comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
n mst̾ium. pr̃a ut cũ eoletari
tare ualeã qualit᷑ consequi
possim tua̾ grãm amͣ.
ic me queso om̃pe deus ita
iushcia indui. ut in scorum
tuoeti merear exultacione le

Expanded text:
 mysterium: presta ut cum eodem letari tare valeam: ut consequi possim tuam gratiam.c me quaeso omnipotens deus ita iusticia indui. ut sanctorum tuorum merear exultatione laet
Abbreviated transcription (Latin):
signa. uel intimam aspirationẽ.
cum diligat bonos. cum gaudeat
illorum ꝓsꝑitati. compaciatur
aduersitati
in hac humecta parte
aeris. quod ita diffinitur: Ani¬
mal humectum. rationale. im¬
mortale patibile: Cuius est offi¬
cium humanitati inuidere. ex
inuidia insidiari. qui a unde
descendit ꝑsuꝑbiam. homo. ꝑ
humilitatem ascendit. et est ita
luxuriosum quod aliquando
commiscet se mulieribus. et ali¬
quando generat: Unde incubi
dicuntur demones. qui sic cum¬
cumbunt: Qui differunt ab
aliis demonibus. in hoc quod duo
pͥmi ordines dicutur caledemo¬
nes. id est bonum scientes. calos
enim est bonum. demon sciens:
id est malum scientes: Cacos enĩ
malum est: Ne abhorreas noĩs
cominunitatem quod illi et isti
dicuntur demones. quasi scien¬
tes. cum illi et isti angłi dicant᷑:
Unde malus angl̾s et bonus:
Inferiorem partem mundi. id
est terram habitat auimal ratio¬
in suo loco flicemus: Utrum coppi

Expanded text:
signa, vel intimam aspirationem vsigna, vel intimam aspirationem vcum diligat bonos congaudet illorum prosperitati, compatitur adversitatiin hac humecta parte aeris, quod ita definitur: Animal humectum, rationale, immortale, patibile. Cujus est officium humanitati invidere, ex invidia insidiari: quia unde descendit per superbiam, homo per humilitatem ascendit, et est ita luxuriosum, quod alioquin commiscet se mulieribus, et aliquando generat. Unde incubi dicuntur daemones, qui sic concunbunt. Qui differunt ab aliis daemonibus, in hoc quod duo primi ordines dicuntur καλοδαίμονες, id est bonum scientes: καλός enim est bonum, δαίμων sciens. id est malum scientes, κακός enim malum est. Ne abhorreas nominis communitatem, quod illi et isti dicuntur daemones, quasi scientes: cum illi et isti angeli dicantur, unde malus angelus et bonus. Inferiorem partem mundi, id est terram habitat animal ratioin suo loco dicemus
Abbreviated transcription (Latin):
luit plato ẽẽ. asuꝑiori usq
ad imum. nichil sine rationali
creatura eẽ affirmans Dicit enĩ
infirmam̃to ẽẽ quoddam ratio¬
nale animal. quod ita diffinitur.
Anmal rationale munortale.
cȩ leste. impatibile: Stellas uidelicet
infirmam̃ito. de quibus in suoloco
dicemus: Sunt enim de eis que
sunt et uidentur: Deinde dixit
in etherȩ ẽẽ quoddam genus inui¬
sibilis animalis. id est afirmam̃ito
usq ad lunam. pͥmum in ordine
demonum. quod ita diffinitur.
Animal rationale. immortale.
impatibile. ethereum: Cuiꝰ est offi¬
cium soli diumnȩ contemplationi
uacare. et de eius contemplatione
ninferiori loco uͦ scilicet circa
suꝑiorem partem aeris uel uicine
lunȩ dicit aliud eẽ genus cuiꝰ hec
est diffinicio: Qnimal aerium.
rationale. immortale. patibile.
diligentiam hominibus imꝑciens:
Cuiꝰ est scdm idem officium deferre
p̃ces hominum deo. et uoluntarẽ
dei hominibus. uel ꝑ somma uel

Expanded text:
luit Plato esse, a superiori usque luit Plato esse, a superiori usque ad imum, nihil sine rationali creatura esse affirmans. Dicit enim in firmamento esse quoddam rationale animal, quod ita definit: Animal rationale, immortale, coeleste, impatibile; stellas videlicet in firmamento, de quibus in suo loco dicemus: sunt enim de eis quae sunt et videntur. Deinde dixit in aethere esse quoddam genus invisibilis animalis, id est a firmamento usque ad lunam, primum in ordine daemonum, quod ita definitur: Animal rationale, immortale, impatibile, aethereum. Cujus est officium soli divinae contemplationi vacare, et de ejus contemplatione inferiori vero loco, scilicet circa superiorem partem aeris, vel vicinae lunae, dicit aliud esse genus, cujus haec est definitio: Animal aerium, rationale, immortale, patibile, diligentiam hominibus impertiens. Cujus est secundum idem officium deferre preces hominum Deo, et voluntatem Dei hominibus, vel per somnia, vel
Abbreviated transcription (Latin):
creatore. de anima muncli aliq
insitum. quo quelam rquunt
tantum. quecdam uuunt et seu¬
et discernunt: Non est aliquid
quod uiuat et sentiat et discerus
in quo ille naturalis uigor ñ su
Tercii dicunt auimam mundin᷑
quandam incorpoream substant
quȩ tota est in singulis corporibꝰ
quamuis ꝓpt̾ quorunclam tardit¬
tem corporum. ñ idem in onmnisꝰ
exercet uel oꝑatur. quod uolens
tum ñ noxia corpora tardant:
In homine gͦ est illa et ꝓpͥa anima:
Si aliquis concludat gͦ in homine
sunt due anime. dicimus non. qͥa
non dicimus anmã mundi ẽẽ anr¬
niam. sicut ñ dicimus capud ẽẽ
capud: hanc dicit plato. ex diui¬
dua et indiuidua substantia ẽẽ
excogitatam. et ex eadem natura
et diuersa: Cuiꝰ expositionem si qͥs
querat. in glosulis nr̃is suꝑ pla¬
tonem inueniet: Tercium genus
de eis. que sunt et nͭ uidentur.
dixinus demones ẽẽ. de quibus
tractare incipientes. dicamus
quot illorum sunt ordines. et

Expanded text:
creatore, de anima mundi aliquidcreatore, de anima mundi aliquidinsitum, quo quaedam vivunt tantum, quaedam vivunt et seet discernunt. Non est aliquid quod vivat et sentiat et discernat, in quo ille naturalis vigor non sit. Tertii dicunt, Animam mundi esse quamdam incorpoream substantiam, quae tota est in singulis corporibus quamvis propter quorumdam tarditatem corporum, non idem in omnibus exercet vel operaturtum non noxia corpora tardant. . In homine ergo est illa propria anima. Si aliquis concludat: Ergo in homine sunt duae animae: dicimus, non; quia non dicimus animam mundi esse animam, sicut non dicimus caput mundi esse caput. Hanc dicit Plato ex dividua et individua substantia esse excogitatam, et ex eadem natura et diversa. Cujus expositionem si quis quaerat, in Glossulis nostris super Platonem inveniet. Tertium genus de eis quae sunt et non videntur, diximus daemones esse: de quibus tractare incipientes, dicamus quot illorum sunt ordines, et
Abbreviated transcription (Latin):
nunquam iliabolus in eum tanꝰ
uceret: Quippe quomͦ seruus
infilium potentis dñ cogłitũ.
manum iiuteret: Unde scͥptũ
est: Si cognouissent. numquã
filium dei crucifixissent: Si it̾m
tantum homo ẽẽt. quomͦ captiuus
homo captiuum curaret: Qñs
enim peccauerunt et egent gła
dei: Redemptor gͥ nͣrͣ cdeus fuit
et homo. et adhuc est. ut ex liuini
inuaderet. potestatem sibi coni¬
missam iuste amitteret. Quare
attributtur. quia ex uoluntate
et bonitate condouat. quod ex
potentia et sapientia. quam cito
factum est puuire posset: Secl
quia dum loquimur de huinitate.
angustias nr̃e scientie transgressi
sumus. tacentes iterum ile ea ad
reliqua transeamus. illud orantes
ne si aliquid quod scriptum ñ
sit alibi. hic inueniatur. heresis
iudicetur: Non enim quia scͥptũ
est ñ est heresis est. s si contra fide
est: In particula suꝑiori de his
que sunt et ñ uidentur. pͥmum
posuimus creatorem. deuicle am¬
mã mundi: Finito gͥ tractatu dͥe

Expanded text:
nunquam diabolus in eum manus injiceret. Quippe quomodo servus in Filium potentis Domini cognitum, manum injiceret? Unde scriptum est: Si cognovissent, nunquam Filium Dei crucifixissent . Si iterum tamen homo esset, quomodo captivus homo captivum liberaret? Omnes enim peccaverunt, et egent gratia Dei . Redemptor igitur noster Deus fuit et homo, et adhuc est, ut ex divinitinvaderet, potestatem sibi commissam juste amitteret. CAP. Xattribuitur, quia ex voluntate et bonitate condonat, quod ex potentia et sapientia quam cito factum est, punire posset. Sed, quia dum loquimur de Divinitate, angustias nostrae scientiae transgressi sumus, tacentes interim de ea, ad reliqua transeamus, illud orantes; ne si aliquid, quod scriptum non sit alibi, hic inveniatur, haeresis judicetur: non enim quia scriptum non est, heresis est, sed si contra fidem est. In particula superiori, de his quae sunt et non videntur primum posuimus Creatorem Deum, animam mundi. Finito igitur tractatu de
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ ascͥbitur Cum enim tam
potens eẽt quod de potestate diaboli
humanum genus sola uoluntate
eriꝑe posset. maluit tam̃ humitatẽ
comungere humanitati. ut qui
dm et hominem reconciliaret.
in se quod hominis est et dei ha¬
beret. Si enim deus tantñ esset

Expanded text:
sapientiae ascribitur. Cum enim tam potens esset, quod de potestate diaboli humanum genus sola voluntate eripere posset, maluit tamen divinitatem conjungere humanitati, ut qui Deum et hominem reconciliaret, in se, quod hominis est et Dei haberet. Si enim Deus tantum esset
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s fontes abissi magne.
Iuxta hanc sunt cauernosa loca.
et spelunce late patentes: In his
uenti de spiramine aquarum
concipiuntur. qui etiã sp̃s ꝓcellaꝵ
dicuntur: Et hi suo spiramine
aquas maris ꝑ patentes t̾rarũ
attrahunt. et ea exundante
tteruim magno impetu repel
e his uentis fit terre etiã
motus: Nam uenti concauis
locis inclusi. dum erumꝑe gesti¬
unt. terrã horribili fremore
concutiunt. eamq tremere
hiatus. dum loca caua. et con¬
tinuis aquis fragilia. uentis
concussa rumpuntur. et intror¬
sus cadentia in hiatum aꝑiunt᷑.
de quibuis et multȩ ciuitates
deuorate leguntur: Hoc est aũt
in terra tremor quod in nube
tonitruum. hoc hiatus facit.
quod ibi fulmen: Fiunt aũt
cum terremotu iundationes
maris. eodem uidelicet sp̃u in¬
fusi. uel residentis sini recep¬
tis Unde tellus sicilie quȩ
cauernosa. et sulphure ac bi¬
tumine strata. uentis peue
tota et ignibus patet. sp̃u tu
trorsus cum igne concertante
multis sepe locis fumũ uel uapo¬

Expanded text:
es fontes abyssi magnae . Et juxta hanc sunt cavernosa loca, et speluncae late patentes. In his venti de spiramine aquarum concipiuntur, qui et spiritus procellarum dicuntur. Et hi suo spiramine aquas maris, per patentes terrarum abstrahunt et ea exundantes iterum magno impetu repele his ventis fit et terrae motus. Nam venti concavis locis inclusi dum erumpere gestiunt, terram horribili fremore concutiunt, eamque tremere hiatus, dum loca cava, et continuis aquis frigida, ventis conclusa rumpuntur, et introrsus cadentia in hiatum aperiuntur, de quibus et multae civitates devoratae leguntur. Hoc est autem in terra tremor, quod in nube tonitruum. Hoc hiatus, quod ibi fulmen. Fiunt autem cum terrae motu inundationes maris, eodem scilicet spiritu infusi, vel residentis sinu recepti. Inde tellus Siciliae, quia cavernosa, et sulphure et bitumine strata, ventis pene tota et ignibus patet. Spiritu introrsus cum igne concertante, multis saepe locis fumum, vel vapo
Abbreviated transcription (Latin):
tatibus et indigentiis ñ ita sub¬
ueni et ministraui sicut debui
et potui: Et ꝑhane in ceteris
uiciis que ex illa oruintur. id
est in ꝓditione aliorum et mari¬
me senioris secreta et occulta
ꝓdendo ac manifestando et in
fanide aliorum res furtim aufe¬
rendo et in concupiscendo et
in fallaciis menclacia inueni¬
endo et ꝓferendo et inꝑiuriis
nomen sc̃m dei ac scõrum illiꝰ
inuocando et ꝑuirando et in
inquietudine quietum et
tranquillum animũ non
habendo. et in obduratione
cordis contra miscłiam elemo¬
sinarum scilicet largicionem
in pauꝑibus ut debueram et
potueram non erogando. sati
grauiter me peccasse et eotidie
peccare confiteor: De luxuria.

Expanded text:
tatibus et indigentiis non ita subtatibus et indigentiis non ita subveni et ministravi sicut debui et potui. Et per hanc in caeteris vitiis quae ex illa oriuntur, id est, in proditione aliorum, et maxime senioris secreta et occulta prodendo ac manifestando, et in fraude, 619 aliorum res furtim auferendo, et in concupiscendo, et in fallaciis mendacia inveniendo et proferendo, et in perjuriis, nomen sanctum Dei ac sanctorum illius invocando et perjurando, et in inquietudine, quietum et tranquillum animum non habendo, et in obduratione cordis contra misericordiam, eleemosynarum scilicet largitionem in pauperibus ut debueram et potueram non erogando, satis graviter me peccasse et quotidie peccare confiteor. De luxuria.
Abbreviated transcription (Latin):
satis periculose et dãp¬
nabilit̾ me peccasse et
cotidie me peccare confiteoꝵ.
quia ultra modũ et supra
quã necessitas et indigentia
corporalis exposcat. in sumen¬
do cibum et potum uentrem
hactenus ingurgitaui. et coti¬
die ingurgitare ñ omitto: Et
unde mͥ et aliis maltis indi¬
gentibꝰ satisfacere potui. solus
p̃ niinia edacitate et ingluuie
consumpsi. Et ideo ꝑ hancs
inceteris uiciis que ex illa ori¬
untur. id est ininepta lȩticia.
de uanitatibꝰ letando et gau¬
dendo et inscurrilitate iocis
et risibus studendo et delectan¬
do et in multiloquio ea quȩ
ad utilitatem non ꝑtinent.
multipliciter loquendo et in
hebitudine sensus mentis in¬
telligentiam p̃ nimia cibi et
potus uoracitate amittendo.
multũ grauiter me peccasse
confitece De auaricia.
e auaricia etiam gra¬
rtissime reun me esse
confiteor quia contra
preceptum dei. et habenda ni¬
mis
concupui et concupisco. et
habita nimis auare retimu
et retineo. et ꝓximorũ necessi¬

Expanded text:
satis periculose et damnabiliter me peccasse et quotidie me peccare confiteor, quia ultra modum et supra quam necessitas et indigentia corporalis exposcat, in sumendo cibum et potum ventrem hactenus ingurgitavi, et quotidie ingurgitare non omitto, et unde mihi et aliis multis indigentibus satisfacere potui, solus prae nimia edacitate et ingluvie consumpsi. Et ideo per hanc in caeteris vitiis quae ex illa oriuntur, id est, in inepta laetitia, de vanitatibus laetando et gaudendo, et in scurrilitate, jocis et risibus studendo et delectando, et in multiloquio, ea quae ad utilitatem non pertinent multipliciter loquendo, et in hebetudine sensus, mentis intelligentiam prae nimia cibi et potus voracitate amittendo, multum graviter me peccasse confiteor. De avaritia. De avaritia etiam gravissime reum me esse confiteor, quia contra praeceptum Dei et habenda nimis concupivi et concupisco, et habita nimis avare retinui et retineo, et proximorum necessi
Abbreviated transcription (Latin):
flumine usq ad eufra¬
tem. est mesopotamia.
a duobus fluuiis grece ita
dicta. eo quod inmedio duorp
fluminũ sit constituta. In
hac est ciuitas niniue itn̾e
dierum trium. anno rege
constructa et nominata In
hac etiã regio babilonia. aci¬
uitate babilone nominata:
hanc nensroth gigas funda¬
uit.set semiramis regina re
Centum portis ereis firmata.
fluuio eufrate ꝑ mediumꝰ
eiꝰ currente irrigua Huiꝰ
arx babel .iiii. milia pas¬
suum alta scribitur. In ea
primũ inuenta est astronomia.
In ea est etiã arabia quȩ etiã
saba dicitur. a saba filio chus:
In hac thus colligitur. et in hac
est mons synai. qui et oreb.
in quo lex amoyse scribitur.
iuxta quẽ urbs madian fuit.
in qua ietro sacerdos p̾fuit:
In ea sunt. gentes multȩ. moa¬
bite. ammaͦnite. ydumei.
sarraceni. madianite. et alie

Expanded text:
flumine usque ad Euphratem est Mesopotamia, a duobus fluviis Graece ita dicta, quod in medio duorum fluminum sit constituta. In hac est civitas Ninive, itinere trium dierum, a Nino rege constructa et nominata. In hac etiam regio Babylonia, a civitate Babylone nominata. Hanc Nemrod gigas fundavit; sed Semiramis regina repa stadiorum, centum portis aereis firmata, fluvio Euphrate per medium ejus currente irrigua. Hujus arx Babel, quatuor millia passuum alta scribitur. In ea primum inventa est astronomia. In ea et Arabia, quae etiam Saba dicitur, a Saba filio Chus. In hac thus colligitur; in hac est mons Sina, qui et Oreb, in quo lex a Moyse scribitur accepta; juxta quem urbs Madian fuit, in qua Jethro sacerdos praefuit. In ea sunt gentes multae, Moabitae, Ammonitae, Idumaei, Sarraceni Madianitae, et aliae
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia sordido. et crumi¬
num confusione captiuo.
qui ꝓ me obtinere mehil
mereoe. ꝓ aliis rogaturus
assisto. Perfero ad te si clig¬
neris tlñe gemitus captiuoꝵ
tribulationes plebium. peri¬
cula populorum. angustias
pauꝑuni. necessitates peregri¬
norum. mopias debilium.
desꝑationes languentium. dde¬
fectus senum. suspiria iuue¬
num. uota uirginum. lam̃ta
que populum tuum peccati¬
nes lugeo passiones: Non
obsit populo tuo oratio
subiugata peccatis Per
te meum compleatur offici¬

Expanded text:
conscientiae sordido, et criminum confusione captivo, 871 qui pro me obtinere nihil mereor, pro aliis rogaturus assisto. Profero ad te, si digneris, Domine, gemitus captivorum, tribulationes plebium, pericula populorum, 872 angustias pauperum, necessitates peregrinorum, inopias debilium, desperationes languentium, dfectus senum, suspiria juvenum, vota virginum, lamentaquae populum catena peccatines lugeo passiones: non obsit Domine populo tuo oratio subjugata peccatis, per Domine meum compleatur offici
Abbreviated transcription (Latin):
la in india faciens serena: Extͣ
sunt duo uenti. aura et altanꝰ
enti suo spiramine aquaᷤᷤ¬
in aera trahunt. que
conglobatȩ innubes densant᷑.
Uicuntur aut̃ nubes. quasi
nimborum naues. quibus dũ
uenti inclusi erumꝑe nitunt᷑.
magno murmure concrepant.
et nubibꝰ collisis. ignem terri¬
bilem excutiunt: Crepitus
tonitruus. ignis inde excussus
est fulgur: Qui ignis ideo
fulgur. et abeuro tomtruus
tempestatem. et ab austro flatꝰ
nubibus formatur. dum radiꝰ
solis caue nubi immissus. re¬
pulsa acie insolem refringit᷑.
sicut dum sol inuas aqua ple¬
num flulget. splendor in tecto
redditur: De cȩlo igneum. de
aqua purpureum. de aere ia¬
cinctinum. de terra trahit colo¬
ex nubibus descendit. dum enĩ
guttule in maiores guitas coeuił.
aeris ampluis natura ñ ferente.
nunc uento impellente. nunc
sole dissoluente ad terras clila¬
buntur: Lenta aũt et iuigis
defluxio. pluuia repentina
uocatur. Que licet de amaris

Expanded text:
la, in India faciens serena. Extra hos la, in India faciens serena. Extra hos sunt duo venti, Aura, et Altanus. enti suo spiramine aquain aera trahunt, quae conglobatae in nubes densantur. Dicuntur autem nubes quasi nimborum naves. Quibus dum venti inclusi erumpere nituntur magno murmure concrepant, et nubibus collisis ignem terribilem excutiunt. CAP. LVIItonitruus. Ignis inde excussus est fulgur; qui ignis ideo fulgur, et ab Euro tonitruus tempestatem, et ab Austro flatusnubibus formatur dum radius solis cavae nubi immissus repulsa acie in solem refringitur. Sicut dum sol in vas aqua plenum fulget, splendor in tecto redditur. De coelo igneum, de aqua purpureum, de aere hyacinthinum, de terra coloex nubibus descendit; dum enim guttulae in majores guttas coeunt, aeris amplius natura non ferente, non vento impellente, non sole dissolvente, ad terras dilabuntur. Lenta autem, et jugis defluxio pluvia; repentina, vocatur. Quae, licet de amaris
Abbreviated transcription (Latin):
nichil aliud quã aeris fluctus.
qui in .xii. diuiditur. et quisq
ꝓpͥum uocabulum sortitur:
De quibꝰ quatuor sunt cardinales.¬
alii illorum collaterales Primꝰ¬
cardinalis septentrio. qui et¬
huiꝰ dexter circius. qui et tracias.
faciens nues et grandines: ẜuis
sinister aquilo qui et boreas. con¬
stringens nubes: Scd̃s cardinalis
subsolanus. qui et afeliotes tem¬
peratus: Cuiꝰ dexter uulturnus.
qui et calcias. concreta desiccans:
Eius sinister eurus. nubes gene¬
rans: Tercius cardinalis auster.
qui et nothus. humorẽ calorem
atq fulmina guinens: Huius
dexter euroauster calidus:
Eius sinister euronot̾us temꝑatꝰ:
Australes uenti faciunt maio¬
res tempestates in mari. quia
ex humili flant: Quartus
cardinalis dephirus. qui et
fauoniꝰ. hyemem resoluens.
floresq ꝓducens: Huiꝰ dexter
affricus. qui et libs. tempesta a¬
tem tonitrua generans. et
fulmina: Eius sinister chorus.
qui et argestes. in oriente nubi¬

Expanded text:
nihil aliud quam aeris fluctus nihil aliud quam aeris fluctus qui in duodecim dividitur; et quisque proprium vocabulum sortitur, de quibus quatuor sunt cardinales illorum collaterales. CA. Hujus dexter Circius, qui et Thracius, faciens nives et grandinem. Ejus sinister Aquilo, qui et Boreas, constringens nubes. Secundus cardinalis subsolanus, qui et Apeliotes, temperatus. Cujus dexter Vulturnus, qui et Calcias, cuncta desiccans. Ejus sinister Eurus, nubes generans. Tertius cardinalis Auster, qui et Notus, humorem, calorem, atque fulmina gignens. Hujus dexter Euroauster, calidus. Hujus sinister Euronotus, temperatus. Australes venti faciunt majores tempestates, quia ex humili flant in mari Quartus cardinalis Zephyrus, qui et Favonius hiemem resolvens, floresque producens. Hujus dexter Africus, qui et Lybs, tempestatem, tonitrua generans et fulmina. Ejus sinister Corus, qui et Argestes in oriente nubi
Abbreviated transcription (Latin):
unt alia loca serpentibꝰ
de terra exsurgit. bibentes in¬
terimit. ut fons stix facit:
maris mortui auentis
quibus edificata est babel turris:
Hithuminis aut natura resistit
aque et ñ diuiditur. nͥ menstruo
quia de aquis facta leginitur:
Q uod aut̃ aues in aere uolant
et in terra habitant. ideo fit
quia et aer est humudus ut
aqua ⁊ terra est aqua ꝑmixta
Quod quedam uͦ animalia de
terra creata in aquis possuit
morari. ut sunt corcodrilli.
et ẏpotaui. hoc ideo fit. quia
um in nocturnadexxuiii.
nauigatione luna¬
scintillat ad remos. tempestas
erit. et cum delfini undis
sepius exiliunt quo illi ferun¬
tur. inde uentus exsurgit. et
inde nubes discusse cȩlum
aꝑiunt: De ꝓfundis aquarũ
emergamur. et scriptoria pen¬
ua in aere suspendamur. Quid
aterra usq ad lunam conspicit᷑.
de quo uitalis sp̃c hauritur:
Et quia est humidus ideo uo
N hoc commorantur demones.
cum tormento diem iudicii
p̃stolantes. Ex quo sibi corpora
aer commotus et agitatus. et

Expanded text:
unt alia loca serpentibusde terra exsurgit, bibentes interimit, ut fons Styx facit. maris Mortui a ventisquibus aedificata est Babel turris. Bituminis autem natura resistit aquae, et non dividitur, nisi menstruo quia de his facta leguntur. Quod autem aves in aere volant, et in terra habitant, ideo fit quia aer est humidus ut aqua, et terra est aquae permista. Quod vero quaedam animalia de terra creata, in aquis possunt morari, ut sunt crocodili et hippopotami, hoc ideo fit quod um in nocturna navigatione scintillat ad remos, tempestas erit. Et dum Delphini undis saepius exsiliunt, quo illi feruntur inde ventus exsurget et inde nubes undis excussae coelum aperiunt. De profundis aquarum emergamus, et scriptoria penna in aera suspendamur. CAP. a terra usque ad lunam conspicitur, de quo vitalis spiritus hauritur. Et quia est humidus, ideo in n hoc commorantur daemones, cum tormento diem judicii praestolantes. Ex quo sibi corpora aer commotus, et agitatus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
quam ea que inimo est posita:
Quod fontes in hieme sunt¬
calidi. in estate aũt frigidi. hec
causa est: In estate calor aeris
repellit frigus in terrã. et inde
fit aqua frigida. In hyeme uͦ
frigus aeris pellit calorem in
terram. et inde fit aqua qua¬
t cum omnis aqua aut
dulcis sit. aut salsa. ui¬
dendum tam̃ unde quȩ¬
dam erumpat calida. uł putida:
Sunt quidam specus subt̾ranei.
naturalĩt sulphure pleni In
his cum uentus concipitur. eiꝰ
afflatu sulphur accenditur:
Quod incendium etiam eructant
quedam loca. ut fit insicilia:
Cum gͦ aqua ꝑhec ignea currit.
calorem et putorem inde trait:
Et si ꝓpe hunc locum erumpit.
flaminiuomã aquam ebullit.
si aut̃ longuis recesserit uix
tepescit. deinde penitus friges

Expanded text:
quam ea quae in imo est posita. quam ea quae in imo est posita. Quod fontes sunt in hieme calidi, in aestate autem frigidi baec causa est: in aestate calor aeris repellit frigus in terram, et inde fit aqua frigida; in hieme vero frigus aeris pellit calorem in terram, et inde fit aqua caEt cum omnis aqua sit dulcis, aut salsa, videndum unde quaedam erumpat calida, vel putida. Sunt quidam specus subterranei naturaliter sulphure pleni. In his cum ventus concipitur, ejus afflatu sulphur accenditur, quod incendium etiam eructant quaedam loca ut fit in Sicilia. Cum ergo aqua per haec ignea loca currit, calorem et putorem inde trahit, et si prope hunc locum erumpit, flammivoma ebullit. Si autem longius recesserit, vix tepescit, deinde penitus friges
Abbreviated transcription (Latin):
quod sit amarum: Hoc
ꝑ uenas terre occulto
meatu. diseurrit a maritudi¬
nem in terra deponit. dulce
infontibus erumpit. in se ipsum
ite. rum refluit. ut se̾bitur:
Ad locum unde exeunt flumina
reuertuntur. ut iterum fluant.¬
et omĩa flumina intrant in mare.
De natura aquarũ ⁊ quare fontes
in hiẽme sint calidi. in estate
icitur tam̃ quod aque
natura sit duplex scilicet
salsa et dulcis. Salsa
maris et grauior dulcis fontiũ
uel fluminum et leuior. Et
cum legatur quod deus fontẽ
in paradiso ꝓduxerit. et in
quatuor diuidens totam t̾ram
in quatuor partibus mundĩ
rigare p̃ceꝑit. dicitur quod
eruptio omnium fontium
uel fluuiorum dulcis aque
de illo fonte uel fluuiis decur¬
rit. et in matricem abissum
eiusdem fontis refluat Quȩ
licet uniuersa. mare infltianł.
amaris tam̃ aquis ñ miscet᷑.
s ut puta leiuis suꝑ graues
aquas labitur. et in occultũ
cursum suum reuertitur:
hinc est quod mare ñ redun
ris unda ñ est adeo amara.

Expanded text:
quod sit amarum. Hoc per venas terrae occulto meatu discurrit, amaritudinem in terra deponit, dulce in fontibus erumpit. In seipsum tandem refluit, ut scribitur: Ad locum unde exeunt flumina revertuntur, ut iterum fluant. Omnia flumina intrant mare. De natura aquarum gemina, et quare fontes in hieme sint calidi, in aestate Dicitur tamen, quod aqua natura sit duplex, scilicet salsa et dulcis. Salsa maris est gravior, dulcis fontium et fluminum est levior. Et cum legatur quod Dominus fontem in paradiso produxit, et in quatuor flumina dividens totam terram in quatuor partibus mundi rigare praecepit, dicitur quod eruptio fontium omnium, vel fluviorum dulcis aquae de illo fonte, vel fluviis decurrat, et in matricem abyssum ejusdem fontis refluat. Quae licet universa mare influat, amaris tamen aquis non commiscetur. Sed ut puta levis super graves aquas labitur, et in occultum suum cursum revertitur. Hinc est quod mare non redunris unda non est adeo amara
Abbreviated transcription (Latin):
habent: Usualis uͦ dies est spaciũ.
quo sol ab ortu adoccasum refert᷑:
hunc ut naturalem quatuor mo¬
dis diuiserunt: Primna enim parte
illuis. sol rubet. deinde splendet.
postea calet. ad ultimũ descendit
et tepet: Inde est quod infabuilis
quatuor equi phebo attribuunt᷑.
noĩa pͣdictis rationibus conuenien¬
tia optinentes: Primus nempe
dicitur ericteus. id est rubens.
sed̾s acteus. id est splendens. teus
lampos. id est ardens. quartus phi¬
logeus. id est amans t̃ram. In istis
usualibus tercio in anno contin¬
gunt diu̾sitates: Ali quando namq
sunt equales noctibus. aliquando
ꝓlixiores. aliquando breuiores:
est, Cum sol in hyemalibus

Expanded text:
habent. Usualis vero dies est spatium, habent. Usualis vero dies est spatium, quo sol ab ortu aHunc ut naturalem, quatuor modis diviserunt. Prima enim parte illius, sol rubet, deinde splendet, postea calet, ad ultimum descendit et tepet. Inde est quod in fabulis quatuor equi Phoebo attribuuntur, nomina praedictis rationibus convenientia obtinentes. Primus nempe dicitur exactus, id est, rubeus, secundus lacteus, id est, splendens, tertius lampas, id est, ardens, quartus Philogeus, id est, amans terram. In istis usualibus tertio in anno contingunt diversitates, aliquando namque sunt aequales noctibus, aliquando prolixiores, aliquando breviores. est. Cum sol in hiemalibus
Abbreviated transcription (Latin):
die. afirmamento dum refertur
ad occasum. existensq suꝑ tram
agit splendorem. qui dies dicit᷑.
Sub t̾ra uͦ eodem existente. insu
ꝑiori parte est obscuritas que nox
uocatur: Adtendendumq est
quod dies alius naturalis. aliꝰ
usualis: De naturali gͦ prius.
deinde de usuali disseramus:¬
⁊ de diuisionibus eorum .xxuiii.¬
tituralis uͦ dies .xx. quatuor
horarum spatium continet.
scilicet usualem diem et noc¬
tem Unde dicimus .xxx. dies
ẽe in mense. cum in. eo sint dies
et noctes: Hunc in quatuor phisicei
huserunt. a nona parte noctis.
usq ad terciã. diei usualis. cali
dum et humidum ẽẽ dicentes.
a tercia ctiei usualis. usq ad no¬
nam calidum et siccum. anona
eiusdem usq ad terciam noctis.
frigidum et siccum. a t̾cia noctis
usq ad nonam frigidum et humi¬
dum: Inde contingit quod quedã
infirmitates in diuersis partibꝰ
eiusdem. peis et melius scdm
p̾dictam rationem de temporibꝰ

Expanded text:
die a firmamento, dum refertur die a firmamento, dum refertur ad occasum, existensque super terram agit splendorem, qui dies dicitur. Sub terra vero eodem existente, in suiori parte est obscuritas, quae nox vocatur. Attendendumque est quod dies alius naturalis, alius usualis: de naturali ergo prius, deinde de usuali disseramet de divisionibus eorum Naturalis vero dies, viginti quatuor horarum spatium continet, scilicet, usualem diem et noctem. Unde dicimus triginta dies esse in mense, cum in eo sint dies et noctes. Hunc in quatuor physici diviserunt, a nona parte noctis, usque ad tertiam didum et humid um esse dicentes; a tertia diei usualis usque ad nonam calidum et siccum; a nona eiusdem usque ad tertiam noctis frigidum et siccum, a tertia noctis usque ad nonam frigidum et humidum. Inde contingit, quod quaedam infirmitates in diversis partibus eiusdem peius et melius secundum praedictam rationem de temporibus se
Abbreviated transcription (Latin):
Cum gͥsol has diuersitates aꝑetar
obliquiȩ ascendendo. et lescenien¬
do. udeamus quid mali sequerit᷑
si semꝑ recto mͦ uolueretur. et de
hoc nullus dubitat. quod si semp
ita ꝓpinqus nobis moueretur. ut
in estate. semꝑ estum haberemis.
nec aliquid crescere posset. Simi¬
liter si semꝑ remotus esset. ut in
hieme. semꝑ rigor frigoris esset.
nec extra fructus et herbe nasce¬
rentur. S dicet aliquis: Si it
se moueret. uer esset in ariete.
quod equaliter distaret. quod
equaliter nobis semꝑ temꝑiem
fac̾et ueris. nec aliquid mali inde
ꝓueniret. Hos omnes contra pesi¬
mum inde ꝓuenire malũ: Numqͤ
enim t̾ra intro conciꝑet. quod
agit in hẏeme. neq fruetus si aliqͥ
nascerentur. ad maturitatem ten¬
derent. sine quibus numerus ans¬
mantium uiuere ñ posset. Et qͣm
de naturali motu solis diximus.
de his que agit relatus afirma¬
m̃to dicamus: Cum gͥ sol natura¬
li motu. ab occidente in ouentem
contra firmam̃tum nitatur coti¬

Expanded text:
ur sol has diversitates operetur, oblique ascendendo et descendendo, videamus quid mali sequeretur, si semper recto modo volveretur: et de hoc nullus dubitat, quod si semper ita propinquus nobis moveretur, ut in aestate, semper aestum haberemus. Nec aliquid crescere posset. Similiter, si semper remotus esset, ut in hieme, semper rigor frigoris esset, nec extra fructus et herbae nascerentur. Sed dicet aliquis: Si ita se moveret, ver esset in ariete, quod aequaliter distaret, quod aequaliter nobis semper temperiem faceret veris, nec aliquid mali inde proveniret. Nos dicimus contra, pessimum inde provenire malum. Nunquam enim terra intus conciperet, quod agit in hieme, neque fructus si aliqui nascerentur, ad maturitatem tenderent, sine quibus numerus animantium vivere non posset. Et quoniam de naturali motu solis diximus, de his quae agit relatus a firmamento dicamus. Cum igitur sol naturali motu, ab occidente in orientem, contra firmamentum nitatur, quoti
Abbreviated transcription (Latin):
nte oculos tuos clñe
reus conscientiȩ testis
assisto. rogare uix au¬
cleo quod impetrare ñ me¬
reor: Gu enim scis dñe omĩa
quȩ aguntur in nobis. eru¬
bescimus confiteri quod per
nos ñ tuemus admittere:
Uerbis tibi tantum obse¬
quimur. corde mentimur.
et quod uelle nos dicimus.
nolle nr̃is actibus approbamꝰ:¬

Expanded text:
nte oculos tuos domine reus conscientiae testis assisto. rogare non audeo quod impetrare non mereor. Tu enim scis domine omnia quae aguntur in nobis. erubescimus confiteri quod per nos non timemus ammittere. verbis tibi tantum obsequimur corde <mentimur>. Et quod velle nos dicimus. nolle nostris actib<us approba
Abbreviated transcription (Latin):
Parce dñe confitentibus.
ignosce peccantibus miserere
Et quia in sacram̃tis tuis
ñr sensus infirmus est. pr̃a
suscipis. ꝑ te nobis ueniam

Expanded text:
Parce, Domine, confitentibus ignosce. Peccavimus, miserere, Et quia in sacramentis tuis meus sensus 802 infirmus est, praessuscipis, 804 per te nobis veniam
Abbreviated transcription (Latin):
hcipit confessio penitentũ.
ultitudinẽ criminum
et enormitatem scele¬
rum meorum expaues¬
cens. et de tua pietate atq
ineffabili miscłia confidens
tibi creatori et redemptor
meo qui uieniã et indulgen¬
tiam post reatum ꝑ puram
et lacrimabilem confessionẽ
assequi ꝓmisisti. confiteor quia
in peccatis natus. atq inpecca¬
tis ꝑ omne tempus uite mee
cogitando. loquendo et oꝑan¬
cdo hactenus sum conuersatꝰ.
ꝑibus enim ac pompis
mo abrenuntiauerã iterum
ipso suadente me subdidi. et
postmodtan turpiter. semꝑ
et desidiose uixi: De suꝑbia.

Expanded text:
cipit confessio poenitentium. ultitudinem criminum et enormitatem scelerum meorum expavescens, et de tua pietate atque ineffabili misericordia confidens, tibi Creatori et Redemptori meo, qui veniam et indulgentiam post reatum per puram et lacrymabilem confessionem assequi promisisti, confiteor quia in peccatis natus, atque in peccatis per omne tempus vitae meae cogitando, loquendo, et operando hactenus sum conversatus. Operibus enim ac pompis mo abrenuntiaveram iterum ipso suadente me subdidi et in posterum turpiter semper et desidiose vixi. 17 Ha
Abbreviated transcription (Latin):
in quatuor quadrantes chuidunt.
Dicuntur aũt coluri. quasi colon
uiri. id est menbrum bonum sil¬
uestris. licti sic ꝓpter imꝑfectionẽ
ñ quia imꝑfecti sint. s quia pars illa
alterius poli quam int̾secant. nunnqͣm¬

Expanded text:
in quatuor quadrantes dividunt. in quatuor quadrantes dividunt. Dicuntur autem coluri quasi colon uri, id est membrum bovis sylvestris, dicti sic propter imperfectionem, non quia imperfecti sint, sed quia pars illa alterius poli quam intersecant, nunqu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt .U. pararelli. unus quorum
equinoctialis dicitur. hoc est qui
ꝑ medium torridȩ tonȩ uadens.
ꝑ arietem et libram diuidit celũ.
in duo hemisꝑia: Qui ideo dicit᷑
equinoctialis. quia quando sol ad
ipsum ꝑuenit. equat dies noctibꝰ.
de quo in sequentibus cdicemus:
Alter de pararellis dieitur. cõuna¬
iunctis nr̃ȩ habitabilis et torri¬
de Tercius comunctio. eiusdẽ
et frigidȩ: S quia auctoritas
di tractantes de aere dicemus:
qu Isti .u. cireuli dicuntur pa¬
rarelli. id est equistantes. quia
ametlio. id est equinoctiali equalit
conunctio et alteruis: Similit᷑
et conunctio nr̃e habitabilis et
coluri. quorum pͥncipium
in medio septemtrionis est. s alt̾m
inde ascendit ꝑ cancrum et des¬
cendit ꝑ capͥcornum. rediens ad
idem pͥncipium: Alterum ua¬
dens iterum ꝑ orientem et arie¬
tem. reuertitur ꝑ occidentem. ad
suum pͥncipium. et ita in summo
septemtrionis se insecant. et celũ

Expanded text:
sunt quinque paralleli, unus quorum sunt quinque paralleli, unus quorum aequinoctialis dicitur, hic est, qui per medium torridae zonae vadens, per arietem et libram dividit coelum in duo hemispheria. Qui ideo dicitur aequinoctialis, quia quando sol ad ipsum pervenit, aequat dies noctibus; de quo in sequentibus dicemus. Alter de parallelis dicitur, conjunctio nostrae habitabilis et torridae. Tertius conjunctio ejusdem et frigid tractantes de aere dicemus. Isti quinque circuli dicuntur paralleli, id est aequidistantes, quia a medio, id est aequinoctiali, aequaliter ntum et alterius. Similiter et conjunctio nostrae habitabilis et ri, quorum principium in medio septentrionis est, sed alterum descendit per cancrum et ascendit per capricornum, rediens ad idem principium. Alter vadit per orientem et arietem, revertitur per occidentem ad suum principium, et ita in summo septentrionis se intersecant, et coelum
Abbreviated transcription (Latin):
capͥcornum descendit: Pescendẽ
partes ꝑfluxum aque. ut refert
macrobius diuisus est. quarum
unaqueque dicitur signum. qͥa
eis signamus in qua parte cęli
sol sit. et alii planete. et qua
exierunt. et ad quã debeant
ꝑtransire: S qͣm illa noĩbus
animalium titulata sunt. ut
aries. taurus. ⁊ cet̾a. circulus
quem continent. Todiacus dicit᷑¬
Toe enym est anmal: Si quis
aut causas nominum querat
ignorum uͦ talis est dispostis
quod ꝓpinquus nobis est
cancer. scilicet in confinio nr̃e¬
Tone habitabilis et torride:
Ueinde leo obliquando descendit.
post uirgo. deinde libra. existens
inmedio torride ꝯDone. ultra
quã est scorpius. deinde sagittariꝰ.
postea est capͥcornus a nobis remo¬
tissimus: Deinde oblique ascenden¬
do est aquariꝰ. post pisces. deinde
aries in medio torride zonȩ. librȩ
obpositus. supra est taurus. gemi¬
postea. deinde cancer. Quod signũ
cuiꝰ mensis sit. et quare loquendo

Expanded text:
capricornum descendit. Descendere capricornum descendit. Descendere partes, per fluxum aquae, ut refert Macrobius, divisus est, quarum unaquaeque dicitur signum, quia eis signamus, in qua parte coeli sol sit et alii planetae, et qua exierint, et ad quam debeant pertransire. Sed, quoniam illa nominibus animalium titulata sunt, ut aries, taurus, et caetera, circulus, quem continent, Ζωὴ enim est animal. Si quis autem causas nominum quaerat, vero talis est dispositio, quod propinquus nobis est Cancer, scilicet in confinio nostrae habitabilis et torridae; deinde Leo obliquando descendit, post Virgo, deinde Libra existens in medio torridae zonae; ultra quam est Scorpius, deinde Sagittarius, post quem est Capricornus a nobis remotissimus; deinde oblique ascendendo est Aquarius, post Pisces, deinde Aries, in medio torridae zonae Librae oppositus; supra est Taurus, postea, deinde cancer Quod signum cujus mensis sit, et quare, loquendo
Abbreviated transcription (Latin):
moueatur extra ipsum. neque
aliquid uł immobile uel minus
mobile uideamus. motus ñ sentit᷑
quod potest ꝓbari ꝑ nauim in mari
currentẽ: Motus gͦ stellarum uel
ꝑ imiobile. uel minus mobile. suꝑ¬
positum sentitur. numquam uͦ ꝑ
subpositum. ut ꝑsigna motum pla¬
netarum discernimus. quia mͦ sub
hoc signo mͦ sub alio mouentur:
Sitꝑ pͣdictas uͦ stellas. nichil est
uisibile. nec est ideo quod motus
illarum discerni possit: Mouentͤ
gͦ s infixe dicuntur quia motus
dixerunt .xii. esse circulos quoꝵ
duo sunt uisibiles. alii ininsibiles.
uisibiles galaxias. id est
lacteus circulus: Galac enim
est lac. xyos circulus. et dodiacus
icipit galaxias uixta septentrionẽ.
ex parte orientis. et obliquando
ꝑ cancrum et capͥcornum reuertit᷑
ad pͥncipium: Dicitur aũt ꝓpter
notabilem sui claritatem: Siqͥs
uͦ unde in illa sit partȩ ille no¬
tabilis splendor scire desiderat.
cendit. de canero uͦ ꝑlibram. ad

Expanded text:
moveatur extra ipsum, neque moveatur extra ipsum, neque aliquid vel immobile, vel minus mobile videamus: motus non sentitur, quod potest probari per navim in mari currentem. Motus ergo stellarum, vel per immobile, vel minus mobile superpositum sentitur, nunquam vero per suppositum, ut per signa motum planetarum discernimus, quia modo sub hoc signo, modo sub alio videntur. Supra dictas vero stellas nihil est visibile, nec est ideo quod motu earum discerni possit. Moventur ergo, sed infixae dicuntur, quia motus dixerunt esse circulos, quorum duo sunt visibiles, alii invisibiles. o ergo visibiles, galaxias, lacteus circulus, γάλαξ enim est lac, ἀγὀς, circulus, et zodiacus axias. Incipit galaxias juxta septentrionem, ex parte Orientis, et aliquando per cancrum et capricornum, revertitur ad principium. Dicitur autem sic propter notabilem sui claritatem. Si quis vero, unde in illa sit parte ille notabilis splendor, scire desiderat, cendit, de cancro vero per libram ad
Abbreviated transcription (Latin):
infixis fecimus mentionem. que¬
ramus utrum moueantur. uel
omino careant motu. et si mouen̾
sed a firmam̃to ut in eo infiras
ad ortum et occasum referri:
quia ignee sunt nature. nec aliquid
iethere uel ⁊ in aere sine motu
potest sustineri. s semꝑ in eodem
loco et circumse moueri: Tercii
dicunt easdem de loco ad locum
moueri. nullum tam̃ earum motũ
ab ocłis nr̃is sentiri. quia tantum
spatii in ꝑagratione suorum circu¬
lorum consumunt quod uita huma¬
na que breuis est. etiam ad brenẽ
punctum tam tarde ascensionis
comp̃hendendum ñ sufficit. Quã¬
uis huic sententiȩ. quod de loco
ad locum moueantur consentimꝰ.
aliam tam̃ rationem p̃tendimus.
quare motus earum non sentiatur.
que talis est: Omĩs motus discer¬
nitur. uel ꝑimmobile. uel mintis
mobile: Cum enim aliquid mo¬
uetur. si aliquid immobile. uel
minus mobile uidemus. cum illud
pteriri uel appropinquari uidemꝰ
motum sentimus: Si aut aliqͥd

Expanded text:
infixis fecimus mentionem, quaeinfixis fecimus mentionem, quaeramus utrum moveantur, vel omnino careant motu, et si moventused a firmamento, ut in eo infixas, ad ortum et occasum referri. quia igneae sunt naturae, nec aliquid in aethere vel in aere sine motu possit sustineri, sed semper in eodem loco et circum se moveri. Tertii dicunt, easdem de loco ad locum moveri, nullum tamen eorum motuum ab oculis nostris sentiri: quia tantum spatii in peragratione suorum circulorum consumunt, quod vita humana, quae brevis est, et ad breve punctum tam tardae accessionis comprehendendum non sufficit. Quamvis huic sententiae, quod de loco ad locum moveantur, consentimus: aliam tamen rationem praetendimus, quare motus earum non sentiatur, quae talis est: Omnis motus discernitur, vel per immobile, vel minus mobile. Cum enim aliquid movetur, si aliquid mobile, vel minus mobile videmus, cum illud praeteriri vel appropinquari videmus, motum sentimus. Si autem aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
tatum dicentes. et sic de aliis:
Quod genus tractandi maxime
est necessarrum: Eo enim scimus
de uno quoq signo. in qua parte
celi sit situm: Astrologiee uero
tractare est. dicere ea que uiden¬
tur in suꝑioribus. siue ita sint
uel non: Multa ibi nempe uiden¬
tur esse que ibi ñ sunt. quia fallit᷑
sicut tractat marcianus. yspaicꝰ.
sunt de illis dicere. siue ita uideat᷑
uel non: Qualiter inde tractant.
iulius firmicus phisolomeus:
Cum gͦ dictum est celum tegit
omĩa. astrologicum est. quia sie
iudetur. uel ether dicitur celum.
quia diuersis stellis celatum est:
suo calore et effectu stellaꝵ
firmat et temꝑat subdita Celum
ħ tegit omĩa. quia sub etherȩ ua
in ethere omĩa continentur. In
ethere dicuntur stelle infixe. ñ¬
ut gemine in auro. s quia in eodẽ
existentes. semꝑ in eadem parte
eiusdem uidentur: Alie dicunt᷑
erraticȩ. quia mͦ in hac. mͦ in illa
parte celi uidentur: Et qͣm de

Expanded text:
tatum dicentes, et sic de aliis. tatum dicentes, et sic de aliis. Quod genus tractandi, maxime est necessarium. Eo enim scimus de unoquoque signo, in qua parte coeli sit situm. Astrologice vero tractare, est dicere ea quae videntur in superioribus, sive ita sint vel non. Multa ibi nempe videntur esse, quae non sunt ibi quia fallitur visus, ut tractat Marcianus Hyspaicus sunt de illis dicere, sive ita videatur, vel non: qualiter inde tractant Julius Firmicus, Ptolomaeus. Cum ergo dictum est, coelum tegit omnia: astrologicum est, quia sic videtur, vel aether dicitur coelum, quia diversis stellis coelatum est.suo calore et effectu stellarum firmat et temperat subdita. Coelum igitur tegit omnia, quia sub aethere vel in aethere omnia continentur. In aethere dicuntur stellae infixae ut gemma in auro, sed quia in eodem existentes, semper in eadem parte ejusdem videntur. Aliae dicuntur erraticae, quia modo in hac, modo in illa parte coeli videntur. Et quoniam de
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest uideri. multominus ignis
qui subtilior est: Ueinde talis igneus
color ñ est: Ad quam dicimus. nichil
ibi uideri. s uisum ibi deficere. et
ex defectu uisus. quoddam spissum
ibi confingere: Cum enu radius¬
ille interior qui oꝑatur uisum. ad
suꝑiora dirigitur. nec est ibi obsta
culum quo reꝑcuciatur. deficit.
et deficiendo spissatur: S quia
transit ꝑ ocłm. in quo est aqueus
humor. et cristalleidos. uit de com¬
positione ocłi loquentes ostendemꝰ.
cum deficit. nec alius color ibi occur¬
rit. talem id est aqueu̾ sibi con¬
fingit: hic subicient: Sinichil
ibi uidetur. quomͦ dictum est.
celum tegit omnia: Stellas ẽẽ
infirmam̃to. in eodem.xii. ẽẽ cir¬
culos. in uno quorum sunt .xii.
signa. dicimus ne defectum ẽẽ
nr̃i uisus: huic gͦ quia auctori¬
tas uidetur. ex parte illius ista
Fabulose. Astrologiee. Astrono¬
mice. Fabulose loquitur. enenroth
eginus. aratus. taurum illum
esse translatum. et insignum mu¬

Expanded text:
non potest videri, multo minus ignis non potest videri, multo minus ignis qui subtilior est. Deinde talis, igneus color non est? Ad quod dicimus: Nihil ibi videri, sed visum ibi deficere, et ex defectu visus quoddam spissum ibi confingere. Cum enille interior, qui operatur visum, ad superiora dirigitculum quo repercutiatur; deficit, et deficiendo spissatur. Sed quia transit per oculum in quo est aqueus humor, et crystalleidos, ut de compositione oculi loquentes ostendemus, cum deficit, nec alius color ibi occurrit, talem, id est aqueum sibi confingit. Hic subjicient: Si nihil ibi videtur, quomodo dictum est: Coelum tegit omnia? Stellas esse in firmamento, in eodem esse duodecim circulos, in uno, quorum sunt duodecim signa , dicimusne defectum esse nostri visus? Huic ergo, quia auctoritas videtur, ex parte illius ista fabulose, astrologice, astronomice. Fabulose loquitur Nemrod, Hyginus, Aratus, taurum illum esse translatum et in signum mu
Abbreviated transcription (Latin):
dicent: Nos nescimus qualitͣ
hoc sit. scunus dm̃ posse facere Dise¬
ri. quid miserius quam dicere istud
est. quia deus illud facere potest.
nec uidere sic ẽẽ. nec rationem habe¬
re. quare sic sit. nec utilitatem osten¬
dere. ad quam hoc sit: Non enun
quidquid potest deus facere hoc
facit: Ut aũt uerbis rustici utar.
potest deus facere de trunco uitu¬
lum: fecit ne uinquam: Uel gͥ
ostendant rationem. uel utilitatẽ
ad quam hoc sit. uel sic ẽẽ indica¬
re desmant: Si gͦ aque ibi conge¬
latȩ ñ sunt. nec suꝑ eas alie: Cum
aut diuma pagina dicit. diuisit aquas
que sunt sub firmam̃to. ab his que
sunt suꝑ firmamĩtum. aera firmam̃tũ
uocauit. quia firmat tempora ter¬
rena: Suꝑ hunc aque sunt uapora¬
exponatur. posuit firmamitum in
medio aquarum. quam ius hoc plus
allegorice quam ad litteram dictũ
terum dicent: Quid est gͦ
quod ibi iiclemus spissum et¬
et aquei coloris: Ignis ñ est:
Si enim aer ex urmia sua subtilitate

Expanded text:
dicent: Nos nescimus qualiter hoc sit, scimus Deum posse facere. Miseri! Quid miserius quam dicere istud, est? quia Deus illud facere potest, nec videre sic esse, nec rationem habere quare sic sit, nec utilitatem ostendere ad quam hoc sit. Non enim quidquid potest Deus facere, hoc facit. Ut autem verbis rustici utar, potest Deus facere de trunco vitulum: fecitne unquam? Vel igitur ostendant rationem, vel utilitatem ad quam hoc sit, vel sic esse indicare desinant. Si ergo aquae ibi congelatae non sunt, nec super eas aliae. Cum autem divina pagina dicit, Divisit aquas quae sunt sub firmamento, ab his quae erant super firmamentum, aera firmamentum vocavit, quia firmat et temperat terrena. Super hunc sunt aquae vaporaexponatur: Posuit firmamentum in medio aquarum, quamvis hoc plus allegorice, quam ad litteram dictum deatur. Iterum dicent: Quid est ergo quid ibi videmus spissum et aquei coloris: ignis non est. Si enim aer ex nimia sua subtilitate