comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est tuum fateor hunc ardorem
ip̃e corarn te nirratus sum sepe
absens uillici mei uerbis agrio¬
ui qui assidue redeuritem hia
me lamentis aggreditur. Cur
nescio ꝙ papirimm quã tu hanc
nuisens domũ solam petere so¬
leas abstulerim. rideo et mror
uel patris affectionem. uł cu¬
stodis fidem. uel uillici purita¬
tem. Itaq aliquando abiens. et
cum sene meo ludens papirur
illi uacutim dedi qua si illa esset
quam quesisseñ. Quo facto illu¬
surum reuertenti iterum grauit
questus totaq deipũ pes ĩ d̾clum
et in risum desii¶e illis que

Expanded text:
est, tuum, fateor, hunc ardorem est, tuum, fateor, hunc ardorem ipse coram sepe miratus sum, sepe absens villici mei verbis agnovi, qui assidue redeuntem his me lamentis aggreditur: cur nescio quam papirum, quam tu hanc invisens domum solam petere soleas, abstulerim. Rideo et miror vel patris affectionem, vel custodis fidem, vel villici puritatem. Itaque aliquando abiens, et cum sene meo ludens, papirum illi vacuam dedi, quasi illa esset quam quesisses. Quo facto se illusum revertenti iterum graviter questus, totaque demum res in iocos et in risum desiit. Sed re
Abbreviated transcription (Latin):
alios in explebili tuo illo legendi de¬
siderio genimasses nisi ꝙ apͥncipio
dixeram. et uetus est uerbum. Iu¬
dicio fauor afficeret. Repeto enm
quotiens illam ne dicam aliis sed
certe platoncis ac Ciceromams
codicibus pretulisti.dum tibibi¬
bliotheçe mec lunen ingresso: qd
sepe non ut epũs: s ut amicus
façis legẽdiquauido. que nũquã
in te sitis ex tinguitur. E go diui¬
na illa opera celestuiz mg̾emoꝵ
obtulissem. Tu autem manu
obiecta frontem auertens trã
nrã deposceres. In quod nequit
tiurin ratione careat: melinasse
te potuit : uel uererur perfecta
cogintio repetite lectionra: iarni
non egens. Uel hine nroꝵ amor
hiic nouitas: et si enĩ uetustes
scriptis uerustatis auctoritas ma¬
ior. et illi flacti uerumi sit. ꝙ me¬
liora dies et iiua poemata red¬
dit. habet tamen et nouitas grar
fua. Et forte iuat experiri qrͣio
uiuendo profecerini: nl enm
impigrius. nil experientus est
amante. Quicquid auter cause

Expanded text:
alios inexplebili illo tuo legendi dealios inexplebili illo tuo legendi desiderio geminasses, nisi, quod a principio dixeram et vetus est verbum, iudicio favor officeret. Repeto enim quotiens illam, ne dicam aliis, sed certe platonicis ac ciceronianis codicibus pretulisti, dum tibi bibliothece mee limen ingresso quod sepe non ut epyscopus, sed ut amicus facis legendique avido, que nunquam in te sitis extinguitur, ego divina illa opera celestium ingeniorum obtulissem, tu autem manu obiecta, frontem avertens, tantum nostra deposceres. In quod, nequid tuum ratione careat, inclinasse te potuit vel veterum perfecta cognitio repetite lectionis iam non egens, vel hinc nostrorum amor hinc novitas; etsi enim in scriptis vetustatis autoritas maior, et illud Flacci verum sit quod meliora dies ut vina poemata reddit, habet tamen et novitas gratiam suam, et forte iuvat experiri quantum vivendo profecerim. Nil enim impigrius, nil experientius est amante. Quicquid autem cause
Abbreviated transcription (Latin):
humancoꝵ rerum ꝑplexitas imui¬
deret. P et hi satis multi sunt et
illis anino frm. nec ip̃a uetuerit
fortuna. Hi igitur tales uirl adert
ut neq ualitudo aspera. neq urges̃
occupatio. neq comingrandi inq̾dẽs
necessitas ita nos distrahat quin
unus nr̃m assidue tecum sit. Et ꝗ
singula Enunerem. Nichil deerit
oĩum uoluntas unanon desit. Assuns
em̃ namme graues. s agiles expecu¬
te q duncie siuent aliter ⁊dem dica
Adest pauꝑtas non mestanec sordi¬
da. s honẽsta et leta: et si uerũ fa¬
teri iiolumus multis nnudiosa.ad¬
est libror boua copia. legendi dule
ardor: nntelligendi memorandiq
focultas data celitus: et stadio anc¬
ca ꝑuigili. Quod sequitur siluisse. sic
eĩ pudorhortabatur in scirem Prou.¬
tentis affectu: preciu rebus accede
Stip̃e igitur adeo et mea quam
diligiꝰ mĩquam allerit papiria no¬
ui ⁊ aliquid afferens indies. Quiꝰ
estimationen tu nuchi fateor ante

Expanded text:
humanarum rerum perplexitas invihumanarum rerum perplexitas invideret. Sed et hi satis multi sunt, et illis animo frui nec ipsa vetuerit fortuna. Hi igitur tales viri aderunt, ut neque valitudo aspera, neque urgens occupatio, neque commigrandi incidens necessitas ita nos distrahat, quin unus nostrum assidue tecum sit. Et quid singula enumerem? Nichil deerit omnium, voluntas una non desit. Assunt quidem minime graves sed agiles expediteque divitie, sive, ut aliter idem dicam, adest paupertas non mesta nec sordida sed honesta et leta et, si verum fateri volumus, multis invidiosa. Adest librorum bona copia, legendi dulcis ardor, intelligendi memorandique facultas data celitus et studio aucta pervigili. Quod sequitur siluissem, sic enim pudor hortabatur, ni scirem pro utentis affectu precium rebus accedere; et ipse igitur adero, et mea quam diligis nunquam aberit papirus, novi aliquid afferens in dies; cuius extimationem tu michi fateor ante
Abbreviated transcription (Latin):
ille par nri est. Itaq cran ceteni cus¬
tandi fait. hirat nodia inscparabilẽ
amor prestat ¶Aosti hommer
quem et stabilis quncitre fideꝰ eaꝵ
et inusaꝵ multa familiaritas claru
facit. Cum ita gaudium uite qriorm¬
ditas aoccit ut consibum nõ absit
Ita uia nigenii. Uigorq amnn. ut
que his nõn nunꝙͣ iutigi solet. me¬
stitie nulla mibes mnteruenat. s ea
semꝑ lete frontis uinformitas. quã
in socrate illo sene mirari so lemus
et laudare. In hoc ebconspicius ⁊
amamius. Pro inde neq nostrũ fileo
Suicdonem cuius anino nichil est
purius nichilq candidius. inchil
in genio acrius. indicio grauius: m¬
chĩl conuersatione suanius. Qn
sinon septuua ut cognomen eiꝰ
spondet. Ñ ed quintus accesẜit nõ
in telligo quid hoc dulcira comitatu
Quẽꝙ nec alii quidem desuit ⁊ not
pares et scudio. insi illos nob̾ auti
status imparitas. aut omiuno dif¬
ficultas quedam : et penoclabilis

Expanded text:
ille pars nostri est. Itaque cum ceteri evoille pars nostri est. Itaque cum ceteri evocandi sint, hunc nobis inseparabilem amor prestat. Nosti hominem, quem et stabilis amicitie fides carum et Musarum multa familiaritas clarum facit; cum quo ita gaudium viteque iucunditas aderit, ut consilium non absit; ita vis ingenii vigorque animi ut, que his nonnunquam iungi solet, mestitie nulla nubes interveniat, sed ea semper lete frontis uniformitas quam in Socrate illo sene et mirari solemus et laudare, in hoc et conspicimus et amamus. Proinde neque nostrum sileo Guidonem, cuius animo nichil est purius nichilque candidius, nichil ingenio acrius, nichil iudicio gravius, nichil conversatione suavius; qui si non septimus, ut cognomen eius spondet, sed quintus accesserit, non intelligo quid hoc dulcius comitatu. Quanquam nec alii quidem desint et voto pares et studio; nisi illos nobis aut status imparitas, aut omnino difficultas quedam et inenodabilis
Abbreviated transcription (Latin):
eripiorit. Cum quibus potes et cor¬
pore.hadundas pluridus fortasse.ꝙq¬
copia fuit. nunc mopia summa est:
s uuiũ nomen honioris causa huic
loco inserenum crecbidi: corum
quos tibi ad sondorie uide solatiu
sors dedit. Poncuis Sampsonis est
qd̾ a re secundim ornamentum h̃t
ecelesiatua. De hoc enimut quem
a prima etate familarissime edgnitũ
Nunc quoq tertis no sse michi ui¬
dear fidentius loquar. Nmc ego nõ
temere. sed exenatum Sampso ma
cognomen obtigisse crediderim: ꝙ
quatitus hebreus ille corporeis tan¬
tuaistesit animi uirib humanitate
prudentia. Ad hec litterarũq non
meoerinotitia. eaq moꝵ suauitate.
que facile siquid habet solitudo aspeꝵ
itrire queat. Illum ut fatis tota
mentecomplectere illum in ocii so¬
litarii partem uoca nnsi em̃ fallor
angurio sequetur uolens ⁊ fessus.
urbanarim terum fugam urbium
non horrebit. Sedd o ubi Socratẽ
nrm liquo fallor: ne huuc linquo
equidem.nami cum reliqui conntes

Expanded text:
eripient, cum quibus potes et coreripient, cum quibus potes et corpore. Abundas pluribus fortasse, qcopia fuit, nunc inopia summa est; sed unum nomen honoris causa huic loco inserendum credidi, eorum quos tibi ad solitarie vite solatium sors dedit: Pontius Samson is est, quod a te secundum ornamentum habet ecclesia tua; de hoc enim, ut quem a prima etate familiarissime cognitum, nunc quoque certius nosse michi videar, fidentius loquar. Huic ego non temere, sed e re natum, Samsonis cognomen obtigisse crediderim, quod quantus hebreus ille corporeis, tantus iste sit animi viribus, humanitate, prudentia; ad hec et literarum non mediocri notitia, eaque morum suavitate, que facile siquid habet solitudo asperum lenire queat. Illum, ut facis, tota mente complectere, illum in otii solitarii partem voca. Nisi enim fallor augurio, sequetur volens et, fessus urbanarum rerum, fugam urbium non horrebit. Sed ubi Socratem nostrum linquo? fallor: ne hunc linquo equidem; nam cum reliqui comites,
Abbreviated transcription (Latin):
tuac ego nor aliu uenisse. s merp
quodam modo gemimatum cẽseo.
non ponitua duo furit. quoꝵ.unis
est anirnua. Iouit amor eduob
unum facere : aboquin iipossibi¬
lem rem iuderet prthagoras ut i
amicitia unirã s fiat ex pluribus
Q uod ita cumsit sequiturut
et quisquis unuã idem et duoꝵ capox
amicoꝵ locuõ sit. Nullã igitur soli¬
tudo tam profunda. nulla tam par¬
ua domusq Nullum tam obsusur
lumen. ut non pateat amico ¶ex
si dona noueriã. ihil
de est qd̃ gratam soli¬
tudinem et dulce o¬
ciũ possit effrcere. Ao¬
est anmus bonus.
et a deo bene ĩstitutꝰ
xtate non negugẽt
excultus multarũq artiu et reru
natore nauigatio nisi felix ess non
debeat. uiroa c laros ⁊ nisignes qui
fuerirat nosti: uellem dicere posse
qui sunt. S ut res eñt indes. Si¬
quia tarrier yspiam fuꝑ sunt haud
ignoti etiam sũt tibi: cum quibus
non potes aliter amino uersare. q
ge nus tibi nec maria nec montes

Expanded text:
— tunc ego non alium invenisse, sed meipsum — tunc ego non alium invenisse, sed meipsum quodammodo geminatum censeo. Non penitus duo sunt quorum unus est animus; novit amor e duobus unum facere; alioquin impossibilem rem iuberet Pithagoras, ut in amicitia scilicet unus fiat ex pluribus. Quod cum ita sit, sequitur ut quisquis unius idem et duorum capax amicorum locus sit. Nulla igitur solitudo tam profunda, nulla tam parva domus, nullum tam obstrusum limen, ut non pateat amico. si bona noveris, nichil deest quod gratam solitudinem et dulce otium possit efficere. Adest animus bonus, et a Deo bene institutus et a te non negligenter excultus multarumque artium ac rerum natore navigatio nisi felix esse non debeat. Viros claros et insignes, qui fuerunt, nosti vellem dicere posse «qui sunt», sed ut res eunt vides; siqui tamen uspiam supersunt, haud ignoti nunc etiam sunt tibi; cum quibus aliter non potes animo versare, quod genus tibi nec maria nec montes
Abbreviated transcription (Latin):
crndos. sine tedio sine impendio.
sine querela. sine murmute sine
mnudia. sine dolo: interq tot como¬
da nullo cibo interimi. nullo potu.
et ueste mopi et angusta parte do¬
mos cꝯritertos. cum ip̃i potius hosti¬
bussius mestimabilea ammmi dinicias
amplas domus falgidaa uestes. et io¬
tunda comiinia dc suauissimos ci¬
bos parent. ¶Acdmitto et niso¬
litudinẽ amicos dulce genus de quo
multa premisimus sine quib tri¬
cam aut debilitatara uitam et luni
nib captam puto. Qpotiensq sub
nectem ut assolet forea nr̃as. anu¬
ca manus mipulit.At mihi seu
longum post fempua uenerit hospe
Sue operum uacuo gratus cõuiuã
ꝑ imbrem. Quos michi uersiculos
e profunda gran comutus exꝑien¬
tia. et ex ip̃o nature gremio iicdet᷑
flacturs eliciusse. Quonens ergota¬
le abquid et inichi actidit. hospes.
s post longum tempua gratua cons¬
inua. S uacuo o peruz ne me for¬
pechimentis operum delectari credas

Expanded text:
cundos, sine tedio, sine impendio, cundos, sine tedio, sine impendio, sine querela, sine murmure, sine invidia, sine dolo; interque tot commoda, nullo cibo interim, nullo potu et veste inopi et angusta domus parte contentos, cum ipsi potius hospitibus suis inextimabiles animi divitias, amplas domus, fulgidas vestes et iucunda convivia ac suavissimos cibos parent. Admitto et in solitudinem amicos, dulce genus de quo multa premisimus, sine quibus truncam ac debilitatam vitam, et quasi luminibus captam puto. Quotiensque sub noctem, ut assolet, fores nostras amica manus impulit, ac michi seu longum post tempus venerit hospes, sive operum vacuo gratus conviva per imbrem quos michi versiculos e profunda grati convictus experientia, et ex ipso nature gremio videtur Flaccus elicuisse; quotiens ergo tale aliquid et michi accidit — hospes, sed post longum tempus, gratus conviva, sed vacuo operum, ne me formpedimentis operum delectari credas
Abbreviated transcription (Latin):
questus. decleua sed delectatio et
uactus et gła. Coppori non amino
ferias iudico. ꝓeto in ocio mocio¬
ingeniũ quiescere nisi ut assurgat
et intermissione fecundus fiat. sole
enĩ ut accuis siciageniis interinis¬
sio ptodesse. Rursua et generosas
curas in solitudine nouꝰ t̃ recipio
s accessor: quaꝵ conntatu millus
omininꝯ facibor. nullua amenior
fingi põt et sine quo misera uita
est eque uel in ur bibus. uł in sibuis.
libroa preterea diuersi gma. ⁊ simul
ꝑ quos aut de quibua scripti comites
gratos et assiduos. et promptoa uł
npublicum prodire. uł ad apculam
redire cum uisseris. paratos semper
uel tatere uł loqui: et ẽẽ domi ⁊ co¬
mitari in nemora. et ꝑegrinari.⁊ ru¬
sticari et confabulati. et iocari. et
sulere et doçere secreta rerum mo¬
minenta gestoꝵ uite regula mor¬
tisq contemptu. modestiam ĩ ppos¬
peris. fortitudinem in adnsia. eq̃li¬
tadem in actionib. atq constãtia
Comites doctos letos humiles ⁊ fa¬

Expanded text:
 sed delectatio et virtus et gloria. Corpori non animo ferias indico; veto in otio ingenium quiescere, nisi ut assurgat et intermissione fecundius fiat; solet enim ut arvis, sic ingeniis intermissio prodesse. Rursus et generosas curas in solitudinem non tantum recipio sed arcesso, quarum comitatu nullus omnino facilior, nullus amenior fingi potest, et sine quo misera vita est eque vel in urbibus vel in silvis. Libros preterea diversi generis et simul per quos aut de quibus scripti sunt comites gratos et assiduos, et promptos vel in publicum prodire vel ad arculam redire cum iusseris, paratosque semper vel tacere vel loqui, et esse domi, et comitari in nemora, et peregrinari, et rusticari, et confabulari, et iocari, et sulere, et docere secreta rerum, monimenta gestorum, vite regulam mortisque contemptum, modestiam in prosperis, fortitudinem in adversis, equabilitatem in actionibus atque constantiam: comites doctos, letos, utiles ac fa
Abbreviated transcription (Latin):
non solam: otium
non iners nec mutile: s qd e solita¬
dnre prosit multia. Qui em̃ ociosi
prorsus et languidi et segnes. et so¬
li sunt cos mestor. semꝑ miserosq
consentio. Quibus nec honesti accłis
exercitiu. nec nobilium stadiorũ
illustriumq nominũ possit ẽe cõmerciũ.
Et igiur sumpra ¶¶De admitten¬

Expanded text:
non solam, otium non iners nec inutile, sed quod e solitudine prosit multis. Qui enim otiosi prorsus et languidi et segnes et soli sunt, eos mestos semper miserosque consentio, quibus nec honesti actus exercitium, nec nobilium studiorum illustriumque nominum possit esse commercium. Hec igitur sum
Abbreviated transcription (Latin):
munia brutis animantibas sunt no¬
biscum. Quasi uero non perditum
illua tempus : quo breiussimam hãc
uitam cam sompno et uoluptate par
di. Quoq gramus stomaceris: onini
fere sanioris consibi spe sublata do
mini memoriamq meam testor.
Nlec me seprus exore senm audis¬
se quã iuuenimi.

Expanded text:
munia brutis animantibus sunt nomunia brutis animantibus sunt nobiscum. Quasi vero non perditum illud tempus, quo brevissimam hanc vitam cum somno et voluptate partdi. Quoque gravius stomaceris, omni fere sanioris consilii spe sublata, Deum memoriamque meam testor hec me sepius ex ore senum audisse quam iuvenum.
Abbreviated transcription (Latin):
amont: qd̾ cui usui sit ignorant᷑
pleri itaq uiuinib: qua fi ad inhil
aliud ꝙ ad seruiendum gule ac
uentri se se natos putent. prors¬
in fausta n fausta mancipia tant
turpibus dominis addicta. O uod
ita se habere ne qua dubitatio sit.
queri inter eos solet si qua nature
parentis indulgentia homini uitã
daret: non sompni neq concu¬
bitus: non cibi n eq potus indigẽ¬
tia sed cui absq his adeet. et quies
subiecta est. Et quotiens casu aliquo
his disceptionibus inter fui. et ĩfinẽ
tacitus intentens: raro aliquem et
his audimi. qui nou harit nostram
miseriam. illi beatitudim preferendã.
intrepide diffmiret. Cum illud isa¬
ma exultantes dicere soliti sant. Naz
quid si sompinim. si concabitum.
si cibum potumq subtrateris: actu¬
ri sumus: aut que nam uita futura
est: uite munenbus et officiis spo¬
liata: ut penitus pre se ferant. et
impudentissime fateantur ad mnl
se aliud uiuere : quam ad ea que cõ¬

Expanded text:
ament, quod cui usui sit ignorant? ament, quod cui usui sit ignorant? Plerique ita vivunt, quasi ad nichil aliud quam ad serviendum gule ac ventri se se natos putent, prorsus infausta mancipia tam turpibus dominis addicta. Quod ita se habere nequa dubitatio sit, queri inter eos solet, siqua nature parentis indulgentia homini vitam daret non somni neque concubitus, non cibi neque potus indigam, sed cui absque his adesset et quies subiecta est. Et quotiens casu aliquo his disceptationibus interfui! et in finem tacitus intendens raro aliquem ex his audivi, qui non hanc nostram miseriam illi beatitudini preferendam intrepide diffiniret! Qui illud insania exultantes dicere soliti sunt: nam quid si somnum, si concubitum, si cibum potumque subtraxeris acturi sumus? Aut quenam vita futura est, vite muneribus et officiis spoliata? Ut penitus pre se ferant et impudentissime fateantur, ad nil se aliud vivere quam ad ea, que co
Abbreviated transcription (Latin):
que uicientur at¬
tingam. parum
ne tibi iudetur co¬
tidiano illo tedio
caruisse. quo uix habitator urbiũ
nuĩquam caret. ꝙ scilicet non tnĩ
honum homo. s sibi etiam egra
mens parit secum ip̃a discordãs.
Occurrent tibi passim ex ꝑlatera
urbiu stustorum greges: quibus
inchil sit in ore frequentuis qm
uerba gramaticoꝵ illa piget. tedet
ac pemi̾tet. et illua ł erentii ¶Iec
quia agam. scio. Credo singula
precipueq nouissimu. nam f
quid agererent scirent: confestim
querele oñes quiescerent. Cuius
enim rei tedet oro te: insi ignoran¬
tie stultitieq proprie seneçe uer¬
bum est. Omt̃s stulçitia laborat
fastidiosui. Non placet eis uita:
nec ĩmerto: Nihil em̃ habet sta¬
biliti consilii: nichil firmi: ihũ
ad exfremũ placiti: qu ut ibidem
ait icem. insi sapienti sua nõ pla¬
cent. Nesciunt quid agant. seq
id nescire nonne sciuũt. neq di¬
similant. Consequens est ut ad
quid iiuant nesciant. Qũo igitur

Expanded text:
que videntur attingam, parum ne tibi videtur quotidiano illo tedio caruisse, quo vix habitator urbium unquam caret, quod scilicet non homini tantum homo sed sibi etiam egra mens parit, secum ipsa discordans? Occurrent tibi passim in plateis urbium stultorum greges, quibus nichil sit in ore frequentius quam verba illa grammaticorum: piget, tedet ac penitet; et illud Terrentii: «Nec quid agam scio». Credo singula, precipueque novissimum. Nam si quid agerent scirent, confestim querele omnes conquiescerent. Cuius enim rei tedet, oro te, nisi ignorantie stultitieque proprie? Senece verbum est: «Omnis stultitia laborat fastidio sui». Non placet eis vita, nec immerito: nichil enim habent stabiliti consilii, nichil firmi, nichil ad extremum placiti, quoniam, ut ibidem ait idem, «nisi sapienti sua non placent». Nesciunt quid agant, seque id nescire non nesciunt, neque dissimulant. Consequens est ut ad quid vivant nesciant. Quomodo igitur
Abbreviated transcription (Latin):
dam aĩam optatis frustretur affec¬
tibus. ut latentes doli ante crepu¬
sculiur erimpant. Est enim hoc
fere malis conatib adiunctum. ut
precipites ⁊ suit. iniqua mens. im¬
patiens est more : quicquid opta¬
uerit differri. uel monienlo tp̃is
egre fert. I eq soli auaritie cõpenit.
Illua satricũ diues qui fieri uult.
et citꝰ uult fieri. hadet hoc cõmune
ciipiclitas: indinisumq cum soro¬
ribus sius ira et libicline. Q uepye
concephuq tartareo edite: confu¬
sionem ⁊ precipitium. ⁊ horrorem
et naruram proprie orignus non
dediscunt. he sunt enĩ furie: quas
non ĩmerito Archerontis ac noctu
filias poete dixerunt. ꝙ ignorantie
tenebras pñieq materiam secum
ferant. et heȩ quidem infermi unde
ortas perhibent. nec non et cii¬
tatum incole occupatorumq pechis¬
seque stimulis semper arcdentib.
cecum atq transuersum ampu
exagitant. Ut qd̾ pessimũ institiut.
primũ expleat. ne quod forte cũc¬
tando resipisçentie saneq mentis

Expanded text:
dam animam optatis frustretur effectibus, ut latentes doli ante crepusculum erumpant. Est enim hoc fere malis conatibus adiunctum, ut precipites etiam sint. Iniqua mens impatiens est more et, quicquid optaverit, differri vel momento temporis egre fert; neque soli avaritie convenit illud satyricum: dives qui fieri vult, et cito vult fieri. Habet hoc comune cupiditas indivisumque cum sororibus suis ira et libidine que, patre conceptuque tartareo edite, confusionem et precipitium et horrorem et naturam proprie originis non dediscunt. He sunt enim Furie, quas non immerito Acherontis ac Noctis filias poete dixerunt, quod ignorantie tenebras penitentieque materiam secum ferant. Et he quidem inferni, unde ortas perhibent, nec non et civitatum incole occupatorumque pedisseque stimulis semper ardentibus cecum atque transversum animum exagitant, ut quod pessimum instituit primum expleat, nequid forte cuntando resipiscentie saneque mentis
Abbreviated transcription (Latin):
reuelatione conscendit. utq ueracẽ
sanctaꝵ solituamu terra scias.
Ni sdem in finib et Romamis et
somiciamis primu solitarii hepe¬
mite: post abbates eeleber rum cla¬
ruere atq ut transmarinas so¬
litudmes transalpiis misceam.
Urfacus seculari primũ cognitus
militia. illa post reiecta. nocior
rp̃i miles apud plicheam bithi¬
me solitariam uitam. non scĩtate
tantum. s nuraculis clara egit.
q⁊ iam sat̾is exteras solitudmes
etreuiumus. Ad ytaliam redeũ

Expanded text:
revelatione conscendit. Utque feracem revelatione conscendit. Utque feracem sanctarum solitudinum terram scias, iisdem in finibus et Romanus et Domitianus primum solitarii heremite, post abbates celeberrimi claruere. Atque ut transmarinas solitudines transalpinis misceam, Ursatius seculari primum cognitus militia, illa post reiecta, notior Cristi miles, apud Niceam Bithinie solitariam vitam, non sanctitate tantum sed miraculis claram, egit. Sed iam satis exteras solitudines circumivimus, ad italicas redeu
Abbreviated transcription (Latin):
et his que inter manus habeo ualde
consentaneu. non silcho. Solebat
eĩ dicere om̃ea se quas litferas dmo¬
sceret.quaꝵ nescio an alius sua eta¬
te copiosior fuerit: m silus et in
agria didicisse: non hominũ disci¬
płinra. s meditancdo et orando. nec
se ullos imꝙͣr magros habuisse precer
quercus et fagõs. Quod ideo libẽt
fefcro quia si quid et michi nosse
clarumꝰ ẽet. idem de me uere dicere
uellem. et nisi fallor possem iure
ut arbitror hunc locum occupa¬
uerit Armiphus territorii AAeten¬
sis heruncora nobilis.atq euisde
Urhis ep̃s: ne minus ẜ ucherus
qui primũ claritate sangñis et se¬
natorii ordmis dignitatẽ conspicuꝰ
multu post ea rebgione ac solitu¬
dine clarior. spelunce horride per¬
seuerantissimus incola fint. ĩ ter¬
ritorio iugdinensi. Ad cuiꝰ urb̾
ep̃atu et ħic demũ non suo ambitu
neq humano suffragio: s cogentib
mer̾itis. et angħca głose admodũ

Expanded text:
et his que inter manus habeo valde et his que inter manus habeo valde consentaneum, non silebo. Solebat enim dicere: omnes se quas sciret literas, quarum nescio an alius sua etate copiosior fuerit, in silvis et in agris didicisse, non hominum disciplinis sed meditando et orando, nec se ullos unquam magistros habuisse preter quercus et fagos. Quod ideo libenter refero, quia siquid et michi nosse datum esset, idem de me vere dicere vellem, et nisi fallor possem. Iure, ut arbitror, hunc locum occupaverit Arnulphus, territorii Metensis heremicola nobilis atque eiusdem urbis epyscopus. Nec minus Eucherius, qui primum claritate sanguinis et senatorii ordinis dignitate conspicuus, multum postea religione ac solitudine clarior, spelunce horride perseverantissimus incola fuit, in territorio Lugdunensi, ad cuius urbis epyscopatum et hic demum non suo ambitu, neque humano suffragio, sed cogentibus meritis et angelica gloriose admodum
Abbreviated transcription (Latin):
terram. Quod responsum brem fe¬
bus ip̃is impleuit. et ip̃e no uissinui
frũ ster gradiens: et tellure dimis¬
sa per sositucline celum petens ¶ta
nullus oĩu pemiius terris Hesit. quoꝵ
profectuus pia nir haut dubie par¬
nceps uicleri debet: que ab infan¬
tia sic notos institut. Ut uicta tenu¬
issimo contentus. et solitarie religi¬
oseq uite. quã urbanis uoluptati¬
b aptiorea uirilis etas exciperet.
his moribus. his domesticis institu¬
tia creuit. similuna matri proles
uere nobilis acfancta familia. et
fecuncle uitis generosi palinites:.
etiam si alibi ꝙ inter alobroges ger¬
minassent. Saue cum quĩes feru¬
di.promptiq omẽs aci prĩe celestis
ascen suz unus tamen oũuiz dix Ber¬
naraus̾. qui nascencdi orame tertiꝰ
in renascendi pro posico primꝰ fuit
ad postremum et annosp̃ prem. ⁊ so¬
rorem uiicam post se frahens
Fuins ego facundie abstinentieq
illud egregiu ac pieclariumm dictum

Expanded text:
terram?». Quod responsum brevi reterram?». Quod responsum brevi rebus ipsis implevit, et ipse novissimus fratrum iter gradiens, et tellure dimissa per solitudinem celum petens. Ita nullus omnium penitus terris hesit. Quorum profectuum pia mater hauddubie particeps videri debet, que ab infantia sic natos instituit, ut victu tenuissimo contentos et solitarie religioseque vite quam urbanis voluptatibus aptiores virilis etas exciperet. His moribus, his domesticis institutis crevit simillima matri proles, vere nobilis ac sancta familia, et fecunde vitis generosi palmites, etiam si alibi quam inter Allobroges germinassent. Sane cum omnes fervidi promptique omnes ad patrie celestis ascensum, unus tamen omnium dux Bernardus, qui nascendi ordine tertius, in renascendi proposito primus fuit, ad postremum et annosum patrem et sororem unicam post se trahens; huius ego, facundie abstinentiequeillud egregium ac preclarum dictum,
Abbreviated transcription (Latin):
sratrum. s armate studio militie: a
fraterms consiliis ab horrens: meli¬
oribus ceptia et ilucleret et obstaret
ille celesti celo constitutus p redyxit
forer ut post non longum tp̃s p̃du¬
rum illud et duuns monitis in per¬
uium latus. hostilis hasta ꝑstrm¬
geret. aclmoto in suꝑ ad loc̾u digi¬
lo ubi uulnus instaret: hic hic ĩ¬
quiens ferieria: et cu dolore salce
corporis subintrabit salus aĩe. Qd̃
ut uaticinatus est accidit᷑ et intellec¬
tu malia exercito militaris asperitas.
in monachalem man suetudmem fle¬
ra est. ut mox ultro qd̾ antea irride¬
bat appeteret. Et frũm alter natu
mimnua: cum frẽs om̃es ĩ solitu¬
dnnem ꝑgentes cerneret: forte tũc
puerilibus intentus ludis: eiq pri¬
nꝯ genitus uafacienꝰ int̾ blandicras
diceret ad te Iunarde frater: id eĩ
erat puero nomen: totius terre q̃
oĩn fuerat ꝑuentura possessio: Ille
supra etatem̃: minime ĩquit e qua di¬

Expanded text:
fratrum sed armate studio militie a fratrum sed armate studio militie a fraternis consiliis abhorrens, melioribus ceptis et illuderet et obstaret, ille celesti zelo concitus predixit fore ut, post non longum tempus, predurum illud et divinis monitis impervium latus hostilis hasta perfringeret, admoto insuper ad locum digito ubi vulnus instaret, «Hic, hic» inquiens «ferieris, et cum dolore saltem corporis subintrabit salus anime». Quod ut vaticinatus est accidit et, intellectu malis exercito, militaris asperitas in monachalem mansuetudinem flexa est, ut mox ultro quod antea irridebat appeteret. Et fratrum alter natu minimus, cum fratres omnes in solitudinem pergentes cerneret forte tunc puerilibus intentus ludis, eique primogenitus valefaciens inter blanditias diceret: «Ad te, Iunarde frater,» — id enim erat puero nomen — «totius terre, que omnium fuerat, perventura possessio est», ille supra etatem: «Minime» inquit «equa di
Abbreviated transcription (Latin):
terrenemilitie declicasset. In deẜto
senescere maluit eł mori: uliums
uite fruatibua celesti milite conse¬
cratia¶¶ Quici alium usdem. et
proposite et status et nomis gui¬
heliuum: seculani primũ sta tu fasta
post antem monastica humilitate
conspicuum: qui derelicto spreto¬
q opulento oppiclo: solitudiem
paupertatem et silentiu exopta¬
uit. Montis em pessulam dñs
cum ẽet: grandis silue iiꝯnachis
factus estꝰ Ino illo cenobio tanꝙͣ
portu iecit anchoram. uite tempe¬
statib ereptus. Uir magnificas
m seculo ut uere de illo quidam scri¬
bit. s magnisioentio ⁊ in seculi suga.
nhardum euius et recenciora
et nociora sunt om̃ia: Qui et forma
corporis clarus et genere in ip̃o adole¬
scentie flore. fructu aĩe suc cogitans.
solitudinem actiit s non solua siquid̾.
quinq germanos in eiusdem ꝓpositi
uͥiam traxit: ubi illa relalu digna nar¬
rantur. Nam̾ cn Gerardir unus

Expanded text:
terrene militie dedicasset, in deserto terrene militie dedicasset, in deserto senescere maluit et mori, ultimis vite fructibus celesti militie consecratis? Quid alium eiusdem et propositi et status et nominis Guillelmum, seculari primum fastu post autem monastica humilitate conspicuum, qui derelicto spretoque opulento oppido, solitudinem, paupertatem et silentium exoptavit? Montis enim Pessulani dominus cum esset, Grandis Silve monachus factus est, inque illo cenobio tanquam portu iecit anchoram, vite tempestatibus ereptus, vir magnificus in seculo, ut vere de illo scribit quidam, sed magnificentior in seculi fuga. nardum, cuius et recentiora et notiora sunt omnia? Qui et forma corporis clarus et genere, in ipso adolescentie flore fructum anime sue cogitans, solitudinem adiit; sed non solus, siquidem quinque germanos in eiusdem propositi viam traxit. Ubi illa relatu digna narrantur. Nam et cum Gerardus, unus
Abbreviated transcription (Latin):
dor ac paritas: s solitarie uite decor
ac sanctitas peperere ¶De Remigio¬
ia renngiũ los uar: Qui ad
llam fam̾e claxitatem que in¬
maturo eui pontificale pondua. impo¬
suit. qd̾ amplius ꝙͣ sexaginta amnos.
sũma uirtute et mnstriagessisse tra¬
ditur. Qua francoꝵ et regem et gẽ¬
tem ad xp̃i fidem primus ĩste coruer¬
tit. et celitus ut amnt misso crisia¬
te regeni ynxit. Unde in ungendoꝵ
illic regum nata solemnitas in seculũ
nrm durat. Ad hec in quã. et ad hãc
altitudinemi. unde oro nisi ab ip̃is
humilibus uite solitarie rudimentis
ascenderat.¶CA uid Narcissum
bilem ⁊ quem et ꝑ secutionis inligni¬
tas: et fecrete uite desideriu ĩ sõli¬
tucdines egere: uhi multos anuos
desertis m locia degens: non mode
persecutorum calamitas deliuanit.
dea ueri phulo sophi sũmũ mumus
imipleuit¶Quidd guilhelmu
deiq urum fortem: et Uetuste ꝓ¬
sapieꝰ. qui etatis florem ip̃m cuͣ

Expanded text:
dor ac paritas, sed solitarie vite decor dor ac paritas, sed solitarie vite decor ac sanctitas peperere. Quid Remigium loquar? qui ad illam fame claritatem, que immaturo evi pontificale pondus imposuit, quod amplius quam septuaginta annos summa virtute et industria gessisse traditur, qua Francorum et regem et gentem ad Cristi fidem primus iste convertit, et celitus ut aiunt misso crismate regem unxit, unde inungendorum illic regum nata solemnitas in seculum nostrum durat; ad hec, inquam, et ad hanc altitudinem unde, oro, nisi ab ipsis humilibus vite solitarie rudimentis ascenderat? Quid Narcissum m atque mirabilem, quem et persecutionis indignitas et secrete vite desiderium in solitudines egere, ubi multos annos, desertis in locis degens, non modo persecutorum calumnias declinavit, sed veri philosophi summum munus implevit? Quid Guillelmum denique virum fortem et vetuste prosapie, qui etatis florem ipsum cum
Abbreviated transcription (Latin):
athena regio gne̾ ortus ut phi¬
dent ⁊ genus. et patria. et õpes.
et lictera grecas / quib abunde
pllebat: gallicane post habuit
pauptati stuclio solitudims uni¬
ueria contempnens: Obi ⁊ mira¬
culis cuncuit. et inter cetera błã¬
dientis carne lacte mitritu.qluĩ¬
nam suam uenato ꝵ canib mui¬
olabilem prestitit. Ita ut mipacu¬
lo rei tactus galliq  rex. acl spe¬
liuicam uiri sentib obsitam pe¬
netrareb᷑ non sine multo mili¬
tum labore. ferro aditum pan¬
dentu. ueneranda demq ui¬
sio na effigie: et iuita senem
accubantis spectaculo ꝓmotus altricia.
sub motis om̃ib acl enm solo quocdam
cum presile Reu accessit. et talem uirũ
reperit. ut magus e munerib oblans:
magnificeq contemptia inq usus alios
uertiuissit. tandem et cenobiũ cõfilio
eua extueret illis in locia usq muns
celebre: et deinceps acdeum iusitan¬
dium sepe submisso fastu regio ueniret
q uem sibi honorem non originia splẽ¬

Expanded text:
Athenis regio genere ortus, ut perhiAthenis regio genere ortus, ut perhibent, et genus et patriam, et opes et literas grecas, quibus abunde pollebat, gallicane posthabuit paupertati, studio solitudinis universa contemnens. Ubi et miraculis emicuit et inter cetera, blandientis cerve lacte nutritus, alumnam suam venatorum canibus inviolabilem prestitit; ita ut miraculo rei tactus Galliarum rex ad speluncam viri sentibus obsitam penetraret, non sine multo militum labore ferro aditum pandentium. Veneranda denique visi senis effigie et iuxta senem accubantis spectaculo permotus altricis, submotis omnibus ad eum solo quodam cum presule rex accessit, et talem virum repperit ut, magnis ei muneribus oblatis magnificeque contemptis inque usus alios verti iussis, tandem et cenobium consilio eius extrueret illis in locis usque nunc celebre, et deinceps ad eum visitandum sepe, submisso fastu regio, veniret. Quem sibi honorem non originis splen
Abbreviated transcription (Latin):
pre corcura susprrantes. Ipe ⁊ ut
dixi: quatu solitucime semper
amauerit. testia est uita eius litte¬
ria edita. testiã uite regula qua
sibi primu et posteris in monte
dictauit: mor ꝑditam non msi
in solitucamne rẽformauit. ¶estias
demũ sua peculiaris habitatio. Nã
ut benedicti. sic huius quoq locꝰ
ostencitur unua ex multis. quꝯ nõ
aluia fere uspiani remotior aluer¬
na loco nontn. utrq ergo solitudo
caltat incussit acutissimu. et ad
alta dispositos sollicitatuit aminos
itq du latitant: mũcliq glã sper¬
mtnt᷑. totos illos orbe nofissimos
atq clarissimos fecit. Inter eo⁊
sarie quo⁊ nobilitauit heremus
nec fulenqͥus est. Basilms maptyr.
quem speluncis abclitu. ⁊ uisiła¬
tur a feris. et ab auib pastu fe¬
m̾ut: Nec leonbardus.et Laffar¬
dus fr̃es quibo monachi. ambo
solitarii. N ec ueridimius here¬
mita elarissimus. nec comes
enia pretereundus Egidins. Q

Expanded text:
precordiis suspirantes. Ipse etiam, ut precordiis suspirantes. Ipse etiam, ut dixi, quantum solitudinem semper amaverit testis est vita eius literis edita, testis vite regula quam sibi primum et posteris in monte dictavit, mox perditam nonnisi in solitudine reformavit. Testis demum sua peculiaris habitatio; nam ut Benedicti, sic huius quoque locus ostenditur, unus ex multis, quo non alius fere uspiam remotior: Alverna loco nomen. Utrique igitur solitudo calcar incussit acutissimum, et ad alta dispositos solicitavit animos; itaque dum latitant mundique gloriam spernunt, toto illos orbe notissimos atque clarissimos fecit. 7 Inter eos sane, quos nobilitavit heremus nec silendus est Blasius martir, quem speluncis abditum et visitatum a feris et ab avibus pastum ferunt, nec Leonardus et Liffardus fratres, ambo monaci, ambo solitarii, nec Veridimius heremita clarissimus. Nec comes eius pretereundus Egidius, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯue hominũ celestibus mens̃ af¬
funi erat. Hme illa securitaa. ⁊̃
quã talibet hommu frequentia qm
sibi feruentissimus xp̃i amator. et
caro miriui in moqum sp̃ui sub¬
iecta prestabat. uncle abbitor ef¬
fectum: ut sibi et suis stationem
in populis acceptaret: parua facile
futurum om̃ib. qd̾ possibile sibi esset
quia eni arinia illa sese deuciendo
sublinis et ilbmis: ac defecata ab
o mui collituone tertescriu: nullis
tumiultib a xp̃o separari poterał. qd̾ in
se experiebatur: ia uel multo faclius
ni aliis presumebat. sic illu ĩ iudicio
ceferoꝵ propria fallebat humilitas.
Qͥ ut sic opiner opiio illa me cgit
quani de se uir scus habuerit. pecca¬
torem semaxiniu ex omĩb: quod
ciidam efrĩb ꝑcunctanti. quid de
se ille sentiref. Responclisse legitͦ
Et quauꝰ hec ita sint. Sepe tamẽ
audiu: religione scientiaq p̃dictos
successores suos si patris scita ꝑ¬
mitterent solitariam uita eximũis

Expanded text:
one hominum, celestibus mens afone hominum, celestibus mens affixa erat. Hinc illa securitas in quantalibet hominum frequentia, quam sibi ferventissimus Cristi amor et caro mirum in modum spiritui subiecta prestabat. Unde arbitror effectum, ut sibi et suis stationem in populis accepisset, ratus facile futurum omnibus quod possibile sibi esset. Quia enim anima illa se se deiciendo sublimis et illimis, ac defecata ab omni colluvione terrestrium, nullis tumultibus a Cristo separari poterat, quod in se experiebatur id vel multo facilius in aliis presumebat; sic illum in iudicio ceterorum propria fallebat humilitas. Quod ut sic opiner, opinio illa me cogit, quam de se vir sanctus habuit, peccatorem se maximum ex omnibus, quod cuidam e fratribus percontanti quid de se ille sentiret respondisse legitur. Et quamvis hec ita sint, sepe tamen audivi religione scientiaque preditos successores suos, si patris scita permitterent solitariam vitam ex imis
Abbreviated transcription (Latin):
menbra testantia. tantũq tam bre
ui pauꝑtatis conuugio genite sobo¬
ua incrementurhituruꝰ credinius
si manisiss assissii. O ͬ licet ut auĩt
diuinitate consulta et reuelatios
celitua accepta. pro salute multo¬
⁊ inter uire hominũ bella. peri¬
excubias elegisset. ips̃ famen ma¬
gnus amator solitudinis. heremi¬
complector solitudo est. loci.
.s. de qua maxime michi munt ẜmo
susceptus̃ est. I emporis qualis ẽ
notuz quando etiam in rostris so¬
litudo silentiu est: Anmi qualis ẽ
eoꝵ qui ui profundissime cotem¬
plationis adstracti. luçe meclia et
frequenti foro: quid illi geratur
nesciunt: qui quotiens et ubͥicũq
uoluerint soli sinit has quidem
simul om̃es solitudinu spẽs. mil¬
li ꝙ françisco magis frequentatas
uideo. Lustabat heremos. inten¬
plis sepe semrruptis ꝑnoctabat
Sepe ꝑͥ diem inter turbas a presẽ¬
tiu rerum sen su rapiebatur. et
milso huc illut corpusculo collisi¬

Expanded text:
membra testantia, tantumque tam brevi membra testantia, tantumque tam brevi de paupertatis coniugio genite sobolis incrementum habiturum credimus, si mansisset Assisii? Qui licet, ut aiunt, divinitate consulta et revelatione celitus accepta, pro salute multorum inter vite hominum bella perius suis excubias elegisset, ipse tamen, magnus amator solitudinis heremicomplector, solitudo est: loci scilicet, de qua maxime michi nunc sermo susceptus est; temporis, qualis est noctium, quando etiam in rostris solitudo silentiumque est: animi, qualis est eorum qui vi profundissime contemplationis abstracti luce media et frequenti foro quid illic geratur nesciunt, qui quotiens et ubicunque voluerint soli sunt. Has quidem simul omnes solitudinum species nulli quam Francisco magis frequentatas video: lustrabat heremos, in templis sepe semirutis pernoctabat, sepe per diem inter turbas a presentium rerum sensu rapiebatur et, pulso huc illuc corpuscolo collisi
Abbreviated transcription (Latin):
puluere fricuisl. in crehbile ⁊cstu¬
pendu: isi quia crecdenti inhil ĩ¬
bossibile est. exanaue cadquer mor
rum puluere pͥuluerem suscitauit
Occurret solitatins menas tante
uir iinocentie. tanteq fiducie: ut
non solian barbaros tunc uicuia ue¬
xantes. reuerentia sui nora fama¬
q compesceret: s ipaximos atq
mimanes ursos e silua prorima
sancti uiri alucaribua insultãtes.
ferula quam de more gestahat. qrͣ
domesticos camlos cassigaret trepi¬
dantedq depelleret¬
Perosum fateor cuncta cõploc¬
ti:nec ea michi nunt cura est.
neq scripturua hystoriam. ad ca¬
laniu ueni. s undiq decẽpturꝰ
illustria. nec ea quidem om̃ia sed q̃
possem an uero uel horr aliquẽ in
patria sua. uel Benedutum mitsis.
Unꝙ ad id głe uenturum. Uel fran¬
ciscam seuꝰ uolucrum audientia.
seu seraphycum rapte mentrã ar¬
dorem. stupencdumq illud ĩsigne
sacraꝵ xp̃i stigmatu. et uulinrs aĩ

Expanded text:
pulvere fricuisset, incredibile ac stupulvere fricuisset, incredibile ac stupendum, nisi quia credenti nichil impossibile est, exangue cadaver et mox futurum pulverem pulvere suscitavit. Occurret solitarius Menas, tante vir innocentie tanteque fiducie, ut non solum barbaros, tunc vicinia vexantes, reverentia sui nominis famaque compesceret; sed maximos atque immanes ursos, e silva proxima sancti viri alvearibus insultantes, ferula, quam de more gestabat, quasi domesticos catulos castigaret trepidantesque depelleretperosum, fateor, cunta complecti, nec ea michi nunc cura est; neque enim scripturus historiam ad calamum veni, sed undique decerpturus illustria, nec ea quidem omnia, sed qupossem. An vero vel horum aliquem in patria sua, vel Benedictum Nursie unquam ad id glorie venturum, vel Franciscum seu volucrum audientiam, seu seraphicum rapte mentis ardorem, stupendumque illud insigne sacrorum Cristi stigmatum et vulnus animi
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo pancaꝵ ad custocliam pecudũ
usua est: deq ei sdem ultione quẽ
quoꝵdam fratrum liuor occiderat.
inpretatio irati. dicto citurs adcelũ
uenit. ut illis mor horrendo suppli¬
cio affectis ostupuerit: seq ppetuo
sontem uocans et tam cesenterer¬
auclitur gemens. omĩ reliq̃ uita
sine lameñtis et dolore non fuit. R o¬
go que legiones aut qui reges ad
hanc posentiam laborando ꝑuemi¬
unt ad quam solitaria humãlitas
quiescendo: octuret inde Mat¬
timus ille marsici montis accola.
Cii de rupe soliaa fluens phemini
aque tenns stillas dure rupia stal¬
lantis olim in deserto prodignu
renguauit. Quiq cum serpente
terrifico: sub cuuis specie uetuas
pens terribibor latebat: uno eodẽ¬
q specu conbuue sine offensa to¬
to muennio uersatus: illo demum
mira patientia procul pulso ipse
uictor solus subsistit.
ret alcer siue nomũe s cuurs nom̃
in celo est. Argentarii montis mn¬
habitator. qui cum defunicti faciẽ

Expanded text:
aliquo paucarum ad custodiam pecudum aliquo paucarum ad custodiam pecudum usus est; deque eiusdem ultione, quem quorundam fratrum livor occiderat, imprecatio irati dicto citius ad celum venit, ut, illis mox horrendo supplicio affectis, obstupuerit, seque perpetuo sontem vocans et tam celeriter exauditum gemens, omni reliqua vita sine lamentis et dolore non fuerit. Rogo: que legiones aut qui reges ad hanc potentiam laborando perveniunt, ad quam solitaria humilitas quiescendo? Occurret inde Martinus ille, Massici montis accola; cui de rupe solida fluens perennis aque tenuis stilla, dure rupis stillantis olim in deserto prodigium renovavit; quique cum serpente terrifico, sub cuius specie vetus serpens terribilior latebat, uno eodemque specu continue sine offensa toto triennio versatus, illo demum mira patientia procul pulso, ipse victor solus substitit. Occurret alter sine nomine, sed cuius nomen in celo est, Argentarii montis habitator, qui cum defuncti faciem
Abbreviated transcription (Latin):
lesq alie. Quarũ religionũ riui. et¬
si celesti deuotioms augniento.
post modum longe lateq diffusi st̃.
et plana compleuerint.si tamen
ut magnoꝵ fiuminũ fontes: sic
harum queris origmes. ex asper¬
rimis montib emanasse cõperies.
Clarum quidem ex om̃ib ⁊ famo¬
sum Bene dicti nomen: ciuus hy¬
storiam uiteq modu: quisquis
nosse cupit. Non scrutari abdita
inbeo. Gregoriam dyalogi cuius
supꝰ mentio est habita: secunau
librum ꝑlegat. qui ex ista actib
est totus. et ubi reru claripas sti¬
lo ctiam illustratur.¶De fiorẽtio.¬
n oculus serie rerum ductꝰ
intra libri terti metas exces¬
serit. uidobit illa solitudinis italie
consce sta miracula. Occuret ei florẽ¬
tius: qui in monasterio solus agens.
dum a deo ciu cum iugis oro⁊ młta
simplicitas familiarissimũ fecerant:
aliquos solitane uite solatuĩ postu¬
lasset: protinus ei ursus astitit. quo
demde feritate deposita cen pasto ⁊e

Expanded text:
lesque alie; quarum religionum rivi, etlesque alie; quarum religionum rivi, etsi celesti devotionis augmento postmodum longe lateque diffusi sint et plana compleverint, si tamen ut magnorum fluminum fontes sic harum queris origines, ex asperrimis montibus emanasse comperies. Clarum quidem ex omnibus et famosum Benedicti nomen, cuius historiam viteque modum quisquis nosse cupit, non scrutari abdita iubeo: Gregoriani dyalogi cuius supra mentio est habita secundum librum perlegat, qui ex illis actibus est totus, et ubi rerum claritas stilo etiam illustratur. Sin oculus serie rerum ductus intra libri tertii metas excesserit, videbit illa solitudinis Italie congesta miracula. Occurret enim Florentius, qui in monasterio solus agens, dum a Deo, cui eum iugis oratio et multa simplicitas familiarissimum fecerant, aliquod solitarie vite solatium postulasset, protinus eidem ursus astitit, quo deinde, feritate deposita, ceu pastore
Abbreviated transcription (Latin):
carnales affectus anime cura: he¬
tiitq felix puer. non modo solitu¬
dinem. s desertum. et illudd ininane
s deuotum specus. Quod qui uide¬
runt uidisse quodam modo paradisi
limen crediderunt: Ubi qualiter
uirerit sciens: sileo: cuml et cũcta
nobilin scriptoꝵ fides. lateq loguar
fama tulgauerit: et iacta illit tr¬
gentia preclarissime religionis fũ¬
damenta testentur. d minc michi
suffecerit: et solituames nr̃as ho¬
nestasse cõmemoratione tanti ĩcole.
et propositum in eum presens tali
teste firmasse. Longum est enu¬
merare: qui deincẽps uiri. et qͣ¬
les hunis uestigia seculi.Uel claritate
ducis. et exempli stumilis. Uel in¬
elinatione nature: uel diuimsora¬
culis̃ admoniti: religionu uene¬
rabiliu fundatores. uarias solita¬
diues̃ Indicio. Nunt ⁊̃ sunt sacra
cenobia et inter spelea siluestria de¬
uotissime domus xp̃i. Cistercium.
Maulla. Cartusia.Uallis um¬
brosa. Camadalum: mnunerabi¬

Expanded text:
carnales affectus anime cura, pecarnales affectus anime cura, petiitque felix puer, non modo solitudinem, sed desertum et illud immane sed devotum specus, quod qui viderunt vidisse quodammodo paradisi limen credunt. Ubi qualiter vixerit sciens sileo, cum et cunta nobilium scriptorum fides lateque loquax fama vulgaverit, et iacta illic ingentia preclarissime religionis fundamenta testentur; id nunc michi suffecerit, et solitudines nostras honestasse commemoratione tanti incole, et propositum meum presens tali teste firmasse. Longum est enumerare qui deinceps viri et quales, huius vestigia secuti et vel claritate ducis et exempli stimulis, vel inclinatione nature, vel divinis oraculis admoniti, religionum venerabilium fundatores, varias solitudines petiere. Indicio nunc etiam sunt sacra cenobia, et inter spelea silvestria devotissime domus Cristi: Cistertium, Maiella, Cartusia, Vallisumbrosa, Camaldulum, innumerabi