comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cisti ut manifestum sit te plus:
forte qmͣ accepisti errͦgasse dõ
cessabit. S si minus erogatũ
sit. ꝯdicio locum he̾bit. itatñ ut ĩ¬
dempnitas tibi prestetureius
quod ĩpendisti. ¶ Siẜimmꝗs
tradidit alicur taut abeo int̾ra
c̃tum tempus manimnctẽtur.
si penitint eum ꝗ tradid̾it et suꝑ
hoc eumcerciorauit et si fu̾it ma¬
numissus post pñiam. actio at
tñ ꝑꝑ pñĩam ꝯpetit eiq declit. pla¬
ne sinõ manumisit ꝯstitutio
succedit. facit ꝙ eum lib̾im si
nondum penituerat eunꝗ mi
tat deinde peniteat siqdem non¬
nem si hoc ei manifestum fecerit
nec si posteaemat dampno  afficia
tur. Siuero iam sit emptus pnĩa
nõ facit ĩ niriam eiꝗ redemit. s.
ꝓ .x. que accepit. ip̃m ẜuumquẽ
emt restituet. Aut si ante deces¬
sisse ꝓponetur nichil prestabit. si
modo peumfcm̃ nõ est. ꝙ si fugͥ
nec culpa eius ꝯtingit ꝗ redemit
nichil prestabit. planc reꝓmic¬
tere eumoportet si ĩ potestatemi

Expanded text:
cisti, ut manifestum sit te plus forte quam accepisti erogasse, condictio cessabit: sed si minus erogatum sit, condictio locum habebit, ita tamen, ut indemnitas tibi praestetur eius quod expendisti. Si seruum quis tradiderit alicui ita, ut ab eo intra certum tempus manumitteretur, si paenituerit eum qui tradiderit et super hoc eum certiorauerit et fuerit manntiam competit ei qui dedit. plane si non manumiserit, constitutio succedit facitque eum liberum, si nondum paenituerat eum qui tat, deinde paeniteat, si quidem nonnem, si hoc ei manifestum fecerit, ne tur: si vero iam sit emptus, paenitentia non facit iniuriam ei qui redemit, sed pro decem quae accepit ipsum seruum quem emit restituet aut, si ante decessisse proponatur, nihil praestabit, si modo per eum factum non est. quod si fugit nec culpa eius contigit qui redemit, nihil praestabit: plane repromittere eum oportet, si in potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
utione ꝯuentus p̾stitit quesitum ẽanfa
mł. h. iudicio ꝯsequatur qd̃ ex dupple
stipulatione ab est ei primo uidoamus
anbic debint dupplam cau̾e et michi u¬
detur non debuisse huenimidemum
ad dupplecaucionem ꝯpelluntur ꝙipõ¬
te sua distrahunt. Ceteꝵ sioffõdist̾¬
bentis fungitur non debet astringiñ
magis qm siqs adexequendam sm̃a
apretore datus distrabant.nam et bic
menddone est necogatur impleqdco¬
guntur buꝗ suo aĩbitriodistrabunt.
Nam int officium suscipientis et uolũ¬
tatem distrahentis mulcum int̾ est qua¬
pp reqdem integra stipulationem dup

Expanded text:
utione conventus praestitit: quaesitum est, autione conventus praestitit: quaesitum est, asequatur, quod ex duplae stipulatione abest. primo uideamus, an hic debuerit duplam cauere. et mihi uidetur non debuisse: hi enim demum ad duplae cautionem compelluntur, qui sponte sua distrahunt: ceterum si officio distrahentis fungitur non debet adstringi, non magis quam si quis ad exsequendam sententiam a praetore datus distrahat: nam et hic in ea condicione est, ne cogatur implere quod coguntur hi qui suo arbitrio distrahunt: nam inter officium suscipientis et uoluntatem distrahentis multum interest, quapropter re quidem integra stipulationem dup
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte posse. et cum ad iudicationes arbi¬
trio fiant sium ad iudicetur totus fũ¬
dus camoportet ei acetis ut ꝗ exhus
actionib recepta fu̾int reddantur ei¬
eas ĩpense fc̃e fu̾int prestentur. et sicũ
res in iudicio ess eo nomine actum ñ
fu̾it eum seq integram actionem
cuitotus fundus ad iudicatus fu̾it.
aut ꝓquacumq ꝑte adiudicatus e¬
erit. Itemque res mou̾ possint et mea
iudiciaueniant si int̾ ea surrepte sĩt
furtiag̾e eos quoꝵ iste res ꝑiculo fue¬
Srint posse. PAuł.¬
l famis.h̾. uel ꝯmimi diuidundo uł fini¬
um regundoꝵ actum sit et unus exliti¬
gatorib decesẜit plurib b̾rdib relic¬
tis nõ potest ĩꝑtes ẜ iudicium scindi.
s aut omnes hrdes acciꝑe id debenta
aut dare unum ꝓcuratorem inquem
ominum nomine iudicium agatur.
Dierat hrs ex ꝑte institutꝰ Upm̃.
cestator est iusus apretore sepelire sei¬
uum cui erat testõ datalib̾tas Ideoq
distraxit duplamq  ꝓmisit et exeaca¬

Expanded text:
quemque parte posse, et cum adiudicationes ab arbitro fiant, si uni adiudicetur totus fundus, caveri oportet, ut quae ex his actionibus recepta fuerint reddantur eas impensae factae fuerint praestentur: et si, cum res in iudicio esset, eo nomine actum non fuerit, eum sequi integram actionem, cui totus fundus adiudicatus fuerit, aut pro quacumque parte adiudicatus erit. Item quae res moueri possint et in ea iudicia ueniant, si interea subreptae sint, furti agere eos, quorum istae res periculo fuerint, posse. ae uel communi diuidundo uel finium regundorum actum sit et unus ex litigatoribus decesserit pluribus heredibus relictis, non potest in partes iudicium scindi, sed aut omnes heredes accipere id debent aut dare unum procuratorem, in quem omnium nomine iudicium agatur.erat heres ex parte institutus, testatorem iussus a praetore sepelire servum, cui erat testamento data libertas, ideo distraxit duplamque promisit et ex ea ca
Abbreviated transcription (Latin):
ir sit possonem suamꝯ tendat
ceqitus pignoratumeum sibi
iffrmetur omnib igituradex¬
hibent̾. ictio ꝯpetit. qr onmium
nit est eriber hominem. ¶ Ibidẽ
subiugit iuudicem ꝑ arbitrium si¬
dierhas. actione ꝯmissum extep
cionos existimarequas possoro
obicit et si qua tam eidens sit ex¬
ceptio ut fucille repellat agentẽ
debe possoremabsolur.Si obscuri¬
or uelqueh̃c. aiciorem qdemdst

Expanded text:
possessionem suam contendat, quartus pigneratum sibi eum adfirmet: omnibus igitur ad exhibendum actio competit, quia omnium interest exhiberi hominem. Ibidem subiungit iudicem per arbitrium sibi ex hac actione commissum etiam exceptiones aestimare, quas possessor obicit, et si qua tam euidens sit, ut facile repellat agentem, debere possessorem absolui, si obscurior uel quae habeat altiorem quaest
Abbreviated transcription (Latin):
onmi modo ip̃m iudicem debe̾ dis¬
ceptare ꝗ ad exibendum de actio¬
neidicat ueluti pacti ꝯuentido¬
li mali uiris iurandi reiq iudica¬
te. ¶ntclum eqͥtas exibitionis
efficit ut qm̃ius adexibendum a¬
gi non possit in fcm̃ tñ actioda¬
ris mec reones meas ꝯscripsit. hoc

Expanded text:
omnimodo ipsum debere disceptare, qui ad exhibendum, action‹e› iudicat, ueluti pacti conuenti, doli mali, iurisiurandi reique iudicata‹e›. Interdum aequitas exhibitionis efficit, ut, quamuis ad exhibendum agi non possit, in factum tamen actio der
Abbreviated transcription (Latin):
causa appellationem inter positam
anim adu̾tit etiam deusuris medu
tempis eum ꝯdempnare. ¶Lucuis
ticius cum .c. et usuras aliqñtitem¬
pis deberet. pnĩorem pecumam quͣ
debebat obsignauit. quero anticius
pecume quam obsignauit usuras
lege mutua pecumadata ẽ utilicet
et ꝑticłatim qd̃ acceptum est ex sol¬
uere non ietardare tocius eius de¬
bitiusurarum solutionem. sicum
creditor ptus e̾ẽt totum suscipe. de¬
bitor ꝗ ĩ solutione tocius cessabat
solam ptem de posut. ¶ Abaulo
augio gaius seius mutuam qnͣti
tatem ꝙ dam accepit. hoc crrograp¬
ho scripsi ille me. accepisse et accepi
Ab illo mutuo et numatos .x. quos
ci redd.am klis illis ꝓximis cum siuic
usuris pactis inter nos quero anex
exeo instr̃o usure petipossunt eque¬

Expanded text:
causa appellationem interpositam animaduerteret, etiam de usuris medii temporis eum condemnare.Lucius Titius cum centum et usuras aliquanti temporis deberet, minorem pecuniam quam debebat obsignauit: quaero, an Titius pecuniae quam obsignauit usuras lege mutua pecunia data est, uti liceret et particulatim quod acceptum est exsoluere, non retardari totius debiti usurarum praestationem, si, cum creditor paratus esset totum suscipere, debitor, qui in exsolutione totius cessabat, solam partem deposuit.Ab Aulo Agerio Gaius Seius mutuam quandam quantitatem accepit hoc chirographo: 'ille scripsi me accepisse et accepi ab illo mutuos et numeratos decem, quos ei reddam kalendis illis proximis cum suis usuris placitis inter nos': quaero, an ex
Abbreviated transcription (Latin):
ceptumẽ. nam inc̾dibile ẽdeactu mau¬
mittẽtis. ac nõ pocius de effcũ bñficuico¬
gitatũ cet̾m si nõ ꝓstituatur exceptumi
ẽ nulla rõ occurrit curpena peti et exigi
nõ debeat.cũ et ancillam ꝯtumeliã affe¬
cerit. et uẽclitoris affc̃o forte simł et u̾e cõ¬
dicam leẜit et eni alias remota quoqi
stipulatione placuit ex uẽlito eẽ actioñ
Siꝗd emptor ꝯtraqm lege̾ uẽclitionis
caut̃ ẽ fecͥiss a ut ñfeciss Aliqñ nob pla

Expanded text:
nam incredibile est de actu manumittentis ac non potius de effectu beneficii cogitatum. ceterum si ne prostituatur exceptum est, nulla ratio occurrit, cur poena peti et exi‹gi› non debeat, cum et ancilla‹m› contumelia adfecerit et uenditoris affectionem, forte s‹i›mul e‹t› uerecundiam laeserit: etenim alias remota quoque stipulatione placuit ex uendito esse actionem, si quid emptor contra quam lege uenditionis cautum est fecisset aut non fecisset. No
Abbreviated transcription (Latin):
lis epła diuoꝵ marci et ꝯmodiq̃
declarat et presides et magistratꝰ
et milites stacionarios dños adiu¬
uare debere inꝗrendis fugittui¬
is et ut inuentos reddẽtur. ut hu
apud quos delitescant puman¬
merito ad monetur magistrat
eos diligent custodire ne euadãt.¬
¶fugittiuum acciꝑe et siꝗs errosit
¶fugittun autem appellatione
exfugitiua nat᷑. nõ ꝯtineri. ¶ab̾o
deluci ĩ telliguntur. ꝗͥ magistrati¬
bo municipalib traditisunt uł
publicis ministus diligenticus¬
todic etiam uincire ꝑmictitur
tamdiu autem custodiantur. ꝙͣ¬
diu ad p̾fectum uigilum ueli
adpsidem deducantur ẽoꝵ quo¬
qo nomme et nocte et cuius se
ꝗs eedicatur ad magistratus de¬
ferantur.ut facilius agnosci ⁊
pcipi fugittiuus possit . Dote ai¬
auͥ uerbo etiam cicatricis ꝯtinẽ¬
turidem iuris ẽ si hoc iscriptis
segessint.grauius coherceri so

Expanded text:
ralis epistula diuorum Marci et Commodi, qua declaratur et praesides et magistratus et milites stationarios dominum adiuuare debere inquirendis fugitiuis, et ut inuentos redderent, et ut hi, apud quos delitescant, punianmerito monentur magistratus eos diligenter custodire, ne euadant.Fugitiuum accipe et si quis erro sit. fugitiui autem appellatione ex fugitiua natum non contineri Labeo deduci intelleguntur qui magistratibus municipalibus traditi sunt uel publicis ministeriis. Diligens custodia etiam uincire permittit. Tamdiu autem custodiuntur, quamdiu ad praefectum uigilum uel ad praesidem deducantur. Eorumque nomina et notae et cuius se quis esse dicat ad magistratus deferantur, ut facilius adgnosci et percipi fugitiui possint notae autem uerbo etiam cicatrices continentur: idem iurisse gesserint, grauius coerceri so
Abbreviated transcription (Latin):
q tutore auctore pupillus captus
ꝓbaripossit. curatorẽ postea eida¬
tum nomine ip̃ius ĩ intege restõ¬
nem postulare nõ ꝓhiberi. ¶Ex
⁊causa curat̃onis otẽpnata pupil¬
la adu̾sus unũ caput sĩe resti

Expanded text:
 tutore auctore pupillus captus probari possit, curatorem postea ei datum nomine ipsius in integrum restitutionem postulare non prohiberi. Ex causa curationis condemnata pupilla ad
Abbreviated transcription (Latin):
oporteret emit. ita temꝑanda res erit
ut iubeatur uenditor recdlito prefo
recuꝑare predium ita ut sñ alfius
dampno etiam c̾ditor auiuene su¬
um ꝯsequatur. Ex quo .s. simul ĩ¬
telligimus ꝗd obẜuari oporteat
si sua pecunia pluris qm oportet
emerit. ut tñ hoc ⁊ suꝑiore casu uẽ¬
ditor ꝗ predium uendidit etiam
usuras qͥs̃ ex ea pecunia ꝑcepit aũ
ꝑcipit potuit reddat ⁊ fructus ꝗbo
locupletior fc̃s est iuuenis recipiat.
¶temex diu̾so siminore p̾cio quã
oportũit uendidit adolescẽs emy¬
tor ꝗdem iuberi debebit predia.
cum fructib restituere. Iuuenis.
aũt eatenus expretio redde qua¬
tenus exea pecuma locupletioꝵ ẽ

Expanded text:
oporteret emit, ita temperanda res erit, ut iubeatur uenditor reddito pretio reciperare praedium, ita ut sine alterius damno etiam creditor a iuuene suum consequatur. ex quo scilicet simul intellegimus, quid obseruari oporteat, si sua pecunia pluris quam oportet emerit, ut tamen hoc e‹t› superiore casu uenditor, qui pretium reddidit, etiam usuras, quas ex ea pecunia percepit aut percipere potuit, reddat, et fructus, quibus locupletior factus est iuuenis, recipiat. item ex diuerso si minore pretio quam oportet uendiderit adulescens, emptor quidem iuberi debebit praedia cum fructibus restituere, iuuenis autem eatenus ex pretio reddere, quatenus ex ea pecunia locupletior est.
Abbreviated transcription (Latin):
Atri ꝓfilio omimodo prestanda
restitutio est. licet filius restitin
nolit. qr pr̃is ꝑicłm agitur ꝗ depe¬
culio tenetur. exquo appet. Cet̾os
cognatos uł affines alt̾nis ẽẽ cõ¬
donis nec alit̾ audire oport̾e qmͣ
siex uoluntate adolescẽtis postu¬
dici. ¶ Si pecumam quam mutuã
mmnor accepit dissipauit. denega¬
re debet ꝓ ꝯsul creditori adu̾sus eũ
actionem. Qd̾ si egenti minor crecli¬
derit. ult̾ius ꝓcedendum non est
qm ut iubeat iuuenem actiomibo

Expanded text:
ro filio omnimodo praestanda restitutio est, licet filius restitui nolit, quia patris periculum agitur qui de peculio tenetur. ex quo apparet ceteros cognatos uel adfines alterius esse condicionis, nec aliter audiri oportere, quam si ex uoluntate adulescentis postueat interdici. Si pecuniam, quam mutuam minor accepit, dissipauit, denegare debet proconsul creditori aduersus eum actionem. quod si egenti minor crediderit, ulterius procedendum non est, quam ut iubeatu
Abbreviated transcription (Latin):
ciuisa sit ut recliberi debeat utrum¬
q redibeatur. inqua re tamemp¬
toriquam uenditori ꝯ sulitur.
dum iumcuta non sepantur. si¬
mili modo et sitriga uement re¬
dibenda eiz tota et̃ si quadriga
reclibeatur. s si duo pia mularũ
unt et una mula uiciosa sit uel
par solum reclibebitur. altes nõ.
atamen nondum sint pia ꝯsti
dibito nonomnium. Namet si
spolia uemeruit. dicemus unũ
equum quiciosꝰ est. non oẽm spo¬
uam rediberi oporte. hoc etiam
momnib dicemus plurib uno
precio distractis ubisepari non
dossimt. ut puta sitragediulĩist.

Expanded text:
causa sit, ut redhiberi debeat, utrumque redhibeatur: in qua re tam emptori quam uenditori consulitur, dum iumenta non separantur. simili modo et si triga uenierit, redhibenda erit tota, et si quadriga, redhibeatur. sed si duo paria mularum sint et una mula uitiosa sit uel par, solum par redhibebitur, alterum non: si tamen nondum sint paria condhibitio, non omnium: nam et si polia uenierit, dicemus unum equum qui uitiosus est, non omnem poliam redhiberi oportere. haec et in hominibus dicemus pluribus uno pretio distractis, nisi si separari non possint, ut puta si tragoedi uel mimi
Abbreviated transcription (Latin):
morbi aut icine causa memptis fuci¬
encuis in .ui. menĩib. ael qnͣto minori
cum uenierint fĩut inanno iudicium
dabinus. ¶Si imenta ꝑ.kia simul
uenierint et alterutrum mea causa fuit
ut recliberi  debeat iudiciu dabimus.
quo utrumq redibeatur. ¶Locuntur
etliles in hoc edco de iumentis redibendi
causa  aut hurus edc̃i cadem est queman¬
cipioꝵ reclibendoꝵ et fere eadem sunt inhi¬
is que nimancipus quo ad morbum u¬
fu̾it iumentum pari modo redib̾i pot̾it.
queadm mancipium potest. ¶Lumen¬
toꝵ autem appeliatione an omne pocus
ꝯtineatur uideamus et dicticile ẽ ut ꝯtine¬
atur. Nam aliud significant iumentar
Aluid pectoris signiticatur. appellatõe.¬
Io circo eulogium hinc edc̃o sb̃iectum
est cuius uerba betsunt que de iumẽ¬
core om̃s uenclitoros faciunt. unde dubita¬
ridesut.an boc edc̃o boues quoq ꝯtincã¬
oos ius est.s: peccoris appellatione dti¬
nebuncures: enim sunt quedam que in
hominib ꝗdem morbum faciunt ĩ ni¬

Expanded text:
morbi autem uitiiue causa inemptis faciendis in sex mensibus, uel quo minoris cum uenirent fuerint, in anno iudicium dabimus. si iumenta paria simul uenierint et alterum in ea causa fuerit, ut redhiberi debeat, iudicium dabimus, quo utrumque redhibeatur'.Loquunturaediles in hoc edicto de iumentis redhibendis. Causa autem huius edicti eadem est, quae mancipiorum redhibendorum. Et fere eadem sunt in his, quae in mancipiis, quod ad morbum ufuerit iumentum, pari modo redhiberi poterit, quemadmodum mancipium potest. Iumentorum autem appellatione an omne pecus contineatur, uideamus. et difficile est, utatur: nam aliud significant iumenta, aliud significatur pecoris appellatione.Idcirco elogium huic edicto subiectum est, cuius uerba haec sunt: 'quae de iumencore omni uenditores faciunto'.Unde dubitari desiit, an hoc edicto boues quoque contineaeos verius est, sed pecoris appellatione continebuntur. Sed enim sunt quaedam, quae in hominibus quidem morbum faciunt, in iu
Abbreviated transcription (Latin):
potit enim nuimc̃tum ornatum
itims cãduci deinde uenire. iii¬
Si plura uimenta uenierint ñ
omina erunt relibendã pꝑ uni
ornamentum. Nani et si uiciosu
sit unum iugum nontimen
ꝑꝓ hoc ceta nĩga relibebuntur.¬
¶ Si forte nigum mularum sit qua¬
rum altera iiciosa est non exꝑa¬
cio utrdꝙ uenierint nonele se¬
pandum p̾cium s qnͣto minors
cum ueniret utrumq fuerit nõ
alteꝵꝙ erat uiciosum. ¶Cum
aũ iumenta ueneunt pia edco:
expͥssumest. ut cum. alter ĩcal
dum iument

Expanded text:
poterit enim iumentum ornatum poterit enim iumentum ornatum itineris causa duci, deinde uenire. Si plura iumenta uenierint, non omnia erunt redhibenda propter unius ornamentum: nam et si uitiosum sit unum iugum, non tamen propter hoc cetera iuga redhibebuntur. Si forte iugum mularum sit, quarum altera uitiosa est, non exio utraeque uenierint, non est separandum pretium, sed quanto minoris cum ueniret utrumque fuit, non alterum quod erat uitiosum.Cum autem iumenta paria uen‹e›unt, edicto expressum est, ut, cum alterum in ea dum iument
Abbreviated transcription (Latin):
qr neq de fortitudineꝗd eius q¬
de trahitur neq de utilitate cum
ad generand nũquam sith̃ilis.
Cecilius quoq scribit nõ omia
anmalia castrata ob id ip̃m ui
non esse uiciosum. Aldem reft
offilum existimasse castratum¬
equum sanum essosicuti spade
quoq sanus ẽ. S siemptor igno¬
rauerit uenclitor icit exempto
esse actoem et uere est ꝙ offilus¬
ait. ¶Quesitumẽ si mła talis sit
ut grans ungi non poss ansana
siqͥet ait pompõ. esse sanam plcra¬
qr deniq carutarias tales esseut
non possunt transiungi. Idẽ ait
si natta sit eo ingenio. aut corpe
ut altum igum non paciatursa¬
bum uicium ue reclibicio locum
Tdebit ĩiumentum. uer: etiam
si cc̃clicom ꝓmissum ue erit locꝰ
reclibitiomi sit. exẽplo mancipio¬
rum. ¶Uendenli autem causa
biduo añ uendonemornatum
sit. s u mipsa uendone ornatir
sic. aut idco inꝗd uenale cumes¬
sec sit ornatum inspicetur sẽp
actone et medco ad iectumest
uendencdiꝙ ornata dicta esser

Expanded text:
 neque de fortitudine quid eius detrahitur neque de utilitate, cum ad generandum numquam sit habilis. Caelius quoque scribit non omnia animalia castrata ob id ipsum vinon esse vitiosum. idem refert Ofilium existimasse equum castratum sanum esse, sicuti spado quoque sanus est, sed si emptor ignoravit, venditor scit, ex empto esse actionem: et verum est quod Ofilius. Quaesitum est, si mula talis sit, ut transiungi non possit, an sana sit. et ait Pomponius sanam esse: plerasque denique carrucarias tales esse, ut non possint transiungi. Idem ait, si nata sit eo ingenio aut corpore, ut alterum iugum non patiatur, sabum uitiumue redhibitio locum habebit in iumentis, uerum etiam si contra dictum promissumue, erit locus redhibitioni exemplo mancipiorum. Uendendi autem causa biduo ante uenditionem ornatum sit, sed si in ipsa uenditione ornatum sit, aut ideo, inquit, uenale cum esset sic ornatum inspiceretur: seactione et in edicto adiectum est: 'uendendi causa ornata ducta esse':
Abbreviated transcription (Latin):
generaliter anud ueq noce¬
tet anim al siue soluta sint. siue
uligata ue dtim̃unculis quomi¬
nus dampnii ferant nõ possint.¬
auulgo it fiet ita TApiñ.¬
uiisse uelit ut cuiquam noced
dampnũ uedari possit. Si ad¬
Uerius eafcĩnerit et homolib̾i
edirepierit solidi ducenti si no¬
ctum honimi libero ẽẽ dicetur
adebitur ddempnabiturcet̾a¬

Expanded text:
generaliter 'aliudue quod noceret animal, siue soluta sint, siue alligata, ut contineri uinculis, quo minus damnum inferant, non possintuulgo iter fiet, ita habuisse uelit, ut cuiquam nocere damnumue dare possit. si aduersus ea factum erit et homo liber ex ea re perierit, solidi ducenti, si nocitum homini libero esse dicetur, uidebitur, condemnetur, cetera
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt quas nouicia distrabere. et ad
hec .s. ut pluris uendant presumptume
enimea mancipia que radia sunt simp¬
ucioraet ad ministium apcora et docili¬
graet ad om̃e minist̾ium habiliora cir¬
ta uero mancipia et uet̾an. a difficile eit
reformare et adsuos mores reformare
qr uero uenalici. aii sicuint facile decur
ii ad nouicioꝵ emptionem id cuto int̾ͥ¬
postulant uet̾atores et ꝓnouicus uen¬
reclibebitur. em.
lam recte dicant qͦn muno quoq cor
morbi uicu ue situtiq optime ordina¬
ta uendendicã fumt. ita emptoribtra¬

Expanded text:
non sunt, quasi nouicia distrahere ad hoc, ut pluris uendant: praesumptum est enim ea mancipia, quae rudia sunt, simpliciora esse et ad ministeria aptiora et dociliora et ad omne ministerium habilia: trita vero mancipia et veterana difficile est reformare et ad suos mores formare. quia igitur venaliciarii sciunt facile decuri ad nouiciorum emptionem, idcirco interpolant ueteratores et pro nouiciis uenredhibebitur. 38 lam recte dicunto, quid in quoque eorum morbi uitiique sit, utique optime ornata uendendi causa fuerint, ita emptoribus tra
Abbreviated transcription (Latin):
Edet si qui domi est int̾dum
uocarimius potest. tam de de¬
mo sua nemo extrabi debet.
neꝙ puellas que alieno uri
subiecte essent iius uocare ꝑ¬
mssum est qui in ius uocatꝰ
est duob casib dimictend
est siquis eius ꝑsonam defẽ¬
dat et si dum mius uenerit de
ea re transactum fuerit. ¶Arceil.¬
Ommunis libertus licet plu¬
rium sit debet apretore petere
ut eiliceat uł quãdam expr̃o¬
nis mius uocare ne ĩ penam
nicidat ex eclicto pretoris.

Expanded text:
etsi is qui domi est interdum vocari in ius potest, tamen de domo sua nemo extrahi debet. puellas, quae alieno iuri subiectae essent, in ius vocare permissum est. Qui in ius vocatus est, duobus casibus dimittendus est: si quis eius personam defendet, et si, dum in ius venitur, de re transactum fuerit. Marciommunis libertus licet plurium sit, debet a praetore petere, ut ei liceat uel quendam ex patronis in ius uocare, ne in poenam incidat ex edicto praetoris.
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝑꝑcuius oꝑam marime societas co¬
ita sit aut sine quo societas ad mĩstra¬
Eri nõ possit. ¶ Quod malea uel mad¬
ult̾io ꝑdid̾it socius ex mecdio nõ est la¬
tur. ¶Siqd u̾odolo nr̃o socius damp
reddendo morã ad hibu̾it.cumea pe¬
fecit. cc se. Item post mortẽ socu nullã
talẽ extimatõem ex fc̃ob̾rdis faciẽdam
qr morte socudirimitur societas. ¶So¬
cius cum resist̾et dmuib eius uenali¬
b ad fugã erumpẽtib. uuln̾atus ẽ mi¬
pẽsam qm̃ ĩcurando se fec̾it nõ ꝯsecutu¬
rũ ꝓsocio actoem labeo ait. qr id nõ insocie¬
tatẽ qmͣuis ꝑꝑ societatẽ impensũsit. si¬

Expanded text:
cietas coita sit aut sine quo societas administrari non possit?Quod in alea aut adulterio perdiderit socius, ex medio non est laturus: si quid uero dolo nostro socius damnireddendo moram adhibuit, cum ea pefecerit, contra esse: item post mortem socii nullam talem aestimationem ex facto heredis faciendam, quia morte socii dirimatur societas.Socius cum resisteret communibus seruis uenalibus ad fugam erumpentibus, uulneratus est: impensam, quam in curando se fecerit, non consecuturum pro socio actione Labeo ait, quia id non in societatem, quamuis propter societatem inpensu
Abbreviated transcription (Latin):
Deo morte socu soluitur societas ut nͨ
abuncio paciscipossumus ait hors etiã
succedat societati hoc ita ĩpriuatis so¬
cietatib ĩ societate uectigaliũ nchil¬
ominus manet societas et post mortẽ
alicinus. s ita demũ siꝑs defũctiadꝑ
sonã h̾rdis enis ascripta sit. ut et h̃rdi

Expanded text:
deo morte socii soluitur societas, ut nec ab initio pacisci possimus, ut heres etiam succedat societati. haec ita in priuatis societatibus ait: in societate uectigalium nihilo minus manet societas et post mortem alicuius, sed ita demum, si pars defuncti ad personam heredis eius adscripta sit, ut heredi
Abbreviated transcription (Latin):
plus ẽ qr Pstitutus ⁊ post ea amissꝰ
nichilomius ius accrescendi ad¬
mictitom̃s enim actores apud pla¬
ucium de hoc ꝯsenẜunt ⁊ ut celsus ⁊
iuł. elegant aiunt ususfr̃cotidie cõ¬
stituitur et legatur ñ ut ꝓprietas
eo solo tempe quo uendicaturcu
prim̃itaq nõ mueniet Aitere qui
sibi ꝯcurrat. solus utetur intotimm
nec refert ꝯunctim ansepatimi
relinquaturIdem iuł. li.xxx. dig̃.

Expanded text:
 et constitutus et postea amissus nihilo minus ius adcrescendi admittit: omnes enim auctores apud Plautium de hoc consenserunt et, ut celsus et Iulianus eleganter aiunt, usus fructus cottidie constituitur et legatur, non, ut proprietas, eo solo tempore quo uindicatur. cum primum itaque non inueniet alter eum, qui sibi concurrat, solus utetur in totum, nec refert, coniunctim an separatim relinquatur. Idem Iulianus libro
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾o ex socus usufr̃. nõ adticium s
ad solumn sociumptinere debere. qiͣ¬
ad solum ꝯiunctum que sña uera
est. Nam qmͣdiu ułonus utitur
potest diciususfr̃. in suo statu eẽ. Id̾
est ⁊ si duob ꝯumctim ⁊ alti seꝑatĩ
ususfr̃. ẽẽt relictus. ¶Interdum tñ
⁊ si nõ sint diuncti tñ ususfr̾ legatꝰ
alti accrescit ut puta si michi fundi
ususfr̃. seꝑatim tocius ⁊ tibi similit
fu̾it relictus. Namut celsus li. xuii.¬

Expanded text:
altero ex sociis usum fructum non ad Titium, sed ad solum socium pertinere debere quasi solum coniunctum: quae sententia uera est: nam quamdiu uel unus utitur, potest dici usum fructum in suo statu esse. idem est, si duobus coniunctim et alteri separatim usus fructus esset relictus. Interdum tamen etsi non sint coniuncti, tamen usus fructus legatus alteri adcrescit: ut puta si mihi fundi usus fructus separatim totius et tibi similiter fuerit relictus. nam, ut et Celsus li
Abbreviated transcription (Latin):
sit ii h̾re eumet legis bñficium. ¶Si
umi ex filus assignatam alt̾ uxorem
duxit.ñ idem ius ꝙ ĩpr̃onotribued¬
ẽ nichil enim uiris hebit. qr senatus
om̃eius lib̾toꝵ assignatoꝵ Id eum tnͣs¬
tulit cund pa̾t tribuit. MArcelł.
gradus hoios ñ possunt eas duceqͣs
hus que ĩfioris dignitatis sunt du¬
cere nonlicet. Iem.¬

Expanded text:
sit, non habere eum hoc legis beneficium.Si uni ex filiis adsignatam alter uxorem duxerit, non idem ius quod in patrono tribuend nihil enim iuris habebit, quia senatus omne ius libertorum adsignatorum ad eum transtulit, cui id pater tribuit. Marcellusgradus homines non possunt eas ducere, quas his qui inferioris dignitatis sunt ducere non licet. M
Abbreviated transcription (Latin):
Tud dubitationis est anetq
munem lib̾tam uxorem dux
Aad hoc ius ad mictatur.Iabol
negauit. qr ñ ꝓprie udetur eiꝰ
lib̃ta queetiam alc̾ius sit. alus

Expanded text:
ud dubitationis est, an et qui communem libertam uxorem duxerit ad hoc ius admittatur.Iauolenus negauit, quia non proprie uidetur eius liberta, quae etiam alterius sit: aliis
Abbreviated transcription (Latin):
tiiudicio ncͣce h̾abit prestare. i¬
¶Mandati actio tunc ꝯpetiticum
ceꝑit int̾ ẽe eius qui mandauit.
Ceter sinichil intest. cessat man¬
dati actio et eatenus ꝯpetit qui¬
tenus intest ut puta mandam
ut fundũ emes siinterat meaemi
tenebis. Ceteꝵ sieumdẽ hunctũ¬
dumego ip̃e emi uel alius michi
neq int est aliqd. cessat manda¬
ti actio. ¶Mandauitibi ut ne¬
gocia mea gereres. si nehil deꝑie¬
rit quamuis nemo gessitquila
actio aut si alius ydonee gessit a

Expanded text:
ti iudicio necesse habebit praestare. Mandati actio tunc competit, cum coepit interesse eius qui mandauit: ceterum si nihil interest, cessat mandati actio, et eatenus competit, quatenus interest. ut puta mandaui tibi, ut fundum emeres: si intererat mea emi, teneberis: ceterum si eundem hunc fundum ego ipse emi uel alius mihi neque interest aliquid, cessat mandati actio. mandaui, ut negotia gereres: si nihil deperierit, quamuis nemo gesserit, nulla actio est, aut si alius ido
Abbreviated transcription (Latin):
obid ꝙ fugictuius. ułsanus noni
fu̾it age nĩchilominus possumus
q̃ritur ꝓculus uidencdum ait. ne hoc
quoq ꝙ int̾sit utrum tunc enictus
sit cum meus eft̃s nõeẽt. Antunci
meus fc̃s ẽ statim mea nit̾ c̃ qnͣto ol
id detiorfc̃s ẽ.et qm actõeni semel
exstiplatu h̃re cepieam ne ob uic¬
t̾ocm ne morte nec manumissione
nec fugasii nec ulla simili cã amic¬
tiacsi ĩboms meis fc̃s nõ sit nich̃
obcamcam qd̃ fugittiuus sit paupi¬
orsnn ut pote cũmboius meis non
sit. ꝙ si sanũ ẽe erronem nõ ec̃ stipu¬
latus eẽm.tr̃i mea int̾ est qnͣtum ad
pͥsentẽ usum ptiñet. tam et si mob¬
curo ẽet. ut pote ignorantib nobis
qm̃ diu eũ hiturus eẽm et anfutur
cet ut eũ qsqñ aut ame aut ab eo c̃
uedidissem cuiue siłr cũ ꝓmisissem
cumcetur sumam aut opinionis
sue hanc ec ut tinexea stipłoe dseq̃¬

Expanded text:
od fugitivus vel sanus non fuerit an agere nihilo minus possimus, quaeritur. Proculus videndum ait, ne hoc quoque intersit, utrum tum evictus sit, cum meus factus non esset, an tum meus factus est statim mea interest, quanto ob id deterior est, et quam actionem semel ex stipulatu habere coepi, eam nec euictione nec morte nec manumissione nec fuga serui nec ulla simili causa amitti: at si in bonis meis factus non sit, nihil ob ea quod fugitiuus sit pauperior sim, utpote cum in bonis meis non sit. quod si sanum esse, erronem non esse stipulatus essem, tantum mea interesse, quantum ad praesentem usum pertineret, tametsi in obscuro esset utpote ignorantibus nobis, quamdiu eum habiturus essem et an futurum esset, ut eum quisquam aut a me aut ab eo cui uendidissem cuiue similiter promississem euinceret. summam autem opinionis suae hanc esse, ut tantum ex ea stip
Abbreviated transcription (Latin):
diuus pius repsit.Plane si ꝑ¬
fc̃a legatione subsistant ꝯuemen¬
dos eos diuus pius Repsit. ¶Itẽ
siextra ꝓunciam suam ꝯtraxerint
licet non in ytalia q̃oms est an ro¬
me ꝯueniri possint. et marcellus
ait meo solo priuilegio eos uti
domum reuocancdi.ꝙ incunta¬
tesua uł certe intra ꝓuniciam
ant ꝯpellunturadu̾sus omnes ce¬
defende resnõ tñ simunriam suã
ꝓsequantur uł furtum uł dampnii
e legant ait. aut ĩpume ꝯtumelus
⁊dampnis afficientur. aut erit
ĩpotestate cusꝙ pulsandoeo
reuocare possit. nec ne ip̃e ꝓ̃torde¬
bet causa cognita intueri ꝙ si cõ¬
stit̾it mea eum causa esse ut do¬
mum reuocet debebit cau̾e iudo
sististatuente p̾tore in quemdi¬
en ꝓmictat. s utre midacantio¬
ne ansatis  datione marcellus.
dubitat inichi iudetur sola ꝓ¬
missione ꝙ ⁊ mela scribit. Alio¬
qmͣ in uenire eos ꝗ satis ꝓeodẽt¬

Expanded text:
diuus Pius rescripsit. plane si perfecta legatione subsistant, conueniendos eos diuus Pius rescripsit.Item si extra prouinciam suam contraxerunt, licet non in Italia, quaestionis est, an Romae conueniri possint. et Marcellus in eo solo priuilegio eos uti domum reuocandi, quod in ciuitate sua uel certe intra prouinciam ant, compelluntur se adversus omnes defendere: non tamen si iniuriam suam persequantur vel furtum vel damnum eleganter ait, aut impune contumeliis et damnis adficientur aut erit in potestate cuiusque pulsando eos revocare possit, nec ne, ipse praetor debet causa cognita statuere. quod si constiterit in ea eum esse causa, ut domum revocet, debebit cavere in iudicio sisti, statuente pem promittat. sed utrum nuda cautione an satisdato, Marcellus dubitat: mihi uidetur sola promissione, quod et Mela scribit: alioquam inuenire eos qui satis pro e
Abbreviated transcription (Latin):
Rocurator est. qui alie¬
na negocia mandato
dñi ad ministrat. ¶Drõ¬
trator autem uelomnium
rer uelumus reiẽẽ potest. cõ¬
putant unius rei mandatum
cuscipientem ꝓcuratorẽ esse. si¬
cut nec is qdem qrem ꝑferen¬
dum suscepit ꝓpric ꝓcurator ap¬
pellatur. Sr ũius est eum quoꝙ
ꝓcuratorem ẽẽ. et ꝗ adunami
remdatus sit. ¶Usus Aũt ꝓ
curatoris ꝑqm necessarius est
nolunt. uł nõ possunt. saltimꝑ
alios possunt uel agere. uelcõ¬
uenin. ¶Dari aũt ꝓcuratori
telligitur. et is ratum hnt. ii
ffuriosus nõ est hͣndus absenti
lõco qr meo animus de est ut

Expanded text:
rocurator est qui aliena negotia mandatu domini administrat. Procurator autem uel omnium rerum uel unius rei esse potest conputent unius rei mandatum suscipientem procuratorem esse: sicuti ne is quidem, qui rem perferendum suscepit, proprie procurator appellatur. sed uerius est eum quoque procuratorem esse qui ad unam rem datus sit. Usus autem procuratoris perquam necessarius est, nolunt uel non possunt, per alios possint uel agere uel conueniri. Dari autem procurator tellegetur et is ratum habuerit. Furiosus non est habendus absentis loco, quia in eo animus deest, ut
Abbreviated transcription (Latin):
est cum uiro uti .x. ĩ dotẽ acciꝑet
et fund̾ sibi restitueret. ac datis
fide ẽ et negocio cͣcͣto ꝯuenit.ut
et si fundus qĩsme cã penes i¬
maritum ẽẽcepit cũ dicatur.
et hoc eindencius circa actonẽ
pignoraticiam aꝑpeb̾. et emm
sicum fund̾ cornelianũ pigne¬
ris cã tibi tradidissem. postea ex
ꝯuentione fund̾ ticianum in
hoc tradiderim tibrut cornelia¬
num michi restitueres. minĩe
puto dubitand̾ ꝗn statim rec¬
te pignoraticia ad recipiend
cipate prdonauit ex uolunta¬
te eius postea in dotem date

Expanded text:
est cum uiro, uti decem in dotem acciperet et fundum sibi restitueret, ac ‹d›atis fide est et negotio contracto conuenit, ut fundus, quasi sine causa penes maritum esse coeperit, condicatur. Et hoc evidentius circa actionem pigneraticiam apparebit. etenim si, cum fundum Cornelianum pignoris causa tibi tradidissem, postea ex conventione fundum Titianum in hoc tibi tradiderim, ut Cornelianum mihi restitueres: minime puto dubitandum erit, quin statim recte pigneraticia ad recipiendum e pater donavit, ex voluntate eius postea in dotem pro ea datae
Abbreviated transcription (Latin):
Ilquis nirasset se dare nono port̾e
abomn ꝯtentione discedi uidetur
aqp ita solutam pecumam repe
ptor tradidit id qd sibi mortuus
debuerat nõ retinint repete pote¬
nt.q plus debito solutum ꝑcõ¬

Expanded text:
i quis iurasset se dare non oportere, ab omni contentione discedetur atque ita solutam pecuniam repeptori tradidit, id, quod sibi mortuus debuerat, non retinuit, repetere poterit, quia plus debito solutum
Abbreviated transcription (Latin):
Om indebitum impu Den¬
bis nomme cutor numaint ipu¬
Bis ꝯdictio est. ¶Creditor uy
curatori suo debitum reddetur
mandait maiore pecumaso¬
luta ꝓcurator indebiti causacõ¬
uenietur. qd̃ si nominatim ut
maior pecunia soluetur dele¬
gauit indebiticumeo ꝗ delega¬
uit erit actio que nõ uidetura
rore pecuniam repeteti nõobe¬
erit. siu̾o reus ꝓmittendi pers¬

Expanded text:
m indebitum impuberis nomine tutor numerauit, impuberis condictio est.Creditor, ut procuratori suo debitum redderetur, mandauit: maiore pecunia soluta procurator indebiti causa conuenietur: quod si nominatim, ut maior pecunia solueretur, delegauit, indebiti cum eo ‹qui› delegauit erit actio, quae non uidetur errore pecuniam, repetenti non oberit: si uero reus promittendi per
Abbreviated transcription (Latin):
Ui hrdis nomine legata nõ relic¬
ta exnummis ip̃ius hrdis soluͭ
ap̃e ꝗdem repete non potest. s si ig¬
norante b̾rde nummos eius tra¬
didit dominus eos recte uendica¬
bit eadem causa reꝵ corꝑalium
N debitam pecumiam ꝑerrorẽ
ꝓmisisti. eam ꝗ ꝓte fidem sat sol¬
uit. ego existimo si nomine tuo
soluit fidenissor. t̾e fideiussori sti¬
pulatorem fore tibi obligatum
nec exspectandum est ut ratum
h̾as. qm̃ potest uideri id ip̃mi
mandasse. ut tuo nomme solu̾e¬
tur. Siñautem fideiussor suo no¬
mine soluit. qd̾ nõ debebat ip̃m
astipulatore repet̾e posse. qm inde¬
bitam iure gentium pecimiam
soluit. q̃uominus autem ꝯsequi
poterit abeo cui soluit ate man¬
dati iuditio ꝯsecutuꝵ si modo ꝑ
ignoranciam petentem excepto¬
ne non submorut. Dem.

Expanded text:
ui heredis nomine legata non debita ex nummis ipsius heredis soluit, ipse quidem repetere non potest: sed si ignorante herede nummos eius tradidit, dominus, ait, eos recte uindicabit. eadem causa rerum corporalium ndebitam pecuniam per errorem promisisti: eam qui pro te fideiusserat soluit. ego existimo, si nomine tuo soluerit fideiussor, te fideiussori, stipulatorem tibi obligatum nec exspectandum est, ut ratum habeas, quoniam potes videri id ipsum mandasse, ut tuo nomine solveretur: sin autem fideiussor suo nomine solverit quod non debebat, ipsum a stipulatore repetere posse, quoniam indebitam iure gentium pecuniam solvit: quo minus autem consequi poterit ab eo cui solvit, a te mandati iudicio consecuturum, si modo per ignorantiam petentem exceptione non summoverit. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
minus ẽẽt. uł iudicium dabo sine noxe
declicione. ¶Impotestate sic acciꝑe debe¬
mus ut facuitatem et potestatem exibẽ¬
dieius hat. ceter si ifuga sit uel peg¬
re nõ indebitur esse ĩpotestute. Quod

Expanded text:
minus esset, uel iudicium dabo sine noxae deditione'. 'In potestate' sic accipere debemus, ut facultatem et potestatem exhibendi eius habeat: ceterum si in fuga sit uel peregre, non uidebitur esse in potestate.Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Dem iuris est si medicamento ppam
usus fu̾it. s et ꝙ bñ secint. et dereliqt cu¬
rationem securus nonerit s culpe reu
potuerit.sihec alienum hominem ob¬
triunt uulgo d̾r culpe nomine tene¬
ri. ¶ dem dicituret si ꝑꝑ nfirmitatẽ
sustinie mular non potiit nec udetur
miquum si nfirmitas culpe ad nu¬
lram.Idem iuris ẽ impsona eius qui
impctum cqui quo uehebatur ꝑ mi¬
piciam eius. uel in firmitatem. retine

Expanded text:
dem iuris est, si medicamento perperam usus fuerit. sed et qui bene secuerit et dereliquit curationem, securus non erit, sed culpae reus potuerit, si eae alienum hominem obtriuerint, uolgo dicitur culpae nomine teneri. idem dicitur et si propter infirmitatem um impetum non potuerit: nec videtur iniquum, si infirmitas culpae adnuram. idem iuris est in persona eius, qui impetum equi, quo vehebatur, propter imperitiam vel infirmitatem retine
Abbreviated transcription (Latin):
esse siꝙ semel remisit creclitor
debitorisuo bona fide iterum y¬
hoc conetur destrue. ¶Suꝑua¬
cuum sideceptus ħ fecerit mest
enu dolo et fraus siue autem
ab micio dolo malo fcm̃ ꝓcm̃ est
cebit exceptio ꝑꝑhec uerba elic¬
ti nequid fiat. ¶Quod fere nouiᷤ¬
sima ꝑte pactoꝵ ita solet mieri.
rogauit ticius spopondit meui
hec uerba non tm̃ pactionis lo¬
co accipiuntur. sretiam stipula¬
tionis. ideoq ex stipulatu nas¬
citur actio nisi contrarium sp̃a¬
liter abꝓbetur qd non ammo
cicencium. ¶Si ꝑaciscar ut n
iudicati neq incensar ediu
agatur hoc pactum u. ¶ Si pa¬
ciscar ne oꝑis noui nũciatõne
exequar quidam putant nõ
ualere pactõnem quasi meare
pretoris imꝑium uersetur. la¬
beo autem distinguit. ut siex
re familiari opis nom nũcia¬
tio sit fca. liceat pacisci. ꝙ si de
re publica non liceat que dis¬
tinctio uera est et inceteris
igituronimibus ad edictum
pretoris ꝑtinentibus que nõ
ad publicam lesionem s adrẽ

Expanded text:
si quod semel remisit creditor debitori suo bona fide, iterum hoc conetur destruere: superuacuum, si deceptus hoc fecerit, inest enim dolo et fraus. Siue autem ab initio dolo malo pactum factum est cebit exceptio propter haec uerba edicti 'neque fiat'. Quod fere nouissima parte pactorum ita solet inseri 'rogauit Titius, spopondit Maeuius', haec uerba non tantum pactionis loco accipiuntur, sed etiam stipulationis: ideoque ex stipulatu nascitur actio, nisi contrarium specialiter adprobetur, quo‹d› non animo paciscentium. Si paciscar, ne pro iudicati uel incensarum aedium agatur, hoc pactum ualet. Si paciscar, ne operis noui nuntiationem exsequar, quidam putant non ualere pactionem, quasi in ea re praetoris imperium uersetur: Labeo autem distinguit, ut si ex re familiari operis noui nuntiatio sit facta, liceat pacisci, si de re publica, non liceat: quae distinctio uera est. et in ceteris igitur omnibus ad edictum praetoris pertinentibus, quae non ad publicam laesionem, sed ad rem
Abbreviated transcription (Latin):
datione ortum occupauit. Nã
⁊alueo mutato inde manare
cepit amictiusumfr. existimo
cumis locus aluei publicus
ẽe cepit neq ĩpristinum statũ
restitu potest. Idem iuris miti¬
nereet actu custodienclum esse
ait labeo. de quibus rebrego idẽ
qd musufĩ. sencio ait labeo̾. nec
si summatra sublata ex fudo
meo ⁊ alia regesta eẽt id circor
meum solum ẽe desinit non ma¬
gis qm stcorato agro Pompo.¬

Expanded text:
datione hortum occupauit: nam si alueo mutato inde manare coeperit, amitti usum fructum existimo, cum is locus aluei publicus coeperit, neque in pristinum statum restitui posse. Idem iuris in itinere et actu custodiendum esse ait Labeo: de quibus rebus ego idem quod in usu fructu sentio. Labeo. nec si summa terra sublata ex fundo meo et alia regesta esset, idcirco meum solum esse desinit, non magis quam stercorato agro. Pompo
Abbreviated transcription (Latin):
Ompon querit si fũ ULpnĩ.¬
um ame ꝓprietarius ꝯduxit eũ¬
ꝙ fundum uendidit seio non
delucto usustr. an usum fruc¬
tum ꝓemptorem retineamet
ait licet ꝓprietarius michi pen
suo fruitus est emptor.teñ.
plane michi ex locato ꝓprieta¬
rium qnͣti mea interfu̾it. id fac¬
tum non esseqmquam si ame
xluctum usumfr̃ ius alu loca¬
uerit retineatur usustr̃. ¶ S si
ꝓprictarius cum  locass suo no¬
mine dñdumest amicti. Noneĩ
meo nomine friitur tolonus
siemptum ame usumfr̃. ꝓpri¬
etarius uendidiss. an anuct̾e¬
mus usumfr̃. querenlum est
et puto anucti. qͥmet hic non
ut ame empto truitur funcli¬

Expanded text:
omponius quaerit, si fundum a me proprietarius conduxerit eumque fundum uendiderit Seio non deducto usu fructu, an usum fructum per emptorem retineam. et ait, licet proprietarius mihi pensine, sed suo fruitus est emptor: teneri plane mihi ex locato proprietarium, quanti mea interfuit id factum non esse. quamquam si a me conductum usum fructum quis alii locauerit, retinetur usus fructus: sed si proprietarius eum locasset suo nomine, dicendum amitti: non enim meo nomine fruitur colonus.Sed si emptum a me usum fructum proprietarius uendidisset, amitterem usum fructum, quaerendum est. et puto amitti, quoniam et hic non ut a me empto fruitur fun
Abbreviated transcription (Latin):
soluiss memptus ess Item si intra
alios duos menses reliquĩ pie
rio defuncto rutiliana pupiua¬
ris etatis successat cuns tutor
io thelamacho uendiderat pupi¬
la ĩmtegre restitui desiderabat
uictatã apd̃ pretorem. qmͣ apd
p̾fectum urbis ꝓuocau̾at puti¬
bã bñ iudicatum ꝙ p̾r eius nõ
ẽ qd̃ dies ꝯmittendi intẽpus pu¬
pille ĩcidiss eaꝙ effeciss ne pere¬
tur legi uendonis. dicebam ma¬
g̾ possẽ ea reone restitui eam ꝙ uen¬
ditor reñtiando post diem quo
placuerat ẽẽ ꝯmissum et p̾cium
petendo recessisse A lege sua uide¬
tur. nõ me mouet qr dies post¬
eã tñsisi. n magis quã si c̾ditor
pignus distraxiss post mortem
debitoris dies solutõnis funta
qr tñlex ꝯmissoria displicebat es
ꝓnũciauit ĩ integix restituẽda
mou etiam illud imꝑatoremq
priores tutores ꝗ nõ restitin desi¬
dassent. suspecti ꝓnũciatierant.
mancipatõnem ad huc mĩori¬
b succurri ĩhus que omisissẽt

Expanded text:
soluisset, inemptus esset, item si intra alios duos menses reliquum pretno defuncto Rutiliana pupillaris aetatis success‹e›rat, cuius tutoreio Telemacho uendiderat. pupilla in integrum restitui desiderabat: uicta tam apud praetorem quam apud praefectum urbi prouocauerat. putabam bene iudicatum, quod pater eius, non est, quod dies committendi in tempus pupillae incidisset eaque effecisset, ne pareretur legi uenditionis. dicebam posse magis ea ratione restitui eam, quod uenditor denuntiando post diem, quo placuerat esse commissum, et pretium petendo recessisse a lege sua uideretur: non me moueri quod dies postea transisset, non magis quam si creditor pignus distraxisset, post mortem debitoris die solutionis finita. quia tamen lex commissoria displicebat ei, pronuntiauit in integrum restituendam. mouit etiam illud imperatorem, quod priores tutores, qui non restitui desiderassent, suspecti pronuntiati erant. mancipationem adhuc minoribus succurri in his, quae omississent
Abbreviated transcription (Latin):
ne gocior gesto. actionem. t qn
alienum neg̾om est gestum. S.
ratihicioẜ reconsiliatque res
efficit ut tuum negocium gestã
uidertur et ate hrditas peti pos¬
sit. ¶Quiderge m ꝗd pedius i
cum te h̾rdem putarem ĩ sulan
fulso Urditariamtuꝙ ratimi
hius an sit michi ad uersus te
actio. S non fore ait. cum hoc
fc̾o mẽo alter sit locuplectatus.
alterius re ip̃a negocium ges̃
sit nec possit ꝙ aui acqsitum est
ip̃o gestu hoc tuum nogoni ui¬
deri. ¶ Uidermus ĩ ysona eiꝰ
ꝗ negocia ad ministrat si que¬
dam gessit quedam nõ ꝯteio¬
platione tamen eius aluis. ld
noc non accessit. etsi uir diligos
q. ab eo erigimus etiam ei gri¬
turus fũit. in dici debeat nego
rius.: cetinsi qd a sc exigere de¬
biit ꝑcul dribio hoc ei ĩ putabi¬
tur sqnͣquã en imhoc ei impu¬
b̾uit q mlłam actionem int̾ca¬
dere potuit. Asemet ip̃o cur nõ
et si forte nõ fu̾it usurarumi
debit᷑ incipit ee usurarium.
dius pius  flano longino

Expanded text:
ne›gotiorum gestorum actionem. adquin alienum negotium gestum est, sed ratihabitio hoc conciliat: quae res efficit, ut tuum negotium gestum uideatur et a te hereditas peti possit. quid ergo, inquit Pedius, si, cum te heredem putarem, insulam fulsero hereditariam tuque ratum habueris, an sit mihi aduersus te actio? sed non fore ait, cum hoc facto meo alter sit locupletatus et alterius re ipsa gestum negotium sit, nec possit, quod alii adquisitum est ipso gestu, hoc tuum negotium uideri. Uideamus in persona eius, qui negotia administrat, si quaedam gessit quaedam non, contemplatione tamen eius alius ad haec non accessit, et si uir diligens quod ab eo exigimus etiam ea gesturus fuit: an dici debeat negotrius. certe si quid a se exigere debuit, procul dubio hoc ei imputabitur. quamquam enim hoc ei impubuit, qui nullam actionem intendere potuit: tamen a semet ipso cur non et si forte non fuerit usurar‹i›um debitum, incipit esse usurarium, ut diuus Pius Flauio Longino
Abbreviated transcription (Latin):
accessit. S. in quo ego locuple¬
cior fcũs sumht ꝯtrã me acto¬
nem. ¶ Si ꝗs ita simplicit̾ur ũ¬
satus est ut suũ negom in sius
bonis quasi meũgesẜit nulła
exutroꝙ lat̾e naccitur actio
qr nec fides bona h patitur.qr si
et suũ et meum ꝙͣi meũ gessit
m meũ teneb̾r. Nam ⁊ sicuin
mandario ut meum negomi
gerat ꝙ michi eam erat ꝯmu¬
ne. dñdum ẽc̃ lab̾o ait. s ⁊ situ¬
umgesẜit sciens negocior ges.
cum cibi tem̃. ¶Siqs quasi ser¬
uus meus negocium meum
gesẜit cum ẽẽt lib̾tus uel inge¬
nuusdabitur negocioꝵ. ges. ac¬
tio. ¶ S si ego filii tui negocia ges¬
sero uel serui uidcamus an tẽ
tui negocia gessi peculiaria. tu
michi tenearis. ꝙ si amicicia
lio dumtaxat dandam actionẽ
Idemq est. et si sui iuiris cos ẽẽ
putam. Nam et si ẜuum ñ ne¬
cessariumemero filio tuo et tũ
ratum hĩus. nichił agitur rati¬
h̾ĩcione codem loco pomp̃. scribit
hoc adiecto ꝙ putat et si nichil

Expanded text:
accessit, sed in quod ‹e›go locupletior factus sum habet contra me actionem. Si quis ita simpliciter uersatus est, ut suum negotium in suis bonis quasi meum gesserit, nulla ex utr‹o›que latere nascitur actio, quia nec fides bona hoc patitur. quod si et suum et meum quasi meum gesserit, in meum tenebitur: nam et si cui mandauero, ut meum negotium gerat, quod mihi tecum erat commune, dicendum esse Labeo ait, si et tuum gessit sciens, negotiorum gestorum eum tibi teneri. Si quis quasi seruus meus negotium meum gesserit, cum esset uel libertus uel ingenuus, dabitur negotiorum gestorum actio. Sed si ego tui filii negotia gessero uel serui, uideamus, an tecutui negotia gessi peculiaria, tu mihi tenearis: quod si amicitia lio dumtaxat dandam actionem. idemque est et si sui iuris esse eos putaui. nam et si seruum non necessarium emero filio tuo et tu ratum habueris, nihil agitur ratihabitione eodem loco Pomponius scribit hoc adiecto, quod putat, etsi nihil