comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neq ip̃ẽ cõunctit. n eq illi horum consiliorã
auttores cõmicti uecte putant᷑ posse. dortit᷑
tribus adem nullus homo felix: educit queg
uolet tribus. quos nouem tribus .x̃. uirosꝰ
fecerint ab rodem Rullo ducte. hos om̃iun
uerũ ut iam ostendam dnõs habebimus. Atq
ii ut grati ac memores bñfitii ẽẽ indeantur
aliquid se nouem tribuũ noiis hominbu
debexe confitebuntur. Reliquis uõ sex et .xx
tribubus nichil erit qđ non pitent posre suo
iure denegare. Quos tandem urit x uiror
creari uiltꝰ : se primum Qui licet leger
enim sũt ueteres: neq eẽ consulares: siquia
interesse hoc arbitramini : sed tribunitie. nobi
maioribq mõis uehementer grate atq iocunde:
Liçima est Lex: atq altera Ebutia: que nõ nr̃
eũ qui tulerit de aliqua curatione de potestite.
sed etiam collegas eius cognatos affimx excidit.
ne eis ea potestas curatione mandet᷑. Et em̃

Expanded text:
neque ipse committit neque illi horum consiliorum neque ipse committit neque illi horum consiliorum auctores committi recte putant posse. sortietur tribus idem Rullus. homo felix educet quas volet tribus. quos viiii tribus xviros fecerint ab eodem Rullo eductae, hos omnium rerum, ut iam ostendam, dominos habebimus. atque hi, ut grati ac memores benefici esse videantur, aliquid se viiii tribuum notis hominibus debere confitebuntur, reliquis vero vi et xx tribubus nihil erit quod non putent posse suo iure se denegare. quos tandem igitur xviros fieri volt? se primum. qui licet? leges enim sunt veteres neque eae consulares, si quid interesse hoc arbitramini, sed tribuniciae vobis maioribusque vestris vehementer gratae atque iucundae; Licinia est lex et altera Aebutia, quae non modo eum qui tulerit de aliqua curatione ac potestate sed etiam conlegas eius, cognatos, adfinis excipit, ne eis ea potestas curatiove mandetur. etenim
Abbreviated transcription (Latin):
legio captaretur. Uidete ꝗd intersit inter
urãm cũ se nobilem eẽ diceret. Domitius
qđ ꝑ cerimoiãs populi fieri non poterat: rõne
assecutus est: ut iel quoad posset. quoad fas ẽ
miutauit : ꝗn ei qui popło agios eeñt assigͣturi
ante acciꝑent a. popło bñfitium ꝗͣ darent.
id totum exipere uobis atq emanib extõquere
conatus est. Ille qđ dari popło nullo m᷑ poterat.
tũ quodãmodo bledit . Hic qđ adimi nullo pacto
pocenat potestate: quadam uõne eriꝑe conatur
Queret ꝗ spiã in tanta iniuxia. tãtaq impudẽtia
qđ spectant. Nõ defuit consilium. fides erga
treandis. eum qui legem tulerit: hoc dicã
planius. Iubet Rullu homo non cũpidug
neq appetens habene comitia. Rullũ nõdũ
reprehendo. Uideo fecisse alios. ulđ̃ qđ nemo
fecit de minore parte popłi. Quo ꝑtineat. uidete :
habebit Comitia. Uolet xos denuntiare quib
regia potestas hac lege q̃ritur uniueͬso populs

Expanded text:
legio cooptaretur. videte quid intersit inter legio cooptaretur. videte quid intersit inter vestram, cum se nobilem esse diceret. Domitius, quod per caerimonias populi fieri non poterat, ratione adsecutus est, ut id, quoad posset, quoad fas esset, mutavit quin ei qui populo agros essent adsignaturi ante acciperent a populo beneficium quam darent, id totum eripere vobis atque e manibus extorquere conatus est. ille, quod dari populo nullo modo poterat, tamen quodam modo dedit; hic, quod adimi nullo pacto potest, tamen quadam ratione eripere conatur. quaeret quispiam in tanta iniuria tantaque impudentia quid spectarit. non defuit consilium; fides erga creandis eum qui legem tulerit. hoc dicam planius: iubet Rullus, homo non cupidus neque appetens, habere comitia Rullum. nondum reprehendo; video fecisse alios; illud quod nemo fecit, de minore parte populi, quo pertineat videte. habebit comitia, volet eos renuntiare quibus regia potestas hac lege quaeritur; universo populo
Abbreviated transcription (Latin):
tribus septedecem: ut quẽ nõĩat trib fecerint.
umdecem uiu sit. Hic quero quã ob cauran
mitium uerũ ac legũ suaꝵ hinc duxerit: ut
digrariis curatores constititti sũt. trium iuii¬
qui quiq uiri .x. uiri. Quero a populari
comatonei ab uniuerso. popło .R. ꝓficisti
souent tutum eas ꝑrofecto maximẽ que cen¬
seatia unti ers popł fructũ aliquẽ ⁊ pomodũ
ĩ quo ⁊ umuersi deligant quẽ pr iumugũ
prluare f maxiẽ consultuꝵ putent.  unss
studio ⁊ suffragio mam sibi add bñfitũ iipe¬
iuris sed sortis bñfitio. fortuitu ad usuepan
capite altero: ut comotus pontificis maxiii
ne hoc ꝗđdẽ uidit. maiores nr̃os tam fiusse
populades: ut qđ ꝑ populũ creari fas nõ erit
propter religionem sacroꝵ: ĩ eo tñ propter
amplicudinem sacerdotii uoluerint popule
suppliari. Atq hoc idem de oet̾is sacẽdotiꝑ
dare nõ poterat. ut minor pars popłi uoca¬
retur: ab ea ꝑte qui esset factus. is a. col¬

Expanded text:
 quem viiii tribus fecerint, is xvir sit. hic quaero quam ob causam initium rerum ac legum suarum hinc duxerit ut pagrariis curatores constituti sunt iiiviri, vviri, xviri; quaero a populari curationes ab universo populo Romano proficisci convenit, tum eas profecto maxime quae constituuntur ad populi fructum aliquem et commodum, in quo et universi deligant quem populo Romano maxime consulturum putent, et unusstudio et suffragio suo viam sibi ad beneficium impeiuris, sed sortis beneficio fortuito ad usurpandqve modo,' capite altero, 'vt comitiis pontificis maximi.' ne hoc quidem vidit, maiores nostros tam fuisse popularis ut, quem per populum creari fas non erat propter religionem sacrorum, in eo tamen propter amplitudinem sacerdoti voluerint populo supplicari. atque hoc idem de ceteris sacerdotiis dare non poterat, ut minor pars populi vocaretur; ab ea parte qui esset factus, is a con
Abbreviated transcription (Latin):
aditum ad cetera. tctũ intelligitas. Qui
agri que lota : elificia Quud t sterea
aiulta i mancipiis: ⁊̃ pecorẽ auro argĩto
ebore: ueste supellectili. de teris rebir. Quidd
dicam Inuidiosum putaspet hoc fore. si
diã noiasset. non metuit imudiam. Q d
ergo: Longum putauit ⁊ timuit nequid
prẽterioet: ad stripsit Aliud ne quil
Qua breuitate iuillam rem ese exaeptam
uidetio. Quicꝗd gͦ sit extra italian nt
non possint .x. ixi dicere publicuo
qui dixerit : ꝗd est qł non licet ei cliare
cui non liccat ilem iuudicaro : Cõmodit
exit pengamũ ⁊ mirnã: thrallig e phisit̃
auletum . Cyzicũ: totã demq asyam
que post. L Gyllam Q pompeium cons
deerit: Ancũ ulem et disperet et̾iũ¬
duabit: impellinon poterit le ftlgium
urbiet Ansi codemnare asyam uolet:
terrorem damnationũ et in inagno quati
uolet existimabit : Quid qđ di spitari
Quid qđ disputari
contra nullo pacto potest: qmĩ statutum a
nobis est et iudicatum: quã hereditaten

Expanded text:
um ad cetera factum intellegetis. 'Qvi agri, qvae loca, aedificia.' quid est praeterea? multa in mancipiis, in pecore, auro, argento, ebore, veste, supellectili, ceteris rebus. quid dicam? invidiosum putasse hoc fore, si omnia nominasset? non metuit invidiam. quid ergo? longum putavit et timuit ne quid praeteriret; ascripsit 'alivdve qvid,' qua brevitate rem nullam esse exceptam videtis. quicquid igitur sit extra Italiam quom sit quem non possint xviri dicere publicum qui dixerit, quid est quod non liceat ei dicere cui liceat eidem iudicare? Commodum erit Pergamum, Smyrnam, Trallis, Ephesum, Miletum, Cyzicum, totam denique Asiam quae post L. Sullam Q. Pompeium consudeerit, an, cum idem et disseret et iudicabit, impelli non poterit ut falsum iudicet? an, si condemnare Asiam nolet, terrorem damnationis et minas non quanti estimabit? quid? quod disputariquod disputari contra nullo pacto potest, quod iam statutum a nobis est et iudicatum, quoniam hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
nõ modo cum gexere ceperint: sed etiam
cũ constituent: omne irẽm iue potestas
libertasq tollatur. At iudete ꝗͣ diligenter
retineat ius tribunitie potestatis. consulib
legem curiatam ferentibus a .tr.pł sepe
estͤ intercessum. Neq tamen uos id querim̃
siquis ea potestate temere ẽ usus existi¬

Expanded text:
magistratum gerere coeperint, sed etiam cum constituentur, omne vestrum ius, potestas libertasque tollatur. at videte quam diligenter retineat ius tribuniciae potestatis. consulibus legem curiatam ferentibus a tribunis plebis saepe est intercessum—neque tamen nos id querimur, si quis ea potestate temere est usus, furiosum existi
Abbreviated transcription (Latin):
ego et si libente illo: tñ absẽte illo ꝑ uos ꝯsecutꝰ
sim. Quã obrẽ cũ intelligã hac̃ tõtã fere legẽ
ad illius õpes euertendas tanꝗͣ machinã compa¬
raxi. et nesistam cõsiliis hoĩu: ut ꝑficiã ꝓfecto

Expanded text:
ego, etsi libente illo, tamen absente illo per vos consecutus ego, etsi libente illo, tamen absente illo per vos consecutus sum. quam ob rem, cum intellegam totam hanc fere legem ad illius opes evertendas tamquam machinam comparari, et resistam consiliis hominum et perficiam profecto,
Abbreviated transcription (Latin):
caput. Quo capite ne ꝑuictit quidẽ. si forte
desit peciuã: que tãta ex suꝑiorib recipi pot̃.
ut deesse nõ debeat: serl plane qͣsi ea res nobis
luctuosã ⁊ acerbã p̃dicationẽ futuri pito. pt¬
siluas uendat qͣ uiness Itallmi pencenqusts
perge in Siciliã. nichil ẽ ĩ hac prouĩtia qđ aut
in oppidis aut in agris maiores nr̃i ꝑropriũ
nobis ueliq̃rũt: ꝗn id ueĩre iubeat: qđ partim
retenti uictoria maiores uobis ĩ sotioꝵ urbib
ac finib. et uinculũ pacis ⁊ monum̃tum belli
reliq̃nunt. Iel uos ab illis acceptũ hoc auctore
isti penitus abstuusas insidias se posiusse a̧r¬
bitrant᷑ cõtra. CN. pompei diguitatẽ. et mihi
q̃so ignoscite/ si appello talem uirũ sepiꝰ. Uos mͥ
absẽtis dig̾tatẽ uobistũ una tuerer. feci adhuc
que potui . neq familiaritate illiuis adductus.
nec spe honois atq amplissiẽ lignnitatis. quã

Expanded text:
caput, quo capite ne permittit quidem, si forte caput, quo capite ne permittit quidem, si forte desit pecunia, quae tanta ex superioribus recipi potest ut deesse non debeat, sed plane, quasi ea res vobis luctuosam et acerbam praedicationem futuram puto.silvas vendat quam vineas! Italiam percensuisti; perge in Siciliam.—nihil est in hac provincia quod aut in oppidis aut in agris maiores nostri proprium nobis reliquerint quin id venire iubeat. quod partum recenti victoria maiores vobis in sociorum urbibus ac finibus et vinculum pacis et monumentum belli reliquerunt, id vos ab illis acceptum hoc auctore isti penitus abstrusas insidias se posuisse arbitrantur contra Cn. Pompei dignitatem. et mihi, quaeso, ignoscite, si appello talem virum saepius. vos mabsentis dignitatem vobiscum una tuerer. feci adhuc quae potui, neque familiaritate illius adductus nec spe honoris atque amplissimae dignitatis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
nrõs hdiẽs auctoritatẽ tenui qui ueꝵ pͥuataro
caura legationes liberas obeut. tamen extere
isti .x. uiri cũ imꝑio: cũ fascib cũ illa delecta
tiones futuras: Est in imꝑio terror patient
et ĩ aduẽtu sumptus fenent. Imꝑabit᷑ aliꝗd
ut hospes. aut repente. ut dng̃ uenerit. Illũ
ipm̃ locũ quo uenerit. Illã ipam sedẽ hoppitałẽ
si negarit: Atq iidem qui hec appetunt
quexi nõnũꝙͣ solent. omnes terras. En. pom¬
pero atq oĩa maria eẽ ꝑmissa. Simile uõ ẽ
mltã cõmuti et conelonari oiã. labori ⁊ negotio
p̃poni: an prede ⁊ questui e micti ad sotios
liberandos an ad oppͥmendos : Demq sigu
ẽ honos singularis nichil ne interest utrit
.P. uͦ. ꝑ legis fraudẽ subripiat᷑. Intellexistis quot
res ⁊ ꝗͣtas .x. uixi legis ꝑmissũ uẽdituri sut.
Non est satis: cũ se se sotroꝵ. tũ exterauum
nationũ. tũ regũ sauguinem implexint.
galibus ur̃is. Irrumpent ĩ exariũ. Seꝗt᷑ eni

Expanded text:
nostros, homines auctoritate tenui, qui rerum privatarum causa legationes liberas obeunt, tamen exteraisti xviri cum imperio, cum fascibus, cum illa delecta tiones futuras? est in imperio terror; patientur. est in adventu sumptus; ferent. imperabitur aliquid ut hospes aut repente ut dominus venerit illum ipsum locum quo venerit, illam ipsam sedem hospitalem si negarit! atque idem qui haec appetunt queri non numquam solent omnis terras Cn. Pompeio atque omnia maria esse permissa. simile vero est multa committi et condonari omnia, labori et negotio praeponi an praedae et quaestui, mitti ad socios liberandos an ad opprimendos! denique, si qui est honos singularis, nihilne interest, utrum populo Romano per legis fraudem surripiatur? intellexistis quot res et quantas xviri legis permissu vendituri sint. non est satis. Cum se sociorum, cum exterarum nationum, cum regum sanguine implerint, galibus vestris, inrumpant in aerarium. sequitur enim
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt.Urbs et natura ad situ. et de¬
scriꝑtione edifitioꝵ ⁊ pulchuitudĩe in pͥmis
nobilis. agri iocundi ⁊ fertiles. nempe
eodem capite incluri continentur. Quid
Alexandnia cunctaq egyptus : Ut occuee
lacet ⁊. Ut recondita sunt: ut furtim
teta : x. ixĩs trãdit᷑. Qes eĩ uris hot
ignoriat : dici illud egiin testeimento regis
sentiam ꝗlem ꝓsero : Magna eĩ iichi ue
nõ medo ad statueniũ sed etid̃ ad dicendũ
confimiet. Auctoxitatemi senati etare
heredicatis adix sentio: tum quãdo Alexa
mortuo legates s yrũ inisimꝰ qui aballo

Expanded text:
sunt, urbs et natura ac situ et descriptione aedificiorum et pulchritudine in primis nobilis, agri iucundi et fertiles, nempe eodem capite inclusi continentur. quid? Alexandrea cunctaque Aegyptus ut occulte latet, ut recondita est, ut furtim tota xviris traditur! quis enim vestrum hoc ignorat, dici illud regnum testamento regis sentiam quidem profero. Magna enim mihi res non modo ad statuendum sed etiam ad dicendum confirmet; auctoritatem senatus exstare hereditatis aditae sentio tum cum Alexa mo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩfincta prtestate: cum m̃numierabili pecuoa nõ solũ
aliis ĩ locis uagari. ueꝵ etiã ad ip̃ius exercitum
ꝑuenire aliꝗd illi insidiaꝵ fieri : aliꝗd de eiꝰ exe̾citu
dopiis gloria detrahi posse putãt. Si quam spem
iit Ci. pompeio exercitꝰ habeat. aut agroro
aut alioꝵ cõmodoꝵ hac̃ nõ habituꝵ: cũ iuderit
eoꝵ ueuũ oñun potestatẽ acl .x. iuros ẽẽ trãslatã.
Fatior nõ moleste tã stultos eẽ ꝗ hec sperent
tam impudentes ꝗ conent᷑. Illud quenor tã
me ab aliis ẽẽ contemptũ: ut hec portenta me
consule potissimũ cogitarẽt. Atq ĩ oĩb hio
agris edificipq uẽdẽdis ꝑmictit᷑ .x. uiris ut uẽdant

Expanded text:
cum innumerabili pecunia non solum illis in locis vagari verum etiam ad ipsius exercitum pervenire, aliquid illi insidiarum fieri, aliquid de eius exercitu, copiis, gloria detrahi posse. putant, si quam spem in Cn. Pompeio exercitus habeat aut agrorum aut aliorum commodorum, hanc non habiturum, cum viderit earum rerum omnium potestatem ad xviros esse translatam. patior non moleste tam stultos esse qui haec sperent, tam impudentis qui conentur; illud queror, tam me ab eis esse contemptum ut haec portenta me consule potissimum cogitarent. atque in omnibus his agris aedificiisque vendendis permittitur xviris ut vendant
Abbreviated transcription (Latin):
coelem iure sint: quo ꝗ optima lege: si hoc
fieri potest: ut ĩ haclutate que lõge iur
libertatis ceteris libretatibus anteaellit
quisꝗͣ nullis comitiis impexium aut potestatem
aspequi possent. Quid actinet tercio capite
legem cuxiatam ferxẽ iubere : qm̃ qͣrto ꝑmutas
ut sme lege turiata idem uiris habeant qđ
haberent st optina lege a popło eẽnt crcati.

Expanded text:
'eodem ivre sint qvo qvi optima lege.' si hoc 'eodem ivre sint qvo qvi optima lege.' si hoc fieri potest ut in hac civitate quae longe iure libertatis ceteris civitatibus antecellit quisquam nullis comitiis imperium aut potestatem adsequi possit, quid attinet tertio capite legem curiatam ferre iubere, cum quarto permittas ut sine lege curiata idem iuris habeant quod haberent, si opti
Abbreviated transcription (Latin):
in uissu popłi aut plebis posse hr̃e: curiati
ea comitiis que ues nõ suntis ꝯfincauit.
tributa que ur̃a erant substulit. Ita cum
maiores huiꝰ comitiis uoluerũt: uos de
singulis magrãtibus iudicare: hic homo
popularis ne unã ꝗde̾ popło comitiorũ
potestatem reliꝗt. Ded iudete hominis
religionem ⁊ diligentiã. Uidit ⁊ ꝑspexit
sine curiata lege .x. uiros potestatẽ hr̃e
constititti. Iubet ferre de his legeni
Centuriatam: pretori imꝑat: ꝗͣ ul ipñi
absurde: nichil ad me actinet ÷ Iuber
qui primuy fit pretor factu eũ legeni
curiatam ferre. Sin is ferre nõ posper.
qui postremus sit: ut aut lusisse ĩ tãti
rebu: aut profecto nestro quid spertasse
uideatur. Uerũ hoc gcdẽ est aut ita
ꝑuensum: Aut ridiculum: aut ita ma¬
litrosum/ aut obsturũ sit uelinquamux
ed ueligionem reuertamur. Uider
sine lege curiata nichil agi per .x. uirox
posse: ꝗed postea si ea lata non erit .⁊

Expanded text:
iniussu populi aut plebis posse habere, curiatis iniussu populi aut plebis posse habere, curiatis eam comitiis quae vos non initis confirmavit, tributa quae vestra erant sustulit. ita cum maiores binis comitiis voluerint vos de singulis magistratibus iudicare, hic homo popularis ne unam quidem populo comitiorum potestatem reliquit. sed videte hominis religionem et diligentiam. vidit et perspexit sine curiata lege xviros potestatem haberconstituti; iubet ferre de his legem curiatam; praetori imperat. quam id ipsum absurde, nihil ad me attinet. iubet enim, qui primus sit praetor factus, eum legem curiatam ferre; sin is ferre non possit, qui postremus sit, ut aut lusisse in tantis rebus aut profecto nescio quid spectasse videatur. verum hoc quod est aut ita perversum ut ridiculum, aut ita malitiosum ut obscurum sit, relinquamus; ad religionem hominis revertamur. videt sine lege curiata nihil agi per xviros posse. quid postea, si ea lata non erit?
Abbreviated transcription (Latin):
Uidexũt et uident. s. per imprudentiam
urãm negligentiã meam legem incognitam
Edi. Pompei presudiũ opponẽdum picteto.
et hoc parum argum̃tum uobis exit: a certis
hoĩb dnãtionem potestatẽq om̃m rerũ queri: cũ
iuideatis eũ quẽ custodẽ ñe libertatis fore uidat.
exꝑteni fieri digntats. Cognostite nũ que
petestas .x. uiti et quãta det primu lege
cixiata .x uiros ornat. Iani hoc in audituui
et plane nouo in more cupiata leg auditunt
detur: cui nullis comitis ante sit datus tam
hafeanit quos plebs designauerit: oblitus ĩ mulos
a plebe designari: et is orbem terraꝵ consteingil
nouis legibus. Quicꝗd m secundo capite stupn ẽ.
no imemimt i tercio. Atq hic perspicuũ est
T nixis q maiorib acceꝑitis: ꝗd au hactt eti¬
patrrcis magrãtibus : tum iteꝵ de eipe uiduabat᷑
netis centuriatã et tributa curiata tantũ
auspiturũ causa remanserũt. Hic autem
tr. pl. quia uidebat potestatem neminem

Expanded text:
viderunt et vident, si per imprudentiam viderunt et vident, si per imprudentiam vestram, neglegentiam meam legem incognitam Cn. Pompei praesidium opponendum putetis. et hoc parvum argumentum vobis erit, a certis hominibus dominationem potestatemque omnium rerum quaeri, cum videatis eum quem custodem vestrae libertatis foertem fieri dignitatis? cognoscite nunc quae potestas xviris et quanta detur. primum lege curiata xviros ornat. iam hoc inauditum et plane novum, uti curiata lege magistratus detur qui nullis comitiis ante sit datus. eamhabeant quos plebs designaverit. oblitus est nullos a plebe designari. et is orbem terrarum constringit novis legibus qui, quod in secundo capite scriptum est, non meminit in tertio? atque hic perspicuum est quid iuris a maioribus acceperitis, quid ab hoc tpatriciis magistratibus, tum iterum de eisdem iudicabatur, netis, centuriata et tributa, curiata tantum auspiciorum causa remanserunt. hic autem tribunus plebis quia videbat potestatem neminem
Abbreviated transcription (Latin):
retis: certe in .x. uiris faciendis siue fiag
haberet: siue honos:. et cõnucti hiue optiẽ
et ornaꝵ hũc iustissime posse intelligebant
Itaq excipit᷑ hac lege nõ adudestencia : nõ
legitimũ aliqued impedimentũ : nõ potestas.
non magrãtus ullus aliis negotiis ac legib
impeditus. reus deniq: quqmimus decẽ uiri
nulla alia inł lege unꝗͣ fuit: ne ĩ his ꝗdem
magrãtib quoꝵ certus ono est. siue acrepta
lex eẽt: illum sibi collegam ad scuberetis
custodem ac uindicem cupuditatum: Hic quoiam
iudeo : uos hoie digniiate ⁊conitimelia les quosan
cõmotos renonabo illud quod mitio dixi. regru
comparari: liberiatem iũm harleg fundigui
tolli. An uos aliter existimantib cu add omĩã
ur̃ã parici horẽs cupiditatis oculos adiecisrent
non eos ĩ primis id acturos: ut ex oĩ custodia
nẽe libertatis ex oĩ potestate curatione patoo¬
cimo uroꝵ cõmodoꝵ. Cn. pompeiꝰ depelleret᷑:

Expanded text:
retis, certe in xviris faciendis sive fides retis, certe in xviris faciendis sive fides haberetur sive honos, et committi huic optime et ornari hunc iustissime posse intellegebant. itaque excipitur hac lege non adulescentia, non legitimum aliquod impedimentum, non potestas, non magistratus ullus aliis negotiis ac legibus impeditus, reus denique quo minus xvir nulla alia in lege umquam fuit ne in eis quidem magistratibus quorum certus ordo est, ne, si accepta lex esset, illum sibi conlegam ascriberetis custodem ac vindicem cupiditatum. hic, quoniam video vos hominis dignitate et contumelia legis esse commotos, renovabo illud quod initio dixi, regnum comparari, libertatem vestram hac lege funditus tolli. an vos aliter existimabatis? cum ad omnia vestra pauci homines cupiditatis oculos adiecissent, non eos in primis id acturos ut ex omni custodia vestrae libertatis, ex omni potestate, curatione, patrocinio vestrorum commodorum Cn. Pompeius depelleretur?
Abbreviated transcription (Latin):
gentium domins probaturũ arbitiirer. Oꝑtiẽ
beges igit᷑ hac sme ulla suspitione tollentur
Idem leges sibi sua lege curationem peter. Idem
maiore parte populi suffragiis spoliata. conutia
habebit quos uolet : atq unus se ipm̃ renũtiabit
Et iudelicet collegas suos ad striptores legis
Aguarie nõ repudiabit: a quib ei locus primus
muidie ⁊ in prescriptione legis concessus est.
Ceteri fructugs om̃ium rerũ qui in spe legis
huiꝰ positi sunt: cõmumi cautione atq equa
sibe parte retinent᷑. At uidete hoĩs diligẽtiã
Si aut Rullũ cogitasse: aut si rullo potiuisse
in mentem uenire arbitramir. Uidexũt eĩ
qui hec machinant᷑: si uobis ex omi popło
diligendi potestas eẽt̃ cdata quecũq res espet.
in qua fides: integritas. uirtus. auctoritas
quereret᷑.Uos eã sine clubitatione ad. N
pompenuꝵ principem delaturos. Et eĩ quẽ
unũ ex cunctis deligesseti/ ut eum om̃ibigs
om̃ium gentium bellix terra ⁊ mari p̃pone¬

Expanded text:
gentium dominis probaturum arbitror. optimae leges igitur hac lege sine ulla exceptione tollentur; idem lege sibi sua curationem petet, idem maiore parte populi suffragiis spoliata comitia habebit, quos volet atque in eis se ipsum renuntiabit, et videlicet conlegas suos ascriptores legis agrariae non repudiabit, a quibus ei locus primus in indice et in praescriptione legis concessus est; ceteri fructus omnium rerum qui in spe legis huius positi sunt communi cautione atque aequa ex parte retinentur. at videte hominis diligentiam, si aut Rullum illud cogitasse aut si Rullo potuisse in mentem venire arbitramini. viderunt ei qui haec machinabantur, si vobis ex omni populo deligendi potestas esset data, quaecumque res esset in qua fides, integritas, virtus, auctoritas quaereretur, vos eam sine dubitatione ad Cn. Pompeium principem delaturos. etenim quem unum ex cunctis delegissetis ut eum omnibus omnium gentium bellis terra et mari praepone
Abbreviated transcription (Latin):
inagnas gexere ꝙͣ in ipis̃ gerendis decorẽ
seruare. Itaq neq successibus ultipa
modum exultauit : neq aduersis rebu
prostrata est.¶ E x modestia autem ĩ secũdis
Constantia in aduerfis: istitia uero ac
prudentia in onimbus ¶ Preclarũ apud
omẽs mortales nomen maximãq gloiq¬
est consequuta. ¶ Seel cum foris hec cuñ¬
tas admirabilis est. tũ nõ disciplina ĩsti¬
tutisq domesticis ¶ Nusꝙͣ tantus ordo
perum: nusꝙͣ tanta elegantia : nusꝙͣ
tanta concinitas. ¶ Quẽ ad inodũ em̃
in cordie cõuenientia est : ad quam cum
intensi fuerint una ex dirieesio tocub
fute harmoma : qua nichil aurib uocur
est neq suauius.¶ Eodem mo clo. et pru¬
dentissima ciuitas ita omeysduã partro

Expanded text:
magnas gerere quam in ipsis gerendis decorem magnas gerere quam in ipsis gerendis decorem servare. Itaque neque successibus ultra modum exultavit, neque adversis rebus prostrata est. Ex modestia autem in secundis, constantia in adversis, iustitia vero ac prudentia in omnibus, preclarum apud omnes mortales nomen maximamque gloriam consecuta est. Sed cum foris hec civitas admirabilis est, tum vero disciplina institutisque domesticis. Nusquam tantus ordo rerum, nusquam tanta elegantia, nusquam tanta concinnitas. Quemadmodum enim in cordis convenientia est, ad quam cum intense fuerint, una ex diversis tonis fit armonia, qua nichil auribus iocundius est neque suavius, eodem modo hec prudentissima civitas ita omnes sui partes
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudine. cũ sũmo fauore nõ excipiat:
Nam quid̃ potuit mauis. quid pre c larius
hec ciuitas edere : aut in qua magis re
maiorum suorũ uirtutem ĩ se conẜratam
ostendere. ꝙͣ imuersa italia suo labore
suisq facultatibus a seruitutis pericło
liberata. Ex quo quotidie ab omnibus
quidem populis: gratulationes. laudes.
gratie huic urbiꝰ acte. Ab hac uero
urbe ad deum ĩmortalem reiecte
Semper enim ea modestia fuit ut mallet
has preclaras res dei bñficio ꝙͣ sue
uirtuti ferri acceptas. Itaq non
intunuit illa in secandis rebus: nec
ira uictoriam comitata est: nec adu̾sus
omnes quibuis utre potuit succerisere
excanduit. sed sũmam humanitatem
aduersus uictos seruauit : ut qui for¬
titudinem eius in bello cognouerant.
iidem in uictoria experirent᷑ clementĩã
Nam et hec una est ex sũiis iurtutib
ciuitatis ut in onñ tempore retineret
dignitatem : nec maiori cure fuit pes

Expanded text:
magnitudine cum summo favore non excipiat? magnitudine cum summo favore non excipiat? Nam quid potuit maius, quid preclarius hec civitas edere, aut in qua magis re maiorum suorum virtutem in se conservatam ostendere, quam universa Italia suo labore suisque facultatibus a servitutis periculo liberata? Ex quo quotidie ab omnibus quidem populis gratulationes, laudes, gratie huic urbi acte, ab hac vero urbe ad Deum immortalem reiecte. Semper enim ea modestia fuit ut mallet has preclaras res Dei beneficio quam sue virtuti ferri acceptas. Itaque non intumuit illa in secundis rebus, nec ira victoriam comitata est, nec adversus omnes quibus iure potuit succensere excanduit, sed summam humanitatem adversus victos servavit, ut qui fortitudinem eius in bello cognoverant iidem in victoria experirentur clementiam. Nam et hec una est ex summis virtutibus civitatis, ut in omni tempore retineret dignitatem, nec maiori cure fuit res
Abbreviated transcription (Latin):
a maioribus traditum conferitare uellet
tueri ut nũꝙͣ diuitias ullas płis fecerit
ꝙ dignitatem: sed et pecumas et uitã
ipam abicere paratus fuerit ꝓ libertate
prudenter simul et fortissime̾ deccenens.
Nam et diuitie ⁊ pecume et eiusmodi
oim̃a uictorum sunt prenna. quibus
m bello siquis parcit et cum illis se tu:¬
tari posset. illa manult hostiũ negotiũ
magis gerit ꝙͣ suum ¶ Sie igitur hec
Qitas aminata cuni potentissimo et
opulentissimo hoste. ita sũina iurtate
congressa est/ ut qui paulo ante troti
italie ĩminebat. nec quenꝙͣ sibi resisdere
posse arbitrabatur eum et᷑ pacem optare
ut intra ticini mema trepidare corgerit.
Et tanden non solum etrurie ac flamime
urbes uelinquere sed etiam gallie maxiã
partem annitere. ¶ O incredibilem ma¬
gnificentiam uirtutẽq ciuitatis sO uere
Romanum genus stirpemq romuleam.
Qius iam florentinum nomen ꝓ tanta
mentis prestantia. tantaq reꝵ̾ gestarũ

Expanded text:
a maioribus traditum tueri ut a maioribus traditum tueri ut nunquam divitias ullas pluris fecerit quam dignitatem, sed et pecunias et vitam ipsam abicere paratus fuerit pro libertate, prudenter simul et fortissime decernens. Nam et divitie et pecunie et eiusmodi omnia victorum sunt premia, quibus in bello si quis parcit et, cum illis se tutari posset, illa mavult, hostium negotium magis gerit quam suum. Sic igitur hec civitas animata, cum potentissimo et opulentissimo hoste ita summa virtute congressa est ut, qui paulo ante toti Italie imminebat nec quemquam sibi resistere posse arbitrabatur, eum et pacem optare et intra Ticini menia trepidare coegerit, et tandem non solum Etrurie ac Flaminie urbes relinquere sed etiam Gallie maximam partem amittere. O incredibilem magnificentiam virtutemque civitatis! O vere romanum genus stirpemque romuleam! Quis iam florentinum nomen pro tanta mentis prestantia tantaque rerum gestarum
Abbreviated transcription (Latin):
doliq pululabant. ¶ Sed cetere quidem
res pu. tantas uires intuentes ꝑerterite
euant. temporibq cedebant.Florenti na
autem inagnitudo amini terrori nõ potuit.
neq renictendum aliquid censuit de pri¬
stina dignitate .¶ Sciebat enim generis
esse uomani pro libertate italie contra
hostes pugnare.¶Sie maiores suos contra
cymbros. contra tentones. Item cõtra gallos
audiebat prignauisse. neq pyieri ferociam.
aue hanmibalis fraudulentiã formidasse.
Nec ullos unꝙͣ labores pro tuenda dignitate
atq amplitudine sua uitauisse. S ĩ maxĩs
periculis maximam sibi gloriam peperisse.
quod sibi quoq putarut faciendum. si spͥen¬
dorem sibi a maiorib traditũ cõẜuare uelet¬
¶ Hec populus florentinus secum reputãs
ita magno et xlato animo ad bellum
profectus est ut putaret. aut cũ gloria
uiuendum. aut pro illa ip̃a oppetendũ
Ita autera pulchrũ duxit locum sibi locũ¬

Expanded text:
dolique pullulabant. Sed cetere quidem dolique pullulabant. Sed cetere quidem res publice tantas vires intuentes perterrite erant temporibusque cedebant. Florentina autem magnitudo animi terreri non potuit neque remittendum aliquid censuit de pristina dignitate. Sciebat enim generis esse romani pro libertate Italie contra hostes pugnare. Sic maiores suos contra Cimbros, contra Teutones, item contra Gallos audiebat pugnavisse, neque Pirri ferociam aut Hannibalis fraudulentiam formidasse nec ullos unquam labores pro tuenda dignitate atque amplitudine sua vitasse, sed in maximis periculis maximam sibi gloriam peperisse; quod sibi quoque putavit faciendum, si splendorem sibi a maioribus traditum conservare vellet. Hec populus florentinus secum reputans, ita magno et elato animo ad bellum profectus est ut putaret aut cum gloria vivendum aut pro illa ipsa oppetendum. Ita autem pulchrum duxit locum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
atq flannua inter duo maria contine pant
n eius potestate erant dictoq parebant
¶n Etcuria ueno piras benaz. perusur
Assisium tenebat. Tandem etiã bonomant
occuparat. Multa preterea oppida. multi
potentes ac domi nobiles: seu metu ⁊ seu
rapinarum spe. seu etiam feaude adducti.
nomen fortanasq illius sequebantur¬
his tantis tãq amplis opibus consilia
non deerant. Sed felix ille felix in quã
nimium esse potuit. si suam industriam
uigilantiam solertiam in bomis artibus
exercuisset: Nullo unꝙͣ in homine
callidiora consilia neq acriora. Omĩb
in locis aderat. Nichil integrum esse
sinebat . nichil intentatum relĩquebat
Alios pecuniis. Alios largitionib . Alios
caritatis spetie. promissisq absciscebat.
Onmes italie populos seminatis distoͣdiis
adinuitem collidebat : et ubi satis afflicti
erant . ipẽ sua potentia supreuemens
octupabat . Omib demiq locis eius artes

Expanded text:
atque Flaminiam inter duo maria continentur atque Flaminiam inter duo maria continentur in eius potestate erant dictoque parebant. In Etruria vero Pisas, Senas, Perusiam, Assisium tenebat, tandem etiam Bononiam occuparat. Multa preterea oppida, multi potentes ac domi nobiles, seu metu seu rapinarum spe seu etiam fraude adducti, nomen fortunasque illius sequebanturHis tantis tamque amplis opibus consilia non deerant. Sed felix ille, felix inquam, nimium esse potuit si suam industriam, vigilantiam, solertiam in bonis artibus exercuisset. Nullo unquam in homine callidiora consilia neque acriora; omnibus in locis aderat, nichil integrum esse sinebat, nichil intentatum relinquebat. Alios pecuniis, alios largitionibus, alios caritatis specie promissisque adsciscebat. Omnes Italie populos seminatis discordiis ad invicem collidebat et ubi satis afflicti erant ipse sua potentia superveniens occupabat. Omnibus denique locis eius artes
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a ferme uidit etas.¶ Quãꝙͣ cõstare
uideo inter omnes non semel ab hac
una urbe totam italiam a seruitutis pe¬
riculo fuisse liberatam. ¶ Sed nos cetera
omictamus / et ea que nuperrime gesta
surt consideremus. ¶ An quisꝙͣ tam
absurdus ingemo. aut tam a uero deuiꝰ
reperiri poterit : qui non fateat᷑ umiu̾sas
italiam in potestatem. Ligustim hostis peu¬
uenturam fuisse nnisi hec una urb suis
uiribus suoq consilio contea illius poat¬
tentiam restitisset: ¶ Quis enm exał
in tota italia qui aut potentia aut ĩdustͥa
cum illo hoste comꝑari potuisset auone
quis eius conatam ꝑtulisset: cuiꝰ nomen
ipm̃ cuctis mortalibus erat terxora ã
sam ernm non italiam solam sed tra sal¬
pmos quoq populos ens fama terebat.
Sp̃ibus pecuniis uribusq sd multo
iriagis consilio ascuq ualebat. Potẽtiam
habebat maximam atq foridandam
Omẽs gallie cisalpine tractus oerr
ferme ciutates que ab alpibus ad steuriã

Expanded text:
nostra ferme vidit etas, quanquam constare nostra ferme vidit etas, quanquam constare video inter omnes non semel ab hac una urbe totam Italiam a servitutis periculo fuisse liberatam. Sed nos cetera omittamus et ea que nuperrime gesta sunt consideremus. An quisquam tam absurdus ingenio aut tam a vero devius reperiri poterit qui non fateatur universam Italiam in potestatem ligustini hostis perventuram fuisse, nisi hec una urbs suis viribus suoque consilio contra illius potentiam restitisset? Quis enim erat in tota Italia qui aut potentia aut industria cum illo hoste comparari potuisset? Aut quis eius conatum pertulisset, cuius nomen ipsum cunctis mortalibus erat terrori? Iam enim non Italiam solam sed transalpinos quoque populos eius fama terrebat. Opibus, pecuniis virisque, sed multo magis consilio astuque valebat. Potentiam habebat maximam atque formidandam: omnes Gallie cisalpine tractus, omnes ferme civitates que ab Alpibus ad Etruriam
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Michi quidem tria in uno codemq facto
sũme laudanda uidentur. Sed nequeo sin¬
gula suis laudibus prosequi. Nam et
uereor ne longior sim. et inaiora etia
impellunt Non enim priuatim dum¬
taxat huic uł illi urbi benefica fuit hec
ciuitas : sed uinuerse simul italie angusti
quidem amim putauit esse pro suis
dum taxat cõmodis solicitudinem capere
Contraq illud gloriosum si suoꝵ laborũ
fructus cõplurime sentirent atq caperẽt
gentes .¶Que cum tta espet animata pro
icolumitate uicinarum urbiu se pugile
prestitit: et quotiens uł fiuituna aliqua
tyrannis. uł auara potentia populis ĩmi¬
neret ita aduersus eam se apposuit
ut cũctis mortalibus palam faceret sibi
patriũ esse pro libertate italie dimicare
Neq i pã quidem ita fuit ammata. nõ
autem perfecit. Secl pie iusteq uolũtati
plurimus dei annuit fauor. ¶ Rolo
nimis antiqua referre . Secd ea ditã que

Expanded text:
? Michi quidem tria in uno eodemque facto ? Michi quidem tria in uno eodemque facto summe laudanda videntur. Sed nequeo singula suis laudibus prosequi; nam et vereor ne longior sim et maiora etiam impellunt. Non enim privatim duntaxat huic vel illi urbi benefica fuit hec civitas, sed universe simul Italie. Angusti quidem animi putavit esse pro suis duntaxat commodis sollicitudinem capere; contraque illud gloriosum, si suorum laborum fructus complurime sentirent atque caperent gentes. Que cum ita esset animata, pro incolumitate vicinarum urbium se pugilem prestitit et quotiens vel finitima aliqua tyrannis vel avara potentia populis immineret, ita adversus eam se opposuit ut cunctis mortalibus palam faceret sibi patrium esse pro libertate Italie dimicare. Neque ipsa quidem ita fuit animata, non autem perfecit, sed pie iusteque voluntati plurimus Dei annuit favor. Nolo nimis antiqua referre, sed ea dicam que
Abbreviated transcription (Latin):
prelio lucensium copie fuissent delete.
multiq capti ducerentur: Florentim qui
forte per id tempus in agro pistoriensi
castra habebant : nũciata anntorũ clade
nequaꝙ inente conciderunt : nec formida¬
uerunt elatos uictoria homines sed relicto
casteo qđ obsidebant. rapto post uictores
agmine : ꝑrius illoꝵ aciem cõsequuti sunt.
ꝙ pisas se uecipere potuissent. illatisꝙ ĩ
cos signis. ita uictoriam illorũ comniu¬
tauerunt: ut lucenses ipĩ qui captiui dii¬
cebantur: maximum pisanorum numenũ
qui a cede superfuit caperent. eosq ĩ iũculis
lucam adducerent. ¶Ita florentinoꝵ uirtꝰ
lucenses seruauit. pisanoꝵ autẽ uictoriam
upressit. Sibi uero gloriã laudẽq compauit.¬
¶ Sed quid magiȩ laudet quispiam ĩ hoc precla¬
ro ciuitatis facinore : An uirtutẽ qd̾ uicerũt:
An magnntudinem animorum qd uictores
sequuti fuerunt. An beneficentiam ꝙ pro
salute amicorũ tantã contentionẽ subierũt.¬

Expanded text:
prelio Lucensium copie fuissent delete prelio Lucensium copie fuissent delete multique capti ducerentur, Florentini, qui forte per id tempus in agro pistoriensi castra habebant, nuntiata amicorum clade, nequaquam mente conciderunt nec formidaverunt elatos victoria homines. Sed relicto castro quod obsidebant, rapto post victores agmine, prius illorum aciem consecuti sunt quam Pisas se recipere potuissent; illatisque in eos signis, ita victoriam illorum commutaverunt ut Lucenses ipsi, qui captivi ducebantur, maximum Pisanorum numerum qui a cede superfuit caperent eosque in vinculis Lucam adducerent. Ita Florentinorum virtus Lucenses servavit, Pisanorum autem victoriam repressit, sibi vero gloriam laudemque comparavit. Sed quid magis laudet quispiam in hoc preclaro civitatis facinore? An virtutem, quod vicerunt? An magnitudinem animorum, quod victores secuti fuerunt? An beneficentiam, quod pro salute amicorum tantam contentionem subierunt
Abbreviated transcription (Latin):
munitius: tũc̃ autem erat pefertũ multis
atq audacibus uiris : qui pro aris atqͣ
focis acerrime pugnabant. Attamen
maioni uiutute superati sunt ¶ Quis igit᷑
non admiretur tam ualidissimã urbem
una die captam: Quis nõ urtutẽ rorũ
qui cepepunt tollat in celum: Eiusimodi sũt
huius ciuitatis ues geste. huiusmodi uirtus
et fortitudo eius. ¶Hac illa magintudine
ammi sepe benẽses prostrauit: Sepe fisanos
deleuit. Sepe potentes hostes tyrãnosq
contriuit. Illud tamen preclarũ ẽ qđ
magnos labores : magnasq duinicationes:
non tam pro sua. ꝗs pro aliorũ utilitate
suscepit . s hoc enini maxime conueniue
Arbitrata est sue amplitudim sueq digni¬
tati si pro aliorũ salute ac libertate ꝑicła
adiret. multosq suo patrocimo tutaret᷑
Disam gens hiuc urbi male pacata. Lu¬
tenses florentinorũ socios atq amitos
bello lacessebant. Tandem uero collati
signis cum utriq dimitassent et in eo

Expanded text:
munitius. Tunc autem erat refertum multis munitius. Tunc autem erat refertum multis atque audacibus viris, qui pro aris atque focis acerrime pugnabant. Attamen maiori virtute superati sunt. Quis igitur non admiretur tam validissimam urbem una die captam? Quis non virtutem eorum qui ceperunt tollat in celum? Eiusmodi sunt huius civitatis res geste, huiusmodi virtus et fortitudo eius. Hac illa magnitudine animi sepe Senenses prostravit, sepe Pisanos delevit, sepe potentes hostes tyrannosque contrivit. Illud tamen preclarum est, quod magnos labores magnasque dimicationes non tam pro sua quam pro aliorum utilitate suscepit. Hoc enim maxime convenire arbitrata est sue amplitudini sueque dignitati, si pro aliorum salute ac libertate pericula adiret multosque suo patrocinio tutaretur. Pisani, gens huic urbi male pacata, Lucenses, Florentinorum socios atque amicos, bello lacessebant. Tandem vero, collatis signis, cum utrique dimicassent et in eo
Abbreviated transcription (Latin):
erat᷑ pene par. Magnitudo autem amini
et peritia pugnandi dispar. Sed multũ
natura ip̃a loti prio uulterrams pugnabat.
Cerneros illos e superiore leco: non solũ pilis
atq gladiis ascensum prohibentes. Sed
etiam grandra saxa per decliia deuoluẽtes.¬
¶ Florentim autem per ipãs asperrimas
rupes sursum uersus annitebant᷑. nec
ferrum. nec saxa : nec hostes: nec asperitas
ulla emontis contra eorũ conatũ quibat
resistere. ¶ Itaq superato contra uim hostiũ
pedetentim monte. et oppidans intra inema
cõpulsis . i pãm quoq urbem que inuintis¬
suma erat membus primo impetu ceperũt.¬
¶ Atq hec fecit populus florentinus nullis
extraneis auxiliis : sed ip̃e milctans. et pno
dignitate atq gloria promptissime certans
Sea̾ cum ceteris hoc factum preclarunt
uideri debet . tũ ii maxime obstupescũt.
qui uolterras iuderunt: Constat eruim
uiter omnes nullum italie oppidum esse

Expanded text:
erat pene par, magnitudo autem animi erat pene par, magnitudo autem animi et peritia pugnandi dispar, sed multum natura ipsa loci pro Vulterranis pugnabat. Cerneres illos e superiore loco non solum pilis atque gladiis ascensum prohibentes, sed etiam grandia saxa per declivia devolventes. Florentini autem per ipsas asperrimas rupes sursum versus annitebantur; nec ferrum nec saxa nec hostes nec asperitas ulla montis contra eorum conatum quibat resistere. Itaque, superato contra vim hostium pedetentim monte et oppidanis intra menia compulsis, ipsam quoque urbem, que munitissima erat menibus, primo impetu ceperunt. Atque hec fecit populus florentinus nullis extraneis auxiliis, sed ipse militans et pro dignitate atque gloria promptissime certans. Sed cum ceteris hoc factum preclarum videri debet, tum ii maxime obstupescunt qui Volterras viderunt. Constat enim inter omnes nullum Italie oppidum esse
Abbreviated transcription (Latin):
flouentino exeũte atq aruns feuente.
Sed non est pñtis temporis tot uarias
bellorũ conteritiones : tantasq res gestas.
posse restere. Propeiũ illa desiderat o pus
et quidem magnũ. qđ nos ut spero aliqñ
agrediemur. et quo pacto singula ab
hoc poprilo gesta sũt: licteris memorieq
mandabimus. ¶ In presentia uo unum
aut alterũ exempli gra referemus.
ut ex ilł intelligi possit. quãta ĩ ceteris
quoq fuerit cruitatis uirtus ¶ Wrtustũ
est etrurie oppidum nobileq Uolterre.
sed tũ ita sũmis montibus positum
ut uix expediti hoiẽs eo queant adire.
Hanc urbem oppugnare florẽtini agressi
sũt. Uirtus emin duuissima onnã
suꝑare consueta : neq asperitatem loti
neq inquitatem certaminis uerebatur.
Cohortes igit᷑ ad ea loca deducte. cũ montẽ
capescere cepissent. et oppidam a sumins
arcibus contra irruissent. acerrime utrinq
pugiatum est. Aumerus quidem bellatoꝵ

Expanded text:
florentino exeunte atque armis fruente. florentino exeunte atque armis fruente. Sed non est presentis temporis tot varias bellorum contentiones tantasque res gestas posse referre; proprium illa desiderant opus, et quidem magnum, quod nos, ut spero, aliquando aggrediemur et, quo pacto singula ab hoc populo gesta sunt, litteris memorieque mandabimus. In presentia vero unum aut alterum exempli gratia referemus, ut ex illis intelligi possit quanta in ceteris quoque fuerit civitatis virtus. Vetustum est Etrurie oppidum nobileque Volterre, sed tamen ita summis montibus positum ut vix expediti homines eo queant adire. Hanc urbem oppugnare Florentini aggressi sunt. Virtus enim, durissima omnia superare consueta, neque asperitatem loci neque iniquitatem certaminis verebatur. Cohortes igitur ad ea loca deducte cum montem capescere cepissent et oppidani a summis arcibus irruissent, acerrime utrinque pugnatum est. Numerus quidem bellatorum
Abbreviated transcription (Latin):
esset propinqua. Omẽs officine. onnã
horrea per uias patebant. nulla remissio
operum: nullũ ornĩno erat iustitiũ. Que
cũ Cesari nũciarẽt᷑ admiratus ciuitatis
prestantiam et magnitudinẽ ammorũ
ab oppugnatione recessit: nec solũ ĩ resistẽdo
fortis hec ciuitas fuit : sed etiã ĩ ĩferẽda
ui. hoc est in ulciscenda iniuria formi¬
dabilis. Nam et si nũꝙͣ alicui nocere
uoluit nnsi prius la cessita: tamen ubi
quid iniurie inflictum est uehemẽtissimã
pugnatricem se prestitit ꝓ sua dignitate
Illud enmi omne tps̃ habu̾it ut ĩ ccedibili
quodam amore laudis glorieq flagraret.
Itaq semper res maximas ⁊ uehementer
arduas agressa est : nec in illis gerẽdis :¬
aut periculorũ magnitudinem: Aut
laborum formidauit. ¶ Possũ cõme morare
muntissima oppida manu capta. m̃nu¬
merabilia pene trophea de finitians
poprilis ab hac urbe constituta. Egregia
rer militaris fatinora edita ⁊p̃o populo

Expanded text:
esset propinqua. Omnes officine, omnia esset propinqua. Omnes officine, omnia horrea per vias patebant; nulla remissio operum, nullum omnino erat iustitium. Que cum Cesari nuntiarentur, admiratus civitatis prestantiam et magnitudinem animorum, ab oppugnatione recessit. Nec solum in resistendo fortis hec civitas fuit, sed etiam in inferenda vi, hoc est in ulciscenda iniuria, formidabilis. Nam etsi nunquam alicui nocere voluit nisi prius lacessita, tamen, ubi quid iniurie inflictum est, vehementissimam pugnatricem se prestitit pro sua dignitate. Illud enim omne tempus habuit, ut incredibili quodam amore laudis glorieque flagraret. Itaque semper res maximas et vehementer arduas aggressa est, nec in illis gerendis aut periculorum magnitudinem aut laborum formidavit. Possum commemorare munitissima oppida manu capta, innumerabilia pene trophea de finitimis populis ab hac urbe constituta, egregia rei militaris facinora edita ipso populo
Abbreviated transcription (Latin):
tpõribus nũꝙͣ mente concidisse. nec uemi¬
sisse aliquia de magnitudine aninioꝵ
Cesar iratus fuit ad portas. facer atq exitiũ
huie urbi portendens. huc oĩs mimicorum
faccio steicta parata neci sequebat᷑ . castra
erant intra primũ lapidem oiã circa urbẽ
loca. ferro atq hostili clamore reboabant.
nec infestioribus signis hãnibal quondã
ad portam collinam profectus est. quã ilłd
tũc monstrũ ĩ florentina mema ruebat.¬
¶ Accedebat ad hec ꝙ ea pars urbis que
maxime castris erat opposita. paꝵ munita
eo tempore ui debat᷑ . Itaq nullus prtabat᷑
fore ciuis qui uł arma capere. uł mente
consistere ualeret. ¶ At uoͬ fortissima
ciuitas usq adeo minas illius furoremq
cõtep̃sit. ut tũ ille extra urbem multoꝵ
dies ꝑbaccharẽt . nusꝙͣ intra urbem sit tre¬
pidatum. Seil ita gerebant᷑ orã quasi nichil
pericli imineret: nec ulla uis hostium

Expanded text:
temporibus nunquam mente concidisse nec remitemporibus nunquam mente concidisse nec remisisse aliquid de magnitudine animorum? Cesar iratus fuit ad portas, faces atque exitium huic urbi portendens; hunc omnis inimicorum factio, stricta, parata neci, sequebatur. Castra erant intra primum lapidem; omnia circa urbem loca ferro atque hostili clamore reboabant. Nec infestioribus signis Hannibal quondam ad Portam Collinam profectus est quam illud tunc monstrum in florentina menia ruebat. Accedebat ad hec quod ea pars urbis que maxime castris erat opposita parum munita eo tempore videbatur; itaque nullus putabatur fore civis qui vel arma capere vel mente consistere valeret. At vero fortissima civitas usque adeo minas illius furoremque contempsit ut, cum ille extra urbem multos dies perbaccharetur, nusquam intra urbem sit trepidatum, sed ita gerebantur omnia, quasi nichil pericli immineret nec ulla vis hostium