comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nigratꝰ multo pecudũ te sãguine ducet.
Tc̃ genꝰ om̃e tuũ et qͥ dent᷑ menia disces:
I ã q uale torqͣt medioᷤ nox humida csus
& me seuus eguis oriens afflauit hanelis.
Dix̾at. ⁊ tenues fugit ceu fuimꝰ ĩ auras:
Eneas qͦ deinde rius. qͦ ꝓripis inquit:
Qͦ fugis : aut qͥs te nr̃is ꝯplerib aufert:
ineniorans cit̾iem ⁊ sopitos suscitat ignes

Expanded text:
nigrarum multo pecudum te sanguine ducet: nigrarum multo pecudum te sanguine ducet: tum genus omne tuum, et quae dentur moenia, disces. Iamque vale: torquet medios Nox humida cursus, et me saevus equis Oriens adflavit anhelis. Dixerat, et tenuis fugit, ceu fumus, in auras. Aeneas, Quo deinde ruis, quo proripis? inquit, Quem fugis, aut quis te nostris complexibus arcet? Haec memorans cinerem et sopitos suscitat ignes,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ t̾esũ magni incepti. rerumq tuarum ẽ.
Longeuosq senes ⁊ fessas equore matres
& qͥcqͥd tecum inualidũ metuenᷤq pericli ẽ
Delige. ⁊ his hant terͣris sine menia fessi
Urbemappellabẽ ꝓmisso noĩe acestam.
Talib acen̾sis dictis. senioris amici.
Tẽ uͦ in curas animo deducitur om̃s.
ꝓnox atra polũ bigis subuecta tenebat:
Uisa dehinc facies celo delapsa p̾arentis
Anchise subito tales effundere uoces.
Care magis: nate iliacis ex̾cite fatis:
Imꝑio ioius huc uenio. qͥ classĩb ignẽ
Depulit. ⁊ celo tandẽ miseratꝰ ab alto e̾.
Consiliis pare. ꝗͣ nẽ pulcherrima nantes
Dat senior. lectos iuuenes fortissima corda
Defer in italiã. gens dura atq asꝑacultu
Debellãda tibi latio ẽ dicis tñ ante
Ifernas accede domos. ⁊ auerna ꝑ alca¬
Congressus pete n̾ate meos ñ me impia na̾q
Tartara hñt. tͥstesq ũbre. s a mena piori
Consilia. elisũq colo. huc casta sibilla

Expanded text:
rtaesum magni incepti rerumque tuarum est; longaevosque senes ac fessas aequore matres, et quidquid tecum invalidum metuensque pericli est, delige, et his habeant terris sine moenia fessi: urbem appellabunt permisso nomine Acestam. Talibus incensus dictis senioris amici, tum vero in curas animo diducitur omnes. Et nox atra polum bigis subvecta tenebat: visa dehinc caelo facies delapsa parentis Anchisae subito tales effundere voces: care magis, nate, Iliacis exercite fatis, imperio Iovis huc venio, qui classibus ignem depulit, et caelo tandem miseratus ab alto est. Consiliis pare, quae nunc pulcherrima Nautes dat senior; lectos iuvenes, fortissima corda, defer in Italiam; gens dura atque aspera cultu debellanda tibi Latio est. Ditis tamen ante infernas accede domos, et Averna per acongressus pete, nate, meos. Non me impia namque Tartara habent, tristes umbrae, sed amoena piorum concilia Elysiumque colo. Huc casta Sibylla
Abbreviated transcription (Latin):
Femineum clamore̾ ad celi syd̾a collunt
Qͥ cursu portas pͥmi irruꝑe patentes
h os inimica suꝑ mirto pͥmit aginine tͥb.s
Nmisera effuguusnt mortẽ. s limine ĩ ip̃o

Expanded text:
femineum clamorem ad caeli sidera tollunt. Qui cursu portas primi inrupere patentis, hos inimica super mixto premit agmine turba; miseram effugiunt mortem, sed limine in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
Dona ferens. iuitaq cõmes lauinia uͥgo
Ca̾ mali tanti ocłos deiecta decoros:
Succedt̾ mat᷑s. ⁊ cemplũ thure uaporant:
⁊ mestas alto fundt̾ de pectore uoçes.
a rmipotens psens belli: tͥconia uͥqͦd
Frange manu celũ phrigii p̾donis. ⁊ ipm
ꝓ nũ st̾ue solo. portisq effunde sub altis.
C ingit᷑ ipẽ furens c̾tatĩ in plia tͣnꝰ:
Iamq adeo rutulũ thoraca indutꝰ aenis
Horrebat sqͣmis. surasq incluserat auro.
T impora nildꝰ ahuc. lat̾i ᷤ acinyerat ensem.
Fulgebatq alta decͥrens auͣreꝰ arce.
e xultatq aĩs. ⁊ spe iã p̾cipit hostem : uan capit
Qł uͥ abruptis fugit p̾sepia uinclis
tiad̾e lib̾ equs capoq potitꝰ aꝑto s ͤ

Expanded text:
dona ferens, iuxtaque comes Lavinia virgo, causa mali tanti, oculos deiecta decoros. Succedunt matres et templum ture vaporant et maestas alto fundunt de limine voces: Armipotens, praeses belli, Tritonia virgo, frange manu telum Phrygii praedonis et ipsum pronum sterne solo portisque effunde sub altis. Cingitur ipse furens certatim in proelia Turnus. Iamque adeo rutilum thoraca indutus aenis horrebat squamis surasque incluserat auro, tempora nudus adhuc, laterique adcinxerat ensem fulgebatque alta decurrens aureus arce, exsultatque animis et spe iam praecipit hostem: qualis ubi abruptis fugit praesaepia vinclis tandem liber equus campoque potitus
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ cipitare iubñt. subiectiᷤᷤq urere fla̾miᷤᷤ
Aut terebrare cauͦs uteri ⁊ tẽptare latebraᷤᷤ.
La coon ardñs sũma decurrit ab arce.
E ^ ꝓcul: o nuseri qͣ tanta insanuia ciues:
Cred itis auectos hosteᷤ sauͥ ulla putatiᷤ
Dona carere dolis d̾anaũ: sic nõtꝰ ulixe¬
spectũra domos uent᷑aq desuꝑ urbi :¬
ut aliqͥs latitͦ eror. eqͦ ne credite teucͥ.

Expanded text:
cipitare iubent, subiectisque urere flammis, aut terebrare cavas uteri et temptare latebras. SLaocoön ardens summa decurrit ab arce, et procul: O miseri, quae tanta insania, cives? Creditis avectos hostis? Aut ulla putatis dona carere dolis Danaum? Sic notus Ulixeinspectura domos venturaque desuper urbi, aut aliquis latet error; equo ne credite, Teucri
Abbreviated transcription (Latin):
tͦiaq nc̃ stare. pͥomi q arx alta man̾es.¬
Ecce manꝰ iuuen᷑ũ
ĩterea pꝰ tegͣa reuĩctũ
Pastores magno ad
regẽ clamore tͣhebãt:

Expanded text:
stares, Priamique arx alta, manecce, manus iuvenem interea post terga revinctum pastores magno ad regem clamore trahebant
Abbreviated transcription (Latin):
o̾ btuserat fidñs animi. atq in utrũq paratꝰ.
Seu uersare dolos: seu c̾te occũbere morci.
Undiq uisendi studio. tͦiana iuuentꝰ.
Cirꝯ fusa guit. c̾tant q illud̾e capto.
Accipe nc̃ danaũ insidias. ⁊ cͥmine ab uno

Expanded text:
obtulerat, fidens animi atque in utrumque paratus, seu versare dolos, seu certae occumbere morti. Undique visendi studio Troiana iuventus circumfusa ruit, certantque inludere capto. Accipe nunc Danaum insidias, et crimine ab uno
Abbreviated transcription (Latin):
Bissenos prpigere dies. ⁊ pace seq̃strã
ꝑ siluas ceuc mirtiq inpune latini:
e rrauere iugis. ferro sonat alta bipenru
Frari Peu̾tut altas ad syd̾a pinꝰ   futãt
Rbora nͦ cuncis ⁊ blente cedore ceorũ
N plaustris cessat᷑ uectare gemitib oruos
&uanorũ. eiraudriq oomos: ⁊ menia cõplet
Q̾ m uicͣtorẽ lacio pallanta ferebat᷑ :¬
archada̾s ad portas ruere᷑ ⁊ de mare uotusto
Fune reas rapuere faces. luçer uia logto
U idert᷑. mestã incendt̾ clamorib urbẽ

Expanded text:
Bis senos pepigere dies et pace sequestra per silvas Teucri mixtique inpune Latini erravere iugis. Ferro sonat alta bipenni fraxinus, evertunt actas ad sidera pinus, robora nec cuneis et olentem scindere cedrum nec plaustris cvandrum Evandrique domos et moenia replet, quae modo victorem Latio Pallanta ferebat. Arcades ad portas ruere et de more vetusto funereas rapuere faces; lucet via longo oviderunt, maestam incendunt clamorib
Abbreviated transcription (Latin):
U ir tͦiane. qͥb celo te laudib eqͣm
Iusticia ue pꝰ mirer belli ne labore̾ͥ
Nos uͦ hoo patam gͣt referemꝰ ad ur bei̾ũ
⁊ ce siqͣ uia dederit fortuna. lacino
Iunquuꝰ regi. q̾rat sibi fed̾a tͦnꝰ:
Qͥ ñ ⁊ facales muroꝵ accolłe moles
Saraq sub uec fare humis ciane inuabit

Expanded text:
ir Troiane, quibus caelo te laudibus aequem? Iustitiaene prius mirer belline laborum? Nos vero haec patriam grati referemus ad urbem et te, siqua viam dederit fortuna, Latino iungemus regi: quaerat sibi foedera Turnus. Quin et fatalis murorum attollere moles saxaque subvectare
Abbreviated transcription (Latin):
Uicit hiems. laxiᷤ later᷑ ꝯpagibꝰ. om̃s
Accipiut ĩimic̃ imbrẽ. rimiꝰq fatisc̃t.
t̾ea magno misci murmure pontũ
Stagna refusa uadis. gͣuit̾ ꝯmotꝰ. ⁊ alto
ꝑspicienᷤ sũma placidũ caput exculit ũda
Fluctibꝰ npresso ᷤᷤ tͦas. celiq ruina.
N latuere doli frẽm iunonis. ⁊ irȩ. nephunꝰ¬
urũ ad se xephirũq uocat. Dhĩc talia fat᷑
anta ne uos gen̾is tenuit fiducra ur̃i :
ã celũ t̾rãq meo sñ numĩe uenti
Miscere ⁊i tantaᷤ audetiᷤᷤ tollere moles:

Expanded text:
vicit hiems; laxis laterum compagibus omnes accipiunt inimicum imbrem, rimisque fatiscunt. Interea magno misceri murmure pontum,stagna refusa vadis, graviter commotus; et alto prospiciens, summa placidum caput extulit unda. fluctibus oppressos Troas caelique ruina, nec latuere doli fratrem Iunonis et irae. Eurum ad se Zephyrumque vocat, dehinc talia fatur: Tantane vos generis tenuit fiducia vestri? Iam caelum terramque meo sine numine, venti, miscere, et tantas audetis tollere moles
Abbreviated transcription (Latin):
stendat nemore intãtaͦ qͣndo oĩã uere
Heu niniui de te uates misene locutaz
S ix ea faiꝰ erat genune ẽ for̃te colũbe
pã sub orauri celo uenere uolantes
⁊ uiridise dere solo. tũ maritaꝰ heros¬
m atͥnas agnoscit aues. letꝰq p̾cat᷑:

Expanded text:
stendat nemore in tanto, quando omnia vere um de te vates, Misene, locuta est. Vix ea fatus erat, geminae cum forte columbae ipsa sub ora viri caelo venere volantes, et viridi sedere solo. Tum maximus herosmaternas agnoscit aves, laetusque precat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ chaos ⁊ flegeton soca nocte silentia late¬
Sit mͥ fas audita loqͥ. sit mun̾e ur̃o
Pand̾e res alta t̾ra i caligine m̾sas.
Ibat̾ obscuri sola sub nocte ꝑ umbrã
ꝑq domos ditis uacuas ri mnana regna.
Q le ꝑinc̾tã lunã sub luce maligna
E st it̾ insiliuis. nͥ celũ condidie intibra
upit̾ ⁊ reb noꝵ abstulit atra colore
estibulũ an ipm pͥmisq infaucb orci:
Luctꝰ ⁊ ult̾ces posuere cubilia cure
Pallentesq habitat morbi. tͥstisq senectus
⁊ motꝰ. ⁊ malesuada fames. ⁊ tͣpis egestas.
t̃ r̃ibilis uisii forme. setũq laboꝵꝙ
Cum ꝯsanguineꝰ leti sopor: ⁊ malauitis
audia. mortiferũq adu̾so in limine bellũ.
erreꝰtiꝰ eumenidũ thalami. ⁊ discordia demeus:
iꝑoum cͥnom uitis innera cͥentis.
nmedio ramos anosaq bͣchia perndi
Slmꝰ opaca ingens qͣm sed̾e sõpma uulgͥt¬

Expanded text:
 Chaos, et Phlegethon, loca nocte tacentia latesit mihi fas audita loqui; sit numine vestro pandere res alta terra et caligine mersas! Ibant obscuri sola sub nocte per umbram, perque domos Ditis vacuas et inania regna: quale per incertam lunam sub luce maligna est iter in silvis, ubi caelum condidit umbra Iuppiter, et rebus nox abstulit atra colorem. Vestibulum ante ipsum, primisque in faucibus Orci et ultrices posuere cubilia Curae; pallentesque habitant Morbi, tristisque Senectus, et Metus, et malesuada Fames, ac turpis Egestas, terribiles visu formae: Letumque, Labosque; tum consanguineus Leti Sopor, et mala mentis Gaudia, mortiferumque adverso in limine Bellum, ferreique Eumenidum thalami, et Discordia demens, vipereum crinem vittis innexa cruentis. In medio ramos annosaque brachia pandit ulmus opaca, ingens, quam sedem Somnia volg
Abbreviated transcription (Latin):
Silutrũ uiseq canes ululare ꝑumbrã
A duentãte dea. ꝓcul o ꝓcul este ꝓfani
Conclamat uates. totoq absistite luco.
Tuq inuade uiã. uaginaq cripe ferrũ.
Hc̃ aĩs opꝰ euea ͤ nc̃ pectore firmo.
Tantũ esfata fuxens autͦ se inmisit. aꝑto.
Ille ducẽ heutibis uadente passib eqit

Expanded text:
silvarum, visaeque canes ululare per umbram, adventante dea. Procul O procul este, profani, conclamat vates, totoque absistite luco; tuque invade viam, vaginaque eripe ferrum: nunc animis opus, Aenea, nunc pectore firmo. Tantum effata, furens antro se immisit aperto; ille ducem haud timidis vadentem passibus aequat.
Abbreviated transcription (Latin):
ura datur me sapo:⁊ menia cing̾e flamuis
Bis sepes rutuli muros qͥ milite seruent
Dilecti:at illos centu qmq secunt᷑
Ppurei eͥstis uiuenes auroq cor uscł.¬
Discurrunt. uariantq uces. fusiq ꝑherbã

Expanded text:
cura datur Messapo et moenia cingere flammis. Bis septem Rutuli, muros qui milite servent, delecti; ast illos centeni quemque sequuntur purpurei cristis iuvenes auroque corusci.Discurrunt variantque vices fusiq
Abbreviated transcription (Latin):
Sortit᷑ domos. ħ yliumi. ⁊ ħ loca troiam
Esse iubet. gaudet regno troianꝰ a cestes
Indicitq forũ. ⁊ patͥb dat uira uocãtis.
Iã q. dies ep̃ulata nouẽ gens om̃is: ⁊ aris
Factꝰ honos. placidi strauert̃ equorauenti:
Creber ⁊ aspirans rusus uocat aust̾ ĩ altũ s. nart¬
Erorit᷑ ꝓcurua ingens ꝑ lictora fletus:
Conplexi inter se noctemq diemq morãt᷑.
Ipse ĩ macres. ipsi qͥb aspera quondam
Uisa maris facies: ⁊ ñ tolerabile numen.
Dre uolt̃. omnemq fuge ꝑserre laborem¬
Qs bonꝰ en eas dictis solatur amicis
Econs anguineo lacrimans commendat aceste:

Expanded text:
sortiturque domos; hoc Ilium et haec loca Troiam esse iubet. Gaudet regno Troianus Acestes, indicitque forum et patribus dat iura vocatis. Iamque dies epulata novem gens omnis, et aris factus honos: placidi straverunt aequora venti, creber et adspirans rursus vocat Auster in altum. Exoritur procurva ingens per litora fletus; complexi inter se noctemque diemque morantur. Ipsae iam matres, ipsi, quibus aspera quondam visa maris facies et non tolerabile nomen, ire volunt, omnemque fugae perferre laborems bonus Aeneas dictis solatur amicis, et consanguineo lacrimans commendat Acest
Abbreviated transcription (Latin):
Germane. factũ diu celauit. ⁊ egrã
Multa malus simulanᷤᷤ spe uana lusit amate¬
p̃a s ĩ sominiᷤᷤ in humati ue̾nit imago
ꝯiugis. oia modis attolle nᷤ pallida miriᷤ
Crudelis araᷤᷤ traiectaq pectora ferro
Nudauit. cecũq domꝰ scelus om̃e retex
Tũ cełare fugam patͥa q exced̾e suadet
Auxiliũq uie ueteres tellure recludit
Thesauroᷤᷤ. ignotũ argñt pondꝰ ⁊ auri
Hii ꝯmota fuga̾ dido soc ios q parabat.
ueniũt qͥbꝰ aut odium crudele tiranui

Expanded text:
germanae; factumque diu celavit, et aegram, multa malus simulans, vana spe lusit amantepsa sed in somnis inhumati venit imago coniugis, ora modis attollens pallida miris, crudeles aras traiectaque pectora ferro nudavit, caecumque domus scelus omne retexit. Tum celerare fugam patriaque excedere suadet, auxiliumque viae veteres tellure recludit thesauros, ignotum argenti pondus et auri. His commota fugam Dido sociosque parabat: conveniunt, quibus aut odium crudele tyranni
Abbreviated transcription (Latin):
Sirib ⁊ inparib. magnũq ita ad etherafat᷑
ꝑ patͥs hospiciuĩ. ⁊ mensas qͣs aduena adisti¬
do e pͥcor alcide. ceptis ingentib adsis
C ernat. senuneti sib mo rara irm nnt¬
S ictorẽq ferat᷑ morientia lumina tͣni
Audiit alcides uiuene. magnũq sub imo
Corde pͥinit goutũ. lacͥmas ꝙ effundit i anes
Tu genidor nat᷑ũ dictis affat᷑ amicis.

Expanded text:
paribus, magnumque ita ad aethera fatur: Per patris hospitium et mensas, quas advena adistiprecor, Alcide, coeptis ingentibus adsis. Cernat semineci sibi me rapere arma cruenta victoremque ferant morientia lumina Turni. Audiit Alcides iuvenem magnumque sub imo corde premit gemitum lacrimasque effundit inanis. Tum Genitor natum dictis adfatur amicis
Abbreviated transcription (Latin):
Pars ingens belli sintͥ aͣgltuna. pͥmꝰ abantẽ
Cꝑpositũ int̾imit: pugne nodũqͦ moramq
S̾t̾uit᷑ archadie ꝓles. st̾nunt᷑ etrusci.
Agmina concurr. ducibq uurib eqͥs
Extͤii addensat acies. nͨ tͣbamoueri
ella manꝰq sinit. hinc pͣ allas instit ⁊ urget
Hius ꝯ lausus. ñ multu disc̃pas utais
Egͣgui formaꝰ siqͥs fortutuna negarat
nꝑatͥam reditꝰ. ipos concͣrere passus
haͣuit to it̾ se magni reguator olipi.¬
Mor illos sua faca mauer maiore sub hoste.¬
Int̾ea soror almamonet succͣrere lauso
tͦ nũ qͥ uolucͥ cru mediũ secat agm̃
Ut iudit socios tẽpꝰ desist̾e pugnaᷤ
Solꝰ ego in pallanta ferar: solimͥ pallas
Doebet᷑. cuꝑem ip̃e pat spectator ad eẽt:
Mirat᷑. stupet in tͦno. corpꝰq ꝑͥ ingens
Lumina uoluit . obitq truci ꝓculoi̾a uisu.
Talib ⁊ dic̾tis. it ꝯͣ dicta tnanui:
Aut spolus egoiam raptis letabor opunis:
Aut letd insigtu. sorti pat̾ equus ut o¬

Expanded text:
pars ingens belli, sinit agmina: primus Abantem oppositum interimit, pugnae nodumque moramque. Sternitur Arcadiae proles, sternuntur Etrusci Agmina concurrunt ducibusque et Extremi addensent acies nec turba moveri tela manusque sinit. Hinc Pallas instat et urget, hinc contra Lausus, nec multum discrepat aetas: egregii forma, sed quis Fortuna negarat in patriam reditus. Ipsos concurrere passus haud tamen inter se magni regnator Omox illos sua fata manent maiore sub hoste.Interea soror alma monet succedere Lauso Turnum, qui volucri curru medium secat agmen. Ut vidit socios: Tempus desistere pugnae; solus ego in Pallanta feror, soli mihi Pallas debetur; cuperem ipse parens spectator adesset. miratus stupet in Turno corpusque per ingens lumina volvit obitque truci procul omnia visu talibus et dictis it contra dicta tyranni: Aut spoliis ego iam raptis laudabor opimis aut leto insigni: sorti pater aequus ut
Abbreviated transcription (Latin):
Frigidꝰ archadib  cͣdit inꝑͥcordia sanguis¬
Desiluit cͣuꝰ biuigis. pedes apparat ire
Cominꝰ. utq loeo speculã cͥ uidit ab alta
Stare ꝓcul campis meditãtẽ pͥlia caurũ
A duolat . hau̾t alia ⁊ tͦui uenientis u̾iago
hc̃ uͥ contiguũ misse fore cͤdidit haste

Expanded text:
Frigidus Arcadibus coit in praecordia sanguisbiiugis, pedes apparat ire comminus; utque leo, specula cum vidit ab alta stare procul campis meditantem in proelia taurum, advolat: haud alia est Turni venientis imago. Hunc ubi contiguum missae fore credidit
Abbreviated transcription (Latin):
P oscit eqͦs. gaudetq tue̾s an ora fmetuoes
p iluno qͦs ipã decꝰ dedit orichia
Qͥ candore niues anirent cursibꝰ auras.
c cumstant ꝓꝑi aurige. mauib ꝙ lacesst᷑
pestora pulsa cauis . ⁊ colla comantia pectt̃
Ipe dehiuc auro sqlentt᷑ alboq auricalco
Ecũdat loricã hum̾is. simul aptat habendo
Enseq clipeuq ⁊ rubre cornua cͥste
ense qͣm dauno ign̾ips  ds ipe paretiti
F ecerait ⁊ stigia candente tinperat unda
e x in qͣ mediis ingenti idmxa colũpne
E dib astabat ualid̾a ui corruit hastar
Auctoris irunci spolui. qlsat. cͤme gͣntt¬

Expanded text:
poscit equos gaudetque tuens ante ora frementis, Pilumno quos ipsa decus dedit Orithyia, qui candore nives anteirent, cursibus auras. Circumstant properi aurigae manibusque lacessunt pectora plausa cavis et colla comantia pectunt. Ipse dehinc auro squalentem alboque orichalco circumdat loricam umeris; simul aptat habendo ensemque clipeumque et rubrae cornua cristae. ensem, quem Dauno ignipotens deus ipse parenti fecerat et Stygia candentem tinxerat unda. Exin quae mediis ingenti adnixa columnae aedibus adstabat, validam vi corripit hastam, Actoris Aurunci spolium, quassatque t
Abbreviated transcription (Latin):
Arduuꝰ ad solem: ⁊ linguiᷤᷤ miucat ore tͥsulcᷤᷤ
U na ĩgetiᷤᷤ periphas. ⁊ eqͦr̾ agitator achille̾s
Armigͥ automedon.una om̃is scyria pubes:
Succedt̃ tecto. ⁊ flãmaᷤ ad culmina iactãt
Ipse ĩt pͥmoᷤ correpta dura bipentui
Limina ꝑr̾pit. postesq a cardine uellie
Eratos iãq excisa trabe firma cauaisit
R obora ⁊ ingentẽ latodidit ore fenestrã
a pparet domꝰ intꝰ:⁊ atria longa patesct̃
a pparet pͥami ⁊ ueter̾ penetralia regũ.
Armatoᷤq uidñt stãtes ĩ limine pͥmo.
At domꝰ interior gemitu miseroq tumultu
Miscet᷑ penitꝰq caue plangorib edes:

Expanded text:
arduus ad solem, et linguis micat ore trisulcis. Una ingens Periphas et equorum agitator Achillis, armiger Automedon, una omnis Scyria pubes succedunt tecto, et flammas ad culmina iactant. Ipse inter primos correpta dura bipenni limina perrumpit, postisque a cardine vellit aeratos; iamque excisa trabe firma cavavit robora, et ingentem lato dedit ore fenestram. Adparet domus intus, et atria longa patescunt; adparent Priami et veterum penetralia regum, armatosque vident stantis in limine primo. At domus interior gemitu miseroque tumultu miscetur, penitusque cavae plangoribus aedes
Abbreviated transcription (Latin):
E stina lux/ mea si nͨ irrita dicta pritatn¬
ngentes rutule spectabit cedis ac̾uos.
D ixat. ⁊ dextͣ discedens ĩmpulit altam᷑
Haut᷑ ignara modi puppi. fugit illa ꝑundas:
S eior ⁊ iaclo lentos eqͣnte sagitta. hi snen¬
Inde alie cełant curs. łtupet insciꝰ ipe s cneus
Tros anchisiades. animos tũ omine collit.
Alma parens idea dm̃ cui dindima cordi:
T rigereq urbes. biuigiq ad frena leones:

Expanded text:
stina lux, mea si non inrita dicta putangentis Rutulae spectabit caedis acervos. Dixerat, et dextra discedens impulit altam haud ignara modi puppim: fugit illa per undas ocior et iaculo et ventos aequante sagitta. Inde aliae celerant cursus. Stupet iTros Anchisiades; animos tamen omine tollit. Alma parens Idaea deum, cui Dindyma cordi turrigeraeque urbis biiugique ad frena leones
Abbreviated transcription (Latin):
Tc̃ senior talis referebat pectore uoces.
Qd si qͥs cestus ipsius iherculis arura
U idiss trnte ꝗ: h ipso in littore pugnã:
ħgerinanꝰ erix qͦndaᷤᷤ tuus arma gerebat.
Sangui̾e c̾nis adhuc fracto q ĩfecta c̾ebro
His magnũ alcide̾ contra stecit. hiego suetꝰ
Dũ melior iuires sanguis dabat. emula nͨ dũ
Temporib gemini canebat sparsa senectus:
s si nr̃a dares ħ trouis arma recusat:
Id q pio sedet enee: ꝓbat auctor acestes.
E qͣmꝰ pugnã. ericis tibi tͥga remitto
Solue metꝰ. ⁊ tu troianos exue cestus.
ħ fatꝰ. duplice̾ ex hum̾is reiecit amictũ.
& magnos m̃brort artus. magna ossa. lac̾toᷤᷤ q
exuit. atq ingenꝰ media consistit hareua.
T c̃ satꝰ anͣchisa cestius pat̾ extulit equos.
&parib palmas ambori innexat a rnuis
Q putt indi gitos extimplo aurectusut eucu

Expanded text:
Tum senior talis referebat pectore voces: Tum senior talis referebat pectore voces: Quid, si quis caestus ipsius et Herculis arma vidisset, tristemque hoc ipso in litore pugnam? Haec germanus Eryx quondam tuus arma gerebat;— sanguine cernis adhuc sparsoque infecta cerebro;— his magnum Alciden contra stetit; his ego suetus, dum melior vires sanguis dabat, aemula necdum temporibus geminis canebat sparsa senectus. Sed si nostra Dares haec Troius arma recusat, idque pio sedet Aeneae, probat auctor Acestes, aequemus pugnas. Erycis tibi terga remitto; solve metus; et tu Troianos exue caestus. c fatus, duplicem ex umeris reiecit amictum et magnos membrorum artus, magna ossa lacertosque exuit, atque ingens media consistit harena. Tum satus Anchisa caestus pater extulit aequos, et paribus palmas amborum innexuit armis. Constitit in digitos extemplo arrectus uterqu
Abbreviated transcription (Latin):
Entelle heroũ qͦndã fortissime. frustra
Tanta ne tã patienᷤ nullo c̾tamĩe colli
Dona sines: ubi nc̃ nobis deus ille magist̾
Neqͥcꝙͣ memoratꝰ erix: ubi fama ꝑ omnẽ
Triacͥam. ⁊ spolia illa tuis pẽdẽtia tectis:
Ille subhec. ñ lauois amor. ñ gła cessit:
p ulsa metii. s enim gelidꝰ tarda̾te senecta¬
Sanguis hebet. frigẽt effeto ĩ corpore uireᷤ.
Si mͥ qͣ qͦndã fuerat qua q imꝓbꝰ iste
Exultat fidens: si nc̃ foret illa iuuentꝰ.
haũ eqͥde̾ p̾cio inductꝰ. pulcͦ q uuenco:
Penissem. nec dona  moror. sic deindeloqutꝰ.
Imediũ geminos ĩmani pond̾e cestus fudum¬
Piecit. qͥb acer erix in p̾lia suetus
Ferre manũ. duro q intend̾e brachia t̾go
Obstupuere animi tͣ at᷑ot᷑ ĩgentia septe
t̾ ga boũ plumbo insuto ferroq rigebat̾
Ante om̃is stupet ip̃e dares longeq recusat.
Magnanimꝰ q anchisiãdes.⁊ põdꝰ. ⁊ ipsa
Huc illuc uincloꝵ imͣsa uolumia u̾sat:

Expanded text:
Entelle, heroum quondam fortissime frustra, tantane tam patiens nullo certamine tolli dona sines? Ubi nunc nobis deus ille magister nequiquam memoratus Eryx? Ubi fama per omnem Trinacriam, et spolia illa tuis pendentia tectis? Ille sub haec: Non laudis amor, nec gloria cessit pulsa metu; sed enim gelidus tardante senectasanguis hebet, frigentque effetae in corpore vires. Si mihi, quae quondam fuerat, quaque improbus iste exsultat fidens, si nunc foret illa iuventas, haud equidem pretio inductus pulchroque iuvenco venissem, nec dona moror. Sic deinde locutus in medium geminos immani pondere caestus proiecit, quibus acer Eryx in proelia suetus ferre manum, duroque intendere brachia tergo. Obstipuere animi: tantorum ingentia septem terga boum plumbo insuto ferroque rigebant. Ante omnes stupet ipse Dares, longeque recusat; magnanimusque Anchisiades et pondus et ipsa huc illuc vinclorum immensa volumina versat.
Abbreviated transcription (Latin):
Aegcon quauis. centum cui brachia dicunt¬
Centenasq manus. quinquaginta orib ignem
Pccͣtoribusq arfisse. ioius cum fulmina contra
Tot paribus streperet clipeis. tot stringeret enses.
S ic toto eneas de seuit mequore iuctor.
U t semel uiteput mucro: qui ecce maplier¬

Expanded text:
Aegaeon qualis, centum cui bracchia dicuncentenasque manus, quinquaginta oribus ignem pectoribusque arsisse, Iovis cum fulmina contra tot paribus streperet clipeis, tot stringeret enses: sic toto Aeneas desaevit in aequore victor, ut semel intepuit mucro. Quin ecce Niphae
Abbreviated transcription (Latin):
Quadri iuges inȩquos ad uersaq. pectoratre noees¬
Atq illt longe gradientem . & dira frementem
U t idere: metu uersi. retroq ruentes
Effunduntq. diuce. rapiuntq. in littore currus :
Intereta biiugis infertse lucagus albis
In medios. fraterq. liger sea frater habenis
Flectit ȩquos strictum rotat᷑ acer lucagus ensem
Haudsuilit ȩneas tanto seruore furentes¬

Expanded text:
quadriiugis in equos adversaque pectora  illi longe gradientem et dira frementem ut videre, metu versi retroque ruentes effunduntque ducem rapiuntque ad litora currus. Interea biiugis infert se Lucagus albis in medios fraterque Liger; sed frater habenis flectit equos, strictum rotat acer Lucagus ensem. Haud tulit Aeneas tanto fervore furent
Abbreviated transcription (Latin):
hiiꝰ aut̃ carminis origo. uaria ẽ. Nã aliideunt eo tẽpore quo xełces ꝑaxarũ reo inuasit gretiã. cũ oñs intra
muros laterent. nec possent more solito dianȩ sacra ꝑsolui. ꝑenasse admontes laconas rusticos & in eiꝰ honorẽ ymnos dix¬
se. unde istud carm̃ beicolicũ postęrior ętas elimauit: Alii dicunt orestem cũ dianȩ fsedidis excithia ad ueher& adfidiã

Expanded text:
huius autem carminis origo varia est. nam alii dicunt eo tempore, quo Xerxes, Persarum rex, invasit Graeciam, cum omnes intra huius autem carminis origo varia est. nam alii dicunt eo tempore, quo Xerxes, Persarum rex, invasit Graeciam, cum omnes intra muros laterent nec possent more solito Dianae sacra persolvi, pervenisse ad montes Laconas rusticos et in eius honorem hymnos dixisse: unde natum carmen bucolicum aetas posterior elimavit. alii dicunt Orestem, cum Dianae Facelitidis simulacrum raptum
Abbreviated transcription (Latin):
quasdã cesnras habrant. & suis legib distinguant᷑. Nam cũ trib insꝓbet᷑ metrũ cesura. scantione. edificatione. non
quã spondeus partẽ orationis tmmnauerit. Uintus & sextus pescũ integris dictionib fuerint atheocrito sepe seruati. urgilit¬
tamen uictus operis difficultate neglexit insolo pͥncipio mcertũ intustria. sine casi bucolico uersi posiut. Mãtitire datilus
pespartẽ orationis ab soluit : Titire tuꝑatule recubans t̃cium trocheũ circa p̃positionẽ quã de cõposita dictione condusit.
Titire tupatule recubans subtegmine fagi. quartũ spondeũ ꝓdactilo cũ partẽ orationis exibuit tegmine fagi. integrũ cõma pfecit
Ciniis rei diligentiã lic& int̾eocriti multis uersib admrari Exbt unta ui oile¬

Expanded text:
quasdam caesuras habeant et suis legibus distinguantur. Nam, cum tribus his probetur metrum: caesura scansione modificatione, non quasdam caesuras habeant et suis legibus distinguantur. Nam, cum tribus his probetur metrum: caesura scansione modificatione, non quam spondeus partem orationis terminauerit, et quintus et sextus pes cum integris dictionibus fuerint, quod tamen Vergilius a Theocrito saepe seruatum uictus operis difficultate neglexit, in solo principio incertum industria siue casu bucolico uersu posito. Nam ‘Tityre’ dactylus pes partem orationis absoluit; ‘Tityre tu patulae recubans’ tertium trochaeum circa praepositionem quamuis de composita dictione conclusit; ‘Tityre tu patulae recubans sub tegmine fagi’ quartum spondeum pro dactylo cum parte orationis exhibuit; ‘tegmine fagi’ integrum comma perfecit, cuius rei diligentiam licet in Theocriti multis uersibus admirari
Abbreviated transcription (Latin):
desideriũ galli circa polonniam citheridem et dr̃ gallis qđ ad orrentem spectat. Illud scirẽ debemus in pͥma tantum
et multina egloga portã uoluise ordmẽ reseruare quando maltera principiũ constituerit ut ingeorgicis ait. Titire
tupatule cecmi subtegimne fagi. In altera ostenderit fmẽ quippe cũdicat. Extremũ humnc arethusa miln concede lab¬
rẽ. Uerum inter ipsas eglogas: nat̾nlaem consertũq ordint̃ nullum esse certissimũ ẽ. & sisunt qͥdicant mitium bucolici car¬
minis ñ titire esse sed pͥma siracusio dignatat᷑ ludere uersu. suꝑ est t planatio quã mordinẽ digerimus. cũ predocermin
illud in pͥmis tenendũ et̃ bucolicũ poema usq ad eo aberdico caractere distare. ut uersiis quoq innꝰ carminis suas

Expanded text:
desiderium Galli circa Voluminiam Cytheridem, et dicitur ‘Gallus’. Quod ad ordinem spectat, illud scire debemus, in prima tantum desiderium Galli circa Voluminiam Cytheridem, et dicitur ‘Gallus’. Quod ad ordinem spectat, illud scire debemus, in prima tantum et in ultima ecloga poeta uoluisse ordinem reseruare, quando in altera principium constituerit, ut in Georgicis ait: Tityre, te patulae cecini sub tegmine fagi, in altera ostenderit finem, quippe cum dicat: Extremum hunc, Arethusa, mihi concede laborem. Verum inter ipsas eclogas naturalem consertumque ordinem nullum esse certissimum est. Sed sunt qui dicant, initium Bucolici carminis non ‘Tityre’ esse, sed: Prima Syracusio dignata est ludere uersu. Superest explanatio, quam in ordinem digeremus, cum praedixerimus, illud imprimis tenendum esse, bucolicum poema usque adeo ab heroico charactere distare, ut uersus quoque huius carminis suas
Abbreviated transcription (Latin):
greci uocant imitatione teochriti portȩ constituit᷑ qui siculus ac siracusanus fuit. & ẽ intentio etiã in
laudẽ cȩsaris & principũ cȩteroꝵ. ꝑ quos in sedes suas atq agros redit. unde effectꝰ finisq carminis & delec¬
tionẽ & utilitatẽ scđm p̃cepta confecit. Queri sol& cur ultra quã. ͤ. eglogas scripserit. qͦ nequaquã mirũ¬
ei uidebit᷑. qͥ considerauerit uarietatẽ scenarũ pastoraliũ ultra hunc numerũ ñ potuisse ꝓferri. p̃sertĩ
cũ ipse pocta circũspectior teochrito ut ipsa res indicat uideat᷑ metuere ne illa egloga quȩ pollioni scri¬
bit᷑ minꝰ rustica uidicet᷑ cũ id ipsũ prestruit dicens. Sicc lides musȩ paulo maiora canamꝰ. & itẽ similit̾ in
gallus. Prima igitur cͣtin& questionẽ publicã. priuatam gratulationẽ. deagro & dicit᷑ tytirus. Secunda amorem pueri et

Expanded text:
Graeci uocant, in imitatione Theocriti poetae constituitur, qui Siculus ac Syracusanus fuit. Est intentio etiam in Graeci uocant, in imitatione Theocriti poetae constituitur, qui Siculus ac Syracusanus fuit. Est intentio etiam in laude Caesaris et principum ceterorum, per quos in sedes suas atque agros rediit, unde effectus finisque carminis et delectationem et utilitatem secundum praecepta confecit. Quaeri solet, cur non ultra quam dem videbitur, qui consideraverit varietatem scaenarum pastoralium ultra hunc numerum non potuisse proferri, cum ipse poeta circumspectior Theocrito, ut ipsa res indicat, videatur metuere, ne illa ecloga, quae Pollio inscribitur, minus rustica iudicetur, cum id ipsum praestruit, dicens: Sicelides Musae paulo maiora canamus, et item similiter in Gallus. Prima igitur continet conquestionem publicam, priuatam gratulationem de agro, et dicitur ‘Tityrus’; secunda amorem pueri, et
Abbreviated transcription (Latin):
dui agri quẽ amiserat. Obhanc causã occiso incuria die tertio iduũ martiarũ G cęsare cũ aug̃m cȩsarẽ pene
puerũ sibi ueterani ñ annuente senatu ducẽ constituissent. exorto ciuili bello cremonensee cũ cȩteris eiusdem
studii aduersarios aug̃i cȩsaris adiuuert̃. Unde factũ ẽ ut cũ uictor aug̃tꝰ meoꝵ agros ueteranos deduci
uississ&. ñ sufficiente agro cremonensiũ. mantuani quoq inqͥb erat etiã poeta uirgłs maximã partẽ finiũ suo
ꝑdidissent eo qđ uicini cremonensib fuerant Sed uirgilius merito carminũ fretus. & amicitia quoꝵdã poten¬
tiũ centurioni arrio cũ obsistere ausus eẽt. ille statĩ ut miles ad gladiũ manũ ad mouit. Cũq se in fugã ꝓripu¬
mendatꝰ aug̃to & agros recepit . & deinceps imꝑatoris familiari amore ꝑfruitꝰ ẽ. Intentio libri quã scopo

Expanded text:
dique agri, quem amiserat ob hanc causam: occiso in curia die III Iduum Martiarum C. Caesare, cum Augustum Caesarem paene dique agri, quem amiserat ob hanc causam: occiso in curia die III Iduum Martiarum C. Caesare, cum Augustum Caesarem paene puerum sibi ueterani non abnuente senatu ducem constituissent, exorto ciuili bello Cremonenses cum ceteris eiusdem studii aduersarios Augusti Caesari adiuuerunt. Vnde factum est, ut cum uictor Augustus in eorum agros ueteranos deduci iussisset, non sufficiente agro Cremonensium Mantuani quoque, in quibus erat etiam poeta Vergilius, maximam partem finium suorum perdidissent, eo quod uicini Cremonensibus fuerant. Sed Vergilius merito carminum fretus et amicitia quorundam potentium centurioni Arrio cum obsistere ausus esset, ille statim, ut miles, ad gladium manum admouit, cumque se in fugam proripumendatus Augusto, et agros recepit, et deinceps imperatoris familiari amore perfruitus est. Intentio libri quam σκοπόν
Abbreviated transcription (Latin):
speciẽ in huiꝰ modi ꝑsonarum simplicitate cognosci. & merito uirgłiũ ꝓcesserũ adalia carmina non aliunde
piss&e nisi abeauita quȩ pͥmaueteris fuit. Nã pꝰ carura culta & ad postremũ ꝓcultis & feracib t̾ras bella suscepta
qd̃ uidet᷑ uargalius impso ordine operũ suoꝵ noluisse monstrare cũ pastoris pͥmodeinde agricolas canit. & a
mũ bellatores. Restat utt causa uoluntatẽ ad tulerit poete bucolica potissimũ conscribendi considerart debemꝰ
Ant enĩ dulcedine arminis theocriti adimitationẽ qꝰ. illectus idẽ ꝓuocatus : aut ordinẽ tẽpoꝵ secutꝰ ẽ circauitã
umana. qđ supͣtiximuꝰ. aut cutres modi sint elocutionũ. quos carccteres greci uocant. ic&x nexqui tenuis. Me¬
uodũ. Georgica ad scđm Aeneida ad tertiũ uoluisse conferre. ac ido potius bucolica scripsit. ut in

Expanded text:
speciem in huiusmodi personarum simplicitate cognosci, et merito Vergilium processurum ad alia carmina non aliunde speciem in huiusmodi personarum simplicitate cognosci, et merito Vergilium processurum ad alia carmina non aliunde coepisse nisi ab ea uita, quae prima in terris fuit. Nam postea rura culta et ad postremum pro cultis et feracibus terris bella suscepta, quod uidetur Vergilius in ipso ordine operum suorum uoluisse monstrare, cum pastores primo, deinde agricolas canit, et ad ultimum bellatores. Restat ut, quae causa uoluntatem attulerit poetae Bucolica potissimum conscribendi considerare debeamus. Aut enim dulcedine carminis Theocriti ad imitationem eius illectus est, aut ordinem temporum secutus est circa uitam humanam, quod supra diximus, aut cum tres modi sint elocutionum, quos χαρακτῆρας Graeci uocant, ἰσχνός qui tenuis, μcolica ad primum modum, Georgica ad secundum, Aeneidem ad tertium uoluisse conferre. An ideo potius Bucolica scripsit, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
rigine carminis & a uoluntae scribentis. Origine aut̃ bucolici carmini alii obaliam causam ferunt. Sunt etiam
ii ale cedemoniis pastorib diane pͥmũ hoc carm̃ redditũ dicant cũ eidẽ deat ꝑbellũ qđ toti grece illo
tẽpore ꝑfe inferebant exiberi ꝑuirgines dei more non posset Alii aboreste circaficiliã idgenꝰ carmninis
in fasce lignorũ. unde fascelidẽ diana ꝑhibent nuncupatã. apud cuius aris orestes ꝑ sacerdotẽ eius dẽ numinis efige
niã sororẽ suã aparricidio fuerat expiatus. Aliia pollini nonuo pastoraliscilic& deo qua tepestate ad meti armenta
panos scribi putant peculiarit᷑ pastoralis dei. &itẽ sileni. siluani atꝙ faunoꝵ. Quecũ ꝙ om̃ia dicant᷑ illud erit
habilissimũ bucolicũ carm̃ originẽ ducere ad pͥscis tẽnorib quibi uita pastoralis exercita ÷. & ido uelut aurei scłi

Expanded text:
rigine carminis et a uoluntate scribentis. Originem autem bucolici carminis alii ob aliam causam ferunt. Sunt enim rigine carminis et a uoluntate scribentis. Originem autem bucolici carminis alii ob aliam causam ferunt. Sunt enim qui a Lacedaemoniis pastoribus Dianae primum carmen hoc redditum dicant, cum eidem deae per bellum, quod toti Graeciae illo tempore Persae infin fasce lignorum, niam sororem suam a parricidio fuerat expiatus. Alii Apollini νομίῳ pastorali scilicet deo, qua tempestate Admeto boues pauPanos scribi putant peculiariter pastoralis dei, item Sileni, Siluani atque Faunorum. Quae cum omnia dicantur, illud erit probabilissimum, bucolicum carmen originem ducere a priscis temporibus, quibus uita pastoralis exercita est, et ideo uelut aurei saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
testes triguedia huiꝰ poeta quã uarꝰ suo nõe edidit. & alia huiꝰ modi tam̃ bucolica liquido uirgilii esse minime dubitan¬
um ẽ p̃sertm cũ ipse poeta t̃aquã hoc metuens pͥncipiũ huiꝰ operis & in alio carmine suũ et̾ testat᷑ sic dicendũ. Carmi¬
na quilusi pastoꝵ audaxq iuuenta. Titire tu patule cetini sub tegmine fagi. Bucolica aut̃ & dici recte ł hoc iudicio
ꝓbasse suffecerat. qđ eodẽ nomine a pđ teo critum censeatur. Uerũ ratio ꝗdoq monstranda ẽ. Tria genera pa
st̃. quȩ dignitatẽ inbucolicis habent. Quoꝵ nomina st̃ qui epoloe dicunt᷑ a grecis. a nob̾ caprarii. laulo honorati ores
i nomen in poni nisi abeo gradu. quifere apd̃ pastores excellentissimus inuenitur. Cansa duplicit inspici sol& abo¬

Expanded text:
Thyestes tragoedia huius poetae, quam Varius suo nomine edidit, et alia huiusmodi, tamen Bucolica liquido Vergilii esse minime dubitanThyestes tragoedia huius poetae, quam Varius suo nomine edidit, et alia huiusmodi, tamen Bucolica liquido Vergilii esse minime dubitandum est, praesertim cum ipse poeta, tamquam hoc metuens, principium huius operis et in alio carmine suum esse testatus sit dicendo: Carmina qui lusi pastorum audaxque iuuenta, Tityre, te patulae cecini sub tegmine fagi. Bucolica autem et dici et recte dici, uel hoc indicio probasse suffecerat, quod eodem nomine apud Theocritum censeantur; uerum ratio quoque monstranda est. Tria genera pastorum sunt, quae dignitatem in bucolicis habent, quorum minimi sunt qui αἰπόλοι dicuntur a Graecis, a nobis caprarii; paulo honoratiores qni nomen imponi nisi ab eo gradu, qui fere apud pastores excellentissimus inuenitur? Causa dupliciter inspici solet, ab o
Abbreviated transcription (Latin):
omo eutheleuton octo uolumina. qͣuos & unde uersus transtulerit continent. Asconius in libro quẽ con¬
a obtrectatoris uirgłis serppsit. pauca ad modũ obiecta ei ꝓponit. eaq circa hystoriã fere. & qđ ple¬
raq ab homero sũpsiss&. sed ħ ipsũ crimen sic defendere assuetũ ait . cur nonnulli qͦq cadẽ furta tẽpta¬
rent uerũ intellecturos facilius eẽ herculi dauã quã homero uersũ subripere . & tam̃ destinasse sec
le .i. ante opꝰ. & inpso oꝑe Ante opꝰ. titulꝰ. causa. intentio: Titulꝰ inqͦ querit᷑ cuiꝰ fit. quidsit Causa. und ortũ sit. & quare
ħ potissimũ sibi adscribendu pocea p̃supserit. Intentio inqͣ cognoscit᷑. quid efficere conet᷑ poeta : d ipso oꝑe tria expectaqs¬
imerꝰ. ordo explanatio. Quã isigit᷑ multa Uer a ΗT ea qͥa .i. falsa inscriptione fub alieno nõe sint appellata. ut

Expanded text:
d et Q. Octaui Auiti Ὁμοιοτελεύτων octo uolumina quos et unde uersus transtulerit, continent. Asconius Pedianus libro, quem cond et Q. Octaui Auiti Ὁμοιοτελεύτων octo uolumina quos et unde uersus transtulerit, continent. Asconius Pedianus libro, quem contra obtrectatores Vergilii scripsit, pauca admodum obiecta ei proponit, eaque circa historiam fere et quod pleraque ab Homero sumpsisset; sed hoc ipsum crimen sic defendere assuetum ait: ‘cur non illi quoque eadem furta temptarent? Verum intellecturos facilius esse Herculi clauam quam Homero uersum surripere’; et tamen destinasse secedere, est ante opus et in ipso opere. Ante opus titulus causa intentio. Titulus, in quo quaeritur cuius sit quid sit; causa, unde ortum sit et quare hoc potissimum ad scribendum poeta praesumpserit; intentio, in qua cognoscitur, quid efficere conetur poeta. In ipso opere sane te sint prolata, ut
Abbreviated transcription (Latin):
correxisȩ pͥncipiũ insusb dẽptis. Ile ego qͥ siluas gracili meditat᷑ꝰ auena. Carmina &e egres siuis icna cotgi: dt quans
auido parerent aria colono. Eratũ opꝰ agricolis at nẽ horrentia martis. Arma urũ q cano Obtrectatores iuirglo nũ qui
defuert̃. ne mirũ nã nec homero quidẽ Elatis bucolicis numinatoriis quidã repsitanti bucolica du as mͦ eg iogno
s insulsissme TIAΡORECAC quarũ pͥoris initiũ ẽ Eytyre si toga calda tibi c̃. qͦ tegnuine figi: Sequentis. Dic
mͥ dameta cuiũ pecus. anne latinũ: Non. uerũ egonis nr̃i sic rure loqunt᷑ Alius recitante eo ea georgicis
Mastrax marcꝰ ui pranius a mecenate eũ subpositũ appellabat nouȩ sacꝗtebȩ reꝑtorẽ . non tumide nec eocĩ¬
lis sed cõmunib uerb̾ atq iđo latentis: herennius tantũ uicia eiis perellius uͦ furta contraxit ne

Expanded text:
correxisse principium, his uersibus demptis: Ille ego qui quondam gracili modulatus auena carmina et egressus siluis uicina coegi, ut quamuis auido parerent arua colono, gratum opus agricolis, at nunc horrentia Martis arma uirumque cano’. Obtrectatores Vergilio numquam defuerunt, nec mirum, nam nec Homero quidem. Prolatis Bucolicis Numitorius quidam rescripsit Antibucolica, duas modo eclogas sed insulsissime παρῳδήσας, quarum prioris initium est: Tityre, si toga calda tibi est, quo tegmine fagi? sequentis: Dic mihi Damoeta: cuium pecus anne Latinum? non. Verum Aegonis nostri sic rure loquuntur. Alius recitante eo ex Georgicismastix’. M. Vipsanius a Maecenate eum suppositum appellabat nouae cacozeliae repertorem, non tumidae nec exilis, sed ex communibus uerbis atque ideo latentis. Herennius tantum uitia eius, Perellius Faustus furta contraxit. Se
Abbreviated transcription (Latin):
netabili octauie affectione. Quȩ cũ recitationi int̾ ess ad illos de filio suo uersus. tu marcellus eris. defecisse fert᷑.
q. egra refocilat᷑. Pecitauit & plurib sedneq frequent᷑ & ea fere dequib ambigebat quo magis uiditiũ homi¬
nũ et periret᷑. Crotem librariũ & lib̾tũ euis exauste iã senectutis tradint referre solitũ quandũ eũ in retitando diudios
ruentissimo sole cognoscit. languorẽ nactus ÷. eũq ñ int̃missa naugatione auxit ita ut gramor aliqnao brondistũ appella¬
ubi dieb paucismorat᷑ obiit. undecimo Rł octob̵. Grẽ sestio quinto lucrecio esulib ossa ei neapeli translata st̃. tumuloq ẽdita
i : uia puteolana intra lapide scam. inqͦ disticon talt fecit Mantua me genuit. calabrirapuere. ten& nc̃ Partheno

Expanded text:
notabili Octauiae adfectione, quae cum recitationi interesset, ad illos de filio suo uersus: ‘tu Marcellus eris’, defecisse fertur notabili Octauiae adfectione, quae cum recitationi interesset, ad illos de filio suo uersus: ‘tu Marcellus eris’, defecisse fertur atque aegre focilata. Recitauit et pluribus, sed neque frequenter et ea fere de quibnum experiretur. Erotem librarium et libertum eius exactae iam senectutis tradunt referre solitum, quondam eum in recitando duos diferventissimo sole cognoscit, languorem nactus est eumque non intermissa navigatione auxit ita ut gravior gravior, MSS.; aeue testatur: «160 Obiit Brundusii, Cn. Sexto Quinto Lucretio consulibus. Ossa eius Neapolim translata sunt tumuloque condita qui est via Puteolana intra lapidem secundum in quo disticon fecit tale: “Mantua me genuit, Calabri rapuere. / Tenet nunc Parthenope,
Abbreviated transcription (Latin):
iociis miris ut sȩneca tradidit uiliũ montanũ poctã. solitũ dicere inuolaturũ se uirgilioꝵi quȩdã. si & uocem
posse os oe d h pocrysin. Cõsdẽ enĩ uersos ipso ꝓnuntiante bene sonare. sine illo manes eẽ mutosq Aeneidos uix dũ
peȩ tanta eoetitit fama. ut sextus ꝓpertius non dubitauerit sic p̃dicare. Cedite romani scriptores. cedate gras
escio ꝗͥo maius. nascitur iliadȩ: Augustus uͦ nã forte expeditione cantabrica aberat. supplicib atq etiã minacib
ꝑiocũ lateris efflagitar& ut sibi de eneida ut ipsius uerba sunt ł prima carminis ꝑ pografa. ł qđ lib& colonꝰ mit¬
retur. Cui tamen multo post ꝑfectaq demũ materia tres om̃mo libros recitauit. scđ̾m. quartũ. sectũ. sed hund

Expanded text:
lenociniis miris. Ac Seneca tradidit Iulium Montanum poetam solitum dicere, inuolaturum se Vergilio quaedam, si et uocem lenociniis miris. Ac Seneca tradidit Iulium Montanum poetam solitum dicere, inuolaturum se Vergilio quaedam, si et uocem posset et os et hypocrisin: eosdem enim uersus ipso pronuntiante bene sonare, sine illo inanes esse mutosque. Aeneidos uixdum coepte tanta exstitit fama, ut Sextus Propertius non dubitauerit sic praedicare: Cedite, Romani scriptores, cedite Grai: nescio quid maius nascitur Iliade. Augustus uero, nam forte expeditione Cantabrica aberat, supplicibus atque etiam minacibus per iocum litteris efflagitaret, ‘ut sibi de Aeneide’, ut ipsius uerba sunt, ‘uel prima carminis ὑπογραφή uel quodlibet κῶλον mitteretur’. Cui tamen multo post, perfectaque demum materia, tres omnino libros recitauit, secundum quartum et sextum; sed hunc
Abbreviated transcription (Latin):
non ab surdũ carmen se more urse dicens parere & lambendo demũ effingere: Neneida ꝓsa prius oratione formatã
estãq induodecim libris particulatim cõponere instituit. ꝓut liberos quidq nihil mordinẽ arripiens. ut ne
qđ impetum moraretur. Quȩdã imꝑfecta transnisit. alia leuissimis uerbis ueluti fulsit quȩ ꝑ iocũ ꝓtibialibus in¬
poni agebat adsustinendũ opus donec solidȩ columnȩ aduenirenit. Bucolica triennio georgita uero. uir.ȩneica
xxl. ꝑfecit annis. Bucolica eo successu edidit. ut inscena ꝑcantatores crebro ꝓnuntiaretur Georgica uero reuerso
t acciacam uictoriam augusto atq atelle reficiendarũ fauciũ causa cõmoranti. ꝑcontinuũ quatriduũ legit sus¬
cipiente mecenate legendi uicẽ. quotiens interpellaret᷑ uocis offensione Pronuntiabat autẽ cũ suauitate. cũ

Expanded text:
non absurde carmen se more ursae parere dicens et lambendo demum effingere. Aeneida prosa prius oratione formatam non absurde carmen se more ursae parere dicens et lambendo demum effingere. Aeneida prosa prius oratione formatam digestamque in XII libros particulatim componere instituit, prout liberet quidque, et nihil in ordinem arripiens. Ac ne quid impetum moraretur, quaedam imperfecta transmisit, alia leuissimis uersibus ueluti fulsit, quos per iocum pro tibicinibus interponi aiebat ad sustinendum opus, donec solidae columnae aduenirent. Bucolica triennio, Georgica VII, Aeneida XI perfecit annis. Bucolica eo successu edidit, ut in scaena quoque per cantores crebro pronuntiarentur. Georgica reuerso post Actiacam uictoriam Augusto atque Atellae reficiendarum faucium causa commoranti per continuum quadriduum legit, suscipiente Maecenate legendi uicem quotiens interpellaretur ipse uocis offensione. Pronuntiabat autem cum suauitate, cum
Abbreviated transcription (Latin):
merenti funeris osficum uirȩ ꝓmunere rede᷑. Scripsit etiam aechna dequa ambigit᷑ Mex cũres romanas inchoas& offensus
materia ad buꝑ colica trnsiit maxime ut asinium pollionẽ. alpbenũ uarũ & corneliũ gallũ celebrar&. quia in distributione
sigtor que pͦpinlipensem uictoriã ueteranis trium uioꝵ. ussu trans padũ diuidebat᷑. indemnẽ sep̃stitissent. Deide georgi cam
quin occideret᷑. Nouissime encida inchoauit argum̃tũ uarũ acmultiplex & quasiãboꝵ homeri carminis instar Psreterean¬
muinibi acrebus gretis latinisq cõmune & inquo qđ maxime stutoebat romane simulorbis & augusti origo contineret᷑ Cũgcorgica
scriber& nadit᷑ cotidie meditatos mane plurimos uersus dictare solitus ac ꝑtotum diem retrantando. ad pauc̃issi mos rediger

Expanded text:
merenti funeris officium uitae pro munere reddit. Scripsit etiam, de qua ambigitur, Aetnam. Mox cum res Romanas inchoasset, offensus merenti funeris officium uitae pro munere reddit. Scripsit etiam, de qua ambigitur, Aetnam. Mox cum res Romanas inchoasset, offensus materia ad Bucolica transiit, maxime ut Asinium Pollionem, Alfenum Varum et Cornelium Gallum celebraret, quia in distributione agrorum, qui post Philippensem uictoriam ueteranis triumuirorum iussu trans Padum diuidebantur, indemnem se praestitissent. Deinde Georgica inquin occideretur. Nouissime Aeneidem inchoauit, argumentum uarium ac multiplex et quasi amborum Homeri carminum instar, praeterea nominibus ac rebus Graecis Latinisque commune, et in quo, quod maxime studebat, Romanae simul urbis et Augusti origo contineretur. Cum Georgica scriberet, traditur quotidie meditatos mane plurimos uersus dictare solitus ac per totum diem retractando ad paucissimos redigere,