comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitatiq notissimũs. cũ ppłi tumul¬
tuantis leticie causam quesisset. atq
audisset: exiliuit. eoq se ut duceret
suum diicem rogauit. Quo ꝑductꝰ.
impetrauit admitti ut sudario tange¬
ret feretrum preciose in conspectu tuo
mortis sc̃oꝵ tuoꝵ. Quod ubi fecit atq
admouit oculis: confestim aꝑti sũt.
Inde fama discurrens. in de laudes tue
feruentes lucentes: in de illius inimice
anius. ꝙ si ad credendi sanitatem ñ
applicatus. a ꝑsequendi tamen furore
scam sicut & a te cognitus sum. Uirtus
anime mee intra in eam & coapta ti¬
bi. ut habeas & possideas sine macla
& ruga. Hec est mea spes ideoloquor:
ꝙ in ea spe gaudeo quando sane gau¬
deo. Cetera uero uite huiꝰ tantominꝰ
flenda. quantomagis fletur: & tan¬
tomagis flenda. quantominꝰ fletur¬
in eis. Ecce enu ueritatem dilexisti:
qm̃ qui facit eam uenit ad lucem. Uo¬
lo eam facere in corde meo coram te in
confessione: in stilo aũ meo corã mul

Expanded text:
uitatique notissimus, cum populi tumuluitatique notissimus, cum populi tumultuante laetitia causam quaesisset atque audisset, exiluit eoque se ut duceret suum ducem rogauit. quo perductus inpetrauit admitti, ut sudario tangeret feretrum pretiosae in conspectu tuo mortis sanctorum tuorum. quod ubi fecit atque admouit oculis, confestim aperti sunt. inde fama discurrens, inde laudes tuae feruentes, lucentes, inde illius inimicae animus etsi ad credendi sanitatem non applicatus, a persequendi tamen furore scam, sicut et cognitus sum. uirtus animae meae, intra in eam et coapta tibi, ut habeas et possideas sine macula et ruga. haec est mea spes, ideo loquor et in ea spe gaudeo, quando sanum gaudeo. cetera uero uitae huius tanto minus flenda, quanto magis fletur, et tanto magis flenda, quanto minin eis. Ecce enim veritatem dilexisti , quoniam qui facit eam, venit ad lucem . Volo eam facere in corde meo coram te in confess
Abbreviated transcription (Latin):
ri parata cũ ep̃o suo seruotuo. Ibi
mea mater ancilla tua sollicitudi¬
nis q uigiliarũ primas partes tenẽs
orationib uiuebat. Nos adhuc fri¬
gidi a calore sp̃s tui: excitabamur
tamen ciuitate attonita. atq turba¬
ta. Tunc ymni & psalmi ut canerẽ.¬
tur scdm morem orientaliũ partiũ.
ne ppłs meroris tedio contabesceret.
institutũ est. & ex illo in hodiernũ
retentum. multis iam ac pene om̃ib
gregib tuis & ꝑ ceteras orbis partes¬
imitantib. Tunc memorato antisti¬
ti tuo ꝑ uisum aꝑiusti. quo locolate¬
rent martyrũ corpora geruasii & pro¬
thasii. que ꝑ tot annos incorrupta
in thesauro secretitui reconderas.
unde oportune ꝓmeres ad cohercen-¬
dam rabiem femineam sed regiam.
Cum enĩ ꝓpalata q effossa digno cũ
honore transferrentur ad ambrosia-¬
nam basilicam: ñ solum quos im¬
mundi uexabant sp̃s. confessis eisdẽ
demonib sanabantur⁊ uerũ etiam
quidam plures annos cecus ciuis ci¬

Expanded text:
ri parata cum episcopo suo, seruo tuo. ibi ri parata cum episcopo suo, seruo tuo. ibi mater mea, ancilla tua, sollicitudinis et uigiliarum primas tenens, orationibus uiuebat. nos adhuc frigidi a calore spiritus tui excitabamur tamen ciuitate adtonita atque turbata. tunc hymni et psalmi ut canerentur secundum morem orientalium partium, ne populus maeroris taedio contabesceret, institutum est: ex illo in hodiernum retentum multis iam ac paene omnibus gregibus tuis et per cetera orbis imitantibus. Tunc memorato antistiti tuo per uisum aperuisti, quo loco laterent martyrum corpora Protasi et Geruasi, quae per tot annos incorrupta in thesauro secreti tui reconderas, unde opportune promeres ad cohercendam rabiem femineam, sed regiam. cum enim prolata et effossa digno cum honore transferrentur ad Ambrosianam basilicam, non solum quos inmundi uexabant spiritus confessis eisdem daemonibus sanabantur, uerum etiam quidam plures annos caecus ciuis ci
Abbreviated transcription (Latin):
E quis preter te taliũ miraculoꝵ opi¬
fex: Cito de terra abstulisti uitã eiꝰ:
o securior eum recordor ñ timens qͥc-¬
quam pueritie nec adolescentie: nec
omnino homini sociaiimꝰ eum cue¬
uũ nobis in gr̃a tua educandũ in
disciplina tua. E baptizati sumus.
ꝙ fugit a nobis sollicitudo uite preteri¬
te. Nec satiabar illis dieb dulcedine
mirabisi considerare altitudinẽ con-¬
silii tui suꝑ salutem generis huma-¬
ni. Quantũ fleui in ymnis q can¬
ticis tius. suaue sonantis eccłe tue
uocib commotus acriter. uoces ille
influebant aurib meis. & eliquaba¬
tur ueritas tua in cor meũ: q exestu¬
abat in de affectus pietatis. & curre¬
bant lacrime. & bene mn erat cũ eis.
imirũ annus erat aut ñ
multo amplius:cũ iustina ualenti-¬
miani regis pueri mater. hominem
tuũ ambrosiũ ꝑsequeretur heresis
sue causa. que fuerat seducta ab arri-¬
anis. excubabat pia plebs in eccł̃a. mo¬

Expanded text:
et quis praeter te talium miraculorum opiet quis praeter te talium miraculorum opifex? Cito de terra abstulisti vitam ejus; et securior eum recordor, non timens quidquam pueritiae, nec adolescentiae, nec omnino homini illi. Sociavimus eum coaevum nobis in gratia tua, educandum in disciplina tua; et baptizati sumus, et fugit a nobis sollicitudo vitae praeteritae. Nec satiabar illis diebus dulcedine mirabili, considerare altitudinem consilii tui super salutem generis humani. Quantum flevi in hymnis et canticis tuis, suave sonantis Ecclesiae tuae vocibus commotus acriter! Voces illae influebant auribus meis, et eliquabatur veritas in cor meum; et exaestuabat inde affectus pietatis, et currebant lacrymae, et bene mihi erat cum eis. imirum annus erat aut non multo amplius, cum Iustina, Valentiniani regis pueri mater, hominem tuum Ambrosium persequeretur haeresis suae causa, qua fuerat seducta ab Arrianis. excubabat pia plebs in ecclesia mo
Abbreviated transcription (Latin):
num remeauimꝰ. Placuit & alipio
renasci in te mecũ iam induto hu-¬
militate sacramentis tuis congrua.
ꝙ fortissimo domitori corporis. usq
ad italicum solum glaciale nudo
pede obterendũ insolito ausu. Aoiun-¬
ximus etiã nobis puerũ ad eodatum
ex me natum carnaliter depeccato
meo. tu bene feceras eum. Annoꝵ erat
fere quindecim. & ingenio preuenie¬
bat multos graues & doctos uiros .U.¬
unera tua tibi confiteor dñe ds
meus creator om̃iũ. & multũ potens
reformare nr̃a deformia. Nam ego in
illo puero preter delictum nichil ha-¬
bebam. Quod enim enutriebatur a
nobis. in disciplina tua: tu inspira¬
ueras nobis. nullus alius. Munera
tua tibi confiteor. Est liber ñr qui
inscribitur de magistro. Ipse ibi me¬
cum loquit᷑. Tu scis illius ẽe sensa om¬
nia que inseruntur ibi: ex ꝑsona collo¬
cutoris mei. Cum eẽt in annis sedecim.
multa eius alia mirabiliora exꝑtus sũ.
Horrori michi erat illud ingenium.

Expanded text:
num remeavimus. Placuit et Alypio num remeavimus. Placuit et Alypio renasci in te mecum, jam induto humilitate Sacramentis tuis congrua, et fortissimo domitori corporis, usque ad Italicum solum glaciale nudo pede obterendum insolito ausu. Adjunximus etiam nobis puerum Adeodatum ex me natum carnaliter de peccato meo. Tu bene feceras eum. Annorum erat ferme quindecim, et ingenio praeveniebat multos graves et doctos viros. Munera tua tibi confiteor, Domine Deus meus, creator omnium, et multum potens reformare nostra deformia: nam ego in illo puero praeter delictum nihil habebam. Quod enim enutriebatur a nobis in disciplina tua, tu inspiraveras nobis, nullus alius: munera tua tibi confiteor. Est liber noster qui inscribitur, de Magistro: ipse ibi mecum loquitur. Tu scis illius esse sensa omnia quae inseruntur ibi ex persona collocutoris mei, cum esset in annis sexdecim. Multa ejus alia mirabiliora expertus sum. Horrori mihi erat illud ingenium;
Abbreviated transcription (Latin):
canticũ graduũ dederas sagiitas a-¬
cutas: & carbones uastatores aduer¬
sus linguam subdolam. uelut consu¬
lendo contradicentem: & sicut cibũ
assolet amando consumentem. iui¬
Lenuntiaui ꝑactis uindelialib ut
scolasticis sius mediolanenses uendi¬
torem uerborum alium prouide
rent. quod et tibi seruire delegis¬
sem. et illi professioni pre difficul¬
tate suspirandi ac dosore pectoris nõ
sufficerem. E insinuaui ꝑ litteras
antistiti tuo uiro sc̃o ambrosio pri¬
stinos errores meos. & presens uotũ
meũ. ut moneret quid potissimũ de
libris tuis legendum esset. quo ꝑcipi-¬
ende tante gr̃e paratior aptiorq fiẽ¬
rem. At ille iussit isaiam ꝓpħam. cre¬
do quod pre ceteris euuangelii uocati¬
onisq gentiũ sit prenuntiator aꝑti-¬
or. Ueruntamen ego primã huius
lectionem ñ intelligens. totumq
talem arbitrans. distuli repetendũ
ubi tempus aduenit quo me dare no¬
men oporteret: relicto rure mediola-¬

Expanded text:
canticum graduum, dederas sagittas acanticum graduum, dederas sagittas acutas, et carbones vastatores adversus linguam subdolam , velut consulendo contradicentem, et, sicut cibum assolet, amando consumentem. Renuntiaui peractis uindemialibus, ut scholasticis suis Mediolanenses uenditorem urent, quod et tibi ego servire delegissem, et illi professioni, prae difficultate spirandi ac dolore pectoris, non sufficerem. Et insinuavi per litteras antistitituo, viro sancto Ambrosio pristinos errores meos, et praesens votum meum, ut moneret quid potissimum mihi de Libris tuis legendum esset, quo percipiendae tantae gratiae paratior aptiorque fierem. At ille jussit Isaiam prophetam; credo, quod prae caeteris Evangelii vocationisque Gentium sit praenuntiator apertior. Verumtamen ego primam hujus lectionem non intelligens, totumque talem arbitrans, distuli repetendum ubi tempus advenit quo me nomen dare oporteret, relicto rure, Mediola
Abbreviated transcription (Latin):
ciebas & intrabas ꝓ eis om̃i uolup¬
tate dulcior: sed non carni o sangui
am liber erat animus m̃s a curis mor¬
dacib ambiendi & acquirendi. & uo¬
lutandi atq scalpendi scabiem libi¬
dinum: & garriebam tibi claritati
mee & diuitiis meis & saluti mee
dño deo meo. Et placuit michi in cõ¬
spectu tuo non tumultuose abripe¬
re sed leniter subtrahere ministeriũ
lingue mee nũndinis loquacitatis:
ne ulterius pueri meditantes non le¬
gem tuam. ñ pacem tuam. sed insa¬
nias mendaces & bella forensia.mer¬
carentur ex ore meo arma furori suo.
Et oportune iam paucissimi dies su¬
ꝑerant ad uindemiales ferias: ꝙ sta¬
tui tolerare illos. ut sollempniter ab¬
scederem. & redemptus a te iam non
redirem uenalis. Consiliũ gͦ nr̃m
erat coram te: coram hominib aũ
nisi nr̃is non erat. & conuenerat in¬
ter nos ne passim cuiquã effunderet᷑.
quãquã tu nobis a conualle plora-¬
tionis ascendentib & cantantib

Expanded text:
ciebus et intrabas pro eis omni uolupciebus et intrabas pro eis omni uoluptate dulcior, sed non carni et sanguiniam liber erat animus meus a curis mordacibus ambiendi et adquirendi et uolutandi atque scalpendi scabiem libidinum, et garriebam tibi, claritati meae et diuitiis et saluti meae, domino deo meo. Et placuit mihi in conspectu tuo non tumultuose abripere, sed leniter subtrahere ministerium linguae meae nundinis loquacitatis, ne ulterius pueri meditantes non legem tuam, non pacem tuam, sed insanias mendaces et bella forensia mercarentur ex ore meo arma furori suo. et opportune iam paucissimi dies supererant ad uindemiales ferias, et statui tolerare illos, ut sollemniter abscederem et rredirem venalis. Consilium ergo nostrum erat coram te; coram hominibus autem, nisi nostris, non erat. Et convenerat inter nos ne passim cuiquam effunderetur; quanquam tu nobis a convalle plorationis ascendentibus , et cantantibus
Abbreviated transcription (Latin):
& filius ancilletue: di: rupisti uin¬
cula mea tibi sacrificabo hostiam
laudis. Laudet te cormeũ & lingua
mea. & omnia ossa mea dicant, dñe
quis similis tui: dicant & responde
michi. & dic anime mee: salus tua
ego sum. Quis ego & qua lis ego:
Quid non mali ego aut facta mea.
aut si non facta dicta mea. aut si nõ
dicta uoluntas mea fuit:
¶u autẽ dñe bonus & misericors . q
dextera tua respiciens ꝓfunditatem
mortis mee: & a fundo cordis mei ex-¬
hauriens abyssum corriiptionis. E
hoc erat totum nolle quod uolebas.
& uelle quod nolẽbas. Sed ubi erat
tam annoso tempore. & de quoi mo
altoq secreto euocatum est in mom̃¬
to liberum arbitriũ meũ: quo sub¬
derem ceruicem leni iugo tuo. & hu¬
meros leni sarcine tue . xp̃e ihu ad¬
iutor meus & redemptor m̃s. Quã
suaue michi subito factum est ca¬
rere suauitatib nugarũ: & quas
amittere metus fuerat. iam dimit¬
tere gaudiũ erat. Eiciebas enim eas
a me uera tu & summa suauitas: ei¬

Expanded text:
Dirupisti vincula mea; tibi sacrificabo sacrificium laudis . Laudet te cor meum et lingua mea, et omnia ossa mea dicant: Domine, quis similis tibi? Dicant, et responde mihi, et dic animae meae, Salus tua ego sum . Quis ego, et qualis ego? Quid non mali aut facia mea; aut, si non facta, dicta mea; aut, si non dicta, voluntas mea fuit? Tu autem, Domine, bonus et misericors, et dextera tua respiciens profunditatem mortis meae, et a fundo cordis mei exhauriens abyssum corruptionis. Et hoc erat totum nolle quod volebam, et velle quod volebas. Sed ubi erat tam annoso tempore, et de quo imo altoqto liberum arbitrium meum, quo subderem ceruicem leni iugo tuo et umeros leni sarcinae tuae, Christe Iesu, adiutor meus et redemptor meus? quam suaue mihi subito factum est carere suauitatibus nugarum, et quas amittere metus fuerat, iam dimittere gaudium erat. eiciebus enim eas a me, uera tu et summa suauitas, ei
Abbreviated transcription (Latin):
t angło philadelphie eccłe scribe.
Hec dicit sc̃s & uerus. qui habet
clauem dauid qui aꝑit &ͥ nemo claudit:
claudit & nemo aꝑit. Scio opera tua¬
s ecce dedi coram te ostium aꝑtum.
quod nemo potest claudere: qͥa mo¬
dicam habes uirtutem. & seruasti u̾¬
bum meũ & non negasti nomen me¬
um. Ecce dabo tibi de synagoga sa¬
thane qui dicunt se udeos esse & nõ
sunt: & mentiuntur. Ecce faciam illoᷤ
ut ueniant &z adorent ante pedes tuoᷤ.
& sciant quia ego dilexi te: qm̃ serua¬
sti uerbum patientie mee: & ego te
seruabo ab hora temptationis que
temptare habitantes in terra. ii.¬
cce uenio cito:tene quod habes
ut nemo accipiat coronam tuam.
Qui uicerit faciam illũ columpnam
in templo dei mei: & foras ñ egredi¬
etur amplius. E scribam suꝑ eum¬

Expanded text:
e scribe haec dicit sanctus et verus qui habet clavem David qui aperit et nemo cludit et cludit et nemo aperit scio opera tuaecce dedi coram te ostium apertum quod nemo potest cludere quia modicam habes virtutem et servasti verbum meum et non negasti nomen meum ecce dabo de synagoga Satanae qui dicunt se Iudaeos esse et non sunt sed mentiuntur ecce faciam illos ut veniant et adorent ante pedes tuos et scient quia ego dilexi te quoniam servasti verbum patientiae meae et ego te servabo ab hora temptationis quae temptare habitantes in terra venio cito tene quod habes ut nemo accipiat coronam tuam qui vicerit faciam illum columnam in templo Dei mei et foras non egredietur amplius et scribam su
Abbreviated transcription (Latin):
testis fidelis & uerus: qui est princi¬
pium creature dei. Scio oꝑa tua. qͥa
neq frigidus es neq calidus. Utinam
frigidus esses aut calidus. Sed quia
ꝙ locupletatus. & nullius egeo. & ne-¬
scis quia tu es miser & miserabilis. ꝙ
pauper: q cecus: & nudus. Igitur sua¬
deo tibi emere a me aurũ ignitum pro¬
batum ut locuples fias. & uestimentis
albis incuaris. et non appareat con¬
fusio nuditatis tue. & collirio inun¬
ge oculos tuos ut uideas. Ego quos

Expanded text:
Testis fidelis, et verus, qui est principium creaturae Dei. Scio opera tua, quia neque frigidus es, neque calidus: utinam frigidus esses, aut calidus: sed quia et locupletatus, et nullius egeo: et nescis quia tu es miser, et miserabilis, et pauper, deo tibi emere a me aurum ignitum, probatum, ut locuples fias, et vestimentis albis induaris, et non appareat confusio nuditatis tuae, et collyrio inunge oculos tuos, ut videas. Pos
Abbreviated transcription (Latin):
a xp̃o potestas uidicandi. Deniq ait ei.
Quoꝵ remiseris peccata remissa erunt
& quoꝵ detinueris detenta erunt.
Hic est petrus: quem xp̃i eile confi¬
dentissimũ. subiecta uest iiis eius
maria ꝓbauerunt. Nam a dño suo
nouos sibi dari in fluctib gressus. ut
fidelis poposcit. & ut dilectus inuenit.
Qui ob hoc solum trepidare uisus ẽ.
ut fragilitas humana cognosceret. qͣn¬
ta esset inter deum seruũq distantia:
dum aggiauata peccatis caro mergit᷑.
& immaculata nescit planta difidere.
simul & illud. ne dum suꝑ aquas am¬
bulans petrus pede intrepido ꝑuenis¬
set ad xp̃m. dñi forte sui uirtutibus
equaretur

Expanded text:
hristo potestas est judicandi. Denique ait eis: hristo potestas est judicandi. Denique ait eis: Quorum remiseritis peccata, remissa sunt, et quorum detinueritis, detenta sunt . Hic est Petrus, quem Christi esse confidentissimum subjecta vestigiis ejus maria probaverunt; nam a Domino suo novos sibi dari in fluctibus gressus, ut fidelis poposcit, et ut dilectus promeruit; qui ob hoc solum trepidare visus est ut fragilitas humana cognosceret quanta esset inter Dominum servumque distantia, dum aggravata peccatis caro mergitur, et immaculati nescit planta desidere. Similiter et illud, ne, dum super aquas ambulans Petrus pede intrepido pervenisset ad Christum, Domini forte sui virtutibus aequaretur
Abbreviated transcription (Latin):
possit eloquio: a quo nobis adorande
diuinitatis fides. & cepit & ꝑmanet:
Quid tanto głosius uiro: qui fidem setre¬
ti inscrutabilis. loquendo edidit. uiuẽ¬
do docuit. patiendo firmauit: Ut aũ
cenfessionis huiꝰ quanta esset magni¬
tudo saluator ostenderet:ait ei. Beatus
es symon bariona: quia caro & sangͥs
ñ reuelauit tibi. sed pater m̃s qui est in
celis. Tibi dabo claues regni celorũ. Qͥs
gͦ xp̃m ꝑ carnem. & in carne natũ. om¬
nipotentis patris esse filiũ sentire po¬
tusset: nisi ꝓpitius hoc ipse pater ꝑ
petrum nobis reuelasset e celo: Hec
illi confessio dedit. ut ante claues reg¬
ni celestis acciperet. quã celi ianuas in
de creditis petro clauib regni: more
nr̃arũ clauiũ cogitatio terrena ꝑmo¬
ueat. Clauis enim celi lingua ẽ petri.
quia singłoꝵ mirita censendo apłs
unicuiq regnũ celoꝵ aut claudit aut
aperit. Non ist gͦ clauis ista mortalis
artificis aptata manu: sed clata est¬

Expanded text:
possit eloquio, a quo nobis adorandae possit eloquio, a quo nobis adorandae Divinitatis fides et coepit et permanet? Quid tanto gloriosius viro, qui fidem secreti inscrutabilis loquendo edidit, vivendo docuit, patiendo firmavit? Ut autem confessionis hujus quanta esset magnitudo Salvator ostenderet, ait ei: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui est in coelis; Et: Tibi da per carnem, et in carne natum omnipotentis Patris esse Filium sentire potuisset, nisi propitius hoc ipse Pater per Petrum nobis revelasset e coelo? Hoc illi confessio dedit ut ante claves regni coelorum acciperet quam coeli januas introiret. de creditis Petro clavibus regni more nostrarum clavium cogitatio terrena permoveat. Clavis enim coeli lingua est Petri: quia singulorum merita censendo, apostolus unicuique regnum coelorum aut claudit aut aperit. Non est ergo clavis ista mortalis artificis aptata manu, sed data a C
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere: qͥa totũ xp̃i ꝓficiebat eccl̃iis. qd ui-¬
uebãt. Erat eis &. mori lucrũ: qͥa tali hac
morte uitãsibi mercabant᷑ eternã. Erat eis
mori lucrum: quoꝵ corruptõi incorru¬
ptio succedebat. q dampna p̾sentiũ
tempoꝵ. lucra ꝑpetua sequebantur. S
lingue nr̃e. ingeniiq tenuitas patit᷑.
immo ut misericors deus annuit ꝓlo
credendi fundamenta constituit. Nã
ꝑcunctanti dño. quis esse ab homini¬
b diceretur: respondit. Tu es xp̃c fili¬
us dei unui:idest tu dñe de carne
uirginis factus es xp̃c: qui uiui dei¬
es filius sempiternus. Tu dõe homi¬
nib natus es homo: qui incogitabili
maiestate ds̃ es apud deum. Tu es
xp̃c: qui ꝓ redemptione nr̃a. ad passio¬
nem ueniens. impassibilis ꝑmanes
uis gͥ unquam in tantum hoc in¬
comprehense deitatis archanum. hu¬
mani sensus attollere potuisset optu¬
tum: nisi ab ore petri salutaris huius
fidei ueritas radiasset: Quis meritoꝵ
eius głam. quãuis magno equiperare

Expanded text:
vivere, quia totum Christi proficiebat Ecclesiis quod vivebant, Erat eis et mori lucrum, quia tali hac morte vitam sibi merebantur aeternam; erat eis mori lucrum, quorum corruptioni incorruptio succedebat, et damna praesentium temporum lucra perpetua sequebantur. Sedlinguae nostrae ingeniique tenuitas patitur, imo ut misericors Deus annuit, procredendi fundamenta constituit. Nam percunctanti Domino quis esse ab hominibus diceretur, respondit: Tu es Christus Filius Dei vivi ; id est, tu, Domine, de carne Virginis factus es Christus, qui vivi Dei Filius es sempiternus; tu, Domine, hominibus natus es homo, qui incogitabili majestate Deus es apud Deum. Tu es Christus, qui pro redemptione nostra ad passionem veniens, impassibilis permanes ur unquam in tantum hoc incomprehensae Deitatis arcanum humani sensus attollere potuisset obtutum, nisi ab ore Petri salutaris hujus fidei veritas radiasset? Quis meritorum ejus gloriam quamvis magno aequiparare
Abbreviated transcription (Latin):
loriosissimos xp̃iane fidei prin¬
religione ueneramur. Apli namq. la¬
tino sermone dicuntur missi. Qui gͦ
fertur ministris. illi sine dubio cuius
ministri sunt exhibetur: ut ait ipse
saluctor ad discipłos suos. Qui uos
audit me audit: ꝙ. qui uos recipit me¬
¶ recipit.
ere beata apłoꝵ merita: in
ri. Beati nichilominus &. illi: quoꝵ
deuotio delata apłis. recurrit in xp̃m
Tenentes itaq frẽs tante huiꝰ ꝓmissio¬
nis fidem: de suppliciis patrũ nr̃oꝵ pro
morte letantur. martyres non dubitãt
dico & paulũ piissimis studiis hono¬
remus. quib xp̃i prestante gr̃a factuᷤ
est hodie de morte natalis.

Expanded text:
loriosissimos Christianae fidei prinreligione veneramur. Apostoli namque Latino sermone dicuntur missi; qui ergo fertur ministris, illi sine dubio cujus ministri sunt exhibetur; ut ait ipse Salvator ad discipulos suos: Qui vos audit, me audit, et qui vos recipit, me recipit . Vere beata apostolorum merita, in ri. Beati nihilominus et illi, quorum devotio delata apostolis recurrit in Christum. Tenentes itaque, fratres, tantae hujus promissionis fidem de suppliciis patrum nostrorum morte laetatur, martyres non dubitat cdico et Paulum, piissimis studiis honoremus, quibus Christi praestante gratia, factus est hodie de morte natalis,
Abbreviated transcription (Latin):
on enim sine causa factum puta¬
mus. quod una die uno in loco. unius
tyranni tolerauere sententiam. Una
die passi sunt: ut ad xp̃m pariter ꝑue¬
nirent. Uno in loco: ne alteri roma dees¬
set. Sub uno ꝑsecutore: ut equalis cru¬
delitas utrumq constringeret. Dies gͦ
ꝓ merito. locus ꝓ gła. ꝑsecutor decretuᷤᷤ
est ꝓ uirtute. Et in quo tandem loco
martyriũ ꝑtulerunt: In urbe roma
que principatũ & caput obtinet nati¬
onũ. scilicet ut ubi caput suꝑstitionis
erat. illic caput quiesceret sc̃itatis: & u¬
bi gentiliũ principes habitabant᷑. illic
& paulus. hinc possumꝰ intelligere:
qd̃ cum dñs orientis regionem ꝓpria
illustrauerit passione: occidentis pla¬
gam ne quid minus esset. uice sui apo¬
stoloꝵ sanguine illuminare dignatꝰ

Expanded text:
on enim sine causa factum putemus, quod una die, uno in loco, unius tyranni toleravere sententiam. Una die passi sunt, ut ad Christum pariter pervenirent; uno in loco, ne alteri Roma deesset; sub uno persecutore, ut aequalis crudelitas utrumque constringeret. Dies ergo pro merito, locus pro gloria, persecutor decretus est pro virtute. Et in quo tandem loco martyrium pertulerunt? In urbe Romana, quae principatum et caput obtinet nationum: scilicet, ut ubi caput superstitionis erat, illic caput quiesceret sanctitatis; et ubi Gentilium principes habitabant, illic Eus et Paulus, hinc possumus intelligere, quod cum Dominus Orientis regionem propria illustraverit passione, Occidentis plagam, ne quid minus esset, vice sui Apostolorum sanguine illuminare dignatus
Abbreviated transcription (Latin):
dem dextras satelles tuus. sed armatũ
fide catholica pectus inueniet. Occide.
ꝓsterne:secandas gladiis ꝑcussorib cer¬
uices prebemus intrepidi. Hec nobis io¬
cundiora sunt: dum modo quia te cũ
sacrilegiis tuis contempnimꝰ. ad regna
celestia ꝓperamus. Flagrabat enĩ iam
tunc in beatissimis uiris martyri: go¬

Expanded text:
ri| cius satellis tuos sed armatum fide catholica pec| tus inueniet. Occide prosternae resecandas gladi| is percussoribus ceruices praebebus intrepidi . haec| nobis iocundiora sunt dum modo quod te cum sacri| legiis tuis contemnius. Ad regnacesserant; flagrabat enim iam tunc in beatissimis uiris martyrii glo
Abbreviated transcription (Latin):
nũ cultus. & aras pollutas sanguine ui¬
precepisse te aut sacrilegiis polluere nes:¬
ri. Non inquiras longus latitantes.
Nos om̃es xp̃ianos esse cognosce: habe¬
bis potestati tue subdita omniũ corpora.
auctorem uͦ suum respicientes xp̃m a¬
nimas non tenebis. Hec sicut uir
& cesari ꝑ satellites nuntiatur. At il¬
delitatis ordo consumeret. Post hanc
uocem ad legionem uelociter ꝓperat᷑.
crudelia precepta ꝑaguntur: reliqui uͦ¬
sue signis: hac circunstantes exhortati.¬
one confirmat. Tenere me commilito¬
nes optimi sclarium quidem belloꝵ
signa ꝑspicitis: sed non ad hec arma
ꝓuoco.non ad hec bella auimos ur̃os
uirtutemq cohortor. Aliud nobis ge¬
nus eligendum est prelioꝵ. non ꝑ hos
gladios potestis ad regna celestia ꝓpe¬

Expanded text:
num cultus et aras semper pollutas sangui| ne uinum cultus et aras semper pollutas sangui| ne uiepisse te . ut aut| sacrilegies polluerisnec non| inquiras longius latitantes. Nos omnes christianos| esse cognosce . habebis potestati tuae subdita| omnium corpora auctorem uero suom respicientes christum| animas non tenebes . haec sicut uer t cesari per satellites nun| ciatur Incldilitates ordo consummeret .| post anc uocem ad legionem uelociter properatur .| crudilia praecepta peraguntur reliquosui signis hac circumstantes oracione confer| mat tenere me commilitones optim“us” secularium| quidem bellorum signa perspicitis . sed non ad hec ar| ma prouoco . non ad haec bella animos uestros| uirtutemque conpello . aliod nobis genus elegendum| est praeliorum non per hos gladios potest . ad regna| caelestia prope
Abbreviated transcription (Latin):
olim dedisse nos memini: qd̃ contemp¬
tu lucis istius & desꝑatione uite. de¬
fensare rem publicam deberemus. Iã
tunc ꝓmisi mei corporis uilitatem. ꝙ
spopondi hanc imꝑatorib fidem. nec
tamen michi ullus tunc regna celestia
ꝓmittebat. Quid xp̃o spondente faci¬
endum est. si hoc potuius militie
deuotione ꝓmittere: Quinimmo
fortissimi cõmilitones. olim deuotas
animas subdamus pretiosissime passio¬
ni. Sit nobis uirilis animus. fides in¬
uiolata ꝑmaneat. Iam cerno ante tri-¬
bunal xp̃i stantes eos: quos neci paulo
ante satelles regius deputaiit. Illa
uera gła est: que eternitatem beatam
uite huius breuitate mercatur. Equa¬
li om̃s animo. una uoce. responsum sa¬
tellitib demus. Id nuntiate. Milites
quidem cesar tui sumus: & ad defensio¬
nem rei publice romana arma susce¬
pimus:nec un quam aut desertores bel
ignauia formidinis meruimꝰ subire fla-¬
gitium. Tuis etiam obtemꝑaremus pre-¬
ceptis: nisi instituti legib xp̃ianis. demo¬

Expanded text:
olim dedisse| nos menime quod contemtu lucis istius et disperacione| uitae defensare rem puplicam deberemus . iam tunc| promisi mei corporis uilitatem et spopondi hanc impe| ratoribus fidem . nec tamen mihi ullus tunc regna| celestia promittebat . quid christo . spondente facien| dum est . si hoc potuemus miliciae deuocione promit| tere. Quin immo fortissimi commilitonis . olim deuot\a/s| animas subdamus praeciosissimae passioni sit no| bis uirilis animus . fides inuiolata permaneat. Iam| cerno ante tribunal christi stantes eos quos neci . paulo| ante satellis regius depotauit illa uero gloria est . quae| aeternitatem beatam uitae huius breuitatem erca| tur. Aequali omnes animo. Vna uoce responsum satel| litibus demus. Ii . nuncia milites quidem caesar tui sumus| et ad defensionem rei pupuci . romana arma suscipi| mus. Nec umquam aut desertores bellignauae formidines| meruimus subirae flagitium . tuis eciam obtempe| raremus praeceptes. Nisi instituti legibus christianis| demo
Abbreviated transcription (Latin):
tiet dicens. Milites sumus imꝑator tui:
sed tamen seruitutẽ liberi confitemur
dei. Tibi militiam debemus: illi in no¬
centiam. A te stipendiũ laboris accipi¬
mus: ab illo uite exordium sumpsimꝰ.
Sequi imꝑatorem in hoc nequaquã
possumus: ut auctorem nr̃m negemꝰ
Non nos aduersum te imꝑator arma-¬
uit: ipsa que fortissima est in ꝑiculis
desperatio. Tenemus arma & non re-¬
siftimus: quia mori magis quã occide
re uolumus. & innocentes interire.ꝗͣ
noxii uiuere preoptamus. Siquid in

Expanded text:
dum: Milites sumus, imperator, tui, sed tamen serui, quod libere confitemur, dei. tibi militiam debemus, illi innocentiam. a te stipendium laboris accepimus, ab illo uitae exordium sumpsimus. sequi imperatorem in hoc nequaquam possumus, ut auctorem negemus non nos aduersum te, imperator, armauit ipsa saltim quae fortissima est in periculis desperatio. tenemus ecce arma et non resistimus, quia mori quam occidere satis malumus et innocentes interire quam noxii uiuere praeoptamus. si quid in
Abbreviated transcription (Latin):
neret.partum non potuit habere suspe¬
ctum. Fallendi aũ ut dixi principis
mundi fuisse consiliũ. ipsius dñi uer¬
ba declarant. cum apłi iubentur ta-¬
cere de xp̃o: cũ sanati prohibentur glo¬
riari de remedio: cum demones preci-¬
piuntur silere de dei filid. Fallendi¬
aũ ut dixi principis mundi fuisse con¬
silium: etiam apls declarauit dicen.
Sed loquimur dei sapientiam in my¬
sterio absconditam: quã nemo princi¬
pum huiꝰ scl̃i cognouit. Si enĩ cogno¬

Expanded text:
neret, partum non potuit habere suspeneret, partum non potuit habere suspectum. fallendi autem principis mundi fuisse consilium ipsius domini uerba declarant, cum apostoli iubentur tacere de Christo, cum sanati prohibentur gloriari de remedio, cum daemones praecipiuntur silere de dei filio. fallendi, ut dixi, principis mundi fuisse consilium etiam apostolus declarauit dicens: sed loquimur dei sapientiam in mysterio absconditam, quam nemo principium
Abbreviated transcription (Latin):
qui foris sunt. Nec decuit sinistra uirgi¬
nib opinione uuentib. uelamen ex¬
cusationis relinqui: qd̃ infamata ma-¬
ter quoq domini uideretur. Quid aũ
uideis.quid herodi posset asscribi:si na¬
tum uiderentur ex adulterio ꝑsecuti:
Quẽadmodum aũ ipse diceret. ñ ueni
legem soluere. sed adimplere: si uideret᷑
cepisse a legis iniuiria: cum partus in¬
nupte lege dampnetur: Quin etiam
locupletior testis pudoris maritus ad¬
hibetur. qui posset ꝙ dolere iniuriam.
& uindicare obprobrium. si non agno¬
sceret sacramentũ. Quid quod etiam
fides marie uerbis maior asciscitur.
& mendatii causa remouetur. Ui dere¬
tur enun culpam obumbrare uoluisse
mendacio: innupta pregnans. Causã
aũ mentiendi indesponsata habuit. de¬
sponsata non habuit: cũ coniugii pre¬
miũ ꝙ gr̃a nuptiarũ partus sit femi¬
narũ. Non mediocris quoq causa est.
ut uirginitas marie falleret principẽ
mundi: qui cũ desponsatam uiro cer¬

Expanded text:
qui foris sunt, nec decuit sinistra uirgiqui foris sunt, nec decuit sinistra uirginibus opinione uiuentibus uelamen excusationis relinqui, quod infamata mater quoque domini uideretur. quid autem Iudaeis, quid Herodi posset adscribi, si natum uiderentur ex adulterio persecuti? quemadmodum autem ipse diceret: non ueni legem soluere, sed inplere, si uideretur coepisse a legis iniuria, cum partus innuptae lege damnetur? quin etiam locupletior testis pudoris maritus adhibetur, qui posset et dolere iniuriam et uindicare obprobrium, si non agnosceret sacramentum. quid quod etiam fides Mariae uerbis maior adsciscitur et mendacii causa remouetur? uideretur enim culpam obumbrare uoluisse mendacio innupta praegnas. causam autem mentiendi indesponsata habuit, desponsata non habuit, cum coniugii praemium et gratia nuptiarum partus sit feminarum. non mediocris quoque causa est, ut uirginitas Mariae falleret principem mundi, qui cum desponsatam uiro cer
Abbreviated transcription (Latin):
atent quidem diuina mysteria: nec
facile iuxta ꝓpheticũ dictũ quisqͣm
honimũ potest scire consiliũ dei: sed ta¬
men ex ceteris factis atq preceptis dñi
saluatoris. possumus intelligere.&. hoc
ꝓpensioris fuisse consilii. quod ea potis¬
simũ esset electa. ut dñm pareret: que
erat desponsata uiro. Cur aũ non ante¬
quam desponsaretur impleta est: For¬
tasse ne diceretur qd̃ conceperat ex adul¬
terio. Et bene utrumq posuit scriptura:.
ut desponsata esset & uirgo. Uirgo. ut
expers uirilis consortii esse uideretur: de¬
sponsata. ne temerate uirginitatis ad¬
ureretur infamia: cui grauis aluus
corruptele uideretur insigne preferre.
Maluit aũ dñs: aliquos de ortu suo. quã
de matris pudore dubitare. Sciebat enĩ
teneram esse uirginis uerecundiam. &
lubricam famam pudoris: nec putauit
ortus sui fidem. matris iniuriis astru-
ntarie sicut pudore integra: ita opinio¬
ne inuiolabilis uirginitas. O portet e¬
nim scos: ꝙ ab hiis testimoniũ habere

Expanded text:
atent quidem diuina mysteria nec facile iuxta propheticum dictum quisquam hominum potest scire consilium dei, sed tamen ex ceteris factis atque praeceptis domini salutaris possumus intellegere et hoc perpensioris fuisse consilii, quod ea potissimum lecta est, ut dominum pareret, quae erat desponsata uiro. cur autem non antequam desponsaretur inpleta est? fortasse ne diceretur quod conceperat ex adulterio. et bene utrumque posuit scriptura, ut et desponsata esset et uirgo: uirgo, ut expers uirilis consorti uideretur, desponsata, ne temeratae uirginitatis adureretur infamia, cui grauis aluus corruptelae uideretur insigne praeferre. maluit autem dominus aliquos de suo ortu quam de matris pudore dubitare — sciebat enim teneram esse uirginis uerecundiam et lubricam famam pudoris — nec putauit ortus sui fidem matris iniuriis adstruendam. Mariae sicut pudore integra ita inuiolabilis opinione uirginitas; oportet enim sanctos et ab his testimonium habere
Abbreviated transcription (Latin):
hec mando inquit uobis ut diligatis
inuicem: adiecit atq ait. Si mundus
uos odit: scitote quia me priorem uo¬
bis odio habuit. Cur gͦ membrũ se¬
supra uerticem extollit: Recusas ẽe
in corpore: si non uis odium mundi
sustinere cũ capite. Si de mundo inqͥt
essetis: mundus quod suũ erat dilige¬
ret. Uniuerse hoc utiq dicit eccl̃e quã
plerũq etiam ipsam mundi nomine
appellat. sicut illud est. D̾s erat in xp̃o:
mundus ec ła: & totus mundus odit¬
C eccłiam.
undus gͥ odit mundum. ini .iiii.¬
micus reconciliatũ. dampnatus salua¬
tum: inquinatus mundatũ. Deniq
sed ego elegi uos de mundo: ꝓpterea odit
uos mundus. Ergo & ipsi inde erant.
unde ut ñ essent electi sunt. inde non
meritis suis quoꝵ nulla bona p̃cesserãt
oꝑa. non natura que tota suerat ꝑ li¬
berum arbitriũ in ipsa radice uitiata.
sed gratuita. hoc est uera gr̃a. Qui enĩ
de mundo murdũ elegit: fecit qd̃ eli¬

Expanded text:
ec mando vobis, ut diligatis invicem, adjecit atque ait: Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae itaque hoc dicit Ecclesiae, quam plerumque etiam ipsam mundi nomine appellat, sicut illud est: Deus erat in Christo mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. undus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum. 3. sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla bona praecesserant opera; non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eli
Abbreviated transcription (Latin):
continua. Nec immerito. Creditur
enĩ qd̃ saluator om̃iũ ipse quantũ da¬
tur intelligi per se totus festiuus oc¬
currerit: & cum gaudio eam secũ in
throno collocauerit.

Expanded text:
continua, nec immerito. Creditur enim quod salvator omnium ipse, quantum datur intelligi, per se totus festivus occurrit, et cum gaudio eam secum in throno collocavit.
Abbreviated transcription (Latin):
auditi. laudes cecinisse. Iitterea & qd̃
ꝑspicatius est multo non nunquã
lumine eosdem resplenduisse. insuꝑ
&s adhuc uiuentes in carnez ibioem
miri odoris fragrantiam duitiꝰ ꝑsen
exhibere ꝓsuos celi mirasros cirta
defunctos: quantoraagis cricendũ
hodierna die militiam celoꝵ cum
agminib suis festiue obuiam adue¬
nisse genitrici dei eandemq ingenti
lumine cirtunfulsisse. & usq ad thro¬
num. olim sibi etiam ante mundi cõ¬
stitutionem. paratũ cũ laudib & can¬
ticis sp̃ualib ꝑduxisse: Igitur nulli
dubiũ omnẽ illam celestem iherłm tẽ

Expanded text:
auditi, laudesque cecinisse: interea et quod auditi, laudesque cecinisse: interea et quod perspicacius est, multo nonnumquam lumine eosdem resplenduisse; insuper et adhuc viventes in carne, ibidem miri odoris fragrantiam diutius persexhibere per suos coeli ministros circa defunctos: quanto magis credendum est hodierna die militiam coelorum cum suis agminibus festive obviam venisse genitrici Dei, eamque ingenti lumine circumfulsisse, et usque ad thronum olim sibi etiam ante mundi constitutionem paratum, cum laudibus et canticis spiritualibus perduxisse! Nulli dubium, omnem
Abbreviated transcription (Latin):
aurora cõsurgens: Pulchra ut lunaiele¬
cta ut sol:terribilis ut castroꝵ acies ordi¬
noui dilucli aurora rutilans ascensu
suo respłedeat multis freta & uallata sc̃o¬
rũ agminib Unde dicit᷑ t̾ribilis ut castro¬
rũ acies ordinata. Siquidẽ t̾ribilis suis fa¬
cta uͥtutib. uͭ castroꝵ acies admodũ ordina
quam luna: quia iam sine defectu sui
choruscat celestib illustrata fulgorib.
Electa ut sol fulgore uirtutũ:quia ip̃e
eam elegit sol iusticie ut nasceretur
ex ea. Ao cuius ꝓfecto exequias quan¬
tum fas est credere famulabantur
angłi: & uniuerse celoꝵ congratula¬
bantur curie. Nec mirũ quia honor
maternus eius est qui natus est ex ea:
orat suꝑse eleuatum cũ patre in se¬
de maiestatis dñi. Legimus ergo
quamsepe ad funera quoꝵ libet sc̃oꝵ¬
angelos aduenisse. & ad exequias eoꝵ
obsequia prestitisse: necnon & ani¬
mas electoꝵ usq ad celos cũ ymnis
& laudib detulisse: ubi & utriusq
sexus chori cõmemorantur frequent

Expanded text:
aurora consurgens, pulchra ut luna, electa ut sol, terribilis ut castrorum acies ordinovi diluculi aurora rutilans ascensu suo resplendeat, multis freta et vallata sanctorum agminibus. Unde dicitur: Terribilis ut castrorum acies ordinata. Siquidem terribilis suis facta virtutibus, ut castrorum acies admodum ordinatquam luna, quia jam sine defectu sui coruscat coelestibus illustrata fulgoribus; electa ut sol fulgore virtutum, quia ipse eam elegit sol justitiae, ut nasceretur ex ea. Ad cujus profecto exsequias, quantum fas est credere, famulantur angeli, et universae coelorum congratulantur curiae. Nec mirum, quia honor maternus est ejus qui natus est ex ea, orat super se elevatum cum Patre in sede majestatis Domini. Legimus ergo quam saepe ad funera et  et exsequiis eorum obsequia praestitisse: necnon et animas electorum usque ad coelos, cum hymnis et laudibus detulisse: ubi et utriusque sexus chori commemorantur frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
sola que carnis sunt sapiunt. De qͥb.
unt. Sed dominus qui talenta contu¬
lit. rationem positurus redit: quia is
qui nunc pie spiritalia dona tribuit.
diftricte in iudicio merita exquirit.
Quid quisq accepit considerat: & qͦd
lucrũ de acceptis reportet pensat At¬

Expanded text:
sola quae carnis sunt sapiunt; de quibussola quae carnis sunt sapiunt; de quibusre nesciunt. 78 Sed dominus qui talenta contulit, rationem positurus redit; quia is qui nunc pie spiritualia bona tribuit, districte in judicio merita exquirit. Quidquid quisque accepit considerat, et quod lucrum de acceptis talentis reportet pensat
Abbreviated transcription (Latin):
que acceperũt. Dumq se a carnis pe¬
tulantia a terrenarũ rerũ ambitu.
atq a uisibiliũ uoluptate custodiũt
ab hiis etiam alios ammonendo cõ¬
pescunt. Tu autem domine.
t sunt nonnulli qui quasi duobz
talentis ditati intellectum atq oꝑa-¬
tionem ꝑcipuint. subtilia de inter¬
nis intelligunt. mira de exteriorib
oꝑantur. Cumq intelligendo &. ope¬
rando aliis predicant. quasi duplica-¬
tum de negotio lucrũ reportant. Be¬
ne autem ala quinq uel alia duo
in lucr. in uenisse referuntur: qͥa
dum utriq sexin predicatio impen¬
ditur. quasi accepta talenta gemi¬
nantur. Sed is qui unũ talen¬
tum acceꝑat. abiens fodit in terram
& abicondit pecumam dñi sin. Talin¬
cum in terra auscondere est. acceptũ
ingeniũ in terreius actib implicare:
lucrũ spiritale non querere. cor a ter¬
renis cogitationib nunquã leuare.
Sunt namq non nulli qui donum
intelligentie ꝑceperunt: sed tamen

Expanded text:
quae acceperunt; dumque se a carnis pequae acceperunt; dumque se a carnis petulantia, a terrenarum rerum ambitu, atque visibilium voluptate custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt.t sunt nonnulli qui, quasi duobus talentis ditati, intellectum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in exterioribus operantur; cumque et intelligendo et operando aliis praedicant, quasi duplicatum de negotio lucrum reportant. Bene autem alia quinque vel alia duo in lucrum venisse referuntur, quia dum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur. Sed is qui unum talentum acceperat, abiens fodit in terram, et abscondit pecuniam domini sui. Talentum in terra abscondere, est acceptum ingenium in terrenis actibus implicare, lucrum spirituale non quaerere, cor a terrenis cogitationibus nunquam levare. Sunt namque nonnulli qui donum intelligentiae perceperunt, sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uis itaq est iste homo qui ꝑegre
ꝓficiscitur: nisi redemptor nr qui in
ea carne quã assumpserat. abiit in
celum: Carnis etenim locus ꝓprie
terra est: que quasi peregrina du¬
citur. dũ ꝑ redemptorem nr̃m in ce¬
lo collocatur. Sed homo iste ꝑegre
ꝓficiscens seruis bona sua tradidit.
quia fidelib suis spiritalia dona con¬
cessit. Et uni quidem dedit quinq
talenta: alii duo. alii uero cõmisit
unum. Quinq etenim sunt corporis
sensus: ui delicet uisus. auditus. gu¬
stus. odoratus & tactus. Quinq gͥ
talentis. donum quinq sensuum.¬
idest exterioꝵ scientia. exprimitur.
Duob uero. intellectus & operatio
designatur. Unius aũ talenti nomi¬
ne: intellectus tantũ modo designat᷑.
Sed is qui quinq talenta acceꝑat:
alia quinq talenta lucratus est. Qa¬
sunt non nulli qui & si interna ac
mystica penetrare nesciunt. ꝓ inten¬
tione tamen suꝑne patrie docent re¬
cta quos possunt. de ipsis exteriorib

Expanded text:
uis itaque iste homo est qui peregre proficiscitur, nisi Redemptor noster, qui in ea carne quam assumpserat abiit in coelum? Carnis enim locus proprius terra est, quae quasi ad peregrina ducitur, dum per Redemptorem nostrum in coelo collocatur. Sed homo iste peregre proficiscens servis suis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona concessit. Et uni quidem quinque talenta, alii duo, alii vero commisit unum. Quinque etenim sunt corporis sensus, videlicet visus, auditus, gustus, odoratus et tactus. Quinque ergo talentis donum quinqid est exterior scientia exprimitur, duobus vero intellectus et operatio designatur. Unius autem talenti nomine intellectus tantummodo designatur. Sed is qui quinque talenta acceperat, alia quinque lucratus est; quia nonnulli sunt qui, etsi interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae, docent recta quae possunt, de ipsis exterioribus
Abbreviated transcription (Latin):
hominib appellari. neq ab eis effer¬
ri in mundũ: sed ab excellentiori qͣ¬
dam maioriq natura. Unde signan¬
ter euuanglista addidit dicens. Et uo¬
catum est nomen eius ihc: qd̃ uocatũ
in utexo.¬

Expanded text:
 appellari, neque ab eis efferri in mundum, sed ab excellentiori quadam majorique natura. Unde signanter evangelista addidit dicens: Et vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum in utero
Abbreviated transcription (Latin):
tuus est: non quia ipse pec¬
cauerit neq enim peccatũ fecit nec
inuentus est dolus in ore eius: s mor¬
tuus est. ut nos qui mortui sumus
illo moriente peccatis nequa quã pec¬
cato & uitiis iueremus. Unde scribi¬
tunc illo moriente. & consurrexerimꝰ
resurgente: sic cũ eo circuncisi sumus.
& post circuntisionẽ sollempni purga¬
tione mundati. Unde nequaquã iam
indigemus circuncisione carnali. Nͣ¬
t ut scias propter nos illum fu
isse circuncisum: audi paulum
manifestissime predicantẽ. In quo ha¬
bitat omnis ꝑlenitudo diuinitatis
corporaliter: & estis in illo repleti. qͥ
est caput omnis principatus & pote¬
statis: in quo & circuntisi estis cir-¬
cuntisione sine manib. in expoliati¬
one corporis carnis. in circuncisione
xp̃i: consepulti ei in baptismate in
quo & conresurreximus ꝑ fidem ope¬
rationis dei. qui suscitaiit eum a
mortuis. Et mors gͥ &. resurrectio &
circuncisio eius: pro nobis facte sũt.¬
Et cum impleti essent dies circunci

Expanded text:
tuus est. Non quia ipse peccaverit, neque enim peccatum fecit, nec inventus est dolus in ore ejus; sed mortuus est, ut nos qui mortui sumus, illo moriente peccatis, nequaquam peccato et vitiis viveremus . Unde scribinc illo moriente, et consurreximus resurgenti: sic cum eo circumcisi sumus, et post circumcisionem solemni purgatione mundati. Unde non jam indigemus circumcisione carnali. Et ut scias propter nos fuisse illum circumcisum, audi Paulum manifestissime praedicantem. In quo habitat, inquit, omnis plenitudo divinitatis corporaliter, et estis in illo repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis, in quo et circumcisi estis circumcisione sine manibus in exspoliatione corporis carnis, in circumcisione Christi, consepulti ei in baptismate, in quo et consurreximus per fidem operationis Dei, qui suscitavit eum a mortuis . Et mors igitur, et resurrectio, et circumcisio ejus, pro nobis factae sunt. Cum impleti, inquit, essent dies circumci
Abbreviated transcription (Latin):
ane qm̃ idem fortunatus. iam
apud carthaginẽ sanctũ nou̾at
angustinun. adhuc in eodem secum
errore cõstitutum: cũ eodem ingredi
pauicabat. uerũptamẽ suorũ marĩe
iustantia coactus. ac uerecũdatus
ꝓmisit cominꝰ se esse uenturũ: cer¬
tamenq disputandi subiturũ. Unde
condicto die et loco, comuenerunt in
unum: concurrentib quã plurimis
studiosis, turbisq curiosis. et aꝑtis
notariorum tabulis: disputatio cep¬

Expanded text:
am idem Fortunatus jam apud Carthaginem sanctum noverat Augustinum adhuc in eodem secum errore constitutum, cum eodem congredi pavitabat. Verumtamen suorum maxime instantia coactus ac verecundatus, promisit cominus se esse venturum, certamenque disputandi subiturum. Unde condicto die et loco convenerunt in unum, concurrentibus quamplurimis viris studiosis turbisque curiosis, et apertis notariorum tabulis, disputatio est coep
Abbreviated transcription (Latin):
rũ testimonia nasceretur. hoc responde¬
runt de ꝓphico eloquio. quod indicabat
stella de celo. Que utiq poterat ma¬
gos iherosolimis pretermissis usq ad
cunabula pueri sicut postmodum fecit
sua significatione ꝑducere: nisi ad con¬
futandam iudeoꝵ duritiam ꝑtinuisset.
ut non solum ductu syderis. sed etiam
ipsoꝵ professione innotesceret natiuitas
saluatoris. Iam ergo ad eruditionem
gentium ꝓpheticus sermo transibat: &
prenuntiatũ antiquis oraculis xp̃m
alienigenarũ corda discebant: cũ udeoꝵ
infidelitas ueritatem ore ꝓferret. ꝙ men¬
dacium corde returret.

Expanded text:
rum testimonium nasceretur , hoc responderunt de prophetico eloquio, 116 quod indicabat stella de coelo. Quae utique poterat magos Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri, sicut postmodum fecit, sua significatione perducere; nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset, ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret.