comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctesunt. siie queminorit: spatiis cõcludũt̃.
ad hec cumnichil ꝓhib ⁊̃ ea que aliquam
dubitatioẽm acctꝑunt clariorib ⁊ cõpc̃dio¬
sissanctionib renouari. uibcmus omnes
ꝑsonales acticẽs quas ñbosa quor dam in¬
terp̃tatio iactare extra metas.xxx. annor̃.
legib enĩatus ẽ: int̾ruptioem tp̃is intro¬
duxit. sola ypothecaria actione quãdra
ginta armnoꝵ utente curriculis. ¶ Nemo
itaq audeat neq actioĩs familie hertiscsite.
reguntore. neq ꝓsocio neq feati. neq ui
bonor raptor. neq alt̾ius cuiuscumq
ꝑsonaus actionis. uitam longiorẽẽe.xxx.
tit. ⁊ semel rata ẽ ⁊ñ itãtis fabulis sepe re¬
creata quẽ admodum infintiacticẽ cdĩceta¬
tur post memoratum tp̃c firuris exceptis
õib accionib ucet ꝑsonales sint: que in
uditium declucte sunt ⁊ cognitioralia ac¬
ceꝑunt certamina. ⁊ postea silentio tͣclite s̃.
ex quo nonissimo litigatores tacuerunt
nr̃alex antea ꝓmulgauit. ¶Re aũt in¬

Expanded text:
ctae sunt, sive quae minoribus spatiis concluduntur 1c . Ad haec cum nihil prohibet etiam ea, quae aliquam dubitationem acceperunt, clarioribus et compendiosis sanctionibus renovare, iubemus omnes personales actiones , quas verbosa quorundam interpretatio iactare extra metas triginta annolegibus enumeratus est, interruptionem temporis introduxerit: sola hypotginta annorum utente curriculis. Nemo itaque audeat neque actionis familiae erciscundae regundorum neque pro socio neque furti neque vi bonorum raptorum neque alterius cuiuscumque personalis actionis vitam longiorem esse tritit et semel nata est, et non iteratis fabulis saepe recreata, quemadmodum in furti dicebatur, post memoratum tempus finiri. 1e . Exceptis omnibus actionibus, licet personales sint, quae in iudicium deductae sunt et cognitionalia acceperunt certamina et postea silentio traditae sunex quo novissimum litigatores tacuerunt, nostra lex antea promulgavit. Ne autem im
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eminnaturacius obseruationis cum õi
scrupulositate.⁊ difficultate cõpõita ẽ. cũ
multa cẽcurrere debent. ut ea nascatur.⁊
de tñ illud spatium annale atii quid̃ ita
effuse int̃pretantur: ut possit usq ad de

Expanded text:
naturae eius observatio cum omni scrupulositate et difficultate composita est, cum multa concurrere debent, ut ea nascatur. 1a . Deinde illud spatium annale alii quidem ita effuse interpretabantur, ut possit usque ad de
Abbreviated transcription (Latin):
quinquennium standum ẽt̃ putauerunt.
Et innt̃is tp̃ib scpius suꝑhiufmoĩ calcu¬
lo aiuditib nariatum ẽ Uñ nec facile suũ
effectum inlitiguis ostendere huuismõi ex¬
ceptioualiit ¶ crnitaq nobis alie tp̃a¬
les excepticẽs uł p̾scriptiões suffitiant᷑. huiꝰ

Expanded text:
quinquennium standum esse putaverunt. Et in nostris temporibus saepius super huiusmodi calculo a iudicibus variatum est, unde nec facile suum effectum in litigiis ostendere huiusmodi exceptio valuit 1b . Cum itaque nobis aliae temporales exceptiones vel praescriptiones
Abbreviated transcription (Latin):
uł alt̾ius cuiuscumq cont̃ctus titulo rem ali¬
quã bonafide ꝑdecem uł uginti annos posse¬
derrat. ⁊ longi tp̃is exc̃eptiõem contͣdños eiꝰ
uł creditores ypothecam ei p̃tendentes sibi
adquisierit. posteaq fortuito casu possõem
cuis rei ꝑdiderit. posse eum. ⁊̃ ãcticẽm ad tĩedi¬
candam eand̾rem hr̃e sanccimus. hoc enim
⁊ ueteres leges sigus eas recit inspexcrit.
sanctiebant. ¶ Quod siqis eam rem desie
Sata duisicẽ ei pr̃aricersemus. Ut siqurd̃
bona fide abmitio eamrem retiñuit. simli
possit uti p̃sidioss muomala fide eam ad¬
eptus ẽ. indignus ea uideatur itatñ ut no¬
aus possessor siquid tp̃e dĩs reiabinitio fu

Expanded text:
 alterius cuiuscumque contractus titulo rem aliquam bona fide per decem vel viginti annos possederit et longi temporis exceptionem contra dominos eius vel creditores hypothecam eius praetendentes sibi adquisierit posteaque fortuito casu possessionem eius rei perdiderit, posse eum etiam actionem ad vindicandam eandem rem habere sancimus. Hoc enim et veteres leges, si quis eas recte inspexerit, sanciebant Quod si quis eam rem desierderata divisione ei praestare censemus, ut, si quidem bona fide ab initio eam rem tenuit, simili possit uti praesidio, sin vero mala fide eam adeptus est, indignus eo videatur, ita tamen, ut novus possessor, si quidem ipse rei dominu
Abbreviated transcription (Latin):
oppom ñ patimur. s⁊ genitalem stãtũ sc̃ꝑ
eos agnoscere uł tebere cõpelli sanccimus.
Sacra icmmnr̃e pietatis lexdcãliis loꝗtũ
cõtitionib nec anteriorib constititiõib
peand nonellam legẽ terogatũ ẽ quema

Expanded text:
opponi non patimur, sed genitalem statum semper eos agnoscere compelli sancimus. Sacra etenim nostrae pietatis lex de aliis loquitur condicionibus nec anterioribus constitutionibus per eandem novellam legem derogatur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ultra .xxx. annos inquietare: ut pote y¬
maginẽ debitoris optinentẽ eiq possiden¬
tem. necessarium duximus ⁊ hoc cdimere.
Et sanccimus donec cõis debitor uinit:
ñposse creditori anteriori .xxx. annors
exceptioem opponi si locum ẽt. xl. ãnors¬

Expanded text:
ultra triginta annos inquietare utpote imaginem debitoris obtinentem eique possidentem, necessarium duximus et hoc dEt sancimus, donec communis debitor vivit, non posse creditori anteriori triginta annorum exceptionem opponi, sed locum esse quadr
Abbreviated transcription (Latin):
quantum ad prioram cauticẽm ꝑtim. q̃
scilicet. ⁊ innouata ꝑmansit. tam inꝑsõalib
quam inypothecanis actionib namq ĩpro¬
bum ẽ debitorem bunc c̃cdictre: qui ne sub
accusatic̃e more debitoris fiat. sccłm incam
suꝑco debito cautic̃e exposint.¶Inhis ⁊̃
ꝓmissionib uellegatis ułaliuis ob̃ligatiõĩb
que daticẽm ꝑsingulos antĩos ułm̃ses aut
ugationis. siabinitio cuiscumꝙͣ anm uł
m̃sis ułalterius singulans tp̃is cõputama
nifestum ẽ ssuilla scilicet danda licentia ułei
quiuire emphiteotico rematiquam ꝑquadͣ¬
ginta ułquoscumq alios annos detinr̃t
cõductor seu ꝓcuratori terumalicnarũ: di

Expanded text:
quantum ad priorem cautionem pertinet, quae scilicet innovata permansit, tam in personalibus quam in hypothecariis actionibus. Namque improbum est debitorem contradicere, qui, ne sub accusatione creditoris fiat, secundam in eum super eo debito cautionem exposuit In his etiam promissionibus vel legatis vel aliis obligationibus, quae dationem per singulos annos vel menses aut ligationis, sed ab initio cuiusque anni vel mensis vel alterius singularis temporis computari manifestum est. Nulla scilicet danda licentia vel ei, qui iure emphyteutico rem aliquam per quadraginta vel quoscumque alios annos detinuerit, conductori seu procuratori rerum alienarum di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuñtio. Ñ sextis fragilitatẽ. ñ absentia ñ
militia cc hanclegẽ defendenda. s⁊ pupil¬
lari etate dum taxat quã ins subtutoi̾s
defensicẽ consistit huic exim̃da sanctiõi.
Namcumad cos annos ꝑuemint qui ad
sollicitudinẽ ꝑtinent curatoris. necessaĩo
eis similit̾. ut aliis annore .xxx. int̃ualla
seruanda suͣt. he aut̃ actiones annis
triginta continuis extinguantur: que
ꝑ petue uidebantur. ñ ille queantiquis
tp̃ib limitantur. posthanc nõ tp̃is dif¬
finitiõem. nulli mouendi ult̾ins faculta¬
tẽ patere censemus:⁊ siselegis ignorantia
mp̃.anast Omnes nocendi quib lib
mõĩs artes omnib amputantes: cunctas
ꝗnrõ tp̃ales exceptioes que exneteri uire.
uł principalib decritis descendunt. tãquã

Expanded text:
. Non sexus fragilitate, non absentia, non militia contra hanc legem defendenda, sed pupillari aetate dumtaxat, quamvis sub tutoris defensione consistit, huic eximenda sanctioni nam cum ad eos annos pervenerit, qui ad sollicitudinem pertinent curatoris, necessario eis similiter ut aliis annorum triginta intervalla servanda sunt. Hae autem actiones annis triginta continuis extinguantur, quae perpetuae videbantur, non illae, quae antiquitus temporibus limitantur. Post hanc vero temporis definitionem nulli movendi ulterius facultatem patere censemus, etiamsi se legis ignorantiasius . Omnes nocendi quibuslibet modis artes omnibus amputantes cunctas quidem temporales exceptiones, quae ex vetere iure vel principalibus decretis descendunt, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
posse uideatur. hinc salubrime nr̃e sancti¬
om subcumbat. Squadraginta curriculis
annors ꝓculdubio sopiatur. Nullumq
ius prinatum ułpublicum inquacũq
cã inquac̃q ꝑsona quod p̃dictore .xxxx.¬

Expanded text:
posse videatur, huic saluberrimae nostrae sanctioni succumbat et quadraginta curriculis annorum procul dubio sopiatur, nullumque ius privatum vel publicum in quacumque causa in quacumque persona, quod praedictor
Abbreviated transcription (Latin):
penam quam c̃c milites nr̃or ⁊ p̃ceptor⁊
tẽptores np̃os qui eis cõcluctionẽ rerum
adse ꝑtinentium ꝑmiserunt statiumu̾.
infuturis cãis obtinente. de emphĩteotico
titulis adiciend̃.s⁊ hoc ius t̾tium sit con¬
scitutum abutriusq memoratore ꝯtrac¬
tuum secictate scusimilitudine seꝑatum.

Expanded text:
poena, quam contra milites nostrorum praeceptorum poena, quam contra milites nostrorum praeceptorum contemptores et ipsos, qui eis conductionem rerum ad se pertinentium permiserint, statuimus, ititulis addicendum, sed hoc ius tertium sit constitutum ab utriusque memoratorum contractuum societate seu similitudine separatum,
Abbreviated transcription (Latin):
inundecim teuotissimis scolis taxati st̃.
ab omni cõcluctiõe alienaꝵ rerum tẽꝑare.
Ecituros ꝙ ex ip̃o cont̾ctu abmnitiosine aliqͦ
facto us aliqua septñtia cadant militia.⁊ ñ
sit regressus eis ad pristinumgradum neq
bñfitio imꝑiali. ncq cõcessu uel ꝑmissu ui¬
dicis subquotolerandam sortiti sunt mi¬
litiam. utdum alienas res cõductionis ti¬
tulo c̃e gub̾napdas existimant: snas mi¬
litias. suamq opinicẽm amittant s ex mi¬
litib pagm. exdecoratis infames cõsti
⁊ hoc sine aliqua mora uł ꝓcrastinatiõe
recdoere cõpellantur. ¶ Scituris ⁊p̃is ꝗ
suas facultates posthanc legem cis ad ꝯ¬
ductioẽm ꝑmiserint: nr̃a lege cor cona¬
mine uiolata: ꝙ nullacis exactio contͣ
eos cc̃ceclatur. ut quialiqu apettns ꝯstĩtũ
rectlitib. ¶ Pateat aũt omnb huimoĩ
copia apud cõpetentes uidices accatiõis:
ut qui in hac c̃a delator existat: laũdã¬
dus magis quã uituꝑandus intelligat᷑.

Expanded text:
in undecim devotissimis scholis taxati sunt,ab omni conductione alienarum rerum temperare scituros, quod ex ipso contractus initio sine aliquo facto vel aliqua sententia cadant militia et non sit regressus eis ad pristinum gradum neque a beneficio imperiali neque a consensu vel permissu iudicis, sub quo tolerandam sortiti sunt militiam : ne, dum alienas res conductionis titulo esse gubernandas existimant, suas militias suamque opinionem amittant, ex militibus pagani, ex decoratis infames constit hoc sine aliqua mora vel procrastinatione reddere compellantur. Scituris et ipsis, qui suas facultates post hanc legem eis ad conductionem permiserint nostra lege eorum conamine violata, quod nulla eis exactio contra eoreditibus. Pateat autem omnibus huiusmodi copia apud competentes iudices accusationis, ut, qui in hac causa delator existat, laudandus magis quam vituperandus intellegatur :
Abbreviated transcription (Latin):
ẽpryteoticum inalium tͣns ferre. ancius
expectare consensum sanccimus. siquidẽ
ẽphiteoticum instrum̃tum suꝑ hoc casu
aliquas pactic̃es hãt: eas obieruari. ¶Sin
aũt nullomõ huuismoĩ pactio põita est.
uł fortestrum̃tum ẽphitenseos ꝑdĩtumẽ

Expanded text:
emphyteuticum in alium transferre, an eius emphyteuticum in alium transferre, an eius expectare consensum, sancimus, si quidem emphyteuticum instrumentum super hoc casu aliquas pactiones habeat, eas observari : sin autem nullo modo huiusmodi pactio posita est vel forte instrumentum emphyte
Abbreviated transcription (Latin):
ñ p̃stitit. ¶ Sinaut nichil suꝑ hoc capło
fuĩt pactum.si ꝑtotum trienniũ. neq
pecumas solũt. neq apochas dñõ tribu¬
tor rectlidint. uolenti uosenti cilicẽ
eam ap̃duis emphiteoticarũs rẽpelłe. nul¬
la ei allegatiõe nomine meliorationis
oponenda E⁊ omnimõ eo si dñs uoluit
repellendo. neq p̃tendente ꝙ ñ ẽ super
hac cã inquietatus. Cum neminẽ opor¬
tet conũntioem: uł admonitiõem x¬
pectare. si ultro sese offerre.⁊debitũ spon¬
tanea uoluntate ꝑsoluere. scdm qd̃
antenori lege nr̃i noĩs gr̃ãlit̃ cautũ ẽ¬
Ne aut ex hac c̃ã dominis facultas ori¬
atur emphiteotas suos repellere: ⁊ red
utre is quiẽphiteosim suscep̃ cadat.
licentiam ei cẽcechunus atestatiõe ꝑ̃mis¬
sa. pecimias offerre. hisq obsignatis ⁊
sccłm legẽ depõitis. minime deiectiõis
d.a. Cum dubitabatur utrum em¬
phitcota debeat cum dñi uoluntate
suas melioratiões quegreco uocabulo
emponcmata dicuntur alienare.ułiuis

Expanded text:
n praestiterit. Sin autem nihil super hoc capitulo fuerit pactum, sed per totum triennium neque pecunias solverit neque apochas domino tributorum reddiderit, volenti ei licere eum a praediis emphyteuticariis repellere : nulla ei adlegatione nomine meliorationis opponenda, sed omnimodo eo, si dominus voluerit, repellendo neque praetendente, quod non est super hac causa inquietatus, cum neminem oportet conventionem vel admonitionem expectare, sed ultro sese offerre et debitum spontanea voluntate persolvere, secundum quod et anteriore lege nostri numinis generaliter cautum eNe autem ex hac causa dominis facultas oriatur emphyteutas suos repellere et rediiure is qui emphyteusin suscepit cadat, licentiam ei concedimus attestatione praemissa pecunias offerre hisque obsignatis et secundum legem depositis minime deiectionis . Cum dubitabatur, utrum emphyteuta debeat cum domini voluntate suas meliorationes, quae Graeco vocabulo emponemata dicuntur, alienare vel ius
Abbreviated transcription (Latin):
mp. iusti: Licct retro prĩncipes młta
demilitib. quialienas possessiones ł
domus cõcluctionis titalo ꝓcurandas
suscipiant sancxisse manifestum ẽ: tã
qr res sic ẽ contẽpta. ut neq intmnati¬
onis sacratissime constitutionis militẽ
ant uenire ministĩa: ⁊relictis studiis
forsitan adũsus ip̃os miseros colonos
quos ꝓcurandos susceꝑunt cõnũtere ne¬
cessarium duximus adhanc sacratissimã
uernreconstitutiõem. altius ⁊ plenins
huiusmõi c̃am corrigentes Iubemas itaq
om̃s oĩo qui subariuis militant: siũ ma¬
iores. siũ minores. milites aut appellao¬

Expanded text:
us . Licet retro principes multa de militibus, qui alienas possessiones vel domus conductionis titulo procurandas suscipiunt, sanxisse manifestum est, tamen quia res sic est contempta, ut neque interminationis sacratissimae consant venire ministeria et relictis studiis forsitan adversus ipsos miseros colonos, quos procurandos susceperunt, convertere, necessarium duximus ad hanc sacratissimam venire constitutionem altius et plenius huiusmodi causam corrigentes. Iubemus itaque omnes omnino, qui sub armis militant, sive maiores sive minores  milites autem appella
Abbreviated transcription (Latin):
cypzeno. Hec̃uiliceat qui aliquã do¬
mumalienam. uel locum ergasterurm
nõie cõductionis accepit. alteriqui pꝰeũ
comini uoluntate adeand̾ cõductionẽ
accessit litẽ infer̾it. qͣi rem illicitam. aut
agenti dãpnosam tc̃ptauĩt. s⁊ patere fa¬
cultat̾e dñis domos suas. ułergasteria. uł
loca cui uolũmt locandi. ip̃is nucħominꝰ
qui cõdux̾int aboĩ suꝑhoc molestia lib̾is
ꝯseruandis. nisi forte pacta ꝑscͥpturam
specialit᷑ mita. cum dnĩs uel his qui pꝰea
cõdux̾int. legib uidł cognita. agẽntis
intentionib suffragantur. ¶Quod si
quishuiusmõĩ controũsiam sacris uis¬
sionib int̃cliccam cecdidint cõmoũñdã:
si priuatus ẽ acrit̃ cesus exilii subeat
penam. similitans. decem librar anridi¬
spendio feriatur.
p̃cario detinentes. seuħrdes core: si ñ eã
dñis recuꝑare uolentib restitiũnt: s l¬
tẽ usq ad diffinitiuam tr̃am expectaue¬

Expanded text:
Zeno . Ne cui liceat, qui aliquam domum alienam vel locum aut ergasterium nomine conductionis accepit, alteri, qui post eum domini voluntate ad eandem conductionem accessit, litem inferre, quasi rem illicitam aut agenti damnosam temptaverit, sed patere facultatem dominis domos suas vel ergasteria vel loca cui voluerint locandi, ipsis nihilo minus qui conduxerint ab omni super hoc molestia liberis conservandis : nisi forte pacta per scripturam specialiter inita cum dominis vel cum his qui postea conduxerunt, legibus videlicet cognita, agentis intentionibus suffragantur. Quod si quis huiusmodi controversiam sacris iussionibus interdictam crediderit commovendam, si privatus est, acriter caesus exilii subeat poenam, si militat, decem librarum auri dispendio feriatur. precario detinentes seu heredes eorum, si non eam dominis recuperare volentibus restituerint, sed litem usque ad definitivam
Abbreviated transcription (Latin):
cpgor. Iudicati exsecutio sol⁊ suspẽ¬
di. ⁊ soluti dari repetitio si falsis instrum̃¬
tis circamuentam cẽ religiõem iudic̃atis
crimine postea faisi illato manifestis ꝓba¬
tionib fuĩt ostensum. deconfessis.

Expanded text:
o. Iudicati exsecutio solet suspendi et soluti dari repetitio, si falsis instrumentis circumventam esse religionem iudicantis crimine postea falsi illato manifestis probationibus fuerit ostensum. PP. V id.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽt quo tp̃e ꝓnuntiationis fuerunt: sepis
sime constitũtum ẽ.
lasti siñuitio neglegentie ur̃e tp̃c quod ad
ammadũterit s⁊ ex fatalis casus neccĩtate
diem functo eo quicos ꝑferebat idaccidisse
scent ac iudicabunt. ita uiditium suũ
p̃bere conueni⁊. ut intelligant. ꝙ cum
appellatio post detisam scntñtia litem in¬
t̃posita fu̾it: ñ exoctasiõe aliqua ramattẽ
negotumn adiudicem suum fas sit. s
cẽm ẽam ꝓpria sentñtia det̃nginare con¬
uenlat. cum salubritas legis ꝯscitute

Expanded text:
esse, quo tempore pronuntiationis fuerint, saepisesse, quo tempore pronuntiationis fuerint, saepissime constitutum est. lasti, si non vitio neglegentiae vestrae tempus, quod admadverterit, sed ex fatalis casus necessitate, diem functo eo qui eos perferebat, id accidissscent ac iudicabunt, ita iudicium suum praebere conveniet, ut intellegant, quod, cum appellatio post decisam per sententiam litem interposita fuerit, non ex occasione aliqua remittere negotium ad iudicem suum fas sit, sed omnem causam propria sententia determinare conveniat, cum salubritas legis constitutae
Abbreviated transcription (Latin):
relatioẽ ꝓmissa t̾reat litig̃antes. sciens
aliquid. quod plena instructiõe indigeat Q¬
tiens aũt ad nrãm scientiam idex se poluceat᷑
ꝓclaturum: consultationis exc̃płum litigato¬
rib ilico cli apudacta iubeat. ut sicui forte
relatio mipus plena ułcontraria uideat᷑. is
resutaitorias p̃cessimilit apud acta:sinealiq̃
frustratoria dilaticẽ offerat.
quam rectores ꝓuintiarum adscicntiam pͥn¬
cipum putent eẽ referadum: nisi ediderinr
prius ꝯfultationis exẽplum. Qiippe t̃c dẽ¬
mum relationib plena uitas ẽ. cum uł. alle¬
gationib rẽpellũtur uł ꝓbantur assensu.
que itac̃ dirigenda ꝓpe moctum actors re
ciandis. deappellationib ⁊ cosultationib.
ententiam dinseueri data inꝑsoã marci
⁊ ita crim̃iuoleñtit excutere p̃ses ꝓtuntie
cebuit. orcumñ feci̾t. iuste ꝓuocatum ẽ¬
ꝙ ⁊ si rescrip̃timci auctoritas int̾cesserit.
nidice repudiata sit. inp̃iditium delib̾a¬
tionis uithil fieri debere.⁊neo statu oĩa

Expanded text:
relatione promissa terreat litigantes, sciens,aliquid, quod plena instructionem indigeat. Quotiens autem ad nostram scientiam iudex se polliceatur relaturum, consultationis exemplum litigatoribus ilico edi apud acta iubeat, ut, si cui forte relatio minus plena vel contraria videatur, is refutatorias preces similiter apud acta sine aliqua frustratoria dilatione offerat.quam rectores provinciarum ad scientiam principum putent esse referendum, nisi ediderint prius consultationis exemplum. quippe tunc demum relationibus plena maturitas est, cum vel adlegationibus refelluntur vel probantur adsensu. quae ita est dirigenda, propemodum actorum rea. 369 DE APPELLATIONIBVS ET CONSVLTATIONIBVS. Sententia divi Severi data in persona Marci et ita crimen violentiae excutere praeses provinciae debuit. quod cum non fecerit, iuste proquod, etsi rescripti mei auctoritas intercesserit, iudice repudiata sit, in praeiudicium deliberationis nihil fieri debere et in eo statu omnia
Abbreviated transcription (Latin):
dictam appellare conu̾cim: id obẜuandũ
ẽe sanccimus.ut iopraidonei fideuiflõis
retentis incustodia reis opĩones suas iu¬
dices ⁊ excmpla appellatorib eclita. ac it¬
futatorias eor ad sgriiua quor inter ẽ
t̃nsimitant. quib gestarum rerum fides
manifesta relatiõe pandatur. Ut mitis eore
consid̾at is. ꝓfortuna singuloꝵ sententia
ꝓferatur. ¶Ne temere aũt̃ ac passumn õi¬
Eb ꝓuocandi facultas p̾berctur. arbitram̃
eum quimalam litem fu̾it ꝑsecutus. me
ꝑsecutus. atq suꝑatus uolu̾it ꝓuocare. cos̃
die us altero. libellos appeslatorios offerre
debebit. Is uõ qui negotium tuetur alicũ.
supͣdicta conditiõe. ctiam t̃tio dieꝓuoc ab̾.¬
¶ Apłos aũt post int̃põitam ꝓuccatioc̃m. ⁊̃
ñpetinte appellatore. sinealiqua dilatione
iudicem dare oportet. cautioẽ: indelicet
de exercenda ꝓuocatioẽ in positrum mini
Nutantur: consensu suonoĩatiõem cõfir¬

Expanded text:
dictam appellare conveniet, id observandum dictam appellare conveniet, id observandum esse sancimus, ut inopia idonei fideiussoris retentis in custodia reis opiniones suas iudices exemplo appellatoribus edito ac refutatorios eorum ad scrinia quorum interest transmittant, quibus gestarum rerum fides manifesta relatione pandatur, ut meritis eorum consideratis pro fortuna singulorum sententia proferatur. Ne temere autem ac passim pbus facultas praeberetur, arbitramur eum, qui malam litem fuerit persecutus, mersecutus atque superatus voluerit provocare, eodem die vel altero libellos appellatorios offerre debebit. is vero, qui negotium tuetur alienum, supra dicta condicione etiam tertio die provocabit. Apostolos post interpositam provocatin petente appellatore sine aliqua dilatione iudicem dare oportet, cautione videlicet de exercenda provocatione in posterum minin utantur, consensu suo nominationem confir
Abbreviated transcription (Latin):
adidspectare indeatur: ut postsentin¬
tiam abeo qui teappellatione cognoscit
recursus fieri ñ possit ad iudicẽ. aquo fiñt
clusam penitus intelligant. cum suꝑ omĩ
cã int̾positam ꝓuocatioem ułppiustam tꝙ̃
liceat ꝓnuntiare uliustam. ¶siquidaũ
inagendo negotio minus se aliega sse
tlitigator crediderit qd inunditio acto¬
⁊ fu̾it omissum. ap̃eum quide appellaticẽ
cognoscit ꝓseqͣnatur: cumũõtum geren¬
hr̃e debere: necessaria res forte tnsinissa
ñ excludenda uideatur ¶s iquis aũt po̾t
putauit cẽ ꝑsonas. ꝑquas ap̃ iudicem
qui suꝑ appellatiõe cognoscet ueritatem
possit ostartere. quam estimauit᷑ aculta.
hocq uidex ficri ꝓspex̾it: sumptus hisdẽ
⁊ faciendi itineris expeditiõem p̃bere de¬
bebit. cum id iustitia ip̃a ꝑsuadeat abeo
hec recognosci. quiguocandi ꝑsonas sua
int̾ ẽe crediderit. ¶ Suꝑhis uõ qui ĩ ca¬
pitalib c̃ais constitati appellam̾nt quos
audita oĩcausa. atq discussa. post snãm

Expanded text:
ad id spectare videatur, ut post sententiam ab eo qui de appellatione cognoscit recursus fieri non possit ad iudicem, a quo fuericlusam penitus intellegant, cum super omni causa interpositam provocationem vel iniustam tantum liceat pronuntiare vel iustam. Si quid autem in agendo negotio minus se adlegasse litigator crediderit, quod in iudicio acto fuerit omissum, apud eum qui de appellatione cognoscit persequatur, cum votum gerenam locum habere debere necessaria res forte transmissa non excludenda videatur. Si quis autem postas personas, quo apud iudicem qui super appellatione cognoscet veritatem possit ostendere, quam existimabit occultam, hocque iudex fieri prospexerit, sumptus isdem ad faciendi itineris expeditionem praebere debebit, cum id iustitia ipsa persuadeat ab eo haec recognosci, qui evocandi personas sua interesse crediderit. Super his vero, qui in capitalibus causis constituti appellaverint  quos audita omni causa atque discussa post sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
ossrt̾ alios acta iudicata aliis ñnocere.
facere p̃uditium scpeconstitutum est.
Uñ licet quos dam de hedib cius quẽ de¬
bitorem tuum fuisse significas soluifse
cum memores: tñceteri ñalias ad solutio¬
absenti non posse facere p̃uroitium. no¬
tissimm uiris ẽ. Quaꝑꝑ adito p̃nide pro¬
iuntie. aniam tuam mancipium tibi
donasse ꝓba. acsiboc uire ad te ꝑtinͬe
ꝓspexi̾t. restitui tibi ꝓidebit. Neq erã
site ab sente diuisicem eius cołr des fecit.
aliquid uiri tuo derogari potĩt.
fr̃ ꝓportione tua cumdebitorib ẜeditari¬
is paciscento ułagento ñ extna uolũtate
p̃feclitaria parte tibi quesitam obligati¬
ferendum nicbil int̾partes ꝓnũnti. s
magis suꝑquo esitandum putauerit.
nr̃am consulat scientiam. aut situlcrit
snãm: mimine postea ne ase ꝓuocetur.¬

Expanded text:
R ALIOS ACTA VEL IVDICATA ALIIS NON NOCEREfacere praeiudicium saepe constitutum est. unde licet quosdam de heredibus eius, quem debitorem tuum fuisse significas, solvisse commemores, tamen ceteri non alias ad solutioabsenti non posse facere praeiudicium notissimi iuris est. quapropter adito praeside provinciae aviam tuam mancipium tibi donasse proba ac, si hoc iure ad te pertinere perspexerit, restitui tibi providebit. neque enim, si te absente divisionem eius fecerint, aliquid iuri tuo derogari poterit.frater pro portione tua cum debitoribus hereditariis paciscendo vel agendo, non ex tua voluntate, pro hereditaria parte tibi quaesitam obligatiferendum, nihil inter partes pronuntiet, sed magis super quo haesitandum putaverit, nostram consulat scientiam aut, si tulerit sententiam, minime postea, ne a se provocetur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfligari. ñaũt usurarum quantascũq
usuras Sienm nonatur indicati actioẽ
prior contctũs. necc̃e ẽ ustraram quidẽ
que anterioris contͣctus sũt cursum post
seritntiam inhibi. alias aũt usirras exiu¬
dicati actioẽ tantummõ sortis ꝓcedeit.
Et ñ ideo quod forsitan consũmata ẽ quã¬
titas sortis Ausurarum totius summe u¬
suras postea colligi.si sortis tantummõ.
Et cumantiquitas pessimo exc̃plo reis ꝗd̃
contẽpnatis laxam̃tum duoꝵe m̃ suim p̃¬
stabat. fideuissores aũt eoꝵ cod uti bñfiti¬
o non cõceclebat. ut liceret uctorib relic¬
tis ꝑꝑ legem ꝯ dẽpnatis ꝑsonis: afideuifsoĩ¬
b earum ułmandatorib statim pecumas
ułres incondẽpnatiõe positas exige̾. huiꝰ¬
moĩ acerbitatẽ resecantes: sanccimus. qua¬
dim̃stres indutias quas dedimus.⁊ dẽpnati̾.
ad fideuissores eore ⁊ mandatores extẽdi
Enelegi fiat derogatum. Cum enim int̾uẽ¬

Expanded text:
profligari, non autem usurarum quantascumque profligari, non autem usurarum quantascumque usuras. si enim novatur iudicati actione prior contractus, necesse est usurarum quidem, quae anterioris contractus sunt, cursum post sententias inhiberi, alias autem usuras ex iudicati actione tantummodo sortis procedere, et non ideo, quod forsitan consummata est quantitas sortis et usurarum, totius summae usuras postea colligi, sed sortis tantummodo. Et cum antiquitas pessimo exemplo reis quidem condemnatis laxamentum duorum mensum praestabat, fideiussores autem eorum eodem uti beneficio non concedebat, ut liceret victoribus relictis propter legem condemnatis personis a fideiussoribus eorum vel mandatoribus statim pecunias vel res in condemnatione positas exigere, huiusmodi acerbitatem resecantes sancimus quadrimenstres indutias, quas dedimus condemnatis, etiam ad fideiussores eorum et mandatores extendi, ne legi fiat derogatum. cum enim interven
Abbreviated transcription (Latin):
d.a. S anccimts ut siquis ꝯdẽpnatus fu¬
erit. post datas anobis. quadrancastres
indictias centesimas quid usuras sod na¬
turamuidicati eum cõpelli soluere. s tm̃¬
mõ sortis ⁊ñusuraram: que expristino
contͣctu incondẽpnatiõem deducte sunt.
Cumemiam constitnimus usurarum
usutas penitus c̃e delendas. nullum casum
relinquimus. exquohuuismõi machina¬
tio possit inducis ienim sine cm̃datione
relinquataliquid ab surdum atq in e¬
legans necẽe ẽ euentre. cum utilit ex cõ¬
tͣctib descendentes: plerumq minores
centesime ex nr̃a lege facte sunt:⁊ necẽe
ẽ minorib usuris grauiores sub pom.
Sleim ex udicati actic̃e centesime oĩ¬
mõ currunt usure. excoptͣctib aũt hoc
raro contingit. incapitulis lege nostra
tantummõ exceptis. huuis modi inĩqui¬
tatẽ ip̃a necc̃itas reram introduocbat. Et
tceo pio remedio cam corrigentes sanc¬
cimus sortis tantummõ usuras usq ad
centesimam currentes exuidicati actioẽ

Expanded text:
. Sancimus, ut si quis condemnatus fuerit, post datas a nobis quadrimenstres indutias centesimas quidem usuras secundum naturam iudicati eum compelli solvere, sed tantummodo sortis et non usurarum, quae ex pristino contractu in condemnationem deductae sunt. cum enim iam constituimus usurarum usuras penitus esse delendas, nullum casum relinquimus, ex quo huiusmodi machinatio possit induci. Si enim sine emendatione relinquatur, aliquid absurdum atque inelegans necesse est evenire, cum utiliter ex contractibus descendentes plerumque minores centesimae ex nostra lege factae sunt et necesse est minoribus usuris graviores supponi. si enim ex iudicati actione centesimae omnimodo currunt usurae, ex contractibus autem hoc raro contingit in capitulis lege nostra tantummodo exceptis, huiusmodi iniquitatem ipsa necessitas rerum introducebat. Et ideo pio remedio causam corrigentes sancimus sortis tantummodo usuras usque ad centesimam currentes ex iudicati actione
Abbreviated transcription (Latin):
gnata isi solutioni debiti is qui conueĩ¬
tur obsequium p̃stitissi. dupbum seuq̃¬
druplum inferat. uoluntas po̾t̾ius cõmi¬
rantis quã sentñtia urdicantis ẽ. cum
placitum eiusmõi ne rei iudicate anctoĩta¬
tẽ obtineat. uiris ratio teclarat.

Expanded text:
gnata: "nisi solutioni debiti is qui convenitur obsequium praestitisset, duplum seu quadruplum inferat" voluntas potius comminantis quam sententia iudicantis est, cum placitum eiusmodi ne rei iudicatae auctoritatem obtineat, iuris ratio declaret.
Abbreviated transcription (Latin):
estis. nec additum ẽ. ut quocl abaltero ser¬
Mariñ possiatt̃ suppleret. effectus sentẽtic
ĩriub pottionib. discretus ẽ Iteoc peres
ꝓtuaportioẽ sentñtie obcessaticem altius
exca udicaticonueniri ñ potes.
cop̃gor Quotiens atutorib singłis
ꝓccnatorib. datis insequitur mõium ꝑ¬
sona contẽpnatio ꝑiculum sentntie uide¬
potuerit. acetĩs exigi ñposse. explorati

Expanded text:
estis nec additum, ut, quod ab altero servari non possit, alter suppleret, effectus sententiae virilibus portionibus discretus est. ideoque parens pro tua portione sententiae ob cessationem alterius ex causa iudicati conveniri non potes.o. Quotiens a tutoribus singulis procuratoribus datis insequitur in omnium persona condemnatio, periculum sententiae videpotuerit, a ceteris exigi non posse explorati
Abbreviated transcription (Latin):
bona scłm dictam sentñtiam ꝑsequitur.
eas queꝙ ratioẽs habiturus ẽ ut qui po̾t
legiimim tpc placitis nobtẽꝑanit usu¬
pecumarum quas depenterẽ ussisũt. ult̃
quattuorm̃ses ad ie condẽpfationis ut
si ꝓuocatio fun̾it oblata. adie ꝯfiriratio¬
nis sentñtie comiiandos distułint. cen

Expanded text:
 se dicta sententia persequitur,  se dicta sententia persequitur, eas quoque rationes habiturus est, ut, qui post legitimum tempus placitis non obtemperavit, usupecuniarum, quas dependere iussi sunt, ultra quattuor menses a die condemnationis vel, si provocatio fuerit oblata, a die confirmationis sententiae connumerandos distulerint, cen
Abbreviated transcription (Latin):
um. sitaq p̃sidẽ ꝓuintie qui rẽ iudicat᷑a
exequi deb⁊ adieris. ⁊ allegaũs res soli q̃
pignori date sũt dui subhastãtas excõpac¬
to. siue ambitig̃ diñse partis emptorco
ñimentre: inpossessioẽm cãrum temir¬
tet. ut ułhec rtmedio res tamdiu tͣctaad
dẽpnatus es: ñ patietur p̾ses ꝓuin̾tiȩ. cũ
remudicatã possit aliis rationib excqͣut:
rum ex secutor datus partẽ sibi uidicis
putauit: sentñtia abeodicta. ũi rei uidi¬
cate optinere nequaquam põt.¬
ẽ. amialia quoq cumfetu tibi int̃cessu
p̃sidis rep̃sentabuntur
partes audita oĩ. ⁊ discussa lte ꝓbata.
iudicate rei uigorẽ ad effectum uidetur
tendis. apud rectorẽ conuem ꝓuintie.
qui siue confessi debitum. sui negantes.⁊
ꝯuicti fui̾nt ꝯdepñati. nec intrastatutũ
spatium solutiom satis fecint: cum late
sententie pignorib q̃ captis acdistractis
scdm ca que sepe constituta sunt meruer̃
ex secutionẽ. iuris formam tͥ custodi⁊.

Expanded text:
sidem provinciae, qui rem iudicatam exsequi debet, adieris et adlegaveris res soli, quae pignori datae sunt, diu subhastatas ex compacto sive ambitione diversae partis emptorem non invenire, in possessionem earum te mittet, ut vel hoc remedio res tam diu tracta addemnatus es, non patietur praeses provinciae, cum rem iudicatam possit aliis rationibus exsequi. rum exsecutor datus partes sibi iudicis putavit, sententia ab eo dicta vim rei iudicatae obtinere nequaquam poteest. animalia quoque cum fetubus tibi intercessu praesidis repraesentabuntur.partes audita omni et discussa lite, prolatam iudicatae rei vigorem ad effectum videtur tendis, apud rectorem conveni provinciae, qui, sive confessi debitum sive negantes et convicti fuerint condemnati nec intra statutum spatium solutioni satisfecerint, cum latae sententiae pignoribus etiam captis ac distractis secundum ea quae saepe constituta sunt meruerunt exsecutionem, iuris formam tibi custodie
Abbreviated transcription (Latin):
cyp ꝯstã Quediagno confuctu senten¬
tia decermsoli. id pancis uitt̾is temere afscͥp¬
bulas testam̃ti quas secutus ꝓconsul uircla¬
risstinus fnam dixit. falsas dicere uis p̾be¬
Bit notioẽm suam ñobstante p̃script gne
cũdecrimine docuerint: ex integro de c̃a

Expanded text:
p. Quod magno conflictu sententia decerni solet, id paucis litteris temere adscripbulas testamenti, quas secutus proconsul vir clarissimus sententiam dixit, falsas dicere vis, praebebit notionem suam non obstante praescriptione cum de crimine docuerint, ex integro de ca
Abbreviated transcription (Latin):
trouicte fu̾int. ¶ H igitur ad
ur̃m noͣticiam ferre ꝓꝑauimus
ut sciatis quant. nos aiutur¬
na suꝑ rerum ꝯmuniũ ututta¬
te cura souicitat studentes ce¬
itas ⁊ inuritatas ⁊ in unũco¬
dic̃e couectas eẽ oe cet̾o ꝯstit¬
utiones ut ex eotantum odo
nd fenci nomine nucupado
codice. recitato ꝯstitutionũ m
omnidad eͣiciores utiũ alui¬
sones fiat iudiciis. cta idus¬

Expanded text:
. Haec igitur ad vestram notitiam ferre properavimus, ut sciatis, quanta nos diurna super rerum communium utilitate cura sollicitat, studentes certas et indubitatas et in unum codicem collectas esse de cetero constitutiones, ut ex eo tantummodo nostro felici nomine nuncupando codice recitatio constitutionum in omnibus ad citiores litium decisiones fiat iudiciis. Data id
Abbreviated transcription (Latin):
as exegit firma eẽ censemus. ¶Li¬
iustris igitur⁊ magnifica auctoritis
tua ꝓ innato sibi errca rempublica
ommũ ppioꝵ noticia eund̾e codice
edcis ex m̃ore ꝓpositis ꝑuenire fa¬
ciat. ip̃o⁊ textu codicis in singłas
ꝓuincias nr̃o subiectas imꝑio. cũ
nia aiuina subnotatone mitcedo.
ut eo modo ad omnũ noticiꝰa eiꝰ¬
d̾ẽ nr̃i codicis ꝯstitutdes ualeant ꝑ¬
uenire ut exstantib festis cuedus

Expanded text:
as exigit, firma esse censemus. Illustris igitur et magnifica auctoritas tua pro innato sibi circa rem publicaomnium populorum notitiam eundem codicem edictis ex more propositis pervenire faciat, ipso etiam textu codicis in singulas provincias nostro subiectas imperio cum nostra divina subnotatione mittendo, ut eo modo ad omnium notitiam eiusdem nostri codicis constitutiones valeant pervenire, ut extantibus festis diebus,
Abbreviated transcription (Latin):
ft̃aꝵ ꝯifitutonũ solditatem cõ¬
petentib supponere titui ⁊ prio¬
rib ꝯstitutonb eas aggregare.¬
¶ Supcuctis itaq magniticis ⁊ pru¬
dentisfimus uiris ꝑmitimus hoĩa

Expanded text:
titutionum soliditatem competentibus supponere titulis et prioribus constitutionibus eas adgregare. Supra dictis itaque magnificis et prudentissimis viris permisimus ha
Abbreviated transcription (Latin):
bir omnnb ciareat nulla penttus
nec simin nec clu̾sa nec inusitata
enit in dubui qd̃ repetita pͥiẽttĩo
mosũ ẽẽ. In antiquis ⁊ ubris no
minabãt subsecutas ẽẽ inuenimꝰ
ꝙ ex ubris iupiam utri prudentissi¬
mi ad sabinũ scriptis ꝓmptu̾ erat
querentio reꝑure. ¶his igitur

Expanded text:
bar omnibus clareat, nulla penitus nec simili nec diversa nec inusitata enit in dubium, quod repetita praelectio mosum. in antiquis etenim libris non minabant, subsecutas esse invenimus, quod ex libris Ulpiani viri prudentissimi ad Sabinum scriptis promptum erat quaerentibus reperire. His igitur
Abbreviated transcription (Latin):
postea ꝯtirmatu qd gemine ꝯsti¬
tutões nr̃e que antea ponte sũt
ostendunt. post ea uero cum uetꝰ
ius ꝯsid̾andum recepimus. tam
quinq̃gnita decisiones fecimus:
tinentes piurimas ꝯstitutoes ꝓ¬
muigauimus in quib maximꝰ
antiq̾uarũ rerum articulus emeca

Expanded text:
postea confirmatum: quod geminae constitutiones nostrae quae ante positae sunt ostendunt. . Postea vero, cum vetus ius considerandum recepimus, tam quinquaginta decisiones fecimus ertinentes plurimas constitutiones promulgavimus, quibus maximus antiqua
Abbreviated transcription (Latin):
tionib insicuante. penitus exstir¬
piread ħ̃ ꝯmune p̾stand̾ penetici¬
um deo p̾side ꝓno animo nos ecu¬
dimus ⁊ eiectis uiris głosissimis
Tam doctrina iegu q̃m exꝑiecure¬

Expanded text:
itionibus insidiantem penitus extirpare, ad hoc commune praestandum beneficium deo praesule prono animo nos dedidimus et electis viris gloriosissimis tam doctrina legum quam exper
Abbreviated transcription (Latin):
cugnitate int̾ agẽtes oecoritus.
trbumanus uirq iuustris comes ia¬
rgitionu int agentes decoratus.
um cognitonũ ꝯstantinus uir il
iuustris ex magist̾io: iuris doctor in
nus omnir que eis mandauimus
cum seduia ⁊ ꝑiugui industria mo¬

Expanded text:
tus Tribonianus virque illustris comes largitionum inter agentes et um cognitionum Constantinus et vir illustris ex magistro et iuris doctor in nus omnia, quae eis mandavimus, cum sedula et pervigili industria mo
Abbreviated transcription (Latin):
ent eas omni modo rãtas mau̾e.
si uero ꝓ certis capitur tõe sũt tuc
tenere cum nuui nostri codicis ad¬
u̾santur ꝯstitutioni p̾cipimus. s
⁊ siq̃ re gesta in tui ciuminis iudi¬
tio ui m auis iudiciis eiuuib uł¬

Expanded text:
ent, omni modo ratae manere, sin vero pro certis capitulis factae sunt, tunc tenere, cum nulli nostri codicis adversantur constitutioni, praecipimus. sed et si qua regesta in tui culminis iudicio vel in aliis iudiciis civilibu
Abbreviated transcription (Latin):
atq iegumueniẽs .u.imq sũa ex ĩ¬
de munies feux rominoꝵ genus õi¬
bo anponinitionib: ominibq: do¬
minari tam pret̾itis effecit temꝑ¬
ib q̃m deo ꝓpitio ineternũ effici
toigitur ad pr̃imam ꝯmuniũ re¬
rũ sustenttͣtione ⁊ semitim nri
mẽtẽ nr̃os q iabores referentes mĩ¬
utaru quidem agmina muitipucio
cus correximus tamuetib ad mei¬
iore statum breni t̾eꝑe ductis qͣm¬

Expanded text:
atque legum veniens vomque suam exinde muniens felix Romanorum genus omnibus anteponi nationibus omnibusque dominari tam praeteritis effecit temporibus quam deo propitio in aeternum efficieunt. merito igitur ad prima communium rerum sustentationis semina nostram mentem nostrosque labores referentes militaria quidem agmina multiplicibus dis correximus, tam veteribus ad meliorem statum brevi te
Abbreviated transcription (Latin):
tu posite sunt resecanda un oa̾t
codice sub fericinri nõis nocabu¬
io componẽdo in que couigitan
triũ memoratoꝵ corucum quam
nõ ueuas post eos positas ꝯstituti¬
ones oportet. ¶ deoq ad s maxim
ii⁊ ad ip̃ius rei.p. sustẽtatõnem
respicientes opus efficied.eiẽgi¬
mus uiros tanto tastigio iabor
tinteq souicitudini iusficietes.¬

Expanded text:
tia positae sunt, resecanda, uno autem codice sub felici nostri nominis vocabulo componendo, in quem colligi tam memoratorum trium codicum quam novellas post eos positas constitutiones oportet. Ideoque ad hoc maximum et ad ipsius rei publicae sustentationem respiciens opus efficiendum elegimus tanto fastigio laborum tantaeque sollicitudini sufficientes
Abbreviated transcription (Latin):
recugendum ħ̾a nob̃ ⁊ ꝯitituatur
⁊in auam cõñgregone referiturqͥ
noueuarum nomine ꝯnitutonu
significe t repetita igitur iuisione
nemini in postͣũ ꝯcetimus ⁊ uel ex
decitionib nr̃is ui ex auis ꝯstitu¬
tonib quas antea fecimus ux ex
penna iustimam cocticis edicione
in omnm reb ⁊ iucuciis⁊ optine¬
at ⁊ recitetur euius ꝯscriptura
ia simuttudme m̾arum instituci¬
onil ⁊ digestorũ sme uua signoru
dubietate ꝯscribi iussimus. ut om
atꝙ aiuicidum clareat ucet exbae
ca inampliore numerum sumina
huius cocucis redacta sit. ¶ ut gͥ
sinctisimi atq florentis ami pꝰr̾es.
nni iabores uob̾ manfesti fia̾t. ⁊ ꝑ
omme tempus optineant. hanc
pͥsentem legem ao frequentisti¬
mũ ordinem uestrum duximus
destiuanduam.

Expanded text:
ituatur et in aliam congregationem referatur, quae novellarum nomine constitutionum significetur. . Repetita itaque iussione nemini in posterum concedimus vel ex decisionibus nostris vel ex aliis constitutionibus, quas antea fecimus, vel ex prima Iustiniani codicis editione in omnibus rebus et indiciis et obtineat et recitetur. cuius scripturam ad similitudinem nostrarum institutionum et digestorum sine ulla signorum dubietate conscribi iussimus, ut omnatque dilucidum clareat, licet ex hac causa in ampliorem numerum summa huius codicis redacta est. 6. Ut igitur, sanctissimi atque florentissimi patres, nostri labores vobis manifesti fiant et per omne tempus obtineant, hanc praesentem legem ad frequentissimum ordinem vestrum duximus destinandam.
Abbreviated transcription (Latin):
purgatus⁊ candicius factus est ex
nia iussione omnu cucumddacte
et aclitis ⁊ repletis nec ud trans for¬
matis nobis obiatus est. ⁊ iussimꝰ
inicdo eum ex integro ꝯscubi.no
ex priori componeꝰ s ex repetita pͥ¬
iectione. ⁊ eumnri nominis aucto¬
ritate intentem in omĩb iudici¬
is solum qñtum ad aiuaies ꝯst̾on¬
es ꝑtinet frequentari ex die quar¬
to kalendarum ianuarii quartinn¬

Expanded text:
purgatus et candidus factus omnibus ex nostra iussione et circumductis et additis et repletis nec non transformatis nobis oblatus est, iussimus in secundo eum ex integro conscribi non ex priore compositione, sed ex repetita praelectione, et eum nostri numinis auctoritate nitentem in omnibus iudiciis solum, quantum ad divales constitutiones pertinet, frequentari ex die quarto kalendarum Ianuariarum quarti n
Abbreviated transcription (Latin):
ant apparet cius uountate etiam p̾fatas
actioes contra: res testatoris ẽt instituẽda̾
ut õib mõĩs uoluntati euis satis fiat:
⁊ p̃cipue cum talia sint legata uł fideicõ
cõmissum cint temquatur cum enuim
s̃alit̾ ualeat rnsi aliquio lucti efferat ei
aquo terelictum ẽ nuchil graue ẽ etiamad¬
ũsus cumnon tm̃ ꝑionalẽ s ctiam inrem
⁊ ypothecariam extertere actic̃em anreb
unumquẽq conucinri uolumus inqͣntũ
ꝑscalis actio aduͣsus cum cõpetit. ⁊ ypotre¬
cam ẽẽ non tp̃ius fcclis ułalt̾ius ꝑsone q̃¬

Expanded text:
ant, apparet ex eius voluntate etiam praefatas actiones contra res testatoris esse instituendas, ut omnibus modis voluntati eius satisfiat, et praecipue cum talia sint legata vel fideicomcommissum cuidam relinquatur. cum enim non aliter valeat, nisi aliquid lucri offerat ei a quo derelictum est, nihil est grave etiam adversus eum non tantum personalem, sed etiam in rem et hypothecariam extendere actionem in rebus, unumquemque conveniri volumus, in quantum personalis actio adversus eum competit, et hypothecam esse non ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
necc̃ẽ hr̃e ħrdem uellegatarium uł fidei¬
cõmissanum ꝑtius uire urando decalũp¬
nia p̾stito. da sacͥtamtum subire ⁊ õĩ in¬
quietudine sese relaxare. uł si retusandũ
existimauĩt sacram̃tum: autcertam quã¬
titatẽ manifestare fidei cõmissario dere¬
lictam nolũit. si forsitan maiorẽ fideicõ¬

Expanded text:
necesse habere heredem vel legatarium vel fideicommissarium prius iureiurando de calumnia praestito vel sacramentum subire et omni inquietudine sese relaxare vel, si recusandum existimaverit sacramentum aut certam quantitatem manifestare fideicommissario derelictam noluerit, si forsitan maiorem fideico
Abbreviated transcription (Latin):
stiumsoli epnitatẽ ostesiditur. tunc ⁊ nũs
testium ⁊ ninna subtaitas requirenda ẽ.
lex ⁊ enimnequid falsitatis incurrat siꝑ
duos forte testes cõpõitum ẽ testam̃tuo¬
maiorem nũm testium postulat. ut ꝑam¬
pliores hoĩes ꝑfectissima uentas reuelet.
scumant is qui aliquid exuoluntate defũ¬
ttilucratur ⁊ maxime ip̃e ħ̾rs cui summna
anctoritas totius c̃ac cõmissa ẽ dicere com¬
pellitur uĩtatẽ ꝑ sacram̃ti religiõem. q̃lis
obedire cõpellunt. ⁊ sic districticã exigũt¬
rere ut ⁊̃ amutere lucium heditatis sancci¬
ant eos: quitestatorib suis minime paru

Expanded text:
stium sollemnitatem ostenditur, tunc et numerus testium et nimia subtilitas requirenda est. lex etenim, ne quid falsitatis incurrat per duos forte testes compositum, maiorem numerum testium expostulat, ut per ampliores homines perfectissima veritas reveletur. Cum autem is, qui quid ex voluntate defuncti lucratur, et maxime ipse heres, cui summa auctoritas totius causae commissa est, dicere compellitur veritatem per sacramenti religionem, qualis oedire compellunt et sic strictius causam exigunt, ut etiam amittere lucrum hereditatis sanciant eos, qui testatoribus suis minime paru
Abbreviated transcription (Latin):
mittereuolentis ittileatq nalidum ẽ sĩ
directis ũbis quale ẽ iubco forte siĩ p̃cariis
utatur testator quale ẽ uolo. rogo mando.
fitci cõmitto. siũ uramntum imposiñt cum
⁊ hoc nobis audientib uñtilatum ẽ testa¬
tore quid ẽ clicerte e nopłe ⁊ partib autẽ
huuimõi uerbum hucatq illuc lacerati¬
b. ¶ Sit igitur sccłm quod diximus exõi
naturalit̃ in sunt legatis: ea ⁊ fideicõmiᷤ¬
sis inR̾ere intelligantur. ⁊ excontrario
quicquid fidei cõmittitur hoc intelligat᷑
ceiegatum. ⁊ siquid tale ẽ quod ñ ht na¬
turam legatoꝵ hoc ei exfidei cõmissis ac¬
cõmodetur ⁊ sit oĩb ꝑfectus cun̾tus ex
õib nascantur in remactiões. exõib y¬
contrarium inlegatis ⁊ fiteicomissis eue¬
mat hoc infideicõmisso: ꝙi humaniori: a¬
gregetur:. ⁊ scłm eius disimatar natam
⁊nanomoriens putet suam legitimam
noluntatem reprobari. s nr̃o semꝑutat᷑
adintorio. ⁊ que ad modum uiuñtibus

Expanded text:
mittere volentis utile atque validum est, sive directis verbis, quale est "iubeo" forte, sive precariis utetur testator, quale est " rogo" "volo" "mando" "fideicommitto", sive iuramentum posuerit, cum et hoc nobis audientibus ventilatum est, testatore quidem dicente " ἐνορκῶ ", partibus autem huiusmodi verbum huc atque illuc lacerantibus. Sit igitur secundum quod diximus ex omnnaturaliter insunt legatis, ea et fideicommissis inhaerere intellegantur et e contrario, quidquid fideicommittitur, hoc intellegatur esse legatum, et si quid tale est, quod non habet natura legatorum, hoc ei ex fideicommissis accommodetur, et sit omnibus perfectus eventus, ex omnibus nascantur in rem actiones, ex omnibus hycontrarium in legatis et fideicommissis eveniat, hoc fideicommisso quasi humaniori adgregetur et secundum eius dirimatur naturam. Et nemo moriens putet suam legitimam voluntatem reprobari, sed nostro semper utetur adiutorio, et quemadmodum viventibus
Abbreviated transcription (Latin):
inrẽ actioẽm instituendam ⁊ insuꝑ utilẽ
sẽiuanam. idẽ ypothecariam suꝑhis que
fu̾int derlicta. iores mortui prarecuma
uoliñt dare: ⁊ tt̃m nouelle constituti ões
imnultis casib. ⁊ tacitas ypothecas in

Expanded text:
in rem actione instituenda, et insuper utilem Servianam id est hypothecariam super his quae fuerint derelicta in res mortui praestare.voluerit dare, et iterum novellae constitutiones in multis casibus et tacitas hypothecas in