comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ouis bellum pacatissimis gentib. quis pecunã ad em̃dos agros
constitutam creptam ui cęsaris rebus actis quis umpium insinitum
dedit: cui quidẽ cum ciliciam dedissem mutasti pactionẽ et ci¬
liciam ad p̃torem item extra ordinem trãstulisti. Sabino p̃cio
amplificato sẏriam no: nĩatim dedisti: Ouid homĩ teterrimo cru
delissimo oĩum scelerum. libidinũq maculis notatissimo. l. piso¬
ni: nõne noĩatim ppłos liberos multis senat̾consultis etiam re¬
centi lege soceri ip̃ius liberatos uinctos et constrictos tradidisti.
Nonne cum ab eo merces tui beneficii. p̃ciumq prouinciȩ meo
singuine tibi cẽt ꝑsolutum. tim̃ erarium cum eo partitus es: le¬
ne uero tu ꝓuincias consulares: quas. C. graechus qui unus maxĩẽ
pplaris fuit non mõ non abstulit a senatu: sed etiam ut necẽẽ eẽt
quot annis cõstitui per senatũ decreta lege sanxit: cas leges semp¬

Expanded text:
quis bellum cum pacatissimis gentibus, quis pecuniam ad emendos agros quis bellum cum pacatissimis gentibus, quis pecuniam ad emendos agros constitutam, ereptam ex visceribus aerari, quis imperium infinitum dedit? cui quidem cum Ciliciam dedisses, mutasti pactionem et Ciliciam ad praetorem item extra ordinem transtulisti: Gabinio pretio amplificato Syriam nominatim dedisti. quid? homini taeterrimo, crudelissimo, fallacissimo, omnium scelerum libidinumque maculis notatissimo, L. Pisoni, nonne nominatim populos liberos, multis senatus consultis, etiam recenti lege generi ipsius liberatos, vinctos et constrictos tradidisti? nonne, cum ab eo merces tui benefici pretiumque provinciae meo sanguine tibi esset persolutum, tamen aerarium cum eo partitus es? ne vero? tu provincias consularis, quas C. Gracchus, qui unus maxime popularis fuit, non modo non abstulit a senatu, sed etiam ut necesse esset quotannis constitui per senatum lege sanxit, eas lege Semp
Abbreviated transcription (Latin):
dinem nominatim rogatione tua detulisti. et tinta fuisti intempã¬
tur ut uluis tui sceleris rõnem occultare nõ posses. luiteras incon¬
tione recitasti. quas tibi a.C. ces are missas diceres. Cesar pulchro.:
cum etiam es argum̾tatus amoris ẽẽ hoc signum cum nomĩb tantũ
uteret᷑. neq aseriberet consule aut tribimo. plus deinde gratulari ti¬
ꝙ idem in posterum de extraordinariis potestitib libertitem adẽs¬
ses. Quas aut nunqͣ tibi ille litteras misit. aut si misit in contione
recitari noluit: aut siuc ille misit siuc tu finxisti certe consilium tu¬
um de catonis honore illarum litterarũ recitatione patefactum
est. S omito catonem cuius eximia uirtus dignitas et in eo ne¬
gocio qđ gessit sides et continẽtia tegere uideretur improbitate:
et legis et actionis tue. Quis homini post hoĩes natos turpissiõ
sceleratissimo cõtaminatissio. quis illam optima fertilemq syriã

Expanded text:
dinem nominatim rogatione tua detulisti. et tanta fuisti intemperandinem nominatim rogatione tua detulisti. et tanta fuisti intemperantia ut illius tui sceleris rationem occultare non posses: litteras in contione recitasti quas tibi a C. Caesare missas diceres Caesar Pvlchro, cum etiam es argumentatus amoris esse hoc signum, quod cognominibus tantum uteretur neque adscriberet pro consvle aut tribvno plebi; dein gratulari tit quod ei dicendi in posterum de extraordinariis potestatibus libertatem ademisses. quas aut numquam tibi ille litteras misit, aut, si misit, in contione recitari noluit. at, sive ille misit sive tu finxisti, certe consilium tuum de Catonis honore illarum litterarum recitatione patefactum est. sed omitto Catonem, cuius eximia virtus, dignitas, et in eo negotio quod gessit fides et continentia tegere videretur improbitatem et legis et actionis tuae: quid? homini post homines natos turpissimo, sceleratissimo, contaminatissimo quis illam opimam fertilemque Syriam,
Abbreviated transcription (Latin):
publicasses ppłinq ro. scelere obligasses. Cum in eius regnum
bona. fortunas patrocinium huius impii ĩmisisses: cuius cum
patre auo. maionb societas nobis et amicicia fuiss. huius pe¬
cunic depoitande et si quis suum defenderet bello gerendo.ii.
citonem p̃fecisti dices quem: uirum scĩssimum piudentissimum
sortissimũ amicissimũ rei .p. uirtute. consilio rõne uita purabi
nc lauem. et ꝓpe singulari. Sed quid ad te. qui negas eẽ uiriᷤ
quenqͣ ulli rei .p. extra drdinem p̃sici: Atq in hoc solum inc̃ostin¬
tiam red irquo tuam: qui in ip̃o catone quem tu non pro iluisis
dionitate ꝓdux̾as. scd pro tuo scclere subduxas. quem tius sergis
loliis ceterisq cedis et incendioꝵ ducib obicceras quem carmi¬
sieem ciuium. quem indẽnatoꝵ necis pͥncipem. quem crudelit¬
tis auctorem fuisse dixeras. adhunc honorem et impium extra or¬

Expanded text:
publicasses, populumque Romanum scelere obligasses, cum in eius regnum publicasses, populumque Romanum scelere obligasses, cum in eius regnum bona fortunas patrocinium huius imperi inmisisses, cuius cum patre avo maioribus societas nobis et amicitia fuisset, huius pecuniae deportandae et, si ius suum defenderet, bello gerendo M. Catonem praefecisti. dices: quem virum! sanctissimum, prudentissimum, fortissimum, amicissimum rei publicae, virtute, consilio, ratione vitae mirabili ad laudem et prope singulari! sed quid ad te, qui negas esse verum quemquam ulli rei publicae extra ordinem praefici? atque in hoc solum inconstantiam redarguo tuam: quem tu in ea re non pro illius dignitate produceres, sed pro tiis ceterisque caedis et incendiorum ducibus obieceras, quem carnificem civium, quem indemnatorum necis principem, quem crudelitatis auctorem fuisse dixeras, ad hunc honorem et imperium extra or
Abbreviated transcription (Latin):
quem poeniteat. eum uictoriȩ ppłi ro. necẽẽ ẽ poenitere. Non
ita tecum ago. Cum his hȩc a me hẽri ratio põt. qui ita disputãt
se si qua res est ad unum deferenda ad en.pompeiũ delaturos
potissimũ: sed se extra ordinem nihil cuiꝗͣ dare cum pompe¬
io datum sit id se pro dignitate homĩs ornare. et tueri solere.
horum ego sententiã ne iaudem impedior en. pompeii trium¬
phis quib ille cum eẽt extra ordinem ad patriam defenden¬
dam uocatus: auxit nom̃ ppłi ro impiumq honestauit. cõstã¬
tiam probo qua mihi quoq utendum fuit: quo ille auctore
extra ordinem bellum cum mithrydate tigraneq gessit. Sed
cum ulis tamen possum aliquid disputare. Tua uero quȩ tan¬
ta impudentia ẽ. ut audeas dicere extra ordinem dari nihil
cuiq oportere: qui cum lege nefaria ptolemeũ regem cypri
frẽm regis alexandrini eodem iure regnantẽ causa in cognita.

Expanded text:
quem paeniteat, eum victoriae populi Romani paenitere. non quem paeniteat, eum victoriae populi Romani paenitere. non ita tecum ago; cum his haec a me haberi oratio potest qui ita disputant, se, si qua res ad unum deferenda sit, ad Cn. Pompeium delaturos potissimum; sed se extra ordinem nihil cuiquam dare; cum Pompeio datum sit, id se pro dignitate hominis ornare et tueri solere. Horum ego sententiam ne laudem impedior Cn. Pompei triumphis, quibus ille, cum esset extra ordinem ad patriam defendendam vocatus, auxit nomen populi Romani imperiumque honestavit: constantiam probo, qua mihi quoque utendum fuit, quo ille auctore extra ordinem bellum cum Mithridate Tigraneque gessit. sed cum illis possum tamen aliquid disputare: tua vero quae tanta impudentia est ut audeas dicere extra ordinem dari nihil cuiquam oportere? qui cum lege nefaria Ptolomaeum, regem Cypri, fratrem regis Alexandrini, eodem iure regnantem causa incognita
Abbreviated transcription (Latin):
ad mõm discessu meo fiugum inopia. fames uastitas. cȩdes incendu
rapinȩ scelerum ĩpunitas. fuga. formido discordia fuiss sic reditu¬
meo ubertas. agroꝵ. fiugum copia. spes ocii tranquillitas aĩoꝵ
uidicia leges concordia ppłi senatus auctoritas mecum simul
reducta uideant᷑: siue egomet aliquid aduẽtu meo. consilio au¬
ctontate. diligentia pro tanto bñficio pplo̾ ro. p̃stare debui p̃sto
promitto spondeo nhil dico amplius hoc qđ satis ẽ huic tpri
a rep̾hendit: Rem maxĩam eripui a peste sũmi ꝑiculi nõ solũ
eam: sed etiam uos a cȩde in cendiis uastitate. Nemo negat cũ
ad cãm caritatis accedit. Et iste speculator cõmuniũ miseriaꝵ:
tuuse quicq̃ uni extra ordinem decerni. Non iam tibi sic res¬
pondebo ut ceteris. en. pompeio plura ꝑiculosissima maxima
terra mariq hella extra ordinem sunt cõmissa: quaꝵ rerum si

Expanded text:
ad modum discessu meo frugum inopia, fames, vastitas, caedes, incendia, ad modum discessu meo frugum inopia, fames, vastitas, caedes, incendia, rapinae, scelerum impunitas, fuga, formido, discordia fuisset, sic reditu ubertas agrorum, frugum copia, spes oti, tranquillitas animorum, iudicia, leges, concordia populi, senatus auctoritas mecum simul reducta videantur, sive egomet aliquid adventu meo, consilio, auctoritate, diligentia pro tanto beneficio populi Romani praestare debui: praesto, promitto, spondeo,—nihil dico amplius, hoc quod satis est huic tempori a reprehenditur? rem maximam fuisse summique periculi, non solum a fame, sed etiam a caede incendiis vastitate, nemo negat, cum ad causam caritatis accederet iste speculator communium miseriarumtuisse quicquam uni extra ordinem decerni. non iam tibi sic respondebo ut ceteris, Cn. Pompeio plurima, periculosissima, maxima mari terraque bella extra ordinem esse commissa: quarum rerum si
Abbreviated transcription (Latin):
inco reditu facta erat durior. a me cuius aduentu fore uillitatẽ
bomi uiri dictabant annoã flagitabat᷑. Ego deniq non solum ab
opis tuis impulsu tuo nomĩabar. sed etiam depulsis ac dissipa¬
tis tuis copiis appło ro. uniu̾so. qui tum in capitolium conuene¬
rat cum illo dic minus ualerem nomĩatim in senatum uocabar.
Ueni expectatus multis iam sentẽtiis dictis rogatus sum: sentiam
copia annone uilitas quasi possem aliquid in ea re gerenda.
Non herebat᷑. flagitabar bonoꝵ expostulatione. improborum
conuitia sustinere nõ poteram. Delegaui amieo locupletiori:
non quo illi ita de me merito onus illid imponerem succubu¬
issem enm potius ip̃e sed quia uidebam id qđ om̃s qđ nos
de en.pompeio polliceremur: id ilum fide consilio. uirtute au¬
ctoritate felicitate deniq sua facillime ꝑfecturum. Itaq siue
hunc dii immortales fructum mei reditus ppło ro tribuũt. ut quem

Expanded text:
meo reditu facta erat durior, a me, cuius adventu fore vilitatem meo reditu facta erat durior, a me, cuius adventu fore vilitatem boni viri dictitabant, annona flagitabatur. ego denique non solum ab operis tuis impulsu tuo nominabar, sed etiam, depulsis ac dissipatis tuis copiis, a populo Romano universo, qui tum in Capitolium convenerat, cum illo die minus valerem, in senatum nominatim vocabar. veni exspectatus; multis iam sententiis dictis rogatus sum sententiam;copia, annonae vilitas: possem aliquid in ea re necne ratio non habebatur. flagitabar bonorum expostulatione: improborum convicia sustinere non poteram. delegavi amico locupletiori, non quo illi ita de me merito onus illud imponerem—succubuissem enim potius ipse—sed quia videbam id quod omnes, quod nos de Cn. Pompeio polliceremur, id illum fide consilio virtute auctoritate felicitate denique sua facillime perfecturum. itaque sive hunc di immortales fructum mei reditus populo Romano tribuunt, ut, quem
Abbreviated transcription (Latin):
ne me quid puerorum illa concursatio nocturna: num a te ipsa
instituta ic simntum fiagitabat: Quasi uero ego aut rei frum̃ta¬
ne psussem aut comp̃ssũm aliqđ frum̃tum tenerẽ aut in istoge¬
nere omĩo quieq̃ aut curatione aut potãte ualuissem. S hom̾o
Ncedem ĩ minẽs ineum nomen opis ediderat impitis iniecerat.
cum de mea digmitate intẽplo iouis optimi maxĩ senatus frequen¬
tusimus uno isto dissentiẽte decreuiss subito illo ip̃o die carissimã
ãnonam nec opinata uilitas consecuta ẽ. Erant qui deos ĩmor¬
tales iã qđ ego sentio minimc suo reditum incũ dicerent comp¬
basse. Nonulli aut̃ illam rem. ad illam rõnem cõiecturamq re¬
uocibant qui ꝙ in meo reditu spes ocii et concordiȩ sita uidebat᷑
in discessu aut quotidianus seditionis timor. iam pene belli de¬
pulso metu cõmutatam ãnonam ẽẽ dicebant. quȩ quia rursus ĩ

Expanded text:
ne me? quid? operarum illa concursatio nocturna non a te ipso ne me? quid? operarum illa concursatio nocturna non a te ipso instituta me frumentum flagitabat? quasi vero ego aut rei frumentariae praefuissem, aut compressum aliquod frumentum tenerem, aut in isto genere omnino quicquam aut curatione aut potestate valuissem. sed homo ad caedem imminens meum nomen operis ediderat, imperitis iniecerat. Cum de mea dignitate in templo Iovis optimi maximi senatus frequentissimus uno isto dissentiente decrevisset, subito illo ipso die carissimam annonam necopinata vilitas consecuta est. erant qui deos immortalis—id quod ego sentio—numine suo reditum meum dicerent comprobasse; non nulli autem illam rem ad illam rationem coniecturamque revocabant, qui, quod in meo reditu spes oti et concordiae sita videbatur, in discessu autem cotidianus seditionis timor, iam paene belli depulso metu commutatam annonam esse dicebant; quae quia rursus in
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Ouis est iste lolius qui sine ferro nenunc quidem ẽ tecum
dum depoposcit. Quis est sergius: armiger catilinę stipator tui
corporis signifer seditioms concitator tabernarioꝵ damnatus
in iuriaꝵ pcussor. lapidator. fori depopulator obsessor patriȩ
his atq eiusmõi ducib cum tu in annone caritate in consules in
senatum in bona fortunasq locupletum ꝑcussas in opum atq
pegiinoꝵ repentinos impetus comparares. cum tibi salus eẽ in ocio
pedua posset cum despatis ducib decuniatos ac descriptos hẽres
excitus ꝓditorum nonne puidendum senatui fuit: ne in hanc tan¬
tam mnatiem seditionis ista suesta fax adolesceret: fuit igitur cã
capiendi noui consilii. Uidete nunc fueñt ne partes meę p̃cipue
quem tu Sengus ille tuus quem lolius quem cete pestes in lapida¬
tione illi nominabãt: quem ãnonam p̃stare oportẽ dicebant: non¬

Expanded text:
vit. quis est iste Lollius? qui sine ferro ne nunc quidem tecum esvit. quis est iste Lollius? qui sine ferro ne nunc quidem tecum esdum depoposcit. quis est Sergius? armiger Catilinae, stipator tui corporis, signifer seditionis, concitator tabernariorum, damnatus iniuriarum, percussor, lapidator, fori depopulator, obsessor curiae. his atque eius modi ducibus cum tu in annonae caritate in consules, in senatum, in bona fortunasque locupletium per causam inopum atque imperitorum repentinos impetus comparares, cum tibi salus esse in otio nulla posset, cum desperatis ducibus decuriatos ac descriptos haberes exercitus perditorum, nonne providendum senatui fuit ne in hanc tantam materiem seditionis ista funesta fax adhaeresceret? fuit igitur causa capiendi novi consili: videte nunc fuerintne partes meae paene praecipuae. quem tum Sergius ille tuus, quem Lollius, quem ceterae pestes in lapidatione illa nominabant? quem annonam praestare oportere dicebant? non
Abbreviated transcription (Latin):
set: Erat igitur et pñs caritas et futura fames inde saxis facta la¬
pidatio est. Si ex dolore plebeio nullo incitante magnũ malum
Si .p. clodii impulsu usitatum homĩs facinorosi scelus. Si utrun
q ut res cẽt ea quę sua sponte młtitudinis animos ineitaret.
parati. atq armati seditionis duces uidet᷑ ne ip̃a res.p. et cõsuł
auxilium implorasse et fidem senatus. Atqui utrunq fuisse¬
ad incendia pspicuum ẽ difficultate annõę sũmamq inopiam
rei frum̃tarie ut homĩes non iam diuturnã caritatem: s ut famẽ
plane timerẽt. Nemo negat hunc istum ocii. et pacis hostem. cau¬
sam arrepturum fuisse ad incendia cędes rapinas. Nolo pontifices:
suspicemini nisi uideritis. Oui sunt honĩes a.O. metello fratre
tuo consule in senatu palam nomĩati a quib ille se lapidib ap¬
petitum et pcussum ẽẽ dixit: L. Sergium et. M. lolium nomĩa¬

Expanded text:
set? erat igitur et praesens caritas et futura fames; non est satis; facta laset? erat igitur et praesens caritas et futura fames; non est satis; facta lapidatio est. si ex dolore plebei nullo incitante, magnum malum; si P. Clodi impulsu, usitatum hominis facinerosi scelus; si utrumque, ut et res esset ea quae sua sponte multitudinis animos incitaret, et parati atque armati seditionis duces, videturne ipsa res publica et consulis auxilium implorasse et senatus fidem? atquin utrumque fuisse perspicuum est; difficultatem annonae summamque inopiam rei frumentariae, ut homines non iam diuturnam caritatem, sed ut famem plane timerent, nemo negat: hanc istum oti et pacis hostem causam arrepturum fuisse ad incendia caedis rapinas nolo, pontifices, suspicemini, nisi videritis. qui sunt homines a Q. Metello, fratre tuo, consule in senatu palam nominati, a quibus ille se lapidibus adpetitum, etiam percussum esse dixit? L. Sergium et M. Lollium nomina
Abbreviated transcription (Latin):
as terras credo pꝑuarietatem uenditoꝵ miserant. partum quo gratiꝰ
ẽẽt tum cum in ip̃a fame subuenissẽt custodiis suis clausum conti¬
nebant ut subito nouum mittent. Res erat non inopimoe dubia:
sed in pñtia atq an oculos ꝓposito piculo neq id coniectura pro¬
spiciebamꝰ. s iam exꝑti uidebamus. Nam cum ingrauesce̾t annona
ut iam planc in opia. ac fames non caritas timeret᷑ concursus ẽ ad
templum concordiȩ factus senatum illuc uocãte metello consule
qui si uerus fuit ex dolore hominũ et fame certe consules cãm su¬
scipe certe senatus aliquid consilii cape potuit. Si in cã fuit ãnona
seditionis quidem instimulator et concitator. tu fuisti nonne id
agendum nobis omnib fuit ut matiem sb̃traheremus furor tuo:
ouid si utrunq fuit ut et fames stimularet homĩes et tu in hoc
ulcere tanqͣ unguis existeres nonne fuit co maior adhibenda me¬
dicina. que et illuod natiuum et hoc delictum malum sanare pos¬

Expanded text:
as terras, credo, propter avaritiam venditorum miserant, partim, quo gratius esset tum cum in ipsa fame subvenissent, custodiis suis clausum continebant, ut subito novum mitterent. res erat non in opinione dubia, sed in praesenti atque ante oculos proposito periculo, neque id coniectura prospiciebamus, sed iam experti videbamus. nam cum ingravesceret annona, ut iam plane inopia ac fames non caritas timeretur, concursus est ad templum Concordiae factus, senatum illuc vocante Metello consule. qui si verus fuit ex dolore hominum et fame, certe consules causam suscipere, certe senatus aliquid consili capere potuit; sin causa fuit annona, seditionis quidem instimulator et concitator tu fuisti, nonne id agendum nobis omnibus fuit ut materiem subtraheremus furori tuo? quid? si utrumque fuit, ut et fames stimularet homines et tu in hoc ulcere tamquam inguen exsisteres, nonne fuit eo maior adhibenda medicina quae et illud nativum et hoc inlatum malum sanare pos
Abbreviated transcription (Latin):
undos uirtuti et glie seruiendo. mercatores ꝓuinciaꝵ reuocando
domũ:atq ab iis ꝓuinciaꝵ rõnem repetendo. Ouanqͣ mihi
me meriti grãm refa̾m. ꝗͣ quẽ ad mõm inuicoꝵ inuirias. crudelita¬
temq persequar. Etenim ulciscende miurie facilior ratio ẽ ꝗͣ bñ
negocii qͣ bonis exequari. Tum etiam nec tam necessium quidẽ
uel p̃cibus mitigari põt uel tpribus rei .p. cõmuniq utilitate de¬
poni: uel difficultate uleiscendi teneri uel uetustate sedari: bñ
meritos quin colas nec exorari fas ẽ. neq id rei.p. repetere ut

Expanded text:
vidos virtuti et gloriae serviendo, mercatores provinciarum revocando vidos virtuti et gloriae serviendo, mercatores provinciarum revocando domum atque ab iis provinciarum rationem repetendo. quamquam mihme meriti, gratiam referam quam quem ad modum inimicorum iniurias crudelitatemque persequar. etenim ulciscendae iniuriae facilior ratio est quam bnegoti quam bonis exaequari. tum etiam ne tam necessarium quidem vel precibus mitigari potest vel temporibus rei publicae communique utilitate deponi vel difficultate ulciscendi contineri vel vetustate sedari; bene meritos ne colas, nec exorari fas est, neque id rei publicae remit
Abbreviated transcription (Latin):
consueui utar. pietate. Quomõ illi arti in bello ac seditione locuᷤ
fuit huic in pace atq ocio. quomo ille animo irato nnhil nisi d
inumicis ulciscendis agebat: ego de ipis inimicis tãtum quãtu
mihi res.p. ꝑmittet cogitabo. Demq quirites quoiam me qua¬
tuor omĩo gnã hõium uiolarunt unum coꝵ qui odio rei.p.q¬
cam ipĩs in uitis cõseruaram mihi inmicissimi fuerunt. Alteꝵ
qui per simlatiõem amicicie nefme ꝓdiderunt: Tertium qui cũ
per inertiam suam cadem assequi nõ possent. inuiderẽt laudi
et dignititi meç̨: Quartum qui cum custodes rei. p. ẽe debu¬
erunt salutẽ meã statum ciuitatis. dignitatẽ eius impii. quod
erat penes ip̃os. uendiderunt. sic ulciscar facinora singła. quẽ
ad mõm: a quibq sum ꝓuocatus. Malos ciuies rem.p̾. bene
gerendo psidos amicos nihil credendo.atq omĩa cauendo. in¬

Expanded text:
consuevi utar oratione, quoniam illi arti in bello ac seditione locus consuevi utar oratione, quoniam illi arti in bello ac seditione locus est, huic in pace atque otio. quamquam ille animo irato nihil nisi de inimicis ulciscendis agebat, ego de ipsis amicis tantum quantum mihi res publica permittit cogitabo. denique, Quirites, quoniam me quattuor omnino hominum genera violarunt, unum eorum qui odio rei pam ipsis invitis conservaram, inimicissimi mihi fuerunt, alterum, qui per simulationem amicitiae nefarie me prodiderunt, tertium, qui cum propter inertiam suam eadem adsequi non possent, inviderunt laudi et dignitati meae, quartum, qui cum custodes rei publicae esse deberent, salutem meam, statum civitatis, dignitatem eius imperi quod erat penes ipsos vendiderunt: sic ulciscar facinora singula, quem ad modum a quibusque sum provocatus, malos civis rem publicam bene gerendo, perfidos amicos nihil credendo atque omnia cavendo, in
Abbreviated transcription (Latin):
cum his qui hec delere uoluissent: sed etiam cum fortuna bellu:¬
gerendum fuit: eum tam̃ uidi cum eẽt sũma senectute nõ modo
non fracto animo ꝑꝑ magnitudinẽ calamitatis sed cõsirmato o¬
atq renouato quem egomet audiui dicere tum se fuisse miseꝵ cum
careret patria quam obsidione liberass et cum sua bona possidei ab
inimicis ac diripi audiret: cum adolescentem filium iuderet ciusdẽ
socium calamitatis. cum ĩpaludib demersus cõcursu ac mis i coͬdi
Mĩturnensium corpus acuitam suã cõseruaret: cum parua nauicła
traiectus in africam quib regna ip̃e ademerat: ad cos supplex. in
opsq ueniss. Recuꝑata uero sua dignitate se non cõissurum. ut
cum ea que amisat restituta ẽent. uirtutem aĩ non hẽret quam
nunqͣ polidiss S hoc int̾ me atq illum interest q ille qua re
plimum potuit: ea ip̃a re inimicos suos ultus ẽ armis. ego qua

Expanded text:
cum iis qui haec delere voluissent, sed etiam cum fortuna bellicum iis qui haec delere voluissent, sed etiam cum fortuna belligerandum fuit,—eum tamen vidi, cum esset summa senectute, non modo non infracto animo propter magnitudinem calamitatis, sed confirmatoe renovato. quem egomet dicere audivi tum se fuisse miserum cum careret patria quam obsidione liberavisset, cum sua bona possideri ab inimicis ac diripi audiret, cum adulescentem filium videret eiusdem socium calamitatis, cum in paludibus demersus concursu ac misericordia Minturnensium corpus ac vitam suam conservaret, cum parva navicula pervectus in Africam, quibus regna ipse dederat, ad eos inops supplexque venisset: reciperata vero sua dignitate se non commissurum ut, cum ea quae amiserat sibi restituta essent, virtutem animi non haberet quam numquam perdidisset. sed hoc inter me atque illum interest, quod ille, qua re plurimum potuit, ea ipsa re inimicos suos ultus est, armis, ego qua
Abbreviated transcription (Latin):
hac auctoritate senatus tanta cõsensione italiȩ. tanto studio bono
rum oium agente.p. lentulo. cõsentiẽtib ȩteris magrãtib dep̃¬
cante en. pompeio. omĩb homĩb fauẽtib diis demiq ĩmortalibꝰ
ieis rei.p. restitutus. tantũ uobis. quantũ facere possum quiriteᷤ
pollicebor. pͥmum qua sanctissimi hoĩes pietate erga deos ĩmor
ȩque mihi graue et sanctum ac deorum ĩmortaliu in omĩ uita
loco rei . p. defuturũ. Ꝙsi quis existimat me aut uolũtate ẽẽ mu¬
tata aut debilitata uirtute: aut aĩo fracto. uȩhem̃ter errat. Mihii
quod potuit. et iniuria et sceleratoꝵ hominũ furor detrahere o
eripuit abstulit. dissipauit. Qd uiro forti adimi non põt:iol ma¬
net. et ꝑmanebit. Uidi ego fortissimũ uirum municipẽ meũ
manum.quoĩam nobis quasi fatali aliqua necessitate non solum

Expanded text:
hac auctoritate senatus, tanta consensione Italiae, tanto studio bonorhac auctoritate senatus, tanta consensione Italiae, tanto studio bonorum omnium, causam agente P. Lentulo, consentientibus ceteris magistratibus, deprecante Cn. Pompeio, omnibus hominibus faventibus, dis denique immortalibus mihi meis rei publicae restitutus, tantum vobis quantum facere possum, Quirites, pollicebor: primum, qua sanctissimi homines pietate erga deos immortumenque vestrum aeque mihi grave et sanctum ac deorum immortalium in omni vita loco rei publicae defuturum. quod si quis existimat me aut voluntate esse mutata aut debilitata virtute aut animo fracto, vehementer errat. mihi quod potuit vis et iniuria et sceleratorum hominum furor detrahere, eripuit, abstulit, dissipavit: quod viro forti adimi non potest, id omne manet et permanebit. vidi ego fortissimum virum, municipem meum, C. Marium,—quoniam nobis quasi aliqua fatali necessitate non solum
Abbreviated transcription (Latin):
quintes tantu debeo quãtum hoĩem hoĩ debere uix fas est.huius
consilio. p. lentuli sentẽtiam senatus auctoritatem. uos secuti in eo
loco. in quo ur̃is bñsiciis fueram iisdem centuriis. quib collocaueã¬
tis. reposuistis. Eodem tp̃r audiuistis. eodem ex loco uiros ornatis¬
simos atq amplissimos hoĩes pͥncipes ciuitatis. om̃s consulares
uatam eẽ constaret. Itaq cum .p. seruilius grauissimus uir. et
ornatissimus ciuis dixiss: opa mea rem.p. incolumẽ magrãtibus
deinceps traditam. dixerunt ĩ eandem sentẽtiam oeti. S audistisi
eo tp̃r clarissimi uiri nõ solum auctoritatem: sed ẽt̃ testimonium
l.Gelli. qui quia suam classem attemptatã magno cum suo picu¬
lo pene sensit.dixit in cõtione ur̃m. si ego consul cum fui. nõ fuissẽ.
rem.p. funditus interitam suisse. En ego tot testimõiis quirites.

Expanded text:
Quirites, tantum debeo quantum hominem homini debere vix fas est. huius Quirites, tantum debeo quantum hominem homini debere vix fas est. huius consilia, P. Lentuli sententiam, senatus auctoritatem vos secuti me in eo loco, in quo vestris beneficiis fueram, isdem centuriis quibus conlocaratis reposuistis. eodem tempore audistis eodem ex loco summos viros, ornatissimos atque amplissimos homines, principes civitatis, omnis consularis, blicam conservatam esse constaret. itaque cum P. Servilius, gravissimus vir et ornatissimus civis, dixisset opera mea rem publicam incolumem magistratibus deinceps traditam, dixerunt in eandem sententiam ceteri. sed audistis eo tempore clarissimi viri non solum auctoritatem, sed etiam testimonium, L. Gelli: qui quia suam classem adtemptatam magno cum suo periculo paene sensit, dixit in contione vestrum, si ego consul cum fui non fuissem, rem publicam funditus interituram fuisse. en ego tot testimoniis, Quirites,
Abbreviated transcription (Latin):
res salutis mee. Ex quib excellenti anĩo uirtute. auctoritate. p̃si¬
dio copiis. s. annius. et .p. sextius p̾stanti ĩ me bniuolentia. eti
diuino studio extiterũt. Eodemq . p. lentulo auctore. et pariter
referente collega sreq̃ntissimus senatꝰ. uno dissentiẽte millo inter¬
cedẽte dignitatẽ meã quib potuit uerbis amplissiis ornauit.
salutemq uodis municipiis coloniis om̃ib cõmẽdauit. Ita me nu¬
dum a ꝓpinquis nulla cognatiõe muitum. consules pr.tr.pl. scã¬
dignitatẽ cuius oro uos ita pͥmu docuit meis consiliis rem.p. esse¬
seruatam cãmq meã cum cõmuni salute cõiunxit. hortatusq est:
ut auctorititem senat᷑ statum ciuitatis fortunas ciuis emeriti defẽ¬
tibus. rogari ab italia cuncta. Deinde ip̃e ad extremũ pro mea uos
salute non rogauit solum ueꝵetiam obsecrauit. Huic ego homini

Expanded text:
res salutis meae; ex quibus excellenti animo virtute auctoritate praesires salutis meae; ex quibus excellenti animo virtute auctoritate praesidio copiis T. Annius et P. Sestius praestanti in me benivolentia et divino studio exstiterunt; eodemque P. Lentulo auctore et pariter referente conlega frequentissimus senatus, uno dissentiente, nullo intercedente, dignitatem meam quibus potuit verbis amplissimis ornavit, salutem vobis municipiis coloniis omnibus commendavit. ita me nudum a propinquis, nulla cognatione munitum, consules, praetoresnatus, Italia cuncta semper a vobis deprecata est, denique omnes qui vestris maxiservatam, causamque meam cum communi salute coniunxit, hortatusque est ut auctoritatem senatus, statum civitatis, fortunas civis bene meriti defenuitibus Romanis, rogari ab Italia cuncta, deinde ipse ad extremum pro mea vos salute non rogavit solum verum etiam obsecravit. huic ego homini,
Abbreviated transcription (Latin):
mei m̃nse ianuano cum de me ageret᷑ corponb ciuium trucidatis
taretis. Ego in qua cuntate nihil ualeret senatus om̃ĩs eẽt impuni¬
tas nulla uidicia. uis et ferrum in foro uersaret᷑ cum se pͥuati pan¬
raretur. ad magistratuũ domos cum ferro et facibus iretur. con¬
sulis fasces frangerent᷑ deoꝵ ĩmortalium templa incenderent᷑ rẽ
in hac urbe eẽ duxi nec si alla restitueret᷑ dubitaui. quinme secũ
ipã reducẽt An ego cum mihi eẽt exploratissimũ .p. lentulũ. pai¬
mo anno consulem futuꝵ qui illis ip̃is rei .p. piculosissimis tem¬
ponbus edilis cimilis me consule oĩum meoꝵ consilioꝵ ꝑticeps:
piculonumq socius fuiss dubitarem ꝗnis me confectu consula¬
ribus uulnenb consulari medicina ad salutem reducẽt: Hoc du¬
ce et collega eius clem̃tissumo atq optimo uiro pͥmo nõ adusate
post etiam adiuuãte reliqui magrãtus pene om̃s fuerunt defenso¬

Expanded text:
mei, mense Ianuario cum de me ageretur, corporibus civium trucidatis mei, mense Ianuario cum de me ageretur, corporibus civium trucidatis taretis. ego autem in qua civitate nihil valeret senatus, omnis esset impunitas, nulla iudicia, vis et ferrum in foro versaretur, cum privati parbus vulnerarentur, ad magistratuum domos cum ferro et facibus iretur, consulis fasces frangerentur, deorum immortalium templa incenderentur, rein hac urbe esse duxi, nec, si illa restitueretur, dubitavi quin me secum ipsa reduceret. an ego, cum mihi esset exploratissimum P. Lentulum proximo anno consulem futurum, qui illis ipsis rei publicae periculosissimis temporibus aedilis curulis me consule omnium meorum consiliorum particeps periculorumque socius fuisset, dubitarem quin is me confectum consularibus vulneribus consulari medicina ad salutem reduceret? hoc duce, conlega autem eius, clementissimo atque optimo viro, primo non adversante, post etiam adiuvante, reliqui magistratus paene omnes fuerunt defenso
Abbreviated transcription (Latin):
riariq uidissem. cum intelligerem uetes ad spem cehs catiline
copias ẽẽ renouatas. cum uiderem ex ea parte homĩes cui parti
nos uel pͥncipes numerabam᷑ partimq mihi inuiderẽt.parti
ꝙ sibi timẽnt. aut ꝓditores ẽẽ aut desertores salutis meę: Cumi
duo consules empti pactione ꝓuinciaꝵ auctores se iniicis rei
p.tradidissent. cum egestatem auariciam. libidines suas uide¬
rent expleri nõ posse nisi cõflctum domesticis hostib dedissẽt.
cum senatus equitesq ro. fiere pro me ac mutata ueste uobis
supplicare edictis atq impiis uetarent᷑: cum oũm ꝓuinciaꝵ pa¬
diones cum omĩa cum om̃ib focdera reconciliatioes gratiarum
sangiuĩe meo sancirent᷑: cum om̃s boni nõ recusarent qn uel ꝑ me
uel mecũ pirent. armis decertare pro mea salute nolui. qđ potu¬
quoĩ am uincẽ et uinci luctuosum rei.p. fore putiui. At inimici

Expanded text:
riarique vidissem, cum intellegerem veteres ad spem caedis Catilinae riarique vidissem, cum intellegerem veteres ad spem caedis Catilinae copias esse revocatas, cum viderem ex ea parte homines, cuius partis nos vel principes numerabamur, partim quod mihi inviderent, partim quod sibi timerent, aut proditores esse aut desertores salutis meae, cum duo consules empti pactione provinciarum auctores se inimicis rei publicae tradidissent, cum egestatem avaritiam libidines suas viderent expleri non posse nisi me constrictum domesticis hostibus dedidissent, cum senatus equitesque Romani flere pro me ac mutata veste vobis supplicare edictis atque imperiis vetarentur, cum omnium provinciarum pactiones, cum omnia cum omnibus foedera reconciliationesque gratiarum sanguine meo sancirentur, cum omnes boni non recusarent quin vel pro me vel mecum perirent, armis decertare pro mea salute nolui, quod et vincere et vinci luctuosum rei publicae fore putavi. at inimici
Abbreviated transcription (Latin):
dem tanqͣ legitimi tutoris implorauit.p. lentulus consul parẽs
deus. salus nostre uite. fortunȩ meoriȩ. nominis simulac de sole
de religione retulit. nihil humanaꝵ rerum sibi pͥus qͣ de me agẽ¬
dum uidicauit atq ea die confectares ẽẽt nisi is tr.pl. quem ego
maxĩs bñficiis questorem ornauerã cõsul. cum et cunctus ordo
multi cum sũmi uiri orarent. et en. pompei et socer optimus:
uir ad pedes fięns iaceret. noctem sibi ad deliberandum posto¬
lasset que deliberatio nõ in reddenda quẽ admõm nõnulli ar¬
bitrant᷑: sed ut patefactum ẽ in augenda mercede consumpta est.
Postea uero res acta ẽ insenatu. alia nulla cum uariis rõnib im¬
pediretur et uoluntate tum ꝑfecta senatus causa apud uos m̃se
ianuario deferebat᷑. Hic tantũ int̾suit inter me et inimicos me¬
os. Ego cum homĩes in tribunali aurelio palam conscribi centu¬

Expanded text:
dem tamquam legitimi tutoris imploravit, P. Lentulus consul, parens, dem tamquam legitimi tutoris imploravit, P. Lentulus consul, parens, deus, salus nostrae vitae, fortunae, memoriae, nominis, simul ac de sollemni deorum religione rettulit, nihil humanarum rerum sibi prius quam de me agendum iudicavit. atque eo die confecta res esset, nisi is tribunus plebis quem ego maximis beneficiis quaestorem consul ornaram, cum et cunctus ordo et multi eum summi viri orarent, et Cn. Oppius socer, optimus vir, ad pedes flens iaceret, noctem sibi ad deliberandum postulasset; quae deliberatio non in reddenda, quem ad modum non nulli arbitrabantur, sed, ut patefactum est, in augenda mercede consumpta est. postea res acta est in senatu alia nulla: cum variis rationibus impediretur, voluntate tamen perspecta senatus, causa ad vos mense Ianuario deferebatur. hic tantum interfuit inter me et inimicos meos. ego, cum homines in tribunali Aurelio palam conscribi centu
Abbreviated transcription (Latin):
suis decretis italia cuncta reuocauit. Illi inimicis interfectis magi¬
stratuum cęde facta reducti sunt. Ego a quib eiectus sum ꝓuin¬
cias obtinentib inimico hoc optimo uiro et mitissimo altero con¬
sule referente reductus sum. Cum is inimicus qui ad meã pniciẽ
uocem suam cõmunib hostibus p̃buiss ferȩ ritu dumtaxat uiue̾t
re quidem infra om̃s mortuos emãdandus ẽẽt. Nunqͣ de fom
pilio. L. opunius fortissimus cõsul. Nunqͣ de.Q. metello nõ mõ
G. marius qui erat inimicus: sed ne his quidem. qui secutus ẽ. M.
antoniꝰ homo eloquẽtissimus. cum. A. Albino collega senatũ et po¬
pulum ẽ cohortatus. At pro me supiores consules semꝑ ut referrent
fagitati sunt: sed ueriti sunt ne gratie causa face̾ uiderent᷑ ꝙ. alter
mihi affinis erat. alterius cãm capitis recepam qui ꝓuinciaꝵ foe¬
dere irritati totum illum ãnum querelis senatus. luctum bonoꝵ

Expanded text:
suis decretis Italia cuncta revocavit. illi inimicis interfectis magnsuis decretis Italia cuncta revocavit. illi inimicis interfectis magna civium caede facta reducti sunt: ego iis a quibus eiectus sum provincias obtinentibus, inimico autem, optimo viro et mitissimo, consule altero consule referente reductus sum, cum is inimicus, qui ad meam perniciem vocem suam communibus hostibus praebuisset, spiritu dumtaxat viveret, re quidem infra omnis mortuos amandatus esset. numquam de P. Popilio L. Opimius, fortissimus consul, numquam de Q. Metello non modo C. Marius, qui erat inimicus, sed ne is quidem qui secutus est, M. Antonius, homo eloquentissimus, cum A. Albino conlega senatum aut populum est cohortatus; at pro me superiores consules semper ut referrent flagitati sunt; sed veriti sunt ne gratiae causa facere viderentur, quod alter mihi adfinis erat, alterius causam capitis receperam; qui provinciarum foedere infrenati totum illum annum querelas senatus, luctum bonoru
Abbreviated transcription (Latin):
mihi ad dep̃candam calaitatem mẽa non fuerunt: sic illud quod
mea uirtus p̃stare debuit adiutores ad me restituẽdum ita multi fu¬
erunt: ut longe supiores om̃s hac dignitate. copiaq suꝑarem.
Nunq̃ de.p. pompilio. clarissimo atq: fortissimo uiro nunꝗͣ de.O.
metello nobilissimo et cõstantissimo ciue nunꝗͣ de.C. mario cu¬
stode ciuitatis atq impii nr̃i in senatu m̃tio facta ẽ. Tribuniciis su¬
piores illi rogationib nulla auctoritate senatus sunt restituti. Ma¬
rius uero non a senatu: sed opp̃sso senatu ẽ restitutus. nec rerum ge¬
starum mẽoria in reditu.C. marii: sed ex̾citus atq arma ualuerũt
At de me ut ualeret sempsenatus flagitauit ut aliqn ꝓficeret cu
pͥmum licuit sreq̃ntia. atq auctoritate ꝑfecit. Nullus in eoꝵ redi¬
tu motus municipioꝵ et coloniaꝵ factus ẽ. At me in patriam t̾

Expanded text:
mihi ad deprecandam calamitatem meam non fuerunt, sic—illud quod mihi ad deprecandam calamitatem meam non fuerunt, sic—illud quod mea virtus praestare debuit—adiutores auctores hortatoresque ad me restituendum ita multi fuerunt ut longe superiores omnis hac dignitate copiaque superarem. numquam de P. Popilio, clarissimo ac fortissimo viro, numquam de Q. Metello, nobilissimo et constantissimo cive, numquam de C. Mario, custode civitatis atque imperi vestri, in senatu mentio facta est. tribuniciis superiores illi rogationibus nulla auctoritate senatus sunt restituti, Marius vero non modo non a senatu sed etiam oppresso senatu est restitutus. nec rerum gestarum memoria in reditu C. Mari sed exercitus atque arma valuerunt; at de me ut valeret semper senatus flagitavit, ut aliquando proficeret, cum primum licuit, frequentia atque auctoritate perfecit. nullus in eorum reditu motus municipiorum et coloniarum factus est; at me in patriam ter
Abbreviated transcription (Latin):
lugubres a uobis dep̃cate sunt. Frater erat unis qui suo squalore
uros oculos inflecteret:qui suo fictu desiderium mei mc̃oriamq
renouaret. qui statuerat quirites si uos me sibi nõ reddidissetis
eandem subire fortunã. Tanto in me amore extitit. ut negaret
fas cẽ non mõ domicilio sed ne sepulero quidẽ se a me seiunctũ¬
ẽẽ. Pro me pñte senatus hõiumq prȩt̾ea uiguiti milia uestẽ mu¬
tauerunt pro me absente uniꝰ squalorem sordesq uidistis. imꝰ
hic qui in foro posset ẽc̃ mihi pietate filius inuentus ẽ bnficio pa¬
rens. amore idem qui semꝑ fuit frater. Nam cõuigis misere squa¬
lor et luctus atq optime filiȩ meror assiduus. filiiq parui desideĩ¬
um mei lachrymeq pueriles itineribus necessariis ut magna parte
lectis ac tenebris cõtinebant᷑. Quare hoc maius ẽ in nos ur̃m ꝑmeĩ
distis. Sed quemadmõm ꝓpinqui quos ego parare nõ potui

Expanded text:
lugubres a vobis deprecatae sunt. frater erat unus qui suo squalore lugubres a vobis deprecatae sunt. frater erat unus qui suo squalore vestros oculos inflecteret, qui suo fletu desiderium mei memoriamque renovaret; qui statuerat, Quirites, si vos me sibi non reddidissetis, eandem subire fortunam; tanto in me amore exstitit ut negaret fas esse non modo domicilio, sed ne sepulcro quidem se a me esse seiunctum. pro me praesente senatus hominumque praeterea viginti milia vestem mutaverunt, pro eodem me absente unius squalorem sordisque vidistis. Vnus hic, qui quidem in foro posset esse, mihi pietate filius inventus est, beneficio parens, amore idem qui semper fuit frater. nam coniugis miserae squalor et luctus atque optimae filiae maeror adsiduus filique parvi desiderium mei lacrimaeque pueriles aut itineribus necessariis aut magnam partem tectis ac tenebris continebantur. qua re hoc maius est vestrum in nos prdistis. sed quem ad modum propinqui, quos ego parare non potui,
Abbreviated transcription (Latin):
iam spectata ȩtate filius non lucus diademater cõsularis sum¬
ma auctoritate uir nõ.O. metellus censonus. nõ cius liben non
O metellus nepos qui tum cõsulatum petebat nõ soroꝵ filii lu¬
culli seruilii. scipiones pmulti eĩm tum metelli aut metelloꝵ
liber. pro. O. metelli reditu uobis ac patrib ur̃s supplicauert
Ꝙ si ip̃ius sũma dignitas maxĩeq res geste nõ satis ualerent: tñ
illi pietas ꝓpinquoꝵ p̾ces adolescẽtium squalor maioꝵ Lachr
teres clarissimos consulares. hac ur̃a patrumq: meõra tertius
an me cõsularis subiit indignissimã fortunã p̃stantissuna sua i¬
glĩa dissimilis fuit ratio. Non enim ille depcatione rediit:s
in dissensu ciuium ex̾citu se. armisq reuocauit. At me nudũ
a ꝓpinquis nulla cognatiõe munitũ nullo armoꝵ ac tumul
tus. fratrisq miserrimi atq optimi quotidiane lachrymę sordesq

Expanded text:
iam spectata aetate filius, non L. Diadematus consularis, sumiam spectata aetate filius, non L. Diadematus consularis, summa auctoritate vir, non C. Metellus censorius, non eorum liberi, non Q. Metellus Nepos, qui tum consulatum petebat, non sororum filii, Luculli, Servilii, Scipiones; permulti enim tum Metelli aut Metellarum liberi pro Q. Metelli reditu vobis ac patribus vestris supplicaverunt. quod si ipsius summa dignitas maximaeque res gestae non satis valerent, tamen fili pietas, propinquorum preces, adulescentium squalor, maiorum natteres clarissimos consularis, hac vestra patrumque memoria, tertius ante me consularis subiit indignissimam fortunam praestantissima sua gloria, dissimilis fuit ratio; non enim ille deprecatione rediit, sed in discessu civium exercitu se armisque revocavit. at me nudum a propinquis, nulla cognatione munitum, nullo armorum tus, fratrisque miserrimi atque optimi cotidianae lacrimae sordesque
Abbreviated transcription (Latin):
dederunt: uos spectatum. et incredibili pietate cognitũ reddistis.
Rem .p. illis accepi tpͣrib eam quȩ pene amissa ẽ a uobis eam re¬
cupaui quã aliqñ om̃s unius ope seruatam iudicauerũt. dii im¬
mortales mihi liberos dederunt: uos reddidistis. Multa p̃terea.
a diis ĩmortalib optata consecuti sumus nisi ur̃a uoluntas fuisset
omnib: diuinis munerib caruissemus. Uestros deniq: honores quoᷤ
eramus gradatim singłos assecuti: nunc a uobis uniu̾sos hẽmus.i
in ipo bnficio ur̃o tanta magnitudo ẽ ut eam cõplect orone nõ
possim tum in studiis uris tanta animoꝵ declarata uoluntas ẽ¬
ut nõ solum mihi calamitatẽ detrax̾itis: s etiam dignntatem
auxisse uideamini. Non eim pro meo reditu ut ꝓ.p. pompilii
nobilissimi hoĩs adolescentes filii et mlti p̃terea cognati. atq.
affines dep̃cati sunt. Non ut pro. O.metello clarissimo uiro

Expanded text:
dederunt, vos spectatum et incredibili pietate cognitum reddidistis. dederunt, vos spectatum et incredibili pietate cognitum reddidistis. rem publicam illis accepi temporibus eam quae paene amissa est, a vobis eam reciperavi quam aliquando omnes unius opera servatam iudicaverunt. di immortales mihi liberos dederunt, vos reddidistis. multa praeterea a dis immortalibus optata consecuti sumus: nisi vestra voluntas fuisset, omnibus divinis muneribus careremus. vestros denique honores, quos eramus gradatim singulos adsecuti, nunc a vobis universos habemus, in ipso beneficio vestro tanta magnitudo est ut eam complecti oratione non possim, tum in studiis vestris tanta animorum declarata est voluntas ut non solum calamitatem mihi detraxisse, sed etiam dignitatem auxisse videamini. non enim pro meo reditu ut pro P. Popili, nobilissimi hominis, adulescentes filii et multi praeterea cognati atque adfines deprecati sunt, non ut pro Q. Metello, clarissimo viro,
Abbreviated transcription (Latin):
forina regionũ: qui agri: quȩ fruges: quȩ pulchitudo urbis. quȩ
humãĩtas ciuium quȩ rei .p. dignitas. quȩ ur̃a maiestas. quib
ego omnib antea reb sic fruebar ut nemo magis. S sic̃ bona
ualitudo iocundior ẽ iis: qui ẽ graui morbo recreati sunt: ꝗͣ qui
nunqͣ egro corpore fuerũt:sic ea omĩa desiderata magis: ꝗͣ assi¬
due ꝑcepti delectant. Quorsum igitur hȩc disputoᷤ. quorsũ:
ut intelligere possitis neminẽ unꝗͣ tanta eloq̃ntia fuisse. nec tam diui¬
no. atq in credibili genẽ dicendi. qui ur̃am magnitudinẽ. multitu¬
dinemq bñficioꝵ quã in me frẽmq meũ et liberos nros cõtuli¬
stis nõ mõ augere aut ornare orone: sed enumerare. aut cõsequi
possit. Aparentib id qđ necẽe erat panius sum ꝓcreatus a uob̾
natus sum consularis: Illi mihi frẽm in cognitũ: qualis fut̾us eẽt

Expanded text:
forma regionum, qui agri, quae fruges, quae pulchritudo urbis, quae forma regionum, qui agri, quae fruges, quae pulchritudo urbis, quae humanitas civium, quae rei publicae dignitas, quae vestra maiestas! quibus ego omnibus antea rebus sic fruebar ut nemo magis; sed tamquam bona valetudo iucundior est iis qui e gravi morbo recreati sunt quam qui numquam aegro corpore fuerunt, sic haec omnia desiderata magis quam adsidue percepta delectant. quorsum igitur haec disputo? quorsum? ut intellegere possitis neminem umquam tanta eloquentia fuisse, neque tam divino atque incredibili genere dicendi, qui vestram magnitudinem multitudinemque beneficiorum quae in me fratremque meum et liberos nostros contulistis non modo augere aut ornare oratione, sed enumerare aut consequi possit. A parentibus, id quod necesse erat, parvus sum procreatus, a vobis natus sum consularis. illi mihi fratrem incognitum qualis futurus esset
Abbreviated transcription (Latin):
mea cariores. tam̃ non tanta uoluptate erant suscepti: quãta nuc̃
sunt restituri. Nihil cuiq̃ fuit unꝗͣ iocundius ꝗͣ mihi meus fratꝰ
non tamid sentiebã cum fiuebar. ꝗ̃ tunc cũ carebam. et postea
ꝗͣ uos me illi et mihi eum reddidistis. Res familiaris sua quen¬
q: delectat Reliquȩ meȩ fortuns recuꝑatȩ plus mihi nũc uolu¬
ptatis afferunt q̃ tum ĩcolumitatis afferebãt. Amiciciȩ. consue¬
tadĩes uicinitates cliẽtelȩ ludi deniq et dies festi quid hẽrent
uoluptatis. carendo magis ĩtellexi q̃ fruendo. lam u̾o honos di¬
gnitas. locus ordo bñficia ur̃a quanꝗ mihi semꝑ clarissima ui¬
sasunt: tam̃ ea renouata nuc̃ illustriora uident᷑. ꝗsi obsciurata nõ
ẽẽnt. Ip̃a aut̃ patria dii ĩmortales dici uix põt quid caritatis
quid uoluptatis hẽt quȩ spẽs italiȩ. quȩ celebritas oppidoꝵ.quȩ

Expanded text:
mea cariores: tamen non tanta voluptate erant suscepti quanta nunc mea cariores: tamen non tanta voluptate erant suscepti quanta nunc sunt restituti. nihil cuiquam fuit umquam iucundius quam mihi meus frater: non tam id sentiebam cum fruebar quam tum cum carebam, et postea quam vos me illi et mihi eum reddidistis. res familiaris sua quemque delectat: reliquae meae fortunae reciperatae plus mihi nunc voluptatis adferunt quam tum incolumes adferebant. amicitiae, consuetudines, vicinitates, clientelae, ludi denique et dies festi quid haberent voluptatis carendo magis intellexi quam fruendo. iam vero honos, dignitas, locus, ordo, beneficia vestra, quamquam mihi semper clarissima visa sunt, tamen ea nunc renovata inlustriora videntur quam si obscurata non essent. ipsa autem patria, di immortales! dici vix potest quid caritatis, quid voluptatis habeat; quae species Italiae, quae celebritas oppidorum, quae