comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trum forte superbiat & deipsa
innocentia peius ruat quorũ mali
corrigimts. ali orum bona noh
ante oculos. reuocemus quae
si omnino nulla sunt ad ocultadi
iudicia recurramus : Quia sic̃
nos nullis meritis hoc ipsum bon
quod habemus accipimus ita
illos quoque potest. gratiae siꝑ¬
ne uirtutis. infundere ut eci¬
tati. posterius &iam ipsa pos
sent bona quae nos ante accepim
praeuenire : Quis enim craede¬
r& quod ꝑ apostolatus meritũ
saulus. lapidatum stephanum p̃¬
cursurus erat qui in morte eius
lapidantium uestimenta serua¬
bat: Hisergo primum cogitation
humiliari cordeb& & tunc demis
delinquentium iniquitates
increpare
romalo merito plebis aufertꝰ
Idoctrina praedicationis : Pro
bono merito audientis tribuitur
sermo doctoris : In potestate di¬
uinoc. consistit. cui uelit dr̃ doc¬
trinae. uerbum dare. uelcui au¬
ferre : &hoc aut prodicenti s.
aut pro audientis fit merito ut modo
ꝓculpa plebis. auferatur sermo

Expanded text:
trum forte superbiat, et de ipsa trum forte superbiat, et de ipsa innocentia in pejus ruat, quorum mala corrigimus, alia eorum bona nobis ante oculos revocemus; quae si omnino nulla sunt, ad occulta Dei judicia recurramus. Quia sicut nos nullis meritis hoc ipsum bonum quod habemus, accipimus: ita illis quoque potest gratia supernae virtutis infundere, ut excitati posterius, etiam possint ipsa bona quae nos ante accepimus, praevenire. Quis enim crederet quod per apostolatus meritum Saulus lapidatum Stephanum praecursurus erat, qui in morte ejus lapidantium vestimenta servabat? His ergo primum cogitationibus humiliari cor debet, et tunc demum delinquentium iniquitates increpare.ro malo merito plebis, aufertur doctrina praedicationis; pro bono merito audientis, tribuitur sermo doctoris. In potestate divina consistit, cui velit Deus doctrinae verbum dare, vel cui auferre: et hoc aut pro dicentis, aut pro audientis fit merito, ut modo pro culpa plebis auferatur sermo
Abbreviated transcription (Latin):
sisine praedicationis. sonitu in¬
cedit ⁊ Apte tintinabula: ues¬
timentis pontificis describunt.
inserta : Vestimenta & enim
sacerdotis. quid aliud. quam rec¬
ta opera. debemur accipere
Propheta adtestante qui ait
Sacer dotestui: induantur iusti¬
tiam  Vestimentis. itaquar
illius tintinabula inherent ut
uitȩ uiam cum linguae. sonitu.
ipsa quoque opera sacerdotis.
clament : Nos quia infirmiho¬
mines sumus cũ dedõ hominib: lo¬
quimur. debemus primũ memins¬
se. quod sumus. ut ex propria in¬
firmitate pensemus. quod ocendi
ordine infirmis fratrib: console¬
mur: Consideremus igitur
quia aut tales sumus. qualesnon / e¬
nullos corrigimus. aut tales ali¬
quando. fuimus & suam diui na
gratia operante. non sumus. ut
tanto eos. temperantius. corde
humili corrigamus : quanto nos¬
m& ipsos uerius in his. quos emen¬
damus. agnoscimus : Sinos sacer¬
dates tales necsumus. nec fuimus
quales adhuc illi sunt. quos
emendare. curamus necornos¬

Expanded text:
si sine praedicationis sonitu insi sine praedicationis sonitu incedit. Apte autem tintinnabula vestimentis pontificis describuntur inserta. Vestimenta etenim sacerdotis quid aliud quam recta opera debemus accipere, Propheta attestante qui ait: Sacerdotes tui induantur justitiam ; vestimentis itaque illius tintinnabula inhaerent, vitae viam, cum linguae sonitu, ipsa quoque bona opera sacerdotis clament. Nos quia infirmi homines sumus, cum Deo de hominibus loquimur, debemus primum meminisse quid sumus: ut ex propria infirmitate pensemus, quo docendi ordine infirmos fratres consolemur. Consideremus igitur, quia aut tales sumus, quales nonnullos corrigimus: aut tales aliquando fuimus, etsi jam divina gratia operante non sumus: ut tanto eos temperantius corde humili corrigamus, quanto nosmetipsos verius in his quos emendamus, agnoscimus. Si nos sacerdotes tales nec sumus, nec fuimus quales adhuc illi sunt quos emendare curamus: ne cor nos
Abbreviated transcription (Latin):
dinate adloquendum rapitur
erroris uulnere audientiũ cor¬
daferiantur ⁊ Ꝙcum fortasse
sapiens. uideri desiderat unita¬
tis. compagem insipienter. ab
salquippe uerbi sapientia de¬
signatur  Qui igitur loꝗ
sãpienter nititur magno pe¬
re metuat. ne in eius. eloquio
audientiũ. unitas. confundatur:
Ninc paulus ait⁊ Non plus
sapere quã oport& sapere : sed
sapere ad sobri&atem: Ileigi¬
tur rector incautus adloquen¬
dum proruat: hoc quod iam
praemisimus per sem& ipsam
discipulis. ueritas clamat: Habe¬
tesal in uobis & pacem habete
interuos ⁊ Aesifigurate. per
habitum. sacerdotis dicat ⁊
Malcepunica t̃intinabulis
iungite : ut peromne quod
dicitis. unitatem fidei cauta
Sacerdos. semper uocem prae¬
dicationis. habeat: nesuperm
ex spectatoribus iudicium &
silentio offendat. Sacerdos
intabernaculum. in grediens
uel egrediens . moritur side eo
sonitus. non auditur : quia irã
contrase occulti. iudicis. exigit:

Expanded text:
dinate ad loquendum rapitur, dinate ad loquendum rapitur, erroris vulnere audientium corda feriantur: et cum fortasse sapiens videri desiderat, unitatis compagem insipienter abscsal quippe verbi sapientia designatur. Qui igitur loqui sapienter nititur, magnopere metuat ne in ejus eloquio audientium unitas confundatur. Hinc Paulus ait: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Ne igitur rector incautus ad loquendum proruat, hoc quod jam praemisimus, per semetipsam discipuli Veritas clamat: Habete sal in vobis, et pacem habete inter vos , ac si figurate per habitum saceMala punica tintinnabulis jungite; ut per omne quod dicitis unitatem fidei cauta s vero semper vocem praedicationis habeat, ne superni inspectoris judicium ex silentio offendat. Sain tabernaculum ingrediens vel egrediens moritur, si de eo sonitus non auditur: quia iram contra se occulti judicis exigit,
Abbreviated transcription (Latin):
qua & hereo colore resplend&
adiungitur: ut peromne quod
intellegendo pene trat: non
ad fauores infimus. sed adamo¬
rem caelestium surgat ⁊ Ne
dum suis ineautus laudibus ca¬
pitur: ipso &iam ueritatis
intellectu uacuetur ⁊ Auro
uidelic&. lacincto acpurpura
bystinctus coccus adnngitur.
ut ante interm. iudicis oculos.
omnia. uirtutum. bona ex carita¬
te decorentur. & cuncta qua
coram hominibus rutilant.
haec inconspectu. occulti. arbi¬
tris flamma in timi. amoris
accendat : Quae scilic& cari¬
tas. quiadm̃ simul ac proxi¬
mum. diligit: Quasi. exdupli
ci.tinctura. fulges cit ⁊
Qui sie. ad auctoris. specien. an¬
helat. ut proximorum. curam.
neglegat. uel sic. proximorum.
curam. ex sequitur. ut adiuino.
amore torpescat Qui
unum. horum. quodlib& negle¬
git insuper humeralis ornã¬
mento. habere. coccum. bistine¬
tum nescit⁊ Cum rector.
se adloquendum praeparat
subquanto cautelae. studio lo¬
quatur adtendat, Nesi inor¬

Expanded text:
qui aereo colore resplendet, qui aereo colore resplendet, adjungitur; ut per omne quod intelligendo penetrat, non ad favores infimos, sed ad amorem coelestium surgat; ne dum suis incautus laudibus capitur, ipso etiam veritatis intellectu vacuetur. Auro videlicet, hyacintho ac purpurae bis tinctus coccus adjungitur, ut ante interni Judicis oculos omnia virtutum bona ex charitate decorentur, et cuncta quae coram hominibus rutilant, haec in conspectu occulti arbitris flamma intimi amoris incendat. Quae vero scilicet charitas, quia Deum simul ac proximum dilci tinctura fulgescit. Qui igitur sic ad auctoris speciem anhelat, ut proximorum curam negligat; vel sic proximorum curam exsequitur, ut a divino amore torpescat: qui unum horum quodlibet negligit, in superhumeralis ornamento habere coccum bis tinctum nescit. Caeterum cum rector se ad loquendum praeparat, sub quanto cautelae studio loquatur, attendat; ne, si inor
Abbreviated transcription (Latin):
lationẽ reddunt quia unoqui¬
dem plectro. sed non uno impuli
feriuntur: Doctorquis que
tit inuna cunctos uirtute
caritatis aedific& ex una dic¬
trina non una eademq: exhor¬
tutione tungere corda audien¬
tium deb& ⁊ ðoctor & eñi qui
locisui necessitate exigitur
summa dicere hac eadẽ necessi¬
tute conpellitur sũma monsbra
flanamq uox libentius audion
corpenetraat quã dicentis uita
commendat: Quia qđ loquendo
caelesti p̃dicatione utiturim
iam terrenorũ operũ deserensis
rum culmine stare uidetꝰ : Tand
facilius subditos ad melior ꝑtr¬
hat quanto ꝑuitae meritũ dess¬
ꝑnis clamat pecte &iã & saces¬
Idos suꝑ humerule
Ex duro lacincto purpur cobistinc¬
to cocco. & torta bysso fieri ha¬
bȩre praecstur: ut quanta uir¬
tutum diuersitate clarescere
debeat de mostretur : Insacer¬
dotis quippe habitu. Anteom¬
ma aurum fulg&: ut ineo
intellectus . sapientia principa¬
liter emic& Cui iacinctus

Expanded text:
ulationem reddunt, quia uno quiulationem reddunt, quia uno quidem plectro, sed non uno quidem impulsu feriuntur. Doctor quisque, ut una cunctos virtute charitatis aedificet, ex una doctrina, non una eademque exhortatione tangere corda audientium debet. Doctor etenim qui loci sui necessitate exigitur summa dicere, hac eadem necessitate compellitur summa monstrare. Illa namque vox libentius auditorum cor penetrat quam dicentis vita commendat, quia quod loquendo qui coelesti praedicatione utitur, ima jam terrenorum operum deserens, in rerum culmine stare videatur, tantoque facilius subditos ad meliora pertrahat, quanto per vitae meritum de supernis clamat. Recte etiam sacerdos superhumerale ex auro, hyacintho, purpura, bis tincto cocco, et torta fieri bysso habere praecipitur; ut quanta virtutum diversitate clarescere debeat, demonstretur. In sacerdotis quippe habitu ante omnia aurum fulget, ut in eo intellectus sapientiae principaliter emicet. Cui hyacinthus,
Abbreviated transcription (Latin):
LAti supiectos poceañ AcSE¬
neipgos piscreta circũ¬
Spectione pratuiotaN
uia igitur qualis esse debe¬
at pustor superius ostendi¬
mus Nunc qualiter doceut de¬
monstremus: Non una eadẽq:
cunctis exortutio congruitꝰ
quia nec cunctos parmorũ qua¬
litas astringiti sepȩ nã que
aliis officiunt quae aliis
prosunt: Quia & plerũ que
herbȩ quae haec animalia nutri¬
unt alia occidunt & lenissibi¬
lus equos mitigut catur los in¬
stigati & medicumentũ uq qđ hunc
morbum inminuits alteri uires
iungit : & panis quiuita fortiũ
roboriat paruulorũ necatipro
qualitate igitur audientiũs
formarideb& sermo doctorũ
ut & ad sua singulis congruat
& tam̃ a cõmunis aedificationis
arte nũ quã recedat Quid enĩ sunt
intentae mentes auditorũ : Nisi
ut ita dixerim. quaedam in citha¬
ra tensiones tractae cordarũ:
quas tungendi artifex. ut non
sibi m& ipsi dissimile canticũ
faciat dissimiliterpulsat
Et idcirco corde consonã mud¬

Expanded text:
lati subjectos doceant ac semetipsos discreta circumspectione praevideant. Quia igitur qualis esse debeat pastor superius ostendimus, nunc qualiter doceat demonstremus. Non una eademque cunctis exhortatio congruit, quia nec cunctos par morum qualitas astringit. Saepe namque aliis officiunt quae aliis prosunt, quia et plerumque herbae quae haec animalia nutriunt, alia occidunt, et lenis sibilus equos mitigat, catulos instigat; et medicamentum quod hunc morbum imminuit, alteri vires jungit: et panis, qui vitam fortium roborat, parvulorum necat. Pro qualitate igitur audientium formari debet sermo doctorum, ut et ad sua singulis congruat, et tamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. Quid enim sunt intentae mentes auditorum, nisi, ut ita dixerim, quaedam in cithara tensiones stratae chordarum, quas tangendi artifex, ut non sibimetipsi dissimile canticum faciat, dissimiliter pulsat? Et idcirco chordae consonam mod
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ diaconus. transferatur: Siquis
aut post diffinitionẽ sc̃i & magni
ccilii tale quid agere tepta uerit:
& se huius cemodi negotio manci¬
parit hoc factũ ꝓꝑsus irritum
ducat̾ & restituat᷑ ecclesie cui
fuit epr aut presbit̃ audiaconus
DONTÑS ÑTRANS MIGRANDUM
DECRAIATT IN CIUITATEM T̃ U.
ehis quitrans migrant deciui¬
tate inciuitatem epis aut deri¬
cis placuit ut canoner quidehac
re ascis patrib statuti sunt habeud
EINO DEIS QUIINECCIESIIS IN
QUIB. PRO FECTISINT MINIME
PIR DURARUNT. T XUI.
uicũq temere acpericulo se
neq timorem di prae oculis
habenter. nec agnoscenter
eccleniasticã regulam
discedunt ab ecclesia prbri au
prorsus &istunt hi nequaquã
debent in alia ecclesiã recipi sed
onem necessitate cͥuenit illis in pos
ut ad suas parrochias reuertant
Quod sin fecerit õpoet&  comunos
priuari : Ciquis aut acdaliũ ꝑtinen¬

Expanded text:
 non presbyter, non diaconus transferatur. Si quis  non presbyter, non diaconus transferatur. Si quis autem, post definitionem sancti et magni concilii, tale quid agere tentaverit, et se hujuscemodi negotio manciparit, hoc factum prorsus in irritum ducatur, et restituatur Ecclesiae cui fuit episcopus, aut presbyter, aut diaconus Non transmigrandum de civitate in civitatem. V. De his qui transmigrant de civitate in civitatem episcopis, aut clericis, placuit ut canones qui de hac re a sanctis Patribus statuti sunt habeant caeno, de his qui in ecclesiis in quibus profecti sunt minime perdurarunt, tit. XVI, Quicunque temere ac periculose, etc., neque timorem Dei prae oculis habentes, nec agnoscentes ecclesiasticam regulam, discedunt ab ecclesia sibi commprorsus existunt, hi nequaquam debent in aliam ecclesiam recipi, sed omnem necessitatem convenit illis imponi, ut ad suas parochias revertantur. quod si non fecerint, oportet eos communione privari. Si quis autem ad alium pertinen
Abbreviated transcription (Latin):
porrigente : Sed nec sedere
inmedio prerbiterorũ diaconis
liceat: Quia si hoc fiat preter
regula & ordinem probat᷑ gistere
Ciquis aut &iã posthas diffinitiones
obedire noluerit
nisterio cessare debebit XLui
DE EXCOMMUNICATIS INEODEM
uthi quiabiciunt : ab aliis nͥ recipiantꝰ
Requiritur aut. nepus illanimitate
aut contentione. uelalio
quolib& ep̃i uitio uideatur
a congregatione seclusur
Vt hoc ergo decentius inquirat bene
placuit annis singulis ꝑ unam¬
quaq ꝓiuncia. bis in anno concilia
discutiantur huius modi questi¬
epͥo placeat humaniorem pro
talib ferre sententia : Concilia
uero caelebrentt unum quidem
ante quadra gesima paschae
ut omni dissensione sublata
munus offeratur do
purissimum  secunđ
uero : circa tempus autum pni
QUOD NONOPORTEAT DEMIGRUUI¬
ropter multa ꝑturbatione &
seditiones quae fiunt placuit c̃¬
suetunem omnimodis aputari
que pret̃ regulã inquib: da

Expanded text:
porrigente. Sed nec sedere porrigente. Sed nec sedere in medio presbyterorum diaconis liceat; quia si hoc fiat, praeter regulam et ordinem probatur existere. Si quis autem etiam post has definitiones obedire noluerit, a ministerio cessare debebit. De excommunicatis in eodemut hi qui abjiciuntur, ab aliis non recipiantur. Requiratur autem, ne pusillanimitate, aut contentione, vel alio quolibet episcopi vitio, videatur a congregatione seclusus. Ut hoc ergo decentius inquiratur, bene placuit annis singulis per unamquamque provinciam bis in anno concilia ngregatis discutiantur hujusmodi quaestiepiscopo placeat humaniorem pro talibus ferre sententiam. Coucilia vero celebrentur, unum quidem ante quadragesimam paschae, ut omni dissensione sublata munus offeratur Deo purissimum: secundum vero circa tempus autumni. Cquod nonPropter multam perturbationem, et seditiones, quae fiunt: placuit consuetudinem omnimodis amputari, quae, praeter regulam, in quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o nꝰ prbro nͥ diacono nea licui
onino qui inclero e licere subintro¬
ductã habere mulierem nisi faete
mutuum dantes. centesimor
xigunt : Iuste censuissca &
usuras accipiens : dut &inuentione
aliqua ł quolib& modo negotiu̾
transiens aut hemiolia idẽ sex¬
cupla eigens ł aliquid tale
ꝓpsus & cogitans turpis lucri
gratia deiciatur aclero & alient
eruenit ad scm magnũ cͥcilium
quod inquibdã locis & ciuitatib
presbiteris gratia sacre comu¬
nionir diaconi porrigant. quod
nec regula nec consuetudo tra¬
didit ut abhis quipotestatem
nhabent offerendi. illiqui offe¬
runt xp̃i corpus accipiant  NEC
non &alid innotuit: qđ quida
diaconi ante epos sacra oblata
contingant: Haec igitur om̃a
resecent & in sua diaconi mensu¬
ra ꝑmaneant: Scientes quod
ep̃orum quidemꝰ ministri sunt:
inferiores uut prb̃ris habeantur
Pordinẽ ergo : post presbieros
fratia sacre communionis
accipiant. aut ep̃o eis aut prb̃ro

Expanded text:
ero, non diacono, nec alicui omnino qui in clero est licere subintroductam habere mulierem, nisi fortemutuum dantes centesimas exigunt, iuste censuit sanctusuras accipiens, aut ex adinventione aliqua, vel quolibet modo negotium transigens, aut hemiolia id est sescupla exigens vel aliquid tale prorsus excogitans turpis lucri gratia, deiciatur a clero et alienus Pervenit ad sanctum magnumque concilium, quod in quibusdam locis et civitatibus, presbyteris gratiam sacrae communionis diaconi porrigant; quod nec regula, nec consuetudo tradidit, ut ab his qui potestatem non habent offerendi illi qui offerunt Christi corpus accipiant. Nec non et illud innotuit, quod quidam diaconi ante episcopos sacra oblata contingant. Haec igitur omnia resecentur, et in sua diaconi mensura permaneant: scientes quod episcoporum quidem ministri sint, inferiores autem presbyteris habeantur per ordinem. Ergo post presbyteros gratiam sacrae communionis accipiant, aut episcopo eis, aut presbytero
Abbreviated transcription (Latin):
rantur lupi insidi antes rapiuNt
leones frementer cũoues adhȩ¬
rent pastori Nã p̃sensẽ pastor
sed male agentib nͥ est pastori
E inherent pastorib: non pasto¬
rib: seipsos uidelic& nͥ oues
consequitur Tunt in besti¬
as depredantes se & de illoꝵ
morte sesatiare cupienter
Tales enim sunt om̃s qui
gaudent de errorib alienis
terrenae suꝑbiae : Mons enim
& collis tumor t̃renus & suꝑbia
seculi intellegitur Sunt enim
& montes boni: dequib ꝓpheta
dicit ÷ Leuaui oculor meos
admontes unde ueni&
auciliũ mihi: Inomnẽ montẽ
&inomnem collem &inonem
faciẽ terrȩ̃ disꝑsaesunt. om̃a
terrena sectanter. Ea quae
infaciẽ t̃rae lucent ipsaemunt
ipsadiligunt : Nolunt mori ut
abscondatur uita eorũ inxp̃o¬

Expanded text:
rantur lupi insidiantes, rapiunt rantur lupi insidiantes, rapiunt leones frementes, cum oves adhaerent pastori. Nam praesens est pastor: sed male agentibus non est pastor, et inhaerent pastoribus non pastoribus, se ipsos videlicet, non oves,consequitur. Eunt in bestias depraedantes se, et de illarum morte se satiare cupientes. Tales enim sunt omnes qui gaudent de erroribus alienisterrenae superbiae. Mons enim et collis, tumor terrenus et superbia saeculi intelligitur. Sunt enim et montes boni, de quibus Propheta dicit: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi . In omnem montem, et in omnem collem, et in omnem faciem terrae dispersae sunt? Omnia terrena sectantes, ea quae in facie terrae lucent, ipsa amant, ipsa diligunt. Nolunt mori, ut abscondatur vita ipsorum in
Abbreviated transcription (Latin):
Etsime inquirentem laniant
angusta me coartabo. omner
seper excutiam quantũ mihi
uirium terrens dñs donat.
omnia pera grabo ⁊ Reuo¬
cabo errantem requiram
pereuntem
Sime pati nonuis nolierrare.
noli perire : Parumest qđ
doleo te errantem atq: pere¬
untem timeo nenelegens
te &iam qđ forte est occidã⁊
Uide enim quid sequitur
E quod forte fuit confregistis
Sineglexero errantem᷑
atq pereuntẽ &eum qui
fortis est delectabit errare
& perire I Cupio lucra ge¬
teriora sed timeo dampna
interiora Cun differentem
habuero erorẽ tuũ adtendit
qui fortis est cũte ꝑditu non
requiro &putat nhil ee ire
inheresem Non frustra ergo
cũ iã dixiss& superius qđ
crassũ est int̃fecistis hiciterũ
innouissimo posuit & qđ forte
fuit confregistis  Proinde
dudi quid sequatur deista neg¬
legentia maloꝵ immo falsoꝵ pastoꝵ
Et disꝑsaesunt oues mee eoqđ
non sit pasto & factȩ sunt incõ¬
mesturam onib: bestur agri Fu¬

Expanded text:
etsi me inquirentem laniant etsi me inquirentem laniant angusta me coarctabo. Omnes sepes excutiam, quantum mihi virium terrens Dominus donat. Omnia peragrabo, revocabo errantem, requiram pereuntem. Si me pati non vis, noli errare, noli perire. Parum est quod doleo te errantem atque pereuntem. Timeo, ne negligens te, etiam quod forte est occidam. Vide enim quid sequitur: Et quod forte fuit, confregistis. Si neglexero errantem atque pereuntem, et eum qui fortis est, delectabit errare atque perire. Cupio lucra exteriora, sed timeo plus damna interiora. Si indifferentem habuero errorem tuum, attendit qui fortis est, cum te perditum non requiro: et putat nihil esse ire ejusdem. Non frustra ergo cum jam dixisset superius: Quod crassum est, interfecistis. Hic iterum in novissimo posuit. Et quod forte fuit, conaudi quid sequatur de ista negligentia malorum, imo falsorum pastorum: Et dispersae sunt oves meae, eo quod non sit pastor: et factae sunt in comesturam omnibus bestiis agri. Fu
Abbreviated transcription (Latin):
aut non posse : infirmisunt
Qui uero aliqua cupiditate
mala amactores mundi abip¬
sis bonis operib: reuocantur
languidi & egroti iacent
Quippe qui ipso languo re
possent operari Sequitꝰ
dentes luporũ furentiũ: utcũq
uersamur I Et contu maces
sunt oues: quia queruntur
errantes Ulienasse a nobis
dicunt Erroresuo & ꝑditione
sua. Quidnos uultis inqui¬
unt quid nor queritis suner¬
rore inquit sum siin in teritu
quid meuis quid me queris
quia inerrore es reuo care uolo
Quia preristi inuenire uolo
Cicuolo errare sic uolo
perire i Sicuis errare
sicuis perire quanto melius
egonolo I Prorsus dudeo
dicere in portunus sum : Qu¬
dio dicentem a postolũ . Prae¬
dica uerbũ ista oportune
inportune : Quib: oportune
quibus inportune:
Oportune utique uolentib
Inportune nolentibur
Prosus inportunus sum
Cudeo dicere  Tuiuis errare
Tuius perire ẽgo nolo
Reuocabo errantem requrã
ꝑditam I Uelis nolis id aga

Expanded text:
aut non posse, infirmi sunt. aut non posse, infirmi sunt. Qui vero aliqua cupiditate mala amatores mundi ab ipsis bonis operibus revocantur, languidi et aegroti jacent. Quippe qui in ipso languore, possent operari. Sequitudentes luporum furentium, utcunque versamur: et contumaces sunt oves, quia quaeruntur errantes. Alienas se a nobis dicunt, errore suo et perditione sua: Quid nos vultis, inquiunt, quid nos quaeritis? Si in errore, inquit, sum, si in interitu, quid me vis? quid me quaeris? Quia in errore es, revocare volo; quia peristi, invenire volo. Sic volo errare, sic volo perire. Sic vis errare? sic vis perire? Quanto melius ego nolo? Prorsus audeo dicere, Importunus sum. Audio dicentem Apostolum: Praedica verbum, insta opportune, importune . Quibus opportune? quibus importune? Opportune utique volentibus, importune nolentibus. Prorsus, Importunus sum, audeo dicere. Tu vis errare, tu vis perire? Ego nolo. Revocabo errantem, requiram perditam. Velis nolis, id agam,
Abbreviated transcription (Latin):
cumpolliceris misericordia
dĩ Non quia temptationes
de erunt. Sedquia non ꝑmit¬
tit temptari supraquã ferre
potest fractum conligarcest
Cequitur y Quod infirma¬
tumest inquit non confor¬
tastir  Pastorib malis dicit
pastorib falsis pastorib sua
querentebus non quae
&lane gaudentibus oues
omnino noncurantib
It quod male habuit: non
corroborastis : Inter infir¬
mum idest nfir mũ &
egrotum idest male habente
hoc mihi uidetur inter esse
÷ enim ista fratres quȩ dis¬
iinguere utcũq conamur
forte & nos possumus maio&
diligentia melius distinguere.
calius peritior uel lumi¬
ne cordis plenior
nterim nefraudimini quod
sentio loquor Infirmo:
neaccidat temptatio & eũ
frangat timendũest : Lan¬
guens aut iã cupiditate
aliqua egrotat. iãcupiditate
aliqua inpeditur. ab intranda
uiadi a subeundo iugo xp̃i
Quiergo uidentur feruere
inoperib: bonis sed inminen¬
tes passiones tollerare nolle

Expanded text:
cum polliceris misericordiam cum polliceris misericordiam Dei, non quia tentationes deerunt, sed quia non permittit tentari supra quam ferre potest, fructum colligere est. Sequitur: Quod infirmatum est, inquit, non confortastis. Pastoribus malis dicit, pastoribus falsis, pastoribus sua quaerentibus, non quae et lanae gaudentibus, oves omnino non curantibus. Et quod male habuit, non corroborastis. Inter infirmum id est, non firmum et aegrotum id est, male habentem hoc mihi videtur interesse. Etenim inter ista, fratres, quae distinguere utcunque conamur, forte et nos possumus majori diligentia melius distinguere, et alius peritior, vel lumine cordis plenior. Interim ne fraudemini, quod sentio, loquor. Infirmo, ne accidat tentatio, et eum frangat, timendum est. Languens autem, jam cupiditate aliqua aegrotat, jam cupiditate aliqua impeditur ab intranda via Dei, a subeundo jugo Christi. Qui ergo videntur fervere in operibus bonis, sed imminentes passiones tolerare nolle,
Abbreviated transcription (Latin):
&ceptus a passione flagelloꝵ
&ceptus anumero filiorum
Ita nein quias flagellat onefiliũ : ꝓrsus
flagellat onẽ filiũ : ut & unicum⁊
Unicur ille depatris substan¬
tia natus. aequalis patri in
formadi uerbũ ꝑ quod facta
sunt omnia. non habebat. ubi
flagellaret : ad hoc carne
indutus est ut sine flagello
non eãt I Quiergo flagellat¬
tum: In adoptione uocator
non ee a postolus dicit
Adoptionem filiorũ accepi¬
& dabotibi gentes hereditatẽ
tuam i Exemplum nobis
proposuit in passionibus suis:
Sedplane nefuturis
temptationibus deficiat¬
infirmus nec falsa spe
decipiendus est nec terrore
fragendus dicei ÷ Prepara
dnimam tuam adtemptatio¬
nem : It forte incipit labi
C̃tremescere nolle accedere
Habes & aliud
Fidelis dr̃ qui nuos sinat
teptari  supraquã potestis
ferre : Illudenim ꝓmuttere
& predicere uenturas
passiones : Infirmum confir¬
mare est ÷. Timenti aut
nimium. & ghoc deterrito

Expanded text:
exceptus a passione flagellorum, exceptus a passione flagellorum, exceptus a numero filiorum. Itane, inquies, flagellat omnem filium? Prorsus flagellat omnem filium, ut et unicum. Unicus ille de Patris substantia natus, aequalis Patri in forma Dei, Verbum per quod facta sunt omnia, non habebat unde flagellaretur. Ad hoc carne indutus est, ut sine flagello non esset. Qui ergo flagellattum? In adoptionem vocatos nos esse Apostolus dicit: Adoptionem filiorum accepiet dabo tibi gentes haereditatem tuam . Exemplum nobis proposuit in passionibus suis. Sed plane, ne in futuris tentationibus deficiatinfirmus, nec falsa spe decipiendus est, nec terrore frangendus. Dices ei: Praepara animam tuam ad tentationem, et forte incipit labi, contremiscere, nolle accedere. Habes et aliud: Fidelis Deus qui non vos sinet tentari supra quam potestis ferre . Illud enim promittere, et praedicere venturas passiones, infirmum confirmare est. Timenti autem nimium, et ex hoc deterrito,
Abbreviated transcription (Latin):
huius seculi qua dr ipsi seculo
non ꝓmisitIlle p̃dicit
labores suꝑ labores usq: in fi¬
nem uenturos ipsiseculo &
tuuis ad ipsis laborib &ceptũ
saeculo  Et enimait aposto¬
lus omnes quiuolunt in xp̃o
pie uiuere : ꝑsecutionẽ pati¬
entur  Ia sitibi plac& pas
xpͥi ille dicat om̃s qui uolunt
patientur  ⁊itudic
Ci in xp̃o pie iuxeris: ab un¬
dabunt tibi om̃a bona
t sifilios n haber : Nscipies
& nutries omnes. & ne motibi
morietur : Haec inłest aedi¬
ficatio tua  dtende quid
facias ubi ponas suꝑ hare¬
namest quem constituis
Tfnturus⁊ imber influxu¬
rus est fluuius flaturus est
uentus inpingent domũ ista &
cad& & fi& ruinaeius magnai
Leua deharena : pone suꝑpe
tram: Inxpͥo sit : queͥ uis eẽ
ad passiones xp̃i indignas ad¬
tendat illum sineullo peccato.
quȩ non rapuit & soluentem
adtendat sciptura dicentem
sibi I Flagellat omnẽfilium
quem recipit: Ftudicis
forte eceptus eris  Si

Expanded text:
hujus saeculi quam Deus ipsi saeculo hujus saeculi quam Deus ipsi saeculo non promisit; ille praedicit labores super labores usque in finem venturos ipsi saeculo, et tu vis ab ipsis laboribus exceptusaeculo. Etenim ait Apostolus: Omnes qui volunt in Christo pie vivere, persecutionem patientur . Jam si tibi placet pastJesu Christi, ille dicat: Omnes qui volunt patientur: et tu dic, si in Christo pie vixeris, abundabunt tibi omnia bona, et si filios non habens, suscipies et nutries omnes, et nemo tibi morietur. Haeccine est aedificatio tua? Attende quid facias, ubi ponas. Super arenam est quod constituis. Venturus est imber: influxurus est fluvius, flaturus est ventus, et impingent in domum istam, et cadet, et fiet ruina ejus magna. Leva de arena, pone supra petram: in Christo sit, quem vis esse ad passiones Christi indignas: attendat illum sine ullo peccato, quae non rapuit, exsolventem: attendat Scripturam dicentem sibi: Flagellat omnem filium queForte exceptus eris? Si
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ illi dicit. fili accedens adstr¬
uitutemdi.sta iniustitia &ti¬
more & prepara anima tuã
adtemptationem I Quihaec
enim loquitur : confortat in
ormum & & in firmo facit firmũ
stnille cucrediderit : pro¬
spera huius seculi sper&i Ci
enim doctus fuerit sperare
ꝓspera seculi ipsa ꝓsperitate
corrupitur Cuperuenien¬
tib: aduersitatib: sauciatur
aut fortassis ex tinguitur
Nonergo eũ aedificat super
petram quisic aedificat : sed
xpͥi anis dilitie conquiren¬
dae I Confortatur infir
seculi sed abomnib: te eru&
dñs siabillo n recesserit re¬
tro cor tuu: Na ad confor¬
tandum cortuũ uenitille
pati uenit ille mori uenit spu¬
tis in liniri uenit spinis coro¬
nari uenit obprobria audire :
uenit postremo ligno cͥrigis
Om̃a haec ille prote : tunihil
non ꝓillo sed ꝓte : Quales
aut sunt quitimentes hos
ledere quorũ quib: loquͥntur:
non solũ non p̃parant adin¬
minentes temptationes:
sed ecia ꝓmitunt felicitate

Expanded text:
non illi dicit: Fili, accedens ad sernon illi dicit: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem . Qui enim firmum, et ex infirmo facit firmum, ut non ille cum crediderit, prospera hujus saeculi speret. Si enim doctus fuerit sperare prospera hujus saeculi, ipsa prosperitate corrumpitur, supervenientibus adversitatibus sauciatur, aut fortassis exstinguitur. Non ergo eum aedificat super petram, qui sic aedificat, sed sa Christianis deliciae conquirendae. Confortatur infirmujus saeculi, sed ab omnibus te eruet Dominus, si ab illo non recesserit retro cor tuum. Nam ad confortandum cor tuum venit ille pati, venit ille mori, venit sputis illiniri, venit spinis coronari, venit opprobria audire, venit postremo ligno configi. Omnia haec ille pro te: tu nihil pro illo, sed pro te. Quales autem sunt, qui timentes hos laedere quibus loquuntur, non solum non praeparant ad imminentes tentationes, sed etiam promittunt felicitatem
Abbreviated transcription (Latin):
piscendũ: ecce illa casta est. &
me chatus est iste ⁊ Dñi enĩ
uera & aperta sententia est
quisquis uiderit mulierem
ad concupiscendũ eam : iam
morchatus est ea incorde su
Non ꝑuenit adillius cubicula
& ininteriore ia suo cubiculi
uolutatur  Sic omnis
quimale uiuit. in conspectu
eorũ quib: pr&̧positus est
quantũ ipso est occidit &
quantũ adillum ꝑtin&᷑ abos
occidit: ⁊i qđ crassuest in¬
quit interfecistis & oues
mear non pascitis Ia audis¬
tis quid diligant : uidetequid
neglegant ÷ Quod infirma
tumest nͥ confortastis : Et qđ
male habuit ñ corroborastis
Et qđ tribulatũ est : idest qđ con¬
fractu est ñ conligastis : Et quod
errabat ñ reuo castis ⁊ Et quod
perut nꝰ quȩ sistis : Et quod
forte fuit confregistis: Int̃¬
fecistis occidistis  Infirmatꝰ
ouis: idest infirmũ non cor¬
rigit ut nͥ possit cedere temp¬
tationib: incauto & in parato
suꝑuenientib: Pastor neg¬
legens quando credit talis

Expanded text:
piscendum, ecce illa casta est, et piscendum, ecce illa casta est, et moechatus est iste? Domini enim vera et aperta sentenQuisquis viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est eam in corde suo . Non pervenit ad illius cubiculum, et in interiore jam suo cubiculo volutatur. Sic omnis qui male vivit in conspectu eorum quibus praepositus est, quantum in ipso est, occidit et quantum ad illum pertinet, ambos occidit. Et quod crassum est, inquit, interfecistis, et oves meas non pascitis. Jam audistis quid diligant, videte quid negligant. Quod infitum est, non confortastis: et quod male habuit, non corroborastis: et quod tribulatum est id est, quod confractum est non colligastis: et quod errabat, non revocastis: et quod periit, non inquisistis: et quod forte fuit, confregistis, interfecistis, occidistis. Infirmatur ovis, id est, infirmum corrigit, ut possit cedere tentationibus: incauto, et imparato supervenerit pastor negligens. Quando credit talis,
Abbreviated transcription (Latin):
male uiuendo malu &cemplũ
praebendo ÷ Anfrustra dic¬
tum est seruo diͦ eminenti in membris
sũmi pastorir : circa omnes te¬
ipsũ bonorũ operũ prebens
exemplum & forma esto fide¬
libus : Ed tendit enim ouisdaa
fortis plerumq p̃positum
suum male uiuentem : sidecli¬
n& oculos a regulis dñi  Inten¬
dit in hominem: incipit dicere
incorde suo : Si praepositus
meussic uiuit Ego quissum
qui non faciam qđ ille facit
quod non ipre fructificauerat :
Sed fortem aut robustũ inuene¬
rat : maleuiuendo interfecit :
dico caritati ur̃ae. Iterũ. dico
& siuiuunt oues & si forte sunt
oues inuerbo dñi & tenent il¬
lud qđ audierunt adño suo
Quedicunt facite : quae autes
faciunt facere nolite : Ta¬
men qui in conspectu populi
male uiuit. quantũ in illo est :
eum aquo attenditur occidit
Non sibi blandiatur ergo
quia ille non est mortuur &
ille uiuit & ille homicida est
Quo modo cũ lasciuus homo
intendit mulierem ad concu¬

Expanded text:
Male vivendo, malum exemplum Male vivendo, malum exemplum praebendo. An frustra dictum est servo Dei eminenti in membris summi pastoris: Circa omnes teipsum bonorum operum praebens exemplum: et forma esto fidelibus ? Attendit enim ovis, etiam fortis, plerumque praepositum suum male viventem, si declinet oculos a regulis Domini. Intendit in hominem, incipit dicere in corde suo: Si praepositus meus sic vivit, ego quis sum, qui non faciam quod ille facit?quod non ipse fructificaverat, sed forte aut robustum invenerat, male vivendo interfecit? Dico charitati vestrae ac iterum dico: Etsi vivunt oves, etsi fortes sunt oves in verbo Domini, et tenent illud quod audierunt a Domino suo: Quae dicunt, facite: quae autem faciunt, facere nolite , tamen qui in conspemale vivit, quantum in illo est, eum, a quo attenditur, occidit. Non sibi ergo blandiatur, quia ille non est mortuus: et ille vivit, et ille homicida est. Quomodo cum lascivus homo intendit ad mulierem ad concu
Abbreviated transcription (Latin):
modi uri quando uolueritis
conuiuamini  In plemini
cibo & uino cũ uestris  Qd
oc enĩ dataest ista creatura
ut ea ꝑfruamini Non enim
forte congregauimus turbas
ampliores ÷ Et si sunt quidam
quisentiant nos hec dicentes
non recte sapere paucos offen¬
dimus sed multitudine conci¬
liamur Quod sifecerimus
non uerbadi non uerba xp̃i di
centes sed nr̃a: Erimus pasto¬
res pascenter nos m&ipsos non
ouer  Cũ autem dixisset
quȩ diligant isti pastores dicit
&que neglegant ÷ Uitia
enim ouiumꝰ latae iacent sanae
atq crarre: Oues perp̃ au¬
caesunt idest solide incibo
ueritatis utenter pascuir bene
demunere di ÷ Sed mali illi
pastores : non paxcunttalib:
Parũ est qđ illas languenter
& infirmas & erranter & ꝑditas
noncurant : &iã istas forter
& pingues necant I Quantũ in¬
ipsis est  Eallae uiunt
demireri cordia dĩuiunt
Tamen quantũ ad pastorer
malos attin&: occidunt
Quomodo inquis occidunt.

Expanded text:
mo Dei vestri, quando volueritis, mo Dei vestri, quando volueritis, convivamini: implemini cibo et vino cum vestris. Ad hoc enim data est ista creatura, ut ea pe fruamini. Non enim forte congregabimus turbas ampliores. Et si sunt quidam, qui sentiant nos haec dicentes non recte sapere, paucos offendimus, sed multitudinem conciliamus. Quod si fecerimus non verba Dei, non verba Christi dicentes, sed nostra; erimus pastores pascentes nosmetipsos, non oves. Cum autem dixisset quae diligant isti pastores, dicit et quae negligant. Vitia enim ovium late patent. Sanae atque crassae oves perpaucae sunt, id est solidae in cibo veritatis, utentes pascuis bene de munere Dei. Sed mali illi pastores non parcunt talibus. Parum est quod illas languentes, et infirmas, et errantes, et perditas non curant: etiam istas fortes et pingues necant, quantum ipsis est; et illae si vivunt, de misericordia Dei vivunt; tamen quantum ad pastores malos attinet, occidunt. Quomodo, inquit, occidunt?
Abbreviated transcription (Latin):
uideretur : testimonium ꝑ ibec
quod sicut angelũ di suscepe¬
rint eum : Quo dsifieri poss&
oculos suos uellent eruere & illi
dare I Eitamen accedit dd
ouem languidam adoue putrida
secare uulnus non parcere
putredini  Ergo inquit
nimicus uobis factus sũ. prae¬
icans ueritate ecce & acce¬
nit delacte ouium sicut paulo
inte commemorauimus: & in¬
itus est lanis ouium sed tamꝰ
ues nͥ neglexit + Non enim
ua querebat: sed quaȩ ihuxpͥi
bsit ergo utdicamus uobis
uiuite ut uultis securi esto¬
e. dr neminem ꝑ d& tantum¬
nodo fidẽ xp̃i anam tenete nͥ
perd& ille quod redemit nͥ ꝑd&
sispectaculis uolueritir oblec¬
are animos uros ite quid
naliest: & festa ista quacele¬
rantur ꝑ uniuersa ciuitate᷑
nletitia conuiuantium & pub¬
cis mensis seipsos ut putant
ocundantiũ reuera perdentiũ
te celebrate securi magnaest
ĩ misericordia que totũ ignos¬
at I Coronate uos rosis
inte quam marcescant indo¬

Expanded text:
videretur, testimonium perhibet, videretur, testimonium perhibet, quod sicut angelum Dei susceperint eum: quod si fieri posset, oculos suos vellent eruere, et illi dare. Et tamen accedit ad ovem languidam, ad ovem putridam, secare vulnus, non parcere putredini. Ergo, inquit, inimicus factus sum vobis praedicans veritatem? Ecce et accepit de lacte ovium, sicut paulo ante commemoravimus; et indutus est lanis ovium: sed tamen oves non neglexit. Non enim sua quaerebat, sed quae Jesu Christi. Absit ergo ut dicamus vobis: Vivite ut vultis; securi estote, Deus neminem perdet. Tantummodo fidem Christianam tenete: non perdet ille quod redemit; non pesi spectaculis volueritis oblectare animos vestros, ite; quid mali est? et festa ista, quae celebrantur per universam civitatem in laetitia convivantium, et publicis mensis seipsos ut putant jucundantium, re vera perdentium, ite, celebrate securi: magna est Dei misericordia, quae totum ignoscat. Coronate vos rosis, antequam marcescant. In do
Abbreviated transcription (Latin):
est nisi quod uos estis Car¬
nem portat mortalis est man¬
ducat dormit surgit natus
est moriturusest Cier¬
go cogites quidsit secundũ
honorando tamen amplius
dumentum acceperat abona
di plebe idem paulus cũdicer&
Sicut angelũ di &cepistis me
Testimonium enim uob ꝑ hibeo
quia sifieri poss& : oculos uros
eruissetis & de dissetis mihi
Sed cumtantus illi honor &h¬
bitus eit Numquid propt᷑ ipsũs
norem sibi &ibitum neforte
erantibus: Namsi hoc feciss&
ess & & inter illos quiseipsos
pascunt non oues dicer&¬
ergo apud seipsum ÷ Quied adino
ꝑtin& quis quoduelit agat
Victus meus saluus est H¬
nor meus saluus est Tlas
& lana satis ẽ mihiTat
quisq qua potest Irgo in¬
tegra tibi sunt omnia: Sieat
quisq qua potest nolo tep̃po¬
situm facere unũ teconstituo
deipsa plebes Si patitur unũ
membrũ conpatiuntur ommia
membra ÷ Pro inde ipse apos¬
tolus. cũ eos commemoraret
quales fuerit erga illũ nequa¬
si oblitus eorum honorificentu

Expanded text:
est nisi quod vos estis? Carest nisi quod vos estis? Carnem portat, mortalis est, manducat, dormit, surgit, natus est, moriturus est. Si ergo cogites quid sit, secundum honorando tamen amplius dumentum acceperat a bona Dei plebe idem Paulus, cum diceret: Sicut angelum Dei suscepistis me: testimonium vobis perhibeo, quia si fieri posset, oculos vestros eruissetis, et dedissetis mihi. Sed cum tantus illi honor exhibitus esset, numquid propter ipsum honorem sibi exhibitum, ne forte eesset inter illos qui se ipsos pascunt, non oves. Diceret apud seipsum. Quid ad me pertinet? quisque quod velit, agat. Victus meus salvus est, honor meus salvus est, et lac et lana satis est mihi. Eat quisque qua potest.Ergo integra tibi sunt omnia, si eat quisque qua potest? Nolo te praepositum facere: unum te constituo de ipsa plebe. Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra. Proinde ipse apostolus cum eis commemorat, quales fuerint erga illum, ne quasi oblitus eorum honorificentiae
Abbreviated transcription (Latin):
uiuitur est necessitatis accipe¬
Nontaquã uenalesit euangeliũ
ut illud sit p̃tiũ eius qđ sumunt
qui adnuntiant unde uiuant
Cienim sicuendunt magnam
rem uiliuendunt Accipi¬
ant sustentatione necessita¬
tis apopulo : mercedem dispen¬
sationis adño y Nonenim
est idoneur populus reddere
mercedem illis : quisibi in cari¬
tate euangelu serui unt
Non &spectant il i mercedem
nisi unde &isti salutem
Quid aut istis increpatur:
unde argunt quiacũ lac
sumerent & lanisse tegerent:
oues negle gebant : Quaergo
quid sit lac̃ consumere : quae¬
ramus quid sit lanis tegere
Qui preb& lac: potũ pb& & qui
praeb& lanam honorem pre¬
b&  Ista sunt duo queapopu¬
lis quȩ runtur quise ipsos
pascunt non oues : Comodũ
subplende necesitatis & fa¬
uorem honoris & laudisquae¬
runt  Ftenim uestimentũ
Propterea bene intellegitur
inhonorem quia nuditatem
contegit Eł enim unus¬
quisq: homo infirmus
ł quidem quisquis uobis prae¬

Expanded text:
vivitur, necessitatis est accipevivitur, necessitatis est accipeNon tanquam venale sit evangelium, ut istud sit pretium ejus quod sumunt qui annuntiant, unde vivant. Si enim sic vendunt, magnam rem vili pretio vendunt. Accipiant sustentationem necessitatis a populo, mercedem dispensationis a Domino. Non enim est idoneus populus reddere mercedem illis, qui sibi in charitate Evangelii serviunt. Non exspectent illi mercedem, nisi unde et isti salutem. Quid ergo istis increpatur, unde arguuntur? quia cum lac sumerent, et lanis se tegerent, oves negligebant. Sua ergo quid sit lac consumere quaeramus, quid sit lanis tegere. Qui praebet lac, potum praebet; et qui praebet lanam, honorem praebet. Ista sunt duo, quae a pastoribus quaeruntur, qui seipsos pascunt, non oves: commodum supplendae necessitatis, et favorem honoris et laudis quaerunt. Etenim vestimentum propterea bene intelligitur in honore, quia nuditatem contegit. Est enim unusquisque homo infirmus. Et quid est, quisquis vobis prae
Abbreviated transcription (Latin):
fructumNonut ego inquit
xplear sed neuos in anes
emaneatis Quiergo non pos¬
unt facere quod paulus ut
nanibus suis se transigant
iccipiant delacte ouium sus¬
entent sua necessitatem sed
onneglegant ouiũ infirmi¬
atem N on hoc ibi querant:
amquã cõmodũ suũ ut & neces¬
tate paenuriaȩ suae uide¬
ntur adnuntiare euangeliũ
ed hominib: in luminandis
arent lucem uerbi ueritatis¬
unt enim taquã lucernae
sicut dictũ est Sint lũbiuri
accinti & iucernae ardentes
Et nemo accendit iucernam
& ponit eam sub modio sed suꝑ
candelabrum ut luceat õnib
qui indomosunt ÷ Sic luceat
lumen ur̃m coram hominib:
ut uideant opera ur̃a bona &
glorificent patrem urm qui in
caelis ẽ : Siergo tibi liucerna
accenderetur indomo. nonne
adiceres oleum neextingeretur
porro iucerna nͥ accepto oleo
non lucer& Nonerat pla¬
nae digna quae in candelabro
poneretur : sed quae continuo
frangeretur + Vnde ergo

Expanded text:
fructum. Non ut ego, inquit, fructum. Non ut ego, inquit, explear, sed ne vos inanes remaneatis. Qui ergo non possunt facere quod Paulus, ut manibus suis se transigant, accipiant de lacte ovium: sustentent suam necessitatem, sed non negligant ovium infirmitatem. Non hoc ibi quaerant, tanquam commodum suum, ut ex necessitate penuriae suae videantur annuntiare evangelium, sed hominibus illuminandis parent lucem verbi veritatis. Sunt enim tanquam lucernae, sicut dictum est: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes . Et, Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio: sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. Sic lucelumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent patrem vestrum qui in coelis est . Si ergo tibi lucerna accenderetur in domo, nonne adjiceres oleum ne exstingueretur? Porro si lucerna accepto oleo non luceret, non erat plane digna, quae in candelabro poneretur, sed quae continuo frangeretur. Unde ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Misericordiores sunt uel po¬
tius ipsius misericordiae officiũ
largus inpendunt  Pos¬
sunt & quod possunt faciunt
Laudentur hi nec damnentur illi
Namecipse a postolus datum nͥ
querebat : Fructuosas tamen
ouessuas erre cupiebat: nonsteri¬
les sine lactis ubertate: Itaq
Cum erre quodam tempore in
magna indigentia. uinctus ine
fesione ueritatis missũ illi est
a fratribus unde necessitati &
indigentiae eius ministraret᷑
Respondit aut illis gratias
agens &dicit  Bene fecistis cõ¬
municare necessitatib meis
Ego emm didici : inquib sufficier
Ee scio÷ & habundari.
ioui & poenuriam pati
mnia possum. in eo qui me
onfortat¶ Uerum tamen.
ios bene fecistis usibus mitte¬
re meis ÷ Cedut ostende¬
& ineo quodilli benefecert
uid ipse querer& neinter
illos ess& quiscipsos pas¬
cunt non oues Nonta suae
gaud& subuentũ ee necessi¬
tati quam illorum gratulatur
fecunditati I Quid ergo
ibi querebat. nonquia que¬
ro inquit datum sed requiro

Expanded text:
Misericordiores sunt, vel poMisericordiores sunt, vel potius ipsius misericordiae officium largius impendunt: poset quod possunt, faciunt. Laudentur hi, nec damnentur illi. Nam et ipse Apostolus datum non quaerebat; fructuosas tamen oves esse cupiebat, non steriles sine lactis ubertate. Itaque cum esset quodam tempore in magna indigentia, vinctus in confessione veritatis, missum est illi a fratribus unde necessitati et indigentiae ejus ministraretur. Respondit autem illis gratias agens, et dixit: Bene fecistis communicare necessitatibus meis. Ego enim didici in quibus sum sufficiens esse: scio et abundare, et penuriam pati; omnia confortat. Verum tamen vos benefecistis, usibus mittere meis . Sed ut ostenderet in eo quod illi benefecerunt, quid ipse quaereret, ne inter illos esset, qui se ipsos pascunt, non oves: non tam suae gaudet subventum esse necessitati, quam illorum gratulatur fecunditati. Quid ergo ibi quaerebat? Non quia quaero, inquit, datum, sed requiro
Abbreviated transcription (Latin):
Quidergo diligunt lacconsu¬
mitis ÷ Pxopter quod &a posto¬
lus dicit : Quis plantat uineã
& defructu illius non sumit quis
pascit gregem & delacte gregis
ñ pencepit Inuenimus ergo
ee lac gregis : quicquid aplebe
distribuitur p̃positis adeos sus¬
tentandũ uictũ temporalem:
Inde enim loquebatur apłur
cũ hec dicer& que cõmemora¬
ui. Et quidem apłus quan¬
quã elegerit manib: suis
transigi & nec ipsũ lacquerere
ab ouib: ⁊amen lactis ꝑcipien¬
di potestate habere sedixit
& sic dñm disposuisse ut quieuan¬
geliũ adnunciant deeuangelio
uiuant  Et dicit alius coapos¬
tolus suus usos fuisse hacpon¬
tat& nonusurpata seddata
Plus illefecit ut nec quod de¬
bebatur acciper&  Ipseer¬
go donauit & debitum sed ab
plus fecit Fortassis enim ipsum
significabat quiegrum cum
adducer& adstabulum dixit
Siquid amplius ero gaueris
in redeundo redda tibi: De
hisergo quinon indigent. lacte
gregis quid plura dicamus

Expanded text:
Quid ergo diligunt? Lac consuQuid ergo diligunt? Lac consumitis. Propter quod et Apostolus dicit: Quis plantat vineam, et de fructu ejus non sumit? quis pascit gregem, et de lacte gregis non percipit ? Invenimus ergo lac esse gregis, quidquid a plebe distribuitur praepositis, ad eorum sustentandum victum temporalem. Inde enim loquebatur Apostolus, cum haec diceret quae commemoravi. Et quidem apostolus, quanquam elegerit manibus suis transigi, et nec ipsum lac quaerere ab ovibus, tamen lactis percipiendi potestatem habere se dixit, et sic Dominum disposuisse, ut qui evangelium annuntiant, de evangelio vivant. Et dicit alios coapostolos suos usos fuisse hac potestate, non usurpata, sed data. Plus ille fecit, ut nec quod debebatur, acciperet. Ipse ergo donavit et debitum, sed abplus fecit: fortassis enim ipsum significabat, qui aegrum cum adduceret ad stabularium, dixit: Si quid amplius erogaveris, in redeundo reddam tibi . De his ergo qui non indigent lacte gregis, quid plura dicamus?