comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed quare fecerit causam aliquam inuenire. deinde controuersa ẽẽ oĩa
ante solitos ẽẽ accusatores iudicibus ꝑsuadete affinem ẽẽ alicuius cul¬
pae. eum qui accusaretur:. causam proferre: quae eum ad peccandũ
impulisset. nunc ip̃m reum causam afferre. quare deliquerit. Dein¬
de hanc inducere partitionem: cuius in singulas partes multȩ cõue¬
nient argumentationes. Primum in nulla lege ullam causam cõ¬
tra scriptum accipi conuenire. Deinde si in ceteris legibus conueni¬
at hanc ẽẽ huiusmõi legem ut in ea non oporteat. Fostremo si in
hac quoq lege conueniat hanc quidem causam. accipi minime o¬
oportere. P rima pars his fere locis confirmabitur. Scriptori neq
ingenium. neq operam. neq: ullam facultatem desuisse quominꝰ
aꝑte posset scribere id quod cogitaret. Non fuisse ei graue nec diffici¬
le eam causam excipere quam aduersarii proferant. si quicquami

Expanded text:
sed, quare fecerit, cau- sam aliquam invenire; deinde conversa esse omnia: sed, quare fecerit, cau- sam aliquam invenire; deinde conversa esse omnia: ante solitos esse accusatores iudicibus persuadere, ad- finem esse alicuius culpae eum, qui accusaretur, cau- sam proferre, quae eum ad peccandum impulisset;— nunc ipsum reum causam afferre, quare deliquerit. deinde hanc inducere partitionem, cuius in singulas partes multae convenient argumentationes: primum, nulla in lege ullam causam contra scriptum accipi con- venire; deinde, si in ceteris legibus conveniat, hanc esse eiusmodi legem, ut in ea non oporteat; postremo, si in hac quoque lege oporteat, hanc quidem causam accipi minime oportere. Prima pars his fere locis confirmabitur: scriptori neque ingenium neque operam neque ullam faculta- tem defuisse, quo minus aperte posset perscribere id, quod cogitaret; non fuisse ei grave nec difficile eam causam excipere, quam adversarii proferant, si quic- quam
Abbreviated transcription (Latin):
scripto utetur hoc dicet. Non oportere de eius uoluntate nos ar¬
gumentari: qui ne id facere possemus iudicium nobis reliquerit
suȩ uoluntatis. Multa incommoda consequi si instituatur. ut a
scupto recedatur. Nam et eos qui aliquid scribant. non existima¬
turos id quod scripserint ratum suturum. et eos qui iudicent certũ
quod sequantur nihil habituros si semel a scripto recedere consueue¬
rint. Q si uoluntas scriptoris conseruanda sit: se non aduersauos a
uoluntate eius stare. Nam multo propius accedere ad scriptoris
uoluntatem. eum qui ex ip̃ius eam litteris interpretetur: ꝗͣ illum
qui sententiam scriptoris. non exip̃ius scripto spectet ꝙ ille suae
uoluntatis quasi imaginem reliquerit: sed domesticis suspicionibus
ꝑscrutetur. Sin causam afferet is qui a sententia stabit: primum
ent contradicendum. ꝗͣ absurdum sit non negare contra legem fecisse:

Expanded text:
scripto utetur, haec dicet: non oportere de eius voluntate nos arscripto utetur, haec dicet: non oportere de eius voluntate nos argumentari, qui, ne id facere possemus, indicium nobis reliquerit suae voluntatis; multa in- commoda consequi, si instituatur, ut ab scripto rece- datur. nam et eos, qui aliquid scribant, non existi- maturos id, quod scripserint, ratum futurum, et eos, qui iudicent, certum, quod sequantur, nihil habituros, si semel ab scripto recedere consueverint. quodsi voluntas scriptoris conservanda sit, se, non adver- sarios, a voluntate eius stare. nam multo propius accedere ad scriptoris voluntatem eum, qui ex ipsius eam litteris interpretetur, quam illum, qui sententiam scriptoris non ex ipsius scripto spectet, quod ille suae voluntatis quasi imaginem reliquerit, sed domesticis suspicionibus perscrutetur. Sin causam afferet is, qui a sententia stabit, pri- mum erit contra dicendum: quam absurdum non negare contra legem fecisse,
Abbreviated transcription (Latin):
uenit quasi nihil p̃terea dicendum sit. et quasi nihil contradici
possit. Sxepe id quod scriptum est recitando sape scripto factu
aduersarii consligendo. atq interdum acriter ad iudicem ip̃m
reuertendo. Quo in loco iudici demonstrandum est quid iuratꝰ
sit quid sequi debeat. duabus decausis iudicem dubitare opor¬
tere. si aut scriptum sit obscure: aut neget aliquid aduersariusi
Cum autem et scriptum sit aperte: et aduersarius omnia con
fiteatur. tum iudices legi parere: non interpretari legem opõ¬
tere. Hoc loco confirmato. tum diluere ea quae contradici pote¬
nnt oportebit. Contra aut̃ dicetur si aut prorsus aliud sensiᷤ¬
se scriptor. et scripsisse aliud demonstrabitur. ut in illa de testa¬
mento quam posuimus controuersia: aut causa assumptiua
inferetur. quamobrem scripto non potuerit. aut non oportueĩt¬
obteme
obtemperan. Si aliud sensisse scuptor aliud sensisse dicetur. is ꝗ

Expanded text:
veniet, quasi nihil praeterea dicendum sit et quasi contra dici nihil veniet, quasi nihil praeterea dicendum sit et quasi contra dici nihil possit, saepe id, quod scriptum est, recitando, saepe cum scrip- to factum adversarii confligendo atque interdum acri- ter ad iudicem ipsum revertendo. quo in loco iudici demonstrandum est, quid iuratus sit, quid sequi debeat: duabus de causis iudicem dubitare oportere, si aut scriptum sit obscure aut neget aliquid adversarius; cum et scriptum aperte sit et adversarius omnia con- fiteatur, tum iudicem legi parere, non interpretari legem oportere. Hoc loco confirmato tum diluere ea, quae contra dici poterunt, oportebit. contra autem dicetur, si aut pror- sus aliud sensisse scriptor et scripsisse aliud demon- strabitur, ut in illa de testamento, quam posuimus, controversia, aut causa assumptiva inferetur, quamob- rem scripto non potuerit aut non oportoptem- perari. Si aliud sensisse scriptor, aliud scripsisse dicetur, is, qui
Abbreviated transcription (Latin):
scriptoris collaudatione. et loco cõmuni. nihil eos qui iudicent. nisi
id quod scriptum sit spectare oportere. Et hoc eo magis si legitimũ
scriptum proferatur idest aut lex ip̃a: aut aliquid ex lege. postea qd̾
uaehementissimum est. facti aut intentionis aduersariorum cum ip¬
so scripto contentione cum sciiptum sit. quid factum. quid iuratꝰ
iudex. Quem locum multis modis uariare oportebit. Tum ipm
secum admirantem quidnam contradici possit. Tum ad iudiciᷤᷤ
officium reuertentem. et ab eo quȩrentem quid praeterea audire
et expectare debeat. Tum ip̃m aduersarium. quasi interpretantis
loco producendo. hoc est interrogando utrum scriptum negeti
c̃ẽ eo mõ an ab se contra factum esse: aut contra contendi neget
utrum negare ausus sit se dicere desitinum. Si neutram neget. ⁊¬
contra tamen dicat nihil eẽ. quo homim hominem impudenti¬
orem quisꝗͣ se uisurum arbitretur. In hoc ita commorari con¬

Expanded text:
scriptoris conlaudatione et loco communi, nihil eos, qui iudicent, nisi scriptoris conlaudatione et loco communi, nihil eos, qui iudicent, nisi id, quod scriptum, spectare oportere; et hoc eo magis, si legitimum scriptum pro- feretur, id est aut lex ipsa aut aliquid ex lege; postea, quod vehementissimum est, facti aut intentionis adver- sariorum cum ipso scripto contentione, quid scriptum sit, quid factum, quid iuratus iudex; quem locum mul- tis modis variare oportebit, tum ipsum secum admi- rantem, quidnam contra dici possit, tum ad iudicis officium revertentem et ab eo quaerentem, quid prae- terea audire aut exspectare debeat; tum ipsum ad- versarium quasi in testis loco producendo, hoc est interrogando, utrum scriptumne neget esse eo modo, an ab se contra factum esse aut contra contendi neget; utrum negare ausus sit, se dicere desiturum. si neu- trum neget et contra tamen dicat: nihil esse quo hominem inpudentiorem quisquam se visurum arbi- tretur. in hoc ita commorari con
Abbreviated transcription (Latin):
euentu. ad tempus interp̃tandi dicitur: ea partibus iuridicialis
assumptiuae maxime sustinetur. Nam tum inducitur compa¬
ratio: ut in eum qui cum lex aperiri portas noctu uetaret: ape¬
ruit quocdam in bello. et auxilia quaedam in oppidum recepit
ne ab hostibus opprimerentur. si foris ẽẽnt. ꝙ prope muros i¬
hostes castra hẽrent. Tum relatio criminis. ut in eo qui cum lex
quibus diebus in legationem proficisceretur p̾stituerat. qui sum¬
ptum quaestor non dedit profectus non est. Tum concessio per pur¬
gationem et per impnidentiam: ut in uituli ĩmolatione. et per
uim: ut in naui rostrata. et per casum: ut in eurotȩ fluminis magni¬
tudine. Quare aut ita sententia inducetur: ut unum quoddam
uoluisse scriptor demonstretur. aut sic: ut in eiusmoĩ re et tempo¬
re hoc uoluisse doceatur. Ergo is qui scriptum defendit. his locis
plaxiunq omnib maiori autemꝰ parte semper poterit uti. primumi

Expanded text:
eventu ad tempus interpretanda dicitur. ea par- tibus iuridicialis eventu ad tempus interpretanda dicitur. ea par- tibus iuridicialis assumptivae maxime sustinetur. nam tum inducitur comparatio, ut in eo, qui, cum lex ape- riri portas noctu vetaret, aperuit quodam in bello et auxilia quaedam in oppidum recepit, ne ab hostibus opprimerentur, si foris essent, quod prope muros hostes castra haberent; tum relatio crimiquibus diebus in legationem pro- ficisceretur, praestituerat, quia sumptum quaestor non dedit, profectus non est; tum concessio per purgatio- nem et per inprudentiam, ut in vituli immolatione, et per vim, ut in nave rostrata, et per casum, ut in Eurotae magnitudine. quare aut ita sententia induce- tur, ut unum quiddam voluisse scriptor demonstre- tur, aut sic, ut in eiusmodi re et tempore hoc voluisse doceatur. Ergo is, qui scriptum defendet, his locis plerumque omnibus, maiore autem parte semper poterit uti: pri- mum
Abbreviated transcription (Latin):
spectare et idem uelle demonstrabitur: tum aut ex facto aut ex
euentu aliquo ad tempus. id quod instituit accommodabitur.
S emper ad idem spectare hoc mõ. Paterfamilias cum liberoru
nibil hẽret: uxorem liũt kẽret. in testamento ita scripsit. Si mihͥ
filius unus gignatur. pluresue: is mihi haeres esto. deinde quae
assolent. Postea si filius ante moreretur ꝗͣ in suam tutelam ueni¬
ambigunt agnati cum eo qui est haeres. Si filius ante ꝗͣ in tute¬
lam ueniat. mortuus sit. In hoc genere non potest hoc dici adi
tempus. et ad euentum aliquem sententiam scriptoris oporte̾
accommodari: propterea ꝙ ea sola demonstratur. qua fraetus
ille qui contra scriptum dicit suam hȩreditatem ẽẽ defendit.
Alterum autem genus eorum: qui sententiam inducunt. in quꝰ
non simplex uosuntas scriptoris ostenditur: quae in omne tem¬
pus. et in omne factum idem ualeat: sed ex quodam facto. aut

Expanded text:
spectare et idem velle demonstrabitur; tum ex facto aut ex spectare et idem velle demonstrabitur; tum ex facto aut ex eventu aliquo ad tempus id, quod instituit, accommodabitur. semper ad idem spectare, hoc modo: paterfamilias cum liberorum haberet nihil, uxorem autem haberet, in testamento ita scripsit: si mihi filius genitur unus pluresve, is mihi heres esto. deinde quae assolent. postea: si filius ante moritur, quam in tutelam suam veneambigunt adgnati cum eo, qui est heres, si filius ante, quam in tutelam veniat, mor- tuus sit. in hoc genere non potest hoc dici, ad tem- pus et ad eventum aliquem sententiam scriptoris opor- tere accommodari, propterea quod ea sola esse demon- stratur, qua fretus ille, qui contra scriptum dicit, suam esse hereditatem defendit. aliud autem genus est eorum, qui sententiam inducunt, in quo non simplex voluntas scriptoris ostenditur, quae in omne tempus et in omne factum idem valeat, sed ex quodam facto aut
Abbreviated transcription (Latin):
daret. Amentiae igitur fuisse cu heredi uellet cauere. id ascii¬
bere. Quo non ascripto nihilominus haeredi caueretur. Quare
hoc genere magnope talibus in causis uti oportebit. si hoc mõ¬
scrpsiss isto uerbo usus non ẽẽt non isto uerbum loco istud col
locass. nam ex his sententia scriptoris maxime ꝑspicitur. Deĩ¬
de quo tempore scriptum sit. quaerendum est: ut quod eum uo¬
luisse in huiusmoĩ tempore. uerissimile sit intelligatur. Post
ex deliberationis partibus. quid utilius. et quid honestius. et
illi astribendum et his ad comprobandum sit demonstrandu
et ex his. si quid amplificationis dabitur. cõmunibus utunq
locis uti oportebit.
X scripto et sententia controuersia consistit: cum alter uer¬
bis ip̃is quae scripta sunt utitur: alter ad iꝗ quod scripto¬
rem sensisse dicet. omnem adiunget dictionem.D criptoris au¬
tem sententia ab eo qui sententia se defendet. tum semper ad idẽ

Expanded text:
daret. amentiae igitur fuisse, cum heredi vellet cavere, id adscridaret. amentiae igitur fuisse, cum heredi vellet cavere, id adscribere, quo non adscripto nihilominus heredi caveretur. quare hoc genere magnopere talibus in causis uti oportebit: hoc mopsisset, isto verbo usus non esset, non isto loco verbum istud con- locasset. nam ex his sententia scriptoris maxime perspicitur. deinde quo tempore scriptum sit, quaeren- dum est, ut, quid eum voluisse in eiusmodi tempore veri simile sit, intellegatur. post ex deliberationis partibus, quid utilius et quid honestius et illi ad scri- bendum et his ad conprobandum sit, demonstrandum; et ex his, si quid amplificationis dabitur, communi- bus utrimque locis uti oportebit. Ex scripto et sententia controversia consistit, cum alter verbis ipsis, quae scripta sunt, utitur, alter ad id, quod scriptorem sensisse dicet, omnem adiungit dictionem. scriptoris autem sententia ab eo, qui sen- tentia se defendet, tum semper ad idem
Abbreviated transcription (Latin):
ministrationem. et exitum facilem ẽẽ. et incominodi nihil inẽẽ
Ac diligenter quoq illud attendere oportebit. num illo proba¬
to quod aduersarius intelligat: res utilior. aut honestior. aut
magis necessaria. a scriptore uideatur neglecta. Id fiet. si ide
quod nos demonstrabimus honestum et utile: aut necessariuz
demonstrabimus. et si id quod ab aduersariis dicetur minime
eiusmoĩ eẽ dicemus. Deinde si in lege erit ex ambiguo contro¬
uersia. dare oꝑam oportebit: ut de eo quod aduersanus intelligat
alia in lege cautum ẽẽ dicetur. Permultum autem proficiet᷑ il¬
lud demonstrare: quemadmodum scripsisset. si id quod aduer
sarius accipiat. fieri. aut intelligi uoluisset: ut in hac causa. inqͣ
de uasis argenteis quaeritur: posset mulier dicere: nihil attinu¬
isse. ascribi quae uolet. si haeredis uoluntati ꝑmiueret. Eo eni
non ascripto. nihil inẽẽ dubitationis quin haeres quae ip̃e uellet

Expanded text:
mini- strationem et exitum facilem esse et incommodi nihil inesse. mini- strationem et exitum facilem esse et incommodi nihil inesse. ac diligenter illud quoque adtendere oportebit, num illo probato, quod adversarius intellegat, res uti- lior aut honestior aut magis necessaria ab scriptore neglecta videatur. id fiet, si id, quod nos demon- strabimus, honestum aut utile aut necessarium demon- strabimus, et si id, quod ab adversariis dicetur, minime eiusmodi esse dicemus. deinde si in lege erit ex amb- iguo controversia, dare operam oportebit, ut de eo, quod adversarius intellegat, alia in re lege cautum esse doceatur. permultum autem proficiet illud demon- strare, quemadmodum scripsisset, si id, quod adver- sarius accipiat, fieri aut intellegi voluisset, ut in hac causa, in qua de vasis argenteis quaeritur, possit mulier dicere nihil adtinuisse adscribi quae volet, si heredis voluntati permitteret. eo enim non adscripto nihil esse dubitationis, quin heres, quae ipse vellet,
Abbreviated transcription (Latin):
mur: aut ei quod aduersanus intelligat aduersetur. nam facile ꝗd
uerisimile sit eum uoluisse qui scrpserit ex omni scriptura. et ex
ꝑsona scriptoris. atq iis rebus. quȩ personis attributȩ sunt consi¬
derabitur. D einde ent demonstrandum si quiol ex re ip̃a da¬
bitur facultatis: id quod aduersarius intelligat. multo minus
commode fieri posse: ꝗͣ id quod nos accipimus.ꝙ illius rei neq
administratio. neq exitus ullus extet. quod nos dicamus facile ⁊
cõmode transigi posse. ut in hac lege. Nihil enim prohibet sicta¬
legem exempli loco ponere: quo facilius res intelligatur. Mere¬
trix coronam auream ne hẽto. si hũit publica esto. Contra eum
qui meretricem. publicari dicat ex lege oportere: posset dici ne¬
q administrationem ẽẽ ullam publicae meretricis. neq exitum
legis in meretrice publicanda. At in auro publicando. et ad¬

Expanded text:
mur, aut ei, quod adversarius intellegat, adversetur. nam facile, quid mur, aut ei, quod adversarius intellegat, adversetur. nam facile, quid veri simile sit eum voluisse, qui scripsit, ex omni scriptura et ex persona scriptoris atque iis rebus, quae personis attributae sunt, considerabitur. deinde erit demonstrandum, si quid ex re ipsa dabitur facultatis, id, quod adversarius intellegat, multo minus commode fieri posse, quam id, quod nos accipimus, quod illius rei neque administratio neque exitus ullus exstet; nos quod dicamus, facile et commode transigi posse; ut in hac lege—nihil enim prohibet fictam exempli loco ponere, quo facilius res intellegatur—: meretrix coronam auream ne habeto; si habuerit, publica esto, contra eum, qui meretricem publicari dicat ex lege oportere, possit dici neque administrationem esse ullam publicae meretricis neque exitum legis in mere- trice publicanda, at in auro publicando et ad
Abbreviated transcription (Latin):
ciose celata petit a filio mater. Ille se qua ip̃e uellet̾. debere dicit
Prmum si fier poterit demonstrandum est. non ẽẽ ambigue
scriptum: propterea ꝙ omnes in consuetudine sermonis. sic uti
solent eo uerbo uno pluribusue in ea sententia. in qua is qui di¬
cet accipiendum eẽ demonstrabit. Deinde ex suꝑiore. et inferiõe
scriptura. docendum id quod quaeratur fieri ꝑspicuum. Quare
si ip̃a separatim ex se uerba considerentur. omnia aut plaeraque
ambigua uisum iri. Quae autem ex omni considerata scriptura
siant: hȩc ambigua non oportet existimari. D eindle qua in se¬
tentia scriptor fuerit. ex caeteris eius scriptis. et ex factis. dictis aĩo
atq uita eius sumi oportebit. Et eam ipãm scripturam in qua eiͣt
illuod ambiguum de quo quaeretur: totam omnib ex partibus par¬
pertemptare si quid aut. ad id appositum sit. quod nos interprete¬

Expanded text:
tiose caelata petit a filio mater. ille se, quae ipse vellet, debere dicit. tiose caelata petit a filio mater. ille se, quae ipse vellet, debere dicit. primum, si fieri poterit, demonstrandum est non esse ambigue scrip- tum, propterea quod omnes in consuetudine sermo- nis sic uti solent eo verbo uno pluribusve in eam sen- tentiam, in quam is, qui dicet, accipiendum esse demon- strabit. deinde ex superiore et ex inferiore scriptura docendum id, quod quaeratur, fieri perspicuum. quare si ipsa separatim ex se verba considerentur, omnia aut pleraque ambigua visum iri; quae autem ex omni considerata scriptura perspicua fiant, haec ambigua non oportere existimare. deinde, qua in sententia scriptor fuerit, ex ceteris eius scriptis et ex factis, dic- tis, animo atque vita eius sumi oportebit et eam ipsam scripturam, in qua inerit illud ambiguum, de quo quae- retur, totam omnibus ex partibus pertemptare, si quid aut ad id appositum sit, quod nos interprete
Abbreviated transcription (Latin):
et impudentem ẽẽ qui beneficio. non gratiam. uerum mercedem
postulet. Contra autem de pecunia ratiocinan sordidum ẽẽ. cũ
de gratia referenda deliberetur: et se praecium non de facto: sed
honorem ita ut factitatum sit pro beneficio postulare. Ac de
constitunionibus satis dictum est. Nunc de iis controuersiis quȩ
in scripto uersantur. dicendum uidetur:
N scripto uersatur controuersia: cum et scriptionis ratiõe
aliquid dubii nascitur. ld fit ex ambiguo et scripto. et¬
ex sententia. Ex contrarip legibus Ex ratiocinatione et
diffinitione.
& ambiguo autem nascitur controueisia. cum quod senseĩt
scriptor obscuium est. Quod scriptum duas plures ue res si¬
guificat. adhunc modum. Paterfamilias cum filium haeredem
faceret: uasonum argenteorum pondo centum uxor suae sic lega¬
uit. hȩres meus uxori mex: uasorum argenteorum pondo cen
tum quae uolet dato. Post mortem eius uasa magnisica et pre¬

Expanded text:
et, inpudentem esse, qui pro beneficio non gratiam, verum mercedem et, inpudentem esse, qui pro beneficio non gratiam, verum mercedem postulet; contra autem de pecunia ratiocinari sordidum esse, cum de gratia referunda deliberetur; et, se pretium non pro facto, sed honorem ita, ut factitatum sit, pro beneficio postu- lare. Ac de constitutionibus quidem satis dictum est: nunc de iis controversiis, quae in scripto versantur, dicen- dum videtur. In scripto versatur controversia, cum ex scriptio- nis ratione aliquid dubii nascitur. id fit ex ambiguo, ex scripto et sententia, ex contrariis legibus, ex ratio- cinatione, ex definitione. Ex ambiguo autem nascitur controversia, cum, quid senserit scriptor, obscurum est, quod scriptum duas pluresve res significat, ad hunc modum: paterfami- lias, cum filium heredem faceret, vasorum argenteo- rum centum pondo uxori suae sic legavit: heres meus uxori meae vasorum argenteorum pondo cen- tum, quae volet, dato. post mortem eius vasa ma- gnifica et pre
Abbreviated transcription (Latin):
tere: neq ea aut cum improbis cõmunicare: aut in mediocribus
hominibus ꝑuulgari. Et alter. minus homines uirtutis cupidos
fore: uirtutis p̃mio peruulgato. Quae enim rara et ardua sunt:
ea experiendo pulchra et iocunda hominibus uideri. Et tertuiᷤᷤ
si existant. qui apud maiores nostros ob egregiam uirtutem ta¬
li honore dignati sunt. noune de sua gloria cum pari praemio
tales homines affici uideant: deliberari purent: et eorum enuẽ¬
ratio. et cum eis quos contradicat comparatio. Cius autem qui
petet praemium. facti sui amplificatio et eoium qui praemio affe¬
cti sunt. cum suis factis contentio. Deinde caeteros a uirtutis stu¬
dio repulsum iri. si ip̃e praemio non sit affectus. Eacultates aute:
considerantur: cum aliquod pecuniarum praemium postulatur
in quo copia ne sit agri. uectigalium pecuniae. anpenuri e consco
ratur. loci communes facultates augere. non minuere oportere

Expanded text:
tere neque ea aut cum inprobis communicari aut in mediocribus tere neque ea aut cum inprobis communicari aut in mediocribus hominibus pervulgari; et alter: minus homines vir- tutis cupidos fore virtutis praemio pervulgato; quae enim rara et ardua sint, ea experiendo pulchra et iu- cunda hominibus videri; et tertius: si exsistant, qui apud maiores nostros ob egregiam virtutem tali ho- nore dignati sunt, nonne de sua gloria, cum pari prae- mio tales homines affici videant, delibari putent? et eorum enumeratio et cum iis, quos contra dicas, com- paratio. eius autem, qui praemium petet, facti sui amplificatio, eorum, qui praemio affecti sunt, cum suis factis contentio. deinde ceteros a virtutis studio repul- sum iri, si ipse praemio non sit affectus. Facultates autem considerantur, cum aliquod pecu- niarium praemium postulatur; in quo, utrum copiane sit agri, vectigalium, pecuniae an penuria, conside- ratur. Loci communes: facultates augere, non minu- ere oportere;
Abbreviated transcription (Latin):
et si quid aliquando tale fecerit. num alieni laboris: aut deorũ
bonitatis p̃mium sibi postulet. num aliquando talem ip̃e ob ca¬
usam. aliquem p̃mio affici negarit oportere: aut num iam satis
pro eo quod fecent: aut num huiusmoĩ sit factum: ut nisi fecis
set. supplicio dignus eẽt: non quia fecerit. p̃mio: aut num ante
tempus p̃mium petat. et spem incertam certo uendicet p̃mio:
aut num quo supplicium aliquod uitet. eo p̃mium postulet uti
de se p̃iudicium factum ẽẽ uideatur. In p̾mii autem genere
quid et quantum. et quamobrem postuletur. et quo et quan¬
to quaeq: res praemio digna sit considerabitur. Deinde apud
maiores quibus hominibus. et quibus olecausis talis honos ha¬
bitus sit. quęretur. Deinde neis honos nimium ꝑuagetur. At¬
q hic eius qui contra aliquem p̃mium postulantem dicet. locus
ent communis. praemia uirtutis et officii. sancta et casta ẽẽ opor¬

Expanded text:
it; ecquid aliquando tale fecerit; num alieni laboris aut deorum it; ecquid aliquando tale fecerit; num alieni laboris aut deorum bonitatis praemium sibi postulet; num aliquando ipse talem ob causam aliquem praemio affici negarit opor- tere; aut num iam satis pro eo, quod fecerit, honos habitus siset, supplicio dignus esset, non, quia fecerit, praemio; aut num ante tempus praemium petat et spem incertam certo venditet pretio; aut num, quod supplicium ali- quod vitet, eo praemium postulet, uti de se praeiudi- cium factum esse videatur. In praemii autem genere, quid et quantum et quam- obrem postuletur et quo et quanto quaeque res prae- mio digna sit, considerabitur; deinde, apud maiores quibus hominibus et quibus de causis talis honos habi- tus sit, quaeretur; deinde, ne is honos nimium pervul- getur. atque hic eius, qui contra aliquem praemium postulantem dicet, locus erit communis: praemia vir- tutis et officii sancta et casta esse opor
Abbreviated transcription (Latin):
nis. simplex ent iudicatio. et in quaestione ip̃a comtinebitur. In de¬
precatione huiusmõi iudicatio oporteat ne poena affici. In hac
huiusmõi iudicatio oporteat ne dan premium. N unc ad p̃mii
quaestionem appositos locos exponemus. Ratio igitur praemii
quatuor est in partes distributa. In beneficia. in hominem. in prȩ¬
mu genus in facultates. B eneficia ex suaui. ex tempore. ex aĩo
an parua. facilia an difficilia. singularia sint. an uulgaria. uera an
falsa. quadam ex ratione honestentur. Ex tempore autem si tuz
cum indigeremus cum caeteri non possent. aut nollent opitulaiͣ
si tum cum spes deseruisset opitulati sunt. Ex animo. si non sui
cõmodi causa: sed eo consilio fecit omnia. ut hoc conficere poss
Ex casu. si non fortuna. sed industria factum uidebitur. aut si in¬
cdustriae fortuna obstitisse. In hominem autem. quibus rationi¬
bus uixerit. quid sumptus in eam rem. aut laboris consumpsit¬

Expanded text:
is, simplex erit iudi- catio et in quaestione ipsa continebitur: in deis, simplex erit iudi- catio et in quaestione ipsa continebitur: in depreca- tione, huiusmodi: oporteatne poena affici? in hac, huiusmodi: oporteatne dari praemium? Nunc ad praemii quaestionem appositos locos ex- ponemus. ratio igitur praemii quattuor est in partes distributa: in beneficia, in hominem, in praemii genus, in facultates. Beneficia ex sua vi, ex tempore, ex animo an parva, facilia an difficilia, singu- laria sint an vulgaria, vera an falsa quadam exornatione honestentur; ex tempore autem, si tum, cum indigeremus, cum ceteri non possent aut nollent opi- tulari, si tum, cum spes deseruisset; ex animo, si non sui commodi causa, si eo consilio fecit omnia, ut hoc conficere posset; ex casu, si non fortuna, sed indu- stria factum videbitur aut si industriae fortuna obsti- tisse. In hominem autem, quibus rationibus vixerit, quid sumptus in eam rem aut laboris insumpser
Abbreviated transcription (Latin):
li genere exemplorum recedere. Quidquid enim de homine ꝓban¬
do aut improbando dicitur cum ad eam dictionem sententiarum
quoq ratio accommodatur. id non et si per sententia dictionem
agitur: deliberatuium est. sed qui a de homine statuitur: uidi¬
ciale est hẽndum. Omnino autem qui diligenter omnium ca
ma eas intelliget dissidere. Eeteris autem partibus aptas inter
lucius lucinius crassus consul quosdam in citeriore gallia nullo
illustii neq certo duce neq eo nomine neq numero praeditos ut
digni ẽent qui hostes ppłi ro. ẽẽ dicerentur. qui tunc concursibu̾
et latrociniis infestam prouinciam redderent consectatus est.⁊
confecit. Romam redit. triumphum ab senatu postulat. hic ut
in deprecatione nihil ad nos attinet rationibus et infirmati¬
onibus rationum supponendis. ad iudicationem peruetture. ⁊¬
pterea ꝙ nisi alia quoq incidat constitutio: aut pars constitutio¬

Expanded text:
li genere exemplorum recedere. quicquid enim de homine probanli genere exemplorum recedere. quicquid enim de homine probando aut inprobando dicitur, cum ad eam dictionem sententiarum quoque ratio accommodetur, id non, si per sententiae dictionem agitur, delibera- tivum est; sed, quia de homine statuitur, iudiciale est habendum. omnino autem qui diligenter omnium cautione eas intelleget dissidere, ceteris autem partibus aptas inter us. L. Licinius Crassus consul quosdam in citeriore Gallia nullo inlustri neque certo duce neque eo nomine neque numero praeditos, uti digni essent, qui hostes populi Romani esse diceren- tur, qui tamen excursionibus et latrociniis infestam provinciam redderent, consectatus est et confecit. Ro- mam redit: triumphum ab senatu postulat. hic et in deprecatione nihil ad nos attinet rationibus et infir- mationibus rationum subponendis ad iudicationem pervenire, propterea quod, nisi alia quoque incidet constitutio aut pars constitutio
Abbreviated transcription (Latin):
autem cõmunis erit indignatio maleficii. Et alter eorum misereri
oportere: qui propter fortunam. non propter maliciam in miserus
Uoniam ergo in generali constitutione tam diu propter
eius partium multitudinem cõmoramur: ne forte uai̾¬
etate et dissimilitudine rerum deductus alicuius animus in quẽ¬
dam errorem deferatur: quid etiam nobis ex eo genere restet. et
quale restet admonendum uidetur. Iuridicialem causam ẽẽ dicbamꝰ
in qua aequi. et iniqui natura et premii aut pocnae ratio quȩretur. fã
causas in quibus de aquo et iniquo quaeritur exposuimus. Restat
nunc ut de premio et poena explicemus. Sunt enim multae causx q̃
ex premii alicuius petitione constant. Nam et apud iudices de prae¬
mio sape accusatorum quaeritur. et a senatu. aut a consilio aliqđ̃
p̃mium scepe petitur. Ac neminem conueniet arbitrari nos cũ
aliquod exemplum ponamus quod in senatu agatur. a udicia¬

Expanded text:
autem communis erit indignatio maleficii et alter eorum misereri autem communis erit indignatio maleficii et alter eorum misereri oportere, qui propter fortunam, non propter malitiam in miseriis sint. Quoniam ergo in generali constitutione tamdiu prop- ter eius partium multitudinem commoramur, ne forte varietate et dissimilitudine rerum diductus alicuius animus in quendam errorem deferatur, quid etiam no- bis ex eo genere restet et quare restet, admonendum videtur. Iuridicialem causam esse dicebamus, in qua aequi et iniqui natura et praemii aut poenae ratio quaere- retur. eas causas, in quibus de aequo et iniquo quae- ritur, exposuimus. restat nunc, ut de praemio et de poena explicemus. sunt enim multae causae, quae ex praemii alicuius petitione constant. nam et apud iudi- ces de praemio saepe accusatorum quaeritur et a se- natu aut a consilio aliquod praemium saepe petitur. ac neminem conveniet arbitrari nos, cum aliquod exemplum ponamus, quod in senatu agatur, ab iudi- cia
Abbreviated transcription (Latin):
ut turpe aut inutile demonstrandum tali de homine suppliciũ
sumẽ. Deinde a locis communibus misericordiam captare opoͬ¬
tebit ex iis praeceptis. quae inprimo libro sunt exposita. Adũ¬
sarius autem malefacta augebit. nihil imprudenter. sed omni
ex ciudelitate. et malicia facta dicet. Ip̃m immisericordem. su¬
perbum fuisse: et si potent. ostendet semper inimicum fuisse.⁊
amicum fieri nullo modo potuisse. Si beneficia proferet: aut a¬
liqua decausa facta. et non ꝑꝑ beniuolentiam demonstrabit: aut
postea odium ẽẽ acre susceptum: aut illa omnia maleficuis eẽ de¬
leta. aut leuiora beneficia ꝗͣ maleficia: aut cum beneficuis ho¬
nos habitus sit pro maleficio poenam sumi oportere. Deinde¬
turpe ẽẽ aut inutile ignosci. Deinde de quo ut potestas eẽt sxpe
optarint. in cum potestate non uti: sũmam ẽẽ stulticiam. Cogita¬
re oportere: quem animum ineum et quale odium hũerint. Locꝰ

Expanded text:
ut turpe aut inutile demonstrandum tali de homine supplicium ut turpe aut inutile demonstrandum tali de homine supplicium sumere. deinde locis commu- nibus misericordiam captare oportebit ex iis praecep- tis, quae in primo libro sunt exposita. Adversarius autem malefacta augebit: nihil impru- denter, sed omnia ex crudelitate et malitia facta dicet; ipsum inmisericordem, superbum fuisse; et, si poterit, ostendet semper inimicum fuisse et amicum fieri nullo modo posse. si beneficia proferet, aut aliqua de causa facta, non propter benivolentiam demonstrabit, aut postea odium esse acre susceptum, aut illa omnia maleficiis esse deleta, aut leviora beneficia quam male- ficia, aut, cum beneficiis honos habitus sit, pro male- ficio poenam sumi oportere. deinturpe esse aut inutile ignosci. deinde, de quo ut potestas esset saepe optarint, in eum  ob potestatem non uti summam esse stultitiam; cogitare oportere, quem animum in eum et quod odium habuerint. Locus
Abbreviated transcription (Latin):
causa. Postea polliceri et confirmare se et hoc pacto doctum et bñ¬
ficio eorum qui sibi ignouerint confirmatum. omni tempore a ta¬
li ratione cantum abfuturum. Deinde spem ostendere: quo se
in loco. magno iis qui sibi concesserint usui futurum. Postea si
facultas erit: se aut consanguineum: aut etiam maioribus pͥmiᷤ
amicum eẽ demonstrabit. Et amplitudinem suae uoluntatis
nobilitatem generis et eoium qui se saluum uelint dignitatem
ostendere: et cȩtera ea quae personis ad honestatem et amplitudi¬
nem sunt attributa cum conquestione sine arrogantia in se ẽẽ de¬
monstrabit: ut honore potius aliquo ꝗͣ ullo supplicio dignus ẽẽ
uideatur. Deinde cȩteros proferre: quibus maiora delicta sint¬
concessa. Ac multum proficiet si se misericordem in potestate ꝓ¬
pensum adignoscendum fuisse ostendet. Atq ip̃m illud pecca
tum ent extenuandum. ut ꝗͣminimum obfuisse uideatur. et a¬

Expanded text:
causa; postea polliceri et confirmare se et hoc peccato doctum et benecausa; postea polliceri et confirmare se et hoc peccato doctum et beneficio eorum, qui sibi ignoverint, con- firmatum omni tempore a tali ratione afuturum; de- inde spem ostendere aliquo se in loco magno iis, qui sibi concesserint, usui futurum; postea, si facultas erit, se aut consanguineum  aut iam a maioribus inprimis amicum esse demonstrabit et amplitudinem suae vo- luntatis, nobilitatem generis, eorum, qui se salvum velint, dignitatem ostendere, et cetera ea, quae per- sonis ad honestatem et amplitudinem sunt adtributa, cum conquestione, sine arrogantia, in se esse demon- strabit, ut honore potius aliquo quam ullo supplicio dignus esse videatur; deinde ceteros proferre, quibus maiora delicta concessa sint. ac multum proficiet, si se misericordem in potestate, propensum ad igno- scendum fuisse ostendet. atque ipsum illud pecca- tum erit extenuandum, ut quam minimum obfuisse videatur, et a
Abbreviated transcription (Latin):
ponemus. Nam in senatu. et in consilio de Syphace diu delibe¬
ratum est. et de. q. numitorio pullo apud lucium Opuium. ⁊
eius consilium duductum est. et magis in hoc quidem igno¬
scendi ꝗͥ cognoscendi postulatio ualuit᷑. Nam semper anim̾o bo¬
no se in populum ro. fuisse non tam facile probabat cum coniectu¬
rali constitutione uteretur: ꝗ ut ꝑꝑ posterius beneficium sibi igno¬
sceretur. cum dep̃cationis partes adiungeret. O portebit igitur
eum qui sibi ut ignoscatur postulabit. cominemorare si qua sua
potent beneficia et si poterit ostendere ea maiora ẽẽ. ꝗͣ haec quae d̾¬
liquerit. ut plus ab eo boni ꝗͣ mali profectum ẽẽ uideatur. Deĩn
maiorum suorum beneficia si qua extabunt proferre. Deinde
ostendere non odio. neq crudelitate fecisse quod fecerit: sed aut
stulticia: aut impulsu alicuius: aut aliqua honesta. aut probabili

Expanded text:
ponemus. nam in senatu aut in consilio de Syphace diu delibeponemus. nam in senatu aut in consilio de Syphace diu deliberatum est, et de Q. Numitorio Pullo apud L. Opimium et eius consilium diu dictum est, et magis in hoc qui- dem ignoscendi quam cognoscendi postulatio valuit. nam semper animo bono se in populum Romanum fuisse non tam facile probabat, cum coniecturali con- stitutione uteretur, quam ut propter posterius bene- ficium sibi ignosceretur, cum deprecationis partes ad- iungeret. Oportebit igitur eum, qui sibi ut ignoscatur, postu- labit, commemorare, si qua sua poterit beneficia et, si poterit, ostendere ea maiora esse quam haec, quae deliquerit, ut plus ab eo boni quam mali profectum esse videatur; deinde maiorum suorum beneficia, si qua exstabunt, proferre; deinde ostendere non odio neque crudelitate fecisse, quod fecerit, sed aut stultitia aut inpulsu alicuius aut aliqua honesta aut probabili
Abbreviated transcription (Latin):
eo qui peccatorum uindex eẽ debet ut ignoscat impetrare. qͣ¬
re parte eius gniͣs. cum causam non in eo constitueris ut depre¬
ceris uti licebit ut si pro aliquo claro aut forti uiro: cuius in rẽ
p.multa sunt beneficia dixeris possis cum uidearis non uti
deprecatione uti tamen adhunc modum. Quid si iudices hic
pro suis beneficiis pro suo studio quod in nos semper hũit
tali suo tempore: multorum suorum recte factorum causa uni de¬
licto ut ignosceretis postularet: tam uestra mansuetudine dignũ¬
ꝗͣ uirtute huius eẽt oiudices. a uobis hanc rem hoc postulante
impetrari. Deinde augere bñficia licebit et uidices per locum
cõmunem ad ignoscendi uoluntatem deducere: Quare hoc ge¬
nus quanꝗ̃ in udiciis non uersatur nisi quadam ex parte: ti¬
men quia et pars haec inducenda nonnunꝗͣ est. et in senatu aut
consilio sxpe omni ingenere tractanda: in id quoq precepta:

Expanded text:
eo, qui peccatorum vindex esse debet, ut ignoscat, impetrare. quaeo, qui peccatorum vindex esse debet, ut ignoscat, impetrare. quare parte eius generis, cum causam non in eo constitueris, uti licebit; ut si pro aliquo claro aut forti viro, cuius in rem publi- cam multa sunt beneficia, diceres, posses, cum videaris non uti deprecatione, uti tamen, ad hunc modum: quodsi, iudices, hic pro suis beneficiis, pro suo studio, quod in vos semper habuit, tali suo tempore multorum suorum recte factorum causa uni delicto ut ignosce- retis postularet, tamen dignum vestra mansuetudine, dignum virtute huius esset, iudices, a vobis hanc rem hoc postulante impetrari. deinde augere beneficia licebit et iudices per locum communem ad ignoscendi voluntatem ducere. quare hoc genus quamquam in iudiciis non versatur nisi quadam ex parte, tamen, quia et pars haec ipsa inducenda nonnumquam est et in senatu aut in consilio saepe omni in genere tractanda, in id quoque praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
suarum aerumnarum et crudelitatis aduersariorum indigna¬
tionem inẽẽ oportebit. Ac neminem mirari conueniet:si
aut inhis: aut in aliis exemplis scripti quoq controuersiã
adiunctam uidebit. Quo de genere post erit nobis separatim
dicendum. propterea.q quaedam genera causarum. simplici¬
ter ex sua ui considerantur: quaedam autem sibi aliud quoq
aliquod controueisiae genus assumunt. Quare omnibus cog̃¬
tis non erit difficile inunam quanq causam transferre: quod
ex eo quoq genere conueniet. ut in his exemplis concessioniᷤᷤ.
in est omnibus scripti controuersia. ea quae ex scripto et sen¬
tentia nominatur. Sed quia de concessione loquebamur: ĩ
eam p̃cepta dedimus. alio aũt loco de scripto et de sententia
dicemus. Nunc in alteram concessionis partem consideratio
nem intendemus. Depraecatio est: in qua non defensio.
facti: sed ignoscendi postulatio continetur. Noc genus uix
in iudicio p̾robari põt: ideo ꝙ concesso peccato difficile est ab

Expanded text:
suarum aerumnarum et crudelitatis ad- versariorum indignationem inesse oportebit. Ac neminem mirari conveniet, si aut in his aut in aliis exemplis scripti quoque controversiam adiunctam videbit. quo de genere post erit nobis separatim di- cendum, propterea quod quaedam genera causarum simpliciter ex sua vi considerantur, quaedam autem sibi aliud quoque aliquod controversiae genus assu- munt. quare omnibus cognitis non erit difficile in unam quamque causam transferre, quod ex eo quoque genere conveniet; ut in his exemplis concessionis inest omnibus scripti controversia, ea quae ex scripto et sententia nominatur; sed, quia de concessione loque- bamur, in eam praecepta dedimus, alio autem loco de scripto et de sententia dicemus. Nunc in alteram concessionis partem consideratio- nem iam intendemus. Deprecatio est, in qua non de- fensio facti, sed ignoscendi postulatio continetur. hoc genus vix in iudicio probari potest, ideo quod con- cesso peccato difficile est ab
Abbreviated transcription (Latin):
ne: cõmunem omnium infirmitatem posse damnari. deinde nihil
ẽẽ indignius. ꝗͣ eum qui culpa careat. supplicio non carere. Loci
autem cõmunes accusatoris erant inconfessionem. et quanta pote¬
stas petcandi relinquatur. si semel institutum sit. ut non de facto: seo
de facti causa quaeratur. Defensoris autem conquestio calamitatis
eius: quae non culpa: sed ui maiore quadam acciderat. et de for
tunae potestate et hominum infirmitate: et uti suum animum:
non euentum considerent. In quibus omnibus conquestionem

Expanded text:
ne communem hominum infirmitatem posse dam- nari. deinde nihil ne communem hominum infirmitatem posse dam- nari. deinde nihil esse indignius quam eum, qui culpa careat, supplicio non carere. Loci autem communes: accusatoris in confessionem, et quanta potestas peccandi relinquatur, si semel in- stitutum sit, ut non de facto, sed de facti causa quaera- tur; defensoris conquestio est calamitatis eius, quae non culpa, sed vi maiore quadam acciderit, et de for- tunae potestate et hominum infirmitate et, uti suum animum, non eventum considerent. in quibus omnibus conquestionem
Abbreviated transcription (Latin):
in negociali parte dictum est. iuris et aequitatis naturam oportebͭ
quaerere: et quasi in absoluta iuridiciali. per se. hoc ip̃m ab rebus
omnibus separatim considerare. Atq hoc in loco si facultas fuerit
exemplis uti oportebit: quihus in simili excusatione: non sit igno¬
tum. Et contentione magis illis ignoscendum fuisse. Et ex delibe¬
rationis partibus turpe: aut inutile ẽẽ concedi. eam rem. quae ab
aduersario commissa sit. Permagnum eẽ et magno futurum detͥ¬
mento. si ea res. ab us. qui potestatem hñt iudicandi. neglecta sit.
Defensor aũt conuersis omnibus his partibus potent uti. maxĩe
autem in uoluntate defendenda commorabitur in ea re adaugẽ¬
da. quae uoluntati suae fuerit impedim̃to. et se plus. ꝗͣ. fecerit. fa¬
cere non potuisse: et in omnibus rebus uoluntatem spectari opor
tere: et se conuinci non posse: ꝙ non absit a culpa. Et ex suo nomi¬

Expanded text:
in negotiali parte dictum est, iuris et aequitatis naturam oportebit in negotiali parte dictum est, iuris et aequitatis naturam oportebit quaerere et quasi in absoluta iuridiciali per se hoc ipsum ab rebus omni- bus separatim considerare. atque hoc in loco, si fa- cultas erit, exemplis uti oportebit, quibus in simili excusatione non sit ignotum, et contentione, magis illis ignoscendum fuisse, et deliberationis partibus, turpe aut inutile esse concedi eam rem, quae ab ad- versario commissa sit: permagnum esse et magno fu- turum detrimento, si ea res ab iis, qui potestatem habent vindicandi, neglecta sit. Defensor autem conversis omnibus his partibus pot- erit uti; maxime autem in voluntate defendenda com- morabitur et in ea re adaugenda, quae voluntati fuerit inpedimento; et se plus, quam fecerit, facere non po- tuisse; et in omnibus rebus voluntatem spectari opor- tere; et se convinci non posse, quod absit a culpa; suo nomi
Abbreviated transcription (Latin):
inde inducere diffinitionem necessitudinis. aut casus. aut impru¬
dentiae: et exempla ad eam diffintionem adiungere in quibus
impiudentia uideatur fuisse. aut casus aut necessitudo. et ab
us id quod reus inferat separare idest ostendere quod dissimile: qđ
leuius. facilius non ignorabile. non fortuitum. non necessarium fue¬
rit. postea demonstrare potuisse uitari. et hac ratione prauideri po¬
tuisse. si hoc aut illud fecisset: aut nisi sic fecisset praecaueri. et dif¬
finitionib ostendere: non hanc imprudentiam. aut casum. aut
necessitudinem: sed inertiam negligentiam fatuitatem nominari
oportere. Ac si qua necessitudo. turpitudinem uidebitur hẽre
oportebit per locorum cõmunium implicationem redarguentẽ
demonstrare: quiduis perpeti. mori deniq satius fuisse. qͣ huiꝰ
moĩ necessitudini obtemperare. Atq tamen ex his locis de quibꝰ

Expanded text:
inde inducere definitionem necessitudinis aut casus aut inpruinde inducere definitionem necessitudinis aut casus aut inprudentiae et exempla ad eam defini- tionem adiungere, in quibus inprudentia fuisse videatur aut casus aut necessitudo, et ab his id, quod reus in- ferat, separare, id est ostendere dissimile, quod le- vius, facilius non ignorabile, non fortuitum, non necessarium fuerit; postea demonstrare potuisse vitari: hac ratione provideri potuisse, si hoc aut illud fe- cisset, aut, nisi fecisset, praecaveri; et definitionibus ostendere non hanc inprudentiam aut casum aut ne- cessitudinem, sed inertiam, neglegentiam, fatuitatem nominari oportere. ac si qua necessitudo turpitudi- nem videbitur habere, oportebit per locorum commu- nium inplicationem redarguentem demonstrare quid- vis perpeti, mori denique satius fuisse quam eius- modi necessitudini optemperare. atque tum ex iis locis, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
prehensa sit publicetur. Cum magna in alto tempestas eẽt: uis:
uentoꝵ inuitis nautis. rhodiorum in portum nauim coegit. Quae¬
stor nauĩ ppłi uocat. nauis dominus. negat oportere publicari. In¬
tenno est. Rostrata nauis in portu depraehensa est. Depulsio. concessio
Ratio. ui et necessario sumus in portum coacti. Infirmatio est. nauĩ
ex lege tamen ppłi ẽẽ oportet. Iudicatio est. Cum rostratam nauii
in portu deprȩhensam lex publicauerit. cumq haec nauis inuitis
nautis ui tempestatis in portu coniecta sit: oporteat ne eam publica¬
n. H onim tnum generum idcuro in unum locum contulimus
exempla q simuiꝰ in ea p̃ceptio argum̃toꝵ traditur. Nam in his
omnib primum si quid res ip̃a dabit facultatis: coniecturam
induci ab accusatore oportebit: ut id quod uoluntate factum.
negabitur: consulto factum suspicione aliqua demonstretur. De¬

Expanded text:
pre- hensa sit, publicetur. cum magna in alto tempestas esset, vis pre- hensa sit, publicetur. cum magna in alto tempestas esset, vis ventorum invitis nautis in Rhodiorum por- tum navem coe+git. quaestor navem populi vocat, na- vis dominus negat oportere publicari. intentio est: rostrata navis in portu deprehensa est. depulsio con- cessio. ratio: vi et necessario sumus in portum coacti. infirmatio est: navem ex lege tamen populi esse oportet. iudicatio est: cum rostratam navem in portu deprehensam lex publicarit cumque haec navis invitis nautis vi tempestatis in portum coniecta sit, oporteatne eam publicari? Horum trium generum idcirco in unum locum con- tulimus exempla, quod similis in ea praeceptio argu- mentorum traditur. nam in his omnibus primum, si quid res ipsa dabit facultatis, coniecturam induci ab accusatore oportebit, ut id, quod voluntate factum ne- gabitur, consulto factum suspicione aliqua demon- stretur; de
Abbreviated transcription (Latin):
magnus et uaehemens factus est ut eo traduci uictimae nullo mͦ
possent. Redemptor suae uoluntatis ostendendae causa hostias
constituit om̃s in littore: ut qui transflumen ẽẽnt uidere possent
Cum omnes studio eius subitam fluminis magnitudinem scirẽt
fuisse impedimento: tamen quidam capitis accersierunt. Intẽtio
est. hostiȩ quas debusti ad sacrificium praesto non fuerunt. Depul¬
sio est. Concessio. Ratio. flumen enim subito accreuit. et ea re tradu¬
ci non potuerunt. Infirmatio est. Tamen quoniam quod lex iubet
factum non est. supplicio dignus es. Iudicatio est. Cum in ea re con¬
tra legem redemptor aliquid fecent qua in re studio eius subita fiumi¬
nis obstiterit magnitudo supplicio dignus ne sit. Necessitudo autemĩ¬
fertur cum in quodam reus id quod fecerit. fecisse defenditur boc
modo. lex est apud rhodios. ut si qua rostrata in portu nauis de¬

Expanded text:
magnus et vehemens factus est, ut ea traduci victimae nullo modo magnus et vehemens factus est, ut ea traduci victimae nullo modo possent. redemptor suae voluntatis ostendendae causa hostias constituit omnes in litore, ut, qui trans flumen essent, videre possent. cum omnes studio eius subitam flu- minis magnitudinem scirent fuisse inpedimento, tamen quidam capitis arcesserunt. intentio est: hostiae, quas debuisti ad sacrificium, praesto non fuerunt. depulsio concessio. ratio: flumen enim subito accrevit et ea re traduci non potuerunt. infirmatio: tamen, quon- iam, quod lex iubet, factum non est, supplicio dignus es. iudicatio est: cum in ea re contra legem redemptor aliquid fecerit, qua in re studio eius subita fluminis obstiterit magnitudo, supplicio dignusne sit? Necessitudo autem infertur, cum vi quadam reus id, quod fecerit, fecisse defenditur, hoc modo: lex est apud Rhodios, ut, si qua rostrata in portu navis de