes assolet esse. Fraternitas itaque Satanagensis flagitans rogitat, ut arduum valdeque sanctum aggrediar opus de gloriosi regis Dagoberti actibus. Ego ingenio pauperculus, sed recolens illud Daviticum, immo Domini, vereor audire eloquium: Quare tuinerciam propheta, inquiens: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud. Hanc itaque obedientiam, quam me prosequi oportet, omnipotenti Deo placere credo, quia, ut sanctus ait Benedictus: Obedientia, quae ma
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad fortioea conualesceret: roborabet
disciplinis Ille uero ñ tarelus auclicor
incunctis seie felicit. in mandatis& ue¬
enficationib dñi exercebat. Porro ma¬
dercera ipsius uurgo ł̃m sacrata Gertru¬
cis uocabulo quese ab infantie suner¬
bulis gr̃a cũ repleta inmortali cd̃ao ser¬
uicio mancipauit Constructo ꝙ moma¬
sterio inloco qui uocatur nuigela inbo¬
reclitate ꝓpria una cum genitri&e suanda¬
berga clignũi dño cum turma ꝓlurima
urginum seruiciũ rependebat: Hecitaq
adolescentis anim̃ũ inter primeue potesta¬
taꝰ gauclia exultantem celestis cdiscipline
fructuoso ymbre rigabat: Horgiͤ
offensione gracliebatur. Confluebant
aut ad a ulam ipsius uniu̾si obtimane
cunctoꝵ orientalium francoꝵ & foctiis est
illis cõntia om̃s emulos defensor. &s iustiss.¬
mius in corrigenclis morib dominatee.
Niiccessibus itaq ꝓsperis orientaliũ frai¬
u quos illi ppria lingua oster ludos

Expanded text:
ut ad potiora convalesceret, roborabat ut ad potiora convalesceret, roborabat disciplinis. Ille vero non tardus auditor in cunctis sese feliciter mandatis et iustificationibus Domini exercebat. Porro matertera ipsius, virgo Domino consecrata Geretrudis vocabulo, quae se ab infantiae cunabulis gratia Dei repleta immortalis Domini servitio mancipavit, constructoque monasterio in loco qui vocatur Nibgella in hereditate propria una cum genitrice sua Itaberga dignum Domino cum turma plurima virginum servitium rependebat. Haec itaque adolescentis animum inter primeve potestatis gaudia exultantem caelestis disciplinae fructuoso imbre rigabat. Horum ioffensione gradiebatur. Confluebant autem ad aulam ipsius universi optimates cunctorum orientalium Francorum, et factus est illis contra omnes emulos defensor et iustissimus in corrigendis moribus dominator.ccessibus prosperis orientalium Francorum, quos illi propria lingua Osterliudos
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem nomine beggam filiam pipini
p̃cellentissimi quondã principis qui po¬
płm inter carbonarĩa siłuam. & mosam flu¬
uiũ & usq ad fresionũ fines. uastis limi¬
tibus habitantem: iustis legibus gub.¬
nabat. Sane quia ma̾culim sexus ꝓles
defuerat: uepoti suo pipino suꝑstiti nom̃
cũ principatu dereliquit. Preclicta aũt
matrona repleta om̃i prũdentia quasi
fuliũ suum cotidie pipinũ salutaribus
alloquiis ammonebat: ut sese regno fu¬
dro inter adolescentie ruclim̃ta sine
iniquitatis contagione dño adiuiuian¬
te seriuaret: Ipse uero gr̃a cleurea pre¬
ditus. cunctas salubres ut sue genitri¬
C ammonitiones streriuis p̃ueniebat
moribus Ad solidandũ quoq ipsus
inperis funclam̃tum: erat ei hae natio¬
ne aiuus quid̾a. iur plenus uirtutibus
arnulfus nomine metensis urbis ep̃s
Nic om̃ium francoꝵ coram do & houil¬
nil patronus pcipuus habebras mo
hose illum nichilominus sacris mone¬
tis diuimis. & humanis frequentissime

Expanded text:
 nomine Begga, filia Pippini precellentissimi quondam principis, qui populum inter Carbonariam silvam et Mosam fluvium et usque ad Fresionum fines vastis limitibus habitantem iustis legibus gubernabat. Sane quia huic masculini sexus proles defuerat, nepoti suo Pippino superstiti nomen cum principatu dereliquit. Predicta autem matrona Begga, repleta omni prudentia, filium suum Pippinum cotidie salutaribus alloquiis ammonebat, ut sese regno futuro inter adolescentiae erudimenta sine iniquitatis contagione Domino adiuvante servaret. Ipse vero gratia divina preditus cunctas salubres suae genitricis ammonitiones strenuis preveniebat moribus. imperii fundamentum erat ei agnatione propinquus quidam vir plenus virtutibus, Arnulfus nomine, Metensis urbis episcopus. Hic omnium Francorum coram Deo et hominibus patronus precipuus habebatur. Ipse illum nichilominus sacris monitis, divinis et humanis frequentissime,
Abbreviated transcription (Latin):
ypiania. Dignũ gͦ est euis celebrari
mterris sollemnitate qui aabangłoeꝵ
meruit felicit eleuari iublimitatem
Equũ plane ꝓbat̾ur eius honorar na¬
talitiũ digne ciuuꝰ memoriam benediẽtio¬
neest ⁊ apd̾ cłm. ⁊ apd̾ homines. Uene¬
ret᷑ itaq cũ summa deuotione om̃is.¬

Expanded text:
ianis. Dignum est ergo, eius celebrari in terris sollempnitatem, qui ad angelorum meruit feliciter elevari sublimitatem. Aequum plane probatur, eius honorari natalicium digne, cuius memoria in benedictione est et apud Deum et apud homines. Veneretur itaq
Abbreviated transcription (Latin):
quesecit utraꝙ uinũ qui loquit̃ in salo¬
moris ꝓuerbis. Derme reges reguatas.
cprincipes legum iusta decernunt: Nor
emstituit rex dagobertꝰ ꝓredictam in
reagtio suo pacemꝰ sed ille quifatur sure
peuguo sine me nichil potestiũ facere.
d atepr Dngoto rege yugnante uicibiis.¬

Expanded text:
qui fecit utraque unum, qui loquitur in Salomonis proverbiis: Per me reges regnant, et principes legum iusta decernunt. Non enim statuit rex Dagobertus predictam in regno suo pacem, sed ille, qui fatur suis in euvangelio: Sine me nichil potestis facere. e atque Dagoberti regis pugnante viribus
Abbreviated transcription (Latin):
tum meum: idest gentib not᷑ã
faciam incarnacionem meam. Ut
enim sacerdotio fungere̾tur ꝓp¬
ter nos filius dei: nostra carne
calciatus in hunc mundum ue¬
nt. Sandalia ergo pontificis¬
filii dei significant. Et pulcre
quod in amictu capitis: iclem
in calciamento peclum signꝰtur.
Nam et in carne diuinitas la¬
tuit : et ꝑ caenem noticia eius¬
untuersum mundum ꝑcurrit.
Der lingulas quib iꝑ̃a sanda¬
accipimus quod iohannes baptista

Expanded text:
tum meum , » id est gentibus notam faciam incarnationem meam. Ut enim sacerdotio fungeretur pro nobis Filius Dei, nostra carne quasi calceatus in hunc mundum venit. Sandalia ergo pontificisFilii Dei. Et pulchre quod in amictu capitis idem in calceamento pedum signatur; nam et in carne divinitas latuit, et per carnem ejus notitia universum mundum percurrit. Per lingulas, quibus ipsa pediaccipimus quod Joannes Baptista
Abbreviated transcription (Latin):
per corrigiam calciamenti sig¬
nasse ⁊batur: cum de spõsõ
xp̃o loquens curus inquit ñ
sum cdignus corrigiam calci¬
amenti eius soluere. Copulam
ergo illam in effabilem. caritatẽ
iesti mabilem. uincula sancꝰti
spiritus insolubilia. quib di¬
uinitas uerbi nr̃e carni se cõ¬
uixte: ꝑer sandalioꝵ. corrigi¬
as designari acciꝑimus. Predee¬
ea cdum tam sacrum tamq mys¬
tat ornatum. meminisse debet
et scire se quoq esse debere¬
pedem speciosum. uexta illud qͣm
pulcri funt siꝑ montes pedes an

Expanded text:
per corrigiam calceamenti signasse probatur, cum de sponso Christi loquens: « Cujus, inquit, non sum dignus corrigiam calceamenti ejus solvere . » Copulam ergo illam ineffabilem, charitatem inaestimabilem, vincula sancti Spiritus insolubilia, quibus divinitas Verbi nostrae carni se conjunxit, per sandaliorum corrigias designari accipimus. Praeterea dum tam sacrum tamque mystat ornatum, meminisse debet et scire se quoque pedem esse speciosum, juxta illud: « Quam pulchri supra montem pe
Abbreviated transcription (Latin):
uet dicendo. Nonne moyses dedit
uobis lege & nemo ex uobis faoit le¬
ge . Remouet enĩ quẽ ad illos ñ
ꝑtinere om̃imꝰ p̃uaricatione eosse¬
ꝑite ostendit. Statĩꝙ mo. se ier¬
ecessore remoto de cͥmine eos cõuenit
Qlõme inqͥt queritis oñficeper
At illi suo more insanientes dicũt.
Demonĩ habes. Quis teg̃rit m¬

Expanded text:
dedit vobis legem, et nemo ex vobis facit legem? Removet enim quem ad illos non pertinere omni modo praevaricatione eos saparante, ostendit. Statimque Mose intercessore remoto, de crimine reos convincit: Quid me, inquit, quaeritis interficere? At illi, suo more insanientes, dicunt: Daemonium habes, quis te quaerit i
Abbreviated transcription (Latin):
eria qͥnta uenientes ad se tͣbas ut
sese facerent regẽ qͥa manducauant
de panib eiꝰ &. saturati fuerant horta¬
t᷑ dñs oꝑamini inqͥens ñ cibũ qͥ perit
sed qͥ ꝑmanet inuitã et̾nã. & cẽtera.
Dixerat aut̃ eis. Añ dico uobis uen

Expanded text:
eria quinta venientes ad se turbas, ut sese facerent regem, quia manducaverant de panibus ejus et saturati fuerant, hortatur Dominus: Operamini, inquiens, non cibum qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam , etc. Dixerat aute
Abbreviated transcription (Latin):
deleã eos᷑ seqͥt᷑ Moyses aut̃ orabat
irasceris in ppło tuo & cetera Nec
oratio moys ualuit ꝓillis dlonẽc
ueniret hoc tẽpus qͣuo tantu
facturi erant homi cidiũ cruei¬
figendo di filiũ. qͥ nc̃ ait illis. ql
me q̃ritis int̾ficere. ꝓpt̾ qd̾ iã nẽ
remouendus erat moyses tut̾cellor
sicut tc̃ placatus dixerat illi. Di¬
misi iuxta uerbũ tuũ. Ueruta¬
men in die ultionis uisitabo & hoc

Expanded text:
eleam eos , sequitur: Moses autem orabat irasceris in populo tuo? etc. Haec oratio Mosi valuit pro illis, donec veniret hoc tempus, quo tantum facturi erant homicidium, crucifigendo Dei Filium, qui nunc ait illis: Quid me quaeritis interficere? Propter quod jam nunc removendus erat Moses intercessor, sicut tunc placatus dixerat illi: Dimisi juxta verbum tuum. Verumtamen in die ultionis visitabo et hoc