comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuus instrumentumest Luna id est diana post dic̃ quem solefsicit: quicst a pollo: ttautemdo¬
los primo or dina dica retur factum est a cotutniet que greco .Op.t r ÷ uocatur delos
quiacum ubique appollinis responsa obscura sint manifesti illicdanturoracula: Deloscutem
&ciui tusdicit᷑ & insula unterdumre cipit pͥpositionem pius arqui tenens qui ultusrist maci
colidedit auicinis scilic& populis. uentos contĩpnert propterterre motum. Apollinisurbem
lam & ust dist nitio ex sacer dosinuiorum enim haccerat consuctudo ut rexe&̃ &iam sucer¬
dos uel ponti fex unde hodie quemperatores pontificesdicimus: uicis &lauro: uittesacerdotisunt
curus uero &iumin peratori sictoris Anchise namicum catatosio pume non intellegimus Nã

Expanded text:
cuius instrumentum est luna, id est Diana, post diem, quem sol efficit, qui est Apollo. Vt autem Decuius instrumentum est luna, id est Diana, post diem, quem sol efficit, qui est Apollo. Vt autem Delos primo Ortygia diceretur, factum est a coturnice, quae Graece ὄρτυξ vocatur. Delos uod verius est, quia cum ubique Apollinis responsa obscura sint, manifesta illic dantur oracula. Delos autem et civitas dicitur et insula; unde interdum recipit praepositionem. PIVS ARQVITENENS qui ultus est matrem. COLI DEDIT a vicinis scilicet populis. CONTEMNERE VENTOS propter terrae motum. APOLLINIS VRBEM Delon. Et est definitio. REX et SACERDOS maiorum enim haec erat consuetudo, ut rex esset etiam sacerdos vel pontifex. Vnde hodieque imperatores pontifices dicimus. VITTIS ET LAVRO vittae sacerdotis sunt, laurus vero etiam imperatoris victoris. ANCHISEN AMICVM κατὰ τὸ σιωπώμενον intellegimus; nam
Abbreviated transcription (Latin):
cnicum adflatu aioue &in lapidem conuersa diusuli fluctib: latuit: poste a suppli¬
cate la latone leuata super ferri a quis coepit: haecprimoneptuno &doridisuit consecrata
poste acu luno grauidũ phitone inmisso latonam per sequoretur terrisomnibus expulsa tan¬
dem abiquu do aplicante selitoribus sorore suscepta est & illic dianam primo posta pollumẽ
peperit: Qui si mocciso phitoneultus est matrisiniuriam: Sane nata dicana parturient
apollinem matridicitur probuisst oberocicisofficium: unde cumdi anasit uirgo tamen ap¬
arturientibus in uocatur: Haeo nomque ost dianaiuno proserpina Nat uigitur duonu
tis sicut lucanus que itntemerum poreuentum credidit oruculo apollinisterre motu carut
Nampreceoit nchic mortuus sepolir&ur & iussit quedam sacrificia sicri: Posto aemicono¬
egiaro que uicunis insulis populiuenerunt quieam tenorent quod &iamuir giliusostende¬
Quod autem dixi musdia namprimonatamre tionisest: Nam constat primam noctem fuis ic

Expanded text:
nicum, adflata a Iove et in lapidem conversa diu sub fluctibus latuit. Postea supplicante Iovi Latona, elevata superferri aquis coepit. Haec primo Neptuno et Doridi fuit consecrata. Postea, cum Iuno gravidam Pythone immisso Latonam persequeretur, terris omnibus expulsa, tandem aliquando applicante se litoribus sorore suscepta est, et illic Dianam primo, post Apollinem peperit. Qui statim occiso Pythone ultus est matris iniuriam. Sane nata Diana parturienti Apollinem matri dicitur praebuisse obstetricis officium – unde, cum Diana sit virgo, tamen a parturientibus invocatur. Haec namque est Diana, Iuno, Ptis, sicut Lucanus: Querentem erumpere uentum credidit, oraculo Apollinis terre motus caruit, nam precepit ne illic mortuus sepeliretur et iussit quedam sacrificia fieri. Postea e Miconoe Giaroque uicenter ostendit. Quod autem diximus Dianam primo natam, rationis est; nam constat primam noctem fuisse,
Abbreviated transcription (French):
blidio ne usagam en nonias Idestimperiu : uictricia omnia nomina auer bo uenientia cuta morei¬
unt mastalinasantutunctor cumintrix femi nasunt tituctrori se duta uesornon Suciruntat loccoidi e¬

Expanded text:
scilicet. RES AGAMEMNONIAS id est imperium. VICTRICIA omnia nomina a verbo venientia. cum in ‘or’ exscilicet. RES AGAMEMNONIAS id est imperium. VICTRICIA omnia nomina a verbo venientia. cum in ‘or’ exeunt, masculina sunt, ut ‘victor’; cum in ‘trix’, feminina sunt, ut ‘victrix’. Neutra vero non faciunt, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
siue egas hic sub audias nocc̃ẽ est: In creuit reuiruit. Traxitautem hoc dehistoria remana Namro¬
iulus captato auguriohastam decuentine monte in palatinumiecit que fixa frenduit & arborensi¬
cit uituperabile enimest portam ciliquid singere quod penitus a uerita te discedat: Deni que obueit ur¬
gilio demueatione nauũ min nimphas & quod dicit pertu reum ramũ aidinferosesse descensum tertiun etr
ilis didomi comam se cuerit: sed hocpurgatur eurupidis exemplo quide al cis ti hocdixit cum subire fatũ
marici infelic autquiuam infelixessoceperat auc cui & iemprouisa nocuerunt mandatuato a forequa
nsest si uediceris commen darat autemandarat: Tnticioregi ciuxit & prouintie erudelita te ieo qa
obsidione uidesas Anter ipbsa principia obsidionis Nampostea lanimim me pete paue fior tũ du nmbite

Expanded text:
sive ‘ego his’, subaudias ‘sum’ necesse est. INCREVIR reviruit. Traxit autem hoc de historia Romana. Nam Rosive ‘ego his’, subaudias ‘sum’ necesse est. INCREVIR reviruit. Traxit autem hoc de historia Romana. Nam Romulus, captato augurio, hastam de Aventino monte in Palatinum iecit, quae fixa fronduit et arborem fecit. Vituperabile enim est poetam aliquid fingere quod penitus a veritate discedat. Denique obicitur Vergilio de mutatione navium in nymphas; et quod dicit per aureum ramum ad inferos esse descensum; tertium, cur Iris Didoni comam secuerit. Sed hoc purgatur Euripidis exemplo, qui de Alcesti hoc dixit, cum subiret fatum mariti. INFELIX aut qui iam infelix esse coeperat aut cui etiam provisa nocuerunt. MANDARAT aphaeresis est, sive dixeris ‘commendarat’ sive ‘amandarat’. THREICIO REGI auxit ex provincia crudelitatem, ex qua OBSIDIONE VIDERET inter ipsa principia obsidionis; nam postea iam minime poterat. FORTVNA melior
Abbreviated transcription (Latin):
ralterum transit quam quambic &i am hoc poss& intellegi namad eum uoxmis sapertumulum est
laceraspermembra disncis: Nam lacera reest sepiusuulnerare utl acerum crudeliter ore deipbo
sepultomodo iacentẽ significat ut som noui no que sepulti: Ite moccupat a enec saaditum custode so¬
ꝓulto Nam sepultus est quasi sine pulsu. Nonenim hunc sepultum possumus dicere cum sepultura nonsit
in hocritefticta sed sortuita sit obruptus terra piasbene &iam ille qui leditur exeusatatnun ł quod o¬
& aspietatis grande testimonium est: sclerarepolluere & est sermoplautinus quo odie nonutimur
ex ternum tulit Ordo esteroiam & ibitulit hoc esteducauit non exurnum Na mociuus aeneatfu¬
rat & cognatus : Crudelesterras Idest crudelium & auarorum, Polidorusergo siue ego distinguas

Expanded text:
per alterum transit. Quamquam hic etiam hoc possit intellegi; nam ad eum vox missa per tumulum est. per alterum transit. Quamquam hic etiam hoc possit intellegi; nam ad eum vox missa per tumulum est. LACERAS per membra dissicis; nam ‘lacerare’ est ‘saepius vulnerare’, ut «lacerum crudeliter ora» de Deiphobo. SEPVLTO modo ‘iacenti’ significat, ut «somno vinoque sepulti», item «occupat Aeneas aditum custode sepulto»; nam ‘sepultus’ est quasi ‘sine pulsu’. Non enim hunc sepultum possumus dicere, cum sepultura non sit in hoc rite facta, sed fortuita sit obrutus terra. PIAS bene etiam ille qui laeditur excusat Aeneam; quod pietatis grande testimonium est. SCELERARE polluere; et est sermo Plautinus, quo hodie non utimur. EXTERNVM TVLIT ordo est ‘Troia me tibi tulit’ - hoc est ‘educavit’ – ‘non externum’; nam et civis Aeneae fuerat et cognatus. CRVDELES TERRAS id est crudelium et avarorum. POLYDORVS EGO sive ‘ego’ distinguas
Abbreviated transcription (Latin):
illas constat precessis secogitationes : bra diuũ que patremeo pompeia idestexilientem in prelia
quad inbellantibus sit necesse est. G&icis truhiis g&e aue populi sunt mifrequequi a lataest multas
continagentes: Rites secunda ren Recte prosperos facerent tnsus prouisa posut tuncenimn
linoutimur generecum dehis loquimur quibus uide mus utsi diccis nubetula obest ui sib meis: si autemn¬
routa mur Caque uidenter significa musut hoclocodicer& riit secunda r& ui sa quod propter mo
noqua quam potuit similia sunt Nuntius & nuntium auditus & auditum Aruarent. bonũ aelene
icerent obluctor acrius ni tentemostendit: Eloqua ranparenthesis ad mire culum positu: Gemutu
la crimabilis Potestenim eẽ &iam irascentis, uoxreddita prodata Red ditur enimquicquid ud nos

Expanded text:
illas constat praecessisse cogitationes. GRADIVVMQVE PATREM θοῦρον Ἄρηα, id est exilientem in proelia, illas constat praecessisse cogitationes. GRADIVVMQVE PATREM θοῦρον Ἄρηα, id est exilientem in proelia, quod in bellantibus sit necesse est. GETICIS Thraciis. Getae autem populi sunt Mysiae, quae, quia lata est, multas continet gentes. RITE SECVNDARENT recte prosperos facerent. VISVS pro ‘visa’ posuit. Tunc enim masculino utimur genere, cum de his loquimur quibus videmus, ut si dicas ‘nubecula obest visibus meis’. Si autem neutro utamur, ea quae videntur significamus, ut si hoc loco diceret, ‘rite secundarent visa’; quod propter metrum nequaquam potuit. Similia sunt nuntius et nuntium, auditus et auditum. LEVARENT bonum ac leve facerent. OBLVCTOR acrius nitentem ostendit. ELOQVAR AN SILEAM parenthesis ad miraculum posita. GEMITVS LACRIMABILIS potest enim esse etiam irascentis. VOX REDDITA pro ‘data’. Redditur enim quicquid ad nos
Abbreviated transcription (Latin):
alcncena tra sacrisicutat uss attaes coronacex mirto: Sileuambene uariat utnune nilus nune
sestutliquor tibe corripto sanguine & est casus septimi tantum ui speontenatu quo diie lus
dina re hectabes huius tab dicus nembra quatit Causa pendex ex causa nrameimor sanguino
gtlat quito actus gignit srigus lentumuimen molle & stxuosum undeo caneto: dicim uscn¬
usper sonec tutem: Temta relatentis : miraculumestenim ex arbore sangui nems luert
multa mouensanimo: Nondicit que sedex sequentibu s intellegimus : cogitabaminquit nesor¬
te sanguis e& exnimphis. a madria desnam quecum arboribus & nascuntur &pereunt. unde ple¬
rum que cesa arbore sanguis emanat: Namouidius aigcumerisic tham arbore mincidera p̃
sunguis efluxit postululctus secutꝰ est: Indestatius necam plexedimit tunt robora nimphe: Item
cogitubum ne forte ext̃rainius te sanguis efsluer&. Nam quod dicit hec se ueneratum ec̃ numina

Expanded text:
bene matri sacrificaturus aras coronat ex myrto. SILVAM bene variat, ut nunc silvam, nunc brevis est, ut ‘liquor’. TABO corrupto sanguine. Et est nomen casus septimi tantum, ut ‘sponte’, ‘natu’; quod si velis declinare, ‘haec tabes, huius tabis’ dicis. MEMBRA QVATIT causa pendet ex causa; nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit frigus. LENTVM VIMEN molle et flexuosum; unde et vietos dicimus curvos per senectutem. TEMPTARE LATENTES miraculum est enim ex arbore sanguinem fluere. MVLTA MOVENS ANIMO non dicit quae, sed ex sequentibus intellegimus. Cogitabam, inquit, ne forte sanguis esset ex nymphis: amadryades namque cum arboribus et nascuntur et pereunt; unde plerumque caesa arbore sanguis emanat. Nam ut Ovidius ait, cum Erysichthon arborem incideret, primo sanguis effluxit, post ululatus secutus est; inde Statius «nec amplexae dimittunt robora nymphae». Item cogitabam ne forte ex terra Martis iure sanguis efflueret; nam quod dicit haec se veneratum esse numina,
Abbreviated transcription (Latin):
ti transitus: uastis aut uastatis aut magnis: Traches arant figurate namminus est quam:
a criquondam. seuo & eruento ligurgusautem rextraciefuit quiaut hab& sabula dum

Expanded text:
lesponti transitus. VASTIS aut ‘vastatis’ aut ‘magnis’. THRACES ARANT figurate; nam minus est ‘quam’. lesponti transitus. VASTIS aut ‘vastatis’ aut ‘magnis’. THRACES ARANT figurate; nam minus est ‘quam’. ACRI QVONDAM saevo et cruento. Lycurgus autem rex Thraciae fuit, qui ut habet fabula, dum
Abbreviated transcription (Latin):
tempusdicit. aut quia est & adulta & preceps pater anchises uediximus seruat tompenon ut
pateriubeat exulquasi transsalum missus aut ex trasolum uagus: Cum socus gnatoque penatib¬
m .o. duohumana posuit & duodiuina: patris nonfitmentio quia seđm uirgilium adita¬
liam nonuenit: poe nacibus & magnisdis uarro quidem unumeẽ. dicit penates & magnos deos,¬
iaminba si scribebacur magnisdis. potesttanĩ hoc proho noredioi. nam dimagni sunt iupi ter
minerua mercurius quiroma colebantur: penatesũ apud laure lauinum indeappar& non tẽ
unum: Terraprocul proculest quasi porro aboculis unde potest & satislonge significa
& non ualde ut in .v. et̃ procul in pelago suxum quod satis longefuis se intelleginom pocest Nte
uo luptas pereut spectaculi quamquam & hosimilis possiteẽ significatio: breuis estenim el¬

Expanded text:
tempus dicit, aut quia est et adulta et praeceps. PATER ANCHISES ut diximus, servat τὸ πρέπον, ut tempus dicit, aut quia est et adulta et praeceps. PATER ANCHISES ut diximus, servat τὸ πρέπον, ut pater iubeatpenatibus et magnis dis duo humana posuit et duo divina: patris non fit mentio, quia secundum Vergilium ad Italiam non venit. penatibus et magnis dis Varro quidem unumnam in basi scribebatur ‘magnis diis’. Potest tamen hoc pro honore dici; nam dii magni sunt Iuppiter Minerva Mercurius. Qui Romae colebantur, penates vero apud Laurolavinium; unde apparet non esse unum. TERRA PROCVL ‘procul est quasi ‘porro ab oculis’; unde potest et ‘satis longe’ significare et ‘non valde’, ut in quinto «est procul in pelago saxum», quod satis longe fuisse intellegi non potest, ne voluptas pereat spectaculi. Quamquam et hic similis possit esse significatio; brevis est enim Hel
Abbreviated transcription (Latin):
fercurtamen quod postacceptum pretium agrecisoccisus sit lapidibus: alna polli mestore occisu
dicunt poste euersam troiam & inmar precipitatum, Cuius cummater haccuba agno uissa
cadauer cum captiuoduceretur flendo incanem conuss saest cumse precipitart uell& in mana
quodideo fingitur quia nimiodolore inamter grecis conuitiabatur: frigie ide ad discretionem ete¬
censis molimurparamus & bene petut locauinquibus & later& & nauigia preparar& incei
quo fata f ꝙ: quisquis nauigat lic& mentedestin& locum quot tamen feratur incertus est : uli
sisteretur: a proteritis tractumẽ quia neo intratia permansit nec in creta: contraimus que uin
colligimus unde estunam que licios : Item & in fratres lrcia missos & appollinis agris eosscili c&
quiad cuxilium uenerant: Tuix. mox ut uix ccons pectu sicul & elluris prima &stus. autuer

Expanded text:
Fertur tamen quod post acceptum pretium a Graecis occisus sit lapidibus. Alii a Polymestore occisum Fertur tamen quod post acceptum pretium a Graecis occisus sit lapidibus. Alii a Polymestore occisum dicunt post eversam Troiam et in maria praecipitatum. Cuius cum mater Hecuba agnovisset cadaver, cum captiva duceretur, flendo in canem conversa est, cum se praecipitare vellet in maria: quod ideo fingitur, quia nimio dolore inaniter Graecis conviciabatur. non nulli adserunt bene petiit loca, in quibus et lateret et navigia praepararet. INCERTI QVO FATA FERANT quia quisquis navigat, licet mente destinet locum, quo tamen feratur incertus est. VBI SISTERE DETVR a praeteritis tractum est, quia nec in Thracia permansit nec in Creta. CONTRAHIMVSQVE VIROS colligimus - unde est «unam quae Lycios», item et «fratres Lycia missos et Apollinis agris» - eos scilicet qui ad auxilium venerant. VIX mox, ut «vix e conspectu Siculae telluris. PRIMA AESTAS aut vernum
Abbreviated transcription (Latin):
exilia: multiad illud referunt: Magnumque sparsa perorbem: Constut namque diuersas par¬
tesorbistenuis saro ianos: sed melius est specialiter hoca ene darequi conpulsus auris est diuers
ras hocesteregione positas querere, deserta seut ud ardanoaccipe: Namubique uberas tẽ uas legi¬
mus utat que uberoglebe: augurus agimur o. exflammaque tempora ascanui pasta est: cur
stelle creuse ad monitione que dixit& terram asperiamuenies: subipsa antandro: luxta antan¬
drum: estautem ciuitas frigiedicta antandros. uel quod deantan dro insulam eam condide
coloni quasi antiand por uł quia greciuenientes pertraciam cepere pollidorum procuius pretio hane
cepere ciuitatem que ex facti nomen accepit quamuis huic opinioni uirgilius non consentiat

Expanded text:
EXILIA multi ad illud referunt «magnum quae sparsa per orbem». Constat namque diversas parEXILIA multi ad illud referunt «magnum quae sparsa per orbem». Constat namque diversas partes orbis tenuisse Troianos. Sed melius est specialiter hoc Aeneae dare, qui conpulsus auguriis est diversas terras, hoc est e regione positas, quaerere. DESERTAS autem ‘a Dardano’ accipe; nam ubique uberes esse eas legimus, ut «atque ubere glaebae». AVGVRIIS AGIMVR DIVVM ex flamma, quae tempora Ascanii pasta est, cursu stellae, Creusae admonitione, quae dixit «et terram Hesperiam venies». SVB IPSA ANTANDRO iuxta Antandrum. Est autem civitas Phrygiae, dicta Antandros vel quod de Andro insula eam condiderunt coloni, quasi ἀντὶ Ἄνδρου, vel quia Graeci venientes per Thraciam cepere Polydorum, pro cuius pretio hanc accepere civitatem, quae ex facto nomen accepit - quamvis huic opinioni Vergilius non consentiat.
Abbreviated transcription (Latin):
tũtratio non appar& siciuisum interponicur: uthoratius sicui sum uenericuma more mosten dern
et̃ pulchritudinis: & bene accusatio indeos ab& quandam uenerationem: alioquim sacrilegiumest
u perbumilium, Nobile, Ilium atem uirgilius ncutrotantum genere dedinat: horatius &iam fem¬
no ut non se melilios uexata: sane modo ilium propredeciuitatedixit: Nam regio troia est: quam¬
mo ut signific& patriȩ suȩ solum quoque arsisse: sanequericur comododixerit cecidit & sumat: sed
aut perlicentiam poeticam tempus protempore posuit: ut meminisse hor& luctuq refugit. aut cer¬
enaturum rerum ex p̃ssit: Namru in a in breuifit fumus uero longo permana tempore: Nami
ait probus ad discernendum tempus circum flectendam ultimamsyllabam ut intellegamus fuma¬
uit non procedit quia ponetantum ũbum inultima hab& accentum ut signific& racro, Diusfi

Expanded text:
autem ratio non apparet, ‘sic visum’ interponitur, ut Horatius «sic visum Veneri», cum amorem ostenderet non esse pulchritudinis. Et bene accusatio in deos habet quandam venerationem; alioquin sacrilegium est. SVPERBVM ILIVM nobile. ‘Ilium’ autem Vergilius neutro tantum genere declinat, Horatius etiam feminino, ut «non semel Ilios vexata». Sane modo ‘Ilium’ proprie de civitate dixit, nam regio ‘Troia’ est - quammo, ut significet patriae suae solum quoque arsisse. Sane quaeritur quo modo dixerit ‘cecidit’ et ‘fumat’. Sed aut per licentiam poeticam tempus pro tempore posuit, ut «meminisse horret luctuque refugit», aut certe naturam rerum expressit; nam ruina in brevi fit, fumus vero longo permanet tempore. Nam quod ait Probus, ad discernendum tempus circumflectendam ultimam syllabam, ut intellegamus ‘fumavit’, non procedit, quia ‘pone’ tantum verbum in ultima habet accentum, ut significet ‘retro’. DIVERSA
Abbreviated transcription (Latin):
que onimis liberatiscorpore concediturunde &i ãmorientibus daturut neclongum le tabere & quo
uta prospectunt posta creme rentio: In sci nomagnoutinsa niferiant sinelittora fluccasindal
gere Operamdare ut indulgentuino: si nenumine diuumsi nest tinecessitate utenimsta tius dixit fis¬
hinc multi hassillabcm decraunt. Si ta menuis fide seruata scanderesst conũsio uteueniunt nechinc
comitem & potest scandipers nalimpham. Aliter nec edepsin nec dnatum nec sinalimpham recipit

Expanded text:
quae animis liberatis corpore conceditur; unde etiam morientibus datur, ut «nec longum laetabere; te quoque quae animis liberatis corpore conceditur; unde etiam morientibus datur, ut «nec longum laetabere; te quoque fata prospectant paria» Acron Mezentio. Post GERE ‘operam dare’, ut «indulgent vino». SINE NVMINE DIVVM sine fati necessitate; ut enim Statius dicit, fa'hinc', multi 'as' syllabam detrahunt. si tamen vis fide servata scandere, sit conversio, ut 'eveniunt, nec te hinc comitem', et potest scandi per synalipham. aliter nec ecthlipsin, nec hiatum, nec synalipham recipit
Abbreviated transcription (Latin):
Inde est quamromulus ecerasilum retulit non statuit: Foenix achillis magister huc pro illuo
a tacensus perscirum lingua & est numeri singularistantum menseque d post qua mexcsi¬
re om̃s aditis: Captiuaq uestis procaptiuorum & est recta elocutio: Longo ordine lomge multitu¬
dine uc in .vi. undeom̃s lungo ordine possent. Cum nondicant perordinem uocesiactare: que cimira¬
esunt latere cupienti & inqui rendi officium aduocem trans tulit propter noctem. uocesuero q
infelix aut a poteosi nostendit quia simula cradeorum sunt: umbre inferorum siculixes n
homero apud inforo sumbram erculis cernit qui a post mortem umbra inferos anima columpetunt¬
niorim mago quidumbra maior est corpore quit tantum consolatio est. sequitꝰ &iam diuinati

Expanded text:
unde est «quem Romulus acer asylum rettulit», non ‘statuit’. PHOENIX Achillis magister. HVC pro ‘illuc’. unde est «quem Romulus acer asylum rettulit», non ‘statuit’. PHOENIX Achillis magister. HVC pro ‘illuc’. GAZA census, Persarum lingua. Et est numeri singularis tantum. MENSAEQVE DEORVM postquam «excessere omnes adytis». CAPTIVAQVE VESTIS pro ‘captivorum’; et est nota elocutio. LONGO ORDINE longa multitudine, ut in sexto «unde omnes longo ordine posset», cum non dicat ‘per ordinem’. VOCES IACTARE quae contrariae sunt latere cupienti. Et inquirendi officium ad vocem transtulit propter noctem. ‘Voces’ veroem apotheosin ostendit, quia simulacra deorum sunt, umbrae inferorum. sic Ulixes in Homero apud inferos umbram Herculis cernit, quia post mortem umbraMAIOR IMAGO quia umbra maior est corpore. QVID TANTVM consolatio est; sequitur etiam divinatio
Abbreviated transcription (Latin):
& flammas ut ueluti cumflam ma furentibus austris fastigia aut modo de summite propriedȩ
alrbipercontrarium deimo ut forsi tan & scrobibus que sint fustigia qr us, unde estet celumꝙ pro¬
fundum quasi cui ports sit funduscum deimofundus. desũ mofas tigiumdicat priami patriscus
Artem neuel illuc confugiss& uacuitꝰ magnis quippoillicerantoma iunonis asilocum plo unde
illus poss& extrai dictum a silum qua si astrum: hoc aũt non est in omnibus templis nisi quibuscor¬
secrationelegis concessumest primo cũt apud athenienses sta tumest abherculis filus quos inseque¬
banturhi quierant apatrt oppress̃ sicut doc& in xii. stacius: hoc asilum & iamromulus in miu

Expanded text:
get flammas, ut «veluti cum flamma furentibus austris». ‘Fastigia’ autem modo de summitate proprie dixit; get flammas, ut «veluti cum flamma furentibus austris». ‘Fastigia’ autem modo de summitate proprie dixit; alibi per contrarium de imo, ut est «forsitan et scrobibus quae sint fastigia quaeras». Inde est et «caelumque profundum», quasi cuius porro sit fundus, cum de imo ‘fundus’, de summo ‘fastigium’ dicatur. PRIAMI patris eius. ARCEM ne vel illuc confugisset? VACVIS magnis, quippe illic erant omnia. IVNONIS ASYLO templo; unde nullus possit extrahi. Dictum ‘asylum’ quasi ‘asyrum’. Hoc autem non est in omnibus templis nisi quibus consecrationis lege concessum est. Primo autem apud Athenienses statutum est ab Herculis filiis, quos insequebantur hi qui erant a patre oppressi, sicut docet in duodecimo Statius. Hoc asylum etiam Romulus imitatus est;
Abbreviated transcription (Latin):
amicum noncumug ili tate mec fauensugoriq innumerum minis trarum matrisdeum relataẽ
mentem memoriam: dit pciulo post nec prius e missã siespexit fatone erepta & or doest fuco¬
prepta oreusa subscitit neerrauit neuia Nonenim dubitat fatocẽ sublatum cumaudierit non
Deonum que unper motrusuersus uidit crudelius bene sefuturus commendat maritus: ual lerecando
hinc iamostenditur nimi a multitudo stat casusplae& utstat quic quid a cerbum ẽ martempati
obscurali mina ecut pnoetem obscure cut certe porticum limina significat. Retro obseruata so
relego retro sequor mea uestigia liminclus trooculoscircum sero i psasilentia ipsa que certere non
debont precipue interostes sedut diximus naturalibus natumcedit si forte pedem si forte i tera
auxit dubitationem: In ruerunt da nai. quosuenus ante prohibuerat undeẽ & nimia cura renitat
Ilic& confestim hoc significat &ilico sem&riratione uariantur. Sum ma ad fastigia uento quian¬

Expanded text:
AMICVM non cum utilitate mea favens uxori, quae in numerum ministrarum matris deum relata est. MENTEM memoriam, ut paulo post «nec prius amissam respexierepta Creusa substititne, erravitne via. non enim dubitat fato esse sublatam, cum audierit "non DEORVMQVE hypermetrus versus. VIDI CRVDELIVS bene se futurus commendat maritus. VALLE RECONDO hinc iam ostenditur nimia multitudo. STAT CASVS placet, ut «stat quicquid acerbum est morte pati». OBSCVRA LIMINA aut per noctem obscura, aut certe posticum ‘limina’ significat. RETRO OBSERVATA SEQVOR relego, retro sequor mea vestigia. LVMINE LVSTRO oculos circumfero. IPSA SILENTIA ‘ipsa’ quae terrere non debent, praecipue inter hostes. Sed, ut diximus, naturalibus tantum cedit. SI FORTE PEDEM, SI FORTE iteratione auxit dubitationem. INRVERANT DANAI quos Venus ante prohibuerat; unde est «et ni mea cura resistat». ILICET confestim. Hoc significat et ‘ilico’; sed metri ratione variantur. SVMMA AD FASTIGIA VENTO qui au
Abbreviated transcription (Latin):
me uingn fitauorom protertie sucdeberepugna t quod autemu turrifas o goateorenaemco¬
cen dit sa p es pon casterrde ct̃ ciuitates quas mignitastur ibus conitat  Sonon aetat anteeri
conugisis menor aui duo ra iu ppiter qui preeit iniule quam pereruos leeta ae rsi musie proqua
lita te numinum tameat hacc im molantur quae obrunt eorum mua perabu utunt eris augetu
run sedere quẽi primumoccurris & contigitut filius ciusprimusoccurrer& que meumut calii
mune torium tenuit uxta quod condi dit ciuita temut a salentinos obie dit milite campos pouc¬

Expanded text:
 significetur omnes pro terra sua debere pugnare. Quod autem turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae esse civitates, quas insignitas turribus constat. GNOSIA REGNA Cretam, coniugis inmemor», aut re vera Iuppiter, qui praeest insulae quam petemus. CRETAEIS quia Κρήτη, litate numinum. Nam aut haec immolantur quae obsunt eorum muneribus - ut porcus Cereri,rum se de re, quae ei primum occurrisset. contigit, ut filius eius primus occurreret: quem cum, ut alii munctorium tenuit, iuxta quod condidit ciuitatem et Sallentinos ob
Abbreviated transcription (Latin):
ditẽe quedan sauer quibusa miradhumde nouerta turindeos quia ppellantur e nimedes quodel
anima mciit hucut sunt lipe mates d mades haud dubi tende refert aut qui ceduibitauerent¬

Expanded text:
ait esse quaedam sacra quibus animae humanae vertantur in deos, qui appellantur animales, quod de ait esse quaedam sacra quibus animae humanae vertantur in deos, qui appellantur animales, quod de animis fiant. Hi autem sunt dii penates et viales. HAVD DVBITANDA REFER aut qui
Abbreviated transcription (Latin):
mulcolumine: cumboiuo inserta sutdaritus aut monserietas u st quasimseratas Idemnondau¬
denuat uum homsen ac constituuont &no tandũ rrgiont̃ prociui tae tem pontam Tu quear maue¬
cuti l cuen ditrautiui panrtes iubte subtuoiure cegentes permensicuetti ut est contra pelago que
cuma ser mobisoint si hnlitu diemagismagna paradicendo fuge prasections mut andoseides
cingomentum  ne ces si ta tesimula rguitur ertor anchuie cutemordo est delius apollo estlocus
arantrantnmusonbiscomꝑa rãtione hesperiam decit quamut supre dietumest: Cognomine ha
noniui Emonsa oppidum nome naccenit: post coiasiumdr̃ dardanus oc cidisiet a coprincipe nrũ
ua ilan d a no mrann s asnaditni nda m antenori respondit: quod cutem dicit a quo principe genus irũ:
nuo & ed dricum reserti deco dicitlabeo in libris quicppellantur dehisa nimalibus in qudbas

Expanded text:
cum nimbo suo. INSERTAS aut ‘clatratas’ aut ‘non seratas’, ut sit quasi ‘inseratas’, id est non clauderivativum nomen a constitutore. Et notandum regionem pro civitate positam. TVAQVE ARMA SECVTI ac si diceret ‘tuas partes’. SVB TE sub tuo iure agentes. PERMENSI evecti, ut est contra «pelagoque tum a sermonis fecit similitudine ‘magnis magna para’ dicendo. FVGAE profectionis. MVTANDAE SEDES argumentum a necessitate. Simul arguitur error Anchisae. Ordo autem est ‘Delius Apollo’. EST LOCVS ut ante diximus, orbis comparatione. HESPERIAM deest ‘quam’, ut supra dictum est. COGNOMINE ab nomine et mons et oppidum nomen accepit. Postea Iasium dicitur Dardanus occidisse. A QVO PRINCIPE NOSTRVM a Dardano, non ab Iasio; nam anteriori respondit. Quod autem dicit ‘a quo principe genus nostruegas, et ad ritum referri de quo dicit Labeo in libris qui appellantur de diis animali bus; in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
len loosinuus durbo ncio ciuta totuscit stinusuenit aderoniam &illieperua edisicia col¬
uuut soscususo birum ti ciueruenitexe &ti & inue nit dardanisocios habitantes mual¬
libus quiconstituit artti &a motni: modo ergoertt anchises necrespiciens aduentum dar¬
dun qico ulum eream signisicurt argu mentatur ex ins quesolent ab adue nis fieri lda i
ure seceremanus: Itemsa grorimsi nilitudoque apudna iortsies auerut̃ perite unde aeneao lueuo
saerad eosque dabo soter armalatinus haboas: Iouismiagni quicillie dicituret nugoieus. quodit alie¬
cus dicitidtosingitur qua prtmocret nies constat mue misse rligioneri sa at ietorouss abula dieet

Expanded text:
usciae, primus venit ad Troiam et illic parva aedificia collocavit. Post cuius obitum Teucer venit ex Creta et invenit Dardani socios habitantes in vallibus. Qui constituit arces et moenia. Modo ergo errat Anchises, nec respiciens adventum Dardani oraculum Cretam significare argumentatur ex his quae solent ab advenis fieri. Ida, ivestrae fecere manus», item sacrorum similitudo, quae apud maiores nefas erat perire; unde Aeneas in duodecimo «sacra deosque dabo, socer arma Latinus habeto». IOVIS MAGNI quia illic dicitur esse nutritus; quod, ut Sallustius dicit, ideo fingitu
Abbreviated transcription (Latin):
uust smesafulturus a hncquisentis iubaudis: cletrium a pridum estrfimibus collo somiorum uinet
apolo darius sane que ratur uitrum elari geminandumsit eesciendumaleter uom niuecuto
namdabreuis inuenitur uestatius poccelarius haducis ores didimnea. quo qus qualm plau qos
autrmortiausum incelle gimus quist derasentis quiesperitus astrolenge uolaeeras bingeios qul
esaugurdoiscmi. rppt tisomĩpinine q uescut os cies sunt aut pre pere sostainesa re futura pro ci
petes uolatu significant sed prepetes t ut superiora tenent & prepetesuocantur aut instrio
adicuntur insere: prepetes ccutemideo qui a omnes auespriora petunt uolantes: fartage: hortan

Expanded text:
tur. CLARII LAVRVS et hic ‘qui sentis’ subaudis. Et Clarium oppidum est in finibus Colophoniorum, unde Apollo Clarius. Sane quaeritur utrum ‘Clarii’ geminandum sit ‘i’. Et sciendum aliter non proatius «nec Clarias hac luce fores Didymaeaque quisquam». Per laurus autem oraculum intellegimus. QVI SIDERA SENTIS qui es peritus astrologiae. ET VOLVCRVM LINGVAS qui es augur oscinum. PRAEPETIS OMINA PINNAE aves aut oscines sunt aut praepetes; oscines ore futura praedicunt, praepetes volatu significant. Sed praepetes aut superiora tenent et praepetes vocantur aut inferiora et dicuntur inferae. Praepetes autem ideo, quia omnes aves priora petunt volantes. FARE AGE hortan
Abbreviated transcription (Latin):
nentus Infermi diquidatore sui tenom sunt: Satis superque cid augmentum su perque ad dit
ẽ aũ temesissa nt sciendume. ec̃. celi quaq̃ ccugmentum nonit cipiunt neminus significent ut
auspersectus soam queriuirutrum persectiorposit faceit neincipiat satis persectus ninus sig¬
nficart una excidia subla pmedonte sedenfati cosdixit ex quedia sic osic positum ad fatidis ct¬
dec corpus sensus tabisdit preste iemihiuos sunebresolaciumid est affaminine ut dicimortuis so¬

Expanded text:
rentur inferni dii, qui datores vitae non sunt. SATIS SVPERQVE ad augmentum «superque» addidit. Est autem tmesis. Sane sciendum est esse aliqua quae augmentum non recipiunt, ne minus significent, ut ‘satis’, ‘perfectus’; nam quaeritur utrum ‘perfectior’ possit facere, ne incipiat ‘satis’ ‘perfectus’ minus significare. VNA EXCIDIA sub Laomedonte. Sed ἐμφατικῶς dixit «excidia». SIC O SIC POSITVM ADFATI DISCEDITE CORPVS sensus talis est: ‘praestate mihi
Abbreviated transcription (Latin):
indo oxcidit & ipsa intemperat obiurgationem: pat&isti. a pocopeest proistic pronomenenimi
nom pocest quia non procedit nomen: Natum ante hora patris histebus terr& cumqui nom potest mor¬
emtimere: obtruncat obtrunca re consucuit, armauiri ferte arma: Notant hoceritici quia
sepius armari aliquosdicit cumexar matosnum quamostendit qui nesciunt nonom̃a cipo& a
itsupra diximus dicidebere : Nam & diem describit nocte non premissa: superfluc enim dicunt᷑
eaq̃ necos fieri qui senim domum in gressus non arma deponat: Reddite meda nais qui busme
tulit mater Tendebat ausc rebat. sed non manibus eumgestans spericuro d suiasndu¬

Expanded text:
cendo ‘excidit’, et ipsam temperat obiurgationem. PATET ISTI apocope est pro ‘istic’. Pronomen enim esse cendo ‘excidit’, et ipsam temperat obiurgationem. PATET ISTI apocope est pro ‘istic’. Pronomen enim esse non potest quia non praecedit nomen. NATVM ANTE ORA PATRIS his rebus terret eum qui non potest mortem timere. OBTRVNCAT obtruncare consuevit. ARMA, VIRI, FERTE ARMA notant hoc critici quia saepius armari aliquos dicit, cum exarmatos nusquam ostendat; qui nesciunt non omnia a poeta, ut supra diximus, dici debere. Nam et diem describit, nocte non praemissa. Superfluo enim dicuntur ea quae necesse est fieri. Quis enim domum ingressus non arma deponat? REDDITE ME DANAIS quibus me sustulit mater. TENDEBAT offerebat, sed non manibus eum gestans. SI PERITVRVS ABIS
Abbreviated transcription (Latin):
iectio sed spolicitum linqu& cada uer & responsio facilis i actura sepulchiti: Aut secundum eprcu¬
rtos qui dicunt nihilsu perctẽ post mortem. authocdicit. facilis sepulture iactura est quam potest
ignitria sunt fulminum genercest quod adflat: quod incendit quod findit, Dehoc aũt siluit: ful¬
ba inaexeuntia : modo prodi cunt ultimam litera m ex ceptoputa apudennium & pa cuuium bre¬
asunt: hinces quod &iam numcrorum: Nomina in dedinabilia producuntur ut trigintaag¬
nos ea uero que declinantur breuia sunt scđm rationem nominumina txeuntium, Om̃is que domus
odo familia: Aliasdomicilium: interdum reuera domum, mor temapto contra fatorum uim
& matris auxilium: mene probatepictatis filium: Nampronomina habent uim suam Nonnum¬
quam & en fa sintut cantando: Tuillum posse plus est quam uelle exciditbene& cũ sat patremdi¬

Expanded text:
iectio est ‘sed spoliatum linquet cadaver’, et responsio «facilis iactura sepulcri»; aut secundum Epicureos, qui dicunt nihil superesse post mortem; aut hoc dicit, facilis sepulturae iactura est quam potesIGNI tria sunt fulminum genera: est quod adflat, quod incendit, quod findit; de hoc autem siluit. Fulrbia in ‘a’ exeuntia modo producunt ultimam litteram, excepto ‘puta’ et ‘ita’; apud Ennium et Pacuvium brevia sunt. Hinc est quod etiam numerorum nomina indeclinabilia producuntur, ut «triginta magnos». Ea vero quae declinantur brevia sunt secundum rationem nominum in ‘a’ exeuntium. OMNISQVE DOMVS modo familia, alias domicilium, interdum re vera domum. MORTEM OPTO contra fatorum vim et matris auxilium. MENE probatae pietatis filium. Nam pronomina habent vim suam, nonnumquam et emphasin, ut «cantando tu illum?». POSSE plus est quam velle. EXCIDIT bene excusat patrem di
Abbreviated transcription (Latin):
cadauer quoddum portatur ex sequi a sdicimus crematum reliqui as conditum lam sepul drũ, Inos¬
roga ssequem dormientem poss& ocidert: Iure uero quod arego rogabatur. remisit comitatu¬
queus que cd troiam e inbolle ut inuti leferrum nequi quã uononsit, Persius ne qui qua m fundo

Expanded text:
cadaver, quod dum portatur ‘exequias’ dicimus, crematum iam ‘reliquias’, conditum iam ‘sepulcrum’. IN HOScadaver, quod dum portatur ‘exequias’ dicimus, crematum iam ‘reliquias’, conditum iam ‘sepulcrum’. IN HOSrogasse, quem dormientem posset occidere. ‘Iura’ vero quod a rege rogabatur. REMISIT comitatus usque ad Troiam est. INBELLE ut «inutile ferrum». NEQVIQVAM ‘non’. Sic Persius «nequiquam fundo
Abbreviated transcription (Latin):
sit lic&, Complexa penates penates s̃ om̃s diiqui domico luntur Nequiquamaut secundum ericurtos
aut propter uimbellim: Altaria suꝑorum & aresunt& altaria, Inferorum tantumare, Artaũt
dr̃ a precibus quas greci a pacdicunt ut in decontra precatio: ΚΑΤΩΡΑdr̃ precipites festine propt̃
le complentur: infesto uulnere bonums cema uulnus protelo: Cua sit peruenit uit amcum sa nguine
nodo eos sequitur qui sanguinem sedem uite uolunt: A libieos qui i psum sanguinem uitamuolunt
ucpurpurtam uom̃ille animami hicidem t̃c̃ mediaut̃ manifesta & potest teferri ł ad priamã
uł ad politem: si quaest ł scđm epicurtos uel desperat quia in puneant earas conspicit cedes cura
culo q̃ritur Nonde morte: Coram modo adumibium temporis est qui a uerbocoer& ut quoramqu ã

Expanded text:
sit licet. CONPLEXA PENATES ‘penates’ sunt omnes dii qui domi coluntur. NEQVIQVAM aut secundum Epicureos, sit licet. CONPLEXA PENATES ‘penates’ sunt omnes dii qui domi coluntur. NEQVIQVAM aut secundum Epicureos, aut propter vim bellicam. ALTARIA superorum et ‘arae’ sunt et ‘altaria’, inferorum tantum ‘arae’. ‘Ara’ autem dicitur a precibus, quas Graeci ἀρὰς dicunt; unde contra ile complerentur. INFESTO VVLNERE bonum schema; ‘vulnus’ pro ‘telo’. EVASIT pervenit. VITAM CVM SANGVINE FVDIT modo eos sequitur qui sanguinem sedem vitae volunt; alibi eos qui ipsum sanguinem vitam volunt, ut «purpuream vomit ille animam». HIC id est ‘tunc’. MEDIA autem manifesta. Et potest referri vel ad Priamum, vel ad Politen. SIQVA EST vel secundum Epicureos, vel desperat quia inpune ante aras conspicit caedes. CVRET ur, sicut praemia. CORAM modo adverbium temporis est, quia verbo cohaeret, ut «coram quem
Abbreviated transcription (Latin):
tus est tunceius ca putcmto fixum circumtulit, Alii uero quod iuxta herrri iouis aram extinatus sit¬
Dicunt undolucanus herce as monstratur aut non respicisiras & hancopimonem plene uirgiliusse¬
quitur lic& & iamillã prelib& ut suo indicauimus loco: Mediumostem rpallage est In mediis ad¬
s siautem mediis legeris nonstadũ sus nisiex clusos aut intersecoisseuiros & decernereserro: &bo
ne priamum non nisi in extremis armat poridis: Trementibus cuonontimore: Circumdat non
apte sibi coherere facit sed potiusoneri sumit: In utile ferrum: Ipse inatilis. ferrumenim deis¬
que coniunctis sumuntepit& autuenenum, Nudo subcxo. hocest subduo quod inplauiumdicitur
ci autmest aut plaustrum septemtrionale. aut parsepttintrionis aut sp̃s quomundus moue¬
tur sicut doc& lucanus, V& errima usurpatum est. Ergo ut supra diximus hoc tantum utisi ne cesse

Expanded text:
iax sepultus est —; tunc eius caput conto fixum circumtulit. Alii uero dicunt, quod iuxta Hercei Iouis aram extinctus estiax sepultus est —; tunc eius caput conto fixum circumtulit. Alii uero dicunt, quod iuxta Hercei Iouis aram extinctus est; unde Lucanus: Herceas — monstrator ait — non respicis aras? Et hanc opinionem plene Virgilius sequitur; licet etiam illam prs. Si autem ‘mediis’ legeris, non stat versus, nisi excluso ‘s’, ut «inter se coisse viros et decernere ferro». Et bene Priamum non nisi in extremis armat periculis. TREMENTIBVS AEVO non timore. apte sibi cohaerere facit, sed potius oneri sumit. inutile ferrum ipse inest quae a coniunctis sumunt epitheta, ut ‘venenum’. NVDOQVE SVB AXE hoc est sub divo, quod inpluvium dicitur. ‘Axis’ autem est aut plaustrum septentrionale, aut pars septentrionis, aut spiritus quo mundus movetur, sicut docet Lucanus. VETERRIMA usurpatum est. Ergo, ut supra diximus, hoc tantum uti si necesse
Abbreviated transcription (Latin):
minos more suo ftatres ge minienumsunt non duos simulnati Centum que nurus cursinitus est nune
risproinsinito cutcere i deocentumq ac qui abarb& rorum fuerat nonsingulaes coniuges ha ber
selplu resaut illuđ plures feminaes ue luconus cultus gesta re deconroiuxnuri busra puert ma
Hocest feminas aut centum peraras lic& in comngruum sit quia sequitur. haec caratueba turoms
& unus percentum aru s occidit nom pocerat ipse sa crauerat ignes ut & religiosa deorum lumina
perquod ostenditur latenter nihil prodessereligionem: Fnedantemaut esteruentatem: quinq¬
ginco illithalami illicelebrati abhomero: & benedethalamis uerum expressit numerum potest
munustalamus plures habert coniuges: & est zeuma quinquaginta thalami procubuert & po¬
rar& de morte aũt priami uariclectum est, Aliunterquod aphrrro. indomo quidem sua captusest
sed ad tumulum achillis tractus occisus que est iuxta sigacum promuctorium: Naminreieioax so

Expanded text:
. GEMINOS more suo ‘fratres’. ‘Gemini’ enim sunt non duo, rus pro infinito, aut certe ideo ‘centum’, quia barbarorum fuerat non singulas coniuges habere, sed plures. Aut illud dicit ‘plures feminas’, ut Lucanus «cultus gestare decoros vix nuribus rapuere mares», hoc est ‘feminis’. Aut ‘centum per aras’, licet incongruum sit, quia sequitur «haec ara tuebitur omnes», et unus per centum aras occidi non poterat. QVOS IPSE SACRAVERAT IGNES ut «et religiosa deorum limina»; per quod ostenditur latenter nihil prodesse religionem. FOEDANTEM autem est cruentantem. QVINQVAGINTA ILLI THALAMI ‘illi’ celebrati ab Homero. Et bene de thalamis verum expressit numerum; potest enim unus thalamus plures habere coniuges. Et est zeugma ‘quinquaginta thalami procubuere’ et ‘poarraret. De morte autem Priami varie lectum est. Alii dicunt quod a Pyrrho in domo quidem sua captused ad tumulum Achillis tractus occisusque est iuxta Sigeum promunctorium — nam in Rhoeteo A
Abbreviated transcription (Latin):
sed interdum presenti tempore incerdum futuro proutali quid uolumus ut ad presens aut ad futurũ
icriius same ueretur enimne in peranti sibi fugam non obtemper&: Neptu nus muros hoc quio
hab& sabula quod neptunus cum appolline trore fibricati sint muros sed constat laomedontem su¬
pra dicus duscertam uouis se pecunium ad sacra sacienda qua minminentibus mististrans tulit
ad murorum fabica mande dii & fecissemuros & offensiẽt ducuncuntur simulnotandum
quoddeos facit operusua cũ tere ut portasiunonem quetrum dea est : Nam partam lumin
nas tentibus preb& : ur cesmineruam: legimusenim pallas quascondiditarces, inetunũ muros
ticipia sunt at nomina sedsi participia sunt aebłin autinemitunts. pronro arbitrio: luuen

Expanded text:
sed interdum praesenti tempori, interdum futuro, prout aliquid volumus aut ad praesens aut ad futurum sed interdum praesenti tempori, interdum futuro, prout aliquid volumus aut ad praesens aut ad futurum fieri. ‘Iussa time’ veretur enim ne imperanti sibi fugam non obtemperet. NEPTVNVS MVROS hoc quidem habet fabula, quod Neptunus cum Apolline Troiae fabricati sint muros. Sed constat Laomedontem supradictis diis certam vovisse pecuniam ad sacra facienda; quam inminentibus μισθοῖς transtulit ad murorum fabricam. Vnde dii et fecisse muros et offensi esse dicuntur. Simul notandum quod deos facit opera sua evertere, ut portas Iunonem — quarum dea est; nam portam luminis nascentibus praebet arces Minervam — legimus enim «Pallas quas condidit arces»; Neptunum muros ticipia sunt aut nomina. Sed si participia sunt, ablativum et in
Abbreviated transcription (Latin):
ons cronam bellantes serienio Sr gosuin mor talis belena nen fuuss& totsitie da buosaccaduis dater tre
poser  hanseadiiorti legimus prius uuos comaptam & inegipto com mendatam prodieo fecies hues sa
pulcritudo haelenȩ odiosa id est helena & grecum ue cuis herculca hoc est ercules: Lacene
it prouintialuconia & notandum diriuationem minorem eẽ a principalita te quodra rum est
ulpatus ueparis: Criminosus espicedeo mero tractum qui inducit mineruam prestantem istadiam¬
di: Nam queomnemor do est: om nem tibi nubem eripi am queumida circum caligat& morta¬
es hebotat uisus: tuentidicitur enimnebula orta d&risobet nostrisobtutibus: undecquilo
qui a su pra nebulam estplus uid&: Cenimtheo loi caratio qui a ignorante susum uenerium uidere
licuntur & numinaunde nuno meri copostueneris abscessum numinaui dissedicituraneas: Obduc
modo uidenti cili as defendenti nequa parentis iussatime neparticula imperatiuo iungitur modo

Expanded text:
Ergo si inmortalis Helena non fuisset, tot sine dubio saeculis durare non posset. Hanc autem legimus prius a Theseo raptam et in Aegypto commendatam Proteo. FACIES INVISA pulchritudo Helenae odiosa, id est Helena. Et est Graecum, ut ‘vis Herculea’, hoc est Hercules. LACAENAE a provincia Laconica. Et notandum derivationem minorem esse a principalitate, quod rarum est. CVLPATVSVE PARIS criminosus. ASPICE de Homero tractum, qui inducit Minervam praestantem ista Diomedi. NAMQVE OMNEM ordo est, ‘omnem tibi nubem eripiam, quae umida circum caligat et mortales hebetat visus tuenti’. Dicitur enim nebula orta de terris obesse nostris obtutibus, unde aquila, quia supra nebulam est, plus videt. Est etiam theologica ratio, quia ignorantes usum Venerium videre dicuntur et numina; unde nunc merito post Veneris abscessum numina vidisse dicitur Aeneas. OBDVCTA superducta. TVENTI modo ‘videnti’, alias ‘defendenti’. NEQVA PARENTIS IVSSA TIME ‘ne’ particula imperativo iungitur modo;
Abbreviated transcription (Latin):
naturalemenim est ut obscurumsi tom necm cauum, quis &ia ingrecorum aut quistalia fando
lacrimiso quare labores ꝓ̃ pallage prola boribuscquare la crima sut darecdasibus austros: trbiant
ud nobilisad quie duo buismilibus occingentis aennis rognassefirmatur st nurt datrace peor
audi non te pug nantia ut piton hter inerciat uotisobtatta pribua abtinerciꝑ damocn dantue et

Expanded text:
naturale enim est ut obscurum sit omne concavum. QVIS etiam Graecorum, ut «quis talia fando». naturale enim est ut obscurum sit omne concavum. QVIS etiam Graecorum, ut «quis talia fando». LACRIMIS AEQVARE LABORES hypallage pro ‘laboribus aequare lacrimas’, ut «dare classibus austros». VRBS ANTIQVA vel nobilis, vel quia duobus milibus octingentis annis regnasse firmatur. STERNVNTVR INERTIA aut non repugnantia, ut «pecora inter inertia votis optat aprum», aut ‘inertia’ dum occiduntur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ticinantis incipio superhis: in sincipio super. insuperquiiam audebant: unde paulo post aut furor ad
se qui ex cesserunt diiuindesi uobis cupido certa est mesequi audentem extremamoriamur &minid
armaruam: Obcuritatem aut facit hocloco & sicdisi sid est rperbatilonga confusio & falsalettu
nam multi audendi legunt multi audenti: sed noutrum procodit Ergo audentem legendumest
excesscre quia ante expugnationẽ euocabantur ab hostibus numina propter uitanda saenlegia
utstatius est ubidatuires nimius timor ltẽ scimus mortem captiuitatis esse remedium: hoc ergosa¬
ad & ut aut disperatione uincant aut uieetur morte captiuitatis salus nunc remedium. Iu pio
hoc ad serocitatem pertin& nebula ad noctom catuli ad liberos coniugesq Exegit exdusit dela¬
tebris scilic& ut tertentius ex prctande anexigende sunt uobis prius caua umbra bonu me plnceto

Expanded text:
ra futuris». FVRENTIS vaticinantis. INCIPIO SVPER HIS his incipio. ‘Super’ insuper, quia iam audebant; unde paulo post ait ‘furor adnsae, quia excesserunt dii; unde, si vobis cupido certa est me sequi audentem extrema, moriamur et in media arma ruamus’. Obscuritatem autem facit hoc loco et synchysis, id est hyperbati longa confusio, et falsa lectio; nam multi ‘audendi’ legunt, multi ‘audenti’. Sed neutrum procedit. Ergo ‘audentem’ legendum est. EXCESSERE quia ante expugnationem evocabantur ab hostibus numina propter vitanda sacrilegiaut Statius «est ubi dat vires nimius timor»; item scimus mortem captivitatis esse remedium. Hoc ergo suadet ut aut desperatione vincant, aut vitetur morte captivitas. ‘Salus’ nunc remedium. LVPI CEV hoc ad ferocitatem pertinet. ‘Nebula’ ad noctem, ‘catuli’ ad liberos coniugesque. EXEGIT exclusit, de latebris scilicet, ut Terentius «spectandae an exigendae sint vobis prius». CAVA VMBRA bonum epitheton;
Abbreviated transcription (Latin):
morum mutatio que nuncdtpre henditur: alio quimuitiosa cst cumdisere pat as pegaalitact:
frustra. secun du mopicureos & estseparatumbano Specim speciesimedium est Nam& bona & ma
lã furiata furio suscit aquofuror numquam recedit furiatus qui fimt ex causa periturus melior
senus eit si addimicantis t feratur affeccum sicut d& arthonte dequodixit & medios ferturmo

Expanded text:
morum mutatio, quae nunc deprehemorum mutatio, quae nunc depreheFRVSTRA secundum Epicureos; et est separatum. HANC SPECIEM ‘species’ medium est; nam et bona et mala est. FVRIATA ‘furiosus’ est a quo furor numquam recedit, ‘furiatus’ qui furit ex causa. PERITVRVS melior sensus est si ad dimicantis referatur adfectum, sicut de Tarchonte, de quo dixit «et medios fertur mo