comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et laxas sciret da reiuissus habenas ꝑmansit intrans latione uis sus aut emob
hoc posuit quia suonihil facit imperio Nãtolle hocaet maior ẽ. omnib: dus
siad eius uolunta tempos sunt elementa confundi ut ipse a eolus mibi ius sacapes¬
sonifas ẽ simuluentorũ ostendituruis. quibus parum fuerat montem sipe¬
poni nisi et negem acciperent qui ips equoq: alieno pareret imperio ÷Adque
proa pud quemait supra saeole rhecoricum ẽ. in omnipetitione haec obser¬
uane ut pos sit prȩstare qui petitur id ẽ. ut sit possibilitas. ut sit res iusta
quae pecitur ut habeat modum petitio ut sequatur remuneratio et sciendume
secundumbunc ordinem omnes petitiones formare uirgilium. ut in hoc loco
pos sublitas .ẽ. et mulcerededit fluctus et tollere uento: iust a petitio e gens
iomica mihs Orineenim quod contra inimicos petimus iustum e modus peti¬

Expanded text:
ET LAXAS SCIRET DARE IVSSVS HABENAS permansit in translatione. ‘Iussus’ autem ob ET LAXAS SCIRET DARE IVSSVS HABENAS permansit in translatione. ‘Iussus’ autem ob hoc posuit, quia suo nihil facit imperio - nam tolle hoc, et maior est omnibus dis, si ad eius voluntatem possunt elementa confundi; ut ipse Aeolus «mihi iussa capessere fas est». Simul ventorum ostenditur vis, quibus parum fuerat montem superponi, nisi et regem acciperent, qui ipse quoque alieno pareret imperio. AD apud quem, ut supra. AEOLE rhetoricum est in omni petitione haec observare, ut possit praestare qui petitur, id est ut sit possibilitas, ut sit res iusta quae petitur, ut habeat modum petitio, ut sequatur remuneratio. Et sciendum est secundum hunc ordinem omnes petitiones formare Vergilium, ut in hoc loco possibilitas est «et mulcere dedit fluctus et tollere vento’, iusta petitio est «gens inimica mihi» - omne enim quod contra inimicos petimus iustum est - modus peti
Abbreviated transcription (Latin):
qetdiereno e elemienta sunt T erramare aer acther Sed ho e locu nite pterinisit
autoecareas aut maria aut aerem Nã caclum hocloco proaere posuit. ut lucrecius
inhoe caele quidicitur aer: ferant auferant et ẽ aferesi syrapidiu eloces ut supra
uoruaastꝗr uerrere ẽ trahere a rete quod uerriculũ dicitur : E aust g supra¬
cipalitas uerbi uerro uerris p̃teritum uersi Vndeetfit participiũ aersu
eg oiuopitertimet non sibi sed elementis. neturbentur eruptione uentorum
ut sibellorũ tempore dicas uirũ fortem timere non sibi sed liberis suiss moleq
et montis id ẽ niolem montis et ẽ figura ut unares induas diuidatus meteo
causa interposita coniunctione ut alio locopateris libamus et auro idẽ. pa¬
teris aureis  foedere modolege alias pace quȩ fit interdimicantes foedus
dutem dictum uł a fecialib: id ẽ sacerdotibus ꝑ quos fuint foedera uł a ponca
fedeboo ẽ. lapidib: occisa ut ipse et cesa iungebant foeder a porcaset pisemene

Expanded text:
attuor elementa sunt, terra aqua aer aether. sed hoc loco rite praetermisit  , sed aut terras aut maria aut aerem. nam caelum hoc loco pro aere posuit, ut Lucretius "in hoc caelo qui dicitur aeVERRANTQVE ‘verrere’ est trahere, a rete, quod ‘verriculum’ dicitur. Est autem principalitas verbi ‘verro’ ‘verris’, praeteritum ‘versi’, unde et fit participium ‘versuErgo Iuppiter timet non sibi, sed elementis, ne turbentur eruptione ventorum, ut si bellorum tempore dicas virum fortem timere non sibi, sed liberis suis. MOLEMQVE ET MONTES id est molem montis. Et est figura, ut una res in duas dividatur, metri causa interposita coniunctione, ut alio loco «pateris libamus et auro», id est pateris aureis. FOEDERE modo lege, alias pace quae fit inter dimicantes. ‘Foedus’ autem dictum vel a fetialibus, id est sacerdotibus per quos fiunt foedera, vel a porca foede,
Abbreviated transcription (Latin):
id e. festinus cimintentione uł reueralaetaquã quã ain congos uũ tiellget a uebesae
mor festins eum untens stnunminus doletur et magis la etos inteli gen duorest
uo sitcausas htioris iascundu nsicenimet ins eptimo librera sentur ubiloe dun
quo ut imunis ingulsp eteume notantũ dicimus cumiocosi signi ucdo ut e plur al ote
t aotit̃ prmi sinqum erit utitcanus non solitilu seris sales actiiua deo dinte te a arbi¬
natatiemꝰparsisgula emnumerũ significamus. ut quibabet salẽ quorlorte se nd ne¬

Expanded text:
cum intentione’; vel re vera ‘laeti’, quamquam incongruum sit post Anchisae mortem. Sed et interitus senum minus doletur, et ‘magis laetos’ intellegendum est, ut sit causa maior iracundiae. Sic enim et in septimo Iuno irascitur, ubi «laetum quo utimur singulari numero tantum dicimus; cum ‘iocos’ significamus, pluralem tantum ponimus numerum, ut Lucanus «non soliti lusere sales». Aliquando etiam ‘urbanitatem’ per singularem numerum significamus, ut Tere
Abbreviated transcription (Latin):
nationalis indept desisteroetolerabi lius enim iẽt tien inchodrre quã in cepra
preiusato quit fata inne pr ohubent ergo iuno ignorat uim fatonũ sedlioenoneis¬
sumnus dic enquia superius lectum ẽ si quafata sinartuet sudierat: boc ergi
somuss eres beminũ aut ex nrã uoluntate descendit aut puta sedera sarg out hons
ontasi neces sunte at nascimoralaut ex deorũ uoluntats ut nauigar e ulliors¬
contra exulũ fatapos se aliquid sim uienia numen inferius ualuit contra fata uie torum

Expanded text:
TERE tolerabilius enim est non inchoare quam incepta re vera, inquit, fata me prohibent. Ergo Iuno ignorat vim fatorum. Sed hoc non possumus dicere, quia superius lectum est «si qua fata sinant» et «audierat». Hoc ergo est: omnis res hominum aut ex nostra voluntate descendit, ut puta ‘sedere’, ‘surgere’, aut fati necessitate, ut nasci mori; aut ex deorum voluntate, ut navigare vel honoricontra exulum fata posse aliquid, si Minervae numen inferius valuit contra fata victorum.
Abbreviated transcription (Latin):
labiturnillidicebant perlabitur undas item perforũ cunro et percurro forũ notando
plane quod plerumq suumregit casum plerumq ad ablatiuũ transit : a cuel utimagno
in populo uirgilius tempestatipopulim otum comparat Tullius populo tempesibusoon
promulone et quidem cetenas tempestates et procellas in illis dumtaxat fluctibus con¬
tionũ ideo autem magno addidit quia ubi frequens ẽ populus ibi et crebras editiosani¬
monig nobile id ẽ. stultumut contra nobilem animum prudentũ dicimus Ideo etiã paulo
postait arus auribus sumpsit enimtrans lationem ab animalib:suulgus. et masculi¬
noreneris et neutrilectũ generis neutriho eloco. Alibimasculint ut in uulgũ amibigua
ethoeantis ut masculino utamur. quia omnia latina nomina inus exeuntia si neut ra

Expanded text:
labitur’, illi dicebant ‘perlabitur undas’. Item ‘per forum curro’ et ‘percurro forum’. Notandum labitur’, illi dicebant ‘perlabitur undas’. Item ‘per forum curro’ et ‘percurro forum’. Notandum plane quod plerumque suum regit casum, plerumque ad ablativum transit. AC VELVTI MAGNO IN POPVLO iste tempestati populi motum comparain Miloniana «equidem ceteras tempestates et procellas in illis dumtaxat fluctibus contionum». Ideo autem ‘magno’ addidit, quia ubi frequens est populus, ibi et crebra seditio. ANIMIS IGNOBILE id est stultum, ut contra ‘nobilem’ animum prudentium dicimus. Ideo etiam paulo post ait ‘arrectis auribus’; sumpsit enim translationem ab animalibus. VVLGVS et masculini generis et neutri lectum est: generis neutri hoc loco, alibi masculini, ut «in vulgum ambiguas». Et hoc est artis, ut masculino utamur, quia omnia Latina nomina in ‘us’ exeuntia, si neutra
Abbreviated transcription (Latin):
dicimusenim adnisus et onisus sed et multa aliausus contra anta quuitateniseoi¬
dicanut iuimmpar sidicebant Nos dicimus peperei itemnos dicimes suscepi
alidicebant sceceps ut suscepit᷑q ignem folis qleuat leues ae naui gabilos facit¬
ut nostrum queleues quaecumq: laborem. Et scire debemus priudenter poetã ꝓcausis
uł tendere uł corripere orationemut hoc loco periclitantibus troranistotacle¬
ritate dicit eẽ subuentũ Contra in .u libro ubi nullũ periculũ .ẽ. latius describit
quones summalo cophantu quam prendimus arcem sperlabitur undas figura
e quo denim nos modo dicimus perp̃positionem nomini copulatã sequente uerbor
anti quiuerso ordinep̃positionem detractã nomini ungebant uerbo itata men ut
erset unapras orationis et faciebant onestã elocutionen nos dicimus perundas

Expanded text:
dicimus enim ‘adnisus’ et ‘conisus’. Sed et multa alia usus contra antiquitatem vindicimus enim ‘adnisus’ et ‘conisus’. Sed et multa alia usus contra antiquitatem vindicavit. Illi enim ‘parsi’ dicebant, nos dicimus ‘peperci’. Item nos dicimus ‘suscepi’, illi dicebant ‘succepi’, ut «succepitque ignem foliis». LEVAT leves ac navigabiles facitut «nostrumque leves quaecumque laborem». Et scire debemus prudenter poetam pro causis vel tendere vel corripere orationem, ut hoc loco, periclitantibus Troianis, tota celeritate dicit esse subventum. Contra in quinto libro, ubi nullum periculum est, latius describit «quo res summa loco Panthu? Quam prendimus arcem?». PERLABITVR VNDAS figura est. Quod enim nos modo dicimus per praepositionem nomini copulatam sequente verbo, antiqui verso ordine praepositionem detractam nomini iungebant verbo, ita tamen ut esset una pars orationis, et faciebant honestam elocutionem. Nos dicimus ‘per undas
Abbreviated transcription (Latin):
inti funsinmanes inferi qui a non suntboni iuestras eure domos irascentusueoc¬
iti proprta nominestatis irascitur quem primũ constat egressum quodaut̃
corhibtamn contrariũ simpliciter intellegamus sClauso quiadimtuure uentose
nonipsius e sediubentis carcere negnet licet carcersit tamen negnum euerle
hor onsim prsaf firtu pos sidentis in tellegenda sunt ut alibi cumdernreqla duce
dost al iq uol arco aitis edoitius quã dici poteschpla cacuis ub poer scapee entidi ꝑliisicã¬
quoq cangit ratione mare enimdicitun. eẽ. neptunus quem superriu sodpeit grt¬
quo commotũ quia tempes tas erat nunc ait placat. quia iã sedara copnuntt
ndie mnsoluit nmotbioe: nomina deorũ plerumq decausis sunt fieta abelem̃¬
tis quaso numina dici uoluere maiores o mothoe id ẽ. cursus fluotuina notus
abaqua salsadictat a Inixus antiquum ẽ ut conixus quibus bodie conutimur

Expanded text:
antiphrasin ‘manes’, quia non sint boniantiphrasin ‘manes’, quia non sint boniipem tempestatis irascitur, quem primum constat egressum, quia supEt nihil tam contrarium si simpliciter intellegamus. CLAVSO quia dimittere ventos non ipsius est, sed iubentis. CARCERE REGNET licet carcer sit, tamen regnum est Aeoli; haec enim pro adfectu possidentis intellegenda sunt, ut alibi, cum de rure loquedixit enim ‘haec ait’ - sed citius quam dici potest. PLAquoque tangit rationem. mare enim dicitur esse Neptunus, quem superius dixit graviter commotum, quia tempestas erat. nunc ait 'placat', quia iam sedari coeperant id est resolvit. CYMOTHOE nomina deorum plerumque de causis sunt ficta ab elementis, quae numina dici voluere maiores, ut ‘Cymothoe’, id est cursus fluctuum, apo tou e ab aqua salsa dictae. ADNIXVS antiquum est, ut ‘conixus’, quibus hodie non utimur;
Abbreviated transcription (Latin):
cere :c armina quilusi pastorũ qui etiã bucolica scripsi :audaxq: Retate iuuenali
Nam ut diximus supra uiginti octo annorũ et benebi euiter asescriptarũ
rerum ex secutus . ẽ. titulum

Expanded text:
ere. Ad v. 564 carmina qui lusi pastorum qui etiam bucolica scripsi, audax aetate iuvenili: ere. Ad v. 564 carmina qui lusi pastorum qui etiam bucolica scripsi, audax aetate iuvenili: nam, ut diximus supra, viginti octo annorum bucolica scripsit. et bene breviter a se scriptarum rerum exsecutus est titulum
Abbreviated transcription (Latin):
cescit facit: frequentatiuum .ẽ. propr incipali aut certe ideo facescit qui aplures
hostias immo lauit : subitum ac dictu mirabile monstrũ res enimbaec ex inprouiso
uenit ut apes exbubus erumperent. quia p̃cepta crrenis tantum ad plicandum
numina pertinebant Notandumsane quia ex hoc euentu illa ars inuenta ẽ quã
supra memor auit : Et melior facta per industriã :s tridere apes utero et .r .e.c.
haec uerba et secunda es unt coniugationis et tertiae Nunc tamen tertia e:uuam
dimit tere ramis In moremuuae id .ẽ. botrionis defluere q uod graecibot praos
tertium et quartum quia et apes pecoras unt per arbor es secundum et hocdicit
H aec ego id ẽ georgica scripsi dumcaesar inhoriente pugnaret : Eufratenoriente
affectat Olrmpo praeparat sibi diuinos honores :parthenope id . ẽ. neapolis quae¬
tis poeticae : quamotium ignobile appellauit Nequid dese uideretur arrogans di

Expanded text:
cessit facit: frequentativum est pro principali: aut certe ideo 'facessit', quia plures hostias immolavit. Ad v. 553 subitum ac dictv mirabile monstrum res enim haec ex inproviso venit, ut apes ex bubus erumperent, quia praecepta Cyrenes tantum ad placandum numina pertinebant. notandum sane, quia ex hoc eventu illa ars inventa est, quam supra memoravit, et melior facta per industriam. Ad v. 555 stridere apes utero et r. e. c. haec verba et secundae sunt coniugationis et tertiae, nunc tamen tertiae. Ad v. 557 uvam demittere ramis in morem uvae, id est botryonis, defluere: quod Graeci βοτρυδὸν tertium et quartum, quia et apes pecora sunt; per arbores secundum. et hoc dicit: haec ego, id est georgica, scripsi, dum Caesar in oriente pugnaret. Ad v. 560 euphraten orientis 561 viamque affectat olympo praeparat sibi divinos honorestis poeticae, quam otium ignobile appellavit, nequid de se videretur arrogans dic
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres sunt. quae aborfeos p̃tae. carpsere perliberi sacras imulata sm armor ea caput¬
a ceruice reuulsum id .ẽ. pulchra sane alludit adidquod dicit ouidius qui acumca put
eius delatum adripam mordere uoluis sec est conuersus in lapidem :Oeagrius ebrus
oeagrus fluuins .ẽ. pater orfei de quo ebrus nascitur unde eum appellauit. oeagrium
ficium beniuolentiã faciles napeas ex orabiles nrmphas. adignos cendum paratas:
sanes ciendum easdem eẽ napeas quae et driades sunt nam supra ait chorus ae¬
qualis driadum:int acta ceruice indomita et dicit animaliums a crificium eẽ fa¬

Expanded text:
mulieres nuptiales, quae ab Orpheo spretae eum carpsere per Liberi sacra simulataa cervice revulsum id est pulchra. sane alludit ad id quod dicit Ovidius, quia cum caput eius delatum ad ripam serpens mordere voluisset, est conversus in lapidem. Ad v. 523 oeagrius hebrus Oeagrus fluvius est, pater Orphei, de quo Hebrus nascitur, unde eum appellavit Oeagrium. ficium, benivolentiam. faciles napaeas exorabiles nymphas, ad ignoscendum paratas. sane sciendum, easdem esse napaeas, quae et dryades sunt: nam supra ait "at chorus aequalis dryadum
Abbreviated transcription (Latin):
illi huic rere taput nulla salus bello pluse quã si spes diceretipacemio posienus dest lasuna
llposcio rse qui sodus es causabellorũ nam aeneas pacẽ ꝓmisit: soluom in uiolabile prid est la uuiriã
ethoc est qđ ait su prapacẽ hanc aeterno foedere firmes qnuisũ quemtatibi fingis bere sueuis
tufingis. ne ei tam quã inimico minime credat᷑ ethocdic̃ non sum quidem in urneussea siuelis
esse non recuso namboc est et eẽ nibil moror fusi fugati desolauimusegros ueldũ oecidunt᷑
uelducogant᷑ admilitia nalegimus etlatos uastant culcoribi agros sdotolisregia cordiest
hoc e regninlatini sicalibi non hec dotalis regiaamate scilicetut turno cosatibello perie
engo quantũ ad turnũ ꝑtinet in sepultisunt nã campos sua potestate retinebart acuer siecum¬

Expanded text:
illic huic rei est caput». NVLLA SALVS BELLO plus est, quam si ‘spes’ diceret. PACEM TE POSCIMVS OMNES ‘te illic huic rei est caput». NVLLA SALVS BELLO plus est, quam si ‘spes’ diceret. PACEM TE POSCIMVS OMNES ‘te poscimus’, qui solus es causa bellorum: nam Aeneas iam pacem promisit. SOLVM INVIOLABILE PIGNVS id est Laviniam. Et hoc est quod ait supra ‘pacem hanc aeterno foedere firmes’. INVISVM QVEM TV TIBI FINGIS bene ‘quem tu tibi fingis’, ne ei tamquam inimico minime credatur. Et hoc dicit: non sum quidem inimicus, sed si velis esse, non recuso: nam hoc est ‘et esse nil moror’. FVSI fugati. DESOLAVIMVS AGROS vel dum occiduntur, vel dum coguntur ad militiam: nam legimus «et latos vastant cultoribus agros». DOTALIS REGIA CORDI EST hoc est regnum Latini: sic alibi «non haec dotalis regia Amatae». SCergo quantum ad Turnum pertinet, insepulti sunt: nam campos in sua potestate retinebat Aene
Abbreviated transcription (Latin):
fiden sicunu torrutat arimis dictũ quidem uirgilu grauititi ñ congturt. selperetes draneo libeẽ
loes serbã quitumida utioratione inducitur undeei paulo post tur nus dicis quaetoro tibra
magsuauo lantutẽ prdinde tona eloquio itẽ uentosa in lingua deinde bgimues dr incer dibe¬
ms aorationẽ litinu unde nunedicit caclũ tritit armis quia audierat bellũ in portenũr
iunctione namu nera et c̃tẽni poterant generis coniunctione in aetnũ pacis fseprofir¬
mabantur. hoc autẽ dicto. latenter etiã latinipudorẽ exoneratiquitur noetũ sa ĩ prpend¬
serat filiã dicens causam r p̃ p̃ponderare debere et propt̃ pacẽ ciiũ turto uene qẽẽ p̃ferendũ¬
scrr ei teprcore proprie quulus in fert᷑ ut sidicas ille habet t̃rorẽ idẽ timendus t̃ eindeco
posc matioss omn uni ciuitatis caput principiũ et ẽ antiquam terentius nãsibie maliẽ quic qũ

Expanded text:
um territat armis dictum quidem Vergilii gravitati non congruit, sed perite Dranci haec data um territat armis dictum quidem Vergilii gravitati non congruit, sed perite Dranci haec data sunt verba, qui tumida uti oratione inducitur: unde ei paulo post Turnus obicit, "quae tuto tibi magna volant" , item "proinde tona eloquio" , item se ad orationem Latini: unde nunc dicit ‘et caelum territat armis’, quia audierat ‘bellum inportunum, iunctione: nam munera et contemni poterant, generis vero coniunctione in aeternum pacis foedera firmabantur. hoc autem dicto latenter etiam Latini pudorem exonerat, qui Turno etiam suam promiserat filiam, dicens causam reipublicae praeponderare debere et propter pacem civium Turno Aenean esse praeferenduTERROR ‘terror’ est proprie qui aliis infertur, ut si dicas ‘ille habet terrorem’, id est timendus est: unde et posita. LATIO non uni civitati. CAPVT principium. Et est antiquum: Terentius «nam si hic mali est quicquam,
Abbreviated transcription (Latin):
ait eti nominib: ad olatorie respondetdictis latini supra enĩ ille dixerat ante oculos interqauo
nuss omnia .u. sane quasi p̃dictũ oratorẽ ex primit quia supra deeodix̃ etlingua melior: obo¬
nerex bene ad didit bone. etauxit epitheton dignitatẽ rex enĩ mediũ ẽ nã etbonus eẽ et pessimꝰ
potestimus sant modo uerentur significat alias dubitint ut mussat rex ipse latinas quco seꝓsce¬
pos uocet intdũ susurrant ut de apib dicit et pro prie mussire ẽ olmur mourare concedoe s au
obauspicũ inuidioseturni auspicus in putit qđ tantus periuit exercitusa sidicerer simonlisuis
opaussboñ mn edserent  ois sent forsitan superare iunrtute sane s eien dũ huo cetine oberequie¬
quih ibrmomiñ de celaunt latinũs : noresq sinistros contrarios qala ia pripinpio latino obteni pe¬

Expanded text:
agit et in omnibus adulatorie respondet dictis Latini: supra enim ille dixerat «ante oculos interque magit et in omnibus adulatorie respondet dictis Latini: supra enim ille dixerat «ante oculos interque manus sunt omnia vestras». Sane quasi praeditum oratorem exprimit, quia supra de eo dixit ‘et lingua melior’. O BONE REX bene addidit ‘bone’, et auxit epitheto dignitatem: ‘rex’ enim medium est; nam et bonus esse et pessimus el 'timent' significat; alias 'dubitant', ut "mussat rex ipse Latinus quos generos vocet" ; interdum 'susurrant', ut de apibus dicit. et edat. CVIVS OB AVSPICIVM invidiose Turni auspiciis inputat quod tantus periit exercitus, ac si diceret: si malis tuis ominibus non egrederentur, possent forsitan superare virtute. Sane sciendum hunc exprimere quicquid verecunde celavit Latinus. MORESQVE SINISTROS contrarios, quia in principio Latino obtempe
Abbreviated transcription (Latin):
peratorũ in signẽ fuit sella curulis et trabea nãdiadema ut aliarũ gentiũ reges non babebant et
sciendũ sellã curulẽ acurrudictã. qđ hitantũ ea utebant᷑ quitrium phali curruinuecti fuissent
multa donaret: non fũtilis auctor non in anis : nã futis uas quoddã ẽ latoore fundo angusto. quou¬
tebant᷑ in sacris uestȩ quia aqua ad sacra hausta in terra ñ ponit᷑ qđ sifiat piaculũ ẽ unde excogita¬
tũ uasest qđ stare non posset sed positũ statĩ effunderetur inde et homo cõmissa non retinens
futilis dicit᷑ contra non futilis. bonus in consiliis noninanis : seditione potens p̃potens in mouendi¬
non in conprimenda seditioneancertã .d.p. f nonignobile sed penitus ignoratũ oneratdices
hoc sermone ostendit eũ etiam exortatione grauatũ latins erem nulli obscurã callide et oratorie

Expanded text:
manorum imperatorum insigne fuit sella curulis et trabea: nam diadema italarum gentium reges non habebant. Et manorum imperatorum insigne fuit sella curulis et trabea: nam diadema italarum gentium reges non habebant. Et sciendum sellam curulem a curru dictam, quod hi tantum ea utebantur qui triumphali curru invecti fuissent: multa donaret. lintebantur in sacris Vestae, quia aqua ad sacra Vestae hausta in terra non ponitur, quod si fiat, piaculum est: unde excogitatum vas est, quod stare non posset, sed positum statim effunderetur. inde et homo, commissa non retinens, futtilis dicitur, contra 'non futtilis' bonus in consiliis, non inanis. Ad v. 340 Seditione potens pnon in conprimenda seditione. INCERTVM DE PATRE FEREBAT non ignobile, sed penitus ignoratum. ONERAT dictis hoc sermone ostendit, eum etiam exhortatione gravatum Latini. REM NVLLI OBSCVRAM callide et oratorie
Abbreviated transcription (Latin):
potuisse fieri ut p̃sente turno agerrutulorũ alatino donaret᷑ aeneae duros exercent colles ex tena¬
runci rutuliqueser̃ id t̃i nec operissuis excolitur: cadat amititiae in pretiũ concedat amicita¬
rũ aequas dicamus leges ut pari int̃ nos societate uersemurid ẽ ut sit neut̃ in ferior sociosqueui
italiã uenis se nã aaldut et a fauno. ext̃ni uenient geners et abilioneo sed nos fatadeũ urãs ex quirt¬
ri t̃ras imperus egeresui tam̃ propt̃ turnũ simulatignorantiã ur se etiã circaeũ aeqũu pres¬
tare uideatur multũ autẽ quodait possunt iacet omnis adundã msiterũ extenuat: na ualia demꝰ
naualia dicimas. loca ubin auess̃ sedmodo degreco transtulit. et naualia posuit protrab busdeqͥ¬
b naues fiunt nã homerus aitio udicit nauale lignũ: prima degente et exnumero et nobilitate

Expanded text:
potuisse fieri ut praesente Turno ager Rutulorum a Latino donaretur Aeneae. DVROS EXERCENT COLLES extenupotuisse fieri ut praesente Turno ager Rutulorum a Latino donaretur Aeneae. DVROS EXERCENT COLLES extenurunci Rutulique serunt’, id est nec operis suis excolitur. CEDAT AMICITIAE in pretium concedat amicitiarum. AEQVAS DICAMVS LEGES ut pari inter nos societate versemur, id est ut sit neuter inferior. SOCIOSQVE IItaliam venisse: nam audiit et a Fauno «externi venient generi» et ab Ilioneo «sed nos fata deum vestras exquirere terras imperiis egere suis». Tamen propter Turnum simulat ignorantiam, ut se etiam circa eum aequum praestare videatur. Multum est autem quod ait ‘possunt’. IACET OMNIS AD VNDAM MATERIES iterum extenuat. NAVALIA DEMVS ‘navalia’ dicimus loca ubi naves sunt; sed modo de Graeco transtulit et ‘navalia’ posuit pro trabibus de quibus naves fiunt: nam Homerus νήιον dicit navale lignum. PRIMA DE GENTE et ex numero et ex nobilitate
Abbreviated transcription (Latin):
res in hoc consentiunt cato enĩ in originib: dic̃troianos a latino accepisse agrũ quiẽ int̃ laurentũ
et castra troiana hic etiã modũ agri cõmemorat et dic̃ eũ habuisse iugera ũi dec:tus comibi
proximus amnitrberino: longus in occasũ ea parte qua in occidentẽ tendit᷑ longior : fines suꝑusq
s usq ad fines quossiculi aliquando tenuer̃ idẽ usq ad ealoca in quibi nunc roma ẽ hȩc enĩ sicub
habitauer̃ unde ẽ. et gentes uenere si canae .s: aurunci rutuliqueser̃ subaudis a superiorib mibi
nã et supra ait. est mibi antiquus ager ergosuũ agrũ pollicet᷑ aut quẽ tamquã stipendiariũ habebus
rutuli et aurunci autadquẽ colendũ quasi regi operas dabant unde suꝑ fluũ est qđ ait donatus non

Expanded text:
res in hoc consentiunt. Cato enim in originibus dicit Troianos a Latino accepisse agrum, qui est inter Laurentum res in hoc consentiunt. Cato enim in originibus dicit Troianos a Latino accepisse agrum, qui est inter Laurentum et castra Troiana. Hic etiam modum agri commemorat et dicit, eum habuisse iugera IIDCC. TVSCO MIHI PROXIMVS AMNI Tiberino. LONGVS IN OCCASVM ea parte, qua in occidentem tenditur, longior. FINES SVPER VSQVE SICANOS usque ad fines, quos Siculi aliquando tenuerunt, id est usque ad ea loca in quibus nunc Roma est: haec enim Siculi habitaverunt, unde est «et gentes venere Sicanae saepius». AVRVNCI RVTVLIQVE SERVNT subaudis a superioribus ‘mihi’: nam et supra ait ‘est mihi antiquus ager’. Ergo suum agrum pollicetur, aut quem tamquam stipendiarium habebant Rutuli et Aurunci, aut ad quem colendum quasi regi operas dabant: unde superfluum est quod ait Donatus, non
Abbreviated transcription (Latin):
ista contentio quia supra audierat periculũ eẽ etiã superare troianos: cũ gente .d. quiadiis ori
natura ñ patitur : ascitis euocatis ad iunctis :spessibiquisq subaudissit: sed haec quã angusta
ut unusquisq in setantũ spem habeat : quã sit angusta uidetis cetera absolute dixit idẽ exer
ta c̃goto certatũ est corpore regni imperii omnib uiribi dubiae mentimeȩ sclicet cogita
edisponit essẽ in cãpania iuxta uferentẽ fluuiũ euĩ terras uicinas tusei aliquando tenuer̃
et inde dictũ est tuscomihi proximus amni agitetiã hoc argumentũ qđ illic ẽ locus qui hodie quepi¬
netũ uocat᷑ sed constat omnia loca illa esse cãpestria nec ꝓcedit quod dicit᷑ celsi plaga pinea mon¬
tis unde sequenda ẽ potius liuii siennȩ etcatonis auctoritas nã pene om̃s antiquae istoriȩ scripto¬

Expanded text:
ista contentio, quia supra audierat periculum esse etiam superare Troianos. et enarrat ista contentio, quia supra audierat periculum esse etiam superare Troianos. et enarrat natura non patitur. ADSCITIS evocatis, adiunctis. SPES SIBI QVISQVE subaudis ‘sit’. SED HAEC QVAM ANGVSTA VIDETIS ut unusquisque in se tantum spem habeat quam sit augustum, videtis. CETERA absolute dixit, id est exta est. toto certatum ee debuit, esse in Campania iuxta Ufentem fluvium, cuius terras vicinas Tusci aliquando tenuerunt, ut inde dictum sit ‘Tusco mihi proximus amni’. Agit etiam hoc argumento, quod illic est locus qui hodieque pinetum vocatur. Sed constat omnia illa loca esse campestria, nec procedit quod dicitur ‘celsi plaga pinea montis’. Vnde sequenda est potius Livii, Sisennae et Catonis auctoritas: nam paene omnes antiquae historiae scripto
Abbreviated transcription (Latin):
tate prior ideo enean plus laudat qđ latinis pacẽ petituris ẽ utile ut eũ secredant posse facilius
lã orationẽ nisi in uocatis numinib inchoabant. sicut sunt om̃s orationes caraxtonis et gracchinã
generale caput in omniblegimus unde cicero ꝑirrisionẽ ait siquid exuetere aliqua oratione
perauerit ut foedus fieret in uii scilicet ubidix̃. teturne nefas tetriste manebit supplicium : nã
modo hoc tẽpus reuoluit : uellẽ status se olimest qđ uolui hismalis terminũ dare uellẽ autẽ
statuis se sic dix̃. utuellẽ fecisse et ẽ cõpendiosa elocutio. cũ querim non eẽ factũ qđ fieri debu¬
it bellũ importunũ concepit grauẽ iracundiã etsic in hȩc uerba ꝓrupit importunũ namqẽ¬
qđ caret portu adẽ quietẽ ubi nullus ẽ portus nã hoc quodã modo dic̃ in naufragiũ fertur

Expanded text:
TATE PRIOR ideo Aenean plus laudat quod Latinis, pacem petituris est utile, ut eum se credant posse facilius TATE PRIOR ideo Aenean plus laudat quod Latinis, pacem petituris est utile, ut eum se credant posse facilius llam orationem nisi invocatis numinibus inchoabant, sicut sunt omnes orationes Catonis et Gracchi; nam generale caput in omnibus legimus. Vnde Cicero per inrisionem ait «si quid ex vetere aliqua oratione peraverit, ut foedus fieret, in septimo scilicet ubi dixit «te, Turne, nefas, te triste manebit supplicium»: nam modo hoc tempus revolvit. VELLEM STATVISSE olim est quod volui his malis terminum dare. ‘Vellem’ autem ‘statuisse’ sic dixit ut ‘vellem fecisse’: et est conpendiosa elocutio, cum querimur non esse factum quod fieri debuit. BELL caret portu, id est quiete, ubi nullus portus est. nam hoc quodammodo dicit, in naufragium fertur
Abbreviated transcription (Latin):
rationabiliter unde et sȩpenumero dicimus id ẽ frequent̃ etrationabilit̃ hinc est tumero in nu¬
merũ id ẽ in rationẽ inrithinum unde et metra numeros dicimus. ut numeros memini si uerba
tenerẽ sane modo generalis ẽ descriptio equestriscertaminis paulo post descendit adspecialem
sicut fecit in .u. et decursorib: et denaualicertamine: horret ager terribilis est est autem uersus
ennianus uituperatus alucidio dicente ꝑirrisionẽ debuisse eũ dicere horret et alget undehora¬
latini alludit admilitiã romanã nãq et equites habuit romulus. ut illo diximus loco tercentum
se in cuius gratiȩ uicema romulo fieri tribunus equitũ meruit a la camillȩ equitatus alȩ autem
dicuntur equites. quod alarũ uice pedestrem exercitũ tegunt an trauetũ telernde possenhiasnc
mis si inh ostaitet mot inctraxit scitius ur dicoret qualequãt iculo spaciurii oreborun die uimcis

Expanded text:
quati numero rationabiliter, unde et 'saepenumero' dicimus, id est frequenter et rationabiliter. hinc est "tum vero in numerum" , id est in rationem, in rhythmum: unde et metra 'numeros' dicimus, ut "numeros memini, si verba tenerem" . sane modo generalis est descriptio equestris certaminis, paulo post descsicut fecit in quinto et de cursoribus et de navali certamine. HORRET AGER terribilis est; est autem versus Ennianus, vituperatus a Lucilio dicente per inrisionem, debuisse eum dicere «horret et alget»: unde HoraLATINI adludit ad militiam Romanam: namque et equites habuit Romulus, ut illo diximus loco «tercentumse, in cuius gratiae vicem a Romulo fieri tribunus equitum meruit. ALA CAMILLAE equitatus. ‘Alae’ autem dicuntur equites, quod alarum vice pedestrem exercitum tegunt. INTRA IACTVM TELI unde possit hasta emissa in hostem venire. Hinc traxit Statius ut diceret «quale quater iaculo spatium ter harundine vincas».
Abbreviated transcription (Latin):
quidem hocdicit sed uarro ubiq expugnator religionis ait cũ qđ dã medicam̃tũ describeret
ut solent hirpini qui ãbulaturi ꝑignes medicam̃to plantas tingunt : multa pruna in pruna
pruna autẽ quã diuardet dicit᷑ horatius p̃textã latũ clauũ pruneq batilũ cã autẽ ex tincta fu¬
erit carbo nominat᷑ terentius quã ex coctã atq atrã reddã quã carboẽ nã pruni aꝑurendo dic

Expanded text:
quidem hoc dicit; sed Varro, ubique expugnator religionis, ait, cum quoddam medicamentum describeret, quidem hoc dicit; sed Varro, ubique expugnator religionis, ait, cum quoddam medicamentum describeret, «ut solent Hirpini, qui ambulaturi per ignes, medicamento plantas tingunt». MVLTA PRVNA in pruna. ‘Pruna’ autem quamdiu ardet dicitur: Horatius «praetextam et latum clavum prunaeque batillum»: cum autem extincta fuerit, carbo nominatur: Terenti
Abbreviated transcription (Latin):
custos soractis a soractis mons ẽ hrrpinorũ inflaminia collocatus in hoc autẽ monte cũ aliquan¬
doditipatri sicrũ ꝑ solueret᷑ nãmanib: consecretatus ẽ sibito uenientes lupi extirpuer̃ qđ cũ
diu sequerent᷑ delatis ad quandã speluncã alitũ ex sepesti ferũ emittentẽ ad eout ixtastantes
necaret exinde ẽ orta pestilentia quia fuerant lupos secuti dequires ponsũ ẽ posse eã sed ari
silupos imitarent᷑ idẽ rapto uiuerentꝰ qđ post quã factũ ẽ dictis ipsi populi hrrpini sorani nã
lupis ab inorũ lingua hrrpiuocant᷑ soraniuero adite nãditis pat̃ soranus uocatur . quasi
lupiditis patris unde memor rei uirgilius. arruntẽ paulopost comparat lupo qua si hirpinũ
soranũ : pineus ardor ignis perifrasis a ceruo pira coaceruatione lignorũ : fretipietate iste

Expanded text:
CVSTOS SORACTIS APOLLO Soractis mons est Hirpinorum in Flaminia conlocatus. In hoc autem monte cum aliquanCVSTOS SORACTIS APOLLO Soractis mons est Hirpinorum in Flaminia conlocatus. In hoc autem monte cum aliquando Diti patri sacrum persolveretur - nam manibus consecratus est - subito venientes lupi exta rapuerunt. Quos cum diu sequerentur, delati sunt ad quandam speluncam, halitum ex se pestiferum emittentem, adeo ut iuxta stantes necaret: exinde est orta pestilentia, quia fuerant lupos secuti. De qua responsum est, posse eam sedari, si lupos imitarentur, id est rapto viverent. Quod postquam factum est, dicti sunt ipsi populi Hirpi Sorani: nam lupi Sabinorum lingua vocantur hirpi. Sorani vero a Dite: nam Ditis pater Soranus vocatur: quasi lupi Ditis patris. Vnde memor rei Vergilius Arruntem paulo post comparat lupo, quasi Hirpinum Soranum. PINEVS ARDOR ignis περίφρασις. ACERVO pyra, coacervatione lignorum. FRETI PIETATE iste
Abbreviated transcription (Latin):
exauctorat᷑ dianȩ fauor ei in t̃ueniente maioris numinis iracundiaquẽ pellis aenis in plamã s act
cata fractũ eũ fuisse significatꝰ cata fracti autẽ equites dicuntur. quiet ferro munitis̃ et equos simili¬
t̃ munitos habent dequib sllustius equi paria operim̃ta erant quelin a ferreis laminis in modũ plu¬
mȩ ad nexuerant nunc autẽ ꝓclinteo pellẽ posuit et aenas squamas. aereas lãminas intellegimus in plu¬
mã uero ẽ in similitu dinẽ plumȩ ut excisũ euboico latus ingensr in antrũ in antri similitudinẽ sane
sciendũ qđ ipsos equites cata fractos dicimus sallustius et sequebant᷑ equites cata fractisspicalatorq
bara tegmina id ẽ habebat uestẽ frigronis arte ꝑfectã sane armorũ longa descriptio illuc spectat.
ut in eorũ captiuitatẽ merito camilla uideat᷑ eẽ succensa femineo in patienti in rationabili ut fe¬

Expanded text:
exauctoratur Dianae favor, interveniente maioris numinis iracundia. QVEM PELLIS AENIS IN PLVMAM SQVAMIexauctoratur Dianae favor, interveniente maioris numinis iracundia. QVEM PELLIS AENIS IN PLVMAM SQVAMIS AVRO CONSERTA TEGEBAT catafractum eum fuisse significat. Catafracti autem equites dicuntur, qui et ipsi ferro muniti sunt, et equos similiter munitos habent: de quibus Sallustius «equis paria operimenta erant, quae lintea ferreis laminis in modum plumae adnexuerant», nunc autem pro linteo ‘pellem’ posuit, et ‘aeneas squamas’ aereas laminas intellegimus. ‘In plumam’ vero est in similitudinem plumae, ut «excisum Euboicae latus ingens rupis in antrum», in antri similitudinem. Sane sciendum quod ipsos equites catafractos dicimus: Sallustius «et sequebantur equites catafracti». SPICVLA TORQbara tegmina', id est habebat vestem phrygionis arte perfectam. sane armorum ut in eorum cupiditatem merito Camilla videatur esse succensa. FEMINEO inpatienti, inrationabili, ut «fe
Abbreviated transcription (Latin):
n hosibi qusũ no soa d in soboristut hocaut̃ ipseciesrt in ephemeri desudict ubi pp̃ru
ratio ducis exemplã euentũq siet uirtutẽ et felitem aiae onide lr diiut a moconiae delecta iluenp¬
secũq fim. tulit᷑ a .u. ha carruns subit ut etiã supra diximus ita poetalo quitur. ut aliquib: louis dec
suspitionẽ quod arruns deturni partib fuerit nãq et cũ camilla impetũ facit. et cũ ipsa rursus recedit
quodnisi desocio ñ ꝓcedit donatus etiã dicit esse manifestũ signũ sociũ fuis se qđ apollinẽ soractis inuo¬
cat montis de quoturno uenisse constit auxilia licet possit fieruut alterius locihomo alterius lciuo
in uocet numenitẽ ad argum̃tũ uocat patrias remeabo inglorius urbes qđ etiã dehoste procedit nã su¬
tũ ẽ ande ẽ econtra nec gregib: nocturnus obambulat: certã hastã in cuitabilẽ unde ẽ econtra et incer¬
posuit etbona occasio ad mortẽ camillaei ut sacerdotẽ maioris naminis conet᷑ occidere ꝑ qđ quasi¬

Expanded text:
 est ut dimitteretur. Hoc autem ipse Caesar in ephemeride sua dicit, ubi propriam ratio. DVCIS EXEMPLVM EVENTVMQVE SECVTI et virtutem, et felicitatem. MAEONIDAE Lydii, ut «o Maeoniae delecta iuvenmedio tulit agmine virgo, hac arrvns subit ut etiam supra diximus, ita poeta loquitur, ut aliquibus locis det suspicionem, quod Arruns de Turni partibus fuerit: namque et in Camillam impetum facit, et cum ipsa rursus recedit: quod nisi de socio non procedit. Donatus etiam dicit, esse manifestum signum socium ei fuisse, quod Apollinem Soractis invocat montis, de quo Turno auxilia constat venisse: licet possit fieri, ut alterius loci homo alterius loci invocet numen. item ad argumentum vocat "patrias remeabo inglorius urbes" : quod etiam de hoste procedit, nam sutum est: unde est "nec gregibus nocturnus obambulat" . certam hastam inevitabilem: unde est e contra "et incerposuit. et bona occasio ad mortem Camillae, ut sacerdotem maioris n
Abbreviated transcription (Latin):
deo hoedicunt qđ recepta aꝓdieo ꝑtheseũ ad mehelaũ transitũ fecerit. et sic cã paris rapuesto
scunodõ qd utsapra dixi mus menelaus ad aegrptũ ioiuis uoluntate ꝑuenit scilicet meabegistoxo

Expanded text:
de, hoc dicunt, quod recepta a Proteo per Theseum ad Menelaum transitum fecerit et sic eam Paris rapuerit: de, hoc dicunt, quod recepta a Proteo per Theseum ad Menelaum transitum fecerit et sic eam Paris rapuerit: secundum quod, ut supra diximus, Menelaus ad Aegyptum Iovis voluntate pervenit, scilicet ne ab Aegistho
Abbreviated transcription (Latin):
minia pollinis etherculis eẽ dicunt᷑ sic mineruȩ aries eẽ dinoscitur : ultorq cafereusto auto
esin idẽ cautes eubor eȩñã euboe aan sala ẽ inquamons cafereus circaquẽ greciperiere na fragi¬
altor uuitam ideo dixit quia nauplius palamedis pater dolors filiuã suũ factions ond empł t ra
berea qeli dotens astrcus. libero siere pulandos apposuit sedeuthr ertes posticognatũ faeurat requ¬
boret altidnem sappollo rospondit possealio scelere illius ficinoris uindicẽ nas edoscliset su ppit
untheses helenadicit᷑ cõmendate unde quidã dicunt qđ ad eã petendã me nelaus ad aegiptune
ꝑfectus sit post bellatrouna. quiuolunt nec raptã eẽ aparide belenã sedaliã causã belli fuisse
trountilla scilicet qđ hercule quȩ rentẽ ilã suscipere noluer qui autẽ uolunt eã raptã epari¬

Expanded text:
mini Apollinis et Herculis esse dicuntur, sic Minervae aries esse dinoscitur. VLTORQVE CAPHEREVS τὸ αὐτὸ mini Apollinis et Herculis esse dicuntur, sic Minervae aries esse dinoscitur. VLTORQVE CAPHEREVS τὸ αὐτὸ est, id est cautes Euboicae: nam Euboea insula est in qua mons Ca'ultor' autem ideo dixit, quia Nauplius, Palamedis pater, dolens filium suum factione interemptum, uberet: quod dolens Atreus liberos ei epulandos adposuit. sed cum Thyestes post cognitum facinus requireret ultionem, ei Apollo respondit, posse alio scelere illius facinoris vindicem nasci, scilicet si cum a Theseo Helena dicitur commendata: unde quidam dicunt quod ad eam petendam Menelaus ad Aegyptum profectus sit post bella Troiana. sunt qui volunt nec raptam esse a Paride Helenam, sed aliam causam belli fuisse Troiani, illam scilicet, quod Herculem, quaerentem Hylam, suscipere noluerunt. qui autem volunt eam raptam a Pari
Abbreviated transcription (Latin):
si confiteatur ignauiã dicens ñ eẽ contraeos pugnandũ quos uincere ꝑnitiosissimũ ẽ: quossimois p̃mat
ille uiros idẽ toto orbe celebris alibi ubi torsimois correpta sabundis scuta uirũ galeasq et f.c.u.
scelerũ poenas expendimus omnes id ẽ luimus omnes paenas quaes̃ statute scclerib: alii sceleris om̃s
legunt nã omnes non potest ad grecos referriquia ñ omnes ꝑtulere suppliciađł priamo miseranda
manus etiã priamo. ut carmina uel cȩlo poss̃ deducere lunã ẽ autẽ pacuuu quiait si priamus ad¬
eẽt et ipse eius conmiseresceret: scit triste minerue sidus fabula hochabet propt̃ cassan drȩ¬
e nãsidus et tẽpestates signĩficat et reuera sidus haec autẽ n omina quacint̃ sidera non uidemꝰ
licet sua signa propria ñ habent cũ aliis potestate s̃ ꝑ̃mixta uto fiuchus ipseẽ aesculapius ge

Expanded text:
vicit, confiteatur ignaviam, dicens non esse contra eos pugnandum, quos vincere perniciosum est. QVOS SIMOIS PREMAT vicit, confiteatur ignaviam, dicens non esse contra eos pugnandum, quos vincere perniciosum est. QVOS SIMOIS PREMAT ILLE VIROS id est toto orbe celebris: alibi «ubi tot Simois c. s. scuta virum galeasque et f. c. v.». SCELERVM POENAS EXPENDIMVS OMNES id est luimus omnes poenas, quae sunt statutae sceleribus. Alii ‘sceleris omnis’ legunt: nam ‘omnes’ non potest ad Graecos referri, quia non omnes pertulere supplicia. VEL PRIAMO MISERANDA MANVS etiam Priamo, ut «carmina vel caelo possunt deducere l.». Est autem Pacuvii qui ait «si Priamus adesset, et ipse eius commiseresceret». SCIT TRISTE MINERVAE SIDVS fabula hoc habet: proptest: nam sidus et tempestatem significat et re vera sidus. Haec autem numina quae inter sidera non videmus, licet sua signa propria non habent, cum aliis potestate permixta. Vt ophiuchus ipse e
Abbreviated transcription (Latin):
gargani autẽ ia prgis figura ẽ ꝓgargani ia prgii. ethȩc ẽ ia prgia apuliȩ quia et iapix uetus ẽ nomi¬
natiuus nã iapidia uenetiȩ regio ẽ ab oppido dicta unde ẽ tunc sciat aerias alpeset norica siquis
castella intumulis etia prdis aruatimaui: ofortunatȩ gentes quia regna saturna id ẽ. ouiri semꝑ
pace gaudentes nã legimꝰ aureaq ut ꝑhibent illo subrege fuer̃ scła: sic placida populos in pace
regebat et bene hoc laudat quod eis ꝑ suadere desiderat : antiqui ausonii qui primi italiã tenuer̃ auso¬
nes dicti sunt : quietos quib: ẽ amorpacis amaiorib: traditus propt̃ regnũ saturniaignotalaces sere
bella scilicet trounorũ ñ omnia generalit̃ bella nã legimus. captiui pendent currus curuȩq secures
ligiosis dicimus rebus et ingenti arte dicit neaut uictoriã suã sileat. aut ñ procedendo contraeos qua

Expanded text:
‘Gargani’ autem ‘Iapygis’ figura est pro ‘Gargani Iapygii’. Et haec est Iapygia Apuliae, a qua et Iapyx ventus est nomi‘Gargani’ autem ‘Iapygis’ figura est pro ‘Gargani Iapygii’. Et haec est Iapygia Apuliae, a qua et Iapyx ventus est nomit: nam Iapydia Venetiae regio est, ab oppido dicta, unde est "tunc sciat aerias Alpes et Norica si quis castella in tumulis et Iapydis arva Timavi" . sed in pace gaudentes! nam legimus "aurea quae perhibent, illo sub rege fuere saecula, sic placida populos in pace regebat" . et bene hoc laudat, quod eis persuadere desiderat. Ad v. 253 Antiqui avsonii quia, qui primi Italiam tenuerunt, Ausones dicti sunt. quietos quibus est amor pacis a maioribus traditus propter regnum Saturni. Ad v. 254 Ignota lacessere bella scilicet Troianorum, non omnia generaliter bella: nam legimus "captivi pendent currus curvaeque securesligiosis dicimus rebus. Et ingenti arte agit, ne aut victoriam suam sileat, aut non procedendo contra eos quos
Abbreviated transcription (Latin):
sim pis corgis agnnd ditis m ollite domito domitorũ scilicet supucit undẽ suꝑscofuloindasum
srit na morisuo dedut uerbo sub tractã nomini p̃positionẽ sinu curuatione et flexuunedaotut
et sanguine in alto en faticos cedis ostendit᷑ magnitudo: hastã intorsit equo figrataquit a unuur ques
ine quaudice mus ut inlatus inq feri curuã conpagib aluũ contorsit subaur ẽ reliquit eenolnen i
meiera fugrente eũ intellezinus eẽ prensiouoluitur ille excussas humchum i uolontureũ ex cussonꝑ¬

Expanded text:
CIT VNDAM super scopulos undam iacit: nam more suo dedit verbo detractam nomini praepositionem. SINV curvatione et flexu undarum. ET SANGVINE IN ALTO ἐμφατικῶς caedis ostenditur magnitudo. HASTAM INTORSIT EQVO figurate: nam ‘intorqueo in equum’ dicimus, ut «in latus inque feri curvam conpagibus alvum contorsit». SVB AVRE RELIQVIT ex vulneris genere fugientem eum intellegimus esse percussum. VOLVITVR ILLE EXCVSSVS H
Abbreviated transcription (Latin):
glli÷ obtentu frendis in umbrant ueliti camerã qrandã cipulo tamort eatenlonnsecet aegtestesibsi

Expanded text:
v. 66 Obtentu frondis inumbrant veluti cameram quandam capulo v. 66 Obtentu frondis inumbrant veluti cameram quandam capulo
Abbreviated transcription (Latin):
piditates a saturno umorẽ quȩ omnia singulis reddere uident᷑ extincti uano mȩsti comita mur
pudendis uia tergo illatis et est consolatio: nec sospite antiptosis ꝓsospiti et hoc dicit si fugisset uulne¬
ratus atergo ipse ei optares interitũ: hȩc ubi defleuit hoc ẽ postquã haec cũ lacrimis dix̃ flere enim
ẽ cũ uoce lacrimare unde habernus in .uI. continuo auditȩ uoces uagitus etingens infantũq animȩ¬
flentes in .I.p toto lectos ex agmine troianos. tuscos arcadas: exigua quãuis enĩ magnasint orbita¬
ti patris ꝓdesse non possunt : feretrũ grecȩ fertrondicit᷑ unde ꝑdieresin feretrũ fecitꝰ nã latine
rȩ diriuationes tam̃ eis sic utim᷑ ut quernũ uimen. itẽ colurnũ ueru. ut pinguiaq in ueribi torre¬
bimus exta colurnis. ficulnũ lignũ uthoratius olimtruncus erã ficulnus inutilelignũ itẽ a prugũ¬

Expanded text:
piditatem, a Saturno humorem: quae omnia singulis reddere viderentur extincti. VANO Mpiditatem, a Saturno humorem: quae omnia singulis reddere viderentur extincti. VANO MVDENDIS VVLNERIBVS a tergo inlatis: et est consolatio. NEC SOSPITE antiptosis est pro ‘sospiti’. Et hoc dicit: si fugisset vulneratus a tergo, ipse ei optares interitum. HAEC VBI DEFLEVIT hoc est postquam haec cum lacrimis dixit; ‘flere’ enim est cum voce lacrimare: unde habemus in sexto «continuo auditae voces, vagitus et ingens infantumque animae f.». TOTO LECTOS EX AGMINE Troianos, Tuscos, Arcadas. EXIGVA quamvis enim magna sint, orbitati patris prodesse non possunt. FERETRVM graece φέρτρον dicitur, unde per diaeresin feretrum fecit: nam rae derivationes; tamen eis sic utimur ut 'quernum vimen', item 'colurnum veru', ut "pinguiaque in veribus torrebimus exta colurnis" , 'ficulnum lignum', ut Horatius "olim truncus eram ficulnus, inutile lignum" , item 'aprugnu
Abbreviated transcription (Latin):
leui in pectorẽ pulchro puerili. ñdũ saeto sotene in quit iteratio ẽ nã supra ait lacrimis sic
fatur obortis sicut inquinto posuit et fidã sic fatur ad aurẽ . et paulo post intulit. dicait
sane sciendũ hanc ad locutionẽ talẽ eẽ qualis illa ubi defletur eurialus nã locis omnib: com¬
non potest defortune crudelitate quae eiuno eodemq: tempore et tanta contulit beneficia
dens dederã catatosio pume non hoc intellegimus nã abscedens nusquã est euandrũ allocutus
forset idẽ forsitan icumulatq altariadonis et sacrificat et suscipit uota naturalit̃ autẽ queri¬
debemus omnia donec uiuimus ideo quia utdicunt fisici cũ nasci coeperimus sortim᷑ a sole spi¬
ritũ aluna corpus. a marte sanguinẽ a mercurio ingeniũ a ioue omniũ desideriũ a uenere cu¬

Expanded text:
Levi in pectore pulchro, puerili, nondum saetoso. Ad v. 42 Tene inquit iteratio est; nam supra ait 'lacrimis ita Levi in pectore pulchro, puerili, nondum saetoso. Ad v. 42 Tene inquit iteratio est; nam supra ait 'lacrimis ita fatur obortis', sicut in quinto posuit "et fidam sic fatur ad aurem" et paulo post intulit "dic ait" . sane sciendum hanc adlocutionem talem esse, qualis illa ubi defletur Euryalus: nam locis omnibus comnon potest de Fortunae crudelitate, quae ei uno eodemque tempore et tanta contulit beneficia, dens dederam κατὰ τὸ σιωπώμενον hoc intellegimus: nam abscedens nusquam est Euandrum adlocutus 'forset', id est 'forsitan'. cumulatque altaria donis id est et sacrificat, et suscipit vota. naturaliter autem queridebemus omnia donec vivimus, ideo quia, ut dicunt physici, cum nasci coeperimus, sortimur a Sole spiritu