comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Secunda est lentiscina. quȩ mastix uocat᷑.
hec exchio insula deportat᷑. Tercia pina¬
quida. alia arida. et afferunt᷑ ex trena colo¬
finia. unde ȩtiã nomen colofonia resina
sumpsĩt Ex grecũ nomen est. quã illi pissã
uocant: Alii uolunt ex pino picẽ uocari. Hec
a grecis appellat᷑ clomia. nos ramalcͣm dice¬
rẽ possumꝰ. cuiꝰ ꝓbabilis splendens lenis et
mundas Creandarũ arboꝵ naturaliter
tria st̃ genera. Aut enĩ sua sponte nasci¬
tur.aut ex seminibꝰ fortuitũ iacentibꝰ sur¬
gunt. aut ex radicibus pullulant. Nã cete¬
ra usus inuenit. fauente natura¶Omĩa po¬
ma latini neutri generis esse dict̃ Arbores
autem feminini fere sc̃ generis. exceptis pau¬
cis. ut hic olcaster. hoc siler. Uirgiliꝰ Ut mol¬
le siler. Icẽ. hoc buxũ. licet et hec buxus dica¬
tur. Nã suꝑfluã quidã uolt̃ facere discreti¬
onẽ. ut hec burꝰ de arbore dicamꝰ. buxum

Expanded text:
Secunda est lentiscina, quae mastix vocatur; Secunda est lentiscina, quae mastix vocatur; haec ex Chio insula deportatur. Tertia pinaquida, alia arida: et adferuntur ex Tyrrhena Colophonia. Unde etiam nomen Colophonia resina sumpsit. Pix Graecum nomen est, quam illi πίσσαν vocant. Alii volunt ex pino picem vocari. Haec a Graecis appellatur κλωνία: nos ramalem dicere possumus. Cuius probabilis splendens, lenis et munda. Creandarum arborum naturaliter tria sunt genera: aut enim sua sponte nasctur, aut ex seminibus fortuitu jacentibus surgunt, aut ex radicibus pullulant. Nam caetera usus invenit, favente natura. 74. Omnia poma Latine neutri generis esse dicuntur; arbores autem feminini sunt generis, exceptis paucis, ut hic oleaster, hoc siler, ut Virgilius: Molle siler. Item hoc buxum, licet et haec buxus dicatur. Nam superfluam quidam volunt facere discretionem, ut haec buxus de arbore dicamus, buxum
Abbreviated transcription (Latin):
pressum uocat᷑ spanum. agrecis onfacion
appellatũ. Quod aũt ex fuluis et nindũ
maturis fuerit expressum. uiride appella¬
tur quod uero exnimiũ maturis cõmune
dicit᷑ Ex iis ad usũ uitȩ primũ est sparum.
secundũ uiride. terciũ cõmune Amurca
olei pars aquosa. ab emergendo dicta. id
est quod ab olco se mergat. et fex sit eiꝰ. Hãc
greci amurcen uocant ex latina lingua
trahentes uocabulũ Gumen grecũ nom̃
est. hoc enim illi gomi dicunt. Sesinã gre¬
manat. Est enĩ lacrima sudore ex halata
lignorum. ut cerasis. lintisci. balsami. uel
reliquarũ arborũ siue uirgultoꝵ. quȩ su¬
dare ꝓdunt᷑. Sicut et odorata orientis lig¬
na sicut gutta balsami. ac ferularũ uel su¬
cinorũ. cuiꝰ lacrima durescit in gẽmã. Prima
est resina terebintina. omĩum prestantior.
Affert᷑ aũt ex arabiȩ patria. atq iudea. et
siria. cipro et africa. ex insulis qͦq cicladibus.

Expanded text:
pressum vocatur Hispanum, a Graecis ὀμφάκιον pressum vocatur Hispanum, a Graecis ὀμφάκιον appellatum; quod autem ex fulvis et nondum maturis fuerit expressum, viride appellatur; quod vero ex nimium maturis, commune dicitur. Ex his ad usum vitae primum est Hispanum, secundum viride, tertium commune. Amurca olei pars aquosa ab emergendo dicta, id est, quod ab oleo se mergat et faex sit eius. Hanc Graeci ἀμόργην vocant ex Latina lingua trahentes vocabulum. Gummi Graecum nomen est; hoc enim illi κόμμι dicunt. Resinam Graemanat. Est enim lacrima sudore exhalata lignorum, ut cerasi, lentisci, balsami, vel reliquarum arborum sive virgultarum quae sudare produntur; sicut et odorata orientis ligna, sicut gutta balsami ac ferularum vel sucinorum, cuius lacrima durescit in gemmam. Prima est resina terebinthina, omnium praestantior: adfertur autem ex Arabia Petraea atque Iudaea et Syria, Cypro et Africa, ex insulis quoque Cycladibus.
Abbreviated transcription (Latin):
tione collectam. ac remordentẽ Oliuia gre¬
ce eleon dicit᷑. ex quo in latinũ tractũs̃. ut
oliua dicat᷑. Olea aũt ipsa arbor est. fructꝰ
oliua. sucus olcũ. Est aũt arbor pacis insi¬
gnis cuniꝰ fructus diuersis nominibus appa¬
latur. Orcades oliuę greca ethimologia as¬
in modum radioꝵ. Pafie apafo insusa die¬
tȩ unde priꝰ allatę sunt. Liciniȩ. eo qd qti¬
mum dent lumen. Nam lignis lumenot
Unde et lignũ nomen accepit. quia aptĩ
est flãmis et luminibus. Pausia quã cortis¬
te rustici pusiã uocant. uiridi oleo et sua¬
gra est. Crustumia eadem et uolemis dic¬
ta. eoquod uolam cõpleat magnitudine.
hoc est mediã manũ. Unde et in uolare dia¬
mus. Quidam aũt uolemũ gallica lingua
bonũ et magnũ incelligunt. Colibades ap¬
pellatȩ. Olcũ aũt ab olea nominatũ Nã
ut diximus olea est arbor. unde diriuatio
fit oleum. Sed quod ex albis fuerit oliuis ex¬

Expanded text:
tione collectam ac remordentem. Oliva Graetione collectam ac remordentem. Oliva Graece elaios dicitur, ex quo in Latinum tractum est, ut oliva dicatur: olea autem ipsa arbor est: fructus oliva: succus oleum est. Arbor pacis insigne, cujus fructus diversis nominibus appellatur. 63. Orchades, olivae Graeca etymologia a sin modum radiorum. Paphiae a Papho insula dictae, unde prius allatae sunt. 65. Lyciniae, eo quod optimum dent lumen. Nam λὺχνος lumen est. Unde et lychnum nomen accepit, quia aptum est flammis et luminibus. 66. Pausia, quam corrupte rustici pusiam vocant, viridi oleo et suagra est. Crustumia eadem et volemis dicta, eo quod volam compleat magnitudhoc est mediam manum; unde et involare dicimus. Quidam autem volemum Gallica lingua bonum et magnum intellegunt. Colymbades appellatae . . . Oleum autem ab olea nominatum: nam, ut diximus62, olea est arbor, unde derivatio fit oleum. Sed quod ex albis fuerit olivis ex
Abbreviated transcription (Latin):
autem est quod est inter cannarũ nodos. di¬
cta qͦd lateat. In indicis stagnis nasci arũ¬
dines calamiq dicunt᷑ ex quoꝵ radicibꝰ ex¬
pressum sua uissimũ sucũ bibunt. Unde et
uarro ait̃. Indica ñ magnũ in arbore cres
arundo. illiꝰ et lentis p̃mit᷑ radicibꝰ humos
dulcia cii nequeant suco condere mellas.
bucus mollis et ꝑuia arbor Hamnus qonps
est rubi. quã uulgo senticem ursinam apos¬
lant. aspum nimis et spinosũ Sentix dica
asitu quod est terra inculta. in qua sentit
spineq nascunt᷑. Maiores aũt nr̃ omc̃m ar¬
borem spinosam ueprtm dicebant. qͦd ui
prendat. Oleaster dictꝰ quod sit foliis oliue
simmilis sed latioribus. arbor inculta atq sile¬
stris amara atq infructuosa. cui insert᷑ olus
ramus uim̃ mutat radicis. et uertit eã in epͥ¬
am qualitatẽ. Lacrima olcastri arbors o¬
plex Alia enim gũmen similat sinc ullo qli¬
tatis morsu. alia ãmoniaci guttã ex distilli¬

Expanded text:
autem est quod est inter cannarum nodos; diautem est quod est inter cannarum nodos; dicta quod lateat. In Indicis stagnis nasci arundines calamique dicuntur, ex quorum radicibus expressum suavissimum sucum bibunt; unde et Varro ait20: Indica non magna in arbore crescit arundo; illius et lentis premitur radicibus humor, dulcia cui nequeant suco contendere mella. Sabucus mollis et pervia arbor. Rhamnus genus est rubi, quam vulgo senticem ursinam appellant, asperum nimis et spinosum. Sentix dicta a situ, quod est terra inculta in qua sentices spinaeque nascuntur. Maiores autem nostri omnem arborem spinosam veprem dicebant, quod vi prendat. Oleaster dictus quod sit foliis olivae similibus sed latioribus, arbor inculta atque silvestris, amara atque infructuosa; cui insertus olivae ramus vim mutat radicis et vertit eam in propriam qualitatem. Lacrima oleastri arboris duplex. Alia enim gummi simulat sine ullo qualitatis morsu, alia a
Abbreviated transcription (Latin):
nam quȩ mastix appellat᷑ cusꝰ plurima et
melior inchio insula gigntꝰ Terebintꝰ arbor
grecum nomen est. generans resinã. omĩum
resinarũ prestantiorem. Buxus grecũ nom̃
est. ex parte alatinis corruptũ fros erĩ ap¬
pellatur apud cos arbor semꝑ uirens et le¬
nitate materię elementoꝵ apicibus apta.
tur. quod sit foliis lauri similis. flore ut ro¬
sa. arbor uenenata. Interficit enĩ anima¬
lia. et medit᷑ serpentiũ uexationes Erbitũ
uocauerunt pastores. eo quod uice herbȩ pͣ¬
beatur pecoribus ubi pascua desunt T̃ ur¬
biscus. quod de uno cespite ciꝰ multȩ uirgulȩ
surgunt. quasi turbd. Scepu uocata ꝓpt̃
quod ex eastipent᷑ tecta. hinc et stipula ꝑ
diminutionem ¶Arundo dicta. qͦd cito ares¬
cat. Hanc ueteres cannã uocauert̃ arundi¬
nem post ea uarro dixit. Sciendũ sane qͦa
latinum canna. de lingua hebrea sumpsit.
Apud cos enim calamꝰ canna dicit᷑/ Cicuta

Expanded text:
nam, quae mastix appellatur; cuius plurima et nam, quae mastix appellatur; cuius plurima et melior in Chio insula gignitur. Terebinthus arbor, Graecum nomen, generans resinam omnium resinarum praestantiorem. Buxus Graecum nomen est, ex parte a Latinis corruptum; πύξος enim appellatur apud eos. Arbor semper virens et levitate materiae elementorum apicibus apta. tur, quod sit foliis lauri similibus, flore ut rosa; arbor venenata. Interficit enim animalia, et medetur serpentum vexationes. Herbitum vocaverunt pastores eo quod vice herbae praebeatur pecoribus, ubi pascua desunt. Turbiscus, quod de uno cespite eius multae virgultae surgunt, quasi turba. Stipa vocata propter quod ex ea stipentur tecta. Hinc et stipula per diminutionem. Arundo dicta quod cito arescat. Hanc veteres cannam vocaverunt; arundinem postea Varro dixit. Sciendum sane quod Latinum canna de lingua Hebraea sumpsit; apud eos enim calamus 'canna' dicitur. Cicuta
Abbreviated transcription (Latin):
ram ut si quis illud in poculo hauserit libeo.
areat. sed et feminas fecundas facit. Popu¬
lus aũt et salix et ciliũ mollis materiȩ sunt:
et ad sculpturam aptę Uimen uocari coqͦa
uim habeat multã uiroris. Natura enĩ ciꝰta
lis est ut etiam si arefacta abluat᷑ uir escat
deinde excisa atq in humo fixa radicibꝰ se sẽip¬
sam dimergat/ Mirica quã latim trama¬
riciam uocant ex amaritudine nominata.
Gustusenim eiꝰ nimis amarus est. Hec arbor
in solitudine et saxoso humo nascitur exqua
etiam arbore maleficis artibus mistra io est
odia concitari dicuntꝰ Mirtus amari dic
ta eo quod magis litorea arbor sit. Unde oir
tes litora mirtos. Hinc est quod et agrecis
mirtene dicit᷑. Medicorum aũc libri hanc
arborem aptam scribunt mulierũ necessĩ¬
tatibus plurimis. Lentiscus quod cuspis il¬
lius lentus sit et mollis. Nam lentũ dicimꝰ
quicquid flexibile est. Unde et lentũ inmen

Expanded text:
ram, ut si quis illud in poculo hauserit, liberis ram, ut si quis illud in poculo hauserit, liberis careat, sed et feminas infecundas efficit. Populus autem, et salix, et tilia, mollis materiae sunt, et ad sculpturam aptae. 48. Vimen vocatur, eo quod vim habeat multam viroris. Natura enim 338 ejus talis est, ut etiam si arefacta alluatur, virescat; deinde excisa, atque in humo fixa, radicibus sese ipsa demergat. 49. Myricae, quam Latini tamaricem vocant, ex amaritudine nominata. Gustus enim ejus nimis amarus est. Haec arbor in solitudine et saxosa humo nascitur, ex qua etiam arbore maleficis artibus μισήθρα, id est, odia concitari dicuntur. 50. Myrtus a mari dita, eo quod magis litorea arbor sit. Unde et Vtes litora myrtae. Hinc est quod et a Graecis μυρίνη dicitur. Medicorum autem libri hanc arborem aptam scribunt mulierum necessitatibus plurimis. Lentiscus, quod cuspis ipsius lentus sit et mollis: nam lentum dicimus quidquid flexibile est; unde et lentum vimen
Abbreviated transcription (Latin):
accepit quod uliginosis locis et humidis meliꝰ
ꝓficit. nam in montanis et asperis minꝰ le¬
ta est. Larex cui hoc nomen acastello lari¬
cino inditum est ex qua tabulȩ tegulis affi¬
xe flãmam repellunt noq ex se carbonẽ am¬
buste efficiunts Populus dicta quod ex ciꝰ cal¬
ce multitudo nascat᷑ cuꝰ genꝰ duplex est Na
altera est alba. altera nigr̃a. Alba aũt popłs
dicta. quia folia eiꝰ una parte sunt alba alte¬
ra uiridia. Hȩc gͦ bicolor. habens quasi noctis
et dici notas. quę tempora ortu solis occasuq
constant. Gencrat ętiam resinam circa cri¬
danum fluuiũ. ud ut alii memorant infim¬
bus sirie¶ Tilium dicunt uocatã eoquod uti¬
lis sit ad usum telorum. nitore et leuitate ia¬
culandi. Est enim genus materię leussime.
¶Salix dicta qͦd celcriter saliat. hoc estudo¬
citer crescat. Arbor lenta. uitibus habilisum¬
ciendis. Cuiꝰ seminis hanc dicunt esse natu

Expanded text:
accepit quod uliginosis locis et humidis melius accepit quod uliginosis locis et humidis melius proficit; nam in montanis et asperis minus laeta est. Larex, cui hoc nomen a castello Laricino inditum est, ex qua tabulae tegulis adfixae flammam repellunt, neque ex se carbonem ambustae efficiunt. Populus dicta quod ex eius calce multitudo nascatur. Cuius genus duplex est: nam altera est alba, altera nigra. Alba autem populus dicta quia folia eius una parte sunt alba, altera viridia. Haec ergo bicolor, habens quasi noctis et diei notas, quae tempora ortu solis occasuque constant. Generat etiam resinam circa Eridanum fluvium vel, ut alii memorant, in finibus Syriae. Tilium dicunt vocatum eo quod utilis sit ad usum telorum nitore et levitate iaculandi: est enim genus materiae levissimae. Salix dicta quod celeriter saliat, hoc est velociter crescat, arbor lenta, vitibus habilis vinciendis. Cuius seminis hanc dicunt esse na
Abbreviated transcription (Latin):
cu mambre sub quo habitauit abraham q̃
ftrtur usq add constantis regis imꝑiũ ꝑ mul¬
ta secula ꝑdurase Huniꝰ frũctus galla appel¬
latur. ex quibus una agrestris honfaticis dic¬
ta. parua forma. sed firmo corpore atq: nodo¬
so quȩ medicamimbus et inchaustis adhibet᷑
Altera balanis. lenis acleuis et nimiũ ꝑforata
lucernarum tantũ usibus necessarias Fraxinꝰ
uocari fert᷑ quod magis in asperis locis mon¬
tanisq fraga nascat᷑. Hinc ꝑ diriuationẽ fra¬
Et fraxinus utilis astis Taxus uenenata ar¬
bor. Unde et coxica uenena exprimuntꝰ. Coc
hac arcus parthi et aliȩ gentes faciunt. Ulnde
os aũt dicit particos Acer coloribus impar.
Robor aũt generaliter dicit᷑ ex omĩ materia.
quicquid est firmissimũ A lnꝰ uocatꝰ qͦdalat᷑
amue. Proxima enim aquȩ nascit᷑. nec facile
extra undas uiuit̾. Hinc et tenera et mollis
quia inhumecto loco nutrit. Umꝰ nomen

Expanded text:
cu Mambre, sub qua habitavit Abraham, quae cu Mambre, sub qua habitavit Abraham, quae fertur usque ad Constantis regis imperium per multa saecula perdurasse. Huius fructus galla appellatur. Ex quibus una agrestis ὀμφακίτης dicta, parva forma, sed firmo corpore atque nodoso, quae medicaminibus et incaustis adhibetur; altera βάλανος, lenis ac levis et nimium perforata, lucernarum tantum usibus necessaria. Fraxinus vocari fertur quod magis in aspera loca montanaque fraga nascatur. Hinc per derivationem frasMetam. 10, 93: Et fraxinus utilis hastis. Taxus venenata arbor, unde et toxica venena exprimuntur. Ex hac arcus Parthi et aliae gentes faciunt: unde eos autem dicit Parthicos. Acer coloribus inpar. Robur autem generaliter dicitur ex omni materia quidquid est firmissimum. Alnus vocatur quod alatur amne; proxime enim aquae nascitur, nec facile extra undas vivit. Hinc et tenera et mollis, quia in humecto loco nutritur. Ulmus nomen
Abbreviated transcription (Latin):
apud grecos igris dicitꝰ. lumperus aũt alia
parua. alia magna est¶ Ebenꝰ in india et
ithiopia nascit᷑. qui cesus durescit in lapidẽ.
cuiꝰ lignum nigrum est. et cortęx leuis ut
lauri. sed indicũm maculosum est in paruu¬
lis distinctionibus albis ac fuluis. E thiopi¬
cum uero quod prestantiꝰ accipitur in nul¬
lo .ẽ. maculatũ. sed est nigrum. lene et corne¬
um. Est aut̃ mareotica palus in india. un¬
de ebenus uenit. Lucanus Ebenꝰ mareoti¬
ca inquit. Ebenus aũt crepondiis illigatur.
ut infantem uisa nigra non t̾reant. Plata¬
nus alatitudine folioꝵs dicta. uel quod ip¬
sa arbor patula sit et ampla. Nam pla¬
tos greci latum dicunt. Exx pressit huiꝰ ar
horis scriptura et nomen et formam dicers
autem tenerrimis foliis. ac mollibus. et uiti¬
um similis: Quercus siue quernꝰ quod ea so¬
liti erant dn gentiũ quęrentibꝰ responsa p̃ci¬
nere Arbor multũ annosa sicut legit᷑ de qͦr¬

Expanded text:
apud Graecos ignis dicitur. Jupinerus autem alia apud Graecos ignis dicitur. Jupinerus autem alia parva, alia magna est. 36. Ebenus in India et Aethiopia nascitur, quae caesa durescit in lapidem. Cujus lignum nigrum est, et cortex levis, ut lauri, sed Indicum maculosum est in parvulis distinctionibus albis ac fulvis. Aethiopicum vero, quod praestantius accipitur, in nullo est 336 maculatum, sed est nigrum, leve et corneum. Est autem Mareotica palus in India, unde ebenus venit. Lucanus: Ebenus Mareotica, inquit. Ebenus autem crepundiis illigatur, ut infantem visu nigra non terreant. 37. Platanus, a latitudine foliorum dicta, vel quod ipsa arbor patula sit, et ampla. Nam πλάτος Graeci latum vocant. Exboris Scriptura et nomen et formam dicensEautem tenerissimis foliis ac mollibus et vitium similis. Quercus, sive quernus, quod ea soliti erant dii gentium quaerentibus responsa praecanere, arbor multum annosa; sicut legitur de quer
Abbreviated transcription (Latin):
Huꝰ ligni resina cedria dicitꝰ que in c̃sor¬
nandis libris adeo est utilis ut ꝑlinitĩ exea
nic tincas patiant᷑ nec tempore c̃senescant.
pascit᷑ increta africa atq siria C iparissus
qdee dicitꝰ᷑ quod caput eiꝰ arotunditate ina
setunditas. Hinc et fructꝰ eiꝰ conos qͥa rotun¬
ditas eiꝰ talis est ut conum imitet᷑ unde et
aomferȩ ciparissi dicunt᷑. Huiꝰ lignũ cedro pe¬
ne aximam habet uirtutẽ. Templorũ qͦq
trabibus aptũ impenetrabili soliditate nun¬
quam oneri cedit. sed ea qua iñ principio
fuerit firmitate ꝑseuerat. Antiqui cipres¬
si ramos ꝓpe rogum constituere solebant ut
odorem cacdaucrum dum urerent᷑. oppͥme¬
unt iocunditate odoris siuis luniperus grece
dicta. siue quod ab amplo in angustũ finit
ut ignis siue quod conceptũ diu teneat ig¬
nem. adeo ut si prunȩ ex eiꝰ cinere fuerint
opertȩ usq ad annũ ꝑueniant. Piro enim

Expanded text:
Huius ligni resina cedria dicitur, quae in conserHuius ligni resina cedria dicitur, quae in conservandis libris adeo est utilis ut perliniti ex ea nec tineas patiantur nec tempore consenescant. Nascitur in Creta, Africa atque Syria. Cyparissus Graece dicitur quod caput eius a rotunditate in rotunditas. Hinc et fructus ejus conus, quia rotunditas ejus talis est, ut conum imitetur. Unde et coniferae cyparissi dicuntur. Hujus lignum cedro pene proximam habet virtutem. Templorum quoque trabibus aptum, impenetrabili soliditate nunquam oneri cedit, sed ea qua in principio fuerit firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerent jucunditate odoris sui. 35. Juniperus Graece dicta, sive quod ab amplo in angustam finiat, ut ignis sive quod conceptum diu teneat ignem; adeo ut si prunae ex ejus cinere fuerint opertae, usque ad annum perveniant; πῦρ enim
Abbreviated transcription (Latin):
nos piceam dicimus. eo qͦd desudet picẽ. Pa
et specie differunt. In germaniȩ aũt insu¬
lis huiꝰ arboris lacrima electũ gignit Gre¬
ta enim defluens celi rigore uel cẽpore in
soliditatem durescit. et gẽmam facit. de qua¬
litate sua et nomen accipiens idest sucinũ.
eo quod sucussit arboris. Pinus credit᷑ pro¬
desse cunctis quȩ sub ea seruant᷑ sicut ficus
nocere omĩbus Abies dicta. quod pre ate¬
ris arboribus longe eat et in excelsũ ꝓmine¬
at. Cuius natura exꝑs est terrem humors
quia exea nauesfiunt. Hanc quidã galli¬
cum uocant ꝓpter candorem. Est autẽ
humor ardentis. cuiꝰ folia ad cipressi simi¬
litudinem respondent. Lignũ uͦ iocundi
odoris est. et diũ durans. nec a tinea unꝙͣ
exterminat᷑. De qua persius. Et cedro
digna loquutus est. scilicet ꝓpter durabilẽ
ꝑpetuitatem Unde et in templis ꝓpterdi¬
uturnitatẽ ex hoc ligno lacunaria funt.

Expanded text:
nos piceam dicimus, eo quod desudet picem. Nam nos piceam dicimus, eo quod desudet picem. Nam et specie differunt. In Germaniae autem insulis huius arboris lacrima electrum gignit. Gutta enim defluens rigore vel tepore in soliditatem durescit et gemmam facit, de qualitate sua et nomen accipiens, id est sucinum, eo quod sucus sit arboris. Pinus creditur prodesse cunctis quae sub ea seruntur, sicut ficus nocere omnibus. Abies dicta quod prae ceteris arboribus longe eat et in excelsum promineat. Cuius natura expers est terreni humoris, quia ex ea naves fiunt. Hanc quidam Gallicum vocant propter candorem. Est autem humor ardentis, cuius folia ad cypressi similitudinem respondent. Lignum vero iucundi odoris est et diu durans, nec a tinea umquam exterminatur. De qua Persius1, 42: Et cedro digna locutus; scilicet propter durabilem perpetuitatem: unde et in templis propter diuturnitatem ex hoc ligno lacunaria fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
enim quam frumenti u̾sus esset. antiqui ho¬
mines glande uixerunt/ Suberies arbor ex
qua ualidissimus corter natatoriꝰ exthit᷑.
et ideo appellata suberies. eo qͦd fructꝰ aiꝰ sues
edunt Porcorum enim sunt alimenta ñ ho¬
minũ. Et dicta suberies quasi subedies. ꝑ¬
guset esculus arbores glandifere. ideo uoci¬
te credunt᷑ quod earũm fructibus oli homi¬
nes uixerint. cibũq sũpserint escãq habue¬
rint. Nam esculus ab esca dicta. Fagusue¬
ro agreco uocabulum traxit. ł agĩ aũt gr¬
ce comedere dicitꝰ¶ Sililicon quam latimco¬
ruptȩ siliquam uocant. ideo agreus ale
nomen accepit . eo quod ligri eiꝰ fructꝰ sic
ce. Huiꝰ arboris pomo sucus expressus acatus
a grecis dicit᷑. Pistatia. quod cortex pomi
eius nardi pistici odorem referatt Pmꝰ arbor
picea abacumine folioꝵ uocatã. Pinũ em̃
antiqui acutũ nominabant. Pinũ aũt ali¬
am pitm. aliam greci peucen uocant quã

Expanded text:
enim quam frumenti usus esset, antiqui hoenim quam frumenti usus esset, antiqui homines glande vixerunt. Suberies arbor, ex qua validissimus cortex natatorius extrahitur. Et ideo appellata suberies, eo quod fructus eius sues edunt. Porcorum enim sunt alimenta, non hominum; et dicta suberies, quasi subedies. Fagus et esculus arbores glandiferae ideo vocatae creduntur, quod earum fructibus olim homines vixerunt cibumque sumpserunt escamque habuerunt. Nam esculus ab esca dicta; fagus vero a Graeco vocabulum traxit: φαγεῖν autem Graece comedere dicitur. Xyliglycon, quam Latini corrupte siliquam vocant, ideo a Graecis tale nomen accepit, eo quod ligni eius fructus sit ce. Huius arboris pomo sucus expressus acacia a Graecis dicitur. Pistacia, quod cortex pomi eius nardi pistici odorum ruferat. Pinus arbor picea ad acumine foliorum vocata; pinnum enim antiqui acutum nominabant. Pinum autem aliam πίτυν, aliam Graeci πεύκην vocant, quam
Abbreviated transcription (Latin):
mollica mala dict̃a. sed cũ adicctione t̾rarũ.
in quibus antea nata sunt. ut ꝑsica. pumi¬
ca. matiana. cidonia. et cetera. A migdala
grecum nomen. quȩ latine nux longa uoca¬
tur. Hanc alii nucidã uocant. quasi minorẽ
bus prior se flore conuestit. et ad inferenda po¬
ma arbusta sequentia preuemi: Auellanę
ab auellano campaniȩ oppido ubi abundant
cognominatȩ sunt. Heȩ agrecis ponticȩ ap¬
pellantur eo qͦd circa ponticum mare abun¬
dent. Castaneam latini agreco appellant
uocabulo. Hanc enim greci castanã uocant.
propter quod fructus eius gemini inmodũ
testiculorũ intra folliculũ reconditi st̃. qui
dum eitiunt᷑ quasi castrantur. Hȩc arbor
simul ut excisa fuerit tanquã silua expul¬
lulare consueuit Ilex. abelecto uocata. Hu¬
ius enim arboris fructũ homines pͥmũ ad
uittum sibi elegerunt. Unde et poeta Mor¬
tales primi ructabant gutture glandẽ. Priꝰ

Expanded text:
mollia mala dicta, sed cum adiectione terrarum mollia mala dicta, sed cum adiectione terrarum in quibus antea nata sunt: ut Persica, Punica, Matiana, Cydonia, et cetera. Amygdala Graecum nomen, quae Latine nux longa vocatur. Hanc alii nuciclam vocant, quasi minorem bus prior se flore convestit, et ad inferenda poma arbusta sequentia praevenit. Abellanae ab Abellano Campaniae oppido, ubi abundant, cognominatae sunt. Haec a Graecis Ponticae appellantur, eo quod circa Ponticum mare abundant. Castaneam Latini a Graeco appellant vocabulo. Hanc enim Graeci καστανίαν vocant, propter quod fructus eius gemini in modum testiculorum intra folliculum reconditi sunt, qui dum eiciuntur quasi castrantur. Haec arbor simul ut excisa fuerit, tamquam silva expullulare consuevit. Ilex ab electo vocata; huius enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt. Unde et poeta: Mortales primi ructabant gutture glandem. Prius
Abbreviated transcription (Latin):
lant. eo qͦd fructus uel uirgulta eiꝰ rubent.
Est enĩ mora siluestris fructꝰ afferens quib
in deserto pastorum fames ac penuria con¬
fouet᷑. Huiꝰ folia suꝑiactata serpenti fert᷑ in¬
terimis Sicomoris sicut et morus greca nomi¬
na sunt. Dictus aũt si comorus eõ qͦd sit folia
similis moro. Hanc latini celsam appellant
ab alticudine. quia non est breuis ut morus.
¶Fux appellata quod umbra uel stillicidiũ
folioꝵ eiꝰ ꝓrimis arboribus noceat. Hanc alio
nomine latini iuglandem uocant. quasi iõ¬
uis glandem. Euit enĩ hȩc arbor consecrata
ioui. Cuiꝰ pomũ tantam uim habeteut mis¬
sum inter suspectos herbarũ uel fungoꝵ
cibos. quicquid mneis uirulentũ est exsudet.
rapiat atq extinguat. Nuces aũt generali¬
ter dicuntur omĩa poma tecta corio durio¬
ri: ut pincę. nuces auellanȩ. glandes. casta¬
neç amigdalȩ. Hiñc et nuclei dicti. quod
sint duro corio tecti At contra poma omĩa

Expanded text:
lant, eo quod fructus vel virgulta eius rubet. lant, eo quod fructus vel virgulta eius rubet. Est enim mora silvestris, fructus adferens, quibus in deserto pastorum fames ac penuria confovetur. Huius folia superiactata serpenti, fertur interemi eum. Sycomorus, sicut et morus, Graeca nomina sunt. Dictus autem sycomorus eo quod sit folia similis moro. Hanc Latini celsam appellant ab altitudine, quia non est brevis, ut morus. Nux appellata quod umbra vel stillicidium foliorum eius proximis arboribus noceat. Hanc alio nomine Latini iuglandem vocant, quasi Iovis glandem; fuit enim haec arbor consecrata Iovi. Cuius pomum tantam vim habet ut missum inter suspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, excudat, rapiat atque extinguat. Nuces autem generaliter dicuntur omnia poma tecta corio duriore; ut pineae nuces, Abellanae, glandes, castaneae, amygdalae. Hinc et nuclei dicti, quod sint duro corio tecti. At contra poma omnia
Abbreviated transcription (Latin):
terq quaterq ꝑ singulos annos generat fru¬
ccum. atq altero maturescente. alter oborit᷑.
Hinc et caricȩ acopiã nominatȩ Ficus egỹp¬
tia fecundior fert᷑ cuiꝰ lignũ in aquã missũ
ilico mergit᷑ et cũ in limo aliquãdiu iacue¬
rit. deinde in suꝑficiem sustollit᷑ uersa uice
naturȩ: quando madefactũ debuit humo¬
ris pondere residere Antea adlete ficis ale¬
bantur priꝰquam cospitagoras exercitat᷑os
ad carnis usum qui forcior cibus est transtu¬
lisset. A senibus in cibo sepiꝰ sũpta ficus. ru¬
gas corum fert᷑ distendere Tauros qͦq fero¬
cissimos ad fici arborem colligatos repen¬
te mansuescere dicunt. Caprĩticus appel¬
lata eoquod parietes quibus innascitꝰ car¬
pit. humpit enim et ꝓdit ex latebris quibꝰ
concepta est Alii caprificũ putant dictũ.
quod ficus arbor eiꝰ remedio fecunaetꝰ. Mo¬
rus agrecis uocata. quã latini rubũ appel¬

Expanded text:
terque quaterque per singulos annos generat fruterque quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente alter oboritur. Hinc et caricae a copia nominatae. Ficus Aegyptia fecundior fertur, cuius lignum in aquam missum ilico mergitur, et cum in limo aliquandiu iacuerit, deinde in superficiem sustollitur versa vice naturae, quando madefactum debuit humoris pondere residere. Antea athletae ficis alebantur, priusquam eos Pythagoras exercitator ad carnis usum, qui fortior cibus est, transtulisset. A senibus in cibo saepius sumptae ficus rugas eorum fertur distendere. Tauros quoque ferocissimos ad fici arborem conligatos repente mansuescere dicunt. Caprificus appellata eo quod parietes quibus innascitur carpit; rumpit enim et prodit ex latebris quibus concepta est. Alii caprificum putant dictum quod ficus arbor eius remedio fecundetur. Morus a Graecis vocata, quam Latini rubum appel
Abbreviated transcription (Latin):
spinosa. fructu similitudine maloꝵ. sed pau¬
lo breuiori. Unde et appellata eoguod pilu¬
lȩ formulam habeant eiꝰ poma Pirus uoca¬
ta uidet᷑. quod in ignis spetiẽ deformata ẽ
Nam hoc genus pomi ab amplo incipit et
in angustũ funt. sicut ignis. Pirus aũt ar¬
bor. fructus eiꝰ pira est. Cuiꝰ multȩ speties ex
quibus crustumia sunt pira exparte ruben¬
tia. ab oppido crustumio nominata. Poma
piri iumentis ĩposita. ud si pauca. uehem̃¬
ter onerosa esse dicunt᷑ Cerasus. aceraso
urbe ponti uocata. Nam lucullus cũ cera¬
sum ciuitatẽ ponti delesset. hoc genꝰ pomi
inde aduexit. et a ciuitate cerasiũ appellauit.
Arbor aũt cerasus. pomũ cerasiũ dicit᷑. Hoc
ȩtiam et ance lucullum erat in italia. sed du¬
rum. unde et cornũ appellatũ est. Est aũt
arbor apta astilibus. Unde girgiliꝰ Bona
bello cormis Ficiis latine afecunditãte uo¬
catur. Feratior est crim arboribus ceteris. Nã

Expanded text:
spinosa, fructu similitudine malorum, sed pauspinosa, fructu similitudine malorum, sed paulo breviori; unde et appellata, quod pilulae formulam habeant eius poma. Prius vocata videtur quod in ignis speciem deformata est; nam hoc genus pomi ab amplo incipit et in angustum finit, sicut ignis. Pirus autem arbor, fructus eius pira est. Cuius multae species, ex quibus Crustumia sunt pira ex parte rubentia, ab oppido Crustumio nominata. Poma piri iumentis inposita, vel si pauca, vehementer onerosa esse dicuntur. Cerasus a Ceraso urbe Ponti vocata. Nam Lucullus cum Cerasum civitatem Ponti delesset, hoc genus pomi inde advexit et a civitate cerasium appellavit. Arbor autem cerasus, pomum cerasium dicitur. Hoc etiam et ante Lucullum erat in Italia, sed durum; unde et cornum appellatum est. Est autem arbor apta hastilibus: unde VergiliusGeorg. 2, 448: Bona bello cornus. Ficus Latine a fecunditate vocatur; feracior est enim arboribus ceteris. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. Arbor est enĩ magna. fructũ ferens
comestibilem. maiorem pipere. gustu sua¬
uem. unde et mella uocata est Cocimel¬
la quam latim ob colorem prunũ uocant.
alii amultitudine eniri fructꝰ nixiã ap¬
pellant. cuiꝰ generis da mascena melior. a
damasco oppido unde priusportata est
dicta. Cuiꝰ solũ pomũ stomacho mederi
probatur. Nam cetera noxia ꝑhibent᷑.
Hec sola arbor gũmi glutinosũ et cõpac¬
ciuum distillat: quo et medici et scripto
res utuntur¶ Oleomella nascit᷑ in palma¬
ria siriȩ ciuitate. ex eo ita appellata qͦd
ex trunco oleum defluat in crassitudinẽ
mellis saporis suauis ¶ Pomelida sorbo si¬
milis. mediocris arbor et flore candidulo.
dicta quod dulcedo sit eiꝰ fructꝰ et acuto
sapore cõmixta. Hec arbor ętate durat
erigua Melofos arbor in africa puinca
lingua uocata. ex qua ꝓfluit lentꝰ sucusqͥ
aloco ãmoniacus nominat᷑. Mespila arbor

Expanded text:
dicitur. Arbor est enim magna, fructum ferens dicitur. Arbor est enim magna, fructum ferens comestibilem, majorem pipere, gustu suavem, unde et mella vocata est. 10. Coccimela, quam Latini ob colorem prunum vocant, alii a multitudine enixi fructus nixam appellant. Cujus generis Damascena melior, a Damasco oppido, unde prius asportata est, dicta; cujus solum pomum stomacho mederi probatur, nam caetera noxia perhibentur. Haec sola arbor gummi glutinosum, et compactivum distillat, quo res utuntur. Oleomela nascitur in Palmyra, Syriae civitate; ex eo ita appellata quod ex trunco oleum defluat in crassitudine mellis, sapore suavi. †Pomelida† sorbo similis, mediocris arbor et flore candidulo; dicta quod dulcedo sit eius fructus et acuto sapore conmixta. Haec arbor aetate durat exigua. Melopos arbor in Africa Punica lingua vocata, ex qua profluit lentus sucus, qui a loco ammoniacus nominatur. Mespila arbor
Abbreviated transcription (Latin):
meniacus dicitur. quod primũ genꝰ eiꝰ ab
armenia sit aduectũ. Fersicus uocatꝰ. qͦd
cam arborem primus in egỹpto seuerit
persius. a quo se oriundos phtolomei fe¬
rebant. Hȩc in ꝑsida fructũ generat in¬
terfectorium. apud nos aũt iocundũ ac
suaue. Horũ aliũ precex. aliũ uocat᷑ esti¬
uu ¶ Medica arbor cuiꝰ nomen ȩtiã car¬
minibus mantuanis inclaruit. asporta¬
ta primum amedis unde et uocabulũ
sumpsit. Hanc greci cedromelã. latini
cidriam uocant. quod eiꝰ pomũ ac folia
cedri odorem referant. Nalũ eiꝰ inimicũ
uenenis. et hoc est quod idem pocta intel
ligi uoluit. cum tradat ex illo foueri ani¬
mam Hȩc arbor omĩ pene tẽpore plena
est pomis. quȩ in ea partim matura. par
tim acerba. partim adhuc inflore sc̃ po¬
sita. quod inceteris arboribus rarũ ẽ Mel¬
la quã greci liton appellant. que uulgo
propter formam et colorem faua sirica

Expanded text:
meniacum dicitur quod primum genus eius ab meniacum dicitur quod primum genus eius ab Armenia sit advectum. Persicum vocatum, quod eam arborem primus in Aegypto severit Perseus, a quo se oriundos Ptolomaei ferebant. Haec in Persida fructum generat interfectorium, apud nos autem iucundum ac suavem. Horum alium praecox, alium vocatur aestivum. Medica arbor, cuius nomen etiam carminibus Mantuanis inclaruit, asportata primum a Medis; unde et vocabulum sumpsit. Hanc Graeci κεδρόμηλον, Latini citriam vocant, quod eius pomum ac folia cedri odorem referant. Malum eius inimicum venenis; et hoc est quod idem poetaGeorg. 2, 134 intellegi voluit, cum tradat ex illo foveri animam. Haec arbor omni pene tempore plena est pomis, quae in ea partim maturtim acerba, partim matura, partim adhuc in flore sunt posita, quod in caeteris arboribus rarum est. 9. Mella, quam Graeci loton appellant, quae vulgo propter formam et colorem faba Syriaca
Abbreviated transcription (Latin):
tat Malo mellũ adulcedine appellatum.
quod fructus ciꝰ mellis saꝑorem habeat.
uel quod in melle seruct᷑. Unde et quidã.
Si tibi cicidpio saturata cidana melle po¬
nentur. dicas. hec melimella placent. Na
lum punicum dici eo quod expunica regi
tatem granorum contineat multitudi
nem. Arbor aut̃ malus granata est gene¬
ris feminini. pomũ uerõ neutri est gene¬
ris. Flores malorum agrecis appellati
sunt quitinas. latini caducos uocant
grestium aũt malorum flores greci balau¬
stion appellaucrunt. quoꝵs ałn albi. alii
purpurer alii rosei reꝑiũnt᷑. similes flori¬
bus mali punici. Negant medici mali
punici cibo corpora nr̃a nucriri. sed eo sic
opinantur utendũ. ut medicare potius
non alere uideat᷑ Malũ ꝑsicũ cuiꝰ breuis
admodum uita concessa est triũ gene¬
rum fertur esse. Duracenuis. armeniacus.
it persicus. Ouracenus nuncupat᷑. eo qͦd
pomum eiꝰ ingustu aquorem referat. Ar¬

Expanded text:
tat. 5. Melimelum a dulcedine appellatum, tat. 5. Melimelum a dulcedine appellatum, quod fructus ejus mellis saporem habeat, vel quod in melle servetur, unde et quidam: Si tibi Cecropio saturata Cydonia melle Ponentur dicas: haec melimela placent. 6. Malum Punicum dicitur, eo quod tatem granorum contineat multitudnem. Arbor autem malusgranata est generis feminini; pomum vero neutri est generis. Flores malorum a Graecis appellati sunt κύτινος; Latini caducum vocant. Agrestium autem malorum flores Graeci βαλαύστιον appellaverunt; quorum alii albi, alii purpurei, alii rosei reperiuntur similes floribus mali Punici. Negant medici mali Punici cibo corpora nostra nutriri, sed eo sic opinantur utendum ut medicare potius, non alere videatur.a Malum Persicum, cuius brevis admodum vita concessa est, trium generum fertur esse: duracenum, Armeniacum et Persicum. Duracenum nuncupatur eo quod pomum eius in gustu acorem referat. Ar
Abbreviated transcription (Latin):
riculis. quȩ initio audiculȩ dictȩ sunt. e
medidies. quȩ nunc meridies dicit᷑. Hanc
arborem greci daf nen uocant. quod mnq̃
deponat ĩuriditatẽ. Inde illa potiꝰ uicto¬
res coronantꝰ. Sola quoq hȩc arbor uulgo
fulminari minime creditur Malũ agre¬
cis dictum. quod sit fructus eiꝰ pomoꝵ om¬
nium rocundissimus. Unde et hȩc sunt ue
ra mala quȩ uehementer rotunda st̃. Nla
lum matianum aloco uocatũ. unde priꝰ
aduectum est. Nam multȩ arbores nom¬
na ex ꝓuinciis uel ciuitatibus de quibus
allatę sunt acceperunt. Uirgiliꝰ Amanti¬
bus quid ex malo queri soleat ostendit
Malum cidoniũ nomen sũpsit ab oppido
quod est in insula creta. de qua greci dici¬
re solent urbiũ cretensiũ matrẽm cidoni¬
am. ex cuiꝰ pomo cidoniciũ conficit᷑. Ficqͥ
ex ea et uinum. quo languentiũ deside¬
ria fallunt᷑. Nam speciẽ et gustu et odoꝵ
ciulibet uini ueteris imaginem represen¬

Expanded text:
riculis, quae initio audiculae dictae sunt, et riculis, quae initio audiculae dictae sunt, et medidies, qui nunc meridies dicitur. Hanc arborem Graeci δάφνην vocant, 327 quod nunquam deponat viriditatem, inde illa potius victores coronantur. Sola quoque arbor haec vulgo fulminari minime creditur. 3. Malum a Graecis dictum, quod sit fructus ejus pomorum omnium rotura mala, quae vehementer rotunda sunt. Allum Matianum a loco vocatum unde prius advectum est. Nam multae arbores nomina ex provinciis et civitatibus de quibus allatae sunt acceperunt. Virgilius amantibus quid ex malo quaeri soleat ostendit. 4. Mala Cydonia nomen sumpserunt ex oppido, quod est in insula Creta, de qua dicere solent Graeci urbium Cretensium matrem Cydoniam, ex cujus pomo cydonitum conficitur. Fit quoque ex ea et vinum, quo languentium desideria falluntur. Nam specie, et gustu, et odore cujuslibet vini veteris imaginem repraesen
Abbreviated transcription (Latin):
nus uictricis ornatus est uel qͦd opͣpan¬
sis est ramis. in modũ palmę hominis. Est
enim arbor insigne uictorie. ꝓceroq ac de¬
coro uirgulto. diucurnisq uestica frondi
bus. et fõlia sua sine ulla successione conser¬
uans. Hanc greci fenicem dicunt. qͦd diu
duret ex nomine auis illiꝰ arabiȩ. q̃ mul¬
tis annis uiuere perhibet᷑. Quȩ dũ in mul¬
tis locis nascat᷑. si in omibus fructꝰ ꝑficit
maturitatẽ. Hrequenter aũt in egr̃pto et
siria. Fructꝰ aũt eiꝰ daccili adigitoꝵ simi¬
litudine nuncupati sunt. quoꝵ etiã et
nomina uariant᷑. Nam alii appellant᷑
palmulȩ. similes mirobalani. alii thebui¬
ci qui et nicholai. alii mucales quos greci
cariatos uocant Laurus. a uerbo laudis
dicta. Hac enĩ cũ laudibus uctoꝵ capita
coronabantꝰ Apud antiquos aũt laudca
nominabatur. postea .d. lictera sublata.
et subrogata .r. dicta est laurus. Ut m ai¬

Expanded text:
nus victricis ornatus est, vel quod oppannus victricis ornatus est, vel quod oppansis est ramis, in modum palmae hominis. Est enim arbor insigne victoriae, proceroque ac decoro virgulto, diuturnisque frondibus vestita, et folia sua sine ulla successione conservans. Hanc Graeci Phoenicem dicunt, quod diu duret, ex nomine avis illius Arabiae, quae multis annis vivere perhibetur. Quae dum in multis locis nascatur, non in omnibus fructus perficit maturitatem. Frequenter autem in Aegypto et Syria. Fructus autem ejus dactyli, a digitorum similitudine nuncupati sunt, quorum etiam et nomina variantur. Nam alii appellantur palmulae similes myrobelani. Alii Thebaici, qui et Nicolai. Alii nucales, quos Graeci caryotas vocant. 2. Laurus a verbo laudis dicta. Hac enim cum laudibus victorum capita coronabantur. Apud antiquos autem laudea nominabatur, postea d littera sublata, et subrogata r, dicta est laurus, ut in au
Abbreviated transcription (Latin):
ctus nomen accepit afrumine. id ost ominen¬
te gucturis parte qua uescim᷑. Inde et fru¬
ges Fructus aũt ꝓprie dicuntꝰ agroꝵ et ar¬
borum quibus utiq utimͣ. In anmalibꝰ ue¬
ro abusiue et cranslatiue uocare fructũ. Po¬
ma dicta ab opimo. id est a copię ubertate
Matura dicunt᷑. quia apta sunt ad man¬
ducandũ. Sic et ĩmatura. quia priusquã
matura fiant. dura sunt ad mandendum.
Ligna dicta. quia incensa conuertuntur
in lumen. Unde et luciniũ dicit᷑ qͦd lum̃
det. Astula. atollendo nuncupata. Fomes
one. aut astulȩ ambustȩ. aut ligna caua¬
ta. a fungis nomine accepto. quod ita ca¬
piat ignem. Oc quo girgiliꝰ. Rapuitq
in fomite flãmam. Torris lignũ adustũ
quẽ uulgus titionem appellant. extractũ
foco semiustũ et extinctũ. Quisquilie stipu¬
lȩ ĩmirtȩ surculis ac foliis aridis Sunt
autem purgamenta terrarũ. Caries putre¬
do lignoꝵ. dictũ hoc nomen qͦd eueniat

Expanded text:
ctus nomen accepit a frumine, id est, eminenctus nomen accepit a frumine, id est, eminente gutturis parte, qua vescimur. Inde et fruges. Fructus autem proprie dicuntur agrorum, et arborum, quibus utique utimur. In animalibus vero abusive et translative vocamus fructum. 24. Poma dicta ab opimo, id est, a copiae ubertate. Matura 325 dicuntur, quia apta sunt ad mandendum; sic et immatura, quia priusquam matura fiant, dura sunt ad mandendum. 25. Ligna dicta, quia incensa convertuntur in lumen. Unde et lychnum dicitur, quod lumen det. 26. Hastula a tollendo nuncupata, quasi one, aut hastulae ambustae, aut ligna cavata, a fungis nomine accepto, qnod ita capiat ignem. De quo Virgilius: Rapuitque in fomite flammam. 27. Torris lignum adustum, quem vulgus titionem appellat, extractum ex foco, semiustum et exstinctum. 28. Quisquiliae, stipulae immistae surculis et foliis aridis. Sunt autem purgamenta terrarum. Caries putredo lignorum; dicta hoc nomine, quod eveniat
Abbreviated transcription (Latin):
robore arboris. Uirga quȩ de ramis. Frope
autem uirgultum appellat᷑. quod adradi¬
cem arboris nascitꝰ᷑ et quasi inutile ab agri¬
colis amputat᷑. Et hinc dictũ uirgultũ quia
ex uirga collitꝰ Cirga uel ouirtute dicitur
quod uim inse multam habeat. uel auiri¬
ditate uel quia pacis inditium est quod u
regat. Unde hac utunt᷑ magi ad placandos
incer se serpentes. Et iccirco in ea hos susti¬
nent illigatos. Hanc etiam philosophi ac
reges et magistri. et nuncii. s legati utunt᷑.
Flagella dicunt᷑ ut prediximꝰ sũmę arborũ
partes. ab eo quod crebros uentoꝵ sustinent
grece filia dicunt᷑. Inde est ad nos hoc nom̃
ꝑ diriuationem translatũ. Elores nominati
quod cito defluant de arboribus. quasi fuo¬
res quod cito soluant᷑. In iis duplex gratia
coloris et odoris. Nustro enim flores soluunt᷑.
tephro fiunt. Germen dicimꝰ surculũ preg¬
nantem agerendo. Unde et germinatio. Fru¬

Expanded text:
robore arboris; virga, quae de ramis. Proprie robore arboris; virga, quae de ramis. Proprie autem virgultum appellatur, quod ad radicem arboris nascitur, et quasi inutile ab agricolis amputatur. Et hinc dictum virgultum, quia ex virga tollitur. Virga, vel a virtute dicitur, quod vim in se multam habeat, vel a viriditate, vel quia pacis indicium est, quod vim regat. Unde hac utuntur magi ad placandos inter se serpentes, et idcirco in ea hos sustinent illigatos. Hac etiam philosophi, et reges, ac magistri, et nuntii, et legati utuntur. 19. Flagella dicuntur, ut praediximus, summae arborum partes, ab eo quod crebros ventorum sustinent Graece φὑλλα dicuntur, inde est ad nos hoc nomen per derivationem translatum. 21. Flores nominati, quod cito defluant de arboribus, quasi fluores, quod cito solvantur. In his duplex gratia: coloris et odoris. Austro enim flores solvuntur, Zephyro fiunt. 22. Germen dicimus surculum praegnantem, a gerendo; unde et germinatio. 23. Fru
Abbreviated transcription (Latin):
seminibus nata sunt cũ radicibꝰ et at̾ra ꝓpͥa
transferunt᷑. Cespites frutices sunt quasi cus¬
pides uel quasi cirta pedes. Frondes qͦd ferant
uirgultas uel umbras. Sunt aũt causa um¬
brarum. Oculi nodi sunt ex quibus fron¬
des exeunt. ħ adix appellat᷑ quod quasi ra¬
diis quibusdã fixa terris in ꝓfunda demer¬
gitur. Nam fisici dicunt parem esse alti¬
tudinem radicum et arboꝵ. Alii radicẽ
a similitudine radioꝵ dictã putant. ud qr
si eradat᷑ ñ repullulat. Truncus est statu¬
ra arboris. insistens radici. Corticẽ uete¬
res corucem uocabant. Dictus aũt cortex
quod corio lignum teget Liber est corticis
pars interior: dictus aliberato cortice id est
ablato. Est enĩ medium quiddã inter lig¬
num et corticẽ. ħ ami sunt qui de trunco
manant sicut arainusculis cetera Surculi
a precisione serrę nuncupati. Uirgultũ est
quod de radice pullulat iramus qui de ipso

Expanded text:
seminibus nata sunt cum radicibus, et a terra propria seminibus nata sunt cum radicibus, et a terra propria transferuntur. 13. Cespites frutices sunt, quasi cuspites, vel quasi circa pedes. Frondes, quod ferant virgulta, vel umbras, sunt autem causa umbrarum. Oculi nodi sunt, ex quibus frondes exeunt. 14. Radix appellatur, quod quasi radiis quibusdam fixa terris, in profunda dimergitur. Nam physici dicunt parem esse altitudinem radicum et arborum. Alii radicem a similitudine radiorum dictam putant, vel quia si eradatur, non repullulat. 15. Truncus est statura arboris insistens radici. Corticem veteres corucem vocabant. Dictus autem cortex, quod corio lignum tegat. 324 16. Liber est corticis pars interior, dictus a liberato cortice, id est, ablato. Est enim medium quoddam inter lignum et corticem. 17. Rami sunt qui de trunco manant, sicut a ramusculis caetera. Surculi a praecisione serrae nuncupati. 18. Virgulum est quod de radice pullulat; ramus, qui de ipso
Abbreviated transcription (Latin):
greci xilon lignũ dicunt. Multa enĩ lati¬
na nomina grecam plerũq ethimologiã
recipiunt. Nemus anuminibus nuncupa¬
tum. quia pagani ibi idola c̃stituebant St̃
enim nemora arbores maiores umbrose frõ¬
dibus. Lucus est densicas arborũ. solo lucẽ
detrahens. tropo antifrasin eoqͦd ñ luceat.
Siue aluce quod in eo lucebant funalia udl
cerei ꝓpter nemoꝵ tenebras. Saltus est den¬
sitas arborum alta. uocata hoc nomine
co quod exiliat in altũ et insublime c̃sur
gãt s ecidua arborũ sunt quȩ aliis sectis
repullulant. Alii recidua acedendo dicunt.
quia post casũ nascunt᷑. Alii arecidendo et
repullulando dixerunt. Ergo reciduum
ubi mors aut casus. Insitio dicit᷑ cũ sisso
trunco surculus fecundȩ arboris sterili in¬
serit᷑ aut oculorum ĩpositio cũ inciso corti¬
ce libro. alienȩ arboris germen ĩmittit᷑. slan¬
te sunt de arboribus. Nantaria uero quȩ ex

Expanded text:
Graeci ξύλον lignum dicunt. Multa enim LatiGraeci ξύλον lignum dicunt. Multa enim Latina nomina Graecam plerumque etymologiam recipiunt. Nemus a numinibus nuncupatum, quia pagani ibi idola constituebant: sunt enim nemora arbores maiores, umbrosae frondibus. Lucus est densitas arborum solo lucem detrahens, tropo antiphrasi, eo quod non luceat; sive a luce, quod in eo lucebant funalia vel cerei propter nemorum tenebras. Saltus est densitas arborum alta, vocata hoc nomine eo quod exiliat in altum et in sublime consur Recidiva arborum sunt quae, aliis sectis, repullulant. Alii recidiva a cadendo dicunt, quia post casum nascuntur. Alii a recidendo, et repullulando dixerunt; ergo recidivum, ubi mors, aut casus. 11. Insitio dicitur, cum fisso trunco surculus fecundae arboris sterili inseritur; aut oculorum impositio, cum, inciso cortice, libro alienae arboris germen immittitur. 12. Plantae sunt de arboribus; Plantaria vero quae ex
Abbreviated transcription (Latin):
r. quasi fouere Le arBorisus. ui.¬
rborum nomen siue herbarũ ab ar¬
uis inflexum credit᷑. eo quod terris
s r̃s radicibus adherent Utraq aũt ideo si¬
b pene similia sunt quia ex uno alterũ
gigritur. Nam dum sementẽ in terrã iece¬
ris herba priꝰ orit᷑ dehinc confota surgit
in arborem. et infra paruũ tempꝰ quã her¬
bam uideras. arbustã suspicis Arbusta ar¬
bor nouella et cenera. in qua insertio fieri
pocest Et dicta arbusta quasi arboris asta.
Alii arbustũ locum inquo arbores sunt
uolunt acciꝑe. sic̃ salictũ sic et inrectũ. ubi
uirgultȩ nouellȩ et uirentes Arbor autẽ
et fructifera et sterilis Arbos aũt ñ nisi fru¬
ctifera. Genere aũt feminino arbores dici¬
mus. Poma uero neutro. Frucex breuis est
appellatus quod terram fronde tegat. Cu¬
ius plurale nomen frutecta. AArbor alta est.
silua uero spissũ nemꝰ et breue. Silua dic¬
ta quasi xilua quod ibi ligna cedantͫ. Nã

Expanded text:
re, quasi fovere. § 6 De arboribus. Are, quasi fovere. § 6 De arboribus. Arborum nomen, sive herbarum, ab arvis inflexum creditur, eo quod terris fixis radicibus adhaerent. Utraque autem ideo sibi pene similia sunt, quia ex uno alterum gignitur. Nam dum sementem in terram ieceris, herba prius oritur, dehinc confota surgit in arborem, et infra parvum tempus quam herbam videras arbustam suspicis. Arbusta, arbor novella et tenera, in qua insertio fieri potest; et dicta arbusta quasi arboris hasta. Alii arbustum locum in quo arbores sunt volunt accipere, sicut salictum: sic et virecta, ubi virgultae novellae et virentes. Arbor autem et fructifera et sterilis; arbos autem non nisi fructifera. Genere autem feminino arbores dicimus; poma vero neutro. Frutex brevis est appellatus quod terram fronde tegat; cuius plurale nomen frutecta. Arbor alta est. Silva vero spissum nemus et breve. Silva dicta quasi xylva, quod ibi ligna caedantur; nam