comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
laude coniungere: dum tantoꝵ euentium quȩroratione
foelicitatem istam optimi imperatores pietate meruistis.
Optime igitur quantum arbieror Sacraaissimi Impera¬
cores hee potissima elegi quȩ gemino natali tuo predicare.
Et enim cȩterȩ uireutes & bona processu ȩtatis eueniunt.
Fortitndo annis accedentib roboratur: continentia disci¬
plinȩ prȩcepus adisiraditur. institia cognitione iuris
adiscitnr. Ipsa deniq illo quȩ uidetur rerum omnium do¬
mina esse sapientia: ꝑspeddis omnium moribus & explora¬
tis rerum docetur euentis. sole cum nascentib pariter
oriuntue pietas ac foelicitas. Naturalia sunt enim aĩoꝵ
bona & premia fatorum. eremini ergo natales pias uo¬
bis mentes & imperatorias tribuere fortunas Atq inde
sandtitans uestrȩ omnium successuum manat exordum
Quod nascentes nos ad opes generis humani bona sydera
& amica uiderunt quȩ uobis concordiam sempiternã

Expanded text:
laude coniungere, dum tantorum eventuum quaero rationem: laude coniungere, dum tantorum eventuum quaero rationem: felicitatem istam, optimi imperatores, pietate meruistis! Optime igitur, quantum arbitror, sacratissime imperator, haec potissima elegi quae gemino natali tuo praedicarem. Etenim ceterae virtutes et bona cetera processu aetatis eveniunt: fortitudo annis accedentibus roboratur, continentia disciplinae praeceptis traditur, iustitia cognitione iuris addiscitur, ipsa denique illa quae videtur rerum omnium domina esse sapientia perspectis hominum moribus et exploratis rerum docetur eventis. Solae cum nascentibus pariter oriuntur pietas atque felicitas; naturalia sunt enim animorum bona et praemia fatorum. Gemini ergo natales pias vobis mentes et imperatorias tribuere fortunas, atque inde sanctitatis vestrae omniumque successuum manat exordium quod nascentes vos ad opes generis humani bona sidera et amica viderunt. Quae vobis concordiam sempiternam
Abbreviated transcription (Latin):
sed sua quoq elade quesitas alamanni terras ami¬
sere sed repetunt. O magnam uim numinis uestri nõ
iste modo alięq gentes uiribus armisꝗ terribiles fi.¬
ducia instrude ad ꝑnitiem ĩ manitatis utuntur. Sed
etiam blemies illi. ut audio leuibus modo assueti sagidas
aduersus ethiopas quȩxunt arma quȩ non habent &
pene nudis odiis prolia internecina cõmittunt. Iam de
ꝑduellibus ultionem non armis non exercitu capitis .si¬
cut hucusq fecistis. lam inꝗͣ fortunatissimi imperatores
foelicitatem uncitis soli. Et quid unꝗͣ romani prinapes
de foelicitate sua prȩdi cari lȩcius audierunt: ꝗ̃ cum dice¬
retur: hostes quiescere.otiosos esst. pacem colere. At e¬
nim quanto hoc est laudabilius ac melius quod de prospẽi¬
tate seculi nestri certatim omnium hominum cirẽufert
Sel consangumeos suos tam innumeros uobis tam nouos ex
omni hostium genere successus fortuna suppeditat ut ĩã
mihi necesse sir illa q̃ initio separaueram. xursus hic cõr

Expanded text:
sed sua quoque clade quaesitos. Alamanni terras amisere sed repetunt. O magnam vim numinis vestri! Non istae modo aliaeque gentes viribus armisque terribiles fiducia instructae ad perniciem immanitatis utuntur, sed etiam Blemyes illi, ut audio, levibus modo adsueti sagittis adversus Aethiopas quaerunt arma quae non habent, et paene nudis odiis proelia interneciva committunt. Iam de perduellibus ultionem non armis, non exercitu capitis, sicut hucusque fecistis; iam, inquam, fortunatissimi imperatores, felicitate vincitis sola. Ecquid umquam Romani principes de felicitate sua praedicari laetius audierunt quam cum diceretur hostes quiescere, otiosos esse, pacem colere? At enim quanto hoc est laetabilius ac melius quod de prosperitate saeculi vestri certatim omnium hominum circumfertused consanguineos suos !» Tam innumeros vobis, tam novos ex omni hostium genere successus Fortuna suppeditat, ut iam mihi necesse sit illa quae initio separaveram rursus hic communi
Abbreviated transcription (Latin):
caput damibiuis enoluit. quaꝗ borridus secat alba gͣt¬
maniam. Sed etiam sub ipso lucis occasu. qua tingita¬
no lutori scalpitani monais obuium latus in mediterra.¬
neos sinus admittit Oceanum. nunc omnes insangui¬
nem suum populi quibus nunꝗͣ concingie esst romanis
obstinate ꝗ feritatis poenas/ nune sponte ꝑsoluunt fũt
inuiscera sua gene effrena mauroꝵ. ghõti burgundos
pęnitus excidunt: pursumq pro uctis armantur a¬
lamanni. Itemꝗ teruingi pars alia gothoꝵ adiuncta
manu thayfalorum aduersim blandalos gipedes q
concurrunt. Ipsos persas ipsumꝙ regem adscitis saccis
& ruffis &gellis potit frater ormies. Nec respicie
uel promaiestate quasi regem nel pro pietate quasi
fratrem. Burgundiones alam̃anoꝵ agros occupane

Expanded text:
caput Danubius evolvit quaque horridus secat Alba Gercaput Danubius evolvit quaque horridus secat Alba Germaniam, sed etiam sub ipso lucis occasu, qua Tingitano litori Calpetani montis obvium latus in Mediterraneos sinus admittit Oceanum, ruunt omnes in sanguinem suum populi, quibus numquam contigit esse Romanis, obstinataeque feritatis poenas nunc sponte persolvunt. Furit in viscera sua gens effrena Maurorum, Gothi Burgundos penitus excidunt, rursumque pro victis armantur Alamanni itemque Tervingi; pars alia Gothorum adiuncta manu Taifalorum adversum Vandalos Gipedesque concurrunt. Ipsos Persas ipsumque regem adscitis Sacis et Rufiis et Gelis petit frater Ormies nec respicit vel pro maiestate quasi regem vel pro pietate quasi fratrem. Burgundiones Alamannorum agros occupave
Abbreviated transcription (Latin):
ses. & tamen cultura duplicatur. Ubi siluȩ fuere
iam seges est: metendo & iundemiando defecimus
illud uero non suggeratur hcet quo modo dicam an
ꝗ̃ desinam: tantam esse impcrii uestri felicitatem. ut
undiq se barbarȩ naciones uicissim lacerent & excidãt
alcernis dimicationibus ex insidiis clades suas dupli¬
cent & instaurent. Sarmaticas uestras ꝙ reticas &
transrbenas expeditiones furore ꝑcite insemet imi¬
tentur. Sancte iupiter ꝙ horcules bone tandem bella
ciuilia adgentes illas uesania digna transtulistis om¬
nemq illam rabiom ex̃ terminos buius imperii in
tertas hostino distulistis. Et enim quod ait ille rom̃ai
carminis primus auctor. asole exorienet adusq meo¬
tis paludes id nunc longius longiusq protendere lic&
si quis hostilem in mutua clade uesaniam toto orbe per¬
censeat. Et enim ab ipso solis ortu non modo hac citra
meotis sub extrema Septentrionis plaga/ qua feruiđu

Expanded text:
ses, et tamen cultura duplicatur. Vbi silvae fuere, ses, et tamen cultura duplicatur. Vbi silvae fuere, iam seges est: metendo et vindemiando defecimus. Illud vero, non suggeratur licet, quoquo modo dicam ante quam desinam: tantam esse imperii vestri felicitatem ut undique se barbarae nationes vicissim lacerent et excidant, alternis dimicationibus et insidiis clades suas duplicent et instaurent, Sarmaticas vestras et Raeticas et Transrhenanas expeditiones furore percitae in semet imitentur. Sancte Iuppiter et Hercules bone, tandem bella civilia ad gentes illa vesania dignas transtulistis, omnemque illam rabiem extra terminos huius imperii in terras hostium distulistis. Etenim, quod ait ille Romani carminis primus auctor, «a sole exoriente usque ad Maeotis paludes», id nunc longius longiusque protendere licet, si qui hostilem in mutua clade vesaniam toto orbe percenseat. Etenim ab ipso solis ortu non modo circa Maeotim, ac sub extrema septentrionis plaga, qua fervidum
Abbreviated transcription (Latin):
de utroq nestrum audeo predicare. Ubicunq sitis
in unum licet palatium concesseritis diumnitatem
uestram ubiq uersari: omnes terras/ ommaꝗ maia
plena esse nestri. Quid enim mirum. si enm possit hic
mundus iouis esse plenus possit & herenlis. Admon&
me & temporis & loci ratio & maiestatis tuȩ reuere.¬
cia: ut finem dicendi faciam: quanꝗͣ de foelicitate
uestra tam pauca dixerim: ꝙ tam multa restent.
Sed ecce suggerunt: adhuc potes dicere de salubri¬
tate temporum & fertilitate terrarꝵ. Reuera enm
Sacratissimi imperatores scimus omnes ante ꝗͣ uos
salutem reip. redderetis: quanta frugum inopia: ꝗͣta
funerum copia fuit. fame passim morbisq grassanti¬
tus. Et uero lucem gentibus extulistis: exinde salu.¬
tares spiritus ingiter manant. Nullus ager fallit agri.¬
colam: nisi quod spem nbertate superat. hominum eta¬
tes & numerus augetur: rumpunt hort ea conditȩ mes¬

Expanded text:
de utroque vestrum audeo praedicare: ubicumque sitis, de utroque vestrum audeo praedicare: ubicumque sitis, in unum licet palatium concesseritis, divinitatem vestram ubique versari, omnes terras omniaque maria plena esse vestri. Quid enim mirum si, cum possit hic mundus Iovis esse plenus, possit et Herculis? Admonet me et temporis et loci ratio et maiestatis tuae reverentia ut finem dicendi faciam, quamquam de felicitate vestra tam pauca dixerim et tam multa restent. Sed ecce suggerunt: «Adhuc potes dicere de salubritate temporum et fertilitate terrarum». Re vera enim, sacratissime imperator, scimus omnes, ante quam vos salutem rei publicae redderetis, quanta frugum inopia quanta funerum copia fuerit, fame passim morbisque grassantibus. Vt vero lucem gentibus extulistis, exinde salutares spiritus iugiter manant. Nullus ager fallit agricolam, nisi quod spem ubertate superat. Hominum aetates et numerus augetur. Rumpunt horrea conditae mes
Abbreviated transcription (Latin):
foelicitatis appareat homines priuatis redus in tenti
lta plerunq propriis difficultatibus implicantuo: ut oĩa
enocarent adiri suoꝵ. Uos tantę reip. administratoe
suscepta/ quos huc atq illuo tot uebes: tot castra. tot
limites. tot circumi ecta. romano imperio flumina mõ¬
tes. littora uocant/ tancuro animis & forcuna ualeris
ut in unum conuenire possitis nihilominus orbe securo.
neq enim pars ulla terraꝵ maiestatis uestrȩ prȩsentia
caret/ etiam cum ipsi abesse uideamini. Ne tantułũ
quidem barbarȩ nationes audent animos attollere:
quod uos in interiorem imperii uestri sinum successe¬
ritis. Quinĩmo ipsi magis in uobis fiduciam ꝑtimescũt
quod se contemm sentiunt cum relinquuntur. Itaꝗ il¬
lud quod de uestro cecinit poeta romanus lone. lonis
iupiter sumaum cȩli uerticem teneat supra nubia
supraq uentos sedens in luce perpetua numen tamen
eus ac mentem toto infusam esse mundo. ld nunc ego

Expanded text:
felicitatis appareat ! Homines privatis rebus intenti felicitatis appareat ! Homines privatis rebus intenti ita plerumque propriis difficultatibus implicantur, ut omni aevo careant aditu suorum; vos tantae rei publicae administratione suscepta, quos huc atque illuc tot urbes tot castra tot limites tot circumiecta Romano imperio flumina montes litora vocant, tantum animis ac fortuna valetis ut in unum convenire possitis, nihilominus orbe securo. Neque enim pars ulla terrarum maiestatis vestrae praesentia caret, etiam cum ipsi abesse videamini. Ne tantulum quidem barbarae nationes audent animos attollere quod vos in interiorem imperii vestri sinum secesseritis: quin immo ipsi magis in vobis fiduciam pertimescunt, quod se contemni sentiunt cum relinquuntur. Itaque illud quod de vestro cecinit poeta Romanus Iove, «IovisIuppiter summum caeli verticem teneat supra nubila supraque ventos sedens in luce perpetua, numen tamen eius ac mentem toto infusam esse mundo, id nunc ego
Abbreviated transcription (Latin):
nubia illa me cogitatio subit: quanam animi magnitu.¬
dine ad renisendos exercitus uestros discesseritis pie¬
tatemq uestram utilitate reip. uiceritis. Qui tunc uestri
sensus fuere qui uultus. qua patientes ad dissimulanda
indicium ꝑturbationis cenli. Respexistis profedto sepius neq
hec de uobis uana finguntur: talia uobis dedistis annia:
cito ad conspedtum mutiumm reuersuri. Facilis est miba
transitro Sacratissimi imperatores ab hac pietans uestrȩ
laude ad predicationem fochcieatis. hoc enim ipsum stelici¬
tatis est. quod ut conspicere uos inuicem completiq possi¬
tis in manu uestra est. Solem ipsum lunamq cernimus
quia totius mundi funguntur officiis: non iusi post multa
secula certa lege conuenire. Uestra tam libera est &bta
maiestas iut insummis rebus generis humani nihil uob
necesse sit nisi uestrȩ parere pietan. Cȩterum siquis
ad humana respiciat: quanto magis magnitudo uestrȩ

Expanded text:
nvivia, illa me cogitatio subit quanam animi magnitunvivia, illa me cogitatio subit quanam animi magnitudine ad revisendos exercitus vestros discesseritis pietatemque vestram utilitate rei publicae viceritis. Qui tunc vestri sensus fuere, qui vultus! Quam impatientes ad dissimulandum indicium perturbationis oculi! Respexistis profecto saepius, neque haec de vobis vana finguntur. Talia vobis dedistis omina, cito ad conspectum mutuum reversuri. Facilis est mihi transitus, sacratissime imperator, ab hac pietatis vestrae laude ad praedicationem felicitatis. Hoc enim ipsum felicitatis est quod ut conspicere vos invicem complectique possitis in manu vestra est. Solem ipsum lunamque cernimus, quia totius mundi funguntur officiis, non nisi post multa saecula certa lege temporum convenire: vestra tam libera est et beata maiestas, ut in summis rebus generis humani nihil vobis necesse sit nisi vestrae parere pietati. Ceterum si quis ad humana respiciat, quanto magis magnitudo vestrae
Abbreviated transcription (Latin):
pregaudio iam sine metu uestri & palam manu monstrãe:
Uicles diocletiam. maximianum uides: ambo sunt . pa.¬
ritor sunt/ ꝗͣ iundti sedent i ꝗͣ concorditer colloquuntur.
ꝗ̃ cito transeune. nemo studio suo par fuit oculis adin¬
tuendum dumque nos alterna cupiditate mix antur.
nentrum satis uidere potuerunt. Ipsa etiam gentium do¬
mina Roma in modico propinꝗtatis n estrȩ elata gaudio
uosa especulis suorum montium prospicere conata. quo
se uultibus nestris propius expleret: ad intuendum quonii¬
nus quantum ꝑteart accessit. Lumina siquidem Senatus
sui musit bearissune illi ꝑ eos dies mediolanensium ciuitati
similitudinem maiestatis libenter impartiens. ut ibi
tunc esse sedes imperii uideretur. quo uter uenerat
imperator. interim tamen dum mihi ante ocuilos pono quot¬
tidiana nestra colloquia coniunctas in ommni sermone dex¬
teras ocesariaq cõmunicata: obtutu mutuo transasta d̃o¬

Expanded text:
prae gaudio, iam sine metu vestri et palam manu demonstrare: prae gaudio, iam sine metu vestri et palam manu demonstrare: «Vides Diocletianum? Maximianum vides? Ambo sunt! Pariter sunt! Quam iunctim sedent! Quam concorditer conloquuntur! Quam cito transeunt!». Nemo studio suo par fuit oculis ad intuendum, dumque vos alterna cupiditate mirantur, neutrum satis videre potuerunt. Ipsa etiam gentium domina Roma immodico propinquitatis vestrae elata gaudio vosque e speculis suorum montium prospicere conata, quo se vultibus vestris propius expleret, ad intuendum cominus quantum potuit accessit. Lumina siquidem senatus sui misit beatissimae illi per eos dies Mediolanensium civitati similitudinem maiestatis suae libenter impartiens, ut ibi tunc esse sedes imperii videretur quo uterque venerat imperator. Interim tamen, dum mihi ante oculos pono cotidiana vestra conloquia, coniunctas in omni sermone dexteras, ioca seriaque communicata, obtutu mutuo transacta co
Abbreviated transcription (Latin):
gratesq cantari: non opinione traditus. sed conspicu¬
us & presens iupiter cominus inuocari non aduena sed
imperatres hercules adorari. Quid illud dii bonis quale
pietas nestra spectaculum dedit: Cum mediolanensi pa¬
latio admissis qui sacros uultus adoraturi erant. con¬
specti estis ambo. & consuetudinem simplicis ueneratio¬
nis geminato numine repence turbastis. Nemo ordmñe
numinum solita secutus est disciplina. omnes adorandi
mora restiterunt. duplicato pietasis officio contumaces.
Atq hȩc quidem uelut interiorib sacrariis operta uene¬
rano eorum modo animos obstupefecerat: quibus aditũ
uestri dabant ordines dignitatis. Ut uero limine egres¬
si ꝑ mediam urbem simul uehebamini. Testa ipsa se ut
audio pene cõmouerunt. omnibus uiris foeminis. par¬
uulis sembus aut infores in publicum proruentib aut
ꝑ superiora edium limmna ĩminentib clamare omnes

Expanded text:
gratesque cantari, non opinione traditus sed conspicugratesque cantari, non opinione traditus sed conspicuus et praesens Iuppiter cominus invocari, non advena sed imperator Hercules adorari. Quid illud, di boni! Quale pietas vestra spectaculum dedit, cum in Mediolanensi palatio admissis qui sacros vultus adoraturi erant conspecti estis ambo, et consuetudinem simplicis venerationis geminato numine repente turbastis! Nemo ordinem numinum solita secutus est disciplina; omnes adorandi mora restiterunt duplicato pietatis officio contumaces. Atque haec quidem velut interioribus sacrariis operta veneratio eorum modo animos obstupefecerat quibus aditum vestri dabant ordines dignitatis. Vt vero limine egressi per mediam urbem simul vehebamini, tecta ipsa se, ut audio, paene commoverunt, omnibus viris feminis parvulis senibus aut per fores in publicum proruentibus aut per superiora aedium lamina imminentibus. Clamare omnes
Abbreviated transcription (Latin):
matres ĩtalix pensa manibus abiecerunt paruos libeõs
arreptos ad templa traxerunt. Ibi edessacras sparso
capillo suo quȩq uerrebat. nario plandu ploratuq fu.¬
turis cladibus omina dabant: transimenum & cannas
dolore prȩsago precinebant. Nunc aurem ut proximũ
ex utrisq alpium iugis uestrum numen effulsit. tota
Italia clarior lux diffusa omnibus qui suspexerant ad.¬
miratio atq dubitatio iniecta est. quinam de illis mon.¬
tium uerticibus orirentur. An bis gradib in terras¬
e cȩlo descenderent. Ut uero propuis propiusq coepti
estis agnosci/ omnes agri oppleti. Non hominibus mado
aduisendum procurientibus sed etiam pecuidum gre.¬
gibus remota pascua & nemora linquentib concursãe
interse agricolȩ nunciare totis uisa argȩ incendi thũa
poni uina hbari. uictimȩ cȩdi: cuncta gandio calere:
cuncta plausib trepudiare. diis immortalibus landes

Expanded text:
matres Italae pensa e manibus abiecerunt, parvos liberos matres Italae pensa e manibus abiecerunt, parvos liberos adreptos ad templa traxerunt, ibi aedes sacras passo capillo suo quaeque verrebat, vario planctu ploratuque futuris cladibus omina dabant, Trasimennum et Cannas dolore praesago praecanebant. Nunc autem, ut primum ex utrisque Alpium iugis vestrum numen effulsit, tota Italia clarior lux diffusa, omnibus qui suspexerant aeque admiratio atque dubitatio iniecta, ecquinam di de illis montium verticibus orirentur, an his gradibus in terras caelo descenderent. Vt vero propius propiusque coepti estis agnosci, omnes agri oppleti non hominibus modo ad visendum procurrentibus sed etiam pecudum gregibus remota pascua et nemora linquentibus, concursare inter se agricolae, nuntiare totis vicis visa, arae incendi, tura poni, vina libari, victimae caedi, cuncta gaudio calere, cuncta plausibus tripudiare, dis immortalibus laudes
Abbreviated transcription (Latin):
Tanta facilitate illa. quȩ tunc aliis forent in accessibilia
superastis. atq inde iulias, hinc cottias alpes: quasi
relictas escu arenas patentium lutorum transcurri¬
stis. Eant nunc rerum ueterim prȩdicatores & hãni¬
balem illum multis laboribus. magnaq exercitus sui
diminutione alpes penetrasst mirentur. Uos inindtis.¬
simi imperatores prope soli alpium uias hibernis ii.¬
ubus obstructas diuinis uestigiis aperiustis: ut quon.¬
dam hercules ꝑ eadem illa culmina. hiberiȩ spolia in¬
comitatus abduxit. Tamen si fortunȩ causeq hãniba.¬
lis ac uestroꝵ ĩtinerum comparentur/ quanto hȩc ue.¬
stra diis hominibus ꝗ acc eptiora sunt. quanta laude
ac sempiterna memoria digniora. Tunc pano ex sũ¬
mis alpibus uiso italia contremuit statim pecua agros
deserro omnes familię rusticanȩ siluas & ferarum
cubicula petiuere. Quonuntio accepto omnib uebibus

Expanded text:
Tanta facilitate illa quae tunc aliis forent inaccessibilia Tanta facilitate illa quae tunc aliis forent inaccessibilia superastis, atque inde Iulias hinc Cottias Alpes quasi relictas aestu arenas patentium litorum transcurristis. Eant nunc rerum veterum praedicatores et Hannibalem illum multis laboribus magnaque exercitus sui diminutione Alpes penetrasse mirentur! Vos, invictissimi imperatores, prope soli Alpium vias hibernis nivibus obstructas divinis vestigiis aperuistis, ut quondam Hercules per eadem illa culmina Hiberiae spolia incomitatus abduxit. Tum, si fortunae causaeque Hannibalis ac vestrorum itinerum comparentur, quanto haec vestra dis hominibusque acceptiora sunt, quanto laude ac sempiterna memoria digniora! Tunc Poeno ex summis Alpibus viso Italia contremuit, statim pecua agrique deserti, omnes familiae rusticanae silvas et ferarum cubilia petivere. Quo nuntio accepto omnibus oppidis
Abbreviated transcription (Latin):
runt/ cȩteri homines fortasse crediderunt. Quod digñu
est maiestate uestra duirna uobis & nocturna curricula
utraq mundi lumina cõmodasse. Sed remoueamus istic
fabulas imperitoꝵ. uerum loquamur. Sestra uobis pie¬
tas Sa craassimi imperatores uolucres dedit cursus. Et¬
enim cum nihil sit amino uelocius: uos quoꝵ igneȩ im¬
mortalesq mentes minime sentiunt corporum moras
ꝑuecti estĩs ad nos mutui desiderii celeritate. Sed qua
tandem uice temporum: quo tempestatis habitu:nem¬
pe hieme sȩnissima & bis quoꝗ regionib inusitata
terris uniformibus cumꝗ ipsi anhelitus bominum
circa sua ora concretirrigore canescerent/ adeo ut
res est aduersus indementiam locorum ac syder
uestre uos maiestats potentia tuebatur. ut cȩteris ho¬
minib atq regionibus ui frigorum astridtis & op̃pssis
nos solos aure lenes uermq flatus & dedudtis nu-¬
bibus aditinera uestra directi solis radii sequebant.

Expanded text:
runt ceteri homines fortasse crediderint, quod dignum runt ceteri homines fortasse crediderint, quod dignum est maiestate vestra, diurna vobis et nocturna curricula utraque mundi lumina commodasse. Sed removeamus istinc fabulas imperitorum, verum loquamur: vestra vobis pietas, sacratissime imperator, volucres dedit cursus. Etenim cum nihil sit animo velocius, vos, quorum igneae immortalesque mentes minime sentiunt corporum moras, pervecti estis ad vos mutui desiderii celeritate. Sed qua tandem vice temporum, quo tempestatis habitu! Nempe hieme saevissima et his quoque regionibus inusitata,terris uniformibus, cumque ipsi anhelitus hominum circa sua ora concreti rigore canescerent. Adeo, ut res est, adversus inclementiam locorum ac siderum vestrae vos maiestatis potentia tuebatur, et ceteris hominibus atque regionibus vi frigorum adstrictis et oppressis vos solos aurae lenes vernique flatus et diductis nubibus ad itinera vestra directi solis radii sequebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
inesse consensum Neq in illi uideris promptior neq
tu illi cundtantior sed inuicem uosmet imitamim. In¬
uicem uestros affectatis annos sic uos fertis quasi am¬
bo iuniores/ ambo seniores nenter plus suis moribus fa¬
uet/ nterq se uult hoc ẽẽ/ quod frater est. inde igitur
proximȩ ule inp̃ntia uestrȩ̨ pietatis exupit/ quod nos
nulla regionu longinquitas nulla iniqͥtas locorum
nulla tempestatis asperitas retinere aue morariꝑo¬
tuit: quominus ad conspectum uestri ꝑ uolaretis. Ip̃am¬
nec ĩtiuerum confedao: nec solitis adminiculis usa
properatio: quid simili concitus eques/ aut ueliuola na¬¬
uis: diumus quidam impetus fuit. quo repente in eun¬
dem locum abutroq solis aduerso fine uenistis. ipsos
si quidem quos premiseratis nuntios reliquistis ut bsq¬
ipsam quȩ uos conata est prȩuenire famam preuerti¬
stis: ut absq paucissimis qui uobis comites hercie potue¬

Expanded text:
inesse consensum: neque tu illi videris promptior neque inesse consensum: neque tu illi videris promptior neque tibi ille cunctantior, sed invicem vosmet imitamini, invicem vestros adfectatis annos. Sic vos geritis quasi iuniores ambo, ambo seniores. Neuter plus suis moribus favet; uterque se vult hoc esse quod frater est. Inde igitur proxime illa impatientia vestrae pietatis erupit quod vos nulla regionum longinquitas, nulla iniquitas locorum, nulla tempestatis asperitas retinere aut morari potuit, quominus ad conspectum vestri pervolaretis. Nenec itineris confectio nec solitis adminiculis usa properatio. Quid simile concitus eques aut velivola navis? Divinus quidam impetus fuit, quo repente in eundem locum ab utroque solis adverso fine venistis; ipsos siquidem quos praemiseratis nuntios reliquistis, ipsam quae vos conata est praevenire Famam praevertistis, ut absque paucissimis qui vobis comites haerere potue
Abbreviated transcription (Latin):
Dioclenanum notorum compotem reddiã erunt. Diude¬
re inter inter uos dii immortales sua beneficia non pos.¬
sunt. Qnicquid alcarutri prestatur / amborum est. olstu¬
pescerent certe omnes homines admiratione uestri
etiam si uos idem parens eademꝗ mater ad istam con¬
cordiam nacurȩ legitus imbuissent. At enim quanto hoc
est admirabiluis nel pulcbrius. quod uos castra quod
prelia quod pares iuctoriȩ fecere fr̃es dum uirtil tib
nestris fauetis dum pulcherrima inincem facta lauda¬
tis: dum adsummum fortunȩ fasagium pari gradu te¬
aitis. diuersis sanguinem affeltibus misciustis. Non
fortuta in uobis est germanitas usq ad imperium simi¬
litudo. Quȩ ne etiam inceruallum uestrȩ iuncit ȩtatis
Q seniorem uinioremq caritate mutua reddit equales
ut iam illud falso dictumsit non delectari societate re¬
rum nisi pares annos. incelligimus enmm sacratissimi
principes geminum uobis quanuis sitis dispares etatibos

Expanded text:
Diocletianum votorum compotem reddiderunt. DivideDiocletianum votorum compotem reddiderunt. Dividere inter vos dii immortales sua beneficia non possunt; quidquid alterutri praestatur amborum est. Obstupescerent certe omnes homines admiratione vestri, etiam si vos idem parens eademque mater ad istam concordiam Naturae legibus imbuissent. At enim quanto hoc est admirabilius vel pulchrius quod vos castra, quod proelia, quod pares victoriae fecere fratres! Dum virtutibus vestris favetis, dum pulcherrima invicem facta laudatis, dum ad summum fortunae fastigium pari gradu tenditis, diversum sanguinem adfectibus miscuistis. Non fortuita in vobis est germanitas sed litudo. Quin etiam intervallum vestrae vincit aetatis et seniorem iunioremque caritate mutua reddit aequales, ut iam illud falso dictum sit non delectari societate rerum nisi pares annos. Intellegimus enim, sacratissimi principes, geminum vobis, quamvis dispares sitis aetatibus,
Abbreviated transcription (Latin):
sempiternas. Obtrectant inuicem sibi artifices operum
sor didorum. Est inter aliquos enam canore uocis inuidia.
Nihil deniq tam uile. tam uulgare est: cunis participes ma¬
lignis emulationis stimulis uacent. Uester uero ĩmortalos
animus omnibus opibus/ omniq fortuna atq ipso est maior
imperio. Nobis rhenus & hister & cum gemino tygris eu-¬
frate. & uterq qualem accepit & reddidit Oceanus &
quicquid est inter ista terrarum & fluminum & tector
tam facili sunt ȩquanimitate cõmunia ꝗ̃ sibi gaudent
esse cõmunem oculi diem. Ita duplices uobis diuinȩ po¬¬
tencie fructus pietas uestra largitur: & suo uterq finitͥ
ꝙ consortis imperio. Laurea ille denistis a colentib
Syriam nationibus & illa retica & illa Sarmatica te
Maximiane fecerunt pio gaudio triumphare. Iuđãq
hȩc gens cayborium herculorumq deleta & transrhe¬
num inctoria & domitis oppressa francis tella piratica

Expanded text:
sempiternas. Obtrectant invicem sibi artifices operum sempiternas. Obtrectant invicem sibi artifices operum sordidorum, est inter aliquos etiam canorae vocis invidia, nihil denique tam vile tamque vulgare est cuius participes malignis aemulationis stimulis vacent: vester vero immortalis animus omnibus opibus omnique fortuna atque ipso est maior imperio. Vobis Rhenus et Hister et Nilus et cum gemino Tigris Euphrate et uterque qua solem accipit ac reddit Oceanus et quidquid est inter ista terrarum et fluminum et litorum, tam facili sunt aequanimitate communia quam sibi gaudent esse communem oculi diem. Ita duplices vobis divinae potentiae fructus pietas vestra largitur: et suo uterque fruitur et consortis imperio. Laurea illa de victis accolentibus Syriam nationibus et illa Raetica et illa Sarmatica te, Maximiane, fecerunt pio gaudio triumphare; itidemque hic gens Chaibonum Erulorumque deleta et Transrhenana victoria et domitis oppressa Francis bella piratica
Abbreviated transcription (Latin):
tendam pacem cum rege uenientes: parthumq uobis
munerum miraculis blandientem. Nouam mibi pro¬
pono dicendi legem/ ut cum omnia uidear silere. quȩ
summa sint.ostendam tamen in esse laudib uestris alia
maiora. Que igitur illa sunt. Pietas uestra Sacratissimi
Imperatores atq foclicitas. Nam primum omnium quã¬
ta uestra est erga deos pietas: quo aris simulacris tem¬
plis donariis uestris deniq nominibus ascriptis ad¬
uinctis imaginibus ornasds sanctioresq fecistis exem¬
plo uestrȩ uenerationis. Nunc enim uore homines in¬
telligunt ac potestas deorum/ cur tam impense colantur
auobis. Deinde id quod maxime deorum immortalin
cum religione coniunctum est quanta uosmet inincem
pietate colitis. Quȩ unꝗͣ uidere secula talem in sum ma
potestate concordiam. qui germam geminiq fratres in¬
diuiso patrimonio tar equabiliter utuntur : ꝗͣ uos orbero¬
mano: Ex quo profecto manifestum est/ cȩteroꝵ hominũ
animas esse humiles & caducas: uestras uero celestes &

Expanded text:
tendam pacem cum rege venientes Parthumque vobis munerum miraculis blandientem: novam mihi propono dicendi legem ut, cum omnia videar silere quae summa sint, ostendam tamen inesse laudibus vestris alia maiora. Quae igitur illa sunt? Pietas vestra, sacratissime imperator, atque felicitas. Nam primum omnium, quanta vestra est erga deos pietas, quos aris simulacris templis donariis, vestris denique nominibus adscriptis, adiunctis imaginibus ornastis, sanctioresque fecistis exemplo vestrae venerationis! Nunc enim vere homines intellegunt quae potestas deorum, cum tam impense colantur a vobis. Deinde, id quod maxime deorum immortalium cum religione coniunctum est, quanta vosmet invicem pietate colitis! Quae enim umquam videre saecula talem in summa potestate concordiam? Qui germani geminive fratres indiviso patrimonio tam aequabiliter utuntur quam vos orbe Romano? Ex quo profecto manifestum est ceterorum hominum animas esse humiles et caducas, vestras vero caelestes et
Abbreviated transcription (Latin):
quas dimĩna celeritate ꝑ agrastis: ubi sitis incissin ne¬
sciunt/ sciunt tamen uos ubiq uicisse Sed de rebus
bellicis iuctoriisꝙ uestris Sacratissimi imperatores
& multi summa elequentia prȩditi sȩpe dixerunt. et
ego pridem cum mihi auditionis tuȩ diuina digna.¬
tie eam copiam tribuit quantum potui predicam
hodie uerosi de duabus rebus. quas ad hoc tempiis ap¬
tissimas: nisi fallor elegi: dicere mihi fauente nestra
maiestate conagerit᷑ de cȩteris ueniam silentii pe¬
tam. Non c̃õmemoro igitur uirtute uestra remp do¬
minatu se uissimo liberatam. Non dico exacernatas
seculi prioris inuiriis ꝑ dementiam uestram᷑ obseꝗñ
redisse prouincias. Muto etiam dies festos iictoris
triumphisq celebratos : Taceo trophea germanica
in medio de fixabarbaria. Transto lumitem retie re¬
pentina hostium clade promotum. Omitto Sarmatiȩ
uastationem oppressumq captuntatis uinculissara¬

Expanded text:
quas divina celeritate peragrastis, ubi sitis vicissim nequas divina celeritate peragrastis, ubi sitis vicissim nesciunt: sciunt tamen vos ubique vicisse. Sed de rebus bellicis victoriisque vestris, sacratissime imperator, et multi summa eloquentia praediti saepe dixerunt et ego pridem, cum mihi auditionis tuae divina dignatio eam copiam tribuit, quantum potui praedicavi. Hodie vero si de duabus rebus, quas ad hoc tempus aptissimas nisi fallor elegi, dicere mihi favente vestra maiestate contigerit, de ceteris veniam silentii petam. Non commemoro igitur virtute vestra rem publicam dominatu saevissimo liberatam, non dico exacerbatas saeculi prioris iniuriis per clementiam vestram ad obsequium redisse provincias, mitto etiam dies festos victoriis triumphisque celebratos, taceo trophaea Germanica in media defixa barbaria, transeo limitem Raetiae repentina hostium clade promotum, omitto Sarmatiae vastationem oppressumque captivitatis vinculis Sarra
Abbreviated transcription (Latin):
miramur. Incerdum etiam pro amoris impatientia ti¬
mebamus. quod expedinones nestras numerare nõ
possumus. Quod duitius in issdem manere uestigiis
dedignamini quod uobis a continuo cursu rerum
gerendarum non modo amcenitas locorum: aut no¬¬
bilitas urbium/ sedne ipsa quidem nictoriaꝵ uestra¬
rum lȩtitia remoratur. Illum modo syria uiderat:
iam pannonio susceperat: Tu modo Galliȩ oppida
illustraueras iam summas artes moneti herculis
preteribas. Ambo cum ad oxientem occidentemq oc¬
cupare putaremini repente in medio italiȩ gremio
appariustis. hos fructus capitis operum maximorum
Sic interim meritorum conscientia triumphatis dũ
triumphos ipsos semper uincendo differtis. Quod quȩ¬
cunꝗ pulcherrima facitis: continuo trmsitis & ad ma¬
iora properatis. ut dum uestigia uestra miramur sđuq
adhuc esse inconspectu putamus: iam de uobis audia¬
nius longinqna miracula. lta omnes prouinciȩ ure

Expanded text:
miramur, interdum etiam pro amoris impatientia timiramur, interdum etiam pro amoris impatientia timebamus, quod expeditiones vestras numerare non possumus, quod diutius in isdem manere vestigiis dedignamini, quod vos a continuo cursu rerum gerendarum non modo amoenitas locorum aut nobilitas urbium sed ne ipsa quidem victoriarum vestrarum laetitia remoratur. Illum modo Syria viderat: iam Pannonia susceperat. Tu modo Galliae oppida inlustraveras: iam summas arces Monoeci Herculis praeteribas. Ambo, cum ad Orientem Occidentemque occupari putaremini, repente in medio Italiae gremio apparuistis. Hos fructus capitis operum maximorum, sic interim meritorum conscientia triumphatis, dum triumphos ipsos semper vincendo differtis, quod quaecumque pulcherrima facitis continuo transitis et ad maiora properatis ut, dum vestigia vestra miramur dumque vos adhuc esse in conspectu putamus, iam de vobis audiamus longinqua miracula. Ita omnes provinciae vestrae,
Abbreviated transcription (Latin):
cris certaminibus accitos/ ut pertinaci animositate c̃ẽ¬
tandi multa faciant ipsius similia iuctoris ad eos. At
imperator utraq uestra numina semꝑ aliquid agunt
agendumq curent: ut iam nobis illa quam prouobis
susceper amus cura ponenda sit: cum non laborare uos
sed parentes deos iudeamus imitari. Cumq prȩterea
ingenitum illum uibis diuinȩ mentis ardorem etiã
earum quȩ primȩ nos suscepere regionum alacritas
excitarit. Non enim inociosa aliqua delitiisꝗ corrup¬
ta parte terrarum nati institutiq estis sed in hispro¬
uinciis: quas ad infatagabilem consuetudinem labo¬
ris atq patientię fractus licet orpositus hostis armis
tamen semꝑ instructus lua es exercet. in quibus om̃is
uita militia est/ quarum etiam foemine egerarum
gentium iuris fornores sunt. Ex istis ergo causis stirpis
uestrȩ patriorumq institutoꝵ illa eueniunt / quȩ sepe

Expanded text:
cris certaminibus accitos ut pertinaci animositate cercris certaminibus accitos ut pertinaci animositate certandi multa faciant ipsius similia Victoris. Adeo, sacratissime imperator, utraque vestra numina semper aliquid agunt agendumve curant, ut iam nobis illa quam pro vobis susceperamus cura ponenda sit, cum non laborare vos sed parentes deos videamus imitari, cumque praeterea ingenitum illum vobis divinae mentis ardorem etiam earum quae primae vos suscepere regionum alacritas excitarit. Non enim in otiosa aliqua deliciisque corrupta parte terrarum nati institutique estis, sed in his provinciis quas ad infatigabilem consuetudinem laboris atque patientiae fracto licet oppositus hosti, armis tamen semper instructus limes exercet, in quibus omnis vita militia est, quarum etiam feminae ceterarum gentium viris fortiores sunt. Ex istis ergo causis stirpis vestrae patriorumque institutorum illa veniunt quae saepe
Abbreviated transcription (Latin):
lem infatigabili manu uduit: omniumq rerum ordĩne
& uices peruigil seruat. Neq enim tune tantũmodo c̃õ¬
mouetur cum tonitrua incutit & fulmina iacit sed
etiam si tumultuantia elementoꝵ officia pacauit. tlihi¬
lominus tanien & fata disponit & ipsas que tacite labunt
auras placido sinu fundit & in aduersa nitentem impe¬
tu celi uapit solem. ltidemq Maximiane hercules tuus
audtor qui cum inter homineserat ittrras omnes & ne¬
mera pacauit. Urbes dominis crudelibus liberaut etiã
celo dirarum alitum uoluora tela detraxit: ꝙ terrores
inferum abdudto custode compestuit. Exinde certe nibilo¬
minus post adoptionem celitum uiuentemq c̃onubiũ
perpetiuis est uirtutis assertor omnibusq fortium
uirorum laboribus fauet. In omni certamine conatus
adimuat iustiores. hns quidem certe diebus quibus ĩmor¬
talitacis origo celebratur instigat ut uidemus illos asa¬

Expanded text:
lem infatigabili manu volvit, omniumque rerum ordines lem infatigabili manu volvit, omniumque rerum ordines ac vices pervigil servat. Neque enim tunc tantummodo commovetur, cum tonitrua incutit et fulmina iacit, sed etiam, si tumultuantia elementorum officia pacavit, nihilominus tamen et fata disponit et ipsas quae tacitae labuntur auras placido sinu fundit, et in adversa nitentem impetu caeli rapit solem. Itidemque, Maximiane, Hercules tuus. Mitto quod dum inter homines erat terras omnes et nemora pacavit, urbes dominis crudelibus liberavit, etiam caelo dirarum alitum volucra tela detraxit, etiam terrores inferum abducto custode compescuit; exinde certe nihilominus post adoptionem caelitum Iuventaeque conubium perpetuus est virtutis adsertor omnibusque fortium virorum laboribus favet, in omni certamine conatus adiuvat iustiores. His quidem certe diebus, quibus immortalitatis origo celebratur, instigat, ut videmus, illos a sa
Abbreviated transcription (Latin):
quem regitis orbe deducit: ut nos semper auxili uestri
caritate iper ad libertatem piȩ conquestionis impr¬
lerit. Cum itinera uestra ipsis hibernis hostibus dieb
ꝑ uicina illa çelo al pium iuga. quibus italiam natura
uallauit ꝑq illa saxa & duriorem saxis niuium densita
non sentit pati nos putaremus iniuriam. Reddimus tam
rationem solicitudini uestrȩ ꝙ inspecta penitus ueritate
cognoumus quȩ causa faciat: ut nunꝗͣ ocio acquiescere
uelitis. Profecto enim non patitur hoc celestis ille uestri
tale est. stare nescit. sempiter noꝗ motust seruat eter¬
nitas. Deinde precipue illi uestri parentes qui uobis no
mina & imperia tribuerunt perpetius maximorum
operum altionibus accupantur. Ille siquidem diocletiani
audtor dens prȩter depulsos quondam cȩli possessione
titanas & mox bi formia bella monstroꝵ perpeti cura qͣuis
compositum gubernat imperium. Atq hanc tantam mo¬

Expanded text:
quem regitis orbe deducit, ut nos semper anxios vestri quem regitis orbe deducit, ut nos semper anxios vestri caritate nuper ad libertatem piae conquestionis impulerit, cum itinera vestra ipsis hiberni solstitii diebus per vicina illa caelo Alpium iuga, quibus Italiam Natura vallavit, perque illa saxa et duriorem saxis nivium densitatnon sentit pati vos putaremus iniuriam. Reddidimus tamen rationem sollicitudini nostrae, et inspecta penitus veritate cognovimus quae causa faciat ut numquam otio adquiescere velitis. Profecto enim non patitur hoc caelestis ille vestri tale est stare nescit, sempiternoque motu se servat aeternitas. Deinde praecipue vestri illi parentes, qui vobis et nomina et imperia tribuerunt, perpetuis maximorum operum actionibus occupantur. Ille siquidem Diocletiani auctor deus praeter depulsos quondam caeli possessione Titanas et mox biformium bella monstrorum perpeti cura quamvis compositum gubernat imperium, atque hanc tantam mo
Abbreviated transcription (Latin):
composueram facio iacturam: sed reseruo eam ut ꝗnque¬
nio rursus exacto deoenalibus tuis dicam. Quoniam
quidem iustris omnib predicandis cõmunis oratio est.
Et profecto si non sensus meos dicatorum uobis dierum
proxima quȩq ueneratio sui maiestate ꝑstringit: hic mi
hi indetur illustrior/ magisq celebrandus: ꝗ te primus
protulit inlucem. Et enim ipsi illi dies. quibus imperii au¬
spicia sumpsistis ob hoc sancti sunt ac religiosi. quod ta¬
les declarauerint Imperatores. Et certe uirtutes quibus
ipsim ornatis imperium. gemini uestri procreauere na¬
tales. Quos quidem Sacratissimi imperator es quotiensan¬¬
nis uolentibus reuertuntur/ uestri pariter acuestroꝵ
numinum reuerentia colimus. Si quidem uos diis esse ge¬
nitos s numinibus quidem uestris sed multo magis iur¬
tutibus approbatis quarum infatigabiles motus & impetus
ipsa iuis diminitaas exercet: quȩ uos tantis discu resibue toto

Expanded text:
composueram facio iacturam, sed eam reservo ut quinquencomposueram facio iacturam, sed eam reservo ut quinquennio rursus exacto Decennalibus tuis dicam, quoniam quidem lustris omnibus praedicandis communis oratio est. Et profecto, si non sensus meos dicatorum vobis dierum proxima quaeque veneratio sui maiestate praestringit, hic mihi dies videtur inlustrior magisque celebrandus, qui te primus protulit in lucem. Etenim ipsi illi dies quibus imperii auspicia sumpsistis ob hoc sancti sunt ac religiosi quod tales declaraverint imperatores; at certe virtutes eas quibus ipsum ornatis imperium gemini vestri procreavere natales. Quos quidem, sacratissime imperator, quotiens annis volventibus revertuntur, vestri pariter ac vestrorum numinum reverentia colimus; siquidem vos dis esse genitos et nominibus quidem vestris sed multo magis virtutibus adprobatis. Quarum infatigabiles motus et impetus ipsa vis divinitatis exercet, quae vos tantis discursibus toto
Abbreviated transcription (Latin):
MNES QUIDEM HOMINES SAcrA¬
tissimi imperatores. qui maiestati uestrȩ
laudes canunt & gratias agunt: debitum
uobis conantur exsoluere. Quis emin est
qui possat implere: Sentio tamen ame pracipue
hoc pie uotis officium ire quodam sacro sandi fteno¬
ris postulari. ut expedta hionem sermonis eius quem¬
tus quinquẽnalibus preparaueram: hac gemini na-¬
talis prȩdicatione compensem & dicendi munus quod
uoti promissione susteperam nunc religione debiai re¬¬
presentem. Noueram autem sacranssime imperator
longe iu fra spem honoris eius. quem in me contulistis
Unde enum uel tantam fiduciam in ei gerexem uel ta
improbe concupiscerem: ut optare mihi quantum iudi¬
cio uestro sum consecutus auderem. Noueram inꝗͣ potis¬
simum ut me dignatione qua pridem audieras. riresus
audires. Siquidem apud tanti presentiam numinis hoc
ipsum mihi maximum dicendi premium iudebatue u
dicerem. Gaudeo igitur si fas est confiteri. dilatam ẽe
illam cupiditatem meam. Neq enim orationis eius quã

Expanded text:
mnes quidem homines, sacratissime imperator, qui maiestati vestrae laudes canunt et gratias agunt, debitum vobis conantur exsolvere quis enim est qui possit implere?; sentio tamen a me hoc praecipue hoc piae vocis officium iure quodam sacrosancti fenoris postulari, ut exspectationem sermonis eius quemtuis Quinquennalibus praeparaveram hac gemini natalis praedicatione compensem, et dicendi munus quod tunc voti promissione susceperam, nunc religione debiti repraesentem. Voveram autem, sacratissime imperator, longe infra spem honoris eius quem in me contulistis unde enim vel tantam fiduciam mei gererem vel tam improbe concupiscerem, ut optare mihi quantum iudicio vestro sum consecutus auderem?; voveram, inquam, potissimum ut me dignatione qua pridem audieras rursus audires, siquidem apud tanti praesentiam numinis hoc ipsum mihi maximum dicendi praemium videbatur ut dicerem. Gaudeo igitur, si fas est confiteri, dilatam esse illam cupiditatem meam. Neque enim orationis eius quam
Abbreviated transcription (Latin):
lta nuine ꝑuictorias tuas constantine cesar iuiste ꝗcꝗd
instequens ambiano & tellouaco & trigassino solo ligonicoq
restabat barro cultore reinrescit. Quin etiam illa cnius
nomine mibi peculiariter gratulandum deuotissima uo¬
bis ciuitas eduorum exhac britanicȩ facultate uctõi̾ȩ
plurimos quibus illȩ prouinciȩ redundabant acepit ar¬
cifices. et nunc ex scrudione ueterum domoꝵ & refec¬
cone operum publicorum & templorum in stauratione
consurgit. Nunc sibi reddicum uetus illud romans frater¬
nitanꝰ nomen existimat: cum te rursus habeat condito.¬
rem. Dixi cȩsar inuicte prope plura ꝗͣ paui sed paucio¬
ra ꝗ̃ debui: ut iustissima mihi causa sit propitio numine
tuo & nunc desinendi ꝙ sepe dicendi.

Expanded text:
ita nunc per victorias tuas, Constanti Caesar invicte, quidquid ita nunc per victorias tuas, Constanti Caesar invicte, quidquid infrequens Ambiano et Bellovaco et Tricassino solo Lingonicoque restabat, barbaro cultore revirescit. Quin etiam illa, cuius nomine mihi peculiariter gratulandum, devotissima vobis civitas Aeduorum ex hac Britannicae facultate victoriae plurimos, quibus illae provinciae redundabant, accepit artifices, et nunc exstructione veterum domorum et refectione operum publicorum et templorum instauratione consurgit. Nunc sibi redditum vetus illud Romanae fraternitatis nomen existimat, cum te rursus habeat conditorem. Dixi, Caesar invicte, prope plura quam potui sed pauciora quam debui, ut iustissima mihi causa sit propitio numine tuo et nunc desinendi et saepe dicendi.
Abbreviated transcription (Latin):
perio ⁊ sihil ex onini terraꝵ cȩliq regione non aut me:¬
tu quietum est aut armis domitum aut pietate deuine¬
tum. Et ex aliis quidem partibus aliqua restant iquȩ si
uoluntas uel ratiorerum desiderent possins acquirere
Vltra oceanum uero quid exat prȩcer britanniam quȩ
auobis ita recuꝑata est. ut illȩ quoq naniones terminis
eiusdem insulȩ cohȩ rentes uestris nutibus obsequantur.
Nulla progrediendi causa superest/ nisi si quod natura
uetuit ut fines ipsus quȩrantur ocoini. Omnia inquã
inuictissim principes uestra sunt quȩ sunt digna uobis.
et inde est quod consulere dignis singulis ȩqualiter lic&
cum unuersa teneans. ltaq sicuti pridem tuo dioditia.
ne iussu deserta thraciȩ translaris incolis asia com¬
pleuit. Sicut postea tuo Maximiane Anguste nutu
nerniorum & Trenirorum arna iacentia lȩtus postli¬
minio rescitutus & receptus in leges francus ex coluit

Expanded text:
perio. Nihil ex omni terrarum caelique regione non aut meperio. Nihil ex omni terrarum caelique regione non aut metu quietum est aut armis domitum aut pietate devinctum. Et ex aliis quidem partibus aliqua restant, quae, si voluntas vel ratio rerum desiderent, possitis adquirere; ultra Oceanum vero quid erat praeter Britanniam? Quae a vobis ita recuperata est ut illae quoque nationes terminis eiusdem insulae cohaerentes vestris nutibus obsequantur. Nulla progrediendi causa superest nisi si, quod Natura vetuit, fines ipsius quaerantur Oceani. Omnia, inquam, invictissimi principes, vestra sunt quae digna sunt vobis, et inde est quod consulere singulis aequaliter licet, cum universa teneatis. Itaque sicuti pridem tuo, Diocletiane Auguste, iussu deserta Thraciae translatis incolis Asia complevit, sicut postea tuo, Maximiane Auguste, nutu Nerviorum et Trevirorum arva iacentia Laetus postliminio restitutus et receptus in leges Francus excoluit,
Abbreviated transcription (Latin):
tium uoce celebrabatur. in ipso cȩsar tuo uultu iudebant
omnium signa uirtutum.bi fronte grauitatis. In oculis
lenitatis. i rubore uerecundiȩ. insermone iustitiȩ. Quȩ
singula ut respectantes aduerterant leticiȩ clamorib
concinebant. Uobis se uobis liberos suos uestris liberis om̃s
generis sui posteros deuouebant. Nos quidem certo o per¬
peti parentes & domim generis humani hae adiis ĩmor¬
talibus omni uotorum numcupatione depostimus. ut li¬
beri ne potesꝗ nostri: & si qua omnib seculis erie dueatu¬
ra progenies cum uobis tum etiam his quos educans atq
edu cabins dedicentur. Quid enim melius posteris nostris
optare possunius : ꝗͣ quo fruimur ipsi: teneat uno pacis am¬
plexu romana respii. quicquid uariis temporum incibus
fuit aliquando romanum. et illa quȩ sȩpe uelut nimia
mole defluxerat magnitudo tandem solido cohȩ sit im¬

Expanded text:
tium voce celebratur, in ipso, Caesar, tuo vultu videbant tium voce celebratur, in ipso, Caesar, tuo vultu videbant omnium signa virtutum: in fronte gravitatis, in oculis lenitatis, in rubore verecundiae, in sermone iustitiae. Quae singula ut respectantes agnoverant, laetitiae clamoribus concinebant; vobis se, vobis liberos suos, vestris liberis omnis generis sui posteros devovebant. Nos quidem certe, o perpetui parentes et domini generis humani, hoc a dis immortalibus omni votorum nuncupatione deposcimus, ut liberi nepotesque nostri et si qua omnibus saeculis erit duratura progenies, cum vobis tum etiam his quos educatis atque educabitis dedicentur. Quid enim melius posteris nostris optare possumus quam quo fruimur ipsi? Tenet uno pacis amplexu Romana res publica quidquid variis temporum vicibus fuit aliquando Romanum, et illa quae saepe veluti nimia mole diffluxerat magnitudo tandem solido cohaesit im