comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natalẽ hodie ꝓsecutu¬
rus. tacere uelim: et
laborem atq ĩꝑiciam meam
silentio cohercere: s eius ipsa
uis nominis minime silere
ꝑmittit. Nam nũcupatio uo¬
cabuli ipsius. pectoris nostri
urget secreta: silentii nr̃i re¬
soluit archana: & qd̃ dissimu¬
latione reticẽt᷑. admiratione
cõpellitur.Si enĩ pat̾ zachari¬
as cum eũ nominauit uocẽ
recepit: qͣntomagis nos cum
laudamꝰ illum. eloquium ꝙ¬
meremur : Et si illius os cuo
scło nasceret᷑ aꝑuit. qͣntoma¬
fecundat ⁊ Cum enĩ zachariaᷤᷤ
pat̾ enis ꝓpt̾ incredulitatem
natiuitatis illius ab angelo
gabriele silentii ẽẽt tacitur¬
nitate multatus.⁊ iam diu
mutus u̾boꝵ dispendio m̃tis
secreta uelaret. subito nato
ioħe filio cũ apud ꝓximoᷤ eẽt
intentio qͦ nomine uocaret᷑.
offerunt᷑ patri tabule: ut uo¬
cabulũ ei ꝓ sui arbitrio ipse
describ̾et: & qd̃ sermone nõ
pot̾at. litteris loqueret᷑. Tunc
mirũ in modũ acceptis pugil¬

Expanded text:
natalem hodie prosecuturus tacere vellem, et laborem atque imperitiam meam silentio coercere: sed ipsa vis nominis ejus minime me silere permittit: nam nuncupatio vocabuli ipsius, pectoris nostri urget secreta, silentii nostri resolvit arcana, et quod dissimulatione reticetur, admiratione compellitur. Si enim pater Zacharias cum eum nominavit, vocem recepit ; quanto magis cum laudamus illum, eloquium meremur? et si illius os cum in saeculo nasceretur aperuit; quanto mafecundat? 2. Cum enim Zacharias pater ejus propter incredulitatem nativitatis illius ab angelo Gabriele silentii esset taciturnitate multatus, et jam diu mutus verborum dispendio mentis secreta velaret, subito nato Joanne filio, cum apud proximos esset contentio quo nomine vocaretur, offeruntur patri tabulae; ut vocabulum ejus pro suo arbitrio ipse describeret, et quod sermone non poterat, litteris loqueretur: tunc mirum in modum acceptis pugil
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ ꝑhibet dicẽs. Int̾
natos mulierũ maior non est
ioħe baptista. Precellit cunctiͤ.
emmnet uniũsis: antecedit
ꝓpħas: suꝑg̾dit᷑ patriarchas:
ꝙ quisqͥs de muliere nascitur.
inferior ẽ ioh̃e. Sed debemus
diligent̃ inqͥrere: cur ita di
xerit dñs. Hoc ẽ int̾ natoᷤᷤ mu¬
lierũ ⁊ non pociꝰ dixerit int̾
filios uiroꝵ non ẽ maior ioħe.
cũ utiq mulieres natos sine
uiris habere ñ possint. Hoc
aũt dixit. qͥa numerosior ẽ
ꝓles mulierũ : quam uiroꝵ.
Est enĩ mulieris filius qͥ uiri
filius ñ est. Deniq scã maria
genuit filiũ. qu patrẽ homi¬
nẽ non hab̃et. Dñs enĩ est mu¬
lieris filius. ⁊ uiri filius ñ est:
sicut dicit apłs. Hatũ de mu¬
liere. factũ sub lege. ut qͥ ma¬
in cęlis. Ergo in laudem ioħis.
fecundioris sexus generatio
ponit᷑: ut nullius ab eo nati¬
natus mulieris. xp̃c aut̃ uir¬
ginis natus ẽ. Ille corruptibi¬
lis ut̾i sinib effusus. iste ĩpol¬

Expanded text:
nium perhibet, dicens: Inter natos mulierum major non est Joanne Baptista . Praecellit cunctis, eminet universis, antecedit prophetas, supergreditur patriarchas; et quisquis de muliere nascitur, inferior est Joanne. 6. Sed debemus diligenter inquirere, cur ita Dominus dixerit, hoc est: Inter natos mulierum, et non potius dixerit: Inter filios virorum non est major Joanne, cum utique mulieres natos sine viris habere non possint. Hoc autem dixit, quia numerosior est proles mulierum, quam virorum; est enim mulieris filius, qui viri filius non est. Denique sancta Maria genuit filium, qui patrem hominem non haberet; Dominus enim est mulieris filius, et viri filius non est, sicut dicit Apostolus: Factum de muliere, factum sub Lege ; ut qui main coelis. Ergo in laudem Joannis fecundioris sexus generatio ponitur, ut nullius ab eo natinatus mulieris, Christus autem virginis natus est: ille corruptibilis uteri sinibus effusus est, iste impol
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat qd̾ semet ipsum ex¬
maniuit formã serui accipi¬
ens. insimilitudinẽ hominũ
factus.⁊ habitu muentus ut
homo: hoc uidebat philippꝰ.
formã serui. liber futurus ad
dũ ꝓficimꝰ. Quantum enim
ꝓficis ad uidendũ sapientiã.
tanto minꝰ tibi uox necessa

Expanded text:
at? Quod semetipsum exinanivit formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . Hoc videbat Philippus, formam servi, liber futurus ad dum proficimus. Quanto enim proficis ad videndam sapientiam, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
ioħ̃s xp̃m. cognouit. testimoni¬
um ꝑhibuit: magno se humi¬
liauit: ut a magno exaltaret᷑
humilis.⁊ se amicũ sponsi di¬
xit. ẜt qualẽ amicũ : Fortassiᷤᷤ
equalem. Absit. Longe infra.
Quantũ longe : Non sũ dignꝰ
corrigiã calciam̃ti eiꝰ soluere.
hic ꝓpħa. immo ãplior quam
ꝓpħa. p̾nuntiari meruit per
ꝓpħam. De illo nãq dix̃ ysaias.
qd̃ hodie uob̃ lectũ est. Uox
clamantis in heremo: parate
uiam dño. rectas facite semi

Expanded text:
istum, cognovit, testimonium perhibuit. Magno se humiliavit, ut a magno exaltaretur humilis. Et se amicum sponsi dixit: et qualem amicum? fortassis aequalem? Absit: longe infra. Quantum longe? Non sum dignus, ait, corrigiam calceamenti ejus solvere . Hic propheta, imo amplius quam propheta, praenuntiari meruit per prophetam. De illo namque dixit Isaias, quod hodie nobis lectum est, « Vox clamantis in deserto, Parate viam Domini, rectas fa
Abbreviated transcription (Latin):
olescentula ĩnaculata depro¬
mit᷑. hic de uetula iã fessa
generat᷑. Habet gͦ & huius
natiuitas aliquid głe atq mi¬
raculi. Quãiuis enĩ uilior partꝰ
mulieris uideat᷑ esse ꝙͣ. uirginiᷤᷤ.
tam̃ sicut mariã suscepimus

Expanded text:
olescentula immaculata deproolescentula immaculata depromitur, hic de vetula jam fessa generatur. Habet ergo et hujus nativitas aliquid gloriae atque miraculi. Quamvis enim vilior partus mulieris videatur esse, quam 460 virginis; tamen sicut Mariam suspicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ria: ecce exaudita ẽ dep̾catio
tua. e uxor tua helisabet con¬
cipiet & pariet filiũ. Exaudita
est inquit oratio tua. Unde
intelligimꝰ quod ioħm zacha¬
rie iusticia magis orando ge¬
nuerit. qͣm helisabeth senectꝰ
ꝓcreando susceꝑit. Hinc inqͣo
intelligimꝰ. qd̾ ioħm obsecratio
creaũit. non uoluptas: Cũ enĩ
mat̾ni uteri uiscera ȩ̨tatis se¬
nectute frigescerent. x fessi
corporis mẽbra fecunditatis
gratiã ꝑdidissent : contra im¬
possibilitatẽ corporis. contra
sterilitatẽ uiscerũ. zacharie
p̾cib helisabet ut̾us intume¬
scit: ⁊ concipit ioħm ñ nat᷑a
sed gr̃a. Unde necesse erat
scm̃ nasci filiũ : qui non tã
cõplexib quã orationibus
gigneret᷑. Minus aũt mirari
debemus. qd̃ tantam ioħes
gr̃am in nascendo meruerit.
Debuit enĩ p̃cursor ⁊ p̃uius
xp̃i aliquid simile hab̾e na¬
tiuitati dñi saluatoris: siqͥdem
dñs de uirgine gignit᷑. ioħs
de sterili ꝓcreatur. Ille de ad¬

Expanded text:
ria, ecce exaudita est deprecatio ria, ecce exaudita est deprecatio tua, et uxor tua Elisabeth concipiet et pariet filium . Exaudita est, inquit, oratio tua; unde intelligimus quod Joannem Zachariae justitia magis orando genuerit, quam Elisabeth senectus procreando susceperit. Hinc, inquam, intelligimus, quod Joannem obsecratio creaverit, non voluptas. Cum enim materni uteri viscera aetatis senectute frigescerent, et fessa jam corporis membra fecunditatis gratiam perdidissent, contra impossibilitatem corporis, contra sterilitatem viscerum, Zachariae precibus Elizabeth uterus intumescit, et concepit Joannem non natura, sed gratia. Unde necesse erat sanctum nasci filium, qui non tam complexibus, quam orationibus gigneretur. 4. Minus autem mirari debemus quod tantam Joannes gratiam in nascendo meruerit; debuit enim praecursor et praevius Christi aliquid simile habere nativitati Domini Salvatoris. Siquidem Dominus de Virgine gignitur, Joannes de sterili procreatur: ille de ad
Abbreviated transcription (Latin):
cuius natalem hodie
cȩlebramꝰ. qͥd potissi¬
mum p̃dicem nescio.
Utrũ qd̃ mirabilit̾
natus est: an quod
mirabiliꝰ sit occisus.
Natus enĩ in ꝓphecia.
in u̾itate ꝑemptus
est.xiascendo annun¬
ciauit saluatoris ad¬
uentũ: moriendo cõ¬
demnauit herodis incestum.
cõmunem hominũ natiuita¬
tem ex reꝓmissione gen̾atus
fuerat. hoc de dõ meruit: ne
cõmuni cũ cęt̾is de scło morte
disced̾et: s corpus qd̃ dño do¬
nante susceꝑat. dñm̃ confitẽ¬
do depoñet. Ergo iohes per
omnia uoluntatẽ dñi fecit:
defunctus. Nam ut natiuitatis
eius seriem breuit̾ repetamus.
cum ẽẽt pat̾ ei zacharias.⁊ ma¬
ter ei helisabet etatis senectu¬
te defessi.⁊ nulla filioꝵ ꝓle
gaudẽnt. ꝓcreandi etiam illis
liberos tempꝰ florentissimum
p̃terisset. ita ut de suscipienda
iam sobole ipsa etiã eos uota
deficerent: subita ꝑ angłin
reꝓmissione donantur: ꝙ nas¬
ci ioħm gabrihel sc̃s annun¬
ciauit dicens. Netimeas zacha¬

Expanded text:
cujus natalem hodie celebramus, quid potissimum praedicem nescio: utrum quod mirabiliter natus sit, an quod mirabilius occisus? Natus enim est in prophetia, in veritate peremptus est; nascendo annuntiavit Salvatoris adventum, moriendo condemnavit Herodis incestum. communem hominum nativitatem ex repromissione generatus fuerat, hoc de Deo meruit, ac communi cum caeteris de saeculo morte discederet; sed corpus quod Domino donante susceperat, Dominum confitendo deponeret. Ergo Joannes per omnia voluntatem Dei fecit; defunctus. Nam ut nativitatis ejus seriem breviter repetamus, cum essent pater ejus Zacharias, et mater ejus Elisabeth aetatis senectute defessi, et nulla filiorum prole gauderent, procreandi etiam illis liberos tempus florentissimum praeteriisset, ita ut de suscipienda jam sobole ipsa etiam eos vota deficerent, subita per angelum repromissione donantur, et nasci Joannem Gabriel sanctus annuntiat, dicens: Ne timeas, Zacha
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ ueniret. qͥs eũ. ferret.
quis eũ caꝑet. qͥs susciperet:
Suscepit qd̃ nos eramuᷤ: ne
remaneremꝰ quod eramꝰ. Sed
qd̃ nos eramꝰ nat᷑a nõ culpa.
Quia enĩ ad homines homo:
ñ tam̃ quia ad peccatores pec¬
cator. De duob istis. natura
humana & culpa humana.
unũ suscepit: aliud sanauit.
Nam si & ipse susciꝑet nr̃am
iniqͥtarẽ.⁊ ipse quereret sal¬
uatorẽ. Suscepit tam̃ feren¬
dã & sanandam. ñ aũt haben.

Expanded text:
o veniret, quis eum ferret? quis eum caperet? quis susciperet? Sed suscepit quod nos eramus, ne remaneremus quod eramus: sed quod nos eramus natura, non culpa. Quia enim ad homines homo, non tamen quia ad peccatores peccator. De duobus istis, natura humana et culpa humana, unum suscepit, aliud sanavit. Nam si ipse susciperet nostram iniquitatem, et ipse quaereret salvatorem. Suscepit tamen ferendam et sanandam, non autem ha
Abbreviated transcription (Latin):
potest. melior melius inferior
inferius. hȩc diuina dispensa¬
cio magnũ nob̃ insinuat sa¬
cramentũ. Uenturus enim
erat xꝰ in carne. Nlon quicũq.
ñ angłs. ñ legatus. sed ipse
ueniens saluos faciet eos.
Non eratqͥcumq uent᷑us. Et
tam̃ quomͦ erat uenturus:
In carne mortali nascituruᷤ:
infans paruulus fut᷑us: in
p̾sepi ponendus. cunis inuol¬
uendus: lacte nutͥendus: per
etates augendus: postremo
etiã morte ꝑim̃dus. Hȩc ergo
omĩa humilitatis indicia: et
niinze humilitatis ẽ forma.
Cuiꝰ hec humilitas: Excelsi.
Quã excelsi: Noli querere ĩ
t̾ra: transcende ꝙ sidera. Cum
es ab eis. Transi et nos. Cum
ueñis ad sedes. dñationes. pͥn¬
cipatus. potestates. audies.
Transi et nos. E nos facti su¬
mus. Omia ꝑ ipsũ facta sunt.
Uniu̾sam tͣnscende creat᷑am.
Quicqͥd conditũ ẽ. quicquid
institutũ. qͥcqͥd mirabile. siue
corporeũ. siue incorporeum.
cuncta tͣnscende. Uidendo ñ¬

Expanded text:
potest, melior melius, inferior potest, melior melius, inferior inferius; haec divina dispensatio magnum nobis insinuat sacramentum. Venturus enim erat Christus in carne, non quicumque, non angelus, non legatus; sed ipse veniens salvos faciet eos . Non erat quicumque venturus: et tamen quomodo erat venturus? In carne mortali nasciturus, infans parvulus futurus, in praesepi ponendus, cunis involvendus, lacte nutriendus, per aetates augendus, postremo etiam morte perimendus. Haec ergo omnia humilitatis indicia et nimiae humilitatis est forma. Cujus haec humilitas? Excelsi. Quam excelsi? Noli quaerere in terra, transcende et sidera. Cum es ab eis, Transi et nos. Cum veneris ad Sedes, Dominationes, Principatus, Potestates, audies, Transi et nos; et nos facti sumus: Omnia per ipsum facta sunt. Universam transcende creaturam; quidquid conditum est, quidquid institutum, quidquid mutabile, sive corporeum, sive incorporeum, cuncta transcende. Videndo no
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ: dicite mͥ. Baptisma
ioh̃is unde ẽ. de cȩlo. an ex ho¬
minibꝰ: Illi continuo reꝑcussi.
ꝙ quãuis tenuit̾ die radiante
ad palpandũ cõpulsi. qm cla¬
ritatẽ illã speculari ñ pot̾ant.
ad su cordis tenebras confuge¬
runt. & ibi secũ turbari ceꝑũt.
offendentes ⁊ ruentes. Si di¬
xerimꝰ inqͥunt ꝰ apud se ipsos
ubi cogitabant. sed qͦ ille cer¬
nebat. si dixerimꝰ inquiunt
de cęlo ẽ. dicet nob. Quare gͦ
ñ credidistis eiꝰ. Ipse enim¬
Si aũt dixerimꝰ ab hominibꝰ.
lapidant nos ppłi: qm̃ ꝓpheta
magnꝰ ioħs habebat᷑. Et dixe¬
runt. Nescimus. Nescitis. in
tenebris estis: lum̃ amittitis.
Quanto enĩ melius si forte
tenebre in corde humano u̾¬
sant᷑. lum̃ admitt̾e ñ amitt̾e.
Ubi dixerunt nescimꝰ. ait
dñs. Nec ego dico uob̃. in qua
potestate ista facio. Scio enĩ
quo corde dixeritis nescimus :
ñ uolentes doceri: sed tũtes
sacio. quantũ ꝑscrutari hõo¬

Expanded text:
sermonem: Dicite mihi, Baptisma sermonem: Dicite mihi, Baptisma Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus? Illi continuo repercussi, et quamvis tenuiter radiante die, ad palpandum compulsi, quoniam claritatem illam speculari non poterant, ad sui cordis tenebras confugerunt, et ibi secum turbari coeperunt, offendentes et ruentes. Si dixerimus, inquiunt: hoc apud se ipsos, ubi cogitabant, sed quo ille cernebat: Si dixerimus, inquiunt, De coelo est; dicet nobis, Quare ergo non credidistis ei? Ipse enimSi autem dixerimus, Ab hominibus; lapidant nos populi: quia propheta magnus Joannes habebatur. Et dixerunt, Nescimus. Nescitis: in tenebris estis, lumen amittitis. Quanto enim melius, si forte tenebrae in corde humano versantur, lumen admittere, non amittere. Ubi dixerunt, Nescimus: ait Dominus, Nec ego dico vobis in qua potestate ista facio . Scio enim quo corde dixeritis, Nescimus, non volentes doceri, sed timentes satio; quantum homo perscrutari
Abbreviated transcription (Latin):
lus maior homo. qͥ maior illo
est. plus ẽ quã homo. Mag¬
nũ testimoniũ xp̃i de seipso.
Sed lippientib ꝙ infirmis
ocłis. parũ de se iustificatur
dies. Infirm ocłi diẽ expaues¬
cunt: lucernã ferunt. Ideo p̾¬
misit lucernã dies uenturus.
sed in corda fideliũ. Lucernam
p̃misit ad confundenda corda
infideliũ. Parau inqͥt luc̃nã
loquens: paraui lucernã xp̃o
meo. Ioħm saluatoris p̃coneor:
iudici p̃cursorẽ uent᷑o: futuro
amicũ sponso. Parau inquit
lucernã xp̃o meo. Quare pa¬
rastie. Inmnicos eiꝰ induã con¬
fusione: suꝑ ipsũ aũt flore¬
bit scĩficatio mea. Quomodo
ꝑ hanc lucernã inmici eius
induti s̃ confusione: Eugło
ꝑscrutem᷑. Calũmantes udei
dno dixerunt. In qͣ potesta¬
te ista facis: Si tu es xp̃e.
dic nob̃ palã. Causã quere¬
bant. ñ fidẽ. Unde insidia¬
rent᷑. ñ unde liberarentur.
attendit.E quid respondit.
confusurus eos de lucernae
Int̾rogo inqͥt etiã ego uos unũ

Expanded text:
 major homo, qui major est illo, plus est quam homo. Magnum testimonium Christi de se ipso, sed lippientibus et infirmis oculis parum de se testificatur dies. Infirmi oculi diem expavescunt, lucernam ferunt. Ideo praemisit lucernam dies venturus. Sed in corda fidelium lucernam praemisit, ad confundenda corda infidelium. Paravi, inquit, lucernam loquens, Paravi lucernam Christo meo: Joannem Salvatori praeconem, judici praecursorem venturo, futuro amicum sponso. Paravi, inquit, lucernam Christo meo. Quare parasti? Inimicos ejus induam confusione: super ipsum autem florebit sanctificatio mea . Quomodo per hanc lucernam inimici ejus induti sunt confusione? Evangelium perscrutemur. Calumniantes Judaei Domino dixerunt, In qua potestate ista facis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Causam quaerebant, non fidem; unde insidiarentur, non unde liberarentur. attendite quid respondit confusurus eos de lucerna. Interrogo, inquit, etiam vos unum
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ d̃s̃ erat. x oĩa ꝑ ipsum
facta sunt . x sine ipso factũ
est nichil. ⁊ in qͦ uita est qd̃
factũ ẽ: uenit ad nos. Ad qͦse
Dignos : Absit. Indignos. Etenĩ
dignis: sed dignꝰ. Nos engm
indigni qͦꝵ misereret᷑. s dig¬
nus ille qui misereret᷑: cui
diceret᷑. Propt̾ miscd̃iam tuã
dñe lib̃a nos. Non ꝓpt̾ p̾cedẽ¬
cia nr̃a merita. s ꝓpt̾ mĩam¬

Expanded text:
erat: et omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil: et in quo est vita quod factum est , venit ad nos. Ad quos? ad dignos? Absit: sed ad indignos. Etenim dignis, sed dignus. Nos enim indigni quorum misereretur; sed dignus ille qui misereretur, cui diceretur, Propter misericordiam tuam, Domine, libera nos. Non propter praecedentia nostra merita, s
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s dei nr̃i actum est grã: ut qui
de cȩlestibꝰ in apłatum uocatus
est. apłatus eiꝰ consecraretur in
celis : Et post hec oĩa. hic ẽ pau¬
lus qui ceruicẽ suam quã adu̾sus
xͥ nromen suꝑbus erexerat. ꝑfidoꝵ
cedendã gladio humillimꝰ ꝑ xp̃i
honore submisit. Noc piguit eũ
ꝓ illo mori. quẽ se ꝓbauerat in¬
uere ⁊ regnare pꝰ mortẽ. Atq ita
factũ ẽ. ut głosissimũ paulum
qui in diu̾sis gentibus ꝓ fide xͥ
multo certamine dimicando in¬
num̾a bella ꝑegerat: uelut uic¬
torem mundi. roma susciꝑet ad
triũphum. Hiĩ ergo s̃ beatissimi
petrus ⁊ paulus. qui sacramentũ
cȩlestis regni uno spũ p̾dicantes.
sub uniꝰ passione̾ doctrinã suã pio
sanguine ⁊ morte fortissima conse¬
crarunt: qui etiã tanquã eccłarum
õium principes facti. dispensatioẽ
celesti romam potentes: sacratis¬
sima sua corpora in illiꝰ urbis arce
reconderent. q̃ tocsꝰ mundi obti¬

Expanded text:
fratres, Dei nostri actum est gratia, ut qui fratres, Dei nostri actum est gratia, ut qui de coelestibus in apostolatum vocatus est, apostolatus ejus consecraretur in coelo. Et post omnia, hic est Paulus, qui cervices suas, quas adversum Christi nomen superbus erexerat, perfidorum caedendas gladio humillimus pro Christi honore submisit; nec piguit 221 eum pro illo mori quem saepe probaverat vivere et regnare post mortem. Atque ita factum est ut gloriosissimum Paulum, qui in diversis gentibus pro fide Christi multo certamine dimicando innumera bella peregerat, velut victorem mundi Roma susciperet ad triumphum. Hi ergo sunt beatissimi Petrus et Paulus, qui sacramentum coelestis regni uno spiritu praedicantes, sub unius passione diei doctrinam suam pio sanguine, 222 et morte fortissima consecrarunt; qui etiam tanquam Ecclesiarum omnium principes facti, dispensatione coelesti, Romam petentes, et sacratissima sua corpora in illius urbis arce reconderent, quae totius orbis obti
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus regnantẽ in cęlo. ullum
tua ꝑsecutio habebit effectũ:
Nunquid nocere mͥ qͥcquam po¬
teris: quẽ non potes intueris
Ego enimi sum iħc nazarenus.
quẽ tu ꝑsequeris. qͥ t̾ras cȩlo.
crucem regno. mortem ꝑpetuita¬
te mutaui. De quibus oĩbus nõ
te debere cunctari. ⁊ ereptus tͥ
nunc. ⁊ post paululũ redditus
suadebit aspectꝰ. At beatissimus
paulus. repentina quidẽ ceci¬
tate coercitus: intellecta tamen
maiestate loq̃ntes ecelo. continuo
fidelis effectus. ⁊ aꝑsecutione.
destitit.⁊ nouos intuendi xp̃m
ocłos acquisiuit. Hic est paulus.
qui ꝓ suaꝵ remuneratione uir¬
tutum. ultra humana merita
tereium raptus ad cęlũ. cȩlestia
secreta cognouit: ut eccłarum
futurus doctor inte᷑ angłos dice¬
ret. quod inter homines p̾dica¬
ret.Aut quis ei impune ultra
non credat. qui de sacram̃tis ⁊¬
dñicis nõ solum audita loquitur.
s et uisa testatur: Quanta hoc

Expanded text:
versus regnantem in coelo ullum versus regnantem in coelo ullum tua persecutio habebit effectum? Nunquid nocere mihi quidquam poteris, quem non potes intueri? Ego enim sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris, qui terras coelo, crucem regno, mortem perpetuitate mutavi. De quibus omnibus non te debere cunctari, et ereptus tibi nunc, et post paululum redditus suadebit aspectus. At beatissimus Paulus repentina quidem caecitate coercitus, intellecta tamen majestate loquentis e coelo, continuo fidelis est effectus, et a persecutione destitit, et novos intuendi Christum oculos acquisivit. Hic est Paulus, qui pro suarum remuneratione virtutum ultra humana merita tertium raptus ad coelum, coelestia secreta cognovit ; ut Ecclesiarum futurus doctor inter angelos disceret quod inter homines praedicaret. Aut quis ei impune ultra non credat, qui de sacramentis dominicis non solum audita loquitur, sed et visa testatur? Quanta hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
subito pastor ex lupo: ex p̾do¬
ne custos: ex hoste defensor.
Unde patuit. nec paulum ma¬
ligͣe m̃tis ꝓposito plebem dñi¬
se quem eligeret in paulo. Hie
est paulus. qui xͥ uocibus in¬
clamatus e cęlo: ocłis in se iu¬
daice infidelitatis obtusis. uidẽ¬
diaciem non ꝑdidit sed muta¬
uit. Amisit ocłos ⁊ recepit: ut
uno eodemq tempore ⁊ inꝑse¬
quentem cecitatis uindicta ꝓ¬
cederet: ⁊ uocantis dei gr̃ã il.¬
luminaret electũ. Ait namq
queris saule: Que mea odiũ
erga me tuum exitatiit iniqͥtas:
Nunquid quia illuminaui ce¬
cos: quia sanaui egros. quia
fugaui demones: quia esuri¬
entes ppłos quinq panibus
pauic.an quia de tumulis.
mortuos suscitaui: An forte
magis quia fidelibus meis.
regnum cȩleste ꝓmisi: s si pͥs¬
tare me posse dubitas. que ꝓmi¬
tto: aspice si tamen potes unde
te uł qualis appello. S quare me
ꝑsequeris saule: Aut quid me
ꝑsequendo ꝓficies. Hunquid ad¬

Expanded text:
subito pastor ex lupo, ex praedosubito pastor ex lupo, ex praedone custos, ex hoste defensor; unde patuit nec Paulum malignae mentis proposito plebem domise quem eligeret in Paulo. 220 Hic est Paulus, qui, Christi vocibus inclamatus e coelo, oculis in se Judaicae infidelitatis obtusis, videndi aciem non perdidit, sed mutavit; amisit oculos, et recepit: ut uno eodemque tempore et in persequentem caecitatis vindicta procederet, et vocantis Dei gratia illuminaret electum; ait illi nqueris, Saule? Quae mea odium erga me tuum excitavit iniquitas? Nunquid quia illuminavi caecos, quia sanavi aegrotos, quia fugavi daemones, quia esurientes populos quinque panibus pavi? An quia de tumulis mortuos suscitavi? An forte magis quia fidelibus meis regnum coeleste promisi? Sed si praestare me posse dubitas quae promitto, aspice, si tamen potes, unde te vel qualem appello? Sed quare me persequeris, Saule? Aut quid, me persequendo, proficies? Nunquid ad
Abbreviated transcription (Latin):
salutifere confessionis emersit.
Hic ẽ petrus. cui xꝰ ascensurus
ad patrẽ pascendas ouiculas
suas agnosq cõm̃dat: ut quos
ille pietatis miseratione rede¬
merat: hic fidei suẽ seruaret.
Et recte sane ei arbiter occul¬
toꝵ dei filiꝰ. pascendas oues su¬
as tuendasq commisit: cui
nouerat in nutriendo grege
dñico: nec studium deẽe nec
fidẽ. Hic ẽ petrus. qui dimi ad
crucem tanquã crugfixi disci¬
pulus duceretur: u̾so se poscẽs
corpore crucifigi. passionẽ nõ
renuit: s equalitatẽ crucis dñi¬
ce deeliauit. ut ostenderet
imiu̾sis. ad mirande se humi¬
litatis uirtutem nouiq mist̾ii
disciplinam.⁊ inter tormen
pulso timore mortis. moriendi
ordinẽ tam acba in passione-
quesuut: Quid etiã de głosi¬
simo referam paulo in quo dñs
fidem nominis sui dum ipsã
fidẽ ꝑsequeretur elegit: Qui
dum uelut acerrimꝰ ꝑsecutor
adhuc eiꝰ in pectore. amicũ sibi
capit ad supplicia xanos. ipse ꝑ¬
petuã captus ad grãm. factꝰ est

Expanded text:
salutiferae confessionis emersit. Hic est Petrus, cui Christus ascensurus ad Patrem, pascendas oviculas suas agnosque commendat: ut quos ille pietatis miseratione redemerat, hic fidei suae virtute servaret. Et recte sane ei arbiter occultorum Dei Filius pascendas oves suas tuendasque commisit, cui noverat in nutriendo grege dominico nec studium deesse nec fidem. Hic est Petrus, qui dum ad crucem tanquam crucifixi discipulus duceretur, verso se poscens corpore ctimuit, sed aequalitatem crucis dominicae declinavit, ut ostenderet universis admirandae se humilitatis virtutem novique mysterii disciplinam et inter tormentpulso timore mortis, moriendi ordinem tam acerba in passione quaesivit! Quid etiam de gloriosissimo referam Paulo, in quo Dominus fidem nominis sui, dum ipsam fidem persequebatur, elegit? Qui dum velut acerrimus persecutadhuc ejus in pectore amicum sibi capit ad supplicia Christianos, ipse perpetuam captus ad gratiam, factus est
Abbreviated transcription (Latin):
quia non unqui pectoris studio:
s simplicis ignorantiȩ in cauta de¬
uocione certabat. Deniq ut primũ
sensibus eiꝰ sp̃s ueritatis infusus
est. ostendit continuo non se xp̃i
seuisse odio: s amore pat̾ne legis.¬
quasi innocent᷑ errasse. De quo qͥd
ego potissimũ dicam. cũ fidelissi¬
ims ipse sibi sit testis: qui nec suas
quod in se gestũ est confiteturꝰ Scio¬

Expanded text:
quia non iniqui pectoris studio, quia non iniqui pectoris studio, sed simplicis ignorantiae incauta devotione certabat. Denique, ut primum sensibus ejus Spiritus veritatis infusus est, ostendit continuo, non se Christi saevisse odio, sed amore paternae legis innocenter errasse. De quo quid ergo potissimum dicam? cum fidelissimus ipse sibi sit testis: qui cum nec suas ecundius quod in se gestum est confitetur.
Abbreviated transcription (Latin):
germanã. oĩ nos deuocione fis̃
necesse ẽ cȩlebrare: quia ⁊ laudabił
eos uita ad głosissimum ꝑduxit
occasum.⁊ mirificus obitus ꝑpe¬
tuã transmisit ad uitã. Et licet ĩ
petro fides emineat. in paulo doc¬
trina p̾cellat. ⁊ magist̾iũ tam̃ pau¬
li fidei plenitudo. ⁊ credulitas petͥ.
doctrine ẽ fundam̃tũ. Quos tan¬
ta cȩlestis electionis dignatio uisi¬
tauit ut hic fieret de piscatore.
doctor: ille de ꝑsecutore defensor.
S in hoc oĩpotentis dei attollenda
maiestas ẽ. qui inspiratiõe mira-¬
bili docendi gr̃am tribuit imꝑito:
⁊ iniquum fecit amare quod ode¬
rat: ⁊ fidẽ quã impugnabat asserere.
Illius piscacionẽ non abstulit sed
mutauit: hinus cecauit ocłos: ut
purgatiore recepto lumine. clari¬
sima m̃tis aciȩ. ultra humanum
ude posset aspectũ. Quanti gͥ m̾i¬
ti apud dñm suum petrus erat.
sui minist̾io complacuisse xͦ credi¬
mus paulũ: qui tantum placere
potuit ꝑsecutor: Placuit enim.

Expanded text:
germanam omni nos devotione, fratres, necesse est celebrare, quia et laudabilis eos vita ad gloriosissimum perduxit occasum, et mirificus obitus perpetuam transmisit ad vitam. Et licet in Petro fides emineat, in Paulo doctrina praecellat; et magisterium tamen Pauli fidei plenitudo est, et credulitas Petri doctrinae est fundamentum; quos tanta coelestis electionis dignatio visitavit, ut hic fieret de piscatore doctor, ille de persecutore defensor. Sed in hoc omnipotentis Dei attollenda majestas est, qui inspiratione mirabili 225 docendi gratiam tribuit imperito, et inimicum fecit amare quod oderat, et fidem, quam impugnabat, asserere. Illius piscationem non abstulit, sed mutavit; hujus caecavit oculos ut, purgatiore recepto lumine, clarissimae mentis acie ultra humanum videre possit aspectum. Quantum igitur meriti apud Deum suum Petrus erat, sui ministerio complacuisse Christo credimus Paulum, cui tantum placere potuit persecutor? Placuit enim,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ audiuit archana u̾ba que non
licet homini loqui. Quid hoc apło
magnificencius: cui inmedio
mortalium constituto.⁊ supra ce¬
los ire datũ.⁊ ad t̾ras reddire con¬
cessum ẽt Quid beatius uiro. qui
inter secreta paradisi ediscere me¬
ruit. quod nec lingua hominis
loqui possit: nec quisquã mere¬
retur audire: Et cum tante sit̃
subllimitatis illa que docuit. ut
comphendere ea mẽs humana
non possit: quante illud puta¬
mus ẽẽ głȩ. quod ꝓdere sibi asse¬
rit non licere: Quid etiã de pe¬
tro referam. cuius tanta a deo ẽ
aꝓprobata iusticia tantaq ei po¬
testas attributa ẽ iudicandi: ut
in arbitrio eiꝰ poneretur celeste
iudicium: ꝑ spicite gͦ ⁊ estima¬
te quanto nobis sit petrus apłs
honore reuerendus: cuius sen¬
tentiam in t̾ris ꝓlatã. sempit̾¬
ni iudicis equitas nõ repellit.
Et ideo diligent̾ intendite que
sit eiꝰ głe magnitudo: cui dum
claues regni cõmittuntur et̾
die passio cȩlebratur: hoꝵ hodie

Expanded text:
et audivit arcana 226 verba, quae non licet homini loqui . Quid hoc Apostolo magnificentius, cui in medio mortalium constituto, et supra coelos ire datum, et ad terras redire concessum est? Quid hoc beatius viro, qui inter secreta paradisi ediscere meruit quod nec lingua hominis loqui possit, nec quisquam mereretur audire? Et cum tantae sint sublimitatis illa quae docuit, ut comprehendere ea mens humana non possit; quantae illud putamus esse gloriae quod prodere sibi asserit non licere? Quid etiam de Petro referam, cujus tanta a Deo est approbata justitia, tantaque ei potestas attributa judicandi, ut in arbitrio ejus poneretur coeleste judicium? Perspicite ergo, et aestimate quanto nobis sit Petrus apostolus honore reverendus, cujus sententiam in terris prolatam sempiterni judicis aequitas non repellit. Et ideo diligenter intendite quae sit ejus gloriae magnitudo, cui dum claves regni committuntur aetedie passio celebratur: horum hodie
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ⁊ pat̾. unum s̃. Et si u̾bũ caro fac¬
tũ ẽ qd̾ nõ erat: manet qd̾ erat. Bemq
cũ de patre tanquã de agͥcola dixisset
qͦs infructuosos palmites tollat: frue¬
tuosos aũt purget ut plus afferãt
fructũ: cõtinuo etiã se ipsum mu¬
datorẽ palmitũ ostendens. iã uos ĩqͥt
mundi estis. ꝓpt̾ sermonẽ quẽ locutꝰ

Expanded text:
ipse et Pater unum sunt, et si Verbum caro factum est, quod non erat, manet quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset, quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget, ut plus afferant fructum, continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendens: Jam vos, inquit, mundi esti
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Quare nõ ait mundi estis ꝓ¬
pter baptisinũ quo loti estis. s ait
⁊ in aqua u̾bũ mundat: Detrahe
u̾biĩ: ⁊ qͥd ẽ aqua nisi aqua: Accedit
u̾bũ ad elem̃tũ. ⁊ fit sacram̃tũ etiã
ipsum tanquã uisibile u̾bum. Nam
⁊ hoc utiq dixerat. qñ pedes discipłis

Expanded text:
vobis. Quare non ait, mundi estis pvobis. Quare non ait, mundi estis propter Baptismum quo loti estis, sed ait, et in aqua verbum mundat? Detrahe verbum, et quid est aqua nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit Sacramentum, etiam ipsum tanquam visibile verbum. Nam et hoc utique d
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ. si c̃ unicuiq dñs dedit. Nõ itaq de
suo. Iã u̾o qd̾ seqͥtur. s d̾s ĩcrem̃tũ de¬
dit: nõ ꝑ illos s ꝑ se ipsum facit. Ex ceda
hoc huãnã hiũlitatẽ: excedit angłicã
sublimitatẽ: nec omĩno ꝑtinet nisi ad
agͥcolã trimitatẽ. Iã uos mundi estis.
Mundi scł. aq mundandi. Neq enim
nisi mundi eẽnt: fiructũ ferre potus¬
sent. & tam̃ omẽm qui fert fructum
purgat agͥcola. ut fructũ plus affea.
fert fructũ qr mundꝰ ẽ.: atq ut pł
afferat purgatur adhuc. Qͥs enim
ẽ inhac uita sic mundꝰ. ut non sit
magis magisq mundandr. Ubi si
drxerimus q peccatũ nõ habemus:
nos ipsos seducimus: ⁊ u̾itas in nobis
nõ ẽ. Si aũt cõfessi fuernius pecea¬
ta nr̃a: fidelis ẽ ⁊ iꝰtꝰ: qͥ dimittat nob̾
pcc̃a.⁊ mundet nos ab oĩ iniqͥtate.
Mundet utiq mundos. hoc ẽ frue¬
tuosos: ut tanto sit fructiosiores.
quanto fuerĩt mundiores. Iam uoᷤ
mundi estis. ꝓpt̾ u̾bũ qd locutꝰ sũ

Expanded text:
nus dedit: non itaque de suo. Jam vero quod sequitur, sed Deus incrementum dedit ; non per illos, sed per seipsum facit: excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. Jam vos mundi estis, mundi scilicet atque mundandi. Neque enim nisi mundi essent, fructum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobisonfessi fuerimus peccata nostra, fidelis est et justus, qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate . Mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
suscitauit a mortuis. saluus eris. Corde
enim creditur ad iusticiã: ore aũt cõ¬
fessio fit ad salutẽ. Unde⁊ in actibus
apłoꝵ legitur: fide mundans corda
eoꝵ. Et in epła sua beatꝰ petrus. sic ⁊
uos inqͥt baptisma saluos facit: non
carnis depositio sordium: s cõscientie
bone int̾rogatio ĩ dm̃. Hoc ẽ u̾bũ fidei
qd̃ p̃dicamus: quo sine dubio ut mũ¬
dare possit cõseeratur ⁊ baptismꝰ. Xp̃e
qͥppe nobiscũ uitis. cũ patre agricola
eã scĩficaret ĩqͥt: mundãs eã laua-¬
ero aque ĩ u̾bo. Mundatio gͥ. nequa¬
quã fluxo ⁊ labili tribueretur elem̃¬
to: nisi addetur in u̾bo. Hoc u̾bum
fidei tãtũ ualet ĩ eccła dei: ut ꝑ ipsũ
credentẽ: offerentẽ: benedicentẽ:
tingentẽ: etiã tantillũ mundet in
fantẽ: quãuis nõ dũ ualentẽ corde
cred̾e ad iꝰticiã. ⁊ cõfiteri ad salutem.
Totũ hoc fit ꝑ u̾bũ. de qͦ dñs ait:
iam uos mũdi estis ꝓpt̾ u̾bũ qd̾ locu¬

Expanded text:
is. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Unde et in Actibus apostolorum legitur, Fide mundans corda eorum ; et in epistola sua beatus Petrus, Sic et vos, inquit, baptisma salvos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio. Hoc est verbum fidei, quod praedicamus : quo sine dubio, ut mundare possit, consecratur et baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum eam sanctificaret', inquit, 'mundans eam lavacro aquae in verbo'. Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi adderetur 'in verbo'. Hoc verbum fidei tantum valet in aecclesia, ut per ipsam credentem, offerentem, benedicentem, tinguentem etiam tantillufantem, quamvis nondum valentem corde credere ad justitiam, et ore confiteri ad salutem. Totum hoc fit per verbum de quo Dominus ait: Jam vos mundi estis propter verbum quod locu
Abbreviated transcription (Latin):
labor ẽ. Bene ẽ illi. ⁊ malus ẽ:
male ẽ illi: ⁊ bonꝰ ẽ: ⁊ suꝑ am¬
bos d̾s iudex ẽ. Iustus gͦ uidex.
dat bona malis: ⁊ mala bonis.
Labor est ante me. S quousq
labor ẽ: Donec introeam in
scũarium dei: ⁊ intelligam in
nouissima. Ergo si intellexe¬
ris in nouissima. ent requies
inuentionis: ꝑit labor questi¬
onis. Intellige innouissima.¬
ubi nemo erit malus felix:
nemo infelix bonus. Qͥd enĩ
ait: Qͥd enim mͥ ẽ in celo:

Expanded text:
labor est. Bene est illi, et malus est; labor est. Bene est illi, et malus est; male est illi, et bonus est: et super ambos Deus judex est. Justus ergo judex dat bona malis, et mala bonis. Labor est ante me. Sed quousque labor est? Donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima. Ergo si intellexeris in novissima, erit requies inventionis, peribit labor quaestionis. ubi nemo erit felix malus, nemo infelix bonus. Quid enim ait? Quid enim mihi est in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
qui exfide uiuitis. qͦꝵ cor rec
tũ est. qui futuram eandẽq
ueram ⁊ sempit̾nam felicita¬
tem sꝑatis: qñ uidetis gau¬
dentes. ⁊ letantes homines
in ista falsa ⁊ deceptoria feliei¬
tate: si pii estis dolete : si sa¬
ni estis flete. Sic enim ⁊ ille
cui cõmoti s̃ pedes rep̾hendit
se quia dm̃ ceꝑat accusare:
⁊ ibi iam erat. sed pene fuit.
paulominus fuit. Non nega¬
uit d̾s scientiam : s tanquã
motis pedibus ĩnutauit. Qd
ẽ nutare : Dubitare. Qñ aũt
se rep̾bendit quod cor rectũ
non habuit. quid dixit:
Quare mͥ turbati s̃ pedes:
Quia zelaui inquit in pecca¬
toribus : pacem peccatoꝵ ui¬
dens. Quia uidi diuites iniqͦs.
zelaui.⁊ dixi quia ꝑdidi iusti¬
ciam ⁊ sine causa iustificaui
cor meũ: ⁊ laui inter innocẽ¬
tes manus meas. Et eum du¬
bito sic cepi cognoscere. Sic ce¬
pi inqͥt cognoscere: hoc labor
est ante me. Mlagnus labor.
istã soluere questionẽ. uere

Expanded text:
qui ex fide vivitis, qqui ex fide vivitis, qtum est, qui futuram eamdemque veram et sempiternam felicitatem speratis; quando videtis gaudentes et laetantes homines in ista falsa et deceptoria felicitate, si pii estis, dolete; si sani estis, flete. Sic enim et ille cui commoti sunt pedes, reprehendit se, quia Deum coeperat accusare, et ibi jam erat; sed pene fuit, paulo minus fuit. Non negavit Deo scientiam: sed tanquam motis pedibus nutavit. Quid est nutare? Dubitare. Quando autem se reprehendit, quod correctum non habuit, quid dixit? Quare mihi turbati sunt pedes? Quia zelavi, inquit, in peccatoribus, pacem peccatorum videns . Quia vidi divites iniquos, zelavi; et dixi quia perdidi justitiam, et sine causa justificavi cor meum, et lavi inter innocentes manus meas. Et cum dubito, sic coepi cognoscere. Sic coepi, inquit, cognoscere: hoc labor est ante me. Magnus labor, istam solvere quaestionem. Vere
Abbreviated transcription (Latin):
nouit dñs qui s̃ eius. et
nouit quid ꝓ ipsis faciat.
de illis qui non s̃ eius .S
tu si transieris. si t̾rena calca¬
ueris: si non frustra sursum
cor te habere responderis :
transeundo queres locum im¬
pii: et non inuemies. In illa
enĩ uita futura. quis locus
impii. Nunquid ad huc opus
habemus excerceri malis: Nun¬
quid necesse habet aurum.
adhuc purgari ꝑ paleam:
Totus enim mundꝰ. fornax au¬
rificis. Ibi iusti tanquã aurũ.
ibi impii tanquã palea. Ibi
tribulatio sicut ignis: ibi
ds sicut aurifex. Pus dm̃ lau¬
dat: aurũ rutilat: impiꝰ dm̃
blasphemat: paleat᷑ fumat.
Ad unam tribulationẽ tan¬
quã ad unum ignem ille
purgatur. ille uastatur: sed
⁊ me ipsum. Cogitationes car¬
nales in adiutorio dm̃i tran¬
seamus: sursũ cor habeamꝰ :
de uita futura cogitemꝰ: ubi
cum fuerit cor tuum. tran-¬
sisti. Ubi ẽ impiꝰ. Non ibi
erit. Hic necessarius erat. ibi
queres eum: ⁊ non muenieᷤᷤ

Expanded text:
novit Dominus qui sunt ejus ; et novit Dominus qui sunt ejus ; et novit quid pro ipsis faciat, de illis qui non sunt ejus. Sed tu si transieris, si terrena calcaveris, si non frustra sursum cor te habere responderis; transeundo quaeres locum impii, et non invenies. In illa enim vita futura quis locus impii? Numquid adhuc opus habemus exerceri malis? Numquid necesse habet aurum adhuc purgari per paleam? Totus enim mundus fornax aurificis. Ibi justi tanquam aurum: ibi impii tanquam palea. Ibi tribulatio sicut ignis: ibi Deus sicut aurifex. Pius Deum laudat, aurum rutilat: impius Deum blasphemat, palea fumat. Ad unam tribulationem, tanquam ad unum ignem, ille purgatur, ille vastatur: sed et me ipsum. Cogitationes carnales in adjutorio Domini transeamus, sursum cor habeamus, de vita futura cogitemus: ubi cum fuerit cor tuum, transisti. Ubi est impius? Non ibi erit. Hic necessarius erat: ibi quaeres eum, et non invenies
Abbreviated transcription (Latin):
Iudas tradidit ⁊ damnat᷑:
tradidit filium pater. ⁊
głificatur. Tradidit in quã
iudas magistrum. ⁊ dam¬
natur: tradidit se ipse fi¬
lius ⁊ laudatur. Quomͦ
iudas tradidit xp̃m. om̃s
nouimus. Expectatis for¬
tassis audire quomͦ pater
tradiderit filium. Et boc
nostis. Sed cominemorabo.
ut recordemini. Audi apłm
dicentem de deo patre. Qͥ
ꝓpͥo filio non peꝑcit: s ꝓ
nobis oĩbus tradidit eum.
Audi ⁊ de filio. Qui me ĩqͥt
dilexit. ⁊ tradidit se ipsũ
ꝓ me. Duos iam uide tra¬
ditores. Patrem filii tradi-¬
torem: filium sui ipsius tra¬
ditorem: s utrumq salua-¬
torem : quia utrumq crea¬
torem. Iudas gͦ quid fecit:
Quid enĩ boni fecit: Honũ
de illo factum ẽ: non ipse
bonum fecit. Neq enim ait
iudas. tradam xp̃m: ut lib̾e¬
tur genus humanũ. In iuda
tradidit auaritia : in deo
mĩa. Non redditum est iu¬
de. nisi quod ipse fecit: nõ
qd̃ de illo d̾s̃ fecit. Quare¬
ista diximus : Quia ẽ in hoc
scło impio locus. ⁊ prsus

Expanded text:
udas tradidit, et damnatur: tradidit Filium Pater, et glorificatur. Tradidit, inquam, Judas magistrum, et damnatur: tradidit se ipse Filius, et laudatur. Quomodo Judas tradidit Christum, omnes novimus: exspectatis fortassis audire quomodo Pater tradidit Filium. Et hoc nostis: sed commemorabo, ut recordemini. Audi Apostolum dicentem de Deo Patre: Qui proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Audi et de Filio: Qui me, inquit, dilexit, et tradidit semetipsum pro me . Duos jam vide traditores: Patrem Filii traditorem, Filium sui ipsius traditorem, sed utrumque salvatorem, quia utrumque creatorem. Judas ergo quid fecit? Quid enim boni fecit? Bonum de illo factum est, non ipse bonum fecit. Neque enim ait Judas: Tradam Christum, ut liberetur genus humanum. In Juda tradidit avaritia; in Deo, misericordia. Non redditum est Judae nisi quod fecit, non quod de illo Deus fecit. ista diximus? Quia est in hoc saeculo impio locus: et prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
inde agat. qui creauit to¬
rifex portat. aurifex appe¬
ndit: aurifex librat. Pic¬
tor nouit ubi ponat i¬
grum colorẽ. ut sit deco¬
ra pictura : ⁊ d̾s neseit ubi
ponat peccatorẽ. ut sit
ordinata creatura: Nisi
die tot fideles: Alii ma-¬
li seruantur: ut boni in¬
de nascantur. Boni grã dei :
nam tota damnata est
massa peccati. Quid diabo¬
lo nequius : Et de illiꝰ ne¬
quicia quanta bona fecit
ds̃. Non funderetur ꝓ salu¬
te nr̃a sanguis redẽptoris:
nisi ꝑ nequiciã desertoris.
ibi seriptũ est. Immisit di¬
abolus in cor iude. ut tra-
malus iudas. Qualis orga¬
narius : tale organũ. Usus
ẽ ergo male diabolus suo
uase. usus ẽ ambobus dñs
bene. Conati s̃ gͦ ad nr̃am
ꝑniciem: d̾s hoc uertere

Expanded text:
inde agat, qui totum creavit rifex portat, aurifex appendit, aurifex librat. Pictor novit ubi ponat nigrum colorem, ut sit decora pictura; et Deus nescit ubi ponat peccatorem, ut sit ordinata creatura? Cap. die tot fideles? Alii mali servantur, ut boni inde nascantur. Boni gratia Dei: nam tota damnata est massa peccati. Quid diabolo nequius? et de illius nequitia quanta bona fecit Deus? Non funderetur pro salute nostra sanguis Redemptoris, nisi per nequitiam desertoris. ibi scriptum est: Immisit diabolus in Cor Iudae, ut tradmalus Iudas: qualis organarius, tale organum. Usus est ergo male diabolus suo vase: usus est ambobus Dominus bene. Conati sunt ergo ad nostram perniciem: Deus hoc vertere
Abbreviated transcription (Latin):
trus fixis genib p̾catus ẽ do¬
minũ: &e precatione scã uicit
magicã leuitatẽ. Prior enim
ascendit ad dñm oratio quam
uolatus: & ante ꝑuenit iusta
peticio. quã iniqua p̾sumptio.
Ante inquã petrus. in terris
positus obtinuit quod petebat.
quam symon ꝑueniret ad cȩ¬
lestia qͦ tendebat. Tunc igitur
petrus uelut uinctũ illum de
sublimi aere deposuit: ꝙ qͦdã
p̾cipicio ⁊ saxa elidens. eiꝰ cru¬
ra confregit. Et hoc in oppro¬
brio facti illius. ut qui paulõ
ante uolare tẽptauerat. subi¬
to ambulare ñ posset: & qui
pennas assũpserat. plantas
amitteret.Sed ne forte hoc
mirum uideat᷑. quod magus
iste p̾sente apło ꝑ aerẽ aliquã¬
diui uolitau̾it: hoc pacientia
petri fecit. Pmisit enim illuor
sublimius ascende : ut alcuiᷤ
caderet. Uoluit enim in excel¬
sum leuari. ad conspectũ om¬
nium : ut ruentẽ illum de
excelso. ocłi omniũ ꝑuid̾ent.
hȩc gͥ est iniquitatis elatio.

Expanded text:
trus fixis genibus precatus est Dotrus fixis genibus precatus est Dominum, et precatione sancta vicit magicam levitatem. Prior enim ascendit ad Dominum oratio quam volatus, et ante pervenit justa petitio quam iniqua praesumptio. Ante, inquam, Petrus in terris positus obtinuit quod patebat, quam Simon perveniret ad coelestia quo tendebat. Tunc igitur Petrus velut vinctum illum de sublimi aere deposuit, et quodam praecipitio in saxo elidens ejus crura confregit; et hoc in opprobrium facti illius: ut qui paulo ante volare tentaverat, subito ambulare non posset; et qui pennas assumpserat, plantas amitteret. Sed ne forte hoc mirum videatur, quod magus iste praesente Apostolo per aerem aliquandiu volitaverit, hoc patientia Petri fecit. Permisit enim illum sublimius ascendere, ut altius caderet: voluit eum in excelsum levari ad conspectum omnium, ut ruentem illum de excelso oculi omnium perviderent. Haec igitur est iniquitatis elatio,
Abbreviated transcription (Latin):
obtinet nationũ. scilicet ut
ubi caput suꝑsticionis erat:
illic caput quiesceret scĩtatis:
& ubi gentiliũ principes ha¬
bitabant. illic ȩccłiaꝵ princi¬
pes morerent᷑. Cuius aũt me¬
riti sint beatissim petrus ⁊
paulus. hinc possumꝰ intelligẽ
quod cum dñs orientis regionẽ
ꝓpria illustrau̾it passione: occi¬
dentis plagã nequid minus
eẽt. uice sin apłoꝵ sanguine il¬
liumire dignatus est. Et licet
illius passio nob̃ sufficiat ad
salutẽ : tamenͣ᷑ ħoꝵ martyriũ
nob̃ contulit ad exemplum:
hodierna gͥ die beati apłi san
guinẽ ꝓfuderunt. Sed uidea¬
mus causam. qͣre ista ꝑpessi
sunt. Scilicet quod inter cet̾a
mirabilia etiam magũ illuo
symonẽ orationib suis de a¬
eris uacuo p̾cipicui ruma ꝓ¬
strauerint.Cum enĩ idem
symon se xp̃m diceret.⁊ tan¬
quã filium ad patrẽ assereret
uolando se posse conscende
atq elatus subito magiciᷤᷤ ar¬
tibus uolare cepisseͬ: tunc pe¬

Expanded text:
obtinet nationum: scilicet ut obtinet nationum: scilicet ut ubi caput superstitionis erat, illic caput quiesceret sanctitatis; et ubi gentilium principes habitarent, illic Ecclesiarum principes morarentur. Cujus autem meriti sint beatissimi Petrus et Paulus, hinc possumus intelligere quod Dominus Orientis regionem propria illustraverit passione; Occidentis, ne quid minus esset, vice sui, apostolorum sanguine illuminare dignatus est; et licet illius passio nobis sufficiat ad salutem, tamen et amborum martyrium nobis contulit ad exemplum. Hodierna guinem profuderunt: sed videamus causam quare ista perpessi sunt: scilicet quod inter caetera mirabilia etiam magnum illum Simonem orationibus suis de aeris vacuo praecipiti ruina prostraverint. Cum enim idem Simon se Christum diceret, et tanquam filium ad Patrem assereret volando se posse conscendere, atque elatus subito magicis artibus volare coepisset; tunc Pe
Abbreviated transcription (Latin):
uicie̾ ĩmortalitatis ille dispen¬
sat: scientiȩ thesauros iste lar¬
git᷑. Sunt enĩ scientiȩ thesauri
sicut scriptũ est: in quo sunt
om̃s thesauri sapientie & sci¬
entiȩ absconditi. Ergo beati¬
petrus & paulus eminent int̾
uniu̾sos apłos: & peculiari qͣ¬
dam p̾rogatiua p̾cellunt. Ue¬
rum inter ipsos quis cui p̾po¬
nat᷑ incertũ est. Puto enĩ illos
equales eẽ meritis: qui equales
sunt passione: & simili eos fi¬
dei deuotione iuxisse. qͦs simi¬
lem uidemꝰ ad martyrii głam
ꝑuenisse. Nec enz sine causa-
factũ putemꝰ. quod una die.
uno in loco: unus tiranni to¬
lerau̾e sententiã. Una die pa¬
ssi sunt : ut ad xp̃m pariter
ꝑuenirent. Uno in loco: ne al¬
ter romȩ deesset. Sub uõno ꝑ¬
secutore: ut equalis crudelitaᷤᷤ
utrumq constringeret. Dies
cutor decretus est. ꝓ uirtute.
Uin quo tandem loco marty¬
rium ꝑtulerunt: In urbe ro¬
ma quȩ pͥncipatum ⁊ caput

Expanded text:
vitias immortalitatis ille dispenvitias immortalitatis ille dispensat, scientiae thesauros iste largitur; sunt enim scientiae thesauri, sicut scriptum est, In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Ergo Petrus et Paulus eminent inter universos apostolos, et peculiari quadam praerogativa praecellunt; verum inter ipsos quis cui praeponatur incertum est. Puto enim illos aequales esse meritis, quia aequales sunt passione, et simili eos fidei devotione vixisse, quos simul videmus ad martyrii gloriam pervenisse. Non enim sine causa factum putemus quod una die, uno in loco, unius tyranni toleravere sententiam. Uno die passi sunt, ut ad Christum pariter pervenirent; uno in loco, ne alteri Roma deesset; sub uno persecutore, ut aequalis crudelitas utrumque constringeret: dies cutor decretus est pro virtute. Et in quo tandem loco martyrium pertulerunt? In urbe Romana, quae principatum et caput