comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
untur quasi plura sint sunt autẽ no¬
mina numeritantũ singularis quan¬
tum adlatinor ꝑtine t c&erũ apud
gr&cos inuenimus alit̃ ha thȩbe&
h & dȩbȩ : ut ÷ tequoq peritur a
diȩbȩ uariantilli. DEFICURA
Nigura in nominib ã semplex ẽ ã
⁊conposita. Simplex ÷ anatu¬
ra idẽ que deunareconstat ut
doctus Conposita quȩ deduab: cñs¬
t atreb que accipitornatũ ut ĩ doct̃¬
Haberinar teprobudem institutis ipsiur
hoctractatũ ait sic nomina oñaposse con¬
poniuel& non in tellegendis hoc stultir
simũ ẽ uł &x integris uel excorruptis
Hoc benedix̃ & non intellegendis stultis¬
simũ est Puta columna colupotest
habere intell&ctũ colufeminea par¬
carũ dirrupta si dicas coloparcarũ
pereunte cold: &ccehabes intellectũ chus-
inna nihil significat. Hocsi uolueris seqͥ:
ferre remistam ad a& himologiam :
nisiipsa & himologra consentiatrei
principali colum aliud est nũ qui didco
dicta columnaẽ qđ hi ab & originẽ a

Expanded text:
untur, quasi pluralia sint. sunt autem nomina numeri tantum modo pluralis, quantum ad Latinos pertinet; ceterum apud Graecos inuenimus aliter, hae Thebae et haec Thebe, ut est «te quoque, peritura Thebe». uariant illi. de figura figura in nominibus aut simplex est aut conposita. simplex est a natura, id est quae de una re constat, ut doctus; conposita, quae de duabus constat rebus, quae accipit ornatum, ut indocthabes in arte Probi, id est institutis ipsius, hoc tractatum: ait sic, nomina omnia posse conponi uel ex non intellegendis hoc stultum est uel ex integris uel ex corruptis hoc bene dixit. ex non intellegendis stultissimum est. puta columna: colu potest habere intellectum, colu feminea parcarum dirupta, et puta si dicas colu parcarum, pereunte colu; ecce habes intellectum eius. mna nihil significat. hoc si uolueris sequi, ferre rem ipsam ad etymologiam, nisi ipsa etymologia consentit rei principali. colu aliud est. numquid ideo dicta columna est, quod habet originem a
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃utrũq: aduerbiũ nonuid& eẽ solocis m̃:
mebus tam̃ fecerimꝰ si non iungam̃ penitus
compairetiuus gracdus iungit᷑ trib casib:
donatus ait duob: casib sed tuscire debes
qm̃ uer&rib: iungit᷑ casib: ab latiuo septimo
& nominatiuo int̃posita particula quam
die inusu habemꝰ septimo uti Nondebemꝰ
ut ablatiuo aut nominatiuo doctiorillo
debeodicere non autẽ dostior ab illo ã
doctior quã ille siuisiterũad sumere
aliquid a dlicentiã potes uti & nomina¬
tiuo doctior hic quãille. frequent̃ debes
uti septimo a dusum: Pr&erea conpa¬
ractiuus gracdus p̃festnos & nr̃o generi
& & traneo ut puta equus & canis pos¬
sum equm &e quo p̃fere. possum equm
& canip̃ferre ut puta uelo ciorequus
equo &equus uelocior cane : & ce& suo
generi p̃tuli & ex traneo in conparatiuo
tantũ. suꝑ latiuus uero ha&c omnia con¬
tracria hab& Nã neminuungit n&c abla¬
tiuo n&septimo n& nominaquo: sediungit᷑

Expanded text:
am utrumque aduerbium, non uidetur esse soloecismus. melius tamen fecerimus, si non iungamus penitus. conparatiuus gradus iungitur tribus casibus. Donatus ait duobus casibus; sed tu scire debes quoniam uere tribus iungitur casibus, ablatiuo, septimo, et nominatiuo interposita particula quam.die in usu habemus septimo uti; non debemus aut ablatiuo aut nominatiuo. doctior illo debeo dicere, non aut doctior ab illo aut doctior quam ille. si uis iterum adsumere aliquid ad licentiam, potes uti et nominatiuo, doctior hic quam ille. frequenter debes uti septimo ad usum. praeterea conparatiuus gradus praefert nos et nostro generi et extraneo. ut puta equus et canis: possum equum et equo praeferre, possum equum et cani praeferre, ut puta uelocior equus equo et equus uelocior cane. ecce et suo generi praetuli et extraneo in conparatiuo tantum. superlatiuus uero haec omnia contraria habet. nam nemini iungitur nec ablatiuo nec septimo nec nominatiuo, sed iungitur
Abbreviated transcription (Latin):
corrupta pleraq: sine sensu: &si hoc uo¬
lueris sequi nullũ nom̃ inuenis qđ non conpo¬
sitũ ÷. Nnam qñ dico ego: nec e necgo.
sensum hab& ergo compositũẽ. quando
dicohomo n& hon& mosensum hab&
ergo conpositũ ẽ : Null uergo poterit
s&cundum illius definitionẽsis equam eũ
id ÷ sis ecutifuerimus ei auctoritatẽ: nul¬
lum nom̃ simplex inueni& sed falsum ÷ hoc
ipsum . Nam & duob: corruptis compositũ:
potest fieri integrum. Illudaũ dicitur
sx duob: eẽ corruptis: qđ resolutũ potest
feri integrum id est huotiens ipsa duo cor¬
rupta resoluunt᷑ & possunt cẽ integra ut
niceps & hoc similit̃ muneyae capiens: Er̃g
t᷑ potest ẽẽ nom̃ &x duob corruptis: quoties¬

Expanded text:
corrupta, pleraque sine sensu. et si hoc uocorrupta, pleraque sine sensu. et si hoc uolueris sequi, nullum nomen inuenies, quod non conpositum sit. nam quando dico ego, nec e nec go sensum habet; ergo conpositum est. quando dico homo, nec ho nec mo sensum habet; ergo conpositum est. ergo poterit secundum illius definitionem, si sequamur eum id est si secuti fuerimus eius auctoritatem, nullum nomen simplex inuenitur. sed falsum est hoc ipsum. nam ex duobus corruptis conpositum potest fieri. illud autem dicitur ex duobus esse corruptis, quod resolutum potest fieri integrum, id est quotiens ipsa duo corrupta resoluuntur et possunt esse integra. ut niceps et hoc similiter, munera capiens. ergo tunc potest ex duobus corruptis nome
Abbreviated transcription (Latin):
cancelli. Nemo dĩc hic quirides sed huq¬
rides lic& legerim hoclegitebi p&rono
& inueni&is denominatiuo singulari
hoc factũ & artp&ronius hicquirites
istausurpatiuas̃ ergor̃ nomina nr̃ itm̃¬
mamoenia floralia saturnalia istar̃
bes qđ hec ipsa defectiuau surpant᷑ aliqm̃ñ
diximꝰuirus aurum oleum & quȩ a dpon¬
dus uel admensurã ꝑtinent usurpant᷑
rem. mappa it̃ biga habes usurpatum
ad numerũ singular em utẽrorifera ge¬
lidum tenua eratarabiga ista ꝑusur¬
pationẽ dicunt᷑ regulas dedinandorũ
nominũ nouimꝰ : sed regulȩ dedinan¬
dorũ nominũ idẽquẽ ad modũ debeam¬
declinare nomina non deplur ali nominatiuo
rem qͥnullus ẽ ut d&tibirationẽ quẽ ad
modũ possis colligere & quẽ a dmodũ decli¬
nes haclege adsimilitudinẽ nominatiui
qui nominatiuus denumero singulari con¬
cipitregulã, puta haecmus a huimuse
Sifuerit & illud nom̃ numeri s ingłis iãsic
declin&s quẽ ad modũ musa putalia¬

Expanded text:
i; nemo dicit hic Quirites, sed hi Quirites, licet legerimus hoc. legite in Petronio, et inuenietis de nominatiuo singulari hoc factum, et ait Petronius hic Quirites. ista usurpatiua sunt. ergo sunt nomina numma moenia Floralia Saturnalia: ista sbes quod haec ipsa defectiua usurpantur aliquando. diximus uirus aurum oleum et quae ad pondus uel ad mensuram pertinent usurpantur. rem, mappa. item biga habes usurpatum ad numerum singularem, ut est «rorifera gelidum tenuauerat aera biga»; ista per usurpationem dicuntur. regulas declinandorum nominum nouimus. sed regulas declinandorum nominum, iddeclinare nomina, non de plurali nominatiuo rem, qui nullus est, ut det tibi rationem, quem ad modum possis colligere et quem ad modum declines? collige ad similitudinem nominatiui, qui nominatiuus de numero singulari concipit regulas. puta haec Musa huius Musae. si fuerit et illud nomen numeri singularis, iam sic declinas, quem ad modu
Abbreviated transcription (Latin):
coiã conpositũ ÷ in ꝑterritus : qñ dicoiã c̃¬
positũ terũ conponit᷑ qđist enegat pos¬
sefieri. Quidergo controe selocutus ÷ ñ
quotienscũq: conponimꝰ eaq: conposita fu¬
erint : sciredebesquia ipsa conpositio pͥor
unde hoc intellegimꝰ qm̃ conpositio ã con¬
firmatali quid aut destruit : territ ÷ timeir
& ꝑterrit᷑ Er̃si eundem intell&ctũ hab&
simplex figura quem hab& conposita : ui¬
appar& eum non contraselocutũẽe er̃
istas resuid&ur non ẽẽ denuo composita
que non in contrariũuestit sedipsumhẽ
intellectõ Qñ aũ diximus felix simpl&x ÷
infelix iã hoc conpositũ ẽ id ÷ quotiesita
compositũ fuerit nom̃ ut ipsa conpositio
in contrariũ sensum muc& : N in om̃ ñ potẽ
denuo conponi: Siaũ &ontruerio fuenti
sic compositum ut ꝑ maneat ips a compositio ine¬
cesseẽ ut compositũ nom̃ liceat nob iterũ con

Expanded text:
co, iam conpositum est; inperterritus quando dico, iam conpositum iterum conponitur, quod iste negat posse fieri. quid ergo, contra se locutus est? non. quotienscumque enim conponimus ea quae conposita fuerint, scire debes quia ipsa conpositio prior unde hoc intellegimus? quoniam conpositio aut confirmat aliquid aut destruit. territus est timeet perterritus. ergo si eundem intellectum habet simplex figura, quem habet et conposita, uiapparet eum non contra se locutum esse. ergo ista res uidetur non esse denuo conposita, quae non in contrarium uertit, sed ipsum habet intellectum. quando autem diximus felix, simplex est; infelix, iam hoc conpositum est. id est quotiens ita conpositum fuerit nomen, ut ipsa conpositio in contrarium mutet, id nomen non potest denuo conponi. si autem e contrario fuerit sic conpositum, ut permaneat ipsa conpositio. necesse est ut conpositum nomen lic
Abbreviated transcription (Latin):
regioñ uulcana liorũ &ceina exit & r&ce¬
dit in isto casut antũ modo in gen&iuopłri
c&erũ in aliis casib: similit̃ declinatur secđ
regulã & oractius dix̃ anciliorũ & nomins
& togx oblitus recedis tantũ in numeropł.
idẽ redigis ad similitudinẽ eiꝰ dẽ nominis qđ
a singulariuenit: Pra &erea s̃ alia nom̃ a
enuntiatioñ singłr sia intell&ctuplur ali
Quando dicimꝰgens enuntiatioñ singłi ÷ inđ tu

Expanded text:
regione Vulcanaliorum». ecce in ia exit et receregione Vulcanaliorum». ecce in ia exit et recedit in isto casu tantum modo, in genetiuo plurali; ceterum in aliis casibus similiter declinatur secundum regulam. et Horatius dixit «anciliorum et nominis et togae / oblitus». recedis tantum in numero plurali id est redigis ad similitudinem eius nominis quod a singulari uenit. praeterea sunt nomina enuntiatione singularia, intellectu pluralia quando dicimus gens, enuntiatione sin
Abbreviated transcription (Latin):
les hõfaciliũ sic &iã maner maniũ manb :
in neutroñ habes quid sequeris Omnia It
nomina quȩ numerũ płir : uarias habent
regulas aliquandom .a. aliqũ hila puta
castra castrorũ fac̃. moenia moeniũ fac̃¬
& illudina & hoc ina sed illud moeniũ fac̃
illudinrum nã castrorũ fac̃. quomodo su¬
mimꝰ regulã itautsi solũ habuerit in rũ mit¬
tat si achoereat consonantib: mutat
puta tecta tectorũ tectis si aũ nomina
neutra quaeina ex eunt: uariãhẽnt
regulã : aliquando seruantillã ad no¬
mina numeri singularis : aliqñ discȩdur
Nã ec̃ numer o singłri fac̃ hoc tectũ hȩ
tectahorũ tectorũ querit᷑ si castro¬
rũ debeat facere redeam ad numerũ
ad numerũ singularem quid est qñ facimus moe¬
nia moeniũ sic̃ debemꝰ dicere agilium agili¬
b: sed tam̃ ista regula quaeinia exitr&ce¬
ditaregula aliquotiens & exit inrum Inde
ẽ illud qđ legis sepius curio ibidem moratus

Expanded text:
sic etiam manes manium manibus. in neutro non habes quod sequaris. omnia enim nomina quae numeri sunt pluralis uarias habent regulas, aliquando in a, aliquando in ia: puta castra castrorum facit, moenia moenium; et illud in a et hoc in ia, sed illud in ium facit, illud in rum nam castrorum facit. quo modo sumimus regulam? ita ut, si a solum habuerit, in ium mittat; si a cohaereat consonantibus, in rum mittat, puta tecta tectorum tectis. si autem omnia nomina neutra, quae in a exeunt, uariam habent regulam et aliquando seruant illam ad nominatiuum numeri singularis, aliquando discedunt. nam ecce numero singulari facit hoc tectum, haec tecta horum tectorum. quaeritur, si castrorum debeat facere. redeamus ad numerum singularem. quid est, quando facimus moenia moenium? sicut debemus dicere agilium agilibus. sed tamen ista regula, quae in ia exit, recedit a regula aliquotiens et exit in rum. inde est illud quod legimus saepius, «Curio ibidem moratus
Abbreviated transcription (Latin):
untur aliqua nomina deficientia in numesd
singulari & it̃ deficientia in numero płuri
ergo puluis sanguis ħ nomina deficiunt
innumero plurali Sunt quece deficiunt
innumero singulari. ut manes querites
deficitinnumeroplural: ut tus uirus au
lare gr̃is neutriaur ũ oleũ ferrũ &ipsa
ꝑtinenta dregulam & fereom neqđa d
pondusmensurã ueꝑ tin& geñrirs̃ neutis¬

Expanded text:
untur aliqua nomina deficientia in numero untur aliqua nomina deficientia in numero singulari et item deficientia in numero plurali. ergo puluis sanguis, haec nomina deficiunt in numero plurali. sunt quae deficiunt in numero singulari, ut manes Quirites.deficit in numero plurali, ut tus uirus aurlare generis neutri, aurum oleum ferrum, et ista pertinent ad regulam et omne quod ad pondus mensuramue pertinet generis sun
Abbreviated transcription (Latin):
ut racq regula in firmat᷑ utraq recipit᷑
qua re hos duos fac̃cũ duis non possumꝰ di¬
cere: n&ces sehab& ł ut hnismittat: Om¬
niait nomina quaein accusatiuo casum os¬
exeunt : datiuũ plurclem in ismittunt
Putahosclaros fac̃ insclaris. hoscloctos fac̃
his dictis nonimullidicunt qđ debemꝰ dicere
duo idestduo quare Namsi dixerimus hos du
n&ces sehab& datiuus in .o. &xirehis duo
Omnia t nomina quȩ accusatiuo plurali¬
ino &xeunt indatiuo plurali nond&clinant᷑
ut puta hos octo his octonũqͥdliisoctib: facit
Similit̃ & ambo hacratioñ declinant utrũq
r& eptũ ÷ ꝑ analogiã Ergor̃ numeri s ingłis
ut hic doctus numeripłi r athu docti: Numeri
dualis duo &ambo Numeri cõmunis ut res nu¬
bes dies : Om̃ã nom̃a quaer̃ aut quaste aut
quintȩ d&clinationis equalem habent nomi¬
natiuum singularem & nominatiuũ plura
ait nominainueniunt᷑ in utroq: numero
eius dem generis dicitnon. Nam inueni¬

Expanded text:
utraque regula infirmatur, utraque recipitur. utraque regula infirmatur, utraque recipitur. quare hos duos facit, cum duis non possumus dicere? necesse habet enim ut in is mittat. omnia enim nomina, quae in accusatiuo pluexeunt, datiuum pluralem in is mittunt: puta, hos claros facit his claris, hos doctos facit his doctis. non nulli dicunt quod debemus dicere duo, id est hos duo. quare? nam si dixerimus hos duo, necesse habet datiuus in o exire, his duo. omnia enim nomina, quae accusatiuo plurali exeunt ut puta hos octo his octo. numquid his octibus facit? similiter et ambo hac ratione declinatur; utrumque receptum est per analogiam. ergo sunt numeri singularis, ut hic doctus, numeri pluralis, ut hi docti, numeri dualis, duo et ambo, numeri communis, ut res nubes dies. omnia nomina, quae sunt aut quartae aut quintae declinationis, aequalem habent nominatiuum singularem et nominatiuum pluralait, nomina inueniuntur in utroque numero  eiusdem generis dicit non. nam inueni
Abbreviated transcription (Latin):
tadoctus & uid eꝑom̃s graecdus qm̃ ipsa
erit syllaba priordoctus doctior doc¬
tis simꝰ ñ mutauit felix felicior felicissimus
ñ mut auit sed ꝑmansit f̃ ubiq econtra¬
rio nomina quȩ mutant anomalas̃
graẽ . Ilã aliquando in uenim autunũ gra¬
dum ã duor. Plañsciendũe cẽ aliquano¬

Expanded text:
ta doctus. et uide per omnes gradus quoniam ista erit syllaba prior, doctus doctior doctissimus, non mutauit: felix felicior felicissimus, non mutauit, sed permansit fe ubique. e contrario nomina quae mutant anomala sunt, gra est. nam aliquando inuenimus aut unum gradum aut duos. plane sciendum e
Abbreviated transcription (Latin):
non penitꝰ fl&ctit᷑ sed mediũ quidã ten&
ut ab eo qđ ẽ dracofac̃ dracena .s. dicimꝰ¬
penitꝰ ascreces fisse. Nt plinius sacud :
cipaligenere redeamus ad diminuti¬
onem & ex diminutiuo cognoscimus
pͥncipalegenus. Puta arborignorocuũ
gr̃ir sit facdiminutiuũ arbuscula: ecce
hinc intellegis & principalegen quale
facis in de diminutiuũ idẽ columella & in¬
de intellegimus qm̃ pͥncipale feminini
generis est Aitsic donatus ista regula
infirma ẽ quarectioñ qm̃ inuenimꝰ alia
genera in principalitate . & alia genera
in diminutioñ ut ẽ pistrinũ facindedin¬
nutiuũ pistrilla: &̃ in pͥncipalitate qđ
erat gr̃is neutri : indiminutioñ grĩs femi¬
diminũt nonutiq sed fac̃canicula : Inpim¬
cipalitate masculimi & indiminutioñ feminini
Et aliudut puta si dicam̃ scutra faciti diminũt᷑
Statcursimde nominatiuo singulari dequo
Ep̃cipue uascit᷑ regula Omnis nominatiuus

Expanded text:
non penitus flectitur, sed medium quiddam tenet, non penitus flectitur, sed medium quiddam tenet, ut ab eo quod est draco faciat dracaena: sed dicimpenitus a se recessisse. ait Plinius Secundus cipale genus, redeamus ad diminutionem, et ex diminutiuo cognoscimus principale genus. puta arbor ignoro cuius generis sit: fac diminutiuum arbuscula, ecce hinc intellegis et principale genus quale facis inde diminutiuum, id est columella, et inde intellegis quoniam principale feminini generis est. ait sic Donatus, ista regula infirma est. qua ratione? quoniam inuenimus alia genera in principalitate et alia genera in diminutione. ut est pistrinum, fac inde diminutiuum, pistrilla; ecce in principalitate quod erat generis neutri, in diminutione femidiminutione? non utique, sed facit canicula: in principalitate masculini est, in diminutione feminini. et aliud, ut puta si dicamus scutra, facit in diminutione tractat cursim de nominatiuo singulari, de quo praecipue nascitur regula. omnis nominatiuus
Abbreviated transcription (Latin):
cõmune ł ex duob uel eetrib: ut aduena
Eterminatus nominatiuus : duotantũ recipit
genera unũ femininũs. gr&cũ ut eutirpe calliope
aliud neutrũs. latinũut feminile sedile monile
t̃minaõr nomint silatinũ nom̃ habuerit triũ
generũestindec linabile uthic & ħ & hoc frugi
si outẽ pesegrina suerit neutralia s̃ ut gũmisin apͥ
Vterm̃t nominatiuus om̃ areepit genera
absq neutid femininũ recepit utẽiuno r & ip̃
cõmune ut pomilio pomilio đrnanus r& ip̃¬
neutri ut cornugelugenu pecu. L terminatus
Cutlac tutapat. Sed dehoctrastaresatis ÷¬
& omnia simulti ali & alitractauer̃ Seripsit
aũ adhunc locũb: unũ librũuste institutomamar¬
tem scripsit non scripsit ꝑfectꝰ secla deor qͥuolunt

Expanded text:
<commune> uel ex duobus uel ex tribus, ut aduena. e terminatus nominatiuus duo tantum recipit genera, unum femininum sed Graecum, ut Euterpe Calliope, aliud neutrum sed Latinum, ut feminile sedile monile. i terminatus nominatiuus si Latinum nomen habuerit, trium generum est indeclinabile, ut hic et haec et hoc frugi,si autem peregrina fuerint, neutralia sunt, ut gummi sinapi. o terminatus nominatiuus omnia recipit genera absque neutro: femininum recipit, ut est Iuno; recipit commune, ut pomilio {pomilio dicitur nanus}; recipineris sit tantum neutri, ut cornu genu gelu specu. l terminatus c, ut lac; t, ut caput. sed de hoc tractare, ait, satis est, si multi alii et alii tractauerunt. scripsit autem ad hunc locum Probus unum librum. iste institutor iam artem scripsit, non scripsit perfectis, sed ad eos qui uolunt
Abbreviated transcription (Latin):
natiuo singulari. ut felox ec cesimilit̃
eat in nominatiuo casusingulari inõ¬
nib generib: quare adi&ciin nomi¬
natiuo singulari  ꝓpt̃ pluralẽ
q ibidiscr&ionẽ  hab &im plurab
In & haefelices &ħfelicia in nominatiuo sin¬
gulari omnia similit̃ ȩçeunt hic& ħ & h.¬

Expanded text:
tiuo singulari, ut felix. ecce similiter exit in nominatiuo casu singulari in omnibus generibus. quare adieci in nominatiuo singulari? propter pluralem, quia ibi discretionem habet, in plurali hi et hae felices et haec felicia; in nominatiuo singulari omnia similiter exeunt, hic et h
Abbreviated transcription (Latin):
mensura refestur. It̃ nom̃ a numeritm̃
pluralis in generemasculino cancelli
non possum dicerecancellus. maleergo
dicunt toll&cancellum: sed dicimꝰ tolle
cancellos &reddider̃ pleriq: rationem
qm̃ ñ potest istares deunare fieri sed de
multis: Idcirco uoluerunt numerieẽ¬
tantũ płis idcirco scopae : qm̃ demultis
qm̃ desingulis reb: nonsunt. Idcirconu¬
meri sunt płis. Ergõ s̃ nomina grismas¬
culininu mero tantũ płrimanesquerites
Legimꝰ & genera masculino numero sigłri
quiritem quisteredonabit quiritem
huiꝰ nominatiuus erit quirites. Nã quẽ
ad modumuulgolocunt᷑ .s. quirites sic
feminino nundinae feriȩ quad rigȩ
mappe nuptiae. ec cehocipsud nuptie
num quid potest hoc genꝰma trimoni
ꝑ unũ fieri & non ꝑduas. idcirco &iã
numeripłis ẽ. It̃ in genere neutronu¬
meritantũ modo pluralis saturnahec¬
a uulcanalia conpitalia Idcirco

Expanded text:
mensuramue refertur. item nomina numeri tantum mensuramue refertur. item nomina numeri tantum pluralis in genere masculino, <cancelli>: non possumus dicere cancellum. male ergo dicunt: tolle cancellum, sed dicimus: tolle cancellos. et reddiderunt plerique rationem, quoniam non potest ista res de una re fieri, sed de multis. idcirco uoluerunt numeri esse pluralis. idcirco scopae, quoniam de multis quoniam de singulis rebus non sunt, idcirco numeri sunt pluralis. ergo sunt nomina generis masculini numeri tantum pluralis, manes Quirites. legimus et genere masculino numeri singularis Quiritem, «quis te redonauit Quiritem». huius nominatiuus erit Quirites; non quem ad modum uulgo loquuntur, sed Quirites sic feminino, nundinae feriae quadrigae mappae nuptiae. ecce hoc ipsum nuptiae, numquid potest hoc genus matrimonii per unum fieri et non per duos? idcirco etiam numeri pluralis est. item in genere neutro numeri tantum modo pluralis, Saturnalia Vulcanalia Compitalia. idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
num eri singularis. It̃ que sunt tantũmͦ
n& multa i contyoxrias̃ innumero sin¬
gulari gr̃is masđriut puluis nemohc̃
pulueres sed tam̃ dix̃ oratius nobendi¬
ales dissipare pulueres. Istea dauctori¬
tatem redigit᷑ tam̃ debesscire numeri
tantũmodo singularis ẽẽ hoc ipsud & est
causa que ictione restista in diuidua es
n&c potest habere sactionem : & qti on
potesthaber sectionem pon potest ha¬
berenumerũ pluralempuluis. Nũ qͥd
potest hoclococẽ demedius puluis uel
illolo coeẽ dime dius pulus naturoliter
ipsores in diuidua est id circoinnum erd̃
tantũ singłr est ergo usurpatiucille
posuit It̃ hic sanguis husanguines
non l&ctũ ẽ hiceruor hicruores¬
legimus & hocusurpatiue & habes nom̃a
generis masculini numeritantũ singulans
It̃ ingenere feminino numeritantũ singłis¬
hacc pax haepa ces non facit. Haec lige non
hordeum & poene quicquid ad pondur

Expanded text:
numeri singularis, item quae sunt tantum modo numeri singularis, item quae sunt tantum modo ponit. multa enim contraria sunt. in numero singulari genere masculino, ut puluis: nemo dicit pulueres; sed tamen dixit Horatius «nouendiales dissipare pulueres». iste ad auctoritatem rediit; tamen debes scire numeri tantum modo singularis esse hoc ipsum. et est causa. qua ratione? res enim ista indiuidua est nec potest habere sectionem; et quoniam non potest habere sectionem, non potest habere numerum pluralem. puluis: numquid potest hoc loco esse dimidium puluis uel illo loco esse dimidium puluis? naturaliter ipsa res indiuidua est; idcirco in numero singulari est. ergo usurpatiue ille posuit. item hic sanguis, hi sanguines non lectum est; hic cruor, hi cruoreslegimus, et hoc usurpatiue. ecce habes nomina generis masculini numeri tantum modo singularis. item in genere feminino numeri tantum singhaec pax, hae paces non facit; haec lux, hae hordeum, et quicquid ad pondus
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ñ pos sehoc genꝰdare : Orgoscire
debemꝰ qm̃ pos sumꝰnos defendere inillis
generib: qua eni& generant n& gene¬
rant᷑ n& generoripos sunt : Illud scire
debes qđ multa s̃ genera natura multa
ab auctoritate : illa quiea natues̃ cõ¬
munisensu discernimus quae sunt ab au¬
Ctoritate : auctor itate discernimꝰ In illis
generib: quaeanatue s̃ u&c uirgilius
neocicero nec aliqͥ auctores opus sibi sed
nature lit̃ rationẽ sequimur. sciã qm̃ de¬
beo dicere h& mulier hicuir. ut aũdicã
aliqũ feminino non ħ omnia siue pampinꝰ
siuesila& siuealia int̃ rogati fuerim quȩ ñ
nature diratione ueniunt: ñ antedebe¬
mus respondere nisi &iã xemplo nob̵
occurrerit. Puta siquite it̃rogat si¬
lex cui generis ẽ sioc currerit tibi sta¬
bitacuta silex dices feminini sioccur¬
rerit tibi quanto ꝑcus sũ pondere signet
& ledant silicem dicis gr̃is masculini

Expanded text:
tionem non posse hoc genus dari. ergo scire tionem non posse hoc genus dari. ergo scire debemus quoniam possumus nos defendere in illis generibus, quae genera nec generantur nec generare possunt. illud scire debes, quod multa sunt genera a natura, multa ab auctoritate. illa quae a natura sunt communi sensu discernimus; quae sunt ab auctoritate auctoritate discernimus. in illis generibus quae a natura sunt nec Vergilius nec Cicero nec aliqui auctores opus sunt tibi, sed naturaliter rationem sequimur. scimus quoniam debeo dicere haec mulier, hic uir. ut autem dicam aliquando feminino. si haec omnia, siue pampinus siue silex siue alia, interrogati fuerimus, quae non a naturali ratione ueniunt, non ante debemus respondere, nisi etiam exempla nobis occurrerint. puta siqui te interroget: silex cuius est generis? si occurrerit tibi «stabat acuta silex», dices feminini; si occurrerit tibi «quanto percussum pondere signent / et laedant silicem», dices generis masculini.
Abbreviated transcription (Latin):
eneratantũ ẽt illa quȩ generant Illa ꝓpȩdicun¬
tur genera qđ si sequim auctoritatẽ ipsius ñ
errut genera nisiduo masculinũ & femminũ
pulla it generoccreare possunt : nsiħ cluo illa
uero alia ab usiue generae nominam idẽnomi¬
nae tantũ sint genera nonnatura hinc nascit᷑
idehincinuentũ c̃ ut possum non ex cusare quo¬
ñ peritia. Putasi dicã h& paries possũ mee¬
iusare & dicere qđ lic& m hoc dicere. Siem̃
dicunt᷑ genera duo ẽe &ideo dicta genera
ab eo quod generat : paries autẽ non generat
nec generat᷑ Hic & mergo puo lunta temea
quẽ ad modiuoluero dicere. Hic ẽ &iã
illud qđ habemap̃auctores : Uerg̃ dic̃alio
nominanatuuao genꝰnon habent : & ea quae
a natura non habentgenus : ab auctoritate
accipiunt he& causa ẽ ut inueniamꝰ diuersi¬
tatẽ & hic silec & ħsilex ec ontrario quare
non hec equus dicimus ł quare non dicimꝰ hic
mula. Aꝑtissime scimꝑnatur oc lemra¬

Expanded text:
enera tantum illa esse quae generant: illa proprie dicuntur genera. quodsi sequemur auctoritatem ipsius, non erunt genera nisi duo, masculinum et femininum. nulla enim genera creare possunt nisi haec duo. illa uero alia abusiue genera nominamus, id est nomine tantum sunt genera, non natura. hinc nascitur, id est hinc inuentum est, ut possimus nos excusare, ut, quosit, non inperitia. puta si dicam haec paries, possum me excusare et dicere quod licet mihi hoc dicere. si enim dicuntur genera duo esse et ideo dicta genera, ab eo quod generant, paries autem non generat nec generatur, licet mihi pro uoluntate mea quem ad modum uoluero dicere. hinc est etiam illud quod habemus apud auctores: Vergilius dicit alio nomina a natura genus non habent, et ea quae a natura non habent genus ab auctoritate accipiunt. haec causa est ut inueniamus diuersitatem, et hic silex et haec silex. e contrario quare non haec equus dicimus, uel quare non dicimus hic mula? apertissime scimus per naturalem ra
Abbreviated transcription (Latin):
cas denea fostirsime trolanorũ modo ista
plena ẽ elocutio siaudicas aenea fortis sim̃
nonstabit plenaelocutio: unde hoc ꝓbamꝰ
cutionẽ & uidessistat tenea fortior Nũqͥd
potẽ eẽ aliq̃ qui hoc dicat sed dicat aenea
fortior trolanis. Siergo conparatiuus
e&xigit ꝑsonas quib: conpar&ur : quatT omag̃
suꝑ latiuus exigit ꝑsonas quib: p̃ponatur
Ergoui des quia non possum dicere : tam̃ in¬
uenta ẽ defensio contrachaperem optima
quidem &callida sed minus plena dicunt
hoc : Quando dico xnea fortissime trola¬
norũ : docens eũ fortissimũ eẽ trolanorũ.
Siaũ solũ hocdicã aenea fortissime : hnci¬
piodicere denea fortissi me omniũ lã non
contrac đr nob̵ quia suꝑ lat̃ nr̃o generi
nos p̃fest iñ extraneo: Er̃si dixeris ae nea
fortis sime : possum intellegere fortis sim
grecorũ sed nequaquã hoc ꝑmittitur
non tam̃ uera : qm̃ locũdat calumniae

Expanded text:
cas Aenea fortissime Troianorum, modo stat cas Aenea fortissime Troianorum, modo stat plena elocutio. si autem dicas Aenea fortissime, non stabit plena elocutio. unde hoc probamcutionem, et uide, si stat. Aeneas fortior, numquid potest esse aliquis, qui hoc dicat? sed dicat Aeneafortior Troianis. si ergo conparatiuus exigit personas, quibus conparetur, quanto magis superlatiuus exigit personas, quibus praeponatur? ergo uides quia non possumus ita dicere. tamen inuenta est defensio contra hanc rem, optima quidem et callida, sed minus plena. dicunt hoc: quando dico Aenea fortissime Troianorum, doceo eum fortissimum esse Troianorum; si autem solum hoc dicam, Aenea fortissime, incipio dicere Aenea fortissime omnium, iam non contradicitur nobis quia superlatiuus nostro generi nos praefert, non extraneo. ergo si dixeris Aenea fortissime, possum intellegere fortissime Graecorum. sed nequaquam hoc permittitur.non tamen uera, quoniam locum dat calumniae.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ s̃ enuntiatioñ singularia intellactu
plurocli a iungunt᷑ gen&iuo singulari
Ap̃ ipsum uergiliũ inuenimꝰ alio loco di¬
tissimus agri A gerr&ipit diuissionẽ
Nã dicimus a gercampanus sedutiq in
cͥampania non unꝰ ager ẽ sed multi: Si¬
milit̃ sidicar agersiculus agergallicus
Ditissimus a gridicimꝰ similit̃ romanũ
genusi hoc romanũ genꝰnumeriẽ
quidẽ  singularis : sed t̃nintellectu
płr Ideo in historiis inueninꝰ romanige¬
ea nomina quȩ nuntiatioñ sunt singulana
ut intali elocutioñ iupit̃ optimus maximꝰ
Optimũs inaximꝰ suꝑlatiuis sed tãm̃ isti suꝑ¬
latiui n on solũ suꝑ latiui non s̃ sed n&c con¬
parietiui sed tantũ modo positui. qua
pectioñ quiasi e& iuppit unus & alt̃
tantũ & alt̃ itembenediceremꝰ si essent tres
ioues cũ autẽ unur sit qua conparatioñ pre¬
ferimꝰ. Ergo dicimillos graedas ꝓpositiuo eẽ
nea fortissime non hab&actionẽ nisi adiun¬
gas alios quib: possis eũ p̃ferre : Puta sidi¬

Expanded text:
ntiatione singularia, intellectu pluralia, iungitur etiam genetiuo singulari, ut apud ipsum Vergilium inuenimus alio loco «ditissimus agri». ager recipit diuisionem. nam dicimus ager Campanus, sed utique in Campania non unus ager est, sed multi; similiter, si dicas ager Siculus, ager Gallicus. ideo ditissimus agri dicimus. similiter Romanum genus: hoc Romanum genus numeri est quidem singularis, sed tamen intellectu plurale. ideo in historiis inuenimus «Romani geea nomina, quae enuntiatione sunt singularia, ut in tali elocutione, Iuppiter optimus maximus. optimus et maximus superlatiui sunt; sed tamen isti superlatiui non solum superlatiui non sunt, sed nec conparatiui, sed tantum modo positiui. qua ratione? quia, si esset Iuppiter unus et alter tantum item bene diceremus, si essent tres Ioues. cum autem unus sit, qua conparatione praeferimus? ergo dicimus illos gradus pro positiuo esse. nea fortissime, non habet rationem, nisi adiungas alios, quibus possis eum praeferre: puta si di
Abbreviated transcription (Latin):
adonato alit Donatus ait ¶uinq s̃ aduerbia
quȩ non debemꝰ iungere nisi positiuo tantũ
ꝑseadonato posita. putatã doctus debeo
euare ñ iungunt᷑ istaaduerbia conparatiuo
& suꝑlatiuo sed tantũ positiuo : qm̃ signifi¬
cationẽhẽnt augentis. Quando dicomag
utiq magis significationẽ h& augentis
Acsidicat puta istestultus istemag̃stult᷑
stultus ẽ augm̃tũ significat. eristȩpar¬
ticulȩ haben augmentũ : si hẽnt augm̃tũ
comparctionẽ hẽnt elocutiors pũquã
paricͥtis. ãp̃ferentis. quomo dohẽnt con¬
parctiuus aut suꝑ lat̃ quan do dicotã
doctior taleẽ acsidicẽ doctiortã doc¬
ratiuus & suꝑł uimheñt augmtis idem
res que plus significat apositiuo id eoñ
parcentis ã suꝑferentis. Pullares deb&
iungi quȩsensum hent p̃ferentis ã con¬
pancentis. ut puta sidicas satisdo et
augmientubiã plusdoctus augm̃tũ hãe, abun¬

Expanded text:
a Donato aliter. Donatus ait: quinque sunt aduerbia, a Donato aliter. Donatus ait: quinque sunt aduerbia, quae non debemus iungere nisi positiuo tantum, que sunt per se a Donato posita. puta tam doctus debeo quare non iunguntur ista aduerbia conparatiuo et superlatiuo, sed tantum positiuo. quoniam significationem habent augentis. quando dico magis, utique magis significationem habet augentis, ut si dicas puta: iste stultus, iste magis stultus stultus est; augmentum significant. ergo istae particulae habent augmentum. si habent augmentum, conparationem habent elocutionis. numquam parantis aut praeferentis, quo modo habent conparatiuus et superlatiuus. quando dico tam doctior, tale est ac si dicam doctior docratiuus uim habent augentis, id est rem quae plus significat a positiuo, ideo non parantis aut praeferentis, nullae res debent iungi, quae sensum habent praeferentis aut conparantis. ut puta si dicas satis doctus, augmentum habet; plus doctus, augmentum habet; abun
Abbreviated transcription (Latin):
salustiũ Tergilius dit Iã senior sedcru
quia caronlic& ñsit senior : tam̃ sengx ÷
Nũquã it possum̃ dicere semorẽ nisi ad con¬
parortionẽ similis puta doctior ẽ scolasti¬
cus scolastico clariorẽ senator senatore
Nompos sumꝰ dicere clariorsenato plebeio
alt̃ senexcharon. Illa ergo c̃parrtiopo siti¬
uũ significat. Malic& non sit charonsenor
lic& ñ sint duo charontis. ut illesit puta sene
locutioñ s alustiana nonsolũ ait conparatiuũ :
sedn& positiuũ qͥdem ut mare ponticũ cdulci
benedicer& iareponticũ eẽdulcius si eẽ
aliq̃t mare dulce: Cũ aũnullũmare sitdulce
quẽ ad modũ possum dicere illud dulcius
Ergo uides qr qñ dico maredulcius ñ solũ dul¬
cius sed nedulce qͥdem q: nullũ mare n&
dulcius ẽ necdulce. Ita inuenit᷑ hiccompa¬
ratiuus ñ solũ conparationẽ ñ significare
s. n&c positiuũ nã ꝑrerũ naturuẽ ñ potest¬
inuoniri tractatũẽ hoc aꝓbo al it̃:

Expanded text:
Sallustium. Vergilius ait iam senior sed cruSallustium. Vergilius ait iam senior sed cruquia Charon, licet non sit senior, tamen senex est. numquam enim possumus dicere seniorem, nisi ad comparationem similis. puta doctior est scholasticus scholastico, clarior est senator senatore. non possumus dicere clarior senator plebeio. alter senex Charon? illa ergo conparatio positiuum significat. nam licet non sint duo Charontes, ut ille sit puta senex, elocutione Sallustiana non solum non ait conparatiuum, sed nec positiuum quidem, ut mare Ponticum dulciusbene diceret mare Ponticum esse dulcius, si esset aliquod mare dulce. cum autem nullum mare sit dulce, quem ad modum possumus dicere illud dulcius? ergo uides quia, quando dico mare dulcius, non solum dulcius, sed ne dulce quidem, quia nullum mare nec dulcius est nec dulce. ita inuenitur hic conparatiuus non solum conparationem non significans, sed nec positiuum. nam per rerum naturam ninueniri. tractatum est hoc a Probo aliter,
Abbreviated transcription (Latin):
positiuo Donatur tam̃ prestrait nob̵ auxhũ
ut vres. tantũ modo obseruemꝰ omnia illa
iungant᷑ s exundũ auctoritatẽ donati. tam̃tus
uolueris puraẽ facere elocutionẽ : n& illas de¬
Oruotius ait &tolles uacuũ plusnim ogloria
uesticẽ. Nimio conparatiuũ ẽ plus conpa¬
Arcãq fides ꝓdiga ꝑlucidior uitro. per augm̃tũ
significat lucidior conparortiuus graedus c̃
& tam̃ dix̃plucidior talec̃acsidica sual deluci¬
or multũlucidor ex tant deahis pastib: & ẽpla
&xceptis istes quiñq: ist adebemi seruare hõdie
& ñ iungere conpaytetiuo ã suꝑ lat̃ : sec ltantũ
positiuo melius ẽ tom̃ f&ceris sinecillas iungas
omnes Nam & uergilius iungit sed nonistas
quas diximsed alias iungit tammagis illa fremens
& tristib: effera flammis quã magis effuso
crudescunt sanguine pugna : &̃ diximus¬

Expanded text:
positiuo. Donatus autem praestitit nobis auxilium, ut quinque tantum modo obseruemus res. omnia illa, iunguntur secundum auctoritatem Donati. tamen tu si uolueris puram facere elocutionem, nec illas res deHoratius ait «et tollens uacuum plus nimio gloria uerticem». nimio conparatiuus est, plus conpa«arcanique fides prodiga perlucidior uitro». per augmentum significat, lucidior conparatiuus gradus est, et tamen dixit perlucidior; tale est ac si dicas ualde lucidior, multum lucidior. extant de aliis partibus exempla, exceptis istis quinque. ista debemus seruare hodie et non iungere conparatiuo et superlatiuo, sed tantum modo positiuo. melius tamen feceris, si nec illas iungas omnes. nam et Vergilius iungit, sed non istas quas diximus, sed alias iungit, «tam magis illa fremens et tristibus effera flammis, / quam magis effuso crudescunt sanguine pugnae».
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ a fortuna paupdiues pauperior paupens¬
simꝰ diues diuitior diuitissim̃ : Ãisura longus
latus longior longn sim̃ lat latior latis sim̃
Quia dixi duitior diuitis sim̃ : ñ putes maleẽt
dictũ scire debesista alit̃ dedinori quando
dicimꝰ diuerł disdiuitior diuitissimꝰ. & pͥnci¬
paledis legistis interentio dispolẽe ł dis
polesses demeaquãq re dischtior ditissim
Ergo uides que nomina conparant᷑ que ̃ que
nom̃ qđ in dubitationẽ uent Latinlatinior
latinis simꝰ: querit utrũ dicam̃ si a gente uo¬
lueris ñ dicisidemsia gente dictꝰ ẽ latinus
quẽ ad modũ at alus nũ quid porsũ dicere
itahor italir sim̃ quẽ a dmodũa fernũqͥd
possumdicere a frior aferrimꝰ quẽ a clmo¬
r& ipit conparationẽ quare . ꝗ ncipit ẽe qua¬
litatis abanimo quomodoloqt᷑ latine tam̃
hocipsũ ꝓpt̃ ambiguitatẽ uitandũ ÷ necada¬
mus incalumniã. latinor ñ debemꝰdicere

Expanded text:
insecus, id est a fortuna, pauper diues, pauperior pauperinsecus, id est a fortuna, pauper diues, pauperior pauperrimus, diuitior diuitissimus; a mensura longus latus, longior longissimus, latior latissimus. quia dixit diuitior diuitissimus, ne putes male esse dictum, scire debes ista aliter declinari, quando dicimus diues diuitior diuitissimus. si erit principale dis, ut legistis in Terentio «dis pol esses Demea», dis ditior ditissimus. ergo uides, quae nominomen, quod in dubitationem uenit, Latinus Latinior Latinissimus quaeritur utrum dicamus. si a gente uolueris, non dicis, id est si a gente dictus est Latinus, quem ad modum Italus. numquid possum dicere Italior Italissimus? quem ad modum Afer: numquid possum dicere Afrior Aferrimus? quem ad morecipit conparationem. quare? quia incipit esse qualitatis ab animo quo modo loquitur? Latine. tamen hoc ipsum propter ambiguitatem uitandum est, ne cadamus in calumniam: Latinior non debemus dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
quotiescũ q ungit᷑ positiuo taleẽ tã doct
quales dicas doctior. Quare qr hoc iprũ
que soluat istã questionẽ que chxim̾eẽ con¬
paranorẽ idẽ locutionẽ que exalter
conlatioñ alterũ p̃ẽ. quando dicimus
tãdoc t ẽ hicquãille quomodo potest
mihi dicere hictã doct ÷ quã ille. cũ ñpꝰ¬
tuleris illũ quẽ ad modũ ẽ conparoctio
Nlã si ambounieffectũ hẽnt & neut̃ p̃latus ÷
non ẽ comparatio gnpa roetio aũ hanchẽ¬

Expanded text:
quotienscumque iungitur positiuo, tale est tam doctus, quale si dicas doctior. quare? quia hoc ipsum quae soluat istam quaestionem. quia diximus conparationem esse elocutionem quae ex alterius conlatione alterum praefert, quando dicimus: tam doctus est hic quam ille, quo modo potes mihi dicere: hic tam doctus est quam ille, cum non praetuleris illum? quem ad modum est conparatio? nam si ambo effectum habent, et neuter praelatus est, non est conparatio
Abbreviated transcription (Latin):
& hocpussimꝰ uituperatcicero inphilipicis
insultabat antomo tuait utere semꝑ hoc
uerbo pissimꝰ tam̃ caperillem agister
augusticessaris elaborabat uehem̃tis sim̃
&d cepistolisciceronis collegit h& uerba ubi
dixerat ipseciceropus simꝰ : Scias qm̃ amari¬
tudiñ r&orica hoc eiobicerat ut dicer&
ñ potẽ ꝑrerũnaturã dicipiis simꝰ. ergo est

Expanded text:
et hoc piissimus uituperauit Cicero in Philippicis: insultabat Antonio, «tu ‘ait’ utere semper hoc uerbo, piissimus». tamen Caper, ille magister Augusti Caesaris, elaborauit uehementissime et de epistulis Ciceronis collegit haec uerba, ubi dixerat ipse Cicero piissimus. scias quoniam amaritudine rhetorica hoc ei obiecerat, ut diceret: non potest per rerum naturam dici piissimus. ergo est
Abbreviated transcription (Latin):
inuenimꝰ secdutrũq sȩcĩr uno articulo
conplectit᷑ & quo articulo uten dũ ẽ ine¬
picoene quẽ abauctorib: acceperimus
id ẽ ꝓutlegerim ita dicimꝰ ut dicã h& cor¬
nix. Vndescionisi quia italegi: er̃ panre¬
picoeni generisq: ẽ ualidior ꝑipsã debemꝰ
dicere quo genere appellandũ ẽ illud
epico enon appellandũ ẽ nisiquẽ ad mo¬
dum ex auctoritate legerim: scireaũ
debes quoq: epico enon ab auctorib fit
cõmunẽ : Nam turdus epico enon ÷ a
masculinõ ꝑsius cõmuñ fac̃ hic & ħ tur¬
dus. uitẽ & tenuesturclarũ nosses abas
Hocipsud qđ ẽ epicoe nonñ ÷ cõmunit᷑. aux̃¬

Expanded text:
utrumque sexum uno articulo conplectitur. et quo articulo utendum est in epicoeno? quem ab auctoribus acceperimus, id est, prout legerimus, ita dicimus. ut dicam haec cornix unde scio, nisi quia ita legi? ergo quae pars epicoeni generis est ualidior, per ipsam debemus dicere. et quo genere appellandum est illud epicoenon? appellandum est, quem ad modum in auctoritate legerimus. scire autem debes quod hoc epicoenon ab auctoribus fit commune. nam turdus epicoenon est a masculino, Persius commune fecit, hic et haec turdus, ut est «et tenues turdarum nosse saliuas». hoc ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
s. p̃lat̃ & quierit compartetiuus iste pesi¬
tiuus cũtã sitpositiuur doctus conparatiuis
tã doctꝰ. Nã quando dicotã docdus hic quã
ille non uideor alterũ alter ip̃ferri s. quasi
utrũq conparoeri ut sit conparãt tã doctꝰ:
ille qinplus nouit appell&᷑ doctissimꝰ : Hoc
quidem dixi : se d ñ ẽuerũ tãbonaroctiotã

Expanded text:
te positiuus cum tam, ut sit positiuus doctus, conparatiuus tam doctus. nam quando dico tam doctus hic quam ille, non uideor alterum alteri praeferre, sed quasi utrumque conparare, ut sit conparatiuus tam doctus, ille qui plus nouit appelletur doctissimus. hoc quidem dixi, sed non est uerum. tam bona ratio, tam
Abbreviated transcription (Latin):
hab&. Si dicã contemplatorillũ : hoc ẽ
adtendeillũ Aempus ẽ : sine dubiouer¬
bumẽ : Er sidicẽ contemplator qͥdem
hac sidicas scriptor quidã &eritno¬
minatiuus casus : casuer̃ h& eritergo
nom̃: Tolli geergo istas species xxUii¬

Expanded text:
habet. si dicam contemplator illum, hoc est habet. si dicam contemplator illum, hoc est adtende illum, tempus est sine dubio: uerbum est ergo. si dicam contemplator quidam ac si dicam scriptor quidam, erit nominatiuus: casum ergo habet, erit ergo nomen. collige ergo istas species ui
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ: Ealiqđ mediũ utẽ amans
qquando dicim amans potẽ ut a uerbo
et̃ amo amas amat &c̃ a uerbo uent
Potẽ & recipere conpar aman is
amantior amantissim : Quidergo
facimus quemad modũ discernimus
sius : Sid ixeris amans illum hoc feci
partic ipiũ est modo: sidixeris amans
illius hoc feci nom̃ est unde hoc appar&
Dasimile: & inueniessic quẽ ad mo¬
dum sidicas scribens illũ hoc feci. acsi
dicas amans illũ hoc feci Nũquid pos¬
sumdicere amans illius hoc feci. Ecce
unde appar& quia participiũ est qr
& participiũ accusatnuũ h& ca sum:
⁊egens illum &̃ modo participium est
&ontrario legens illius nom̃ ẽ quare
quia gen&iuus ẽ casus sicest & sidicas cul¬
torillius feci. doctor illius feci & cultor
illius &t doctor illius gent ẽcar Ergo¬
nom̃ qđ uerbo simileẽ ut ẽ contemplor¬
futur o contemplator. sed tam̃ nom ẽ e
uerbũ quando nom̃ : Quod uerbũ si fue¬
rit: dempus hab&. nom̃si fuerit casũ

Expanded text:
t aliquod medium, ut est amans. quando dicimus amans, potest et a uerbo esse, amo amas amat; ecce a uerbo uenit: potest et recipere conparationem, amans amantior amantissimus. quid ergo facimus? quem ad modum discernimus,sius. si dixeris: amans illum hoc feci, participium est modo; si dixeris: amans illius hoc feci, nomen est. unde hoc apparet? da simile, et inuenies sic; quem ad modum si dicas: scribens illum hoc feci, si dicas: amans illum hoc feci, numquid possum dicere: amans illius hoc feci? ecce unde apparet quia participium est. quia et participium accusatiuum habet casum, legens illum: ecce modo participium est. e contrario legens illius nomen est. quare? quia genetiuus est casus. sic est ac si dicas: cultor illius feci, doctor illius feci. et cultor illius et doctor illius genetnomfuturo contemplator. sed tamen et nomenuerbum, quando nomen? uerbum si fuerit, tempus habet; nomen si fuerit, casum
Abbreviated transcription (Latin):
Theccum dest possessiuũ Sidicã atri¬
des nom possum intelle gere nisi defilio
eius Siaũ dicã atreius ambiguũ ẽ : utrũ
defilio aut degladio a treidicas. Ergo
hoc int̃ẽ. qđ illa nomina indeftantũ
mittunt : & dicoatrides orestes a treius
uerũ utrũq: dico &atreius orestes
& a treius gladius: Sunt &iã nomina
quae appellant᷑ adiectiua : quia diciunt᷑
aliis reb: utsidicas fortis & magn, hoc
qđ dicim̃ fortis magnꝰ ꝑsenotũ ẽ quidem :
sed plenũ nonerit : nisi acedente ꝑsona :
magnur fortis ex exitus: ergo a diecti¬
uasuntilla quae accedunt adaliquã rem
Sed ꝑse quidemñ hãit sensũ plenũ : nisi acon¬
iunctis & accedentib: ꝑsonis : Vt sidicas

Expanded text:
id est possessiuum. si dicam Atrides, non possum intellegere nisi de filio eius; si autem dicam Atreius, ambiguum est, utrum de filio aut de gladio Atrei dicam. ergo hoc interest, quod illa nomina in des tantum mittunt, et dico Atrides Orestes; Atreius uero utrumque dico, et Atreius Orestes et Atreius gladius. sunt etiam nomina quae appellantur adiectiua, quae adiciuntur aliis rebus, ut si dicas fortis et magnus. hoc quod dicimus fortis magnus per se notum est quidem, sed plenum non erit nisi accedente persona, magnus uir, fortis exercitus. ergo adiectiua sunt illa quae accedunt ad aliquam rem et per se quidem habent sensum, sed plenum sumunt coniunctis et accedentib
Abbreviated transcription (Latin):
erit nom̃ familiae salustius qm̃ hoc ipsoꝓpo
uocabulo appellat᷑ eritcognom̃ ipsius ꝓ¬
priũ ues tellud & potes alũor dinẽ facere
sit nom̃ & ꝓpͥum & familȩ illius preerea :¬
Illud scire debes non omnẽ hominẽ habese
consu&udo fuerat ut singulis singula
nominahaberent: Et ceromulus : unũ
tantũ hab& : aput u& eres nihillegimus
amplius nisi hoc solũ quidhab& iste cog
familiȩ & suũ ꝓpũ : Publius uirgili¬
hab& omniah&̃ Ne quistibidicat uerbi
causa ha&c iirgilius ñ hẽ cagnom̃ q ni¬
hil fac̃ut digñe e agnomiñ qr ñ habuit ui¬
tium ut ind& rocher& : Salustius e con¬
trario hab& agnom̃ publius salustius cris¬
pus. Dicit᷑ crispus haburcapillos tortus
& accepitagnom̃ are : Ille quia nihillia¬
buit : non accepit agnom̃ : Ergo uides
qragnomina areb: ueniunt. Nedicas¬
appellatiuũ ÷. Deinđ iresponsionib:
callidi debemẽe plerũq autmalerespon¬
dentes: faciunt nor facere solo cismos. aut

Expanded text:
hoc ipso proprio uocabulo appellatur, erit cognomen ipsius proprium. uerte illud, et potes alium ordinem facere, sit nomen et proprium et familiae illius. praeterea illud scire debes, non omnem hominem habere consuetudo fuerat, ut singuli singula haberent nomina. ecce Romulus unum tantum habet: apud ueteres nihil legimus amplius, nisi hoc solum. quid? habet iste cognfamiliae et suum proprium. Publius Vergili nequi tibi dicat uerbi causa, ecce Vergilius non habet agnomen, quia nihil fecit, ut dignus esset agnomine, quia non habuit uitium, ut inde traheretur. Sallustius e contrario habet agnomen, Publius Sallustius Crispus: dicitur crispos habuisse capillos obtortos et accepit a re nomen. ille, quia nihil habuit, non accepit agnomen. ergo uides quoniam agnomina a rebus ueniunt. eappellatiuum est. deinde in responsionibus callidi debemus esse. plerumque aut male respondentes faciunt nos facere soloecismum aut
Abbreviated transcription (Latin):
Masculinamistas tresregulas exeunt inde sitpicta
crestes atrion: sed sitrans ferã alla ctnũ
sermonẽ : authides &x it ainius: illudinon
non potest tollere remansit aput grecos
Nemininaitẽ intres regulas exeunt : &om̃s
is taeregulae femininȩ : ueniunt ad latinita¬
tem : In .is. puta atreis : In as ut atreas in

Expanded text:
masculina in istas tres regulas exeunt, in des, puta Orestes Atrion, sed si transferam ad Latinum sermonem, aut in des exit aut in ius. illud in on non potes tollere, remansit apud Graecos. feminina autem in tres regulas exeunt, et omnes istae regulae femininae ueniunt ad Latinitatem: in is, ut Atreis; in ias, ut Atreias; in