comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nisi arege passus sit. Id ꝙ̃ dẽ isto memoratũ est ꝙ tũ
insidems ineo alexander bello indico ꝙ facinora fti¬
tiens foytia in hostium cuneũ non satis sibi ꝓruderis hn¬
misisset. coniectisq undꝙ in alexardꝵ telis nulnerib
altis in crruice atq latere equns confossus ist. moribũ¬
dustum ac propesam exanguis emediis hostib nzẽ
uiuacissio cursu itulit atꝙ ubi eum ex̃ tela ixtult¬
rat illico concidit. & dẽiñ Iam suꝑstitis securiis qĩ tum
sensus humani solatio expirduit. Tum rix alix ander
parta eius belli uictoria oppidũ h irsdem locis condi¬
dit atq ab eꝗ honore buciphalon appellanit:¬

Expanded text:
nisi ab rege passus sit. Id etiam de isto equo memoratum est, quod, cum nisi ab rege passus sit. Id etiam de isto equo memoratum est, quod, cum insidens in eo Alexander bello Indico et facinora faciens fortia, in hostium cuneum non satis sibi providens inmisisset, coniectisque undique in Alexandrum telis, vulneribus altis in cervice atque in latere equus perfossus esset, moribundus tamen ac prope iam exanguis e mediis hostibus regem vivacissimo cursu retulit atque, ubi eum extra tela extulerat, ilico concidit et, domini iam superstitis securus, quasi cum sensus humani solacio animam expiravit. Tum rex Alexander, parta eius belli victoria, oppidum in isdem locis condidit idque ob equi honores Bucephalon appellavit
Abbreviated transcription (Latin):
entis p̃hum quo dũr utilia & salubria st̃. ꝙ erroꝵ atq
intioꝵ medicinas ferant. laxamentũ atq otium prõ¬
lixe profuseꝙ laudandi non ħit quisquis ille est. qui
& phortestat neitesse est. ꝙ pudeat tacitis qͥ peniteat. &
oaudeat. & admiretur. uarios aqͥeo iultus disparis atꝗ
sensus gerat promde ut tum conscĩaꝙ eius affecerit utra¬
tio preterea dicebat magnam laudem non abesse ab
admiratione: admirationem aũt que maxima est. non
partre uerba s silentiũ. Ielcirco in ꝗt portaꝵ sapientis
uis anditures suos ulyxi labores illustrĩssit nãrantis
ub loquendi finis factus non exulture ꝑ consiluisse
mentis auriũ ãd origines usq uocis ꝑmanentibus
Quiis alex andri regis & capite  nõie buciphalus
fuit emptum caris scripsit talentis xiii ꝙͥ regi phi¬
hoc eqsuo dignũ memoria uĩsũ ꝙ ubi ornacus erat. ar¬
matusꝙ ad prelium haudunꝗ̃ inscendi se se ab alio

Expanded text:
e dicuntur utilia ac salubria sunt et errorum atque vitiorum medicinas ferunt, laxamentum atque otium prolixe profuseque laudandi non habet. Quisquis ille est qui et perhorrescat necesse est et pudeat tacitus et paeniteat et gaudeat et admiretur, varios adeo vultus disparilesque sensus gerat, proinde ut eum conscientiamque eius adfecerit utratio. Praeterea dicebat magnam laudem non abesse ab admiratione, admirationem autem quae maxima est non verba parere, sed silentium. Idcirco, inquit, poetarum sapientrantis, ubi loquendi finis factus, non exsultareexultare mentis aurium ad origines usque vocis permanantibusQUUS Alexandri regis et capite et nomine Bucephalas fuit. Emptum Chares scripsit talentis tredecim et regi Phihoc equo dignum memoria visum, quod, ubi ornatus erat armatusque ad proelium, haud umquam inscendi sese ab alio
Abbreviated transcription (Latin):
quidem pħus: s acterrimus sophistaꝵ fuit petu-¬
niam quippe ingentem adiscipulis acciperit annnuã
pollicebatur p sedid docere quanam uerboꝵ
industria cã infirmior fortier fieret. quã iem gre¬

Expanded text:
quidem philosophus, sed acerrimus sophistarum fuit; pecuquidem philosophus, sed acerrimus sophistarum fuit; pecuniam quippe ingentem cum a discipulis acciperet annuam, pollicebatur se id docere quanam verborum industria causa infirmior fieret fortior, quam rem Grae
Abbreviated transcription (Latin):
cuuis nõie plato libro suo illi Inchto scripsit᷑ ado¬
Iescentem diunt uictus querendi gra in mercitlem
missum. uecturasq oneꝵ corpore suo factitauisse. qđ
latine baui sus appellamus sa de prexĩo rure abdteram
oppidum cuiis popularis fuit. caudices sign płimos fri¬
ex pedict snccdentem & prope accedit. ꝙ iuncturam
posituramꝙ ligni scite ꝑiteꝙ factam cons yderat. petitꝙ
ut paululum aepeuescat. Quoduhi prothogoras ut
erat petitum fecit . atq itidem democritis acterrimũ¬
ꝙ qiͣ orbem caudicũ breui iunculo compheasũ rõne
quadam q̃ĩ grometrica librari contineriq aĩ aduertit.
Inerrrogau̾it quis idlignũ ita composcussit qͥ cũ ille
ase composicum dixisset: des yderauie ut solueret
ac denuosn modũ eumdem collocaret. ac postẽ ille
soluit ac simił composunt. tunc democritiis aĩ aciem
solertiamꝙ hominis non docti demiratris ini adole¬
scens inquit cũ ingeniũ bñfacient hicas st̾ maioral

Expanded text:
lli incluto inscripsit, adulescentem aiunt victus quaerendi gratia in mercedem missum vecturasque onerum corpore suo factitavisse, quod Latine baiulos appellamus. Is de proximo rure Abdera in oppidum, cuius popularis fuit, caudices ligni plurimos fuexpedite incedentem, et prope accedit et iuncturam posituramque ligni scite periteque factam considerat petitque ut paululum adquiescat. Quod ubi Protagoras, ut erat petitum, fecit atque itidem Democritus acervui orbem caudicum, brevi vinculo comprehensum, ratione quadam quasi geometrica librari continerique animadvertit, interrogavit quis id lignum ita composuisset, et cum ille a se compositum dixisset, desideravit uti solveret ac denuo in modum eundem collocaret. At postquam ille solvit ac similiter composuit, tum Democritus, animi aciem sollertiamque hominis non docti demiratus, Mi adulescens, inquit, cum ingenium bene faciendi habeas, sunt maiora
Abbreviated transcription (Latin):
tatur: monet suadit: obiurgat.
aliud ne quid disciplinaꝵ diffit
tum qui audiuit de summo & so¬
luto pectore obuias uulgatasꝙ ldu¬
des effutuit si clamitant ẽt si gestiunt si uocũ eius fe¬
stinitatib si modulis uerboꝵ si quibusdã qĩ freqnenta¬
mentis orationib mouentur exugitantur c̾ gestiũt¬

Expanded text:
tatur, monet, suadet, obiurgat aliudve quid disciplinarum disserit, tum qui audiunt si de summo et soluto pectore obvias vulgatasque laudes effutiunt, si clamitant etiam, si gestiunt, si vocum eius festivitatibus, si modulis verborum, si quibusdam quasi fritamentis orationis moventur
Abbreviated transcription (Latin):
gerenis qui histnotus est olt suelocqis publas
decretum fribunoꝵ iu sum est grauitati s caintique plenũ
Is manilie meritrici diem ad ppłum dixit : O ꝙ de
ambulatione eius noctu lapide ictus esset. uulniisꝙ
ex eo lapide oñdebat. manilid ad tribiinos pł. ꝓnioti¬
Irrũpet lapidibus depulsum: tribum detreuerũt eddi¬
lem ex eo loco sure deiectũ. quo tum uenire tũ coro¬
nario non deruisset. ꝑpea ne cum p̃pło edilis agẽt
intercisserunt./
st̾ np̃hendẽ pleriꝙ ꝙ obtrcctare In quib plura in¬
scite dut maligne uelluuit: non nilla tñ uideri po¬
ssunt non indigna rep̃hensione. quale illud intati
tamoso haued ꝗ̃ꝗ petr głia sequatur scriptorem ch
actorem reꝵ cũ impͥmis arduũ iudetur resgestis
scribere : Primũ ꝙ facta dicti exequanda st ᷑ deĩm
qi pleriꝙ quȩ deliceta rep̃henderis maliuolentia
& hiuidia dicta putãt : ubi de magna iurtute atq
oloria bonoꝵ memores que sibi facilia quisq facti

Expanded text:
qui inscriptus est De Iudiciis Publicis, decretum tribunorum visum est gravitatis antiquae plenum. Is Maniliae meretrici diem ad populum dixit, quod e tabulato eius noctu lapide ictus esset, vulnusque ex eo lapide ostendebat. Manilia ad tribunos plebi provocapidibus depulsum. Tribuni decreverunt aedilem ex eo loco iure deiectum quo eum venire cum corollario non decuisset; propterea, ne cum populo aedilis ageret intercesserunt sunt reprehendere pleraque et obtrectare. In quibus plura inscite aut maligne vellicant. Nonnulla tamen videri possunt non indigna reprehensione; quale illud in Catitametsi hautquaquam par gloria sequitur scriptorem et auctorem rerum, tamen inprimis arduum videtur res gestas scribere; primum, quod facta dictis exaequanda sunt; dein, quia plerique quae delicta reprehenderis malivolentia et invidia dicta putant. Ubi de magna virtute atque gloria bonorum memores, quae sibi quisque facilia factu
Abbreviated transcription (Latin):
hõnie greti significatissimo notabulo Nadouo Rai na¬
tas eoaro  eppellant. Ualeriũ probum gramaticum
illustrem ex familier cius iuro dbosto cerperi Salusti¬
am̃ illud satis eloquentiȩ sapientie paꝵ. breni aũt¬
q̃ uita decederet sic legere cepisse & se a salastio ie¬
hitum affirmasse.Satis eloquentie sapientie ꝑarum
ꝙ eloquentia nouatori uerboꝵ salustio mexit con

Expanded text:
 Graecis significantissimo vocabulo κατάγλωσσοι appellantur. Valerium Probum, grammaticum inlustrem, ex familiari eius, docto viro, comperi, Sallustianum illud, satis eloquentiae, sapientiae parum, brevi antequam vita decederet, sic legere coepisse et sic a Sallustio relictum affirmavisse: satis loquentiae, sapientiae parum, quod loquentia novatori
Abbreviated transcription (Latin):
Ui st leues d futitꝭ o̾ Importum locutores quiꝙ
milb rex pondere innixi ucrbis humidis qͥ lap¬
santibis dẽphunt coꝵ orationem bñ existimatũ est
in ore nasci non in pectore: linguam aut debt᷑ aiuint
as quosdam scatere uerbis sine ullo iuditii iigenio nt¬
eotio cum securitate multa & prefunda at loquen¬
tes plerumꝙ iudentur loqui se se nestine. U lixem
contri homerus iiꝵ sapitnti facũdia p̃dtũ uocẽ mitͥ
ait non ex ort sed ex pectorẽ :qͣ .s. non ad sonũ maẽ
dine ꝑtineret. Pcerulantieꝙ uerboꝵ coercenae ual¬
lum esse oppositũ dentiũ. luculenet dixt. ut loquẽdi
temeritas nom conrdis tm̃ custedia atꝙ iugilia cchibtat᷑.
S d quibusdam qĩ excubiis in oĩt poĩtis sapiatũ. ho¬

Expanded text:
UI sunt leves et futiles et importuni locutores quique nullo rerum pondere innixi verbis uvidis et lapsantibus diffluunt, eorum orationem bene existimatum est in ore nasci, non in pectore, linguam autem debere aiunt as quosdam scatere verbis sine ullo iudicii negotio cum securitate multa et profunda, ut loquentes plerumque videantur loqui sese nescire. Ulixen contra Homerus, virum sapienti facundia praeditum, vocem mittere ait non ex ore, sed ex pectore, quod scilicet non ad sonum magisdinem pertineret, petulantiaeque verborum coercendae vallum esse oppositum dentium luculente dixit, ut loquendi temeritas non cordis tantum custodia atque vigilia cohibeatur, sed et quibusdam quasi excubiis in ore positis saepiatur. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
pre hi singlos tm̃ casus quedam ẽ que sn muilli incui¬
nentie quaꝑp nihi iam dubrum est qn .mn. ci si orone
quain seripsit pro milene itti scriptũ rdiquerit. añ fur¬
dĩ elodis ꝗ bi fundo ꝑꝑ hnsanas illas sb̃istrnictionos facist.
mulle herum uersabatur ualeatiũ non uersabantiue
qued sa libris menus acurati scriptũ est. alit ut ratont¬

Expanded text:
m casus, quaedam etiam, quae in nullum inclinentur. Quapropter nihil iam dubium est, quin M. Cicero in oratione, quam scripsit pro Milone, ita scriptum reliquerit: Ante fundum Clodi, quo in fundo propter insanas illas substructiones facile mille hominum versabatur valentium, non versabantur, quod in libris minus ac
Abbreviated transcription (Latin):
neo ñalis illa gracchi uehementia inodiguisse nõ opinor
existimanda est A tã cicero fistulatorem istũ utris rei
adhibitum esse agraccho putat. ut sonis eũ placidis
cũ citatis aut dimissam sacentemꝙ oratione eꝰ erigẽt
aut ferocientem sceiuentems cohiberet Uerba ip̃ius
ciceronis apposui. Itag idem gracchus quod potis audi
re ex licinie dicente tuo literato hoĩe quem ẜuũ sibi
excitaret aut a conentient reuocaret mort̃ aũt Illũ
Ingehendi ad tibicinũ modules p̃lii institutũ esst a lace¬
demonis. aristoteles in libris problenatã scupsit qͦ
manistfiaor fieret exploratiorꝙ militũ securitais ꝙ alacri¬
tas nam diffidentie inquit ꝙͥ timori tũ Ingiessiene hu¬
iusmed minime conuenit. & moesti ac formidantes
ab hac causa intrepidea ac tam detora Incedendi mo¬
dulatione alieni st uerba pauça aristotelis supra ea

Expanded text:
aneo naturalis illa Gracchi vehementia indiguisse, non, opinor, aneo naturalis illa Gracchi vehementia indiguisse, non, opinor, existimanda est. M. tamen Cicero fistulatorem istum utrique rei adhibitumadhibituim esse a Graccho putat, ut sonis tum placidis tum citatis aut demissam iacentemque orationem eius erigeret aut ferocientem saevientemque cohiberet. Verba ipsius Ciceronis apposui: Itaque idem Gracchus, quod potes audire, Catule, ex Licinio cliente tuo, litterato homine, quem servum sibi excitaret aut a contentione revocaret. Morem autem illum ingrediendi ad tibicinum modulos proelii institutum esse a Lacedaemonis, Aristoteles in libris Problematon scripsit, quo manifestior fieret exploratiorque militum securitas et alacritas. Nam diffidentiae, inquit, et timori cum ingressione huiuscemodi minime convenit et maesti atque formidantes ab hac tam intrepida ac tam decora incedendi modulatione alieni sunt. Verba pauca Aristotelis super ea
Abbreviated transcription (Latin):
simus clamor militum ioł quem in cangressib p̃lioꝵ
fieri solitum striptores annaliũ memoriuẽ: Contra.
Institatũ fiebat antiquę discipline tũ probabile an
tũ &̃ gnaidu clementi &̾ silentio est opus cũ ad hostem
itur in conspecti longinquo prociis distantem: Cum
uo̾ prpe ad maniis uentũ esticũ Iam e propinquo
hostis & impeni propiisandus & clamore terrendus est. ette
aũt pro tibicina laconica tibie ꝙͦ illius concinatone In
mentem uenit ouam c gracto cũ ppło agente pixisse
ac p̃monstrasse madulos ftr̃t S nequaꝗ̃ sic est. ut¬
a uulgo dy canẽ tibia solitõ ꝙ pane eam loquentem
stare uariis mõis. tũ demultere auim actionemꝙ enuis
tum incende᷑. quid it foret ea re heptius si ut plani¬
pedi saltanti : Ita gracco conciondati nẽios d m̃os qͥ fit¬
dicũt ocultius qui fistula breni sense grauiuscułu soñit
insprraret. ad deprimendum serdandumꝙ Imertus uo¬
cis eius Referuescente namq impuilsu de sastinctu ex̃.¬

Expanded text:
simus clamor militum Romanorum, quem in congressibus proeliorum fieri solitum scriptores annalium memoravere? Contrane institutum fiebat antiquae disciplinae tam probabile? An tum et gradu clementi et silentio est opus, cum ad hostem itur in conspectu longinquo procul distantem, cum vero prope ad manus ventum est tum iam e propinquo hostis et impetu propulsandus et clamore terrendus est? Ecce autem per tibicinia Laconica tibiae quoque illius contionariae in mentem venit, quam C. Graccho cum populo agente praeisse ac praeministrassepraa vulgo dicitur, canere tibia solitum qui pone eum loquentem staret, et variis modis tum demulcere animum actionemque eius, tum intendere. Quid enim foret ista re ineptius, si, ut planipedi saltanti, ita Graccho contionanti numeros et modos et fredicunt occultius, qui fistula brevi sensim graviusculum sonum inspiraret ad reprimendum sedandumque inpetus vocis eius effervescentes; namque inpulsu et instinctu extr
Abbreviated transcription (Latin):
rem malum desyderaret. non uti iussus erat mdiorẽ
si quem esse magis idoneũ aptiorems facitndo aricti
facilioremq portatu existimabat mmorem misit cras¬
sus aũt nocari sussit: & cum intrrrogasset cur nõ quẽ
Iusserat misisset. causis rationibxs quas dictabat spre¬
quis ad id quod facere sussus est non obsequio debito
sed consilio non ddes ycerato res Pondeat .
magnisq iebus que bene & beniuole post reditam
pactm sannitibus fetiset obtulisse dono grãdt̃ prtumam
orasseꝙ uti accipeet. utereturq. atꝙ id facẽ samnites
chaise:ꝗ uide ent multa ad splendorem domis atꝗ
uictus defiri neꝙ pro magnitudine dignitateꝙ lantũ
paratũ ꝙ esse tum fabricĩ planas manus ab auib
ad otulos &e ifra deincros ad narts. ꝙ ad os ꝙ ciadͥ gu¬
sam atq inde porro ad uentrem smũ dediꝑxise q̃ le

Expanded text:
rem malum desideraret, non, uti iussus erat, maiorem, sed quem esse magis idoneum aptioremque faciendo arieti facilioremqsus eum vocari jussit, et cum interrogasset cur non quem jusserat, misisset, causis rationibusque quas dictabat sprequis ad id quod facere jussus est, non obsequio debito, sed consilio non desiderato responderit.magnisque rebus quae bene ac benivole post redditam pacem Samnitibus fecisset, obtulisse dono grandem pecuniam orasseque uti acciperet utereturque, atque id facere Samnites dixisse, quod viderent multa ad splendorem domus atque victus defieri neque pro amplitudine dignitateque lautum paratum esse. tumTurn Fabricium planas manus ab auribus ad oculos et infra deinceps ad nares et ad os et ad gulam atque inde porro ad ventrem imum d
Abbreviated transcription (Latin):
Cietenses gͦ p̃lia ingredi solitos memorie datũ est pre¬
cinente ac p̃moderante cithara gressib Ahattes rex
lum milesiis faceret ut herodotus in hystoriis tradit
concinentes huit fistulatores & fidicines atq: feminas
e̾ tibicinas in ex̾citu: atq in procinctu huit lasciiuen.¬
tiũ dilitias comiiiuoꝵ S .i. acheos homeriis pugnĩ
indipisci ait non fidiculaꝵ tibidꝵq concentu con

Expanded text:
Cretenses quoque proelia ingredi solitos memoriae datum est praecinente ac praemoderante cithara gressibus; Alyattes alum Milesiis faceret, ut Herodotus in Historiis tradit, concinentes habuit fistulatores et fidicines atque feminas etiam tibicinas in exercitu atque in procinctu habuit, lascivientium delicias conviviorum. Sed enim Achaeos Homerus pugnam ind
Abbreviated transcription (Latin):
en sitrra meniper quã de õffio mariti stripsit Uitiũ
pnqut unoris aut tossendũ aut fertadu est ꝗ tosit iiꝰ¬
tum uxorem comodiorem p̃stat ꝓ fert se se metiorẽ
farrt. hec uerba usdnonis tollerẽ i ferre sepide q̃dẽ
compsica s S tollt᷑ apparet dicttm procorrigne

Expanded text:
nippea, quam De Officio Mariti inscripsit: Vitium, inquit, uxoris aut tollendum aut ferendum est. Qui tollit vitium, uxorem commodiorem praestat, qui fert, sese meliorem facit. Haec verba Varronis tollere et ferre lepide quidem composita sunt, sed tollere apparet dictum pro corriger
Abbreviated transcription (Latin):
st. Sacerdotem uestalemq sacra faciat que iussi. &
oiem solam debere diti putant.S flamines ꝙͦ diales
stem pontifices & augiues capi dicrbantur l. sylla rer
xestaꝵ libro scdo ita scripsit P. tornelius cui pͥmũ cogno¬
men sylle impositũ est flamtti dialis captus M. cato de
insitanis cũ ẜgiim galbam accusamt tũ dic̃ãt de fatre
uoluisse. Ego me nũc uolo ius pontificiuã obtimescere
som ne ea causa pontifex capiat ẜ uolo auguriũ opti¬
me tenere & quis me ob ea angurem capiat. Preterta
suit ita scriptum est. Urgo uestalis noq heres est ciuꝙ̃ in¬
testato neꝙ incestate ctuꝙ̃. S bona cuis in publicũ redi¬

Expanded text:
sunt: Sacerdotem Vestalem, quae sacra faciat quae ius siet sunt: Sacerdotem Vestalem, quae sacra faciat quae ius siet ginem solam debere dici putant. Sed flamines quoque Diales, item pontifices et augures capi dicebantur. L. Sulla Rerum Gestarum libro secundo ita scripsit: P. Cornelius, cui primum cognomen Sullae impositum est, flamen Dialis captus. M. Cato de Lusitanis, cum Servium Galbam accusavit : Tamen dicunt deficere voluisse. Ego me nunc volo ius pontificium optime scire; iamne ea causa pontifex capiar? Si volo augurium optime tenere, ecquis me ob eamearn rem augurem capiat? Praetereasuit, ita scriptum est: Virgo Vestalis neque heres est cuiquam intestato, neque intestatae quisquam, sed bona
Abbreviated transcription (Latin):
tpe sine emancipatione ac sine capitis diminutione
e pr̃is pottãte exit & sus testameati faciũcli adipistit᷑:
de mort aũt rituq capiunde iurginis lictere quidem
antiquiores non extant nisi que capta pͥma est anuma
rege esse captam. S papiam legẽ inueatmus qual tanet᷑
ut pontificis maximi arbitratu iurgines e ppło .xx. le¬
oant᷑. sortitioq in contione̾ ex eo mĩo fia. s ea sorti
tio ex lege papia non neccessaria nuc iuideri solet.
Nam siꝗs honesto loto natus adeat põtificr̃ maxũm atꝙ
offerat ad sacerdotium filiam sũa cuius dũtaxat sãl¬
uis religionũ obẜuationib ratio hẽn possit gr̃a popilie
legis ꝓseueratum sit: Capi aũt iurgo pꝑea dici uidet᷑
qr pontificis maxĩ manu p̃hensa ab eo parente in
cuius pottate est ueluti bello capta abducitur. In libro
pͥmo fabii pictoris que u̾ba pontificẽ maxium dice᷑
opontat cũ iuiginem capiat striptũ est. ła u̾ba hec

Expanded text:
tempore sine emancipatione ac sine capitis minutione tempore sine emancipatione ac sine capitis minutione e patris potestate exit et ius testamenti faciundi adipiscitur. De more autem rituque capiundae virginis litterae quidem antiquiores non extant, nisi quae capta prima est a Numa rege esse captam. Sed Papiam legem invenimus, qua cavetur ut pontificis maximi arbitratu virgines e populo viginti legantur sortitioque in contione ex eo numero fiat et tio ex lege Papia non necessaria nunc videri solet. Nam si quis honesto loco natus adeat pontificem maximum atque offerat ad sacerdotium filiam suam, cuius dumtaxat salvis religionum observationibus ratio haberi possit, gratia Papiae legis per senatum fit. Capi autem virgo propterea dici videtur, quia pontificis maximi manu prensa ab eo parente in cuius potestate est, veluti bello capta, abducitur. In libro primo Fabii Pictoris, quae verba pontificem maximum dicere oporteat, cum virginem capiat, scriptum est. Ea verba haec
Abbreviated transcription (Latin):
Ui de uestali uirgine capienda scripsunt quoꝵ diligen¬
tissime scripsit labeo antistins minere ꝗ̃ antos sex
maiorẽ ꝗ̃ annos otm naato regauerũt capi fasesse stẽ
que non sit patrina q marina: Itemꝙ lingna debili sen¬
suꝙ aeriũ deratanta. alia ut que carporis labe insiͥta
sit. Itemꝙ̃ ip̃a aut cuiuis pr̃ emancipatus sit. ꝙ̃ si uiuo
pr̃e in ani poĩtate sit : Item cuius pareates alter ãbo ue
soror ad illued sacerdotium lecta sit: excusationem me¬
reri aiuĩt. Item cuuis pr̃ flanen aut augur aut ꝗ detẽ¬
uix sacris faciundis aut ꝗ septemuir epulonũ. aut alius
est ꝙͦ sponsu̾s pontificis. & tubrcinis sacroꝵ filie. naca¬
tio asacerdotio isto solet tribui. Preterea capito achenis
scriptum reliquit. niꝙ eiuis legendam filiam ꝗ domici¬
hũ in italia non hẽret: & excusandam eius ꝗ hiberos
tres hẽrẽt. lirgo aũt uestalis simul & capta &̾ In atri¬
um ueste deducta & pontificibus tradita ẽ to statim

Expanded text:
UI de virgine capienda scripserunt, quorum diligentissime scripsit Labeo Antistius, minorem quam annos sex, maiorem quam annos decem natam, negaverunt capi fas esse; item quae non sit patrima et matrima; item quae lingua debili sensuve aurium deminuta aliave qua corporis labe insignita sit; item quae ipsa aut cuius pater emancipatus sit, etiamsi vivo patre in avi potestate sit; item cuius parentes alter amboueabsoror ad id sacerdotium lecta est excusationem mereri aiunt; item cuius pater flamen aut augur aut quindecimvirum sacris faciundis aut septemvirum epulonum aut Salius est. Sponsae quoque pontificis et tubicinis sacrorum filiae vacatio a sacerdotio isto tribui solet. Praeterea Capito Ateius scriptum reliquit, neque eius legendam filiam qui domicilium in Italia non haberet, et excusandam eius qui liberos tres haberet. Virgo autem Vestalis simul est capta atque in atrium Vestae deducta et pontificibus tradita est, eo statim
Abbreviated transcription (Latin):
adue sum mandata fieri consuenerũt. ne oblata
diuinitus iti bñgeronde octasio amiteretue ne timen¬
dum exͫ non parendi tradiderũt. si rationes huiuste
mõi dũtaxat non adessent. Cum pͥmis aũt respicien¬
dũ putauerũt Ingeatũ nãm̃s illiuis cui ca ies p̃ceptũꝙ
esset. nẽ ferex: auris. Indemitus: inexorabilis ꝙ sit.
qualia fuerũt pestumia imꝑia &i manliana. nã si tali
p̃ceptori ratio redolenda sit nihil faciendũ esst monue
tramur theore mathũ hoc de mandatis hiiiustemodi
melyti uiri apposuerimis Is crassus asempronio asse
am prouintiam. & circũ sedere oopugnareꝙ. leutas oppi¬
dum pararet. opusꝙ esset firma atq pracera trabe
quȩ arieiem faceret quo muros eius oppidi quateret. ad¬

Expanded text:
adversum mandata fieri censuerunt, ne oblata adversum mandata fieri censuerunt, ne oblata divinitus rei bene gerendae occasio amitteretur; neque timendum exemplum non parendi crediderunt, si rationes dumtaxat huiuscemodi non abessent. Cumprimiscum autem respiciendum putaverunt ingenium naturamque illius cuia res praeceptumque esset: ne ferox, durus, indomitus inexorabilisque sit, qualia fuerunt Postumiana imperia et Manliana. Nam si tali praeceptori ratio reddenda sit, nihil faciendum esse monuertramur theorematium hoc de mandatis huiuscemodi ri atque incluti viri, apposuerimus. Is Crassus a Sempronio Asellam provinciam et circumsedere oppugnareque Leucas pararet opusque esset firma atque procera trabe, qui arietem faceret quo muros eius oppidi quateret,
Abbreviated transcription (Latin):
s. N officis capiendis censendis iudicandisq qus Rorba
S qͥuicq̃d oĩo faccres diffimto contra ꝗd̃ fact̾ debeas si
eo facto uiden possit res crenturoa isperius. exq atilita¬
it cus ꝗ iad tibi ngotiũ mandauit. Inceps qͣstio o̾. In
ueranis partem aprudentibus uiris aybitrata est Sñt
.u. non pauci ꝗ smãm suam una hni ꝑte defixerit d it
semel statuta deliberataq ab eo cuius negotiũ id ponti¬
ficiũꝙ esset nequaꝗͣ putanerint. centra dictũ eius ec̃
fariendu. qͥ si repentinus aliquis casus nes comodius agi
posse pollitretue nesi spes fefe lisset culpa inobediente
& pena ꝙ indenabilis sbeunda esset si res forte melius
uderetur quo bene consulta consilia religione manqͥiati
soluta corrumperenttor. alii existimauerĩt Incomocla
prius que meniendi essent si res gesta ałr foret q̃ imꝑa¬
tum est cũ emulumento spri pensitanda esse Et si ea le¬
ampliar spe q̃tam pornȩ fama oñderetur. cũ posse

Expanded text:
. IN officiis capiendis, censendis iudicandisque, quae καθet quid omnino faceres definite. contra quid facere debeas, si eo facto videri possit res eventura prosperius exque utilitate eius qui id tibi negotium mandavit. Anceps quaestio et in utramque partem a prudentibus viris arbitrata est. Sunt enim non pauci qui sententiam suam una in parte defixerint et re semel statuta deliberataque ab eo cuius id negotium pontificiumque esset, nequaquam putaverint contra dictum eius esse faciendum, etiamsi repentinus aliqui casus rem commodius agi posse polliceretur; ne, si spes fefellisset, culpa inpatientiae et poena indeprecabilis subeunda esset; si res forte melius videretur, quo bene consulta consilia religione mandati soluta corrumperentur. Alii existimaverunt incommoda prius quae metuenda essent, si res gesta aliter foret quam imperatum est, cum emolumento spei pensitanda esse et, si ea leamplior spe quantum potest firma ostenderetur, tum posse
Abbreviated transcription (Latin):
quibiis stultam & mnanẽ dicendi copram enaut ac uerte
detestatus est. dũ modo inquit hoc constit neꝙ i fun¬
tiam euis ꝗ rrminont s eam explitait ditendo nõ que¬
at. nees inscitiam illius cu its non supprtat uiba nõ
desunt audandã. quoꝵ si alteꝵ sit optanclu malim
equidem inadistitam piudeatiam q̃ stultã loquatitat̃.
Item in libro de oratore pͥmo hec uerba posuit. Quid ii
est tam furiosum ꝙ̃ uerboꝵ uel optimoꝵ atq ornatis¬
simore sonitus inanis. nulli sbietta smna neꝙ sciã. Cum

Expanded text:
quibus stultam et inanem dicendi copiam graviter et vere detestatus est: Dummodo, inquit, hoc constet, neque infantiam eius, qui rem norit, sed eam explicare dicendo non queat, neque inscientiam illius, cui res non subpetat, verba non desint, esse laudandam; quorum si alterum sit optandum, malim equidem indisertam prudentiam quam stultam loquacitatem. Item in libro De Oratore primo verba haec posuit: Quid enim est tam furiosum quam verborum vel optimorum atque ornatissimorum sonitus inanis, nulla subiecta sententia nec
Abbreviated transcription (Latin):
cedemonius sumos bellatores non cornuũ tubaꝵ¬
ue signis s tibrarum modulis in p̃liis usos esse nsenĩt
non prorfus e aliquo rietu religionũ neꝙ nti diuire
oratia: neq aut ut excicarentur. atq euibrarentur ãĩ ꝙ
carnua & li tu moliuntur. s contra ut modderatiores
ferocnent. Cum p̃cinat igͣs classes erãt. & instructa
siti canere inciptabãt: ea ibi p̃centione tranꝗsla ꝙͥ ue
rii & Impetum militum ne sparsi dispalatiq ꝓruerent.
cohibebant᷑. S ip̃ius illius egregii scriptoris uti his libas
que q̃ dignitate. ꝙ fide gramorist̾ Rai peta¬

Expanded text:
cedaemonios, summos bellatores, non cornuum tubarumve signis, sed tibiarum modulis in proeliis esse usos refert, non prorsus ex aliquo ritu religionum neque rei divinae gratia neque autem ut excitarentur atque evibrarentur animi, quod cornua et litui moliuntur; sed contra, ut moderatiores ferocirent. Cum procinctae igitur classes erant et instructa siti canere inceptabant. Ea ibi praecentione tranquilla et dvis et impetus militum, ne sparsi dispalatique proruerent, cohibebatur. Sed ipsius illius egregii scriptoris uti verbis libet, quae et dignitate et fide graviora
Abbreviated transcription (Latin):
cesst aũt trebatiũ ex edicto apposuisse. si ea mulie aͥ
labeo in cã esse redibendi negauit: nã ⁊ magna inꝗt
nasci homines qsm cum inftantibiq non sił infaentis gi¬
omintur Nam p̃tereundũ est id quod in libris ueteꝵ
iuris pentoꝵ scriptum esse morbũ ⁊ iutiũ clistare ꝙ
uitiũ ꝑpetuum. morbus cũ accessu discessuuq sit.sͥ
hec siita est. niq cetus: neq et inuchis morbiis est.
contra labeanis quam sup̃ dixi sm̃am uerba moru¬
sii sabini apposus ex libro inris ciuilis pͥmo furiosus
putus ue cui net membrum saceꝵ lesumꝙ est : aut
obest quo minus ip̃r aptus sit morbosi st q non longe

Expanded text:
gasse aiunt Trebatium ex edicto agi posse, si ea mulier a gasse aiunt Trebatium ex edicto agi posse, si ea mulier a Labeo in causa esse redhibendi negavit; vit; Nam et magna, inquit, nasci homines, quoniam cum infantibus non simul dentes gignuntur. Non praetereundum est id quoque in libris veterum iurisperitorum scriptum esse, morbum et vitium distare, quod vitium perpetuum, morbus cum accessu decessuque sit. Sed hoc si ita est, neque caecus neque eunuchus morbosus est, contra Labeonis quam supra dixi sententiam. Verba Masuri Sabini apposui ex libro luris civilis secundo: Furiosus mutusve cuive quod membrum lacerum laesumque est aut obest quo ipse minus aptus sit, morbosi sunt. Qui natura longe
Abbreviated transcription (Latin):
sulti ueteres quid manciptũ morbosum quid ut iuci¬
osum diceretur recte ꝗtumq morib a intio differt
Celius sabinus in hbro quem de edicto edibiũ cũruliũ
cõposuit. labronem nfert quid esset morb istis u̾bis diffinise
In ꝑte corporis totius corporis morbũ esse ueluti est phti¬
Balbus aũt inquit: q archippus nuitiosi mãs q̃ morbosist
ut euus mordax aut calatrosins uitrosus non morbosus
morboso ageretur: nits: inquit ita diceret᷑ qñ ob id uiꝰ¬
tium minoris ent. De enmucho qđe q̃sitũ est an contra
edictum ediliũ uideretar uenundatus si ignorasset
emptor eum eunichum esse. labeonem rndisse aiuint
rediberi posse qĩ merbosum. Sues añt foeminas si steti¬
les essent. qͥ uenundissent ex et heto ediliũ posse agi la¬
beonem scripsisse De sterili aũc muheri si natiuaste¬
rilitate sit trebatiũ contra labeonẽ iñdisse auĩt nam
cũ iediberi cam labeo qĩ minus sianam putasset nec¬

Expanded text:
sulti veteres, quod mancipium morbosum quodve vitisulti veteres, quod mancipium morbosum quodve vitiosum recte diceretur quantumque morbus a vitio differret. Caelius Sabinus in libro, quem De Edicto Aedilium Curulium composuit, Labeonem refert quid esset morbus hisce verbis definisse: in parte corporis. Totius corporis morbum esse, veluti sit phthiBalbus autem, inquit, et atypus vitiosi magis quam morbosi sunt, et equus mordax aut calcitro vitiosus, non morbosus morboso agetur, aeque, inquit, ita dicetur: quanto ob id vitium minoris erit. De eunucho quidem quaesitum est an contra edictum aedilium videretur venundatus, si ignorasset emptor eum eunuchum esse. Labeonem respondisse aiunt redhiberi posse quasi morbosum; sues etiam feminae si sterilae essent et venum issent, ex edicto aedilium posse agi Labeonem scripsisse. De sterila autem muliere, si nativa sterilitate sit, Trebatiun contra Labeonem respondisse dicunt. Nam cum redhiberi eamearn Labeo, quasi minus sanam, putasset, ne
Abbreviated transcription (Latin):
strare non minuis turpe esse q̃ hẽiem non suo noue ap¬
pellare. Sicut fauorimis smones ingñiis cõe in rebus
paruis &ͥ frigidis adducebat ad ea que issit magis
utilia auchit aee disct̃. non allata extrinsctus non ꝑ
oñtationẽ s in itidem nata acceptaꝙ. p̃teea ae penii
ad scribendum hoc ẽ putius ẜuiũ sulpitiũ in iepie.¬
hensis sceuole capitib scr ipsisse Sato elio placuisse nõ
que esui & potus forent s thuis ꝙͣ ꝙͥ cenos in pemi c̃t̃
quod et̃ non eius ferme res causa comꝑatum. Masuriuis
tum dicit. Signa ꝙͦ ꝗ iirgas  carbones quib confi¬
ceretur penis : quibi isdam ait uideri ẽẽ in penu
esste ea sola penoris putat que sunt usui annuo
A edicto echilium curriibũ qua ꝑt mancions uen¬
chinolis cautũ est scriptum sic fuit litidus seruoꝵ
singloꝵ scriptus sit curato ita ut intelligi recte possit.
ꝗ morbi uitiiq cuiq sit quis fugitituis
noxa ne so lutui non fit. Propteret q̃sierñt sut con¬

Expanded text:
strare non minus turpe est quam hominem non suo nomine appellare. Sic Favorinus sermones id genus communes a rebus parvis et frigidis abducebat ad ea quae magis utile esset audire ac discere, non allata extrinsecus, non per ostentationem, sed indidem nata acceptaque. Praeterea de penu adscribendum hoc etiam putavi, Servium Sulpicium In Reprehensis Scaevolae Capitibus scripsisse Cato Aelio placuisse, non quae esui et potui forent, sed thus quoque et cereos in penu esse, quod esset eius ferme rei causa comparatum. Masurius tum dicit. Ligna quoque et virgas et carbones, quibus conficeretur penus, quibusdam ait videri esse in penu.essent, esse ea sola penoris putat quae satis sint usu annuoN Edicto Aedilium Curulium, qua parte de mancipiis vendundis cautum est, scriptum sic fuit: Titulus servorum singulorum scriptus sit curato ita, ut intellegi recte possit quid morbi vitiive cuique sit, quis fugitivus noxave solutus non sit. Propterea quaesierunt iure con
Abbreviated transcription (Latin):
ignorabamus ꝙ scire haudsane posti labtamꝰ quid
.ti. nfert mea tiusq ꝗ cũ loquar quo gñt penũ dicã
aut in quas exhremas ħns declinem si nemo id ron
nimis barbare fecerit sed hoc plene indigro adist̃ quiq
sit pemis & quo sensit id uocabilum ditat: ne ñ quo¬
tielians uisus tanq̃ qui in uenabulis satine loꝗ tentat
et de bnqt fanorenus miliũ. ꝙ paniciũ &s glans q¬
cũq ille ntitens hereret: nolo iꝗt hoc iam iu borti
in uta q̃ dexi pemis appellentur Sed potes ne m
non spẽmdliquam de pemu dicẽ  difinire gnẽ po¬
inquit fauorinus plane ddicim postulas q̃ds dificiste¬
mũ et dit plamus nam hoc quidem ꝑiiuilgatũ est
difintonem onnem ex gnẽ ꝙ ddiffia consistẽ s si
item muibi p̃minoire quod añt postiulas aciã sane

Expanded text:
ignorabamus et scire haud sane postulabamus. Quid enim refert mea eiusque quicum loquor, quo genere penum dicam aut in quas extremas litteras declinem, si nemo id non nimis barbare fecerimus? Sed hoc plane indigeo discere, quid sit penus et qua fini id vocabulum dicatur, ne rem cotidiani usus, tamquam qui in venalibus Latine loqui coeptant, Etiamne, inquit Favorinus, miliucumque ille reticens haereret, Nolo, inquit, hoc iam labores, an ista, quae dixi, penus appelletur. Sed potesne mihi non speciem aliquam de penu dicere, sed definire, genere proinquit Favorinus, plane dictam postulas, quod difficillimum est, dici planius; nam hoc quidem pervolgatum est, definitionem omnem ex genere et differentia consistere. Sed si me tibi praemandere, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ex tna grematica est: memmisti it crdo quer soli¬
tũ quid iurgilius dixent penũ inistrnẽ utꝰ songã
uel longo oniine: utrũ q te. profeto scis legi sontũ
ẜ ut fatiam equiore cũo ut sci ne ulliquĩt uieret
suris magiẽ ꝙ sapients appelat st diffinisse saris
rete gustimantur. quid sit peniis nam ꝗ scrnola ad
demonstrandam penũ his ueibis usum dudio peniis est in¬
quit quod estulentum ant potulentũ est quod ĩp̃ius p̃ris

Expanded text:
am ex grammatica tua. Meministi enim, credo, quaeri solitum quid Vergilius dixerit, penum struere vel longam vel longo ordine; utrumque enim profecto scis legi solitum. Sed ut faciam te aequiore animo ut sis, ne illi quidem veteres iuris magistri, qui sapientes appellati sunt, definisse satis recte existimantur, quid sit penus. Nam Quintum Scaevolam ad demonstrandam penum his verbis usum audio: Penus est, inquit, quod esculentum aut posculentum est, quod ipsius patris
Abbreviated transcription (Latin):
debat quispiam gramatice rei dostor
scholicil quecdam muigalia de genenb
ꝙͥ casibus nocabuloꝵ dissens cũ ardiuis
suꝑciliis. uocisꝙ q nultus gntintatẽ cõ¬
posita tanꝗ̃ hniterpres & arbiter sibyllt oraculoꝵ
esset: penus ꝙ inqut uariis gñib̃ dictum & uane
declinatum nam & hoc pemis. & hec penus & huius

Expanded text:
bat quispiam grammaticae rei ditior scholica quaedam nugalia, de generibus et casibus vocabulorum disserens cum arduis superciliis vocisque et vultus gravitate composita, tamquam interpres et arbiter Sibyllae oraculorum. esset, Penus quoque, inquit, variis generibus dictum et varie declinatum est. Nam et hoc penus et haec penus et huius
Abbreviated transcription (Latin):
Interpetramentum scriptũ est in libro sempronis a selionis
pͥmo. ex quo libro plura uerba scripsimus. ut sił i bidem
quid ip̃e he ns gestas qͥ anmalles esse dixerit. oñde¬
esent om̃im reꝵ hoc prtfuit. annales libri tm̃ mõ
nubis non mõ satis esse uideo qđ factũ esset id pro¬
nuntiare: s ẽt̃ quo consilio quaꝙ ratiant gesta essẽt
demonstrare: paulo aũt post idem aselio in codem

Expanded text:
interpretamentum scriptum est in libro Semproni Asellionis primo, ex quo libro plura verba ascripsimus, ut simul ibidem quid ipse inter res gestas et annales esse dixerit ostendeessent, omnium rerum hoc interfuit. Annales libri tantummodo Nobis non modo satis esse video, quod factum esset, id pronuntiare, sed etiam quo consilio quaque ratione gesta essent demonstrare. Paulo post idem Asellio in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
gpo op sm̃ ex altero latere conuersus frigidius
infirmusq nam bias posus non isse deicenda uxarẽ
ꝑꝓ alteruerum Incomodũ quod nectessario patiendũ
erit. ei qui duxent. Quod conuertit aut̃ nm ab to
defendit incomodo quod abest. ẜ carẽ se altiro chxit
quoed non est. Satis est aũt tuende sine: quam bras

Expanded text:
ersum frigidius est infirmiusque. Nam Bias proposuit non esse ducendam uxorem propter alterutrum incommodum, quod necessario patiendum erit ei qui duxerit. Qui convertit autem, non ab eo se defendit incommodo quod adest, sed carere se altero dicit quod non adest. Satis est autem tuendae sententiae quam Bias
Abbreviated transcription (Latin):
ad pplum de morib. Intͥ ea que rep̃hendebat. ꝙ con¬
tra maioꝵ institrta fierent. Id q̃ eum culpauisse. &
filiuis adoptiuuis pr̃i adoptari iur p̃mia prũm proqͥe.¬
sset. Uerba ex ea oratiane hec st̾. In alia tribu prẽm
ut ad censum nemini sit uenire.¬
Oloctismus latino uocabulo asinio capitone etuis¬
demꝙ etatis aliis imparilitas appellatiq. uerastio¬
tate tortuose orationis se crobiligo q̃dan q̃đ uitiũ
asinaus capito in łrii quas ad clodiũ thuscũ dedit
hi set uerbis definit. Solorcismus est inquit patir
impar ꝙ iniconieniens tompositunt ꝑtiuim orationis
Cum grx̨tum aũt uocabulum sit soloetismmuis: an cigici
homines ꝗ tlegantins locuti st usi eosine : queri solei.
S moꝰ nteq soloctis m̃i neꝙ barbdrismũ ap̃ gntur

Expanded text:
ad populum De Moribus, inter ea quae reprehendebat, quod conad populum De Moribus, inter ea quae reprehendebat, quod contra maiorum instituta fierent, id etiam eum culpavisse, quod filius adoptivos patri adoptatori inter praemia patrum prodesset. Verba ex ea oratione haec sunt: In alia tribu patremut ad censum nemini neSOLOECISMUS, Latino vocabulo a Sinnio Capitone eiusdemque aetatis aliis inparilitas appellatus, vetustiotate tortuosae orationis, tamquam strobiligo quaedam. Quod vitium Sinnius Capito in litteris, quas ad Clodium Tuscum dedit, hisce verbis definit: Soloecismus. est, inquit, impar atque inconveniens compositura partium orationis. Cum Graecum autem vocabulum sit soloecismus, an Attici homines qui elegantius locuti sunt usi eo sint quaeri solet. Sed nos neque soloecis
Abbreviated transcription (Latin):
Iusꝙ surandũ a. ꝙ mutio pontifice maxĩo conceptũ
or quod in arrogando iurarctur. s arrogari non
põt. nisi uesticepꝰ. uel nixiceps. arrogatio autemr
dicta quia gñus in plenam familiam transiens ꝑ p̃p̃li ro.¬
oationem fit. Enis rogationis uerba hec st. uelites sube¬
atis uti.L. ualerius l. titio tamiure lege filius sibi fi
et q̃ si ex eo pr̃e matreꝙ familias cius natu natis essq
utis uite netisq i eum pottas fiet uti pariendo filio ẽ
hec iti uti dixi ita uos quirites rogo nes pupilus aũt nes
cum feminis nulla comitioꝵ cumitio est. Q tutorib in pu¬
pilos tantam esse anctoritaitem pũtatemq fas non est ut
caput libeꝵ fiati sue comissũ alicne datiom obniiciant:
libertinosud ab ingenuis adoptar quidem fure posse ma¬
surius sabimis scripsit S id neq ꝑmitti dicit neo ꝑmit¬
tendũ cuniq̃ esse putat ut hõies libtin ordinis ꝑ adp¬

Expanded text:
iusque iurandum a Q. Mucio pontifice maximo conceptum iusque iurandum a Q. Mucio pontifice maximo conceptum dicitur, quod in adrogando iuraretur. Sed adrogari non potest nisi iam vesticeps. Adrogatio autem dicta, quia genus hoc in alienam familiam transitus per populi rogationem fit. Eius rogationis verba haec sunt: Velitis, iubeatis, uti L. Valerius L. Titio tam iure legeque filius siet, quam si ex eo patre matreque familias eius natus esset, utique ei vitae necisque in eum potestas siet, uti patri endo filio est. Haec ita uti dixi, ita vos, Quirites, rogo. Neque pupillus autem neque t; quoniam et cum feminis nulla comitiorum communio est et tutoribus in pupillos tantam esse auctoritatem potestatemque fas non est, ut caput liberum fidei suae commissum alienae dicioni subiciant. Libertinos vero ab ingenuis adoptari quidem iure posse, Masurius Sabinus scripsit. Sed id neque permitti dicit, neque permittendum esse umquam putat, ut homines libertini ordinis per adop
Abbreviated transcription (Latin):
cõmort̃ quicã possunt. Scribẽ añt belłũ initũ quo
consule: ꝙ quo mõ consectũ sit: & quis triũ phans iu¬
troierit ix eo libro que in bello gesta siat iterare.¬
uerit. aut que lex rogatione lata sit nit quibuis
consiliis ea gestii sint iterare. id fabulas pueris est
narrare non hystorias stribere:¬
A um in alienam familiam inq liberoꝵ locũ ixtra¬
nei sumunt᷑. aut ꝑ p̃torem fit aut ꝑ p̃płu. qͣdđ
ꝑ prerarem fit adoptio dicit᷑. quod ꝑ p̃płum arnogario.
Adoptantur aũt cũ aparente in cunis pottate s t
tertia emancipatione in sure cedunt᷑ atq abto ꝗ
adoptat ap̃ cũ quem legii actio est uindicantuꝵ
Arrogantur hi cũ sui suris sint in alienã sese po¬
testatem tradunt. eiusꝙ rei ip̃i anctores fu̾it sedd
arrogationes non temere: net in explarate comittũ¬
tur nam comitia arbitris & pontificib p̃bent᷑ q̃
curiata appellant᷑ etasq eius ꝗ arregare ułt an

Expanded text:
bellum initum quo consule et quo confectum sit et quis triumphans introierit ex eo, et eo libro quae in bello gesta sint non prverit aut quae lex rogatiove lata sit neque quibus consiliis ea gesta sint iterare: id fabulas pueris est narrare, non historias scribereUM in alienam familiam inque liberorum locum extranei sumuntur, aut per praetorem fit aut per populum. Quod per praetorem fit, adoptatio dicitur, quod per populum, arrogatio. Adoptantur autem, cum a parente in cuius potestate sunt tertia mancipatione in iure ceduntur atque ab eo qui adoptat apud eum apud quem legis actio est vindicantur; adrogantur hi qui, cum sui iuris sunt, in alienam sese potestatem tradunt eiusque rei ipsi auctores fiunt. Sed adrogationes non temere nec inexplorate committuntur; nam comitia arbitris pontificibus praebentur, quae curiata appellantur, aetasque eius qui adrogare vult, an
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑsa inscribitur Quid metius : mituor hertle
uerõ sensi ego compluries Item M. cato in qulnto one¬
uimũ eodem in loco hoc uirrbum posuit. complurces
reꝵ indices mertentrii inr se multi alteri alteros
compluries ii imꝑitarem impetum facete :

Expanded text:
quae Persa inscribitur: Quid metuis?–Metuo hércle quae Persa inscribitur: Quid metuis?–Metuo hércle vero; sénsi ego Complúriens. Item M. Cato in IV. Originum eodem in loco ter hoc verbum posuit: Compluriens eorum milites mercennarii inter se multi alteri alteros compluriens in imperatorem impetum facere.
Abbreviated transcription (Latin):
oratoꝵ ꝙ ueteꝵ multam copiam. ad que ille nims
arregantr tibi inquit hĩis auctarit stes istis ẽ fdu¬
noꝵe t aborigeñ sctulo xepetitis aes hiuc nations
pluria dici consueuit. ne contra formam ꝑpetuam
In comꝑatiuo ns łra sit añ extremũ .a Tum ille a.¬
mitũs nt̃ cum hominem confidentem płib u̾bis nun
dignũĩ existimaret summi inquit eipitonis doctissims
templo pacis srima ep̃ła scripta est aid pacuuium
labeonem. cui titulus p̃striptus est phuria nõ phura
dici debere.: In ea ep̃ła rationes gr amatitas pesuit ꝓ quas
docet pluria latinum esse. plura barbaꝵ ad capitonẽ
ĩ dimittimus ex to id qs simul disces si m̃o asse poteris
quod in ea epła scriptum est pluria suit plura abso¬
tũ dicimus non comꝑatiue dicimus ab ro aũt quod
est compluria aduerbium est compluries Id qͦ qm̃
minu s usitatum est uersum sbscripsi ex comecdia

Expanded text:
oratorumque veterum multam copiam. Atque ille nimis oratorumque veterum multam copiam. Atque ille nimis arroganter Tibi, inquit, habeas auctoritates istas, ex Faunorum et Aboriginum saeculo repetitas, atqupluria, dici convenit, ne contra formam perpetuam in comparativo i littera sit ante extremum a. Tum ille amicus noster, cum hominem confidentem pluribus verbis non dignum existimaret, Sinni, inquit, Capitonis, doctissimitemplo Pacis. Prima epistula scripta est ad Pacuvium Labeonem, cui titulus praescriptus est Pluria, non plura dici debere. In ea epistula rationes grammaticas posuit per quas docet pluria Latinum esse, plura barbarum. Ad Capitonem igitur te dimittimus. Ex eo id quoque simul disces, si modo assequi poteris quod in ea epistula scriptum est, pluria sive plura absocum dicimus, non comparative dicimus. Ab eo autem quod est compluria adverbium est factum compluriens. Id quoniam minus usitatum est, versum Plauti subscripsi ex comoedia
Abbreviated transcription (Latin):
PLuria forte quis dix̾it ꝓmociñas uir a ppͥme doctis
Emeuscimicus non herele studio ferens õũ tandi nuf
quo plura non dicendũ putarit: est e. doctrina hõ
senel & ad inte officia deuincta: de nihil de ibis labo¬
rante. S opinor assidua uereꝵ striptoꝵ trictitione
moleuerat lingue iliuis uox. quam in libns seꝑe often¬
detas. adrrat. Cum ille hoc dicit rep̃bensor audacisi
ꝓtim rudes Incohatasq: ꝑtimꝰ non probris etisꝙ quasi
puluerem ob oculos. eum adortus quemiꝙi fuerat sper¬
pebat. Sicut tune amico m̃o barbare inꝗt dixist flu¬
ria: nam niꝑ rationens uerbũ hoc nor aueteristeem
hẽt. Ibi ille amicus ridens amabo te prit iur bene
qr mĩc mihi a magis semis otiũ est Uelim docitis
nos cur pluria siue compluria nͥ .u. diffrt. nõ latine
ẜ barbait dixerim : N. cato . s q. clandius ualenꝰ
ançias .l. laelius p nigidius .M. iiclrro quos stripto¬
res apprbatoresꝙ huus uerbi hẽmus : p̃ter portaꝵ

Expanded text:
PLURIA forte quis dixit sermocinans vir adprime doctus, meus amicus, non hercle studio se ferens ostentandi neque quo plura non dicendum putaret. Est enim doctrina homo seria et ad vitae officia devincta ac nihil de verbis laborante. Sed, opinor, assidua veterum scriptorum tractatione inoleverat linguae illius vox quam in libris saepe offenderat. Aderat, cum ille hoc dicit, reprehensor audaculuspartim rudes inchoatasque, partim non probas, easque quasi pulverem ob oculos, cum adortus quemque fuerat, adspergebat. Sicut tunc amico nostro Barbare, inquit, dixisti pluria; nam neque rationem verbum hoc neque auctoritates habet. Ibi ille amicus ridens, Amabo te, inquit, vir bone, quia nunc mihi a magis seriis rebus otium est, velim doceas nos cur pluria sive compluria, nihil enim differt, non Latine sed barbare dixerint M. Cato, Q. Claudius, Valerius Antias, L. Aelius, P. Nigidius, M. Varro, quos subscriptores approbatoresque huius verbi habemus praeter poetarum