comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo magnitudo animi ex istit huma narumq rerum contẽptio Nec uero illa
paruauis naturae est rationisq: quod unũ hoc animal sentit quid sit ordo
quid sit quod deceat in factis dictisq: qui modus Itaq: eorum ipsorũ quae aspe¬
ctusemuntur Nullum aliud animabpulchritudinẽ uenus tatẽ conuenien¬
tiã partiũ sentit : quã similitudinẽ natura ratioq aboculis ad animũ trans¬
ferens multo &iã magis pulchritudinẽ constantiã ordinẽ in consilus factisq
conseruandã putat . Cau&q: nequid in decore effeminateue faciat : Tum
in omnib: Nopinionib: & factis pequid iubidinose aut faciat aut cogit& :
quib: & reb: conflatur & efficit᷑ id quod quaerimus honestum : quod &iã¬
sinobilitatum ponsit : tam̃ honestũ sit : quodq uere dicimus &iã sia nullo lau¬
d&urnatura eẽ laudabile. formã quidem ipsam marce fili & tã quã faciẽ

Expanded text:
ex quo magnitudo animi exsistit humanarumque rerum contemptio. Nec vero illa ex quo magnitudo animi exsistit humanarumque rerum contemptio. Nec vero illa parva vis naturae est rationisque. quod unum hoc animal sentit, quid sit ordo, quid sit, quod deceat, in factis dictisque qui modus. Itaque eorum ipsorum, quae aspectu sentiuntur, nullum aliud animal pulchritudinem, venustatem, convenientiam partium sentit; quam similitudinem natura ratioque ab oculis ad animum transferens multo etiam magis pulchritudinem, constantiam, ordinem in consiliis factisque conservandam putat cavetque, ne quid indecore effeminateve faciat, tum in omnibus et opinionibus et factis ne quid libidinose aut faciat aut cogitet. Quibus ex rebus conflatur et efficitur id, quod quaerimus, honestum, quod etiamsi nobilitatum non sit, tamen honestum sit, quodque vere dicimus, etiamsi a nullo laudetur, natura esse laudabile. Formam quidem ipsam, Marce fili, et tamquam faciem
Abbreviated transcription (Latin):
concilias homini & ad orationis & aduitae soci&atẽ in generatq in primis
p̃cipuum quendã amorem in eos qui ꝓcreati sunt impellitq: iut hominũ
co&us & celebrationes & eẽ & a se obiri uelit : obeasq causas studeat pa¬
rare ea quae subpeditent adcultum & aduictum nec sibi soli sed coniugi
liberis c&erisq: quos caros habeat tueriq debeat. Quae cura & citatꝰ
&iam animos & maiores ad rem gerendã facit : in primisq hominis ẽ
ꝓpria ueri inquisitio atq inuestigatio : Itaq: cũ sumus necessariis ne¬
gotiis curisq: uacui tum habemus aliquid uidere audire ad discere
lognitionẽq rerum aut occultarũ aut admirabiliũ adbeate
uiuendum necessariã ducimus : & quo intellegit᷑ quod uerũ simplex
sincerũq: sit id esse naturae hominis aptissimũ : huic ueri uidendi
cupiditati ad iuncta ẽ app&itio quaedam principatus ut nemini
parere animus bene in formatus a natura uelit nisi praecipienti
aut docenti aut utilitatis causa iuste & legitime imperanti¬

Expanded text:
conciliat homini et ad orationis et ad vitae societatem ingeneratque in primis praecipuum quendam amorem in eos, qui procreati sunt, impellitque, ut hominum coetus et celebrationes et esse et a se obiri velit ob easque causas studeat parare ea, quae suppeditent ad cultum et ad victum, nec sibi soli, sed coniugi, liberis ceterisque, quos caros habeat tuerique debeat; quae cura exsuscitat etiam animos et maiores ad rem gerendam facit. In primisque hominis est propria veri inquisitio atque investigatio. Itaque cum sumus necessariis negotiis curisque vacui, tum avemus aliquid videre, audire, addiscere cognitionemque rerum aut occultarum aut admirabilium ad beate vivendum necessariam ducimus. Ex quo intellegitur, quod verum, simplex sincerumque sit, id esse naturae hominis aptissimum. Huic veri videndi cupiditati adiuncta est appetitio quaedam principatus, ut nemini parere animus bene informatus a natura velit nisi praecipienti aut docenti aut utilitatis causa iuste et legitime imperant
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mͣan suetudo atq: clementia ut ad bibeatur rep. cauta seueritas si¬
ne qua adminis trariciuitas nom potest. Omnis autẽ & anim aduersio
& castigatio contumelia uaca redeb& Neque ad euis quipuni & aliquem
aut uerbis castigat sed adreip: utilitatẽ referri : Cauendũ est eaam
Nemaior poena quã culpa sit & ne hiifdẽ de causis alii plectantur aliine
apellentur quidẽ ꝓrohibenda autẽ maxime ẽ ira in puniendo Numquã
iratus enim qui accedet ad poenã medio critatẽ illã tenebit qux ẽ in¬
ter nimiũ & parũ quae plac& peripateticis & recte plac& modo ne lau

Expanded text:
est mansuetudo atque dementia, ut adhibeatur rei publicae causa severitas, siest mansuetudo atque dementia, ut adhibeatur rei publicae causa severitas, sine qua administrari civitas non potest. Omnis autem et animadversio et castigatio contumelia vacare debet neque ad eius, qui punitur aliquem aut verbis castigat, sed ad rei publicae utilitatem referri. Cavendum est etiam, ne maior poena quam culpa sit, et ne isdem de causis alii plectantur, alii ne appellentur quidem. Prohibenda autem maxime est ira in puniendo; numquam enim, iratus qui accedet ad poenam, mediocritatem illam tenebit, quae est inter nimium et parum, quae placet Peripateticis, et recte placet, modo ne lau
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽq oꝑpetat potius quã deserat illa quae dixi: miserrima
omnino ẽ ambitio honorũq: contentio : dequa p̃clare apud eun¬
dem ẽ platonẽ similiter facere eos qui interse contenderent. uter
potius rempadministraret ut sinautȩ certarent quis eorũ potis¬
simum gabernar& :demq: praecipit uteos aduersarios existime¬
mus quiarma contra fertat non eos quis uouidiciotuerirẽ puelint
qualis fuit interp. africanũ &q metellũ sine a cerbitate dissen¬
sio ec uero audiendi qui grauiter in imicis irascendũ ꝑutab anT
Idque magnanimi & fortis uiries secen sebunt: Nihilenim
laudabilius nihil magno & p̃claro uiro dignius placabilita¬
te atq: clementia : in liberis uero populis & in iuris a equabili¬
tate exercenda etiã ẽ facilitas & alutudo animi qua dicitur Nesi
iras camur aut intẽpestiue accedentib: aut inpudent̃ rogantib: in
moro sitatẽ in utilẽ &odiosam incidamus : & tamen ita probanda

Expanded text:
mortemque oppetat potius quam deserat illa, quae dixi. Miserrima omnino est ambitio honorumque contentio, de qua praeclare apud eundem est Platonem, similiter facere eos, qui inter se contenderent, uter potius rem publicam administraret, ut si nautae certarent, quis eorum potissimum gubernaret. Idemque praecipit, ut eos adversaries existimemus, qui arma contra ferant, non eos, qui suo iudicio tueri rem publicam velint, qualis fuit inter P. Africanum et Q. Metellum sine acerbitate dissensio. Nec vero audiendi, qui graviter inimicis irascendum putabunt idque magnanimi et fortis viri esse censebunt; nihil enim laudabilius, nihil magno et praeclaro viro dignius placabilitate atque clementia. In liberis vero populis et in iuris aequabilitate exercenda etiam est facilitas et altitudo animi, quae dicitur, ne, si irascamur aut intempestive accedentibus aut impudenter rogantibus, in morositatem inutilem et odiosam incidamus. Et tamen ita probanda
Abbreviated transcription (Latin):
aliquẽ in ferre sermonẽ benqͥpericles cũhaber& collegam
in praetura sopholem poetã hĩ y de conmn uni officio conue¬
nissent &ca suformosus puerpraeterir&. Dixiss&q sophocles opue¬
rũ pul hrũpericle at enim praetorẽ sophode : Dec& non solũ manus ⁊s aqr¬
sed etiã oculos abstinentes habere atq. hocidẽ sophod es siinaehletarũ
ꝓbatione dixiss& iustare praehensione caruissa : tantauis est Mocius tẽpo¬
ris: ut siquscũ causã sit accurus in itinere aut in ambulatiene: secuipseme¬
ditetor a ut siquid aliud attentius cogit& nonreprehendatur: athocidẽ

Expanded text:
aliquem inferre sermonem. Bene Pericles, cum haberet collegam aliquem inferre sermonem. Bene Pericles, cum haberet collegam in praetura Sophoclem poëtam iique de communi officio convenissent et casu formosus puer praeteriret dixissetque Sophocles: O puerum pulchrum, Pericle! At enim praetorem, Sophocle, decet non solum manus, sed etiam oculos abstinentes habere. Atqui hoc idem Sophocles si in athletarum probatione dixisset, iusta reprehensione caruisset. Tanta vis est et loci et temporis. Ut, si qui, cum causam sit acturus, in itinere aut in ambulatione secum ipse meditetur, aut si quid aliud attentius cogitet, non reprehendatur, at hoc ide
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ sic definiuNt. Compositionẽ rerũ aptis x ac commoduatis locis. lo¬
cũ autẽ actionis op̃or tunitatẽ tẽporis eẽ dicuN tẽpus autẽ actionis
oportunũ. Crece eiteria latine appellatur oe casto sic fitut modestia
haec quã ita interpretamur ut dixi scientia sito portunitatis ido¬
neorũ adagendũ tẽporũ sed potest exdẽ eẽ prudentiae definitio:
Dequa principio diximus hoc autẽ loco demoderatione & tẽpe¬
ranta & arũ similib uirtutib: qua erimus : Itaq quae erant
prudentia propra suolocodicta sunt. Qux autẽ harũ uirtutũ cequi¬
b: iã diulo qui murquae ꝓtinert aduerecundiã & adeorũ dpoba¬
tionẽ quib: cũ uiuimus nunc dicenda sunt Talis estigitur ordo
actionũ adhibendus utquẽ admodũ inoratione constanti sic
inuita omnia sint apta inter sẽ & conuementia turpeenim
ualdeq uitiosũ in reseuera : conuiuio dignã aut delicatum

Expanded text:
nem sic definiunt: compositionem rerum aptis et accommodatis locis; lonem sic definiunt: compositionem rerum aptis et accommodatis locis; locum autem actionis opportunitatem temporis esse dicunt; tempus autem actionis opportunum Graece eukairi/a Latine appellatur occasio. Sic fit, ut modestia haec, quam ita interpretamur, ut dixi, scientia sit opportunitatis idoneorum ad agendum temporum. Sed potest eadem esse prudentiae definitio, de qua principio diximus; hoc autem loco de moderatione et temperantia et harum similibus virtutibus quaerimus. Itaque, quae erant prudentiae propria, suo loco dicta sunt; quae autem harum virtutum, de quibus iam diu loquimur, quae pertinent ad verecundiam et ad eorum approbationem, quibuscum vivimus, nunc dicenda sunt. Talis est igitur ordo actionum adhibendus, ut, quem ad modum in oratione constanti, sic in vita omnia sint apta inter se et convenientia; turpe enimn valdeque vitiosum in re severa convivio digna aut delicatum
Abbreviated transcription (Latin):
nenda primum ut ap petitus. rationipareat. Quonihil est
adofficia conuersanda ac commodatius : deinde utanim¬
aduertatur quanta illares sit quam efficere uelimus ut
neue maior neue minor cura &opera suscipiatur: quã causa postu¬
l& Tes cium est ut caueamus ut ea quaeptinent ad liberalem s peciem
& digitatẽ moderanda sint: modus autẽ ẽ optimus : Decus ipsum tenere :
dequo ante diximus : nec progredilongius: Horum tamentriũ praestan¬
tissimũ est appecitũ optẽ perarerationi. Deinceps deordine rerũ & deopor¬
tunitate tẽporũ dicendũ est : Haec autẽ scentia continentur ea quãgrȩ¬
cieũ taxran nominant non hanc quã interpitae tamur modestiã quo in
uerbo modus in est: sed illa ẽ eutaxia qua intellegitur ordinis conserua¬
tio : Itaq ut eandẽ nos modestiã appellemus sic de finitur astoicis ut
modestia sit scientia rerũ earũ quaagentur autdicentur loco suo collo¬
candarũ itauidetur eadẽ uis ordinis & collocationis fore : nã &ordi¬

Expanded text:
nenda, primum ut appetitus rationi pareat, quo nihil est ad officia conservanda accommodatius, deinde ut animadvertatur, quanta illa res sit, quam efficere velimus, ut neve maior neve minor cura et opera suscipiatur, quam causa postulet. Tertium est, ut caveamus, ut ea, quae pertinent ad liberalem speciem et dignitatem, moderata sint. Modus autem est optimus decus ipsum tenere, de quo ante diximus, nec progredi longius. Horum tamen trium praestantissimum est appetitum optemperare rationi. Deinceps de ordine rerum et de opportunitate temporum dicendum est. Haec autem scientia continentur ea, quam Graeci eutaci/an nominant, non hanc, quam interpretamur modestiam, quo in verbo modus inest, sed illa est eutaci/a, in qua intellegitur ordinis conservatio. Itaque, ut eandem nos modestiam appellemus, sic definitur a Stoicis, ut modestia sit scientia rerum earum, quae agentur aut dicentur, loco suo collocandarum. Ita videtur eadem vis ordinis et collocationis fore; nam et ordi
Abbreviated transcription (Latin):
prudentia multũ poterit : si neiustitia nibil ualebit prudentia :
sed nequis sit admiratus Curcũ inter omnes philosophos const&
ameq ipsosaepe disputatũ sit Quiunã haber& om̃s haber euir tutes
Nuncita seuingam quasi posit quis quã qui nonidem prudes sit
iustus eẽ : alia est illa cũ ueritas ipsalimatur in disputatione
subtilitas aliacũ adopinioni onẽ communem omnis ac commo¬
datur oratio : Quã obrem ut ualgus itanos hoc lo coloquimur
ut ali osfortes alios uiros bonos alios prudentes. ẽẽ dicamus po¬
pularib: enĩ uerbis ẽ agendũ & usitatis cũ loquamur deopi¬
nione populari idq: eodem modo fecit panetius sed ad propo¬
sitũ reuertamurerat igitur extribus quaȩ ad gloriã ꝑtine¬
rent hoc tertium ut cum ad miratione hominũ honore ab his
digni iudicaremur amͦmirantur igitur commu niter illi

Expanded text:
prudentia multum poterit, sine iustitia nihil valebit prudentia. Sed ne quis sit admiratus, cur, cum inter omnes philosophos constet a meque ipso saepe disputatum sit, qui unam haberet, omnes habere virtutes, nune ita seiungam, quasi possit quisquam, qui non idem prudens sit, iustus esse, alia est illa, cum veritas ipsa limatur in disputatione, subtilitas, alia, cum ad opinionem communem omnis accommodatur oratio. Quam ob rem, ut volgus, ita nos hoc loco loquimur, ut alios fortes, alios viros bonos, alios prudentes esse dicamus; popularibus enim verbis est agendum et usitatis, cum loquimur de opinione populari, idque eodem modo fecit Panaetius. Sed ad propositum revertamur. Erat igitur ex iis tribus, quae ad gloriam pertinerent, hoc tertium, ut cum admiratione hominum honore ab iis digni iudicaremur. Admirantur igitur communiter illi
Abbreviated transcription (Latin):
it llũculli summi uiri uirtutem quis atquam multiͥ uillarũ
magnificentiã imitati quarum quidem certe est adhibendus
modus admediotritatemq reuocandus. Eademq: medio ra

Expanded text:
t L. Luculli, summi viri, virtutem quis? at quam multi villarum magnificentiam imitati! quarum quidem certe est adhibendus modus ad mediocritatemque revocandus. Eademque mediocr
Abbreviated transcription (Latin):
alexander q̃ uosnegat sine adiumentis hominũ tantas res effi¬
cere potuisse utitur inre non dubia testibus non necessarus
atq ut magnas utilitates adipiscimur conspiratione hominũ atq¬
uta totesta consensu sic nullatã detestabilis pestis est quae non homini ab homine
nascatur : est dicae archiliber Deinterituhominũ perypatetici

Expanded text:
Alexander, quos negat sine adiumentis hominum tantas res efficere potuisse. Utitur in re non dubia testibus non necessariis. Atque ut magnas utilitates adipiscimur conspiratione hominum atque consensu, sic nulla tam detestabilis pestis est, quae non homini ab homine nascatur. Est Dicaearchi liber de interitu hominum, Peripatetici
Abbreviated transcription (Latin):
ut in scaenam si ne subligaculo prodeat nemo uerentur enim
nesi quo ca suȩ uenerit ut corporis partes quaedamaperian

Expanded text:
ut in scaenam sine subligaculo prodeat nemo; verentur enim, ne, si quo casn evenerit, ut corporis partes quaedam aperian
Abbreviated transcription (Latin):
qua ecum uulgouis eretar suffragata domino nouo homini ad con¬
sulandum putabantur. hancs caurus demolitus accensionemadiun

Expanded text:
quae cum vulgo viseretur, suffragata domino, novo homini, ad consulatum putabatur; hanc Scaurus demolitus accessionem adiun
Abbreviated transcription (Latin):
poris uel eã ipsius animi quae uacent iustitia haecenĩ
una uirtus omniũ ẽ. domina & regina uirtutum forsitin

Expanded text:
poris vel etiam ipsius animi, quae vacent iustitia; haec enim una virtus omnium est domina et regina virtutum. Forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
re facere possimus nec tam enẽ enitendũ utbona qua e nobis data non
sint sequamur. Quã ut uitia fugiamuss acduabus hiisꝑsonis quas supra
dixi t̃łia adiungitur quã casus aliqui aut tempus inponit quarta e

Expanded text:
re facere possimus; nec tam est enitendum, ut bona, quae nobis data non sint, sequamur, quam ut vitia fugiamus. Ac duabus iis personis, quas supra dixi, tertia adiungitur, quam casus aliqui aut tempus imponit; quarta e
Abbreviated transcription (Latin):
incatone maioresatis multa diximus illintt assumes quae adhunclo¬
cũ ꝑtinebunt sed abhis partib: quae sunt honestatis quẽ ad modũ offi¬
oꝑatiecia ducerentur satis expositũ uidetur : Corũ autẽ ipsorũ quaeho

Expanded text:
in Catone Maiore satis multa diximus, illim assumes, quae ad hunc locum pertinebunt. Sed ab iis partibus, quae sunt honestatis, quem ad modum officia ducerentur, satis expositum videtur. Eorum autem ipsorum, quae ho
Abbreviated transcription (Latin):
& tamen muri causa opposuit speciem honestatis: nec ꝓbabi¬
lẽ nec sane idoneã: pec cauit igitur pace uelquirini uel romu¬
lidixerim: Nec tamen nostrȩ nobis utilitaces omit tende
sunt aliisq tradendae : cũ bis ipsi egeamus. sed suae cuique
utilitati quodsine alterius iniuria fiat. seruiendũ ẽ: scite
chrysippus ut multa quistadiũ in quiđ curri enitet con¬
tendere deb& quã maxtm epossit ut uincat supplan᷑re
eũ quicã certat manu depellere nullo modo deb&: sic

Expanded text:
 tamen muri causamopposuit, speciem honestatis nec probabilem nec sane idoneam. Peccavit igitur, pace vel Quirini vel Romuli dixerim. Nec tamen nostrae nobis utilitates omittendae sunt aliisque tradendae, cum iis ipsi egeamus, sed suae cuique utilitati, quod sine alterius iniuria fiat, serviendum est. Scite Chrysippus, ut multa: Qui stadium, inquit, currit, eniti et contendere debet, quam maxime possit, ut vincat, supplantare eum, quicum certet, aut manu depellere nullo modo debet; sic
Abbreviated transcription (Latin):
tor nominart᷑ qđ contigit m. bruta sũ mogenerenato Illi¬
us filio qui iuris ciuilis in primis peritus fuit: Atq &iã hoc
praeceptũ officii diligenter tenendũ ẽ. Nequẽ umquã in¬
nocentẽ iudicio capitis arcessas Idenĩ sine scelere fierinul¬
lo pactopotest Nã quidẽ ta in humanũ quã eloquentiã
anatura ad salutẽ hominũ Et ad conseruationẽ datam¬
ad bonorũ pestẽ ꝑniciemq conuertere nectimen ut ndie¬
hoc fugiendũ est Itẽ .ẽ. habendũ religiosi nocente aliquamn
do & nefariũ impiũq defendere. Vult hoc mulatudo pati¬
t consuetudo fert etiã humanitas : Iudicis est semꝑ in cau¬
sis uerũ sequi: patroni non nũquã ueri simile Etiã siminus

Expanded text:
tor nominere; quod contigit M. Bruto summo genere nato, illius filio, qui iuris civilis in primis peritus fuit. Atque etiam hoc praeceptum officii diligenter tenendum est, ne quem umquam innocentem iudicio capitis arcessas; id enim sine scelere fieri nullo pacto potest. Nam quid est tam inhumanum quam eloquentiam a natura ad salutem hominum et ad conservationem datamad bonorum pestem perniciemque convertere? Nec tamen, ut hoc fugiendum est, item est habendum religioni nocentem aliquando, modo ne nefarium impiumque, defendere; vult hoc multitudo, patitur consuetudo, fert etiam humanitas. Iudicis est semper in casis verum sequi, patroni non numquam veri simile, etiamsi minus
Abbreviated transcription (Latin):
adhibetur uerborũ obscenitas Ludendi etiã est quidã modus reti¬
nendus ut nemims omnia pro fundamus elatqr uo lutate unolus

Expanded text:
adhibetur verborum obscenitas. Ludendi etiam est quidam modus retinendus, ut ne nimis omnia profundamus elatique voluptate in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝯut ẽ aplãtone Non nobis solum natisumus ortusq nr̃i partemi patria
uindicat. partẽ amici. atq ut plac& stoicis quae interris gignant᷑.
adusum hominũ om̃a creari : Homines aut̃ hominũ causa ee gene¬
ratos ut ipsi int̃se aliis alii ꝓdesse possent : In hoc naturã debemus
ducẽ sequi communes utilitates in mediũ afferre : mutatione officiorũ

Expanded text:
 est a Platone, non nobis solum nati sumus ortusque nostri partem patria  est a Platone, non nobis solum nati sumus ortusque nostri partem patria vindicat, partem amici, atque, ut placet Stoicis, quae in terris gignantur, ad usum hominum omnia creari, homines autem hominum causa esse generatos, ut ipsi inter se aliis alii prodesse possent, in hoc naturam debemus ducem sequi, communes utilitates in medium afferre mutatione officioru
Abbreviated transcription (Latin):
pat& ea ratio qua soci&as hominum inter ipsos & uitae quasi communitas
contin&ur. Cuius partes duae. Iustitia in qua uirtutis est splendor
maximus & qua uiriboni nominantur. & huic coniuncta beneficientia¬
n quã eandem uel benignitatẽ ł liberalitatẽ appellari lic& : sediustitiȩ
primũmunus est ut necuiquis noceat nisi lacessitus in uria. De inde
ut cõmunib: ꝓcommunib: utatur priuatis ut suis : sunt aut̃ priuata
nulla natura. sed aut u&ere occupatione ut qui quondã inuacua
uenerunt aut uictori anuit quibello potiti sunt. Aut lege pactione
conditione sorte : Ex quo fit ut ager arpinas arpinatium dicat᷑
tus culanus tusculanorũ : similisq ẽ priuatarũ possessionũ descri¬
ptio & quo quia suum cuiusq fit eorũ quaenatura fuerant commu¬
paitas e uolatio hucsocenia. quod cuiq obtigit id quisq: teneat : Equo siquis sibi app&et
uio labitius humanȩ soci&atis : sed qm̃ ut praedare scriptum¬

Expanded text:
patet ea ratio, qua societas hominum inter ipsos et vitae quasi communitas continetur; cuius partes duae, iustitia, in qua virtutis est splendor maximus, ex qua viri boni nominantur, et huic coniuncta beneficentia, quam eandem vel benignitatem vel liberalitatem appellari licet. Sed iustitiae primum munus est, ut ne cui quis noceat nisi lacessitus iniuria, deinde ut communibus pro communibus utatur, privatis ut suis. Sunt autem privata nulla natura, sed aut vetere occupatione, ut qui quondam in vacua venerunt, aut victoria, ut qui bello potiti sunt, aut lege, pactione, condicione, sorte; ex quo fit, ut ager Arpinas Arpinatium dicatur, Tusculanus Tusculanorum; similisque est privatarum possessionum discriptio. Ex quo, quia suum cuiusque fit eorum, quae natura fuerant communia, quod cuique obtigit, id quisque teneat; e quo si quis sibi appetet, violabit ius humanae societatis. Sed quoniam, ut praeclare scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ philippus accusat : qđ largitione beniuolentiã macedonũ
consectetur : Quaetemalũ in quitrationis in istã spem induxit : ut
eos tibifideles putares fore quos pecunia corrupis ses antuidagis.
ut macedones non teregẽ suũ sed ministrũ & praebitore qamsor

Expanded text:
filium Philippus accusat, quod largitione benevolentiam Macedonum consectetur: Quod te malum, inquit, rationis in istam spem induxit, ut eos tibi fideles putares fore, quos pecunia corrupisses: an tu id agis, ut Macedones non te Regem suum, sed ministrum et praebitorem
Abbreviated transcription (Latin):
ad uersa eueniunt quã illa quae c&eris . quae quasi longo int̃uallo int̃¬
iecto uidemus aliter deillis ac denobis iudicamus Quo circabene¬
Quo circabene
praecipiunt quiu&ant quicquã agere quod dubites aequũ sit an ini¬
quum Ax quitas enĩ luc& ipsa ꝑse dubitatio cogitationẽ significat in¬
iuriae : sed incidunt saepe tempora cum ea quae maxime uident᷑
digna eẽ iusto homine eoque quẽ uiru bonũ dicimus tommutantur.
fiuntq contraria ut reddere depositũ &iam nefurioso facere per¬
missum : quaeq ꝑtinent adueritatẽ & ad fidem ea migrare inter¬
dum & non seruare . fit iustum se ferrienim dec& ad ea quae posiu
principio fundam̃ta iustitiae Primum ut necui noceatur nito¬
inde ut cõmuni utilitati seruiatur eacum tẽpore cõmutant᷑ offi
cõmutatꝰ

Expanded text:
adversa eveniunt, quam illa, quae ceteris, quae quasi longo intervallo inteadversa eveniunt, quam illa, quae ceteris, quae quasi longo intervallo interiecto videmus, aliter de illis ac de nobis iudicamus. Quocirca bene praecipiunt, qui vetant quicquam agere, quod dubites aequum sit an iniquum. Aequitas enim lucet ipsa per se, dubitatio cogitationem significat iniuriae. Sed incidunt saepe tempora, cum ea, quae maxime videntur digna esse iusto homine eoque, quem virum bonum dicimus, commutantur fiuntque contraria, ut reddere depositum, facere promissum quaeque pertinent ad veritatem et ad fidem, ea migrare interdum et non servare fit iustum. Referri enim decet ad ea, quae posui principio, fundamenta iustitiae, primum ut ne cui noceatur, deinde ut communi utilitati serviatur. Ea cum tempore commutantur, commutat
Abbreviated transcription (Latin):
debent deserunt. Itaq: nos ne adrem .p. quidem accessuros putant
nisi coactos : Ae quius aut̃ erat iduoluntate fieri Nam hoc ipsum ita iustũ
ẽ quod recte fit siẽ uoluntariũ : Sunt &iam qui aut studio rei fa¬
miliaris tuendȩ aut odio quodã hominũ suũ senegotiũ agere dicart
ne facere cuiquã uideant᷑ in iuriã. Qui altero genere in iustitiae
uacant in alterum incurnunt deserunt enĩ uitae soci&atẽ quian¬
h il conferunt in eã studii. nihil operȩ nihil facultatum : quando igit
duob: generib: iniustitiae ꝓpositis adiunximus causas utriusq generis
easqi res ante constituimus quibus iustitia continer&ur. facile quod
cuiusq temporis officium sit poterimus nisi nos m& ipsos ualde a ma¬
bimus iudicare. Est eni difficilis cura rerũ alienarũ quã qũani¬
terentianus ille chremes humani nihil ase alienũ putat : sed tam̃ quia
magis ea percipimus atq sentimus quae nobis ipsis aut prospera aut

Expanded text:
debent, deserunt. Itaque eos ne ad rem publicam quidem accessuros putat nisi coactos. Aequius autem erat id voluntate fieri; namhoc ipsum ita iustum est, quod recte fit, si est voluntarium. Sunt etiam, qui aut studio rei familiaris tuendae aut odio quodam hominum suum se negotium agere dicant nec facere cuiquam videantur iniuriam. Qui altero genere iniustitiae vacant, in alterum incurrunt; deserunt enim vitae societatem, quia nihil conferunt in eam studii, nihil operae, nihil facultatum. Quando igitur duobus generibus iniustitiae propositis adiunximus causas utriusque generis easque res ante constituimus, quibus iustitia contineretur, facile, quod cuiusque temporis officium sit, poterimus, nisi nosmet ipsos valde amabimus, iudicare; est enim difficilis cura rerum alienarum. QuamquaTerentianus ille Chremes humani nihil a se alienum putat; sed tamen, quia magis ea percipimus atque sentimus, quae nobis ipsis aut prospera aut
Abbreviated transcription (Latin):
xit a edib: itaq: ille in suam domum consulatũ primus attuiblit
hic summi & clarissimi filius in domũ multiplicatam non repul¬
sam solum r&tullit sedignominiam etiã calamitatẽ ornanda
enim est dignitas. domo non ex domo tota quae renda: nec domo
dominus : sed domino domus honestanda est : et ut inceteris h¬
abenda ratio: non sua solum sed etiã aliorum sic in domo clarih

Expanded text:
xit aedibus. Itaque ille in suam domum consulatum primus attulit, hic, summi et clarissimi viri filius, in domum multiplicatam non repulsam solum rettulit, sed ignominiam etiam et calamitatem. Ornanda enim est dignitas domo, non ex domo tota quaerenda, nec domo dominus, sed domino domus honestanda est, et, ut in ceteris habenda ratio non sua solum, sed etiam aliorum, sic in domo clari
Abbreviated transcription (Latin):
umum accepimus facile celare tacere dissimulare in sidiari p̃ri¬
perehostium consilia in quogenere grȩcithe misthoclem & pher¬
ra eũ salonem cȩteris anteponunt in primisq uer sutum & calli¬
dumfactũ solonis qui quo & tutior eius uita ẽẽt& plus aliquantoreip
prodes sec furere sesimulauit sunt hus alii multũ dispares
simplices & aꝑti quinibil ex oculto nihil de insidiisa gendum pu¬
tant ueritatis cultores fraudi sinimio Itẽq alii siquiduis ꝑper¬
tiantur Cuuis deseruiantdũ quoduelint consequantur. utsyllã
&m.crassum ui debamus quo in genere uersutissimum & patien¬
tissimum lacedemonium ly sandrum accepimus contraq cal¬
licrantidam qui prae fectus classis proximus postly sandrũ
fuit Itẽq: in sermonib: alium quẽ que quãuis praepotessit effice¬
re utunus demulus cẽ uideatur quod incatullo & inpatre & filio
ldemq inq muciomantiatu dimus audiui exmaioribus natu hocidẽ

Expanded text:
mum accepimus, facile celare, tacere, dissimulare, insidiari, praeripere hostium consilia. In quo genere Graeci Themistoclem et Pheraeum Iasonem ceteris anteponunt; in primisque versutum et callidum factum Solonis, qui, quo et tutior eius vita esset et plus aliquanto rei publicae prodesset, furere se simulavit. Sunt his alii multum dispares, simplices et aperti. qui nihil ex occulto, nihil de insidiis agendum putant, veritatis cultores, fraudis inimici, itemque alii, qui quidvis perpetiantur, cuivis deserviant, dum, quod velint, consequantur, ut Sullam et M. Crassum videbamus. Quo in genere versutissimum et patientissimum Lacedaemonium Lysandrum accepimus, contraque Callicratidam, qui praefectus classis proximus post Lysandrum fuit; itemque in sermonibus alium quemque, quamvis praepotens sit, efficere, ut unus de multis esse videatur; quod in Catulo, et in patre et in filio, itemque in Q. Mucio ° Mancia vidimus. Audivi ex maioribus natu hoc idem
Abbreviated transcription (Latin):
spatium &iam deliberandi habuerunt quem potis simum uitae cursum
sequi uellent in qua deliberatione adsuam cuiusq naturam consili-¬
um ẽ omne reuo candũ nam cum in omnibus qua eaguntur exeo
quo modo quisq natus ẽ ut supra dictũ ẽ quid deceat ex quirimus
Tũminto tauita confatuenda multo est reicura maior adhi¬
benda ut constare in perpetuitate uitae possimus nobis met¬
ipsis nec in nullo officio claudicare adhanc autem rationem
quomaximam uimnatura hab& fortuna proximam ũtri¬
usqi omnino habendaratio ẽ in deligendo genere uitae. sed natu¬
rae magis multo enim & firmior ẽ & constantior ut fortuna non
num quã tam quã ipsa mortalis cum in mortalinatura pugna¬
re uideatur : Quiigitur ad naturȩ suae non uitios ȩ genus consi¬
lium uiuendi omne contulerit : is constantiam teneat . Id enĩ
maxime dec&. nisi fortese in tellexerit errasse imeligen¬
do genere uitae. quod si acciderit potest autem accidere fa

Expanded text:
spatium etiam deliberandi habuerunt, quem potissimum vitae cursum sequi vellent; in qua deliberatione ad suam cuiusque naturam consilium est omne revocandum. Nam cum in omnibus, quae aguntur, ex eo, quo modo quisque natus est, ut supra dictum est, qutum in tota vita constituenda, multo est eius rei curamaior adhibenda, ut constare in vitae perpetuitate possimus nobis metipsis, nec in ullo officio claudicare, ad hanc autem rationem, quoniam maximam vim natura habet, fortuna proximam: utriusque omnino habenda ratio est in deligendo genere vitae, sed naturae magis; multo enim et firmior est et constantior, ut fortuna non numquam tamquam ipsa mortalis cum immortali natura pugnare videatur. Qui igitur ad naturae suae non vitiosae genus consilium vivendi omne contulerit, is constantiam teneat id enim maxime decet, nisi forte se intellexerit errasse in deligendo genere vitae. Quod si acciderit potest autem accidere, fa
Abbreviated transcription (Latin):
tiã quã nobifmet ipsi iuidicio nostro accomodamus nam regna im¬
peria nobilitatẽ . honores diuitias opes eaꝙ: quaesunt his contraria.
in casufita tẽ porib: gubernantur Ipsi autẽ gerere quã ꝑsonam uelimus:

Expanded text:
tiam, quam nobismet ipsi iudicio nostro accommodamus. Nam regna, imperia, nobilitas, honores, divitiae, opes eaque, quae sunt his contraria, in casu sita temporibus gubernantur; ipsi autem gerere quam personam velimus
Abbreviated transcription (Latin):
cium. ut ñ sẽꝑ ẽ idem otest enĩ accidere ꝓmissũ aliquod & conuen¬
tũ ut id effici sit in utile uel ei cui ꝓmissum sit. uel ei qui ꝓmiserit
Nam siut in fabulis ẽ neptunus quodtheseo ꝓmiserat ñ feciss&
theseus hippolito filio ñ ess& orbatus : Extribus enĩ optatis ut scri¬
bit᷑. hoc erat Tertiũ qd de ippoliti interitu iratus optauit . quo impe¬
trato in maximos luctus incidit : Nec ꝓmissa igit᷑ seruanda sunt ea
quae sint his quib: ꝓmiseris inutilia nec siplus tibi ea noceant quã illi
ꝓsint cui qđ ꝓmiseris contra officiũ ẽ maius. ante pone minori

Expanded text:
cium et non semper est idem. Potest enim accidere promissum aliquod et conventum, ut id effici sit inutile vel ei, cui promissum sit, vel ei, qui promiserit. Nam si, ut in fabulis est, Neptunus, quod Theseo promiserat, non fecisset, Theseus Hippolyto filio non esset orbatus; ex tribus enim optatis, ut scribitur, hoc erat tertium, quod de Hippolyti interitu iratus optavit; quo impetrato in maximos luctus incidit. Nec promissa igitur servanda sunt ea, quae sint iis, quibus promiseris, inutilia, nec, si plus tibi ea noceant quam illi prosint, cui promiseris, contra officium est maius anteponi minori
Abbreviated transcription (Latin):
rentibus puberes filii cumsoceris generi non lauantur re¬
tinenda igitur est huius generis uerecundia praesesst̃i¬
natura ipsa magistra & duce :cum autem pul cbritudi¬
nis duo genera sint : quorum in altero dignitas : uenusta¬
tem muli ebrem duceredemus dignitatem uirilem : ergo
& a formare moueatur omnis uiro non dignus ornatus:
Et huic simile uittum ingestu motuq caueatur : nam &
palestrici motus sunt saepae odiosiores: et histrionũ
non nulligestus ineptrĩs nonuacant & in utroq gene¬
re quae sunt & simplicia laudantur : formae autẽ

Expanded text:
rentibus puberes filii, cum soceris generi non lavantur. Retinenda igitur est huius generis verecundia, praesertnatura ipsa magistra et duce. Cum autem pulchritudinis duo genera sint, quorum in altero venustas sit, in altero dignitas, venustatem muliebrem ducere debemus, dignitatem virilem. Ergo et a forma removeatur omnis viro non dignus ornatus, et huic simile vitium in gestu motuque caveatur. Nam et palaestrici motus sunt saepe odiosiores, et histrionum non nulli gestus ineptiis non vacant, et in utroque genere quae sunt recta et simplicia, laudantur. Formae aute
Abbreviated transcription (Latin):
in anima ꝑcipiantur eas nos nullomodo sinebominũ manuat¬
que o pera capere potuisse quideniq exbestiis fructus aut quae
commoditas nisi homines adiuuarent ꝑcipipos set :nã & qui prin¬
cipes inueniendi fuerunt quẽ exqua quebelua usum habere
possemus hominescertefuerunt nec hoctẽpore si ne hominũ ope¬
ra aut pascere eos aut domare: aut tueri aut tẽpestiuos fructus ex
hiis capereposemus ab eisdem que & ba equae nocent interficiuntur

Expanded text:
inanimae,percipiantur,eas nosnullo modo sine hominum manu atque opera capere potuisse. Qui denique ex bestiis fructus aut quae commoditas, nisi homines adiuvarent, percipi posset? Nam et qui principes inveniendi fuerunt, quem ex quaque belua usum habere possemus, homines certe fuerunt, nec hoc tempore sine hominum opera aut pascere eas aut domare aut tueri aut tempestivos fructus ex iis capere possemus; ab eisdemque et, quae nocent, interficiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
distinguitur  Eautẽ eius descriptio duplex: Nam & generale qđ¬
dam decorũ intellegimus quodi n omni honestate uersatur : Etali¬
ud huic subiectũ quod ꝑtin& ad singulas partes honestatis atq:
illud superius sic fere definiri sol& decorũ ides se quod consenta¬
neũ sit hominis excellentiaȩ in eo in quo natura eius areliquis animan¬
tib diferat : quae autẽ pars subiecta generiẽ eã sic definui & ut
id decorũ uelint eẽ qđ ita naturae consenta neũ sit ut in eo mode¬
ratio & temperantia appareat cũspeci e quadã liberali Haẽc ita
intellegi possumus existimare exeo decore quod poeta sequuntur.
dequo aliolo coplura dicisolent sed ut tũ seruare illud poetas quod
dece at dicimus Cũ id quod qua que ꝑsona dignum ẽ & fit & dici

Expanded text:
distinguitur. Est autem eius discriptio duplex; nam et generale quoddam decorum intellegimus, quod in omni honestate versatur, et aliud huic subiectum, quod pertinet ad singulas partes honestatis. Atque illud superius sic fere definiri solet: decorum id esse, quod consentaneum sithominis excellentiae in eo, in quo natura eius a reliquis animantibus differat. Quae autem pars subiecta generi est, eam sic definiunt, ut id decorum velint esse, quod ita naturae consentaneum sit, ut in eo moderatio et temperantia appareat cum specie quadam liberali. Haec ita intellegi possumus existimare ex eo decoro, quod poetae sequuntur; de quo alio loco plura dici solent. Sed tum servare illud poëtas, quod deceat, dicimus, cum id, quod quaque persona dignum est, et fit et dici
Abbreviated transcription (Latin):
ari nã ꝓã plitudine honorũ quoscuntis suffraguis ad eptisumus¬
nostro quidem anno quod contigit eorũ nemini quos modono¬
minaut sane exiguus sumptus aedilatatis fuit atq &iã illat
impensae meliores murina ualia portusa quarũ ductus omniaq
noua tẽpla uerecundii srepraehendo ꝓpterpompeium sed
doctissĩmi nonꝓbant ut & hicipse panetius quẽ multũ inbis
libris secutus sum Non in terpraetatus & phalereus deme¬
dius quipericlẽ pricipipem graeciae uituperat qđ tantã pecu¬
niã in praeclara illa ꝓpylaea coniecerit sedde hoc genere toto in
his libris quos derep scripsi diligenter ẽ. disputatũ Iotaigitur
ratiqͥtaliũ largitionũ generauitiosa ẽ. Tẽporib: necessana & cũ
ipsũ & ad facultates ac cõmodanda & mediocritate moderan¬
da ẽ. in illo autẽ altero genere largiendi qđ alibera litate ꝓficis¬

Expanded text:
ari; nam pro amplitudine honorum, quos cunctis suffragiis adepti sumusari; nam pro amplitudine honorum, quos cunctis suffragiis adepti sumusnostro quidem anno, quod contigit eorum nemini, quos modo nominavi, sane exiguus sumptus aedilitatis fuit. Atque etiam illae impensae meliores, muri, navalia, portus, aquarum ductus omniaquenova templa verecundius reprehendo propter Pompeium, sed doctissimi non probant, ut et hic ipse Panaetius, quem nultum in his libris secutus sum, non interpretatus, et Phalereus Demetrius, qui Periclem, principem Graeciae, vituperat, quod tantam pecuniam in praeclara illa propylaea coniecerit. Sed de hoc genere toto in iis libris, quos de re publica scripsi, diligenter est disputatum. Tota igitur ratio talium largitionum genere vitiosa est, temporibus necessaria, et tum ipsum et ad facultates accommodanda et mediocritate moderanda est. In illo autem altero genere largiendi, quod a liberalitate proficis
Abbreviated transcription (Latin):
tib: faciundũ ẽ. modo ꝓfacultatib: nosipsi ut fecimus : et si
quando aliqua resmaioratq utilior populari largitione ad quiri¬
tur ut orestinuꝑ prandia insemitis Decuae nomine magno hono¬
rifuerunt: Nemarco quidẽ seio uitio datũ est: qđ incaritate asse mo¬
diũ populo dedit: magna enĩ se &inueterata inuidia Mec turpi
iatura quando erat aedilis nec maxima liberauit sed honori sum¬
monuꝑ nostramiloni fuit : quid gladiatorib emptis reip. causa quaȩ
salute nr̃a continebatur Omnesp. clodii conatus furoresq con¬
pressit  Causaigitur largitionis ẽ siaut necesse .ẽ. aut ut ile in
isis autẽ ipsis mediocritatis regula optima ẽ : .l. quidem philippus
qf. magnouiri ingenio in primisq clarus gloriari s olebat sesine
ullo munere adeptũ eẽ omnia quae baberentur ã plissima : Dice¬
bat autẽ. cotcacurio. Nobis quoque lic& in hoc quo dĩ modo glort¬

Expanded text:
tibus faciundum est, modo pro facultatibus, nos ipsi ut fecimus, et, si tibus faciundum est, modo pro facultatibus, nos ipsi ut fecimus, et, si quando aliqua res maior atque utilior populari largitione acquiritur, ut Oresti nuper prandia in semitis decumae nomine magno honori fuerunt. Ne M. quidem Seio vitio datum est, quod in caritate asse modium populo dedit; magna enim se et inveterata invidia nec turpi iactura, quando erat aedilis, nec maxima liberavit. Sed honori summo nuper nostro Miloni fuit, qui gladiatoribus emptis rei publicae causa, quae salute nostra continebatur, omnes P. Clodi conatus furoresque compressit. Causa igitur largitionis est, si aut necesse est aut utile. In his autem ipsis mediocritatis regula optima est. L. quidem Philippus Q. f., magno vir ingenio in primisque clarus, gloriari solebat se sine ullo munere adeptum esse omnia, quae haberentur amplissima. Dicebat idem Cotta, Curio. Nobis quoque licet in hoc quodam modo glori
Abbreviated transcription (Latin):
erculis : Et seruis & seruorũ simillimis liberis eẽ grata:
Craui uero homini & ea quae fiunt iudicio certo ponderan¬
ti: Trobari possenullo modo : quã quã in tellego in nr̃a ciuita¬
te in ueteras seĩ bonis tẽporib: ut splendor adilitatũ ad¬
optimis uiris postuletur. Itaq &p.cras sus. cognomine di¬
ues : Tũ copiis functus ẽ aedilicio maximo munere : Et pau¬
lo post.l. crassus cũ omniũ hominũ moderatissimoq mutio
magnificentissime aedilitaite functus ẽ. Deinde .c. claudius
a pꝰ ꝑ.f. multi postluculli Hortensius si lanus. omnes au¬
tẽp lentulus me consule uicit superiores hunc ẽ scaurus
imitatus. Magnificentissĩma ueronr̃i pompei munera se¬
cudo consulatu in quib: omnib: quid mihi placeat uides : Vitan¬
da tam̃ suspicio ẽ. a uaritiae : Ma merco homini dutissimo praȩ¬
t̃missio aedilitatis consulatus repulsã attulit : Quare & si postu¬
latura populo bonis uiris si non desiderantib: at tamen adꝓban¬

Expanded text:
erculis et servis et servorum simillimis liberis esse grata, gravi vero homini et ea, quae fiunt, iudicio certo ponderanti probari posse nullo modo. Quamquam intellego in nostra civitase iam bonis temporibus, ut splendor aedilitatum aoptimis viris postuletur. Itaque et P. Crassus cum cognomine dives, tum copiis functus est aedilicio maximo munere, et paulo post L. Crassus cum omnium hominum moderatissimo Q. Mucio magnificentissima aedilitate functus est, deinde C. Claudius App. f., multi post, Luculli, Hortensius, Silanus; omnes autem P. Lentulus me consule vicit superiores; hunc est Scaurus imitatus; magnificentissima vero nostri Pompei munera secundo consulatu; in quibus omnibus quid mihi placeat, vides. Vitanda tamen suspicio est avaritiae. Mamerco, homini divitissimo, praetermissio aedilitatis consulatus repulsam attulit. Quare et, si postulatur a populo, bonis viris si non desiderantibus, at tamen approban
Abbreviated transcription (Latin):
patens hominib: inter ipsos omnib: interomnes societas. haec ẽ : in qua om¬
nium rerum quas ad communem hominum usum natura genuit. est
seruanda communitas. ut quae descripta sunt legib: et iureciuili haec
i tateneantur. ut sit constitutum: equib: ipsis. cetera sic obseruen¬
tur. ut ingrȩcorũ ꝓ uerbio ẽ. amicorum eẽ communia omnia Om¬
nia autem commula hominum uidentur ea qua sunt generis eius
quod ab enni opositum inuna retrans ferri in ꝑmultas potest
FÕMO QUIERRANTI COMITERMONSTRAT UIAM.
Quasi lumen desuolumine accendat: facit nihilt ominus ip¬
siluceat. cum illi accenderit. Vna exresatis prȩcipit ut quie ul¬
quid sine detrimento comemodaripos sit idaribuatur uel igno¬
to Ex quo sunt illa commuia non pribere aqua pro fluente :
pati abigne ignem capere. siqui uelit consiliũ fidele delibe¬
ranti dare : Quae suntiis utilia qui accipiunt danti non mo

Expanded text:
patens hominibus inter ipsos, omnibus inter omnes societas haec est; in qua omnium rerum, quas ad communem hominum usum natura genuit, est servanda communitas, ut, quae discripta sunt legibus et iure civili, haec ita teneantur, ut sit constitutum legibus ipsis, cetera sic observentur, ut in Graecorum proverbio est, amicorum esse communia omnia. Omnium autem communia hominum videntur ea, quae sunt generis eius, quod ab Ennio positum in una re transferri in permultas potest: Homó, qui erranti cómiter monstrát viam, Quasi lúmen de suo lúmine accendát, facit. Nihiló minus ipsi lúcet, cum illi accénderit. Una ex re satis praecipit, ut, quiquid sine detrimento commodari possit, id tribuatur vel ignoto; ex quo sunt illa communia: non prohibere aqua profluente, pati ab igne ignem capere, si qui velit, consilium fidele deliberanti dare, quae sunt iis utilia, qui accipiunt, danti non mo
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ utilitatẽ . ẽẽ cõmunem : quod sita .ẽ. una contine¬
mur omnes & eadem legenaturae : Idq ipsũ suita ẽ : certe
uiolarȩ alterũ naturae lege prohibemur: uerũ autem

Expanded text:
omnium utilitatem esse communem. Quod si ita est, una contineomnium utilitatem esse communem. Quod si ita est, una continemur omnes et eadem lege naturae, idque ipsum si ita est, certe violare alterum naturae lege prohibemur. Verum autem
Abbreviated transcription (Latin):
ficitur hominẽ naturae oboedientẽ. homini nocere non pos¬
se: Dein dequialterũ uiolat ut ip aliquid cõmodi conseque¬
tur aut nibil existimat sefacere cantranaturã aut magis
fugiendã cens & mortẽ pauꝑtatẽ dolorem amissionem
&ĩ liberorũ propinquorũ amicorũ quã facere cuiquã
in iuriã sinibil existimat contranaturã fieri hominib:
uio landis: quid cũ eo disseris qui omnino hominem exa
mine tollat isinfugiendũ id quidem cens& & multo illa
peiora mortẽ pauꝑtatẽ dolorem : er̃at in co quod ullum
aut corporis aut fortunae uitiũ uiis animi grauius ex is¬
tꝓmat ier go unũ deb& ẽẽ. omnib: propositũ ut cadem sit
utilitas unius cuiusq & uniuersorũ quãsi ad sequisq raptet
dissoluetur omnis humana consortio atq &iã si boc natura
praescribit ut homo homini quicũq sit obeã ipsã causa qđ
homo sit consultũ uelit : Necesse ẽ secundũ eandem naturã

Expanded text:
ficitur hominem naturae oboedientem homini nocere non posficitur hominem naturae oboedientem homini nocere non posse. Deinde, qui alterum violat, ut ipse aliquid commodi consequatur, aut nihil existimat se facere contra naturam aut magis fugiendam censet mortem, paupertatem, dolorem, amissionem etiam liberorum, propinquorum, amicorum quam facere cuiquam iniuriam. Si nihil existimat contra naturam fieri hominibus violandis, quid cum eo disseras, qui omnino hominem ex homine tollat? sin fugiendum id quidem censet, sed multo illa peiora, mortem, paupertatem, dolorem, errat in eo, quod ullum aut corporis aut fortunae vitium vitiis animi gravius existimat. Ergo unum debet esse omnibus propositum, ut eadem sit utilitas unius cuiusque et universorum; quam si ad se quisque rapiet, dissolvetur omnis humana consortio. Atque etiam, si hoc natura praescribit, ut homo homini, quicumque sit, ob eam ipsam causam, quod is homo sit, consultum velit, necesse est secundum eandem naturam
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ natura ex celsitas animi & magnitudo Itẽq comittas
iustitiae liberalitas: quã uoluptãs. quã uita quã diuitiae quae
quidem contẽnere & ꝓnihilo ducere c̃õparantẽ cũ utilitate
cõmuni magnianimi & excelsi ẽ De trahere autẽ dealtero suicõ
modi causa magis .ẽ contranaturã quã mors quã dolor quã c&e¬
ra generis eiusdem : Itẽq maius ẽ secundũ naturã pro omnib:
gentib: si fieripossit conseruandis autiuuandis maximos labo¬
res molestiasq suscipere imitantẽ herculem illũ quẽ hominũ
fama beneficiorũ memor inconcilio cȩlestiũ collocauit : quã
uiuere in solitudine. Non modo sineullis molestiis. sed &iã in
maximis uoluptatib ab undantẽ omnib: copiis iut excellas
&iã plu chritudine & uirib :quo circa optimo quisq a splen¬
didissimo ingenio longe illã uita huic ante ponit :Ex quo ef¬

Expanded text:
cundum naturam celsitas animi, et magnitudo, itemque comitas, cundum naturam celsitas animi, et magnitudo, itemque comitas, iustitia, liberalitas; quam voluptas, quam vita, quam divitiae, quae quidem contemnere, et pro nihilo ducere, comparantem cum utilitate communi, magni animi et excelsi est, detmodi causa magis est contra naturam quam mors, quam dolor, quam cetera generis eiusdem. Itemque magis est secundum naturam pro omnibus gentibus, si fieri possit, conservandis aut iuvandis maximos labores molestiasque suscipere imitantem Herculem illum, quem hominum fama beneficiorum memor in concilio caelestium collocavit, quam vivere in solitudine non modo sine ullis molestiis, sed etiam in maximis voluptatibus abundantem omnibus copiis, ut excellas etiam pulchritudine et viribus. Quocirca optimo quisque et splendidissimo ingenio longe illam vitam huic anteponit. Ex quo ef