comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim quaeanon nullis dicitur pastibus cunctis ad scribitur. Id circoq i psapars non poterit
rtecenser licd dicendum quid slendumsit dispensatio iudicationis ex amindẽ
Inuentio est: quaeftionum argumentorũ quacsagax inuestigatrix qua c comprachensio
Dispositio est quacor dinem rbus attribuit: clocutio. qua carript uerba uel propria uel
translata quaeq noua facit ueccra que romponit: Memoria firmarerum quecus todiaesi
Psonutiatiouocis mnotũs gestusq ꝓrerum ducthorum dignitate modetatio: Sedexħis muenti¬
onemaestum est et̃ potisima crius opusest caũ sacquestiones excuterẽ Rargumenta probatũ ido¬
nearp̃perire: quaestionuucro duploꝵ spccies Aliaciuntenimprincipales: alia cincidentes: prin-¬
iepalessunt stantaut: exquibus nascttur causa. quas tullius conft̃ationes appellat: In cdentsueo

Expanded text:
enim, quae a nonnullis adicitur, partibus cunctis adscribitur, idcircoque ipsa pars non poterit enim, quae a nonnullis adicitur, partibus cunctis adscribitur, idcircoque ipsa pars non poterit rite censeri, licet dicendum quid silendumue sit dispensatio iudicationis examinet. Inuentio est quaestionum argumentorumque sagax inuestigatrixque comprehensio. Dispositio est, quae ordinem rebus attribuit; elocutio, quae arripit uerba uel propria uel translata, quaeque noua facit ueteraque componit. Memoria firma rerum uerborumque custodia est; pronuntiatio uocis, motus gestusque pro rerum uerborumque dignitate moderatio. Sed ex his inuentionem certum est esse potissimam, cuius opus est causae quaestiones excutere et argumenta probatu idonea reperire. Quaestionum uero duplex species: aliae sunt enim principales, aliae incidentes. Principales sunt status, ex quibus nascitur causa, quas Tullius constitutiones appellat; incidentes uero,
Abbreviated transcription (Latin):
hortensi o disputatut.: mdiñ ucereouet aut̃m ẽrebrd asidue quiecolluctoi atquetam graccis
dacuit hp̃ pothesi ncminari Infiuitauero uniuersitatis asbuendae sibisfiduciam uindĩ¬
ante tuneporius uersor cumotium. ae disputationes ad grior. lic& plerumq¬
&um parsipsa quacthess dicitur inciusismihi clatius anheanti a mentatas hastus crebro ap̃ila
qur mũ ualgtia miniftrarit. Analiud in saurla na succurrit: cum interpositadisputatione
tractatur ex quibus causis mors obueniat repentina: ac promilonesimiliter. Anmundus pru¬
dentia gubern&ur : deniq emeis sectatoribus quidam actiꝰ amꝰ modũ acsubtilissima rationc commot
nibus reractanturꝰ ad gencrales quacftiones poterunt ap̃plicari . Iamued partes officii mei quinq
esenondubium : Namest inuentio. dispositio. docutio. memoria. pronuntiatio: Iudicatiu

Expanded text:
in Hortensio disputatur. in superiore autem crebro assidueque colluctor, atque eam Graecis in Hortensio disputatur. in superiore autem crebro assidueque colluctor, atque eam Graecis placuit ὑπόθεσιν nominari. In infinita uero uniuersitatis astruendae sibi fiduciam uindicante tunc potius uersor, cum otium ac disputationes aggredior, licet plerumqam pars ipsa, quae thesis dicitur, in causis mihi elatius anhelanti amentatas hastas crebro et pila plurimum ualentia ministrarit. An aliud in Scauriana succurrit, cum interposita disputatione tractatur ex quibus causis mors obueniat repentina, ac pro Milone similiter an mundus prudentia gubernetur? Denique e meis sectatoribus quidam acri admodum ac subtilissima ratione commoti nibus retractantur, ad generales quaestiones poterunt applicari. Iam uero partes officii mei quinque esse non dubium; nam est inuentio, dispositio, elocutio, memoria, pronuntiatio. Iudicatio
Abbreviated transcription (Latin):
autem dicunt: qui mihi benedicendi incssescientiã compererunt: quiediscuicrodicendi intimãrationem
& percipiposs eq on nesciunt fidenterm casserunt disciplinam: Officiumueso meum est dicereappositã e
ad periuadendum finis persuaderoid quod est propositum dictione quacquidem uerbam ciceronis
uttestor cuius &iam exemplis me omnes in sinuo praccqptionis dictus consequenter usirum Matenes
uitem duplexest᷑ ubi&undefiat orauboo ubiutcum ipsius mẽbra ad gredior qua estionis : Vnde cuo
respiuenta cuerba qlac sotiantur qua cstib ipsa aut finita est. autinfinita finita est cumnascitur
decesto facto: demonstratqua personam : Intociana quabritur uaeironis utrum interfeterit ꝑ atrem
roicius. In finita ula cest.: quacgener aliat s qu aerit utramsit: aliquid appdendu: Vt anphilosopandu sit

Expanded text:
autem dicunt, qui mihi bene dicendi inesse scientiam compererunt; qui edisci vero dicendi intimam rationem autem dicunt, qui mihi bene dicendi inesse scientiam compererunt; qui edisci vero dicendi intimam rationem et percipi posse non nesciunt, fidenter me asserunt disciplinam. 439 Officium vero meum est dicere apposite ad persuadendum; finis persuadere id, quod est propositum, dictione. quae quidem verba mei Ciceronis attestor, cuius etiam exemplis me per omnes insinuo praeceptionis ductus consequenter usuram. 440 materies autem duplex est, ubi et unde fiat oratio; ubi, ut cum ipsius membra aggredior quaestionis; unde, cum res inventae verbaque sociantur. 441 Quaestio ipsa aut finita est aut infinita. finita est, cum nascitur de certo facto demonstratque personam, ut in Rosciana quaeritur Ciceronis, utrum interfecerit patrem Roscius. infinita illa est, quae generaliter quaerit, utrum sit aliquid appetendum, ut, an philosophandum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
&am alios habeat quiminutias pracceptorum & astis intimȩ commenta perscripserint : interutrumq:
uero colume scctatorũ praenitẽtt illius mcus qui non forum insolosenatu. noforisque grindilo quȩ
facultatis maiestate tonuerit: uerum &iamipsius aftis praccepta comimentus libros
iam plures seculorum usibus consecrarit Quod cuitast ac meritac. granditatis pudor &nsebfatina
quantũ puto nominis gloriahacc indio amentor ũ primordia detretar& excurrereniehoc ad immortalitatis
praemiũ pes ficer&e quodiub&uis acfidutia perennitatis accelat exequi ues primora tameniouecum superis
imperante a cdingani: lgiturhaec aridiora ꝑcurrereminus quidem quam publicitus soleo placitura
quã quã si pallados aures atque areadiam raetionem beniuolȩ maiestatis pasticiparitas sensionem
Nunc quidem a puduos maximi cadites displicebo. Quippesim ipsa r&horica quã alii astẽurtutẽ alii
dncere altridisciplinam: afaemuesd icdeireo quia doccor. lic& platohuio uocabulore firig&ur. uistutem¬

Expanded text:
am alios habeam, qui minutias praeceptorum et artis intimati commenta perscripserint, inter utrumque uero columen sectatorum praeniteat Tullius meus, qui non solum in foro, senatu rostrisque grandiloquae facultatis maiestate tonuerit, uerum etiam ipsius artis praecepta commentus libros quamplures saeculorum usibus consecrarit. Quod cum ita sit, emeritae granditatis pudor et celebrati quantum pote nominis gloria haec inchoamentorum primordia detrectaret excurrere, ni et hoc ad immortalitatis praemium proficeret, quod iubetis, ac fiduciam perennitatis aecendat exsequi uel primora tamen Ioue cum superis imperante. Accingar igitur haec aridiora percurrere, minus quidem quam publicitus soleo placitura; quamquam si Pallados aures atque Arcadiam rationem beniuolae maiestatis participarit assensio, ne nunc quidem apud uos, maximi caelites, displicebo. Quippe sum ipsa Rhetorica, quam alii artem, uirtutem alii dixere, alteri disciplinam; artem uero idcir
Abbreviated transcription (Latin):
iuris ad sertor magnane potum obsecratione consulitꝰ responditq regulariter
& iam matrimonio copulatodo tẽdicere femina uiro nulli legibus ꝓhiberi : ac
tunc iuppit̃ penti patris eruditione commonitus habeo inquit mea pignero
giatulandum quod fas ad seftur. quicquid uos uelle cognoui neq enĩ fasti
rigidus elatione de fugiã autuestrum crebrius adc elebrare consibum
autꝰ doctarum uirginum ex aminare sollertiam desidisigna iniaedissimula¬
tinopãu ui presestim cum terris indecenter expulsas. solis oporteat
adherere si deribus. Nuncigitur prȩcellentis si mam feminarũ armoniam.
quȩ merdrialium sola superest audiamus: haec quipꝑeestiuperũ curas
precuncos poterit permulcere aetheta cantilu s numeris quel &usacans
& noftra tantum modo cuͣpit cȩlebrare palgexo satergena esto¬
udratis ignauiam quam meliorum in docilis e sine finemostalitas
Denique iam pridem homines derutaquẽ grmnas a absceiens orbetris que uo

Expanded text:
iuris assertor magna nepotum obsecratione consulitur responditque regulariter, etiam matrimonio copulato, dotem dicere feminam uiro nullis legibus prohiberi. Ac tunc Iuppiter, periti patris eruditione commonitus: «Habeo — inquit —, mea pignera, gratulandum quod fas asseritur quicquid uos uelle cognoui. Neque enim fastuosa rigidus elatione defugiam, aut uestrum crebrius accelerare consilium aut doctarum uirginum examinare sollertiam desidis ignauiae dissimulazione piguerit praesertim cum, terris indecenter expulsas, solis oporteat adhaerere sideribus. Nunc igitur praecellentissimam feminarum, Harmoniam, quae Mercurialium sola superest, audiamus: haec quippe et superum curas prae cunctis poterit permulcere, aethera cantibus numerisque laetificans, et nostra tantummodo cupit celebrare palatia, exosa terrigenae stoliditatis ignauiam, quam melicorum indocilis auget sine fine mortalitas; denique iam pridem homines dirutaque gymnasia, abscedens orbe terrisque,
Abbreviated transcription (Latin):
uel falsũ dici non possunt. Cũ autẽ fucrint omiuncta iam possunt & ad firmari & negari. ut cicero disputat
iam dicipotest cicero nondisputat : esseautem̃ deb& niominatiuus casus nominis & testia uerbi persona

Expanded text:
vel falsum dici non possunt. cum autem fuerint coniuncta, iam possunt et affirmari et negari, ut 'Cicero disputat': vel falsum dici non possunt. cum autem fuerint coniuncta, iam possunt et affirmari et negari, ut 'Cicero disputat': iam dici potest 'Cicero non disputat'. esse autem debet nominativus casus nominis et tertia verbi persona
Abbreviated transcription (Latin):
A contrariis hocdifferunt quod illa siconexe
dicantur tamdiuautuera falsa sunt quam diuestillud inquoinesse Nonpossunt. Cum autem hoc
cẽ destiterit. Nequeuera Neque falsa sunt. Vt stultu sestille & sapiens estille. quam diuuiuit
horũ alterũuerum ẽ Cumipsees sedestiterit utraq falsor. Sed quia illequinonest nequestultus
Neque sapienseẽ. potest. Atuero cicero disputat &cicero non disputat. ita sibi opponuntur
ut&dumuiuit cicero alterum eorum necessariosit. & ipsomortuo falsumest quidem quod
disputat. uerum tamenest quod non disputat. hoc modo discernuntur haec & ab habitu atque
orbatione. Nam quinonest. Nequecȩcus est Nequeuidens: Nec sane moueare quod uidemur
uiam de proloquiis aliquid dixisse. De quib. postea dicendum est. hoc nam factum est occasione
potest .l. quiduerbum R. Uerbum est quodaliquid significat. & pertempora flecti potest
utccronomeni. disputat uerbum. Hae cabinuicem separatac non nihil quidem significart᷑. Uerumtamꝰ

Expanded text:
A contrariis hoc differunt quod illa, si conexe dicantur, tamdiu aut uera aut falsa sunt quamdiu est illud, in quo inesse possunt; cum autem hoc esse destiterit, neque uera neque falsa sunt ut «stultus est ille», et «sapiens est ille»: quamdiu uiuit, horum alterum uerum est; cum ipse esse destiterit utraque falsa sunt quia ille qui non est neque stultus neque sapiens esse potest. At uero «Cicero disputat» et «Cicero non disputat» ita sibi opponuntur ut et dum uiuit Cicero alterum eorum necessario sit et ipso mortuo falsum est quidem quod disputat, uerum tamen est quod non disputat. Hoc modo discernuntur haec et ab habitu atque orbatione; nam qui non est, neque caecus est neque uidens. Nec sane moueare quod uidemur iam de proloquiis aliquid dixisse, de quibus postea dicendum est; hoc nam factum est occasione potest; verbum est, quod aliquid significat et per tempora flecti potest; ut Cicero nomen, disputat verbum. haec abinvicem separata nonnihil quidem significare, verum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
siusq ad indiuiduum uoluerimus peruenire. Namsicestum hominem prortoto
dicamus & eius pastes breuiter colligere uoluerimus differentiaȩ nonsupp&unt pastium.
& cestarũ pastiũ nominib: ut cogem utdicamus caput pedes & reliquec. Quȩ si complectibreuiter
uoluerimus qmĩ differentiae desunt. Non possumus singuloc colligerequi amulta sunt. & autimpossi¬
bileeritaudongum: Interestautẽ int̃diuisionẽ & pastĩonẽ quod indiuisi one performascurrime
in pastitiono ꝑpustes. Forma cautẽ sunt quae generi subiciunt᷑ & ciusdefinitionẽ tenereposs̃ & nomeN
pastess qua cintotosunt & definitionem Nũ quã nomen in t̃dum totius reciperepossunt. possumus
tam enunã eandemq rem& progenere &ꝓtoto accipere. sed alia quidãui utesthomo: Quemisi in
adulescentẽ senem & puenim diuidereuoluerimus genus est& formaceiuis

Expanded text:
si usque ad indiuiduum uoluerimus peruenire. Nam si certum hominem pro toto si usque ad indiuiduum uoluerimus peruenire. Nam si certum hominem pro toto dicamus et eius partes breuiter colligere uoluerimus, differentiae non suppetunt partium et certarum partium nominibus uti cogemur ut dicamus caput, pedes et reliqua. Quae si complecti breuiter uoluerimus, quoniam differentiae desunt, non possumus nisi singula colligere; quia multa sunt, et aut impossibile erit aut longum. Interest autem inter diuisionem et partitionem quod in diuisione per formas currimus, in partitione, per partes. Formae autem sunt quae generi subiciuntur et eius definitionem tenere possunt et nomen. Partes sunt quae in toto sunt et definitionem numquam, nomen interdum totius recipere possunt. Possumus tamen unam eandemque rem et pro genere et pro toto accipere, sed alia quadam ui ut est homo quem, si in adulescentem, senem et puerum diuidere uoluerimus, genus est et formae eius
Abbreviated transcription (Latin):
ut & ipsȩ singulae aliis subscpositis &iam generaesse possint: ut animal sibreuiter
primo diuidere uoluerimus perdifferentias possumus. quod alia sunt gradienti co
alia serpentia alianatantia alia uolantia. Hincitem hocest desingulis formis
possumus genera facere . ut dicamus animalia gradientie genusesse. & ei formas
subiciamus quod alia sunthumana alia ferina. Et exhispossunt essealiae formȩ
perquas si necesse fuent ad indiuiduum poterit perueniri. sed hoc non inomni assestione
facereo port& sed in suptili quĩdam disputatione. Tuncautem in oratione hoc modo possum&
diuidere cumid exigit obscuritas causae quod sicausa non sit obscura: diuisionis quidẽ
ratio inesse & tractari deb&. sed multum apparere non deb&: quiio partiendoma dus.
Partiendi differentia e non frequent̃ occurrunt. atq ita sinchis infinita potestesse pastitio.

Expanded text:
ut et ipsae singulae aliis sub se positis etiam genera esse possint, ut animal si breuiter ut et ipsae singulae aliis sub se positis etiam genera esse possint, ut animal si breuiter primo diuidere uoluerimus, per differentias possumus quod aria sunt gradientia, alia serpentia, alia natantia, alia uolantia. Hinc item, hoc est de singulis formis, possumus genera facere ut dicamus animalia gradientia genus esse et ei formas subiciamus, quod alia sunt humana, alia ferina. Et ex his possunt esse aliae formae, per quas, si necesse fuerit, ad indiuiduum poterit perueniri. Sed hoc non in omni assertione facere oportet, sed in subtili quadam disputatione. Tunc autem in oratione hoc modo possumus diuidere cum id exigit obscuritas causae. Quod si causa non sit obscura, diuisionis quidem ratio inesse et tractari debet, sed multum apparere non debet. Partiendi differentiae non frequenter occurrunt, atque ita sine his infinita potest esse partitio,
Abbreviated transcription (Latin):
Ethocnonnis indiuiduis inuenitur. ut si hominem designemus &cius partes singula membror
faciamus intellegimus idipsum totum esse quia cestum hominem consatuimus & definitionem & nom̃
ipsius totius nom posse in pastescadere. Nonenĩ autbrachium solum autcaput hominem dicere poterimş
autipsius definitionem singula membra recipiunt. Sed anim aduestendumest quod aliquando
omne prototo dicere possumus. sed alio quodam intellectu. Nam totum &i am
in singulis. omne inmultis agnoscitur. Namcum dicimus homo cicerd
quia unus est in eo totus intelligitur. Homo autem quia inperitus & asti fex
&uir & mulier esse potest. melius omne accipimus. Quid sit pars.¬
Pastes sunt que in toto esse intelliguntur & quibus totum constat: quiindiuidendo¬
modds diuidere usqueeo debemus donec adindiuiduum ueniatur. Ethocfit cum
perdifferentias possumus ad paucitatem genera redigimus. &eisita formas subicimus

Expanded text:
et hoc non nisi in individuis invenitur, ut si hominem ‹certum› designemus et eius partes singula membra faciamus. intellegimus id ipsum totum esse, quia certum hominem constituimus, et definitionem et nomen ipsius totius non posse in partes cadere. non enim aut bracchium solum aut caput hominem dicere poterimus, aut ipsius definitionem singula membra recipiunt. sed animadvertendum est, quod aliquando omne pro toto dicere possumus, sed alio quodam intellectu. nam totum etiam in singulis, omne in multis agnoscitur. nam cum dicimus 'homo Cicero', quia unus est, ideo totus intellegitur; 'homo' autem, quia imperitus et artifex et vir et mulier esse potest, melius omne accipimus. 351 Partes sunt, quae in toto esse intelleguntur et quibus totum constat. 352 Divide Diuidere usque eo debemus donec ad indiuiduum ueniatur et hoc fit cum per differentias ad paucitatem genera redigimus et eis ita formas subicimus
Abbreviated transcription (Latin):
Quicquid decenter docta disputatio
Multo as truendum contulit uolumine
Satest profunde fons deceniscientiae¬
Prader uolando nil quegnotũ deseren
Namquesuꝑsant fraudemulta consita
Pellex soritascumq sensim congets
Formasuemendas comprobat quas ue

Expanded text:
quicquid decenter docta disputatio quicquid decenter docta disputatio multo astruendum contulit uolumine. sat est profundae fons decens scientiaepraeteruolando nilque ignotum deserens. Nam quae supersunt fraude multa consita,pellax soritas cumque sensim congeris formasue mendas, comprobat qual ue
Abbreviated transcription (Latin):
ex ercitatione meditanda est: in propositione exercitatio addeclaratuiã partem pertincreuidelut᷑
in assumptio ne ipsa exercitatio ita addeclaratiuã pestin&. quomodo ergo forma scruata est. scilicetquia
relictumest aliquid indedaratiua propositionis. quod non euenerit indelaratiua assumptionis
unde pos sit fieri condusio. hoc est meditanda est. Namsi uellem sic assumere. r&horica autem arsest.
totum seruabatur ad conclusionem. re&chori calgitur exercitatione meditanda est. ex hocappar&
multa cẽ communiaqua epossent uelsubiectiue uel declaratiue adiungiputs chabuerit anumptio
palibo s unsistete dialectica s ad quadam Nonminus inextricabilia quam caligosa properante
pallas nitũ maigene festinantis interuenit
Nem flexa tortos stringat intimatio¬
Etmulti nodos perp&ui anfractus diu
s menrecus& editumest com̃pendio

Expanded text:
enti dictione meditanda est». In propositione exercitatio ad declaratiuam partem pertinere uidebatur. enti dictione meditanda est». In propositione exercitatio ad declaratiuam partem pertinere uidebatur. In assumptione ipsa exercitatio item ad declaratiuam pertinet. Quomodo ergo forma seruata est? Scilicet quia relictum est aliquid in declaratiua propositionis quod non euenerit in declaratiua assumptionis unde possit fieri conclusio, hoc est «meditanda est». Nam si uellem sic assumere, «rhetorica autem ars est», totum seruabatur ad conclusionem, «rhetorica igitur frequenti exercitatione meditanda est». Ex hoc apparet multa esse communia quae possint uel subiectiuae uel declaratiuae adiungi prout se habuerit assumptio.» Talibus insistente Dialectica et ad quaedam non minus inextricabilia quam caligosa properante, Pallas nutu Maiugenae festinantis interuenit: nflexa tortos stringat intimet multinodos perpeti anfractus diu Hymen recuset. Editum est compendio
Abbreviated transcription (Latin):
reliquis lic& intellegi. miscentur autem sibi multis modis syllogismi. ut inuna radiocinatione & prȩdica¬
tiui generis. & condicionalis formas agnoscas hocmodo Si quaestio ẽt utrum utilis sit ipsa dialectica.¬
proponendũ cẽ. Sibenedisputareutleest. utilis cst benodisputandi scientia. atbenedisputa reutil cest:
utilis est igitur dialectica. sancuidendum est. in predicatiuosillogis mo. quod depropositione sibi assup¬
tionẽ uindic& namex trinsccus aliquid cam acciperemani festum est : in eo autem quod sibi ut diximus
depropositioncil indicat᷑. attendendum est utrum rcetciun dic& propter serucitas memor atts que forma
efficitur quim ut quod in propositione ad declaratiuã pastem ꝑtinere uidebatur In assumptioncostendat᷑
adsubiectiuã pertinere. & item si aliter assumas. hocipsum pertinebit addeclaratiuã hoc modo

Expanded text:
reliquis licet intelligi. Miscentur autem sibi multis modis syllogismi ut in una ratiocinatione et praedicareliquis licet intelligi. Miscentur autem sibi multis modis syllogismi ut in una ratiocinatione et praedicatiui generis et condicionalis formas agnoscas, hoc modo: si quaestio proponendum est: 'si bene disputare utile est, utilis est bene disputandi scientia: at bene disputare utile est: utilis est igitur dialectica'. sane videndum est in praedicativo syllogismo, quid de propositione sibi assumptio vindicet: nam extrinsecus aliquid eam accipere manifestum est. in eo autem, quod sibi, ut diximus, de propositione vindicat, attendendum est, utrum recte vindicet propter servatas memoratasque formas. efficitur enim, ut, quod in propositione ad declarativam partem pertinere videbatur, in assumptione ostendatur ad subiectivam pertinere: et item si aliter assumas, hoc ipsum pertinet ad declarativam, hoc modo:
Abbreviated transcription (Latin):
& quintus modus est quietiam perdisi unctionem effieita itaut unonegato aliudnecessario se hocmo do
aur sanius est aut inbecillis. non est aitem sanus ÷gitur inbecilli sest
modos. exuno argumento. Nios quattuor huiusautem ordinis ratioest. ut primus modus sit qui app¬
latur ab antecedentibus qui autique quod antecodit prius est: Secundus a consequentibus cãdem ratione
utipsenominesuo primũ sedeberes equi &iam inor dincuideatur oftendere. Restat quisiecestius in codem
argumento arepugnantibus. Nonenim possomus ad disiunctionem transilire . quaciam non potest exco¬
dem argumento fieri. Eritergo quastus modus quasi ad aliud argumentũ primus. &ibiutique ante¬
cederedeb&. in quo ꝑ confirmationẽ assumitur Priorestenim confirmationegatione : Quintus deb& cẽ
item sed ꝑdis iunctionem. sed post eui nropterea qua in eo ꝑ confirmationem assumitur. Hoc induobus¬

Expanded text:
 Quintus modus est qui etiam per disiunctionem efficitur ita ut uno negato aliud necessario sit, hoc modo: «aut sanus est aut imbecillis; non est autem sanus; est igitur imbecillisi etiam per disiunctionem efficitur ita ut uno negato aliud necessario sit, hoc modo: modos, ex uno argumento alios quattuor. huius autem ordinis ratio est, ut primus modus sit, qui appellatur ab antecedentibus, quia utique quod antecedit prius est; secundus a consequentibus eadem ratione, ut ipse nomine suo primum se debere sequi etiam in ordine videatur ostendere. restat qui fit tertius in eodem argumento a repugnantibus; non enim possumus ad disiunctionem transilire, quae iam non potest ex eodem argumento fieri. erit ergo quartus modus quasi ad aliud argumentum primus, et ibi utique antecedere debet, in quo per confirmationem assumitur; prior est enim confirmatio negatione. quintus debet esse item sed per disiunctionem, sed post eum propterea, quia in eo per confirmationem
Abbreviated transcription (French):
nondica s ratiorin andi uns intellegaturt Scstprim modiformahaco siprimũ secundu: Sccundihȩȩ¬

Expanded text:
non dictis, ratiocinandi uis intellegatur. Est primi modi forma haec: «si primum, secundum; primum autenon dictis, ratiocinandi uis intellegatur. Est primi modi forma haec: «si primum, secundum; primum aute
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbarepossunt. Necint est in propositionequã pastẽ in primoponas utrũ argumenti. utrũ quastionis
dũmodo condicionis ratio conseru&ur. cũdixeris. sir&chorica ÷ benedicendi scientia utilis est:
potest&s eꝓ ponere : utalis ostrdchoriasibenedicendi scientia est. hoc&uã induobus aliquid exper
nlic&. Quastus modus ductu s est qui ꝑ disiunctionẽ efficitur itaut uno abiumpto aliud netessario
negatumsit. haanodo. aitisanti est aitunbecillis sanuisest autem noneft igitur in becillis
additisunt aliuiduo modi quiꝑargumentiũistorũ duori fioripos sunt. Nontam̃ ꝑdisiunctionẽ : sed per
negitianem : estergose xtiis modus inquo demonstratur Non posses mul & hocesse&illud
Assumitur ꝑ unius confirmadionẽ conduditur ꝑalaerius infirmationẽ Nonest sanus &inbecillis
adiconduditur adrem facilius intellegendã ÷ His quaeda formaciunguntur: itautrebus ipsis

Expanded text:
probare possunt. nec interest in propositione, quam partem primo ponas, utrum argumenti, utrum quaestionis, probare possunt. nec interest in propositione, quam partem primo ponas, utrum argumenti, utrum quaestionis, dummodo condicionis ratio conservetur. cum dixeris 'si rhetorica est bene dicendi scientia, utilis est', potes et sic proponere: 'utilis est rhetorica, si bene dicendi scientia est'; hoc etiam in duobus aliis experiri licet. 417 quartus modus est, qui per disiunctionem efficitur ita, ut uno assumpto aliud necessario negatum sit, hoc modo: 'aut sanus est aut imbecillis; sanus est autem; non est igitur imbecillisadditi sunt alii duo modi, qui per argumentum istorum duorum fieri possunt, non tamen per disiunctionem, sed per negationem. est ergo sextus mAssumitur per unius confirmationem, concluditur per alterius infirmationem: « non est sanus et imbecillis; ita concluditur. Ad rem facilius intellegendam his quaedam formae iunguntur, ita ut rebus ipsis,
Abbreviated transcription (Latin):
dicione positumest. &si ne conditione assumptum. Secundus modus est. qui a ppellatur a con¬
sequentibus. In quo ipsum argumentum quacstionc̃ sequitur. Nonqua estio argumentum
hocmodo si non est r&chorica utailis. Nonestbenedicendiscientia Assumitur argumentun
a contrario idest pernegationem. sic est autem benedicendi scientia. utilis estigitur
Testius modusest qui appellatur arepugnantibus. inquode monstratur nom possesimul hoc esse
&illud nonot̃ : In quocum fuent assumptumunũ aliud necessario ⁊oll&ur. Idestutcum fuent
assumptũ et̃ non essetellatur: Hoc modo non est benedicendi scientia rechorica. & nonest
utilis: estautem benedicendiscientia. utilis estigitur confatumest ualeesse. sublatoeo quod
nonesse utilepropositũerat: hitres modi exuno argumento possunt confici &un am rem omnes

Expanded text:
dicione positum est et sine condicione assumptum. 415 secundus modus est, qui appellatur a condicione positum est et sine condicione assumptum. 415 secundus modus est, qui appellatur a consequentibus, in quo ipsum argumentum quaestionem sequitur, non quaestio argumentum, hoc modo: 'si non est rhetorica utilis, non est bene dicendi scientia'. assumitur argumentum a contrario, id est per negationem, sic: 'est autem bene dicendi scientia, utilis est igitur'. 416 tertius modus est, qui appellatur a repugnantibus, in quo demonstratur non posse simul hoc esse et illud non esse; in quo cum fuerit assumptum unum, aliud necessario tolletur; id est ut, cum fuerit assumptum esse, non esse tollatur, hoc modo: 'non est bene dicendi scientia rhetorica et non est utilis; est autem bene dicendi scientia; utilis est igitur'. confectum est utilem esse, sublato eo quod non esse utilem propositum erat. hi tres modi ex uno argumento possunt confici, et unam rem omnes
Abbreviated transcription (Latin):
taest  De condicionali syllogismo: Condicionalis syllogis muscst. cuius propositio &plenũ
argimentũ dplenũ d de quo questio c̃. contin&lti ut assũpto argumto iãcestũ insemposit dequo.
questoeratadhuncmodũ Ponamus questionẽ ẽ. utrust utilis rechorica &uolente s utilem
probae argumentũ abhuuis definitione capiamus. quod est benedicendi scientia r
cxhuiuis argumento &illa quaestione condicionalis sellogismus ponitur sic ntu ubnua
Sir& houca est benedicendi scientia utili sest: assumimus argumentũ. Ita est autem rexhorica
benedicendiscientia. Haecduo qui concesserit &iaminuitus concedat necesscest utilem eẽ.
r&horicam. quoderat dubiu antequã propositio. & assumptio conceditur Nihiltamen in
assumptione accessit extrinsecus . quod est propnium praedicatiuissyllogis mis
Hicprimus modus adialecacis appellatur quicst ab antecedentibus. propterea quõ argu¬
mentum quẽ ad modũ positum est. It a& assumptum. hoctantũ modo differens quod cum con¬

Expanded text:
t plenum argumentum et plenum id de quo quaestio est continet ita, ut assumpto argumento iam certum inferri possit, de quo quaestio erat, ad hunc modum; ponamus quaestionem esse, utrum sit utilis rhetorica, et volentes utilem probare, argumentum ab huius definitione capiamus, quod est bene dicendi scientia. ex hoc argumento et illa quaestione condicionalis syllogismus ponitur sic: 'si rhetorica est bene dicendi scientia, utilis est'. assumimus argumentum ita: 'est autem rhetorica bene dicendi scientia'. haec duo qui concesserit, etiam invitus concedat necesse est utilem esse rhetoricam, quod erat dubium, antequam propositio et assumptio concederetur. nihil tamen in assumptione accessit extrinsecus, quod est proprium praedicativi syllogismi. hic primus modus a dialecticis appellatur, qui est ab antecedentibus, propterea quoniam argumentum, quemadmodum positum est, ita et assumptum, hoc tantummodo differens, quod cum con
Abbreviated transcription (Latin):
Dudũ locuttis circulatrix indecens
Fiesprofecto decipula siastruxeris
Faces set ergo uersilis pros utiditas
Reliqumque tempus liqueris sororibus:
Hisaudits dialectica canctabunda paululum tamex¬
Qł DiIle praeceptis paritura au respondit¬
naretiã Buencrandus ipihifacis euerendos querecuta
Refera ius s apedem atqueatillic &exoisa silebunt
Ethonoris pͥrecio ader&. inserrerelatus si tamensileb¬
Populũ cccro̾pidarum bene quo palliatarum
Promius conciper& contumias nossedolore
Mugequã crederat iui pertam noscere posrd
ctiners marsicadudũ fler& pracftigiatrix
Neque me conspicer& somnificam ueltemulentẽ
Locapassim blaterantem iouialibus suborbis upru
Tamenuni famulandũ esttibi uirgo re aicemus
Hacedicens ulut repressa conticuit
Comtlures que camdiuorum quimterintia daeinserant oruerunt

Expanded text:
Dudum locuta, circulatrix indecens fies profecto, decipula si astruxeris. Facessat ergo uersilis profunditas, reliquumque tempus liqueris sororibus.» His auditis Dialectica cunctabunda paululum, tamen diuae praeceptis paritura respondit: «Venerandus mihi fatus, reuerendosque secuta referam iussa pedem, atque ilicet exorsa silebunt,ut honoris pretio cederet inferre relatus, populum Cecropidarum bene quo palliatarum Bromius conciperet contumias nosse dolere, mage quam crediderat uipeream noscere posset. Et iners marsica dudum fieret praestigiatrix, neque me conspiceret somnificam uel temulentam ioca passim blaterantem iouialibus sub orsis. Tamen uni famulandum est tibi, Uirgo; reticemus.» Haec dicens uelut repressa conticuit, compluresque eam diuorum, qui inter initia deriserant, horruerunt
Abbreviated transcription (Latin):
uon: ipungoe xpumai expunxeram ungo unxi unxeram. Decimus qui pergeminationem
primeir llabe profeftur. ut pungo pupugi pupugeram: curto cucur cuci rieram
ndecimus quiue borum compostorũ ultimã sillabãgeminat utrado tradiditradideram

Expanded text:
ut expungo expunxi expunxeram, ungo unxi unxeram. decimus, qui per geminaut expungo expunxi expunxeram, ungo unxi unxeram. decimus, qui per geminaprimae syllabae profertur, ut pungo pupugi pupugeram, curro cucurri cucurreram. Undecimus, qui uerborum compositorum ultimam syllabam geminat, ut trado tradidi tradideram
Abbreviated transcription (Latin):
Vtenimest cupio cupiui cupiueram. sic p&o p&iui p&iueram haecquoque. u
litteram interdum subtrahunt. & .i. geminant ut p&i p&ieram.
& praceuntem syllabam scumutata uocali seuperscuerante producit. deposita &iam consonante
si fueritmedia inquã primauocalis desinat. ut ago egi. egeram legolegi legeram. Corum autem
quacinconsonantem desinunt. exemplasunt haec. frango fregi fregeram. fundo fu idi
fuderã. Quartus cst quimediã consonantẽ deponit. & praccuntẽ uocalem corripit.
uefindo fidi fideram. Scindo scidi scideram. Quintus o ltteradeposita .u. et .i. assumit᷑ ut carpo
carpsi carpseram. scribo scripsi scripserim Septimus quio de posita & praccunte consonante
peris gominũ pronuntiantur. ut meto messui messucram. Octauus qui simili correptionepupũ
s pracrunte uoeali produta declinatur. ut trudo trusitruseram: Noniis quiper .x. annuntiatur

Expanded text:
ut enim est cupio cupiui cupiueram, sic peto petiui petiueram. Haec quoque u ut enim est cupio cupiui cupiueram, sic peto petiui petiueram. Haec quoque u litteram interdum subtrahunt et i geminant, ut petii petieram. et praeeuntem syllabam seu mutata vocali seu perseverante producit, deposita etiam consonante, si fuerit media, in quam prima vocalis desinat, ut ago egi egeram, lego legi legeram. eorum autem, quae n consonantem deponunt, exempla sunt haec: frango fregi fregeram, fundo fudi fuderam. quartus est, qui mediam consonantem deponit et praeeuntem vocalem corripit, ut findo fidi fideram, scindo scidi scideram. quintus o littera deposita u et i carpsi carpseram, scribo scripsi scripseram. septimus, qui o deposita et praeeunte consonante per s geminum pronuntiatur, ut meto messui messueram. octavus, qui simili correptione per unum s praeeunte vocali producta declinatur, ut trudo trusi truseram. nonus, qui per x annuntiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
percusseram. quintus quiper x. ut aspitio aspexi aspexeram. Sextus qui pergeminationẽ
syllabȩ enuntiatur ut pario peperi peperam: Tertia cconiugationis correpta euerba quȩ indicatiue
modo temporepraesenti persona prima .o. litteraterminantur. ea pra&erito & ab absoluto exact¬
duobus modis enuntiantur. E testprimus cumprim acpositionis uerba .o. in .i. commutant ut
induo indui indueram. Secundus quiper .x. pronuntiantur ut inftruo instruxi instruxeram
tertiaccorreptȩ uerba quȩ indicatiuo modo temporepraesenti persona prima .o. littera Nulla
alia uocali praecedente terminantur. ea indicatiuo modo tempore pra&erito specie absoluta
& exacta undecimmodis declinantur. Et est primus qui tertiae conuigationis producta e
in tegram formã sequiturut supra ostendimus in his uerbis. quactertiae coniugationis
correptaeindicatiuo modo tempore praesenti personaprima . io. litteris terminantur

Expanded text:
percusseram; quintus, qui per x, ut aspicio aspexi aspexeram; sextus, qui per geminationem percusseram; quintus, qui per x, ut aspicio aspexi aspexeram; sextus, qui per geminationem syllabae enuntiatur, ut pario peperi pepereram. Tertiae coniugationis correptae uerba, quae indicatiuo modo tempore praesenti persona prima duobus modis enuntiantur. et est primus, cum primae positionis verbi o in i commutant, ut induo indui indueram; secundus, qui per x pronuntiatur, ut instruo instruxi instruxeramtionis correptae uerba, quae indicatiuo modo tempore praesenti persona prima o littera nulla alia uocali praecedente terminantur, ea indicatiuo modo tempore praeterito specie absoluta et exacta duodecim modis declinantur. Et est primus, qui tertiae coniugationis productae integram formam sequitur, ut supra ostendimus in his uerbis, quae tertiae coniugationis correptae indicatiuo modo tempore praesenti persona prima io litteris terminantur;
Abbreviated transcription (Latin):
Sccundȩ coniugationis uerba indicatiuomodo tempore futuro. adiecta adimperatuũ
modum . Bo. syllabamanente productione terminantur. ut uide uidebo. mone monebo.
Testia e coniuigationis correptae uerba indicatiuo modo tempore praesenti. persona prima
aut .o. lutera Nulla alia praecedente uocali terminantur. udego legis praecepts. aut. i.¬
utrapio rapis. facio facis. aut uo. ut induo irruo: Testiac coniugationis correptacuerbo
quacindicatiuo modo temporepraesenti persona prima .o. littra nulla alia prȩedenteuocali
terminantur : Cademimperatiuo modo tempore praesent personasciunda .e. correpta prȩcedente
consonanti primepostionis terminantur. ud egolege p&cop&e quaȩu et o. caimperatiuomodo .u.et.e. ꝗ¬
runebt̃ ut induo indue irruo irrue: Tefaaeconiugationis correptaeuerba infinitiuo modo adicta
adimperatuũ modum .Ne. Syllabamanente correptione terminantur. ulee. legere p&c p&ere

Expanded text:
Secundae coniugationis uerba indicatiuo modo tempore futuro adiecta ad imperatiuum Secundae coniugationis uerba indicatiuo modo tempore futuro adiecta ad imperatiuum modum bo syllaba manente productione terminantur, ut uide uidebo, mone monebo. Tertiae coniugationis correptae uerba indicatiuo modo tempore praesenti persona prima aut o lut rapio rapis, facio facis, aut uo, ut induo, irruo. tertiae coniugationis correptae verba, quae indicativo modo tempore praesenti persona prima o littera nulla alia praecedente vocali terminantur, eadem imperativo modo tempore praesenti persona secunda e correpta, praecedente consonante primae positionis terminantur, ut lego lege, peto pete; quae u et o, ea imperatiuo modo u et e retinebunt, ut induo indue, irrito irrue. Tertiae coniugationis orrceptae uerba infinitiuo modo adiecta ad imperatiuum modum re syllaba manente correptione terminantur, ut lege legere, pete
Abbreviated transcription (Latin):
nu iustum non estturpe Quastus modusest. In quo conficitur exparticulari abdicatiuo
& uniuersali dedicatiuo pasticula re abdicatiuum directim. utest. quoddam iustum Nionest
turpe omnemalui turpe. Quod dam igitur iustum. non estmalum: Testia eforma cprimus
modus est. In quo conficitur ex duobus uniuersalibus dedicatiuis. pasticulare dedicatiuum.
directim. utestomnciustum honestum. omnciustubonũ. Quoddamigitur honestum bonũ.

Expanded text:
lari abdicatiuo et uniuersali dedicatiuo particulare abdicatiuum directim ut «est quoddam iustum non est turpe; omne malum turpe; quoddam igitur iustum non est malum». Tertiae formae primus modus est in quo conficitur ex duobus uniuersalibus dedicatiuis particulare dedicatiuum directim ut «est omne iustum honestum; omne iustum bonum; quoddam igitur honestum
Abbreviated transcription (Latin):
alterutrauice accedant necesscest. utoor porianimalis sanitas &inbecillitas. alterueorũ semperest in
corporcanimalis. Haccautem possunt aliquotem pore ei rei cuinaturo insunt omni tempore utraque
decẽ aliquando ut in fans dũ nondũ tempus est quodentes habere possit. nequedentatus Neque
edentulus dicitur . & oculi alicuius animantis nondum adueniente tempore quouiderenom possen
Nequecȩti. Nequeudentes dicuntur: Quastumgenus oppositorũ est aientia & negantia utticeso
tdisputat. Haeca superioribus differint quodilla singillatim dicipossunt. Haec non nisi conexȩ

Expanded text:
alterutra uice accidant necesse est ut corpori animalis sanitas et imbecillitas: alterum eorum semper est in alterutra uice accidant necesse est ut corpori animalis sanitas et imbecillitas: alterum eorum semper est in corpore animalis, haec autem possunt aliquo tempore ei rei cui natura inesse possunt utraque deesse aliquando; ut infans, dum nondum tempus est quo dentes habere possit, neque dentatus neque edentulus dicitur, et oculi alicuius animantis, nondum adueniente tempore quo uidere possint, neque caeci neque uidentes dicuntur. Quartum genus oppositorum est aientia et negantia ut «Cicero disputat», et «Cicero non disputat». Haec a superioribus differunt quod illa singillatim dici possunt, haec nonnisi conexe
Abbreviated transcription (Latin):
quidentes non hab& sed sunatura est uthobeat. & exillo tempore quo lam natura permitat ut habcat.
Namneq lapidem rectedicimus edentulum quinumquam dentes hab&neq infantem quamuis aliqua¬
do habere possit Nondum tamen illo tempore ut habeat natura permittit.
ocergo testium genus oppositonũ differt aprimorelatiuorũ eoquod cernentia it a opponuntur cȩcitati¬
uteiusdem cȩcitatis non sit autadeam quodam modo referatur. A secundo genere id est contrariorum
illud diffest ab hisdumtaxat contrariis quaehabent medium. quod cernentia & cecitas intelleguntur
ergooculos ut alterum eorum necessarioinsit. Hocergo differunt ab his contrariisquȩ habent
medium quiaillorum alterum non necessario in est substantiȩ horum autem necessario. Ab his ueso
contrariis quȩ medio carent. haccipaopposita differ. quod illȩ reicui natura in sunt omnitempore

Expanded text:
ntes non habet, sed cui natura inest ut habeat, et ex illo tempore quo iam natura permittit ut habeat. ntes non habet, sed cui natura inest ut habeat, et ex illo tempore quo iam natura permittit ut habeat. Nam neque lapidem recte dicimus edentulum qui numquam dentes habet neque infantem. Quamuis aliquando habere possit, nondum tamen illo tempore ut habeat natura permittit. Hoc ergo teut eiusdem caecitatis non sit aut ad eam quodam modo referatur; a secundo genere, id est contrariorum, illud differt ab his dumtaxat contrariis, quae habent medium, quod cernentia et caecitas intelerga oculos ut alterum eorum necessario insit. Hoc ergo differunt ab his contrariis quae habent medium quia illorum alterum non necessario inest substantiae, horum autem necessario. Ab his uero contrariis quae medio carent, haec ipsa opposita differunt, quod illa rei cui natura insunt omni tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ut sanitas & inbecillitas. haecduo contraria natura in sunt corporibus animalium. atqueit cuice
alterutre necessario insunt ut diximus. ut in quo animalis corporesanitas non est necessario
in becillita sest. & in quo inbecillitas non est. Necessario ut sanitassit. Atuero candidum &nigrum
cum sint contraria &naturaliter in corporibus inueniantur. propterea medio non carent
quia non neces scest corpus aliquod candidum esse autnigrum: potestenimitadecẽ
candidum ut non insit nigrum. Atque hoc modo exalia pastrergo color aliqus medius
inueniri potest. uduteus ueluiridis : Habitus & orbatio ita sibi opponuntur utinea reoui
euenire possunt. alterũ corũ necessarioinsit. exillodum taxat tempore quoea natura eẽ
ꝑmitat̃. utdentatu meumdicimus quidentes hab&. edentulumuero Non illum dicimus

Expanded text:
ut sanitas et imbecillitas. Haec duo contraria natura insunt corporibus animalium, atque ita uice ut sanitas et imbecillitas. Haec duo contraria natura insunt corporibus animalium, atque ita uice alterutra necessario insunt ut diximus ut in quo animalis corpore sanitas non est, necessario imbecillitas sit, et in quo imbecillitas non est, necessario ut sanitas sit. At uero candidum et nigrum cum sint contraria et naturaliter in corporibus inueniantur propterea medio non carent quia non necesse est corpus aliquod candidum esse aut nigrum. Potest enim ita deesse candidum ut non insit nigrum atque hoc modo ex alia parte; ergo color aliqui medius inueniri potest ut luteus uel uiridis. Habitus et orbatio ita sibi opponuntur ut in ea re, cui euenire possunt, alterum eorum necessario insit ex illo dumtaxat tempore quo ea natura esse permittit, ut dentatum eum dicimus qui dentes habet, edentulum uero non illum dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
tiones & quicquid taleillidocent: restat ut deoppositisdicamus: Sunt autem opposita quaesibi uelut
ex aduerso uid&ur obsi sareut antraric. Nectamen omnia quacopponuntur sibi contraria sunt. sed om̃a
contraria opposito sunt. opponuntur autem sibi it aut aut relatiuo opponatur ut magnũ paruo. &dimi¬
dium duplo. aut contrarium ut stultitia sapientia çauthabitus orbationi. ut ternentia cȩcitati auta : entia.
cui opponitur paruumsit. Contrari a uero ita sibi opponuntur. ut non eorum sint quibus opponuntur
ad eaquocumq modoreferantur: Si quidem stultitia sapientiae ita contrana est. ut non eiusdem
sapienti a estultitia sit ut adillã sit stulatia. sciendum tamenest quaedam contrariamedium habere
Namquesunt alidud nea reinquaesse possunt alterutra uite necessarium insint: medio carent

Expanded text:
tiones, et quicquid tale illi docent. Restat ut de oppositis dicamus. Sunt autem opposita quae sibi, ueluti tiones, et quicquid tale illi docent. Restat ut de oppositis dicamus. Sunt autem opposita quae sibi, ueluti ex aduerso, uidentur obsistere, ut contraria. Nec tamen omnia quae opponuntur sibi, contraria sunt, sed omnia contraria opposita sunt. Opponuntur autem sibi ita ut aut relatiua opponantur ut magnum paruo et dimidium duplo, aut contraria ut stultitia sapientiae, aut habitus orbationi ut cernentia caecitati, aut aientia ncui opponitur, paruum sit. Contraria uero ita sibi opponuntur ut non eorum sint quibus opponuntur aut ad ea quocumque modo referantur; siquidem stultitia sapientiae ita contraria est ut non eiusdem sapientiae stultitia sit aut ad illam sit stultitia. Sciendum tamen est quaedam contraria medium habere, quaedam non habere. Nam quae sunt talia ut in ea re, in qua esse possunt, alterutra uice necessario insint, medio carent
Abbreviated transcription (Latin):
ut sedere assessione stire abstaitione & quãuis nonnũ quam nominadeficiant & exquisitus denominantur.
ratiotamen non deficit: dellistribus qua erestant supradicta exempla sufficiuNt. Quando enim dicimust
utericras. ubi ut romae athenis. habitum. ut calcatum armatum quid honim recipiat magis aminus
cum in sermoneinaderit. facilcappar& : Ista esunt decem praedicationes : ex quibus aliquid necessario¬
singillatimenuntiamus : Nam quicquid omnino dixerimus quod aliquid signific&. Nondum tamen
intellegi possit anuqum an falsum sit. unum estdehis decem. exceptisdumtaxat illis uerborũ quodã modo
asticulis. Suntenim pleraque a gram maticis in orationis pastibus enuntiata qua comnino perseni hil
ualent autaliquid significant plenum. nisicum fuerint uerbis adiuncta. ut coniunctiones prȩposi¬

Expanded text:
ut sedere a sessione, stare, ab statione, et quamuis nonnumquam nomina deficiant, ex quibus situs denominantur, ut sedere a sessione, stare, ab statione, et quamuis nonnumquam nomina deficiant, ex quibus situs denominantur, ratio tamen non deficit. De illis tribus quae restant, supra dicta exempla sufficiunt. Quando enim dicimus ut «heri», «cras»; ubi ut «Romae», «Athenis»; habitum ut «calceatum», «armatum». Quid horum recipiat magis et minus, cum in sermone inciderit, facile apparet. Istae sunt decem praedicationes, ex quibus aliquid necessariosingillatim enuntiamus. Nam quicquid omnino dixerimus quod aliquid significet, nondum tamen intellegi possit an uerum an falsum sit, unum est de his decem, exceptis dumtaxat illis uerborum quodammodo articulis. Sunt enim pleraque a grammaticis in orationis partibus enuntiata quae omnino per se nihil ualent aut aliquid significant plenum, nisi cum fuerint uerbis adiuncta, ut coniunctiones, praeposi
Abbreviated transcription (Latin):
nenos pudeat uerbo noua facere u tnecessitate conuersionis. Nam simutua conuersio
Non respond& Nam relatiue nuntiamus hocmodo. Cumdicopennam uolenseam ostendere
relatiuã non mnepud& pennatum aliquid propter conuersionem dicere. estenim pennatum
itausitatum ut aures non offendant: si deped eagatur: Nonpudeat simili diriuatione
fingere notum conuerfimi uerbum: item scire opost&cum quirelatiuum aliquid aliquiq
referatur ignorat. Nec omnino utum ad aliquid referripossit. id quod diera scireposse
hocmodo. sumdicis hoc duplum est nostisimplum eius id est ad quod duplum est. aut illudignorees : si
uc comnino udium duplumsit scirepotes : Quid fa cere quidpati: Facere& pati possunt habere contrarium utalefacere ꝗ¬
frigerape abent &uam magis &minus urerc uimaius &minus uri : situsominis de nominatiue dicitur

Expanded text:
ne nos pudeat uerba noua facere ad necessitatem conuersionis; nam si mutua conuersio ne nos pudeat uerba noua facere ad necessitatem conuersionis; nam si mutua conuersio non respondet, non relatiue enuntiamus, hoc modo: cum dico «pinnam», uolens eam ostendere relatiuam non me pudet pinnatum aliquid propter conuersionem dicere; est enim pinnatum ita usitatum ut aures non offendat. Si de pede agatur, non pudeat simili deriuatione fingere aptum conuersioni uerbum. Item scire oportet eum qui relatiuum aliquid ad quid referatur ignorat nec omnino utrum ad aliquid referri possit id quod dicit, scire posse, hoc modo cum dicis «hoc duplum est», nosti simplum eius, id est ad quod duplum sit, ec omnino utrum duplum sit scire potes. 380 Facere et pati possunt habere contrarium, ut calefacere, refrigerare et