comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re .iri. anc. a saturno humorẽ. Talis quippe
extitit gentiliũ stulticia: qui sͥ finxerunt
tam ridiclõsa figm̃ta. Apud hebreos autẽ
dies pͥma una sabbati dr᷑. qui apud nos
dies dñicus est. quẽ gentiles soli dedicaue¬
II ut. Scd̾ã sabbati. scd̃a feria. quẽ seculares
diem lune uocant. Tercia sabbati. tercia frͣ.
quẽ illi diẽ martis uocant. Qrͣta salbati. qrͣ¬
ta feria: qui m̾curii dies dr᷑ a paganis. Qͥn
ta sabbati. qͥnta feria ẽ. idest qͥntꝰ a die dñi¬
co: qui apud gentiles iouis uocat᷑. Sexta
salbati. sexta frͣ dr᷑: qui ap̃ eosdem paganos
uen̾is nũcupat᷑. Salbatũ autẽ septimꝰ a di¬
e dñico. idest quẽ gentiles saturno deditaue¬
runt: ⁊ saturni nõiauerunt. Salbatũ autẽ
ex hebreo in latinũ requies int̾pretat᷑: eo ꝙ
ds in eo requieuiss ab om̃ib operib suis.
melius aut̃ in uocabulis dierũ de ore xp̃ia¬

Expanded text:
rantiam, 221 a Saturno humorem: talis quippe rantiam, 221 a Saturno humorem: talis quippe exstitit gentilium stultitia, qui sibi finxerunt tam ridiculosa figmenta. 9. Apud Hebraeos autem dies prima una Sabbati dicitur, quae apud nos dies Dominicus est, quem gentiles Soli dicaverunt; secunda Sabbati, secunda feria, quem saeculares diem Lunae vocant; tertia Sabbati, tertia feria, quem illi diem Martis vocant; quarta Sabbati, quarta feria, qui Mercurii dies dicitur a paganis. 10. Quinta Sabbati, quinta feria est, id est, quintus a die Dominico, qui apud gentiles Jovis vocatur; sexta Sabbati, sexta feria est, quae apud eosdem paganos Veneris nuncupatur; Sabbatum autem septimus a Dominico die est, quem gentiles Saturno dicaverunt, et Saturni nominaverunt. Sabbatum autem ex Hebraeo in Latinum requies interpretatur, eo quod Deus in eo requievisset ab omnibus operibus suis. 11. Melius autem in vocabulis dierum de ore Christia
Abbreviated transcription (Latin):
nocte. uñ ⁊ tunc galliciniũ est quoꝵ uox di¬
ei ostendit p̾coniũ. qñ ⁊ me sonictios affla¬
tus sit. Dies dcĩ a diis: quoꝵ noĩa romani
quibdam sẏ̃derib sacrauerũt. Primũ enim
diem a sole appellauerunt: qui pͥnceps est
om̃ium sẏderũ: sicut ⁊ idem dies capud est
cunctoꝵ dieꝵ. Secundũ a luna que soli et
splendore ⁊ magnitudine proxima ẽ : ⁊ ex
eo mutuat᷑ lumen Tercium a stella maiti&:
la iouis: qͣm fetuntẽ aiunt. Sextũ a uen̾is
stella qmͣ luciferũ asserunt: que int̾ omĩa
sydera plus lucis habet. Septimũ a stella
saturni: q̃ sexto celo locata. triginta ãnis
fert᷑ explere cursum suũ. Proinde autem
ex hiis septem stellis noĩa dierũ gentiles
dederunt: eo qd̾ per easdem aliqͥd sͥ effici ex¬
istimarent. Dicentes hr̃e a sole sp̃m. aͥ una
corp̃. a mercurio ingeniũ ⁊ linguã. a uen̾e
uoluptatẽ. a marte sanguinẽ. a ioue tempe¬

Expanded text:
nocte. Unde et tunc gallicinium est, nocte. Unde et tunc gallicinium est, ei ostendit praeconium, quando et mesonictios afflatus fit. 5. Dies dicti a diis, quorum nomina Romani quibusdam sideribus sacraverunt. Primum enim diem a Sole appellaverunt, qui princeps est omnium siderum, sicut et idem dies caput est cunctorum dierum. 6. Secundum a Luna, quae soli et splendore et magnitudine proxima est, et ex eo mutuat lumen. Tertium a stella Martis, la Jovis, quam Phaetontem aiunt; sextum a Veneris stella, quam Luciferum asserunt, quae inter omnia sidera plus lucis habet; septimum a stella Saturni, quae septimo coelo locata XXX annis fertur explere cursum suum. 8. Proinde autem ex his septem stellis nomina diebus gentiles dederunt, eo quod per easdem aliquid sibi effici existimarent, dicentes habere a Sole spiritum, a Luna corpus, a Mercurio ingenium et linguam, a Venere voluptatem, a Marte sanguinem, a Jove tempe
Abbreviated transcription (Latin):
omentũ. est minimũ. atq angu .ii.¬
stissimũ tempꝰ: a motu sp̃derũ dc̃m. Est
enim extremitas hore in breuib int̾ualł. cũ
sol aͥd sͥ cedit. atq suctedit. Hora grecum no¬
men ẽ. ⁊ tñ latinũ sonat: hora enim finis ẽ
temporis. sicut ⁊ ora st̃ fines maris. fluui
ies est p̾sentia soł. siue sol supͥ  a
sicut nox sol sub t̾ris. aut enim dies.
aut nox sit causa ẽ: aut supͣ t̾ram sol aut
usq dum dies et nox spacia sui cursus ab ori¬
ente usq ad aliũ orientalẽ solẽ celi uolu. li¬
tate ꝯdudat. abusine aut̃ dies unꝰ est: sparũ
ab oriente sole usq ad occidentẽ. Sũt autem
diei spacia duo int̾dianũ ⁊ nocturnũ. et est di
usu est. ut sine ⁊ memoratõe noctis numerũ¬
dicamꝰ dierum. sicut et in lege diuina scͥptũ
est. factũ est uesꝑe et mane dies unꝰ. Dies
scd̃m egyptios: inchoat ab occasu solis: le¬
cũdũ ꝑsas ab ortu solis. scd̃m athenienses
a sexta hora diei: scd̃m romanos a medis

Expanded text:
omentum est minimum atque angustissimum tempus, a motu siderum dictum: est enim extremitas horae in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque succedit. Hora Graecum nomen est, et tamen Latinum sonat: hora enim finis est temporis, sicut et, horae sunt fines maris, fluviies est praesentia solis, sive sol supra terras, sicut nox sol sub terris. Ut enim dies aut nox sit, causa est aut supra terram sol, aut usque dum dies et nox spatia sui cursus ab oriente usque ad alium orientalem solem caeli volubilitate concludat. Abusive autem dies unus est spatium ab oriente sole usque ad occidentem. Sunt autem diei spatia duo, interdianum atque nocturnum; et est dieusu est ut sine commemoratdicamus dierum, sicut et in lege divina scriptum est: Factum est vespere et mane dies unus. 4. Dies secundum Egyptios inchoat ab occasu solis; secundum Persas, 220 ab ortu solis; secundum Athenienses, a sexta hora diei; secundum Romanos a media
Abbreviated transcription (Latin):
ham. Tercia ab abraham usq ad dauid. Qrͣta
a dauid usq ad tnͣsmigratõem iude in babilo¬
niam. Qnta deinde a tnͣsmnigratõe iude: usq
ad aduentũ saluatoris iñ carne. Sexta que nc̃
agit᷑ usqͦ mundꝰ iste finiat᷑: qͣrũ decursus ꝑ
generatões ⁊ regna ita inspicit᷑. De discret
ꝯtinet cieatõem mundi. Prima enĩ die
d̃s in lucis nõie ꝯdidit angłos. Scd̾a in fir¬
mam̃ti appellatõe celos. Tercia in discretõnis
uocabulo: speciem aquarũ ⁊ t̾re. Qrͣta lumi¬
naria celi. Qͥnta aĩantia ex aquis. Sexta ani¬
mantia ex t̾ra: ⁊ hominẽ quẽ appellauit adã.
Duma eras.
Dam anno. cc .xxx. genuit
seth a quo filii dei.
.cc.xxx.
Seth anno . ec .u. genuit enos qui ce¬
pit inuocare nomen domini.
ccccxxxu.
Enos anno .c.lxx. genuit caynan. .de.u.¬
Caynan anno .c.lxx. geñ. malaleel. dcc lxxb
Iaret anno .c.lxii. genuit enoch qui
translatus est.
Enoch anno .c.lxu. geñ. matusalem. ĩ. cc. lxuii.

Expanded text:
ham; tertia ab Abraham usque ad David; quarta a David usque ad transmigrationem Iuda in Babyloniam; quinta deinde a transmigratione Babylonis usque ad adventum Salvatoris in carne; sexta, quae nunc agitur, usque quo mundus iste finiatur. Quarum decursus per generationes et regna ita inspicitur. De descripntinet creationem mundi. Primo enim die Deus in lucis nomine condidit angelos; secundo in firmamenti appellatione caelos; tertio in discretionis vocabulo speciem aquarum et terrae; quarto luminaria caeli; quinto animantia ex aquis; sexto animantia ex terra et hominem, quem appellavit Adam. Prima aetas. Adam ann. CCXXX genuit Seth, a quo filii Dei. CCXXX. Seth ann. CCV genuit Enos, qui coepit invocare nomen Domini. CCCCXXXV. Enos ann. CCainan, an. CLXX, genuit Malaleel, DCCXV. SeJared, an. CLXXII, genuit Enoch, qui translatus est, Enoch, an. CLXV, genuit Mathusalem, M.CCLXXXVII. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
Drobus anñ.ui. mancheoꝵ hecsis
orta est..u.
Carus anñ .ii. Iste de persis trium¬
phauit.
Dyocletianus añ.xx. qͥste diuinis
libris adustis. martyria fecit. .ũ. d.i.
Galerius anñ .ii. Nichil dignum
hystorie tulit.¬
Constantinus anñ.xxx. Nicena sy¬
nodus ꝯgregat᷑.¬
Constantinꝰ anñ.xxiiii. Antro pomor¬
phitaꝵ heresis orit᷑.¬
Iulianus anñ .ii. hic ex xp̃iano pa¬
ganus efficitur.
Iouianꝰ anñ .i. Iste itetũ xp̃ianus
efficitur.
Balentianꝰ añ. xiiii. Gothi heretici
Gratianus anñ .ui. Priscillianus
agnoscitur¬
.u. d. lxxx.
Ualentinianꝰ anñ .uii. Iheronimus
Archadius anñ .xiii. Iohãnes cri¬
sostomꝰ. floruit.
Honoriꝰ anñ . xu. Augustinus ep̃c
floruit.
Martianꝰ anñ.ui. Calcidonensis
synodus agitur.
Leo maior anñ .xui. Egyptꝰ errore
dyascori latrat.
frica extingunt᷑.
liam capiunt.
tholici effecti st̃.
Bcas annis.uii. Romani cedũ¬
tur a persis.
Colli om̃e tempus ab exordio
mundi usq in presentem glori¬

Expanded text:
Probus ann. VI. Manichaeorum haeresis orta est. Carus ann. II. Iste de Persis triumphat. Diocletianus ann. XX. Iste divinis libris adustis, martyria facit. VMDII. Galerius ann. II. Nihil dignum historiae contulitConstantinus ann. XXX. Nicaena synodus congregaturConstantius ann. XXIV. Anthropomorphitarum haeresis oriturIulianus ann. II. Hic ex Christiano paganus efficitur. Iovianus ann. I. Iste iterum Christianus effectus Valentinianus ann. XIV. Gothi haeretici Gratianus ann. VI. Priscillianus agnoscitur. VMDLXXXI. Valentinianus ann. IX. Hieronymus III. Arcadius ann. XIII. Iohannes Chrysostomus floruit. VMDCVI. Honorius ann. XV. Augustinus Episcopus claruit.Marcianus ann. VI. Chalcedonensis synodus agitur. VMDCLIV. Leo maior ann. XVI. Aegyptus errore Dioscori latrat. frica extinguntur.liam capiunt. tholici efficiuntur. ocas ann. VII. Romani caeduntur a Persis VColligitur omne tempus ab exordio mundi usque in praesentem glori
Abbreviated transcription (Latin):
et ut quibzdam aĩantib que lucem solis ferre
ñ possunt ad sufficientiam temꝑaret᷑. Noctis
aũt ⁊ diei alt̾natio ꝓpt̾ uicissitudinẽ iugilandi
dormiendiq effecta est: et ut oꝑis diurni la¬
borem: noctis requies temꝑaret. Noctẽ aut̃
et cum ad ultimũ spaciũ celi ꝑuenit elan¬
guescit: ac tabefactꝰ efflat suos ignes: aut
qr ui exdẽ sub t̾ras cogit᷑ qua suꝑ t̾ras ꝑtu¬

Expanded text:
et ut quibusdam animantibus, quae lucem solis ferre et ut quibusdam animantibus, quae lucem solis ferre non possunt, ad sufficientiam temperaretur. Noctis autem et diei alternatio propter vicissitudinem dormiendi vigilandique effecta est, et ut operis diurni laborem noctis requies temperet. Inter. Quareet cum ad ultimum coeli spatium pervenit, elanguescit, ac tabefactus efflat suos ignes: aut quia eadem vi sub terras cogitur, qua super t
Abbreviated transcription (Latin):
dest in Aiuino ł humen officio fari. S ex
hiis festos dies. hominũ causa ĩstitutos: feria¬
mane. m̾idies. et suprema. Mane lux matuti¬
na et plena nec iam crepusculũ: et dcm mane
a manu. manũ enim antiqͥ bonũ ditebant. Qrd
emim melius est luce. Alii aũt mane existi¬
mant uocari a manib: quoꝵ ꝯu̾satio a luna
ad terram ẽ. Alii putant ab aere: qr manꝰ. idest
rius m̾idie: qr qñ sol in medio celo rutilat. et
om̃em orbem pari claritate illustrat. Sup̾ma
diei. Serũ uocatũ a clauias seris: qñ iam nox
uenit: ut unꝰquisq sompno tutior sit. Hodie
qͣi hoc die. et ex qͦ quotidie ñ cotidie: ut sit qͦt
dieb. Cras quod est postea. ext̾nũ est. Pridie. ⁊
nob̾. ⁊ p̾t̾eundo alienꝰ. Pridie aut̃ qi priori
die. Perendie. idest ꝑante diẽ. ł in antecessum
idest pͥus. De nocte . iiii.¬
ox a nocendo dcã eo ꝙ noceat oculis: que id¬
curo lune ac syderũ lucem habet ne inde¬
cͥora eẽt. et ut ꝯsolaret᷑ om̃s nocte operantes.

Expanded text:
id est, in divino, vel humano officio fari; sed ex iis festi dies hominum causa instituti sunt, feriamane, meridies et suprema. 14. Mane, lux matura et plena; nec jam crepusculum. Et dictum mane a mano: manum enim antiqui bonum dicebant. Quid enim melius luce? Alii mane existimant vocari a manibus, quorum conversatio a luna ad terram est. Alii putant ab aere, quia manus, id rius meridie, quando sol de medio caelo rutilat et omnem orbem pari claritate inlustrat. Suprema diei. Serum vocatum a clausis seris, quando iam nox venit, ut unusquisque somno tutior sit. Hodie quasi hoc die; et quotidie, non cotidie, ut sit quot diebus. Cras quod est postea. Hesternum est pridie; et aneus et praetereundo alienus. Pridie autem quasi priori die. Perendie, id est per ante diem, vel in antecessum, id est prius. § 31 De nocte. Nox a nocendo dicta, eo quod oculis noceat. Quae idcirco lunae ac siderum lucem habet, ne indecora esset, et ut consolaretur omnes nocte operantes,
Abbreviated transcription (Latin):
dicat᷑ aut ꝯsecrat᷑. Quod dedicat᷑ dicẽdo
dat᷑: uñ ⁊ appellat᷑. Unde errant: qui de¬
dicatõem ꝯsecratõem putant significa¬
re. Immolatio ab antiquis dicta: eo ꝙ in
mola altaris posita uictima cederet᷑. Uñ
⁊ maclatio ẽ post ĩmmolationẽ. Ninc¬

Expanded text:
dicatur aut consecratur. Quod dedicatur, dicendo dicatur aut consecratur. Quod dedicatur, dicendo datur; unde et appellatur. Unde errant qui consecrationem dedicationem putant significari. Immolatio ab antiquis dicta eo quod in mole altaris posita victima caederetur. Unde et mactatio post immolationem es
Abbreviated transcription (Latin):
oportet in t̾ris utraq dici. sicut ia celo e¬
sonant: Osanna in altius lingue int̾preta¬
tionem. in totũ tnͣsire non potest. Osi enim
saluifica int̾pretat᷑. anna int̾iectio est motũ
animi significans sb̾ dep̾cantis affectu. Inte¬
gre autẽ drͣ osianna qd̾ nos corrupta me¬
dia uocali. litt̾a et elisa. dicimꝰ osanna. sunt
fit in u̾sib cũ scandimꝰ. Litt̾a enim prima
u̾bi sequentis extremã pͥoris ueniens u̾bi
uocabulũ. Fertũ enim dr᷑ oblatio que alta¬
ri offert᷑. et sacrificatur a pontificib: a qͦ
offertoriũ noĩatũ qͣi profertũ. Oblatio uo¬
munã hominũ. Nam muna digt᷑ obseqͥa :
que pauꝑes diuitib loco munerũ soluũt.
Itaq munꝰ homini dat᷑: donũ deo. uñ ⁊̃
um. Donũ dr᷑. qͥcqͥd auro uł argento ł qua¬
libet alia specie efficit᷑ Sacrificiũ autẽ
ẽ uictima: ⁊ quecũq in ara cremant᷑ seu
ponunt᷑. Om̃e autẽ qd̾ deo dat᷑ aut de¬

Expanded text:
oportet in terris utraque dici, sicut in caelo resonant. Osanna in alterius linguae interpretationem in toto transire non potest. Osi enim salvifica interpretatur; anna interiectio est, motum animi significans sub deprecantis affectu. Integre autem dicitur osianna, quod nos corrupta media vocali littera et elisa dicimus osanna, sicut fit in versibus cum scandimus. Littera enim prima verbi sequentis extremam prioris verbi veniens vocabulum. Fertum enim dicitur oblatio quae altari offertur et sacrificatur a pontificibus, a quo offertorium nominatum, quasi propter fertum. Oblatio vomunera hominum. Nam munera dicuntur obsequia, quae pauperes divitibus loco munerum solvunt. Itaque munus homini datur, donum Deo. Unde etiam um. Donum dicitur quidquid auro argentoque aut qualibet alia specie efficitur. Sacrificium autem est victima et quaecumque in ara cremantur seu ponuntur. Omne autem quod Deo datur, aut de
Abbreviated transcription (Latin):
l̃ca. ł certe. it qͥsq illa agat. q̃ nulli offi¬
ciant. s prosint om̃ib. Uesꝑtinũ officiũ
est in noctis initiũm: uocatũ a stella ues¬
pere. q̃ surgit oriente nocte. Matutinũ uͦ
officiũ est in lucis initiũ. a stella lucife¬
ro appellatũ: que orit᷑ inchoante mane.
Quoꝵ duoꝵ tempoꝵ significatõe ostendi¬
tur: ut die ac nocte semꝑ d̾s̃ laudeturr.
Missa tempore sacrificii est qñ eatetumini
foras mittunt᷑: clamante leuita. Si quis
catecuminus remansit exeat foras: ⁊ inde
missa qr sacramentis altaris int̾esse ñ pos¬
sunt. qui nũdũ regenati noscunt᷑. Cho¬
rus est multitudo in sacris collecta: et
dictus chorus. qd̃ initio in modũ corone
cirtũ aras starent: ⁊ ita psallerent. Alu
chorum dixerunt a ꝯcordia q̃ in caritate
ꝯsistit: qr si caritatẽ non habeat. responde¬
re ꝯuenient̾ non potest. Cũ aut̃ unꝰ canͣ:
grece monodia: latine siciniũ dr̃. Cum u̾o
duo canunt: biciniũ appellat᷑. Cum multi:

Expanded text:
littera; vel certe ut quisque illa agat quae nulli officiant, sed prosint omnibus. Vespertinum officium est in noctis initio, vocatum ab stella Vespere, quae surgit oriente nocte. Matutinum vero officium est in lucis initio, ab stella Lucifero appellatum, quae oritur inchoante mane. Quorum duorum temporum significatione ostenditur ut die ac nocte semper Deus laudetur. Missa tempore sacrificii est, quando catechumeni foris mittuntur, clamante levita: 'Si quis catechumenus remansit, exeat foras'; et inde missa, quia sacramentis altaris interesse non possunt qui nondum regenerati noscuntur. Chorus est multitudo in sacris collecta; et dictus chorus quod initio in modum coronae circum aras starent et ita psallerent. Alii chorum dixerunt a concordia, quae in caritate consistit; quia, si caritatem non habeat, respondere convenienter non potest. Cum autem unus canit, Graece monodia, Latine sicinium dicitur; cum vero duo canunt, bicinium appellatur; cum multi,
Abbreviated transcription (Latin):
omen autem medicine. a modo. idest¬
a temꝑamento impositũ existimatur:
ot ñ satis s paulatim adhibeat᷑: Nam ĩmul
assidue bibi̾nt: uexant᷑. Immoderatio enĩ om̃is.

Expanded text:
Nomen autem medicinae a modo, id est, temperamento impositum aestimatur, ut non satis, sed paulatim adhibeatur. Nam in muassidue biberint, vexantur. Immoderatio enim omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ndest u̾bis. semꝑ coh̾ent: nec aliqͥd ualẽt
Ceniancte u̾o uerbis figuram faciunt:
mi expͥmit: ut cũ. dicit᷑ ab exultatõe
ua. a dolente. heu: ab irascente. he. A
timente. hei: que uoces qͣrucũq lin¬
guarũ ꝓprie st̾. nec in aliqmͣ linguam
facile tͣnsferunt᷑. De sillaba. xiu.

Expanded text:
est, verbis semper cohaerent, nec aliquid valent njunctae vero verbis figuram faciunt, mi exprimit, sicut cum dicitur ab exsultante vah! a dolente, heu! ab irascente hem! a timente hei! Quae voces quarumcunque linguarum propriae sunt, nec in aliam linguam facile transferuntur. 23 CAPUT XV.
Abbreviated transcription (Latin):
Ronica gͤte dicit᷑. que la¬
tine tempoꝵ series ap¬
pellat᷑: qualem apud gre¬
cos eusebius cesariensis¬
epẽ edidit. et iheronimus
pb̃r in latinam linguã ꝯuertit. Cionos enim
grece. latine tempꝰ int̾pretat᷑. Tempoia aut̃ mo¬
mentis. horis dieb. mensib anris.i.istris.

Expanded text:
ronica Grece dicitur, que Latine temporum series appellatur. Qualem aput Grecos Eusebius Cesariensis edidit, et Ieronimus byter in Latinam linguam convertit; cronos enim Grece, Latine tempus interpretatur. Tempora autem momentis, horis atque diebus, mensibus, annis, lustris
Abbreviated transcription (Latin):
ferum. qd̾ ñ subigi possit aut suꝑerari ab ea
Qd̾ in capite turritã gestat coronã ostendit
superpositas t̾re ciuitates: qͣiͣ iñsignitas tur¬
rib ꝯstare. Qd̾ sedes fingunt᷑ circa eam. qr
tes eius ministri cũ stͥctis gladiis ẽẽ fingũt᷑.
ut significaret᷑ om̃s pro t̾ra sua debere pug¬
nare. Qd̃ gallos huic dee ut seruirent fece¬
rũt: significant qui semine indigeant t̾rã
sequi oport̾e. omia quippe in ea reperire. Qd̾
se apd̃ eam iactant. p̾cipit᷑ inquiunt. ut qui
t̾ram. colunt ne sedeant. semꝑ enim ẽẽ qd̾ a-¬
gant. Cimbaloꝵ ereoꝵ sonitꝰ ferramentoꝵ¬
crepitꝰ in colendo agro: s iõ ere qd̃ t̾ram antiqui

Expanded text:
ferum quod non subigi possit aut superari ab ea. 64. ferum quod non subigi possit aut superari ab ea. 64. Quod in capite turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae civitates, quas insignitas turribus constat. Quod sedes finguntur circa eam, quia tes ejus ministri cum strictis gladiut significetur omnes pro terra sua debere pugnare. Quod gallos huic deae, ut servirent, fecerunt: significant, qui semine indigeant, terram sequi oportere: in ea quippe omnia reperiri; quod se apud eam jactant, praecipitur inquiunt ut qui terram colunt, ne sedeant: semper enim esse, quod agant. Cymbalorum autem sonitus ferramentorcrepitus in colendis agris, e
Abbreviated transcription (Latin):
mos latonia uͥgo ẽ. Cum subnixa sedet so¬
lio plutoniã conuix. latonia aut̃ diana: eo
ꝙ latone fuit filia. Ceterem idest t̾ram a cre¬
andis frugib asserunt dc̃am: appellantes eam
nominib plurimis. Dicunt etiam eam ⁊ opẽ
qd̃ opere melior fiat t̾ra. ꝓserpinã: qd̾ ex ea pro¬
serpant fruges. uestam: ꝙ herbis ul. uariis
uestita sit reb. uł a ui sua stando. Eandem ⁊
tellurem ⁊ matrẽ magnam fingunt. Turri-¬
tam cũ tĩpano ⁊ gallo ⁊ strepitu cimbaloꝵ.
matrẽ uocatã qd̾ plurima pariat. magnam qd̾
alat aĩalia. Est enim elementoꝵ nutͥx t̾ra.¬
qd̾ simulacheũ eius cũ claui fingit᷑. qr tellꝰ
hyeme claudit᷑: uere aꝑit᷑ ut fruges nascan¬
tur. Quod typanũ ht̃: significare uolunt orbẽ
in aere. Qd̾ sustinet᷑ rotis: qr mũdus rotatur
⁊ uolubilis est. Qd̾ leones illi subiciunt man¬
suetos: ut ostendant nullũ ẽẽ genus t̾re. tã

Expanded text:
mos, Latonia virgo est: cum subnixa sedet somos, Latonia virgo est: cum subnixa sedet solio, Plutonia coniux. Latonia autem Diana, eo quod Latonae fuerit filia. Cererem, id est terram, a creandis frugibus adserunt dictam, appellantes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere melior fiat terra: Proserpinam, quod ex ea proserpiant fruges: Vestam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eandem et Tellurem et Matrem magnam fingunt, turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vocatam, quod plurima pariat; magnam, quod  alit. Est enim alimentorum nutrix terra. Simulacrum ejus cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur, ut fruges nascantur. Quod tympanum habet, significare volunt orbem in aere: quod sustinetur rotis, quia mundus rotatur  volubilis est. Quod leones illi subjiciunt mansuetos, ut ostendant nullum genus esse terrae tam
Abbreviated transcription (Latin):
uellent. ip̃m tñ etiam solem dixerũt. qͣ solũ.
Ip̃m titan qͣͣ unũ ex titanis: qui adu̾sus iouẽ
ñ fecit. Ip̃m phebũ qiͣ ephebũ. idest adolescẽ¬
tem. Wñ ⁊ sol qiͣ puer pingit᷑. eo qd̾ cotidie
oriat᷑: ⁊ noua luce nascat᷑. Pithiũ quoq e¬
undem apollinẽ uocari aiunt aphitone ĩmẽ¬
se molis serpente: cuius ñ magis uenena ꝙͣ
magnitudo t̾rebat. Hunc apollo sagittarun
ictib sternens id quoq nom̃ ⁊ spolia repor¬
tauit. ut phitius uocaret᷑. Uñ ⁊ ob insig¬
ne uictorie. pithia sacͣ celebnͣda instituit.
Dyanam quoq germanam eius siłr lunã
⁊ marũ p̃sidem aiunt: unde ⁊ uirginẽ
uolunt. qd̾ uia nicħ pariat. ⁊ id̾o ambo sa
dios usq ad t̾ras emittũt. Dianam autem
luceat. Eandem ⁊ triuiam: eo ꝙ tͥb fingat᷑
ane: qr eadem luna. eadẽ diana. eadem ꝓser¬
pina uocat᷑. S cum luna fingit᷑. sub lustͥ

Expanded text:
vellent, ipsum tamen etiam Solem dixerunt, quasi solum. vellent, ipsum tamen etiam Solem dixerunt, quasi solum. Ipsum Titan, quasi unum ex Titanis, qui adversus Iovem  solum: ipsum Phebum, quasi ephebum, hoc est adolescentem: unde et sol puer pingitur, eo quod quotidie oriatur et nova luce nascatur. Pythium quoque eumdem Appollinem vocari aiunt, a Pythone immense molis serpente, cuius non magis venenum quam magnitudo terrebat. Hunc Apollo sagittarum ictibus sternens, nominis quoque spolia reportavit, ut Pythius vocaretur. DE NOMINIne victoriae Pythia sacra celebranda constituit. Dianam quoque germanam eius similiter lunam et viarum praesidem aiunt. Unde et virginem volunt, quod via nihil pariat. Et ideo ambo sagdios usque ad terras emittant. Dianam autem luceat. Eandem et Triviam, eo quod tribus fungatur anae, quia eadem Luna, eadem Diana, eadem Proserpina vocatur. Sed cum Luna fingiturPrudent. 1
Abbreviated transcription (Latin):
Nam bellantes ac dissidentes int̾pretũ ora¬
tõe sedant᷑. Uñ scd̾̃m luuũ legati patis.
caducatores dicunt᷑. Sicut enim ꝑ p̾fectiales
bella inducebant᷑: ita pax per caduceatores fie
q artiũ scientiã trimegistus. idest ter maximꝰ¬
noiatꝰ est. Cur aut̃ eum canino capite fingũt.
hec ratio dr: qd̾ int̾ om̃ia aĩalia canis sagacissimũ
genꝰ ⁊ perspicax habeat᷑. martẽ deũ belli eẽ di¬
cunt: ⁊ martem appellatũ qr ꝑ uiros pugnat᷑.
eunt. amazonũ ubi sole femine. Romanoꝵ
aliarũ q gentiũ. uͥ soli mares. Itẽ martẽ qͣsi ef¬
fectorẽ mortiũ. Nam a marte mors nũcupat᷑.
hunc ⁊ adulterum dicunt: qr belligerantib
incertꝰ est. Qd̾ u̾o nudo pectore stat: ut bello sest
quisq sine formidine cordis obiciat. Mars aut̃
apud grecos gͣndiiuis dr. eo qd̾ in bello gͣdũ
inferant qui pugnant: aut qd̾ impigre gͣdi¬
ant᷑. Apollinẽ qͣmuis diuinatorẽ ⁊ medicum

Expanded text:
48. Nam bellantes ac dissidentes interpretum ora48. Nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur, unde secundum Liuium legati pacis caduceatores dicuntur — sicut enim per fetiales bella indicebantur, ita pax per caduceatores fiebumque artium scientiam Trimegistus — id est ter maximnominatus est. Cur autem eum capite canino fingunt, haec ratio dicitur, quod inter omnia animalia canis sagacissimum genus et perspicax habeatur. Martem deum belli esse dicunt, et Martem appellatum quia per viros pugnatur, eunt: Amazonum, ubi solae feminae: Romanorum aliarumque gentium, ubi soli mares. Item Martem quasi effectorem mortium. Nam a Marte mors nuncupatur. Hunc et adulterum dicunt, quia belligerantibus incertus est. Quod vero nudo pectore stat, ut bello se quisque sine formidine cordis obiciat. Mars autem apud Thracos Gradivus dicitur, eo quod in bello gradum inferant qui pugnant, aut quod inpigre gradiantur. Apollinem quamvis divinatorem et medicum
Abbreviated transcription (Latin):
S ideo coronam uiteam ⁊ cornu ht̃: q cũ
grate ⁊ moderate uinũ bibit᷑ leticiam p̾stat.
cũ ult᷑ modũ excitat lites. idest qͣiͣ cornua
dat. Idem aut̃ ⁊ lieus. a potu lieim ꝙ mł
to uino membra soluant᷑᷑. Iste ⁊ grece dyo¬
nisius a monte indie nisa: uͥ dr᷑ ẽẽ nutritꝰ.
Ceterũ est ⁊ nisa ciuitas: in qͣ colit᷑ idem
liber: uñ niseus dc̃s ẽ. mercuriũ sermonẽ
int̾pretant᷑. Nam ideo mercurius qiͣ mediꝰ
currens dr appellatꝰ: qd̾ sermo currat inter
homines medius. Ideo ⁊ hermes grece quod
sermo ł int̾p̃tatio: que ad sermonẽ utiq ꝑ¬
tinet. ermeni adicit᷑. Ideo ⁊ mertib preest.
qr int̾ uendentes ⁊ ementes sermo sit me¬
dius. Qͥ ideo fingit᷑ habere pennas: qr ci¬
tius u̾ba discurrunt. Inde ⁊ uelox ⁊ errãs
inducit᷑. Alas eius in capite ⁊ in pedibus
significare uolutrẽ ꝑ aerem sermonẽ ferri.
net: qr serpentes diuidit idest uenena.

Expanded text:
Sed ideo coronam viteam et cornu habet, quia cum Sed ideo coronam viteam et cornu habet, quia cum grate et moderate vinum bibitur, laetitiam praestat; cum ultra modum, excitat lites, id est, quasi cornua dat. Idem autem et Lyaeus apo tou luein, quod multo vino membra solvantur. Iste et Graece Dionysos, a monte Indiae Niso, ubi dicitur esse nutritus. Caeterum est et Nisa civitas, in qua colitur idem Liber, unde Nisaeus dictus est. Mercurium sermonem interpretantur. Nam ideo Mercurius, quasi medius currens, dicitur appellatus: quod sermo currat inter homines medius. Ideo et Hermes grece, quod sermo vel interpretatio, que ad sermonem utique pertinet, hermenia dicitur. Ideo et mercibus preesse quia inter vendentes et ementes sermo fit medius. Qui ideo fingittius verba discurrunt. Unde et velox et errans inducitur; alas enim ejus in capite, et in pedibus, significare volucrem fieri per aera sermonem. 47. net, qua serpentes dividit, id est, venena.
Abbreviated transcription (Latin):
nascit᷑. Uñ ⁊̃ homerꝰ dicit. eũ p̾cipita¬
tatũ de aere in t̾ras. qd̾ om̃e fulm̃ de a¬
ere cadit. Idcirco aut̃ uulcanꝰ de femo¬
re iunonis fingit᷑ natꝰ: qd̾ fulmina de
uno aere nascunt᷑. Clandꝰ ant̃ dr᷑ uulcanꝰ¬
qr per nãm nũqmͣ rectꝰ est ignis: s qͣi claudꝰ
eiusmodi speciem motũ q habet Ideo aut̃ in fa¬
broꝵ fornace eundẽ uulcanũ auctorẽ dicũt:
qr sine igne nullũ metalli genꝰ fundi extẽ¬
diq potest. Pluton grece. latine diespiter
ceptorẽ mortuoꝵ. Uñ ⁊ orca appellat᷑ uas
qd̾ recipit aqͣs: ip̃e ⁊ grece caron. liberũ a li¬
b̾amento appellatũ uolunt: qd̾ qͣi mares in coe-¬
undo per eius beneficiũ emissis seminib libe¬
rent᷑. Qd̃ idem liber muliebri ⁊ deditato cor¬
pore pingit᷑. dicunt enim mulieres attͥbu¬
tas ei ⁊ uinũ. ⁊ uinũ ꝓpt̾ excitandam libi¬
dinem: uñ ⁊ frons eius pampino cingit᷑.

Expanded text:
nascitur, unde et Homerus dicit eum precipinascitur, unde et Homerus dicit eum precipitatum de aere in terras quod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem Vulcanus de femore iunonis fingitur natus, quia fulmina de imo aere nascuntur. Claudus autem dicitur Vulcanuquia per naturam nunquam rectus est ignis, sed quasi claudus, eiusmodi speciem motumqbrorum fornace eundem Vulcanum auctorem dicunt, quia sine igne nullum metalli genus fundi extendique potest. Pluton Graece, Latine Diespiter ceptorem mortium. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. Liberum a liberamento appellatum volunt, quod quasi mares in coeundo per eius beneficium emissis seminibus liberentur; quod idem Liber muliebri et delicato corpore pingitur. Dicunt enim mulieres ei adtributas et vinum propter excitandam libidinem. Unde et frons eius pampino cingitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Quem mͦ taurũ fingunt ꝓpt̾ europe raptũ:
fuerat enim in naui cuiꝰ insigne erat tau¬
rus. Modo dane ꝑ imbrem aureũ appetisse cõ¬
cubitũ: ubi intelligit᷑ pudicicia mulieris
tem qr reptauit. ⁊ cignũ qr cantau̾it: et
ideo ñ. figure iste st̃ s plane de u̾itate sceła.
Uñ turpe eant tales deos credi: q̃les hõĩes
eẽ ñ debeant. Ianũ dicũt qiͣ mũdi ł celi. uł
mensiũ ianuam. Duas iani facies faciunt.
ꝓpt̾ orientẽ ⁊ occidentẽ. Cũ u̾o faciũt eum
qͣdrifrõtẽ. ⁊ ianũ geminũ appellant ad
qͣtuor mũdi ꝑtes hoc referunt: ł ad .iiiiͦͬ.
elementa siue tempora: s dum hoc fingũt.
monstrũ ñ dm̃ faciunt. Neptunũ aquas
mũdi p̾dicant : ⁊ dictꝰ ab eis neptunꝰ. qͣi
nube tonans. Uulcanũ uolũt ignẽ: ⁊ dic¬
tꝰ uulcanꝰ qͣi uolans candor ł qi uolucanꝰ¬
qd̃ ꝑ aerem uolat. Ignis enim a nubib

Expanded text:
quem modo taurum fingunt, propter Europe raptum quem modo taurum fingunt, propter Europe raptum fuit: enim in navi cuius insigne erat taurus modo Danaes per imbrem aureum appetisse concubitum; ubi intelligitur pudicitiam mulieris ab tem, quia reptaverit; et cignum, quia cantaverit. Et ideo non figure iste sunt, sed plane de veritate scelera: unde turpe erat tales deos credi, quales homines non esse debeant. Ianum dicunt quasi mundi, vel celi, vel mensium ianuam duas Ipropter Orientem et Occidentem. Cum vero faciunt eum quadrifrontem, et Janum geminum appellant, ad quatuor mundi partes hoc referunt, vel ad quatuor elementa, sive tempora. Sed dum hoc fingunt, monstrum non deum faciunt. 38. Neptunum aquas mundi praedicant, et dictus ab eis Neptunus, quasi nube tonans. 39. Vulcanum volunt ignem, et dictus Vulcanus, quasi volans candor, vel quasi volicannis enim de nubibus
Abbreviated transcription (Latin):
cus uacat: ubi u̾itas cessat. Saturnus origo
deoꝵ: ⁊ totiꝰ post̾itatis a paganis designatur.
hunc latini a satu appellatũ fuerunt: quasi
ad ip̃m satio om̃ium ꝑtineat rerũ. ł a tẽ¬
poris longitudine qd̃ saturet᷑ annis: uñ
⁊ greci eum chronos nomen hab̾e dicunt.
idest tempꝰ qd filios suos fertur deuorasse.¬
hoc ẽ annos quos tempꝰ redux̾it in se reuol¬
uit: uł quod eo semina unde oriũt᷑ iterũ
redeunt. Hunc celii prĩs abscidisse genita¬
lia dicunt: qr nichil in celo de seminibus
nascit᷑. Falcem tenet inquiunt ꝓpt̾ agri¬
culturam significandã: ł ꝓpt̾ annos ⁊ tẽ¬
pora qd̾ in se redeant: ł ꝓpt̾ sapientiã qd̾
intꝰ acuta sit. In aliquib aut̃ ciuitatib
poete. Iouis fert᷑ a iuuando dictꝰ. ⁊ iupiter
qͣi iuuans pat̾: hoc est om̃ib p̾stans. ħmc
⁊ pͥuato titulo iouẽ optimũ dix̾unt: dum
fuisset incestus in suis. impuditꝰ extͣneis.

Expanded text:
cus vacat, ubi veritas cessat. Saturnus origo cus vacat, ubi veritas cessat. Saturnus origo deorum et totius posteritatis a paganis designatur. Hunc Latini a satu appellatum ferunt, quasi ad ipsum satio omnium pertineat rerum, vel a temporis longitudine, quod saturetur annis. Unde et eum Graeci Cronos nomen habere dicunt, id est tempus, quod filios suos fertur devorasse,hoc est annos, quos tempus produxerit, in se revolvit, vel quod eo semina, unde oriuntur, iterum redeunt. Hunc Caeli patris abscidisse genitalia dicunt, quia nihil in caelo de seminibus nascitur. Falcem tenet, inquiunt, propter agriculturam significandam, vel propter annos et tempora, quod in se redeant, vel propter sapientiam, quod intus acuta sit. In aliquibus autem civitatibus sit Iovis dicitur a iuvando et Iupiter quasi iuvans pater, hoc est omnibus prestans, hunc et privato titulo Iovem optimum dixerunt, dum fuisset incestus in suis, impudicus in extraneis:
Abbreviated transcription (Latin):
enim enim musica uocat᷑. Spurcissimũ gͥ ydo¬
lum. ideo uir̃ musicarũ uocatũ: ꝓpt̾ sordes ydola¬
trie. siue pro immũdicia belial. Beclmoht ex he-¬
brea uoce in latinam linguam aĩal sonat. ꝓpt̾
qd̃ de excelsis ad t̾rena cecidit: ⁊ pro mito suo
ut animal brutũ effectꝰ sit. Ip̃e ẽ ⁊ leuiathan
idest serpens de aquis : qr in huiꝰ scłi mari uo¬
lubili u̾sat ᷑ astutia. Leuiathan aut̃ int̾p̾tat᷑
additamentũ eoꝵ : quoꝵ scilicet nͥ hominũ quibꝰ
in paradyso semel culpam p̾uaricatõis intulit:
⁊ hanc usq ad et̾nam mortem quotidie persuadẽ¬
do adicit ł extendit. Quedam aut̃ nõia d̾oꝵ
suoꝵ gentiles ꝑ uanas fabulas ad rationes phi¬
sicas conant᷑ traducẽ: eaq in causis elem̃toꝵ
composita ẽẽ int̾pretant᷑. Hoc a poetis totũ ÷¬
fictũ. ut deos suos ornarent aliquib figuris
quos ꝑditos ac dedecoris infamia plenos fuisse
hystorie ꝯfitentur. Om̃ino enim fingendi lo¬

Expanded text:
atur. Spurcissimum igitur idolum ideo virum muscarum vocatum propter sordes idolatriae, sive pro inmunditia. Belial  . Behemoth ex Hebraea voce in Latina lingua animal sonat, propter quod de excelsis ad terrena cecidit, et pro merito suo ut animal brutum effectus sit. Ipse est et Leviathan, id est serpens de aquis, quia in huius saeculi mare volubili versatur astutia. Leviathan autem interpretatur additamentum eorum. Quorum scilicet, nisi hominum quibus in paradiso semel culpam praevaricationis intulit, et hanc usque ad aeternam mortem quotidieo persuadendo adicit vel extendit? Quaedam autem nomina deorum suorum gentiles per vanas fabulas ad rationes physicas conantur traducere, eaque in causis elementorum conposita esse interpretantur. Sed hoc a poetis totum fictum est, ut deos suos ornarent aliquibus figuris, quos perditos ac dedecoris infamia plenos fuisse historiae confitentur. Omnino enim fingendi lo
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrũ nat᷑a eẽ dicit᷑ t̾rere paruulos. ⁊ m
angulis garrire tenebrosis. Lamias quas
fabule tͣdunt infantes corriꝑe ac lania¬
re. solitas. a laniando specialit̾ dc̃as. Pilosi
qui grece panite. latine incubi appessant᷑
siue inuii. ab meundo passim cũ aĩalibus.
Uñ ⁊ incubi dicũt᷑ ab incubando. hoc ẽ stu¬
prando. Seꝑe enim imꝑbi existunt ⁊̃ ĩ mu¬
lierib:⁊ earum ꝑagunt ꝯcubitũ. Quos de¬
mones gallidusios nuncupant: qr assidue
hanc immũdiciam ꝑagunt. Quẽ aut̃ uulgo
incubonem uocant. Hunc romani faunum
ficariũ dicunt: ad quẽ horatius dicit. Faune
nĩmpharũ fugientiũ amator. ꝑ meos fines
⁊ aprica rura lenis incedas.¬

Expanded text:
quarum natura dicitur terrere parvulos, et in quarum natura dicitur terrere parvulos, et in angulis garrire tenebrosis. Lamias, quas fabulae tradunt infantes corripere ac laniare solitas, a laniando specialiter dictas. Pilosi, qui Graece Panitae, Latine Incubi appellantur, sive Invi ab ineundo passim cum animalibus, unde et Incubi dicuntur ab incumbendo, hoc est, stuprando: saepe enim improbi existunt etiam mulieribus et earum peragunt concubitum, quos daemones Galli Dusios nuncupant, quod assidue hanc immunditiam peragunt. Quem autem vulgo Incubonem vocant, hunc Romani Faunum ficarium dicunt. Ad quem Horatius dicit: Faune, Nympharum fugientum amator, Per meos fines et aprica rura Lenis incedas
Abbreviated transcription (Latin):
nescio quis filius eius scd̃m grecoꝵ fabulã
aeros fuit nũcupatꝰ. Hoc uidelicet uelut mi¬
sticum significante fabula: qd̾ aer iunoni
deputet᷑. ubi uolunt aeros habitare. Quo no¬
mine appellant alicuiꝰ mĩti aĩas defunctoꝵ:
qͣi aeroas. idest uiros aerios ⁊ celo dignos:
ꝓpt̾ sapientiam ⁊ fortitudinem. Penates
gentiles dicebant omnes deos quos domi co¬
lebant. Et penates dcĩ: quod eẽnt ĩ penet᷑¬
bilib. idest in secretis. Hii dii quomͦ uocabã¬
t᷑. ł que nõia habu̾int ignorat᷑. manes deos
mortuoꝵ dicũt: quoꝵ potestatẽ int̾ lunã
dc̃m: quos putant ab aere qui manos. idest
rarus ⁊ manes dictos. siue qr manant
tͣrio nõie appellant᷑. Apuleiꝰ aut̃ ait eos
kata antifrasin dici manes. hoc ẽ mites
ł modestos: cũ sint t̾ribiles ⁊ ĩmanes. ut
parcas ⁊ eumenides. Laruas ex hominib
fcõs demones aiunt. qui meriti mali fu̾int

Expanded text:
nescio quis filius eius secundum Graecorum fabulam nescio quis filius eius secundum Graecorum fabulam ἥρως fuit nuncupatus; hoc videlicet velut mysticum significante fabula, quod aer Iunoni deputetur, ubi volunt heroas habitare. Quo nomine appellant alicuius meriti animas defunctorum, quasi ἀηρωας, id est viros aerios et caelo dignos propter sapientiam et fortitudinem. Penates gentiles dicebant omnes deos quos domi colebant. Et penates dicti, quod essent in penetralibus, id est in secretis. Hi dii quomodo vocabantur, vel quae nomina habuerint, ignoratur. Manes deos mortuorum dicunt, quorum potestatem inter lunam , quos putant ab aere, qui manus, id est rarus est, Manes dictos, sive quia trario nomine hoc appellantur. Apuleius autem ait eos cata antiphrasin dici manes, hoc est, mites ac modestos, cum sint terribiles et immanes, ut Parcas, ut Eumenides. Larvas ex hominibus factos daemones aiunt, quod meriti mali fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
Aiunt ⁊ tres furias feminas crinitas ser¬
pentib ꝓpt̾ tres effectꝰ: que m̃ animis ho¬
minũ młtas ꝓtͣbatões gignũt: ⁊ int̾dũ
cogunt delinquere. ita. ut nec fame nec
ꝑicli sui respectũ hr̃e ꝑmittant. Ira q̃ uin¬
dictam cupit. Cupiditas: que desid̾a̾t opes
libido: que uoluptates appetit. Que ido furi¬
e appeslant᷑. qd̾ stimulis suis mentem feri¬
ant. ⁊ quietam eẽ non sinant. Nimphas
deas aqͣrũ. putant. dictas a nubib. Nam ex
nubib aque. uñ deriuatũ ẽ: ñ ĩphas dãs aqͣꝵ:
qͣi numina łimpharũ. Ipãs aut̃ dicunt et
musas qͣs ⁊ nĩphas. Nec ĩm̾ito: nam aque
mot᷑. musicen efficit. Nĩpharũ apud genti¬
les uaria st̃ uocabula. Nimphas quoq mõ¬
tium oreades dicũt: siluaꝵ driades fontium
amadriades. campoꝵ maiades. maris naia¬
des. Aeroas dicũt a uĩnone tͣxisse nomen.
Grece enim iuno aerea appellat᷑: ⁊ idõ

Expanded text:
Aiunt et tres Furias feminas crinitas serAiunt et tres Furias feminas crinitas serpentibus propter tres affectus, quae in animis hominum multas perturbationes gignunt, et interdum cogunt delinquere, ut periculi sui respectum habere permittant. Ira que vindictam cupit: cupiditas que desiderat opes: libido que appetit voluptates. Que ideo furie appellantur, quod stimulis suis mentem feriant et quietam esse non sinant. Nymphas deas aquarum putant, dictas a nubibus. nubibus aquae, unde derivatum est. Nymphas deas aquarum, quasi numina lympharum. Ipsas autem dicunt et Musas quas et nymphas, nec inmerito. Nam aquae motus musicen efficit. Nympharum apud gentiles varia sunt vocabula. Nymphas quippe montium Oreades dicunt, silvarum Dryades, fontium Hamadryades, camporum Naides, maris Nereides. Heroas dicunt a Iunone traxisse nomen. Graece enim Iuno Ἥρα appellatur. Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ fcã fñgunt. mn colo ⁊ fuso. digitis q
fila ex lana torquentib ꝓpt̾ t̾a temꝑa: p̃teri¬
tum. qd̾ iñ fuso iam netũ ẽ atq m̃uolutũ:
p̾sens qd̾ int̾ digitos nentis trahit᷑. futurũ
in lana que colo implicata ẽ. ⁊ qd̃ adhuc ꝑ
digitos nentis ad fusũ tamqͣm p̾sens ad p̾t̾i̾
latas ꝙ minime parcant: quas tres eẽ uo
luerunt. Unamq uitam hominis ordiatur
alteram que ꝯtexat: t̾ciam que rumꝑat. Inci-¬
pimꝰ enim cũ nascim᷑: sumus cũ uiuimꝰ: de¬
sinimꝰ cũ int̾i̾mus. Fortunam a fortuitis
nomen habere dicũt: qͣi deam qͣndam res
humanas uariis casib ⁊ fortuitis illudẽtẽ.
Uñ ⁊ cecam appellant: eo qd̾ passim in quos¬
libet hoĩes incurrens sine ułlo examine mi¬
toꝵ. ⁊ ad bonos ⁊ ad malos uenit. Fatũ aut̃
a fortuna separant: ⁊ fortunã qͣi sit ĩ hiis
que fortuitu ueniũt. nulła palam causa:
fatũ u̾o appositũ singłis ⁊ statutũ. aiunt.

Expanded text:
autem fata fingunt in colo et fuso, digitisque fila ex lana torquentibus, propter tria tempora: preteritum, quod in fuso iam netum et involutum est: presens, quod inter digitos nentis traiicitur: futurum in lana, que colo implicata est et quod adhuc per digitos nlatas, quod minime parcant. Quas tres esse voluerunt: unam, que vitam hominis ordiatur; alteram, que contexat; terciam, que rumpat". pimus enim, cum nascimur: sumus, cum vivimus: desumus, cum interimus. Fortunam a fortuitis nomen habere dicunt, quasi deam quamdam res humanas variis casibus et fortuitis illudentem. Unde et caecam appellant eo quod passim in quoslibet incurrens sine ullo examine meritorum et ad bonos et ad malos venit. Fatum autem a Fortuna separant, et Fortunam, quasi sit in his quae fortuito veniunt, nulla palam causa, Fatum vero appositum singulis et statutum aiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ri p̾dicunt. Ad hec omĩa pertinent et liga¬
ture execrabiliũ remedioꝵ que ars medicoꝵ
ꝯtempnit : siue in p̾cantationib siue in ca¬
ract̾ib ł in quibcũq reb suspendendis atq
ligandis . iñ quib om̃ib ars demonũ est ex

Expanded text:
re praedicunt. Ad haec omnia pertinent et ligare praedicunt. Ad haec omnia pertinent et ligaturae execrabilium remediorum, quae ars medicorum condemnat, sive in praecantationibus, sive in characteribus, vel in quibuscumque rebus suspendendis atque lig
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs qͣli signo fu̾it natꝰ: aut quẽ effectũ ha¬
beat uite qui nascit᷑. Hii st̃ qui uulgo ma¬
syderũ quomͦ se habeant cũ quisq nascat᷑
Primũ aut̃ idem stellarũ int̾p̾tes magi nũ¬
cupabant᷑: sicut de his legit᷑ qui in eungli¬
o natũ xp̃m annũtiau̾unt. Postea hoc nõĩe
soli mathematici cuꝰ artis scĩa usq ad eiũ¬
głium fuit concessa: ut xp̃o edito nemo ex¬
inde natiuitatẽ alicuiꝰ de celo in t̾p̾taretu
horoscopitai dc̃ĩ qd horas natiuitatis honi¬
num spetulant᷑: dissimili ⁊ diu̾so statu. Sor¬
tilogi st̃. qui sub nomine ficte religionis ꝑ
qͣsdam qͣs scõꝵ sortes uocant. diuinatõis sci¬
entiam ꝓfitent᷑ : aut qͣrũcũq scͥpturarũ in¬
spectione fut᷑a promittunt. Salisatores uoca¬
ti st̃: qr dũ eis m̃broꝵ q̃cũq partes salierĩt:
aliquid sͥ exinde ꝓsꝑum seu triste significa¬

Expanded text:
quis quali signo fuit natus aut quem effectum haquis quali signo fuit natus aut quem effectum habeat vite qui nascitur. Hi vulgo masiderum, quomodo se habeant cum quisque nascitur. Primum autem idem stellarum interpretes magi nuncupabantur, sicut de his legitur qui in Evangelio natum Christum adnuntiaverunt; postea hoc nomine soli Mathematici. Cuius artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicuius de caelo interpretaretur. Horoscopi dicti, quod horas nativitatis hominum speculantur dissimili et diverso fato. Sortilegi sunt qui sub nomine fictae religi sortes vocant, divinationis scientiam profitentur, aut quarumcumque scripturarum inspectione futura promittunt. Salisatores vocati sunt, quia dum eis membrorum quaecumque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste significa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ horas in agendis negotiis. oꝑibq custodi¬
unt: et quid ꝑ singula temꝑa obseruare debe¬
at hõ intendt̃. Hii ⁊̃ exta petudũ inspiciunt:
et ex eis fut᷑a p̃̾dicunt. Augures st̃: qui uola¬
tus auiũ ⁊ uoces intendunt: aliaq signa re
entes obseruant. Dc̃a st̃ aut̃ anspicia. quasi
auiũ aspicia: ⁊ auguria qͣi auiũ garria: hoc
est auiũ uoces ⁊ linguas. Itẽ auguriũ qͣi
auigeriũ: qd̾ aues gerũt. Duo aut̃ sũt ge¬
nera auspicioꝵ. unũ ad oculos alterũ ad au¬
res ꝑtinens: ad oculos scilicet uolatꝰ. ad au¬
res uox auiũ. Phitonisse a phitio a polline
dc̃e: qd̾ hiis auctor fui̾t diuinandi. Astrologi
dc̃i: eo qd̾ m̃ astris auguriant᷑. Genitaliaci
appellati: ꝓpt̾ natalicioꝵ consid̾ationes die¬
rum. Genesis enim hominũ per duodecim
celi signa describunt sẏderũ q cursu nascen
tiũ mores actꝰ euentꝰ p̾dicare conant᷑. i dest

Expanded text:
et horas in agendis negotiis operibusque custodiet horas in agendis negotiis operibusque custodiunt, et quid per singula tempora observare debeat homo intendunt. Hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. Augures sunt qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa reentes observant; dicta autem sunt auspicia quasi avium aspicia; et auguria quasi avium garria, hoc est avium voces et linguae. Item augurium quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo autem sunt genera auspiciorum, unum ad oculos, alterum ad aures pertinens. Ad oculos scilicet volatus, ad aures vox avium. Pythonissae a Pythio Apolline dictae, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti sunt eo quod in astris augurantur. Genethliaci appellati sunt propter natalitiorum considerationes dierum; geneses enim hominum per duodecim coeli signa describunt, siderumque cutium mores, actus et eventus predicare conantur, id est
Abbreviated transcription (Latin):
natio nũcupat᷑. Ad quos sciscitandos cada¬
u̾is sanguĩs adicit᷑: nam amare sanguinẽ
demones credunt᷑. Id̾oq quociens nicromã¬
tia fit: cruor aque miscet᷑. ut colore san¬
guinis facilius prouocent᷑. Ydromantii¬
sunt ab aqua dcĩ. Est enim̃ ydromantia
in aque aspectione umbras demonũ euo¬
care. ⁊ ymagines eoꝵ ł ludificatõnes
uidere. ibiq ab eis aliqͣ audire. ubi adhibito
sanguine etiã info̾s ꝑhibent᷑ suscitare. Qd̃¬
genus diuinationis: a ꝑsis fert᷑ allatum.
Sarro dicit diuinationis .iiiiͦʳ. ẽẽ genera.
t̾ram. aquam. aerem. ignem. Hinc geomã¬
tiam. ydromantiã. aeremanticiã. piromantiam
dcãm. Diuini : qͣsi deo pleni dc̃i. Diuinitate
enim se plenos assimulant: ⁊ astucia quadã
fraudilenta. hoĩb futura aiectant. Duo st̃
quod circa aras ydoloꝵ nefarias p̾ces emittũt.
⁊ funesta sacrificia offerunt: hiis q celebri¬
nuncupati: qͣir horaꝵ inspectores. Dies enim

Expanded text:
natio nuncupatur, ad quos suscitandos cadaveri sanguis adjicitur. Nam amare sanguinem daemones dicuntur. Ideoque quotiescunque necromantia fit, cruor aquae miscetur, ut colore sanguinis facilius provocentur. Hydromantici ab aqua dicti. Est enim hydromantia in aquarum inspectione umbras daemonum evocare, et imagineas ludificationes eorum videre, ibique ab eis aliqua audire ubi adhibito sanguine etiam inferos perhibentur suscitare. genus divinationis a Persis fertur adlatum. Varro dicit divinationis quattuor esse genera, terram, aquam, aerem et ignem. Hinc geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam dictam. Divini dicti, quasi deo pleni: divinitate enim se plenos adsimulant et astutia quadam fraudulenta hominibus futura coniectant. Duo suntquod circa aras idolorum nefarias preces emittunt, et funesta sacrificia offerunt, hisque celebrinuncupantur, quasi horarum inspectores. Dies enim
Abbreviated transcription (Latin):
officio: ñ ex ꝓprietate uocabuli ẽ. Decẽ autẽ
sibille a doctissimis doctorib fuisse tradunt᷑.
delphica. in templo apollinis genita. q̃ ante
troiana bella uaticinata ẽ. cuius płimos ũsus
oꝑi suo homerꝰ inseruit. Qrͣta cymeria in ita¬
lia. Qͥnta erihtria noĩe erophila in babylone
orta. Que grecis. ilion petentib uaticinata÷.
ꝑituram ẽẽ troiam: atq homerũ mendatia sc̃ͥp
turũ. Dicta aut̃ eritria: qr in eadem m̃sula eiꝰ
inuenta sunt carmina. Sexta samia. q̃ phemo¬
note dcã ẽ a samo insula unde fuit cognomina¬
ta. Septima cumana noĩe amalthea : q̃ nouẽ
libros attulit tarquinio pͥsco in quib erant
carminis etas. Dicta aut̃ cumana a ciuitate
cumas que ẽ in campania: cuiꝰ sepulchrum
in sicilia adhuc manet. Octaua ellespontia ĩ
agro troiano nata: que scribit᷑ solonis ⁊ tyri
fuisse temporib. Nona frigia: que uaticina¬
ta est anchise. Decima tyburtim noĩe albu¬
ma: qͣrũ om̃ium carmina efferunt᷑. in qͥb

Expanded text:
autem Sibyllae a doctissimis auctoribus fuisse traduntur, Delphica in templo Delphici Apollinis genita, quae ante Troiana bella vaticinata est, cuius plurimos versus operi suo Homerus inseruit. Quarta Cimmeria in Italia. Quinta Erythraea, nomine Herophila, in Babylone orta, quae de Graecis Ilium petentibus vaticinata est, perituram esse Troiam et Homerum mendacia scripturum. Dicta autem Erythraea, quia in eadem insula eius inventa sunt carmina. Sexta Samia, quae Phemonoe dicta est, a Samo insula, unde fuit cognominata. Septima Cumana, nomine Amalthea, quae novem libros adtulit Tarquinio Prisco, in quibus erant carminis aetas. Dicta autem Cumana a civitate Cumas, quae est in Campania, cuius sepulchrum in Sicilia adhuc manet. Octava Hellespontia in agro Troiano nata, quae scribitur Solonis et Cyri fuisse temporibus; nona Phrygia, quae vaticinata est Ancyrae, decima Tiburtina, nomine Albunea. Quarum omnium carmina efferuntur, in quibus