comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cre a dͥo eta h ꝗ diuidemꝰ un uersitatis corpͥmpellit Contixtas uimerii md ca aria
ereantib c̃ anentiã uecesse ẽ utsonos musi cos demotu quȩ pprio i pulsupisica ad eis¬
uat quore origi nẽ ii fabrit asure ẽtextionis iuenit. Actenĩ plato si supretio¬
limꝰ aucdtorẽ a nine dm̃ post nume ror int se ĩpariũ c̃teatione. Iemuliissepieritis
& epogdois et limate hi antia int̃ ualla supplesse : Ldeo doctissime tullł in urbͥ
suis osfondit platonici dogmatis ꝓfunditatẽ : Quid hic inqua quir ẽ qͥ con¬
plet aures mens tantꝰ ec tã dulcis sonꝰ : hic ẽ inquit ille qͥint̃ uallis disconctus¬
iparib sed tam̃ ꝓ rata parte rationis distinctos itippibsu et moti ipsc̃it
orbiũ efficit᷑. Vides̃ ut int̃ualla cõmemorat. eth̃ int̃ se imparia ẽẽ testatur
nec diffitet᷑ rata ratione distincta qr scđ m trmeũ platonis pariũ int̃ se int̃ ualla
pu meror patis adse numerefs. hemuioluis scilicet et eprtritis t epogdo is

Expanded text:
 uidemus uniuersitatis corpus impellit, contexta numeris musicam de se creantibus concinentiam, necesse est ut sonos musicos de motu quem proprio impulsu praestat efficiat, quorum originem in fabrica suae contextionis inuenit. Ait enim Plato, ut supra rettulimus, auctorem animae deum, post numerorum inter se imparium contextionem, hemioliis, epitritis et epogdois et limmate hiantia interualla supplesse. Ideo doctissime Tullius in uerbis suis ostendit Platonis dogmatis profunditatem. «Quid? Hic», inquam, «quis est qui complet aures meas tantus et tam dulcis sonimparibus sed tamen pro rata parte ratione distinctis, impulsu et motu ipsorum orbium efficitur.» Vides ut interualla commemorat, et haec inter se imparia esse testatur, nec diffitetur rata ratione distincta, quia secundum Timaeum Platonis imparium inter se interualla numerorum ratis ad se numeris, hemioliis scilicet, epitritis et epogdois
Abbreviated transcription (Latin):
pta sunt. A.b.CO. circa hanc sit aeris orbis cui ascripta s̃ .e. ł .GI .I. & utrũa ois
iđ t̃rae & aeris diuidat linea ducta ab eusq ad l erit suꝑior ista quã possinemꝰ
& illa subpedib Nisi ergo caderet om̃e ponđ int̾rã paruã nimir imbriũ panti
t̃ra susciperet : ab A. usq. adc. latera uͦ aeris iđ ab ł usq ad e. x a .G usq ad
I. humorẽ suũ in aerẽ celũq. deicerent. Dein feriore aut̃ celi hemisperio pliuui
in exteriora & ideo naturae ignota deflueret sicut ostendit sub iecta descriptio sl
ł refellere dedignat᷑ sermosobrriꝰ qđ si ab surdũ ẽ ut sine argum̃tor patrocimo
subruat᷑. restat ergo ut indubitabili ratione monstratũ sit: Int̃rã ferriom̃ĩ a niti
antipodas eẽ cõmemorat : Sed hic inhibita c̃tinuatione tractatus. ad scđi com¬
m̃tarii uolum̃ disputationẽ sequentiũ reseruemnus : EM ΕΝDΑT ΕS

Expanded text:
pta sunt ABCD, circa hanc sit aeris orbis cui ascripta sunt EFGLM, et utrumque orbem,pta sunt ABCD, circa hanc sit aeris orbis cui ascripta sunt EFGLM, et utrumque orbem, id est terrae et aeris, diuidat linea ducta ab E usque ad L: erit superior ista quam possidemus et illa sub pedibus. Nisi ergo caderet omne pondus in terram, paruam nimis imbrium partem terra susciperet ab A usque ad C; latera uero aeris, id est ab F usque ad E et a G usque ad L, umorem suum in aerem caelumque deicerent; de inferiore autem caeli hemisphaerio pluuia in exteriora et ideo naturae ignota deflueret, sicut ostendit subiecta descriptio. Sed hoc uel refellere dedignatur sermo sobrius, quod sic absurdum est ut sine argumentorum patrocinio subruatur. Restat ergo ut indubitabili ratione monstratum sit in terram ferri «omnia nutu antipodas esse commemorat. Sed hic, inhibita continuatione tractatus, ad secundi commentarii uolumen disputationem sequentium reseruemus. LIBER S
Abbreviated transcription (Latin):
habet᷑ inferior idẽ imbriũ cas est. Nã et siaer trem frigoris exalatione densecꝰ
in nubẽ coit᷑ xita abrũ pit imbres Neraut uniuersã terrã circũ fusus ambit ꝓcusdubio
exonũ aeris parte p̃te rustã calore ꝑpetuoliquor pluui alis emanat : Quiundiq in
rã qua unica ẽ sedes ponderũ defluit qđ qui respuit suꝑẽut estimat extrahancun ar¬
fitiem quã in colimꝰ quid quidniuiũ imbriũ ue ł grandinũ cadit: Hoc totũ incei¬
itdede sede fihiere : celũ enĩ ab omĩ parte t̃rae equabilit̃ distat & ut anri habita¬
tone & aparet q̃ ad nosihabit inferior: pari altitudinis inm̃sitate sussupit R ini
eñ om̃i a pondera ferrent᷑ int̃rã imbres qͥ extra latera t̃re defluunt ñ int̃ ram
sed incelũ caderent qđ iulitatẽ ioci scurrilis excedit. E so em̃ t̃ raspera cui assen¬

Expanded text:
habetur inferior, idem imbrium casus est. Nam si aer, terreni frigoris exhalatione densetus, habetur inferior, idem imbrium casus est. Nam si aer, terreni frigoris exhalatione densetus, in nubem cogitur et ita abrumpit imbres, aer autem uniuersam terram circumfusus ambit, procul dubio ex omni aeris parte, praeter ustam calore perpetuo, liquor pluuialis emanat, qui undique in terram, quae unica est sedes ponderum, defluit. Quod qui respuit, superest ut aestimet extra hanc unam superficiem quam incolimus, quidquid niuium imbriumue uel grandinum cadit, hoc totum in caelum de aere defluere. Caelum enim ab omni parte terrae aequabiliter distat et, ut a nostra habitatergo omnia pondera ferrentur in terram, imbres qui extra latera terrae defluunt non in terram, sed in caelum caderent, quod uilitatem ioci scurrilis excedit. Esto enim terrae sphaera cui ascri
Abbreviated transcription (Latin):
stringenteppteuo geli. peliminatũ inultimã mundi partẽ longnqͥtis selis cou¬
ppior quã solis calori stupore spiramipis dẽsioris undiq uersiũ fulcit & ctn
nit in recersũ & ac cessũ moueri eã patit᷑ ł uis circũ uallantis et ex om̃i partiu
ingore simili librantis aure ł ipsa spheralis extremitas quae pͥaululũ amitdo
deuia uerit fit cuiq: uerticiꝓprior et imũ relinquit : Qđ ideo in solo medio ÷
re ipsa sola pars a quouis sphereũtice parispatio recedit. In hanc igit᷑ q̃ et ini
est qͣsi media et ñ mouet᷑ qr centrone õmia pondera ferri necesse ẽ q et ipsam
hunc locũ quasi ponđ relapsaẽ Argum̃tos cũ alia in numtra tũ p̃cipue imbro
qͥint̃rã ex om̃i aeris partelabunt᷑. Nec enĩ in hanc solã quã habitamꝰ suꝑ ficuẽ detio
sed et in latera qͥb int̾ra globositas spheralis efficit᷑ et in partẽ altãm q̃ ad nor

Expanded text:
eliminatum in ultimam mundi partem longinquitas solis coao frigori propior quam solis calori stupore spiraminis densioris undiqueuersum fulcit et continet, nec in recesssum aut accessum moueri eam patitur uel uis circumuallantis et ex omni parte uigore simili librantis aurae uel ipsa sphaeralis extremitas, quae si paululum a medio deuiauerit, fit cuicumque uertici propior et imum relinquit, quod ideo in solo medio est, quia ipsa sola pars a quouis sphaerae uertice pari spatio recedit. In hanc igitur, quae et ima est, quasi media, et non mouetur, quia centron est, omnia pondera ferri necesse est, quia et ipsa in hunc locum quasi pondus relapsa est. Argumento sunt, cum alia innumera, tum praecipue imbres qui in terram ex omni aeris parte labuntur. Nec enim in hanc solam quam habitamus superficiem decidunt, sed et in latera quibus in terra globositas sphaeralis efficitur; et in partem alteram, quae ad nos
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qm̃ cũ ex ordine mensin̾ di
sum renolutus oĩa que asolis
lũe q cursium ꝑtinẽt eod̾ quo
prius p̾tierat sẽꝑ tenore ren¬
aurat. ¶ Incuiꝰ. auĩt quoto. in¬

Expanded text:
m ex ordine mensium diesum revolutus, cuncta quae ad solis vel lunae cursum pertinent, eodem quo praeterierant semper tenore restaurat
Abbreviated transcription (Latin):
Nota ꝙ crebores sũc defcũs lũe
qmͣ solis pp̃ dũisitatem. aspectus
lune. Est aũt diu̾sitas aspectus
lune. arcus circłi magnitnͣseñ¬
tis ꝑ cenich capitis ut̾ceptꝰ int̾
appentem. u̾m añt. ⁊ locus lũe est
ne circłm sensibilem he̾ at mag¬
intudĩem. Iinea recta ducta. ab
cc̃im line. am incẽtro corporis lũe
noc. atur locus lime. appens. arc̃
no int̾ hec duo loca ꝯp̾hensus uo¬
catur diu̾sitas. aspectus lũe. Hec
tũ applłatõ diu̾sitatis aspect᷑ lũe
dĩsa est indiu̾sitatem aspectꝰlũe
in longitudine ⁊ diu̾sitatẽ. aspoc¬
tus lũe inlatitudĩe. Et nentrũ
diximꝰ lune. Has duas diu̾sitate¬
ap aspectus lune sicymaginabi¬
mur ymagietur circłs ductꝰ per
u̾m locũ luneeqͥdistans ab eclip¬
tica sinõ sit uerꝰ locus lune ĩ eclip¬
tica. Si uo sit inecliptica ip̃e erit
circłs ꝙ̃ querimꝰ. Et ducatur sili
aliꝰ circłs eq̃distans pͥori ꝑlocũ lu¬
ne. appentem. Dem̃ ꝑ polos orbis

Expanded text:
od crebriores sunt defectus lune quam solis propter diversitatem aspectus lune. Est autem diversitas aspectus lune arcus circuli magni transeuntis per cenith capitis interceptus inter apparentem. Verus locus lune est ne circulum sensibilem habeat magnitudinem, linea recta ducta ab oedictam lineam in centro corporis lune, vocatur locus lune apparens. Arcus vero inter hec duo loca catur diuersitas aspectus lunae. Haec tamen appellatio diuersitatis aspectus lunae diuisa est in diuersitatem aspectus lunae in longitudine et diuersitatem aspectus lunae in latitudine. Et neutrum diximus. Has duas diuersitates aspectuum lunae sic imaginabimur: imaginetur circulus ductus per uerum locum lunae aequidistans ab ecliptica, si non sit uerus locus in ecliptica; si uero sit in ecliptica, ipsa erit circulus, quem quaerimus. Et ducatur similiter alius circulus aequidistans priori per locum lunae apparentem. Deinde per polos orbis
Abbreviated transcription (Latin):
pẽm t̾re ꝑtẽsa usq ad firm̃tũ ⁊ cir¬
ꝯrotetur linea ineod̾ pc̃o. ꝯtingens
t̾rã ip̃. amcirꝯrotata faciet circłm
dĩdentẽ celũ induo eq̃lia ꝯmagni¬
tudo t̾re sit in sẽsibił resp̾uceli tał
circłs est orizon a radio iuisualide¬
scͥptus. uñ quot sũt loc.⁊ suꝑ t̾rã
⁊ cirꝯfenciã tot possibłe ẽ ẽẽ orizõ¬
tes. Ex situ orizonciũ ⁊ ꝑalelloꝵ¬
accidit ionũ sicutre de eqͣlitate di¬
hiis quoꝵ cenith c.apitis ẽ in equi¬
noctiali circło. uoca añt cenich ca¬
pitis ext̾uui. tẽ linee recte direc¬
te. ⁊centro t̾re ꝑcaput hoĩs usq
nich ẽ meqͥnoctiali circło pũctus¬

Expanded text:
e protensa usque ad firmamentum et circumrotetur linea in eodem puncto contingens terram, ipsa circumrotata faciet circuum dividentem celum in duo equalia, cum magnitudo terre sit insensibilis respectu celi. Talis circulus est orizon a radio visuali descriptus, unde quot sunt loca super terram et circumferentiam, tot possibile est esse orizontes. Ex situ orizontum et paralelloaccidit in omni situ terre de eqhiis quorum cenith capitis est in equinoctiali circulo. Voco autem cenith capitis extremitatem linee recte directe a centro terre per capud hominis usque cenith est in equinoctiali circ
Abbreviated transcription (Latin):
lun. exũte australi in regionib
locꝰ lune. ippens erittũc ex ꝑte. iust¬
ꝙ eẽt eclipsis solis oport̾et ꝙ locus
qd̾ distancia uit̾ ip̃a eẽt uuĩor
qnͣtitate duoꝵ semidyametro

Expanded text:
luna existente australi in regionibuslocus lune apparens erit tunc ex parte austod esset eclipsis solis oporteret quod locus quod distantia inter ipsa esset minor quantitate duo
Abbreviated transcription (Latin):
respiciens plus est illmĩata. Cũ¬
q uen̾it luna ĩ oppõm solis tota
medictas t̾ram respiciens ẽ illu¬
panselenos. qiͣ plena liũe. Deĩ¬
de sicut paulatim. iccedit u̾sus
solem: sic paulatĩlum̃ dec̾scit.i
mꝑte t̾re opposit.a. Luna gͥ plena
exñte inaltero nodoꝵ uł peppe. cũ
atur ab ecliptica ⁊ comis u̾bre t̾r
sꝑ sub ecliptica cor̾ lime nõ. atti¬

Expanded text:
respiciens plus est illuminate. Cumrespiciens plus est illuminate. Cumque uenit luna in oppositum solis, tota medietas terram respiciens est illupanselenos quasi plena lumine. Deinde sicut paulatim accedit uersus solem, sic paulatim lumen decrescit in parte terrae opposita. Luna igitur plena existente in altero nodorum uel prope, cum atur ab ecliptica – et conus umbre terre fertur sub ecliptica – corpus lune non atti
Abbreviated transcription (Latin):
aboccidẽte ĩ oriens. Etentricus
lune ut p̾dc̃m est secat ecliptici
in .2. pc̾is oppoi̾tis noc aturq pc̃s¬
int̾sectoius ꝑ quem tnͣsit lua.
ꝑte australi ecliptice in ꝑtemato¬
erit eclipsis lune. si enun remo
nõ pacietur eclipsim. acci̾dit enĩ
eclipsis lune ꝑ hoc ꝙ ip̃a tnͣsit ꝑ
umbram t̾re. que ꝓicitur semꝑ
sol sit corꝰ lũosum ⁊ t̾racor̾ ũbro¬
suit ⁊ sol sit maior t̾ra nc̃ce est ut
sol ꝓiciat umbrã figure pyranu¬
dalis ⁊ conus iimubre tietur exi
directo pũcti oppoĩti soli uieclip¬
tica. Cum ergo sol sit sꝑ subeclip¬
est ⁊ nõ hñt lum̃ nsi.⁊ sole. unde
ꝑs illa qmͣ respicit solsꝑ est illu¬
sa. Cum ergo currat luna ĩfiorso¬
le cum sol ⁊ luua ꝯuiguatur pars¬
lune inf̾ior que t̾ram respicit tõ¬
t. lest umbrosa. Cũ ergo paulatĩ
recedit. ⁊ sole incipit pars illa pau¬
latim illiũari qr radii sol paula¬
tĩ eã. attingũt ⁊ qnͣto plus a sole
recedit luna tãto ꝑs eius tr. mi

Expanded text:
occidente in oriens. Ecentricus lune, ut predictum est, secat eclipticam in duobus punctis oppositis. Vocaturque punctus per quem transit luna a parte australi ecliptice in paerit eclipsis lune. Si enim removdibus, non patietur eclipsim. Accidit enim eclipsis lune per hoc quod ipsa transit per umbram terre que proicitur semper sol sit corpus luminosum et terra corpus umbrosint et sol sit maior terra, necesse est ut sol proiciat umbram figure piramidalis, et conus umbre terminetur e directo puncti oppositi soli in ecliptica. Cum ergo sol semper est sub eclipest, et non habet lumen nisi a sole. Unde pars illa quam respicit sol semper est illusa. Cum ergo currat luna inferior sole, cum sol et luna coniulunae, quae terrarm respicit, tota est umbrosa. Cum igitur paulatim recedit a sole, incipit pars illa paulatim illuminari, quia radii solis paulatim eam attingunt. Et quanto plus a sole recedit luna, tanto pars eius terram
Abbreviated transcription (Latin):
dius motꝰ lune medio motui solus
Ex quop ꝙ centrũ epicicli bis ĩ
uno nse describit ecẽtricus. Est¬
qr motus epͥi uelocior motu ecẽ
dio motu solis: medĩ motꝰ lune. ⁊¬

Expanded text:
dius motus lune medio motui solis. Ex quo patet quod centrum epicicli bis in uno mense describit ecentricum. Estque motus epicicli velocior motu ecentdio motu solis medius motus lune
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑ ꝓgredietur ĩ ecliptic.i. douec
ueniat ĩ.1.minuitũ eq. gͣdus
cancri. Capite arietis ⁊̃ꝓueni¬
ente ĩ ꝯ siłe milicũ arietis fixi.
Descendẽte gͥ capite. irietis.i¬
terum u̾sus pisces: in cir ꝯf̾encia
p̾dc̃a: retrocedit caput cacri in
ecliptica eod̾ spacio quo ꝓgssũ
est. Et est iste motus ꝙͣ sic yma¬
gmari summꝰ inp̾dcĩs circłis duo
b motus tociꝰ sꝑe stellaꝵ fixaꝵ

Expanded text:
greditur in ecliptica donec veniat in 19m minutum 5i gradus cancri, capite arietis perveniente in consimile minutum arietis fixi. Descendente igitur capite arietis iterum versus pisces in circumferentia predicta, retrocedit caput cancri in ecliptica eodem spatio quo progressum est. Et iste motus, quem sic ymaginati sumus in predictis circulis duobus, est motus to
Abbreviated transcription (Latin):
dcoꝵ circłoꝵ. mouẽtur gͥ caput
arietis ⁊ libre ⁊odiaciymaginũ
unũ gradũ. ⁊ duonĩ. feredesc̾¬
bendo. Qm̃ gͥ hii duo zodiacist̃
it.a siti qd̾ iius sub alio ẽ cũi
caput arietis mobił inꝯsilig¬
du erit. ĩ.1ͦ. nũto .q. gͣdꝰ arietis
fixi. Erit caput libre moblł in
ariecis mobił erit. 4z. mĩto ⁊ cc.
gͣdus pisciũ fixoꝵ erit cap̾libͣ
mobił: in ꝯsili loco uł gͥduuir

Expanded text:
 circulorum. Moventur igitur caput arietis et libre zodiaci ymaginumunum gradum et duo minuta fere describendo. Quoniam igitur hii duo zodiaci sunt ita siti quod unus sub alio est, cum caput arietis mobilis erit in 19° minuto 5i gradus arietis fixi, erit caput libre mobilis iarietis mobilis erit in 42° minuto 26i gradus piscium fixorum, erit caput libre mobilis in consimili lo
Abbreviated transcription (Latin):
solis. Incirꝯfencia uo ecẽtriciẽ
centrũ circłib̾nis. ꝙ̃ deuehit ecc̃¬
noluitur sr̃dyametrũ t̾re. ibori¬
ente ĩ eccidẽs motu ꝯtinuo ⁊ u¬
nifor. Describit ĩq cẽtrũ ecen¬
trici motu p̾dc̃o circłintra cẽtrũ
t̾re. Et centrũ ecẽtrici sꝑest ĩ cir¬
ꝯfencia illuis circłi. Centrũ cu¬

Expanded text:
entia uero excentrici est centrum circuli breuis, quem deuehit excevolvitur super diametrum terre ab oriente in occidens motu continuo et uniformi; describit itaque centrum ecentrici motu predicto circulum circa centrum terre et centrum ecentrici semper est in circumferentia illius circuli. Centrum
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ motus soł ꝓcedit augũit ãdo
infirm̃to ⁊ ꝑtes seꝙ̃tes rectius
orũtur in ⁊ odiaco erit cã du¬
plex ꝯuicta maioritatis dierũ
iores. Qũ uo ꝓcedit motus sol
duninuendo in firm̃to ⁊ ꝑtes
seꝙ̃ͥtes obliquius oriutur ꝯuĩc¬
mediocres. Ex eo aũt ꝙ sol est
gio ultra eqͥnoctialẽ circłm ñ¬
p̃t hitari. sole .n. exũte ĩ oppoĩ¬
quior qmͣ qñ est mauge cum.
enĩ sole exũte ĩ signis. iustrali¬
⁊ sit recte suꝑ loca australia du¬
plicatur cã caliditatis meoꝵ
estaste cũu̾osolem insignis a¬
locoꝵ. australiũ ⁊ elongatur a

Expanded text:
igitur motus solis procedit augmentando igitur motus solis procedit augmentando in firmamento et partes sequentes rectius oriuntur in zodiaco erit duplex causa coniuncta maioritatis dierum iores. Quando vero procedit motus solis diminuendo in firmamento et partes sequentes obliquius oriuntur, coniuncmediocres. Ex eo autem quod sol gio ultra equinoctialem circulum nitari. Sole enim existente in opposiquior quam quando est in auge. Cum enim, sole existente in signis australisic recte super loca australia, duplicatur causa caliditatis in eorum estate. Cum vero est in signis slocorum australium et elongatur a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝙ̃tnͣsit p̾dc̾aliuea directa geĩ¬
nis insagittariũ ex ꝑtegeĩoꝵ ẽ
maxime accedens ad firm̃tũ et
maxse remotus a t̾rauit õs pũc¬
deus a fũm̃to ⁊ maxime. acredẽs
ad t̾ram ⁊ uocatur maxĩe eleua
circłs soł eo qd̾ centrũ eu̾is egres¬
sionemest. a centro t̾re eadẽ rõne
nocatur circulus egsse cuspidis
atur subhoc circło mnunifort̾ mo¬
uetur ĩ celo. motus ergo soł ĩ uni¬
formis incelo ẽ un. a c̃a in eqͣlita¬
tis dierũ uͣliũ. Cum .ii. dies nͣlis
sit una reuolutõ firm̃ti ⁊msuꝑ
uiti motu suo ꝓpͥo. ⁊ durante
una reuolutõne plus. aut minꝰ
describit sol qui seꝙti reuolu¬
tõue miauifestũ est ꝙ qutũ est
orientes miores habeãt ascesices
quĩ eqles ꝑtes rectius oriẽtes ⁊̃ si
sol uuformit̾ mou̾etur ĩ celo-
tugẽt in eq̃litas dierũ ex hac
ꝑte qr illud qd̾ describit sol in
una renolutõne mĩorem uł ma¬
iorem hr̃et asceusionem ꝙͣ qd
deschet in seꝙ̃ ti reuolutõne. si

Expanded text:
 transit predicta linea directa a geminis in sagittarium ex parte geminorum est maxime accedens ad firmamentum et maxdens a firmamento et maxime accedens ad terram. Et punctus maxime eleuaticus solis, eo quod centrum eius egressum est a centro terre. Et eadem ratione vocatur circuus egresse cuspidis,atur sub hoc circulo, inuniformiter movetur in celo. Motus ergo solis inuniformis in celo est una causa inequalitatis dierum naturalium. Cum enim dies naturalis sit una revolutio firmamenti et interim motu suo proprio – et durante una revolutione plus aut minus describit sol quam sequenti revolutione – manifestum est quod quantum est orientes minores habeant ascensiones quam equales partes rectius orientes, etiam si sol uniformiter moveretur in celo, contingeret inequalitas dierum ex hac parte, quia illud quod describit sol in una revolutione minorem vel maiorem haberet ascensionem quam quod describeret in sequenti revolutione. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ascẽsionib eoꝵdem in sꝑa recta
due hore eqͥnoctiales hor.i.ii. equi¬
notiał est ascẽsio.iq. gͣduũ dec¬
Hiis uo quoꝵ cenich est sub cir¬
cło descpto a polo ⁊ odiaci orum¬
tur.G. signa que sũt ac.apite cã
to ꝯpolus zodiaci est cenich capi¬
tis eoꝵ orizon ⁊ zodiacus al sũt
⁊ statim post int̾ secant se ꝑ eq̃lia
¶Postqmͣ de ortu ⁊ occasu signo¬
rum diximꝰ quoꝵ directõ uł obli¬
quitas ẽ imiacã ĩ eqͣlitatis die¬
rũ uͣliũ. ad inuicẽ. Restat sb̃uĩ¬
ge̾ de alia cã in eqͣlit.atis q̃ ꝓue
int ex eoꝙ sol est ecetricus ut
duab cãis in eqͣlit.itis. ꝯũctis
sagittarii oppositũ .i.⁊ cẽtro t̾reꝯ
putẽtur ĩ ead̾ linea .z. gous idi¬

Expanded text:
sionibus eorundem in sphera recta due hore equinoctiales. Hora enim equinoctialis est ascensio 15 graduum de cirHiis vero quorum cenith est sub circulo descripto a polo zodiaci, oriuntur 6 signa que sunt a capite cancto. Cum enim polus zodiaci est cenith capitis eorum, orizon et zodiacus simul sunt et statim post intersecant se per equalia. Postquam de ortu et occasu signorum diximus, quorum directio et obliquitas est una causa inequalitatis dierum naturalium ad invicem, restat subiungere de alia causa inequalitatis qit ex eo, quod sol est excentricus, ut duabus causis inaequalitatis coniunctis sagittarii oppositum. Et a centro terrae computentur in eadem linea duo gradus et di
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e pondosũtendit. ad centrũ
⁊ locus ꝓfũdiorẽ qui ẽ ꝯͣ centrũ
acentro ⁊ om̃e leue. ad magis
ad motũ circłarem quiẽ de ne¬
cessitate quĩte eẽncie s simo

Expanded text:
omne ponderosum tendit ad centrum et locus profundior est, qui est circa centrum, a centro: et omne leue ad magis ad motum circularem, qui est de necessitate quintae essentiae. Sed si mo
Abbreviated transcription (Latin):
atonalem ⁊ ip̃e ẽ funtor insus e¬
oꝵ ⁊ qnͣto hoĩes magis recedum
Abilla ciuitate uersus atͥonem
tantomagis eleuatur eis polus
⁊ fuitur nisus eoꝵ sb̃ polo illud
aut nõ poss accid̾e nͥ hatur .s. t̾ra
da nsus orientẽ ⁊ occidẽtem p ꝑ
hoc qd prius est dies hiis quima¬
gis accidũt orienti ⁊ tardius hiy
qui sũt ꝓpiquiores occidenti ⁊ sili
ĩiuespe eoꝵ que fuit in media
nocte eoꝵ qui fu̾nt moriente.⁊
nõ apparuit eis quisũt inocci¬
dẽte siłi alia eclipsis que fuit
imedia nocte eoꝵ qui sũt ap̃
harym fuit in uesꝑe occide̾taliũ
⁊ ĩ mane orientaliũ. Qd̾. intẽ
unã incelo nõ motũ.⁊ õs reli

Expanded text:
onalem, et ipse est finitor visus eorum. Et quanto homines magis recedunt ab illa civitate versus septemtrionem, tanto magis elevatur eis polus, et finitur visus eorum sub polo. Illud autem non posset accidere nisi hac via terra da versus oriens et occidhoc, quod prius est dies his, qui magis accedunt orienti et tardius his, qui sunt propinquiores occidenti. Et similiter in uespere eorum, quae fuit in media nocte eorum, qui fuerunt in oriente, et non apparuit eis, qui fuerunt in occidente. Similiter alia eclipsis, quae fuit in media nocte eorum, qui fuerunt apud Arim fuit in uespere occidentalium et in mane orientalium. Quod autem unam in coelo non motam et omnes reli
Abbreviated transcription (Latin):
b oriũtur eqͣles hñt. iscẽsioes
ptes uo zodiaci eqͣles hoc p sẽ¬
sũsiones qr qnͣto qui qua pars
rodiaci rectius oritur tantoi
muiꝰ tp̃e ponit ĩortu suo ⁊ qnͣ¬
to obliquius oritur tanto nũ
tp̃e ponit iortu suo hoc ꝑz sensu
i ⁊ ⁊̃ ymaginatoni. si ymagiẽ¬
niuir circulos magnos descͥp¬
cos suꝑ utrosq polos mu̾di
cũsentes in zodiaco ꝑsectõnes
signoꝵ resecabũt .ii. zodiacũ.i
iz ꝑtes eq̃les ⁊ equiuoctialem
ĩtotidem ĩ eq̃les. ⁊ꝑs mequinoe

Expanded text:
bus oriuntur, equales habent ascensiones. Partes vero zodiaci equales non descensiones, quia quanto aliqua pars zodiaci rectius oritur, tanto maius tempus ponit in ortu suo, et quanto obliquius oritur tanto minus tempus ponit in ortu suo. Hoc patet sensui et etiam ymaginationi, si ymaginentur circuli magni descripti super utrosque polos mundi transeuntes in zodiaco per sectiones signorum: resecabunt enim zodiacum in 12 partes equales, et equinoctialem in totidem inequales.
Abbreviated transcription (Latin):
alilĩa ẽ maior nocte sua qr ꝑalel¬
li ꝑs relicta s ortzõta descͥpta. a se¬
le reuoluẽte firͣmĩtũ. est maiori
ꝑte eid̾ ꝑ alelli sb̃orizonte. relic¬
ta. Et qnͣto sol magis accedit.ad
caput cancri tãto facit dies esti¬
uos maiores qr ꝑs ꝑalelli desc̾p¬
ti.a sole ꝓpĩquioris capiti cãcri
relicta supͣ orizonta est maior
respectu sui circłĩ qũ sit ꝑs remo¬
tõris ꝑalelli. acapite cancri. supͣ
orionta relicta respectu sincir
cł̃i. Eoͦ se ht̃ de dieb ⁊ noctib dũ
solẽ insignis australib. Quo¬
rũ ⁊̃ cenith capitis magis distat
ab equinoctiali. hñt dies estinos
lõgiores hiis qui mag̾. accedũt
equinoctiali. Uecło namiq ori¬
zontis eoꝵmaiorẽ ⁊. ib orizonte
palello int̾ eqͥnoctialem ⁊ polũ
eleuatũ qmͣ ab ori zõte minꝰ de¬
cliui. Qd̾. aũt accidit de diu̾sita¬
te dierũ. ⁊ noctiũ dũ solẽ insigͥs

Expanded text:
lelli pars relicta super orizonta, descripti a sole revolutione firmamenti, est maior parte eiusdem paralelli sub orizonte relicta. Et quanto sol magis accedit ad caput cancri, tanto facit dies estivos maiores, quia pars paralelli descripti a sole propinquioris capiti cancri relicta supra orizonta est maior respectu sui circuli quam sit pars remotioris paralelli a capite cancri supra orizonta relicta respectu sui cir noctibus dum sol est in signis australibus. Quorum etiam cenith capitum magis distat ab equinoctiali habent dies estivos longiores hiis qui magis accedunt equinoctiali. Declinatio namque orizontis eorum maior est, et ab orizonte olibet paralello inter equinoctialem et polum elevatum, quam ab orizonte minus declivi. Quod autem accidit de diversitate die
Abbreviated transcription (Latin):
scriptus accidit. semł in q̃l reuo¬
lutone polũ zodiaci ẽ descͥptus¬
ẽẽ cenith capitis hiis qui sũt se
circło illo ⁊ tc̃ zodiacus ⁊ orizõ
sũt sił loco ⁊ ẽ totus tropic̃ esti¬
uał supͣ orizonta ⁊ totꝰ tropicus¬
S quil ꝑalellus int̾hos secat᷑
ab orizonte sole.n. exñte ĩcapi¬
tecancri. ⁊ descͥhente tropicũ e¬
stiualẽ ex illa tota reuolutio
dies. qr sol est ĩꝯ finio iuisus
auc supͣ orizonti. Sole u̾o exũ¬
te ĩcapite capite capricornii dũ
reuolutõne firm̃ti describit tro
picũ hyemalẽ erit sol sb̃orizõ¬
te ⁊ rͣ erit una reuolutõ nox so
le u̾o exñte insignis int̾ mediis
erit quelz reuolucõ dĩsa indiẽ
medius. ab orizonte int̾secat᷑
li płes de hiis qui sũt. itropico
lucõne firͣm̃ti descͥbit sol ꝑalel
ip̃ius cenith ad polũ ꝯteato mior
sit decło orizontis ab equinocti¬
ali tanto płes de ꝑ.alellis quos
describit sol sũt toti. appentes a

Expanded text:
scriptus, accidit semel in qualibet revolutione polum zodiaci esse cenith capitis hiis qui sunt sub circulo illo, et tunc zodiacus et eorum orizon sunt simul loco, et est totus tropicus estivalis supra orizonta et totus tropicsed quilibet paralellus inter hos secatur ab orizonte. Sole enim existente in capite cancri et describente tropicum estivalem erit tota illa revolutio dies, quia aut sol est in confinio visus aut supra orizonta. Sole vero existente in capite capricorni, dum repicum hiemalem, erit sol sub horizonte, et ita erit una reuolutio nox. -- Sole uero existente in signis intermediis, erit quaelibet reuolutio diuisa in diem rmedius ab horizonte intersecatulures de his, qlutione firmamenti describit sol paralellus cenith ad polum, cum tanto minor fit declinatio orizontis ab equinoctiali, tanto plures de paralellis quos describit sol sunt toti apparentes et
Abbreviated transcription (Latin):
lineam rectam ortogonałr penetũ¬
tem sr̃ficiem cingłi signor ꝑ cẽtr̃
eiꝰ. lĩa illaerit axis ⁊ odiacicuiꝰ ex¬
nutates .s. poli erũt ĩcoluro qͥ tnͣsit
ꝑ pc̃a tropica cãcri ⁊ capricorm¬
noctiali. Circuitõne itaz poloꝵ ⁊o¬
diaci describũtur duo circłi equi¬
liqus ei oppoĩtus palellus autar¬
ticus sui anstrał. hii .4. palelli sũt
p̾mũtur. ymagniemur it̾m cir¬
clin sb̾ cuigło signoꝵ recte dispo¬
sitnmn nũqmͣ. ⁊ cuigło signor de¬
clinautẽ incircło sit dispoĩto currit

Expanded text:
lineam rectam orthogonaliter penetrantem superficiem circuli signorum per centrum eius, linea illa erit axis zodiaci, cuius extremitates scil. poli erunt in coluro, qui transit per puncta tropica cancri et capricorinoctiali. Circumrotatione itaque polorum zodiaci describuntur duo circuli equeliquus ei oppositus paralellus antarticus sive australis. Hii 5 paralelli sunt 5 premuntur». Ymaginemur itaque circulum sub cingulo signorum recte dispositum nusquam a cingulo signorum declinantem. In circulo sic disposito currit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ umbra sꝑ fertur ioppõitum
lucidi. Dñ u̾o sol cescribit sigͣ. ꝯtͥ¬
tonalem uñ umbre mũdiane di¬
recte flectũtur. ad austrũ. Dũ
uo soldescribit sig australia orp¬
tur eis cotidie int̾ oriens .⁊ aus¬

Expanded text:
 umbra semper fertur in oppositum lucidi. -- Dum uero sol describit signa septetrionem, unde umbre meridiane directe flectuntur ad austrum. Dum vero sol describit signa australia, oritur eis sol cotidie inter oriens et aus
Abbreviated transcription (Latin):
inmobilem. Scim̃ itaq ꝙ qͥnta
lũ magnũ ꝑ duos polos circum¬
ductũ. ⁊ alium ꝑ eosdẽ polos c̾cũ¬
ductũ secintẽ priorem ortogalłr
hii duo circłi nocamur coluri. A¬
uest. eo qd̾ apens appens nob̾ in
insu de circłis ilł caude bonis. as¬
siłatur.ymagienur ita cirełm
magnũ cir ꝯ ductũ distantẽ ab il
sol circuitõne firm̃ti descͥbit illũ
circłm eqͣł est dies nocti inoĩ regi¬
oue. ab equmoeriał it. i circło acci¬
ta uͥsus polũ antarticũ ⁊ circun¬
ducatur circłs magnꝰ ꝑt̾ios pͥ¬

Expanded text:
ta lum magnum per duos polos circumductum et alium per eosdem polos circumductum, | secantem priorem orthogonaliter. Hii duo circuli vocauester eo, quod apparens nobis in uisu de circulis illis caudae bouis assimilatur. Imaginemur iterum circulum magnsol circumrotatione firmamenti describit illum circulum, equalis est dies nocti in omni regione. Ab equinoctionali itaque circulo accinuta versus polum antarticum, et circumducatur circulus magnus p
Abbreviated transcription (Latin):
motũ ꝓpͥum cirꝯuolutõe sua ĩ occi¬
dẽs descbet ꝑalellũ equidistantẽ
equincctiali. ant ip̃m eqͥnoctialẽ
li. iam recessit. apco in quo fintĩ
pͥncipio illiꝰ renolutoius uñ curꝰ¬
rotatõne firmam̃ti. spirã unam
cotidie desebit que spira .q. palels
ciẽs reuoliitur firm̃tũ dũ tnͣsit
solapͥncipio cancri inpͥncipiũca¬
pricormi tot spiras uł palellos
motu firm̃ti describit. dñ no reuer¬
titur. ⁊ capricorno usq incancrũ
ꝑ eosdem ꝑ. ilellos it̾m cirꝯ fertur
quidam nõ est circulus quidĩdit
medietatẽ celi. insã. imedietate ñ
uisa ⁊ int̾ptatur orizon funtor
iisus. Radius .ii. nisuał est sicut

Expanded text:
 in occidens describeret parallelum aequidistantem aequinoctiali, aut ipsum aequinoctialem, li iam recessit a puncto, in quo fuit in principio illius reuolutionis. Unde circumrotatione firmamenti sphaeram unam quotidotiens revolvitur firmamentum dum transit sol a principio cancri usque in principium capricorni, tot spiras vel paralellos motu firmamenti describit. Dum vero revertitur sol a capricorno usque ad cancrum per eosdem paralellos, iterum circumfertur. Orizon vero est circulus qui dividit medietatem celi visam a medietate non visa, et interpretatur orizon finitor visus. Radius enim visualis est sicut
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑte at̾onali. ib equmoctiali i¬
in aior est sua medietate. ⁊ arcus
nocti. ali exñs supͣ orizont .i. cum
nũor su a medietate sicut dc̃mi sup̃
est supͣ. Quelz u̾o medietas zodi¬
aci oritur cũ arcu de equinoctiali
siłi. arcui exũti supͣ orizonta de
ꝑalello descͥpto. apͥncipio eiusdẽ
medietatis. medietas gͥ utͥnq in¬
choata equidistant᷑. ab utroq pc̃o
tropico eq̃les h̃c. ascũsionos. Et

Expanded text:
eptentrionali ab aequinoctiali maior est sua medietate. Et arcus noctiali existens super horizonta est mminor sua medietate, sicut dictum est supra. Quelibet vero medietas zodiaci oritur cum arcu de equinoctiali simili arcui existenti supra orizonta de paralello descripto a principio eiusdem medietatis. Medietas igitur utrimque incohata equedistanter ab utroque tropi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊ disũ in.4 ꝑtes ꝑ duo pc̃a equi¬
noctialia ⁊ solsticialia. incipiẽt¬
q aries ⁊ libra a pũctis equinoc¬
tialib ⁊ canc̃ ⁊ capͥcornus apc̃i
solsticialib dr̃q zodiacus iste
zodiacus fixꝰ erũtq .i2. sigͣ. i2
spacia solũ firm̃ti. sub fir m̃ro
aũt est sꝑa stellaꝵ fixaꝵ yma¬
zodiacũ aliũ nuo a p̾dc̃o ꝯstan¬
diaci fixi centro poĩto a supip̃m
circło deseͥpto eccupatis .s. gͣdib̾
⁊.izn. m̃tis ⁊ suꝑ caput. libre fi¬
xe huic circło eqͣli circło desꝑ de¬
scͥpto ymagietur caput. irietis
⁊ libre ymagnũ ciroferri ĩdu

Expanded text:
et divisum in 4 partes per duo puncta equinoctialia et duo solstitialia. Incipientque aries et libra a punctis equinoctialibus, et cancer et capricornus a punctis solstitialibus. Diciturque zodiacus iste zodiacus fixus. Eruntque 12 signa 12 spatia solum firmamenti. Sub firmamento autem est sphera stellarum fixarum. Ymazodiacum alium numero a predicto, constandiaci fixi centro posito et super ipsum circulo descripto, occupatis 8 gradibus et 37 minutis et super caput libre fixe huic circulo equali circulo descripto, ymaginemur caput arietis et libre ymaginum circumferri in du
Abbreviated transcription (Latin):
pica in sꝑa recta recte oriũturq
tũctnͣsit zodiacus ꝑ polos oriõ¬
tis pc̃a. aũt eqͥnoctialia in ead̾spa
maxĩe oblique oriũtur. Qnͣto gͥ
co insꝑa recta canto tardiꝰ oritur
⁊ maiorẽ hc asensionẽ qnͣto uo ꝓ
pĩquiꝰ est cũ pẽo eq̾noctialitanto¬

Expanded text:
pica in sphaera recta recte oriuntur, quia tunc transit zodiacus per polos horizontis. Puncta autem aequinoctialia in eadem sphaera maxime oblique oriuntur. Quanto igco in sphaera recta, tanto tardius oritur et maiorem habet ascensionem. Quanto uero propinquius est puncto aequinoctiali
Abbreviated transcription (Latin):
bere figuram machi lincolni¬
tas corporũ eq̃ ꝯstituenciũ
⁊ motus corporũ suꝑioꝵ ⁊
circłi dy.ametro eiꝰ fixa donecad
locũ suũ unde incepit redeat. Si
suꝑ. a .b. dyametrũ fixam mani¬
restũ est qd̾ motu suo describet
nee exeũtes Ad eius cirꝯfe̾nciã
corpus est tota nĩdi machiua

Expanded text:
bere figuram machinras corporum eam constituentium et motus corporum superiorum et circuli diametro eius fixa quousque ad locum suum unde incepit redeat. Si super AB diametrum fixam, manifestum est quod motu suo describet nee exeuntes ad eius circumferentiam corpus est tota mundi machina.
Abbreviated transcription (Latin):
b no p̾cedentib sp̃eb inchoam¬
niꝰ a dextra ⁊a figura minori in
¶Subtrahis aut addis
adextris ul mediabis
a leua dupla. diide
multiplica. Extrahera

Expanded text:
bus precedentibus inchoamus a dextra et a figura minori; inSubtrahis aut addis a dextris vel mediabis; A leva dupla, divide, multiplicaque: Extrahe ra
Abbreviated transcription (Latin):
decies: nullesies. In sexto cẽties
rep̾sentare: quot fuunt pc̃a ꝑtnͣsi¬
ta ¶ Siustrorsũ. aũt scribimus ĩ
hac arte more arabũhꝰ scĩe inuẽto¬
rũ uł hac rõne ut in leg̾edo ꝯsue¬

Expanded text:
decies millesies; sexto loco centies representare, quot fuerunt puncta pertransita. Sinistrorsum autem scribimus in hac arte more Arabum hujus scientiae inventorum, vel hac ratione ut in legendo, consue
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo gͥ denario ⁊. ⁊ figura. aqͣ
debuit fi subtc̃tio suł ꝯuuctis
so̾thatur figura nfior ⁊ residu¬
um ponatur inloco figure dele¬
te Si au̾t figura. aq̃ mutuenda
est untas sit uiutis: eaceleta
Loco ei̾ scͥbatur cifra ne figure se
sequẽtes: nimꝰ significent ceinde
opare ut prius. ¶ Si aũt fĩ aq̃
mutu auda est uuitas sit cifra
acrede ultra ad figuram signifi
gͥ puentũ fu̾it ad illam figuran
de qͣ intẽditur: reman tm̃dena¬
rius  ab illo ergo denario  ⁊c̃. Nõ

Expanded text:
ab illo ergo denario et a figura a qua debuit fieri subtractio simul junctis subtrahatur figura inferior et residuum ponatur in loco figurae deletae. Si vero figura a qua mutuanda est unitas sit unitas, ea deleta loco ejus scribatur cifra ne figurae sequentes minus significent deinde operare ut prius. Si vero figura a qua mutuanda est unitas sit cifra, accedet ad proximam figuram significigitur perventum fuerit ad illam figuram de qua intenditur, remanebit tibi denarius ab illo ergo denario, et a
Abbreviated transcription (Latin):
sus dextrani sulla fu̾it signifi¬
catuia aut gͥ rep̾sentat uit. itẽ
aut digitũ aliũ si uuit.atẽ loco eĩ
delete: ponatur cifra pp̃ fignras
sequentes ne nunꝰ significẽt. ⁊ scͥbi¬
tur illa unitas ext̾ius intabula.

Expanded text:
 fuerit significativa, ergo representabit unitatem aut alium digitum: si unitatem loco ejus deletae ponatur cifra propter figuras sequentes ne minus significent, et scribatur illa unitas exterius in tabula,
Abbreviated transcription (Latin):
ius ueluũ dr̃e pͥmũ diem etatis
luue coguitis iiciis m̃siũ. arabũ¬
coguoscñtur micia limatonũ. Q
si uelimus inchuare pͥmatões n
d̾emus uniformit̾ inꝯ putatõne
possõnum ⁊ nõ ꝓueĩet nobis error

Expanded text:
lumus dicere primum diem aetatis lunae, tunc cognitis initiis mensium cognoscuntur initia primationum. Quod si velimus inchoare primationes demus uniformiter in computatione lunationum et non proveniet nobis error
Abbreviated transcription (Latin):
Maut astrea uibet len¬
tos descende pisces.
Gẽminis chiron ⁊i
dem qd carchinus ar¬
dens. Humidus eglo¬
cos nec plus leo tolli¬

Expanded text:
Aut Astraea iubet lentos descendere Pisces. Par Geminis Chiron, et idem quod Carcinos ardens Humidus Aegoceros: nec plus Leo tolli
Abbreviated transcription (Latin):
motus scd̃s est ille quẽ indu̾r hr̃e¬
sol ⁊ stelle ab atũte. ⁊dorientem. ul
ineꝯͣrio ꝑatis motus primi ⁊ super
duos polos egredientes.⁊ duob
polis motus primi ⁊ noĩatur cir

Expanded text:
motus secundus est ille, quem habent Sol et stelle ab occidente in orientem, in conuerso partis motus primi super duos polos alios egredientes a duobus polis motus primi. DE ORBIS
Abbreviated transcription (Latin):
sũmitatem capitum semel in anno
⁊ illud est qñ sol est in uncio eancri
Iu reliquis no locis inquib polus
eleuatur plus declinatõne orb signo¬
rũ. sol nunꝙͣ tnͣsit sr sumitatẽ capi¬
rum ⁊ sit eius incessus in ꝑte m̾idi¬
ei. Et qnͣto plus addr̃ eleuatõ poli
tanto plus depͥmitur reuolutõ soł
⁊ eleongatur ortus estiuał. ab ortu
hiemali ⁊ młtiplicatur suꝑfluitas

Expanded text:
summitatem capitis eorum semel in anno et hec est quando Sol est in inicio Cancri. In reliquis uero locis in quibus polus eleuatur plus declinacione orbis signorum, Sol nunquam transit super summitatem capitis et fit eius incessus in parte meridiei quanto plus eleuatur polus tanto plus deprimitur reuolucio Solis t elongatur ortus estiualis ab ortu hiemali et multiplicatur superfluitas
Abbreviated transcription (French):
Aliaꝵ. Minor uo car est iia queest
est solis.⁊ quinta est martis ⁊ sexta¬
est iouis. ⁊ septima est saturm et
octaua est stellaꝵ fixaꝵ. Orb̾non
stellaꝵ fixaꝵ centrũ quiest orbis
signoꝵ est centrũ tre. Septemuo

Expanded text:
o est illa que est rta Solis, quinta Martis, sexta Iouis, septima Saturnii et octaua est stellarum fixarum. Orbis uero stellarum fixarum centrum, qui est orbis signorum, est centrum Terre. Septima
Abbreviated transcription (Latin):
sio fuit neccia de duob pͥmis ⁊ di¬
motib orbis incipiamus nũc remei¬
lut̃one orb̾ ⁊ diu̾sitate noctis ⁊ diei.
Dicamus ergo ꝙ pp̃ea ꝙ centrũ sꝑe¬
t̾re est centrũceli o ut sĩficies circli¬

Expanded text:
sio fuit necessaria de duobus primis motibus orbis, incipiamus nunc lucione orbis et diuersitate noctis et diei. Dicamus ergo quod centrum terre est centrum Celi, o
Abbreviated transcription (Latin):
lus ntonał sr̃ orizonta scd̃m qnͣti¬
tatem ill. im. Qr est circłs equidi¬
stans equatori diei ciuĩ longitudo
a polo atͥonali est eqͣlis elenatom
poli sr orizonta cũ oĩb stellis q̃st̃¬

Expanded text:
lis super orizonta, secundum quantitatem illam unde circulus equidistans equatoris diei cuius longitudo a polo septemtrionali est equalis eleuacionis poli super orizonta cum omnibus stellis q
Abbreviated transcription (Latin):
cropicihyemał ⁊ est pncipiũ sign
capricorm. ⁊ arcus hꝰ circli liue ati
rii puctoꝵ tropicoꝵ. ⁊ int̾ eqͣtorẽ
dieiest qnͣ̃ticas. qua decliuat or¬
bis signoꝵ. aib eqͣtore diei ⁊ est scd̾m¬

Expanded text:
tropici yemalis, et est principium signi Capricornii. Et archus huius circuli lineati que punctorum tropicorum et inter equatorem diei, est quantitas quam declinat orbis signorum ab equatore diei. DE S
Abbreviated transcription (Latin):
Si ergo meditem̃ in sr̃ficie t̾recir¬
cłm magnũ secantem circłm eq̃li¬
tatis induo media orthoganałr
⁊ sit sec. ans ip̃m multimis locis
habitabilib orientis ⁊ occidentis
o tẽ ut duudant istiduo circli sr̃fi¬
ciem t̾re in qͣtuor sectõnes in alio¬
tabilia de terr.a. cuiꝰ longitudo ab
ergoih loco circł̾in orrontis ⁊ cir¬
gͥ ꝙ circłs orizontis. est circłs qui
seꝑat ut̾ illud ꝙ apparet de celo su¬
prat̾ram ⁊ int̾ ulud ꝙ occultatur¬
mũ capitatẽ capitis ⁊ ip̃e est decir

Expanded text:
st hec meditemur in superficie Terre circulum magnum secante circulum equalitatis in duo media ortogonaliter et sit seqans ipsum in ultimis locis habitantibus orientis et occidentis oportebit ut diuidant isti duo circuli superficiem Terre in quatuor secciones, sictabilia de Terra cuius longitudo ab ergo in hoc loco circulum orizontis et cirquod circulus orizontis est circulus qui separat inter illud quod apparet de Celo super Terram et inter illud quod occultatursummitatem capitis
Abbreviated transcription (Latin):
tis ueruał. qd est pͥncipiũ. arietis
a declinancia ab eqͣtore dieique
sũt ab iuitõ a rietis usq. ad finẽ
na que sũt ib initõ arietis libre
nsq. ad finem piscium. Et ĩ orbe
sr̃ polos duoꝵ orbiũ ⁊ secat unũ¬
ortem signor induomedi.a. Neces¬
sarũgͥ est ut ip̃e secet orbem signo
declinatõne ⁊ elongatõne ab eqͣto¬
re diei inutrisq ꝑtib septẽtͥois

Expanded text:
tis uernalis quod est principium Arietis a declinancia ad equatorem diei que sunt ab inicio Arietis usque ad finem nalia que sunt ab inicio Libre usque ad finem Piscium. Et in orbe super polos duorum orbium et secat utroorbem signorum in duo media. Necesse est igitur ut secet orbem signordeclinacione et elongacione ab equatore diei ut utrisque partibus septemtrionis
Abbreviated transcription (Latin):
lure premuntur.
¶Quarum q̃ media
est nõ esth̾it. ibił estu.
¶ixtenet. alta duas
totidemq inter utͣsq
locauit. Temperiem¬
q dedit mixto cũ fri¬
gore flamma.

Expanded text:
lure premuntur. Quarum quae media est non est habitabilis aestu; Nix tegit alta duas; totidem inter utramque locauit Temperiemque dedit mixta cum frigore flamma.
Abbreviated transcription (Latin):
ta ⁊ c̾. nec cessand̾ ẽ atał digiti in¬
nẽtõne nec. ⁊ digiti inuẽtitͥpla¬
nec a tali młtiplicatõne necata¬
li subtͣcͣtõe donec ꝑuẽtũ fu̾it ad pri¬
mani figur.am sb̾qua iueniẽdꝰ est

Expanded text:
t. Nec cessandum est a talis digiti inventione, nec a digiti inventi triplanec a tali multiplicatione, nec a subtractione, donec perventum fuerit ad primam figuram sub qua inveniendus es
Abbreviated transcription (Latin):
platũ cñ suo sub duplo ¶ Nec ces¬
sand̾ est atal digiti in uentõne
nec a digiti muenti duplatone
nec a duplatoꝵ antioratone nec
a sub dupli subduplo põue donec
sb̾ pͣ figura ninentus fit qͥdãdigi¬
tus qͥ ductꝰ i om̃s duplatos deleat
totũ sũppoitũ respẽu duplatoꝵ. Di

Expanded text:
platum cum suo subduplo: non cessandum est a talis digiti inventione, nec a digiti inventi duplatione, nec a duplatorum anterioratione, nec a subdupli subduplo positione, donec sub prima figura inventus sit quidam digitus, qui ductus in omnes duplatos deleat totum suprapositum respectu sui vel i
Abbreviated transcription (Latin):
gura antiori uersus dextr.am ⁊ eĩ¬
sub duplũ sub illo. ls fc̃o inueni¬
endus est quidã digitus sub ꝓxͣ
trahi digitus innẽtus ut ducati
ĩ duplatũ uł duplata ⁊ p̾ea ĩ sem

Expanded text:
ioris versus dextram et ejus duplum sub illo. Quo facto, inveniendus est quidam digitus sub proxima trahi digitus ultimo inventus ut ducatur in duplatum vel duplata et postea in se;
Abbreviated transcription (Latin):
q temperamenta custodiat : a quotemperamento uid &ur tem¬
poribundiũ nomen ł ceste qr quadã suae similitudine qualra¬
tis adinuicem temperata uoluuntur tempora fecteuoeantur :
Hienis at ut pote longius sole semoto frigidus : & humidus : uer
illo suꝑ tentes redeunte umidũ &calidũ: aestas illo suꝑferuente
calidũ & sicea : Nutũ nos illo adinferioradecidente siccus & frigi¬
dus: sicq sit ut amplexantib singulis medio mode ramine qr Gisca

Expanded text:
que temperamenta custodiat. A quo temperamento videtur temque temperamenta custodiat. A quo temperamento videtur temporibus inditum nomen, vel certe quia quadam suae similitudine qualitatis ad invicem contemperata volvuntur, tempora recte vocantur. Hiems enim, ut pote longius sole remoto, frigida est et humida. Ver, illo super terras redeunte, humidum et calidum. Aestas, illo superfervente, calida et sicca. Autumnus, illo ad inferiora decedente, siccus et frigidus; sicque fit ut amplexantibus singulis medio moderamine quae circa
Abbreviated transcription (Latin):
zonis dicat: circain quitdue tͣmimter exusta & rigen¬
umsideris: facillimũs aneharũ sonarũ dant exemplũ
quibeddissimohiemis in rigoseadsocũ oblongoscemate
factũ sesecalesicant: ubiignis isse quasi media ⁊ mna
x primaqueq illi ꝓrsus intangibilias ÷̃ abardotem qr uesosur̃
longius aflamis hino ł inde remota cõmuni frigore tofeni:
Dono qͣunt haec ut rĩq temperata suni & adeale faciendũ aecõ¬
moda siucexuna siueexutraq ignis pastesta re uoluerini:
quihu nc sibi algidae noctis intenebris subdiuo adlucem sortũ q
pararunt quisiciscũi reignis inmodũ solis posst̃ .V. nimirũ ciscũ¬
saca elis patia discuffendo subiectũ tempera t orbem diuina
utiq ꝓcurante sapientia : ut ñ semꝑ eisdẽ cõmoratus inlocis fer¬
uoris auiditatemundanũ depopuleur ornatũ : sed pũe latim
ꝑdiuersa cõmignirns. temenis fluctibi nascendis maturandis¬

Expanded text:
zonis dicat. « Circa, inquit, duae tantum inter exustam et rigenzonis dicat. « Circa, inquit, duae tantum inter exustam et rigenum sideris. Facillimum sane harum zonarum dant exemplum, qui gelidissimo hiemis rigore ad focum oblongo schemate factum sese calefaciunt, ubi ignis ipse quasi media zona, et proxima quaeque illi prorsus intangibilia sunt ob ardorem; quae vero sunt longius a flammis hinc vel inde remota communi frigore torpent. Porro quae inter haec utrinque temperata sunt, et ad calefaciendum accommoda, sive ex una, sive ex utraque ignis parte stare voluerint, qui hunc sibi algidae noctis in tenebris sub divo ad lucem fotumque pararunt. Qui si circumire ignis in modum solis posset, quinque nimirum circusa coeli spatia discurrendo subjectum temperat orbem, divina utique procurante sapientia, ut non semper eisdem commoratus in locis, fervoris ariditate mundanum depopuletur ornatum, sed paulatim per diversa commigrans, terrenis fructibus nascendis maturandis
Abbreviated transcription (Latin):
subiec tuominia obsolis molliorũq siderũ absentia insestori¬
gore & gelupꝰmuntur adernoteste ipsomarȩ c̃gelato qłab
in sula thile dieiunius nauigatione distat adboseã ꝑhasin¬
termediamq duae mostalib: egris mune fcconces sa diuũ :
solstiuialem & brumalem significat : qr uic ina ut rimq fer¬
uentis &gelidarũ sunt ui temperate: Ieoq ambas dñt ha¬
bitabilerio ÷ habitatione habiles & nec frixoris in mani¬
tate neccaloris. mostuliũ aserepellentes accesũ quãuis
unam solũ modo ꝓbareposrt habitatam: Neque uił antipo¬
darũ ullatenus ÷ fabulis ac cõmodandus as sensus łaliquis
refest historicus uidisse ł audisse ł legirse sequi meridia¬
nus in pastessolẽ ts consierunt hibernuita ut eop tesgũni
felicto ⁊ sirns gessis achĩpũ ferborib temperatas ultra
eas hinccalore illincrigore atq habitabiles mostuliun
seppererunt sedes: deniq solestissimus naturarũ in¬
cis nihi lominus undiq: in coli: Videquid dehis scribens

Expanded text:
subjecta omnia, ob solis molliorumque siderum absentiam, infesta rigore et gelu premuntur aeterno, teste ipso mari congelato, quod ab insula Thule diei unius navigatione distat ad Boream. Has inter mediamque duae mortalibus aegris Munere concessae divum. Solstitialem et brumalem significat, quae vicina utrinque ferventis et gelidarum sunt vi temperatae; ideoque ambas dicunt habitabiles, id est, habitationi habiles, et nec frigoris immanitate, nec caloris mortalium a se repellentes accessum, quamvis unam solummodo probare possunt habitatam. Neque enim vel Antipodarum ullatenus est fabulis accommodandus assensus, vel aliquis refert Historicus vidisse, vel audisse, vel legisse se, qui meridianas in partes solem transierunt hybernum, ita ut eo post tergum relicto, transgressis Aethiopum fervoribus, temperatas ultra eos hinc calore, illinc rigore, atque habitabiles mortalium repererint sedes. Denique solertissimus naturalium incis, nihilominus undique incoli, vide quid de iis scribens