comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
decissionib nr̃is uł ex alut
consticoib quas aña fecim᷑
ex prima iustimaui codiciꝰ
edictõne aliquid recitare.
S ꝙ in p̃senti purgato ⁊
renouato codice nro stͥpt
recitet  cuiͣ script᷑am. ad si¬
⁊ digestoꝵ sine ulla siguor
dubietate cõscribi iussuuꝰ
ut om̃e & a nobis dĩspoĩe
est. ħ ⁊ inscripta᷑ ⁊ in ipsa
bis inanifesti fiant ⁊ ꝑ o
om̃e tp̃t optineant hanc
presentem legem ad freꝙ̃¬
tissimũ ordiuem nrm̃ dux¬
imus destinandaui. In noĩe¬

Expanded text:
decisionibus nostris vel ex aliis constitutionibus, quas antea fecimus, vel ex prima Iustiniani codicis editione aliquid recitare: sed quod in praesenti purgato et renovato codice nostro scrrecitetur. cuius scripturam ad siet digestorum sine ulla signorum dubietate conscribi iussimus, ut omne, quod a nobis compositum est, hoc et in scriptura et in ipsa bis manifesti fiant et per omne tempus obtineant, hanc praesentem legem ad frequentissimum ordinem vestrum duximus destinandam. D. XVI
Abbreviated transcription (Latin):
nula alia ex̃ corpus eiꝰd
codicis ꝯstitõne legenda
⁊ euĩ nemimi duuiũ est qd̾
si ꝙd in post̾m meliuis umi¬
eniat᷑ ⁊ ad ꝯstitõnem necͣcio¬
Sit redigend̾ ħ a nobis ⁊ ꝯ

Expanded text:
nulla alia extra corpus eiusdem codicis constitutione legenda,etenim nemini dubium est, quod, si quid in posterum melius inveniatur et ad constitutionem neces
Abbreviated transcription (Latin):
ius nͨ delegatio p̃cessĩt nͨ litis ꝯte¬
statio subsecuta sit utilẽ tũ marito
actõnẽ ad uiłitudinẽ eiꝰ qui uouiẽ
eiu̾it dari oport̾e sepe EXptũ est.
opr̃ ¶b cam̃ ꝓpͥũ debiti locatoriᷤᷤ
ꝯueuiri colouos᷑ pensionib ex pla¬
cito satiffacienteᷤ ꝑ ꝙͫ uiiuriusũ ẽ.

Expanded text:
vis nec delegatio praecesserit nec litis contestatio subsecuta sit, utilem tamen marito actionem ad similitudinem eius qui nomen emerit dari oportere saepe rescriptum est.o. Ob causas proprii debiti locatoris conveniri colonos pensionibus ex placito satisfacientes perquam iniuriosum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tem. D. icut iuiuitio lib̾a potestas
tractus ita reuũciare semel ꝯsti¬
tute obligoĩ adu̾sario ũ ꝯsentien¬

Expanded text:
. Sicut initio libera potestas tractus, ita renuntiare semel constitutae obligationi adversario non consentien
Abbreviated transcription (Latin):
ex facultatẽ si uolu̾it siue ꝑ mnaritũ
O iue ꝑ aliat ꝑsonas easd mnou̾e ac¬
cantõnes a marito retiꝑe securitate
ei ꝯpetente fatienda. dũ aut̃ apud
maritũ remanent cesd̃ cautones et
dolũ ⁊ diligentiã maritꝰ cirta eas
p̾stare debet qͣlem ⁊ tirca suas ress
hre inuenit᷑ ne ex eiꝰ iualiguitate

Expanded text:
it, sive per maritum sive per alias personas easdem movere accautiones a marito recipere, securitate ei competente facienda. Dum autem apud maritum remanent eaedem cautiones, et dolum et diligentiam maritus circa eas praestare debet, qualem circa suas res habere invenitur ne ex eius mal
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ exige̾ pot̾ litet ipe tpr̃ treatõis
fiteuissorẽ in minore ꝙͣ dos est qnͣ¬
titate dicit᷑ p̃stitisse hoc id̾ obs̾uat᷑
Seuciente ut dciũ ẽ curatore fec̾it

Expanded text:
 exigi potest, licet ipse tempore creationis fideiussorem in minorem quam dos est quantitatem dicitur praestitisse. Hoc idem observatur sentiente, ut dictum est, curatore fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
euũdare uuilla ꝓorsus budẽ tela
uichil peuitꝰ ferri uł fc̃i iã uł ad¬
huc inftĩ ab aliquo distrabat᷑ ꝑu
reddant᷑ iustru̾e ¶Si quis aut̃ a¬
ẽdicta uͥm uendid̾it boua eiꝰ unuil¬

Expanded text:
enumdare, nulla prorsus isdem tela , nihil penitus ferri vel facti iam vel adhuc infecti ab aliquo distrahatur. Preddantur, instruere Si quis autem aterdicta ubicumque vendiderit, bona eius uni
Abbreviated transcription (Latin):
ex belx ortam ⁊ auctã ciuilibs
que in se ppst romanꝰ moueb¬
pti in pacificis urĩ uupũ tem¬
porib a orit toniauo recludẽ
ut que belli calanutas iitͦdu¬
uit iͥ pacis lenitat sopiret et̃
qu̾iad̾u in multis capitłit lex
papia. ab ant̾iorib pͥncipibus
emiendata est ⁊ ꝑ desuetudiuẽ
abolita ita ⁊ a nobis curra cadu¬
coꝵ obseruatõne iniidiosum
suũ anuistat ingorem d ⁊ ipis
prudentissimis uris displicuit
multas innementib uias ꝑ qͣs

Expanded text:
ex bellis ortam et auctam civilibus, quae in se populus Romanus movebpti, in pacificis nostri imperii temporibus ab orbe Romano recludere, ut, quod belli calamitas introduxit, hoc pacis lenitas sopiret. Et quemadmodum in multis capitulis lex papia ab anterioribus principibus emendata fuit et per desuetudinem abolita, ita et a nobis circa caducorum observationem invidiosum suum amittat vigorem, qui et ipsis prudentissimis viris displicuit, multas invenientibus vias, per quas
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ obseruatio iusa ẽ ut ⁊ su¬
bstitutõnes introduce̾nt ne fi¬
ent caduca ⁊ si fcã sunt apud.
c̾tas ꝑsonas recurr̃e dispou̾ent
inas recludentes quas lex pa¬
pia. posuit in cadricis cid̾ ⁊ noꝰ¬

Expanded text:
 observatio visa est, ut et substitutiones introducerent, ne fiant caduca et, si facta sint, apud certas personas recurrere disponerent, vias recludentes, quas lex Papia posuit in caducis: quod et no
Abbreviated transcription (Latin):
titido mancipia uus obligasse
ꝓ uitua qmͣ astepistis petuia
quas creditor astepit uł eis qͣr¬
ꝑciꝑx potuit in usinul ꝯputa¬
tis ⁊ post in sortẽ extennato deb¬
ito residuũ offe̾ntib uł si non
actipiat ꝯsignat᷑ deponentib¬

Expanded text:
titulo mancipia vos obligasse pro mutua quam accepistis pecunia quas creditor accepit vel quas percipere potuit, in usuras computatis et post in sortem, extenuato debito residuum offerentibus vel, si non accipiat, consignat
Abbreviated transcription (Latin):
ferre deb̾e sua bona ꝑpecuo edcõ
cauet᷑. cũ hus ⁊ qui sui futurt.
eẽut si iiuo prẽ uati fuissent ⁊¬
ferri mauifeste significat᷑ et ein¬
aucipatis si legi date collatõnis
ñ pareat᷑ deuogandas actõnes
Iũ ẽ ambigui iuris.
ite ac ꝓ iuris rõue collatõuem

Expanded text:
ferre debere bona sua perpetuo edicto cavetur, cum his etiam, qui sui futuri essent, si vivo patre nati fuissent, conferri manifeste significatur, et emancipatis, si legi datae collationi non pareatur, denegandas actiones non est ambigui iuris. lte ac pro iuris ratione collationem
Abbreviated transcription (Latin):
actõnes hẽat pͥuilegia. ⁊ tredito¬
⁊ es alios autecedant. litet fũant
aut̾iores. ⁊ hoc tũ in ꝑsonalib
statuerant actõib. oi ypothetam
Respitiebant illico iusticie iugo¬
⁊ ẽ relaxabant. et seniorib ỹpoth¬
etis nouas mulieris ypothetas si
hẽat attõnes expellebant nͣ ad
fragilitatẽ imiliebrẽ Respiciẽtes.

Expanded text:
s habeat privilegia et creditores alios antecedat, licet fuerant anteriores. Et haec cum in personalibus statuerant actionibus, si hypothecam respiciebant, ilico iustitiae vigorem relaxabant et senioribus hypothecis novas mulieris hypothecas, si habebat actiones, expellebant, nec ad fragilitatem muliebr
Abbreviated transcription (Latin):
¶d ħ omĩa respicentes ⁊ reun¬
iuscentes qd ⁊ alias driat ꝯsti¬
tutõnes fecimꝰ ⁊ dotib nulieribꝰ
oubuenientes ¶ et ouitͣ in unñ
colligentes ec̃iuꝰ ex stiplatu at¬
instituenda. dedrmꝰ cuia ⁊ tati

Expanded text:
omnia respicientes et reminiscentes, quod et alias duas constitutiones fecimus pro dotibus mulieribus subvenientes, et omnia in unum colligentes sancimus ex stipulatu acinstituendam dedimus cuique eti
Abbreviated transcription (Latin):
auri quas sub imꝑio zeuoris diume
memorie pedauest deputatas arbi¬
tib tñ ꝯuffe̾ntas cirdioit Parca po¬
stĩoris subtanas pͥncipis. ut iã lib̾a.¬
atroui p̃fatã auri sũurã suie funude
amus singlis ⁊ seꝙͣt᷑ ab amplissinia

Expanded text:
ae, quas sub imperio Zenonis divae memoriae pedaneis deputatas arbitibus, tamen auferendas credidit parca posterioris subtilitas principis, ut iam liberaatroni praefatam auri summam sine fraude annis singuli
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ei lite̾ ut pote sui prõnũ existẽl
alieno iuri applicare qr satis abs¬
urdũ est ⁊ irracõnabile rẽ xͣ ui
suis bonis pure ͫ ostidet eaui
ad aliot posse tuͣfferie uł yro¬
thece pignoris ue uoĩe obliga¬

Expanded text:
non ei liceat utpote sui patrimonii existens alieno iuri applicare, quia satis absurdum est et inrationabile rem, quam in suis bonis pure non possidet, eam ad alios posse transferre vel hypothecae pignorisve nomine obliga
Abbreviated transcription (Latin):
Sit utrũ ne legatũ expunt au
aliquod inducat᷑ ei ad iutoriũ
ut iuri boui arbitratu ꝓtedat
electio. censemꝰ itaq si iit̾ ann¬
ale tp̃s ille qui eligẽ iussus ẽ

Expanded text:
sit, utrumne legatum expirat, an aliquid inducitur ei adiutorium, ut viri boni arbitratu procedat electio. Censemus itaque, si intra annale tempus ille qui eligere iussus est
Abbreviated transcription (Latin):
S qr gremiũ suũ nũꝙͣ rede¬
 until claudit eccͣa. obsecro
clementiam ur̃am ut si ꝓpͥo
errore depõito. ⁊ pua inten¬
tõne depulsa ad unitatem:
ecclie reũti uolueruit in u¬
estra cõmunione recepti iñ¬
dignatõis nr̃e remoueatis
aculeos ⁊ nobis int̾cedenti¬
bus beiugni aniui gr̃amꝯ

Expanded text:
 gremium suum numquam redeuntibus claudit ecclesia, obsecro clementiam vestram, ut, si proprio errore deposito et prava intentione depulsa ad unitatem ecclesiae reverti voluerint, in nostra communione receptis indignationis vestrae removeatis aculeos et nobis intercedentibus benigni animi gra
Abbreviated transcription (Latin):
Dẽ. Seruũ cõeui ñ ꝯsencientibꝰ
cohr̾dib oꝑ errorẽ ad eũ qͥ po¬
ssidet ꝑcin̾e credentib teneus cũ
oũus uerꝰ titulus deficiat ꝯuũ
ũ facit m in eo portones hr̃dita¬
rias assignatas peues sĩgulos su¬
u̾sus suigłos actio ꝓ hr̃ditarus
portõili creditori ꝑata mutari
bito reuiedio qui placitũ excedit

Expanded text:
nsentientibus coheredibus, sed per errorem ad eum qui possidet pertinere credentibus tenens, cum omnis verus titulus deficiat, suum non facit, sed in eo portiones hereditarias adsignatas penes singulos suversus singulos actio pro hereditariis portionibus creditori parata mutari bito remedio, qui placitum excedit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ea ꝓũ scͥpto eẽ leges exi¬
stimabat uł uiuo testatore
is qui aliquid ex testõ hu̾it
post testĩ ab hac luce sub¬
stral ebat᷑ uł ip̃u relictũ
expirabat forte qͣdã ꝯꝯdici¬
oue sub qua relictũ erat
deficieige quos uet̾es ap¬
pellalunt in tã caduci suł
mortuo iã testatore ħ ad
relictũ est deficiebat quis

Expanded text:
 non scripto esse leges existimabant: vel vivo testatore is, qui aliquid ex testamento habuit, post testamentum ab hac luce subtrahebatur, vel ipsum relictum expirabat, forte quadam condicione, sub qua relictum erat, deficiente, quod veteres appellabant in causa caduci: vel mortuo iam testatore hoc quod relictum est
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi antique beui uolencie ꝯs¬
antaneũ ⁊ naturali rõne sub¬
iuxui uitactũ ata illibatũ p̃ce¬
ꝑit custodiri in om̃e euũ ua¬
liturũ. ¶ꝑ scdo uo ordine
inquo ea u̾tiuit᷑ q̃ intã caduci¬

Expanded text:
i antiquae benevolentiae consentaneum et naturali ratione subnixum intactum atque illibatum praecipit custodiri in omne aevum valiturum. Pro secundo vero ordine, in quo ea vertuntur, quae in cau
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑta uoce caducũ iinicupa¬
bat᷑. ¶ Inpͥmo itaq ordiue u̾
ꝑ ñ scriptis esticebaut᷑ ea que
ꝑsonis iaui aute testm̃ mortu¬
is testator douasset statutũ fu¬
erat ut ea omĩa maneant ap̃
eos a quib fu̾ant relicta uisi
uaeuatis ul substitutus suppoĩtꝰ
uł ꝯiunctus fũat agregatur
tũc enũ ũ deficiebant q ad il¬
los puemebant nullo graua¬

Expanded text:
ducum nuncupabatur. In primo itaque ordine, ubi pro non scriptis efficiebantur ea, quae personis iam ante testamentum mortuis testator donasset, statutum fuerat, ut ea omnia maneant apud eos, a quibus fuerant derelicta, nisi vacuatis vel substitutus suppositus vel coniunctus fuerat adgregatus: tunc enim non deficiebant, sed ad illos perveniebant: nullo grava
Abbreviated transcription (Latin):
fid̾iꝯmissoꝵ pure ⁊il iudiẽ¬
ctũ relictoꝵ diem a mortes
testatoris cede et cũ tripa¬
lici moto ea q̃ in ultinus e¬
uatura tũc tp̃ris ꝯtũdebat

Expanded text:
fideicommissorum pure vel in diem relictorum diem a morte testatoris cedere. Et cum triplici modo ea, quae in ultimis enatura
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ cos ħrdes institu̾it qnͣ aut̃ eos hrdes
fustitu̾it Molet ex uolũptate de furicte
datus tutoꝵ a p̃sidib ꝯfir mari. ¶ Nullo
d̾ ex hus int̾ueniente oi res pupilla¬
res qui dati sut̃ ad mnistrau̾unt ptũ¬
tele actõne teuent᷑.¬

Expanded text:
des instituerit. Quando autem eos heredes non instituerit, solet ex voluntate defunctae datus tutor a praesidibus confirmari. Nullo vero ex his interveniente si res pupillares qui dati sunt administraverint, protutelae actione tenent
Abbreviated transcription (Latin):
rint ꝓuocari ꝑmutunꝰ ita ut ap¬
plłanti uidex p̾beat opunonis
exemplũ ⁊ acta cũ refutatorus
ꝑtiũ siuisꝙ lict̾is ad nos dirigit
Ap̾fectis aut̃ p̾torio ꝓnocare
nõ sinimꝰ. ¶ Qõ Si iuctus obla¬
tam nͨ teceptã a iudice applłoẽ
affirmet p̾fectos adeat ut ap̃
eos de integio litiget tamꝙͣ¬

Expanded text:
imus, ita ut appellanti iudex praebeat opinionis exemplum et acta cum refutatoriis partium suisque litteris ad nos dirigat. a praefectis autem praetorio provocare non sinimus. Quod si victus oblatam nec receptam ab iudice appellationem adfirmet, praefectos adeat, ut apud eos de integro litiget tam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ remonerũt ł tarde suspictõis rõne
mouerũt tũ alt̾ eoꝵ ñ soluendo effẽs
tit. uił suspitõis cam̃i agendo sua spõ¬
te iur pupilli ꝓdid̾unt nͭ ꝓtest eisͥ
dicentib ꝯtutorẽ suũ ũ admistͣset
pupillares residi uͦ ipĩ uit̾ se res ad¬
uniustrat õis duuserũt ũ ꝓhibet᷑ ad⁊¬
olescens ⁊ unũ ex hus ui solid̾ ꝯue¬

Expanded text:
erunt vel tardae suspicionis rationem moverunt, cum alter eorum non solvendo effectus sit, vel suspicionis causam agendo sua sponte iura pupilli prodiderunt. Nec prodest eis dicentibus contutorem suum non administrasse pupillares res. Sin vero ipsi inter se res administrationis diviserunt, non prohibetur adulescens et unum ex his in solid
Abbreviated transcription (Latin):
obẜuando ut ũ audeat tutor ub cura¬
tor res pupillares uł adulti alit̾ at
dicare nͥ pͥus uuentario publite fcõ
ẜm morẽ solitũ res ei tradant᷑ insi te
remoueant᷑ ⁊ peuis legituis q̃ cͣcͣ eoᷤ
ĩt̾iuate sunt subiatebũt ⁊ post ea
ꝑpetua inacula infamie notabunt
neco ab inꝑiali bñficio absolutõne ̃¬

Expanded text:
vando, ut non audeat tutor vel curator res pupillares vel adulti aliter atdicare, nisi prius inventario publice facto secundum morem solitum res eis tradantur: nisi tesremoveantur et poenis legitimis, quae contra eos interminatae sunt, subiacebunt et postea perpetua macula infamiae notabuntur, neque ab imperiali beneficio absolutione h
Abbreviated transcription (Latin):
li nimime iudex delegatus est
suspcũ udiceui putat aũꝙͣ lis
inchoet᷑ eũ recusare ut ad aliũ
currat᷑ ublłe recusatoĩt ei po¬

Expanded text:
li numine iudex delegatus est,suspectum iudicem putat, antequam lis inchoetur, eum recusare, ut ad alium curratur libello recusationis ei po
Abbreviated transcription (Latin):
reb adũsus prõuũ disdeptatõ fu¬
eraͣt ñ ꝓtuiꝰ ad licigand̾ curre de¬
bũas. Maxime aut̃ si ħ fate̾ aude¬
res sine atcitate c̾te u̾boꝵ eqͥtatẽ
petitoĩs tue ꝯmendare iudici po¬
ciusti om̃i honore prõno debitõ

Expanded text:
rebus adversus patronum disceptatio fuerat, non protinus ad litigandum currere debueras: maxime autem si hoc facere auderes, sine atrocitate certe verborum aequitatem petitionis tuae commendare iudici potuisti, omni honore patrono debito
Abbreviated transcription (Latin):
titulos ⁊ clarissime. pͥuił̾a digtatis. dũ¬
hus a quib in uis uocant᷑ oppon̾ese.
ac ne in fraudẽ legũ adu̾sarioꝵ¬
lis. qui hͦi dolo scientes couu̾int atͣ¬
ficicndi sũt publice siũe liota. ꝙͣ a

Expanded text:
titulos et clarissimae privilegia dignitatis his, a quibus in ius vocantur, opponere. Ac ne in fraudem legum adversariorlis, qui huiusmodi dolo scientes conivent, adficiendi sunt publicae sententiae nota
Abbreviated transcription (Latin):
eciit imdicet᷑ ut affecti plũbo ꝑꝑe¬
tius metalloꝵ supplicũs deputent᷑¬
¶ Qͥ quis gͥ lite pulsatꝰ cũ ipẽ ⁊ rei
Sit possõr ⁊ iur ⁊ t̾iculu᷑ illate sollẽ¬
puit᷑ pulsatoĩs exceꝑit ꝯtradicto¬
riis libłłis aut ticulis alt̾ius uorũ
credid̾it iugereud̾. eiꝰ possoĩs aut ca¬
ute q̃ sub hac fiaude aut retuĩe ut

Expanded text:
icetur, ut adfecti plumbo perpetuis metallorum suppliciis deputentur. Quisquis igitur lite pulsatus, cum ipse et rei sit possessor et iuris et titulum illatae sollemniter pulsationis exceperit, contradictoriis libellis aut titulis alterius nomen crediderit ingerendum, eius possessionis aut causae, quam sub hac fraude aut
Abbreviated transcription (Latin):
dem. S eruoo. quos nullo iui¬
re a creditore uenisse ditit pat̾
tinis uł tu soi hĩditas eiꝰ ad te ꝑd¬
tinet a possõrib petẽ potes qd̾
Si iisucapti sũt petat ur cuus
p̾ciũ eoꝵ a cleditore qui ñ iure

Expanded text:
. Servos, quos nullo iure a creditore venisse dicis, pater tuus vel tu, si hereditas eius ad te pertinet, a possessoribus petere potes. quod si usucapti sunt, petat pater tuus pretium eorum a creditore, qui non iure
Abbreviated transcription (Latin):
restituant cũ ea q̃ optai̾iut ꝯte¬
quͣt᷑. Si artib moras hettent ad
Solutõnẽ debiiꝰ coartandi sunt.
S. si quid eo noĩe neꝙͣ auro ur¬

Expanded text:
restituant, cum ea quae optaverint consequantur: si artibus moras nectent, ad solutionem debiti coartandi sunt. Sed si quid eo nomine in auro v
Abbreviated transcription (Latin):
uitã rẽ dñm ħĩturũ suã ꝑsonã fir¬
marũt ne ł ex hac machmnatõne ler
cir stribi iudeat᷑. Et̃iuiꝰ si quid cale
inposterũ emĩserit siue ꝓ una ꝑso¬
na quis litẽ mou̾e uolu̾it sũ ꝓ ali¬
quo corꝑe ł uico uł alia uiiu̾sita¬
te feͥdeiussionẽ qͦ solitã p̾stare litẽ

Expanded text:
iturum suam personam firmaverit, ne vel ex hac machinatione lex circumscribi videatur, sancimus si quid tale in posterum emerserit, sive pro una persona quis litem movere voluerit sive pro aliquo corpore vel vico vel alia universitate, fideiussionem quidem solitam praestare, l
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Aicet iudice accepto cum
cutore tuo egisti ipõ iure actõ tu¬
tele sublata nõ est /⁊ ido rusus e¬
undẽ iudicẽ pecieris utilem ccͣ ex¬
ceptõnem rei iudicate si de spẽ¬

Expanded text:
. Licet iudice accepto cum tutore tuo egisti, ipso iure actio tutelae sublata non est: et ideo si rursus eundem iudicem petieris, contra utilem exceptionem rei iudicatae, si de spe
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uullũ test̾m relictũ i st nouissi¬
mũ iuditiũ coĩt prĩs te qr eiuan¬
cipatũ ꝓbatũ fuut ab iutestato te
ad suitessionẽ pat̾u ã uenentem.
ad coll.itõnem forma eoitti ꝓpe¬

Expanded text:
ullum testamentum relictum vel novissimum iudicium communis patris teque emancipatum probatum fuerit, ab intestato te ad successionem paternam venientem ad collationem forma edicti perpe
Abbreviated transcription (Latin):
uuilla dict̾cone infcccente utr̃¬
in mãs spontas ꝓ lib̾is sins me¬
morati parentes douatõuẽ cõ¬
tułut. an in ipõs sponsos eaꝵ nͭ
ꝑ cos ead insponsas toniiciote¬
lebret᷑ ut in diuidendit reb

Expanded text:
ulla discretione intercedente, utripsas sponsas pro liberis suis memorati parentes donationem contulerint, an in ipsos sponsos earum, ut per eos eadem in sponsas donatio celebretur: ut in dividendis rebus
Abbreviated transcription (Latin):
tuet᷑. ¶Si uo ꝯsenciat c̾uituti
tatẽ reuotari ñ licet sic ꝑ ea
ũ sine dolo malo reꝑit᷑ iu fu̾i¬
tutẽ ꝯstitute snmle hrc̃ p̃iu¬
ꝯcͦũsia erit utr̃ ex seruitute ĩ
lb̾tatẽ petat᷑. au ex lib̾tate i
Muitutẽ sui ꝯceptõue manife

Expanded text:
tuetur. si vero consentiat servituti, rtatem revocari non licet, sic per ea, non sine dolo malo reperitur, in servitutem constitutae simile habere praeiuroversia erit, utrum ex servitute in libertatem petatur an ex libertate in servitutem" sui conceptione manife
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ¶ultis ratõib natalsb
ingenuis frib natis post delic¬
ti uł casib int̾uenientib singłor
cause status sepaut᷑. Nicħ itaq
uestorẽ status ⁊ cos quos frẽc
tuos asseu̾as in seruitutẽ uend

Expanded text:
. Multis rationibus natalibus ingenuis fratribus natis, post delictis vel casibus intervenientibus singulorum causae status separantur. Nihil itaque uaestionem et eos, quos fratres tuos adseveras, in s
Abbreviated transcription (Latin):
dem. S ob cãm iudicati pi¬
guora capta sũt ex eiꝰ autte cͥ
ab ea q̃ ꝯdempnata est rir q̃
alio subsetuta fuiss adu̾sus e¬
os debiusset dan actõnẽ quib
itissime Eꝵptũ est.¬

Expanded text:
. Si ob causam iudicati pignora capta sunt ex eius auctoritab ea quae condemnata est vel quae alio subsecuta fuisset, adversus eos debuisse dari actionem, quibus itissime
Abbreviated transcription (Latin):
dem.  icut c̾ti iur ẽ nilitẽ
qui scit se filiũ hr̃e. alios scͥpsit
hr̃des tacite eũ exhr̃dare intłłigi
ita si ignorans se filiũ Gre alios
Scͥbat hr̃des ũ ẽe filio ad ẽptaui¬

Expanded text:
. Sicut certi iuris est militem, qui scit se filium habere aliosque scripsit heredes, tacite eum exheredare intellegi, ita si ignorans se filium habere alios scribat heredes, non esse filio adempta
Abbreviated transcription (Latin):
deu. Si ex tautõue tua licet
e ypotheca data ꝯueuiri ceꝑis
exceptõue oppoĩta seu doli seu
ñ uum̾ate petume opellet᷑ peti¬
tã. quo ũ impleto ab solutõ seq̃t᷑.

Expanded text:
. Si ex cautione tua, licet hypotheca data, conveniri coeperis, exceptione opposita seu doli seu non numeratae pecuniae compelletur petitam: quo non impleto absolutio s
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃senti aut̃ ex nr̃a lege qmͣ
de assertõue tollenda posumiꝰ
iuꝙͣdã difficultatẽ ⁊ ucide ꝑicli¬
tãtẽ ꝯpendioto remedio fulciẽ¬
tores suꝑ lib̾tate iudiciũ agite᷑¬
bat᷑ Si u uiedio assertore litẽ
ageute assertus ab hac luce ẜ¬
uerit subtractus ueccͣitas i po¬
uebat᷑. uich̾oꝰ assertori litem
impłe ut eiuptor si uctus erat
beat regressũ adu̾sus uendito¬
rem ut ei qͣi lib̾e ꝑsoue ueu¬
asçertoꝵ uaua tioĩa reiocta st̃¬

Expanded text:
senti autem ex nostra lege, quam de adsertione tollenda posuimus, in quandam difficultatem incidere periclitantem, compendioso remedio fulcientores super libertate iudicium agitabatur, si in medio adsertore litem agente adsertus ab hac luce fuerit subtractus, necessitas imponebatur nihilo minus adsertori litem implere, ut emptor, si victus erat beat regressum adversus venditorem, ut ei quasi liberae personae venadsertorum vana nomina reiecta s
Abbreviated transcription (Latin):
expõitonẽ absu̾ut ⁊ edc̃is
dĩo qui litẽ eis iutulit siue
ulla dubietate assignabunt᷑.
¶Scire u̾o eos uolumꝰ qui a¬
liquẽ ad seruitutẽ uocant qd̾

Expanded text:
expositionem afuerint et edictis dominio, qui litem eis intulit, sine ulla dubitatione adsignabuntur. Scire vero eos volumus, qui aliq
Abbreviated transcription (Latin):
recuꝑata unm̾sũ se recepisse cã¬
uit nͨ de suꝑfluo cos quos u̾bis
obligau̾at ꝑ acceptilatõnẽ lib̾a¬
uit nͨ douatõis causa id fcm̃ est
xxub̾antis debiti iuitegra ei repe¬
titio competit.

Expanded text:
se recepisse cavit nec de superfluo eos qui verbis obligati erant per acceptilationem liberavit nec donationis causa id factum est, exuberantis debiti integra ei repetitio competit.
Abbreviated transcription (Latin):
cessũ erat ut exͣueos ab emptõ¬
ne remouent nͨ hoiẽs sono arͭ¬
bitͥo uendenda. distrahent S qr
grauis ħ uidet᷑ inuria q̃ uianis
honestatis colore uelat᷑ ut ho¬
minẽs de reb suis fate̾ aliqiuid
cogant᷑ inuiti supiore lege cas¬
sata unꝰqius suo arbittatu q̃r̾e
ur ꝓbare possit emptorẽ nͥ lex¬

Expanded text:
concessum erat, ut extraneos ab emptione removerent, neque homines suo arbitratu vendenda distraherent. Sed quia gravis haec videtur iniuria, quae inani honestatis colore velatur, ut homines de rebus suis facere aliquid cogantur inviti, superiore lege cassata unusquisque suo arbitratu quaerere vel probare possit emptorem.
Abbreviated transcription (Latin):
qu manifestã iuolenciã ꝯmise¬
runt argumentis ꝯuictus. testi
¶Sicut eiũ hoc obseruare dispo¬
sunuꝰ ita equũ est testib ꝓdu¬
ctis iustr̃is ꝙ ꝓlatis alus arg

Expanded text:
qui manifestam violentiam commiserunt, argumentis convictus, testibSicut enim haec ita observari disposuimus, ita aequum est testibus productis, instrumentis prolatis al
Abbreviated transcription (Latin):
si de statu ꝯstaret ꝑ tutores sen sx.
turatores negtã tua admunstrari deb̾ent.
lib̾tatis ꝯfͦu̾siã fĩ alleges ũ oportuit imp¬
ediri quo magis lib̾ali cã ordinata qr in¬
tim ꝓ lib̾o hab̾is turator tͥ daret᷑ ꝑ quẽ
de fendi causa tua pot̾¬

Expanded text:
si de statu constaret, per tutores sive curatores negotia tua administrari deberent, libertatis controversiam fieri adleges, non oportuit impediri, quo magis liberali causa ordinata, quia interim pro libero habebaris, curator tibi daretur, per quem defendi causa tua pot
Abbreviated transcription (Latin):
tem cecilio pp. Nubemꝰ cura ⁊ sol¬
ercia de fensoꝵ mume possessor¬
es maiorib mensuris ⁊ pond̾iba
susceptorib p̃grauaris cos de¬
p̃bensos ad iuditiũ dirigi ꝯipõ
cõmisse funidis uditio itiud et̃
ꝯtestari inutias seu lesiones su¬
cõfectio a defensorib denegrt᷑.

Expanded text:
 Caeciliano pp. Iubemus cura ac sollertia defensorum minime possessores maioribus mensuris et ponderibus a susceptoribus praegravari, sed eos deprehensos ad iudicium dirigi cum ipso commissae fraudis indicio. Illud etiam ontestari iniurias seu laesiones suconfectio a defensoribus denegetur,
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦꝵ sũptib ꝓ ficiant alimonie
pauꝑm. quos ad lau̾aci᷑ sub fida
berrima statuta coutempsu̾t. Noc
decrit antistitũ xͥaue religionis

Expanded text:
 sumptibus proficiant alimoniae pauperum: quos ad lavacrum sub fida berrima statuta contempserint. Nec deerit antistitum christianae religionis
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Si de possõne cuitutis ep̃¬
toĩs iustrĩs substractis in lib̾tatem
ꝓtlamat eutithia cũ petitori ꝓ¬
batõis houꝰ inꝯbat iuntentõne s¬
ua defecta hus inuari inuume ꝑ¬
ocest¶ Ilam si inseruitutẽ petat᷑
ad emuptõis ꝓbatõnẽ ũ est indici¬
is alus opus s sco̾ iustrõꝵ furtũ
iuoustrare sufficit.¬

Expanded text:
. Si de possessione servitutis emptionis instrumentis subtractis in libertatem proclamat eutychia, cum petitori probationis onus incumbat, intentione sua defecta his iuvari minime potest. Nam si in servitutem petatur, ad emptionis probationem non est indiciis aliis opus, sed instrumentorum furtum monstrare sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
Iu cum qͥ ex naufragio ut
incendio tepisse ł ui but reb
dãpn quid dedisse dr᷑ infra au¬
ii utilem ei cui res abest qͣdru¬
itã p̾s peu s olim statuta edicti

Expanded text:
In eum, qui ex naufragio vel incendio cepisse vel in his rebus damni quid dedisse dicitur, infra annum utilem ei cui res abest quadruitam praeter poenam olim statutam edicti
Abbreviated transcription (Latin):
ub ia  eod̾ sapło ꝓmłgatis esse
derogatũ quaꝵ altã ⁊ gordiaue ꝯ¬
sticutoĩs tensus ꝯtiuebat᷑. Cũ eĩ am¬
plore tractatu hĩto melior exitus
ꝯgregatis unus apparet ⁊ iu milit¬
es ⁊ inalios om̃s uiris ꝓbabilis ar¬

Expanded text:
is esse derogatum, quarum alteri et Gordianae constitutionis sensus continebatur. Cum enim ampliore tractatu habito melior exitus congregatis unus apparet et in milites et in alios omnes iuris probabilis ar
Abbreviated transcription (Latin):
pignore fiat tũc in ħ quod¬
debitũ excedit debitori omĩa iũ¬
licĩa dabit᷑ treditori seu dño
estunatõnẽ suꝑflu debitori ł
creditori debitoris ꝯ tõpentic¬
autela in eũ exponenda offer¬
re ¶Si u̾o creditor post ꝙ iure
lũit liceat quid̃ ei ħ fatr siꝙ

Expanded text:
pignore fiat, tunc in hopignore fiat, tunc in hodebitum excedit debitori omnia iulicentia dabitur creditori seu domino aestimationem superflui debitori vel creditori debitoris cum competenti cautela in eum exponenda offerre. Sin vero creditor, postquam iure luerit, liceat quidem ei hoc facere, si
Abbreviated transcription (Latin):
ignoratõne libare ci aut̃ in
tpr̃ statuto uł iuimine fu̾it in¬
uentus uł treditã pecuniã to¬
taui offerre nolu̾it tũt creditor
adeat tuliũ pͥncipale ⁊ p̃cib ꝑ¬
te hr̃e eaudẽ rem expectet ha¬
beat ꝙ ex druino oraculo eam
in suo diño ⁊ postꝙͣ hoc fu̾it
Subsecutũ pietatis utuitu ad¬
hẽat debitor uitͣ bieuuũ tp̃t in
Suã remi harmuauũ reu̾sũ exd¬
ic sacri oratuli iunũand̾. ⁊ lic¬
cat ei treditori qui iam dr̃s
fcũs est offerre debitũ cũ ⁊su¬
ris ⁊ dampius uitio eiꝰ credit¬
oris illatis quoꝵ qutitatẽ crea¬
ditor di suo ⁊ urrau̾ito maiut¬
starc ⁊ suũ pigiuis retupare
Gi aut buenniũ fu̾it elapsũ
pleuissime heãt rem creditoꝵ
Idemqi dũt iam iureuotabilẽ
staĩss si quid iuinus in pig¬
nore plus in debito inuenia¬
Sit creditori ouñs ratio ĩtegͣ
equa inueniat᷑ sme onũi du¬
bitatõne totã remi autea pig¬
uoratã ietineat Si aut̃ imnꝰ
quid̃ in debito ampliꝰ aut̃ in

Expanded text:
autem in tempore statuto vel minime fuerit inventus vel creditam pecuniam totam offerre noluerit, tunc creditor adeat culmen principale et precibus pbere eandem rem expetat habeatque ex divino oraculo eam in suo dominio. Et postquam hoc fuerit subsecutum, pietatis intuitu habeat debitor intra biennii tempus in suam rem humanum reversum ex die sacri oraculi numerandum, et liceat ei, creditori qui iam dominus factus est offerre debitum cum usuris et damnis vitio eius creditori illatis, quorum quantitatem creditor debet suo iuramento manifestare, et suum pignus recupeSin autem biennium fuerit elapsum, plenissime habeat rem creditor idemque dominus iam inrevocabilem factam. Sed si quidem minus in pignore, plus in debito inveniasit creditori omnis ratio integra. aequa inveniatur, sine omni dubitatione totam rem antea pigneratam retineat. Sin autem minus quidem in debito, amplius autem in
Abbreviated transcription (Latin):
censemꝰ ut fuie p̃sens sit delu¬
tor denũtiatio eisdẽ post bieu¬
uinciale tͥbuual treditor pe¬
tat ⁊ iudicẽ tertiorare festim
fiat debitori mauifestũ ꝑ a
paritõuẽ iudicis qd̾ a tredito¬
⁊e petitũ est ⁊ c̾tũ tp̃s statuaᷤ¬

Expanded text:
sens sit debitor, denuntiatio ei scilicet post bienvinciale tribunale creditor petat et iudicem certiorare festinefiat debitori manifestum per apparitionem iudicis, quod a creditore petitum est, et certum tempus statua
Abbreviated transcription (Latin):
in tp̃r siuie in alus ꝯuentõib
ea obseruari ꝓ quib int tre¬
ditorẽ ⁊ debitorẽ ꝯuentũ est
Ei aut̃ nilla pactio int̾ cesfe
li post biemiriũ ex quo ascest¬

Expanded text:
pore sive in aliis conventionibus ea observari, pro quibus inter creditorem et debitorem conventum est. sin autem nulla pactio intercesserli post biennium, ex quo attest
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃. Si creditor pignꝰ uire do¬
miui a ur̃a sereuitatiͤs possidẽ
Decut ⁊ post formã septi alio
auuo usuras a u̾obitͫ accepit
a bñficio impetrato recessisse

Expanded text:
. Si creditor pignus iure dominii a nostra serenitate possidere petiit et post formam praescripti alio anno usuras a vobis accepit, a beneficio impetrato recessisse
Abbreviated transcription (Latin):
oꝯp̃. Wctustissimã obseruatõe
q̃ nullate̾ in ipĩs reꝵ claruit
docuũtis. penitꝰ ẽẽ. duximꝰ aui¬
putandã. ĩmo magis clarioril
remediis corrigendã. Igͥ inpi¬
guorib q̃ iure dĩi possid̾e aͥi

Expanded text:
p. Vetustissimam observationem, quae nullatenus in ipsis rerum claruit documentis, penitus esse duximus amputandam, immo magis clarioribus remediis corrigendam. igitur in pignoribus, quae iure dominii possidere ali
Abbreviated transcription (Latin):
miͦ ꝯstituat᷑ ꝙ debitũ est ut
oĩa que de recepticia in diũsis
libris legis latoꝵ poĩta sunt
qui ⁊ ꝑ stipłonẽ possint exp¬
uicari ⁊ uemiue̾ moueat quod

Expanded text:
stituatur, quod debitum est, et omnia, quae de recepticia in diversis libris legislatorum posita sunt,qui et per stipulationem possint explicari. 1b . Et neminem moveat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte pecunie post iuuta litem lo¬
uoꝵ usuras inf᷑ant. i in fructib
tarus unientos aut exuite ꝑtep¬
tos uendid̾unt ꝓculdubio ẽ usuiᷤ
ã semisses dẽpente satis est.

Expanded text:
e post motam litem bonorum usuras inferant. Quod in fructibus tariis inventos aut exinde perceptos vendiderint, procul dubio est. Vsuras autem semisses dependere satis est.
Abbreviated transcription (Latin):
upilloꝵ tuoꝵ br̃dem extitisse ꝓpo¬
nas quͣiuit ut ꝑ fid̾iꝯmissũ hr̃dita¬
tem omoreret᷑ restitũet petita sit
uullam tũ adu̾sus debitores hr̃di¬
carios hũt pupilli cui actõuem
plane ut satis fid̾iꝯunssoꝵ noĩe ar¬
chuuedora det si modo cestator ⁊d

Expanded text:
upillorum tuorum heredem extitisse proponas, quamvis, ut fideicommissam hereditatem his cum moreretur restitueret, petita sit, nullam tamen adversus debitores hereditarios habent pupilli tui actionem. Plane ut satis fideicommissorum Artemidora det, si modo testator id
Abbreviated transcription (Latin):
deir ¶freditor qui fuudos ue do¬
mos pignori uł ypoteche acte¬
pit dampiñ udecidendis ar¬
boril ui domib q destruend¬
is ab eo datũ in rõnẽ debici¬
deduce togitꝰ ⁊ si dolo uł
tulpa temi dupoita dec̾iorem
fec̾it eo quo uoĩe pignoratit¬
ia actõne tenebit᷑ ⁊ ut calẽ
restituat qualis fũat tp̃r o¬
bligõis creditor aut̃ ueccrioᷤ
Sũptus quos cirta res piguo¬
raticias fec̾it exig̾e ñ ꝓhibet᷑¬

Expanded text:
 Creditor, qui fundos et domos pignori vel hypothecae accepit, damnum in decidendis arboribus domibusque destruendis ab eo datum in rationem deducere cogitur et, si dolo vel culpa rem suppositam deteriorem fecerit, eo quoque nomine pigneraticia actione tenebitur, ut talem restituat, qualis fuerat tempore obligationis. Creditor autem necessarios sumptus, quos circa res pigneraticias fecit, exigere non prohibet
Abbreviated transcription (Latin):
testes accipe ⁊ altutra ꝑte p̾sẽte
Q eos iuntroducit testio̾ia eoꝵ
caꝑt. huis aut̃ dieb estluentibꝰ
liceat quid̾ testib disced̾e in¬
dite uullã hũte licenciã eorꝰ

Expanded text:
testes accipere et alterutra parte praesente, quae eos introducit, testimonia eorum capere. His autem diebus effluentibus liceat quidem testibus decedere a iudice nullam habente lice
Abbreviated transcription (Latin):
dditib ul oꝑib ueudicanio sa¬
tratissue ur̃e legis p̾cepta tnͣ¬
sicrint ꝙͥ quid̾ officũ puiates
exilio dampuati ꝑpetuo bona
dubitent uendicanda rector uꝰ¬

Expanded text:
ditibus vel operibus vindicando sacratissimae nostrae legis praecepta transierint, quinque quidem officii primates exilio damnati perpetuo bona dubitent vindicanda, rector
Abbreviated transcription (Latin):
pupilli legatario ad qͥrat: suic iĩni¬
tilis ẽ. hͦi substitutio. qr fine lib̾tate
ĩ seruũ ꝓpͥm fcã est. meliꝰ ita nob̾
uidetꝰ iegatario euͭ ñ statim ad qͥri
sanctire. Q exp̾tand̃ eẽ sb̾sticutõis
euentũ. ⁊ siquid̃ pupillo mortuo lo¬
cus fu̾it substitutoĩ ⁊ lib̾ ⁊ hr̃c effi¬
ciat᷑. Si ã substitutio iniunne lotũ
hũit forsitã pupillo iã unpub̾tatẽ

Expanded text:
pupilli legatario adquiritur, sive inutilis est huiusmodi substitutio, quia sine libertate in servum proprium facta est. Melius itaque nobis videtur legatario eum non statim adquiri sancire, sed expectandum esse substitutionis eventum. et si quidem pupillo mortuo locus fuerit substitutioni, et liber et heres efficiatur: sin autem substitutio minime locum habuerit, forsitan pupillo
Abbreviated transcription (Latin):
alu̾it qui autz ex maiore ꝑte e¬
aui ampleyꝰ est siue uuꝰ ul li
lures sunt ñ statuu ⁊ siue ꝯten¬
tioso ꝓpoĩto uł ulla mora ea
restitu̾e nolu̾it S expͨtato ui¬
ditõꝵ strepitu ⁊ multis uari¬
iłꝙ t̾taminb bĩtis. post longũ
tp̃t ex suia iudicis uix eã re¬
id̾it cradelitatẽ eiꝰ ꝯpetenti

Expanded text:
 ex maiore parte eam amplexus est, sive unus vel si plures sint, non statim et sine contentioso proposito vel ulla mora eam restituere voluerit, sed expectato iudiciorum strepitu et multis variisque certaminibus habitis post longum tempus ex sententia iudicis vix eam reddiderit, crudelitatem eius competenti
Abbreviated transcription (Latin):
tor ꝯditõnẽ eoꝵ ũ ignorau̾it
ditore distracta sũt p̃ciũ hr̃c ex¬
solu̾e cogit᷑ uisi ꝯtraria defim¬
cti uolũptas ab hr̃dc estͣuiat᷑.

Expanded text:
tor condicionem eorum non ignoravit editore distracta sunt, pretium heres exsolvere cogetur, nisi contraria defuncti voluntas a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsulari iiro quẽ tã ordiua¬
ria ꝓcessio qui satra ur̃e pie¬
tatis ꝑit sublunauit orõ. i se
qui uiagistie potestatis sudo¬
rib clarus fartus ẽ. ut ei qͥ
magrĩ officioꝵ uł q̃storis of¬
ficio functus aut sacre urẽ
pietatis cubitulo pposicis
post depoĩtam ad uninst᷑ tõ¬
neui senatorio ꝯrdiui sociat᷑
est aut cui ura serruitat do¬

Expanded text:
iro, quem tam ordinaria processio quam sacra nostrae pietatis pariter sublimavit oratio, quive magisteriae potestatis sudoribus clarus factus est, vel ei, qui magistri officiorum vel quaestoris officio functus aut sacri nostrae pietatis cubiculi praepositus post depositam administrationem senatorio ordini sociatus est, aut cui nostra serenita
Abbreviated transcription (Latin):
d opetentẽ refãt pocestatem¬
debici postulent̾ punitiali ii¬
dicio destinati ibi euentũ ⁊ ud
itis uennui licrat fori p̃scͥptõ¬
nem oppon̾e p̃t̾ eos qͥ sp̃alit¬

Expanded text:
d competentem referat potestatemdebiti postulentur, provinciali iudicio destinati ibi eventum iudicitis nemini liceat fori praescriptionem opponere praeter eos qui specialit
Abbreviated transcription (Latin):
sacri uri strinus libellensib s.
Gollepia implentib audiant᷑ eo ꝙ
ꝓbatõnes iuiurias paciat᷑ Gedẽ¬
di quo ui aliqua secretaris ꝑte
q̃ iudicib inferior alt̾tantib u̾o

Expanded text:
sacri nostri scrinii libellensibus sollemnia implentibus, audiantur: eo qui probationes iniurias patiatur, sedendi quoque in aliqua secretarii parte, quae iudicibus inferior
Abbreviated transcription (Latin):
unne Mͥ uendicent facultateui
Sciant aut̃ ip̃i quo nͨ de se uł
sus facultatib iudicaturos alupͥ
iͭ ꝓbatis triminib nͥ prius ad
urãn piecate reculint posse
statũe ¶ Quociens aut̃ uiri il¬
lustres inꝓuincus ꝯstituti ũ hũ

Expanded text:
nime sibi vindicent facultatem. Sciant autem ipsi quoque nec de se vel suis facultatibus iudicaturos aliquid nec probatis criminibus, nisi prius ad nostram pietatem rettulerint, posse statuere. Quotiens autem viri illu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ euictõnes ut ꝯcussiones
ppetrasse firment᷑ exceptis iuĩ¬
delit hus qui armata ⁊mlicia
p̃dici fũt ul alus qui spali b¬
eueficio pͥucipali sese defendãt
ita tñ ut cui ex unlitrib uiriᷤ
curie noĩ uł cohortal officis

Expanded text:
superexactiones vel concussiones perpetrasse firmentur: exceptis videlicet his qui armata militia praediti sunt, vel aliis qui speciali beneficio principali sese defendant, ita tamen ut, cui ex militaribus viris curiae nomen vel cohortalis officii
Abbreviated transcription (Latin):
uidelici ꝓtinꝰ ab soluendo. in ꝯsu¬
lta quo tuũ sereuitate ꝓut legeᷤᷤ
Sauctunt coħ̾ceri. uͥ forte accus¬
ator quo ũ uiioris qͣ reus sit
lic auctas. ¶ uiros aut̃ illustres
in hac uiclita urbe degentes qͥ
Siue adurinstratõne honorarus
decorati fu̾int codicilł licet talẽ
progatiuã urẽ iussiouis m̃uerĩt
ut ad̾ ũ eg̾uit iudeant᷑ egisse

Expanded text:
idelicet protinus absolvendo inconsulta quoque nostra serenitate prout leges sanciunt coerceri, nisi forte accusator quoque non minoris quam reus sit lis auctoritas. Viros autem illustres in hac inclita urbe degentes, qui sine administratione honorariis decorati fuerint codicillis, licet talem praerogativam nostrae iussionis meruerint, ut quod non egerint videantur egisse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si b̾ ñ sit uł ab iutestato su¬
tcessores eam suscipiant ł si
nulli sint uł accipe noluint
ur aliquo moto ñ capiant
tũt ad nr̃m eratiũ teuolua¬

Expanded text:
 si hoc non sit, vel ab intestato successores eam accipiant vel, si nulli sint vel accipere nolunt vel aliquo modo non capiant, tunc ad nostrum aerarium devolva
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonã honꝰ fu̾it collatũ ħ nou
Seuciat is qui ñ aleuũ s suũ
rietãs ñ in octulto sit ratũ cũ
ido uideat᷑ testator disiũtĩ
ħ ieliquisse ut unusquisꝙ
Siũhorius ñ alieuũ agn¬
oscat. ¶am si ꝯͣriũ uoleb¬
at uulla erat diffitultas cõ¬
panctimn ea dispon̾e. ¶Que ã
antiquis legib dicta sunt ce
hus que ut iudiguis auferũ¬

Expanded text:
it collatum, hoc non sentiat is, qui non alienum, sed suum rietatis non in occulto sit ratio, cum ideo videtur testator disiunctim haec reliquisse, ut unusquisque suum onus, non alienum agnoscat. Nam si contrarium volebat, nulla erat difficultas coniunctim ea disponere Quae autem antiquis legibus dicta sunt de his quae ut indignis auferu
Abbreviated transcription (Latin):
ex hus qui disiuctim scͥpti
sunt aliquid euauestat. h õc
nõ ad solos disiũctos s ⁊̃ ad o¬
om̃s tã ꝯiunctos ꝙ disiunctos
ti u̾o ab ipõ testatoris sermoue
aꝑtissime sũt d̾iscreti. ⁊ fuũ

Expanded text:
ex his, qui disiunctim scripti sunt, aliquis evanescat, hoc non ad solos disiunctos, sed ad omnes tam coniunctos quam disiunctos ti vero ab ipso testatoris sermone apertissime sunt discreti et suum
Abbreviated transcription (Latin):
uctimꝰ nͥ trstator aptissime ⁊ ex¬
p̃ssim disposu̾it ut uni quidẽ
res solida. alus aut̃ estunatio
tim res relicta sit in eus ad qͥsi¬
eam accipiat. ħ solida eius fit qr
Smo testatoris om̃ib pͥma faci¬
e solid assignare uidet᷑. alur s¬
uꝑuenientib ꝑtem a pͥore au¬
strabentib ut ex alioꝵ quid̃ ꝯcu¬
rsu pͥoris legatum minuat᷑ ¶
u̾o nemo alius uenat uł ue¬
nire potuit tũt ñ uatuabitar
ꝑs que tͥefecit nͨ alis ascrescit. ut
eius qui pͥmus accepit legatum
augeri uideat᷑. ⁊ apud ipm qͥ
hẽ solidas tes reruaueat nulliꝰ
ꝯtursu diminuta. ⁊ id̾o si houꝰ

Expanded text:
ncimus, nisi testator apertissime et expressim disposuerit, ut uni quidem res solida, aliis autem aestimatio tim res relicta sit, in eius adquisieam accipiat, haec solida eius sit, quia sermo testatoris omnibus prima facie solidum adsignare videtur, aliis supervenientibus partem a priore abstrahentibus, ut ex aliorum quidem concursu prioris legatum minuatur, sin vero nemo alius veniat vel venire potuerit, tunc non vacuatur pars quae defecit nec alii adcrescit, ut eius qui primus accepit legatum augere videatur, sed apud ipsum qui habet solida res maneat nullius concursu demin
Abbreviated transcription (Latin):
iũptas militũ q̃ suꝑ ultimo uite
mͦ cortemplatõne mortis in sc̾ͥpt.¬
uram dedutit᷑. uim postrenu idic¬
ii obtineat ꝓponas ꝙ te at frẽm:
tuũ ad discnen p̾tii ꝑgentes o¬
ꝑ cõmunem mortis fortimã lui¬
tem pactos eẽ. ut ad cũ qui sups¬
tes fuisser ies erus cui casus finẽ
uite actͣulisset ꝑtiuent existẽte
.conditõne intlligit᷑ ex frĩs tui iu¬
ditio Qd pͥncipaliũ constitõnũ
ꝓmpto fauore firmat ⁊ͥ rei eiꝰ¬

Expanded text:
luntas militum, quae super ultimo vitae modo contemplatione mortis in scripturam deducitur, vim postremi iudicii obtineat proponasque te ac fratrem tuum ad discrimen proelii pergentes ob communem mortis fortunam invicem pactos esse, ut ad eum, qui superstes fuisset, res eius, cui casus finem vitae attulisset, pertinerent, existente condicione intellegitur ex fratris tui iudicio, quod principalium constitutionum prompto favore firmatur, eti
Abbreviated transcription (Latin):
ad emuptõnẽ ꝯtinente rei doua¬
dempnati pͥntipalis iuftessores
eligendi creditori potestas ñ adi
tideuissores treditor ut potestatẽ
ita int̾cessorẽ postulantẽ cedi gͥ
ypothece siue piguoris obligata

Expanded text:
ademptionem continente rei damnati principalis intercessores eligendi creditori potestas non adifideiussores creditor habet potestatem, ita intercessorem postulantem cedi sibi hypothecae sive pignor
Abbreviated transcription (Latin):
re obligari nemnẽ posse ꝯstet.
et si stipłone int̾po̾ita placita tͤ¬
ditor ñ ded̾it iufc̃u daudã ex¬
iifra qd hi rei q̃rela deferri dy
tuͣsiit. u l intͣ ħ intessauto iuri
ꝑitura sit nchꝰ ultꝰͣ hoc ꝗd acte¬
pisti Sortis a ce uõie pͣses pur¬
ucie exigi patiet᷑.

Expanded text:
re obligari neminem posse constet et stipulatione interposita placita creditor non dederit, in factum dandam exintra quod huius rei querella deferri debet, transiit vel intra hoc in testando iuri paritum sit, nihil ultra hoc quod accepisti sortis a te nomine praeses provinciae exigi patiet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcussionem iuculit uł aͥd tur
deliquit defuncto suitessores sy¬
eius in solid̃ alioqiũ in ꝙͣtũ ad eo ᷤ¬
ꝑuenit ꝯueniri iuris ab solutislĩ

Expanded text:
cussionem intulit vel aliquid deliquit, defuncto successores eius in solidum, alioquin in quantum ad eos pervenit conveniri iuris absolutissi
Abbreviated transcription (Latin):
Si qͣrta portõ lonoꝵ eiꝰ eid̾ curie debe¬
at᷑ eo ꝙ nullus forte ex mortius lib̾is
curalia uru̾a ꝑag̾e togit᷑ illo i udelit
obẜmanto ut hu quos iste naturalis
filiꝰ pꝰea ꝙͣ fortune turiali datꝰ ẽ. ꝓcre¬
au̾it ⁊ decuriones sine dubio funit et
turialia ꝑage̾ mim̾a ꝯpellant ¶i uͦ¬

Expanded text:
si quarta portio bonorum eius eidem curiae debeatur eo, quod nullus forte ex mortui liberis curialia munera peragere cogitur: illo videlicet observando, ut ii, quos iste naturalis filius, posteaquam fortunae curiali datus est, procreaverit, decuriones sine dubio sint et curialia peragere munera compellantu
Abbreviated transcription (Latin):
tonoꝵ eiꝰ uirem̃ hr̃e. duias uͦ alias ꝑteᷤᷤ
turiã tui apr̃e datꝰ ẽ. Di aut̾ mat̾
quid defuncti ñ suꝑẽẽt alui uͦ togn¬
ati ex mat̾ua linea descendentes ł as¬
tendentes uł ex lat̾e uenientes ad eiꝰ

Expanded text:
re, duas vero alias partes curiam, cui a patre datus est. Sin autem mater quidem defuncti non superesset, alii vero cognati ex materna linea descendentes vel adscendentes vel ex latere venientes ad eius
Abbreviated transcription (Latin):
siuis post̾iores debeant quoꝵ bñfi¬
tio ipĩ sũt iusti filii ⁊ nomẽ ⁊ or¬
diue subsecuti. Neꝙ eus u̾ismule
ẽ. eũ qui post ea uł douatõnẽ uł
dotẽ ꝯscͥpẜit ⁊ ab iuitio talẽ af¬
fectõnẽ cirta mulierẽ ñ hũisse que

Expanded text:
suis posteriores debeant, quorum beneficio ipsi sunt iusti filii et nomen et ordinem subsecuti. Neque enim verisimile est eum, qui postea vel donationem vel dotem conscripsit, et ab initio talem adfectionem
Abbreviated transcription (Latin):
N e quis ex corꝑe togatoꝵ mini¬
me curialib nexib illigatꝰ ꝓrunci¬
ales suscipiat functiones. scilii
ut ambientib claudat᷑ Ingressus
e unutis ueccessitas aufferatur.

Expanded text:
Ne quis ex corpore togatorum, minime curialibus nexibus illigatus, provinciales suscipiat functiones, scilicet ut et ambientibus claudatur ingressus et invitis necessitas auferatur.
Abbreviated transcription (Latin):
methas testoĩs ualet artari ea¬
ndem quoc̾q flagitante causiꝰ
coguitis tͥbui oportebit. Cim
intͣ spatiũ teteptũ angustari
nequenit. Quppe si in ꝯfinioͣ
legitimi tꝑr̃is petane eiuis t̾ios
ꝓ rogabũt dilatonẽ petitori de¬
negari ꝯueniet. In eius eum
arbitͥo fu̾at tũc inferre litigiũ¬
cũ causa pecite dilatõis mota sp¬
acio suꝑtiste posset uitludi. Ꝙ
Si deffensio rer. dilatõis suffrag¬
iũ postulau̾it eand̾ assta causa
petrata dim̾sio se se ult᷑ tpĩs dif¬
finctionẽ ꝓfãt /qua oilatõne
Si a reo impetrat᷑ ⁊ actor inq̃r¬

Expanded text:
metas restitutionis valet artari, eandem quocumque flagitante causis cognitis tribui oportebit. Sin intra spatium receptum angustari non queunt  quippe si in confinio legitimi temporis petantur, et eius terminos prorogabunt, dilationem petitori denegari conveniet: in eius enim arbitrio fuerat tunc inferre litigium, cum petitae dilationis mora spatio superstite posset includi. Quod si defensio rei dilationis suffragium postulaverit, eandem adserta causa  etsi impetrata dimensio sese ultra temporis definitionem proferat. Qua dilatione, si a reo impetretur, etiam actor in r
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝯueuiat cũ sallibritas leg¬
is ꝯstitute ad id sptare ideat᷑
ut rost suĩa ab ipõ qui de ap¬
plłatõne cognoscit recuesus
tores ad ꝓuincias reuiotã occõ¬
gaut cũ suꝑ ouũ causa lucpoĩ¬

Expanded text:
re conveniat, cum salubritas legis constitutae ad id spectare videatur, ut post sententiam ab eo qui de appellatione cognoscit recursus tores ad provincias remotam occasegant, cum super omni causa i
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e sine lucrũ siue dampnũ ad eñ
redũdare qui in seruitutẽ eũ trab¬
ebat ⁊ deuegari ei adu̾sus ei om̃s h¬
ereditarias actõnes nullo ex ħ ei p̃.¬
uiditio geu̾ando. ¶Si aut̃ qͣi liber
iustitutus ẽ. nulla dñi uł Gui men¬
tõne ĩ institutõne bĩta tũc nullo ⁊

Expanded text:
omne sive lucrum sive damnum ad eum redundare qui in servitutem eum trahebat et denegari ei et adversus eum omnes hereditarias actiones, nullo ex hoc ei praeiudicio generando. Sin autem quasi liber institutus est nulla domini vel servi mentione in insti