comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corni pellat inimici. qui secũdus est modus. Qui sinistrã
alaz fortissimaz hr̃e se nouit dextraz alaz hostis ĩuadat. Qui
c̃ itiꝰ in oclꝰ. Qui ht ex̾citatissunq milites ĩutroq cornu parit̾
debet p̃liu ĩcipere. Qui quartus est modus. Qui leuez ar¬
matura optime tegit uttãq ala hostis ĩuadat ferrẽtari¬
is ante aciez ꝯstitutis. Qui quĩtus est modus. ꝗ nec nũo
militu nec u̾tute ꝯfidit si depugnaturus est. de dextra su¬
a sinistra ala hostiu pulset. reliꝗs sius porrectis ĩsiłitu¬
dine ueru. qui sextus est malus. Qui pautiores ĩfirmi¬
oresq hr̃e se nouit. Septio modo ex uno latere aut mõ¬
tez aut ciuitatez aut mare aut fluuiuz aut aliqd̃ d hre
subsidiu. Qui ꝯfidit equitatu aptiora loca querat equiti¬
b. ⁊ rez magis ꝑ equites gerat. Qui ꝯfidit pedestrib co¬
pus aptiora loca peditib querat. ⁊ rez magis ꝑ pedites

Expanded text:
cornum pellat inimici, qui secundus est modus. Qui sinistram cornum pellat inimici, qui secundus est modus. Qui sinistram alam fortissimam habere se novit dextram alam hostis invadat, qui est tertius modus. Qui habet exercitatissimos milites in utroque cornu pariter proelium debet incipere, qui quartus est modus. Qui levem armaturam optimam regit utramque alam hostis invadat ferentariis ante aciem constitutis, qui quintus est modus. Qui nec numero militum nec virtute confidit, si depugnaturus est, de dextra sua sinistram alam hostium pulset reliquis suis porrectis in similitudinem veri, qui sextus est modus. Qui pauciores infirmioresque habere se novit septimo modo ex uno latere aut montem aut civitatem aut mare aut fluvium aut aliquod debet habere subsidium. Qui confidit equitatu aptiora loca quaerat equitibus et rem magis per equites gerat. Qui confidit pedestribus copiis aptiora loca peditibus quaerat et rem magis per pedites
Abbreviated transcription (Latin):
ucia est qr adu̾sariu amplius frangũt trãsfuge ꝙͣ pempti.
Melius est post aciez plura ẜuare p̾sidia ꝙͣ lacius milites
spargere. Difficile uĩcitur qui uere põt de suis ⁊ de adu̾sari¬
icopus iudicare. Amplius uiuat uirtus ꝙͣ multitudo.i
Aampliꝰ ꝓolest locus sepe ꝙͣ uitus. Paucq uirq fortos na ꝓcr¬
eat bona ĩstitutõe plures reddit ĩdustria. Ex̾citus labore
proficit ocio ꝯsenescit. Nũꝙͣ ad certamen publicu ꝓdux̾¬
is militez. nisi cu uideris sꝑare uictoria. Subita ꝯterret
hostes.Isitata uilescũt. Qui disꝑsis suis ĩ ꝯsulte sequitur
ꝙͣ ip̃e acceꝑat adu̾sario uult dare uictoria. Qui frum̃tu
ncciuq ꝯmeatu nõ p̾̃parat uĩcitur sine ferro. Qui multi¬
tudine ⁊uutute p̃cedit quadrata dimcet frõte. qui primꝰ
est modus. Qui ĩparez se iudicat dextro cornu suo sinistrũ

Expanded text:
ucia est, quia adversarium amplius frangunt transfugae quam perempti. ucia est, quia adversarium amplius frangunt transfugae quam perempti. Melius est post aciem plura servare praesidia quam latius militem spargere. Difficile vincitur qui vere potest de suis et de adversarii copiis iudicare. Amplius iuvat virtus quam multitudo. Amplius prodest locus saepe quam virtus. Paucos viros fortes natura procreat, bona institutione plures reddit industria. Exercitus labore proficit, otio consenescit. Numquam ad certamen publicum produxeris militem nisi cum eum videris sperare victoriam. Subita conterrent hostesquam ipse acceperat adversario vult dare victoriam. Qui frumentum necessariaque non praeparat vincitur sine ferro. Qui multitudine et virtute praecedit quadrata dimicet fronte, qui primus est modus. Qui imparem se iudicat dextro cornu suo sinistrum
Abbreviated transcription (Latin):
Regule bellorum generales.
Nomnib plus expeditõis ꝯlitio talis est. ut qt̾ tibi ꝓ¬
dest aduersario noceat. qd̾ illu uiuat tibi sẽꝑ officiat.
Nunꝙͣ ergo ad illius arbitriu aliquid facere uł dissimula¬
re debemus. S id solu agere qd̃ nobis utile uidicamus. Cõ¬
tra te eĩ ẽc̃ incipis si muteris qd̾ fecit ille ꝓ se. Et rursusi
ꝯcꝗd ꝓ tua parte tẽptau̾is ꝯtra illu erit si uolu̾it iutari.
Inbello qui plus ĩ agro uigilau̾it plus ĩ ex̾cendo milite labo¬
rau̾it minus ꝑiculu substinebit. Nũꝙͣ miles ĩ acie ꝓducẽ¬
dus ẽ. cuius antea exꝑimẽta nõ cepis aut ĩopia aut suy¬
uẽtib aut f̾rore. S Aliuis ẽ hostez fame domare q̃ plio. inqͦ
amplius solet fortuna potestatis hr̃e ꝙͣ uitus. Nulla ꝯscil¬
cias. ⁊ occasio in bello amplius solet iuuare ꝙͣ uirtus. Insoli¬
citandis suscipiendisq hostib si cu fide ueniãt magna fid¬

Expanded text:
REGVLAE BELLORVM GENERALES In omnibus proeliis expeditionis condicio talis est ut quod tibi prodest adversario noceat, quod illum adiuvat tibi semper officiat. Numquam ergo ad illius arbitrium aliquid facere vel dissimulare debemus, sed id solum agere quod nobis utile iudicamus; contra te enim esse incipit si imiteris quod fecit ille pro se, et rursum quicquid pro tua parte temptaveris contra illum erit si voluerit imitari. In bello qui plus in agrariis vigilaverit, plus in exercendo milite laboraverit, minus periculum sustinebit. Numquam miles in acie producendus est cuius antea experimenta non ceperis. Aut inopia aut superventibus aut terrore melius est hostem domare quam proelio, in amplius solet fortuna potestatis habere quam virtus. Nulla consilcias. Occasio in bello amplius solet iuvare quam virtus. In sollicitandis suscipiendisque hostibus, si cum fide veniant, magna fid
Abbreviated transcription (Latin):
cutissimu ferru. Per has iumedio arbore pugnandi ꝑitissi¬
mi naute ułmilites cu minorib scafulis secreto ĩcidunt
funos. quib adu̾sarioꝵ ligata sũt gubernacula. Quo fc̃o
statiz capitur tãqͣ iuhermis ⁊ debilis nauis. Quid eĩ saluti
supest ei qui amisit clauur delusorus que ĩdanubio agrarias
cotidiams tantoꝵ excubias reticendu puto.qr artis amp¬
lius ĩ hus frequẽtior usus ĩuenitur ꝙͣ uetus doctrina mõstr¬
auerat.

Expanded text:
cutissimum ferrum. Per has in medio ardore pugnandi peritissicutissimum ferrum. Per has in medio ardore pugnandi peritissimi nautae vel milites cum minoribus scafulis secreto incidunt funes quibus adversariorum ligata sunt gubernacula, quo facto statim capitur tamquam inermis et debilis navis; quid enim salutis superest ei quae amiserit clavum? De lusoriis, quae in Danubio agrarias cotidianis tutantur excubiis, reticendum puto, quia artis amplius in his frequentior usus invenit quam vetus doctrina monstraverat.
Abbreviated transcription (Latin):
Net̾ea utile est ut alto ⁊ libero mari tua sẽ titur.¬
per clasis utatur. Inimicoꝵ u̾o pellat᷑ adlitus.qr pu¬
Da gsandi impetu ꝑdunt. qui detrudunt᷑ int̾ras. In eius¬
masi certamine tria annam̃toꝵ gn̾a plurimu ad uictori¬
az ꝓclesse ꝯpertuz est. asseres. falces. bipennes. Asser dr̃ cuz
tral subtilis ac loga ad similitudine antenne pendet in
malo utraq capite ferato. Hiĩc siue a dextra siue asinistra pa¬
rte adu̾sarioꝵ se iunx̾unt naues pro uice arietis ui impellũt
qui bellatões hostiu siue naute sine dubio prost̾nũt ac ꝑim¬
unt. ip̃azq naue sepius ꝑforant. falx aut̃ dr̃ accutissimũ
ferru curuatu adsimilitudine falcis qd contis lõgiorib
inditum collocatorio fines quib antẽna suspenditur repẽ¬
te p̃cidit collaxisq uellis liburna pigriorẽ ⁊ inutilez red¬
dit. Sipẽnis est securis hñs ex utraq parte latissimu ⁊ ac¬

Expanded text:
erea utile est ut alto et libero mari tua semper classis utatur, inimicorum vero pellatur ad litus, quia pugnandi impetum perdunt qui detruduntur in terras. In eiusmodi certamine tria armamentorum genera plurimum ad victoriam prodesse compertum est, asseres falces bipinnes. Asser dicitur cum trabes subtilis ac longa ad similitudinem antemnae pendet in malo utroque capite ferrato. Hunc, sive a dextra sive a sinistra parte adversariorum se iunxerint naves, pro vice arietis vi impellunt; qui bellatores hostium sive nautas sine dubio prosternit ac perimit ipsamque navem saepius perforat. Falx autem dicitur acutissimum ferrum curvatum ad similitudinem falcis, quod contis longioribus inditum calatorios funes quibus antemna suspenditur repente praecidit collapsisque velis liburnam pigriorem et inutilem reddit. Bipinnis est securis habens ex utraque parte latissimum et a
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽadmõ nauali bello collocẽt᷑ insidie.
Dinstar aũt t̾restris p̃lii suꝑuentus fuĩt ignoran¬
tib nauticis ut circa oportunas ĩsularu angustias
collaentur insidie. Idq agitur ut ĩꝑiti facilius deleant᷑.
Si lõgo remigio fatigati sũt hostiui naute. si uẽto urgent᷑
adu̾so. si pronu ẽ reuma. Si nichil suspicantes dormiũt
inimici. si statio qua tenẽt exitu nõ ht̃. si dimicandi
optata euenit occasio fortune benefitus iũgende sũt manꝰ
⁊ exoportunitate preliu ꝯferẽdu. Ꝙ si cautela hostuiz e¬
uitatis insidus publico marte ꝯfligat tũc liburnaru in
sarii ꝑrũꝑe tẽptau̾int ip̃a ordinatõe circũdati deprimãt᷑.
Incornib aũt p̃cipuu robur liburnaꝵ collocatur ⁊ mili¬

Expanded text:
QVEMADMODVM NAVALI BELLO COLLOCENTVR INSIDIAE Ad instar autem terrestris proelii superventus fiunt ignorantibus nauticis vel circa oportunas insularum angustias collocantur insidiae, idque agitur ut imparati facilius deleantur. Si longo remigio fatigati sunt hostium nautae, si vento urgentur adverso, si pro nostris est reuma, si nihil suspicantes dormiunt inimici, si statio quam tenent exitum non habet, si dimicandi optata evenit occasio, fortunae beneficiis iungendae sunt manus et ex oportunitate proelium conserendum. Quod si cautela hostium evitatis insidiis publico Marte confligat, tunc liburnarum insrsarii perrumpere temptaverint ipsa ordinatione circumdati deprimantur. In cornibus aut
Abbreviated transcription (Latin):
nib semꝑ auxilia tãꝙͣ leuis armatura ĩ acie iungebantur.
ut in hus preliandi magis adminiculu ẽẽt ꝙͣ principale
subsidiu. Legio aũt ꝓpris cohortib plena cu grauez arm¬
atura hoc est principes hastatos triariꝙ ante signariq. Itẽ le¬
uez armatura hoc est ferentarios sagittarios funditores bal¬
listarios cu ꝓprios ⁊ sͥ impositos eꝗtes legionariꝙ husdez ma¬
triculis teneat cu uno aĩo pariq ꝯsensu castra muniat. aci¬
ez instruat. bellu gerat. ex oĩ parte ꝑfca. nullo extrinsecus in¬
digens adium̃to ꝙͣtalibet hostul multitudine suꝑare ꝯsueu̾at.
Nocumentu est magnitudo romana. que sc̃ꝑ cu legionib di¬
micans tm̃ hostiu uicit ꝙtu uł ip̃a uoluit. uł reru natura

Expanded text:
nibus semper auxilia tamquam levis armatura in acie iungebantur, nibus semper auxilia tamquam levis armatura in acie iungebantur, ut in his proeliandi magis adminiculum esset quam principale subsidium. Legio autem propriis cohortibus plena cum gravem armaturam, hoc est principes hastatos triarios antesignanos, item levem armaturam, hoc est ferentarios sagittarios funditores ballistarios, cum proprios et sibi insitos equites legionarios hisdem matriculis teneat, cum uno animo parique consensu castra muniat, aciem instruat, proelium gerat, ex omni parte perfecta, nullo extrinsecus indigens adiumento, quantamlibet hostium multitudinem superare consuevit. Documentum est magnitudo Romana, quae semper cum legionibus dimicans tantum hostium vicit quantum vel ipsa voluit vel rerum natura
Abbreviated transcription (Latin):
Eniq macedones greci dardani flanges hũerunt. et
in una flange arnatoꝵ nouẽmillia censuerunt. Galli⁊
atq celtiberi pluresq barbare natices cat̾uis utebantur
in prelio inꝗb erant senamillia armatoꝵ. Romani legiões
hũt ĩꝗb singulis senanullia int̾du amplius militare ꝯsu¬
cu̾ũt. Quid aũt int̾ legioẽs ⁊ auxilia int̾esse uideatur expedi¬
az. Auxiliares ꝯducuntur ad p̾liu ex diu̾sis locis. ⁊ diu̾sis mu¬
nerib uenientes. nec disciplina int̾ se nec notitia nec affectõe
ꝯsentiunt. alia instituta. alius it̾ eq est usus armoꝵ. nccͣe ẽ
aũt tardius aduictoria ꝑuenire ꝗ discrepent ante ꝙͣ dimi¬
cẽt. Ueniq cu ĩ expeditionib płimu ꝓsit cẽs milites unius
p̃cepti significatõe ꝯuerti nõ possunt equalit̾ ussa ꝯplere. qui
ante pares nõ fuerunt. Tamen ħ ip̃a si solẽpnib diu̾sisq ex̾¬
cicus ꝓpe cotidie roborentur nõ mediocrit̾ iuuant. Na legio¬

Expanded text:
enique Macedones Graeci Dardani phalanges habuerunt, ut in una phalange armatorum octo milia censerentur. Galli atque Celtiberi pluresque barbarae nationes catervis utebantur in proelio, in quibus erant sena milia armatorum. Romani legiones habent, in quibus singulis sena milia, interdum amplius, militare consuerunt. Quid autem inter legiones et auxilia interesse videatur expediam. Auxiliares cum ducuntur ad proelium, ex diversis locis, ex diversis numeris venientes nec disciplina inter se nec notitia nec affectione consentiunt; alia instituta, alius inter eos est usus armorum. Necesse est autem tardius ad victoriam pervenire qui discrepant antequam dimicent. Denique, cum in expeditionibus plurimum prosit omnes milites unius praecepti significatione converti, non possunt aequaliter iussa complere qui ante pariter non fuerunt. Tamen haec ipsa si sollemnibus diversisque exercitiis prope cotidie roborentur non mediocriter iuvant. Nam legio
Abbreviated transcription (Latin):
habebant. qui exceptis cet̾is nautaru offitus gubernatoribꝰ
atq remigib ⁊ militib ex̾cendis cotidiana cura ⁊ iugẽ
exhibebant industriar. Unde appellantur liburne.
Iuerse aũt pronincie quibada tẽporib man pluri

Expanded text:
habebant, qui excepti ceteris nautarum officiis gubernatoribus atque remigibus et militibus exercendis cotidianam curam et iugem exhibebant industriam. XXXIII VNDE APPELLENTVR LIBVRNAE Diversae autem provinciae quibusdam temporibus mari pluri
Abbreviated transcription (Latin):
Nomnib auctorib inuenitur singulos ꝯsules adu̾su hoste ᷤᷤ
copiosissimo nõ ãplius ꝙͣ binas duxisse legiões additis
auͣxilus socioꝵ. Tanta ĩ illis erat ex̾citatio tãta fiducia ut cui¬
uis bello due legiões crederẽt posse sufficere. Quaꝑꝑ ordinatõe
legionis antique ẜ norma militaris iuris expona. que de
scriptio si obscurior. aut ĩpollitior uidebitur nõ mͥ s difficul¬
tati ip̃ius rei ꝯuenit imputari. attento itaq aĩo sepius re¬
legenda sunt ut memoria intelligentiaq ualeant ꝯp̃hendi.
Neccesse est eĩ inuicta ẽẽ rez publica cuius imꝑator mili¬
tari arte ꝑcepta qͣtos uoluerit faciat ex̾citus bellicosq

Expanded text:
omnibus authoribus invenitur singulos consules adversum hostes copiosissimos, non amplius quam binas duxisse legiones, additis auxiliis sociorum: tanta in illis erat exercitatio, tanta fiducia, ut cuivis bello due legiones, crederentur posse suffici, quapropter ordinationem legionis antique, secundum normam militaris iuris exponam. DE scriptio si obscurior aut impolitior videbitur, non mihi sed difficultati ipsius rei convenit imputari. Attento itaque animo saepius relegenda sunt, ut memoria intellegentiaque valeant comprehendi. Necesse est enim invictam esse rem publicam cuius imperator militari arte percepta quantos voluerit facit exercitus bellicos
Abbreviated transcription (Latin):
dustria. sciẽs ad prefetti laude subiectoꝵ redũdare uirtutẽ.
¶De offitio prefetti castroꝵ¬
Rat ⁊ castroꝵ p̃fettus licet ĩferior dignitate occupa¬
tus tñ nõ mediccrib causis. ad que castroꝵ positio¬
ualli ⁊ fosse extimatio ꝑtinebat. tabernacula uł case militu
cu ĩpedimentis omnib nuctu ip̃ius curabant᷑. Pret̾ea egii
ꝯtubernales ⁊ medici a ꝗb curabantur. Expẽse ⁊̃ ad eius in¬
dustria ꝑtinebãt. Ueicula. saginarii. necnõ ⁊̃ feram̃ta. qbꝰ
mat̾ies secatur. uł ceditur. ꝗbusq aꝑitur fossa ꝯtexit̾ uallu
aqueductus. Itez ligna uł stramina. arietes. onagri. ballis¬
te. cetaq gn̾a tormentoꝵ ne deessent aliquãdo ꝓcurabat. Is
post lõga probatãq militia ꝑitissimus oĩu legebatur. ut
recte doceret aliq. ꝙ ip̃e cu laude feciss.
De offitio prefecti fabrorum.

Expanded text:
dustriam, sciens ad praefecti laudem subiectorum redundare virtutem. dustriam, sciens ad praefecti laudem subiectorum redundare virtutem. X DE OFFICIO PRAEFECTI CASTROam castrorum praefectus, licet inferior dignitate, occupatus tamen non mediocribus causis, ad quem castrorum positiovalli et fossae aestimatio pertinebat. Tabernacula vel casae militum cum impedimentis omnibus nutu ipsius curabantur. Praeterea aegri contubernales et medici a quibus curabantur, expensae etiam, ad eius industriam pertinebant. Vehicula sagmarii nec non etiam ferramenta quibus materies secatur vel caeditur quibusque aperiuntur fossae, contexitur vallum, aquae ductus, item ligna vel stramina, arietes onagri ballistae ceteraque genera tormentorum ne deessent aliquando procurabat. Is post longam probatamque militiam peritissimus omnium legebatur ut recte doceret alios quod ipse cum laude fecisset. XI DE OFFICIO PRAEFECTI FABRORVM
Abbreviated transcription (Latin):
one pacis.uł nccͣitate belloꝵ. In quoꝵ locu nũc illustres ui¬
ros ꝯstat magistros militu substitutqs a ꝗb nõ tm̃ bine legi¬
ones. s ⁊̃ plures nũo gubernãtur. Proprius aut̃ iudex erat
prefeitus legionis habens ꝯmitiue primi ordins dignitatẽ.
ꝗ ab sente legato tãꝙͣ uicarius ip̃ius pot̾ate maxima reti¬
nebat. Tribuni. uł centuriões. cet̾iq milites eius p̃cepta ẜua¬
bant. Uigiliaru siue profectõis tessera ab eode petebãt.
Si miles crimen aliq ꝯmisiss auctoritate p̃fecti legionis a
tribuno deputabat᷑ ad pena. Arma õiu militu. Itez eq. ue¬
stes. annona. ad cura ip̃ius ꝑtinebãt. Discipline uis ⁊ seu̾¬
itas ex̾citatio nõ solu peditu s q̃ eꝗtu legionarioꝵ p̃cepto
eius cotidie curabatur. Ip̃e aut̃ iustus dilligẽs sobrius legiõe
sͥ tradita assiduis oꝑib ad oẽ deuotõe ad oẽ formabat in¬

Expanded text:
one pacis vel necessitate bellorum; in quorum locum nunc illustres viros constat magistros militum substitutos, a quibus non tantum binae legiones sed etiam plures numeri gubernantur. Proprius autem iudex erat praefectus legionis, habens comitivae primi ordinis dignitatem, qui absente legato tamquam vicarius ipsius potestatem maximam retinebat. Tribuni vel centuriones ceterique milites eius praecepta servabant; vigiliarum sive profectionis tessera ab eodem petebatur; si miles crimen aliquod admisisset, auctoritate praefecti legionis a tribuno deputabatur ad poenam; arma omnium militum, item equi vestes annona, ad curam ipsius pertinebant; disciplinae severitas, exercitatio non solum peditum sed etiam equitum legionariorum praecepto eius cotidie curabatur. Ipse autem iustus diligens sobrius legionem sibi creditam assiduis operibus ad omnem devotionem, ad omnem formabat in
Abbreviated transcription (Latin):
omuti s explorare solicite. Ueꝵ plitoros ac transfugas inuita¬
re. ut ꝗd hostis molliat᷑ ĩ presenti uł ĩfuturo possimꝰ agnosce̾ pa¬
ratisq equitib ac leui armatura ambulantes eoste uł pabła
uictuq querẽtes ĩ prouiso t̾rore deciꝑe.

Expanded text:
 oportet amitti, sed explorare sollicite, proditores ac transfugas invita oportet amitti, sed explorare sollicite, proditores ac transfugas invitare, ut quid hostis moliatur in praesenti vel in futurum possimus agnoscere, paratisque equitibus ac levi armatura ambulantes eosdem vel pabula victumque quaerentes inproviso terrore decipe
Abbreviated transcription (Latin):
rus militos ⁊ cu labore uias aperire ꝙͣ moptimo itinere ꝑi¬
culu substinẽ. Pretea nosce debemus bostur ꝯsuetudinem¬
utru nocte an incipiẽte dic an hora reficiendi lapsis supuẽi¬
re ꝯsucu̾int. ⁊ id uitare qd illos facturos putamꝰ exmore. Iam
ũo utiu peditib an eꝗtib utrur ꝯtactis an sagittarus ãpliꝰ
ualeat. utru nũo hoĩu an aroru munitioe p̃cellent scire
nꝙs ꝯuenit ⁊ ordinare qd̾ nob̾ utile illis docetur adu̾su. Tra¬
ctare qͦr ꝑ die an ꝑ noctez it epediat inchoare quãta locoru ĩter¬
ualla sint ad que cupimus ꝑueĩre. ne estate aque penuria ob¬
sit cuntib ne hreme difficiles aut in uic occurãt paludes maio¬
resq torẽtes ⁊ ĩpedito itinere circũ ueniatur ex̾citus priꝰ ꝙͣ ad de¬
stinata ꝑueniat. Ut nr̃a ꝯmoditas est sapient᷑ ista uitare ita si

Expanded text:
riis milites et cum labore vias aperire quam in optimo itinere peririis milites et cum labore vias aperire quam in optimo itinere periculum sustinere. Praeterea nosse debemus hostium consuetudinemutrum nocte an incipiente die an hora reficiendi lassis supervenire consueverint, et id vitare quod illos facturos putamus ex more. Iam vero utrum peditibus an equitibus, utrum contatis an sagittariis amplius valeant, utrum numero hominum an armorum munitione praecellant, scire nos convenit et ordinare quod nobis utile, illis docetur adversum, tractare quoque, per diem an per noctem iter expediat inchoari, quanta locorum intervalla sint ad quae cupimus properare, ne aestate aquae penuria obsit euntibus, ne hieme difficiles aut inviae occurrant paludes maioresque torrentes et impedito itinere circumveniatur exercitus priusquam ad destinata perveniat. Ut nostra commoditas est sapienter ista vitare, ita, si
Abbreviated transcription (Latin):
dent ⁊ pigrius ĩcedentes accellerare ꝯpellant. Na ꝗ multum
s̃resserint supuentu facto nõ ta redoire ꝙͣ effugere cupiunt.
Qui uo extremi sunt deserti asuis ui bostiui ⁊ ppria desperatõe
suꝑantur. Sciendu est ⁊̃ ꝙ adu̾sarii hus locis que sͥ oportua
intelligunt subsessas occultiꝰ collocant uł apto marte ĩpetu
faciunt. S ne secreta noceant ducis p̾stet ĩdustria. cui oĩa
prius ꝯueĩt explorare. Dep̾hense uõ subsesse circũuemantur
utilit̾ plus ꝑiculi substinent ꝙ̃ͣ parabant ĩferre. Aꝑta aut̃ uis
si p̾paretur ĩ montib altiora loca premissis sũt p̾sidus occupã¬
da ut hostis cu aduen̾it reꝑiatur inferior. nec audeat obuiae
cu ta afrõte ꝙͣ supra caput suu ceruat armatos. Qd̃ si angus¬
te suit uie s tñ tute melius est p̾cidere cu securib ac dolato¬

Expanded text:
dent et pigrius incedentes accelerare compellant. Nam qui multum dent et pigrius incedentes accelerare compellant. Nam qui multum praecesserint superventu facto non tam redire quam effugere cupiunt, qui vero extremi sunt deserti a suis vi hostium et propria desperatione superantur. Sciendum etiam quod adversarii in his locis quae sibi oportuna intellegunt subsessas occultius collocant vel aperto Marte impetum faciunt. Sed ne secreta noceant ducis praestat industria, quem omnia prius convenit explorare. Deprehensa vero subsessa, si circumveniatur utiliter, plus periculi sustinet quam parabat inferre. Aperta autem vis si praeparetur in montibus, altiora loca praemissis sunt praesidiis occupanda, ut hostis, cum advenerit, repperiatur inferior nec audeat obviare, cum tam a fronte quam supra caput suum cernat armatos. Quod si angustae sunt viae sed tamen tutae, melius est praecedere cum securibus ac dolato
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq ex ip̃is calonib quo galleariq uocant ydoncos ac
ꝑitos usu legebant. quos nõ amplius ducentis sagutarus pu¬
crisq p̾ficerent husq uexilla dabant ut scirent ad que signa
deberent ĩpedimenta colligere. S ꝓpugnatoros ab ĩpedim̃tis
laxamento aliquo diuiduntur. ne ꝯstipati ledantur. In p̃li¬
u ambulãte ex̾citu ut locoru uarietas euen̾it ita defensiõis
ratio uariatur.Na ĩ campis patentib equites magis solẽt
impugnare ꝙͣ pedites. At uͣo ĩ locis siluestrib uł montuosis
siuc plaustrib pedestres magis formidande sũt copie. Illd̾q
uidendu ne ꝑ negligentia alus festinantib alus tardius
ĩcedentib int̾rũpantur aties aut certe tenuentur. Contin
uo cĩ hostes int̾polata peruadunt. Intponendi gͦ sunt ex̾cita¬
tissummi campi dictores uicarii uł tribuni qui alacriores retar¬

Expanded text:
Denique ex ipsis calonibus, quos galiarios vocant, idoneos ac Denique ex ipsis calonibus, quos galiarios vocant, idoneos ac peritos usu legebant quos non amplius quam ducentis sagmariis puerisque praeficerent, hisque vexilla dabant, ut scirent ad quae signa deberent impedimenta colligere. Sed propugnatores ab impedimentis laxamento aliquo dividuntur, ne constipati laedantur in proelio.Ambulante exercitu, ut locorum varietas evenerit, ita defensionis ratio variatur. Nam in campis patentibus equites magis solent impugnare quam pedites; at vero in locis silvestribus vel montuosis sive palustribus pedestres magis formidandae sunt copiae. Illudque vitandum, ne per neglegentiam aliis festinantibus aliis tardius incedentibus interuo enim hostes interpolata pervadunt. Praeponendi ergo sunt exercitatissimi campidoctores vicarii vel tribuni, qui alacriores retar
Abbreviated transcription (Latin):
ĩsidiatores transuersos frequent̾ expulsant. Illud tñ p̃cip¬
ue ẜuandu est. ut ea pars ad qua hostis uenturus cred¬
itur oppositis lectissimisq eꝗtib ⁊ leui armatura necnõ
⁊̃ peditib sagittariis muniatur. Qd̃ si undiq cutũfun¬
dantur inimici undiq debent p̃parata ẽc̃ subsidia. Ne u̾o
repentimi tumultus amplius noceant ante ꝯmonendi sũt mi¬
lites ut parati sint aĩo aut arma ĩ manib bãnt. ĩnccͣitate
subita ꝯt̾rent prouisa nõ solent cẽ formidini. Antiq dilli¬
gentissime p̃cauebãt. ne acalonib int̾du uuln̾atis. int̾du
timentib ⁊ sagitrarus clamore pauefactis pugnantes mi¬
lites turbarentur. ne disꝑsi lõgius aut globati amplius qͣ
expedit ĩpedirent suo hostibq ꝓdessent. Et ideo ad exẽplũ
militu ⁊̃ impedimenta subꝗbada signis ordinanda duxͥũt.

Expanded text:
insidiatores transversos frequenter incursant. Illud tamen praecipinsidiatores transversos frequenter incursant. Illud tamen praecipue servandum est, ut ea pars ad quam hostis venturus creditur oppositis lectissimis equitibus et levi armatura nec non etiam peditibus sagittariis muniatur. Quod si undique circumfunduntur inimici, undique debent praeparata esse subsidia. Ne vero repentinus tumultus amplius noceat, ante commonendi sunt milites ut parati sint animo, ut arma in manibus habeant: in necessitate subita conterrent, provisa non solent esse formidini. Antiqui diligentissime praecavebant ne a calonibus interdum vulneratis interdum timentibus et sagmariis clamore pavefactis pugnantes milites turbarentur, ne dispersi longius aut conglobati amplius quam expedit impedirent suis hostibusque prodessent. Et ideo ad exemplum militum etiam impedimenta sub quibusdam signis ordinanda duxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
deprehendunt. ⁊ int̾du transfuge ꝓditoresq nõ desunt q̃¬
admõ occurri ingruentib debeat intimetur. Dux cu ag¬
mine ex̾citus profecturus fidelissimq argutissimqq cu eqͥs
probatissimis mittat ꝗ loca ꝑ que iter faciendu est. ĩ progͥs¬
su ⁊ a tergo dextra leuaq plustrent. ne aliquas aduersarii ⁊¬
moliantur ĩsidias. Tutius aut̃ oꝑantur exploratores noctibꝰ
ꝙͣ dieb. Na quadazmõ ip̃e sui ꝓditor inuentur. Cuius spe¬
culator fuĩt ab adu̾sarus ꝯp̃hensus. Primu ergo eꝗtes it̾
arripiant. deinde pedites. ĩpedimenta. sagittarii. calones.
uehyculaq in medio collocentur ita ut expedita pars pe¬
ditu ⁊ equitu subsequatur. Na ambulantib int̾dum
ꝗde fronte s frequentius a t̾go suꝑuentus infertur. A lat̾ibꝰ
quoq pari armatoꝵ manu impedimenta claudenda sũt. Nã

Expanded text:
deprehendunt et interdum transfugae proditoresque non desunt, qudeprehendunt et interdum transfugae proditoresque non desunt, quemadmodum occurri ingruentibus debeat intimetur. Dux cum agmine exercitus profecturus fidelissimos argutissimosque cum equis probatissimis mittat qui loca per quae iter faciendum est in progressu et a tergo, dextra laevaque perlustrent, ne aliquas adversarii moliantur insidias. Tutius autem operantur exploratores noctibus quam diebus; nam quodammodo ipse sui proditor invenitur cuius speculator fuerit ab adversariis comprehensus. Primi ergo equites iter arripiant, deinde pedites; impedimenta sagmarii calones vehiculaque in medio collocentur, ita ut expedita pars peditum et equitum subsequatur. Nam ambulantibus interdum quidem a fronte sed frequentius a tergo superventus infertur. A lateribus quoque pari armatorum manu impedimenta claudenda sunt; nam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculo eligentiu uiaru duces ydoneq scientesq ꝑcapere
eosq custodie mancipare addita pene ꝯtestatioe. uł premii.
Erunt eĩ utiles cu intelligent nec fugiendi sͥ copia suꝑẽe
⁊ fidey p̃miu ac ꝑfidie parata supplitia. Prouidendu qͦaẽ
ut sapientes ex̾citatiq querantur ne duoꝵ aut triuz error
discrimen pariat uniu̾sis. Int̾du aut̃ imꝑita rusticitas pł¬
ura promittit ⁊ credit se scire que nescit. S cautele caput
est ut ad que loca uł quib itinerib sit profecturus ex̾citus
ignoretur. Tutissimu nãq in expeditõib creditur facienda
nesciri. Obhoc ueteres minotauri signu inlegionib habue¬
runt. ut q̃admõ ille in intimo ⁊ secretissimo laberinto abdi¬
gitur qd̃ agendu bostes minime suspicantur. Ueru qr ex¬
ploratoros intrinsecus missi professioe suspitionib uł ccłis

Expanded text:
periculo eligentium viarum duces idoneos scientesque percipere periculo eligentium viarum duces idoneos scientesque percipere eosque custodiae mancipare addita poenae ostentatione vel praemii; erunt enim utiles cum intellegant nec fugiendi sibi copiam superesse et fidei praemium ac perfidiae parata supplicia. Providendum quoque ut sapientes exercitatique quaerantur, ne duorum aut trium error discrimen pariat universis; interdum autem imperita rusticitas plura promittit et credit se scire quae nescit. Sed cautelae caput est ut ad quae loca vel quibus itineribus sit profecturus exercitus ignoretur; tutissimum namque in expeditionibus creditur facienda nesciri. Ob hoc veteres Minotauri signum in legionibus habuerunt, ut quemadmodum ille in intimo et secretissimo labyrintho abdigitur quod agendum hostes minime suspicantur. Verum, quia exploratores altrinsecus missi profectionem suspicionibus vel oculis
Abbreviated transcription (Latin):
pugnandu aĩo ueniunt preparati. Initmnere aũt minus
armatus minusq attentus est miles ⁊ suꝑuẽtus impetu
uł fraude subsesse repente turbantur. Ideo omni cura oĩq
dilligentia prouidere dux d. ne proficiscẽs patiatur ĩcur¬
su uł ut facile ac sine dampno repellat illatu. Primũ iti¬
nera oĩu regionu ĩquib belluz geritur plenissime d hr̃e
ru qualitas ꝑliscat ꝯpendia. Diu̾ticula. montes. flumi¬
na ad fide descͥpta ꝯsideret usq adeo ut solertiores duces
itinera prouintiaru ĩ quib nccͣitas gerebatur nõ tm̃ ad¬
notata s ⁊̃ picta hĩusse firmentur. ut nõ solu ꝯscilio m̃¬
tis uer aspectu cculoꝵ uia profecturis elligeret. Adħ
a prudentiorib ⁊ honoratis ⁊ locoꝵ gnaris seꝑati d uni¬
uersa ꝑquirere ⁊ ueritatez colligere de plurib. Pret̾ea sub

Expanded text:
pugnandum animo veniunt preparati. In itinere mpugnandum animo veniunt preparati. In itinere marmatus minusque attentus est miles et superventus impetu vel fraude subsessae repente turbatur. Ideo omni cura omnique diligentia providere dux debet ne proficiscens patiatur incursum vel facile ac sine damno repellat inlatum. Primum itineraria omnium regionum in quibus bellum geritur plenissime debet harum qualitate perdiscat, compendia deverticula montes flumina ad fidem descripta consideret, usque eo ut sollertiores duces itineraria provinciarum in quibus necessitas gerebatur non tantum adnotata sed etiam picta habuisse firmentur, ut non solum consilio mtis verum aspectu oca prudentioribus et honoratis ac locorum gnaris separatim debet universa perquirere et veritatem colligere de pluribus, praeterea sub
Abbreviated transcription (Latin):
omnia ĩ sedib itinerib in omni ex̾citatõe castrensi uni¬
u̾si milites ⁊ sequi ⁊ inteligere ꝯsuescant. Continuus enĩ
usus nccͣius uidetur in pace eius rei que in prelii ꝯfusioe
seruanda sit. Itez muttu ⁊ cõe signu est quotiẽs proficisc¬
ente turba excitatus puluis adsimilitudine nubiu sur¬
it hostiũq prodit aduentu. Simłr si diuise sũt copie ꝑ
nacte flãmis ꝑ die fũmo significant sotiis qd̾ alit̾ non
pot nuntiari. Aliquanti incastelloꝵ aut urbiu turrib
appendunt trabes. ꝗb aliqñ ereptis aliquando depositis
indicant que geruntur.
Quãta sit ẜuãda cautela cũ uicims hostibus mo¬
uetur exercitus.
Ui rez militare studiosius didicerunt asserunt
plura in itinerib ꝙͣ ĩ ip̃a atie ꝑicula solere ꝯtingere.Na
inꝯflictu armati sũt omnes ⁊ hostes cominus uident ⁊ ad

Expanded text:
omnia in sedibus, in itineribus, in omni exercitatione castrensi, uniomnia in sedibus, in itineribus, in omni exercitatione castrensi, universi milites et sequi et intellegere consuescant. Continuus enim usus necessarius videtur in pace eius rei quae in proelii confusione servanda sit. Item mutum et commune signum est quotiens proficiscente turba excitatus pulvis ad similitudinem nubium surgit hostiumque prodit adventum. Similiter, si divisae sint copiae, per noctem flammis, per diem fumo significant sociis quod aliter non potest nuntiari. Aliquanti in castellorum aut urbium turribus appendunt trabes, quibus aliquando erectis aliquando depositis indicant quae geruntur. VI QVANTA SIT SERVANDA CAVTELA CVM VICINIS HOSTIBVS MVETVR EXERCITVS Qui rplura in itineribus, quam in ipsa acie, pericula solere contingere: nam in conflictu armati sunt omnes et hostem comminus vident et ad
Abbreviated transcription (Latin):
uarian. ne ex usu signu hostes agnoscant. ⁊ explorãtes ĩter no¬
stros u̾sentur impune. Semiuocalia sunt que ꝑ tubaz aut cor¬
nu. aut bucina dantur. Tuba que directa est appellatur buci¬
na. que insemet erreo ciitulo flectitur. Cornu qd̾ exuris agre¬
stib argento nexu tp̃rato arte sp̃u. que canẽtis flatus emi¬
tit auditur. Na indubitatis ꝑ hoc sonis agnoscit ex̾citus
utru stare uł. ꝓgredi aut certe regredi oporteat. Utru lõge
prosequi fugientes an receptui cauere. Mutta signa fr̃t
aqͥlle dracones uexilla flamule tuffe preme. quocũq
eĩ hec fieri iusserit ductor eo ncce est signu suu ꝯmitã¬
tes milites ꝑgant. Sunt ⁊ alia mutta signa que dux belli
ĩeꝗs aut indumentis ⁊ ĩ ip̃is armis ut dignoscatur hos¬
tis p̃cipit custodiri. Prete̾a manu aliꝗd uł flagello more
barbarico uł certe mutata qua utitur ueste significat. que

Expanded text:
variari, ne ex usu signum hostes agnoscant et explorantes inter novariari, ne ex usu signum hostes agnoscant et explorantes inter nostros versentur impune. Semivocalia sunt quae per tubam aut cornum aut bucinam dantur. Tuba quae directa est appellatur, bucina quae in semet aereo circulo flectitur, cornu quod ex uris agrestibus, argento nexum, temperato arte spiritu quem canentis flatus emitit auditur. Nam indubitatis per haec sonis agnoscit exercitus utrum stare vel progredi an certe regredi oporteat, utrum longe persequi fugientes an receptui canere. Muta signa sunt aquilae dracones vexilla flammulae tufae pinnae; quocumque enim haec ferri iusserit ductor, eo necesse est signum suum comitantes milites pergant. Sunt et alia muta signa quae dux belli in equis aut indumentis et in ipsis armis, ut dinoscatur hostis, praecipit custodiri. Praeterea manu aliquid vel flagello more barbarico vel certe mota qua utitur veste significat. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quoru ex̾citu ad modestia labor ⁊usus ĩstituit ꝙͣ illi qͦ
milices ad obediẽtia formido supplitioꝵ ꝯpellit.
Alta ꝗdez sunt ediscenda atq obẜuanda pugnãtib. Siq¬
dez nulla sit negligentie uenia ubi de salute certatur. s
int̾ reliqua nich magis ad uictoria proficit ꝙͣ monitis obteꝑ¬
are signoru. na cu uoce sola int̾ p̃lioru tumultus regi multi¬
tudo nõ possit. ⁊ cu ꝓ nccͣitate reru plura ex tp̃re ubenda atq
facienda sũt antiquus oĩu gentiu usus ĩuenit quo qd̾ solus
dux utille iudicass ꝑ signa totus agnosceret. ⁊ scqueret᷑ ex̾citꝰ.
Tria itaq gnͣa ꝯstat ẽẽ signoꝵ uocalia. semiuocalia. muta. qͦr
uocalia. ⁊ semiuoralia ꝑcipiũt᷑ aurib. Suta uo referũt᷑ ad ocu¬
los. uocalia dicunt᷑. que uoce humana ꝓnũtiãt᷑. sicut in uigilus

Expanded text:
sunt quorum exercitum ad modestiam labor et usus instituit quam illi quorum sunt quorum exercitum ad modestiam labor et usus instituit quam illi quorum milites aidem sunt discenda atque observanda pugnantibus, siquidem nulla sit neglegentiae venia ubi de salute certatur; sed inter reliqua nihil magis ad victoriam proficit quam monitis obtemperare signorum. Nam cum voce sola inter proeliorum tumultus regi multitudo non possit et cum pro necessitate rerum plura ex tempore iubenda atque facienda sint, antiquus omnium gentium usus invenit quomodo quod solus dux utile iudicasset per signa totus agnosceret et sequeretur exercitus. Tria itaque genera constat esse signorum, vocalia semivocalia muta; quorum vocalia et semivocalia percipiuntur auribus, muta vero referuntur ad oculos. Vocalia dicuntur quae voce humana pronuntiantur, sicut in vigiliis
Abbreviated transcription (Latin):
te uł uirib gerit. Dux aũt d eẽ attentus ut in oĩb legioi¬
b siue auxilus uł uexillationib a tribunis iicarus prin¬
cipibq si qui turbulenti uł seditiosi sunt milites non pro
ĩuudia sugerẽtiu s ꝓ reru u̾itate cognoscat eosq prudẽtiõe
ꝯscilio segͣregato a castris ad agendu aliqd qd̃ ip̃is ꝓpe ui¬
deatur optabile. aut ad castella urbesq deputent muniend¬
as atq ẜuãdas tanta subtilitate. ut cu abiciũt᷑ existunent᷑
ellecti. Nũꝙͣ eĩ ad ꝯtumatia pari ꝯsensu multitudo ꝓrũpit
S ĩcitatur a paucis. ꝗ uitioꝵ scelerũq ĩpunitatez sꝑant pec¬
care cu plurimis. Qd̃ si ferri medicina nccitas extrema ꝑsua¬
ẜit rectius ẽ more maioru ĩ auctores criminu uĩdicari.ut a
oes metus ad pauco pena ꝑueniat. Laudabiliores eĩ uidices ⁊¬

Expanded text:
te vel viribus gerit. Dux autem esse debet attentus ut in omnibus legionite vel viribus gerit. Dux autem esse debet attentus ut in omnibus legionibus sive auxiliis vel vexillationibus a tribunis vicariis principiisque, si qui turbulenti vel seditiosi sunt milites, non pro invidia suggerentum sed pro rerum veritate cognoscat eosque prudentiore consilio segregatos a castris ad agendum aliquid quod ipsis prope videatur optabile aut ad castella urbesque deputet muniendas atque servandas, tanta subtilitate ut cum abiciuntur videantur electi. Numquam enim ad contumaciam pari consensu multitudo prorumpit sed incitatur a paucis, qui vitiorum scelerumque impunitatem sperant peccare cum plurimis. Quod si ferri medicinam necessitas extrema persuaserit, rectius est more maiorum in auctores criminum vindicari, ut ad omnes metus, ad paucos poena perveniat. Laudabiliores tamen duces
Abbreviated transcription (Latin):
dirigenda. ad iactandos lapides uł funda uł manu. ad arma¬
ture gestu. ad uectos iactandos ꝓsiłitudine gladioru puctim
cesizq feriendo multo die usq ad sudore sũt frequetissime detin¬
endi. Cursu ⁊̃ ⁊ saltu ad trãsiliendas fossas nichilhominꝰ imb¬
uendi. seu mare seu flumiꝰ uicinus est sedib estiuo tp̃re ad na¬
tandu cogendi sũt oẽs. Pret̾ea silua cedere. iter ꝑ dumosa ⁊ ab¬
rupta facere. materia dedolare. apire fossaz. ocupare aliquem
locuz. ⁊ ne aꝯtubernalib detrudantur. scutis ĩuice obiuantib ni¬
ti. ita ex̾citati ⁊ eruditi ĩ sedib milites romani siue illi legiõa¬
iii. siue auxiliares siue eꝯtos fueunt. cuz adexpeditõe exdiu̾¬
sis ꝯuen̾uit num̾is emulatõe uͥtutis pliu magis ncc̾e hñt
optare ꝙͣ ociu. Nemo cogitat de tumultu qui fidutia de ar¬

Expanded text:
dirigenda, ad iactandos lapides vel funda vel manu, ad armadirigenda, ad iactandos lapides vel funda vel manu, ad armaturae gestum, ad vectes pro similitudine gladiorum punctim caesimque feriendo multo die usque ad sudorem sunt frequentissime detinendi, cursu etiam et saltu ad transmittendas fossas nihilo minus imbuendi. Seu mare sive fluvius vicinus est sedibus, aestivo tempore ad natandum cogendi sunt omnes, praeterea silvam caedere, iter per dumos et abrupta facere, materiem dedolare, aperire fossam, occupare aliquem locum et ne a contubernalibus detrudantur scutis invicem obviantibus niti. Ita exercitati et eruditi in sedibus milites, sive illi legionarii sive auxiliares sive equites fuerint, cum ad expeditionem ex dives convenerint numeris, aemulatione virtutis proelium magis necesse habent optare quam otium. Nemo cogitat de tumultu qui fiduciam de ar
Abbreviated transcription (Latin):
Quc̃adĩo oporteat ꝓuide̾ ne seditõe milites fatiãt
Nt̾du mouet tumultu ex diu̾sis locis collectus ex̾citus.⁊
cu pugnare nolit irasci se sunulat cur nõ ducatur adbellũ.
qd̾ hii p̃cipuc faciunt. ꝗ in sedib otiose delicateq iuxerũt. Nã
asꝑitate insoliti laboris offensi. qua in expeditõe ncce ẽ substi¬
nere. Pret̾ea metuentes p̃liu ꝗ armoru excitia dedinarunt
ad eiusmodi p̃cipitant᷑ audatia cui uulneri multiplex medici¬
na ꝯsueuit opponi ut du adhuc seꝑatisũt. ⁊ ĩsedib suis mib¬
imoru uł uicarioru nec nõ ⁊̃ principioꝵ ad oẽ disciplinã ar
tissima seueritate teneant̃ nichilq aliud nisi deuotioe mode¬
ratõeq custodiant cãpi cursio̾e. ut ip̃i appellant ĩspectatõeq
armoru assidue fatiãt nullis ꝯmeatib uacent. ad nomen. ad
signa obsuare nõ desinant ad sagittas iaciendas ad missibilia

Expanded text:
QVEMADMODVM OPORTEAT PROVIDERI NE SEDITIONEM MILITES FACIANT Interdum movet tumultum ex diversis locis collectus exercitus et cum pugnare nolit irasci se simulat cur non ducatur ad bellum; quod hi praecipue faciunt qui in sedibus otiose delicateque vixerunt. Nam asperitate insoliti laboris offensi quem in expeditione necesse est sustinere, praeterea metuentes proelium qui armorum exercitia declinarant, ad eiusmodi praecipitantur audaciam. Cui vulneri multiplex medicina consuevit opponi. Dum adhuc separati sunt et in sedibus suis, tribunorum vel vicariorum nec non etiam printissima severitate teneantur nihilque aliud nisi devotionem moderationemque custodiant, campicursionem, ut ipsi appellant, inspectionemque armorum assidue faciant, nullis commeatibus vacent, ad nomen, ad signa observare non desinant. Ad sagittas iaciendas, ad missibilia
Abbreviated transcription (Latin):
nec alit̾ prĩcipẽ eoru reddire posse ꝙͣ ip̃e remissus foret. qd̾ fa¬
cile p̃stitenĩt lacedemonii ne uniꝰ intitu młtoꝵ morte pẽsarẽt.
¶Lucius fuiꝰ ex̾citu ꝓducto ĩ locu iniquũ cu ꝯstituss occulta
re sollłcitudinez sua ne reliqui trepidarẽt/ paulatiz se ĩflectẽs
tãꝙͣ cutuitu maiore hostez agressurus ꝯu̾so agmine ignaru
rei que agebat᷑ ex̾citu ĩcolumem reduxit. ¶Metellus pius
ĩ yspania itogat᷑ ꝗd posta die facturus eẽt tunica mea si el¬
laqui poss inquit ꝯburerez. ¶S lucinius crassus ꝑcũctã

Expanded text:
neque aliter principes eorum redire posse, quam si ipse remissus foret. Quod faneque aliter principes eorum redire posse, quam si ipse remissus foret. Quod facile praestiterunt Lacedaemonii, ne unius interitum multorum morte pensarent. L. Furius, exercitu perducto in locum iniquum, cum constituisset occultlectens, tamquam circuitu maiore hostem adgressurus, converso agmine ignarum rei quae agebatur exercitum incolumem reduxit. Metellus Pius in Hispania interrogatus, quid postera die facturus esset, "tunicam meam, si elqui posset", inquit, "comburerem." M. Licinius Crassus percuncta
Abbreviated transcription (Latin):
stra ãpliari/ neꝙ signu aduẽtus sui peno daret/ detracturo ⁊¬
pugna/ si ꝯsulu uĩctas uires ĩtellexiss igit᷑ insciiz dupli¬
catis agssus copus suꝑauit ⁊ uelocius oĩ nũtio rediit ad ha¬
nibalez. Ita ex duob callidissimis ducib penoru eodẽ ꝯsci¬
lio altu celauit. alt̾u opp̃ssit. ¶Zhemistades exortãs suo
ad suscitandos festinãt muros quos iussu lacedemonioru deie¬
cerãt legatis lacedemonie missis ꝗ ĩt̾pellarẽt Rndit uentur
se ad diluẽda hãc existimatõe /⁊ ꝑueĩt lacedemonez ibi sim¬
tͥgiu̾satõe sua ꝯtẽdit falsu ad eo rumore.⁊ rogauit ut mi¬
terẽt aliquos ex prĩcipib / quib crederẽt de munitõe athena¬
ru. Suis deniq clam scripsit ut eq ꝗ ueĩssẽt ⁊ retinerẽt do¬
nec refectis oꝑib ꝯfiterent᷑ lacedemoniis munitas ẽẽ athenaᷤᷤ

Expanded text:
stra ampliari, ne quod signum adventus sui Poeno daret, detractaturo stra ampliari, ne quod signum adventus sui Poeno daret, detractaturo pugnam, si consulum iunctas vires intellexisset. Igitur inscium duplicatis adgressus copiis superavit et velocius omni nuntio rediit ad Hannibalem. Ita ex duobus callidissimis ducibus Poenorum eodem consilio alterum celavit, alterum oppressit. Themistocles exhortans suos ad suscitandos festinanter muros, quos iussu Lacedaemoniorum deiecerant, legatis Lacedaemone missis, qui interpellarent, respondit, venturum se ad diluendam hanc existimationem; et pervenit Lacedaemonem. Ibi simtergiversationem suam, contendit falsum ad eos rumorem et rogavit, mitterent aliquos ex principibus, quibus crederent de munitione Athenarum. Suis deinde clam scripsit, ut eos qui venissent retinerent, donec refectis operibus confiteretur Lacedaemoniis, munitas esse Athenas
Abbreviated transcription (Latin):
duxit. Imꝑator cesar domicianus augustus germanicus cũ
germano ꝗ ĩhermes erãt uellet oppͥmẽ ne ͤ ignoraret maiore
Tellu mollitione inituros. si aduentu tanti ducis presensis¬
sent ꝓfectõe sua sensu obte xuit galliaru / sub ꝗb ĩoppinato
bello affusus ꝯussa ĩmaniu ferocia nationu ꝓuĩcus ꝯsuluit.
luli fratri iũgeret᷑ occidit. Idcircoq festinaret se liuio salmnatori
college suo cui bellu mãdatu fuerat ꝑaꝵ paru fidẽs uiribq̃ sb̾ ip̃o
erãt adiũgere. neq tñ discessu suu ab hanibale cui oppositu
erat sentui uellet .x. mullia fortissimoꝵ millitu ellegit. p̃cep̃¬
q legatis quo relĩquebat / ut eede statc̃es ⁊ uigilie eque a¬
gerentur. totidez ignes arderent/ eadẽq facies castroꝵ ẜuaretur
neqdꝰ anibul suspicatꝰ auderet adiisus paucitate relictorũ Cũ
deinde ĩũbra occultatis itinerib college se iũxisset uetuit ca¬

Expanded text:
duxit. Imperator Caesar Domitianus Augustus Germanicus, cum Germanos, qui in armis erant, vellet opprimere nec ignoraret maiore bellum molitione inituros, si adventum tanti ducis praesensissent, profectionis suae census obtexuit Galliarum; sub quibus inopinato bello affusus contusa immanium ferocia nationum provinciis consuluit. s, antequam Hannibali fratri iungerentur, excidi idcircoque festinaret se Livio Salinatori collegae suo, cui bellum mandatum fuerat, parum fidenti viribus quae sub ipso erant, adilia fortissimorum militum elegit praecepitque legatis, quos relinquebat, ut eaedem stationes vigiliaeque agerentur, totidem ignes arderent, eadem facies castrorum servaretur, ne quid Hannibal suspicatus auderet adversus paucitatem relictorum. cum deinde in Umbria occultatis itineribus collegae se iunxisset, vetuit ca
Abbreviated transcription (Latin):
que maxs̃e fieri cupiebat ea se uereri ne acciderẽt. Que time¬
bat ea ut eueĩrent se optare simulabat. Sollcitus itaq ne par¬
thi ante trãsirent euphrate ꝙͣ sibi subueĩrẽt legiones quas
ĩcapadocia trãstauru habebat / studiose cu ꝓditore egit uti
solẽpni ꝑfidia parthis suaderet ꝑ gema trahicerẽt ex̾citu
qua ⁊ breuissimu it est. ⁊ omisso alueo eufrates decurrit.
Nãq si illac ueĩrẽt asseuerabat se oportunitate colluiz usuru
ad elludendos sagittarios. Oĩa aut̃ uereri si se infra patẽtes cãpos
proiecissẽt ĩducti hac affirmatõe barbar ĩferiore itinere ꝑ cir¬
cuitu addux̾int ex̾citu. dumq fussiores ripas ⁊ obhoc oꝑo¬
ĩpẽderũt. quo spatio uẽtidius ad ꝯtrahẽdas usus ẽ copias.¬

Expanded text:
quae maxime fieri cupiebat, ea vereri se ne acciderent, quae timequae maxime fieri cupiebat, ea vereri se ne acciderent, quae timebat, ea ut evenirent optare simulabat. Sollicitus itaque, ne Parthi ante transirent Euphraten, quam sibi supervenirent legiones, quas in Cappadocia trans Taurum habebat, studiose cum proditore egit, uti sollemni perfidia Parthis suaderet, per Zeugma traicerent exercitum, qua et brevissimum iter est et demisso alveo Euphrates decurrit; namque si illa venirent, asseverabat se opportunitate collium usurum ad eludendos sagittarios, omnia autem vereri, si se infra per patentis campos proiecissent. Inducti hac affirmatione barbari inferiore itinere per circuitum adduxerunt exercitum dumque fusiores ripas et ob hoc operoimpenderunt. Quo spatio Ventidius ad contrahendas usus est copias