comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nauliigoi eamq sibi tra tanlum tgemid amq propon& ora tor.
Ars&iam atq usus pluri mum ualent Inutrisq enim sidem notitia facit
Necesstias quoq quas id ꝯuoel la tebat extorquens: auctoritate sub nixax
Quȩ tunt ab animo. tum a corporibus uenit A corporibus : cũ ignẽ ferro
acuerberibus uerum quod lat& aperitur. ab animo cummeris qui¬
dem: aperturbationis uł ignorantiȩ necessitate confundit᷑ : uime
enim ⁊radlici quid taceride beat minime diftinguens: uerum quod
occul tumerat pro dit : Atq effundit in lucem. Nam iracundia sȩpe
& quȩ lib& animi perturbatio quod occul tandum x aut contin&
Quȩ idcircohabent auctoritatem ad fidem: quia sim pli citer prodita sunt:
neculla celli ditatis arte prolata. Qiun &iam ignorantia puerorũ
uinolentia. somns quȩ dam sȩpe produxit inme dium. in quibus siiu¬
dicium fuiss& ullum: prolata non essent. Sepe &iam homines prȩ¬
ter ullam animi per turbationem : in prudentes propria confessio ne obli¬

Expanded text:
a diriget, eaque sibi tractanda regendaque proponet orator. Ars etiam atque usus plurimum valent. In utrisque enim fidem notitia facit. Necessitas quoque, quasi id quod latebat, extorquens, auctoritate subnixa est, quae tum ab animo, tum a corporibus venit: a corporibus, cum igni, ferro ac verberibus verum quod latet aperitur; ab animo, cum mens quadam perturbationis vel ignorantiae necessitate confunditur. Tunc enim quid dici, quid taceri debeat, minime distinguens, verum quod occultum erat, prodit atque effundit in lucem. Nam iracundia saepe, et quaelibet animi perturbatio, quod occultandum foret, haud continet, quae idcirco habet auctoritatem ad fidem, quia simpliciter prodita sunt, nec ulla calliditatis arte prolata. Quin etiam ignorantia puerorum, vinolentia, somnus quaedam saepe produxit in medium, in quibus si judicium fuisset ullum, prolata non essent. Saepe etiam homines praeter ullam animi perturbationem imprudentes propria confessione obli
Abbreviated transcription (Latin):
deꝑeat. Cumgͥ simił sit ȩdiũ usus fructu. atq mancipii: ꝗ q̃ rit̾ꝰ inediũ usu fructu
positũ .x. Locus uõ inusufrtc tu mancipii. Iindifferentia q̃ qidẽ .v. Eorũ nãq quȩ dif¬
fer̃ in altõ positũ x id ꝙ q̃rit᷑. in altõ uͦ illuda quo idꝗ x ambiguũ cõꝓbat᷑. Ut cũ quȩ
Ineouͦꝗ ab hoc differtlocis. A qͦ ostendit᷑ mini me legatũ ẽẽ argentũ. ꝙ. in nõi¬
bus de beatur quiamultũ differt inanca. ne sit positum an in nominib: scriptũ.
quȩ utendo pere unt. Sed pot: abusus. in abusugͦ locus x. scilic& in altõ contra¬
rorum cum suerit inusu quȩstio. IAbad iunctis &iã loc: eodẽ .mͦ. ab eo ꝗ q̃rit᷑
segregatus x. ut inuno ad iuncto quȩstio in altõ uõ sitlocũ. Namcũ quȩ ratur

Expanded text:
depereat. Cum igitur similis sit aedium ususfructus atque mancipii, quod quaeritur, in aedium usufructu depereat. Cum igitur similis sit aedium ususfructus atque mancipii, quod quaeritur, in aedium usufructu positum est, locus vero, in usufructu mancipii. In differentia quoque idem est: eorum namque quae differunt in altero positum est id quod quaeritur, in altero vero illud a quIn eo vero quod ab hoc differt, locus est a quo ostenditur minime legatum esse argentum quod in nominibus debeatur, quia, multum differt in arca ne sit positum, an in nominibus scriptum. quae utendo pereunt, sed potius abusus; in abusu igitur locus est, scilicet in altero contrariorum, eum fuerit in usu quaestio. Ab adjunctis etiam locus in eodem modo ab eo quod quaeritur segregatus est, ut in uno adjuncto quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
ar guñ tũ om̃e legatũ. Quȩ rit᷑ enĩ de nu merata pecunia q̃ ẽ specił s argenti &ar¬
guñ tũ trac tũ ẽabar gento .i. agenẽ. Itaq ipsũ de quo q̃ rebat᷑: infor mafuit .i. inspe
som̃ .x. ldꝗdẽ ꝙ quȩrit᷑ ingenẽ eẽ monstrat᷑. Ipsũ uõ unde sumptũ est argum̃ tũ :
infor maẽȩ ꝑpendit᷑. Nã cũ quȩ rat̃ anlegatũ sit uxoriargentũ. Ostendit᷑ ñ ẽẽ
legatũ ꝗ añ sue rit uxori tantũ legatũ sed matri familia s uxori Axor uõ. genꝰ x
matris familias uxoris. Querit̾ gͥ de uxore .i. degenẽ. Arqum̃ tũ factũ x: ama¬
tre familias .i. aforma.¶ Quotiens uõ asimili tudine tralut᷑ argum̃tũ. q m̃ id qđ
posita x. at uõ locis in altõ. ueluti cũ q̃ rit̾ anheres. restituere uitiũ ruinamue
cogat᷑ ȩdiũ inusũ fructũ relictarũ. In hoc gͥ questiox. Locis uõ insimilitu dine.
quia non oport& here dẽ ȩdes restituere. sicut ne cmancipiuni sud aliqͣ ratione

Expanded text:
um omne legatum. Quaeritur enim de numerata pecunia, quae est species argenti, et argumentum tractum est ab argento, id est a genere. Itaque ipsum de quo quaerebatur, in forma fuit, id est inm quod quaeritur in genere esse monstratur, ipsum vero unde sumptum est argumentum, in forma esse perpenditur. Nam cum quaeratur an legatum sit uxori argentum, ostenditur non esse legatum, quia non fuerit uxori tantum legatum, sed matrifamilias uxori. Uxor vero genus est matrifamilias uxoris. Quaeritur igitur de uxore, id est de genere. Argumentum factum est a matrefamilias, id est a forma. Quoties vero a similitudine trahitur argumentum, quoniam id quod itium ruinamve cogatur aedium in usumfructum relictarum. In hoc igitur quaetio est, locus vero a similitudine, quia non oportet haeredem aedes restituere, sicut nec mancipium, si id aliqua ratione
Abbreviated transcription (Latin):
gatis. qñi id qđ coniugatũ x affectũ x ad id qđ ei exaltã parte. ẽ coniugatũ.
id quidẽ de quo quȩ ritur in al trinsec: posito conuigato her&. Is uõ locꝰ dear¬
gumentum trahit᷑ ab al tõducit̃ coniugato. Uelutisi cõpascus ager est iusx c̃pa¬
sce re. slgit᷑ cõpascere atq cõpascuũ coniugatas. s ed quȩ rebat᷑: aniuseẽt ẽpiscerto¬
Trac cunue ro estar gumentum aconpascuo. Itaq termin ꝗdenidequo fuit questio
inaltõ coniugato positus de prȩhenditur .i. in cõpascendo. Loe uͦ uñ argum̃ tũ trac¬

Expanded text:
 id quod conjugatum est, affectum est ad id quod ei ex altera parte est conjugatum, id quidem de quo quaeritur, in altrinsecus posito conjugato haeret. Is vero locus unde argumentum trahitur, ab altero ducitur conjugato, veluti si compascuus ager est, jus est compascere. Igitur compascere atque compascuum conjugata sunt; sed quaerebatur an jus esset compascertractum vero est argumentum a compascuo; itaque terminus quidem de quo fuit quaestio, in altero conjugato positus deprehenditur, id est in compascendo; locus vero unde argumentum trac
Abbreviated transcription (Latin):
ut al tũm existat ab altõ seꝙ ipsa possideant. quando quidem: & id qđ affectũ
uocat᷑ eius x t̃mini. ad quẽ considat᷑ afferctũ. & t̃ minꝰ inquesti onȩ ꝓpositus. affec

Expanded text:
ut alterum existat ab altero, seque ipsa possideant, quandoquidem et id quod affectum ut alterum existat ab altero, seque ipsa possideant, quandoquidem et id quod affectum vocatur, ejus est termini ad quem consideratur af
Abbreviated transcription (Latin):
Ut enum in p̃dica m̃ tis ostenditur: omĩa quȩ ad aliꝗd dũr oppesitas. Nontam̃ ita dis uoni¬
tasunt : ut om̃i nosint destributa. Sed qm̃ relitiua prȩ dicitione unguntur: necesse et
aliquo modo inipso sant id quod uidentur affecta. Omnẽ quippe affec tum exeo ad
quod affec tum est suscipit formam: & sine eo ẽẽ non potẽ. & dic toalte ro altĩ se
statim subicit inte.llectus. Utcum dixero dimidium : duplum intelligtur: & cũ pa¬
trẽ nõa uõ filis adinte lle gentiamuenit. Et om̃ia quȩ cũq ad ali quids̃. exs tsepen¬
dent. nec asese inuicem dese runtur: lgtur om̃e affectum : & ad ipsum respic̃ ad qđ
refert᷑: & in ipso est. Ad ipsum quidẽ respicit : qm̃ ad affectũ nsiũ ue lud ad aliud re.¬
latiuȩ more prȩdicationis refertur: In ipsouõ est quod ea est affectoꝵ natã:

Expanded text:
ut enim in praedicamentis ostenditur, omnia quae ad aliquid dicuntur, opposita sunt, non tamen ita disjuncut enim in praedicamentis ostenditur, omnia quae ad aliquid dicuntur, opposita sunt, non tamen ita disjuncta sunt ut omnino sint distributa, sed quoniam relativa praedicatione junguntur, necesse est aliquo modo in ipso sint ad quod videntur affecta. Omne quippe affectum, ex eo ad quod affectum est suscipit formam, et sine eo esse non potest, et dicto altero, alterius se statim subjicit intellectus, ut cum dixero dimidium, duplum intelligitur, et cum patrem nominavero, filius ad intelligentiam venit. Et omnia quaecunque ad aliquid sunt, ex sese pendent, nec a se invicem deseruntur. Igitur omne affectum, et ad ipsum respicit ad quod refertur, et in ipso est. Ad ipsum quidem respicit, quoniam ad affectum suum velut ad aliquid relative more praedicationis refertur; in ipso vero est, quod ea est affectorum natura
Abbreviated transcription (Latin):
par tium iungit: necesse est erum quos locum ꝗx ac̃ iunc tione partiũ. ipsi illi t̃¬
mino de quoquȩ ritur inberere. Nota &iana renide signat & signi sicatione aliqumꝰ
tentio. At in affectis quȩ intre decĩ partesdiusas̃. nonidem .x. Nlum ꝗm̃ respicien¬
ta quod mͦ sunt t̃munum : & quasi ex trinse cus constituta non uident᷑ eo demimꝰ
con iunc taeẽ cũ ter mino quo coniuncris iuloci. quia toto : apartiũ enume ratio¬
ne. a nota eẽ p̃ dictis. Sed tamen id quod affectũ est. ad aliquid dicit̃ lduo aliꝗd
iunc tũ x illi semꝑ quodl ad eiusducit᷑ re lationẽ : ac sine eo eẽ nũ quã potẽ qr cũ ipso
nascit᷑. & qđ ã modo al te rodicto intelli git᷑ al tũm. Nam sud de quoquȩrit᷑
eisq affecta perpendas. eaquȩ ꝓlubentur affecta extraid de quo ambigit᷑ posi¬
taẽe consides. Nidul enim eort q̃ sunt ad aliꝗd. exseipso ẽt̃ potẽ sed ẽ sẽꝑexaltero

Expanded text:
partium jungit, necesse est eum quoque locum qui est a conjunctione partium ipsi illi termino de quo quaeritur inhaerere. Nota etiam rem designat, et significatione aliquo modo tentio. At in affectis quae in tredecim partes divisa sunt, non idem est. Nam quoniam respicientia quodammodo terminum sunt, et quasi extrinsecus constituta, non videntur eodem modo conjuncta esse cum termino quo conjuncti sunt hi loci, qui a toto, a partium enumeratione, a nota esse praedicti sunt; sed tamen id quod affectum est, ad aliquid dicitur. Id vero aliquid junctum est illi semper quod ad ejus ducitur relatiotionem, ac sine eo esse nunquam potest, quia cum ipso nascitur, et quodammodo altero dicto intelligitur alterum. Nam si id de quo quaeritur, ejusque affecta perpendas, ea quae perhibentur affecta, extra id de quo ambigitur, posita esse consideres, nihil enim eorum quae sunt ad aliquid, ex se ipso esse potest, sed est semper ex altero:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uerit. utrei quȩ diffinitur siat ȩqualis. alias differrentias colligere. atq ap¬
tare neces señ erit. Sed ipsũ qđ itade creuit ut ȩ qualesit ei qđ diffinitur
diffinionẽ eẽ necessex. & si adhuc amplior sit abeare quȩ diffinitur
quȩ ramus necesse x aliã differentiã. qua ad iuncta: numer: ꝗdem crescat.
iusaũt cõmu nitatũ differentia r̃ ad ditione de: crescat. Atq id actenus
faciendũ. quaten, ut dic tumx: eaquȩ ad disfinitionẽ sumuntur. ei quod

Expanded text:
erit, ut rei quae definitur fiat aequalis, alias differentias colligere atque aptare non necesse erit, sed id ipsum quod ita decrevit, ut aequale sit ei quod definitur, definitionem esse necesse est. At si adhuc amplius sit ab ea re quae definitur, quaeramus necesse est aliam differentiam, qua adjuncta numerus quidem crescat, vis autem communitatum differentiarum additione decrescat, atque id hactenus faciendum, quatenus, ut dictum est, ea quae ad definitionem sumuntur ei quod
Abbreviated transcription (Latin):
tota. re. q̃ diffinitur. si substantia lessint : ꝓbantur eẽ maiores:
Vt anim al. hõe mauis ÷. Iteniq rationale mortale cundẽ hominem
uelit maora continent: & sunt singulȩ partes diffinitiorus eius quȩ :̃ ani¬
mal rationale mortale : Partiogͥ: sumit partes : re. quã partit̾ mino̾res
semꝑ. Quaeũo sumit diffinitio: uniuer salist̃ ꝑse. totaq. & con

Expanded text:
e majores, ut animal homine majus est. Itemque rationale, mortale, eumdem hominem, velut majora continent, et sunt singulae partes diffinitionis ejusdem quae est animal, rationale, mortale. Partitio igitur sumit partes rei quam partitur minores semper. Quae vero sumit definitio, universalia sunt per se totaque et con
Abbreviated transcription (Latin):
ł pbabile. ł cauillatoriũ sit argum̃tũ. Necessitas uero & ꝓbabilitas.
& cauillatio : formȩ quȩdã sunt q̃ dũ inuentionib assistunt. necessaria

Expanded text:
babile, vel cavillatorium sit argumentum. Necessitas enimvero, et probabilitas, et cavillatio formae quaedam sunt, quae dum inventionibus assistunt, necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ eta. nichilagentia stolida quodam modo acꝑse. nisiagendi ex tramot accesse¬
rit. immobilia horum exempla utloc tẽp. mat̾ ia. instrum̃ tũ. Om̃e enim
qđ sit locum necesse x hab̃e subiectũ. Inquonis ialiꝗd sat. Locus ipse immobilis .x.
ad aliquid explicandum. Itemq. mat̃ ia. & instrum̃ta nisi manu moue antus ar¬
tisicis ipsanat᷑a lit̃ nichil egerint. Temp qͥ q oꝑationisub iettum x. Quesi desit: ni

Expanded text:
eta, nihil agentia, sed stolida quodammodo, ac per se, nisi agendi extra motus accesserit, immobilia: horum exempla, ut locus, tempus, materia, instrumentum. Omne enim quod fit, locum necesse est habere subjectum, in quo nisi aliquid fiat, locus ipse immobilis est, ad aliquid explicandum. Itemque materia et instrumenta, nisi manu moveantur artificis, ipsa naturaliter nihil egerint. Tempus quoque operationi subjectum est, quae si desit, ni
Abbreviated transcription (Latin):
heres succe t&. Qđ si ad id temps ꝑ ueniss& quoiã firmo iudicio insuã tute lam
rt ceptus uire cuuili mstituto y osse herede defimg scads lieres id curi ñ succeda
quȩ uocat᷑ substitutio pupillaris. Quȩ situm x anualer& ita institutaoratio
c nissig multa ptulit exempla quib ita institutus liẽres ortiniuss & he reditatẽ
Que ex eplor cõmemoratio iudices mouit. dicit & iã iysos q̃q iuris consultos
uti sepi exemplis. ̃ le luti cum fingit᷑ ꝓ positio. ut cas dequo agit᷑ ꝑ similitu¬
dinẽ intelligat᷑ hoc mͦ. Siꝗsenĩ uiris perit adiciat: id quod non iure con¬
tractumx nulli eẽ mom̃ ti ad libeat q exempluntale: uelut siꝗs rem¬
sere ofacto potuit ñ obligasse e
oratores maximeualent ꝗb &iã intantũ singere lic&. ut eoꝵ oratione & iãmor¬
tunsepe ab in felis excitent᷑. Qđ tull in ea fac̃ oratione. quacȩ lũ de fendit

Expanded text:
eres succederet; quod si ad id tempus pervenisset quo, jam firmo judicio in suam tutelam receptus, jure civili instituto posset haerede defungi, secundus haeres, id est Curius, non succederet quae vocatur substitutio pupillaris: quaesitum est an valeret ita instituta ratio. Crassus, igitur multa protulit exempla, quibus ita institutus haeres obtinuisse haereditatem, quae exemplorum commemoratio judices movit. Dicit etiam ipsos quoque jurisconsultos uti saepius exemplis, veluti cum fingitur, id est imaginatur, propositio, ut casus de quo agitur per similitudinem intelligatur, hoc modo: Si quis enim jurisperitus adjiciat id quod non jure contractum est nullius esse momenti, adhibeatque exemplum tale, velut si quis remse reo facto potuit obligasse? ut eorum oratione etiam mortui saepe ab inferis excitentur, quod Tullius in ea facit oratione qua Coelium defendit.
Abbreviated transcription (Latin):
stitutiue. Sed si ac̃stitutiuis argum̃ tũ ducat̃ uelut agñe ducit᷑ Namsicut gens
contin& speciẽ : ita differentiȩ continent spe cies. Sane sidiffe rentie c̃stitutiuȩ
ut gnã intelligant᷑ side sab huisadea aptabit̃ quȩ constituunt. He en ⁊ talum

Expanded text:
stitutivae; sed si a constitutivis argumentum ducatur, velut a genere ducitur. Nam sicut genus stitutivae; sed si a constitutivis argumentum ducatur, velut a genere ducitur. Nam sicut genus continet speciem, ita differentiae continent species. Sane si differentiae constitutivae ut genera intelligentur, fides ab his ad ea aptabitur quae constituunt. Haec enim talium
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinem. usq recte possis eodem mͦ soluere. ¶iusdẽ facultatisx simlti¬
dines differentiasq cogno scere. Quienim scit ꝗ̃ sit. ide nosse pot̾ it ꝗd sit di ũ sum
Om̃is uõ similitudo idẽ aliquid eẽ constituit. Qđ enimidemx: scđm qualitatẽ ide
simile eẽ necesse .x. Om̃es quippe res aut substantia xȩdems aut qualitate.
aut cȩt̃is prȩ dicamentis. Qđ siitax. & anmis hominis. intelligere. hocidẽ mpli¬
rib p̃dicam̃ tis potẽ. Sed cum hoc ipsumidem inp̃di camentis notat: eodẽ m̃ mes¬
Differentiar̃ uõ multȩ s̃ species. Aliȩ quipyes substantiales: ut homini rationale
Alie non substantiales: sed inseparabiles. ut nigrũ. & hiopi atq coruo. Aliȩ ĩmobiles
neq c̃stantes. Vt seđe. Stare & hui modicȩ tȩ. Quib & aliis hominib &anobis
iysisseyedistams. Itẽ disferentiȩ aliquomꝰ ĩ diuisibiles gnũm aliȩ ñ spe uer̃ con¬

Expanded text:
illae debeas recte possis eodem modo solvere. Ejusdem facultatis est similitudines differentiasque cognoscere; qui enim scit quid sit idem, nosse poterit quid sit diversum. Omnis vero similitudo idem aliquid esse constituit, quod enim idem est secundum qualitatem, id simile esse necesse est. Omnis quippe res aut substantia eaedem sunt, aut qualitate, aut caeteris praedicamentis. Quod si ita est, et animus intelligere hoc idem in pluribus praedicamentis potest. Sed cum hoc ipsum idem in praedicamentis notat, eodem modo in eisDifferentiarum vero multae sunt species; aliae quippe sunt substantiales, ut homini rationale, aliae non substantiales, sed inseparabiles, ut nigrum Aethiopi atque corvo; aliae vero mobiles neque constantes, ut sedere, stare, et hujuscemodi caeterae quibus et ab aliis hominibus et a nobis ipsis saepe distamus.
Abbreviated transcription (Latin):
chil ipsum ꝓ priȩ. natẽ ratione ꝑ ficit᷑. Atq hȩ cquidem sunt : quȩ nichil agentia tam̃
sunt causȩ silis: efficientis oꝑatiosuꝑ uenerit. Aliauꝰ quȩ inmotu posita. p̃ cursionẽ
quandã : ad efficientiã acp̃parationẽ uident᷑ afferre: uel ut amoris causax congres¬
sio quȩ p̃cessit & amor flagitii. Ex his inꝗd causis. fatũ. stoca disputatio co
nextit. Fatũ enim ferunt̾eẽ. p̃ cedentium causarũ. subsequentiũq rerũ. ꝑplexo

Expanded text:
hil ipsum propriae naturae ratione perfecerit. Atque haec quidem sunt quae nihil agentia, tamen causae sunt, si his efficiens operatio superveniet. Alia vero quae in motu posita praecursionem quamdam ad efficientiam ac praeparationem videntur afferre, velut amoris causa est congressio, quae praecessit, et amor flagitii. Ex his, inquit, causis Stoica disputatio fatum connectit. Fatum enim dicunt esse praecedentium causarum subs
Abbreviated transcription (Latin):
ira cundiȩ habitũ esferat.. Natã utsiꝗs idcir codicatur irasci q nataliter
iracundhx id que ei indiesuitiũ crescat Arte: ut sud circo scit beneꝑsq pin

Expanded text:
 efferatus est. Natura, ut si quis idcirco dicatur irasci, quia naturaliter iracundus est, idque ei in dies vitium crescat. Arte, ut si idcirco bene qui
Abbreviated transcription (Latin):
des x aut noxx. ¶ Cas̃ uõ quȩ ꝑ conexionẽsiunt : aliȩ ex duab affirmatiuiscopu¬
quȩ exluab negatiuis. ut siluxnon erelies ñ xislã lucẽ noneẽ & diẽ ñ eẽ utraq
negatior T Aliȩ uõ ex affirmatiua ne gatiuaq coniunctȩ sunt. Ut sidies x. nox
non .x. saliȩ aũ ex negatiua affirmatiuaꝙ copu lantur. Ut sidies ñ x nox .x.
O ñs tam̃ incõnexs one sunt positȩ. aut enĩ affirmatio affir mationem seq uit᷑
A ut negatio ne ga tionẽ eiq conexax. aut affirmationẽ negatio. aut negationẽ
Repugnant intersepartes ꝓ yositionis conexȩ. inter positanegatione. Itẽ quotiens ne¬
gatiose ꝗ t᷑ negationem siposterior ꝓposi tionis parti negatiuumdemat᷑ ad¬
uerbium repugnantes siunt hoc mͦ. Sianimal nonx homononx. hȩc conexi
X. ex duab ꝓ positane gatiuis. at si posterioriparti .i. homonon .x. slegatiuũ

Expanded text:
o quae per connexionem fiunt, al ae ex duabus affirmativis copuex duabus negativis, ut si lux non est, dies non est, nam lucem non esse, et diem non esse, utraque negatio est; aliae vero ex affirmativa negativaque conjunctae sunt, ut si dies est, nox non est; aliae vero ex negativa affirmativaque copulantur, ut si dies non est, nox est: omnes tamen in connexione positae sunt. Aut enim affirmatio affirmationem sequitur, aut negatio negationem, eique connexa est, aut affirmationem negatio, aut negationem non est, repugnant inter se partes propositionis connexae, interposita negatione. Item quoties negatio sequitur negationem, si posteriori propositionis parti negativum dematur adverbium, repugnantes fiunt hoc modo, si animal non est, homo non est; haec connexio est ex duabus proposita negativis. At si poste
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ diffinitionem lic& ꝑ partium enume rationẽ . lic& ꝑ coniugationẽ & quolib& aliofiat
modo : tamen in ꝓpria formase contin& & est conditionalis .i. utens propria conditio¬
ne ut quod am modo cȩt̃a arꝰgum̃ ta suȩ uelutinatȩ uide a tur habere subiecta ut
cumsit adiffinitione argumentum. si quidem per prȩdicatiuam formamfactusuert
syblo gism modo adisffitutione: dictum eẽ dicatus. Sut uõ ꝑ ypatbi esinficasuert
anꝰgum̃ tatio conditionalis fit syllogisis. quer disscernat assũptio utrũ abante¬
cedentis a naconsequentis parte promatur. Quosit ut & iam siꝑcȩ̃ toslocos conditio¬
nalear gum̃ tũ ferat᷑. tamensuam quandam habeat formã: quando quidem in a¬
ante cessi one & conse cittione x constitut.: lunc enĩ diffinitio. partes coniugatio
& ee tã ueliti resipsȩ sunt ae non loc cion uene rinit in condi tionem. Atsi con¬

Expanded text:
per diffinitionem, et per partium enumerationem, et per conjugationem, et quolibet alio fiat per diffinitionem, et per partium enumerationem, et per conjugationem, et quolibet alio fiat modo, tamen in propria forma se continet, et est conditionalis, id est utens propria potestate, ut quodammodo caetera argumenta suae veluti naturae videatur habere subjecta. Ut cum sit a diffinitione argumentum, si quidem per praedicativam formam factus fuerit syllogismus, a diffinitione ductum esse dicatur. Sin vero per hypothesin facta fuerit argumentatio, conditionalis fit syllogismus, quem discernat assumptio, utrum ab antecedentis, an a consequentis parte promatur. Quo fit ut etiamsi per caeteros locos conditionale argumentum proferatur, tamen suam quamdam habeat formam, quandoquidem in antecessione et consecutione est constitutus. Tunc enim diffinitio, partes, conjugatio, et caetera veluti res ipsae fiunt ac non locus, cum venerint in conditionem; at si con
Abbreviated transcription (Latin):
dicatiuam uertipotẽ. Ue lutli̧c. Siꝑexit : cum uir o concubuit. Nemoeni dicẽ po¬
tẽ ipsum ꝑeꝑisse : ide e quod cumurro concũbere: quomͦ dicim hoem id eẽ: qđ ini¬
malsit Alia enĩ ratiox in his ꝓpositionib: quȩ itadm̃. Quȩ peꝑit cũ uiro c̃cubuit
hoc enĩ.: simile x ei quȩ dic̃. Sipeꝑit : cũ uiro cancubuit sed p̃dicatiua ꝓpositio id erẽ
subiec tũ dic̃. qđ fue ritp̃dicatum. Conditionał uͦ id ponit. ut sud qđ antecedens
est sue rit: comite t᷑neiessario quod sabse quitur. Cũ uõ ꝑrȩdica tiua est ꝓposttio
sicaũ tit̃ inconditionalẽ : alia nimirum reddit̃ ꝓpositio. Nam cumdicit᷑ om̃is
homo animalx. ipsehomoanimal eẽ ꝓponit᷑. Cum uõ si homox animal est
ñ id sentitur. ut ille ꝗ liomox animalsit. Sed ꝓposito eẽ homine. conseꝗũt sita¬
nimal. Ergo conditionał syllo gisms inante cessionem& conserutionẽ posit: lic&

Expanded text:
dicativam verti potest, velut haec: si peperit, cum viro concubuit. Nemo enim dicere potest ipsum peperisse, id esse quod cum viro concumbere, quo modo dicimus hominem id esse quod animalHaec enim similis est ei quae dicit, si peperit, cum viro concubuit, sed praedicativa propositio id esse subjectum dicit, quod fuerit praedicatum. Conditionalis vero id ponit, ut si id quod antecedens fuerit necessario comitetur quod subsequitur. Cum vero praedicativa est propositio, si ea vertatur in conditionalem, alia nimirum redditur propositio. Nam cum dicitur, omnis homo animal est, ipse homo animal esse proponitur; cum vero, si homo est, animal est, non id sentitur, ut ille qui homo est, animal sit, sed proposito esse hominem, consequi ut sit animal. Ergo conditionalis syllogismus in antecessione et consecutione positus, licet
Abbreviated transcription (Latin):
terram fuit nox eẽ non potuit ł ecenimaffirmatio Illam ꝑ imit negationẽ:
curuõ hȩc ne gantia constituerit : mirandum .x. Nam quȩ ne gantias: aientibus
apponuntur & simul eẽ non pos sunt. utdiem eẽ : acdiẽ non e ẽ. hoc uõ consequens
cum itadicatur. Sihiocx illud nonx. Vt sidies x nox noni. Atꝗ affir mationẽ

Expanded text:
terram fuit, nox esse non potuit, haec enim affirmatio illam perimit negationem; terram fuit, nox esse non potuit, haec enim affirmatio illam perimit negationem; cur vero haec negantia esse constituerit mirandum est. Nam quae negantia sunt aientibus opponuntur, et simul esse non possunt, ut diem esse ac diem non esse, hoc vero consequens est cum ita dicatur, si hoc est, illud non est, ut si dies est, nox non est. Atque affirmationem
Abbreviated transcription (Latin):
sihumanitas conse ctandax. Illa uõ contraria ut ait tullis quȩ cũ aliquo ẽ¬
ferunt᷑ talias ut duplũ simpli Idtandẽ x tanquã sidic& duplum dimidu
Simplum enimi : dupli dimidium x. & pater silii . Eaquȩ s̃ sẽ ꝑ reciꝓcantia. Ali¬
cociens ꝗ dẽ seytimo casu: aliquotiens uõ genitiuo. Nã silis. patris filiũ. & pat̃¬
mum casum. Sunt &iã quȩ accusatiuo ut pauoa : ad multa & magnũ ad par¬
uĩ. ltemne gantias quȩ inaffirmationibus & negationibus posita sunt inrsi hor
iAlud non .x. Ue lutisidies .x. nox non .x. Atq hanc oppositionem cicero ualde
dicit eẽ contrariam. ex quibus om̃ib scđm suꝑi dic tum modum argum̃toꝵ facul¬
tasx. N amexrelatius contrarus. ita sum im ar gum̃ tum. Sipat̃ .. sieriñ potest
ꝗnei sili sit. Ex ne gantibus aũ quȩ apophatica ut ait gcĩ uocant ita. Sisol supra

Expanded text:
si humanitas consectanda est. Illa vero contraria, ut ait Tullius, quae cum aliquo cosi humanitas consectanda est. Illa vero contraria, ut ait Tullius, quae cum aliquo conferuntur, talia sunt, ut duplum simpli. Id tantumdem est tanquam si diceret duplum dimidii, simplum enim dupli dimidium est, et pater filii; eaque sunt semper reciprocantia, aliquoties quidem septimo casu, aliquoties vero genitivo, nam filius patris est filius et patmum casum; sunt etiam quae accusativo, ut pauca ad multa, et magnum ad parvum. Item negantia sunt quae in affirmationibus et negationibus posita sunt, ut si hoc est, illud non est, veluti si dies est, nox non est, atque hanc oppositionem Cicero valde dicit esse contrariam. Ex quibus omnibus secundum superius dictum modum argumentorum facultas est, nam ex relativis contrariis ita sumimus argumentum: si pater est, fieri non potest quin ei filius sit. Ex negantibus autem quae ἀποφατικά ut ait Graeci vocant, ita: si sol supra
Abbreviated transcription (Latin):
ronẽ sunt. quȩ geẽ steretica appellant᷑. Que habent eã partẽ orationi p̃¬
positã quȩ cũ fuerit adiecta sẽ ꝑfere aliqđ demit. Cax. in. prȩpositio
ecenim sillaba cuifuerat apposita demit fere aliꝗd exeaui. quame a res¬
quȩ lib&hiabitam si in sillabam p̃ positam non haber& ut humanitati in hu manitas.
In.namq apposita id de quodicit̃ humanitate priuabit. Dignitas. & indignitas
E tullis quidẽ ea tantum priuantia eẽ consirmat: in quib cũq sillaba ista p̃
syllabis afferri. Simplicib: nominib: ut cȩcitas. Cum priuantib: ũ sylubis
ut indignitas inliumanitas. Quo circa scđm on. tulliũ cȩcitas nonerit priuatio
uis sed eiaduersũ. At ꝙ id crrco forsi tan stultitiã int̾ aduersa nume rauit
qm̃ non lab& in. syllabã ex qua yriuationes arbitrant᷑ existere. Ex qh eodẽ
mͦ ut in supiorib positis ad uersis argi m̃ tad ñt᷑: in humanitatẽ auersemus

Expanded text:
 orationis praepositam, quae cum fuerit adjecta, semper fere aliquid demit ut ea  in  praepositio; haec enim syllaba cui fuerit apposita, demit fere aliquid ex ea vi quam esquaelibet habitura, si in syllabam praepositam non haberet, ut humanitati inhumanitas: in namque praeposita id de quo dicitur humanitate privavit, ut dignitas, indignitas; et Tullius quidem ea tantum privantia esse confirmat, in quibuscunque syllaba ista prasyllabis efferri, cum simplicibus nominibus, ut caecitas, cum privantibus vero syllabis, ut indignitas, inhumanitas. Quocirca, secundum M. Tullium, caecitas non erit privatio visus, sed ei adversum, atque idcirco forsitan stultitiam inter adversa numeravit, quoniam non habet in syllabam ex qua privationes arbitrantur existere. Ex quibus eodem modo, ut in superius positis adversis, argumenta ducuntur: Inhumanitatem aversemur,
Abbreviated transcription (Latin):
luas diriuam. Sed illud interi dispiciendum uide t᷑: nũ locus ab ante cedentib
& conse quentibus. totz. suꝑ uacane eẽ uideatur: cũ quolib& mͦ fue rint ex
eo ar gumenta composita: acȩtĩs locis quossuꝑ i descripsim: non recedant. Nã
quod cũ q ab antecedentib & consequentib ducit̾ argum̃ tũ. id uł atoto uł a
partibus: uł a con iugatis uł abaliquo reliquoꝵ : tractũ eẽ perpendit hi mͦ
Siutilis x ȩquitas constituta ad ressuas obtinendas: utile x ius ciuile. Ad quod
p̃cedentis. Atsiitadicã sed non x utile iusciuile. nonx igit̾ utilis ȩquitas
constituta ad ressuas optinendas hucꝑ conse quentis assumptionem nadifsi¬

Expanded text:
lias derivamus. Sed illud interius dispiciendum videtur, num locus ab antecedentibus lias derivamus. Sed illud interius dispiciendum videtur, num locus ab antecedentibus et consequentibus totus supervacaneus esse videatur, cum quolibet modo fuerint ex eo argumenta composita, a caeteris locis quos superius descripsimus non recedant. Nam quodcunque ab antecedentibus et consequentibus ducitur argumentum, id vel a toto, vel a partibus, vel a Si utilis est aequitas constituta ad res suas obtinendas, utile est jus civile, ad id quod praecedentis. At si ita dicam: Sed non est utile jus civile, non est igitur utilis aequitas constituta ad res suas obtinendas, h
Abbreviated transcription (Latin):
argumentum. ueluticum itadicims. Siignis.x. leuis x. Ignis antecedit: le¬
uitassequitur. Sedneutrum ne utri x gens autspe cies. Assumitur itaq.
It qui ignis .x. Nuncigitur id quod antecede bat assumpsi. ex quo monstratur
conlusio. Leuis gͥ x. At suta as summam. seel non xleuis. id qđ consequȩbat᷑ as¬
sumpsi. Conduditur gͦ atq monstratur. Nonx igitur ignis. Uidesigit᷑ utde
hisprȩcedentib & conse quantib nunc loquamur. quȩ inc̃ditionali ꝓpositio ne¬
species ꝗdẽ x. de qua aliꝗd ꝓbare contendimus. genq uõ ad sumimus non
quasi prȩcedens. sed quasi continens. ut quic ꝗd eẽ considat᷑̃ ingnẽ. id& iã for¬
mȩ qͥq̃ debeat aptari. Genus enim quo ad ꝑ man&. asuaspecie ñ recedit. Cũ uͦ
ramus ut quod degnẽ conamur ostendẽ. exspecie possit facili agnosci. Ut cũ
familiȩ genus: alegati iure se uingims & legatum. ad speciẽ .i. matrẽ fami¬

Expanded text:
argumentum, veluti cum ita dicimus: Si ignis est, levis est, ignis antecedit, levitas sequitur; sed neutrum neutri est genus aut species, assumitur itaque, atqui ignis est. Nunc igitur id quod antecedebat assumpsi, ex quo monstratur conclusio, levis igitur est. At si ita assumamus, sed non est levis, id quod consequebatur assumpsi. Concluditur ergo atque monstratur, non est igitur ignis. Vides igitur ut de his praecedentibus et consequentibspecies quidem est de qua aliquid probare contendimus; genus vero assumimus non quasi praecedens, sed quasi continens, ut quidquid esse consideratur in genere, id formae quoque debeat aptari. Genus enim quoad permanet, a sua specie non recedit: cum vero ramus, ut quod de genere conamur ostendere, id ex specie possit facilius agnosci. Ut cum familiae genus a legati jure sejungimus, et legatum ad speciem, id est matremfami
Abbreviated transcription (Latin):
simil: & quod priusest ponitur ut ante ceden. Acquale quidem ut silo a
risalils st simul ue ro uet si terrȩ obicctai es lunide ficit & hȩe sibidor

Expanded text:
simul, et quod prius est ponitur ut antecedens. Aequale quidem, ut si homo est, simul, et quod prius est ponitur ut antecedens. Aequale quidem, ut si homo est, risibilis est. Simul vero, ut si terra objecta est, luna deficit. E
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ sierñ oport& nerei quidẽ prȩcedentis existere debebit exẽpli. Nec
taima est neces saria consecutio sed incina. Namfieri potẽ ut id reripiat᷑ solu
secetmn nuilieris rabulas pos sessione mdari. Nonuõ id ut scđ̃m tabu las seruoꝵ:
epue ror possessioc̃ cedit᷑. &ed pro ximumest ut qui nunc hoc recapit
posterus illud ad mittat Estgͥ ar gum̃ tũ ab ad uonetis. uđ abeo quod in
ipsohier& de quoque rit᷑: Est autẽ questio de mulieris numquam capite di¬
minute tabulas. Affec tum scilic& ab ad iunctis. Maxima ꝓ yositio.: ex
reoport&. Pante cedentiasunt: ꝗb. positis. alud necessario con se quitur.
lic& illud quod antece dit minussit. atq poste rius. Minus quidẽ utsi hõ est
animal x. homo enim minus x animali. & tamen posito hõe : conse quitu
ut anim al sit. Posterius uõ: ut sipe ꝑit: cumiuro concubuit. Posterius est enim¬
rept risso: quameũ uro concubuise. Aliquo tiensiõ & quod e qua le est & quod

Expanded text:
quia fieri non oportet, ne rei quidem praecedentis existere debebit exemplum. Nec tamen necessaria est consecutio, sed vicina. Nam fieri potest ut id recipiatur solum secundum mulieris tabulas possessionem dari, non vero id ut secundum tabulas servorum vel puerorum possessio concedatur. Sed proximum est ut qui nunc hoc recepit, posterius illud admittat. Est igitur argumentum ab adjunctis, id est ab eo quod in ipso haeret de quo quaeritur. Est autem quaestio de mulieris nunquam diminutae tabulis, ab affectis scilicet ab abjunctis. Maxima propositio, ex oportet. Antecedentia sunt, quibus positis, aliud necessario consequatur, licet illud quod antecedit, minus sit atque posterius. Minus quidem, ut si homo est, animal est; homo enim minus est animali, et tamen posito homine, consequitur ut animal sit. Posterius vero, ut si peperit, cum viro concubuit; posterius enimpeperisse quam cum viro concubuisse. Aliquoties vero et quod aequale, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
qualittis in mutatur. uelut ad optatio. aut ꝗb lib& aliis modis . prior
status retenta ciutate potũ erit inmu tari. Muli eres uõ: antiquo ure
tute ꝑͣpetua contatebat. Rece debant uõ atutoris potestate. quȩ in manu
iri conue nissent. Itaq siebat eis prioris status ꝑmutatio. & erat capite
deminuta: quȩ uiriconuenis s& inmanũ. Quȩ dã igit᷑ quȩ se nũ quã capite
diminuis s&. iđ quȩ in manũ iuri minime conueniss&: sine tutoris aucto¬
ritate testam̃ tũ feẽ. Quȩrit̃ anscđm eius tabulas: exedictop̃toris debeat
dari possessio. hic subiectus ꝗdẽ t̃minus: muli eris numquã capite di¬

Expanded text:
qualitatis imminuitur, velut adoptatio, aut quibuslibet aliis modis prior status, retenta civitate, potuerit immutari. Mulieres vero antiquo jure ela perpetua continebat. Recedebant vero a tutoris potestate quae in manum viri convenissent, itaque fiebat eis prioris status permutatio, et erat capite diminuta, quae viri convenisset in manum. Quaedam igitur quae se nunquam capite diminuisset, id est quae in manum viri minime convenisset, sine tutoris auctoritate testamentum fecit. Quaeritur an secundum ejus tabulas ex edicto praetoris debeat dari possessio. Hic subjectus quidem terminus, mulieris nunquam capite di
Abbreviated transcription (Latin):
nt tentione. Hicuero ante cessit iuriculya. Quod qua prȩ cedens est asfectus. om̃e
oumquod precedt ad id quod sequit ne cesse est utreferat᷑. Maximappesitio
Ubiest ante ce dens: ibierit & conse quene. At in luac questione est ante cedeus
D uiriculpa factum diuortum. Ibiigtur conseqũsert sex tas nonre. tinet ri
c urt aut ita supius ar qrmentum concl usionibus inte xuerum cumde hus on tulio
litus egxequente tric tiuero eiidertis apparebit. ¶A conse quentibus. Siumu¬
Animil est conse queus. sed in ꝓposito exemplo nonsitis appar&e. ac sequentaib
ꝓr qu men tum. sed ab ante cedentibus quod pulopost li quebit Filii nonure susceyti
inpa arai ñ erant potestate sed matrespotis se quebant᷑ Nonaũ om̃ib erat comuibiũcũ

Expanded text:
tentione; hoc vero antecessit, viri culpa, quod quia praecedens est, affectum est, omne enim quod praecedit, ad id quod sequitur necesse est ut referatur. Maxima propositio est: Ubi est antecedens, ibi erit et consequens; at in hac quaestione est antecedens, id est viri culpa factum divortium; ibi igitur consequens erit, sextas non retineri. Cur autem ita superius argumentum conclusionibus intexuerim, cum de his, M. Tullio latius exsequente, tractavero, evidentius apparebit. A consequentibus: Si muanimal est, animal est consequens. Sed in proposito exemplo non satis apparet a consequentibus argumentum, sed ab antecedentibus potius, quod paulo post liquebit. Filii non jure suscepti in patrum non erant potestate, sed matres potius sequebantur. Non autem omnibus erat connubium cu
Abbreviated transcription (Latin):
stultitua priuatiosapientiȩ. Ne quãquã aliudx stultitia. nisi sapientiȩ & ra¬
tionis absentia. Serl quȩ sint quȩ priuantiacicero appellat: posteri de¬

Expanded text:
stultitia privatio est sapientiae, nec quidquam est aliud stultitia nisi sapientiae et rastultitia privatio est sapientiae, nec quidquam est aliud stultitia nisi sapientiae et rationis absentia; sed quae sint quae privantia Cicero appellat, posterius de
Abbreviated transcription (Latin):
contrari anominat: oppositaueri dicerentur Quȩ ad uersadicit c̃trapioꝵ
nent᷑: Nos uõ incȩtĩs quo sedidim: libris: eo nuncupauimus mͦ. quos uꝑis in aristolis
di tum est diu̾sionẽ. Scd̾m oi. tulliũ igit̾ contrarioꝵ alias unt ad uersa.
ut sapientia stultitia. alia priuantia ut dignitas. & in dignitas. Aliauero
cumaliquo conferuntur: aut duplũ simplim. Aliauõ quȩ appellant᷑ ne.¬
rinũ di stant. subuno gnẽ posita sub colore. Itẽ celeritati: tarditas ad uer sas
Positis itrisq sub moti. Neq enĩ celeritati debilitas opposita est. Quia debili¬
ati fir maualitudo contrariaest. Q uodindiuisione: omis it cicero seddo¬
uit exemplo. Iila qͥ q̃ dñr ad uersa quȩ indiuers is gñb sita plurimum ase
discreyare: in telligintus. t sapientia astultitia Illa en ĩ sub gnẽ bonix. Nex
uõ submali. Qũaquã huis modi exemplũ : priuationẽ poti spectare uideat᷑ nã

Expanded text:
contraria nominat, opposita verius dicerentur; quae adversa dicit, contrarinentur; nos vero in caeteris quos edidimus libris eo nuncupavimus modo, quo superius in Aristotelis dictum est divisione. Secundum M. Tullium igitur contrariorum alia sunt adversa, ut sapientia, stultitia; alia privantia, ut dignitas et indignitas; alia quae cum aliquo conferuntur, ut duplum, simplum; alia quae appellantur nerimum distant sub uno genere posita, id est sub colore. Item celeritati tarditas adversa est, positis utrisque sub motu, neque enim celeritati debilitas opponenda est, quia debilitati firma valetudo contraria est, quod in divisione omisit Cicero, sed docuit exemplo; illa quoque dicuntur adversa, quae, in diversis generibus sita, plurimum a se discrepare intelliguntur, ut sapientiae stultitia. Illa enim sub genere boni est, haec vero sub mali, quanquam hujusmodi exemplum privationem potius spectare videatur; nam
Abbreviated transcription (Latin):
niis posita sunt: anteremprȩ currentia confirmando usum ne gotio posteri:
p̃ stant & inad iunctis ab oratore coniec tura colligit᷑. & auditoꝵ mentib inti¬
mat᷑ Testimoniauẽ noninconiec turis. aut insusprtionib sed inrei gestȩ nar¬
ratione consistunt. Ostendit aũ ue hem̃ti : ꝗd ẽ& testimoniũ. cũdic̃ Idase testi¬
moniũ uocari qđ ab aliqua ext̃nares umit̃. Om̃ia quipye affecta : ab ius
ad quȩ affectas non uielent̃ ext̾na . lestisuõ nulla cũ re testi ficata cognatione
coniungitur: nisiso lanotitia : q̃ nichiladrẽquȩ gestax attin&. cũuł sigestũ ne

Expanded text:
niis posita sunt, ante rem praecurrentia confirmando usum negotio posterius praestent, et in adjunctis ab oratore conjectura colligitur, et auditorum mentibus intimatur. Testimonia vero non in conjecturis, aut in suspicionibus, sed in rei gestae narratione consistunt. Ostendit autem vehementius quid esset testimonium, cum dicit, id a se testimonium vocari quod ab aliqua externa re sumitur. Omnia quippe affecta, ab eis ad quae affecta sunt, non videntur externa. Testis vero cum re testificata nulla cognatione conju
Abbreviated transcription (Latin):
illa solutio.x. quod ex affectis argum̃ tafiunt: aboratore inuenuint᷑ ei q oꝑe
atq industria nascunt᷑. Eauꝰ quȩ extrinsecus positas unt : reitantũ testimoniu
ł esti monia uõ sibi ipse non efficit : sed ad causã unt̃ antep̃ paratis. Quo fita rgum̃¬
ta exaffects: in causa statimatq extepore nascant᷑. Eauõ quȩ intesti mo

Expanded text:
illa solutio est, quod ex affectis argumenta quae fiunt, ab oratore inveniuntur, ejusque opera illa solutio est, quod ex affectis argumenta quae fiunt, ab oratore inveniuntur, ejusque opera atque industria nascuntur. Ea vero quae extrinsecus posita sunt, rei tantum testimonium . Testimonia vero sibi ipse non efficit, sed ad causam utitur ante praeparatis. Quo fit ut argumenta ex affectis in causa statim atque ex tempore nascantur; ea vero quae in testimo
Abbreviated transcription (Latin):
poss& : quirectis studiis tenerentir. Foc quoq trebatio benesicii nomine con¬
cedensꝰ quod ad eum scripta & ꝑ cum ȩdita plurimis ꝓ sut̃a conscribe r &
Nȩcergo argumentatio quȩ dicities artis expers usq ad faciend ã fidem. IEx¬
trinsec positum argum̃ ti locum. quẽ . oñ tullisi uocat artil exꝑtẽ: intestimo¬
niopositume ẽ ꝓnuntiat. dubitariaũ potest quid luloc: a suꝑ ioribus
disferat q uos maff ectis locauit. Namuti affecta semꝑ inreletoniesunt
constituta ita& iam testimonia adea quoꝵ sunt testimonia referunt us
Om̃s enum testimoniũ testatȩ rei testimoniũ x. Quo cirta curaut ea
auȩ isfecta dudum uo catas nonextrinsee collocent᷑ aut eaquȩ uocan t᷑ extrinser:
nonint̃ asfectaponantur. quȩ mpotest cum prȩ sertimei quȩ ad iuncta e ẽ negotio
iupi dixim ueluti ꝗddã testimonũ sȩpe rebaffe rant cũ ex eor quȩ p̃cesserꝰ
uił consecutas si gnis. quid getumsit consida risol& Quort omium cõ munis

Expanded text:
posset, qui rectis studiis tenerentur, hoc quoque Trebatio beneficii nomine concedens, quod ad eum scripta, et per eum edita plurimis pro utura conscriberet. Haec ergo argumentatio quae dici ur artis expers, in testimonitrinsecus positum argumenti locum, quem M. Tullius vocat artis expertem, in testimonio positum esse pronuntiat. Dubitari autem potest quid hic locus a superioribus differat, quos in affectis locavit. Nam uti affecta semper in relatione sunt constituta, ita etiam testimonia ad ea quorum sunt testimonia referuntur. Omne enim testimonium testatae rei testimonium est. Quocirca, cur aut ea quae affecta dudum vocata sunt, non extrinsecus collocentur, aut ea quae nunc vocantur extrinsecus, non inter affecta ponantur, quaeri potest, cum praesertim ea quae adjuncta esse negotio superius diximus, veluti quoddam testimonium saepe rebus afferant, cum ex eorum quae praecesserunt, vel consecuta sunt signis, quod gestum sit considerari solet. Quorum omnium communis
Abbreviated transcription (Latin):
cias ueritatem: Sed at cantor illediscipulum sibiac musis canere iubeat.
taẽgo. mihi actibi ñ musae : sed tam quã musar̃ p̃sidi ceci̾nerim.: atq. id
qđ multolabore : studioq collegi: non rethorica tantum facultate : uerũ dialeti ca¬
&iã subtilitate dep̃mã. Quaeũo secunt᷑: huis inꝗdist̃. ¶Ducunt᷑ etiam
arguñta exhisreb. quae quodã mͦ affectes : adiddeqꝰ querit᷑. usq alia ex cõpara

Expanded text:
cias veritatem? Sed ut cantor ille discipulum sibi ac Musis canere jubebat,a et ego quoque mihi ac tibi, non Musae, sed tanquam Musarum praesidi cecinerim, atque id quod multo labore studioque collegi, non rhetorica tantum facultate, verum etiam dialectica subtilitate deponam. Quae vero sequuntur hujusmodi sunt: Ducuntur etiam a
Abbreviated transcription (Latin):
& maora : minorib mauiora: & minora in uorib minoras.: & contriria:
contrarus contraria.: & repugnantia. repugantib repugnantia sunt., A ffec
dine tulliuissuperius descripsit locos: nos diffinitiones om̃ib apponem⁊ : Eoꝵ
igit᷑ q̃ ase inuicẽ affecta dicunt᷑ : in marcitallii dispitatione : primas unt
coniugata. ¶ Sed coniugata uoco: quaecũq ab unonõe. uariaꝓlatione flec¬
tunt᷑ Utauifictia: iustus. iustũ. iuste: Haec int̃ se. cũq ipsa iustitia unde
ineo qđ quid ÷ p̃dicat᷑. uelut ani maldr̃ dehomine atq acquo. quaes pecie
differt̃. & ineo quid sit p̃dicatur: Int̃rogamib enĩ nob̃ quidsithõ: uelaequis:

Expanded text:
 majora minoribus majora, et minora majoribus minora sunt, et contraria contrariis contraria, et repugnantia repugnantibus repugnantia sunt. Affectdine Tullius superius descripsit locos, nos diffinitiones omnibus apponemus. Eorum igitur quae ad se invicem affecta dicuntur, in M. Tullii disputatione prima sunt conjugata: conjugata voco quaecunque ab uno nomine varia prolatione flectuntur, ut a justitia justus, justum, juste. Haec inter se cum ipsa justitia, undein eo quod quid est praedicatur, velut animal dicitur de homine atque equo, quae specie differunt, et in eo quod quid sit praedicatur. Interrogantibus enim nobis quid sit homo vel eq
Abbreviated transcription (Latin):
habeant ꝓpͥactatis: Sunt enĩ affecta: quaequodã mõ ad aliꝗd referri possuas.
adid: ad qđ referunt᷑: Onuĩa uõ q̃ se aliq̃ relatione respiciunt : autamica int̃
se. aut dissidentia conferuntur: Siamica: uel substantialit̾̃ ut gen. for¬
ma ⁊ antecedentia: consequentia: causa: effectus.: uelinqualitate : ut. c̃iugatũ.
ut contraria. uelrepugnantia : partim inquanti tate : ut maius acmint:
Quaecum itasint: manifestumest. &amica sibi cognationis relatione con¬
iungi: & dissi dentia hocipso qđ sibiaduersasint: adse inuicẽ comparari:
Namquae amicas : amicis amicasunt.: & dissidentia: adissidentib dissidet
Itaigitur & genus : formȩ genus est. & forma: generis. forma.⁊
& ante cedentia : consequentium ⁊ & consequentia : ante cedentium:

Expanded text:
habeant proprietatis. Sunt enim affecta quae quodammodo aliquid referri possunt, ad id ad quod referuntur. Omnia vero quae se aliqua relatione respiciunt, aut amica inter se, aut dissidentia conferuntur. Si amica, vel substantialiter, ut genus, forma, antecedentia, consequentia, causa, effectus; vel in qualitate, ut conjugatum, ut contraria, vel repugnantia, partim in quantitate, ut majus ac minus. Quae cum ita sint, manifestum est, et amica sibi cognationis relatione conjungi, et dissidentia hoc ipso quo sibi adversa sint, ad se invicem comparari. Nam quae amica sunt, amicis amica sunt, et dissidentia a dissidentibus dissident. Ita igitur et genus formae genus est, et forma generis forma, et antecedentia co
Abbreviated transcription (Latin):
cessex simile consideretur.: Sed aliud eẽ ñ pot̃t : nusifuerit in aliqͣ parte
diũsum. Ergosimilia aseiam alia ꝗdẽ .re. diũ sast̃. in alia uõ congriuiN:
Ineauõre. qua scđm qualitatẽ congruunt: ineaeẽ similia intellegunt᷑: Quae
ad sesi militidinisillius copulatione referunt᷑: Differentia : qͣ unũ qđq differt
ab alio: ut hõ: ab aequorationabilitatis differentia discrepat. Haec igitur:
p̃dic atione ꝗ dẽ ꝓpͥae nãtȩ ad earefert᷑: quoꝵ ⁊ differentia. ut rationabilitas
adhominẽ.: Disimuilitu dinis uõratone : adea aquib discrepat. id: cu¬
ius: differentia utrationabilitas adbouẽ. ¶ Contrariauõ st̃: quȩ ineodẽ

Expanded text:
cesse est simile consideretur. Sed aliud esse non poterit, nisi fuerit in aliqua parte diversum. Ergo similia, a se in alia quidem re diversa sunt, in alia vero congruunt. In ea vero re quae secundum qualitatem congruunt, in ea esse similia intelliguntur, quae ad se similitudinis illius copulatione referuntur. Differentia est qua unumquodque differt ab alio, ut homo ab equo rationabilitatis differentia discrepat. Haec igitur praedicatione quidem propriae naturae ad ea refertur quorum est differentia, ut rationabilitas ad hominem; dissimilitudinis vero ratione ad ea a quibus discrepat id cujus est differentia, ut rationabilitas ad bovem. Contraria vero sunt quae in eode
Abbreviated transcription (Latin):
animi ł gi gnendũ. ł sedindũ. pline uctollendũ ad officiũ sic¬
U t cum querit᷑. Suscipiendi uesint libi ad mouendos animos coharta
querele ineitariones: mise rationesq flebiles. Rursusq oratiorũ

Expanded text:
dum vel sedandum, planeve tollendum. Ad officium sic, cum quaeritur: Suscipiendine sint liberi? Ad movendos animos, cum fiuquerelae incitationes miserationesque flebiles. Rursusque oratio
Abbreviated transcription (Latin):
cumtuoꝵ aliquidoꝑtũ postulauero. in uirius fueris sinegabis.
Sed cum inmarcitullu topica. Marius uictorinus rethor. plurima
indisserendi arte. notitiȩ commenta c̃ scripserit ñ me oportius s&

Expanded text:
cum tuorum aliquid operum postulavero, injurius fueris, si negabis. Sed cum in M. Tullii Topica Marcus Victorinus rhetor plurimae in disserendi arte notitiae commenta conscripserit, non me oportuis