comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dilectione timere: ⁊ cũtimore diligere.
Cuiꝰ sequaces currunt ad głam: subuerten¬
tes ad penã. Credenti succedunt p̃inia: re¬
onis ope cõmonens: nunc alios de cõfessione
in hestinabili sc̃ẽ trinitatis informans. nc̃
reliqͦs ꝓiussione regni celestis inuitans. non
cessibat mplebe ueritatis uerba fructũ fidei
redundantia seminare.
se uoluisset lateret nõpotuit qͥppe necessarius:
ut alienas tenebras inlucẽ trans ferret. Concor¬
lante fauore popłi aut pocius dĩ sp̃u ꝓclaman¬
te uir olĩ misteriis deputatꝰ: aliquando sacris
altrib sacerdos electꝰ ÷. Crescelat ineo cotidie
famulatrix opinio iurtutũ: nec erat eiꝰ fama
contenta circũiectas tantũ gallias illustrare.
sed eiteras nationes: ir egiones implebat me¬
ritoꝵ gr̃a ꝑcurrente.¬
heresis uenenata deradice floris toxici pullu¬
laret: tunc uir scĩssimꝰ timore nudus. fidei
feruore uestitꝰ: quasi signifer belligerator

Expanded text:
cum dilectione timere et cum timore diligere, cum dilectione timere et cum timore diligere, quem sequentes currunt ad gloriam divertentes ad poenam, credenti succedunt praemia reonis opere commonens, nunc alios de confessione inaestimabilis sanctae trinitatis informans, nunc reliquos promissione regni caelestis invitans, non cessabat in plebe verba veritatis fructu fidei redundantia seminare. 12 si voluisset latere non posset, quippe necessarius, ut alienas tenebras in lucem transferret, concordante favore populi aut potius dei spiritu proclamante, vir olim mysteriis deputatus aliquando sacris altaribus sacerdos electus est. 13 Crescebat in eo cotidie opinio famulatrix virtutum nec erat eius fama contenta circumiectas tantum Gallias inlustrare sed exteras nationes et regiones implebat. Meritorum gratia percurrenteaeresis, venenata de radice flore toxico pullularet, tunc vir sanctissimus, timore nudus, fidei fervore vestitus, quasi signifer belligerator
Abbreviated transcription (Latin):
Glt un beitꝰ hylarius i
pictauoꝵ urbis ep̃e regionis aqͥtianioe
ortundus. que ab oceano britannico fere
muilib nonaginta se uiigitur: apud gallicani
familias nobilitatis lapade nõ obscurꝰ. imino
magis p̃ceteris gr̃a generositatis hornatꝰ
Seniq conuigẽ habens i filiatita plentu¬
dinẽ uenerabiles anumos cccłastice regule
tradidit infirmandos: ut adhuc sublaicale
ꝓposito cõstitutꝰ. diuino nutu pontificis gan
possideret. Ita scipsũ ꝓpria disciplina coher¬
cebat intꝰ: quasi futurã speciẽ indicans. ut
in rep̃hensibilis intẽplo xp̃i p̃paretꝰ sacerdos.
Nã qđ int̾ mortales ualde uidetur difficile:
tã cautũ ce̾ qͥse auideis uł hereticis cibo sus¬
pendat. adeo uir scĩssimꝰ hostes catholice reu¬
gionis ob orruit: ut nõdicã cõuiuiũ. sed ra
salutacio fuerit cũ pretereunti cõmunis.
Uitabat hec dauitico suffultꝰ ex ẽplo: necũ
hereticis m̃sa partiri pando fieret illis us

Expanded text:
gitur beatus Hilarius, Pictavorum urbis episcopus, regionis Aquitaniae oriundus fuit, quae ab Oceano Britannico fere millibus nonaginta sejungitur; apud Gallicanas vero familias nobilitatis lampade non obscurus, imo magis prae caeteris gratia generositatis ornatDenique coniugem habens et filiam ita plenitudine domini venerabiles animos ecclesiasticae regulae tradidit informandos, ut adhuc in laicali proposito constitutus divino nutu pontificis gratiam possideret: ita se ipsum propria disciplina cohercebat intentuinrepraehensibilis| in templo christi praepartur sacerdos . nam quod inter morta| les ualde uidetur difficile est . tam cautum esse, qui se a Iudaeis vel haereticis cibo suspendat, adeo vir sanctissimus hostes catholicae religionis abhorruit, ut non dicam convivium sed neque salutatio fuerit cum his praetereunti communis. Vitabat haec Davitico suffultus exemplo, ne cum haereticis mensae participando fieret illi in s
Abbreviated transcription (Latin):
impatori ꝑsuasũ est ut uirũ eruditissimũ de
quo loqͥmus idionisiũ mediolaneusem
i eusebiũ uerzellentẽ exilio cõdepnaret
Nichil enĩ poterat ante insuꝑabilẽ sc̃i hi¬
larii fitcundiã hereticꝰ obtinere: sꝑans
hostis fidei aliquas se nebulas splendori
catholico p̃tendere. si retrusus talis uir
siqͥs ꝑuersus uoluit illi cõfligere. ac si nu¬
tus uł claudus nec uerba poterat ꝓferre
ante fluctuũ eiꝰ eloquentiam mergebat᷑.¬

Expanded text:
 de quo loquimur, et Dionysium Mediolanensem, et Eusebium Vercellensem, exsilio condemnaret. Nihil enim poterat ante insuperabilem sancti Hilarii facundiam haereticus obtinere. Sperabat enim hostis fidei aliquas se nebulas splendori catholico posse praetendere, si retrusus exsilio viquis perversus voluit cum illo confligere, ac si mutus et claudus, nec verba poterat proferrante fluctum ejus eloquentiae mergebat
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ usq ad animę exitũ : similit̃ ⁊ con¬
ꝑbiã erigaris. Nõ despicias mnimicos.
neq humilẽ sꝑnas. Neq obliuis caris
dm̃n: neq de relinqͣs creatorẽ nec ex¬
istas ingratus.
do necessaria ÷: ne in mucipulĩ incidi¬
tis diaboli. quare gͦ turbarti estis modice
fidei: Si potentẽ me suꝑ t̾rã cognoiustiꝰ.
quare nõ creditis qđ inimari potens sũ
Sidm̃ me uere ce ncreatorẽ om̃iũ sus¬
cepistis. quare nõ creditis qđ ea que amȩ
fictas in mea habeã potestate.
uare gͦ inme dubitastis pus ille fi¬
dei: qui pusillũ credit arguetur: ⁊ qͥ ni¬
chil credit cõtẽpnetur. Eragiles infide cor¬
ripient᷑: aliena om̃ino afide punientur.
Tales fuer̃ uidei ⁊ pagani: idõ in malis
sius euanuer̃. Iales etiã heretici: idõq
indie iudicii dãpnabuntur. Tunc sur¬
gens imꝑauit uentis imari: ifacta ÷
tranqͥllitas magna. Scriptũ fuit. ⁊ ex¬

Expanded text:
ationem usque ad animae exitum. Similiter et conationem usque ad animae exitum. Similiter et conneque in superbiam erigaris. Non despicias inimicos, neque humiles spernas, neque obliviscaris Dominum, neque derelinquas Creatorem, neque existas ingratus.do necessaria est, ne in muscipulam incidas diaboli. Quare ergo turbati estis, pusillae fidei? Si potentem me super terram cognoscitis, quare non creditis quod et in mari potens sim? Si Deum me vere esse creatorem omnium suscepistis, quare non creditis quod ea quae a me facta sunt in mea habeam potestate? Quare ergo dubitastis, pusillae fidei? Qui pusillum credit, arguetur; et qui nihil credit, contemnetur: fragiles in fide corripientur: alieni omnino a fide, punientur. Tales fuerunt Judaei et pagani, ideoque in malis suis evanuerunt. Tales etiam haeretici, ideoque in die judicii condemnabuntur. Tunc surgens imperavit ventis et mari, et facta est tranquillitas magna. Scriptum fuit: Et ex
Abbreviated transcription (Latin):
centes. Dñe: salua nos ꝑ imꝰ.
Tanto fuerant metu cõterriti et
pene animo alienati: ut itruerẽt
in eũ inõ modeste aut lenit̃ sugge¬
rent. sed turbulent̃ suscitarent eũ
Nos ꝑ iꝰ obeati oueraces dĩ discipłi
dm̃n saluatorẽ uobiscũ habetis ⁊ ꝑicłn
timetis. Uita uoħcũ est: ⁊ de morte sollici¬
ti estis. Mlaris turborẽ trem̃tes. creatorẽ
eiꝰ p̃sentẽ ita suscitatis quasi nõ passit dor¬
miente corpore fluctꝰ sedare uł mitiga¬
re : sed qͥd respondent hi dilectissimi: Par¬
iuili inqͥunt sumꝰ adhuc: infirmi. ⁊ non¬
dũ robusti. Idõq timemus: idõq trepi¬
damus
libent̃: uoluntarie sustinemꝰ. unde: ⁊nunc
dicente dño. quare cõturbati estis pus il¬
le fidĩ. cur nõ habetis fortitudinẽ: Cur
nõ cõfidentiã ⁊ fiduciã apud uos tenetis:
& si mors irrueret: nonne eã debuistis
constantissime sustinere:
d om̃e enĩ qͥcqͥd euenerit: fortitudo
necessaria est. Ad om̃e ꝑicłm uł tribuo¬

Expanded text:
centes, Domine, salva nos, perimus. Tanto fuerant metu conterriti, et pene animo alienati, ut irruerent in eum, et non modeste aut leviter suggererent, sed turbulenter suscitarent eum, mus. O beati, o veraces Dei discipuli, Dominum salvatorem vobiscum habetis, et periculum timetis. Vita vobiscum est, et de morte solliciti estis. Maris turbinem timentes, creatorem ejus praesentem ita suscitatis, quasi non possit dormiente corpore fluctus sedare vel mitigare. Sed quid respondent hi dilectissimi  inquiunt, sumus, adhuc infirmi, et nondum robusti, ideoque timemus, ideoque trepdamus,libenter, voluntarie sustinemus. Unde et nunc dicente Domino: Quare conturbati estis, pusillae fidei; cur non habetis fortitudinem, cur non confidentiam et fiduciam apud vos tenetis? Et si mors irrueret, nonne eam debuistis constantissime sustinere? Ad omne enim quidquid evenerit fortitudo necessaria est, ad omne periculum vel tribul
Abbreviated transcription (Latin):
dñs fr̃s : xp̃e sine dubio: qͥsius daci¬
płis ait. Uos uocastis me magist᷑ ⁊ dñe:
⁊ benedicitis. Sũ ⁊ enĩ. Que est etiam
huiꝰ dñi familia: Nimirũ illa quã ipse
dñs demanu inimici redemit: isuo
dño mancipauit. Hacc familia sc̃a est
aeccłia catholica: que ꝑ orbẽ t̾re co¬
piosa fertilitate diffundit᷑. ⁊ redẽptã
se p̃cioso sui dñi sanguine głatur.

Expanded text:
 sine dubio, qui suis discipulis ait: Vos vocatis me Magister et Domine; et bene dicitis: sum etenim . Quae est etiam hujus Domini familia? Nimirum illa est quam ipse Dominus de manu inimici redemit, et suo dominio mancipavit. Haec autem familia sancta est Ecclesia catholica, quae per orbem terrae copiosa fertilitate diffunditur, et redemptam se pretioso sui Domini sanguine gloriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tiã qua miracłm erat paraindũ nõ prui¬
cipiũ tẽporalit̾ accepisse dematre. sed ae
Prius ÷ ut potentiã aet̾ne dĩtatis: urtutes
oꝑando patefaciã. Uenit autẽ hora ut
qͥd sibi umnat̃ cõmune e̾e̾t ostenderet: cũ
ea moriturꝰ ineruce discipło uirgini uir

Expanded text:
 qua miraculum erat patrandum, non prin qua miraculum erat patrandum, non principium temporaliter accepisse de matre, sed aetPrius est ut potentiam aeternae deitatis virtutes operando patefaciam. Veniet autem hora ut quod sibi et matri commune esset, ostenderet, cum eam moriturus in cruce discipulo
Abbreviated transcription (Latin):
nuptie facte ꝑhibent᷑: tipice denuntiat eos
maxime gr̃e xp̃i dignos existere. qͥ telo fer¬
uere pie deuotionis. ⁊ emulari Rarismata
do det̾renis ad et̃na norunt sꝑando ⁊ amian¬
do transmigrare. Discũbente autẽ dño ad
aitis in homine dĩ. ⁊ credentiũ in eun
auq fides proficeret.
simisteriũ querimꝰ: appar
incar: dño mera aqua illa legalis sensus
suautal quꝰatĩ ceperat olicarnalẽ pha¬
riseoꝵ int̃prionẽ aprisca sua uirtite
deficere qͥ moxe carnalia iudebum¬
cunctãq littere legalis suꝑficiẽ euangłica
celestis gr̃e uirtute mutauit: qđ ÷ unũ
fecisse deaqua. Sed pͥmo studeamꝰ indagare
qͥdsit cũ deficiente uino diceret mat̾ iħu
ad eũ uinũ nõ habent: respondit ei. Quid
mͥ itͥ est mulier: nõdũ uenit hora mea.
qui nob iubet honorare patrẽ ⁊unatrem:
aut eã sibi eeͥ matrẽ negaret. ex cuiꝰ carne
eo qđ miraculũ facturꝰ ait. qͥd inͥ ⁊itͥ est
mulier : significat sue diuinitatis poten¬

Expanded text:
nuptiae factae perhibentur, typice denuntiat eos maxime gratia Christi dignos existere, qui zelo ac fervore piae devotionis, et aemulari charismata do, de terrenis ad aeterna norunt sperando et amando transmigrare. Discumbente autem ad nuptilatentis in homine Dei, et credentium in eum aucta fides proficeret. Quod si mysterium quaerimus, apparin carne Domino, meraca illa legalis sensus suavitas paulatim coeperat ob carnalem Pharisaeorum interpretationem, a prisca sua virtute deficere, qui mox ea quae carnalia videbancunctamque litterae legalis superficiem evangelicae coelestis gratiae virtute mutavit, quod est vinum fecisse de aqua. Sed primo studeamus indagare quid sit cum deficiente vino diceret mater Jesu ad eum: Vinum non habent. Respondit: Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. qui nos jubet honorare patrem et matrem; aut eam sibi esse matrem negaret, ex cujus carneeo quod, miraculum facturus, ait: Quid mihi et tibi est, mulier? significat se divinitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
motꝰ magnꝰ factꝰ est inmarẽ: ita ut
nauicła oꝑiretur fluctib irł.
ngrediente dño in nauicłam: secu¬
tisunt eũ discipłi eiꝰ. Nõ inbecilles:
sed firmi ⁊stabiles infide. Mansueti
ipii sꝑnentes mundũ nõ dupplici cor¬
de: sed simplici. Hi gͦ secutis eũ: non
tantũ gressꝰ eiꝰ sequentes. sed magis sc̃ĩ¬
tatẽ cõmittantes: ⁊iusticiã eiꝰ cõsec¬

Expanded text:
ut navicula operiretur fluctibus, etc. . Ingrediente Domino in naviculam, secuti sunt eum discipuli ejus, non imbecilles, sed firmi et stabiles in fide, mansueti et pii, spernentes mundum, non duplici corde, sed simplici. Hi ergo secuti sunt eum, non tantum gressus ejus sequentes, sed magis sanctitatem comitantes, et justitia
Abbreviated transcription (Latin):
ec uacat amisterio qđ die t̾cio past
ei quã suꝑior euangłii sermo des¬
se designat. Primũ qͥppe sełi tẽpꝰ ante legẽ
patriarcharũ exẽplis: scđm sub lege ꝓpħa¬
rũ scriptis. t̾ciũ sub gr̃a p̃conis euangłista

Expanded text:
ec vacat mysterio, quod die tertio post ea, quae superior Evangelii sermo desse designat. Primum quippe saeculi tempus ad legem, patriarcharum exemplis; secundum sub lege, prophetarum scriptis; tertium sub
Abbreviated transcription (Latin):
hunc nec ꝓpħie donũ. nec ꝑmiracła
agnouit. Om̃ia qͥppe elem̃ta : aucto¬
rẽ suũ uenissẽ testatas. Vt enĩ de
eis qđdã usu humano loquar. dñi
hunc celi ee̾ cognouer̃: quia ꝓtinus
stellã miser̃. Mare cognouit: quia
sub plantis eiꝰ se calcabile p̃buit. Ter¬
ra cognouit : quia eo moriente cõ¬
tremuit. Sol cognouit : quia lu¬
cis sue radios abscondit. Saxa ⁊ pa¬
rietes. cognouer̃: quia tẽpore mor¬
tis eiꝰ scisses. Infernꝰ cognouit : qͥa
os qͦs tenebat mortuos reddidit.
Et tam̃ hunc quẽ dm̃ om̃ia insen¬
sibilia elem̃ta senser̃: adhuc infideli¬
noscunt : ⁊ duriosa saxis scindi ad
penitendũ nolunt: eũq cõfiteri ab¬
negant. quẽ elem̃ta ut diximꝰ aut
tur nouerant: s etiã ubi nascere¬
tur

Expanded text:
per miracula agnovit. Omnia elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quaedam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelinoscunt, et duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt; eumque confiteri abnegant quem elementa, ut diximus, aut tur noverant, sed etiam ubi nasceretur
Abbreviated transcription (Latin):
ndecima uͦ ÷ hora : ea ętas que
de crepita uł ueterana dicit᷑. Un¬
de igreci ualde seniores. nõ geron¬
plusq senes e̾e insinuent qͦs ꝓuec¬
tiores uocant. Quia gͦ ad uitã
bonã alius inpuericia. alius in ad¬
holescentia. alius in uiuentute aliꝰ
uocantur 7¬

Expanded text:
ndecima vero hora, aetas est, quae decrepita vel veterana dicitur; unde et Graeci valde seniores, non γερώνplusquam senes esse insinuarent, quos profectiores vocant. Quia ergo ad vitam bonam alius in pueritia, alius in adolescentia, alius in juventute, aliuvocantur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ apłos dũplebis suę mores excoluit.
qͣsi ꝑ oꝑarios inuineę cultura labora¬
uit. Quãius in qͦlibet modulo uł m̃¬
sura. qͥsqͥs cũ fide recta bonȩ actioniꝰ
extitit : huiꝰ uneę oꝑarius fuit. Oꝑa¬
tor gͦ mane. hora t̾cia. sexta. ⁊ nona
antiquus ille ⁊ hebraicꝰ popłs designa¬
tur : qͥ in electis suis ab ipso mundi
exordio dũ recta fide dm̃ studiut
colere. qͣsi nõ destitit inuineę cul¬
tura laborare.

Expanded text:
 1511 dum plebis suae mores excoluit, quasi per operarios in vineae cultura laboravit. Quamvis, in quolibet modulo vel mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane, hora tertia, sexta et nona, antiquus ille Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recta fide Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare.
Abbreviated transcription (Latin):
angłicã studuit uitã imutari. Ye¬
re gr̃a erat plena: ciu ipsũ ꝑ
quẽ gr̃a iueritas facta est iłim
xp̃m generare donatũ est.¬
quã ⁊ priꝰ nouo castitatis amore
a t̾renis ad celestia desideranda
sustulit: ⁊post modũ median¬
te humana natura om̃i plenitu

Expanded text:
 studebat vitam imitari. Vere gratia erat plena, cui ipsum, per quem gratia et veritas facta est, Jesum Christum generare donatum est.quam et prius novae castitatis amore a terrenis ad coelestia desideranda sustulit, et postmodum, mediante humana natura, omni plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
ergo unꝰqͥsq qͥd agat: ⁊ cõsideret
si in dñi unea laborat. Q enĩ in hac
uita ea que sua sunt quęrit: adhuc
citur: recte ocio¬
sus re¬
darguitur. quia fructũ
diuini oꝑis non seçtatur.

Expanded text:
ideret si in Domini vinea laboret. Qui enim in hac vita ea quae sua sunt quaerit adhuc citur, recte otiosus redarguitur, quia fructum divini operis non sectatur.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi iã sol in altũ ꝓficit. dũ calor
ȩtatis crescit. Sexta uero uiuentꝰ
est quia ułud incentro sol figitur:
dũ ineo plenitudo roboris solidat᷑.
Hona uͦ : senectꝰ intelligitur. Inqͣ
sol uelud ab alto axe. descendit: qͥa
ea ętas acalore̾ iuuentutis deficit.

Expanded text:
quasi jam sol in altum. proficit, dum calor aetatis crescit. Sexta vero juventus est, quia velut in centro sol figitur, 1512 dum in ea plenitudo roboris solidatur. Nona autem senectus intelligitur, in qua sol velut ab alto axe descendit, quia ea aetas a calore juventutis deficit.
Abbreviated transcription (Latin):
theus ipsũ centurionẽ accessisse ad
dñm dicat: cũ luças narret illum
nuncium misssłe.
enturionis inqͥt cuiꝰdã seruus
male habens moriturꝰ : qͥ illi erat

Expanded text:
tthaeus ipsum centurionem accessisse ad Dominum dicat, cum Lucas narret illum nuntios misisse: Centurionis, inquit, cujusdam servus male habens erat moriturus, qui erat
Abbreviated transcription (Latin):
Sed pie querentib facile patet:
qđ matħs breuitatis causa dixerit
ipsũ accessisse. Cuiꝰ desideriũ ⁊ uo¬
luntas ad dñm ueracit̃ aliis licet
deferentib ecͥt ꝑlata.
istice ittq nob cõm̃dans hoc qđ
scriptũ ÷.Iccedite ad eũ ⁊ il¬
luminamini. Nã quia fidẽ centu
rionis qua uere acceditur ad iłmi
ipse ita laudauit ut diceret. non
inueni tantã fidẽ in isrł: ipsũ po¬
cius accessisse ad xp̃m dicere uo¬
luit prudens euangłista ⁊ illos
ꝑ qͦs uerba sua miserat.

Expanded text:
Sed pie quaerentibus facile patet quod Matthaeus brevitatis causa dixerit ipsum accessisse, cujus desiderium et voluntas ad Dominum veraciter, aliis licet deferentibus, est perlata, mystice etiam nobis commendans hoc quod scriptum est: Accedite ad eum, et illuminamini . Nam quia fidem Centrionis,. qua uere acceditur ad Iesum, ipse ita laudauit, ut diceret non inueni tantam fidem in Israhel, ipsum potius accessisse ad Christum dicere uoluit prudens euangelista quam illos per quos uerba sua miserat.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃em ur̃am intentionẽ in interio¬
ra gaudia dirigi: ne foris querentes
mioris quanto interioris beati¬
tudinis: qua nõs elegit dĩ con¬
formes fieri imagmis filii sui.¬
Sperbũ eax terminant : qđ in
ec clasticis scripturis uicio interp̃ta
gũ est aliud multo significat: quę
ualgo intelligitur. Ext̾minant qͥp¬
pe ex tuler ⁊ qͥmittunt᷑ extra t̾̃mi¬
nos. Pro hoc sermone demoliuntur
suq ut tristiciã simulet: ⁊ animo
forte letante luctũ gestat in uultũ.

Expanded text:
onem intentionem in interiora gaudia dirigi, ne foris quaerentes mioris, quanto interioris beatitudinis qua nos elegit Deus conformes fieri imaginis Filii Verbum exterminant, quod in Ecclesiasticis Scripturis vitio interpretum tritum est, aliud multo significat, quam vulgo intelligitur. Exterminantur quippe exsules, qui mittuntur extra terminos. Pro hoc ergo sermone, demoliuntur suam ut tristitiam simulet; et animo forte laetante, luctum gestet in vultu.
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatũ diligitis. in illa suꝑna an¬
głoꝵ curia adseribi festinate. Uer¬
ba dei quę aure ꝑcipitis: m̃tib reci¬
nete. Cibus enĩ m̃tis ÷ sermo dĩ: et
qͣsi acceptꝰ cibus stomacho languen¬
te reicitur: quando auditꝰ sermo
inuentre memorię nõtenet᷑. Sed
qͥsquis alim̃ta nõ retineat. hiuꝰ ꝓfec

Expanded text:
dignitatum diligitis, in illa superna angelorum curia ascribi festinate. 2. Verba Domini, quae aure percipitis, mente retinete. Cibus enim mentis est sermo Dei. Et quasi acceptus cibus stomacho languente rejicitur, quando auditus sermo in ventre memoriae non tenetur. Sed quisquis alimenta non retinet, hu
Abbreviated transcription (Latin):
noussimo autẽ reddere denari¬
um pat̾familias cępit: quia ad pa¬
radisi reqͥem pͥus latronẽ quã pe¬
trũ ꝑduxit. Quanti patres aut le¬
gẽ quanti sublege fuer̃: ⁊ tam̃ hi qͥ
in dñi aduenti uocatisunt ad cęloꝵ¬

Expanded text:
novissimo autem reddere denarium paterfamilias coepit, quia ad paradisi requiem prius latronem quam Petrum vocavit. Quanti patres ante legem, quanti sub lege fuerunt? Et tamen hi qui in Domini adventu vocati sunt ad coelo
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ. Illi enũ uocib sius sanguinẽ do¬
minicũ effuder̃ dicentes: sangiuis
huiꝰ suꝑnos. Isti uero caticuminũ
scientes. fideli uoce remissionẽ illi
peccatoꝵ om̃iũ ꝑbaptismatis gr̃am
promittebant.¬
unc ille turbatꝰ reuertens do¬
mum philosophiã ꝓfiteri uoluit fu¬
turꝰ. sed uerus philosophus xp̃i. qͥ
cõtẽpsisse scłarib põpis piscatorũ
secuturꝰ eet uestigia qͥ xp̃o popłos
cõgregauerunt nõ fucis uerbor
sed simplici sermone ⁊ uerę fidi
ratione missi sine oꝑa. sine uirga.
etiã philosophos cõuerterunt. Qđ
ubi ne facaret reuocatꝰ ÷: publi¬
cas mulieres publicę adse ingre¬
di fecit. adhoc tantũ ut uisis his:
popłs ab intentione reuocaretur.

Expanded text:
nguinem Dominicum effuderunt, dicentes: Sanguis hujus super nos : isti vero catechumenum scientes, fideli voce remissionem illi peccatorum omnium per baptismatis gratiam promittebant. Tunc ille turbatus revertens domum, philosophiam profiteri voluit, futurus sed verus philosophus Christi, qui contemptis saecularibus pompis, piscatorum secuturus esset vestigia, qui Christo populos congregarunt non fucis verborum, sed simplici sermone, et verae fidei ratione, missi sine pera, sine virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revocaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
magni erit. Oꝑabatur enĩ iam
tunc dñs inseruuli sui uifantia: ⁊ti
impleret᷑ qđ scriptũ est. Eauus melli
semones boni. Illud enĩ exam̃ apũ scri¬
toꝵ ipsus nobͥ generabat fauos: qͥcdes¬
tia bona annuntiarent. im̃tes ho¬
minũ de t̾ris ad celũ erigerent.
ostea uͦ cũ adoleuisset ⁊ cͥet in
urbe romana cõstitutꝰ cũ matre
uidua ⁊ sorore que uirginitatẽ iam
fuerat ꝓfessa: comite alia uirgine
cuiꝰ uirginis soror candida ⁊ ipsa ÷¬
eiꝰdẽ ꝓfessionis. quę nunc carthagine
ca sororis ul matris manꝰ osculari: ip¬
se ludens offerebat dext̾am dicens.
isibi id ab eis facere oportet. Siqͥdẽ
ep̃m sefuturũ e̾e memorabat.
oquebat᷑ enĩ nu illo sp̃e sc̃s: qͥ illũ
ad sacerdotiũ nutriebat. Illa uero
ut adolescentẽ ⁊ inescientẽ qͥd diceret
respuebat. Sed postꝗͣ edoctꝰ : libera¬
lib disciplinis : ex urbe egressus est.
ꝑfessusq inauditorie p̃fecturę pre
torii ad cõsiliũ tribuendũ.

Expanded text:
t. Operabatur enim jam tunc Dominus in servuli sui infantia, ut impleretur quod dictum est: Favi mellis sermones boni ; illud enim examen apum scriptorum ipsius nobis generabat favos, qui coelestia dona annuntiarent, et mentes hominum de terrenis ad coelum erigerent. 4. Postea vero cum adolevisset, et esset in urbe Roma constitutus cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia virgine, cujus virginis soror Candida, et ipsa ejusdem professionis, quae nunc Carthagine ca, sorore, vel matre manus osculari, ipse ludens offerebat dexteram, dicens et sibi id ab ea fieri oportere, siquidem episcopum se futurum esse memorabat; loquebatur enim in ad sacerdotium nutriebat: illa vero ut adolescentem et nescientem quid diceret, respuebat. 5. Sed postquam edoctus liberalibus disciplinis, ex Urbe egressus est, professusque in auditorio praefecturae prtorii, ad consilium tribuendum.
Abbreviated transcription (Latin):
cce inqͥt cõcipies inut̃o ⁊ i pa¬
ries filiũ. Hunc agnosce uerum
honunẽ : uerã de carne uirginis
assi ĩpsisse substanciã carnis. Hic erit
magnꝰ : ifilius altissimi uocabitur.
Cõfitere eundẽ etiã uerũ dm̃
de dõ uero: ⁊ ęt̃no patri filiũ sẽꝑ
eeͥ coȩt̾nũ. Qd autẽ de futuro
tẽpore dicit᷑. hic erit magnꝰ. ifili¬
us altissimi uocabitur: nemo ita
intelligendũ putet qđ xp̃c ante
hoc potius dictũ uttalligamꝰ: qͥa
potenciã diuine maiestatis quã
dĩ filiũ at̾nalẽter habuit: hanc
idẽ homo natꝰ extẽpore accepe¬
rit ut una in duab naturis ꝑ¬
sona eet mediatoris ac redẽp¬
t dabit illi dñs ds̃: sedẽ đđ pa¬
tris eiꝰ. Sedẽ dđ̃: regnũ dicit¬

Expanded text:
 concipies in utero, et paries Filium. Agnosce verum hunc hominem, veram de carne virginis assumpsisse substantiam carnis. Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Confitere eumdem etiam Deum verum de Deo vero, et aeterno Patri filium semper esse coaeternum. Quod autem futuro tempore dicitur, Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur, nemo ita intelligendum putet quod Dominus hoc potius dictum intelligamus, quia potentiam divinae majestatis quam Dei Filius aeternaliter habuit, hanc idem homo natus ex tempore acceperit, ut una in duabus naturis persona esset mediatoris ac Redempt dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus. Sedem David regnu
Abbreviated transcription (Latin):
audistis: expositione nõ indiget sed
aminonitione. Quã enĩ ꝑsemet ipsã
ueritas exposiut: hanc discutere hu¬
mana fragilitas nõ p̃sumit. Sed est
qđ sollicite in hac ipsa ex pasicione do¬
muuca pensare debemꝰ: quia si nos uo¬
bis sem̃ uerbũ. agrũ inundũ. uoli¬
cres demnonia. spinas diuitias. signifi

Expanded text:
audistis expositione non indiget, sed admonitione. Quam enim per semetipsam Veritas exposuit, hanc discutere humana fragilitas non praesumit. Sed est quod sollicite in hac ipsa expositione dominica pensare debeatis, quia si nos vobis semen verbum, agrum mundum, volucres daemon
Abbreviated transcription (Latin):
duę postꝗͥ more humanę fragi¬
litatis ⁊iusione angłica ⁊ insolita ÷
salutacione turbata : mox idẽ an¬
głs eã repetito sermone ne timeat
hortatur. Qđq maxime timorem
pellere cõsueit: quasi bene cog¬
nitã ac domesi cã ꝓpͥo eã nomi¬
ne uocat. ⁊ quare gr̃a plenã di¬
ceret: diligent̃ edocet. Ne timeas
inqͥt mania : inuenisti gr̃am apud
cce cõcipies inut̃o ⁊ paries
filiũ : ⁊ uocabis ęnom̃ eiꝰ iħm. Hic
erit magnꝰ: ⁊ filiꝰ altissimi uocabi¬
tur. Notandus sollert̃ ordo uer¬
boꝵ. ⁊ tanto ÷ artius cordi inseren¬
dus: quanto manifeste patet quia
in his tota redẽptionis nr̃e sũma cõ¬
sistit. Nã manifeste dñm iħm idest

Expanded text:
e postquam more humanae fragilitatis, et visione angelica, et insolita est salutatione turbata, mox idem angelus eam repetito sermone ne timeat hortatur: quodque maxime timorem pellere consuevit, quasi bene cognitam ac domesticam proprio eam nomine vocat, et quare gratia plenam diceret, diligenter edocet. Ne timeas, inquit, Maria, invenisti enim gratiam apud ncipies in utero, et paries Filium, et vocabis nomen ejus Jesum: hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Notandus solerter ordo verborum, et tanto arctius est cordi inserendus, quanto manifeste patet quia in his tota redemptionis nostrae summa consistit. Nam manifestissime
Abbreviated transcription (Latin):
locũ ꝑueniens: martissimo
speci se tradidit. tribq annis
excepto romano monacho ho¬
minib ibidẽ in cognitꝰ mansit.
Q uidelicet romanꝰ nõ longe
in monasterio sub adõ patris
data regula degebat. Sed pie
eiꝰdẽ patris sui ocłis furabatur
horas. ⁊ quę sibi ad manducan¬
dieb certis benedicto po̾nẽ
ferebat. Ad eundẽ uͦ specum
romani cella it̃ nõ erat: quia
excelsa desuꝑ rupis eminebat.
Sed ex eadẽ rupe in longnissi¬
mo fune ligatũ: romanꝰ deponere
panẽ cõsueuerat.

Expanded text:
locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandiebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat;
Abbreviated transcription (Latin):
gia nulla potussent. Mox au¬
tẽ nutricẽ suã blande cõsolatꝰ
ei sanũ capisteriũ reddidit: qđ
fractum tulerat.
ue res in loco eodẽ acunctis
est agnita atq intanta am nura¬
tione habita: ut hoc ipsũ capis¬
teriũ huiꝰ loci meolȩ̨. in eccłs
ingressũ suspenderent. quate¬
nus ip̃sentes isecuturi agnos¬
cerent: benedictꝰ puer con¬
uersationis gr̃am aquanta per¬
fectione cępisset. Qđ annis
multis illic ante oculas om̃iũ
fuit: iusq adhȩc longo bardo¬
rũ tp̃ra suꝑ fores ȩccłȩ pepen¬
ed benedictꝰ plis appetens
trieẽ suã occulte fugiens deserti
loci secessũ petiit. cui sublatꝰ uo¬
cabulũ ÷ : qͥ aromana urbe qua¬
draginta fere milib distans frigi¬
das atq ꝑspicuas emanat aquas.
Quȩ illic udelicet aquarũ ha¬
bundantia mextenso pͥus lacu col¬
ligit᷑: ad postremũ uͦ in amne
diriuatur. Qͥ dũ fugiens ꝑge¬
ret : monachus qͥdẽ romanus
nomine hunc euntẽ reꝑit. qͦ

Expanded text:
gia potuissent Mox autem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante omnium oculos fuit, et usque ad haec Langobardorum tempora super fores ecclesiae pepenBenedictus plus appetens tricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
dño uiuere neglexit: quasi usq
adundecunã ociosus stetit. Unde
recte usq adundecimã torpen¬
tib dicitur. Qd hic statis tota
die ociosi: ac si apte dicatur. Et si
te noliustis: saltĩ adultimã ęta tẽ
resipiscite. ⁊ adiute uias cũ iã labo¬
raturi multũ nõ estis. uł sero. uenite.

Expanded text:
o vivere neglexerit, quasi usque ad undecimam otiosus stetit. Unde recte usque ad undecimam torpentibus dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Ac si aperte dicatur: Et si te noluistis, saltem in ultima aetate resipiscite, et ad vitae vias cum jam laboraturi multum non estis, vel sero venite.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ abruta uicioꝵ cerneret: eũ quẽ
quasi in ingressꝰ mundi posuerat
traxit pedẽ. ne siqͥd de scientia eiꝰ
litterarũ studis rebq patris soli¬
dõ placere cupiens: sc̃ę cõuersa¬
tionis habitũ quęsiuit.
ecessit gͥ scient̾ nescius i sa¬
pienter in doctus. Huiꝰ ergo om¬
nia gesta nõ didici: sed pauca quę
narro. iiͦiͦͬi. discipłis illiꝰ referen¬
tib agnoui. Constantino scilicet
reuerentissimo ualde iuro: qͥ ei
inmonasteri i regimine succes¬
sit. Ualentiniano quoq qͥ annis
multis lateranensi monasterio
p̃fuit. Simplicio: qͥ cõ gregatio¬
norato etiã: qͥ nunc adhuc cellȩ
eiꝰ inqua pͥus cõuersatꝰ fuerat
p̃ est.

Expanded text:
 cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus litterarum studiis, relicta doo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus fuerat, praeest.
Abbreviated transcription (Latin):
illi: eura sedandę seditionis. ne po¬
płs ciuitatis inꝑiełm sui uerteret:
perrexit ad accłam.
biq cũ loque retur plebẽ: subito
uor fertur infantis in popło sonuisse
ãbrosiũ ep̃m. Adcuiꝰ uocis sonitũ
totiꝰ popłi orasunt cõuersa ac claman¬
tis abrosiũ ep̃m. Itaq qͥ antea turbu¬
lentissime disidebant quia arria¬
ni sibi ⁊chatolici sibi ep̃m cupielũt
suꝑatis alterutris ordinari: repente
in hunc unũ mirabili ⁊ incredibili
concordia cõsenserunt.
uo ille cognito egressꝰ accłam.
tribunal sibi parari fecit. Rippe
mox futurꝰ ep̃c altiora conscendit.
Tunc cõtra cõsuetudinẽ suã: torm̃ta
ꝑsonis uissit adhiberi. Qđ cũ faceret:
popłs nichilomirꝰ exclamabat pecca

Expanded text:
illi cura sedandae seditionis, ne populus civitatis in periculum sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: ibique cum alloqueretur plebem, subito vox fertur infantis in populo sonuisse Ambrosium episcopum. Ad cujus vocis sonum totius populi ora conversa sunt, acclamantis Ambrosium episcopum; ita qui antea turbulentissime dissidebant, quia et Ariani sibi et Catholici sibi episcopum cupiebant, superatis alterutris, ordinari, repente in hunc unum mirabili et incredibili concordia consenserunt. 7. Quo ille cognito, egressus Ecclesiam, tribunal sibi parari fecit; quippe mox futurus episcopus, altiora conscendit: tunc contra consuetudinem suam tormenta jussit personis adhiberi. Quod cum faceret, populus nihilominus acclam
Abbreviated transcription (Latin):
dormiret aꝑto ore subito exam̃ apiũ
adueniens faciẽ eiꝰ atq os cõpleuit:
ita ut ingrediendi ⁊egrediendi fre¬
ue pat̾ qͥ propt̾ eũ matre uł fi¬
lia deambulabat ne abigerentur
ab ancilli quę curã nutriendi infan¬
tis susciperat ꝓhibens: sollicita enĩ
erat ne infanti nocerent. ex pec¬
tabat patrio affectu. qͦfine illud
mirucłm clauderetꝰ. At ille post
aliquondiu euolantes intantã ae.¬
ris altitudinẽ subleuatesunt: ut

Expanded text:
dormiret aperto ore, subito examen apum adveniens, faciem ejus atque ora complevit; ita ut ingrediendi in os, egrediendiae pater, qui propter cum matre vel filia deambulabat, ne abigerentur ab ancilla, quae curam nutriendi infantis susceperat, prohibens sollicita enim erat ne infanti nocerent exspectabat patrio affectu, quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquamdiu evolantes, in tantam aeris altitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
li deuotione gubernauit. De¬
dit gͦ dñs redẽptori nr̃o sede
dđ patris eiꝰ: quando hunc ae
genere đđ in carnari disposu
apłs ait. Qͥ eripuit nos de potes¬
tate tenebrarũ: ⁊ transtulit fi

Expanded text:
evotione gubernavit. Dedit ergo Dominus Redemptori nostro sedem David patris ejus, quando hunc de genere David incarnari disposuiApostolus ait: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit i
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ : diuina largiente cõuertit.
Iam mutato repente habitu
scłari: monasteriũ petiit. In quo
tanta ꝑfectionis gr̃a cępit cõuer¬
sari: ut sic̃ ipse post ea solebat cõ¬
testare flendo animo eiꝰ labenta
cuncta subderent᷑. ut reb om̃ib
retentꝰ corpore ipsũ iã carnis da¬
ustra cõtemplatione transiret.
ut mortẽ qͦq quȩ pęna cunctisq
est uidelicet ut ingressũ uitȩ̨
⁊ laboris sui p̃miũ coronaret.

Expanded text:
 gratia largiente, convertit. Nam mutato repente saeculari habitu, monasterium petiit, in quo tanta perfectionis gratia coepit conversari, ut sicut ipse postea contestari solebat flendo , animo illius labentia cuncta subter essent, ut rebus omnibus retentus corpore ipsa jam carnis claustra contemplatione transiret; ut mortem quoque, quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum vitae, et laboris sui praemium amaret.
Abbreviated transcription (Latin):
cõsensit : partẽ sortẽq in hoc
spũ hab̾e neqͥuit. Illo enĩ sp̃u
plenꝰ erat : qͥ inserpent homi¬
nib apparendo: quia ipse mali¬
cie insidiarũ peste infectꝰ eet cor¬
da diligent̃ edocuit Sed descenden¬
&ecce uox decelo dicens. Hic est filiꝰ
nĩs dilectꝰ in qͦ mͥ cõplacuit.

Expanded text:
it, partem sortemque in hoc Spiritu habere nequivit. Illo enim spiritu plenus erat qui in serpente hominibus apparendo, quia ipse malitiae et insidiarum peste infectus esset corda diligenter edocuit. Sed descendenEt ecce vox de coelis dicens: Hic est Filius meus dilectus, in
Abbreviated transcription (Latin):
inbaptistnate totã ꝑsonalit̃ pande¬
ret adee̾ trinitatẽ. Qđ ait uox pa¬
t̃na hic ÷ filius m̃s dilectꝰ in qͦ mͥ
bene cõplacuit: ad cõparationẽ t̾re
iu hominis dicit. in qͦ peccante qͦ¬
dãmodo sibi displicusse ds̃ condi¬
D insinuat cũ ait. Penitet me
hominẽ fecisse uit̃ra.
enitencia qͥdẽ indm̃ nulla ca¬
dit: sed nr̃o more loquens qͥcon¬
pungi penitentia salemꝰ. quando
cortra uatũ nr̃a oꝑa uerti uidemꝰ:
penitere se dixit hominẽ fecisse.
quẽ adrectitudinẽ sue facture pec¬
cando de negando conspexit. Infilio
autẽ suo unigenito sibi singłarit̃
cõplacuit: quias hominẽ quẽ indue¬
rat apeccato inmunẽ seruare cognouit.
inhac qͦq uoce patris ⁊sic t inceteri
baptirati dñi misteriis: homins usticie
declartur impletio. Coaet̾nus onĩ icõ¬
substantialis patri filius descendente suꝑ¬
fidelib ita loquens. Accepistis sp̃m ad¬
optianis filioꝵ : inqͦ clamamꝰ abba pater.

Expanded text:
in baptismate totam personaliter panderet adesse Trinitatem. Quod ait vox paterna, hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ad comparationi hominis dicit, in quo peccante quodammodo se sibi displicuisse Deus conditor insinuat, cum ait: Poenitet me hominem fecisse in terra . Poenitentia quidem in Deum nulla cadit, sed nostro more loquens, qui compungi poenitentia solemus, quando contra votum nostra opera verti videmus, poenitere se dixit hominem fecisse, quem a rectitudine suae facturae peccando degenerare conspexit. In Filio autem suo unigenito sibi singulariter complacuit, quia hunc hominem quem induerat a peccato immunem servare cognovit. Et in hac quoque voce Patris sicut et in caeteris baptizati Domini mysteriis, omnis justitiae declaratur impletio. Coaeternus enim et consubstantialis Patri Filius descendendo sufidelibus ita loquens: Accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba pater .
Abbreviated transcription (Latin):
est prudentia. nõ ÷ cõsiliũ. contͣ
dñm. Nĩ ea que apparuit: mago¬
stella ꝑduxit. Natũ regẽ reppe¬
riunt munera detuler̃: ⁊ ne re¬
dire ad herodẽ debeant in sompnis
ãmonentur. Sicq fit ut iħm quẽ
querit herodes: inuenire ñ possst.

Expanded text:
est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
sub eundi i seruanda misteria eis qͥnee¬
dũ inhis sunt miciati suademus. Q qͦqͦt
ꝑ gradũ socerdotalẽ ad dispensanda illoꝵ
sumꝰ sacram̃ta ꝓmoti humilit̃ m uine¬
tũ nab impleariꝰ officiũ studeamꝰ om̃s
salliciti. ut zanuã patrie celestis que
nob̾ est diuinis patefacta misteris
humanis ipsi nobis nõ int̃ eludamꝰ illę¬
cebris. Neq enĩ frustra dm̃n apud
euangłistã lucã post baptismũ uo i sufe ⁊ sic
celo aꝑto sp̃m hac uoce patris uenisse com
tarius exercuit. Sed nos ꝓfecto docuit:
nosq suo informauit exẽplo. ut post acceptã
inbaptismno remissionẽ peceatoꝵ: uigiliis. ie¬
uinus. or acionib. ceterisq sp̃e fructib oꝑam¬

Expanded text:
subeunda et servanda mysteria eis qui necdum in his sunt initiati suadeamus, et quotquot per gradum sacerdotalem ad dispensanda illorum sumus sacramenta promoti, humiliter injunctum nobis impleamus officium. Studeamus omnes solliciti, ut januam patriae coelestis, quae nobis est divinis patefacta mysteriis, humanis ipsi nobis non intercludamus illecebris. Neque enim frustra Dominum apud evangelistam Lucam post baptisma orasse, et sic coelo aperto Spiritum ac vocem Patris venisse commtarius exercuit; sed nos profecto docuit, nosque suo informavit exemplo, ut post acceptam in baptismo remissionem peccatorum, vigiliis, jejuniis, orationibus caeterisque Spiritus fructib
Abbreviated transcription (Latin):
uitate regis nr̃i cognita herodes:
ad callida argum̃ta cõiertit᷑ ne
t̾reno regno pͥuaret᷑. enunti¬
are sibi ubi puer uiueniret᷑ pos¬
tulat. Ad orare uelle simulat:
ut qͣsi hunc si inuenire polũt ex¬

Expanded text:
vitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat. Adorare velle se simulat, ut quasi hunc, si invenire possit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ⁊ angłoꝵ fuerit uisione ⁊ allo¬
cucione głificata: in t̾re tamen
huiꝰ erat locis. constituta t̾renis.
quãius in illo labore quesitis alen
fec tio Prima hominis uita be¬
ata. fuit inmortalis: ut posset
in ea homo ñ mori sise apeccati
seductione cautꝰ seruaret.
cđa uͦ ita fiet inmortalis: ut
non posset in ea homo mori. nec ul¬
la peccati pulsantis seduc tione
tẽptari. Bene autẽ sp̃s reconcili¬
ator in colũba que multũ simplex
est auis apparuit : ut ⁊ sue uide¬
licet nature simplicitatẽ ꝑ huiꝰ
speciẽ animalis ostendet. Sp̃e
futurũ. simul ⁊ om̃s qͥ sua gr̃a
erant renouandi. simplices ac

Expanded text:
Dei et angelorum fuerit visione et alloDei et angelorum fuerit visione et allocutione glorificata, in terrae tamen hujus erat locis constituta terrenis, quamvis nullo labore quaesitis alendfecta. Prima hominis vita beata ita fuit immortalis, ut posset in ea homo non mori, si se a peccati seductione cautus servaret; secunda vero ita fiet immortalis, ut non possit in ea homo mori, nec ulla peccati pulsantis seductione tentari. Bene autem Spiritus reconciliator in columba, quae multum simplex est avis, apparuit, ut et suae videlicet naturae simplicitatem per hujus speciem animalis ostenderet. Spifuturum; simul et omnes qui sua gratia essent renovandi, simplices ac
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s lm̃i: sunt hec celebrata
misteria. Na enĩ nob̵ dñs sacro sc̃o
sui corporis intinctu. baptismũ la
sc̃m dari monstrauit. Et congrua
multũ distantia: quia pͥmꝰ adã ab
in mundo sp̃u deceptꝰ. est. ꝑserpentẽ
gaudia regni celestis amisit. Sedđs
adã abspu sc̃õ ꝑ colũbã głificatus¬
eiꝰdẽ regni lumina reserauit: flã¬
ma. uibrantẽ q̃ ingressũ paradi¬
si expulso adã pͥmo cherub custoᷤ¬
int̃ clusit. scđs adã hodierna die
ꝑ aꝗͣ lauachri renascentis extin¬
gui debere monstrauit. Ut unde
ille cũ sua cõiuge aboste uictꝰ exut:
mmo potiora redẽptis apeccato
Iuite inmortalis munera. pater
futuri scłi pͥnceps pacis donaret.
quã p̃sentis nr̃i scłi pat̾̃ pͥnceps
discordie uenundatꝰ sub peccato.
sua cũ stirpe ꝑdidit. Qͥa nimi¬
rũ uita illa beatissima qua dese¬
ruit adã. quãuis incõparabili lu¬
ce ⁊ pace sublimis ab om̃i curarũ
stimulantiũ nube serena. crebra

Expanded text:
s sunt haec celebrata mysteria. Quia enim nobis Dominus sacrosancto sui corporis intinctu baptismi lavactum sanctum dari monstravit. Et congrua multum distantia, quia primus Adam ab immundo spiritu deceptus per serpentem, gaudia regni coelestis amisit; secundus Adam a Spejusdem regni lumina reseravit, flammamque vibrantem, qua ingressum paradisi, expulso Adam pinterclusit. Secundus Adam hodierna die per aquam lavacri renascentis exstingui debere monstravit, ut unde ille cum sua conjuge ab hoste victus exiit, rediret, imo potiora redemptis a peccato vitae immortalis munera pater futuri saeculi princeps pacis donaret, quae praesentis nostri saeculi pater princeps discordiae venundatus sub peccato sua cum stirpe perdidit; quia nimirum vita illa beatissima, quam deseruit Adam, quamvis incomparabili luce et pace sublimis ab omnium curarum stimulantium nube serena crebra
Abbreviated transcription (Latin):
dñator crb inbethlcẽ ude sie enĩ ꝓpłu dixert
ante. unc canit letꝰ chorꝰ angłoꝵ stella de cla¬
rat ueniunt eoi principes dignũ celebrare
cultũ mistica dona. his do mirrã tribuunt
sepulchro aureã regi speciẽ deceiti dum co¬
lunt unũ meminere trino tres dare ternas.
la trie monadi coranꝰ cũdõ diue gentire
ꝓli flamini neçnon ab utroq fuso corde fideli am̃

Expanded text:
nator orbis, In Bethleem Judae, sic enim propheta Dixerat ante. Hunc canit laetus chorus angelorum, Stella declarat, veniunt Eoi Principes, dignum celebrare cultum. Mystica dona, Thus Deo, myrrham tribuunt sepulchro, Auream regi speciem decenti; Dum colunt unum, meminere trino Tres dare terna. Gloriam trinae monadi canamus, Cum Deo divae Genitore Proli, Flamini nec non ab utroque fuso Corde fideli.
Abbreviated transcription (Latin):
Lã ab herode reqͥsiti locũ nati¬
uitatis eiꝰ expͥmunt: quẽ scriptu¬
re auctoritate didicer̃. ⁊ testimo¬
niũ ꝓfer̃ qđ bethleẽ honorari na¬
tiuitate noui ducis ostendit᷑. ut ip¬
sa eoꝵ scientia ⁊ illis fieret testimo¬
niũ dãpnationis: ⁊ nobis ad uitori¬
ũ credulitatis. Quos ꝓfecto bene
psaac cũ iacob filio suo benediceret¬

Expanded text:
nativitatis ejus exprimunt, quem de Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt quod Bethlehem honorari nativitate novi Ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret testimonium damnationis, et nobis adjutorium credulitatis. Judaicum populum bene Isaac, cum Jacob filium su
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ: ⁊ inom̃em terrã sonꝰ ueritatis
exiuit. Quando ⁊ pastorib exerci¬
tus angłoꝵ saluatoris editi annun¬
ciator apparuit: ⁊ magos ad eum
adorandũ p̃uia stella ꝑduxit. ut
asolis ortu usq ad occasũ ueri re¬
gis generatio coruscharet : cũ re¬
rũ fidẽ ⁊ regna orientis ꝑmagos
discerent. ⁊ romanũ imꝑiũ nõ la¬
teret. Nã seuitia herodis uolens
pͥmordia suspecti sibi regis extin¬
guere : huic dispensationi nesci¬
ens seruiebat. ut dũ atroci in¬
tentꝰ facinori ignotũ sibi puerum
in discreta infantiũ cede ꝑseqͥt᷑: an¬
nuntiatũ colitꝰ dñatoris ortũ insig¬
nior uhiꝰ fania loqueret̾: quã prõp¬
tiorẽ ad narrandu diligentiorẽq fa¬
ciebat ⁊ suꝑne significacionis nouitas¬

Expanded text:
Dei , et in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur, annuntiatum coelitus Dominatoris ortum insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat et su
Abbreviated transcription (Latin):
hunc nec ꝓpħie donũ. nec ꝑmiracła
agnouit. Om̃ia qͥppe elem̃ta : aucto¬
rẽ suũ uenissẽ testatas. Vt enĩ de
eis qđdã usu humano loquar. dñi
hunc celi ee̾ cognouer̃: quia ꝓtinus
stellã miser̃. Mare cognouit: quia
sub plantis eiꝰ se calcabile p̃buit. Ter¬
ra cognouit : quia eo moriente cõ¬
tremuit. Sol cognouit : quia lu¬
cis sue radios abscondit. Saxa ⁊ pa¬
rietes. cognouer̃: quia tẽpore mor¬
tis eiꝰ scisses. Infernꝰ cognouit : qͥa
os qͦs tenebat mortuos reddidit.
Et tam̃ hunc quẽ dm̃ om̃ia insen¬
sibilia elem̃ta senser̃: adhuc infideli¬
noscunt : ⁊ duriosa saxis scindi ad
penitendũ nolunt: eũq cõfiteri ab¬
negant. quẽ elem̃ta ut diximꝰ aut
signis aut scissionib dm̃ clamant.
Qͥ etiã ad dãpnationis sue cumulũ
eũ quẽ natũ despiciunt: nasciturũ
tur nouerant: s etiã ubi nascere¬
tur

Expanded text:
per miracula agnovit. Omnia elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quaedam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelinoscunt, et, duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt, eumque confiteri abnegant, quem elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus Deum clamabant. Qui etiam ad damnationis suae cumulum, eum quem natum despiciunt, nasciturum tur, noverant, sed etiam ubi nasceretur