comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuina st̃ agit ꝙͣ q̃ humana⁊ si¬
milit et loquit᷑: et nõ aliꝰ qͥdeu
miracła oꝑatꝰ ẽ. alius ꝑpetrauit
humana. passionesq sustinuit:
hoĩs: qui et diuina gessit et hũa¬
lla. Si qͥde et ĩseꝑabilit̾ atq ĩdi

Expanded text:
ivina sunt agit, quam quae humana similiter: et non alius quidem miracula operatus est, alius perpetravit humana, passionesque sustinuit: filius, qui divina gessit et humana: siquidem inseparabiliter atque indi
Abbreviated transcription (Latin):
sacͣmentu sibi uniti hoĩs. Que
nimirũ unitio tam miraẽ: ut
discerni nequeat. Lco.ii.¬
Lioqͥn qd fuit abiitio uer¬
bum quomͦ recte dr᷑ hoc totũ

Expanded text:
sacramentum sibi uniti hominis. Quae nimirum unitio tam mira est, ut discerni nequeat. Alioquiquod fuit ab initio Verbum, quomodo recte dicitur hoc totum
Abbreviated transcription (Latin):
deũ quoq iuste seueritatis exigẽ¬
creti dispensatõe ꝯsilii.  ut ĩ cõ¬
mutabis d̃s cuis uoluntas nõ
potest sua benignitate pͥuarr:
prima pietatis sue dispositi¬
onem sacramẽto occulciore com¬
pleret: et homo dyabolice iniqͥ¬
tatis uersucia actus ĩculpam..

Expanded text:
Deum quoque, justae severitatis exigenDeum quoque, justae severitatis exigencreti dispensatione consilii, ut incommutabilis Deus, cujus voluntas non potest sua benignitate privari, primam pietatis suae dispositionem sacramento occultiore compleret, et homo diabolicae iniquitatis versutia actus in culpam
Abbreviated transcription (Latin):
Tultemꝰ indño dilec¬
tissimi: et spiritali io¬
cunditate letemͣ: qͥa
illuxit dies redẽptõĩs
nr̃e ãnua reuolutõne sacramẽ¬
tum: abinitio ꝓmissu ĩ fine
redditũ: sine fine mansurum.
tis cordib. diuinu adorare mis¬
t̾ium: ut qd̃ magno dei mim̾e
agitur. magnis ecclie gaudiis
celcbret᷑. Deus et enĩ om̃ps ⁊ cle¬
mens. cuis nat᷑a bouitas: cuis
uolinitas potentiaͥ cuis opus
mĩa ẽ: statim ut nos dyabolica
malignitas ueneno sue mortifi¬
cauit inuidie p̃destina¬
ta renouandis mortalib pieta¬
tis sue remedia. int̾ ip̃a mũdi pͥ¬
mordia p̾signauit: denũclans
serpenti futuru semen młieris:
qd noxii capitis elatonez sua uir¬
tute cont̾eret: xp̃m scilicet ĩ car¬
ne uentuꝵ:: deũ homiezq sig¬
inficans: qͥ natꝯ ex uͥgine. uiola¬
torez humane ꝓpaginis incor¬
rupta natiuitate dampnaret.
tis subiisse sententiamr: seq ĩ
malis suis quodda dep̾uarica¬
toris consortio ĩuenisse solatiũ.

Expanded text:
sultemus in Domino, dilectissimi, et spiritali jucunditate laetemur: quia illuxit dies redemptionis nostrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. sum cordibus divinum adorare mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebretur. Deus enim omnipotens et clemens, cujus natura bonitas, cujus voluntas potentia, cia est, statim ut nos diabolica malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia praesignavit; denuntians serpenti futurum semen mulieris quod noxii capitis elationem sua virtute contereret ; Christum scilicet in carne venturum, Deum hominemque significans, qui natus ex Virgine violatorem humanae propaginis incorrupta nativitate damnaret. tis subiisse sententiam, seque in malis suis quoddam de praevaricatoris consortio invenisse solatium; 68
Abbreviated transcription (Latin):
tez. die una. Longenus et honora¬
rabilis ip̃e ẽ caput: et ꝓpħa docẽ
mendatiuz. ip̃e canda est. Et erũt
qui beatificant ppłm istum sedu¬
centes: et qui beatificant᷑ p̾cipita¬
ti. Propt̃ hoc suꝑ adolescentulis
euis non letabit᷑ dũs: ⁊ pupillo
Quia omĩs ypocrita ẽ: et unniũ

Expanded text:
tem die una longevus et honorabilis ipse est caput et propheta docens mendacium ipse cauda est et erunt qui beatificant populum istum seducentes et qui beatificantur praecipitati propter hoc super adulescentulis eius non laetabitur Dominus et pupillorum quia om
Abbreviated transcription (Latin):
cordis dicentes. Lateres cecideĩt:
s quadris lapidib edificabimꝰ.
Sichomoros succiderunt: s cedros
ĩmitabuns. Et eleuabit dñs hos¬
tes rasin suꝑ eumr: et nmicos
eius in tumultũ uertet. Siriam
aboriente:  et philystiiru ab o¬
cidente: et deuorabũt is ͥ tore
ore.
In om̃ib his nõ ẽ adñsꝰ furor
eius: s adhuc mans enꝰ extenta.

Expanded text:
t sed quadris lapidibus aedificabimus sycomoros succiderunt sed cedros inmutabimus et elevabit Dominus hostes Rasin super eum et inimicos eius in tumultum vertet Syriam ab oriente et Philisthim ab occidente et devorabunt Israhel toto ore in omnibus his non est aversus furor eius sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicasti gentem: non magnifi¬
casti leticiam. Letabunt᷑ cora te
sicut letant᷑ in messe: sic̃ exultãt
uictores quando diuidũt spolia.
Ingum eñĩ oneriᷤ eius. et nͥgam
hum̾i eius. et sceptrum exactoris
eius suꝑasti: sicut indie madian.
Quia om̃is uiolenta p̾datio cur
tumultu. et uestimentũ mixtu

Expanded text:
i gentem, non magnificasti letitiam letabuntur coram te sicut letantur in messe: sicut exultant victores, quando dividunt spolia. Iugum enim honeris eius, et virgam humeris eius et scepturum exactoris eius: superasti sicut in die Madian. Quia omnis violenta predatio cum tumultu et vesti
Abbreviated transcription (Latin):
ũt : aĩabus lucrandis inuigi¬
lant: ꝑduc̾e et alios secum ad
uitam festinãt. Nam qui sibi
uiuit⁊ qui carnis sue uolupta

Expanded text:
unt, animabus lucrandis in vigilant, perducere et alios secum ad vitam festinant. Nam qui sibi vivit, qui carnis suae volupta
Abbreviated transcription (Latin):
uł ubi sycomorus: uł ubi credi¬
turus. ut mist̾ium ẜuaret: et gͣ¬
tiam seminaret. Sicẽi uen̾at: ut
ꝑ uideos transiret adg̾etes. Uidit
itaq zacheũ suisũ. Iam ẽĩ sb̃limi¬
tate fidei int̾ fructus nouoꝵ oꝑ¬
um. uelud fecunde altitudine
arboris eminebat. Et qm̃ de typo
adioralia defleximꝰ: int̾ tot c̃¬
dentiũ uolũtates. dĩca die rela¬
xare animũ. festinitatẽ admis¬
cere delectat.Sacheus ĩ sicomoro:
nouũ indelicet noui tpr̃is ponũ:
ut ĩ hoc qͦ ꝯpleret᷑ illd. Arbor fici.
ꝓduxit grossos suos. Ad hoc eĩ
xp̃s aduenit: ut ex lignis non
ponia s hoĩes nasc̾ent. Legimꝰ
alibi. Cum eẽs sb̃ arbore ficr: uidi
te. Ergo nathanahel sb̾ arbore. ħ
ẽ supͣ radic̾e : qr ustꝰ. Radix el̃
sc̃a. Sub arbore tũ nathanahel.
qr sb̾ lege. Saches sup̃ arborẽ: qr
supͣ legeni. Ille dñ occłtꝰ defen¬
sor: ħ publicꝰ p̾dicator. Ille ad¬
huc xp̃m ex lege q̃rebat: iste
iam supra legeni. relinq̃bat
D

Expanded text:
 ubi sycomorus uel ubi crediturus, ut et mysterium seruaret et gratiam seminaret; sic enim uenerat, ut per Iudaeos transiret ad gentes. uidit itaque Zacchaeum sursum; iam enim sublimitate fidei inter fructus nouorum operum uelut fecundae altitudine arboris eminebat. et quoniam de typo ad moralia defleximus, inter tot credentium uoluntates dominica die relaxare animum, festiuitatem admiscere delectat. Zacchaeus in sycomoro, nouum uidelicet noui temporis pomum, ut in hoc quoque conpleretur illud: arbor fici produxit grossos suos; ad hoc enim Christus aduenit, ut ex lignis non poma, sed homines nascerentur. legimus alibi: cum esses sub arbore fici, uidi te. ergo Nathanahel sub arbore, hoc est supra radicem, quia iustus — radix enim sancta — sub arbore tamen Nathanahel, quia sub lege, Zacchaeus supra arborem, quia supra legem; ille domini occultus defensor, hic publicus praedicator; ille adhuc Christum ex lege quaerebat. iste iam supra legem relinquebat d
Abbreviated transcription (Latin):
nuiliau̾at enĩ se forma sui acci¬
piens: et cadem uͥtute qua se hu¬
miliau̾at crescit. Apparuerat in¬
firmus quia infirmũ corpus
assũpẜat: et obid icerum ꝯforta¬
tur. Euacuau̾at se filius dei:. et
ꝓpt̾ea rursum completꝰ sap̃ia.
Et grã dei erat suꝑeum. Nõ qñ
uenit ad adolescentiam: non
qn manifeste docebat. s adhuc cũ¬
eẽt ꝑuulus habebat grãm dei. Et
quomodo omia in illo mirabi
fuerunt: ita pu̾icia mirabił fũit.
ut dei sap̃ia compleretur. Ibaut
itaq ꝑentes eius uixta ꝯsuetudi¬
nem in ihrłm: ad sollempnita¬
tem dieꝵ pasche. Et cum fc̃s eẽt

Expanded text:
Humiliaverat enim se, formam servi accipiens, et eadem virtute qua se humiliaverat, crescit. Apparuerat infirmus: quia infirmum corpus assumpserat, et ob id iterum confortatur. Evacuaverat se Filius Dei : et propterea rursum completur sapientia: et gratia Dei erat super eum. Non quando venit ad adolescentiam, non quando manifeste docebat; sed cum adhuc esset parvulus habebat gratiam Dei: et quomodo omnia in illo mirabilia fuerant, ita et pueritia mirabilis fuit, ut Dei sapientia compleretur. Ibant itaque parentes ejus, juxta consuetudinem, in Jerusalem ad solemnem diem Paschae. Et cum fact
Abbreviated transcription (Latin):
Porro aĩa ihu: nũꝙͣ pc̃ci sorde ma¬
culata ẽ. Siquidez anteqͣm ad du
gelio. Puer aũt cresçebat et ꝯfor¬
tabatur: et replebat᷑ sp̃u. Idoc ho¬
minu nat᷑a non recipit: ut ãte
duodecim ãnos sap̃ia compleatͣ

Expanded text:
Porro anima Jesu numquam peccati sorde maculata est. Siquidem antequam ad duogelio: Puer autem crescebat et confortabatur, et replebatur sapientia. Hoc hominum natura non recipit, ut ante duodeci
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt occultus. Iam tũc ergo celi s¬
enarrau̾ũt głiam dei ÷ et ĩom̃e
t̾ram sonꝯu̾itatis exiuit: quãdo
et pastorib exercits angeloru
saluatoris editi ãm̃ĩciator appa¬
ruit: ⁊ et magos adeum adorau¬
dum pͥuia stella ꝑduxit: ut aso¬
lis ortu usq ad occasum uerire¬
gis gen̾atio choruscaret:  cum
rex fioem et regna orientis per
magos discerent: et romanũ
imꝑiumn non lateret. Nam ⁊
ti sibi regis primordia extiguie:
huic dispensatom nesciens ser¬
uiebat: ut dum atroci ĩtentus
facinori ignotum sibi puetu
indiscreta infantiu cede ꝑseqͥt᷑i
anũciatu celito dũatoris ortũ
insignior ubiq famia loq̃retͣ.
quam ꝓmptiorez aduarraudũ
diligentioremq faciebat.⁊ eti
supne significatõmis nouitas:
et cruentissimi ꝑsecutoris ĩpie¬
tas. Tũc aũt etiam egypto salua¬
tor illatus ẽ: ut gens antiquis
ertoribo dedita. iam aduicina
salutem ꝑ occultam gr̃a signa¬
retur : et que nõduz abamino

Expanded text:
t occultus. Jam tunc ergo coeli enarraverunt gloriam Dei , et in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam etti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur, annuntiatum coelitus Dominatoris ortum insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat et supernae significationis novitas, et cruentissimi persecutoris impietas. Tunc autem Aegypto Salvator illatus est, ut gens antiquis erroribus dedita, jam ad vicinam salutem per occultam gratiam vocaretur; et quae nondum
Abbreviated transcription (Latin):
doctͥue fonte manat: et ĩt̾rogare
et respoirde sapient̾. Et eufoez
scientie ẽ. scire quidint̾roges:
qͥdue respondeas. Oportuit pri¬
mũ saluatorem erudita int̾rogͣ¬
tione magistrum fierrͥ ut post¬
ca int̾rogantib responderet iux¬
ta rationem dei atq ẜionẽ: cui
est głia et imꝑium in secula se

Expanded text:
doctrinae fonte manat et interrogare doctrinae fonte manat et interrogare et respondere sapienter: et ejusdem scientiae est, scire quid interroges, quidve respondeas. Oportuit primum Salvatorem eruditae interrogationis magistrum fieri, ut postea interrogationibus responderet juxta rationem Dei, atque sermonem. Cui est gloria et imperium in
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ille intrinsecus habeant u̾ita¬
tem. sermonem. atq rõem :⁊tu
neq̃as inuenire qd̃ uerumẽ: ita
et illi q̃rebant ihm ne forte reces¬
sisset abeis: ne delinquẽs eos
adalia transinigrasset: et qd̃:
inagis puto: ne reu̾tiss adceloͬ¬
ct̾um cum illi placuisset descen¬
surus. Dolentes ergo q̃rebãt fili¬
um dei. Et dum q̃rerent: nõ in¬
ueu̾ũt int̾ cognatos. Neq enĩ
pot̾at humana cognatio. dei fili
ĩuen̾ũt eum : In templo. Ibi eĩ
ĩuenit᷑ filius dei. Si quando ⁊ tu
q̃sieris filium der. quere pͥmũ
ꝑuulus erat: ĩneĩt᷑ ĩ medio:
nõ eos docens. s int̾rogans. Et
hoc ꝓetatis officio: ut nos doc̾et
qͥd pueris ꝙͣuis sapientes et eru¬
diti sint conueniret: ut audi¬
ant pocins magr̃os. ꝙͣ doc̾e desid̾¬
ent: et se uana ostentatõe non
iactent. Int̾rogabat in ꝙͣ magis¬
tros:  non ut aliqͥddio̾et: s ut
int̾rogans erudiret. Ex ino qͥppe

Expanded text:
quod illae intrinsecus habeant veritaquod illae intrinsecus habeant veritatis sermonem atque rationem, et tu nequeas invenire quod verum est: ita et illi quaerebant ne forte recessisset ab eis, ne relinquens eos, ad alia transmigrasset, et quod magis puto, ne revertisset ad coelos, cum illi placuisset, iterum descensurus. Dolentes ergo quaerebant Filium Dei. Et cum quaererent, non invenerunt inter cognatos. Neque enim poterat humana cognatio Dei Filiuminveniunt eum? In templo. Ibi enim invenitur Filius Dei. Si quando et tu quaesieris Filium Dei, quaere primum parvulus erat, invenitur in medio, non eos docens, sed interrogans, et hoc pro aetatis officio, ut nos doceret quid pueris, quamvis sapientes et eruditi sint, conveniret, ut audiant potius magistros, quam docere desiderent, et se vana ostentatione non jactent. Interrogabat, inquam, magistros, non ut aliquid disceret, sed ut interrogans erudiret. Ex uno quippe
Abbreviated transcription (Latin):
eius ubi ẽẽt ignorabãt: s quomͦ
in iohis euãglĩo scͥptu ẽ. qñ insi¬
diabant᷑ ei iudei et elaps est de
medio eorum. et non apparuit.
uocatos: quoꝵ alt̾ obꝑtum. alt̾
ob obsequiu. matris et prĩs me¬
Equitur. Dolentes que
rebamꝯ te. Non puto eos
ioc̾co doluisse: quia pu¬
tarent erasse puerum. uel perisse.
Nec pot̾at accid̾e: ut maria q̃
sciebat se de sp̃u sc̃o concepisse
que et angelum loꝙ̃te. et currẽ¬
tes pastores. et symeonez audie¬
rat ꝓphetantem: timeret nepu¬
eru ꝑd̾et oberrantem. Adhanc
opinionem maxime de ioseph.
audierat ne trmeas tolłe mariã
ꝯiuge tua. qd̾ enĩ in ea natum
ut ꝑditum formidaret infantez.
quem diuinu ẽẽ cognou̾ati Aliud
quiddam dolor et questio parẽtũ.
quam simplex lector intelligit
sonat. Quomͦ eñ tu si qñ script᷑¬
as legis. queris ĩ cis sensũ. cum
dolore quodam atq tormento:
non qd scripturas ebasse aut ꝑ¬
peram quid habere arbitreris s

Expanded text:
ignorabant; sed quomodo in Joannis Evangelio scriptum est, quoniam insidiabantur ei Judaei, et elapsus est de medio eorum, et non apparuit: vocatos, quorum alter ob partum, alter ob obsequium, patris et matris mequitur: Dolentes, inquit, uaerebamus te. Non puto eos idcirco doluisse, quia putarent errasse puerum, vel periisse: nec poterat accidere, ut Maria, quae sciebat se de Spiritu sancto concepisse, quae et angelum loquentem, et currentes pastores, et Simeonem audierat prophetantem, timeret, ne puerum perderet oberrantem. Amove hanc opinionem maxime de Joseph, audierat: Ne timeas tollere Mariam conjugem tuam, quod enim in ea natumut perditum formidaret infantem, quem divinum esse cognoverat. Aliud quidquam dolor et quaestio parentum, quam simplex lector intelligit, sonat. Quomodo enim tu, si quando Scripturas legis, quaeris in eis sensum cum dolore quodam ac tormento, non quo Scripturas errasse, aut perperam quid habere arbitreris; sed
Abbreviated transcription (Latin):
Audete in dño dilectis¬
simi: iterum dico gau¬
dete: qm̃i breui int̾ual¬
lo tpris.post sollemp¬
intatem natiuitatis xp̃i. festiui¬
tas declarationis eius illuxit: et
quẽ in illo die uirgo peꝑit: in hoc
mũdus aguouit. Uerbum emĩ
carofcm̃. sic susceptõis nr̃e temꝑ¬

Expanded text:
audete in Domino, dilectissimi, iterum dico, gaudete : quoniam brevi intervallo temporis post solemnitatem nativitatis Christi, festivitas declarationis ejus illuxit; et quem in illo die virgo peperit, in hoc mundus agnovit. Verbum enim caro factum sic susceptionis n
Abbreviated transcription (Latin):
iaunis post resurrectionez suã
meternum iam uicturus in¬
trauit: qui moriturus ueni¬
eus uõ apto ut̃o uͥginis exinit:
Ed quia ad illõ corp qd̾¬
uid̾i pot̾at. froes intuen
pandam carnem prebuit: qua
clausis ianuis introduxit. Qua
in re duo mnira et iuxta humanã
rationem sibi ualde ꝯͣria ostẽdit:
dum post resurrectionem suam
corps suũ et ĩcorruptibile et tam̃
palpabile demonstrauit. Nam
et corrumpi necesse ẽ qd̃ palpa¬
tur: et palpari non põt qd̃ non
corrumpitur. S miro modo at¬
q inestimabili. redemptor ñr̃ ⁊
in corruptibile post resurrectio¬
nem et palpabile corpus exhibu
it : ͥ ut monstrando ĩ corruptibi¬
le ĩuitaret adp̾mium: p̾bendo
palpabile formaret ad froez. Et
incorruptibilem se ergo et pal¬
pabilem demonstrauit: ut ꝓ¬
fecto ẽẽ post resurrectione ostẽ¬
deret corpus suũ et euisõe nate
et alt̾is głie. Dicit eis. Pax ub̃.¬

Expanded text:
tionem suam in aeternum jam victurus intravit, qui moriturus veniens non aperto utero Virginis exivit? ed quia ad illud corpus quovideri poterat, fides intuentpandam carnem praebuit, quam clausis januis introduxit. Qua in re duo mira, et juxta humanam rationem sibi valde contraria ostendit, dum post resurrectionem suam corpus suum et incorruptibile et tamen palpabile demonstravit. Nam et corrumpi necesse est quod palpatur, et palpari non potest quod non corrumpitur. Sed miro modo atque inaestimabili Redemptor noster et incorruptibile post resurrectionem, et palpabilit, ut, monstrando incorruptibile invitaret ad praemium, praebendo palpabile formaret ad fidem. Et incorruptibilem se ergo et palpabilem demonstravit, ut profecto esse post resurrectionem ostenderet corpus suum et ejusdem naturae, et alterius g
Abbreviated transcription (Latin):
B̾uit᷑ gͦ his cognitis: scitote c̾tũ¬
q retinete corp mortuũ eẽ sñ
aĩa: aĩaz mortua ẽe sine deo. Oĩs
hõ sine deo mortuiã habet aĩam.

Expanded text:
go his cognitis, scitote certumque tenete, corpus mortuum esse sine anima: animam mortuam esse sine Deo. Omnis homo sine Deo mortuam habet animam.
Abbreviated transcription (Latin):
Ad adult̾ium inqͥt. Ergo mortua
ẽ aĩa. Sic eĩ ueracissime scͥptura
dixit: mortua ẽ uidua q̃ ĩdeliciis
uiuit. Cum młtũ sit int̾ delicias
et adult̾iuz. Quomͦ p̃t aĩa que
indeliciis mortua dicit᷑: ĩ adul¬
t̾ĩo uiu̾e: Mortua ẽ. S nec sic qͥdẽ
ares souos: nisi intus habitator
eẽt. et quasi adhoc organũ musi¬
cus: qui lingua illa ut̾et᷑. ꝓrsus
intelligo. Hoc mͦ corp loquitur:
corpouiuit. S int̾rogo. utrũ et
aĩa uiuat. Eoce loqͥtur corpꝰ: iuuit.

Expanded text:
Ad adulterium, inquit. Ergo mortua est anima. Sic enim veracissima Scriptura dixit: Mortua est vidua quae in deliciis vivit . Cum multum intersit inter delicias et adulterium, quomodo potest anima, quae in deliciis mortua dicitur, in adulterio vivere? Mortua est. Sed nec sic quidem lares sonos, nisi intus habitator esset; et quasi ad hoc organum musicus, qui lingua sua uteretur. Prorsus intelligo. Hoc modo corpus loquitur, corpus vivit. Sed interrogo, utrum et anima vivat. Ecce loquitur corpus, vivit.
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ ĩmortalitate: c̾te aĩa
mortał ẽ. Etce qͣre dixi ĩmorta¬
lem cẽ aĩa: scd̃m modũ siui.
Nam p̃t et mori. Intelligat ca¬
ritas ur̃a: et nlłã questio rema¬
uebit. Audeo dic̾e. Aĩa p̃t mori.
p̃t oocidi. Certe ĩmortał ẽ. Etce
audco dic̾e : et ĩmortalis ẽ:⁊
p̃t occidi. Et id̃o dixi q̃ui ẽ q̃da
ĩmortalitas: hoc ẽ õĩmoda ĩ cõ¬
mutabilitas ꝙͣ solus ds̃ habet:
de quodcm̃ ẽ: qͥ sols ht̃ ĩ morta¬
litatem. Nam si aĩa nõ p̃t occi¬
di.ͥ quo mͦ dixit ip̃e dñs cũ f̾rerz
nos. eum timete qui habet po¬
testatem et corpꝰ ⁊ aĩaz occide in
coccidi. Contra dici euãgłio nõ
p̃t: nsi ab aĩa impia. Ecce occͣrit¬
mͥ et hic: et ueĩt ĩmẽte qd̃ dic̃a.
Contra dici ñ p̃t uite: nisi ab aĩa
mortua. Euã geliũ uita ẽ: ĩpieta¬

Expanded text:
immortalitatem, certe anima mortalis est. Ecce quare dixi immortalem esse animam secundum modum suum. Nam potest et mori. Intelligat Charitas vestra, et nulla quaestio remanebit. Audeo dicere, anima potest mori, potest occidi. Certe immortalis est. Ecce audeo dicere, et immortalis est, et potest occidi: et ideo dixi quoniam est quaedam immortalitas, hoc est, omnimoda incommutabilitas, quam solus Deus habet, de quo dictum est, Qui solus habet immortalitatem. Nam si anima non potest occidi, quomodo dixit ipse Dominus cum terreret nos, Eum timete, qui potestatem habet et corpus et animam occidere in occidi. Contradici Evangelio non potest, nisi ab anima impia. Ecce mihi occurrit et hic, et venit in mentem quod dicam. Contradici non potest vitae, nisi ab anima mortua. E
Abbreviated transcription (Latin):
mores ferreus. Uiuẽte corꝑe: mor¬
tua ẽ aĩa: ꝑ ꝙͣ corpo uiuit. Tanta
eĩ res ẽ aĩa: ut idonea sit uitam
p̾stare corꝑi: et mortua. Tanta ĩ¬
ꝙͣ res ẽ aĩa: tã excelles ẽ creatura:
ut idonca sit etiam mortua car¬
nem uinificare. Na ip̃a mortua¬
aĩa impii: aĩa infidelis: aĩa pũ¬
si÷ duri: mortua ẽ: et tñ ꝑ ip̃a
mortuam uiuit corps. Ido ibiẽ
Mouet ad opandum mano: ad
ambulandum pedes: aduidẽdũ
intendit obtutũ : ad airoiendu
aurib inclinat᷑: sapores diiudi¬
cat: dolores refugit: appetit uo¬
luptatem. Omĩa hec corpis uiuẽ¬
tis idicia: s ex aĩe p̾sentia. Int̾¬
rogo corpo an uiuat: respondet

Expanded text:
e mortua est anima, per quam corpus vivit. Tanta enim res est anima, ut idonea sit vitam praestare corpori etiam mortua. Tanta, inquam, res est anima, tam excellens creatura, ut idonea sit etiam mortua carnem vivificare. Nam ipsa anima impii, anima infidelis, anima perversi, duri, mortua est: et tamen per ipsam mortuam vivit corpus. Ideo ibi est: movet ad operandum manus, ad ambulandum pedes, ad videndum intendit obtutum, ad audiendum auribus inclinatur; sapores dijudicat, dolores refugit, appetit voluptates. Omnia haec corporis viventis indicia, sed ex animae praesentia. Interrogo corpus, an vivat. R
Abbreviated transcription (Latin):
ad ẽẽ uita aĩe: hoc ẽ ds: ne mo¬
riat᷑ aĩa. Corpo quouͦ morit᷑ ⁊
Aĩa deẜente. Nĩa inꝙͣ deserẽte
moritur corp: et iacet cadau̾
paulo ante appetibile: modo
asꝑnabile. Insunt mẽbra: ccli
aures.S he feuestre st̃ domus:
habitator abscessit. Q plãgit
mortuũ: ad fenestras habita¬
culi frustra clamat. Non est
intus qui audiat. Lco. uĩ.¬
Uanta dic̃ plangentis
affectus: qnͣta enun̾iat:
qͣnta ꝯmemorat: Et qnta ut
ita dix̾im doloris ĩsania qͣsi cũ¬

Expanded text:
desse vita animae, hoc est, Deus, ne moriatur anima. Corpus quomodo moritur? Anima deserente. Anima, inquam, deserente moritur corpus: et jacet cadaver paulo ante appetibile, modo aspernabile. Insunt membra, oculi, aures: sed hae fenestrae sunt domus, habitator abscessit. Qui plangit mortuum, ad fenestras habitaculi frustra clamat: non est intus qui audiat. Quanta dicit plangentis affectus, quanta enumerat, quanta commemorat; et per quantam, ut ita dix
Abbreviated transcription (Latin):
Et enĩ fres. aĩa ĩmortał phibet᷑
dum suũ : qr ẽ q̃dam uita: q̃
p̃t p̾sentia sua carnẽ uiuifica¬
re. P aĩam quippe: carouiuit.
Hec uita mori nõ p̃t: et id̾o aĩa
ĩmortał ẽ. Quare gͦ dixi scõm
suũ modũ : Airdite qͣre. Qm̃ ẽ

Expanded text:
Etenim, fratres, anima immortalis perhibetur, dum suum: quia est quaedam vita, quae potest praesentia sua carnem vivificare. Per animam quippe caro vivit. Haec vita mori non potest: et ideo anima immortalis est. Quare ergo dixi, Secundum suum modum? Audit
Abbreviated transcription (Latin):
simulit̾ ĩdiscretõis stulticia li¬
gaui. Legũt ẽĩ sacra eloqͥa p̃di¬
catores sc̃i: et aliq̃n ĩhystoria
Et modo bona fr̃a pr̃m p̾oedẽ¬
tium sic̃ iuxta lr̃am ĩuẽiunnt
toria imitãda nõ sũt. sp̃uałr ĩ
telligũt: et ad ꝓuectũ tẽdũt.
Qͥd gͦ aliud p̾dicatores scl ĩ suo
oꝑe. nnsi ĩpede ungulam fin¬
dunt: De quib adhuc apte
sb̃ditur. Et scintille qͣsi aspectꝰ
eris candentis. Lectio.uii.
Ris metallum ualde sono¬
ꝵẽ. Et recte uoces p̾dicãtiũ¬

Expanded text:
similiter indiscretionis stultitia ligamur, legunt enim sacra eloquia praedicatores sancti et aliquando in historia et modo bona facta patrum praecedentium, sicut juxta litteram inveniunt, toriam imitandatelligunt, et ad profectum tendunt. Quid aliud praedicatores sancti in suo opere, nisi in pede ungulam findunt, de quibus adhuc aperte subditur: « Et scintillae quasi aspectus aeris candentis. » ris metallum valde sonoest. Et recte voces praedicantiu
Abbreviated transcription (Latin):
S de candẽte ere scintille ꝓdeũt:
mantia ad aures audiẽtiũ ꝓ¬
cedũt. Recte ãt p̾dicatoꝵ uerba
scintille appellata st̃: qr eos qͦs

Expanded text:
sed candente aere scintillae prodeunt, mantia ad aures audientium procedunt. Recte praedicatorum verba scintillae appellata sunt, quia eos quos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯferet : ut nec inferiorem ꝯsum̾¬
et glorificatio: nec supiorez mi¬
nueret assumptio. Lect¬
Alua igit᷑ ꝓprietate utͥns¬
q sb̾stantie et ĩ una coe¬
unte ꝑsonam: suscipitur
amaiestate humilita s auirtu¬
te infirmitas: ab et̾nitate mor¬
talitas: et ad dependẽdũ ꝯditõis¬
et homouerꝰ in unitatem dñi tẽ¬
ꝑat᷑: ł ut qd̃ nrĩs remediis ꝯgrue¬
bat. unꝰ atq idem dei hõmũq me¬
diator et mori poss ex uno: et re¬
surg̾e poss ex alt̾o Merito igit᷑ uir¬
gince integritati nichil corruptio¬
ui intulit partus salutis: quia
custodia fuit pudoris editio u̾ita¬
tis. Talis ergo dilectissim natiui¬
tas decuit dei ututem et dei sapiẽ¬
tiam xp̃ur: qua nobis et hũanita¬
te ꝯgrueret: et diuinitate p̾celle¬
ret. Nisi enĩ eẽt uerꝰ d̃s: nõ af¬
ferret remediũ: uisi ẽet homo ue-¬
rus. nõ p̾beret exemplum. Ab
exultantib angłis nascente dño

Expanded text:
mque consereret, ut nec inferiorem consumemque consereret, ut nec inferiorem consumeret glorificatio, nec superiorem minueret assumptio. Salva igitur proprietate utriuque substantiae, et in unam coeunte personam, suscipitur a majestate humilitas, a virtute infirmitas, ab aeternitate mortalitas: et ad dependendum noset homo verus, in unitatem Domini temperatur; ut quod nostris remediis congruebat, unus atque idem Dei hominumque mediator , et mori posset ex uno, et resurgere posset ex altero. Merito igitur virgineae integritati nihil corruptionis intulit partus salutis: quia custodia fuit pudoris, editio veritatis. Talis igitur, dilectissimi, nativitas decuit Dei virtutem et Dei sapientiam Christum, qua nobis et humanitate congrueret, et divinitate praecelleret. Nisi enim esset, Deus verus non afferret remedium; nisi esset homo verus, non praeberet exemplum. Ab exsultantibus ergo angelis nascente Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
nauit. Uirgo regia dauitice stir¬
pis eligit᷑: que sacro grauidãda
fetu diuinam humananiq plẽ
prius conciꝑet mente qͣm corpore.
Et ne suꝑmi ignara ꝯsilii adinusi¬
tatos paueret effectus: qd̃ in ea
oꝑandum erat a sp̃u sc̃o: colloqͥo
didicit angelico. Nec dampnu
credroit pudoris: mox dei genitͥx
fut᷑a.Cur eñ decõceptionis noui¬
tate desꝑet: cui efficientia de al¬
tissimi uirtute ꝓmittit᷑ e Confir¬
matur fides credentis: etiam p̃¬
cuntis attestatione miraculi..
Donat᷑q elizabeth inopinata fe¬
cunditas:  ut qui conceptuz dede¬
rat sterili : daturus non dubita
dei. deus filius dei. qui inprincipio
erat apud deuur: ꝑquem fc̃a st̃
onña et sine quo fcm̃ ẽ nichil.
te fẽs ẽ homo: ita se adsusceptõe
humilitatis nr̃e. sinc dimimutõe
sue maiestatis inliuans: ut ma¬
nens qd̃ erat. assumensq qd̃ nõ
erat: ueram ẜui formai ei for¬
me inqua deo pri est equal uni¬

Expanded text:
navit. Virgo regi Davidicae stirnavit. Virgo regi Davidicae stirpis eligitur, quae sacro gravidanda fetu divinam humanamque prolem prius conciperet mente quam corpore. Et ne superni ignara consilii ad inusitatos paveret effectus, 65 quod in ea operandum erat a Spiritu sancto, colloquio discit angelico. Nec damnum credit pudoris, Dei genitrix mox futura. Cur enim de conceptionis novitate desperet, cui efficientia de Altissimi virtute promittitur? Confirmatur credentis fides etiam praeuntis attestatione miraculi, donaturque Elizabeth inopinata fecunditas; ut qui conceptum dederat sterili, daturus non dubitarDei Deus, Filius Dei, qui in principio erat apud Deum, per quem facta sunt omnia, et sine quo factum est nihil ,  est homo: ita se ad susceptionem humilitatis nostrae sine diminutione suae majestatis inclinans, ut manens quod erat, assumensque quod non erat, veram servi formam ei formae in qua Deo Patri est aequalis uni
Abbreviated transcription (Latin):
a reatu libeꝵ reppit: ita lib̾mdis
omĩb uenit. Exultet sc̃s: quia
aꝓpinquat ad palma. Gauoeat
poc̾or: quia ĩuitat᷑ aduenia. Ani¬
metur gentilis: quia uocat᷑ ad
uitam. Dei namq filiꝰ scd̃m ple¬
nitudĩem tpr̃is quam diuimꝰ
silii inscrutabilis altitudo dispo¬
suit: reconciliandam auctori
suo nat᷑am gen̾is assumpsit hu¬
mani: ut inuentor mortis dyabo¬
lus per ip̃am quã uicerat uinc̾et᷑.
In quo conflictu ꝓ nob̾ imto mag¬
no et mirabili equitatis iure cer¬
tatum est: dum omp̃s dñs cum
seuissimo hoste non ĩsua maiesta¬
te. s in nr̃a congredit᷑ humilitate.
obiciens ei eandem forma candẽ¬
q natam: mortalitatis quidem
nostre ꝑticipem. s pc̃ci tocius exꝑ¬
tem. Alienum quippe abhac nati
uitate ẽ: qd̃ de omĩb legit᷑. Nemo
mũdus a sorde: nec infans cuiꝰ
ẽ unius diei uita suꝑt̾ram. sc̃.
singularem natinitate
de carnis concupiscẽtia
transinit: nichil depc̃ci lege ma¬

Expanded text:
dis omnibus venit. Exsultet sanctus, quia propinquat ad palmam. Gaudeat peccator, quia invitatur ad veniam. Animetur gentilis, quia vocatur ad vitam. Dei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo conflictu pro nobis inito, magno et mirabili aequitatis jure certatum est: dum omnipotens Dominus cum saevissimo hoste, non in sua majestate, sed in nostra congreditur humilitate, objiciens ei eamdem formam eamdemque naturam, mortalitatis quidem nostrae participem, sed peccati totius expertem. Alienum Nemo mundus a sorde, nec infans, cujus est unius diei vita super terram . singularem nativitatem de carnis concupiscentia transivit, nihil de peccati lege ma
Abbreviated transcription (Latin):
Ugustinꝰ: Utrũ sb̃ figͣa
an sb̃ u̾itate hoc misticũ
calicis sacram̃itu fiat:
u̾itasait. Caro mea uere ẽ cibus:
et sauguis m̃s u̾e ẽ potus. Alio¬
quĩ qͦmͦ uerũ erit panis ꝙ̃ ego:
dabo caro mea ẽ ꝓmũdi uita nͥ
uera sit caro: S quia xp̃m fas no¬
rari dentib nõ ẽ: uoluit dñs hũc
panẽ et uinu ĩmistio ẽe u̾e car¬
nez suaz et sauguĩem suũ : ꝯsec̃¬

Expanded text:
ugustinus. Utrum sub figura, an in veritate hoc mysticum calicis sacramentum fiat. Veritas ait: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus est vere potus. Alioqui quomodo magnum erit: Panis, quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita, nisi vera sit caro? Sed quia Christum vorari dentibus fas non est, voluit Dominus hunc panem et vinum in mysterio vere carne
Abbreviated transcription (Latin):
quia filius homĩis ẽ: et filis di
ẽ. Filius dei ꝓpt̾ foruiam d̃i. filiꝰ
potestatem pon̾e aĩam suam:
et reciꝑe eam. Qd ei potuer̃t fac̾e
inimici: Occroerunt corpus:
aĩam aũt nõ occiderũt. Inten¬
dite. Parum ergo erat dñ horta¬
ri martyres u̾bo: nisi firmaret
exemplo. Nosti qui conuentus
erat malignantiuz ind̃oꝵ: et q̃

Expanded text:
s Dei est; Filius Dei propter formam Dei. Filius potestate ponere animam suam, et recipere eam . Quid ei potuerunt facere inimici? Occiderunt corpus; animam non occiderunt. Intendite. Parum ergo erat Domino hortari martyres verbo, nisi firmaret exemplo. Nostis qui conventus erat malignantium Judaeorum, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
lit om̃s infirmos eoꝵ :ͥ curauͭ
õs languidos eoꝵ: p̾dicauit
regnum celoꝵ : nõ tacuit uicia
corum : ut ip̃a pocius eis dis¬
plic̾ent. non medicꝰ aquo sa¬
nabant᷑. Iois omib curatõi¬
febre frenetici insamentes ĩ
medicum qͥ uen̾at curare eos:
excogitau̾ũt ꝯsiliu ꝑdendi eũ
tamꝙͣ ibi uolentes ꝓbare utrũ
uere homo sit qui mori possit:
an aliqͥd suꝑ hom̃ies sit ⁊ mo
ri nõ se ꝑmittat. Uerbũ ip̃oꝵ
aguoscimꝰ. ĩ sap̃ia salomomiᷤ
Morte turpissima inqͥũt. ꝯdemp̃¬
nemꝰ eum. Int̾rogemis eum: erit
enĩ respectus in ẜmonib̃ ip̃iꝰ. Si
enĩ u̾e filius dei ẽ: liberet eum.

Expanded text:
irmos eorum, curavit omnes languidos eorum, praedicavit regnum coelorum, non tacuit vitia eorum, ut ipsa potius eis displicerent, non medicus a quo sanabantur: his omnibus curationifebri phrenetici, insanientes in medicum qui venerat curare eos, excogitaverunt consilium perdendi eum; tanquam ibi volentes probare utrum vere homo sit qui mori possit, an aliquid super homines sit, et mori se non permittat. Verbum ipsorum agnoscimus in Sapientia Salomonis: Morte turpissima, inquiunt, condemnemus eum. Interrogemus eum; erit enim respectus in sermonibus illius: si enim vere Filius Dei est, liberet eum .
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ cãm non confundit᷑ frẽs eos
uocare dic̃e. Nunciabo nomen
tuũ fr̃ib meis: in medio ecclie
laudabote. Et iterum. Ego ero
fidens ĩ eum. Et iterũ. Etre ego
et pueri mer: qͦs mͥ dedit deus.
Quia ergo pueri cõicauerunt
carni et sanguiui: et ip̃e siłr ꝑ
ticipanit eisdeur: ut ꝑmortẽ
destrueret eũ qui habebat mor¬
tis imꝑium idẽ dyabolum: et

Expanded text:
onfunditur fratres eos vocare, dicens: Nuntiabo nomen tuum fratribus meis: in medio Ecclesiae laudabo te. Et iterum: Ego ero fidens in eum. Et iterum: Ecce ego, et pueri mei, quos dedit mihi Deus. Quia ergo pueri communicaverunt carni et sanguini, et ipse similiter participavit eisdem: ut per mortem destrueret eum, qui habebat mortis imperium, i
Abbreviated transcription (Latin):
Uod uͦ addidit dñs dicẽs¬
quecumq audierit loq̃¬
tur : et fut᷑a ãnũciabit
uõb̾: nõ segni intellectu dilectis¬
simi nec transitorio accipiams
auditu. Pret̾ alias ẽĩ u̾itatis locu¬
tõnes quib manicheoꝵ ꝯfutat᷑
impietas: hac aꝑtissime senten¬
tia totũ sacrilege falsitatis dog¬
nia ꝓst̾nit᷑. Nam ut magnũ ꝙ̃¬
dam atq sb̃limem sequi uid̾ent᷑
auctore: in magr̃o suo manicheo
appuisse sp̃m scm̃ credider̃t:. ꝓmis¬
se: qͣui hic infeliciu deceptor:
et lingne. discipłos suos ĩ om̃em
ĩduc̾et u̾itatẽ: et nũꝙͣ̃ cognita p̾t̾¬

Expanded text:
uod vero addidit Dominus, dicensQuaecumque audierit loquetur, et futura annuntiabit vobis , non segni intellectu, dilectissimi, nec transitorio accipiamus auditu. Praeter alias enim veritatis locutiones quibus Manichaeorum confutatur impietas, hac apertissime sententia totum sacrilegae falsitatis dogma prosternitur. Nam ut magnum quemdam atque sublimem sequi viderentur auctorem, in magistro suo Mane sanctum apparuisse Spiritum crediderunt, promissse quam hic infelicium 305 deceptor et linguae discipulos suos in omnem induceret veritatem, et numquam cognita pra
Abbreviated transcription (Latin):
Ed fortasse aliqͥs dicat.
Iure ille surrexit: qui cũ
ds̃ eẽt. teñi a morte non
potuit. Ad ĩstruenda ergo iguo¬
rantiam nr̃am. ad roborandam
infirmitatem nrãm: sue resur¬
rectionis exemplum nob̾ suffi¬
c̃e uoluit. Solus in tp̃re illo mor¬
tuus ẽ: et tũ solus mĩme surre¬
xit. Nam scͥptum ẽ. Multa corpo¬
ra scõꝵ qui dormierant surrex¬
unt. Ablata ergo sunt: omĩa ar¬
gumenta ꝑfidie. Ne quis ergo di¬
cat: sꝑare de se nõ debet homo:
qd̃ in carne sua exhibuit hõ ds̃.
Eoce cum deohoĩes resurrexisse
hom̃ies nõ dubitamꝰ. Si igitur
membra redemptoris nr̃i suuiꝰ:
p̾sumauiꝰ ĩ nb qd̃ gestum ꝯstat
in capite.Si młtum nos abicimꝰ:
spare debemꝰ in uobis nos mẽ¬
bra ultima: qd̾ de menibris eiꝰ

Expanded text:
ed fortasse aliquis dicat: Jure ille surrexit qui, cum eus esset, teneri a morte non potuit. Ad instruendam ergo ignorantiam nostram, ad roborandam infirmitatem nostram, suae resurrectionis exemplum nobis sufficere noluit. Solus in illo tempore mortuus est, et tamen solus minime resurrexit. Nam scriptum est: Multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt . Ablata ergo sunt omnia argumenta perfidiae. Ne quis enim dicat: Sperare de se non debet homo quod in carne sua exhibuitecce cum Deo homines resurrexisse homines non dubitamus. Si igitur membra redemptoris nostri sumus, praesumamus in nobis quod gestum constat in capite; si multum nos abjecimus sperare debemus in nobis nos membra ultima quod de membris ejus
Abbreviated transcription (Latin):
qui cet̾is exemplo ꝓdesset et m̾ito.
S quia hoc natalis gen̾atõ nõ sine
quis põt fac̾e nũdu deminũdo
xeptu semũe: nõne tu qui solꝰ
es: dũs dauid. fc̃s ẽ filius dauid.
Et de ꝓmissi gen̾is fructu. ꝓles ẽ
orta sine uitio: ĩuua ꝑsoua ge¬
mina cõueniente natura: uti
deitas admiracła oꝑni et uera

Expanded text:
 et exemplo 99 prodesset et merito. Sed quia hoc naturalis generatio non sinebQuis potest facere mundum de immundo conceptum semine? Nonne tu, qui solus es ? Dominus David factus est filius David, et de promissi germinis fructu proles est orta sine vitio, in unam personam gemina conveniente natura: ut eDeitas ad miracula operum, et vera
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾uꝰ manens ĩforma derͣ¬
et ĩcomutabilit̾ atq intẽporałr
habens nõ alurd ẽe quã pater:
formam ẜui sine sue detrim̃ito
maiestatis accepit: ut in sua nos
ꝓueheret. nõ in nr̃a defic̾et. Unde
utriq nat᷑e ĩ sius ꝓpͥetatib ꝑma¬
nenti. tanta ẽ uuitatis facta
uo sit ab humanitate disiũctũ:
qͥcqdͥ aũt ẽ hominis. nõ sit a dei¬
tate diuisum. Cclebrantes igit᷑
dilectissum natalem diez salua¬
toris dũi: partum beate nͥgis
integre cogitemꝰ: ut carm aĩeq
concepte. uͥtutera u̾bi ulło tp̃ris
puncto defuisse c̃damo: Nec pͥus
formatu atq aĩatu templum
dicaret habitator s ip̃m ⁊ ĩ ip̃o
nouo honũ datũ ẽe pͥncipium:
ut in umo dei atq homĩs filio.
et siue matre deitas. et sine p̃re
cẽt humanitas. Simul enĩ ꝑ sp̃m
nis uestigio edidit: et sui gen̾is so¬
bolem. et sue stirpis auctorẽ. Unde
idem dñs sic̃ euã gelista ꝯmemo¬
rat. q̃ siuit a iudeis. cuiꝯ filiũ xp̃m

Expanded text:
sempiternus manens in forma servi, incommutabiliter atque intemporaliter habens non aliud esse quam Pater, formam servi sine detrimento suae majestatis accepit: ut in sua nos proveheret, non in nostra deficeret. Unde utrique naturae in suis proprietatibnenti, tanta est unitatis facta non sit ab humanitate disjunctum; quidquid autem est hominis, non sit a Deitate divisum. CAP. II. Celebrantes igitur, dilectissimi, natatem diem Domini Salvatoris, partum beatae Virginis integre cogitemus, ut carni animaeque conceptae virtutem Verbi nullo temporis puncto defuisse credamus, nec prius formatum atque animatum templum dicaret habitator, sed per ipsum et in ipso, novo homini datum esse principium: ut in uno Dei atque hominis filio, et sine matre Deitas, et sine patre esset humanitas. Simul enim per Spinis vestigio edidit et sui generis sobolem, et suae stirpis auctorem. Unde et idem Dominus, sicut evangelista commemorat, quaesivit a Judaeis cujus filium Christum
Abbreviated transcription (Latin):
ligebant.ĩ uno xp̃o ⁊ ꝓgeniem
dauiticam. et nat᷑am ꝓphetata
Iliestas aũt filii equalis
patri uestiens se hũilita¬
te ẜuili: nec metuebat.
minuur. nec indigebat augeri.
sola exequi pot̾at nͥtute deitatis:
ut c̾at᷑am adymagine dei ꝯditã.

Expanded text:
eniem Davidicam, et naturam prophetatam Majestas autem Filii Dei aequalis Patri, vestiens se humilitate servili, nec metuebat minui, nec indigebat augeri; sola exsequi poterat virtute Deitatis; ut creaturam ad imaginem Dei conditam
Abbreviated transcription (Latin):
menibꝵ. Reminisc̾e quia erut᷑
de potestate tenebrarum: trans¬
latus es in dei lumen ⁊ reguuz.
Per baptismatis sac̃mentum:
sp̃s sc̃i fc̃s es templum. Noli tã¬
tum habitatorem prauis de te
actibus effugare: et dyaboli te ite¬

Expanded text:
mbrum. Reminiscere quia erutus de potestate tenebrarum, translatus es in Dei lumen et regnum. Per baptismatis sacramentum Spiritus sancti factus es templum: noli tantum habitatorem pravis de te actibus effugare, et diaboli te ite
Abbreviated transcription (Latin):
fitus fac̾e: neq arbor mala bo¬
neq aĩa malam fieri posse ut
mala fieri: neq arbor mala
bona fieri. S dcm̃ ẽ. nõ põt arbor
bona malos fructus fac̾e: neq
arbor bona mala bonos fructo
fac̾e. Arbor ẽ ip̃a aĩa: r ẽ ip̃e hõ.

Expanded text:
malos facere; neque arbor mala frneque animam malam fieri posse ut mala fieri, neque arbor mala bona fieri: sed dictum est, « Non potest arbor bona malos fructus facere; neque arbor mala bonos fructus facere. » Arbo
Abbreviated transcription (Latin):
ibi cum ip̃aꝵ duaꝵ ar¬
boꝵ mensionẽ feciss.
sb̃iecit: ypocrite: quomͦ potes¬
tis bona loqui. cũ sitis mali:
Quãdiu ergo qͥsq malus est:
nõ p̃t fac̾e fructus bonos. Si ẽi
uocamꝰ. Põt ergo fieri ut q̃ nix
fuit nõ sit: nõ ãt p̃t fieri ut uix
calida sit. Sic p̃t fieri ut qͥ malꝰ
fuit nõ sit malꝰ: nõ tũ fieri p̃t
ut malus bũ faciat: quia etiã¬
si aliq̃n utilis ẽ. nõ hoc ip̃e facit.

Expanded text:
ibi cum ipsarum duarum arborum mentionem fecisset, subjecit: « Hypocritae, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali » ? Quamdiu ergo quisque malus est, potest facere fructus bonos: si enimvocamus. Potest ergo fieri ut quae nix fuit, non sit; non autem potest fieri ut nix calida sit. Sic potest fieri ut qui malus fuit, non sit malus; non tamen fieri potest ut malus bene faciat. Qui etiamsi aliq
Abbreviated transcription (Latin):
cherrims lib̾ ẽ: qui uõ gub̾na¬
tõem uille s dispensatõe imi¬
u̾se doms. tullio int̾p̾tante sig¬
inficat. Iste igit᷑ dispensator
sipass sp̃stantia eiꝰ. Qͦ uocato.
dixit. Qo hoc audio dete e Redee
ratonem dispensatoĩs Neq ẽĩ¬

Expanded text:
lcherrimus liber est, qui non gubernationem uillae, sed dispensationem uniuersae domus Tullio interpretante significat. iste igitur dispensator sipasset substantiam eius. quo uocato dixit: quid hoc audio de t e ? redde rationem dispensationis; neque eni
Abbreviated transcription (Latin):
Sic dico uob̾ gaudiu erit cora
angłis dei: suꝑ uno pcc̃ore peni¬
tentiam agente. Lectio.
suit homis habentis du¬
os filios: et diuidentis
int̾ eos sb̃stantia. Cumq mĩor
facultatib ꝑditis eg̾e cepisset⁊
et comed̾e siliquas porcoꝵ cibos:
reu̾so adpr̃e susceptus ẽ ab eo.
Frat᷑ qͦ inuidẽs semor pr̃is uo¬
ce corripit᷑. ꝙ letari debu̾it
et gand̾c. quia frat eius mor¬
tuus fũat et reuixit: ꝑierat et

Expanded text:
it coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agente. tertiam osuit hominis habentis duos filios et diuidentis inter eos substantiam. cumque minor facultatibus perditis egere coepisset et comedere siliquas, porcorum cibum, reuersus ad patrem susceptus ab eo est. frater quoque inuidens senior patris uoce corripitur, quod laetari debuerit et gaudere, quia frater eius mortuus fuerat et reuixit, perditus et
Abbreviated transcription (Latin):
ti ẽĩ młta pauꝑib nõ mĩa s am¬
bitõne largiunt᷑. et milti orant.
uł pocius uident᷑ orare: ñ intu¬
entes deu: s hourĩb plac̾e cupi¬
entes. Et młti ieiunãt et mirãbi¬
lem abstinentia p̾cerroũt eis qͥ¬
b ista difficilia uident᷑: et houo¬
re digna existimãt᷑. Et huiꝯmo¬
di dolis eos capiũt: dũ alird ostẽ¬
tant ad decipiendũ: aliud exerũt
ad dep̾dandum uł int̾ficiendum
eos: qui sb̃ isto uestitu ouino
lupos uid̾e nõ possũt. Hi gͦ non
sũt fructꝰ: de quib cognosci ar¬
borem monet. Ista eĩ cum bono
nestes: cũ ãt malo int̾iore: nõ
aliud qͣm lupos ꝯtegunt. S uõ

Expanded text:
lti enim multa pauperibus, non milti enim multa pauperibus, non mibitione largiuntur; et multi orant, vel potius videntur orare, non intuentes Deum, sed hominibus placere cupientes; et multi jejunant, et mirabilem abstinentiam praetendunt eis quibus ista difficilia videntur, et honore digna existimantur: et hujuscemodi dolis eos capiunt, dum aliud ostentant ad decipiendum, aliud exserunt ad depraedandum vel interficiendum eos qui sub isto vestitu ovino lupos videre non possunt. Hi ergo non sunt fructus de quibus cognosci arborem monet. Ista enim cum bono vestes; cum autem malo in errore, non aliud quam lu
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ dephariseis dcm̃i ẽ. q̃ dicunt
facite: q̃ ãt faciũt fac̾e uolite.
erat illoꝵ. Cathedram eĩ inquit
moysi sedent. P diuinani ergo
ꝓurdẽtia legem dĩ p̾dicantes:
possunt ẽẽ audientib utiles: cũ
et spinas metetis: quia bona p̾¬
qui eos audiebãt. et faciebãt q̃
ab eis dicebant᷑ de spinis lege¬
bant uuas: s ꝑ spinas de uite
legebãt uuas. Tanꝙͣ si manuz
aliqͥd ꝑseptem mittat : uit c̾te
de uite q̃ sepi fu̾it ĩuoluta uuã
legcat: nõ spinaꝵ ẽ fructꝰ ille s
sane q̃rit quos frutus
nos attend̾e uolu̾it: qͥ¬
b coguosc̾e arborem possimus.
mł̃ti eĩ q̃da ĩ fructib deputant
q̃ ad uestitũ ouiu ꝓtiẽt. et
hoc modo alupis decipiũtͣ: sicu¬
mosine. Que omĩa nisi fieri ab
ypocritis possent nõ suꝑiꝰ dic̾et.
cauete iusticiam ur̃am fac̾e corã
hoĩb ut uideanũ ab eis. Qua sen¬
tentia ꝓposita. ip̃a tͥa exequit᷑. ele¬
mosinam. or̃onem. ieiuniu. Mł¬

Expanded text:
sicut de Pharisaeis dictum est, « Quae dicunt, facite: quae autem faciunt, facere nolite. » erat illorum: Super cathedram enim, inquit, Moysi sedent . Per divinam ergo providentiam legem Dei praedicantes, possent esse audientibus utiles, cum et spinas metetis : quia bona prqui eos audiebant et faciebant quae ab eis dicebantur, de spinis legebant uvas; sed per spinas de vite legebant uvas: tanquam si manum aliquis per sepem mittat, aut certe de vite, qlegat, non spinarum est fructus iste, sed sane quaeritur quos fructus nos attendere voluerit, quibus cognoscere arborem possimus. Multi enim quaedam in fructibus deputant, quae ad vestitum ovium pertinent, et hoc modo a lupis decipiuntur: sicuemosynae; quae omnia nisi fieri etiam ab hypocritis possent, non superius diceret, Cavete justitiam vestram facere coram hominibus, ut videamini ab eis. Qua sententia praeposita, ipsa tria exsequitur, eleemosynam, orationem, jejunium. Mu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃tib si cognouissetis me ĩ qͣt:¬
et pr̃em meũ utiq cognouissetis.
Hoc ẽ qd̃ ait: nemo uenit adp̃rez
audierit nõ intelligẽs: dñe ĩqͥt
ostende ub̃ pr̃em. et sufficit nb̃.
et nõ cognouistis me ; Philippe.
qui uidet me: uroet et patrem.
tp̃re cũ ip̃is erat: et nõ cog¬
noscebat᷑. Nõne ip̃e dix̾at. et quo
ego uado scitis et uia scitis: et
se nescire dicẽtes eos hec scire ꝯ¬
uic̾at. addẽdo atq dicẽdo  ego
nc̃ dicit tanto tp̃re ub̾cũ sũ
et nõ cognonistis ine. cũ ꝓfecto
et quo iret et uiã scirẽt:: nõ ob
facile ista soluit᷑ q̃stio: si dica¬
mꝰ qd̾ eũ aliqͥ eoꝵ sciebãt: ali¬
qui nesciebãt: atq inhis qui
nesciebãt et philipp erat. Ut
qd̃ ait et quo ego uado scitis ⁊
na scitis: illis dixisse ĩtlłiga¬
t᷑ qͥ sciebãt : nõ philippo cuidẽ
ẽ.Tanto tp̃re uobiscũ sum: et
nõ cognouistis me. philippe.
etiã illõ de pre dcm ẽ: et a

Expanded text:
 Si cognovissetis me, inquiet Patrem meum utique cognovissetis. Hoc est, quod ait, Nemo venit ad Patrem, audierit non intelligens; Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. et non cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem. mpore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob facile ista solvitur quaestio, si dicamus quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant et Philippus erat: ut quod ait, Et quo ego vado scitis, et viam scitis, illis dixisse intelligatur qui sciebant; non Philippo cui dictum est, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? e
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑a cuis et nos hoĩes palmites ẽe
Nũqͥdut add̾et u̾a: hoc ad eam
iitem retulit urde ista siłitu
lapis angularis: et cet̾a hiuus¬
modi: q̃ magis ip̃a st̃ uera: ex
quib ducunt᷑ iste siłitudĩes. ñ¬

Expanded text:
s et nos homines palmites esse Numquid ut adderet vera, hoc ad eam vitem retulit, unde ista similitudlapis angularis, et caetera hujusmodi, quae magis ipsa sunt vera, ex quibus ducuntur istae similitudines, n
Abbreviated transcription (Latin):
S pr̃em nesciebãt. Id̾o audiũt:
si cognouissetis me: et pr̃ez me¬
n cognonissetis. Pme utiq ⁊
illum. Alius ẽĩ ego sũ: aliꝰ ille.
Edne putarẽt dissi lc̃.ui.¬
milem: et amodo inquit
cognoscetis eũ: et uidistis en.
Uiderũt eĩ eiꝰ simillimũ filiũ:
s admonẽdi fu̾ãt.talem ẽẽ etsa¬

Expanded text:
Patrem nesciebant, ideo audiunt, Si cognovistis me, et Patrem meum cognovistis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. ed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, cognoscetis eum, et vidistis eum. Viderunt enim ejus simillimum Filium, sed admonendi fuerant talem e