comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
an alien sptulerimus. Si tam̃ nr̃o int̃ sit salui ce it¬
enim nob̾ magis quã quoꝵ sunt dibent solui. Et ido
si pignori mentes acceꝑo obpetcuni ĩ nauticã tam̃ mi¬
gis quã debitori niuta tenebitur si antt eas suscipir.
¶reciꝑit aũt saliuum fore utrum si in naur̃ renussȩ er
assignate .s. an ⁊ si nonsint assignate ħ tam̃ ipso ꝗ in
naiũ misse sunt receptȩ nidentur ꝯ puto oñiũ eumit
recipe custodiã quȩ iñ nau̾imꝰ illite atitu nonu¬

Expanded text:
an alienas intulerimus, si tamen nostra intersit saluas esse: etenim nobis magis, quam quorum sunt, debent solui. et idsi pignori merces accepero ob pecuniam nauticam, mihi magis quam debitori nauta tenebitur, si ante eas suscepit. Recipit autem salvum fore utrum si in navem res missae ei adsignatae sunt: an et si non sint adsignatae, hoc tamen ipso, quod in navem missae sunt, receptae videntur? et puto omnium eum recipere custodia
Abbreviated transcription (Latin):
Uprinus lib .⁊. ad ediclũ. Si usussructus mi legatus sit. cumq
restituere sim ticio rogatus uidendumẽ. quis debeat ciuere u¬
trũ ticius anego qui legatarius sum. an illud dicumus metum
hrdem ac turum cũ siđi cõmissario me age debere ⁊ ẽ expedici
ħ dicere simichi spes aliqu idurat ususfructus: cũ tu anuseris
pote uameo fetidere .h.e. adlegatarium itarem ex pedira ut tu
m̃i ego dño ꝓprietatis caueam. Ad si fidicõmissari cauusa usussru¬
tus relictus ẽn net ẽ ulla spes ad me reuertendi fructus recta
ua siđi comissariũ cuuiere oportet dño ꝓpraetat: ẜ Illid sciudũ
e siue iure ipso quis usum fructu ht̃ siuie etii ꝑetcione p̃to

Expanded text:
primo ad edictum. Si usus fructus mihi legatu‹s› sit eumque restituere sim Titio rogatu‹s›, uidendum est, quis debeat cauere, utrum Titius an ego qui legatarius sum: an illud dicimus mecum heredem acturum, cum fideicommissario me agere debere? et est expeditius hoc dicere: si mihi s‹p›es aliqua durat usus fructus et, cum tu amiseris, potest ad me reccidere, hoc est ad legatarium, ita rem expediri, ut tu mino proprietatis caueam. quod si fideicommissarii causa usus fructus mihi relictus est nec est ulla spes ad me reuertendi fructus, recta uia fideicommissarium cauere oportet domino proprietatis. Illud sciendum est siue iure ipso quis usum fructum habet siue etiam per t
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ ecceptionẽ. Si in ea re quade agit piudiciũ hre¬
ioĩ. Citati nͨ fut: Qđ si possidedt eam parte licet ne¬
sgetur ee cohr̃es ñ nocet talis exceptio.q sit ut co

Expanded text:
qua de agitur, praeiudicium hereditati non fiat". quod si possideat eam partem, licet negetur esse coheres, non nocet talis exceptio: quo fit, ut eo
Abbreviated transcription (Latin):
beret. dixerit se heredẽ e̾e: accione expertus ui¬
cerit: de inde condicionẽ abiecti hr̃dis constitit.
uł pt̾ limino redierit. an uictoriȩ comodũ debe¬
bat oũ eo comunicare: Nã indubietate iudicati

Expanded text:
beret, dixerit se heredem esse et actione expertus uicerit, deinde condicio heredis exstiterit uel postliminio redierit, an uictoriae commodum debeat cum eo communicare? nam indubitate iudicati
Abbreviated transcription (Latin):
de hr̃ditate. ita datum sit. ut ez de mui nicndi porestos
nonsu. dñs non ero dissuni liter atq: si adebitore ser¬
ens creditorem fraudari emero.
Paulus lid oc tauo ad sabinũ. Qui aquolib rememit qͣm¬
÷ putat ipsi ce: hona fide enu: atq sue tutoris auctori¬
tate. apupillo enut: uł falso tutore auc tore. quẽ scit

Expanded text:
de hereditate ita datum sit, ut ei deminuendi potestas de hereditate ita datum sit, ut ei deminuendi potestas non sit, dominus non ero: dissimiliter atque si a debitore sciens creditorem fraudari emero. Paulus libro octavo ad Sabinum Qui a quolibet rem emit, quam putat ipsius esse, bona fide emit: at qui sine tutoris auctoritate a pupillo emit, vel falso tutore auctore, quem
Abbreviated transcription (Latin):
snib agri uendito uł crrort uł dolo plus de monstra¬
serit ⁊idem alfenus scribit de uacua possessione. per
seruum tradita
accipientis. quã siaut p̃cium nob̾ solutũ sit. aut satis
eo noer fac tum uł ctiam sidem habuerinus emptoris
uestẽ. ꝓͣnchil alud quã peccuniẽ daręmus emprioẽ
uidĩ nec posse ullam locacionẽ ẽẽ ubi  corpus ⁊psũ nõ
radet ub eo cui id fieret. alit̾ adq si ar eam darẽ ub
cuis debe uenduora qui id dixerit: quã. enirtori. ꝗa a
qđ seri. uł religiosi eẽ iiIᷤ uenit niħ suꝑuacuã ñ ẽẽ.
p̾ admodicã loca ꝑtinere. cct̃um si onĩe religiosum
uł sacrum uł publicũ uenierit. nullã ẽẽ estinucione R
Paulus lib̵ .u. ad sabinũ. Et quod soluerit eo nõe emp¬
tor condicere potest.
ac uionẽ quia ñ specialit̾ locus sacer uł relgiosus ue¬
utram eliget uenditor ħerit empta squi uendidit nes¬
cesse ĩ ht sundu emptoris facere. ut cogitur ꝗ fandũ
stipulañti spopondit.

Expanded text:
nibus agri uenditi uel errore uel dolo plus demon‹s›trainus senserit: et idem Alfenus scripsit de uacua possessione per seruum tradita.accipientis, quam si aut pretium nobis solutum sit aut satis eo nomine factum uel etiam fidem habuerimus emptori uestem, ut nihil aliud quam pecuniam daremus, emptionem uideri, nec posse ullam locationem esse, ubi corpus ipsum non detur ab eo cui id fieret: aliter atque si aream darem, ubi ius debere uenditori qui id d‹i›xerit quam emptori, quia quid sacri uel religiosi est, eius uenit nihil' superuacuam non esse, sed ad modica loca pertinere. ceterum si omne religiosum uel sacrum uel publicum uenierit, nullam esse emptionem, 23 Paulus libro quinto ad Sabinum.et quod soluerit eo nomine, emptor condicere potest actionem, quia non specialiter locus sacer vel religiosus veutram eliget venditor, haec erit empta. Qui vendidit necesse non habet fundum emptoris facere, ut cogitur qui fundum stipulanti spopondit.
Abbreviated transcription (Latin):
Id lib̵ lxiii. adsabinũ. Quociens serius uenit. ñ cũ pe¬
culio. distrahitur: et ido siue ñ sit exceptũ : siue cxcep¬
tum sit: nec̾ tum pecculio ueneat. ñ cũ peculio distra¬
ctus uideti: Unde siqua res fuit peculiaris ascruo
surrepta: condici potẽ: Uidelicet quasi furtiua ꝥ ita

Expanded text:
imo tertio ad Sabinum.Quotiens seruus uenit, non cum peculio distrahitur: et ideo siue non sit exceptum, siue exceptum sit, ne cum peculio ueneat, non cum peculio distractus uidetur. unde si qua res fuerit peculiaris a seruo subrepta, condici potest uidelicet quasi furtiua: hoc ita,
Abbreviated transcription (Latin):
Paulus lib r. ad sabiñ. Et consensũs suĩt in corpus id
tam̃ inrerum natura ante uendicionẽ. eẽ desicrit
nulla emptio ẽ ¶gnorancia emptori ꝓdẽ. quȩ ñ in
su pinum hominẽ cadit i rẽ. meã mĩ ignoranti ue¬
ndideris. et ussu meo alii tradideris. nõ putat pẽpo¬
s quasi tuũ dñiũ ad eum transire. ⁊ido etiam sidoni¬
turus mĩ remmeã iussu meo alii tradas. idẽ di¬
cendum erit.
Domponius lib nono ad sabinũ. Suȩ fer emptio ñ uib:
siue sciens. siue ignorans emisset. Si ignorans emi
ꝙ si soluero potero repete. quia nulla obligacio
fuit nec tam̃ emptioni obstat. simeare usus fructus

Expanded text:
uinto ad Sabinum.Et si consensum fuerit in corpus, id tamen in rerum natura ante uenditionem esse desierit, nulla emptio est.Ignorantia emptori prodest, quae non in supinum hominem cadit.Si rem meam mihi ignoranti uendideris et iussu meo alii tradideris, non putat Pomposed quasi tuum dominium ad eum transire: et ideo etiam si donaturus mihi rem meam iussu meo alii tradas, idem dicendum erit. Pomponius libro nono ad Sabinum Suae rei emptio non valet, sive sciens sive ignorans emi: sed si ignorans emi, quod solvero repetere potero, quia nulla obligatio fuit. Nec tamen emptioni obstat
Abbreviated transcription (Latin):
qb. ad quirttr ex eo cont̾rac tu ac tio. Nam sieruus mi
ut filius qui in mea potestate ẽ me p̃sente suo nõe
emat ñ ẽ querendũ ꝗdgo existimẽ s ꝗd illȩ cͥtrabit:
Id lib nono ad sabuiũ. Sed siseruo meo uł ei cui manda¬
uero uendas sciens sugitiuũ illoignorante maeor¬
ente. non teneri exempto uerum ẽ qru
aurum putarẽ: et tu cmere. cũ ẽẽtͤ s ut puta cohrdeᷤ
q̃uriolam quȩ aurei dicebatur p̃cio ex quisito unaht l
uendidissent. eaq inuenta eet magna ex pĩr erca
uendicionẽ eẽ. constat Iđo quea aur⁊ aliꝗd habiut. Nã
si auratum aliquid sit. licet ego aureron putẽ. ualet

Expanded text:
 adquiritur ex eo contractu actio: nam si servus meus vel filius qui in mea potestate est me praesente suo nomine emat, non est quaerendum, quid ego existimem, sed quid ille qui contrahit. Idem libro nono ad Sabiuero uendas sciens fugitiuum illo ignorante, me sciente, non tener‹i› t‹e› ex empto uerum est. 14aurum putarem et tu emere, cum aes esset? ut puta coheredes uiriolam, quae aurea dicebatur, pretio exquisito uni heredi uendidissent eaque inuenta esset magna ex parte aenea? uenditionem esse constat ideo, quia auri aliquid habuit. nam si inaura
Abbreviated transcription (Latin):
uut fiat. ex ẽpto ugi posse Ealiquo tam̃ et sine re
uendicio intelligitur. Ueluti cum quasi alea emit᷑.
quod sit cum captum pisciũ. uł auiũ uł nussilium
oefemitur emptio unũ contrabitur etiã si nichil incide¬
rit. quia spei emptio ẽ. et ꝙ missiliũ nõe eo casu¬
to ciptumẽ sicuictum fũit. nulla eq uce cies cuictor
bligacio cont̾ hitur. quia id ac tũ intelleget
tionib consensum deb̾e. int̾ cedere palã ẽ Cetum si¬
ue in ipsauendicione. dissenciant. siue in p̃cio.siue
in quo alio emptio imꝑfet taẽ. Si igit egonet sundum
eniere putarem cornelianum. tu ñi te uende sun¬
phronianũ putasti. quia incorpore: disconsimus emp¬
tio nulla ẽ Idẽ ẽ si egomet sticbum. tu pamphilum
absenteni uendere putasti. Nam cũ incorpore disce
ntutur apparet nullam eẽ emptionem. Nane si in
nõe disçenciamus uerum de corpore c̃stet. nulla du¬

Expanded text:
aut fiant, ex empto agi posse.Aliquando tamen et sine re aut fiant, ex empto agi posse.Aliquando tamen et sine re uenditio intellegitur, ueluti cum quasi alea emitur. quod fit, cum captum piscium vel avium vel missilium emitur: emptio enim contrahitur etiam si nihil inciderit, quia spei emptio est: et quod missilium nomine eo casu captum est si evictum fuerit, nulla eo nomine ex empto obligatio contionibus consensum debere intercedere palam est: ceterum sive in ipsa emptione dissentient sive in pretio sive in quo alio, emptio imperfecta est. si igitur ego me fundum emere putarem Cornelianum, tu mihi te vendere Sempronianum putasti, quia in corpore dissensimus, emptio nulla est. idem est, si ego me Stichum, tu Pamphilum absentem ntiatur, apparet nullam esse emptio‹nem.Pla›ne si in nomine dissentiamus, uerum de corpore constet, nulla du
Abbreviated transcription (Latin):
olim enĩ ñ itae
nunius. neq alio
mers. aliud p̃ciux
uocabat᷑ . s unus ꝗsque
scđ̾m necessitatẽ tp̃rim
acrerum utilib inutilia ꝑnuitabat. qđ plerũq
uenit ut ꝙ alt̾i suꝑ ẽ. alteri desit. Squia ñ semip
nec facile concurrebat. ut cum tu hab̾es ego qđ
de siderarẽ inuicẽ haberem qđ tu acciꝑe ułłes.
electa mat̾ia ẽ cuĩ publica. ac ꝑpetua estimacio
difficultatib ꝑmutacionũ equalitate quantitatis
subueniret eq mat̾ia. forma publica ꝑxussa usũdi¬
miniũq non tam ex substancia p̃bet: quã exque¬
titate. nec ultra ęxutrũq s alt̾um p̃ciũ uocatur
Ts an sine numis uendicio dici hodieq possit. dib¬
tabatur. Ueluti si ego togam ut tunica acciꝑẽ.

Expanded text:
enim non ita erat nummus neque aliud merx, aliud pretium vocabatur, sed unusquisque secundum necessitatem temporum ac rerum utilibus inutilia permutabat, quando plerumque evenit, ut quod alteri superest alteri desit. sed quia non semper nec facile concurrebat, ut, cum tu haberes quod ego desiderarem, invicem haberem quod tu accipere velles, electa materia est, cuius publica ac perpetua aestimatio difficultatibus permutationum aequalitate quantitatis subveniret. eaque materia forma publica percussa usum dominiumque non tam ex substantia praebet quam ex quantitate nec ultra merx utrumque, sed alterum pretium vocatur. Sed an sine nummis venditio dici hodieque possit, dubitatur, veluti si ego togam dedi, ut tunicam acciperem.
Abbreviated transcription (Latin):
municafe cagetur actione ꝓsocio. Qđ siquis pt̾ renui¬
ciationẽ ad quistertt. cõmunicandũ quia net dolus amuis
ẽ in eo ¶Itẽ si societatẽ in eamus ad aliquã rẽ. em̃dã. deual
solus uolueris eam emere. Idoq: renunciaueris societati qt
solus emeres teneberis quanti in ea int̃ ẽs sidđo renimii¬
aueris ꝗa emptio tib displicelut. nonteneteris. quĩ uiseg
emero quia hic nulla fraus ẽ eaq ⁊ uiliano placent abto
aũt posterior libris scripsit. Sirenunaaũit socictati  ex
socus eotemp̃r quo int̃suit socui ñ dirimu societatẽ cõnue¬
tere eum in ꝓsocio actionẽ. Namsi enumus mancipa ii¬
ta societate. de inde renuncies mͥ eo tenp̃r quo uendere
mancipia non expedit hoc casu quii detiorẽ ciusa incant

Expanded text:
mmunicare cogetur actione pro socio. quod si quid post renunmmunicare cogetur actione pro socio. quod si quid post renuntiationest in eo.Item si societatem ineamus ad aliquam rem emendam, deinde solus uolueris eam emere ideoque renuntiaueris societati, ut solus emeres, teneberis quanti interest mea: sed si ideo renuntiaueris, quia emptio tibi displicebat, non teneberis, quamuis ego emero, quia hic nulla fraus est: eaque et Iuliano placent.Labeo autem posteriorum libri‹s› scribsit, si renuntiauerit societati unus ex sociis eo tempore, quo interfuit soctere eum in pro socio actione: nam si emimus mancipia inita societate, deinde renunties mihi eo tempore, quo vendere mancipia non expedit, hoc casu, quia deteriorem causam meam
Abbreviated transcription (Latin):
Paulus lib xxxiradedic̃.: ołctione distrahitr. cu aut
stipulacione: aut iudicio mutata sit causa societati r ad
enĩ ait. ħ ipso ꝙ udicium ido dictatũ ẽ ut societas &¬
trahatur. renunciatam societitẽ. siũ tottr bomoꝵ. siuc
uniꝰ ret sacictas coita sit. Itẽ bonis acreditorib: uenda
uniꝰ socu distrahi societatẽ. labeo ait Si in rẽ certã ei¬
dã conducendã ue cortasit societas. cc̃ etiã pt̾ alicuĩ m¬
tẽ quicꝗd lucri detrũtiue factum sit. comune ce V
beo ait Flix imus dissensu solui societatẽ hita e siomisd
scentiunt. Qid gͦ siunus renunciet. Cassiu scripsit cun
qui renunciaũit socretati a seꝗ. libare socros suos. se aut̃
ab illis non libare. Qđ utiq obseruandum ẽ. si dolo muls
renuncratio facta sit. Uluti sicũ oñiũ honoꝵ socieitẽ
inisemus. de inde cumob. uenisset uni hr̃ditas ꝓpt̃ hoc
ꝓtnunciauit. Ioq si quiđ dampnũ attullerit hr̃ditas
sħ ad eum qui renlinciauit ꝑtinebit. cõmodũ aũt c̃¬

Expanded text:
undo ad edictum Actione distrahitur, cum aut stipulatione aut iudicio mutata sit causa societatis. Proculus enim ait hoc ipso quod iudicium ideo dictatum est, ut societas distrahatur, renuntiatam societatem, siue totorum bonorum siue unius rei societas coita sit. Item bonis a creditoribus uenditis unius socii distrahi societatem Labeo ait. Si in rem certam emendam conducendamue coita sit societas, tunc etiam post alicuius mortem quidquid lucri detrimentiue factum sit, commune esse Labeo ait. Diximus dissensu solui societatem: hoc ita est, si omnes dissentiunt. quid ergo, si unus renuntiet? Cassius scripsit eum qui renuntiauerit societautique obseruandum est, si dolo malo renuntiatio facta sit, ueluti si, cum omnium bonorum societatem inissemus, deinde cum obuenisset uni hereditas, propter hoc renuntiauit: ideoque si quidem damnum attulerit hereditas, hoc ad eum qui renuntiauit pertinebit, commodum autem co
Abbreviated transcription (Latin):
nuo de societate constituendã dotẽ. nͥ si nõatĩ itac̃¬
uenisset uerũ inpposito largitur int̃ ẽẽ iudelut᷑ do
nũata ẽt. anuo ꝓmissa. Nã si filia datã dotẽ pt̃ ea
patri hr̃es exstitit ure suo recepisset ñ eẽt refferẽ¬
dã peccuntiã societati quã mulier habitura suit :¬
si aluis hr̃s exstitisset ꝙ accepto marito liłuta eẽt.

Expanded text:
nuo de societate constituendam dotem, nisi si nominatim ita conuo de societate constituendam dotem, nisi si nominatim ita conuenisset. uerum in proposito largiter ‹inter›esse uidebatur, dos numerata esset an uero promissa: nam si filia datam dotem, posteaquam patri heres exstitit, iure suo recepisset, non esse referendam pecuniam societati, quam mulier habitura fuit, etsi alius heres exstitisset
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio ut nonutiq ex equis partib sociĩ simus.¬
ułuti sialt̃ plus oꝑe. iidustriȩ gr̃e petcuniȩ in so¬
cietatẽ collaturus ẽ
Aapiniañ lib̵ nono q̃stionũ. Si sociuis ꝓsilia dotẽ ꝓmi¬
sit et prius quã solueret hr̃de earelicta detenit. q̃
pt̾ ea cum marito de exigenda dote egit accepto lia¬
ta ẽ. que situm ẽ anꝓsocio ageret dotis quantitatem
p̃cipe deb̾et si forte conuenis set int̃ socios ut de
cõmuni do constitueretur. dixipactũ ñ eẽ iniquũ
utiq si non alt̾i tantum filia conuenit. Nã si cõnume
hpac tum fuit. ñ int̃ ẽẽ ꝙ alt solus filiã habuit. Ce¬
tumu sinũatam dotẽ pat̾ defuncta in mat̾¬
monio filia recupasset reddi peccuniã societati de¬
buisset pactum exequitate sic nob̾ int̾ p̃tã¬
cũ sua causa dotẽ recuꝑari scilicet ut eã uł alioma¬
rito dari possit. neo si prior marit̃ facẽ nõ posset de¬

Expanded text:
arbitrio, ut non utiqarbitrio, ut non utiqe pecuniae in societatem collaturus erat. Papinianus libro nono quaestionum Si socius pro filia dotem promisit et prius quam solveret herede ea relicta decessit: quae postea cum marito de exigenda dote egit, accepto liberata est. quaesitum espraecipere deberet, si forte conuenisset inter soci‹o›s, ut de communi dos constitueretur. dixi pactum non esse iniquum, utique si non de alterius tantum filia conuenit: nam si commune hoc pactum fuit, non interesse, quod alter solus filiam habuit. ceterum si numeratam dotem pater defuncta in matrimonio filia reciperasset, reddi pecuniam societati debuisse, pactum ex aequitate sic nobis interpretanum foret, cum sua causa dotem reciperari, scilicet ut ea uel alii marito dari possit. nec, si prior maritus facere non posset, de
Abbreviated transcription (Latin):
partib quasticius arbitratus sũit siticiũ arte quã arbit¬
retur detesserit. nichil agitur. Nã id ipsum actũ ẽ ne
dicione. ut uerua anucii cõmunis partẽ. societatis cõ¬
stitueret. nerua constituit ut tu ex triente soiẽẽs
ego ex besse queritu̾trum ratũ id iure societas sit. an
nichilominꝰ exequis partib socusimus. existumc aũ¬
cẽsemus quaĩ is constituisset. Anex his quas uirũ bonũ
c̃stituere oportuisset. arbitraꝵ eium gñra sint duo
Unũ cĩ m̃õi. siue equum sit. siue iniquũ parere debͥ¬
Panlus lib̾ iiii.q̃stionũ. Cleliti cũ legt locicionis cõp̃¬
hensum ẽ ut opus arbitrio locatoris fiat.
uiri boni ȩxistimo sequendũ eẽ eo magis qđ iudi¬
cium ꝓsocio bonefiđ e.¬
Paulus iiii. ꝗstionũ. Vnde si nerue arbitriũ ata pͣ¬
uum ẽ ut manifesta iiiiquitas eiꝰ appareat. cõrrigi
ut alt̾ exmullesima parte. alt̾ exduad millexins par¬
tib socius eẽt. Illud potẽ conueniens eẽ uiriboni

Expanded text:
partibus, quas Titius arbitratus fuerit, si Titius antequam arbitraretur decesserit, nihil agitur: nam id ipsum actum est, ndicione, ut Nerva amicus communis partes societatis constitueret: Nerva constituit, ut tu ex triente socius esses, ego ex besse: quaeris, utrum ratum id iure societatis sit an nihilo minus ex aequis partibus socii simus. existimo auessemus quas is constituisset, an ex his quas virum bonum constituere oportuisset. arbitrorum enim genera sunt duo, unum eiusmodi, ut sive aequum sit sive iniquum, parere debePaulus libro quarto quaestionum veluti cum lege locationis comprehensum est, ut opus arbitrio locatoris fiat:viri boni existimo sequendum esse, eo magis quod iudicium pro socio bonae fidearto quaestionum Vnde si Nervae arbitrium ita pravum est, ut manifesta iniquitas eius appareat, corrigi ut alter ex millesima parte, alter ex duo millesimis partibus socius esset? illud potest conveniens esse viri boni
Abbreviated transcription (Latin):
et caueatur indẽpnẽ eum futurũ. Ađ suam dãpnũ
passus ẽ ħ ei p̃stabitur. s si p̃ciũ cõmunicatũ sit sine
cautione ⁊ aliquid p̃stitit is qui uendidit. an si ñ om̃s
socri soluendo sint q aquibdam seruari ñ pote acet̾is
debeit refferreq ab aliquib seruari non potẽ. ricio¬
neq deffendi posse qͣm sacuietas cum cont᷑ hit᷑ t̃ lucri
quã dampni cõmunio initur Piun ex sociis ꝗ ñ tot&r
honoꝵ socii erunt cõmunẽ peccuniã fenerauie. usu
usurasq ꝑcrprat. ita deinũ ustiras partiri debet siso
cictatis nõe fenerauerit. Nam si suo nõe qm̃ sortis
ꝑiculũ ad eum ꝑtuiũit usuras ipsum retinere opor¬
tet Siꝗd unus ex iociis netessario de suo impendit.
cõmuni negocio uidicio societatis seruauit. usurassi
forte nuituatus subusuris dedit. S sisuã peccuniã
quas possit haƀe si alii mutuã dedit ss ꝥi alias socius
inid ꝙ facẽ potẽ condempnatur quã si confitetur sociũ¬

Expanded text:
am damnum passus est, hoc ei praestabitur. sed si pretium communicatum sit sine cautione et aliquid praestiterit is qui uendidit, an, si non omnes socii soluendo sint, quod a quibusdam seruari non potest a ceteris ertinere quod ab aliquibus servari non potest, rationeque defendi posse, quoniam, societas cum contrahitur, tam lucri quam damni communio initur. Si unus ex sociis, qui non totorum bonorum socii erant, communem pecuniam faeneraverit usurasque perceperit, itcietatis nomine faenerauerit: nam si suo nomine, quoniam sortis periculum ad eum pertinuerit, usuras ipsum retinere oportet.Si quid unus ex sociis necessario de suo impendit in communi negotio: iudicio societatis seruabit et usuras, si forte mutuatus sub usuris dedit: sed et si suam pecuniam quas possit habere, si alii mutuum dedisset. Non alias socius in id quod facere potest condemnatur, quam si confitetur se sociu
Abbreviated transcription (Latin):
et stimindũ sit.ꝰ placuit nondebe. deduca aes alienum q
te inquit ex ipsi societate debeatur ¶Itẽ uidendũ asscis¬
utio ueniat in ħ uidiciũ ciꝰ qđ face socius ñ possit. scilic:
nuda ꝓmissio ꝙ magis dicendum arbrerae I cãtres so¬
cri ẽẽnt egerit cum uno ex socus soci. ꝯparit̃ suã in¬
tegram sit consetutus. de inde alius socius cũ eodẽ agte
⁊ partẽ consequi integram non poterit. quia face sobi¬
dũ ñ potẽ an hic qui nmus consctutꝰ ẽ cũ ed agẽ posit
qui solidum accepit ad comunicandas partes int̃ eo siđ
excequend ass quasi iniquũ sit ex cadẽ iocietate aliũ pluꝗ
ailiũ minus consequi s, magis ẽ ut ꝓpsocio actione ẽseꝗ
possit ut utriusq portio exaqtur. q̃ sentencia ht̃ cqui¬

Expanded text:
aestimandum sit? et placuit non debere deduci aes alienum quod aestimandum sit? et placuit non debere deduci aes alienum quod te, inquit, ex ipsa societate debeatur. Item videndum, an cautio veniat in hoc iudicium eius quod facere socius non possit, scilicet nuda promissio: quod magis dicendum arbitror. Si, cum tres socii essent, egerit cum uno ex sociis socius et partem suam integram sit consecutus, deinde alius socius cum eodem agat et partem consequi integram non poterit, quia facere solidum non potest, an hic qui minus consecutus est cum eo agere possit qui solidum accepit ad communicandas partes inter eos, id est exaequandas, quasi iniquum sit ex eadem societate alium plus, alium minus consequi? sed magis est, ut pro socio actione consequi possit, ut utriusque portio exaequ
Abbreviated transcription (Latin):
seium ꝑuenerit tu parciũ p̃ciũ sit nec ad me hab¬
ctũ sino uniu̾soꝵ bonoꝵ soci s̃. s uniꝰ rer. at tam̃ in
id ꝙ face possunt. ꝙ ue dolo malo secerint quo munus posit̃¬
condempnari oportere h enĩ summã ractione ht sc̃us
societas iusqͥdam mõ frat̾natatis in se hãt. uidendũ ẽ an
⁊ fideiussori socii id p̃star dełcat. anũo ꝑsonale bene¬
ficiũ sit. Ad magis uerumẽ. ssi hic sideiussor quasi de¬
fẽsor socu iudiciũ susceꝑit ꝓderit sibi. Namq uiliatu
lib iiii xdig scrbit Veffensorẽ socii nud ꝙ sociũ facẽ
potẽ condempari oportẽ . Idemq. ⁊ in patroni deffensore
accipe debe ait. et utiq ide erit in uniusis ꝗ in idq
facẽ possunt conueniunt᷑. spatri aũt uł dño socu si
iussu eoꝵ societas contractasit ñ ẽt haucctexptanom
dandam. quiꝰ nec hrdĩ scci÷ cetisq successorib ħ p̃stabit᷑.
quia uec cct̾ar hr̃ ab successorib ue quos uud facẽ posst̃

Expanded text:
Seium peruenerit, tuarum partium pretium sit nec ad me ‹habetiamsi non uniuersorum bonorum socii sunt, sed unius rei, attamen in id quod facere possunt quodue dolo malo fecercondemnari oportere. hoc enim summam rationem habet, cum societas ius quodammodo fraternitatis in se habeat. Videndum est, an et fideiussori socii id praestari debeat an vero personale beneficium sit, quod magis verum est. sed si hic fideiussor quasi defensor socii iudicium susceperit, proderit sibi: namque Iulianudigestorum scribsit defensorem socii in id quod socius facere potest condemnari oportere. idemque et in patroni defensore accipere debere ait: et utique idem erit in uniuersis, qui in id quod facere possunt conueniuntur.Patri autem uel domino socii, si iussu eorum societas contracta sit, non esse hanc exceptionem danda‹m›, quia nec heredi socii ceterisque successoribus hoc praestabitur: quia
Abbreviated transcription (Latin):
inchilominꝰ diuisio rerum suꝑ ẽ ¶ Si communis petcunta
penes aliquẽ socioꝵ sit alicui socioꝵ ꝗđ absit cũ eoNło
agndũ penes quẽ ea peccinua sit qua de ducta dere¬
liquo ꝙ cuiq debehat᷑ om̃s agere possunt. Nõ nuinquã
netessriũ ẽ et manente societate agi ꝓsocro:
ułuti cũ societas uec agalium cusi cortaẽ ꝓrt quȩ
uirios contractus neutri expedut retede a soc ictite
nec restrtor um ediũ ꝙ ad alt̾um pũerertt iun

Expanded text:
unis pecunia penes aliquem sociorum sit et alicuius sociorum quid absit, cum eo solo agendum, penes quem ea pecunia sit: qua deducta de reliquo, quod cuique debeatur, omnes agere possunt. Nonnumquam necessarium est et manente societate agi pro socio, veluti cum societas vectigalium causa coita est propterque varios contractus neutri expediat recedere a societate nec refertur in medium quod ad alterum pervenerit.
Abbreviated transcription (Latin):
Gaus lib coridianaꝵ rer. Sotius socio etiã culpȩ nõe
tenet᷑ iđ desidiȩ itq neglegenciȩ. Culpa aũt ñ adȩxac¬
tissunã dilligenciã dirrigenda ẽ. sufficit et enũ talem
diligenciã i cõmunib rebul adhibe. quilẽ. suis reb
adibe solet squia qui parum dilligentẽ sibi socium ad¬
ꝓquirit de se queri debet¬
hr̃ditatẽ cui eqꝵ delatam in comunẽ redigendã Idẽ
maxime resꝑ. Si societatem uuũsaꝵ fartunaꝵ ita
corerint ut quicquid erogetur. uł comunis lucri atq¬
c impendi ⁊ ẽt̃ eaq̃q quȩ in honorẽ altiꝰs libor ertoxual¬

Expanded text:
undo cottidianarum rerum Socius socio etiam culpae nomine tenetur, id est desidiae atque neglegentiae. culpa autem non ad exactissimam diligentiam dirigenda est: sufficit etenim talem diligentiam communibus rebus adhibere, qualem suis rebus adhibere solet, quia qui parum diligentem sibi socium adquirit, de se queri debetreditatem cuivis eorum delatam in commune redigendam. idem maximae respondit, si societatem universarum fortunarum ita coierint, ut quidquid erogetur vel quaereretur communis lucri atque impendii esset, ea quoque, quae in honorem alterius liberoru
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ita in pͥuatis societatib aut in societate uet tigiliã. nicħ¬
ominꝰ manet societas ⁊̃ pt pmorte alicus̃. s itademũ si puars
defuncti adꝑsonam hrdđis eiꝰ asseriutastt ut hrđi q̃ conter¬
ri oporteit ꝙ ipsum ex causa ẽstumandũ ẽ. A e uuo nnic

Expanded text:
 ita in priuatis societatibus ait: in societate uectigalium nihi ita in priuatis societatibus ait: in societate uectigalium nihilo minus manet societas et post mortem alicuius, sed ita demum, si pars defuncti ad personam heredis eius adscripta sit, ut heredi quoque conferri oporteat: quod ipsum ex causa aestimandum est.
Abbreviated transcription (Latin):
duratũ ẽ uilianus scripsit. eandẽ societatẽ durare.
Iniciũ enũ inhis contractib inspiciendũ duab aũt ac di¬
onib agendũ ẽẽ. una aduersus patrẽ. alta adusus filiũ.
Cum patre de eo cuĩ dies ante emancipacionẽ cessit.
Nam eiꝰ temporiꝰ quopt̃ emanc ipucionẽ socutas dugrauit.
nichil pstare patrẽ oportet. cum filio aũt dȩ utroq tepr
iđ̃ de tota societate. Nam ⁊ siꝗd inꝗt sociui filii pt̾ eman¬
cipacione filii dolofecerit eiꝰ ñ puatri. b filio ac tiodĩda ẽ.
¶Siseruus nis societatẽ. cum ticio coerit nalie natus
in eadẽ ꝑ mansese . potẽ dici alienacionẽ serui ⁊ pͥorẽ.
societatẽ sinitã. ⁊ ex integro alta inchautam atq udõ ⁊ iͥi⁊¬
emptori ꝓsocio actionẽ cõpetẽ. Iet tam adũsus me qͥm
aduersus emptorẽ ex his causis q̃ argto redatur uona ẽ incida
dandam actionẽ ex reliquis adũ sus e siptore. solum:

Expanded text:
duratum est.Iulianus scrduratum est.Iulianus scrinitium en‹im in› his contractibus inspiciendum: duabus autem actionibus agendum esse, una aduersus patrem, altera aduersus filium: cum patre de eo, cuius dies ante emancipationem cnam eius temporis, quo post emancipationem societas duravit, nihil praestare patrem oportet: cum filio autem de utroque tempore, id est de tota societate, nam et si quid, inquit, socius filii post emancipationem filii dolo fecerit, eius non patri, sed filio actio danda est. Si servus meus societatem cum Titio coierit et alienatus in eadem permanserit, potest dici alienatione servi et priorem societatem finitam et ex integro alteram inchtam aduersus me quam aduersus emptorem ex his causis quae ante alienationem inciderunt dandam actionem, ex reliquis aduersus emptorem solum. 59
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ exp̃cio quartã mĩ redderes. Siig ante uendicionem
equus ñs mortuus sit nom putare sȩcelsus ait societatẽ
manere nec ex p̃cio quoꝵ tuoꝵ partẽ debi. nec enĩ habͥn¬
dȩ quadrige. s uendendȩ coitam socictatẽ. Cet̃m si id
ac tum dicitur ut quadriga fieret᷑ eaq cõmunicaretur.
tuꝙ in eatres partes habes ego quartam ñ dubue ad hic
socu sumus¶tẽ celsus tactat si peccumniã contullissemꝰ
ad mertememendã ⁊ in ea peccunia pisset cui piert
eai ⁊ait᷑ si ꝓt collacionẽ euenit ut peccunia piret ꝙ
non fieret nii societas corta ẽẽt utriq pire. Vt puta si
peccunia cum ꝑegre portaretur ad mȩrer emertla pre
Si uõ ante collacionẽ pt̾ eaquã eam destinasses tt̃ ꝑi¬
erit Nchil eo nõe consequeris inquit quia ñ societatu
prt Pi siliꝰ familias societate coierit. de inde. emancipit᷑
apatre sũit ap̃ iulianum queritur an eadẽ. societas di¬
ret. anuꝰ alia sit si forte pt̾ emancipacionẽ insocietatẽ

Expanded text:
et ex pretio quartam mihi redderes. si igitur ante venditionem equus meus mortuus sit, non putare se Celsus ait societatem manere nec ex pretio equorum tuorum partem deberi: non enim habendae quadrigae, sed vendendae coitam societatem. ceterum si id actum dicatur, ut quadriga fieret eaque communicaretur tuque in ea tres partes haberes, ego quartam, non dubie adhuc socii sumus. Item Celsus tractat, si pecuniam contulissemus ad mercem emendam et mea pecunia perisset, cui perierit ea. et ait, si post collationnon fieret, nisi societas coita esset, utrique perire, ut puta si pecunia, cum peregre portaretur ad mercem emendam, periit: si uero ante collationem, posteaquam eam destinasses, tunc perierit, nihil eo nomine consequeris, inquit, quia non societati periit.Si filius familias societatem coierit, deinde emancipatus a patre fuerit, apud Iulianum quaeritur, an eadem societas duret an uero alia sit, si forte post emancipationem in societatem
Abbreviated transcription (Latin):
nciauit ꝓcuratori libetur. in potestate eiꝰ erit quẽ¬
d modum diximus in eo qui socio renunciat NMorte
uniꝰ socii societas dissoluitur. ⁊ si consensu oñiũ corta
sit plures uõ suꝑsint. nis in coheunda societate alit̃
c̃uenerit. nec hr̃es socũ succedit ẜꝙ exre comuni itꝰ¬
a que situmẽ. Itẽ dolus ⁊ culpa ineoꝙ ex ante gesto¬
pendet. tam ab inde quam hrđi p̃standũ ẽ Itẽ. sralicaiꝰ
ni sxictas sit. ⁊ finis negocio impositus finit᷑ societa.
Ađ si integris oñib manentib alt̃ detessertt de inđ
scquetur res de quã societatẽ corerunt tt̃ eadẽ distin¬
iltius ualeat societis si nota nonualeat ꝥocietas quẽ¬
adinadũ ad hẽs socii ñ transit. Ita nec ad arragato¬
rẽ ne alioquin inuitus quis socius efficiatur cui ñ uilt
hsc aũt arrogaitus socuis ꝓminet Nami ⁊ si silius fantlũ
emincipatus suit ꝑ minebit socius Isublicacione q̃ q di¬
sbrib secietatẽ diximus qui uidetur spectare ad uni¬

Expanded text:
ntiavit procuratori liberetur, in potestate eius erit, quemadmodum diximus in eo, qui socio renuntiat. Morte unius societas dissolvitur, etsi consensu omnium coita sit, plures vero supersint, nisi in coeunda societate aliter convenerit. nec heres socii succedit: sed quod ex re communi postea quaesitum est, item dolus et culpa in eo pendet tam ab herede quam heredi praestandum est.Item si alicuius rei societas sit et finis negotio impositus, finitur societas: quod si integris omnibus manentibus alter decesserit, deinde tunc sequatur res, de qua societatem coierunt, tunc eadem distini‹t› mors alterius, ualeat societas, si nota, non ualeat.Societas quemadmodum ad heredes socii non transit, ita nec ad adrogatorem, ne alioquin inuitus quis soci‹u›s efficiatur cui non uult. ipse autem adrogatus socius permanet: nam et si filius familias emancipatus fuerit, permanebit socius.Publicatione quoque distrahi societatem diximus. quod uidetur spectare ad uni
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ qq socii ꝓsocioactio competit. quã uis hr̃s socuis n
sit. licet enĩ socius ñsit at tam̃ emolum̃tũ successore et
circa societates uet tigaliũ cetoꝵ q Ide obseruamus it
hr̃es socius nonsit. nisi su̾it ad fit uerũ tam̃ om̃e emoli¬
m̃tũ societatis ad eum ꝑtineat. simili mõ ⁊ dãpnũ agnos
ꝙ contigit. siũ ad hũc uiuo socio uet ligał. siue ꝑtꝰ ea qd
ñ simplicit inuo lunt aria societte obseruatur¶ discruo
cõmuni legatum suie libtate unus ex dñ is reliquid ho
ad soluni sociũ ꝑtinet. ai tam̃ ꝓsocio iudicro conumerari¬

Expanded text:
quoque socii pro socio actio competit, quamuis heres socius non sit: licet enim socius non sit, attamen emolumenti successor est. et circa societates uectigalium ceterorumque idem obseruamus, ut heres socius non sit nisi fuerit adscitus, uerumtamen omne emolumentum societatis ad eum pertineat, simili modo et damnum adgnoscat quod contingit, siue adhuc uiuo socio uectigalis siue postea: quod non similiter in uoluntaria societate obseruatur.Si seruo communi legatum sine libertate unus ex dominis reliquit, hoc ad solum socium
Abbreviated transcription (Latin):
munionẽ ħ ad quistũ ẽ. s obsuã partẽ nec oportet i
cõmunicar qđ quis non ꝓpt̃ societatẽ . s ꝓpt̃ suã partẽ
ad quisiertt ISocietas soluitur ex ꝑsonis exreb exudlu¬
aut media capitis diminucione aut morte. Resuo cũat
nulle relinquantur. aut condicione mutauerint. Neq cũ
etꝰ rer quȩ iã nulla sit quisquã sociuse Neq ner quȩ at̃¬

Expanded text:
 partem, nec oportet id communicari, quod quis non propter societatem, sed propter suam partem adquisierit.Societas soluitur ex personis, ex rebus, ex uolunaut media capitis deminutione aut morte: res euro, cum aut nullae relinquantur aut condicionem mutauerint, neque enim eius rei quae iam nulla sit quisquam socius est neque
Abbreviated transcription (Latin):
pena auferet. Solum auferret simichi ꝓponas insci¬
ente socio eum inisocietatis racionẽ ħ contullisse. ꝙ.
si sciente. etiã penã socium agnoscere oportet sequũ is
ẽ ut cuiꝰ participauit lucrum participet ⁊ dãpnũ:
nu. Aulus lib yr.ad sibinũ. Net quicquã int̾ ẽ utrũ pra¬
s nente societate p̃stiterit obfurtum. andissoluta cͥa
Idẽ ẽ i n oñib temparib actionib Ueluti in iurraꝵ
uibonor raptoꝵ serui corrupti ⁊ simlib et onĩb
penis peccuiuariis quȩ expublicis uidiciis accidunt.
ponius ait. ita demũ ħ r̾euerum si honeste ⁊ licitȩ
rei societas coita sit. Cetum simalesicu  corta societas
sit constat nullameẽ. societatẽ fg̃ñalit̃. gñ traditurre ꝑ¬
rã inhonestar muli ee societat e. Idiud qͥ q̃usi socie¬

Expanded text:
ena auferet: solum auferet, si mihi proponas insciente socio eum in societatis rationem hoc contulisse: quod si sciente, etiam poenam socium agnoscere oportet: aequum est enim, ut cuius participavit lucrum participet et damnum. Paulus libro sexto ad Sabinum Nec quicquam interest, utrum manente societate praestiterit ob furtum an dissoluta ea. idemque est in omnibus turpibus actionibus, veluti iniuriarum, vi bonorum raptorum, servi corrupti et similibus, et in omnibus poenis pecuniariis quae ex publicis iudiciis accidunt. ndum esse Pomponius ait ita demum hoc esse verum, si honestae et licitae rei societas coita sit: ceterum si maleficii societas coita sit, constat nullam esse societatem. generaliter enim traditur rerum inhonestarum nullam esse societatem. Idem libro
Abbreviated transcription (Latin):
Põponius lb iii .x. ad sibinũ. Si ticius cum quomͥ societa
erat detesserit : Egoq cum putarẽ ticu hr̃ditatẽ ad
scium ꝑtinere: cõmunit̾ cum eores uendiđiti ⁊ partem
petcuniȩ ex uendicione redacte ego partere.: serus ab¬
stullerit: te ꝗre uera ticio hr̃es es. partẽ ad me redate
peccuniȩ societatis uidicio ñ consecuturũ: neracio ⁊ ari¬
stoni placebat: quia meȩ dum taxat partis. pcra ꝓcepisst̃.
neq int̾ eẽ utrum ꝑse partes meas uendidisse: an cõmuni¬
t cumeo quireliquas partes adse ꝑtinẽ diãt : allioꝗnue¬
nturum. ut etiã sidim socii re uendiderint. unus ꝗsq ꝙ
ad se puenerit. partẽ alti societatis iudicio p̃stare de¬
beat: ẜ nec te expurte quam hrditatis peticionẽ. forte

Expanded text:
o decimo ad Sabinum.Si Titius cum quo mihi societas erat decesserit egoque cum putare‹m› Titii hereditatem ad Seium pertinere, communiter cum eo res uendiderim et partem pecuniae ex uenditione redactae ego, partem Seius abstulerit, te, qui re uera Titio heres es, partem ad me reda‹c›tae pecuniae societatis iudicio non consecuturum Neratio et Aristoni placebat, quia meae dumtaxat partis pretia percepissem, neque interesse, utrum per se partes meas uendidissem an communiter cum eo, qui reliquas partes ad se pertinere diceret. alioquin euenturum, ut etiam, si duo socii rem uendiderint, unusquisque quod ad se peruenerit partem alteri societatis iudicio praestare debeat. sed nec te ex parte, quam heredi
Abbreviated transcription (Latin):
rescripsit. ⁊̃ si maxime argentariȩ societas iuta ẽq
quisq tam̃ socius ñ ȩxargentaria causa q̃ sut. id ad cor¬
munionẽ non ꝑtinẽ explorati uiri sẽ:
sas hr̃ditates iđo retinuerĩt ut emolum̃tũ ac dapt̃
inhis cõmune. sentirẽt ꝙ alunde quesicrint ĩ cõnt¬
placuerat ut locis emptis peccunia uic tori monum̃itas
fierent oꝑi. ipicia astani quib distractis peccuni am
uictor cum certa quantitate recipet suꝑ fluũ. asrani
acciꝑet ꝗ oꝑam insocietatẽ contulit. erit ꝓsocio acho as¬
Id̃ pãpinian᷑ eodẽ lib̾ait. Si int̃ frat̾es uoluntarũ conͣ¬
sortiũ initũ fũ. et stipendia. cet̾aq salaria uicõmune.
redigi iudicio societitis. quã uis filius emancipat̃ ħ ñ co¬
gatur conferre fr̃i uꝗt in potestate marenti ꝗa et
si in potestate maneret p̃cipua ea hab̾et. Id R sociu¬

Expanded text:
rescripsit: "etiamsi maxime argentariae societas inita est, quod quisque tamen socius non ex argentaria causa quaesiit, id ad communionem non pertinere explorati iuris est". sas hereditates ideo retinuerunt, ut emolumentum ac damnum in his commune sentirent, quod aliunde quaesierint in commuplacuerat, ut locis emptis pecunia Uictoris monumenta fierent opera et peritia Asiani, quibus distractis pecuniam Uictor cum certa quantitate reciperet, superfluum Asianus acciperet, qui operam in societatem contulit: erit pro socio actio.Idem Papinianus eodem libro ait, si inter fratres voluntarium consortium initum fuerit, et stipendia ceteraque salaria in commune redigi iudicio societatis, quamvis filius emancipatus haec non cogatur conferre fratri, inquit, in potestate manenti, quia et si in potestate maneret, praecipua ea haberet. Idem respondi
Abbreviated transcription (Latin):
assibit actio: Ite sim cõmunẽ riuũ refficiendũ intpen¬
li fac tasi ꝓsocio eẽ actionẽ adrecuꝑandũ suptũ casi
eripsit Pte mela scriꝑsit siuicini semipes int sectu¬
lerunt ut ibĩ esaciũ pariete᷑ int se edifsicarent adhone¬
ra utriq sustinenda dȩ inde edifficato pariete alt̾ in
eñ nutti ñ pacutur ꝓsocioagendu: Ide q nsi areã incõ¬
nunẽ emerint. ne lumrub sus officoheur  alti tradi

Expanded text:
reficiendum inpensa facta sit, pro socio esse actionem ad reciperandum sumptum Cassius scripsit.Item Mela scribit, si uicini semipedes inter se contulerunt, ut ibi craticium parietem inter se aedificarent ad onera utriusque sustinenda, deinde aedificato pariete alter in eum inmitti non patiatur, pro socio agendum. idemque et si aream in commune emerint, ne luminibus suis office retur, et alteri tradi
Abbreviated transcription (Latin):
lucri faceret reddendo morã adhibuit cͥum ea petcunia
ꝓpse usus sit usuras qq̃ eum p̃stare deb̾e labeo ai s nõ
quisi usuras. s qđ sociiꝰ int̾sit morã eũ ñ ad hibuse. S
si aut usus ea peccunia ñ sit aut morã ñ fecerit ẽt᷑ ẽẽi
Itt pt̃ mortẽ socũ nullam talẽ exstimacionẽ ex facto
hr̃dis faciendã qui a morte socii dirrimatur socuetas
¶Socius cũ pͣsisteret comunib seruis uenalib ad fuga
crimpentib uulneratus ẽ impensam quã incuraxdo
se fecerit ñ consetuturũ ꝓsocio ac tioner. Labeo att pa
id ñ mocietatẽ quã ius ꝓrt̃ societatẽ impenis. sit sicati
sipre sactetatẽ eun bhrdem quis instituhere dideuse
aut legatũ ꝓpt̃ misisset. aut patrimoniũ suũ neglegen¬
tds ami ministrasset . Nã nec cõpendiũ ꝙ ꝓpt̃ socictatẽ.
contigis set uenuret in mediũ. Uł uti srppt̃ societattnes
bereꝰ suisset institutꝰ. aut ꝗdei donatũ ẽet. snctit

Expanded text:
lucri faceret, reddendo moram adhibuit, cum ea pecunia ipse usus sit, usuras quoque eum praestare debere Labeo ait, sed non quasi usuras, sed quod socii intersit moram eum non adhibuisse: sed si aut usus ea pecunia non sit aut moram non fecerit, contra esse: item post mortem socii nullam talem aestimationem ex facto heredis faciendam, quia morte socii dirimatur societas. Socius cum resisteret communibus seruis uenalibus ad fugam erumpentibus, uulneratus est: impensam, quam in curando se fecerit, non consecuturum pro socio acti sicuti pter societatem eum heredem quis instituere desisset aut legatum praetermisisset aut patrimonium suum neglegentius administrasset: nam nec compendium, quod propter societatem ei contigisset, ueniret in medium, ueluti si propter societatem heres fuisset institutus aut quid ei donatum esset. 61
Abbreviated transcription (Latin):
conueniendus sĩ pcepto seruo & petulio rogitꝰs
hr̃es restituẽ hr̃ditatẽ side peculio conueniet
trabelliami exceptione non utetur ut marcd
tractans admittit. is aũt currestitta ꝙ ht
non tenetur ut sceuola ait cũ peculu ndc dolo

Expanded text:
to seruo et peculio rogatus sit heres restituere hereditatem, si de peculio conueniatur, Trebelliani exceptione non utetur, ut Marcellus tractans admittit: is autem cui restituta est non tenetur, ut Scaeuola ait, cum peculium no
Abbreviated transcription (Latin):
tris uł de portacione sui uirꝰ fuerit effectus fl
de petulio intra annũ hr̃s patris uł sicus tenchs¬
in alienacione accipitur utiq uenditor. qui ac R¬
s̃. de peculio intra annũ tenctur syisidonauit ser
neq in manumissũ. neq ineum cui legatũ sit peq
de peculio actionẽ in gͦ teneatur hr̃s. ⁊ ait exb

Expanded text:
ne sui iuris fuerit effectus filius, de peculio intra annum heres patris uel fiscus tenebuntur.In alienatione accipitur utique uenditor, qui actione de peculio intra annum tenetur: sed et si donauit seruum neque in manumissum neque in eum, cui legatum sit peculium, de peculio actionem. an ergo teneatur
Abbreviated transcription (Latin):
sito dñni eẽ conueniendũ ⁊ eũ ad ex hibndũ metũ
aucturũ petuniȩ nõe quȩ ipsi eẽt adquisita nes in
eadẽ causã alenataq ꝓ capite serui facta ꝓpone¬
retur. neq onĩ ad mittendã eẽt distinctionẽ: exi¬
stimanciũ. si nõ manumittendã dñi pecuniã ce̾.¬

Expanded text:
sito dominum esse conueniendum et eum ad exhibendum mecum acturum pecuniae nomine, quae ipsi esset adquisita nec in eam causam alienata, quae pro capite serui facta proponeretur: neque enim admittendum esse distinctionem existimantium, si non manumittam, domini pecuniam e
Abbreviated transcription (Latin):
lulianus lib̃rii. dig. Si creditor filii tu h̃de
te institũit & tuhrditatẽ eiꝰ uendideriꝰ. illa
pãr stipulacionis quanta pecunia. ex hr̃ditate
adita ꝑuen̾it tenebris de peculio ic tio foi seruo
cuo ꝑmiseris uicarũ emere aureis octo. illexu.
emerit. ⁊ tibi scripserit. se octo emisse tuq ei ꝑ
ditori p̃stabutur dũ tarit de peculio serui. Ser¬
uũ comunẽ ꝗ cũ ticio aut cũ semꝓnioꝰ. ꝗsittꝰ ẽ si đpe¬

Expanded text:
rum.Si creditor filii tui heredem te instituerit et tu hereditatem eius uendideris, illa parte stipulationis 'quanta pecunia ex hereditate ad te peruenerit' teneberis de peculio.Si seruo tuo permiseris uicarium emere aureis octo, ille decem emerit et tibi scripserit se octo emisse tuque ei pditori praestabuntur dumtaxat de peculio servi. Servum communem, quem cum Titio
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ debiti condempnindus e cũ  sumptꝰ impendẽ¬
do. ⁊euentus exaetucionis possit eẽ incc̃tus. ⁊ cogi¬
tanda sit mora tempĩs quodatur uidicatỹs aut
uendicioniꝰ bonoꝵ. siid magis faciendum erit. Crgͦ
siparatꝰ sit actiones mandare absoluctur. &d enĩ
dirit᷑ sicũ uno ex sociis agatur. uniũ sũ peculium
cõputandũ quia sit cũ socio actio iieodẽ redibe.
sr actiones paratus sit prare:⁊inoñib ꝗ id circo te
ner dicimus ꝗh̃t actionẽ de legacio ꝓiusta p̃sta¬
tiõenor est.
Hiulus li̵ iii. q̃stionũ. Ex fac to queritur ꝗ tutelĩ
quasi lib̾ administrabat seruus ꝓnunciatus ẽ ansi
deducatur expetulio q dño debetur. ⁊ si putauerꝰ
posse deduci ant̃ int̃sit ũtrum cũ adhac in libtate
ageret dñi debitor factus ẽ in pt̾ ea  andepeculio
pubi competat .R̾. nullũ pͥiuilegiũ p̃poni patri. ł
dño potẽ cum exꝑsona filii uł seruide peculio c̃¬
ueniuntur. plane inceteris creditorib habndaẽ

Expanded text:
ebiti condemnandus est, cum et sumptus in petendo et euentus exsecutionis possit esse incertus et cogitanda sit mora temporis quod datur iudicatis, aut uenditionis bonorum, si id magis faciendum erit. ergo si paratus sit actiones mandare, absoluetur. quod enim dicitur, si cum uno ex sociis agatur, uniuersum peculium computandum quia sit cum socio actio, in eodem redibit, si actiones paratus iusta praestatione est. Paulus libro quarto quaestionum Ex facto quaeritur: qui tutelam quasi liber administrabat, servus pronuntiatus est. an si deducatur ex peculio, quod domino debetur? et si putaveris posse deduci, an intersit, utrum, cum adhuc in libertate ageret, domini debitor factus est, an postea? et an de peculio impuberi competat? respondi nullum privilegium praeponi patri vel domino potest, cum ex persona filii vel servi de peculio conveniuntu
Abbreviated transcription (Latin):
racio pͥuilegioꝵ. &d enĩ si silius dotẽ accepit tute¬
lã ad ministrauit. merito igitur n inseruo ꝗ ꝓtuto¬
re egit. id rescriptũ ẽ qr occupantis melior solet et
condicio quã ceteroꝵ: inid dabitͥr actio. plane si
ex re pupilli nõa ͭ uł petuniam inarca de posuit.
datur ei uindicatio nũmoꝵ ⁊ adũsus debitores utił
actio scilicet si nũ mos consũpserunt. hic enum
alienare eos nõ potuit ꝙ in qͥuis tutore dicen¬
dũ ẽ nec tam̃ int̾ ẽe puto qu ando dño debe cep̃.
utrũ tũ in lib̾tatis possessione eẽt an pe̾tea nam
ergo ẽ ꝗ ade peculio ac tiodefficit utł ac tio indñꝙ¬
quasi tutelã ederit ut ꝙ ille ꝓpatrimonio habuit
peculiũ ẽe uitelligatur PSidos silio fanilias data sit
uł tutelã ãministraũit. habnda eritac tio pͥiule¬
gior. inac dionẽ de peculio dilitatã inti cet̾aꝵ cre.¬
ditar actionẽ uł int̾posita cutione si pͥores agant

Expanded text:
ratio priuilegiorum: quid enim si filius dotem accepit, tutelam administrauit? merito igitur et in seruo, qui pro tutore egit, id rescriptum est, et quia occupantis melior solet esse condicio, quam ceterorum inhibebitur actio. plane si ex re pupilli nomina fecit uel pecuniam in arca deposuit, datur ei uindicatio nummorum et aduersus debitores utilis actio, scilicet si nummos consumpserunt: hic enim alienare eos non potuit: quod et in quouis tutore dicendum est. nec tamen interesse puto, quando domino debere coepit, utrum cum in libertatis possessione esset an postea: nam ergo est? quia de peculio actio deficit, utilis actio inqos filio familias sit data uel tutelam administrauerit, habenda erit ratio priuilegiorum in actione de peculio dilata interim ceterorum creditorum actione uel interposita cautione, si priores agant,