comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiu asesposcirtt internos habeamus notas syuss tales ut cumq aliquid noris scribendũ erit. pro unaqua
littera scribamis sequentẽ. hoc modo pro ab, prob .c & de inceps eadem ratione ceter
prõ ÷ autem lit tera redeundum erit adduplex aa : Quidã etum uersis uerbis scribebant
S quibus secum ta cits proculq clistaintes corlo quuntur sicut mos est militaris ut quotiens coꝵisen¬
tit exercitus quia uoce non potest᷑ manu promittat : Alii quia uoce pequeet ponpossunt gladior
facit Aluim tenet alii ad iutut NAlibi marius est occuputa Ali i peruellit pedom. Aludit apulam
ex pectanum a labris ialium hiuocit cum alio cantit. attamen aliis det digito litero
Haee disciplina docet quem admodum seriberedebeamus Nam sicut ars tractat departiũ delou¬
tione Ita orto graphiua describendi peritia: ut puta. ad cum est praepositio cum per&d litterã cum est

Expanded text:
habeamus ergo inter nos notas, si vis, tales, ut cum aliquid notis scribendum erit, pro unaquaque habeamus ergo inter nos notas, si vis, tales, ut cum aliquid notis scribendum erit, pro unaquaque littera scribamus sequentem, hoc modo, pro A, B; pro B, C, et deinceps eadem ratione caeteras; pro Z autem littera redeundum erit ad duplex AA. Quidam etiam versis verbis scribebant quibus secum taciti proculque distantes conloquuntur. Sicut mos est militaris, ut quotiens consentit exercitus, quia voce non potest, manu promittat. Alii, quia voce non possunt, gladiorum facit. Alium tenet, alii adnutat, alibi manus est occupata, alii pervellit pedem, alii dat anulum spectandum a labris, alium invocat, cum alio cantat, attamen aliis dat digito litteradicitur: haec disciplina docet quemadmodum scribere debeamus. Nam sicut ars tractat de partium declinatione, ita orthographia de scribendi peritia, ut puta ad, cum est praepositio, d litteram; cum est conjun
Abbreviated transcription (Latin):
imultos perhaec callidi iigenio ignorantes decipiebant : Atq ita iusserunt seribendas in legibi¬
eiuiculis quoq quibus militum nomina continebantur propria potaer ꝓBE NOTIS MILITARIS¬
apud ueteres qua inspiceretur quanti exmilitbus super essent quantiq inbello cecidissent NT taupora
incipite uersiculi posita suꝑstitem designalut esthetauero adupius cuiusq pomen defuncti appondit̃
Onde & habet. permedium telum id est mortis signum: dequa persius ait & potis est pugrũ uitium ꝓte¬
figere theta Cum autem imperitiã significare uellent A. Lauta littera usisunt : sicut mortem significa¬
bant cum ponebunt theta ad cãput : Pnstipendiorum quoq: largitione propriae erintnotae
Uquid occulte in uicem perscripturas sigrificare uellent: mutuo scriberent testis est bruti
in his litteris ea quac acturus erat potabit ignorantibus aliis quid sibi uellent hue litterie Caesar
que augustus ad filium: qm̃ inquit in rumerabilia incidunt assidue quac seribere alterutr̃

Expanded text:
multos per haec callidi ingenio ignorantes decipiebant, atque ita iusserunt scribendas in legibeviculis quoque quibus militum nomina continebantur, propria nota erat apud veteres, qua inspiceretur quanti ex militibus superessent, quantique in bello cecidissent. Tau nota in capite versiculi posita, superstitem designabat. Thita vero ad uniusUnde et habet per medium telum, id est mortis signum. De qua Persius ait4, 13: Et potis est nigrum vitio praefigere theta. Cum autem inperitiam significare vellent, Labda littera usi sunt, sicut mortem significabant, cum ponebant Theta ad caput. In stipendiorum quoque largitione propriae erant notaedquid occulte invicem per scripturas significare vellent, mutue scriberent. Testis est Brutus, qui in his litteris ea quae acturus erat notabat, ignorantibus aliis quid sibi vellent haec litterae. Caesar quoque Augustus ad fi
Abbreviated transcription (Latin):
est turpe Quartus modus est qui conduat ex particulari dedicatiua. &uniuersali abdicatiua
Dedicatiuũ particulare directũ ut quoddã iustum. non est turpe. omnemalũ turpe. quod
upiuersalibus Pedicatiuum particulare tam directum quã reflexũ. ut omne iustũ honestum
omnehonestũ iustum. Omne iustum bonũ. Quoddã igitur honestum hoxũ. quoddã boriũ honestũ
ecunidus modis est qui conducit exdedicatius pirticulari &uniuersali PDedicatiuũ exparucula

Expanded text:
articulari abdicativa et universali dedicativa abdicativum particulare directim, ut: 'Quoddam iustum non est turpe: omne malum turpe; quoduniversalibus dedicativum particulare tam directim quam reflexim, ut: 'Omne iustum honestum: omne honestum iustum: omne iustum bonum: quoddam igitur honestum bonum, quoddam bonum honestum'. Secundus modus est, qui conduc
Abbreviated transcription (Latin):
tra a parte totum ut flammas cum regia puppis extulerat Vbi non solũ puppis sed nauis & nonnaus¬

Expanded text:
contra a parte totum: ut, flammas cum regia puppis extulerat. Ubi non solum puppis, sed navis; et non nacontra a parte totum: ut, flammas cum regia puppis extulerat. Ubi non solum puppis, sed navis; et non na
Abbreviated transcription (Latin):
ir sicu parabode. Paradigma Id est imago comparatio encemplum Icon est inago sum figurt
Anto nomasia est pronomine id est iuco nominis posita ut maia gepatus promercurio qui tropus fit
modis ab animo ut magnanimusq. anchisiades. A corpore ut ipse arduus Extripsecus ut in felis
puer atq impar congressus adlli. ¶ Epite ton supra positum nomen prap oputurenim propriouomi
ni ut al maceres. obsceniq canes importunaeq uolueres. Inter apomasiam autem &epitetoꝵ hoc disfeoru
quod antono masia prouice nominis porutur epithetun autem numquã est sine nomine quibus duobus
tropis uel uituperamus aliquem uel ostendimus uellaudamus. Sinedochae est conceptio. cũa pute
totum ud atoto pars in telligitur. eo enum el perspeciem genius & ꝑgepus species demonstratur sed spe¬
cies pars est. genus autem totũ. A toto enim pars intelligitur ut quã multae glomerantur aues ubi¬
gidus annus trapispontũ fugat. Non enĩ totus annus frigidus est sedpars anni idest hiempsAti

Expanded text:
icon, parabola, paradigma, id est, imago, comparatio, exemplum. 32. Icon est imago, cum figuram Antonomasia est pro nomine, id est vice nominis posita: ut Maia genitus pro Mercurio; qui tropus fit tribus modis: ab animo, ut, magnanimusque Anchisiades; a corpore, ut ipse arduus; extrinsecus, ut: Infelix puer, atque impar congressus Achilli. 12. Epitheton, Supra nomen, praeponitur enim proprio nomini, 61 ut Alma Ceres, obscenique canes, importunaeque volucres. Inter antonomasiam autem et epitheton hoc differt, quod antonomasia, pro vice nominis ponitur; Epitheton autem nunquam sine nomine est. Quibus duobus tropis, vel vituperamus totum, vel a toto pars intelligitur. Eo enim et per speciem genus et per genus species demonstratur; sed species pars est, genus autem totum. A toto enim pars intelligitur, ut: Quam multae glomerantur aves, ubi frigidus annus Trans pontum fugat. Non enim totus annus est frigidus, sed pars anni, id est, hiems. At
Abbreviated transcription (Latin):
Siuobis audententem extrem acupido est certasequi Quaesit rebus fortuna uidetis. excessere omnes
iditis aris q relictis. Dii quibus imperium hoc steterat succurritis urbi. Incensaȩ moriamur et in media
acmn aruamus. Ordo talis est : Iuuenes foruissima peccora frustra succurritis urbi incensae qui extess¬
runt dui n de si uobis cupido certaest mesequi. audentem extrema ruamus in medio arma & mor
amurVen lole es ex qel sitas fidem ex cedens ulira quam credendũ est Vt sidera uerbert unda e¬

Expanded text:
vobis audendi extrema cupido est certa sequi, quae sit rebus fortuna videtis. Excessere omnes aditis arisque relictis dii, quibus inperium hoc steterat; succurritis urbi incensae; moriamur et in media arma ruamus. Ordo talis est: 'Iuvenes fortissima pectora, frustra succurritis urbi incensae, quia excesserunt dii. Unde si vobis cupido certa est me sequi audentem extrema, ruamus in media arma et more dictum excelsitas fidem excedens ultra quam credendum est, ut: sidera uerberat unda
Abbreviated transcription (Latin):
Mupsura niuigieto m̃ eerui dicitur Versus clitt ab eo quod pedibus in orlinesuo dsposens ert
fire moderinntur degarticulos quae cuesa & membra nominantur qui pielonguo prosuobueu quo
qũ udacie pofset sustineciel modi statut raio. Vnde rouerteretur &l abeo oso uersa uor tuon hsos
pouentitum pille adhieret rithmus quipon est certofine moderatus sed tamen ratienabibea scordure oe
n de hodue lana quẽ qur ꝗtetates discorpunt carminine dicimus siue quod qui ila enuerort sdremer

Expanded text:
Mensura enim Graece μέτρον dicitur. Versus dicti ab eo, quod pedibus in ordine suo dispositi certo fine moderantur per articulos, quae caesa et membra nominantur. Qui ne longius provolverentur quam iudicium posset sustinere, modum statuit ratio unde reverteretur; et ab eo ipsum versum vocatum, quod revertitur. Huic adhaeret rythmus, qui non est certo fine moderatus, sed tamen rationabiliter ordinatis unde hodie lanam, quam purgantes discerpunt, 'carminare' dicimus: seu quod qui illa canerent carer
Abbreviated transcription (Latin):
supri tumiubĩ ses cõs utidus morguorim qui iludormitione eorui fit quium definetitent. dorbetlureñ
Dictũ ute epodon quod adicitur adspetiem degiaci ubi p̃misso upiolongiore altr bn quior cõ ponitur
p̃ cedentibus sumules selmiptores Centones apud grimaticos uocarisolent quied e serauabiues homsera su
iurgilil ad prapra opera more centoninio exmultis hinchnde cõpostis In enũ sareut cor pus aeda¬
cul fe cuusp materi ari Nenuque proba uxor delfi coenitonem exiurgilio defabricu mundo u demns¬
liis plerusie ex p̃s sit materua cõposita secundum uersus esuersibus secundũm torẽ honorens

Expanded text:
mitione eorum fit, qui iam defuncti sunt. Scribitur enim Dictum autem epodon, quod adcinatur ad speciem elegiaci, ubi praemisso uno longiore, alter brevior conponitur, praecedentibus similes, sed minores. Centones apud Grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri seu Vergilii ad propria opera more centonario ex multis hinc inde conpositis in unum sarciunt corpus, ad facultatem cuiusque materiae. Denique Proba, uxor Adelphi, centonem ex Vergilio de Fabrica mundi et Evangeliis plenissime expressit, materia conposita secundum versus, et versibus secundum materiam concinn
Abbreviated transcription (Latin):
em. quod siuerbum est tertiae personae ꝑt notabitur ab eo quod est eo is it. quia facit itus
& litterã antiq: praeponebant quotiens a. sequebatur ut kaput Ranna Ralamus Nunc uitẽ Ralen
ie & Rartago per eandem tanitum scribuntur Om̃nia autẽ greca nomina qualicumq sequen
uocali per li sunt scribenda Lactus perdiptongon scribitur quia laetita alatitudine uocata est
prodatum & calamitas procadimitas. acadendo enĩ nomen sumpsit calamitas Maxumus anmaxi¬
mus & siqua sunt similia qualiter scribi debeant quae situm est. Carro tradidit cacsarem. per ÷ eiusibem¬
odi uerba enuntiare solitum esse e scribere inde propt̃ auctoritatẽ tanti uiri consuetudine facta

Expanded text:
t notabitur, ab eo quod est eo, is, it, quia facit itur. 13. K litteram antiqui praeponebant quoties A sequebatur, ut kaput, Kanna, Kalamus. Nunc autem Kartago, et Kalendae per eamdem tantum scribuntur. Omnia autem Graeca nomina qualicunque sequente vocali per k sunt scribenda. 14. Laetus per ae diphthongum scribiturpro 'datum' et 'calamitatem' pro 'cadamitatem'; a cadendo enim nomen sumpsit calamitas. 'Maxumus' an 'maximus', et si qua similia sunt qualiter scribi debeant quaesitum est. Varro tradit Caesarem per I eiusmodi verba enuntiare solitum esse et scribere. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
in carminepyllabas quod libet excedere nomen ut kartagniensum inerusolimita norum & con¬
stantino pclitanorum ẽcidunt unicuique pedi arsis &thenis id est uocis eleuatio & positio
Neque enum iter dirigere poterunt pedes nisi alter nauice leuentur &ponantur ut arm
deuatoest mapositio In his duobus perdiuisionem pedes legitimi colliguntur. Nequadiui¬
sic est quotiens arsis & thesis aequali temporu diuisio necȩ duntur I Dupla quotiens eehis
unum alcerum duplouincit Se scupla uero est quotiens unum alterum sescuplo superauha
simpla enum eius pat te unum plus iniuenitur TIn duplaunum minus habetur. ses cumenun d¬
midium dicitur riplum est quandomaior pars ter contines totumminus id esttria &unũ
Epuritum est quando minus continetur amaiore & eius tertiapars: Ceduntur ueroxedamtriem¬

Expanded text:
in carmine has syllabas quodlibet excedere nomen, ut 'Carthaginiensium', 'Hierosolymitanorum', et 'Constantinopolitanorum'. Accidunt unicuique pedi arsis et thesis, id est elevatio et positio vocis. Neque enim iter pedes dirigere poterunt, nisi alterna vice leventur et ponantur, ut 'arma': 'ar' elevatio est, 'ma' positio. In his duobus per divisionem pedes legitimi colliguntur. Aequa divisio est quotiens arsis et thesis aequali temporum divisione caeduntur. Dupla, quotiens ex his unum alterum duplo vincit. Sescupla vero est, quotiens unum alterum sescuplo superat. In simpla enim eius parte unus plus invenitur: in dupla unus minus habetur. Sescum enim dimidium dicitur. Triplum est, quando maior pars ter continet totum minus, id est tria et unum. Epitritum est, quando minus continetur a maiore, et eius tertia pars. Caeduntur vero pedum mem
Abbreviated transcription (Latin):
guin est & sine manicis santiqui enim magis hoc utebant᷑ ¶ euitoraniuest colobium lineũ sine ma¬
nicis quale a egiptii monachiutuntur ¶Lun bare uocatur qđ lũbis religetur suel qđ lũ bis hȩreat
in aegipto & sina mon tantũ feminȩ sed & uiri utuntar unde & huremias trans eu fratentulit lur¬
bare suus ibiq illud in fora mine petrȩ abscondiq &posteascissum repperits hoc a quibusdã & repaledi¬
citur quia in renibus alligatur CLimus est uestisquȩ ab ũbilico usq ad pedes prodicIturIħ aec aute uestis
et ex tremo sui porpuram lima sidest flu& uosa sunde& nom accepit nam limum obliquum dicin¬
¶icinum uocatũ quod tex tura eius ligata sit in cotum quasi diceret liginũ .c. pro .g. lit tera cõmutataar¬
me lausa uulgo uocata qđ ante & retro diuisa atq aperta estͣs parmostantum clausa quasi armio

Expanded text:
est et sine manicis; antiqui enim magis hoc utebantur. Levitonarium est colobium lineum sine maest et sine manicis; antiqui enim magis hoc utebantur. Levitonarium est colobium lineum sine manicis, quale Aegyptii monachi utuntur. Lumbare vocatur quod lumbis religetur, vel quod lumbis haereat. Hoc in Aegypto et Syria non tantum feminae sed et viri utuntur. Unde et Ieremias trans Euphraten tulit lumbare suum, ibique illud in foramine petrae abscondit, et postea scissum repperit. Hoc a quibusdam et renale dicitur, quia in renibus alligatur. Limus est vestis quae ab umbilico usque ad pedes producitur. Haec autem vestis habet in extremo sui purpuram limam, id est fluxuosam; unde et nomen accepit, nam limum obliquum diciLicinum vocatum quod textura eius ligata sit in totum; quasi diceret liginum, C pro G littera commutata. Armilausa vulgo vocata quod ante et retro divisa atque aperta est, in armos tantum clausa; quasi armi
Abbreviated transcription (Latin):
usimenas Linea quiaex solo linofit eLinostrma uestis est ex lanalinoq conteeta &deta lino stom uia
instamine linum intrama lanã habeał Recta dicitur uestis quã sursum uersum stantesq tex uruñ
egnentata ꝑonis quibusda & quasi praescis a mentis ornata Nam & particula scuicumq ma¬
rie absossas praesexminas uocant C eui densis quod raro filosit leuiterq densataPauitensis con¬
caestiquae affertur ex insulis EE xotica uestis peregrina deforis ueniens sut in his pania a grecis
Colimita multi coloris polumitus enimtextus multorũ coloruest ¶cũpictauestis acucextilis uel. acupit
ornata eadem &frigia IHuiu s enim artis penti frigii ines dicuncurssiue quia in frigia inuenta est.
mmplex &bilex CRalla quȩ uulgora si lisdicitur interpola uestis illa uocatursqũȩdumsit. uetus ad no¬
uamspeciem recurratur. EParnutia non cupata qđ sit diuersis pannis obsita ¶Colobium dictunquia. colorit

Expanded text:
 Linea, quae ex solo lino fit. 17. Linostema vestis est ex lana linoque contexta. Et dicta linostema, quia in stamine linum, in trama lanam habet. 18. Recta dicitur vestis, quam sursum versum stantesque texunt. Segmentata zonis quibusdam et quasi praecisamentis ornata. Nam et particulas cuicunque materiae abscissas praesegmina vocant. 19. Levidensis, quod raro filo sit, leviterque densata. Pavitensis conca est quae affertur ex insulis. Exotica vestis est peregrina de foris veniens, ut in Hispaniam a Graecis. Polymina, multi coloris. Polymitus enim textus multorum colorum est. 22. Acupicta vestis, acu textilis, vel acu ornata. Eadem et Phrygia. Hujus enim artis periti Phrygii omnes dicuntur; sive quia in Phrygia inventa est. implex et bilex. Ralla, quae vulgo rasilis dicitur. Interpola vestis illa vocatur quae dum sit vetus ad novam speciem recuratur. Pannucia nuncupata quod sit diversis pannis obsita. Colobium dictum quia longum
Abbreviated transcription (Latin):
gunt & suꝑ positȩ fabricȩ sustinent pondus basis aute nom̃ petrȩ est fertissimnebiitosersue¬
ne Capitelladicta quod eolum naru sint capit  quasi suꝑ collum caput  ł pistili a sup
que suꝑcapitella colũ naru ponuntur &est grecũ fauimenta originem operis agrecsde¬
Ostracus est pauimentum testatium põ quod iactis testis calce admixta feriatur testa eni greciostra

Expanded text:
gunt et supraposite fabrice sustinent pondus, bases autem nomen est Petre fortissime Syro sermogunt et supraposite fabrice sustinent pondus, bases autem nomen est Petre fortissime Syro sermone. Capitella dicta, quod sint in columnarum capita; quasi super collum caput. Epistillia sunt, que super capitella columnarum ponuntur et est grecum. Pavimenta eo, quod paviaquia caedit cor. Ostracus est pavimentum testaceum, eo quod fractis testis calce admixto feriatur. Testam enim Graeci ostra
Abbreviated transcription (Latin):
¶Calcisuiuadicta qui adum sit tactu frigida intus occultũ contin&ignems unde ꝑfusa¬
serit aquis incenditur quibus solet ignis ex tingui¶ Olẽo extinguitur quoret ignis accendi
Vsus eius instructuris fabricae necessarius ¶Nam lapis lapidi non potest ad hȩrere for¬
rena ab ariditate dictas non ut alii ab haerendo infabricis ut quidam uolunt. Ihuius pro¬
batiosimanu in pressa strideđ aut sunuestam candidam spars anihil sordis relinquat¬
lumnȩ prolongitudine &rotunditate uocatȩ sin quibus totius sabrice ponduserigaror
lantiquaratio erã colum columnalum altitudinis tertiapars latetudimaqis Eenereauotin¬
rum quattuor doricȩ ionicȩ itus caniȩ corinteȩ sinensura crassitudinis ealtitud
int̃se distante i Qauntugonus est earũ quȩ uocantur atticȩ quaternis angulis ampliuspa¬

Expanded text:
Calx viva dicta, quia dum sit tactu frigida, intus occultum continet ignem, aCalx viva dicta, quia dum sit tactu frigida, intus occultum continet ignem, aserit, aquis incenditur, quibus solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendi: usus ejus structuris fabricae necessariusrena ab ariditate dicta, non ab adhaerendo in fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordis relinquarena ab ariditate dicta, non ab adhaerendo in fabricis, ut quidam volunt. Hujus prolumnae pro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotundarum quatuor sunt: Doricae, Ionicae, Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, pa
Abbreviated transcription (Latin):
tra iniurias fortis sed & instructura infidus nsi fuerit multa suffrenatione deiuctus Flu¬
uiatilis silex sempor uelutimadens esti Hic aestate ex hiberi oportet nec antebiennium in¬
rere instructuris domoꝵ sic̃tilium operum adparietes & fundamenta coctis latereu¬
lis ad tecta imbriculis tegulisq. aptantur ¶ Tegulȩ uocatȩ quod tegant aedes &imbrices¬
uod accipiant imbres ¶egulȩ autem primȩ positionis Nomen cuius deriniti uuntigi¬
lum Ilaterculiuero uocatis quod lati formentur cirđm actis undiq iui tabilis. laceris
utem crudi sunt quia & ipsi in denominati quod lati ligneis formis efficiuntur uerum
cra tesdicuntur in quibus lutum prohis demlateribus crudis portare solent᷑ sunt enimncom¬
nexiones cannarum dicti a potor cratiniđ ÷ quod se inuicem teneant . Lutum autẽ uoca¬
tum quidampertifras inputant quod non sit mundum ¶ Nam omne lotũ mundum est

Expanded text:
ntra iniurias fortis, sed in structura infidus, nisi fuerit multa suffrenatione devinctus. Fluntra iniurias fortis, sed in structura infidus, nisi fuerit multa suffrenatione devinctus. Fluviatilis silex semper veluti madens est. Hic aestate exhiberi oportet nec ante biennium inserere in structuris domorum. Fictilium operum ad parietes et fundamenta coctis laterculis, ad tecta imbriculis tegulisqquod accipiant imbres. Tegulae autem primae positionis nomen, cujus diminutivum tigillum. Laterculi vero vocati, quod lati formentur circumactis undique quatuor tabulis. Lateres autem crudi sunt, qui et ipsi inde nominati, quod lati ligneis formis efficiuntur, quorum crates dicuntur, in quibus lutum pro iisdem lateribus crudis portare solent. Sunt enim connexiones cannarum, dicti apo tou cratein, id est, quod se invicem teneant. Lutum autem tum quidam per antiphrasim putant, quod non sit mundum, nam omne lorum mundum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ndeatius concleis lapillisq & harena concretusss perrimus & interdumfistulosus Colu¬
binus a colore auis noncupatus pratura uicinusgipso & mollitiȩ simillimus MMolaris in parie¬
us utilis quia est quaedam pinguor natura eius Nturaq & aspera sexq̃uoetiã & naȩ fium
uñ de & nomentraxit huius .iii. genera albus niger permixtus acfistulosus : Ii fungia lapis
creatus exaqualeius acfistulosus & cameris aptus ¶Silex durus lapis excuius genere nigri
sylices optimis quibus dam in locis & rubentos albis ilices contrauetustatem incorrupti. Idem
sininonumentis sculpti & in corrupti ꝑmanent quib: neignis quidem noc&. Nam exhis et¬
am formȩfiunt inquibus aera fundintur¶ Viri dis silex uehementer &ui pseigni resistens sed
iusquã copiosus &ubi inuenit᷑ lapis non saxum ests allidus incementoraro utilis. Globusco¬

Expanded text:
Cochleacius cochleis lapillisque et arena concretus, asperrimus et interdum fistulosus. ColumCochleacius cochleis lapillisque et arena concretus, asperrimus et interdum fistulosus. Columbinus a colore avis nuncupatus, natura vicinus gypso et mollitie simillimus. Molaris in parietibus utilis, quia est quaedam pinguior natura eius, duraque et aspera. Ex quo etiam et molae fiunt; unde et nomen traxit. Huius quattuor genera: albus, niger, permixtus ac fistulosus. Spongia lapis creatus ex aqua, levis ac fistulosus et cameris aptus. Silex durus lapis, ex cuius genere nigri silices optimi, quibusdam in locis et rubentes. Albi silices contra vetustatem incorrupti: idem et in monumentis scalpti et incorrupti permanent, quibus ne ignis quidem nocet; nam ex his etiam formae fiunt, in quibus aera funduntur. Viridis silex vehementer et ipse igni resistens, sed nusquam copiosus; et, ubi invenitur, lapis, non saxum est. Pallidus in caemento raro utilis. Globus co
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant¶ Constat aute constructio fudam̃to lapidibus ealce arena & ligniN undam̃tũ
dictũ quod fundussit aedificii Qdem &cementũ acedendodictum quod crasso lapide surgat.
apides instructuris apti albus st iburtinus columbinus flauiatilis isfungia rubens & rel
albus lapislalius durus alius mollas łñ iollisdexitata serra secatur s tractabilis inopereest ita ut in eo
quasi in ligno lutere scribantur: ¶libur tinus alo coitaliaȩ dictus quidum sit a fabricam furtis ua¬
pore tam dissilit. ¶łofus aedificus inutilis est f̃unda m̃tis aptus morta litate &mollitia exa estueni
& halitiũ naris fricatur & uerberatur imbribus ¶arenacius lapis conf recus. maris harenis.
Hic & bibulus dcitur seruat enim humorem acceptum. Ndem &inbetica gaditanus ab insula
ocean ubi pluriinus exciditur. Miperinus sub albidus cũpunctis ingris durus atq. fortissimꝰ

Expanded text:
dicebant. Constat autem constructio fundamento, lapidibus, calce, arena et lignis. Fundamentum dicebant. Constat autem constructio fundamento, lapidibus, calce, arena et lignis. Fundamentum dictum quod fundus sit aedificii. Idem et caementum a caedendo dictum, quod caeso crasso lapide surgat. Lapides in structuris apti: albus, Tiburtinus, columbinus, fluvialis, spongia, rubrus et reliqui. Albus lapis, alius durus, alius mollis. Mollis dentata serra secatur, tractabilis in opere est, ita ut in eo, quasi in ligno, litterae scribantur. Tiburtinus a loco Italiae dictus, qui dum sit ad fabricam fortis, vapore tamen dissilit. Tophus aedificiis inutilis est, fundamentis aptus, mortalitate et mollitia. Ex aestu enim et halitu maris friatur et verberatur imbribus. Arenacius lapis concretus maris arenis. Hic et bibulus dicitur; servat enim humore acceptum. Idem et in Baetica Gaditanus ab insula Oceani ubi plurimus exciditur. Piperinus subalbidus cum punctis nigris, durus atque fortissimus.
Abbreviated transcription (Latin):
IN fabricis parietũ atq cectorũ greci i uentorem dedilum adserunt. Isteenim primus dedicis
falirican amineruadicitur ¶ aliros autẽ fiue artifices grecitecto nosuocantidest insti¬
toreis  Erditeci autem cementarii sunts quidis ponunt infundam̃tisunde & a postolus debn&ꝰ anmito¬
ipso quasi sapiens inquit archi tectus fundam̃ cũ posui¶Maciones dicti amachinis inqui . micions
bus insistuntł propt altitudinem parietum. ¶DE DISPOSITIONI.
solil. & fundamentorũ discriptio ¶DE CONSTRUCTIONE
onstructioest laterum & altitudinis aedificatiođ Constructio autẽ uel iustructio uocata
intinctio ferri inaquam iñstructura est In isienim candens tinguatur ss tr̃ingi & coherere ñ
potest ferrum ¶Item constructio amultitudine lapidum & lignorũ dict asunde & strues Aliud
est enim aedifstio aliudinstauratio INam aedifitiõ noua constructio est instauratio uero qđ
ieparatursadinstar prioris. INam instar ueteres prosimilitũdine ponebant sinde & instau

Expanded text:
In fabricis parietum atque tectorum Graeci inventorem Daedalum asserunt. Iste enim primus didicisse fabricam a Minerva dicitur. Fabros autem sive artifices Graeci tectonas vocant, id est instructores. Architecti autem caementarii sunt, qui disponunt in fundamentis; unde et Apostolus de semetipso: Quasi sapiebus insistunt propter altitudinem parietum. De dispositione . solii et fundamentorum discriptio. De constructione . Constructio est laterum et altitudinis aedificatio. Constructio autem vel instructio vocata et intinctio ferri in aqua strictura est. Nisi enim candens tingatur, stringi et cohaerere non potest ferrum. Item constructio a multitudest enim aedificatio, aliud instauratio; nam aedificatio nova constructio est, instauratio vero quod reparatur ad instar prioris. Nam instar veteres pro similitudine ponebant: inde et instaurare
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ferricipis eo qđ ferrĩ candens capiant teneints qu esiue quod abhus aliquid forbum capimus
e tenemus quasi forbicꝗ xił Nani fq̃rbum est caliduum deser uidum unde & sormosos dicimus qui fea¬
bus calor sanguiniss & ruborem̃ pulcdiriuchinĩe ereat ¶Lima dictas eõ ꝗd lene faciat namliinum lneẽ
CCilu mest unde & operantur argentaris a quo & cela tauasa dicuntur¬
¶ Defabricis parietum

Expanded text:
quasi ferricipes, eo quod ferrum candens capiant teneantque, sive quod ab his aliquid forvum capimus quasi ferricipes, eo quod ferrum candens capiant teneantque, sive quod ab his aliquid forvum capimus et tenemus, quasi forvicapes. Nam forvum est calidum; unde et fervidum; unde et formosos dicimus quibus calor sanguinis ex rubore pulchritudinem creat. Lima dicta eo quod lene faciat. Nam limum lene est. Cilium est unde operantur argentarii; a quo et caelata vasa dicuntur. De fabricis parietum
Abbreviated transcription (Latin):
quã diu ardet: FCũm autẽ exuincta fuerit carbo nominatur Pruna autẽ aperurendo
ta ests Carbo uero qđ flãma carets quidion interisse creditur maioris fit uirtutis
ñ amiterũ incensus fortiore luce cales cit scuius tanta est etiam & sineigne firmitas ut
llo humore corrũ paturs nulla uetus tate uincatur¶ ex tinctus enĩtasitũ incorquuo¬
biliter durte uthi quiliiniuqr fingunt eos in fossas terra substernant e lapides desao
signan s ad conuincendam litigationem post quanta libet secula fixionq: lapidon
lutt es Se cognoscantEDE INSTROMENTIS FABRORUM
nurest inquo ferii tunditurla cȩdendo dictus eoqđ illic aliquid cudamus sid est ferian¬
Idoproducam cudere enim cȩdere & ferireest Neceres aut nor incudemuocabant sed
lucilius &uelut infabricam feruens cummarculis ferrũ mulcorũ inignis ictibustundi Tor¬

Expanded text:
quamdiu ardet; quum autem extincta fuerit, carbo nominatur. Pruna autem a perurendo quamdiu ardet; quum autem extincta fuerit, carbo nominatur. Pruna autem a perurendo dicta est; carbo vero, quod flamma caret. Qui dum interisse creditur, maioris fit virtutis; nam iterum accensus fortiori luce calescit. Cuius tanta est etiam et sine igne firmitas ut nullo humore conrumpatur, nulla vetustate vincatur. Extinctus enim tantum incorruptibiliter durat, ut hi qui limites figunt eos infossos terra substernant, et lapides desuper figant ad convincendum litigatorem post quantalibet saecula fixumque lapidem limitem esse agnoscant. De instrumentis fabrorum . Incus est in quo ferrum tunditur, a caedendo dictus, eo quod illic aliquid cudamus, id est feriendo producamus; cudere enim caedere et ferire est. Veteres autem non incudem vocabant, sedLucilius: Et velut in fabricam fervens cum marculus ferrum multorum
Abbreviated transcription (Latin):
facit ł Deligniscuris fragiles ł Deputribilibus imputribiles reddit ⁊ Stricta solut: do¬
a restringit ¶Duramollit Mollia dura reddit  Habet si medi caminis usumsNn
saeperuri prodest  Pestilentiae quoq quaȩ obscuratione solis contrahitur: auxiliari cer¬
tum estinopere qq̃ aliudgignnt primis ignibs Aliud sec undiss Aliud tertus habec quen
&iliam in sediuersitatem ignis. INamalius est quiu sui liumano Alius qui l niudicio appa¬
ret diuino siue qui decelo fulmena stringit siue quide t̃raper uertices montium eruta
Ignuisi autem dictus qđ iuh. lgignipotest exeo est enim in uiolabile elem̃tum absumens
cuncta quȩ rapit  abrica duabis rebus constatuentis & flãma uero proprie forna¬
cis est dicta sqł flatufollium excitetur ¶ onaxuero abigneuocata fos enim̃ ignis est ila¬
minus fornar g recum diriuatũ a cauma ¶ auillus est deserta igne scintilla Eruras

Expanded text:
facit, de lignis duris fragiles, de putribilibus imputribiles reddit, stricta solvit, sofacit, de lignis duris fragiles, de putribilibus imputribiles reddit, stricta solvit, soluta restringit, dura mollit, mollia dura reddit, habet et medicaminis usum. Nam saepe ruri prodest. Pestilentiae quoque, quae obscuratione solis contrahitur, auxiliari certum est. In opere quoque aliud gignit primis ignibet aliam in se diversitatem ignis. Nam alius est qui usui humano, alius qui iudicio apparet divino, sive qui de caelo fulmen adstringit, sive qui de terra per vertices montium eructuat. Ignis autem dictus quod nihil gigni potest ex eo; est enim inviolabile elementum, adsumens cuncta qua rapit. Fabrica duabus rebus constat: ventis et flamma. Flamma vero proprie fornacis est dicta, quod flatu follium excitetur. Fornax vero ab igne vocata; φῶς enim ignis est. Kaminus fornax Graecum est, dirivatum a καῦμα. Favilla est deserta igni scintilla. Pruna est
Abbreviated transcription (Latin):
abens aciem bi pennis snam hi penñis dicitursquod exutraq parte habeat acutã aciens qua sid
pennas ¶Pennũ autem antiqui acutum dicebant sunde cium quia acutae. &eccenomen quod
reseruauit antiquitatem quĩ ueteres pennas dicebant  nonpinnĩs haeç &dolabra quodhabeat
duo labra spã securis simplex est OD extralis dexterachabilis sc̃u ab astulis dicta quas aligno ex
cuius diminutiuũ est asciola s est autem manubrio breui & ad uersa parte referens ud simplicem
malleum saut cauatum uel bicorne rastrum Ec alprus dictus quod scalpturis & forami nibus
sit aptussquasi scalpfors cuius diminatiuus scapollus s Te febra uocita auerme ligni qui noncupat᷑
ebraquem greci teredonã uocant Ihincdicta terebra quodut uermis terepdo forit quasi tes¬
fora suel quasi trans forans sTaratrum quasi teratrum Ecofinadicta quod haerendo scosã faciat
Cantđrium guuia¬
¶ Deinuentione la neficu¬

Expanded text:
abens aciem, bipennis. Nam bipennis dicitur quod ex utraque parte habeat acutam aciem, quasi duas pinnas. Pennum autem antiqui acutum dicebant; unde et avium pinnae, quia acutae. Et ecce nomen quod reservavit antiquitatem; quia veteres pennas dicebant, non pinnas. Haec et dolabra, quod habeat duo labra; nam securis simplex est. Dextralis dexterae habilis. Ascia ab astulis dicta quas a ligno eximit; cuius diminutivum est asciola. Est autem manubrio brevi ex adversa parte referens vel simplicem malleum, aut cavatum, vel bicorne rastrum. Scalprus dictus quod scalpturis et foraminibus sit aptus, quasi scalforus. Cuius diminutivum scalpellus. Terebra vocata a verme ligni, qui nuncupatur terebra, quem Graeci τερηδόνα vocant. Hinc dicta terebra quod ut vermis terendo forat, quasi terefora; vel quasi transforans. Taratrum, quasi teratrum. Scobina dicta quod haerendo scobem faciat. Cantherium. Guvia. De inventione lanific
Abbreviated transcription (Latin):
datiũ prouenuNTIsicut quicim eram tricipitẽ pingunt uel scillã hominẽ sursũ faninis
auten capitib scinetam deors̃ Picturam aute agyptii ex cogita uerunt as rimu umbra
hominis lineis circum ducta atq initiotalis Sccunda singulis coloribusiostta diũ¬
sis sieque paulati m sese ars ipsadis tuixit &inuenit lumen atq umbras differentiasq
colorunsuind & inc pac toris priusunbras quasdam & lneas fiurat imaginies dit amn ÷ͥdẽm beo¬

Expanded text:
dacium provehunt, sicut qui Chimaeram tricipitem pingunt, vel Scyllam hominem sursum, caninis autem capitibus cinctam deorsum. 2. Picturam autem Aegyptu excogitaverunt primum umbra hominis lineis circumducta. Itaque initio talis, secunda singulis coloribus, postea diversis; sicque paulatim sese ars ipsa distinxit, et invenit lumen, atque umbras, differentiasque colorum, unde et nunc pictores prius umbras quasdam et lineas futurae imaginis ducunt, de
Abbreviated transcription (Latin):
lacus q scuius deminutio lacunar facit sũchoratius neqq aureunimea reblttre aridomor
lacunar fndefit alia doninutio lacunariũ &per antisti aureunimea regnitioi bidomoie¬
ristae tabulȩ sunt marmoris sunde & marmorati pariecess& crustatidicuntur  qui
ro serraq: in p̃tenui linea permente harenas tructuq ipso secante sedcrassior ꝥaretu¬
plus ero ditmarmorbs. NNam tenius fabricis &polituris accommodata est DELI TO
itostrota sunt elaborata arcepicturȩ paruulis crustis ac tessellis tinctis in. STOT IS¬
coloribus splasticen aute dic̃um greces qđ latincest fingere t̃ras ud gipsosimilitudiner
INam &in pressa argilla foria aliquã facere plastis est inde epto plastus dictus łomo
quiec limo primus est conditus E DE PICTURA Pictura autẽ esi imago expri
ens speciem rei alicuius quȩdum uis a fuerit ad recordationẽ montẽ reducitis¬

Expanded text:
lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium facit. Teruste tabule sunt marmoris unde et marmorati perietes, crustati dicuntur. Liro serraque in praetenui linea premente arenas tractuque ipso secante, seplus erodit marmoris; nam tenuis fabricis et polituris adcommodata est. De lithostrotis . Lithostrota sunt elaborata arte picturae parvolis crustis ac tessellis tinctis in coloribus. Plastice autem dictum Graece, quod Latine est fingere terra vel gypso similitudines. Nam et inpressa argilla formam aliquam facere plastis est. Unde et protoplastus est dictus homo qui ex limo primus est conditus. De pictura ens speciem rei alicuius, quae dum visa fuerit ad recordationem mentem reducit
Abbreviated transcription (Latin):
ngenere & ponderẽ dorcatius sic tradidit neutu parcepilos uiuacis condere cerui : Vnaa
donec erit geminam super ad dita libram Y Interspecies pilarion sunt trigonariã &arena¬
ia ¶rigonari a est qu a interluditur Parenata quãingregedũ ex circulo ad stantiũ aedspee¬
tantium que emissa sultra iustum spatiũ pilã exciperelusosq inire consuerunt i Cubita lemlisi
appellant᷑ c̃umduo commiunus ex proximo acpene coniuntis cubitis pilam feriunt᷑ suram dict̃
equipilam crerẽ prolato feriendam cumlusoribus praebentVNCIPIT LISERNONUS¬

Expanded text:
genere et pondere Dorcatius sic tradit 1: Neu tu parce pilos vivacis condere cervi, Uncia genere et pondere Dorcatius sic tradit 1: Neu tu parce pilos vivacis condere cervi, Uncia donec erit geminam super addita libram. Inter species pilarum sunt trigonaria et arenata. Trigonaria est quia inter tres luditur. Arenata, qua in grege, dum ex circulo adstantium spectantiumque emissa, ultra iustum spatium pilam excipere lusumque inire consueverunt. Cubitalem lusum appellant quum duo comminus ex proximo ac pene coniunctis cubitis pilam feriunt. Suram dicitur dare qui pilam crure prolato feriendam conlusoribus praebent. De
Abbreviated transcription (Latin):
tinctas propter aetates honiinũs Ter nariis lineis prepter tempora argumentantur inde &̃
tabulã ternis discriptam dicñe lineis VEUOCABULIS TES SIRAM
actustessarum ita aperitis aleatoribus componitursut afferat qđ uoluerit ut putas T UTESSIRARU¬
enionem quieis in iactuboni affert. Vlitant autem canem qui adam nosus est unum enims¬
Vnificat CDECALCOLORU MΟTΩ Calculi partĩ ordine mouentes partim uagȩ ideo alios&r¬
linarios salios uagos appellant sat uero quimoueri omnino non possunt incitos dicuntsundeo
gentes homines incitiuecantur quibus spes ultra procedendi nulla restat DEINTIRDIC IDALII
bhac arte fraus &mendacium atq per iuruĩ nun quã ab ests postremo &odium &dã nas
rums unde &aliquando propter haec scelera inter dicta legibus fuit. EDEPI LA.
iłã proprie dicitur quod sit pilisplena haec autẽ &isfera aferendo uelferiendo dicta dequa

Expanded text:
tinctas propter aetates hominum ternariis lineis propter tempora argumentantur. Inde et tinctas propter aetates hominum ternariis lineis propter tempora argumentantur. Inde et tabulam ternis discriptam dicunt lineis. De vocabulis tesserarum  iactu tesserarum . Iactus tesserarum ita a peritis aleatoribus conponitur ut adferat quod voluerit, utputa senionem, qui eis in iactu bonum adfert. Vitant autem canem quia damnosus est; unum enim significat. De calculorum motu . Calculi partim ordine moventur, partim vage: ideo alios ordinarios, alios vagos appellant; at vero qui moveri omnino non possunt, incitos dicunt. Unde et egentes homines inciti vocantur, quibus spes ultra procedendi nulla restat. De interdictione aleae . Ab hac arte fraus et mendacium atque periurium numquam abest, postremo et odium et damna rerum; unde et aliquando propter haec scelera interdicta legibus fuit. De pila . Pila proprie dicitur quod sit pilis plena. Haec et sfera a ferendo vel feriendo dicta. De quarum
Abbreviated transcription (Latin):
uppis posterior pars nauis est quasi post. EProra anterior quasi priora Cun balo¬
cus imus nauis quod aqdis incumbat ¶Carina acurrendo dietasquasi currina. sor¬
inauium latera concaua: aferendo oneradicta: Siuetabulata nauium quaesternuntur
dicta abeo qđ incessus ferion suel foris emineant. T De quibus uirgilius laxatq foros Edũ¬
baria in summis lateribus nauiũ loco concauaper quȩ eminent remidicta scredo qđ sint simi¬
lia latibulis colũbarũ inquib: nidificant ¶Agea uia sunt loca innaui perquȩ adremigis¬

Expanded text:
uppis posterior pars est, quasi post. Prora anterior, quasi priora. Cymba locus imus navis, quod aquis incumbat. Carina a currendo dicta quasi currina. Fori navium latera concava ad ferendo onera dicta sive tabulata navium que sternuntur, dicta ab eo quod incessus ferant, vel foris emineant. De quibus Virgilius. Taxantque foros. Columbaria in summis lateribus navium loca concava per que eminent remi, dicta credo quod sint similia latibulis columbarum in quibus nidificant. Transtra sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nis aestimant ł idest eum puberem esse squi .xiiii. annos expleuerat squã uist ardissime pube
Certissimũ autem puberem essequĩ et exhabitu corparis pubertatem ostendit & genera¬
re lam possit uerperae sunt squae annis puerilibus pariunt sunde et horatius. laud
tur primopło lepuerpera nato &dictar puerperar suel quod primo partu grauantur :
suel quod primum pueros pariunt ¶Ad ules censdictus eo quod sit ad gignendũ adultus

Expanded text:
istimant, id est eum puberem esse qui quattuordecim annos expleverit, quamvis tardissime pubescat: istimant, id est eum puberem esse qui quattuordecim annos expleverit, quamvis tardissime pubescat: certissimum autem puberem esse qui et ex habitu corporis pubertatem ostendit et generare iam possit. Puerperae sunt, quae annis puerilibus pariunt. Unde et Horatius C. 4, 5, 23: Laudatur primo prole puerpera nato. Et dictae puerperae vel quod primo partu gravantur, vel quod primum pueros pariunt. Adolescens dictus, eo quod sit ad gignendum adultus
Abbreviated transcription (Latin):
ibus mutatur et uirrit elad terminum mortis peruenit Pergamus ergo breuiter ꝑ pri¬
dictos gradus aetatum s aethimologias corum in homine demonstrantes¶ In fans dicitur homo
rimae aetatis dictus autẽ infanssquod adhuc fari pescit id est loqui non potests. Nondum es
bene ordinatis dentibus minus est sermonis expressio ¶ Puer apuritate uocatussqui a purus ẽ
uatus est nobis prõ aetate ut octo ennis decennis unde est illuo słam pueri leiugũ tenericer¬
dum iam hieremias longepueritiae excessisset anno. ¶Puella ist paruula quas. pulla ¶Pupilla
rentes antedecesserunt Iquam ab his nomen acciperent s Ceteri orbi uocantur Orphani¬
idem qui et pupilli Tillũd enim gricũ pomen est hoc latinum nam et in psalmo ubi legitur
non cupati Iquod haec loca in primum lapuginem ducunt Quidam autem pubertatem exun¬

Expanded text:
quibus mutatur et currit et ad mortis terminum pervenit. Pergamus ergo breviter per praquibus mutatur et currit et ad mortis terminum pervenit. Pergamus ergo breviter per praedictos gradus aetatum, etymologias eorum in homine demonstrantes. Infans dicitur homo primae aetatis; dictus autem infans quia adhuc fari nescit, id est loqui non potest. Nondum enim bene ordinatis dentibus minus est sermonis expressio. Puer a puritate vocatus, quia purus est,  6: 'Puer natus est nobis.' Pro aetate, ut octoennis, decennis. Unde est illud: Iam puerile iugum tenera cerdum iam Ieremias longe pueritiae excessisset annos. Puella est parvula, quasi pulla. arentes ante decesserunt quam ab his nomen acciperent. Caeteri orbi vocantur. Orphani iidem qui et pupilli. Illud enim Graecum nomen est, hoc Latinum. Nam in Psalmo ubi saepe legitur: nuncupati, haec loca tunc primam lanuginem ducunt. Quidam autem ex annis pubertatem ex
Abbreviated transcription (Latin):
rima actis in fantia est pueri nascentis adlucem quãe porrigitur inseprem annis FSecunda
Nertia adulescentia ad gignendum adultas quae porrigitur usq ad cexti octo annosQ uarta iuugsi¬
tus firmissima aetatum omniunsfiniens inquin quagesimo anno ¶Quinta aetas sepiorisidest :¬
uita ssquae est declinatio ꝗiuuentute in senectutẽ Inondum senectus secsiam noridum iuuentus
squio sepioris aetas est squam greci presbiten uocant Inam senẽs apud grecos non praesbiter sed
geron dicitur quãe aetas dquin quagesimo anno incipiens septua gesimo terminatur Sexta aeca¬
est senectus quae pullo annorum tempore terminaturfimtur Ised post quinq illas actates quantum¬
im e uitae est senectuti deputatur. ¶Senium autem pars est ultima senectutis dicta squod sit
termninus sextae aetatis ¶ Iñ his igitur VI spatiis philosophi uitam desgrapserunt humanam Niñ

Expanded text:
Prima aetas infantia est pueri nascentis ad lucem, quae porrigitur in septem annis. Secunda Prima aetas infantia est pueri nascentis ad lucem, quae porrigitur in septem annis. Secunda um annum. Tertia adolescentia ad gignendum adulta, quae porrigitur usque ad viginti octo annos. Quarta iuventus firmissima aetatum omnium, finiens in quinquagesimo anno. Quinta aetas senioris, id est gravitas, quae est declinatio a iuventute in senectutem; nondum senectus sed iam nondum iuventus, quia senioris aetas est, quam Graeci πρεσβύτην vocant. Nam senex apud Graecos non presbyter, sed γέρων dicitur. Quae aetas a quinquagesimo anno incipiens septuagesimo terminatur. Sexta aetas senectus, quae nullo annorum tempore finitur; sed post quinque illas aetates quantumcumque vitae est, senectuti deputatur. Senium autem pars est ultima senterminus sextae aetatis. In his igitur
Abbreviated transcription (Latin):
autem semine puellas pasci sexmaterno pueros : quia omnis partus copstat duplice semine
CCuius pars imaior cum inualuit: occupat similitudinem sexus NIn corpore nostro quaedam
tantum litdedtis causa factasunt ut iuscera Qu aedim utilitatis et decoris ut sensus in facie
e incorporem anus ac pedes quorum membrorum et utilitas magna est et spruuesdecen¬
tissimap & u andum t antum decoris ut mã millae iniuris et in utroq sexus ꝗmbilicus. Quas o
disereniomus ut inuui tuis genui tualia meribra. barba proleri pectus amplum Inmuliribus li pesger
N angustum pectus Ad concipiendos autem &l portandos foctussrenes el latera dilatata. Quod ad
hominem et ad partes attinet corporis ex parte dictum est. Nunc aetates hominis subiungam¬
radus actatis sunt sexs in fantias̃ pueritia sAdulescentias iuuentuss grauitas sitq̃ senectus

Expanded text:
autem semine puellas nasci et ex materno pueros, quia omnis partus constat duplici semine, autem semine puellas nasci et ex materno pueros, quia omnis partus constat duplici semine, cuius pars maior cum invaluit occupat similittantum utilitatis causa facta sunt, ut viscera; quaedam, et utilitatis, et decoris, ut sensus in facie, et in corpore manus, ac pedes, quorum membrorum et utilitas magna est, et species decentissima. 147. Quaedam tantum decoris, ut mamillae in viris, et in utroque sexu umbilicus. Quaedam discretionis, ut in viris genitalia, barba promissa, pectus amplum; in mulieribus leves genae, et angustum pectus, ad concipiendos autem et portandos fetus renes, et latera dilatata. Quod ad hominem, et ad partes attinet corporis, ex parte dictum est, nunc aetates ejus subjungamGradus aetatis sex sunt, infantia, pueritia, adolescentia, juventus, gravitas, atque senectu
Abbreviated transcription (Latin):
Primum autem aiunt corhominis fingis quod in eo sit uita omnis et sapientias. De inde quadra
gesimodie totum opus ex pleris quod ab ortionibus ut ferunt collecti ert Alii fetus a capite
exordium sumere dicunt sunde et In auium fetu primum oculos in ouis fingi uidemus
¶oetus autem uocatus quod adhuc in utero foueatur cuius secundae dicuntursfolliculus qui simibs¬
cum in fante pasciturs continetq eum dictus quia et cum. editur sequitur. : Nasci autem parribus
similes aiunt ssi paternum semen ualidiũs sit matribus ssimatris hacratione similes ex primi
Ituss quĩ autem utriusq est parentis figurã reddunt: aequalitermixto paterno inaternoq
semine conacipiuntur auorum pro auorumq. similes fieris̃ quia sicut interra multa semina
culta ssic e in hominibus semina caclantur nobis figuras parentum reddituras Expaterno

Expanded text:
Primum autem aiunt cor hominis fingi, quod in eo sit et vita omnis et sapientia; deinde quadraPrimum autem aiunt cor hominis fingi, quod in eo sit et vita omnis et sapientia; deinde quadragesimo die totum corpus expleri, quod ex abortionibus, ut ferunt, collectum est. Alii fetus a capite exordium sumere dicunt, unde et in avium fetibus primum oculos fingi in ovis videmus. Fetus autem dictus, quod adhuc in utero foveatur. Item nasci patribus simicum infante nascitur continetque eum; dictus, quia et cum editur sequitur. Nasci autem patribus similes aiunt, si paternum semen validius sit; matribus, si matris; hac ratione similes exprimi vultus: qui autem utriusque parentis figuram reddunt, aequaliter mixto paterno maternoque semine concipiuntur. Avorum proavorumque similes fieri, quia sicut in terra multa semina occulta, sic et in nobis semina celantur figuras parentum redditura. Ex paterno