comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regnum celorũ hominiregi quiuo luit rationẽponer e
cumser uissuis familiare ẽ syris &maximepa lestinis
adomnem sermonem suũ parabulaes iungere ut qđ ꝑsim¬
plȩ p̃ceptum teneri abauditoribus non pote t ꝑsimili¬
tudinem &xemplaq tenectur p̃cepit itaq p&erosub
compacractione regis &domini & serui quid ebitor deet̃
mili c̃taclentorum. adnõ rogans ueniaẽ imp&ra uerat
ut ipsi quoque dimit tact conseruis suis minorcop&cantibus
Si enim illerex &dñs seruo debitorem decẽmiliũ tolentoꝵx
taẽ stoci ledimisit : qua nto macgis serui conseruissuis debentmnora¬
dimit tere: quod ut manifestius ficctdicamus subxxe plo:
siquis nostrũ cõmiserit adulterium homicidiũ sac crilegium
maioracrimina decemmilium toclentorũ rogantib
dimit tuntur si&ipsidimittaent minore paecaentib Sin
acutem obfecctem contumeliã simus in placcabile: & propt¬
eo macrius uerbum ꝑ p&es habeccmus discordices : Non ne nob̵

Expanded text:
regnum coelorum homini regi, qui voluit rationem ponere cum servis suis. Familiare est Syris et maxime Palaestinis ad omnem sermonem suum parabolas jungere: ut quod per simplex praeceptum teneri ab auditoribus non potest, per similitudinem exemplaque teneatur. Praecepit itaque Petro sub comparatione regis et domini, et servi, qui debitor decem 143 talentorum, a domino rogans, veniam impetraverat; ut ipse quoque dimittat conservis suis minora peccantibus. Si enim ille rex et dominus servo debitori decem millia talentorum tam facile dimisit, quanto magis servi conservisdimittere! Quod ut manifestius fiat, dicamus sub exemplo. Si qui nostrum commiserint adulterium, homicidium, sacrilegium, majora crimina, decem millium talentorum, rogantibus dimittantur eis, ut et ipsi dimittant minora peccantibus. Sin autem ob factam contumeliam simus implacabiles, et propter amarius verb
Abbreviated transcription (Latin):
adalecentem istum temptor torem ẽẽ & &eo probarse
possumus qđ dicentenbidño Siuis aduita ingredi
se uoc maendacte rur sum pracudulenter interrogat que sint
illac mandoc ter. quoc si nonipselegent. aut dñs posste dõ iubere
contrana : dicitilliaduliscens: omniaeh& custodiui. quid adhuc¬
milideẽ. mentitur aedaliscens: Sienim hocqđ positum est
in maendactis. diligis proximũ tuũ sicut aeipsum operecom¬
ples sit quo modo postec audiens Vicdẽ uende quae hcber¬

Expanded text:
ex eo probare possumus, quod dicente sibi Domino, Si vis ad vitam ingredi, serva mandata, rursum fraudulenter interrogat quae sint illa mandata: quasi aut non ipse legerit, aut Dominus possit Deo jubere contraria. Dicit illi adolescens: Omnia haec custodivi a jumihi deest? Mentitur adolescens; si enim hoc quod positum est in mandatis: Diliges proximum tuum sicut te ipsum, opere complesset, quomodo postea audiens: Vade, et vende
Abbreviated transcription (Latin):
celorum & in euangelioma theus atq: gacheus diuitus
derlictis dñi testimonio p̃diccentur : Sed consider & ndũ
qđ &eo tempore quo intrecrunt : diuiter eẽ deseracnt
tacm diuergo non intrebunt quã diu diui tefuerint.
& toc men quia dipficulter diuitiae contem nuntur. ̃
dixit in possibile ẽ diuites intracreregnacelorũ sed dip¬
ficile: ubi dipficele ponitur non in possibilitas p̃tendit
sedrantas demonstratur : Et iterũ dico uobis: fe¬
cilius ẽ camelum ꝑporcmen acus traensiere quam
diuitem intracre in regnõ caelorũ : hocdicto ostenditu r¬
non difficile eẽ sedin possibile : Sienim aamelus quomodo
non potest intracre ꝑporamen acus. sicdiue intrare non po¬
tet in regna celorum: ullus diuitum sceluuserit: sed ñlego¬
mus escciam quo modo cameli medicen & gephan ueniant
adierusalem cumdonis atq munenbus et qui prius curu
eraent & uitiorũ precuitate distora ingredian tur por¬
tacs hieru seclem : uidebimus quo modo & isticacmeli quib

Expanded text:
coelorum , et in Evangelio Matthaeus et Zachaeus, divitiis derelictis, Domini testimonio praedicantur? Sed considerandum, quod eo tempore quo intraverunt, divites esse desierunt. Tamdiu ergo non intrabunt, quamdiu divites fuerint. Et tamen quia difficulter divitiae contemnuntur, non dixit: Impossibile est divites intrare in regnum coelorum, sed difficile. Ubi difficile ponitur, non impossibilitas praetenditur; sed raritas demonstratur. Et iterum dico vobis: Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum cnon difficile esse, sed impossibile. Si enim quomodo camelus non potest intrare per foramen acus, sic dives intrare non potest in regna coelorum, nullus divitum salvus erit. Sed si legamus Isaiam, quomodo cameli Madian et Epha veniant Jerusalem cum donis atque muneribus : et qui prius curvi erant, et vitiorum pravitate distorti, ingrediantur portas Jerusalem, videbimus quomodo et isti cameli, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui cumq ꝑfatus eẽ uoluet debetuendereq hacbebat
& non & ƿaer teuendere sicut ananias pecit & sappli ra
sed totum uendere. & cum uendidmt dac reomnł pccu pe¬
nbus. etsic sibi p̃paera sethescurũ in regnocelorũ: nec hoc ad
ꝑ f&ctionem suppicit nisi post contemptas diuitias scelua¬
torem sequoctur. idẽ relictis maelis pocciaetbonos. fac¬
cilius enim seccculus contempnitur quã uolumꝓtees: mul¬
tidiui tiaes relinquentes : dnm̃ non s&untur: Sequitur
ccutem dñm qui imitator eiur ẽ & ꝑuestigia illius gra¬
ditur: qui enundicit se lnxp̃o credere deb& quo modo ille

Expanded text:
Quicunque perfectus esse voluerit, debet vendere quae habet, et non ex parte vendere sicut Ananias et Sapphira, sed totum vendere, et cum vendiderit dare omne pauperibus, et sic sibi praeparare thesaurum in regno coelorum. Nec hoc ad perfectionem sufficit, nisi post contemptas divitias Salvatorem sequatur, id est, relictis malis faciat bona. Facilius enim sacculus contemnitur quam voluntas. Multi divitias relinquentes, Dominum non sequuntur. Sequitur autem Dominum, qui imitator ejus est, et per vestigia illius graditur. Qui enim dicit se in Christo credere, debet quomodo ille
Abbreviated transcription (Latin):
tir u&era trcensitura: quod acutem sequitur Iotec unũ
deut unus apex non p̃teribit edege den& omã fiant
xfigur& litthe ostenlitur. quod &ioem quoceminima putan¬
tur in lege saccraemenꝗs spiriteclibus plenasint & om̃a re
cccpitulbitur Ineuaentelo : cuius ergoerudicionis est cuiusq:
etrinae. &iaem diuersa saccrificice & quae super fgtu¬

Expanded text:
 unum, aut unus apex non praeteribit a Lege, donec omnia fiant. Ex figura litterae ostenditur, quod etiam quae minima putantur in Lege, sacramentis spiritualibus plena sint, et omnia 26 recapitulentur in Evangelio. Cujus ergo eruditionis est, cujusque doctrinae, etiam diversa sacrificia, et quae superstit
Abbreviated transcription (Latin):
rum Hoccccpitulum cum superiori haer& tefhmo¬
nio. In quo dyxerat Iotecunum autunus apee nonste¬
tibitedege donec om̃a ficent: sugillat ergo pheriseeos

Expanded text:
 Hoc capitulum cum superiori haeret testimonio, in quo dixerat: Iota unum, aut unus apex non praeteribit a Lege, donec omnia fiant. Sugillat ergo Pharisaeos,
Abbreviated transcription (Latin):
ponere : Insequent noercint quatuor decim sed tredecim:
Scicemusergo iechoniaem priorem ipsumesse quem soechim.
& P. sequens ꝑ e & .N. scribitur: Quod scriptorum uito
& lon situdine temporumceput gregos loctnosq confu¬
sumest : Ioccobautem gdiuit ioseph Hunclocum obicit
nobis iulicenus augustus dissonanga eucengelistecrum.
Cur euaengelisto moctheus ioseoh filium dixerit icccob &
lucoes filium eum cepelleubrit heli Non intelligdis con¬
sudludinem scripturecrum quod celter secundum nccturã
Att secundum legon e peetor sit: Ecimusenim hoc
ꝑmõ sen dõ iubbite p̃ceptum utsifrect ecutpropinquus
cebs queb berir mortuus fuerit chus qus aeccipiat ixonẽ
cchus ditenclum semenfrattris uel propinqui sui supha
dl cscanus temporum scriptor &eusebius caesccribisis
consu&udinis scriptura rũ qͦđ sponsi uiri &ȩ sponsȩ uocen¬
tur uxores. Et oe trans migradone baeby lonis us qu
toedecima gbnerato in ipsumxpm̃ reputaebitur Apĩ
aut̃ gbiercto sicercet. Quaerat diligbir lastor

Expanded text:
ponere, in sequenti non erunt quatuordecim, sed tredecim. Sciamus ergo Jechoniam priorem ipsum esse, quem et Joaket μ, sequens χ et ν scribitur. Quorum nomen scriptorum vitio et longitudine temporum apud Grsidet. Jacob autem genuit Joseph. Hunc locum objecit nobis Julianus Augustus de dissonantia evangelistarum, cur evangelista Matthaeus Joseph filium dixerit Jacob, et Lucas filium eum appellaverit Heli, non intelligens consuetudinem Scripturarum, quod alter secundum naturam, alter secundum Legem ei pater sit. Scimus enim hoc per Moysen Deo jubente praeceptum, ut si frater aut propinquus absque liberis mortuus fuerit, alius ejus accipiat uxorem ad suscitandum semen fratris vel propinqui sui . Super hoc et Africanus temporum scriptor et Eusebius Caesariensis consuetudinis Scripturarum, quod sponsi viri, et sponsae vocentur uxores. Et a transmigratione Babylonis usque ata decima ergo generatio in ipsum Christum reputabitur. Christi autem generatio sic erat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtn& ced dnm̃ gbierationis ordo deductus urquecco
ioseph: Cuires pondebimus primumgonesse consu&i¬
dinis scripturarum ut mulierum Ingoiera tonibus
ordotexatur De iude &x una tribu ⁊ furre ioseph et
mariam unde & legeetm cccipere cogebatur ut

Expanded text:
t ad Dominum generationis ordo deductus usque ad Joseph? Cui respondebimus primum, non esse consuetudinis Scripturarum, ut mulierum in generationibus ordo texatur. Deinde ex una tribu fuisse Joseph et Mariam: unde ex Lege eam accipere cogebatur ut
Abbreviated transcription (Latin):
riseorum diceitium donum quod cumque est Rme
tibi proderit nunc duplȩ etaduncem auccritia
occasionen arochens phacriseorum tracditio condemn¬
nactur. ut aerguatur cuncta prolucro faccere
& non protimor eđi : Si cutenim inphilacter us&in
simbriis dilo toctis opinio sci tatis coepatteboct.
gloriam. et per occansionem gloricce quec erebat
lucrec sic celia tracditionis inuenta strophac impie¬
tacdis cerguit prae ceptores: siquis incontetione
seu inccliquo iurgio uel incccus ae cembiguo iurass&
intomplo et postea conuietur ess& men doccii nonte¬
et pecunia quae in templo scce& dotibus oppere bee¬
tur. saetetim in quo iurceue roct cogebotur
indono uel in oblationibur hocest inostia inuictin¬

Expanded text:
risaeorum, dicentium: Donum quodcumque est ex me, risaeorum, dicentium: Donum quodcumque est ex me, tibi proderit: nunc duplex, et ad unam avaritiae occasionem trahens, Pharisaeorum traditio condemnatur, ut arguantur cuncta pro lucro facere, et non pro timore Dei. Sicut enim in phylacteriis et fimbriis dilatatis opinio sanctitatis captabat gloriam, et per occasionem gloriae quaerebat lucra: sic alia traditionis inventa stropha, impietatis arguit praeceptores. Si quis in contentione, seu in aliquo jurgio, vel in causae ambiguo, jurasset in templo, et postea convictus esset mendacii, non teet pecunia, quae in templo sacerdotibus offerebatur, statim id in quo juraverat, cogebatur in dono, vel in oblationibus, hoc est, in hostiis, in victi
Abbreviated transcription (Latin):
destruese eos opere. quod uerbis docebaent seuera¬
tur ceduomitum suum
&geitilis ficetus
quacsi praeucricaetar
dignus erit: filius ecutom uocatur gehbinae: quomo¬
dofilius ꝑditionir et filius huius s&eculi: unus quisqu
sum cuius operet agiat eius filiur ceppellaetur¬
cxixiiii: Vaeuobis ducercaxi. qui dicitis quicum que iurecuerti
ꝑ timplum nihil est : quiccutem iura uerit inccuro
tonplidebet. Stulti eicaiquidenim moiur est
Aurum centamplum quod sci ficcet ocurum. & quic̃a
iurecuerit ince ltaeri mhilest. qui cum que ccuten iura¬
uerit indonio quod est super illut
deb& Caeci quid sum meciur est donum
aeneeltere. quod scificcet donum : Quie¬
go incelteese iurat iuret ineo Rinomnibus quae suꝑ
illutsunt. Et qui iura uerte in tonplo iurca in illo &ineo
quih cebitaent in ipro. & qui iura t inccelo iurcat in
thronođi & ineo quisedit super eum. suproc ut uisum
nobirest & posuimus quid significceret traeditiophac¬

Expanded text:
destruere eos opere, quod verbis docebant, revertdestruere eos opere, quod verbis docebant, revertitur ad vomitum suum: et gentilis factus, quasi praevaricator, dignus erit. Filius autem vocatur gehennae, quomodo filius perditionis, et filius hujus saeculi. Unusquisque enim cujus opera agit, ejus filius appellatur. Vae vobis, duces caeci, quia dicitis: quper templum, nihil est; qui autem juraverit in auro templi, debet. Stulti et caeci, quid enim majus est, aurum, an templum quod sanctificat aurum? Et quicunque juraverit in altariverit in dono quod est super illud debet caeci quid enim maius est donum an altare quod sanctificat donum qui ergo iurat in altare iurat in eo et in omnibus quae super illud sunt et qui iuraverit in templo iurat in illo et in eo qui inhabitat in ipso et qui iurat in caelo iurat in throvisum est, exposuimus quid significaret traditio Pha
Abbreviated transcription (Latin):
Haebbit scribae &pha¬
risaei legis prophetaerum que notitia i sciunt
xp̃mes sefiliumdi nonignorcent Natumes se deuir¬
gine: sed dum prae docm desubie tecsibi plebe appe¬
tunt : Nec ipsi htroeunt regnoc caelorum NEc eor
quipotereent in tracre ꝑmittunt: hoc est quod
inoseae propheta aerguit. abs conderunt
soccerdotes uicem. in terfecerunt sicima &rur sum
Soc cerdotes non dixerunt ubi est dñs uelce¬
te omnis margis ter quis candalisat maelis
operibus discipulossuos : ludit aente eos regnũ¬
caelorum. Uȩuobis scribae &pharisaei hypoen¬
tae. qui oc circuitis icere & ccridaem ut poccicetis unun
proselitum : & cunifuerit pactus fec citis eum filium
ge habina duplo quamuos: Noneo studioseruoe¬
mus quae¬
esite quoquaerimus: scribae &phacrisae
toccum/
lustrcent orbon propter negotiations
cum cisum miscere populođi : sed quiaente damess&
&nicur ĩmpli citer errcbat eterat słmelfilius gehit¬
nae uids magistrorum uitia& intellegbir

Expanded text:
Habentes Scribae et Pharisaei Legis Prophetarumque notitiam, sciunt Christum esse Filium Dei: non ignorant natum esse de Virgine; sed dum praedam de subjecta sibi plebe appetunt, nec ipsi introeunt regna coelorum, nec eos qui poterant, intrare permittunt. Hoc est quod in Osee propheta arguit: Absconderunt Sacerdotes viam, interfecerunt Sicimam . Et rursum: Sacerdotes non dixerunt, ubi est Dominus ? Vel certe omnis magister qui scandalizat malis operibus discipulos suos, claudit ante eos regnucoelorum. Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, quia circuitis mare et aridam, ut faciatis unum proselytum: et cum fuerit factus, facitis eum filium gehennae duplo quam vos. Non eo studio servamus quaesita, quo quaerimus. Scribae et Pharisaei totum lustrantes orbem, propter negotiationescumcisum miscere populo Dei. Sed qui ante, dum esset ethnicus, simpliciter errabat, et erat semel filius gehennae, videns 186 magistrorum vitia, et intelligens
Abbreviated transcription (Latin):
toctur aphacris aeis: conpringuntur insidiȩ forũ
stsecundum pscel mistom: Socgie parinilorũ
poc tesunt plage eorum  Etnihil ominur
propter scccerdotium : & nominis dignita tem
hor aoctur populas : ut subiciantur er : Non ope
ocit: Suꝑcac thedrãc morsi sederunts cribae
et pharis aei Percaethedrom: doc trincẽ
legis ostbidit : Ergo et illut quod dicitur in psalmo
inchac thedra pestilentiae non sedit .¶ Ca die¬
dracs : udidentium columbar eueraig. Doctri

Expanded text:
tentatur a Pharisaeis, confringuntur insidiae eorum, tentatur a Pharisaeis, confringuntur insidiae eorum, et secundum Psalmistam: Sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum , et nihilominus propter sacerdotii dignitatem, hortatur homines ut eis subjiciantur, non opera ait: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei: per cathedram doctrinam Legis ostendit. Ergo et illud quod dicitur in Psalmo: In cathedra pestilentiae non sedit . Et: Cathedras vendentium co
Abbreviated transcription (Latin):
genuite Iurauit dñr & non pae nitebiteum
tues scccerdos in aeternum secundum ordic
mel chired & : Etrespondere cogamus : quomos
abraham ante luciperum gbitur sit : & sace¬
dur puerit s&undum ordinem melchised&:
Proquo mel chired& obtulerit paenen & uinum
&cquo d&cimar praedae cocceperit : Et ne morsi¬
terect reponde se ei uerbum: Neque ccusuy sis
quis quãc &xilladie eum cmplius interrogare:
Pacrisei et sacd ducaei : quacerbites occasionim cali¬
nicce: et uerbum ccliquod inuenire: quod pacaes¬
r& insidus: Quia insermonibur confutoaisur
ultra non interrogeat sed apertissime:
conpraebeisum romanȩ credunt potes atee
Ex quo intellegimus ue neno inuidiae possequi¬
den sepcercri red dippicile conquiescere :
Tunc ibr locutur est adturbas & dircipulor suor¬
dicenr: Suꝑcoc ahedraẽc moysi sederunt scribae
etplccrisaei : Omnicergo quae dicerint uobis
seruocae & facite secundum opero uero
eorum nolite poccere: Dicuntbum & non pocci¬
unt: Quid maensuetius: quidbenignus: dñ naemp¬

Expanded text:
 Juravit Dominus, et non poenitebit eum; tu es sacerdos in aeternum, 184 secundum ordinem Melchisedec? Et respondere cogamus, quomodo Abraham ante Luciferum genitus sit; et sacerdos fuerit secundum ordinem Melchisedec: pro quo Melchisedec obtulerit panem et vinum, et a quo decimas praedae acceperit. Et nemo poterat ei respondere verbum: neque ausus fuit quisquam ex illa die eum amplius interrogare. Pharisaei et Sadducaei quaerentes occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire, quod pateret insidiis, quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum, Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem superari, sed difficile conquiescere. Tunc Jesus locutus est ad turbas et ad discipulos suodicens: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei: omnia ergo quaecumque dixerint vobis, servate et facite: secundum opera vero eorum nolite facere. Dicunt enim, et non faciunt. Quid ma
Abbreviated transcription (Latin):
dixit eis: Udetis haec omniae: amendi couobis
non relinquetur lccpir. super lapidem: qui nondes¬
pecedenteute i dño: non detemplo omnicclegis aedifi¬
cice et compositio mandotorum i toc des arucao es
ut nihil aiudatis possit impleri : Et ccepite sublato
uniuersa interse membra compugnent:
Sedeite ccutemeo super montem oliueti ococesse¬
runt cedeum dircipuli secreto dicenes:Die nob
quaendo hoce erunt et quod signum ceduentustui
aedeum: dircipulisecreto : quimisterio et futuro rt̃
reuelationem nos secupiebaent: et inter rogent
trice quo temporeo hierusclem destruendor quo uei
Multienim uenient in nomine meo dicentes ego
sum p̃r Et mul aos seducent: Quorumunus est
si mon se mceritenur quem inecetir  oepostolorum
legimu quise macgnaeiđi dicebact es reuirgutem¬
Ncese quo que intercecero : in suis uoluminibus
seripate ersedimittens. Ego sum rermodi ega sem
speciosur ego paraditur: ego omni potenr

Expanded text:
dixit eis videtis haec omnia amen dico vobis dixit eis videtis haec omnia amen dico vobis non relinquetur hic lapis super lapidem qui non desRecedente autem Domino de templo, omnia legis aedificia, et compositio mandatorum ita destructa est, ut nihil a Judaeis possit impleri; et capite sublato, universa inter se membra compugnent. Sedente autem eo super montem Oliveti, accesserunt ad eum discipuli secreto, dicentes: Dic nobis quando haec erunt, et quod signum adventus tui, ad eum 193 discipuli secreto, qui mysteria et futurorum revelationem nosse cupiebant, et interrogant tria: Quo tempore Jerusalem destruenda sit; quo Multi enim venient in nomine meo, dicentes: Ego sum Christus, et multos seducent. Quorum unus est Simon Samaritanus, quem in Actibus apostolorum legimus, qui se magnam dicebat esse, haec quoque inter caetera in suis voluminibus scripta dimittens: Ego sum sermo Dei, ego sum speciosus, ego paracletus, ego omnipotens,
Abbreviated transcription (Latin):
demui hiereditetem mecem ꝑcec toc est mihi her e¬
uuslo e item iudeorum domum i dest aemplam
ilud qđ cente fulge bact : ccugirtiur oculis com¬
probce mur: Qui coh cebite torem xp̃mperdidit
edier editec aem prae ripere gertienr
occidithereden : Di cobum uobis: non me uidebitis amodo
donec dicatis benedictus quiue nit in nominedñi:
Adhierus celenloquitur &cedpopulum iudoceorum
ufr si culum ccutam istum quo et pcerinili at quelcee toen¬
te iningresu hierusalen dñisol uatoris usis unt:
quando dixerunt. benedictus quiuenit in nominecdni
or aennoc in ecelsis: Sumpsit decxuii psalmo: quima¬
hoc uult intellegi. nisi penitentiam egeritis & con¬
persi fueritis ipsumesre mede quo pro etececinerun
filium omnipotentis poctris mecem faccien nonuide¬
bitis: hcebeits iuda eidactum si bi tempus pȩniten¬
tiae conficteitur. benedictum quiuenit in nomine dñi
ibaa et ccccedunt aed eum discipulieius utosteide¬
reite aedificia templi: Ipreccutem res pondens

Expanded text:
i haereditatem meam: facta est mihi haereDesertam Judaeorum domum, id est, templum illud, quod fulgebat augustius, oculis comprobamus: quia habitatorem Christum perdidit, et haereditatem praeripere gestiens, occidit haeredem. Dico enim vobis: non me videbitis amodo, donec dicatis: Benedictus qui venit in nomine Domini. Ad Jerusalem loquitur, et ad populum Judaeorum. Versiculum autem istum, quo et parvuli atque lactentes in ingressu Jerusalem Domini Salvatoris usi sunt, quando dixerunt: Benedictus qui venit in nomine Domini, osanna in excelsis, sumpsit de centesimo decimhoc est: Nisi poenitentiam egeritis, et confessi fueritis ipsum esse me, de quo prophetae cecinerunt, filium omnipotentis patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei datum sibi tempus poenitentiae, confiibat et accesserunt discipuli eius ut ostenderent ei aedificationes templi ipse autem respondens
Abbreviated transcription (Latin):
tur in lege e deis denscripturis facrincemaerrere
precetorumdi uel cetercer haereres que deutroq:
testa meto : ocut deceltero uidetur eolere fccri¬
nam doc trinarum succrum: & cum unum nomi¬
nis xp̃i ceni propositum habeoent non eandem
merceden recipieit Aliis cedsumptis. & ccluis dese¬
lictis : uigila teergo qui acnescitr quo hora dñs¬
supra dixerit si dedie ccutem illa ne moscit neque
fihius hominis neque cengeli : nisi pacter solus
Quod non expedict scire cepostolir : ut pedulae
&pec tectionis incerto semꝑ eum crederbit esse
usaturum: quem ignorant quando uenturus sit
E nondixit : qui anescimus quochora uenturus sit¬
dñr sednescitis: praemisse quae paetris facmih ae
exemplo curre ticeat consum mationis diem.
manifestiur docet dicens: es to aeparaca qui ones¬
citis: quechora filius hominis uenturur est: Quis¬

Expanded text:
rere praeceptorum Dei: vel caeteras haereses, quae de utroque Testamento, aut de altero videntur molere farinam doctrinarum suarum: et cum unum nominis Christiani propositum 201 habeant, non eamdem mercedem recipient: aliis assumptis, et aliis derelictis. Vigilate ergo, quia nescitis qua hora Domisupra dixerat: De die autem illa nemo scit, neque Filius hominis, neque angeli, nisi Pater solus, quod non expediat scire apostolis, ut pendulae exspectationis incerti semper eum credant esse venturum quem ignorant. Quando dixit venturus sit, et non dixit: Quia nescimus qua hora Dominus venturus sit, sed nescitis, praemissoque patrisfamiliae exemplo, cur reticeat consummationis diem manifestius docet, dicens: Estote parati, quia nescitis qua hora Filius hominis venturus est . I
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicit: diuidit eum non quogladio eumdis sec et
s ed quo a scorum consortio separ& : Etpar te meius
ponat cumhx pocritis : cumhis uidelicet quierant
incegro: Et qui molebant et nibil omninus de relicai sunt:
saepe dicimus hypocritã : celiut esse : aliut osteidere:
Si cut incegro et in molac idem uidebotur feccere

Expanded text:
quod dicit, dividet eum, non quo gladio eum dissecet; quod dicit, dividet eum, non quo gladio eum dissecet; sed quo a sanctorum consortio eum separet, et partem ejus ponat cum hypocritis: cum his videlicet, qui erant in agro, et qui molebant, et nihilominus derelicti sunt. Saepe diximus hypocritam aliud esse, aliud ostendere: sicut et in agro, et in mola idem videbatur facere
Abbreviated transcription (Latin):
erspheoct quorede die consummationis e
hora nec angelor nec sescire praedixerit ses
solum partreu Quod non eepedioct scirecepor¬
tolis: Et eesmplum poetris fec milicce hoc est sui
et pidelium seruorum hoc est cposto lorum
a dcohortationen sollicite mentis interse¬
rit : ut space pracemiorum ministrent conser¬
uis intempo resuo cibariaedoe trinccrum Si au¬
tłmn dixerit mcclus seruur ille incor desuo morẽc
feccit: dñr meus uenire: et coeperit percute
tum domini praestolans tradit conseruis
cibaria in tempore suo t posteco suꝑ omniabon
poetris pocmiliae constituitur Ito et controc¬
rio: qui uxetec hie zechiel dicit intemporce
longa fietistud et non putat cito dñmes seuen¬
turum fecctus securior uacoat epulis: atque
licoriae. et non lenem po tronfa milae sed sc¬
uerissimum sertiet iudicem : ueni&dnr ser
cumby pocritir: Ipsumndocet ut scioent quaendo non pu¬
tdturdñr tunc eum esse usnturum Etuigilantiae
coc sollicitudinis dispenscctores aedmonet : Porro

Expanded text:
et replicat, quare de die consummationis et hora nec angelos, nec se scire praedixerit; sed solum Patrem, quod non expediat scire apostolis: et exemplum patrisfamilias, hoc est, sui et fidelium servorum, id est, apostolorum, ad cohortationem sollicitae mentis interserit, ut spe praemiorum ministrent conservis in tempore suo cibaria doctrinarum. Si autem dixerit malus servus ille in corde suo, moram facit dominus meus venire, et coeperit percuterntum domini praestolans, tradit conservis cpatrisfamiliae constituetur, ita e contrario qui juxta Ezechielem dicit: In tempora longa fiet istud , et non putat cito Dominum esse venturum, factus securior vacat epulis atque luxuriae, et non lenem patremfamilias, sed severissimum sentiet judicem. Sicut in uno 202 Hoc ipsum docet, ut sciant quando non putatur dominus, tunc eum esse venturum, et vigilantiae ac sollicitudinis dispensatores admonet. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
xpm̃ se suscipisse arbi tracr&ur. quirec ipitproph&e
In nomine proph&e mercedem proph&e accipi&:
& Intellegiteum defuturir loquentem hic mercedem
proph&e ccccipi&: Igitur sudccei coernelrt&r intel¬
legentes proph& am mercedem nonaccipient proph& arũ.
Altaer inomni professione granium mixtum est tn¬
tico: praemiserat quirecipit uos merecepit. & qui
merecepit recepit eum quime misit Ad susceptonẽ
macgistrorum discipulos prouocccuerat: Poteraet
occulaeẽ credentum responsio: ergo & seodop¬
ph&lces & iudem proditorem debemus recipere
&ills cclimoniam ministrocre : hoc dñs ante p̃cur¬
rens dicit non ꝑ sonces suscipiendar ẽẽ sed nomina
potum dederit uni & ex minimirifts codicem
ccquȩ fygidetantum in nomine discipuli am̃dico
uobis non per d& mercedem suam¬

Expanded text:
Christum se suscepisse arbitretur. Qui recipit prophetam Christum se suscepisse arbitretur. Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem pret intelligit eum de futuris loquentem, hic mercedem prophetae accipiet. Igitur Judaei, carnaliter intelligentes prophetas, mercedem non accipient prophetarum. Item aliter: In omni professione zizanium mistum est tritico. Praemiserat: Qui recipit vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit. Ad susceptionem magistrorum discipulos provocaverat. Poterat esse occulta credentium responsio: Ergo et pseudoprophetas et Judam proditorem debemus suscipere et illis alimoniam ministrare. Hoc Dominus ante procurans dicit non personas suscipiendas esse, sed nomina,potum dederit uni ex minimis istis, calicem aquae frigidae tantum, in nomine discipuli, amen dico vobis non perd
Abbreviated transcription (Latin):
secit dicens Quicemat paetrem aut maetrem plus
quam me & Inccenti colegmus ccendcorum erdi¬
nate Inme eccritaetem: Hicordo Inomni ceff&ctu ne¬
cessccrius est. Amccp̃ : dm̃ pctrem. ama matrem
ust nonpos sit uttrumque seruaeri odium insuos pi&cs
indm̃ est Nonergo pro hibuit aemare Paetrem
aut maerem sed signanto ccddidit quiamatpa¬
trem aut maetrem plus quam meN & quinona¬
noclio euucen gelio scrbitur qui non accipit crucen
sucem cotdicce : nesi mul putemus ardorem fido
nos xpm̃ amare docecemus: Qu i recipituos me
recepit. & quimerecipit recipiteum qui memist
Hordo puldibrrimus : cc clp̃ dicet qonem mittit
Doc& pbricula non tmenda. affectum subicit relegioni:
Aurum suprectulerat : aesde gona excusserat
dura euangehstarum condicio : Vnde ergo sumptus
unde uictur : necessecria austeritatem mandotorum
spetem perace promissorum : Qui recipit inquiens uos
merecepit & qui merecepit recepiteum qui memisit
ut dn surcipib dir a postolis unus quirque credenqũ

Expanded text:
ens: Qui amat patrem aut matrem plus quam me. Et in Cantico legimus canticorum: Ordinate in me charitatem . Hic ordo in omni affectu necessarius est. Ama, post Deum, patrem, ama matrem,et non possit utrumque servari, odium in suos pietas in Deum est. Non ergo prohibuit amare aut patrem, aut matrem, sed assignanter addit: Qui amat patrem aut matrem plus quam me, nonn alio Evangelio scribitur: Qui non accipit crucem suam quotidie. Ne semel putemus ardorem fideiper nos Christum amare doceamus. Qui recipit vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit. Ordo pulcherrimus. Ad praedicationem mittit, docet pericula non timenda, affectum subjicit religioni. Aurum supra tulerat, aes de zona excusserat. Dura Evangelistarum conditio. Unde ergo sumptus, unde victus necessaria? Austeritatem mandatorum spe temperat promissorum. Qui recipit, inquiens, vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit, ut in suscipiendis apostolis, unusquisque credentium
Abbreviated transcription (Latin):
Derident intellegbrocem Exdesicesteam in hocloco quicar¬
nis resurr&honem negant quasinos & capillor quinu¬
mercosunt &cc ton sore deciro om̃s diccmus resurghe Cũ
disunt sednumercesunt: ubinumerurest scibtoa numeri
demonstractur Non eurdem numeri conseruotio : Nolitear fiei¬
bi trare quiauens᷑ mittere pacem interra. Nonuen pacem
mittre sed gladium ssup̃ dixerat quod dicouobir
Intbiebris dicie inlimine & quod in aure audieroy p̃oli¬
cate suꝑtesta. uncinfert: quodo: p̃dicationem sequectur
adsidem pĩ : totus orbis contrare duis urest : unaque q
domus & in fideles hacbuit & credortes & propterea bellũ
nifumest bonum utrum per&ur pax malẽ : Talequid &
Ingbuesi ccdubrsum rebelles homines quimot fuercent de
oribrte & turrem & trube festinaebant ꝑ quã cehaltã
pen&rarent fecirse scribi turds̃ ut diui der& linguas

Expanded text:
Derident intelligentiam ecclesiasticam in hoc loco, qui carnis resurrectionem negant, quasi nos et capillos qui numerati sunt, et a tonsore decisi, omnes dicamus resurgere, cum mnes salvandi sunt, sed numerati sunt. Ubi numerus est, scientia numeri demonstratur, non ejusdem numeri conservatio. Nolite arbitrari, quia veni pacem mittere in terram: Non veni pacem mittere, sed gladium. Supra dixerat: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta. Nunc infert quid idem Christi, totus orbis contra se divisus est: unaquaeque domus et infideles habuit et credentes, et propterea bellum missum est bonum, ut rumperetur pax mala. Tale quid et in Genesi adversus rebelles homines, qui moti fuerant de Oriente, et turrem exstruere festinabant , per quam coeli alta penetrarent, fecisse scribitur Deus, ut divideret linguas
Abbreviated transcription (Latin):
lis eẽ non possim: & hanc Eecufetionem leuis simop̃cer
diluit ut cechcem ccquȩ frigide te tocnimo porrigi¬
Ecclequd & ce postolus uatt aenter em chximus cegelat
magistrorum refgona cohorttentur. quicepotera
quilib& obthideire pecuꝑ toctem & p̃ceptũ etudere
prrius. qduec̃ ille proponat Imminentem soluit que¬
tionem dicens Nolite errare ds̃ non inrid&ur
Quoce brim seminoe uerit homo hcc&e & m&l&s: Et est sea¬
sus frustrce. eccusccrir Inopice cum cchud haebeat

Expanded text:
lis esse non possim. Et hanc excusationem levissimo praecepto diluit, ut calicem aquae frigidae toto animo porrigaTale quid et Apostolus ut ante jam diximus ad Galatas iscipulos ad magistrorum refrigeria cohortatur. Quia poterat quilibet obtendere paupertatem, et praeceptum eludere, priusquam ille proponat, imminentem solvit quaestionem, dicens: Nolite errare, Deus non irridetur. Quae enim seminaverit homo, haec et metet. Et est sensus: frustra caus
Abbreviated transcription (Latin):
tor cordir& renium futures cogitaetioner in singulis &¬
tu&lur: dyxerct : quirecipituor merecipit sedhi
rant in pedire : mediccctur Est quoque huic secndud
dicens Quirecipit iustum in nomine iusti merceden
Iusti ecccipi&  Rursum poterat odiurcausaeri & dia

Expanded text:
tor cordis et renum, futuras cogitationes in singulis contuetur. Dixerat: Qui recipit vos, me recipit. Sed hoc erant impedire; medicatus est huic quoque scandalo, dicens: Qui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet. R
Abbreviated transcription (Latin):
⁊shprimi uoctꝯsunt utchnm̃ requerentur Pisc¬
tres & inliterc mittuntur cclp̃dicaendum n
des credennum nonuirtutedĩ sede loquent ca as
doc trinae fieri putaer&ur: & lunccticos & pcera¬
lyticos & curauiteos Nonuere luncttcos sed qui
puto baentur lunatici obdocemonum fellacim
quiobseruantes lunccria tempora creoturam in¬
ftemaere cupiebaent. utcreotorem blas phemicce re¬
dun docrent. Videns ccutem turbas aescendit hi mon¬
tem: &cumsediss& aaccesserunt cdeum dircipul

Expanded text:
primi vocati sunt, ut Dominum sequerentur: piscatores et illitterati mittuntur ad praedicandum, ne fides credentium non virtute Dei, sed eloquentia adque doctrina fieri putaretur. Et lunaticos, et paralyticos, et curavit eos. Et secutputabantur lunatici, ob daemonum fallaciam, qui observantes lunaria tempora, creaturam infamare cupiebant, ut in Creatorem blasphemiae redundarent. Videns autem Jesus turbas, ascendit in montem, et cum sedisset, accesserunt ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
mentis et& paerte cons¬
pulcheͥr rimum culmbr in ponã
utscices qui os int̃
intee subittem dictaendi audocciam &elucubrec tam
scribendi dibgoram certenosti & mendaccii mei tͥr¬
chem te teston uoccere quo dl p̃ sens opusculum ttem
ederitete dic te uerim ut magis cliene legbire quã met̃
conderemepitare. P&choc decer rogcentia & fiducioe ingbii
atum putes sel quo ostendere tibicupiam quantuma¬
out me uedeces qui periclitocri magis aeput oloctos uoluerĩ
quacm tibi sedule. postulcit quic quam negtere Vnde obse.¬
cro utsi In comphor sermoest & nonsolito lapre fertur
orado feftnagoni hoc tribuces non impertace Et des
gxmplaerice cum romam uoneris iurgni xp̃i principice
opere &xclusus e grotatone duturna spemin futurum
distuli hactelere constringens ut situes. ccbscripta sub¬
traxeris illa quoque cermariolo sibi postet scribendoc

Expanded text:
amentis, et ex parte consamentis, et ex parte conspulcherrimum culmen imponam, ut scias quid intersit inter subitam dictandi audaciam, et elucubratam scribendi diligentiam. Certe nosti, et mendacii mei erubescerem te testem vocare, quod praesens opusculum tanta celeritate dictaverim, ut aliena magis legere, quam mea condere me putares. Nec hoc de arrogantia et fiducia ingenii dictum putes, sed quod ostendere tibi cupiam quantum apud me valeas, qui periclitari magis apud doctos voluerim, quam tibi sedule postulanti quidquam negare. Unde obsecro, ut si incomptior sermo est, et non solito lapsu fertur oratio, festinationi hoc tribuas, non imperitiae, et des exemplaria, cum Romam veneris, Virgini Christi Principiae, opere exclusus aegrotationae diuturna, spem in futurum distuli: hac te lege constringens, ut si tu ei ad te scripta subtraxeris, illa quoque armariolo sibi postea scribenda
Abbreviated transcription (Latin):
ochenȩ urbis episcopi comortarior hypolia quoque
martyris & theodoro here cleothae ecpolinaeris que
doceni ccc didimi cel&xcendrini & lectinorum hilca¬
& uictorini fortuna tceni opuscula equibus &icem¬
sipcer uce ccorperem dgnum celi quid memorice scris¬
tur Attu inducebus ebdomatibur inminente Io
pocscha &spirantibus ubtꝗs dictaere me corgis uto
do notoerii &xcipicent quaen do scribaentur scheduleq
doembidentur quospecto digbrcentur Aolpurũ mcexin
cum scices merta tribus ibisibus lcenguisse utuixnuno
gredi Incipicem N&c possum laboris magnitudineb
uitecte temporis conpensocre. Igitur omissoe ccucto¬
tate u&erum quos nec legbidi n& sequoi di mihi feccus¬
tees dee tacest historicam interp̃ttedonem quecmp̃c
postulast diges sibreuito &interdum spiritelis int¬
legorꝯoce flores miscui ꝑfectum opur reserucens in
terum. Siccut uitomihi longiorfueritccuttu inred¬
do tucepromissac compleubris tuncnitter implere
quod reliquum est¬
cio Immo Iccctis funo¬

Expanded text:
i quoque martyris, et Theodori Heracleotae, Apollinarisque Laodiceni, ac Didymi Alexandrini; et Latinorum, Hilarii, Victorini, Fortunatiani Opuscula, e quibus etiamsi parva carperem, dignum aliquid memoria scriberetur. At tu in duabus hebdomadibus, imminente jam Pascha, et spirantibus ventis, dictare me cogis: ut quando notarii excipiant, quando scribantur schedulae, quando emendentur, quo spatio digerantur ad purum, maxime cum scias me ita tribus mensibus languisse, ut vix nunc ingredi incipiam; nec possim laboris magnitudinem brevitate temporis compensare. Igitur, omissa auctoritate Veterum, quos nec legendi, nec sequendi mihi facultas data est, historicam interpretationem, quam praecipue postulasti, digessi breviter: et interdum spiritualis intelligentiae flores miscui, perfectum opus reservans in posterum. Si autem mihi vita longior fuerit, aut tu in redeundo tua promissa compleveris, tunc nitar implere quod reliquum est, immo jactis fund
Abbreviated transcription (Latin):
episcopir & multarum & desicerum lego tonibus dedu¬
tate sccluctoris celqus scribere &adipsum utrtclico
dĩ ubrbum non taemauleci quaemfelici te meritate pi¬
tribus coge&ur ut scriber& se Itee facturum nespona
si indicto reiumo in commune om̃s olnm̃ procecarentur

Expanded text:
legationibus, de divinitate Salvatoris altius scribere, et ad ipsum ut ita dicam Dei Verbum, non tam audaci, quam felici temeritate prfratribus cogeretur ut scriberet, ita facturum se respondisse, si indicto jejunio in commune omnes Deum precarentur
Abbreviated transcription (Latin):
& quiubiturur est Quibus cunctr ꝑspicue ostbiditur
quattuor taentum debge euanteha suscipiat omnis
a pocry phorum nenices mortuir maegis her&icis que m& le¬
sicestcis uiris canendoes. Sactis que miror eusebi dil&¬
hyrimȩcur romaem subrtonauigeturus hancꝗbi
ceme: quanꝰ teluocm deeri uolueris ut macteũ bre¬
uitdr Exponens ubrbis stringerem sensibus dilacterem.
Si meminiss& responumsionis mete num quoem
Inpecucis diebus¬
Primum enim life

Expanded text:
et qui venturus est . Quibus cunctis perspicue ostenditur, quatuor tantum Evangelia debere suscipi, et omnes apocryphorum naenias mortuis magis haereticis, quam Ecclesiasticis vivis canendas. Satisque miror, Eusebi dilectissime, cur Romam subito navigaturus, hanc tibi a me quasi sitarciam dari volueris, ut Matthaeum breviter exponens, verbis stringerem, sensibus dilatarem. Si meminisses responsionis meae, numquam in paucis diebusPrimum enim
Abbreviated transcription (Latin):
in canone quolibet tres ruangelistȩ bis uel ter.
uł quat᷑. aut &ia ãplius. euncde numerũ ꝑ ordi¬
nẽ habuert̃ annotatũ. & quartus eẽtrario discre¬
loco semel dixerint. quartus totiens incorpore uo¬
luminis sui ponat. quotiens diuersi numeri in es
canone positi st̃ contra p̃dictorũ numerorũ cont¬
nuatas similitudines . Itẽ si in uno quolib& eoꝵ au
&iã aduob ibidẽ incanone numerus. bis. ter. aut
eo ãplius reperiat᷑ in ordine collacatꝰ. & disꝑidẽ
inueniat᷑ in cȩteris. dubiũ ñerit qͦđ id qͦđ illius
illoꝵ ue canonis. numeris. bis. ter. repetitũ abhis
in uolumine semel dictũ sit. alteri uͦ eoꝵ totiens in
uno ati eodẽ sensu loquant᷑. quotiens p̾tulerint
innumeroꝵ. annotatione. distantiã. Hoc & in omi¬
ũ nouẽ canonũ collatione seruabit᷑. Cȩterũ inꝗ

Expanded text:
bis vel ter, vel quater aut etiam amplius eumdem numerum per ordinem habuerunt adnotatum, et quartus e contrario discreloco semel dixerint, quartus toties in corpore voluminis sui ponat, quoties diversi numeri in ejus canone positi sunt, contra praedictorum numerorum continuatas similitudines. Item si in una quolibet eorum aut etiam duobus, ibidem in canone numerus bis, ter aut eo amplius reperiatur in ordine collocatus, et dispar is inveniatur in caeteris, dubium non erit quod id quod illius illorumve canones numeris bis vel ter repetitis ab his in volumine semel dictum sit; alteri vero eorum toties in uno atque eodem sensu loquantur, quoties praetulerint in numerorum adnotatione distantiam. Hoc et in omnium novem canonum collatione servabitur. Caeterum, in
Abbreviated transcription (Latin):
ent & custos legirdñi bgnir in mobilibus uelitur Pri¬
ios omnium maetheus est publiccenus cognomento leui
ue uangelium iniuda a & hebreo sermone ededit
beorum uel maxime cacusam qui in ilm̃ oredideraent
eluiueritete seruaebeent. Secundus moercus inter¬
res. epostoli p&ri & clexcen drince &cclesiae primus
doiscopus qui dim̃ quidem sceluactorem ipse non uidit
dea quoce magistrum audierat p̃dictentem iuxta
dem magistrorum ncerrecuit qua mordinem: Ter¬
ur luccer medicus naetone syrus aento chensis
ius. locus Ineuangelio qui& ipse discipulus apostol

Expanded text:
menti et custos Legis Domini, lignis immobilibus vehitur . Primus omnium Matthaeus est Publicanus, cognomento Levi, qui Evangelium in Judaea Hebraeo sermone edidit, ob eorum vel maxime causam, quelii veritate, servabant. Secundus Marcus, interpres apostoli Petri, et Alexandrinae ecclesiae primus episcopus, qui Dominum quidem Salvatorem ipse non vidit, sed ea quae magistrum audierat praedicantem, juxta fidem magis gestorum narravit quam ordinem. Tertius Lucas medicus, natione Syrus Antiochensis cujus laus in Evangelio, qui et ipse discipulus apos
Abbreviated transcription (Latin):
turaquis & uob f&cit uoluntar tẽpaetris & illi dicunt. nouissim Scien¬
dum ẽ in u&eris &emplaerib: non haberi no uissimũ sed orimũ Vtꝓ
pno iudicio condempnentur. Siccũt nouissimu uoluerimꝰ. legere ma¬
nipesto ẽ in terp̃teccia uit dicam̃. intellegerequidem ueri tactẽ iudos
sed tergiuersari & nolledicere quod sentiunt sicut & baeptisnũ io¬
hannis: Ecientes uẽ decelo. dicesenoluerint. Alic̃ pecrabola᷑ audite¬

Expanded text:
itur: Quis ex duobus fecit voluntatem patris? Et illi dicunt: Novissimus. Sciendum est in veteribus exemplaribus non haberi novissimum, sed primum, ut proprio judicio condemnentur. Si autem novissimum voluerimus legere manifesta est interpretatio, ut dicamus intelligere quidem veritatem Judaeos, sed tergiversari, et nolle dicere quid sentiunt, sicut et baptismum Joannes scientes esse de coelo, dicere noluerunt. Dicit illis
Abbreviated transcription (Latin):
pnec turalis legis noticiaẽ ucde &operao re hiuine c meor. hocest
quid aibi nonuis preri alteri nepetoris, quisu ꝑberes pondit nolo pos¬
tecc uero ineduentusc lucctoris actar paenitentia operatus ẽmui
neceda Et samonis contu ma ciat̃ Iecbore correxit: Secundusccũtrai
eepa racbolã sed simpliciter peecctorũ & iustorũ ipsoquoquȩ dño
ꝓpositionẽ sucꝰ posteco diferente⁊a menhco uob quicp ublicce ni
& mesterics precedunt uos in regnodĩ Eo qđ illi qui ꝑ maclac opera dõe

Expanded text:
per naturalis legis notitiam: Vade, et operare in vinea mea: hoc est, quod tibi non vis fieri, alteri ne feceris . Qui superbe respondit: Nolo. Postea vero in adventu Salvatoris, acta poenitentia, operatus est in vinea Dei, et sermonis contumaciam labore correxit. Secundus autem fiesse parabolam, sed simpliciter peccatorum et justorum: ipso quoque Domino propositionem suam postea disserente. Amen dico vobis, quia publicani et meretrices praecedent vos in regno Dei. Eo quod illi qui per mala opera De
Abbreviated transcription (Latin):
na oppinantib uosqui estis quẽ me & istimats
compae rcccionem eorũ deoꝵ qui piretentur du
sedmor tuirunt Saturnũ iouem cererem
liberum her culem. & cȩcerccidolum portenta sig¬
nipicans: Respondens iłisdixiter Seactuses siꝰ mon
bar iona quia caro & sacngis non reuelabitti bi
red pacter meus qui incȩlis est: Testimoniũ dese
apostoli reddit uicem: p&rus dixerat tues xp̃s
pilius dĩ uiui. marcedem rec fpit uera conperrio:
beatures si monbariona: quare: quia ñ reuelco

Expanded text:
na opinantibus, vos qui dii estis, quem me existimatis? comparationem deorum eorum, qui putantur dii, sed mortui sunt, Saturnum, Jovem, Cererem, Liberum et caetera idolorum portenta significans. Respondens Jesus, dixit ei: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est. Testimonio de se Apostoli reddit vicem. Petrus dixerat: Tu es Christus Filius Dei vivi; mercedem recepit vera confessio: Beatus es, Simon Barjona. Quare? quia non revel
Abbreviated transcription (Latin):
regum uolumine legimus deloraem o chogiaem furse:
ractum : Quomortuo iosc f&h filiceregis ioraem soror
ochogia Tulit ies filium fractrissui. & eum inter nec
eus: Chrnixerto quod secundum fidem hustoricce tres
rezes iumedio fuepiait quos lic eueentelist̃ pra&lero
Iorem quppe noutbuit ozicm sedo dogicim. & rehque
quos bnumercuimus: Verum quia euangelistae. proposi¬
tumerat tres tessceresce deccedas Indi cbrso temporum
stactuponere. & ioraem goieri se miscuerat impussime
hie zabelis Idcir cous que codter tamgoiera donem eus me¬
mori a tollitur ne hiiscẽ na quitats ordine poner&ur: Etpost
trcens migrathonem bebylonis lechonias gbuit sccla duel:¬

Expanded text:
Regum volumine legimus de Joram Ochoziam fuisse generatum, quo mortuo, Josabeth filia regis Joram, soror Ochoziae tulit Joas filium fratris sui, et eum internecioejus. Cernis ergo quod secundum fidem historiae tres reges in medio fuerint, quos hic Evangelista praetermisit: Joram quippe non genuit Oziam, sed Ochoziam: et reliquos quos enumeravimus. Verum quia Evangelistae propositum erat tres tessarescedecades in diverso temporum statu ponere, et Joram generi se miscuerat impiissimae Jezabel, idcirco usque ad tertiam generationem ejus memoria tollitur, ne in sanctae nativitatis ordine poneretur. Et post transmigrationem Babylonis, Jechonias genuit Salathiel
Abbreviated transcription (Latin):
uoctoris nullã scãrũcelsumi mulierũm. sedeces que
scriptura reprehendit : ut qui propter peccctores ubnerat
depbeccetricibus noescens omnium p&ccacta deler&: Vne
& in consequortbur ruth moabias ponitur. & b& hscbee u
urice : Haa son ceut̃ gbiuit sedmon. Isteest solmon pr

Expanded text:
lvatoris nullam sanctarum assumi mulierum; sed eas quas Scriptura reprehendit, ut qui propter peccatores venerat, de peccatoribus nascens, omnium peccata deleret. Unde et in consequentibus Ruth Moabitis ponitur, et Bethsabee uxor Uriae. Naasson autem g
Abbreviated transcription (Latin):
ibe genercctionis ihũxpĩ: In esccia legimus:
Ebierationem eius quis ennarrabit : Nonergo
ut quod illae in posbiledixit effectu
Dhicncerrere Incipiat.uiccibi
debieratione diuinitatis hic de inccornatione
est dictum: Accerncclibusccuton coepit utꝑ homi¬
nm dm̃ chiscere. Incipiemus: filudacuid fili cbrahã:¬

Expanded text:
iber generationis Jesu Christi. In Isaia legimus: Generationem ejus quis enarrabit ? Non ergo ut quod ille impossibile dixit effatu, hic narrare incipiat: quia ibi de generatione divinitatis, hic de incarnatione est dictum. A carnalibus autem coepit, ut per hominem Deum dicere incipiamus. Filii David, filii Abraha
Abbreviated transcription (Latin):
ibide egtes hicsa diserur apartoli hitellegenduunt prandium
parco tume tacuriaaltilic occisa uelper. pe sagopan opessegiȩ
describuntur: ut ee a ornalib: intellegantꝰ spiritelia. uelcer te dos¬
nec tũ maegnitudo. & doc trinacđĩ. lege plenissima sarem potert:
& abierunt celius inuillã suc̃ : aliusa dnego tiactionẽ :s aliuero tenu¬

Expanded text:
ibidem legas, hic secundi servi, apostoli intelligendi sunt. Prandium paratum, et tauri, et altilia occisa, vel per metaphoram 175 opes regiae describuntur, ut ex carnalibus intelligantur spiritualia; vel certe dogmatum magnitudo, et doctrina Dei lege plenissima sentiri potest. Et abierunt, alius in villam suam, alius vero ad negotiationem suam. Rel