comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uarii frequenter speculari debebit si iam effoete sint ut de ma¬
nu datis sustineantur frumentis. Nec uo patiendus est oryx aut
aper aliusue quis feruis ultra quadrimatum senescere: nim usq
in hoc tempus capiunt increment& postea macestunt senestare
quare dum uiridis ȩtas pulchritudinem corporis conserint ȩre
mutandi sunt. Ceriuis tamen compluribus nimis sustiner p̃ott
nam dii iuuenis possidet᷑ ꝙ gii longieris uitam sortitus est De
minoris aũt incrementi animalibus qualis ẽ lupus hȩc prȩtipienꝰ¬
ut ĩ his uiunriis quȩ minceria munita sunt feragini et olerum
intubi lactucęq semina parius areois ꝑ duerso sdatia factis ini¬
tiantur: itemq punicum cicer uel hoe uernaculo nec minusor¬
deum ut cicercua condita ex horreo promantur et aqua. qe¬
lesti macerata obiitiantur. nam sicca non minus a legustilis ad¬
petuntur hȩc porro animalia uel similia his etiam si entem¬

Expanded text:
varii frequenter speculari debebit, si iam effetae sint, ut mavarii frequenter speculari debebit, si iam effetae sint, ut manu datis sustineantur frumentis. Nec vero patiendus est oryx, aut aper, aliusve quis ferus ultra quadrimatum senescere. Nam usque in hoc tempus capiunt incrementa, postea macescunt senectute. Quare dum viridis aetas pulchritudinem corporis conservat, aere mutandi sunt. Cervus tamen compluribus annis sustineri potest. Nam diu iuvenis possidetur, quod aevi longioris vitam sortitus est. De minoris autem incrementianimalibus, qualis est lepus, haec praecipimus,ut in iis vivariis, quae maceria munita sunt, farraginis et olerum, ferae intubi lactucaeque semina parvulis arcolis per diversa spatia factis iniciantur. Itemque Punicum cicer, vel hoc vermiculum,nec minus hordeum, et cicercula condita ex horreo promantur, et aqua caelesti macerata obiciantur. Nam sicca non nimis ab lepusculis appetuntur. Haec porro animalia vel similia his, etiam silente m
Abbreviated transcription (Latin):
arboreis abundant : nim ut giaminbus ita frugibus robur ne¬
his opiis ħt. maximeq laudant᷑ qui sunt feracissimi quernee
glundis et iligneȩ nec minus terreȩ cum et arbusti cȩteroꝵq
pomerꝵ syluestirium que diligentus ꝑsequit simus cũ de cohͥer¬
talibus disputaremus nam eadem ferẽ sunt petudum syluestruim
pabula quȩ domesticaꝵ contentus tamen non debet ẽẽ diligens
paterfamiliȩ cibis quos suapte natura terra gignit: sed temiorib
ani quibus syluȩ pabulis carent condita messẽ clausis succurre e
quidquid demq constiterit dare: idq ut intelligant fere prebori
unim uel alteram domi mansuefactam conueniet ĩ muterq que
ꝑuagata totum uiuarium cunctantis adobiecta cibaria petudes pau¬
cat nec solum istud ꝑ hyemis penuriam fieri expedit sedđ tum q̃
foetȩ partus ediderint quo meluis educent natos: Itaq custos ei¬

Expanded text:
arboribus abundant. Nam ut graminibus ita frugibus roburnearboribus abundant. Nam ut graminibus ita frugibus roburneis opus est 3: maximeque laudantur, qui sunt feracissimi querneae glandis et iligneae, nec minus cerrea,tumet arbuti, ceterorumque pomorum silvestrium, quae diligentius persecuti sumus, cum de cohortalibus subus disputaremus. Nam eadem fere sunt pecudum silvestrium pabula, quae domesticarum. Contentus tamen non debet esse diligens paterfamilias cibis, quos suapte natura terra gignit, sed temporibus anni, quibus silvae pabulis carent, condita messe clausis succurrere, quicquid denique vilissime constiterit, dare. Idque ut intelligant ferae praeberi, unam vel alteram domi mansue-factam conveniet immittere, quae pervagata totum vivarium cunctantes ad obiecta cibaria pecudes perducat. Nec solum istud per hiemis penuriam fieri expedit, sed cum etiam fetae partus ediderint, quo melius educant natos. Itaque custos vi
Abbreviated transcription (Latin):
eligitur: et sic ueteris arberis truncus siue ut crassitudo po¬
stulauit sissilis scipes compluribus locis ꝑ latus efforat et ĩ circiu¬
tu uiuarii certis interuementibus sp̃atus detixus erigit᷑. dein¬
de ꝑ transuersa laterum cauea transmnittunt᷑ ramites ꝗ exitus
ferarum obserent. Sntis est aũt uaceras inter pedes esto¬
nes defigere serisq transuersis ita clatrare nec spatioꝵ laxi¬
tas quȩ foraminibus interuenit potudi prebeat fugam hoc aũt̃
mido licet etiam latissimas regiones tractusq montiũ claudere
sicut gallioꝵ. neenon et in alis quibusdam prouincuis ubi locorp
uastitas patitur: nam et fabricandis ingens uacerris mnterie¬
copin et cętera in hme rem feliciter suppetunt: quippe cre¬
bris fontibus abimdnt solum qued ẽ maxime prȩdictis generibus
salutare: tum etiam sun sponte pabula feris benignissime sub¬
ministint: prȩcipueq saltus eligunt᷑ ꝗ et terrenis faetibus et

Expanded text:
eligitur. Et sive teres arboris truncus, sive ut crassitudo poeligitur. Et sive teres arboris truncus, sive ut crassitudo postulavit, fissilis stipes compluribus locis per latus efforatur, et in circuitu vivarii certis intervenientibus spatiis defixus erigitur: deinde per transversa laterum cava transmittuntur ramices, qui exitus ferarum obserent. Satis est autem vacerras inter pedes octonos defigere, serisque transversis ita clatrare, ne spatiorum laxitas, quae foraminibus intervenit, pecudi praebeat fugam. Hoc autem modo licet etiam latissimas regiones tractusque montium claudere, sicuti Galliarum nec- non et in aliis quibusdam provinciis locorum vastitas patitur. Nam et fabricandis ingens est vacerris materiaecopia, et cetera in hanc rem feliciter suppetunt; quippe crebris fontibus abundat solum, quod est maxime praedictis generibus salutare: tum etiam sua sponte pabula feris benignissime subministrat praecipueque saltus eliguntur, qui et' terrenis fetibus et
Abbreviated transcription (Latin):
petit ꝓximus ȩdificio loci situs munire uiunrium sempq demin¬
ni cibos et aquam prȩbere ꝗ uoͣ quęstum redditumq desiderãt
cum g̃ uicinum uillȩ nemus id enim refert non procul ẽe ab
oculis domini sine cunctatione prȩdictis aĩalibũs destinnit᷑. et si nntu¬
ralis defuit aqua uel inducitur fluens uel ĩ fessi lacus signino
constermintur ꝗ reteptam pliuualem cõtineant: modi duȩ
pro cuius facultãtibus octuxatur ac si lapidis et opẽ uiuia uadet
aut dubie tementis et calce formatus circundatus murus: Sin.
aliter crudo latere ac luto constructus: ubi uo neutrum patris¬
familiȩ conducit ratio postulat uateris includi: sic enim appel¬
latur genus clatorum: idq fabricatur ex rebore quertoo uel
subereo num cleę rara ẽ occasio: quicquid deniq sub inuiria plu¬
uiarum magis duiturnum ẽ pro condicione regionis ad huno usũ

Expanded text:
petit proximus aedificio loci situs, munire viva- rium, semperque de mapetit proximus aedificio loci situs, munire viva- rium, semperque de manu cibos et aquam praebere: qui vero quaestum reditumque desiderant, cum est vicinum villae nemus id enim refert non procul esse ab oculis domini sine cunctatione praedictis animalibus destinant.Et si naturalis defuit aqua, vel inducitur fluens, vel infossi lacus signino consternuntur, qui receptam pluviatilem contineant.Modus silvae pro cuiusque facultatibus occupatur; ac si lapidis et operae vilitas suadeat, haud dubie caementis et calce formatus circumdatur murus: sin aliter, crudo latere ac luto constructus. Ubi vero neutrum patrifamiliae conducit, ratio postulat vacerris includi: sic enim appellatur genus clatrorum: idque fabricatur ex robore querceo, vel subereo. Nam oleae rara est occasio. Quidquid denique sub iniuria pluviarum magis diuturnum est, pro conditione regionis ad hunc usum
Abbreviated transcription (Latin):
EN L O nuno ad tutelam petudum syluestrum et¬
A pum educationem quos et ipsis . R. Sylune uil¬
laticas prstiones ure dixerim: Si quidem mos anti¬
quus lepustulis caprenq ac subiis feris uixta uilam plerunq
subiecta dominicis haditationibus ponebat uiuaria ut econsbecta
suo clausa uentio possidentis oblectaret oculos et cum exegisset
usus epulaꝵe uelut e cella promerentur. Apibus quoq nabãt᷑
sedes adhuc nestra memorin uel in ipsis uillȩ parietibus excisis
uel in protestis perticibus ac pomaris. Quare quomam tituli quẽ
cripiimus hue dispatationi ratio redlelts ẽ ed nine que propo
disputationi fatiat ne ĩ modico uolumine lector fatiget᷑. Redie¬
suimus singula prosequamur. Ferȩ petudes et capreoli dam̃ȩq
neo minus origuni eruorimq genera et aprore modo lautitus
ac uoluptatibus dominoꝵ seruiunt medo quęstui ac redditibus
Sed qui uenationem uoluptati sue claudunt contĩs ut cunq com¬

Expanded text:
enio nunc ad tutelam pecudum silvestrium etapium educationem: quas et ipsas, Publi Silvine, villaticas pastiones iure dixerim; siquidem mos antiquus lepusculis capreisque, ac subus feris iuxta villam plerumque subiecta dominicis habitationibus ponebat vivaria, ut et conspectu suo clausa venatio possidentis oblectaret oculos, et cum exegisset usus epularum, velut e cella promeretur. Apibus quoque dabatur sedes adhuc nostra memoria vel in ipsis villae parietibus excisis, vel in profectis porticibus ac pomariis. Quare quoniam tituli, quem praeseripsimus huic disputationi, ratio reddita est, ea nunc quae propodisputationifaciat, ne immodico volumine lectorfatigetur. Redisuimus singula persequamur. Ferae pecudes, ut capreoli, damacque, nec minus orygum cervorumque genera et aprorum, modo lautitiis ac voluptatibus dominorum serviunt, modo quaestui ac reditibus. Sed qui venationem voluptati suae claudunt, contenti sunt, utcunque com
Abbreviated transcription (Latin):
tenbios int iopium tergo fintem libgntum cõmoritos etlem ts
faclus peue untis a gnos ẽrte portris At si non tarde is fatiento
teris tarnbis distantiam loci sed cum animo tuerters ceter¬
pduceras  aminis In hĩs aut quȩ lengius ineare uetsimt¬

Expanded text:
contigeris apium terga fontem libantium, commoratus eodem loco contigeris apium terga fontem libantium, commoratus eodem loco facilius redeuntes agnoscere poteris; ac si non tarde id facient, aestimabis distantiam loci. Sed cum animadverteris celerperducer
Abbreviated transcription (Latin):
sint degeneres intermiscendȩ quȩ infament generosas nim
miner Rructus mellis resgondet cum segniora interuenũt exa¬
minauerumtamen quoniam interdum pp conditienem loroꝵ
uel mediotre petus nam malum nullo quitem metio parañti
est curamue stigants exominibus hac ratione ahicemus
Ubicunq saltus sunt idonei me lific nihil antiquuus apes q
quidus u tontior uitiues elignt fontes eos itaq conuonit plerimq
ob hora secunda obsideri soetulariq que turba sit aquantinm ña
si pauce admodum cirtũuolant nisi tñ complura capita rilitiꝵ a.¬
ductis faciunt rariores intelligenda ẽ earum penuria to quu
lotum quoq non eẽ melificumꝰ suspioabitur ae si combant fig¬
quentes spem quoq aucupandi excũa mniorem faciunt eaq
se inuenunt. Primum ꝙ̃ longe sint ex ploranaum estꝰ
preparandumq in hanc rem liquida rubria qua timne festicis illtis

Expanded text:
sunt degeneres intermiscendae, quae infament generosas. Nam sunt degeneres intermiscendae, quae infament generosas. Nam minor fructus mellis respondet, cum segniora interveniunt examina. Verumtamen quoniam interdum propter conditionem locorum vel mediocre pecus nam malum nullo quidem modo parandum est, curam vestigandis examinibus hac ratione adhibebimus. Ubicunque saltus sunt idonei, mellifici, nihil antiquius apes, quam, quibus utantur, vicinos eligunt fontes. Eos itaque convenit plerumque ab hora secunda obsidere, specularique quae turba sit aquantium. Nam si paucae admodum circumvolant nisi tamen complura capita rivorum diductas faciunt rariores intelligenda est earum penuria, propter quam locum quoque non esse mellificum suspicabimur. At si commeant frequentes, spem quoque aucupandi examina maiorem faciunt; eaque sic inveniuntur. Primum quam longe sint explorandum est, praeparandaque in hanc rem liquida rubrica: qua cum festucis illitis
Abbreviated transcription (Latin):
qr̃ ex peregrinis regionibus petantur quoniam solent celi noui¬
tate lacessiri: qued si non contingit ac necesse habuerimus lon¬
ginuius itineribus aduehere curabimus: nec salabris sollicitentur
optimeq noctidus collo portant᷑ num diebus requies danda ẽ et
infundendi sunt grati apibus liquores quibus intra clausum alãt.
Mox cum ꝑlate domum fuerint si dies suꝑuenerit nec aptri¬
ri nec colletari oportebit alueum nisi uesperi: ut aues pinciue
mune post totius noctis requiem egrediant᷑ speculariq debȩ¬
mus fere triduo quid uniuerse se profundant. quod cum fu¬
ciunt fugam meditant᷑ ea remedia quibus debeant inhiberi
moꝵ precipiemus. At queque dono uel aucupio contingunt
minus scrupulose probantur. quanquam ne sic quidem uelim
nis optumus possidere. cum et impensam et eandem opam
custodis pestulent bonȩ atq improbȩ quod maxime refert ñõ

Expanded text:
quam peregrinis regionibus petantur, quoniam solent caeli noviquam peregrinis regionibus petantur, quoniam solent caeli novitate lacessiri. Quod si non contingit, ac necesse habuerimus longinquis itineribus advenere, curabimus ne salebris solicitentur, optimeque noctibus collo portabuntur. Nam diebus requies danda est, et infundendi sunt grati apibus liquores, quibus intra clausum alantur. Mox cum perlatae domum fuerint, si dies supervenerit, nec aperiri nec collocari oportebit alvum, nisi vesperi, ut apes placidae mane post totius requiemnoctis egrediantur: specularique debebimus fere triduo, numquid universae se profundant. Quod cum faciunt, fugam meditantur. Ea remediis quibus debeat inhiberi, mox praecipiemus. At quae dono vel aucupio contingunt, minus scrupulose probantur: quamquam ne sic quidem velim nisi optimas possidere, cum et impensam et eandem operam custodis postulent bonae atque improbae: et quod maxime refert,non
Abbreviated transcription (Latin):
L prodeuntibus inhimis upibus adfert exitium heq pacciores
intereunt cum licet uitare pestis obsidin ꝑ nliid unentibus
effugium: Atq hȩc de pablilatiombus domiciliis et sedibus eli¬
gendis abunde diximus quibus prouisis sequitur ut exoimim
desideremus: ea porro uel ere pnrta uel gratuta contingunt
sed quas p̃tio comparabimus studiosius predictis comprobemus notis
ut earum frequentiam priusq mertemur aꝑtis aluearibus conside¬
remus: uelsi non fuerit inspiciendi facultas certe id quod con¬
templari licet notabimus in uestibulo Ianue complures consistant
et uehemens sonus intus murmurantium exaudiat᷑. atq etiam
si omnes intra domicilium silentes forte cenquiescunt labris fera¬
minis aditus admotus et inflatu spiritis ex respondente earum
subito fremita poterimus existimare uel multitudinem uel pau¬
citatem: pręcipue aũt custodiendum est ut ex uicinia potus

Expanded text:
i prodeuntibus inhians apibus affert exitium, eaeque pauciores i prodeuntibus inhians apibus affert exitium, eaeque pauciores intereunt, cum licetvitare pestis obsidia per aliud volantibus effugium. Atque haec de pabulationibus, domiciliisque 3 et sedibus eligendis abunde diximus: quibus provisis, sequitur ut examina desideremus. Ea 4 porro vel aere parta, vel gratuita contingunt. Sed quas pretio comparabimus, scrupulosius praedictis comprobemus notis, et earum frequentiam prius quam mercemur, apertis alvearibus consideremus: vel si non fuerit inspiciendi facultas, certe id quod contemplari licet, notabimus: an in vestibulo ianuae complures consistant, et vehemens sonus intus murmurantium exaudiatur. Atque etiam si omnes intra domicilium silentes forte conquiescent, labris foramini aditus admotis, et inflato spiritu ex respondente earum subito fremitu poterimus aestimare vel multitudinem, vel paucitatem. Praecipue autem custodiendum est, ut ex vicinia potius,
Abbreviated transcription (Latin):
gumen cum frigora ot pluuas tum estus artet: nec tamen ita no
sit post apiarium quod aquilonis accipint ĩuiriam stabulisq preb̾eat
teporem: nec minus ĩpa demicila quamuis gaificio proteg intur¬
obuersa tamen ad hylernim orientem componi debebumnt it apri¬
cium habeant apos matutium egressim et sint & prestioros
nam frigus ignauam creat pp quod et foramina quibus exitus
aut introitus dat᷑ angustissima ẽt debent ut q̃i minimum frigoris
admittant. eaq satis ẽ ita ferari ne possint caꝑẽ plus unius npis
incrementum: sic nec uenenatus stellio nec obscenum scurabsi¬
uel papilionis genus luci fugẽq biatte ut uit asnro ꝑlaxio¬
en spatia Iauue fauos populant᷑. Atq utilissimum est pro
frequentia domicilii duos uel tres aditus ĩ eodem opculo distantis
inter se fieri contia fallatiam Incerti. qui uelut̃ custos uestibu.¬

Expanded text:
gmen cum frigora et pluvias, tum et aestus arcet. Nec tamen ita nocgmen cum frigora et pluvias, tum et aestus arcet. Nec tamen ita noccium sit post apiarium, quod Aquilonis excipiat iniuriam, stabulisque praebeat teporem. Nec minus ipsa domicilia, quamvis aedificio protegantur,obversa tamen ad hibernum orientem componi debebunt, ut apricum habeant apes matutinum egressum, et sint experrectiores. Nam frigus ignaviam creat; propter quod etiam foramina, quibus exitus aut introitus datur, angustissima esse debent, ut quam minimum frigoris admittant: eaque satis est ita forari, ne possint capere plus unius apis incrementum. Sic nec venenatus stellio, nec obseaenum scarabaeivel papilionis genus, lucifugaeque blattae, ut ait Maro, per laxiora spatia ianuae favos populabuntur. Atque utilissimum est pro frequentia domicilii duos vel tres aditus in eodem operculo distantes inter se fieri contra fallaciam lacerti, qui velut custos vestibul
Abbreviated transcription (Latin):
binic prrietibuis angustis contineant: libereq frontes utrimq sint.
nam ot qua procedint non nunqs patefaciendȩ sint et muitoma¬
gs a tergo qua subinde curantur examinn. Sinaũt nuli pairetes
alues interuenient sic tamen collocinuȩ erimt ut paulim nltem ao
altera distet: nec cum inspiciunt᷑ eaque intuintione trnctmt qt
rentem sibi alteram concucint uicimsq apes conterat que omnem
motum imbetillis aut terensꝰ scilicet operidus suis tanq̃ ruim̃ timẽt
ordines quidem unserum suꝑ instruotos ĩ nitiudinem tris ẽe admue
ẽ. quoniam sim̃um sic quoq parim c̃õmode curator insoicit m
cauearim que prebent apibus uestibula proniori sint q tergn
ut ne influant hymbres : et si forte tamen ingesserint nom ĩmorent
sed ꝑ aditim effluat oꝑ ques comienit aluearia porticibus supmu¬
niri. Sin aliter luto p̃ĩmito frondibus illimntis adimbrari : q̃uea te¬

Expanded text:
binis parietibus angustis contineantur, liberaeque frontes utrimque sint. binis parietibus angustis contineantur, liberaeque frontes utrimque sint. Nam et qua procedunt, nonnunquam patefaciendae sunt,et multo magis a tergo, quia subinde curantur examina. Sin autem nulli parietes alvis intervenient, sic tamen collocandae erunt, ut paulum altera ab altera distet, ne,cum inspiciuntur, ea, quae in curatione tractatur, haerentem sibi alteram concutiat, vicinasque apes conterreat, quae omnem motum imbecillis ut cereis scilicet operibus suis tamquam ruinam timent. Ordines quidem vasorum superinstructos in altitudinem tres esse abunde est, quoniam summum sic quoque parum commode curator inspicit. Ora cavearum, quae praebent apibus vestibula, proniora sint quam terga, ut ne influant imbres, et si forte tamen incesserint,non immorentur, sed per aditum effluant. Propter quos convenit alvearia porticibus supermuniri; sin aliter, luto Punico frondibus inlimatis adumbrari, quod te
Abbreviated transcription (Latin):
Uiri auctoritatem reuerebar : tñ ambitione sum̃eta quid ip̃e cen¬
serem non omiss: num quod maxime monet Celsim : ne st̃
stabula uel igni uel furibus obnoxin põit uitari opere ihnteritio
circũ structis alueis ut impediatur inpum predonis et contin flam¬
marum uiolentiam protegnnt᷑. ensaemq cum fuermnt mouen¬
dȩ resolutis fincturȩ comȩagibus licebit tramsferre Seaꝰ quo¬
niam plerisq uidetur istu& oͦperesim qualin cimq unsi platut¬
rant collotari debebimt. Suggestus lapiabus extenditur ꝑtotim
ctus isq dilgenter opere tectorio leuigatur ita ne ⁊ stensuis
lacertis aut anguibus et aliis noxiis nnim a libus prebeat᷑ sus¬
ponintur deinde suie ut Celso placet lateribus fucta domiciliñ¬
siuȩ ut nobis aluearia preterq̃ a tergo citũ structi seu quea pe¬
ne omnuim ĩ usu est ꝗ modo diligenter ista cuinnt pordinem
unsa disponta liguntur uel latertiulis uel tementis ita ũt singuli

Expanded text:
ione submota, quid ipse censerem, non omisi. Nam quod maxime movet Celsum, ne sint stabula vel igni vel furibus obnoxia, potest vitari opere lateritio circum-structis alvis, ut impediatur rapina praedonis, et contra flammarum violentiam protegantur: easdemque, eum fuerint movendae, resolutis structurae compagibus, licebit transferre. Sed quoniam plerisque videtur istud opero-sum, qualiacunque vasa placuerint, collocari debebunt. Suggestus lapideus extenditur per totum ctus, isque diligenter opere tectorio levigatur, ita ne ascensus lacertis, aut anguibus, aliisve noxiis animalibus praebeatur. Superponuntur deinde, sive, ut Celso placet,lateribus facta domicilia,sive,ut nobis, alvearia, praeterquam a tergo circumstructa: seu, quod paene omnium in usu est, qui modo diligenter ista curant, per ordinem vasa disposita ligantur, vel laterculis, vel caementis, ita ut singula
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmittunt. Sed nes istud ubiq ficri ubiq ceastmus. Ucrum intolaꝵ
consuetudme uti sunt enam regionitm propria minicta sicut eigipti &
ifrice quibus agricola post sementem ante messem segetem non ãtti¬
it qͣm cęli conditio & terre bonitas ea ẽ ut uix ulla herba excat
nisi ea scmmne racto suit quia rari sunt hymbres scu quia qualitasi
humi se cultoribus prebet inhis aũt locis ubi desideratur sartio non
ante sunt attingendi segętes E si celi status pmittit quam ciuꝗ
sata sultos conteͦcr̃ĩt. cu̾ticitmq ꝗ adorrum d̃im quatuor fibras hr̃e
ceperimnt ordeum cum qumnq faba & cętera legumina cũ quatuor digitis
a tara extitorint tecie sartitntur exceꝑto iñ lupmo cuius semmi con¬
traria ẽ sartio q̃m̃ imam radicem ht quę sine ferre succisa ẽ sen
crit tultus cum sola hec res adeo non infestetur herbis ut ip̃as her¬

Expanded text:
permittunt, sed nec istud ubique fieri censemus, verum incolarum permittunt, sed nec istud ubique fieri censemus, verum incolarum consuetudine uti. Sunt enim regionum propria munera, sicut Aegypti et Africae, quibus agricola post sementim ante messem segetem non attingit, quoniam caeli conditio et terrae bonitas ea est ut vix ulla herba exeat nisi ex semine iacto, sive quia rari sunt imbres seu quia qualitas humi sic se cultoribus praebet. In iis autem locis, ubi desideratur sartio, non ante sunt attingendae segetes, etiam si caeli status permittat,quam cum sata sulcos contexerint. Triticumque et adoreum, cum quattuor fibras habere coeperint, hordeum, cum quinque, faba et cetera legumina, cum quattuor digitis a terra exstiterint, recte sarientur, excepto tamen lupino, cuius semini contraria est sartio, quoniam unam radicem habet, quae sive ferro succisa est seu vacua tamen esset cultus, cum sola haec res adeo non infestetur herbis, ut ipsa her
Abbreviated transcription (Latin):
Uotiam qñ quidis screndum sit ꝑcrsetuti simus nune quemadino¬
dim quotq opis sinꝗula corim que retulmus colenda sint dt¬
monstrabius. peracta sementi sequers arra ẽ sartionis de qua non
conuenit mttr auctores. Qudam negant eam quidqͣ proficere ne fru.¬
menti ridices sarculo actogantur alique ctiam suctidantur ac si frigo.¬
ri incesserit post sacionemꝰ gelu fcilmenta cnetentire. Satius aũt esse
ea tempestate rimcari & pingari plimibus autem sariri placet: S
neq codem modo neq isdem tem poribus usq quaq firri. Nam in ageis
sicds & apricis simul ae primum saritioneta pꝗti queant segetes debt
cas pmota terra adobrui ut fructificare pobsint. quod ip̃mꝰ ante hye¬
mem̃ fitti oportere dcinde post hyemcmn ittrari. i locis autem fri¬
gidis  palustribus plerimq transacta hyeme sartiri net adobriii. s
slana sartione terram ꝑmoueri multis tñ nos regiotibus aptam ẽc̃
hyemalem strtionem compimus dintaxat ubi ꝙͦ sictitas teli & tp̃is

Expanded text:
iam quando quidque serendum sit persecuti sumus, nunc quem ad modum quotque operis singula eorum, quae rettulimus, colenda sint demonstrabimus. Peracta sementi sequens cura est sartionis; de qua non convenit inter auctores. Quidam negant eam 1 quicquam proficere, quod frumenti radices sarculo detegantur, aliquae etiam succidantur ac, si frigora incesserint post sartionem, gelu frumenta enecentur;satius autem esse ea tempestive runcari et purgari. Pluribus tamen sariri placet, sed neque eodem modo neque isdem temporibus usque quaque fieri; nam in agris siccis et apricis, simul ac primum sartionem pati queant segetes, debere eas permota terra adobrui, ut fruticare possint. Quod ipsum ante hiemem fieri oportere, deinde post hiemem iterari; in locis autem frigidis et palustribus plerumque transacta hieme sariri nec adobrui, sed plana sartione terram permoveri. Multis tamen nos regionibus aptam esse hiemalem sartionem comperimus dumtaxat ubi et siccitas caeli et tepores
Abbreviated transcription (Latin):
Q intxme ex hnis quȩ scrintitr inuat agrim. Nam umcis iam ema¬
çeratis arius optinum sttrtus prebet ac uel effecto solo prouenit uel repo¬
situm i graratio patitur cuum. Boues ꝑ hiemam coctum mactratinnq probe
alit famem qͦ sctrilitas amorũ mieosit homimbus commode propniseat Sp.¬
ꝗitur statm ex ccrea atq id solim onnum legitiimũ non desideat requit

Expanded text:
iuvat agrum. Nam vineis iam 9 emaciatis et arvis optimum stercus praebet ac vel effeto solo provenit vel repositum in granario patitur aevum. Boves per hiemem coctum maceratumque probe alit; famem quoque, si sterilitas annorum incessit, hominibus commode propulsat. Spargitur statim ex area, atque id solum omnium leguminum non desiderat requiem
Abbreviated transcription (Latin):
sequente seiti lamo frumento ttio diligenter arabimnus cẽq nalidions
heidas ets t ubos et arbores que mitrutiut radicitus exir pamus nisiruc¬
tus einbusto ad facere nos prohbuent. Demde binittal patiraes teihie¬

Expanded text:
sequente deinde anno, frumento. Tertio diligenter arabimus omnesque validiores sequente deinde anno, frumento. Tertio diligenter arabimus omnesque validiores herbas et rubos et arbores, quae interveniunt, radicitus exstirpabimus, nisi si fructus arbusti id facere nos prohibuerit. Deinde vicia
Abbreviated transcription (Latin):
cespites excitet neq pettora maiora nsi cum sittissimum solim ẽ qñ
demergunt imgulas ⁊ adeerunt scindimiq radices hcrbarum tum dem̃
macriora & pendula loca menge februario lima crescente fimo uuian¬
da sunt omnezqs lapides & si qua obiacent falcibus obnexia colligi
debent ac longuis expertari semittiq pro natura locorũ aut temꝰ¬
pcrius aut scriuis. Sunt &̃ quedam prata situ uetustatis obdncta
si cincrẽm scepius mgeras ea res inuscum enccat. Att̃n pigriora
sunt ista remedia atm sit efficacissimũ de integro locum exarare
Sed hec si prata accesfimus facere debemus. sin cũit noua fucrint in¬
stituerida ud antiqꝰs renouanda. Nam multa sunt ut dixi que neglig̃e¬
c̃a exrare. quia talis ager post lohigam desidiã letas scuxtes affert.¬
Igiti cum locum quem pratumm destinaucrnnus estate proscissim sub.¬
actũ sccpius ꝑ autirmmum rapis ł napo uel &̃ faba conscrimnus mne¬

Expanded text:
cespites excitet, neque pecora maiora, nisi cum siccissimum solum est, quia udo demerguntur ungulae 8 et atterunt scinduntque radices herbarum. Tum deinde asperiora et pendula loca mense Februario luna crescente fimo iuvanda sunt, omnesque lapides et si qua obiacent falcibus obnoxia colligi debent ac longius exportari summittique pro natura locorum aut temperius aut serius. Sunt etiam quaedam prata situ vetustatis obducta, si cinerem saepius ingeras. Ea res muscum enecat. At tamen pignora sunt ista remedia, cum sit efficacissimum de integro locum exarare. Sed haec, si prata accessimus,facere debemus; sin autem nova fuerint instituenda vel antiqua renovanda—nam multa sunt, ut dixi, quae neglegei causa exarare, quia talis ager post longam desidiam laetas segetes adfert—igitur eum locum, quem prato destinaverimus, aestate proscissum subactumque protinus per autumnum rapis vel napo vel etiam faba conseremus; in
Abbreviated transcription (Latin):
solo qͣs̃ quodꝰ irrigatim airius clicitit quȩ tñ sunt necessarie si macies
terre postulat. nam̃ ĩdensa & resoluta humo quam ius exile prateł
fieri pot cum facultas irrigandi datur ac ne tampus concaue positio.¬
nis cẽ neq collis prerupte tł debet ille ne collectam duituis conti¬
neat aqguam hic ne statim prrtipite fundat. Põt tñ medioriter ac¬
cluus si aut piiguis t̃ aut rignus ager pratum ficri. At planici¬
⁊ maxme tals probatur quę exigne̾ prona non patitur duitius h̃¬
bres aut in conflucntis riuuos immorai aut siqius c̃a supucnit hu¬
mor lente prerumpit. Itaq si palus ĩ aligna pre sosidens restag̃t.
sultis dcriuanila ẽ quippe aqꝵ abimdantia atis peninia graminibus
equt c̃ extio. Suctis aut̃ pritorim magis cure q̃ laboris c̃ pn

Expanded text:
solo, quam quod inrigatum aquis elicitur; quae tamen sunt necessariae, si macies terrae postulat. Nam et in densa et resoluta humo, quamvis exili, pratum fieri potest, cum facultas inrigandi datur. Ac nec campus concavae positionis esse neque collis praeruptae debet: ille ne collectam diutius contineat aquam, hic ne statim praecipitem fundat. Potest tamen mediocriter acclivis, si aut pinguis est aut riguus ager, pratum fieri. At planities maxime talis probatur, quae exigue prona non patitur diutius imbres aut influentis rivos immorari, sed ut quis eam supervenit umor, lente prorepit.Itaque si palus in aliqua parte subsidens restagnat, sulcis derivanda est, quippe aquarum abundantia atque penuria graminibus aeque est exitio. Cultus autem p
Abbreviated transcription (Latin):
apit. Et llerco adicit. fluuio mersart salibri ÷ salutari. Sunt r. uina q̃rp
tas. Lacus. fossas uetres tagat ⁊ pinaat. P rata siciliit. Sttitora equare
Focium in tabulita componete. fructos oliueti conductos cogere Maila. Fi.¬
cus. Pira penacre. Cascim fagait.. Aybores screndi causa collo uel mallo ddi¬
tellario affenrt. S uncto aducit nõ ꝑmittiute nec ad portata seicre neqi
teram apcrue. neq arborem collocart̾. s ne sementem quigͥem admmistrare.
nisi primo catulo ftaeris nec focnitm siccnt aut umnctre uit uchere. At
ne umdemiam quidem cogi ꝑ religuones pontificua ftrus licet. nȩc ouco
oues uestire non licet. In horto quicꝗdͭ olearum cã facias. Omite licat se¬
nis publicis hotimem mortium sepełire non lict . AL. Portius cato nullis
fumentonim aduchendoñ cã. noc apnd pontifices legimnus feriu sñ em̃ do¬
timicalibus mulls umgnt nõ litͣ geinis ligte. hoc laco ctrtim hẽ quos¬

Expanded text:
cipit et idcirco adicit " fluvio mersare salubri," id est salutari;sunt enim vitia, quorum ere, piscinas, lacus, fossas veteres tergere et purgare, prata sicilire, stercora aequare, faenum in tabulata componere, fructus oliveti conductos cogere, mala, pira, ficos pandere, caseum facere, arbores serendi causa collo vel mulo clitellario adferre; sed iuncto advenere non permittitur nec adportatas serere neque terram aperire neque arborem conlucare, sed ne sementem quidem administrare, nisi prius catulo feceris, nec faenum secare aut vincire aut vehere; ac ne vindemiam quidem cogi per religiones pontificum feriis licet nec ovis oves vestiri non licet. In horto quicquid holerum causa facias, omnelicet. Feriispublicishominem mortuum sepeliri non licet. M. Porcius Cato mulis,frumentorum advehendorum causa. Nos apud pontifices legimus feriis tantum denicalibus mulos iungere non licere, ceteris licere. Hoc loco certum habeo quos
Abbreviated transcription (Latin):
cant prȩsidium expeditissimum non deesse ꝙ cum exli loco cuta ydis septembrs
spat serit et in arium idq tempestiut & uomere uel ligone succiderit iũ
optine steitorationis exbibebit Succidi autem lupmita sabulosis locis opor¬
eet cimi sctundum florem tubricosis lecis. cum tertum egerit fleyem Il.¬
lic din tencrum ẽ conuertitir ut celcnter ĩp̃m̃ putrescał. pmisceatin q¬
gratili solo. Hic iam robustius ꝙ solidioris diituus sustineat e sls¬
pendat ꝗlelas ut et solibus estuuis uapore rtsoliantur. Atq hec arator
exequi poterit mõ solum que retuli gn̾a pabulorum proiuiderit ue:
rumꝙꝵ copiam focmi quo melius armenta tucãturr sme quibus teriam
commode moliri difficile c̃. & ideo necessarius ci cultus t̃ g̃ prati cui
Ueteres Romani primas ĩ agricolatione tribuerumt nomenq indidere
ab eo ꝙ protinus ec̃t pratimꝰ paratum not magnum laborem ddesid¬
raret. Iꝑ. quidem Portuis E illa commemorau̾it ꝙ nec tempesta.

Expanded text:
certe praesidium expeditissimum non deesse; quod cum exili loco circa Idus Septembris sparserit et inaraverit idque tempestive vomere vel ligone succident, vim optimae stereorationis exhibebit. Succidi autem lupinum sabulosis locis oportet, cum secundum florem, lubricosis, eum tertium egerit.Illic, dum tenerum est, con glaebas diutius sustineat et suspendat, ut eae solibus aestivis vaporatae resolvantur. Atque haec arator exsequi poterit, si non solum quae rettuli genera pabulorum providerit, verum etiam copiam faeni, quo melius armenta tueatur, sine quibus terram commode moliri difficile est; et ideo necessarius ei cultus est etiam prati, cui veteres Romani primas in agricolatione tribuerunt. Nomen quoque indiderunt ab eo, quod protinus esset paratum nec magnum laborem desideraret. Marcus quid
Abbreviated transcription (Latin):
El aode sadueo ficne segel antã toentitm iapeibis estis saeis
u̾o procelle uentorum aut turbines incesscrint maior ꝑs ad teriam u̾efui
it pp que retrastintri non debet. s ꝙ egualiter fauentibus iam satis ãqͣ
ex toto grana mdirescant cum rubiamdi colorem tiaxcrunt messis fa¬
aenda c̃ ut potus in arcͣa et in aruo ꝙͣ in accruo ꝙ in agro grandes¬
cant frumenta. Gonstat .n. si tempestine decisa sint postt᷑a cãpcie
maementm. Sumnt aũt metendi gña qiͣ plima muiti faltibus uericilatis
atq his uel nastratibus ul dͥenticulatis iedum culmcn sccant multi iciꝗs
alis peimibus ip̃as spicatm lcuunt iacoq in tara segete facillititm in ogi¬
la diffiillim̃ ÷ q si falaibus seges lcu pte calmi demessa sit pnen
i accrium uel m nibilar congentit et st mae opgnimis solibis aet¬
refacta preteriun. Im autan spit tñm̃õ recise simnt po sũnsis hor

Expanded text:
s aestivi sideris, vero procellae ventorum aut turbines incesserunt,maior pars ad terram defluit; propter quae recrastinari non debet, sed aequaliter flaventibus iam satis, ante quam ex toto grana indurescant, cum rubicundum colorem traxerunt, messis facienda est, ut potius in area et in acervo quam in agro grandescant frumenta. Constat enim, si tempestive decisa sint, postea capere incrementum. Sunt autem metendi genera complura. Multi falcibus veruculatis atque iis vel rostratis vel denticulatis medium culmum secant, multi mergis, alii pectinibus spicam ipsam legunt, idque in rara segete facillimum, in densa difficillimum est. Quod si falcibus seges cum parte culmi demessa sit, protinus in acervum vel in nubilar congeritur et subinde opportunius solibustorrefacta proteritur. Sin autem s
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Maxime tñ columbinum probamus quod modite spatgum terĩa fermẽ¬
tare comꝑimus. Sccindum demde quod hommnes facumt. sic &̃ aliis
uille purgamentis ĩmiscratur cum ꝑ se natinę ẽ ferucntioris. & idcnco
terram pcrurit. Aptior ẽ tam̃e sinrculis hommnis inrmia quã sex mẽ¬
sibus passã ueterasce̾. Si intibus aut pomorum arboribus adhibtas nullo
alio mauis fructus exuberat. nec solum ea res maiorem facict prout.
tuntt s  saporem ꝙ oderem umi pomorumq reddit mneliorem. Põt
uctus amurca q̃ salem nõ ht̃ ꝑmixta huic commode frrgiftras ar¬
bores & pretipue oleas rigant Nam ꝑ se qsͦ adinbita multim̃ innatd
usus utciusq maxime ꝑ hytmt̃ c̃ et ãdhuc ure ante estiuig uapones dĩ¬
Q intes et arbores oblagucate sunt. Terturm locum obtmnet pctuglim steicꝰ
itq in co qͦ discrnet est. nam optimitm extimatir quod A smus facit
ꝗti id animal lentissime mandit. id ideaq facilus concuguit a bñ am.¬

Expanded text:
odice sparsum terram fermentare comperimus; secundum deinde, quod homines faciunt, si et aliis villae purgamentis immisceatur, quoniam per se naturae est ferventioris et idcirco terram perurit. Aptior est tamen surculis hominis urina, quam sex mensibus passus veterascere si vitibus aut pomorum arboribus adhibeas, nullo alio magis fructus exuberat: nec solum ea res maiorem faciet proventum. sed etiam saporem et odorem vini pomorumque reddit meliorem. Potest et vetus amurca, quae salem non habet, permixta huic commode frugiferas arbores et praecipue oleas rigare, nam per se quoque adhibita multum iuvat. Sed usus utriusque maxime per hiemem est et adhuc vere ante aestivites et arbores ablaqueatae sunt. Tertium locum obtinet pecudum stercus atque in eo quoque discrimen est; nam optimum existimatur, quod asinus facit, quia id animal lentissime mandit ideoque facilius concoquit et bene con
Abbreviated transcription (Latin):
atianda sũt ut herbarim semina culmis cęterisq rebus mexta pnties¬
cant: Estuuis demde menģibus nõ ałr ac si repastines totũ stenquilmi¬
u rastis ꝑmisctri oportet qͦ facilus pitescat et sit mnus idencim

Expanded text:
satianda sunt, ut herbarum semina culmis ceterisque rebus immixta putressatianda sunt, ut herbarum semina culmis ceterisque rebus immixta putrescant. Aestivis deinde mensibus non aliter ac si repastines, totum stercilinum rastris permisceri oportet, quo facilius putrescat et sit arvis idoneum.
Abbreviated transcription (Latin):
ignoro quoddam ẽẽ ruiris genus ĩ qͦ rciiue pctora neo quis haberi pos¬
sint. dettũ inertis ẽ rustiti. eoqͦs loco defici stertore licet eam quali
miunria uicmi & tum officio actidere et ꝑtiuisere cimͦ pirgamentis cohartis
licet depressam fostant qualm stitori reporendo primo uolimme sicri pre
cipimus. cmetem cuenumq eloat grumq & cilmgs cęceradque ꝙ̃ euery.¬
untur in lmum congerere. S coqͥcm tnedio loco robustam mattrit̃ desi¬
gre conuenit nanq ca res scrpentem noxiam latere i stercore prohib.
Ric ubi iuduus płtudibus aget N am ubi greges quadrupedim utrfãt
quedam quotidit ut culma & cesale quedam pliuuiss diebus bubilla qt
ouilla debent emuimndari ac si tm frumentarius ager sit nihil refert
gña stritoris separi. si autem sinculo & segetibꝰ atus ẽ pratis fim¬
dus a dispositus gnatmm qͦs repo endim ẽ sic caprarum & auiummi reli¬
qͥ demde in predlicꝰeii locm concauum egerenda & assidiio himõc¬

Expanded text:
m esse ruris genus, in quo neque pecora neque aves haberi possint;at tamen inertis est rustici eo quoque loco defici stercore. Licet enim quamlibet iniuria vicini, etiam cum officio decidere et permiscere cum purgamentis cohortis, licet depressa fossacepimus, cinerem caenumque cloacarum et culmos ceteraque, quae everruntur, in unum congerere. Sed eodem medio loco robustam materiem defigere convenit, namque ea res serpentem noxiam latere in stercore prohibet. Haec ubi viduus pecudibus ager. Nam ubi greges quadrupedum versantur, quaedam cotidie, ut culina et caprile, quaedam pluviis diebus, ut bubilia et ovilia, debent emundari. Ac si tantum frumentarius ager est, nihil refert genera stercoris separare;sin autem surculo et segetibus atque etiam pratis fundus est dispositus, generatim quoque reponendum est, sicut caprarum et avium. Reliqua deinde in praedictum locum concavum egerendaet adsiduo humore
Abbreviated transcription (Latin):
Quom a scerum aut mense lanuar ditmi uel primi fe hiarcicino
n sememn seminatur. sed hac ratione iuge sex modis ilia setpot enr
occupamus utraq terra cruda non in commode fit: daturq opera ut
souse aretur nec tñ alte. nam si plus quatuor digitis adͥ obritum estt
inime aritis proscindintit atq iti lacuint semita & sartis adolri.

Expanded text:
ium, alterum autem mensis Ianuarii ultimi vel primi Februarii, cum in semenseminatur; sed hac satione iugerum sex modiis, illa septem occupamus. Utraque cruda terra non incommode fit, daturque opera ut spisse aretur, nec tamen alte, nam si plus quattuor digitis adobrutum est inimis aratris proscin
Abbreviated transcription (Latin):
deorsum agit atq hȩc hominum causa serenda censemus ille deinde pe¬
cudum pabulorum gñ comolura sicut. Medicam uiciam. farraginem
qͦ ordeaceam et auenam foenum gretum nec minus eruum & Cicero¬
culam nam cętera neq enumerire et minus serere digmmur excepta
tñ uthiso dẽ qua dicemus in his libris quos de gͣñdus surtulorum conser¬
ssimus. Sed ex his quȩ placent eximia est herta Merdica q semer
seratis. Ni omnibus am̃is deinde reste quater interdum ob sexueo
demetitur ꝙ agrim stertorat ꝙ omne emaceratum axiñtum. aueo
pinquesit qͦ egrotinti petori remedum eꝙ iugeruon eius tofo canno
pmous equisꝰ abunde sufficat seritur ut demceps precaipemu suita oeunis
duligencer iterito ot lapides omnis eligito alehasq effimgto postea cir¬
cil gnar fu mense tertiato et ocato cum se tenara lideere nuim
modum orti areas latus pedum denum longis pedum quin quage nun

Expanded text:
deorsum agit. Atque haec hominum causa serenda censemus, illa deinde pedeorsum agit. Atque haec hominum causa serenda censemus, illa deinde pecudum pabulorum genera complura, sicut Medicam, viciam, farraginem quoque hordeaceam et avenam, faenum Graecum nec minus ervum et ciceram; nam cetera neque enumerare et minus serere dignamur, excepta tamen cytiso, de qua dicemus in iis libris, quos de generibus surculorum conscripsimus. Sed ex iis, quae placent, eximia est herba Medica, quod semel seritur, decem annis omnibus deinde recte quater,interdum etiam sexiens demetitur, quod agrum stercorat, quod omne emaciatum armentum ex ea pinguescit, quod aegrotanti pecori remedium est, quod iugerum eius toto anno tribus equis abunde sufficit. Seritur ut deinceps praecipiemus. Locum, diligenter iterato et lapides omnes eligito glaebasque offringito; postea circa Martium mensem tertiato et occato. Cum sic terram subegeris, in morem horti areas latas pedum denum, longas pedum quinquagenum
Abbreviated transcription (Latin):
ctis petuodibus id olus prębet. Solum putre et solutum res utraq de¬
siderat nec densa nascitur humo. seid rapa campis et locis humidis
ȩtatur. Apus deuexam amat & sicam tenuq propriorem
terramq ꝗlareosis sabulosisq arius melioresat locis proprietas utri¬
usq semen com̃utat. namq in alio solo rapa biennio sata conuertit᷑ in
napum. In alio napus raparum accipit speciem. Riguis locis utrimq
recte ab sollticio seritur siccis ultima parte m̃s Augusti uel pͥ septbris
subactum solum pluribus iterationibus aratri uel rastri largoq ster¬
core satiatum postulant. nam id solum plitrimum refert non solum
ꝙ meliuis ea proueniunt: sed ꝙ etiam post fructum eor sic tractãtũ
etiam solum segotes optimas facit. Iugerum agri non amplus quatuor
sextaris naponim seminis oblerendum est quinta parte amplus
napis spargendum qui non in uentrem latescit sed tenuem radicem

Expanded text:
ctis pecudibus id holus praebet. Solum putre et solutum res utraque dectis pecudibus id holus praebet. Solum putre et solutum res utraque desiderat nec densa nascitur humo. Sed rapa campis et locis umidis laetantur, napus devexam amat et siccam tenuique propiorem terram; itaque glareosis sabulosisque arvis melior exit,locique proprietas utriusque semen commutat; namque in alio solo rapa biennio sata convertuntur in napum, in alio napus raporum accipit speciem. Riguis locis utrumque recte ab solstitio seritur, siccis ultima parte mensis Augusti vel prima Septembris. Subactum solum pluribus iterationibus aratri vel rastri largoque stercore satiatum postulant; nam id plurimum refert, non solum quod melius ea proveniunt, sed quod etiam post fructum eorum sic tractatum etiam solum segetes opimas facit. Iu- gerum agri non amplius quattuor sextariis raporum seminis obserendum est; quarta parte amplius napispargendum, quia non in ventrem latescit, sed tenuem radicem
Abbreviated transcription (Latin):
Ero ueret ioto loco celo humiao qubusdam tamen stalig lotis ant Rlas
Nouerbrs sentur tres modi iugeꝵ implent. nec ulum leguimen
minus agro nocet sed raro respondet cum nȩc siccitites nec austros̃
flore susfinct: quȩ utiaq in commoda fere co temģore anne sunt
quo deflorescit. Siter quoq aretillum uocatur itemq altemis anto
mon iã terram etiam lȩdit atq ideo improbatur : ao calidionbis agtorx
qued tñ si seri debeat pridie materandum erit ut telerus emass itaro
uugero modi tres abunde sunt Anabus soluim pingue stertoratuq
et riguim uel planum atq humidum et alte sudactum derostit. in qui¬
diatum pedem seruntur gram sex eius seminis ancturo exoriente qđ̃
seretur. ab his leguminibuo ratio est habenda : Aparum mpo¬
rumq. nam utraq rusticos implent magis tñ utilia rapa sunt qmia
et minore incremento proueniunt. et non hominem folum uerum
etiam boues pascunt prȩcipue in Gallia ubi hyberna cibaria prȩdi¬

Expanded text:
seri debet laeto loco caelo umido; quibusdam tamen Italiae locis ante Kalendas Novembris seritur. Tres modii iugerum implent. Nec ullum legumen minus agro nocet, sed raro respondet, quoniam nec siccitates nec austros in flore sustinet; quae utraque incommoda fere eo tempore anni sunt, quo deflorescit. Cicer, quod arietillum vocatur, itemque alterius gemo; nam etiam id terram laedit atque ideo improbatur a callidioribus agricolis. Quod tamen si seri debeat, pridie macerandum erit, ut celerius enascatur. Iugero modii tres abunde sunt. Cannabis solum pingue stercoratumque et riguum vel planum atque umidum et alte subactum deposcit. In quadratum pedem seruntur grana sex eius seminis Arcturo exoriente, quoseretur. Ab his leguminibus ratio est habenda napiraporumque, nam utraque rusticos implent. Magis tamen utilia rapa sunt, quia et maiore incremento proveniunt et non hominem solum, verum etiam boves pascunt, praecipue in Gallia, ubi hiberna cibaria praedi
Abbreviated transcription (Latin):
singulis superpositis & ciug mnodi constructio ripam sustmeat ne proclii¬
datur humoris in lapsus atu exitus. Nemorosi fructuosiq tractus dupleꝵ
atra est uel extirpandis iadicitus arboribus ꝙ remouendis uel si iane simt
tm̃ suictidendis incendendisq & in mrandis. At Axorum icc̾ts facile
e expedie lechone lapiditm quorum si magna ẽ abimdantia uelut guib:¬
dͥam sb̃struchonibus partes agri simt occupande ut reliquę emitndent᷑
uel in altituamem sulco depreeso lapides obruendi. Quod tameri ita fa:¬
ciendim crit. si suadebit opciatum utilitas umçi & giammis pernicies repas
uitio Nam. guę constat filitem sationibus & stercoratiote facilius inte¬
tmni ucum qͥ subide nasctntm falt decades qued uel puenle epus n

Expanded text:
singulis superpositis, ut eius modi constructio ripam sustineat, ne praeclusingulis superpositis, ut eius modi constructio ripam sustineat, ne praecludatur umoris inlapsus atque exitus. Nemorosi frutectosique tractus duplex cura est vel exstirpandis radicitus arboribus et removendis vel, si rarae sunt, tantum succidendis incendendisque et inarandis.Ac saxosum facile est expedire lectione lapidum, quorum si magna est abundantia, velut quibusdam substructionibus partes agri sunt occupandae, ut reliquae emundentur, vel in altitudinem sulco depresso lapides obruendi;quod tamen ita faciendum erit, si suadebit operarum vilitas. Iunci et graminis perniciesrepastivitio. Namque constat filicem sationibus et stercoratione facilius interimi.Verum et si subinde nascentem falce decidas, quod vel pue