comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nõne rer est.
Upranu libro nonox adedic tũ. Hec ac to
ꝑtinet ad p̃dia rustica quam uis edifficu int̃ ue¬
nant. Neq enĩ multum int ẽ arlores ꝗsinc̃firo
an edisficiũ ponat iudici finiũ regundoꝵ ꝓmit¬
tit᷑ ut ubiñ possit dirimcre fines adiudicatio¬
nem corero uersiũ dirimat. & siforte amonen¬
de uet̾is obscuritatis gr̃a ꝑaluam regionẽ fines
dirimere iudex uelit. potẽ hficẽ ꝑ adiudici¬
Quo casu opus ẽ ut ex altutriuis p̃dio ali ad¬
Niudicandũ sit. quo nõe is cui adiudicat᷑ in ui
niũ ineo loco uuidex compit. Iniudicio sinũ regunda
etã eiꝰ ratio fit ꝙ uit̾ ẽ: Qd eni siꝗs aliquã utilitatẽ ex eo
fict. syy simensor ab alto solo conductus sit condem pnacio
erit facienda eiꝰ ꝗñ conduxit in partẽ merteds: pt̾ litẽ
aũ ccarestatam etiam fructus uenient in hoc iudicio. Nã
et culsã et dolus exinde p̃stant᷑. ẜante iudicrũ p̾cepri ñ oni¬

Expanded text:
one rei est. Vlpianus libro nono decimo ad edictum Haec actio pertinet ad praedia rustica, quamvis aedificia interveniant: neque enim multum interest, arbores quis in confinio an aedificium ponat. Iudici finium regundorum permittitur, ut, ubi non possit dirimere fines, adiudicatione controversiam dirimat: et si forte amovendae veteris obscuritatis gratia per aliam regionem fines dirigere iudex velit, potest hoc facere per adiudicQuo casu opus est, ut ex alterutrius praedio alii adiudicandum sit, quo nomine is cui adiudicatur in uiminium in eo loco iudex compererit. In iudicio finium regundorum etiam eius ratfiet. sed et si mensor ab altero solo conductus sit, condemnatio erit facienda eius, qui non conduxit, in partem mercedis. Post litem autem contestatam etiam fructus uenient in hoc iudicio: nam et culpa et dolus exinde praestantur: sed ante iudicium percepti non omni
Abbreviated transcription (Latin):
ncerti loci facultates. Ad tm si forte certis honerib de¬
funatum sit patrimoniũ. ut puta alim̾tis p̃standis
quȩ rome p̃stari pat̾ familias uisserat. uł tributis
ił quib aliis in excusabilib honerib an possit p̃scrip.¬
as locũ hab̾e. hic putes iustius dici locũ habes ð rescri¬
ptimi ẽ. ut illic fid̃i cõmissum petatur. ubi domuciliũ
hrs hñe  Quociens aũt recepit quis sidi comiissũ solȩ¬

Expanded text:
certi loci facultates. quid tamen si forte certis oneribus destinatum sit id patrimonium, ut puta alimentis praestandis quae Romae praestari pater familias iusserat, vel tributis vel quibusdam aliis inexcusabilibus oneribus, an possit praescriptio locum habere? hic putem iustius dici locum habere. Sed et rescriptum est, ut illic fideicommissum petatur, ubi domicilium heres habet. Quotiens autem coepit quis fideicommissum sol
Abbreviated transcription (Latin):
sentencias seruari. in eundẽ sensum etiã sceuola R
petat᷑ isq dicat alibi ẽẽ maiorẽ partẽ hrditatis ñ eri
ad p̃stacionẽ compellendus ⁊ ita multis constitucionib
cauetur. ut ibi petatur fidi cõmissũ. ubi maior pars hr̃
ditatis. nisi ꝓbetur eo loco uoluisse testatorẽ fidi cõmis¬
sũ pstari ubi petitur¶ Trac tatũ ẽ d haere alieno sim
ea piuncia ubi sidĩ cõmissum petit᷑. plus ẽet pscriptio lo¬
cum hab̾et. Syn hic placuit nichil facere aeris alieni
nom̃ cũ ñ loci sit aes alienũ. s uniũsaꝵ facultatũ
aes enĩ alienũ patrimoniũ totũ imm inuere c̃stitit.¬

Expanded text:
sententias seruari. in eundem sensum etiam Scaeuola rsententias seruari. in eundem sensum etiam Scaeuola rpetatur isque dicat alibi esse maiorem partem hereditatis, non erit ad praestationem compellendus: et ita multis constitutionibus cauetur, ut ibi petatur fideicommissum, ubi maior pars hereditatis est: nisi si probetur eo loco uoluisse testatorem fideicommissum praestari, ubi petitur. Tractatum est de aere alieno: si in ea prouincia, ubi fideicommissum petitur, plus esset aeris cum haberet. sed et hic placuit nihil facere aeris alieni nomen, cum non loci sit aes alienum, sed universarum facultatium: aes enim alienum patrimonium totum imminuere constitit
Abbreviated transcription (Latin):
contractũ ẽ conuenuri oportet. ne inh dillacionẽ nͥ ex
iusta ciusa dari. ut exꝓiuncia codices afferunt. Idẽ
inactione tutelȩ placuit Inõe puelle tutorib inpiuĩ¬
ncia condempnatis. curatores puellȩ iudicatũ rome fi¬
cere coguntur ubi mutuam petcuniã mat̾ accepit cui
filia hr̃s exstitit.
dicandi necessitatẽ morb sonticus remittit. gͦ nu¬
tari debet. Galistrat̾ lib̵ .i. qͥstionum.
Obseruandum ẽ ne is uidex detur quẽ alt̾ra pars nãti
petat. Id enĩ iuiqui excempli eẽr dius adrianus rescrip¬
sit. nͥ ħ specialit̾ apͥncipe ad̾ uerecundiã petiti iudicis
respiciente: permittetur
nciatus ut eum euictionis nõne deffenderet. dicit se.
pͥuilegiũ hab̾e sui uidicis queritur an possit litẽ ab co
uidice ap̃ quẽ res int̾ petitorem ⁊ emptorẽ cepta ẽ. &
suũ uidicẽ reuocare. Piulũ R. uenditorẽ emptoris
iudicem sequi solere Iudices ap̃side diti solent etũ
in tempus successoꝵ eis durare ⁊ cogi ꝓnunciare. easq

Expanded text:
contractum est conveniri oportet nec in hoc dilationem nisi ex iusta causa dari, ut ex provincia codices adferantur. idem in actione tutelae placuit. Nomine puellae tutoribus in provincia condemnatis curatores puellae iudicatum Romae facere coguntur, ubi mutuam pecuniam mater accepit, cui filia heres extitit. dicandi necessitatem morbus sonticus remittit. ergo mutari debet. 47 Callistratus libro primo quaestionum. Obseruandum est, ne is iudex detur quem altera pars nominatim petat: id enim iniqui exempli esse diuus Hadrianus rescripsit: nisi hoc specialiter a principe ad uerecundiam petiti iudicis respiciente permittetur. 48 ntiatus, ut eum euictionis nomine defenderet, dicit se priuilegium habere sui iudicis: quaeritur, an possit litem ab eo iudice, apud quem res inter petitorem et emptorem coepta est, ad suum iudicem reuocare. Paulus riudicem sequi solere. Iudices a praeside dati solent etiam in tempus successorum eius durare et cogi pronuntiare easque
Abbreviated transcription (Latin):
se N qpportẽ. quia ħ ius iurandum in locum litis contestatȩ
succedit. Pediũ nõe legatus dampni ĩnfecti ꝓmitt̃e debet
aut uicinũ ad mitt̾e in possessionẽ. S ⁊ sidies actionis e¬
xitura erit. causa cognita adũsus eũ udiciũ p̃tor dare
debet ut lis̃ contestetur. Ita ut inpuncia tranfferatur.
ISi pat fami lias mortuus c̃et. telic to uno filio ⁊ uxore p̃g¬
nante ñ recte silus adebitoril ꝑtẽ dimidiã crediditi pe
tere potẽ. quã us pt ea unus filius natussit ꝗa poterant plu¬
res nasci. Cũ ꝑrerũ naturã certũ fuerat unum nascrd
sabinus: cassius partẽ quartã peti debuisset᷑: ꝗa incertũ c̃et
antres nascerentur. nec rerũ naturã intuendã inqua oũa
certa eẽnt cũ futara utiq fierent. s nr̃am infienciã as

Expanded text:
n oportere, quia hoc iusiurandum in locum litis contestatae succedit. Aedium nomine legatus damni infecti promittere debet aut uicinum admittere in possessionem. Sed et si dies actionis exitura erit, causa cognita aduersus eum iudicium praetor dare debet, ut lis contestetur ita, ut in prouincia‹m› transferatur. Si pater familias mortuus esset relicto uno filio et uxore praegnate, non recttere potest, quamvis postea unus filius natus sit, quia poterant plures nasci: cum per rerum naturam certum fuerit unum nasci. sed Sabinus Cassius partem quartam peti debuisse, quia incertum esset an tres nascerentur: nec rerum naturam intuendam, in qua omnia certa essent, cum futura utique fierent, sed nostram inscientiam as
Abbreviated transcription (Latin):
quis naurgat. uł it̃ faciens delatꝰ ẽ tot locis se deffende
sant si qͦ constiterit non dico iure domicilu: Staber¬
nulas ꝑgulo orreũ armarui officiniã cedurit. ilrq
distraxit. egit : deffende se eo loci debebit. Ap labeonẽ
queritur. Si hõ ꝓuincialis seruũ institutorẽ uenden¬
daꝵ merciũ gr̃a rome habebit. ꝙ cũ eo seruo c̃tractũ
ẽ. ita hab̾ndũ. atq si cũ dño contractũ sit. Quare ibi se

Expanded text:
quis nauigans uel iter faciens delatus est, tot locis se defendi. at si quo constitit, non dico iure domicilii, sed tabernulam pergulam horreum armarium officinam conduxit ibique distraxit egit: defendere se eo loci debebit. Apud Labeonem quaeritur, si homo prouincialis seruum institorem uendendarum mercium gratia Romae habeat: quod cum eo seruo contractum est, ita habendum atq
Abbreviated transcription (Latin):
mussa libtatẽ ab eis pett S ⁊ siquis suis numis redẽp¬
d̾s se.: ⁊ ñ manumũ sõs contra placiti fidẽ ad seueret
cionib excuciendis rectȩ pecet  S ⁊ siquis fidẽ alicuiꝰ
elegeri t. ut nũmis eiꝰ reddimatur. atq his soluti s̃ ñ¬
manumittatur. Nec ille oblatam peccuniã susciꝑe ulle
dicat. contractus fidem detegendi seruo potestas tͥ¬
Paulus lib .i. sentenciãꝵ. Per minorẽ Ibuta ẽ¬
causã maiori cognicioni p̃iudiciũ fieri ñ oportet.
an muor enĩ q̃stio. minorẽ. causam ad se irabit:
d lib sugulari. dofficio assessoꝵ: Edicꝰtum ꝗͣ ab ante¬
cessore datũ ẽ: in nũo triũ ȩdictoꝵ c̃numerari de. s ecc̃o¬
ber. Plane licet aib pitecessore nũmẽrus fuutus sit . so¬
uidicio rẽ deduc̃e. uerissimũ ẽ: tm̃ ⁊ siꝗͥ cũ ꝓcurator

Expanded text:
missam libertatem ab his petent: sed et si qui suis nummis redemptos se et non manumissos contra placiti fidem adseverent. tionibus excutiendis recte petet. sed et si quis fidem alicuius elegerit, ut nummis eius redimatur atque his solutis manumittatur, nec ille oblatam pecuniam suscipere uelle dicat, contractus fidem detegendi seruo potestas tPaulus libro primo sententiarum Per minorem causam maiori cognitioni praeiudicium fieri non oportet: maior enim quaestio minorem causam ad se trahit.  libro singulari de officio adsessorum. Edictum, quod ab antecessore datum est, in numero trium edictorum connumerari debet. plane licet omnis ab antecessore numerus finitus sit, soiudicio rem deducere uerissimum est, tamen et si quis, cum pr
Abbreviated transcription (Latin):
uoluisse: ISi ea res q̃ ꝑsidĩ commissũ relicta ẽ eo loci.
sitꝰ dicendũ ẽ n deb̾e p̾scribi et qui petit. quasi maior pars
hiditatis alibi ste Si si non sidi cõmissum petat᷑ eo loca s
sidi cõmisso satis uidendũ ẽ. an ħ p̃scriptio locũ hat̃.
non puto hab̾e: Quin ĩmo ⁊ si nichil stt eo loci at tam̃
ubndũ satis dare. Quid enĩ ueretur cũ satis ñ dedit.
nutatur adũ sarius in possessionẽ sidi cõmissi seruandi

Expanded text:
uoluisse. Si ea res quae per fideicommissum relicta est eo loci uoluisse. Si ea res quae per fideicommissum relicta est eo loci sit, dicendum est non debere praescribi ei qui petit, quasi maior pars hereditatis alibi sit. Sed si non fideicommissum petatur eo loci, sed fideicommisso satis, uidendum est, an haec praescriptio locum habeat: et non puto habere, quin immo, et si nihil, sit eo loci, attamen iubendum satisdare. quid enim ueretur, cum, si satis non dederit, mittatur aduersarius in possessionem fideicommissi seruandi
Abbreviated transcription (Latin):
dui seucrus ⁊ antoninus rescripser᷑. Si consenserĩt
hdi comissaru alio loco darẽ. necesse hab̾e scđm cõsen¬
sum dare: ubi coũsenserĩt: ipehr̃es¬
lpanus lib̾ rii. fiđi cõmissoꝵ. Sed ⁊ si suscepit acti¬
oẽ sidĩ cõmissi ⁊⁊ aliis deffensionib usus hanc om̃i¬
nt pt ea quamuis ante sentenciã reũti ad hanc de¬
fensionẽ non potẽ ¶ Si lib̾tis suis tesseras frum̃taruᷤ
emi uolu̾it. quãuis maior pars hr̃ditatis inpruncia
st tam̃ rome debe fidi cõmissum solui diccudũ ẽ cũ
apparet id testatorẽ senfisse ȩxgne comparacionis i
fisiꝓponas quib clarissimis uiris argenti. uł auri pon¬
do relicta. n sit sufficiens ad hiuꝰ mõi sidi cõmissa ro¬
me patrimoniũ. licet maior pars tocius patrimonu in
puncia sit : dici oportet rome ẽẽ p̃standũ: Nec enĩ ue¬
ri ssuule ẽ. testatorem ꝗ honorem debitũ uoluit. his
quib reliquit: tam modica fidi cõmissa inꝓuincia pri

Expanded text:
ui Seuerus et Antoninus rescripserunt, si consenserit fideicommissarius alio loco dare, necesse habere secundum consensum dare ubi consenserit. 52 Ulpianus libro sexto fideicommissorum. Sed et si suscepit actionem fideicommissi et aliis defensionibus usus hanc omipostea, quamuis ante sententiam, reuerti ad hanc defensionem non potest. Si libertis suis tesseras frumentarias emi uoluerit, quamuis maior pars hereditatis in prouincia sit, tamen Romae debere fideicommissum solui dicendum est, cum apparet id testatorem sensisse ex genere comparationis. Sed et si proponas quibusdam clarissimis uiris argenti uel auri pondo relicta et sit sufficiens ad huiusmodi fideicommissa Romae patrimonium: licet maior pars totius patrimonii in prouincia sit, dici oportet Romae esse praestandum: nec enim uerisimile est testatorem, qui honorem habitum uoluit his quibus reliquit tam modica fideicommissa, in prouincia praestari
Abbreviated transcription (Latin):
de re peccuniaria iudicare ñ potẽ:
pediri potẽ: quã si alt̾ petitor alt̾ possessor sit. ẽẽ
n debet qui honera petitoris sustineat: ꝗ cõmodo
possessoris fungatur:

Expanded text:
de re pecuniaria iudicare non potestpediri potest, quam si alter petitor, alter possessor sit: esse enim debet qui onera petitoris sustineat et qui commodo possessoris fungatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗn sideiussor ante obligacionẽ rei accipi possit. Iudiciũ
uõ ante quĩ aliquid debeatur non posse.
Callistratus lib̵ .i. cognicionũ. Int̃dum exiustis causis rex
certis ꝑsonis sustiendȩ sunt cogniciones. erł uti si instru¬
m̃ta litis ap̃ eos eẽ dicanturꝗ in ħ u̾la rescripserunt.
humanũ ẽ ꝓpt̃ fortiutos casus dillaciones accipr. uł uti ꝙ
pat̃ litigator filũ uł filiam. uł uxor uirum. uł qđ filiuꝰ
parentes amiserĩt .: insimilib causis cognicionẽ. uđ aliquẽ
modũ sustineri Senator sinegocuis alienis se obtullerit. uł
inꝓuincia ñ debet udiciũ retusare negocioꝵ gestoꝵ. s
actionẽ eũ ęxciꝑe  oportẽ : Iuliunꝰ respondit. Cũ sui sponte¬

Expanded text:
quin fideiussor ante obligationem rei accipi possit: iudicium quin fideiussor ante obligationem rei accipi possit: iudicium vero, antequam aliquid debeatur, non posse. Callistratus libro primo cognitionum Interdum ex iustis causis et ex certis personis sustinendae sunt cognitiones: veluti si instrumenta litis apud eos esse dicantur qui reihumanum est propter fortuitos casus dilationem accipi, veluti quod pater litigator filium vel filiam vel uxor virum vel filius parentem amiserit, et in similibus causis cognitionem ad aliquem modum sustineri. Senator si negotiis alienis se optulerit in provincia, non debet iudicium recusare negotiorum gestorum, sed actionem eu
Abbreviated transcription (Latin):
rit. unusq eoꝵ iudicio egerit. nonerit uerum totani rẽ q̃
in pͥore iudicio fuerit.: deduc tam ẽt̃. nec n quisquã alienã
actionẽ in iudiciũ inuito cobrde ꝑducẽ potẽ¬
Upanus lib̾i. de oficio. Si iudex cuicerta tempͥora p̃stita
erant decesserit. ⁊ alus inlocum eiꝰ datus fũit. tanta exiite¬
gro temp̃ra in ꝑsonaẽi p̃stituta intellegenus. quãius migi¬
sttatus nõuitim ħ consequertis dacione nonexpsserit. Ita
tam̃ ut legipm̃a temp̃ra non excedat.
Modestinus lib̾ iii regulaꝵ. Nonuidetur inuidicẽ consenss tartuo¬
se. qui edi sibigenus ap̃ eundẽ uidicẽ desiderat actioni
cessit. hr̃s eiꝰ quã ius domiciliũ tͣns mare ht̃. rome tm̃ defen¬
Is lib epłꝵ. Nonꝰ quẽ ad modũ sideiussoris obligacio im
pendenti potẽ ẽẽ. nuł infuturum concipi.tta iudiciũ ĩ
pendenti potẽ eẽ. uł de his reb quȩ pot ea in obligacio¬
nẽ aduenturȩ sunt. Nam neminẽ puto dubitaturum:

Expanded text:
erit unusque eorum iudicio egerit, non erit uerum totam rem quae in priore iudicio fuerit deductam esse: nec enim quisquam alienam actionem in iudicium inuito coherede perducere potensulis Si iudex, cui certa tempora praestita erant, decesserit et alius in locum eius datus fuerit, tanta ex integro tempora in persona eius praestituta intellegemus, quamvis magistratus nominatim hoc in sequentis datione non expresserit: itatamen ut legitimum tempus non excedat. Modestinus libro tertio regularum Non videtur in iudicem consensisse, qui edi sibi genus apud eundem iudicem desiderat actionis. Cassiistularum Non quemadmodum fideiussoris obligatio in pendenti potest esse et vel in futurum concipi, ita iudicium in pendenti potest esse vel de his rebus quae postea in obligationem adventurae sunt. nam neminem puto dubitaturum,
Abbreviated transcription (Latin):
Oñem Lobligacionẽ ꝓ contractu habendã exsti¬
mandũ ẽ. ut ubicumq aliqui obligetur ⁊ contraihi
uideatur. quã uis non excrediti causa debeaturꝰ
onẽ edere ꝓbandũ erit si fateatur se deb̾e. paratũ q di¬
cat soluere. audiendũ ȩũ. dindũq diẽ cum competen¬
tiꝰ cautela ad soluendã peccuniã. Neq enĩ magnũ dãf¬
nũ ẽ in morã modic̃i tempris. Modicũ aũt tempus hio
intelligendum ẽ ꝙ pt̾ condempnacionẽ reis indultũ ẽ.
Paulus lib̾ iii. ad plauciũ. Quĩ n cogitur in alioloco iu¬
diciũ pati. si ipse agat ibi cogitur exciꝑe ac tiones. et
adeundẽ iudicẽ muti.
nisse iđꝙpt iudiciũ acceptũ accẽdisset. Iđo alia int pel¬
Non alias in eos quo pͥnceps euocut rome competit ac

Expanded text:
ionem pro contractu habendam existimandum est, ut ubicumque aliquis obligetur, et contrahi uideatur, quamuis non ex crediti causa debeatur. onem edere, probandum erit, si fateatur se debere paratumque dicat soluere, audiendum eum, dandumque diem cum competenti cautela ad soluendam pecuniam: neque enim magnum damnum est in mora modici temporis. modicum autem tempus hic intellegendum est, quod post condemnationem reis indultum est. 22 Paulus libro tertio ad Plautium. Qui non cogitur in aliquo loco iudicium pati, si ipse ibi agat, cogitur excipere actiones et ad eundem iudicem mitti. nisse id quod post iudicium acceptum accidisset: ideoque alia interpel ad Plautium Non alias in eos, quos princeps evocavit, Romae competit ac
Abbreviated transcription (Latin):
actione ȩxigitur. ibi dari debet̾ ubi ẽ nini dolo malo by¬
dis subductũ fũit. tc̃ eni ibi dari debet ubi petitur. st̃eni
ꝙ pondere aut nũo aut m̃suri continetur. ibi dari debet:
ubipetitur nisi adiet tum sũit c. modios exillo orreo. aut uił¬
ni anforas ex illo dolio. Sinaũt ꝑ inrem ac tionẽ petetur le¬
gatum et̾umibi peti debet. ubi resẽ ⁊ si moblis sitres: ad
ex hibndũ ag cum hrde pot̾ie. ut ex hibeat rẽ. Ncem̃s uindi

Expanded text:
actionem exigetur, ibi dari debet ubi est, nisi si dolo malo heredis subductum fuerit: tunc enim ibi dari debet ubi petitur. praeterea quod pondere aut numero aut mensura continetur, ibi dari debet ubi petitur, nisi si adiectum fuerit 'centum modios ex illo horreo' aut 'uini amphoras ex illo dolio'. si autem per in rem actionem legatum petetur, etiam ibi peti debet ubi res est. et si mobilis sit res, ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
cogunt᷑ iudiciũ rome pati . Siue ips amiserint. siue
serui eoꝵ  Sysi postulatur inrem actio adũsus legatum
nũ ꝗd danda sit. qͣm ex pͥsenti possessione ħ actio ẽ. Casui
respondit : Sic seruandũ. ut si subdicat᷑ ministeriũ ei nõ
sit concedenda actio. Si uõ ex multis seruis deuno agat᷑
ñ sit inhbenda. Iulianus sine distinctione de neganda
Iactionẽ. Mlerito ido enĩ non datur actio ne ab officio
suscepto legacionis aduo̾cetur.
aliã rem emerit. aut ex alia causa posside cepitrũ iniq̃
cogetur eiꝰ nõe iudiciũ ac̾ciꝑeꝰ. alit̾ enĩ potestas dabit᷑
legatis. hac spe sres alienas domũ auferendi.

Expanded text:
coguntur iudicium Romae pati, siue ipsi admiserunt siue serui eorum. Sed si postulatur in rem actio aduersus legatum, numquid danda sit, quoniam ex praesenti possessione haec actio est? Cassius respondit sic seruandum, ut si subducatur ministerium ei, non sit concedenda actio, si uero ex multis seruis de uno agatur, non sit inhibenda: Iulianus sine distinctione denegandam actionem: merito: ideo enim non datur suscepto legationis avocetur. Iuvum vel aliam rem emerit aut ex alia causa possidere coeperit, non inique cogetur eius nomine iudicium accipere: aliter enim potestas dabitur l
Abbreviated transcription (Latin):
tenciã dicebat Iudex te litẽ suã face intelligit cũ dolo
malo infraude legis sentencĩ dixerit dolo malo uidet᷑
uł etim sordes. ut ueram exstimacionẽ litis p̃stare co
ẜ lib̾ .i. ad edictũ. Iulianus aũt in hr̃dẽ uidiciꝰ gat᷑
qui lite. suã fecit: putat actionẽ compete: q̃ sentencia
ue̾ra ñ ẽ. ⁊ amultis notata ẽ:¬

Expanded text:
tentiam dicebat. Iudex tunc litem suam facere intellegitur, cum dolo malo in fraudem legis sententiam dixerit dolo malo autem vel etiam sordes, ut veram aestimationem litis praestare co libro quinto ad edictum Iulianus autem in heredem iudicis, qui litem suam fecit, putat actionem competere: quae sententia vera non est et a multis notata e
Abbreviated transcription (Latin):
senatorẽ ẽẽ filiũ familias qui patrẽ hñt in ꝓuincram̃
ne augetur utilitas ꝑ dignitatẽ . ui da qoitas
It̃ lib̾ Lx. ad edictũ. Hres absens ibi deffendendus ẽ¬
ubi defunctus debuit. sconueniendus si ibi inueniat h
unulloq suo ꝓprio prͥuilegio ȩxcusatur ł Si quis tutelã
uł curam uł negociũ uł argentariã. uł quid aliud ũn
obligacio oritur certis locis aministrauit. ⁊si ibi domi¬
ciliũ ñ habuit. ibi se delebit̾ deffena̾e: ⁊ si ñ deffendit:.
neq ibi domiciliũ hĩt hona possiđi pacietur sqin̾de ⁊ si

Expanded text:
senatorem esse filium familias qui patrem habet in provincia, senatorem esse filium familias qui patrem habet in provincia, nonne augetur utilitas per dignitatem? Idem libro sexagensimo ad edictum Heres absens ibi defendendus eubi defunctus debuit, et conveniendus, si ibi inveniatur, nulloque suo proprio privilegio excusatur. Si quis tutelam vel curam vel negotia vel argentariam vel quid aliud, unde obligatio oritur, certo loci administravit: etsi ibi domicilium non habuit, ibi se debebit defendere et, si non defendat neque ibi domicilium habeat, bona possideri patietur. Proinde et s
Abbreviated transcription (Latin):
It̃ lib̾ xxiii. adedictũ. Si longui spaciũ int̾cessur eret asto
qͦminus uidex datꝰ opã possit dare.mutare eũ iubet itor. utti
he si forte occupacio aliqua uidicẽ ñ paciat᷑ oꝑã iudico¬
or dare. incidente infirmitate: uł netessaria ꝓfectione.
ł rei sue fanuliaris ꝑiculo. Di filus familias ex aliqua no¬
one. łstudioꝵ gr̃a aberit: uł si furtum. uł dampnũ: uł in¬
iuriã passussit. pͥosse eũ utili iudicio agere ꝥĩe dũ pat̾
exspectat᷑ impunita sint maleficra quia pat uenturũ
ñ ẽ uł dũ uẽnit se subtrahat is qui noxã cõmisit Im̃
cio. forte depositũ reppetens. uł mandati agens. uł pec¬
cuniã quã credidit ꝓetens: Si forte pat̃ ꝓn ꝓuincia sit.
apst aut forte rom̃e: uł studioꝵ causa. uł alia iusta ex ca¬
usa: agitꝰ. nãsei nõ dederimus actionẽ: futurũ sit. ut in¬
pune fraude paciat᷑: ⁊ egestite. rome laboret. uiaticulo
suo ñ recepto qđ ad sumptꝰ pat̾ ei destinauerit: et finge¬

Expanded text:
vicensimo tertio ad edictum Si longius spatium intercessurum erit, quo minus iudex datus operam possit dare, mutari eum iubet praetor: hoc est si forte occupatio aliqua iudicem non patiatur operam iudicio dare, incidente infirmitate vel necessaria profectione vel rei suae familiaris periculo. Si filius familias ex aliqua noonis uel studiorum gratia aberit et uel furtum uel damnum iniuria passus sit: posse eum utili iudicio agere, ne dum pater exspectatur impunita sint maleficia, quia pater uenturus non est uel dum uenit, se subtrahit is qui noxam commisit. unde cio, forte depositum repetens uel mandati agens uel pecuniam quam credidit petens, si forte pater in prouincia sit, ipse autem forte Romae uel studiorum causa uel alia iusta ex causa agat: ne, si ei non dederimus actionem, futurum sit, ut impune fraudem patiatur et egestate Romae laboret uiaticulo suo non recepto, quod ad sumptum pater ei destinauer
Abbreviated transcription (Latin):
Upranꝰ libro xuuii. adelictũ. Huuic scripturȩ consequensẽ
dicẽ. ut si aute aditã hditatẽ ocidatur legit seruus. ap̃ hre¬
dem r̾emaneat aquiliȩ ac tio ꝑ h̃ditatẽ ad ꝗsitã: ꝙsi uulueratꝰ
sit aute aditã hidiatẽ. m hr̃ ditatẽ ꝗdẽ ac ho remansit. s cede.
eami legatario hdem oportet ISi seruus uulueratꝰ mortifere.¬
a postea riuna uł naufragio. uł alio ic bu maturis pierit de¬
occiso agi ñ posse s quasi de uulnẽrato. s simanu missus uł
alienatus ex uulnere pnit quaside occiso agi posse: uilianꝰ
ait. Hec ita tã uarię ꝗauerũ ẽ eũ ate occisum dunc cũ uuli.¬
nerabas ꝙ mortuo eo demũ appuruit. at insuꝑiore. ñẽ nassa

Expanded text:
o decimo ad edictum Huic scripturae consequens dicere, ut, si ante aditam hereditatem occidatur legatus servus, apud hedem remaneat Aquiliae actio per hereditatem adquisita. quod si vulneratus sit ante aditam hereditatem, in hereditate quidem actio rservus vulneratus mortifere postea ruina vel naufragio vel alio ictu maturius perieriocciso agi non posse, sed quasi de vulnerato, sed si manumissus vel alienatus ex vulnere periit, quasi de occiso agi posse Iulianus ait. haec ita tam varie, quia verum est eum a te occisum tunc cum vulnerabas, quod mortuo eo demum apparuit: at in superiore non est passa
Abbreviated transcription (Latin):
pete hẽ dĩosimeo homine quẽ tibi redibiturus essẽ dãpnũ
in iurza datũ ẽẽt. Iuliañ ait.legis aquiliȩ ac tionẽ in cõpett
seruũ an ei compenit aꝗliȩ ac tioae inagis infictũ ac tuet¬
dandaseũ cuinestuñta com̃ odita sunt. n posse si scissa fuĩnt
usuarius legis aquilie ac tionẽ hubet uulianꝰ tractat. d̾o ego¬
puto melius utile uidiciũ ex hac causa dandũ.¬
Paulũ libro x ad sabinũ. Sed sippͥetatis dns uulneraũit se hi¬

Expanded text:
 Si in eo homine, quem tibi redhibiturus essem, damnum iniuria datum esset, Iulianus ait legis Aquiliae actionem mihi competere servudanda. Eum, cui vestimenta commodata sunt, non posse, si scissa fuerintusuarius legis Aquiliae actionem haberet, Iulianus tractat: et egoputo melius utile iudicium ex hac causa danPaulus libro decimo ad Sabinum Sed et si proprietatis dominus vulneraverit se
Abbreviated transcription (Latin):
lro & tauodetimo ad edictũ: At e quantiꝰ hõ iet anno plurumi
suisse. quȩ clausubi exstimacionẽ ht̃. dãpni ꝙ datũ ẽ. Annuꝰ aũ
renior sũ cõputat᷑ ex quo quis occisus ẽ. ꝗs mortifere fu̾it uulne¬
ratus & post ea pe̾ lõgũ int̾ uallũ mortiussit. inde añ nume¬
rabimꝰ scđm iulianũ ex qͦ uulneratꝰ ẽ. licet celsus cõ scribit so

Expanded text:
plurimi fuisset". quae clausula aestimationem habet damni, quod datum est. Annus autem retrorsus computatur, ex quo quis occisus est: quod si mortifere fuerit vulneratus et postea post longum intervallum mortuus sit, inde annum numerabimus secundum Iulianum, ex quo vulneratus est, licet Celsus contra scribit. S
Abbreviated transcription (Latin):
legatus sit non prius dandã actionẽ usustuc tuario. quã
satis dederie se boni urz arbitratu usuruni fruiturũ.
ẜisi plures sint a quib usustuctus relictus ẽ. singulis satis¬
dire oportet. Cum igitur dusufructu agitur. ñ solum qđ
factũ ẽ arbitratur.s etiam insfuturum quẽ ad modũ uti
frui debet Ede p̃teritis aũt dimpns fructuaruis etiã lege
aquilia tenet᷑. ⁊it̃dicto ꝙui aut clam. ut uilianus ait.
Lamfruc tuariũ quoq teneri his ac tionib nec ñ furti
certũ ẽ sic̃ quẽ libet alium qui in aliena re tale ꝗd cõmi¬
sũ Eeniq consultꝰ quo bonum fuit actionẽ polliceri p̃torẽ
cũ competat legis aꝗ liȩ actio respondit. quia s̃ caułis inꝗb
assat ãquiliȩ actio. id̃o iudicẽ diri ut ciꝰ arbitratu utat᷑.
Aĩ ꝗ agrum ñ ꝓsindit ꝗuites ñ subserit itẽ iquaꝵ ductus
corrumpi patitur lege aquilie nõ tenetur. edẽ iin ufu¬
irio dicenda sñ si nt duo fructuaꝑio sit controrĩsia.

Expanded text:
s dandam actionem usufructuario, quam satisdederit se boni viri arbitratu usurum fruiturum: sed et si plures sint, a quibus usus fructus relictus est, singulis satisdari oportet. Cum igitur de usu fructu agitur, non solum quod factum est arbitratur, sed etiam in futurum quemadmodum uti frui debet. De praeteritis autem damnis fructuarius etiam lege Aquilia tenetur et interdicto quod vi aut clam, ut Iulianus ait: nam fructuarium quoque teneri his actionibus nec non furti certum est, sicut quemlibet alium, qui in aliena re tale quid commiserit. denique consultus, quo bonum fuit actionem polliceri praetorem, cum competat legis Aquiliae actio, respondit, quia sunt casus, quibus cessat Aquiliae actio, ideo iudicem dari, ut eius arbitratu utatur: nam qui agrum non proscindit, qui vites non subserit, item aquarum ductus conrumpi patitur, lege Aquilia non tenetur. eadem et in usuario dicenda sunt. Sed si inter duos fructuarios sit controversia,
Abbreviated transcription (Latin):
Si si ab impr uidex datus cognoseat restitucio ab
ullo nise i principe qui udicem destinauit n set.
asau solum uit ininorib uerum successorib quaq
I lił .xi. ad edictum. Int dum uis ucessort plusqͥm
annũ dabinus ut ẽ edic tͦuꝰ eͣs pss m si forte etas
ipsius subueniat. Ham pt̾ aunum uicesintũ ꝗntũ ha¬
bebit legĩpmum tps. ħ ii ipso deceptus uiderur ꝙ¬
ior. um posset restitui inint̾ tp̃s statutum et ꝑsona¬
u de fumcti s nonficit. Pline side functus adiint re

Expanded text:
 si ab imperatore iudex datus cognoscat, restitutio ab alio nisi a principe, qui iudicem destinavit, non fiet. Non solum autem minoribus, verum successoribus quoque imo ad edictum.Interdum tamen successori plus quam annum dabimus, ut est edicto expressum, si forte aetas ipsius subueniat: nam post annum uicensimum quintum habebit legitimum tempus. hoc enim ipso deceptus uidetur, quod, cum posset restitui intra tempus statutum ex persona defuncti, hoc non fecit. plane si defunctus ad in inte
Abbreviated transcription (Latin):
pes senetnciã dixit ꝑ raro solet ꝑmatere restiiui¬
ono uinduci in audiditoriũ suũ¶ Eumꝗ pinsir mi¬
tatem etitis captum sedicat. dum ea qͣ ꝓcausa s̃ dic¬
sil. ancollorte restitui desiderantem. adusus srẽm. pt̾¬
& ulri He imparoe licinio frantoni rescripsit. inso¬

Expanded text:
ps sententiam dixit, perraro solet permittere restitutionem et induci in auditorium suum eum, qui per infirmitatem aetatis captum se dicat, dum ea, quae ncolorate restitui desiderantem aduersus fratrem poari. Idem imperator Licinnio Frontoni rescripsit inso
Abbreviated transcription (Latin):
agendũ cũ dño obmulũ ruptũ uł debilitatũ. sysi
ictu aut t̾rore mulus turbatꝰ sit. tt̃ dñm eiꝰ idẽ mudi.
⁊ serui cũ eo qui turbauit habiturũ legisaꝗliȩ acti

Expanded text:
agendum cum domino ob mulum ruptum uel debilitatum, sed si agendum cum domino ob mulum ruptum uel debilitatum, sed si ictu aut terrore mulus turbatus sit, tum dominum eius, id est muli, et serui cum eo qui turbauit habiturum legis Aquiliae ac
Abbreviated transcription (Latin):
actionẽ ũtilẽ dandã. Si ex plaustro lapiscecidit & a¬
ꝗd ruꝑit uł fregerit. aquiliȩ actionẽ plaustrariũ
ot
Siuꝰ ñ imꝑicra fregerie. syrimas habebat iuiciosas. pos¬
tẽ eẽ excusatꝰ. et ido plerumq artiffices conuenire.o:
solent. cũ eiꝰ mõi mat̾ia dant᷑ nõ ꝑiculose facẽ. quȩ resex
locato tollit ac tionẽ ⁊ aꝗliȩ  Si cũ maritꝰ uxori marlibt.¬
garitas estria̾tas dediset inusu. ea quȩ inuitõ uł in¬
scio uaro ꝑforasset. ut ꝑtussis inlinea uteret᷑: teñi eã
edifficiũ di ruit lege aꝗlia tenetur. Siqs aqueductũ
meũ dirũt. licet pem̃ta mea sunt quȩ diruta s̃. tam̃ g̃a¬
ꝗa t̾ra mea ñ sittaqua aquã duco. melius est dicere c̃ttei¬
Si quis seruũ conductũ ad mulũ regendũ cõmendaũit
er mulũ. ille ad pollicẽ suũ eũ alligau̾it de loro ⁊ mullur
eruꝑit. sic ⁊ pollicẽ auelleret seruo ⁊ p̃cipitaret. mela im¬
scribit. Si ꝓperito imꝑitus locatꝰ sit: ex conducto

Expanded text:
actionem utilem dandam. Si ex plostro lapis ceciderit et quid ruperit uel fregerit, Aquiliae actione plostrarium o non imperitia fregit, sed rimas habebat uitiosas, potest esse excussatus: et ideo plerumque artifices conuenire solent, cum eiusmodi materiae dantur, non periculo suo se facere, quae res ex locato tollit actionem et Aquiliae. Si cum maritus uxori maras extricatas dedisset in usu eaque inuito uel inscio uiro perforasset, ut pertusis in linea uteretur, teneri eam aedificium diruit, lege Aquilia tenetur. Si quis aquae ductum meum diruerit, licet cementa mea sunt, quae diruta sunt, taerra mea non sit, qua aquam duco, melius est dicere actiSi quis seruum conductum ad mulum regendum commendauerit ei mulum ille ad pollicem suum eum alligauerit de loro et mulus eruperit sic, ut et pollicem auelleret seruo et se praecipitaret, Mela scribit, si pro perito imperitus locatus sit, ex conducto
Abbreviated transcription (Latin):
Pulus libxii. ad plauciũ Antiqui libouent᷑ ita pipe¬
uerit ut intempis nascendi oña ei uira ꝓngea reser¬
uiRent. sic̃ apparet in ure hr̃ditatum. Inquib. qui pt̃ cũ
gradũ s̃ agnicionis quo ẽ łꝰa qđ inutero ẽ. ñ adinitunt¬
as dũ incertũ ẽ an nasci possit. ubi aut̃ code grada sateri
iđo quia non poterant scire ꝗt nasci possunt idõ nã multa
nulta dehuiꝰ mõi re uaria. ⁊ incredibilia creduntur.
ut fabulas ad numerentursslam traditũ ẽ. ⁊ quattuor pa¬
nit puellas amerte familias notasẽẽ. aliquid tradide re
nleues ac tores quinꝰ qͣue ᷤ ⁊ quatnos enira. pelo ponens
tultas capti uno utero septenos  ꝯttes geminos senatne

Expanded text:
ptimo decimo ad Plautium. Antiqui libero uentri ita prospexerunt, ut in tempus nascendi omnia ei iura integra reseruarent: sicut apparet in iure hereditatium, in quibus qui post eum gradum sunt adgnationis, quo est id quod in utero est, non admittuntur, dum incertum est, an nasci possit. ubi autem eodem gradu sunt ideo, quia non poterant scire quot nasci possunt: ideo nam multa de huiusmodi re tam uaria et incredibilia creduntur, ut fabulis adnumerentur. nam traditum est et quattuor pariter puellas a matre familias natas esse: alioquin tradidere non leues auctores quinquies quaternos enixam Peloponensi, multas Aegypti uno utero septenos. sed e
Abbreviated transcription (Latin):
be ssi scruus cum se ꝓ libo gereret compnuserit.
querit᷑ ande petulio actio expera cõpmise dsi
exnegocio gesto danda sit. sicut trauet ticiȩ pec:¬
cuniȩ datur: ẜ ħ ⁊ neruo filio ⁊ m̃ĩ udetur ueri
ex compmisso serui non dandim de pecculis as¬
tionẽ quia net si iudicio cõdẽ pnetur seruus datꝰ
ieũ actio: ẜ si filius fideiussor: uł quasi in ter¬
uentor acceptus sit. ande pecculio patrẽ obli¬
gat queritur.⁊: euera sibini ⁊ cassi ĩ sentencia
exstimanciũ : semꝑ obligari patrem de petulio.

Expanded text:
Si seruus, cum se pro libero gereret, compromiserit, quaeritur, an de peculio actio ex poena compromissi quasi ex negotio gesto danda sit, sicuti traiecticiae pecuniae datur. sed hoc et Neruae filio et mihi uidetur uerius ex compromisso serui non dandam de peculio actionem, quia nec si iudicio condemnetur seruus, datur in eum actio.Sed si filius fideiussor uel quasi interuentor acceptus sit, an de peculio patrem obligat, quaeritur. et est uera Sabini et Cassii sententia existimantium semper obligari
Abbreviated transcription (Latin):
scribit. Si silius quasi deffensor patris iudiciũ su¬
sceꝑit & sit condempniatꝰ de inremũso teneri pu¬
trẽ. Namq filius cum uidicio suscepto lib abit fidẽ
tractat papinianus. ⁊si ꝙ patrẽ dare oportet
afilio simstipulatus. ⁊ ita conuenerim filiũ. nã
hic de uiremũso fore ac tionẽ. nͥ si donare patri
silius uoluit dum scobligat square potẽ dici n⁊ depe¬
culio actionẽ quasi deffensor patriᷤ susceꝑit. te¬
neri patrẽ de inremũso usq ad peculi: quantita

Expanded text:
scribit, si filius quasi defensor patris iudicium susceperit et sit condemnatus, de in rem verso teneri patrem: namque filius eum iudicio suscepto liberavit. Idem tractat Papinianus et si, quod patrem dare oporteret, a filio sim stipulatus et ita conuenerim filium, nam et hic de in rem uerso fore actionem: nisi si donare patri filius uoluit, dum se obligat. Quare potest dici et si de peculio actionem quasi defensor patris susceperit, teneri patrem
Abbreviated transcription (Latin):
cum cũ petulio uł rẽ eiꝰ peculiarẽ ⁊ p̾cium exigat
non uidetur inre usum:
T Riphonius li . disputacionũ. Nimsiħ uerũ ẽẽt
etum ante quanuenderet rẽ peculiarẽ uso teneret.
donandi animo soluit. dum nõ uult eũ cebitorẽ fa¬
cere petularem de uiremũso actioẽ Iillud uerum
ñ ẽ ꝙ melascribit siseruo meo argentum dederis
ut poculatib facẽt ex quolibet argento mox fac¬
tis ptulus seruus decesserit ẽẽ tib adũ sus me
de inremuso ac tionẽ qm̃ possum pocula uindi¬
care Tillud pline uerunẽ ꝙ labeo scribit. si odo¬
res.⁊ unguenta seruus emerit ad sunꝰ erroga¬
uerit ꝙ ad dñm suũ ꝑtinebat uiderim inrẽ dñi
ũ sum sidẽ. ait . si hrditatẽ aseruo tuo emero q̃
adte ꝑtinehat.⁊ creditorib pecuniã soluo. de¬
inde hanc hĩditatẽ. abstulleris mihi ex ẽpto ac¬
tione me idipsũ consecuturum. uiderĩ enĩ in rem
tuã ũ sum. nã ⁊si hr̃ditatẽ a seruo eniero ut ꝙ nͥ ab

Expanded text:
ium exigat, non uidetur in rem uersum. 6 Tryphoninus libro primo disputationum. Nam si hoc uerum esset, etiam antequam uenderet rem peculiarem ‹de in rem› udonandi animo soluit, dum non uult eum debitorem facere peculiarem, de in rem uerso actio est. Illud uerum non est, quod Mela scribit, si seruo meo argentum dederis, ut pocula tibi faceret ex quolibet argento, mox factis poculis seruus decesserit, esse tibi aduersus me de in rem uerso actionem, quoniam possum pocula uindicare. Illud plane uerum est, quod Labeo scribit, si odores et unguenta seruus emerit et ad funus erogauerit quod ad dominum suum pertinebat, uideri in rem domini uersum. Idem ait et si hereditatad te pertinebat et creditoribus pecuniam solueinde hanc hereditatem abstuleris mihi, ex empto actione me id ipsum consecuturum: uideri enim in rem tuam uersum: nam et si hereditatem a seruo emero, ut quod mihi ab
Abbreviated transcription (Latin):
sꝗd tam̃ si is suit seruus qui solitus erat accipiens uͥ¬
tere: adhuc non p̾uto nocere dño. si alia m̃te seruus
accepit unt sicum hac m̃te accepisset pt̾ ea alio ũ¬
tigs curiosus igitur debet eẽ creditor quo utaturssi
Sinutuatus sit petuniã seruus aduestẽ. cmmipirandã¬

Expanded text:
quid tamen, si is fuit servus, qui solitus erat accipiens quid tamen, si is fuit servus, qui solitus erat accipiens tere? adhuc non puto nocere domino, si alia mente servus accepit aut si, cum hac mente accepisset, postea alio vertit: curiosus igitur debet esse creditor, quo versatur. Si mutuatus sit pecuniam servus ad vestem comparanda
Abbreviated transcription (Latin):
dñice racionis ẽ ex qua causa uc tenũ erit dñs obli¬
gatus. ut si nõputat sibi expedire. nom̃ debitoris
hab̾e. cedat creditor actiones ꝓcuratorẽq eũ
facrat syecñ illuo quoq inrẽ dñi u̾sũ labeo ait. qđ
nutuatus seruło dño emit uolenti adluxineg mi¬
teriam ungueni forte uł si qued addelioras uł
siquid ad turpes sumpt̾ subimnistrauit. neq enĩ
spet tamus anbono dñi accesset it .ꝙ consuptũ ẽn
s an innegociũ dñi unde recte dicitur ⁊sisru¬
m̃tũ comparauit seruus ad alendaᷤᷤ dñi familias:
in orreo dñico reposuit. ⁊ ħ prit uł corruptũ ẽ ue
barsit: uidim ũsũ ¶s ⁊si seruum dño necessariũ
emisset. hisq decessisset uł insulã sulsisset. eaq ruis
Nt dicerem ẽo. ac tionẽ. de inremtisossisic accẽpit
quas inrem dñi uertet. nec uertit ⁊ decepit cre¬
ditorẽ non uidetur ũsũ nec teneatur dñs. nec ere¬
dulitas creditori s dño obeẽt. uł cilliditis serui noct

Expanded text:
dominicae rationis. ex qua causa hactenus erit dominus obligatus, ut, si non putat sibi expedire nomen debitoris habere, cedat creditori actionibus procuratoremque eum faciat. Nec non illud quoque in rem domini uersum Labeo ait, quod mutuatus seruus domino emit uolenti ad luxuriae materiam, unguenta forte, uel si quid ad delicias uel si quid ad turpes sumptus sumministrauit: neque enim spectamus, an bono domini cesserit quod consumptum est, sed an in negotium domini. Unde recte dicitur et si frumentum comparauit seruus ad alendam domini familiam et in horreo dominico reposuit et hoc periit uel corruptum est uel arsit, uideri uersum. Sed et si seruum domino necessarium emisset isque deset, dicerem esse actionem de in rem verso. Sed si sic accepit quasi in rem domini verteret nec vertit et decepit creditorem, non videtur versum nec tenetur dominus, ne credulitas creditoris domino obesse vel calliditas servi noceret.
Abbreviated transcription (Latin):
marcellus scribit dñm p̃staturũ : ssi ñ s nt ꝓmisse.
utiq non debebuntur ꝗa instipulatu deductȩ np.
sline si contemplacione: dñi petumniã dedit ñ gerẽti
seruo negacuũ dñ s ipse gerens negocior ꝙ si
actione potero etim de usuris expir Nuersi
quã uis solutum sit. desinit ꝗdẽ ueriũ equisu
aũt ẽ de dolo malo aduersus patrẽ: oͣmpet¬

Expanded text:
cribit dominum praestaturum: sed si non sint promissae, utique non debebuntur, quia in stipulatum deductae non sunt. plane si contemplatione domini pecuniam dedi non gerenti servo negotia domini, sed ipse gerens, negotiorum gestorum actione potero etiam de usuris experiri. Uerquamuis solutum sit, desinit quidem uersum, aequissimum autem est de dolo malo aduersus patrem ue
Abbreviated transcription (Latin):
fecissert aut ꝗͥ utendo sit amisum consecutus ac tione ue
qua solutus obid ꝙ dieseiꝰ exigerit cũ absens nõ deffendetur
Quã clausulã p̃tor inseruit. ut quẽ ad modũ succurrit
supͣ scriptis ꝑsonis ne capiantur iti m iouersls ipsas succĩ
ne cipiantur. Es erit noterdum ꝙ plis ꝑge& exp̃ erit
cũ aduersus o s estitut qũ cum ipsis sutienit Hi hc¬

Expanded text:
us, actioneve qua solutus ob id, quod dies eius exierit, cum absens non defenderetur. "quam clausulam praetor inseruit, ut quemadmodum succurrit supra scriptis personis, ne capiantur, ita et adversus ipsas succurrit, ne capiant. Et erit notandum, quod plus praetor expressit, cum adversus eos restituit, quam cum ipsis su
Abbreviated transcription (Latin):
ntes non deffendebantur. et ita sinenio car eti. pnen¬
sor. Nã si suit ꝓcuratr eim habueris quẽ conueni ͭ ñ
debet in quifucurie:. Sctium sui tistebat defftusar eꝗs

Expanded text:
ntes non defendebantur, et ita, si nemo eorum erat defensor. nam si fuit procurator, cum habueris quem convenias, non debet inquietari. ceterum si non existebat defens
Abbreviated transcription (Latin):
Upranu̾ lib̵ .ii. disputacionũ: Int̃ dũ ꝑsona locũ facit rece¬
peticioni. ut puti si pupillus sine nitorꝰ auc torita
uł furiosus ł iscui boniꝰ int̃dictu e soluerit. na inhis p¬
D ni gnalit̾ repeticigni locum e̾e non ambigitur ⁊ siꝗden᷑
exstait nũmi uindicabunt᷑ ẽ sũptis uõ c̃dicio lecu ibbui¬
Id̃ lib .x. dispiutacionũ: Qui in uicẽ creditor idẽq debita a¬
rẽ in his casib inquib compensacio locũ ñ ht̃ si soluit ñ
ht̃ c̃dictionẽ uł uti indebiti soluti. s sui crediti peticione
errorẽ creditori cauerit. indebiti ꝓmiss ht̃ c̃dictione

Expanded text:
it repetitioni, ut puta si pupillus sine tutoris auctoritate uel furiosus uel is cui bonis interdictum est soluerit: nam in his personis generaliter repetitioni locum esse non ambigitur. et si quidem exstant nummi, uindicabuntur, consumptis uero condictio locum habsputationum. Qui inuicem creditor idemque debitor est, in his casibus, in quibus compensatio locum non habet, si soluit, non habet condictionem ueluti indebiti soluti, sed sui crediti petitionemerrorem creditori cauerit, indebiti promissi habet condictione
Abbreviated transcription (Latin):
extimacionẽ:⁊ int̾dũ licet aluid p̃ostrenuᷤ inquit aliud c̃dici¬
mus. ut puta fundũ indebitũ dedi.⁊ frũctus condico. uł hõe
indebitũ. ⁊ hunc sine fraude modico distraxi  nẽpe ħsolunre
stimari. h̃ debent. sic ⁊ in p̃posito ait posse condici. quanti o¬
pas ẽe conditurus. s side legatus sit apitrono osfillesoꝑ .is. apro
yͥ soluit officiales delegatus non potẽ. condicere: neq ei cui sol¬
uit creditori. cui alt̾ius contemplacione solutũ ẽ: ꝗꝙ suũ te¬
cipit. neq apatrono. qui a natura e debentur. Forde cẽ aut sti¬
chũ stipulatus soluã .u. queritur an possim condicere q̃stio ex
h descendit. an liberer inꝗnq nã si liberor cessat condicro. si
non lib̾or erit condicio. placuit aũt ut celsus lib̾ ui. ⁊ mar¬
residua .u. uidĩ eũ: posse condicẽ. quasi indebita. sic poster¬
or solucio comꝓbabit. pͥ̾ora .u. utrũ debita. an indebita sol
be .i. ⁊ stichũs credđe. Ansim audiendus q̃rit celsuso pu¬

Expanded text:
onem: et interdum licet aliud praestemus, inquit, aliud condicimus: ut puta fundum indebitum dedi et fructus condico: vel hominem indebitum, et hunc sine fraude modico distraxisti, nempe hoc sostimari haec debent? sic et in proposito, ait, posse condici, quanti operas essem conducturus. sed si delegatus sit a patrono officiales operas, apud i soluerit officiales delegatus, non potest condicere neque ei cui soluit creditori, cui alterius contemplatione solutum est quique suum recipit, neque patrono, quia natura ei debentur. Si decem aut Stichum stipulatus soluam quinque, quaeritur, an possim condicere: quaestio ex hoc descendit, an liberer in quinque: nam si liberor, cessat condictio, si non liberor, erit condictio. placuit autem, ut Celsus libro sexto et Marsset, quinque eum posse condicere quasi indebita. sic posterior solutio comprobabit, priora quinque utrum debita an indebita solubere quinque et Stichum reddere, an sim audiendus, quaerit Celsus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ver cpͫ tec hisuquib erꝰ peccuniȩ usussruc ł legatꝰ er
Quo senatus consulto no idesstec tũ ẽ. ut peccuniȩ usuo
sruc tus ꝓpraꝰ cet. nec enim naturalis racio auc torita¬
te senatus comutari potuit s remedio introducto cep̃
quasi ususfructus haberi:¬
Npunus xadsabmũ P ostꝗͣ oñiũ rerum usus sruc t le¬

Expanded text:
e usus fructus legatus erit. Quo senatus consulto non id effectum est, ut pecuniae usus fructus proprie esset nec enim naturalis ratio auctoritate senatus commutari potuit, sed remedio introducto coepit quasi usus fructus haberimo ad Sabinum. Post quod omnium rerum usus fructus le
Abbreviated transcription (Latin):
h respondisse. cũ aurclui quiet hospiti suo me¬
dico mandasse diceretur  i nortiꝰ erꝰ quos rauenie
habebat in quo oñib anites se cede solebat. spe ᷝ ĩ penũ&¬
risteriũ & ypotusta ⁊ quedim ipsi uilituduu¬
iacta. sua impensa faceret. deducto igitur quanto
Paulus librii. iosabinũ. Sim indiuero tibi ut
t ticio .x.exiges. ⁊ ante ex actamea mandati
tecũ egero. si ante rẽ iudicitam egeris condẽp¬
an is qui seruũ redemerit. ultro c̃uenire pos¬
stt uendate ut seruũ telipit qm mindati ac¬
erficto serui mei caꝑ me seriar recipe que iuꝑ
petuum alienari uolucrim. nec magis inhi
sũ deheomandati teñi. quã ut tͥ uende¬
Paulus lixi. ad sabinũ . E.tmandito ap̃ cũ ꝗn
T litũ suscepit.: nichil remanẽ opportet. sicuti
dãpnũ patidebet. siexigere. seneratam peccun
pabsente fideuisserit nim mandati tisnao¬

Expanded text:
 respondisse se, cum Aurelius Quietus hospiti suo medico mandasse diceretur, ut in hortis eius quos Rauennae habebat, in quos omnibus annis secedere solebat, sphaeristerium et hypocausta et quaedam ipsius valetudini apta sua inpensa faceret: deducto igitur, quantoPaulus libro septimo ad Sabinum Si mandavero tibi, ut a Titio decem exigeres, et ante exacta ea mandati tecum egero, si ante rem iudicatam exegeris, condeman is, qui servum redemerit, ultro convenire possit venditorem, ut servum recipiat, quoniam mandati acex facto serui mei cogi me seruum recipere, quem petuum alienari uolueram, nec magis in hunc casum debeo mandati teneri, quam ut eimo ad Sabinum.Ex mandato apud eum qui mandatum suscepit nihil remanere oportet, sicuti nec damnum pati debet, si exigere faeneratam pecuniatio, si pro absente fideiusserit: nam mandati a
Abbreviated transcription (Latin):
indiẽ : soluxeri anstetim hibeas iinditi ac hiora
& quidã putant p̃sente  quidẽ eẽ mauditi ac bi¬
nẽ. sed tanti minorẽ quinti inea nitsit : supo¬
nente die solutum suisse Si meliuꝰ ẽdic⁊ iuti
nec eͥuius sũ me mindati agiposse . qr ando ne¬

Expanded text:
solueris, an statim habeas mandati actionem. et quidam putant praesentem quidem esse mandati actionem, sed tanti minorem, quanti mea intersit superueniente die solutum fuisse. sed melius est dici interim nec huius summae mandati agi posse, quando n
Abbreviated transcription (Latin):
uitute inponenda actum ẽ seruitus anuttitur tp̃s quo ñ e nu
p̃cedens fundi dñs cui serutu debedar iie er qoñ en¬
p̃cedens fundi dñs cui seruitus debetur imputatur er qui in eiꝰ
loco successit sicumis habes immittendi uicinus statuto q̃r
edfsicatum non habuit. idoq net tu inimitte poteris. non iđo¬
magnis seruitilte amittes qua non potẽ uđi usucepisse uc¬
cinus tuus libratem ediũ suo ꝗ ius tuũ non int᷑peillauit:

Expanded text:
vitute imponenda actum est, servitus amittitur. Tempus, quo non est usus praecedens fundi dominus, cui servitus debetur, imputatur ecedens fundi dominus, cui seruitus debetur, imputatur ei, qui in eius loco successit. Si, cum ius haberes immittendi, uicinus statuto tempore edificatum non habuerit ideoque nec tu immittere poteris, non igis servitutem amittes, quia non potest videri usucepisse vicinus tuus libertatem aedium suarum, qui ius tuum non interpellavit.