comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
platoris. deniq cuiꝰ uis studiũ ꝓerahi pot̃ in mediũ tali
notatione. Sermocination ẽ cũ alicui ꝑ sone sermo at¬
tribuit᷑. ⁊ is ex ponitur cũ rõe dignitatis. hoc pacto. Cum
militib urbs redundaret :⁊ om̃s cimñor oppressi domi con¬
cinerentur uenit cum sago gladio succinetus tenens ia¬
culum. Quinq adolescentes hominẽ simili ornatu subse¬
ciunnt: Irrumpit inedes subito. Pem̃ maxima uoce ubiẽ
iste beatus inquit edium dñs: Quiñ mͥ p̃sto fuit Quid
taceas  hic alii om̃s stupidi timore obmutuerunt. Uror
illius infelicissimi cum maximo fletu ad istius pedes sub¬
iecit se. ꝑ te inquit  ꝑea que tibi dulcissĩma sunt᷑ inucca
miserere nrĩ. Noli ercinguere ertinctos. fer mansuete for

Expanded text:
platoris; denique cuiusvis studium protrahi potest in medium tali platoris; denique cuiusvis studium protrahi potest in medium tali notatione. Sermocinatio est, cum alicui personae sermo adtribuitur et is exponitur cum ratione dignitatis, hoc pacto: «Cum militibus urbs redundaret et omnes timore obpressi domi continerentur, venit iste cum sago, gladio succinctus, tenens iaculum; III adulescentes hominem simili ornatu subsecuntur. Inrupit in aedes subito, deinde magna voce: «Ubi est iste beatus», inquit, «aedium dominus? Quin mihi praesto fuit? Quid tacetis?» Hic ali omnes stupidi timore obmutuerunt. Uxor illius infelicissimi cum maximo fletu ad istius pedes abiecit sese. «Per te», inquit, «ea quae tibi dulcissima sunt in vita: miserere nostri, noli extinguere extinctos, fer mansuete for
Abbreviated transcription (Latin):
Querunt hunc. reꝑiunt domus ciua sit. In diuersorium
densi conferunt sẽse. uident hominem postera die. nar
ad noctẽ multam expectasse. Sannioni pucio negocium
tes domum deducit. ait se maximas eoes amiço ciuidã
ad nuptias commodasse. Nunciat puer argentũ repeti. ꝑ¬
timuerat enun qui cõmodarat. Apͣagete  inquit edes cõ¬
modauui familiam dedi argentũ quoq uult. Tam ⁊ si
hospites habeo tñ utatur licet. Nos samiis delectabin᷑.
Quid ego qͣue deinde efficiat narrem: Eiusmõĩ ẽ homi¬
nis natura ut que singulis dieb efficiat gła atq osfenca¬
tione. ea uix annuo sermone enarrare possum. huiꝰ mõĩ¬
notaciones que describunt. quid consentaneũ sit unuis
cuiꝰq nature uehem̃t̃ hñt magnã delectationẽ. Totam
enĩ natam cuiꝰpiam ponunt añ oculos. aut głosi. ut
nos erempli causa ceperamus. aut inuidi. aut tumidi.
aut auari. ambiciosi. amatoris. luxuriosi. furis. quadru¬

Expanded text:
Quaerunt hunc; reperiunt, domus cuia sit; in diversorium derisi conferunt sese. Vident hominem posteri die; narrad noctem multam expectasse. Sannioni puero negotium tes domum deducit: ait se aedes maximas cuidam amico ad nuptias commodasse. Nuntiat puer argentum repeti: pertimuerat enim, qui commodarat. «Apage ‹te»,› inquit, «aedes commodavi, familiam dedi: argentum quoque vult? Tametsi hospites habeo, tamen utatur licet, nos Samis delectabimur.» Quid ego, quae deinde efficiat, narem? Eiusmodi est hominis natura, ut quae singulis diebus efficiat gloria atque ostentatione, ea vix annuo sermone enarrare possim.» quod consentaneum sit unius cuiusque naturae, vehementer habent magnam delectationem: totam enim naturam cuiuspiam ponunt ante oculos, aut gloriosi, ut nos exempli causa coeperamus, aut invidi aut tumidi aut avari, ambitiosi, amatoris, luxuriosi, furis, quadru
Abbreviated transcription (Latin):
it eremplis uti. nrĩs erem¬
plis usi
sumus. ⁊ iõ fecimus p̃ter consuetudinẽ grecoꝵ qui
de hac re scripserunt: necessario faciendũ ẽ ut pau¬
cis roẽm nr̃i consilii demus. Atq hoc necessitudine¬
nos facere. ñ studio satis ent signi. qd insupioribus
libris nichil neq añ tem neq p̃ter tem locuti sumuᷤ.
Nunc si pauca que res postulat direrimus. tibi id qd̃ re¬
liquũ ẽ artis ita ut instituimus ꝑsoluemꝰ. S facilius
niũm ioẽm incelliges. si pruis quid illi dicant cognou̾is.
Cumplurib de causis putant oportere. cũ ipsi precepent̃
quopacto oporteat ornare elocutionẽ unuscuiꝰq gen̾is:
ab oratore aut poeta ꝓbato sumptũ ponere exemplum.
⁊ pͥmum se id modestia cõmotos facere dicunt. ꝓpterea q
uideatur ẽẽ ostentatio quedã. ñ satis hr̃e p̃ciꝑe de arcifi¬
cio. s ꝙ̃ ipsos uidi uelle arcificiose gignere exempla. hoc
re. alios contempnere ⁊ derid̾e uideanur. Et enĩ cum

Expanded text:
it exemplis uti, nostrplis usi sumus et id fecimus praeter consuetudinem Graecorum, qui de hac re scripserunt, necessario faciendum est, ut paucis rationem nostri consilii demus. Atque hoc necessitudine facere, non studio, satis erit signi, quod in superioribus libris nihil neque ante rem neque praeter rem locuti sumus. Nunc, si pauca, quae res postulat, dixerimus, tibi id, quod reliquum est artis, ita uti instituimus, persolvemus. Sed facilius nostram rationem intelleges, si prius, quid illi dicant, cognoveris. Compluribus de causis putant oportere, cum ipsi praeceperint, quo pacto oporteat ornare elocutionem, unius cuiusque generis ab oratore aut poeta probato sumptum ponere exemplum. Et primum se id modestia commotos facere dicunt, propterea quod videatur esse ostentatio quaedam non satis habere praecipere de artificio, sed etiam ipsos videri velle artificiose gignere exempla: hoc re ‹alios contemnere et deridere› videamur. Etenim cum
Abbreviated transcription (Latin):
rantie addixisti : dice̾m si hoc tempus idoneũ putarem.
Nunc consulto relinquo. ⁊ illud p̃tereo qd̃ te tribuni rei
militaris in freqñtem tradid̾unt. Deiñ qd̃ inuiriarũ satis
fecisti .l. labeoni nichil ad hane rȩm ꝑtinere puto. horum
nichil dico. red̾tar ad illuo antce ͤ udiciũ ẽ. Item. ñ dico

Expanded text:
rantiae addixisti, dicerem, si hoc tempus idoneum putarem: rantiae addixisti, dicerem, si hoc tempus idoneum putarem: nunc consulto relinquo; et illud praetereo, quod te ‹tribuni› rei militaris infrequentem tradiderunt; deinde quod iniuriarum satis fecisti L. Labeoni, nihil ad hanc rem pertinere puto. Horum nihil dico: revertor ad illud, de quo iudicium est.» Item: «Non dico
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ⁊ ꝓeo id qd̃ mag̃ idoneum uidetur reponit ħ pac¬
to. Quia si iste suos hospites rogass ĩmo innuiss mͦ fa¬
cile hoc ꝑfici poss. Item. nam postquã isti uicert̃. atq
adeo ui cti sunt: eam quomͦ uictoriam appellẽ que
uictorib plus calamitatis quã boni dederit: Ouircu¬
tis comes inuidia que bonos sequeris plerũq atq adeo
in sect̾aris. Commouecur hoc genere animꝰ auditoriᷤ
Res enĩ ꝯmuni u̾bo elata tm̃mͦ dicta uidecur. Ea pꝰ¬
ipsius oratoris correctionẽ magis idonea fit ꝓronunti
scribas ad optimum ⁊ lectissimum u̾bum deuenue: Est cũ
bi ñ ẽ satuis. si cõmutatio u̾bi id erit demonstratu. euiꝰmõi
rem ẽẽ. ut cũ eam ꝯmuni u̾bo appellars leuius dirisse
iudearis. cum ad electius u̾bum accedas: insigniorẽ rem
facias. Qd̃ si continuo uenisses ad id u̾bum: nec rei. nec u̾
ħ mͦ. Nam de pueritia quidẽ tua. quã tu om̃iũ intempe¬

Expanded text:
est, et pro eo id, quod magis idoneum videtur, reponit, hoc pacest, et pro eo id, quod magis idoneum videtur, reponit, hoc pacto: «Quodsi iste suos hospites rogasset, immo innuisset modo, facile hoc perfici posset.» ‹Item:› «Nam postquam isti vicerunt atque adeo victi sunt -, eam quomodo victoriam appellem, quae victoribus plus calamitatis quam boni dederit?» Item: «O virtutis comes invidia, quae bonos sequeris plerumque atque adeo insectaris !» Commovetur hoc genere animus auditoris. Res enim communi verbo elata  tantummodo dicta videtur; ea pipsius oratoris correctionem magis idonea fit pronuntiascribas, ad optimum et lectissimum verbum devenire?» Est, cum non est satius, si commutatio verbi id erit demonstratura, eiusmodi rem esse, ut, cum eam communi verbo appellaris, levius dixisse videaris, cum ad electius verbum accedas, insigniorem rem facias. Quodsi continuo venisses ad id verbum, nec rei nec verbs, hoc modo: «Nam de pueritia quidem tua, quam tu omnium intempe
Abbreviated transcription (Latin):
uariticia in iuiriosa appeticio alienoꝵ. Item. ista ñ est
fortitudo s temeritas. ꝓpterea qd fortitudo contemptio¬
ẽ laboris ⁊ ꝑiculi cũ roẽ itilitatis ⁊ compensatione cõ¬
modoꝵ. Temeritas ẽ cum in considerata doloꝵ ꝑpessione.
gladiatoria ꝑiculoꝵ susceptio. hec ideo commoda puta¬
tur erornatio quia omẽm rei cuꝰpiam ium ⁊ potesta¬
tem. ita dilucide ꝓponit ⁊ explicat breuit̃ ut neq plu¬
rib u̾bis oportuisse dici uideatur. neq lucidius potu¬
isse dici putetur. T ransitio uocatur que cum ostẽ¬
dit breuit̃ qd dictũ sit : ꝓponit item breui quio seqͣ¬
tur. hoc pacto. Modo in patuam cuiꝰ moi fui̾t habetiꝰ.
nunc in parentes qualis extiti̾t: considerate. Item iea
in istum beneficia cognoscitis. nunc quomͦ iste mͥ grãm
reculerit accipite. Sficit hec aliquantũ erornatio ad
duas res. Nam ⁊ quid dixi̾t commonet et ad reliquũ

Expanded text:
avaritia iniuriosa adpetitio alienorum.» Item: «Non est ista avaritia iniuriosa adpetitio alienorum.» Item: «Non est ista fortitudo, sed temeritas laboris et periculi cum ratione utilitatis et conpensatione commodorum, temeritas est cum inconsiderata dolorum perpessione gladiatoria periculorum susceptio.» Haec ideo commoda putatur exornatio, quod omnem rei cuiuspiam vim et potestatem ita dilucide proponit et ‹explicat› breviter, ut neque pluribus verbis oportuisse dici videatur neque brevius potuisse dici putetur. Transitio vocatur, quae cum ostendit breviter, quid dictum sit, proponit item brevi, quid consequatur, hoc pacto: «Modo in patriam cuiusmodi fuerit, habetis: nunc ‹in› parentes qualis extiterit, considerate.» Item: «Mea in istum beneficia cognoscitis; nunc, quomodo iste mihi gratiam retulerit, accipite.» Proficit haec aliquantum exornatio ad duas res: nam et quid dixerit commonet et ad reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qd̃ libet licet. ⁊ qdͥ licet possunt. ⁊ qd̃ possunt audent.
⁊ qd̃ audent faciunt. ⁊ qd̃ faciunt uobis molestũ ñ ẽ:
Itẽ. ñ sensi hoc. ⁊ ñ suasi. neq suasi. ⁊ ñ ipse face̾ cepi. neq
ti sunt sparciate. sparciatas suꝑauere thebani. theba¬
nos macedones uicert̃. Qui ad imꝑium g̾cie breui temꝑe
aduinrerunt asiam bello subactã. ht̃ inse quendam
leporẽ suꝑioris cuiꝰq crebma repeticio u̾bi que propͥa
ẽ huiꝰ erornationis. Diffinitio ẽ. que rei alicuiꝰ ꝓpͥas
amplectitur potestates breuit̃ ⁊absolute. ħ mͦ. Maiestaᷤ
rei publice ẽ. inqua continetur dignitas ⁊ amplituoo
cuutatis. Item in uine sunt que aut pulsatione corpꝰ
aut conuitio aures aut aliqua turpitudine uitam
cuiꝰpiam iuolant. Item. ñ ẽ ista diligentia s auaricia.
ideo quia diligentia ẽ accurata conseruatio suoꝵ. a

Expanded text:
et quod libet, licet; et quod licet, possunt; et quod possunt, audent; et quod libet, licet; et quod licet, possunt; et quod possunt, audent; et quod audent, faciunt; et quod faciunt, vobis molestum non est?» Item: «Non sensi hoc, et non suasi; neque suasi, et non ipse facere coepi; neque ti sunt Spartiatae, Spartiatas superavere Thebani, Thebanos Macedones vicerunt, qui ad imperium Graeciae brevi tempore adiuncxerunt Asiam bello subactam.» CAPUT 35 Habet in se quendam leporem superioris cuiusque crebra repetitio verbi, quae propria est huius exornationis. Definitio est, quae rei alicuius proprias amplectitur potestates breviter et absolute, hoc modo: «Maiestas rei publicae est, in qua continetur dignitas et amplitudo civitatis.» Item: «Iniuriae sunt, quae aut pulsatione corpus ‹aut› convicio auris aut aliqua turpitudine vitam cuiuspiam violant.» Item: «Non est ista diligentia, set avaritia, ideo quod diligentia est accurata conservatio suorum,
Abbreviated transcription (Latin):
lime fit ut exaugeatur indignitas negocii. Er eod
gene̾ ut ad nrãm quoq ꝑsonam referamus subiceti¬
onẽ: fit sic. Ham quid me face̾ conuenit eũ a tanta
galloꝵ multitudine cuxum sederer : andimicarem: At cũ
parua manu tum ꝓdiremus. Locũ quoq inimicissimũ
habebamus. Sederem in castris: At neq subsidiũ quod
expectarẽ habebamus. Neq erat quouitam ꝓducerẽ. Cas¬
tra relinquerẽ: At obsidebamits. uitam militũ negligerẽ:
At cos uidebar ea condicione accepisse. ut eos quoao pos¬
sem incolumes patne ⁊ parentib conseruarem. hos¬
tiũ conditionẽ repudiarem: At salus antiquior mili¬
tũ. quã impedim̃toꝵ eiusmoĩ consecuntur identidem
subiectiones. ut ex omĩb ostendi uideatur nicħ pociuᷤ
qͣ qd̃ factũ ẽ faciendũ fusse. Gradatio ẽ inqua ñ ante
ad consequens u̾bũ descenditur. quã ad suꝑius ascensũ
ẽ. hoc mͦ. Nam que ieliqua spes manet libertatis. si illis

Expanded text:
lime fit, ut exaugeatur indignitas negotii. Ex eodem lime fit, ut exaugeatur indignitas negotii. Ex eodem genere, ut ad nostram quoque personam referamus subiectionem, sic: «Nam quid me facere convenit, cum a tanta Gallorum multitudine circumsederer? Dimicarem? At cum parva manu tum prodeiremus: ‹locum quoque inimicissimum habebamus. Sederem in castris? At neque subsidium, quod expectarem, habebamus, neque erat, qui vitam produceremus.› Castra relinquerem? At obsidebamur. Vitam militum neglegerem? At eos videbar ea accepisse condicione, ut eos, quoad possem, incolumis patriae et parentibus conservarem. Hostium condicionem repudiarem? At salus antiquior est militum quam inpedimentorum.» Eiusmodi consequntur identidem subiectiones, ut ex omnibus ostendi videatur nihil potius, quam quod factumst, faciundum fuisse. Gradatio est, in qua non ante ad consequens verbum descenditur, quam ad superius ascensum est, hoc modo: «Nam quae reliqua spes manet libertatis, si illis
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. Item sepe iudices animadu̾ti. multos aliqua
ex honesta re quã ne inimici quid̃ criminari possint.
sibi p̃sidium pecere quoꝵ nicħ pot̾ adu̾sarius facere. Nã
utrũ ad patris eius uitutẽ confugiet: At eũ uos iura¬
uitam alicubi honeste tractatam: Nam hic quid̾ añ
ocłos uros quomͦ uixerit scitis om̃s. An cognatos su¬
os enumeribit quib conueniat uos cõmouen: At
hii quid̃ nulli sunt. Amicos ꝓferet: At nemo ẽ qui si¬
bi ñ turpe putet isti amicũ nominari. Itẽ credo inimi¬
cũ quẽ nocentẽ putabas in uidiciũ adduristi: non. Nã
indampnatũ necasti. Leges que id facere ꝓhibent uent¬
tus es: At ne scnptaᷤ quid̃ iudicasti. Cum ipse ueter ᷤ
amicitie cõmone faceret cõmotus es : At nicħominꝰ.
s ꝙ̃ studiosius occidisti. Quid cũ tibi pueri ad pedes
uolutarentur miscd̾ia motus es: At eoꝵ patrẽ crudelis¬
ẽ quid oporteat: subicitur id ñ ẽẽ factũ. Quare facil¬

Expanded text:
cepit.» Item: «Saepe, iudices, animum advorti multos aliqua ex honesta re, quam ne inimici quidem criminari possint, sibi praesidium petere. Quorum nihil potest adversarius facere. Nam utrum ad patris eius virtutem confugiet? At eum vos iurauam vitam aut ubi honeste tractatam? Nam hic quidem ante oculos vestros quomodo vixerit, scitis omnes. At cognatos suos enumerabit, quibus vos conveniat commoveri. At hi quidem nulli sunt. Amicos proferet. At nemo est, qui sibi non turpe putet istius amicum nominari.» Item: «Credo, inimicum, quem nocentem putabas, in iudicium adduxisti? Non: nam indemnatum necasti. Leges, quae id facere prohibent, veritus? At ne scriptas quidem iudicasti. Cum ipse te veteris amicitiae commonefaceret, commotus es? At nihilominus, sed etiam studiosius occidisti. Quid? Cum tibi pueri ad pedes volutarentur, misericordia motus es? At eorum patrem crudelisest, quid oporteat, subicitur id non esse factum. Quare facil
Abbreviated transcription (Latin):
ditorẽ hr̃e uolumꝰ. quomͦ quidq effici possit: aꝑiemꝰ.
Dociles auditores hr̃e pot̾imus: si summã cause bre¬
uit̃ exponemꝰ. Et si attentos eos faciemꝰ. Nam docilis
ẽ qui attente uult audire. Accentos habebimꝰ si
pollicebimur nos de reb magnis. nouis. in usitatis.
aut adeos ipsos qui audient. aut ad dõꝵ ĩmorta¬
liũ religionẽ. & si rogabimꝰ ut attente audiant. Et
si nũo exponemꝰ res de quib reb dictiui sum us.
¶ Beniuolos auditores facere quatuor modis possumu.
p. quales fuerimus. aut in parentes. aut in amicos.
aut in eos. qui audiunt aliquis referemꝰ. Dũ ħ omĩa
ad eam ipsam tem de qua agitur sint accõmodata.
nẽ. calamitatẽ. Et si orabimus ut nobis qͣurilio. ⁊ si¬
mul ostendemus in aliis nos noluisse spem hr̃e.¶Ab ad¬
u̾sarioꝵ ꝑsona beniuolentia captabitur. si eos in odi¬
um. in inuidiam. in contemptionẽ adducemꝰ. In odi¬

Expanded text:
ditorem habere volumus, quo modo quidque effici possit, aperiemus. ditorem habere volumus, quo modo quidque effici possit, aperiemus. Dociles auditores habere poterimus, si summam causae breviter exponemus et si attentos eos faciemus; nam docilis est, qui attente vult audire. Attentos habebimus, si pollicebimur nos de rebus magnis, novis, inusitatis aut ad eos ipsos, qui audient, aut ad deorum inmortalium religionem; et si rogabimus, ut attente audiant; et si numero exponemus res, quibus de rebus dicturi sumus. CAPUT 8 Benivolos auditores facere quattuor modis possumus:publicam quales fuerimus aut in pareaut in eos ipsos qui audiunt aliquid referemus; cum hec omnia ad eam ipsam rem de qua agitur si<nt> accomodata; nem, calamitatem, et si orabimus ut nobis sint auxilio, si simul ostendemus nos in aliis versariorum persona benivolentia captabitur, si eos in odium, in invidiam, in contemptionem adducemus. In odi
Abbreviated transcription (Latin):
rordioꝵ: duo sunt genera. Principiũ qd̃ g̾ce
ꝓemiũ appellatur. ⁊ insinuatio qd̃ epodos noĩa¬
tur. Principiũ ẽ cũ statim auditoris animũ nobis i¬
doneũ reddimus ad audiendũ. Id ita sunit᷑ ut at¬
tentos. dociles. beniuolos. auditores hr̃e possimꝰ. Si
genus cause dubiũ habebimꝰ. a beniuolentia princi¬
piũ constituemiis: nequid illa turpitudinis pars nobis
obeẽ possit. Sin humile genus sit erit cause: faciemꝰ
attentos. Sin turpe cause genus erit: insinuatione
uitend̃ ent de qua posterius dicemus. nisi quid nacti
erimus. quare adu̾sarios criminando beniuolentiã
caꝑe possimus. Sin honestũ genus cause erit : lice¬
bit rectẽ uͣti. uł ñ uti in prncipio. Si uti uolemuᷤᷤ
aut id oportebit ostendere quare causa sit honesta:
Aut breuit̃ quib de reb simus dicturi exponere.
Sin principio uti riolemꝰ ab lege. ab scriptura. aite
ab aliquo firmissimo nr̃e cause ad uim̃to. principium

Expanded text:
ordiorum duo sunt genera: principium, quod Graece prohemium appellatur, et insinuatio, quae epodos nominatur. Principium est, cum statim auditoris animum nobis idoneum reddimus ad audiendum. Id ita sumitur, ut attentos, ut dociles, ut benivolos auditores habere possimus. Si genus causae dubium habebimus, a benivolentia principium constituemus, ne quid illa turpitudinis pars nobis obesse possit. Sin humile genus erit causae, faciemus attentos. Sin turpe causae genus erit, insinuatione utendum est, de qua posterius dicemus, nisi quid nacti erimus, qua re adversarios criminando benivolentiam captare possimus. Sin honestum genus causae erit, licebit recte vel uti vel non uti principio. Si uti volemus, aut id oportebit ostenaut breuiter quibus de rebus dicturi sumus exponere. Si principio uti nolemus, a lege, <a> scriptura, uel ab aliquo firmissimo nostre cause adiumento principio
Abbreviated transcription (Latin):
sionem. Et qnta potestas peccandi relinquat᷑. si semel in-
stitiitũ sit: ut ñ de facto. s de facti causa q̃rat᷑. Defenso¬
ris ꝯquestiones ẽ calamitatis eiꝰ q̃ ñ culpa s ui maiore

Expanded text:
sionem, et quanta potestas peccandi relinquatur, si semel in- sionem, et quanta potestas peccandi relinquatur, si semel in- stitutum sit, ut non de facto, sed de facti causa quaera- tur; defensoris conquestio est calamitatis eius, quae non culpa, sed vi maiore
Abbreviated transcription (Latin):
oportebit querere. ⁊ quasi in absoluta uindiciali ꝑ se ħ
tas fui̾t exemplis uti oportebit. quib in simili excusatione
ñ sit ignotum. Et contemptione mag̃ illis ignoscendum
fuisse. Et ex delibentionis partib turpe aut inutile eẽ cõ¬
cedi eam rem que ab ad u̾sano cõmissa sit. ꝑ magnũ ẽẽ. ⁊
magno futm decrim̃to si ea res ab his qui potestatẽ hñt
iudicandi neglecta sit. Defensor aũ ꝯu̾sis om̃ib his partib
poti̾t uti. Marime aũ in uoluntate defendenda ꝯmora¬
bit᷑. ⁊ in ea re adaugenda q̃ uoluntati fu̾it impedim̃to.
& se plusqmͣ fecit facere ñ potuisse. Et in om̃ib reb uolũ¬
tatem spectari oporte̾. ⁊ se conuinci ñ posse. qd absit a culpa.
Et ex suos ꝯ munem hominũ infirmitatem posse dampna-¬
ri. Deiñ nichil eẽ indignͥus quã eũ qui culpa careat sup-¬
plicio ñ carere. loci aũ communes accusatoris in conces-¬

Expanded text:
oportebit quaerere et quasi in absoluta iuridiciali per seoportebit quaerere et quasi in absoluta iuridiciali per setas erit, exemplis uti oportebit, quibus in simili excusatione non sit ignotum, et contentione, magis illis ignoscendum fuisse, et deliberationis partibus, turpe aut inutile esse concedi eam rem, quae ab ad- versario commissa sit: permagnum esse et magno fu- turum detrimento, si ea res ab iis, qui potestatem habent vindicandi, neglecta sit. Defensor autem conversis omnibus his partibus pot- erit uti; maxime autem in voluntate defendenda com- morabitur et in ea re adaugenda, quae voluntati fuerit inpedimento; et se plus, quam fecerit, facere non po- tuisse; et in omnibus rebus voluntatem spectari opor- tere; et se convinci non posse, quod absit a culpa; suo nomine communem hominum infirmitatem posse dam- nari. deinde nihil esse indignius quam eum, qui culpa careat, supplicio non carere. Loci autem communes: accusatoris in confes
Abbreviated transcription (Latin):
nis. aut casus. aut imprudentie. ⁊ exempla ad eam oeffini
tionem ad uingere. inquib imprudentia uideat᷑ fuisse
aut casus. aut necessitudo. ⁊ ab his id qd reus inferat se¬
ꝑare ie ostend̾e dissimile. ꝙͣ illud ẽẽ faciliꝰ. ñ ignorabi¬
le. ñ fortiuitum. ñ necessariũ fuit. Postea demonstrare
potuisse uitari. ⁊ hac ratione ꝓuidi potusse. si hoc aut
illuo feciss. aut nͥ sic feciss pcaueri. Et diffinetio nib
ostendere ñ hanc imprudentiam. aut casum. aut necessitu¬
dinẽ. s inherciam. negligentiam. fatuitatẽ. nominari opor¬
tere. ac si qua necessitudo turpitudinem uidebit᷑ hr̃e: opor¬
tebit ꝑ locoꝵ cõmuniũ implicationem redarguẽtatẽ de¬
monstiare. Quid ius ꝑpeti. mori deniq satius fuisse: ꝗͣ hu¬
iꝰ modi necessitudini obtemꝑare. Atq tum ex locis de qui-¬
b in negociali parte dictum ẽ uns ⁊ equitatis naturam

Expanded text:
nis aut casus aut inprudentiae et exempla ad eam defini- nis aut casus aut inprudentiae et exempla ad eam defini- tionem adiungere, in quibus inprudentia fuisse videatur aut casus aut necessitudo, et ab his id, quod reus in- ferat, separare, id est ostendere dissimile, quod le- vius, facilius non ignorabile, non fortuitum, non necessarium fuerit; postea demonstrare potuisse vitari: hac ratione provideri potuisse, si hoc aut illud fe- cisset, aut, nisi fecisset, praecaveri; et definitionibus ostendere non hanc inprudentiam aut casum aut ne- cessitudinem, sed inertiam, neglegentiam, fatuitatem nominari oportere. ac si qua necessitudo turpitudi- nem videbitur habere, oportebit per locorum commu- nium inplicationem redarguentem demonstrare quid- vis perpeti, mori denique satius fuisse quam eius- modi necessitudini optemperare. atque tum ex iis locis, de quibus in negotiali parte dictum est, iuris et aequitatis naturam
Abbreviated transcription (Latin):
hensa sit. publicet᷑. Cum magna in alto tempestas eet̃.
uis uentoꝵ inuitis nautis iodioꝵ in portum nauim co¬
egit. Questor nauim popłi uocat. Nauis dñs negat o¬
portere puplican. Intentio ẽ. Rostrata nauis inportu
deprehensa ẽ. Depulsio. concessio. Ratio. Ui ⁊ neci̾o fuimꝰ
in portu coacti. Infirmatio ẽ. Nauim ex lege tñ ppłi eẽ
oportet. Iudicatio ẽ. Cũ rostratam naium in portu de¬
prehensam lex publicarit. cumq ħ nauis inuitis nau¬
tis ui tempestatis in portu coniecta sit. oporteat ne eam
puplicari. hoꝵ trium genu̾m iccirro in unum locũ con
culimus exempla. q̃ similis in ea p̃ceptio argum̃toꝵ tradit̃.
Nam in his om̃ib primũ si quio res ipsa dabit facultatis.
coniecturã induci ab accusatore oportebit. ut id qd uolũ¬
tate factũ negabitur. consulto factũ suspicione aliqua
demonstrecur. Peinde inducere diffinitionẽ necessituoi¬

Expanded text:
hensa sit, publicetur. cum magna in alto tempestas esset, hensa sit, publicetur. cum magna in alto tempestas esset, vis ventorum invitis nautis in Rhodiorum por- tum navem coe+git. quaestor navem populi vocat, na- vis dominus negat oportere publicari. intentio est: rostrata navis in portu deprehensa est. depulsio con- cessio. ratio: vi et necessario sumus in portum coacti. infirmatio est: navem ex lege tamen populi esse oportet. iudicatio est: cum rostratam navem in portu deprehensam lex publicarit cumque haec navis invitis nautis vi tempestatis in portum coniecta sit, oporteatne eam publicari? Horum trium generum idcirco in unum locum con- tulimus exempla, quod similis in ea praeceptio argu- mentorum traditur. nam in his omnibus primum, si quid res ipsa dabit facultatis, coniecturam induci ab accusatore oportebit, ut id, quod voluntate factum ne- gabitur, consulto factum suspicione aliqua demon- stretur; deinde inducere definitionem necessitudi
Abbreviated transcription (Latin):
bito magnis commotus tempestatib fluuiꝰ eurotas
is qui ꝓpt̾ lacedemonem fłut ita magnus ⁊ uehemẽs
factus ẽ. ut eo traduci uictime nullomͦ possent. Re¬
demptor sue uoluntatis ostende̾d ͤcausa: hostias consti¬
tuit om̃s in littore. ut qui transflum̃ eeñt uid̾e̾ pos¬
sent. Cum om̃s studio eius subitã fluminis magni-¬
tudinem scirent fuisse impedim̃to. tñ quidã capitis
accerstert̃. Intentio ẽ. hostie quas debuisti ad sacrifici¬
um presto ñ fuerunt. Depulsio ẽ ꝯcessio. Ratio. flum̃
enĩ subito acreuit. ⁊ ea re traduci ñ potuert̃. In fir¬
matio ẽ. Tanĩ qm̃ quo lex iubet factũ ñ ẽ: supplicio
dignus es. Iudicatio ẽ. Cum inca re contra legem redẽp¬
tõr
aliquid fecit qua in re studio eiꝰ subita fluminis obstitent
magnitudo. supplicio dignus ne sit.¶Hecessitudo aũ infer¬
tur. cum ui quadam reus id qd̃ fecit fecisse defendit᷑ ħ

Expanded text:
bito magnis commotis tempestatibus fluvius Eurotas, bito magnis commotis tempestatibus fluvius Eurotas, is qui praeter Lacedaemonem fluit, ita magnus et vehemens factus est, ut ea traduci victimae nullo modo possent. redemptor suae voluntatis ostendendae causa hostias constituit omnes in litore, ut, qui trans flumen essent, videre possent. cum omnes studio eius subitam flu- minis magnitudinem scirent fuisse inpedimento, tamen quidam capitis arcesserunt. intentio est: hostiae, quas debuisti ad sacrificium, praesto non fuerunt. depulsio concessio. ratio: flumen enim subito accrevit et ea re traduci non potuerunt. infirmatio: tamen, quon- iam, quod lex iubet, factum non est, supplicio dignus es. iudicatio est: cum in ea re contra legem redemptor aliquid fecerit, qua in re studio eius subita fluminis obstiterit magnitudo, supplicio dignusne sit? Necessitudo autem infertur, cum vi quadam reus id, quod fecerit, fecisse defenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
rouerunt. si eo portu quẽ conspiciebant potiti eeñt.: ei deo
qui ibi eẽt se uitulũ immolaturos. Casu eit in eo portu
faniũ diane eiꝰ cui uituliĩ immolare ñ licebat. Impruden¬
tes legis cũ exissent uitulum immolauerunt. Accusan¬
t᷑ Intentio ẽ. uitulũ immolastis ei dõ cui ñ licebat. Depul¬
sio ẽ. in concessione posita. Rõ ẽ. nesciuimus ñ licere.
Infirmatio ẽ. Tam̃ qm̃ fecistis qd̃ ñ licebat ex lege suppli¬
cio digni estis. Iudicatio ẽ. Cum id fecerunt qd̃ ñ oportue¬
rit. ⁊ id ñ oportere uescierunt. sunt ne supplicio digni.sCa¬
sus aũ inferetur in concessionem. cũ demonstrabit᷑ aliqua¬
uis fortune uoluntati obstitisse. ut in hac. Cum lacede¬
moniis lex eẽt ut hostias nͥ ad sacrificiũ ꝗdã redemptor
p̃buisset capitale eet̃. hostias his qui redemerat cũ sacri¬
ficii dies instaret in urbẽ ex agro cepit agere Tunc su¬

Expanded text:
voverunt, si eo portu, quem conspiciebant, potiti essent, ei deo, voverunt, si eo portu, quem conspiciebant, potiti essent, ei deo, qui ibi esset, se vitulum immolaturos. casu erat in eo portu fanum Dianae eius, cui vitulum immolare non licebat. in- prudentes legis, cum exissent, vitulum immolaverunt. accusantur. intentio est: vitulum immolastis ei deo, cui non licebat. depulsio est in concessione posita. ratio est: nescivi non licere. infirmatio est: tamen, quoniam fecisti, quod non licebat ex lege, supplicio dignus es. iudicatio est: cum id fecerit, quod non oportuerit, et id non oportere nescierit, sitne supplicio dignus? Casus autem inferetur in concessionem, cum demon- stratur aliqua fortunae vis voluntati obstitisse, ut in hac: cum Lacedaemoniis lex esset, ut, hostias nisi ad sacrificium quoddam redemptor praebuisset, capital esset, hostias is, qui redemerat, cum sacrificii dies instaret, in urbem ex agro coepit agere. tum su
Abbreviated transcription (Latin):
cusatur. ipse accusator factum remouendo hac ipsa ratio¬
ne confirmat accusationem. In hac ab utroq ex om̃ibus
partib honestatis. ⁊ ex om̃ĩb utilitatis partib exemplis
signis. ratiocinando: quid cuiꝰq officii uiris potestatis
sit queri oportebit. Et fui̾t ne ei quo de agitur. id ui¬
ris id officii potestatis attributũ nec ne. Iocos aũ cõmu¬
nes ex ipsa re si quid indignationis aut ꝯquestionis ha-¬
bebit sumi oportebit.Concessio ẽ ꝑ quã ñ factũ ipsum
imꝓbatur areo. s ut ignoscat᷑ id petitur. Cuiꝰ parces
st᷑ due. Purgatio ⁊ dep̃catio. Purgatio ẽ ꝑ quã euis qui
accusatur ñ factũ ipsũ. s uoluntas defenditur. Ea ht̃
partes ⁊ tres. Imprudentiam casũ. necessitatem. Im pru¬
dentia cũ scisse aliquid is qui arguit᷑ negat. Ut poff
quosdam lex erat. ne quis diane uitulũ imolaret.
Haute quidam cũ adusa tempestate in alto iactarent᷑:¬

Expanded text:
cusatur, ipse accusator factum remo- vendo hac ipsa ratiocusatur, ipse accusator factum remo- vendo hac ipsa ratione confirmat accusationem. in hac ab utroque ex omnibus partibus honestatis et ex om- nibus utilitatis partibus, exemplis, signis, ratiocinando, quid cuiusque officii, iuris, potestatis sit, quaeri opor- tebit et fueritne ei, quo de agetur, id iuris, officii, potestatis attributum necne. Locos autem communes ex ipsa re, si quid indigna- tionis aut conquestionis habebit, sumi oportebit. Concessio est, per quam non factum ipsum pro- batur ab reo, sed ut ignoscatur, id petitur. cuius partes sunt duae: purgatio et deprecatio. Purgatio est, per quam eius, qui accusatur, non factum ipsum, sed vo- luntas defenditur. ea habet partes tres: inprudentiam, casum, necessitudinem. Inprudentia est, cum scisse aliquid is, qui arguitur, negatur; ut apud quosdam lex erat: ne quis Dianae vitulum immolaret. nautae quidam, cum adversa tem- pestate in alto iactarentu
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit. Iudicatio ẽ. Cum his qui potestatis nichil ha¬
buerit uissu imꝑatoris federe ⁊ in tanta religione int̾fu
ħ differc qd̃ in illo concedit se reus oportuisse face̾. io qd̃
fier dicat accusator oportuisse. s alicui iei. aut homini
causam attribuit. que uoluntati sue fui̾nt impediñto
sine ꝯcessionis partib. Nam earũ maior quedam uis est
qd̾ paulo post intelligetur. In hoc aũ ñ accusare altmm
nec culpam in alt̾m tranfferre debet. s demonstrare eam
rem nichil ad se neq ad potestatem neq ad officiũ suum
ꝑtinuisse. aut ꝑtinere. Atq in hoc gen̾e̾ ħ accidit noui
qd̾ accusator quoq sepe ex remocione criminationẽ con-¬
ficit. Ut siquis eũ accuset qui cum p̾tor eẽt in expedici¬
one ad arma ppłm uocarit cum ꝯsules adeent. Nam ut
in suꝑiori exemplo reus a suo officio ⁊ a potestate factũ
dimouebat. sic in hoc ab euis officio ac potestate qui ac¬

Expanded text:
convenit. iudicatio est: cum is, qui potestatis nihil haconvenit. iudicatio est: cum is, qui potestatis nihil habuerit, iussu imperatoris in foedere et in tanta religione interfuc differt, quod in illo concedit se reus oportuisse facere id, quod fieri dicat accusator oportuisse, sed alicui rei aut homini causam attribuit, quae voluntati suae fuerit inpedimento, sine concessionis partibus; nam earum maior quaedam vis est, quod paulo post intellegetur. in hoc autem non accusare alterum nec culpam in alium transferre debet, sed demonstrare eam rem nihil ad se nec ad potestatem neque ad officium suum per- tinuisse aut pertinere. atque in hoc genere hoc ac- cidit novi, quod accusator quoque saepe ex remo- tione criminationem conficit, ut si quis eum accuset, qui, cum praetor esset, in expeditionem ad arma populum vocarit, cum consules essent. nam ut in su- periore exemplo reus ab suo officio et a potestate factum demovebat, sic in hoc ab eius officio ac po- testate, qui ac
Abbreviated transcription (Latin):
b nobis dicendũ euit. loci aũ cõmunes idẽ utrsq fere
qui suꝑiorib assumptuus incident. hi tñ cercissime. ac¬
cusatoris facti in dignatio. Defensoris cũ in alio culpa sit
aut in ipso ñ sit. supplicio se affici ñ oportere. Ipsius aũt
rei fit remotio cũ id qd̃ datur crimini negat neq ad se ne¬
q ad officiũ reus ꝑtinuisse. nec si quid in eo sit delictũ sibi
accuibui oportere. Io cause genus ẽ huiꝰ modi. In eo federe
qd̾ factum ẽ. qndam cum samnitib quidã ad olescens nobi
eũ quoq dicunt qui porcam tenuerit dedi oportere. Incĩ¬
cio ẽ dedi oportet. Depulsio ẽ ñ oportet. Questio ẽ oporte¬
at ne. Ratio ẽ. Non enĩ meũ officium fuit. nec mea po¬
ma cũ auctoritate ⁊ potestate imꝑator. qui uid̾et ut satiᷤ
honestũ fedus feruetur. Infirmatio ẽ. At enĩ qm̃ tu par
ticeps factus es inturpissimo federe sũ me religionis. dedi te

Expanded text:
bus nobis dicendum erit. Loci autem communes idem utrisque fere, bus nobis dicendum erit. Loci autem communes idem utrisque fere, qui in superioribus assumptivis, incident; hi tamen certissi- me: accusatoris, facti indignatio; defensoris, cum in alio culpa sit, aut in ipso non sit, supplicio se affici non oportere. Ipsius autem rei fit remotio, cum id, quod datur crimini, negat neque ad se neque ad officium suum reus pertinuisse; nec, si quid in eo sit delictum, sibi adtribui oportere. id causae genus est huiusmodi: in eo foedere, quod factum est quondam cum Samnitibus, quidam adulescens nobileum quoque dicit, qui porcum tenuerit, dedi oportere. in- tentio est: dedi oportet. depulsio est: non oportet. quaestio est: oporteatne? ratio est: non enim meum fuit officium nec mea poma cum auctoritate et potestate imperator, qui videret, ut satis honestum foedus feriretur. infirmatio est: at enim quoniam par- ticeps tu factus es in turpissimo foedere summae re- ligionis, dedi te
Abbreviated transcription (Latin):
inde cum id aliena culpa accidiss: ostendet se. aut ñ potusse.
aut ñ debuisse. id facere qd accusator dicat oportiusse. Qd̃¬
ñ potuit ex partib utilitatis in quib ẽ necessitudinis uis
implicita demonstrabit. qd̾ ñ debuerit ex honestate ꝯsidera
bit᷑. De utroq distinctius in deliberatiuo dicetur. Peinde oã
facta ẽẽ ab ieo q̃ in ipsius fiun̾t potestate. qͣ minꝰ qm cõ¬
uent̾t factũ sit: culpa id alterius accidisse. Peinde in altius
culpa exponenda demonstrandũ ẽ qnͣtũ uoluntatis et
studii fu̾it in eo. ⁊ id signis confirmandũ huiꝰ modi. ex
cetera diligentia. ex añ factis aut dictis. Atq ħ ipsi uti¬
dimouebitur ut in hanc ead̾ re. si questor mortuus ẽet.⁊
iceireo legatis pecunia data ñ eẽt. accusatione alterus. et
culpe depulsione dempta: cet̾is similit̃ uti locis oporcebit.
ner concessionis partib que conuenient assumere. de qui¬

Expanded text:
inde, cum id aliena culpa accidisset, ostendet se aut non potuisse inde, cum id aliena culpa accidisset, ostendet se aut non potuisse aut non debuisse id facere, quod accusator dicat oportuisse; quid potuerit, ex utilitatis partibus, in quibus est necessitudinis vis implicata, demonst dicetur. deinde omnia facta esse ab reo, quae in ipsius fuerint potestate; quod minus, quam convenerit, fac- tum sit, culpa id alterius accidisse. deinde alterius culpa exponenda demonstrandum est, quantum volun- tatis et studii fuerit in ipso, et id signis confirman- dum huiusmodi: ex cetera diligentia, ex ante factis aut dictis; atque hoc ipsi utidemovebitur, ut in hac eadem re, si quaestor mortuus esset et idcirco legatis pe- cunia data non esset, accusatione alterius et culpae depulsione dempta ceteris similiter uti locis oportebit et ex concessionis partibus, quae convenient, assumere; de qui
Abbreviated transcription (Latin):
n solet is a questore ñ ẽ datus. In firmatio ẽ. uos tñ io
qdꝰ publice uobis ent negocii datũ conficere oportebat.
Iudicatio ẽ cũ his qui leganti erant sumptus qui debe¬
batur de publieo ñ oaretur. oportuent ne eos nichilo
udi oportebit. Deinde pletaq ⁊ ex ꝯꝑatione. ⁊ ex relatione
criminis in hanc quoq causam conuenire poterunt. Accusa¬
tor aũ illũ cuius culpa id factum reus dicet primũ defen¬
det si poti̾t. sin minus poti̾t negabit ħ iuidiciũ ad illiuffs:
ad huiꝰ quẽ accuset. ipse culpam ꝑtinere. Postea dicet su¬
o quẽq officio consulere oportere. nec si ille peccas s: hc̃
oportusse peccare. De inde si ille depȩlinquerit. seꝑatim illũ
sicut hunc accusari oportere. ⁊ ñ cũ huiꝰ defensione conuin¬
gi illius accusationem. Defensor aũ cum ⁊ cetera siqua ex
aliis incident constitutionib ꝑtractarit: de ipsa remotione

Expanded text:
ri solet, is ab quaestore non est datus. infirmatio est: vos tamen id, ri solet, is ab quaestore non est datus. infirmatio est: vos tamen id, quod publice vobis erat negotii datum, conficere oportebat. iudi- catio est: cum iis, qui legati erant, sumptus, qui de- bebatur de publico, non daretur, oportueritne eos con- ficvideri oportebit. deinde pleraque et ex comparatione et ex relatione criminis in hanc quoque causam convenire poterunt. Accusator autem illum, cuius culpa id factum reus dicet, primum defendet, si poterit; sin minus poterit, negabit ad hoc iudicium illius, sed huius, quem ipse accuset, culpam pertinere. postea dicet suo quemque officio consulere oportere; nec, si ille peccasset, hunc oportuisse peccare; deinde, si ille deliquerit, separatim illum sicut hunc accusari oportere et non cum huius defensione coniungi illius accusationem. Defensor autem cum cetera, si qua ex aliis incident constitutionibus, pertractarit, de ipsa remotione
Abbreviated transcription (Latin):
sit audatiam sua conquestione. tem ñ ex nomine ipłius ne¬
go cii s ex consilio ipsius qui fecit. ⁊ causa. ⁊ tempoꝵ consi¬
deiuri oportere. quid mali futurũ sit. aut ex in uiria
aut scelere alicuiꝰ. nͥ tanta & tam ꝑspicua audacia ab eo
ad cuiꝰ famã. aut ad parentes. ad liberos ꝑtinet aut aliq̃.
rem quã caum eẽ om̃ib. aut neceẽ ẽ. aut oportet eẽ fu̾it¬
uindicta. Remocio criminis ẽ. cũ eiuis intencio fact
qdͥ ab ad u̾sario infert᷑ in alium aut in aliuo dimouet.
id fit biꝑtito. Nam tũ causa. tũ res ipsa remouet̾. Cause
remocionis. ħ nobis exemplo sit. Rodii quosdã legatos¬
mitunt athenas. legatis questores sumptum quẽ oporte¬
bat dari ñ dederunt. legati ꝓfecti st̃. Accuisant᷑. Intencio
ẽ ꝓficisci oportuit. Pepulsio ẽ ñ oportuit. Questio ẽ o
portuerit ne: Rõ ẽ. Sumptus enĩ qui de publico da¬

Expanded text:
sit, audaciam cum sui conquestione; rem non ex nomine ipsius nesit, audaciam cum sui conquestione; rem non ex nomine ipsius negotii, sed ex consilio eius, qui fecerit, et causa et tempore considerari oportere; quid mali futurum sit aut ex iniuria aut scelere alicuius, nisi tanta et tam perspicua audacia ab eo, ad cuius famam aut ad parentes aut ad liberos pertineret aut ad aliquam rem, quam caram esse omnibus aut necesse est aut oportet esse, vin- dicata. Remotio criminis est, cum eius intentio facti, quod ab adversario infertur, in alium aut in aliud de- movetur. id fit bipertito; nam tum causa, tum res ipsa removetur. causae remotioni hoc nobis exem- plo sit: Rhodii quosdam legarunt Athenas. legatis quaestores sumptum, quem oportebat dari, non dede- runt. legati profecti non sunt. accusantur. intentio est: proficisci oportuit. depulsio est: non oportuit. quaestio est: oportueritne? ratio est: sumptus enim, qui de publico da
Abbreviated transcription (Latin):
omium uidicioꝵ demonstrant. si de indampnato sup¬
plicii sum̃di potestas data sit: alleuiabit᷑ primũ. si euis
ut ne ab ipso quid̃ qui feciss in dubiũ uocaret᷑. Pem̃
eiꝰ modi. ut in eam is maxime debuerit animadu̾te̾. ut¬
ñ tam rectũ. ñ tam fu̾it honestũ. in udiciũ illã rẽ ꝑue¬
nire. quã eo nͦi. atq ab eo undicari. quomͦ ⁊ ab quo sit
uindicͥta. Postea sic rem fuisse aꝑtam. ut iudiciũ de ea
re nichil fieri attinuerit. Atq hic demonstrandũ ẽ
iationib ⁊ similib reb ꝑmultas ita atroces ⁊ ꝑspicuas
res ẽe ut de his ñ modo ñ necẽẽ sit. s ne utile quid. quin
mor uidiciũ fiat expectare. locus cõmunis accusatoris
ieũ quicũ io qd̾ aiguitur negare ñ possit. tñ aliquis
sibi spei comparet. ex iudicioꝵ ꝑturbatione. atq hic utili¬
catis uidicioꝵ demonstiatio. ⁊ de eo conquestio qd̾ suppli

Expanded text:
omnium iu- diciorum demonstrant, si de indamnato supomnium iu- diciorum demonstrant, si de indamnato supplicii su- mendi potestas data sit, levabitur, primum si eius- ut ne ab ipso quidem, qui fecisset, in dubium vocaretur; deinde eiusmodi, ut in eam is maxime debuerit animum non tam rectum, non tam fuerit ho- nestum in iudicium illam rem pervenire, quam eo modo atque ab eo vindicari, quo modo et ab quo sit vindicata; postea sic rem fuisse apertam, ut iudicium de ea re fieri nihil adtinuerit. atque hic demonstran- dum est rationibus et similibus rebus permultas ita atroces et perspicuas res esse, ut de his non modo non necesse sit, sed ne utile quidem, quam mox iu- dicium fiat, exspectare. Locus communis accusatoris in eum, qui, cum id, quod arguitur, negare non possit, tamen aliquid sibi spei conparet ex iudiciorum perturbatione. atque hic utilitatis iudiciorum demonstratio et de eo conquestio, qui suppli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑare. Postea demonstrandũ ẽ ñ eẽ illud euismodi ut ob io
hoc fieri ꝯueniret. Extrema ẽ ut in comꝑatione assumptio
uidicationis. ⁊ de ea ꝑ amplificationem ex delib̾ationis
p̃ceptis dictio. Nefensor aũ q̃ ꝑ alias constitutiones in¬
ducent᷑. ex his locis qui traditi st̃ infirmabit. Ipsam aũ
relationẽ comꝓbabit. primũ augendo eiꝰ in qͣm referat
crim̃: culpam ⁊ audatiam. ⁊ quã maxime ꝑ indignatio¬
nẽ si res feret: uinctam cũt questione. añ oculos ponendo.
Postea leuiꝰ demonstrando reũ punitũ quã sit ille ꝓmen¬
tus. ⁊ suũ suppliciũ cũ illius in uiria referendo. Peinde
oportebit illos locos qui ita erc̃ ab accusatore tractati ut
refelli ⁊ contrabiam in partem conu̾ti possint. quo in gene̾
sint tres extremi: contrariis rationib infirmare. Illa aũ
accerrima accusatoꝵ criminatio ꝑ quã ꝑturbationẽ fox

Expanded text:
parare. postea demonstran- dum est non esse illud eiusmodi, ut ob id parare. postea demonstran- dum est non esse illud eiusmodi, ut ob id hoc fieri con- venerit. extrema est, ut in comparatione, assumptio iudicationis et de ea per amplificationem ex delibera- tionis praeceptis dictio. Defensor autem, quae per alias constitutiones indu- centur, ex iis locis, qui traditi sunt, infirmabit; ipsam autem relationem comprobabit, primum augendo eius, in quem referet crimen, culpam et audaciam et quam maxime per indignationem, si res feret, iuncta con- questione ante oculos ponendo; postea levius demon- strando se poenitum, quam sit illius promeritum, et suum supplicium cum illius iniuria conferendo. deinde oportebit eos locos, qui ita erunt ab accusatore trac- tati, ut refelli et contrariam in partem converti pos- sint, quo in genere sunt tres extremi, contrariis ratio- nibus infirmare. illa autem acerrima accusatorum criminatio, per quam perturbationem fore
Abbreviated transcription (Latin):
catis. ⁊ inuirias inuiriis ulciscantur: qnͣtũ in cõmo¬
doꝵ ꝯsequatur. Ac si id̾ facere ipse qui nunc accusat
uoluiss: ne ħ quid̃ ipso quicquã opus fuisse iudicio.
Si uͦ cet̾i quoq id̾ faciant. ut sine iudicio puniant eo¬
qͦs accusant: omĩo iudiciũ nullũ futm. Postea denio¬
nstrabitur. ne si uidicio quid illa dampnata eẽt. inꝙͣ.
id crim̃ ab reo conferatur: potiusse hunc illũ de illa
suppliciũ sumere. Quare eẽ indignũ eũ qui ne de dãp¬
nata quid penas sume̾ ipse potuiss: de ea supplicium
sumpsisse. que nec adducta quid̃ sit ad uidicium. De¬
iñ postulabit. ut legem qua lege fecit: ꝓferat. Deinde
quẽadinodũ in comꝑatione p̃cipiebamus. ut illud qd̃
comꝑabit᷑ extenuaretur ab accusatore quã marime
sic in hoc genere oportebit. illius culpam in quẽ ciimen mͣ¬
fferetur cũ huiꝰ maleficio qͥ se rem fecisse uire dicat com¬

Expanded text:
catis et iniurias iniuriis ulciscantur, quan- tum incommocatis et iniurias iniuriis ulciscantur, quan- tum incommodorum consequatur; ac si idem facere ipse, qui nunc accusat, voluisset, ne hoc quidem ipso quicquam opus fuisse iudicio; si vero ceteri quoque idem faciant, omnino iudicium aciant, omnino iudicium nullum futurum. postea demonstrabitur, ne si iudicio quidem illa damnata esset, in quam id crimen ab reo conferatur, potuisse hunc ipsum de illa supplicium sumere; quare esse indignum eum, qui ne de damnata quidem poenas sumere ipse potuisset, de ea supplicium sumpsisse, quae ne adducta quidem sit in iudicium. deinde postu- labit, ut legem, qua lege fecerit, proferat. deinde quem- admodum in comparatione praecipiebamus, ut illud, quod compararetur, extenuaretur ab accusatore quam maxime, sic in hoc genere oportebit illius culpam, in quem crimen transferatur, cum huius maleficio, qui se iure fecisse dicat, com
Abbreviated transcription (Latin):
aut iudicat᷑i. aut statui. de ea re conuen̾it. ac simul
ostendẽ: non oportuisse añ suppliciũ quã uidicium
int̾ponere. T̃ui leges quoq ⁊ iudicia demonstranda
st̃ ꝑ que potuit id peccatum qd sponte sua ieus punitus
sit: ieu uidicio uindicari. Demde negare oportebit de¬
bebit audiri oportere id qd̾ in eum criminis conferat᷑.
de quo is ipse qui conferat: uidicium fieri noluent. ⁊ io
qd uidicatum ñ sit: ꝓ infecto hr̃i oportere. Postea impu¬
dentiam demonstrare eoꝵ. qui eum nunc aput uidice
accusent: ꝙͣ sine uidicib ipsi condempnarint. ⁊ de eo nẽ¬
uidicium faciant: de quo iam ipsi suppliciĩ sumpsertt.
Postea ꝑ turbacionem uidicii futuram dicemus. ⁊ ui¬
dices longius quã potestatem habeant: ꝓgressuros. si
simul ⁊ de reo. ⁊ de eo quẽ reus arguat. uidicarint. De¬
inde hoc si constitutum sit. ut peccata homines pec¬

Expanded text:
aut iudicari aut statui de ea re convene- rit; ac simul aut iudicari aut statui de ea re convene- rit; ac simul ostendere non oportuisse ante supplicium quam iudicium interponere. tum leges quoque et iudi- cia demonstranda sunt, per quae potuerit id pecca- tum, quod sponte sua reus poenitus sit, moribus et iudicio vindicari. deinde negare audire oportere id, quod in eum criminis conferatur, de quo is ipse, qui conferat, iudicium fieri noluerit, et id, quod iudicatum non sit, pro infecto habere oportere; postea inpuden- tiam demonstrare eorum, qui eum nunc apud iudices accusent, quem sine iudicibus ipsi condemnarint, et de eo iudicium faciant, de quo iam ipsi supplicium sump- serint; postea perturbationem iudicii futuram dice- mus et iudices longius, quam potestatem habeant, progressuros, si simul et de reo et de eo, quem reus arguat, iudicarint; deinde, si hoc constitutum sit, ut peccata homines pec
Abbreviated transcription (Latin):
Oratius occisis trib curiatib ⁊ duob amissis frĩb. do¬
mum se uictor recepit. Is animadi̾tit sororem suã de
fim̃ morte ñ laborantem. sponsi aũ nom̃ appellantẽ iden¬
tidem curiatis cum gemitu. ⁊ lam̃tacione. indigne pas¬
sus: uirginem occidit. Accusatur. Intentio ẽ. In uiria
sororem occidisti. Depulsio ẽ. Iure occidi. Questio ẽ. Iure
matio ẽ. Tam̃ a te frẽ indampnatam: necari ñ oportu¬
it. Ex quo uidicatio fit. Cum oratia frm̃ mortẽ ne¬
derec. oportuerit ne eam a frẽ indampnatam necari:
h in genere cause. primũ si quid ex cet̾is dabitur cõs¬
titucionib sumi oportebit. sicut in comꝑatione p̃¬
ceptũ ẽ. Postea si qua facultas erit ꝑ aliquã constitu¬
cionem illũ inquẽ crim̃ tranfferetur defendẽ. Peinde
leuitis ẽẽ illuo qd̃ in alterũ peccatũ reus tranfferat.
quã qd̃ ipse susceꝑit. Postea translationis parcib uti.⁊

Expanded text:
Horatius occisis tribus Curiatiis et duobus amissis fratribus doHoratius occisis tribus Curiatiis et duobus amissis fratribus domum se victor recepit. is animadvertit sororem suam de fratrum morte non laborantem, sponsi autem nomen appellan- tem identidem Curiatii cum gemitu et lamentatione. indigne passus virginem occidit. accusatur. intentio est: iniuria sororem occidisti. depulsio est: iure occidi. quaestio est: iurenmatio est: tamen a fratre indamnatam necari non oportuit. ex quo iudicatio fit: cum Horatia fra- trum mortem ne non gauderet, oportueritne eam a fratre indamnatam necari? Hoc in genere causae primum, si quid ex ceteris dabitur constitutionibus, sumi oportebit, sicuti in com- paratione praeceptum est; postea, si qua facultas erit, per aliquam constitutionem illum, in quem crimen transferetur, defendere; deinde, levius esse illud, quod in alterum peccatum reus transferat, quam quod ipse susceperit; postea translationis partibus uti et