comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deretur res euis inditio. aut falsa ẽẽ cognosceretur. ne iultis
diogenes emitur. Uenenum diebus paucis. multi uiri boni eũ
ex occulto interuenissent pecuniaq obsignata. quem ad eã
rem dabatur. in manibus scamandri liberti fabriciorum de¬
prehenditur. Proh dii immortales: oppianicum quisq his
rebus cognitis. circunuentum dicit eẽ: Iuis unꝗͣ audatior:
quis nocentior: quis apertior in uidicium adductus est: Quod
ingenium. que facultas dicendi. que a quoꝗͣ excogitata de¬
fensio huic uni crimini potuit obsistere: simul et illud. ꝗs
est qui dubitet quin in hac re comꝑta. manifestoq deprehẽ¬
sa. aut obeunda mors cluentio aut suscipienda accusatio fu̾it:
Satis ẽẽ arbitror demonstratum uidices his criminibus accusa¬
tum eẽ oppianicum. ut honeste. absolui nullo modo potuerit.
Cognoscite nunc ita reum citatum ẽẽ illum. ut re semel atq ite¬

Expanded text:
deretur res eius indicio aut falsa esse cognosceretur. ne multa, deretur res eius indicio aut falsa esse cognosceretur. ne multa, Diogenes emitur, venenum diebus paucis comparatur; multi viri boni cum ex occulto intervenissent, pecunia obsignata quae ob eam rem dabatur in manibus Scamandri, liberti Fabriciorum, deprehenditur. pro di immortales! Oppianicum quisquam his rebus cognitis circumventum esse dicet? quis umquam audacior, quis nocentior, quis apertior in iudicium adductus est? quod ingenium, quae facultas dicendi, quae a quoquam excogitata defensio huic uni crimini potuit obsistere? simul et illud quis est qui dubitet quin hac re comperta manifestoque deprehensa aut obeunda mors Cluentio aut suscipienda accusatio fuerit? satis esse arbitror demonstratum, iudices, eis criminibus accusatum esse Oppianicum uti honeste absolvi nullo modo potuerit. cognoscite nunc ita reum citatum esse illum ut re semel atque ite
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentium noscerentur cumq essent uitus atq improbitate.
omnibus noti: studio ut dixi ad eorum se familiaritatem multis
iam annis ante: oppianicus applicarat.Itaq tunc sic statuit.
Pc. Eabricium nam lucius erat mortuus insidias habito com¬
parare. Erat illo tempore infirma ualitudine habitur uteba¬
tur autem medico ignobili: sed spectato homine deophanto.
cuiuis seruum diogenem fabricius aduenenum habito dandũ
spe et preciosolicitare cepit.Seruus non incalidus.sed ut.
ipsa res declarauit. frugi atq: integer sermonem fabricu nõ
est aspnatus rem ad dum detulit. Deophantus autem cũ
Habito est locutus habitus statim cum. A bachrio senator
familiarissimo suo cõmunicauit. qui qua fide. qua pruden¬
tia: qua dignitate fuerit. meminisse. uos arbitror.ei placuit.
ut diogenem habitus a deophanto: quo facilius aut comprehẽ¬

Expanded text:
adulescentium nascerentur, cumque essent vitiis atque improbitate adulescentium nascerentur, cumque essent vitiis atque improbitate omnibus noti, studiose, ut dixi, ad eorum se familiaritatem multis iam ante annis Oppianicus applicarat. itaque tum sic statuit, per C. Fabricium — nam L. erat mortuus — insidias habito comparare. erat illo tempore infirma valetudine habitus. Vtebatur autem medico non ignobili sed spectato homine, Cleophanto; cuius servum Diogenem Fabricius ad venenum habito dandum spe et pretio sollicitare coepit. servus non incallidus et, ut res ipsa declaravit, frugi atque integer sermonem Fabrici non est aspernatus; rem ad dominum detulit; Cleophantus autem cum habito est conlocutus. habitus statim cum M.Marco Baebio senatore, familiarissimo suo, communicavit; qui qua fide, qua prudentia, qua diligentia fuerit meminisse vos arbitror. ei placuit ut Diogenem habitus emeret a Cleophanto, quo facilius aut comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
inducere. neq: testamento nomen omnino pretermitere paren¬
tis. Id cum oppianicus sciret: nec enim erat obscurum intelli¬
gebat habito mortuo bona eius omnia ad matrẽ ẽẽ uentura
que abse se põa aucta pecunia maiore premio orbata filio mi¬
nore ꝑiculo necaretur. Itaq his rebus incensus. qua ratione.ha¬
cu frẽs gemini fuerunt. ex municipio aletrinate.homines inter
se tum forma: tum moribus similes. municipium autem suorũ
dissimilimi. in quibus quantus splendor sit. ꝗͣ prope equabilis
ꝗͣ fere omnium constans et moderata ratio uite. nemo ur̃m. ut
mea fert. opinio ignorat. his fabricus semꝑusus est oppianicus
familiarissime. iam hoc fere. scitis omnes quantam uim habeat.
ad conuingendas amicicias studiorum ac nature similitudo.
Cum illi ita iuiuerent. ut nullum questum turpe eẽ arbitraren¬
tur: cum omnis abhis fraus. omnes insidie. circunscriptionesq

Expanded text:
inducere neque testamento nomen omnino praetermittere pareninducere neque testamento nomen omnino praetermittere parentis. id cum Oppianicus sciret — neque enim erat obscurum — intellegebat habito mortuo bona eius omnia ad matrem esse ventura; quae ab sese postea aucta pecunia maiore praemio, orbata filio minore periculo necaretur. itaque his rebus incensus qua ratione ha.Lucii Fabricii fratres gemini fuerunt ex municipio Aletrinati, homines inter se cum forma tum moribus similes, municipum autem suorum dissimillimi; in quibus quantus splendor sit, quam prope aequabilis, quam fere omnium constans et moderata ratio vitae nemo vestrum, ut mea fert opinio, ignorat. his Fabriciis semper est usus Oppianicus familiarissime. iam hoc fere scitis omnes quantam vim habeat ad coniungendas amicitias studiorum ac naturae similitudo. cum illi ita viverent ut nullum quaestum esse turpem arbitrarentur, cum omnis ab eis fraus, omnes insidiae circumscriptionesque
Abbreviated transcription (Latin):
eam causam susciperet publiceq defenderet. Habitus cum
se ab omni eiusmodi negocio remouisset: tñ pro loco pro an¬
tiquitate gnĩs sui pro eo quod se non sius solum commodis sed
etiam suorum municipum ceteroꝵ necciorum natum eẽ. ar¬
bitrabatur tante uoluntati uniuersorum larinatium deeẽ
noluit suscepta causa romamq delata magne quotidie con¬
tentiones inter habitum et oppianicum ex utriusq studio defen¬
sionis excitabantur. Erat ip̃e ĩmani acerbaq natura oppiani¬
cus cendebat eius amentium infesta atq inunica filio mater
habiti magni autẽ illi sua interẽe arbitrabantur. hunc acaua
marcialium demouere suberat etiam alia causa maior. que oppia¬
nici hominis auarissimi atq: aud acissimi mentem maxime. commoue¬
bat. nam habitus usq ad illius iudicii tempus nullum testamentũ
unꝗͣ fecerat. nec enim legare. eiusmoĩ matri poterat in animum

Expanded text:
eam causam susciperet publiceque defenderet. habitus cum eam causam susciperet publiceque defenderet. habitus cum se ab omni eius modi negotio removisset, tamen pro loco, pro antiquitate generis sui, pro eo quod se non suis commodis sed etiam suorum municipum ceterorumque necessariorum natum esse arbitrabatur, tantae voluntati universorum Larinatium deesse noluit. suscepta causa Romamque delata magnae cotidie contentiones inter habitum et Oppianicum ex utriusque studio defensionis excitabantur. erat ipse immani acerbaque natura Oppianicus; incendebat eius amentiam infesta atque inimica filio mater habiti. Magni autem illi sua interesse arbitrabantur hunc a causa Martialium demoveri. suberat etiam alia causa maior quae Oppianici, hominis avarissimi atque audacissimi, mentem maxime commovebat. nam habitus usque ad illius iudici tempus nullum testamentum umquam fecerat; neque enim legare quicquam eius modi matri poterat in animum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ cluentius et natura & uoluntate. et instituta ratione. uite.
sed cum eẽt hec ꝓposita conditio ut aut iuste. pieq accusaret.
aut acerbe indigneq moreretur accusare quoquo modo pos¬
set. ꝗͣ illo modo emori maluit. atq ut hoc ita ẽẽ ꝑspicere pos¬
sitis exponam uobis oppianici facinus manifesto comꝑtum
atq deprehensum. ex quosimul utrũq ut huic accusare. et
illum condemnari necesse fuisse intelligetis. Martiales qui¬
dam larini appellabantur. ministri publici martis atq ei deo
ueteribus institutis religionibusq larinatium consecrati:
quorum cum satis magnus numerus eẽt. Cumq: item ut in si¬
cilia pmulti uenerii sunt sic illi larini immartis familia nume¬
rarentur. Repente oppianicus eos omnes liberos ẽẽ ciuesq
romanos cepit. defendere. Grauiter id decuriones larinatium
cunctiq municipes tulerunt. Itaq ab habito petiuerunt. ut

Expanded text:
quam Cluentius et natura et voluntate et instituta ratione vitae. quam Cluentius et natura et voluntate et instituta ratione vitae. sed cum esset haec ei proposita condicio ut aut iuste pieque accusaret aut acerbe indigneque moreretur, accusare quoquo modo posset quam illo modo emori maluit. atque ut hoc ita esse perspicere possitis exponam vobis Oppianici facinus manifesto compertum atque deprensum; ex quo simul utrumque, et huic accusare et illi condemnari, necesse fuisse intellegetis. Martiales quidam Larini appellabantur, ministri publici Martis atque ei deo veteribus institutis religionibusque Larinatium consecrati. quorum cum satis magnus numerus esset, cumque item ut in Sicilia permulti Venerii sunt, sic illi Larini in Martis familia numerarentur, repente Oppianicus eos omnis liberos esse civisque Romanos coepit defendere. graviter id decuriones Larinatium cunctique municipes tulerunt. itaque ab habito petiverunt ut
Abbreviated transcription (Latin):
las transcriptum signis adulterinis obsignauit. multa prete¬
reo consulto. etenim uereor ne hec ip̃a nimium multa ẽẽ iude¬
antur: uos tñ eum similem fuisse in ceteris quoq uite ꝑtibus
estimare debebitis. Illum tabulas publicas larini censorias
corrupisse decuriones unuersi uidicarunt. cum illo iam nemo
rationẽ. nemo rem ullam. contrahebat. nemo illum extam
multis cognatis et affinibus tutorem unꝗͣ liberis sius scripsit:
nemo illum aditu. nemo congressu: nemo sermone. nemo con¬
uiuio dignum uidicabit: omnes asꝑnabantur. omnes abhor¬
rebant: omnes ut aliquam ĩmanẽ ac ꝑniciosam bestiam pestẽq:
fugiebant. hunc tam̃ hominem tam audacem. tam nefarium
tam nocentem nunꝗͣ accusasset habitus iudices. si id pretermit¬
tere. capite suosaluo potuisset. Erat huic inimicus oppiani¬
cus erat: sed tamen erat uitricus: crudelis et. huic infesta ma¬
ter. attamen mater. Postremo nihis tam remotum ab accusatiõe.

Expanded text:
las transcriptum signis adulterinis obsignavit. multa praetereo consulto; etenim vereor ne haec ipsa nimium multa esse videantur. vos tamen similem sui eum fuisse in ceteris quoque vitae partibus existimare debetis. illum tabulas publicas Larini censorias corrupisse decuriones universi iudicaverunt; cum illo nemo iam rationem, nemo rem ullam contrahebat; nemo illum ex tam multis cognatis et adfinibus tutorem umquam liberis suis scripsit, nemo illum aditu, nemo congressione, nemo sermone, nemo convivio dignum iudicabat; omnes aspernabantur, omnes abhorrebant, omnes ut aliquam immanem ac perniciosam bestiam pestemque fugiebant. hunc tamen hominem tam audacem, tam nefarium, tam nocentem numquam accusasset habitus, iudices, si id praetermittere suo salvo capite potuisset. erat huic inimicus Oppianicus, erat, sed tamen erat vitricus; crudelis et huic infesta mater, at mater; postremo nihil tam remotum ab accusatione
Abbreviated transcription (Latin):
um. inudiam metum. cupiditatemq omnes amouere in axĩeq
estimare conscientiam mentis sue: quam adus unmortalibus
accepimus que a nobis diuelli non põt. que si optimor. consi¬
liorum atq factorum testis in omni uita nobis erit sine. ulso
metu et summa eum honestate. iuuemus hoc si. Tactius aut
cognouisset. aut cogitisset ꝓfecto ne. conatus quidem eẽt qicẽ idͥ
quod multis uerbis egit. uidicem quod ei uideatur statuere.
et non deuinctum legibus eẽ oportere. Quibus de rebus mn
produentio uoluntate nimium pro rei p dignitate parum
pro ur̃a prudentia satis dixisse uideor reliquã ꝑ pauea sunt
que quia ur̃e questionis erant idcirco illistatuerunt sibi fin

Expanded text:
diam, metum cupiditatesque omnis amovere maximique aestimare conscientiam mentis suae quam ab dis immortalibus accepimus, quae a nobis divelli non potest; quae si optimorum consiliorum atque factorum testis in omni vita nobis erit, sine ullo metu et summa cum honestate vivemus. haec si T.Titus Attius aut cognovisset aut cogitasset, profecto ne conatus quidem esset dicere, id quod multis verbis egit, iudicem quod ei videatur statuere et non devinctum legibus esse oportere. quibus de rebus mihi pro Cluenti voluntate nimium, pro rei dignitate parum, pro vestra prudentia satis dixisse videor. reliqua perpauca sunt; quae quia vestrae qu
Abbreviated transcription (Latin):
ius uoluntati mibi obtemꝑandum est. non conceditur.
Non enim debeo dubitare uidices quinsi qua aduos causa
ciusmodi delata sit. eius qui lege non teneatur: etiam si is
inuidiosus aut multis offensus ee uideatur. etiam si eum ode¬
ritis. etiamsi inuicti absoluturi sitis. tamen absoluatis: et

Expanded text:
tati mihi obtemperandum est non conceditur. non enim debeo dubitare, iudices, quin, si qua ad vos causa eius modi delata sit eius qui lege non teneatur, etiam si is invidiosus aut multis offensus esse videatur, etiam si eum oderitis, etiam si inviti absoluturi siti
Abbreviated transcription (Latin):
ea que paucis demonstrari potuerunt breuissime. ẽẽ defensa
on de ciciosãniti. ei qui proscriptus est inuiriam in calami¬
tate euis. ab huius familia factam ẽẽ dixisti. ab nullo ille li¬
beralius ꝙͣ a cluentio tractatus est. huius illum opes in rebus eiꝰ
in cominodis subleuarunt. Atq hoc cum ip̃e tum omnes eius

Expanded text:
rint brevissime esse defensa. Cn.Gnaeo Decidio Samniti, ei qui proscriptus est, iniuriam in calamitate eius ab huius familia factam esse dixit. ab nullo ille liberalius quam a Cluentio tractatus est. huius illum opes in rebus eius incommodissimis sublevarunt, atq
Abbreviated transcription (Latin):
accepumus. que a nobis diuelli non põt. que si optimoꝵ. consi¬
liorum atq factorum testis in omni uita nobis erit sine. uilso
metu et summna cum honestate. uiuemus. hoc si. Tactiuns aut
cognouisset. aut cogitasset. ꝓfecto ne conatus quidem eẽt dice̾. ic
quod multis uerbis egit. uidicem quod ei uideatur statuere.

Expanded text:
quae si optimorum consiliorum atque factorum testis in omni vita nobis erit, sine ullo metu et summa cum honestate vivemus. haec si T.Titus Attius aut cognovisset aut cogitasset, profecto ne conatus quidem esset dicere, id quod multis verbis egit, iudicem quod ei videatur statu
Abbreviated transcription (Latin):
betur. citatur reus. agitur causa paucis uerbis accusat ut
de re uidicata cãmutius. incipit longo ac alte petito phe¬
mio respondere maior cepasius primo aitente auditur
eius oratio. Erigebat animum iam dimissum et oppressũ
oppianicus gaudebat ip̃e fabritius non intelligebat. a¬
nimos iudicum non illius eloquentia sed defensionis:

Expanded text:
. citatur reus, agitur causa; paucis verbis accusat ut de re iudicata Cannutius; incipit longo et alte petito prooemio respondere maior Caepasius. primo attente auditur eius oratio. erigebat animum iam demissum et oppressum Oppianicus; gaudebat ipse Fabricius; non intellegebat ani
Abbreviated transcription (Latin):
re non oportere. Obsoleuit iam ista oratio re multo magis.
ꝗͣ uerbis refutata. Nam tu idẽ. Shortensii multa pro tua sũ¬
ma copia ac singulari facilitate dicendi: et in senatu cõtra
unx fortẽ. aulũ gabiniũ grauit᷑ ornateq dixisti: cũ his de
uno lipatore contra predones cõsttuẽdo legẽ promulgasset.
et ex hoc ip̃o loco ꝑmulta idem contra legẽ uerba fecisti. Id
tum ꝑ deos ĩmortales si plus apud po. R. auctoritas tua qͣ
ipĩus populi. R. salus et uera causa ualusset hodie hãc glo¬
riam: atq hoc orbis terre Imꝑium teneremus: Antibi tũ im
q: capiebantur. Cum ex omnibus prouincus comeatu et pri¬
mus: Oue ciuitas antea unꝗͣ fuit non dico atheniensium
que satis late quodam mare teniusse dicitur nõ cartaginẽ
sium qui ꝑmultum classe maritimisq rebꝰ ualuert nõ ro¬

Expanded text:
ri non oportere. obsolevit iam ista oratio re multo magis ri non oportere. obsolevit iam ista oratio re multo magis quam verbis refutata. nam tu idem, Q.Quinti Hortensi, multa pro tua summa copia ac singulari facultate dicendi et in senatu contra virum fortem, A.Aulum Gabinium, graviter ornateque dixisti, cum is de uno imperatore contra praedones constituendo legem promulgasset, et ex hoc ipso loco permulta item contra eam legem verba fecisti. quid? tum, per deos immortalis! si plus apud populum Romanum auctoritas tua quam ipsius populi Romani salus et vera causa valuisset, hodie hanc gloriam atque hoc orbis terrae imperium teneremus? an tibi tum im praetoresque capiebantur, cum ex omnibus provinciis commeatu et primus? quae civitas umquam fuit antea, non dico Atheniensium quae sium, qui permultum classe maritimisque rebus valuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cis adsit ut habeat exercitum ut abhis qui hent accipere
statim possit ꝗͥ expectamus: aut cur nõ ducibus dus ĩmortalibꝰ
eidẽ cui cetera suma cũ salute rei ꝑ cõmissa sunt hoc qͦ bellũ
regium comittamus. At enim uir clarissimus.rꝑ & uestris
honoris fortune. uirtutis ingenu preditus . o hortẽsius. ab hac
oratione dissentiunt: quoꝵ ego auctoritatẽ apud uos. mul¬
tis locis plurimũ ualuisse et ualere oportere cõfiteor sed ĩ
hac cã tã et si cognoscitis auctoritates contrarias fortissimoꝵ¬
uirorũ. & clarissimoꝵ tñ omissis auctoritatibus ipsa re et
rõne exꝗrere possimus ueritatẽ:atq: hoc facilius:q ea oia que
a me adhuc dicta sũt. lidẽ isti uera esse concedũt. ut necessa¬
rium bellum esse: et magnum: & in uno. EN. Põpeio sũma eẽ
omnia. Quid igitur ait hortensius: si uni oĩa tribuenda sĩt.¬
unum dignissimum esse pompeiũ. sed ad unũ tñ oinnia defer¬

Expanded text:
cis adsit, ut habeat exercitum, ut ab eis qui habent accipere cis adsit, ut habeat exercitum, ut ab eis qui habent accipere statim possit, quid exspectamus? aut cur non ducibus dis immortalibus eidem cui cetera summa cum salute rei publicae commissa sunt hoc quoque bellum regium commendamus? at enim vir clarissimus, amantissimushonoris, fortunae, virtutis, ingeni praeditus, Q.Quintus Hortensius, ab hac ratione dissentiunt. quorum ego auctoritatem apud vos multis locis plurimum valuisse et valere oportere confiteor; sed in hac causa, tametsi cognostis auctoritates contrarias virorum fortissimorum et clarissimorum, tamen omissis auctoritatibus ipsa re ac ratione exquirere possumus veritatem, atque hoc facilius quod ea omnia quae a me adhuc dicta sunt idem isti vera esse concedunt, et necessarium bellum esse et magnum et in uno Cn. Pompeio summa esse omnia. quid igitur ait Hortensius? si uni omnia tribuenda sint, dignissimum esse Pompeium, sed ad unum tamen omnia defer
Abbreviated transcription (Latin):
libus tot et tantas res tacitus auderet optare. quot et quantas du
immortales ad. GN. Pompeium contulerunt. quod ut illi propriũ
ac perpetuum sit Quirites tum comunis salutis atq imperis tum
ipius hominis causa sicuti facitis uelle et optare debetis. Quare
cum et bellum ita sit necessarium ut negligi nõ possit. ita
magnũ ut accuratissĩe sit admistrãdũ et cũ ei ĩꝑatorẽ ꝑfice̾
possitis: in quo sit eximia belli scĩa. singularis uirtꝰ clarissiã
auctoritas: egregia fortuna dubitatis qrites. quin hoc tm̃ bo¬
ni: quod a dus ĩmortalibus oblatũ et datum est. in rẽ .pu.
conseruandam atq amplificandã conferatis. Qsi rome. ON
Pompeius priuatus esset. hoc tẽpore tñ ad tantum bellłi is e¬
rat deligendus atq mitendus. Nunc cum ad ceteras sũmas
utilitates. hec quoq opportunitas aduingatur ut ĩ his ip̃is lo¬

Expanded text:
libus tot et tantas res tacitus auderet optare quot et quantas di libus tot et tantas res tacitus auderet optare quot et quantas di immortales ad Cn.Gnaeum Pompeium detulerunt. quod ut illi proprium ac perpetuum sit, Quirites, cum communis salutis atque imperi tum ipsius hominis causa, sicuti facitis, et velle et optare debetis. qua re cum et bellum sit ita necessarium ut neglegi non possit, ita magnum ut accuratissime sit administrandum, et cum ei imperatorem praeficere possitis in quo sit eximia belli scientia, singularis virtus, clarissima auctoritas, egregia fortuna, dubitatis, Quirites, quin hoc tantum boni quod vobis ab dis immortalibus oblatum et datum est in rem publicam conservandam atque amplificandam conferatis? quod si Romae Cn. Pompeius privatus esset hoc tempore, tamen ad tantum bellum is erat deligendus atque mittendus; nunc cum ad ceteras summas utilitates haec quoque opportunitas adiungatur ut in eis ipsis lo
Abbreviated transcription (Latin):
magnis impatoribus. non solum ꝑꝑ urtutem sed etiam ꝑꝑfor
tunam sepus imꝑia mandata atq exercitus eẽ cõmissos.
Fuit enim profecto quibusdam summis uiris quedam ad ampli¬
tudinem et ad gloriam et ad res magnas bene gerendas diui¬
nitus adinuenta fortuna. De huius aut hominis felicitate: qͥ
de nunc agimus: hac utar moderatione dicendi non ut in il¬
lius potestate fortunam positam eẽ dicam: sed ut de preterita
meminisse: reliqua sperare uideamur ne aut inuisa diis immor¬
talibus oratio nostra. aut ingrata ẽẽ uideatur. Itaq non sum
predicaturus: quantas ille res domi militieq terra inariq
quantaq felicitate gesserit: ut euis semꝑ uoluntatibus. non.
modo cines assenserint socu obtemꝑarint. hostes obedierint. sed
inuenti tempestatesq obsecundarint. hoc breuissime dicam
neminem unꝗͣ tam impudentem fuisse. quia adiis immorta¬

Expanded text:
magnis imperatoribus non solum propter virtutem sed etiam propter magnis imperatoribus non solum propter virtutem sed etiam propter fortunam saepius imperia mandata atque exercitus esse commissos. fuit enim profecto quibusdam summis viris quaedam ad amplitudinem et ad gloriam et ad res magnas bene gerendas divinitus adiuncta fortuna. de huius autem hominis felicitate quo de nunc agimus hac utar moderatione dicendi, non ut in illius potestate fortunam positam esse dicam sed ut praeterita meminisse, reliqua sperare videamur, ne aut invisa dis immortalibus oratio nostra aut ingrata esse videatur. itaque non sum praedicaturus quantas ille res domi militiae, terra marique quantaque felicitate gesserit, ut eius semper voluntatibus non modo cives adsenserint, socii obtemperarint, hostes oboedierint, sed etiam venti tempestatesque obsecundarint; hoc brevissime dicam, neminem umquam tam impudentem fuisse qui ab dis immorta
Abbreviated transcription (Latin):
legati cum in eoꝵ insula noster Imꝑator exercitusq esset ad¬
GN Pompeum in ultimas prope terras uenerunt eiq se omnes
cretensium Ciuitates dedere uelle dixerunt. Quid idem iste
Mitridates non ne adeundem Gt. Pompeium legatum usq
lspaniam misit: cũq Pompeius legatum semꝑ iudicauit. hi quib¬
semꝑ erat molestum ad eum potissimum eẽ missum speculatorẽ
ꝗͣlegatum iudicari maluerunt. Potestis igitur iam constituẽ
quirites hanc auctoritatem multis rebus postea gestis magisq
uestris uidicus amplificatam quantum apud illos Reges qua¬
tum apud exteras nationes ualituram esse existimetis. Reli¬
quum est ut de felicitate: quam prestare de se ip̃o nemo põt
meminisse et commemorasse de altero possumus. sicut equum
est homini. de potãte deoꝵ timide & pauca dicamus. Ego
enim sic exxistimo. uarimo uarcello Scipioni uario et ceteris

Expanded text:
legati, cum in eolegati, cum in eoCn. Pompeium in ultimas prope terras venerunt eique se omnis Cretensium civitates dedere velle dixerunt! quid? idem iste Mithridates nonne ad eundem Cn.Gnaeum Pompeium legatum usque in Hispaniam misit? eum quem Pompeius legatum semper iudicavit, ei quibus erat molestum ad eum potissimum esse missum speculatorem quam legatum iudicari maluerunt. potestis igitur iam constituere, Quirites, hanc auctoritatem multis postea rebus gestis magnisque vestris iudiciis amplificatam quantum apud illos reges, quantum apud exteras nationes valituram esse existimetis. reliquum est ut de felicitate quam praestare de se ipso nemo potest, meminisse et commemorare de altero possumus, sicut aequum est homines de potestate deorum, timide et pauca dicamus. ego enim sic existimo, maximo, Marcello, Scipioni, Mario ceterisque
Abbreviated transcription (Latin):
et nomine: quantam uix ex summa ubertate agrorum duitur¬
na pax efficere potuisset. lam accepta in ponto calamitate.
ex eo prelio. de quo uos paulo ante inuitus admonui cum so¬
cu ꝑtimussent hostuim opes. animiq creuissent satis firmum
presidium prouincia non haberet:amisissetis Asiam quirites
nisi ad ip̃m eius diuinitus temporis. EN. Pompeium ad eas¬
regiones fortuna PRattulisset. huius aduentus et Mitri¬
datem insolita inflamatum iuctoria continuit. et tigranem
magnis copus minitantem Asie retardauit. Et quisꝗͣ dubita¬
bit quid uirtute pfecturus sit qui tantum auctoritate profe¬
cerit. aut ꝗͣ facile impio atq exercitu socios et uectigalia con¬
seruaturus sit. qui ip̃o nomine et rumore defenderit. Age uoͣ̃
illa res quantam declarat eiusdem hominis apud hostes populi
Ranctoritatem: ꝙ ex locis tam longinquis tamq diuersis: tã
breui tempore: omnes una huic se dediderunt:q cretensum

Expanded text:
et nomine, quantam vix ex summa ubertate agrorum diuturet nomine, quantam vix ex summa ubertate agrorum diuturna pax efficere potuisset. Iam vero, accepta in Ponto calamitate, ex co praelio, de quo vos paulo ante invitus admonui, cum socii pertimuissent, hostium opes, animique crevissent: cum satis firmum praesidium provincia non haberet, amisissetis Asiam Quirites, nisi ipsum id temporis divinitus Cn. Pompeium ad easregiones fortuna populi Rom. attulisset. Huius ad ventus et Mithridatem insolita inflammatum victoria continuit, et Tigranem magnis copiis minitantem Asiae retardavit. Et quisquam dubitabit, quid virtute perfecturus sit, qui tantum auctoritate perfecerit? aut quam facile imperio, atque exercitu socios, et vectigalia conservaturus sit, qui ipso nomine, ac rumore defenderit? Age vero, illa res quantam declarat eiusdem hominis apud hostes populi Rom. auctoritatem, quod ex locis tam longinquis, tamque diversis, tam brevi tempore omnes una huic se dedi derunt? quod Cretensium
Abbreviated transcription (Latin):
mines in tantis rebus ut aut contempnant aut metuant: aut
oderint: aut ament opinione non minus fame: ꝗͣ aliqua alia
ratione commoueri. Iuod igitur nomen unqͣ in orbe terra¬
rum clarius fuit. cuuis res geste pares: de quo homine uos
id quod maxime facit autoritatem tanta ut tam pulcra u
dicia fecistis: An uero ullam usqͣ eẽ oram tam desertam putatis
quo non illius ducis fama puaserit cum uniuersus populus R
referto foro completisq omnibus templis ex quibus hic locus
conspici põt. unum sibi ad comune omnium gentium bellum
ON Pompeium imꝑatorem depoposcit. Itaq ut plura non di¬
cam neq alioꝵ exemplis confirmem: quantum huius auto¬
ritas ualeat in bello ab eodem .gn. Pompeio omnum rerum egre¬
giarum exempla sũmantur. Iui quo die a uobis maritimo bello
prepositus est Imꝑator. tanta repente uilitas annone ex suma
inopia & caritate rei furmentarie consecuta est unuis spe

Expanded text:
mines in tantis rebus, ut aut contemnant, aut metuant, aut mines in tantis rebus, ut aut contemnant, aut metuant, aut oderint, aut ament, opinione non minus famae, quam aliqua certa ratione commoveri? Quod igitur nomen unquam in orbe terrarum clarius fuit? cuius res gestae pares? de quo homine vos, id quod maxime facit auctoritatem, tanta et tam praeclarata iudicia fecistis? An vero ullam usquam esse oram tam desertam putatis, quo non illius diei fama pervaserit, cum universus populus Roman. referto foro, repletisque omnibus templis, ex quibus hic locus conspici potest, unum sibi ad commune omnium gentium bellum Cn. Pompeium imperatorem deposcit? Itaque ut plura non dicam, neque aliorum exemplis confirmem, quantum huius auctoritas valeat in bello, ab eodem Cn. Pompeio omnium rerum egregiarum exempla sumantur: qui quo die a vobis maritimo bello praepositus est imperator, tanta repente vilitas annoxae ex summa inopia, et charitate rei frumentariae consecuta est, unius spe
Abbreviated transcription (Latin):
facilitate infinis par esse iudeatur. lam quantum consilio.
dicendi grauitate et copia ualeat in quo ip̃o in est quedam
dignitas imꝑatoria: uos quirites hoc ip̃o in loco sepe cognoscitis.
Fidem uero euis inter socios: quantam existimari putatis: qͣ
hostes omnium gentium sanctissimam uidicarunt. humanita¬
te iam tanta est ut difficile dictu sit: utrum hostes magis uir¬
tutem eius pugnantes timuerint. an mansuetudinem iuicti
dilexerint. Et quisꝗͣ dubitabit quin huic tantum bellum:
hoc transmittendum sit qui ad omnia nostre memorie bella'
conficienda diuino quodam consilio natus esse uideatur. Et
qm̃ autoritas multum in bellis quoq administrandis: atq un¬
perio militari ualet: certe nemini dubium est cum ea in re
idem ille ip̃e Impator plurimum possit. Uehementer autẽ
ꝑtinere ad bella administranda quid hostes quid socu de Im¬
ꝑatoribus uestris exisument: quis ignorat: cum sciamus ho¬

Expanded text:
facilitate par in fimis esse videatur. iam quantum consilio, quantum facilitate par in fimis esse videatur. iam quantum consilio, quantum dicendi gravitate, et copiavaleat, in quo ipso inest quaedam dignitas imperatoria, vos, Quirites, hoc ipso in loco saepe cognoscetis. Fidem vero eius inter socios quantam existimari putatis, quam hostes omnium gentium sanctissimam esse iudicarint? Humanitate iam tanta est, ut difficile dictu sit, utrum hostes magis virtutem eius pugnantes timuerint, an mansuetudinem victi dilexerint. Et quisquam dubitavit, quin huic tantum bellum hoc transmittendum sit, qui ad omnia nostrae memoriae bella conficienda, divino quodam consilio natus esse videatur? 3. Et quoniam auctoritas multum in bellis quoque administrandis, atque imperio militari valet, certe nemini dubium est, quin ea in re idem ille imperator plurimum possit. Vehementer autem pertinere ad bella administranda, quid hostes, quid socii imperatoribus vestris existiment, quis ignorat, cum sciamus, ho
Abbreviated transcription (Latin):
aliquam deuocauit: non libido ad uoluptatem non ameni¬
tas ad delectationem. non nobilitas urbis ad cognitionem:
non deniq ip̃e ad quietem: Postremo signa et tabulas cetera¬
ꝙ ornamenta grecoꝵ oppidorum que cetera tollenda esse
arbitrantur ea sibi ille ne uisenda quidem existimauit
taq omnes quidem nunc in his locis GN ompeium sicut ali¬
quem non ex hac Urbe missum sed de celo elapsum intuentur.
Nunc deniq incpiunt credere fuisse homines romanos. hac qͦn¬
dam abstinentia. quod iam nationibus exteris incredibile ac
ac falso memorie proditum uidebatur. Nunc Impi iram splen¬
dor illis gentibus lucet. Nunc intelligunt: non sine caũa.
maiores suos. tum cum hac temꝑantia magistratus habebamus
seruire populo. R. ꝗͣ imꝑare alus maluisse. lam uero ita fa¬
ciles aditus ad eum priuatoꝵ. ita libere querimonie de alioꝵ
inuirus ẽẽ dicuntur ut is qui dignitate principibus excellit

Expanded text:
aliquam devocavit, non libido ad voluptatem, non amoenialiquam devocavit, non libido ad voluptatem, non amoenitas ad delectationem, non nobilitas urbis ad cognitionem, non denique labor ipse ad quietem; postremo signa et tabulas ceteraque ornamenta Graecorum oppidorum quae ceteri tollenda esse arbItaque omnes quidem nunc in his locis Cn. Pompeium, sicut aliquem non ex hac urbe missum, sed de caelo delapsum, intuentur: nunc denique incipiunt credere fuisse homines Romanos hac quondam abstinentia: quod iam nationibus exteris incredibile, ac falso memoriae proditum videbatur: nunc imperir nostri splendor illis gentibus lucet: nunc intelligunt, non sine causa maiores suos tum, cum hac temperantia magistratus habebamus, servire populo Rom. quam imperare aliis maluisse. Iam vero ita faciles aditus ad eum privatorum, ita liberae querimoniae de aliorum iniuriis esse dicuntur, ut is, qui dignitate principibus excellit,
Abbreviated transcription (Latin):
in se seueros ẽẽ iudices non uult. Hic miramur hunc homi¬
nem tantum excelere ceteris. Cuius legiones. sic in Asiã
ꝑuenerint ut non modo manus tanti exercitus. sed uesti¬
gium quidem cuiꝗͣ pacato nociusse dicatur. Iam uero quẽ
ad modum milites hybernent. quotidie sermones ac lr̃e
ꝑferuntur non modo ut sumptum faciat in militem ne¬
mini uis affertur. Sed ne cupienti quidem cuiꝗͣ pmiititur. hi¬
berne enim non auaritie ꝑfugium maiores nostri in socioꝵ
atq amicorum tectis esse uoluerunt. Age uero ceteris in re¬
bus qualis sit temꝑantia considerate. Unde illam tantam
celeritatem: et tam incredibulem cursum inuentum putatis.
Non enim illum eximia uis remigum aut ars in audita quedã
gubernandi aut uenti noui aliqui tam celeriter in ultimas
terras ptulerunt. he sed res que ceteros remorari solent nõ
retardarunt. Non auaritia ab instituto cursu ad predam

Expanded text:
in se severos esse iudices non volt. hic miramur hunc homiin se severos esse iudices non volt. hic miramur hunc hominem tantum excellere ceteris, cuius legiones sic in Asiam pervenerint ut non modo manus tanti exercitus sed ne vestigium quidem cuiquam pacato nocuisse dicatur? iam vero quem ad modum milites hibernent cotidie sermones ac litterae perferuntur; non modo ut sumptum faciat in militem nemini vis adfertur sed ne cupienti quidem quicquam permittitur. hiemis enim non avaritiae perfugium maiores nostri in sociorum atque amicorum tectis esse voluerunt. age vero, ceteris in rebus quae sit temperantia considerate. Vnde illam tantam celeritatem et tam incredibilem cursum inventum putatis? non enim illum eximia vis remigum aut ars inaudita quaedam gubernandi aut venti aliqui novi tam celeriter in ultimas terras pertulerunt, sed eae res quae ceteros remorari solent non retardarunt. non avaritia ab instituto cursu ad praedam
Abbreviated transcription (Latin):
sumus imꝑator aliquo in numero putare. cuuis in exer¬
citu ueniant centuriatus atq uenierint qui illum homi¬
nem magnum aut amplum de re ł. cogitare qui pecuniã
exerrario depromptam ad bellum adminis trandum aut
ꝑo cupiditatem prouincie magistratibus diuiserit: aut
pp auaritiam Rome in questu reliquerit. Ur̃a murmu¬
ratio facit quirites: ut agnoscere uideamini: qui hoc fe¬
cerint. Ego aũt nomino neminem: quare irasci mihi
nemo poterit. nisi qui ante de se uoluerit confiteri.
taq phanc auaritiam impatoꝵ quantas calamitates. quo¬
cunq uentum sit. nostri exercitus ferant: quis ignorat. It¬
statueus. quid apud exteras nationes fieri existimetis.
Utrum plures arbitramini ꝑhosce annos militum uestroꝵ
armis hostium urbes an hibernis socioꝵ ciuitates ẽẽ dele¬
tas: Neq enim põt exercitum Is continere Imꝑator. ꝗ
se ip̃m non continet. neq seuerus ẽẽ in uidicando qui alios

Expanded text:
sumus imperatorem ullo in numero putare cuius in exersumus imperatorem ullo in numero putare cuius in exercitu centuriatus veneant atque venierint? quid hunc hominem magnum aut amplum de re publica cogitare qui pecuniam ex aerario depromptam ad bellum administrandum aut propter cupiditatem provinciae magistratibus diviserit aut propter avaritiam Romae in quaestu reliquerit? vestra admurmuratio facit, Quirites, ut agnoscere videamini qui haec fecerint; ego autem nomino neminem; qua re irasci mihi nemo poterit nisi qui ante de se voluerit confiteri. itaque propter hanc avaritiam imperatorum quantas calamitates, quocumque ventum sit, nostri exercitus adferant quis ignorat? itstatuetis quid apud exteras nationes fieri existimetis. Vtrum pluris arbitramini per hosce annos militum vestrorum armis hostium urbis an hibernis sociorum civitates esse deletas? neque enim potest exercitum is continere imperator qui se ipse non continet, neque severus esse in iudicando qui alios
Abbreviated transcription (Latin):
gatos. deprecatoresq misissent. spem deditionis non ade¬
mit obsidesq imꝑauit. Ita tantum bellum tam duturnũ
tam longe lateq disꝑsum: quo bello omnes. gentes ac na¬
tiones premebantur. GN. Pompeius extrema yeme appa¬
rauit in eunte uere suscepit. media estate confecit. Est
hec diuina atq incredilis urtus Impatoris. Quid cetere.
quas paulo ante commemorare ceꝑam quante atq qͣ mul¬
te sunt. Non enim bellandi uirtus soium. in summo ac p¬
fecto Impatore querenda est. Sed multe sunt artes exi¬
mie huius administre: comitesq uirtutis. Ec primum
quanta innocentia debent ẽẽ Imꝑatores:quanta deniq:
omnibus in rebus temꝑantia.quanta fide: quanta faci¬
litate. quanto ingenio quanta humanitate que breui¬
ter qualia sint in ON Pompeio consideremus. Summa
enim omnia sunt quirites sed ea magis ex allorum contentiõe
ꝗͣ ip̃a ꝑsese cognosci atq intelligi possunt quem enim pos¬

Expanded text:
gatos deprecatoresque misissent, spem deditionis non adegatos deprecatoresque misissent, spem deditionis non ademit obsidesque imperavit. ita tantum bellum, tam diuturnum, tam longe lateque dispersum, quo bello omnes gentes ac nationes premebantur, Cn.Gnaeus Pompeius extrema hieme apparavit, ineunte vere suscepit, media aestate confecit. est haec divina atque incredibilis virtus imperatoris. quid? ceterae quas paulo ante commemorare coeperam quantae atque quam multae sunt! non enim bellandi virtus solum in summo ac perfecto imperatore quaerenda est sed multae sunt artes eximiae huius administrae comitesque virtutis. ac primum quanta innocentia debent esse imperatores, quanta deinde in omnibus rebus temperantia, quanta fide, quanta facilitate, quanto ingenio, quanta humanitate! quae breviter qualia sint in Cn.Gnaeo Pompeio consideremus. summa enim sunt omnia, Quirites, sed ea magis ex aliorum contentione quam ipsa per sese cognosci atque intellegi possunt. quem enim pos
Abbreviated transcription (Latin):
tis: hi nunc nullam intra occeani hostium predonum nauẽ
tñ a me in dicendo pretereunda non sunt.Iuis enim unꝗͣ
aut abeundi negocii aut consequendi questus studio tam:
breui tempore tot loca adire tantos cursus conficere potuit.
Siciliam adut Affricam explorauit. Inde Sardiniam cum
hec tria fundamentaria subsidia rei.ꝑ firmissimis presidus
classibusq muniuit. Inde se cum in Italiam recepisset duabus
sspanis. ac gallia cis alpiana presidus ac nauibus confirmata
missis item in oram illirici maris: & in Achaiam omnemꝙ:
Greciam nauibus Italie duo maria maximis classibus firmis¬
simisq presidus adornauit. Ip̃e aũt ut sibrundusio profectus
est unde quinquagesimo die. totam ad impium. Rł ciliciã
adunxit. Omnes qui ubiq predones fuerunt ꝑtim capti
interfectiq sunt: ꝓtim unis huius Imꝑio ac pot̾ati se dede¬
runt. Idem cretensibus cum eum usq in phamphiliam le¬

Expanded text:
tis, ei nunc nullam intra Oceani ostium praedonum navem tis, ei nunc nullam intra Oceani ostium praedonum navem tis, tamen a me in dicendo praetereunda non sunt. quis enim umquam aut obeundi negoti aut consequendi quaestus studio tam brevi tempore tot loca adire, tantos cursus conficere potuit, Siciliam adiit, Africam exploravit, inde Sardiniam cum ec tria frumentaria subsidia rei publicae firmissimis praesidiis classibusque munivit. Inde cum se in Italiam recepisset, duabus Hispaniis et Gallia Transalpina praesidiis ac navibus confirmata, missis item in oram Illyrici maris et in Achaiam omnemque Graeciam navibus Italiae duo maria maximis classibus firmissimisque praesidiis adornavit, ipse autem ut Brundisio profectus est, undequinquagesimo die totam ad imperium populi Romani Ciliciam adiunxit; omnes qui ubique praedones fuerunt partim capti interfectique sunt, partim unius huius se imperio ac potestati dediderunt. idem Cretensibus, cum ad eum usque in Pamphyliam le
Abbreviated transcription (Latin):
tionibus uenirent captos querã cum legati . P R. redempti
sint: Mercatoribus tutum mare fuisse dicam. cum xusecures
in predonum potãtem ꝓuenerint. Iuid aut colofonem aut sa¬
mum nobilissimas Urbes innumerabilesq alias captas ẽẽ comine¬
morem. Cum uestros portus. atq eos portus quibus uitam et
spiritum ducitis in predonum fuisse prt̃ate sciatis. An ignora¬
tis uero portum caiecte celeberrimum atq plenissimum naui¬
um inspectante pretore a predonibus esse direptum. Ex mni¬
seno aut euis ipius liberos: qui cum predonibus aña ibi bellum
gesserant a predonibus esse sublatos. Nam quid ego hostien¬
se incomodum atq illam labem atq ignominiam rei ꝑ querar
cum prospe inspectantibus uobis classis ea cui consul ꝑR
immortales tantam ne unius hominis incredibilis ac diuina
uirtus tam breui tempore lucem afferre res P. potuit ut uos
qui modo ante hostium tiberinum classem hostum iudeba¬

Expanded text:
tionibus venirent, captos querar, cum legati populi Romani redempti tionibus venirent, captos querar, cum legati populi Romani redempti sint? mercatoribus mare tutum non fuisse dicam, cum duodecim secures in praedonum potestatem pervenerint? Cnidum aut Colophonem aut Samum, nobilissimas urbis, innumerabilisque alias captas esse commemorem, cum vestros portus atque eos portus quibus vitam ac spiritum ducitis in praedonum fuisse potestate sciatis? an vero ignoratis portum Caietae celeberrimum et plenissimum navium inspectante praetore a praedonibus esse direptum, ex Miseno autem eius ipsius liberos qui cum praedonibus antea bellum gesserat a praedonibus esse sublatos? nam quid ego Ostiense incommodum atque illam labem atque ignominiam rei publicae querar, cum prope inspectantibus vobis classis ea cui consul popimmortales! tantamne unius hominis incredibilis ac divina virtus tam brevi tempore lucem adferre rei publicae potuit ut vos, qui modo ante ostium Tiberinum classem hostium videba
Abbreviated transcription (Latin):
portus. Quis enim toto mari locus phos annos aut tam fir¬
Nmum hũit presidium ut tutus esset: aut fuit tam abditus
ut lateret. Quis nauigauit: qui non se ãt mortis. aut ser¬
Auitutis pieulo cõmitteret: cum aut hieme aut referto pre¬
donumlmari naiugaret. hoc tantum bellum tam turpe'
tam uetus. tam late dunsum. atq disꝑsum: quis unꝗͣ arbi¬
trareturbaut ab omnibus Impatoribus uno anno: aut omni¬
bus annis ab uno impatore E confici posse. Iuam pro¬
uinciam teniustis a predonibus liberam ꝑhosce annos: quod
uectigal uobis tutum fuit: quem socim defendistis: cui pre¬
sidio classibus uestris fustis ꝗͣ multas existimatis insulas
esse desertas ꝗͣ multas aut metu relictas: aut a predonibus
captas urbes esse socioꝵ. Sed quid ego longinqua comiemo¬
ro: fuit hoc quondam fuit proprium populi. A longe
a domo bellare: & propugnaculis imꝑu sociorum fortunas nõ

Expanded text:
portus. quis enim toto mari locus per hos annos aut tam firportus. quis enim toto mari locus per hos annos aut tam firmum habuit praesidium ut tutus esset, aut tam fuit abditus ut lateret? quis navigavit qui non se aut mortis aut servitutis periculo committeret, cum aut hieme aut referto praedonum mari navigaret? hoc tantum bellum, tam turpe, tam vetus, tam late divisum atque dispersum quis umquam arbitraretur aut ab omnibus imperatoribus uno anno aut omnibus annis ab uno imperatore confici posse? quam provinciam tenuistis a praedonibus liberam per hosce annos? quod vectigal vobis tutum fuit? quem socium defendistis? cui praesidio classibus vestris fuistis? quam multas existimatis insulas esse desertas, quam multas aut metu relictas aut a praedonibus captas urbis esse sociorum? sed quid ego longinqua commemoro? fuit hoc quondam, fuit proprium populi Romani longe a domo bellare et propugnaculis imperi sociorum fortunas, non
Abbreviated transcription (Latin):
mus non fuerunt. Testis est Italia quam ille ip̃e uictor.L. Sylla
huius uirtute et consilio confessus est liberatam. testis est
sicilia: quam multis undiq cinctam piculis. non terrore bel¬
li sed celeritate consilu explicauit. Testis est Africa que ma¬
onis oppressa hostium copus eorum ip̃orum sanguine redun¬
dauit. Testis est gallia ꝑ quam legionibus nostris in hyspaniã
iter gallorum intensione patefactum est. Testis est hyspania
que sepissime plurimos hostes ab hoc suꝑatos prostractosꝙ cõ¬
spexit. Testis est iterum et sepias italia que cum seruili bello
tetro piculosoq premeretur: ab hoc auxilium absente expeti¬
unt. quod bellum expectatione pompeu aitenuatum atq im¬
minutum est. aduentu sublatum ac sepultum. Testes uero iã
omnes ore atq omnes extere gentes ac nationes:deniq ma¬
ria omnia. tum umuersa. tum in singłis oris. omnes sinus atq

Expanded text:
mus, non fuerunt. Testis est Italia, quam ille ipse victor, L. Sylla, mus, non fuerunt. Testis est Italia, quam ille ipse victor, L. Sylla, huius virtute et subsidio confessus est liberatam. Testis est Sicilia, quam multis undique cinctam periculis, non terrore belli, sed celeritate consilii, explicavit. Testis est Africa, quae magnis oppressa hostium copiis, eorum ipsorum sanguine redundavit, testis est Gallia, per quam legionibus nostris in Hispaniam iter, Gallorum internecione patefactum est. Testis est Hispania, quae saepissime plurimos hostes ab hoc suspexit; testis iterum et saepius Italia quae, cum servili bello taetro periculosoque premeretur, ab hoc auxilium absente expetivit, quod bellum exspectatione eius attenuatum atque imminutum est, adventu sublatum ac sepultum. testes nunc vero iam omnes orae atque omnes terrae gentes nationes, maria denique omnia cum universa tum in singulis oris omnes sinus atque
Abbreviated transcription (Latin):
cuuis adolescentia ad scĩam rei militaris. non alienis precep¬
tis sed sius Imꝑus non offensionibus belli. sed uictorus nõ
stipendus. sed trumphis est tradita. quod deniq genus bel¬
li esse põt. in quo illum non exercuerit fortuna rei.p cuuile
affricanum transalpinum hispaniense mixtum: ex ciuitatibꝰ
atq ex belicosissimis nationibus seruile: nauale bellum ua¬
ria et diuersa gn̾a et bellorum et hostuim non solum gesta
ab hoc uno sed etiam confecta nullam rem ẽẽ declarant in
usu militari positam que huius uiri scientiam fugere possit.
Iam uero uirtuti. GR. Pompeu que põt oratio par inueniri.
quid est quod quisꝗͣ aut dignum illo: aut uobis nouum: aut
cuiꝗͣ in auditum possit afferre Neq enim ille. sunt sole uirtu¬
tes impatorie: que uulgo existimantur labor in negocus for¬
omnibus reliquis Impatoribus: quos aut uidimus. aut audiui¬

Expanded text:
cuius adulescentia ad scientiam rei militaris non alienis praecepcuius adulescentia ad scientiam rei militaris non alienis praeceptis sed suis imperiis, non offensionibus belli sed victoriis, non stipendiis sed triumphis est erudita. quod denique genus esse belli potest in quo illum non exercuerit fortuna rei publicae? civile, Africanum, Transalpinum, Hispaniense mixtum ex civibus atque ex bellicosissimis nationibus, servile, navale bellum, varia et diversa genera et bellorum et hostium nab hoc uno, sed etiam confecta, nullam rem esse declarant, in usu militari positam, quae huius viri scientiam fugere possit. 2 Iam vero virtuti C. Pompeii quae potest par oratio inveniri? quid est, quod quisquam aut dignum illo, aut vobis novum, aut cuiquam inauditum possit afferre? Neque enim illae sunt solae virtutes imperatoriae, quae vulgo existimantur, labor in negotiis, foromnibus reliquis imperatoribus, quos aut audivimus, aut vidi
Abbreviated transcription (Latin):
rebus ac tanto bello preficierdum putaretis. Nunc uero
cum sit unus. EN. Pompeus. qui non modo eorum homi¬
num qui nunc sunt gloriam sed etiam antiquitatis memo¬
riam urtute suparitꝰ. que res est que cuiuisꝗͣ animum in
cau̾a dubium facere possit. Ego enim extimo in summo
iipatore quatuor has res inesse oportere scĩam rei militaris uir¬
tutem. autoritatem felicitatem. Quis igitur boc homine scien¬
tior unꝗͣ aut fuit aut ẽẽ debuit qui eludo: atq pueritie di¬
sciplina bello maximo atq acerimis hostibus ad patris exer¬
citum atq in militie disciplinam profectus est: qui extrema
puericia miles summi fuit Imꝑatoris: Ineunte adolescentia
maximi ip̃e exercitus impator: qui sepius cum hoste conflixit
ꝗͣ quisꝗͣ cum inimico concertauit: bella plura gessit ꝗͣ ceteri
legerunt: plures prouincias confecit: ꝗͣ alii concupiuerunt

Expanded text:
rebus ac tanto bello praeficiendum putaretis! nunc vero rebus ac tanto bello praeficiendum putaretis! nunc vero cum sit unus Cn.Gnaeus Pompeius qui non modo eorum hominum qui nunc sunt gloriam sed etiam antiquitatis memoriam virtute superarit, quae res est quae cuiusquam animum in hac causa dubium facere possit? ego enim sic existimo, in summo imperatore quattuor has res inesse oportere, scientiam rei militaris, virtutem, auctoritatem, felicitatem. quis igitur hoc homine scientior umquam aut fuit aut esse debuit? qui e ludo atque e pueritiae disciplinis bello maximo atque acerrimis hostibus ad patris exercitum atque in militiae disciplinam profectus est, qui extrema pueritia miles in exercitu summi fuit imperatoris, ineunte adulescentia maximi ipse exercitus imperator, qui saepius cum hoste conflixit quam quisquam cum inimico concertavit, plura bella gessit quam ceteri legerunt, pluris provincias confecit quam alii concupiverunt,