comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diatessaron retinens consonantiam hẏpate hẏpaton. ad
neten autẽ die zeuginenon paramese. consonabit que & hy¬
pate hypaton adhẏpaten meson. adneten die zeugmeni.
ad paramese adneten die zeugmeñ. & hypaten mesos sedeo
modo. ut grauior quȩ ẽ ad sibi quidem praximã diatessaron
retineat consonantiam. adulteriorem uero diatessaron.
ac diapason. ut hypate hẏpaton. adhẏpaten meso diates¬
saron. adneten die zeugmenon. diatessaron. ac diapason.
item nete h yꝑboleon quȩest acutior adsibi proximam
neten die teugmenon. diatessaron. consonantiam adhy¬
paten meson. diatessaroꝵ acdia pasoN : QUX SIT PRO¬
ocuero ideuro euenire contendit. qm̃ diapasor pene
uona uocilaie. talisq consonantia ẽ. ut uium quodamodo
effingat sonum. & sicut denario numero qu fuerte uadit
intra eum positus integer inuolatusq seruatus. cũ inegte¬
ris idita minime eueniat. ita & iam in hac consonantia.

Expanded text:
diatessaron retinens consonantiam hypate hypaton, ad diatessaron retinens consonantiam hypate hypaton, ad neten autem diezeugmenon paramese: consonabitque et hypate hypaton et hypate meson ad nete diezeugmenon. Ad paramesen autem nete diezeugmenon, et hypate meson, sed eo modo, ut gravior, quae est ad sibi quidem proximam. diatessaron retineat consoac diapason, ut hypate hypaton, ad hypaten meson diatessaron, ad neten diezeugmenon diatessaron ac diapason. Item nete hyperboleon, quae est acutior, ad sibi proximam neten diezeugmenon diatessaron consonantiam, ad hypaten meson diatessaron ac diapason. CAPUT ero idcirco evenire contendit, quoniam diapason pene una vocula est, talisque consonantia est, ut unum quodammodo effingat sonum, et sicut denario numero, qui fuerit additus intra eum positus integer inviolatus servatur; cum in caeteris ad ita minime eveniat, ita etiam in hac consonantia.
Abbreviated transcription (Latin):
inuiolata queseruatur. ita enim diapa son consonantiȩ ad
ditur. tamquam unineruo. sit igitur diapason consonan¬
tia quȩ contineatur inter hypaten meson. & neteN
die zeugmenon. utraq hȩcita sibi consentit atq con
uingitur sono. ut una uox quasi unius nerui non quasi
duorum mixta pellat auditum. quam cumq igitur huic
diapason consonantiȩ consonantiam iunxerimꝰ seruatur
integra quia ita iungitur tamquam uni uoculȩ ac neruo.
Siigitur hẏpate meson. & nete die zeugmenon duȩ macutũ
diatessaron fuerint iunctȩ. sicut iungitur Nete quidem
die zeuginenon ea quȩ est nete hyꝑboleon. hẏpate autẽ
meson ea quȩ est mese: utraq a utramq consonabit. et
mese adnete die zeugmeñ. & eadẽ mese adhẏpaten meson
tem nete hyꝑboleon adneten die zeuginenon. & adhypa¬
ten meson. item si ad grauiorem partem utriusq diatessa¬
ron consonantie relaxentur. erit ad meses quidem hẏpaton

Expanded text:
inviolataque servatur. Ita enim Diapason consonantiae addiinviolataque servatur. Ita enim Diapason consonantiae additur diatessaron, tamquam uni nervo. Sit igitur Diapason consonantia, quae contineatur inter hypate meson, et nete diezeugmenon. Utraque haec ita sibi cjungitur sono, ut una vox quasi unius nervi, non quasi duorum mixta pellat auditum. Quamcunque igitur huic diapason consonantiae consonantiam junxerimus, servatur integra, quia ita junguntur tanquam uni voculae ac nervo. Si igitur hypate meson et neten diezeugmenon duae in acutum diatessaron fuerint junctae, si conjungitur nete quidem diezeugmenon ea quae est nete hyperboleon, hypate autem meson ea quae est mese, utraque ad utramque consonabit, et mese ad neten diezeugmenon, et eadem item nete hyperbolaeon ad neten diezeugmenon, et ad hypate meson. Item si ad graviorem partem utrisque diatessaron consonantiae relaxentur, erit ad mesen, quod est hypaton,
Abbreviated transcription (Latin):
inmultiplicibus acsuꝑ particularibus ponunt. sicut eodẽ
libro scđo. quartoq predictum est. a suꝑ partientibus
uero ac multiplicibus suꝑ partientibus consonantias se¬
parant. quibus autẽ modis diapason quidem duplici.
Diatessaron uero ses quitertio. ac diapente ses qualtero
coniungunt pythagorici. ex scđo huiꝰ institutiorus inu¬
eprehendit autem pẏthagoricos
ptholomeus. totamq eam quam predictis libris ex¬
posuimus demonstrationem plurib modis. in quo totum
illua & iam qđ diatessaron ac diapente ses qualtero et
ses qui tertio coniungunt. Reliquis uero super particu¬
laribus cũ eius dem sint generis. Nullas omnino appli¬
cent consonantias. DEMONS TRATIO SECUNDŨ ETOLOMEU
DIAEASON DIATES SARON CONSONANTI&. SUIIIII
tia talem uocis efficit coniunctionem. ut unus atq idẽ
Neruus esse uideatur. idq pythagorici quoq consentiunt.
quo curra si quaei consonantia fuerit addita integra¬

Expanded text:
in multiplicibus ac superparticularibus ponunt, sicut in eodem in multiplicibus ac superparticularibus ponunt, sicut in eodem libro secundo quartoque praedictum est. A superpartientibus vero ac multiplicibus superpartientibus consonantiam separant. Quibus autem modis diapason quidem duplici, diatessaron vero sesquitertio, ac diapente sesquialtero jungunt Pythagorici, ex secundo hujus institutionis MuReprehendit autem Pythagoricos Ptolemaeus, totamque eam quam praedictis libris exposuimus demonstrationem pluribus modis, in quo totum illud etiam quod diatessaron ac diapente sesquialtero et sesquitertio conjungunt, in reliquis vero superparticularibus, cum ejusdem sint generis, nullas omnino applicent consonantias. CAPUT VIII. Demonstratio secundum Ptolemaeum diapason et diatessaron consonantiae. tia talem vocis efficit conjunctionem, ut unus atque idem nervus esse videatur, idque Pythagorici quoque consentiunt, quocir
Abbreviated transcription (Latin):
TUANT
ore sonȩ autem uocantur. quȩ copulatȩ mixtos suauesq¬
efficiunt sonos. Dissone uero. quȩ minime. & hoc quidẽ
est ptholomei desonoꝵ differentia iuditium. Punc autẽ¬
quid a cȩteris inconsonantiarum positione destiterit. di¬
cendum uidetur. Eythagorici enim consonantias dia¬
pente ac diatessaron simplices arbitrabantur. atq ex
hisunam diapason consonantiam iungunt. esse &iam
diapente acdiapason. &bis diapason. illam tripli hare
qua drupli. diapason uero ac diatessaron consonantiam
et non estimant. idcuro qm̃ noninsuꝑ particulari uel
multiplici cadit comparatione. sed in multiplici super¬
partiente. est enim hȩc proportio uocum. ut octo. ad
efficiunt consonantiam. quattuor adtres diatessaron. octo uͦ
adtres. inmultiplici suꝑ partiente constituitur. quȩ autẽ
sit multiplex suꝑ partiens comparatio. ex arith meticis
libris cognoscendum est. & ex his quȩ secundo huiuis institu¬
tionis libro digessimus. Pythagorici autẽ consonantias

Expanded text:
unt. Consone autem vocantur, que copulate, mixtos suaficiunt sonos. Dissone vero que minime, et hoc quidem est Ptolomei de sonorum differentia iudicium. Pytquid a caeteris musicis in consonantiarum positione disteterit dicendum videtur: Pythagorici enim consonantias diapente ac diatessaron simplices arbitrantur, atque ex his unam diapason consonantiam jungunt, esse etiam diapente ac diapason, et bis diapason, illam triplicis, hanc quadrupli. Diapason vero ac diatessaron consonantiam esse non aestimant, idcirco quoniam non insuper particulari vel multiplici cadit comparatione, sed in multiplici superpartiente. Est enim haec proportio vocum ut octo ad 3;efficiunt consonantiam; 4 ad 3, diatessaron; octo vero ad 3, in multiplici superpartiente constituitur. Quae autem sit multiplex superpartiens comparatio ex arithmeticis libris cognoscendum est, et ex his quae secundo hujus institutionis libro digessimus. Pythagorici autem consonantias
Abbreviated transcription (Latin):
duasq distribuens. ea sdẽ
simul. uel alter utram
oullan di quis consonet. ul quid disonet utraq cognosesi stu¬
pui uer aus cxpmreas consonantus naseitur ltu redatur
uesitotam quattuor partium duuisionib partiamur caeta
untres & un am totas neru prolixitas duidatur. Eddorse¬
mis pherium trib appositum. trile proportioris disonan¬
tiam & consonantiam reddat̃.

Expanded text:
duasque distribuens, easdem duasque distribuens, easdem simul vel alterutram pulsans, quid consonet vel quid dissonet utraque cognosco. Tripermixtis consonantiis nascitur, ita redditur, ut si totam in quatuor partium divisionibus partiamus, atque in tres et unam tota nervi prolixitas dividatur, itaque semisphaerium tribus appositum triplae proportionis dissonantiam et consonantiam reddat
Abbreviated transcription (Latin):
neruus aequalis undiq hisquiẽ a etd. si igitur diates¬
saron consonantia qualissit reperire uoluero. hoc modofa¬
ciam. & ẽ. puncto quoneruus semis pherium tangit. usq
ad ꝰ. punctum. quo rursus ab alia parte neruus semis¬
pherio iungitur: diuudo spatium quodest esn gautibue seo
heria apaste quattuor septimar a ppono punctum qdedlt
E. et igitur ẽła. adeam quȩ est Ri. ses quterta siigit
ad& aequum supioribus semis pherus apposuero atu
al terutra uicissom eis & R̃s. plectro adhibico pellantur
diatessaron distantia consonabit. sin uero simul utasq
percussero. diatessaron consonantiam posco. qđ si dia pent
efficere uolumus. quinq partib cetam diuido. actres unc
portioni: duas uero relique dabo. atqita posito semis pbe¬
rio seq̃m supius dictum modũ consonantias dissomantias q
ꝑpendiͦ. Item sidia pason
consonantiam tẽptare
uoluero. totam tribus
partib seco. atq inunõ

Expanded text:
nervus aequalis undique, is qui est A E F D. Si igitur diatesnervus aequalis undique, is qui est A E F D. Si igitur diatessaron consonantiam qualis sit reperire voluero, hoc modo faciam: ab E puncto, quo nervus semisphaerium tangit, usque ad F punctum, quo rursus ab alia parte altero nervus semisphaerio jungitur, divido spatium quod est E F septem partibus, et ad partem quartam septimarum appono punctum quod est K; est igitur E K ad eam quae est K F sesquitertia. Si igitur ad K aequum superioribus semisphaeriis apposuero, atque alterutra vicissim E K et K F plectro adhibito pediatessaron distantia consonabit, sin vero simul utrasque percussero, diatessaron consonantiam nosco. Quod si diapente efficere volumus, quinque partibus totam divido, ac tres uni portioni, duas vero reliquae dabo, atque posito ita semisphaerio secundum superius dictum modum consonantias dissonantiasque perpendo. Item si diapason consonantiam tentare voluero, totam tribus partibus seco, atque in unam
Abbreviated transcription (Latin):
octauus modus quiest hiꝑmixolidios adiectus est. hinc
patet sitbis diapason consonantia hȩc.
octo enim uocibus continetur. Primã igitur dixiinus
esse spetiem dia pason. eam quȩ est. ã tĩ. secundam uero
.Gi. tertiam .ch. quartam oi. quintam. em. sextam
Fn. septima. g̃o. relinquitur igitur extra hẽ. quȩpactotus
OUUDICARI POSSINT.
It uero indibitant̃ consonantiarum racio colligatur. tali
breussimo ac simplici effici poterit instrumento. sit regula
diligenter extensa. ão. cui duo semi pheria. quas maga das
greci uocant̃ insꝑ apponantur. ita ut abea quȩ ẽ. e. cur uatꝰ¬
.x. adid quodest s̃. diducta linea rectos circũ se angulos
efficiet. Item abea quȩ est . curuatur ã. ad id quodẽ .c̃.
punctũ diducta linea rectos circum se angulos reddat.
sint uero hae aequaliter undiq perpolitȩ. & ad eosdem¬
usussint eisdem aliȩ aequales paratȩ suꝑhas intendatur

Expanded text:
octavus modus, qui est hypermixolydius, adjectus est, hic octavus modus, qui est hypermixolydius, adjectus est, hic patet. Sit bis diapason consonantia haec. octo enim vocibus continetur: primam igitur dicimus esse speciem diapason ea quae est A H, secundam vero B I, tertiam C K, quartam D L, quintam E M, sextam F N, septimam G O. Relinquitur igitur extra H P, quae ut totus dijudicari possit. Ut vero indubitanter consonantiarum ratio colligatur, tali brevissimo ac simplici effici poterit instrumento. Sit igitur regula diligenter extensa A Graeci vocant, insuper apponantur, ita ut ab ea quae E est, curvatura ad id quod est B diducta linea rectos circum se angulos efficiat. Item ab ea quae est F curvatura ad id quod est C. punctum diducta linea rectos circum se angulos reddat. Sint usus, sint eisdem aliae aequales paratae, super has intendatur
Abbreviated transcription (Latin):
lyaĩ continet mesen ei ordini quirectus mixolrdu me¬
sen habet cõparatus non paginula seduersu dis iuingit᷑.
ea quoq mese que ẽ mixolỹau idest tĩ. adeam mesen
quȩ est hr̃per mixolidi id ẽ.G̃. toni aifferentiam facit.
id ciro qm tĩ. quȩ inmixolydio meseest. eadem ẽ in hi¬
permi xolydit : Exchanos meson. undefit. ut mese dorii.
abea mese quȩ ẽ in yxoli di diatessaron consonantiã
distet. ia probatur hoc modo. nam mese quȩ est doru
id est. ñ. ea demest mixolr̃ dii id est ñ. hypate mesori.
quȩ ad cuiꝰ libet modi mesen diatessaron consonantiã
seruat. Item mesedorii idẽ t̃. adeam mesen quȩ ẽ
hypermixolydii quȩ est t̃. diapente consonantiã
seruat. ea enĩ mese quȩ ẽ. doru id est tĩ. inordine
hyꝑmrxolydii lychanos hypaton est. Irchanos autẽ
hrpaton. admesen indiatonico genere in quolibet modo
sycomparetur diapente consonantia distat. cur autem

Expanded text:
lydii continet mesen ei ordini qui rectus mixolydii melydii continet mesen ei ordini qui rectus mixolydii mesen habet comparatus, non paginula, sed versu disjungitur. Ea quoque mese quae est myxolydii Η ad eam mesen quae est hypermyxolydii, id est Γ toni differentiam facit; idcirco quoniam Η quae in mixolydio mese est, eadem in hypermixolydio lychanos meson est. Unde fit ut mese dorii ab ea mese quae est mixolydii diatessaron consonantia distet. Id probatur hoc modo: nam meson quae est dorii, id est π, eadem est mixolydii, id est π hypate meson, quae ad cujuslibet modi mesen diatessaron consonantiam servat. Item mese dorii, id est π, ad eam mesen quae est hypermixolydii quae est r diapente consonantiam servat. Ea enim mese quae est dorii, id est π, in ordine hypermixolydii lychanos hypaton est; lychanos autem hypaton ad mesen in diatonico genere in quolibet modo si comparetur, diapente consonantia distat. Cur autem
Abbreviated transcription (Latin):
qđ hinc poterit agnosci. qm̃ ordinem sursum prodeuntẽ
eiꝰ meses quȩ ẽ. hypolydii. atq eum ordinem insursum
prodeuntẽ eius meses quȩ est dorii. unus uersiculus Non
pagina distinguit. quofit. ut mese hẏpodorii abea mese
quȩ est dorii. in tegra diatessaron consonanti& distat.
idq probatur hoc modo. Namque est mese uõ. in hypodo¬
rio eadem ũ. indorio hẏpate meson. abea quȩ est mese.
in quo ius modo uł genere diatessaron consonantiam
differens. item mesedorii. quȩ est tĩ. ab ea mese quȩ est
phrygri id est ã. distat tono. Nam que est mese indo¬
rio tĩ. cadem inphrygio lẏchanos meson. rursus mese
phrigii quȩ est M̃. abea mese quȩ ẽ lydu idẽ .ĩ. distar.
tono. Namquȩ in phrygioẽ M. mese. in lrdio est lycha¬
nos me son Rursus mese lydii modi. abea mese quȩẽ mis¬
oỹdu. id est ti. semitonio distat. & eium is ordo quirett᷑

Expanded text:
Quod hinc poterit agnosci, quoniam ordinem sursum prodeuntem Quod hinc poterit agnosci, quoniam ordinem sursum prodeuntem ejus meses, quae est hypolydii, atque eum ordinem in sursum prodeuntem ejus meses quae est dorii, unus versiculus, non pagina distinguit. Quo fit ut mese hypodorii ab ea mese quae est dorii, integra diatessaron consonantia distet, idque probatur hoc modo: nam quae est mese ω in hypodorio, eadem est ω in dorio; hypate meson est ab ea quae est mese, in quovis modo vel genere diatessaron consonantia differens. Item mese dorii quae est π ab ea mese quae est phrygii, id est M, distat tono. Nam quae est mese in dorio, π eadem in phrygio lychanos meson. Rursus mese phrygii quae est M, ab ea mese quae est lydii, id est I distat tono. Nam quae in phrygio est M mese, in lydio est lychanos mesen. Rursus mese lydii modi ab ea mese quae est myxolydii; id est Η semitonio distat. Etenim si ordo qui rectus
Abbreviated transcription (Latin):
mis cdauditur Nois. erit omnib quidem acutior modus
qu in scribitur hỹpermixol ỹdius. om̃bus uoro. gra uiors¬
his qui hypodorius. nos uero a grauissimo idẽ hẏpodorio
inchoantes. cȩteros quam interse habeant differentiã
designabiinꝰ. Namq in hẏpodorio modo. mese quȩ ẽ.
ũ. abea mese que est in modo hypophrigio tono distat.
qđ in eo facile ꝑspicietur. siquis ad mesen hypophrygii
quȩ ẽqͥ. eiusdem hỹpophrrgii. ũ. comparet quȩ est
hr̃ podoriĩ quidem mese. in hypophrygio autẽ lycha¬
nos meson. Nam ꝙͥ. atq cõ. tono differunt qđ pagina
interiecta de monstrat. Item mese hẏpolydiĩ. abea
quȩ est mese hi pophrygii toni differentia
facit. Nãq c̃. quȩ est mese hẏpolydii. tono
distat ao. quȩ est in hypolrdio quidem lỹ chanos
meson. In hypophrigio aute mese. ltem mese hẏpoly¬
dẏi quȩ est c̃. abea quȩ est mese dorii. semitonio distat.

Expanded text:
mis clauditur netis, erit omnibus quidem acutior modis, mis clauditur netis, erit omnibus quidem acutior modis, qui inscribitur hypermixolydius, omnibus vero gravioris qui hypodorius. Nos vero a gravissimo hypodorio inchoantes, caeteros quam inter se habent differentiam designabimus. Namque in hypodorio modo mese quae est ω ab ea mese quae est in modo hypophrygio tono distabit. Quod in hoc facile perspicietur, si quis ad mesen hypophrygii, quae est φ ejusdem hypophrygii ω comparet, quae est hypodorii quidem mese, in hypophrygio autem lychanos meson. Nam φ atque ω tono differunt, quod pagina interjecta demonstrat. Item mese hypolydii ab ea quae est mese hypophrygii toni differentiam facit. Namque C, quae est mese hypolydii, tono distat a φ, quae est hypolydii quidem lychanos mesen, in hypophrygio autem mese. Item mese hypolydii, quae est C, ab ea quae est mese dorii semitonio distat.
Abbreviated transcription (Latin):
tere siigule singulis comparatȩ. grauiores niehil ominus
inueniuntur: Itaq simedia ab alia media tono autacu¬
tior uideatur. aut grauior. oms quoq nerui siineodem
genere sint singulisingulis sibimet comparati. tono aecus¬
ores aue grauiores cẽ. udebunt᷑. quactuor autẽ medus
i prina adquartam dutessaron distantiam seruer. Eruna
uero a secunda tono diferat. secunda quoq acertia eo dem
differat tono tertia ad quartã semitonit faciet diffe¬
rentiam hoc modo. sint quattuor media.
a p̃c̃s. et a. ei quȩ est. õ comparata
seruet adeam ses quitertiam proporaonem queis da¬
tono selinquitur ut c̃. ad p̃. semitonu distantiam
seruet.
tsi quinq sint mediȩ. eodem modo. sierum prma. sec
nomenis accedunt. hȩ grauiores modos opancur quecuq
netis. illȩ acutiores efficiunt. Qm igitur in supemori
pagina descriptis modis partem sinistra legentis primi¬
prosl amba nomen tenent. dextera uero leger is. qutre¬

Expanded text:
terae singulae singulis comparatae nihilominus graviores terae singulae singulis comparatae nihilominus graviores invenientur, itaque si media ab alia media tono aut acutior videatur, aut gravior, omnes quoque nervi si id eodem genere sint, singuli sibimet comparati tono acutiores aut graviores esse videbuntur. Quatuor autem mediis si prima ad quartam diatessaron distantiam servet, prima vero a secunda tono differat, secunda quoque a tertia eodem differat tono, tertia ad quartam semitonii faciet differentiam hoc modo: sint 4 mediae A B C D, et A ei quae est D comparata servet ad eam sesquitertiam proportionem, quae est diatono, relinquitur ut C ad D semitonii distantiam servet. Et si quinque sint mediae eodem modo. Si enim prima a nomenos accedunt hae graviores modos operantur. Quae netis, illae acutiores efficiunt. Quoniam igitur in superiore pagina descriptis modis partem sinistram legentis proslambanomeni primi tenent. Dextera vero legentis extre
Abbreviated transcription (Latin):
diuidit seduersus recto ordine diductus semitonium eas dif¬
ferre pronuntiat. qđ probatur hoc inodo. Naisi. ũ. pros¬
lamba nomenos est .o. hẏpate hẏpaton. Ỹ par hypate
hy paton. Necesse est inter pros lamba nomeñ qđ est ũ.¬
& inter hypaten hypaton qđ ẽ o. toni esse distantiam
riter incunctis ẽ. considerandum. utsi uocum notulas i¬
tegra pagina dis gregauerit. toni inter eas sciamꝰ eẽ. distan¬
tiam. sin uersus Notulas ac non pagina distinguet. semito¬
nii non ignoremꝰ eẽ distantiam. his igitur ita pręmissis
si duo ordines inbis diapason consonantia constituti sibi in¬
uicem comparentur. utqui ordo sit grauior possit agnosci.
constituta. totum quoq necesse est ordinem esse grauiorẽ.
tam̃ id melius sumetur a media quȩ est mese. duorum
enim ordinum bis diapason consonantiũ cui: mese fueru
grauior. eius dem totus quoq ordo griuor eriu dainas¬

Expanded text:
dividit, sed versus recto ordine diductus, semitonium eas difdividit, sed versus recto ordine diductus, semitonium eas differre pronuntiat, quod probatur hoc modo: nam si ω proslambanomenos est, Φ hypate hypaton, γ parhypate hypaton, necesse est inter proslambanomenon quod est ω et inter hypaten hypaton, quod est Φ toni esse distantiam, riter in cunctis est considerandum, ut si vocum. notulas integra pagina disgregaverit, toni inter eas sciamus esse distantiam. Sin versus notulas, ac non pagina distinguit, semitonii non ignoremus esse distantiam. His igitur ita praemissis, si duo ordines in bis diapason consonantia constituti sibi invicem comparentur, ut qui ordo sit gravior possit agnosci, constituta, totum quoque ordinem necesse est esse graviorem. Tamen id melius sumetur ad mediam quae est mese. Duorum enim ordinum bis diapason consonantium cujus mese fuerit gravior, ejusdem totus ordo quoque gravior erit. Nam cae
Abbreviated transcription (Latin):
Cuꝑior igitur descriptio. cordarum nomina tenet ascrip¬
Eta. notulas uero iuxta positas. & quȩ cuiusq sit modi.
siue lydii. siue phrygii. siue dorii. uocabulorum signat
obiectio. Sed qm hos modos diximus inspetiebus dia pason
consonantiȩ reperiri. Age eosdem indiatonico tantum
genere describamꝰ. ut qui eorum ordosit sub aspectu cadens.
intellegentium non moretur.
DESCRIPTIONIS.
eptem quidem esse p̃diximꝰ modos. sednichil uideatur
in congruum qd octauus suꝑ adnexus ẽ: hui enim adiec¬
tionis rationem paulo posterius eloquem. Nunc illud ẽ
considerandum. qđ he paginulȩ quas interse rectus linea¬
rum ordo distinguit. aliȩ quidem habent notulas musicas.
a lie uero minine. ueluti in eo modo qui scribitur hẏpermi:¬
c̃idus. prima quidem paginula ĩ. tertia .s. litteris
aanotatur. scđa notulis uacat. In hac igitur inter cape¬
dire notularum. tonus inter esse monstratur. qđ uero
o. tertiȩ atq y. quartȩ paginȩ notam. non paginula

Expanded text:
ior igitur descriptio chordarum nomina tenet ascripta, notulas vero juxta positas, et quae cujusque sit modi, sive lydii, sive phrygii, sive dorii vocabulorum signat adjectio. Sed quoniam hos modos diximus in speciebus diapason consonantiae reperiri, age eosdem in diatonico tantum genere describamus, ut qui eorum ordo sit, sub aspectu cadens intelligentiam non moretur. descriptionis. eptem quidem praediximus esse modos, sed nihil videatur incongruum quod octavus super annexus est. Hujus enim adjectionis rationem paulo posterius eloquemur. Nunc illud est considerandum quod hae paginulae, quas inter se rectus linearum ordo distinguit, aliae quidem habent notulas musicas, aliae vero minime, velut in eo modo qui scribitur hypermixolydius. Prima quidem paginula ω tertia Φ litteris adnotatur. Secunda notula vacat. In hac igitur intercapedine notularum tonus interesse monstratur. Quod vero Φ tertiae atque γ quartae paginae notam non paginula
Abbreviated transcription (Latin):
cretȩ uero habent proprios locos. ueluti colores imꝑ¬
mixti. quoꝵꝰ differentia usitur suo quodam loco consti¬
tuta. continuȩ quidem Nonaequi sonȩ uoces ab armonica
facultate separantur. sunt enim sibi ipsis dissimiles.
nec unum aliquid ꝑsonantes. Discretȩ uero uoces. armo¬
nicȩ subiciuntur arti. potest enim distantium sibiq
dissimilium uocum differentia deprehendi. inquib qui
iuncti efficere melos possunt. e Mae Ae ie dicuntur¬
e he are a e ic autem. quibus iunctis melos effici non pocest.

Expanded text:
cretae vero habent proprios locos, vel uti colores impcretae vero habent proprios locos, vel uti colores impermixti, quorum differentia visitur suo quodam loco constituta. Continuae quidem non unisonae voces ab harmonica facultate separantur. Sunt enim sibi ipsis dissimiles, nec unum aliquid personantes. Discretae vero voces harmonicae subjiciuntur arti. Potest enim distantium sibique dissimilium vocum differentia deprehendi, in quibus quae junctae efficere melos possint, ἐμμελεὶς dicuntur, ἐκμελεὶς autem quibus junctis effici non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
discreta est. sed a graui in acutum ita deducitur. ut con
tinua uideatur. aliae uerosunt nonum sonȩ. quarum dif¬
ferentia silentio in terueniente distinguitur. ut uero
uoces communi fine iungantur. fit hoc modo. sicue enĩ
cum in nubibus arcus aspicitur ita colores sibimet sunc
proximi. ut nonsit certus finis cum alter abaltero dis¬
gregatur. sed ita. uerbi grã a rubro discedit ad pallidũ.
ut ꝑ̃ continuam mutationem in sequentem uertatur
colorem Nullo medio certo que interueniente qui utrosq
distingat. ita ętiam fieri solet in uocibus. ut siquis per¬
cutiat neruum. eumq dumꝑcutit torqueat. euenit ut
in principio pulsus grauior sic. Dum torquetur uero
umigitur nonuni sonarum uocũ alię sint continuȩ.
aliaedis gregatȩ: continuȩ quidem talessunt ut interse
earum differentia communi fine iungatur. nec habeat
locum designatum uox acuta grauisq quemteneant. Dis¬

Expanded text:
discreta est, sed a gravi in acutum ita deducidiscreta est, sed a gravi in acutum ita deducitinua videatur. Aliae vero sunt non unisonae, quarum differentia silentio interveniente distinguitur, ut vero voces communi fine jungantur, fit hoc modo: Sicut enim cum in nubibus arcus aspicitur, ita colores sibimet sunt proximi: ut non sit certus finis, cum alter ab altero disgregetur. Sed ita verbi gratia a rubro discedit ad pallidum, ut per continuam mutationem in sequentem vertatur colorem, nullo medio certoque interveniente, qui utrosque distinguat; ita etiam fieri solet in vocibus, ut si quis percutiat nervum eumque dum percutit torqueat, evenit ut in principio pulsus gravior sit, dum torquetur vero unt aptae. Cum igitur non unisonarum vocum aliae sint continuae, aliae disgregatae, continuae quidem tales sunt, ut inter se earum differentia communi fine jungatur nec habeat locum designatum vox acuta gravisque quem teneant. Dis
Abbreviated transcription (Latin):
A consentiunt aeris ꝑcussionem grauitatis atq acuminis
differentiam diuersa ratione ponebant aristoxenum secuti
& pythagorici. Aristoxenus quippe sonorum differentia:
secundum grauitatem atq acum̃ arbitrabatur in quali¬
tate consistere. Eythagorici uero inquantitate poneban.
ptholomeus autem pẏthagoricis propior uidetur. id circo
qm̃ ipse quoq grauitatem atq acumen poninqualitate pu¬
tat sedinquantitate constitui. & enim spissiora ac subtiliora
corpora acumen. rariora & uastiora edere grauitatem.
ut nichil nunc deintensioms relaxationis quȩ modo dicatur.
quaꝰquam &iam cumrelaxatur aliquid. quasi fit rarius
atq crassius. cum uero intenditur spissius redditur. sub¬
sonorum ptholomeus diuidit hoc modo. uocum aliȩ sunt
uni sonȩ. aliaeminime. uni sonȩ sunt quarum sonus unus ẽ.
uł in graui uł in acuto. Non um sonȩ uero. quando est alia
grauior alia acutior. Harum partim ita sunt. ut earum
interse differentia communi fine iungatur. Nonenim

Expanded text:
s consentiunt aeris percussionem, gravitatis atque acuminis differentiam diversa ratione ponebant, Aristoxenum secuti et Pythagorici. Aristoxenus quippe sonorum differentias secundum gravitatem, atque acumen arbitratur in qualitate consistere; Pythagorici vero in quantitate ponebant. Ptolemaeus autem Pythagoricis propior videtur. Idcirco quoniam ipse quoque gravitatem atque acumen non in qualitate putat, sed in quantitate constitui. Etenim spissiora ac subtiliora corpora acumen, rariora et vastiora edere gravitatem, ut nihil nunc de intensionis relaxationisque modo dicatur. Quanquam etiam cum relaxatur aliqua quasi sit rarius atque crassius, cum vero intenditur spissius redditur, subsonorum Ptolomeus dividit hoc modo. Vocum alie sunt unisone, alie minime. Unisone sunt quarum sonus unus est, vel in gravi, vel in acuto. Non unisone, vero quando alia gravior, alia acutior. Harum alie partim ita sunt, ut earum inter se differentia communi fine iungatur. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
auribus atq animo capit. adillud etiam nonsponte conuertitur.
ut motum quoq aliquẽ similem auditȩ cantilene corpꝰ effingie.
et qđ om̃ĩno aliqđ melos auditum sibi meror animꝰ ipse decer¬
par. ut ex his om̃ib ꝑspicuȩ Nec dubitanter appareat. ita pobis
musicam naturaliter. eẽ. conuinctam. ut ea nesi uelimus quidẽ¬
quidem carere possimus. quo circa intendenda uis m̃cis. ẽ. ut id
qđ natura est insitum. scientia quoq possit comprehensum teneri.
Sicut enim ininisu quoq non sufficit erudicis colores formasq cons¬
picere. nisi ȩtiam quȩsit hoꝵ ꝓpͥetas in uestigauerine: se ñ suffica
cantilenis: nusicis delectari. nisi etiã quali interse conuinctȩs ine

Expanded text:
auribus atque animo capit, ad illud etiam non sponte convertitur, auribus atque animo capit, ad illud etiam non sponte convertitur, ut motum quoque aliquem similem auditae cantilenae corpus effingat, et quod omnino aliquod melos auditum sibi memor animus ipse decerpat? Ut ex his omnibus perspicue nec dubitanter appareat, ita quidem nobis musicam naturaliter esse conjunctam, ut ea ne si velimus quidem carere possimus. Quocirca intendenda vis mentis est, ut id quod natura est insitum, scientia quoque possit comprehensum teneri. Sicut enim in visu quoque non sufficit eruditis colores formasque conspicere, nisi etiam quae sit horum proprietas investigaverint: sic non sufficit cantilenis musicis delectari, nisi etiam quali inter se conjunctae sint vocum
Abbreviated transcription (Latin):
tacione coniuncta sunt. Quid enim fit cum infletib luctus ipsos
modulantur dolentes. quod maxime muliebre ÷ ut cum cantico quo¬
dam dulcior fiat causa deflendi. Iduero ȩtiam fuit antiquis inmore
ut cantus tibiȩ luctib p̃iret. Testis ÷ papimus statius hoc uersu. cor¬
nu graue mugit adunco. tibia. cui teneros suetum produ eres manes
Etqui suauiter cinere ñ potest. sibi tamen aliquid cante. Non qđ eum
aliqua uoluptate id qđ̃ canit afficiat: s qđ quandam insitã dulce¬
dinem exanimo ꝓferentes. quo qͦmͦ proferant delectant᷑. Honne
illud ȩtiam manifef tum. ẽ. inbellum. pugnantium animos eu ba¬
rum cirmine accendi. Qđ si ueri simile et ab animi pdecato stacu
quẽ quam ad furorem atq iracundiam posse ꝓferri: ñ ÷ dubium.
qđ conturbatȩ mentis iracundiam ł nimiã cupiditatem modestior
modus possit astringere. quid qđ cum aliquis cantilenam libentius

Expanded text:
tatione coniuncta sunt. Quid enim fit, cum in fletibus luctus ipsos tatione coniuncta sunt. Quid enim fit, cum in fletibus luctus ipsos modulantur dolentes, quod maxime muliebre est, ut cantico quodam dulcior fiat causa deflendi. Id vero etiam fuit antiquis in more, ut cantus tibie luctus preiret. Testis est Panius Statius hoc nu grave mugit adunco, Tibia cui teneros suetum producere manes. Et qui suaviter canere non potest, sibi tamen aliquid canit, non quod eum aliqua voluptate id quod canit afficiat, sed quod quamdam insitam dulcedinem ex animo proferentis quoquomodo proferant, delectantur. Nonne illud etiam manifestum est, in bellum pugnantium animos tubarum carmine accendi? Quod si verisimile est, ab animi pacato statu, quemquam ad furorem atque iracundiam posse proferri. Non est dubium, quod conturbatae mentis iracundiam, vel nimiam cupiditatem modestior modus possit astringere. Quid quod cum aliquis cantilenam libentius
Abbreviated transcription (Latin):
curas. quib dam modis stuporem somni confusionẽq purgabant.
Idnimirum scientes quod tota nr̃ȩ animȩ corporisq cõpago. musica
coaptatione coniunctasi. Ham ut sese corpous affectus habet. ita
ȩtiam pulsus cordis motib incitantur. qđ scilic& democritus hẏpo¬
erat medico tradidisse fert᷑. cum eũ quasi ut insinum cunctis
democriti ciuibus id opinantib in custodia medendi ciusa iuser&. s
quor sum ista. quia non potest dubitari. quin nr̃ȩ animȩ & corporis
status eisdem quodam mͦ ꝓporcionib uideatur. eẽ .co. positus. qui¬
bus armonicas modulaciones posterior disputatio coniungi con¬
pulari que monstrabit. inde est enim quod infantes qͦq cantilena
dulcis oblectis. aliquid uero aspũ atq immite abaudiendi uo¬
luptate suspendit. Nimirum id ȩtiam om̃is xtas pacitur om̃isq
sexus. Quelic& suis actib distributa sine. una. tam̃. musice delec¬

Expanded text:
s quibusdam modis stuporem somni confusionemque purgabant. s quibusdam modis stuporem somni confusionemque purgabant. Id nimirum scientes, quod tota nostrae animae corporisque compago musica coaptatione conjuncta sit. Nam ut sese corporis habet affectus, ita etiam pulsus cordis motibus incitantur. Quod scilicet Democritus Hippocrati medico tradidisse fertur, cum eum quasi insanum cunctis Democriti civibus id opinantibus, in custodia medendi causa viseret. Sed quorsum ista haec? Quia non potest dubitari quin nostrae animae et corporis status, eisdem quodammodo proportionibus videatur esse compositus, quibus harmonicas modulationes posterior disputatio conjungi copularique monstrabit. Inde est enim quod infantes quoque cantilena dulcis oblectat. Aliquid vero asperum atque immite, ab audiendi voluptate suspendit. Nimirum id etiam omnis etas patitur, omnisque sexus; que licet suis actibus distributa sunt, una tamen musica delec
Abbreviated transcription (Latin):
dem s hoc mͦ. sedut aliqͣ similitudine adductus maximis mimi¬
ma conferam. ut cum uinulenti adolescentes. tibiarum aetiã
cintu ue fit instincti mulieris pudicȩ fores frangerent. Ammo¬
nusse &bi einã ut spondeum caneret pichugoras dr̃. Qđ cum illi
fecisa. tarditite modorũ & grauitate cinentis illorum furentem
petulantiam consedisse: S ut similia breiuter exempla conquiram
terpander. atq arion. methymneus. les bios atq iones. grauissims
morbiscantꝰ eripuere p̃sidio. Ismenus uero thebanus betiorum
pluribus quos ciatici doloris tormenta uexibane modis fertur cunc¬
tas abstersisse molestias. sedem pedo des cum eiꝰ hospitem quidã
glidio furibundus inuaideret. qđ eius ille paerem accusitione dĩp¬
nasset. inflexisse modum dr̃ canendi. Itaq ad olescentis iracun¬
sicȩ artis innotuit ut pythagonci cum diurnas in somno resoluerene

Expanded text:
dem, sed hoc modo. Sed ut aliqua similitudine adductus, maximis minidem, sed hoc modo. Sed ut aliqua similitudine adductus, maximis minima conferam, ut cum vinolenti adolescentes tibiarum etiam cantu ut fit instincti, mulieris pudicae fores frangerent, admonuisse tibicinam ut spondeum caneret Pythagoras dicitur; quod cum illa fecisset, tarditate modorum et gravitate canentis, illorum furentem petulantiam consedasse. Sed ut similia breviter exempla conquiram. Terpander atque Arion Methimneus Lesbios atque Iones, gravissimis morbis, cantus eripuere praesidio. Hismenias vero Thebanus Boetiorum pluribus, quos schiatici doloris tormenta vexabat, modis fertur cunctas abstersisse molestias. Sed et Empedocles cum ejus hospitem quidam gladio furibundus invaderet, quod ejus patrem ille accusatione damnasset, inflexisse dsicae artis innotuit, ut Pythagorici cum diurnas in somno resoluerent
Abbreviated transcription (Latin):
animis quos acceperat erudiendos officeret. ⁊ a uirtutis
modestiã p̃pediret. ⁊ qđ armoniã quã modestã susceperat. iN
musicȩ diligentia. ut eã animos quoq optinere arbitrarentꝰ᷑.
Uulgatum quippe ÷ quã sepe iracundias cantilena repressene. quã
multa ł incorpoꝵ ⁊ inanimorum affeccionib miranda ꝑ fecerit
Cui enim ÷ illud ignotum qđ pythagoras ebrium adolescentẽ¬
ebriumt adotefcentem tauro minitanum sub phrigii modi sono
incitatum spondeo succinente reddiderit miciorẽ & sui cõpotẽ.
N ã cũ scortum in ruallis domo. eẽt. clausum. atq ille furens
domum uellet amburere. Cũq pythagoras stellarũ cursus
ut ei mos nocturnꝰ inspicer&. ubi intellexit sono phrygii modi¬
feno incitatum̃ multis amicoꝵ monicionib a facinore noluisse
desistere. mutari modũ p̃cepit. atq ita furencis animũ adules¬
centis ad statum mentis pacatissimȩ temperiuie. qđ scilic& marcꝰ

Expanded text:
animis quos acceperat erudiendos, officeret, et a virtutis modestia praepediret, et quod harmoniam, quam modestam susceperat, in t apud eos musicae diligentia, ut eam animos quoque obtinere arbitrarentur. Vulgatum quippe est, quam saepe iracundias cantilena represserit, quam multa vel in corporum, vel in animorum affectionibus miranda perfecerit. Cui enim est illud ignotum, quod Pythagoras ebrium adolescenteebrium adolescentem Taurominitanum sub Phrygii modi sono incitatum, spondeo succinente reddiderit mitiorem et sui compotem. Nam cum scortum in rivalis domo esset clausum, atque ille furens domum vellet amburere, cumque Pythagoras stellarum cursus ut ei mos nocturnus erat inspiceret, ubi intellexit sono Phrygii modi incitatum, multis amicorum admonitionibus a facinore noluisse desistere, mutari modum praecepit atque ita furentis animum adolescentis ad statum mentis pacatissimae temperavit. Quod scilicet Marcus
Abbreviated transcription (Latin):
proportione ses qualtera constitutam : cũ. autẽ ad &. erit̃
ses quioct auum & continebit tonum idq ordine cadit. Nã
licanos hypaton diatonos id est cs̃. ad eam quȩ est hypa¬
ten meson idest &s. continet tonum. Rursus as̃ quidẽ
pros lamba nomenos. ad cs̃. lychanon hypaton diatonon¬
habet consonantiam diatessaron as̃. Autem pros lamba¬
nomenos. Ad es̃. hypaton meson habet consonantiam
diapente. Item c̃s̃. addõ. idest lychanos hypaton di¬
atonos ad mesen habet consonantiam diapente: es̃.
autem ad ds̃. idest hypate meson ad mesen. habet con¬
sonantiam diatessaron. Lrchanos autẽ hẏpaton id est
cõ. ad hẏpaton meson comparata id est es̃. distabit tono
Siautem eius quȩ est cs̃. quartã partẽ sũpsero. erit ch.
igicur c̃s̃. ad lis̃: obtinebit ses qui tertiam proportionẽ.
U autẽ abea quȩ est. dõ. ses quioctaua proportione¬

Expanded text:
proportione sesquialtera constitutam; C B autem ad G B erit proportione sesquialtera constitutam; C B autem ad G B erit sesquioctava, et continebit tonum, idque ordine cadit. Nam lychanos hypaton diatonos, id est C B, ad eam quae est hypate meson, id est G B, continet tonum. Rursus A B quidem proslambanomenos ad C B lychanon hypaton diatonos consonantiam habet diatessaron, A B autem proslambanomenos ad G B hypate meson habet consonantiam diapente. Item C B ad D B, id est lychanos hypaton diatonos ad mesen habet consonantiam diapente, G B autem ad D B, id est hypate meson ad mesen, habet consonantiam di ab hypaten meson comparata, id est G B, distabit tono. Si autem ejus quae est C B quartam partem sumpsero, erit C K. Igitur C B ad K B obtinet sesquitertiam proportionem, K B autem ab ea quae est D B ses
Abbreviated transcription (Latin):
tera eius quȩ est. ds̃. Rursus qm̃ cs̃. est trium
partium ęqualium qualis ẽ. una es̃. tripla igitur
est ẽs. abea quȩ est es̃. erit igitur ẽs̃. ly chanos
hẏpaton. diatonos. consonabitq pros lamba nome¬
tiam diatessaron. eadem uero lẏchanos hẏpaton
diatonos consonabit ad mesen consonantiam.
iapente. eademq lychanos diatonos consonabit
ad neten hy ꝑboleon diapason. & diapente. Rursus
si detota asͥ nonam partem auferam eamquȩ ẽ. ał: erune
partes octo .ib̃. erit igitur tõ hẏpate hypatore. ad quam ses¬
quioctauam concineat proportioriem. ab̃. id est pros lamba¬
nemenos. inmusica uero tonoN.
descriptionis ubi cordis Notulas apposuimus. qm̃ earum
nomina longum fuit Ascribere. Item si aõ tribus incisionib
partiamur. erit pars tertia. a & duae igitur eiusdem
erunt &o. consonabit igitur . as. pros lamba no menos
ad qr̃. quȩ est hẏpate inesoꝵ diapente consonantiam in

Expanded text:
tera ejus quae est D B. Rursus quoniam C B est trium tera ejus quae est D B. Rursus quoniam C B est trium partium aequalium, qualis est una E B, tripla igitur est C B ab ea quae est E B; erit igitur C B lychanos hypaton diatones, consonabitque proslambatiam. Eadem vero lychanos hypaton diatonos consonabit ad mesen consonantiam diapente. Eademque lychanos diatonos consonabit ad neten hyberboleon, diapason et diapente. Rursus si de tota A B nonam partem auferam, eam quae est A F, erunt partes octo F B. Erit igitur F B hypate hypaton, ad quam sesquioctavam contineat proportionem A B, id est proslambanomenos, in musica vero tonum. descriptionis, ubi chordis notulas apposuimus, quoniam earum nomina longum fuit ascribere. Item si A B tribus incisionibus partiamur, erit pars tertia A G. Duae igitur ejusdem erunt G B. Consonabit igitur A B proslambanomenos ad G B, quae est hypate meson, diapente consonantiam in
Abbreviated transcription (Latin):
mine. Nam ut suꝑius dictam est spatu & acuminis sẽꝑ̃
ordo conuersus est. N amtanto est chorda maior inacu¬
mine. quanto fuerit minor in spatio. quo circa erit
dimidia quidem est inquantitate. dupla uero est inacu¬
mine. Rursus qm̃ eadem. es̃. eius quȩ est. ad. quar¬
ta pars est in spatio. quadrupla erit ab eadem ina¬
cumine. erit igitur ut dictum .ẽ. nete hẏꝑboleon
dupla mese inacumine. ab ea quȩ est mese. Mese
autem dupla in acumine abea quȩ est pros lamba¬
nomenos. consonabit igitur pros lamba Nomenos¬
ad mesen. diapason. mese. ad neten hyꝑboleon.
diapason. pros lamba nomenos adneten hyꝑboleon.
bis diapason. Rursus qm̃ aeq partessunt. &c̃. eo.¬
d̾e. eͣiͦ. est autem. as̃. quattuor earundem partiũ.
cͣs. autẽ trium. ab. igitur ses quitercia est. ab ea
quȩ est. cb. Rursus quia trium est aequalium par¬
tium .c. sed ds. duarum. erit igitur cõ. ses qual¬

Expanded text:
mine. Nam, ut superius dictum est, spatii et acuminis semper mine. Nam, ut superius dictum est, spatii et acuminis semper ordo conversus est. Nam tanto est chorda major in acumine, quanto fuerit minor in spatio, quocirca erit dimidia quidem in quantitate, dupla vero in acumine. Rursus quoniam eadem E B ejus quae est A B quarta pars est in spatio, quadrupla erit ab eadem in acumine. Erit igitur ut dictum est nete hyperboleon dupla in acumine ab ea quae est mese. Mese autem dupla in acumine ab ea quae est proslambanomenos. Nad mesen diapason, mese ad neten hyperboleon diapason, proslambanomenos ad neten hyperboleon bis diapason. Rursus quoniam aequae sunt parteD E, E B. Est autem A B quatuor earumdem partium, C B autem trium, A B sesquitertia est ab ea quae est C B. Rursus quia trium est aequalium partium C B, sed D B duarum, erit igitur C B sesquial
Abbreviated transcription (Latin):
remisimus. Hic uero ubi cordarum spatia sonosq
metieiñ. naturam rerum sequi necesse est maioriq
longitudini cordarum ex quo grauitas existit amplio¬
res. minori uero ex qua uocis acum̃ nascitus dare
breuiores. sit corda intensa. a B. huic aequasit regula
quȩ prepositis particionib diuidatur. ut ea regula
chorde appositea caedem diuisiones innerui longi¬
tudine signentur quas antea signauerimꝰ inrega¬
la. Nosuero nunc ita diuidimꝰ quasi ipsam chordam
& non regulã partiamꝰ. diaidatur igitur. ab̃ . rr
quattuor partes ꝑtria puncta. quȩ sunt. ede. era
igitur tota quidem. aõ. dupla. ab his quȩ sunt.u.̃.
ad. singulatim uero. ãd. tõ. duplȩsunt abhis que
sunt. ac̃ ct. dẽ. ẽs. erit igitur . ao. quidem ga¬
uissima id est proslamba Nom̃ os .d̃s. autẽ mese iest
enim dimidia totius. & sicut ad̃. abea quȩ est. ⁊h.
dupla est spatio: ita ds̃. abea quȩ est dupla est acu¬

Expanded text:
remisimus. Hic vero ubi chordarum spatia sonosque remisimus. Hic vero ubi chordarum spatia sonosque metiemur, naturam rerum sequi necesse est, majorique longitudini chordarum ex qua gravitas existit, ampliores, minori vero ex qua vocis acumen nascitur, dare breviores. Sit chorda intensa A B, huic aequa sit regula quae propositis partitionibus dividatur, ut, ea regula chorda apposita, eaedem divisiones in nervi longitudine signentur quas ante assignaveramus in regula. Nos vero nunc dividimus ita, quasi ipsam chordam et non regulam partiamur. Dividatur igitur A B in quatuor partes, per tria puncta quae sunt C D E. Erit igitur tota quidem A B dupla ab his quae sunt D B, A D; sigillatim vero A D, D B duplae sunt ab his quae sunt A C, C D, D E, E B. Erit igitur A B quidem gravissima, id est proslambanomenos, D B autem mese. Est enim dimidia totius, et sicut A B ab ea quae est B D dupla est spatio, ita B D ab ea quae est A B, dupla est acu
Abbreviated transcription (Latin):
MONOCORDI REGULARIS PARTITIO IN GENERE
DIATONICO
ediam tempus est ad regularis monochordi diuisionem
uenure. dequare illud est p̃dicendum qđ siue in mensura
nerui. siue uinumeris atq ineoꝵ proportiore statuat᷑
describenda diuisio. maius spatium chorde & maior
numeri multitudo sonos grauiores efficiet atsi fuerit
nerui longitudo contractior & innumeris Nonmulta plu¬
ralitas. acutiores uoces edi necesse est. atq ex ha e cõpara¬
tione quantum una queq fueric uł longior uł plarium
numeroꝵ. aliaq uel contractior uel pauciorib signata
numeris. tanto uł grauior uelacutior inuenitur. Neo
lectorem resilla conturbet. qđ intendentes sȩpe spatia
proportionum numero maiore signauimꝰ. remittentes
uero minore. cum intentio acumen faciat. Renussio
grauitatem. illic enim proportionum tantum spatu
signabamus. Nichil degrauitatis aut acuminis pro¬
prietate laborantes. atq ideo & in acum̃ maioribus
numeris intendimꝰ. & minorib ingrauitate sepe

Expanded text:
Monochordi regularis partitio in genere diatonico. Sed jam tempus est ad regularis monochordi divisionem venire De qua re illud est praedicendum, quod sive in mensura nervi, sive in numeris, atque in eorum proportione statuatur describenda divisio, majus spatium chordae et major numeri multitudo sonos graviores efficiet. At si fuerit nervi longitudo contractior, et in numeris aeque non multa pluralitas, acutiores voces edi necesse est. Atque ex hac comparatione, quantum unaquaeque fuerit vel longior vel plurium numerorum, aliaque vel contractior vel paucioribus signata numeris, tanto vel gravior vel acutior invenitur. Nec lectorem res illa conturbet, quod intendentes saepe spatia proportionum numero majore signavimus, remittentes vero minore, cum intensio acumen faciat, remissio gravitatem. Illic enim tantum proportionum spatia signabamus. Nihil de gravitatis aut acuminis proprietate laborantes, atque ideo et in acumen majoribus numeris intendimus, et minoribus in gravitatem saepe
Abbreviated transcription (Latin):
ni tetrachorda supplenda sunt hoc modo. qmi enim para¬
nete hẏꝑboleon. adneten hyꝑboleon indiatonico quidem
genere tono distat. Inchiomatico uero trib semiconis. lx
en armonio uero duob tonis. si distantiam paranetes hy¬
ꝑboleon. & netes hy ꝑboleon diatonici generis supserimꝰ.
eiusq dimidium paranete hyꝑboleon quȩ est diatonici ge¬
neris apponamꝰ. habebimus numerum tribus semitonis
ad lix ꝑboleoꝵ nete distantẽ. & erie hȩc inchromatico ge¬

Expanded text:
nii tetrachorda supplenda sunt hoc modo: quoniam enim paranii tetrachorda supplenda sunt hoc modo: quoniam enim paranete hyperboleon ad neten hyperboleon in diatonico quidem genere tono distat, in chromatico vero tribus semitoniis, in enharmonio vero duobus tonis, si distantiam paranetes hyperboleon et netes hyperboleon diatonici generis sumpserimus, ejusque dimidium paranete hyperboleon, quae est diatonici generis, apponamus, habebimus numerum tribus semitoniis ab hyperboleon nete distantem, et erit haec in chromatico ge
Abbreviated transcription (Latin):
genere trite hyꝑboleon chromatica. Inenar monia uero.
paranete hỹ ꝑboleon enarmonios. qđ facilius agnoscetur
cur eueniat. cũ trium generũ tria prima tetrachorda
anete hẏꝑboleon inchoantia descripserimꝰ. qm̃ uero
sia ses quitertia proportione duasses qui octauas abstu¬
lero. relinquetur michi semitonium minus. sumo tertiã
eius que est. U. id. ẽ. neten hỹ pboleon. sunt dccl xuii.
Hoscis dem a dicio. fient michi. ui.Lxxͫͥ quorum .ẽ. t̃o. nete
die eugmenon. continens ad triten hyꝑboleon semitonium
minus. Qi nete die zeumenon. adnete hyꝑboleon. diates¬
saron continet consonantiam. Irite autẽ hyꝑboleon dia¬
tonos. adnete hyꝑboleon abea ditonũ distat. relinquitur
spatium qđ est int̃ neten die zeumenon. & trite hy ꝑ boleon
semitomii minoris. Qm̃ igitur te tra chordum hy ꝑboleon
dia tonici generis expleuimus. Nunc chromatici & en armo¬

Expanded text:
genere trite hyperboleon cgenere trite hyperboleon cparanete hyperboleon enharmonios, quod facilius agnoscetur cur eveniat, cum trium generum tria prima tetrachorda a nete hyperboleon inchoantia descripserimus. Quoniam vero si A sesquitertia proportione duas sesquioctavas abstulero, relinquitur mihi semitonium minus, sumo tertiam ejus quae est LL, id est neten hyperboleon, et sunt 768. Hos eisdem adjicio, fient mihi 3072. Quorum est DD nete diezeugmenon continens ad triten hyperboleon semitominus. Quoniam nete diezeugmenon ad nete hyperboleon diatessaron continet consonantiam; trite autem hyperboleon diatonos a nete hyperboleon ditonum distat, relinquitur spatium, quod est inter neten diezeugmenon et triten hyperboleon, semitonii minoris. Qdiatonici generis explevimus, nunc chromatici et enharmo