comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut tante minxculum maiestatis eo certius crederetur.
quod hunc nonsolũ ipse factũ creder&. sed &iam a
propheta p̃dictaĩ recoleret. Nam & hiric euange¬
listae id ÷ matheo moris est : omnia quȩ narrat &iã
ꝓpheticis ad firmare testimonus. Scripsit nãq
eugłm suũ ob̃ eoꝵ̃ ł maxime causã qui non exiudȩ¬
is credebaN: nec tamen a legiscerimoniis quamuis
renati in xp̃o uallebant euelli. & propterea sata¬
gebat eos a carnuli legis & ꝓphetarũ sensu. ad spĩ¬
talẽ quidexp̃o ẽ erigere: quaten sac nxmenta
xpĩ anȩ fidei tanto securius ꝑ ciperent. quanto
hȩc nonalia ec̃ quam ꝓphetȩ p̃ dixenent uidebant.¬
Ecce uirgo inquid inutero habebit & pariet fili¬
um. & uocabit᷑ nomeneius ẽmanuel
Quod ÷ interp̃tatũ nobiscum ds̃. Nomen saluatoris
quod nobiscum ds̃ aꝓpheta uocat᷑. utramq naturam
unius ꝑsone ipsius significat. Quienim aante tempr̃

Expanded text:
ut tantae miraculum majestatis eo certius crederetur, ut tantae miraculum majestatis eo certius crederetur, quo hoc non solum ipse factum praedicaret, sed etiam a propheta praedictum recoleret. Nam et huic evangelistae, id est Matthaeo moris est omnia quae narrat etiam propheticis affirmare testimoniis: scripsit namque Evangelium suum ob eorum vel maxime causam qui ex Judaeis crediderant, nec tamen a legis caeremoniis, quamvis renati in Christo, valebant evelli; et propterea satagebat eos a carnali legis et prophetarum sensu ad spiritualem, qui de Christo est, erigere, quatenus sacramenta fidei Christianae tanto securius perciperent, quando haec non alia esse quam quae pabebit, et pariet Filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum Nobiscum Deus . Nomen Salvatoris, quod nobiscum Deus a propheta vocatur, utramque naturam unius personae ipsius significat. Qui enim ante tempora
Abbreviated transcription (Latin):
bis nomen eius. ihm. Ipse enĩ saluũ faciet
populum suum a pectatis corũ
Quibus ꝓfecto uerbis modus conceptionis ei. simul&
dignitas partus edocet᷑ : quia uidelicet despũ scõ concepe¬
angłixp̃mnon appellat : in cotamen qđ acchimolo¬
glã nominisibũ exponens. ipsũ salutẽ ostendit auc¬
tort̃ populiq saluatorẽ. & populũ eiꝰ nuncupat.
manifesta ratione quia sit xpssignificat. ut ꝑ haec que¬
& quȩ nescierat discat ioseph & a contactu dĩ genetri¬
cis fundit᷑ mentẽ a moueat. Quã tam̃ dispensatione
iuste necessitatis. accipere iubet᷑ solo de nomine con¬
iugem: neuidelicet quasi adultera lapidaret̾ auidȩ¬
is. & ut in egyptũ fugiens haberet solatium masculi.
qui familiari cura. & tutor femineę fragilitatis. &
lici expositores & aliascausas: quare dĩ genetricẽ
io sepħ. accipere debuerit conulgẽ. quas in suis qui
uult inueniet locis. Ad i aut̃ euangelista
partui uirginali & iam ꝓphetici sermonis exemplũ

Expanded text:
bis nomen ejus Jesum. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. » Quibus profecto verbis, modus conceptionis ejus simul et dignitas partus edocetur, quia videlicet et de SpChristum non appellet, in eo tamen quod etymologias nominis Jesu exponens, ipsum salutis ostendit auctorem, populorumque salvatorem ac populum ejus nuncupat manifesta ratione, quia sic Christum significat ut per haec et quae nescierat dicat Joseph, et a contactu Dei Genitricis funditus mentem amoveat. Quam tamen dispensatione justae necessitatis accipere jubetur solo de nomine conjugem, ne videlicet quasi adultera lapidaretur a Judaeis, et ut in Aegyptum fugiens haberet solatium masculi, qui familiari cura lici expositores et alias causas quare Dei genitricem Joseph accipere debuerit conjugem, quas in suis qui vult inveniet locis. Adhibet autem evangelista partui virginali etiam prophetici sermonis exemplum,
Abbreviated transcription (Latin):
dicere qr đs: in eo. ñ aut̃ pot ÷ dicere ego
xds̃ unũ sum̃. Nec rurs qui uidet me. use¬
det hĩi. Hoc enĩ unigenito solũ filio c̃ue¬
nit. qͥ sic: in patre. ut sit ȩqualis patris. & sit
Sunũ cũ patre. cũ qͦ illi ÷ omnis honor & gła¬

Expanded text:
est in me, non autem potest dicere, ego et Deus unum sumus, nec rursus, qui videt me, videt Deum, hoc enim unigenito solum Filio convenit, qui sic est in Patre, ut sit aequalis Patri, et sit unum cum Patre, cum quo illi omnis honor et glo
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuat. & uictores incelis coronit:
Quib etiã uerbis illoꝵ redarguit tenen¬
tatẽ. qui sibi mortis laqueos tecendra
Stultissime enĩ de eiꝰ nece cogitabant cin
solũ in ipsũ nihil possent agere. uerutui
neminẽ desuis possent auferre. Uqui
ne hec dicendo suã uideret᷑ głam quno¬

Expanded text:
adjuvat, et victores in coelis coronat. adjuvat, et victores in coelis coronat. Quibus etiam verbis illorum redarguit temeritatem, qui sibi mortis laqueos tetenderant; stultissime enim de ejus nece cogitabant, cum non solum in ipsum nihil possent agere, verumetiam neminem de suis possent auferre. Verum ne haec dicendo suam videretur gloriam qu
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ felieit̃ intrando. Unde sequitur
Ego uitam aȩternam do eis
nulla unꝗ ariditate marcentia. sed inde¬
fectiua amoenitate uernantia
Et ñ peribt̃ inquit in ȩt̃nũ. quia pastor
eorũ & saluator talis ÷. apud quẽ nihil
omnino possit perire. Uidebant᷑ quiðe
perire scĩ martires oculis insipientiũ. cũ
hanc mortalẽ uitã ꝑtorm̃ta amittebant.
sed ñ peribt̃ in ȩt̃nũ quia soluti uinculis
carnis : debita sibi p̃mia axp̃o percipie¬
bant. Unde c̃sequent̃ adiungit᷑
Et ñ rapiet eas quisꝗ demanu mea. Iđ de
potestate mea. Cos enĩ quos semel prȩ¬
destinando xpc̃ assumpserit : nulla uis
diabolicȩ tẽptationis. ñ inmanitas hu¬
manȩ ꝑsecutionis de potestate ei por
indi oculis oues ñ fuer̃. Nitebant̃ qus̃
rent. ł cũ superati c̃stantia morientũ o¬
pora illoꝵ aut ignib exurenda tradie
aut aquis dissoluenda immergelunt.
facultatẽ. Sed nemo potest rapere dn
nu eiꝰ. qui scõs int̃certamina ut iunct

Expanded text:
itae feliciter intrando, unde sequitur: Et ego vitam aeternam do eis.nulla unquam ariditate marcescentia, sed indefectiva amoenitate vernantia. Et non peribunt, inquit, in aeternum, quia pastor eorum et salvator talis est, apud quem nihil eorum omnino possit perire. Videbantur quidem perire sancti martyres oculis insipientium, cum hanc mortalem vitam per tormenta amittebant: sed non peribant in aeternum, quia, soluti vinculis carnis, debita sibi praemia a Christo percipiebant. Unde consequenter adjungit: Et non rapiet eas quisquam de manu mea, id est, potestate mea. Eos enim quos semel praedestinando Christus assumpserit, nulla vis diabolicae tentationis, non immanitas humanae persecutionis de potestate ejus poin Dei oculis oves non sunt. Nitebantur quidem erent; vel eum superati constantia morientium, corpora eorum aut ignibus exurenda tradebant, aut aqua dissolvenda immergebant, facultatem. Sed nemo potest rapere de manu ejus, qui sanctos inter certamina ut vincant
Abbreviated transcription (Latin):
dere ut possima ognoscere. qr cognitio
merces : fidet᷑ Credentes enĩ intrabimus
inpotentias dnĩ . & cognoscem. quo modo
infilio est pat̃. & filius in patre : Sane scien
unius eideq substantiȩ. homo uͦ ÷ inđo ꝑ¬

Expanded text:
dere, ut possimus cognoscere, quia cognitio merces est fidei. Credentes enim intrabimus in potentias Domini, et cognoscemus quomodo in Filio est Pater, et Filius in Patre. Sane scienduunius ejusdemque substantiae, homo vero in
Abbreviated transcription (Latin):
ne meideẽ cõprobo cũ cos quos aut natu¬
ra imꝑfectos edidit. aut uiciũ depͣuauit.
aut certe infirmitas affix̃ potenti maiesta¬
te restauro: nolite credere mihi Siũ ista
facio quȩ nullus nis dĩ filius facere posret:
si mihi ñ creditis. his saltĩ operibus credite
Ut cognoscatis & creditis quia inme : pat̃.
& ego in patre
Dixerat iã operib credite: Hunc uterũ
dic̃ ut cognoscatis & credatis. Qđ tale est
ac sidicat. Credite. ut credatis & cognos

Expanded text:
ne me id esse comprobo, cum eos quos aut natura imperfectos edidit, aut vitium depravavit, aut certe infirmitas afflixit, potenti majestate restauro, nolite credere mihi. Si vero illa facio quae nullus nisi Dei Filius facere posset, si mihi non creditis, his saltem operibus credite. Ut agnoscatis et credatis, quia in me est Pater, et ego in Patre. Dixerat jam, operibus credite, nunc iterum dicit, ut cognoscatis et credatis. Quod tale est ac si diceret: Credi
Abbreviated transcription (Latin):
rant cũ dixisset ego & pat̃ unũ sumꝰ : am¬
plius uim uerboꝵ eĩ ferre ñ ualentes.qr
ipsi lapidea corda gestabant adlapides cucur¬
rerunt. Nam sequitur
Sustuler̃ lapides iudei. ut lapidarent eũ
Ierũ quia ille nec tunc uolebat. nec ab illis
ferientia brachia suo nutu continuit. &
udhuc eos alloquit᷑ Sequitur¬
Depondit eis iħc Multa bona opera osten¬
duob expatre meo. Uidelicet insani¬
tub infirmoꝵ. in assidua exhibitione
doctrinȩ & miraculoꝵ. Quȩ uniuersa ex
ptre se dic̃ ostendisse. ut se indicaret eiꝰ¬

Expanded text:
cum dixisset: Ego et Pater unum sumus, amplius vim verborum ejus ferre non valentes, quia ipsi corda lapidea gestabant, ad lapides cucurrerunt. Nam sequitur: Sustulerunt lapides Judaei, ut lapidarent eum. Verum quia ille nec tunc volebat pati, nec se am jamque ferientia brachia suo nutu continuit, et adhuc eos alloquitur. Respondit eis Jesus: Multa bona opera ostendi vobis ex Patre meo. Videlicet in sanitatibus infirmorum, in assidua exhibitione doctrinae et miraculorum, quae universa ex Patre se dicit ostendisse, ut se indicaret e
Abbreviated transcription (Latin):
der̃ ei Debono opere ñ lapidam̃te. sed de
blisphemia
uĩ ꝗinuiti & nolentes c̃fitent. nec posst̃
negare multor benificioꝵ bona sibi axp̃o
mpensa fuisse: Sed miseri qr qđ ille de sua
patris equalitate dixerat. blasphemiȩ
aeputabant. Csiderandũ ũ qđ dicunt.
uhomocũsis. facis te ipsum dm

Expanded text:
nderunt ei: De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia. Quanquam inviti et nolentes confitentur, nec possunt negare multorum beneficiorum bona sibi a Christo impensa fuisse, sed miseri, qui quod ille de sua et Patris aequalitate dixerat, pro blasphemia deputabant. Considerandum vero quod dicunt, Tu hom
Abbreviated transcription (Latin):
di filius. Quod etiã subsequent sos¬
tia ostendit. cum dicit
go & pater. unum sumus
siũ inquit sumꝰ. una nob substantia. una
diuinitas. ꝑfecta ȩqualitas. Quib uerb̃
actestanda monstrauit. Sabellius namq
dogmatirat unã eẽ. ꝑ sonã patris & filii.
quẽ reuincit cũ dic̃ ego & pat̃. ubi aꝑ¬
ussime duȩ sonant ꝑsonae. Sed udei qui¬

Expanded text:
d etiam subsequenti sententia ostendit cum dicit: Ego et Pater unum sumus. Unum, inquit, sumus, una nobis substantia, una divinitas, perfecta aequalitas. Quibus verbianiam, quam sit detestanda, monstravit. Sabellius namque dogmatizat unam personam esse Patris et Filii, quem convincit cum dicit, Ego et Pater, ubi apertissime du
Abbreviated transcription (Latin):
inlege urã. quia ego dixi du istis.
nlege urã dic̃ in lege uobdata: Sed &
hic notandũ. qđ hoc psalmi graphi testi¬
moniũ in lege scriptũ dic̃: Quia nimirũ
om̃s scripturȩ aliquando lex appellant᷑
generali uocabulo. Nnũꝗ distincte ꝑse
lex accipit᷑. & aꝓphetis distinguit᷑. sic̃ ipse

Expanded text:
estra, Ego dixi, Dii estis ? In lege vestra, dixit, in lege vobis data. Sed et hoc notandum, quod hoc psalmographi testimonium in lege scriptum dicit, quia nimirum omnes Scripturae aliquando lex appellantur generali vocabulo, nonnunquam distincte per se lex accipitur, et a prophetis distinguitur, sicut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
facere dilectionẽ. ut audistis contradi
facere ẽ. quiadsẽ dilectio. Nemodis
aut̃ diligit. habitat in eo sp̃ssc̃sds̃ quad
dm̃. aliemus ẽ abeo : ethicẽ. anticristis
Et quanuis intretbasilicũ : numerarind
filiosdĩ non potest. Habere enĩbaptito
et maluseẽ. potest. Accipere sicranei
corporis et sanguinis dñi : & maluscẽ p
test. Nam detulib scriptum est. Qui

Expanded text:
facere dilectionem, ut audistis contra Deum facere dilectionem, ut audistis contra Deum facere est, quia Deus est dilectio: Nemo dicat autem diligit inhabitat in eo Spiritus sanctus Deum alienus est ab eo, et hic est Antichristus, et quamvis intret in basilicam numerari inter filios Dei non potest. Habere enim baptismum et malus esse potest, accipere sacramentum corporis et sanguinis Domini, et malus esse potest. N
Abbreviated transcription (Latin):
¶mĩ sids̃ dilex̃ nos: et nosdebemꝰ inuicem dili¬
gere. Cumergo tantum nosds̃ nullis nr̃ĩs p̃¬
cedentib: ineritis dilex̃ ut diximus. curnos
inuicemꝰ hõdio hubemꝰ. nisi ut diabolo satis¬
faciumꝰ : & dĩ uoluntati repugnemus : Cur
inuidia ꝓximistimulum. nisiut ingraa¬
nob̵ dĩ dilectionem faciamꝰ.  Cur iracun¬
dia et zelomordem ꝓximos: utr̃asi dĩm
mandata despiciamꝰ. & non dõ sed didol
mancipemꝰ : Etcum hac ita sint fr̃s om
intentione omnicautelu. omnifestinato¬
ne. omniq sollicitudine. fugere ista &
hissimilia maludebemꝰ. etomnistudios
dĩ misericordiam diuitare. ut ȩtemu
possimꝰ supplicia euudere. Meminer
sollicite dellemꝰ. qr in tantũ dĩnos dilex̃
te sua retribuere digne ualeamꝰ. msut
nos inuicẽ puro cordẽ et casta ac sincenia
ritate diligamꝰ in dõ: non iniquo et noru
amore seculuri. Nihil nrĩs proximnssi¬
ciȩmus quod nob̵ metipsis fierinolumꝰ:
nihilboni qđ nob̵ metipsis fierioptamis

Expanded text:
ic Deus dilexit nos, et nos debemus invicem diligere. Cum ergo in tantum nos Deus nullis nostris praecedentibus meritis dilexit, ut diximus: cur nos invicem odio habemus, nisi ut diabolo satisfaciamus et Dei voluntati repugnemus? Cur invidia proximi stimulamur, nisi ut ingratam dilectionem nobis faciamus? Cur iracundia et zelo mordemus proximos? nisi ut Dei mandata despiciamus et non Deo sed diabolo nos mancipemus. Et cum haec ita sint, fratres, omni intentione, omni cautela, omni festinatione, omnique sollicitudine fugere ista et his similia mala debemus, et omni studio per Dei misericordiam devitare: ut aeterna possimus supplicia evadere. Meminisse sollicite debemus, quite sua retribuere digne valemus, nisi ut nos invicem puro corde et casta ac sincera charitate diligamus in Deo non iniquo et noxio amore saeculari. Nihil nostris proximis faciamus quod nobismetipsis fieri nolumus: nihil boni quod nobismetipsis fieri optamus
Abbreviated transcription (Latin):
ut nosquieram mortu in peccatis et indelictis
necati : ab omniliberaret peccato. remissionẽq
donuret omniũ criminum atq a mortenos
reuocaret aduitũ. Salus ꝓinfirmis mortuus
÷ xp̃s: ut nob salutẽ donuret aternum.
n hoc e caritus nonquasinos dilexerimus dm̃
sedipse prior dilex̃ nos. etmisit filium suum
ꝓpiciationem ꝓpeccatis nrĩs.
Nullis et enim meritis hominum: dĩpat̃ dilex̃
homines : sed sola tantum gratuita misericor¬
dia sua. intantum dilex̃ homines. utunicum
filium suum misiffmori ꝓpeccatis hominum.
ne homines amplius morerent᷑ in peccatis quicũ q.
eius oboedirent p̃ceptis. Et quia ꝑ inoboedien¬
tiam primihominis adammoriebant᷑ om̃s ho¬
mines dõ inpeccatis. ideo oboediens eẽ dignatus
ẽ ds̃ ipse filius dĩ dõ patrisuo usq ad mortẽ
ut ꝓhomine moreret᷑uita & salus:. ut sibi¬
omnib credentib uitȩ uiã aperiret. et secũ¬

Expanded text:
ut nos qui eramus mortui in peccatis, et in delictis necati, ab omni liberaret peccato, remissionemque nobis donaret omnium criminum atque a morte nos revocaret ad vitam. Salus pro infirmis, mortuus est Christus, ut nobis salutem donaret aeternam. In hoc est charitas, non quasi nos dilexerimus Deum, sed quia ipse prior dilexit nos et misit Filium suum propitiationem pro peccatis nostris. Nullis etenim meritis hominum Deus Pater dilexit homines: sed sola tantum gratuita misericordia sua in tantum dilexit homines ut unicum filium suum mitteret mori pro peccatis hominum, ne homines amplius moriantur in peccatis, quicunque ejus obedierint praeceptis. Et quia per inobedientiam primi hominis Adam moriebantur omnes homines Deo in peccatis: ideo obediens esse dignatus est, Deus ipse filius Dei Domino Patri suo usque ad mortem, ut pro hominum moreretur vita et salute, ut omnibus sibi credentibus vitae viam aperiret, eos
Abbreviated transcription (Latin):
prusex arserant. Etintantũ ut homins
mirarent᷑. dicentes.u
Qualis ÷ hic: quiauenti et mare oboedu¬
ed qd generalit̃ ad uniuersalẽ ecđan
Odiximus ꝑtinere : potest moraliterad
unã quamq animam iustiuiri refem
Quienim a brenuncians impietatẽ et setas¬
ria desideria. membra sua crucifigta
uicus et cõcupiscentis. quasicũ dñoni
ascendens: mare huiusȩ scłi transire d¬
siderat. Sed statimmotus magnusca¬
surgit in mari: quia ꝓcellatemptao¬
nis ex inuidia diaboliorta. mentẽ us
uiri ab ono ꝓposito commouere opta
Aliquando prauoꝵ̃ ꝑ secutionib exto¬
us. aliquando inpulsumaldrũ cogut¬
onũ interus. Nonnumquã etiã expi¬
pria fragilitate carnis. stimulis ontilo¬
tationum. Discipuli sergo cũ dnõnatꝰ
a scendentib fit commotio magnamma
ri : qr quanto magisquisq indm̃ꝓsid
tanto magisinuenit in scło quod duns
poitet. Exemplo israhelitarũ. qu&̧
apharaone dupliciter sunt afflcie¬

Expanded text:
prius exarserant, et in tantum, ut homines prius exarserant, et in tantum, ut homines mirarentur, dicentes: « Qualis est hic, quia venti et mare obeded quod generaliter ad universalem Ecclesiam diximus pertinere, potest moraliter ad unamquamque animam justi viri referri. Qui enim abrenuntians impietatem et saecularia desideria, membra sua crucifigit cum vitiis et concupiscentiis , quasi cum Domino navem ascendens, mare hujus saeculi transire desiderat. Sed statim motus magnus consurgit in mari, quia procella tentationis ex invidia diaboli orta, mentem viri justi a bono proposito commovere optat, aliquando pravorum persecutionibus exterius, aliquando impulsu malarum cogitationum interius, nonnunquam etiam ex propria fragilitate carnis, stimulis ortis tentationum. Discipulis ergo cum Domino navem ascendentibus, fit commotio magna in mari: quia quanto magis quisque in Dtanto magis invenit in saeculo, quod durius portet, exemplo Israelitarum, qui tunc a Pharaone duplici vexati sunt aff
Abbreviated transcription (Latin):
ani. & alioꝵ qͥ eccłam ñ mediocrit᷑ ꝑsecũ
tist̃. Ipse uero dormiebat. quia uirtutis
suȩ potentiã ñ ostendebat. Quasiemĩdor¬
blimuiscoronarent᷑. et reꝓbi decriͣdelitate
acrius dampnarent᷑. Et accescer̃. et suscita¬
uer̃ eum dicentes. Onẽ saluu nos perimus.
Quando fideles ecclesiastici uiri. intellegen¬
tes srillã ꝑsecutionis ꝓcellũ sua uirtute nec
tollerare. nec superare posse: totis deside¬
rus ad eũ cofugert̃. quiait in eugło. Sine
me nihil potestisfacere : dicente sillicũ ꝓphe¬
ta. Er surge quare obdornis dnẽ : ex surge
et nerepellasinfinẽ. Et illud. Ex surgẽ
ꝑ secutiones paganoꝵ. ad iubolo excitatas
quiescere fecit Nonnullos eorum ads¬
amfidẽ c̃uertens. aliquos in incredulit¬
te ꝑseuerantes corporalit̾ puniens.
Et factaẽ tranquillita seccłe. intantũit
ipsi imperatores. reges etprincipes: ugn
anȩ fidei colla submitterent. & ipsospst¬
modũ honorarent. inquoꝵ ꝑsecutione

Expanded text:
ediocriter persecuti sunt. « Ipse vero dormiebat, » quia virtutis suae potentiam non ostendebat. Quasi enim dorblimius coronarentur, et reprobi de crudelitate acrius damnarentur. « Et accesserunt, et suscitaverunt eum, dicentes: Domine, salva nos, perimus. » Quando fideles et ecclesiastici viri, intelligentes se illam persecutionis procellam sua virtute nec tolerare nec superare posse, totis desideriis ad eum confugerunt, qui ait in Evangelio: « Sine me nihil potestis facere , » dicentes illi cum Propheta : « Exsurge, quare obdormis, Domine? exsurge, et ne repellas in finem. » Et illud: « Exsurge, ecutiones paganorum a diabolo excitatas quiescere fecit, nonnullos eorum ad suam fidem convertens, aliquos in incredulitate perseverantes corporaliter puniens. « Et facta est tranquillitas » Ecclesiae, in tantum ut ipsi imperatores, reges et principes jugo Christianae fidei colla submitterent, et ipsos postmodum honorarent in quorum persecutionem
Abbreviated transcription (Latin):
dilectio ẽ purã & inmaculutu : pura. ab
omnilabe peccati. pura. a cogitatione ꝑ¬
uersa. pura. ab ociosa & inutili loquelu.
pura. ab omni opereinalo. pura. ab omni
concupiscentiamulu. et ab omnimalitia
pura : castusamor. dilectio sincera. dilectio
uera : amorfidelis amorquinutrit omne
bonũ amor qͥ fugit et odic omnemalũ A¬
mor sinequonihilẽ bonũ : amorsine quo ꝓ¬
cedit omnebonũ. Hunc quihabet: omnebo¬
num habet. qr ipsum dm̃ habet. quia ds̃caritus
est. In hoc apparuit caritasdĩ in nob: qm̃ fili¬
um suum unigenitũ misit ds̃ inmundũ. utui

Expanded text:
dilectio est pura et immaculata, pura ab omni labe peccati, pura a cogitatione perversa, pura ab otiosa et inutili loquela, pura ab omni opere malo, pura ab omni concupiscentia mala, et ab omni malitia pura, charitatis castus amor, dilectio sincera, dilectio vera, fidelis amor qui nutrit omne bonum, amor, qui fugit et odit omne malum, amor sine quo nihil est bonum, amor a quo procedit omne bonum. Hunc qui habet omne bonum habet, quia ipsum Deum habet, quia Deus charitas est. In hoc apparuit charitas Dei in nobis: quoniam filium suum unig
Abbreviated transcription (Latin):
tia fidei ac ꝑfidis ingerunt᷑. talis nonnũ¬
quã ꝑ uiso diuinitus ostendit᷑. Sepeemĩ
ita fideles intribulatione positossuꝑna pi¬
etus deseruis se uisa ẽ: ut quasi luborantes
inmari discipulos p̃terire ihs̃ uoluis se pu
quareme reppulisti: et quare tristisincȩ¬
do dum ad fligit me inimicus. dum con¬
fringit᷑ omniu ossamea. etcetr̃. Seddicant
inimici terrentes. ubiẽ ds̃coꝵ̃. quasi nau¬
fragium fessis minitantes apłis: dicit ipse
ds̃ eorum. Cum transieris ꝑ aquas tecũ
ero & fluminu non operientte. Cum
ambuluueris inigne non conbureris: & flã¬
manonardebit᷑ inte. Unde hoͥc quoq
recte subdit᷑.

Expanded text:
tia fidei atia fidei aquam provisio divinitus ostenditur. Saepe enim ita fideles in tribulatione positos superna pietas deseruisse visa est, ut quasi laborantes in mari discipulos praeterire Jesus voluisse putaQuare me repulisti? et quare tristis incedo, dum affligit me inimicus? Dum confringuntur omnia ossa mea, etc. . Sed dicunt inimici terrentes, Ubi est Deus eorum? quasi naufragium fessis minitantes apostolis. Dicit ipse Deus eorum: Cum transieris per aquas, tecum ero, et flumina non operient te: cum ambulaveris in igne, non combureris, et flamma non ardebit in te . Unde hic quoque recte sub
Abbreviated transcription (Latin):
itu scripsit. Corporale pondus non habu¬
isse scđm carnem dnm̃: sed absq. pondere
& corpore suꝑmare deanbulusse. At
contrafides catholica. &x pondus scđm
carnem habere eum p̃dicat : & onus corpo¬
reum. et cum pondere atq onore corpora¬
li incedere suꝑaquas. non in fusis pedibus:
Nondionisius egregius ec desiustioos scripto¬
res: inopusculis de diuinis nominib: hoc
modo loquit᷑. Ignoramus enim qualit̃
deuirgineis sanguinib alia legep̃. ter
naturalẽ formabut᷑ : et qualit̾ non in¬
fusispedib corporale pondus habenti¬
bus. et materiale honus de ambulabat
inhumidã & instabilem substantiam.
Quomodo aut̃ uolebateos dñs p̃terire. tam¬
quam alieos ad quos depericulo nau fragu
liberandus aduenerat : nisiut adhoram
turbati et pauentes. sed continuo liberati.
ampliusereptionis suȩ miraculum stuperens.
acmaiores ereptorisuo grãs referenT. Quia
& intempestatib passionum quȩ ꝓconstan¬

Expanded text:
ita scripsit, corporale pondus non habuita scripsit, corporale pondus non habuisse secundum carnem Dominum: sed absque pondere et corpore super mare deambulasse. At contra fides catholica, et pondus secundum carnem habere eum praedicat, et onus corporeum, et cum pondere atque onere corporali incedere super aquas non infusis pedibus. Nam Dionysius, egregius inter ecclesiasticos scriptores, in opusculis de divinis Nominibus, hoc modo loquitur: Ignoramus enim qualiter de virgineis sanguinibus alia lege praeter naturalem formabatur, et qualiter infusis pedibus corporale pondus habentibus, et materiale onus, deambulabat in humidam et instabilem substantiam. Quomodo autem volebat Dominus eos praeterire, tanquam alienos, ad quos de periculo naufragii liberandos advenerat, nisi ut ad horam turbati et paventes, sed continuo liberati, amplius ereptionis suae miraculum stuperent, ac majores ereptori suo gratias referrent? Quia et in tempestatibus passionum quae pro constan
Abbreviated transcription (Latin):
luculo ad ꝓpinquante & lucifero solis dieiq
exortũ ꝓminente : uenitdñs. et suꝑ ambu¬
lunstumida fretiterga cõprimit quia
cum pressuris obsita fragilitus humunu
pusillitatẽ iuiriũ suurũ considerat. nihil
erga se aliudquam tenebras angustiurũ
& aestuscerint hostium confringentium.
Cum uero mentẽ ad suꝑni lumen p̃sidii. &
ꝑpetuudona retributionis erexerit:
qua sunt̃ umbras noctis repente ex ortũ
luciferi conspicit quidẽ ꝓximũ nunciet :
lucifernamq cũ plurimũ tres horas noctis.
id ÷ totã uigiliũ matutinum in luminare
ꝑhibet᷑. Aderitq dñs. qui sopitis tempta¬
tionũ periculis plenũ libertutis fidutiã
suȩ ꝓtectionis attribuat. Sequitur.
Etuolebat p̃terire eos. At illiut uiderunt
eum suꝑmare ambulantẽ. putuuerunt
phantusmu eẽ. et exclamuuerunt.
Omnes enim eum uider̃ & turbati suN:
Idhucheretici putant phutus mu
Deniq theodorus pharanitanus quondã ep̃s.

Expanded text:
luculo appropinquante, et lucifero solis dieique luculo appropinquante, et lucifero solis dieique exortum promittente venit Dominus, et superambulans tumida freti terga compcum pressuris obsita fragilitas humana, pusillitatem virium suarum considerat, nihil erga se aliud quam tenebras angustiarum, et aestus cernit hostium confligentium. Cum vero mentem ad superni lumen praesidii, et perpetuae dona retributionis erexerit: quasi inter umbras noctis repente exortum Luciferi conspicit, qui diem proximum nuntiet. Lucifer namque cum plurimum, tres horas noctis, id est totam vigiliam matutinam illuminare perhibetur. Aderitque Dominus qui, sopitis tentationum periculis, plenam libertatis fiduciam suae protectionis attribuat. Sequitur: Et volebat praeterire eos. At illi ut viderunt eum super mare ambulantem, putaverunt phantasma esse, et exclamaverunt. Omnes enim eum viderunt, et conturbati sunt. Adhuc haeretici putant phantasma Denique Theodorus Pharanitanus quondam episcopus
Abbreviated transcription (Latin):
aem suam asperantib inse : quin potius &
certantescũ hostib et uincant adiuuat. &
uctores ineternum coronat. Onde hic qͦq
aperte dicit᷑. quia uidit eos luborantes
inremigando. Videt quippe dñs suos labo¬
rantes mmari. quamuisipse positu s inter¬
ra: quia et si ad horam differre uidet᷑
auxiliuĩ tribulantis impendere. nihilho¬
minus eosne intribula tibnib deficiant sue
respectu pietatis corroborat. Et aliquando
etiũ manifesto aduitorio uictis aduersitutib
quasicalcatis sedatisq fluctuũ uoluminib
liberat: sicut hicquoq subsequenter in sinu¬
atͥ cumdicit᷑.
tcirca quartũ uigiliã noctis: uenit adeos
tationes et uigiliȩ militures: inter: horirũ
spaciu diuidunt᷑. Quando ergodicit quar¬
tu uigilia noctis uenis ad eos dnm̃. osten¬
dit totu nocte peredytatos. & extremo
noctis tempr̃ eis auxilium p̃bitũ. Labora¬
bant ergo tota noctis opace tempr̃. sed di¬

Expanded text:
ciem suam a sperantibus in se: quin potius et ciem suam a sperantibus in se: quin potius et certantes cum hostibus ut vincant adjuvat, et victores in aeternum coronat. Unde hic quoque aperte dicitur: Quia vidit eos laborantes in remigando. Videt quippe Dominus laborantes in mari, quamvis ipse positus in terra: quia etsi ad horam differre videatur auxilium tribulatis impendere, nihilominus eos ne in tribulationibus deficiant, suae respectu pietatis corroborat, et aliquando etiam manifesto adjutorio victis adversitatibus, quasi calcatis sedatisque fluctuum voluminibus, liberat, sicut hic quoque subsequenter insinuatur, cum dicitur: Et circa quartam vigiliam noctis venit ad eos, Stationes et vigiliae militares inter horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit, quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit eos tota nocte periclitatos, et extremo noctis tempore eis auxilium praebitum. Laborant ergo toto noctis opacae tempore, sed di
Abbreviated transcription (Latin):
crat nauis in mediomart : & ipse solus int¬
ra. Etudens eos laborantes in remigan¬
Qdo : erat enimuentus contrariuseis.: etrłq¬
uantes & inmundoꝵ̃ flatusspirituum
ad quietẽ patriȩ caelestis. quasi ad fidem
litorisstationem ꝑuenire conat᷑. Obi
benedicit᷑ quia nauis erat in medio mari.
&xipse solus in terra. quia nonnumquã
ecłu tantis gentilium pressuris. non
solum ad flictu. sed et foedutuẽ. utsi
fieriposset redemptor ipsius eam pror¬
susdeseruisse adtem pus uideret᷑. Unde
c̃illu uox eius inter undasꝓcellusq temp¬
tationum urne tiũ dep̃ hensȩ atq auxiliũ
ꝓcectionisillius gemebundo clumore quȩ¬
rentis. Et quid dnẽ recessistilonge. despi¬
cis inoportuntatib intribulatione. quȩ
pariter uocẽ inimici ꝑ sequentis ex ponit
insequentib psalmi subiciens. Dix it enĩ
incordesuo oblitusẽds̃ : auertit faciem suũ
reudeatusq in finem. Verum ille non obli¬
uscit orationem pauperũ. neq auertit fa¬

Expanded text:
 ipse solus in terra. Et videns eos laborantes in remigando, erat enim ventus contrarius eis. Lsantis, et immundorum flatus spirituum ad quietem patriae coelestis quasi ad fidam littoris stationem pervenire conatur. Ubi bene dicitur, quia navis erat in medio mari, et ipse solus in terra. Quia nonnunquam Ecclesia tantis gentilium pressuris, non solum afflicta, sed et foedata est, ut si fieri posset redemptor ipsius eam prorsus deseruisse ad tempus videretur. Unde est illa vox ejus inter undas procellasque tentationum verrentium deprehensae, atque auxilium protectionis illius gemebundo clamore quaerentis. Unde quid, Domine, recessisti longe, despicis in opportunitatibus, in tribulatione ? Quae parin sequentibus psalmi subjiciens: Dixit enim in corde suo, Oblitus est Deus, avertit faciem suam ne videat usque in finem. Verum ille non obliviscitur orationem pauperum, neque avertit fa
Abbreviated transcription (Latin):
iram. quomodo adõquęrit medelũ : Siqis
aduersus aliquẽ habet querelũ. unusquisq
malitia ꝓximi sui nememinerit: neforte
cogam᷑. Sicut et dñsdonauit uob: ita etuos.
Sulle indulsit. qui potuit iuste uindicare :¬

Expanded text:
omino quaerit medelam, etc. Si quis adversus aliquem habet querelam. Unusquisque malitiae proximi sui non meminerit: ne forte cogamur. Sicut et Dominus donavit vobis, ita et vos. Si ille indulsit qui potuit: vindicta,
Abbreviated transcription (Latin):
Vel certe ut quidã uolunt ab orientȩ ueno
dente gentiles: quia ultimi dnm̃ ꝑcepes
occidente : qͥ post multa flagitia ꝑpes
ab omni potentẽ dnm̃ cõuertunt᷑. Gla
oriente : qͥ ab ipsa infantia uł puerituaa
seruit. Ab occidente. qͥ in senectute. ud
dacrepita ȩtate ad dĩseruitutẽ cuests
Recumbere aut̃ cũ abraham. et isaac al
cob in regno cȩłoꝵ ẽ. in fide patrardus
gentes requiescere. et illũ credere uenss
que scĩpatriarchȩ uenturũ ꝓphetauti
Terbilis aut̃ deuidcis p̃dicit̾ sententa ae¬

Expanded text:
Vel certe, ut quidam volunt, ab oriente venerunt t, ab occidente gentiles, quia ultimi Dominum percab occidente, qui, post multa flagitia perpetrata, ad omnipotentem Deum convertuntur. Vel, ab oriente, qui ab ipsa infantia vel pueritia Deo servit: ab occidente, qui in senectute vel decrepita aetate ad Dei servitutem convertitur. Recumbere autem cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum, est in fide patriarcharum gentes requiescere, et illum credere venisse, quem sancti patriarchae venturum prophetaverunt. Terri bilis autem de Judaeis p
Abbreviated transcription (Latin):
Iurgens i dñsuentis etmari imperauit.
quando suã resurrectionẽ manifestans
discipulis . et ĩ eoꝵ̃ mentib dubitationẽ qui¬
escere fecit. et frementis iudeoꝵ populi
seuitiã cõpressit. impletu ꝓphetia quȩ
dicit. Terratremuit etquieuit. cũ resur¬
geret inuidiciods̃. ut saluos faceretom̃s
mansuctos terre.
Porro homines miratis dicentes. Qualis ÷
hic Quiauenti etmare oboediuntei.
Non hoc apłi dixisse putandi sunt : sed
nautȩ eireteriqͥerant innaui. Sed siqͥs
contentio E hocapłos dixisse defendat.
noueriteos homines eẽ. appellatosqr ad¬
huchumana sapiebant. Nã siquis diui¬
nitatisnaturã c̃siderẽt. nẽ hoc mirũ. siuentis
& mari potuitimperare: q cuncta exni¬
hilo potuit creare. Ipsc enĩerat innaui. qͥ
in principio terminũ c̃stituit maris dic̃s
Hucusq uenes : et ñ ꝓcedensam plius. ethic
constringes tumentes fluctus tuos. sossum
quoq et hanc dnĩ nauigationẽ ad genera

Expanded text:
us, ventis et mari imperavit, quando suam resurrectionem manifestans discipulis, et eorum mentibus dubitationem quiescere fecit, et frementis Judaeorum populi saevitiam compressit, impleta prophetia quae dicit: « Terra tremuit et quievit, cum resurgeret in judicio Deus, ut salvos faceret omnes mansuetos terrae . » « Porro homines mirati sunt, dicentes: Qualis est hic, quia venti et mare obediunt ei? » Non hoc apostoli dixisse putandi sunt, sed nautae et caeteri qui erant in navi. Sed si quis contentiose hoc apostolos dixisse defendat, noverit eos homines esse appellatos, quia adhuc humana sapiebant. Nam si quis divinitatis naturam consideret, non est hoc mirum, si ventis et mari potuit imperare, qui cuncta ex nihilo potuit creare. Ipse enim erat in navi, qui in principio terminum constituit maris, dicens: « Hucusque venies, et non procedes amplius, et hic confringes tumentes fluctus tuos . » Possumus quoque et
Abbreviated transcription (Latin):
nouissime increpabat᷑ illoꝵ̃ incredulitas.
& duritia cordis: quiahis qͥuiderant eũ
resurrexisse ñ credider̃. De hac modicita¬
te fidei argueluntur illi. qͥ ad nõ audierant
Ostultiettardi corde ad credendũ: inom̃ib
quȩ locuti sunt ꝓphete.¬

Expanded text:
ncrepatur illorum incredulitas, et duritia cordis, quia his, qui viderant eum resurrexisse, non crediderunt. De hac modicitate fidei arguebantur illi, qui a Domino audierant: « O stulti et tardi corde ad credendum in omnibus quae locuti sunt prophet
Abbreviated transcription (Latin):
sequat᷑. Etiterũ. Qui uult uenire p̾me
ab neget semetipsũ ettollatcrucẽsuam
& sequat᷑ me. Sed dnm̃ nauẽ ascendente.
motus magnus fact̾ ÷ inmari. qu illo incru¬
cependente. commotio facta ÷ inpopu¬
louideoꝵ. Quasi enĩ mare tumebat.
quando uideoꝵ populus fremens clama¬
bat crucifige. crucifige eũ. Tantum
igit᷑ mot̾ maris p̃ualuit. ut nauicula ope¬
nret̾ fluctibus. qr intantũ excreuit ꝑse¬
cutouideoꝵ. ut ipse princeps apłoꝵ
xpm̃negaret. et ipse et alii ꝓpt̃ metũ
udeoꝵ in conclaui residerent. Ipseuͦ
dormiebat. qr resurrectionissuȩ poten¬
ñ usq intriduũ differebat. Etpulchre
norsapĩ somno c̃parat᷑. qr nemotam
facile excitat᷑ a somno quã ille resur¬
rscie descpulchro. Dequa dormitione.
bse ꝑprophetũ dicit. Egodormiui et
soporatussũ etexurtexi
Nonut aliquid in resurrectione eũ iuuare
possit᷑ quise ꝓpria uirtute resuscitauit.
sed qua su ipsicũ suscit auert̃. quide eius resur¬

Expanded text:
iterum: « Qui vult venire post me, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me . » Sed Domino navem ascendente, « Motus magnus factus est in mari, » quia, illo in cruce pendente, commotio facta est in populo Judaeorum. Quasi enim mare tumebat, quando Judaeorum populus fremendo clamabat: « Crucifige, cautem motus maris praevaluit, « ut navicula operiretur fluctibus. » Quia in tantum excrevit persecutio Judaeorum, ut ipse princeps apostolorum Christum negaret, et ipse et alii propter metum Judaeorum in conclavi residerent. « Ipse vero dormiebat: » quia resurrectionis suae potentiam usque in triduum differebat. Et pulchre mors Christi somno comparatur, quia nemo tam facile excitatur a somno, quam ille resurrexit de sepulcro. De qua dormitione ipse per prophetam dicit: « Ego dormivi et soporatus sum, et exsurrexi » Non ut aliquid in resurrectione eum juvare possent, qui se propria virtute resuscitavit, sed quasi ipsi eum suscitaverunt, qui de ejus resur
Abbreviated transcription (Latin):
tulit. Sepe enĩ post conuersionẽ nosdiu¬
bolus acruis temptat: quos a sua struitute¬
re recedere dolet. Sed ille quinondor¬
mit. neq dormitut custodiens i srł quasi
dormit innaui : cũ mentẽ uiriiusti interꝓ
cellus temptationũ durius ꝑmittit fatiga¬
ri. Cumq sentit. nonsolũ diuboli temp¬
tationes. sed nec ꝓpriȩ carnisstimulos sua
uirtute superare possẽ: accedit et suscitat
pinquans. et suam fragilitatem humili¬
ter recognoscit: et diuinũ potentiã
deuotissĩme dep̃cat᷑. Si aut̃ senserit sua
desideria ad nõdilatari. tamdiũ iungit
p̃cesp̃cib quo adusq assiduis gemitib
insiuadiutorium diuinũ exc̃itet auxili¬
um. Vnde bene subiungitur. Tunc sur¬
gensim perauit uentis et̃ mari. Surgens
dĩs uentis et mari imperat : quandõtu¬
multus malarũ cogitationũ in anima
fideli conquiescere facit. Fit aut̃ tran¬
quillitas magnu. quia expulsis malu¬
rumcogitationũ radicib uirtutes anime
quas prius cũ formidine obseruubat.

Expanded text:
tulit. Saepe enim post conversionem nos diabolus acrius tentat, quos a sua servitute recedere dolet. Sed ille qui non dormit, neque dormitat, custodiens Israel, quasi dormit in navi, cum mentem viri justi inter procellas tentationum durius permittit fatigari: cumque sentit non solum diaboli tentationes, sed nec propriae carnis stimulos sua virtute superare se posse, accedit et suscitat pinquans, et suam fragilitatem humiliter recognoscit, et divinam potentiam devotissime deprecatur. Si autem senserit sua desideria a Domino differri, tandiu jungit preces precibus, quoadusque assiduis gemitibus in sui adjutorium divinum excitet auxilium. Unde bene subjungitur: « Tunc surgens imperavit ventis et mari. » Surgens Dominus, ventis et mari imperat, quando tumultus malarum cogitationum in anima fideli conquiescere facit. Fit autem tranquillitas magna, quia, expulsis malarum cogitationum radicibus, virtutes animae, quas prius cum formidine observabat,
Abbreviated transcription (Latin):
Dec ideonauis officiũ assũpsit. ut ñ posset ma¬
se siccare. sic̃ quondã corã filiisi sy ł fecerat
id suꝑfluctꝰ marisambulare. quietiã petro
ut suꝑ fluct̾ maris ambularet tribuit.
ed que homin: sst̃ egit. utuerũ hominẽ
ꝓnob̾factũ se eẽ in sinuaret. Allegoricȩ
ait̃ nauisquã dnsascendit. uex sillũ cru¬
ossignificat. Quasienĩnauẽ conscendit
quando ꝓnrã liberatione in lignocrucis
e deuare ꝑmisit. Sic̃ ipse dicit uideis: cũ
ex aliaueritis filiũ hominis. tunc scietisq
egosũ. Vndebene marcus propesolis occa¬
sũeũ nauẽ c̃scendisse c̃ommemorat. ut
passionis eisa cramentũ ĩ sinuaret. de qͦꝑ¬

Expanded text:
Nec ideo navis officium assumpsit, ut non posset mare siccare, sicut quondam coram filiis Israel fecerat: vel super fluctus maris ambulare, qui etiam Petro, ut super fluctus ambularet, tribuit: sed quae hominis sunt egit, ut verum hominem pro nobis factum se esse insinuaret. Allegorice autem navis, quam Dominus ascendit, vexillum crucis significat. Quasi enim navem ascendit, quando rmisit, sicut ipse Judaeis dixit: « Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc scietis quia ego sum . » Unde bene Marcus prope solis occasum eum navem ascendisse commemorat, ut passionis ejus sacramentum insinuaret, de q
Abbreviated transcription (Latin):
iecłu spãlit fieri cõueniant: breuiter
nunc cõmemorandu st̃. Lepra enĩut dixi¬
mus: peccatũ significat. Incuius ergocute
lepra apparuerit. id ÷ incuiusa nima pec¬
Rutũ fuerit. ueniat ad sacerdotẽ locũ le¬
ore ostendens. id÷ peccata sua humiliter
ciefiteatͥ. Qui sacerdos redudat eũ indo¬
mo separata scorsũ ꝑ septẽ dies. id ÷ omni
tempore uitae suae. Iquȩ ꝑ septẽ diesuoluit᷑
poemtendumismuat. Et post septẽ de
intuitus eu suoderit creius se lepra
addataliosseptẽ. id÷ ubuteratur peccat
augeatur poenitentia modus. Qm̃dis¬
trictiu siudicandist. qͥ ꝑ cõsuetudinẽ pẽc¬
cant: quã illiqui subito caduit. Post qu¬
tuor decim uero diesiterũ intuit̾ eũ. siui¬
derit ad huc crescere leprã. id÷ si peccatũ
in consuetudinẽ uiderit uenire. sciatq
lepra ꝑseueransẽ. Mancat aut̃ exgacis¬
tra. uł corpore abeccłu separatus. uł ac¬
sortio scõꝵ se inmente indignũ iudicit
Habeat in consa barba. ut sic squalore pa¬

Expanded text:
itualiter fieri conveniant, breviter nunc commemoranda sunt. Lepra enim ut diximus peccatum significat; in cujus ergo cute lepra apparuerit, id est, in cujus anima peccatum fuerit, veniat ad sacerdotem, locum leprae ostendens, id est, peccata sua humiliter ei confiteatur. Qui sacerdos recludat eum in domo separata seorsum per septem dies, id est omni tempore vitae suae, quae per septem dies volvitur, poenitendum insinuet: et post septem dies intuitus eum, si viderit crevisse lepram, addat alios septem, id est, ubi iteratur peccatum, augeatur poenitentiae modus. Quoniam districtius judicandi sunt, qui per consuetudinem peccant, quam illi qui subito cadunt. Post quatuordecim vero dies iterum intuitus eum, si viderit adhuc crescere lepram, id est, si peccatum in consuetudinem viderit venire, sciat quia lepra perseverans est. Maneat autem extra castra, vel corpore ab Ecclesia separatus, vel a consortio sanctorum se in mente indignum judicet. Habeat intonsam barbam, ut sic squalorem po
Abbreviated transcription (Latin):
quãdiu in p̃senti scło uiuit᷑ debet̃. infutu
qͦq sine pondere plenius firmabit᷑. Qui cnĩ
diligit ꝓxcimũ : legẽ impleuit: Pximusiste.
ñ tantũ ꝓpinquus cognatione. aut aliqͣ
ciffinitate. sed etiã omnis homo intellegut
quẽ diligendo legẽ moysi implemꝰ: Quia
qđ moyses ꝓhibet ꝑlegẽ ñoccides. ñ adulte¬
rabis. & cȩt̃ talia : si dilectionẽ habemꝰ c̃tra

Expanded text:
quandiu in praesenti saeculo vivitur, debetur, in futuro quoque sine pondere plenius firmabitur. Qui enim diligit proximum, legem implevit. Proximus iste non tantum propinquus cognatione aut aliqua affinitate, sed etiam omnis homo intelligitur, quem diligendo, legem Moysi implemus, quia quod Moyses prohibet per legem: Non occides, non adulterabis, et caetera talia, si dilectionem habemus c
Abbreviated transcription (Latin):
diligit. legt̃ caritatis adimplet edes
mor si: qr nihil contrauoluntated
ci̾t. Et siquidẽ aliud mandatũ. sbi
preterista quẽ enumerauim. deadbi¬
rio udelicet homicidio. fornicatiot
falso testimonio. et concupiscentia

Expanded text:
aritatis adimplet et legem Moysi, quia nihil contra voluntatem ejus facit. Et si quod est aliud mandatum, subaudis praeter ista quae enumeravimus, de adulterio videlicet, homicidio, fornicatione, falso testimonio, et concupiscentia, in
Abbreviated transcription (Latin):
uideoꝵ : inimicos etiã nrõs debemꝰ diligere
& ꝓximi totã legẽ c̃sistere: quare dicat apłs
insola dilectione ꝓximi legẽ impleri: Qd
hoc modo soluit᷑ . qr indilectione pͥimi. c̃sistit
& dilectiodĩ Neq i pacimꝰ sine dõ nec ds¬
sine ꝓximopotesdiligi. Velitiã idon

Expanded text:
udaeorum, inimicos etiam nostros debemus diligere proximi totam legem consistere: quare dicat Apostolus in sola dilectione proximi legem impleri? Quod hoc modo solvitur, quia in dilectione proximi, consistit et dilectio Dei. Neque enim proximus sine Deo, nec Dsine proximo potest diligi. Vel ideo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Aiiut regni hiuũ: eicient᷑ intenebras exteriores:
Qlostegͥni. iuid eosdicit. qͥ merito filuregni
appelant᷑. qr ꝓamore regniterreni. celes¬
amfegẽ credere noluer̃: dicentespiluto
Lonhibem rege: nisicesirẽ. Etiterũ. Resũ
derbͥiũ diligentes. etcael este respuentes: dix¬
etunt. Quid faciemꝰ. quia hic homomulta
signi facit : Sidimittimꝰ eũ sic . om̃s credeN
ituꝰ. E tuenient romani. ettollent nrm̃ &
lacim. & gentẽ. Nam iudȩi sub potestate
romanoꝵ erant c̃stituti: et ideo hac occa¬
sione decepti. timebaN. ut si a romanis rex:
nouis iniudea regnare audiret᷑ debellarent᷑.
& aregno eicerent. Ergo quia udei magis
terrenũ regẽ quamcȩl estem dilexer. ñ o
lũ celestẽ: sed etiã terrenũ ꝑ didert̃: qm̃¬

Expanded text:
autem regni hujus ejicientur in tenebras exteriores. » Filios regni Judaeos dicit, qui merito filii regni appellantur, quia pro amore regni terreni, coelestem regem credere noluerunt, dicentes Pilato: « Non habemus regem nisi Caesarem . » Et iterum regnum terrenum eligentes, et coeleste respuentes, dixerusi dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent nostrum locum et gentem . » Nam Judaei sub potestate Romanorum erant constituti, et ideo hac occasione decepti, timebant, ut si a Romanis rex novus in Judaea regnare audiretur, debellarentur et a regno ejicerentur. Ergo quia Judaei magis terrenum regem quam coelestem dilexerunt, non solum coelestem, sed etiam terrenum perdiderunt. Q
Abbreviated transcription (Latin):
mentisdicunt᷑ : ex teriores uero poene
infernales quȩ extranosst̃. Nã in in¬
stro interiorest̃ : sed illi qͥillic patiunt᷑
ntenebras ex teriores. id ÷ infernales
poenales mittere dicunt᷑. Qd aut̃ ibi mis¬
sipatiant᷑ demonstrat᷑. cũ subdit᷑. Ibi
esit fletus & stridor dentiũ. Oculi em̃
p̃nimio fumo solent lacrimare. et dentesp̃
nimio frigore stridescere. Cũ ergo ait:
Ibiert fletus & stridordentiũ. ostendit ꝑ¬
frigusinaestimabile: et calorẽ intolerabile

Expanded text:
untur: exteriores vero poenae infernales, quae extra nos sunt. Nam in inferno interiores sunt, sed illi qui illic patiuntur, in tenebras exteriores, id est in infernales poenas mitti dicuntur. Quid autem ibi missi patiantur, demonstratur, cum subinfertur: « Ibi erit fletus et stridor dentium. » Oculi enim prae nimio fumo solent lacrymari, et dentes prae nti frigore stridescere. Cum vero ait, Ibi erit fletus et stridor dentium, ostendit frigus intolerabile et calorem inaestimabilem
Abbreviated transcription (Latin):
dis ꝑseuerabilit̾ plantauerunt. Obiaut
ules mitendist̃: manifestat᷑ cũ subulngii
teicient᷑ in tenebras exteriores. In qͦ loco
cõsiderandũ. quia cũ tenebrȩ sint interi¬
ores et ñ exteriores. in tenebras ex terio¬
resmitunt᷑ pꝰ mortẽ : qͥ intenebras inte¬
noresid ÷ incȩcitate mentisse concluser̃
dũiuuerent. Quȩrit᷑ aut̃ quãre dicant᷑
tenebre exteriorescũ semꝑ sint interio¬
res sic̃ clauso hostiodomꝰ. intrinsecus

Expanded text:
erabiliter plantaverunt. Ubi autem tales mittendi sint, manifestatur, cum subjungitur: « Ejicientur in tenebras exteriores. » In quo loco considerandum, quia, cum tenebrae semper sint interiores et non exteriores, in tenebras exteriores mittuntur post mortem, qui in tenebras interiores, id est in caecitate mentis, se concluserunt dum viverent. Quaeritur autem quare dicantur tenebrae exteriores, cum semper sint interiores, sicut claus
Abbreviated transcription (Latin):
Ubiquerit᷑ quare pat̾ ad cognoscendur
genitum filium suum tale sĩgnum darte
cumidem filius discipulissuis reꝓmitas
uos manebit. & in uobis erit. Siergo &
discipulis manet sp̃s: quid magnum sisup
genitum filium dĩ descendit et mansit
cenĩ acceper spm̃: illeuero ex quo obum¬
rinte spuscõ intra uterum uirginis conceptus
Et eiusdem sp̃s plenitudinem habuit. sicut
ti quilmmentib fidelium idem sp̃s adaliꝗid
semꝑ manct. & ad aliquid recessurus uenit.
lant enimcumillis. ut sobriȩ iustȩ & piȩ ui¬
uant i hoc scło: recedit uerd ab illis nesem ꝑ
co poriles uirtutes faciant. Et illisquidem
iti uent. ut si abono ꝓposito uoluntatem
mutiuierint ab illi s recedat : in dño autem
que in haclectione commemorant᷑. p̃cursor
dñimanifesta re curau̾it cum subiuncxit.
t ego uidi. et testimonium ꝑhibui : quia hic

Expanded text:
Ubi quaeritur, quare Pater ad cognoscendum unigenitum Filium suum tale signum dare voluit, cum idem Filius discipulis suis repromittit, vos manebit, et in vobis erit . » Si ergo et in discipulis manet Spiritus, quid magnum si super unigenitum Filium Dei descendit et mansit?nt Spiritum: ille vero ex quo obumbrante Spiritu sancto intra uterum virginis conceptus est, ejusdem Spiritus plenitudinem habuit, sicut re, quia in mentibus fidelium idem Spiritus ad aliquid semper manet, et ad aliquid recessurus venit. Manet enim cum illis, ut sobrie, et juste, et pie vivant in hoc saeculo: recedit vero ab illis, ne semper corporales virtutes faciant. Et illis quidem ita venit ut si a bono proposito voluntatem mutaverint, ab illis recedat: in Domino autem, quae in hac lectione commemorantur, praecursor Domini manifestare curavit, cum subjunxit: « E