comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tirãndis affectare dãpnatꝰ
corq̾at᷑ ut cõscios indiret ami¬
dã dãpnauit.optat ne is tor¬
q̃atur.pr̃ ei cõtradicit. Nemo
se tenuit agẽs ꝓ pr̾e quĩ figu¬
ras ĩ filiũ faceret tãꝙͣ illũ cõ¬
sciũ ĩ tormẽtis nõiaturꝰ. quo
quid stultius. nã cũ ħiudices
ĩcellex̾int aut nõ torquebir ͬ
cũ iõ torq̾ri uelit aut tortonõ
crederur. at credibile ẽ ħ eñ uel¬
le fortasse dissimulet. gͦ ut ef¬
ficiat. ser nob̾ declamatorib
dico quid proderit ħ ĩtellexis¬
se nͥ dix̾imus. ergo si uere age¬
retur siłr cõsilia illd̾ latẽs ꝓ¬
didissemꝰ. quid si ne utiq ue¬
rũ ẽ et hr̃e alias hic dãpnatꝰ
quar̾ne illud quidẽ sẽꝑ suctur¬
ret sic dicẽtib patrociniũ hoc
uoluit qui cõtron̾siã finxit.
fortasse eĩ uoluit. s esto uolu¬
erit cõtinuo ne si ille suulte co¬
gitauit nobis quo stulte di¬
cẽdũ ẽ arego ĩ ca̾is agẽdis fre¬
quet̾ nõ puto metuẽdũ quid

Expanded text:
dis adfectatae damnatis torqueatur, ut conscios indicet; accidam damnavit, optat, ne is torqueatur; paler ei contra dicit. nemo se tenuit agens pro patre, quin figuras in filium faceret, tanquam illum conscium in tormentis nominaturus. quo quid stultius? nam cum hoc iudices intellexerint, aut non torquebitur, cum ideo torqueri velit, aut torto non credetur. at credibile est, hoc eum velle. fortasse ; dissimulet ergo, ut efficiat. sed nobis declamatoribus dico quid proderit hoc intellexisse, nisi dixerimus? ergo , si vere ageretur, similiter consilium illud latens prodidissemus? quid ? si neque utique verum est, et habere alias hic damnatus quare ne illud quidem semper succurret sic dicentibus, patrocinium hoc voluit, qui controversiam finxit. fortasse enim noluit; sed esto, voluerit: continuone, si ille stulte cogitavit, nobis quoque stulte dicendum est? at ego in causis agendis frequenter non puto intuendum, quid
Abbreviated transcription (Latin):
liũ secteto octidisset reus male ttͣ¬
tationis iacularet᷑ ĩuxorẽ obliꝙͥ
sẽtẽtiis nã cid ĩpimꝰ ꝙͣ rerinuisse
re uideat᷑ cõfirmare id ip̃a defẽsio¬
ne ꝙ diluẽdũ ẽ ac siudicũ sue¬
laturi nõ fuissẽt młtoq ĩ miꝰ cũ

Expanded text:
lium secreto occidisset, reus malae tralium secreto occidisset, reus malae tractationis iacularetur in uxorem obliquis sententiis. nam quid impurius, quam retinuisse re videatur, confirmare id ipsa defensione, quod diluendum est? at si iudicum sumelaturi non fuis
Abbreviated transcription (Latin):
cũdũ posuimꝰ genꝰ rãto cautiꝰ dicẽ¬
dũ ẽ quãto ualidiꝰ bonos ĩ hibet
pudor ꝙͣ mecꝰ. hic u̾o rege nos in¬
tex ꝙ sciamus et u̾ba ĩ qͥnadã ue¬
ritatis erũpentia credit cohertẽ
Nã qͦ minus aut ip̃i ĩ quos dici¬
mmus aut iudices aut assiste̾res
od̾int hãc male dicẽdi lasciuia
mus nõ eẽ faciendũ ac qui p̃ci¬
nitio laborarũt. dicebãt eĩ libẽtꝰ
tales cõtrou̾sias q̃ disficultatis
gr̃a placẽt cũ sint multo facilio
tatis ut qͥ cursu parũ ualẽt flexu
eludãt cũ hec ⁊ ffectatur rõ sẽtẽti¬
arũ nõ procul a rõe iocadi abhor¬
rear / adiuuat et iã ꝙ auditor gan¬
det ĩtellige̾ et fauet ĩgemo suo et
alio dicẽte se laudat. Itaq nõ lo¬
lũ si ꝑsõai obstaret recte orõi qͦ in
geñe sepiꝰ mõꝙͣ figuris opꝰ ẽ de¬
currebãt ascemata s faciebãt il¬
lis locũ ĩ u̾ ĩutiles ac nepharie
eẽnt. ut is p qui ĩfamẽ ĩ matre fi¬

Expanded text:
secundum posuimus genus tanto cautius dicendum est, quanto validius bonos inhibet pudor quam metus. hic vero tegere nos iudex quod sciamus et verba vi quadam veritatis erumpentia credat coercere. nam quanto magis aut ipsi, in quos dicimus, aut iudices aut adsistentes oderint hanc maledicendi lasciviam, mus non esse faciendum? atqui praecivitio laborarunt. dicebant enim libenter tales controversias, quae difficultatis gratia placent, cum sint multo faciliortatis, ut qui cursu parum valent, flexu eludant, cum haec, quae adfectatur, ratio sententiarum non procul a ratione iocandi abhorreat. adiuvat etiam, quod auditor gaudet intelligere, et favet ingenio suo et alio dicente se laudat. itaque non solum, si persona obstaret rectae orationi, quo in genere saepius modo quam figuris opus est decurrebant ad schemata, sed faciebant illis locum etiam, ubi inutiles ac nefariae essent, ut si pater, qui infamem in matrem fi
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ rectũ ẽ nͥ cũ aliqua exhiis
de quib locuti sumꝰ figuitĩ
accipit p̾t̾ hec celsus exclude̾.
asseuerare de trattare excitare
iudicẽ ꝓu̾biis uti et uersib
et ioco et inuidia et inuoca
dire ad mon̾e satisface̾ p̾can
corriꝑe figuras putat. partiti¬
onẽ quo et propositĩom ec di¬
uisionẽ et reꝵ duaꝵ cogniti¬
dẽtur eẽ diu̾sa ut nõ ĩ hiiz de¬
mũ sit uene ficiis qui uirã ab¬
stulit data positĩoe. s ⁊̃ qui
mentẽ ꝙ ẽ ĩ parte finitionis
rutiliꝰ siue gorgias. a nan ka¬

Expanded text:
non rectum est, nisi cum aliquam ex iis, de quibus locuti sumus, figuram accipit. praeter haec Celsus excludere, asseverare, detrectare, excitare iudicem, proverbiis uti, et versibus et ioco et invidia et invocatdire, admonere, satisfacere, precari, corripere, figuras putat. partitionem quoque et propositionem et divisionem et rerum duarum cognatidentur esse diversa, ut non is demum sit veneficus, qui vitam abstulit data potione, sed etiam qui mentem; quod est in parte finitionis. Rutilius sive Gorgias,
Abbreviated transcription (Latin):
de frequẽs illud ẽ nec magnooꝑe
captãdũ ꝙ petit᷑ a inr̾ iurãdo ut ꝓ
excredito ita mͥ cõtĩ gat herede fi¬
lio mori. nã et ĩ totũ uitare nͥ uͥ
necesse ẽ graui uiro parũ cõuẽit
et ẽ a seneca dictũ elegent̾ nõ pa¬
tronotũ ħ ẽ s testiũ nec meret᷑
fidẽ qui sẽtẽtiole gr̃a iurat nͥ si

Expanded text:
 frequens illud est nec magnopere captandum, quod petitur a iureiurando, ut pro exheredato, Ila mihi conlingat herede, filio mori. nam et in totum iurare, nisi ubi necesse est, gravi viro parum convenit, et est a Seneca dictum eleganter, non patronorum hoc esse, sed testium. nec meretur fidem qui sententiolae gratia iurat, nisi si
Abbreviated transcription (Latin):
iã ẽ qũo respo̾deri ꝯ̃ figinas opor¬
rẽt et quidã sẽꝑ ex du̾so apiẽdas
putau̾ũt sĩc latẽtiauitia rescĩdũ¬
tur. idq sane frequẽtissie̾ faciẽd̾
ẽ. alit̾ eĩ dilui obiecta nõ pñt utiq¬

Expanded text:
figuras oporteat. Et quidam semper ex diverso aperiendas putaverunt, sicut latentia vitia rescinduntur, idque sane frequentissime faciendum est; aliter enim dilui obiecta non possunt, utiq
Abbreviated transcription (Latin):
erint crebriores figure ꝙͣ ut dis¬
simulari possint postulãdũ ẽut
nestio quid illud ꝙ adiͣsarii ob¬
liquis sẽtẽtus sigͥficare uoliũt
si fidutia sit obiciãt palã aut cer¬
te nõ exigãt ut ꝙ ip̃i nõ audẽt
dr̃e id iudices nõ modo ĩtelligãt

Expanded text:
erint crebriores figurae, quam ut dissimulari possint, postulandum est, ut nescio quid illud, quod adversarii obliquis sententiis figurare velint, si fiducia sit, obiciant palam, aut certe non exigant, ut, quod ipsi non audent dicere, id iudices non modo intellegant,
Abbreviated transcription (Latin):
dex cõdo̾ne usus ẽclamãte multũ
aduocato scemata de rey natura
colli ur protinus ⁊̃ preceptũ sit
eiusmodi figuris utendũ tem̾e
nõ eẽ tertiũ ẽ genus ĩ quo sola me¬
lius dicẽdi petirur ocrasio iõq id
cicero nõ putat eõ poĩtũ ĩ cõtenno¬
ne. tale ẽ illd̾ q idẽ utit᷑ ĩ clodiũ qͥ¬
Histe qui oĩa sacͥficia nos et faci¬

Expanded text:
dex condicione usus est, clamante multum advocato schemata de rerum natura tolli, ut protinus etiam praeceptum sit, eiusmodi figuris utendum temere non esse. tertium est genus, in quo sola melius dicendi petitur occasio; ideoque id Cicero non putat esse positum in contentione. tale est illud, quo idem utitur in Clodium: quibus iste, qui omnia sac
Abbreviated transcription (Latin):
mãdũ cimuscũq sit etatis. S quã¬
tũ ĩ studiis iã effet̾it et ne diuciꝰ
disseram qñ sit rethori t̃dẽdus.s ͨ
optĩe finire credo cũ pot̾it. S hoc
ip̃m ex suꝑiore pendet c̃one.
Nã si gramatitꝰ munsꝰusq ad sua¬
sorias prorogatur tardius rectore
opꝰ ẽ si rector pͥa officia oꝑis sui nõ
recusara narrationb statĩ et laudã¬
di nituꝑadiq opusculis cura eiꝰ
desid̾atur.ã ignoramus ãtiquis
ħ fuisse ad augẽdã eloquãt ã genꝰ
ex̾citatioĩs ut thesis dic̾enr et cõ¬
munes locos et cet̾a circa cõplexũ
rerũ ꝑsonarũq quib uere ficteq
cõtronͣsie cõtinẽtur exquo palã ẽ
quã turpit̾ deserat eã ꝑtẽ thetorites
institutio quã et pͥam hñt et diu
solã. Quid autẽ ẽ ex hiis de quib

Expanded text:
mandum, cuius quisque sit aetatis, sed quanmandum, cuius quisque sit aetatis, sed quantum in studiis iadisseram, quando sit rhetori tradendus, sic optime finiri credo; cum poterit. sed hoc ipsum ex superiore pendet quaestione. nam si grammatices munus usque ad suasorias prorogatur, tardius rhetore opus est. at si rhetor prima officia operis sui non recusat, a narrationibus statim et laudandi vituperandique opusculis cura eius desideratur. an ignoramus antiquis hoc fuisse ad augendam eloquentiam genus exercitationis, ut theses dicerent et communes locos et cetera citra complexum rerum personarumque, quibus verae fictaeque controversiae continentur? ex quo palam est, quam turpiter deserat eam partem rhetorices institutio, quam et primam habuit et diu solam. quid aute
Abbreviated transcription (Latin):
tic̾e quã ĩ latinũ trãsferẽtes lrãturã
uocau̾ũt fines suos norit. p̾ẜtim
tm̃ ab hac applłonis sue pauptate
ĩtͣ quã pͥmi illi cõstitere prouecta.
Nã tenuis a fõte assumptis poera¬
tũ hystoriaruĩq uirib pleno iã satis
alueo fluit cũ p̾t̾ rõm recte loquẽ¬
di nõ pariĩ alio qui copiosã ꝓpe oĩ¬
uan maximarũ arciũ scĩam ampłx¬
a sit. et rethorice cui nomẽius elo¬
quẽdi dedit officia sua nõ detrettet
n ͨ occupari gaudeat ꝑtinẽtẽ ad se
laborẽ q̃ dum oꝑe cedit iã pene pos¬
sessione depulsa ẽ. Neq ĩficialor
aliquẽ ex hiis qui gramatice pro¬
fiteãtur eousq scĩe ꝓ g̾di posse ut
ad ħ quo tradẽda sufficiat. ser cũ
idaget rectoris offõ fũget᷑ nõ suo.
Nos porro querimꝰ qnͣ hiis q̃ retho¬
rice p̾cepit ꝑcipiẽdis puer maturꝰ
eẽ uideatur ĩ quo quidꝰ nõ id ẽ esti¬

Expanded text:
tice quam in Latinum transferentes litteraturam tice quam in Latinum transferentes litteraturam vocaverunt fines suos norit, praesertim tantum ab hac appellationis suae paupertate, intra quam primi illi constitere, provecta; nam tenuis a foum criticorumque viribus pleno iam satis alveo fluit, cum praeter rationem recte loquendi non parum alioqui copiosam prope omnium maximarum artium scientiam amplexa sit; et rhetorice, cui nomen vis eloquendi dedit, officia sua non detrectet nec occupari gaudeat pertinentem ad se laborem, quae, dum opere cedit, iam paene possessione depulsa est. neque infitiabor, aliquem ex his, qui grammaticen profiteantur, eo usque scientiae progredi posse, ut ad haec quoque tradenda sufficiat; sed cum id aget, rhetoris officio fungetur non suo. nos porro quaerimus, quando iis, quae rhetorice praecipit, percipiendis puer maturus esse videatur. in quo quidem non id est aesti
Abbreviated transcription (Latin):
Enuit cõsuetudo q̃ cotidie ma¬
gis innalescit ut p̾ceptorib
eloquetie latinis quid̾ sẽꝑ s ĩ gre¬
cis int̾im discipuli seruis qrͣro
tes obmiserũt et gͣmatici alieãs
occupau̾ũt. sã illi decł̾nare mõ et
scĩam declamãdiac facultatẽ crade̾
officii su ducu̾t idq intra delib̾ati¬
uas indiciałq mari̾as.Nã cetera ut
ꝓfessione sua minora despicuit ⁊ hii
nõ satis credũt excepisse q derelicta
erãt. quo nõie grã quo hiis hñda ẽ
s ad prosopo poeias usq ad suasori¬
as ĩ quib onꝰ dicẽdtuł maximũ ẽ
irrũpunt. huic ergo accidit ut q̃ alt̾iꝰ
arris pͥa etãt oꝑa fcã sĩt alt̾iꝰ nouis¬
sima et etas alciorib iã disciplinis
debica ĩ scola minore sb̾sidat ac reto¬
ricẽ apd̾ gramaticos ex̾ceat ita ꝙ ẽ
maxime ndiculũ nõ ante ad decla¬
mãdi magr̃m mittẽdus uider᷑ pu¬
et quẽ declamare sciat. Nos suu cui¬
q ꝓfessiom modũ demus et grãma¬

Expanded text:
enuit consuetudo, quae cotidie magis invalescit, ut praeceptoribus eloquentiae, Latinis quidem semper sed etiam Graecis interim, discipuli serius quam ratio tes omiserunt et grammatici alienas occupaverunt. nam et illi declamare modo et scientiam declamandi ac facultatem tradere officii sui ducunt, idque intra deliberativas iudicialesque materias nam cetera ut professione sua minora despiciunt, et hi non satis credunt excepisse, quae relicta erant, quo nomine gratia quoque iis habenda est, sed ad prosopopoeïas usque ac suasorias, in quibus onus dicendi vel maximum est, irrumpunt. hinc ergo accidit, ut, quae alterius artis prima erant opera, facta sint alterius novissima, et aetas altioribus iam disciplinis debita in schola minore subsidat ac rhetoricen apud grammaticos exerceat. ita , quod est maxime ridiculum, non ante ad declamandi magistrum mittendus videtur puer quam declamare sciat. nos suum cuique professioni modum demus. et gramma
Abbreviated transcription (Latin):
rñ quo temꝑa sua Neq erit ue¬
rẽdũ urbinis p̾ceptorib oneret᷑
puer nõ enĩ crescet set diuidit᷑
qui sb̾ uno miscebat᷑ labor et erit
sui quisq oꝑis magr̃ utilior ꝙ
ad huc optinẽt grecia latinis ob¬
missũ ẽ et fiei̾ uidetur excusare
quia sunt qui labori isti surcesserĩt¬
Ego cũ ad cas¬

Expanded text:
 tempora sua, neque erit verendum, ne binis praeceptoribus oneretur puer. non enim crescet sed dividetur, qui sub uno miscebatur, labor, et erit sui quisque operis magister utilior; quod adhuc obtinent Graeci, a Latinis omissum est, et fieri videtur excusate, quia sunt qui labori isti successerintrgo cum ad eas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriatñ ceite in illud indiciale
cãegenꝰ intidat.ã nõ ĩ foronairã¬
dũ ẽ qua ĩ ꝑte nescio ã sit łpluriũ
nõ laus ac uituꝑatio certami̾bus
illis frequẽter m̃seritur. nõ cões
loci siue qui sũt in uicia directi
quales legimiꝰ a cicerone cõpõitos
tẽsio ut sit ne puis argumentis
credendũ. et protestib ĩ testes
ĩ mediis litiũ medullis uersĩt
arma sũt ħ quodãmõ p̾parãdi sẽꝑ
ut is cũ res poscet uraris q̃ꝑtin̾e

Expanded text:
ale causae genus incidat? an non in foro narrandum est? qua in parte nescio an sit vel plurimum. non laus ac vituperatio certaminibus illis frequenter inseritur? non communes loci, sive qui sunt in vitia derecti, quales legimus a Cicerone compositos,tensio: ut, sitne parvis argumentis credendum, et pro testibus et in testes, in mediis litium medullis versantur? arma sunt haec quodammodo praeparanda semper, ut iis, cum res poscet, utare. quae
Abbreviated transcription (Latin):
nouoꝵ ideo ur nõ ea mõ q̃ cõscͥp¬
ta sũt hyscoxiis aut ẜmõib uelut
ꝑmanꝰ eradita quo cotidie agũ¬
t᷑ debeat nosse ueꝵ ne ea qͥdẽ q̃ st̃
a clariorib poetis ficta neguge̾.nã¬
‸ illa quid̾ pͥa aut restĩonioꝵ aut
aut netustis fide tuta sũt aut ab
hoĩb magnis p̾ceptoꝵ loco fic
ra nosseuidise credũt᷑ ꝙͣ home¬
rꝰ frequẽtissieestat᷑ ħ nõ ẽ expec¬
tadauit a etas cũ studia p̾irent.¬

Expanded text:
um, adeo ut non ea modo, quae conscripta sunt historiis aut sermonibus velut per manus tradita, quaeque cotidie aguntur, debeat nosse, verum ne ea quidem, quae sunt a clarioribus poetis ficta, negligere. nam illa quidem priora aut testimoniorum aut aut vetustatis fide tuta sunt aut ab hominibus magnis praeceptorum loco fictra nosse et vidisse creduntur, quod Homerus frequentissime testatur. sed non est exspectanda ultima aetas, cum studia praest
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ eadẽ eciã contraualent ꝙ qui¬
dẽ oratorid ẽ uir bonus nũꝙͣ fa¬
ciet nͥ forte cõiutilitare ducet᷑
laudantur autẽ urbes siłr ato
hõies. Nã pro parente ẽcondi¬
tor et multu auitoritatis affert
uetustas utiis qui terra dicũt
orti et uirtutes acuitia ccͣ res ges¬
tas eadẽ que in singulis illa pro¬
pria que ex loci positĩoe ac mi¬
nutiõe sũt ciues illis ut hoĩbus
libͣis decori ẽ laus et oꝑũ ĩ quib
horror utiliras pulchrituco auc¬
tor expectari solet. honor ut ĩ tẽ¬
plis utilitas. ut ĩ muris pulchri¬
tudo uł auctor utrobiq ẽ et loco¬
rũ qualis sicilie apd̾ ciceronẽ
ĩ quib siłr spẽm ec utilitatẽ in¬
tuemur spẽm maritimis planis
amoenis utilitatẽ salubribus
fertiliberit et ccõꝵ honestoꝵ fcõ¬
rũq laus genͣalis erit et rerũ oĩs
modi. Nã et sõpni et mortis scͥp¬
te landes et quordã amedicis
ciboꝵ itaq ut nõ cõsensi ħ lauda¬

Expanded text:
dem etiam contra valet. quod quidem orator, id est vir bonus, nunquam faciet, nisi forte communi utilitate ducetur. laudantur autem urbes similiter atque homines. nam pro parente est conditor, et multum auctoritatis adfert vetustas, ut iis, qui terra dicuntur orti; et virtutes ac vitia circa res gestas eadem quae in singulis, illa propria quae ex loci positione ac munitione sunt. cives illis ut hominibus liberi decori. est laus et operum, in quibus honor, utilitas, pulchritudo, auctor spectari solet. honor ut in templis, utilitas ut in muris, pulchritudo vel auctor utrobique. est et locorum, qualis Siciliae apud Ciceronem, in quibus similiter speciem et utilitatem intuemur; speciem in maritimis, planis, amoenis; utilitatem in salubribus, fertilibus. erit et dictorum honestorum factorumque laus generalis, erit et rerum omnis modi. nam et somni et mortis scriptae laudes et quorundam a medicis ciborum. itaque , ut non consensi hoc lauda
Abbreviated transcription (Latin):
Nã id beniuolũs facit quotiẽs au¬
tẽ fieĩ pot̾ie cũ mati̾e utilitate iũgẽ¬
da. ayinus lacedemone scudia ltaꝵ
quã achenis honoris merebũe
u̾e qui : honescĩ abiis cura legũ
frugalitas aꝰ sibaritas forsitã
odio foret uetĩbꝰ tomanis sũm̃
uixiaia timẽ eadẽ ĩ singulis dif¬

Expanded text:
 quotiens autem fieri poterit, cum materiae utilitate iungenda. minus Lacedaemone studia litterarum quam Athenis honores merebuntuere quibusdam honestum, aliis cura legum. frugalitas apud Sybaritas forsitan odio foret, veteribus Romanis summum luxuria crimen. eadem in singulis dif
Abbreviated transcription (Latin):
nare q̃ ẜm quãc eaꝵ gesta erũt
utra sic autẽ harũ mautilioꝵ cũ
mati̾a delibabimus dũ sciamus
gratiora ẽẽ audientib q̃ solus qͥs
aut pͥmus aut certe cũ pantis fe¬
cisse dicetur.si quid p̾t̾ea supͣ spẽ
aut expectationẽ p̾cipue ꝙ aliena

Expanded text:
ndum quamque earum gesta erunt. utra sit autem harum via utilior, cum materia deliberabimus, dum sciamus gratiora esse audientibus, quae solus quis aut primus aut certe cum paucis fecisse dicetur, si quid praeterea supra spem aut exspectationem, praecipue quod aliena
Abbreviated transcription (Latin):
acfortũe quibdã mala cõtẽptã sũ
thersite at uõ quibuscã bona iuci¬
is corrupta odiu̾attulerũt ut iu¬
rea ĩ bellẽ plisthenẽ impudicũ apo¬
etis accepimus. et animi totidẽi¬
cia quot uirtutes sũt n ͨ minꝰ ꝙͣ ĩ
laudib duplici rõe tractãt. Et pꝰ
mortẽ adiecta quibdã ignomĩa
ẽ ut melio cuius domiꝰ solo equata
marto s̾ malio cuiꝰ p̾nomẽ efami¬
lia in post̾ũ exemptu̾ ẽ et parẽtes
maloꝵ odimꝰ. Et ẽ cõdicorib ur¬
biũ ĩ fame cõtiaxisse aliquã ꝑni¬
ciosã cet̾is gẽrẽ qualis ẽ pͥmus in¬
daice suꝑstitionis auctor et gracco¬
rũ leges inuise. et si quod ẽ exẽplũ
de forme post̾is tradicũ quale libidi¬
nis uir ꝑses ĩ muliere sãmia in¬
sritũe ausus dr᷑ primus. s in uiuẽ¬
tib quo iudicia hoĩm ueludar¬
gumẽta sũt moꝵ et omis aut ig

Expanded text:
ac fortunae quibusdam mala contemptum, sicut Thersitae atque Iro, quibusdam bona vitiis corrupta odium attulerunt, ut Nirea imbellem, Plisthenen impudicum a poetis accepimus. et animo totidem vitia, quot virtutes sunt, nec minus quam in laudibus duplici ratione tractantur. et post mortem adiecta quibusdam ignominia est, ut Maelio, cuius domus solo aequata, Marcoque Manlio, cuius praenomen e familia in posterum exemptum est; et parentes malorum odimus; et est conditoribus urbium infame contraxisse aliquam perniciosam ceteris gentem, qualis est primus Iudaicae superstitionis auctor; et Gracchorum leges invisae; et si quod est exemplum deforme posteris traditum, quale libidinis vir Perses in muliere Samia instituere ausus dicitur primus. sed in viventibus quoque iudicia hominum velut argumenta sunt morum, et honos au
Abbreviated transcription (Latin):
pitolim iouis ꝑpetua sac̾ certa¬
mĩs mat̾ĩa uł dubie sũt uł nõ
oratorio gne trattãt᷑ ut defide¬
rat autẽ lans q̃ negotiis adhi¬
betur prolõm sic eciã illo q̃ ostẽ¬
tatiomi cõpoĩtur ht̃ int̾im ali¬
quã spẽm probõis ut qui ro¬
mulũ martis filiũ educatũq
a luꝑa dicat ĩ argiẽtũ teles¬
tis ortꝰ utat᷑ hiis ꝙ abiectos
ĩ ꝓ fluẽtẽ nõ potũit extĩgni. ꝙ
oi᷑a sic eg̃it ut genitũ p̾side bel¬
loꝵ dõ incredibile nõ eẽt ꝙ ip¬
sui quo celo receptũ rẽpis eius
hõies nõ dubitaũint. quedã uo
eiciam ĩ defẽsioĩs spẽm cadent
ut si ĩ laude herculis ꝑmutatũ
ut traditur pẽsa orator excuset
s ꝓpriũ laudis ẽ amplificare et
ornare. Que mat̾ia p̾cipue qui¬
dẽ ĩ dõs et hoĩes cadit Ctr̃ et¬

Expanded text:
pitolini Iovis, perpetua sacri certapitolini Iovis, perpetua sacri certaminis materia, vel dubiae sunt vel non oratorio genere tractantur? ut desiderat autem laus, quae negotiis adhibetur, probationem, sic etiam illa, quae ostentationi componitur, habet interim aliquam speciem probationis; ut qui Romulum Martis filium educatumque a lupa dicat, in argumentum caelestis ortus utatur his, quod abiectus in profluentem non potuerit exstingui, quod omnia sic egerit, ut genitum praeside bellorum deo incredibile non esset, quod ipsum quoque caelo receptum temporis eius homines non dubitaverint. quaedam vero etiam in defensionis speciem cadent, ut si in laude Herculis permutatum ut traditur, pensa orator excuset. sed proprium laudis est res amplificare et ornare. quae materia praecipue quidem in deos et homines cadit, e
Abbreviated transcription (Latin):
Cpotissimũ incipiã ab ea
que cõstat laude ac uituꝑa¬
tione. qd̾ genus uidrꝰ aristotiles
atq eũ secutus theophrastꝰ a
l .ni. remouisse totãq ad solos
auditores relegasse et id eius
nõis ꝙ ab ostentatiõe ducitur
ciis ħ munus inseruit. Nã et
fimebres laudatiões pẽdẽt fre¬
quẽt ex aliquo publico offitõ
atq ex senatus consulto magiꝰ¬
tratib sepe mãdãtur et landa¬
re testẽ uł cõtra ꝑtiẽt ad momẽ¬
tũ iudicioꝵ et ip̃is eciã reis da
re laudatores licet et editi ĩ cõꝑ¬
itores nil pisonẽ inclodiũ et cu¬
rionẽ libri uituꝑationẽ cõtinẽt
et tñ ĩ senatu loco sũt hĩti sẽtẽ¬
tie neq inficias eo quasdã eẽ
ex ħ geñe matĩas ad solã cõpoĩ¬
tas ostentationẽ ut landes doꝵ
uiroꝵq quos pͥora tẽꝑa tulert̃
quo soluitur q̃o supͣ tractata.
Manism̃q ẽ errare eos qui mĩ¬
quã oratorẽ duturũ insi de re
dubia putau̾ũt.an laudesca¬

Expanded text:
potissimum incipiam ab ea, quae constat laude ac vituperatione. quod genus videtur Aristoteles atque eum secutus Theophrastus a ματικῇ removisse totamque ad solos auditores relegasse, et id eius nominis, quod ab ostentatione ducitur, tiis hoc munus inseruit. nam et funebres laudationes pendent frequenter ex aliquo publico officio atque ex senatus consulto magistratibus saepe mandantur, et laudare testem vel contra pertinet ad momentum iudiciorum, et ipsis etiam r et editi in Competitores, in L. Pisonem, in Clodium et Curionem libri vituperationem continent et tamen in Senatu loco sunt habiti sententiae. neque infitias eo, quasdam esse ex hoc genere materias ad solam compositas ostentationem, ut laudes deorum virorumque, quos priora tempora tulerunt. quo solvitur quaestio supra tractata, manifestumque est errare eos, qui nunquam oratorem dicturum nisi de re dubia putaverunt. an laudes Ca
Abbreviated transcription (Latin):
resem posfint diuini honores et
cacreta ur publite statue tõstitu¬
te ĩtꝰ q̃ nmerairm ĩgenioꝵ mo¬
nimẽta q̃ seculis probarẽt. Nrã
quicũ sũ menander iustiora postꝰ
apoblicola fasces populo sb̾mitteͣ
quioĩs eciã ĩ nitupatioe ordo cõsia¬
bit tnĩ in diu̾sũ. Nã et tirpiend
genͣs oprobrio multis fuit et qs

Expanded text:
referri possint divini honores et decreta et publice statuae constitutae. inter quae numeraverim ingeniorum monumenta, quae saeculis probarentur. nam quidam, sicut Menander, iustiora postera Publicola fasces populo summittere. qui omnis etiam in vituperatione ordo constabit, tantum in diversum. nam et turpitudo generis opprobr
Abbreviated transcription (Latin):
mi semꝑ uera laus set nõ una per
ħ opus uia ducitur. Nãq alios
etatis gradus gestarumq ordi¬
nẽ sequi speciosus fuit ut ĩ pͥmis
ãnis laudaret᷑ indoles tũ discipli¬

Expanded text:
imi semper vera laus, sed non una per hoc opus via ducitur. namque alias aetatis gradus gestarumque rerum ordinem sequi speciosius fuit, ut in primis annis laudaretur indoles, tum discipli
Abbreviated transcription (Latin):
les putat uͥ quidq laudet᷑ aut in¬
ruꝑetur. Nã plurimũ refert qͥ sit
audiẽtiũ mores que publice recep¬
ta ꝑsuasio ue illa maxĩe q̃ probãt
eẽ ĩ eo qui laudabitut credãt. aut ĩ
eo ꝯͣ quẽ dicemus ea q̃ oderũt ita
nõ dubiũ erit iudiciũ ꝙ or̾o p̃ces¬

Expanded text:
les putat, ubi quidque laudetur aut vituperetur. nam plurimum refert, qui sint audientium mores, quae publice recepta persuasio, ut illa maxime quae probant esse in eo, qui laudabitur, credant, aut in eo, contra quem dicemus, ea quae oderunt. ita non dubium erit iudicium, quod
Abbreviated transcription (Latin):
lius genꝰ illustrasse fcĩs. Illa qͦ
ĩt̾im ex oo ꝙ ãte ip̃m fuit tẽpe
trahenturque respõsis uł augu¬
riis futurã claritatẽ ꝓmiẜint
sũt eĩ qui ex theotide natꝰ eẽt ma¬
iorẽ ꝑtẽ suo fututũ cetimise di¬
cũtũt oracula. ip̃iꝰ uo laus ho¬
minis ex aio et corꝑe et extra po¬
sitis peti d. et corꝑis quidẽ fe¬
tractanda ẽ. nã et pulthritudi¬
nẽ int̾im roburq prosequimur
honore u̾borũ ut homerus ĩ aga¬
menone atq achille intim cõ¬
fert adirirationi multũ eciã ĩ¬
tirmitas ut cũ idẽ tidea ꝑuũ set
bellatorẽ dicit fuisse fortumauio
tũ dignitatẽ aftert ut ĩ regibus

Expanded text:
lius genus illustrasse factis. illa quoque lius genus illustrasse factis. illa quoque interim ex eo, quod ante ipsum fuit, tempore trahentur, quae responsis vel auguriis futuram claritatem promiserint, ut eum, qui ex Thetide natus esset, maiorem patre suo futurum cecinisse dicuntur oracula. ipsius vero laus hominis ex animo et corpore et extra positis peti debet. et corporis quidem fotractanda est. nam et pulchritudinem interim roburque prosequimur honore verborum, ut Homerus in Agamemnone atque Achille, et interim confert admirationi multum etiam infirmitas, ut cum idem Tydea parvum sed bellatorem dicit fuisse. fortuna vero tum dignitatem adfert, ut in regibus
Abbreviated transcription (Latin):
deiñ proprie uim cuiusq et ĩuẽ¬
ta q̃ utile aliquid hoĩl attule¬
rint uix ostẽditur ut ĩ ioue re¬
gẽdoꝵ oĩm ĩ arte belli in neptu¬
no maris inuẽta ut arciũ in
minerua mercutio lrãꝵ medi¬
cine apolline cetere frugũ libe¬
rouini tũ si qua ab hiis acta ue¬
tustas tradidit cõmemoranda
ad dũt eciã diis honorẽ parẽ¬
tes ut si qui sit filiꝰ ionis add ͭ
ãtiquitas ut hiis qui sũt ex chao
progenies quoz ut appollo ac dy¬
ana latone laudãdũ in quib dã
ꝙ geniti ĩmortales quibusdã
quod ĩmortalitate uirture sic ꝯ¬
secuti ꝙ pietas pͥncipis nrĩ pnĩ¬
ciũ quo tẽpũ decus fecit. magi
ẽ uaria laus hõĩm. Nã pͥmũ diui¬
ditur ĩ tẽꝑa quodq ante eos fu¬
it quo ip̃i ux̾unt ĩ hiis autẽ qͥ
fato sũt functi eciã ꝙ ẽ ĩsecutu
ante hoĩem patͥa ac parẽbes ma¬
ioresq erunt. quoꝵ dupħetrac¬
tatus ẽ.aut enĩ respõdisse no¬
bilitati pulchꝵ erit aut humi¬

Expanded text:
cuiusque et inventa, quae utile aliquid hominibus attulerint. vis ostenditur, ut in Iove regendorum omnium, in Marte belli, in Neptuno maris; inventa, ut artium in Minerva, Mercurio litterarum, medicinae Apolline, Cerere frugum, Libero vini. tum si qua ab iis acta vetustas tradidit, commemoranda. addunt etiam dis honorem parentes, ut si quis sit filius Iovis; addit antiquitas, ut iis, qui sunt ex Chao; progenies quoque, ut Apollo ac Diana Latonae. laudandum in quibusdam quod geniti immortales, quibusdam quod immortalitatem virtute sint consecuti; quod pietas principis nostriium quoque temporum decus fecit. magis est varia laus hominum. nam primum dividitur in tempora, quodque ante eos fuit quoque ipsi vixerunt; in iis autem, qui fato sunt functi, etiam quod est insecutum. ante hominem patria ac parentes maioresque erunt, quorum duplex tractatus est: aut enim respondisse nobilitati pulchrum erit aut humi
Abbreviated transcription (Latin):
cõmẽtarii ua sũt exatti ut ab
ipõ mͥ ĩ memoriã post̾i̾tatis ui¬
deãt᷑ ee ccpo̾iti iã itero̾is adi
cõtraxit quos nõ iõ exculo qͥa
nõ probe̾ s ut sĩt mag ad mira¬
biles ĩ ħ gni̾e prorsus recipio hão
breuẽ ãnotatiõm libellosq ꝙ
uł manu teneãt᷑. et ad quos i¬
terĩ respice̾ dixit illud ꝙ laudas
p̾cipit displicet mͥ ne ĩ hiis qͥ
scͥpserimꝰ uł ĩ sũmas ĩ comẽta¬
riũ et capita cõferre facit ei et¬
discẽdi negłiam hec ip̃a fidutia
et lacerat ac deformat ꝯrõm. E
quo accĩt ut reuocer nos cogi¬
catio ad illa claborata ne sinat
p̾sẽtẽ fortunã eypiri. sic a̾ceps
int̾utrũq aimꝰ estuat cũ et scͥp¬
ta ꝑdidit et nõ querit nouaser
de meõria destinatꝰ ẽ libro ꝓxio
locꝰ nec huic parti ẜiũgẽdus
quia sũt alia prius nobis dicẽ¬

Expanded text:
exacti, ut ab ipso mihi in memoriam posteritatis videantur esse compositi. nam Ciceronis ad contraxit; quos non ideo excuso, quia non probem, sed ut sint magis admirabiles. in hoc genere prorsus recipio hanc brevem adnotationem libellosque, qui vel manu teneantur, et ad quos interim respicere fas sit. illud quod Laenas praecipit displicet mihi, vel in his quae scripserimus velut summas in commentarium et capita conferre. facit enim ediscendi negligentiam haec ipsa fiducia et lacerat ac deformat orationemquoque accidit, ut revocet nos cogitatio ad illa elaborata nec sinat praesentem fortunam experiri. sic anceps inter utrumque animus aestuat, cum et scripta perdidit et non quaerit nova. sed de memoria destinatus est libro proximo locus nec huic parti subiungendus, quia sunt alia prius nobis dice
Abbreviated transcription (Latin):
sũmũ solũ ducũt ut ĩfiores
penitꝰ descẽdẽdo firmẽt ac
nescio ã utrũq cũ cura ⁊ stu¬
dio fec̾imꝰ inuicẽ prosit ut
scͥbẽdo dicamꝰ diligẽtiꝰ dicẽ¬
de stͥbamus facilius. sc̾bẽ d̾
gͦ quotiẽs licebit si id nõ
dabit᷑ cogitãdũ ab utroq ex
hẽsus orator neq litigator
titurus ee uideatur. plerũq p
multa agentib accidigut hos
necessaria et utiq inicia s¬
bat ceteraq domo afferũt cos¬
tariõe cõplectãtur sb̾itis e d¬
pore occurrãt ꝙ fecisse.ii. tulli¬
ũ comẽtariis ip̃iꝰ apparet ser
ferut alioꝵ quo et ĩuẽti fore
ut eos dicturꝰ quisq cõposuerat
et ĩ libros digesti ut caꝵq̃ sũt

Expanded text:
cunt, ut inferiores penitus descendendo firmentur. ac nescio an, si utrumque cum cura et studio fecerimus, invicem prosit, ut scribendo dicamus diligentius, dicendo scribamus facilius. scribendum ergo, quotiens licebit; si id non dabitur, cogitandum; ab utroque excue deprehensus orator neque litigator destitutus esse videatur. plerumque autem multa agentibus accidit, ut maxime necessaria et utique initia scribant, cetera quae domo adferunt cogitatione complectantur, subitis ex tempore occurrant; quod fecisse M. Tullium commentariis ipsius apparet. sed feruntur aliorum quoque et inventi forte, ut eos dicturus quisque composuerat, et in libros digesti, ut causarum
Abbreviated transcription (Latin):
extidat orõ rẽ et iactante ma¬
niꝰ pedis iupplosione sic̃ cauta
rus ut nichil lucratiue ut ci¬
quo momẽto tẽꝑis possit.si¬
quide .c. carbo ⁊̃ in tabnaculo
solebat hac uti ex̾citatiõe
dicẽdine id quidẽ tacẽdũ ẽ¬
ꝙ eidẽ cicerom placet nullũ
nẽ quidꝗd loquemur uͥtũq
sir pro sua silicet portiõe ꝑfec
ira eĩ sernabit põdus ⁊ una¬
trãs. illa u̾boꝵ facilitas ĩ altũ
redutat᷑ sic̃ rustici proyĩas

Expanded text:
excitat oratorem et iactatione manus, pedis supplosione, sicut cauda tus, ut nihil lucrativae, ut Ciquo momento temporis possit; siquidem C. Carbo etiam in tabernaculo solebat hac uti exercitatione dicendi. ne id quidem tacendum, quod eidem Ciceroni placet, nullum nem; quidquid loquemur ubicunque, sit pro sua scilicet portione perfeita enim servabitur pondus, et innatans illa verborum facilitas in altum reducetur; sicut rustic
Abbreviated transcription (Latin):
ĩgeĩo ut id s̾ͥ sperer ĩcipiẽti statĩ
posse cõtĩge̾ s sĩc ĩ cogitatiõe p̾ci¬
pimꝰ ita facilitatẽ quo ex tẽpora¬
lẽ a paruis initiis paulatĩ ꝑdu¬
temus ad sũmã q̃ neq ꝑfici neq
cõtm̃i nisi usu põt cet̾um ꝑuei̾re
eo d ut cogitatio nõ utiq metior
sit ea s tutior. cũ hãc felicitatẽ ñ¬
ĩ prosa mo̾ multi sũt cõsecuti set
⁊̃ ĩ carmĩe ut ã̾tipat̾ sidonius et
licimus archias.credẽdũ eĩ cite¬
roni ẽ nõ quia nr̃is quo tẽꝑib
eĩ ht̃ aut usum res aut necessi¬
tatu quã exhortãdis hãc spẽ
qui foro p̾parãtur utile exeͣ¬
tia facilitatis ut nõ breue sal¬
tẽ tẽpus ꝙ nusꝙͣ fere derit ad
ea q̃ duturi sumꝰ despicienda
sumamꝰ ꝙ quidẽ ĩ iudiciis ac
foro dat᷑ sẽꝑ. neq eĩ quisquã
ẽ qui cãm quã nõ didicerit agͣt
declamatores ꝙ ꝑu̾sa discet ã

Expanded text:
i statim posse contingere, sed, sicut in cogitatione praecipimus, ita facilitatem quoque extemporalem a parvis initiis paulatim perducemus ad summam, quae neque perfici neque contineri nisi usu potest. ceterum pervenire eo debet, ut cogitatio non utique melior sit ea sed tutior, cum hanc facilitatem non prosa modo multi sint consecuti, sed etiam carmine, ut Antipater Sidonius et Licinius Archias credendum enim Ciceroni est, non quia nostris quoque temporibus enim habet aut usum res aut necessitatem quam exhortandis in hanc spem, qui foro praeparantur, utile exemcia facilitatis, ut non breve saltem tempus, quod nusquam fere deerit, ad ea quae dicturi simus dispicienda sumamus, quod quidem in iudiciis ac foro datur semper. neque enim quisquam est, qui causam quam non didicerit agat. declamatores quosdam perversa
Abbreviated transcription (Latin):
ci ͦ ĩcipnãt s tã co̾tume lioses ĩ
stultiꝰ uideri eruditi uolũt stul¬
ti eruditis uidẽt᷑. si qua tñ for¬
timatã sb̾itã feci̾t agõdi ne¬
cessitatẽ mobiliore quodã opꝰ
erit ingenioet uis oĩs ĩtẽdẽ¬
da reb et p̾lentia. Remittẽd̾
ac uelut dubitãs or̃o ut rñ
delib̾tate nõ hesitare uideam᷑:
ħ dũ eg̾dim᷑ eportusinos nõ¬
dũ aptatis saris arma mẽtis
aget uẽtꝰ. deiñ paularĩ simł
eu̾tes aptabimꝰ uela et dispo¬
nemiꝰ tudẽtes et impleti si nus
optabimꝰ id protinus ꝙͣ se in¬
ani ũboꝵ torrẽti dare ꝙͣ si tẽ¬
pestatib qͥ uolẽt auffẽndũ ¶ S
nõ mĩore studio cõcinẽt᷑ hec
facultas ꝙͣ parat᷑. ars eĩ semł
ꝑcepta nõ capitur stilus quor
incermissiõe paululũ ad mo¬
dũ de celeritate deꝑdit ꝓmp¬
tũ ħ ex ĩ expedito põitũ ex̾cta¬
tiõe sola cõtinetur. hac uti gͣ
optimũ ẽ ut cotidie dicamꝰ
audiẽtib plurib maxĩe de qͦ:¬

Expanded text:
quo incipiant. sed tam contumeliosos in stultis videri eruditi volunt, stulti eruditis videntur. si qua tamen fortuna tam subitam fecerit agendi necessitatem, mobiliore quodam opus erit ingenio, et vis omnis intendenda rebus, et in praesentia remittendum ac velut dubitans oratio, ut tamen deliberate, non haesitare videamur. hoc , dum egredimur e portu, si nos nondum aptatis satis armamentis aget ventus; deinde paulatim simul euntes aptabimus vela et disponemus rudentes et impleri sinus optabimus. Id potius quam se inani verborum torrenti dare quasi tempestatibus quo volent auferendum. sed non minore studio continetur haec facultas quam paratur. ars enim semel percepta non labitur, stilus quoque intermissione paulum admodum de celeritate deperdit; promptum hoc et in expedito positum exercitatione sola continetur. hac uti sic optimum est, ut cotidie dicamus audientibus pluribus, maxime de quo
Abbreviated transcription (Latin):
flexusq eoꝵ et rrasitus ĩtuẽtur.
et ãte sequẽtia uidẽt ꝙͣ pͥora dixe:¬
rũt quo cõstãt miratula illa in
sceni spilarioꝵ ac uẽtulatorũ
ut ea qͥ misetit ultro ueĩre in
manus credas et qua iubẽtur
decurrere ¶ S hic usus ita pro¬
derit si ea de qua locuti sumꝰ ars
ãtecesserit ut ip̃m illd̾ ꝙ ĩ se ro̾¬
ce̾ quidẽ uidr᷑ nͥ qui dispõite orna¬

Expanded text:
flexusque eorum et transitus intuentur, et ante sequentia vident quam priora dixerunt. quo constant miracula illa in scenis pilariorum ac ventilatorum, ut ea quae emiserint ultro venire in manus credas et qua iubentur decurrere. sed hic usus ita proderit, si ea de qua locuti sumus ars antecesserit, ut ipsum illud, quod in se ratcere quidem videtur nisi qui disposite
Abbreviated transcription (Latin):
tͣ q̃ nõ nũꝙͣ mora stili refrigescũt
cursus ad sĩgula uestigia restitit
nõ põt ferri cũ rorta ius̃ set ut op¬
time nocũ singulaꝵ cedat electio
nt̃ ꝯtinua s cõpoĩta ẽ quar̾ capiẽ¬
de sũt ille de quib dixi reꝵ ĩmagi¬
nes quas uocari.o na a łaci ac.¬

Expanded text:
 nonnumquam mora stili refrigescunt cursus ad singula vestigia restitit, non potest ferri contorta vis, sed, ut optime vocum singularum cedat electio, non continua, sed composita est. quare capiendae sunt illae, de quibus dixi, rerum imagines, quas vocari
Abbreviated transcription (Latin):
aximꝰ u̾o studioꝵ sruit᷑ es ꝰ
lõgi laboris extẽꝑe dicẽdi facł¬
dẽ sẽtẽtia ciuilib officiis renũ¬
tiabit et solã scribẽdi facuit¬
tẽ potiꝰ ad alia oꝑa conͣtet.mx
eĩ bõe fidei uiro cõueĩt auxili¬
ũ ĩ publitũ polliceri ꝙ p̾sẽtis¬
simis qͥbusqͥ ꝑiculis desit ĩ¬
rrare portũ ad quẽ nauis acci¬
dẽ nͥ leuib uẽtis uecta nõ possit
siquidẽ ĩnu̾abiles accidũt sb̾¬
ite necessitates uł apd̾ magir¬
tratꝰ uł rep̾sẽtatis iudiciis cõ¬
tinuo agẽdi quaꝵ si qua non
dico cuicumq ĩnocẽtiũ ciui¬
liũ s amicoꝵ ac proyĩ quoꝵ ali¬
cui euenit stabit ne mutus
ut salutarẽ pelẽtib uotẽ sta¬
moras et secessũ et silẽtiũ q̃¬
ret/dũ illa u̾ba fabritẽt. ĩ me¬
morie incidadet uox ac latꝰ

Expanded text:
aximus vero studiorum fructus est longi laboris ex tempore dicendi facuidem sententia civilibus officiis renuntiabit et solam scribendi facultatem potius ad alia opera convertet. vix enim bonae fidei viro convenit auxilium in publicum polliceri, quod praesentissimis quibusque periculis desit, intrare portum ad quem navis accedere nisi lenibus ventis vecta non possit, siquidem innumerabiles accidunt subitae necessitates vel apud magistratus vel repraesentatis iudiciis continuo agendi. quarum si qua, non dico cuicunque innocentium civium sed amicorum ac propinquorum alicui evenerit, stabitne mutus et salutarem petentibus uocem stamoras et secessum et silentium quaeret, dum illa verba fabricentur et memoriae insidant et vox ac latus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtẽtio ac p̾seres̃ agat quãtũq
dicẽdo cõsiũt tm̃̾ ex ulti̾o ꝓroge¬
tur ut donec ꝑueĩamꝰ ad finẽ
nõ minus pr sposti: procedamꝰ
quã gradus no int̾ siste¬
tes offensãtesq brema illa atq

Expanded text:
intentio ac prae se res agat, quantumque intentio ac prae se res agat, quantumque dicendo consumitur, tantum ex ultimo prorogetur; ut, donec perveniamus ad finem, non minus prospectu procedamus quam gradu, si non intersistentes offensantesque bre
Abbreviated transcription (Latin):
cirũspectabũt n ͨ offentib se
aliũde sẽsib turbabũt᷑ n ͨ cõ¬
fũdẽt ex diu̾sis orõnũ uelut
saliẽres. huc illuc n ͨ usꝙͣ in¬
si rẽtes postremo hẽbũt mo¬
dũ et finẽ qui eẽ coͣ diuisiõm
nullus põt expletis ꝓ facul¬
se se ad ultimũ sẽtiẽt et ħ qͥ
dẽ ex arte illa uo ex studio ut
fideli stilo sic formet᷑ orõ ut
scͥptoꝵ colorẽ ⁊̃ q̃ sb̾ito effusa
sĩt reddãt ut cũ młta scͥpse¬
rimꝰ et iã młta dicamꝰ. Nã
cõsuetudo ex̾citatio facilita¬
te maxĩe parit. Et si paulu¬
lũ ĩt̾missa fu̾it nõ uelocita s
illa mõ tardat᷑ si ip̃m coit.¬
 atq currit. quãꝙͣ ei opꝰ ẽ na¬
rurali quadã mobilitate iĩ
ut dũ proxima dicimꝰ stru¬
tatio excipiat.uix tñ aut nͣa
aut rõ ĩ tã multiplex officiũ didu
hiis q̃ dicit q̃ sb̾iũtturꝰ ẽ q̃ ultra
spectãda sũt adhibita uotis pro¬
nũtiatioĩs gestꝰ obsernatĩoni¬
ĩ lima suffidat.lõge eĩ p̾cedat

Expanded text:
tabunt nec offerentibus se aliunde sensibus turbabuntur nec confundent ex diversis orationem velut salientes huc illuc nec usquam insistentes. postremo habebunt modum et fine, qui esse citra divisionem nullus potest. expletis pro faculse se ad ultimum sentient. et haec quidem ex arte, illa vero ex studio: utfideli stilo sic formetur oratio, ut scriptorum colorem etiam quae subito effusa sint reddant, ut, cum multa scripserimus, etiam multa dicamus. nam consuetudo et exercitatio facilitatem maxime parit; quae si paulum intermissa fuerit, non velocitas illa modo tardatur, sed ipsum os coit atque concurrit. quanquam enim opus est naturali quadam mobilitate animi ut, dum proxima dicimus, strutatio excipiat, vix tamen aut natura aut ratio in tam multiplex officium diduciis, quae dicit, quae subiuncturus est, quae ultra spectanda sunt, adhibita vocis, pronuntiationis, gestus observatione, una sufficiat. longe enim praecedat
Abbreviated transcription (Latin):
los simł oĩa q̃ sũt ĩ ea ccͣ ꝙñtue¬
ad ultimũ. ¶ addita dicẽdũ et¬
cũ stilus secrero gaudeat atq oĩs
arburos reformi det extẽporalis
astio auditoꝵ frequẽti aut miles
cõgestu signoꝵ excuatur. Nãq dif¬
ficiliorẽ cogitatõ expͥmit ⁊ expellit.
dicẽdi necessitas ⁊ scdõs ĩpetꝰ au¬
get placẽdi cupido adeo p̾tiũ oĩa
spectãt ut eloquẽtia quo quãcͣ
plurimũ hẽct ĩ se uoluptatis inxͣ¬
ime tñ p̾senti fructu laudis opĩo

Expanded text:
ia quae sunt in ea circaque intuead ultimum. addit ad dicendum etcum stilus secreto gaudeat atque omnes arbitros reformidet, extemporalis actio auditorium frequentia, ut miles congestu signorum, excitatur. namque et difficiliorem cogitationem exprimit et expellit dicendi necessitas, et secundos impetus auget placendi cupido. adeo pretium omnia spectant, ut eloquentia quoque, quanquam plurimum habeat in se voluptatis, maxime tamen praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
borẽ scudioꝵ pm difsiciliꝰ tolłent.
Neq eĩ ulla etas minꝰ fatigat.
mirũ sit forsitã s exꝑimẽtis de¬
p̾hẽdas. Nã et dociliora sũt ĩger̾a
pͥus ꝙͣ obduruerũt id uł ħ argu¬
mẽto patet ꝙ intra biẽniu ꝙͣ
u̾ba recte formare potuenit ꝙͣuis
nulle instãteoia fere locũtur. at no¬
inciis nr̃is ꝑ quot annos ẜmo lati¬
nus ypugnat.magis scias si quẽ
iã nobustũ institũelris coepens ñ
qui ĩ nia quidq arte optĩe faciãt et pa¬
quo i t̾rã tocies deferunt᷑ tã grauit
affligit. nec illa ꝑ manus et genica
repratio nec pꝰ breue tempꝰ cõtinui
lnuis et tocius diei discursus quia
põdus illis abẽ nͨ se ipĩgrauãt sit aĩ
quo credo quia mĩore conatu mouẽ¬
tur n ͨ suo nͥ studiis ĩsistũt s formã¬
p̾te̾a ẜmaliã etatis illiꝰ facilitatẽ
uelut simpliciꝰ dicẽtis secũt᷑ nec
q̃ iã eg̾int meriũtur.abẽ illis adhs̃
⁊ĩ laboris iudiciũ. porro ut frequẽ¬

Expanded text:
icilius tolerent, neque enim ulla aetas minus fatigatur. mirum sit forsitan, sed experimentis deprehendas. nam et dociliora sunt ingenia, priusquam obduruerunt. id vel hoc argumento patet, quod intra biennium, quam verba recte formare potuerunt, quamvis nullo instante, omnia fere loquuntur; at noviciis nostris per quot annos sermo Latinus repugnat. magcoeperis, non qui in sua quidque arte optime faciant. et paquo in terram totiens deferuntur, tam graviter adfligit nec illa per manus et genua reptatio nec post breve tempus continui lusus et totius diei discursus, quia pondus illis abest nec sese ipsi gravant: sic animi quoque, credo, quia minore conatu moventur nec suo nisu studiis insistunt, sed forman aliam aetatis illius facilitatem velut simplicius docentes sequuntur nec quae iam egerint metiuntur. abest illis adhuc etiam laboris iudicium. porro , ut frequen
Abbreviated transcription (Latin):
tatione recitabitur sic̾ nicib qͦꝵ
diu̾sitate reficitur stomatꝰ et plu¬
nib minors fastidio alitur. aut
dicãt isti mͥ q̃ sit alia rõ discendi
grãmatico solo deẜuiamꝰ. deiñ
didicimꝰ mox trãseamꝰ ad mu¬
sicũ excidãt pora et cũ latinis

Expanded text:
tatione recreabitur sicut in cibis, tatione recreabitur sicut in cibis, quorum diversitate reficitur stomachus et pluribus minore fastidio alitur. aut dicant isti mihi, quae sit alia ratio discendi. grammatico soli deserviamus, deinde didicimus? mox transeamus ad musicum, excid
Abbreviated transcription (Latin):
plura ueronõ eod̾ die mo̾ ser eod̾
tẽporis momẽto in sua ĩpẽdat. ã
u̾o citatoedi nõ simł et memorie
et sono uocis et plurimis flexib
seruiũt cũ int̾im alios ñuos dex¬
tra ꝑcurrũt alios leua trahũt con¬
tinẽt prebent nepes quid̾ ociosꝰ
certã legẽ rempu̾ seruat.et ħ pari¬
t̃ oĩa quid nos agedai sb̾ita neces¬
sitate deprẽsi nõne alia dicimꝰ a
tio u̾boꝵ cõpositio gest: promĩcia¬
rio uultus motus deside̾tur. q̃ si
nelud sb̾ imoconatu tã diu̾sa pa¬
rẽt simul. cur nõ plurib curis ho¬
ras parciamurcũ p̾ẜtim refitiat
aĩos acreparet uarietas ip̃a cõtͣ¬
q̃ sit aliquãto difficiliꝰ ĩ labore
imo ꝑ seuerare iõ er stilus lecti¬
one requiescit et ip̃iꝰ lectionis
tediũ ncib leuat᷑ quãlib mul¬
ta eg̾imus quodã tñ mõ recẽtes
sumꝰ ad id ꝙ ĩcipimꝰ. quis non
optãdi possit si ꝑ totũ diẽ cuiuscũ¬
q artis unũ magistrũ ferat mu

Expanded text:
 die modo, sed eodem temporis momento vim suam intendat. an vero citharoedi non simul et memoriae et sono vocis et plurimis flexibus serviunt, cum interim alios nervos dextra percurrunt, alios laeva trahunt, continent, praebent, ne pes quidem otiosus certam legem temporum servat, et haec pariter omnia? quid ? nos agendi subita necessitate deprehensi nonne alia dicimus, tio verborum, compositio, gestus, pronuntiatio, vultus, motus desiderentur? quae si velut sub uno conatu tam diversa parent simul, cur non pluribus curis horas partiamur? cum praesertim reficiat animos ac reparet varietas ipsa, contraque sit aliquanto difficilius in labore uno perseverare. ideo et stilus lectione requiescit, et ipsius lectionis taedium vicibus levatur. quamlibet multa egerimus, quodam tamen modo recentes sumus ad id quod incipimus. quis non obtundi potest, si per totum diem cuiuscunque artis unum magistrum ferat? mu
Abbreviated transcription (Latin):
raciamꝰ nͥ nonissimũ. Cur nõ
idẽ suademꝰ agͥcolis ne arna sił
et uineta er oleas er arbustũ co¬
liquid desid̾iis amicoꝵ. aliquid
rõib domestitis. aliquidcute cor¬
ꝑis nõ nichil uo iuptatib cot

Expanded text:
 novissimum? cur non idem suademus agricolis, ne arva simul et vineta et oleas et arbustum coliquid desideriis amicorum, aliquid rationibus domesticis, aliquid curae corporis, nonnihil
Abbreviated transcription (Latin):
nec quia sit honesta ac reꝵ pulch̾ri¬
ma eloquẽtia petit᷑ ĩpã set ad nilẽ
usũ et sordidũ lucrũ accingimur
dñt sine hiis ĩ foro multi et acqui¬
rũt dũ sit locupletior aliquis sor¬
dide m̃cis negociator. et plꝰ noci sue
debeat p̾co ne uelĩ qui dẽ lectorẽ da¬
ri mͥ. quid studia referãt cõputatu¬
rũ. qui uo ymaginẽ ip̃am eloqnẽ¬
tie dĩa quadã mẽte cõceꝑit quiq
illã ut ait nõ ignobilis tragieus re¬
ginã rerũ oro̾m ponet ãte oculos fr ͤ¬
tũq no ex scipe aduocationu̾ s ex aĩs
suo et cõcẽpłoe ac scĩa petet ppetuũ il¬
lũ net fortime sbiectũ facile ꝑsuade

Expanded text:
nec, quia sit honesta ac rerum pulcherrinec, quia sit honesta ac rerum pulcherrima eloquentia, petitur ipsa, sed ad venalem usum et sordidum lucrum accingimur. dicant sine his in foro multi et adquirant, dum sit locupletior aliquis sordidae mercis negotiator et plus voci suae debeat praeco. nec velim quidem lectorem dari mihi quid studia referant computaturum. qui vero imaginem ipsam eloquentiae divina quadam mente conceperit, quique illam ut ait non ignobilis tragicus reginam rerum orationem ponet ante oculos, fructumque non ex stipe advocationum sed ex animo suo et contemplatione ac scientia petet perpetuum illum nec f