comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus dei faior multo propensior futurꝰ
hambalis cornua confringentem et
in septentrione atq asia tonantẽ.
et non lacte s auro repleta pacria
captisq non omum s regum gregib
a mari rubro ad meothidas paludes
nipheosq moutes uiuersa calcan¬
tem. Iulium cesarem in gallus ac gͥ¬
mauia fulmmantem ꝑ domitisq ho¬
stib ad postrennum in uiscera patrie
uictacia pila uercentem ipsam q
tunc gentibus imperantem romani
et in ea tertarum orbem uuico the¬
salico prelio uincentem.¶Quanta
quidem hec nuparitas retum indes.
Poterat nasciturus ex homine dĩ fi¬
lius uel ex his nasci uel eos ipsos e
quibus uasci decceuerat tales fac̾e̾.
Omippe qui utrosq creauerait. pot̾at
non dauid in angustis indee finibus
s augustum in toto orbe regnantem
habere stups auctorem. uel dauid ip¬
sum tantum principem facere quau¬
tum fecit angustum. Poterat nou ĩ
bethleem inco erigno s rome cui in¬

Expanded text:
tus Dei favor multo propensior futurustus Dei favor multo propensior futurusHanibalis “cornua confringentem” etin Septentrione atque Asia tonantem et non lacte sed auro repleta patria captisque non ovium sed regum gregibus, a mari Rubro ad Meotidas paludes Ripheosque montes universa calcantem, 14 Iulium Cesarem in Galliis ac Germania fulminantem perdomitisque hostibus ad postremum in viscera patrie victricia pila vertentem ipsamque tunc gentibus imperantem Romam et in ea terrarum orbem unico thesalico prelio vincentem. Quanta quidem hec imparitas rerum, vides. 15 Poterat nasciturus ex homine Dei filius vel ex his nasci vel eos ipsos e quibus nasci decreverat, tales facere, quippe qui utrosque creaverat. Poterat non David in angustis Iudee finibus, sed Augustum in toto orbe regnantem habere stirpis auctorem, vel David ipsum tantum principem facere quantum fecit Augustum. Poterat non in Bethleem vico exiguo, sed Rome cui Iu
Abbreviated transcription (Latin):
uelle dignatus est. Ipse iacob a quo
in scripturis saccis crebrius illud in¬
sigue cognomien ac familiarius deo
est. non superbia originis s humilita¬
te sua clarus qualiter ab illo soceti
sui diutiuo et gram funcio redeat
attende. Certe non sceptrum reuehit
non dr̃adema. non purpuram. nou
curuos auteos. non armatos ex̾citus.
s ouium et caprarum bonuiq acie
instructa clam fugiens filior turbã
ac seruorun et sumil duas durit uro¬
res ac totidenn concubinas seinẽ gen¬
tis ĩnumere: quarum ex utero duode¬
cim tribus israel et tauta populorũ
multitudo deo fecundante muliertu¬
las et humilitatem bonorante desce̾¬
deret. fiebant illis in figura que suꝑ¬
ficietenus contemptibilia uiderentur:
essent autem in ipsa rerum ueritate
magiificti. Si enim nõ aliter accepta
fueruit qmͣ natrentur: quis non au¬
dita despitiat: Q si gloria temporal
coram deo clanor foret qmͣ humilitas
quis dubitet quam in partem iste tã¬

Expanded text:
velle dignatus est. 10 Ipse Iacob, a quo velle dignatus est. 10 Ipse Iacob, a quo in Scripturis Sacris crebrius illud insigne cognomen ac familiarius Deo est, non superbia originis sed humilitate sua clarus, qualiter ab illo soceri sui diuturno et gravi servitio redeat, attende. Certe non sceptrum revehit, non dyadema, non purpuram, non currus aureos, non armatos exercitus, sed ovium et caprarum boumque acie instructa clam fugiens, filiorum turbam ac servorum et simul duas ducit uxores ac totidem concubinas, semen gentis innumere, quarum ex utero duodecim tribus Israel et tanta populorum multitudo, Deo fecundante mulierculas et humilitatem honorante, descenderet. 11 Fiebant illis in figura, que superficietenus contemptibilia viderentur, essent autem in ipsa rerum veritate magnifica; si enim non aliter accepta fuerint quam narrentur, quis non audita despiciat? 12 Quodsi gloria temporalis coram Deo clarior foret quam humilitas, quis dubitet quam in partem iste tan
Abbreviated transcription (Latin):
onem illam indit rubi ardentis ⁊
incombusti qũ tot prodigiorum si¬
gnis illustratus ad liberandum po¬
pulum istaeliticum seruitute egip¬
ciaca deo iubente profectus est: Cer¬
te non tex aut princeps qui tanto o¬
peri eligeretur s humilis pastor fu¬
it. et quod magis stupeas alieui gre¬
gis. Iam ipse pater abraham filius¬
q et nepos quorum nommib omĩs
sacce pagine plenus est angulus.
quorum tanta est gloria ut omni¬
potens ab illis cognomien accipere ⁊
deus abraham. deus yscac. ds̃ iacob.
dici uoluerit. Atqz ipse de se loquẽs
eodem ipso cognomine usus sit. Pu¬
tas reges aut tetrarche essent. Inno
u̾o uel agritultores uel pastores oui¬
um fuerunt. a sellis uilib insidẽtes
scipati gregib sins inter filios et uxo¬
res sedes mutabant. S in hac humi¬
litate deum merebantur ducem qui
ex ipõ tempore potentissimis ac sup¬
bissus assyriorum regibus non mͦ
tam fanuiliaris esse s ne nosci quidẽ

Expanded text:
onem illam vidit rubi ardentis et onem illam vidit rubi ardentis et incombusti, quando tot prodigiorum signis illustratus, ad liberandum populum israeliticum servitute egiptiaca Deo iubente profectus est? certe non rex aut princeps, qui tanto operi eligeretur, sed humilis pastor fuit, et quod magis stupeas, alieni gregis. 8 Iam ipse pater Abraham filiusque et nepos, quorum nominibus omnis sacre pagine plenus est angulus, quorum tanta est gloria ut Omnipotens ab illis cognomen accipere et “Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Iacob” dici voluerit, atque ipse de se loquens eodem ipso cognomine usus sit, putas reges aut tetrarche essent? imo vero vel agricultores vel pastores ovium fuerunt. 9 Asellis vilibus insidentes, stipati gregibus suis, inter filios et uxores sedes mutabant; sed in hac humilitate Deum merebantur ducem; qui eo ipso tempore potentissimis ac superbissimis Assyriorum regibus non modo tam familiaris esse, sed ne nosci quidem
Abbreviated transcription (Latin):
dice iesse et flos de radice eus ascẽ¬
dit. Onus sub umbra reges sedent.
populi quiescunt: cuius orbis totus
odore reficitur. Que nam uero radre
ista iesse. qmͣ suꝑba. qmͣ nobilis Q
nuthi matetna ama unulier adue¬
na mops indua orbam soccum extra
fiues patrios secuta et post pueros
messoris magcum Sohor ad legen¬
dum spicas primum misericorditer
admissa deide et nocturius quoq
blandiciis in ipsius dm̃ ꝓmota cõ¬
iugium. Uude iesse patet prodiit
ꝑ se ipsum obscuri uir nominis:
ongniem quautum speruere quãto¬
q cum stomaco et filium isai et ser¬
uumi sumu dicere solebat ip̃e saul
compattiota suꝑbior nouissima li¬
cet familia editus mun̾e trib isis
quisquis regum libros leget inue¬
met Ipse dauid ꝙͣuis exinue untu¬
tis atq exceilentis ingenii tamen
adolescentulus pastor erat quando
electus est a domino et sublatus de
grebibus ouium ut ipse fatetur. et
de post fetantes acceptus in regem

Expanded text:
dice Iesse, et flos de radice eius ascendice Iesse, et flos de radice eius ascendit», cuius sub umbra reges sedent, populi requiescunt, cuius orbis totus odore reficitur. 5 Quenam vero radix ista Iesse, quam superba, quam nobilis? cui Ruth materna avia, mulier advena inops vidua, orbam socrum extra fines patrios secuta, et post pueros messores in agrum Bohoz ad legendum spicas primum misericorditer admissa, deinde et nocturnis quoque blanditiis in ipsius domini promota coniugium; unde Iesse pater prodiit, per se ipsum obscuri vir nominis. nem quantum spernere, quantoque cum stomaco et “filium Isai” et “servum suum” dicere solebat ipse Saul, compatriota superbior, novissima licet familia editus minime tribus Israel, quisquis Regum libros leget, inveniet. Ipse David, quamvis eximie virtutis atque excellentis ingenii, tamen adolescentulus pastor erat, quando electus est a Domino et “sublatus de gregibus ovium”, ut ipse fatetur, et “de post fetantes acceptus” in regem
Abbreviated transcription (Latin):
unttitur. Uera quidem humilitate
nul minus contemptibile. nil nimꝰ
uera supbia uenerandum. In discce¬
cione tamen hunis rei ut aliarum
quoq multaru fallumir. uiles
enim tiundos q et abiectos: humiles
uocanius. magnamines suitem suꝑ¬
bos. Contra autem ueres humiles
falso credita pusilaminitate cõtem¬
minus. Insolentes uero ceu uere ma¬
est illud catonis huius ruioris a
salustio relatum. uera rerum uoca¬
bula iam pridem amisunus. Si igi¬
tur de te constat. amicumq tibi ut
est huiuilem fateris: Uide queso ne
humilitatem altissimam uirtutẽ
medioctis igeni qui utratumq sa¬
ꝙͣ tum magc̃ humilitatis xuũs hu¬
milia semꝑ amauetit. Ut equidem
a primo ordiat ex ꝙͣ humili radice
nasci uoluit ipse cinus faciem uid̾e
sũma et sola felicitas est. an non
ex nobilissima qualibet nasci pos¬
set. uel nobilitare quan uellet. s
nobilitate contempta humilitas
querebatur. Egressa est uirga de ra¬

Expanded text:
mittitur; vera quidem humilitate mittitur; vera quidem humilitate nil minus contemptibile, nil minus vera superbia venerandum. 2 In discretione tamen huius rei, ut aliarum quoque multarum, fallimur: viles enim timidosque et abiectos humiles vocamus, magnanimos autem superbos; contra autem, veros humiles falso credita pusillanimitate contemnimus, insolentes vero ceu vere maest illud Catonis huius iunioris a Salustio relatum: «Vera rerum vocabula iampridem amisimus». 3 Si igitur de re constat, amicumque tibi, ut est, humilem fateris, vide, queso, ne humilitatem, altissimam virtutem mediocris ingenii, qui utrarunque, saquantum magister humilitatis Cristus humilia semper amaverit? 4 Ut equidem a primo ordiar, ex quam humili radice nasci voluit Ipse, cuius faciem videre summa et sola felicitas est! annon ex nobilissima qualibet nasci posset vel nobilitare quam vellet? sed nobilitate contempta, humilitas querebatur. «Egressa est virga de ra
Abbreviated transcription (Latin):
pulum prodesse tibi intercessio mea
põt. ecce aĩus et calanius presto st̃.
est nichi preterea in longuiquo et
ab his motibus securo italie tractu
donius parua quidem. s duobus u¬
num anmum habentibus nulla
domus augusta est. Nulle illam dã¬
nose diuicie s nec paupertas nec cu¬
piditas libelli aũt miuerabiles
ad quam te ĩuito ubi sit nosti. in
loco salubri et t̾roribus uacuo⁊ ꝑle¬
no gaudiis et studiis oportuno ¶Cu
quicꝙͣ consilii ceperis ad felicem exi¬
tum deus applicet. Ego initeim uti¬
nam falsa trinuerm et cibsentia
qd̃ uaturaliter solet metũ auxerit
amantis. añis quidem meus non
quiestet donec uel te uidero uel per
luteras accepero saluum ex his tẽ¬
pestatib enatasse. auiũ ꝓperanter
atq arixiẽ .iiͦ. idꝰ. septembr̃.
Id amitum de uera hũilitate
non contempnenda.
Oli obsecto ainicum ideo sꝑ¬
nere quia humilis ne con¬
trarius fias dicto ute fraga¬
dili quo humilitas exciltanda pro¬

Expanded text:
pulum prodesse tibi intercessio mea pulum prodesse tibi intercessio mea potest, ecce, animus et calamus presto sunt. 10 Est michi preterea in longinquo et ab his motibus securo Italie tractu domus, parva quidem, sed duobus unum animum habentibus nulla domus angusta est; nulle illam damnose divitie, sed nec paupertas nec cupiditas, libelli autem innumerabiles ad quam te invito, ubi sit nosti; in loco salubri et terroribus vacuo et pleno gaudiis et studiis oportuno. Tu quicquid consilii ceperis, ad felicem exitum Deus applicet; ego interim utinam falsa timuerim, et absentia, quod naturaliter solet, metum auxerit amantis! animus quidem meus non quiescet, donec vel te videro vel per literas accepero salvum ex his tempestatibus enatasse. Avinione, properanter atque anxie, III Idus Septembris. 2 Ad amicum, de vera humilitate non contemnenda. 1 Noli obsecro, amicum ideo spernere quia humilis, ne contrarius fias dicto irrefragabili, quo humilitas exaltanda pro
Abbreviated transcription (Latin):
magno agmine diffugunt. huc
irtumpunt. ¶at ego dum dolorem
anum sequor: propositum excessi¬
et euhe euehebar longius insi me
expectans et crebro int̾pellans hic
uinicius reuocasset. Igitur unde
discesseram reuertor. Magrio super
te pauore torqueor. s nichil ui me
qd̃ ipse nouetim consilii est. nicħ
aurilii. Quia tamen plus iitdũ
ciliqui possunt qmͣ se posse confidũt
si quid in me opis agnonens uire tuo
utere. Graciam fateor non medio¬
ccem apud tribunum scripe humili
sed ercelso uitum auimo ꝓpositoq
et apud populum romauum tiẽo
uullis profecto meis menitis s d̾s
michi malorum odia bonorum be¬
inuolentia compensanit Non ꝙ uł
illis nocuerim uel his profuerm. uł
malus esse desierum uel sim bonus.
s quia males odisse bonos amare
disposui. et ab illorum turba ad ho¬
cum paucitatem sepe transfugere
uolui si datum esset et nolo si dabit᷑
Si quid igitur in presenti discrim¬
ne apud prefatos tribunum ac po¬

Expanded text:
magno agmine diffugiunt, huc magno agmine diffugiunt, huc irrumpunt. 8 At ego, dum dolorem animi sequor, propositum excessi; et evehebar longius, nisi me expectans et crebro interpellans hic nuntius revocasset; igitur unde discesseram revertor. 9 Magno super te pavore torqueor, sed nichil in me, quod ipse noverim, consilii est, nichil auxilii; quia tamen plus interdum aliqui possunt quam se posse confidunt, siquid in me opis agnoveris, iure tuo utere. Gratiam, fateor, non mediocrem apud tribunum, stirpe humili sed excelso virum animo propositoque, et apud populum Romanum habeo; nullis profecto meis meritis, sed Deus michi malorum odia bonorum benivolentia compensavit, non quod vel illis nocuerim vel his profuerim, vel malus esse desierim vel sim bonus, sed quia malos odisse, bonos amare disposui, et ab illorum turba ad horum paucitatem sepe transfugere volui si datum esset, et volo si dabitur. Siquid igitur in presenti discrimine apud prefatos tribunum ac po
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse fama est heu generosum
opidum. tuam et uasonis patriã
quibus prosequat lamentis ab his
hodie possessan inter quos ille mor¬
te grauius putauit ex ilium. Qui
autem adeo mserabilit̾ non tam
de erilio ꝙͣ de loco exilii questus est
ut librum non exignum tereret q̃¬
relarum. Quid dictuus fuisset si
histri populos et id genus hominũ
qua uagus sarmata et architenẽs
Gethes muosis obertant coslib ad
ocupandam arinis patriam suam
uenturos ullo tempore premdissetr
ad quos se cesaris impeno profici¬
sci tam inquo tulit auimo ut in¬
chil aliud flere nichil aliud depre¬
cari. nichil aliud loqui posset.¶Te
uero frater quid nunc dicere arbi¬
trer ista cernentem: que nec ego p̃¬
sentia sine laccinis audio nec ille
futurs sine gemitu cogitasset. Io fe
pyraudis honore condita huns
tempons ludibrio seruarentur. Iam
tranquilliora dixerim sepulcra in¬
ter hystrum et ypauen qmͣ inter
lirim et uulturnum. Illiuc barbari

Expanded text:
ervenisse fama est. Heu, generosum ervenisse fama est. Heu, generosum oppidum, tuam et Nasonis patriam, quibus prosequar lamentis, ab his hodie possessam inter quos ille morte gravius putavit exilium? 6 Qui autem adeo miserabiliter non tam de exilio quam de loco exilii questus est, ut librum non exiguum texeret querelarum, quid dicturus fuisset, si Histri populos et id genus hominum, qua vagus Sarmata et arcitenens Gethes nivosis oberrant collibus, ad occupandam armis patriam suam venturos ullo tempore previdisset, ad quos se Cesaris imperio proficisci tam iniquo tulit animo, ut nichil aliud flere, nichil aliud deprecari, nichil aliud loqui posset? 7 Te vero, frater, quid nunc dicere arbitrer ista cernentem, que nec ego presentia sine lacrimis audio, nec ille futura sine gemitu cogitasset? O felipyramidis honore condita, huius temporis ludibrio servarentur! iam tranquilliora dixerim sepulcra inter Histrum et Hypanem quam inter Lirim et Vulturnum: illinc barbari
Abbreviated transcription (Latin):
gencium minc heu uicencium pre¬
dã sumus sine id peccata nr̃a meru¬
ere. siue nnquu et triste sidus a¬
liquod aduerso lumine uos exercet.
siue in quod magis iuidiuor nitegn
mine colestis addicti criuruibus
plectinuur a henis ES absit ut yta¬
lie meruam. a qua rebelles pocius
qd̾ iuetuant habebunt. dumi inꝑ
urbi reddita potestas tribiun ia
iugebit. et caput ntm rora uon
egrotabit. Pars itallie sollicitum
habet illa udelicet que olun ma¬
gna grecia dicebatur. Brucius ca¬
laber atq apulus et uere inc la¬
toris regio atq olini p̃potens capua.
nunc regĩa urbium parcher ope.
Iu bas terras amenissimas ab asi¬
nimis damibii ripis preceps ruit
exercitus et celi urĩ serenitatem fe¬
dis nubib inuoluit ab aquilone
oriens procella: ꝙͣ uereor ne dum re¬
sponsum tuum opior cum ingenti
fragore detonuenit. Sic omma iã
in extremum adducta referiitur.
Iam sulmonem primo belli impetu
calcatum in dicionem hostum ꝑ¬

Expanded text:
gentium, nunc, heu, vincentium pregentium, nunc, heu, vincentium preda sumus, sive id peccata nostra meruere sive iniquum et triste sidus aliquod adverso lumine nos exercet sive — in quod magis inclinor — integri, nunc scelestis additi, criminibus plectimur alienis. 4 Sed absit ut Italie metuam, a qua rebelles potius quod metuant habebunt, dum nuper Urbi reddita potestas tribunitia vigebit et caput nostrum, Roma, non egrotabit. Pars Italie solicitum habet, illa videlicet que olim Magna Grecia dicebatur: Brutius, Calaber atque Apulus et vere nunc Laboris Regio atque olim prepotens Capua, nunc regina urbium Parthenope. In has terras amenissimas ab asperrimis Danubii ripis preceps ruit exercitus, et celi nostri serenitatem fedis nubibus involvit ab aquilone oriens procella, quam vereor ne, dum responsum tuum operior, cum ingenti fragore detonuerit. 5 Sic omnia iam in extremum adducta referuntur; iam Sulmonem primo belli impetu calcatum in ditionem hostium p
Abbreviated transcription (Latin):
bere uus ut non apparatum exquisi¬
tumq cõ commnum s mensa nos
foniliaris excipiat. felicitet uale.
ad fontem sorgie .iiiiͦ. ⁊ ioñ. Iauuar̃.
Septimꝰ ¶ Ad Barbatũ sulmo¬
uensem deploratur. prĩe sue uasti¬
tas. a morsu ferociũ barbarorum
ter multifidas qui¬
bus obsideor curas illa
non ultima est quam
ex rerum tuarum ex¬
pectatione concipio.
Quid enim nchi barbato ineo carus:
quid dulcius: aueia res amor. cre¬
dula. tumda. sollicita: ommna circũ¬
spitiens: et uana esiam ac secura
formidans. Ecce qd̃ semper tumui.
ecre quod sepe scripsi. Ecce quod co¬
tidie dicebam. Non poterat tam fe¬
dum facinus impunitum esse et ẽ
ulcio hec aliquanto serior ꝙͣ putani.
Derte autem deus itam tuam ĩ auc¬
tores scelerum. et noxia capita di¬
gno supplicio feri. parte pus. parce
fi delib. Quidnnsons menuit ꝑle-¬
becula quid sacta tellus ansonitr
Ecce iam pulius italicus gressu
quatitur bartarico. et uictores olim

Expanded text:
bere vis, ut non apparatum exquisibere vis, ut non apparatum exquisitumque convivium, sed mensa nos familiaris excipiat. Feliciter Vale. Ad fontem Sorgie, IV Nonas Ianuarias, I 1 Ad Barbatum Sulmonensem, deploratur patrie sue vastitas ab incursu ferocium barbarorum. 1 Inter multifidas quibus obsideor curas, illa non ultima est quam ex rerum tuarum expectatione concipio; quid enim michi Barbato meo carius, quid dulcius? anxia res amor, credula timida solicita, omnia circumspiciens et vana etiam ac secura formidans. 2 Ecce quod semper timui, ecce quod sepe scripsi, ecce quod quotidie dicebam; non poterat tam fedum facinus impunitum esse, et est ultio hec aliquanto serior quam putavi. Verte autem, Deus, iram tuam in auctores scelerum et noxia capita digno supplicio feri; parce piis, parce fidelibus. 3 Quid insons meruit plebecula, quid sacra tellus Ausonia? ecce iam pulvis italicus gressu quatitur barbarico, et victores olim
Abbreviated transcription (Latin):
paͣcior que scis ipse iampridem nob̃
esse cõmunia. At ne munus exigu¬
um magns uerbis exaggerem. ac¬
cipe quicquid idest. et bom consule:
quod profecto ne idem ipse qui fert
nec alius quidem quisqmͣ s ud aut
quale sit nouit. et ego iam si quid
michi credis. oblitus sum. uale.
cere tibi sentio. et scccatem
nm̃n deuotissimum tui no¬
ninus adducam. Postrid
culta ꝙͣuis et rusticana ueste ꝯtecti.
uc enim pudie inꝑtim ex urbe ĩ¬
quieta et turbida saltu uelut in li¬
tus fracta puppe confuginus lati¬
tandi ociandiq proposito eoq hĩtu
qui et run ⁊ brume connementis¬
simus uisus est. ut sumus ĩ tuam
urbem cõmigrare iites. patebimꝰ
eoq libencius quo ardenciore tui de¬
siderio trahimur. Neq magnopere
curabimus quales extruisetus in¬
deant tui aaminos nrcs aꝑtos ac nu¬
dos esse et cupinius et sperannis. Il¬
lud tuorum uoto pater amantissĩe
non negabis si sepe uos hospites ha¬

Expanded text:
partior que scis ipse iampridem nobis partior que scis ipse iampridem nobis esse comunia. Ac ne munus exiguum magnis verbis exaggerem, accipe quicquid id est et boni consule; quod profecto ne idem ipse qui fert, nec alius quidem quisquam, quid aut quale sit, novit; et ego iam, siquid michi credis, oblitus sum. Vale. cere tibi sentio, et Socratem nostrum devotissimum tui nominis adducam. Postridiculta quamvis et rusticana veste contecti. 2 Huc enim pridie raptim ex urbe inquieta et turbida saltu, velut in litus fracta puppe, confugimus, latitandi otiandique proposito eoque habitu qui et ruri et brume convenientissimus visus est. Ut sumus, in tuam urbem commigrare iubes: parebimus, eoque libentius quo ardentiore tui desiderio trahimur; neque magnopere curabimus quales extrinsecus videamur, cui animos nostros apertos ac nudos esse et cupimus et speramus. 3 Illud tuorum voto, pater amantissime, non negabis, si sepe nos hospites ha
Abbreviated transcription (Latin):
na Cratere illo persarum atq indoꝵ
dum cum alexandet idem om̃i fastu
ab opulentissimo rege sibi allatis
ri regis cuius supra meminu legatꝰ¬
gatus
cuieis cyneis uir ingenio et sapien¬
cia excellens ĩmensis cum ununb
romam missus senatu primun atz
frustra eciam aggressus ac uenn̾e
pentem regem stupens ip̃e reuersus
est. ¶Ceterum bi omnes aut ab ho¬
ste rege uel populo aut a suꝑbo ali¬
quo donatore tentati sunt. At non
romam senatus dona ꝑtolomens
rex egr̃paus. N on africam sui mituꝰ
massimissa contempsit. Non afri¬
canus alter iumera regis aunci. ⁊p̃
demq populus ipse romanus mu¬
uerum licet spretor hostilium perga¬
mei regis quem amabat hereditatẽ
testamentum q despexit /Multum
refert. quo amuio quid douetur et
a quo. et sicut quidam longe magni¬
ficus. sic alter inhumanus atq in¬
solens est contemptus ¶Ainicus ergo.
non tentator uenio. nec ut uerum
fatear dono aliquid tibi sed tecum

Expanded text:
na cratere illo Persarum atque Indorna cratere illo Persarum atque Indordum cum Alexander idem omni fastu ab opulentissimo rege sibi allatis ri regis, cuius supra memini, legatus Cineas, vir ingenio et sapienia excellens, immensis cum muneribus Romam missus, senatu primum atqufrustra etiam aggressus, ac neminepentem regem stupens ipse reversus est. 11 Ceterum hi omnes aut ab hoste rege vel populo, aut a superbo aliquo donatore tentati sunt; at non romani senatus dona Ptholomeus rex egiptius, non Africani sui munus Masinissa contempsit, non Africanus alter munera regis amici, non denique populus ipse romanus, munerum licet spretor hostilium, Pergamei regis, quem amabat, hereditatem testamentumque despexit. Multum refert quo animo quid donetur et a quo, et sicut quidam longe magnificus, sic alter inhumanus atque insolens est contemptus. 12 Amicus ego, non tentator venio; nec, ut verum fatear, dono aliquid tibi, sed tecum
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Ad quem uersatili dolio hĩtantẽ
cum alexander⁊ ipidus uenisset. et
nuratus hominꝰ a quesisset an dona¬
ri sibi a rege aliquid uellet: Ceteta
niquit alias. nunc ut a sole dioue¬
as peto. Erat enim hyemps et forte
tunc fundo teste i lius ad aquilonem
obuerso. ore auten ad meridiem apli¬
cabatur seminudus s feruens am¬
mi seniculus. facetum boc Courius ⁊
prope suꝑbum demetrii responsum:
qui missum sibi ab imperatore no¬
mano aurum ridendo ita cõtempsit
ut diceret. si temptare me uoluit to¬
to illi fueram experiendus iiperio.
Calanus indiis dumi ingenti ligno¬
rum congerie extructa et incendia
more patrio uudus ad uoluntariã
mortem iret. Alexandro macedomi
obiio et querenti similitet ñ se a¬
liquid uellet: nichil inquit est opus
brem te uidebo. S hic quidem nun
nichil. Quid enim non speruait qui
ipiam propter quam cetera concu¬
piscimus uitam spreuit. Contemp¬
tus sane miraculum suppleuit ua

Expanded text:
tus, ad quem, versatili dolio habitantem tus, ad quem, versatili dolio habitantem cum Alexander videndi cupidus venisset, et miratus hominem, quesisset an donari sibi a rege aliquid vellet, «Cetera» inquit, «alias; nunc ut a sole dias peto». Erat enim hiems, et forte tunc, fundo teste illius ad aquilonem obverso, ore autem ad meridiem, apricabatur seminudus sed fervens animi seniculus. 7 Facetum hoc, durius et prope superbum Demetrii responsum, qui missum sibi ab imperatore romano aurum ridendo ita contempsit, ut diceret: «Si tentare me voluit, toto illi fueram experiendus imperio». 8 Calanus Indus, dum ingenti lignorum congerie extructa et incensa, more patrio, nudus ad voluntariam mortem iret, Alexandro Macedoni obvio et querenti similiter, num se aliquid vellet: «Nichil» inquit, «est opus; brevi te videbo». Sed hic quidem miri nichil; quid enim non spernat, qui ipsam propter quam cetera concupiscimus, vitam sprevit? Contemptus sane miraculum supplevit vat
Abbreviated transcription (Latin):
pirri regis alter aurum cõtempsisse
samniticum laudatur. clarus ut̾q
contemptus. sed nobilitatus alter
etiam claritate responsi. Qmͣius eĩ
scolastici quidam more suo cõfiuidãt
hystorias: tesponsum tamen illud
nobile ac famosum. Romanos nol¬
le aurum s aurum habentib impe¬
tare: non fabricii ut nulgus putat
ad regem sed curii est ad samintiũ
legatos /xeuocrates legatos alexan¬
dri macedonis cum quinqͣginta ta¬
lentis ad eum ab ipõ rege transims¬
sos muitatos ad cenam ĩ uisla acha¬
denne ac mediocti et uiuime appa¬
rato cibo philosopdỹce habitos cũ
dusisset. postridie reuersos quetẽ¬
tes q mimerati pecuuiam regis uel¬
let sic increpuit. Quid uos inquit.
hesterua cena non iitellexistis me
petuna non egere: Quo responso cũ
ceretur. De magna pecuma exiguã
particulam accepit. heliquum tefꝰ¬
ri nissit ad regem. ¶ Fertur erga eũ¬
dem regem et diogenis ciuci contẽp¬

Expanded text:
Pyrri regis, alter aurum contempsisse Pyrri regis, alter aurum contempsisse samniticum laudatur, clarus uterque contemptus, sed nobilitatus alter etiam claritate responsi. Quamvis enim scolastici quidam more suo confundant historias, responsum tamen illud nobile ac famosum «Romanos nolle aurum, sed aurum habentibus imperare», non Fabritii, ut vulgus putat, ad regem, sed Curii est ad Samnitium legatos. 5 Xenocrates legatos Alexandri Macedonis cum quinquaginta talentis ad eum ab ipso rege transmissos, invitatos ad cenam in villam Achademie ac mediocri et minime apparato cibo philosophice habitos, cum dimisisset, postridie reversos querentesque cui numerari pecuniam regis vellet, sic increpuit: «Quid vos» inquit, «hesterna cena non intellexistis me pecunia non egere?» Quo responso cum ceretur, de magna pecunia exiguam particulam accepit, reliquum referri iussit ad regem. 6 Fertur erga eundem regem et Dyogenis Cynici contemp
Abbreviated transcription (Latin):
q tuos fortunamq simul extimo ut
nõ multis sic non nillis egere te su¬
spicor. Sicut enim in sanonim est in¬
numerabilibus indigere. sic uerum ẽ
ꝙ ait renophon ille sccratitus. Nicħ
egere est deorum. ꝙͣ minime autem
prorinum a diis. Quamobrem qr
de arcula ip̃a nuper a conscio quodã
uestio quid audimi pro uirili parte
succurrendum statim. Ecce itaq de
fortune mee si reqͥuiris dicam: super¬
dius qmͣ uelimi. si immeribus: aliter
loquar ac sentio. Dicam ergo de mu¬
ueribus dei quibus ille me talia nõ
curantem supra spem supraq uotũ
cumulare dignatus est. aliquantu¬
lum ad te misi qd̵ quantuluntũq
est haud dubito dignanter accipies.
et in exigua re paruo uelut in spe¬
culo cõspiciens magnum mittentis
affectum muustuli parurtatem aĩ
uoluntate pẽsabis. ⁊ ion ꝙ ego sim
nescius quosdani fortes quosdam doc¬
tos ac simillimnos tui uiros. et utrosq
Romanorum ducum. Quorum alt̾

Expanded text:
que tuos fortunamque simul extimo, ut que tuos fortunamque simul extimo, ut non multis, sic nonnullis egere te suspicor; sicut enim insanorum est innumerabilibus indigere, sic verum est quod ait Xenophon ille Socraticus: «nichil egere est deorum, quam minime autem proximum a diis». 3 Quamobrem, qui de arcula ipsa nuper a conscio quodam nescio quid audivi, pro virili parte succurendum statui. Ecce itaque de fortune mee, si reliquiis, dicam superbius quam velim, si muneribus, aliter loquar ac sentio; dicam ergo de muneribus Dei, quibus Ille me talia non curantem supra spem supraque votum cumulare dignatus est, aliquantulum ad te misi; quod quantulumcunque est, haud dubito dignanter accipies, et in exigua re, parvo velut in speculo, conspiciens magnum mittentis affectum, munusculi parvitatem animi voluntate pensabis. 4 Non quod ego sim nescius quosdam fortes, quosdam doctos ac simillimos tui viros, et utrosque Romanorum ducum, quorum alter
Abbreviated transcription (Latin):
dissencio. Inter facundum enim ac
loquacem largiter refert. Alterum
qualitas est: quantitatis alterum
hoc ngenium et ars et exercitacio
modecta. Illud preceps impetus et ĩ¬
pudencia prestabunt Contraria st̃
rec. pleriq tamen in disceruendo fal¬
luntur. Tu illo loquente si diligenci¬
us amimum aduerteris. fateberis ut
nichil proupons sic nichil sllius ho¬
mius sermone durius. nichil aspe¬
tius nichil intempestimnis. Quod nõ
ideo ut sibi cinus nomen sciens si lui
elqquencie falsam famam sed ut tͥ
indicii ertorem eripiam dictum scito
ile. Ad amicum indigentem
oam pauper qmͣ ue sis diues.
nescio. loquor de artula. am¬
uius enim proculdubio diues
est. Sianteo more sua secum bona
catum ferens. nec incendio ꝑitura nͦ
naufragio: et quibus nichil oĩo. Nõ
predonim uim. non furum metut
dolos. non rubigniem tineasq. non
morbos non mortem. nõ semumi. nõ¬
tuami. De entula sane ipã idcnto sũ
dubius quia dum amium mores¬

Expanded text:
dissentio. Inter facundum enim ac dissentio. Inter facundum enim ac loquacem largiter refert: alterum qualitatis est, quantitatis alterum; hoc ingenium et ars et exercitatio modesta, illud preceps impetus et impudentia prestabunt. 2 Contraria sunt hec; plerique tamen in discernendo falluntur. Tu, illo loquente, si diligentius animum adverteris, fateberis ut nichil promptius, sic nichil illius hominis sermone durius, nichil asperius, nichil intempestivius. Quod non ideo ut sibi, cuius nomen sciens silui, eloquentie falsam famam, sed ut tibi iudicii errorem eripiam, dictum scito. 8 Ad amicum indigentem. 1 Quam pauper quam ve sis dives, nescio. Loquor de arcula; animus enim proculdubio dives est, Bianteo more sua secum bona circumferens nec incendio peritura nec naufragio, et quibus nichil omnino, non predonum vim, non furum metuit dolos, non rubiginem tineasque, non morbos, non mortem, non senium, no2 De arcula sane ipsa idcirco sum dubius, quia dum animum mores
Abbreviated transcription (Latin):
huic facias. quid loquatis. Dolio loq̃¬
tis et quidem pleno et inl penitus re¬
sponsuro ml inteslecturo uil eti am
audituro. Per ꝓprie in hunc dixisse
licimus crassus inderetur modo bar¬
bam eneam luberet. Cetera emmi
assunt. os ferreum. cor ꝑlui beum.
utiq callosas aures callosum q a¬
iium hẽt. Callum mendacus suꝑ¬
ductum uera uerba nou penetrant.
Nescio an ex illis sis quidus perdere u̾¬
ba ieue est. Illud certe scio ꝙ in houn¬
ne hoc uerba perduntur. Tolerabilis
forte iaictum usi contemptus hinc
simul atq odium queterentut. Uale
auimioñ .iiiͦ. lil. maicis.
Inter facũdũ et a loq̃cẽ ꝙͣ intersit
Pod ad studiuui rei familia¬
ris attinet coaceruandasq
dinicias prouidentissimum
homuem omnnunq quos ergo qui¬
dem nouerim circumspectissimum nõ
nego. Quiq non in nuiltu tantum s
ut plantina anus in occipicio quoq
cculos habet. Ceterum in eo quod de
eloquentia hominis addidisti longe

Expanded text:
huic facias, quid loquaris? dolio loquhuic facias, quid loquaris? dolio loqueris, et quidem pleno, et nil penitus responsuro, nil intellecturo, nil etiam audituro. 5 Perproprie in hunc dixisse Licinius Crassus videretur; modo “barbam eneam haberet”, cetera enim adsunt: “os ferreum, cor plumbeum”. Utique callosas aures callosumque animum habet; callum mendaciis superductum vera verba non penetrant. Nescio an ex illis sis, quibus perdere verba leve est; illud certe scio, quod in homine hoc verba perduntur. Tolerabilis forte iactura, nisi contemptus hinc simul atque odium quererentur. Vale. Avinione, III Kal. Maias. 7 Inter facundum et loquacem quid intersit. 1 Quod ad studium rei familiaris attinet coacervandasque divitias, providentissimum hominem omniumque quos ego quidem noverim, circumspectissimum non nego, quique non in vultu tantum, sed, ut plautina anus, “in occipitio quoque oculos habet”; ceterum in eo quod de eloquentia hominis addidisti, longe
Abbreviated transcription (Latin):
sultare inmorib non posse cõmitem
pati uocere cum possit. occasionem ex
uumi canis infestat. Homunculum
ur̃m his exemplis ascribito. ubi uel
uuserabilis orbitas. uel extrema pau¬
pertas. Demq ubi defensionis est mi¬
uus. ibi plus seuitie necendiq fecuẽ¬
tior libido. Qua in re nichil deliberat
uisi an facultas assit. uoliuitas nũ¬
quam abest et semper una est. Quid
castigas igitur. perdis opã. plus ali¬
quid ꝙͣ uerta requirit hoc malum. Da
illi parem cidu̾sariur confestim ct¬
dor iste tepuent. Sempet erit lupus oue
conspecta. Adiuone lupnm. ouis erit.
Quid igitur ut ait flaccus obseratis
antibus fũdis preces. Qum tu siue il¬
lum sceleribus obrutum et oppressũ
sius. suꝑbici tumidum. ardentem aua¬
ricia. Iracundia rabidum. inuidia
tabescentem. libidinibus efferatum.
gule uentrisq mantipium uno sẽꝑ¬
et sopore confectum. Et ut ait maro
sompno uinoq sepultum. Quid enĩ

Expanded text:
sultare minoribus, non posse comitem sultare minoribus, non posse comitem pati, nocere cum possit, occasionem expnum canis infestat; homunculum nostrum his exemplis ascribito. Ubi vel miserabilis orbitas, vel extrema paupertas, denique ubi defensionis est minus, ibi plus sevitie nocendique ferventior libido. Qua in re nichil deliberat nisi an facultas adsit; voluntas nunquam abest, et semper una est. 3 Quid castigas igitur? perdis operam. Plus aliquid quam verba requirit hoc malum; da illi parem adversarium, confestim ardor iste tepuerit. 4 Semper erit lupus, ove conspecta; admove lupum, ovis erit. “Quid” igitur, ut ait Flaccus, obseratis auribus fundis preces? Quin tu sine illum sceleribus obrutum et opressum suis, superbia tumidum, ardentem avaritia, iracundia rabidum, invidia tabescentem, libidinibus efferatum, gule ventrisque mancipium, nimio semper sopore confectum et, ut ait Maro, “somno vinoque sepultum”. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
tia bona sint ex hoc malo nescio quid
malorum sequi indeo. Quod ne iteꝵ
cercior ꝙͣ uelim incili numcu uates siur
lilencio preuiã. Meliora cuncta proue¬
mat ꝙͣ spero. uec reipublice noceat pau¬
corum̃ furor qui ni illis quorum est
multus ut cguror non etit. Et si enĩ
diuia iusticia sepe misericordie suc¬
cumbat in his tauien hoc accidit quos
peccati pudet ac penitet non in his qͥ
flagicio gloriantur. hec tibi quoq sor¬
gie ad fontem quo rursus e tanto ita¬
lic uaufragio uelut in portum fugi.
et preteriti dolens et uentim tepidꝰ
dictribam . kl. sertilib intempesta uoc¬
te. Uale tui tantus. menior mei.
Uicia que curari nequeunt deseren
etatem habet: uie patent. Ite
licet quocumq libet. Demite
ni hadenas homini in domito
frustra interis. Repeto: linque illum
sibi. eat quo fert ans. Crede autem
michi non ascendet. Uidisti equos ad
iter et ascensum pigros: ad pugnã
pauidos. tũ ĩpacientes socui frementes

Expanded text:
ria bona sint, ex hoc malo nescio quid ria bona sint, ex hoc malo nescio quid malorum sequi video, quod ne iterum certior quam velim, mali nuntii vates sim, silentio premam. Meliora cunta proveniant quam spero, nec reipublice noceat paucorum furor, qui in illis quorum est, inultus, ut auguror, non erit; etsi enim divina iustitia sepe misericordie succumbat, in his tamen hoc accidit quos peccati pudet ac penitet, non in his qui flagitio gloriantur. 18 Hec tibi quoque, Sorgie ad fontem, quo rursus e tanto Italie naufragio velut in portum fugi, et preteriti dolens et venturi trepidus, dictabam Kalendis Sextilibus, intempesta nocte. Vale, tui cautus, memor mei. 6 Vitia que curari nequeunt, deserenetatem habet. Vie patent, ire licet quocunque libet; demitte in collum habenas homini indomito. Frustra niteris. Repeto, linque illum sibi; eat quo fert animus; crede autem michi, non ascendet. 2 Vidisti equos ad iter et ascensum pigros, ad pugnam pavidos, tamen impatientes sotii frementes
Abbreviated transcription (Latin):
regia regni salus. conciliatrix aniuo¬
tum. Iusticie altrir. epultarqz ꝑfidie
ac uelut quedam salubris uibra gre¬
gib tuis: ut iocunda pastorib sic fu
mors fuit: que oculos tuos illos scilicet
taculo liberaret Phdolor. tuum illud
misetas perdidetunt. non sompno auit
ignania uicti s flaminati odio ⁊ ĩui¬
dici stilnulati s. ultrix scelerum iustĩa.
neq illi aut inuocencia aut sanguis
aut inuicitas profuit nõ homnum
quisquͣ aut deorum. nõ que efficacis¬
sima sperabatur tui recordacio opemi
tulit. Doces illas mouitusq nouissi¬
mes pu patris et regis optimi quibus
moriens quantum mortali consilio
datum etat in longum et familie tue
prosperers et regno p̃rupte desperate¬
qz nequitie uentus tulit. Atq omins
dinimi et humcini uni nras conterit
oblimo Pe iam fletuum satis est modo
ne tibi finem figiius mitium sit. Cũ
enim ut dicebam et crebra et comita¬
ta ueniant mala. Cum rara et solita¬

Expanded text:
regia regni salus, conciliatrix animoregia regni salus, conciliatrix animorum, iustitie allectrix expultrixque perfidie ac velut quedam salubris umbra gregibus tuis, ut iocunda pastoribus sic funmors fuit, que oculos tuos, illos scilicettaculo liberaret. 16 Proh dolor, tuum illudmiseras perdiderunt, non somno aut ignavia victi, sed flammanti odio et invidia stimulati! O ultrix scelerum iustitia! neque illi aut innocentia aut sanguis aut maiestas profuit, non hominum quisquam aut deorum, non, que efficacissima sperabatur, tui recordatio opem tulit. Voces illas monitusque novissimos pii patris et regis optimi, quibus moriens, quantum mortali consilio datum erat, in longum et familie tue prospexeras et regno, prerupte desperateque nequitie ventus tulit, atque omnis divini et humani iuris contexit oblivio. 17 Sed iam fletuum satis est, modo ne ubi finem fingimus, initium sit; cum enim, ut dicebam, et crebra et comitata veniant mala, cum rara et solita
Abbreviated transcription (Latin):
proxima est. et si nec obstare pot̾as
collustrans ut quid hanc infanne
nebulam passus es tris nr̃is incum¬
bere cum posses tam facile iisi de lic¬
ta hominum obstarent uapores no¬
rios odiorum calignose noctis algo¬
re conccetos feruido tui amoris splen¬
dore prinupere. Tu autem sũme re¬
gum nr̃i temporis Roberte quem ex
aliqua celi parte res nrãs et mise¬
rari crediderim. et spectare. quibus
hoc nefas luumibus asperisti. et
hauc tautani tiu sangunus ĩuriam qͦ
animo pertulisti. An nõ poteras piis
precibus impium scelus auertere. Au
poteras. sed nolebas. Subdifficilis con¬
iectura. Et si enim simillimum ueni
sic te celesti gaudio repletum t̾rens do¬
lonbus non moueri: nunquid tamen
tuorum caritate atq iugenita pieta¬
te non tangeris. Uituq est felicem
te qui hunc diem in corpore hr̃tans nõ
indisti. qmͣiuis te suꝑstite nmꝙͣ tam
flebilis eluxisset dies. nuiqmͣ tantũ
muidie licuisset. fuit enim uere frõs

Expanded text:
proxima est, et, si nec obstare poterasproxima est, et, si nec obstare poterascollustrans, ut quid hanc infamie nebulam passus es terris nostris incumbere, cum posses tam facile — nisi delicta hominum obstarent — vapores noxios odiorum, caliginose noctis algore concretos, fervido tui amoris splendore perrumpere? 14 Tu autem, summe regum nostri temporis, Roberte, quem ex aliqua celi parte res nostras et miserari crediderim et spectare, quibus hoc nefas luminibus aspexisti? et hanc tantam tui sanguinis iniuriam quo animo pertulisti? annon poteras piis precibus impium scelus avertere? an poteras, sed nolebas? Subdifficilis coniectura: etsi enim simillimum veri sit te celesti gaudio repletum terrenis doloribus non moveri, nunquid tamen tuorum caritate atque ingenita pietate non tangeris? 15 Utcunque est, felicem te, qui hunc diem in corpore habitans non vidisti! quamvis te superstite nunquam tam flebilis illuxisset dies, nunquam tantum invidie licuisset. Fuit enim vere frons
Abbreviated transcription (Latin):
citer tam superbe. Nunc id scelus nõ
in homine quolibet ausa es. sed nu¬
tissimum innocentissimum q homi¬
num et dominum tuum et aute an¬
uos tui sollicitum. tui amcutem. ra¬
re indolis puerum. magne spei regẽ
truculentissime lamasti. Ino nõ tu.
barca feritate maculantes tuum su¬
uniq regem non gladio non uene¬
no. dura licet ac solita regum morte
sed uelut incendiarium aut latronẽ
infaim laqueo pemerunt: et cuius
uertici debitum ac speratum dyade¬
ma du perfida tergiu̾sacione distule¬
rant: eius collo restem et nodos mise¬
rabiles miecerunt. ut exequiarum
genere alio et uita longiore dignissi¬
mi corporis ludibria indigna prete¬
ream. si ur̃o forte silencio posterorũ
noticie subtrahantur. Tu quidem mi¬
sera cuntas hec perpessa tus in pe¬
uetralib que omnes tertas et omĩa
setula tristi sint inquinatura memo¬
ria. Cetetum et culpe expers infĩ ꝙ
paciencia crimnum sepe consensu

Expanded text:
citer tam superbe; nunc id scelus non citer tam superbe; nunc id scelus non in homine quolibet ausa es, sed mitissimum innocentissimumque hominum, et dominum tuum, et ante annos tui solicitum, tui amantem, rare indolis puerum, magne spei regem, truculentissime laniasti. 11 Imo non tu, barica feritate maculantes, tuum suumque regem non gladio, non veneno, dura licet at solita regum morte, sed velut incendiarium aut latronem, infami laqueo peremerunt, et cuius vertici debitum ac speratum dyadema diu perfida tergiversatione distulerant, eius collo restem et nodos miserabiles iniecerunt; ut exequiarum genere alio et vita longiore dignissimi corporis ludibria indigna preteream, si nostro forte silentio posterorum notitie subtrahantur. 12 Tu quidem, misera civitas, hec perpessa tuis in penetralibus, que omnes terras et omnia secula tristi sint inquinatura memoria; ceterum et culpe expers, nisi quod patientia criminum sepe consensui
Abbreviated transcription (Latin):
raui nec uereri. Quippe qui nullis
ex tragediis tam nefarias et tam
trutes iuusidias meminissem. Tulit
ecce feracissima scelerum etas nr̃a
quo glĩẽtur antiquitas. quo se po¬
steritas consoletur. Utq omne euu̾
fiat excusabile: hoc in tempꝰ sũma
senicie ac tocius inbospitalitatis eru¬
pit O breu multum mutata nea¬
polis .O. infelir auersa. uere auersa¬
ut i en ex re sumptum. auersa ĩ ꝙͣ
pror sus ab humanitate ac fide. q̃x
fractum fedus. In te enim fraude im¬
pia piit rex tuus. ferco utinam aut
uirili morte alia. ut houinium ĩ qui¬
b manib interfectus non ferarimi
deutib atq unguib laceratus i¬
deretur. O inqu̾o condita sidere in¬
fausto signata uouiere. cemẽtis ex¬
tructa sanguineis et uipereis habi¬
tata cultorib magc̃a urbs crudeliũ
exemplorum. abunde impiẽtatis et
criminum erat aunuantium princi¬
pis sacrosanctam effigiem ad r̾ma¬
gniem dei factam molare tam atro¬

Expanded text:
ram nec vereri, quippe qui nullis ram nec vereri, quippe qui nullis ex tragediis tam nefarias et tam truces insidias meminissem. 9 Tulit ecce feracissima scelerum etas nostra, quo glorietur antiquitas, quo se posteritas consoletur; utque omne evum fiat excusabile, hoc in tempus summa sevitie ac totius inhospitalitatis erupit. O brevi multum mutata Neapolis, o infelix Aversa! vere Aversa, nomen ex re sumptum: aversa, inquam, prorsus ab humanitate ac fide, quarum fractum fedus; in te enim fraude impia periit rex tuus, ferro utinam aut virili morte alia, ut hominum manibus interfectus, non ferarum dentibus atque unguibus laceratus videretur. 10 O iniquo condita sidere, infausto signata vomere, cementis extructa sanguineis et vipereis habitata cultoribus, magistra urbs crudelium exemplorum; abunde impietatis et criminum erat, animantium principis sacrosanctam effigiem ad imaginem Dei factam violare tam atro
Abbreviated transcription (Latin):
uerum ista pertingere. ¶ Meuũsti a¬
unce ut olun presens u̾bis uno ad¬
liuc mox extuicto rege illo inqui Re¬
ge cui soli suum hoc et ꝓprium nomẽ
fuit ab seus litteris z rec multo post
presens iterum uiua uoce noa siue
suspiriis quid sentirem quidue in pe¬
sterum p̾sagirem quasi iam tunc
uentuti certus erplicui. uidebam eĩ
subtractum regni fastigio fundamẽ¬
tum. erantq sub oculis cortuentis
regie granes casus. Caput adolescẽ¬
tis innocui primum omnium hac
ruma oppressu in fateor non uide¬
ban. Rescio quid obstabat feralib
comecturis id uinum quod in malis
pessimum erat abscondeus ꝙͣꝙͣ ut
meniuisse uideor iam inde prius
ad te litteris agnum lupis obiectum
utinam non tam certo dixerun au¬
gurio. Et profecto luporum morsus
ac rabiem. et illa cõnuina perditoꝵ
homuinum. conteptum odium. Ium¬
diam. dolum. rapinam. carcerem.
exilium. cogitabam. Talis homunis
talem mortem uec cogitate didice¬

Expanded text:
verum ista pertingere? Meministi, averum ista pertingere? Meministi, amice, ut olim presens verbis vivo adhuc, mox extincto rege — illo inquam rege, cui soli suum hoc et proprium nomen fuit — absens literis, nec multo post presens iterum viva voce, non sine suspiriis quid sentirem quid ve in posterum presagirem, quasi iam tunc venturi certus, explicui; videbam enim subtractum regni fastigio fundamentum, erantque sub oculis corruentis regie graves casus. 8 Caput adolescentis innocui primum omnium hac ruina oppressum iri, fateor, non videbam; nescio quid obstabat feralibus coniecturis, id unum quod in malis pessimum erat abscondens; quanquam, ut meminisse videor, iam inde primis ad te literis agnum lupis obiectum, utinam non tam certo dixerim augurio! Et profecto luporum morsus ac rabiem et illa comunia perditorum hominum — contemptum odium invidiam dolum rapinam carcerem exilium — cogitabam; talis hominis talem mortem nec cogitare didice
Abbreviated transcription (Latin):
renda prestringeret. Neno uisi fal¬
lor uinus hominum me apercius ti¬
muit. doluitq liberius. Nemo illa
curie portenta et iutrosperit acuti¬
us. et contumacius aut lingua per¬
cussit aut calamo ¶Heu ꝙͣta ꝙͣq em¬
deus prou̾biorum fides: Mala ua¬
unserie. in multas incidisse se no
iseros multos esse neccesse est. sic
ui tauta bonorium iuopia felices
paucos. Et saue msenis misero ꝵq
genutib ac querelis referta sunt
omnia. Contra autem. ꝙͣ sit morta¬
lib rara felicitas. quis nõ uidet. cũ
et in hoc uite trauute si acciter intu¬
eare fortune q faleras diligenten
excutias: nemo usꝙͣ uere felie aut
uotoꝵ pleue compos occurtat: et
apud scaiptores rerum ure comitẽ
unum procul in ultins arhadũ
latebris felix ille hĩtus marcessus
iuenerit.¶Quibus ait ita se ha¬
bentidus: quis nuretur ut in ho¬
imua tuctan comectn sicula sic ui
congenem malorum uussa uaticuua
non errare utq cid unium illa sic ad

Expanded text:
renda prestringeret. 5 Nemo, nisi falrenda prestringeret. 5 Nemo, nisi fallor, unus hominum me apertius timuit doluitque liberius; nemo illa curie portenta et introspexit acutius, et contumacius aut lingua percussit aut calamo. Heu quanta quamque evidens proverbiorum fides! «Mala vamiserie; in multas incidisse se novmiseros multos esse necesse est, sic in tanta bonorum inopia felices paucos, et sane miseris miserorumque gemitibus ac querelis referta sunt omnia. Contra autem quam sit mortalibus rara felicitas, quis non videt, cum et in hoc vite tramite si acriter intueare fortuneque faleras diligenter excutias, nemo usquam vere felix aut votorum plene compos occurrat, et apud scriptores rerum vix comitem unum, procul in ultimis Archadum latebris, felix ille habitus Metellus invenerit? 7 Quibus ita se habentibus, quis miretur, ut in hoinum turbam coniecta spicula, sic in congeriem malorum missa vaticinia non errare, utque ad vivum illa, sic ad