comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ordinez atq ille me orare ato ob¬
secrare cepit ut ne sese lege de¬
fenderem cũ ego que michĩ uide¬
rentur dicerẽ traduxit me ad su¬
am smña adfirmabat enĩ lac̾mãs
non se cupidiorem esse cuutatis
ret mẽde ꝙͣ existimacionis.Mo¬
rẽ hoĩ gessi ⁊ tñ idcirco feci nec
eñ id semꝑ face̾ debemꝰ ꝙ uide¬
bam ꝑ se ipsam causam sine lege
copiosissime posse defendi. uidebã
in hac defensione qua iam sũ usus
plus dignitatis in illa qua me
Hic uti noluit minus laboris futu¬
rum. ꝙ si nichil aliud esset actũ
iisi ut hauc cãm optinerem. le¬
ge recitata ꝑorassem neq me illa
oro cõmoueret qd̾ ait actiꝰ indi¬
gnũ esse facimꝰ si senator iudicõ
quẽ qͣ circũuenerit. legib eũ ꝯti¬
neri si eques ro. hoc idẽm fecerit
non teneri. ut tibi ꝯcedam hoc in¬
dignũ esse qd̾ cuiꝰ modi sic iam
uidero. tu michi ꝯcedas necesse
est multo esse indigniꝰ in ea ci¬

Expanded text:
ordinem. atque ille me orare atque obordinem. atque ille me orare atque obsecrare coepit ne sese lege defenderem. cum ego quae mihi videbantur dicerem, traduxit me ad suam sententiam; adfirmabat enim lacrimans non se cupidiorem esse civitatis retinendae quam existimationis. morem homini gessi et tamen idcirco feci — neque enim id semper facere debemus — quod videbam per se ipsam causam sine lege copiosissime posse defendi. videbam in hac defensione qua iam sum usus plus dignitatis, in illa qua me hic uti noluit minus laboris futurum. quod si nihil aliud esset actum nisi ut hanc causam obtineremus, lege recitata perorassem. neque me illa oratio commovet, quod ait Attius indignum esse facinus, si senator iudicio quempiam circumvenerit, legibus eum teneri; si eques Romanus hoc idem fecerit, non teneri. Vt tibi concedam hoc indignum esse quod cuius modi sit iam videro, tu mihi concedas necesse est multo esse indignius in ea ci
Abbreviated transcription (Latin):
auit. quis tam imꝓb fuit. cui
ego aũt narraui: neõ ut opĩor in
culpa ẽ. s nimirũ tibi istuc lex
ipsa renũciauit. S nũ tibi ita
defendisse uideor ut tota ĩcã mẽ¬
cione ulla legis fecerim: Nũ
secus hanc cãz defendissem ac
si lege habitus tene̾t. Certe ut
hoĩez ꝯfirmare oportet nillus
est locus a me purgandi istius
inuidiosi cͥminis p̃termissus.
quid ergo est: q̃ret fortasse qͥspiã
displiceat ne michi legũ p̃sidio a¬
capite ꝑiculũ ꝓpulsare. michi
u̾o iud̾ nõ displicet s utor insti¬
tuto meo in hoĩs honesti prudẽ¬
tisq iudicio. nõ solũ meo ꝯsilio uti
ꝯsueni. s multũ ecia erꝰ quẽ de¬
fendo ⁊ consilio ⁊ uolũtati ob tẽ¬
pero Nam ut hec ad me cã dela¬
ta est qͥ leges eas ad quas ad hi¬
beniur ⁊ in qͥb u̾sam nosse debe¬
rem. dixi habito statim de eo qͥ
coisset quo quis ꝯdep̃naretur
illũ esse liberũ teneri aũt nrm̃

Expanded text:
avit, quis tam improbus fuit? cui avit, quis tam improbus fuit? cui ego autem narravi? nemo, ut opinor, in culpa est; nimirum tibi istud lex ipsa renuntiavit. sed num tibi ita defendisse videor ut tota in causa mentionem ullam legis fecerim, num secus hanc causam defendisse ac si lege habitus teneretur? certe, ut hominem confirmare oportet, nullus est locus a me purgandi istius invidiosi criminis praetermissus. quid ergo est? quaeret fortasse quispiam displiceatne mihi legum praesidio capitis periculum propulsare. mihi vero, iudices, non displicet, sed utor instituto meo. in hominis honesti prudentisque iudicio non solum meo consilio uti consuevi sed multum etiam eius quem defendo et consilio et voluntati obtempero. nam ut haec ad me causa delata est, qui leges eas ad quas adhibemur et in quibus versamur nosse deberem, dixi habito statim eo: 'Qui coisset quo quis condemnaretur' illum esse liberum, teneri autem nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
tempore qd̾ tũ erat nͨ ab ea cã
q̃ tũ agebatur aliena fuerũt ne¬
q michi quicꝙͣ oneris suscepi
cũ ista dixi. quo minꝰ honeste hãc
cam̃ ⁊ libe̾ possem defendere Ꝙ
si uelim ꝯfiteri me causa a. du
encii nõ cognosse antea fuisse
in illa opĩone populari. quis
tandem id possit rep̾̃hendere.
p̃ẜtim iudices cũ a uobis quoq
ipsis hoc impetrari sic eqͥssimũ
ut si quã huc gͣuiorem de illo
iudicio opĩone attulistis. Hac
cã ꝑspecta atq oĩ u̾itate cog̾ta
deponatis. Nunc qm̃ ad oiã
que abste dicta sũt T. acti de op¬
piamai dampnacione respondi.
ꝯfiteare necesse est te opimonẽ
multũ fefellisse ꝙ ex istimaris
me cam a. cluẽcii nõ facto ciꝰ s
lege defensurũ nã hoc ꝑsepe di¬
xisti tibi sic renũciari me hr̃e ĩ
aiõ cam hãc p̃sidio legis defende̾
de hiis quos amicos nob̾ arbitra¬
mur qͥ nr̃a ꝯsilia ad adu̾sarios de¬
ferat quis nam tibi hoc renũci¬

Expanded text:
tempore quod tum erat, neque ab ea causa tempore quod tum erat, neque ab ea causa quae tum agebatur aliena fuerunt; neque mihi quicquam oneris suscepi, cum ita dixi, quo minus honeste hanc causam et libere possem defendere. quod si velim confiteri me causam A.Auli Cluenti nunc cognosse, antea fuisse in ea opinione populari, quis tandem id possit reprehendere? praesertim, iudices, cum a vobis quoque ipsis hoc impetrari sit aequissimuut, si quam huc graviorem de illo iudicio opinionem attulistis, hanc causa perspecta atque omni veritate cognita deponatis. nunc, quoniam ad omnia quae abs te dicta sunt, T.Titi Atti, de Oppianici damnatione respondi, confiteare necesse est te opinionem multum fefellisse, quod existimaris me causam A.Auli Cluenti non facto eius sed lege defensurum. nam hoc persaepe dixisti tibi sic renuntiari, me habere in animo causam hanc praesidio legis defenderede eis quos amicos nobis arbitramur qui nostra consilia ad adversarios deferat. quisnam hoc tibi renunti
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ditũ lacessisset tres ⁊ ipsi ex¬
atauit recitatores cũ singulis
ubellis quos M. brutus pr̃ illiꝰ
accusatoris de iure ciuili reliq̃t
corũ micia cũ recitarẽt ea que
uobis nota esse arbitror forte e¬
uenit ut ruri in priueruate el¬
semꝰ ego et brutus filius fũdũ
p̾uer uatem flagitabat ĩ alba¬
no eramꝰ ego ⁊ brutus filiꝰ alba¬
nũ poscebat. In tiburti forte as
sedicemꝰ ego ⁊ brutus filiꝰ cib̾¬
tem fundũ req̾rebat. brutũ tũ
hoĩe sapientem ꝙ filii neqͥcia
uideret. que predia ei relinq̃ret
testificari se uoluisse noluisse¬
dicebat ꝙ si potuisset honeste
scribe se in balneis cũ id etatis
filio fuisse non p̃terisset. eas se
tñ ib eo balneas nõ ex libris prĩs
s ex tabulis ⁊ ex cẽsu q̃rit. Eras¬
sus tũ ita brutũ ultus est ut illũ
recitacions sue penitet moleste
enĩ fortasse tulerat se in his or̃om
non moleste fero neq enĩ ab illo

Expanded text:
praeditum lacessisset, tris ipse expraeditum lacessisset, tris ipse excitavit recitatores cum singulis libellis quos M. Brutus, pater illius accusatoris, de iure civili reliquit. Eorum initia cum recitarentur, ea quae vobis nota esse arbitror: 'forte evenit ut ruri in Privernati essemus ego et Brutus filius,' fundum Privernatem flagitabat; 'in Albano eramus ego et Brutus filius,' Albanum poscebat; 'in Tiburti forte cum adsedissemus ego et Brutus filius,' Tiburtem fundum requirebat; Brutum autem, hominem sapientem, quod fili nequitiam videret, quae praedia ei relinqueret testificari voluisse dicebat. quod si potuisset honeste scribere se in balneis cum id aetatis filio fuisse, non praeterisset; eas se tamen ab eo balneas non ex libris patris sed ex tabulis et ex censu quaerere. Crassus tum ita Brutum ultus est ut illum recitationis suae paeniteret; moleste enim fortasse tulerat se in eis oratioesse non moleste fero. neque enim ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
hẽdat᷑. Ego u̾o ĩ isto gon̾e̾ libẽciꝰ cũ
młtoꝵ cũ hoĩs eloquẽtissi ⁊ sapiẽ¬
tissum .l. crassi auctẽ sequor qui
cũ l. plancũ defende̾t accusante
M. bruto hoĩe in dicendo ueheniẽ¬
ti et callido. cũ brutꝰ duob reci¬
tatorib ꝯstitutis ex duab eiꝰ orõ¬
nib capita alterna inter se ꝯtͣ¬
ria recitanda curasset ⁊ qd̾ in
dissuasione rogacionis eiꝰ que
contra colonia narbonẽsem fere¬
batur qnͣtũ potest de auc̃te sena¬
tus detrahit in suasione legis ẜ¬
uilie sũmis ornat senatũ laudi¬
bus ⁊ multa in equites ro. cũ
ex ea orõne asꝑius dicta recitas¬
set. quo aĩ illorũ iudicũ in cras¬
sum incenderent: aliꝙͣtũ esse ꝯ¬
motus d̾r. Itaq in respondendo
pͥmũ exposuit utriusq rõne
temporis ut orõ ex re ⁊ ex cã
habita uide̾tur Deinde ut intel¬
ligere posset brutus quẽ hoiez
⁊ nõ sosũ qua eloquẽtia uerũ eci¬
am quo lepore ⁊ qͥb facetiis

Expanded text:
hendatur. ego vero in isto genere libentius cum multorum tum hominis eloquentissimi et sapientissimi, L.Lucii Crassi, auctoritatem sequor qui, cum Cn.Gnaeum Plancum defenderet accusante M.Marco Bruto, homine in dicendo vehementi et callido, cum Brutus duobus recitatoribus constitutis ex duabus eius orationibus capita alterna inter se contraria recitanda curasset, quod in dissuasione rogationis eius quae contra coloniam Narbonensem ferebatur quantum potest de auctoritate senatus detrahit, in suasione legis Serviliae summis ornat senatum laudibus, et multa in equites Romanos cum ex ea oratione asperius dicta recitasset quo animi illorum iudicum in Crassum incenderentur, aliquantum esse commotus dicitur. itaque in respondendo primum exposuit utriusque rationem temporis ut oratio ex re et ex causa habita videretur, deinde ut intellegere posset Brutus quem hominem et non solum qua eloquentia verum etiam quo lepore et quibus facetiis
Abbreviated transcription (Latin):
Iniquũ esse eos qͥ honoꝵ ornamẽ¬
ta ꝓpter ꝑiculoꝵ multitudinẽ
p̃termsissent populi beneficiis
nõ care̾ Senatorem hoc queri nõ
posse ꝓpterea ꝙ ea condicione ꝓ¬
posita pet̾e cepiss. qd̾q ꝑ multa
essent ornamẽta quibꝰ eam mitiga¬
re molestia posset locus auctas
domi splendore exteras naciones
nomẽ ⁊ gracia toga ⁊ p̃texta sel¬
la curulis insigniã fasces ex̾citus
ma recte factis maioris nr̃i pre¬
mixtũ plura peccatis ꝑicula pro¬
posita eẽ uoluerũt. Illi non hoc re¬
cusabant ne ea lege accusarentur
qua nũc habitus accusatur. que
ne noua lege colligarent labora¬
bant. Habitus ne hoc quidem un¬
ꝙͣ recusabit quo minꝰ uł ea lege
rõnem uite sue redd̾et qua nõ tene̾¬
tur. que si uobis ꝯdicio placet:

Expanded text:
iniquum esse eos qui honorum ornameniniquum esse eos qui honorum ornamenta propter periculorum multitudinem praetermisissent populi beneficiis non carere. senatorem hoc queri non posse, propterea quod ea condicione proposita petere coepisset quodque permulta essent ornamenta quibus eam mitigare molestiam posset, locus, auctoritas, domi splendor, apud exteras nationes nomen et gratia, toga praetexta, sella curulis, insignia, fasces, exercitus, ma recte factis maiores nostri praemia tum plura peccatis pericula proposita esse voluerunt. illi non hoc recusabant ne ea lege accusarentur qua nunc habitus accusatur, quae ne nova lege adligarentur laborabant. habitus ne hoc quidem umquam recusavit quo minus vel ea lege rationem vitae suae redderet qua non teneretur. quae si vobi
Abbreviated transcription (Latin):
opib predito uere ⁊ fortiter iu¬
dicare cũ uideat sibi de eo qd̾ co¬
ierit aut ꝯsenserit causam esse
dicendam/ o uiros fortes eqͥtes
ille nichil aliud age̾t qm cũ illa
cũcta q̃ cũ erant nobilitatis nsi
utiq rem iudicassent Huiꝰ cemo
bora p̃ .r̾. ceteriq eiuscemõi ordi¬
nis non fecerunt idem qd̾ nunc
cluenciꝰ ut aliqd̾ culpe suscipe
se putarẽt recusando s aꝑtissiẽ
repug̾rũt. Cũ hec recusarent ⁊¬
palam fortissime atq honestissi¬
me dicerent se potuisse iudicio
sua studia ad honores petendos
ferre uoluissent sese uidisse in ea
uita qualis splendor m esset qͣnͣta
Stentos fuisse ⁊ uitam illa tnͣql¬
iam ⁊ quieta remotã a ꝓcellis i¬
uidiarum ⁊ huiꝰ cemodi iudicioꝵ
seqͥ ualuisse aut sibi ad honores
petendos etatem integrã resti¬
tui oportere. aut qm̃ id non pos¬
set eam ꝯdicionẽ uite quã secũ
peticionẽ reliquissent manere.

Expanded text:
opibus praedito vere et fortiter iuopibus praedito vere et fortiter iudicare, cum videat sibi de eo quod coierit aut consenserit causam esse dicendam? O viros fortis, equites ille nihil aliud ageret cum illa cuncta quae tum erat nobilitate, nisi ut ei qui rem iudicassent huiusce mobora populi Romani, ceterique eiusdem ordinis non fecerunt idem quod nunc Cluentius, ut aliquid culpae suscipere se putarent recusando, sed apertissime repugnarunt, cum et recusarent et palam fortissime atque honestissime dicerent, se potuisse iudicio sua studia ad honores petendos conferre voluissent. sese vidisse in ea vita qualis splendor inesset, quanta ocontentos fuisse et vitam illam tranquillam et quietam, remotam a procellis invidiarum et huiusce modi iudiciorum sequi maluisse. aut sibi ad honores petendos aetatem integram restitui oportere aut, quoniam id non posset, eam condicionem vitae quam secuti petitionem reliquissent manere.
Abbreviated transcription (Latin):
libenciꝰ ꝙͣ omẽ alla acerbitatem
prosc̾pcionis sue questus ĩ retes
iudices in hanc unam questione
ꝯtulisset Nec nũc quicquã agit᷑
michi credite iudices et ꝓspicite
id qd̾ ꝓuidendũ est nisi ut eques
r. in huiꝰ ce legis ꝑiculũ ꝯcluda¬
tut. neq hoc agitur ab oĩbus s
a paucis. nam hii senatores qͥse
facile tuẽt᷑ integͥtate ⁊ innocẽcia
qͣles ut u̾o dicã uos estis ⁊ ceteri
qui sine cupiditate uixerũt. eqͥ¬
tes ordim senatorio dig̾tate ꝓxi¬
mos concordia ꝯiuctissimos eẽ
cupuĩt. Sed hii qͥ se se uolunt pos¬
se oĩa: neq p̾̃terea quicꝙͣ esse aut
in hoĩe ullo aut in ordine hoc uno
de hiis q̃ rem iudicarent huiꝰdemo¬
di iudicia fieri possint. uident eĩ
auctem huiꝰ ordinis ꝯfirmari.
uident iudicia ꝯꝓbari hoc metu
ꝓposito euelle se aculeum seueri¬
tatis urẽ posse ꝯfidunt. Quis eĩ
de hoiẽ audeat paulo maioribus

Expanded text:
libentius quam omnem illam acerbitatem libentius quam omnem illam acerbitatem proscriptionis suae qua est usus in veteres iudices in hanc unam quaestionem contulisset. nec nunc quicquam agitur — mihi credite, iudices, et prospicite id quod providendum est — nisi ut equites Romani in huiusce legis periculum concludantur; neque hoc agitur ab omnibus sed a paucis. nam ei senatores qui se facile tuentur integritate et innocentia, quales, ut vere dicam, vos estis et ceteri qui sine cupiditate vixerunt, equites ordini senatorio dignitate proximos, concordia coniunctissimos esse cupiunt; sed ei qui sese volunt posse omnia neque praeterea quicquam esse aut in homine ullo aut in ordine, hoc uno de eis qui rem iudicarint huiusce modi iudicia fieri possint. vident enim auctoritatem huius ordinis confirmari, vident iudicia comprobari; hoc metu proposito evellere se aculeum severitatis vestrae posse confidunt. quis enim de homine audeat paulo maioribus
Abbreviated transcription (Latin):
quib caremꝰ.ꝙͣmłta molesta ⁊ dif¬
ficilia q̃ subimꝰ atq hec oĩa tñ ho¬
noris ⁊ amplitudinis cõmodo cõp¬
sant. Cõu̾te nũc ad equestrem or¬
dinez acq in ceteros ordines cas¬
dem uite condiciones non ꝑferẽt.
putant enĩ minus multos sibila¬
queos legũ ⁊ condicionũ ac iudi¬
ciorum ꝓpositos esse oport̾e qui
sũmũ locũ ciuitatis aut nõ potu¬
erũt. ascende̾ aut non petiuerũt
Atq ut omitta leges alias om̃s
quib nos tenemur cet̾i. aũt sunt
ordines lib̾ati hanc ip̃am legem
ne quis iudicio circũueniretur.
C. gracchus tulit eam legem ꝓ
plebe non in plebem tulit᷑. Post¬
ea .l. sulla homo a populi cã remo¬
tissimꝰ tñ cũ eiꝰ rei questionez
hac ipsa lege ꝯstitueret qua uos
hoc tempore iudicatis po. ro ͫ ꝙ̃
ab hoc genere liberũ acceꝑat alli¬
gare nõuo questiomis genere au¬
sus non est. Qd̾ si fi posse existu¬
masset ꝓ illo edio qd̾ hbuit in
equestrem ordinez nichil fecisset

Expanded text:
sta et difficilia quae subimus! atque haec omnia tamen honoris et amplitudinis commodo compensantur. converte nunc ad equestrem ordinem atque in ceteros ordines easdem vitae condiciones; non perferent. putant enim minus multos sibi laqueos legum et condicionum ac iudiciorum propositos esse oportere qui summum locum civitatis aut non potuerunt ascendere aut non petiverunt. atque ut omittam leges alias omnis quibus nos tenemur, ceteri autem sunt ordines liberati, hanc ipsam legem: 'ne quis iudicio circumveniretur,' C.Gaius Gracchus tulit; eam legem pro plebe, non in plebem tulit. postea L.Lucius Sulla, homo a populi causa remotissimus, tamen, cum eius rei quaestionem hac ipsa lege constitueret qua vos hoc tempore iudicatis, populum Romanum quem ab hoc genere liberum acceperat adligare novo quaestionis genere ausus non est. quod si fieri posse existimasset, pro illo odio quod habuit in equestrem ordinem nihil fecisset
Abbreviated transcription (Latin):
pore accusaturꝰ esses romã de¬
ducere dare potestatem iudicã¬
debiusti. Nam stratonẽ qͥdẽ iud̾.
in crucẽ actũ ẽẽ exsecta scitote
lingua. qd̾ nemo est lariatiũ q
nesciat: timuit mulier amens
nõ sua cõscĩam nõ odiũ muncipũ
non famã oĩam s qiͣ non omnes
oiꝰ sceleris testes essent futuri
sic metuit ne ꝯdempnaret᷑. extre¬
ma ẜuili uoce morientis. Q hoc
portentũ dii ĩmorles qd̾ tm̃ mon¬
strũ in ullis locis qd̾ tam infestũ
scelus ⁊ ĩmane aut unde natum
esse dicamꝰ. Iam emĩ uidetis pro¬
fecto iudices non sine necessariis
me ac maxĩs causis principio o¬
racionis moe de mr̃e dixisse. nicħ
est enĩ mali nichil sceleris qd̾
illa nõ ab micio filio uolu̾it. opta¬
uerit. cogitau̾it effecerit. Mitto
illa pͥma libidinis ñuriã mitto
nepharias gm mipcias mitto cu¬
piditate mrĩs expulsam ex ma¬
tmonio filia que nõdũ ad huiꝰ ce

Expanded text:
pore accusaturus esses, Romam depore accusaturus esses, Romam deducere, dare potestatem indicandebuisti. nam Stratonem quidem, iudices, in crucem esse actum exsecta scitote lingua; quod nemo Larinatium est qui nesciat. timuit mulier amens non suam conscientiam, non odium municipum, non famam omnium, sed, quasi non omnes eius sceleris testes essent futuri, sic metuit ne condemnaretur extrema servoli voce morientis. quod hoc portentum, di immortales! quod tantum monstrum in ullis locis, quod tam infestum scelus et immane aut unde natum esse dicamus? iam enim videtis profecto, iudices, non sine necessariis me ac maximis causis principio orationis meae de matre dixisse. nihil est enim mali, nihil sceleris quod illa non ab initio filio voluerit, optaverit, cogitaverit, effecerit. Mitto illam primam libidinis iniuriam, mitto nefarias generi nuptias, mitto cupiditate matris expulsam ex matrimonio filiam, quae nondum ad huiusce
Abbreviated transcription (Latin):
ficere filiũ cupiat: Hanc ficta q̃sti¬
onem ꝯscͥpsisse. atq ista ip̃a qͧͣstio¬
nem dicite quis obsignarit. Unũ
aliquẽ noĩat. nemine reꝑietis
nili forte eiꝰ modi hoĩem quẽ ego
ꝓferri malim ꝙͣ neminẽ noĩãri
Quid ais T. acci tu ꝑiculũ capi¬
tis tu iudiciũ sceleris tu fortunas
altius lr̃is ꝯscͥptas in iudiciu
afferas̾ neq carũ auctorẽ lr̃arũ
neq obsignatorem neq testem
ullum noĩabis: Et quã tu pestẽ
innocentissimo filio ex mrĩs si¬
nu deꝓniseris. Hanc hii tales
uiri ꝯꝓbant. Esto in tabellis
nichis est auctoritatis qͥd ipsa
q̃stio iudicib quid amicis hospi¬
tibq oppianci quos adhibue¬
rat antea quid huic tandem
ipĩ tempori cur nõ reẜuata ẽ. qͥd
istis hõib factũ ẽ stratone ⁊ in¬
costrato. q̃ro abste oppianice ẜ¬
uo tuo in costrato quid factu
esse dicas. quẽ tu cũ hũc b̾ui tẽ¬

Expanded text:
ficere filium cupiat, hanc fictam quaestificere filium cupiat, hanc fictam quaestionem conscripsisse. atque istam ipsam quaestionem dicite qui obsignarit unum aliquem nominatim. neminem reperietis, nisi forte eius modi hominem quem ego proferri malim quam neminem nominari. quid ais, T.Titi Atti? tu periculum capitis, tu indicium sceleris, tu fortunas alterius litteris conscriptas in iudicium adferes neque earum auctorem litterarum neque obsignatorem neque testem ullum nominabis? et quam tu pestem innocentissimo filio de matris sinu deprompseris, hanc hi tales viri comprobabunt? esto, in tabellis nihil est auctoritatis; quid? ipsa quaestio iudicibus, quid? amicis hospitibusque Oppianici quos adhibuerat antea, quid? huic tandem ipsi tempori cur non reservata est? quid istis hominibus factum est, Stratone et Nicostrato? quaero abs te, Oppianice, servo tuo Nicostrato quid factum esse dicas, quem tu, cum hunc brevi tem
Abbreviated transcription (Latin):
rõne deficit᷑ nam tabelle questiõĩs
plures ꝓferũt que recitate nob̾¬
q edite sunt ille ipse quas tũ ob¬
signatas eẽ dixi. de qͥb tabellis de
furto nulla lr̃ã inuenit. nõ uenit
in mentem p̾mã orõnẽ stratonis
conscribe̾ de furto. post aliquid
adiũgere dictũ de ueneno. qd̾ nõ
ꝑcontacione quesitũ. s dolore ex¬
pressum uidẽtur. q̃stio de furto
est uenem iam suspicione suꝑi¬
ore questione sublata. qd̾ ip̃m
hec eadem mulier uidicarat.
que ut rome de amicoꝵ smã sta¬
tuerat satis esse quesitũ. postea
ꝑ triemnũ maxime ex oĩb ser¬
ius stratone illũ ut dilexat in
⁊ eo furto qd̾ ille sme cõtro u̾sia
fecat tũ ille de eo qd̾ q̃rebatur u̾¬
bũ nullũ fecit. de ueneno statĩ
dixit de furto si non eo loco quo
debuit ne in extrema qͥdẽ aut me¬
dia aut in aliqua demq ꝑte qͤsti¬
onis u̾bũ fecit ullũ. Ia uidetis il¬
lam nephariã mulierẽ uidices
cadẽ manu qͣ si decur potestas int¬

Expanded text:
deficitur. nam tabellae quaestionis plures proferuntur quae recitatae vobisque editae sunt, illae ipsae quas tum obsignatas esse dixit; in quibus tabellis de furto nulla littera invenitur. non venit in mentem primum orationem Stratonis conscribere de furto, post aliquod dictum adiungere de veneno quod non percontatione quaesitum sed per dolorem expressum videretur? quaestio de furto est, veneni iam suspicio superiore quaestione sublata; quod ipsum haec eadem mulier iudicarat quae, ut Romae de amicorum sententia statuerat satis esse quaesitum, postea per triennium maxime ex omnibus servis Stratonem illum dilexerat, in  eo furto quod ille sine controversia fecerat, tum ille de eo quod quaerebatur verbum nullum fecit? de veneno statim dixit, de furto si non eo loco quo debuit, ne in extrema quidem aut media aut aliqua denique parte quaestionis verbum fecit ullum? iam videtis illam nefariam mulierem, iudices, eadem manu qua, si detur potestas, inter
Abbreviated transcription (Latin):
penite̾t si in mea familiarita¬
te locus esset nemini inisi litigi¬
oso aut nocenti. S hoc nescio
quomͦ frequẽter in me cõgessisti
sancq in eo creber fuisti te id¬
arco in locos causam conicere
noluisti. ne ego mea consuetu¬
dine aliquid de thẽsis miseri¬
cordie causa dicerem qd̾ in ali¬
is edilibꝰ ante fecissem. Non
nichil ogisti hoc loco. niam mͥ
eripusti ornamentũ orõnis
mee deridebor si mencionẽ thẽ¬
sarũ fecero cũ tu id p̾dixeris
sine thensis autem quid pot̾o
dicere. hic eciam addidisti me
id circo mea lege ex illo ambi¬
tu traxisse ut miẜabiliores
exylogos possem dicere. Nõ
uobis ideor cũ aliquo decla¬
matore Non cũ laboris et
ceis dicturũ. bis in bichima
si locus habet rep̃hensionis
causam aliquã nescio cur seue¬
riorem incẽa putes qͣ ehodũ
Si spectanda causa est. Et tũ
in bithima sũma cũ digͥtate
fiusti et ego rhodi nõ minore.
Namꝙ m eo me rep̾hendisti

Expanded text:
paeniteret, si in mea familiaritapaeniteret, si in mea familiaritate locus esset nemini nisi litigioso aut nocenti. sed haec nescio quo modo frequenter in me congessisti saneque in eo creber fuisti, te idcirco in ludos causam conicere noluisse ne ego mea consuetudine aliquid de tensis misericordiae causa dicerem, quod in aliis aedilibus ante fecissem. non nihil egisti hoc loco; nam mihi eripuisti ornamentum orationis meae. deridebor, si mentionem tensarum fecero, cum tu id praedixeris; sine tensis autem quid potero dicere? hic etiam addidisti me idcirco mea lege exsilio ambitum sanxisse ut miserabiliores epilogos possem dicere. non vobis videtur cum aliquo declamatore, non cum laboris et caeis dicturum—bis in Bithynia. si locus habet reprehensionis ansam aliquam, nescio cur severiorem Nicaeam putes quam Rhodum; si spectanda causa est, et tu in Bithynia summa cum dignitate fuisti et ego Rhodi non minore. nam quod in eo me reprehendisti
Abbreviated transcription (Latin):
Que certe sublata memoria et
gracia milla extare possunt.
Equidem nil tam ꝓpriũ hoĩs
exiltimo qm non modo uene¬
ficio s eciam beniuolẽcie sig̾¬
ficacione alligari. Nichil᷑
porro tam in hũanĩ tam
ĩmane tam ferũ qm cõmit̾e
ut beneficio non dicam indi¬
gnus s uictus esse uideare.
Que cum ita sint iam succũ¬
bam laterensis isti tuo ori in
mioq meo ipso in quo nich
põt esse miniũ qm ita tu uis
ninnũ gͥtũ esse concedã. pe¬
tamo a uob̾ ind̾. ut eũ benefi
dit ꝙ gͣtum p̃ter modũ dicat ẽẽ.
Neq enm ad negligenda meã
gracia debet ualere. qd̾ dixit
Idem nos nec nocentes nec liti¬
giosos esse quominꝰ me apud
uos ualere oportet qiͣ uo in aĩ¬
cicia mea non hec p̾sidia. si qͣ
forte sunt in me pacta semp
amicis esse maluerim qͣ ne¬
cessaria. Et enĩ ego de me tatũ
audeo dicere. amiciciar mẽa uo¬
iuptati plurib q p̃sidio fuisse
meq uehementer uice mee

Expanded text:
quae certe sublata memoria et quae certe sublata memoria et gratia nulla exstare possunt. equidem nihil tam proprium hominis existimo quam non modo beneficio sed etiam benivolentiae significatione adligari, nihil porro tam inhumanum, tam immane, tam ferum quam committere ut beneficio non dicam indignus sed victus esse videare. quae cum ita sint, iam succumbam, Laterensis, isti tuo crimini meque in eo ipso in quo nihil potest esse nimium, quoniam ita tu vis, nimium gratum esse concedam petdit quod gratum praeter modum dicat esse. neque enim illud ad neglegendam meam gratiam debet valere quod dixit idem, vos nec nocentis nec litigiosos esse, quo minus me apud vos valere oporteret. quasi vero in amicitia mea non haec praesidia, si quae forte sunt in me, parata semper amicis esse maluerim quam necessaria. etenim ego de me tantum audeo dicere, amicitiam meam voluptati pluribus quam praesidio fuisse, meque vehementer vitae meae
Abbreviated transcription (Latin):
to cicius meam salutem prote
obiecero qͣm gñ. plancii salutẽ
tradidero contencioni tue. Eteĩ
iudices cũ oĩbus u̾tutib me af¬
fectũ esse cupio tũ nichil est
et iuderi. Hec est enĩ una u̾tus
non solũ maxima s ecia mater
u̾tutũ oĩum reliquarũ. Quid
est pietas insi uoluntas grata
in parentes Qui sunt boni ci¬
ues. qui belli. qui domi. de pa¬
tria bene merentes insi qui pa¬
trie beneficia meminerũt: Q
sancti. qui religionũ colentes.
nisi qui m̾itam diis in moͣrlibs
grãm iustis honorib et memo¬
ri mente ꝑsoluũt. Que põt
miciciis. que porro amicicia
põt esse inter ingratos. Nuis
eñ nr̃m lib̾aliter educatus cu¬
i non educatores. cui non ma¬
giltri lui atq doctores cui non
locus ille mutꝰ ubi ipse alitus
aut doctus est cum grata recor¬
dacione in mẽte a̾letur. Quiꝰ
opes tante esse possũt aut nͣ¬
qͣm fuerũt q̃ sine multorũ a¬
micorũ officiis stare possint.

Expanded text:
lto citius meam salutem pro te lto citius meam salutem pro te abiecero quam Cn. Planci salutem tradidero contentioni tuae. etenim, iudices, cum omnibus virtutibus me adfectum esse cupio, tum nihil est et videri. haec enim est una virtus non solum maxima sed etiam mater virtutum omnium reliquarum. quid est pietas nisi voluntas grata in parentes? qui sunt boni cives, qui belli, qui domi de patria bene merentes, nisi qui patriae beneficia meminerunt? qui sancti, qui religionum colentes, nisi qui meritam dis immortalibus gratiam iustis honoribus et memori mente persolvunt? quae potest micitiis? quae porro amicitia potest esse inter ingratos? quis est nostrum liberaliter educatus cui non educatores, cui non magistri sui atque doctores, cui non locus ipse ille mutus ubi alitus aut doctus est cum grata recordatione in mente versetur? cuius opes tantae esse possunt aut umquam fuerunt quae sine multorum amicorum officiis stare possint?
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ut lege qͣ senatores ⁊ hn qui
magr̃atũ habuerũt soli tenent᷑
michi ꝑ eũ recusare ⁊ maree legis
p̃sidia ꝯstitue̾ defensionis mee nõ
licet si obtinnerit cam̃ duẽciꝰ si¬
cuti ur̃a equitate mxi cõfidimꝰ
oñs extimabũt. id qd̾ erit obti¬
nusse ꝓpter inocencia qm̃ ita
defensus sit in lege autem qua
acting̾e nolu̾it p̃sidii nichil fuisse
Hic mĩc est quidda qd̾ ad me ꝑ¬
tineat de quo ante dixi. quod ego
uite status est ut oĩs michi cu¬
ra atq oꝑa posita sit in oĩu ꝑi¬
culis defendendis. Uideo qͣnta ⁊¬
ꝙͣ ꝑiculosa ⁊ ꝙͣ infimita questio
temptetur ab accusatorib cũ
eam legem que in urm ordinẽ
nent. Quia in lege est qͥ coie¬

Expanded text:
ua lege senatores et ei qui magistratum habuerunt soli tenentur; mihi per eum recusare et in arce legis praesidia constituere defensionis meae non licet. si obtinuerit causam Cluentius, sicuti vestra aequitate nixi confidimus, omnes existimabunt, id quod erit, obtinuisse propter innocentiam, quoniam ita defensus sit; in lege autem quam attingere noluerit praesidi nil fuisse. hic nunc est quiddam quod ad me pertineat, de quo ante dixi, quod ego vitae status est ut omnis mihi cura et opera posita sit in hominum periculis defendendis. periculosa et quam infinita quaestio temptetur ab accusatoribus, cum eam legem quae in nostrum ordinem nentur. qua in lege est: 'qui coie
Abbreviated transcription (Latin):
aselliũ eẽ multũ iam diu sinis
cur non habiti exemplo usus es
ut ꝑ illũ qui acculisset uenenũ
de hoc p̃iudicaretur. Iam u̾o illd̃
qͣm non ꝓbabile ꝙͣ musitatũ iu¬
dices ꝙͣ nonũ in pane datũ ue¬
nenũ. faciliꝰ ne potuit ꝙͣ in po¬
culo. latius peciuit aditũ aliqͥ
in ꝑte panis ꝙͣ si totũ colliq̃fa¬
ctum in pocione esset. celerius
potuit comesũ ꝙͣ potũ in uenas
nare faciliꝰ falle in pane si esset
aĩadũsũ ꝙͣ in poculo. cũ ita ꝯfu¬
sũ eẽt ut secerm nullo mõ poss.
At repentina morte periit qd̾ si
eẽt ita factũ. tñ ea res ꝓpt̾ młtoꝵ¬

Expanded text:
Asellium esse inultum tam diu sinis? Asellium esse inultum tam diu sinis? cur non habiti exemplo usus es ut per illum qui attulisset venenum de hoc praeiudicaretur? iam vero illud quam non probabile, quam inusitatum, iudices, quam novum, in pane datum venenum! faciliusne potuit quam in poculo, latentius potuit abditum aliqua in parte panis quam si totum conliquefactum in potione esset, celerius potuit comestum quam epotum in venas nare, facilius fallere in pane, si esset animadversum, quam in poculo, cum ita confusum esset ut secerni nullo modo posset? at repentina morte periit. quod si esset ita factum, tamen ea res pro
Abbreviated transcription (Latin):
lis erat ꝑfugiũ calamitatis. Qui
si quid aĩ ac u̾tutis huĩsset ut
mlti sepe fortes uiri in eiusmodi
dolore mortem sibi ipse ꝯscisset
Nuic quã obrẽ id uellet inimitꝰ
offre qd ipse sibi optare debet
Nam nũc quidẽ qͥd tandẽ illi ma¬
li mors actulit inli forte mepciis
ac fabulis duciur: ut existime mꝰ
llũ apud inferos impiorũ sup¬
plicia ꝑferre. Ac plures illic offen¬
disse mimicos ꝙͣ hic reliquisse
a socrus ab uxorũ a frĩs a liberũ
penis actũ esse p̾cipitẽ in scełato¬
rum sedem atq regionẽ q̃ si falsa
sunt id qd̾ omnel intellegũt qͥd ei
tandem aliuid mors eripuit : p̃t̃
cũ habito nichil atq adeo. ꝙ ille
oppianico famliarissime ẽ usus.
pociꝰ ꝙͣ ecia simłtas. ei ne gͥ quẽ
sibi oftensorẽ. oppianico fãmili¬
arissimũ sciebat eẽ potissimũ.
⁊ scelus suũ ⁊ illiꝰ ꝑiculũ ꝯmit¬
tebat᷑. cur deinde tu qui pietate
ad accusandũ excitatus es Hunc

Expanded text:
lis erat perfugium calamitatis? qui lis erat perfugium calamitatis? qui si quid animi et virtutis habuisset, ut multi saepe fortes viri in eius modi dolore, mortem sibi ipse conscisset, huic quam ob rem id vellet inimicus offerre quod ipse sibi optare deberet? nam nunc quidem quid tandem illi mali mors attulit? nisi forte ineptiis ac fabulis ducimur ut existimemus illum ad inferos impiorum supplicia perferre ac pluris illic offendisse inimicos quam hic reliquisse, a socrus, ab uxorum, a fratris, a liberum Poenis actum esse praecipitem in sceleratorum sedem atque regionem. quae si falsa sunt, id quod omnes intellegunt, quid ei tandem aliud eripuit mors praeter cum habito? nihil, atque adeo, quod ille Oppianico familiarissime est usus, potius etiam simultas. Eine igitur quem sibi offensiorem, Oppianico familiarissimum sciebat esse, potissimum et scelus suum et illius periculum committebat? cur igitur tu qui pietate ad accusandum excitatus es hunc
Abbreviated transcription (Latin):
que cã habito fu̾it cur int̾fice̾ op¬
piancum uellet. iimicicias einz¬
inter ipsos fuisse ꝯfiteor s hoĩẽs
inimicos suos morte affici uolunt
aut ꝙ eos metuũt aut ꝙ oderũt
Quo tandem g̾ habitꝰ metu ad¬
ductus tm̃ in se facmnꝰ susciꝑe co¬
natus est . quid erat qd̾ ia oppi¬
anicũ pena affectũ pro malefi¬
ciis eiectu e ciuitate quisqͣ time̾t
quid metuebat: ut oppugnaret
a ꝑdito an ne accusaret᷑ a ꝯdep̃¬
nato. an ille exulis testĩomo lede¬
retur. Si aut ꝙ oderat habitus
mimicũ idarco illũ uita frui no¬
luit adeo ne erat stultus ut illam
quã tũ ille metuebat uita eẽ ar¬
bitraretur. Dampnati exulis def¬
ti ab hoib. quẽ propter aĩ ipor¬
tiũtatem nemo reciꝑe tecto. ne¬
mo audire nemo alloqͥ nemo re¬
spicẽ uellet. huiꝰ gͥ hĩtus uite in¬
uidebat. hũc si aceͬrbe ⁊ penitus
oderat non eũ qm diuassime uiu̾e
uellet debebat. huic mortẽ matu¬
rabat imncus q illi unũ in ma¬

Expanded text:
to fuerit cur interficere Oppianicum vellet. inimicitias enim fuisse confiteor; sed homines inimicos suos morte adfici volunt aut quod eos metuunt aut quod oderunt. quo tandem igitur habitus metu adductus tantum in se facinus suscipere conatus est? quid erat quod iam Oppianicum poena adfectum pro maleficiis et eiectum e civitate quisquam timeret? quid metuebat? ne oppugnaretur a perdito, an ne accusaretur a damnato, an ne exsulis testimonio laederetur? si autem quod oderat habitus inimicum, idcirco illum vita frui noluit, adeone erat stultus ut illam quam tum ille vivebat vitam esse arbitraretur, damnati, exsulis, deserti ab omnibus, quem propter animi importunitatem nemo recipere tecto, nemo adire, nemo adloqui, nemo aspicere vellet? huius igitur habitus vitae invidebat? hunc si acerbe et penitus oderat, non eum quam diutissime vivere velle debebat? huic mortem maturabat inimicus, quod illi unum in ma
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ille ubũ om̃o in hac ipsa causa
satores mrẽ uiua de esse non pos¬
sent id qd̾ iam incellegetis: anut
de causa eiꝰ ꝑiculi nichil decedet
ad cam nouũ cͥmen accedet. Qd̾
aut̃ tempus uenem dandi illo die¬
in illa frequẽcia. ꝑ quẽ porro da¬
tum. Unde sup̃tũ. que deinde int̾¬
coptio poculi: cur nõ de in tegro tũ
datũ. multa sũt q̃ dici pñt s nõ cõ¬
mittam ut uidear non dicendo uo¬
iuisse dice̾ res enĩ iam se ipsa de¬
fendat:. Nego illũ adolescentem
quẽ statim epoto poculo mortu¬
um esse dixistis oĩo illo die esse
mortuũ magnũ c̾men ⁊ impu¬
dens mendaciũ ꝑfiate ⁊ cetera
dico illũ cũ ad illud prandiũ cru¬
dior uenisset ⁊ ut etas illa fert si¬
bi tũ non peꝑcisset aliquot dies e¬
grotasse ⁊ ita esse mortuũ. Quis
Hiuc reitestis est. idem qͥ su luct

Expanded text:
cum ille verbum omnino in hac ipsa causa cum ille verbum omnino in hac ipsa causa satores viva matre deesse non possint? id quod iam intellegetis. an ut de causa eius periculi nihil decederet, ad causam novum crimen accederet? quod autem tempus veneni dandi illo die, illa frequentia? per quem porro datum? unde sumptum? quae deinde interceptio poculi? cur non de integro autem datum? multa sunt quae dici possunt, sed non committam ut videar non dicendo voluisse dicere; res enim se ipsa defendit. nego illum adulescentem quem statim epoto poculo mortuum esse dixistis omnino illo die esse mortuum. Magnum crimen et impudens mendacium! perspicite cetera. dico illum, cum ad illud prandium crudior venisset et, ut aetas illa fert, sibi tamen non pepercisset, aliquot dies aegrotasse et ita esse mortuum. quis huic rei testis est? idem qui sui luct
Abbreviated transcription (Latin):
maxime. ad ur̃m iudiciũ mini¬
me ꝑtinerent Obiectũ est .C. ii
biũ capacũ ab hoc acluencio ue¬
neno ẽẽ sublatũ. oportune. adest
ci hospes fuit ⁊ familiaris. apd̾
hunc ille rome habitauit: aꝑd
hũc egrotauit. huiꝰ domi ẽ mor¬
tuus: at heres est auenciꝰ intesta
illiꝰ sororis filio adolescenti pu¬
dentissimo ⁊ in pͥmis honesto eqͥ¬
ti ro. datam numerio cluencio
quẽ uidetis. Alterũ uenefiai c̾mẽ
oppianco huic adolescenti cũ eiꝰ
in nupciis more larinatiũ multi¬
tudo hoũiz pranderet uenenũ
habiti ꝯsitio ꝑatũ id cũ daret᷑ ĩ
mulso balbuciũ quẽda eiꝰ fami¬
liarẽ int̾cepisse bibisse statimq
esse mortuũ. Hoc ego sic agerem
tãqͣ michi cͥmen esset dilu̾endũ.
hec plurib ubis dicerem q̃ mĩc
pancis ꝑcurrit orõ mea qͥd unꝙͣ
hĩtꝰ in se ad misit ut hoc tm̃ ab eo
facmnꝰ nõ abhorr̾e uideat᷑: qͥd aũt
magnoꝑe oppiamcũ mecuebat.

Expanded text:
maxime, ad vestrum iudicium minimaxime, ad vestrum iudicium minime pertinerent. obiectum est C.Gaium Vibium capacem ab hoc A.Aulo Cluentio veneno esse sublatum. opportune adest i hospes fuit et familiaris. apud hunc ille Romae habitavit, apud hunc aegrotavit, huius domi est mortuus. at heres est Cluentius. intestaillius sororis filio, adulescenti pudentissimo et in primis honesto, equiti Romano, datam, N.Numerio Cluentio quem videtis. alterum venefici crimen Oppianico huic adulescenti, cum eius in nuptiis more Larinatium multitudo hominum pranderet, venenum habiti consilio paratum; id cum daretur in mulso, Balbutium quendam, eius familiarem, intercepisse, bibisse, statimque esse mortuum. hoc ego si sic agerem tamquam mihi crimen esset diluendum, haec pluribus verbis dicerem per quae nunc paucis percurrit oratio mea. quid umquam habitus in se admisit ut hoc tantum ab eo facinus non abhorrere videatur? quid autem magno opere Oppianicum metuebat,
Abbreviated transcription (Latin):
seruo habiti furti egit. nuꝑ ab ipo
habito petere cepit. Hic illo pͥua¬
to iudicio michi credite uobis his¬
dem forcasse patronis calupnia
non effugiet. Atq eciam ut nobis
remĩciat hoĩe multorũ hospitum
A. bimiũ quẽdam caupone de uia
latina subornatis qui sibi a cdu¬
encio ẜuisq eius in taberna sua
manꝰ allatas esse dicat. quo de ho¬
mine nich ecia nuc̃ dicẽ nob̃ est
necesse si mintauit id qd̾ solet sic
hoĩe accipiemꝰ ut moleste ferat
se de uia decessisse. Habetis iudices
que in totam uitam de moribus
A. cluencii quẽ illi iniudiosũ reũ
ti accusatores collegerunt. ꝙͣ leui¬
a gn̾e ipso ꝙͣ falsa re ꝙͣ breuia
responsu Cognoscite mĩc id qd̾ ad
iudicii est. qd̾ uobis oneris impo¬
suit ea lex qua coacti huc ꝯuem¬
stis. De cͥm̃b ueneni ut omnes in¬
tellegant ꝙͣ pauas u̾bis hec cã
porari potui̾t ⁊ ꝙͣ multa a me di¬
cta sint. que ad huiꝰ uolũtatem

Expanded text:
servis habiti furti egit, nuper ab ipso servis habiti furti egit, nuper ab ipso habito petere coepit. hic illo privato iudicio, mihi credite, vobis isdem fortasse patronis calumniam non effugiet. atque etiam, ut nobis renuntiatur, hominem multorum hospitum, A.Aulum Bivium quendam, coponem de via Latina, subornatis qui sibi a Cluentio servisque eius in taberna sua manus adlatas esse dicat. quo de homine nihil etiam nunc dicere nobis est necesse. si invitaverit, id quod solet, sic hominem accipiemus ut moleste ferat se de via decessisse. habetis, iudices, quae in totam causam de moribus A.Auli Cluenti quem illi invidiosum esse reum ti accusatores conlegerint, quam levia genere ipso, quam falsa re, quam brevia responsu! cognoscite nunc id quod ad iudici est, quod vobis oneris imposuit ea lex qua coacti huc convenistis, de criminibus veneni, ut omnes intellegant quam paucis verbis haec causa perorari potuerit, et quam multa a me dicta sint quae ad huius voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
pacem pastorĩb huiꝰ uillicum
uimi ⁊ manꝰ acculisse. cũ quedam
in collib ut solet ꝯtrou̾sia pastoꝵ
esset orta habiti uillici rem dñ et
p̾uatam possessione defenderũt
cũ esset ex postulacio facta cã illis
de monstrata siue iudicio controu̾¬
siaq discessũ est p. elii testamẽto
ꝓpinquꝰ ex hedatus cũ esset. He¬
res hic aliemor institutus est p.
elius habiti merito fecit. neq
hic in testõ faciendo int̾fuit idq
cestiũ ab huiꝰ iniuico oppianco
est obsignatũ. Floro legatũ ex te
sue. pͥmo deberi negauit post sine
cõtrou̾sia soluit Gñ. cuiꝰda samm¬
tis uxorem post bellũ ab hoc esse
repetitam. mulierem cũ emisset
de sectorib quo tempore eam p̾mo
liberam esse audiuit sine iudicio
reddidit celio. E̾mnũ esse quẽdam
cuiꝰ bona teneat habitus. est hic
enniꝰ egens quidam calũpniator
mercẽnariꝰ oppiania qui ꝑ mł¬
tos annos quieuit. Dennde Alñ cũ

Expanded text:
ceni pastoribus huius vilicos ceni pastoribus huius vilicos vim et manus attulisse. cum quaedam in callibus, ut solet, controversia pastorum esset orta, habiti vilici rem domini et privatam possessionem defenderunt. cum esset expostulatio facta, causa illis demonstrata sine iudicio controversiaque discessum est. P.Publii Aeli testamento propinquus exheredatus cum esset, heres hic alienior institutus est. P.Publius Aelius habiti merito fecit, neque hic in testamento faciendo interfuit, idque testamentum ab huius inimico Oppianico est obsignatum. Floro legatum ex tessuae. primo deberi negavit, post sine controversia solvit. Cei cuiusdam Samnitis uxorem post bellum ab hoc esse repetitam. mulierem cum emisset a sectoribus, quo tempore eam primum liberam esse audivit, sine iudicio reddidit Ceio. Ennium esse quendam cuius bona teneat habitus. est hic Ennius egens quidam calumniator, mercennarius Oppianici, qui permultos annos quievit; deinde aliquando cum
Abbreviated transcription (Latin):
ei uideatur statuere ⁊ nõ deiuĩctũ
legib esse oportere. Quibꝰ de
rebus mͥ ꝓcluẽtii uolũtate nimi¬
um ꝓ rei p. dignitate parũ. pro
ur̃a prudencia satis dixisse uideor.
Reliqͣ ꝑpauca sũt que qr ur̃e
questionis erant Id circo illi sta¬
tuerũt sibi fingenda esse ⁊ ꝓfe¬
renda ne oiu turpissimi reꝑitẽ¬
tut. si in iudiciũ nichil p̃ter ĩui¬
diam attulissent. Atq ut ex ti¬
metis me necessario de hiis re¬
bus de quib dixerim płib e¬
gisse u̾bis. attendite reliqua.
profecto intellegetis ea q̃ pau¬
cis de monstrari potuerũt bre¬
iussime esse defensa Gñ. decio
samniti ei ꝗͥ proscͥptus est in¬
iuria in calamitate ciꝰ ab huiꝰ
familia factã esse dixisti. ab mul¬
lo ille liberaliꝰ ꝙͣ a duencio tra¬
ctatus est. Huiꝰ illũ opes in reb
eiꝰ in cõmodis subleuarũt. atq
hoc cũ ipse tũ omnes eiꝰ amnci
necessariiq cognorũt Ancharii ⁊

Expanded text:
ei videatur statuere et non devinctum ei videatur statuere et non devinctum legibus esse oportere. quibus de rebus mihi pro Cluenti voluntate nimium, pro rei dignitate parum, pro vestra prudentia satis dixisse videor. reliqua perpauca sunt; quae quia vestrae quaestionis erant, idcirco illi statuerunt fingenda esse sibi et proferenda ne omnium turpissimi reperirentur, si in iudicium nihil praeter invidiam attulissent. atque ut existimetis me necessario de his rebus de quibus iam dixerim pluribus egisse verbis, attendite reliqua; profecto intellegetis ea quae paucis demonstrari potuerint brevissime esse defensa. Cn.Gnaeo Decidio Samniti, ei qui proscriptus est, iniuriam in calamitate eius ab huius familia factam esse dixit. ab nullo ille liberalius quam a Cluentio tractatus est. huius illum opes in rebus eius incommodissimis sublevarunt, atque hoc cum ipse tum omnes eius amici necessar
Abbreviated transcription (Latin):
misse. posse quẽ oderit ab solu̾e
quẽ non odit dempnare. ⁊ semꝑ
non quid uelit ipse s quid lex ⁊
religio cogat cogitare. aĩadu̾tere
qua lege reus citetur de quo reo
cognoscat᷑ q̃ res in q̃stione u̾set
Cum hec sunt uidenda tũ u̾o a¬
lud est hoĩs magni iudicis atq
sapientis cũ illam iudicandi cã
tabellam sumpẜit. non se putare
solum esse neq sibi quodcũq ꝯcu¬
pierit lice̾ s hrẽ in ꝯsilio legem
religione equitatem fidem᷑ libi¬
dine aut̃ odiũ inuidia metũ
cupiditatẽq omnes amou̾e̾. Ma¬
xiineq extimare consciam men¬
tis sue quã ab diis ĩmortalibus
accepimꝰ que a nob diuelli non
potest. q̃ si optimorũ ꝯsiliorũ atq
factoꝵ testis in oĩ uita nob̾ erit.
smne ullo metu ⁊ sũma cũ honesta¬
te uiuemꝰ. hec si T actius aut co¬
gnouisset aut cogitallet ꝓfecto
ne conatus quidem esset dicere
id qd̾ multis u̾bis egit. iudicẽ ꝙ

Expanded text:
minisse; posse quem oderit absolvere, minisse; posse quem oderit absolvere, quem non oderit condemnare, et semper non quid ipse velit sed quid lex et religio cogat cogitare; animadvertere qua lege reus citetur, de quo reo cognoscat, quae res in quaestione versetur. cum haec sunt videnda, tum vero illud est hominis magni, iudices, atque sapientis, cum illam iudicandi causa tabellam sumpserit, non se reputare solum esse nec sibi quodcumque concupierit licere, sed habere in consilio legem, religionem, aequitatem, fidem; libidinem autem, odium, invidiam, metum cupiditatesque omnis amovere maximique aestimare conscientiam mentis suae quam ab dis immortalibus accepimus, quae a nobis divelli non potest; quae si optimorum consiliorum atque factorum testis in omni vita nobis erit, sine ullo metu et summa cum honestate vivemus. haec si T.Titus Attius aut cognovisset aut cogitasset, profecto ne conatus quidem esset dicere, id quod multis verbis egit, iudicem quod
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝯsenẜit hoc u̾o cũ infuitu
tũ obscutũ ⁊ occultũ est falsũ ue
testimoniũ dixxit. quis de plebe
atis. nam dicturũ quidem certe si
Hoc iudiciũ plebi romane ꝓposi¬
S hoc polliceor oĩb si cui forte
hac lege negociũ facessetur qui
lege non teneat᷑: si is uti me defẽ¬
sore uolu̾it me eiꝰ cam legis p̃si¬
dio defensurũ ⁊ uł hiis iudicibus
uł horũ similib facillime ꝓbatu¬
rũ ⁊ oĩ me defensione usurũ eẽ
legis. qua nũc ut utar ab eo cuiꝰ
uolũtati michi obeꝑandũ est. nõ
ꝯcedit᷑. non enĩ debeo dubitare in¬
dices. qn si qua ad uos cã eius
modi delata sit eiꝰ qui lege non
teneat᷑. ecia si is inuidiosus
aut młtis offenlus esse uideatur
ecia si eũ oderitis. ecia si inuiti
absoluturi sitis. tñ ab soluatis ⁊
religioni pociꝰ urẽ ꝙͣ odio parea¬
tis. Est enĩ sapientis iudicis co¬
gitare tantũ sibi a po .ro. esse ꝑ
uetũ ecia fidem habita esse me¬

Expanded text:
enserit'; hoc vero cum infinitum tum obscurum et occultum. 'falsumve testimonium dixerit'; quis de plebe atis? nam dicturum quidem certe, si hoc iudicium plebi Romanae proposised hoc polliceor omnibus, si cui forte hac lege negotium facessetur qui lege non teneatur, si is uti me defensore voluerit, me eius causam legis praesidio defensurum et vel his iudicibus vel horum similibus facillime probaturum, et omni me defensione usurum esse legis, qua nunc ut utar ab eo cuius voluntati mihi obtemperandum est non conceditur. non enim debeo dubitare, iudices, quin, si qua ad vos causa eius modi delata sit eius qui lege non teneatur, etiam si is invidiosus aut multis offensus esse videatur, etiam si eum oderitis, etiam si inviti absoluturi sitis, tamen absolvatis et religioni potius vestrae quam odio pareatis. est enim sapientis iudicis cogitare tantum sibi a populo Romano everum etiam fidem habitam esse me
Abbreviated transcription (Latin):
tus. anmũ tñ retinet armatum
ut iam ille sit melior qui in acie
cecidit qui in causa aiãm ꝓfud ͭ
Que em̃ ꝑtinaçia qͥbusdam ea¬
dem aliis ꝯstancia uideri potest
armis extincta equitate uicto¬
cia quã cum antea tũ hodie ma¬
xime usus es manente salui esse
non possumꝰ. Quare om̃s te qui
hec salua esse uolumꝰ et horta¬
mur et oblecramꝰ ut uite tue
et saluti consulas omnesq tibi
ut pro aliis eciam loquar quod
de me ipse sencio qm̃ sub esse a¬
liquid putas ꝙ cauẽdũ sit nõ
modo excubias et custodias s
cciam laterũ nr̃orum oppositꝰ
et corporũ pollicemur S ut
unde est orsa m eodem t̾minet᷑
oro mea. maximas tibi omnes
habemus nam omnelidem sen¬
ciunt qd̾ ex oĩum precibus et
lacͥmis sencire pocuisti Et qm̃
non est oĩbus stancib necesse di¬
cere a me dici certe uolunt cui ne¬
cesse est quodãmodo et quod fieri
decet .M. marcello a te huic ordi¬
ni populoq r. et reip. reddico¬

Expanded text:
tus animum tamen retinet armatum, tus animum tamen retinet armatum, ut etiam ille melior sit qui in acie cecidit, qui in causa animam profudit. quae enim pertinacia quibusdam, eadem aliis constantia videri potest. armis, exstincta aequitate victoententia qua cum antea tum hodie maxime usus es manente salvi esse non possumus. qua re omnes te qui haec salva esse volumus et hortamur et obsecramus ut vitae, ut saluti tuae consulas, omnesque tibi, ut pro aliis etiam loquar quod de me ipso sentio, quoniam subesse aliquid putas quod cavendum sit, non modo excubias et custodias sed etiam laterum nostrorum oppositus et corporum pollicemur. sed ut, unde est orsa, in eodem terminetur oratio, maximas tibi omnes habemus. nam omnes idem sentiunt, quod ex omnium precibus et lacrimis sentire potuisti. sed quia non est omnibus stantibus necesse dicere, a me certe dici volunt, cui necesse est quodam modo, et quod fieri decet M. Marcello a te huic ordini populoque Romano et rei public