comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciã domũ transtulit .xͭ. et uii ͭ ͤ pret̾ea tabu¬
las pulcerrinme pictas eadem ede sustulit. in qͥb
erant ymagmes sicilie regũ ac tirãnorũ que
nõ solum pictorũ artificio delectabant. sedet
cõmemoracione hõm et cognicione formaꝵꝰ
At uidete quanto tetrior hic tirainus sirãtu
ornarint templa deorũ ĩmortaliũ. hic eciã illoꝵ
monumẽta atq ornamenta sultulit. Iam uero
quid ego de ualuis illuis templi cõmemorẽ: uere¬
or ne hec qui nõ uiderunt oĩa me nmisauge̾
atq ornare arbitrent᷑. quod tamẽ nemo fuspi¬
cari debet tam esse me cupidũ ut uiros pͥmarios
uelim presertim ex iudicũ nũo qui firacusis fu¬
erut qui hecuiderint esse temeritati et men¬
dacio meo conscios. Confirmare hoc liquido iu¬
dicespossum ualuas magnificẽciores ex auro
atq ebore ꝑfectiores milla s umꝙͣ illo templo
fusse. Incredibile dictu est ꝙͣ multi greci de haꝵ¬

Expanded text:
ciam domum transtulit. viginti et septem praeterea tabuciam domum transtulit. viginti et septem praeterea tabulas pulcherrime pictas ex eadem aede sustulit, in quibus erant imagines Siciliae regum ac tyrannorum, quae non solum pictorum artificio delectabant, sed etiam commemoratione hominum et cognitione formarum. ac videte quanto taetrior hic tyrannus Syracusaornarint templa deorum immortalium, hic etiam illorum monumenta atque ornamenta sustulit. iam vero quid ego de valvis illius templi commemorem? vereor ne haec qui non viderunt omnia me nimis augere atque ornare arbitrentur; quod tamen nemo suspicari debet, tam esse me cupidum ut tot viros primarios velim, praesertim ex iudicum numero, qui Syracusis fuerint, qui haec viderint, esse temeritati et mendacio meo conscios. confirmare hoc liquido, iudices, possum, valvas magnificentiores, ex auro atque ebore perfectiores, nullas umquam ullo in templo fuisse. incredibile dictu est quam multi Graeci de har
Abbreviated transcription (Latin):
erat equestris agatoeli regism tabulis picta hiis
autem tabulis interioris templi parietes ue¬
stiebantur. nihilea pictura nobiluis: ihilsira¬
cusis quod magisui sendũ uideretur. has tabulas
M. marcelluscũ om̃i uictoria illa sua profana
fecisset tamen religione impeditus non actigit
Iste cum illa iã propt̾ diuturnã pacem fidelitatẽ¬
q populi siracusani sacra religiosaq cepisset om̃s
eas tabulas abstulit: parietes quorũ ornatiu
tot secula manserant tot bella effugerant nudos
ac de formatos reliquit. Et marcellus qui siracu¬
sascepisset duo templa se rome dedicaturũ uo¬
uerat. Is quod erat edificaturus hiis rebusorna¬
re quas ceperat noluit. Uerres qui non honori
neq uirtuti qͣndinodũ ille. sed ueneri et cupidi¬
ni uota debet. Is minerue templũ spoliare cona¬
tus est. Ille deos deorum spoliisornare noluit.
hic ornamenta minerue uirginis in meretri¬

Expanded text:
erat equestris Agathoclis regis in tabulis picta praeclare. His erat equestris Agathoclis regis in tabulis picta praeclare. His autem tabulis interiores templi parietes vestiebantur. nihil erat ea pictura nobilius, nihil Syracusis quod magis visendum putaretur. has tabulas M. Marcellus, cum omnia victoria illa sua profana fecisset, tamen religione impeditus non attigit; iste, cum illa propter diuturnam pacem fidelitatemque populi Syracusani sacra religiosaque accepisset, omnis eas tabulas abstulit, parietes quorum ornatus tot saecula manserant, tot bella effugerant, nudos ac deformatos reliquit. et Marcellus qui, si Syracusas cepisset, duo templa se Romae dedicaturum voverat, is id quod erat aedificaturus iis rebus ornare quas ceperat noluit: Verres qui non Honori neque virtuti, quem ad modum ille, sed Veneri et Cupidini vota deberet, is Minervae templum spoliare conatus est. ille deos deorum spoliis ornari noluit, hic ornamenta Minervae virginis in meretri
Abbreviated transcription (Latin):
lusset. In hac particione ornatus nõ plus uicto¬
racusans reseruauit. Romã que apportata
sunt ad edem honoriset uirtutis. Itemq aliis
posuit: inhil in suburbano portauit si urbis
ornamenta domũ suam nõ contulisset domũ
suam ornamẽto urbi futurã. Siraculis aũt
ꝑmulta atq egregia reliquit. deũ uero nullũ
uiolauit. nillũ attigit. Conferte uerrem nõ
ut hoĩem cũ hõĩe comꝑetis. nequa tali uiro mor¬
tuo fiat ĩiuria: sut pacem cum bello legescũ bi.
forum et uiridicionẽ cũ ferro et armis. aduẽ¬
tũ et comitatũ cũ excercitu et uictoria ꝯferatis
Edis minerue est infula de qua ante dixi quã
martellus nõ attigit quam plenã atq ornatã¬
reliquit: que ab isto sic spoliata atq direpta ẽ
nõ ut ab hoste aliquo qui tamẽ in bello religio¬
nẽ et consuetudimisurra cõtineret. sed ut a
barbaris predombus uexata esse uideatur. pugna

Expanded text:
luisset. in hac partitione ornatus non plus victoluisset. in hac partitione ornatus non plus victoracusanis reservavit. Romam quae asportata sunt, ad aedem honoris atque virtutis, itemque aliisposuit, nihil in suburbano, putavit, si urbis ornamenta domum suam non contulisset, domum suam urbi ornamento futuram. Syracusis autem permulta, atque egregia reliquit, Deum vero nullum violavit, nullum attigit. conferte Verrem: non ut hominem cum homine comparetis, ne qua tali viro mortuo fiat iniuria, sed ut pacem cum bello, leges cum vi, forum et iurisdictionem cum ferro et armis, adventum et comitatum cum exercitu et victoria conferatis. Aedes Minervae estinsula, de qua ante dixi: quam Marcellus non attigit, quam plenam, quam ornatamreliquit, quae ab isto sic spoliata, atque direpta est, ut non ab hoste aliquo, qui tamen in bello religionem, et consuetudinis iura retineret, sed ut a barbaris praedonibus vexata esse videatur. Pugna
Abbreviated transcription (Latin):
Coliturq ea parl et hec habitat᷑ frequẽtissime
Quarta autẽ est que quia postrema edifica¬
ta ẽ neapolis noĩatur: quam ad sũmã theatrũ
maximũ. Pret̾ea duo templa funt egregia
cereris unũ alterũ libere lignũqz appollinis
qui snuntes uocatur pulcerrimũ et maxi¬
niũ quod iste si portare potiusset nõ dubitasset
auferre. Nunc ad marcellũ reuertar. ne
hec a me sine caula cõmemorata ẽẽ uideãt
Qui cũ iam preclarã urbem ui copiisq cepisl
pulcritudinem ex qua presertim ꝑiculi inhil
ostenderetur delere et extingue̾. Itaq edificiis
publicis om̃ĩbus priuatis. sacris. profanis.
sic peꝑcit quasi ad defendenda cũ excercitu nõ
oppugnanda uenisset in ornatu urbis habuit
uictorie rationẽ. habuit hũantatis uietorie
putabat esse multa romã deportare que orna¬
mento urbis ẽẽ possent. humanitatis nõ plane
expoliare urbem presertim quã cõseruare uo¬

Expanded text:
coliturque ea pars et habitatur frequentissime. coliturque ea pars et habitatur frequentissime. quarta autem est quae, quia postrema coaedificata est, Neapolis nominatur; quam ad summam theatrum maximum, praeterea duo templa sunt egregia, Cereris unum, alterum Liberae, signumque Apollinis, qui Temenites vocatur, pulcherrimum et maximum; quod iste si portare potuisset, non dubitasset auferre. nunc ad Marcellum revertar, ne haec a me sine causa commemorata esse videantur. qui cum tam praeclaram urbem vi copiisque cepisset, re, hanc pulchritudinem, ex qua praesertim periculi nihil ostenderetur, delere et exstinguere. itaque aedificiis omnibus, publicis privatis, sacris profanis, sic pepercit quasi ad ea defendenda cum exercitu, non oppugnanda venisset. in ornatu urbis habuit victoriae rationem, habuit humanitatis; victoriae putabat esse multa Romam deportare quae ornamento urbi esse possent, humanitatis non plane exspoliare urbem, praesertim quam conservare vo
Abbreviated transcription (Latin):
cinc ta in utrosq portus hostiũ adicũq ꝓiecta
est in qua domus est que hieronis regis fuit
qua pretores uti solent. In ea sunt edes sacre
complures. sed due que longe ceteris añcedũt.¬
una diane et altera q̃ fuit ante istius aduẽtum
ornatissima minerue. In hac infula extrema
est fons aque dulcis cui nomen aretusa est.
meredibili magnitudine. plenus pisciũ qui
fluctu totus operiret᷑. in si municione ac mole
lapidum disiunctus ẽẽt a mari. Altera aũt
est urbs firacusis cui nomen achradina est
in qua forũ maxnniũ. pulcerrime porticus
ornatissimũ pritamũ. amplissima ẽ curia
templũq egregiũ ioui solimpii cetẽq urbis
partes que una uia lata ꝑpetua multisq trãs¬
uersis diuise priuatis edificiis continẽtur. Ter¬
cia est urbs. que in ea parte fortune fanũ
antiquũ fuit ticha noĩata est: in qua gyn¬
nasiũ amplissimũ est et complures edes sacͤ.

Expanded text:
cincta in utriusque portus ostium aditumque proiecta cincta in utriusque portus ostium aditumque proiecta est; in qua domus est quae Hieronis regis fuit, qua praetores uti solent. in ea sunt aedes sacrae complures, sed duae quae longe ceteris antecellant, Dianae, et altera, quae fuit ante istius adventum ornatissima, Minervae. in hac insula extrema est fons aquae dulcis, cui nomen Arethusa est, incredibili magnitudine, plenissimus piscium, qui fluctu totus operiretur nisi munitione ac mole lapidum diiunctus esset a mari. altera autem est urbs Syracusis, cui nomen Achradina est; in qua forum maximum, pulcherrimae porticus, ornatissimum prytanium, amplissima est curia templumque egregium Iovis Olympii ceteraeque urbis partes, quae una via lata perpetua multisque transversis divisae privatis aedificiis continentur. Tertia est urbs quae, quod in ea parte Fortunae fanum antiquum fuit, Tycha nominata est; in qua gymnasium amplissimum est et complures aedes sacrae,
Abbreviated transcription (Latin):
patusse. Micto adhibitã uimi ĩgenuis. mr̃es
familias uiolatas que tum in urbe capta cõmi¬
ssa nõ funt. neq odio hostili neq licencia miligari
neq more belli. neq uire uictorie. Micto inꝙͣ
hec omĩa que ab isto per triennnũ ꝑfect̾a sunt.
ea que cõuincta cũ illis rebussunt de quibz ãtea
dixi cognoscite. Urbem siracusas maximã ẽẽ
grecarum pulcerrimã or̃m sepe audistis iudi
cel. est ita ut dicitur. Nam et situ est cõmuni¬
totũ ex om̃i aditu uel terra uel mari p̃claro ad
aspectum: et portus h prope in edificacione
aspectuq urbis melusõs. qui cũ diuersos inter
se aditus hẽant in exitu cõiungũtur et ꝯfluũt
Corũ cõiunctione pars opidi que appellatur in¬
sula mari distincta angusto ponte tur susad¬
iuĩgitur et cõtinetur. La tanta est urbsut ex
quatuor urbib maximis cõstare dicatur. qͣrũ
una est ea quã dixi insula que duob portub

Expanded text:
patuisse; mitto adhibitam vim ingenuis, matres patuisse; mitto adhibitam vim ingenuis, matres familias violatas, quae tum in urbe capta commissa non sunt neque odio hostili neque licentia militari neque more belli neque iure victoriae; mitto, inquam, haec omnia, quae ab isto per triennium perfecta sunt; ea quae coniuncta cum illis rebus sunt de quibus antea dixi cognoscite. Vrbem Syracusas maximam esse Graecarum, pulcherrimam omnium saepe audistis. est, iudices, ita ut dicitur. nam et situ est cum munito tum ex omni aditu vel terra vel mari praeclaro ad aspectum, et portus habet prope in aedificatione amplexuque urbis inclusos; qui cum diversos inter se aditus habeant, in exitu coniunguntur et confluunt. Eorum coniunctione pars oppidi quae appellatur Insula, mari disiuncta angusto, ponte rursus adiungitur et continetur. ea tanta est urbs ut ex quattuor urbibus maximis constare dicatur; quarum una est ea quam dixi Insula, quae duobus portibus
Abbreviated transcription (Latin):
ac dissoluti si cupiamus eẽ qui possumus:
Umul eciã urbiloim pulcerrime atq orna¬
tissime siracurasarũ direptionẽ cõmemora¬
bo. et in mediũ proferam iudices ut aliquãdo
totã huiꝰ genis orõem coneludam atq diffini¬
am. Nemo fere ur̃m est quin ꝙͣadmodum
hanc pacem cũ illo bello. huiꝰ pretoris aduẽtũ
cũ illuis imꝑatoril uictoria. huiꝰ cohortẽ imi¬
purã cũ illius excertitu ĩuicto: hui ꝯlibidines
cũ illuis cõtmnencia. ab illo qui cepit conditas
ab hoc qui cõstitutas accepit captas dicetil sira¬
cusas. At illa iã omicto que disꝑse a me młtis
in locis dicentur ac dictalunt: forũ firacusanoꝵ¬
qd̾ in ĩtroitu marcelli purũ cede seruatũ est
id aduentu uerris siculorũ ĩnocentũ sãgiuẽ
redundasse. portũ siracusanoꝵ qui tũ et nr̃is
classibus et cartaginensiũ claulus fuisset
eum isto pretore cilicũ imoparom p̃donbq

Expanded text:
ac dissoluti si cupiamus esse, qui possumus? ac dissoluti si cupiamus esse, qui possumus? Vnius etiam urbis omnium pulcherrimae atque ornatissimae, Syracusarum, direptionem commemorabo et in medium proferam, iudices, ut aliquando totam huius generis orationem concludam atque definiam. nemo fere vestrum est quin quem ad modumhanc pacem cum illo bello, huius praetoris adventum cum illius imperatoris victoria, huius cohortem impuram cum illius exercitu invicto, huius libidines cum illius continentia: ab illo qui cepit conditas, ab hoc qui constitutas accepit captas dicetis Syracusas. ac iam illa omitto quae disperse a me multis in locis dicentur ac dicta sunt, forum Syracusanorum, quod introitu Marcelli purum a caede servatum est, id adventu Verris Siculorum innocentium sanguine redundasse, portum Syracusanorum, qui tum et nostris classibus et Carthaginiensium clausus fuisset, eum isto praetore Cilicum myoparoni praedonibusque
Abbreviated transcription (Latin):
tãta suꝑsticio ex istius facto mentes om̃ populoꝵꝰ
occupauit sicilie. ut q̃cuniq accidant publice
priuatĩq ĩcomoda propter eã cãm istuis sce
leris euenire uideantur. Audistis centuripinos
agrienses. catmenses. enenses. erbiten ses
compluresq alios publice dicẽ que solitudo in
agris esset: que uastitas. que fuga aratorũ. ꝙͣ
deserta ꝙͣ inculta ꝙͣ relicta om̃a. ea tamet si
multis istius et uariis iniuriis acciderũt tamẽ
hec una causa in oppinione siculoꝵ plurimũ
ualet ꝙ cerere iolata omiscultus fructusq
cereris in his locis uacasse arbitrantur. Medemi¬
Q si eẽt si suscipere eam nolletis tamẽ i eo
qui iuolasset sancire uos uelle oportẽt. Nũc
uero in cõi om̃n genciũ peligione inq hiis sacris
que maiores nr̃i ab exteris nacionib accita
atq accersa coluerunt. que sacra ut erãt reu̾a
sic appellari greca uoluerunt negligentes

Expanded text:
tanta superstitio ex istius facto mentis omnium Siculorum tanta superstitio ex istius facto mentis omnium Siculorum occupavit ut quaecumque accidant publice privatimque incommoda propter eam causam sceleris istius evenire videantur. Audistis Centuripinos, Agyrinensis, Catinensis, Aetnensis, Herbitensis complurisque alios publice dicere quae solitudo esset in agris, quae vastitas, quae fuga aratorum, quam deserta, quam inculta, quam relicta omnia. ea tametsi multis istius et variis iniuriis acciderunt, tamen haec una causa in opinione Siculorum plurimum valet, quod Cerere violata omnis cultus fructusque Cereris in iis locis interisse arbitrantur. medemiquodsi esset, si suscipere eam nolletis, tamen in eo qui violasset sancire vos velle oporteret. nunc vero in communi omnium gentium religione, inque iis sacris quae maiores nostri ab exteris nationibus adscita atque arcessita coluerunt,—quae sacra, ut erant re vera, sic appellari Graeca voluerunt,—neglegentes
Abbreviated transcription (Latin):
temeritate fugitiuos. scelere barbaros. crude¬
litate hostes uicerit: Audistis theodorum
et numeniũ et incalionẽ legatos. E imenses
publice dice̾. se se a sius ciuibus hẽre mãdata
ut uerrem a dirent et eũ simulacrũ cereris et¬
et uit torie repolce̾nt: id si impetrassent tũ ut
morẽ beterẽ eimẽsiũ cõseruarent publice
in eũ tam etli uexaslet siciliam tamẽ qm̃ hec
a maioribus instituta accepissẽt testimoniũ
ne quod dicerent. Sinautẽ ea nõ reddidisset
tũ et in uidicio adessent. tũ ut de eus ũuriis
uidices docerent. sed maxime de religione q̃re¬
rencur quas illorũ querimonias nolite ꝑ deos
ĩmortales aspernari. nolite cõtennere ac ne¬
glige̾ iudices. aguntur ĩuirie sociorũ: agitur
ius legum.agitur existimacio ueritasq uidicioꝵ̾:
que sunt omĩa ꝑmagna. Uerũ illud maxiiũ.
tanta religione obstricta tota proiuncia est.

Expanded text:
temeritate fugitivos, scelere barbaros, crudetemeritate fugitivos, scelere barbaros, crudelitate hostes vicerit? Audistis Theodorum et Numenium et Nicasionem, legatos Hennensis, publice dicere sese a suis civibus haec habere mandata, ut ad Verrem adirent et eum simulacrum Cereris et victoriae reposcerent; id si impetrassent, tum ut morem veterem Hennensium conservarent, publice in eum, tametsi vexasset Siciliam, tamen, quoniam haec a maioribus instituta accepissent, testimonium ne quod dicerent; sin autem ea non reddidisset, tum ut in iudicio adessent, tum ut de eius iniuriis iudices docerent, sed maxime de religione quererentur. quas illorum querimonias nolite, per deos immortalis, aspernari, nolite contemnere ac neglegere, iudices! aguntur iniuriae sociorum, agitur vis legum, agitur existimatio veritasque iudiciorum. quae sunt omnia permagna, verum illud maximum: tanta religione obstricta tota provincia est,
Abbreviated transcription (Latin):
tasse. sed ip̃am eripuisse cererem uideretur. Et¬
em̃ urbs illa nõ brbsuidetur sed famũ tereris eẽ
hĩtare apud se se cererem. Ennenses arbitrãt
ut mihi nõ tiues illius ciuitatis sed om̃s sac̾¬
dotes accole atq antistites cereris ẽẽ bidẽãt᷑
Enna tu simulacrũ cereris tollere audebas.
Enia tu de manu tereris uictoriã eripere
et deam dee detrahẽ conatus es: Quorum
nichil uiolare ihil actinge̾ ausi sunt in qͥb
erant omĩa que sceleri propiora funt ꝙͣ re¬
ligioni. tenuerũt em̃ .p. pupillo. p.rutilio
confulib illũ locũ serui fugitiui barbari. hostes.
sed neq tam serui illi dñoꝵ ꝙͣ tu libidinũ. n
tam fugitiui illi a dm̃is ꝙͣ tu abiure et ab le¬
gibus. neq illi tam barbari lingua et nacione
ꝙͣ tu natura et moribus: neq illi tam hostes
hom̃ibus ꝙͣ tu dns ĩmortalibus. Que depreca.
est ei igitur reliqua qui indignitate seruos.

Expanded text:
tasse sed ipsam abripuisse Cererem videretur. ettasse sed ipsam abripuisse Cererem videretur. etenim urbs illa non urbs videtur, sed fanum Cereris esse; habitare apud sese Cererem Hennenses arbitrantur, ut mihi non cives illius civitatis, sed omnes sacerdotes, omnes accolae atque antistites Cereris esse videantur. Henna tu simulacrum Cereris tollere audebas, Henna tu de manu Cereris victoriam eripere et deam deae detrahere conatus es? quorum nihil violare, nihil attingere ausi sunt in quibus erant omnia quae sceleri propiora sunt quam religioni. tenuerunt enim P. Popilio P. Rupilio consulibus illum locum servi, fugitivi, barbari, hostes; sed neque tam servi illi dominorum quam tu libidinum, neque tam fugitivi illi ab dominis quam tu ab iure et ab legibus, neque tam barbari lingua et natione illi quam tu natura et moribus, neque tam illi hostes hominibus quam tu dis immortalibus. quae deprecatio est igitur ei reliqua qui indignitate servos,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e in cõmemoracione eorũ nõ solũ animo cõ¬
mouear uerũeciã corꝑe ꝑ horrescam:ꝰ Ueint
em̃ mihi fam. loci religionis illuis inmentẽ.
uersantur ante oculos omĩa: dies ille cũ ego en¬
nã benissem presto mihi sacerdotes cereris ai
in fulisac uerbenis fuerunit: concio cõuentusq
ciuiũ. in quo ego cũ loquerer tanti gemitus fle¬
tusq fiebant ut a cerbissimꝰ tota urbe luctus
uersari bideret᷑. Non illi decumatũ imꝑia nõ
nõ honoꝵ direpciones. nõ iniqua iudicia. nõ
importunas istius libidines nõ uii nõ cõtume¬
lias quib uexati oppressiq erant cõquerebãt᷑
cereris numẽ. sacrorũ betustatem. fani religio¬
nẽ. istius sceberatissimi atq audacissu suppli¬
cio expiari uolebant: omĩa se cet̾a pati ac negli¬
ge̾ dicebant. hic dolor erat tantul ut uerris alter
currus benisse. eniã et non proserpmã aspor¬

Expanded text:
ipse in commemoratione eorum non solum animo comipse in commemoratione eorum non solum animo commovear verum etiam corpore perhorrescam? venit enim mihi fani, loci, religionis illius in mentem; versantur ante oculos omnia, dies ille quo, cum ego Hennam venissem, praesto mihi sacerdotes Cereris cum infulis ac verbenis fuerunt, contio conventusque civium, in quo ego cum loquerer tanti gemitus fletusque fiebant ut acerbissimus tota urbe luctus versari videretur. non illi decumarum imperia, non bonorum direptiones, non iniqua iudicia, non importunas istius libidines, non vim, non contumelias quibus vexati oppressique erant conquerebantur; Cereris numen, sacrorum vetustatem, fani religionem istius sceleratissimi atque audacissimi supplicio expiari volebant; omnia se cetera pati ac neglegere dicebant. hic dolor erat tantus ut Verres alter Orcus venisse Hennam et non Proserpinam aspor
Abbreviated transcription (Latin):
religiosissimã. principem om̃i lacrorũ q̃ apud
omnes gentes nacionesq fuint ag. uerre ex luis
templis ac sedibus esse sublatam. Qui accessistis
enniã uidistis simulacrũ cereris e marmore
et in altero templo libere sunt ea ꝑampla atq
preclara: sednon ita antiqua ex ere fuit qd̾dã
modica amplitudine ac singulari oꝑe cũ facib
ꝑantiquũ oĩm illorũ que funt in eo fano młto
antiquissimũ: id sustulit. ac tamẽ eo contẽtus
non fuit. ante edem cereris in aꝑto ac propatulo
loco signaduo sunt cereris bnũ alterũ tritolomi
pulcerrima ac ꝑampla pulcritudo periculo am¬
plitudo saluti fuit: ꝙ eorũ demolicio atq expor¬
tacio ꝑdifficilis uidebatur. Infistebat manu ce¬
ueris dextra grande limulachrũ pulcerrimiũ
factũ uictorie: hoc iste ex signo cereris auellẽd
asportandũ q curauit. Qui tandẽ istius aĩmꝰ
est nũc in recordacione scelerũ suorũ cũ ego

Expanded text:
religiosissimam, principem omnium sacrorum quae apud religiosissimam, principem omnium sacrorum quae apud omnis gentis nationesque fiunt, a C. Verre ex suis templis ac sedibus esse sublatam. qui accessistis Hennam, vidistis simulacrum Cereris e marmore et in altero templo Liberae. sunt ea perampla atque praeclara, sed non ita antiqua. ex aere fuit quoddam modica amplitudine ac singulari opere cum facibus perantiquum, omnium illorum quae sunt in eo fano multo antiquissimum; id sustulit. ac tamen eo contentus non fuit. ante aedem Cereris in aperto ac propatulo loco signa duo sunt, Cereris unum, alterum Triptolemi, pulcherrima ac perampla. pulchritudo periculo, amplitudo saluti fuit, quod eorum demolitio atque asportatio perdifficilis videbatur. insistebat in manu Cereris dextra grande simulacrum pulcherrime factum victoriae; hoc iste e signo Cereris avellendum asportandumque curavit. qui tandem istius animus est nunc in recordatione scelerum suorum, cum ego
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse dicitur frugesq actulisse quantã esse
religionẽ cõuenit eorũ apud quos eam natã
ẽẽ et fruges inuenisse constat. Itaq apud pr̃es
nr̃os atroci et difficili .r. pu ͨ ͤ tempore cum
tyberio gracto occiso magnorũ ꝑiculoꝵ metꝰ
ex ostentis portẽderent᷑ .p. mucio. L. calphurmo
consulib aditũ est ad libros sibillios: ex quibus
muentũ est cererẽ antiquissi ssimã placari opor¬
tere. Tum ex amplissimo collegio decemuirali
sacerdotes .p.r cũ esset in urbe nr̃a cereris pul¬
terrimũ et magnificentissimũ templũ tamẽ
usq ennã profecti sunt. Tanta enĩ erat au̾it̾g
et uetustas illiuis religionis. ut cũ illuc irent nõ
ad edem cereris fed ad ip̃am cererem proficisci
uiderentur. Non obtundã diuciuis. ctẽm iam
dudũ uereor ne oratio mea aliena abiudiciorũ
racione et a cotidiana dicendi consuetudine ẽẽ
uideatirr. Hoc dico hanc ip̃am cererẽ ãtiqͥssimã

Expanded text:
venisse dicitur frugesque attulisse, quantam esse venisse dicitur frugesque attulisse, quantam esse religionem convenit eorum apud quos eam natam esse et fruges invenisse constat? itaque apud patres nostros atroci ac difficili rei publicae tempore, cum Tiberio Graccho occiso magnorum periculorum metus ex ostentis portenderetur, P. Mucio L. Calpurnio consulibus aditum est ad libros Sibyllinos; ex quibus inventum est Cererem antiquissimam placari oportere. tum ex amplissimo collegio decemvirali sacerdotes populi Romani, cum esset in urbe nostra Cereris pulcherrimum et magnificentissimum templum, tamen usque Hennam profecti sunt. tanta enim erat auctoritas et vetustas illius religionis ut, cum illuc irent, non ad aedem Cereris sed ad ipsam Cererem proficisci viderentur. non obtundam diutius; etenim iam dudum vereor ne oratio mea aliena ab iudiciorum ratione et a cotidiana dicendi consuetudine esse videatur. hoc dico, hanc ipsam Cererem antiquissimam,
Abbreviated transcription (Latin):
clarare bideatur. Etem̃ prope est spelunca
quedã cõuerla ad aquilonem infmita altitu¬
dine. qua ditem pr̃em ferunt repente cũ cur¬
ru eititisse: abreptamq ex eo loco uirginem
secũ exportasse. et subito non longe a firacusis
penetrasse sub terras lacumq in eo loco repẽte
uersarios agunt celeberzimo uirorũ mulieꝵꝰ¬
q cõuentu. propt̾ huiꝯ opinionis uetustatem
ꝙ horũ in hus locis uestigia ac prope ĩcunabu¬
la reperiũtur deorum. Alira quidẽ tota sicilia
priuatĩ ac publice religio est cereris ennensis.
Etem̃ multa sepe prodigia uim eius numenq
declarant. Multis epe in difficilimis rebus
pñs eius auxiliũ oblatum est: ut hec insula
ab ea non solum diligi sẽd eciam nicoli custo¬
diriq uideatur. nec solũ siculi uerũ eciã cet̾e̾
gentes nacionesq ennensẽ cererẽ maxnne
colunt. Et em̃ si athemensiũ sacra sũma cu¬
piditate expetunt᷑ ad quos ceres in illo errore

Expanded text:
clarare videatur. etenim prope est spelunca clarare videatur. etenim prope est spelunca quaedam conversa ad aquilonem infinita altitudine, qua ditem patrem ferunt repente cum curru exstitisse abreptamque ex eo loco virginem secum asportasse et subito non longe a Syracusis penetrasse sub terras, lacumque in eo loco repente versarios agunt celeberrimo virorum mulierumque conventu. propter huius opinionis vetustatem, quod horum in his locis vestigia ac prope incunabula reperiuntur deorum, mira quaedam tota Sicilia privatim ac publice religio est Cereris Hennensis. etenim multa saepe prodigia vim eius numenque declarant; multis saepe in difficillimis rebus praesens auxilium eius oblatum est, ut haec insula ab ea non solum diligi sed etiam incoli custodirique videatur. nec solum Siculi, verum etiam ceterae gentes nationesque Hennensem Cererem maxime colunt. etenim si Atheniensium sacra summa cupiditate expetuntur, ad quos Ceres in illo errore
Abbreviated transcription (Latin):
tis insulam siciliam totã esse cereri et libero
consecratam. hoc cũ cetere gentes sic arbitrant
tum ip̃is siculis ita persua sum est ut in animis
eorũ insitum atq ĩnatũ esse uideatur. Nam
et natas eẽ has in hiis locis deal et fruges in ea
terra primũ repertas esse arbitrantur: et rap¬
tam ẽẽ liberam quã eandem proserpinã uocant
situs umbilicus sicilie noĩatur. Quã cũ inuesti¬
gare et conquirẽ teres uellet dicit᷑ ĩ flãmasse
tedas. huis ignibus qui ex ethue uertice erũpũt.
quas sibi cum ip̃a preferret oẽm orbem ꝑagrasse
terrarũ. Eima autem ubi ea que dico gesta ẽẽ
memorant᷑. est loco ꝑexcelso atq edito. quo in
sũmo est equata agri planicies et aque ꝑẽnes
tota uero ab om̃i aditu circuncisa atq direct̾a
quã circa. lacus luciq sunt plurimi atq latissi¬
mi. florens om̃i tempore anmi locus ut ip̃e raptũ
illũ uirginis quã iam a pueris accepimus de¬

Expanded text:
tis, insulam Siciliam totam esse Cereri et Liberae tis, insulam Siciliam totam esse Cereri et Liberae consecratam. hoc cum ceterae gentes sic arbitrantur, tum ipsis Siculis ita persuasum est ut in animis eorum insitum atque innatum esse videatur. nam et natas esse has in his locis deas et fruges in ea terra primum repertas esse arbitrantur, et raptam esse Liberam, quam eandem Proserpinam vocant, situs, umbilicus Siciliae nominatur. quam cum investigare et conquirere Ceres vellet, dicitur inflammasse taedas iis ignibus qui ex Aetnae vertice erumpunt; quas sibi cum ipsa praeferret, orbem omnem peragrasse terrarum. Henna autem, ubi ea quae dico gesta esse memorantur, est loco perexcelso atque edito, quo in summo est aequata agri planities et aquae perennes, tota vero ab omni aditu circumcisa atque directa est; quam circa lacus lucique sunt plurimi atque laetissimi flores omni tempore anni, locus ut ipse raptum illum virginis, quem iam a pueris accepimus, de
Abbreviated transcription (Latin):
ta: nudate urbes reꝑiunt᷑. Carum aũt rerũ sibi
iste nullã neq inficiandi rationẽ neq defendẽdi
facultatẽ reliquit: om̃ibus in rebus coarguitur
a me cõuincitur: a testibus urgetur. cõfeslione
sua manifestius in maleficiis teneturr. et manet
eciã et tacite facta mecũ sua recognoscit. Nimiũ
mͥ uideor in uno genere uersari criminũ: sẽcio
iudices occurrendũ esse sacietati auriũ aĩorũ¬
q uestrorũ. Quã obrem multa pret̾mictã ad
ea autẽ que dicturus sum reficite uos queso iud̃
per deos ĩmortales eos ip̃os de quorũ religione iã
diu dicimꝰ dũ id eius facinus cõmemoro et pro¬
profero quo proiuncia tota cõmota est: de quo
si paulo alcius ordiri ac repete̾ memoriã reli¬
gionis uidebor ignoscite. Rei magnitudo me
breuiter ꝑstringere atrocitatem crimĩs non
sinit. Uetus est hec opinio iudices que constat
ex antiquissimis grecorũ licteris ac monumẽ¬

Expanded text:
ta, nudatae urbes reperiuntur; earum autem rerum nullam sibi ta, nudatae urbes reperiuntur; earum autem rerum nullam sibi iste neque infitiandi rationem neque defendendi facultatem reliquit; omnibus in rebus coarguitur a me, convincitur a testibus, urgetur confessione sua, manifestis in maleficiis tenetur,—et manet etiam ac tacitus facta mecum sua recognoscit! nimium mihi diu videor in uno genere versari criminum; sentio, iudices, occurrendum esse satietati aurium animorumque vestrorum. quam ob rem multa praetermittam; ad ea autem quae dicturus sum reficite vos, quaeso, iudices, per deos immortalis,—eos ipsos de quorum religione iam diu dicimus,—dum id eius facinus commemoro et profero quo provincia tota commota est. de quo si paulo altius ordiri ac repetere memoriam religionis videbor, ignoscite: rei magnitudo me breviter perstringere atrocitatem criminis non sinit. vetus est haec opinio, iudices, quae constat ex antiquissimis Graecorum litteris ac monumen
Abbreviated transcription (Latin):
eboris multa ornamenta in quib eburnee uic¬
torie antiquo opere ac sũma arte perfecte. Hec
iste omĩa ne multis morer uno impetu atq uno
nũcio per seruos uenerios quos euis rei causa
miserat collenda atq exportanda curauit. proth
dii ĩmortales quem ego hominẽ accuso. quem
legibus aut iudiciali uire ꝑsequor. de quo uos sen¬
tenciã per tabellã feretil : dicunt legati meli¬
tenses publice spoliatũ templũ esse iunonis: inhil
istũ in religiosissimo fano reliquisse quem ĩ locũ
classes hostiũ sepe accesserint. ubi pirate fere qͦt¬
annis hyemare soleant quod neq predo uiolau̾it
ante neq bnꝙͣ hostis actigerit id ab uno isto sic spo¬
liatũ esse ut in hil omĩno sit relictitm. Hic nũc
iste reus. aut ego accusator: aut hoc iudiciũ appel¬
labitur: Crimĩbus em̃ coarguitur aut suspi¬
cionib in iudiciũ bocatur. dii ablati. fana bexa¬

Expanded text:
eboris, multa ornamenta, in quibus eburneae viceboris, multa ornamenta, in quibus eburneae victoriae antiquo opere ac summa arte perfectae. haec iste omnia, ne multis morer, uno impetu atque uno nuntio per servos Venerios, quos eius rei causa miserat, tollenda atque asportanda curavit. pro di immortales! quem ego hominem accuso? quem legibus aut iudiciali iure persequor? de quo vos sententiam per tabellam feretis? dicunt legati Melitenses publice spoliatum templum esse Iunonis, nihil istum in religiosissimo fano reliquisse; quem in locum classes hostium saepe accesserint, ubi piratae fere quotannis hiemare soleant, quod neque praedo violarit ante neque umquam hostis attigerit, id ab uno isto sic spoliatum esse ut nihil omnino sit relictum. hic nunc iste reus aut ego accusator aut hoc iudicium appellabitur? criminibus enim coarguitur aut suspicionibus in iudicium vocatur! di ablati, fana vexa
Abbreviated transcription (Latin):
audite et diligenter sicut adhuc fecistis attẽ¬
dite. Infula est mellita iudices satis lato a fici¬
lia mari ꝑiculosoq distincta: in qua est eodem
nõie opidũ quo iste nũꝙͣ accessit. qui tñ isti tex¬
trinũ per triennũ ad muliebrẽ uestem con¬
ficiendã fuit. Ab eo opido non longe in promõ¬
torio fanũ est iinonis antiquũ quod tanta re¬
ligione semper fuit ut non modo illis puncis
bellis que in hiis fere locis nauali copia gesta atq
regis ad eum locũ appulsa prefectũ regiũ dẽ¬
tes eburneos incredibili magnitudine e fano
sustulisse et eos in affricam portasse massinisse¬
q donasse. Regem pͥmo delectatũ esse murie̾.
post ubi audisset unde essent statim certos hoĩes
in quĩq remi misisse qui eos dentes reponerẽt
Ita in huis scriptũ licteris pumcis fuit. regeni
masmissã imprudentẽ accepisse: re cognita
reportandos curasse. Erat pret̾ea magna uis

Expanded text:
audite et diligenter, sicut adhuc fecistis, attenaudite et diligenter, sicut adhuc fecistis, attendite. Insula est Melita, iudices, satis lato a Sicilia mari periculosoque diiuncta; in qua est eodem nomine oppidum, quo iste numquam accessit, quod tamen isti textrinum per triennium ad muliebrem vestem conficiendam fuit. ab eo oppido non longe in promunturio fanum est Iunonis antiquum, quod tanta religione semper fuit ut non modo illis Punicis bellis quae in his fere locis navali copia gesta atque regis ad eum locum adpulsa praefectum regium dentis eburneos incredibili magnitudine e fano sustulisse et eos in Africam portasse Masinissaeque donasse. Regem primo delectatum esse munere; post, ubi audisset unde essent, statim certos homines in quinqueremi misisse ui eos dentis reponerent. itaque in iis scriptum litteris Punicis fuit regem Masinissam imprudentem accepisse, re cognita reportandos reponendosque curasse. erat praeterea magna vis
Abbreviated transcription (Latin):
nam id concupisti quod nũꝙͣ uideras. Id mꝙͣ
adamasti quod ãna non aspeneral auribus tu
tantã cupiditatem concepisti. ut eam nõ metꝯ
non religio. non deorũ uis. non hoĩ existimaͤ
contineret. At ex bono uiro credo audieral et
bono auctore. Qui id potes qui ne ex uiro quidẽ
audire potueris: Audisti igitur ex muliere.
id uiri nec uidisse nec nossẽ poterant. Qualem
porro feminã fuisse putastis iud̾ quã pudicã
que cum uerre loqueret ᷑ quã religiosam que
sacrarii spoliandi rõnem ostenderet: an mĩme
mirũ que sacra per sũmã castimoniã uirorũ
ac mulierũ fiant eadem per istius stuprũ ac
flagiciũ esse uiolata. Quid ergo: hoc solũ au¬
dicione expetẽ cepit cũ id ip̃e non uidisset. Imo
uero alia complura ex quibꝰ eligam spoliacionẽ
nobilissimi atq antiquissimi fami de qua pore
actione dicẽ audistis testes. Nunc eadẽ illa q̃so

Expanded text:
nam id concupisti quod numquam videras, id, inquam, nam id concupisti quod numquam videras, id, inquam, adamasti quod antea non aspexeras; auribus tu tantam cupiditatem concepisti ut eam non metus, non religio, non deorum vis, non hominum existimatio contineret. at ex bono viro, credo, audieras et bono auctore. qui id potes, qui ne ex viro quidem audire potueris? audisti igitur ex muliere, quoniam id viri nec vidisse neque nosse poterant. qualem porro illam feminam fuisse putatis, iudices, quam pudicam, quae cum Verre loqueretur, quam religiosam, quae sacrari spoliandi rationem ostenderet? ac minime mirum, quae sacra per summam castimoniam virorum ac mulierum fiant, eadem per istius stuprum ac flagitium esse violata. quid ergo? hoc solum auditione expetere coepit, cum id ipse non vidisset? immo vero alia complura; ex quibus eligam spoliationem nobilissimi atque antiquissimi fani, de qua priore actione testis dicere audistis. nunc eadem illa, quaeso,
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽẽt serui cuiusdã nomen deferunt: is accusa¬
tur. ficti testes in eum dantur: rem cunc tus
senatus catinensiũ legibus iudicabat. sacerdotes
uocantur: ex hiis queritur secreto incuria quid
ẽẽ factum arbitrarent᷑ quẽadmodũ signũ eẽt
ablatũ. respondent ille pretoris in eo loco seruos
esse usos: res que esset iam antea nõ obscura
sacerdotũ testimonio perspicua esse cepit. Itur
cens ab soluitur: quo facilius uos hunc om̃ibus
sentenciis cõdẽnare possitis. Quid em̃ postulas
uerres quid speras quid spectas. quẽ tibi aut
deũ aut hominẽ auulio futurũ putas: eone
tu seruos ad spoliandũ fanũ ĩmittẽ ausus es
cũ liberosadire ne ornandi quidã causa faserat.
Hñis ne rebus manus afferre non dubitasti a
quibus eciam oculos cohibere te religionũ iura
cogebant. tam et si ne oculis quidẽ captus in hãc
fraudẽ tam sceleratã ac tam nefariã decidisti.

Expanded text:
tus esset, servi cuiusdam nomen defertur; is accusatus esset, servi cuiusdam nomen defertur; is accusatur, ficti testes in eum dantur. rem cunctus senatus Catinensium legibus iudicabat. Sacerdotes vocantur; ex iis quaeritur secreto in curia quid esse factum arbitrarentur, quem ad modum signum esset ablatum. respondent illae praetoris in eo loco servos esse visos. res, quae esset iam antea non obscura, sacerdotum testimonio perspicua esse coepit. Itur iis absolvitur,—quo facilius vos hunc omnibus sententiis condemnare possitis. Qquid enim postulas, Verres? quid speras, quid exspectas, quem tibi aut deum aut hominem auxilio futurum putas? Eone tu servos ad spoliandum fanum immittere ausus es quo liberos adire ne ornandi quidem causa fas erat? iisne rebus manus adferre non dubitasti a quibus etiam oculos cohibere te religionum iura cogebant? tametsi ne oculis quidem captus in hanc fraudem tam sceleratam ac tam nefariam decidisti;
Abbreviated transcription (Latin):
riũ tereris est apud catinenses. eadẽ religione
qua rome. qua in ceteris locis: qua prope in toto
orbe terrarũ.In eo satrario intimo signũ fuit
cereris ꝑ antiquũ. quod uiri nõ modo eiusmodi
sit ged ne esse quidem sciebant. Aditus em̃ in id
sacrariũ non est uiris: sacra per mulieres ac
uirgines confici solent. Hoc signũ noc tu clam
istius serui ex religiosi ssimo atq anti quissimo
loco sustulerunt. Postridie sacerdotes cereris
atq illiuis fan antistite maiores natu probate
ac nobiles mulieres rem ad maiores suos deferũt
om̃ibus acerbũ. indignũ. luc tuosum demq bide¬
batur. Tũ iste ꝑmotus illa atrocitate negocii
ut abse sceleris illius suspicio dimoueretire. dat
hospiti suo cuidã negociũ ut aliquẽ reꝑiret quẽ
illud fecisse insimularet. daretq operam ut is
eo crimine dãnaret᷑ ne ip̃e esset in crimine. res
non proerastinatur. Nam cũ iste catina profec¬

Expanded text:
rium Cereris est apud Catinensis eadem religione rium Cereris est apud Catinensis eadem religione qua Romae, qua in ceteris locis, qua prope in toto orbe terrarum. in eo sacrario intimo signum fuit Cereris perantiquum, quod viri non modo cuius modi esset sed ne esse quidem sciebant; aditus enim in id sacrarium non est viris; sacra per mulieres ac virgines confici solent. hoc signum noctu clam istius servi ex illo religiosissimo atque antiquissimo loco sustulerunt. postridie sacerdotes Cereris atque illius fani antistitae, maiores natu, probatae ac nobiles mulieres, rem ad magistratus suos deferunt. omnibus acerbum, indignum, luctuosum denique videbatur. tum iste permotus illa atrocitate negoti, ut ab se sceleris illius suspicio demoveretur, dat hospiti suo cuidam negotium ut aliquem reperiret quem illud fecisse insimularet, daretque operam ut is eo crimine damnaretur, ne ipse esset in crimine. res non procrastinatur. nam cum iste Catina profec
Abbreviated transcription (Latin):
preter uestigia uiolate religions nomẽq .P.
scipionis reliquit. hostiũ spolia. monumẽta im¬
ꝑatorũ decora atq ornamenta fano.p. Post hec
hiis preclaris nõibus amissis in instrumento
tu operũ limamenta solertissime ꝑspicis. Hec
scipio ille non intelligebat. homo doctissimus
atq humanissimꝰ. tu sine ulla bona arte
sine humanitate sine ingenio. sine licteris in¬
tellexis et iudicas. Uide ne ille non solũ temꝑãcia
sedeciã intelligencia te atq istos qui se elegantes
dici uolunt uicerit. Nam qr quã pulcra essent
intelligebat. id circo existimabat ea nõ ad hom̃
luxuriẽ.sedad ornatũ fanorũ atq opidorũ
esse fact̾a: ut posteris nr̃is monumẽta religiosa
ẽẽ uideantur. Audite eciã euis singularẽ iudices
cupiditatẽ: audatiã amenciã. In hiis presertĩ
sacris polluendis que nõ modo manib actingi
sed ne cogitacione quid̃ uolari fas fuit. Sacra¬

Expanded text:
praeter vestigia violatae religionis nomenque P. praeter vestigia violatae religionis nomenque P. Scipionis reliquit; hostium spolia, monumenta imperatorum, decora atque ornamenta fanorum posthac his praeclaris nominibus amissis in instrumento tu operum liniamenta sollertissime perspicis! haec Scipio ille non intellegebat, homo doctissimus atque humanissimus: tu sine ulla bona arte, sine humanitate, sine ingenio, sine litteris, intellegis et iudicas! vide ne ille non solum temperantia sed etiam intellegentia te atque istos qui se elegantis dici volunt vicerit. nam quia quam pulchra essent intellegebat, idcirco existimabat ea non ad hominum luxuriem, sed ad ornatum fanorum atque oppidorum esse facta, †ut posteris nostris monumenta religiosa esse videantur. audite etiam singularem eius, iudices, cupiditatem, audaciam, amentiam, in iis praesertim sacris polluendis quae non modo manibus attingi, sed ne cogitatione quidem violari fas fuit. sacra
Abbreviated transcription (Latin):
mos propter singularẽ eius fan religionẽ non
aulus est: depolemo dat et hieroni negociũ. Illi
noctu facta manu armataq beniũt: fores edis
effringunt.editui custodesq mature senciunt.
signũ quod erat notũ uicinitati bucina datire.
homines en agris concurrunt:eicitur fugat᷑q
depolemus neq quicꝙͣ ex fano chrise pret̾ bnũ
ꝑparuulũ signũ ex ere desideratũ est. Matris
magne fanũ quidẽ apud eguinos est. iam em̃
non modo breuiter mi hi de uno quoq dicendũ.
sed et pret̾eunda uident᷑ esse ꝑmulta ut ad ma¬
iora istius et illustriora in hoc genere furta
et scelera uemamus. In hoc fano loricas galeasq
eneas celatas opere corinthio ydriasq grandis
simas hii ingenere atq in eadem arte ꝑfectas
idem ille scipio uir omibus rebus precellẽtis¬
simus posuerat: et suũ nomen scripserat. Qiuid
iam de isto plura dicam aut querar. Omĩã
illa inde abstulit: mhilm religiosissimo fano

Expanded text:
inos propter singularem eius fani religionem non inos propter singularem eius fani religionem non ausus est; Tlepolemo dat et Hieroni negotium. illi noctu facta manu armataque veniunt, foris aedis effringunt; aeditumi custodesque mature sentiunt; signum quod erat notum vicinitati bucina datur; homines ex agris concurrunt; eicitur fugaturque Tlepolemus, neque quicquam ex fano Chrysae praeter unum perparvulum signum ex aere desideratum est. Matris magnae fanum apud Enguinos est,—iam enim mihi non modo breviter de uno quoque dicendum, sed etiam praetereunda videntur esse permulta, ut ad maiora istius et inlustriora in hoc genere furta et scelera veniamus: in hoc fano loricas galeasque aeneas, caelatas opere Corinthio, hydriasque grandis simili in genere atque eadem arte perfectas idem ille Scipio, vir omnibus rebus praecellentissimus, posuerat et suum nomen inscripserat. quid iam de isto plura dicam aut querar? omnia illa, iudices, abstulit, nihil in religiosissimo fano
Abbreviated transcription (Latin):
interea nulla lababat ex parte: cũ alii uectibus
subiectis conarent̾ cõmouere. alii deligatũ oĩb
membris rapẽ ad se omib fumbus. at repente
agrigentim concurrunt: fit magna lapidacio.
dant sese in fugam istius preclari imꝑatoris noc¬
turni milites: duo tamen sigilla ꝑ paruula tol¬
lunt ne om̃o manes ad istum predonẽ religio¬
nũ reuertant᷑. Nũꝙͣ tam male est siculis quin
aliquid facete et cõmode dicant: uelut in hac re
Diebant in labores herculis nõ minus hunc
ĩmanissimũ uerrem ꝙͣ illũ aprum eriman¬
thiũ referri oportere. Hanc uirtutẽ agrigẽ
fideles. sed neq̃ꝙͣ ex tam ampla neq tam ex nobili
ciuitate. Crisas est amnis qui per asirmorũ agͦs
fluit. Is apud illos hẽtur deus et religione mayuĩa
colitur. fanũ eius est in agro prope ip̃am biam
qua ad forũ itur:eneũ in eo crise simulacrũ est
preclare factũ e marmore. Id iste postere a fir¬

Expanded text:
interea nulla lababat ex parte, cum alii vectibus interea nulla lababat ex parte, cum alii vectibus subiectis conarentur commovere, alii deligatum omnibus membris rapere ad se funibus. ac repente Agrigentini concurrunt; fit magna lapidatio; dant sese in fugam istius praeclari imperatoris nocturni milites. duo tamen sigilla perparvula tollunt, ne omnino inanes ad istum praedonem religionum revertantur. numquam tam male est Siculis quin aliquid facete et commode dicant, velut in hac re aiebant in labores Herculis non minus hunc immanissimum verrem quam illum aprum Erymanthium referri oportere. hanc virtutem Agrigentfideles, sed nequaquam ex tam ampla neque tam ex nobili civitate. Chrysas est amnis qui per Assorinorum agros fluit; is apud illos habetur deus et religione maxima colitur. Fanum eius est in agro, propter ipsam viam qua Assoro itur Hennam; in eo Chrysae simulacrum est praeclare factum e marmore. id iste poscere Assor
Abbreviated transcription (Latin):
solent. Ad hoc templũ cũ esset iste agrigenti duce
thimarchide repente nocte in tempesta seruoꝵ
armatorũ fit concursus atq impetus: clamor
a uigilib faniq custodib tollitur. qui primo
cũ obsistere ac defende̾ conarent᷑ male multati
clauisat fustib repellunt᷑. postea cõuulsis re¬
pagulis effractis q ualius demoliri signũ ac bec¬
tibus labefactere conantur. Interea ei clamore
fama tota urbe percrebruit expugnari deospr̃ios
non hostiũ aduentu. neq opmnato neq repentino
predonũ impetu. sed ex domo atq cohorte pretoris¬
ac manũ fugitiuorũ instructã armatãq uẽisse
nemo agrigenti neq etate tam effeta. neq uiribꝰ
tam infirmis fuit qui non illa notte eo nũcio
excitatus surrexerit: telumq quod cuiq sors
offerebat arripuerit. Itaq breui tempore ad fanũ
ex urbe tota concurrit᷑. hora iam ampluisin de¬
moliendo signo ꝑmulti homĩe moliebant᷑. Illud

Expanded text:
solent. ad hoc templum, cum esset iste Agrigenti, duce solent. ad hoc templum, cum esset iste Agrigenti, duce Timarchide repente nocte intempesta servorum armatorum fit concursus atque impetus. clamor a vigilibus fanique custodibus tollitur; qui primo cum obsistere ac defendere conarentur, male mulcati clavis ac fustibus repelluntur. postea convulsis repagulis ecfractisque valvis demoliri signum ac vectibus labefactare conantur. interea ex clamore fama tota urbe percrebruit expugnari deos patrios, non hostium adventu necopinato neque repentino praedonum impetu, sed ex domo atque ex cohorte praetoria manum fugitivorum instructam armatamque venisse. nemo Agrigenti neque aetate tam adfecta neque viribus tam infirmis fuit qui non illa nocte eo nuntio excitatus surrexerit, telumque quod cuique fors offerebat arripuerit. itaque brevi tempore ad fanum ex urbe tota concurritur. Horam amplius iam in demoliendo signo permulti homines moliebantur; illud
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ affritan religionẽ domestitã. ornamẽtũ
urbis. indiciũ uictorie. testimoniũ societatis
requirebant. Itaq ab his qui principes in ea ci¬
uitate erant precipit᷑ et negociũ datur questo¬
ribus et edilibus ut noctu uigilias agerent
ad edes sacras. Etem̃ iste agrigenti credo propt
multitudinẽ illorũ hoim atq uirtutem. et ꝙ
ciuis .ro. uiri fortes atq honesti ꝑmulti in illo
oppido cõuinctissimo animo cũ ip̃is agrigẽ¬
tinis uiuũt ac negotiantur. Non audebat
palam postere et tollẽ que placebant. hercu¬
lis templũ est apud agrigentinos non longe
a foro sane sanctũ apud illos et religiosum
Ibi est ex ere simulacrũ hertulis. quo non
facile dixerim quicꝙͣ me uidisse pulcruis. tam¬
et si non tam multũ in istis rebus intelligo ꝙͣ mł
paulo sit attricius. quod in precibus et gratula¬
ciombus nõ solum id uenerazi uerũ et osculari

Expanded text:
cium Africani, religionem domesticam, ornamentum cium Africani, religionem domesticam, ornamentum urbis, indicium victoriae, testimonium societatis requirebant. itaque ab iis qui principes in ea civitate erant praecipitur et negotium datur quaestoribus et aedilibus ut noctu vigilias agerent ad aedis sacras. etenim iste Agrigenti—credo propter multitudinem illorum hominum atque virtutem, et quod cives Romani, viri fortes atque honesti, permulti in illo oppido coniunctissimo animo cum ipsis Agrigentinis vivunt ac negotiantur —non audebat palam poscere aut tollere quae placebant. Herculis templum est apud Agrigentinos non longe a foro, sane sanctum apud illos et religiosum. ibi est ex aere simulacrum ipsius Herculis, quo non facile dixerim quicquam me vidisse pulchrius—tametsi non tam multum in istis rebus intellego quam mntum paulo sit attritius, quod in precibus et gratulationibus non solum id venerari verum etiam osculari