comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i solent qui de carminib homeri seu uir¬
gilii ad ꝓpria oꝑa more centenario ex mul¬
tis binc inde apositis mñ unũ sarcunt cortꝰ
ad facultatem cuiusq matie. Deniq ꝓba
upor adelphi centonem ex uirgilio &e fabri¬
ea mãdi ⁊ eunͣgeliis plenissime. expllt
poniꝰ ex eodẽ poeta int̾ cera stili sui otia
titirem. in xp̃i honorem aposuit similit᷑.¬
abulas poete a fando nominauerunt
Que ideo inducte st̾. ut ficto mutoꝵ aĩaliũ
nnt̾ se. colloquio. ymago quedam uite homi¬
num nosceret᷑. Has pͥmus m̃uenisse t̾dit
alemon crotoniensis. Appellant᷑q hulo pice.
Qa is apud figuras in hac repolliuit¬
Sunt autẽ fabule aut hisopice. aut li¬
bistice. hysopice st̃ cum aĩalia bruta inter
se sermocm̃asse fm̃gunt᷑ ł que aiãm nõ
hñt ut urbes. Qelores montes. petre flu¬
mina. Libistice autͫ dum hominũ cum
bestiis aut bestiarũ cum homiib fingit᷑
uoris esse ꝯmertiũ. Eabulas poete quas¬

Expanded text:
ri solent, qui de carminibus Homeri seu Verri solent, qui de carminibus Homeri seu Vergilii ad propria opera more centonario ex multis hinc inde conpositis in unum sarciunt corpus, ad facultatem cuiusque materiae. Denique Proba, uxor Adelphi, centonem ex Vergilio de Fabrica mundi et Evangeliis plenissime expressiponius ex eodem poeta inter cetera stili sui otia Tityrum in Christi honorem conposuit: similiteabulas poete a fando nominaverunt:que ideo sunt inducte, ut ficto mutorum animalium inter se colloquio imago quedam uite hominum nosceretur. Has primus inuenisse traditur Alcimon Crotoniensis appellanturque Esopice quia is apud Frigias in hac re poluitSunt autem fabule aut Esopice aut Lybistice. Esopice sunt cum animalia muta inter se sermocinasse finguntur uel que animam non habent ut urbes, arbores, montes, petre, flumina; Lybistice autem dum hominum cum bestiis aut bestiarum cum hominibus fingitur uocis esse commercium. Fabulas poete quas
Abbreviated transcription (Latin):
it suꝑ urbem iherłm ⁊ ppłm qñ captiuus
ductus est. Post hec apud grecos symoni¬
des. idest poeta liricꝰ: adhibebant᷑ aut̃ fun̾i¬
b atq lamentis. similit ⁊ nũc. Epita fiũ
piere batine suꝑ tumulũ: est enim titulus
desuncti ss̃. Scubit᷑ enim ibi uita ⁊ morer
multoꝵ libroꝵ. Poema: unius. Idilion pau¬
roꝵ u̾suũ. Disticon. duoꝵ. Monostitonu
nius. Epigrama est. titulus quod mn latinũ
sub scriptio int̾pretat᷑. Epi enim: super. dicit.¬
emate clausula est breuis: dictum autẽ epo¬
don & adcinnat᷑ ad spetiem elegiati. ubi pre¬
nisso uno longiore alter breuior aponitur:
atoxita in singulis quib ꝙ maiorib sequen¬
tes minores qͣ clausule retinunt. clausiulas
aut liriai appellant ai icisos u̾sus integus
qui procul negotiis deinde sequit᷑ p̾cisus. ut
prisca gens mortaliũ. sicut ⁊ deinceps alt̾i
quib aliq̃ pars deest. ⁊ ip̃i p̾cidentib similes.
s minores. Centones apud gramaticos uoce¬

Expanded text:
us ductus est. Post hunc apud Grecos Symonides poeta lyricus. Adhibebantur autem funeribus atque lamentis, similiter et nunc epitaphium grece, latine super tumulum; est enim titulus cti sunt. Scribuntur enim ibi vita, mores multorum librorum; poema, unius. Idylion, paucorum versuum; distichon, duorum; monostichon, unius. 22. Epigramma est titulus quod in Latinum superscriptio interpretatur: 70 ἐπὶ enim super, emate clausula brevis est. Dictum autem epodon quod accinatur ad speciem elegiaci, ubi prmisso uno longiore, alter brevior conponitur, atque in singulis quibusque maioribus sequentes minores quasi clausulae recinunt. Clausulas autem lyrici appellant quasi praecisos versus integris qui procul negotiis, deinde sequitur praecisus: Ut prisca gens mortalium; sic et deinceps alterni, quibus aliqua pars deest, et ipsi praecedentibus similes, sed minores. Centones apud Grammaticos voca
Abbreviated transcription (Latin):
laudem eccłie ⁊ xp̃i. Ee quo gentiles sibi e¬
pitolamiũ uendicauerunt. ⁊ istius gen̾is
carmen assumptũ ẽ ꝙ genus pͥmũ agentib
in scenis celebrabat᷑. postea tantũ ĩ nuptiis
hesit. Uoratũ aut̃ epitolamiũ eo ꝙ in tha-¬
lamis decantetur. Trenos. qd̾ latine lamẽ-

Expanded text:
laudem Ecclesiae et Christi. Ex quo gentiles sibi elaudem Ecclesiae et Christi. Ex quo gentiles sibi epithalamium vindicarunt, et istius generis carmen adsumptum est. Quod genus primum a gentilibus in scenis celebrabatur, postea tantum in nuptiis haesit. Vocatum autem epithalamium eo, quod in thalamis decantetur. Thre
Abbreviated transcription (Latin):
idest pastorale carm̃. pleriq siracusis ꝯ posi¬
tum pͥmũ apastorib opinantur non nulli ⁊¬
lacecemone. Nanq tnseunte in traciam
xerxe rege persarũ cum spartane uirgines
sub hostili metu: neq egredi urbem aud̾ent¬
neq pompam quoꝵq agrestem de more
diane exercerent. Turbe pastoꝵ ne religio
preteriret eundem maditis cantib celebra-¬
runt. Appellat᷑ aut̃ bucolicũ de maiore ꝑte
ꝙͣus oppilionũ caprioꝵ q sermones in hiis
⁊ cantica inserant᷑. Ymnos pͥmũ dauid ꝓphe¬
tam m̃ laudẽ dei aposuisse ac cetinisse ma-¬
nifestũ. est. Deinde apud gentiles pͥma mẽ¬
mia timotoe fecit in apollinem. ⁊ musas
que fuerunt temporib ennii longe post dd̃.
ymni aut̃ ex greco: in latinũ laudes int̾pretã¬
tur. Epitalamia st̃ carmina nubentiũ que
decantant᷑ a scolasticis in honorem sponsi
⁊ sponse. Hec primum salomon edidit in

Expanded text:
id est pastorale carmen, plerique Syracusis priid est pastorale carmen, plerique Syracusis primum conpositum a pastoribus opinantur, nonnulli Lacedaemone. Namque transeunte in Thraciam Xerxe rege Persarum, cum Spartanae virgines sub hostili metu neque egredi urbem neque pompam chorumque agrestem Dianae de more exercerent, turba pastorum, ne religio praeteriret, eundem inconditis cantibus celebrarunt. Appellatur autem Bucolicum de maiori parte, quamvis opilionum caprariorumque sermones in eis et cantica inserantur. Hymnos primum David prophetam in laudem Dei conposuisse ac cecinisse manifestum est. Deinde apud gentiles prima Memmia Timothoe fecit in Apollinem et Musas, quae fuit temporibus Ennii longe post David. Hymni autem ex Graeco in Latinum laudes interpretantur. Epithalamia sunt carmina nubentium, quae decantantur ab scholasticis in honorem sponsi et sponsae. Haec primum Salomon edidit in
Abbreviated transcription (Latin):
pud gentiles. Siquidẽ ⁊ iob moysi tempo¬
rib adequatꝰ ex ametro. uersu dactilico spõ¬
deoq decurrit. Et hunc apd̃ grecos ethe¬
suis milesius fert᷑ primꝰ ⁊ posuisse. uel ut
alii putant fercides sirus. Quod metrũ
ante omerũ phitiũ dicũt: post omerũ
catum uolunt eo ꝙ hoc gene̾ metri ora-
cula. appollinis st̃ edita: nam cũ ĩ parnaso
phitonem serpentẽ in uindictã paras
sagitis insequeret᷑. Accole delafi poc
ullũ metro ortati st̃ dicentes: ut ait terrẽ
o eiusdem carminis conueniat miseris.
Terentius hos elegos dice solet quod elau
sula. Talis tristib. ut tradũt aptior esset
modis. Hic autẽ uix om̃ino ꝯstat a quo
sit inuentꝰ nisi qr apud nos Ennius eo pͥor
usus est. Nam apud grecos sic adhuc lex
gramaticoꝵ pendet. Ut sub iudice. idest in¬
uentore res religata sit. Nam quidam eoꝵ
colofoniũ quẽdam. quidam eẽ archiloicum
auctorẽ atq inuentorẽ uolunt. Pucolicum.

Expanded text:
pud gentiles. Siquidem et Job, Moysi tempopud gentiles. Siquidem et Job, Moysi temporibus adaequatus, hexametro versu, dactylo spondeoque decurrit. 12. Hoc apud Graecos Hecataeus Milesius fertur primus composuisse; vel, ut alii putant, Pherecydes Syrius, quod metrum ante Homerum Pythium dictum est, post Homerum catum volunt, eocula Apollinis sint edita. Nam cum in Parnaso Pythonem serpentem in vindictam matris sagittis insequeretur, accolae Delphici hoc illum metro hortati sunt, dicentes, ut ait Terentio eiusdem carminis conveniat miseris. Terentisula talis tristibus, ut tradunt, aptior esset modis. Hic autem vix omnino constat a quo sit inventus, nisi quia apud nos Ennius eum prior usus est. Nam apud Graecos sic adhuc lis Grammaticorum pendet, ut sub iudice res relegata sit. Nam quidam eorum Colophonium quendam, quidam Archilochum auctorem atque inventorem volunt. Bucolicum,
Abbreviated transcription (Latin):
asdepiadia. ñ enim ea asclepius inuenit.
s proinde ita uocata qd̃ ea idem eligan¬
tissime ⁊ frequentatissime usus sit.
A reb que scribunt᷑ ut heroitum: elegi¬
acũ bucolicũ. Heroitum enim carmen di¬
cit ꝙ eo uiroꝵ fortiũ res et facta narrã¬
tur. Nam heroes appellant᷑ uiri qͣi aerei
⁊ celo digni ꝓpt̾ sapientiam ⁊ fortitudi¬
nem: ꝙ metrũ auctoritate cet̾a metͣ pre-¬
cedit unũ ex om̃ib tam maximis oꝑib
aptum qmͣ paruis suauitatis ⁊ dulcedi¬
nis eque capax. quib uirtutib nomen
solũ obtinuit. ut heroitum uocaretur
ad memorandas scilicet heroũ res. Hoc est
Constat q duob pedib dactilo ⁊ spondeo.
ac sepe pene uel ex hoc uel ex illo nͥ quod
struat᷑ a singłis: om̃ib quoq metͥs pͥus
est. hoc primũ moyses in cantico deutero¬
nomii longe ante fercidem ⁊ omerũ ceci¬
nisse probat᷑. Unde apparet antiqͥus fu¬
isse apud hebreos studiũ carminũ qm a¬

Expanded text:
Asclepiadia. Non enim ea Asclepius invenit, Asclepiadia. Non enim ea Asclepius invenit, sed proinde ita vocata quod ea idem elegantissime et frequentissime usus sit. A rebus quae scribuntur, ut heroicum, elegiacum, bucolicum. Heroicum enim carmen dictum, quod eo virorum fortium res et facta narrantur. Nam heroes appellantur viri quasi aerii et caelo digni propter sapientiam et fortitudinem. Quod metrum auctoritate cetera metra praecedit; unus ex omnibus tam maximis operibus aptus quam parvis, suavitatis et dulcedinis aeque capax. Quibus virtutibus nomen solum obtinuit, ut Heroicum vocaretur ad memorandas scilicet heroum res. Nam, et constatque duobus pedibus, dactylo et spondeo; ac saepe pene, vel ex hoc, vel ex illo, nisi quod nstruatur a singulis. 11. Omnibus quoque metris prius est. Hoc primum Moyses in cantico Deuteronomii, longe ante Pherecydem et Homerum cecinisse probat. Unde et apparet antiquius fuisse apud Hebraeos studium carminum quam a
Abbreviated transcription (Latin):
ul a pedib nũcupata. ł a reb que scribun¬
tur ꝓ ab inuentorib . ł a frequentatorib.
ł a num̃o sillabarũ. A pedib metra uoca¬
ta ut dactilica. iambita. trochaica. Ca tro¬
cheo enini trochaicũ metrũ nascit᷑: a dac¬
tilo dactilicũ sicut ⁊ alia a suĩs pedib. A
numõ ut exametrum pentametrum tͥme¬
trum. Nam senarios u̾sus nos ex numero
pedũ uocamꝰ. Hos greci qr geminos ferũt
trimetros dicunt. Exametros aut̃ latinor
pͥmũ fetisse enniꝰ tradit᷑ qr ante eos bre¬
torib metra appellata diat᷑ͣ ut ana cre¬
onticũ. safficũ. archiloicũ. Nam anacreon¬
tica metra anacreon ꝯposuit: saffica sas.¬
fo mulier edidit ł scripsit: archilocꝰ qui¬
dam archiloicos scripsit: colofoniõs co¬
lofonius quidam exercuit. Sotã deorum
⁊uoq reꝑtor est: sotades gen̾e cretensis.
Symonidia quoq metra symonides poeta
liritus composuit. A frequentatorib ut

Expanded text:
vel a pedibus nuncupata, vel a rebus quae scribunvel a pedibus nuncupata, vel a rebus quae scribuntur, vel ab inventoribus, vel a frequentatoribus, vel a numero syllabarum. A pedibus metra vocata, ut dactylica, iambica, trochaica. A trochaeo enim trochaicum metrum nascitur, a dactylo dactylicum; sic et alia a suis pedibus. A numero, ut hexametrum, pentametrum, trimetrum. Nam senarios versus nos ex numero pedum vocamus. Hos Graeci, quia geminos feriunt, trimetros dicunt. Hexametros autem Latinos primum fecisse Ennius traditur; eosqtoribus metra appellata dicuntur, ut Anacreonticum, Sapphicum, Archilochium. Nam Anacreontica metra Anacreon conposuit; Sapphica Sappho mulier edidit; Archilochios Archilochus quidam scripsit; Colophonios Colophonius quidam exercuit. Sotadeorum quoque repertor est Sotades genere Cretensis. Simonidia quoque metra Simonides poeta lyricus conposuit. A frequentatoribus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dium sero uiguit. Primꝰ apud grecos fer¬
cides fitus soluta oratione scripsit. Apud
romanos autem appius cecus adu̾sus pur¬
rum solutam orationẽ pͥmus exercuit. Ia
ethinc ⁊ ceteri pro se eloquentia ꝯdiderũt.
q certis pedum mensuris atq spa¬
tiis terminant᷑. Neq ultta dimensionem
tempoꝵ astitutam procedunt. Mensura enĩ
dib in ordine suo dispositis certo fme mo¬
derant᷑ ꝑ articulos qui cesa ⁊ membra no¬
minant᷑. Qui ne longius prouoluerent᷑
qmͣ iudiciũ posset sustinere modũ statuit
certo fine moderatꝰ: s tantũ rationabilit
ordinatis pedib currit. qui latine nichil a
meros memini si u̾ba ten̾em. Carnien uoca¬
tur quicquid de pedib ꝯtm̃et᷑. Cui datũ
nomen existimat᷑. seu ꝙ carptim pronũ¬
tiaret᷑. Sonde hodie lanam qm̃ pͥuigate
discerpunt carminare dm̃s. seu qd̾ q̃ ilła
cau̾ent carere mente existimabant᷑. met᷑

Expanded text:
dium sero viguit. Primus apud Graecos Pherdium sero viguit. Primus apud Graecos Pherecydes Syrus soluta oratione scripsit; apud Romanos autem Appius Caecus adversus Pyrrhum solutam orationem primus exercuit. Iam exhinc et ceteri prosae eloquentia contenderuna vocata, quia certis pedum mensuris atque spatiis terminantur, neque ultra dimensionem temporum constitutam procedunt. Mensura enim dibus in ordine suo dispositi certo fine moderantur per articulos, quae caesa et membra nominantur. Qui ne longius provolverentur quam iudicium posset sustinere, modum statuit certo fine moderatus, sed tamen rationabiliter ordinatis pedibus currit; qui Latine nihil alimeros memini, si verba tenerem. Carmen vocatur quidquid pedibus continetur: cui datum nomen existimant seu quod carptim pronuntietur, unde hodie lanam, quam purgantes discerpunt, 'carminare' dicimus: seu quod qui illa canerent carere mentem existimabantur. Metra
Abbreviated transcription (Latin):
ma u̾o est exemplũ dc̃i uel fc̃ alicuiꝰ aut ex
simili gen̾e similitudinẽ aueniẽns eiũs quem
proponimꝰ rei. Ita ut est tam fortit᷑ perit
apud ipponem scipio. qm̃ utiq eato: similitu¬
do autẽ trib modis fit a pari a maiore a
minus qualit̾ expressum uentis ꝑ nubila
manes arcessere coniugis. oceũs. traicia¬
fretus cithara fidib q cͣonoris qi dicat re
parua ⁊ breui. i dest si ille cithara fretuis.
egͣo pietatedui. De prosa.e gre¬
rosa est producta oratio ⁊ a lege
metri soluta: prosum enim antiqui
productũ dicebant ⁊ rectum: onde ait.
uarro apud plautũ. prosis lectis significa¬
re rectis. Unde ⁊ que ñ est ꝑflexa num̃o
s recta prosa oratio dr᷑ in rectum ꝓducẽdo
Nullo d̾ t̾mm̃o prefimnito. Preterea tã a pesᷤ
grecos ꝙͣ apud latinos longe antiquiorem
curam fiuisse carminũ qm prose. Omĩa e¬
nim prius u̾sib ꝯdebant᷑. prose aut̃ stu¬

Expanded text:
ma vero est exemplum dicti vel facti alicuius aut ex ma vero est exemplum dicti vel facti alicuius aut ex simili aut ex dissimili genere conveniens eius, quam proponimus, rei, ita: 'Tam fortiter periit apud Hipponem Scipio quam Uticae Cato'. Similitudo autem tribus modis fit: a pari, a maiore, a minus: qualiter expressum uentis per nubilmanes arcessere coniugis Orpheus fretus cithara fidibusque canoris; quasi dicat, re parva et brevi, id est, si ille cithara fretus, ego pietate. § 38 De prosa. Prosa est producta oratio et a lege metri soluta. Prosum enim antiqui productum dicebant et rectum. Unde ait Varro apud Plautum 'prosis lectis' significari rectis; unde etiam quae non est perflexa numero, sed recta, prosa oratio dicitur, in rectum producendo. nullo sibi termino praefinito. Praeterea tam apud Graecos quam apud Latinos longe antiquiorem curam fuisse carminum quam prosae. Omnia enim prius versibus condebantur; prosae autem stu
Abbreviated transcription (Latin):
tulenũ. narrare memento. Huic ꝯtrarius an¬
ui ÷ atq idem iungat uulpes ⁊ mulgeat
hircos. idest qui bauiũ ñ odit pro pena ei cõ¬
tĩgat ut diligat meuiũ. Fuerunt autẽ me¬
uius ⁊ bauius poete pessimi ⁊ inimici uir¬
gilii. qui hos ergo diligit. faciet que ⁊tra
nat᷑am sunt. ut est illud. iungat. uulpes
⁊ mulgeat hircos. Homoesis est. que lati¬
ne int̾pretat᷑ similitudo. ꝑ qm minus note
rei ꝑ similitudinẽ eius que magis nota est.
pandit᷑ demonstratio. Huius species sunt
tres. Icon. parabole. paradigma. idest ymago.
comparatio. exemplũ. Icon. est ymago cum
figuram rei ex simili genere conam᷑ expͥmẽ.¬
ut᷑ omnia mercurio similis uotẽq colorẽ q
⁊ crines flauos : et membra decora iuuẽta:¬
congrua est enim similitudo de specie cuiꝰ
persona inducit᷑. Parabole᷑ ꝯparatio ex dis
ubi leoni cesaiem ꝯparauit. non ex suo s
et alio genere similitudinẽ faciens. Paradig¬

Expanded text:
tolemum narrare memento. Huic contrarius esvi, atque idem iungat vulpes et mulgeat hircos. Id est: qui Bavium non odit, pro poena ei contingat ut diligat Maevium. Fuerunt autem Maevius et Bavius poetae pessimi, et inimici Vergilii. Qui hos ergo diligit, faciat quae contra naturam sunt, id est, iungat vulpes et mulgeat hircos. Homoeosis est, quae Latine interpretatur similitudo; per quam minus notae rei per similitudinem ejus quae magis nota est panditur demonstratio. Hujus species sunt tres; icon, parabola, paradigma, id est, imago, comparatio, exemplum. 32. Icon est imago, cum figuram rei ex Simili genere conamur exprimeut: omnia Mercurio similis, uocemque coloremque / et crines flauos et membra decora VeCongrua enim est similitudo de specie, cuius persona inducitur. Parabola conparatio ex dissubi leoni Caesarem conparavit, non ex suo, sed ex alio genere similitudinem faciens. Paradig
Abbreviated transcription (Latin):
athlantes. ⁊ ceci uidentes. ⁊ uulgo ethio¬
pes argentei appellant᷑. Int̾ yroniã autẽ
⁊ antifrasim hoc distat: ꝙ yroniã ꝓnun-¬
tiatõe sola indicat qd̾ intelli uult: sicut
cũ dicimꝰ. homini agenti male bonum est
quod facis. Antifrasis u̾o nõ uoce ꝓnunti¬
antis significat ⁊trariũ. s suis tm̃ uerbis
quoꝵ origo ꝯtraria est. Enigma. est q̃stio
obscura. que difficile intelligit᷑ nisi aꝑia
⁊ de forte egressa ẽ dulcedo. significans ex
ore leonis fauũ extractum. Int̾ allegoriã
aut̃ ⁊ enigna hoc int̾est. ꝙ allegoria. bis
gemina est. ⁊ sub res alias aliud figuralit̾
m̃dicat. Enigma u̾o sensus tm̃ obscurus ẽ.
⁊ ꝑ qͣsdam ymagines adumbrat᷑. Carien¬
tismos est tropus ꝙ dura dictu gratius
ꝑferunt᷑. ut cum int̾rogantib nobis. ñqͥd
nos quesiu̾it aliquis respondet᷑ bona fortu¬
na. uñ intelligit᷑ neminẽ nos quesiuisse.

Expanded text:
Athlantes et caeci videntes et vulgo Aethiopes argentei appellantur. Inter ironiam autem et antiphrasim hoc distat, quod ironia pronuntiatione sola indicat quod intellegi vult, sicut cum dicimus omnia agenti male: 'Bonum est, quod facis'; antiphrasis vero non voce pronuntiantis significat contrarium, sed suis tantum verbis, quorum origo contraria est. Aenigma est quaestio obscura quae difficile intellegitur, nisi aperiatxivit cibus, et de forte egressa est dulcedo', significans ex ore leonis favum extractum. Inter allegoriam autem et aenigma hoc interest, quod allegoriae vis gemina est et sub res alias aliud figuraliter indicat; aenigma vero sensus tantum obscurus est, et per quasdam imagines adumbratus. Charientismos est tropus, quo dura dictu gratius proferuntur, uti cum interrogantibus, 'numquid nos quaesierit aliquis? respondetur: 'Bona Fortuna'. Unde in
Abbreviated transcription (Latin):
u̾saq uuencũ: t̾ga tatigamꝰ hasta. anfibo¬
lia. ambigua dictio. que fit per casum ac¬
cusatũ. ut illud responsum appollinis ad
pirrum: aio te eacide romanos uĩcere posse.
in quo non est certum quẽ in ip̃o u̾su demõ¬
strauerit uictorem ẽẽ. Fit ⁊ per incertam
dictionem. Ut bellum ingens gerit italia:
incerta distinctio uttum ingens bellũ. an
ingens italia. fit ⁊ per ⁊mune u̾bũ. ut de¬
p̾cat᷑ cato. ut calumpniat᷑ cicero: p̃stolat᷑
brutꝰ. dedignat᷑ antoniꝰ. nec ostendit᷑ ĩ hac
ambiguitate utrum ip̃i alios. an alii ip̃os
dep̾cati sunt an calumpniati. Fit ⁊ ꝑ omo¬
nima quo uno noĩe multa significant᷑:
ut acies ⁊ ñ addas an ferti. an oculorum.
an militum. De metaplasmo.
etaplasmꝰ greca lingua. latine tͣnͣs¬
formatio dr᷑. qui fit in uno u̾bo
ꝓpter metri necessitatẽ ⁊ licentiã poetaꝵ.
cuiꝰ species st̃ hee. Prothesis adpositio in

Expanded text:
versaque juvencum terga fatigamus hasta. 13. Amphiboversaque juvencum terga fatigamus hasta. 13. Amphibolia, Ambigua dictio; quae fit, aut per casum accusativum, ut illud responsum Apollinis ad Pyrrhum: Aio te, Aeacida, Romanos vincere posse. In quo non est certum quem in ipso versu monstraverit esse victorem. 14. Fit et per incertam distinctionem, ut, bellum ingens geret Italia. Incerta distinctio, utrum bellum ingens, an ingens Italia. 15. Fit, et per commune verbum, deprecatur Cato, calumniatur Cicero, praestolatur Brutus, dedignatur Aambiguitate utrum ipsi alios, an alii ipsos deprecati sunt aut calumniati. Fit et per homonyma, quo uno nomine multa significantur, ut 'acies' et non addas aut ferri, aut oculorum, aut militum. De metaplasmis . Metaplasmus Graeca lingua, Latine transformatio dicitur. Qui fit in uno verbo propter metri necessitatem et licentiam poetarum; cuius species istae sunt. Prothesis adpositio in
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs om̃s uitare potiꝰ qmͣ sequi debet qui re¬
gulam recte loquendi ^ s tudet. De cet̾is uitiis
itia apud gramaticos illa dñr que ĩ
eloquio debemꝰ cau̾e. Sunt autẽ hec:
barbarismꝰ. soloetismꝰ. acirologia. cacenfaton.
cere campum. non gramineum. Cacenfa-¬
ton dictio obscena. pł inaposite sonans: ob
la enim fuit illa ꝯpositio ab ea sillaba m¬
cipere qua superior finierat. Pleonasmos
in celo sunt syd̃a. Perisologia adiectio plu
ñ moriat᷑. dum ñ sit aliquid aliud uiu̾e
qͣm non mori. macrologia. longisocquium.
res non necessarias ⁊prehendens. ut legati
non impetrata pace retro unde uenerunt
occupat᷑ umbris. totũ eniñ qd̾ repetitur
una res est. s crebro sermone annũtiata.
Eclypsis est defectꝰ dictionis. m̃ quo ncc̃aria
erat. Tapinosis est humilitas statũ rei mag¬
ne dictis infirmans. ut apparent rarinautes
mn gurgite uasto. gurgitem posuit ꝓ mari.
Racosintheton. idest uiciosa ⁊positio^ nt

Expanded text:
s omnes vitare potius quam sequi debet qui regulam recte loquendi tenere studet. § 34 De vitiis. Vitia apud Grammaticos illa dicuntur, quae in eloquio cavere debemus. Sunt autem haec: barbarismus, soloecismus, acyrologia, cacenphaton, cere campum, non 'gramineum'. Cacemphaton dictio obscena vel inconposite sonans. Obsla enim fuit conpositio ab ea syllaba incipere, qua superior finierat. Pleonasmos in caelo sunt sidera. Perissologia adiectio plunon moriatur': dum non sit aliud vivere quam non mori. Macrologia longiloquium, res non necessarias conprehendens, ut Liv. frag. 64 M.: 'Legati non inpetrata pace retro unde venerant occubat umbris. Totum enim quod repetitur una res est, sed crebro sermone adnuntiata. Eclipsis est defectus dictionis, in quo necessaria 'erat'. Tapinosis est humilitas, statum rei magnae dictis infirmans, utVirg. Aen. 1, 118: Apparent rari nantes in gurgite vasto. 'Gurgitem' posuit pro 'mare'. Cacosyntheton, Vitiosa compositio: ut,
Abbreviated transcription (Latin):
eosiuent clauso uentoꝵ cart̾e regnet. ⁊ qͦ-¬
mͦ aula si carcer est: soluit᷑ enim pronũtia¬
tõe. Nam carceris pronũtiatio est. iactat.
⁊ aula. yroniã est. ⁊ totũ ꝑ ꝯtͣriam ꝓnũtia¬
toẽm annuntiat᷑. ꝑ yronie speciem que uel
laudando deridet. Antifrasis est sermo eatͣ¬
rio intelligendus. ut lucꝰ qr caret luce per
nimiam nemoꝵ umbram. ⁊ manes id est
mites ⁊ modesti. cum sint t̾ribiles ⁊ ĩma¬
nes. ⁊ parcas ⁊ eumenides furie ꝙ nulli
parcant ł bñfaciunt. Hoc tropo idest par¬

Expanded text:
Aeolus, et clauso ventorum carcere regnet. Et quoAeolus, et clauso ventorum carcere regnet. Et quomodo aula, si carcer est? Solvitur enim pronuntiatione. Nam carcer pronuntiatio est: iactet aula, ironia est; et totum per contrariam pronuntiationem enuntiatur, per ironiae speciem, quae laudando deridet. 24. Antiphrasis est sermo e contrario intelligendus, ut lucus, quia caret luce per nimiam nemorum umbram: et manes, id est, mites, et modesti, cum sint terribiles et immanes; et Parcae et Eumenides Furiae, quod nulli parcant, vel benefaciant. Hoc tropo, et na
Abbreviated transcription (Latin):
cupido certa est me sequi audentẽ extrema
ruamꝰ in media arma ⁊ moriam̃. Yꝑbole
est excelsitas fidem excedens ult᷑ ꝙ creden
ter fluctus aꝑit. Hoc enim mͦ ult᷑ fidem
aliquid augetur: nec tm̃ a tramite signifi¬
cande ueritatis errat᷑. qmͣuis u̾ba que in¬
dicant᷑ excedant ut uoluntas loquentis
non fallentis appareat. quo tropo ñ solum
auget᷑ aliquid. s ⁊ minuit᷑. augetur ut
uelocior euro: minuit᷑ ut mollior pluma.
durior saxo. Allegoria alieniloqͥũ ẽ : aliud
ces belli puniti uł tria bella punica signi¬
ficant᷑: ⁊ in bucolicis. aurea mala decem
misi. idest augusto .x. misi eglogas pasto¬
rum. Huius tropi plures st̃ species. ex qͥ¬
bus eminent.uii. yronia. antifrasis. enig¬
ma. carientismos. paroemia. sartasmos.
antismos. Yronia est sententia per pronũ¬
tiatõem atrarium habens intellectũ. Hoc
enim tropo callide aut ꝑ accusatõem aut
per insultationem aliquid dr᷑ ut est illd̾.

Expanded text:
cupido certa est me sequi audentem extrema, cupido certa est me sequi audentem extrema, ruamus in media arma et moriamur'. Hyperbole est excelsitas fidem excedens ultra quam creter fluctus aperit. Hoc enim modo ultra fidem aliquid augetur, nec tamen a tramite significandae veritatis erratur, quamvis verba quae indicantur excedant, ut voluntas loquentis, non fallentis appareat. Quo tropo non solum augetur aliquid, sed et minuitur: augetur, ut 'velocior Euro': minuitur, ut 'mollior pluma', 'durior saxo'. Allegoria est alieniloquium. Aliud ces belli Punici, vel tria bella Punica significantur. Et in Bucolicis3, 71: Aurea mala decem misi, id est ad Augustum decem eglogas pastorum. Huius tropi plures sunt species, ex quibus eminent septem: ironia, antiphrasis, aenigma, charientismos, paroemia, sarcasmos, astysmos. Ironia est sententia per pronuntiationem contrarium habens intellectum. Hoc enim tropo callide aut per accusationem, aut per insultationem aliquid dicitur, ut est il
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Yberbaton transcensio cũ u̾bum aut
sententia ordine ꝯmutat᷑. Huiꝰ species .u.
Anastrofe. ysteroproteron. parentesis.
themesis. sinthesis. Anastrofe ũboꝵ ordo
p̾posterus ut littora cicum. pro circũ lito¬
ra. ystõpteron sententia ordine ꝯmutata.
uenit. antea enim ad equora uenit. ⁊ sic
tetigit fluctꝰ. Parentesis ẽ. ubi interponi¬
mꝰ sententiam nrãm qua ex medio remota
patrius ꝯsistere mentẽ. passus amor rapi¬
dum ad naues ꝑmittit achaten. est enim
ordo eneas rapidum p̾mittit achaten. Nã
illud in mediũ parentesis ẽ. Temesis est.
diendi extrema cupido est certa sequi q̃ rebus¬
sit fortuna uidetis qr om̃s excessere aditis
arisq relictis. diis quib imꝑium hoc ste¬
terat succurritis urbi m̃cense: moriamur
⁊ in media arma ruamꝰ. Ordo talis est. iuue¬
nes fortissima pectora frustra succurritis ur¬
bi incense qr excesserunt dii: unde si uobis

Expanded text:
tum. Hyperbaton transcensio, cum verbum aut tum. Hyperbaton transcensio, cum verbum aut sententia ordine commutatur. Huius species quinque: anastrophe, hysteron proteron, parenthesis, tmesis, synthesis. Anastrophe est verborum ordo praeposterus, ut: 'litora circum', pro 'circum litora'. Hysteron proteron sententia ordine mutata utvenit. Antea enim ad aequora venit, et sic tetigit fluctus. Parenthesis, ubi interponimus sententiam nostram, qua ex medio remota patrius consistere mentem passus amor rapidum ad naves praemittit Achaten. Est enim ordo: Aeneas rapidum praemittit Achaten. Nam illud in medio parenthesis est. Tmesis est sdendi extrema cupido est certa sequi, quae sit rebus fortuna videtis. Excessere omnes aditis arisque relictis dii, quibus inperium hoc steterat; succurritis urbi incensae; moriamur et in media arma ruamus. Ordo talis est: 'Iuvenes fortissima pectora, frustra succurritis urbi incensae, quia excesserunt dii. Unde si vobis
Abbreviated transcription (Latin):
pis ł uituꝑamꝰ aliquẽ. ł ostendimꝰ. ł laudamꝰ.
Sinecdoche est ꝯceptio cum a parte totũ. aut
toto pars intelligit᷑. eo enĩ ⁊ ꝑ speciem ge¬
nus. ⁊ ꝑ genꝰ species demonstrat᷑. s species
frigidus annꝰ trans pontũ fugat. Nõ enĩm
totus annꝰ frigidꝰ est. s pars anni idest hi
s nauis. ⁊ ñ nauis. s qui iñ ea st̾ ⁊ ñ om̃s.
sed unꝰ flãmas extollit. Onomatopegia est
nomen adfictum. ad imitandũ sonũ uocis
ꝓfuse. ut stridor ualuarum. ħinnit equoꝵ:
mugitus boum. balatꝰ ouiũ. Perifrasis ẽ.
cirtumloqͥum dum res una plurimis uerbis
ficauit enim per copulationẽ u̾boꝵ unam
rem. ħ ẽ uiuit. hic aut̃ tropꝰ geminꝰ est.
Nam aut u̾itatẽ splendide producit: aut
feditatẽ cir̃cuitu euit̾at. ueritatẽ splendi¬
uo spargebat lumine t̾ras. Thitoni creceũ
linquens aurora cubile. Uult enim dicere
tat obscenitatẽ: et decent̾ ostendit concubi¬

Expanded text:
pis vel vituperamus aliquem, vel ostendimus, vel laudamus. pis vel vituperamus aliquem, vel ostendimus, vel laudamus. Synecdoche est conceptio, cum a parte totum, vel a toto pars intellegitur. Eo enim et per speciem genus, et per genus species demonstratur sed species frigidus annus pontum fugat. Non enim totus annus frigidus est, sed pars anni, id est hsed navis, et non navis, sed qui in ea, et non omnes, sed unus flammas extulit. Onomatopoeia est nomen adfictum ad imitandum sonum vocis confusae, ut 'stridor valvarum', 'hinnitus equorum', 'mugitus boum', 'balatus ovium'. Periphrasis est circumloquium, dum res una plurimis verbis ficavit enim per copulationem verborum unam rem, hoc est vivit. Hic autem tropus geminus est. Nam aut veritatem splendide producit, aut foeditatem circuitu evitat. Veritatem splendivo spargebat lumine terras Tithoni croceum linquens Aurora cubile. Vult enim dicere: tat obscenitatem et decenter ostendit concubi
Abbreviated transcription (Latin):
lig̾e panem. Per liberum inuentorẽ uitis
uinũ: per uenerem libidinẽ. ꝑ uulcanum
ignem. At ꝯtͣ per inuentũ inuentorẽ de¬
monstrat: ut uinũ p̾cam᷑ pro libero qui
uinũ apud grecos inuenit. Itẽ ꝑ efficiẽtẽ
id qd̃ efficit᷑. sicut pigrũ frigus ꝙ pigͦs
homines faciat: ⁊ timor pallidus eo ꝙ
pallidos homines reddat. At ꝯtͣ: per id
qd̃ efficit᷑ efficiens ut iungit eqͦs auri
genitor spumantiaq addit frena feris:¬
spumantia frena dixit. cum utiq ñ ip̃a
faciunt spumam eẽ s equus qui ea gerit
spumis ꝯspergat infusis. Antonomasia
est. pro nõie idest uice nõis posita. ut ma¬
ia genitꝰ. idest pro mercurio: qui tropꝰ fit
sus est achilli. Epitheton est supra positum¬
nomen: p̃ponit᷑ enim ꝓpriõ nõi ut ͤ almacereͤ
antonomasiã autẽ ⁊ epiteton ħ differt: ꝙ
antonomasia pro uite nõis ponit᷑. Epithet̃
aut̃ ñqͣm est sine nomine. quib duob tro¬

Expanded text:
ligere panem; per Liberum inventorem vitis, ligere panem; per Liberum inventorem vitis, vinum; per Venerem, libidinem; per Vulcanum, ignem. At contra per inventum inventorem demonstrat, ut, Vinum precamur, pro Libero, qui vinum apud Graecos invenit. 10. Item per efficientem, id quod efficitur, sicut, pigrum frigus, quod pigros homines faciat; et, timor pallidus, eo quod pallidos homines reddat. At contra per id quod efficitur, efficiens, ut: Jungit equos auro genitor, spumantiaq'Spumantia frena' dixit, cum utique non ipsa faciant spumas, sed equus, qui ea gerit, spumis conspargat infusis. Antonomasia est pro nomine, id est vice nominis posita, ut 'Maia genitus' pro Mercurio. Qui tropus fit sus Achilli. Epitheton, supra nomen. Praeponitur enim proprio nomini, ut 'alma Ceres'antonomasiam autem et epitheton hoc differt, quod antonomasia pro vice nominis ponitur, epitheton autem numquam est sine nomine. Quibus duobus tro
Abbreviated transcription (Latin):
lum hñti largitur aliud: ħ qr non habet
ꝓpriũ alieno nõie utitur. ut faciem q simil¬
fc̃ẽ. ⁊ centaurus. Nunc una ambe iunctis¬
q ferunt᷑. frontib ⁊ longa sulcant. Wa¬
da saxea carina: dum facies et frons tan¬
tiundẽ aĩaliũ ⁊ hõim sint. ⁊ qd̾ nomen
si poeta naui non apposuisset quid ꝓpͥum
eidem parti dic̾e̾t nõ haberet. Metalemp¬
sis ẽ tropꝰ a p̾cedente quod sequit᷑ ostendẽs.
rundo: nam ꝑ manꝰ u̾ba ꝑ harundinẽ litt̾e
significate sunt. Metonomiã est transno¬
minatio ab alia significatõe ad aliam ꝓxi¬
mitatem tͣnslata. fit autẽ multis modis.
aut enim ꝑ id qd̾ ⁊tinet. id qd̾ ꝯtinetur
ostendit᷑. ut theat᷑ plaudunt. pͣta mu¬
giunt: dum illic homines plaudũt: hic
per inuentorẽ id qd̾ inuentũ est. ut sine
cexere ⁊ libero friget uenus. ⁊ cõmixtam
suulcanꝰ mittit ad astra fauillam. Sult
enim ꝑ cererem frumenti inuentricẽ intel¬

Expanded text:
lum habenti largitur; haec quia non habet lum habenti largitur; haec quia non habet proprium, alieno utitur, ut, Faciemque simil5, 157: Centaurus; nunc una ambae iunctisque feruntur frontibus, et longa sulcant vada salsa carina; dum facies et frons tantundem animalium et hominum sit. Quod nomen si poeta navi non adposuisset, quod proprium eidem parti diceret, non haberet. Metalempsis est tropus a praecedente quod sequitur, utPers. 3rundo. Nam per manum verba, per arundinem litterae significatae sunt. Metonymia, transnominatio ab alia significatione ad aliam proximitatem translata. Fit autem multis modis. Aut enim per id, quod continet, id, quod continetur, ostendit, ut 'theatra plaudunt', 'prata mugiunt', dper inventorem id quod inventum est, ut, sine Cerere et Libero friget Venus, et commistam Vulcanus mittit ad astra favillam. Vult enim per Cererem frumenti inventricem intel
Abbreviated transcription (Latin):
male. ut pontum pinus  arat sulcũ p̾mit
alta carina. Miscuit usum t̾re aquis dũ ara¬
re ⁊ sulcum p̾mere ad t̾ram ꝑtineat ñ ad
mare. Ab manimali ad animale. ut flori¬
da iuuentꝰ. miscuit flores manimales iu¬
uentuti que animam ht̃. Ab animali ad
inanimale. ut tu neptune pater cui tem¬
pora cana. crispanti: cincta salo resonant
magnꝰ cui perpeti mento: profluit occeanꝰ
⁊ flumina crinib errãt mentũ enim ⁊
tempora ⁊ crines ñ ad occeanũ ꝑtinent.
s ad homines. Sicut ⁊ alia rerum noĩa de
alio gen̾e in aliud genꝰ decentissime decoris
grã transferunt᷑ ut oratio ꝑornet᷑. Metha¬
fora autem aut partis uniꝰ est. ut fluctu¬
are segetes. Non potest dicere segetare
fluctus: aut antistropha est. idest recip¬
ca. ut remigiũ alarũ. Nam ⁊ ale auiũ
⁊ alarum remigia dñt᷑. Catacrisis est ali¬
ene rei nomen adpositum. ⁊ hoc eo modo¬
tm̃ a metafora differt quod illa uocabu¬

Expanded text:
male, ut Pontum pinus arat, sulcum premit male, ut Pontum pinus arat, sulcum premit alta carina. Miscuit usum terrae aquis, dum arare et sulcum premere ad terram pertineat, non ad mare. Ab inanimali ad animale, ut 'florida iuventus': miscuit flores inanimales iuventuti, quae animam habet. Ab animali ad inanimale, ut: Tu, Neptune pater, cui tempora cana crepanti cincta salo resonant, magnus cui perpete mento profluit Oceanus, et flumina crinibus errant. Mentum enim, tempora et crines non ad Oceanum pertinent, sed ad homines. Sic et alia rerum nomina de alio genere in aliud genus decentissime decoris gratia transferuntur, ut oratio perornetur. Metaphora autem aut partis unius est, ut 'fluctuare segetes: non potes dicere segetare fluctus; aut antistropha est, id est, reciproca, ut remigium alarum. Nam et alae navium, et alarum remigia dicuntur. 6. Catachresis, est alienae rei nomen appositum: haec eo a metaphora differt, quod illa vocabu
Abbreviated transcription (Latin):
titheton est ubi ꝯtͣria ꝯtr̃iis opponunt᷑: et
sententie pulchritudinem reddunt: ut ẽ id.
Frigida pugnabant calidis humentia siccis.
mollia cum duris sine ponde̾ habentia pondꝰ.
naues damꝰ. non nauib uentos ide tropis.
ropos greco noĩe gramatici
uocant. qui latine modi locutio num¬
int̾ptatur. Fu̾int autẽ etiã a ꝓpria signifi¬
catione. Non ad ꝓpriam similitudinẽ quoꝵ
Metafora est u̾bi alicuiꝰ usurpata tnͣslatõ:
sicut cũ dicimꝰ fluctuare segetes gẽmare
uites. Dũ m hiis reb fluctꝰ ⁊ gẽmas non
inuenimꝰ. in quib hec u̾ba aliunde tnͣfferũ¬
tur. s hee atq alie tropice locutões ad ea
que intelligenda ᷤ ꝓpt̾ea figatis amictib
obtegunt᷑: ut sensum legentis ex̾ceant. et
ne nuda atq in promptu uilescant. Fiunt
animale. ut aligeros ascendit equos. meta¬
forice loquens miscuit quadripedi alas auis:
li cursum qͣdrupedis. Ab iñanimali ad inani¬

Expanded text:
titheton, ubi contraria contrariis opponuntur et titheton, ubi contraria contrariis opponuntur et sententiae pulchritudinem reddunt, ut illudOvid, Met. 1, 19: Frigida pugnabant calidis, humentia siccis: mollia cum duris: sine pondere habentia pondus.naves demus, non navibus ventos. § 37 De tropis. Tropos Graeco nomine Grammatici vocant, qui Latine modi locutionuminterpretantur. Fiunt autem a propria significatione ad non propriam similitudinem. QuorMetaphora est verbi alicuius usurpata translatio, sicut cum dicimus 'fluctuare segetes', 'gemmare vites', dum in his rebus fluctus et gemmas non invenimus, in quibus haec verba aliunde transferuntur. Sed hae atque aliae tropicae locutiones ad ea, quae intellegenda sunt, propterea figuratis amictibus obteguntur, ut sensus legentis exerceant, et ne nuda atque in promptu vilescant. Fiunt animate, ut: Aligeros conscendit equos. Metaphorice loquens miscuit quadrupedi alas avis, li cursum quadrupedis. Ab inanimali ad inani
Abbreviated transcription (Latin):
nium. O tite tute tanti tͥanta tiranne tuli¬
sti. S bene hoc tempat uirgilius. dum ñ toto
u̾su utit᷑ hac figura. Et. ennꝰ. s nũc m̃ p̾cipio
u̾sus tm̃ ut est illd̾. sena sedens suꝑ arma. nc̃
in medio ut queq lacꝰ late liquidꝰ quoq asꝑa
S neq currentem neq sed cognoscit euntẽ
tollentemq manũ saxũq in mane mouẽtẽ.
homoenteleoton ẽ. cũ uno mͦ płima ũba fini¬
unt᷑: ut abiit abscessit. euasit. erumpit.
Poliptoton est. cũ diu̾sis casib sententia ua¬
nat᷑: ut. Ex nichlo nichilũ ad nichilũ nil
marce tabellas. Yrmos est. sententia ⁊tinua-¬
te oratõis tenorẽ suũ usq ad ultimũ seruans:
disq atrum nemꝰ inminet umbris. Polisin¬
theton ẽ. dictio multis concatenata ⁊iunctio¬
canem habuit. Dyaliton ł asintheton. ẽ figa
que eꝯtrario sine ꝯiunctionib solute ac sim¬
plicit̾ effert᷑: ut uenimꝰ. uidimꝰ. placuit. An¬

Expanded text:
niumAnn. 109: O Tite tute Tati tibi tanta tyranne tuliniumAnn. 109: O Tite tute Tati tibi tanta tyranne tulisti. Sed bene hoc temperat Virgilius, dum non toto versu utitur hac figura ut Ennius, sed nunc in principio versus tantum, ut est illud: Saeva sedens super arma; nunc in medio, ut: Quaeque lacus late liquidos, quaeque aspera Sed neque currentem se, nec cognoscit euntem, Tollentemque manus, saxumque immane moventem. 16. Homoteleuton est, cum uno modo verba plurima finiuntur: ut abiit, abscessit, evasit, erupit. 17. Polyptoton est, cum diversis casibus sententia variatur, ut: Ex nihilo nihilum, ad nihilum nil Marce, tabellas. 18. Hirmos est sententia continuatae orationis tenorem suum, usque ad ultimum servans, tique atrum nemus imminet umbra. 19. Polysyntheton est dictio multis concatenata conjunctiocanem. Dialyton vel asyntheton est figura, quae e contrario sine coniunctionibus solute ac simpliciter effertur, ut: 'Venimus, vidimus, placuit'. An
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bo quo prior u̾sus finiuit. sequens uersus ĩ¬
cipit ut est illd̾. Certent ⁊ cignis ulule sit¬
tͣytirꝰ orfeus. Orfeus in siluis int̾ delphinas
orion. Anafora est repetitio eiusdem u̾bi per¬
incensa tua que arma secuti .s. sumꝰ. Nos tu¬
midũ sub te permensi classib equor. Epa¬
nafora. ẽ in uno u̾su per pͥncipia sensuum
trea te fo cinins unda te liquidi fleuere lacus.
Epizeusis ẽ. in uno sensu ⁊geminatio u̾bi¬
ut sic sit uuiat me ire per umbras. Epana¬
lempsis est sermonis iñ pͥncipio u̾sus positi
eiusdem iñ fine replicatio: ut est ilłd. crescit
nomosia. ẽ in significatõe diu̾sa dictio pene
ip̃a: ut ilło. abire an obire te ꝯuenit: idest
exulem fieri an mori. Scesisonomaton mul¬
titudo nominũ ⁊iunctoꝵ quodam ambitu
copulata: ut nubila est nix. gͣndo. ꝓcelle. ful¬
mina uenti. Paranomeon est multitudo uer¬
boꝵ ex una litt̾a inchoantiũ qͣle est apud en¬

Expanded text:
verbo quo prior versus finivit, sequens versus inverbo quo prior versus finivit, sequens versus incipit, ut est illudVirTityrus Orpheus, Orpheus in silvis, inter delphinas Orion. incensa tuaque arma secuti, nos tumidum sub te permensi classibus aequor. Epanaphora est in uno versu per principia sensuum trea te Focinus unda, te liquidi flevere lacus. Epizeuxis in uno sensu congeminatio verbi Sic sic iuvat ire per umbras. Epanalempsis est sermonis in principio versus positi eiusdem in fine replicatio, ut est illudJuven. 14nomasia est in significatione diversa dictio pene ipsa, ut illud: 'Abire an obire te convenit?' id est exulem fieri, an mori. Schesis onomaton multitudo nominum coniunctorum quodam ambitu copulata, ut: Nubila, nix, grando, procellae, fulmina, venti. Paromoeon est multitudo verborum ex una littera inchoantium, quale est apud En
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ prosequit᷑. piocedunt ex castris deĩde dicẽ
latmꝰ. ⁊ cet̾a. Es fcã est pro ornam̃to p̾sũp¬
tiõ rei. ⁊ qui sequi debuerant reges int̾positi
sunt in .uii. u̾sib: ⁊ postea additũ ẽ. proce¬
dunt e castris. Inde p̾sumptio qr anteposita
sunt que sequi debuerunt. geuma ẽ clau¬
sula cum plures sensus uno u̾bo claudũt᷑.
que fit trib modis. nam aut in pͥmo aut¬
amicos. u̾itas odium parit. Ypozeusis. figã
suꝑiori ꝯtraria. ubi. in singłis sensib ꝓpria
dissimilib clausulis. aut pluralis dictio sin¬
enim st̃ dixit. hic debuit dicere est ⁊ p̾ssi
copia lactis. Fit aut̃ silempsis ñ solũ ꝑ par¬
tes orat̃. s ⁊ per accidentia partib orat᷑. Nã
ubi ⁊ pro multis unꝰ. ⁊ pro uno młti ponũ¬
tur: silempsis est. Pro multis unꝰ. ut ẽ i̾.
multis militib. Item pro uno multi. ut m̃
blasphemasse. Anadiplosis est qñ ab eodem

Expanded text:
quod sequitur: 'procedunt castris', deinde dicere: quod sequitur: 'procedunt castris', deinde dicere: 'Latinus', etc.; sed facta est pro ornamento praesumptio rei, et qui sequi debuerunt reges interpositi sunt in septem versibus, et postea additum est: 'Procedunt castris'. Inde et praesumptio, quia anteposita sunt quae sequi debuerunt. Zeugma est clausula, quum plures sensus uno verbo clauduntur, quae fit tribus modis. Nam aut in pamicos, veritas odium parit. Hypozeuxis est figura superiori contraria, ubi in singulis sensibus propria dissimilibus clausulis aut pluralis dictio sinenim 'sunt' dixit. Hic debuit dicere: 'est et pressi copia lactis' Fit autem Syllempsis non solum per partes orationis, sed et per accidentia partibus. Nam ubi et pro multis unus et pro uno multi ponuntur, Syllempsis est. Pro multis unus, ut est ilmultis militibus. Item pro uno multi, ut in blasphemasse. Anadiplosis est, quando ab eodem
Abbreviated transcription (Latin):
Silempsis. collisio consonantiũ cum uoca¬
Antichesis est ccͣ positio lite pro alia lit¬
Inter barbarismũ ⁊ figuras ħ intest latinã
⁊ ꝑfectam locutionẽ. methaplasmũ ẽẽ: qui
in uno sermone uiciosus fit ratione. Item
int̾ soloetismũ ⁊ scema. idest perfectam sermo¬
num ꝯnexionem figura est que fit iu ꝯtextu
sermonum ratione uiciosa. ergo metaplasmi
et scemata media st̃: ⁊ discernunt᷑ peritia et
eloquii ornamentũ. hee dum multe sint: apd̾
gramaticos inueniunt᷑ iste. Prolempsis est
p̃sumptio ubi ea q̃ sequi debent: anteponũt᷑
uigo nuehit᷑ curtus cui tempora cirtũ: Aura¬
tib sex radii fulgentia cingunt. Solis au̾i spe¬
ci m̃bigis it turnus in albis. Bina manu
lato crispans astilia ferro. Hinc pat̾ eneas
romane sticpis origo. Si dedero flagrans di¬
peo ⁊ celestib armis. Et iuxta ascanius ma¬
gna spes alt̾a rome. Debuit enim sic dicẽ.¬
int̾ea reges iñgenti mole. ⁊ statim adicere

Expanded text:
ipsis, collisio consonantium cum vocaAntithesis, contrapositio litterae pro alia litInter barbarismum et figuras, hoc est Latinam et perfectam elocutionem, metaplasmum esse, qui in uno sermone fit oratione vitiosus. Item inter soloecismum et schema, id est perfectam sermonum conexionem, figura est, quae fit contextu sermonum oratione vitiosa. Ergo metaplasmi et schemata media sunt et discernuntur peritia et eloquii ornamentum. Haec dum multae sint apud Grammaticos, istae inveniuntur. Prolempsis est praesumptio, ubi ea, quae sequi debent, anteponunturiugo vehitur curru, cui tempora circum aurati bis sex radii fulgentia cingunt, Solis avi specimen; bigis it Turnus in albis, bina manu lato crispans hastilia ferro; hinc pater Aeneas, Romanae stirpis origo, sidereo flagrans clipeo et caelestibus armis, et iuxta Ascanius, magnae spes altera Romae, 'Interea reges ingenti mole', et statim adicere,
Abbreviated transcription (Latin):
in bello cecidissent. T. tau nota in capite
u̾siculi posita suꝑstitem designabat. S. the¬
ta u̾o ad uniuscuiꝰq nomen defuncti appo¬
tis est nigrum uicio ꝑfig̾e theta: cũ aut̃ ĩ¬
puriciam significare uelintr ĩ abdi lutera
usi st̃. sic cũ mortẽ significabant ꝯponebãt
thetam ad caput᷑. In stipendioꝵ quoq lar¬
gitione ꝓprie erant note. De notis lictaꝵ
in his litt̾is ea q̃ acturꝰ erat notabat. igno¬
uirum oporteat.I.ẽẽ secreta habeamꝰ inter
nos notas. Si uis tales: ut cum aliquid
notis scribendum erit pro unaqͣq littã

Expanded text:
in bello cecidissent. T Tau nota in capite in bello cecidissent. T Tau nota in capite versiculi posita superstitem designabat; Θ Theta vero ad uniuscuiusque defuncti nomen appotis est nigrum vitio praefigere theta. Cum autem inperitiam significare vellent, Labda littera usi sunt, sicut mortem significabant, cum ponebant Theta ad caput. In stipendiorum quoque largitione propriae erant notae. De notis litterain his litteris ea quae acturus erat notabat, ignoutro oporteat et esse secreta, habeamus inter nos notas si vis tales ut, cum aliquid notis scribendum erit, pro unaquaque litt
Abbreviated transcription (Latin):
gestoq ⁊ aucto num̾o opus efficit in qͥnq
legentium reuocent᷑. quas qui didicerint
ꝓprie iam notarii appellant᷑:⁊tem de notis.¬
uedam aut̃ lut̾e in libris iu.x¬
ris u̾boꝵ suoꝵ note st: quo scripno
celeris breuior q fiat. Scribebat᷑ enim ũbi
gr̃a per .b. ⁊ .f. bonũ fcm̃: per .s. ⁊ c. se¬
naturam pupillos: ꝑ.d. u̾so capite pupil¬
la: per unũ enim .k. caput: ꝑ duo. k. R.¬
iuncta calumpnie causa: ꝑ .i. ⁊ .e. udex
esto:ꝑ. d.⁊ .m. dolũ malum. Cuius gn̾is
plutine ⁊ similes note in libris antiquis
inueniunt᷑. has iuris notas nouicii imꝑa¬
tores a codicib legum abolendas sancxerũt.
qr multos per ħ callidi ingenio ignorantes
decipiebant. atq ita iusserunt scribendas
in legib littas. ut nullos errores nullas
ambages afferant. sed sequenda ⁊ uitãda
⁊tinebant᷑ ꝓpria nota erat apd̾ ueteres: qͥa
inspiceret᷑ qnti ex militib suꝑeẽnt qnͣtiq

Expanded text:
gestoque et aucto numero, opus efficit in quinqugestoque et aucto numero, opus efficit in quinqu et ad notitiam legentium revocent; quas qui didicerunt proprie iam notarii appellantur. § 23 De notisedam autem litterae in libris iuris verborum suorum notae sunt, quo scriptio celeris breviorque fiat. Scribebatur enim verbi gratia per B et F 'bonum factum', per S et C 'senaturam 'pupillus', per verso capite 'pupilla', per unum K 'caput', per duo KK iuncta 'calumniae causa', per I et E 'iudex esto', per D et M 'dolum malum'. Cuius generis plurimas consimiles notas in libris antiquis invenimus. Has iuris notas novicii imperatores a codicibus legum abolendas sanxerunt, quia multos per haec callidi ingenio ignorantes decipiebant, atque ita iusserunt scribendas in legibus litteras, ut nullos errores, nullas ambages afferant, sed sequenda et vitandacontinebantur, propria nota erat apud veteres, qua inspiceretur quanti ex militibus superessent quantique
Abbreviated transcription (Latin):
Anchora infior uhi aliquid uilissime uel
incõuenientiꝰ denuntiatũ est. N cronis no¬
ta tantũ in fine libri apponitur. ⁊A lo¬
gus nota ad emendanda adhiletur. Fiunt
⁊ alie notule libroꝵ pro agnoscendis hiis
que per extremitates paginarũ exponunt᷑.
ut ubi. lector inluminare huimõi signũ¬
expositum inuen̾it. ad textum recurrẽs eius¬
dem sermonis ł uersicli sciat eẽ. expositio¬
uem cuiꝰ similẽ sriacentẽ notam inuen̾it.
notas ennius pͥmus milłe ⁊ centũ
inuenit. Notarũ usus erat. ut quicqͥd pro
⁊tentione aut iñ iudiciis diceret᷑. librarii
scribent. cum plures astantes diu̾sis int̾ se
partib qt̾ quisq u̾ba ⁊ quo ordine excipe¬
ret. Rome primus tullius turo  ciceronis li¬
bertꝰ ⁊mendatus est notas: s tam̃ p̃positio¬
nem post eum uir psamius. filarguis. et
aquila libertus. mechenatis. ł alius alias
addiderũt. dd. Seneca ⁊tractu om̃ium de¬

Expanded text:
Anchora inferior, ubi aliquid vilissime vel Anchora inferior, ubi aliquid vilissime vel inconvenientius denuntiatum est. Coronis nota tantum in fine libri adponitur. Alogus nota quae ad mendas adhibetur. Fiunt et aliae notulae librorum pro agnoscendis his quae per extremitates paginarum exponuntur, ut, ubi lector in liminare huiusmodi signum invenerit, ad textum recurrens eiusdem sermonis vel versiculi sciat esse expositionem, cuius similem superiacentem notam invenerit. notas Ennius primus mille et centum invenit. Notarum usus erat ut, quidquid pro contentione aut in iudiciis diceretur, librarii scriberent conplures simul astantes, divisis inter se partibus, quot quisque verba et quo ordine exciperet. Romae primus Tullius Tiro Ciceronis libertus commentus est notas, sed tantum praepositionum. Post eum Vipsanius, Philargius, et Aquila libertus Maecenatis alius alias addiderunt. Deinde Seneca, contractu omnium di