comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
petitus labor. Quis ille uietus ue da¬
to ordine capillus efflueret ne cõpla¬
titos comaꝵ globos leuis aura cõfũ¬
deret. Que illa contra retroq uenien¬
ciumi fuga quadrupedum ue quid ad¬
uentiae sordis tedolens ac fulgida to¬
ga susciperet uen ĩpressas nigas col¬
lisa remiteret. O uere in aues hoñn
s precipue adolescẽtium curas. quor¬
lum eñ ea mentis auxietas. Ut pla¬
cerenius scilicet oculis alienis Et qͦe
nrui nõ auu racione s uulgi furo¬
re moderari et in consiliũ uite nr̃e il¬
los admmiitere quorum nob̃ uita con¬
temptin est. neno cicatricosum t̾go
ducẽ. Nemo gub̾natorẽ naufragiis
insignem eligit. Illos leginus ques
nuram᷑. Illis solemus nr̃a cõmittere
quos rerum suatum adiunustracio
claros facit. Itaq uulgus ĩsanũ cuiꝰ
mores rideas cuius ouinem opuno¬
nem uitamq despicias in moribus
tius sequi plusꝙͣ uulgarit̾ insamẽtis
est. Ut eiũ ceptum sequat cesset am¬

Expanded text:
petitus labor; quis ille metus ne dapetitus labor; quis ille metus ne dato ordine capillus efflueret, ne complacitos comarum globos levis aura confunderet; que illa contra retroque venientium fuga quadrupedum, nequid adventitie sordis redolens ac fulgida toga susciperet neu impressas rugas collisa remitteret. 13 O vere inanes hominum sed precipue adolescentium curas! quorsum enim ea mentis anxietas? ut placeremus scilicet oculis alienis. Et quonostrum non animi ratione sed vulgi furore moderari et in consilium vite nostre illos admittere quorum nobis vita contemptui est. 14 Nemo cicatricosum tergo ducem, nemo gubernatorem naufragiis insignem eligit; illos legimus quos miramur, illis solemus nostra committere quos rerum suarum administratio claros facit. Itaque vulgus insanum, cuius mores rideas, cuius omnem opinionem vitamque despicias, in moribus tuis sequi, plusquam vulgariter insanientis est. 15 Ut enim inceptum sequar, cesset am
Abbreviated transcription (Latin):
septimũ annũ siles. Tempꝰ est ut
loqui posse aliquid incipias uł si p̾
ommb silencium dulce est michi
uł in silencio respondeas. ¶Memini¬
sti frat̾ qualis olim rerum urãrum
status erat. et aunnos uros ꝙͣ labo¬
tiosa dulcedo et quantis amaritu¬
dimbus aspetsa torquebati menũsti
puto ut nũc et libertati tue cõgau¬
deas et frat̾ne condoleas seruituti q̃
me adhuc solitis compedibus arctã
ti iam cultrũ lateri iam laqueuin col¬
lo parat. ꝑegisset q iam pridẽ ni libe¬
ratoris tui dextra que te fuicio eremit
me cib interitu defendisset. Orcibis fr̃
ut me quoq iam tandem lib̾tati re¬
stituat. et uno uentre progressos pan
fine felicitet. et si p̾ire debueram
nõ pudebit sequi. ¶ Meumsti ĩꝙͣ
quis ille et ꝙͣ superuacuus exquisi¬
tissime uestis uitor qui me hactenus
fateor s in dies solito ninus actom¬
tum ht̃. quod illud induendi ereũdi¬
q fastidium et mane ac uesperi re¬

Expanded text:
septimum annum siles. Tempus est ut septimum annum siles. Tempus est ut loqui posse aliquid incipias, vel si pre omnibus silentium dulce est, michi vel in silentio respondeas. 11 Meministi, frater, qualis olim rerum nostrarum status erat et animos nostros quam laboriosa dulcedo et quantis amaritudinibus aspersa torquebat; meministi, puto, ut nunc et libertati tue congaudeas et fraterne condoleas servituti, que me adhuc solitis compedibus arctatum tenens, iam cultrum lateri iam laqueum collo parat, peregissetque iampridem ni liberatoris tui dextera, que te servitio exemit, me ab interitu defendisset. Orabis, frater, ut me quoque iantandem libertati restituat et uno ventre progressos pati fine felicitet, et si preire debueram, non pudebit sequi. 12 Meministi, inquam, quis ille et quam supervacuus exquisitissime vestis nitor, qui me hactenus, fateor, sed in dies solito minus, attonitum habet; quod illud induendi exuendique fastidium et mane ac vesperi re
Abbreviated transcription (Latin):
la ridicula. ꝑ multa et uaria corpo¬
rũ uolutacio aumarũ et reuascens
debellatore pħs yliati belli restis eu¬
forbius. deinq famosa illa meteurroi¬
roicie quem nuror sequi platouem
uł anstotilem potuisse. S magis un¬
ror ongenem qui eandem complecti
insus insamam ad ip̃o miratore suo
et laudatore Ieromno et a reliquis
uen sectatondus meruit in fine damp
nan Uerum ue prchagore occursus
me demare coegent uit ille tuiuscũ¬
q igemi morum illa etate grauis¬
simorum fuit clarissimeq modestie.
cilio ascriptus est. domus ens apd̃
posteros pro templo hĩta. huius gͦ
prima institutio quenam fuic: nẽ¬
ꝑe ut discipuli sun quĩquẽmo sile¬
rent. p̾clare. Stultum est enumm pͥus
loqui uelle ꝙͣ distas. Cetenui ad a
mouendũ oni nõ dicam custodiaui
q̃ amouenda nũꝙͣ est s repãgulũ
quinq tempꝰ annorum sufficiens
ertimauit. Tu u̾o si rite computo ĩ
seruitio ihũ xp̃ĩ et in scola eius iã

Expanded text:
la ridicula per multa et varia corpola ridicula per multa et varia corpora volutatio animarum et renascens de bellatore philosophus yliaci belli testis Euphorbius; denique famosa illa METEMPSIKOSIS, quam miror sequi vel Platonem vel Aristotilem potuisse; sed magis miror Origenem, qui eandem complecti visus insaniam, ab ipso miratore suo et laudatore Ieronimo et a reliquis veri sectatoribus meruit in fine damnari. 9 Verum, ne Pithagore occursus me deviare coegerit, vir ille cuiuscunque ingenii, morum illa etate gravissimorum fuit clarissimeque modestie;cilio ascriptus est; domus eius apud posteros pro templo habita. Huius ergo prima institutio quenam fuit? nempe ut discipuli sui quinquennio silerent. 10 Preclare. Stultum est enim prius loqui velle quam dimovendum ori, non dico custodiam, que amovenda nunquam est, sed repagulum, quinque tempus annorum sufficiens extimavit; tu vero, si rite computo, in servitio Iesu Cristi et in scola eius iam
Abbreviated transcription (Latin):
me. letumq. labor q postremo non
iugeus iauitor orci ossa suꝑ recudans
antro semesa cruento: quicꝙͣͥ aliud
ad ext̾rendum corda mortalium poe¬
tarum ingeniis cogitatum est. Neq
plus coustancie tribuent aduersus
omnemi t̾rificũ hculi suo iupiter adul¬
terio pr̃ ꝙͣ tibi uatus ungue pater
onũum et̾mus qui rectas in se sperã¬
cium respicit et adiuuat uolũtates
Que cum ita siit siue metu iam tu¬
orum uoces audire et si quid uacui
tẽporis uit̾ eccupaciones optrinas af¬
fulserit et respondere breue aliquid
potes. Patere autem me secularibus
tecum uti restimonus quib nõ solũ
ambrosius et augustins nr̃ ac Ie¬
rouimꝰ abundant. s et apłs paulus
uti interdumi nõ erubuit neo cellu¬
le tue additum prohibeas que et
ore meo digua sunt et tus autibe
nõ indigna. ¶ Pythagoras pacuti
uix iugenii suit s curus acumen
longe relicta u̾itate sepe usq ad
aules iepricis penetraret. Huic il¬

Expanded text:
me, lethumque laborque, postremo non me, lethumque laborque, postremo non ingens ianitor Orci Ossa super recubans antro semesa cruento, et quicquid aliud ad exterrendum corda mortalium poetarum ingeniis cogitatum est. 6 Neque plus constantie tribuerit adversus omne terrificum Herculi suo Iupiter adulterio pater, quam tibi natus virgine pater omnium eternus, qui rectas in se sperantium respicit et adiuvat voluntate. 7 Que cum ita sint, sine metu iam tuorum voces audire et, siquid vacui temporis inter occupationes optimas affulserit, et respondere breve aliquid potes. Patere autem me secularibus tecum uti testimoniis, quibus non solum Ambrosius et Augustinus noster ac Ieronimus abundant, sed et apostolus Paulus uti interdum non erubuit, neque cellule tue aditu prohibeas que et ore meo digna sunt et tuis auribus non indigna. 8 Pithagoras peracuti vir ingenii fuit, sed cuius acumen longe relicta veritate, sepe usque ad aniles ineptias penetraret. Hinc il
Abbreviated transcription (Latin):
utilis sit mĩme ĩportunus esse de be¬
bit. Neq enu tr̾ro ut olim si xpĩ
iam mnles es longua milicia pro¬
batus. Gracias ago illi qui tanto
te bouore dignatus est et ut sepe
alias ex agunue medio adu̾sarim
ꝓcumi insignem trausfugam ad sua
signa conu̾tit. Prius ergo uere bar
m̃tempestmnas tibi uoces ingerere
demceps secutum te securus ipẽ com¬
pello. Incipientibus forudolosa sũt
omina. Multa q̃ tiuiunus pueri ado¬
lescentes risimus. Militem mexptũ
strepitus omĩs ex auimat duratus
bellis uullo fragore concutitur. Rudis
uauta primo uentoꝵ muriuure t̾res᷑.
Gub̾uator autiquus qui tociẽs fatiscẽ
re. S pero auteni in illa qui te ab ut̃o
mattis tuc ad hoc laboriosum certe
s gloriolum assinupsit ut ꝑ uarias
difficultates tutus in patriam pro¬
ueuires qd̾ uulla te amplius rerim
facies mouebit. nõ luctus. nõ cute.
nõ morbi. nõ senectus. nõ uietus. nõ
faines. nõ egestas. t̾ribiles insu for¬

Expanded text:
utilis, sic minime importunus esse debeutilis, sic minime importunus esse debebit. Neque enim tyro ut olim, sed Cristi iam miles es longa militia probatus gratias Illi qui tanto te honore dignatus est et ut sepe alias, ex agmine medio adversarum partium insignem transfugam ad sua signa convertit. 4 Prius ergo verebar intempestivas tibi voces ingerere; deinceps securum te securus ipse compello. Incipientibus formidolosa sunt omnia; multa que timuimus pueri, adolescentes risimus; militem inexpertum strepitus omnis exanimat, duratus bellis nullo fragore concutitur; rudis nauta primo ventorum murmure terretur, gubernator antiquus qui totiens fatiscentre. 5 Spero autem in Illo qui te ab utero matris tue ad hoc laboriosum certe sed gloriosum iter assumpsit, ut per varias difficultates tutus in patriam pervenires, quod nulla te amplius rerum facies movebit, non “luctus” non “cure” non “morbi” non “senectus” non “metus” non “fames” non “egestas”, Terribiles visu for
Abbreviated transcription (Latin):
or g̾inane longeuo sileucio
fiuem ponere. quod si forsan
oblunosi anin iudiciũ arrbittaris
falleris. Non prius te ꝙͣ me met ip¬
sum obliuiscar. Tnim hactenus ty¬
rocuni tui quietẽ int̾mupere fugere
te screpitum. amare silencuu scie¬
bam me u̾o si semel inciperem haud
facile desiturũ Is amor tu est. ea
rerum tuarum adinticio. Eduob
igitur extrenus nõ quod michi gra¬
tuis s quod tibi tranquillius elige¬
bam. Nutit ut uerum fatear nõ tã
tibi ꝙͣ michi consulturus ad scribẽ¬
dumi uenio. Quid eĩ tu ẜmũculis
meis eges qui celeste iter ingressꝰ
angelicis assidue colloquiis reccea¬
ris. Felir anum fortunatusq ꝓpo¬
siti qui mũdum tñ maruue blan¬
dientem medio etatis flore sic sꝑ¬
uere potiusti int̾q sirenum ucces
obstructa tutus aure transire. dum
gͦ te alloquor ip̃e res meas ago. si
forte uł sic sacro ardori tuo ad mo¬
tumi corpens et longo gelatum si tu
pectustulum menu nicalesceret. Ti¬
bi autem clamore mens ut nũme

Expanded text:
or germane, longevo silentio finem ponere, quodsi forsan obliviosi animi indicium arbitraris, falleris; non prius te quam memet ipsum obliviscar. Timui hactenus tyrocinii tui quietem interrumpere; fugere te strepitum, amare silentium sciebam; me vero si semel inciperem, haud facile desiturum; is amor tui est, ea rerum tuarum admiratio. E duobus igitur extremis non quod michi gratius, sed quod tibi tranquillius eligebam; nunc ut verum fatear, non tam tibi quam michi consulturus ad scribendum venio. 2 Quid enim tu sermunculis meis eges, qui celeste iter ingressus angelicis assidue colloquiis recrearis? felix animi fortunatusque propositi, qui mundum tum maxime blandientem medio etatis flore sic spernere potuisti interque Sirenum voces obstructa tutus aure transire. 3 Dum ergo te alloquor, ipse res meas ago, si forte vel sic sacro ardori tuo admotum torpens et longo gelatum situ pectusculum meum incalesceret; tibi autem clamor meus ut minime
Abbreviated transcription (Latin):
Cetetum hic nũt amui labor et ue¬
beniens non magis ueorum ꝙͣ mũ¬
di malorum recordacio ante oculos
michi constituit gerardũ tartusi¬
ensem aouachum g̾iauũ meum
uitum uirumq me iuidice felicissi¬
niũ et has omnes. quibus assidue
quatinuir iuiserias suꝑgressum mͥ
guoq sempit̾num ĩpperiũ qui me ĩ
fluctibus laborante portum teneat
et lumanas ab alto despiciat teui¬
pestutes. Illi ergo scribere uisum est.¬

Expanded text:
Ceterum hic nunc animi labor et veCeterum hic nunc animi labor et vehemens non magis meorum quam mundi malorum recordatio ante oculos michi constituit Gerardum cartusiensem monachum, germanum meum unicum virumque, me iudice, felicissimum et has omnes, quibus assidue quatimur, miserias supergressum, michi quoque sempiternum improperium, qui me in fluctibus laborante portum teneat et humanas ab alto despiciat tempestates. Illi ergo scribere visum est
Abbreviated transcription (Latin):
nec longo serione opus est. ꝓsua¬
dere michi uequeo te ullo modo
tot litteris meis nil responsurũ
esse si uiueres. occurrit aũt illud
nõ potuisse michi tanti aunici
mortem si uera esset duucius oc¬
cultan quibusdam adhuc ex his
tia qui amitis molesta nõ nũci¬
aut trahunt qz ae dissimulant
ue uideantut auctores esse misie
quasi iiserius quicꝙͣ sit ꝙͣ esse
iiserimi nec sentire In hoc t̾mo
positus quonani flectar intertus
sum. Sicut enmi quid cupiaui scio.
sic uescio quid sperem. quo fit ut
nura michi ĩ animo rebellantiũ
cogincionum turba ꝯsurgat ad
omuem eium inte mee modum
non leue momentum mors aut
inta tua est. Et uite quidem tue
speni michi p̾stat etas modestia
ut memorant tursus infame
qui si quid amiticie uł fidei usꝙͣ
est quisquis ncorũ hoc legis
his me tam mestis aibagibus
ꝑ omnes celicolas oro te libera et qͥcͥ
est aperte rescribito assueto iam tri¬
stibus et uil iocundius expectanti.

Expanded text:
nec longo sermone opus est. 3 Persuanec longo sermone opus est. 3 Persuadere michi nequeo te ullo modo tot literis meis nil responsurum esse, si viveres; occurrit autem illud, non potuisse michi tanti amici mortem, si vera esset, diutus occultari, quibusdam adhuc ex his tia, qui amicis molesta non nuntiant trahuntque ac dissimulant, ne videantur auctores esse miserie, quasi miserius quicquam sit quam esse miserum nec sentire. In hoc trivio positus quonam flectar incertus sum. 4 Sicut enim quid cupiam scio, sic nescio quid sperem; quo fit ut mira michi in animo rebellantium cogitationum turba consurgat; ad omnem enim vite mee modum non leve momentum mors aut vita tua est; et vite quidem tue spem michi prestat etas modestia ut memorant, rursus infame.quin siquid amicitie vel fidei usquam est, quisquis amicorum hec legis, his me tam mestis ambagibus, per omnes celicolas oro te, libera et quicquid est, aperte rescribito, assueto iam tristibus et nil iocundius expectanti. 6
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝙͣ satis distulisse. bonis nũꝙͣ
satis festinasse uidebetis. Sat cãe
est ut his gaudium illis penam
uł si rescipisc̾e malueñt ueniam
laturus acceleres. Solus enim es
cui deus oumpotens ĩt̾rupti esilii
mei dilatam gloriam reẜuauit.
Iiͦ. kl. martias. pataui.
Soccatem suñ amica dubitatõ de
mur. leuissima formdamus atq
ut̃ ego nunc nõ leuia sed falsa
formdem. fateor enim me de inita
tua in ceteris opimionib fluctu¬
deus solus et nullus omio hoñn
uocant quam uitare nõ possunt.
cumi tamen ut sapienciorib pla¬
cet ml morte melius. nuil equnius
qͥ his compedibus ab solutos in et̃¬
num lib̾tatem asẜit. uerum qr
res mbigna est ualde et soli ut
arbitror deo uota et si in coĩbus
disputacionibus de amme statu
non uereamm afferte quod rõ co¬
lorata suggesẜit ubi certitudo ta¬
men q̃ritur tucius reor suspẽdisse
sentenciam. huius ergo difficul¬
tatis scopulum p̾f̾uectus ꝓcedo.

Expanded text:
nunquam satis distulisse, bonis nunquam nunquam satis distulisse, bonis nunquam satis festinasse videberis, sat cause est ut his gaudium, illis penam vel si resipiscere maluerint, veniam laturus acceleres. Solus enim es cui Deus omnipotens interrupti consilii mei dilatam gloriam reservavit —’. VI Kal. Martias, Patavi. 2 Ad Socratem suum, amica dubitatio de mur, levissima formidamus, atque utinam ego nunc non levia sed falsa formidem. Fateor enim me de vita tua incertis opinionibus fluctuDeus solus et nullus omnino homivocant quam vitare non possunt, cum tamen, ut sapientioribus placet, nil morte melius, nil equius, que his compedibus absolutos in eternam libertatem asserit. 2 Verum quia res ambigua est valde et soli, ut arbitror, Deo nota, etsi in comunibus disputationibus de anime statu non vereamur afferre quod ratio colorata suggesserit, ubi certitudo tamen queritur, tutius reor suspendisse sententiam. Huius ergo difficultatis scopulum pretervectus, procedo;
Abbreviated transcription (Latin):
et̾ne ueniorie seremssimus aius
tinis cu si ad erplenda q̃ sacca mẽte
conceperat uite spacium suffecisset
u̾sa rerum sorte et afflictos hostes
et me regnantem et lib̾rimos yta¬
ne populos ac felicissimos reliquis¬
set. Spectat ille nũc celorum per¬
pes incola. dies computat. horas¬
q dmumerat. teq miecum increpi¬
taus alloquitur Nemo amãtissi¬
me quo superstite nec bonor spes
nec ego totus interii Nouiam nra
tei publice propoĩtum qd mea n¬
mors mundo ꝙͣ michi dampinosior
p̾uertit et inefficacem anum mei
celum pari ardore prosequere. Se
felicius s letius Incipere Ne mo¬
reris et nr̃i menior. Scitote ẽẽ mor¬
talem .I. celen et gaudentia alpiũ
daustra transcende Roma spõsũ.
sospitatorem sirum uocat italia.
et tius pedibus tangi cupit. Ex¬
pectant te leti colles ac flumina.
Expectant urbes et opida. Ex pec¬
tant bonorum agnima. Et si te
uil aliud urgeret insi ꝙ malis

Expanded text:
eterne memorie serenissimus avus eterne memorie serenissimus avus tuus, cui si ad explenda que sacra mente conceperat, vite spatium suffecisset, versa rerum sorte et afflictos hostes et me regnantem et liberrimos Italie populos ac felicissimos reliquisset. Spectat ille nunc celorum perpes incola, dies computat horasque dinumerat teque mecum increpitans alloquitur: — Nepos amantissime, quo superstite nec bonorum spes nec ego totus interii, Romam nostrreipublice propositum, quod mea mors, mundo quam michi damnosior, prevertit, et inefficacem animi mei zelum pari ardore prosequere, sed felicius sed letius. Incipe; ne moreris; et nostri memor scito te esse mortalem. 26 I celer et gaudentia Alpium claustra transcende; Roma sponsum, sospitatorem suum vocat Italia et tuis pedibus tangi cupit; expectant te leti colles ac flumina, expectant urbes et oppida, expectant bonorum agmina; et si te nil aliud urgeret nisi quod malis
Abbreviated transcription (Latin):
prinus et piculi nouitate memora¬
bilis nrĩs ardentib hostium fines
muadere. et hanibalem y̾talie tũc
galliarumq et hyspanie uictorem
ac iam toaus orbis imprum tumi¬
da mente u̾santem hinic in detrac¬
tum illic arius uicere. Tibi nulla
quidem transeunda sunt maria. nuil¬
lus hanibal mucendus. ꝓnũ it̾. pla¬
na et apta sunt omnnia. Que euĩ
oblerata quidem putant pñtie tue
tonitai patescent. Ingens iisi re¬
spins noue tibi glorie caupus ostẽ¬
ditur. Ingredere fortit̾. intrepide iu¬
storum comes et adnitor principũ
d̃s aderit aderunt ariuate bonorũ
acies duce te lib̾tatem ꝑditau re¬
poscentes ¶ Possem nũc exẽplis
te sollicitare ꝯtitiriis eorum qui glo¬
nosa pͥmordia se mortis seu ĩsignis
cinulpiam impedimenti obite ne¬
quaꝙͣ ad exitum ꝓduxerũt. S ubi
domestica suppetunt ext̾u̾a nõ que¬
rimus. Unus tibi non procul nou
ex annalibus querendus unus tͥ
pro omnibus satis enit. Henricus

Expanded text:
primis et periculi novitate memoraprimis et periculi novitate memorabilis, nostris ardentibus hostium fines invadere et Hanibalem, Italie tunc Galliarumque et Hispanie victorem ac iam totius orbis imperium tumida mente versantem, hinc vi detractum illic armis vincere. 23 Tibi nulla quidem transeunda sunt maria, nullus Hanibal vincendus; pronum iter, plana et aperta sunt omnia; que enim obserata quidam putant, presentie tue tonitru patescent. Ingens, nisi respuis, nove tibi glorie campus ostenditur; ingredere fortiter intrepide; iustorum comes et adiutor principum, Deus aderit; aderunt armate bonorum acies duce te libertatem perditam reposcentes. 24 Possem nunc exemplis te solicitare contrariis eorum qui gloriosa primordia seu mortis seu insignis cuiuspiam impedimenti obice nequaquam ad exitum perduxerunt; sed ubi domestica suppetunt, externa non querimus. 25 Unus tibi, non procul, non ex annalibus querendus, unus tibi pro omnibus satis erit: Henricus,
Abbreviated transcription (Latin):
lium opera decet esse mortalia ĩ
labores meos irtepsit aliena se¬
guities. Ac ue lacruabile ordiar
hystoriam quorsum res redietit
indes. En michi ꝓpe iam despetãti
diumitus destinatus quid cesłai. qͥd
cogitas: quid expectas: Nunꝙͣ aut
ego tui egencior aut tu ad openi fe¬
rendam apcior aut Romanus pontifer
cdemencior aut expectacio ppłoꝵ ma¬
ior aut fauor dei et homnuũ ppẽsior
aut illustrior res agenda. Differs:
Iuiunca semper magnis mora priu¬
cipiis/ Moueant amiũ tuum erẽpla
darissima eorum qui nichil ĩ semũ
differentes oblatan seuel occasio¬
uemi impig̾rime rapuerũt aleran¬
der macedo ea etate qua nũc es ori¬
ente pertato indoꝵ regna pulsabat
Eadem hac etate tua scipio affrican
ĩ affricam transg̾ssus senũ ꝙͣuis
retrahente sentencia mtanti iam
et rumam iumanti impio pias ad¬
hibuit manus acq incredidili uir¬
tute impendens michi iugumi car¬
thagniense discussit. Magna res ĩ

Expanded text:
lium opera decet esse mortalia, in lium opera decet esse mortalia, in labores meos irrepsit aliena segnities, ac ne lacrimabilem ordiar historiam, quorsum res redierint, vides. 20 Tu michi prope iam desperanti divinitus destinatus, quid cessas, quid cogitas, quid expectas? Nunquam aut ego tui egentior aut tu ad opem ferendam aptior aut Romanus Pontifex clementior aut expectatio populorum maior aut favor Dei et hominum propensior aut illustrior res agenda. Differs? inimica semper magnis mora principiis. Moveant animum tuum exempla clarissima eorum qui nichil in senium differentes oblatam semel occasionem impigerrime rapuerunt. 21 Alexander Macedo ea etate qua nunc es, Oriente pererrato Indorum regna pulsabat,Eadem hac etate tua Scipio Africanus in Africam transgressus, senum quamvis retrahente sententia, nutanti iam et ruinam minanti imperio pias adhibuit manus atque incredibili virtute impendens michi iugum carthaginiense discussit. 22 Magna res in
Abbreviated transcription (Latin):
Ego carras. egyptum. ꝓsidem. ara¬
biã. pontũ et utramq armenã
et galaciam et cappadociam et tra¬
chiam et mauꝵ litus et ethropi¬
tas areuas. Ego libie campos et
hyspanie. Ego libie aquas sexci¬
as. Ticimum. Trebiam. Transime¬
num. cãnas et claras psico cruore
Termophilas. Ego damibium ⁊
rhenum uidum et ydaspem. Roda¬
mini et hyberum. Enfrattem.
Tigrim. gangem. mlũ. hebrum.
Tanayni et ararem. Ego Thaux
et olimpum. Ego caucasũ ⁊ athlã¬
ta. Ego Iomium et egeum scichi¬
cum atq ciupatiũ mate. Ego hel¬
lespontiacum sinũ et emboitas
angustias. Ego adriaticũ ac thir¬
renum. deuiq ꝑdomitũ nrĩs clas¬
sibus occeanum hostrũ sumul et
natorum sanguĩe cruentam. ut
tautani scilicet bollorum pax ẽt¬
ua sequeretur et ꝑ multoꝵ ma¬
nus ad te uenturum stabiliretur
impium. Nec mea me fefellit ĩ¬
tencio. Uoti compos omnia sub pe¬
dibus meis uidi. Iude sensim
nescio quonã modo nisi qr morta¬

Expanded text:
ego Carras Egiptum Persidem Araego Carras Egiptum Persidem Arabiam Pontum et utranque Armeniam et Galatiam et Cappadotiam et Trachiam et maurum litus et ethiopicas arenas; ego Lybie campos et Hispanie; ego Aquas Sextias Ticinum Trebiam Transimenum Cannas et claras persico cruore Termophilas; 18 ego Danubium et Rhenum, Indum et Hydaspem, Rodanum et Hiberum, Eufratem Tigrim Gangem Nilum et Hebrum, Tanaim et Araxem; ego Taurum et Olimpum; ego Caucasum et Atlanta; ego Ionium et Egeum scithicum atque carpathium mare; ego hellespontiacum sinum et euboicas angustias; ego Adriaticum ac Thirrenum, denique perdomitum nostris classibus occeanum, hostium simul et natorum sanguine cruentavi, tantam scilicet bellorum seriem pax eterna sequeretur et per multorum manus ad te venturum stabiliretur imperium. 19 Nec mea me fefellit intentio; voti compos, omnia sub pedibus meis vidi. Inde sensim nescio quonammodo, nisi quia morta
Abbreviated transcription (Latin):
deniq t̾rarum orbem bellis ⁊ uic¬
toriis pagram multo sudore mł¬
to sangume multoq confilio sur¬
gentis impii fundamenta cõmu
ua. Ego primũ lib̾tatis autorẽ
Srutũ dum michi obsequitur in¬
terfectis filiis supbo hosti mutius
emorientem uulnerib asperi. Ego
natantes aruiatũ uirum et ĩer¬
mem puellam stupui. Ego pium
canuilli exilium et cuisoris labori¬
osam nuliciam et ĩcomptũ curu
caput et electum ab aratto con¬
sulem et ruricolam dictatorem
et regiam fabricu paupertatem et
publicole clarum fimꝰ et insolitam
unientis curcii sepulturam et glo¬
riosum carcerem atilii. et insigni
denocionis nabitu procunbentes
decios. Et coruim spectabile duel¬
lum et ruitẽ pr̃. durũ filio torqua¬
tum et profusum una fabiorum
sauguinẽ. et attonitũ porseuam
et fumantem generosam mucu
syfacis amenciam et ligurũ dif¬
ficultates et bella samuitica et
timbrorum motus. et macedonũ
minas et punichas fraudes ptuli.

Expanded text:
denique terrarum orbem bellis et vicdenique terrarum orbem bellis et victoriis peragravi, multo sudore multo sanguine multoque consilio surgentis imperii fundamenta communiens; 16 ego primum libertatis auctorem Brutum, dum michi obsequitur, interfectis filiis superbo hosti mutuis commorientem vulneribus aspexi; ego natantes armatum virum et inermem puellam stupui; ego pium Camilli exilium et Cursoris laboriosam militiam et incomptum Curii caput et electum ab aratro consulem et ruricolam dictatorem et regiam Fabritii paupertatem et Publicole clarum funus et insolitam viventis Curtii sepulturam et gloriosum carcerem Atilii et insigni devotionis habitu procumbentes Decios et Corvini spectabile duellum et mitem patri durum filio Torquatum et profusum una Fabiorum sanguinem et attonitum Porsennam et fumantem generosam MutiiSiphacis amentiam et Ligurum difficultates et bella samnitica et Cimbrorum motus et Macedonum minas et punicas fraudes pertuli;
Abbreviated transcription (Latin):
nupone. Iuuentus ladori apta. ocio
senectus. Profecto autem ex omibꝰ
optins ac lanitissinis curis tuis
nulla granior ꝙͣ ut ycalicum orbẽ
tranquilla pace componas. Ea sar¬
cuia hunis ei suribus par est ce¬
tera lemiora ꝙͣ ut tantum et gene¬
rosum auimum occupare mereñtͦ
hoc igitur pͥmum fac. reliqua su¬
um tempus inuenient qͣꝙͣ placa¬
ta ad plenum et compoĩta ytalia
nichil aut modicum putẽ negocii
superesse. finge mĩc amino almã
te romane urdis effigiem uidere.
Cogita matronam euo grauem
sparsa canicie auctu lacero pal¬
lore miserabili s infracto aumo
et excelso pͥstine nõ ĩmemorem
maestatis ita tecum loqui. Ego
cesar ne desperis etatem meam
multa olim potui. multa gessi. Ego
leges condidi. Ego annũ ꝑtita sũ.
Ego docui milicie disciplinsuti. Ego
quingentis annus in ytalia cõfũp¬
tis ducentis ordinem sequentib
cius rei fide dignissum testes st̃.
Asiam. affricam. Europam. totũ

Expanded text:
impone; iuventus labori apta, otio impone; iuventus labori apta, otio senectus; profecto autem ex omnibus optimis ac sanctissimis curis tuis nulla gravior quam ut italicum orbem tranquilla pace componas; ea sarcina huius evi viribus par est, cetera leviora quam ut tantum et tam generosum animum occupare mereantur. 14 Hoc igitur primum fac, reliqua suum tempus invenient, quanquam placata ad plenum et composita Italia, nichil aut modicum putem negotii superesse. Finge nunc animo almam te Romane urbis effigiem videre; cogita matronam evo gravem, sparsa canitie, amictu lacero, pallore miserabili, sed infracto animo et excelso, pristine non immemorem maiestatis, ita tecum loqui: 15 ‘Ego, Cesar, — ne despexeris etatem meam — multa olim potui, multa gessi; ego leges condidi, ego annum partita sum, ego docui militie disciplinam, ego quingentis annis in Italia consumptis, ducentis ordine sequentibus — cuius rei fide dignissimi testes sunt— Asiam Africam Europam totum
Abbreviated transcription (Latin):
buisset. et quid hinc sperare debeas
impetator pͥmem tr̃roci auspicio
prouideres. adde ꝙ nullius uñqͣ
exterm principis aduentum letius
expectauit italia ut que nec ali¬
unde remedium nulueribus suis
sperat uec tuũ tanq auenigene i¬
gum tuuet. hoc singulare si nescis
ht̃ apud uos marestas tua. Quid
enum uerear loqui quod sentio ⁊ qd̃
indice te probari posse confido. Miro
quidem dei fauore mĩt pͥmũ in te
nob̾ post tot secula mos patrius et
augustus ñr est redditus. Te enĩ
ut libet sibi g̾mani uendicent. uos
te y̾talicum arbitramur. Propera
igitur quod sepe iam dixi et sepius
est dicendum propem. Scio tibi ac¬
benem̾̃utam italiam tui desiderio
poscimꝰ tui sỹderei uultus intuitũ
larolum nostrum alloquar sicut
sapiens non negabis. Noli obsecco
iaborem fugere. ⁊ ram qui laborem
fugit fugit et gloriam et uirtutẽ
ad quas nũꝙͣ insi arduo et labo
ti p̾utilide et forcioribus humeris

Expanded text:
buisset, et quid hinc sperare debeas buisset, et quid hinc sperare debeas imperator, primevi tyrocinii auspicio provideres. 10 Adde quod nullius unquam externi principis adventum letius expectavit Italia ut que nec aliunde remedium vulneribus suis sperat nec tuum tanquam alienigene iugum timet. Hoc singulare, si nescis, habet apud nos maiestas tua; quid enim verear loqui quod sentio et quod iudice te probari posse confido? miro quidem Dei favore nunc primum in te nobis post tot secula mos patrius et Augustus noster est redditus; te enim utlibet sibi Germani vendicent, nos te italicum arbitramur. 11 Propera igitur, quod sepe iam dixi et sepius est dicendum; propera. Scio tibi acbenemeritam Italiam tui desiderio poscimus, tui siderei veltus intuitum Carolum nostrum alloquar, sicutsapiens, non negabis», noli, obsecro, laborem fugere; nam qui laborem fugit, fugit et gloriam et virtutem, ad quas nunquam nisi arduo et laborti prevalide et fortioribus humeris
Abbreviated transcription (Latin):
gulos dies magni extima. Ea te
tatumi nr̃arum mibila speratum
narum solicitudo terum. Ron te
cogita. Illic natus. hic mitritus. Il
membra hic ipsum caput ĩuenies
mouarchie. Nullus gͥ igname lo¬
cus est ut ad mitũ cuncta succedãt
magnũ fuit tautaꝵ recum fragiẽ¬
ta colligere. Sencio quidemi nouita¬
tem retum ouiñim esse suspectami
led ad noua non trahens neq tibi
aliter ytalici q̃ getuiania uota est.
ab infancia enim tua nob̃ diumu¬
tate ꝓpicia repromissus altum in¬
diti patris it̾ mira indole ꝓsecutus
sub eo et italicas uibes et mores bo¬
uiim et t̾rarum situs et glorio¬
se rudimenta milicie didicisti quĩ
eciam ad huc puer quid plus q̃ hu¬
mane uirtutis fu̾it p̾claras hic se¬
pe uictorias merinsti sub quibus ⁊¬
si magna erant que gerebas iuiio¬
ra tamen puetilis expedicionis i¬
sterio uelabantur ne scilicet eam
patriam uir tuneres que tib pu̾o
tantarin uictoriaꝵ mat̾iam pre¬

Expanded text:
gulos dies magni extima; ea te gulos dies magni extima; ea te tatum nostratum nubila speratum narum solicitudo rerum, non te cogita. Illic natus, hic nutritus; illmembra, hic ipsum caput invenies monarchie. Nullus igitur ignavie locus est, ut ad nutum cunta succedant; magnum fuerit tantarum rerum fragmenta colligere. 8 Sentio quidem novitatem rerum omnium esse suspectam; sed ad nova non traheris, neque tibi aliter Italia quam Germania nota est. Ab infantia enim tua, nobis divinitate propitia repromissus, altum incliti patris iter mira indole prosecutus, sub eo et italicas urbes et mores hominum et terrarum situs et gloriose rudimenta militie didicisti. 9 Quin etiam adhuc puer — quod plusquam humane virtutis fuerit — preclaras hic sepe victorias meruisti, sub quibus, etsi magna erant que gerebas, maiora tamen puerilis expeditionis mysterio velabantur, ne scilicet eam patriam vir timeres, que tibi puero tantarum victoriarum materiam pre
Abbreviated transcription (Latin):
tum ceruis uidebis tuas itidem res
et ꝙ̃uis integ̾cima etas tua sit est
tamen instabilis assidueq uolat
ac rapitur. Itaq nõ sencientẽ oĩs
te nisenrum dies tendit. dũ circũ¬
spicis dum cuntaris ĩpuisa furtim
adent canicies. alu forte dubitas
ne aute tempꝰ incepis ad quod ꝑa¬
gendum ure humane uite longis¬
sinũ tempus intelligis suffectire.
Neq enui nulgaris aut mediocris
tibi uegocii cura est. Romanũ tmp¬
num multis diu iactatũ tempesta¬
tibus sepe delusam et pene iam
piectam speui salutis in tua tandẽ
uictute reposunt et post ĩnunieros
casus sub umbraculo tui nominus
utrũq respirat. sed sola iam spe
diucius pasci nequit. Sentis quan¬
tam et q̃ piam curaꝵ sarciuam
suscepisti. Perfer ad exitum p̾ca¬
mur. idq q̃z p̾mum facito. Precio¬
sissima ymo u̾o mextumabilis res
est tempus et cuius solius auariciã
doctorum hoĩm comendat auctoritas
aliquid aggressis utilissimũ est. sĩ¬

Expanded text:
tum cernis, videbis tuas itidem res tum cernis, videbis tuas itidem res et quamvis integerrima etas tua sit, est tamen instabilis assidueque volat ac rapitur? itaque non sentientem omnis te in senium dies trudit; dum circumspicis, dum cuntaris, improvisa furtim aderit canities. An forte dubitas ne ante tempus inceperis ad quod peragendum vix humane vite longissimum tempus intelligis suffecturum? neque enim vulgaris aut mediocris tibi negotii cura est. 5 Romanum imperium multis diu iactatum tempestatibus sepe delusam et pene iam proiectam spem salutis in tua tandem virtute reposuit, et post innumeros casus sub umbraculo tui nominis utcunque respirat; sed sola iam spe diutius pasci nequit. Sentis quantam et quam piam curarum sarcinam suscepisti; perfer ad exitum, precamur, idque quamprimum facito. 6 Preciosissima, imo vero inextimabilis res est tempus et cuius solius avaritiam doctorum hominum commendat autoritasaliquid aggressis utilissimum est, sin
Abbreviated transcription (Latin):
necipitium borret
epl̾a serenissime
diens quo uent᷑a
sit in tenebris enim orta quid mi¬
tem fidelis affectus mei nuncia.
me blandicias uerearis publicã
regum pestem. lamentis pocius
aurem para. Non tam blanda q̃z
querula oracione pulsaberis. Q̾ d
enim nrĩ et si dici fas est tui ipsi¬
us ĩmemor factus es. Quonam
abiit uttilie tue cura. Nos equidẽ
sperabamus te celitus nob̾ missũ
lib̾tatis nr̃e promptissimũ asẜto¬
rem. tu refugis. et ubi facto opus
est longissims confultacionib
tempus trahis. inde cescr qͣ fidu¬
cicilit̾ tecum ago homo pusillus ⁊
incognitus. Tu queso ne lib̾tati
mee succenseas s nature morib¬
q tiuus gratulare qui hauc michi
fiduciam subuinnstrant. Quid e¬
nm ut ceptum sequar qĩ uẽturi
certus tempus in consiliis expẽdis:
Rescis in ꝙͣ brem spacio maxima¬
rum rerum momenta u̾sentur. Q̾
nultis elaborata sunt seculis se
pe dies unus conficit. Ccede michi
si faman ꝓpriam si rei publice sta¬

Expanded text:
ecipitium horret epystola, serenissime diens quo ventura sit; in tenebris enim orta, quid mitem fidelis affectus mei nuntia. me blanditias verearis, publicam regum pestem, lamentis potius aurem para; non tam blanda quam querula oratione pulsaberis. 2 Quid enim nostri et, si dici fas est, tui ipsius immemor factus es? quonam abiit Italie tue cura? Nos equidem sperabamus te, celitus nobis missum, libertatis nostre promptissimum assertorem; tu refugis et ubi facto opus est, longissimis consultationibus tempus trahis. Vide, Cesar, quam fidutialiter tecum ago, homo pusillus et incognitus. Tu, queso, ne libertati mee succenseas, sed nature moribusque tuis gratulare, qui hanc michi fidutiam subministrant. 3 Quid enim, ut ceptum sequar, quasi venturi certus, tempus in consiliis expendis? Nescis in quam brevi spatio maximarum rerum momenta versentur; que multis elaborata sunt seculis, sepe dies unus conficit; crede michi, si famam propriam, si reipublice sta
Abbreviated transcription (Latin):
cius ꝙ̃ me iplum cogitans. leges dũ
ex cõmodo licebit et si huic ꝑfectio¬
in tue nichil accessent scito me mͥ
saltem profuisse duui scriberem qͦ¬
mai mea me picula meditantẽ
status tun felix interim corsit ĩui¬
dia. uale mei menior .uiiͦ. lł octubr̃.
er opido carpensi. Ad eñdem de stilo
prm et de pporcc̾e uiter thrologiam et
poetriam cũ expõne brrui pͥme egloge
iti sui carnũs ad eũ misse.

Expanded text:
um cogitans; leges dum ex commodo licebit et si hinc perfectioni tue nichil accesserit, scito me michi saltem profuisse dum scriberem, quoniam mea me pericula meditantem status tui felix interim torsit invidia. Vale, mei memor. VII Kal. Octobris, ex oppido Carpensi. 4 Ad eundem, de stilo Patrum et de proportione inter theologiam et poetriam, cum expositione brevi prime egloge bucolici sui carminis ad eum misse.
Abbreviated transcription (Latin):
te Ieronim consilium sequi ut e
manibus tus nũꝙͣ excidat de quo
more meo poeticum nescio quid pridẽ
scripsi quod quoniam placere tibi a¬
iumadu̾ti ne modo grauareris secu¬
tuto reẜuatum nũcio accipies. Tu u̾o
ut finem faciami uitam omnẽ inter
contemplacion ẽ ac psalmodiam et

Expanded text:
eronimi consilium sequi, ut e manibus tuis nunquam excidat; de quo more meo poeticum nescio quid pridem scripsi, quod quoniam placere tibi animadverti, ne modo gravareris, secuturo reservatum nuntio accipies. 57 Tu vero, ut finem faciam, vita omnem inter contemplationem ac psalmod
Abbreviated transcription (Latin):
allegoriam usitaciori uocabulo nũ¬
cupanius. Atqui ex hinusce ẜmoĩs
genere poetica omĩs intexta est s
subiectum aliud. Quis negat. Illic
de deo deq diuiis. hic de diis homi¬
nbus q tractatur. unde et apud
aristotilem p̾mos thõlogizantes po¬
etas legnuus. quod ita esse ipm no¬
men iudicio est. Quesitum enĩ ẽ.
unde poete nomẽ descendat. Et ꝙ̃¬
ꝙͣ uaria ferantur illa tũ clanior sẽ¬
tentia est. quia cum olim rudes ho¬
mines s nostendi ueri p̃apue q ne¬
stigande diuinitatis studio quod

Expanded text:
am usitatiori vocabulo nuncupamus? Atqui ex huiusce sermonis genere poetica omnis intexta est. Sed subiectum aliud. Quis negat? illic de Deo deque divinis, hic de diis hominibusque tractatur, unde et apud Aristotilem primos theologizantes poetas legimus. 3 Quod ita esse, ipsum nomen indicio est. Quesitum enim est unde poete nomen descendat, et quanquam varia ferantur, illa tamen clarior sententia est, quia cum olim rudes homines, sed noscendi veri precipueque vestigande divinitatis studio — quod
Abbreviated transcription (Latin):
Hec ur̃a pietas. hec accepti bene¬
ficii memoria est: Qui mitu celũ
t̾ras q et maria gub̾no. qui flu¬
mina de nubibus iaceo. qui alt̾uis
uitibus tempestates ac serenũ
reueho. qui diem uoctẽ q sus lu¬
minib exorno et uario horarum
nimero tenebras lucemq demre¬
tior. qui ppetuum solis obsequio
duodeno stelsanm ordine ad ca¬
themas temporũ uarietates ad¬
hibeo. et fastidio consulens gra¬
ta rerum et incessabili nouita¬
te anni circulũ circũuoluo. qui
non modo caltabilem t̾ram la¬
bilem aquam atq auram spi¬
rabilem s ĩnimerabiliũ rerum
nob̾ p̾sidia et oblectacõnes et
ti obstrepant de uichilo uos ceraui
et quo me queni uellem it̾ nob
ostendi ip̃e ego ũꝙ̃ ut post tot be¬
ueficia rebellantes ac deuios re¬
uocarem int̾ uos ex alto sub ẜuili
hĩtu dissimulata inauestate de¬
iscendens pro sclute ur̃a poupta¬
tem labores ĩuidias comncia cõ

Expanded text:
hec vestra pietas, hec accepti benihec vestra pietas, hec accepti benificii memoria est. 51 Qui nutu celum terrasque et maria guberno, qui fulmina de nubibus iacio, qui alternis vicibus tempestates ac serenum reveho, qui diem noctemque suis luminibus exorno et vario horarum numero tenebras lucemque demetior, qui perpetuum solis obsequium duodeno stellarum ordine ad quaternas temporum varietates adhibeo et fastidio consulens grata rerum et incessabili novitate anni circulum circumvolvo, qui non modo calcabilem terram labilem aquam atque auram spirabilem sed innumerabilium rerum vobis presidia et oblectationes et ti obstrepant — de nichilo vos creavi et quo me queri vellem iter vobis ostendi, ipse ego, inquam, ut post tot beneficia rebellantes ac devios revocarem, inter vos ex alto sub servili habitu dissimulata maiestate dscendens, pro salute vestra paupertatem labores insidi
Abbreviated transcription (Latin):
fumeste consuetudinio torpor obsistat.
Epicuri doctrina est. iagniariũ uite
testem querere. Amico sccibes sic ĩquit.
fac omina tauꝙͣ spectet epycurus.
Seneca u̾o ut illustrioris uni pñtiã
lucilii su uitã formet. mouet ut ca¬
thonem eligat scipionem lelium
ulł alium queulibet spectate fuine
uitum. Non potest nõ placere sm̃a
a magnis uiris laudata. Nam et
marco tullio placuisse eam indeo.
cet aliis u̾bis inseruit. Placet gͦ
epicuri consilium int̾ illos a quid
scriptum atq probatum esti Nob̾
hac arte ul est opus. testẽ futũ
modo actuũ s archanaꝵ etiam uo¬
luntatum quas nõ tantum fictus
setiam uere p̾sens epycurus deɨ¬
testis non posset ignoscere. Nouit
autem eas ille cunis cculis nichil
est impenum. Putenus illũ aute
oculos urõs positum cͥamare. Qͥd
agitis ceti et ingrati. Ego quod
nob̾ morteui sponte sustium. uos
michi laborem exiguum uegatis

Expanded text:
funeste consuetudinis torpor obsistat. 48 funeste consuetudinis torpor obsistat. 48 Epycuri doctrina est imaginarium vite testem querere; amico scribens, ‘Sic’ inquit, ‘fac omnia tanquam spectet Epycurus’. Seneca vero, ut illustrioris viri presentia Lucilii sui vitam formet, monet ut “Catonem” eligat “Scipionem Lelium” vel alium quemlibet spectate fame virum. Non potest non placere sententia a magnis viris laudata; nam et Marco Tullio placuisse eam video, cet aliis verbis inseruit. 49 Placet ergo Epycuri consilium inter illos a quibus scriptum atque probatum est. Nobis hac arte nil est opus; testem fictummodo actuum sed archanarum etiam voluntatum, quas non tantum fictus sed etiam vere presens epycureus testis non posset agnoscere; novit autem eas Ille cuius oculis nichil est impervium. 50 Putemus Illum ante oculos nostros positum clamare: ‘Quid agitis, ceci et ingrati? ego pro vobis mortem sponte sustinui, vos michi laborem exiguum negatis;
Abbreviated transcription (Latin):
litibus difficilia cõunttere. dum toti
forum cupidinariũ oberrant. Illi ĩt̾
gladios ac tela u̾santur et piculũ
uigens tenui gloria ꝯsolantur. Cũ
autem orando collcqui cepens gau¬
dium cim reu̾encia certabit ut in¬
somnem te atq ĩpigrum sub tanto
prebeas spectatore. Audisti ex histo¬
riis marci cathonis milites illo pre¬
sente et situn et puluerem et estũ
et serpentẽ morsus tolerate solites
et sub illo teste sine geuntu ac lamẽ¬
tis occumbere. Audisti sceuam illũ
fortem pocius ꝙ̃ iustum uirum sub
oculis sui ducis nõ modo pugnare
s mori eciam exoptantẽ. Quod si mor¬
talis donum ueneracio p̾stare potuit
quid xp̃i pñtia posse debet. Is equidẽ
nõ expectandꝰ ut ueniat sicut cesarẽ
sunu infelre ille liberator expectat
s suscipiendus colendusq. omĩbus
locis omũbus qz temporibus presens
est. Uidit acctus nr̃os cogitationes ĩ¬
trospicit. Ingens caltar animo insi

Expanded text:
litibus difficilia committere; dum coquilitibus difficilia committere; dum coquiforum cupidinarium oberrant, illi inter gladios ac tela versantur et periculum ingens tenui gloria consolantur. Cum autem orando colloqui ceperis, gaudium cum reverentia certabit, ut insomnem te atque impigrum sub tanto prebeas spectatore. 46 Audisti ex historiis Marci Catonis milites illo presente et sitim et pulverem et estum et serpentum morsus tolerare solitos et sub illo teste sine gemitu ac lamentis occumbere. Audisti Scevam, illum fortem potius quam iustum virum, sub oculis sui ducis non modo pugnare sed mori etiam exoptantem. 47 Quodsi mortalis domini veneratio prestare potuit, quid Cristi presentia posse debet? Is equidem non expectandus ut veniat, sicut Cesarem suum infelix ille bellator expectat, sed suscipiendus colendusque; omnibus locis omnibusque temporibus presens est, videt actus nostros, cogitationes introspicit, ingens calcar animo nisi
Abbreviated transcription (Latin):
diurius coreis nocturnos choros. Po¬
stremo cum auimone cartusiam. cũ
t̾rens periculis celestẽ pacem cũ sec¬
uitute diaboli amicitiam dei. Cũ mor¬
te perpetua sempit̾nam uitã. Nec¬
cesse ent te felicissimũ fateare. Urge
ꝓpoĩtum. Ut ait seneca p̾ie ꝯxep qd̃
cepisti. nõ te labor t̾reat nõ frãgat
asperitas. Flacti u̾bum est. nl siue
magno uita labore dedit moitalib.
Quod si in hac uita de qua ille loque¬
bat᷑ mĩnia eciami magno ꝯstant. qd
tocieus in casum anbelando probaui¬
mus. quis labor mignus uiden debet
quo ad et̾uam bĩtudinem puerit ᷑.
ab sit seuicies langor abscedat. dum
matutiuo tempore ercitaris ad diui¬
num te colloquium euocari credito.
Et heu quociens nos mortalis donn¬
in iuissus exciuit. quociẽs periculis
ac laboribus obiecit: Et quis oro te
fructus. Nempe nõ insi amicitia hu¬
mana anceps. periculosa. difficilis.
culis cum tibi ꝓposueris uocantem
deum. et optime tecum agi sencies

Expanded text:
diurnis choreis nocturnos choros, podiurnis choreis nocturnos choros, postremo cum Avenione Cartusiam, cum terrenis periculis celestem pacem, cum servitute dyaboli amicitiam Dei, cum morte perpetua sempiternam vitam; necesse erit te felicissimum fateare. 43 «Urge propositum» ut ait Seneca, «preme quod cepisti»; non te labor terreat, non frangat asperitas. Flacci verbum est: nil sine magno Vita labore dedit mortalibus. Quodsi in hac vita de qua ille loquebatur, minima etiam magno constant, quod totiens incassum anhelando probavimus, quis labor magnus videri debet quo ad eternam beatitudinem pervenitur? 44 Absit segnities, languor abscedat; dum matutino tempore excitaris, ad divinum te colloquium evocari credito. Et heu, quotiens nos mortalis domini iussus excivit, quotiens periculis ac laboribus obiecit! et quis, oro te, fructus? nempe nonnisi amicitia humana anceps periculosa difficilis; culis cum tibi proposueris vocantem Deum, et optime tecum agi senties
Abbreviated transcription (Latin):
accidit. s diuina cdemencia. Euasimꝰ.
s pire potuimiꝰ. et c̾te debuius uisi
nos misericors pr̃ uiuificis oculis a¬
spexisset. Eualimus. s eisdem pieu¬
lorum gu̾ibus uoti et socii piere in¬
cendio gladio carcere naufragio a¬
liis q ĩnumerabilib modis quorũ
propt̾ duros et recentes amicorum
casus tristis et acerba uarra cio esti
Int̾ hos laqueos anibulammꝰ atq
int̾ hos scopulos nauigauimꝰ frat̾.
Quid loquor quasi equa condicio sit
amborum: Ego miser int̾ eosdem
u̾sor assidue. tu iam dõ grãs portũ
tenes: felix hora qua natus es. felir
onme ꝑiculum quod te ꝑ multa ex¬
perimenta foriidabilium rerũ ad
amorem securitatis adduxit. Cõfet
oro nunc ista cum illis. cum tribulẽ¬
tis opibus quietissimam pauptatẽ.
cum amaris negociis dulce ocium.
cumi inquis hoctibus optimos frẽs.
demq cum litibus silentium. cum
turbis solitudinem. cum urbib sil¬
uas. cum comessacionib ieuma. cũ

Expanded text:
accidit sed divina clementia. Evasimus; accidit sed divina clementia. Evasimus; sed perire potuimus et certe debuimus, nisi nos misericors Pater vivificis oculis aspexisset. Evasimus; sed eisdem periculorum generibus noti et sotii periere: incendio gladio carcere naufragio aliisque innumerabilibus modis, quorum propter duros et recentes amicorum casus tristis et acerba narratio est. Inter hos laqueos ambulavimus atque inter hos scopulos navigavimus, frater. 41 Quid loquor, quasi equa conditio sit amborum? ego miser inter eosdem versor assidue; tu iam Deo gratias portum tenes; felix hora qua natus es, felix omne periculum quod te per multa experimenta formidabilium rerum ad amorem securitatis adduxit. 42 Confer, oro, nunc ista cum illis: cum turbulentis opibus quietissimam paupertatem, cum amaris negotiis dulce otium, cum iniquis hostibus optimos fratres, denique cum litibus silentium, cum turbis solitudinem, cum urbibus silvas, cum comessationibus ieiunia, cum