comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
derraeu e bis fitus aecentissimũ auctorẽ. quẽ ad cõnuie¬
tarrdi o mrba inonente premiserit diuiuis augustors
iturs orarmeniã ad parthicas arabicas ꝙres maiore
filio iumae pͥteriit. nec sũ oblitus sui quẽꝙ situs dili¬
io tisireiũ auctorem insũ nob introituoꝑis. ln hac
ca parte arma romana sequi ꝑlacet nobis. iubãꝙre
upardeundẽ claudiũ cesarẽ scriptis uoluminibus
ribia gentiũ nulli post ferenda amplitudine lon¬
gissime amano aregione cilicie comagenasq
escendit. ut diximus. Nultis enĩ gentib eoꝵ deduc¬
tis illo atignone magno sponte uͦ ad mare nr̃m litus¬
ꝙ egyptũ ut docuimꝰ necñ ⁊ in media syrie ad liba
nulla aifferentia spectat. łłec ꝙͦ in illo situ felix eiꝰ ppłs.
na uũc inde peragemus. Monades.¬
onadas infestatoresq chaldeoꝵ scenite ut diximꝰ
cdudunt. ⁊ ipsi uagi. sed atab̾naculis cognomina¬
ti que cilicis mittantur ubi libuit. Nabathei.¬
einde nabathei oppidũ incolunt petrã noĩe.

Expanded text:
terrarum orbis situs recentissimum auctorem, quem ad commentanda omnia in orientem praemiserit Divus Augustus ituro in Armeniam ad Parthicas Arabicasque res maiore filio, non me praeterit nec sum oblitus sui quemque situs diligentissimum auctorem visum nobis introitu operis: in hac tamen parte arma Romana sequi placet nobis Iubamque regem, ad eundem Gaium Caesarem scriptis voluminibus rabia, gentium nulli postferenda amplitudine, longissime a monte Amano e regione Ciliciae Commagenesque descendit, ut diximus, multis gentibus eorum deductis illo a Tigrane Magno, sponte vero ad mare nostrum litusque Aegyptium, ut docuimus, nec non et in media Syriae ad Libannulla differentia spectat, haec quoque in illo situ felix. populos equa nunc inde peragemus. Nomadas infestatoresque Chaldaeorum Scenitae, ut diximus, cludunt, et ipsi vagi, sed a tabernaculis cognominati, quae ciliciis metantur ubi libuit. 144 deinde Nabataei oppidum incolunt, Petram nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
arefaciunt sole adinitũ rursusq leuiter asꝑsa moli
frangunt. Exzea pulchrius quã etritico fit granat
Sinter que maxime honos fabe. Quige ex qua
temptatus sit ⁊̃ panis. lomentũ appellat faruades
rale gentes ⁊ marumne pareo. solloa ac delicarius

Expanded text:
arefaciunt sole ad dimidium rursusque leviter adspersa molis arefaciunt sole ad dimidium rursusque leviter adspersa molis frangunt. ex zea pulchrius quam e tritico fit tragum, e maxime honos fabae, quippe ex qua temptatus sit etiam panis. lomentum appellatur farina rasque gentes, et maxime panico solida ac delicatius
Abbreviated transcription (Latin):
hec int̾ puteolos ⁊ neapolĩ incolle edeucogeo appellam.
Extat q diui augusti decretũ: qͦ anno ad uicena mi¬
lia neapolitanis ꝓeo num̃ari iussit. efisco suo coloniã
deducens capuã. adiecit q causã afferendi. qm̃i negas¬
sent campani alicã confici sine eo metallo posse. In
eodem repperit᷑ ⁊ sulphur. enuicant q fontes araxi.
degñat. latiores eiꝰ spice nigrioresq ⁊ breui stipula. Si¬
sunt cũ harena. ⁊ sic qͦ difficult̃ contert̃ utriculos
fit q dimidia nudi mensura. Postea ꝙ gypsi parsqͣt¬
ta inspargit᷑. atq ut coheserit farinario cribro sub¬
cernunt. Que in eo remansit exceptitia appellat᷑
gͣndissima ẽ. Rursus que tͣnsit artiore cernit᷑ i scda¬
ria uocũ rite cribraria que simili mͦ in tercio reman¬
sit. cribro angustissimo. ⁊ tm̃ harenas tͣnsmittente.
alia ratio ubiq adult̾andi. Ex tritico candidissima⁊
gͣndisima eligunt grana. ac semicocta inollis postea

Expanded text:
ec inter Puteolos et Neapolim in colle Leucogaeo appellato, extatque divi Augusti decretum, quo annua ducena milia Neapolitanis pro eo numerari iussit e fisco suo, coloniam deducens Capuam, adiecitque causam adserendi, quoniam negassent Campani alicam confici sine eo metallo posse. — In eodem reperitur et sulpur, emicantque fontes Araxi odegenerat. latiores eius spicae nigrioresque et brevi stipula. pisunt cum harena et sic quoque difficulter deterunt utriculos, fitque dimidia nudi mensura, posteaque gypsi pars quarta inspergitur atque, ut cohaesit, farinario cribro subcernunt. quae in eo remansit, excepticia appellatur et grandissima est. rursus, quae transit, artiore cernitur et secundaria vocatur, item cribraria, quae simili modo in tertio remansit cribro angustissimo et tantum harenas transmittente. 116 alia ratio ubique adulterandi ex tritico: candidissima et grandissima eligunt grana ac semicocta in ollis postea
Abbreviated transcription (Latin):
centeni qͥnquageni modũ reddant᷑. Misit ex eo loco diuo
augusto ꝓcurator eiꝰ exuno grano uix credibile dictu¬
epsłe Misit ⁊ neroni similit᷑. ccc. lx.stipulas exuno gͣno.
Cũ centesimo quidẽ ⁊ leontini sicilie campi fundunt.
Alũq ⁊ toraboetica. ⁊ in pͥmis egyptus fertilnsima iͥtici
qña r amosũ aut qđ contigraniũ uocant. Inuentus ẽ iã
⁊ scapus unus. centũ fabis onustus. Estiua frum̃ta dixi

Expanded text:
centeni quinquageni modii reddantur. misit ex eo loco divo centeni quinquageni modii reddantur. misit ex eo loco divo Augusto procurator eius ex uno grano, vix credibile dict misit et Neroni similiter CCCLX stipulas ex uno grano. cum centesimo quidem et Leontini Siciliae campi fundunt aliique et tota Baetica et in primis Aegyptus. fertilissima tritici genera ramosum ac quod centigranium vocant. inventus est iam et scapus unus centum fabis onustus. xxii 96 Aesti
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ rectã habet spicam. hec rorẽ continet qͥ rubiginẽ
faciat. E raffrica dulcissimꝰ panis ipsa spissior qͣm far:
⁊ maior spica eadẽ ⁊ pondosior. Raro inodios grani.
nã . xui. libras implet. Ext̾itur ingrecia difficulter.
Dbiciiumentis dari ab homero dictã. hec enĩ est quã
ołyram uocat. Eadẽ in egypto facilis. fertilisq. far sine
arista ẽ. Itẽ siligo. excepta ea que laconica appellatur.
Aditiunt᷑ his genera. bromos. siligo excepta ⁊ tragos.
Erterna oĩa ab oriente inuecte oriza similia. liphe ⁊ pi¬
sa enusoẽ geueris. ex qua fit inur̾o orbe oryra. Ap̃ gre¬
cosẽ ⁊ yria. tracdunt q eam typhen. cũ siit degeueres
reclire ad frumentũ si piste serant᷑. Nec ꝓtimis s ter¬
Ritico nichil ẽ fertilius. hoc ei natura erint.¬
tribuit. qm̃ eomaxime alebat hominẽ. ut pote
ũ e modio si sit aptũ solũ quale inbizatio africe cãpo

Expanded text:
semper rectam habet spicam nec rorem continet, qui robiginem semper rectam habet spicam nec rorem continet, qui robiginem faciat. 92 Ex arinca dulcissimus panis. ipsa spissior quam far, et maior spica, eadem et ponderosior. raro modius grani non XVI libras implet. exteritur in Graecia difficulter, ob id iumentis dari ab Homero dicta. haec enim est quam olyram vocat. eadem in Aegypto facilis fertilisque. 93 Far sine arista est, item siligo, excepta quae Laconica appellatur. adiciuntur his genera bromos et tragos, externa omnia, ab oriente invectae oryzae similia. tiphe et ipsa eiusdem est generis, ex qua fit in nostro orbe oryza. apud Graecos est et zea, traduntque eam ac tiphen, cum sint degeneres, redire ad frumentum, si pistae serantur, nec protinus, sed teritico nihil est fertilius—hoc ei natura tribuit , quoniam eo maxime alebat hominem —, utpote cum e modio, si sit aptum solum, quale in Byzacio Africae campo,
Abbreviated transcription (Latin):
ue amplius in artopticio pans. Nã furnaceis binas adici¬
imilago etritico fit laudatissima. Ex africo iustũ
ẽ e modiis redire sex modios. ⁊ pollinis sextarios
qnꝙ ita ut appellant in tͥtico qã florẽ in siligine. hoc
erarie officine cartarieq utunt᷑. Pret̾ea sccłarii sertans¬
osinͣii. fuirfurũ q tm̃dem. Panes uͭ e modio similaginis
c.xxii. efloris modio. cxuii. Preciũ huic. aunona me¬
dia in modios farine. xl. asses similaginis castrate aut¬
plũ octonis assib amplius. siligini castrate duplũ. Est
do panis redd̾e uisa . xuiii. tercia .xix. cũ tͥente ⁊ sccłari i
panis qͥnas selibras. totidem cibarii ⁊ fur furũ sextarios.ui.
cit pariter. nec islla segetũ minus dilationẽ patit᷑
ꝓpter teneritatẽ. hisq mature ꝓtinus granũ dlimittẽ¬
cib s minus qͣm ceta frum̃ta instipula ꝑiclitat᷑. qm̃

Expanded text:
usve amplius in artopticio pane. nam furnaceis binas adiciusve amplius in artopticio pane. nam furnaceis binas adiciimilago e tritico fit, laudatissima ex Africo. iustum est e modiis redire semodios et pollinis sextarios V — ita appellant in tritico quod florem in siligine; hoc aerariae officinae chartariaeque utuntur —, praeterea secundarii sextarios IV furfurumque tantundem, panis vero e modio similaginis p. XXII, e floris modio p. XVI. 90 pretium huic annona media in modios farinae XL asses, similagini octonis assibus amplius, siligini castratae duplum. est . panis reddere, bix XVIII, ter XIX cum triente et secundarii panis quinas selibras, totidem cibarii et furfurum sextarios VI. cit pariter, nec ulla segetum minus dilationem patitur propter teneritatem, iis quae maturuere protinus granum dimittentibus. sed minus quam cetera frumenta in stipula periclitatur, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Ssiligine lautissimus panis. pistrinarũq opera
laucatissima. P recellet initalis. si campana pisis¬
nate misceat᷑. Rufior illa. at pisana candidior. poncdosior¬
q cretacea. lustũ ẽ egrano campanie qͣm uocant castratã.
e modio redire sextarios q̃tuor si liginis. uł egregali sine¬
castratura sertarios .u. Pixt̾ea floris semediũ ⁊ cibarii qđ
scdarium uocant sertarios . iiii. fur furis sextarios toti¬
dẽ. E pisana aut̃ siliginis sextarios .u. Cetͥa paria sunt.
clusiana arretinaq. & iã ñ sextarios siliginis adsiuts
inreliquis pares. Siuͦ pollionẽ facere libeat .xui. pondo
panes redeunt. ⁊ cibarũ tria. furfurũq semodius.¬
ole discrimine hoc constat. Namq sicca molunt᷑
plus farine reddunt: que salsa aqua sparsa
candidiorẽ medullã. uerũ plusretinent ĩfurfure.
dictã nomine ipso apparet. Sigilinee farine mo¬
dius gallice.xxii. libras panis reddit: italice duab tͥb¬

Expanded text:
siligine lautissimus panis pistrinarumque opera laudatissima. praecellit in Italia, si Campana Pisisnatae misceatur. rufior illa, at Pisana candidior ponderosiorque cretacea. iustum est e grano Campanae, quam vocant castratam, e modio redire sextarios castratura sextarios V, 87 praeterea floris semodium et cibarii, quod secundarium vocant, sextarios IV, furfuris sextarios totidem, e Pisana autem siliginis sextarios V, cetera paria sunt. Clusina Arretinaque etiamnum sextarios siliginis adiciunt, in reliquis pares. si vero pollinem facere libeat, XVI pondo panis redeunt et cibarii III furfurumque semodius.e discrimine hoc constat. nam quae sicca moluntur, plus farinae reddunt, quae salsa aqua sparsa, candidiorem medullam, verum plus retinent in furfure.  nomine ipso apparet. siligineae farinae modius Galliae XX libras panis reddit, Italicae duabus trib
Abbreviated transcription (Latin):
minsulis. quas obio nr̃i fabarias appellant. Item in
in auritania. siluestris passĩ s prechura. ⁊ que ꝑcoqͥ
ñ possit. sascit᷑ ⁊ in egypto spmoso caule. quadecausa
crocodrilli ocłis timentes refugunt. Longitudo sca¬
bies .iiii. cubitoꝵ ẽ. amplissima crassitudo intoni ge¬
nicula abeẽt molli calamo similis. caput papaueri
colore roses. Ineo fabe ñ sup̃ tricena. folia ampla.fru¬
ctus ipse amarus. ⁊odore: si radix ꝑ qͣm lata. incola¬
rũ cibis cruda ⁊ oĩo clecocta. harundinũ radicib simi¬
lis. Hascitur ⁊ insiria ciliciaq ⁊ in torone chalcidis
lacu. Ex leguminib aut̃ noue resserunt᷑ lens ⁊ in
grecia pisum. de lente.¬
ens amat sole̾m tenuẽ magis quã pingue. ce¬
lũ utiq ficcũ. duo gn̾a eius egypto. alt̾m rotundius
ingrꝰq altm sua figura: unde uario usu tͣnslatũ
ẽ inlenticulas nomen. Inuenio ap̃ auctorẽ. equani¬
mitatẽ fieri uescentibus ea. de piso.

Expanded text:
insulis, quas ob id nostri Fabarias appellant, item in insulis, quas ob id nostri Fabarias appellant, item in Mauretania silvestris passim, sed praedura et quae percoqui non possit. nascitur et in Aegypto spinoso caule, qua de causa crocodili oculis timentes refugiunt. longitudo scapo quattuor cubitorum est amplissima, crassitudo digiti. ni genicula abessent, molli calamo similis; caput papaveri, colore roseo, in eo fabae non supra tricenas; folia ampla, fructus ipse amarus et odore, sed radix perquam grata incolarum cibis, cruda et omni modo cocta, harundinum radicibus similis . nascitur et in Syria Ciliciaque et in Toronae Chalcidi ces lacu. Ex leguminibus autumno vereve seruntur lens et in Graecia pisum. lens amat solum tenue magis quam pingue, caelum utique siccum. duo genera eius Aegypto, alterum rotundius nigriusque, alterum sua figura, unde vario usu tralatum est in lenticulas nomen. invenio apud auctores aequanimitatem fieri vescentibus ea. pis
Abbreviated transcription (Latin):
oteualens pulmentari cibo. ⁊ hebetare sensus exis¬
timata. in somnia ꝙͦ facere. Ob hec pytagorica sen¬
tentia d ampͥnata ut alu tradid̾e. qm̃ mortuorum
aninie sint mea. Qua decausa parentando uitiꝙ
iminflore eiꝰ litt̃e lugubres repxiant᷑. In eadẽ ꝑe¬
caliaris religio. Namꝙ fabam utiq ⁊ frugib refer¬
re mos ẽ auspicu causa. Que ideo referiua appellat᷑.
nauictionib eam adhib̾i lucrosũ putant. Sola certe
frugũ ⁊ exesa replet᷑ crescente luna. aqua marina
camguersari iubet. circũpadane italie ritu. s ma¬
ior pars malunt fabalia mature rationis quã tri¬
mestre fructũ eius. Nã silique caulesꝙ gratissimo
t p abuli pecori. aquas inflore maxime concupis¬
cit Cũ uͥ defloruit. ex iguas desiderat. Solũ in quo
sata ẽ letificat stercoris uice. Ideo cͥca macedoniam
thessaliamq cũ florere cepit. uertunt arua. Nascit᷑
⁊ suasponte plerisq inlocis sic̃ septemtͥonalis occea¬

Expanded text:
evalens pulmentari cibo, set hebetare sensus existimata, insomnia quoque facere, ob haec Pythagoricae sententiae damnata, ut alii tradidere, quoniam mortuorum animae sint in ea, qua de causa parentando utique quoniam in flore eius litterae lugubres reperiantur. in eadem peculiaris religio, namque fabam utique ex frugibus referre mos est auspici causa, quae ideo referiva appellatur. et auctionibus adhibere eam lucrosum putant. sola certe frugum etiam exesa repletur crescente luna. aqua marina eam per ver seri iubet circumpadanae Italiae ritu, sed maior pars malunt fabalia maturae sationis quam trimestrem fructum. eius namque siliquae caulesque gratissimo sunt pabulo pecori. aquas in flore maxime concupiscit, cum vero defloruit, exiguas desiderat. solum, in quo sata est, laetificat stercoris vice. ideo circa Macedoniam Thessaliamque, cum florere coepit, vertunt arva. 121 nascitur et sua sponte plerisque in locis, sicut septentrionalis ocea
Abbreviated transcription (Latin):
iacens montib nimbosis totis quidẽ .xl. p̃ planitie¬
inferior bibulã. ⁊ puinicis uice fistulas. Montrũ qͦq
culpa inbonũ cedit. Crebros enĩ imbres ꝑcolat atq
tͣnsmiitit. nec dilui aũ made uoluit ꝓpt̾ felicitatẽ
culture. Cadem acceptũ humorẽ. nullis fontib reddit
s temꝑat. ⁊ coquens intͣ se uice fusi continet. Seritur
toto anuo panico semel bis ferre ⁊ tñ uere segetes q̃
int̾quieuere fundt̾ rose mͦ satiorẽ sariuã. Adeo terra
fieri. Quantũ aut̃ uniu̾sas t̾ras campis añcedit.¬
tm̃ ip̃m pars eiꝰ que laborie uocant᷑ quẽ phlecreũ
greci appellant. fimunt᷑ leuiora uia. ab utͦq lat̾e
consulariq ap̃ eolis. ⁊ que acumis capuam ducit.
Alica fit ezea qͣm sem̃ appellauimꝰ. Tundit᷑ granũ eiꝰ
inpila lignea uł lapidis duritia conterit᷑ nobilius.
sotũ est pilo iunctoꝵ penali oꝑa pͥmori mesi pixis fer¬

Expanded text:
iacens montibiacens montibinferior bibula et pumicis fistulans vice. Montium quoque culpa in bonum cedit, crebros enim imbres percolat atque transmittit, nec diluit aut madore volvit propter facilitatem culturae. Eadem acceptum humorem nullis fontibus reddit, sed temperat et concoquens intra se vice succi continet. Seritur toto anno: panico semel, bis farre. Et tamen vere segetes, quae interquievere, fundunt rosam, odoratiorem sativa: adeo terra fieri. Quantum autem universas terras campus cim pars eius, quae Leboriae vocantur, quem Phlegraeum Graeci appellant. finiuntur Leboriae via ab utroque latere consulari, quae a Puteolis et quae a Cumis Capuam ducit. 112 Alica fit e zea, quam semen appellavimus. tunditur granum eius in pila lignea, ne lapidis duritia conterat, mobili, ut notum est, pilo vinctorum poenali opera. primori inest pyxis fer
Abbreviated transcription (Latin):
cibus nͥ madefacto. qđ fit lacte maxime mulso.¬
istores rome ñ fuere ad ꝑsicũ usq bellũ annuis
ab urbe condita suꝑ quingentis octoginta. Ipsi panẽ
faciebant quirites. mulierũ q idopus erat: sic̃ etiã
nẽ inplurimis gentiũ. artoptasiã plautus appellat
in fabula qͣm aurulariã scͥpsit. magna ob id concer¬
q fit arei capitonis sententia tostũ panẽ lautioribus
co quere solitos. pistoresq tm̃ eos qui far pisebant
nominatos. Nec cocisios uᵈ habebant inseruitiis. eosq
ex macello conducebant. de cribro.¬
Uribroꝵ genera. gallie setis equoꝵ inuenere.
hispanie lino excussoria ⁊opollinaria. egiptus
ed inter pͥma dicat᷑ ⁊ alice ratio. P restantissime
saluberrimeq paliã frugũ indubitant᷑ italia
contingit. fit sine dubio ⁊ inegypto. s admodũ sper¬
nenda. Initalia uͦ plurib locis. sic̃ ueronensi. pisatio¬
q agro. In campania mnlaudatissimꝰ campus ẽ sub¬

Expanded text:
cibus nisi madefacto, quod fit lacte maxime mulso.cibus nisi madefacto, quod fit lacte maxime mulso.istores Romae non fuere ad Persicum usque bellum annis ab urbe condita super DLXXX. ipsi panem faciebant Quirites, mulierumque id opus maxime erat, sicut etiam nunc in plurimis gentium. artoptas iam Plautus appellat in fabula, quam Aululariam inscripsit, magna ob id concer certumque fit Atei Capitonis sententia cocos tum panem lautioribus coquere solitos, pistoresque tantum eos, qui far pisebant, nominatos. nec cocos vero habebant in servitiis, eosque ex macello conducebant. cribrorum genera Galliae saetis equorum invenere, Hispaniae lino excussoria et pollinaria, Aegyptus Sed inter prima dicatur et alicae ratio praestantissimae saluberrimaeque, quae palma frugum indubitata Italiae contingit. fit sine dubio et in Aegypto, sed admodum spernenda, in Italia vero pluribus locis, sicut Veronensi Pisanoque agro, in Campania tamen laudatissima. campus est sub
Abbreviated transcription (Latin):
uata mat̾ia utunt᷑. palãq nat᷑am ẽ acore ferm̃tari.
sic̃ ⁊ ualidiora ẽẽ corꝑa que ferm̃tato pane aluntur.
Quippe c̃aput uet̾es pondosissimo cuiq tͥtico p̃cipua
anis ipsius uaria gn̾a ꝑsequi suꝑuacuũ uidet᷑.¬
alia sub obsonis appellari ut uostreari. alia adeli¬
cuis ut artolagani alia afestinatione ut sceptrice. Necñ
a coquendi ratione ut furnacei. uł artopticei. aut in
clibanis cocti. Non pͥdem ⁊̃ e parthis ad uecto quẽ aqua¬
ticũ uocant. qm̃ aqua trahitur. a tenue ⁊ spongiosa
umina laus siliginis. bonitate cribri ⁊ tenuitate
constat. Quidã ex ouis aut lacte subigunt. buti¬
rouero gentes ⁊ pacate: ad oꝑis pistorii gn̾a tͣnseunte
cura. Durat sua piceno inpanis inuentione gr̾a.
ex alice mat̾ia cũ nouẽ dieb macerato. decumo ad
spẽm tracta es ubi tc̃ uue passe succo postea infurnis
oleis inditũ que rũpantur ibi torrent. Neq ẽ ex eo

Expanded text:
vata materia utuntur, palamque est naturam acore vata materia utuntur, palamque est naturam acore sicut evalidiora esse corpora, quae fermentato pane alantur, quippe cum apud veteres ponderosissimo cuique tritico praecipua anis ipsius varia genera persequi supervacuum videturalias ab opsoniis appellati, ut ostrearii, alias a deliciis, ut artolagani, alias a festinatione, ut speustici, nec non a coquendi ratione, ut furnacei vel artopticii aut in clibanis cocti, non pridem etiam e Parthis invecto quem aquaticum vocant, quoniam aqua trahitur ad tenuem et spongiosam umma laus siliginis bonitate et cribri tenuitate constat. quidam ex ovis aut lacte subigunt, butyro vero gentes etiam pacatae, ad operis pistorii genera transeunte cura. durat sua Piceno in panis inventione gratia ex alicae materia. eum novem diebus maceratum decumo ad speciem tractae subigunt uvae passae suco, postea in furnis ollis inditum, quae rumpantur ibi, torrent. neque est ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tritici ipsius furfurib minutis ⁊ optimis ẽ
musto albo tͥduo maturato subactis ac sole siccatis. in¬
de pastillos inpane faciendo cũ similagine seminis
feruefaciunt. atq ita farine miscent. sic panẽ opti¬
mũ fieri arbitͣntes. Greci inbinos ⁊ semodios farine sa¬
tis eẽ beses ferm̃ti constituere. & hec quid̾ gn̾a. uinde¬
miis tm̃ fiunt. Quolibeat uͦ tempore. exaqua ordeoq
bilibres offe feruenti foco uł fictili parena torrentur
cineres ⁊ carbone. usq dũ rubeant. Postea oꝑiunt᷑ in
uasis donec acescant. ł inc fermentũ diluit᷑. Cũ fie¬
ret aut̃ pauis ordeaceus. herui aũ cicercule farine ip¬
se ferm̃tabat᷑. uistũ erat duelibre in .u. semodios.
N ũc fermentũ fit ex ip̃a farina que subigit᷑ pͥusquam
addat᷑ sal adpultis modũ decoct̾a ⁊ relicta donec aces¬
cat. Uulgo uͦ nec sufferuere faciunt. s tm̃ pͥdie adser¬

Expanded text:
tritici ipsius furfuribus minutis et optimis e tritici ipsius furfuribus minutis et optimis e musto albo triduo maceratis, subactis ac sole siccatis. inde pastillos in pane faciendo dilutos cum similagine seminis fervefaciunt atque ita farinae miscent, sic optimum panem fieri arbitrantes. Graeci in binos semodios farinae satis esse bessem fermenti constituere. 103 et haec quidem genera vindemiis tantum fiunt; quo libeat vero tempore ex aqua hordeoque bilibres offae ferventi foco vel fictili patina torrentur cinere et carbone, usque dum rubeant. postea operiuntur in vasis, donec acescant. hinc fermentum diluitur. cum fieret autem panis hordeacius, ervi aut cicerculae farina ipse fermentabatur; iustum nunc fermentum fit ex ipsa farina, quae subigitur priusquam addatur sal, ad pultis modum decocta et relicta, donec acescat. vulgo vero nec suffervefaciunt, sed tantum pridie adser
Abbreviated transcription (Latin):
A cus uocatur. cũ ꝑse pisatur spica. tm̃ aurificũ adusus.
S iu marea: teritur cũ stipula palea.⁊ maiore terrarũ
parte ad pabula iumentoꝵ. Mili ⁊ panici i sisime pur¬
gam̃ita ad pludã uocant. ⁊ alibi aliis nominibus.¬
gaudet. pultẽ ꝙ candidã exeo facit. fit ⁊ panis
pretulcis. Sarmatarũ ꝙͦ gentes hac maxime pulte
alit᷑. ⁊ cruda ⁊̃ farina. equino lacte uł sangne cruris
uenis admixto. Ethiopes ñ aliam frugẽ quã mili or¬
deiq nouere. Panico ⁊ gallie quedam. precipue aqͥta¬
nia utit᷑. S ⁊ circũpadana italia addita faba. sñqua.
Dontice gentes nullũ panico p̃ferunt cibũ. Cet̃a estiua
frumenta riguis magis ⁊̃ quã imbribus gaudent.
A iliũ ⁊ panicũ aquis minime. qm̃ infolia exeunt. ue¬
tant ea int̾ uites arbores ue frugiferas seri. terram
emactari hoc satu existimantes. Milip̃cipnus ad fer¬
menta usus e musto subacti in annuũ tempus.

Expanded text:
acus vocatur, cum per se pisitur spica tantum, aurificum ad usus, acus vocatur, cum per se pisitur spica tantum, aurificum ad usus, si vero in area teritur cum stipula, palea, in maiore terrarum parte ad pabula iumentorum. mili et panici et sesamae purgamenta adpludam vocant et alibi aliis nominibus.gaudet pultemque candidam ex eo facit. fit et panis praedulcis. Sarmatarum quoque gentes hac maxime pulte aluntur et cruda etiam farina, equino lacte vel sanguine e cruris venis admixto. Aethiopes non aliam frugem quam mili hordeique novere, Panico et Galliae quidem, praecipue Aquitania utitur, sed et circumpadana Italia addita faba, sine qua.... Ponticae gentes nullum panico praeferunt cibum.—Cetera aestiva frumenta riguis magis etiam quam imbribus gaudent , milium et panicum aquis minime, cum in folia exeunt . vetant ea inter vites arboresve frugiferas seri, terram emaciari hoc satu existimantes. Mili praecipuus ad fermenta usus e musto subacti in annuum tempus.
Abbreviated transcription (Latin):
itirione. Nullũ mimal uescitur urentibus.¬
fãciis quippe ⁊ & ruria spicã farris tosti pisente pilo
preferrata fistisla serrata ⁊ stella intus denticulata. ausi
interiti pisant concidant᷑ grana ferrũꝙ frangat᷑. Maior
pars italie ruido utit᷑ pilo. uotis ⁊̃ quib aquas uerset
oribiter ⁊ molat. De ip̃a ratione pisendi magonis p̃ponet᷑
sententia. T riticũ ante ꝑfundi aqua multa iubet. p̾ea
euelli. dem sole siccatũ pila repeti. Simili mͦ ordeũ. huiꝰ
sertarios .xx. spargi duob sextaruis aque. Lentẽ torre¬
re pͥus. dem cũ furfurib leuiter pisi. aut addito in
sextarios .xx. lat̾is crudi frusto. ⁊ harene semodio.
Eruiliã hisdẽ modis quib lentẽ. Sisimã in calida ma¬
ceratã exporrigi. dem confricari e frigida mergi ut
palee fluctuantur. iterũq exporrigi iusole suꝑ lintea.
Q đ nisi festinato ꝑagatur. lurido colore mutescere. Et
ipsa aut̃ que eualiunt᷑ uariã pistrinarũ rationẽ hñt.

Expanded text:
ione nullum animal vescitur virentibus.facilis, quippe Etruria spicam farris tosti pisente pilo praeferrato fistula serrata et stella intus denticulata, ut, si intenti pisant, concidantur grana ferrumque frangatur. maior pars Italiae nudo utitur pilo, rotis etiam, quas aqua verset, obiter et mola. de ipsa ratione pisendi Magonis proponemus sententiam: 98 triticum ante perfundi aqua multa iubet, postea evalli, dein sole siccatum in pila repeti, simili modo hordeum. huius sextarios XX spargi II sextariis aquae. lentem torreri prius, dein cum furfuribus leviter pisi aut addito in sextarios XX lateris crudi frusto et harenae semodio. erviliam iisdem modis, quibus lentem. sesamam in calida maceratam exporrigi, dein confricari et frigida mergi, ut paleae fluctuentur, iterumque exporrigi in sole super lintea, quod nisi festinato peragatur, lurido colore mucescere. 99 et ipsa autem, quae evalluntur, variam pistrinarum rationem habent.
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtas relinqui in solutione t̾rasepib firmari. in repa¬
bus au supinis latibus ꝓ cumb̾e. quasdã obcecari. ⁊ in
Alias dirigi. maiores potentioresq Sit occafio filice uł
glarea. stermor aut̃ earũ binis utͥmꝙ lapidib ista tu¬
mullari ⁊ alio suꝑintegi. Silue extirpande ranonem
demoetus ꝓdidat. lupini flore in succo acute inodie
macerato. sparsisq radicibus. de generibus frugũ¬
frumenta ut triticũ ordeũ. ⁊ legumina ut faba. cicer.
differentia notior: qͣm ut indicari deceat. frumenti¬
psius totidẽ gn̾a ꝑ temꝑa satu diuisa. hibna que cͥca
uergi liarũ occasũ sata terra ꝑ hiemẽ uut̾tunt᷑ ut eri

Expanded text:
apertas relinqui, in solutiore terra saepibus firmari vel proclapertas relinqui, in solutiore terra saepibus firmari vel proclivibus ac supinis lateribus procumbere; quasdam obcaecari et in alias dirigi maiores patentioresque et, si sit occasio, silice vel glarea sterni, ora autem earum binis utrimque lapidibus statuminari et alio superintegi. silvae extirpandae rationem Demmacerato sparsisque radicibus. ix 48 Et quofrumenta, ut triticum, hordeum, et legumina, ut faba, cicer. differentia notior, quam ut indicari deceat. x 49 Frumenti ipsius totidem genera per tempora satu divisa: hiberna, quae circa vergiliarum occasum sata terra per hiemem nutriuntur, ut tr
Abbreviated transcription (Latin):
utilissimũ id agendũ ut diligant uicinis causas red¬
dro ulle eristimamꝰ nullieẽ dubios. Inter pͥma idẽ ca¬
uet ne femndie male sint. N ichil sero faciendũ magei¬
cusltura om̃s censent. Iterũ suo queq tp̃r facienda. ⁊
terti p̃ cepio p̃rermiula frustra reuocari. De terra ca¬
riosa exetratio catonis habunde indicata ẽ. quãqͣm p̃di¬
cere nͥ cessat is quicꝗd ꝑ asellũ fieri potest. uilissime con¬
stat. felir biennio constat morit᷑ si frondẽ agere ñ pati¬
aris. ic eficacissime contingit germinantis ramis bacu¬
los decuissis. Suiccus enĩ ex ip̃a defluens. necat radiceꝵ
Aiunt ⁊ eͥta solsticiũ auulsas ñ renasci. nec harundine
sectas aut eraratas uom̃ii harundine imposita. sinulit̃
chariindine crarari felici uom̃i imposita p̃cipiunt. Iun¬
co fuctus agger uertipala debet. at in saroso bidentibꝰ.
frutecta igni optime tollunt᷑. humidiorẽ agrũ fossio
noconcidi atꝙ sitcari utilissimũ ẽ. fossas aut̃ retusis lociꝰ

Expanded text:
i. causas reddit ille, nos existimamus nulli esse dubias. — Inter prima idem cavet, ne familiae male sit. — Nihil sero faciendum in agricultura omnes censent, iterumque suo quaeque tempore facienda, et tertio praecepto praetermissa frustra revocari. — De terra cariosa execratio Catonis abunde indicata est, quamquam praedicere non cessantis. — Quidquid per asellum fieri potest, vilissime constat. — 45 Filex biennio moritur, si frondem agere non patiaris. id efficacissime contingit germinantis ramis baculo decussis; sucus enim ex ipsa defluens necat radices. aiunt et circa solstitium avolsas non renasci nec harundine sectas aut exaratas vomeri harundine inposita. similiter et harundinem exarari filice vomeri inposita praecipiunt .—Iuncosus ager verti pala debet aut in saxoso bidentibus. frutecta igni optime tolluntur. umidiorem agrum fossis concidi atque siccari utilissimum est, fossas autem cretosis locis
Abbreviated transcription (Latin):
pedũq refectib ẽ: cũ tisane inde usus ualidissimus sa¬
lubrimus ꝙ tantoꝑe ꝓbet᷑. unũ laudib eiꝰ uolumen
dicauit hypocrates. e clarissimis medicine scientie.
isane bonitas p̃cipua uticensi. De tysana.¬
In egypto uͦ ẽ que fiat ex ordeo. cuisunt bmi an¬
guli. In boetica ⁊ africa. genus ex qͦ fiat ordei. G̃labrũ
appellat turranꝰ. Idem olyran. ⁊ orygan eadem ẽẽ existi¬
mant. lisane conficiende uulgata ratio ẽ. Simili modo
&e optinrũ est tͥmestre. Inuentio eiꝰ chẏo insule cle¬
uetai:. ⁊ hodie laudatissimũ. Inde ẽ appellatũ abeo qđ su
nola fiat. ꝓrimũ trimestri qdđ e minime pondoso tri¬
rto madescit culci aq̃ in ligneis uasis. ita ut integat᷑.
quqdies indie mutata. Meluis si ⁊ in noctu. itaut mis¬
cratur parit᷑ emollitũ. Priusquã acescat. linteo aut
spoitissiccatũ tegule infundit᷑ sllite ferm̃to. atq ita

Expanded text:
pedumque fere cibus est, cum tisanae inde usus validissimus sapedumque fere cibus est, cum tisanae inde usus validissimus saluberrimusque tanto opere probetur. unum laudibus eius volumen dicavit Hippocrates e clarissimis medicinae scientia. tisanae bonitas praecipua Uticensi. in Aegypto vero est quae fiat ex hordeo, cui sunt bini anguli . in Baetica et Africa genus, ex quo fiat, hordei glabrum appellat Turranius. idem olyran et oryzan eandem esse existimat. tisanae conficiendae vold optimum e trimestri. inventio eius Chio insulae debetur; et hodie laudatissimum inde. est appellatum ab eo quod sine mola fiat. proximum trimestri quod e minime ponderoso tritico. madescit dulci aqua in ligneis vasis, ita ut integatur quinquies in die mutata; alius, si et noctu, ita ut misceatur pariter. 77 emollitum priusquam acescat, linteo aut sportis saccatum tegulae infunditur inlitae fermento, atque ita
Abbreviated transcription (Latin):
incibis ordeũ. sicut ante mensiũ ritũ men audro auc¬
aliunde p̃ferunt. Plurib fit hec modis. G̃reci ꝑ¬
fusũ aqua ordeũ siccant nocte una. ac postero die frin¬
gunt. dein molis frangunt. St̃ qui uehementiꝰ tostũ
rursus erigua aqua asꝑgant. siccent pͥusquã molant.
alii uͦ uirentib spicis decussũ ordeũ recens purgant. ma¬
didũq in pila tundt̃ atq in corbib eluunt. ac siccatũ
sole rursus tundt̃.⁊ purgatũ molunt. Quocũq aut̃ gn̾e
p̃parato. uicenis ordeilibris. ternas seminis liui. ⁊ cori¬
andri selibra. salisq acetabulo torrentes añ oĩa miscetĩ
in mola. Qui diutius uolt̾ seruare. cũ polline ac fur¬
furib suis. condunt nouis fictilib. Italia sñ ꝑfusione
tostũ insubtilẽ farinã molit. hisdẽ additis atq ⁊̃ emilio
panẽ exordeo antiquis ufitatũ uita dãpnauit. qͣdru¬

Expanded text:
in cibis hordeum, sicut Atheniensium ritu Menandro aucin cibis hordeum, sicut Atheniensium ritu Menandro aucunde praeferunt. pluribus fit haec modis. Graeci perfusum aqua hordeum siccant nocte una ac postero die frigunt, dein molis frangunt. sunt qui vehementius tostum rursus exigua aqua adspergant et siccent, priusquam molant . alii vero virentibus spicis decussum hordeum recens purgant madidumque in pila tundunt atque in corbibus eluunt ac siccatum sole rursus tundunt et purgatum molunt . quocumque autem genere praeparato vicenis hordei libris ternas seminis lini et coriandri selibram salisque acetabulum, torrentes omnia ante, miscent in mola. qui diutius volunt servare, cum polline ac furfuribus suis condunt novis fictilibus. Italia sine perfusione tostum in subtilem farinam molit, isdem additis atque etiam milio. Panem ex hordeo antiquis usitatum vita damnavit, quadri
Abbreviated transcription (Latin):
frum̃ito letius. Uni calantũ pret̾ea. nec usquã capax.
qd .ri. die quo satũ ẽ matescit. mirũq nulli frum̃to
plus eẽ pondis. ⁊ furfurib carere. Utirur eo ⁊ sicilia ⁊
achaia montuosis utraq partibus. euboea qͦ cͥea caristũ.
In tñi fallit᷑ columella. qui ne trumestre quidẽ ꝓpͥum
genꝰ existimau̾it ẽẽ. cũ sit antiqͥssum. Greci setamon uo¬
cant. Tradunt in batris grana rante magnitudinis
fieri. ut singula ipicas nr̃as equent. de ordeo.
runũ ex omnib frum̃tis serit᷑ ordeũ. Dabimus
dies serendo auq gñi. natura singłoꝵ exposita.
Ordeũ indi satiuũ ⁊ siluestre. in qͦ panis ap̃ eos p̃cipuus.
ltalici marime quidẽ oriza gaudent. ex qua tisanam
conficiunt. qͣm reliqui mortales ex ordeo. Orize folia car¬
nosa porro similia. ħ latiora. altitudo cubitalis. flos p̃¬
pureus. radix geminee rotunditatis. Antiquissimũ

Expanded text:
frumento laetius, unicalamum praeterea nec usquam capax, frumento laetius, unicalamum praeterea nec usquam capax, quod XL die, e quo satum est, maturescit, mirumque nulli frumento plus esse ponderis et furfuribus carere. utitur eo et Sicilia et Achaia, montuosis utraque partibus, Euboea quoque circa Carystum. in tantum fallitur Columella, qui ne trimestris quidem proprium genus existimaverit esse, cum sit antiquissimum. Graeci setanion vocant. tradunt in Bactris grana tantae magnitudinis fieri, ut singula spicas nostras aequent. xiii 71 Primum ex omnibus frumentis seritur hordeum. dabimus et dies serendhordeum Indis sativum et silvestre, ex quo panis apud eos praecipuus et alica. maxume quidem oryza gaudent, ex qua tisanam conficiunt, quam reliqui mortales ex hordeo. oryzae folia carnosa, porro similia, sed latiora , altitudo cubitalis, flos purpureus, radix gemmeae rotunditatis. Antiquissimum
Abbreviated transcription (Latin):
dã inpinis mixtis ut cyprio ⁊ alexandrino .xx. ꝓpe libra
ñ excedentib. Cypriũ fuscũ ẽ. panẽq nigrũ facit. Itaq
miscet᷑ alexandrinũ candidũ. redduntꝙ .xxu. pondo.
Thebaicũ libras adicit. Marina aqua subigi qđ pleriq
maritimis locis faciunt occasionẽ lucrandi salis utilissi¬
mũ. Nonalia decausa oportuniora morbis corꝑa eristunt.
Gallia hispania frum̃to in potũ resoluto quib diximus
gñib spuma ita concreta ꝓ ferm̃to utunt᷑. Quadecausa
leuior illis qͣm cet̾is panis ẽ. Differentia ẽ ⁊ calami. Crassior
quippe melioris ẽ generis. Plurimis tunicis thrachium
tͥticũ uestit᷑. ob nimia frigora illi plage exquisitum.
Cadem causa ⁊ tͥmenstriũa inuenit detinentibus terrã
niuibꝰ. Qd tercio fere sarũ mense ⁊ in reliquo orbe merit᷑.
Totis hoc alpib notũ. ⁊ hiemalib ꝓuniciis. Nullũ hoc

Expanded text:
sdam binis mixtis, ut Cyprio et Alexandrino XX prope libras sdam binis mixtis, ut Cyprio et Alexandrino XX prope libras non excedentibus. Cyprium fuscum est panemque nigrum facit, itaque miscetur Alexandrinum caThebaicum libram adicit. marina aqua subigi, quod plerique in maritimis locis faciunt occasione lucrandi salis, inutilissimum. non alia de causa opportuniora morbis corpora existunt. Galliae et Hispaniae frumento in potum resoluto quibus diximus generibus spuma ita concreta pro fermento utuntur, qua de causa levior illis quam ceteris panis. 69 Est differentia et calami, crassior quippe melioris est generis. plurimis tunicis Thracium triticum vestitur ob nimia frigora illi plagae exquisitum. eadem causa et trimenstre invenit detinentibus terras nivibus, quod tertio fere a satu mense, cum et in reliquo orbe, metitur. totis hoc Alpibus notum, et hiemalibus provinciis nullum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
bũ tͣnslata sententia: ⁊ fortunatã italiã frum̃to carere
candido. que laus peculiaris hodieq italico ẽ. Quo magis
admiror. posteros grecoꝵ nullã mentionẽ huiꝰ fecisse
frum̃ti. Nc̃ ex his gñib que rome inuehunt᷑ leuissimĩ
ẽ gallicũ. atq chersonenso aduectũ. Quipe ñ excedunt
modiũ uicenas libras siliqui granũ ipsũ ponde. & sar¬
dinia adicit sex libras. alexandrinũ ⁊ trientes. hoc isicu¬
li pondus. Bocticũ totã librã. addit africũ ⁊ dodranteᷤ
Intrapadaua italia scio uicenas qͥnas libras farris mo¬
dios ponde circa clusiũ ⁊ senas. lexcerte nate ẽ. ut in
quocũq gn̾e pane militari tertia portio ad gͣni pondus
accedat. ⁊ tercia sic̃ optimũ frumentũ eẽ. qđ insubactũ
congiũ aque capiat. Quibidã gn̾ib ꝑ se pondus sicut
balearico modio tͥticipanis pondo.xxxu. reddit. quib¬

Expanded text:
bum tralata sententia: et fortunatam Italiam frumento serere bum tralata sententia: et fortunatam Italiam frumento serere candido. quae laus peculiaris hodieque Italico est; quo magis admiror posteros Graecorum nullam mentionem huius fecisse frumenti. 66 Nunc ex his generibus, quae Romam invehuntur, levissimum est Gallicum atque Chersonneso advectum, quippe non excedunt modii vicenas libras, si quis granum ipsum ponderet. Sardum adicit selibram, Alexandrinum et trientem—hoc et Siculi pondus—, Baeticum totam libram addit, Africum et dodrantem. in transpadana Italia scio vicenas quinas libras farris modios pendere, circa Clusium et senas. lex certa naturae, ut in quocumque genere pani militari tertia portio ad grani pondus accedat, sicut optumum frumentum esse, quod in subactum congium aquae capiat. quibusdam generibus per se pondus , sicut Baliarico: modio tritici panis p???. XXXV reddit; quibu
Abbreviated transcription (Latin):
rĩ candore ac ponde. quo marime decernit᷑. Montanis
mͦ comparet᷑ italie agris externũ in qͦ pͥncipatũ tenuit
boetia. deu sicilia. moxafrica. lertiũ pondus erat tracio
syrio. deinde ⁊egyptio athletarũ cũ decreto. quoꝵ capaci¬
tas ium̃tis similis. que diximꝰ ordinẽ fecerat. Grecia ⁊ pon¬
ticũ laudauit. qđ in italia ñ ꝑuenit. Ex õĩ eodẽ gñe gͣni
p̃tulit oracontion. ⁊ istelepant. ⁊ selinusiũ argumento
crassissimi calami. Itaq pingui solo hec gn̾a assignabat.
L euissimũ ⁊ maxime inanes ceudia tenuissimi calami in
humidis seri iubebat. qm̃ multo egẽt alim̃to. Nec fuere
sententie alexandro magno regnante cũ clarissima fuit
grecia. atq in toto orbe terrarũ potentissima. Ita tñ uͥ an̾
mortẽ annis fere.c.xl.u. sophocles poeta in fabula trip¬
tolemo. frumentũ italicũ ante cuncta laudauerĩ. aduer¬

Expanded text:
rim rim modo comparetur Italiae agris externum, in quo principatum tenuit Boeotia, dein Sicilia, mox Africa. tertium pondus erat Thracio, Syrio, deinde et Aegyptio, athletarum cum decreto, quorum capacitas iumentis similis quem diximus ordinem fecerat. Graecia et Ponticum laudavit, quod in Italiam non pervenit. t dracontian et strangian et Selinusium argumento crassissimi calami. itaque pingui solo haec genera adsignabat. levissimum et maxime inane speudian, tenuissimi calami, in umidis seri iubebat, quoniam multo egeret alimento. 65 haec fuere sententiae Alexandro Magno regnante, cum clarissima fuit Graecia atque in toto orbe terrarum potentissima, ita tamen ut ante mortem eius annis fere CXLV Sophocles poeta in fabula Triptolemo frumentum Italicum ante cuncta laudaverit, ad ver
Abbreviated transcription (Latin):
na. Calamꝰ altior frum̃to qͣm hordeo arista mordacior
hordeo. In area exterunt᷑ triticũ ⁊ siligo ⁊ hordeũ. Sic ⁊
serunt᷑ pura qualit̾̃ moliunt᷑. qr torta ñ ft̃. ꝑ diuerso.
far. miliũ. panicũ. purgari nͥ tosta ñ posst̃. Itaq hec cũ
suis folliculis serunt᷑ cruda. ⁊ far inuaginulis suisser¬
uant ad satus. atq ñ torrent. leuissimũ exhis ordeũ.
raro excedit.xu. libras. ⁊ faba.xxii. Ponłosuis far. ma¬
gisq ⁊ iã nũ triticũ. farina egyꝑto ex olyra conficitur.
Terciũ genus spice hoc ibi est. Ei allie qͦ suũ genꝰ farris
cdede qđ illic bracẽ uocant. ap̃ nos sandalã. nitidissimi
grani. Et alia differentia. qđ fere quat̾nis libris plus
reddit ramis. qͣm far aliud. Popłm romanũ ferre tm̃ e
frum̃to trecentis annis usũ uarriꝰ tradit. Triticigenera
plura que ferere gentes italico nullũ equidẽ cõparaue¬

Expanded text:
na. calamus altior frumento quam hordeo, arista mordacior na. calamus altior frumento quam hordeo, arista mordacior hordeo. in area exteruntur triticum et siligo et hordeum. Sic et seruntur pura, qualiter moluntur, quia tosta non sunt. e diverso far, milium, panicum purgari nisi tosta non possunt. Itaque haec cum suis folliculis seruntur cruda. et far in vaginulis suis servant ad satus atque non torrent. Levissimum ex his hordeum raro excedit XV libras et faba XXII. Ponderosius far magisque etiamnum triticum . far in aegypto ex olyra conficitur. tertium genus spicae hoc ibi est. Galliae quoque suum genus farris dedere , quod illic bracem vocant, apud nos scandalam, nitidissimi grani. Est et alia differentia, quod fere quaternis libris plus reddit panis quam far aliud. Populum romanum farre tantum e frumento CCC annis usum verrius tradit. <1> Tritici genera plura, quae fecere gentes. Italico nullum equidem comparave
Abbreviated transcription (Latin):
tissime faba .xl. dieb. Non aut̃ singłis capita diu. qm̃
alio desinente aliud incipit. nec tota seges sic̃ frum̃ti
parit̾ siliquã. tũ uͦ oĩa diu̾sis dieb ⁊ ab inia pͥmũ parte
paulatĩ flore subiuncte. frum̃ta cũ defloruere crassesct̃.
maturant᷑ q plurimũ cũ dieb .xl. ltẽ faba. Paucissimiᷤᷤ
cicer. Id enĩ asem̃ti dieb .xl. ꝑficit᷑. Miliũ ⁊ panicũ ⁊ sesi¬
ma ⁊ oĩa estiua .xl. dieb mat᷑antur a flore. De differen¬
agna terre celiq diffentia. tia celi terrarumq.¬
Inegypto enĩ ordeũ sexto asatu m̃se. frum̃ta septi
mo metunt᷑ inhellade. hordeũ in peloponenso octauo.
⁊ frum̃ta ⁊ iamnũ tardius grana instipula cͥnito tertu
spicant᷑. In fabaleguminibq. alt̾nis lat̾ĩb siliquant᷑.
F ortiora hieme frunĩta legumina in cibo. Tunice frum̃to
plures. hordeũ marime nudũ. ⁊ aruncas. ⁊ p̃cipue aue¬

Expanded text:
tissime faba, XL diebus, non autem singuli scapi tamdiu, quoniam tissime faba, XL diebus, non autem singuli scapi tamdiu, quoniam alio desinente alius ipariter. siliquantur vero omnia diversis diebus et ab ima primum parte, paulatim flore subeunte. 60 Frumenta cum defloruere, crassescunt maturanturque, cum plurimum, diebus XL, item faba, paucissimis cicer. id enim a sementi diebus XL perficitur. milium et panicum et sesama et omnia aestiva XL diebus maturantur a flore, magna terrae caelique differentia. in Aegypto enim hordeum sexto a satu mo metuntur, in hellade VII hordeum, in peloponneso octavo, et frumenta etiamnum tardius. grana in stipula crinito textu spicantur. In faba leguminibusque alternis lateribus siliquantur. fortiora contra hiemes frumenta , legumina in cibo. <7> Tunicae frumento plures. hordeum maxime nudum et arinca, set praecipue ave
Abbreviated transcription (Latin):
totidẽꝙ aut paulopluribꝰ deflorescunt. hordea uͦ cũ tar¬
dissime .uii. uarro quat̾nouenis dieb fruges absolui
tradit. ⁊ ñise nono meti. fabe infolia ereunt. ac deinde
caulis emittunt nullis distinctũ int̾nodis. Reliqua
legumunia surculosa st̃. Er his ramosa. cicer. eruũ. lens.
Quoꝵdam caules spargunt᷑ in t̾ram. si ñ hãnt admini¬
culũ. ut piscandũ. nisi habuere aũ det̾iora fiunt. legu¬
minũ unicaulis faba sola. Unus ⁊ lupinis. ⁊ cet̾is ramosuᷤ
p̃tenui surtulo: oĩb uͦ fistulosis. foliũ quedã ab radice
mittunt. quedã a cacumine. frumentũ ⁊ hordeũ uitiũ¬
cet̾is leuia. Multificia ccͣ fabe. cicere.piso. frum̃tis foli¬
ũ harundinaceũ. fabe rotunda ⁊ magna leguminum
parte. longiora uilie ⁊ piso. pasiolis uenosa. sesie. cet
oni. sangumea. Cadunt folia lupino tm̃ ⁊ papaueri.
Legumina diutius florent. ⁊ exhiseruũ ac cicer. s diu¬

Expanded text:
totidemque aut paulo pluribus deflorescunt, hordea vero, cum tartotidemque aut paulo pluribus deflorescunt, hordea vero, cum tardissime, diebus VII. Varro quater novenis diebus fruges absolvi tradit et mense nono meti. 57 Fabae in folia exeunt ac deinde caulem emittunt nullis distinctum internodiis. reliqua legumina surculosa sunt. ex his ramosa cicer, ervum, lens. quorundam caules sparguntur in terram, si non habeant adminiculum; at pisa scandunt, si habuere, aut detminum unicaulis faba sola, unus et lupino, sed...., ceteris ramosis praetenui surculo, omnibus vero fistulosis. folium quaedam ab radice emittunt, quaedam a cacumine, ut frumentum et hordeum. Utrumceteris levia—, multifolia contra faba, cicer, pisum. Frumentis folium harundinaceum, fabae rotunda et magnae leguminum parti, longiora erviliae et piso, phasiolis venosa, sesamae et irioni sanguinea. cadunt folia lupino tantum et papaveri. Legumina diutius florent, et ex his ervum ac cicer, sed diu
Abbreviated transcription (Latin):
come granũ complere fabiiato capillo curuant stil
peatumine gemino. qͥn⁊ colore distingunt᷑. candido
nigro. rufo. ⁊ iã purpureo.
mis umiltitarie ⁊ omilio. fit e panicio rarus s uul¬
lu poncłosiuis frum̃to ẽ. aut qdͥ coquendo magis
trescat.Ix̃. pando panis e modio reducunt. mocliũꝙ
pultis ex tͥb sertariis madidis. Miliũ intrahos. panuos
ex inchia in italiã inuectũ ẽ nigro colore amplũ giemo
harundineũ culmo. adolescit ad pedes altitudine.uii.
muilrnino grano sertarũ terni gigouott Serudebet in¬
hui si quios uunita quedlã in terco genu spicã incipiunt
conciꝑe. quedã in quarto. s ⁊ iã nũ occultã. penicula aut̃ futi
iͥtico quaterna. farris sena. hordeo octona. s ñ ante supra
dictũ genicłoꝵ nũm conceptus ẽ spice. Qui ut spẽ sui fe¬
cerit. iiͦii. aũ .u. tardissime dieb florere ucipiunt.

Expanded text:
comae granum complexae fimbriato capillo curvantur. 5comae granum complexae fimbriato capillo curvantur. 5et cacumine gemino; quin et colore distinguntur nigro, rufo, etiam purpureo. panis multifariam et e milio fit, e panico rarus; sed nullum ponderosius frumentum est aut quod coquendo magis crescat. LX pondo panis e modio reducunt modiumque pultis ex tribus sextariis madidis. milium intra hos X annos ex india in Italiam invectum est nigrum colore, amplum grano, harundineum culmo. adolescit ad pedes altitudine vii, imum. Ex uno grano sextarii terni gignuntumidis. 56 Frumenta quaedam in tertio genu spicam incipiunt concipere, quaedam in quarto, sed etiamnum occultam. genicula autem sunt tritico quaterna, farri sena, hordeo octona. sed non ante supra dictum geniculorum numerum conceptus est spicae, qui ut spem sui fecit, IIII aut V tardissime diebus florere incipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
qua drupetau causa sati ut farrago ⁊ in leguminb̾
ut iutia: At cõmune quadrupedũ hominũ ꝙ usui
lupinti. L egumina oĩa singłas hñt radiçes p̾ter fabã.
easꝙ surtulosas. q n in multa dinidunt᷑. Atissimas
nit aicer frumenita misltis radicant᷑ fibris. Sine rami
erũpit a pͥmosatu ordeũ dic septimo. legumꝰ quartu
inctroto tercio die. Ex ordeo alt̃m caput giani ĩ ll¬
dice erit. altm in herbã. que i pͥor floret radicẽ crassior
pars grani fiundit. tenuior florẽ. cet̾is seminib eadeñ
por fastigant᷑ instipulã. que st̃ hibnigñis. at miliũ
⁊ paniciu anculinen genicłatũ ⁊ concauũ. Semina
uł in ferulaceũ omniũ sat᷑oꝵ fructus aut spias conti¬
net᷑ aut t̃tici oridei. munit᷑ ꝙ uallo aristarũ quadri
coatuiet ⁊ Pan seua paniculis dictũ. eacumine langͥle
putante ꝑ ailatĩ extenuata culmo pene in surculũ
pdensis a terlat᷑ granis cũ longissima pedali ob familie

Expanded text:
go, et in leguminibus, ut vicia; ad communem quadripedum hominumque usum lupinum. 51 Legumina omnia singulas habent radices praeter fabam, easque surculosas, quia non in multa dividuntur, altissimas autem cicer. frumenta multis radicantur fibris sine ramis. erumpit a primo satu hordeum die septimo, legumen quarto in Aegypto tertio die. ex hordeo alterum caput grani in radicem exit, alterum in herbam, quae et prior floret. radicem crassior pars grani fundit, tenuior florem, ceteris seminibus eadem antur in stipulam quae sunt hiberni generis, at milium et panicum in culmum geniculatum et concavum, sesama vero in ferulaceum. 53 omnium satorum fructus aut spicis continetur, ut tritici, hordei, muniturque vallo aristarum contra continetur. Panicum a paniculis dictum, cacumine languide nutante, paulatim extenuato culmo paene in surculum, praedensis acervatur granis, cum longissima, pedali phoba. milio