comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut hoc sapere conaret᷑ eo quod illud
sepulchrũ inhorto erat certe hinc
ab ista opinione reuocaret᷑ quod ille
cuidictũ est hodie mecũ eris inpara¬
drso nullo diȩ fuit cũ xp̃oin illo sepul¬
chro nec cius fidei promagnomune¬
re offerr& sepultura carnis nihil
uel doloris in morte senuentis cũ ille
derequie ubi sensus ẽ cogitaret. Res¬
tat lgit᷑ ut si scđm hominẽ dictũ est
hodie mecũ eris in paradrso in infer¬
no intelligat᷑ esse para dysus ubierat
eo dies futurus secundũ humanã ani¬
mã xp̃c. Utrũ aũt sinus ille abra he
ubi diues impiuscũ intor mentis essec
infernirequiescentẽ paupereuidit
uel para dysi censendus uocabulo uel
ad inferos ꝑtinere existimandus sit
non facile dixerim. De illo quippe
diuite legimus dictũ esse. Mor tuus
est aũt diues & sepultus .ẽ. in inferno.¬
Et cũ apud inferos intor mentis es¬
set. inpauperis aũt morte uel re¬
quie non sunt inferinominati. sed

Expanded text:
ut hoc sapere conaretur eo. quod illud ut hoc sapere conaretur eo. quod illud sepulcrum in horto erat, certe hinc ab ista opinione reuocaretur, quod ille. cui dictum est: Hodie mecum eris in paradiso, nullo die fuit cum Christo in illo sepulcro. nec eius fidei pro magno munere offerretur sepultura carnis nihil gaudii uel doloris in morte sentientis, cum ille de requie, ubi sensus est, cogitaret. Restat igitur, ut, si secundum hominem dictum est: Hodie mecum eris in paradiso, in inferno intellegatur esse paradisus, ubi erat eo die futurus secundum humanam animam Christus. utrum autem sinus ille Abrahae, ubi diues ille impius, cum in tormentis esset inferni, requiescentem pauperem uidit, uel paradisi censendus uocabulo uel ad inferos pertinere existimandus sit, non facile dixerim. de illo quippe diuite legimus dictum esse: Mortuus est autem et diues et sepultus est, et: Cum apud inferos in tormentis esset. in pauperis autem morte uel requie non sunt inferi nominati, sed:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectus si uel anima carniuel animȩ
ipsi mens humana de fuerit. Sicrgo
secundũ hominẽ quẽ uerbũ ds susce¬
pit putamus dictũ esse hodie mecum
eris inpara dyso non his uerbis incȩlo
existimandus ẽ esse para dysus neq
enimipsodie incęlo futurus erat
animã inscpulchro aut secundũ
carnẽ. Et decarne quidẽ quod eo die
insepulchro sit posita manifestissi¬
mũ ẽ. euangeliũ. quod uero illa ani¬
ma in infernũ descenderit apłica
doctrina p̃dicat. quando quidẽ be¬
atus p&rus adhanc rem testimoniũ
depsalmis adhibet ubi de ipso pre¬
dictũ esse de monstrat. qm̃ nondere¬
linques animã meã in infernoneque
dabisscmtuũ uidere corruptionẽ.
Illud de anima dictum est quia non ibi
est derelicta. unde tã citoreme auit.
Illud decorpore quod insepulchrocor¬
rũpicelerire surrectione non potuit
Sed in sepulchro para dysũ nullus in¬
telligit et siquis quã ita esset absurdus

Expanded text:
perfectus, si uel anima carni uel animae perfectus, si uel anima carni uel animae ipsi mens humana defuerit. Si ergo secundum hominem, quem uerbum deus suscepit, putamus dictum esse: Hodie mecum eris in paradiso. non ex his uerbis in caelo existimandus est esse paradisus: neque enim ipso die in caelo futurus erat animam, in sepulcro autem secundum carnem. et de carne quidem, quod eo die in sepulcro sit posita, manifestissimum est euangelium; quod uero illa anima ia infernum descenderit, apostolica doctrina praedicat, quando quidem beatus Petrus ad hanc rem testimonium de psalmis adhibet, ubi de ipso praedicatum esse demonstrat: Quoniam non derelinques animam meam in infernum neque dabis sanctum tuum uidere corruptionem. illud de anima dictum est. quia non ibi est derelicta, unde tam cito remeauit; illud de corpore, quod in sepulcro corrumpi celeri resurrectione non potuit. sed in sepulcro paradisum nullus intellegit. et si quisquam ita esset absurdus,
Abbreviated transcription (Latin):
turus latronidixerit credenti hodie
mecũ eris inpara drso. Et hino for¬
tas se intelli gendũ dicis paradi sũ
quasi in aliquã caeli parte cõpositũ.
aut quia ubiq ds̃ sit hominẽ quoque
illũ qui indõ sit ubiq defusũ ex hoc
nimirũ intelligiuolens etiã inpara¬
dyso esse potuisse quiubiq sit Vbi
ego quȩro uel potius agnosco quẽ ad
modũ accipias hominẽ xp̃m nonuti¬
q: sicut quidã heretici uerbũdiet
carnẽ hoc ẽ sine anima hamana ut
uerbũ esset carnipro anima uel
uerbũ dĩ et animã et carnẽ sed sine
mente humana ut uerbũ dĩ esset
animȩ promentȩ humana nonltago
sic accipis hominẽ xp̃m sed sicut supe¬
rius locutus es ubiis tũxp̃m omni¬
potentẽ dm̃ eatẽ ratione credulitatis
accipere ut dm̃ noncrederes nisi ꝑfec¬
tũ etiã hominẽ credidisses. profecto
cũ dicis hominẽ ꝑfectũ totã illinaturã
humanã uis intelligi. Non ẽ aut homo

Expanded text:
turus latroni credenti dixerit: Hodie turus latroni credenti dixerit: Hodie mecum eris in paradiso. et hinc fortasse intellegendum dicis paradisum quasi in aliqua caeli parte compositum aut, quia ubique deus sit. hominem quoque illum, qui in deo sit, ubique diffusum ex hoc nimirum intellegi uolens etiam in paradiso esse potuisse, qui ubique sit. Ubi ego quaero uel potius agnosco, quem ad modum accipias hominem Christum. non utique sicut quidam haeretici uerbum dei et carnem, hoc est sine anima humana, ut uerbum esset carni pro anima, uel uerbum dei et animam et carnem sed sine mente humana, ut uerbum dei esset animae pro mente humana. non utique sic accipis hominem Christum. sed sicut superius elocutus es, ubi aisti Christum omnipotentem deum ea te ratione credulitatis accipere, ut deum non crederes, nisi perfectum etiam hominem credidisses. profecto. cum dicis hominem perfectum, totam illic naturam humanam uis intellegi; non est autem homo
Abbreviated transcription (Latin):
nio. huc accessit quod p̃ter modo¬
tuae caritatis flãmã quafit ut etiã
eos quos nunquã uidimus diligamus.
dũ eos habere quod diligimus credi¬
mus ubime utiq p̃uenisti fecistique¬
ut uerear in me decipi opinionẽ atq:
expectationẽ tuã preter hoc ergo
tales mihi questiones intua epistola pre¬
posuisti que a quolibet proposita e
forent otio quoq: meo quod mihidesit
non paruũ ne gotiũ fierent. Cũ uero
abste proponunt᷑ cui profundari¬
manti solutionis earũ suꝑficies nequa¬
quã sat ẽ. et ame exponunt᷑ occupa¬
tissimo aliarũq: curarũ mollibus ualla¬
to et obstricto tua e prudentiȩ . ẽ. et be¬
niuolentiȩ cogitare quãte placidũ
habere debeã uel quod diunon respon¬
di uel si etiã nunc non protuȩ intensi¬
onis granditate respondero. Quae¬
risigit᷑ mediator dĩ ethominũ homo
xp̃c it̃ic quo modo nunc esse credat᷑
in caelo cũ pendens in ligno lãq: mori¬

Expanded text:
nio. 2. Huc accessit, quod praeter munio. 2. Huc accessit, quod praeter mutuae charitatis flammam, qua fit ut etiam eos, quos nunquam vidimus, diligamus, dum eos habere quod diligimus credimus, ubi me utique put uerear in me decipi opinionem atque expectationem tuam. praeter hoc ergo tales mihi quaestiones in tua epistula proposuisti. quae, si a quolibet propositae forent, otio quoque meo, quod mihi defit, non paruum negotium fierent; cum uero abs te proponuntur, cui profunda rimanti solutionis earum superficies nequaquam sat est, et proponuntur occupatissimo aliarumque curarum molibus uallato et obstricto, tuae prudentiae est et beniuolentiae cogitare, quam te placidum habere debeam, uel quod diu non respondi uel si etiam nunc non pro tuae intentionis granditate respondero. Quaeris igitur, mediator dei et hominum homo Christus Iesus quo modo nunc esse credatur in caelo. cum pendens in ligno iamque mori
Abbreviated transcription (Latin):
actorme frater dilectissimȩ dardanȩ
illustrior mihi in xp̃i caritate quã in
huius scłi dignitate lit teristiuis tardi¬
us respondis se quã debui. Cuius rei
causas nollem quereres nemolestius
meferas diutius excus antẽ quã ꝑtu¬
listi tardius rescribentẽ. Cũ e gote
malim offensionime ȩ facilelg̃nos¬
cere qua de meadomea defensione
iudicare. quaecunq illȩ causae fue¬
rint crede nullũ tui apud me esse po¬
tuisse contẽptũ. Immo enĩueracissi¬
me rescripsis sẽ site contẽpsis sem
Nec modo quia tandẽ aliquando
rescripsi ideo saltim tandẽ aliquan¬
dodignũ aliquid te lectore molitus sũ
Et quod merito possẽ tuo nomine pre¬
notare. sed rescribere ut cunq: lã ma¬
lui qũa patihanc aestatẽ mehuius of¬
ficii debitor ẽ transire. Nec tua me
dignitas terruit fecitq cunc tantẽ
cũsit humanitas tua gratior quã illa
suspectior. Sedundete magis amo
hinc difficilius unde sufficiã tantae
auiditati religiosi tui amoris inue¬

Expanded text:
ateor me. frater dilectissime Dardane inlustrior mihi in caritate Christi quam in huius saeculi dignitate, litteris tuis tardius respondisse. quam debui. cuius rei causas nollem quaereres, ne molestius me feras diutius excusantem. quam pertulisti tardius rescribentem, cum ego te malim offensioni meae facile ignoscere quam de mea defensione iudicare. quaecumque illae causae fuerint, crede nullum tui apud me esse potuisse contemptum. immo enim uero citissime rescripsissem, si te contempsissem. nec modo quia tandem aliquando rescripsi. ideo saltem tandem aliquando dignum et quod merito possim tuo nomine praenotare; sed rescribere utcumque jam malui, quam pati et hanc aestatem me hujus officii debitore transire. Nec tua me dignitas terruit fecitque cunctantem, cum sit humanitas tua gratior quam illa suspectior. Sed unde te magis amo, hinc difficilius unde sufficiam tantae aviditati religiosi tui amoris inve
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sexies fiunt ducenti septuaginta uI dici¬
tur aut conceptio humana sic ꝓcedore et
ꝑfici ut primis sex dieb: quasi lactis habeat
similitudinẽ. sequentib: nouem dieb: con¬
uertat̃ insanguine. De inde xii diebus
solidet᷑ reliquis x et uiiͦi. formot᷑usq: ad
ꝑfecta linia menta omniũ mẽbrorũ. et
hinclã roliquo tẽ pore usq ad tẽpus partus
magnitudine augeat̃. Quad raginta ergo
quinq: dies addito uno quod significat sũ¬
mã quia sex et vIIII et XII. et xuiii inu¬
nũ coactifiunt xlv. addito ergo ut dictũ
ẽ uno fiunt xlui. quicũ fuerint multipli¬
catiꝑ ipsũ senariũ numerũ qui huius or¬
dinationis caput tenet fiunt cclxxui idẽ
nouẽ menses et ui dies qui cõputant᷑ ab uiii
quia eodẽ die etiã passus est usq ad uiii. Nđ
lan quodienatus est. Nonergo absur de
xlui annis dicit̃ fabricatum esse tẽplum
quod corpus eiꝰ significabat . ut quot anni
fuerinit infabricatione tẽpli tot dies fue¬
rint incorporis dominiciꝑfectione

Expanded text:
ginta sex, haec sexies, fiunt ducenta septuaginta sex. Dicitur autem conceptio humana sic procedere et perfici, ut primis sex diebus quasi lactis habeat similitudinem, sequentibus novem diebus, convertatur in sanguinem; deinde duodecim diebus solidetur: reliquis decem et octo, formetur usque ad perfecta lineamenta omnium membrorum; et hinc jam reliquo tempore, usque ad tempus partus, magnitudine augeatur. Quadraginta ergo quinqmam — quia VI et nouem et XII et X et VIII in unum coactis fiunt XLV — addito ergo, ut dictum est, uno fiunt XLVI. qui cum fuerint multiplicati per ipsum senarium numerum, qui huius ordinationis caput tenet, fiunt CCLXXVI, id est VIIII menses et VI dies, qui computantur ab VIII quia eodem die etiam passus est, usque ad VIII kal. ianuarias, quo die natus est. non ergo absurde XLVI annis dicitur fabricatum esse templum, quod corpus eius significabat, ut, quot anni fuerunt in fabricatione templi, tot dies fuerint in corporis dominici perfectione
Abbreviated transcription (Latin):
nihil intercorpus & animã. ẽe quod sit cor¬
poromelius anima deterius quod aũt ẽ
omnianima melius id dm̃ dicimus. Cuiquis¬
quis eũ intelligit iunctus ẽ quod enĩ intel¬
ligit᷑ uerũ ẽ. Nec omne quod credit̃ uerũ ẽ
quicquid aut uerũ. ẽ. atq a sensibus et amen¬
te selunctũ ẽ. creditantũ non tamensenti¬
ri aut intelligi potest. Dõlgit᷑ lunctũ est
quod intelligit dm̃. intelligit aut̃ rationalis
anima dm̃. Nã intelligit᷑ quod sẽꝑ eiꝰdẽ mo¬
di est neq ullã patit᷑ motationẽ. At et
corpus ꝑtẽpus et locos anima ipsa rationalis
quod aliquando sapiens aliqndo stulta est
motationẽ patit̃ quod aũt sẽꝑ eodẽ modo
ẽ melius profecto ẽ quã id quod non ita . ẽ.
Nec quic quã ẽ melius rationabili anima
nisids̃ Cũ igit᷑ intelligitaliquid qđ sẽper
eodẽ modo sese habet ipsũ sine dubio intolli¬
git. Haecaut ẽ. ipsa ueritas cui quia intelli¬

Expanded text:
nihil inter corpus et animam esse, quod sit cornihil inter corpus et animam esse, quod sit corpore melius, anima deterius. Quod autem est omni anima melius, id Deum dicimus; cui, quisquis eum intelligit, junctus est. Quod enim intelligitur verum est, nec omne quod creditur verum est. Quidquid autem verum est, atque a sensibus et a mente sejunctum est, credi tantum, non tamen sentiri aut intelligi potest. Deo igitur junctum est quod intelligit Deum. Intelligit autem rationalis anima Deum. Nam intelligit quod semper ejusmodi est, neque ullam patitur mutationem. At et corpus per tempus et locos, et anima ipsa rationalis, quod aliquando sapiens, aliquando stulta est, mutationem patitur. Quod autem semper eodem modo est, melius profecto est quam id quod non ita est. Nec quidquam est melius rationali anima, nisi Deus. Cum igitur intelligit aliquid quod semper eodem modo sese habet, ipsum sine dubio intelligit. Haec autem est ipsa veritas; cui quia intelli
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ omne quod uiuificat quã id quoduiuifi¬
cat᷑. Corpus aut ab anima uiui ficari non
corpore animã nemo ambigit. Quod aut
corpus non ẽ ec tamen ali quid ẽ aut ani¬
ma .ẽ. aut ea melius aliquid. Deterius enĩ
omnicorpore nihil ẽ quia et si materiã
quis dixerit unde ipsũ corpus sit recte
qm̃caret omnispecienihil dicit᷑. Rur sũ
inter corpus & animã quod melius sit cor¬
pore deterius anima non inuenitur.
siquid enim esset mediũ aut uiui ficar&
abanimã aut uiuificaret animã aut ne¬
utrũ aut uiuificaret corpus aut uiuifica¬
r& acorpore aut neutrũ. at quicquid
uiuificat᷑ ab anima corpus. siquid aut
uiuificat animã melius. ẽ quã anima.
Rursũ quouiuificat᷑ corpus anima ẽ.
quod uiuificat᷑ acorpore nihilẽ. Neutrũue¬
ro id c̃nullius uitȩ indigens nullãq uitã
tribuens aut omninonihil ẽ aut aliquod¬
melius sedutrũ quid talesit inrerũ natura
alia questio ẽ. Nunc inter imratio cõperit

Expanded text:
 omne quod vivificat, quam id quod vivificatur: corpus autem ab anima vivificari, non a corpore animam, nemo ambigit. Quod autem corpus non est, et tamen aliquid est, aut anima est, aut ea melius aliquid. Deterius enim omni corpore nihil est: quia et si materiam quis dixerit, unde ipsum corpus fit; recte, quoniam caret omni specie, nihil dicitur. Rursus inter corpus et animam, quod melius sit corpore, deterius anima, non invenitur. Si quid enim esset medium, aut vivificaretur ab anima, aut vivificaret animam, aut neutrum: aut vivificaret corpus, aut vivificaretur a corpore, aut neutrum. At quidquid vivificatur ab anima, corpus est: si quid autem vivificat animam, melius est quam anima. Rursum quo vivificatur corpus, anima est: quod vivificatur a corpore, nihil est. Neutrum vero, id est, nullius vitae indigens nullamque vitam tribuens, aut omnino nihil est, aut aliquidmelius. Sed utrum quid tale sit in rerum natura, alia quaestio est. Nunc interim ratio comperit
Abbreviated transcription (Latin):
uisquisomniũ que st̃ auctor ẽ & ad cuĩ
bonitatẽ id tantũ ꝑtin& ut sit omne
quod ẽ non esseadeũ ꝑtinere nullo pacto
potest. Omne autẽ quod defecit ab eo qđ¬
.ẽ. sũ mũbonũ esse defecit ettendit non ẽ e.
esse aut & innullo de ficerebonũ ẽ & ma¬
lũ ẽ deficere. At ille ad que non esse
non ꝑtin& non ẽ. causa deficiendi id est
tendendi ad non. ẽe. quia ut lta dicam
ossendi causa ẽ. bonilgit᷑ tantu modo causa ẽ
& propter ea ipse summũbonũ ẽ. quocirca
mali auctor non ẽ qui omniũ que st̃ auctorẽ
quia inquantũ sunt intantũ bona sunt.
DMNONPATINE CESSITATEM

Expanded text:
uisquis omnium quae sunt auctor est, et ad cujus bonitatem id tantum pertinet ut sit omne quod est, non esse ad eum pertinere nullo pacto potest. Omne autem quod deficit, ab eo quod est esse deficit, et tendit in non esse. Esse autem et in nullo deficere bonum est, et malum est deficere. At ille ad quem non esse non pertinet non est causa deficiendi, id est, tendendi ad non esse; quia, ut ita dicam, essendi causa est. Boni igitur tantummodo causa est: et propterea ipse summum bonum est. Quocirca mali auctor non est, qui omnium quae sunt auctor est: quia in quantum sunt, in tantum bona sunt. XXII. Deum non pati necessitatem
Abbreviated transcription (Latin):
id omnibus discere et cognoscere.
simplicia et manifesta esse iura
legũ Legitimosidicamus quod con¬
tra ueteres leges iusto quando di¬
cimus quod et eiusdẽ naturã et eius¬
dẽ mores. Vtili quando dicimus
quod & nunc et infuturũ laedit
Possibili quando dicimus quod neq
potest fieri. Detenti quando dci¬
mus quod inglorium est

Expanded text:
id omnibus discere et cognoscere, id omnibus discere et cognoscere, simplicia et manifesta esse iura legum»; legitimo, si dicamus, quod contra ueteres leges; iusto, quando dicimus, quod et contra naturam et contra mores; utili, quando dicimus, quod et nunc et in futurum laedit; possibili, quando dicimus, quod neque potest fieri; decenti, quando dicimus, quod inglorium est
Abbreviated transcription (Latin):
Diuidunt᷑ aũt positiones capitulis
que finalia nominant᷑ Id est iusto
utili possibili decenti ut iustũ est
dicere uxorẽ et quod a parentibus
accepimus reddereuitȩ. quod pro¬
dest multa enim exnupti is accedunt
solatia quod possibile. a similibus enĩ
facilepos sumus ducere quod decet
non more ferarũ degere hoc modo
confirmes. refutes aũt ex contrariis.
nec non etiã incidentes obiectiones re¬
probes. Imperoratione uero hortati¬
onibus horteris et cõmunibus omniũ
moribus hominum.
DELEGISLAT I O N E
egis quoque lationẽ inp̃ exercitatio¬
nibus ponunt. qm̃ etiã innegotiali &
tunt᷑ questione. Differentiã aut
hanc esse dicunt quod innegotiali
circũ stantia .ẽ. inp̃exercitatione
uero non est ut fertaliquis uenden¬
dos ẽẽ honores sine tẽpore etreli¬
quis sine circũ stantiȩ partibus di¬
uidit᷑ aut manifesto legitimolusto
utili. possibili detent. manifesto
ut apud demosthenem. facile est

Expanded text:
diuiduntur autem positiones capitulis, diuiduntur autem positiones capitulis, quae finalia nominantur, id est iusto utili possibili decenti, ut iustum est ducere uxorem et, quod a parentibus accepimus, reddere uitae; quod prodest: multa enim ex nuptiis accidunt solacia; quod possibile: a similibus enim facile possumus ducere; quod decet: non more ferarum degere. hoc modo confirmes, refutes autem ex contrariis, nec non etiam incidentes obiectiones reprobes. in peroratione uero hortationibus uteris et communibus omnium moribus hominum. de legis latione legis quoque lationem in praeexercitationibus ponunt, etntur quaestione. differentiam autem hanc esse dicunt, quod in negotiali circumstantia est, in praeexercitatione uero non est; ut fert aliquis uendendos esse honores sine tempore et sine reliquis circumstantiae partibus. diuiditur autem manifesto legitimo iusto utili possibili decenti. manifesto, ut apud Demosthenen: «facile est
Abbreviated transcription (Latin):
ta tẽ ꝑtinentibus sublacent opinionib
ut anrhecorice dandũ studiũ. et his
similia. Non ciuiles uero uel priuate
quȩ sunt propriȩ aliquarũ discipli¬
narũ et eas profitentiũ ut anpilae
formã habeat mundus anmulti st̃
mundi anignissit sol. hae enim
questiones ad philosophos ꝑtinent.
nã oratores in ali is sunt exercendi
Nomina uerunt aũt quidã hasacti¬
uas illas inspectiuas siue intellecti¬
uas. hae enimpossunt agi illarũ aut
finis ẽ inspectio siue intellectus
Est aũt inter locũ comunẽ & positio¬
nẽ hoc quod locus cõmunis conuictȩ
& manifeste reiẽ. ex aggeratio.
positio aũt dubiȩ reiquestio. Posi¬
tionũ aũt aliȩ sunt simplices aliae
ad aliquid cõparant᷑ et duplices ui¬
dent᷑ esse. Si enim dicamus anluc¬
tatione exercendũ simplex positio
sinaũt luctatione exercendũ anagri¬
cultura duplex oportetenim ab alte¬
ro dehortari inalterũ hortantẽ

Expanded text:
tatem pertinentibus subiacent opinionibus, tatem pertinentibus subiacent opinionibus, ut an rhetoricae dandum studium, et his similia; non ciuiles uero uel priuatae, quae sunt propriae aliquarum disciplinarum et eas profitentium, ut an pilae formam habeat mundus, an multi sint mundi, an ignis sit sol. hae enim quaestiones ad philosophos pertinent, nam oratores in aliis sunt exercendi. nominauerunt autem quidam has actiuas, illas inspectiuas siue intellectiuas. hae enim possunt agi, illarum autem finis est inspectio siue intellectus. est autem inter locum communem et positionem hoc, quod locus communis conuictae et manifestae rei est exaggeratio, positio autem dubiae rei quaestio. positionum autem aliae sunt simplices, aliae ad aliquid comparantur et duplices uidentur esse; si enim dicamus an luctatione exercendum, simplex positio, sin autem luctatione exercendum an agricultura, duplex. oportet enim ab altero dehortari in alterum hortantem.
Abbreviated transcription (Latin):
quoq aptetͣ qualitas uerborũ. Sci¬
endũ aũt quod quidã non posuerunt
descriptionẽ inp̃exercitamentis
quasi p̃ occupatã et infabula et in
narratione. In illis enim quoq: descri¬
bimus et loca et fluuios et ꝑsonas etres
sedqm̃ eam quoque quidã eloquen¬
tissimorũ tradidere inter pre ex¬
ercitationes non in congru u ẽ eos
lmitari .DEΡOSΙTIΟΝE
Ponitio ẽ deliberatio alicuius rei gene¬
ralis adnullã ꝑsonã certã ptinensuł
aliã partẽ circũ stantiȩ ut sitracte¬
mus annauigandũ anducendũ uxo¬
rẽ anphilosophandũ non addentes
cui sed ipsã rem ꝑse et per accedenti¬
a ei requirentes ut an illa ressit fa¬
cienda quã facientibus solet illud
& illud accedere quod si finita as¬
sumimus ꝑsonã et sic deliberemus non
positio lam sed suppositio ẽ que magis
ad contrauersi as ꝑtinet. Sunt igit᷑
positionũ aliȩ ciuiles aliae priuatae.
ciuiles quidẽ quȩ cõmunibus et ad ciui¬

Expanded text:
quoque aptetur qualitas uerborum. sciquoque aptetur qualitas uerborum. sciendum autem, quod quidam non posuerunt descriptionem in praeexercitamentis, quasi praeoccupatam et in fabula et in narratione; in illis enim quoque describimus et loca et fluuios et personas et res; sed quoniam eam quoque quidam eloquentissimorum tradidere inter praeexercitationes, non incongruum est eos imitari. de positione positio est deliberatio alicuius rei generalis ad nullam personam certam pertinens uel aliam partem circumstantiae, ut si tractemus an nauigandum, an ducendum uxorem, an philosophandum, non addentes cui, sed ipsam rem per se et per accidentia ei requirentes; ut an illa res sit facienda, quam facientibus solet illud et illud accidere. quodsi finitam assumamus personam et sic deliberemus, non positio iam, sed suppositio est, quae magis ad controuersias pertinet. sunt igitur positionum aliae ciuiles, aliae priuatae. ciuiles quidem, quae communibus et ad ciui
Abbreviated transcription (Latin):
locorũ ut litoris cãpimontiũ urbiũ
Potest aũt cõmixta eẽ. demonstra¬
tio ut siquis describat noctur nã
purnã simul et tẽpus etrem de¬
monstrat. Conemur igit᷑ res quidẽ
describere ab ante factis et que in ip¬
sis eueniunt uel agunt᷑ ut si uel agun¬
t̃ ut sibelli dicamus descriptionẽ
Primũ quidẽ antebellũ dicere de¬
bemus delectos habitos suptus speratos
timores qui fuerunt hinc congressus
cedes mortes uictorias laudes uicto¬
rũ illorũ uero qui uicti sunt lacri¬
mas seruitutẽ sinucro loca uel tẽpo¬
ra uel ꝑsonas describamus habebimus
aliqua cta narrationẽ dequa supra
docuimus ctabono uel utili uellauda¬
bilirationẽ uirtus aũt descriptionis
planiti es maxime et p̃sentia uel sig¬
nificantia ẽ. O portetenimelocutio¬
nẽ pene ꝑ auresoculis p̃sentiã face¬
re ipsius rei et aequare dignitati
rerũ stilũ elocutionis sidara res ẽ
sit & oratiosimilis. sin submissa huic

Expanded text:
locorum, ut litoris campi montium urbium. locorum, ut litoris campi montium urbium. potest autem et commixta esse demonstratio, ut, si quis describat nocturnam pugnam, simul et tempus et rem demonstrat. conemur igitur res quidem describere ab antefactis et quae in ipsis eueniunt uel aguntur, ut, si beltur, ut, si belli dicamus descriptionem, primum quidem ante bellum dicere debemus dilectus habitos, sumptus paratos, timores qui fuerunt; hinc congressus caedes mortes uictorias laudes uictorum, illorum uero qui uicti sunt lacrimas, seruitutem. sin uero loca uel tempora uel personas describamus, habebimus aliquam et a narratione, de qua supra docuimus, et a bono uel utili uel laudabili rationem. uirtus autem descriptionis maxime planities et praesentia uel significantia est. oportet enim elocutionem paene per aures oculis praesentiam facere ipsius rei et exaequare dignitati rerum stilum elocutionis: si clara res est, sit et oratio similis; sin summissa, huic
Abbreviated transcription (Latin):
sunt inquibus passio idẽ cõmiseratio
ꝑp&ua inducit᷑ ut quibus uerbis uti
potuiss& andromachemortuo hec¬
tore. Morales uero in quibus obtinent
mores ut quibus uerbis uti potuis s&
rusticus cũ primũ aspexerit nauem
Mixtȩ que utrunq: habent ut qui¬
bus uerbis uti potuis sec achilles inter¬
fecto patrodo habet enĩ etrationẽ
funeris amici et morẽ debello cogi¬
tantis sed operatio prodit ꝑtria tẽpo¬
ra. et incipit ap̃sentibus recurrit
ad p̃terita et transit ad futura. habe¬
at aut̃ stilũ sup positis aptũ ꝑsonis.
DESCRI PTI O NE
escriptio. ẽ. oratio colligens & p̃sen¬
tans oculis quod demonstrat. Fiunt
aũt descriptiones tã ꝑsonarũ quare¬
rũ & tẽporũ et status et locorũ et
multorũ aliorũ. Personarũ quidẽ
ut apud uigił. uirginisos habitũq ge¬
rens et uirginis arma spartanae .
ualis pugnȩ descriptio. Tẽporũ aũt
ut ueris aestatis status pacis uel belli

Expanded text:
sunt, in quibus passio, id est commiseratio, sunt, in quibus passio, id est commiseratio, perpetua inducitur, ut quibus uerbis uti potuisset Andromache mortuo Hectore; morales uero, in quibus obtinent mores, ut quibus uerbis uti potuisset rusticus, cum primum aspexerit nauem; mixtae, quae utrumque habent, ut quibus uerbis uti potuisset Achilles interfecto Patroclo habet enim et passionem funeris amici et morem de bello cogitantis. sed operatio pro<ce>dit per tria tempora et incipit a praesentibus, recurrit ad praeterita et transit ad futura. habeat autem stilum suppositis aptum personis. de descriptione descriptio est oratio colligens et praesentans oculis quod demonstrat. fiunt autem descriptiones tam personarum quam rerum et temporum et status et locorum et multorum aliorum; personarum quidem, ut apud Virgilium uirginis os habitumque gerens et uirginis arma / Spartanae ualis pugnae descriptio, temporum autem, ut ueris aestatis, status, ut pacis uel belli,
Abbreviated transcription (Latin):
Vocutio .ẽ. imitatio sermonis ad mo¬
res et sub positas ꝑsonas ac cõmodata
ut quibus uerbis uti potuis set andro¬
mache hectore mortuo. conforma¬
cui contranaturã dat̾ ꝑsonã loquen¬
di ut cicero patriae et reipuplice
ininuectiuis dat uerba. Est prete¬
tuis uerba dant. quod facicero pro
celio uerba dans apio caeco eius dẽ
clodiã fiunt aũt allo cutiones et¬
set ad suos aliquis profecturus a pa¬
tria. Finitarũ uero ut quibus uer¬
bis uti potuisret achilles addeida¬
miã profecturus adbellũ troianũ
Allocutionũ uero quedã sunt sim¬
loquens. quedã duplices quando
ad alios loquitͥ ꝑsequidẽ ut quibus
uerbis uti potuiss& scipio uictor re¬
uertens Ad alios uero quibus uer¬
bis uti potu iss& scipio postuictoriã
ad exercitũ ubiq aũt seruanda est
propri&as ꝑsonarũ et tẽporũ. Alia
sunt enĩ uerba iuuenis alia senis alia
gaudentis alia dolentis. Sunt aũt
quedã allocuti ones morales quedã
passionales quedã mixtȩ. Passionales

Expanded text:
ocutio est imitatio sermonis ad mores et suppositas personas adcommodata, ut quibus uerbis uti potuisset Andromache Hectore mortuo. conformacui contra naturam datur persona loquendi, ut Cicero patriae et rei publicae in inuectiuis dat uerba. est praetetuis uerba dantur, quod facit Cicero pro Caelio uerba dans Appio Caeco contra Clodiam. fiunt autem allocutionesset ad suos aliquis profecturus a patria, finitarum uero, ut quibus uerbis uti potuisset Achilles ad Deidamiam profecturus ad bellum Troianum. allocutionum uero quaedam sunt simloquens, quaedam duplices, quando ad alios loquitur; per se quidem, ut quibus uerbis uti potuisset Scipio uictor reuertens, ad alios uero, quibus uerbis uti potuisset Scipio post uictoriam ad exercitum. ubique autem seruanda est proprietas personarum et temporum. alia sunt enim uerba iuuenis, alia senis, alia gaudentis, alia dolentis. sunt autem quaedam allocutiones morales, quaedam passionales, quaedam mixtae. passionales
Abbreviated transcription (Latin):
ũ est propt̃ peccatũ mortuũ in qũa cor¬
pusdicit quandiu talis ẽ ut indigentiare¬
rũ tẽporaliũ molestet animã sed esto¬
forsitan melius mihi postea uisũ. ẽ ideo
mortuũ corpus dictũ ẽ. quod habeat
lã moriendinecessitatẽ quã non habuit
ante peccatũ

Expanded text:
um est propter peccatum, mortuum, inquam, corum est propter peccatum, mortuum, inquam, corpus dicit, quamdiu tale est, ut indigentia rerum temporalium molestet animum. sed isto melius mihi postea uisum est ideo . mortuum corpus dictum, quod habeat iam moriendi necessitatem, quam non habuit ante peccatum.
Abbreviated transcription (Latin):
ostendi quod non fuerit illela trobapti
tatus ignoro dequare in posterioribus
quibusdã opusculis nr̃is diligentius dispu¬
tatũ ẽ maxime in eo quod aduicentiũ uic¬
torẽ de anime originescripsimus¬
Ie eo quod scriptũ ẽ anignoratis fr̃ssci¬
entibus enĩlegẽ loquor quial ex dominat᷑
homini quantũ tẽpus uiuit usq ad eũ locũ
inquoscriptũ ẽ uiuificabit & mortalia
corpora ura ꝑ inhabitantẽ spmeiꝰ inuob
ubi illud quod ait apłs. scimus enĩ quia
lex sp̃italis ẽ. ego aũt carnalissũ expo
nere uolens dixi id est carniconsentio non¬
dũ sp̃ĩtaligratia liberatus quod non sic
accipiendũ est. quasi spitalis homo lã
subgratia constitutus etiã dese ipso non
dictũ ẽ miser ego homo quis meliberabit
decorpore mortis huĩ quod postea didici
sicut sumiã ante confessus. rursus expo¬
nens quod ait apłs. Corpus quidẽ mortu¬

Expanded text:
ostendi quod non fuerit baptizatus ille ostendi quod non fuerit baptizatus ille latro, ignoro. De qua re in posterioribus quibusdam opusculis nostris diligentius disputatum est, maxime in eo quod ad Vincentium Victorem de Animae Origine scripsiatro ille cui dictum est: « Amen dico tibi; hodie mee eo, quod scriptum est: an ignoratis, fratres — scientibus enim legem loquor — quia lex dominatur homini, in quantum tempus uiuit? usque ad eum locum, in quo scriptum est uiuificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum Ubi illud quod ait Apostolus, Scimus autem quia latro, ignoro. De qua re in posterioribus nere volens, dixi, Id est carni consentio, nondum spirituali gratia liberatus: quod non sic accipiendum est, quasi spiritualis homo jam sub gratia constitutus, etiam de seipso non dictum est: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? quod postea didici, sicut sum iam ante confessus. rursus exponens, quod ait apostolus: corpus quidem mortu
Abbreviated transcription (Latin):
eeo quod scriptũ ẽ in eugło turbas dñm
inmonte pauisse depanibus quinq: ubi quod
dixi duospisces duas illas significare ꝑsonas
cendũ potius fuit maxime ꝑtinebat. qm̃
unctos aliquando legimꝰ & proph&as. Itẽ¬
quod dixit lucas qui tanquã ascendentẽ
post obolitionẽ peccatorũ sacerdo tẽ xp̃m
insinuauit ꝑnathan ascendit ad dauidquia
nathan proph&a missus erat cuiꝰ correptio¬
ne dauidipsius peccati obolitionẽ poniten¬
do imparauit non sic accipiendũ ẽ tanquã
ipse fuerit nathan proph&a qui filius dđ
quã nec hic dictũ ẽ quia ipse propheta
tizabat iñc plures quã loħs quãuis ipse non
baptigaret sed discipulieius ubi quod dixi layi¬
latro ille cuidictũ ẽ. am̃dicotibi hodie me¬
cũ eris inpara dyso qui nec ipsubaptismũ
acceperat. hoc quidẽ & alios ante nos rec¬
tores scãe eclae posuisse in suis litteris
inuenimꝰ sed quibus docum̃tissatis possit

Expanded text:
eo, quod scriptum est in euangelio, turbas dominum eo, quod scriptum est in euangelio, turbas dominum in monte pauisse de panibus quinque. ubi quod dixi: duos pisces duas illas significare personacendum potius fuit: maxime pertinebat, quoniam unctos aliquando legimus et prophetas. item dixi: Lucas, qui tamquam ascendentem post abolitionem peccatorum sacerdotem Christum insinuauit, per Nathan ascendit ad Dauid, quia Nathan propheta missus erat, cuius correptione Dauid ipsius peccati abolitionem paenitendo inpetrauit. non sic accipiendum est, tamquam ipse fuerit Nathan propheta, qui filius Dauid, quia nec hic dictum est, quia ipse propheta tizabat Iesus plures quam Iohannes, quamuis ipse non baptizaret, sed discipuli eius. ubi quod dixi: laLatro ille cui dictum est: « Amen dico tibi; hodie mecum eris in paradiso » ; qui nec ipsum baptismum acceperat: hoc quidem et alios ante nos rectores sanctae Ecclesiae posuisse in suis litteris invenimus; sed quibus documentis satis possit
Abbreviated transcription (Latin):
stantia quauis in corruptibilis tamen
re deciuitate dĩ que stio ista tractata. ẽ.
de uidendis cogitationib: nris
Oehomine facto ad imaginẽ & similitudi¬
nẽ dĩ ubi quidẽ quod dixi homoscilicet uita
non recte appellat᷑. cũdicat homo etiã
cadauerhominis. ergo saltim dicere
debui non propriȩdicit᷑ ubi dixinon rec¬
te dicit᷑ It Ẽ dIXI. Neq inscite distingit᷑
quod aliud sit imago et similitudo dĩ. ali¬
ud adimaginẽ et similitudinẽ dĩ sicut ad
imaginẽ hocenim factũ accipimus qđ
non ita intellegendũ ẽ quasi homonondicat᷑
imagodĩ cũdicat apłs uir quidẽ non deb&
uela re caput cũ sit imago et gloria dĩ sed
dicit᷑ etiã ad imaginẽdĩ quod unigenitus
non dicit᷑ qui tantũ modo imago ẽ non adi¬
maginẽ.
eeo quod scriptũ ẽ mihi aut adherere
dõ bonum ẽ ubi quod dixi quod hoc ẽ omni
anima melius id dm̃ dicimus magis dicidebu¬
it omnicreato sp̃smelius.

Expanded text:
stantia quamuis incorruptibilis, tamen stantia quamuis incorruptibilis, tamen re de ciuitate dei quaestio ista tractata est de uidendis cogitationibus noshomine facto ad imaginem et similitudinem dei. ubi quid est, quod dixi: homo scilicet uita non recte appellatur, cum dicatur homo etiam cadauer hominis? ergo saltem dicere debui: non proprie dicitur, ubi dixi: non recte dicitur. item dixi: neque inscite distinguitur, quod aliud sit imago et similitudo dei, aliud ad imaginem et similitudinem dei, sicut ad imaginem factum accepimus. quod non ita est intellegendum, quasi homo non dicatur imago dei, cum dicat apostolus: uir quidem non debet uelare caput, cum sit imago et gloria dei; sed dicitur etiam ad imaginem dei, quod unigenitus non dicitur, qui tantummodo imago est, non ad imaginem.eo quod scriptum est, Mihi autem adhaerere Deo, bonum est : Ubi quod dixi, Quod autem est omni anima melius, id Deum dicimus, magis dici debuit, Omni creato spiritu melius.
Abbreviated transcription (Latin):
ubicũ humani generis tanqua unius ho¬
minis a&ates cõmemorarẽ dixi nec opor¬
tuit uenire diuinitus magistrũ cuiꝰ emita¬
tione inmores optumos formar& nisi tẽpo¬
reluuentutis et adiunxi adhoc ualere
qđ a płsdicit sublege tanquã pedagogo
paruuloscustodiens sed potest mouere
curalibi dixerimꝰ xp̃m ingenoris humani
sexta a&ate tã quã insenectute uenisse
hoc ergo qđ deiuuentute dictũ ẽ aduigo¬
rẽ feruorẽq fidei refert᷑ que ꝑdilectionẽ
operat̃. illud aut̃ de senec tute ad tẽporũ
numerũ potest enĩ intelligi utrũq: in uni¬
uersitate hominũ quod non potest in a&a¬
tibus singulorũ sicut incorpore non potest
simul et luuentus esse et senectus. In animo
aut potest illa propt̃alacritatẽ ista
propt̃ grauita tẽ¬
Vtrũ aliquando cogitationes nras uidere
possumꝰ ubi quod dixi angelica corpora
qualianos speramus habituros lucidissima
atq: aetherea esse credendũ. ẽ. si hoc si¬
ne mẽbris que nunchabemus et sine sub¬

Expanded text:
is humani tanquam unius hominis aetates commemorarem, dixi: Nec opotuit venire divinitus magistrum, cujus imitatione in mores optimos formaretur, nisi tempore juventutis. Et adjunxi ad hoc valere quod Apostolus dicit, sub Lege tanquam sub paedagogo parvulos custoditos . Sed potest movere cur alibi dixerimus, Christum in generis humani sexta aetate tanquam in senectute venisse . Hoc ergo quod de juventute dictum est, ad vigorem fervoremque fidei refertur, quae per dilectionem operatur; illud autem de senectute, ad temporum numerum. Potest enim intelligi utrumque in uniuersitate hominum, quod potest in aetatibus singulorum, sicut in corpore non potest simul et iuuentus esse et senectus, in animo autem potest, illa propter alacritatem, ista propter grauitateutrum aliquando cogitationes nostras uidere possumus. ubi quod dixi: angelica corpora, qualia nos speramus habituros, lucidissima atque aetheria esse credendum est, si hoc sine membris, quae nunc habemus, et sine sub
Abbreviated transcription (Latin):
qũa nosse non satis approbo. neq: enĩ dm̃
cendus ẽ nouerant. Itẽq: dixi. Ne molgit᷑
beatã uitã nouit & miser ẽ nouit dixi
quomodo noscenda.ẽ nã quis eã penitus
nescit eor ũdũ taxat quilã ratione utunt᷑
& animus cũ amant᷑ caritas propriȩdicit᷑
purgatissima & consũmata sinihilaliud
Nemounquã carnẽ suã odio habuit et ex
hoc ammon& ut diligant᷑ uxor es. sedideo
dictũ ẽ propriȩdilectio dicit̃ qm̃ carodi¬
ligit᷑ quidẽ nec tn propriȩ sed propter
animã cui sufficit adusũ nã & si propt̃
se ipsã uid& diligi cũ eã nolumus ẽe. de¬
formemadaliquidreferendũ ẽ. decusciꝰ
ad illud scilic& a quode cora st̃ om̃a¬

Expanded text:
quam nosse, non satis approbo. Neque enim Deuquam nosse, non satis approbo. Neque enim Deucendus est noverant. Item quod dixi, Nemo igitur beatam vitam novit, et miser est, Novit, dixi, quomodo noscenda est. Nam quis eam penitus nescit, eorum duntaxat qui jam ratione utuntur; et animus quo amatur, charitas proprie dicitur purgatissima et consummata, si nihil aliudNemo unquam carnem suam odio habuit . Et ex hoc admonet ut diligantur uxores. Sed ideo dictum est, proprie dilectio dicitur, quoniam caro diligitur quidem, nec tamen proprie, sed propter animam cui subjacet ad usum. Nam etsi propter seipsam videtur diligi, cum eam nolumus esse deformem, ad aliud referendum est decus ejus, ad illud scilicet a quo decora sunt om
Abbreviated transcription (Latin):
Vbiuidendũ ẽ. nemalo intelligat᷑ qđ dixi¬
non ẽ quia omniũ quȩ st̃ auctor ẽ que in
quantũ sunt intantũ bona st̃ et nehincpute
t̃ non abillo esse poenã malorũ queutiq
malũ ẽ. his qui puniunt᷑ sed hocita dixi
que ad modo dictũ ẽ. Dĩmortẽ non fecit
cũ alibi scriptũ sit mor s&uita adnõdõ est
Malorũ ergo poena q̃ adõ ẽ malũ ẽ quidẽ
lustu est
Est depatre & filio ubi dixi quod eã ipse
genuerit dequa sapiens dicit᷑ sapientiã
sed melius istã questionẽ in libro postea de
trinitate tractaui.
sit uoluntatis arbitrio quod ita ẽẽ omni¬
no uerissimũ ẽ sed ut adrecte faciendũ
liberũ sit dĩ gratia liberat̃¬
Nec ipsa mea ẽ sed ciceronis uerũ quia &
ħ ꝑme innotuit fribus int̃ ista quȩ colle¬
bant scripserunt eã uolentes nosse
que ad modũ uirtutes animi ab illo di¬
uisae atq definitȩ sint.
Iuid amandũ sit inquo illud quod dixi
id ee amandũ quod nihil aliud ẽ habere

Expanded text:
videndum est, ne male intelligatur , quia omnium quae sunt auctor est; quia in quantum sunt, in tantum bona sunt: et ne hinc pute non ab illo esse poena malorum, quae utique malum est his qui puniuntur. Sed hoc ita dixi, quemadmodum dictum est: Deus mortem non fecit ; cum alibi scriptum sit: Mors et vita a Domino Deo est . Malorum ergo poena, quae a Deo est, malum est quidem justum este Patre et Filio. Ubi dixi quod eam ipse genuerit, qua sapiens dicitur, sapientiam: sed melius istam quaestionem in libro postea de Trinitate tractavimusit voluntatis arbitrio. Quod ita esse omnino verissimum est: sed ut ad recte faciendum liberum sit, Dei gratia liberatnec ipsa mea est, sed Ciceronis, uerum quia et haec per me innotuit fratribus, inter ista, quae colligebant, scripserunt eam uolentes nosse, quemadmodum uirtutes animi ab illo diuisae atque definitae sint.uid amandum sit. In qua illud quod dixi, id esse amandum, quod nihil est aliud habere,
Abbreviated transcription (Latin):
uioribus et multis tamen multo gemitu
& dolore poenitendimiseri cordia dĩ dig¬
nus fuerit non ipsiserit quire linquer &
interir et sed miscrantis dĩ qui cĩp̃cib
dolorique succubuit. Paruũ ẽ enĩ uelle
cẽ uocat nisiuoluntas p̃cesserit hic dictũ¬
etiã p̃ueniens uolunta tẽ quasi non ess&
non p̃parar & uoluntas ad nõ ad eã mise¬
ricordiã ꝑtin& et ipsa uocatio quȩ etiã
fidẽ p̃uenit dequa paulo post cũ agerẽ
dixi hec aut̃ uocatio que siue in singulis
hominib: sum inpopulis atq: in ipso gene¬
re humano ꝑtẽporũ oportunitates o¬
perat̃ alte et profundȩ ordinationis ẽ
quo ꝑtinet etia illud inute rosc̃ĩficauite &
cueesses inrenibus patristui uidite et lacob
dilexi esau aũt odio habui & cea quauistes¬
timoniũ illud cũ esses inrenibus p.t.u. te¬

Expanded text:
uioribus et multis, tamen multo gemitu, uioribus et multis, tamen multo gemitu, et dolore paenitendi misericordia dei dignus fuerit, non ipsius erit — qui si relinqueretur, interiret — sed miserentis dei, qui eius precibus dolorique subuenit. parum est enim uelle,cem uocat, nisi uoluntas praecesserit ad paceueniens uoluntatem, quae si non esset, non praepararetur uoluntas a domino. ad eam misericordiam pertinet et ipsa uocatio, quae etiam fidem praeuenit. de qua paulo post cum agerem, dixi: haec autem uocatio, quae siue in singulis homi- nibus siue in populis atque in ipso genere humano per tern-, porum oportunitates operatur, altae et profundae ordinationis erit. quo pertinet etiam illud: in utero sanctificaui te, et: cum esses in renibus patris tui, uidi te, et: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, et cetera, quamuis testimonium illud: cum esses in renibus patris t
Abbreviated transcription (Latin):
Vsq ad id qđ dictũ ẽ spe enĩ salui facti sumꝰ.
ubicũ exponerẽ quod scriptũ ẽ. & ipsa
creatura liberabit᷑ a serui tute interitus¬
dixi et ipsacreatura id ẽ ipse homo cũ
lã signaculo imaginis propt̃ peccatũ amiso
remansit tantũ modo creatura quod non
ita ẽ accipiendũ quasi totũ amiserit homo
quod habebat imaginis dĩ nã si omnino non
amisis set non esset propt̃ quod dicor&.
Reformamini innouitatementis ur̃ae
et ineandẽ imaginẽ transformamur. sed
rursũ si totũ amisiss& nihil maneret unde
dicit᷑ quanquã in imagine ambulat. homo
tamen uane contͣbat : Itẽ quod dixi sp̃italit̃
sũ mos ange los uiuere infimos uero anima¬
liter audatius dictũ ẽ. de infimis quod ut
possit ł scripturis scĩs ł ipsis rebus ostendi
quia et si forsitan potest dificillime potest
Est de eo quod scriptũ ẽ. Ohomotuquis es:
quires pondeas dõ ubi dixi quia &iã sileuio¬
ribus quisq: peccatis autcerte quãuis gra¬

Expanded text:
 spe enim salui facti sumus. ubi cum exponerem, quod scriptum est: et ipsa creatura liberabitur a seruitute interitusdixi: et ipsa creatura, id est ipse homo, cum iam signaculo imaginis propter peccatum amisso remansit tantummodo creatura. quod non ita est accipiendum, quasi totum amiserit homo, quod habebat imaginis dei. nam si omnino non amisisset, non esset, propter quod diceretur: reformamini in nouitate mentis uestrae, et: in eandem imaginem transformamur; sed rursus, si totum amisisset, nihil maneret, unde diceretur: quamquam in imagine ambulat homo, tamen uane conturbatur. item quod dixi spiritaliter summos angelos uiuere, infimos uero animaliter, audacius dictum est de infimis, quam ut possit uel scripturis sanctis uel ipsis rebus ostendi, quia, etsi forsitan potest, difficillime potestest de eo, quod scriptum est: o homo, tu quis es, qui respondeas deo? ubi dixi: quia etiamsi leuioribus quisque peccatis aut certe quamuis gra
Abbreviated transcription (Latin):
Aoueri ꝑse animã sentit qui sentit inse esse
uoluntatẽ Nã si uolum non alius de nobis
uult. Et iste motus animȩ spontane us ẽ hoc
enim & tributũ ẽ adõ quitamen motus non
deloco in locũ est tanquã corporis. localiter
enĩ moueri propriȩ corpor̃.ẽ. et cũ anima
uoluntate idẽ illo motu qui localis non est
corpus suũ tamen localiter mouet non ex
eodẽ monstrat̃ et ipsalocalit̃ moueri sicut
uidemus a cardine moueri aliquid ꝑmag¬
nũ spatiũ loci et tamen ipsũ cardinẽ non mo¬
ueriloco.
O. QUODCORPORISSENSI¬
BUSPERCIPI UERITASNE QUEAT

Expanded text:
er se animam sentit, qui sentit in se esse voluntatem. Nam si volumus, non alius de nobis vult. Et iste motus animae spontaneus est; hoc enim ei tributum est a Deo: qui tamen motus, non de loco in locum est, tanquam corporis. Localiter enim moveri corporis proprium est. Et cum anima voluntate, id est, illo motu qui localis non est, corpus suum tamen localiter movet, non ex eodem monstratur et ipsa localiter moveri. Sicut videmus a cardine moveri aliquid per magnum spatium loci, et tamen ipsum cardinem non moveri loco. IX. Utrum corporeis sensibus percipi veritas
Abbreviated transcription (Latin):
rimortuos in adã. qui a sicut inadã
om̃s moriunt᷑ ita et in xp̃o om̃s uiui fi¬
cabunt᷑ que ad modũ superius disse¬
ruimus. Quã obrẽ ds̃ qui ubiq p̃sens ẽ
& ubiq totus non inomnibus habitat sed
in eis tantũ quos efficit beatissimũ tẽplũ
suum uel beatissima tẽpla sua eruens
cos a potestate tenebrarũ & transferes
inregnũ filii caritatis suae quod inci¬
pit are generatione. Aliter dicitur
tẽplũ eius insignificatione cũ fit ꝑ ma¬
nus hominũ derebus in animis sicut ta¬
bernaculũ lignis uelis pellibus atq hui
modi molibus. sicut etiã ꝑsalemonẽ regẽ
tẽplũ lapidibus lignis metallis. Aliter
uero reipsa uera que illis significationi¬
bus figurata .ẽ. Vnde dicit᷑ & uos tanquã
lapides uiui suꝑ aedificamini domus spũ

Expanded text:
ri mortuos in Adam. quia, sicut in Adam ri mortuos in Adam. quia, sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur, quem ad modum superius disseruimus. Quam ob rem deus. qui ubique praesens est et ubique totus, non in omnibus inhabitat sed in eis tantum, quos effecit beatissimum templum suum uel beatissima templa sua eruens eos a potestate tenebrarum et transferens in regnum filii caritatis suae, quod incipit a regeneratione. aliter autem dicitur templum eius in significatione, cum fit per manus hominum de rebus inanimis sicut tabernaculum lignis, uelis. pellibus atque huius modi mobilibus, sicut etiam per Salomonem regem templum lapidibus, lignis, metallis, aliter uero re ipsa uera, quae illis significationibus figurata est. unde dicitur: Et uos tamquam lapides uiui aedificamini d
Abbreviated transcription (Latin):
tũ esse uoluit manifestus mediator.
Erataũt antiquis iustis aliquod occultũ
cũ tamen et illi cadẽ fide saluifierent
que fuerat suo tẽ pr reuelanda. Non enĩ
audemus fideles tẽporis nr̃i p̃ferre
amicis dĩ ꝑ quos nobis ista proph&ata st̃
Cũ dm̃ abrahã & dm̃isa ac etdm̃ la cob
lta se dm̃ esse cõmend& ut hocdicat suũ
nomen in a &nũ. quod si circũ cisio anti¬
quis scĩs probaptis mofuisse credit᷑ quid
respondebit᷑ de his qui ante quã hoc pre¬
ceptũ esset dõplacuerunt non tamen
sine fide. quia sine fide ut scriptũ ẽ adhe¬
breos impossibile. ẽ dõplacere. Haben
illorũ idẽ ipse ess& sp̃s fidei. sicut aũt illi
quando idẽ sacramentũ occultũ erat
credebantxp̃i incarnationẽ futurã
sic & nos credimus factã. & anobis aut̃¬
& ab illis futurus expectat᷑ ad ludiciũ
eius aduentus. non ẽ. enim aliud dĩmis¬
teriũ nisixp̃c inquo oportet uiuifica¬

Expanded text:
tum esse noluit manifestatus mediator. tum esse noluit manifestatus mediator. erat autem antiquis iustis aliquod occultum. cum tamen et illi eadem fide salui fierent, quae futura erat suo tempore reuelanda. non enim audemus fideles temporis nostri praeferre amicis dei, per quos nobis ista prophetata sunt, cum deum Abraham et deum Isaac et deum lacob ita se deus esse commendet, ut hoc dicat suum nomen in aeternum. quod si circumcisio antiquis sanctis pro baptismo fuisse creditur, quid respondebitur de his, qui, antequam hoc praeceptum esset, deo placuerunt non tamen sine fide, quia sine fide, ut scriptum est ad Hebraeos, inpossibile est placere? habentillorum idem ipse esset spiritus fidei. sicut autem illi, quando idem sacramentum occultum erat, credebant Christi incarnationem futuram, sic et nos credimus factam. et a nobis autem et ab illis futurus expectatur ad iudicium eius aduentus; non est enim aliud dei my sterium nisi Christus, in quo oportet uiuifica